recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Moreno** estas urbego kaj diocezo (ekde 1997) en Argentino en Provinco Bonaero. Ĝi apartenas al urbaro de Granda Bonaero. La urbo ricevis sian nomon de argentina politikisto Mariano Moreno.

Statuo en Moreno
Katedralo en Moreno

Bazaj informoj
--------------

* Areo:  km²
* Loĝantaro: 148 290 en 2001
* Supermara alteco: 14 m
* Horzono: UTC-3h
* Poŝtkodo: B 1744
* Telefonkodo: +54 237

Geografio
---------

Moreno situas sur la marborda ebenaĵo en proksimeco de San Miguel (Bonaero). Bonaero troviĝas 27, Quilmes 67, La Plata 104, Rosario 233, Mar del Plata 412, San Miguel de Tucumán 1041, Saltaurbo 1245 km.

Historio
--------

Origino de Moreno devenas de 1860, tiam oni konstruis fervojon el Bonaero al la okcidenta landoparto. En tiu tereno oni establis stacidomon. Post kvin jaroj jam paroĥa kirko estis konsekrita. Baldaŭe paŝo post paŝo Moreno formiĝis el vilaĝo dormourbo de Bonaero.

Klimato
-------

Moreno situas en subtropika klimato, kie jare pluvas po 1100 mm. La averaĝa temperaturo estas en januaro 26 °C, en julio kun 31 °C.

Vidindaĵoj
----------

* katedralo
* monumento

Fontoj
------

* hispana Vikipedio helpe de Guglo
* mapo, distancoj Arkivigite je 2014-04-27 per la retarkivo Wayback Machine angle
**Fossé** estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento *Loir-et-Cher*, en la regiono Centro-Valo de Luaro (france *Centre-Val de Loire* sɑ̃tʁə val də lwaʁ]). Fine de 2020 en la komunumo vivis 1 307 loĝantoj. Administre la komunumo apartenas al la arondismento *Blois* kaj al la kantono *Veuzain-sur-Loire*. 

Ĝiaj loĝantoj nomiĝas *fosséens*.

Geografio
---------

Fossé estas proksimume ses kilometrojn nordokcidente de Blois inter Orleano kaj Tours. La rivereto *Cisse* limigas la komunumon en la nordo. Fossé estas ĉirkaŭita de la najbaraj komunumoj Averdon en la nordo, Marolles en la nordoriento, Villebarou en la oriento, Saint-Sulpice-de-Pommeray en la sudo kaj sudokcidento, Saint-Lubin-en-Vergonnois en la okcidento kaj sudokcidento, Saint-Bohaire en la okcidento kaj nordokcidento kaj La Chapelle-Vendômoise en la nordokcidento.

La Aŭtovojo *A10* inter Parizo norde kaj Bordozo sude, parto de la Eŭropa aŭtoŝoseo 5, vojas tra la sudo de la komunumo.

  

La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Loir-et-Cher
* Fossé-Marolles (stacidomo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Fossé (Loir-et-Cher) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo
**Margit Császár** [ĉAsAr], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Császár Margit** estis hungara meteologo, universitata instruisto. Ŝia geedziĝa nomo estis (hungarsisteme) *Makainé Császár Margit*.

Margit Császár  naskiĝis la 9-an de januaro 1931 en Dabronc, ŝi mortis la 21-an de marto 2003 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Margit Császár frekventis gimnazion en Sümeg, poste ŝi akiris meteologian diplomon en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 1954. Jam en 1953 ŝi edziniĝis, baldaŭ ŝi naskis 3 gefilojn. Post siaj studoj ŝi laboris en la meteologia instituto, iom poste en flughaveno de Budapeŝto. Inter 1959 kaj 1964 ŝi estis asistanto en la menciita universitato, poste lektoro, inter 1978-1991 docento. En 1963 ŝi doktoriĝis en la universitato, en 1967 ŝi akiris politikan (komprenu: komunistan) diplomon en universitato Markso-Lenino. En 1976 ŝi kandidatiĝis antaŭ la Hungara Scienca Akademio. Ŝi ricevis memormedalojn en 1982 kaj 1997.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Szinoptikus meteorológia. I-II* (1960/1961)
* *Az időjárás előrejelzésének alapjai* (1973)
* *Energiaátalakulások a légkörben* (1976) - kandidatiĝa disertaĵo
* *Hideg levegőpárna mozgása a Kárpát-medencében* (1992)

Fontoj
------

* funebra parolado
* hungarlingva biografio kun foto Arkivigite je 2016-11-15 per la retarkivo Wayback Machine
La **Luterana preĝejo** estas religia historia monumento ekde 2006 en urbo Csorna (Hungario).

Historio
--------

Dum la kontraŭturkaj bataloj supozeble vivis luteranoj en Csorna, sed pri ili plene mankas informoj. En la pli postaj jarcentoj en la kampurbo la katolika eklezio havis grandan influon, tial la kelkaj luteranoj havis diservojn en Farád. La luterana filio de Csorna estis fondita nur en 1926. Ili aĉetis harmoniumon por akompani la diservojn, kiuj okazis en la lernejo. La kirko estis konstruita en la jaroj 1929 kaj 1930. Nekonataj rabistoj rabis valoraĵojn en 1998.

La luterana grupo havas komunan grupon kun ties de Kapuvár.

Konstruaĵo
----------

La preĝejo situas sola en korto, sed la enireja fasado troviĝas rekte laŭ la fasado. La fasado estas malsimetria, ĉar la malalta kvadrata turo altiĝas dekstre. La turpinto estas piramida. Interne la ĉefaltara bildo prezentas Kriston.

Fontoj
------

* hungare kun foto
* 


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Flüelapasejo** estas montpasejo en la Alpoj en Kantono Grizono. Ĝi estas akvodislimo inter la Nigra Maro.

Priskribo de la vojo de nordoriento al sudokcidento
---------------------------------------------------

La pasejvojo komenciĝas en Davos je alteco de 1560 m s.m.. La vojo sekvas la rivereton *Flüelabach*, kiu en Davos alfluas al Landwasser. La vojo nun grimpas 26 kilometrojn al la pasejkulmino, kiu situas sur alteco de 2383 m s.m. inter la montoj *Schwarzhorn* (3146 m s.m.) kaj *Weisshorn* (3085 m s.m.). Sur la pasejkulmino ekzistas okcidente de la vojo la *Skota lageto* (germane *Schottensee* kaj romanĉe *Lai Scotta*), el kiu fontas la rivereto Flüela, kaj oriente de la strato la *Nigra lago* (germane *Schwarzsee* kaj romanĉe *Lai Nair*), kiu estas la fonto de la rivero *Susasca*, alfluanto de Inn. La vojo nun malsuprengrimpas dum 26 kilometroj laŭ la rivero Susasca ĝis ĝia finpunkto en Susch en Engadino sur alteco de 1426 m s.m..

Trafiko
-------

Poŝtkaleŝo sur la Flüelapasejo
Ek de la malfermo de la Vereina-tunelo en la jaro 1999 la pasejvojo vintre ne plu estas malfermita. Somere tra la pasejo funkcias poŝtaŭtolinio kaj inter Davos kaj la pasejkulmina gastejo cirkulas linia poŝtkaleŝo.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Flüelapasejo datiĝas el la jaro 1513 kiel *Fluela*. Ĉar la pasejo ne transiras rekte la Alpojn, sed nur ligas la Rejnvalon kun Engadino, ĝi neniam atingis la historian signifon de la gravaj pasejoj, kiuj ligis nordon kun sudo kiel la konektoj Juliopasejo-Malojopasejo kaj Lukomagnopasejo. En la 14-a jarcento la nove enmigrintaj alemanlingvaj valzoj setlis en la regiono de Flüela. La veturebla pasejvojo estis malfermita en la jaro 1967. Sur la Flüelapasejvojo ekzistas granda lavangodanĝero. Tial post la malfermo de la Vereinatunelo en 1999 estis decidite ne plu malfermi la vojon vintre. Ek de 2004 la asocio *Pro Flüela* zorgas, ke la pasejo vintre povas denove esti uzata. La aŭtomobilentrepreno BMW utiligas la pasejvojon ek de la vintro 2004 kiel testvojon.

* Kategorio Flüelapasejo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Eksteraj ligiloj
----------------

* La Flüelapasejo en la Historia Leksikono de Svislando

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rListo de la montpasejoj de Svislando |
| --- |
| Albispasejo • Albulopasejo • Berninopasejo • Bözberg-Pasejo • Brünigpasejo • Flüelapasejo • Forchpasejo • Furkopasejo • Gemmipasejo • Gurnigelpasejo • Granda Sankt-Bernard-Pasejo • Grimselpasejo • Hulfteggpasejo • Juliopasejo • Klausenpasejo • Lukomagnopasejo • Malojopasejo • Nufenenpasejo • Oberalppasejo • Ofenpasejo • Passwang-Pasejo • Rickenpasejo • San-Bernardino-Pasejo • Sankt-Gotard-Pasejo • Sattel-Pasejo • Sattelegg • Sempionopasejo • Splugopasejo • Suba Hauenstein-Pasejo • Supra Hauenstein-Pasejo • Sustenpasejo • Vue-des-Alpes-Pasejo • Wildhauspasejo • Zugerberg | Montpasejoj de SvislandoMontpasejoj de Svislando |

 |
Grafo **ESTERHÁZY Móric** (naskiĝis la 27-an de aprilo 1881 en Pusztamajk, mortis la 28-an de junio 1960 en Vieno, Aŭstrio) estis ĉefministro de Hungario, kiu sensukcese provis obstakli kolapson de la Aŭstrio-Monarĥio. Li komencis sian politikan karieron kiel parlamen ta reprezantanto de la distrikto Terebes (1906).

La 15-an de junio 1917, li ricevis komision de Karlo la 4-a por formi registaron. Li deklaris reformpolitikon kaj volis reformi eĉ la elektojuron. Ĉar li ne sukcesis realigi la imagitan politikon, li abdiksi du monatojn poste, la 20-an de aŭgusto. Li estis inter la 25-a de januaro kaj 8-a de majo1918, la publikbonfara kaj laborafera ministro del a Wekerle-registaro.

Li retiriĝis el la politiko post la milito kaj subskribo de la Trianona pacdiktato. Li reaktiviĝis nur en 1931, kiel reprezentanto de la legitimista (reĝovola) Kristana Ekonomia Partio. Li iĝis prezidanto de la eksterafera komisiono, dum la dua mondmilito estis membro de la defendafera komisiono kaj apogis politikon de la ĉefministro Miklós Kállay. Li restis en Hungario post la milito kaj elmigris nur en 1956 en Aŭstrion.

Li estas avo de la verkisto Péter Esterházy.

* Kategorio Móric Esterházy en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 194457
* GND: 139417028
* VIAF: 101159491
* ISNI: 0000 0000 7165 6278
* SUDOC: 166757594
 |
La **Luterana preĝejo** estas religia konstruaĵo en Hungario, en vilaĝo Bakonytamási.

Historio
--------

En Bakonytamási komence katolika preĝejo estis, kiu funkciis eĉ post dominado de la turkoj. Tiutempe luteranoj alvenis, kiuj uzis la katolikan preĝejon kaj ili renovigis ĝin en 1711. Pro incendio en 1793 okazis denova renovigo. En 1843 oni aĉetis orgenon. En 1857 oni plene trakonstruis kaj pligrandigis la preĝejon. Dum la 2-a mondmilito la turo difektiĝis, en 1947 oni konstruis pli novan kaj pli altan turon. En 1993 kaj en 2007 malgrandaj renovigoj okazis.

Konstruaĵo
----------

La flava-blanka konstruaĵo havas super la enirejo turon kaj unu navon. La altara bildo prezentas Jesuon kun 2 anĝeloj. La predikejo estas kvadratforma. La apuda baptovazo, farita en 1846 devenis el la malnova preĝejo. La lustroj pretiĝis en 1864 kaj 1857. La benkoj estas novaj (de 1993).

Fontoj
------

* hungare Arkivigite je 2013-05-11 per la retarkivo Wayback Machine


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
La Fostoponto (la plej malsupra) sur maketo de la centro de Romo.
Desegna rekonstruo de la *Fostoponto* laŭ *Luigi Canina*.
La **Fostoponto** (latine *Pons Sublicius*) estas ponto trans Tibero, la plej antikva el la Romaj pontoj pri kiuj ni havas informon, konstruita ankoraŭ en la reĝa epoko. Nun restas nenia postesigno de tiu ponto.

La tradicio atribuas ĝian estigon al la 4ª reĝo, Anko Marcio, ĉ. 625 a.K. La ponto estis farita tute el ligno; latine *sublica* estas *paliso, pintigita trabo*, tial *Pons Sublicius* estas tio, kion NPIV nomas «**fostoponto**: Ponto, kies planko baziĝas sur fostoj».

Plurfoje detruita (lastafoje en la jaro 69ª p.K.) la ponto estis rapide rekonstruata, ĉiam en sia ligna formo. Ĝia definitiva malapero okazis iam en la postklasika epoko.

La preciza situo de la ponto ne estas konata. Ĝi situis pli malsupre ol la (masonita) Ponto Emilia (latine *Pons Æmilius*), kun kiu oni ĝin iam konfuzis.

En la jaro 1918ª oni konstruis novan ponton (neniom lignan) iom pli malsupre laŭ la fluo de Tibero sub la italigita nomo *Ponte Sublicio*.

Referencoj
----------

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Fostoponto (Roma) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 601389
* VIAF: 304910610
 |
La **Luterana preĝejo** estas religia historia monumento en Hungario, en vilaĝo Bér.

Historio
--------

Dum la mezepoko en Bér estis konstruita katolika preĝejo. Laŭ episkopa raporto el 1700 ĝi jam estis forlasita (pro la kontraŭturkaj bataloj). Tiutempe la loĝantoj estis luteranoj, en 1721 (aŭ pli frue) ili trakonstruis la kirkon laŭ baroko, sed ankaŭ nun gotikaj partoj el la 14-a jarcento estas rekoneblaj. En 1796 la orgeno estis riparita kaj ŝtuparejo estis konstruita. En 1896 oni malkonstruis la absido kun la pilieroj kaj konstruis rektangulan absidon, fine la turo ricevis plian etaĝon.

Konstruaĵo
----------

La preĝejo situas sur monteto. En mezo de la fasado la kvadrata turo reliefas, apude estas ŝtuparejo. La turopinto estas bulboforma. En flanko de la navo estas la enirejo, ĉe la angulo alia enirejo por la ŝtuparejo. La absido estas pli mallarĝa, ol la navo. Interne laŭ la kutimoj la muroj estas blankaj. La altara bildo estis pentrita en 1900.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* 
* Arkivigite je 2012-11-20 per la retarkivo Wayback Machine

Aŭdu ankaŭ
----------

* sonorado


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
La **Luterana preĝejo** estas religia Monumento historia en Hungario, en urbo Albertirsa.

Historio
--------

La luterana grupo en la tiama vilaĝo **Alberti** formiĝis en 1711. Ili konstruis provizoran preĝejon, kiu preskaŭ detruiĝis pro tertremo en 1763. La pli nova, stabila preĝejo estis konstruita en la 1770-aj jaroj, sed la turo estas videbla nur ekde 1798. En la preĝejo estis baptita Sámuel Tessedik, kies patro estis tiutempe la pastro.

Konstruaĵo
----------

La unusola turo havas super la pinto stelon laŭ la kutimoj. Pli malsupre horloĝo montras la tempon. Interne la marmora klasikisma kaj ornamriĉa predikejo estis farita en la 19-a jarcento. La orgeno ekfunkciis en la galerio en 1778. Sur la preĝeja muro estas 2 memortabuloj: pri Sámuel Tessedik kaj falintoj dum la 2-a mondmilito. Apud la preĝejo estas infanĝardeno kaj lernejo, ilin havas la luteranoj.

Fontoj
------

* hungare


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Péter Esztó** [estO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Esztó Péter** estis hungara inĝeniero, profesoro.

Péter Esztó  naskiĝis la 8-an de marto 1885 en Hungara reĝlando en Seultour (nuntempa vilaĝparto de Banatsko Veliko Selo en Serbio). Li mortis la 21-an de aprilo 1965 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Péter Esztó akiris diplomon en altlernejo en Selmecbánya en 1912. Li havis postenon jam en karbominejo jam en 1908. En 1925 li ekinstruis en altlernejo de Sopron, kie li atingis la instruan rangon eksterordinara profesoro en 1932, post 2 jaroj publika profesoro en 1941 publika ordinara profesoro. En 1952 li doktoriĝis, en la sama jaro li ricevis premion Kossuth. En 1959 li pensiuliĝis. Li ĉiam okupiĝis pri minadaj temoj.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *A behajlás és nyúlás okozta hosszváltozás bázismérésre szolgáló drótoknál és szalagoknál* (1934)
* *Über die Neigungskorrektion der Jäderin-Drähte* (1935)
* *Bányaműveléstani Enciklopedia* (1950)
* *Principles of Rock movement* (1952)
* *Bányaszellőztetés* (1953)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 537550
* VIAF: 164963418
* ISNI: 0000 0001 1304 9725
 |
**Móric LUKÁCS** [lukAĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Lukács Móric** estis hungara ĵurnalisto, tradukisto, politikisto, membro de Hungara Scienca Akademio.

Móric Lukács naskiĝis la 5-an de septembro 1812 en Pest (urbo). Li mortis la 5-an de novembro 1881 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Móric Lukács edukiĝis hejme en la gepatra bieno, poste en 1832 li iris al Pest, kie li plulernis. Tiutempe li verkis poemojn germane. En 1836 li iĝis subnotario kaj li okupiĝis pri politiko kaj literaturo. En 1848 li havis postenon en la revolucia ŝtato. Inter 1851-1859 li vojaĝis en Germanio, Svislando, Belgio, Francio, Britio, Italio. En 1862 li edziĝis, en 1874 vidviĝis. En 1876 li elektiĝis prezidanto de Societo Kisfaludy, pri kio li rezignis en 1879.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Emlékbeszéd gróf Teleki László felett* (Funebra parolo pri grafo László Teleki 1861
* *Lukács Móric munkái* Kolektitaj verkoj de Móric Lukács) 1894
* *Koszorú* (Florkrono) 1829-1830 - tradukaĵoj el la greka lingvo
* tradukaĵoj de Byron 1830-aj jaroj
* *Szegedi Árvizkönyv* (Inundo en Szeged) 1880

Fontoj
------

* Hungarlingva Vikipedio


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 421396
* GND: 1020015225
* VIAF: 121487815
* ISNI: 0000 0000 7943 7475
 |
Paro de Zorioj 
**Zorioj** (ankaŭ *flipflapoj* kiel adapto de la anglalingva nomo) estas speco de malferma piedfingra ŝuo uzata ĉefe pro la komforto porti ilin. La nomo *flipflapo* estas derivita onomatopee de la sono farita per la paŝoj kiam oni piediras portante ilin. La nomo *zorio* devenas el la japana plej konata origina tipo de tiaj sandaloj; prie artikolo Zorio.

Ekzistas pluraj specoj de zorioj, kun la plej signifa diferenco laŭ formo. Zorioj estas plejparte konsistantaj el plando kaj rimeno, kiu disigas la dikfingron al la aliaj kvar piedfingroj. La rimeno konektas la plandumon al la piedo ambaŭflanke. La fermitaj Zorioj estas malsamaj laŭ dezajno - ili estas nur malfermitaj sur la dorsa flanko de la ŝuo por permesi enigi la piedon en la zorion.

La zorioj estas fabrikitaj el kaŭĉuko, ledo, ŝtofo, ligno kaj eĉ aliaj materialoj.

Hodiaŭ ekzistas diversaj uzoj por zorio, interalie kiel komfortaj ŝuoj por promeni sur la plaĝo kaj en la naĝejo. Malfermitaj pantofloj kaj fermitaj pantofloj povas esti komfortaj por promeni hejme aŭ surstrate. La komforto de la zori-ŝuoj reflektas en la fleksebla prezo, kiu komenciĝas per tre malmultekostaj prezoj, kaj la facileco piedvesti ilin.

Vida ankaŭ
----------

* Onomatopeoj en Esperanto

Eksteraj ligoj
--------------

* Kategorio Zorio (ŝuo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**GYENGE Anna** (djenge), *Miklósvári* **Anne Roselle** hungara aktorino, operkantistino (soprano) (Kézdivásárhely, 20-a de marto 1894 - Lakeland, Florida 31-a de julio 1989).

Biografio
---------

Anna gyenge lernis en Csíkszereda, Marosvásárhely kaj Kolozsvár kaj poste dekkvarjaraĝe ŝi enkribiĝis en aktorlernejon de Szidi Rákosi. En 1911 engaĝis sin al Ignác Krecsányi. Ŝi debutis per rolo de Iluska en kantteatraĵo de Pongrác Kacsóh (János vitéz). En 1912 ŝi elmigris Usonon, kie daŭrigis siajn kantstudojn. Ŝi estis operetprotagonistino en teatro de Árpád Heltai kaj solistis en Radio City Music Hall. En 1920 ŝi engaĝigis sin por dramsopranaj roloj en operejon Metropolitan Opera House, kie prezentis sin kiel Musette (Puccini: La Bohème). Ekde 1925 interpretis en famaj operteatroj de Eŭropa (Vieno, Dresden, Berlin, Parizo, Varsovio, Kairo, Milano, London. En 1930 revenis Usonon kaj sub dirigento de Leopold Stokowsky kantis la rolon Marie (Alban Berg: Wozzeck. En Hungarujo gastrolis en 1934 (Puccini: Madama Butterfly) kaj 1935 (Gounod: Faust). Post sia retiriĝo ŝi instruis en Philadelphia.

Ĉefaj rojoj
-----------

* Mme Butterfly (Puccini: Madama Butterfly);
* Donna Anna (Mozart: Don Giovanni);
* Aida (Verdi);
* Tosca (Puccini); Turandot (Puccini);
* Gara Mária (Ferenc Erkel: Hunyadi László);
* Lucy (Jacobi V.: Leányvásár).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Anna Gyenge en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Retpaĝo de kantistino


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 224731
* GND: 132670054
* VIAF: 3640380
* ISNI: 0000 0000 2793 1850
* MBA: 58c911a6-516a-4355-84e0-2866675a3c31
 |
La **Focke-Achgelis Fa 330**, "motacilo", germane "Bachstelze", estas flugmaŝino de la germana firmao Focke-Achgelis GmbH, sen motoro, intencita por uzo sur ŝipoj kaj submarŝipoj.

skema desegno
 Fa 330 A-1 #100503 en *RAF Museum Cosford*

  

La flugmaŝino estas tirita de la ŝipo. Sufiĉis rapideco de 30km/h (rapideco de la ŝipo plus vento). La konstruo estis tre simpla. La rotoro havas tri foliojn kun diametro de 7,31 m.
La flugmaŝino povis esti kunfaldita. Ĝi estis stokita en du nepermeablaj ujoj de 60 cm diametro, kiuj estis fiksitaj vertikale je la turo de la submarŝipo.

La trenŝnurego estis 300 m longa. Flugante la maŝino atingis altecon de ĉ. 120m. La piloto povis vidi 25 mejlojn, ĉ. 40 km, de la submarŝipo oni povis vidi ne pli ol 5 mejlojn.

Por pretigi la flugmaŝinon, oni bezonis sep minutojn, por enpaki malpli.

112 ekzempleroj estis liveritaj. La germana armeo uzis ilin je submarŝipoj de la tipo IX|IX D 2.

Varianto kun motoro Walter Mikron kun 60 ĉevalpovoj estis konstruita. Kelkaj de tiuj estis testitaj de la brita Airborne Forces Experimental Establishinent en 1945, RAF Beaulieu. Alia ekzemplero estis finkonstruita en francio kiel tipo SNCASO SE-3101.

Ekzistantaj flugmaŝinoj
-----------------------

Aro de Fa 330 ekzistas ankoraŭ kaj montritaj:

* Hubschraubermuseum Bückeburg, Germanio
* National Museum of the United States Air Force, Usono
* RAF Museum Cosford, Britio
* Imperial War Museum Duxford, Britio
* Deutsches Technikmuseum, Germanio
* RAF Millom Museum, Britio
* Steven F. Udvar-Hazy Center, Usono

Teknikaj datoj
--------------

Vidu ankaŭ
----------

* Listo de flugmaŝinoj

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Focke-Achgelis Fa 330 en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* kromaj fotoj kaj informoj ĉe luftarchiv.de
* Starto d Fa 330 ekde subakva ŝipo kaj aliaj filmoj de YouTube
**POGÁNY Móric** (pro. poga:nj) hungara arkitekto naskita en Nagyenyed la 18-an de decembro la 13-an de aŭgusto 1878 kaj mortinta en Budapeŝto la 4-an de julio 1942.

Biografio
---------

Móric Pogány laboris 1895 en oficejo de Lajos Pákey en Koloĵvaro, poste en Pest ĉe Emil Tőry. En 1907 li gajnis la konkurson de memormeĉo de Lajos Batthyány, kiun oni starigis en 1926. De 1908 li laboris kune kun Emil Tőry. La hungara pavilono de mondekspozicio de Torino estis komuna laboro de Pogány, Tőry kaj Dénes Györgyi (1911). En 1912 li gajnis kune kun Tőry la unuan premion en la konkurso de Aŭstria-Hungara Banko de Vieno, poste ili ricevis komision por konstruado de sidejo de Asekurasocio de Adria (1912 – 18). Estis grava konkursprojekto por Nacia Teatro (1913), kiu ne efektiviĝis. Lia plumdesegnaĵvolumo aperis en 1926 titolita *Träume eines Baumeisters*.

Fonto
-----

* Magyar Életrajzi Lexikon

* Kategorio Móric Pogány en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 365868
* GND: 122603028
* LCCN: no2004040709
* VIAF: 42724177
* ISNI: 0000 0001 1460 7733
* ULAN: 500122536
 |
**Flóris Kühár** [flOriŝ kuhAr], slovene **Floriš Ferenc Kühar,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kühár Flóris Ferenc** estis hungara-slovena katolika pastro, bemediktano, mezlerneja kaj altlerneja instruisto. Lia origina nomo estis (laŭ hungarlingve kutima nomordo) *Kühár Ferenc*.

Libro de Flóris Kühár
Flóris Kühár naskiĝis la 5-an de julio 1893 en Pártosfalva (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempa Prosenjakovci en Slovenio), li mortis la 26-an de novembro 1943 en Budapeŝto (Hungara reĝlando).

Biografio
---------

Flóris Kühár frekventis mezlernejojn en Kőszeg kaj Győr, sede fine li maturiĝis en Győrszentmárton en 1909. En la sama jaro li aliĝis al la benediktanoj. Inter 1912 kaj 1917 li studis en Innsbruck, kie li pastriĝis en 1916, en la sekva jaro li doktoriĝis. Inter 1917 kaj 1922 li estis pastro kaj instruisto en Celldömölk. Dum la hungara sovetrespubliko (1919) li estis trifoje provizore arestita, sed li ĉiam liberiĝis. Inter 1922-1935 li instruis en la benediktana altlernejo de Győrszentmárton, sed interrompe 2 jarojn en simila altlernejo en Romo. En 1935 li estis nomumita abato de Budapeŝto, samtempe titulara eksterordinara profesoro. Fine de sia vivo li okupiĝis pri la hungara liturgia historio. Li mortis abrupte pro apopleksio en Budapeŝto.

Elektitaj libroj
----------------

* *A celldömölki búcsújáróhely rövid ismertetése* (1918)
* *Bevezetés a vallás lélektanába* (1926)
* *A keresztény bölcselet története* (1927)
* *A vallásbölcselet főkérdései* (1930)
* *Egyetemes vallástörténet 1-2* (1936)
* *Az apostoli atyák* (tradukaĵo, 1944)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 2-a alineo)

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Flóris Kühár en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 680830
* GND: 130412201
* LCCN: no2004117215
* VIAF: 18330816
* ISNI: 0000 0000 7819 7836
 |
**Anna Katharina SCHÖNKOPF** (22a de aŭgusto 1746 – 20a de majo 1810) estis filino de vinkomercisto Christian Gottlieb Schönkopf ([ˈkrɪstiːaːn ˈgɔtliːp...]; 1716-1791) kaj de lia edzino Katharina Sibylla ([...zyːˈbɪlaː...]), denaske Hauck ([ˈhaʊk]; 1714-1790). Juna Johann Wolfgang Goethe, kiu tiam studis en Leipzig el 1765 ĝis 1768, enamiĝis al ŝi en 1766. Tiu amafero finiĝis post du jaroj laŭ komuna konsento. La efervesko de sentoj dum tiuj jaroj influis la skribostilon de Goethe; antaŭe liaj poezioj estis verkitaj en vera stilo de rokoko, sed nun la tono iĝis pli libera kaj sturma. Kolekto de 19 poemoj, kopiitaj kaj ilustritaj de lia amiko Ernst Wolfgang Behrisch, konsistigis la libron *Annettenlieder*.

Notoj
-----

1. ↑   Die kleine Enzyklopädie. Volume 2. Encyclios publishers, Zurich 1950, p. 559
2. 1 2   Karl Robert Mandelkow kaj aliaj: Goethes Briefe. 2a eldono. Vol. 1: Briefe der Jahre 1764-1786. Christian Wegner, Hamburg 1968, p. 551
3. ↑  Kanne, Anna Katharina. XS4ALL, 26a de decembro, 2008, Alirita la 5an de majo, 2011.

* Kategorio Anna Katharina Schönkopf en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 690427
* GND: 118951777
* VIAF: 57414137
* SUDOC: 219477728
 |
**Moraleja de las Panaderas** [moraLEĥa delaspanaDEras] estas municipo en la sudo de la provinco Valadolido, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko *Tierra de Medina* (Tero de Medina) en la sudo de la provinco. *Moraleja de las Panaderas* estas komprenebla etimologie kiel *Morusejo de la Panistinoj* (vidu suben).

Moraleja de las Panaderas en la provinco Valadolido.
La *Tierra de Pinares* de la provinco Valadolido, verde, sude.

Toponimio
---------

Alvenejo al Moraleja de las Panaderas.
Historie estis registroj laŭ literumaj variaĵoj Moraleia, Moralexa, Moraleja, kaj citita de Floridablanca en lia censo de 1787 kiel Moralejas de las Panaderas. *Moraleja* estas tradukebla kiel *Morusarbeto* aŭ *Morusarbaro*. Pri *de las Panaderas* (de la Panistinoj aŭ Panfaristinoj), indas memorigi, ke en la areo de Medina del Campo estis granda kvanto de fornoj por baki panon, produkto kiu estis granda peto el Medina, ĉefe dum foir-tagoj. Krome la panbakado estis tie metio ege porvirina.

En la hispana teritorio estas jenaj loĝlokoj kun la toponimo Moraleja:

* San Pablo de la Moraleja (iom sude de *de las Panaderas*)
* Moraleja de Matacabras (ĉe Arévalo)
* Moraleja de Cuéllar kaj Moraleja de Coca (en Provinco Segovio)
* Moraleja del Vino y Moraleja de Sayago (en Provinco Zamoro)
* Moraleja de Enmedio kaj kvartalo La Moraleja (en Provinco Madrido)
* Moraleja (en Provinco Cáceres)

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 15,34 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 47 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono. 

Ĝi distas 56 km de Valadolido, provinca ĉefurbo kaj limas kun municipoj Pozal de Gallinas, Calabazas, Gomeznarro, San Vicente del Palacio, La Zarza kaj Medina del Campo. Iom pli foraj estas Ramiro, Ataquines kaj Olmedo. Ĝia municipa teritorio estas ebeneca kaj ĉirkaŭita de pinaraj montetoj.

Historio
--------

Ruinoj de la preĝejo de San Boal.
La areo apartenis unue al la Regno Leono kaj poste al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado. Plej frua mencio estas de 1250. Ĝi pliiĝis rilate al Medina del Campo; dum aliaj similaj loĝlokoj iom post iom sendependiĝis, Moraleja restis sen urba kategorio ĝis la 18-a jarcento.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj, legomoj kaj terpomoj) kaj brutobredado (ŝafoj) kaj forstado (pinoj). Lastatempe kultura kaj rura turismo ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado). 

De la historia pasinteco restis vizitindaj vidindaĵoj el kiuj menciindas ruinoj de la preĝejo de San Boal kaj de la ermitejo de Sankta Ana.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Valadolido

Notoj
-----

1. ↑  *Censo de Floridablanca*, Real Imprenta de Madrid, 1787.
2. ↑  García Velasco 2008: p. 15

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 765830
* VIAF: 316735389
 |
**Migros** (prononcu: *migro*) estas mallongigo de Migros-Genossenschaft [Migros-Kooperativo]. Migros estas la plej granda detalkomerca entrepreno de Svislando antaŭ Coop. La entrepreno posedas vendejojn en ĉiuj kantonoj de Svislando kaj ankaŭ en la limaj regionoj de la najbaraj landoj.

Ĉefa sidejo de Migros en ZurikoLa simbolo de *Migros* estas organĝkolora *M* aŭ la oranĝa surkribo *Migros*, kial oni donas al Migros ofte ankaŭ la nomon *Oranĝa Giganto*. Migros estis fondita 1925 de Gottlieb Duttweiler. La nomon li elektis, ĉar Migros ofertis la produktoj kontraŭ preskaŭ pograndaj prezoj, kiel mezaĵo inter pogrande kaj pomalgrande. Apartaĵo estas, ke Migros laŭ siaj statutoj ne vendas alkoholaĵojn kaj tabakon.

Historio
--------

Gottlieb Duttweiler estis pioniro kaj viziulo kun la celo revoluciigi la manĝaĵvendadon. La 25-an de aŭgusto 1925 la unuaj veturantaj vendejoj sur kamionetoj de la marko Ford T servis ek de Zuriko la klientojn. Dank al ĝiaj malaltaj prezoj Migros tuj estis vaste akceptita de la dommastrumantinoj. Ek de 1928 Migros fabrikas ankaŭ proprajn produktojn, la unua estis pomsuko de la akirita firmao *Alkoholfreie Weine AG*.

Tradiciaj detalkomercistoj sentis sin atakitaj de Migros kaj provis kune kun partioj, politikistoj kaj sindikatoj ruinigi la entreprenon. La konsumantoj tamen rekonis la valoron de Migros, kiu pli kaj pli sukcesis. Migros jam post mallonga tempo ekspandiĝis al aliaj kantonoj kaj malfermis krom vendejaŭtobusoj ankaŭ magazenojn.

En kelkaj kantonoj tiam Migros per politikaj decidoj dum jaroj ja eĉ jardekoj estis malpermesita.

Tio tamen ne bremsis la sukceson e Migros. 1935 Migros inaŭguris la vojaĝagentejon Hotelplan (mallonge: *Hopla*) kaj en 1937 monĝirservon. En la jaro 1936 Gottlieb Duttweiler fondis propran politikan partion, kiu nomiĝis Landringo de la Sendependuloj (mallonge LdU, germane *Landesring der Unabhängigen*). La partie de la popolo estis nomita ankaŭ *Migros-Partio*. La partio dum multaj jaroj estis reganta partio en la urbo kaj Kantono Zuriko kaj la urbestroj de Zuriko dum preskaŭ du jardekoj apartenis al LdU.

La origina akcisocieto en la jaro 1941 estis transformita al kooperativo, kaj Duttweiler disdonis la kooperativpartojn senpage al la tuta svisa popolo. En la jaro 1942 estis lanĉita la revuo de Migros sub la nomo *Brückenbauer* [pontfaristoj], ek de 2004 ĝi nomiĝas Migros-Magazin. Ĝi estas unu el la plej grandaj revuoj de Svislando laŭ eldonkvanto. Ĉiu de la pli ol unu miliono da kooperativano de Migros ricevas ĝin senpage. En la jaro 1944 estis fonditaj la Migros-Klublernejoj, kies celo estis, ebligi edukadon de la popolo je favoraj kondiĉoj. La Migros-Klublernejoj ĝis hodiaŭ estas unu el la plej sukcesaj institucioj por edukado de plenkreskuloj. Regule la Migros-Klublernejoj ankaŭ ofertis Esperanto-kursojn.

Vidu ankaŭ
----------

* Ferrovia Monte Generoso

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Migros en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Retejo de Migros


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 248482
* GND: 2034005-9
* LCCN: n82120683
* VIAF: 159120831
* ISNI: 0000 0001 2375 7266
* SUDOC: 029341477
* NKC: xx0126540
 |
**Margit Bárdy** [bArdi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bárdy Margit** estas hungara-germana kostumisto, dekoraciisto. Ŝia origina familia nomo estis *Kreibich* [krejbiĥ], ŝia edzo estis György Bárdy .

Margit Kreibich  naskiĝis la 27-an de aŭgusto 1929 en Magyaróvár (nuntempe Mosonmagyaróvár).

Biografio
---------

Margit Bárdy akiris diplomon en Hungara Belarta Altlernejo en 1952. Ŝiaj ĉefaj instruistoj estis Aurél Bernáth, Sándor Bortnyik, Jenő Barcsay kaj László Bencze. Post lernado ŝi ricevis stipendion en Teatro Madách kiel kostumisto. En la teatro ŝi konatiĝis kun György Bárdy kaj ili geedziĝis. Antaŭ la Hungara revolucio de 1956 ŝi estis sendita al Vieno, post la okazintaĵoj ŝi ne hejmenvenis. Tio estis krimo laŭ la hungara leĝo, tial ŝi estis deklarita disidento. Inter 1957-1959 ŝi studis scenejan teknikon en arta altlernejo en Munkeno, poste ŝi estis kostumisto en teatro en Karlsruhe. Inter 1961-1970 ŝi laboris en Bavara Televizio, kie ŝi kreis 110 kostumseriojn. Tie ŝi kreis kostumojn, eĉ hararojn de la mondfama serio "Spacŝipo Orion". En la jaroj 1967 kaj 1968 ŝi denove lernis en la menciita altlernejo en Munkeno, poste ŝi havis diplomon pri sceneja dekoracia tekniko. En la sekvaj jaroj ŝi kreis dekoraciaĵojn aŭ teatrajn kostumojn por pli ol 110 teatraĵoj ekzemple en Okcidenta Berlino, Zuriko, Londono. Ŝi kreis ankaŭ afiŝojn. Ŝi ricevis hungaran premion en 1998, pli frue 2 eksterlandajn premiojn.

Elektitaj teatraj laboroj
-------------------------

* Pjotr Iljiĉ Ĉajkovskij: Eŭgeno Onegin (1978) - Hamburgo
* *A királyasszony lovagja* (1995) - Nacia Teatro (Budapeŝto)
* Ludwig van Beethoven: Fidelio - (1991) - Londono

Elektitaj filmaj kostumoj
-------------------------

* *Jacobowsky und der Oberst* (1967)
* *Raumpatrouille - Die phantastischen Abenteuer des Raumschiffes Orion* (1966) - mondfama serio

Elektitaj ekspozicioj
---------------------

1984 • Győr
1993 • Berlino
1998 • Veszprém (urbo)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto Arkivigite je 2017-06-23 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Miguel Auza** estas komunumo en la meksika subŝtato Zacatecas. La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas *Miguel Auza*.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 20683 loĝantojn. El tiuj estas 9 966 viroj kaj 10 717 virinoj. La komunumo havas surfacon de 1,097 kvadrataj kilometroj kaj ĝi situas (meza punkto) je 1 960 metroj super la marnivelo. La kvanto de precipitaĵo (jare) estas 500 milimetroj. La geografia koordinatoj de la komunumo estas 24° 18′ norda latitudo kaj 103° 27′ okcidenta longitudo.

Sociogeografio
--------------

En la komunumo vivas 18 659 personoj kiuj aĝas 5 jaroj aŭ pli. El tiuj 9 personoj parolas indiĝenan lingvon. Tio egalas al 0,05 % de la personoj, kiuj aĝas 5 jaroj aŭ pli.

12 624 loĝantoj aĝas 15 jaroj aŭ pli. Inter ili estas 11 840 alfabetoj kaj 378 analfabetoj. Do 6,16 % de la loĝantoj, kiuj aĝas 15 aŭ pli estas analfabetoj.

Inter la virinoj estas 6 191 alfabetoj kaj 400 analfabetoj. Do la grado de analfabeteco inter virinoj estas 6,07%. Inter la viroj estas 5 649 alfabetoj kaj 378 analfabetoj, do 6,27% el la viroj estas analfabetoj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI

Eksteraj ligiloj
----------------

* Arkivigite je 2007-05-28 per la retarkivo Wayback Machine
La **Luterana malnova preĝejo** (konata ankaŭ **luterana malgranda preĝejo**) estas eklezia historia monumento en urbo Békéscsaba (Hungario). Ĝi estas la plej malnova kirko de la urbego. Oni nomumas Békéscsaba la *luterana Romo* pro la forta luterana eklezio.

Luterana malnova preĝejo en Békéscsaba

Historio
--------

Post la turka erao en la apenaŭ loĝata Békéscsaba luteranaj slovakoj alvenis. Ili tuj konstruis kirketon el ligno kaj argilo por ne fanfaroni pro la kontraŭreformacio. En 1723 ili malkonstruis ĝin kaj en la sama loko konstruis pli bonan, jam el lomoj kaj brikoj. La altaro alvenis el Buda en 1728, la sonorilo en 1731 (funkcianta en sonorilostablo), la orgeno en 1733. Kiam la pastro estis Sámuel Tessedik (pastro, 1710–1749), estis konstruita pli granda sentura kirko el brikoj en 1745 dum kvin monatoj. Post 4 jaroj la menciita pastro estis entombigita ene de la preĝejo. En 1760 oni konstruis kampanilon anstataŭ la sonorilostablo. En 1733 oni konstruis krucnavon. Inter 1783–1785 turo estis konstruita, supre oni instalis hejtitan ĉambron por la fajrobrigado. Sub tiu ĉambro estis alia ĉambro, kie la sonorilisto loĝis. Tiutempe en Békéscsaba vivis la plej granda luterana grupo de Hungarlando. En 1858 interne okazis pluraj laboroj pri la establaĵoj. En 1896 pli nova orgeno alvenis, tiutempe oni kreis pli novajn predikejon kaj altaron. Tiu ĉi preĝejo jam ne sufiĉis por la urbo, tial oni konstruis kontraŭe alian kirkon inter 1807–1824. En 1975 la kirko estis restaŭrita.

Konstruaĵo
----------

La konstruaĵo situas en mezo de la urbo laŭ trotuaroj de stratangulo. La fasado estas simetria, meze la turo plene reliefas. La ĉefenirejo funkcias tra la turo. Krom la enirejo po unu grandaj fenestroj troviĝas en la fasado. Interne estas galerioj, foje etaĝaj.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun foto
* hungare kun foto
* 


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
La **luterana malgranda preĝejo** estas milda eklezia konstruaĵo en Nyíregyháza (Hungario).

Historio
--------

Ekde la 1750-aj jaroj vivis luteranoj en Nyíregyháza. La mesoj okazis en la impona Luterana malnova preĝejo (Nyíregyháza). Ĝuste antaŭ ŝtatiĝo de lernejoj la eklezio aĉetis simplan malgrandan lernejon kun pedagogia loĝejo en la urbo. Ĝi restis plu eklezia posedaĵo spite la ŝtatiĝojn. La necesaj trakonstruoj estis pretaj en 1953, poste la ejo restis hejtebla. Pri tio estas legebla murplateto.

Konstruaĵo
----------

La teretaĝa konstruaĵo ekstere ankaŭ nun similas al lernejo. Ĝi situas en korto, sed la konstruaĵo etendiĝas ankaŭ laŭ la trotuaro. La enirejo funkcias tra la korto. Kelkaj ŝtupoj kuras al la pordo, kie estas porĉo. La fasado estas simetria, apud la enirejo estas po unu blindaj fenestroj. Turo mankas. Meze plej supre kruco reliefas en nivelo de la tegmento.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Georg KLOTZ** (naskiĝinta la 11-an de septembro 1919 en Walten/St. Leonhard in Passeier, mortinta la 24-an de januaro 1976 en Telfes im Stubai/Distrikto Innsbruck Land) estis dum la 1960-aj jaroj gvidanta membro de la gerila organizo *Befreiungsausschuß Südtirol* (BAS).

Vivo
----

Klotz estis la plej juna filo de forĝisto. Li mem iĝis forĝisto kaj karbisto. En aprilo 1950 li edzinigis la edukistinon Rosa Pöll, kiu naskis ses infanojn.

Ekde infaneco Klotz spertis la italuligstrategion de faŝisma Italio en Sudtirolo. Dum la Dua mondmilito li soldatis en Wehrmacht en Skandinavio kaj proksime de Stalingrado; pro aŭdacemo li premiitis per la Feraj krucoj de la 1-a kaj de la 2-a klaso. Reveninte el usona militkaptiteco li unue dediĉis sin al la reorganizo de la Schützen-taĉmentoj. Kiam Italio rifuzis garantii al la germanlingva malplimulto diversajn rajtojn - kontraŭ la regulojn de la Akordo De Gasperi-Gruber - Klotz aliĝis al la gerilanoj ĉirkaŭ Sepp Kerschbaumer kiu nomis sin "Befreiungsausschuß Südtirol" (BAS). Malakordoj pri estonta agado baldaŭ aperis. La pli radikaj - inter ili ankaŭ Klotz - volis imiti la ribelojn de Alĝerio. La pli moderaj ĉirkaŭ Kerschbaumer finfine venkis.

### Fajra nokto

Estante BAS-komandanto Klotz sciis ĉion pri la t.n. Fajrega nokto (germane: *Feuernacht*). Por ne esti arestita li fuĝis en Aŭstrion. Ĉe la procesoj en Milano Klotz kondamnitis tri foje dum malĉeesto (1965, 1966 kaj 1969). Ĉe alia proceso en Bozen en junio 1968 denove kondamnitis li pro la plano eltrakigi vagonaron. 

### Ekzilo

Ankaŭ disde la ekzilo Klotz strebis organizi kun aliaj sampensantoj gerilan militon. Pro tio venis en marto 1964 du trejnistoj de la ekstremisma-dekstra grupo franca "Organisation de l’armée secrète" al Innsbruck por trejni Klotz kaj liajn kolegojn. Nokte inter la 6-a kaj la 7-a de septembro atencitis Klotz kaj Luis Amplatz dum sekreta restado en Sudtirolo; atencinto estis aŭstro servanta por la itala sekreta polico SISMI. Amplatz mortis, Klotz sukcese reatingis aŭstran teritorion. La murdisto Kerbler kondamnitis en Perugia en la 7-a de majo 1969 dum malĉeesto; li neniam kaptitis. Klotz malliberigitis en Aŭstrio; la defendostrategio ke temus pri legitima politika sindefendo ne akceptitis fare de la tribunalo aŭstra. Tiutempe la sudtirola terorismo estis jam influita per novaj nazioj. Ili ne plu obeis al Klotz, kiu sekve retiriĝis kiel lignodehakisto en la nordtirola Stubai-valon. 

Lia filino Eva Klotz estis ĝis decembro 2014 deputitino en la sudtirola landa parlamento.

Literaturo
----------

* Karl Springenschmid: *Der Jörg. Aus dem Leben des Südtiroler Freiheitskämpfers Georg Klotz.* Verlag K. W. Schütz, Preußisch Oldendorf 1980, ISBN 3-87725-097-1.
* Eva Klotz: *Georg Klotz. Freiheitskämpfer für die Einheit Tirols.* Effekt! Buch, Neumarkt an der Etsch 2010, ISBN 978-88-904054-8-8
La **Luterana preĝejo** estas religia historia monumento en Hungario, en urbo Aszód.

Historio
--------

Dum dominado de turkoj Aszód senhomiĝis, poste luteranaj slovakoj refondis la komunumon. En 1693 ankaŭ luterana grupo formiĝis, poste alvenis pastro kaj instruisto, fine oni konstruis lignan preĝejon. Inter 1719 kaj 1727 pli nova preĝejo estis konstruita helpe de same luterano bienulo. La turo konstruiĝis nur en 1759. Tiutempe la mesoj okazis slovake, angle kaj hungare. La luteranoj havis ankaŭ lernejon ekde 1771, kie lernis ekzemple Sándor Petőfi. En 1853 la preĝejo iomete trakonstruiĝis.

Konstruaĵo
----------

La konstruaĵo situas sola en granda parko. La fasado konsistas preskaŭ el la turo, sed flanke aliĝas al ĝi ia konstruaĵeto. Malantaŭ la turo la navo etendiĝas, fine estas la oklatera sanktejo. Interne la plej menciinda estas la ligna "flugila" altaro el la 18-a jarcento. Oni supozas, ke ĝi estis farita de majstroj el Supra Hungarujo.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj Arkivigite je 2016-03-14 per la retarkivo Wayback Machine
* hungare kun fotoj

Turo de la preĝejo
Malantaŭa parto de la preĝejo

* Kategorio Luterana preĝejo (Aszód) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **preĝejo Prezento de Jesuo ĉe la templo** (hungare Gyertyaszentelő Boldogasszony-templom) estas romkatolika kirko en Hungario, en vilaĝo Szarvasgede.

Historio
--------

La gotika preĝejo konstruiĝis iam en la mezepoko. En la dua duono de la 18-a jarcento oni malkonstruis la sanktejon kaj pligrandigis la navon laŭ baroko. En 1722 oni konstruis lignan sonorilostablon, la turo estis konstruita antaŭ ol 1779. Inter 1826-1829 la preĝejo plene estis trakonstruita, tamen restis iom da gotikaj partoj, eĉ estas videbla sola romanika fenestro.

Konstruaĵo
----------

La konstruaĵo situas sola sur monteto en la vilaĝa tombejo. La fasado estas simetria, meze la enirejo funkcias, la plej supre la turo altiĝas. La turopinto estas piramida. La navo finiĝas en hufoforma absido, al kiu sakristio aliĝas. En flanko de la navo estas enmurita mezepoka pordo. Interne la murpentraĵoj estis pentritaj en 1960. La baroka ŝranko de la sakristio estis farita en la fino de la 18-a jarcento.

Kermeso okazas en la 2-an de februaro.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* [aŭdebla sonorilado]
La **Luterana preĝejo** estas eklezia konstruaĵo en urbo Békéscsaba, en urboparto Jamina (konata ankaŭ Erzsébethely) (Hungario).

Historio
--------

En tiu loko oni konstruis preĝdomon el argilaj brikoj en 1861 kaj 1862. Apude oni faris sonorilostablon, eĉ oni aĉetis orgenon. En la jaroj 1875 kaj 1876 oni malkonstruis ka preĝdomon kaj konstruis la nun videblan kirkon. La altaro alvenis el Luterana malnova preĝejo (Békéscsaba). En 1881 la malnova orgeno estis ŝanĝita al nova, poste denove alvenis pli nova en 1949. En 1896 oni metis horloĝon en la turon. La interna parto estis renovigita en 1929, poste plenaj renovigoj okazis en 1963, 1976 kaj 2018.

Konstruaĵo
----------

La konstruaĵo situas en korto, kie krom la preĝejo multe da arboj kreskas. La fasado estas simetria, meze la turo iom reliefas. La ĉefenirejo funkcias tra la turo. Krom la enirejo diversaj fenestroj troviĝas en la fasado. La navo finiĝas en absido, kiu estas pli malalta, ol la navo. La malsupra altara bildo prezentas Kriston sur la kruco, la supra bildo Jesuon parolantan kun virino el Samario. La pentristo estis Antal Haan. Ĉe la altaro staras skulptaĵoj pri Sankta Petro kaj Sankta Paŭlo.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* hungare kun foto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Georg Habsburg-Lothringen
**Georg Habsburg-Lothringen**, *Paul Georg Maria Joseph Dominikus von Habsburg-Lothringen,* hungare *Habsburg György* (naskiĝis la 16-an de decembro 1964 en Starnberg, Germanio) estas la plej juna filo de Otto von Habsburg kaj ties edzino *Regina de Saksio-Meiningen*. Li do estas nepo de Karlo la 1-a, la lasta aŭstra imperiestro kaj (kiel Karlo la 4-a) lasta hungara reĝo.

Li abiturientiĝis en 1984 en Tutzing (Bavario). Ekde 1984 ĝis 1993 li studis juron, politiksciencojn, historion kaj islamistikon en Innsbruck, Madrido kaj Munkeno. Krom tio, li en 1987 kaj 1988 estis kunlaboranto de ZDF; de 1990 ĝis 1992 li gvidis eĉ televidan produktan firmaon.

Li vivas ekde 1993 en Sóskút ĉe Budapeŝto, kie li laboris ekde 1995 en gvidantaj pozicioj de televidaj produktaj firmaoj. Li iĝis fine de 1996 speciala ambasadoro de Hungario.

Georgo Habsburg ekde 2004 estas prezidanto de la Hungara Ruĝa Kruco. Li kaj lia edzino (protestantino Eilika, princino de Oldenburgio, naskiĝinta en 1972) vivas en Sóskút. Ili geedziĝis en 1997 en la ĉefurba baziliko de Sankta Stefano.

Ili havas tri gefilojn:

* Zsófia Mária Tatjana Monika Erzsébet Katalin (naskita en 2001)
* Ildiko Maria Walburga (naskita en 2002)
* Károly-Konstantin Mihály István Maria (naskita en 2004)

* Kategorio Georg Habsburg-Lothringen en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 239590
 |
**Zorita de la Frontera** estas municipo de la provinco Salamanko, en la aŭtonoma komunumo Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la Jurisdikcia partio de Peñaranda de Bracamonte en la nordoriento de la provinco kaj al la Municiparo Zona de Cantalapiedra y Las Villas. *Zorita* eble devenas el *zurita* (kolombo) etimologie kaj *de la Frontera* signifas *de la Landlimo*.

Ĝia municipa teritorio estas formata de la loĝlokoj Zorita de la Frontera kaj la senhomejo Aldehuela de las Flores, okupas totalan areon de 32,13 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2017, ĝi havis 162 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 700 loĝantojn ekde la mezo de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. Ĝi distas 50 km de Salamanko, provinca ĉefurbo. 

Ĝi fondiĝis komence de la 13-a jarcento. En postaj jarcentoj suferis pro militoj ĉefe dum la Hispana Milito de Sendependigo. 

La tradiciaj agrikulturo (cerealoj, paŝtaĵoj) kaj brutobredado (bovoj kaj ŝafoj en kverkaroj) lastatempe iom dekadencis, sed pluas. Lastatempe rura turismo ekgravis.

La urbestro estas de dekstra partio PP.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Salamanko
* Zorita


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 753669
 |