recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
La **Nacia Parko Sumbuo** (ankaŭ nomata **Nacia Parko Nsumbu**) situas je la okcidenta lagbordo de Tanganjiko ĉe ties suda ekstremaĵo, en la Norda Provinco de Zambio. Ĝi kovras proksimume 2 000 da kvadrataj kilometroj kaj havas proksimume 80 km da lagbordo inkluzive de kvar golfoj (Kasaba, Kala, Nkamba kaj Sumbu), kaj duoninsulo (Nundo Head) .

La parko troviĝas precipe ene de la ekoregiono de la centra-zambezaj mjombaroj, sed ĝi ankaŭ inkludas pecetojn de la maloftaj kaj endanĝerigataj itigiaj-sumbuaj densaĵoj.

Lufubu-Rivero entranĉas 300 metrojn profundan valon en la sudo de la parko, sed tiu estas nur alirebla per rudaj vojetoj ekde Mbala en la sud-oriento .

Lastatempa historio
-------------------

Ĉirkaŭ la 1970-aj jaroj, Sumbuo estis konsiderata, kune kun la Naciaj Parkoj Suda Luangva kaj Kafue, unu el la plej bonaj naciaj parkoj de Zambio, kun elefantoj kaj leonoj estantaj komunaj.

La faŭno estis malprosperanta dum la 1980-aj kaj la 1990-aj jaroj kaŭze de la manko de mastrumado, 
pliseverigita per la forigo de la nacia aviadkompanio kiu kutimis alporti vizitantojn al la parko. Ĝia malproksimeco al vojoj kaj proksimeco al la milito kaj konfliktoj en Demokratia Respubliko Kongo, kies landlimo estas nur 25 km norde, malinstigis vizitantojn.

Estas okazinta iu renovigo en la lastaj jaroj kaj la nombro da pafmortigaĵoj laŭdire estas pliiĝinta denove .

Faŭno
-----

Notindaj bestospecioj estas : la nila krokodilo, la hipopotamo, la bunta tragelafo (*Tragelaphus scriptus*), la verukapro, la kobo, la ĉevala hipotrago (*Hippotragus equinus*), la nigra hipotrago (*Hippotragus niger*), la elando, la stepa alcelafo, la afrika bubalo, la zebro, la makulata hieno (*Crocuta crocuta*), la flankbenda ŝakalo (*Canis adustus*), la servalo, la impalo, la akvantilopo, la redunko, la elefanto (okaze), la leono (okaze), la leopardo (okaze), la filantombo (malofte), la tragelafo ŝlima (malofte).

Okulfrapaj birdoj : la flamengo, la afrika tondilbekulo, la afrika plataleo, la blankvanga ŝterno, cikonioj, anasoj, ardeedoj, la grizkapa mevo, la malhela mevo, la blankflugila ŝterno, la afrika maraglo, la palmogipo (okaze), la pela fiŝkaptostrigo (okaze).

Por la fiŝhokado estas interesaj i.a jenaj fiŝspecioj : la nila perko, *Hydrocynus goliath*, *Heterobranchus longifilis* kaj *Opsaridium microlepis* .

Referencoj
----------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Afriko |
| Portala ikono | Portalo pri Biologio |
| Portala ikono | Portalo pri Geografio |

1. ↑  angle Camerapix: "Spectrum Guide to Zambia." Camerapix International Publishing, Nairobi, 1996.
2. 1 2 3 4 5   angle Nacia Parko Sumbuo. page on Zambia National Tourist Board website, accessed 21 November 2007.
La citadelo **Fasil Ghebi** en la etiopa urbo Gondero, estas reĝa fortikaĵo murigita el la 17-a jarcento ekde kie la imperiestroj de Etiopio regis sur la tuta Imperio. En 1979, ĝi estis deklarita Monda heredaĵo de Unesko kune kun aliaj monumentoj de la urbo kaj ĉirkaŭaĵoj en 1979. Fasil Ghebi estas unika ekzemplo pri specifa arkitektura stilo, nomata *stilo de Gondero*, en kiu, loka araba bazo integriĝis la influoj de eŭropa baroko, enkondukita de la portugalaj misiistoj, kaj la arkitekturaj teknikoj de mogolaj de la konstruistoj venintaj el Goa.

La reĝa fortikaĵo Fasil Ghebi estas ĉirkaŭata de murego el 900 metroj longe kun dek du pordoj kaj du pontoj. En ĝia interno grupiĝas pluraj historiaj konstruaĵoj.

Malgraŭ la tertremo de 1704, la enlanda milito de la 19-a jarcento, la dekadenco de la urbo perdinte la ĉefurbecon de la imperio, kaj kelkaj mistrafaj rekonstruadoj realigitaj de la italoj dum la Dua Mondmilito, la konservado estas sufiĉe bona.

* Kategorio Fasil Ghebi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **frostenpenetra profundo** estas la maksimuma vertikala profundo, ĝis kie dum iom longa frostperiodo la tersurfaco frostiĝas kaj la grundofrosto avancas.

Tiu profundo dependas de la aertemperaturo super la grundo, la sunenradiado kaj la albedo de la grundo, la kovro per neĝo kaj precipe de la varmokondukta kapablo de la grundo mem, kiu laŭ la konsisteroj, poreco kaj akvenhavo forte varias.

Graveco en la stratkonstruado
-----------------------------

En la konstrufako, precipe en la stratkonstruado, la konstruobjektoj devas havi tralaskapablan frostprotektan tavolon el gravelo aŭ ŝtongruo, en kiu la akvo, entenata en la grundo, povas deflui. Frostiĝanta akvo rezultigas glacilenson kaj formiĝon de stratotruoj.

Je meznombra vintra duonjaro la frostenpenetra profundo, koncernanta la stratkonstruadon, dependas precipe de la varmkondukta kapablo de la stratostrukturo kaj de la subkuŝanta grundo. Por mezseveraj frostperiodoj la taksformulo {\displaystyle z\_{F}=15,6\*FI^{0,3}} donas bonan orientiĝvaloron, je kio *FI* estas la frostindekso (supraĵe dirite la sumo de la malvarmogradoj de la koncernaj tagoj). Se oni supozas 500 (500 °C·tago), rezultas 100 cm, kaj kun certiga aldono fine la 120 cm, kutimaj en la stratkonstruado.

Por malpli strenataj konstruaĵoj aŭ por grundoj kun pli granda varmokapacito tiu valoro povas esti malpliigita al ½ ĝis ¾ metro.

Parencaj temoj
--------------

* Germanio laŭ la klimatokondiĉoj estas dividita je tri frostozonoj, kiuj influas la stratkonstruadon.
* multjare frostiĝintaj grundoj estas grundoj, kiuj dum la tuta jaro estas frostiĝintaj kaj maksimume ekdegelas surface.
**Béla Radnai,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Radnai Béla** estis hungara stenografisto, instruisto, lernejestro, kolektisto de artaĵoj. Lia origina nomo estis *Röszner Béla Alajos*.

Memortabulo pri Béla Radnai
Béla Radnai naskiĝis la 8-an de novembro 1891 en Cegléd, li mortis la 1-an de novembro 1962 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Béla Radnai maturiĝis en gimnazio en Budapeŝto en 1909, samtempe li akiris diplometon pri stenografio. Li instruis stenografion en gimnazio inter 1909-1914. Li akiris pedagogian diplomon en Scienca Universitato de Budapeŝto en 1914. Dum la 1-a mondmilito li batalis, eĉ li vundiĝis, preskaŭ mortis. Inter 1922 kaj 1961 li estis lernejestro. Li ellaboris la unuecan hungaran stenografian sistemon, li ankaŭ redaktis stenografian revuon. En 1961 li pensiuliĝis. Ekde la 1930-aj jaroj li komencis kolekti nuntemajn artaĵojn, eĉ li mebriĝis en Societo Szinyei Merse Pál. Lia kolektaĵo estis deklarita privata protektita valoro kaj estas videbla en Győr.

Li ricevis oran medalon en 1913. Li vidviĝis en 1949, en la sekva jaro li denove edziĝis.

Elektitaj libroj
----------------

* *Az egyszerű gyorsírás tankönyve* (1912, ĝis 1927 7 eldonoj)
* *A gyorsírás elmélete* (1914)
* *Az egységes magyar gyorsírás tankönyve* (1-3, 1927-1928)
* *Az egységes magyar gyorsírás tanításának módszere* (1931)
* *A modern gyorsírások fejlődési irányai* (1934)

Memorigiloj
-----------

* memortabulo en Budapeŝto

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* 
* 
*

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 709875
* LCCN: nr2007008407
* VIAF: 51657497
* ISNI: 0000 0000 7995 7147
 |
Faskopilastro de la navokruciĝo de la katedralo de Amiens
**Faskopilastro** estas en la arĥitekturo iaspeca apogopilastro ŝajne kunmetita el pluraj rondaj stangoj. La faskopilastro jam estis mature elformita en la malfrua romanika arĥitekturo kaj estis vaste disvastiĝinta en la gotika arĥitekturo.

Katedralo de Dijon, faskopilastro de navokruciĝo kaj ĥorejo
Relative maldikaj duon-, kvaron- aŭ trikvaron-kolono antaŭmetita al pilastro ankaŭ nomiĝas faskokolonaro. Faskopilastro estas ĉirkaŭe okupita per faskokolonoj. En la alta gotiko la faskokolonoj povis esti metataj tiel ĉeaj, ke la vera **pilastrokerno** preskaŭ ne estas rekonebla. Tiu ĉi pilastrokerno povas havi sulkojn inter la faskokolonoj.

Referencoj
----------

1. 1 2  Frazo laŭ Günther Wasmuth (eldoninto): *Wasmuths Lexikon der Baukunst.* volumo 1: *A bis Byz.* Wasmuth, Berlino 1929, kapvorto *Bündelpfeiler.*
2. 1 2  Frazo laŭ Hans Koepf, Günther Binding: *Bildwörterbuch der Architektur. Mit englischem, französischem, italienischem und spanischem Fachglossar* (= *Kröners Taschenausgabe.* Bd. 194). 4-a, priverkita eldono. Kröner, Stutgarto 2005, ISBN 3-520-19404-X, kapvorto *Bündelpfeiler.*
3. ↑  Frazo laŭ Nikolaus Pevsner, Hugh Honour, John Fleming: *Lexikon der Weltarchitektur.* 3-a, aktualigita kaj ampleksigita eldono. Prestel, Munkeno 1992, ISBN 3-7913-1238-3, kapvorto *Bündelpfeiler.*
**Frontera Comalapa** estas unu el la 118 komunumoj de la meksika subŝtato Chiapas, kiu estas la subŝtato kiu situas plej sude. La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas Frontera Comalapa. La komunumo situas ĉe la landlimo al Gvatemalo. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 07034.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 57580 loĝantojn. El tiuj estis 27349 viroj kaj 30231 virinoj. La komunumo havas surfacon de 718 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 660 metroj super la marnivelo.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 30560 personoj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 25527 scipovis legi kaj skribi kaj 5015 personoj estis analfabetoj. Do 84% de la personoj scipovis legi kaj skribi kaj 16% estis analfabetoj.

52168 personoj en la jaro 2000 aĝis pli ol 5 jaroj. El tiuj 896 personoj estis indiĝenoj. Tio signifas ke 1.72% de la loĝantaro en la koncerna jaro estis indiĝenoj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Frontera Comalapa Arkivigite je 2011-06-17 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)
Sextus Julius Frontinus vivis inter ĉ. 40 kaj 103. Dum la jaroj 97 ĝis 103 li estis zorganto pri akvo de Romo, latine: curator aquarum. Li verkis libron "De Aquaeductu Urbis Romae Pri la akvoprovizado de la urbo Romo".
En ĝi li priskribis la

* sistemon de akveduktoj,
* la sistemon de distribuo de la akvo en la urbo
* la mezuradon de akvokonsumo

Dum lia tempo Romo havis 9 akveduktojn. Pliajn 2 oni konstruis poste.

Frontinus prijuĝas en sia verko la sistemon tiel:
Kun tiom multaj akveduktoj kaj tiom multaj necesaj konstruaĵoj vi povas memkompreneble kompari la superfluajn piramidojn aŭ la ceterajn neutilajn laŭdire laŭdegitajn verkojn de la grekoj.
Plinius skribis: "... ke la tuta mondo ne posedas pli grandan miraklaĵon."

Preskaŭ ne li priskribis la sistemon de kloakoj en Romo. Krom la "cloaca maxima", kloako plej granda, nenio estas konata pri tio. Tamen memkompreneble ekzistis granda sistemo. La granda kvanto de akvo alportita al Romo, plus la pluvakvo ja devis esti forigita.

Frontinus skribis ankaŭ verkon pri mezurado de terenoj kaj kvarbendan verkon pri militaj ruzaĵoj, latine "strategemata".

* Kategorio Frontinus en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 129836
* GND: 118536443
* LCCN: n83236155
* VIAF: 3344158792781939040007 12349897, 3344158792781939040007
* ISNI: 0000 0001 2120 9098
* LIBRIS: 187603
* SUDOC: 030299926
* BNF: 12174476c
* ULAN: 500240666
* NLA: 35105668
* NDL: 001158486
* BIBSYS: 90121749
* NKC: jn19981001261
* ICCU: CFIV092029
* BNE: XX1021193
 |
**Gyula Ferenc Zoltán** [djula], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Zoltán Gyula Ferenc** estis hungara aktoro, teatrestro. Lia familia nomvarianto estis *Zoltvári*.

Gyula Ferenc Zoltán naskiĝis la 3-an de decembro 1846 en Érsekújvár (Hungara reĝlando, Aŭstra Imperio, nuntempa Nové Zámky en Slovakio), li mortis la 19 en Szentendre (Hungara reĝlando).

Biografio
---------

Gyula Ferenc Zoltán debutis kiel aktoro en 1867 en migra teatra trupo de Ignác Könyves, poste en aliaj teatraj trupoj province. Ekde 1882 li estis migra teatrestro. Liaj kelkaj teatraj stacioj estis Körmend (1884), Szekszárd (1886), Sárospatak, Nagyszombat (1888), Versec, Nyíregyháza (1892), Gyulafehérvár (1897), Keszthely, Zalaegerszeg (1900), Csíkszereda (1904). Li pensiuliĝis en 1905 kaj li vivis plu ĝismorte en Szentendre. Li edziĝis kvarfoje.

Liaj teatraj roloj (elekto)
---------------------------

* Dumas: *Korona és vérpad* - Norfolk
* Moser: *A könyvtárnok* - Gibson
* Lajos Serly-József Szigeti (aktoro): *Csókon szerzett vőlegény* - Kálmán Baranyai

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 745773
 |



* Portalo pri Biografio
**Gyula Gulyás** [djula gujAŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Gulyás Gyula** estas hungara filma reĝisoro, scenaristo, kameraisto, produktoro, membro de Hungara Arta Akademio (2011). Lia frato estas János Gulyás.

Gyula Gulyás naskiĝis la 27-an de junio 1944 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Gyula Gulyás maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo, sed jam ekde 1959 li estis amatora filmisto kune kun sia frato. En la jaroj 1962 kaj 1963 li estis helplaboristo, ĉar li ne povis plulerni (tiutempe la fizika laboro estis avantaĝo ĉe la universitatoj). Li akiris arthistorian diplomon en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 1968. Dum la studentaj jaroj li partoprenis en amatora filma studio. Post la diplomo li laboris en arta esplora laborejo, poste inter 1970-1979 en tutlanda inspektorejo de historiaj monumentoj. Intertempe li akiris diplomon pri marksismo (1976) kaj en Teknikuniversitato de Budapeŝto arkitekturan diplomon pri historiaj monumentoj en 1979. Inter 1976-1980 li estis ankaŭ reĝisoro en filma studio, inter 1979-1981 asistanto en alia studio, inter 1981-1991 li havis la statuson reĝisoro. Inter 1993 kaj 2006 li estis docento en Universitato de Miskolc. Li ricevis premiojn ekde 1988, en 2021 premion Kossuth. Li edziĝis en 1971, lia edzino naskis filon en 1986.

Elektitaj filmoj
----------------

* *Prelúdium* (reĝisoro, 1963)
* *Magyar népballadák* (reĝisoro, 1974)
* *Pofonok völgye, avagy Papp Lacit nem lehet legyőzni* (reĝisoro, scenaristo, 1981)
* *Málenkij robot* (reĝisoro, scenaristo, 1990)
* *Túlvilági beszélő* (reĝisoro, scenaristo, kameraisto, 1992)
* *Fény hull arcodra* (reĝisoro, scenaristo, 2002)
* *Sorsod Borsod* (produktoro, 2010)
* *Indexre téve* (rolanto, 2010)
* *KerekeS* (reĝisoro, 2017)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto
*

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 718818
 |
**Llano de Olmedo** [LJano deolMEdo] estas municipo en la sudoriento de la provinco Valadolido, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko *Tierra de Pinares* (Pinartero) en la sudo de la provinco. *Llano de Olmedo* estas komprenebla etimologie kiel *Ebenaĵo de Olmedo*, rilate al la urbo Olmedo, siavice Ulmaro.

Llano de Olmedo en la provinco Valadolido.
La *Tierra de Pinares* de la provinco Valadolido, verde, sude.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 15,22 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 59 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte preskaŭ 200 el la 1950-aj jaroj. 

Ĝi distas 49 km de Valadolido, provinca ĉefurbo. Ĝia municipa teritorio estas ebeneca kaj ĉirkaŭita de montetoj.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Leono kaj poste al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj, vitejoj, legomoj kaj terpomoj) kaj brutobredado (ŝafoj) kaj rilata komercado. Lastatempe kultura kaj rura turismo ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado). 

De la historia pasinteco restis vizitindaj vidindaĵoj el kiuj menciindas la preĝejo de la 16-a jarcento.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Valadolido

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 765583
 |
**Gyula Feledy** [djula feledi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Feledy Gyula** (naskiĝis la 13-an de majo 1928 en Sajószentpéter, mortis la 3-an de julio 2010 en Miskolc) estis hungara pentristo kaj grafikisto. Lia kuzo estis Gyula Zoltán Feledy.

Domo de Feledy en Miskolc
Parto de la ekspozicio pri Feledy

Biografio
---------

Gyula Feledy frekventis gimnazion, sed li lernis ankaŭ pentradon en tiama popola kolegio. Poste la kolegio ĉesis pro politikaĵo, sed li finlernis la pentradon en ĉeflernejo en Budapeŝto, kie li lernis de István Szőnyi, János Kmetty, Gyula Hincz. Inter 1949-1953 li plulernis en Krakovo, kie li edziĝis, baldaŭe havanta 2 filinojn. Hejmenveninta li instruis en ĉeflernejo en Budapeŝto, sed en 1955 li iris al Miskolc, kie li aniĝis al artista rondo. En 1989 la artistoj trovis konvenan domon por ekspozicio. La domo estas konata kiel domo de Feledy. Li ricevis premion Kossuth en 1978, inter 1952-1999 ankaŭ aliajn premiojn.

Liaj solaj ekspozicioj (elekto)
-------------------------------

* 1952 Krakovo
* 1965, 1979, 1980, 1985 Budapeŝto
* 1966 Vieno, Prago
* 1967 Romo
* 1971 Katowice
* 1973 Torino
* 1974 Tampere, Miskolc, Budapeŝto
* 1975 Salgótarján
* 1980 Berlino, Kazincbarcika, Miskolc
* 1988 Miskolci (konstanta)

Liaj grupaj ekspozicioj (elekto)
--------------------------------

* 1953 Oslo
* 1960 Lugano
* 1965 Ljubljano (Jugoslavio)
* 1966 Krakovo, Tokio
* 1967 São Paulo
* 2009 Aschaffenburg

Verkaro (elekto)
----------------

* *Mama* (Patrino) 1952
* akvaforto pri Albert Schweitzer 1960
* ilustraĵoj en bildoj
* pentraĵoj
* freskoj en preĝejoj
* dekoraciaĵoj por Nacia Teatro (Miskolc)

Fontoj
------

* Hungara Vikipedio

* Kategorio Gyula Feledy en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 411744
* GND: 1222915170
* LCCN: n84049627
* VIAF: 48160163
* ISNI: 0000 0001 0897 6380
* ULAN: 500191971
 |
**Gyula Greschik** [djula greŝik], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Greschik Gyula** estis hungara inĝeniero, profesoro.

Gyula Greschik  naskiĝis la 14-an de junio 1904 en Hungara reĝlando en Lőcse (nuntempa Levoča en Slovakio). Li mortis la 25-an de aŭgusto 1982 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Gyula Greschik akiris inĝenieran diplomon en Reĝa Universitato József en 1928. Post siaj studoj li laboris en fabriko pri ŝipoj kaj gruoj, en 1938 li jam estis ĉefinĝeniero. Ankaŭ dum la socialismo li okupiĝis pri ŝipoj, gruoj, naĝgruoj en diversaj laborejoj. Ekde 1952 li komencis instrui foje-foje en la menciita universitato, sed ekde 1960 jam konstante. En 1971 li pensiuliĝis. En 1959 li ricevis memormedalon.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Emelőgépek* (1958)
* *Válogatott fejezetek az anyagmozgatógépek köréből* (1968)
* *Engineering geology in designing and consructing of extended linear sited engineering constructions* (1975)
* *Deep foundations and underground structures* (1979)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
|  |  |
| --- | --- |
|   | **Ĉi tiu artikolo pri sekseco citas neniun fonton**.

---

Vi povas plibonigi ĝin, aldonante fidindajn fontojn. Senfontaj asertoj povas esti forigitaj. *(Junio 2014)* |

La **Romia Katolika Eklezio** konsideras la seksan homan konduton preskaŭ kiel sakramento. La anusa sekso kaj homogenitala estas konsiderataj kiel pekaj ĉar la seksaj rilatoj estas nur por la generado kaj amo inter viro kaj virino. La Eklezio ankaŭ diras ke la komplementeco de ambaŭ seksoj estas parto de la Dia Plano. Samseksamaj rilatoj estas nekundivideblaj por tiaj instruoj:
Tiuj ĉi instruoj ne estas limigitaj al samseksemo, ĝi estas la ĝenerala premiso por la katolika malpermesado de la antaŭgeedziĝa seksumado, pornografio, kaj masturbado.

Akcepto kaj kompato
-------------------

La Eklezio deklaris ke la samseksamaj "deziroj" aŭ "inklinoj" necese ne estas pekaj en si mem. Ili estas "malordoj" en la senco ke ili estas tentoj por fari ion pekeman, tio estas, la samseksaman rilaton, sed se la tentoj iras kunligitaj al memregado, ne estas konsiderataj kiel pekaj. Tiel, dum la Eklezio malakceptas legalizi la seksajn rilatojn inter du samseksaj personoj, ĝi ankaŭ proklamas respekton kaj amon por tiuj kiuj sentas inklinon al samseksaj personoj.

La Eklezio ofertas al la katolikaj politikistoj la agadmodelon: esprimi sin klare kaj publike kontraŭ ia ajn leĝo favore de la legalizado de samseksamaj edziĝoj.

Debatoj en la Eklezio
---------------------

Samkiel okazas en la plimulto de la kristanaj konfesioj, la oficialaj instruoj rilate al la samseksemo estis diskutataj de la katolikaj laikoj, eminentaj teologoj kaj ordinitaj klerikoj el la alta hierarkio. Ofte, unuopuloj kiuj promocias disidencon aŭ diverĝojn kontraŭ la oficiala pozicio de la eklezio estis elpelitaj de liaj/ŝiaj influaj postenoj, se ili estis ordinitaj,kaj eĉ, en kelkaj kazoj, ekskomunikitaj. Ĝenerale, ekzistas granda debato ene de la Katolika Eklezio rilate al la graveco pro la aktuala pozicio pri la samseksemoj, kelkaj serĉante reformon, aliaj serĉante ĝian preservadon.

Ankaŭ estas akademianoj kiuj eldonis verkojn defiante la manieron kiel la samseksemo estas traktata de la romia katolikismo. La plej notinda eble estas John Boswell, kiu verkis la libron *Christianity, Social Tolerance and Homosexuality* (Kristanismo, Socia Toleremo kaj Samseksemo), en kiu li estas kontraŭ la nuntempaj instruoj de la Eklezio rilate al la samseksemo. En la sekva libro, *Same Sex Unions in Pre Modern Europe* (Samseksamaj Edziĝoj en Antaŭ-Moderna Eŭropo) Boswell diras ke Jesuo Kristo mem ĉeestis samseksaman edziĝfeston.

Vidu ankaŭ
----------

* Alfredo Ormando
* Samseksemo kaj religioj
**Vitéz jákfai GÖMBÖS Gyula** (26-a de decembro 1886, Murga - 12-a de junio 1936, Munkeno) estis hungara oficiro, politikisto, ĉefministro inter 1932-1936.

Li soldatservis dum la unua mondmilito kiel kapitano. En 1919 oni elektis lin prezidanto de MOVE (Magyar Országos Véderő Egyesület ~ Hungara Tutlanda Defendforta Asocio), ekstremdekstrula asocio. Dum junio-julio de 1919, li estis ando de la kontraxuregistaro en Szeged kiel militafera ŝtatsekretaro. Li rolludis en la ribelo kontraŭ la aŭstra administrado en okcidenta Hungario kaj likvido de la dua reĝa puĉo (oktobro de 1921).

Li membriĝis en 1922 al la Unueca Partio de Bethlen-Nagyatádi Szabó, kies komisiita vicprezidanto li iĝis. Li baldaŭ eksmembriĝis kaj fondis la Hungaran Nacian Sendependiĝan Partion en 1923. Post sia repaciĝo kun Bethlen István (1928), li iĝis unue militafera ŝtatsekretario poste patrujdefenda ministro (1929).

Li laboris ekde la 1-a de oktobro de 1932 kiel ĉefministro. Li prezentis 95-punktan Nacian Laborplanon, li volis la sindikatojn traorganizi laŭ la itala korporacia ekzemplo. Li elkonstruis striktajn rlatojn kun Italio, li estis la unua ĉefministro kiu vizitis Hitler-on (junio de 1933). Li subskribis la roman kontrakton kun Italio kaj Aŭstrio (1934). Li apogis la agresajn planojn de Germanio.

Li direktis la parlamentajn balotojn en 1935 ofte kun perforto (salvo en Endrőd, endrődi sortűz). Post la balotoj, li metis siajn malnovajn oficirajn amikojn en ŝtatajn gvidantajn postenojn.

Li veturis (14-a de majo 1936) por kuraci sian malsanon (renoproblemojn) al Germanio, kie li neatendite mortis.

Interesaĵo: li estis germandevena defendanto de la hungara popolraso

Vidu ankaŭ
----------

* Historio de Hungario

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Gyula Gömbös en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* 
* 
* Arkivigite je 2011-07-21 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 36576
* GND: 123390532
* LCCN: n82146519
* VIAF: 35362869
* ISNI: 0000 0000 7865 1410
* SUDOC: 068769709
* BNF: 16577552m
* NKC: jo2016929436
 |
**Civitendio** (angle *Citizendium ("a citizens' compendium of everything")*, do *Civitana kompendio de ĉio*) estas projekto proponita de la antaŭa kunfondinto de Vikipedio Larry Sanger je la 15-a de septembro 2006, intencita komenciĝi kiel "progresiva kaj iompostioma forkiĝo" de la angla Vikipedio. Le celo estas krei pli fidindan enciklopedion, en kiu specialistoj de diversaj fakoj (nomataj "redaktistoj") aprobas bonajn versiojn de artikoloj kaj havas apartan aŭtoritaton en disputoj kun/inter normalaj aŭtoroj. Ĉiu aŭtoro devas esti registrita per sia vera nomo. La redaktistoj (specialistoj) devas publike pruvi sian kompetenton en sia fako. Sed ĉi tiuj redaktistoj ne estas la ekvivalento de la Vikipediaj administrantoj: Por tio ekzistas aparta kategorio de aŭtoroj, nomotaj "gardistoj".

Same kiel la Vikipedio, la Civitendio estas vikio kaj uzos la GFDL-licenson. Komence ĝi transprenos ĉiujn artikolojn el la Vikipedio. Kiam ekzistas aprobita versio de artikolo, la normalaj legantoj vidas nur tiun, dum la dinamika versio de la artikolo videblas nur por registritaj aŭtoroj.

Civitendio redakte ekfunkciis en oktobro 2006, kaj publike ekvideblis en marto 2007. Komence estis planoj iam poste aldoni pliajn lingvojn krom la angla lingvo, sed ĝis septembro 2013 ĝi fakte restis anglalingva, kaj momente ne plu probablas plurlingvigo.

Larry Sanger komence de la projekto fiere anoncis ke "Civitendio baldaŭ provos detronigi la Vikipedion kiel la vizitendan lokon por ĝeneralaj informoj en la interreto".

Ĝis la 27-a de oktobro 2011, la retejo havis malpli ol 100 aktivajn aŭtorojn. En aŭgusto 2013, ĝi havis 16484 artikolojn, el kiuj 165 atingis abrobon kiel ĉefartikolo, kaj ĉirkaŭ 10 aŭtoroj faris almenaŭ 20 redaktoj monate. La gvida eldonisto estas Anthony Sebastian.

* Kategorio Civitendio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Ciwanmerd Kulek** aŭ **Yunus Eroğlu,** naskiĝinta en 1984 en Dêrîş (Soylu), vilaĝo kiu apartenas al la urbo Stewrê (Savur) en la turka provinco Mardîn (Mérdin) estas kurda tradukisto kaj verkisto kiu ekverkis en la kurda ekde 2004 kaj ĝis nun (2014) li verkis kvar librojn kaj tradukis plurajn librojn el tri diversaj lingvoj en la kurdan. Krom sia denaska lingvo li parolas ankaŭ la anglan, la hispanan kaj la turkan. En 2013, li estis partoprenanto en panela diskuto ĉe la Londona Librofoiro pri la temo 'migrantoj, diasporo kaj minoritata verkado'. En 2016 li estis elektita kiel unu el la dek novaj voĉoj de Eŭropo de la ĵurio de *New Voices for Europe (Novaj Voĉoj de Eŭropo)*, kune kun multaj verkistoj, poetoj, ĵurnalistoj kaj literaturaj tradukistoj el diversaj landoj de Eŭropo. Antaŭ iĝi verkisto li ne multe intesiĝis pri la kurda lingvo, sed poste jes ĉar li rimarkis ke li estis malsama pro tio ke en Turkio kaj ĉiuj aliaj landoj kie loĝas kurdoj, la kurda lingvo estis malbone akceptata.

Ciwanmerd Kulek loĝas en Istanbulo ekde 2014.

Verkaro
-------

### Noveloj

*Nameyek Ji Xwedê Re* (Letero de Dio), 2007 (2-a eldono 2015)

*Otobês* (Buso), 2010 (2-a eldono 2015)

*Zarokên Ber Çêm* (Infanoj ĉe la rivero), 2012 (2-a eld. 2015)

*Defterên Perîdankan* (Kajeroj de la Papilioj), 2014

*Çar Yek* (Kvarono), 2015

20:39, (2016)

### Poezio

*Strana Şev û Rojekê* (Kanto de unu nokto kaj unu tago), 2016

### Tradukoj

* *Hetîketî* (Hontigo), JM Coetzee (2010)
* *Li Ber* Sikratê (Ĉar mi kuŝas mortanta), William Faulkner (2012)
* *Berriya Şewitî* (Antaŭ la fajro), Juan Rulfo (2013)
* Çîrokên Dubliniyan (Rakontoj de Dublinanoj), James Joyce
* *Serencama Mirinekê* (Kroniko de anoncita morto), Gabriel García Márquez (2013)
* *Keleha Spî* (Blanka Kastelo), Orhan Pamuk (2014)
* *Li Çiyayên Andê* (En la Andoj), Mario Vargas Llosa (2016)

Vidu ankaŭ
----------

Migrado#Lingvoj kaj migrado

Turka literaturo

Literatura tradukisto

Erika Fatland (alia elektinto de *New Voices for Europe/Novaj Voĉoj de Eŭropo*)

Ekstera ligilo
--------------

Intervjuo kun Ciwanmerd Kulek, TDM Canal Macau

Referencoj
----------

1. ↑  (en) Ciwanmerd Kulek, KurdiLit
2. ↑  (en) Intervjuo, TDM - Canal Macau, 6 Abril 2017
3. ↑  (kurda)

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 698890
* GND: 118374370X
* LCCN: n2016048601
* VIAF: 313304657
* SUDOC: 195558138
 |
**Trevor Henry Worthy** (3a Januaro 1957) estas paleozoologo el Novzelando konata ĉefe pro sia studaro pri moaoj.

Fine de la 1980-aj jaroj Worthy malkovris fosiliajn restojn de tri ranospecioj el la familio de Leiopelmatedoj nome Aurora rano (*Leiopelma auroraensis*), Markhama rano (*Leiopelma markhami*), kaj Vaitoma rano (*Leiopelma waitomoensis*). En la 1990-aj jaroj Worthy malkovris kelkajn fosiliajn birdospeciojn novajn por la scienco, kiaj la Longbeka dendroskansoro (*Dendroscansor decurvirostris*) en 1991, la Skarleta pufino (*Puffinus spelaeus*) en 1991, kaj la Niua noktardeo (*Nycticorax kalavikai*) en 1995. Ĉe 1998 li pasis al Fiĝioj, kie li trovis subfosilian materialon de la nefluga Vitilevua giganta kolombo (*Natunaornis gigoura*), la Vitilevua nestamasulo (*Megapodius amissus*), la Vitilevua skolopo (*Coenocorypha miratropica*), la Giganta fiĝia grundorano (*Platymantis megabotoniviti*), kaj la malgranda nesalakva krokodilo *Volia athollandersoni*. La holotipoj de tiuj specio estas ekspoziciataj ĉe la Muzeo de Novzelando Te Papa Tongarewa.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Canterbury University Arkivigite je 2008-10-14 per la retarkivo Wayback Machine - mallonga biografio
* Muzeo de Novzelando Te Papa Tongarewa, kolektoj asociaj kun Trevor Worthy



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 463365
* GND: 173632289
* LCCN: n93043086
* VIAF: 69151684
* ISNI: 0000 0000 8001 4146
* SUDOC: 075492156
* BNF: 14453818f
* ORCID: 0000-0001-7047-4680
* BIBSYS: 14053246
* RID: B-3781-2012
 |
La plado de faworki (pron. *favorki*)
La faworki
La benjetoj
La krudaj faworki, antaŭ la fritado en oleo, kokosbutero aŭ ŝmalco
La karnavala rozo (pole: *róża karnawałowa*)
***Faworki*** (pluralo de *faworek*, pron. *favorki*, *favorek*), konata ankaŭ kiel *chrust* (pole: seka branĉaro; pron. *ĥrust*) estas pola tradicia manĝaĵo, dolĉaj kukoj frititaj en densa oleo, kokosbutero aŭ en ŝmalco kaj surŝutitaj per sukerpulvoro. Ili havas formon de faldita kokardo. Oni manĝas *faworki* plej ofte dum karnavalo, **Grasa Ĵaŭdo** aŭ **Antaŭfasta Mardo** (tio estas unu tago antaŭ la Cindra Merkredo la komenco de la fastsezono de Karesmo por la plej multaj okcidentaj kristanaj eklezioj).

La vorto *faworek* devenas de la franca *faveur*, kiu signifas graco kaj favoro.

Recepto
-------

300 gramojn de la tritika "torta" faruno,

5 la kokinajn ovoflavojn,

1 kulereton da blanka sukero,

1 kulereton da pura 95% alkoholo (etila alkoholo) (povas esti 10% vinagro),

duonkulereton da salo,

5 la supajn kulerojn de 18% kremo,

6 por friti ŝmalco (fandita porkograso) aŭ sengusta oleo,

7 sukerpulvoro.

Vidu ankaŭ
----------

* *(en)* Kuira recepto de *faworki* (angle)
* benjetoj (**fritkukoj**) (vudu la apudan foton)

* Kategorio Faworki en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Búbánatvölgy** - (signifanta Valo de Malĝojego) aŭ nomata laŭ la loĝantoj *Búbánat* (Malĝojego) - situas en la norda urboparto de urbo Esztergom.

Situo, geografio, hidrografio
-----------------------------

Kapreolo ĉe la bordo de Búbánatvölgy kaj Kerektó
Búbánatvölgy situas en la valo inter la montoj Szamár kaj Hosszú en nord-suda direkto ĉe la limo de la Nacia Parko Duna-Ipoly. Ĝia limo estas norde la ĉefvojo numero 111 kaj la riverego Danubo. Ĝi kun la urbopartoj Szamárhegy kaj Kerektó tute ĉirkaŭas la 307 metrojn altan monton Szamár (laŭ origina nomo: monto Zamárd). El la tri urbopartoj Búbánatvölgy estas la plej malgranda kaj unu el la ŝatataj fiŝejoj. Ĉi tie troviĝas la lagoj Halas, Mini, Fürdő kaj sude de ili troviĝas la lago Kerek sed en la urboparto Kerektó. En Búbánatvölgy fluas la fontoj Majális kaj Hideg. En septembro de 2006, kiam oni boris por havi putojn donontajn trinkakvon, oni trovis en 200-metra profundeco akvon 32 Celsi-gradojn varman.

Historio
--------

En la super-danuba regiono de Búbánatvölgy apud la aŭtovojo el la romiaj tempoj ankaŭ hodiaŭ troviĝas digo de akvorezervujo. Ĝi estis digo por izoli la tutan valon. La ŝalta kluzo de la grandega akvorezervejo estis verŝajne ĉirkaŭ en la centro de la valo. Iam ĉi tie troviĝis muelejo de monaĥinoj. La hodiaŭ-ekzistantaj lagoj estis ekfarintaj en 1962 en la tiama marĉo plena je fragmitoj. La lago Mini ricevis ekestigan permeson en 1972, kaj poste same la lago Halas en 1975. La lago Fürdő ricevis tian permeson en 1983, sed ĝi ĝis nun ne havas funkciigan permeson. La tuta surfaco de la lagoj estas 3,25 hektaroj.

Priskribo
---------

En Búbánatvölgy estas troveblaj ĉefe ripozdomoj kaj familidomoj. Ne estas porpublikaj lokoj. Malgraŭ tio ke laŭ la Hungaria popolnombrado la urboparto havis nur 20 loĝantojn en 2001, hodiaŭ estas pli kaj pli populare translokiĝi en ĉi tiun apud-naturan ĉirkaŭaĵon. Ankaŭ Esztergom klopodas esti pli natur-proksima urbo. En 2001 situis en la teritorio 8 loĝlokoj kaj 75 ripozdomo sen konstantaj loĝantoj.

### Lago Halas

La lago estas kunligita kun la lago Mini tra marĉeska de-sude-venanta fosaĵo 150 metrojn longa. Okcidente ĝin limas ripozdomoj, norde ne stabila malseka teraĵejo kaj de oriente la vojo Fárikúti. La teritorio de la lago estas 11 000 m², el kiu akva regiono estas ĉ. 9 000 m², kaj la resto estas kovrita de fragmitoj. La lago estas 115 metrojn longa kaj 1,11 metrojn profunda. La kluzoj estas 7,35 metrojn longaj.

### Lago Mini

La lago Mini estis la unue konstruita el tiuj tri. Sude de ĝi troviĝas la lago Fürdő, okcidente de ĝi la ripozejo, kaj norde de ĝi estas stabila malseka teraĵejo kaj de oriente la vojo Fárikúti. La teritorio de la lago estas 9000 m², el ĝi malseka surfaco estas 6000 m², la restaĵo kovratas de fragmitejo. Ĝi estas 150 metrojn longa kaj ĝenerale 1,35 metrojn profunda.

Bildaro
-------

* pejzaĝo kun fragmitojpejzaĝo kun fragmitoj
* Lago Kerek tóLago Kerek tó

Fontoj
------

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Búbánatvölgy en la hungara Vikipedio. Numero de revizio ne estis difinita.*

1. ↑
2. ↑

* Kategorio Búbánatvölgy en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Mitlödi (stacidomo). |

Pri la komunumo
---------------

**Mitlödi** estis ĝis la 31-a de decembro 2010 politika komunumo en Kantono Glaruso, en Centra Svislando. Ĝi havis 1022 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008. Kun efiko de la 1-a de januaro 2011 la komunumo Mitlödi estos integrita al la nova komunumo Glaruso Sudo.

Geografio
---------

Mitlödi situas ĉe la bordo de la rivero Linth, sude de la kantonĉefkomunumo Glaruso. La al la komunumo apartenas krom la ĉefvilaĝo Mitlödi la vilaĝoj Horgenberg kaj Ennetlinth. Mitlödi kaj Horgenberg situas okcidente de Linth, Ennetlinth oriente de la rivero. La vilaĝokerno de Mitlödi situas sur prahistoria montofalokeglo inter du lavangofosoj. La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 6,25 km², de kiuj 56,1% estas kovritaj de arbaro, 32,1% servas por agrikulturo kaj 7,4% por setlado.

Najbaraj komunumoj ĝis la komunuma reformo
------------------------------------------

La komunumo Mitlödi limis en nordokcidento al Glaruso, en nordoriento al Ennenda, en sudoriento al Sool, en sudo al Schwanden, kaj en okcidento al Schwändi.

Trafiko
-------

Mitlödi disponas pri stacidomo ĉe la trajnlinio de Rapperswil tra Glaruso al Linthal.

Tra la vilaĝo pasas la kantona ĉefvojo n-ro 17, kiu de Glaruso kondukas tra la Klausen-Pasejo al Altdorf en Kantono Urio.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Mitlödi datiĝas el la jaro 1320 kiel *Mitlodi*.

Kun efiko de la 1-a de januaro 2011 la komunumoj Betschwanden, Braunwald, Elm, Engi, Haslen, Linthal, Luchsingen, Matt, Mitlödi, Rüti, Schwanden, Schwändi, kaj Sool estis surbaze de la glarusa komunumreformo kunigitaj al la nova komunumo Glaruso Sudo.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: *Karin Marti-Weissenbach*: *Mitlödi* en la *Historia Leksikono de Svislando* (2008-11-14)

Vidu ankaŭ
----------

* Mitlödi (stacidomo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la komunumo Mitlödi
* Mitlödi en la Historia Leksikono de Svislando

* Kategorio Mitlödi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Bildoj
------

* 
* 
* 

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de Kantono Glaruso |
| --- |
| ***Glaruso:*** Glaruso • Ennenda • Netstal • Riedern*Glaruso Nordo*: Bilten • Filzbach • Mollis • Mühlehorn • Näfels • Niederurnen • Oberurnen • Obstalden*Glaruso Sudo*: Betschwanden • Braunwald • Elm • Engi • Haslen • Linthal • Luchsingen • Matt • Mitlödi • Rüti • Schwanden • Schwändi • Sool | BlazonoBlazono |

 |
**Mitrești** [mitreŝtj], hungare **Nyárádszentmárton** [njaradsentmarton] estas vilaĝo en rumana distrikto Mureș, nordoriente de Târgu Mureș. Administre ĝi apartenas al la komunumo Vărgata.

Preĝejo de Mitrești

Loĝantaro
---------

En 1910 ĝi havis 544 loĝantojn (hungaroj), en 1992 371 (hungaroj).

Historio
--------

Ĝia unua mencio estas el 1332 kiel ekleziejo en formo *Sancto Martino*. Ĝis la Traktato de Trianon kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario, al Maros-Torda. La pentrita ligna baldakeno kaj ĥorejo en ĝia unitariisma preĝejo estas faritaj en 1667 de Mihály Gálfalvi Kozma kaj András Havadi.

Fonto
-----

* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.

Komunumoj de Sankta Marteno en Transilvanio
-------------------------------------------

La ceterajn en Hungara reĝlando vidu: Alsószentmárton

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| Csíkszentmárton | Dicsőszentmárton | Homoródszentmárton | Kakszentmárton |
| Mezőszentmárton | Nyárádszentmárton | Szentmárton | Szentmártonmacskás |
| Szépkenyerűszentmárton | Váradszentmárton |  |  |

Gravaj personoj
---------------

* Sándor Klacsmányi (n. 4-a de februaro 1941): redaktoro, tradukisto
* Kálmán P. Szentmártoni, *Pozsonyi* (Nyárádszentmárton, 8-a de februaro 1879 – Cluj, 11-a de junio 1968): historiisto, instruisto.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Popolnombrado 2002
* Interaga mapo de la distrikto Mureș
* Administracia mapo de la distrikto
**Esperanto-arkivo** estas tutaĵo de kolektoj de dokumentoj, kiuj rilatas al la historio de la loka, regiona kaj/aŭ internacia Esperanto-komunumo kaj ĝiaj personoj. 

Arkivaĵoj, ĉefe estas diversspecaj aktoj, oficialaj kaj privataj dokumentoj, korespondaĵoj, nepublikigitaj diversspecaj manuskriptoj, sliparoj, kartaroj, bibliografiaj materialoj, kopioj de artikoloj, fotoj (ankaŭ diapozitivoj), mikrofilmoj, varbiloj, afiŝoj, filatelaĵoj, Esperanto-rilataj diversspecaj postlasaĵoj de esperantistoj k.s. Malsame al libroj, granda parto de arkivaĵoj estas unikaĵoj.

Valoraj arkivaĵoj estas multe pli minacataj ol libroj, ĉar ili troviĝas ekster bibliotekoj aŭ estas konsiderataj ne tiom gravaj. Plie, ili ne estas tiel facile registreblaj kiel libroj, nek tiel facile deponeblaj sur bretoj. 

La profesiaj ŝtataj arkivoj kutime apartenas al ministerio pri internaj aferoj, dum bibliotekoj al ministerio de kulturo, sekve por ili validas diferencaj leĝoj kaj diferencaj manieroj de konservado, deponado kaj registrado. Okazas, ke kiam profesia biblioteko akceptas Esperanto-kolekton en sian fonduson, ĝi elektas nur librojn, kaj arkivaĵojn rifuzas, ĉar ili ne apartenas al ĝia kompetento aŭ interes-sfero. La arkiva leĝo ofte difinas devon de civitanaj organizaĵoj, ke ili arkivu siajn dokumentojn, sed esperantistoj ne konas la leĝojn kaj mankas ankaŭ spaco por arkivado.

La Esperanto-arkivoj ordinare troviĝas kiel parto de librokolekto, sed amatora bibliotekisto estas embarasata, kiel ilin trakti. La arkiva leĝo ne postulas registron de ĉiu unuopa ero, la dokumentoj havantaj ian komunan econ - ekzemple aŭtoron, fakon, posedinton ktp. - formas "fondaĵon", kiu restas kiel tutaĵo kun eventuala nombro de folioj. El tio sekvas, ke dokumentaro pri esperanto-agado en iu lando povas formi kelkajn fondaĵojn, ekzemple de centra oficejo, de faka agado, de unuopaj kluboj aŭ unuopaj gravaj esperantistoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Arkivo
* BitArkivo
* Arkivo de UEA
* Esperanto-biblioteko
* Esperanto-muzeo
* Magazeno Sankta Felikso
**Hipster** estas usona subkulturo, kiu aperis en la 90-aj jaroj kaj pli famiĝis en la frua 21-a jarcento kaj finiĝis ĉeftendence. La movado reiras al la subkulturo kun la sama nomo ĉirkaŭ ĵazaj muzikistoj, kiuj ekzistis en la 1930-aj kaj 40-aj jaroj. 

Tiel nomataj *hipsters* (**hipsteroj**) komence kontraŭis la ĉeftendencon kaj faris tion vestiĝante en retroaj kaj tn. "*vintage*"-vestaĵoj. ofte aĉetataj ĉe malpli konataj butikoj: precipe ĉemizojn kun ironiaj deklaroj aŭ bildoj el malnovaj desegnaj serioj. Hipsteroj ofte portas malmodernajn okulvitrojn aŭ tre laŭmodajn sunokulvitrojn. Multaj viraj hipsteroj havas barbon aŭ okulfrapajn lipharojn  . Tatuoj ankaŭ estas grava parto de la hipsterkulturo. 

Plue, hipsterkulturo estas asociita kun alternativa muziko kiel indie, folko, *chill-out*, minimuma tekno, pop-roko, klasika muziko kaj bicikloj kun fiksa pinjono (en: *fixed gear*) aŭ uzas publikan transportilon. Ankaŭ fotado, prefere kun analoga fotilo, estas ofta ŝatokupo. 

Hipsteroj ofte pripensas kion ili volas manĝi kaj trinki. Ĉi tio povas esprimi preferon por malrapida manĝaĵo, fleksitarismo, vegetarismo aŭ veganismo, sed kradrostita viando ankaŭ estas tre populara. Biero estas memfarita aŭ aĉetita ĉe malgranda bierfarejo kaj oni vizitas ofte kafajn trinkejojn. Hipsteroj emas esti pacistoj kaj verduloj kaj daŭre serĉas aŭtentikecon.

Noto
----

Tiu ĉi estas traduko de la samtema artikolo en la nederlandlingva vikipedio je la 21-a de septembro 2019.

Referencoj
----------

1. 1 2 3 4  (nl) Hiske Verspille, *Ineens zit de hipster in het verdomhoekje*, Het Parool, la 3-an de majo 2015.
2. ↑  (nl) Martine Steenvoort, *De hipster wil een baard; het aantal baardtransplantaties neemt toe,* De Volkskrant ,la 26-an februaro 2014.
3. 1 2 3  (nl) Tom Vandyck, *Baardtransplantaties rage bij Amerikaanse hipsters*. Knack; la 28-an de februaro 2014.
4. 1 2  (nl) Gijsbregt Brouwer, *8 hipster food-trends die wel/niet blijven in 2015*, De Buik van Rotterdam, la 29-an de decembro 2014.
5. ↑  (nl) *Een week als hipster* (semajno kiel hipstero), De Standaard, la 2-an de aprilo 2011.
6. ↑  (en) *Trend Prediction: The Year of Eliminating Excess[*rompita ligilo*]*. *Alexis*. Sustainability X.

* Kategorio Hipstero en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Bahuŝrutijo** aŭ *Bahuśrutīya* (laŭ literumado el Sanskrito) estis branĉo de Mahāsāṃghika, unu el la skoloj de frua Budhismo en Hindio, laŭ fruaj fontoj kiel Vasumitra, la *Śāriputraparipṛcchā*, kaj aliaj fontoj.

La nomo *Bahuśrutīya* signifas laŭvorte "tiujn kiuj multe aŭdis," kun metafora signifo al "bona lerninto." La traduko al ĉina estus Duowen Bu (多聞部), laŭvorte la "multaŭskultanta sekto," kaj korespondas al la sama etimologio. La historio de Vasumitra, nome *Samayabhedoparacanacakra*, registras la jenan klarigon de la nomo kaj karakteroj de la sekto *Bahuśrutīya*: "Larĝe studante la Tripiṭaka kaj profunde komprenante la parolon de Budho".

Kaverna templo asocia kun la sekto *Mahāsāṃghika*. Aĝantaj Kavernoj, Maharaŝtro, Barato.
La tradukisto Paramārtha skribis, ke la "Bahuśrutīya" akceptis la instruojn de kaj Hinajano kaj Mahajano. Laŭ Paramārtha, la skolo "Bahuśrutīya" estis formita por tute plenumi kaj la "konvencian veron" kaj la "lastan veron." Laŭ Sree Padma kaj Anthony Barber, la kompreno fare de "Bahuśrutīya" de tiu plena ekspono inkludis la instruojn de *Mahāyāna*. Laŭ Vasumitra, la skolo "Bahuśrutīya" konsideris la instruojn de Budho pri *anikka* aŭ transireco, sufero, vakuo, *anātman*, kaj nirvano por esti super la mondo, dum aliaj liaj eksponoj pri aliaj temoj estis konsiderataj mondaj.

Notoj
-----

1. ↑   Baruah, Bibhuti. *Buddhist Sects and Sectarianism*. 2008. p. 48
2. ↑   Walser, Joseph. *Nāgārjuna in Context: Mahāyāna Buddhism and Early Indian Culture*. 2005. p. 52
3. ↑   Sree Padma. Barber, Anthony W. *Buddhism in the Krishna River Valley of Andhra*. 2008. p. 61
4. ↑   Dutt, Nalinaksha. *Buddhist Sects in India*. 1998. p. 117

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 744103
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por aliaj signifoj, bv. rigardi la apartigilan paĝon: Brunsvigo (apartigilo) |

La **Duklando Brunsvigo-Luneburgo**, germane *Herzogtum Braunschweig-Lüneburg* aŭ pli precize *Herzogtum Braunschweig und Lüneburg*, estis germana ŝtato en la teritorio de la nuna Malsupra Saksio. Ĝi ekestis en 1235 el la propraĵoj de la dinastio Velfoj en la teritorio de la tiama duklando Saksio (proksimume la nuna lando Malsupra Saksio). Formale la duklando pluekzistis ĝis la fino de la Sankta Romia Imperio en 1806, sed kiel unu, nedividita ŝtato ĝi ekzistis nur ĝis 1269.

De la 13-a ĝis la 15-a jarcento pluraj dispartigoj dividis la duklandon en diversajn princlandojn (*Fûrstentümer*, en 1432 fine *Braunschweig-Wolfenbüttel*, *Calenberg*, *Göttingen*, *Grubenhagen* kaj *Lüneburg*). Iom post iom tiuj princlandoj – krom Braunschweig-Wolfenbüttel – reunuiĝis, kaj kun rang-altiĝo de la reganta princo al princo-elektisto ili dum la 18-a jarcento formis la novan **elektoprinclandon Brunsvigo-Luneburgo**.

Ĉe la fino de la Sankta Romia Imperio do ekzistis la jenaj du landopartoj:

* **elektoprinclando Brunsvigo-Luneburgo**, neformale ankaŭ jam konata kiel **elektoprinclando Hanovro** (*Kurhannover*), kun ĉefaj urboj Hanovro kaj Luneburgo.
* **princlando Braunschweig-Wolfenbüttel**, kiu ĝis 1291 estintis parto de Brunsvigo-Luneburgo, kun ĉefaj urboj Brunsvigo kaj Wolfenbüttel.

Posta evoluo
------------

Post la napoleonaj militoj, la Viena Kongreso restarigis kaj rangaltigis tiujn du ŝtatojn:

* **elektoprinclando Brunsvigo-Luneburgo** fariĝis **reĝlando Hanovro**.
* **princlando Braunschweig-Wolfenbüttel** fariĝis **duklando Brunsvigo**.

En la posta evoluo, reĝlando Hanovro en 1866 estis aneksita de Prusio kaj fariĝis prusa provinco. Duklando Brunsvigo fariĝis membro de la Germana Imperiestra Regno kaj kiel ĝi iĝis respubliko (*Freistaat Braunschweig* = "Libera Ŝtato Brunsvigo" = "Respubliko Brunsvigo") en 1918. En 1945 ambaŭ iamaj landopartoj estis reunuigitaj en la nove fonditan federacian landon Malsupra Saksio.

* Kategorio Duklando Brunsvigo-Luneburgo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 297841
* GND: 17444-0
* LCCN: n85116957
* VIAF: 126733138 148339086, 126733138
 |
Kunukudomo
Sklavodomoj sur Bonero
**Kunukudomo** (en Papiamento: kas di kunuku; kio signifas domon de kamparo) estas la nomo donita al la antaŭaj sklavodomoj sur la Ĉebordaj Antiloj de la nederlandaj antiloj (Kuracao, Arubo kaj Bonero) ĉe la marbordo de Venezuelo.

Kunuku signifas plantejon kaj ankaŭ kamparo. Post la konkero de la insuloj fare de la nederlandanoj ili estis konstruitaj fare de la Nederlanda Okcident-hinda Kompanio sur grandskalaj plantejoj por la komerco kun Eŭropo. Por la laboro sur la plantejoj afrikaj sklavoj estis alportitaj kaj konstruis domojn sur la plantejo en la kutima okcidentafrika stilo. Por la muroj ili uzis komunajn materialojn de la insuloj, kiel koralŝtonon, argilon en kadro de branĉoj kaj lignon, kaj por la plafonoj: kanon. Tiuj materialoj estas indikitaj per pluraj Papiamento-vortoj: *kas di yerba* signifas "pajlokabanon" aŭ "pajlodomon ", *kas di torto* "lomokabanon" kaj *kas di pal'i maishi* "kabanon el maizotigoj".


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 809551
 |
**Harold Davies**, **Lordo Davies of Leek**, (n. la 31-an de julio 1904 – m. la 28-an de oktobro 1985) estis brita politikisto de la Brita Laborista Partio (Labour Party) kaj unua prezidanto de la Esperanta Parlamenta Grupo en la brita parlamento, grupo de 40 membroj kiuj aŭ parolis aŭ subtenis Esperanton.

Li estis elektita kiel parlamentano (MP) por Leek en Staffordshire en la ĝenerala balotado (1945) kaj tenis la seĝon ĝis lia malvenko ĉe la ĝenerala balotado en 1970 de la Konservativa kandidato David Knox.

Li estis parlamenta sekretario ĉe la Ministerio de Emeritiĝoj de 1964 ĝis 1966 kaj tiam parlamenta sekretario ĉe la Ministro de Socia Sekureco ĝis 1967. Poste, li fariĝis parlamenta privata sekretario de la ĉefministro Harold Wilson inter 1967 kaj 1970. Ambaŭ estis esperantistoj.

Kiam en la Commons, Davies gvidis la 40-anan grupon de membroj kiuj parolis Esperanton.

Referencoj
----------

1. ↑  (en) "No. 45203". p.10691, *The London Gazette*. la 1-an de oktobro 1970. .
2. 1 2  (eo) Ian Fantom, *De kie fontos la nova movado?[*rompita ligilo*]* (PDF), p. 61, La Ondo de Esperanto, n-ro 4, 2021.

Vidu ankaŭ
----------

* Harold Wilson


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 749860
* VIAF: 105139986
 |