recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Santiago Zoochila** estas unu el la 570 komunumoj de la meksika subŝtato Oaĥako (*Oaxaca*). La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas *Santiago Zoochila*. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 20 503.

Geografio
---------

**Santiago Zoochila** apartenas al la distrikto Villa Alta al kiuj apartenas entute 25 komunumoj. Ĝi situas en la regiono Norda montaro de Oaĥako (regiono *Sierra Norte*), kiu apartenas al la nordorienta parto de la subŝtato Oaxaca (vd. la mapon). La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 440 loĝantojn. El tiuj estis 193 viroj kaj 247 virinoj. La komunumo havas surfacon de 24,24 kvadratkilometroj. La meza alteco estas 1600 metroj super la marnivelo.

Situo de la koncerna distrikto kaj regiono interne de la subŝtato Oaxaca.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 360 indiĝenoj. El tiuj 309 aĝis pli ol 5 jaroj. Entute 309 personoj estis dulingvaj (hispana kaj indiĝena lingvoj).

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Santiago Zoochila Arkivigite je 2004-12-11 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
|  |  |
| --- | --- |
|  | Pri artikoloj samtemaj vidu la apartigan paĝon Santiago. |

**Santiago de Querétaro** estas milionurbo kaj universitata urbo en Meksiko, en provinco Keretaro, en municipo Querétaro (komunumo).

Katedralo en Santiago de Querétaro
Preĝejo en Santiago de Querétaro

Geografio
---------

Santiago de Querétaro troviĝas en mezo de la lando en montaro. Meksikurbo troviĝas 213, San Miguel de Allende (komunumo) 96 km-ojn.

Historio
--------

Santiago de Querétaro fondiĝis fare de hispanaj konkerintoj en 1531, sed pli frue la aztekoj havis tie urbeton. Pri la fondiĝo estas legendo. En 1535 la loko nomiĝis *"Pueblo de Indios"*. La vilaĝo urbiĝis en 1606 kaj ĝi estis subŝtata ĉefurbo ekde 1823. En 1966 la urbocentro estas Monda Heredaĵo.

Ekonomio
--------

Ĝis mezo de la 20-a jarcento Santiago de Querétaro estis agrara urbo, poste diversaj industriaj parkoj formiĝis. La plej gravaj industriaj branĉoj estas aŭtoj, nutraĵoj, vinkulturo, vitro, komercado kaj turismo.

Klimato
-------

En Santiago de Querétaro jare pluvas po 638 mm. En ĉiuj monatoj pluvas, sed plej ofte inter aprilo-aŭgusto. La averaĝa temperaturo estas iomete malpli, ol 30'. Vintre tre malofte frostas.

Vidindaĵoj
----------

* katedralo
* preĝejo omaĝe al Sankta Francisko el la 18-a jarcento
* preĝejo omaĝe al Sankta Filipo de 1805
* preĝejo omaĝe al Sankta Kruco
* akvodukto
* muzeoj pri artoj kaj pri sciencoj
* teatro de 1852

Trafiko
-------

Santiago de Querétaro havas flughavenon. La urbo estas nodo de aŭtovojoj. Trajne estas kontaktoj al Meksikurbo, Monterrey kaj León (komunumo).

Ĝemelurboj
----------

* Venezuelo Santiago de León de Caracas, Venezuelo
* Ĉilio Santiago de Chile, Ĉilio
* Hispanio Santiago de Compostela, Hispanio
* Kubo Santiago de Cuba, Kubo
* Meksiko Xalapa, Meksiko
* Kolombio Santiago de Cali, Kolombio

Vidu ankaŭ
----------

* Baĥiaj sekaj arbaroj

* Santiago de Querétaro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Santiago de Querétaro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Santo Domingo Nuxaá** estas unu el la 570 komunumoj de la meksika subŝtato Oaĥako (*Oaxaca*). La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas *Santo Domingo Nuxaá*. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 20 511.

Geografio
---------

Santo Domingo Nuxaá apartenas al la distrikto Nochixtlán al kiuj apartenas entute 32 komunumoj. Ĝi situas en la regiono Mixteca, kiu apartenas al la nordokcidenta parto de la subŝtato Oaxaca. La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 3253 loĝantojn. El tiuj estis 1578 viroj kaj 1675 virinoj. La komunumo havas surfacon de 68,89 kvadratkilometroj. La meza alteco estas 1960 metroj super la marnivelo. 

Situo de la koncerna distrikto kaj regiono interne de la subŝtato Oaxaca.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 2133 indiĝenoj. El tiuj 1642 aĝis pli ol 5 jaroj. Entute 1642 personoj estis dulingvaj (hispana kaj indiĝena lingvoj).

Fontoj: Statistikoj de la nacia geografia instituto INEGI pri la censo de 2005 (hispane: *Conteo de Población y Vivienda* de 2005).

Eksteraj ligiloj
----------------

* informoj pri la komunumo[*rompita ligilo*] en retpaĝo de la ministerio pri socia evoluigo SEDESOL (hispane)


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Santo Domingo Tepuxtepec** estas unu el la 570 komunumoj de la meksika subŝtato Oaĥako (*Oaxaca*). La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas *Santo Domingo Tepuxtepec*. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 20 517.

Geografio
---------

**Santo Domingo Tepuxtepec** apartenas al la distrikto Mixe al kiuj apartenas entute 17 komunumoj. Ĝi situas en la regiono Sierra Norte, kiu apartenas al la nordorienta parto de la subŝtato Oaxaca (vd. la mapon). La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 3714 loĝantojn. El tiuj estis 1743 viroj kaj 1971 virinoj. La komunumo havas surfacon de 66,34 kvadratkilometroj. La meza alteco estas 2140 metroj super la marnivelo. 

Situo de la koncerna distrikto kaj regiono interne de la subŝtato Oaxaca.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 3446 indiĝenoj. El tiuj 2923 aĝis pli ol 5 jaroj. Entute 2923 personoj estis dulingvaj (hispana kaj indiĝena lingvoj).

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Santo Domingo Tepuxtepec[*rompita ligilo*] en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Santo Domingo Tlatayápam** estas unu el la 570 komunumoj de la meksika subŝtato Oaĥako (*Oaxaca*). La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas *Santo Domingo Tlatayápam*. Ambaŭ evidente havas sian nomon de la kristana sanktulo Dominiko. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la nacia geografia instituto INEGI estas 20 518.

Geografio
---------

Santo Domingo Tlatayápam apartenas al la distrikto Teposcolula al kiuj apartenas entute 21 komunumoj. Ĝi situas en la Miŝteka regiono de Oaĥako, kiu apartenas al la nordokcidenta parto de la subŝtato. La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 146 loĝantojn. El tiuj estis 66 viroj kaj 80 virinoj. La komunumo havas surfacon de 12,76 kvadratkilometroj. La meza alteco estas 2260 metroj super la marnivelo. 

Situo de la koncerna distrikto kaj regiono interne de la subŝtato Oaxaca.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 3 indiĝenoj. Ĉiuj el tiuj 3 aĝis pli ol 5 jaroj kaj estis dulingvaj (hispana kaj indiĝena lingvoj).

Fontoj: Statistikoj de la nacia geografia instituto INEGI pri la censo de 2005 (hispane: *Conteo de Población y Vivienda* de 2005).

Eksteraj ligiloj
----------------

* informoj pri la komunumo[*rompita ligilo*] en retpaĝo de la ministerio pri socia evoluigo SEDESOL (hispane)


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Santo Domingo de Pirón** [santodoMINgo depiRON] estas municipo en la centrosudo de la provinco Segovio, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko *Tierras de Segovia* (Teroj de Segovio) en la sudo de la provinco. La loknomo *Santo Domingo de Pirón* estas etimologie komprenebla kiel Sankta Dominiko de Pirón, alude al tiea rivero.

Santo Domingo de Pirón en la provinco Segovio.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 27,64 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 59 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte 150 el la 1930-aj jaroj.

Ĝi distas 18 km de Segovio, provinca ĉefurbo kaj limas kun municipoj Brieva, Pelayos del Arroyo, Sotosalbos, Basardilla kaj Alameda del Valle (Madrid).

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado.

Fernando Delgado Sanz, konata ĉefe kiel *El Tuerto de Pirón* (Unuokululo) estis bandito (1846-1914) el la loko kun sia samlokano Aquilino Benito Pérez. Laŭdire li ŝtelis el riĉuloj, atakis preĝejojn kaj vojojn, ĉefe en la sierra de Guadarrama kaj en la baseno de la rivero Pirón, sed famis ankaŭ tra la tuta provinco Segovio kaj eĉ en parto de la provinco Madrido. Laŭdire en 1866 reveninte al Santo Domingo de Pirón post la militservo lia fianĉino de Santo Domingo de Pirón jam estis edziniĝinta pro familia premo. Tial li decidis ekkarieri per ŝtelado kaj humiligado al ŝia patro, caciko de la zono.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj, vitejoj, legomoj kaj terpomoj) kaj brutobredado (ŝafoj) kaj rilata komercado. De la historia pasinteco restis tre diversaj vizitindaj vidindaĵoj, kiel la preĝejo de Sankta Dominiko kaj fasadoj kun sgrafiarto.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Segovio

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 767210
 |
**Santo Tomás Jalieza** estas unu el la 570 komunumoj de la meksika subŝtato Oaĥako (*Oaxaca*). La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas *Santo Tomás Jalieza*. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 20 530.

Geografio
---------

**Santo Tomás Jalieza** apartenas al la distrikto Ocotlán al kiuj apartenas entute 20 komunumoj. Ĝi situas en la regiono Centro (ankaŭ nomata Valles Centrales), kiu estas en la centro de la subŝtato Oaxaca. La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 2885 loĝantojn. El tiuj estis 1355 viroj kaj 1530 virinoj. La komunumo havas surfacon de 51,03 kvadratkilometroj. La meza alteco estas 1500 metroj super la marnivelo. 

Situo de la koncerna distrikto kaj regiono interne de la subŝtato Oaxaca.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 552 indiĝenoj. El tiuj 325 aĝis pli ol 5 jaroj. Entute 325 personoj estis dulingvaj (hispana kaj indiĝena lingvoj). 

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Santo Tomás Jalieza Arkivigite je 2004-12-11 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Santo Tomé del Puerto** [santotoME delPŬERto] estas municipo en la sudoriento de la provinco Segovio, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la distrikto *Partido Judicial de Sepúlveda*. La loknomo *Santo Tomé del Puerto* estas komprenebla etimologie kiel Sankta Tomeo de la Montopasejo. Ne estas loĝloko kun la nomo Santo Tomé del Puerto kaj fakte ĝi enhavas kvin loĝlokojn, plus unu jam senhomejon, nome Aldealapeña, senhoma en la aktualo (41°11′52″N 3°37′18″O), en 18561​ ĝi estis aligita al la jam malaperinta municipo Siguero; La Rades; Rosuero; Siguero, municipo sendependa ĝis 1970, poste submunicipo ekde 2006​ ĝis 2013; Sigueruelo, municipo sendependa ĝis 1973; kaj Villarejo [biljaREĥo], sidejo de la urbodomo (en la foto de la tabelo).

Santo Tomé del Puerto en la provinco Segovio.
Siguero.
La Rades.

Geografio
---------

Ĝia ebeneca montara teritorio okupas totalan areon de 56,87 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 259 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono. 

Ĝi distas 57 km de Segovio, provinca ĉefurbo; ĝi limas kun municipoj Santa María del Cerro, Duruelo, Cerezo de Abajo, Cerezo de Arriba, Casla, Robregordo (Madrid), Somosierra (Madrid) kaj El Cardoso de la Sierra (Guadalajara).

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado. 

Ĝi apartenis al la *Comunidad de Villa y Tierra de Sepúlveda*, en la komunumaro *ochavo de Sierra y Castillejo*.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj) kaj brutobredado (ŝafoj) kaj forstado. Lastatempe funkciado de servoj plej ekgravis, kune kun piedirado tra naturaj lokoj. De la historia pasinteco restis diversaj vizitindaj vidindaĵoj kiel la preĝejoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Segovio

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 768812
* VIAF: 110144648532214115845
 |
**Santos Reyes Tepejillo** estas unu el la 570 komunumoj de la meksika subŝtato Oaĥako (*Oaxaca*). La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas *Santos Reyes Tepejillo*. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 20 528.

Geografio
---------

**Santos Reyes Tepejillo** apartenas al la distrikto Juxtlahuaca al kiuj apartenas entute 7 komunumoj. Ĝi situas en la Miŝteka regiono de Oaĥako (regiono *Mixteca*), kiu apartenas al la nordokcidenta parto de la subŝtato. La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 1125 loĝantojn. El tiuj estis 461 viroj kaj 664 virinoj. La komunumo havas surfacon de 89,31 kvadratkilometroj. La meza alteco estas 1950 metroj super la marnivelo. 

Situo de la koncerna distrikto kaj regiono interne de la subŝtato Oaxaca.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 1244 indiĝenoj. El tiuj 1114 aĝis pli ol 5 jaroj. Entute 1114 personoj estis dulingvaj (hispana kaj indiĝena lingvoj).

Fontoj: Statistikoj de la nacia geografia instituto INEGI pri la censo de 2005 (hispane: *Conteo de Población y Vivienda* de 2005).

Eksteraj ligiloj
----------------

* informoj pri la komunumo[*rompita ligilo*] en retpaĝo de la ministerio pri socia evoluigo SEDESOL (hispane)


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Sapele** estas metropolo en suda Niĝerio.

Bazaj informoj
--------------

* Koordinatoj: 05° 54′ N 05° 40′ O﻿ / ﻿5.900 °N, 5.667 °O﻿ / 5.900; 5.667 (mapo)Koordinatoj: 05° 54′ N 05° 40′ O﻿ / ﻿5.900 °N, 5.667 °O﻿ / 5.900; 5.667 (mapo)
* Areo:  km²
* Loĝantaro: 231.549 en 2012
* Supermara alteco: m
* Horzono: UTC +1

Geografio
---------

Sapele situas sur ebenaĵo laŭ rivero en la suda sekcio de la lando.

Historio
--------

Tiu tereno estis ĉasloko pri sklavoj fare de portugaloj (baldaŭe ankaŭ nederlandanoj aŭ holandoj) ekde la 15-a jarcento. Post 4 jarcentoj jam la britoj dominadis, kie Sapele estis nur vilaĝo. En la 19-a jarcento la britoj evoluis ĝin komerca loko, kie ankaŭ eŭropanoj komercadis. En 1891 oni establis vic-konsulejon ĉe Sapele.

Ekonomio
--------

Sapele apartenas al la gravaj havenoj de Niĝerio. Ankaŭ la industrio evoluis. Oni okupiĝas pri produktado de lignoj (mebloj), kaŭĉukoj, ŝuoj kaj palmooleo.

Klimato
-------

Sapele situas en tropika klimato. La temperaturo varias inter 32 kaj 37 °C. Jare pluvas pli, ol 2500 mm.

Trafiko
-------

El Sapele ĉefvojoj kuras al Beninurbo kaj Port Harcourt, krome estas malpli grava vojo al oriento.

Fontoj
------

* Angla Vikipedio
*
**Sarah Millicent Hermione Touchet-Jesson**, Baronino Audley (7a de Oktobro 1914 – 24a de Septembro 1982), estis Brita aktorino kaj dancistino. 

Sarah Churchill naskiĝis en Londono, kiel dua filino de Winston Churchill, kiu iĝos poste Ĉefministro el 1940 al 1945 kaj denove el 1951 al 1955, kaj de Clementine Churchill, kiu iĝos poste Baronino Spencer-Churchill; ŝi estis la tria el la kvin filoj kaj estis nomita laŭ praulo de Sir Winston, nome Sarah Churchill, Dukino de Marlborough. 

Dum la Dua Mondmilito ŝi partoprenis en interpretado de fotoj por la invado de Nordafriko de 1942, nome Operaco Torch.

Ŝi estas plej bone konata pro sia rolo en la filmo *Royal Wedding* (1951) kiel Anne Ashmond. Poste ŝi aperis ofte en televidaj programoj.

Ŝi edziniĝis trifoje kaj krome havis amaferon kun usona ambasadoro en Britio, nome John Winant. Tiu rilato malsukcesis kio kontribuis al deprimo kaj al memmortigo en 1947.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 619417
* GND: 119233762
* LCCN: n50041185
* VIAF: 12514874
* ISNI: 0000 0000 6308 7757
* SUDOC: 07398146X
* BNF: 14164642p
* NLA: 35028368
* BIBSYS: 90902617
* RKD: 16808
* NKC: jo20211103647
 |
Sardonikso
Polurita sardonikso
**Sardonikso** estas vario de kalcedono kun ruĝaj strioj, uzata kiel gemo.

Priskribo
---------

La mineralo kalcedono havas plurajn nomojn, depende de la koloro kaj formo. **Onikso** estas ĝenerala nomo de kalcedono kun strioj; **karneolo** estas la nomo de ruĝa kalcedono. **Sardonikso** estas ruĝa onikso, t.e. kalcedono kun ruĝaj strioj.

### Mencio en la Biblio

La Apokalipso de Johano de la Nova Testamento asertas, ke la muro de la Nova Jerusalemo estos ornamita per 12 gemoj:

|  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** La fundamentoj de la muro de la urbo estis ornamitaj per altvaloraj ŝtonoj ĉiuspecaj. La unua fundamento estis jaspiso; la dua, safiro; la tria, kalcedonio; la kvara, smeraldo; la kvina, sardonikso; la sesa, sardio; la sepa, krizolito; la oka, berilo; la naŭa, topazo; la deka, krizopraso; la dek-unua, jacinto; la dek-dua, ametisto. **"** |
| — Londona Biblio, Apokalipso 21:19–20 |

 |

La kvina gemo estas antikve-greke *σᾰρδόνῠξ*, sardónuks, kognate tradukita kiel "sardonikso".

Etimologio
----------

La nomo *sardonikso* devenas de la samsignifa helena σᾰρδόνῠξ *sardónuks*.

Referencoj
----------

1. ↑   sard/oniks/o (esperante). *Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto 2020*.

* Kategorio Sardonikso en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Sardón de Duero** [sarDON deDŬEro] estas municipo en la oriento de la provinco Valadolido, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko *Tierra de Pinares* (Pinartero) en la sudo de la provinco. 

Sardón de Duero en la provinco Valadolido.
La *Tierra de Pinares* de la provinco Valadolido, verde, sude.
La preĝejo.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio estas formata de la loĝlokoj Retuerta, Sardón de Duero kaj Sardoncillo, okupas totalan areon de 19,71 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 602 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte 380 el la 1950-aj jaroj. 

Ĝi distas 28 km de Valadolido, provinca ĉefurbo kaj estas ĉe la ŝoseo A-11 el Valadolido al Sorio; ĝi limas kun municipoj Villabáñez, Villavaquerín, Olivares de Duero, Traspinedo, Quintanilla de Onésimo kaj Santibáñez de Valcorba. Ĝia municipa teritorio estas ebeneca kaj ĉirkaŭita de montetoj. Trafluas la rivero Duero kaj la Kanalo de Duero.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Leono kaj poste al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado rialta al kelkaj apudaj monaĥejoj kaj ĉefe kiel bieno de la abatejo de Retuerta. Ekde 1895 la fervojo helpis la ekonomian disvolvigon. Sardón havis propran fervojan stacion.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj, vitejoj, legomoj, olivarboj kaj terpomoj) kaj brutobredado (ŝafoj) kaj rilata komercado. Lastatempe kultura kaj rura turismo ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado). Plej ĵuse ekfunkciis industrio de renovigeblaj energioj (sunpaneloj, elektraj centraletoj), kukoj ktp.

De la historia pasinteco restis vizitindaj vidindaĵoj el kiuj menciindas la preĝejo de Sankta Johano Baptista de la 16-a jarcento kaj la iama abatejo de Retuerta. Apartaj interesaĵoj estas akvomuelejoj, Ĝardeno de Sekvojoj, ktp.

Bildaro
-------

* Akvomuelejo.Akvomuelejo.
* Arbareto Ĝardeno de Sekvojoj.Arbareto Ĝardeno de Sekvojoj.
* Ermitejo de Sardoncillo.Ermitejo de Sardoncillo.
* Absido de la Monaĥejo de Retuerta.Absido de la Monaĥejo de Retuerta.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Valadolido

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 765693
 |
**Sarnamia hindustana** (oficiala literumado: **Sarnámi,** ankaŭ konata kiel **Sarnami hindi**, kutime simple referita kiel **Sarnami**) estas la surinama variaĵo de la karibia hindustana. La lingvo ekestis de miksado de la diversaj lingvoj kaj dialektoj de britaj hindaj kontraktligitaj laboristoj. Ĝi hodiaŭ estas la dua aŭ tria lingvo de iliaj posteuloj, la hindustanoj.

La vorto *Sarnami* laŭlitere signifas "Surinama". La nomo *Sarnami Hindustani* unue estis uzita en 1961 fare de JH Adhin.

La surinamhindo-nederlanda kantisto Ray Mohan multe klopodas disvastigi la lingvon en popmuziko (*Sarnámi/Bhojpuri pop*)

Statuso
-------

La lingvo estas la gepatra lingvo de ĝis ĉirkaŭ 500 000 surinamanoj ene kaj ekster Surinamo. La ĉirkaŭ 150 000 sarnami-parolantoj en Surinamo vivas en la norda marborda regiono. Krome, sarnami ankaŭ estas parolata fare de multaj, precipe pli maljunaj surinamaj enmigrintoj en Nederlando. Ekster Surinamo, aliaj specoj de la karibia hindustana ankaŭ estas parolataj fare de malplimultoj en Gujano kaj Trinidado kaj Tobago.

Kie la norma hindia lingvo ankaŭ estas rigardita kiel prestiĝa lingvo en Surinamo, *Sarnami* estas ĝenerale rigardita kiel popollingvo.

Referencoj
----------


1. ↑  (en, nl) Hans Ramsoedh, Raj Mohan: kantisto kaj poeto kun misio, Hindorama.com

Vidu ankaŭ
----------

* Lingvoj en Surinamo
* Surinama literaturo
* Hindustano
* Surinamhindoj (hindustananoj)
* Jit Narain Kulturpremio
* Bojpura lingvo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 819686
 |
**Sasanida arkitekturo** ĉefe estas la parta stilo de arkitekturo en irana arkitekturo kiu atingis pinton en sia evoluado dum la sasanida epoko. Multrilate la periodo de sasanida dinastio (224-651 a.K.) atestis la plej altan atingon de la persa civilizacio, kaj konsistigis la lastan grandan persan imperion antaŭ la islama konkero.

Efektive multo de tio, kio poste koniĝis kiel islamaj kulturo, arkitekturo, verkaro kaj aliaj artoj, sciencoj kaj teknikoj, estis deprenitaj de la persoj en la larĝan islaman mondon.

La sasanida dinastio, kiel la haĥamaneŝida (aĥemenida), devenis de la provinco de Parso (Farso) en Persio. Ili rigardis sin kiel posteuloj de la haĥamaneŝidoj, post la intertempo de Helena kaj Parta dinastioj, kaj perceptis kiel sian rolon restarigi la grandecon de Persio.

La unika karakterizaĵo de Sasanida arkitekturo, estis ĝia distingebla uzo de spaco. La Sasanida arkitekto konceptis sian konstruaĵon kiel amasojn kaj surfacojn; tial la uzo de masivaj muroj el briko ornamitaj per muldita aŭ karvita gipso ekesiĝis. Gipsaj muraj ornamaĵoj aperas ĉe Biŝapuro, sed pli bonaj ekzemploj estas konservitaj en Ĉal Tarĥano apud Rejo (dum malfrua Sasanida aŭ frua islama tempo de Irano), kaj en Tisfuno kaj Kiŝo en Mezopotamio. La paneloj montras bestajn figurojn fiksitajn en rondaĵoj, homajn bustojn, kaj geometriajn kaj florajn formojn.

* Kategorio Sasanida arkitekturo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Sarkasmo** laŭ PIV estas akre kaj morde ironia rimarko, do akra kaj malica moko. *Sarkasmo* estas substantivo originanta en la antikva greka lingvo (σαρκασμός *sarkasmós* "la disŝiro, la morda moko", de la antikva greka verbo *sarkazein* "akre moki, buŝe disŝiri, disviandigi" de σάρξ *sarks* "la kruda viando"). De la antikva greka lingvo la vorto eniris la latinan lingvon ("sarcasmus"), kaj de tie disvastiĝis al pluaj modernaj lingvoj. La esprimo sarkasmo jam uziĝis en al antikva retoriko, ekzemple fare de Demosteno kaj de Cicerono.

Nuntempe sarkasmo estas uzata aparte en politika agitado, por primoki, ataki aŭ senvalorigi ideon, personon aŭ institucion.

De sarkasmo endas diferencigi la fenomenon de sardona rido, en medicina senco mieno, observebla en tetanoso aŭ en toksiĝo per iuj toksaĵoj, ĉe kiu la vizaĝaj muskoloj estas kuntiritaj, kiel ke la malsanulo ŝajnas ridi, sed duasence ankaŭ 
amara, moka rido iom komparebla al sarkasmo. Kontraŭe al sarkaso, la emocio ligata al sardona rido sen medicina kaŭzo de toksikiĝo tamen ne temas pri akra kaj malica moko, sed pri sento profunde amara, dolora kaj suferanta.

Sarkasmo kaj ironio
-------------------

En neformala lingvouzo sarkasmo ofte estas konsiderata aparte akra kaj ataka formo de ironio, aŭ aliflanke ironio estas konsiderata milda kaj malpliserioza formo de sarkasmo. Fakte tamen ironio estas retorika tekniko kaj ilo esprimiĝi, dum sarkasmo celas certan intencon de esprimo, sendepende de la retorika formo en kiu la esprimo estas prezentata. Ironio signas esprimojn kiuj formulas la malon de tio kion la esprimanto vere intencas; tio povas okazi kaŝe por protekti la esprimanton ekzemple en diktatora reĝimo, aŭ malkaŝe kiel retorika ilo plifortigi la esprimatan eldiron. Sarkasmo estas amara kaj malica moko sendepende de tio kiel la intenco estas esprimata, ĉu rekte aŭ malrekte per ironio.

Laŭ la germana filozofo Arthur Schopenhauer "la ironio estas objektiva". Ĝi per troigo aŭ maltroigo indikas pri la kontraŭa flanko de temo, kaj humure videbligas, ke multaj temoj estas rigardeblaj el diversaj vidpunktoj kaj havas "du flankojn".

Sarkasmo kaj ciniko
-------------------

Ciniko kontraŭe al sarkasmo ne estas amara moko, sed interna sinteno kiu malaprezas centraj normojn kaj moralajn valorojn kaj konsideras ilin ridindaj. Cinikismo do estas fenomeno karaktera, kiu povas esprimiĝi per cinikaj rimarkoj, kiuj povas esti malfacile diferencigeblaj de sarkasmaj rimarkoj.

Kvankam la diferenco inter sarkasmo kaj ciniko do estas klare nomebla, tamen la du vortoj en ĉiutaga lingvouzo ofte pro malatentemo miksiĝas. Tiuj, kiuj volas retorike konscie uzi la diferencon inter sarkasmo kaj ciniko, sekve havas la problemon ke centra aspekto de ilia - sarkasma aŭ cinika - rimarko eble ne estos komprenata de la publiko.

Vidu ankaŭ
----------

* nigra humuro

Notoj
-----
Skafaldo sur konstruejo de individua domo en Saint-Denis sur Reunio.
**Skafaldo** estas portempa konstruaĵo konsistanta el traboj, pontoj, pasejoj aŭ platformoj subtenitaj de ĉarpentaĵo el bambuo, ligno, ŝtalo aŭ aluminio. 
Ĝi celas ebligi al metiistoj atingi ĉiun lokon de konstruaĵo konstruota aŭ riparota kaj alporti tien la necesajn materialojn kaj ilojn.

Ekzistas tri diversaj skafaldoj: fiksitaj, pendigitaj aŭ rulantaj.

Fiksitaj skafaldoj povas esti dividitaj en jenajn tri kategoriojn:

* fasadaj skafaldoj,
* multdirektaj skafaldoj,
* masonistaj skafaldoj.

la diversaj pecoj de skafaldoj
------------------------------

* Bazplato
* Skafalda Framo  : vertikala peco ĝenerale de 2.00 metroj
* Gardrelo
* Sparo
* Randa gardrelo
* Plinto
* Kuplilo
* Planko
* Nesimetria framo

  

Skafaldo ĉe la preĝejo de Rocroi dum konstrulaboroj ĉe la sonorilturo
Skafaldoj multe evoluis en la lastaj jaroj. Pro manko de eŭropa direktivo ne ekzistas la marko *CE* por skafaldoj. En Francujo tamen ekzistas la referenco de la marko *NF*.

Referencoj
----------

1. ↑  En Francujo, laŭleĝe skafaldo estas laborilo komponita el eroj muntitaj portempe por krei laborejojn en alto kaj ebligante la aliron al tiuj ejoj kaj la alporton de produktoj kaj materialoj necesaj al la realigo de la laboroj (Artikolo 1 de la ministra decido de la 21/12/04)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Skafaldo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Skafaldo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri arkitekturo |
En matematiko, **skalara multipliko** estas unu de la bazaj operacioj difinantaj vektoran spacon en lineara algebro. Noto ke **skalara multipliko** estas malsama ol *skalara produto* kiu estas ena produto inter du vektoroj.

Pli aparte, se *K* estas kampo kaj *V* estas vektora spaco super *K*, do skalara multipliko estas funkcio de *K* × *V* al *V*.
La rezulto de aplikado de ĉi tiu funkcio al *c* en *K* kaj *v* en *V* estas *c'**v*****.**

Skalara multipliko en ĉi tiu senco aplikas ankaŭ al matricoj.

Skalara multipliko obeas jenajn regulojn: *(vektoro en grasa tiparfasono)*:

* Maldekstra distribueco: (*c* + *d*)***v*** = *c''***v** *+* d''***v***;
* Dekstra distribueco: *c*(***v*** + ***w***) = *c''***v** *+* c''***w***;
* Asocieco: (*c''*d*)***v** *=* c*(*d''***v***);
* Multiplikado per 1 ne ŝanĝas la vektoron: 1***v*** = ***v***;
* Multiplikado per 0 donas la nulvektoron: 0***v*** = 0;
* Multiplikado per -1 donas la kontraŭegalon: (-1)***v*** = -***v***.

Ĉi tie + estas adicio en la kampo aŭ en la vektora spaco; kaj 0 estas la adicia idento.

Skalara multipliko povas esti konsiderata kiel ekstera operacio aŭ kiel grupa ago de la kampo sur la vektora spaco. Geometria interpretado de skalara multipliko estas streĉigo aŭ ŝrumpigo de la vektoro.

Kiel speciala okazo, *V* povas esti prenita al esti *K* mem kaj skalara multipliko povas tiam esti prenita al esti simple la multipliko en la kampo.
Se *V* estas *K**n*, do skalara multipliko estas difinita laŭkomponante.

Vidu ankaŭ
----------

* Vektora multipliko
* Matrica multipliko
Skalara projekcio de *a* sur *b*. Ĝi estas pozitiva en ĉi tiu okazo.
**Skalara projekcio** de vektoro {\displaystyle \mathbf {a} } je vektoro {\displaystyle \mathbf {b} } (ankaŭ "{\displaystyle \mathbf {a} } sur {\displaystyle \mathbf {b} }"), estas

{\displaystyle \mathbf {a} \cdot \mathbf {\hat {b}} } aŭ {\displaystyle |\mathbf {a} |\cos \theta }
kie {\displaystyle \theta } estas angulo inter vektoroj {\displaystyle \mathbf {a} } kaj {\displaystyle \mathbf {b} }

{\displaystyle {\hat {\mathbf {b} }}} estas unuobla vektoro samdirekta kun {\displaystyle \mathbf {b} }.
Se ambaŭ vektoroj estas ne nulaj skalara projekcio estas pozitiva se *θ<π/2*, egalas al 0 se *θ=π/2* kaj negativa se *θ>π/2* (ĉiam *0≤θ≤π*).

Skalara projekcio estas skalaro, kaj estas longo de orta projekcio de vektoro {\displaystyle \mathbf {a} } sur vektoron {\displaystyle \mathbf {b} }.

Multiplikante la skalaran projekcion per {\displaystyle \mathbf {\hat {b}} } oni konvertas ĝin en la vektoran projekcion.

Vidu ankaŭ
----------

* Vektora projekcio
* Skalara produto
* Vektora produto
La **metra** aŭ ankaŭ **skandinava mejlo** (norvege kaj svede: *mil*) estas mezurunuo de longo, kiu egalas 10 000 metroj. Mejloj estas tre ofte uzata en la ĉiutaga lingvo kaj neoficiale en Norvegio kaj Svedio. En Danio ĝi apenaŭ estas uzata. Tie ĝi nomiĝas *svensk mil* (= sveda mejlo). En Suomio ĝi ankaŭ apenaŭ estas uzata.

Historio
--------

Ĝis 1649 ĉiu sveda regiono (svede = "landskap") havis sian propran mejlon, kies longeco grave malsimilis. Ekde tiam oni enkondukis tutlande en Svedio la mejlon de la regiono Uppland kiu longas 10,673 m, do iom pli longa ol la hodiaŭa mejlo.

Ede 1814 Svedio kaj Norvegio estis unuiĝita en persona unio. Antaŭ la enkonduko de la metra mejlo la tiel nomata „landa mejlo" kun longeco de 36 000 futoj estis ankaŭ en Norvegio la oficiala mezurunuo, sed la longeco diversis pro la diversa difino de „futo" 11 295 m en Norvegio kaj 10 688 m en Svedio.

Lige kun la enkonduko de la metra sistemo en Svedio-Norvegio oni enkondukis ankaŭ la ’’’metran mejlon’’’.

Hodiaŭa uzo
-----------

En Svedio oni uzas la mejlon ofte por longaj etapoj per aŭtomobilo aŭ pramo. En Svedio plej ofte la veturpovumo estas indikata en mejloj. Ankaŭ la fuelkonsumo de aŭtoj estas plejparte en litroj por mejlo. En Norvegio la mejlo ne estas uzata skribe.

Aliaj „mejloj"
--------------

### Danio

dana mejlo

* 1 dana mejlo = 2/3 norvega mejlo = 7 524 metroj

### Suomio

suoma mejlo

* 1 suoma mejlo = 10 670 metroj

### Norvegio

Norvega mejlo ekde 1818

* 1 norvega mejlo = 18 000 ulnoj= 36 000 futoj = 11 286 metroj (antaŭe 11 295 metroj)
	+ 1 595 ulnoj = 1 000 metro
	+ 1 ulno = 2 futoj = 0,627 metro

### Svedio

Sveda mejlo

* 1 sveda mejlo = 18 000 svedaj ulnoj = 32 898,46 futoj = 10 692 metroj
	+ 10,41 mejloj sur la ekvatora grado

Vidu ankaŭ
----------

* mejlo

referencoj
----------

1. ↑   Arild Stubhaug: *Ein aufleuchtender Blitz: Niels Henrik Abel und seine Zeit.* Springer DE, 1996, ISBN 978-3-64255-840-5, S. 534.
2. ↑  Johann Philipp Neumann: *Lehrbuch der Physik.* Band 1, Carl Gerold, Wien 1830, S. 505.
Flagoj de nordiaj landoj
La **Skandinava modelo** aŭ **nordia modelo**, ankaŭ nomata **nordia kapitalismo** aŭ **nordia socialdemokratio**, estas termino por la ekonomiaj kaj sociaj politikoj komunaj al la skandinavaj landoj, Danio, Finnlando, Norvegio, Svedio kaj Islando, kiu inkluzivas kombinaĵon de libermerkata kapitalismo kun plena sociala ŝtato. Danke al la skandinava modelo, la danoj ĝuas ampleksan varion de altkvalitaj servoj, kiuj inkluzivas la edukadon kaj senpagan sanservon, kaj garantias la pagon de la pensioj al la pensiuloj. Tiuj ĉi profitaĵoj estas financataj de la kontribuantoj kaj administrataj de la registaro por la ĝuado de ĉiuj civitanoj. Tiu ĉi modelo distingiĝas de aliaj modeloj de sociala ŝtato pro ĝia promociado de la genra egaleco, plena okupado kaj la signifaj sociaj bonaĵoj por ĉiuj, granda redistribuado de la impostoj kaj liberala fiska politiko.

Ĉiu skandinava lando havas sian propran ekonomian kaj socian modelon, kelkfoje kun grandaj diferencoj rilate siajn najbarojn. Laŭ la sociologo Lane Kenworthy, en la kunteksto de la skandinava modelo, la «socialdemokratio» estas serio de politikoj por garantii la sekurecon kaj la ekonomiajn oportunecojn kadre de la kapitalismo anstataŭ ol sistemo kiu celas anstataŭigi kapitalismon.
**Tepoto Sud** aŭ **Ti Poto**, estas eta atolo de la Tuamotua Arkipelago en Franca Polinezio. Ĝi situas 44 km sudokcidente de Makemo.

Tepoto havas preskaŭ rondan formon kun diametro de 3,8 km. Ĝia bela turkis-blua laguno havas konekton kun la oceano per mallarĝa ŝanelo en la nordoriento.

La atolo nomiĝas **Tepoto Sud** por distingi ĝin de la insulo Tepoto Nord, proksimume 400 km nordorienten en la Îles du Désappointement (Seniluziigaj insuloj).

La eta grupo kiu konsistas el Tepoto Sud, Hiti kaj Tuanake ankaŭ nomiĝas "Raevski Atoloj". 

Tepoto estas permanente neloĝata.

Laŭ artikoloj en Ireland's Own kaj la Times Educational Supplement retejo, la atolo estas identigita de Tony Crowley kiel la loko de enterigita trezoro ŝtelita en la 19-a jarcento fare de kvar aventuristoj de kirko en Pisco, Peruo. Dum jaroj oni sensukcese serĉis tiun trezoron, kvankam aŭstralia vizitanto de la atolo malkovris kaŝejon kun medaloj kiuj devenis el Sud-Ameriko.

Historio
--------

Tepoto Sud estas vidinta de Louis Antoine de Bougainville en 1768, sed la unua eŭropano kiu albordiĝis estis la rusa esploristo Fabian Gottlieb von Bellingshausen en 1820.

Flaŭro kaj faŭno
----------------

La Tuamotua kanbirdo kaj la Polinezia grundokolombo troviĝas sur la atolo.

Administracio
-------------

Tepoto Sud apartenas al la komunumo Makemo, kiu konsistas el la atoloj Makemo, Haraiki, Marutea Nord, Katiu, Tuanake, Hiti, Tepoto Sud, Raroia, Takume, Taenga kaj Nihiru.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oceanpunktoj
* Tuamotua kanbirdo
* Polinezia grundokolombo Arkivigite je 2008-10-17 per la retarkivo Wayback Machine
* Nomoj de atoloj
* Listo de atoloj (france) Arkivigite je 2007-03-02 per la retarkivo Wayback Machine
Provincoj de Ekvatora Gvineo.
Laŭ sia konstitucio, la Respubliko de Ekvatora Gvineo estas unueca kaj centralizita stato. Administre ĝi dividiĝas en regionoj, provincoj (kun ties respektivaj ĉefurboj), komunumoj kaj distriktoj, kaj la leĝoreguligas la spacon kiun okupas ĉiuj el ili. Kelkaj areoj de la urboj Malabo kaj Batao havas propran regularon. En junio 2017, la registaro kreis oficiale la provincon Djibloho kie oni konstruis la novan ĉefurbon, Ojalao (Oyalá-Ciudad de la Paz).

Regionoj
--------

La kontinenta regiono estas konata sub la hispanlingva nomo *Río Muni* (*Río Muné* en lingvo ndoŭea kaj *Mbini* en fanga lingvo) kaj ĝia administra ĉefurbo situas en Batao. La provinco estis cedita de Portugalio al Hispanio en 1778. Ĝi estis hispana provinco apud Fernando Poo de 1959 al 1963, kaj poste fariĝis parto de la aŭtonoma regiono de Hispana Gvineo, nomo kiu konservis ĝis sia sendependeco de Hispanio en 1968. La etna komponado de Río Muni estas plimulte fanga, kun aliaj bantuoj en la marbordo, nomataj ndoŭeoj (*ndowés*) aŭ *playeros* (hispane por plaĝanoj). Politike ĝi estas subdividita en 4 provincoj: Suda Centro, Kié-Ntem, Marbordo kaj Wele-Nzas.

La insuloj de Bioko (iama Fernando Poo), Elobey, Anobono kaj Korisko formas la Insulan Regionon de Ekvatora Gvineo. Ili situas en la golfo de Gvineo. Ĝia administra ĉefurbo estas Malabo. Ĝi havas 3 provincojn: Anobono, Bioko Norda kaj Bioko Suda.

Provincoj
---------

| Ŝildo kaj mallongigo | Provinco | Kreo | Ĉefurbo | Loĝantaro (2015) | Surfaco (km²) | Denseco | Distriktoj (2018) | Komunumoj (2018) |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| AN | Anobono | 1968 | Sankta Antonio de Paledo | 5314 | 17,0 | 307 | 1 | 1 |
| BN | Norda Bioko | 1968 | Malabo | 300 374 | 776,0 | 386 | 2 | 3 |
| BS | Suda Bioko | 1968 | Lubao | 34 674 | 1241,0 | 27,9 | 2 | 4 |
| CS | Suda centro | 1968 | Evinajongo | 141 903 | 9930,8 | 14,28 | 3 | 7 |
| DJ | Djibloho | 2017 | Ciudad de la Paz (Ojalao | N/ | 452,5 | N/ | 1 | 1 |
| KN | Kié-Ntem | 1968 | Ebebijino | 183 331 | 3942,9 | 46,42 | 3 | 6 |
| LT | Marbordo | 1968 | Batao | 366 130 | 6665,7 | 55,09 | 3 | 8 |
| WZ | Wele-Nzas | 1968 | Mongomo | 191 383 | 5025,6 | 34,93 | 4 | 7 |
| GQ  | Ekvatora Gvineo | 1968 | Malabo | 1 222 442 | 28 051 | 43,57 | 19 | 37 |

Mapo de la Kontinenta regiono de Ekvatora Gvineo
Mapo de la Insula regiono de Ekvatora Gvineo

Referencoj
----------

1. ↑  Unesco
2. ↑  La ĉefurbo de Ekvatora Gvineo moviĝos el Malabo al Oyalá
3. ↑  Anuario estadístico de Guinea Ecuatorial 2018  — PDF
**Ágnes Ságvári** [Agneŝ ŝAgvAri], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Ságvári Ágnes** estis hungara oficisto, historiisto, arkivisto, altlerneja instruisto. Ŝia geedziĝa nomo estis (laŭ la hungarlingve kutima nomordo) *Tardos Andrásné*, ŝia frato estis Endre Ságvári.

Ágnes Ságvári naskiĝis la  19-an de novembro 1928(nun 1928-11-19) en Budapeŝto, ŝi mortis la 13-an de junio 2000 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Ágnes Ságvári naskiĝis en juda familio. En 1944 ŝi estis laboristo en uzino, sed en la sama jaro ŝi akiris stenografian-tajpistan licencon, poste ŝi estis levita oficisto. Depost fino de la mondmilito ŝi laboris en administracio de la komunistoj, dum ŝi estis partiano. En 1947 ŝi estis policisto kun rango subleŭtenanto duonjaron, dum ŝi maturiĝis. En la sekvaj jaroj ŝi laboris en la ŝtat-partia administracio, dum ŝi akiris pedagogian diplomon en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 1953, krome ŝi kandidatiĝis (CSc) en 1962. Inter 1968–1970 ŝi estis docento en Scienca Universitato Attila József, inter 1970 kaj 1985 ŝi estis arkivestro de la ĉefurba arkivo, fine ŝi instruis en 1986 kaj 1998 en Universitato Loránd Eötvös. Ŝi estis edziniĝinta ĝis la vidviniĝo en 1969. Ŝi ricevis premion en 1980.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Az 1945-ös budapesti választások* (1959)
* *A Magyar Kommunista Párt pártépítő és politikai tömegmunkája Budapesten. 1945–1947.* (disertaĵo, 1960)
* *Tömegmozgalmak és politikai küzdelmek Budapesten. 1945–1947.* (monografio, 1964)
* *Népfront és koalíció Magyarországon. 1936–1948.* (monografio, 1967)
* *Budapest szerepe az ország fejlődésében* (1978, tralaborita 1979)
* *Mert nem hallgathatok. Egy jó házból származó pártmunkás emlékei. Visszaemlékezések. 1944–1958.* (1989)
* *Emlékezzünk az áldozatokra! A budapesti zsidóság holocaustja. 1944.* (1994; ankaŭ angle)
* *Zsidó közösségek sorsa a proletárdiktatúra rendszerében. 1100 éves együttélés. A magyar és a magyarországi zsidóság a haza és a fejlődés szolgálatában.* (2001)

Fontoj
------

* biografio hungare
* biografio hungare
* biografio hungare, legebla pli malsupre

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 843004
 |



* Portalo pri Biografio
Koordinatoj: 33° 25′ 36″ S 151° 20′ 30″ O﻿ / ﻿33.42667 °S, 151.34167 °O﻿ / -33.42667; 151.34167 (mapo)

**Gosford** estas grandurbo, grava komerca centro kaj administra centro de la Centra Marbordo-regiono en Aŭstralio, en Novsudkimrio.

Geografio
---------

Gosford situas laŭ la oceano 86 km de Sidnejo.

Historio
--------

La plej frue aborigenoj vivis en tiu loko. En la 19-a jarcento kelkaj pioniraj eŭropanoj komencis okupi la teron, sed pli frue en 1788 la areo estis esplorita. La loko prenis la nomon Gosford en 1839. La unua vojo estis konstruita en 1850. Tiutempe ankaŭ kondamnitoj vivis tie. 
Gosford iĝis urbo en 1885 kaj municipo en la sekva jaro.

Trafiko
-------

Gosford havas aŭtovojon kaj stacidomon.

Klimato
-------

Gosford havas subtropikan klimaton kun varmaj, humidaj someroj kaj mildaj, pli sekaj vintroj. Februaro kaj marto estas la plej malsekaj monatoj kaj aŭgusto kaj septembro estas la plej sekaj monatoj. La temperaturo varias inter 6-28 °C. Jare pluvas po 1318 mm.

Ĝemelurboj
----------

* Japanio Edogava, Japanio
* Slovakio Nitra (urbo), Slovakio

Fontoj
------

* Angla Vikipedio
Koordinatoj mankas! Bonvolu kunhelpi.

**Noihati** bengale **নৈহাটি** estas urbego kaj municipo en orienta Barato, en subŝtato Okcidenta Bengalio, en distrikto Norda 24 Parganas. La urbego apartenas al Urbaro de Kolkato.

Vojo en Noihati

Demografio
----------

En 2011 Noihati havis 217 900 da loĝantoj kun legopovo 88%, signife pli alta, ol la tutlanda mezumo.

Geografio
---------

Noihati situas laŭ la maldekstra bordo de rivero Hugli sur ebenaĵo en averaĝa alteco de 15 m super la marnivelo. En la kontraŭa riverbordo ĝuste Hugli-Ĉuĉura etendiĝas, krome Noihati kontaktiĝas norde kaj sude kun la aglomeraĵo. Ĉandanagaro troviĝas 7, Kaljani 9, distrikta sidejo Barasat 18, Serampore 19, Habra 25, subŝtata ĉefurbo Kolkato 37, Bangaon 45, tutlanda ĉefurbo Delhio 1290, Mumbajo 1677 kilometrojn (aere) .

Historio
--------

La historia nomo de la urbego estis Navahatta. La municipo estis establita jam en 1869 dum dominado de britoj. En 1947 la municipo travivis rapidan loĝantarkreskon, ĉar ondoj de hinduaj rifuĝintoj alvenis el Orienta Pakistano.

Ekonomio
--------

Noihati estas industria urbego. Uzino fondita en 1922 produktis precipe farbojn. Estas tra famaj la muelejoj por jutoj jam ekde 1862. Nun la urbego produktas precipe teksaĵojn. En la agrikultura branĉo la dolĉakva fiŝbredado estas la plej grava.
Ruĝaj papuloj sur la dorso
**Skarlatino** estas infekta malsano kaŭzita de la bakterio *Streptococcus pyogenes*. Inkubacio daŭras ordinare 4-5 tagojn, kaj estas sensimptoma. Invado estas subita, intensa tuj de la komenco, karakterizita per 3 gravaj, preskaŭ samtempaj simptomoj: alta kaj kontinua febro kun tremoj kaj plirapidiĝo de la pulso; angino tre dolora, kiu malfaciligas la glutadon; oftaj naŭzoj kaj vomoj. Post okazas erupcio, en kies komenco la haŭto prezentiĝas punktita per tre etaj ruĝaj papuloj, invadanta unue la supran parton de la trunko, poste la antaŭan de la brusto, la radikojn de la supraj kaj malsupraj membroj, la kolon, kubutan faldon, vizaĝon, abdomenon, manojn, piedojn. Poste la erupcio, kiu entute daŭras 6 tagojn, alprenas la formon de grandaj makuloj skarlataj. Deskvamiĝo okazas laste. 

La skarlatino estas serioza malsano, kaj ne malofte kondukas al komplikaĵoj ĉe tonsiloj, nazmukozo, orelo, adeno kaj renoj krom artrito. Strikta observado de la indikoj de kuracisto estas nepre necesa.
**Skarlato**  (el la persa {سقرلات} *saqerlât* aŭ alia fonto el la hispanaraba *iškarláṭ[a]*, kaj tiu de la bizanca greka *σιγιλλᾶτος*, ‘tolaĵo el lano aŭ lino ornamata per markoj kun formo de ringoj aŭ cirkloj’, kaj tiu de la latina [*textum*] *sigillatum*, ‘[tolaĵo] stampita aŭ markita’.) estas brila ruĝa koloro kun nuanco, kiu estas iom simila al oranĝkoloro kaj estas pli ruĝa ol vermiljono. Ĝi estas pura kromo en la kolor-rado je unu kvarono de la vojo inter ruĝo kaj oranĝkoloro. Ĝi povas esti simbolo de la koloro de la sango de vivanta persono, kiel karmezino, kvankam la fakta koloro de sango (el hemoglobino) estas pli proksima al karmezino ol al skarlato.

Notoj
-----

1. ↑   DRAE, escarlata, *escarlata*, e, Diccionario de la Real Ecademia Española, Konsultita la 4an de majo de 2012.
2. ↑   Maerz kaj Paul *A Dictionary of Color* New York:1930--McGraw Hill Color Sample of Scarlet: Paĝo 25 Plato 1 Kolorekzemplo L12 (Scarlet is shown as being one of the colors on the right and bottom of the plate representing the most highly saturated colors between red and orange at a position one-fourth of the way between red and orange.)

* Kategorio Skarlato en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
la turdomo *Lever House* en la Parka Avenuo de Novjorko, konstruite en 1951 kaj 1952
**Skidmore, Owings & Merrill** (la kaj-signo en la angla reprezentas la vorteton *and*) estas unu el la plej grandaj arkitektaj firmaoj de la mondo. Sian ĉefan oficejon la entrepreno havas en Ĉikago, kaj filioj estas en Los-Anĝeleso, Novjorko, San-Francisko, Vaŝingtono, Londono, Honkongo, Ŝanhajo kaj Bruselo.

Signifo
-------

La arkitekta entrepreno interalie en Novjorko post la Dua Mondmilito konstruis turdomojn de la tipe postmilita moderna stilo, kiuj influiĝis per la kreaĵoj de Mies van der Rohe. Domoj kiel la turdomo *Lever House* en la Parka Avenuo estis konstruaĵoj plenaj je vitro kaj ŝtalo, kiuj instigis tutmonde aplikatan stilon de funkcia oficeja arkitekturo en la 1950-aj kaj 1960-aj jaroj. La entrepreno povis plani plurajn el la siatempe plej altaj konstruaĵoj de la mondo. Ekzemplo estas la turdomo *Sears*, intertempe nomata *Willis* en Ĉikago, dumtempe la plej alta monda konstruaĵo, la turdomo *John Hancock Center*, dumtempe la dua plej alta monda konstruaĵo, same en Ĉikago, kaj la Burĝ Ĥalifa, la nuntempe plej alta monda konstruaĵo, en Dubajo (la arkitekto *Adrian Smith* dum la konstruo sendependiĝis de la entrepreno *Skidmore, Owings & Merrill*). Aliaj aparte konataj konstruaĵoj, al kiuj kontribuis la entrepreno, estas la tria turo de la La Ĉina Monda Komerca Centro en Pekino, finita en 2009, kaj la Unumonda Komerca Centro (*One World Trade Center*) en Novjorko, finita en 2014.

la turdomo *Sears*, intertempe nomata *Willis*
La Ĉina Monda Komerca Centro] en Pekino (2009)
la Unumonda Komerca Centro en Novjorko

Literaturo
----------

* Nicholas Adams: *Skidmore, Owings & Merrill: SOM Since 1936.* Mailand 2007, ISBN 978-1-904313-55-7.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Skidmore, Owings & Merrill en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* oficiala retejo *www.som.com* (angle)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 555449
* GND: 1029486-7
* LCCN: n/50/12009
* VIAF: 149712040
* ISNI: 0000 0004 0431 9908
* SUDOC: 027705897
* BNF: 119691178
* ULAN: 500045910
* RKD: 371258
 |
Ŝtonsarkofago de la faraono Merenptah.
**Sarkofago** estas ĉerko, funebra ujo por kadavro, plej ofte gravurita el ŝtono. La vorto "sarkofago" devenas de la greka σαρξ *sarks*, kiu signifas "karno", kaj φαγειν *phagein* ("manĝi"). Do la vorto sarkofago origine signifis "manĝi karnon". Per la esprimo *lithos sarkophagos*, la vorto progrese aplikiĝis al la kalkoŝtono, kiu laŭdire helpis putrigi karnon enterigitan en ĝin. Plej famaj sarkofagoj restas tiuj uzitaj por la faraonoj de antikva Egiptio.

Laŭ Francisko Azorín **sarkofago** estas *Ŝtona ĉerko. Luksa, ŝtona ĉerkoforma monumento.* Li indikas etimologion el la greka *sarkofagos*, el *sarkos + fagos* (karno manĝi) kaj de tie la latina *sarcophagus*.

Ekzemploj
---------

* Aleksandra Sarkofago
* Sarkofago de Junio Baso
* Sarkofago Ludovisi

Notoj
-----

1. ↑  Francisko Azorín, arkitekto, Universala Terminologio de la Arkitekturo (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 181.
2. ↑  Azorín, samloke.