recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Amazonio**, **Amazonia Regiono** aŭ **Amazonas** en la hispana, estas regiono de norda Peruo lima kun Ekvadoro norde kaj okcidente, Kaĥamarkio okcidente, La Libertad sude, kaj Loreto kaj Departemento San Martín oriente. Ties ĉefurbo estas Chachapoyas.

Natura vido de la Departemento Amazonio

Geografio
---------

Valo de rivero Marañón inter Ĉaĉapojas kaj Celendin
Varmaj fontoj ĉe la regiono Rupa Rupa
La **Amazonia Regiono** konsistas el regionoj kovritaj de pluvarbaro kaj montaroj. La pluvarbara zono hegemonias (72.93%) kaj ĝi etendas norde super ties orienta deklivaro, ĝis la limo kun Ekvadoro ĉe la pintoj de la Kondora Montaro. La montara zono situantas ĉe la sudaj provincoj de Amazonio kaj ĝi inkludas nur 27.07% el ties tuta teritoria areo.

Unu el la faktoroj kiuj helpas gravigi ties geografion, krom ke la grandaj valoj kaj ebenaĵoj de ties pluvarbara zono estas la plej proksimaj al la Pacifika Oceano, estas ke ties konektoj kun la vojoj al la marbordo estas la plej malaltaj. Tio ĉar ili uzas la Porkulan Montopasejon je 2,144 m. Tio estas la plej malalta montopasejo de la tutaj peruaj Andoj por alveni en la sistemon de la Tut-Amerika Aŭtoŝoseo.

La ampleksa kaj profunda valo de la rivero Maranjono konstituas unu el plej gravaj morfologiaj karakteroj de la regiono.

La Maranjona valo trapasas grandan parton de ties teritorio kaj etendiĝas el sudo al nordo. Ĝi aingas sian plejan larĝon ĉe la provinco Bagua. Ĝi mallarĝiĝas kiam ĝi trapasas la montaron Cordillera Oriental (hispane por "orienta montaro") en ties plej danĝera vojo orienten, al plej malalta parto de Amazonio. Ĝi trapasas tiun mirindajn kanjonojn nome *pongo*, keĉua vorto kiu signifas *pordoj*.

La valo de la rivero Utkubamba kiu estas la reala akso de Amazonio inter 5a kaj 6a paraleloj sudaj kaj 78a kaj 79a meridianoj okcidentaj.

Historio
--------

Ekonomio
--------

Ĉefaj ekonomiaj resursoj estas produktado de kafo, rizo, fruktojn, ligno kaj brutobredado de cebuoj.

Politika divido
---------------

Demografio
----------

Kulturo kaj folkloro
--------------------

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Departemento Amazonio (Peruo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Amazonia oficiala retejo Arkivigite je 2003-08-02 per la retarkivo Wayback Machine
* Peru Info: Amazonio Arkivigite je 2005-03-06 per la retarkivo Wayback Machine
* Ĉaĉapojas mapo Arkivigite je 2004-10-28 per la retarkivo Wayback Machine

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rDepartementoj de Peruo |
| --- |
| Amazonas | Áncash | Apurímac | Arequipa | Ayacucho | Cajamarca | Callao | Cusco | Huancavelica | Huánuco | Ica | Junín | La Libertad | Lambayeque | Lima | Loreto | Madre de Dios | Moquegua | Pasco | Piura | Puno | San Martín | Tacna | Tumbes | Ucayali | Flago de Peru |
| 
La perua Provinco de Limo ne apartenas al iu ajn regiono. |

 |
**1919: Crónica del alba** (1919: Kroniko de taĝiĝo) estas hispana filmo de 1983 reĝisorita de Antonio José Betancor. Ĝi estas bazita en duonbiografia novelo de la naŭ eroj de la sagao *Crónica del alba*, de Ramón J. Sender. La antaŭan jaron oni faris unuan filmon pri alia ero de la sagao titolita *Crónica del alba. Valentina* (1982).

Intrigo
-------

**Averto: *La teksto, kiu sekvas, malkaŝas detalojn pri la intrigo de la rakonto.***

Zaragozo, 1919. Kie kaj kiam okazas unu el la plej gravaj anarkiistaj insurekcioj de la epoko, nome la ribelo de la kazerno de Palafox. José Garcés (Micky Molina) estas adoleskulo 15-jaraĝa kiu vivas en tiu tumulta situacio. Denaske eta burĝo, li sentas simpation por la revoluciuloj kaj precize por anarkiisto, kiu vendas librojn kaj gazetojn en surstrata budo. José (Pepe) laboras kiel helpanto en urba apoteko. Tie li konas Isabelita (Cristina Marsillach), samaĝulino, duonfilino de mistera revoluciulo, kiu laboras kiel servistino. La junulino havas klarajn planojn pri sia vivo; ne volas, ke iu estu ŝia posedanto kaj ankaŭ ne volas iĝis prostitutino en Barcelono, kiel multaj sametosulinoj. Tial ŝi volas rilati kun José, ĉar ŝi vidas en li eblon fuĝi de trista ekzistado. Tamen, José renkontiĝas ankaŭ kun Valentina, lia iama infana unua amo, kiu nun estas bela junulino, kiu estante de riĉa kaj burĝa familio, povus solvi liajn ekonomiajn problemojn. La juna Garcés devos elekti kun kiu li vivos. 

**Averto: *Malkaŝado de la intrigo de la rakonto ĉi tie finiĝas.***

Geaktoraro kaj roluloj
----------------------

* Miguel Molina ... José Garcés, Pepe
* Cristina Marsillach ... Isabel
* Walter Vidarte ... Anarkiisto
* Saturno Cerra ... Don José, patro de Pepe
* Concha Leza ... Doña Luisa, patrino de Pepe
* Alfred Lucchetti ... Don Arturo, patro de Valentina
* Fernando Sancho ... Don Hermógenes
* José Antonio Correa
* Marisa de Leza ... Doña Julia, patrino de Valentina
* Concha Hidalgo ... Onklino Ignacia
* Emma Suárez ... Valentina
* Juan José Otegui ... Sro. Villanueva, apotekisto
* Rosa Fontana ... Srino. Villanueva

  

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Crónica del alba. Valentina en la hispana Vikipedio.*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 841500
 |
**ZHOU Guangzhao** (周光召 ; Zhōu Guāngzhāo ; naskiĝis la 15-an de majo 1929 en Ĉangŝa) estas ĉina fizikisto, li estis prezidento de la Ĉina Akademio de Sciencoj de 1987 ĝis 1997.

Komenca vivo kaj eduko
----------------------

Zhou Guangzhao naskiĝis en 1929 en Ĉangŝa, ĉefurbo de la provinco Hunano, kvina infano de la civila inĝeniero *Zhou Fengjiu* kaj juna frato de la biokemiisto kaj genetikisto Zhou Guangyu.

De 1946 ĝis 1951 li lernis en la departemento de Fiziko de la Universitato Tsinghua (ĉine : 清华大学, *Qīnghuá Dàxué*), kie li ricevis sian diplomon. Poste li lernis teorian fizikon dum tri jaroj ĉe la Pekina Universitato ; li restis en tiu universitato post esti plenuminta sian Ph. D. En 1957 li estis sendita en Sovetunion fare de la Ĉina Instituto de Esploro pri Nuklea Energio por labori ĉe la Kuna Instituto por Atomfizika Esploro de Dubna.

Kariero
-------

Zhou Guangzhao reiris en Ĉinion en 1960, kie li laboris por la Ĉina Programo pri Nukleaj Armiloj, kontribuante al la disvolvo de unua ĉina atombombo. Fine li fariĝis prezidento de la Ĉina Programo pri Nukleaj Armiloj. Li estis elektita al la Ĉina Akademio de Sciencoj kaj pli malfrue fariĝis Vic-Prezidento (1984 – 1987) kaj Prezidento (1987 – 1997) de ĉi tiu akademio.

La teoria laboro de Zhou Guangzhao centriĝis sur la partikla fiziko. Li estas kreditita de la malkovro de la "PKAK" : Parta Konserviĝo de la Aksa Kurento (konata sub la angla akronimo *PCAC*), grava paŝo al la kompreno pri la rompo de simetrio.

Li unue vizitis Usonon en 1979. En la 1980-aj jaroj, li pasis tempon kiel invitata esploristo ĉe la Virginia Tek kaj ĉe la CERN en Svislando. Li estis elektita al la Usona Nacia Akademio de Sciencoj en 1987.

La asteroido 3462 Zhouguangzhao (malkovrita elde Purpura Monto) estis nomita en lia honoro.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  *Fundamental Forces of Nature: The Story of Gauge Fields* de Kerson Huang (angle)
2. ↑  La asteroido (3462) Zhouguangzhao, slipo de *IAU - Minor Planet Center* (angle)

Eksteraj ligiloj
----------------

* angle Zhou Guangzhao, profesoro ĉe la Instituto de Teoria Fiziko de la Ĉina Akademio de Scienco Arkivigite je 2012-10-01 per la retarkivo Wayback Machine
* angle ZHOU Guangzhao Doktor pri Scienco *honoris causa* ĉe la Universitato de Honkongo
* angle Biografio de Zhou Guangzhao ĉe *China Vitae* Arkivigite je 2016-11-04 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 572523
* GND: 174025750
* LCCN: n85114391
* VIAF: 53120466 205239913, 53120466
* ISNI: 0000000063652138
* SUDOC: 13979591X
* NLA: 36636272
 |
Kapelo Bardi, Florenco, alegorio de la Ĉasteco (Giotto).
La **voto de ĉasteco** estas, en la Katolika Eklezio, la vola elekto de ĉasta stato, konfermita per religia voto al Dio konserviĝi en tiu stato laŭlonge de la tuta vivo kiel ilo de sia evangelia perfektiĝo kaj de spiritaj patriĝo kaj patriniĝo; inter la tri evangeliaj konsiloj tiu ĉi estas la precipa.

Ĝi ne estas konfuzebla kun la fraŭleco promesita de diakonoj kaj pastroj antaŭ la ordiniĝo,kvankam temas pri la sama objekto.

La voto de ĉasteco estas propra de Instituto de konsekrita vivo kaj estas mense kaj kore transformita al rezigno de la seksaj rilatoj por konservi liberon kaj orientadon al la aferoj de la disvastigo de la ĉiela regno.

Kutime kiu ligiĝas per la ĉastecvoto tion faras ankaŭ rilate la voton de malriĉeco kaj voton de obeo.

Historio pri la voto de ĉasteco
-------------------------------

La vola aliĝo al tiu voto devenas el la imitado de la sinteno de Jesuo Kristo kiu, laŭ la biblia rekonstruo, vivis tian vivon por esti la amanto kaj servisto de ĉiuj homaj estuloj.

Ekde la unua disvastiĝo de kristanismo viroj kaj virinoj elektis tiun staton por pli facile atingi la celon ami kaj servi al Dio kaj al la fratoj de la Eklezio kaj de la mondo. Baldaŭ aperis ermitoj kaj monaĥoj kaj monaĥinoj praktikantaj ĉastecon- kaj- en moderna epoko- fratuloj kaj fratinoj kaj en, kaj ekstere, institutoj de konsekrita vivo. Oni vidu fraŭlecon kaj religiulojn.

Premisoj por la sukceso de la voto de ĉasteco
---------------------------------------------

Religaj esploristoj pri la homa psikologio konvenas en la konstato ke tiu voto postulas, krom mensa kaj kora orientiĝo al Dio, ankaŭ plenan regon super siaj sensoj kaj instinktaj impulsoj akireblaj pere de preĝo kaj asketeco. Tiu stato estas aprezata ĉe preskaŭ ĉiuj kristanaj Eklezioj, kaj fakte praktikata, krom en la Katolika Eklezio, en la orientaj katolikaj Eklezioj kaj en la Ortodoksa eklezio.

Sankta Tomaso de Akvino, taksata la plej granda mezepoka katolika teologo, estas honorita per la mistika ĉateca zono (pentraĵo de Diego Velazquez).

Voto aŭ praktiko de ĉasteco en aliaj religioj kaj kulturoj
----------------------------------------------------------

Vidu,ekzemple, en Budhismo, orientaj kulturoj...

Vidu ankaŭ
----------

* Religia voto
* Tentoj de Jesuo
* Instituto de konsekrita vivo
* Evangeliaj konsiloj
* Voto de malriĉeco
* Voto de obeo
***Code inconnu: Récit incomplet de divers voyages*** (Nekonata kodo: nekompleta rakonto de diversaj veturoj) estas filmo reĝisorita de Michael Haneke de la jaro 2000. Plimulto de la historio okazas en Parizo, Francio, kie la vivoj de kelkaj roluloj interplektiĝas. *Code inconnu* estas komponita de neeldonitaj longaj filmeroj filmitaj en reala tempo, interrompitaj nur kiam la perspektivo ene de sceno ŝanĝiĝas el tiu de unu rolulo al tiu de alia meze de la agado. Speciala eldono de la filmo estis publikigita per Blu-radia disko en 2015 fare de *The Criterion Collection*. La filmo estas inspirita per la vivo de la franca romanisto kaj militĵurnalisto Olivier Weber.

*Code inconnu* estas kunproduktoraĵo inter Francio, Germanio kaj Rumanio.

Intrigo
-------

**Averto: *La teksto, kiu sekvas, malkaŝas detalojn pri la intrigo de la rakonto.***

Parizo, fino de la 1990-aj jaroj. Elirante el sia hejmo, Anne, juna aktorino, renkontiĝas kun Jean, frato de sia koramiko, Georges. Tiu lasta, reporter-fotografo, forestas ofte, kaj nun laboras en Kosovo. Li ne deziris relabori la familian bienon kaj venis, senpense, al la ĉefurbo. Jean ricevas el Anne ŝlosilon de ŝia hejmo kaj forĵetas rubaĵon al rumana almozulino sidanta ĉe stratangulo. La virino gapas kaj preterpasanto, Amadou, alparolas la junulon postulante ekskuzon. La diskuto rapide malboniĝas, ĝis interveno de la polico, kiu liberigas Jean, arestas Amadou kaj portas la almozulinon al flughaveno por deporto. Amadou estas liberigita, kaj venas al rendevuo, sed en la saman restoracion venas Anne kaj rakontas al siaj amiko, ket Amadou atakis Jean sentiale. Amadou videblas poste kiel estro en grupa tamburado. Anne provludas por diversaj filmoj. Ŝi fakte aktoras por scenoj kaj de teroro kaj de humoro kiuj svagas la apartigon inter realo kaj fikcio. 

**Averto: *Malkaŝado de la intrigo de la rakonto ĉi tie finiĝas.***

Geaktoraro kaj roluloj
----------------------

* Juliette Binoche - Anne Laurent
* Thierry Neuvic - Georges
* Josef Bierbichler - Farmisto
* Alexandre Hamidi - Jean
* Maimouna Hélène Diarra - Aminate
* Ona Lu Yenke - Amadou
* Didier Flamand - Direktoro
* Djibril Kouyaté - Patro
* Marc Duret - Policano
* Luminița Gheorghiu - Maria
* Crenguta Hariton - Irina
* Aïssa Maïga - Nigrulino kun blonda hararo

Referencoj
----------

Bibliografio
------------

Eksteraj ligiloj
----------------

* en IMDb

  

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Code Unknown en la angla Vikipedio.*
***El año de las luces*** (La jaro de la lumoj, reference al vekiĝo) estas hispana filmo reĝisorita de Fernando Trueba en 1986.

Intrigo
-------

**Averto: *La teksto, kiu sekvas, malkaŝas detalojn pri la intrigo de la rakonto.***

Printempe 1940, tuj post la Hispana Enlanda Milito, Manolo (Jorge Sanz), dekses-jarulo, kaj lia frato Jesús, ok-jarulo, estas portitaj de la plej aĝa frato, oficiro Pepe, al rura preventorio de Sierra de Gata, estrita de membroj de Falango kaj de ties ina filio *Sección Femenina*. 

Manolo estas la nura adoleskulo, dum la ceteraj malsanuloj estas infanoj. Li vekiĝas al seksa entuziasmo sed li trovas respondon nek en instruistino Vicenta nek en servistino Paquita, dum nur la direktorino sekse memsubpremita, nome Irene, interesiĝas. Manolo protestas pro sia inkludo en la agado de la infanoj, ĝis oni akceptas, ke li studu memstare. Emilio, liberpensulo kaj pedelo de la sanatorio, gvidas lin en legado de Montaigne, Balzac kaj Flaubert.

Manolo tuj enamiĝas de la sukcedantino de Vicenta, María Jesús (Maribel Verdú), samaĝa junulino, kaj ili ekrilatas amafere kaj sekse. La direktorino Irene malkovras tion kaj resendas María Jesús kun ŝia onklo, la loka pastro (José Sazatornil) fakte lia patro, dum ankaŭ la aĝa frato de Manolo, Pepe, revenas por forporti forpelitan kun la cetero de la familio kaj tial la junaj amantoj apartiĝas porĉiame tuj post sia vekiĝo al amo, al sekso kaj al la vivo. 

**Averto: *Malkaŝado de la intrigo de la rakonto ĉi tie finiĝas.***

Geaktoroj kaj roloj
-------------------

* Jorge Sanz kiel Manolo
* Maribel Verdú kiel María Jesús
* Verónica Forqué kiel Irene, la direktorino
* Manuel Alexandre kiel Emilio, la liberpensula pedelo
* Rafaela Aparicio kiel Rafaela
* Santiago Ramos kiel Pepe, la aĝa frato
* Chus Lampreave kiel Doña Tránsito
* Lucas Martín kiel Jesús
* José Sazatornil kiel Don Teodulo, la pastro
* Violeta Cela kiel Vicenta
* Diana Peñalver kiel Paquita


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 803592
 |
***El sueño de Tánger*** (Tanĝera revo) estas hispana filmo de 1991 reĝisorita de Ricardo Franco kun ĉefaktoroj Fabio Testi kaj Maribel Verdú.

Kvankam ĝi premieris en kinejoj en 1991, la filmo estis farita en 1985, kaj la prokraston okazigis diversaj financaj kaj ekonomiaj problemoj.

Intrigo
-------

**Averto: *La teksto, kiu sekvas, malkaŝas detalojn pri la intrigo de la rakonto.***

Carlos, Daniel kaj Luis, tri amikoj kiu veturas en Afrikon, alvenas al Tanĝero kaj komentas siajn lastajn jarojn. Carlos, deprimita pro la memortigo de sia edzino, vivas enfermita en sia trinkejo, dum Luis iĝis policestro kaj Daniel estas lerta kontrabandisto. Inter ambaŭ eksplodas logika kontraŭstaro, en kiu arbitras Carlos kiu malhelpas pli fortan kverelon. La situacio ankoraŭ komplikiĝas plie kiam Carlos ekkonas 15-jaran junulinon de kiu li enamiĝas, nesciante ŝian rilaton kun la plej pova terposedanto de la komarko, kiu krome estas armiltrafikanto.

**Averto: *Malkaŝado de la intrigo de la rakonto ĉi tie finiĝas.***

Geaktoraro kaj roluloj
----------------------

* Fabio Testi kiel Carlos.
* Maribel Verdú kiel Viernes.
* Pastora Vega kiel Rosa.
* Joaquín Hinojosa kiel Luis.

Referencoj
----------

1. ↑  «El sueño de Tánger». Cine Ibérico. Konsultita la 1an de oktobro 2019.
2. ↑   Muñoz, Diego (24a de majo 1991). «Se estrena 'El sueño de Tánger', la película más 'maldita' de Ricardo Franco». El País. Konsultita la 1an de oktobro 2019.

  

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo El sueño de Tánger en la hispana Vikipedio.*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 838320
 |
**Ziliz** estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Borsod-Abaúj-Zemplén, en Distrikto Edelény. La loknomo estas hungara formo de blanka oficina alteo, latine (Althaea officinalis). Dum la historio sur la apudaj kampoj kreskis multe da alteoj.

Blanka oficina alteo, pri kiu nomiĝis Ziliz

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 9  km²
* Alto super marnivelo: 132 m
* Koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 48.2515/20.7914
* Loĝantaro: 410
* Poŝtkodo: 3794
* Telefonprefikso: 46

Situo
-----

La vilaĝo situas en valo de rojo, komencee de longa sakovojo. La plej proksima fervoja linio troviĝas 2, Miskolc 15 km-ojn.

Historio
--------

La unua mencio devenis el 1267 laŭ la tiama ortografio *"Selyz"*. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, lernejo, biblioteko, interretejo, migra poŝto.

Vidindaĵoj
----------

* romkatolika klasikisma preĝejo de 1839
* kalvinana preĝejo (origine abatejo
* kverko supozeble havanta 1000 jarojn

Fontoj
------

* hungara kaj germana Vikipedioj
* Földrajzi Világatlasz, Budapest, 1992
* www.gyaloglo.hu
* www.olh.hu

* Kategorio Ziliz en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La strateto
***La strateto*** (nederlande: Het straatje) estas pentraĵo de la nederlanda majstro Johannes Vermeer. La pentraĵo estas ankaŭ konata kiel ***Vidaĵo de domoj en Delft***. Ĝi estas unu el la du konataj urbovidaĵoj de Vermeer. 

La pentraĵo figuras vidaĵon de strateto kun partoj de domoj en Delft. La ordinara vivo kio estas prezentata sur tiu pentraĵo, apartenas al tuta alia temo ol la antaŭaj bibliaj kaj mitologiaj verkoj de Vermeer. Johannes Vermeer pentris ĝin eble ĉirkaŭ la jaro 1658. Ĝi estas el olefarbo sur tolo kaj la dimensioj estas 54,3 x 44 centimetoj. La dikeco estas naŭ centimetoj. La strateo pendas ekde la 1920-aj jaroj en la Rijksmuseum Amsterdam.

En la mezo de la van het pentraĵo videblas brosdefluilo, kio indikas ke la domoj situis tuj apud kanalo.

Referencoj
----------

1. ↑  Eindelijk gevonden: de precieze locatie van Vermeers 'straatje', *NRC Handelsblad*, 19 november 2015

Vidu ankaŭ
----------

* Johannes Vermeer
* Junulino kun perla orelringo

* Kategorio La strateto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 697863
* GND: 7685249-0
* LCCN: no2009205942
* VIAF: 180125787
* SUDOC: 139604030
 |
La **distrikto Gisborne** (maorie *Te Tai Rāwhiti*) estas loka konsilia regiono en nord-orienta Nov-Zelando, regata laŭ la distrikta konsilio Gisborne. La alternativa nomo estas **regiono Gisborne**, nomita laŭ ĝia plej granda urbo, Gisborne. Ĝi estis ofte konata kiel la *orienta marbordo*. La regiono enhavas la Orientan Kabon kaj golfon Povrecan. Ĝi limas kun montaro okcidente, malebena kamparo sude, kaj la Pacifiko oriente. La maori-lingva nomo, Te Tai Rāwhiti, signifas sunleviĝan marbordon, spegulante ke ĝi estas la unua parto de ĉeftera Novzelando el kie la sunleviĝado estas videbla.

Dum la 19a jarcento, la landparto estis konata kiel Tūranga, sed tiam kiam la urbo mem estis konstruiĝonta, oni ŝanĝis la nomon al Gisborne, laŭ William Gisborne (la kolonia sekretario de Novzelando 1869-1872), kaj provu eviti konfuzon kun la urbo Tauranga en la Golfo de Abundeco.

Geografio
---------

Tiu regiono estas en nordorienta angulo de la Norda Insulo. Ĝi etendas suden el la montetaro Wharerata, kiu apartigas ĝin al distrikto Wairoa en regiono Hawke's Bay, kaj norden al Pinto Lottin. La okcidenta limo transiras montaron Raukumara, kiu apartigas ĝin el distrikto Opotiki. Sud-okcidenten, la limo transiras la okcidentan randon de Nacia Parko Urewera.

La regiono estas maldense loĝata kaj izolita, kun setlejetoj ĉe golfetoj sur la orienta marbordo, ekzemple golfo Tokomaru kaj golfo Tolaga. Estas 48 900 loĝantoj (junio 2018), kaj tri kvaronoj (37 200) loĝas en la urbo Gisborne. De la ceteraj urbetoj, neniu enhavas pli ol 1000 homoj.

Interne, malproksime al la marbordo, la tero estas monteta, arbara. Spino de krestoj regas la region-centron, inkluzive la 1752metra monto Hikurangi en valo Waiapu en la nord-orienta parto. Monto Hikurangi estas la kvina plej alta monto en la Norda Insulo, kaj la plej alta de tiuj kiuj estas ne-vulkanaj montoj. Ĝi estas konsiderata kiel sankta monto en maoria kulturo.

La popolo de la regiono enhavas pli altan proporcion de la nacia averaĝo de maoriaj homoj, kun parte pli ol 50%, kaj daŭriĝas ligojn kun kaj maoriaj tradicioj kaj strukturo de Iwi kaj Marae. Precipe, la iwi de la regiono estas la Ngāti Porou, la Rongowhakaata, la Ngai Tamanuhiri, kaj la Te Aitanga a Mahaki.

Registaro
---------

La konsilio Gisborne distrikta estas unueca aŭtoritato, ĝi agas funkciojn de konsilio regiona kaj aŭtoritato teritoria (distrikto aŭ urbo). La areo regatas per la konsilio kiu regas kaj la distrikton Gisborne kaj la regionon Gisborne. Kreita en la jaro 1989, ĝi estis la unua unueca aŭtoritato ĝis la kreado de tri aliaj en la jaro 1992.

Referencoj
----------

1. ↑  Monty Soutar, 'East Coast region - Overview', Te Ara - the Encyclopedia of New Zealand,  (alirita la 11an de februaro 2020)
2. ↑  Cowan, James (1926). *The Māoris in the Great War*. pp. 179–80
3. ↑  "Subnational Population Estimates: At 30 June 2019". Statistics New Zealand. 22 October 2019. For urban areas, "Subnational population estimates (UA, AU), by age and sex, at 30 June 1996, 2001, 2006-18 (2017 boundaries)". Statistics New Zealand. 23a de oktobro 2018.

* Kategorio Gisborne Regiono en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
*vidu ankaŭ Zima (rivero)*


---

**Zima** (ruse *Зима*) estas urbo en Irkutska provinco en Rusio. En la rusa la nomo de la urbo signifas "vintro", malgraŭ ke la urbo estas malgranda, pro ĝia kurioza nomo kaj ĝia situo ĉe la Transsiberia fervojo ĉiuj rusianoj scias pri ĝia ekzisto.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 25420.

La urbo estis fondita en jaro 1743.

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1922.

La urbo antaŭe estis nomita kiel:

* Staraja Zima (Старая Зима).

La interurba telefona kodo estas 39514, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

Diferenco de la loka kaj moskva tempoj estas 5 horoj (en jaro 2005).

Geografiaj koordinatoj de la urbo estas 53° 55′ N 102° 03′ O﻿ / ﻿53.917 °N, 102.050 °O﻿ / 53.917; 102.050 (mapo)Koordinatoj: 53° 55′ N 102° 03′ O﻿ / ﻿53.917 °N, 102.050 °O﻿ / 53.917; 102.050 (mapo).

La urbo estas ĉe rivero Oka (*Ока*) (kiu enfluas riveron Angara (*Ангара*)), apud enefluo en ĝin de rivero Zima (*Зима*).

En la urbo estas fervoja stacio Zima (Зима) (malfermita en 1899).

En jaro 1959 la urbo havis 38,5 mil loĝantojn.

En jaro 2002 la urbo havis 34,9 mil loĝantojn.
Laniakeo kaj najbaro
Limoj de Laniakeo
**Laniakeo** el la havaja *Laniākea* (nemezurebla aŭ grandega ĉielo) estas la galaksiamasego, al kiu apartenas la Lakta Vojo kaj ĉirkaŭ 100 000 aliaj najbaraj galaksioj. Laniakeo havas la larĝecon de ĉirkaŭ 520 milionoj da lumjaroj. Ĉi tiu galaksiamasego estis difinita kaj trovita en 2014 fare de teamo de la Universitato de Havajo gvidata de Brent Tully, kiu prezentis novan manieron difini galaksiamasegojn bazitajn sur la radia rapideco de galaksioj.

Havaja nomo
-----------

Laniakeo devenas de la havaja *Laniākea* kiu signifas nemezurebla aŭ grandega ĉielo. La havaja vorto "lani" signifas "ĉielo" kaj "ākea" signifas "vasta" aŭ "nemezurebla". La nomo estis elektita honore al polineziaj navigistoj, kiuj uzis sciojn pri la ĉielo por esplori la Pacifikan Oceanon.

Referencoj
----------

1. ↑  (de) *Lage der Milchstraße im Universum korrigiert: Unser wunderbarer Sternenhaufen,* En: Spiegel Online, la 3-an de septembro 2014
2. ↑  (de) *Kosmologie: Gestatten: Der Superhaufen Laniakea,* En: Spektrum.de, la 3-an de september 2014.
3. ↑  (en) R. Brent Tully, Hélène Courtois, Yehuda Hoffman, Daniel Pomarède: *The Laniakea supercluster of galaxies*, en: Nature, Vol. 513, n-ro. 7516, la 4-an de septembro 2014, paĝoj 71–73, doi:10.1038/nature13674
4. ↑  (en) "*Newly identified galactic supercluster is home to the Milky Way*", National Radio Astronomy Observatory. ScienceDaily. la 3-an de septembro 2014.

Ekstera ligilo
--------------

* (en) *Nature Video – Laniakea: Our home supercluster*, Youtube
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

 
 **"Historio por Malfermi Estontecon"** estas libro pri Historio de orienta Azio dum la unua duono de la 20-a jarcento. La Dua Mondmilito kaj rilatoj inter Japanio, Ĉinio kaj Koreio, estas la ĉefa temo de tiu-ĉi libro. La libro prezentas la tragikajn eventojn de la unua duono de la dudeka jarcento en tiu parto de orienta Azio, kaj ĝia titolo elokvente prezentas la fakton, ke nur post agnosko de ĉiuj fiagoj oni povas kontrui pacan estontecon.

### Esperanto-versio

La libro estas verkita de historiistoj de Japanio, Koreio kaj Ĉinio kaj 3 samaj libroj aperis en 2005 en la japana, korea kaj ĉina lingvoj. Tiam Lee Chong-Yeong, korea esperantisto kaj eks-prezidanto de UEA, organizis la tradukadon al Esperanto disdonante la ĉapitrojn al diversaj personoj, "44 pacamaj esperantistoj" (citaĵo el la antaŭparolo de la esperanta versio) cele al tradukado. La libro entenas multajn bildojn, personajn rakontojn, raportojn pri travivaĵoj, kun precizaj fontindikoj. Ĝi ampleksas 248 paĝojn kaj estis eldonita de la Fremdlingva Eldonejo (Pekino). La libro en sia esperanta traduko estis aĉetebla dum la Universala Kongreso en Jokohamo en la jaro 2007.

Vidu ankaŭ
----------

Historio de Japanio

Historio de Koreio

Historio de Ĉinio

Eksteraj ligiloj
----------------

* Recenzo pri la libro fare de Stanislav Belov, *Goodreads*, la 13-an de majo 2020.
* Parta videbligo (sen konto) de la verko sur SRIBD

Ligilo al PDF (147 MB) de la libro *Historio por Malfermi Estontecon - Moderna Historio de Ĉinio, Japanio kaj Koreio* (2007)

Referencoj
----------

1. ↑  *UEA esprimis sin okaze de la 75-a datreveno de la nukleaj atakoj sur Japanio Arkivigite je 2020-10-19 per la retarkivo Wayback Machine*, Informilo de la oficejo de Universala Esperanto-Asocio por rilatoj kun Unuiĝintaj Nacioj, Numero 48, septembro-oktobro 2020

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 504783
 |
PapoPapo

**Johano la 21-a**, naskita ĉ. 1210 en Lisbono kiel **Pedro Julião**, mortinta la 20-an de majo 1277 en Viterbo, estis la 187-a papo de la katolika eklezio. Li oficis nur ok monatojn. Lia tombo estas en la katedralo de Viterbo.

Pro sia iberia deveno li ricevis la nomon *Petrus Hispanus* (latine) aŭ *Pietro Ispano*. Li studis en la episkopa lernejo en Lisbono kaj poste medicinon kaj teologion en la universitato de Parizo (laŭ kelkaj: de Montpellier). Precipaj fakoj liaj estis dialektiko, logiko kaj la fiziko kaj metafiziko laŭ Aristotelo.

Post sia magistriĝo en 1245 li iris al Sieno por instrui medicinon ĉe la tiea universitato. Li tie verkis *Summulae Logicales*. Lia verko dum pli ol tri jarcentoj estis grava konsultaĵo pri la aristotela logiko. Julião restis en Sieno ĝis 1250.

En 1273 li iĝis arkiespiskopo de Braga. Ankoraŭ samjare Gregorio la 10-a nomumis lin kardinalo de Frascati. Post la morto de papo Adriano la 5-a en 1276 li estis elektita papo je la 15-a de septembro. Kvin tagojn poste li estis konsekrita kaj ekoficis.

Ok monatojn poste li mortis pro akcidento en la papa palaco en Viterbo: La plafono de lia studejo falis sur lin.

La nomo
-------

Julião elektis la papan nomon "Johano". La antaŭa papo tiunoma estis Johano la 19-a (kiu mem nomis sin "la 18-a"), kaj neniam ekzistis iu papo Johano la 20-a. Pri la kialo de tiu numerado ekzistas diversaj versioj, sed esence ĝi devenas de tio, ke iutempe oni duoble kalkulis Johanon la 14-an. Por eviti konfuzon Julião preferis transsalti unu numeron.

Referencoj
----------

1. ↑  John N. D. Kelly, Grande Dizionario illustrato dei Papi, Ed. PIEMME, Casale Monferrato, 1989 ISBN 88-384-1326-6, p. 510

* Kategorio Johano la 21-a en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 307060
* GND: 118557904
* LCCN: n86820241
* VIAF: 308696533
* ISNI: 0000000440353601
* LIBRIS: 289263
* SUDOC: 070992134
* BNF: 12179903r
* NLA: 35765493
* BIBSYS: 90581090
* NKC: jo2004220565 mzk2003200409, jo2004220565
* ICCU: CFIV080419
* BNE: XX964690
 |
La arabaj (Al-Waha, Usono) kaj japanoj (Mori ne Ike, Usono) de Concordia Language Villages efektivigas kulturan interŝanĝoprogramon, en kiu la arabaj vilaĝanoj lernas la japanan kaj iom da kaligrafio per japana lingva mergo.
**Lingva mergo** estas metodo de instruado de dua lingvo en kiu la dua lingvo de la lernantoj (L2) estas la medio de klasĉambra instruado. Per tiu metodo, la lernantoj studas lernejajn temojn, kiel matematiko, scienco, kaj sociaj studoj, en sia L2. La ĉefa celo de ĉi tiu metodo estas progresigi dulingvecon, en aliaj vortoj, disvolvi la komunikan kompetentecon aŭ lingvan kapablecon de la lernantoj en ilia L2 krom ilia unua aŭ gepatra lingvo (L1). Pliaj celoj estas la kognitivaj avantaĝoj de dulingveco.

Lingva merga instruo estis inventita en Kanado dum 1960-aj jaroj.

La studentoj, konforme al specifa eduka projekto, estas do 'mergitaj' en la L2 kaj uzas ĝin por lerni la sciencojn, historion, geografion kaj / aŭ aliajn temojn, kaj sekvi eĉ interdisciplinajn instruajn vojojn.

CLIL - Integrita lernado de lingvoj kaj fakaj enhavoj>
------------------------------------------------------

La termino *CLIL* ( *Enhavo kaj Lingva Integrita Lernado* aŭ "Integrita Lernado de Lingvo kaj Enhavo"), kreita en 1994, ne estas vere sinonima al 'lingva mergo' - kiel en la kazo de lernejoj kiuj elektas dulingvan instruadon.

Fakte, *CLIL* estas lingva lernometodiko, en kiu oni kreskigas la lingvan enhavon pere de instruado de unu aŭ pli da fakoj en L2, per novigaj instrumetodoj. Ĉi tiuj metodoj postulas de la gelernantoj esti aktoroj en la konstruado de siaj scioj : la asimilado de la (inter)faka enhavo fariĝas la ĉefa celo. La akiro de pli grandaj komunikaj kapabloj en L2, aliflanke, estas ĝia konsekvenco.

Kreita en 1994 fare de David Marsh kaj Anne Maljers, la termino *CLIL*  estas sinonimo de *Lingvo-mergo* enkondukita - laŭ la volo de ĝiaj kreintoj - kiel multmaniere uzebla termino por inkluzivi diversajn lernajn spertojn kaj metodaron en vehikla lingvo (lingvafrankao). La termino, plejparte uzata en Italio kaj en iuj eŭropaj landoj, ankaŭ ofte estas uzata en iuj dokumentoj de la Eŭropa Unio por indiki 'plonĝajn spertojn' aŭ rektvoje, iom simila al cheh-kursoj en Esperanto.

Laŭ la kreintoj, la termino *CLIL* eĉ povus reprezenti platformon por noviga metodologia alproksimiĝo, kie la konstruado de lingvaj kaj komunikadaj kapabloj samtempe akompanas la evoluon kaj akiron de fakaj konoj.

La CLIL uzas la metodajn principojn venintaj el la esploroj pri lingva mergo kaj, ĝenerale, la instruado en komunika lingvo kiuj rilatas al :

* fido je la komunika aliro kaj je la kapablo de interkultura konscio;
* la uzeblo de lingvaj kapabloj akiritaj dum aktivecoj en la ĉiutaga vivo;
* moviĝeblo en edukado kaj laboro;
* stimulaj kaj novigaj lernaj kuntekstoj.

Referencoj
----------

1. ↑  CLIL

* Tiu ĉi artikolo estas parta traduko de la samtema artikolo en la itala vikipedio je la 18-a de majo 2019.
dekstra
**Zipo** aŭ **fulmofermilo** estas vesta fermilo, konsistanta el du rubandoj provizitaj per vico da metalaj dentoj kaj endentiĝantaj aŭ malendentiĝantaj unu en la alian per la interŝovo de movpeco (PIV).

Nun la dentoj estas produktataj ankaŭ el plasto.

Zipo ebligas komfortan kaj rapidan fermon de fermeblaj vestopartoj, kie oni tradicie uzis butonojn. Sed problemo ekestas, kiam iu el la dentoj elrompiĝas kaj la zipon ne eblas fermi aŭ malfermi (malagrabla ĉefe ĉe pantalonfendo).

Origino: En la Monda Foiro "Kolumbia Ekspozicio", okazinta en Ĉikago, (Usono), en 1893, Whitcomb L. Judson prezentis unuafoje sistemon por fermo, konsistanta el du ĉenoj de agrafoj kiuj unuiĝis kiam oni tiris movpecon. Poste tiu sistemo estis plure modifita: en Usono fare de la svedo Gideon Sundback kaj en Eŭropo fare de la danino Catharina Kuhn-Moss.

Vidu ankaŭ
----------

* Lapfermilo
* Dezipa pantalono

* Zipo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Zipo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**GÖRÖG Zita** [Gorog ZIta] (naskiĝis la 27-an de septembro,1979 en Nagybátony, Hungario) estas hungara modelo, televida reprezentisto, spektakla gvidanto, aktorino.

Ŝi lernis dramon en Gramatika Lernejo Bródy Imre en Budapeŝto. Ŝi eklaboris kiel modelulino jam en aĝo de 18 ĉe mod-ŝoo de Agnes B. en Parizo kun Laetitia Casta. Ŝi laboris en 24 landoj kiel modelo, inter ili unu jaron en Usono, unu en Italio kaj duonjaron en Francio. Kiel modelo, ŝi laboris por Mont Blanc, Benetton, Vodafone, Nivea, Coppertone kaj Nissan. Ŝi donis modelon por Playboy, Cosmopolitan, Perfect 10, Elle, FHM, Anna, Brigitte, Glamour, kaj Vogue.

Ŝi estas gvidanto de televidaj spektakloj *Cinematrix*, kaj *Megasztár*, la tre populara hungara kantist(talent)-serĉa spektaklo (karaoke-ŝoo). Ŝi ludetis en filmoj *Den Of Lions*, *Café In The Sky*, kaj en hungaraj filmoj *Pesti Harlem*, *Fej vagy írás* kaj *Az illúzió csapdájában*.

Ŝi estas plej konata en Usono pro sia eta apero en la filmo Underworld kiel vampiro *Amelia* kaj *Underworld:Evolution*.

Eksteraj ligiloj
----------------

* hungare Arkivigite je 2006-02-16 per la retarkivo Wayback Machine
* hungare
* angle
* neociala paĝo kun fotoj


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 97159
* MBA: 3cb01cda-8ceb-438f-a5a2-9cf1578b7673
 |
**Isaac BARROW** (Oktobro 1630 – 4a Majo 1677) estis angla teologo, kaj matematikisto kiu ĝenerale estas konata pro sia frua rolo en la atingo de la infinitezima kalkulo; pli precize por la malkovro de la fundamenta teoremo de kalkulo. Lia verko centriĝis al la trajtoj de la tangento; Barrow estis la unua kiu kalkulis la tangentojn de la kappa kurbo. Isaac Newton estis disĉiplo de Barrow, kaj estis Newton kiu sukcesis disvolvigi kalkulon en moderna formo. La luna kratero Barrow ricevis nomon laŭ li.

Biografio
---------

Barrow naskiĝis en Londono. Li estis la filo de Thomas Barrow, nome linokomercisto. En 1624, Thomas edziĝis al Ann, filino de William Buggin el North Cray, Kent, kaj ties unika (almenaŭ survivanta) filo Isaac naskiĝis en 1630. La edzino (patrino) mortiĝis ĉirkaŭ 1634, tio estas kiam Isaac estis 10jaraĝa kaj la patro reedziĝis kaj havis filinon. Isaac edukiĝis ĉe la avo kaj poste en diversaj lernejoj (ŝajne dekomence kun problemoj) ĝis Trinity College (Kembriĝo) kie li gradiĝis en klasikaj studoj kaj matematiko. Post ĉeesto en la lernejo li veturis tra Francio, Italio kaj eĉ al Konstantinopolo, kaj post multaj aventuroj li revenis al Anglio en 1659.

* Kategorio Isaac Barrow en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Isaac Barrow en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 431037
* GND: 118963066
* LCCN: n82070072
* VIAF: 56682703
* ISNI: 0000000083438438
* LIBRIS: 313700
* SUDOC: 032355858
* BNF: 12340135q
* NLA: 35014453
* BIBSYS: 90896575
* NKC: ola2008452298
* ICCU: SBLV137247
* BNE: XX848106
 |
***Lupeno la 3-a: La kastelo de Kaljostro*** (japane: ルパン三世:カリオストロの城 [rupan sansei: kariosutoro no ŝiro]) estas 1979-a japana animacia filmo, kaj la dua el la animeaj kinaj filmoj pri *Lupeno la 3-a* (persono kreita de Monkey Punch, kaŝnomo de Kazuhiko Kato) kaj la ununura de tiuj kinaj filmoj, kiun Hajao Mijazaki reĝisoris.

Mijazaki kunreĝisoris antaŭe la unuan animean televidserion pri *Lupeno la 3-a*, kaj ankaŭ du epizodojn de la dua televida serio. La filman muzikon komponis Ono Juĝi.

En sia originala lando, la filmo premieris la 15-an de decembro 1979. Malgraŭ tio, ke ĝi komence havis malbonetajn kinejajn enspezojn, ***La kastelo de Kaljostro*** ricevis grandan laŭdon, kaj recenzistoj rimarkas la influon de ĉi tiu filmo en la postaj verkoj de Mijazaki. Ĝi fariĝis la plej populara kaj bon-rigardata verko el la tuta franĉizo de *Lupeno la 3-a*. Ĉi tiu filmo montras relative bonkoran Lupenon, dum la aliaj filmoj montras lin plimulte kiel iomete cinikan amuzemulon.

La titolo aludas al *La Comtesse de Cagliostro*, unu el la originalaj verkoj pri Arseno Lupeno, verkita de Moris Leblan.

Ĉefaj personoj
--------------

* **Lupeno la 3-a** (ルパン三世 [rupan sansej], france: *Lupin III*)

Lupeno volas serĉi la fonton de la falsa mono, kiun li ŝtelis en Monako, kaj tial veturas al duklando "Kaljostro" (jap. カリオストロ [Kariosutoro]), kaj tie li trovas konatulinon el longe pasinta tempo...
* **Mine Fuĝiko** (峰不二子 [mine fuĝiko])

Ankaŭ Fujiko, la eks-amatino de Lupeno, propradecide aperas en la kastelo serĉante trezorojn.
* **Ĝigen Dajsuke** (次元大介 [ĝigen daisuke])

Ĝigen, la partnero kaj amiko de Lupeno, vojaĝas kune kun li kaj helpas lin en la esplorado de la situacion en Kaljostro.
* **Iŝikaŭa Goemon** (石川五ェ門 [iŝikaŭa goemon])

Ankaŭ Goemon aliĝas al Lupeno por helpi lin.
* **Inspektoro Zenigata** (銭形警部 [zen-igata keibu])

Ankaŭ Zenigata venas el Japanio al kastelo de Kaljostro kiel oficiala reprezentanto de Interpol, kaj klopodas kapti Lupenon ĉi-foje.
* **Klaris** (クラリス [kurarisu])

Klaris estas la filino de la mortinta grandduko de Kaljostro kaj posedas fingran ringon, kiun la fia grafo de Kaljostro bezonas. Sed ŝi ne volas edziniĝi al la grafo.
* **Grafo de Kaljostro** (カリオストロ伯爵 [kariosutoro hakuŝaku])

La grafo volas uzurpi la trezorojn de Kaljostro kaj bezonas pro tio la leĝan rajton por uzi la ringon de Klaris, kun kiu li volas edziĝi. Pro tiu celo, li tenas ŝin kaptita en la kastelo.

Titolo en aliaj lingvoj
-----------------------

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| **lingvo** | **titolo** | **signifo** |
| la japana | ルパン三世 カリオストロの城 | Lupeno la 3-a: La kastelo de Kaljostro |
| la angla | The Castle of Cagliostro | la kastelo de Kaljostro |
| la germana | Das Schloss des Cagliostro | la kastelo de la Kaljostroj |
| la franca | Le Château de Cagliostro | la kastelo de Kaljostro |
| la itala | Il castello di Cagliostro | la kastelo de Kaljostro |
| la hispana | El castillo de Cagliostro | la kastelo de Kaljostro |

Referencoj
----------

1. ↑  Cavallaro, Dani (2006). *The Anime Art of Hayao Miyazaki. McFarland*. paĝoj 36–39.

* Kategorio Lupeno la 3-a: la kastelo de Kaljostro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La ***Instituto Nacional de Antropología e Historia*** (akronime **INAH**, nome Nacia Instituto de Antropologio kaj Historio) estas dependaĵo de la federacia registaro de Meksiko. Ĝi estis fondita la 3an de Februaro 1939 pro decido de la prezidento Lázaro Cárdenas del Río cele al atingo ke la institucio dediĉu sin al la esplorado, konservado, protektado kaj disvastigo de la arkeologia, antropologia kaj historia heredo de Meksiko. Ties kreado ludis ŝlosilan rolon por la konservado de la kultura heredo de Meksiko kaj de la mondo.

La INAH esras responsa de ĉirkaŭ 110 000 historiaj monumentoj, konstruitaj inter la 16-a kaj 19-a jarcentoj (la kultura heredo datita el la 20-a jarcento estas zorgita de la *Instituto Nacional de Bellas Artes*), kaj de 29 mil arkeologiaj kuŝejoj malkovritaj ĝis nun en la tutlanda teritorio. De tiu enorma kvanto, nur 180 lokoj estas malfermitaj al la publiko.

Korespondas al tiu registara ento ankaŭ la superrigardon kaj la administradon de ĉirkaŭ cent muzeoj. Tiuj estas tra la tutlanda teritorio kaj estas kategoriigitaj laŭ ties etendo, la kvalito de la materialoj ekspoziciitaj, la geografia loko kaj la nombro de vizitantoj. De tiuj muzeoj, eble la plej konata estas la Nacia Muzeo de Antropologio de Meksikurbo, kiu estas hejmo de ampleksa kolekto de antaŭhispanaj objektoj kaj materialo etnografia de la tuta lando.

Notoj
-----

1. ↑  INAH (2a de Februaro 2009). «INAH, 70 años de su fundación». Arkivigite je 2021-08-26 per la retarkivo Wayback Machine Konsultita la 26an de Aŭgusto 2021.



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 736101
 |
***Quartet*** (kvarteto) estas franc-brita drama filmo de 1981, reĝisorita de James Ivory. La scenaro estis de Ruth Prawer Jhabvala, bazita sur la samnoma novelo de 1928 de Jean Rhys.

Intrigo
-------

**Averto: *La teksto, kiu sekvas, malkaŝas detalojn pri la intrigo de la rakonto.***

Temas pri psikodrama propra de la Anglio de la 19-a jarcento, pri londona paro rande de nervokrizo, komponita de Marya, juna virino dancistino de muzikkluboj, devena el Antiloj, ofte sola, kaj ŝia uson-pola amanto Stephan, kiu estis enkarcerigita, kun ĉio transigita al Montparnasse de la frenezaj jaroj. Ŝi devas akcepti la gastigadon de riĉaj Heidler-oj, kies edzo deziras seksallogi ŝin. Tiukadre la triopo translokiĝas al pariza etoso de riĉaj kleraj britoj. Marya klopodas, ke la edzino Lois Heidler helpu ŝin eskapi de tiu situacio, sed tiu preferas ne malkontentigi sian edzon. Dum ĉasekskurso en la kamparo, Marya kolere frontas la paron, kio rezultas en nervokrizo de la edzino. La Heidler-oj aranĝas enhoteligon de Marya, kiu tiel deprimiĝas abandonita. Kiam Stephan estas liberigita, ŝi ne kapablas elekti inter la sopirata reveno al Stephan kaj la komforta dependo de la Heidler-oj.

**Averto: *Malkaŝado de la intrigo de la rakonto ĉi tie finiĝas.***

Geaktoraro kaj roluloj
----------------------

* Alan Bates : H.J. Heidler
* Maggie Smith : Lois Heidler
* Isabelle Adjani : Marya Zelli
* Anthony Higgins : Stephan Zelli
* Pierre Clémenti : Théo la pornografo
* Suzanne Flon : Mme Hautchamp
* Daniel Mesguich : Pierre Schlamovitz
* Sheila Gish : Anna

Referencoj
----------

  

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Quartet (film, 1981) en la franca Vikipedio.*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 837529
* LCCN: no98033421
 |
Koordinatoj: 50° 14′ 11″ N 17° 14′ 22″ O﻿ / ﻿50.23639 °N, 17.23944 °O﻿ / 50.23639; 17.23944 (mapo)

**Zlatý chlum**, ofte ankaŭ skribata kiel **Zlatý Chlum** (germane *Goldkoppe*; 891 m s. m.) estas montopinto en Ĉeĥio situanta en Zlatohorská vrchovina proksimume 2,5 km  sudoriente de la distrikta urbo Jeseník. Ofte indikata alteco 875 m rilatas al nivellinio apud belvedero. Sed la propra pinto de la monto troviĝas de la belvedero proksimume 200 m sudoriente kaj laŭ Baza mapo 1:10000 ĝi atingas 891,1 m s. m.

Proksime de la pinto troviĝas la belvedero, malfermita en la jaro 1899 kun belvidoj al Jeseníky kaj ĝis Pollando. Preter Zlatý chlum kondukas *Minista lerniga pado*.

La pinto de la monto kaj la norda duono inkluzive de la belvedero katastre apartenas al municipo Česká Ves, la suda parto falas sub municipo Mikulovice, la okcidenta flanko preter *Turisma fonto* poste al urbo Jeseník.

Vido el la belvedero Zlatý chlum al urbo JeseníkVido el la belvedero Zlatý chlum al urbo Jeseník
**Juan de Timoneda** estis verkisto, eldonisto kaj elstara poeto en hispana lingvo, naskiĝinta en Valencio inter la jaroj 1518 kaj 1520.

Kiel eldonisto li disvastigis gravajn verkojn kiel la komedioj de Lope de Rueda, Alonso de Vega, "La pastoralaj kolokvoj" de Juan de Vergara k.a. Li kompilis kaj eldonis plurajn Kanzonarojn kaj Romancarojn en kiuj li inkludas romancojn de pluraj aŭtoroj kaj aliaj propraj. Li ankaŭ verkis spritajn rakontojn kaj fabelojn en kiuj li kolektas antikvajn elparolajn legendojn, kaj tradukis kaj donis novajn versiojn el verkoj de Boccaccio, Ariosto kaj Bandello.

Distingiĝis ankaŭ Timoneda kiel dramverkisto, kiu montriĝas kun atentinda itala influo kaj tendencoj al moderna hispana teatro, sekve oni povas konsideri lin, kun Lope de Rueda, kiel patroj de la hispana teatro. Gravaj liaj "autos sacramentales" (teatraĵoj pritraktantaj temojn el dogmo kaj eŭkaristio) aperintaj en du kolektoj, la unua: "Sakramenta Trio" (1558) en kiu aperas la teatraĵoj "La perdita ŝafo", "La kastelo de Emaus" kaj "La Eklezio"; kaj la dua "Sakramenta Trio" (1575): "La sakramenta fonto", "Edziĝo de Kristo" kaj "La Fido", bibliaj kaj religiaj temoj, anonco de la teatro de Calderón.

Fine kaj ne laste, Juan de Timoneda ankaŭ estas aŭtoro de sentivaj poemoj: kantoj, romancoj, kanzonoj, eglogoj k.a.

Juan de Timoneda forpasis en la jaro 1583.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Juan de Timoneda en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Traduko de la *Kanzoneto* de Timoneda al Esperanto


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 138505
* GND: 118802291
* LCCN: n50012732
* VIAF: 100213967
* ISNI: 0000 0001 1031 7333
* LIBRIS: 199805
* SUDOC: 028070801
* BNF: 14014811r
* NLA: 35694873
* BNE: XX1092540
 |
***Jesus Christ Superstar*** ("Jesuo Kristo Superstelulo") estas rokmuzika opero el la jaroj 1969/1970 de la britoj Andrew Lloyd Webber (muziko) kaj Tim Rice (libreto), traktanta la lastan semajnon en la vivo de Jesuo Kristo vidata laŭ la okuloj de liaj adeptoj kaj kontraŭuloj.

La muzikalo aperis en 1970 kiel muzikalbumo (nomata „bruna albumo" pro la kovrilo). La kreintoj de la verko decidis eldoni sian verkaĵon kiel diskon, ĉar la aŭdaca kaj polemika materialo povus esti haltigita por realigo sur teatraj scenejoj. La albumo ĝis hodiaŭ estas traktata kiel unu el ĉefaj registraĵoj de la spektaklo. Voĉistoj kantantaj la ĉefajn rolojn estis:

* Ian Gillan (voĉisto de Deep Purple) en la rolo de Jesuo,
* Murray Head kiel Judaso Iskarioto,
* Barry Dennen kiel Pontio Pilato kaj
* Yvonne Elliman en la rolo de Maria Magdala

La muzikalo estis ankaŭ filmita.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Jesus Christ Superstar en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo (angle}
***Fatale*** en franca kaj ***Damage*** en angla estas amafera psikologia drama filmo de 1992 reĝisorita kaj produktorita de Louis Malle, en kiu stelulas Jeremy Irons, Juliette Binoche, Miranda Richardson, Rupert Graves, kaj Ian Bannen. Adaptita de David Hare el la romano de 1991 *Damage* de Josephine Hart, la filmo temas pri brita politikisto (Irons) kiu havas seksan rilaton kun la fianĉino de sia filo kaj pli kaj pli obsesediĝas je ŝi. Richardson estis nomumita por Oskar-premio al la Plej Bona Duaranga Aktorino kaj ricevis Premion BAFTA al la Plej Bona Duaranga Aktorino pro ŝia ludado de la edzino de la ĉefrolulo de la filmo.

Intrigo
-------

**Averto: *La teksto, kiu sekvas, malkaŝas detalojn pri la intrigo de la rakonto.***

Stephen Fleming estas brita politikisto kiu, nomumita ministro, ekkonas Anna, franca virino al kiu li freneze enamiĝas, spite la fakton, ke li estas edziĝinta kaj ŝi estas engaĝiĝinta por edziniĝi al Martyn, la filo de Stephen. La paro vivas tumultan amaferon sekrete, dum eĉ li malzorgas siajn politikistajn devojn, kaj ĉio iĝas fakte seksa obsedo ĝis Martyn malkovras la aferon fakte kiam la paro estas seksumante; tio rezultas en teruraj konsekvencoj. 

**Averto: *Malkaŝado de la intrigo de la rakonto ĉi tie finiĝas.***

Geaktoraro kaj roluloj
----------------------

* Jeremy Irons ... Dr. Stephen Fleming
* Juliette Binoche ... Anna Barton
* Miranda Richardson ... Ingrid Fleming
* Rupert Graves ... Martyn Fleming
* Ian Bannen ... Edward Lloyd
* Peter Stormare ... Peter Wetzler
* Gemma Clarke ... Sally Fleming
* Leslie Caron ... Elizabeth Prideaux

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Damage en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* *Damage*  en Interreta filma datumbazo (angle)
* *Damage* ĉe TCM Movie Database

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Damage (1992 film) en la angla Vikipedio.*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 837185
 |
**Drei Mäderl um Schubert** (eo: Tri junulinoj ĉirkaŭ Schubert) estas germana kinofilmo laŭ la romano "Dreimäderlhaus-Roman" de Rudolf Hans Bartsch, kiu ekestis en la jaro 1936 sub reĝio de E. W. Emo. La filmo havis la subtitolon *Dreimäderlhaus*. En Belgujo ĝi prezentiĝis sub la germanlingva titolo *Das Dreimäderlhaus* kaj en Aŭstrujo sub la titolo *Mölkerbastei Nr. 3*.

La filmo
--------

Franz Schubert estas sendata de sia eldonisto en la domon de viena vitrofara majstro, por ludi tie la orgenon je la geedziĝsolenaĵo de unu el la tri filinoj de la majstro. Je sia doloro li malkovras, ke la fianĉino estas lia kaŝa rev-amatino; ankaŭ la amon de ŝiaj du fratinoj li finfine ne povas konkeri. La filmo estas melakolieta bidermajra idilio kaj ŝajnbiografia, kaj vivas nur de la ĉefrolulo Paul Hörbiger kaj de libere priverkitaj melodioj de Franz Schubert. La filmo estas nure fikcia malgraŭ sia preteksta biografieco kaj suferas ĉefe de dramaturgiaj mankoj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* *Drei Mäderl um Schubert*  en Interreta filma datumbazo (angle)
* Illustr. Film-Kurier Nr. 2506 Arkivigite je 2016-03-05 per la retarkivo Wayback Machine

Referencoj
----------

1. ↑  Lexikon des Internationalen Films
2. ↑  -kino.de