recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Antikithira** aŭ **Antikithera** (Αντικύθηρα, [anti**kü**tira], laŭ moderna prononco, vorto, kiu signifas "Antaŭ Kithira") estas malgranda greka insulo inter Kitero kaj Kreto. Ĝi havas surfacon de 20 km². Ĝi havas la solan komunumon *Potamos* kun 36 loĝantoj.

Oni trovis restaĵojn de setlejoj el ĉ. 3.500 a.K.. En la helena epoko, la insulo estis bazo de la kilikiaj piratoj. La mezepoke reganta Respubliko de Venecio fortikigis la insulon - kiun la italoj nomumis *Cerigotto* - en 1207, kontraŭ la pirataj atakoj. La hodiaŭaj loĝantoj de la insulo estas posteuloj de tiuj enmigrintoj, kiuj alvenis en 1792 el Kreto. Fine de la Venecia regado, la insulo iĝis parto de la Respubliko de Ioniaj Insuloj kaj en 1864 al la greka ŝtato.

La insulo estas konata pro la greka ŝipovrako, kiun oni trovis en 1900 antaŭ la marbordoj. Inter la arkeologiaĵoj trovis oni la interesegan dentoradan mekanismon, la tn. meĥanismon de Antikithera kaj la junulon de Antikitero, vivgrandan bronzan statuon.

Ekonomie gravas por la insulo la turistoj, kiuj povas viziti antikvajn ruinojn, kelkajn kapelojn, ventomuelejojn kaj unu akvomuelejon en Potamos.

Ĉe la suda pinto de la insulo altiĝas lumturo ekde 1926. La loĝantoj festas la 17-an de aŭgusto tagon de sia patrono, la sankta Mirono de Kizikos. Por tiu festo alvenas ĝis mil homoj.

Ekzistas sur la insulo ankaŭ birdo-observejo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Antikitero en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* informoj en la germana Arkivigite je 2006-03-03 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 113528
* LCCN: sh2003002671
* VIAF: 240344286
* BNF: 119496297
 |
**Joaquín ROMERO Murube** (Los Palacios y Villafranca, provinco Sevilo, 18a de julio 1904 - Sevilo, 15a de novembro 1969), estis artikolisto kaj poeto de la generacio de la 27a. Ekde 1934 ĝis sia morto li estis direktoro-kuratoro de la Alkazaro de Sevilo.

El la sevila poezia revuo *Mediodía* (1926-1929) li ligiĝis al la poeziaj avangardoj rilataj kun la Generacio de la 27a, de kies ĉefa grupo li ne formis parton. Li helpis la revuon *El Ala del Sur* de Pedro Garfias, unu de la pilieroj de la ultraismo.

Inter liaj poeziaj libroj elstaras *Prosarios* (Sevilla, 1924), kaj *Sombra apasionada* (1929), en kiu li kombinas kreadismo, superrealismo, *neopopularismo* kaj klasikismo. En ili estis influoj ankaŭ de Ramón Gómez de la Serna, Valle-Inclán, José Bergamín kaj Pedro Salinas. La influo de Federico García Lorca videblas en lia dua poezia etapo, formita de *Siete romances* (Sevilla, 1937), *Canción del amante andaluz* (Barcelona, Luis Miracle, 1941) kaj *Kasida del olvido* (Madrid, Editorial Hispánica, Adonais, 1945), pluigita en *Tierra y canción* (Madrid, Editora Nacional, 1948).

De liaj eseoj menciindas *Dios en la ciudad*, de 1934, inkludita en *Sevilla en los labios* (Sevilla, Colección Mediodía, 1938); *Discurso de la mentira* (Madrid, Revista de Occidente, 1943), *Memoriales y Divagaciones* (Sevilla, 1951) kaj *Los cielos que perdimos* (Sevilla: Hermandad... Soledad, 1995). Inter noveloj menciendas *La tristeza del Conde Laurel* (1923) kaj *Hermanita amapola* (1925), kaj post longa senverka tempo *...Ya es tarde* (Sevilla, 1948) kaj *Pueblo lejano* (Madrid, Ínsula, 1954).

Bibliografio
------------

* Juan Lamillar. *Joaquín Romero Murube. La luz y el horizonte*
* Manuel García García kaj A. Martínez. *Joaquín Romero Murube: Siete Romances*. Sevilla, Point de Lunettes, 2004. ISBN 978-84-932-4876-2

Referencoj
----------

Eksteraj ligiloj
----------------

* Sevillanos Ilustres: Joaquín Romero Murube Arkivigite je 2018-07-23 per la retarkivo Wayback Machine (el Retarkivo 20180723204505)

  

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Joaquín Romero Murube en la hispana Vikipedio.*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 850470
* GND: 131595326
* LCCN: n88667396
* VIAF: 17551547
* ISNI: 0000000116013015
* SUDOC: 074095447
* BNF: 129720049
* NKC: pna2016908068
* BNE: XX1136855
 |
**Otoni** aŭ **Othoni** aŭ **Othonoi** (novgreke Οθωνοί) estas greka insulo kun 100 konstantaj loĝantoj sur ĉirkaŭ 10 km², ĝi estas la plej granda insulo de la Diapontaj insuloj (aŭ Otoniaj insuloj). Ĝi fomas samtempe memstaran komunumon (novgreke κοινότητα, *Kinotita*) ene de la Korfua prefektujo.

Otoni estas la plej okcidenta insulo kaj komunumo de Grekio. Ĝi situas ĉirkaŭ 20 km nordokcidente de Korfuo kaj ĉirkaŭ 69 km de Kabo Otranto de la itala duoninsulo. La insulo havas longon de 5,6 km en orienta-okcidenta direkto, ĝi larĝas ĉirkaŭ 3,6 km. Ĝia plej alta monteto estas Fano aŭ Merovigli kun alto de 393 m.

Plimulto de la insulanoj vivtenas sin el agrikulturo (ĉefe per kultivado de olivarboj), el fiŝkaptado kaj etaparte el turismo. Ekzistas trafika kontakto al urbo Korfuo (transportas ankaŭ aŭtomobilojn) kaj al Agios Stefanos, turisma loko en norda Korfuo, de kie oni organizas ekskursajn veturojn. Krom la havenloko Ammos, ekzistas ankaŭ la iama ĉefloko Chorio kaj multaj disaj setlejoj sur la insulo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Otoni en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Historiaj kaj geografiaj informoj pri la insulo Otoni
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

***El alarido de Yaurí*** (La kriego de Yaurí) estas libro de la hispana verkisto Ramón J. Sender publikigita en 1977, kiam la aŭtoro estis en la fino de sia etapo de ekzilo. Fine de la verko estas dato "Lima, 1971".

Intrigo
-------

**Averto: *La teksto, kiu sekvas, malkaŝas detalojn pri la intrigo de la rakonto.***

En gastejo la aŭtoro aŭdas kiel la gastejestro rakontas la historion de Ciryl, jugoslavo enmigrinta en Peruon, kie li vivtenis sin pere de la bredado de alpakoj kaj vikunjoj, dum emocie li fidis en la beleco kaj supozita fideleco de sia edzino, Rosa, kiu fakte perfidas lin kun sia amanto Gustavo, eĉ antaŭ le geedziĝo. Tiu fakte estas la biologia patro de ilia filino de Rosa. Ciryl malamas la vivon de la ĉefurbo kaj semajnfine li rifuĝiĝas en la montaraj bredejoj kun du amikaj pumoj, tiel ke li trovas inter sovaĝaj bestoj la bonfarton, kiun li ne trovas ĉe homoj, same kiel faris Sabino de *El lugar de un hombre*, multajn jarojn antaŭe. Kiam Rosa konfesas al li sian perfidon kaj ke ŝi volas la divorcon por edziniĝi al Gustavo, nun libera, ĉar lia edzino memortiĝis, Ciryl malesperas. Li traveturas en Yaurí tutrapide, surveturas lamojn kaj junulon, dum li bruegas per sia kriego ĝis li elveturas el ravino kaj mortas. Post jaroj, la kriegon ankoraŭ oni aŭdas.

**Averto: *Malkaŝado de la intrigo de la rakonto ĉi tie finiĝas.***

Referencoj
----------

1. ↑  Ramón J. Sender, *El alarido de Yaurí*, Destino, Barcelona, 1977; Elizabeth Espadas, *A lo largo de una escritura. Ramón J. Sender. Guía bibliográfica*. Instituto de Estudios Altoaragoneses, Huesca, 2002. ISBN = 84-8127-126-8 p. 32.

Vidu ankaŭ
----------

* Lamo

Bibliografio
------------

* Elizabeth Espadas, *A lo largo de una escritura. Ramón J. Sender. Guía bibliográfica*. Instituto de Estudios Altoaragoneses, Huesca, 2002. ISBN = 84-8127-126-8

Eksteraj ligiloj
----------------

* Verkoj de Ramón J. Sender en Instituto de Estudios Altoaragoneses

  



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 857297
 |
**Balatonföldvár** estas urbo kaj somera banloko en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Somogy, (iam en subregiono Balatonföldvár, kies centro estas), nun en Distrikto Siófok. La loknomo signifas: Balatono-terfortikaĵo.

Geografio
---------

Balatonföldvár situas sur ebenaĵo, laŭ suda bordo de Balatono (havanta havenon), laŭ ĉefvojo, fervojo kaj aŭtoŝoseo M7 Budapeŝto-Nagykanizsa.

Historio
--------

La urbonomo devenas de terfortikaĵo, farita de keltoj. La unua skriba mencio devenis el 1358. En la 19-a jarcento grafoj Széchenyi (sEĉEnji) formis parcelojn kaj feriajn domojn. En 1948 el la Balatonobordo de Kőröshegy formiĝis memstara vilaĝo, en 1985 grandvilaĝo, en 1992 urbo.

En Balatonföldvár havis feridomon ekzemple Gizi Bajor, Zsigmond Széchenyi, Frigyes Korányi, Kálmán Kandó, Jenő Rákosi, Szidi Rákosi, Viktor Rákosi.

Haveno de Balatonföldvár

Vidindaĵoj
----------

* Preĝejo Sankta Kruco (Balatonföldvár)

Famuloj
-------

En Balatonföldvár mortis komponisto Sándor Jemnitz.

Ĝemelkomunumoj
--------------

* Germanio Gaienhofen, Germanio (1991)
* Svislando Steckborn, Svislando (1991)
* Francio St. Georges de Didonne, Francio
* Germanio Kühbach, Germanio
* Finnlando Ylöjärvi, Suomio
* Rumanio Zetelaka, Rumanio

Komunumoj pri *földvár* en Hungara reĝlando
-------------------------------------------

Estas rilatoj inter komunumoj havanta la nomon *földvár*.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Bácsföldvár | Balatonföldvár | Barcaföldvár |
| Dunaföldvár | Pusztaföldvár | Tiszaföldvár |
| Székelyföldvár |  |  |

* Kategorio Balatonföldvár en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Balatonföldvár en Vikivojaĝo (Turisma gvidilo)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 225167
* GND: 4295405-8
* LCCN: n82273995
* VIAF: 137238612
* NKC: ge889426
 |
**A.F.Th. van der Heijden** [van der hejden] (naskiĝis la 15-an de oktobro 1951 en Geldrop estas nederlanda verkisto, ĉefe de romanoj. Li ankaǔ uzis la pseǔdonimojn *Patrizio Canaponi* kaj *A.F.Th.*

La ĉefa verkaro de Van der Heijden konsistigas el du riverromanoj. La unuan, *De Tandeloze Tijd* (La sendenta tempo) li komencis en 1983, origine kiel triparta verko. En tiu jaro aperis de tiu verko 'prologo' kaj la unua parto. Tamen post la dua parto (1985) kaj antaǔ la tria (1996) aperis kvara parto (1990); kaj la tria parto konsistas el du grandaj libroj. Post tio aperis la volumoj 5a (2013), 6a (2016), 7a (2017), 8a (2021), 10a (2021) kaj 13a (2023). Estas anoncataj ankoraǚ pliaj volumoj.

Krom tio, A.F.Th. van der Heijden ankaǔ prilaboras alian grandan riverromanon, *Homo Duplex* (duobla homo), pri juna huligano, kiu deziras esti alia persono. Ĝis nun aperis 4 partoj. En la 10a parto de La Sendenta Tempo, tiu homo ankaǔ aperas. 

Legantoj aprezas Van der Heijden pro lia stilo kaj pro lia maniero priskribi la ĉiutagan vivon en Nederlando en tia maniero ke ĝi leviĝas al preskaǔ mitologia nivelo.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 858290
* GND: 119131846
* LCCN: n84090968
* VIAF: 115765890
* ISNI: 0000000120330531
* SUDOC: 123809614
* BNF: 120009347
* NKC: kup19990000037134
* BNE: XX966484
 |
**Junghans Uhren GmbH** estas germana horloĝo fabrikisto. Junghans havis la plej grandan horloĝofabrikon kun pli ol 3000 dungitoj en la jaro 1903. La kompanio situas en la Distrikto Rottweil , en la urbo Schramberg, Baden-Virtembergo, sudokcidenta Germanio.

La unua teleregata brakhorloĝo| cifereca | analoga |
| --- | --- |
| Junghans MEGA 1 | JUNGHANS MEGA |

Historio
--------

Je la 15-a de aprilo 1861 Erhard Junghans fondis la kompanion Junghans und Tobler kun sia bofrato Jakob Zeller-Tobler en Schramberg.

La kompanio komencis produkti brakhorloĝojn en 1927. En la komenco de la 1950-aj jaroj, la Bauhaus formplanisto Max Bill formplanis (brak)horloĝojn por Junghans kaj la rilaton daŭris plurajn jarojn. Rimarkinda ekzemplo de sia laboro estas murhorloĝo kiun li formplanis en 1956–57 kaj nun estas en la kolekto de Muzeo de Moderna Arto de Novjorko. En 1962 Bill ankaŭ kreis mekanikajn brakhorloĝojn por Junghans. Ili estis la oficialaj temporegistriloj por la Someraj Olimpikoj de 1972 en Munkeno.

Junghans horloĝo-ekzemploj
--------------------------

* Pendolhorloĝo ĉ. 1886Pendolhorloĝo  
 ĉ. 1886
* Junghans kuireja horloĝo, 1956Junghans kuireja horloĝo, 1956
* Klikhorloĝo, 1960-aj jarojKlikhorloĝo, 1960-aj jaroj

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2010-11-10. Alirita 2020-06-05.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Junghans en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Junghans Germany
* Junghans America Arkivigite je 2020-06-05 per la retarkivo Wayback Machine
La **ĉina komunumo en Belize** konsistas de posteuloj de ĉinaj enmigrintoj kiuj estis alportitaj al Belizo, tiam Brita Honduro, kiel nepagitaj laboristoj tiel kiel lastatempaj enmigrintoj de Ĉeftera Ĉinio kaj Tajvano.

Historio
--------

### Frua historio

La importado de ĉinaj laboristoj al Brita Honduro estis respondo al ekonomiaj movoj en la mez-19a jarcento. Kiel lignotabulo kaj mahagono produktado malpliiĝita, sukerkano plantejo fariĝis kreskanta graveco. Varbo de laboristoj el Ĉinio estis faciligita de la kolonia guberniestro John Gardiner Austin, kiu antaŭe servis kiel laborista makleristo en Sjamen, Fuĝjano, sur sudorienta marbordo de Ĉinio. 474 ĉinaj laboristoj tiel alvenis en Brita Honduro en 1865. Ili estis senditaj al la nordo de la kolonio, sed estis reasignitaj al centraj kaj sudaj areoj komencante en 1866 pro la grandaj nombroj de mortoj kaj eskapoj. De 1869, nur 211 restis klarigitaj; 108 mortis, dum aliaj 155 serĉis rifuĝon kun la indiĝenaj loĝantaroj ĉe Chan Santa Cruz. Multaj de la mortoj estis pro suicido en respondo al hororaj laborkondiĉoj.

Pli da ĉinaj laboristoj migris al Belizo je la frua 20a jarcento. La dua plej granda aro venis tuj antaŭ la eksplodo de la dua mondmilito, kiam ili veturis al Usono de kie ili laŭpaŝe fluetis sude de lando al Meksiko kaj Centra Ameriko.
La ĉinoj estis origine alportitaj al Belizo kiel Nepagitaj Servantoj kiel Sklavoj.

Komerco kaj dungado
-------------------

Je la 19a jarcento, dum la Kasta Milito en najbara Jukatanio, Meksiko, ĉinaj kaj libanaj butikistoj komencis instali komercojn en Belizurbo. Ladaĵeja vendejo estrita de ĉina migranto nomita Augusto Quan estis bone konita kiel la nura provizanto de iaj iloj, najloj kaj siteloj delonge. Aliaj establitaj negocoj estis lavadejoj, bordeloj, vetludaj domoj kaj restoracioj. Hodiaŭ la ĉina komunumo kontrolas plejparton de la ekonomio kaj fariĝis superrega en la nutraĵvendejo, restoracio, rapida manĝaĵo kaj loteriaj komercoj.

Kulturo
-------

La plej grava festo por la ĉina komunumo estas Luna Nova Jaro, kiu falas sur la unua tago de la unua luna monato. Leonaj dancoj, akompanitj de cimbaloj, tamburoj, gongoj kaj petardoj estas ofta vido dum ĉi tiuj festadoj.

Rimarkindaj homoj
-----------------

* Lee Mark Chang, Prezidanto *provizore* de la Senato de Belizo
* William Quinto, la pioniro de Beliz–Tajvanaj rilatoj

Notoj
-----

1. ↑  Robinson 2010, p. 108
2. ↑  Meagher 2008, p. 254
3. 1 2  Robinson 2010, p. 109
4. ↑  Sutherland 1998, p. 25

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 731588
 |
The *Genta altaro* (1432) de fratoj Hubert kaj Jan van Eyck. Konsiderita unu el la majstroverkoj de Norda Renesanco, kiu perdis sian prilaboritan kadron en la Reformacio.
**Altarero**, *altarpeco*, *retablopeco* aŭ *retablero* estas artaĵo kia pentraĵo, skulptaĵo aŭ reliefo reprezentanta religian temon farita por ties lokigo malantaŭ la altaro de kristana preĝejo. Kvankam plej ofte uzita por unuopa verko de arto kia pentraĵo aŭ skulptaĵo, aŭ serio el ili, la vorto povas esti uzata ankaŭ por la tuta aro malantaŭ altaro, aliflanke konata kiel retablo, inklude tion kio estas ofte prilaborita kadro por la centraj bildo aŭ bildoj. Altarpecoj estis unu el la plej gravaj produktoj de kristana arto speciale el la fino de la Mezepoko al la epoko de la Kontraŭ-Reformacio.

Granda nombro de altarpecoj estas nune forigitaj el iliaj preĝejoj originaj lokoj, kaj ofte eĉ ties prilaboritaj skulptitaj kadroj, kaj ekspoziciataj kiel simple enkadrigitaj pentraĵoj en muzeoj kaj aliaj pli protektitaj kaj komfortaj lokoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Altarero de Paumgartner
* Retablo

Referencoj
----------

1. ↑   Altarpiece. New Advent. Alirita 20a de Julio 2014.
2. ↑   altarpiece. Encyclopædia Britannica. Alirita 20a de Julio 2014.
3. ↑   altarpiece. Merriam-Webster. Alirita 20a de Julio 2014.
4. ↑   Altarpiece Art (c.1000-1700). visual-arts-cork.com. Alirita 27a de Julio 2014.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Altarero en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Arkivigite je 2012-08-02 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 588428
* GND: 4142022-6
* LCCN: sh85003876
* BNF: 119452353
 |
Saĝtelefono (smartfono) *Samsung Galaxy Z Fold* (2019) kaj *Samsung Galaxy Z Flip* (2020)
Saĝtelefono (smartfono) *Samsung Galaxy Z*
**Saĝtelefono**, nomata en Esperanto ankaŭ **smartfono** (forme plej internacia), **aptelefono**, **plurfunkcia poŝtelefono**, **inteligenta telefono**, **lerta telefono** aŭ **kompufono** estas multfunkcia poŝtelefono.

Krom por telefoni, saĝtelefonoj taŭgas kutime interalie por retumi, foti, filmi, navigi, spekti videojn, aŭdigi sondosierojn, uzi komputilajn ludojn kaj tiel plu. Grava diferenco inter saĝtelefonoj kaj aliaj poŝtelefonoj estas tio, ke en tiu mankas butonoj. La navigado povas okazi helpe de diversaj fingrotuŝoj de la ekrano.

Programaro
----------

La plej multaj saĝtelefonoj uzas la operaciumojn iOS (iPhone de Apple) kaj Android. La tria operaciumo Windows Phone kiun uzis Nokia (*Lumia*) ĉesis en 2018 kaj nun Lumia-aptelefonoj ankaŭ uzas la operaciumon Android. Symbian kaj Firefox OS estas malaperintaj operaciumoj. Ubuntu Touch ne plu estas subtenata de Canonical Ltd.

Oni povas uzi aplikaĵojn (apo) dekomence haveblajn kun la operaciumo, kaj aldone eblas instali aliajn apojn el iu deponejo: Apple App Store, Google Play Store, BlackBerry App World. Por saĝtelefonoj rulataj de Android ekzistas ankaŭ ceteraj deponejoj, ekzemple: Aptoide, Cafe Bazaar, F-Droid, GetJar, Opera Mobile Store, SlideME.

Referencoj
----------

1. 1 2  Pri "smartphone" en la Komputeko
2. ↑  En "Plena Vortaro Esperanto-Germana", de Erich-Dieter Krause, paĝo 1158, sub la kapvorto "saĝa" legeblas varianto kun streketo, nome "saĝ-telefono".
3. ↑   Kurso pri uzado de **saĝtelefono** por maljunuloj en Yangzhou, Ĉinio. Arkivita el la originalo je 2021-05-08. Alirita 2021-05-08.
4. ↑   "La roboj de Simon" de Knal Majsner.
5. ↑   "Esperanto-Lehrbuch: Die internationale Sprache in Farbe" de Theodor Wittenberger.
6. ↑   "Wörterbuch Esperanto-Deutsch" de Michael Lennartz.
7. ↑   "Antologio de Balkana Verda Stelo 2015 - 2017" kompilita de Johan Derks.
8. 1 2 3  Pri "smartphone" en la "Reta Vortaro" Tamen kun indiko ĉe la koncerna kapvorto, ke "kompufono" estas evitinda.
9. ↑  Lerta tele
fono laŭ MONATO-konvencioj

Vidu ankaŭ
----------

* Saĝtelefono en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Saĝtelefono en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Tabulkomputilo
* Smart-aparato
The Clique
**The Clique** ("La Bando") estis angla grupo de viktorianaj pentristoj fondita de Richard Dadd.

Ĝi konsistis, krom la jam menciita Dadd, el Augustus Egg, Alfred Elmore, William Powell Frith, Henry Nelson O'Neil, John Phillip kaj Edward Matthew Ward.

Ili kunvenis inter la fino de la 1830-aj jaroj kaj la komenco de la 1840-aj jaroj, kiam la grupo disiĝis post kiam Dadd malsaniĝis kaj estis malliberigita post murdi sian patron. Ĉiuj aliĝis al la Reĝa Akademio de Arto kaj sekvis sukcesajn karierojn, kaj la *Art Journal* subtenis ilin.

Ili malakceptis la Akademiismon favore al la ĝenropentraĵo jam antaŭe kultivita de William Hogarth kaj David Wilkie. Dum siaj kunvenoj, ili fiksis temon kaj desegnis pri ĝi petante ne-artistojn juĝi la rezultojn, ĉar ili malakceptis la akademiajn kriteriojn. En la 1850-aj jaroj, plejparto de ili fariĝis deklaritaj malamikoj de la *Pre-Raphaelite Brotherhood*, aparte Frith kaj O'Neil, kiuj multe skribis kontraŭ ĝi, kvankam Egg fariĝis amiko kaj subtenanto de William Holman Hunt. La portretoj de la membroj de *The Clique* estis faritaj de Patrick Allan-Fraser-Fraser por la Hospitalfield House en Arbroath. En la 1860-aj jaroj, estis fondita la *St. John's Wood Clique*, grupo de artistoj kun similaj principoj, kvankam kun malpli bohema vivo, konsistanta el Philip Hermogenes Calderon, George Dunlop Leslie, Henry Stacy Marks, George Augustus Storey, David Wilkie Wynfield, William Frederick Yeames kaj Frederick Goodall. Iliaj gvidantoj estis Calderón, filo de elmigrinto liberala manĉano, Juan Calderón, kune kun Goodall, Storey, kaj Yeames.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 857906
 |
**Althodis,** hungare **Óhodász,** kroate **Stari Hodas** estas vilaĝeto en Aŭstrio, en la federacia lando Burgenlando kaj en distrikto de Oberwart, en municipo de Markt Neuhodis. La hungara loknomo signifas: malnova-kastoro-ĉasisto, la aliaj du nomoj estas transpreno el la hungara.

Panoramo de Althodis

Bazaj informoj
--------------

* Poŝtkodo: 7464
* Aŭtokodo: OW
* Telefonkodo:

Situo
-----

Althodis troviĝas flanke de monto laŭ negrava flankovojo. Rechnitz estas 7 km-ojn.

Historio
--------

La unua mencio troviĝis en hungara dokumento en 1374 en formo *"Hodaz"*. En 1532 la turkoj detruis kaj senhomigis la vilaĝon, en 1559 familio Batthyány [batjAnji] refondis ĝin. En 1910 vivis en la komunumo 336 homoj (germanoj en majoritato, ciganoj en minoritato). Ĝis Traktato de Trianon Óhodász apartenis al Hungara reĝlando, al Vas (reĝa departemento), al distrikto de Kőszeg, poste al Aŭstrio, inter 1938-1945 al Germanio.

Komunumoj pri *hód* (=kastoro) en Hungara reĝlando
--------------------------------------------------

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Csékehódos | Hegyháthodász | Hodász | Hódegyháza | Hódmezővásárhely | Jákóhodos |
| Káptalanhodos | Kishódos | Krassóhódos | Nagyhódos | Nemeshodos | Óhodász |
| Örihodos | Temeshódos | Városhodász | Zarándhódos |  |  |

Fontoj
------

* hungara Vikipedio
* http/maps.google.com

* Kategorio Althodis en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Altosalto.
**Altosalto** (en konkurso) aŭ **altosaltado** (ĝenerale kiel sporto) estas atletika konkura sporto. Oni efektivigis ĝin per alkuro kaj salto, celante atingi la plej grandan alton.

Al tiu sportobranĉo apartenas horizontala alkura vojo, kiu ebligas akceliĝon dum 15m antaŭ la salto. Oni celas preter-salti horizontalan, malpezan rondan stangon, kiu estas metata sur du mezuraj, vertikalaj kolonoj (subteniloj). Se la altosaltisto ne povas superi la stangon, eĉ nur tuŝas ĝin, ĝi defalas. La saltisto falas sur remburitan falejon (min 5x4 m).

La altosalto havas nur solan forman postulon: oni devas impetsalti nur de unu piedo. Dum la konkurso, oni altigas pli kaj pli supren la stangon. La altosaltistoj povas trifoje provi unu alton. Oni rajtas elekti la komencan saltoalton.

Se la saltisto trifoje faligas la stangon, oni forfalas, kaj nur la antaŭa sukcesa alto estas akceptita. Okaze de samaj rezultoj, oni elektas gajninto tiun, kiu faligis malpli ofte la stangon dum la konkurso.

Iam la altosalto sen alkuro (el staranta pozicio) estis olimpika sporto, lastfoje en 1912. Dum la jardekoj elformiĝis diversaj stiloj kaj tekniko, el kiuj oni jam ne uzas la t.n. *tondilan teknikon*. Ĉe tiu metodo, la saltisto trasaltas la alton en preskaŭ vertikala stato. Alia tekniko estas la turniĝanta tekniko (*rulanta tekniko*), kiam la saltisto turnas sin vange al la grundo. Tiam la korpo estas paralela al la stango. Pli poste populariĝis la *dorsa altosalto*, kiun inventis usona altosaltisto Richard Fosbury, kiu gajnis ĉampionecon en 1968.

Vira altosaltisto neniam venkis duan fojon en sinsekvaj olimpikoj, dum du virinoj dufoje: la rumana hungarino Jolán Balázs (1960, 1964) kaj la germana Ulrike Meyfarth (1972, 1984)).

Vidu ankaŭ
----------

* Kategorio Altosalto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Stangoaltsaltado
* Longosalto
* Trisalto

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rOlimpiaj sportfakoj de atletiko |
| --- |
| Kuroj | 

|  |  |
| --- | --- |
| Mallongaj kuroj | 100-metra kurado • 200-metra kurado • 400-metra kurado |
| Mezlongaj kuroj | 800-metra kurado • 1 500-metra kurado |
| Longaj kuroj | 5 000-metra kurado • 10 000-metra kurado |
| Vojaj kuroj | Maratono |
| Barierokuroj | 100-m barierokuro • 110-m barierokuro • 400-m barierokuro |
| Obstaklokuroj | 3 000-m obstaklokuro |
| Stafetkuroj | 4×100-m stafetkuro • 4×400-m stafetkuro |
| Marŝkuroj | 20-kilometra marŝkurado • 50-kilometra marŝkurado |

 |
| Saltoj | Longosalto • Trisalto • Altosalto • Stangosalto |
| Ĵetoj | Lancoĵeto • Diskoĵeto • Globĵeto • Martelĵeto |
| Plurkonkursoj | Heptatlono • Dekatlono |

 |


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 245879
* GND: 4137490-3
* LCCN: sh85070999
* NKC: ph180938
 |
**Hermagoro** - origine *Hermagoras*, latine *Hermagorus*, itale *Ermagora*, slovene *Mahor* - estas sanktulo de la katolika eklezio, pri kies vivo estas kontraŭdiraj indikoj: probable li naskiĝis ĉirkaŭ la jaro 304 en la romia urbo *Singidunum*, la nuntempa Beogrado.

monumento pri li en Hermagor, Aŭstrio
Probable li estis lektoro de la kirko de Singidunum kaj komune kun Fortunato, diakono de la sama kirko, mortis martire. Liaj relikvoj ĉirkaŭ la jaro 400 transportiĝis al Aquileia, kie post la jaro 550 ekestus la legendo, ke Hermagoro estis apostola lernanto, la unua episkopo de Aquileia kaj mortis martire ĉirkaŭ la jaro 70 (jen ekzemple laŭ la germanlingva kristana enciklopedio *Biographisch-Bibliographisches Kirchenlexikon*).

busto pri li el origita arĝento en la katedralo de Gorizia
Alia teorio indikas, ke temis pri du malsamaj personoj, kiuj erare historiografie kunfandiĝis al unu biografio (jen ekzemple laŭ la germanlingva kristana enciklopedio *Lexikon für Theologie und Kirche*).

Lia vivhistorio en la kripto de la baziliko de Aquileia estas bildigata en imponaj freskoj en venecie bizanca stilo.

Vidi ankaŭ
----------

* Hermagoras kaj Fortunatus



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 559718
 |
La *baseno El Ĥarga* (arabe الواحات الخارج, latinliterigo *al-Ŭāḥāt al-Ḫāriǧa*, en la masra lingvo aŭ egipta araba *El Ĥarga*) estas la plaj sudorienta kaj plej granda el la kvin loĝataj geomorfologiaj basenoj de okcidenta Egiptio. Ĝi situas en la Libia Dezerto en la areo de la koordinatoj 26° 00' N ĝis 24° 30' N (de nordo al sudo) respektive 30° 25' O ĝis 30° 50' O (de okcidento al oriento) - sume ĝi inter nordo kaj sudo etendiĝas je 200 kilometroj. Laŭ la censo de 1996 en la basena areo de proksimume 1500 kvadrataj kilometroj vivis 49 461 loĝantoj. La plej multaj ili ili vivas en centra loĝloko same nomata Ĥarga - tiu oazo samtempe estas la administra centro de la egiptia provinco Nova Valo.

Nomo
----

Ĥarga kutime kune kun la baseno Daĥla 190 kilometrojn pli okcidente konsideratas "duobla oazo". En la epoko de antikva Egiptio tiuj du basenoj kune nomatis "la oazo" aŭ "la suda oazo". En la helenisma-romia epoko la du basenoj kune nomiĝis greke *῎Οασις μεγάλη*, do "Oasis megale", respektive *Oasis magna*, en Esperanto do "granda oazo". Nur ekde la 4-a jarcento la du basenoj konsideratas du administraj unuoj - kaj la loĝlokoj de la baseno Ĥarga nomatas "la eksteraj oazoj".

oazo Ĥarga

Politikaj kaj ekonomia signifoj
-------------------------------

La ĉefa loĝloko de la oazo ĝis la mezo de la 20-a jarcento estis *Hibis*, en la araba epoko ankaŭ nomata *Al* respektive *El Maimun*. La administra centro de la duoba baseno en la antikva epoko estis la loko *Kalamun* (*Qalamun*) en la baseno Daĥla. Nur ekde la jaro 1958 la loko Ĥarga, nomata administra centro de la egiptia provinco Nova Valo, havas centran signifon - la provinco cetere ankaŭ kovras la basenojn Daĥla kaj Farafra.

Kontraste al ĉiuj aliaj oazoj de la regiono, la oazo Ĥarga nuntempe ne plu sentiĝas oazo, sed moderna urbo ekipita per ĉiuj kutimaj instalaĵoj de urbo.

Jam ekde la epoko de antikva Egiptio, la baseno dankas sian ekonomian signifon aparte pro la situo en nodopunkto de pluraj karavanaj vojoj inter la nila valo oriente, Libio okcidente kaj Sudano sude. Samtempe la oazo ekde la antikva epoko liveras mineralajn kaj agrokulturajn produktaĵojn, aparte legomojn, daktilojn kaj vinon.

* Kategorio Ĥarga en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **sinagogo** en urbo Tokaj estas historia monumento, iama sinagogo de judoj, nun konferencejo kaj koncertejo. La konstruaĵo estas impona ornamaĵo de la urbo.

Historio
--------

La unuaj judoj venis tien en la 17-a jarcento por okupiĝi pri komercado de vinoj. Ili konstruis la unuan sinagogon en la 1830-aj jaroj. La nun videbla sinagogo estis konstruita en 1890. La judoj estis deportitaj en 1944 al Aŭŝvico. Post la 2-a mondmilito la judeco grandparte pereis, la sinagogo iĝis kaduka. En la 1990-aj jaroj helpe de Tony Curtis oni renovigis la konstruaĵon. Baldaŭe oni renovigis ĝin por kulturaj celoj.

Konstruaĵo
----------

La konstruaĵo situas sola laŭ strato. En la sama parcelo malgranda sinagogo kaj en alia konstruaĵo teatro funkcias.

La sinagogo estas brikoforma, unuetaĝa konstruaĵo ne havanta turon. Por diversaj aranĝaĵoj ĝi povas akcepti 500 homojn. Meze de la fasado la ĉefenirejo situas, en la 2 flankoj estas po 1 enirejoj (iam por virinoj) kun ŝtuparejoj al la etaĝo, al la galerio. Ankaŭ en la mansardo diversaj ĉambroj servas al la vizitantoj, liftoj helpas la vizitojn. En la centra kunvenejo altkvalita piano helpas la koncertojn.

Fontoj
------

* hungare[*rompita ligilo*]
* kun bildo
* hungare
* kun bildoj
* hungare Arkivigite je 2013-06-14 per la retarkivo Wayback Machine

* Kategorio Sinagogo de Tokaj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Sinagogo** de Tarcal estas historia monumento, nuntempa laŭokaza bildekspoziciejo.

Historio
--------

Oni supozas, ke la sinagogo estis konstruita inter 1790 kaj 1810. En fino de la 2-a mondmilito la judoj deportiĝis al Aŭŝvico, la konstruaĵo estis forlasita, tial ĝi ruiniĝis. Lastmomente antaŭ la kaduka stato finna negocisto aĉetis la domaĉon, poste renovigis ĝin. En la etaĝo loĝejo funkcias, en la teretaĝo laŭokazaj bildekspoziciejoj estas videblaj.

Konstruaĵo
----------

La unuetaĝa baroka sinagogo estas pli simpla, ol la proksima Sinagogo de Mád. Ĝi situas sur montetodeklivo sola en korto kaj ĝi formas brikon. En la fasado kovrita ŝtuparejo reliefas, kiun iam la virinoj uzis. En la flanka parto troviĝas la ĉefenirejo, kiun la viroj uzis. Super la enirejo estas videbla tabulo pri la historia monumento. Interne origine estis nur sola ĉambro, la lumo venis tra 2 pli grandaj fenestroj. La galerio por virinoj sur la etaĝo same estas 2 fenestroj, tamen pli malgrandaj.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* [*rompita ligilo*]


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Kategorio Sinagogo de Tarcal en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Stanforda malliberejo-eksperimento** aŭ **stanforda prizona eksperimento** estis eksperimento disvolvigita en aŭgusto de 1971, fare de psikologoj de Stanford-Universitato en Usono, kie volontaj sed trompitaj virstudentoj (elektitaj kiel komence tute ordinaraj kaj mense sanaj personoj) ludis rolojn, iuj de malliberuloj, la aliaj de prizon-gardistoj (ne laŭ siaj elektoj sed elektitaj per hazarda metodo).
La celo estis esplori la konduton de malliberaj kaj potencaj homoj en prizono.

Post nur 6 tagoj la esploristo devis ĉesigi la eksperimenton, ĉar ĝi estis iĝinta tro realisma, kaj montriĝis, kiom rapide ties partoprenantoj malhomeciĝis en tiaj kondiĉoj.
La planita daŭro estis du semajnoj.
Post malmulta tempo la unuaj estis iĝintaj deprimitaj kaj subiĝemaj (eĉ denuncante tiujn inter ili, kiuj emis ribeli) aŭ spertis nervokrizojn (post nur malmultaj tagoj da tia sperto…), la aliaj rapide prenis sian rolon serioze, kaj pluraj evidentigis emojn sadismajn. Oni eĉ konstatis, ke ili profitis de la horoj, kiam la eksperimentestroj ne ĉeestis por fari kaŝe pli akrajn humiligadojn.

La eksperimento estas reatentita pro la fiuzo de irakaj malliberuloj fare de usonaj soldatoj en prizono Abu Ghraib post la Iraka Milito de 2003.

Kritiko
-------

Post publikigo de la eksperimento, certaj psikologiistoj kritikis ĝian validon kaj laŭetikecon:

* La eksperimentestro ne neŭtralis, sed agis kiel "prizonestro".
* La rezultoj de la eksperimento estas malfacile refareblaj.
* La kondiĉoj de la kvazaŭa prizono ne estis ĝuste tiaj de realaj ejoj.
* La nombro de eksperimentuloj estis nur 24.
* La rezultoj de la eksperimento estis neniam sukcese ripetitaj.

La kritiko fortiĝis en 2018, kiam evidentiĝis, ke oni kuraĝigis la gardistojn, ke ili estu pli agresemaj.

Vidu ankaŭ
----------

* Milgram-eksperimento
* Torturo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Stanforda malliberejo-eksperimento en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* priskribo de la eksperimento kun fotoj kaj videofilmaĵoj (angle)[*rompita ligilo*]
La frazo vindas la ambaŭflankajn kolonojn en blazono de Hispanio.
***Plus Ultra*** estas latina frazo ("Pli transen"), ligita al Hispana Imperio.

Laŭ la mito de Heraklaj Kolonoj, la gedioj malpermesis al mediteraneaj maristoj eliri tiun maron (latine *Non Plus Ultra* aŭ *Nec Plus Ultra*, "ne pli transen"). Tamen, per sia fortego, Heraklo apartigis la kolonojn-montojn, kaj malfermis Atlantikon al la maristoj

En heraldiko, du kolonoj kun teksto *Plus Ultra* (aŭ *PLVS VLTRA*) estas uzadataj de Hispanio simbolante kaj la bar-venkemon kaj la koloniigo de Ameriko el Eŭropo. La uzo de du kolonoj kaj du duonmondoj en monero *columnario* hipoteze estas la fonto de simbolo **$** por usona dolaro

---

**Plus Ultra** estis samsimbole la nomo de la maraviadilo, kiu unue flugis de Hispanio al Argentino. En ĝi veturis aviadpioniro Ramón Franco.

---

**Plus Ultra** estis ankaŭ la nomo de armea taĉmento en el Hispanio kaj kvar mezamerikaj landoj. Inter julio 2003 kaj aprilo 2004 ĝi respondecis pri la regiono apud *Divanija* en Irako.


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Kategorio Plus Ultra en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Sinagogo** de Kőszeg estas nuntempa ruino en Hungario, en urbo Kőszeg.

Historio
--------

La judoj vivis en Kőszeg jam dum la la mezepoko, ili estis menciitaj en 1420. Forpelitaj judoj el Bohemio konstruis la unuan sinagogon en 1509. Helpe de riĉa judo oni konstruis la nun videblan sinagogon inter 1858-1959. La judoj estis deportitaj al Aŭŝvico en 1944. La sinagogo estis forlasita. Post la 2-a mondmilito la konstruaĵo restis ruina, ĉar la urbo finance apogis aliajn historiajn monumentojn, neniu aperis por savi aŭ profiti la sinagogon, eĉ la proprieto estas ankoraŭ nekonata.

Konstruaĵo
----------

Ĝi estas 13 metrojn alta. Nomo de la iama mecenato estas lokita super la enirejo sub la reprezento de la Dek Ordonoj. La tegmento estas nekompleta, mankas fenestroj. Oni timas, ke la galerio por la virinoj disfalas.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Sinagogo de Kőszeg en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* bildoj Arkivigite je 2016-02-04 per la retarkivo Wayback Machine

Fontoj
------

*
**Mátyás Eörsi** [mAtjAŝ orŝi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Eörsi Mátyás** estas hungara advokato, iama parlamenta deputito. Lia patro estis Gyula Eörsi, lia onklo estis István Eörsi.

Mátyás Eörsi naskiĝis la 24-an de novembro 1954 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Mátyás Eörsi devenis el juda familio. Li maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo en 1973, en la sekva jaro li estis soldato, pli poste li doktoriĝis el juro en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 1979. Post siaj studoj li eklaboris en ŝtata firmao, sed en 1987 li malfermis propran advokatan atelieron. Dum finiĝo de la socialismo (1990) li ankaŭ komencis politikadi kaj li estis parlamentano inter 1990 kaj 2010. En tiu periodo li estis subministro en 1997. En la 21-a jarcento li partoprenis en eksterlandoj organizaĵoj (ekzemple Konsilio de Eŭropo). Li edziĝis en 1979, lia edzino naskis 3 gefilojn en 1981, 1983 kaj 1990.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto[*rompita ligilo*]
* hungarlingva biografio kun foto

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Mátyás Eörsi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 698772
* GND: 171346297
* VIAF: 121438031
* ISNI: 0000000079610100
 |
Koordinatoj mankas! Bonvolu kunhelpi.

La **Sinagogo** en Zalaegerszeg estas historia monumento de la urbo, kiun nuntempe oni profitas por ekspozicioj, koncertoj.

### Historio

La judoj komencis vivi en Zalaegerszeg en 1728, ili fondis eklezian grupon en la 1750-aj jaroj. Ili konstruis malgrandan sinagogon en 1848, kiu bruldetruiĝis en 1945. Oni konstruis pli grandan, alian sinagogon en la urbo en 1904. Sur la fasado estis surskribo: "Domo de preĝo por ĉiuj popoloj". Dum la 2-a mondmilito la judeco grandparte pereis, poste la sinagogo ne plu estis uzata. En 1960 la ŝtato aĉetis ĝin kaj oni profitis ĝin al diversaj celoj. En 1983 oni renovigis la konstruaĵon, ĝi ricevis novan orgenon por koncertoj.

Konstruaĵo
----------

La konstruaĵo situas sola. Ĉe la fasado 2 simetriaj turoj estas videblaj kun 3 pordoj. La nuna ekstera formo estas preskaŭ la sama, ol en 1912.

* Larĝo: 15 m
* Longo: 30 m

Interne restis preskaŭ nenio, ili pereis dum kaj post la mondomilito, sed oni faris reliefon pri la holokaŭsto. La malnova orgeno estis vendita.

Fontoj
------

* Arkivigite je 2012-10-28 per la retarkivo Wayback Machine
* Arkivigite je 2012-12-18 per la retarkivo Wayback Machine
* Arkivigite je 2012-12-04 per la retarkivo Wayback Machine
* 


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Nigrozona kapito** |
| --- |
|  |
| Nigrozona kapito (paro)Nigrozona kapito (paro) |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Pegoformaj *Piciformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Ramfastedoj *Ramphastidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Capito* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***C. dayi*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Capito dayi****(Cherrie, 1916) |
|
|
|
| Konserva statuso |
| {{{220px}}}**Konserva statuso: Malplej zorgiga** |
|
|  |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Nigrozona kapito  |

 |
| v • d • r |

La **Nigrozona kapito** (***Capito dayi***) estas specio de birdoj de la familio de Ramfastedoj aŭ de propra familio de Kapitonedoj, laŭ kelkaj fakuloj, sed ĉiukaze parencoj de tukanoj, tukanetoj, Sudamerikaj barbuloj ktp.

La masklo havas tre rimarkindan kaj kontrastan **ruĝan kronon, nigran vizaĝon** kaj helgrizan fortikan bekon. La dorso estas nigra, sed tie videblas **blankaj markoj** en la ŝultroj, centro de flugiloj kaj vostobazo. Subvizaĝo, ĉirkaŭokula areo kaj gorĝo estas brunecaj kaj la subaj partoj estas blankaj escepte de **nigra larĝa horizontala zono** en la supra ventro (kio nomigas la specion), dum la suba ventro montras flavecajn nuancojn. La anusa areo estas ruĝa.

Ĝi troviĝas iomete en Bolivio kaj ĉefe en relative eta areo de sudokcidenta Amazonio en Brazilo. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj arbaroj de malaltaj teroj, kie estas fruktarboj.

Referencoj
----------

* BirdLife International 2004. Capito dayi[*rompita ligilo*]. 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. 27a Julio 2007.
Kastelo en Mezőkeresztes

**Mezőkeresztes** [mezOkeresteŝ] estas urbo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Borsod-Abaúj-Zemplén, en Distrikto Mezőkövesd. La loknomo signifas: kampo-kruca.

Kalvinana preĝejo de Mezőkeresztes

Situo
-----

Mezőkeresztes situas sur ebenaĵo, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Miskolc-Budapeŝto, aŭtoŝoseo M3 en la sama direkto preteriras. Mezőkövesd estas proksime.

Antaŭ la hungaroj loĝis tie skitoj kaj hunoj. Apud Mezőkeresztes etendiĝas restaĵoj de Remparo de Ĉorso. En 1456 la vilaĝo iĝis kampurbo. En 1552 la turkoj venkis la hungarojn en bataleto, en 1596 la turkoj denove venkis la unuigitajn fortojn de Habsburgoj kaj Transilvanio. En 1871 la urbeto perdis la titolon kampurbo, sed en 1970 ricevis la titolon grandvilaĝo. La judoj estis deportitaj en 1944. Oni minis nafton inter 1950-1980. La grandvilaĝo urbiĝis en 2009.

La komunumo famas pri ornamaj popolkostumoj, tiun regioneton la hungaroj nomas Matyóföld (Matjofold) (=landeto de Matyó). Matyóföld konsistas el Mezőkövesd, Mezőkeresztes kaj Szentistván. Inter la triopo troviĝas milita flughaveno, kiun deviglaboristoj konstruis dum la frua socialismo.

Vidindaĵoj
----------

* Romkatolika Preĝejo de Sankta Kruco (Mezőkeresztes).
* Preĝejo Patrono de Hungaroj (Mezőkeresztes).
* Kalvinana preĝejo (Mezőkeresztes).

Famuloj
-------

* en Mezőkeresztes naskiĝis:
	+ aktoro Gábor Koncz
	+ István Jakab (dramisto)
	+ Gyula Fekete (verkisto)

Romkatolika preĝejo de Mezőkeresztes
**El beso de la mujer araña** (La kiso de la aranea virino) estas la kvara romano de la argentina verkisto Manuel Puig, publikigita en 1976. La libro rakontas la renkonton de du malliberuloj kiuj kunvivas en la sama ĉelo, unu estas politika malliberulo, Valentín, dum la alia estas seksodisidento memdifinita kiel «frenezulino» kaj memkomprenata kiel virino (registrita oficiale kiel viro), Molina. Dum du semajnoj en la ĉelo, Molina rakontas intrigojn de filmoj al Valentín, kiujn interpretas ili el propra perspektivo. Krome, ili babiladas pri siaj vivoj, emocioj kaj idearoj, klare kontrastaj. La verkon oni inkludis en la listo de la 100 plej bonaj hispanlingvaj romanoj de la 20-a jarcento fare de la hispana ĵurnalo *El Mundo*.​

Intrigo
-------

**Averto: *La teksto, kiu sekvas, malkaŝas detalojn pri la intrigo de la rakonto.***

Valentín Arregui estas 26-jaraĝa politika malliberulo apartenanta al maldekstra marksisma organizo, arestito sen juĝordono fare de la reganta diktaturo. Li estas idealisto kun socialaj tendencoj, kaj tiukadre mencias ofte, ke laŭ li la «revolucio» prioritatas antaŭ la sentoj. Li studis sociologion, kaj tial suspektas pro ĉio kio okazas en la prizono, kaj eble li suspektis ankaŭ pri Molina.

Molina estas 37-jaraĝa memdifinita «frenezulino» (laŭ populara nonigo), kondamnita je ok jaroj de prizono pro korupto de minoritatuloj. Lia delikto estas tute pasia: «li enamrĝis» al junulo. Li estas tre sentema persono, kaj mencias konstante, ke li sentas sin virino.

Laŭlonge de la romano, Molina rakontas filmojn al Valentín. Li konsideras bonaj la filmojn kiuj enhavas fortajn emociojn, frustraciitajn aŭ nekoresponditajn amojn, imagojn kortuŝajn ktp. Li volas esti la heroino de la filmo (kiu mortas pro bela kaŭzo, kiel estas amo). Al Valentín, male, plaĉas observi la socian fonon de la rakontataj filmoj. La diversaj filmoj ludas gravan rolon por la procezo de transformado de ambaŭ roluloj. La reagoj de Valentín al la rakontataj filmoj ŝanĝiĝas laŭlonge de la romano: dekomence li zorge atentas cele nur al distrado, dum Molina rakontas por krei fidon kaj plaĉon al Valentín. Sed ili iom post iom alproksimiĝas unu al la alia.

**Averto: *Malkaŝado de la intrigo de la rakonto ĉi tie finiĝas.***

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 859410
 |

  

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo El beso de la mujer araña (novela) en la hispana Vikipedio.*
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Reinosa (stacidomo). |


**Reinosa** estas municipo en la hispana aŭtonoma komunumo Kantabrio. Ĝi estas la ĉefurbo de la historia komarko Campoo kaj la plej loĝata urbo en la sudo de Kantabrio.

Geografio
---------

Panoramo de Reinosa el Retortillo, fone neĝo sur montoj trans Alto Campoo. Komenco de Majo, 2022.
La municipo havas tre malgrandan areon kaj ĝi estas tute ĉirkaŭita de la municipo Campoo de Enmedio.
Dum longa tempo la aliro al Reinosa estis komplika pro la neceso trairi montpasejon Hoces de Bárcena, kun danĝera kaj kruta vojo-sekcio. En 2008 finiĝis aŭtoŝoseo A-67, kiu nun permesas rapidan kaj konfortan trairon inter Santandero kaj la Norda Altebenaĵo pasante tra Reinosa.

Tra Reinosa fluas la riveroj Ebro kaj Híjar, kaj la meza temperaturo estas tiu plej malalta en Kantabrio.

Ekonomio
--------

Kvankam la industrio tre viglis en Reinosa, ĝi ne plu estas tiel grava kaj nuntempe estas procezso de renoviĝo. La ĉefaj entreprenoj estas Siderúrgicas del Norte (SIDENOR) (peza meĥanismoj), Cantarey (generatoroj), Cuétara (biskvitoj), Columbia (disponiganta laboron al handikapitoj), kaj Anchoas y Productos del Cantábrico (manĝaĵoj).

Kulturo
-------

*Pantortillas*.
Reinosa estas fama pro siaj kukoj, el kiuj elstaras *pantortillas* kaj kringoj, ambaŭ ronde faritaj el foli-pasto.

En Reinosa elstaras diversaj monumentoj: la baroka Kirko de Sankta Sebastiano, la Konvento de Sankta Francisko kaj la Kapelo de Sankta Roĥo, la urbodomo, la ponto de Karolo la 3-a aŭ la fonto de la Aurora. Plie, estas pluraj interesaj civilaj konstruaĵoj el la jarcentoj de la 16-a al la 20-a, kiel la turoj de Navamuel y Manrique kaj Navamuel y Calderón, kaj la domoj *Casa de la Niña de Oro*, *Casa de Cossío*, *Casa de la Princesa*, *Casa de Pano* kaj *Casa de Boyet*.

Ĝemelurboj
----------

* Deltebre, Katalunio, Hispanio
* Reynosa, Tamaulipas, Meksiko

Bildoj
------

* Blazondomo.Blazondomo.
* Rivero Ebro tra Reinosa.Rivero Ebro tra Reinosa.
* Iamaj lavejoj ĉe rivero Ebro.Iamaj lavejoj ĉe rivero Ebro.
* Ermitejo de Sankta Roĥo.Ermitejo de Sankta Roĥo.
* Preĝejo de Sankta Sebastiano.Preĝejo de Sankta Sebastiano.
* Teatro Principal kaj fontano.Teatro Principal kaj fontano.

Vidu ankaŭ
----------

* Reinosa (stacidomo)
* Río Ebro (stacidomo)
* Listo de municipoj de Kantabrio

  



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 108253
* GND: 4837004-6
* LCCN: n88003696
* VIAF: 149024061
 |
Pri la komunumo
---------------

**Allschwil** estas urbo en la distrikto Arlesheim en Kantono Bazelo Kampara, Svislando. Ĝi havis 19178 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

Geografio
---------

Arlesheim situas okcidente de la urbo Bazelo, sude de la franca landlimo. Allschwil estas ŝatata loĝoregiono por homoj, kiuj laboras en Bazelo. Pro sia bona situa en Allschwil ankaŭ multnombraj malgrandaj kaj mezgrandaj entreprenoj havas sian sidejon.

Najbaraj komunumoj
------------------

Allschwil limas al la urbo Bazelo en oriento kaj krome al Schönenbuch, Oberwil kaj Binningen, kaj al la francaj komunumoj Neuwiller, Buschwiller, Hégenheim kaj Saint-Louis.

Trafiko
-------

Arlesheim estas bone konektita al la tram- kaj busreto de la urbo Bazelo. La centron de Bazelo oni plej bone atingas per la tramlinio n-ro 6. Norde de Allschwil sur franca teritorio situas la internacia flughaveno EuroAirport, la komuna svis-franca flughaveno de la urboj Bazelo kaj Mulhouse.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Arlesheim datiĝas el la jaro 1033 kiel *Almswilre*.

Allschwil apartenis al la baronejo Birseck, kiu en la jaro 1004 kiel donaco de la imperiestro Henriko la 2-a de la Sankta Romia Imperio estis donita al la episkopo de Bazelo. Ĝis meze de la 15-a jarcento la vilaĝo estis ofte pandigita kaj vendita.

Per la Helveta Revolucio en la jaro 1792 finis la episkopa regado kaj Allschwil tiam unue apartenis al la Raŭraĥa Respubliko kaj ek de 1793 al la nova franca departemento Mont Terible kaj ek de 1800 al la departemento Haut-Rhin. En la jaro 1815 la Viena Kongreso atribuis la vilaĝon Allschwil al Bazelo. Kaj post la Bazela Kantondisiĝo Allschwil fariĝis parto de la nova Kantono Bazelo Kampara.

Ek de la 19-a jarcento la iama kamparvilaĝo transformiĝis kaj kreskis al la plej granda urbo de Kantono Bazelo Kampara.

Ĝemelurboj
----------

Ĝemelurboj de Allschwil estas Pfullendorf en Germanio kaj Blaj en Rumanio.

Vidu ankaŭ
----------

* Tramtransporto en Bazelo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la urbo Arlesheim
* Allschwil en la Historia Leksikono de Svislando

* Kategorio Allschwil en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rDistrikto Arlesheim |
| --- |
| ArlesheimArlesheimAesch  •  Allschwil  •  **Arlesheim**  •  Biel-Benken  •  Binningen  •  Birsfelden  •  Bottmingen  •  Ettingen  •  Münchenstein  •  Muttenz  •  Oberwil  •  Pfeffingen  •  Reinach  •  Schönenbuch  •  Therwil | Arlesheim |

 |


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 283050
* GND: 4084983-1
* LCCN: nr90000567
* VIAF: 139982967
 |