recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Do-31

Dornier 328Jet
Do-31
Dornier 27 enlanda flugo
La **Dornier-Werke GmbH** (originale *Dornier-Metallbauten GmbH*), mallonge *Dornier* estis germana avioprodukta firmao en Manzell (hodiaŭ apartenas al Friedrichshafen ĉe Bodensee), kiu havis uzinojn en la 1930-aj jaroj en Neuaubing ĉe München kaj en Oberpfaffenhofen same en Wismar (*Norddeutsche Dornier-Werke GmbH*).

Historio
--------

La firmao estiĝis ene de la Zeppelin-a entrepreno en Friedrichshafen, ĝin komence gvidis Claude Dornier. Claude Dornier estis jam ekde 1910 kunlaboranto de Grafo Zeppelin kaj planis aviadilojn post komenca agado en Zeppelin. La sekcio "Do" translokiĝis en 1914 en burooj kaj haloj de *Seemooser Horn*, kie estiĝis la akvoflugilo "RsI" kaj la landa aviadilo "C1" kaj "ZepII". La sekcio de Dornier iĝis sendependa en 1917 kiel *Zeppelin-Werke Lindau GmbH* ene de la Zeppelin-konzerno. La firmao translokiĝis en 1919 denove al Friedrichshafen. Dornier iĝis en 1923 ĉefgvidanto de firmao, kiu nomiĝis poste *Dornier Metallbauten GmbH* kaj translokiĝis al Manzell. Oni evoluigis tie la "Komet II" kaj "Komet III". Pro la konstru\*malpermeso de la Versajla traktato, oni fondis filialojn en Rorschach/ Altenrhein en Svislando kaj en Marina di Pisa en Italio. Aperis la pluevoluigoj de Dornier Wale kaj Do X.

Dornier iĝis en 1932 sola posedanto de la *Dornier Metallbauten GmbH (DMB)*. Danke al la nazia enpotenciĝo kaj la milita konjunkturo DMB rapide evoluis kaj establis ekde 1934 fabrikojn, eksperimentojn, muntejojn dise en Germanio.

Post la dua mondmilito, la firmao produktigis en Hispanio - pro malpermeso pri hejma aviada produktado - ĝis 1954. Post la hejma rekomenciĝo de la laboro, la Dornier Luftfahrt GmbH estis en 1996 vendita al Fairchild Aviation, kiu alinomumis sin al **Fairchild Dornier**. Pro la teroratakoj je Usono en 2001, **Fairchild Dornier** en 2002 anoncis pagomalkapablon.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Dornier-fondaĵo germane
* Dornier-muzeo germane
* Lindauer Dornier GmbH germane
* Dornier Technologie GmbH Uhldingen-Mühlhofen Arkivigite je 2009-02-11 per la retarkivo Wayback Machine germane

* Dornier en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Dornier en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Nyelv-Irodalom-Tanítás Társulat** mallongigite NyIT, (Asocio Lingvo-Literaturo-Instruado) estis hungara profesia asocio por infanĝardenistinoj, bazlernejaj instruistoj kaj instruistoj de hungara lingvo kaj literaturo fondita en Miercurea Ciuc en printempo de 1990.

Gvidantaro
----------

* Katalin Bara, Erzsébet Borbáth, Emese Csata, Judit Csutak, Dénes Sándor, Endre Túros (ĝis 1994).

Celoj, agadoj
-------------

La celo de asocio estis helpi la pedagogojn en iliaj pluinstruado per disvatigo de fakliteraturo, per organizado de fakinterkonsiliĝoj, tendaroj, lernantkonkursoj. La asocio funkciigis en Miercurea Ciuc informcentron. De 1994 ĝi kunlaboris kun la Unuiĝo de Hungaraj Pedagogoj de Rumanio en organizado de la Somera Akademio Bolyai por instruistoj de hungara lingvo kaj literaturo kaj de lakonkurso de hungara lieraturo por mezlernejaj gelernantoj en Sovata.

Periodaĵo de asocio
-------------------

Inter 1991 kaj 1996 la asocio eldonis la periodaĵon titolitan NyITLapok en Miercurea Ciuc, kiu publikigis studojn, artikolojn rilate al lingva edukado kaj instruado de literaturo. En tiu periodo la asocio aperigis 11 numerojn.

Fontoj
------

* Romániai magyar irodalmi lexikon
**Villagonzalo** estas municipo de Hispanio, en la provinco de Badajoz, regiono de Ekstremaduro.

La loĝantoj nomiĝas *galapagueros*. La censita loĝantaro en 2008 estis de 1.352 loĝantoj.

Situo
-----

Villagonzalo estas situa en la centra parto de Ekstremaduro en la komarko aŭ distrikto Vegas Bajas sed je ties koincido kun la Vegas Altas de la rivero Guadiana, je altitudo de 237 m; je 76 km de Badajoz, provinca ĉefurbo kaj je 2o km de Mérida, la regiona ĉefurbo. La surfaco de ties teritorio estas de 40,8 km².

Ekonomio
--------

Agrikulturo kaj brutobredado.

Historio
--------

La fondo estis kiel domaro dependa de Alange en la 14a jarcento fare de la superulo de la Ordeno de Santiago nome Gonzalo Mexía, de kiu devenas la nomo de la vilaĝo, tio estas **Villagonzalo** aŭ **Vilaĝo de Gonzalo**. En 1588 sendependiĝis la vilaĝo de tiu senjorlando pere de la pago de 7.000 dukatoj al Filipo la 2-a, kaj de tiam estis vilaĝo de la jurisdikcio de Mérida.

Tradicioj
---------

Inter ili estas rakontoj pri la ekzisto en la vilaĝo de sonorilo kies sono silentigis la stormoj kaj garantiis sukcesajn naskojn.

Kiel en la tuta regiono tradicias la "matanza" (porkobuĉado), novembre kaj decembre; per tio la familio certigis provizon de viando la tutan jaron.

Demografio
----------

La loĝantaro restis simila dum la unua duono de la 20-a jarcento sed post 1960 la elmigrado forportis grandan parton de la vilaĝanoj. Post 1980 la kvanto stabiliĝis kaj aktuale estas ĉirkaŭ 1.352 loĝantoj.

Festoj
------

* Festo de Sankta Isidro (15a de majo)
* Festaro (16a de aprilo)
* Festo de la Elmigrintoj (15a de aŭgusto)
* Festo de Kristo (14a de septembro)
**Wolf STEIDLE** (naskiĝinta la 2-an de marto 1910 en Stuttgart, mortinta la 6-an de marto 2003 en Munkeno) estis germana filologo klasika.

Vivo
----

La filo de librovendisto studis ĉe la universitatoj de Würzburg, Kiel kaj Berlino filologion klasikan. Li doktoriĝis en la 18.4.1939 pro disertacio pri *Ars poetica* de Horacio (asistentoj estis Johannes Stroux kaj Christian Jensen) Poste li laboris ĉe la Instituto pri hindeŭropa menshistorio en Munkeno kiun estris Richard Harder.
Krome li lernigis la latinan lingvon inter aŭtuno 1941 kaj januaro 1945 ĉe la Munkena universitato.

Post militfiniĝo Steidle laboris ĉe la universitato de Würzburg, kie li habilitiĝis en 1951 pri Suetonio kaj liaj biografioj. En 1958 oni vokis lin ĉe la universitaton de Innsbruck kie li iĝis orda profesoro en 1962. Jam en 1963 Steidle iris al Frankfurto ĉe Majno kie li altlerneje deĵoris ĝis la emeritiĝo en 1975. Posteulo lia katedrestre en Innsbruck fariĝis Paul Händel en 1964.

Docentadaj ĉefaj punktoj
------------------------

Steidle ĉefe okupiĝis pri la latina lingvo, pri latina kaj greka historiografio, poetiko, retoriko, tragedioj kaj komedioj. Ene de la latinlingva literaturhistorio Steidle traktis ĉiujn epokojn disde la romia respubliko ĝis malfrua antikveco.

Literaturo
----------

* *Kürschners Deutscher Gelehrten-Kalender*. 18- eldono (2001), p. 3144
* Robert Muth: *Acta philologica Aenipontana*. Vol. 2 (1967), p. 98–99 (kun bildo kaj verkarolistigo)
* Wilfried Stroh: *Nachruf auf Wolf Steidle (1910 – 2003)*. En: *Die Alten Sprachen im Unterricht* 50, 2+3/2003, p. 10–12.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Informoj pri Wolf Steidle en katalogo de la Germana Nacia Biblioteko (germane)
* Nekrologo far Wilfried Stroh

Notoj
-----

1. ↑  Gerhard Schott: "Richard Harder, Klassischer Philologe, erster Interpret der Flugblätter der Weißen Rose und das Institut für Indogermanische Geistgeschichte". En: Elisabeth Kraus (Hrsg.): *Die Universität München im Dritten Reich. Aufsätze*. Vol. 2, München 2008. Paĝoj 413–500 (konkrete p. 448).

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 596643
* GND: 117237264
* LCCN: nr89004978
* VIAF: 160794094
* ISNI: 0000 0001 1942 977X
* SUDOC: 102159750
* BNF: 12863397t
 |
**Ellend** estas malgranda vilaĝeto en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Baranya, en Distrikto Pécs.

Blazono de Ellend
Panoramo en Ellend

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 8 6 km²
* Loĝantaro: 230
* Poŝtkodo: 7744
* Telefonprefikso: 72
* Koordinatoj: 46°03′26″N 18°22'37″E

Situo
-----

Ellend situas en valo de rojo, laŭ traira flankovojo. Urboj Pécs troviĝas je 14, Pécsvárad 15, Bóly 18, Villány 26, Siklós 28, Mohács 30, Budapeŝto 197 km-oj.

Historio
--------

Oni supozas, ke en tiu loko vilaĝo kreiĝis en la 1300-aj jaroj. En la mezepoko kaj iom poste ĝi estis ĉefe eklezia bieno. En 1775 germanoj (pli precize bavaroj) alvenis, kies posteuloj ne estis deportitaj post la 2-a mondmilito. Inter 1918-1921 armeo de Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj okupis la vilaĝon. En 1972 oni trovis termalan akvon kun 92 C° oj.

En Ellend migra poŝto servas.

Vidindaĵoj
----------

* romkatolika preĝejo omaĝe al Sanktaj Gardanĝeloj de 1893
* fiŝlago kaj fiŝkaptista lago

* Kategorio Ellend en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Ellen ten Damme** (Warnsveld, 7-an de oktobro 1967) estas nederlanda kantistino kaj aktorino.

Ellen ten Damme kreskis en la vilaĝo Roden en la provinco Drenthe. En Leek ŝi trapasis la Nienoord-kolegion kaj studadis la nederlandan lingvon en la Regna Universitato de Groningen. Poste ŝi vizitis la antaŭkleriĝon por la konservatorio en Hilversum kaj la teatrolernejon en Amsterdamo, kie ŝi koncentriĝis sur pianoludado. Ŝi ankaŭ ludas violonon kaj gitaron.

En 2005 oni diagnozis mamkanceron ĉe Ten Damme, post kio ŝi devis trapasi operacion kaj kemiterapion. En intervjuo en la gazeto *Algemeen Dagblad* je la 6-a de aŭgusto 2011 ŝi sciigis ke la kuracistoj deklaris ke ŝi estas resaniĝinta.

Ekde junio 2010 ŝi dediĉas sin kiel ambasadorino de la fondaĵo B!NK, kiu helpas infanojn en ne-okcidentaj landoj. En 2011 ŝi fariĝis ambasadorino por la Monda Natur-Fonduso. En decembro 2012 la persontransportkompanio Arriva Nederland nomis trajnon laŭ ŝi. Tiu trajno estas multfoje uzata por ĉiaj projektoj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo
* IMDb

* Kategorio Ellen ten Damme en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 517046
* GND: 135380707
* LCCN: no2009066865
* VIAF: 80146910
* ISNI: 0000 0000 5578 507X
* MBA: e79b39ff-0d94-4faf-8b44-3d4dab2b8db0
 |
La **dodoico** (japane 都 (ど)々 (ど)逸 (いつ), dodoitsu) estas japana poema fiksformo.

Priskribo
---------

En la japana lingvo, poezia metro estas kalkulata laŭ moraoj; unu silabo povas esti longvokala (dumoraa) aŭ finiĝanta per *-n* (dumoraa) aŭ mallongvokala (unumoraa).

La dodoico konsistas el kvar versoj, kies longoj estas sep, sep, sep, kaj kvin moraoj, de 26 moraoj totale:

〇〇〇〇〇〇〇
〇〇〇〇〇〇〇
〇〇〇〇〇〇〇
〇〇〇〇〇
Tiel, ĝi estas pli longa ol la hajko aŭ la senrjuo (ambaŭ de 17 moraoj). 

Same kiel aliaj japanaj fiksformoj, la dodoico estas senrima.

Pro sia folklora origino, dodoicoj tipe temas pri amo aŭ laboro kaj estas stile humuraj.

Historio
--------

La dodoico originis el amkantoj, kantataj kune kun ŝamisena muziko.

La dodoico estas nomita laŭ la poeto Dodoicubo Sanga la Unua (japane 初 (しょ)代 (だい) 都 (ど)々 (ど)逸 (いつ)坊 (ぼう) 扇 (さん)歌 (が), Shodai Dodoitsubō Sanga, 1804–1852), kiu formaligis la poemformon.

En Esperanto, la Esperantigita vorto "dodoico" troviĝas en la traduko fare de Konisi Gaku de la japanlingva romano *Neĝa Lando* (japane 雪国 (ゆきぐに), Yukiguni) de Kaŭabata Jasunari.

Ekzemplo
--------

Jen unu el la pli famaj dodoicoj, de nekonata aŭtoro:

| Originala | Rondaj kanaoj | Transliterumo | Traduko |
| --- | --- | --- | --- |
| 惚れて通えば | ほれてかよえば | Horete kayoeba | Enamiĝinta irad’ |
| 千里も一里 | せんりもいちり | Sen ri mo ichi ri | Mil lioj ŝajnas unu |
| 逢えずに帰れば | あえずにかえれば | Aezu ni kaereba | Revenante el rendevu’ |
| また千里 | またせんり | Mata sen ri | Ree mil lioj |

La ekzemplo estas iom neregula, ĉar la tria linio havas ok moraojn, anstataŭ la ordinaraj sep. La Esperanta traduko havas la saman nombron de silaboj (anstataŭ la moraoj de la originala).

Referencoj
----------

1. ↑  Nova Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto: dodoic/o
2. ↑  都道府県 (2013-11-25).  雪国 (japane). *エスペラントな日々*.

Eksteraj ligiloj
----------------

* 都々逸選択式お題 (japane). (listo de dodoicoj)
| klasa simbolo |
| --- |
| *vidu en la skemo maldekstre* |
| **Boataj mezuroj** |
|
| longo: | 6,00 m |
|
| larĝo: | 2,30 m
 |
|
| vela areo (sume): | 23,6 m² |
| **Ceteraj informoj**
 |
|
| velŝipa klaso: | internacia, olimpika en 2012 |

skemo
pluraj Elliott 6m-ŝipoj nevelopretaj
La velŝipa klaso **Elliott 6m** estas grupo da normigitaj velŝipoj. Kiel ĉiuj velŝipaj klasoj ĝi havas la klasan simbolon en la granda velo - simboligon de la litero E kaj la cifero 6.

En novembro 2008 la Internacia Velada Federacio (*International Sailing Federation*, ISAF) deklaris ĝin nova olimpika klaso de virinoj por la Somera Olimpiko 2012 en Londono. La olimpika regatto okazas en Weymouth (Dorset).

En la kunsido de la federacio ISAF de la 7-a de majo 2011 la klaso *Elliott 6m* ekde la jaro 2016 denove elpreniĝis el la olimpika programo.

La kila ŝipo en 2000 konceptiĝis fare de la novzelandano *Greg Elliott* kaj post multaj regattoj en 2008 modifiĝis. La rigilaro kaj vela areo kompare al la orgina modelo estis ŝanĝitaj tiel ke tri velantoj kun suma pezo de maksimume 205 kilogramoj povas regi ĝin en pli forta vento. Ekde la modifo ankaŭ estas la ebleco ŝanĝi la fiksan kilon al levebla aŭ tute forprenebla.

La unuaj modifitaj ŝipoj de la klaso produktiĝis de la ĉina firmao *McConaghy*. Unuafoje en ISAF-konkurso la modifitaj ŝipoj konkuris en 2009 kadre de la regatto *Kieler Woche* de la nordgermana urbo Kilo.
  

* Kategorio Elliott 6m en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Eksteraj ligiloj
----------------

* anglalingva proskribo de la klaso Arkivigite je 2012-06-04 per la retarkivo Wayback Machine
* informo pri la klaso kadre de la regatto *Kieler Woche* (germane)

Notoj
-----

1. ↑  noto de la federacio ISAF (angle)
Dorival Caymmi
**Dorival Caymmi** (naskiĝinta la 30-an de aprilo 1914 en Salvador de Bahio; mortinta la 16-an de aŭgusto 2008 en Rio-de-Ĵanejro) estis unu el la plej gravaj brazilaj muzikistoj.

Vivo
----

La filo de itala enmigrinto kaj nigrula *Bahianino* verkis multajn klasikaĵojn de *Muziko Populara Brazila* (MPB) ekzemple *O Samba da Minha Terra*,  *Saudade de Bahia*, *Rosa Morena*, *Promessa de Pescador* kaj *O Vento*.

Kvankam li celebras Bahion kaj ĝiajn loĝantojn en siaj kantoj kaj en la konscio brazilo estas pratipo de bahia kulturo, li tamen frue translokiĝis al Rio-de-Ĵanejro, kie li havis sukceson en la 930-aj jaroj kaj restis ekde tiam. Siajn unuajn sukcesajn pecojn li komponis por kantistino Carmen Miranda, inter ili *O Que é Que a Baiana Tem?*. Kvin jardekojn li komponis, ludis gitaron, kantis kaj direktis bandojn kaj orkestrojn. Por multaj muzikistoj de bosanovo, de postsekva tropikaliismo kaj de MPB li estis unu el la plej influaj muzikistoj.

Kun la fama verkistoj Jorge Amado li estis en amikeca rilato, kiu daŭris ĝis ties morto.

Dorival Caymmi mortis la 16-an de aŭgusto 2008.

Referencoj
----------

1. ↑  Zee News: Nekrologo

* Kategorio Dorival Caymmi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 519705
* GND: 119188988
* LCCN: n82116881
* VIAF: 85915813
* ISNI: 0000 0000 7823 8888
* SUDOC: 112961509
* BNF: 139701256
* MBA: bec2162c-6a15-4bfd-a69c-3e35c4fb1f19
* BIBSYS: 5045796
* NKC: jo2015876183
* BNE: XX1150333
 |
La **fino de la mondo** en multaj kulturoj estas evento venonta, kaj la veno estas aŭgurita en la sanktaj tekstoj aŭ en folkloro.

Tiu ideo estas, verŝajne, tiel antikva, kiel la homaro mem. Antaŭ kristanismo, tiu ideo aperis en zoroastrismo, frua hinduismo, de ĝi estas portita en budhismo (kvankam en budhismo ĝi ne ludas grandan rolon). Tiu ideo estis ĉe majaoj kaj aliaj diversaj civilizitaj kaj indiĝenaj popoloj. Ragnarök estas versio de monda fino por ĝermanaj popoloj tre konata kaj kiu influis la okcidentajn filozofion kaj arton.

Se ni parolos pri mondofino(j), ekzemple, de vidpunkto de hinduismo kaj budhismo, ni ekvidos ke temas ĝuste pri tutmondaj katastrofoj (t.e. tutplanedaj), kiuj okazas tre rare, eble, unufoje en kelkaj milionoj da jaroj (tio dependas de certa kuranta epoko). Ankaŭ hinduismo diras pri fino de la mondo en senco de naskiĝo kaj fino de tuta universo, kiel oni vidas en scienco. Tiu vidpunkto estas tre proksima al vidpunkto de mondernaj sciencistoj.

Moderna scienco asertas, ke tutmondaj katastrofoj estas eblaj (ekz. pro falo de meteoritoj, ekologiaj, glaciaj epokoj ktp.), kvankam ekstreme raraj. Malgraŭ tio, la ideo pri fino de la mondo estas tiel populara, ke multaj homoj kredas ke la nuna mondo alproksimiĝas al iu "fino", per ekologiaj "krimoj" de moderna socio, per kreskigo de loĝantaro, per militoj, ktp. Eĉ kino ofte faras popularajn filmojn pri tiuj nereligiaj "finoj de la mondo".

En abrahamaj religioj, la fino de la mondo estas ligita al lasta juĝo.

Ideoj pri fino de la mondo estas studataj de eskatologio.

En literaturo
-------------

* *La fino de la mondo* (Camille Flammarion, 1893)
* *La milito de la muŝoj* (Jacques Spitz, 1938)
* *La vojo* (Cormac McCarthy, 2006)

Vidu ankaŭ
----------

* *Annus mirabilis*
* Armagedono
* Apokalipsa horloĝo
* Eskatologio
* Fino de historio
* Tempofiniĝo
* Ragnarök

Bibliografio
------------

* André Cherpillod: Kaj la suno haltis. Katastrofismo en la folkloro de la popoloj. Livres: 1993.
Larĝa bildo pri templo en Gadag-BetigeriLarĝa bildo pri templo en Gadag-Betigeri

**Gadag-Betigeri,** kanare **ಗದಗ-ಬೆಟಗೇರಿ** estas urbego unuigita el 2 urboj, sidejo de preskaŭ samnoma distrikto Gadag en subŝtato Karnatako en sudokcidenta Barato.

Templo de Gadag-Betigeri el la 11-a jarcento

Geografio
---------

Gadag-Betigeri situas sur Dekkana Altebenaĵo en alteco 650 metrojn de la marnivelo. Hubli-Dharwad (averaĝe) troviĝas 60, Hosapete 81, Davangere 112, Belagavi 131, subŝtata ĉefurbo Bengaluro 343, Mumbajo 496, tutlanda ĉefurbo Delhio 1476, Kolkato 1553, kilometrojn (aere) .

Demografio
----------

En 2011 populacio de Gadag-Betigeri estis 172 612. La skribopovo estas 85.56%.

Historio
--------

Gadag-Betigeri ekde la mezepoko apartenis al pluraj imperioj, sultanlandoj, reĝlandoj, pli poste la britoj dominis ĝis 1947. (Inter 1050 kaj 1200 proksimume 50 temploj estis konstruitaj.) Ekde 1956 tiu areo apartenis al subŝtato de Majsuro (renomita Karnatako en 1973 laŭ la lingvaj limoj de kanara).

Ekonomio
--------

Ĉirkaŭaĵo de Gadag-Betigeri daŭre estas plejparte agrikultura. La 2 urboj mem formas la komercan, metian, administran kaj servan centrojn de la regiono. La urbego estas naskiĝloko de la unua kooperativa societo en Azio. La mezepokaj temploj amase tiras la turistojn.

Lingvoj
-------

Laŭ la censo en 2001 la ĉeflingvo estas la kanara. La angla kaj la hinda estas parolataj kaj komprenataj de malmultaj homoj.

Religio
-------

Laŭ la barata censo en 2001 la hinduismo estas la plimulta religio en Gadag-Betigeri kun 73.5%. Islamo estas dua plej populara religio kun 23.5%, proksimume 1.5% estas kristanoj kaj ĝainistoj.

Trafiko
-------

Gadag-Betigeri estas alirebla fervoje el 3 direktoj, voje el ĉiuj direktoj. La plej proksima flughaveno funkcias en Hubli-Dharwad.

Klimato
-------

Gadag-Betigeri situas en subtropiko. Jare pluvas averaĝe po 635 mm. Inter junio-oktobro pli ofte pluvas, inter decembro kaj marto apenaŭ pluvas. La averaĝa jara temperaturo varias inter 20-32 °C.

Vidindaĵoj
----------

* multe da temploj

Fontoj
------

* WikiTrans


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Barato |
**Eldorado** (el la hispana lingvo "la orkolorulo") estas mita urbo kiu ekzistus en Sudameriko. La mito komencis ĉirkaŭ 1530 en la Andoj, kie hodiaŭ estas Kolombio, kiam la konkistadoro Gonzalo Jiménez de Quesada trovis la Muiskojn, kiuj nun vivas en Altiplano Cundiboyacense. La notico pri ritoj de Muiskoj alvenis al Kito per la homoj de Sebastián de Belalcázar; ĝi estis miksita kun aliaj laŭdiroj kaj aperis la legendo pri *El Dorado* ("la orkolorulo"), *el indio dorado* ("la orkolora indiano") aŭ *el rey dorado* ("la orkolora reĝo"). Rapide oni imaĝis Eldoradon kiel lokon, kiu iĝis iom post iom, urbo, regno kaj imperio de tiu orkolora reĝo.

La unua homo kiu serĉis ĝin, estis la konkistadoro Francisco de Orellana. Tre eble li kaj liaj kunuloj torturis indiĝenojn de Peruo por ke ili diru, kie estis la Eldorado, kaj timigitaj homoj indikis la ĝangalon. Orellana trairis ĝangalon je miloj da kilometroj, sed kompreneble ne trovis tiun oran urbon. Poste li revenis al Hispanio kaj organizis alian ekspedicion por konkeri la malkovritajn landojn. Post sinsekvaj penoj, li mortas dum atako de indianoj. 

La pastro kaj kronikisto Gaspar de Carvajal verkis pri la aventuroj de Orellana, sekve miloj da homoj serĉis pri la "Eldorado", kiu iĝis populara mito en Eŭropo. Eĉ Voltaire verkis pri ĝi en sia *Candide*. Charles Marie de La Condamine dum sia vojaĝo en 1743-1744 serĉis pri spuroj indikitaj de Carvajal, sed ne trovis ilin kaj deklaris ke Eldorado estis mito, sed ĝis hodiaŭ multaj homoj trovas ĝin.

Omaĝoj
------

Hodiaŭ estas multaj urboj en Sudameriko kun nomo "Eldorado".

La Internacia Flughaveno El Dorado de Bogoto, Kolombio, ricevis sian nomon en 1959 memore al la fama legendo de El Dorado.

***El Dorado*** estas hispana filmo de 1988, reĝisorita de Carlos Saura kun ĉefrolulo Omero Antonutti pri la ekspedicio finfine estrita de Lope de Aguirre.
**Albin SANDSTRÖM** (naskiĝis la 12-an de majo 1883 en Uusikaupunki, Finnlando, mortis la 25-an de marto 1952) estis svedlingva finnlandano, direktoro de farb- kaj lakfabriko, esperantisto kaj redaktoro. Li estis prezidanto de Esperanto-Asocio de Finnlando 1912–1925.

Laŭ Enciklopedio de Esperanto, Sandström, kiu estis esperantisto de 1907, havis gvidanta rolon en la svedlingva junulara movado. Li kreis diversaj instrukciaj verkoj pri kolorigado kaj lakado.

Sandström estis inter la fondintoj de Esperanto-Asocio de Finnlando kaj ĝia direkciano de 1907, kaj prezidanto de tiu organizo de 1912 ĝis 1926 – post Nino Runeberg kaj antaŭ Hugo Salokannel. Li estis prezidanto de la Loka Kongresa Komitato por la UK en Helsinki 1922. Li estis ankaŭ ĉefredaktoro de *Finna Esperantisto* 1912–1914, kaj redaktoro de *Movado* (Helsinki), 1924. Fondinto de *Ilarejo Esperantista* kaj ĝia direktoro 1907–1910, prezidanto de direkcio de OY Movado AB, 1920–1924.

Fontoj
------

* *Ĉi tiu artikolo baziĝas (parte aŭ tute) sur la artikolo* Sandström *el la **Enciklopedio de Esperanto**.*

### Notoj

1. ↑  EAF: Estraro de EAF (Notu ke EdE diras "prez. 1912- ĉ. 1925". Ankaŭ pri la prezidantado de Ramstedt kaj Pesonen ekzistas malsamaj informaĵoj.)
2. ↑  La reta kopio de EdE skribas "OY.-Movado AB" kun streketo kaj pinto, sed tio ŝajnas esti mistajpaĵo.
Mapo de la politikaj blokoj en Eŭropo dum la Malvarma Milito
Mapo de SEATO-membroj en 1959, montrita en blua
Post la Dua Mondmilito, kiam disrompiĝis la Alianco de ŝtatoj kontraŭ Nazia Germanio kaj la aliaj Aksaj Potencoj, formiĝis unu ŝtatogrupo de Sovetunio kaj pli-malpli dependaj orienteŭropaj ŝtatoj, la Orienta Bloko, unuflanke, kaj alia ŝtatogrupo sub pli-malpli gvido de Usono aliflanke - komenciĝis la Malvarma Milito, kiu inter la jaroj 1945 kaj 1989 dominis la mondan politikon.

**Okcidentaj Potencoj** - angle *Western Powers*, germane *Westmächte* - kontraste al la Orienta Bloko estis unue la ŝtatoj Usono kaj Britio, kiuj armee ekadministris la okcidentan parton de la disbatita eks-nazia Germanio (kaj Aŭstrio), poste akompanate de tria ŝtato, Francio, kiu "ricevis" okupan teritorion de Germanio (kaj Aŭstrio) fare de Usono kaj Britio.

Post la kreiĝo de la okcidenta ŝtato FRG kaj orienta ŝtato GDR el la ne de Sovetunio kaj Pollando aneksitaj partoj de Germanio, kaj de politike neŭtrala unueca Respubliko Aŭstrio, la parlamente respublikaj ŝtatoj de okcidenta Eŭropo kaj norda Ameriko, pluj iuj pliaj parlamente respublikaj kaj pli-malpli kapitalismaj ŝtatoj de aliaj mondopartoj pli kaj pli formis ŝtatan aliancon kontraŭpezan al la Orienta Bloko, kiu kontraste ricevis la nomon **Okcidenta Bloko** - angle *Western Bloc*.

La tri mondoj dum la Malvarma Milito:
- ﻿ Unua mondo

- ﻿ Dua mondo

- ﻿ Tria mondo

La Orienta Bloko, do Sovetunio kaj siaj satelitaj ŝtatoj de ekstere ŝajnis kiel unueca bloko, kiu en ĉiuj decidaj temaroj havis unuecan politikon, baziĝanta sur la ideoj de la nacie reganta komunisma partio, respektive sur la malsame forta dependeco de la unuopaj naciaj komunismaj registaroj de la gvidado de la komunisma partio de la Sovetunio.

Kontraste al tio, la Okcidenta Bloko neniam estis tiom homogena, unueca. Usono havis rektan influon nur al la ekkreo de la germana parlamenta demokratio FRG, estante unu el la tri armee okupantaj nacioj de la teritorio; ĉiuj aliaj landoj, kaj ekde la 1950-aj jaroj ankaŭ FRG estis suverenaj ŝtatoj, nur nerekte influeblaj je certa grado per diplomatia kaj ekonomia interrilatado. Multaj de la "okcidentaj" ŝtatoj kune membriĝis en la armea ligo NATO, sed ne cixuj. Iuj el la eŭropaj ŝtatoj interligiĝis en la Eŭropa Komunumo, la nordeŭropaj landoj ĉiukaze interplektiĝis en la regiono "Nordio", kaj Britio plus iuj ekonomie fortaj britaj eks-kolonioj (Kanado, Aŭstralio, Nov-Zelando, Sud-Afriko...) interkunlaboris en la Komunumo de Nacioj. La vorto "Okcidenta Bloko" do ŝajnigas iun unuecon, kiu verdire ne ekzistis. Tamen la reciproka timo pri atakiĝo de la du ĉefaj ŝtatogrupoj dum la Malvarma Milito iusence kunfandis la "okcidentajn" parlamentajn demokratiojn. La ŝtataj registaroj de la "Okcidenta Bloko", aparte de Usono, ne ofte uzis tiun vorton, sed preferis nomi la okcidentan ŝtataron "la libera mondo", substrekante ke la orienta, malamika bloko laŭ ili estis la "mallibera".

Vidu ankaŭ
----------

* Unua mondo
* NATO
**Albin HALLER** (**Fellering**, 7-an de marto 1849 - 1-an de majo 1925) estas franca kemiisto.

Li unue frekventis la unuagradan superan lernejon de Wesserling, kaj fariĝis metilernanto pri lignaĵarto ĉe sia patro. Post kiam loka apotekisto atentis pri li, li estis sendita ĉe apotekisto de Munster, kie li lernis kemion kun Georges Jacquemin (1862-1925), estis lernanto de Gerhardt, kies nomo en la Lernejo de Farmacio de Strasburgo estas ligita al la historio de la salikatoj.

Abituriento pri sciencoj en Strasburgo en 1870, li, en 1872, sekvis kursojn de la Supera Lernejo de Farmacio nove fondita en Nancy. En Parizo, li prezentis disertacion pri kamforo por doktoriĝi pri sciencoj. Docento en 1879, profesoro en 1884, li fariĝis direktoro de la Kemia Instituto de Nancy, kreita en 1892, kaj poste profesoro, en 1899, en Sorbono kie li transprenis de Charles Friedel la katedron de organika kemio. Li estis direktoro de la supera Lernejo de industriaj fiziko kaj kemio de la urbo Parizo en 1905 kaj prezidanto de la Kemia Societo de Francio. En 1900, li estis elektita kiel membro de la Akademio de sciencoj, kies prezidanto li fariĝis en 1923. Li estis ankaŭ membro de la Akademio de medicino kaj de la Akademio de Agrikulturo de Francio. Li ricevis la Medalon Davy de la Reĝa Societo de Londono en 1917.

Lia edzino, Lucie Comon, estis rekta kuzino de Henri Poincaré.

Albin Haller apartenis al la patrona komitato de Internacia Scienca Asocio Esperanta, kies prezidanto estis generalo Hippolyte Sébert.

Bibliografio
------------

* "**Haller et l’amidure de sodium : la naissance de la chimie des bases fortes**". G. Bram kaj X. Bataille, eld. Albin, Comptes rendus de l’Académie des Sciences IIb, vol. 324(10), 1997, p. 653-657.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Albin Haller en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Foto pri Albin Haller kun Henri Poincaré, iliaj edzinoj kaj ilia familio. Arkivigite je 2007-09-30 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 256514
* GND: 116406569
* LCCN: no2009095097
* VIAF: 73892938
* ISNI: 0000 0000 6156 9859
* SUDOC: 03510130X
* BNF: 12157263s
* NKC: nlk20000087913
* BNE: XX1300365
 |
Meza fluejo de Alberĉe, en la Regiono de Madrido.
La rivero **Alberĉe**, literumita en la hispana origine **Alberche** estas rivero de Hispanio kiu fluas tra la regionoj de Kastilio-Leono, Madrido kaj Kastilio-Manĉo. Ĝi ekfluas ĉe la suda deklivaro de la montaro Sierra de Villafranca, apartenanta al la Centra Sistemo. Post trafluo de 177 km, enfluas dekstre en la riveron Taĵon, ĉe Talavera de la Reina (Toledo).

La akvenhavo estas regulata per la akvorezervujoj de Burguillo [burgIjo] kaj *Charco del Cura* [ĉArko del kUra] (faloko de la pastro) (Ávila); kaj de Sankta Johano kaj Picadas (Madrido); kaj Cazalegas (Toledo). Inter ties ĉefaj alfluantoj troviĝas la riveroj Cofio [kOfjo] kaj Perales (pirarboj).

La Alberĉe kies nomo povus deveni el la araba *al-birka*, kiu signifas «akvujo», prezentas grandan someran malaltigon, 

Koordinatoj: 40° 24′ 49″ N 4° 47′ 11″ U﻿ / ﻿40.41361 °N, 4.78639 °U﻿ / 40.41361; -4.78639 (mapo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Alberĉe en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Turismo ĉe Alberĉe Arkivigite je 2011-07-07 per la retarkivo Wayback Machine
* Turismo Etnologia Arkivigite je 2010-09-27 per la retarkivo Wayback Machine
* Turismo, Gastigado Arkivigite je 2007-12-30 per la retarkivo Wayback Machine
* Rurdooj ĉe la Valo Iruelas
* Junularkampadejo Arkivigite je 2011-07-11 per la retarkivo Wayback Machine
* Kultura retejo de Supra Alberĉe
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Brankiostomuloj** |
| --- |
|  |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
| Subfilumo: | **Cephalochordata**Owen, 1846 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Familioj |
| Asimetronedoj
Brankiostomedoj |
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Brankiostomuloj  |

 |
| v • d • r |

**Brankiostomuloj** (*Cephalochordata*) estas malgranda grupo de ĥorduloj enhavanta du vivantajn genrojn, brankiostomoj (*Branchiostoma*), inter kiuj Lanceolata brankiostomulo, kaj epigoniktio (*Epigonichthys*). La du genroj kune enhavas proksimume 20 - 25 speciojn.

Komuna nomo por la brankiostomuloj estas **amfioksoj** (*Amphioxus* estas eksa scienca nomo (grekdevena) por la genro brankiostomo).

La animaloj de tiu ĉi grupo estas delonge studataj de biologoj pro ilia supozita simileco al la prauloj de ĉiuj ĥorduloj. Brankiostomuloj, kiel ĉiuj ĥorduloj, havas notokordon, kordo el kartilago kiu etendiĝas laŭ la dorso kaj subtenas la muskolojn; faringajn fendojn; post-anusan voston; kaj korpon dividitan en segmentojn de muskoloj (metameroj). Sed malsame de iliaj kuzoj la vertebruloj, mankas kranio, vera cerbo, kaj vertebroj.

Brankiostomuloj vivas en la sablo ĉe la fundo de malprofundaj maroj en multaj partoj de la mondo. Ili kuŝas kovrataj de sablo, elmetante la buŝon kiu ensuĉas akvon per la movado de cilioj kaj elpuŝas ĝin tra la faringo por elfiltri nutraĵon.

Kelkaj taksonoj
---------------

* Lanceolata brankiostomulo

* Brankiostomulo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Brankiostomulo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Brankiostomulo en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 23252
* GND: 4179321-3
* LCCN: sh87020394
* NDL: 00987421
* NKC: ph690097
 |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Brunvosta cerkomelo** |
| --- |
|  |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Paseroformaj *Passeriformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Muŝkaptuledoj *Muscicapidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Cercomela* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***C. scotocerca'*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Cercomela scotocerca****(Heuglin, 1869) |
|
|
|
| Konserva statuso |
| {{{220px}}}**Konserva statuso: Malplej zorgiga** |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| v • d • r |

La **Brunvosta cerkomelo** (***Cercomela scotocerca***) estas specio de birdo de la genro de *Cercomela* en la familio de Muŝkaptuledoj. Ĝi estas indiĝena de orienta Afriko. Ĝi estas komuna loĝanta reproduktulo ĉefe en Ĉado, Eritreo, Etiopio, Kenjo, Somalio, Sudano kaj Ugando. Ties natura habitato estas seka savano kaj subtropika aŭ tropika seka makiso.

Kiel ĉe aliaj membroj de la genro de cerkomeloj, ankaŭ tiu specio havas brunajn suprajn partojn kaj blankecajn subajn partojn, sed kiel distingilo montras brunecajn brustozonon kaj flankojn, tiele ke la gorĝo estas tre kontraste blanka inter la brustozono kaj la bruna vango separtia per blanka mustaĉostrio el la beko. Krome la vosto estas tute bruna (kio nomigas la specion) anstataŭ kun partaj blankaj aŭ oranĝecaj markoj en la bordo- aŭ vostobazo kiel ĉe aliaj specioj de la genro. La beko kaj la kruroj estas nigraj; ankaŭ la okulo estas nigra, sed krome videblas hela okulringo.

Referencoj
----------

* BirdLife International 2004. Cercomela scotocerca[*rompita ligilo*]. 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 25an de julio 2007.
Teknike, ricevas la nomon *bruo* ĉiuj signaloj, kiuj malpermesas aŭ malfaciligas la komunikadon, sed plej ofte rilate je la sono.

Ĝenerale, bruo signifas aron da konfuzaj sonoj.

Figure, bruo estas sensacia famo.

Tipoj da bruo
-------------

### Vida

Oni povus konsideri bruo ĉion kio malfaciligas ricevi korekte la mesaĝon. Ekz. fortaj lumoj, inkaj makuloj, la interferoj sub la ĉefa televidkanalo ...

### Sona

 Pli detalaj informoj troveblas en artikolo Brupoluo.
Ĝi estas la ĉefa klaso de bruo por la nesciencistoj, kaj ofte oni nomigas 'bruo' la sonojn kiuj ne estas dezirataj aŭ agrablaj. Tamen, povus esti bruo ankaŭ belega muziko se oni volas paroli kaj tiu tre laŭta muziko ne permesas ĝin.

#### Kolora bruo

 Pli detalaj informoj troveblas en artikolo Kolora bruo.
Kvankam la sono obvie ne koloras kutime oni parolas pri koloraj bruoj. La plej kutimaj koloraj bruoj estas jenaj:

* blanka bruo
* blua bruo
* bruna bruo
* griza bruo
* rozkolora bruo

### Elektronikaj

En elektronika sistemo aperas bruo. Dependante ĉu la sistemo estas sona aŭ vida, tia estos la *fona bruo*.

### Eksperimenta

En sciencaj eksperimentoj oni povas diri, ke aĵoj kiuj kaŝas, kovras, aŭ ŝanĝas la veran datumon estas bruo.

### Je radiokontaktoj

Oni diferencas du specojn de bruo:

* intermikso kun aliaj radiosignaloj. Q-kodo por tio estas QRM. Esperanto-radioamatoroj diras voĉe intermikso.
* bruo de aliaj fontoj, ekzemple de fulmoj. Q-kodo por tio estas QRN. Esperanto-radioamatoroj diras voĉe bruo.

Fontoj
------

* Bruo en ReVo
* terminaro de KH6GT, vidu en artikolo radioamatora vortaro

* Kategorio Bruo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Bruo en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)
**Pierre de FERMAT** (naskiĝinta je la 20-a de aŭgusto 1601 en Beaumont-de-Lomagne, mortinta je la 12-a de januaro 1665 en Castres) estis franca juristo kaj matematikisto. Oni nomas lin "la princo de la amatoroj".

Fermat, filo de komercisto Dominique Fermat kaj de instruisto de matematiko Claire Delong, ne vizitadis lernejon, sed estis hejme instruita de sia patrino. Li studis juron en Tuluzo, Bordozo kaj Orleans kaj poste faris juristan karieron, kiu havigis al li la nobelecon.

Kiel amatora matematikisto li okupiĝis pri la diofantaj ekvacioj kaj defiis siajn kolegojn Kartezio, Huygens, Mersenne, Pascal, Roberval kaj Torricelli (mal)pruvi liajn konjektojn.
Konata li tamen iĝis pro konjekto jam ekzistanta, nome ke la ekvacio

{\displaystyle a^{n}+b^{n}=c^{n}}

havas naturanombrajn solvojn (kun *a*,*b*,*c* >0) nur se *n* = 2. Laŭdire li, trovante en libro tiun faman konjekton, skribis marĝene "mi trovis mirindan pruvon pri tio, sed bedaŭrinde la marĝeno estas tro mallarĝa por noti ĝin".

Nur en 1995 la angla matematikisto Andrew Wiles sukcesis pruvi tiun konjekton. Tial multaj dubas, ke Fermat vere trovis simplan pruvon.

Fermat esence kontribuis ankaŭ al aliaj kampoj de matematiko, ekzemple pri la naskiĝanta probablokalkulo, pri kiu li kunlaboris kun Pascal, kaj pri la nombroteorio, pri kiu li pruvis la "malgrandan teoremon de Fermat" kaj "Lastan teoremon de Fermat", nomitan laŭ li.
Same laŭ li oni nomis la "Fermat-ajn nombrojn", kiuj havas la formon "22n + 1" kaj estas tre interesa nombroteoria studobjekto.

Vidu ankaŭ
----------

* 12007 Fermat
* Reinhardt Ferdinand Albert Has, arkitekto verkinte pri la Fermat-principo
* Leĝo de Snell (principo de Fermat)

* Pierre de Fermat en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)




|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 31273
* GND: 118532561
* LCCN: n/82/130428
* VIAF: 14769633
* ISNI: 0000 0000 8093 4049
* LIBRIS: 259783
* SUDOC: 026862077
* BNF: 11902568b
* NLA: 36543596
* NDL: 01213776
* NKC: jn20021025002
* ICCU: SBLV231062
* BNE: XX1265274
* Toolserver: viaf/14769633
 |
**DCMI** (mallongigo por angle *Dublin Core Metadata Initiative*) estas organizaĵo, kiu zorgas pri la disvastigo de meta-datenaj normoj kaj disvolvigo de specialaj meta-datenaj vortaroj por priskribo de rimedfontoj (resursoj), kiuj ebligas uzon de pli inteligentaj informaj sistemoj de eltrovaĵo.

DMCI volas peri inter diversaj meta-datenaj kadroj kaj tiucele proponas propran kadron pri resursaj meta-datenoj.
Jena tabelo donas ekzemplojn de tiaj datenoj el la katalogo de DMCI
(la nomoj de la datenoj venas el la angla lingvo):

|  |  |
| --- | --- |
| **title** | titolo nomo donita al la resurso |
| **creator** | kreinto, kiu unuavice respondecas pri la kreado de la enhavo de la resurso |
| **subject** | temo de la resursa enhavo |
| **description** | priskribo de la enhavo de la resurso; tio povas esti resumo, enhavtabelo, bildo ktp. |
| **publisher** | eldoninto, kiu publike disponigas la resurson |

La retpaĝa lingvo HTML ofertas propran mekanismon por doni meta-datenojn;
ĝi uzas la prefiksojn "DC" aŭ "DCTERMS", ekzemple:

```
 <meta name="DC.publisher" value="Vikipedio">
```

Vidu ankaŭ
----------

OLAC

Eksteraj ligiloj
----------------

* retejo de DCMI
* *Dublin Core in Multiple Languages: Esperanto, Interlingua, or Pidgin?*, Thomas Baker, Asian Institute of Technology, Bangkok, Thailand. Anglalingva komparo inter *Dublin Core* kaj pluraj porhomaj interlingvoj, inkluzivante Esperanton. **link = 404**
**Eurostar** estas grandrapida trajnservo kiu ligas Londonon kun Parizo kaj Bruselo. La trajno uzas por tio la Manikan Tunelon.

Ekde Novembro 2007, kiam kompletiĝis la Channel Tunnel Rail Link en Britio, la tuta servo uzas apartajn, grandrapidajn liniojn kiuj permesas rapidecojn ĝis 300 km/h. Antaŭ de tiam la Londona stacidomo estis Londono St. Pancras International; antaŭe estis Londono Waterloo. La vojaĝo de Londono al Parizo daŭras minimume du horojn kaj 15 minutojn (depende laŭ la nombro de aliaj servataj stacioj); de Londono al Bruselo unu horon kaj 51 minutojn. Malkiel en la plejparto de ordinaraj rapidtrajnoj necesas enlistiĝi je por aliaj vojaĝantoj nealirebla kajo.

Materialo
---------

La trajnoj estas konstruitaj de Alstom kaj estas bazitaj je la francaj TGV-trajnoj. La materialo komence nomiĝis Trans-Manche Super Train (TMST). La elektraj sistemoj de fervojoj en Francio kaj Anglio estas malsamaj, do la trajnoj estis speciale adaptitaj tiel ke ili povu veturi je ambaŭ trakoj antaŭ ol la finiĝo de la linio Channel Tunnel Rail Link, kiu uzas la saman sistemon kiel en Francio.

Eurostar sur linio High Speed 1 apud la vilaĝo Charing en Kent, Britio

Kuna iniciato
-------------

La Eurostar estas kuna iniciato inter tri kompanioj:

* La Nacia Societo de la Francaj Fervojoj (SNCF)
* La Nacia Societo de la Belgaj Fervojoj (NMBS/SNCB)
* Eurostar UK

Vidu ankaŭ
----------

* Thalys
* TGV TMST

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Eurostar en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retpaĝaro de la Eurostar

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rAltrapidecaj trajnoj > 249 km/h |
| --- |
| AGV • AVE • ETR 401 • ETR 450 • ETR 460 • ETR 480 • ETR 500 • ETR 600 • ETR 610 • ETR 1000 • Eurostar • ICE • KTX • RENFE S-120 • Ŝinkanseno • Talgo • TGV • Thalys • Transrapid • JR-Maglev • Swissmetro |

 |
Mezuro de korpopezo per pesilo
**Dietado** estas la praktiko manĝi laŭ regulita maniero por malpliigi, teni aŭ pliigi korpan pezon.

Ofte oni kombinas dietadon kun fizika ekzercado por perdi pezon.

La vorton *dietado* oni ne miksu kun la vorto *dieto*, kio estas (laŭ PIV) nutromaniero, obeanta difinitan regularon.

Historio
--------

William Banting popularigis unu el la unuaj pezoperdigaj dietoj en la 19-a jarcento.

Unu el la unuaj dietikistoj estas la angla kuracisto George Cheyne. Li mem suferis je trodikecego kaj konstante manĝis grandajn kvantojn de manĝaĵoj kaj trinkaĵoj. Li ekis senviandan dieton, manĝis nur lakton kaj legomojn, kaj rapide regajnis sian sanon. En 1724 li publikigis la verkon *An Essay of Health and Long Life*, en kiu li konsilas fizikan ekzercadon, freŝan aeron kaj evitadon de luksaj manĝaĵoj.

La unua populara dieto estis "Banting", nomita laŭ la anglo William Banting. En 1863 li verkis la libreton *Letter on Corpulence, Addressed to the Public*, kiu enhavis konkretan planon por la dieto kiun li sukcese sekvis. Li emfazis evitadon de sukero, amelo, biero, lakto kaj butero. La pamfleto de Banting estis populara kaj dum postaj jaroj estis uzita kiel bazo por modernaj dietoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Dieto (nutrado)
* LCHF, ketogena dieto kun malalta enbuŝigo de karbonhidratoj (Low Carb) kaj alta enbuŝigo de graso (High Fat)

* Kategorio Dietado en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Kobilje**, hungare **Kebeleszentmárton** estas vilaĝo kaj samtempe municipo en Slovenio, en provinco **Prekmurje**, en statistika regiono **Pomurska**. Administre neniu alia loko apartenas al Kobilje.

Bazaj informoj
--------------

* Areo:  km²
* Alto super marnivelo: 186 m
* Loĝantaro: 570
* Poŝtkodo: 9227
* Aŭtokodo: MS
* Telefonprefikso:

Situo
-----

La vilaĝo situas sur malebenaĵo, laŭ la hungara landlimo, laŭ rojo, laŭ traira flankovojo. Kontraŭe en Hungario troviĝas Szentgyörgyvölgy.

Historio
--------

Ĝis fine de la 1-a mondmilito la vilaĝo apartenis al Hungario, al Zala (reĝa departemento), poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio. La vilaĝo trovis sin ĝuste apud la nova limo. En 1941 la germana armeo okupis la regionon kaj post 10 tagoj transdonis al Hungario, ĝis 1945 tio estis parto de Hungario, ekde 1991 de Slovenio. Depost 2007 Slovenio kaj Hungario apartenas al interna zono de Schengen, sekve la limoj ne estas gardataj, ili estas trapaseblaj senkontrole.

Vidindaĵo
---------

* preĝejo

Ĝemelkomunumo
-------------

* Hungario Nemesnép, Hungario

Komunumoj de Sankta Marteno en Hungara reĝlando
-----------------------------------------------

(Pro longeco en Transilvanio vidu ilin aparte: Csíkszentmárton!) 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| Alsószentmárton | Bükkszentmárton | Felsőszentmárton | Hegyszentmárton |
| Kebeleszentmárton | Kemenesszentmárton | Kisszentmárton | Kunszentmárton |
| Őriszentmárton | Rábaszentmárton | Rózsaszentmárton | Sopronszentmárton |
| Szalkszentmárton | Szentmártonkáta | Szigetszentmárton | Szilvásszentmárton |
| Tápiószentmárton | Tótszentmárton | Turócszentmárton | Zalaszentmárton |
| Zsitvaszentmárton |  |  |  |
**facebookcorewwwi.onion** estas retejo kiu permesas aliron al Facebook per la Tor protokolo, uzanta ties .onion supranivela domajno. En aprilo 2016 ĝi estis uzita de pli ol 1 miliono da homoj monate, kaj pli ol 525 000 en 2015. Nek Twitter nek Google funkciigas retejojn per Tor, kaj Facebook estis aplaŭdita por permesi tian aliron, kiu igas ĝin alirebla en landoj kie aktive oni provas bloki Facebook.

En oktobro 2014, Facebook anoncis ke uzantoj povus aliri al la retejo tra servo de Tor per Tor retumilo, kiu protektas la privatecon de la uzanto kaj ĉifras per HTTPS. Anoncante la novaĵon, Alec Muffett diris "la onion-an adreson de Facebook provizas vojon por aliri Facebook per Tor sen peti protektojn de ĉifrado provizita de la Tor-nubo. ... Ĝi provizas punkt-al-punkta komunikado, de via retumilo rekte al datumcentro de Facebook." Ties reta adreso – facebookcorewwwi.onion – estas retroakronimo por Kerna WWWa Infrastrukturo de Facebook (en la angla *Facebook's Core WWW Infraestructure*).

Antaŭ la publikigo de oficiala .onion-a domajno, aliri al Facebook per Tor kelkfoje ne eblis kaj aperis eraraj mesaĝoj. Estas multaj kialoj por uzi la Tor-protokolon por laŭleĝaj celoj, kiel ekzemple por pliigi anonimecon kiam oni konektiĝas al Facebook. ProPublica eksplicite referencis la ekziston de Facebook-a .onion-a retejo kiam ili komencis sian propran onion-an servon.

Konektiĝi al Facebook per Tor proponas vojon aliri la retejon kun pli alta nivelo de protekto kontraŭ *snooping* kaj gvatado kaj de komercaj kaj de ŝtataj roluloj. La retejo ankaŭ faciligas al Facebook diferencigi inter kontoj kiuj estis kaptitaj de botnet kaj tiuj kiuj legitime aliras Facebook per Tor. De ties publikigo en 2014, la retejo estis ankoraŭ en fruaj stadioj, kaj necesis multe da laboro por poluri la kodon por aliri per Tor. Supozeble aliaj firmaoj sekvos la ekzemplon kaj liberigos siajn proprajn Tor-alireblajn retejojn.

Referencoj
----------

1. 1 2  ] 22a de aprilo, 2016.
2. ↑
3. ↑   10a de aprilo, 2016.
4. ↑   1a de novembro, 2014.
5. ↑   31a de oktobro, 2014.
6. ↑   31a de oktobro, 2014.
7. ↑
8. ↑
9. ↑    6a de februaro, 2015.
10. ↑
11. ↑   10a de novembro, 2014}}

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala Tor ejo ()
**Facchini** [FaKIni] (oficiale *Facchini S.A.* portugale) estas brazila kompanio kun sidejo en Votuporanga, subŝtato San-Paŭlo, disvolvanta, fabrikanta kaj distribuanta kompletan serion de produktoj por plej multaj kamionaj transportaj segmentoj.

Euclides Facchini (1923-2020), iama ĉarpentisto de Estrada de Ferro Araraquara (EFA), en 1950 fondis la kompanion, kiu portas la familian nomon kaj komencis produktante ĉarojn. Nur la sekvan jaron konstruiĝis la unua ligna karoserio por kamiono. Nuntempe la komando de Facchini restas en la manoj de liaj filoj kaj nepoj, kaj ne ekzistas ekstera investanto.

En 70-jara historio la malgranda magazeno de 120 m² kreskis al grandisdustrio de dek fabrikoj kaj 29 distribuistoj tra Brazilo. Krome Facchini eksportas al naŭ landoj en Latin-Ameriko kaj Afriko.

Referencoj
----------

1. ↑  Raporto sur la retejo Exame portugale
2. ↑  Raporto sur la retejo CETCESP portugale

Vidu ankaŭ
----------

Kamiono

Eksteraj ligiloj
----------------

Oficiala retejo de Facchini portugale
**Bálint Kopasz** [kopas], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kopasz Bálint** estas hungara kajakisto, dufoja olimpiano, olimpika kaj monda ĉampiono.

Bálint Kopasz en 2017
Bálint Kopasz naskiĝis la 20-an de junio 1997 en Szeged.

Biografio
---------

Bálint Kopasz inter 2006-2019 estis kajakisto en Algyő sur Tiso, poste en Győr sur Danubo. Li akiris medalojn en junularaj konkursoj ekde 2014, poste li estis hungara ĉampiono trifoje en la jaroj 2018 kaj 2019 ĉiam sole. Li estis olimpiano en Hungario en la Somera Olimpiko 2016 kaj Hungario en la Somera Olimpiko 2020 kun ora medalo individue en distanco 1000 m, krome en mondĉampionumoj li estis la unua trifoje inter 2019-2022 individue aŭ duope. Li ricevis ŝtatan premion en 2021.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungaraj ĉampionoj

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

* Kategorio Bálint Kopasz en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 812760
 |



* Portalo pri Biografio