recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Gonzen** estas monto en Sarganslando en Kantono Sankt-Galo, Svislando. Ĝia pinto havas altecon de 1830 m s.m.. Ĝi situas kvazaŭ kiel rokkojno inter la Seez-Valo kaj la Rejn-Valo. De la pinto oni havas mirindan rondvidon al la tuta Sarganslando kaj la najbaraj montoĉenoj.

Ferominejo
----------

En cetera Svislando apenaŭ ekzistas grandaj ferercrezervoj, kial la plej multaj svisaj minejoj funkciis nur mallongan tempon. Kontraŭe al tio ĉe la monto Gonzen la unua dokumenta mencio kiel minejo por ferekspluatado datiĝas el la jaro 1396. Ĝis la fermo de la ferminejo en la jaro 1966 oni ekspluatis proksimume 2,7 milionojn tunojn da fererco. En la monto nuntempe ekzistas tuneloj kaj galerioj kun kompleta longeco de 90 km. La alteco de la ekspluatejoj varis de 350 m ĝis 1400 m s.m..

Origine oni ekspluatis la ercon de supre, do oni unue devis supreniri la monton, kaj poste denove malsupreniri en la monto. La erco tiam estis transportita kun sledoj sur deklivaj vojoj al la valo. En la jaro 1920 oni funkciigis aerteleferon kun longeco de 1800 m de la minsetlejo je 1000 m s.m. al la vala stacio Malerva. La erco estis ŝarĝita en kabinojn kaj sendita al la vala haltejo de Malerva en Sargans. Tie oni dispecigis kaj lavis ĝin kaj transŝarĝis al vagonaroj. Je la fino de 1951 oni inaŭguris la bazan tunelon je alteco de 492 m s.m. Tio superfluigis la ercekspluatadon tra Naus. En la sama jaro oni senfunkciigis la aerteleferon. Hodiaŭ ekzistas nur la vala haltejo Malerva. En la jaro 1966 oni malfunkciigis la ferminejon de Gonzen.

Kun la malfunkciigo de la ferercekspluatado en la jaro 1966 oni vendis ankaŭ la maŝinojn, inter kiuj la akvopumpiloj, kiuj necesis por senakvigi la tunelojn kaj galeriojn. Tial hodiaŭ la subaj galerioj ne plu viziteblas. Ek de la jaro 1983 la Asocio Pro Minejo Gonezen [Verein Pro Gonzenbergwerk] organizas vizitadojn tra parto de la iama minejo kaj funkciigas restoracion kaj muzeon en la monto.

La 11-an de oktobro 2007 la svisa firmao „Espros Photonics" anoncis, ke ĝi intencas kontruii fabrikon por duonkonduktaĵoj interne en la monto, ĉar laŭ ili la kondiĉoj por tiaj laboroj interne en la monto estas favoraj.

Eksteraj Ligiloj
----------------

* Gonzen en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Gonzen en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* www.bergwerk-gonzen.ch – Retejo de la Asocio Pro Minejo Gonezn en germana lingvo
* www.gonzen.raize.ch – Geologio kaj 3-D-strukturo de la ercrezervejo en Gonzen (en germana lingvo)[*rompita ligilo*]
La rojo **Gonsbach** estas 9,82 km longa maldekstra alfluanto de la Rejno en Rheinhessen, en la germana federacia lando Rejnlando-Palatinato.

Rivervojo
---------

La rojo Gonsbach kaj ĝiaj alfluantoj trafluas la Majencajn urbopartojn Layenhof, Finthen, Gonsenheim kaj Mombach. La rojo ekestas en Mainz-Finthen kiam kunfluas la du rojoj Aubach kaj Königsbornbachen. La Aubach donas la pli grandan akvokvanton, sed havas malbonan akvokvaliton. En Gonsenheim alfluas Hemelfloss, Leichborn kaj Waschbach. La akvokvalito pliboniĝas tiam.

Hidrologio
----------

La Gonsbach estas ĉefe karbonata rojo pro la baza kalkŝtona rokaĵo.

La pH-valoro varias inter 7,8 kaj 8,7. Rimarkebla estas la alta geogena sulfata kvanto en la akvo (~150 mg/l). Kloridaj pintoj aperas nur ĉe enfluoj el la kanala sistemo. La nitratoŝarĝo estas alta (ĉ. 40 mg/l). Tial la kvanto de nitrito kaj amonio estas alta.

Renaturigado
------------

Printempe de 2013 oni komencis la laborojn por renaturigado de la rojo.

Ceteraĵoj
---------

* La nomo Gonsbach disvastiĝis en la 1960aj kaj 1970aj jaroj tra tuta Germanio pro la karnavala grupo *Gonsbach-Lerchen* el Mainz-Gonsenheim.
* La politika kantfaristo Franz Josef Degenhardt prikantis la rojon en la kanto *Im Gonsbachtal* en la jaro 1977.

Referencoj
----------

1. ↑   Arkivigite je 2014-11-09 per la retarkivo Wayback Machine Presseservice der Landeshauptstadt Mainz, Renaturierung des Gonsbachs: Jetzt geht es richtig los!, mainz.de, 2013-05-14, 2013-08-13 en germana
**Destriana** [desTRJAna] estas municipo de la provinco Leono, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko *Tierra de La Bañeza* (Tero Banjeza), en la suda centro de la provinco.

Komarkoj de la provinco Leono; *La Bañeza* sude, centre, violkolora.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio estas formata de la loĝlokoj Destriana, Robledino de la Valduerna kaj Robledo de la Valduerna, okupas totalan areon de 56,22 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 441 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 1 600 loĝantojn el la mezo de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. Ĝi distas 69 km de Leono, provinca ĉefurbo. Ĝi limas kun Santiago Millas, Curillas, Tejadinos, Tejados, Robledo de la Valduerna, Quintana y Congosto, Palacios de Jamuz, Quintanilla de Florez, Torneros de Jamuz, Castrillo de la Valduerna kaj Lagunas de Somoza.

Historio
--------

Estas atestaĵoj de antaŭromia kaj romia loĝado; en Mezepoko okazis reloĝado rilate al monaĥejo kiu estis ankaŭ tombejo de gravuloj kiel la reĝo Ramiro la 3-a en 984. La areo apartenis al la Regno Leono kiu donis ĝin al la Ordeno de Santiago, kies kruco videblas en la blazono; kaj poste suferis pro la Milito de Hispana Sendependiĝo. Dum jarcentoj estis orminado ĉe la rivero Duerna.

Tradiciaj enspezofontoj estas agrikulturo kaj brutobredado. Lastatempe kultura kaj rura turismo plie ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado, romanika preĝejo).

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de Provinco Leono

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 758405
 |
**Gazni** (ankaŭ latinliterigita *Ghazni* respektive *Gaznī*, paŝtoe/perse غزنى) estas unu el la 34 provincoj de Afganio. Ĝi situas en la oriento de la lando en la proksimeco de Pakistano kaj havas 1 092.000 loĝantojn. La provinca ĉefurbo estas Gazni. La provinco estas grava stacio inter la urboj Städten Kabulo kaj Kandaharo.

Historio
--------

Gazni estis la centro de la Gaznavida Imperio, kiu regis pri granda teritorio inkluzive de la regiono Ĥorasano kaj norda Barato. Ĝi la ekrego de la Talibanoj en Afganio, en la provinco vivis iuj sikanoj kaj hindoj. Ili fuĝis eksterlanden, kiam la talibanoj ekregis, kaj revenis nur post ties forpelo el la registara potenco.

Kiel multaj sudaj provincoj de Afganio, Gazni laŭ la stato de la jaro 2010 daŭre ne estas sekura teritorio, ĉar la talibanoj denove regas multajn malurbajn areojn. Tamen la situacio ne tiom drastas iom en la provincoj Helmand kaj Kandahar.

Distriktoj
----------

La provinco Gazni disdividiĝas laŭ la sekvaj distriktoj:

* Ab Band
* Aĝrestan
* Andar
* Bahram-e Ŝahid
* Deh Jak
* Gelan
* Gazni
* Giro
* Ĝagatu
* Ĝaguri
* Karabag
* Malestan
* Mukur
* Nava
* Navur
* Zana Ĥan

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Provinco Gazni en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* detalaj informoj pri la provinco de la nacia ministerio de malurba evoluo (formato PDF, stato 2007)
* provinca mapo fare de la institucio AIMS (Afghanistan Information Management Services)

Notoj
-----

1. ↑   *nacia enketo pri riskoj kaj vundeblo 2007/8* (angle) en la retejo de la centra statistika organizaĵo de Afganio, PDF-dokumento de 1,77 MB, stato oktobro 2009, paĝo 4. Arkivita el la originalo je 2010-12-17. Alirita 2010-09-10.

Provincoj de Afganio

Badaĥŝan |
Badgis |
Baglan |
Balĥ |
Bamijan |
Daikondi |
Farah |
Farjab |
Gazni |
Gor |
Ĝuzĝan |
Helmand |
Herat |
Ĥost |
Kabul |
Kandahar |
Kapisa |
Kunar |
Kunduz |
Lagman |
Lugar |
Nangarhar |
Nimruz |
Nuristan |
Paktia |
Paktika |
Panĝŝir |
Parvan |
Samangan |
Sar-i Pul |
Taĥar |
Uruzgan |
Vardak |
Zabul
**Eleni Menegaki** (greklingve: *Ελένη Μενεγάκη*) estas unu el la plej konataj 
TV-personoj de Grekio. Ŝi estas prezentantino kaj aktorino. Ŝiaj plej 
sukcesaj projektoj estas matenaj elsendoj *Proinos Kafes* (greklingve: Πρωινός 
Καφές, esperantlingve: Matena Kafo) kaj ĝia sekvo *Kafes Me Tin Eleni* 
(greklingve: *Καφές Με Την Ελένη*, esperantlingve: *Kafo kun Eleni*).

Persona Vivo
------------

Ŝi naskiĝis je la 29-an de oktobro 1969 en Ateno. Post ŝiaj studoj, ŝi 
komencis labori. Ŝi koniĝis kun Jannis Lacios, ĉefdirektoro de Antenna, ĉirkaŭ 
en 1999 aŭ 2000. Ili geedziĝis en 2001, dum unu el la plej famaj geedziĝaĵoj 
de la greka *showbiz*. Je la 30-an de novembro 2002, ŝi naskis ilian unuan 
filon, postnomiĝita Aggelos-Ioannis; la 9-an de februaro 2005 ŝi naskis 
Laŭran kaj la 28-an de januato 2008 la trian kaj lastan filon, Valeria.

Ili estis la plej konata familio en Grekio, ekzemplo por ĉiuj. Sed la 28-an 
de januaro 2010, neatendite, ili anoncis ilian divorcon:

*Post 9 jaroj de kuna vivo kaj havo de tri, ĝisnune negrandaj infanoj, ni* 
kundecidis foriri separate kiel personoj, sed ĉie kune kiel gepatroj, kiuj 
kunigas l' amon por iliaj infanoj kaj la agonio por ilia estonteco. Ni certas ke 
ĉi tiu decidaĵo suportiĝos kaj respektiĝos de ĉiuj.

Labora vivo
-----------

Ŝi komencis sian karieron je 1991, en Mega Channel, kunprezentinte la elsendon 
*Proino Kokteil* (greklingve: *Πρωινό Κοκτέιλ*, esperantlingve: Matena Koktelo), ĉe 
Iason Triantafyllidis kaj Nikos Diamantaridis. Poste, ankaŭ kiel 
kunprezentintino, ŝi laboris ĉe Giorgos Polyhroniu, je la projekto Mega Banca 
(ankaŭ de Mega Channel), ĝis 1994. Estis en 1995, kiam ŝi eniris en ANT1 kaj 
ekprezentis *Proinos Kafes*, post *Popi Hadzidimitriu*, ĝis 2005, kiam ŝi kuniris 
ŝian edzon al Alpha kaj komencis prezenti ĝisnune la elsendon *Kafes Me Tin* 
Eleni*.*

Specife
-------

### Elsendoj

* *Proino Kokteil* (Πρωινό Κοκτέιλ, Matena Koktelo, 1991-1992)
* *Mega Banca* (1992 - 1994)
* *Proinos Kafes* (Πρωινός Καφές, Matena Kafo, 1995 - 2005)
* *Kafes Me Tin Eleni* (Καφές Με Την Ελένη, Kafo kun Eleni, 2005 - ?)

### Serialoj

* *Ah, Eleni!* (Αχ, Ελένη!, O Eleni!, 1992)
* *Pater Imon* (Πάτερ Ημών, Patro Nia, 1994 - 1996)
* *Dada Gia Oles Tis Doulies* (Νταντά Για Όλες Τις Δουλειές, Por Ĉiuj Laboraĉoj,

1998)
**Joachim Leimdörfer** [joaĥim lejmdorfer], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Leimdörfer Joachim** estis hungara kemiisto. Lia filo estis György Faludy.

Joachim Leimdörfer naskiĝis la 31-an de julio 1880 en Nagybiccse (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempa Bytča en Slovakio), li mortis la 23-an de marto 1945 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Joachim Leimdörfer devenis el juda familio. Li akiris diplomon en Dresdeno, poste li doktoriĝis ĝuste dum la Hungara Sovetrespubliko en Scienca Universitato de Budapeŝto. Lia kompetenteco estis koloida kaj grasa kemioj. I. G. Farben aĉetis sian grasriĉigan procedon kaj la aparaton kreitan por tiu ĉi celo. Lia fakliteratura verko ankaŭ estis signifa. Lia edzino naskis du gefilojn.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Untersuchung der Waschwirkung einiger Waschmittel* (1908)
* *Handbuch der Chemie und Technologie der Öle und Fette* (ĉapitroj pri sapoj kaj aliaj purigiloj, 1910)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* datenoj kun foto

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 824031
* VIAF: 37915527
 |


* Portalo pri Biografio
La **Internacia Universitato Menéndez Pelayo** (hispane *Universidad Internacional Menéndez Pelayo*, mallongigita **UIMP**) estas publika universitato kun ĉefoficejo en Madrido (Hispanio).

Historio
--------

Ĝi estis fondita en Santandero en 1932 dum la Dua Hispana Respubliko kun nomo *Internacia Somera Universitato de Santandero*. Ĝi estas universitato en Hispanio kun longa sperto pri organizado de kursoj de hispanaj lingvo kaj kulturo por fremduloj. Ties ĉefa sidejo estis la Palaco de La Magdalena, kiun uzis la reĝoj de Hispanio inter 1913 kaj 1930 kiel feriejon. En 1945 la universitato prenis la nunan nomon, homaĝe al Marcelino Menéndez Pelayo.

Sidejoj
-------

Ties tradicia kaj plej konata sidejo estas tiu en Santandero, en kies Palaco de La Magdalena okazas someraj kursoj de hispana lingvo. Krome, la universitato ankaŭ havas sidejojn en Valencio, Barcelono, Kartaĥeno, Kvenko, la Fondaĵo Lluis Seoane (Korunjo), Granado, la areo de la Universitato de Zaragozo en Huesca, Sevilo, Tenerifo, La Línea de la Concepción, kaj la Fondaĵo por Aŭdovida Esploro (FIA) en Valencio.

La universitato ankaŭ ofertas ne-universitatan edukadon en diversaj centroj de Hispanio.

Bildaro
-------

* Sidejo en SantanderoSidejo en Santandero
* Universitata areo Las Llamas (en Santandero)Universitata areo Las Llamas (en Santandero)
* Iamaj ĉevalstaloj estas nun loĝejo por someraj kursojIamaj ĉevalstaloj estas nun loĝejo por someraj kursoj
* Palaco de La MagdalenaPalaco de La Magdalena

* Kategorio Internacia Universitato Menéndez Pelayo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 476695
* GND: 5083982-2
* LCCN: n81008242
* VIAF: 134943224
* ISNI: 0000 0001 2155 6719, 0000 0001 1956 4875
* SUDOC: 028967488
* BNF: 120693329
* NLA: 36526437
* BNE: XX141643
 |
**Elfingen** estas komunumo en la distrikto Brugg de Kantono Argovio, Svislando. Ĝi havis 265 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

Geografio
---------

La vilaĝo situas en kaldroneca flankovalo de la rivero Sissle proksimume 3 kilometrojn okcidente de la Bözberg-Pasejo sur alteco de 457 m s.m. La valon ĉirkaŭas montetoj de la Tavola Ĵuraso.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 4,21 km², de kiuj 2,09 km² estas kovritaj de arbaro kaj 0,16 km² de konstruaĵoj. La plej alta punkto de la komunumo situas sura alteco de 659 m s.m. sur la kulmino de la monteto *Bränngarten*, dum la plej malalata punkto situas sur alteco de 430 m s.m. ĉe la suda komunumlimo.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Elfingen limas en nordo al la vilaĝo Sulz, kiu ek de la 1-a de januaro 2010 estas parto de la urbo Laufenburg, en nordoriento al Mönthal, en sudoriento al Effingen, en sudokcidento al Bözen, kaj en nordokcidento al Hornussen.

Trafiko
-------

La komunumo Elfingen situas komplete flanke de la gravaj trafikvojoj. La komunumo estas konektita al la publika transportreto per poŝtaŭtolinio al Bözen.

La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A3 situas inter Effingen kaj Zeihen (direkte al Zuriko) kaj en Frick (direkte al Bazelo) ambaŭ en distanco de proksimume 5 kilometroj.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Elfingen datiĝas el la jaro 1245 kiel *Eolfingen*.

Dum mezepoko Elfingen estis la centro de senjora bieno, al kiu apartenis Bözen, Effingen kaj partoj de Linn kaj Zeihen. Ĝi estis posedaĵo de la Monaĥejo Murbach en Alzaco. La senjora bieno estis vendita en la jaro 1291 al la Habsburgoj. Reĝino Agnes de Hungario donacis la havaĵon en la jaro 1322 al la Monaĥejo Königsfelden en Windisch. En la jaro 1460 la regiono estis konkerita de la urbo Berno, kiu integris ĝin al la voktejo Schenkenberg. Elfingen nun perdis sian centran funkcion kaj signifon.

En aprilo 1798 eksplodis la Helveta Revolucio kaj kun helpo de francaj trupoj Argovio estis liberigita de la ĵurkomunuma servuteco. Elfingen fariĝis nun komunumo de la nove fondita Kantono Argovio.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la komunumo Elfingen
* Elfingen en la Historia Leksikono de Svislando

* Kategorio Elfingen en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Brugg |
| --- |
| Auenstein • Birr • Birrhard • **Brugg** • Bözberg (Oberbözberg • Linn • Gallenkirch • Unterbözberg) • Bözen • Effingen • Elfingen • Habsburgo • Hausen • Lupfig • Mandach • Mönthal • Mülligen • Oberflachs • Remigen • Riniken • Rüfenach • Scherz • Schinznach-Bad • Schinznach-Dorf • Thalheim • Veltheim • Villigen • Villnachern • Windisch |  |

 |
La **ĝermanoj** iĝis kristanoj laŭ la paso de la tempo dum la fino de la Antikva Erao kaj la Alta Mezepoko. Antaŭ la 8-a jarcento, Anglio kaj la Franka Imperio estis (oficiale) kristanaj, kaj ĉ. la jaro 1100 la ĝermana paganismo ankaŭ ĉesis havi politikan influon en Skandinavio.

En la 4-a jarcento, la frua procezo de kristanigo de la diversaj ĝermanaj popoloj estis parte faciligita per la prestiĝo de la Kristana Romia Imperio inter eŭropaj paganoj. Ĝis la malkresko de la Romia Imperio, la ĝermanaj triboj kiuj migris tie (kun la esceptoj de la saksoj, frankoj, kaj lombardoj) transiris al kristanismo. Multaj el ili, precipe la gotoj kaj vandaloj, adoptis Arianismon anstataŭ la Triunuismon (katolikoj kaj ortodoksuloj) kiuj venis por domini la ŝtatan eklezion de la Romia Imperio. La laŭgrada ascendo de ĝermana kristanismo estis, libervola, precipe inter grupoj asociitaj kun la Romia Imperio. De la 6-a jarcento, ĝermanaj triboj estis konvertitaj (kaj rekonvertitaj) per misiistoj de la Romkatolika Eklezio.

Multaj gotoj estis konvertitaj al kristanismo kiel individuoj ekster la Romia Imperio. La plej multaj membroj de aliaj triboj konvertitaj al kristanismo loĝis en la Imperio, kaj la plej granda parto estis frankoj kaj anglosaksoj kiuj konvertiĝis kelkajn generaciojn poste. Dum la pli postaj jarcentoj post la Deklino de la Romia Imperio, estis skismo inter la diocezoj lojalaj al la Patriarko de Romo en la Okcidento kaj tiuj lojalaj al la aliaj patriarkoj en la Oriento, la plej multaj el la ĝermanoj (escepte de la krimeaj gotoj kaj kelkaj aliaj orientaj grupoj) iom post iom iĝis fortaj aliancanoj kun la Okcidenta Eklezio, precipe kiel rezulto de regado de Karolo la Granda.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 360393
 |
**Hetumo la 1-a** (mortis en 1271) (ankaŭ transliterumita Hethoum , Hetoum , Het'um , aŭ Hayton; en la armena: ) regis en la Armena reĝlando en Kilikio de 1226 al 1270. Li estis la filo de Konstantino de Baberon kaj Partzapert (tria kuzo de Leono la 1-a) kaj estis la fondinto de la dinastio kiu portas lian nomon: la Hetumidoj. Pro diplomatiaj rilatoj kun la Mongola Imperio, Hetumo mem vojaĝis al la mongola kortego en Karakorumo, Mongolio, kiu estis registrita en la fama rakonto "Vojaĝo de Haithon, Reĝo de Malgranda Armenio" farita de la kunulo de Hetumo, la armena historiisto Kirakos Gandzaketsi.

Dum la lastaj jaroj de la regado de Hetumo, plejparte kiel rezulto de la aktiva subteno de Hetumo al la mongoloj, la reĝlando suferis kreskantan atakon de la mamlukoj, kiuj invadis ĝin en 1266, prenante 40,000 armenajn kaptitojn, (inkluzive de la filo de Hetumo, Leono) dum la batalo de Mari. Hetumo povis elaĉeti sian filon per koncedado de teritorio al la egiptanoj. En majo 1268, la aliancita Antioĥa princlando estis prenita de la egiptanoj.

Hetumo abdikis en 1270 en favoro de sia filo Leono, kaj loĝis la reston de sia vivo en monaĥejo, kiel franciskano.

* Kategorio Hetumo la 1-a en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 347474
* GND: 1020891238
* VIAF: 233310313
 |
**Filon de Larisa** (greke *Φίλων*; latine *Philon*, ‏159 a.K. - 84 a.K.) estis greka filozofo. Li estis inter la skeptikuloj, kiel Klitomaĥo kaj Karneado antaŭ li, sed li ofertis pli moderan vidon de skeptikismo ol tiu de siaj instruistoj, permesante provizorajn kredojn sen certeco. Li estas konsiderata el la lastaj el la skeptikaj filozofoj de platona akademio.

Vivo
----

Filon naskiĝis en la urbo Lariso (nun en la provinco de Tesalio en Grekio). Post studado en sia hejmurbo, li moviĝis al Ateno kie li estis studento de Klitomaĥo kiu gvidis la Platonan Akademion. En 110 a.K. post la morto de Klitomaĥo, Filon de Lariso heredis lian lokon kiel estro de la akademio. En 88 a.K. komence de la Unua Mitridata Milito, Filon forlasis Atenon kun sia disĉiplo Antioĥo de Aŝkelono kaj ekloĝis en Romo, kie li instruis retorikon kaj filozofion. Li kolektis ĉirkaŭ si multajn studentojn, la plej famaj el kiuj estis Cicerono. Filon de Lariso mortis en Romo, kaj post lia morto lia disĉiplo Antioĥo de Aŝkelono, kiu dume malfermis lernejon de filozofio en Aleksandrio, revenis al Ateno por rekomenci siajn studojn en akademio kies konstruaĵoj estis tute detruitaj fare de Lucio Kornelio Sulao en 86 a.K.

De ĉiuj skribaĵoj de Filon de Lariso nenio plurestis. Ni scias pri ili per Numenio de Apamea, Seksto Empiriko kaj Cicerono. Li estis inter la fluo de skeptikismo en la platona akademio kiu komenciĝis kun Arĥelao en la meza akademio kaj daŭris kun Karneado kaj Klitomaĥo en la tria akademio. Li rekonis, ke la sensoj trompas onin, sed kredis, ke oni havas la potencon kompreni la naturon de ĉiuj aferoj per nia intelekto. Ne estas klare, ĉu li celis la teorion de ideoj de Platono.

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 767107
* GND: 102402949
* LCCN: n84091782
* VIAF: 31967699, 191641247, 438159474196827662071, 739159234396903371488 6148995945359751651, 31967699, 191641247, 438159474196827662071, 739159234396903371488
* ISNI: 0000 0003 5684 1346
* LIBRIS: 197258
* SUDOC: 061107344
* BIBSYS: 1031043
 |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Ankilosaŭruloj** |
| --- |
| Troveblo de fosilioj: Kretaceo |
| Eŭoplocefalo, EuoplocephalusEŭoplocefalo, *Euoplocephalus* |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Reptilioj *Sauropsida* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Superordo: | Dinosaŭroj *Dinosauria* |
|
|
| Ordo: | Ornitiskioj *Ornithischia* |
| Subordo: | Tireoforoj *Thyreophora* |
| Infraordo: | **Ankilosaŭruloj** *Ankylosauria*Osborn 1923 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Familioj |
| Nodosaŭredoj *Nodosauridae*
Ankilosaŭredoj *Ankylosauridae* |
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Ankilosaŭruloj  |

 |
| v • d • r |

**Ankilosaŭruloj** (*Ankylosauria*) estas infraordo de la subordo de tireoforoj. En ĝi estas la pli granda parto de la dinosaŭroj kun kiraso (biologio) en la formo de osta tegaĵo, kvankam pluraj ankaŭ havis alispecan kirason. Ankilosaŭruloj estis grandkorpaj herbovoraj kvarpieduloj kun mallongaj, potencaj kruroj. Ili ŝajne aperis unue dum la frua ĵurasio en regiono nun parto de Ĉinio, kaj ili travivis ĝis la fino de la kretaceo. Oni trovis iliajn fosiliojn sur ĉiu kontinento krom Afriko. La unua dinosaŭra fosilio trovita en Antarkto estis tiu de nodosaŭredo; oni trovis ĝin sur insulo Ross en 1986.

La ankilosaŭrulojn unue priskribis Henry Fairfield Osborn en 1923. En la Linea klasado, oni kutime konsideras la grupon esti subordo aŭ infraordo; ĝi estas parto de la grupo de tireoforoj, kiu ankaŭ havas en si la stegosaŭrulojn, kirasdinosaŭroj konataj pro sia kuniĝo de platoj kaj spikoj.

Taksonomio
----------

Jen simpligita versio de unu ebla evoluarbo (kladogramo):

* Ordo Ornitiskioj
	+ Subordo Tireoforoj
		- Infraordo Stegosaŭruloj
		- Infraordo Ankilosaŭruloj
			* Familio Scelidosauridae
				+ *Scelidosaurus*
				+ *Bienosaurus*
			* *Minmi*
			* *Antarctopelta*
			* Familio Nodosaŭredoj
			* Familio Ankilosaŭredoj
				+ Subfamilio Polakantenoj
				+ Subfamilio Ankilosaŭrenoj

Referencoj
----------

1. ↑  Osborn 1923
|  |  |
| --- | --- |
|  Polurinda artikolo | Ĉi tiu artikolo bezonas **poluradon**, ĉar ĝi montras stilajn kaj/aŭ gramatikajn kaj/aŭ strukturajn problemojn, kiuj ne konformas al stilogvido.

---

La priskribo de la problemo troviĝas ĉi tie. Bonvolu ŝanĝi la enhavon por plibonigi la artikolon. |

 Anker-horloĝo
**Anker-horloĝo** (germane *Ankeruhr*) estas la fama strata horloĝo en Interna urbo de Vieno (Aŭstrio).

Ĝi troviĝas en la orienta parto de Hohe markt, en arko de la oficejo de asekura kompanio Helvetia Versicherungen, kiu mendis ĝin al fama secesia artisto Franz Matsch. La horloĝo unikas ne nur pro sia plaĉa aspekto, sed ankaŭ pro komplika sistemo, danke al kiu ĉiuhore aperas unu el 12 orumitaj figuroj, bildigantaj famulojn el la aŭstria historio.

Ĉion ĉi akompanas orgena muziko. Meztage ĉiuj figuroj aperas sinsekve, do ne nepre necesas pasigi la tutan tagon atendante ilian ŝanĝon. La horloĝo ekfunkciis en 1914, sed pro la komenciĝinta Unua mondmilito portempe haltis. Post 1918 ne plu populara melodio de la kaisera himno estis anstataŭigita per pli neŭtrala oratorio de Joseph Haydn. En 1945 incendio grave damaĝis la artaĵon kaj post restarigo ĝia organo ne plu funkcias — nun oni aŭskultas nurajn registraĵojn.

Referencoj
----------

1. 1 2 3  Stanislavo Belov (2018-06-03) La unua tago en Vieno (esperante). Blogger. Arkivita el la originalo je 2019-03-09. Alirita 2019-03-09.

* Kategorio Anker-horloĝo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
|  |  |
| --- | --- |
|  | Ne konfuzu ĉi tiun artikolon kun Anjang. |

**Anjan,** ĉine **安阳/ 安陽** estas metropolo en Ĉinio. La urbo administras ankaŭ 8 distriktojn kaj alian proksiman urbon. La urbo apartenas al la 8 Antikvaj Ĉefurboj de Ĉinio kaj apartenas ankaŭ al naskiĝlokoj de la ĉina kulturo.

Geografio
---------

Anjan etendiĝas en centra parto de la lando.

Historio
--------

La loko estis loĝata jam dum la ŝtonepoko. Dum la historio diversaj dinastioj regadis tie, eĉ, kiel **Jino**, estis la unua stabila ĉefurbo en la ĉina historio. La ĉefurbo servis 12 reĝojn en 8 generacioj. La nuntempa urbo estis rekonstruita en 1368 dum la Dinastio Ming.

Klimato
-------

En Anjan 4 sezonoj ŝanĝiĝas kun influo de musono. La vintroj estas malvarmaj, malofte neĝas, la temperaturo ofte falas sub frostopunkto. La someroj estas varmaj kaj humidaj. La averaĝa temperaturo estas 27 °C. Jare pluvas po 560mm. En ĉiuj monatoj pluvas aŭ neĝas iomete, sed pli abunde nur en julio kaj aŭgusto.

Templo Tianning
Arkeologia trovejo

Vidindaĵoj
----------

* Templo Tianning
* unika, 5-etaĝa Pagodo Venfeng de 925, 39 m-ojn alta, ĝi estas simbolo de Anjan
* muzeo pri arkeologiaj trovaĵoj, la ruinoj troviĝis en 1899, ĝi funkcias, kiel muzeo ekde 2005, la loko estas Monda Heredaĵo

Ĝemelurboj
----------

* Kanado Lethbridge, Kanado

Fontoj
------

* Angla Vikipedio


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 378458
* GND: 4079803-3
* VIAF: 246536205
* NDL: 00629923
 |
**Johann Petreius** (naskiĝis ĉ. 1497 en Langendorf, apud Elfershausen, mortis la 18-an de marto 1550 en Nurenbergo) estis germana eldonisto

Li fakiĝis en la preso de libroj pri matematiko kaj astronomio; kaj estas konata kiel la eldonisto de *De Revolutionibus Orbium Coelestium* de Nikolao Koperniko en 1543, kaj ties pledado al papo Paŭlo la 3-a favore al la libereco pri opinio.

Li eldonis tre variajn librojn: romiaj kaj grekaj klasikaĵoj, verkoj pri teologio, politiko, scienco, kaj multenombraj partituroj de francaj, germanaj kaj nederlandaj komponistoj: Johannes Ockeghem, Jacob Obrecht, Josquin des Prez, Antoine Brumel, Claudin de Sermisy, Clément Janequin, Nicolas Gombert kaj Adrian Willaert.

*De Revolutionibus Orbium Coelestium* de Nikolao Koperniko
Li estas kreinto de kompilaĵoj pri alkemio, kiu reprenis tekstojn de Geber, Roger Bacon kaj Hermeso Trismegisto.

Li edziĝis en 1523 kun Barbara Neudörfer , fratino de Johann Neudörffer la Maljuna, kaj, post ŝia morto, reedziĝis en 1545 kun Anna Dürnhofer.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Johannes Petreius en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* germane Pri Petreius, el "*Astronomie in Nürnberg*" Arkivigite je 2009-03-26 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 293905
* GND: 118740334
* LCCN: n84155662
* VIAF: 59165237
* ISNI: 0000 0001 1027 6367
* SUDOC: 076719251
* BNF: 12380583h
* BIBSYS: 98025575
* NKC: ola2009522905
 |
**Johannes Matelart** (ankaŭ **Matelart**, **Matellarto**, **Matelarte** kaj aliaj variaĵoj; persona nomo kelkfoje **Ioanne** aŭ **Jean**) (antaŭ 1538 – 7-a de junio 1607) estis flandra komponisto de la malfrua renesanco, kiu aktivis en Flandrio, Bonno, kaj Romo.

Vivo
----

Detaloj pri lia vivo estas relative raraj. Li originis en okcidenta Flandrio kaj deĵoris dum sia frua labora vivo kelkan tempon kiel ĥordirektisto en Bonno. Ĉ. 1558 li supozeble iris al Italio, restante tie ĝis 1562, kaj en 1565 li alprenis la postenon de *maestro di cappella* [kapelestro] ĉe la preĝejo Sankta Lorenco en Damaso, kie li restis pli ol 40 jarojn. Noto en publikaĵo de 1596 indikas, ke li ankoraŭ tenis la tiean postenon kaj ke li loĝis en Romo.

Verkoj
------

Kelkaj el liaj komponaĵoj transvivis kaj – nekutime por komponisto de la Roma Skolo – multaj el liaj instrumentaj verkoj. Li publikis verkkolekton de muzikaĵoj por liuto, kiu ne nur inkludis 15 fantaziojn komponitajn de li mem kiel tabulaturoj, sed ankaŭ aranĝaĵojn de pecoj verkitaj de Cristóbal de Morales kaj Francesco Canova da Milano.

Matelart ankaŭ skribis sakralan voĉkantan muzikon inkluzive serion da antifonoj por kvar kaj kvin voĉoj (1596). Tiu ĉi kolekto enhavas 21 kantojn de Matelart mem samkiel muzikaĵojn de aliaj komponistoj inkluzive Clemens non Papa, Orlando di Lasso, Costanzo Festa kaj Giovanni Pierluigi da Palestrina.

Ununura madrigalo de Matelart transvivis samkiel pluraj aliaj pecoj.

Fontoj kaj bibliografio
-----------------------

* Godelieve Spiessens: "Ioanne Matelart", Grove Music Online, eld. L. Macy (Accessed March 10, 2006), (subscription access)Arkivigite je 2008-05-16 per la retarkivo Wayback Machine
* Gustave Reese, *Music in the Renaissance*. Novjorko, W.W. Norton & Co. 1954. ISBN 0-393-09530-4 (Noto: Reese kredis, ke ekzistis du samnomaj komponistoj, por komprenigi la grandan tempospacon inter la publikjaroj, sed plej novaj esploroj kontraŭdiras tion.)
**Aimee MULLINS** (naskiĝis en 1976 en Allentown (Pensilvanio)) estas usona sportisto, aktorino kaj modelo, plej konata pro siaj ekterordinaraj sportaj helpiloj, kiuj helpas ŝian movon malgraŭ la amputado de siaj piedoj.

Aimee MullinsMullins naskiĝis kun malsano de la fibulaj ostoj kaj oni devis amputi ĉiun piedon sub la genuo, kiam ŝi aĝis nur unu jaron. Ŝi studis en *Parkland High School* en Allentown kaj Georgetown University en Vaŝingtono.

Ŝi akiris en paraolimpiko rekordojn en 1996 en Atlanta en la 100-metra kuro kaj salto. Ŝiaj plej bonaj rezultoj estis: 15,77 sekundoj por la 100-metra kuro, 34,60 sekundoj por 200 m, kaj 3,5 metroj pro longsalto.

Ŝi laboras ĉe la *Pentagono*, la sidejo de la usona defenda ministerio, kiel motivigista alparolanto.

Kiel modelo
-----------

Ŝi aperis en 1999 kiel modelo de la brita vestodizajnisto Alexander McQueen, en ties Londona vestoprezento.

Aktorino
--------

Ŝi aperis en 2002 en la filmo *Cremaster 3* de Matthew Barney. En 2006, ŝi ludis en la filmo de *World Trade Center* raportistinon.

Filmoj kaj televida programo
----------------------------

* 2002 - *Cremaster 3*
* 2003 - *Poirot*
* 2006 - *Marvelous*
* 2006 - *World Trade Center*
* 2008 - *Quid Pro Quo*

* Aimee Mullins en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Aimee Mullins en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 208996
* GND: 14223981X
* LCCN: no2002074143
* VIAF: 74176894
* ISNI: 0000 0000 8394 4373
* SUDOC: 143490818
* BNF: 15620954q
* BNE: XX5002809
 |
**Aĥerono** (greke *Αχέρων*) estas rivero fluanta tra regiono Epiro en nordokcidento de la Grekio.

Fluo de la rivero
-----------------

Rivero **Aĥerono** kaj lago nomata Aĥerousio, en kiun fluas la rivero Aĥerono, situas proksime de la urbo Parga sur la kontinento, kontraŭ la insularo Paxoi. Proksime de la rivero estas ruinoj de la templo Nekromanteiono.

Rivero Aĥerono

Historio
--------

En la antikva erao estis la vorto "aĥerono" interpretata "ho akhea reón", kio signifis "fluo de bedaŭro" kaj la homoj konsideris ĝin branĉo de la rivero Stikso trafluanta submondon. En antikva helena mitologio transveturigadis maljunulo Ĥarono animojn de mortintoj trans la rivero Stikso en la submondon.
Plua branĉo de **Aĥerono** onidire elfluadis tersurfacen en Aĥerousia kabo (nun kabo Eregli en Turkio) kaj laŭ Apolonio el Rodiso ekvidis ĝin ĉi tie Argonaŭtoj. Grekoj, kiuj prisetlis Italion identigis la lagon Aĥerousion kun la lago Averno. Platono konsideris Aĥeronon la dua plej granda rivero en la mondo post Okeano. Li opiniis, ke **Aĥerono** fluas sub dezertoj en kontraŭa direkto ol Okeano.
Laŭ pli malnova legendo **Aĥerono** estis filo de la dio Helioso kaj diino Gaja aŭ Demetra. Pro tio, ke li refreŝigis Titanojn dum ilia batalo kun Zeŭso, Aĥerono estis punita kaj ŝanĝita en subteran riveron. Onidire li kaj nimfo Orfno aŭ Gorgipo estis gepatroj de Askalfo.

Okaze estas la vorto *Aĥerono* uzata kiel sinonimo por dio Hadeso. Publio Vergilio Marono mencias Aĥeronon kune kun ceteraj inferaj riveroj en priskribo de la submondo en sia "Eneado". En Infero de Dante kreas la rivero Aĥerono limon de la Infero.
aĥalteko
**Aĥalteko** estas la tria plensanga ĉevalraso de la mondo, kiu estis elbredita danke al izalado sur la dezertaj oazoj kaj akvomalriĉa dezerta klimato al tre eltena ĉevalo. Ĝi verŝajne havis gravan rolon ne nur en plibonigo de la araba ĉevalo, sed ankaŭ ĉe la turka, egipta, hinda kaj ĉina ĉevaloj.

La nomo de la ĉevalo venas el la oazo **Aĥal** (20 km de Asabaidchan (Turkmenio)) kaj la tie vivanta tribo *Tekk* (turkmenoj).

Ĝia bredada areo etendas de Kazaĥstano tra Turkmenistano ĝis Afganujo.

Antikva Ahalalteka ĉevalo, bronzo, 4a-1a jarcento a.k.  
Ĝia bredado okazas jam pli ol 3000 jaroj en stepoj de Mez-Azio. La unuaj skribaj fontoj venas de la asiroj, kiuj mencias ĝin kiel „azenoj devenantaj el la montoj". La adoraj skriboj al Tiglatpalasar la 1-a (1115-1077 a.K.) mencias 1200 ĉevalojn kiel militkompenson. Ankaŭ Herodoto priskribis la ĉevalon, kiam skribis pri 10 sanktaj ĉevaloj, kiuj tiris ĉaregon, dediĉitan al Akhuramazda, en armeo de Kserkso.

Proprecoj
---------

Ĝia postkola alto estas 150-164 cm, la kapo estas malgranda, rekta, la okuloj estas parolaj. La ŝultro estas dekliva, la postkolo forta. La brustoparto estas plata, ne profunda. La dorso estas longa, la pugo faldekliva, la vosto estas profunde ligita. La kruroj estas sekaj, fortaj, la hufoj estas malmolaj. La kovraj kaj la longaj haroj estas karakterize fajnaj, maldikaj, brilantaj, ofte orbrilaj. Ĝiaj eblaj koloroj estas: beja, flava, nigra, flava, palomino, perlino, kremelo kaj griza.

La aĥalteko estas eltena ĉevalo, kun granda starkapablo, kiun oni nomas pro ties korpostaturo "leporhundo de la ĉevaloj". Ĝia movo estas elasta, area, komforta, ĝi estas facile sidebla, rajdebla. La aĥalteko plej belas dum trotado, dum sprinto ĝi plate etendas, kio karakterizas la stepajn ĉevalojn.

La aĥalteko estas sentema, viglasanga, inteligenta, kuraĝa kaj fidela ĉevalo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Aĥalteko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Aĥalteko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Jones, Simon. La ĉevalo aĥalteko, emblemo de nacio[*rompita ligilo*]. 'Le Monde Diplomatique', oktobro 2017.
La **Bavara Partio** (germane: **Bayernpartei;** mallongigita: **BP**) estas separisma germana partio petanta la transformon de Bavario, la plej granda lando en Germanio, en sendependan ŝtaton.

Ĝi estis fondita tuj post la Dua Mondmilito kaj de komence gajnis grandegan sukceson en Bavario (la nura lando kie ĝi alfrontas) kun 21% de voĉoj en la bavara ĝenerala elektado en Germanio en 1949 (4,2% de la voĉoj), atingo kiu havigis 17 sidlokojn en la *Bundestag*. En la bavaraj parlamentaj balotoj de 1950 ĝi gajnis 18% de la voĉoj kaj 39 sidlokojn, kaj ĝis 1958 ĝi estis la tria plej granda partio en Bavario.

La partio sidis en pluraj registaroj en Bavario kaj ĝia membro de parlamento servis kiel deputito de la ĉefministro. Sekvante koruptskandalon kiu estis elmontrita en 1962, la atingoj de la partio falis, kaj en 1966 ĝi ne eniris parlamenton. Jaron poste la partio estis dividita en tri partiojn, du el kiuj poste dissolviĝis. La partio konkuras regule en ĉiu balotkampanjo en Bavario kaj Germanio. La plej granda atingo ekde la glortempo estis en la elektoj en 1994 al la Konsilio de la Eŭropa Unio, kiam ĝi gajnis 1.6% de la voĉoj. Aktuale en 2005, la partio havas 15 reprezentantojn en sep bavaraj grandurboj kaj provincoj. En la germana parlamenta balotado en 2005, ŝi gajnis 35,543 voĉojn kaj ne pasis la blokan procenton.

La Bavara Partio, kiu havas sian ĉefan branĉon en Munkeno, havas poziciojn pri diversaj aferoj nerilataj al secesio de Germanio: la partio havas relative "verdulan" platformon, kaj postulas ĉesigon de uzo de atomenergio, plibonigitan kaj vastigitan reton de publika transporto, malpermeson de bestotestado kaj recikleblajn energifontojn. La Bavara Partio montras subtenon por aliaj separismaj partioj en Eŭropo (en Skotlando, Eŭskio, Katalunio, Korsiko, Flandrio kaj pli).

Eksteraj ligiloj
----------------

 **Bavara Partio** en Vikimedia Komunejo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 744794
* GND: 1020500-7
* LCCN: n80118048
* VIAF: 124336122
 |
**Centenera de Andaluz** [zenteNEra deandaLUZ] estas municipo de Hispanio, en la regiono Kastilio kaj Leono, provinco Sorio kaj komarko *Komarko de Almazán* en la sudcentro de la provinco.

Geografio
---------

*Komarko de Almazán* en la sudcentro de la provinco Sorio.
Loko de Centenera de Andaluz en la provinco Sorio.
Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 19,87 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 21 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte perdis 260 loĝantojn el la 1900-aj jaroj. 

Ĝi distas 46 km de Sorio, provinca ĉefurbo. Kaj limas kun Fuentepinilla, Velamazán, Rebollo, Fuentetovar, Santa María del Prado kaj Andaluz. Ĝi enhavas inklude en la Reto Natura 2000 la Lokon de Komunuma Intereso konatan kiel *Riberas del Río Duero y afluentes*, okupanta 9 hektarojn, nome 1 % de la teritorio.​

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado fine de la 10-a jarcento.

En 1089 Centenera de Andaluz establiĝis ene de la *Comunidad de Villa y Tierra de Andaluz* pere de la unua foruo kreita en Soria (Foruo de Andaluz). Fine de la 12-a jarcento aŭ komence de la 13-a jarcento oni konstruis la romanikan preĝejon (Sankta Laŭrenco).

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj), kaj brutobredado (ŝafoj). Lastatempe funkciado de servoj plej ekgravis, kune kun kultura kaj rura turismo, piedirado tra naturaj lokoj. Inter vidindaĵoj estas la preĝejo kaj ruinoj de la ermitejo.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de provinco Sorio

Notoj
-----

Bibliografio
------------

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rRegiono de Almazán |
| --- |
| Adradas• Alentisque• Almazán• Arenillas• Barca• Barcones• Berlanga de Duero• Borjabad• Caltojar• Centenera de Andaluz• Coscurita• Escobosa de Almazán• Frechilla de Almazán• La Riba de Escalote• Maján• Matamala de Almazán• Momblona• Morón de Almazán• Nepas• Nolay• Rello• Soliedra• Taroda• Velamazán• Velilla de los Ajos• Viana de Duero |

 |


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 350958
 |
La **Centr-Afrika Imperio** (france *Empire Centrafricain*) estis la nomo de la nedaŭra, memproklamita aŭtokrata monarkio, kiu anstataŭis la Centr-Afrikan Respublikon kaj estis sekve reanstataŭita per restarigo de la respubliko.

La imperio naskiĝis, kiam Jean-Bédel Bokassa, prezidanto de la respubliko, deklaris sin la 4-an de decembro 1976 kiel la imperiestro Bokassa la 1-a. Bokassa elspezis la ekvivalenton de pli ol 20 milionoj da dolaroj, tio estas unu kvarono de la nacia jara enspezo, por sia kronigceremonio. La monarkio estis aboliciita kaj la nomo "Centr-Afrika Respubliko" reaperis la 20-an de septembro 1979, kiam Bokassa estis eksigita de puĉo subtenita de Francio.

La flago de Centrafriko ne ŝanĝis tra la imperia periodo, kvankam ja ekzistis imperia flago por la persona uzo de Bokassa.

* Kategorio Centr-Afrika Imperio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 252895
* GND: 134320-8
* LCCN: n78060052
* VIAF: 153240133
 |
La **centr-altaĵaj kserofitaroj** estas tersupraĵa ekoregiono el la aŭstralia-tasmania ekoprovinco de la aŭstralazia ekozono laŭ la tipologio de la Monda Natur-Fonduso (WWF). Biome ĝi apartenas al dezertoj kaj kserofitaroj de Aŭstralio. La ekoregiono grandparte kongruas kun la IBRA-regiono Centraj Altaĵoj difinita kadre la Provizora Biogeografia Regiono-klasifiko por Aŭstralio. Ĝi estas parto de la tutmondaj 200-unuo "tanamia kaj grand-sabla dezertoj".

Situo kaj priskribo
-------------------

La regiono konsistas el sablaj ebenaĵoj kun iuj areoj de rokaj altebenaĵoj. Tiuj ebenaĵoj havas sekan klimaton sed ricevas iom da precipitaĵo kaj somere kaj vintre. Tiu areo enhavas la malproksiman urbon de Alic-Fonto dum la herbejoj estas hejmo al kelkaj aborigenaj komunumoj aŭ estas uzitaj por brutaropaŝtado.

Flaŭro
------

Tiu ekoregiono enhavas kvar IBRA-regionojn; *Burt Plain*, Montaro MacDonnell, *Finke*, kaj Centraj Altaĵoj, kaj inkludas la Centr-altaĵajn Centron de Biodiverseco. La vegetaĵaro konsistas el densa, rezistema spinifeksa herbejo kun kelkaj arbarkovritaj areoj de diferencaj akacioj (*Acacia papyrocarpa*, *A. pendula*, *A. sibilans*, *A. coriacea*). La regiono kaj speciale Montaro MacDonnell estas hejmo al kelkaj specialigitaj endemiaj plantospecioj inkluzive de *Livistona mariae* (arekacoj) de Palmo-Valo (angle : *Palm Valley*, Norda Teritorio) en Finke-kanjono Nacia Parko.

Faŭno
-----

Birdoj inkludas ruĝ-vost-nigran kakatuon (*Calyptorhynchus banksii*) kaj eremiornon (*Eremiornis cateri*), dum aliaj notindaj bestoj estas populacioj de *Petrogale lateralis* (marsupiuloj) en MacDonnell-Montaro kaj la aŭstralia verda arborano (*Litoria caerulea*).

Tropaŝtado de brutaro kaj enkonduko de bestoj inkluzive de ĉevaloj, azenoj kaj kunikloj estas minaco al vivejoj.

Bibliografio
------------

* angle Thackway, R. & I.D. Cresswell 1995 : An interim biogeographic regionalisation for Australia : a framework for setting priorities in the National Reserves System Cooperative Program, Version 4.0 Canberra, *Australian Nature Conservation Agency, Reserve Systems Unit*. ISBN 0642213712

Vidu ankaŭ
----------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Biologio |

* Ekologia klasifiko de la tersupraĵoj
* Ekoregionoj en Aŭstralio
* Konservada stato de ekoregiono

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Aŭstralio |

* angle Centr-altaĵaj kserofitaroj (WWF)
* angle Centr-altaĵaj kserofitaroj (*WWF-Wildworld*)
* angle Centr-altaĵaj kserofitaroj (*Wildworld*) - Nacia Geografia Societo
* angle Centr-altaĵaj kserofitaroj (*Globalspecies*) Arkivigite je 2016-03-06 per la retarkivo Wayback Machine
* angle Situo de la ekoregiono AA1302 : tajpu *Central Ranges xeric scrub* Arkivigite je 2011-10-14 per la retarkivo Wayback Machine
* angle Tutmondaj 200; numero 129 : Tanamia kaj grand-sabla dezertoj (WWF) Arkivigite je 2012-10-15 per la retarkivo Wayback Machine



|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Geografio |

25° 44′ 21.29″ S 128° 59′ 44.58″ O﻿ / ﻿25.7392472 °S, 128.9957167 °O﻿ / -25.7392472; 128.9957167 (mapo)
La **karmatoj** (arabe, **القرامطة al-qarāmiṭa**) estis politik-religia movado de la islamo ismaela de la 9-a kaj 10-a jarcentoj. Oni konsideras ilin kelkfoje kiel prakomunistoj, kaj ĉiam kiel militista sekto. Tamen, ne ekzistas abundaj informoj pri ili. En 902 la karmataj militistoj, gvidataj de Zikrawayh ibn Muhrawayh, konkeris kelkajn urbojn de la nordo de Sirio (Halepo, Homs, Hama). Ili estis venkitaj de la abazidaj trupoj iom poste. Alia estro, konata kiel la Viro de la Kamelino, atakis Damaskon, en kies batalo perdis sian vivon. Alia tria militisto, kiu konsideris sin mem Mahdi (persono kiu laŭ islama tradicio aperos en la tempofino), dum iom da tempo timigis parton de Sirio, ĝis la ekzekuto fare de la abazidoj en 904. Zikrawayh, estis mortigita en 907, per kio finiĝis tiaj sangaj epokoj en Sirio kaj Irako, dum tiuj jaroj.

En 913 estis murdita la fondinto de la ŝtato Barejno, Al-Yannabi, kaj sukcedita de sia filo, per kio kreiĝis dinastio de karmatoj. En 930, dum regado de Abu Tahir, la karmatoj atakis Mekaon, amasmortigis la loĝantojn kaj ŝtelis la Nigran Ŝtonon de la Kaabo, kiun ili ne redonis, ĝis la jaro 950 post multekosta aĉetado. La potenco de la karmatoj konsiderinde malfortiĝis ekde 939.

Karmata dinastio de Barejno
---------------------------

1. Abû Sa`îd al-Hasan al-Yannâbî (894-913) (أبو سعيد الحسن الجنابي)
2. Abû al-Qâsim Sa`îd (913-923) (أبو القاسم سعيد)
3. Abû Tâhir Sulaymân (أبو طاهر سليمان) (923-944)
4. Abû Mansûr Ahmad (944-972) (أبو منصور أحمد)
5. Abû Ya`qûb Yûsuf (972-977) (أبو يعقوب يوسف)
Fronto de ENS en Parizo
La **Écoles Normales Supérieures** (mallongigo **ENS**), esperante **Superaj Normalaj Lernejoj**, estas kvar el la plej prestiĝaj francaj altlernejoj (proksimume universitato por elito). Ĝi ĉefe trejnas profesorojn kaj esploristojn. La nunaj kaj eksaj studentoj oni nomiĝas « normalien ».

Historio
--------

La unua ENS estis kreita la 30-an de oktobro 1794. Post multa fermo, malfermo, kunigo, divido de la ENS, nun ekzistas kvar ENS:

* Du apud Parizo: ENS Ulm kaj ENS Paris-Saclay (nomita Cachan ĝis 2016)
* Unu en Liono: ENS Lyon, kiu rezultas el kunfandiĝo je la 1-a de januaro 2010 inter la malnova ENS Lyon (natursciencoj, matematiko kaj informadiko) kaj ENS Lettres et Sciences Humaines (literaturo kaj homa scienco).
* Unu apud Reno : ENS Rennes (parto de ENS Cachan antaŭ 2013)

Misio
-----

Origine, la ENS devis trejni profesorojn. Nun, averaĝe el tri eksstudentoj de la ENS, unu iĝos profesoro, unu esploristo kaj la lasta laboros en la administrado aŭ en la privata sektoro.

Elektitaj studentoj
-------------------

* Gergely Angyalosi
* Régis Debray
* Raphael Jerusalmy
**Villota del Páramo** [biLJOta delPAramo] estas municipo en la centrokcidento de la provinco Palencio, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la komarko *Páramos-Valles* kaj en la natura subkomarko Vega-Valdavia, kies centro estas Saldaña.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 77,96 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 315 loĝantojn. Ĝi perdis multajn loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte perdis 600 loĝantojn el la jaro 1900. Ĝi distas 72 km de Palencio, provinca ĉefurbo.

La municipa teritorio enhavas ankaŭ la jenajn submunicipojn: Acera de la Vega, San Andrés de la Regla kaj Villosilla de la Vega.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj kaj vitejoj) kaj brutobredado (ŝafoj). Lastatempe funkciado de servoj plej ekgravis, kune kun piedirado tra naturaj lokoj. De la historia pasinteco restis diversaj vizitindaj vidindaĵoj kiel la preĝejo.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Palencio

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 770981
 |
**Villodrigo** [biljoDRIgo] estas municipo en la sudoriento de la provinco Palencio, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la komarko *El Cerrato*. La loknomo *Villodrigo* estas eble etimologie komprenebla kiel Bieno de Rodrigo, alude al iama praloĝanto. Villodrigo estas eksklavo de la provinco Palencio en la provinco Burgoso.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 9,03 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 109 loĝantojn. Ĝi perdis multajn loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte perdis 250 loĝantojn el la 1940-aj jaroj. Ĝi distas 46 km de Palencio, provinca ĉefurbo.

Kiel eksklavo ĝi limas nur kun municipoj de la provinco Burgoso, nome Vizmalo, Revilla Vallejera, Villaverde-Mogina kaj Valles de Palenzuela. La rivero Arlanzón trafluas la teritorion.

Historio
--------

Oni trovis restaĵojn de la epoko de la Romia Imperio.

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado. Frua mencio estis de Villa de Rodrigo. 

Dum la Milito de Hispana Sendependigo, la francaj trupoj retiriĝantaj luktis en la batalo de Villodrigo (23a de Oktobro 1812) je ĉirkaŭ 4 km de la loĝlokoj kontraŭ brit-germanaj trupoj: venkis la francoj kiuj mortigis 250 homojn kaj faris 85 prizonulojn, sed la bitoj atingis strategian sukceson, ĉar ili havis unu aldonan tagon por ke la ĉefa forto de Wellington alvenu al Torquemada.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj kaj vitejoj) kaj brutobredado (ŝafoj kaj kolombejoj). Lastatempe funkciado de servoj plej ekgravis, kune kun gastigado, rura turismo kaj piedirado tra naturaj lokoj. De la historia pasinteco restis diversaj vizitindaj vidindaĵoj kiel la preĝejo.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Palencio

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 772944
 |