recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

***Contraataque*** (Kontraŭatako) estas unu el la fruaj libroj de la hispana verkisto Ramón J. Sender publikigita en 1937 kaj 1938, en sia epoko antaŭ 1939, tio estas la fino de la Hispana Enlanda Milito, kiam fakte startis la ekzilo de la aŭtoro en Amerikon.

Ĝi estas kun *Míster Witt en el Cantón* kaj *Crónica del pueblo en armas* (1936) kaj *Primera de Acero* (1937) unu el kvar verkoj inspiritaj de kaj verkitaj dum la Hispana Enlanda Milito (el kiuj *Míster Witt en el Cantón* verkita ĵus antaŭe sed tute montranta similan internan konflikton). 

*Contraataque* estis publikigita en 1937 en tri eldonoj, nome angla, usona kaj franca, kaj nur en 1938 en hispana, ĉar ĝi estis planita kiel broŝuro de propagando cele al atingo de eksterlanda apogo por la registaro de la Dua Hispana Respubliko kies atakanto fakte ĝuis la apogon de Nazia Germanio, Faŝisma Italio kaj marokaj trupoj.

Intrigo
-------

**Averto: *La teksto, kiu sekvas, malkaŝas detalojn pri la intrigo de la rakonto.***

La enhavo de la verko estas la historio de la antaŭaĵoj de la milito kaj la konvinkoklopodoj al eksterlandaj ŝtatoj, ke ili apogu la tendaron de la respubliko, ĉar:

* La milito defendas la demokration kaj ne la revolucion.
* La proletaro kaj malalta burĝaro apogas la respublikan reĝimon.
* La insurekcian tendaron helpas la nazi-faŝisma apogo, do endas interrompi la politikon de ne-interveno.

Parto de la rakontaro estas membiografia, kaj rakontas la militan agadon de Sender en la montaro ĉe Madrido, kritikas erarojn de la respublika tendaro kaj havigas iom da klarigoj por la posta retiriĝo de Sender for el la militanta flanko.

**Averto: *Malkaŝado de la intrigo de la rakonto ĉi tie finiĝas.***

Analizo
-------

La ĉapitroj sekvas sendependan strukturon, kaj eposan stilon.

Referencoj
----------

1. ↑  Ramón J. Sender, *Crónica del pueblo en armas (historias para niños)*, Madrid-Valencia, Ediciones Españolas, 1936; Elizabeth Espadas, *A lo largo de una escritura. Ramón J. Sender. Guía bibliográfica*. Instituto de Estudios Altoaragoneses, Huesca, 2002. ISBN = 84-8127-126-8 p. 45.

Vidu ankaŭ
----------

* Hispana Enlanda Milito

Bibliografio
------------

* Elizabeth Espadas, *A lo largo de una escritura. Ramón J. Sender. Guía bibliográfica*. Instituto de Estudios Altoaragoneses, Huesca, 2002. ISBN = 84-8127-126-8

Eksteraj ligiloj
----------------

* Verkoj de Ramón J. Sender en Instituto de Estudios Altoaragoneses

  



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 856873
 |
Vidaĵo de la urbocentro de Valdemoro.
**Valdemoro** estas municipo situante sude en la Madrida Regiono, Hispanio. Ĝi troviĝas je 27 kilometroj de la ĉefurbo Madrido, en la kastilia komarko La Sagra, kvankam ĝenerale oni konsideras ĝin parto de la Metropolita areo de Madrido.

En la lastaj 15 jaroj ĝi spertis fortan demografian kreskadon, atingante nuntempe 62.750 loĝantojn. La proksimeco al la ĉefurbo helpis en la kreskado kaj ekonomia evoluo de la municipo. Danke al ĝi oni kreis novajn infrastrukturojn transportajn, edukajn, sanajn kaj distrigajn. La municipo etndiĝas sur 64,2 km².

Kvankam Valdemoro ne estas konata kiel turisma celo, ĝi havas plurajn monumentojn ene de ĝiaj limoj. Ĝia historia urboparto troviĝas en la listo de Kultura Heredaĵo de la Hispana Ministerio de Kulturo. Inter tiuj konstruaĵoj la plej gravaj estas la Paroka Preĝejo Nia Sinjorino de la Ĉieliro,la Ermitejo Sankta Kristo de la Sano, Monaĥinejo de Sankta Klara kaj la Fontano de la Vilaĝo.

* Valdemoro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Valdemoro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
*Morao-ludo*, pentraĵo de Aleksander Gierymski
Moderna morao
**Morao** (itale *Morra*) estas itala ludo por du (aŭ pli multaj) personoj, konata jam antaŭ jarmiloj en Romio kaj Helenio. Ĝi estas ludata por kaj veto, kaj distro. Moraon oni ludas per manoj. Ekzistas multaj versioj de la ludo, kun tre diversaj reguloj.

Reguloj
-------

La ludo konsistas el vicoj. En ĉiu vico ambaŭ ludantoj, post signalo, rapide elmetas antaŭ sin po unu manon, montrante de 1 ĝis 5 fingrojn. Samtempe ili laŭte diras nombron de 0 ĝis 10. Se iu el la ludantoj divenis nombron, kiu estas sumo de la nombroj montritaj per la fingroj, ricevas unu poenton.

Tiu ludanto, kiu atingis dek poentojn, venkas la partion.

Por eviti miskomprenojn, oni ofte uzas specialajn signojn por prezenti certajn nombrojn (anstataŭ ajnaj etendoj de fingroj):

* pugno signifas 0
* montrofingro signifas 1
* montrofingro kun dikfingro signifas 2
* 3 estas montrata kiel 2 + etendita dikfingro aŭ ringofingro
* 4 estas montrata per mano kun kaŝita dikfingro kaj etenditaj kvar fingroj
* malfermita manplato kun ĉiuj fingroj dismetitaj signifas 5

Pli simpla versio de morao estas la ludo papero, tondilo, ŝtono.

* Kategorio Morao (ludo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Piednotoj
---------

1. ↑  Difino en PIV
**Árpád Kerekes** [kerekeŝ], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Kerekes Árpád** estis hungara ekonomikisto, instruisto. Lia familia nomvarianto estis *Kohn-Kerekes*.

Árpád Kerekes naskiĝis la  20-an de novembro 1896(nun 1896-11-20) en Losonc (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempa Lučenec en Slovakio), li mortis la 29-an de decembro 1919 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Árpád Kerekes devenis el juda familio. Dum la 1-a mondmilito li estis matroso, supozeble en 1918 li partoprenis en ribelo, fakte li estis en prizono, sed dum la kalistefa revolucio li liberiĝis. En fino de 1918 li aliĝis al la komunistoj. Dum la hungara sovetrespubliko li rekte apartenis al gardistoj de Tibor Szamuely, kiu estis gvidanto de la ruĝa teroro. Post fino de la sovetrespubliko li tuj estis arestita kaj kondamnita je morto pro 18-foja murdo kaj 3-foja rabo. Dum la socialismo li estis levita martiro kaj lian nomon portis lernejo inter 1970 kaj 1989.

Fontoj
------

* biografio hungare kun foto
* datenoj

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 856142
 |



* Portalo pri Biografio
P.A.Perron
**Ovare** estas afrika semludo. La ludtabulo estas ortangula tabulo, en kiu oni elkavigis du vicojn enhavantajn po ses kavojn. Ĉe la tabulekstremoj estas du pliaj kavoj, iomete pli grandaj, kiuj estas tenejoj por la kaptitaj ludpecoj. 48 semoj aŭ ŝtonetoj estas uzataj kiel ludpecoj.

Movo
----

La komencanto elektas unu el la propraj kavoj kaj prenas ĉiujn semojn kuŝantajn tie. Poste, li-ŝi portu ilin laŭ kontraŭhorloĝa direkto 'semante' ilin unuope en ĉiun kavon trovitan sur la vojo. La kontraŭulo ludos poste sammaniere. Tiel la ludantoj alternigos siajn ludvicojn.

Povas okazi, ke kavo enhavas 12 aŭ pli da semoj. Do ties semado ĉirkaŭiros la ludtabulon pli ol unu fojon. Tiuokaze, ludanto komencanta ekde tiu kavo ne semu en ĝin. Tio estas: eka kavo restu malplena post semado.

Kaptoj
------

Kiam la semo laste semita dum vico falas en kontraŭulan kavon, amasigante tie 2 aŭ 3 semojn, la semanto kaptas tiujn 2 aŭ 3 semojn metante ilin en sian tenejon. Se la kavoj tuj antaŭaj aŭ malantaŭaj al la kaptejo enhavas 2 aŭ 3 semojn, ankaŭ ĉi tiujn la semanto kaptu. Tiamaniere eblas kapti ĉe sinsekvo de kavoj. Semanto haltigu sian multnombran kaptadon ĉe kavo enhavanta pli ol 3 semoj aŭ malpli ol 2. Ĉiel, memoru, ke kaptoj nur eblas ĉe malamikaj kavoj.

Ekzemplo:

*Eka ekzempla pozicio sur la maldekstra bildo. Oni ludas ekde kavo 'E' semante 6 semojn...*

*Pozicio post movo, sur la dektra bildo. Ĉar la laste semita semo falis en kavon 'e', kio estas malamika kavo, kaj oni amasigis tie 3 semojn, seminto kaptu tiujn 3 semojn kaj ankaŭ tiujn 2 en 'f', tiujn 2 en 'd' kaj tiujn 3 en 'c'. Entute 10 semoj estas kaptitaj.*

*Sube, jen la rezultato de tiu movo:*

Specialaj Kazoj
---------------

* Ludanto ne rajtas tute malplenigi la malamikan kavovicon. Li ludendas ekde alia kavo por eviti tion. Sed eblas okazi, ke elektinte iun ajn kavon por komenci la semadon, ĉiel la ludanto malplenigas la kontraŭulan kavovicon. Tiuokaze, ne plu ludu: la partio finiĝas. Ĉiu ludanto aldonu al siaj tenejoj, la semojn kuŝantajn en siaj propraj kavovicoj.
* Ludanto rajtas tute malplenigi sian propran kavovicon. Tiam, kontraŭulo tuj semu ion tie, se tio eblas. Se ne, partio finiĝas kaj tiu ludanto posendanta ankoraŭ semojn sur sia kavovico aldonu ilin al sia tenejo.
* Malmultaj semoj turnirantaj la ludtabulon maloftigas kaptojn. Tiam partio finiĝas kaj ĉiu partoprenantoj aldonu al sia propra tenejo la semojn sur sia kavovico.

Kiu Venkas?
-----------

Kiel klarigite, partio finiĝas kiam kaptoj maleblas aŭ kiam ludanto ne povas plu movi. Tiam, kalkulu la enhavon de la kavovicoj. Kiu pli da semoj posedas, tiu venkas.
Logike, indas konsenti pri fino de partio, se ludanto amasigis pli ol 24 semoj en sia tenejo.

Vidu ankaŭ
----------

* Bao, la plej fama semludo en Tanzanio
* Kalaho

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Ovare en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* 
* 
* Arkivigite je 2005-10-31 per la retarkivo Wayback Machine
* Arkivigite je 2005-04-26 per la retarkivo Wayback Machine
* - Ovare online / offline (HTML5 offline application cache)

 Avare Akan - Muzeo de Tuluzo
La "ripoza pozicio" de la sep pecoj
tangrama pup-figuro
La 13 konveksaj tangram-figuroj
**Tangramo** (ankaŭ konata kiel la "Lerta Puzlo de la Sep-Pecoj") estas antikva geometria ludo, konata ankaŭ kiel ĉina puzlo. Ĝi konsistas el sep ludpecoj nomataj *tan*-oj: du grandaj trianguloj, unu meza triangulo, du malgrandaj trianguloj, unu kvadrato, kaj unu paralelogramo. La celo de la ludo estas fari certan formon kun ĉiuj sep pecoj. La pecoj ne rajtas interkovri sin.

Kiam ĉiuj pecoj estas aranĝataj en kvadrato (vidu bildon dekstre) ili estas en sia "ripoza pozicio". Evidente la sep pecoj povas esti aranĝitaj en nefinie da pozicioj. Tamen oni pruvis en la 1940-aj jaroj, ke ekzistas nur 13 eblaj konveksaj formoj, ignorante inversigon kaj rotaciojn.
Oni ne scias kiam precize la tangramo aperis en Ĉinio unuafoje. Tamen, ĝia nomo ĉine – Tch’i Tch’ia pan – datiĝas ekde la 7-a jarcento a.K. kaj signifas "Tabulo de la Sep Saĝecoj", ankaŭ konata kiel "Tabulo de la Sep Subtilecoj".

Deveno de la vorto
------------------

La vorto estas neordinara hibrida vorto. Usonaj maristoj kutime nomis ĉion ĉinan *Tang*, kiu estas la kantona vorto por Ĉinio. La sufikso *-gram* devenas de la greka, kaj signifas "skribitaĵo" kaj rilatas al geometria formo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Programaro Tangramo

* Tangramo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Tangramo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Koordinatoj: 49° 48′ 28″ N 15° 10′ 03″ O﻿ / ﻿49.80778 °N, 15.16750 °O﻿ / 49.80778; 15.16750 (mapo)

**Chotěměřice t. Pančava** (germane *Chotomierschitz*) estas domaro en Ĉeĥio, parto de municipo Zbraslavice, troviĝanta en distrikto Kutná Hora. Ĝi troviĝas proksimume unu kilometro sudokcidente de Zbraslavice. En la jaro  daŭre vivas ĉi tie loĝantaro ne ĉeestas en vikidatumoj loĝantoj.

Chotěměřice t. Pančava situas en katastra teritorio **Zbraslavice** kun areo 10,86 km².

Historio
--------

La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1388.

Nomo
----

Foje tio estis devene moka nomo, derivita verŝajne el esprimo "li venis en Pančavon" (te. li aranĝis nenion), kiu koneksas kun nomo de urbo Panĉevo en Serbio, kiu fariĝis konata kiel okazejo de bataloj en la jaroj 1739 kaj 1849.

La nuntempa oficiala nomo de la setlejo estas "Chotěměřice t. Pančava". En la devena signifo temas pri duobla nomo, ĉar en la pasinteco la vilaĝo estis nomata aŭ kiel Chotěměřice aŭ kiel Pančava. En la statistikaj leksikonoj de municipoj kaj aliloke estis ambaŭ nomoj indikataj ambaŭ egalrajtaj nomoj kunigitaj per adverbo ĉeĥe "také", mallongigata kiel "t." (en Esperanto "ankaŭ", do la nomo estas Chotěměřice ankaŭ Pančava).

Loĝantaro
---------

**Lua‑eraro: bad argument #1 to 'getAllStatements' (string expected, got nil).**

Pluaj fotoj
-----------

* Ŝoseo al Zbraslavice kun ponto antaŭ SkaliceŜoseo al Zbraslavice kun ponto antaŭ Skalice
* Konstruareo en ChotěměřiceKonstruareo en Chotěměřice
* Kabanoj ĉe rojo Hodkovský potokKabanoj ĉe rojo Hodkovský potok

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rPartoj de municipo Zbraslavice (13) |
| --- |
| Borová ~ Hodkov ~ Chotěměřice t. Pančava ~ Kateřinky ~ Krasoňovice ~ Lipina ~ Malá Skalice ~ Ostrov ~ Radvančice ~ Rápošov ~ Útěšenovice ~ Velká Skalice ~ Zbraslavice |

 |
**Ferenc Jancsik** [janĉik], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Jancsik Ferenc** estis hungara tornisto, komunisto.

Ferenc Jancsik naskiĝis la  18-an de februaro 1882(nun 1882-02-18) en Budapeŝto, li mortis la 13-an de aŭgusto 1938 en Moskvo.

Biografio
---------

Ferenc Jancsik estis tornisto en fabriko en sia naskiĝurbo, en 1901 li aliĝis al la socialdemokratoj. Li batalis dum la 1-a mondmilito, ekde 1917 li estis militkaptito en Rusio. Ĝuste en Moskvo kun la bolŝevikoj li partoprenis en preno de la potenco. En 1918 li estis hejmensendita por agiti por la komunismo, tial en frua 1919 li estis arestita. Li tuj liberiĝis komence de la hungara sovetrespubliko kaj li ricevis signifan postenon. Depost la sovetrespubliko li estis kondamnita 15 jarojn da malliberejo, sed en 1922 li estis ŝanĝita al hungaraj arestitoj en Soveta Rusio. En Moskvo li estis uzinestro, sed dum la tiutempa purigado li estis mortpafita.

Fontoj
------

* biografio hungare kun foto (legebla pli malsupre)
* biografio hungare kun foto

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 856152
 |



* Portalo pri Biografio
Mapo de Unguĵo
**Zanzibaro** aŭ **Unguĵo** (svahile *Unguja*) estas insulo en la Hinda Oceano, antaŭ la bordo de Tanganjikio. Kune kun insulo Pembo kaj kelkaj insuletoj ĝi konsistigas la iaman landon, nun federacian provincon Zanzibaro, kiu apartenas al Tanzanio (la silabo *zan* en la nomo de la ŝtato venas de la vorto *Zanzibar*).

La insulo estas dividita al tri administraj regionoj de Tanzanio:

* regiono Norda Unguĵo
* regiono Urba-Okcidenta Unguĵo
* regiono Centra-Suda Unguĵo

Urbo Zanzibaro, la ĉefurbo de Urba-Okcidenta Unguĵo, estas konsiderata ankaŭ la ĉefurbo de la insulo.

Zanzibaro/Unguĵo havas areon de 1.651 km². Laŭ censo de 2002 ĝi havis ĉirkaŭ 625.000 loĝantojn, el kiuj pli ol duono vivas en aŭ ĉirkaŭ la ĉefurbo. En iuj fontoj eblas trovi, ke Zanzibaro havas ĉirkaŭ milionon da loĝantoj: en tiuj kazoj temas pri Unguĵo kaj Pembo kune.

Unguĵo, Pembo kaj Mafia foje estas nomataj la *Spicaj Insuloj*.

Situo de Unguĵo
La Markolo de Zanzibaro estas markolo, kiu apartigas la insulon Unguĵo el ĉeftera Tanzanio.

* Kategorio Unguĵo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Brazila atleto Wendel Silva Soares en 400 m rulseĝa kurado ĉe la 2007 Tutamerikaj Ludoj de Parapan.
**Rulseĝa kurado** estas kurado sur rulseĝoj en vojkampa kurado. Rulseĝa kurado estas malferma al atletoj kun ajna kvalifikita tipo de miskapablo, amputo, vertebrara vundo, cerba paralizo kaj parta vidkapablulo (kiam kombinite kun alia miskapablo). Atletoj estas klasitaj laŭ la naturo kaj severeco de ties miskapabloj aŭ kombinoj de miskapabloj. Kiel kurado, ĝi povas okazi sur vojo aŭ kiel ŝosekuro. La ĉefaj konkurencoj okazas ĉe la Someraj Paralimpikoj en kiuj rulseĝaj kurado kaj atletiko estis parto ekde 1960. Konkurencantoj konkurencas per specializitaj rulseĝoj kiuj ebligas la atletojn atingi rapidojn de 30 km/h aŭ plie. Ĝi estas unu el la plej elstaraj formoj de Paralimpika atletiko.

Referencoj
----------

1. ↑  "Wheelchair Racing" (PDF). Paralympics. Arkivita el la originalo (PDF) en 2008-04-11.  Alirita en 2008-03-13.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Rulseĝa kurado en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Beijing 2008 Paralympic Athletic Information with an Australian slant from accessibility.com.au Arkivigite je 2009-01-08 per la retarkivo Wayback Machine
Tabulo por Anserludo.
La **Anserludo** estas tabulludo por du aŭ pliaj ludantoj. Ĉiu ludanto antaŭeniras per po unu peco tra tabulo kun formo de spiralo kun 63 fakoj kiu havas diversajn desegnojn. Depende el la fako al kiu oni alvenis, oni povas ricevi profitoan aŭ malprofitan, nome kroman antaŭeniron, bremson aŭ eĉ devigan retroeniron, kaj en kelkaj el ili estas indikata puno. Siavice la ludanto uzas po unu aŭ po du ĵetkubojn (depende de la diferencaj versioj) kiuj indikas la nombron de fakoj kiujn ĝi devos antaŭeniri. Venkas en la ludo tiu kiu la unua alvenos al la fako 63, nome "la ĝardeno de la ansero", sed tute ĝuste ĉar se oni alvenas sed ne per ĝusta fakonombro sed per malmankaj oni devos retroeniri la malmankajn fakojn.

Konatajn pozitivajn fakoj montras la bildoj de anseroj, ĵetkuboj (kiuj permesas duoble ludi), negativajn la bildoj de gastejo, prizono, labirinto aŭ puto, dum bildo de ponto povas esti ĉu pozitiva ĉu negativa ĉar temas pri interligita bildo kiu iras de malantaŭa fako al antaŭa aŭ inverse, depende de kien oni alvenis.

Estas dokumentoj pri la ludo jam el la 16a jarcento, sed foje oni rilatis ties devenon ĉu al la Troja Milito ĉu al la Templanoj kies kaŝitaj simboloj estus en la ludo, kiel ekzemple la propra bildo de la ansero aŭ anserpiedo, kaj eĉ al la Jakoba Vojo.

Referencoj
----------

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Anserludo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Historio kaj Reguloj. Malkovro de la rilato inter la ludo kaj la Jakoba Vojo.
* Reguloj de Dagonell Arkivigite je 2010-02-03 per la retarkivo Wayback Machine
* Printebla Tabulo por la Anserludo
* Reguloj
* Historio de Anserludo Arkivigite je 2019-12-21 per la retarkivo Wayback Machine
* "Giochi dell'oca e di percorso" de L.Ciompi&A. Sevilo
* Reguloj, historio kaj rilato al la Jakoba Vojo
* Blogo pri la Anserludo kaj la fako 64a.
katolika dekanuja kirko en St. Johann
interno
Belega romkatolika **Dekanuja paroĥpreĝejo** (germane: *Dekanatspfarrkirche St. Johann*) troviĝas en St. Johann im Pongau, Aŭstrujo, situante urbokerne sur alteco de 616 metroj. Ĝiaj patronoj estas Johano la Baptisto kaj Johano la Evangeliisto.

Historio
--------

Unua mencio de kirko en la 924-a jaro estis, kio evidentiĝas el ĉefepiskopaj dokumentoj. En 1074 lokonomo johana *(ad sanctum Johannem in villa)* aperis. De 1290 evoluo je urbo klaris kaj ĉ. 1329 preĝejo samgrunde kiel nun estis starigita. Verŝajne temis pri ligna aŭ eĉ ŝtona kirko kun turo. En la 31.5.1855 fajrego detruis komplete la centron; en 1857 ekis refariĝo de kirko, de novgotikaĵo kun tri navoj, laŭ planoj de la munkenano Georg Schneider. En 1871 la turo terenfalis. Inter 1873 kaj 1876 la nuna, fortimpresa duobla tura tuto estiĝis, antaŭ trinava hala konstruaĵo kaj ununava ĥorejo. La aferojn planis Josef Wessicken; la tura alteco estas de 62 metroj. 

La longeco de la kirko vere imponas: 60 metroj. Jenas aliaj mezuroj: larĝeco = 30 m, volba alteco = 20 m, fasada alteco = 33 m.

Meblaro
-------

La ĉefaltaro de 1881 estas en formo de gotika skrino kun tri baldakenaj niĉoj, en kiuj kuŝas figuroj de Jozefo de Nazareto kaj Johano la Baptisto flanke al krucumitaro (kun etaj aliaj flankantaj figuroj). Spekteblas ankaŭ en ornamsurmetitaj artaĵoj pri la sanktuloj Johano Nepomuka kaj Floriano. La meza balkadeno permesas rektan trarigardon al la ĉefvitralo sur kiu estas prezentata Kristo kiel savinto de la mondo.

En la interrompita pinaklo-tureto salutas onin Ruperto el Salcburgio, Dionizio kaj Nikolao de Mira kiuj devenas el alia altaro (ĉ. 1500); sufokite pro la novgotika ĉirkaŭo ili apenaŭ rekoneblas. 

La maldekstra flanka altaro de 1885 estas dediĉita al la Mario, reĝino de la rozario; la dekstra flanka altaro al la senmakula koncipiĝo kies dogmon proklamis en 1854 lia papa moŝto Pio la 9-a.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Preĝejo dekanuja kaj paroĥa (St. Johann im Pongau) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* artikolego prikirka ĉe SalzburgWiki

47.34861111111113.204722222222Koordinatoj: 47° 20′ 55″ N, 13° 12′ 17″ O (mapo) 

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 856704
 |
Koordinatoj: 48° 34′ 20″ N 01° 56′ 29″ O﻿ / ﻿48.57222 °N, 1.94139 °O﻿ / 48.57222; 1.94139 (mapo)

**Saint-Arnoult-en-Yvelines** estas franca komunumo situanta en departemento Yvelines en la regiono Île-de-France. Ĝi situas en la sudokcidenta ĉirkaŭurbo de Parizo kaj ĝia areo ampleksas 12,55 km². En 2008 ĝi kalkulis 5 984 loĝantojn nomatajn "Arnolphiens".

Geografio
---------

76% de la komunuma teritorio konsistas el arbaroj (arbaro de Ramboullet) kaj kulturaj terenoj. La komunumo enhavas industriaj zonoj kaj ĝi estas dormeja urbo.

Vojimposta pagejo
Tie estas grava vojimposta pagejo ĉe la aŭtovojo A10.

Historio
--------

Oni trovis tie gravajn spurojn el malfrua neolitiko.

Sankta Arnoult kiu estis episkopo de Tours murdita en Reims entombiĝis tie en 535.

En 1966 la komunumo iĝis ĉefurbo de la kantono de Saint-Arnoult-en-Yvelines.

Vidindajoj
----------

Preĝejo Sankta Nicolas
La preĝejo datiĝis ĉefe el 12-a kaj 15-a jarcento.

### Partneraj urboj

* Germanio Freudenberg (Baden), 1994 en Germanio
* Portugalio Terras de Bouro, 2004 en Portugalio

Famuloj
-------

* Karl-Wilhelm Naundorff malvera Ludoviko la 17-a.
* Louis Aragon kaj Elsa Triolet verkistoj.
* Paul-Loup Sulitzer verkisto.
* Bernard Campan aktoro.

Esperanta vivo
--------------

Okaze de la eŭropaj balotoj, Eŭropo - Demokratio - Esperanto ricevis 2 voĉdonojn (0,11% de voĉoj) en 2004, kaj 2 voĉdonojn (0,10% de voĉoj) en 2009.

Esteraj ligiloj
---------------

* Historio[*rompita ligilo*] france
* Preĝejo france
La **paroĥa preĝejo Ĉiuj Sanktuloj** estas sakrala historia monumento en urbo Mindszent (Hungario).

Historio
--------

Oni konjektas, ke en tiu loko estis kirko jam en la 14-a jarcento. La patrono ĉiam estis Ĉiuj Sanktuloj (memoru: la urbonomo estas Mindszent, kiu signifas Ĉiuj Sanktuloj, sed hungare en singularo). Dum dominado de turkoj la kirko daŭre funkciis. En 1702 la paroĥo estis refondita, la preĝejo plurfoje trakonstruita aŭ renovigita. En 1798 ĝi estis malkonstruita escepte la turon kaj la absidon kaj pli novaj muroj estis masonitaj. Post 2 jaroj la nova parto estis preta, tamen kelkaj laboroj estis faritaj ĝis 1810. La orgeno estis kreita ĉirkaŭ 1850, trakonstruita en 1894. La hungara revolucia armeo en 1919 pafis la kirkon, 2 kanongloboj enmure ankaŭ nun estas videblaj. la La internaj muroj estis pentritaj en 1973, la eksteraĵo estis renovigita en 1985.

Konstruaĵo
----------

La preĝejo situas sola laŭ la trotuaro. La fasado estas simetria, meze malsupre la enirejo videblas, pli supre fenestro estas, plej supre la turo altiĝas. En la turo 3 sonoriloj sonoras. Inter la enirejo kaj fenestro oni metis ŝtonan blazonon de la komunumo en 1772. En la fasado estas ankaŭ po unu niĉoj, ene statuoj pri Sankta Petro kaj Sankta Paŭlo. Interne estas galerio por la orgeno. La ĉefaltara baroka bildo prezentas la patronon kun pli ol cent figuroj. La baptujo estis farita en 1827. Menciindas 2 skulptaĵoj pri Koro de Jesuo kaj Sankta Jozefo el la 18-a jarcento.

Kermeso okazas en la 1-an de novembro.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* (la koncerna teksto hungare estas legebla pli malsupre
* hungare Arkivigite je 2022-10-04 per la retarkivo Wayback Machine


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

Enireja pordo
Skilifto al Pizol, Kantono Sankt-Galo, Svislando
Vala fosto kun telerforma rado de telerskilifto
**Skilifto** aŭ plej bone **Skitelfero** estas mekanika ilo por transporti skiistojn kun muntitaj skioj aŭ neĝtabulo monten. En vasta senco sub skilifto estas komprenata ĉiu aparataro, kiu servas por la transporto de sportistoj supren por skiado kaj neĝbretumado. Kiam tamen oni parolas pli specife pri skilifto oni parolas pri ili por transporti skiistojn kun muntitaj skioj aŭ neĝopretoj surplanke tirante ilin per tenilo fiksita je ŝnurego.

Historio
--------

La unua ilo por transporti skiistojn monten estis konstruita en la regiono Bödele en Vorarlbergo en Aŭstrio jam en la jaro 1907. Tiu konstruaĵo fakte ne estis komparebla kun la modernaj skiliftoj de la nuna epoko. Temis pri speco de sledo, kiun motoro per ŝnurego tiris monten. Tiaj konstruaĵoj ekzemple en Wildhaus en Togenburgo ĝis en la 1940-aj jaroj estis uzataj.

La unua vera skilifto estis malfermita en la jaro 1908 en Eisenbach en la Nigra Arbaro en Germanio. Ĝi funkciis per akvoenergio.

La unua moderna tirlifto tamen estis inaŭgurita la 23-an de decembro 1934 en Davos en Svislando. Ĝi origine funkciis per J-formaj teniloj. Modernaj tirskiliftoj nuntempe funkcias per T-formaj teniloj, kiuj povas transporti du personojn samtempe.

Tekniko
-------

Tirskiliftoj sekvas la terenon kaj povas superi deklivojn ĝis 40%. Ili povas sekvi ankaŭ kurvojn. La liftoj tamen devas eviti vojojn, kiuj kondukus malsupren, ĉar tiam la skiistoj preterpasus la tenilojn. La iloj funkcias per ŝnurego kiu glitas sur fostoj kaj radoj en la aero. En la valfundo kaj supre telerforma radego kondukas la ŝnuregon. De la ŝnurego pendas teniloj. Ofta tipo havas la formon de T-formaj hokoj, sur kiuj po du skiistoj povas sidi. La uzado de skilifto postulas certan lertecon kaj devas esti lernata. Problemo kun skiliftoj estas, ke ili ne devas kruciĝi kun la skivojoj, ĉar tio kreus la danĝeron de akcidentoj. Tial la konstruado de skiliftoj limigas la eblecon de skivojoj. En famaj skiregionoj oni tial por grandigi la allogon anstataŭas skiliftojn, se eblas per aertelferoj kaj seĝotelferoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Skiado
* Neĝtabulado
* Aertelfero
* Akvoskilifto
* Funikularo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Skilifto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Skiliftoj** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

* Retejo pri skiliftoj en la tuta mondo (plurlingva)

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: La informoj en ĉi-tiu artikolo baziĝas grandparte sur la koncerna artikolo en la [:de:Skilift|germanlingva vikipedio]
|  |  |
| --- | --- |
|  Sen fontoj! | **Ĉi tiu artikolo pri ekologio citas neniun fonton**.

---

Vi povas plibonigi ĝin, aldonante fidindajn fontojn. Senfontaj asertoj povas esti forigitaj. *(Aprilo 2011)* |

Efektoj de acida pluvo en montaro de Ĉeĥio
**Acida pluvo** estas pluvo kies acideco estas danĝera por la homa vivo.

Ĝi formiĝas, kiam la aera humideco kombiniĝas kun nitrogena oksido kaj sulfura dioksido, kiuj eliras fabrikojn, elektrejojn kaj brulmotorojn. La interrilatoj de tiuj gasoj kun akvovaporo formigas sulfuran kaj nitratajn acidojn. Finfine tiuj kemiaĵoj falas surteren kiel pluvo.

Ĝenerale pluvo havas acidecon (pH) iomete sub 6,0 pro asimilado de atmosfera karbona dioksido, kiu disiĝas en la pluvero kaj fariĝas kvantetoj da karbonata acido. En kelkaj dezertaj regionoj, pulvo en la aero enhavas sufiĉan karbonatan kalcion por malacidigi la precipitaĵon, kaj tiel eblas, ke pluvo povas esti acide neŭtrala aŭ eĉ alkala. Pluvo ankaŭ povas esti danĝere acida: pluvon, kies acideco estas sub pH 5,6 (pro i.a. poluo), oni nomas *acida pluvo*.

La poluiloj de acida pluvo povas trakuri grandajn distancojn kaj vento forpuŝas ilin al miloj da kilometroj antaŭ fali surteren kiel pluvo, pluveto, roso, hajlo, neĝo aŭ nebulo, kiuj acidiĝas per tiuj poluantaj gasoj. Ĉi tiuj poluas ĉefe akvon (kaj mortigas fiŝojn), arbarojn kaj terkulturejojn (kaj homojn kiuj manĝas el ili).

Laŭdire, Ĉinio, Barato kaj Japanio plej suferas tiun poluadon. En Ĉinio estas la plej danĝera mediproblemo. Ĝi endanĝerigas duonon de la urboj en la lando. En kelkaj regionoj ĉiu pluvo estas acida. Plej grava kaŭzanto estas karbo, kiu nutrigas 70 % de la energion de la azia landego. En Eŭropo, Svedio, Nederlando kaj Britio suferas plej danĝere la acidan pluvon. En Ameriko, Usono kaj Kanado estas afektita de tiu problemo.

Tiun koncepton de acida pluvo kreis brita sciencisto Robert A. Smith meze de la 19a jarcento, sed nur meze de la 20a jarcento post la lasta industria revolucio, oni agnoskis tiun problemon tutmonde. Plej antaŭe oni studis ties efekton ĉirkaŭ la termikaj centraloj britiaj dum la sepdekaj jaroj.

* Kategorio Acida pluvo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 137930
* GND: 4179239-7
* LCCN: sh85000526
* BNF: 119746049
* NDL: 00575484
* NKC: ph122068
* BNE: XX538407
 |
**Aarão Leal de Carvalho Reis** (naskiĝis en Belém en la 6-a de majo 1853 — mortis en Rio de Janeiro, en la 11-a de aprilo1936), inĝeniero, estis brazila esperantisto en la unua duono de 20-a jarcento.

Aarão Reis planis la novan urbon Soure, sur insulo Marajó. Li direktis la bankon Banco do Brasil kaj la kompanion Lloyd Brasileiro, kaj estis elektita federacia deputito en 1911 kaj 1927.

Krom aliaj atingoj, Aarão Reis famiĝis pro esti nomumita por prienketi la taŭgan lokon por la konstruado de la nova ĉefurbo de la ŝtato Minas Gerais, Belo Horizonte; Post la enketo, Aarão Reis restis ĉefo de la komisiono kiu konstruis tiun ĉefurbon. Reis elstaris ankaŭ kiel komercisto kaj unu el la pioniroj en la disvastigo de elektro dum la brazila Belle Epoque.

Vivo
----

Filo de Anna Leal de Carvalho Reis kaj Fábio Alexandrino de Carvalho Reis, kiu iĝis prezidanto de la provinco Pará, Aarão naskiĝis en 1853 en la ĉefurbo de tiu provinco, kie lia patro tiam estis doganisto.

Li studis ĉe *Escola Central* - estonta Escola Politécnica do Rio-de-Janeiro ekde 1869. Li kompletigis la geografian kurson kaj en 1872 kaj la inĝenieran kurson en 1874, krom bakalaŭrecon en Fiziko kaj Matematiko.

Li okupis gravajn publikajn postenojn ĝis 1906, kiam li fondis fabrikon de alumetoj. Por tiu fabriko, li kreis elektrocentralon, kiu ankaŭ provizis energion al proksimaj urbetoj. En 1911, li kreis elektran kompanion por provizi energion al multaj urboj de Federaciŝtato Rio de Janeiro.

### Belo Horizonte

Kiel estro de la konstrukomisiono por la nova ĉefurbo Belo Horizonte, Aarão Reis projektis la planimetrion de la nova urbo. Ĉion el la planimetrio, arkitekturo kaj konstruplanado estis farita de li en la jaroj inter 1894 kaj 1897. Post la planimetrio kaj konstruado, li translokiĝis al Belo Horizonte, vivinte en domo kie nun estas la Parque Municipal de Belo Horizonte.

Verko
-----

* *O Esperanto como lingua auxiliar, comum a todos os povos*. Eld. Clube de Engenharia, Rio de Janeiro, 1921.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 848231
* LCCN: no98098829
* VIAF: 68553836
* ISNI: 0000000042009549
* SUDOC: 035489472
* BNF: 131925176
 |
La trenŝipo *"Le Four"* en la haveno de Brest, Francio
La trenŝipo *"L'Abeille Flandre"* ĉe Toulon, Francio
Trenŝipo *Guerande* en la haveno de Saint-Nazaire, Francio
**Trenŝipo** estas malgranda, forta motorŝipo helpanta aliajn por manovro aŭ por savo. Ili laŭcirkonstance gvidas, trenas aŭ puŝas grandajn ŝipojn, kiuj el- aŭ eniras havenojn.

Ekzistas ankaŭ pli grandaj trenŝipoj por treni naftoplatformojn, kiuj kapablas navigacii dum malbonega vetero.

Kelkaj tiaj trenŝipoj atentas pri la martrafiko en la Maniko por fortreni senecese kargoŝipojn kaj aliajn grandajn ŝipojn.

Francaj trenŝipoj
-----------------

La francaj trenŝipoj estas nomitaj *Abeille* (abelo):

* *Abeille Bourbon*, kies hejmhaveno estas Brest, navigacias en la *rail d'Ouessant* (relo de Ouessant)
* *Abeille Liberté* (libero), kies hejmhaveno estas Cherbourg, navigacias antaŭ la Cotentin.

Fotogalerio
-----------

*Beagle*, trenŝipo ĉe Punta Arenas, Ĉilio

* 
* 
*

Eksteraj ligiloj
----------------

* Trenŝipo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Trenŝipo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Tugspotters
* www.tugboats.de
* www.seatowage.de


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 213690
* GND: 4196043-9
* LCCN: sh85138492
* NDL: 00563185
* NKC: ph281367
 |
**Doĵd** (ruse *Дождь*, Doĵd; elp.*doŝt*, "pluvo": internacia nomo ankaŭ ***Dozhd*** kaj *TV Rain* aŭ ***Rain TV***) estas opozicia televido-kanalo en Rusio. La kanalon fondis kaj estras Natalija Sindejeva, kaj ĝi fokusas ĉefe pri novaĵoj, koncertoj, politiko, kulturo kaj dokumentaĵoj.

Fondinto, posedanto kaj programestro Natalja Sindejeva (2013)La kanalo komencis dissendi en aprilo 2010, unue nur en Interreto. Ĝi konatiĝis internacie en 2011 pro sia raportado pri la protestoj post la rusiaj elektoj.

Ekde 2014 la kanalo estis spepktebla nur per Interreto kaj perdis 80% de siaj spektantoj. La 1-an de marto 2022 la kanalo estis blokita fare de rusiaj aŭtoritatoj pro sia raportado kiu ne obeis la rusian cenzuron pri la invado de Rusio en Ukrainion.
Poste sciigis ĉefredaktisto Tiĥon Dzjadko ke li kaj pluraj kolegoj forlasis la landon pro sekureco.

Historio
--------

La ideo krei televidan kanalon venis al Natalja Sindejeva en 2007 dum ŝia restado sur la televida merkato en Francio. Kune kun Vera Kriĉevskaja, Olga Popkova kaj Olga Zaĥarova ŝi preparis ĝis la plej eta detalo la estontan kanalon, kaj la 27-an de aprilo 2010 ĝi komencis dissendi.

Intervjuo kun Dmitrij Medvedev en la studio de Doĵd.

Interesaĵo
----------

En 2022 Latva Konsilio de Elektronikaj Amaskomunikiloj (NCESMI) retirigis koncesion por la rusia televido Doĵd pro pluraj mispaŝoj: interalie ĝi montris mapon sur kiu Krimeo estis prezentita kiel parto de Rusio, kaj la prezentisto nomis Rusian armeon "nia armeo".

Referencoj
----------

1. ↑  Rainy TV Channel’s Optimistic Ambition, *The Moscow Times*, 2010-06-01
2. ↑  Analysis: Russian TV grapples with protests, *BBC News*, 2011-12-10
3. ↑   "Генпрокуратура потребовала заблокировать доступ к Дождю и «Эху Москвы»", 2022-03-01. Arkivita el la originalo je 2022-03-03. Alirita 2022-03-15.
4. ↑  "Chefredakteur von unabhängigem TV-Sender flieht aus Russland", 2022-03-04 germane
5. ↑   Latvia annuls TV Rain’s broadcasting licence due to threats to national security (angle). Baltic News Network (2022-12-06). Alirita 2022-12-06.
6. ↑   Russian independent TV Rain stripped of its license in Latvia (angle). Public Broadcasting of Latvia (2022-12-06). Alirita 2022-12-06.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo ruse
* Retejo en Jutubo ruse

* Kategorio Doĵd en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 762250
* GND: 110908983X
* LCCN: no2017014506
* VIAF: 281146998401318941597
* ISNI: 0000000494721537
 |
ĉefpaĝo
**Wayback Machine** (angle *way back* signifas *antaŭ longa tempo* kaj *machine* estas simple *maŝino*) estas cifereca arkivo de la Tutmonda Interreto, fondita de la Interreta Arkivo, neprofitcela organizaĵo bazita en San-Francisko. Ĝi permesas al la uzanto iri "en la tempo" kaj vidi kiel aspektis retejoj en la pasinteco. Ĝiaj fondintoj, Brewster Kahle kaj Bruce Gilliat, disvolvis la servon *Wayback Machine* kun la intenco provizi "universalan aliron al ĉiuj scioj" konservante arkivajn kopiojn de retpaĝoj (ankaŭ malfunkciaj, malaperintaj) kiel ekzemple la Deklaracio de Manilo (1980) de la Monda Organizaĵo pri Turismo en kiu estas referenco al Esperanto. Ekde ĝia lanĉo en 2001, pli ol 452 miliardoj da paĝoj estis aldonitaj al la arkivejo.

*Wayback Machine* uzas faktotaksadojn ('*factchecks*') de *FactCheck.org, Check Your Fact, Lead Stories, Politifact, Washington Post Fact-Checker, AP News Fact Check, USA Today Fact Check, Graphika, Stanford Internet Observatory* kaj *Our.news*.

Historio
--------

La fondintoj de Interreta Arkivo Brewster Kahle kaj Bruce Gilliat lanĉis Wayback Machine en 2001 por trakti la problemon de la enhavo de retejo malaperante kiam ajn ĝi ŝanĝiĝos aŭ malŝaltos. La servo ebligas al uzantoj vidi arkivitajn versiojn de retpaĝoj tra la tempo, kiujn la ar archiveivo nomas "tridimensia indekso". Kahle kaj Gilliat kreis la servon kun la espero arkivi la tutan Interreton kaj provizi "universalan aliron al ĉiuj scioj."

Kritiko
-------

La servo ankaŭ estigis polemikon pri tio, ĉu krei aŭ ne arkivitajn paĝojn sen la permeso de la posedanto konsistigas malobservon de kopirajto en iuj jurisdikcioj.

Kontraŭstaro al Google Books Search
-----------------------------------

La Interreta Arkivo estis membro de la *Open Content Alliance* (Alianco por malferma enhavo) dum ties aktiva tempo ekde 2005. Tiu Alianco estis inter la plej akraj kritikantoj de la *Google Books Search Settelment Agreement*. La Interreta Arkivo rekomendas alternativan ciferecan bibliotekan projekton.

Vidu ankaŭ
----------

* Interreta Arkivo

Referencoj
----------

1. ↑  (es) Deklaracio de Manilo, Monda Organizaĵo pri Turismo (UNWTO), Interreta Arkivo helpe de *"Wayback Machine"*, la 2-an de junio 2010.
2. ↑  Notoj, Greg R. (marto-aprilo 2002). "La Wayback Machine: La Retejo-Arkivo". *Interrete.* **26**: 59–61 - pere de EBSCOhost.

* Kategorio Wayback Machine en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Kastelo de Mór** (konata ankaŭ pri la iama posedanto **Kastelo de Lamberg** ) estas impona historia monumento en Hungario, en Mór (urbo).

Aerfoto pri kastelo de Mór

Historio
--------

Grafa familio Lamberg konstruis barokan kastelon por somerumadi laŭ projekto de Jakab Fellner inter 1762 - 1766, dume en 1763 sismo faris damaĝojn. En 1810 denove sismo okazis, tial parto de la aloj rekonstruiĝis. Ligiĝas al la historio, ke la tiama kasteloposedanton Franz Lamberg (supozeble pro miskompreno) la revoluciuloj kaptis kaj samloke murdis dum la Hungara revolucio de 1848. En 1945 la alveninta Ruĝa Armeo mortpafis la aktualan grafon, poste la kastelon akiris la hungara ŝtato.

Ornama enirejo de la kastelo en Mór
Kastelo Lamberg en Mór
En 1993 loka historia muzeo kun vivo de ŝvaboj ekfunkciis. En la etaĝo librejo, en la teretaĝo kulturdomo, fine memorĉambro pri ĉefministro Sándor Wekerle funkcias. En la korto oni aranĝas subĉielajn koncertojn, en la keloj ekspozicio pri vitoj estas videbla.

Konstruaĵo
----------

La unuetaĝa kastelo kun mansardo situas sola en mezo de granda parko. Ĝi formas U-majusklon. Interne restis preskaŭ nenio el la origino.

Parko
-----

La origina parko formiĝis laŭ pejzaĝa parko en 1803, kie ankaŭ nun estas videblaj skulptaĵoj, pavilono pri muziko, fiŝlago, domo por birdoj.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* oficiala paĝo hungare
* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj

* Fasado de la kasteloFasado de la kastelo
* Horloĝo de la kasteloHorloĝo de la kastelo
* ŜtuparejoŜtuparejo
* La parkoLa parko
* La parkoLa parko

* Kategorio Kastelo de Mór en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Tabulo por angla damludo.
**Angla damludo** estas variaĵo de damludo kiu estas disvastigita precipe en Unuigita Reĝlando, Irlando, Usono, Aŭstralio kaj Nov-Zelando.

Ludreguloj
----------

La ludo estas ludata sur kvadrata ludtabulo kun 64 fakoj, alternative kolorita hele kaj malhele (kutime verde). Dum la ludo nur la malhelaj fakoj estas uzataj. Ambaŭ ludantoj havas po 12 pecojn kiuj estas lokigitaj sur la respektivaj unuaj tri linioj. La komencanta ludanto gvidas la malhelajn (kutime ruĝajn) pecojn, la alia ludanto gvidas la helajn.

La pecoj movas ekzakte unu paŝon diagonale antaŭen. Se staras peco de la kontraŭludanto antaŭe de ludanta peco kaj la fako rekte malantaŭ ĝi estas malplena, tiam la ludanto devas salti per sia peco super la kontraŭludanta kaj forpreni (kapti) ĝin de la ludtabulo. Se poste eblas fari pluajn saltojn, ankaŭ ĉi tiuj estas devigaj. Se peco atingas la lastan linion, tiam ĝi promocas al Damo (ankaŭ nomita Reĝo). La damo povas iri ankaŭ unu paŝon malantauen kaj devas salti - se eblas - ankaŭ malantaŭen.

Venkas la ludanto, kies kontraŭludanto ne povas fari pluan movon aŭ malgajnis ĉiujn pecojn.

Specifecoj
----------

La Angla damludo estas treege analizita, simile kiel ŝako, kaj pro tio multaj ludoj inter bonegaj ludantoj finas kiel remisa. Fina pozicio kun du damoj kontraŭ ununura estas kutime venkita.

* Kategorio Angla damludo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Reverso (ludo)
**Reverso** (ankaŭ **otelo**) estas ludo (vidu la apudan maldekstran bildon). La historio de la ludo reverso kun la konataj nomoj *Reversi* kaj *Othello* povas esti sekvita reen ĝis la Ĉina ludo *Fan Mian* unuflanke kaj aliflanke ĝis la jaro 1890, kiam 'Lewis Waterman' kaj 'John W. Mollett' disponigis la ludon al la publiko. En 1898 la Germana ludproduktisto 'Ravensburger' komencis produkti la ludon. Ĉirkaŭ 1970, la japano 'Goro Hasegawa' evoluigis la ludregulojn konatajn ankaŭ hodiaŭ preskaŭ en la sama formo. Ambaŭ tabulludoj estas por ludi ĉefe en komputilo (sed ne nur kontraŭ komputilo), pro la kaŭzo ke sur ludtabulo estas malfacila ŝanĝi ofte multajn pecojn al la alia koloro.

Reguloj
-------

La ludpecoj estas diverskoloraj diskoj por la du ludantoj. Unu ludanto metas unu koloron kaj la alia la alian koloron. La koloroj estas nigra kaj blanka. Ĉe via movo vi devas meti la diskon en liberan kvadraton. La movo estas valida nur se vi kaptas minime unu alian diskon. Por kapto, ŝanĝu flankon de diskoj, kiu estas diagonalintere viaj diskoj al alikoloro. Kiu fine havos la plej multajn diskojn, tiu gajnos la ludon.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Ludanto.org

Vidu ankaŭ
----------

* Averso kaj reverso (numismatiko)
* Otelo (tragedio)
* Reversado

* Kategorio Reverso en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Vorto-Mozaiko** estas krucvortludo kiu estis kreita de Nisikawa Sirosi kaj Serizawa Kiyosi de la Tokio Esperanto-Kooperativo. Ĝi estas vortludo kiu ekzistas nur en Esperanto. La ludo havas 100 kartetojn (inkluzive de unu karteto, nomita *espero*, kiu povas esti iu ajn litero). La instrukcio proponas tri malsamajn ludojn por du ĝis dek ludantoj, sed multaj variaĵoj eblas. Kiel skribis la kreintoj, "ludantoj rajtas elpensi plaĉan ludon konforme al siaj kondiĉoj". En ĉiuj ludoj priskribitaj, oni rajtas meti nur radikojn kaj oni gajnas poentojn depende de la nombro da vokaloj kiuj ekzistas en la vortoj kreitaj dumvice.

Ankaŭ vidu: Anagramoj

Nombro de kartoj
----------------

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| a: 9 | b: 2 | c: 2 | ĉ: 1 | d: 3 |
| e: 10 | f: 2 | g: 2 | ĝ: 1 | h: 1 |
| ĥ: 1 | i: 7 | j: 1 | ĵ: 1 | k: 5 |
| l: 4 | m: 4 | n: 7 | o: 4 | p: 4 |
| r: 9 | s: 4 | ŝ: 1 | t: 7 | u: 3 |
| ŭ: 1 | v: 2 | z: 2 | *espero:* 1 |

Aldone preparitaj estas ankaŭ kartoj "KLARIGU SIGNIFON de la vorto, kiun vi faris" kaj "FARU FRAZON uzante la vorton, kiun vi faris".

Permesataj vortoj
-----------------

**La vortoj permesataj:**

1. radikoj de substantivo, adjektivo, adverbo kaj verbo
2. artikolo, pronomoj, numeraloj, prepozicioj, konjunkcioj, subjunkcioj, tabelvortoj, afiksoj kaj senfinaĵaj adverboj

**ne-permesataj:**

1. vortoj kunmetitaj
2. gramatikaj finaĵoj
3. vortoj jam uzitaj

**evitindaj:**

1. propraj nomoj
2. neologismoj
3. aliaj ne-kutimaj aŭ tro fakaj

Eksteraj ligiloj
----------------

* En la katalogo de UEA
**Pozicia frakcio** en {\displaystyle b}-uma nombrosistemo estas maniero prezenti reelojn en la formo

{\displaystyle \pm c\_{m}\ldots c\_{1}c\_{0},c\_{-1}c\_{-2}\ldots }
kie

{\displaystyle \pm } estas la signumo de la reelo, {\displaystyle +} aŭ {\displaystyle -};
{\displaystyle ,} estas la *on-komo* disiganta la entjeran parton (maldekstre) kaj la onan (dekstre; en komputado kaj en Anglalingvujo oni kutime uzas tiucele punkton, kiun do oni nomu *on-punkto*);
{\displaystyle c\_{k}} estas {\displaystyle b}-umaj ciferoj; la nombro de ciferoj maldekstre de la on-komo (en la entjera parto) estas finia, dum post la on-komo povas aperi 0, aŭ pluraj, aŭ malfinie multe da ciferoj.
Ekzemple (en la dekuma nombrosistemo):

* {\displaystyle -1,239} (racionalo)
* {\displaystyle 3,1415926535897\ldots } (komenco de la dekuma prezento de la nombro π).

**La valoro** de la pozicia frakcio {\displaystyle \pm c\_{m}\ldots c\_{1}c\_{0},c\_{-1}c\_{-2}\ldots } estas la reelo

{\displaystyle \pm \left(c\_{m}\cdot b^{m}+\ldots +c\_{1}\cdot b^{1}+c\_{0}\cdot b^{0}+c\_{-1}\cdot b^{-1}+c\_{-2}\cdot b^{-2}+\ldots \right)}.
La pozicia frakcio estas ĝeneraligo de la pozicia nombroprezento por la entjeroj.

Plej ofte oni uzas la dekumajn poziciajn frakciojn (la bazo {\displaystyle b=10}, kiel en la ĉi-supraj ekzemploj); tamen en la komputiloj estas uzataj duumaj (aŭ okumaj, deksesumaj ktp) poziciaj frakcioj. Tiel al la dekuma {\displaystyle 0,75} respondas la duuma {\displaystyle 0,11} (samkiel la dekuma kvocienta frakcio ¾).
Petoskey-ŝtono
**Petoskey-ŝtono** (petoski, angle *Petoskey stone*) estas roko kaj fosilio, ofte ŝtoneto, konsistanta el fosiliiĝintaj koraloj *Hexagonaria percarinata*. La ŝtonoj formiĝis dum glacialo, kiam glacimontoj derompis pecojn de la subroko, ebenigis la ŝtonojn, kaj lasis ilin en la norda parto de la nuna ŝtato Miĉigano.

Ili estas fragmentoj de korala rifo origine deponitaj dum la devonana periodo, antaŭ proksimume 350 milionoj da jaroj. Seka, la ŝtono similas ordinara kalkoŝtono sed malseka aŭ polurita, eblas vidi la karakteran modelon de la ses-flankaj koralfosilioj. Ĝi foje estas transformita en ornamaĵon. Ankaŭ aliaj formoj de fosiliiĝinta koralo troviĝas en la sama loko.

En 1965, oni nomis ĝin "oficiala ŝtono" de Miĉigano.

Origino de la nomo Petoskey-ŝtono
---------------------------------

La nomo venas de ĉefo de otava tribo, Pet-O-Sega. Ankaŭ la urbo Petoskey (Miĉigano), portas lian nomon, kaj tie estas la centro de la regiono kie la ŝtonoj estas plej ofte trovitaj. La ŝtonoj estas ofte trovitaj sur plaĝoj kaj en sablodunoj.

Laŭ legendo, geprauloj de Petosegaj estis franca nobelo kaj felkomercisto, Antoine Carre kaj princino de la otava indiana tribo. Petosegaj signifas "altiĝanta suno", "radioj de tagiĝo" aŭ "sunradioj de promeso" estis nomitaj pro la sunradioj kiuj falis al lia vizaĝo je lia naskigo. En harmonio kun kio li promesis nomon: Petosegay estis riĉa felkomercisto kiu akiris multe da tero kaj agnoskon por li mem kaj sian tribon. Li estis rimarkita ĉar havis frapan kaj apelacian aspekton, kaj parolis la anglan tre bone. Li geedziĝis kun alia otavanino, kaj kune ili havis du filinojn kaj ok filojn. En la somero de 1873, kelkajn jarojn antaŭ lia forpaso, fondiĝis urbo sur lia tero apud Little Traverse Bay. La setlantoj nomis la urbon Petoskey, la angla traduko de Petosegay.

Lokoj
-----

Ŝtonoj troviĝas sur diversaj strandoj en norda Miĉigano. Inter la plej popularaj estas Petoskey kaj Charlevoix.

Similaj fosiliiĝintaj koraloj troviĝas diversloke, tamen la nomo Petoskey-ŝtono estas rezervita nur al tiuj de norda Miĉigano kiuj havas ses-flankan koralan strukturon.

Referencoj
----------

1. ↑   Official State Stone of Michigan

Literaturo
----------

* Bruce Mueller kaj William H. Wilde, 2004, The Complete Guide to Petoskey Stones, The University of Michigan Press ISBN 978-0-472-03028-6

Eksteraj ligiloj
----------------

* Petoskey Stone Festival
**Lajos Helyes** [lajoŝ hejeŝ], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Helyes Lajos** estas hungara agronomo, altlerneja instruisto, koresponda membro de Hungara Scienca Akademio (2022).

Lajos Helyes naskiĝis la  28-an de septembro 1956(nun 1956-09-28) en Sárvár.

Biografio
---------

Lajos Helyes akiris diplomon (MSc) en Hortikultura Universitato en Budapeŝto en 1981. Li estis asistanto en Agrarscienca Universitato de Gödöllő inter 1983-1991, poste li estis altigita, fine li estis profesoro ekde 2008. Intertempe li akiris sciencan gradon Ph.D. en 1996 antaŭ la Scienca Akademio, (DSc) en 2008, lia habilitiĝo okazis en 2004. Li estis ankaŭ vicinstitutestro en Gödöllő ekde 2007, institutestro en Budapeŝto ekde 2012, krome li estis vicrektoro inter 2016 - 2020. Lia ĉefa intereso estas la legomoj kaj ties irigacio. Li ricevis stipendion en 2001, premiojn inter 2014-2021.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Lycopene content and colour of ripening tomatoes as affected by environmental conditions.* (kunaŭtoro, 2006)
* *The Effect of natural light on changes in antioxidant content and color parameters of vine-ripened omato (Solanum lycopersicum L.) fruits.* (kunaŭtoro, 2011)
* *Improvement of antioxidant content and color stability in spice paprika powder by rosemary extract supplementation* (kunaŭtoro, 2019)

Fontoj
------

* biografio itale
* aprezo kun foto (legebla pli malsupre)
* datenoj kun foto
* datenoj kun foto

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 857051
 |


* Portalo pri Biografio