recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Antal VETTER** (1803-1882) estis hungara armea generalo. Li soldatservis en la aŭstra imperia armeo, el kiu li iris kiel leŭtenanto al la hungara armeo, dum la hungara liberecbatalo de 1848-49. Li batalis aŭtune de 1848 en suda Hungario, en 1849 li iĝis provizore gvidanto de la ministerio pri militaferoj, plio poste li iĝis eĉ komandanto de la ĉefaj fortoj de la hungara armeo.

Post malevnko de la hungara liberecbatalo, li kaŝis sin en Hungario, sed en 1850 li elmigris. Oni ekzekutis lin en la Aŭstra Imperio en 1851 (in effigie). Li agadis komence en Londono, kie li organizis la etburĝajn demokratojn. Li vivis en 1852-53 en Nov-Jorko, sed poste - je komisio de Lajos Kossuth - en Piemonto. Li partoprenis en 1860 en bataloj de Garibaldi, en 1866 en organizo de la prusia hungara legio. Post la hungara-aŭstra interkonsento, li revenis al Hungario.

* Kategorio Antal Vetter en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 67961
* GND: 13907824X
* LCCN: n2001095582
* VIAF: 36266681
* ISNI: 0000000033303770
 |
Afroaziaj lingvoj
La **mahra lingvo**, ankaŭ nomata ***mehri*** estas moderna sudaraba lingvo apartenanta al la suda branĉo de la ŝemida lingvaro. Ĝi estas ĉefe parolata lingvo, la skriba formo estas uzata ege malofte.

La mahra estas minacata lingvo pro la malkresko de kamparanaj loĝantaroj kiuj uzas ĝin, ankaŭ pro la daŭraj mekanismoj de arabigo en edukaj kaj administraj servoj kaj pro la preskaŭ tute ĝeneraligita dulingveco.

Geografia distribuo: Aro da diversaj sudarabaj lingvoj.Geografia distribuo: Aro da diversaj sudarabaj lingvoj.
Ĉi tiu lingvo estas parolata de la popolo *mahri* en iuj areoj en la oriento de Jemeno (provinco Al Mahra) kaj en la okcidento de Omano, proksime de la jemena landlimo. Laŭ *Ethnologue* la nombro da parolantoj situas je 115 200, el kiuj 50 000 en Jemeno, 50 800 en Omano kaj 14 400 en Kuvajto (2000-2011).

Ekzistas okcidentaj kaj orientaj dialektoj, kaj ekzistas ankaŭ diferencoj inter la lingvo de la beduenoj kaj la lingvo de la urba loĝantaro. La mahra lingvo estas unu el la restaĵoj de grupo de indiĝenaj lingvoj parolitaj de la loĝantaro de la suda Araba Duoninsulo antaŭ la disvastiĝo de la araba ĉirkaŭ la 7-a jarcento K.E.

Referencoj
----------

Retaj ligiloj
-------------

* Oficiala retejo de Ethnologue
* Mahri-tekstoj kiel sondosieroj
**Romanco** estas tipo de poemo karaktera de la hispanlingva tradicio literatura, kaj iberia kaj hispanamerika komponita laŭ la skemo de la samnoma metrika kombino. La totalo de la poemoj kaj la ĝenro nomiĝas **romancaro**, same kiel la diversaj kompilaĵoj. Vidu ekzemple la dudekjarcentan verkon Cigana Romancaro de Federico García Lorca.

La *romanco* estas poemo karaktera de la parola tradicio, kaj populariĝis ĉirkaŭ la 15a jarcento, kiam oni kkolektis skribe la unuajn fojojn en kolektoj nomitaj *romanceros* (romancaroj). La romancoj estas ĝenerale rakontaj poemoj de granda vario temara, laŭ la populara plaĉo kaj tiama kaj de ĉiu loko. Ili estis ludataj ĉu per deklamado, kantado aŭ ambaŭe. Unu el plej popularaj estas la "Romanco de la prizonulo", kiu sub la lamento de prizonulo kiu ne povas ĝui printempon, kaŝas amaferon tragedian, kiel plej parto de la romancoj, inklude tiuj kiuj ŝajne prezentas militajn aferojn de la epoko de la *Reconquista* (rekonkero de Iberio fare de kristanoj kontraŭ islamanoj).

La romancaro disvastiĝis ne nur tra tuta Hispanio, sed ankaŭ al Hispanameriko kaj tra la Mediteraneo pere de la judaj hispanoj, forpelitaj en la epoko de la Katolikaj Gereĝoj.

Malnova romancaro
-----------------

Nova romancaro
--------------
Prizonuloj kiuj laboras por lignohakado.
**Punlaboro** estas laboro kiun persono devas devige aŭ eĉ perforte realigi kontraŭvole.

La punlaboro estas fakte puno kun formo de deviga laboro aplikita al krimuloj aŭ militprizonuloj. En kelkaj okazoj ĝi prezentiĝas kiel laboro deviga por infanoj (vidu artikolon infanlaboro). Tre ofte oni devigis punitojn plenumi tre pezajn laborojn kiel en minejoj, ŝtonminejoj (partikulare en la koncentrejoj de la Nazia Germanio), agrikultura rikoltado, lignohakado, konstruado de ŝoseoj (Frankisma Hispanio), kanaloj (Danuba Delto) aŭ monumentoj ktp.

La punlaboro estis tro oftaj historie en granda nombro de landoj. Oni povas trovi paralelismo inter la katorgo en Siberio kaj la setlejoj de prizonulo de Aŭstralio, kiu fakte ludis gravan rolon en la disvolvigo de la lando.

Krom la puna aspekto, la punlaboro estas justigitaj kiel klopodo mildigi parte la koston de la vivtenado de prizonuloj. Aliajn fojojn per justa puno al la malbonaĵoj teorie faritaj de la punitoj.

En pli ĵusaj jardekoj en kelkaj landoj oni klopodas mildigi la aferon, per prezento de volontula laboro de prizonuloj por nepezaj taskoj, kaj kompense ili ricevas salajreton aŭ malpliigon de la prizontempo.

* Kategorio Punlaboro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Maldekstre Vidvina palaco, centre fone la vendejo
Stumbligaj ŝtonetoj por Israel, Lucie, Edith Berlowitz
La en juda posedo estinta grandmagazeno **Kaufhaus Sachs & Berlowitz** en Vajmaro, Germanujo (Schiller-strato 17-19) ariigitis dum naziismo. Tamen ĝi eĉ hodiaŭ samfunkciis.

Historio
--------

Starigite en 1911 ĝi estis fakvendejo pri tekstilaĵoj kiun posedis inter 1924 kaj 1938 la geedza paro Lucie kaj Israel Berlowitz. Temis pri la lasta butiko kiu estiĝis tiustrate. Antaŭa kompaniano estis estinta Rudolf Sachs.

En la kuro de t.n. ariigo la familio perdis kvazaŭ la kompletan havaĵaron kaj 70-jaraĝa Israel Berlowitz internigitis en 1938 por kelkaj tagoj je la koncentrejo de Buchenwald; poste li tuj fuĝis al Tel-Avivo. Fine la heredantoj vendis la komplekson en 1990 al firmao Horten A.K. Düsseldorf.

Rudolf Sachs provis ankaŭ (re)vivigi judan komunumon. Hodiaŭ ene estas filio de la optika ĉeno *Fielmann* kaj laborejoj de medicinistoj. En eta alkonstruitaĵo kontraŭe al la Goeto-Ŝilero-monumento de Teatro-placo respektive ĉe Vidvina palaco estas filio de la bakisto Helbing. Do estas ĝia situo vere eminenta. Dum GDR-tempo ĝi apartenis al la ŝatata butikĉeno *Magnet*.

Arkitekturaj detaloj
--------------------

La fasado sur la unua etaĝo havas antikvajn elementojn kiel flutformaj pilastroj kun kapiteloj inter la mallarĝaj fenestroj. La supra etaĝo supre havas neniujn ornamaĵojn. Ĝi havas groptegmenton. La butikego konstruitis laŭ objektiveca stilo. en modesta historiiga formo. La fasado en la unua supera etaĝo havas antivkecigajn pecetojn ekz. pilastrojn kanelajn inter mallarĝaj fenestroj. Al la pli supra etaĝo tamen mankas tiaĵoj. Jes ja ĝi havas groptegmenton. La planon faris Bruno Röhr laŭ komisio de la firmaaj fondintoj. La tuto konstruitis laŭ tiam tre moderna ŝtalbetonmetodo.

Antaŭ la domo estas metitaj stumbligaj ŝtonetoj por la Berlowitz-oj.

Literaturo
----------

Malantaŭo
* „... habe ich kein Kapital von jüdischen Geldgebern in Anspruch genommen" - Zur Arisierung des Kaufhauses Sachs & Berlowitz in Weimar (1938), ĉe: *Arisierung in Thüringen Entrechtung, Enteignung und Vernichtung der jüdischen Bürger Thüringens 1933-1945*, eldonis Monika Gibas, dua eldono, Erfurto 2008, p. 323

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Kaufhaus Sachs & Berlowitz en la germana Vikipedio.*

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Vendejo de Sachs & Berlowitz en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* 
* 
*

Notoj
-----

1. ↑  Art. *Geschäftsleben*, ĉe: Gitta Günther, Wolfram Huschke, Walter Steiner (eld.): *[Weimar. Lexikon zur Stadtgeschichte.* Hermann Böhlaus Nachfolger, Weimar 1998, p. 146-152. Konkrete p. 150.
2. ↑
3. ↑
4. ↑  Gitta Günther: *Weimar so wie es war*, Weimar 1991, p. 81.
5. ↑  Art: *Röhr, Bruno*, ĉe: Günther 1998, p. 371
6. ↑  Gerhard Weise: *Mineralische Rohstoffe und ihre Nutzung im Weimarer Land*, Verlag der Bauhaus-Universität Weimar, Weimar 1998, p. 61.
La **provinco Kurdistano** (perse کردستان elp. *kordestân*) estas unu el la 30 provincoj de Irano kaj konsistas el proksimume triono de la irana parto de la kultura teritorio Kurdio (aŭ *Kurdistano*). Plejmulto el la loĝantoj de tuta Kurdio, kaj ankaŭ de la irana "provinco Kurdistano", estas kurdoj kiuj parolas la kurdan lingvon.

anglalingva mapo de la provinco
La plej gravaj urboj de la provinco estas Sanandaĝo, Sakezo, Marivan, Bane, Divandere, Kamyaran kaj Dehgolan.

La ĉefurbo kaj administra centro de la provinco estas Sanandaĝo (perse *Sanadaĝ*, kurde *Sine*). La ISO-kodo de la provinco estas IR-16.

* Kategorio Provinco Kurdistano en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

flago de Irano
Provincoj de Irano

Alborzo |
Ardabilo |
Buŝehro |
Farso |
Gilano |
Golestano |
Hamadano |
Hormozgano |
Ĥomo |
Ĥuzestano |
Ilamo |
Isfahano |
Jazdo |
Kazvino |
Kermano |
Kermanŝaho |
Kohkilujeh kaj Bujer Ahmad |
Kurdistano |
Lorestano |
Markazi |
Mazandarano |
Norda Ĥorasano |
Okcidenta Azerbajĝano |
Orienta Azerbajĝano |
Razavi-Ĥorasano |
Semnano |
Sistano kaj Baluĉistano |
Suda Ĥorasano |
Teherano |
Ĉahar Mahal kaj Baĥtijari |
Zanĝano
La **mortopuno en Uzbekio** estis nuligita en 2005.

Historio
--------

En 1994, la mortopuno en Uzbekio estis antaŭvidita en dek tri artikoloj de la krimkodo (ru). Tiam, post serio da amendoj adoptitaj en la 1998-a, la 2001-a kaj la 2003-a jaroj, la nombro da artikoloj kun mortopuno estis reduktita al du - tiuj estis la artikoloj pri pligravigita murdo kaj terorismo.

La mortopuno kaj la momento de ĝia forigo fokusiĝis post la komenco de la proceso kontraŭ la partoprenantoj en la Andiĝona masakro - pli ol cent homoj estis akuzitaj je pligrava murdo kaj terorismo, kio povus rezulti en mortkondamno.

La 1-an de aŭgusto 2005, la prezidanto de Uzbekio Islom Karimov subskribis dekreton kiu deklaris ke "ekde la 1-a de januaro 2008-a jaro en Uzbekio la mortopuno kiel speco de krima puno estas abolita kaj anstataŭigita kun ĝismorta aŭ longa malliberigo". La kialo de la trijara prokrasto estis la bezono konstrui novajn malliberejojn por loĝigi homojn kondamnitajn al ĝismorta malliberigo anstataŭ la mortopuno.

La lasta mortopuno en Uzbekio estis efektivigita en la 2005-a jaro, kio povas indiki ke ekzistis nedirita moratorio pri la altrudo de la mortopuno en la lando ekde la 2005-a jaro ĝis la ekvalido de la nova dekreto en la 2008-a jaro.

En junio 2022, prezidanto Ŝavkat Mirzijojev proponis enskribi la malpermeson de la mortopuno en la konstitucio (en). En la 2023-a jaro, la amendo estis enskribita en la nova konstitucio.

Referencoj
----------

1. ↑   Abolitionist and retentionist countries | Amnesty International. Amnesty.org. Alirita 2014-02-23.
2. 1 2  Dr. Akmal SAIDOV (2008-10-10) 2008 HUMAN DIMENSION IMPLEMENTATION MEETING, OSCE. THE NATIONAL HUMAN RIGHTS CENTRE OF THE REPUBLIC OF UZBEKISTAN. Alirita 2024-04-08.
3. 1 2  "Uzbek Death Penalty on Trial",  *Institute for War & Peace Reporting*, 2005-11-20. Kontrolita 2024-04-08. (angle)
4. ↑   HANDS OFF CAIN against death penalty in the world. Handsoffcain.info (1992-12-08). Alirita 2014-02-23.
5. ↑   Death penalty: Countries abolitionist for all crimes | Amnesty International. Amnesty.org (2013-12-18). Alirita 2014-02-23.
6. ↑  "Mirziyoyev proposes to introduce a provision to the Constitution prohibiting death penalty in Uzbekistan", 2022-06-20. Kontrolita 2024-04-08. (angle)
7. ↑  "UZBEKISTAN: DEATH PENALTY ABOLISHED BY NEW CONSTITUTION", 2023-05-09. Kontrolita 2024-04-08. (angle)
**János Wagner** [jAnos Vagner], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Wagner János** estis hungara zoologo, muzeologo, altlerneja instruisto.

János Wagner naskiĝis la  22-an de novembro 1906(nun 1906-11-22) en Budapeŝto, li mortis la 6-an de oktobro 1948 en Budapeŝto.

Biografio
---------

János Wagner maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo, poste li studis en Scienca Universitato Péter Pázmány kaj Scienca Universitato Erzsébet. En la lasta li doktoriĝis el biologio en 1928, poste li studvojaĝis, pli poste en 1929 li estis muzeologo de Hungara Nacia Muzeo. Li estis en Vieno 2 jarojn, sed ekde 1931 li estis ankaŭ asistanto en Universitato Erzsébet. Lia habilitiĝo okazis en 1934 en Scienca Universitato István Tisza. Tamen li laboris plu en la muzeo, dum li partoprenis en ekspedicioj. Li okupiĝis precipe pri gastropodoj.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Magyarország Limnaeáiról* (1928)
* *Magyarország vallomiái* (1935)
* *A csigák táplálkozás-biológiája* (1942)
* *A csigák táplálkozása* (1944)

Fontoj
------

* biografio hungare kun foto
* biografio hungare kun foto
* biografio hungare

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 867222
 |
Meso ĉe la ermitejo de San Juan del Monte.
**Pilgrimfesto** aŭ **kamparfesto** estas tipa festo kiu okazas ĉefe en printempo aŭ somero en katolikaj landoj ĉe kiuj oni migras amase al kamparaj ermitejoj kie oni adoras preciajn virgulinojn aŭ sanktulojn. Tio estas okazo por plej tradiciaj festoj en la koncerna areo.

En la hispana la koncerna vorto *romería* devenas el *romero* (pilgrimanto), nomo kiuj uziĝis por la pilgrimantoj kiuj direktis sin al Romo, kaj por etendo, al iu ajn sanktejo. La plej fama en Hsipanio estas la "Romería del Rocío", nome Pilgrimfesto de la Virgulino de la Roso.

Temas pri festa katolika kiu konsistas el veturado aŭ pilgrimado (ofte en ornamitaj ĉaroj, surcevale aŭ perpiede) kiu direktas sin al sanktejo aŭ ermitejo de virgulino aŭ sanktulo patrono de la loko, situanta normale en kampara aŭ montara naturloko. Foje ne necesas preciza veturado, sed nur ke la festo daŭru la tutan tagon, matenon aŭ vesperon.

Vidu ankaŭ
----------

* Virgulino de la Roso
* Pilgrimado de El Rocío

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Pilgrimfesto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Romería de la Virgen de Navahonda en Robledo de Chavela
* El rocío Arkivigite je 2009-10-02 per la retarkivo Wayback Machine
* Portal rociero Arkivigite je 2014-05-10 per la retarkivo Wayback Machine
* Cofradía de la Virgen de la Cabeza (Andújar) Arkivigite je 2007-03-13 per la retarkivo Wayback Machine
* Santuario de la Virgen de la Cabeza
* Romerías de Gran Canaria
* Canal Romero Arkivigite je 2011-07-08 per la retarkivo Wayback Machine
* Virgen del Monte (Bolaños de Calatrava)
* Morella turística. Rogativa o romería al Santuario Virgen de Vallivana Arkivigite je 2011-04-12 per la retarkivo Wayback Machine
**Miklošič-parko** (slovene *Miklošičev park*) nombriĝas inter la grandaj verdaj zonoj de la ĉefurbo de Slovenujo, Ljubljano. Ĝi estas nomita laŭ la aŭstria-slovena filologo kaj lingvisto Franc Miklošič. Ĝi estis aranĝita en la jaroj 1902 ĝis 1906. Origine foirejo nome *Slovenski trg* troviĝis ĉi tie. Ĝi estis aranĝita de la municipanoj post tertremo, kaj la projekto estis ankaŭ finance subtenita de la aŭtoritatoj en Vieno. La parko kaj kvadrato reprezentas la nuran unuforman secesio-spacon en Labako, kun kvar angulturoj. Ĝi havas kvadratan horizontalan projekciaĵon kaj situas inter stratoj Miklošičeva, Cigaletova, Tavčarjeva kaj Dalmatinova.

Historio
--------

*Slovenski trg* en Labako en 1908
Foirejplano estis farita en 1900 fare de la arkitekto Max Fabiani. La deziro estis aranĝi reprezentan spacon antaŭ la Kortega palaco. La surplantado de la parko estis dizajnita fare de la ĉeĥa ĝardenisto Vaclav Hejnic, kiu estis dungita fare de la provinca registaro de Karniolo por renovigi la parkon en honoro de la alveno de lia imperiestra moŝto Francisko Jozefo la 1-a. Tilioj estis plantitaj laŭ stratoj Miklošičeva kaj Cigaletova, kio donis al la parko kadron kaj simetrion. Plie, la simetrio estas emfazita per interna aro de rondaj aceroj. Parkmeze estis plantitaj malaltaj arbustoj formitaj en geometriaj ŝablonoj. Ĉi tiu parto ankaŭ ĝojas pri rozoj; ili estis parte etenditaj en girlandoj inter la portantiloj. Benkoj estis starigitaj laŭ la padoj. Kontraŭ la Kortega palaco, monumento al la imperiestro Francisko Jozefo la 1-a estis starigita en 1908 por danki lian tujan viziton post la tertremo de 1895. La monumento kun ŝtonpiedestalo estis farita fare de la skulptisto Svitoslav Peruzzi.

Nuna aspekto
------------

La parko ne estis konservita en tiu formo. Pro la pliigita nombro da piedirantoj, novaj padoj poste estis aranĝitaj diagonale, detruante la centran formon. La portretbusto de Franc Miklošič, verko de la skulptisto Tine Kos, estis metita sur malnovan piedestalon kiu iam servis porti la buston imperiestran! Tiun oni ja forigis post la disfalo de Aŭstrio-Hungario post la Unua mondmilito.

Hodiaŭ ambaŭflanke de la monumento la parko estas ornamita per potencaj nuksarboj kun grandaj tigegoj kaj du tulipoj ĉe la vojkruciĝoj.

Nomoj en la kuro de historio
----------------------------

* 1919-1941: Kralja Petra trg (por Petro la 1-a Karađorđević, reĝo de serboj, kroatoj kaj slovenoj)
* 1941-1945: Rimski trg
* 1946-1952: Dapčevićev trg (por la komunista partizano Peko Dapčević)
* 1952-1958: Marxov trg (por la filozofo Karl Marx)
* 1958-1991: Marxov park
* ekde 1991: Miklošičev park

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Miklošič-parko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Gvidlibro prilabaka Arkivigite je 2020-01-27 per la retarkivo Wayback Machine
* Pri la parko sur municipa retejo

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Miklošičev park, Ljubljana en la slovena Vikipedio.*
**Deira** estis malgranda regno en Anglio dum la 6-a jarcento. Ĝi formis kun Bernicia la postan Northumbria.

Laŭ Simeono de Durham ĝi etendiĝis de la Humber ĝis la Tyne. Tamen ne estis loĝantoj en la regiono norde de la Tees. La regna urbo estis York.

Pri la tempo de la unuaj kolonioj nur malmulte oni scias. La unua reĝo konata estas Ælla. Post lia morto ĉirkaŭ la jaro 588 Deira estis reĝita unue de Aethelric kaj poste de Æthelfrith de Bernicia, kiu unuigis la du regnojn kaj tiel metis la bazan ŝtonon por la altiĝo de Northumbria.

Tre mallonge, de la aŭtuno de 633 al 634, la du regnoj disiĝis kaj Osric regis Deira.

Historio de la regno Deira troviĝas en la Historia ecclesiastica gentis Anglorum de la anglosaksa historiisto Bede.

Listo de la reĝoj de Deira
--------------------------

La jaroj estas nur proksimaj valoroj.

* Aella 559-588
* Aethelric 588-604
* Aethelfrith 604-616
* Edwin 616-633
* Osric 633-634
* Oswald 634-642
* Oswiu 642-644
* Oswin 644-651
* Aethelwald 651-655
* Alhfrith 656-664
* Oswiu 664-670 2-a de majo
* Aelfwine 670-679

* Kategorio Deira en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Karl SCHNEIDER** (naskiĝinta la 25-an de aprilo 1826 en Nowa Sól, mortinta la 2-an de majo 1905 en Berlino) estis germana teologo kaj pedagogo.

Vivo
----

Post studoj de teologio kaj filozofio en Vroclavo li iĝis en 1863 seminariestro en Bydgoszcz, en 1867 direktoro de la Lerneja instituto pororfana kaj de la seminario en Bolesławiec kaj en 1870 ĉefo de la seminario pri urbaj lernejoj en Berlino.

Samloke ministro Adalbert Falk dungis lin du jarojn poste kiel asistanon kaj en 1873 kiel sekretan kaj prelegantan registarkonsilanton. Li iĝis ano de la ministerio pri edukado kie li gravis danke al la ellaborado de »Allgemeine Bestimmungen« de la 15.19.1872; ekde tiam li ĉefe responsis pri la aferoj de prusiaj elementaraj, porknabinoj, seminariaj, porsurdmutulaj, porblindaj lernejoj. En 1896 la universitato de Berlino honore nomumis lin doktoro pri teologio. Retiriĝo lia estis en 1900.

Li verkis: »Die Volksschule und die Lehrerbildung in Frankreich« (Bielefeld 1867); »Handreichung der Kirche an die Schule« (Bielefeld 1867); »Volksschule und Lehrerbildung in Preußen« (1875); »Rousseau und Pestalozzi« (4a eldono, Berlino 1889). Kune kun E. von Bremen li eldonis la kolekton fakan: »Das Volksschulwesen im preußischen Staat« (Berlino 1886-87) kaj kun Alwin Petersilie plurajn statistikojn samtemajn pri bazlernejoj en Prusio kiu aperis ĉe »Preußische Statistik« (vol. 101 por 1886, vol. 120 por 1891, vol. 151 por 1896). Li verkis la aŭtobiografion »Ein halbes Jahrhundert im Dienste von Kirche und Schule« (2a eldono, Berlino 1902).

Fonto
-----

*Meyers Großes Konversations-Lexikon*, Band 17. Leipzig 1909, p. 925 (surrete)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 681304
* GND: 117661449
* VIAF: 307508090
* SUDOC: 177041900
 |
**Pál Gróf,** laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Gróf Pál** estis hungara haŭtkuracisto, altlerneja instruisto.

Pál Gróf naskiĝis la  15-an de januaro 1912(nun 1912-01-15) en Marosvásárhely (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempa Târgu Mureș en Rumanio), li mortis la 27-an de decembro 1993 en Pécs (Hungario).

Biografio
---------

Pál Gróf maturiĝis en gimnazio en Budapeŝto, poste li studis 4 jarojn en Scienca Universitato Péter Pázmány, tamen li akiris medicinan diplomon en Scienca Universitato Erzsébet en 1934. Post la diplomo li laboris en la universitata instituto de Pécs (1934–1936), poste ties kliniko (1936–1940). Li revenis instrui en la universitaton en 1941, dum li estis militkaptito inter 1945–1946. En 1949 li kompletigis sian diplomon per dermatologio kaj li kandidatiĝis en 1960. Li iĝis docento en 1964, klinikestro kaj profesoro post 4 jaroj. Lia edzino naskis po 2 filojn kaj filinojn. Li ricevis premiojn en 1962 kaj 1981.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Sulfamidvegyületek helyi alkalmazása.* (kunaŭtoro, 1942)
* *Hőingerek hatása a bőr reticulumendotheljére.* (1948)
* *Vegyi és hőingerek hatása a bőr histamintartalmára.* (disertaĵo, 1959)
* *A miosis congenita fejlődéstani alapjai, összefüggése az albinizmussal.* (kunaŭtoro, 1967)
* *Megfigyelések a humán enterális protozoon- és féreg-fertőzöttségek bőrgyógyászati jelentőségéről.* (1978)
* *A gyomor- és duodenumnedv immunglobulin- és albumin-tartalma különböző bőrgyógyászati kórképekben.* (kunaŭtoro, 1982)

Fontoj
------

* biografio hungare kun bildo
* biografio hungare

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 867642
 |



* Portalo pri Biografio
**Kunobelino** (latine *Cunobelinus*, mortis en ĉ. 40 p.K.) estis filo de Tasciovanus, reĝo de Catuvellauni en la antaŭromia sudorienta Britanio. En la angla legendo, li aperas kiel *Cynfelyn*, *Kymbelinus* aŭ *Cymbeline* kaj iĝis en tiu formo inspiranto por dramo de William Shakespeare *Cymbeline*. La nomo signifas „Hundo de la Dia Belenus" (angle *hound of (the god) Belenus*) aŭ „lumanta hundo" (angle *shining hound*).

Fonto
-----

Kunobelinon menciis la klasikaj historiistoj Sueton kaj Cassius Dio nur marĝene, sed lain nomon portas multaj moneroj, pruvante lian gravecon kaj helpante la historiistoj.

Vivo
----

Laŭ numismaj trovitaĵoj, oni supozas, ke li surtroniĝis en ĉ. 10 p.K.. Li poste sukcese defendis la komercajn vojojn kaj certigis por la sekvaj tri jarcentoj sian regadon en sudorienta Britanio.

Oni konas nomon de liaj tri filoj – Adminius, Togodumnus kaj Karatako – same nomon de lia frato Epaticcus. Li baldaŭ venkis la tribon trinovantoj, ĉar li baldaŭ post 10 p.K. eldonis monerojn ne nur en la ĉefurbo de la Catuvellauni, Verlamion (la pli posta romia urbo Verulamium, la hodiaŭa St Albans), sed ankaŭ en Camulodunum (hodiaŭ Colchester), en pli frua ĉefurbo de la trinovantoj.

Komence de la 20-aj jaroj, Kunobelino konkeris grandajn areojn en Cantium (de la hodiaŭa Kent), dum lia frato Epaticcus batalis kontraŭ tribo Atrebates ĉe la meza Tamizo kaj en ĉ. 25 konkeris ties cefurbon Calleva Atrebatum (hodiaŭa Silchester). Epaticcus mortis en 35, ĝis tiam li pligrandigis sian regareon kaj tion transprenis Karatako. Atrebates sukcesis tiam partojn de la iama areo rekonkeri.

En la nordo, Kunobelino etendis sian teritorion ĝis la marĉaj areoj. Li iĝis reganto de la tuta sudorienta regiono de Anglio, Sueton nomis lin *Reĝo de la Britonoj* (*Britannorum rex*). Dum lia longa regado, li havis bonajn kontaktojn al la Romia imperio, li eĉ resendis en 16 p.K. militŝipojn kun armiloj, kiu hazarde sur-strandiĝis sur la birtania marbordo. Sur la moneroj, li uzis la titolon *Rex* (*Reĝo*), verŝajne post kiam éa romia imperiestro Tiberius rekonis lin kiel klientan reganton.

Dum lia regado floris la komercado kun la kontinento, kelkaj urboj forte evoluis, precipe Camulodunum, Verulamium kaj Durovernum (hodiaŭ Canterbury).

Adminius regis ĉe fino de la regtempo de Kunobelino en areo de Kent, estis forpelita en ĉ. 40 fare de lia patro kaj fuĝis al romia imperiestro Kaligulo, kiu planis invadon de Britanio. Sed do tiun entreprenon efektivigis lia sekvanto Claudius en 43, post morto de Kunobelino.

Laŭ epigrafaj pruvaĵoj, Sallustius Lucullus, kiu estis fine de la 1-a jarcento reprezentanto de Romio en Britanio, estis nepo de Kunobelino.

* Kunobelino en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Kunobelino en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 377680
* LCCN: n2001027750
* VIAF: 21484140
 |
**Dénes SÁNDOR** (laŭ kutima hungara sinsekvo ***SÁNDOR Dénes***) ([ŝa:ndor de:neŝ], uzantonomo en Vikipedio *Zetey*, de julio 2014 *Zetey2*) (naskiĝis la 12-an de decembro 1936 en vilaĝo Zetea (Zetelaka), Rumanio, mortis la 12-an de aŭgusto 2016 en Miercurea-Ciuc (Csíkszereda), same en Rumanio) estis rumania hungara instruisto, esperantisto kaj vikipediisto.

Vivo
----

Lia gepatra lingvo estis la hungara.

Dénes Sándor ricevis bazlernejan diplomon en la Ŝtata Porinstruista Instituto de Cristuru Secuiesc en 1954 kaj mezlernejan instruistdiplomon pri la hungara lingvo kaj literaturo en 1959 en la Universitato Bolyai de Kluĵo.

Dénes Sándor instruis en Tulgheș, Ditrău kaj Miercurea Ciuc, li estis lernejestro en Ditrău kaj Miercurea Ciuc, fakinspektoro pri hungara lingvo kaj literaturo en rajono Gheorgheni kaj inter 1968 kaj 1984 en Distrikto Harghita. Inter 1990 kaj 2000 Sándor estis gvidantarano de Asocio NyIT kaj redakciano de periodaĵo *NyITLapok* (1990-1996). Li estis organizinto de 1991 de Somera Akademio Bolyai por instruistoj de hungara lingvo kaj literaturo, de studobjektkonkurso de hungara lingvo kaj literaturo por mezlernejaj gelernantoj de Sovata. Ekde la 1-an de novembro 2000 li estis emerito kaj li loĝis en Miercurea Ciuc. Li publikigis librorecenzojn kaj artikolojn en gazetoj *Hargita*, *Hargita Népe*, *Csodaceruza*, *Tanügyi Újság*, *Közoktatás* kaj *NyITLapok*. Li estis kunlaborinto pri ellaborado de mezlerneja lernplano por instruado de hungara literaturo en mezlernejo, kiu estis publikigita en revuo Korunk en 1998.

Li estas la patro de reklamgrafikisto, fotisto Levente Sándor kaj de psikologino Anikó Sándor.

Studetaĵoj, recenzoj
--------------------

* Számszimbolika Vörösmarty Mihály *A Guttenberg-albumba* című versében aperis en *Irodalom* - tanári kincsestár, Budapeŝto, januaro 2002.
* *Világlátott egérke*, librorecenzo pri la fabelromano de Sándor Kányádi en numero 1-a, oktobro 2001 de Csodaceruza.
* *Világlátott egérke*, studaĵo pri la porinfanaj prozaĵoj de Sándor Kányádi en la volumo *Kortárs gyermekkönyvek*, Cicero Könyvkiadó, Budapeŝto, 2001.
* Fodor Sándor: *Csipike*, recenzo pri la fabelromanciklo en numero 2-a, novembro, 2001 de Csodaceruza,
* *Andersen világa* etstudaĵo pri fabeloj de Andersen, en numero 4-a 2002 de Csodaceruza,
* *Mennyit ér a hetedik krajcár?* interpretaĵo pri novelo *Hét krajcár* de Zsigmond Móricz en numero 5-a, 2002 de Csodaceruza

Vikipediisto
------------

Li estis vikipediisto ekde januaro 2006 ĝis mallonge antaŭ sia morto.

Libro el vikipediaj artikoloj
-----------------------------

* Rumanujaj hungaroj

Referencoj
----------

1. 1 2  Bara Katalin—Csutak Judit—Sándor Dénes: teksto el la retejo *hhrf.org*, arkivigita en marto 2016 (hungare)
2. ↑  artikolo *Számszimbolika a Guttenberg-albumba című versben* en lia propra retejo de *ipernity*, arkivigita en decembro 2016 (hungare)
3. ↑  artikolo *Világlátott egérke* en lia propra retejo de *ipernity*, arkivigita en decembro 2016 (hungare)
4. ↑  artikolo *Mennyit ér a Hetedik Krajcár?* en lia propra retejo de *ipernity*, arkivigita en decembro 2016 (hungare)

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 80142
 |
**Liu Xia**, naskiĝis en 1961 en Pekino, estas pentristino, poetino, eldonistino kaj ĉina fotografino.

Ŝi estis la edzino de Liu Xiaobo, kiu estis kunredaktoro de la ĉarto 08, Nobelpremiito pri paco kaj enkarcerigita en 2009 dum 11 jaroj.

En julio 2018, Liu Xia ricevis permeson forlasi Ĉinion por loĝi en Germanio.

Biografio
---------

Eldonistino, fotistino kaj pentristino, Liu Xia publikigis poezion malmulte da tempo post ŝia renkontiĝo kun Liu Xiaobo en 1982. Ŝi geedziĝis kun Liu Xiaobo en 1998.

Liu Xia estas konata kiel la edzino de la Nobelpremiito pri paco en 2010, Liu Xiaobo. Ŝi loĝis en Pekino kie ŝi loĝis en rezidejo sub kontrolo ekde la 8a de oktobro 2010. Fino 2013, malgraŭ koraj problemoj kaj deprimo, ŝi malakceptis esti hospitaligita pro timo de «puniga enhospitaligo».

Ekde 2011, la verkisto Guy Sorman, komisaro de ŝiaj fotoekspozicioj, diskonigis la fotoarton de Liu Xia al internacia publiko en multnombraj muzeoj tra la mondo, aparte en Boulogne-Billancourt, Novjorko, Los-Anĝeleso, Hong kongo, Tajpeo, Tokio, Kioto, Barcelono, Madrido, Berlino, Hamburgo, Prago, Bratislavo.

En julio 2018, estis raportita ke Liu Xia ricevis permeson forlasi Ĉinion kaj ke ŝi prenis aviadilon de Beijing al Berlino, en Germanio, mardon la 10-an de julio 2018.

Ŝi estis akceptita de Herta Müller kaj de Liao Yiwu, ĉina poeto kaj verkisto vivanta en Germanio.

Starpunkto
----------

Liu Xia konsideris ke la ĉinaj demokratoj estas objektoj de persekutado, kiel la judoj dum la epoko de la nazia reĝimo:

|  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** Oni ekstermas nin en la ĝenerala indiferenteco de la okcidentanoj. Vi vekiĝos kiam ni estos malaperintaj. **"** |

 |

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Pascale Trouillaud, « Liu Xia, la poétesse tombée dans la politique par amour », *AFP*,‎ 15 octobre 2010 (rete)
2. ↑  Lucy Hornby, « China dissident's wife pleads for detained husband », *Reuters*,‎ 11 février 2009 (lire en ligne Arkivigite je 2016-10-28 per la retarkivo Wayback Machine)
3. ↑  « L'épouse de Liu Xiaobo est assignée à résidence », *Le Monde*,‎ 11 octobre 2010 (lire en ligne)
4. ↑  L'épouse du prix Nobel de la paix chinois hospitalisée Le Figaro, 20a de februaro 2014
5. ↑  Guy Sorman, Liu Xia prisonnière à Pékin Arkivigite je 2016-03-05 per la retarkivo Wayback Machine 7a de januaro 2013
6. ↑  La force silencieuse de Liu Xia
7. ↑  « Dissident Liu Xiaobo's widow Liu Xia 'allowed to leave China' », BBC News, 11 juillet 2018 (consulté le 11a de julio 2018)
8. ↑
9. ↑  J'accuse le régime chinois Le Monde, 5a de junio 2010

Tiu ĉi artikolo estas parta traduko de la samtitola artikolo en la franclingva vikipedio je la 10-a de novembro 2018.

* Kategorio Liu Xia (artistino) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 623302
* GND: 1020077581
* LCCN: n2011025575
* VIAF: 24471701
* ISNI: 0000000110981365
* LIBRIS: 349121
* SUDOC: 163701989
* BNF: 170975780
* NDL: 01224221
* BIBSYS: 12013795
* NKC: xx0190609
 |
Władysław Alojzy Jougan, pastro kaj filologo
**Władysław Alojzy JOUGAN** (naskiĝinta la 14-an de majo 1855 en Ternopilo; mortinta en la 21-an de oktobro 1942 en Lvivo, eble en koncentrejo) estis aŭstria kaj pola romkatolika pastro, kanoniko, filologo kaj leksikografo. Eĉ hodiaŭ ofte utiliĝas lia vortaro latina-pola.

Vivo
----

Post trapaso de la abiturienta ekzameno en la gimnazio ternopila li studis teologion ĝis 1878 ĉe la Lviva Universitato. En la jaro 1888 li doktoriĝis pri teologio.

Ordinacio sacerdota okazis en la 31.7.1878. Li deĵoris i.a. kiel estro de la Lviva teologia seminario kaj predikisto ĉe la Tria Francisko-Jozefo-mezlernejo. En 1901 Jougan habilitiĝis kaj iĝis en 1902 profesoro ĉe la fakultato pri teologio de la Lviva altlernejo. Inter 1906 kaj 1907 li eĉ dekanis; sed en 1908 li retiriĝis. Inter 1908 kaj 1930 li estis konsilisto ĉe la eklezia nupto-tribunalo.

En la jaro 1938 li eldonis en Lvivo vortaron pri la eklezia latino laŭ la modelo de verko de Albert Sleumer kun 27 miloj da vortoj. Tiel ĝi superis la sleumer-aĵon je kvar miloj. Ĝuis la leksikono kvin reimpresojn. 

Jougan aktivis ĉe multaj katolikaj organizaĵoj en Lvivo. Li i.a. fondis kaj estris la *Societon de la kateĥistoj*, estis kunfondinto kaj vicprezidanto de la *Societo pri intersacerdota apogado*, kuratoro de la pormetiista klubo *Skała*. Li estis eldonisto kaj artikolverkanto de "Gazeta Kościelna", "Wiadomości Kościelne" kaj "Tygodnik Katolicki". De tempo al tempo li publikigis aferojn (eseojn, recenzojn, raportojn) ĉe "Przegląd Powszechny", "Ateneum Kapłański" kaj "Szkole".

Verkoj (elekto)
---------------

* *O nadzorze domowym nad młodzieżą szkolną* (1889)
* *W sprawie refomy nauki religii w szkole średniej* (1891)
* *Kilka uwag o religijnym wychowaniu młodzieży szkolnej* (1892)
* *Historia Kościoła Katolickiego* (sesa eldono, 1895–1925)
* *Liturgika* (10 eld. 1895–1926)
* *Religia przy egzaminie dojrzałości* (1897)
* *Dogmatyka ogólna* (1898)
* *Constitutum Constantini: studyum historyczno-egzegetyczne* (1899)
* *O kazaniach karcących* (1900)
* *Tło homiletyczne w kazaniach Ks. Skargi* (1901)
* *Znaczenie Birkowskiego w homiletyce* (1901)
* *Dogmatyka szczególowa* (3 eld. 1901–1918)
* *Homilie polskie* (1902)
* *O kazaniach jubileuszowych polskich* (1902)
* *Nauki katechizmowe w Polsce* (1903)
* *X. Antoni Węgrzynowicz jako kaznodzieja mariologiczny* (1906)
* *X. Prymas Woronicz,* I: *Życie i pisma Woronicza;* II: *Woronicz jako homileta* (1908)
* *Nasze kazania zbiorowe* (1911)
* *Kancelaria parafialna* (1912)
* *Edykt mediolański* (1913)
* *Wrażenia z pobytu w Pradze* (1916)
* *Podręcznik teologii pasterskiej* (1917)
* *Kazania rekolekcyjne i pasyjne* (1936)
* *Zdrowaś Maria* (1937)
* *Pokłosie pastoralne* (1938)
* *Słownik kościelny łacińsko-polski* (1938)
	+ Sesa eldono (2021) ISBN 978-83-257-0542-8

Eksteraj ligiloj
----------------

* verkolisto ĉe *Polona.pl*

Notoj
-----

1. ↑  *Liber albus: Martyrologium duchowieństwa — Polska: Jougan, Władysław Alojzy* (hejmpaĝo de la Sigismondo-paroĥo de Słomczyn)
2. ↑  Stanisław Łoza: "Czy wiesz kto to jest? Uzupełnienia i sprostowania" - Varsovio 1939, p. 125
3. ↑
La **Ŝtata Lernejo Zamenhof** (portugale Escola Estadual Zamenhof) en la brazila urbo Campo Grande estis kreita de la Eduka Spiritisma Socio de la brazila subŝtato Mato-Groso la 21-an de marto 1949. La unua direktoro de la lernejo estis Onésimo Faria, kaj unua plia instruistino estis Maria Ribeiro Serra. En 1963 ŝi transprenis la direktorecon. Je tiu okazo, la lernejo ricevis novajn lernejajn skribtablojn fare de la subŝtata registaro. En 1975, oni konstruis konstruaĵon de vartejo, tiel ke la infanoj ankaŭ post la lernejaj lecionoj povas resti en la lernejo, tie fari siajn hejmtaksojn kaj estas prizorgataj tuttage. En 1980, la lernejo ampleksigis tiel ke de nun infanoj de la 1-a ĝis 8-a klasoj instruiĝas kaj ankaŭ postlecione vartiĝas. Ekde 1985, la lernejo oficiale nomiĝas "ŝtata elementa lernejo Zamenhof" (ŝtata lernejo de grado unu), kaj ekde 1992, ""ŝtata antaŭlernejo kaj elementa lernejo Zamenhof", kaj ekde 1998 la lernejo havas sian nunan nomon "ŝtata lernejo Zamenhof".

En siaj ĝis nun 75 jaroj de ekzisto, la Ŝtata Lernejo Zamenhof havis la jenajn direktorojn:

* Onésimo Faria (1949-1962);
* Maria Ribeiro Serra (1963-1979);
* Maria Heloiza Ferreira Nakazato (1980-1988);
* Liriacy Matos Sobreiro (1989-1993);
* Norma Aparecida de Oliveira Mota (1993-1994);
* Maria Custódia Oliveira Pinheiro (1994-2008);
* Renata Barcelos Blini Duarte (2008-2015);
* Irene Alves Ribeiro (2015);
* Helga Ticiana Barros Maciel (2016 ĝis nun).

Eksteraj ligiloj
----------------

* oficiala retejo (portugale)
* lerneja paĝo en la retejo *facebook*
* plia lerneja notejo (bele farita, sed ne aktualigita post 2012)
Monda heredaĵo de UNESKO

La **Monaĥejo de Maulbronn** (germane: *Kloster Maulbronn*) estas unu el la cisterciaj mezepokaj monaĥejoj plej bone konservataj de Eŭropo. Ĝi situas en la proksimaĵoj de Maulbronn, Baden-Württemberg, Germanio kaj estas disigita de la urbo pere de fortikaĵoj.
La monaĥejo estis deklarita en 1993, Monda heredaĵo de Unesko. Laŭ Unesko: «La komplekso de Maulbronn estas la plej kompleta kiu konserviĝas en cistercia monaĥejo en Eŭropo, ĉefe pro la postvivado de ĝiaj ampleksaj sistemoj pri regado de la akvo kaj akvorezervejoj».

La monaĥejo fondiĝis en 1147 sub la aŭspico de la unua cistercia papo, Eŭgeno la 3-a. La ĉefa preĝejo, el stilo transira de romaniko al gotiko, estis konsekrita en 1178 de Arnauld, episkopo de Speyer. Post la Reformacio, la duko Württemberg prenis la monaĥejon en 1504 kaj konstruis tri ĉaspavilono. Meze de la 17a jarcento, la antaŭa abatejo konvertiĝis en evangleiisma pastrolernejo, kiu okupas ĝin ekde tiam.

Vidu ankaŭ
----------

* *Narciso kaj Goldmundo*

* Kategorio Monaĥejo de Maulbronn en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Brühl** estas unu el la plej malnovaj stratoj en Lepsiko. Ĝi famis ĝis la Dua Mondmilito kiel *mondstrato de peltoj*, estis la plej grava strato de la urbo kaj kontribuis esence al la mondfamo de Lepsiko kiel komerca metropolo. Kelkan tempon la tie surlokaj felkomercaj entreprenoj kontribuis la plej grandan parton de la impostenspezoj de Lepsiko. En la domo de la gastejo *Zum roten und weißen Löwen* naskiĝis Richard Wagner. Brühl estis plejparte detruita dum la Dua Mondmilito. En la Germana Demokratia Respubliko ĝi estis plejparte stampita de loĝdomegoj laŭ moderna arkitekturo kaj de parte resanigitaj malnovaj domoj. Post la paca anekso de la GDR fare de Federacia Respubliko Germanujo kelkaj domoj rericevis sian secesiofasadon, ekestis novaj domoj laŭ nuntempa postmodernisma stilo. La malkonstruado de la loĝdomegoj ĉe Brühl kaŭzis konsiderindan konstruejdezerton en la urbocentro. Ĉeaj vendejoj plendis pri egaj reduktiĝoj de la vendosumoj, posedantoj de nemoveblaĵoj la kreskan senluantigon. Ĝis aŭtuno de 2012 oni volis fermi la sendoman breĉon per la vendejaro *Höfe am Brühl*, por reakiri la rangon de la ĉefa aĉetunstrato, kiun ĝi iam havis inter la du mondmilitoj.

Naskiĝdomo de Richard Wagner
----------------------------

Naskiĝdomo de Richard Wagner proks. 1885
La 22-an de majo 1813 Richard Wagner naskiĝis en Brühl n-ro 3, en la *Gasthof Roter und Weißer Löwe* (gastejo ruĝa kaj blanka leono). La gastejo, unuafoje menciita en 1656, nomiĝis laŭ la ruĝe super blanko horizontastriita blazonleono de la landgrafo de Turingujo kaj estis tranoktejo de la veturigistoj el Turingujo. En la jaro 1882 la domo ricevis la nomon *Geburtshaus Richard Wagners* (Naskiĝdomo de Richard Wagner). Kvar jarojn poste ĝi estis malkonstruita, la sekva konstruaĵo tamen plue nomiĝis *Wagnerhaus* (Wagner-Domo). En 1913 la iama *Platz am Ranstädter Tor*, poste *Theaterplatz*, ricevis la nomon *Richard-Wagner-Platz*. En 1914 oni konstruis la *magazenegon Brühl* sur la fundamentaj muroj de Brühl n-roj 1 kaj 3 kaj ampleksigis ĝin en 1928. La domo havis komence kurban liniokondukon kaj naturŝtonan fasadon. Denovaj alikonstruaĵoj al *Konsumanto-Vardomo ĉe Brühl* okazis en 1964–66. Ekde 1937/1970 bronzotabulo de la lepsika skulptisto Fritz Zalisz ĉe la magazenego Brühl memoris pri la naskiĝdomo de Richard Wagner.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Brühl (Lepsiko) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Brühl (Lepsiko) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Forumo pri malkonstruado kaj novplanado de Brühl
* Bildoj pri la konstruado de *Höfe am Brühl*
**Apofata teologio**, el (antikva greka kunmetaĵo de *ἀπό* kaj *φημι*, kiu litere signifas "for el diri", estas aparta framo de la amplekso de teologio, pliprecize de la kristana teologio ĉar la nocio kaj rilataj problemoj naskiĝis kaj disvolviĝis en kristana medio: premiso de tiu teologio fokusas en la principo laŭ kiu Dio estas tute nekonebla per la uzado de la racio. Pliprecize, tio ne koncernas la ekziston de Dio kaj certajn liajn atributojn kiel "kreinto" kaj "savanta" ktp, sed la determinon de aliaj esencaj atributoj: laŭ tiu teologio, Dio estas tiom transcenda ke antaŭ li la homa racio ne rajtas, prave, al li apliki, kvankam purigitajn kaj pleje nobiligitajn, la perfektojn konstatatajn en reala fizika mondo.

Tiu teologia sinteno estas la ekzakta kontraŭo de katafatismo de la Aserta teologio, kiu male antaŭvidas la koneblecon pri Dio per la uzo de la racio kaj intelekto analizantaj la kvalitojn de la estaĵoj kreitaj, kies atributoj (perfektecoj) aplikendas, se purigitaj el la kreaĵaj limoj kaj per helpo de la principo de analogio , al Dio.

Tiu teologio, dirita ankaŭ *negativa*, tamen, kvankam utiligante tian apofatan metodon, allasas la eblecon de iu ekzerco parolada kaj racia por alproksimiĝi al Dio, ne dirante kio li estas, sed kio li ne estas. Ĝi, ĉiukaze, kulminas en la adora silento.

Kompreneble, ankaŭ tiu teologio konvikitas, kiel la paralela pozitiva (aserta), trovis sian fundamenton en la Biblio, aparte en Profetoj kaj tekstoj apokalipsaj.

Elstaruloj de tiu teologio enkalkuliĝas Pseŭdo-Dionizio la Areopagano, Majstro Eckhart, kaj ĝenerale la mistikuloj.

Bibliografio
------------

* 
* 
*

Notoj
-----

1. ↑  ()

Vidu ankaŭ
----------

* Agnostikismo
* Apostateco
* Asketa teologio
* Ateismo
* Apologetiko
* Kristana teologio
* Teologio
* Kreismo
* Ekzegezo
* Esoterismo
* Feminisma teologio
* Herezo
* Hierologio
* Historio pri teologio
Larĝa panoramo de Sjamen

**Sjamen** (ĉine 廈門市/厦门市, pinjine: *Xiàmén*, estas metropolo kaj universitata urbo ekde 1921 en Ĉina Popola Respubliko. La historia loknomo estas **Amoj** (el la loka lingvo, la minnana). La municipo administras ankaŭ proksimajn distriktojn kaj zonojn.

La insulo Sjamen
Insulo Gulangyu, aŭ Insulo Kulansu (normĉine: 鼓浪嶼,鼓浪屿, pinjino Gǔlàngyǔ) estas marborda insulo en la Tajvana Markolo, situanta en la urbo Xiamen. Ekde 1845, ekzistas eŭropa setlejo ĉi tie.

Geografio
---------

Sjamen etendiĝas laŭ Tajvana markolo. La urbo konsistas el insulo kaj la kontraŭa kontinenta parto, kiujn ponto kunligas. Aliaj proksimaj insuloj, nome la insularo Ĝinmenoj, apartenas al Tajvano.

Historio
--------

Sjamen menciiĝis jam en 282. Jam dum la mezepoko ĝi estis internacia havenurbo kaj ankaŭ bazo kontraŭ piratoj. Ekde 1541 ankaŭ portugaloj uzis la havenon. Pro la Opia milito la britoj akiris la urbon en 1842.

Ekonomio
--------

Sjamen estas speciala ekonomia zono ekde la 1980-aj jaroj. La plej gravaj industriaj branĉoj estas fiŝkaptado, ŝipkonstruado, nutraĵprilaboro, teksaĵoj, maŝinkonstruado, kemiaj industrioj, telekomunikado, kaj financaj servoj.

Klimato
-------

Mozaikbildoj pri Sjamen (financa urboparto, universitato, domo en la insulo, la ponto)
Stacidomo de Sjamen
Templo kaj biblioteko en Sjamen
Strato en Sjamen
Sjamen etendiĝas en subtropika klimato kun influo de musono. La tutjara averaĝa temperaturo estas 21 °C. Inter junio-septembro tio estas 30 °C. Jare pluvas po 1350 mm. En ĉiuj monatoj pluvas, sed plej ofte inter aprilo-septembro. Frosto estas tre malofta.

Trafiko
-------

Sjamen havas internacian flughavenon, aŭtovojon, stacidomon kaj havenon. En la urbo aŭtobusoj liveras la pasaĝerojn. Taksioj estas oftaj. Multaj uzas biciklojn, ĉar la motorcikloj kaj mopedoj estas malpermesitaj.

La Metroo de Sjamen ekfunkciis la 31-an de decembro 2017.

Vidindaĵoj
----------

* strandoj kaj feriejoj
* botanika ĝardeno
* templo kun biblioteko

Ĝemelurboj
----------

* Unuiĝinta Reĝlando (Britio) Cardiff, Britio, 1983
* Japanio Sasebo, Japanio, 1983
* Filipinoj Cebuurbo, Filipinoj, 1984
* Usono Baltimore, Usono, 1985
* Nov-Zelando Wellington, Nov-Zelando, 1987
* Malajzio Penango, Malajzio, 1993
* Aŭstralio Sunbrila Bordo, Aŭstralio, 1999
* Litovio Kaunas, Litovio
* Meksiko Guadalajara, Meksiko, 2003
* Nederlando Zoetermeer, Nederlando, 2004
* Malajzio Kuching, Malajzio, 2006
* Indonezio Surabajo, Indonezio, 2006
* Sud-Koreio Mokpo, Sud-Koreio, 2007
* Kanado Richmond, Kanado, 2008
* Grekio Maratono (urbo), 2009

Fontoj
------

* Hungara kaj angla Vikipedioj

Eksteraj ligiloj
----------------

* Mapo pri Sjamen

Universitato en Sjamen
**MESTER Miklós** (meŝter) estis hungara historiisto naskita en Rugonfalva la 8-an de marto 1906 kaj mortinta en Budapeŝto la 5-an de januaro 1989.

Biografio
---------

Miklós Mester abiturientiĝis en la unitariisma gimnazio de Székelykeresztúr. Ekde 1918 por du jaroj li studis en ekonomiscienca universitato de Budapeŝto kaj pli poste en la Pázmány Péter Tudományegyetem. En 1925 li doktoriĝis pri la historio de Orient-Eŭropo. Liaj studoj aperis en la eldonaĵoj de la *Bartha Miklós Társaság*, en revuoj de Koloĵvaro en *Magyar Út*, en *Magyarságtudomány*. Ĝis 1939 li estis kunlaboranto de la *Népies Irodalmi Társaság*. Apartenis al ĝia agosfero la biblioteko kaj la studenthejmo, kies li estis unue la sekretario, pli poste ekde 1936 direktoro. En 1939 oni elektis lin deputito. En 1944 li iĝis ŝtatsekretario en la ministerio por religi- kaj instruaferoj. Li forlimitiĝis de la ekstremecoj en sia agado. La 15-a de oktobro 1944 li eniris en kontraŭleĝecon. En 1945 la rusaj aŭtoritatoj arestis lin, sed baldaŭ elliberigis lin. Lia ekzemplodonanta konduto praviĝis ankaŭ antaŭ la hungaraj aŭtoritatoj. Ĝis la fino de 1949 li gvidis studenthejmon kaj pli poste li laboris ĉe la *Entrepreno Librodisvastiganta Horizont*. En junio de 1951 oni elsetligis lin la vilaĝon Felsővadász en Borsod, kie li laboris en agrikulturo kaj en arbaro. Li povis reveni Budapeŝton nur post 1956. Li plulaboris ĉe la *Horizont* ĝis 1959, sekve li laboris unu jaron en elektroteknika fabriko ĝis sia pensiuliĝo en 1960. Ĝis 1966 li estis oficisto ĉe la entrepreno de hungara libraroprovizo. Ekde la kvindekaj jaroj publikis liajn artikolojn eksterlandaj revuoj. Liaj manuskriptojn konservas la Manustriptarejo de MTA.

Verko
-----

* *Az autonóm Erdély* (Bp. 1937).

Fonto
-----

* Magyar Életrajzi Lexikon
La **afiksoj** aŭ **kroĉaĵoj** kombinite kun radikoj estas elementoj kiuj servas por formi kunmetaĵojn. Kompare kun la ĝeneralaj vortfaraj reguloj validaj por la radikoj, ili sekvas diversmaniere specialajn regulojn en la vortfarado.

La afiksojn eblas rigardi kiel specon de radikoj. Ili estas tradicie kaj ĉi tie aparte klasataj, ĉar ili uziĝas unuavice kiel vortfariloj (kune kun normalaj radikoj), kaj ĉar ili uziĝas vortfare laŭ specialaj reguloj, kiuj ne validas por normalaj radikoj. Iuj kondutas tiam baze kiel normalaj radikoj, sed kun diversspecaj aldonaj limigaj principoj: Tiajn afiksojn oni nomas ofte "afiksoidoj". Kelkaj tamen kondutas en tute aparta maniero, kiu klare distingigas ilin disde normalaj radikoj: Tiajn afiksojn oni povas nomi "veraj afiksoj". Sed ĉiuj afiksoj (krom iuj neoficalaj marĝenaj afiksoj) uziĝas ankaŭ neafikse tute kiel radikoj (ekz. "malo", "eksa", "eta", "igi"). 

Rimarku, ke kiel afiksoj ne klasiĝu t.n. pseŭdoafiksoj (eksafiksoj), kiuj ne estas veraj Esperantaj lingvoelementoj, sed nuraj radikopartoj (afiksoj aŭ radikoj en la origina lingvo).

La afiksoj disklasiĝas laŭ siaj kutimaj pozicioj en kunmetaĵoj: antaŭ aŭ post radikoj:

* prefikso
* sufikso

Estas ankaŭ lingvoj en kiuj ekzistas infiksoj aŭ cirkumfiksoj: Infiksoj estas alligitaj enen en vorto, dum cirkumfiksoj aŭ ĉirkaŭfiksoj alligitas en du partoj ĉirkaŭ vorton.

* infikso (enmetaĵo)
* cirkumfikso
* konfikso (signifoporta aldonaĵo)

Vidu ankaŭ
----------

* Sufiksoj en Esperanto

* Morfologio
* Prepozicio

|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Lingvo |

* Kategorio Afikso en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)