recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
La **Birdokapa Duoninsulo**, en angla *Bird's Head*, en indonezia *Kepala Burung*, en nederlanda *Vogelkop Peninsula* aŭ *Doberai Peninsula*, estas granda duoninsulo kiu formas la plej nordan parton de la insulo Novgvineo kaj de la provinco Okcidenta Papuo, de Indonezio.

Loko kaj geografio
------------------

La **Birdokapa Duoninsulo** formas la plej nordan parton de la insulo Novgvineo. Oriente estas la Golfo Sarera kaj sude la Golfo Bintuni. Okcidente, tra la Dampiera Markolo estas la insulo Vaigeo de la Rajampatoj, kaj la insulo Batanta kuŝas ĝuste ĉe ties nordokcidenta pinto. La sudo de la duoninsulo estas la Duoninsulo Bomberai.

Tiu duoninsulo estas ĉirkaŭ 200 por 300 kilometrojn, kaj estas bio-geografie diversa, enhavanta marbordajn ebenaĵojn sude. La Arfakaj Montoj estas 3000-metralta montoĉeno kiu troviĝas oriente. Iom pli mallonga ol la Arfaka Montoĉeno, la Tamrau Montoj troviĝas norde. Bon Irau, 2420-metralta monto, troviĝas en la Tamrau Montoj kaj estas la plej alta monto. La plej alta monto de la Birdokapa Duoninsulo estas Pegunungan Arfak. Ĝi estas 2920 metrojn alta kaj estas situanta ĉe 24 mejlojn sudokcidente de Manokŭari.

Setlejoj
--------

* Sausapor

Notoj
-----

1. ↑  Flip van Helden: *A bird’s eye view of the Bird’s Head Peninsula*, in Irian Jaya Studies Programme for Interdisciplinary Research (IIAS) Newsletter nr.37, Junio 2005 Arkivigite je 2011-06-11 per la retarkivo Wayback Machine, Konsultita la 11an de majo 2010

* Kategorio Birdokapa Duoninsulo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 464314
* LCCN: sh85038687
* VIAF: 241210702
* SUDOC: 028171322
 |
**János Ónozó** [jAnoŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Ónozó János** estis hungara kornisto, muziklerneja kaj altlerneja instruisto.

János Ónozó naskiĝis la 16-an de oktobro 1914 en Dalj, li mortis la 19-an de aprilo 1987 en Budapeŝto.

Biografio
---------

János Ónozó komence studis en Szeged, poste ekde 1933 en Muzikarta Altlernejo Ferenc Liszt, kie li akiris diplomon en 1938. Lia ĉefinstruisto estis Ferenc Romagnoli. Jam dum la studentaj jaroj li estis kornisto en orkestro de policanoj. Inter 1943 kaj 1977 li apartenis al orkestro de Budapeŝta Ŝtata Operejo. Ekde 1946 li instruis en la nacia muzikejo, ĝis 1983 en la Muzikarta Altlernejo. Li estis fondinta membro de blovista kvinopo, kun kiu li turneis ankaŭ eksterlande inter 1947-1963. Li ricevis premion en 1954.

Lia muziklibro
--------------

* *Kürtiskola I–II.* (1954, ankaŭ germane, reeldonita almenaŭ 20-foje)

Elektitaj disĉiploj
-------------------

* Ferenc Tarjáni

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
*

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 664086
* VIAF: 85664856
* ISNI: 0000 0000 6437 407X
* NLA: 35866517
* BIBSYS: 14069605
* NKC: xx0056484
 |
**Grafo Bertalan Széchenyi** [sEĉEnji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Széchenyi Bertalan** estis hungara magnato, politikisto, bienulo, direktora membro de Hungara Scienca Akademio (1933). Lia nobela antaŭnomo estis *sárvár-felsővidéki*.
Bertalan Széchenyi  naskiĝis la 24-an de oktobro 1866 en Sopron. Li mortis la 3-an de junio 1943 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Bertalan Széchenyi lernis en Universitato de Budapeŝto kaj agrara akademio en Magyaróvár, poste li servis en la armeo kiel husaro. Baldaŭe li iĝis rezerva leŭtenanto. Baldaŭe li studvojaĝis al Germanio, Italio, Svislando, Egipto. Hejmenveninta li okupiĝis pri sia bieno. En 1893 li membriĝis en la senato, kie li politikadis. Li edziĝis al grafino Natália Andrássy en 1907 (ŝi naskis filon post 2 jaroj). Li ricevis premion en 1931. Inter 1935-1943 li estis prezidanto de la senato.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero SZ kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)
* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla pli malsupre en la 3-a punkto



* Kategorio Bertalan Széchenyi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Birdarejo
**Birdarejo** estas kolonio de reproduktaj animaloj, ĝenerale birdoj. En angla oni uzas la terminon *rookery* el *rook* nome frugilego nordeŭropa kaj centrazia membro de la korva familio, kiu nestumas en elstaraj kolonioj (multaj nestoj) ĉe arbopintoj. Tiuj terminoj aplikiĝas al nestolokoj de birdoj, kiaj korvoj kaj frugilegoj, fonto de la termino. Foje pro etendo onni uzas samajn terminojn por kolonioj de marbirdoj kaj eĉ de maraj mamuloj (fokoj aŭ marleonoj) aŭ eĉ ankaŭ por testudoj. En la hispana oni uzas la terminon "pajarera" el "pájaro" (preskaŭ pasero) nome birdo ĝis grando de kolombo, kvankam plej ofte uzata por kolonioj de ardeoj, cikonioj kaj similaj arbaraj grandaj vadbirdoj.

Paleologiaj restoj indikis ekziston de "birdarejo" de pterodaŭstroj.

Notoj
-----

1. ↑   Discovery News ''New Pterosaur Fossils Reveal Diversity''. Dsc.discovery.com. Alirita 2010-04-29.

Vidu ankaŭ
----------

* Birdokolonio

* Kategorio Birdarejo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Marugán** [maruGAN] estas municipo en la sudokcidento de la provinco Segovio, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la komarko *Campiña Segoviana*. La loknomo *Marugán* estas etimologie komprenebla kiel aludo al iu arabnoma loĝanto Marŭan. Similaj toponimoj estas "Llano de San Marugán", en Portillo (Valladolid), aŭ "Pago de Marugán", en Atarfe (Granada). 

Marugán en la provinco Segovio.
Hufumejo.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 28,99 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 714 loĝantojn. 

Ĝi distas 28 km de Segovio, provinca ĉefurbo kaj limas kun municipoj Sangarcía, Cobos de Segovia, Marazoleja, Bercial, Muñopedro, Juarros de Riomoros, Lastras del Pozo, Villacastín kaj Monterrubio.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado. La urbo formis parton de la *Comunidad de Ciudad y Tierra de Segovia*. Ĝi estus sub la jurisdikcio de la Abatejo de Santa María Real de Párraces el 1186. La unuaj monaĥoj estis aŭgustenanoj, kaj kiam la hieronimanoj alvenis en 1562, la municipo klopodis sendependiĝon el la abatejo, pro kio okazis nombraj plendoj kaj procesoj.

La Milito de Hispana Sendependigo komence de la 19-a jarcento malriĉigis la loĝlokon pro devigo nutri la francajn trupojn.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj kaj vitejoj) kaj brutobredado (ŝafoj) kaj rilata komercado. Lastatempe funkciado de servoj plej ekgravis, kune kun piedirado tra naturaj lokoj. De la historia pasinteco restis tre diversaj vizitindaj vidindaĵoj kiel la preĝejo de Sankta Nikolao kaj la ermitejo de la Sep Fontoj kaj ruinoj de ermitejo kaj bieno de Bernuy.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Segovio

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 767593
 |
**György Solthy** [djordj ŝolti], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Solthy György** estis hungara aktoro, bonvivanto. Lia nobela antaŭnomo estis *soltenaui*, lia origina nomo estis (laŭ hungarlingve kutima nomordo) *Sterbenz Rudolf*.

Rudolf Sterbenz  naskiĝis la 18-an de majo 1904 en Sopron, li mortis la 14-an de novembro 1961 en Budapeŝto.

Biografio
---------

György Solthy post la abituriento laboris en banko. Li komencis sian aktoran karieron en 1923 en diversaj provincaj teatroj. Inter 1927-1929 kaj 1934-1935 en la jam ne ekzistanta *Teatro Király*, inter 1932 kaj 1943 li apartenis al Operetoteatro (Budapeŝto) (kun mallongaj interrompoj). Post la 2-a mondmilito li havis rolojn ekzemple en Gaja Teatro (1945), Teatro Madách (1947, 1951–1956). Inter 1949–1951 pro sia politika opinio li ne havis rolojn.

Li edziĝis en 1928.

Elektitaj teatraj roloj
-----------------------

* William Shakespeare: Romeo kaj Julieta - Capulet
* Imre Madách: La tragedio de l' homo
* Jacques Offenbach: *La Belle Hélène* - Agamemnon
* Kálmán Mikszáth: *A körtvélyesi csíny* - Pál Röszkey
* Jenő Huszka: *Mária főhadnagy* - Draskóczy

Elektitaj filmaj roloj
----------------------

* ‘‘Kadétszerelem’‘ (1942)
* ‘‘Csiki Borka tánca’‘ (1944)
* Subplando da tero (1948)
* ‘‘Rokonok’‘ (1954)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
Lei kun bonodoraj floroj de *Jasminum sambac*.
Vendo de lei-kolĉenoj, ĉirkaŭ 1901.
*Lei* estas la havaja vorto por girlando aŭ krono. La plej populara nocio de florgirlando en havaja kulturo rilatas al kolĉeno de floroj, kiu ornamas la kolon kaj estas donata ĉe la alveno aŭ foriro kiel simbolo de amo. Ĉi tiu koncepto populariĝis danke al turismo inter la Havajaj Insuloj kaj la kontinenta Usono en la 19a kaj 20a jarcentoj.

Laŭ pli vasta senco, Havaja kolĉeno estas ĉiaj objektoj kunigitaj kun la intenco porti ilin. Havaja kolĉeno povas konsisti el unu elemento aŭ serio da ili, ia ajn, sed ĝi estas kutime freŝaj naturaj folioj kiel floroj, vinberaj folioj aŭ filikoj. Inter la uzataj floroj estas plumerio, *lehuo* (*Metrosoderos polymorpha*) aŭ orkideo, kvankam *mailo*-folioj (*Alyxia stellata*) estas ankaŭ tre populara speciale ankaŭ pro sia tradicio inter hulo-dancistoj.

Aliaj specoj de girlandoj povas inkludi konkojn, plumojn, plastajn florojn, ŝtofon, paperon (inkluzive de origamio kaj monbiletoj), bombonon, aŭ io ajn, kio povas esti kudrita aŭ enmetita kune laŭ iu desegno kaj portata kiel krono aŭ kolĉeno.

La tri malsamaj metodoj, por fari la havajan kolĉenon, estas: ligi la materialon de la kolĉeno, kutime farante tion per kudrilo tra la centro de la floro; ligi ĉiun floron individue per la tigo; kaj fine fari tri malsamajn florajn ĉenojn kaj plektu ilin kune. Ĉi-lasta estas rezervita kiel elstara elmontro de korinklino aŭ amo.

En polineziaj kulturoj, ĝi estas io, kion iu kreas kaj donas al aliulo por honori tiun homon pro iu sentimentala kialo - kutime kiel signo de amo. Oftaj kialoj inkluzivas bonvenigon, adiaŭon, amon, amikecon, estimon, gratulon, dankemon, aŭ por alimaniere preni atentigon de la ricevanto. Inter tiuj, kiuj loĝas en Havajo, la plej oftaj okazoj, en kiuj *lei* troveblas, estas naskiĝtagoj kaj diplomiĝoj. Ne surprize, ke universitata aŭ mezlerneja diplomito portas tiom da florkolĉenoj, ke ili atingas la altecon de liaj oreloj aŭ pli.

La unua de majo de ĉiu jaro estas libertago en la ŝtato Havajo honore al la florkolĉenoj, kiel signo de ĝiaj prestiĝo kaj digneco.

Eksteraj ligiloj kaj noto
-------------------------

* Historia del Lei Arkivigite je 2021-05-18 per la retarkivo Wayback Machine
* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Lei hawaiano en la hispana Vikipedio.*

|  |  |
| --- | --- |
| Registara kontrolo | * **Projektos Vikimedia**
* Datumoj: Q541357
* Multimedia: Lei (Hawaii)

---

* **Vortaroj kaj enciklopedioj**
* Britannica: url
 |

* Kategorio Havaja kolĉeno en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 725559
 |
**György Rupcsics** [djordj rupĉiĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Rupcsics György** estis kroatdevena-hungaria hidrologo. Lia familia nomo laŭ kroata ortografio estis **Rupčić**.

György Rupcsics  naskiĝis la 30-an de marto 1854 en Hungara reĝlando en Módos (nuntempa Jaŝa Tomicj en Serbio). Li mortis la 20-an de marto 1924 en Budapeŝto.

Biografio
---------

György Rupcsics apartenis al la kroata minoritato de la lando. Li frekventis germanlingvan bazlernejon en sia naskigloko, poste hungarlingvan gimnazion en Szeged. Li akiris diplomon en Reĝa Teknika Universitato József en 1881. Post siaj studoj li tuj gvidis dragadon de Tiso ĉe Szeged. Post jaroj li fondis propran kontoron. Inter 1890 kaj 1898 li estis vicestro de reguligadaj laboroj ĉe Fera Pordo. Li ricevis premion en 1898.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Részletek a Vaskapu szabályozásáról* (1897)
* *Tanulmány az alsó Ti¬sza mentén építendő zsilipekről* (1888)
* *A szivornya* (1890)
* *A Duna és Tisza közötti csatorna ipari célokra szolgáló vízierő kihasználással kombinálva* (1907)
* *A soroksári Duna-ágon tervezett vízierőmű* (1910)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 85-a paĝo) Arkivigite je 2016-03-04 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Fombellida** [fombeLJIda] estas municipo en la nordoriento de la provinco Valadolido, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko *Valle del Esgueva* (Valo de Esgeva) en la nordoriento de la provinco. *Fombellida* estas etimologie komprenebla kiel *Bela Fonto* aŭ eble Fonto de iu iama loĝanto. 

Fombellida en la provinco Valadolido.
La *Valle del Esgueva* de la provinco Valadolido, ruĝe, nordoriente.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio estas formata de unusola loĝloko, okupas totalan areon de 35,93 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 166 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono. Ĝi distas 53 km de Valadolido, provinca ĉefurbo.

Ĝi limas angule norde kun la provinco Palencio kaj precize kun municipoj Torre de Esgueva (1 km), Castroverde de Cerrato, Valbuena de Duero, Piñel de Abajo, Piñel de Arriba kaj Canillas de Esgueva (5 km). Ĝia municipa teritorio estas trapasata de la rivero Esgueva.

Historio
--------

Estas restaĵoj de vakceoj. En Mezepoko okazis reloĝado eble ĉirkaŭ la 9-a jarcento. La areo apartenis al la Regno Leono kaj poste al la Regno Kastilio. 

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj, vitejoj, kaj beto) kaj brutobredado kaj rilata komercado. Lastatempe kultura kaj rura turismo ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado). 

De la historia pasinteco restis vizitindaj vidindaĵoj el kiuj menciindas la preĝejo de la 16a jarcento kaj ermitejo.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Valadolido

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 765104
 |
**György Schopper** [djordj ŝoper], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Schopper György** estis hungara pastro, episkopo, kanoniko, profesoro. Liaj pseŭdonimoj estis *Veteran* kaj *Scipio*.

György Schopper
Episkopa blazono de György Schopper
György Schopper  naskiĝis la 9-an de marto 1819 en Pest (urbo). Li mortis la 10-an de aprilo 1895 en Hungara reĝlando en Rozsnyó (nuntempa Rožňava en Slovakio).

Biografio
---------

György Schopper frekventis mezlernejojn en Tata (Hungario), Nagyszombat kaj en sia naskiĝurbo, poste li plulernis en Pozsony, Pázmáneum (en Vieno), Pest. Li akiris diplomojn en Pest kaj Vieno. Post la pastriĝo li estis pastro en Pozsony, en 1846 li estis inspektoro en eklezia altlernejo en Vieno, post 2 jaroj li instruis en Esztergom, ekde 1855 li instruis en Reĝa Universitato de Pest. En la studjaro 1860 li estis elektita dekano, en la sekva jaro vicrektoro, en 1864 rektoro. Tiutempe li studvojaĝis al Habsburga Imperio, Germanio, Svislando, Italio, Francio, Britio. Li estis nomumita titulara kanoniko en 1866, post 2 jaroj kanoniko, en 1872 episkopo. Li ricevis titolon de la papo en 1888, li ricevis titolon reĝa interna sekreta konsilisto en 1891, krome li estis membro en la senato.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *A nép hitélete Sziléziában* (1858)
* *Beszéd, melyet a valódi tudomány főkellékeiről...* (1865)
* *Sermones pastorales, quos dum gubernacula regiminis ecclesiastici capesseret...* (1872)
* *Epistola Past. super abusibus in publica SS...* (1880)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

* Kategorio György Schopper en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**György SZABADOS** [djordj sabadoŝ], hungare **Szabados György,** Esperante **Georgo Szabados** estas hungara komponisto kaj pianisto.

György Szabados naskiĝis en Budapeŝto en la 13-an de julio 1939. Li mortis en Nagymaros, en la 10-an de junio 2011.

Biografio
---------

György Szabados frekventis kuracistan universitaton akirinte diplomon en 1963, sed samtempe li lernis pianludon. Li debutis, kiel pianisto jam pli frue en 1955, sed la vera kariero komenciĝis en 1963. Li prezentis ĵazon. En 1972 li atingis la unuan lokon en festivalo de San Sebastian. Hejme lia muziko ne ŝatis al la kabineto, tial li faris koncertojn nur en malgrandaj kluboj. Li ricevis premion Kossuth en 2011, pli frue ankaŭ aliajn premiojn.

Liaj komponaĵoj (elekto)
------------------------

* muzikaĵo de baleto por Iván Markó
* dancopero
* kantatoj por poemoj de Mihály Babits
* 3 akompanaj muzikaĵoj por filmoj
* ĉambraj muzikoj
* ĵazaj komponaĵoj

Fontoj
------

* Hungara Vikipedio


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 410138
* GND: 1253957444
* LCCN: nb2008013356
* VIAF: 16758701
* ISNI: 0000 0001 0874 095X
* BNF: 16227197x
* MBA: e8eb87f2-d56f-4a5b-aad6-ce5ca6266f39
 |
**Fombuena** [fomBŬEna] estas municipo de Hispanio, en la oriento de la komarko Daroka Kamparo kies ĉefurbo estas Daroko mem, en la sudo de la Provinco Zaragozo (regiono Aragono). La loknomo *Fombuena* estas etimologie komprenebla kiel *Bona Fonto*.

Geografio
---------

Fama kverko sur roko.
Fombuena estas municipa teritorio en la oriento de la komarko Daroka Kamparo inter tiu de Luesma oriente kaj tiu de Badules okcidente. Ĝi estas proksime de la Sierra de Herrera en la deklivaroj de la Iberia Sistemo.

La loĝloko Fombuena mem estas je 80 km sudokcidente de Zaragozo, provinca kaj regiona ĉefurbo, je 1022 msm. Ĝi estas tute inter Luesma oriente kaj Badules okcidente laŭ la loka ŝoseo.

Historio
--------

Interno de la preĝejo.
La areo estis konkerita el islamanoj en la 12-a jarcento.

Preskaŭ ĉiuj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento kaj same en Fombuena kie oni malaltiĝis el 266 loĝantoj en 1920 ĝis nur 9 loĝantoj en 1981; poste oni rekuperiĝis ĝis nunaj 59 loĝantoj. Evidente elmigrado foriris al industriaj areoj kiel Zaragozo kaj Cariñena.

Aktualo
-------

Bazo de ekonomio nun estas agrikulturo (cerealoj, olivarboj kaj migdalarboj sed ĉefe vitejoj) kaj brutobredado (kortobirdoj, ŝafoj kaj porkoj) kaj sekva nutrindustrio (vinproduktado). Nune gravas ankaŭ natura, kultura kaj rura turismo. Inter nunaj vidindaĵoj menciindas la preĝejo, fontoj, krucmonumento kaj fama kverko sur roko.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Zaragozo

Referencoj
----------


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 802436
* VIAF: 248707577
 |
Pli detalaj informoj troveblas en artikolo Havajo.

Havajaj Insuloj elspace.
La **Havajaj Insuloj** (en havaja Mokupuni o Hawai‘i) estas arkipelago de ok ĉefaj insuloj, kelkaj atoloj, nombraj pli malgrandaj insuletoj, kaj submaraj montoj en Norda Pacifika Oceano. Ĉirkaŭ 95% el ĉiuj animaloj en tiuj insuloj estas endemioj. Etende ĉirkaŭ 1,500 mejlojn (2,400 kilometrojn) el la insulo Havajo sude al plej norda atolo Kure. Iam estis konataj kiel "Sandwich Islands" (sandviĉaj insuloj), per nomo elektita de James Cook honore de la tiam Unua Lordo de Admiraleco nome John Montagu, 4a barono de Sandwich; sed nune la arkipelago ricevas sian nomon el la plej granda insulo de la grupo. La usona ŝtato Havajo okupas la arkipelagon preskaŭ entute, kun la nura escepto de Midvejinsulo, kiu anstataŭe estas nealigita teritorio ene de Usonaj Malgrandaj Insuloj.

La **Havajaj Insuloj** estas la eksponitaj pintoj de granda submara montaro konata kiel Havaja-Imperiestra Submara Montaro, formita de vulkana aktiveco super varma makulo en la termantelo. La insuloj estas je ĉirkaŭ 1,860 mejloj (3,000 km) el la plej proksima kontinento.

Vidu ankaŭ
----------

* Havajanoj
* Varma makulo
* Vulkanarko

Notoj
-----

1. ↑   Hawaii : Image of the Day. *nasa.gov*. Alirita 4a de Junio 2015.
2. ↑  Macdonald, Abbott, kaj Peterson, 1984

21° 08′ 04″ N 157° 00′ 35″ U﻿ / ﻿21.13444 °N, 157.00972 °U﻿ / 21.13444; -157.00972 (mapo)

* Kategorio Havajaj Insuloj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Tamás VITRAY** [tamAŝ vitrai], hungare **Vitray Tamás,** Esperante **Tomaso Vitray** estas hungara ĵurnalisto, redaktoro kaj raportisto.

Tamás Vitray naskiĝis, kiel *Neufeld Tamás* la 5-an de novembro 1932 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Tamás Vitray post la abituriento eklaboris en diversaj laborejoj. Li lernis angle kaj li laboris ankaŭ, kiel tradukisto. Li komencis sian karieron en 1958 en Hungara Televizio, kie li faris raporton kun atleto. En la sekva jaro li apartenis al sporta stabo de Hungara Televizio. En 1960 li jam eksterlande raportis al la televizio. Baldaŭe li redaktis ne nur sportajn temojn kaj paŝo post paŝo li havis diversajn postenojn. Li iĝis unu el la plej konataj figuroj de la televizio. Li dufoje edziĝis. En 1997 li emeritiĝis sed li ankaŭ poste havas taskojn. Li ricevis premion Kossuth en 2005, pli frue ankaŭ aliajn premiojn.

Elektitaj disĉiploj
-------------------

* Gergely Bódy

Liaj plej menciindaj programoj
------------------------------

* 12 szék (12 seĝoj), 1967
* Fekete-fehér, igen-nem (Nigra-blanka, jes-ne), 1972
* Csak ülök és mesélek (Mi nur sidas kaj fabelas), 1975–1978, 1983–1984
* Siker (Sukceso), 1980–1981
* Töltsön velem egy órát! (Pasigu kun mi horon), 1993–1994
* Az én olimpiáim (Mia olimpio), 2000

Fontoj
------

* Hungara Vikipedio

* Kategorio Tamás Vitray en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 409543
* LCCN: n89655585
* VIAF: 45912642
* ISNI: 0000 0001 0968 6465
 |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Galapaga turto** |
| --- |
|  |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birda klaso *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Kolomboformaj *Columbiformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Kolombedoj *Columbidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | Zenaida *Zenaida* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | **Galapaga turto** *Zenaida galapagoensis*John Gould 1839 |
|

 |
|
|
|
|
| Konserva statuso |
| **Konserva statuso: Preskaŭ minacata** |
|
|  |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Galapaga turto  |

 |
| v • d • r |

La **Galapaga turto** (***Zenaida galapagoensis***) estas specio de birdo de la familio de Kolombedoj kiu inkludas turtojn kaj kolombojn.

Disvastiĝo
----------

Ĝi estas endemia ĉe la insularo Galapagoj de Ekvadoro.

Ties natura medio estas subtropikaj aŭ tropikaj sekaj arbaroj kaj subtropikaj aŭ tropikaj sekaj arbustejoj.

Aspekto
-------

Insulo Española.
Insulo Genovesa.
Ĝi estas simila al aliaj turtoj de sia genro Zenaida, tio estas bruna ĉedorse kun nigraj makuloj en suba dorso, rozbruna ĉe kapo kaj brusto (kun nigra makulo antaŭ la nuko) kaj hela en ventro, sed ĉe tiu ĉi specio eble pro sia izoliteco estas pli markita kaj kolora, ekzemple la nigra okulo montras bluecan okulringon siavice ringita je nigro, la brusto estas sufiĉe rozkolora kaj la nigraj makuloj estas en la tuta flugilo kaj kombinitaj kun blankaj vertikalaj strietoj, la pugo estas simple bruna kaj la kruroj ruĝaj.

Referenco
---------

* BirdLife International 2004. Zenaida galapagoensis. 2006 IUCN Ruĝa Listo de Endanĝeritaj Specioj. El 24a Julio 2007.

* Galapaga turto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Galapaga turto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Galapaga turto en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
**Tamás Vicsek** [tamAŝ viĉek], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Vicsek Tamás** estis hungara fizikisto, profesoro, membro (korespondanta en 1995, ordinara en 2001) de Hungara Scienca Akademio, membro de Academia Europaea en 1995.

Tamás Vicsek  naskiĝis la 10-an de majo 1948 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Tamás Vicsek lernis en Moskva Ŝtata Universitato inter 1967-1972. Li doktoriĝis en 1976 en universitato de Debrecen, poste li eklaboris en fizika esplorinstituto. En 1991 li ekinstruis en Universitato Eötvös Loránd kiel titulara profesoro. Baldaŭe li estis katedrestro ĝis 1996. Post 2 jaroj li fondis novan katedron, kiun li gvidis ĝis 2005. Li instruis ankaŭ eksterlande, ekzemple en Londono, Atlanta, Yale. Li atingis la sciencan gradon PhD en 1983, li doktoriĝis en 1988 antaŭ la akademio. Li okupiĝis precipe pri la biologia fiziko kaj retoj. Li havas edzinon, kiu naskis 2 gefilojn. Li ricevis 3 premiojn inter 1986-1999.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Orientated Bond Percolation* (1980)
* *Fraktálnövekedés* (1990)
* *A természet geometriája* (Geometrio de la naturo), (1999)
* *Biológiai rendszerek statisztikus fizikája* (2001)
* *Hierarchical Group Dynamics in Pigeon Flocks* (2010)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva intervjuo
* kun foto[*rompita ligilo*] angle

* Kategorio Tamás Vicsek en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 470638
* GND: 126181861X
* LCCN: n87874195
* VIAF: 24783957
* ISNI: 0000 0001 1751 4356
* SUDOC: 071326529
* BNF: 13762661c
* ORCID: 0000-0003-1431-2884
* NDL: 00476595
* BIBSYS: 90669302
 |
Distribuado de la grekaj dialektoj ĉirkaŭ la jaro 400 a.n.e. La atika helviola en la numero 6 ĉe Ateno kaj norde de la Egea Maro. La iona malhelviola en la numero 5 en la centro.
La Antikva greka lingvo en la klasika antikveco, antaŭ la disvolvigo de la komuna kojnea greka de la Helenisma periodo, estis dividita en kelkaj variaĵoj.

Plej el tiuj variaĵoj estas konataj nur el surskriboj, sed kelkaj el ili, ĉefe la eola, la doria, kaj la iona, estas ankaŭ reprezentataj en literatura kanono kun la dominanta atika formo de la literatura greka.

Historio
--------

La fontoj, fruaj formoj kaj frua evoluo de la helena lingva familio estas ne bone komprenataj, pro la manko de tiutempa indikaĵo. Estas kelkaj teorioj pri kiaj helenaj dialektaj grupoj eble ekzistis inter la diverĝo de la frua grekeca parolo de la komuna hindeŭropa lingvo (ne post 2000 a.K.), kaj ĉirkaŭ 1200 a.K. Ili havas la saman ĝeneralan konturon sed diferencas en iuj detaloj. La nura atestita dialekto de ĉi tiu periodo estas la mikena, sed ĝia interrilato kun la historiaj dialektoj kaj la historiaj cirkonstancoj de la tempo implicas, ke la ĝeneralaj grupoj jam ekzistis en ia formo.

La gravaj dialektaj grupoj de la antikva greka periodo povas esti konsiderataj kiel evoluintaj ne pli malfrue ol 1100 a.K. dum la tempo de la doraj invadoj, kaj ili unue aperis precize dokumentitaj en alfabeta skribaĵo komence de la 8-a jarcento a.K..

Klasigo
-------

Iu norma formulaĵo por la dialektoj estas:

Distribuo de Grekaj dialektoj, ĉirkaŭ -400.
* Okcidenta grupo
	+ Nordokcidenta greka
	+ Dora
* Ne-okcidentaj grupoj
	+ Eolia grupo
		- Egea/Azia aeola
		- Tesalia
		- Beotia
	+ Ionia-Atika grupo
		- Atika
		- Eŭbea kaj kolonioj en Italio
		- Ciklada
		- Azia iona
	+ Arkado-Kipra
		- Arkadia
		- Kipra
		- Pamfilia

Vidu ankaŭ
----------

* Ponta greka lingvo

Notoj
-----

1. ↑  Malprecize atestita kaj iom rekonstruita pro tio ke ĝi estis skribita per silabaro (linia skribo B) anstataŭ alfabeto.
2. ↑  Trovebla en ĵusaj versioj de la *Enciklopedia Britannica*, kiu ankaŭ listas la gravajn verkojn difinantajn la subjekton.

Bibliografio
------------

* Duhoux, Yves (1983). Introduction aux Dialectes Grecs Anciens. Lounain-la-Neuve: Cabay. ISBN 2-87077-177-0.
* Buck, Carl Darling (1955). The Greek Dialects. The University of Chicago Press.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 693147
* LCCN: sh85057153
* BNF: 11957088t
 |
**Konfliktoteorioj** estas perspektivoj en sociologio kaj socia psikologio kiuj emfazas la socian, politikan, aŭ materialan malegalecon de socia grupo, kiu kritikas amplekse la soci-politikan sistemon, aŭ ke aliokaze malvaloriĝas (apartiĝas) el la struktura funkciismo kaj el la ideologia konservismo. Konfliktoteorioj altiras atenton al povaj diferencoj, kiaj klaskonflikto, kaj ĝenerale kontrastigas historie dominantajn ideologiojn. Temas pri altnivela analizo de socio. Karl Marx estas la patro de la *toerio de la socia konflikto*, kiu estas komponanto de la 4 paradigmoj de la sociologio. Kelkaj konfliktoteorioj klopodas klarigi la ideologiajn aspektojn de la tradicia pensaro (sciaro). Dum multaj el tiuj perspektivoj tenas paralelojn, konfliktoteorio *ne* referencas al unuigita pensarskolo, kaj ne estu konfuzata kun, por ekzemplo, studoj pri paco kaj konflikto, aŭ kun ajna alia specifa teorio pri socia konflikto.

La ĉefaj teorioj apartenantaj al la konfliktoteorio inkludas marksismon kaj novmarksismon, aspektojn de la instruado de Max Weber kaj la postmodernismo kaj postkoloniismo.

Inter la komunaj supozoj kaj konfliktaj aliroj troveblas:

* Konkurenco

Konkurado pri rimedoj, kiuj mankas (mono, libertempo, geedzoj, ktp.) estas la bazo de ĉiuj sociaj rilatoj. Konkurado, ne interkonsento, estas la markostampo de homaj rilatoj.

* Struktura malegaleco

Malegaleco en potenco kaj rekompencoj estas konstruita en ĉiuj sociaj strukturoj. Individuoj kaj grupoj, kiuj profitas el aparta strukturo, klopodos konservi ĝin.

* Revolucio

Ŝanĝo okazas kiel rezulto de konflikto inter konfliktantaj interesoj, kaj ne per adapto. Ofte, ŝanĝo estas subita kaj revolucia, prefere ol laŭgrada.

Vidu ankaŭ
----------

* Struktura funkciismo (psikologio)

Bibliografio
------------

* Stark, Rodney (2007). Sociology (10a eld.). thomas wadsworth. ISBN 0-495-09344-0.
* Lenski, Gerhard E. (1966). Power and Privilege: A Theory of Social Stratificaion. McGraw-Hill. ISBN 0-07-037165-2.
* Collins, Randall (1994). Four Sociological Traditions: Selected Readings. Oxford University Press. ISBN 0-19-508702-X.
* Thio, Alex (2008). Sociology: A Brief Introduction (7th ed.). Pearson. ISBN 0-205-40785-4.
**Jaŝa Tomicj** (tomitj), (serbe *Јаша Томић*, slave **Jaša Tomić,** germane *Modosch*, rumane *Modoş*, hungare *Módos*) estas urbo en Serbio, en aŭtonomio Vojvodino, en distrikto **Meza** Banato, en municipo de Seĉanj. La serba historia nomo estis **Модош,** slave **Modoš**. La urbo estis nomumita pri serba politikisto.

Panoramo de Jaŝa Tomicj
Jaŝa Tomicj situas en la mapo en la verda municipo

Bazaj informoj
--------------

* Alto super marnivelo: 81 m
* Loĝantaro: 2980[*kiam?*]
* Poŝtkodo: 23230
* Telefonprefikso: 23
* Aŭtokodo: ZR

Situo
-----

Jaŝa Tomicj situas sur ebenaĵo laŭ dekstra bordo de Timiş, laŭ la rumana landlimo (kun limpasejo), laŭ ĉefvojo Zrenjanin-Rumanio, laŭ fervojo Zrenjanin-Temesvár.

Ortodoksa preĝejo de Jaŝa Tomicj
Inundo en Jaŝa Tomicj

Historio
--------

Hungaroj alvenis en 896 kaj ili fondis ŝtaton en 1000. La unua mencio devenis el 1334 en formo *Madus*. Post la turkoj en 1660 serboj refondis la komunumon. Ĝis fine de la 1-a mondmilito la loko apartenis al Hungario, al Torontál, poste rumanoj okupis la komunumon en 1919. Pli frue la angloj promesis Banaton al ambaŭ ŝtatoj, kiuj komencis okupi la regionon kaj iĝis konflikto. Fine naskiĝis kompromiso kaj rumanoj rezignis pri Módos en 1924 kaj transdonis ĝin al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio. En 1941 la germana armeo okupis la regionon ĝis 1944. En 2002 loĝis en Jaŝa Tomiĉ 2982 da homoj, (serboj 2126 (71 %), hungaroj 251 (8 %), ciganoj 142 (5 %), jugoslavianoj 125 (4 %) kaj aliaj). En 2005 inundo okazis.

Vidindaĵoj
----------

* ortodoksa preĝejo
* romkatolika preĝejo omaĝe al Dipatrino

Famuloj
-------

En la iama Módos naskiĝis:

* kroata-hungara hidrologo György Rupcsics
* hungara instruisto József Rill.
* ĵurnalisto Andor Osztie

Katolika preĝejo de Jaŝa Tomiĉ
La **historio de termodinamiko** estas fundamenta branĉo de la historio de fiziko, de la historio de kemio, kaj de la historio de scienco ĝenerale. Pro la gravo de termodinamiko en multo de scienco kaj teknologio, ties historio estas tre ligita al la disvolvigo de klasika mekaniko, kvantuma mekaniko, magnetismo, kaj kemia kinetiko, al pli distantaj aplikitaj kampoj kiel meteologio, informteorio, kaj biologio (fiziologio), kaj al teknologiaj disvolvigoj kiel la vapormaŝino, la eksplodmotoro, kriogeniko kaj elektrogenerado. La disvolvigo de termodinamiko kaj helpis kaj estis helpita de la atoma teorio. Ĝi ankaŭ, kvankam laŭ subtila maniero, motivis novajn direktojn en probableco kaj statistiko.

Bibliografio
------------

* Cardwell, D.S.L. (1971). *From Watt to Clausius: The Rise of Thermodynamics in the Early Industrial Age.* London: Heinemann. ISBN 978-0-435-54150-7.
* Leff, H.S.; Rex, A.F. eld. (1990). *Maxwell's Demon: Entropy, Information and Computing*. Bristol: Adam Hilger. ISBN 978-0-7503-0057-5.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Historio de termodinamiko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* History of Thermodynamics – Universitato de Waterloo
* Thermodynamic History Notes – WolframScience.com
* Brief History of Thermodynamics – Berkeley [PDF]


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 786299
 |
La **Stylus phantasticus** (*ankaŭ:* **stylus fantasticus** aŭ **fantazia stilo**) estas stilo en la ĉambro- kaj orgenmuziko, kiu atingis sian kulminon en la Nordgermana Orgenskolo de la 17-a jarcento.

Historio
--------

La **stylus phantasticus** aperas en la frua baroka muziko. Ĝi originas en la tokatoj kaj fantazioj por orgeno, aparte tiuj de Claudio Merulo (1533-1604), orgenisto ĉe la baziliko de Sankta Marko en Venecio. Posta uzanto de la fantazia stilo en Romo estis Girolamo Frescobaldi kaj lia germana studento Froberger, kiu kunprenis tiun stilon norden. Ekzistis daŭra fluo de italaj muzikistoj kaj muziko norden, precipe al Bavario kaj Saksio, (ekz. per Hans Leo Hassler kaj Heinrich Schütz. La verkisto, sciencisto kaj inventisto Athanasius Kircher priskribas la fantazian stilon en sia libro Musurgia Universalis jene:

*La fantazia stilo estas speciale taŭga por instrumentoj. Ĝi estas plej libera kaj senlima metodo de komponado, ĝi estas neniel ligita, nek al iuj vortoj nek al melodia temo, ĝi estas fondita por elmontri genion kaj por instrui la kaŝitan strukuron de harmonio kaj la lertan komponadon de haromiaj frazoj kaj fugoj*.

Ecoj de la fantazia stilo
-------------------------

La stilo rilatas al improvizado, sed ĝin karakterizas la uzado de mallongaj kontrastaj partoj kaj libera form, ĝuste kiel klasika fantazio. 

En la sonatoj de Giovanni Pandolfi kaj Dietrich Buxtehude la S. P. atingas kulmino pro la uzado de ostinato-strukturoj, pri kiu la soloinstrumentoj (analoge al la hodiaŭa improviza praktiko de la ĵazo) evoluigas kompleksajn kontrapunktojn. En Aŭstrio la fama *elstara virtuozo* Heinrich Ignaz Biber kaj la pli maljuna Johann Heinrich Schmelzer praktikis la stilon.

Komponistoj utiligantaj la stylus phantasticus
----------------------------------------------

* Johann Sebastian Bach
* Antonio Bertali
* Heinrich Ignaz Biber
* Dietrich Buxtehude
* Johann Heinrich Schmelzer
* Pavel Josef Vejvanovsky
* Giovanni Antonio Pandolfi Mealli

Bibliografio
------------

* Kircher, Athanasius, 1602-1680. *Musurgia universalis sive ars magna consoni et dissoni in libros digesta*. Romae : Ex typographia Haeredum Francisci. Corbelletti, 1650.

.

* 

Pioniroj de ĉi tiu stilo estis Girolamo Frescobaldi (1583–1643), Giovanni Pandolfi (ĉ. 1620-1669) kaj Johann Jakob Froberger (1616–1667).

Fonto
-----

* Gilles Cantagrel (Hrsg.): *Guide de la musique d’orgue*. Éditions Fayard, Parizo 1991, ISBN 2-213-02772-2
historia flago Malnova milita flago de Tibeto, malpermesita en Populara Respubliko de Ĉinio, ĝi estas uzita de Tibeta estraro en ekzilo.
La **flago kun neĝaj leonoj**, komune nomita « Tibeta Flago », estas nun la emblemo de la Tibeta estraro en ekzilo, bazita en Dharamsala Barato. Kiel aliaj provincoj en Ĉinio, Tibeto (*Xīzàng*) ne havas propran flagon.

Milita kaj nacia flago de Tibeto (1912-1959)
--------------------------------------------

La flago kun neĝaj leonoj estis kreita de 13-a Dalai Lamao en 1912 el diversaj emblemoj venintaj el la epoko de la reĝo Songtsen Gampo je la 7-a jarcento. Ĝi utilis kiel milita flago de Tibeto inter 1912 kaj 1951. La unuan fojon kiam ĝi aperis oficiale estis en 1947 dum kunveno de pluraj aziaj landoj.

Flago de Ĉina Respubliko (1912-1928)
------------------------------------

hisoria flago Flago de la Ĉina Respubliko (1912-1928)
La flago nomita « Kvin etnoj en saman union » estis la unua flago de la Ĉina Respubliko. Ĝi estis uzita ĉefe en Ŝanhajo kaj orientaj kaj nordaj regionoj de Ĉinio ĝis 1928.

Tibeta etno estis reprezentita de la nigra strio.

Popola respubliko de Ĉinio (1949-hod.)
--------------------------------------

Flago de la Popolrespubliko de Ĉinio, oficiala flago de Tibeto
Estanta parto de Ĉinio, la aŭtonoma regiono de Tibeto ne havas apartan flagon, tiu de Ĉinio oficialas. Diversaj klarigoj ekzistas pri la simbolo de la kvin steloj. Laŭ libro publikigita en 1997 — *The national flag of The People's Republic of China* —, la granda stelo reprezentas la komunistan Partion de Ĉinio kaj la etaj, la kuniĝon de la etnoj de la lando.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  *China Republic national flag, 1912-1929*, *Flags of The World*.
2. ↑  Henry George
Wandesforde Woodhead, *The China year book.* Shanghai, North-China Daily News & Herald, 1912. (p. 149)
3. ↑  *The national flag of The People's Republic of China* (Beijing: Morning Glory Publishers, 1997), citita en *Flags of the World*

* Kategorio Flago de Tibeto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **ringo de Chiarraí** aŭ **ringo de Kerry** (irlande *Mórchuaird Chiarraí*) estas 179 km longa panorama marborda vojo en la graflando Ciarraí en la sudokcidento de Irlando. La ŝoseo N70 estas tre mallarĝa kaj busoj rajtas veturi sur ĝi nur en la direkto kontraŭ horloĝmontrilo. La N70 iras de la duoninsulo Uíbh Ráthach (duoninsulo Iveragh) apud la marbordo de An Neidín (Kenmare) trans An Coireán (Waterville) al Cill Orglan (Killorglin); ekde tie en la lando trans Cill Airne (Killarney) kaj reen al An Neidín.

Vidindaĵoj
----------

Krom la marborda pejzaĝo ĉirkaŭ Cill Airne la restaŭritaj ŝtonfortresoj de An Chathair Gheal (Cahergall), Leaca na Buaile (Leacanabuaile) (apud Cathair Saidhbhín) (Cahersiveen) kaj la fortreso Staigue estas speciale vizitinda. Ogamo-ŝtonoj staras en Derrynane, Dunloe, Kilcoolagh. La ŝtonvico de Sraitheanna Liagáin Íochtar Cua apud An Coireán estas unu el la plej grandaj ŝtonvicoj de Irlando.

Bildoj
------

* suda marbordo apud Parknasilla
* ringo de Chiarraí
* golfo Kell
* marborda pejzaĝo
* parto de la marbordo
* Skellig Michael
* 
* rigardo al sudokcidento

Referencoj
----------

1. ↑  Fionn Davenport: *Ireland.* Lonely Planet, 2008, ISBN 978-1741046960, S. 258 (online)

* Kategorio Ringo de Chiarraí en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Corot, foto de Nadar.
*La Birdonestumantuletoj* (1873-1874) detalo.
**Jean-Baptiste Camille COROT**, (naskiĝinta la 28-an de julio 1796 en Parizo, mortinta samloke la 23-an de februaro 1875) estis franca pentristo.

Vivo
----

Corot unue frekventis la gimnazion en Rouen antaŭ ol ekdeĵori en librovendejo. Li forlasis tiun ĉi postenon en 1822 por dediĉi sin al la artoj. Post la trejnado ĉe Michallon kaj V. Bertin li iris en 1826 al Italujo kaj montris en 1827 bildon pri "pejzaĝo apud Nemi" en la Pariza Salonego. Sed lia vera talento evidentiĝis kiam li komencis trairi la pejzaĝojn francajn por aŭskulti ĉiujn eldirojn de la naturo kaj duone reprodukti ilin. Je la komenciĝo de la 1850-aj jaroj lia propra naturesplormetodo ekfloris. Ĉesis la malatento pri liaj verkoj kaj venis aplaŭdegoj kaj de aliaj artistoj kaj de la publiko.

Verkista graveco
----------------

*Orfeo sekvita de Eŭridico*, de Corot.
La koncepto de Corot estis ĉefe lirika kaj sentema: li ne elektis la motivojn por krei kiel eble plej fidelan imagon sed por plenumi ilin per diversaj etosoj. Do li ne ŝatis krei "belajn vidojn/aspektojn" sed preferis simplajn aferojn, etajn naturmediajn eltiraĵojn (ofte enloĝitajn de nimfoj). Kampetoj, lagetoj, arbaroj sufiĉis por tiri elaspekte trankvilon solenan, lumon arĝentan, moviĝon de vento. Li solvis diversajn formojn de naturfenomenoj en siajn partojn kaj ĉirkaŭdonis ilin grize. Tio griza mildigis troajn kontrastojn kaj durecojn. Malgraŭ poetaj ĝeneralaj impresoj kelkaj verkoj restis tro skizaj. Kvazaŭ ĉiuj francaj muzeoj posedas verkojn de li. Corot apartenis al la mastroj de la t.n. "Paysage intime"-movado.

Fonto
-----

Meyers Großes Konversations-Lexikon, Band 4. Leipzig 1906, p. 295, kio legeblas tie ĉi interrete.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Verkoj de Corot interrete rigardeblaj

* Jean-Baptiste Camille Corot en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Jean-Baptiste Camille Corot en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 569019
* GND: 118522256
* LCCN: n50020661
* VIAF: 4940255
* ISNI: 0000 0001 2118 5305
* LIBRIS: 182267
* SUDOC: 027286517
* BNF: 12001264g
* ULAN: 500115390
* MBA: 148cdc5f-2538-46cf-b5b7-f40183ec06d9
* NLA: 35031301
* NDL: 00436678
* BIBSYS: 90236890
* RKD: 18465
* NKC: jn20000700329
* BNE: XX992440
 |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Hispaniola pino** |
| --- |
|  |
| Hispaniola pino sur Duarte-Pinto, DomingoHispaniola pino sur Duarte-Pinto, Domingo |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Plantoj *Plantae* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Divizio: | Pinofitoj *Pinophyta* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Pinopsidoj *Pinopsida* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Pinaloj *Pinales* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Pinacoj *Pinaceae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | Pino *Pinus* |
|
| Subgenro: | *Pinus* |
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
| Dunomo |
| ***Pinus occidentalis***Sw. |
|
|
|
| Konserva statuso |
| **Konserva statuso: Preskaŭ minacata (LR/nt)** |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Hispaniola pino  |

 |
| v • d • r |

La **hispaniola pino** (*Pinus occidentalis*) estas pino, endemia en la insulo de Hispaniolo, kie ĝi estas la superreganta specio en la hispaniolaj pinaroj de Haitio kaj Domingo. La hispaniolaj pinoj vegetas miksate kun angiospermaj arboj ekde 850 metroj ĝis 2 100 metroj de altitudo, kaj troviĝas en unuspeciaj arbareroj super 2 100 metroj ĝis la 3 087 metrojn alta Duarte-Pinto, la plej alta punkto de la insulo. Kelkfoje ili troviĝas en la malaltaĵa ekoregiono de hispaniolaj humidaj arbaroj, en areoj kie malriĉaj acidaj lateritaj grundoj superregas. 

Tiu mezgranda neotropisa arbo havas alton de 20-30 m kaj prezentas malferman arbokronon. La folioj estas malhele verdaj, pinglecaj, je faskoj de [3],[4],5, 11-20 cm longaj kaj 0,9-1,3 mm dikaj. La strobiloj estas 5-8 cm longaj, brilante brunaj, kun antaŭen direktiĝantan pikaĵeton je ĉiu skvamo; ili maturiĝas en ĉirkaŭ 18 monatojn kaj malfermiĝas por liberigi la semojn, kiuj estas 4-5 mm longaj kun 15 mm flugilo.

Simbiozaj rilatoj kun ektomikorizaj fungoj ebligas vegetadon de Hispaniolaj pinoj sur malprofundaj, nefertilaj grundoj.

La ege parenca kuba pino (*P. cubensis*), indiĝena en orienta Kubo, estas de kelkaj botanikistoj konsiderata kiel la saman specion.

Eksteraj ligiloj
----------------

* angle Klasifiko de pinoj
* angle Conifer Specialist Group (2000). *Pinus occidentalis*. *Internacia Ruĝa Listo de Endanĝeritaj Specioj*, eldono de 2006. IUCN 2006. Elŝutita 11 May 2006.


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Biologio |
Grupo de dancoj tradiciaj en Santillana del Mar (Kantabrio).
La historio de Hispanio kaj de la kulturoj kun kiuj ĝi kunvivis lasis multajn restojn en la kulturo kaj la folkloro de la lando. Tiel, la hispana kulturo havas influojn iberajn, keltajn, romiajn, katolikajn kaj islamajn. La rolo de ĝia geografia situacio kaj ankaŭ la historiaj streĉiĝoj inter Kastilio kaj la ekstercentraj regionoj kontribuis al difino de la kulturo kaj la tradicioj de Hispanio.

Folklora muziko
---------------

La folklora muziko estas tiel varia kaj riĉa kiel la regionoj. Tamen, ekzistis aro da ritmoj kaj dancoj etenditaj en la tuta duoninsulo kiuj, kun la paso de la tempo, aŭ en ĉiu regiono fariĝis apartaj aŭ kelkaj malaperis kaj nur restis kiel aldonaĵoj de aliaj, kiel estas la kazo de la ĥoto, kiu estas konsiderata kiel devenanta de Aragono, sed ĝi estas danco interpretata en preskaŭ la tuta duoninsulo. Ĝenerale, la etenditaj kulturaĵoj kiel folklora muziko aŭ je tradicia transdonado de generacio al generacio originiĝas en la periodo inter 1800 kaj 1950. Malfacilas trovi la barokajn kaj renesancajn originojn kiel estas la kazo de pluraj dancoj ligitaj al la religiaj ritoj.

Inter la plej gravaj menciindas la flamenko, koplo, kupleo, fandango, kanaria isa, ĥoto, munjeiro, paloteo, pasodoblo, pardiko, rebolado, sardano kaj verdialo.

La plej konata ĝenro el la folklora muziko hispana estas probable la flamenko, praktikita speciale de la ciganoj kaj ankaŭ de neciganoj ĉefe en Andaluzio. Ĝi estas konata de almenaŭ 1770, kaj superis diversajn epokojn de regreso kaj renaskiĝo. La stilo estis reproduktita de multaj de la plej famaj hispanaj muzikistoj, inkludante *cantaores* kiel Camarón de la Isla kaj gitaristoj kiel Paco de Lucía.
**Zsolt Fonyó** [ĵolt fonjO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Fonyó Zsolt** estis hungara kemiisto, profesoro, membro (korespondanta en 1998, ordinara en 2004) de Hungara Scienca Akademio.

Zsolt Fonyó  naskiĝis la 3-an de decembro 1943 en Budapeŝto. Li mortis la 30-an de oktobro 2005 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Zsolt Fonyó frekventis universitaton en Veszprém (urbo) inter 1962-1967. Post la diplomo li laboris en firmao pri naftoj. En 1969 li edziĝis baldaŭe havanta 2 gefilojn. En 1971 li ekinstruis en teknikuniversitato en Budapeŝto, inter 1993-2005 li estis katedrestro. Li atingis la sciencan gradon PhD en 1974, li doktoriĝis en 1987 antaŭ la akademio. En 1969 li studvojaĝis al Barato, post jardeko li esploris en Tokio. Li instruis en Zuriko inter 1987-1993. Li partoprenis en redaktado de fakrevuo *Chemical & Biochemical Engineering Quarterly*. Li ricevis premiojn inter 1979-1998.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Kőolajlepárló oszlopok entrópiatermelésének és technológiai rugalmasságának együttes vizsgálata* (1970)
* *A rektifikálás műveletének energiaszükséglete, energetikai javításának és optimalizálásának kérdései* (1974)
* *Vegyipari rendszertechnikai és matematikai modellezés. I–II.* (1982–1984)
* *Nemideális elegyek szétválasztásának tervezése. 1–2.* (1996)
* *Elsőrendű homogén reakciók izoterm reaktorokban* (2005)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
**Fompedraza** [fompeDRAza] estas municipo en la sudoriento de la provinco Valadolido, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko *Campo de Peñafiel* (Kamparo de Peñafiel) en la sudoriento de la provinco. La nomo *Fompedraza* estas etimologie komprenebla kiel *fonto de la ŝtonejo*; tio aperas simbole en la malsupra maldekstra kvarono de la blazono.

Fompedraza en la provinco Valadolido.
La komarko *Campo de Peñafiel* de la provinco Valadolido, malhelblue, sudoriente.
Panoramo de Fompedraza.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 16,38 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 103 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte 50 el 1991. 

Ĝi distas 59 km de Valadolido, provinca ĉefurbo kaj limas kun municipo Canalejas de Peñafiel. Ĝia municipa teritorio estas ebeneca kaj trairata de la rojo *del Prado* (de la herbejo).

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Leono kaj poste al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado ĉirkaŭ la 10-a jarcento. Frua mencio estas de la 12-a jarcento; aliaj de 1426, 1447 (sendependigo de Peñafiel) kaj 1456 (vendo al Juan Pacheco). Poste ĝi apartenis al la familio Osuna.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj, ĉefe vitejoj, kaj ankaŭ legomoj kaj terpomoj) kaj brutobredado (ŝafoj) kaj rilata komercado. Lastatempe kultura kaj rura turismo ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado). Ĉefa nuna enspezo estas de vinproduktejoj.

De la historia pasinteco restis vizitindaj vidindaĵoj el kiuj menciindas la malfruromanika preĝejo de Sankta Bartolomeo.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Valadolido

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 766092
 |