recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Kunkatedralo de Ĉieliro** estas romkatolika preĝejo en Hungario, en urbo Kecskemét.

Historio
--------

Oni konstruis imponan, novan preĝejon fine de la 18-a jarcento, sed la turopinto estis preta en 1806. La turo bruliĝis en 1819, la pli nova estas videbla ekde 1863 kaj ankaŭ nun ĝi estas la plej granda konstruaĵo de la urbo.

Konstruaĵo
----------

La katedralo havas 6 flankokapelojn kaj unusolan turon super la ĉefenirejo. La turo havas rondbalkonon en alteco de 35 m kaj estas ankaŭ ĉambro por la fajrobrigado. Pli supre la horloĝo montras la tempon ekde 1899. Pli sube estas skulptaĵoj pri Sankta Petro, Jesuo, 4 evangeliistoj. Sur la fronto reliefoj estas pri Stefano la 1-a (Hungario) kaj Ladislao la 1-a (Hungario). La turo iam havis 6 sonorilojn, nun nur 3. Interne la plej grava fresko prezentas Sanktan Nikolaon. La ceteraj freskoj montras precipe hungarajn sanktulojn. La flankoaltaroj estas Sankta Jozefo, Sankta Maria, Stefano la 1-a (Hungario), Dolora Dipatrino, Koro de Jesuo, fine Sankta Petro-Sankta Paŭlo. La ĉefaltaro estas dediĉita al Ĉieliro. La bildo estis pentrita en 1778. Apartenaĵo de la navo estas nekutima granda galerio kun impona orgeno.

Sub la preĝejo estas kripto, apud la preĝejo estas baroka ĉefparoĥo. Kermeso okazas en tago de Ĉieliro.

Fontoj
------

* Hungara Vikipedio
* hungare

Aerfoto pri la kunkatedralo

* Kategorio Kunkatedralo Ĉieliro (Kecskemét) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Kremo** estas porloka preparaĵo kutime por aplikado sur la haŭto. Oni uzas ankaŭ kremojn por aplikado al mukozoj kiaj tiuj de la rektumo aŭ de la vagino. Kremoj povas esti konsiderataj kuraciloj nome farmaciaj produktoj ĉar eĉ kosmetikaj kremoj estas bazataj sur teknikoj disvolvigitaj de farmacio kaj eĉ nemedicinaj kremoj estas tre uzataj en vario de haŭto kondiĉoj (dermatozoj). La uzado de la nova koncepto de *fingropintaĵo* povas esti helpa al kompreno kiel porloka kremo necese devas kovri diferencajn areojn.

Kremoj estas duonsolidaj emulsioj el oleo kaj akvo. Ili estas dividataj en du tipoj: kremoj de oleo-en-akvo (O/A) kiuj estas komponataj el malgrandaj gutoj el oleo disaj en kontinua fazo, kaj de akvo-en-oleo (A/O) kiuj estas komponataj el malgrandaj gutoj el akvo disaj en kontinua olea fazo. Kremoj de oleo-en-akvo estas pli komfortaj kaj kosmetike akcepteblaj ĉar ili estas malpli grasecaj kaj pli facile forlaveblaj uzante nur akvon. Kremoj de akvo-en-oleo estas malpli facile manipuleblaj sed multaj kuraciloj kiuj estas aligitaj en kremoj estas hidrofobaj kaj estos pli facile liveritaj el kremoj de akvo-en-oleo ol el kremoj de oleo-en-akvo. Kremoj de akvo-en-oleo estas ankaŭ pli humidigaj ĉar ili havigas olean barieron kiu malpliigas perdon de akvo el la kornotavolo, nome la plej ekstera tavolo de la haŭto.

Ekzemploj
---------

* Ĝelo
* Pulvoro

* Kategorio Kuracila kremo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Batraĥomiomaĥio** (Βατραχομυομαχία, de la antikva greka «βάτραχος» - "rano", «μῦς» - "muso" kaj «μάχη» - "batalo") aŭ alinome "La batalo de la musoj kaj la ranoj" estas komika epika verko, parodio de la Iliado, atribuita al Homero fare de la romianoj, sed kiu laŭ Plutarko estis verko de Pigres de Halikarnaso, frato (aŭ filo) de Artemizio, reĝino de Kario kaj aliancano de Kserkso. Tamen kelkaj modernaj fakuloj atribuas ĝin al sennoma poeto de la epoko de Aleksandro la Granda.

La esprimo «batrakomiomakio» venis signifi «stulta disputo». La germana traduko de la esprimo, nome «Froschmäusekrieg», estis aplikita al disputoj kiaj tiu aperinta inter la Skolo de Matematiko kaj la Skolo de Sociologio de la *Institute for Advanced Study* de Princeton.

Enhavo
------

La muso Panerkaptul' haltiĝas borde de baseno kaj konas la ranon Vangoŝvel', kiu estas la reĝo tiuloke. Vangoŝvel' invitas Panerkaptul' al sia palaco; sed, dum ili trairas la akvon de la baseno, serpento kaptas ilin surprize kaj Panerkaptul' dronas. Pensante, ke Vangoŝvel' dronigis ĝin intence, Panrodul', reĝo de la musoj kaj patro de Panerkaptul', deklaras militon al la ranoj.

Tiu intrigo montras iun influon de la fablo de Ezopo nome "La muso kaj la rano".

En Esperanto
------------

*Batraĥomiomaĥio* tradukita kiel *Ranratbatalo: herokomika verko* fare de Ernest Deligny.
Estas traduko en Esperanto fare de franco Ernest Deligny, kun la titolo *Ranratbatalo*, 1907.

Notoj
-----

1. ↑  Plutarko: Moralia; XI, 60: *Pri la malico de Herodoto* (Περί της Ήροδότου κακοηθείας - De malignitate Herodoti), 43.
2. ↑   Ludwich, Arthur (1896). Die homerische Batrachomachia des Karers Pigres: nebst Scholien und Paraphrase. Leipzig: B.G. Teubner. OCLC 2832477.
3. ↑   Psiĥarpas; en greka, Ψιχάρπαξ: Psicharpax.
4. ↑   Fisignato; Φυσιγνάθου: Physignathon.
5. ↑   Trojartao, Trojartas aŭ Trojártax; Τρωξάρταο aŭ Τρωξάρταξ.
6. ↑   *Ranratbatalo: herokomika verko*, Deligny, Ernest, 1864-1950, Paris: Presa Esperantista Societo; 1907 ĉe

Eksteraj ligiloj
----------------


* The Batrachomyomachia ĉe Ex-Classics Website; Tradukita de Jane Barlow kun bildoj de Francis D. Bedford
* Archive.org - *Homer's Batrachomyomachia: hymns and epigrams*, tradukita de George Chapman.
* Wiegran.de - *Batrachomyomachia* Arkivigite je 2017-10-14 per la retarkivo Wayback Machine
* *Βατραχομυομαχία* - Greklingva teksto


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 700741
* GND: 4144123-0
* LCCN: n85215581
* VIAF: 179057900, 184659245, 27146522315532391600 202098828, 179057900, 184659245, 27146522315532391600
* SUDOC: 03121259X
* BNF: 12247128z
* BNE: XX3573618
 |
Tipa angla matenmanĝo kun ĉiuj bazaj ingredencoj.
Fiŝo kaj terpomfingroj, populara portebla manĝaĵo en Britio
La **brita kuirarto** estas formata de aro de kutimoj kaj de manĝoj adaptitaj ne nur al la klimato de la britaj insuloj sed, pro ties historio, ankaŭ al la interagado kun aliaj kulturoj kaj eŭropaj kaj aziaj (ĉina kuirarto kaj barata kuirarto) kaj pro tio ĝi ricevis iajn influojn notindajn ne nur en la prilaborado de la pladoj sed ankaŭ en la ingredencoj. La tradiciaj pladoj havas tre antikvajn radikojn, kiaj por la prilaborado de pano kaj fromaĝo, pri la rostita viando, fiŝaĵoj devenaj el la maro aŭ el la riveroj, ĉio mikse kun la kapsikoj devenaj el Nordameriko, la spicoj kaj kareaĵo de Barato kaj Bangladeŝo, la fritaĵoj bazitaj en la ĉina kaj en la tajlanda kuirartoj. La franca kaj la itala kuirartoj konsiderataj en la pasinto kiel io eksterlanda estas mirataj en la aktualo ĝis la punkto ke ili estas kopiataj. La brita kuirarto estis unu de la unuaj kiuj adoptis kaj aligis al sia ĉiutageco la novan stilon de Rapidmanĝado (*fast food*) devena el Usono kaj tio notindas promene sur la stratoj de iu ajn granda brita urbo.

Specialaĵoj
-----------

* Supo de oksovosto

Vidu ankaŭ
----------

* Kuirarto

* Kategorio Kuirarto de Britio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Kuoppo** aŭ **koppa** (**Ϙ**) estas arkaika litero kiu estis uzata en fruaj formoj de la greka alfabeto, derivita de fenica qoph. En la fenica, qoph estis prononcata kiel senvoĉa uvula halto [q]; en la greka, kiu ne havis ĉi tiun sonon, ĝi estis anstataŭe uzita por [k] antaŭ dorsaj vokaloj (Ο kaj Υ). Ĉar la sono /k/ tiam superflue havis du skribojn, kuoppa estis eble anstataŭigita per kapo (Κ). Kuoppa restis en uzo kiel litero en iuj senserifaj grekaj regionoj en la 5-a jarcento a.K. .

La moderna litero kuoppo
Simile al ĉiuj Literoj grekaj, kuoppa estis ankaŭ uzata kiel greka numeralo, kaj havis la valoron 90. Ĝia uzo por ĉi tio estas daŭrigat en modernaj tempoj kvankam ĝia formo ŝanĝis dum tempo de *Q*-eca al *Z*-eca (enlinia)

Kuoppa estis uzata kiel simbolo por urba Korinto, kiu havis la frua literumon kiel Ϙόρινθος. Kuoppa estas ankaŭ la fonto de la latina litero Q kaj la arkaika cirila numeralo koppa (Ҁ).

En la Unikodo estas du paroj de kodoj por prezenti literon kuoppa: majuskla U+03D8 (Ϙ) kaj minuskla U+03D9 (ϙ) por prezenti la *Q*-ecan literon, kaj U+03DE/U+03DF (Ϟϟ), por la *Z*-ecaj nombraj signoj. Noto ke komputilaj tiparoj uzataj en foliumiloj povas montri ĉi tiuj kodojn malsame.

Korinta monero. Vizaĝa flanko: Pegazo kun kuoppa sube, por Korinto. Dorsflanko: Atena kun korinta kasko.

Vidu ankaŭ
----------

* Qoph
* Q
* Koppa (cirila alfabeto)

Referencoj
----------

1. ↑  Greka skribo de Knossos al Homero de Roger D. Woodard

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Kuoppo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Greka Unikodo: koppa (alfabeta uzo) Arkivigite je 2012-06-28 per Archive.today
* Greka Unikodo: koppa (nombra uzo) Arkivigite je 2012-08-05 per Archive.today
* Homero kaj la fonto de la greka alfabeto[*rompita ligilo*] de Barry B. Powell
* La gramatiko de subtegmentaj surskriboj de Leslie Threatte
Kuiko
**Kuiko** (portugale: ***cuíca***) estas frototamburo simile al hispana zambombo, kiu estas uzata en brazila muziko. Ĝi konsistas kutime el metalcilindro kun ĉiuflanke surstreĉita ledo. Enligita en la ledon estas malgranda bambuobastono, kiu svingigas la membranon kaj kiu troviĝas ene de la instrumenta korpo. Pri la foje aŭdebla supozo, ke je la tegaĵo temas pli katofelo aŭ -haŭto, ne troviĝas indikoj en brazila fakliteraturo.

La instrumenta grando varias de ladskatola ĝis sitela grando (alteco da 10 ĝis 20 centimetroj). Aparte elspeze faritaj instrumentoj estas el latuno kaj havas ĉe la supra flanko plurajn sonkalikojn.

Grandaj, ne plu porteblaj instrumentoj kun diametroj da 50 centimetroj kaj plu ankaŭ nomiĝas *leonmuĝiloj* (tiel ekzemple en la opero *Tri fratinoj* de Péter Eötvös).

La muzikistoj portas la kuikon helpe de ŝultrozono sub unu brako, proksimume je brusta alteco.
Per frotado de la bastono per malseka peco da ŝtofo aŭ ledo ekestas kriĉaj aŭ knaraj sonoj. La sonalton muzikisto variigas per premo de la dikfingro resp. fingropintoj de la alia mano sur la felon. La instrumento estas tipe uzata por sambomuziko. Ekde simplaj ritmaj strukturoj ĝis kompletaj melodioj kuiko prezentas multecon da esprimebloj.

Pri tiu ĉi sono aŭskulti 1
Pri tiu ĉi sono aŭskulti 2

* Kategorio Kuiko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Kupra rulaĵo** de la Morta Maro (3Q15) estas el la skribrulaĵoj de la Morta Maro, trovita en 1952 en la 3-a groto proksime al Kumrano (Khirbet), sed ĝi diferencas de la aliaj. Dum aliaj estas skribitaj sur pergameno kaj papiruso, tiu ĉi estas skribita sur metalo: kupro miksita kun ĉ. 1% stano. Mala al la aliaj, ĝi estas ne literatura verko, sed listo de situo de diversaj varoj el oro kaj arĝento, kaŝitaj aŭ engrundigitaj. Ĝi diferencas en ties hebrea lingvaĵo (pli proksime al lingvouzo de Miŝnaĥ ol al la literatura hebrea de la aliaj skribrulaĵoj), ĝia ortografio (ĝia elparolo), paleografio (formoj de la literoj), kaj dato (ĉ. 50-100 p.K. verŝajne pli juna ol la aliaj tekstoj). Ĝi estas nun videbla en la Arĥeologia Muzeo en Amano, Jordanio.

La trovitaj 15 skribrulaĵoj estis koroditaj, tiel oni decidis distranĉi ilin je 23 strioj, en 1955 kaj 1956. Evidentiĝis, ke la rulaĵoj estas partoj de la sama dokumento. La publikado de la teksto okazis en 1960. Oni denove fotis la rulaĵojn en 1988 en pli bona kvalito.

La teksto donas 64 lokojn, 63 el ili entenas oraĵojn aŭ arĝentaĵojn en estimata unu tuno. La vereco, la vera ekzisto de tiu maso da valoraĵoj estas diskutita, ĉar temas pri asketoj, kiuj ne kolektas tiaĵojn. Oni supozis, ke rifuĝintaj judoj kaŝis valoraĵojn de la unua-dua Templo.

* Kategorio Kupra rulaĵo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La rozacoj estas kosmopolita familio.
Natura arealo de la familio de la korvedoj.
En la biogeografio, **kosmopolita distribuo** aŭ **tutmonda distribuo** estas stato esti trovata preskaŭ ĉie ajn tra la mondo. Tia taksono, ekzemple genro, oni povas signi kiel **kosmopolita**. La termino ankaŭ aplikiĝas al certaj malsanoj. Kutime, la nocio havas mallarĝan signifon : kosmopolita specio troveblas en tuta la planedo, sed nur tie kie la vivocirkonstancoj konvenas al siaj bezonoj. Ekzemple, la palearktisa ordinara senecio kiu perhome disvastiĝis tra la mondo, ne estas trovebla en la tropikaj arbaroj. Tiel oni povas nuanci la nocion, kaj ekzemple paroli pri "kosmopolite tropika", kiu signifas ke specio estas trovebla en ĉiuj tropikaj regionoj de la tero.

Ekzemploj de kosmopolitaj specioj kaj taksonoj :

* Homo
* Lepismo
* Multaj cetacaj specioj, inkluzive de la granda orcino
* Bruna rato ( *Rattus norvegicus* )
* Migra falko
* Diversaj specioj de la blatoj
* Familio de la hirundedoj
* Familio de la strigedoj
* Familio de la korvedoj

Vidu ankaŭ
----------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Biologio |

* Disa distribuo
* Ekozono
* Endemio
* Invadaj specioj
Klasika kukolhorloĝo
**Kukolhorloĝo**, **ŝvarcvalda horloĝo** aŭ **kukuhorloĝo** estas speco de kutime mekanika horloĝo movata per pendopeziloj. Kukolhorloĝo havas kovrilon, kiu aspektas kiel eta domo, kun etaj pordoj kiuj malfermeblas. Ĝi nomiĝas tiel, ĉar je la komenco de ĉiu horo la etaj pordoj en la horloĝo malfermas kaj elvenas eta ligna aŭ plasta birdo (kukolo) el la pordo. La horloĝo tiam kalkulas la horon, sonante per birdeca pepo (ku-ku). Pej ofte la birdobildo tute ne similas al kukolo, sed male ĝi montras buntajn kolorojn kaj morfologion pri propran de paseroformaj; nur la voĉo similas plej kutime al tiu de la kukolo.

Ekzemple:

Je la 1-a horo posttagmeze sonas 1 "kukuo"

Je la 8-a horo matene sonas 8 "kukuoj"

Je la 8-a horo vespere sonas 8 "kukuoj"

Ĉu tage ĉu nokte la horloĝo sonas laŭ la horo de la horloĝo. Je la duonhoro, la birdo elvenas kaj pepas nur unu kukuon. Iuj horloĝoj silentigeblas se la pepado ĝenas dormantojn.

Multekostaj kukolhorloĝoj povas ankaŭ havi movantajn figurojn kaj ludantan muzikon tuj post la kukuo.

Vidu ankaŭ
----------

* Kukolo

Referencoj
----------

1. 1 2  Erich-Dieter Krause.  (2007) *Großes Wörterbuch Deutsch-Esperanto*. Helmut Buske Verlag, p. 801 (kaorto "Kuckucksuhr") kaj 1231 (kaorto "Schwarzwälder Uhr"). ISBN 978-3-87548-466-3.
2. ↑  laŭ Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto, eldono de 1970, paĝo 1075, tiuforme uzata jam de L. L. Zamenhof

* Kategorio Kukolhorloĝo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Kurilsk** (ruse *Курильск*) estas urbo en Saĥalena provinco en Rusio.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 64220501.

La urbo estis fondita en fino de la 18-a jarcento en loko de antaŭa loĝejo de aborigenoj, kiu ekzistis ekde la dua jarmilo a.K..

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1947.

La urbo antaŭe estis nomita kiel:

* Sjana (Сяна) ĝis 1947.

La interurba telefona kodo estas 42454, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

Diferenco de la loka kaj moskva tempoj estas 7 horoj (en jaro 2005).

Geografiaj koordinatoj de la urbo estas 45° 13′ N 147° 53′ O﻿ / ﻿45.217 °N, 147.883 °O﻿ / 45.217; 147.883 (mapo)Koordinatoj: 45° 13′ N 147° 53′ O﻿ / ﻿45.217 °N, 147.883 °O﻿ / 45.217; 147.883 (mapo).

La urbo estas en insulo Iturup (Итуруп), sur bordo de maro.

En 1855 ... 1945 la urbo apartenis al Japanio.

En jaro 1959 la urbo havis 1,5 mil loĝantojn.

En jaro 2002 la urbo havis 2,2 mil loĝantojn.


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Kosta kolibro** |
| --- |
|  |
| Kosta kolibro, plenkreska maskloKosta kolibro, plenkreska masklo
Kosta kolibro, inoKosta kolibro, ino |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Apodoformaj *Apodiformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Trokiledoj *Trochilidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Calypte* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | *Calypte costae*Bourcier, 1839 |
|

 |
|
|
|
|
|
|
|  |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Kosta kolibro  |

 |
| v • d • r |

La **Kosta kolibro** aŭ **Kosta-kolibro** *(Calypte costae)* estas specio el klaso birdoj, ordo apodoformaj birdoj *(Apodiformes)* kaj familio kolibroj *(Trochilidae)*.

Vivejo
------

Ĝi hejmas en okcidenta parto de Norda Ameriko, de dezertoj de Kalifornio kaj Arizono ĝis nordokcidenta parto de Meksiko. Ĝi natura hejmo estas al dezertoj, la subtropikaj aŭ tropikaj ebenaĵaj sekaj herbejoj, savanoj, la subtropikaj aŭ trópikaj ebenaĵaj sekaj veprejoj, urbaj areoj kaj landaj ĝardenoj.

Aspekto
-------

Ĝia korpolongo estas 7,5-9 cm, la etendita flugila larĝo estas 11,4-12,1 cm, la korpomaso 9 gramoj. A maskla gorĝa makulo kaj lia frunto estas metal-brile lil-kolora, plia parto de lia korpo estas verda. La femalo estas malpli brilkolora kaj korpe ioemete pli granda ol la masklo.

Konduto
-------

Ĝi nutras sin per nektaro, poleno kaj insektoj. Ĝin karakterizas, ke ĝi glisas iomete inter vizitado de du floroj.

Reproduktado
------------

Dum la nuptoflugo, la maskloj formas vertikalajn ovalajn maŝojn en la aero, dume ili eligas altajn, tristajn fajfojn. La femalo mem konstruas la tasoforman neston sur arbustoj aŭ arbedoj, el molaj plantaj materialoj.

Ŝi demetas du ovojn, kiujn ŝi kovas dum 14-19 tagoj. La idojn prizorgas la masklo sola.

Bildaro
-------

* Juna masklo.Juna masklo.
* 

* Kosta kolibro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Kosta kolibro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kosta kolibro en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 618960
 |
**Kulm im Burgenland,** hungare **Kólom,** kroate **Kulma** estas iama malgranda vilaĝo, nun estas parto de foira komunumo Eberau en Aŭstrio, en federala ŝtato Burgenlando, en distrikto de Güssing.

Bazaj informoj
--------------

* Poŝtkodo: 7521
* Aŭtokodo: GS

Situo
-----

Kulm im Burgenland situas laŭ vojo numero 56, laŭ la hungara landlimo, kontraŭe Szentpéterfa troviĝas. Centro de Eberau estas nur 1 km-on.

Historio
--------

Komence romianoj vivis tie. La unua mencio okazis en 1221 laŭ latina formo "Villa Colon". En 1472 apud la vilaĝo oni fondis monaĥejon. En 1545 kroataj rifuĝintoj alvenis. En 1558 la monaĥoj estis forigitaj, la monaĥejo plene detruiĝis. En 1720 oni komputis tie 12 familiojn, en 1787 oni komputis en la vilaĝo 43 domojn kun 242 loĝantoj, en 1828 43 domojn kun 322 loĝantoj, en 1857 44 domojn kun 358 loĝantoj.

Laŭ priskribo de Elek Fényes: "Kolon estas vilaĝo loĝata de germanoj en departemento Vas, en bieno de Monyorókerék, oni okupiĝas pri vinoproduktado kaj laboras en la arbaro. La lasta poŝto situas en Szombathely."

En 1910 vivis en la komunumo 307 homoj (germanoj en majoritato, hungaroj en minoritato). Ĝis Traktato de Trianon Kólom apartenis al Hungara reĝlando, al Vas (reĝa departemento), al distrikto de Szombathely, poste al Aŭstrio, inter 1938-1945 al Germanio. Ekde 2008 ambaŭ landoj apartenas al interna zono de Schengen, sekve la limo estas ie ajn trapasebla senkontrole.

Vidindaĵo
---------

* kapelo de Sankta Triunuo de 1821

Fontoj
------

* hungara Vikipedio
* http/maps.google.com

* Kategorio Kulm im Burgenland en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Joaquín Ruiz-Peinado Vallejo** (Arundo, Andaluzio, 19a de julio de 1898 - Parizo, 13a de februaro de 1975) estis fama hispana pentristo de la kubisma tendenco, unu el plej elstaraj reprezentantoj de la hispana pariza skolo.

En 1915 eniris en la *Escuela Superior de Comercio* (Komerca Altlernejo) de Sevilo kie restis ĝis 1918, kiam li abandonis la studojn pri komerco por eniri en la Reĝa Akademio de Beletroj de Sankta Fernando de Madrido, kie li estis disĉiplo de Julio Romero de Torres kaj de Cecilio Plá.

En 1923 li veturis al Parizo, kie li konatiĝis kaj amikiĝis kun la samprovincano Picasso kaj la aragonano Luis Buñuel inter aliaj membroj de la hispana kolonio. Tie li studis en la akademioj Ranson, Colarossi kaj La Grande Chaumière, enirante en la kubisma pentrarto kio el tiam markos lian verkadon.

Post partopreni en diversaj ekspozicioj li veturis al Amsterdamo en 1926 kie li kunlaboris por la dekoracio de la verko de Manuel de Falla, *"El retablo de maese Pedro"* kiun reĝisoras lia amiko Buñuel.

En 1927 post ricevi la premion de pentrarto de la *Diputación de Málaga* (malaga municiparo) li revenis al Hispanio kie li partoprenis kiel ilustracianto en diversaj revuoj, inter ili *"Litoral"*, de Malago, kaj *"La Gaceta Literaria"* de Madrido; kaj partoprenis en du grandajn kolektivaj ekspozicioj pri avangarda pentrarto: nome La "Exposición de Pinturas y Esculturas de Españoles Residentes en París" en Madrido kaj la "Exposición Regional de Arte Moderno" en Granado.

Liaj respublikemaj ideoj faras ke li partoprenis, ekde Parizo, en taskoj de propagando por la registaro de la Dua Hispana Respubliko dum la jaroj de la Enlanda Milito. Tie li restos dum plej parto de la Dua Mondmilito, post kies fino, en 1946 partoprenis, kiel delegito de la fako de hispanaj pentristoj de la Pariza Skolo, en la internacia ekspozicio organizita de la Unesco kaj krome ĉeestoss en la ekspozicio okazinta en la Nacia Galerio de Prago titolita "Arto de la Respublika Hispanio. Artistoj de la Pariza Skolo".

Post veturi kaj ekspozicii tra tuta Ameriko, revenis al Hispanio en 1969 kie li estis nomumita membro de la Reĝa Akademio San Telmo de Malago.

Li mortiĝis al 13an de februaro de 1975 en Parizo.

Arundo, lia naskurbo, estas sidejo de la Muzeo Joaquín Peinado.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Muzeo Joaquín Peinado


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 480808
* GND: 136844324
* LCCN: nr99021870
* VIAF: 78699754
* ISNI: 0000 0000 6635 2552
* SUDOC: 11957800X
* ULAN: 500039965
* RKD: 130753
* BNE: XX1008276
 |
**Kuproŝelo** (aŭ eĉ *Kuprokorpo*) estas la praktiko protekti la subakvan korpon de ŝipo aŭ boato el la korodaj efikoj de salakvo kaj de bioinkrustado pere de la uzado de lamenoj el kupro fiksitaj al la ekstero de la ŝipokorpo. Ĝi estis pionirita kaj disvolvigita fare de la Reĝa mararmeo dum la 18a jarcento. Kadukiĝo de la korpo de ligna ŝipo estis grava problemo dum la Epoko de Navigado. La ŝipokorpoj estis suferantaj kontinuajn atakojn de ŝipvermoj kaj variaj maralgoj, ĉiuj el kiuj okazigis negativajn efikojn por la ŝipo, ĉu strukture, kaze de la vermoj, aŭ malhelpante rapidecon kaj direkteblon kaze de algoj.

En la fino de la 18a kaj en la komenco de la 19a jarcentoj, Sir Humphry Davy plenumis multajn eksperimentojn por konstati la variajn dikecojn de kupro submergita strande kaj poste mezuris kiom multe la marakvo estis degradinta ĉiun. Lamenoj el diferencaj metaloj restis en la marakvo dum kvar monatoj kaj poste estis ekzamenitaj. Ankaŭ du havenaj ŝipoj estis uzataj en tiu testado, unu kun zinka kaj alia kun fera zonoj. Kaj la zinka kaj la fera kovriĝis per karbonato kiu permesis ke algoj, plantoj kaj insektoj atakis la metalon. La ĉefa celo de tiuj eksperimentoj estis determini kiel malpliigi korodon al neprotektita kuprolamenado. Neprotektita kupro, kia tiu kiu ne estis kovrita per alia metalo kia fero, rapide iĝis el ruĝeca koloro al verdeca koloro de korodo. Kiam alia metalo estis miksita en kupraj proporcioj el 1/40 al 1/150, ne estis videbla signo de korodo kaj minimuma pezoperdo. Kiam la proporcio ŝanĝis el 1/200 al 1/400, estis grava korodo kaj pezoperdo. Davy konkludis, ke forĝita fero, kiu estis la plej malmultekosta fabrikebla, estis la plej bona por protektado de la kupro ĉar maleebla fero kaj zinko eluziĝis pli rapide.

Notoj
-----

1. 1 2  Davy, Humphry (1824). "Additional Experiments and Observations on the Application of Electrical Combinations to the Preservation of the Copper Sheathing of Ships, and to Other Purposes", *Phil. Trans. R. Soc. Lond.* (PDF) **114** (0), p. 242–6. doi:10.1098/rstl.1824.0015.

Referencoj
----------

Citaĵoj

Bibliografio
* Beaglehole, J.C..  (1966) *The Exploration of the Pacific*. Adam & Charles Black, London. OCLC 422331302.
* Lavery, Brian.  (1987) *The arming and fitting of English ships of war 1600-1815*. Londono: Conway Maritime. ISBN 0-85177-451-2.
* McCarthy, Mike.  (2005) *Ships' Fastenings: From Sewn Boat to Steamship*. Texas A&M University Press. ISBN 1585444510.
* McKee, Alexander.  (1972) *A History of Seafaring based on Underwater Archaeology*. Thames & Hudson. ISBN 0500010773.

* Roger, Nicholas.  (2004) *The Commend of the Ocean*. Allen Lane. ISBN 0-7139-9411-8.

Eksteraj ligiloj
----------------

* National Pollutant Inventory - Copper and compounds fact sheet Arkivigite je 2008-03-02 per la retarkivo Wayback Machine
* Lead sheathing, 1695
* Coppering, Hedderwick, 1830
* On copper, 1852
* Sheathing, 1867
* Preservation of the bottom of iron ships, 1874
* Prices for anti-fouling compounds, 1874
Kvin svisaj frankoj.
**Kupronikelo** estas alojo de kupro kiu enhavas nikelon kaj plifortigajn elementojn, kiaj fero kaj mangano. Krom la termino *kupronikelo*, oni uzis ankaŭ aliajn similajn nomojn pro priskribi tiun materialon: nome la registritaj markoj *Alpaka* aŭ *Alpacca*, Arĝenta Minarĝento, kaj la franclingva termino *Cuivre blanc* (blanka kupro), estas ankoraŭ uzataj kaj registritaj; ankaŭ foje ĝi estas referencata kiel "hotela arĝento", *germana arĝento* (laŭ la hispanlingva "plata alemana"), kaj "Ĉina arĝento".

Kupronikelo estas tre rezista al korodo en marakvo, ĉar pro sia elektroda potencialo ĝi estas neŭtra rilate al marakvo. Pro tio, ĝi estas uzata por tubaro, varmoŝanĝiloj kaj kondensiloj en marakvaj sistemoj, maraj aparataroj, kaj foje por helicoj, krankŝaftoj kaj korpoj de gravaj trenŝipoj, fiŝoŝipoj kaj aliaj labor-boatoj.

Ofta konsumo de Kupronikelo estas en arĝent-koloraj modernaj moneroj. Tipa mikso estas 75% da kupro, 25% da nikelo, kaj ioma kvanto da mangano. Iam, moneroj de vera arĝento estis senvalorigitaj pere de Kupronikelo.

Monelo estas grupo de nikelaj alojoj, ĉefe komponita de nikelo (ĝis 67%) kaj kupro, kun malgrandaj kvantoj de fero, mangano, karbono, kaj silicio.

Spite sia alta kuprenhavo, Kupronikelo estas arĝenta laŭ koloro.

Notoj
-----

1. ↑  Deutsches Kupfer-Institut (Hrsg.): *Kupfer-Nickel-Zink-Legierungen*. Berlin 1980.

* Kategorio Kupronikelo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Kroiso Kuroso, c. 530 BC
**Kuroso**  (malnova greka lingvo: κοῦρος, plurale kouroi) estas la moderna termino donita al memstaraj malnovgravaj skulptaĵoj kiuj unue aperas en la Arkaika periodo en Grekio kaj reprezentas nudajn virajn junulojn. En antikva greka lingvo, la vorto *kouros* signifas "junulo, knabo, precipe el nobla rango". Kvankam  *Kouroi* estis eltrovita en multaj antikvaj grekaj teritorioj, ili estis speciale eminentaj en Atiko kaj Beotio. La esprimo kuroso unue estis proponita por tio, kio estis supozeble proskribitade Apolono en 1895 rilate al la junulo de Keratea, kaj adoptita de Henri Lechat kiel ĝenerala termino por la staranta vira figuro en 1904. Tiaj statuoj troviĝas tra la greka kulturo; la supereco de ĉi tiuj estis trovitaj en sanktejoj Apolono kun pli ol cent nur en la templo dediĉita al Apolono Poiiono, Beotio. Ĉi tiuj memstaraj skulptaĵoj estis tipe marmoraj, sed la formo ankaŭ estas farita el kalkŝtono, ligno, bronzo, eburo kaj terakoto. Ili estas tipe grandaj, kvankam fruaj kolosaj ekzemploj estas ĝis 3 metroj altaj.

Referencoj
----------

1. ↑  Neer, Richard.  (2012) *Greek Art and Archaeology: A New History c.2500-c.150 BC*. Novjorko, Usono: Thames & Hudson Inc. p. 115. ISBN 978-0-500-28877-1.
2. ↑  Archaeologike Ephemeris, 1895, col. 75, n. 1.

* Kategorio Kuroso en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Duonkodo** aŭ **bajtkodo** estas intera kodo - pli abstrakta ol maŝinkodo sed malpli abstrakta ol programlingvo.

Kutime estas traktita kiel la duuma dosiero kiu enhavas ruligelban programon simila al objekta modulo, kiu estas dosiero por la kompililo kaj kies enhavo estas la objekkodo aŭ maŝinkodo.

La duonkodo estas fojfoje nomita **bajtkodo** (de angla *byte*) ĉar kutime ĉiu operaciokodo havas longon de unu bajto, eble sekvata de parametroj. Ĉiu instrukcio havas instrukcion inter 0 kaj 255 sekvita de parametroj kiel la registroj aŭ la memorodirektoj. Tiu estus la priskribo de tipa kazo, sed la precize priskibo de duonkodo ege dependas de la lingvo.

  

La programoj en duonkodo devas esti interpretitaj de interpretilo (ĝenerale nomita virtuala maŝino, pro tio ke ĝi estas analoga al komputilo). Ĝia avantaĝo estas ĝia portebleco: la sama binara kodo eblas ekzekutita en diversaj platformoj kaj arkitekturoj. Estas la sama avantaĝo kiun prezentas la interpretitaj lingvoj. Tamen, ĉar la duonkodo estas ĝenerale malpli abstrakta, pli kompakta kaj pli orientita al la maŝino, ĝia rapideco estas pli bona ol tiu de la interpretitaj lingvoj. Pro tiu plibonigo de la rapideco, multaj interpretitaj lingvoj, fakte estas kompilitaj por konverti ilin al duonkodo kaj poste estas ekzekutitaj de interpretilo de duonkodo. Inter tiuj lingvoj trovas Perl, PHP kaj Python. La kodo de Javo estas disponigita kiel duonkodo al la maŝino, kiu uzas kompililon laŭbezone (angle: *just-in-time*) por traduki bajtkodo al maŝinkodo ĵus antaŭ ĝia ruliĝo.
**Franz Schalk** (naskiĝinta la 27-an de majo 1863 en Vieno; mortinta la 3-an de septembro 1931 en Edlach, komunumo Reichenau ĉe Rax, Malsupra Aŭstrujo) estis aŭstra orkestrodirektisto.

Vivo
----

En la jaro 1900 Schalk fariĝis 1-a kapelmajstro de la Viena Kortega Opero. Ekde 1904 ĝis 1921 li direktis la koncertojn de la Societo de la Muzikŝatantoj. De 1909 ĝis 1919 li estis instruisto ĉe la Viena Muzikakademio kaj en la jaroj de 1918 ĝis 1929 direktisto de la Viena Ŝtata Opero. Ekde 1919 ĝis 1924 li tenis ĉi tiun postenon kune kun komponisto Richard Strauss. Tiu ĉi periodo validas kiel florepoko de la Ŝtata Opero. Schalk decide partoprenis la fondadon de la Festivalo de Salcburgo, krom tio li tenis postenon kiel orkestrestro ĉe la Viena Kortega Kapelo.

Franz Schalk estis, same kiel lia pli aĝa frato Joseph, lernanto de Anton Bruckner. Li ja esence kontribuis al la konatigo de la simfonioj de Bruckner, tamen oni devas mencii, ke li treege priverkis ĉi tiujn verkojn, ofte kunlabore kun sia frato kaj / aŭ Ferdinand Löwe, por sia prezentado kaj ne malofte plene misformis ilin. Plej elstara ekzemplo estas jen la 5-a simfonio de Bruckner, kies unuan prezentadon Schalk direktis en1894 je Graz. Li forstrekis el ĝia finalmovimento pli ol 100 taktojn kaj instrumentis la restaĵon same kiel la aliajn simfonio-movimentojn tute nova. En ĉi tiu versio la verko finfine estis publikigata. Nur en la 1930-aj jaroj muziksciencisto Robert Haas povis publikigi la originalajn versiojn de la kvina same kiel ankaŭ de la aliaj priverkitaj simfonioj de Bruckner. La versioj de la fratoj Schalk kaj Ferdinand Löwes eniris en forgesitecon.

Literaturo
----------

* Thomas Leibnitz: Schalk, Franz. En: Neue Deutsche Biographie (NDB). Volumo 22, Duncker & Humblot, Berlino 2005, ISBN 3-428-11203-2, p. 549 sj.
* Ch. Harten: Schalk Franz. En: Österreichisches Biographisches Lexikon 1815–1950 (ÖBL). Volumo 10. Verlag der Österreichischen Akademie der Wissenschaften, Vieno 1994, ISBN 3-7001-2186-5, p. 31 sj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Franz Schalk en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Informoj pri Franz Schalk en katalogo de la Germana Nacia Biblioteko (germane)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 459924
* GND: 118606360
* LCCN: n81066479
* VIAF: 76502848
* ISNI: 0000 0000 8156 9629
* SUDOC: 109906225
* BNF: 139276675
* MBA: d8f4519e-8a5a-497d-905c-d7834bf9a990
* BIBSYS: 10064907
* NKC: mzk2013789058
* BNE: XX1705358
 |
Oni komprenas per **kultura evoluo** la transformado laŭlonge de la tempo de kulturaj elementoj de socio (aŭ parto de socio). La evidento montras ke kulturo difineblas kiel disvolvigo de la uzoj, kutimoj, religioj, valoroj, socia organizo, teknologio, juro, lingvoj, artefaktoj, iloj, kaj transportoj; ĝi disvolviĝas per la akumulado kaj transigado de konaro por la plej bona adaptado al la medio.

La evoluismaj tezoj aplikitaj al la sociaj sciencoj estis konsekvenco de du grandaj sciencaj kontribuoj fare en la mezo de la 19a jarcento: nome evoluismo kiun metis por biologio Darvino kaj la filozofio pozitivisma de Auguste Comte. En tiu kunteksto formuliĝis la *evoluaj stadioj* de aŭtoroj kiaj la usonano Lewis Morgan (1818-1881) kaj la brita Edward Burnett Tylor (1834-1917), kiuj, kun kelkaj nuancoj diferencigaj metis la koncepton de la ekzistado de tri ĉefaj stadioj en la kultura disvolviĝo de la homaj grupoj, nomigitaj de malalta al pli alta nivelo de disvolviĝo: primitivismo, barbareco kaj civilizo. La apliko de tiu skemo populariĝis fare de aliaj teoriuloj, kiaj Friedrich Engels en sia verko *La origino de familio, privata posedrajto kaj ŝtato*.

La konsidero de malegaleco de kulturoj havis grandmezure sukceson danke al ties adapto kiel alĝustiga ideologio propra de epoko kiam la eŭropanoj - tiuj el Eŭropo kaj la hegemoniaj klasoj de eŭropa deveno en la novaj landoj de Ameriko kaj de aliaj kontinentoj- estis etendante sian kolonian hegemoniismonl tra la resto de la mondo. Fine de la 19a jarcento estis kultura temo tre etenditatiu de la ekzistado de *malsupraj kaj supraj rasoj*, kune kun aliaj sociaj teorioj nune forigitaj kaj malakceptataj, kiaj la eŭgenezio kaj la socia darvinismo. Tamen, el la unua duono de la 20a jarcento malfermis sian vojojn antropologiaj tezoj renovigaj, elstare la kultura relativismo de Bronisław Malinowski kaj tiuj de aliaj aŭtoroj de la moderna kultura antropologio (kiaj Marvin Harris).

Notoj
-----

1. ↑   Evolucionismo. Arkivita el la originalo je 2000-10-19. Alirita 2021-08-14.

Bibliografio
------------

* Luigi Luca Cavalli-Sforza (2007). La evolución de la cultura. Barcelona: Anagrama.
* Julian Huxley (1957). Nuevos odres para el vino nuevo. México: Editorial Hermes.

* Kategorio Kultura evoluo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Jupika kuraculo ekzorce diablajn spiritojn el malsana knabo en Nuŝagako, Alasko, 1890-aj jaroj.
**Kuraculo** aŭ **kuraculino** estas tradicia kuracisto kaj spirita estro inter Usonaj indianoj kaj Unuaj Nacioj en Kanado. La terminoj estas uzataj ankaŭ por referenci al tradiciaj kuracistoj de aliaj indiĝenaj popoloj. La ĉefa unuaranga funkcio de tiuj "medicinaj aĝuloj" estas sekurigi la helpon de la spirita mondo, inklude la Grandan Spiriton (Ŭakan Tanka en la Lakota lingvo), por la profito de la tuta komunumo.

Notoj
-----

1. ↑  Fienup-Riordan, Ann. (1994). *Boundaries & Passages: Rule and Ritual in Yup'ik Eskimo Oral Tradition*. Norman, OK: University of Oklahoma Press, p. 206. Nuŝagako, Alasko estas ĉe la Nuŝagaka Golfo de la Beringa Maro en sudokcidenta Alasko, estas parto de la teritorio de la Jupikoj, parolantoj de Centralaska Jupika lingvo.

Vidu ankaŭ
----------

* Kuracisto
* Ŝamanismo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Kuraculo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* New Age Frauds & Plastic Shaman, organizaĵo dediĉita al studo de fraŭda medicino
**Kurd** estas vilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Tolna, en Distrikto Dombóvár. La komunumo ne havas interrilatojn kun kurdoj, la simileco estas nur hazarda.

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 31  km²
* koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 46.4478/18.3189
* Loĝantaro: 1340
* Poŝtkodo: 7226
* Telefonprefikso: 74

Situo
-----

La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ flankovojoj, laŭ fervojo Budapeŝto-Dombóvár. Tiu lasta urbo troviĝas 19, Bonyhád 28 km-ojn for.

Historio
--------

Post la turkoj hungaroj kaj sudslavoj, poste germanoj alvenis. En 1790 incendio okazis.

Vilaĝservoj estas aŭtonomio de ciganoj, lernejo, infanĝardeno, gastejo.

Vidindaĵoj
----------

* katolika preĝejo omaĝe al Sankta Laŭrenco de 1763, pligrandiĝis en 1873

Famuloj
-------

En Kurd naskiĝis fratoj Géza Sebestyén (aktoro) kaj Jenő Sebestyén (aktoro).

Ĝemelkomunumo
-------------

* Germanio Nidderau, Germanio

* Kategorio Kurd en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Kotri Akvobaraĵo.
La **Kotri Akvobaraĵo** (en urdua: کوٹری بیراج) estas akvobaraĵo sur la rivero Induso inter Ĝamŝoro kaj Hajderabado en la provinco Sindo de Pakistano. Ĝi estas 915 m longa kaj havigas aldonajn akvoliveradojn por Karaĉi. Tiu akvobaraĵo estis finkompletigita en 1955. La Kotri akvobaraĵo estas uzata por kontrolo de akvofluo en Induso, por irigacio kaj inundokontrolo.

Ĝi havas elflukapaciton de 24 800 kubaj metroj por sekundo. Ĝi estas pordo-kontrolita digotipa akvobaraĵo kun fermejo de navigado. La akvobaraĵo havas 44 platformojn, de po 18 metroj de larĝo. La maksimuma inundonivela alto de la Kotri akvobaraĵo estas 13.1 metroj. Ĝi nutras la kanalojn Fulleli, Pinyari, kaj Kalri Baghar.

25° 26′ 32″ N 68° 19′ 0″ O﻿ / ﻿25.44222 °N, 68.31667 °O﻿ / 25.44222; 68.31667 (mapo)Koordinatoj: 25° 26′ 32″ N 68° 19′ 0″ O﻿ / ﻿25.44222 °N, 68.31667 °O﻿ / 25.44222; 68.31667 (mapo)

Notoj
-----


* Kategorio Kotri Akvobaraĵo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 705829
 |
**Kurt SCHÖNRICH**, naskiĝis la 4-an de novembro 1885, mortis la 10-an de majo 1979 inter Visbadeno (Wiesbaden) kaj Majenco, estis germana instruisto kaj esperantisto, kiu dum jardekoj agadis sur loka kaj regiona nivelo.

Kiel juna instruisto en Offenbach, li konatiĝis kun Esperanto. En 1914 li translokiĝis al Wiesbaden, membriĝis en la tiea Esperanto-grupo kaj fariĝis ties ĉefa aktivulo. Li prezidis Esperanto-Grupon Wiesbaden de 1925 ĝis 1936 (kiam ĝi devis malfondiĝi) kaj denove de 1946 ĝis sia morto. Fine de la 1920-aj jaroj li ankaŭ prezidis la iaman Sudokcident-germanan Esperanto-Ligon (SOL), al kiu Visbadeno apartenis, kaj ekz. organizis ties ĉefkunvenon en Darmstadt je la 28-a de septembro 1930 (detalojn vd. en Germana Esperantisto 1930, p. 163) aŭ zorgis pri la Esperanto-Adresaro 1932/33 de SOL (vd. Heroldon de Esperanto 1932 n-ro 25 (678), p. 3), ktp.

En 1933 li forlasis la lernejon por ne instrui laŭ nazia doktrino.

Dum multaj jardekoj li gvidis Esperanto-kursojn ekzemple ĉe la loka popola altlernejo. Li tradukis informan broŝuron "Esperanto: lingvo por ĉiuj" en la germanan (ĉ. 1960, 8 p.). Schönrich aktivis ankaŭ en la germana sekcio de Internacia Ligo de Esperantistaj Instruistoj (ILEI). Laŭ propono de la ĉefministro de Hesio, la germana prezidento distingis lin per la Federacia Meritkruco. Tiun ĉi ordenon transdonis al li la urbestro de Wiesbaden, Georg Buch, la 15-an de februaro 1966.

En alta aĝo Kürt Schönrich malesperis pri la estonto de Esperanto. Li mortis dronante en la Rejno, oficiale pro memmortigo, tamen kelkaj el liaj esperantistaj amikoj pridubis tion.

Li estis honora membro de Germana Esperanto-Asocio ekde 1959. Ankoraŭ hodiaŭ ekzistas en arbaro apud Wiesbaden (urboparto Naurod) la kabano "Kurt-Schönrich-Hütte" konstruita post lia morto de la naturamikoj, por kiuj li ankaŭ aktivis.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Foto
**Kousséri** estas grandurbo en Kameruno. Ĝi estas administra centro de la regiono. La iama araba vorto signifis: kasteloj.

Famuloj parolas en Kousséri en 2007

Bazaj informoj
--------------

* Koordinatoj: 12° 5′ N, 15° 2′ O (mapo)12.08333333333315.033333333333
* Areo:  km²
* Loĝantaro: 101.246 en 2010
* Supermara alteco: 271 m
* Horzono: UTC + 1

Geografio
---------

Kousséri situas laŭ la maldekstra bordo de rivero *Logone* - (kiu estas ankaŭ landlimo de Ĉado) - en norda parto de la lando. En la alia bordo Nĝameno etendiĝas.

Historio
--------

Kousséri apartenis al la *Sao* civilizacio ekde la 11-a jarcento. En la 16-a jarcento jam islama urbo kaj ĉefurbo de *Bornu Imperio*. En 1846 sultano de Bornu malvenkis en batalo ĉe Kousséri. En 1900 soldatoj de Sudano okupis la urbon, sed jam en la sama jaro la francoj okupis la urbon. Poste ili transdonis ĝin al la germanoj. Ili faris el la urbo administran kaj komercan urbon. Post la 1-a mondmilito la francoj revenis kaj nomumis la urbon **Fort Foureau**. Post la sendependiĝo en 1960 la urbo reprenis sian originan nomon. Baldaŭe rifuĝintoj alvenis el Ĉado.

Ekonomio
--------

Kousséri konstante komercadas kun la najbara Nĝameno.

Trafiko
-------

Kousséri havas 2 pontojn al Nĝameno.

Klimato
-------

En Kousséri tropika kaj dezerta klimato regas. La temperaturo varias inter 15-42 °C. Jare pluvas po 56 mm. En julio-aŭgusto pluvas, en la ceteraj monatoj neniam aŭ apenaŭ.

Fontoj
------

* Angla, franca kaj germana Vikipedioj
**Egon Kemény** [kemEnj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kemény Egon** estis hungara komponisto, instrumentadisto. Li estis daŭriganto de simfoniaj melodioj en Hungario, tiu branĉo ligiĝas al George Gershwin.

Egon Kemény (maldekstre)
Egon Kemény  naskiĝis la 13-an de oktobro 1905 en Vieno, li mortis la 23-an de julio 1969 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Egon Kemény naskiĝis en Vieno ĉar lia patro tie estis kirurgo. La juna Egon estis edukita unue en Vieno (li interesiĝis pri muziko jam en aĝo 5), poste li frekventis muziklernejon en Košice, fine li maturiĝis en Miskolc. Inter 1923-1925 li studis en Universitato de Vieno, samtempe en Muzikarta Altlernejo. Lia muzika majstro estis Franz Schmidt (komponisto). En 1926 li estis helpekzercisto en Operetoteatro (Budapeŝto) en la sekva jaro lia tiutempa melodio estis granda ŝlagro. En 1928 li ricevis dirigentan statuson. Inter 1930 kaj 1933 li vivis en Berlino, li kunlaboris kun Pál Ábrahám, poste li vivis en Budapeŝto ĝismorte. Ekde 1934 liaj komponaĵoj ofte estis aŭdeblaj en Hungara Radio, eĉ en 1946 li redaktis programon, krome ofte dirigentis. Li ricevis premiojn en 1953 kaj 1955.

Elektitaj komponaĵoj
--------------------

* *Honolulu, charleston* (1927)
* *Kikelet ucca 3* (opereto, 1929)
* *Magyar szvit* (suito, 1934)
* *Tisza* (1935)
* *Fekete liliom* (opereto, 1946)
* *Valahol délen* (opereto, 1956)
* *A messzetűnt kedves* (muzika teatraĵo, 1965)

Liaj filmaj laboroj
-------------------

* *Rákóczi induló* (muzika gvidanto, 1933)
* *Fűszer és csemege* (komponisto, 1940)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva memorpaĝo Arkivigite je 2019-03-31 per la retarkivo Wayback Machine
* aŭdebla muziko de Kemény

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Egon Kemény en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 646453
* GND: 1028281242
* VIAF: 121460477
* ISNI: 0000 0001 1497 6926
* BNF: 16236394d
* NKC: mzk2011627948
* ICCU: CUBV017712
 |
**Kulturhistorio** aŭ *historio de kulturo(j)* estas historiografia tendenco pli ol branĉo aŭ fako de la historio en si mem. Ĝi startis en la 1970-aj jaroj, ĉefe por difini determinitajn laboroj de anglusonaj kaj francaj historiistoj. La kultura historio kombinas la metodologiojn de la antropologio kaj de la historio por studi la tradiciojn de la popolaj kulturoj aŭ la kulturajn interpretojn de la historia sperto.

Ĝenerale, ĝi fokusas al historiaj agoj kiuj okazas inter la grupoj kiuj ne kunformas la eliton de socio, kiel karnavaloj, popolaj festoj kaj publikaj ceremonioj. Ĝi okupiĝas ankaŭ pri popolaj tradicioj kiel la parola disvastigo de fabeloj, kantoj, eposaj poemoj kaj aliaj formoj de Parola tradicio. Foje, la historiistoj kiuj kultivas ĝin studas la disvolvigon de kulturaj elementoj ligitaj al la homaj rilatoj kiuj okazigas ilin, kiel ideoj, scienco, arto, tekniko, same kiel kulturaj esprimoj de sociaj movadoj kiel naciismo aŭ patriotismo. Ĝi ankaŭ analizas la ĉefajn historiajn konceptojn kiel povo, ideologio, socia klaso, kulturo, identeco, raso, perceptoj, sintenoj kaj disvolvigas novajn metodojn por la historia esplorado. Multaj studoj konsideras la procezojn de adaptado de la popola kulturo al la diversaj amaskomunikiloj (televido, radio, ĵurnaloj kaj gazetoj, inter aliaj), la procezojn de adaptado de la skribaj verkoj al kinarto, kaj aktuale la procezon de asimiladon de la parola, vida kaj skribita kulturoj al Interreto.

Aliaj pli ĵusaj formoj aŭ teoriaj disvolvigoj de la kultura historio devenas de aliaj kampoj, kiel de la historio de arto; de antaŭaj metodologiaj fokusoj, kiel tiuj de la Skolo de Analoj, de la marksismo, kaj de la mikrohistorio; aŭ de teoriaj formuloj disvolvigitaj fare de precizaj intelektuloj kiel de Jürgen Habermas pri la "publika opinio", de Clifford Geertz pri la "densa priskribo" (interpreto de kulturoj), kaj la ideo de memoro kiel histori-kultura kategorio studita de Paul Connerton.Varios historiadores pueden ser agrupados en esta corriente. Kelkaj plej gravaj fakuloj tiukadre estas: Roger Chartier, Robert Darnton, Patrice Higonnet, Lynn Hunt, Keith Jerkins kaj Sarah Maza. Kelkaj ties verkoj pri la epoko de la Franca revolucio havigis, inter alia, novan rigardon al la koncepto de moderneco.

Kulturteorioj
-------------

* Kultura disvastigo
* Kulturaj studoj
* Kultura evoluo
* Kultura geografio
* Kultura materiismo
* Kultura relativismo
* Kultura Revolucio

Bibliografio
------------

* Peter Burke, What is cultural history?, Cambridge: Polity Press, 2004
* Philippe Poirrier, Les enjeux de l'histoire culturelle, Paris: Seuil, 2004.
* Philippe Poirrier (dir.), La historia cultural, Valencia, Publicacions de la Universitat de València, 2012.

* Kategorio Kulturhistorio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 733390
* GND: 7503708-7
* BNF: 165529821
* NKC: ph122020
 |
**Kurt Knispel** (20-an de septembro 1921 Salisfeld / Salisov, Ĉeĥoslovakio – 30-an de aprilo 1945 en Urbau / Vrbovec, tiam Regna govio Malsupra Danubio, Nazia Germanio) estis germana tanka aso en periodo de la dua mondmilito.

Milita kariero
--------------

Li naskiĝis sur teritorio de Ĉeĥoslovakio. Kiam Sudetio estis en la jaro 1938 aneksita, li akiris germanan ŝtatanecon. Li ellernis aŭtomekanikisto kaj aŭtune 1940 li enpaŝis en germanan armeon. En batalagadoj li atingis 168 konfirmitajn venkojn, el tio 42 kiel komandanto de tanko kaj 126 kiel tanka pafisto. Pluaj 27 venkoj ne estis oficiale konfirmitaj.

Pro sia propravola nerespektado de ordonoj li havis oftajn konfliktojn kun superuloj kaj tute li eliris el imagoj de naziaj kapuloj pri milita heroo, do eĉ spite al siaj sukcesoj li etis fare de siaj superuloj en certan mezuron nerimarkata. Li estis malgrandfigura, ofte li portis pli longajn harojn kaj barbojn ol permesis soldataj normoj. Somere 1942 li eĉ en Krakovo pugnofrapis oficiron de Einsatzgruppe, kiu torturis sovetan kaptiton. Onidire nur liaj batalaj faroj kelkfoje savis lin antaŭ kampa juĝejo.

Li mortis la 18-an de aprilo 1945 pro sekvoj de vundoj suuferitaj duum germanaj defendbataloj en suda Moravio. Li estas sepultita en tombejo de germana kampa bandaĝejo en Vrbovec. En aprilo de 2013 liaj korprestaĵoj estis en tiu ĉi loko trovitaj kaj indentigitaj. La 12-an de novembro 2014 liaj korprestaĵoj estis metitaj en sekcio de germana milita tombejo en Centra tombejo en Brno komune kuun 41 pluaj germanaj falintaj soldatoj en diversaj anguloj de Moravio kaj Silezio.

Ligiloj
-------

### Referencoj

1. 1 2   Historici objevili ostatky německého tankového esa (česky). lidovky.cz. Alirita 2013-04-10.
2. ↑  DANIEL, Jan. Novodobí rytíři. Válka REVUE. 2013 duben, s. 9. ISSN 1804-0772.
3. ↑   Archivovaná kopie. Arkivita el la originalo je 2013-11-02. Alirita 2013-04-10.
4. ↑   Moravské zemské muzeum - Historické oddělení - Uložení ostatků Kurta Knispela. Arkivita el la originalo je 2015-12-22. Alirita 2019-09-10.

### Rilataj artikoloj

* Tanka aso

### Eksteraj ligiloj

* Kategorio Kurt Knispel en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Historici našli na Znojemsku ostatky střeleckého esa wehrmachtu
* Web o Kurtu Knispelovi od autora z jeho rodiště


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Dua mondmilito |
| Portala ikono | Portalo pri Homoj |