| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Ordinara sonko** |
| --- |
|  |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Plantoj *Plantae* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Divizio: | Angiospermoj *Magnoliophyta* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Dukotiledonoj *Magnoliopsida* |
| Subklaso: | Asteredoj *Asteridae* |
|
| Klado: | *Campanulidae* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Asteraloj *Asterales* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Asteracoj *Asteraceae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | Sonko *Sonchus* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
| Dunomo |
| ***Sonchus oleraceus***L. 1753 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Ordinara sonko  |

 |
| v • d • r |

La **ordinara sonko** aŭ **legoma sonko** (*Sonchus oleraceus*) estas sonko el la familio de asteracoj. Ĝi estas kuracplanto indiĝena en Azio kaj Eŭropo, kiu estas nutra manĝaĵo por homoj kaj por la plimulto de la brutaro.

Nutraj kvalitoj
---------------

Al ĝi estis atribuata ankaŭ saniga forto, simila al tiu de taraksako kaj amara cikorio. La folioj estas la partoj kiujn homoj kutime manĝas, kaj ili estas utilaj kiel salatolegomoj, aŭ kuiritaj kiel spinaco. Brogado aŭ boligado forigas amaran guston. Nutraĵo-analizo rivelas 30 – 40 mg da C-vitamino en 100g, 1,2% da proteino, 0,3% da graso, 2,4% da karbonhidrato.

Sek-peza analizo de la folioj montras, ke 100g entenas (varieme laŭ kreskadaj cirkonstancoj):
45g da karbonhidrato, 28g da proteino, 22g da cindro, 5,9g da fibro, 4,5g da graso; sume, ĝi disponigas 265 kaloriojn.

**Mineraloj**   
 Kalcio : 1 500 mg  
 Fosforo : 500 mg  
 Fero : 45,6 mg  
 Magnezio : 0 mg  
 Natrio : 0 mg  
 Kalio : 0 mg  
 Zinko : 0 mg;  

**Vitaminoj**   
 A: 35 mg  
 Tiamino ( B1): 1,5 mg  
 Riboflavino ( B kun nombro): 5 mg  
 Niacino : 5 mg  
 B6: 0 mg  
 C: 60 mg

Kultivado
---------

Verda salato kun karoto, kukumo, cepo, folioj de ordinara sonko kaj tomatotranĉaĵoj.
Tiu palearktisa planto estas konsiderata kiel invada specio en multaj mondopartoj, kie ĝi estas trovata plejofte en perturbitaj areoj. Ĝi disvastiĝas per semo kiu estas vente aŭ akve transportata, kaj povas ofte esti limigata per falĉado ĉar ĝi ne rekreskas ekde radikopartoj. Tiu estas unu el la specioj uzataj en ĉina kuirarto kiel kŭcài ( 苦 菜; laŭvorte : amara legomo ).

Botanikaj trajtoj
-----------------

La floroj estas duseksaj, kaj oftaj polenigantoj inkludas abelojn kaj muŝojn.
La folioj estas sentigaj kun du pintaj oreletoj.

La specio preferas plenan sunon kaj ĝi ŝatas nitratoriĉajn grundojn.

Saniga valoro
-------------

Ordinara sonko havas gamon da medikamentaj uzoj. Partoj de la planto estas diversmaniere uzataj por stimuli menstruan fluon, ŝanĝi hepatofunkcion, stimuli diurezon, ekhaltigi fekadon, kaj kontraŭbatali kanceron, verukojn, inflamon kaj febron.

Kontraŭbatalo
-------------

Klopodoj de trudherboforigo per uzo de herbicidoj, neglektante aliajn metodojn, eble kondukis al proliferado de tiu specio en kelkaj medioj .

Referencoj
----------

1. ↑  Ordinara sonko ( botanical.com )
2. ↑  *Sonchus oleraceus* Arkivigite je 2007-04-28 per la retarkivo Wayback Machine at Center for Aquatic and Invasive Plants Arkivigite je 2007-03-25 per la retarkivo Wayback Machine
3. 1 2  Sonchus oleraceus L. Asteraceae, Pacific Island Ecosystems at Risk (PIER)
4. ↑  
 Kucai Baidu Encyclopedia (苦菜\_百度百科) (Mandarin language). baike.baidu.com. Alirita 2008-02-07.
5. ↑  angle Mastrumado de ordinara sonko. Arkivigite je 2012-02-29 per la retarkivo Wayback Machine

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Biologio |

* angle Mapo de origina natura kaj nuntempa areo.
* angle Bildoj de ordinara sonko ( *Nature Manitoba* ).[*rompita ligilo*]