recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Karl-Maria KERTBENY** aŭ **Károly Mária Kertbeny** (Vieno, la 28-an de februaro 1824 - Budapeŝto, la 23-an de januaro 1882) estis aŭstra-hungara ĵurnalisto, aktivisto pri memoraĵoj kaj homaj rajtoj. Li estas plej konata pro elpensado de la vortoj *heterosexual* (aliseksemulo) kaj *homosexual*  (samseksemulo).

La familio Benkert translokiĝis al Budapeŝto kiam li estis infano, li estis same hejme en Aŭstrio, Germanio kaj Hungario. La hungara verkisto kaj literatura historiisto Lajos Hatvany priskribis lin jene: "Ĉi tiu humorega, flirtema, malperfekta verkisto estas unu el la plej bonaj kaj nemerititaj hungaraj memoraĵaj verkistoj." Li tradukis en la germanan verkojn de hungaraj kaj poetaj verkistoj, ekz. tiuj de Sándor Petőfi, János Arany kaj Mór Jókai Inter liaj konatoj estis Heinrich Heine, George Sand, Alfred de Musset, Hans Christian Andersen kaj la fratoj Grimm.

* Karl-Maria Kertbeny en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Karl-Maria Kertbeny en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 641580
* GND: 119127431
* LCCN: n83142225
* VIAF: 44430649
* ISNI: 0000 0001 2130 4810
* SUDOC: 084121246
* BNF: 12964767d
* NKC: jx20090708002
* BNE: XX4730192
 |
**Tegal** estas marborda havenurbo, ankaŭ universitata urbego en la ĉefa insulo Javo, en provinco Centra Javo en Indonezio. Tegal havas kvar distriktojn. 

Domo en Tegal

Geografio
---------

Tegal situas en la norda marbordo meze de la insulo. Pekalongan troviĝas 59, provinca ĉefurbo Semarang 143, Bandungo 168, Jogjakarto 171, tutlanda ĉefurbo Ĝakarto 267, Tangerang 287, Serang 340, Surabajo 401, Palembang 649, Batam 1054, Makassar 1155, Padango 1175, Pekanbaru 1185, Medano 1643, Banda Aceh 2064 kilometrojn (aere) .

Historio
--------

La urbo Tegal disvolviĝis el malgranda vilaĝo nomata Tetegual. La modernigo de la vilaĝo komenciĝis komence de la 1530-aj jaroj apartenanta al sultanlando, poste imperio. En la 1920-aj jaroj la urbo estis centro de la Komunista Partio de Indonezio. Alia movado formiĝis en 1945, la membroj faris ribelon, sed ili estis venkitaj en furioza batalo. En 1998 Tegal estis loko de protestoj kontraŭ Suharto.

Ekonomio
--------

La kolonia sukera industrio de la Nederlandaj Orienthindiaj Insuloj originis de Tegal kaj la proksima urbo Pekalongan. La sukerproduktada centro retis ĝis la mezo de la 20-a jarcento. La urbo servis kiel haveno por eksportado de sukeroj. Tegal ankaŭ estas konata pro siaj teoj. Nuntempe komerco kaj servoj estas la ĉefaj sektoroj de la ekonomio. 

Stacidomo

Trafiko
-------

Ĉe Tegal funkcias laŭmarborda ĉefvojo inter Cirebon-Pekalongan, krome kuras signifa vojo al interno de la insulo. La urbego havas ankaŭ laŭmarbordan fervojon.

Religio kaj lingvo
------------------

Loĝantoj de Tegal kredas precipe la Islamon. La urbego havas sian propran lingvon. 

Konstruaĵo en Tagal

Klimato
-------

Tegal havas tropikan musonan klimaton (Am). En ĉiuj monatoj pluvas, resume jare 1873 mm. Inter junio-oktobro iomete malpli ofte pluvas. La averaĝa jara temperaturo estas 27 °C kaj varias inter 23-32 °C. Ne estas grandaj diferencoj inter la monatoj.

Universitato

Interesaj lokoj kaj konstruaĵoj
-------------------------------

* naturaj sulfuraj akvofaloj por resanigi multajn haŭtajn malsanojn
* plaĝo
* moskeo
* merkato
* stacidomo konektanta multajn aliajn grandajn urbojn en Javo
* universitato
* loka parlamentejo
* urbodomo
* [[poŝtejo)
* mararmea ĉefsidejo
* akvoturo
* katolika kirko

Fontoj
------

* WikiTrans
**Kapelo Dolorplena Sankta Maria** aŭ *Batalkampa Memorkapelo* estas romkatolika historia monumento en Hungario, en urbo Mohács.

Historio
--------

La memorkapelo estis konstruita en 1816. Ĝi memorigas pri bataloj en 1526 kaj 1687. La plata tegmento estis elvidejo, sed oni metis tien ankaŭ 3 ŝtonajn krucojn. La krucoj estis tro granda pezo por la konstruaĵo, tial trakonstruado okazis inter 1856-1860, samtempe la krucoj estis metitaj surteren apud la kapelon. En 1862 kripto estis konstruita, eĉ la kapelo mem pligrandiĝis. En 1908 turo estis konstruita. Memorŝtono estis metita en 1926 fare de ĉefepiskopo Gyula Zichy. La kapelo estis renovigita en 1998.

Konstruaĵo
----------

La kapelo situas sola ĉe tombejo de Mohács. Interne estas videblaj 2 pentraĵoj de István Dorfmeister (1729) kaj vitralo pri Dorottya Kanizsai fare de Jenő Haranghy en 1928. En niĉo estas videbla kanono, kiu restis el la batalo en 1687.

Fontoj
------

* hungare Arkivigite je 2019-05-14 per la retarkivo Wayback Machine
* hungare kun fotoj

La 3 ŝtonkrucoj
"**The Kiss Seen Around the World**" estas la oka televida epizodo de la tria sezono de la animacia televidserio Family Guy. Ĝi estas la 36-a epizodo elsendita de la serio, kaj la unua epizodo produktita por la tria sezono. Ĝi estis verkita de Mark Hentemann kaj reĝisorita de Pete Michels.

Intrigo
-------

Televidkanalo 5 anoncas, ke ili volas du mezlernejajn internulojn. Meg Griffin, kiu amas novaĵankron Tom Tucker, kandidatiĝas kaj estas selektita. La alia internulo rezultas esti Neil Goldman, kiu mem amas Megon, sed ŝi ne sentas la saman manieron. Kiam murdisto minacas mortigi Hugh Downs en Urbodomo, Tom kaj Diane decidas sendi la internulojn por kovri la okazaĵon (anstataŭ iri sin, pensante ke la murdinto mortigos iun ajn kiu alvenas ĉe la scenejo). Timante morton kaj lamentante, ke ŝi neniam ricevis sian unuan kison, Meg kisas Neilon (imagante Tom Tucker), sed Hugh Downs kaptas la murdinton. Tiun nokton, Neil montras la kison sur la novaĵo, sed ne mencias, ke ŝi nur kisis lin ĉar ŝi pensis, ke ŝi mortos. Pro tio, ĉiuj nun pensas, ke li kaj Meg estas paro. Je la sekva tago, Neil donas al ĉiuj en la lernejo ĉemizon montrantan la kison, kaj poste en la nokto, Meg devas suferi dum vespermanĝo kun siaj gepatroj. Ŝi iras televiden por deklari ke ŝi malamas kunulon Neil Goldman, kaj ke ŝi nur kisis lin ĉar ŝi pensis ke ŝi mortos. Ŝi tiam faras sur la strato intervjuojn, demandante ĉu iu ajn volos kisi Neilon. Neniu volis; eĉ lia propra patro Mort. Tre malfeliĉa Neil minacas salti de la urbokerna tegmento. La bildo kiun Meg faris de Tom Tucker estas frakasita kiam ŝi ekkomprenas ke li ne volas savi Neil-on, sed nur ricevas amuzan rakonton por rangigoj. Neil falas, sed Meg rompas lian falon. Ŝi rakontas al li ke ĵus ĉar ŝi ne ŝatas lin, tio ne signifas ke ŝi volas ke li mortigu sin. 

Dume, Peter kaj Lois Griffin aĉetas al Stewie triciklon, kiun li absolute amas. Ĉikananto ŝtelas la triciklon de Stewie. Li ricevas neniun helpon de la polico kaj, kiam li provas lukti ĝis batali kontraŭ la ĉikananto, gimnastikejo nur penas vendi al li membrecon. Kiel reprezalio, Stewie kaptas la ĉikananton kun retrompilo kaj ligas lin en la kelo por pridemandi lin. Tamen Lois aperas kun la triciklo, kiun ŝi trovis forlasita sur la strato.
***The Man Who Came To Be Dinner*** (La homo kiu venis por esti vespermanĝo) estas la deka epizodo de La Simpsonoj en la sezono 26-a, kaj la 562-a epizodo de la tuta serio. Ĝi origine elsendiĝis de la Fox Broadcasting Company en Usono la 4-an de januaro 2015.

Intrigo
-------

La familio Simpson iras al Diz-Nee-Land (parodio de Disneyland). Post longa vojaĝo, ili malŝatas ĉiujn vidindaĵojn, kiujn ili vizitas, kaj decidas iri al "Raketo al Via Pereo", ĵus malfermita vindidaĵo, kiu ne estis sur la mapo. Ili eniras kaj ĝi tuj transformiĝas al kosmoŝipo. Komence, la familio estas skeptika, sed ekrano aperas kun Kang kaj Kodos sur ĝi dirante al ili, ke ili estas portitaj al sia hejma planedo Rigel 7. Ĉe la planedo, Kang kaj Kodos metas ilin en giganta dorlotbesta kaĝo kaj la Simpsonoj estas informitaj, ke ili estas kaptitaj. Tiam ili estas portitaj al ekspozicioj al bestoĝardeno. Post kelka tempo, oni informas ilin, ke ili devas elekti unu el ili por esti manĝita en rito. Ĉiuj voĉdonas por Homero (eĉ li ŝanĝas sian voĉdonon de Bart al si post vidado de la aliaj voĉdonoj).

Poste, Homero vidiĝas en io simila al lardaj subvestoj, por esti manĝita, sed li estas savita de iuj hipiaj rigelanoj kiuj kredas, ke manĝi aliajn sentantojn estas erara. Post troa festo, li ricevas alian kosmoŝipon nur por tiu kiu ankaŭ plaĉas ĉiujn dezirojn, sed li ekkomprenas ke li ne ĝuos ĝin sen lia familio kaj revenos por savi ilin. La Rigelianoj decidis manĝi la reston de la familio kaj ili brilis super gigantaj teleroj kun iom da laktuko kaj tomato. Kiam Homero oferiĝis anstataŭe ili. La Rigeliana reĝino tiam manĝas kiu estus la gluteon de Homer kaj veneniĝas pro la rapida manĝo, kiu Homer manĝadis. La Rigelia Reĝino mortas pro la veneno.

Post la morto de la rigela reĝino, la Simpsonoj hejmeniras kun kosmoŝipo kiu aspektas kiel la interno de la origina stelŝipo USS Enterprise (NCC-1701). Ili ekiris al la Tero, sed post la alvoko de Avo Simpson, la familio decidas iri aliloke krom hejme.

La fina listo okazas sur muntado de pluraj bildoj parodiante serion "Star Trek".
La kastelo Kalatubo nokte.
La **kastelo Kalatubo**  (latine: catrum Calathatubi; arabe: قلعة ﺍوبي - Qal'at 'Awbi; itale: Castello di Calatubo) estas fortikaĵo proksime al la urbo Alcamo, Sicilio, suda Italio.

La ejo havas restaĵojn de setlejo de la elimianoj kaj kaj nekropolo. Situanta apud la aŭtoŝoseo A29, ĝi multe difektiĝis, pro kio fermiĝis al la vizitantoj, kvankam la Urbodomo de Alcamo ofte esprimis deziron rekuperi ĝin.
La Kastelo Kalatubo estas fakte arkitektura komplekso, konsistanta el la strukturo de la origina kastelo, kiu spertis plurajn ŝanĝojn tra la jarcentoj. Ĉi tiu komplekso estas granda 150 × 35 metroj kaj staras sur kalkoŝtona roko kiu kuŝas ĉe alteco de ĉirkaŭ 152 m super marnivelo kaj kiu regas kun sia alteco la ĉirkaŭan regionon. De la pozicio de kastelo eblas klare vidi Monton Bonifato kaj Castellammare.

La kastelo estas neatingebla sur tri flankoj pro la krutaj muroj de roko sur kiuj ĝi estis konstruita. La nura alireblo situas en la okcidento, kiu kondukas al la unua defendlinio de la kastelo per dekliv-irejo kun grandaj ŝtupoj. De la unua defenda linio, kiu inkluzivas interalie puton, preĝejan salonon kaj aliajn lokojn, estas atingebla la kortego, kiu komunikas kun la dua rondo de muroj tra portalo, ĝis la tria rondo de muroj, kiu konsistigas longan turon. Fine la kerno de la kastelo, situanta en la suda parto de la fortikaĵo, estas rektangula kun areo de 7 × 21,50 m. 

* Kategorio Kastelo de Kalatubo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Heredokontrakto** (latine *pactum successorium*) estas apud la testamento laŭ la jursistemo de Germanujo la dua ebleco, reguligi per postmorte efika dekreto la restadon de la propra aŭ komunuma posedaĵo kaj deflankiĝi de la laŭleĝa heredsekvo. La esenca diferenco al la testamento konsistas en tio, ke la herediganto sin ligas je la heredkontrakto al sia kontraktokunulo. Temas je tio ja ne pri devigo de herediganto laŭ ŝuldojura senco. Sed dum kiam la heredigito en testamento ne havas juran eblecon, malebligi revokon de la testamento, je la heredkontrakto li akiras certigitan pozicion laŭ formo de atendado. Heredkontrakto estas ligebla kun aliaj, ne heredjuraj kontraktoj (ekzemple transproprigoj de terpecoj), aŭ – praktike tre ofte – per geedzeca kontrakto. Pro tio ankaŭ ekzistas la geedzeca kaj hereda kontrakto.

Fonto
-----

de:Erbvertrag

Literaturo
----------

Gunter Wesener: *Zur Lehre vom Erbvertrag im deutschen* usus modernus pandectarum *und im Naturrecht*, en: Wege europäischer Rechtsgeschichte. Karl Kroeschell zum 60. Geburtstag (Frankfurt/Main-Bern 1987) pj 507-622.
**Jurik Norajroviĉ Vardanjan**  (ruse *Юрий Норайрович Варданян*; armene: Յուրի Վարդանյան, naskiĝis en Leninakano, la 13-an de junio 1956 - mortis en Usono, la 1-an de novembro 2018) estis soveta halterlevisto. Vardanjan ricevis oran medalon ĉe la Olimpiaj Ludoj de 1980, iĝante la unua halterlevisto de la mondo kiu levis 400 kilogramojn en la pezkategorio 82,5 kg. Dum sia kariero li atingis plurajn mondajn rekordojn. Li trejniĝis ĉe Lokomotiv en Leninakano, Armenio. Li ricevis la titolon Honora Majstro de Sportoj de Sovetunio en 1977 kaj poste ricevis la Ordenon de Lenin en 1985. En 1994 li estis elektita membro de la Internacia Famhalo de Halterleva Federacio.

En 2009 Vardanyan iĝis konsilisto de la prezidanto Serĵ Sargsjan kaj estis nomumita Ministro pri Sportoj en majo 2013. En junio li estis polemike nomumita la ambasadoro de Armenio en Kartvelio.

* Kategorio Jurik Vardanjan en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 644883
 |
**Tiger ANDREWS** (1920-2007) ankaŭ konata per ortografia variaĵo de sia nomo **Tige Andrews**, estis usona aktoro de siria deveno.

Li militservis ĉe Usona armeo en Sicilio dum Dua Mondmilito kaj diplomiĝis ĉe American Academy of Dramatic Arts en 1946.

Andrews komencis sian aktoran karieron en teatro kaj fariĝis konata per aktorado en *The Threepenny Opera*. En televido li debutis per *Kraft Television Theatre* en 1951 kaj en kino per Mister Roberts de John Ford en 1955.

Dum la 1950-aj jaroj li aperis ankaŭ en televidaĵoj kiel The Hunter, Until They Sail, Zorro, krom en kinfilmoj The Wings of Eagles, China Doll, Imitation General, Onionhead kaj A Private's Affair. 

En la 1960-aj jaroj li havis fiksan rolon en televidserio *The Detectives* kiel *Lt. John Russo*. Li ankaŭ laboris ĉe televidserioj Dr. Kildare, Gomer Pyle: USMC, The Big Valley, The Fugitive, Star Trek, Gunsmoke, kaj ankaŭ ĉe la kinfilmo In Enemy Country.

Dum la 1970-a kaj 1980-a jardekoj Andrews partoprenis televidaĵojn Skyway to Death, Barbary Coast, Police Story, Police Woman, Raid on Entebbe, Kojak, CHiPs, Quincy M.E. Misfits of Science, Sledge Hammer! inter aliaj krom kinfilmo The Last Tycoon.

Lia lasta laboro estis en televidserio Murder, She Wrote en 1991.

* Kategorio Tige Andrews en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 639313
* GND: 102468010X
* VIAF: 252518772
 |
**Alexandre Olivier EXQUEMELIN**, ankaŭ konata kiel **Esquemeling**, **Exmelin** aŭ **Œxmelin** (Honfleur, 1646 - Harfleur, 1717) estis franca filibustro kaj kirurgo konata pro sia aŭtoreco de la aŭtobiografio, kiu donis pli da detaloj pri la 17-a-jarcenta piratado: *Histoire d'avanturiers qui se sont signalez dans les Indes*. La libro aperis por la unua fojo en 1678 en la nederlanda eldonita de Jan Ten Hoorn en Amsterdamo kun la titolo *De Americaensche Zee-Roovers*. Jaron poste germana traduko aperis kun la titolo *Americanische Seeräuber*. Ĉi tio sekvis tri jarojn poste per zorga eldono en la hispana nomata *Piratas de la América* kaj poste en 1684 angla traduko de ĉi tiu hispana versio eldonita de William Crook: *Bucaniers of America*.

* Kategorio Alexandre Exquemelin en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 641782
* GND: 118954741
* LCCN: n80030586
* VIAF: 2489545
* ISNI: 0000 0000 8081 6739
* SUDOC: 028748107
* BNF: 12052075v
* BIBSYS: 48244
* NKC: xx0003467
* ICCU: MILV085388
* BNE: XX976738
 |
**Koncert-tamoj** aŭ **rok-tamoj** estas supre malfermaj pendo-tamoj, kiuj ne havas resonancfelon. Sur la malsupra kadronflanko ne estas stabletoj nek streĉringoj. La folia tavoligo finiĝas precize je la kaldronrandoj. Je transporto ili estis avantaĝaj, ĉar la kaldronoj pro manko de resonanco-stabletoj kaj de ringoj estas pli bone meteblaj unu en la alian.

Koncert-tamoj estis enmodaj aparte en la 1970-aj jaroj ĝis komence de la 1980-aj jaroj, kaj preskaŭ ĉiuj frapinstrumentaraj konstruistoj produktis ilin. Oni uzis ilin en pli grandaj frapinstrumentaroj kun multaj tamoj. Ili ekzistis kun la mezuroj 6 ĝis 16 coloj koncert-tamaro je kvar, ses aŭ ok tamoj. La star-tamoj kaj bastamburo tamen ĉiam havis resonancfelojn. Estis tre kutime, aldoni al frapinstrumentaroj koncert-tamojn, ekz. de la mezuroj 8 kaj 10 coloj. Nuntempe koncert-tamoj preskaŭ ne aperas. Fama koncerttama uzanto estas Phil Collins.

Eksteraj ligiloj
----------------

Koncert-tamoj ĉe ludwig-drums.com Arkivigite je 2010-01-09 per la retarkivo Wayback Machine
**Tomasz Hudziec** (naskiĝis la 3-an de decembro 1965 en Vroclavo) estas pola eksa aktoro.

Li ekaktoris en infana aĝo, per la psikologia filmo *Nauka latania* ("Lernante flugi") de la reĝisoro *Sławomir Idziak* kaj internacie precipe konatiĝis per la samjare farita kineja filmo *Zmory* ("Fantomoj"), kiu internacie prezentiĝis ekde aprilo 1979, aparte en germanlingva versio nomata *Gespenster* - la scenaro disvolviĝas antaŭ la unua mondmilito en parto de Pollando sub aŭstra okupado kaj centras junan knabon en elementa lernejo kiu poste kreskas iĝi ribelema, poezia kaj tre pensema adoleskanto en la sama lernejo kiam la nacia movado al liberigo ĝermiĝas. Poste li ankoraŭ aktore elstaris en kvin pliaj kinejaj filmoj, publikigtaj en 1980, 1981, 1986, 1987 kaj 1991.

Inter la jaroj 1986 kaj 1987 li studis en la Fako de Aktorado kaj Pupteatrado de la Ŝtata Teatra Altlernejo (PWST) en Vroclavo (1985-1987), sed ne diplomiĝis.

En la jaroj 1987-1988 li agis ĉe la Moderna Teatro (*Teatrze Współczesnym*, "samtempeca teatro") en Vroslavo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Tomasz Hudziec ĉe Interreta filma datumbazo (angle)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 609740
* VIAF: 32198447
* ISNI: 0000 0001 1023 8942
* BNF: 140385119
* NKC: xx0178247
 |
**Humberto de Silvacandida** (Humberto de Silvakandida) (naskiĝis en Burgonjo 1000 / 1015, mortis en Romo, 5-an de majo 1061), estis francdevena kardinalo kaj episkopo.

Tre proksima kunlaboranto de papoj Leono la 9-a kaj Nikolao la 2-a, li estis, kun Petro Damiano kaj Ildebrando de Soano (estonta papo Gregorio la 7-a), unu el la plejgrandaj iniciatintoj de la reformo de la Eklezio de la 11-a jarcento.

Biografio
---------

Naskiĝinte en Burgonjo aŭ Loreno, Humberto kulture formiĝis en la monaĥejo de Moyenmoutier, en la Vogezoj, kaj en 1015 fariĝis benediktana monaĥo.

Sekve funkciis kiel sekretario kaj konsilisto de la episkopo de Toul, Bruno, kiu, fariĝinte papo en 1049 kun la nomo de Leono la 9-a, lin levis al kardinalo-episkopo de suburba sidejo de Santa Rufina (Selva Candida =Silva Kandida) kaj al titulara ĉefepiskopo de Palermo ankaŭ se neniam povis instaliĝi en la episkopa sidejo.

Asertanto de la roma unuarangeco, kardinalo Humberto kontraŭis la unuiĝon de la latina eklezio kun la greka kaj, male, engaĝiĝis por igi unusolan la eklezio gvidita de la posteulo de Petro. Fakte al li, hodiaŭ, kelkaj historiistoj atribuas la precipan kaŭzon kiu igis neripareblan la rompo inter Leono la 9-a kaj la patriarko de Konstantinopolo Mikaelo la 1-a Kerulario. Kune kun Frederiko de Loreno kaj Petro de Amalfi, li estis sendita al Konstantinopolo por reprovi repacigon, sed spite de la respekta sinteno de la imperiestro Konstanteno la 9-a Monomako, la patriarko aspre atakis la ideon de la petra unuarangeco kaj, sekve, la 16-an de julio de 1054 en la baziliko de Sankta Sofia, spite de la morto de Leono la 9-a okazinta la 19-an de aprilo, la legatoj ekskomunikis Kerularion. Tiu fakto tre kontribuis al enradikiĝo de la granda orienta skismo.

Forta subtenanto de la papa unuarangeco kaj firme kontraŭa al la laikaj investituroj, en 1058 subtenis la papigon de Gerardo de Burgonjo (papo Nikolao la 2-a) kaj lin konvinkigis kunvoki en Laterano (13-an de aprilo 1059) la sinodon kiu aprobis la dekreton per kiu estis formale kaj reale ekskluzivitaj la romia imperiestro kaj la romaj nobeloj el ĉiu fazo de la papa elektado kaj eksplicite kondamnis ĉiujn formojn de nikolaismo kaj simonio: li kontribuis evidente kaj efike en la pretigado de la dekreto kiu prenis la nomo *In nomine Domini*.

Eksteraj ligiloj
----------------

* germane Friedrich Wilhelm Bautz, *HUMBERT von Silva Candida*, in *Biographisch-Bibliographisches Kirchenlexikon*, 1990
* angle The Cardinals of the Holy Roman Church-Humbert Arkivigite je 2013-09-21 per la retarkivo Wayback Machine

Vidu ankaŭ
----------

* Nikolao de Antioĥio
* investitura konflikto
* Leono la 9-a
* Nikolao la 2-a

Bibliografio
------------

* + Katolikaj enciklopedioj:
* Enciclopedia\_Cattolica
* Cathopedia
* Catholic\_Encyclopedia


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 529304
* GND: 118554697
* LCCN: n97095699
* VIAF: 288467624
* ISNI: 0000 0000 9717 9991, 0000 0001 1435 6399
* SUDOC: 03409279X
 |
**JÓCSÁK Kálmán** (pr. jo:ĉa:k ka:lma:n) estis rumania kaj hungara socialdemokrata politikisto, muelisto naskita en Szatmárnémeti la 22-an de decembro 1876 kaj mortinta en Budapeŝto la 9-an de aprilo 1948.

Biografio
---------

Kálmán Jócsák laboris en muelejindustrio, de 1899 li patroprenis en la laborista movado, li estis sekretario de 1904 de la libera sindikato de fervojistoj, de 1906 afergvidanta sekretario de la asocio de agrokulturistoj. Li estis gvidinto (1908) de la socialdemokrata partio de Újpest, Kassa (1909) de la distrikto Alföld (1910–11). Li laboris kiel oficisto de la Laboristasekuro en Koloĵvaro (1911–14), en Újvidék li estis direktoro de la kasejo de laboristasekuro (1914-1918). Oni elektis lin la 1-an de novembro 1918 prezidanto de la Nacia Konsilantaro de Újvidék. Post la eniro de serbaj taĉmentoj li forlasis Újvidék-on, poste li iĝis komisaro-ĉefprefekto de departemento Csongrád. Li redaktis la gazeton *Csongrádi Proletár*. Post la falo de la konsilantara respubliko oni kondamnis lin al 3-jara malliberejo. En 1922 li translokiĝis en Rumanion, tie li aliĝis la rumana laboristmovado, sed en 1935 pro sia grava malsano siaj rilatoj al la movado rompiĝis.

Fonto
-----

* Magyar Életrajzi Lexikon
**Torflentumo** estas plej ofte malgranda , en la kversekco lentforma marĉo, kiu estas nur malofte senpera rekonebla.

Torflentumoj troviĝas en malaltaĵoj, precipe en la prariveregaj valoj de la Mezeŭropa malalta lando, do en norda Germanujo, en Nederlando, Belgio kaj Polujo.

Estiĝo kaj nomo
---------------

La plej multaj torflentumoj estas malgrandaj kavaĵoj kaj komencis kiel Malaltmarĉoj, sed evoluiĝis dum la jaroj kaj jarmiloj al altmarĉoj. La formiĝo de altmarĉo en [sablo|sablaj]] aŭ argilaj kavaĵoj kondutas al kversekcoj en formo de grandaj lentoj. Tial la nomo.

Multajde tiuj marĉaj areoj aŭ nur estis en la lastaj jarcentoj nur parte detorfigita, aŭ ili estis kovritaj per tero aŭ sablo. Tial ofte ili ne estas videblaj, kio minacas la stabilecon de konstruaĵo.

Danĝero kaj trovado
-------------------

Se konstruaĵoj aŭ trafikinstalaĵoj estas konstruitaj sur torflentumo sen atenti pri sufiĉe profunda fundamento, minacas sinkado de la konstrukorpo en la teron. La konstruaĵoj ricevas subsidencfendaĵojn.

Ofte torflentumoj nur estas malkovritaj post subsidenco de la konstruaĵo aŭ strato. Eĉ tiam estas komplike malkovri la ekzaktan grandecon, ĉar la ili povas ekzisti inter aliaj tavoloj en malsamaj dikecoj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Sanierung der Torflinse Lottorf bei Flensburg (PDF-Datei; 157 kB)
La **Kalvinana preĝejo** estas religia historia monumento en Hungario, en vilaĝo Megyaszó.

Historio
--------

Oni supozas, ke en la iama Megyaszó la unua kirko estis konstruita en la frua 11-a jarcento. La tataroj detruis ĝin en 1241. La pli nova gotika kirko kun oklatera absido - ŝajnas - estis konstruita en la 14-a jarcento, kiun la protestantoj akiris en 1534. La turkoj detruis la preĝejon en 1599. En 1606 hajdukoj alvenis, ili rekonstruis la konstruaĵon en 1615 kaj konstruis defendan muron kun 4 angulbastionoj. En 1645 franciskanoj kun soldatoj atakis la vilaĝon, pli frue mesaĝis al la vilaĝanoj: "eĉ unu viro ne prenu armilon". La virinoj per diversaj laboriloj tamen defendis la vilaĝon kaj la preĝejon. La turo estis konstruita en 1704, sismo okazis en 1713. Post jardekoj oni faris pentritan kasonan plafonon. En 1902 plena trakonstruo okazis, oni forigis la plafonon kaj konstruis novan krucnavon.

Konstruaĵo
----------

La konstruaĵo situas sola sur malalta monteto. En mezo de la fasado la kvadrata turo altiĝas, meze la enirejo funkcias. La 4 angulojn pilieroj apogas. Interne estas longa galerio.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj Arkivigite je 2021-03-05 per la retarkivo Wayback Machine
* Arkivigite je 2018-05-03 per la retarkivo Wayback Machine
* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Kanablakto.
**Kanablakto**, aŭ kanaba semo-lakto, estas plantlakto farita el kanabo-semoj kiuj estas trempitaj kaj muelitaj en akvo. La rezulto similas al lakto laŭ koloro, teksturo kaj gusto. Kanabo estas favora al organika kreskado kaj etikedado. La lakto de simpla kanabo povas esti dolĉigita aŭ gustigita.

Produktado de kanabolakto postulas kanabajn semojn, akvon kaj miksilon. Multaj receptoj postulas plantan vanilon aŭ vanilan ekstrakton por aldoni guston, kaj specon de dolĉigaĵo. Post kiam ĉiuj ingrediencoj kuniĝas, iuj homoj verŝas la kanablakton tra kazeo kaj filtrilo por akiri pli glatan kaj rafinitan laktan teksturon, sed ĉi tiu procezo estas nedeviga.

* Kategorio Kanablakto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rPlantlaktoj |
| --- |
| Laktoj | Araĥidlakto • Avenlakto • Kanablakto • Kokoslakto • Migdallakto •Pizlakto •Rizlakto • Sojlakto |
| Rilataj produktaĵoj | Amazake • Ciperlakto • Douhua • Kokkoh • Plantkremo • Pojo • Ŝikke • Soja jogurto • Vegana fromaĝo • Vegetaĵa laktopulvoro |
| Varomarkoj kaj kompanioj | 8th Continent • Alpro • Elmhurst 1925 • Hain Celestial Group • MimicCreme • Plamil Foods • Ripple Foods • Silk • So Good • Tofutti • Vitasoy |
| Rilataj | Soja proteino • Veganismo • Vegetarismo |

 |
Glacifjordo Ilulissat, Gronlando (1999)
La **Glacifjordo de Ilulissat** (gronlande *Ilulissat Kangerlua* aŭ Ilulissat Kangia, dane *Ilulissat Isfjord*) situas en Gronlando (du kilometrojn sude de la nomdona komunumo Ilulissat [dane *Jakobshavn*]).

Fjordo kaj glaĉero
------------------

La glacifjordo (gronlande *Kangia*) situas 250 kilometojn norde de la arkta cirklo ĉe la okcidenta bordo de Gronlando. Ĝi sternas 40 kilometrojn en la landon kaj vastas 7 kilometrojn. Ĉe sia fino (*"fonto"*) troviĝas glaĉero Sermeq Kujalleq, unu el la plej aktivaj glaĉeroj de la mondo, kiu *fluas* je ĉ. 20 metrojn tage. Koresponde glaciamaso da 35 km³ jare enverŝiĝas en la maron.

Ĉe la glaĉer-*"buŝo"*, kie la glaĉero fluas en la maron, forrompiĝas grandaj amasoj da glacio: la glaĉero *naskas* glacimonton. Daŭras ĉirkaŭ 12 ĝis 15 monatojn, ĝis nova glacimonto atingas la liberan maron (Davisa Markolo), ĉar la glaĉero alŝutis ĉe sia enfluejo submaran morenon, kiu malfaciligas la forflosadon de la pli grandaj glacimontoj.

La *Glacifjordo de Ilulissat* kaj la glaĉero *Sermeq Kujalleq* estis objekto de multaj studoj pri glaĉeroj (ĉar ili estas relative facile atingeblaj).

Monda heredaĵo
--------------

Pro sia giganteco kaj sia graveco por la esplorado de glaĉeroj la *Glacifjordo de Ilulissat* estis deklarita Monda Naturheredaĵo far UNESKO en 2004.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Glacifjordo de Ilulissat en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Glacifjordo de Ilulissat en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* UNESKO-paĝo pri *Glacifjordo Ilulissat*
* NASA-paĝo pri la evoluo de la glaĉero Arkivigite je 2006-06-19 per la retarkivo Wayback Machine
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

**Kungfua Kunikleto**, fakte **Savu la Planedon kun Kungfua Kunikleto**, estas titolo de animacia filmo. La ideo de tiu kunikleto estas de la hispana reĝisoro Miguel Herberg en 2006. La plano fari tiun filmon dormis ĝis 2017, kiam CCTV—la ĉina televido "China Central Television (CCTV) Animations Inc."— eksciis pri ĝi kaj reagis pozitive, kaj kiam en 2020 alia filmisto kaj manaĝero Maximiliano Garcia venis al Italio por partopreni en la evento "Teo kaj Amo: Interkultura Dialogo", kiu estis organizata fare de la Esperanto-grupo Giorgio Canuto de Parmo, itala Ĉefurbo de Kulturo 2020. Alessandra Madella venis en kontakto kun Garcia kaj alportis la projekton al ILEI, kies prezidanto Mireille Grosjean reagis pozitive. Kuncerbumado komenciĝis kaj preparlaboroj por krei dosieron survojas.

La stelulo de tiu animacio estas la Kungfua Kunikleto, blua stelulo kiu luktas por savi la planedon kun siaj geamikoj, uzante saĝajn vortojn eĉ pli ol batalartaj movoj. Ĝiaj malamikoj estas la dezertigado de la Tero, la malapero de abeloj, la fandado de la glacimontoj, la poluiga rubforigo kaj ĝenerale ĉio, kio malebligas al infanoj pli aŭtentan sperton de la naturo. Sciencaj fakuloj helpis en la verkado por garantii la pedagogian valoron de la serio.  

Tiu projekto **Savu la Planedon kun Kungfua Kunikleto** aperas en la informilo de UEA por Unuiĝintaj Nacioj verkita de Humphrey Tonkin (novembre 2020).

Notoj
-----

1. ↑  IPR 2020/4 artikolo de Alessandra Madella
2. ↑  filmeto en la youtube-kanalo de ILEI
3. ↑  Mencio en la informilo Arkivigite je 2021-01-22 per la retarkivo Wayback Machine de UEA por Unuiĝintaj Nacioj

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 711178
 |
**Károly PALCZER** [palcer] estis rumania hungara instruisto pri franca lingvo, polika malliberulo, memuaristo. Li naskiĝis en Salonta la 13-an de decembro 1928 kaj mortis en Kluĵo la 27-an de februaro 2013 Arkivigite je 2016-03-04 per la retarkivo Wayback Machine.

Biografio
---------

Károly Palczer akiris diplomon pri franca lingvo en Universitato Bolyai de Kluĵo. En 1958 oni arestis lin en Miercurea Ciuc kaj kondamnis lin al 15 jara deviglaboro, ĉar li kiel klasestro ne denuncis siajn lernantojn, kiuj legis al li siajn poemojn. Li liberiĝis en 1964 laŭ amnestio. Oni ne lasis lin instrui longtempe. Inter 1970–1972 li instruis en Sânmartin (Harghita), inter 1972–1974 Leghia, de 1974 ĝis 1989 en Aghireșu.

Libro
-----

* *Képek a szenvedés éveiből* (Bildoj el jaroj de suferoj), Pallas-Akadémia Könyvkiadó, Miercurea Ciuc, 1999.

Fontoj
------

* Dávid Gyula: *1956 Erdélyben*, Politikai elítéltek életrajzi adattára 1956-1965.
* Attila Puskás en Revuo Székelyföld[*rompita ligilo*]


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 431611
 |
La **uruma lingvo** estas nordokcidenta tjurka lingvo parolata de pluraj miloj da homoj loĝantaj en diversaj loĝlokoj situantaj en la ukraina sudoriento norde de la Azova Maro, kaj en aliaj landoj kie la urumanoj loĝas.

La uruma lingvo devenas el la malnova kumana, ĝi similas al la turka kaj kelkaj aŭtoroj ĝin konsideras dialekto de la Krime-tatara lingvo, dum aliaj opinias ĝin sendependa tjurka lingvo.

La uruma lingvo estas la lingvo de la turkigitaj grekoj de la Krimea Ĥanlando lokigitaj en la duoninsulo, kiuj estis senditaj pli norden en 1778 kiel konsekvenco de la rusa konkero.

En la nuntempo la uruma loĝantaro (kie en la 1980aj jaroj atingis 60 000 personojn) precipe koncentriĝas en ukrainaj rajonoj de la Donecka provinco, en Zaporiĵa provinco), samkiel en Mariupolo.

La vorto "uruma" venas el la araba vorto *Rûm*, kiu aplikiĝis al la Bizanca Imperio kaj signifas "Romio". La turkoj uzis ĝin por nomi la nemuzulmanojn kiuj vivis en la Otomana Imperio. La komenca "u" de 'uruma' estas prostezo; ĉar, principe, neniu vorto en la turka lingvo komenciĝis per la litero *r*, kaj la vortoj de aliaj lingvoj kiuj komenciĝis per r, estis antaŭigitaj de vokalo.

Vidu ankaŭ
----------

* Tjurka lingvaro
**Ursula ANDRESS** (19a de marto 1936) estas svisa aktorino de kino kaj televido, iama manekeno kaj seksosimbolo, kiu aperis en usonaj, britaj kaj italaj kinoj. Ŝi estas plej bone konata pro sia trarompa rolo kiel Bond-virino Honey Ryder en la unua Bond-filmo, nome Dr. No. Ŝi poste stelulis kiel Vesper Lynd en la parodio de 1967 pri James Bond nome *Casino Royale*. Aliaj ŝiaj filmoj estas *The Southern Star*, *Fun in Acapulco*, *She*, *La decima vittima*, *The Blue Max*, *Perfect Friday*, *L'Infermiera*, *La montagna del dio cannibale*, *Das Geheimnis der eisernen Maske* kaj *Clash of the Titans*. Ŝi ankaŭ aperas en la romano de Ian Fleming pri James Bond nome *On Her Majesty's Secret Service*.

Biografio kaj kariero
---------------------

Andress, ĉirkaŭ 1971.
Andress en *Loaded Guns* (1975)
Ursula Andress estis fama *seksosimbolo* de la 1960-aj jaroj, post ludi la rolon de la dua «Bond-virino» de la unua filmo de la sukcesa serio pri la agento 007, nome *James Bond kontraŭ la doktoro No* (1962). El tiu filmo oni memoris kaj ripetis speciale la scenon en kiu ŝi eliras el la maro sur strandon vestante blankan bikinon. Ŝiaj komencoj estis en la itala kino, sed ŝi ne famiĝis tute ĝis la ludon de la menciita rolo de *Honey Ryder* en la kinproduktaĵo bazita sur la romano de Ian Fleming, nome *007*. 

Ŝi stelulis ĉe aktoroj tiom famajn kiel Elvis Presley, Frank Sinatra, Dean Martin, Peter Sellers aŭ Peter O'Toole en filmoj reĝisoritaj de grandaj majstroj kiel Robert Aldrich aŭ Richard Thorpe.

Ŝi edziniĝis en 1957 al John Derek, aktoro kaj reĝisoro kiu poste edziĝos al Linda Evans kaj al Bo Derek. En 1966 ŝi separiĝis de John Derek. Kvankam ŝi protagonistis famajn amaferojn kun la aktoroj Marlon Brando, James Dean, Ryan O'Neal kaj kun la argentina boksisto Carlos Monzón, Ursula ne reedziniĝis. Pro amanfero kun Harry Hamlin (*L.A. Law*), ŝi havis sian nuran filon. Ili koincidis en *Clash of the Titans* (1981), kie Ursula ludis rolon de Afrodito kaj Harry de Perseo.

Preta estis fotita nuda en la revuo *Playboy*, Ursula Andress estis seksa simbolo ĝis la fino de la 1970-aj jaroj. En 1995 ŝi estis elektita de la usona revuo *Empire Magazine* unu de la cent virinoj plej *seksallogaj* de la kinarto el ĉiuj tempoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Ĝartero
* D-ro No Bikino

Eksteraj ligiloj
----------------

* Ursula Andress en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Ursula Andress en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Ursula Andress ĉe Interreta filma datumbazo (angle)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 680214
* GND: 136336647
* LCCN: n80153308
* VIAF: 80698778
* ISNI: 0000 0001 2141 3929
* SUDOC: 060331607
* BNF: 13890778p
* MBA: ce09b5be-5fe5-48c3-b67d-a607d581e630
* NLA: 35414378
* BIBSYS: 99018975
* NKC: xx0034130
* BNE: XX1726535
 |
**Ladislav Karol Cibur** (1891 — 1991) estis instruisto, verkisto kaj esperantisto. 

Profesie estis instruisto kaj lerneja direktoro en vilaĝo Železník, apud Ratková, distrikto Rimavská Sobota. Kiel partopreninto de du mondmilitoj (en la unua li perdis sian dekstran okulon, la 2-an de majo 1915 sur la batalkampo en la pola urbo Gorlice), li forte malaprobas militon!

Li vivis en vilaĝo Pohorelá (Malaltaj Tatroj), en la valo de rivero Hron. Li studis en Dobšiná kaj en Levice. Tie li akiris la diplomon pri instrukapablo. Laŭ lia proklamo, la disvastigo de Esperanto fariĝis lia vivcelo. En la jaro 1957 li finis sian instruistan laboron. Li skribis diversajn artikolojn por la slovaka gazetaro. Variajn esperantlingvajn artikolojn li publikigis en „Informoj de es. esperanto-komitato", en la jaro 1968. Malgraŭ sia alta aĝo li daŭre verkas siajn retrospektivajn rememorojn pri siaj travivaĵoj. Liaj taglibroj ampleksas preskaŭ 50 kajerojn, kiujn li mem ilustras. 

Li estis delegito de UEA, disvastigis Esperanton en sia ĉirkaŭaĵo; esperantisto estis ekde 1910. Li gvidis kurson ĉe Entreprena Klubo ROH en Revúca (distrikto Gemer) kaj Železník (1933). En 1967 li gvidis 16-membran junpioniran grupon de Esperanto (11-14-jaraj geknaboj) en Žehušice proksime de Kutná Hora.

Li partoprenis literaturan konkurson dum 7-a kongreso de AE SSR (1977) kaj atingis en originala prozo laŭdajn menciojn por "Petrolo kaj Rabistoj".

En la lasta periodo de sia vivo li vivis ĉe sia filino en Třebíč.

Verkoj
------

* Soldata sango sur reĝa kapo (Esperantisto Slovaka, 5/1966, p. 34-35)
* Pluaj etaj glosoj el la 51a UKE en Budapeŝto (ZČSEV 23/1966)
* Interesa trovaĵo en Zbyslav (ZČSEV 28/1968 – pri F.V.Lorenc)
* La gastejmastro rakontis (Esperantisto Slovaka, 1-2/1972, p. 9 – pri la poeto Janko Jesenský)
* Nokto en Lančov (1977-07-17/18, manuskripto)
* Petrolo kaj Rabistoj (1977)
* Pri la paco (Paco-cs-1984-26, Intervjuo de Jiří Karen: La plej aĝa esperantisto en Ĉeĥoslovakio)
* Taglibro (50 kajeroj, manuskripte)

Fontoj
------

* Paco-cs-1984-26, Intervjuo de Jiří Karen: La plej aĝa esperantisto en Ĉeĥoslovakio
* ZČSEV, 23/1966, 28/1968, 29/1968, 30/1968
* Ján Vajs – Ľubomír Fajth: Esperantisto Slovaka – Bibliografio kaj historio
**Angelo MUSCO** (naskiĝis la 18-an de oktobro 1872 en Katanio - mortis la 6-an de oktobro 1937 en Milano) estis itala aktoro en teatro kaj filmoj. Li estis konata pro siaj komikaj kapabloj kaj ankaŭ por liaj zorge desegnitaj psikologiaj portretoj.

Naskiĝinte sine de malriĉa familio sicilia, Musco laboris en multaj malabundaj laboroj en lia juneco, pasigante tempon kiel barbiro, ŝuisto kaj konstruisto. Li trovis teatran laboron ĉe la Teatro de Marionetoj, la loka marioneta teatro. En 1899 li aliĝis al la teatra kompanio de Giovanni Grasso, kies aktoroj aktoris nur en la sicilia lingvo.

En 1902 Musco kunlaboris kun Nino Martoglio, kiu lin vidis en Romo en *Malio* de Luigi Capuana kaj *I Mafiusi* de Giuseppe Rizzotto kaj Gaetano Mosca. Martoglio fariĝis direktoro de la kompanio de Musco en 1907, kaj verkis por li la verkojn *San Giovanni Decollatu* kaj *L'aria del continente*. Musco ankaŭ kunlaboris kun Pier Maria Rosso di San Secondo, aŭtoro de la teatra verko *Madre*, kaj li laboris kun Marinella Bragaglia kaj Rosina Anselmi. Li ankaŭ fondis sian propran teatran kompanion, subtenitan de la kritikisto Renato Simoni kaj de Luigi Pirandello. Ĉi tiu verkis multajn komediojn por li, inkluzive de *Il berretto a sonagli* (kiun li ludis en Romo).

Musco mortis subite en Milano en 1936, tuj post prezento. Li estis la temo de dokumenta filmo direktita de Giorgio Walter Chili en 1953, *C'era una volta Angelo Musco*.

* Kategorio Angelo Musco en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 636923
* LCCN: n88039426
* VIAF: 37718624
* ISNI: 0000 0001 1622 7072
* SUDOC: 078240999
* BNF: 122557646
* ICCU: PALV021780
 |
**Vabungula** estas arta lingvo kreita de Bill Price ekde 1965. La vortprovizo estas apriora, kaj ĝi havas vortordon SVO. Ĝi havas propran alfabeton, ne tre kuriozan. Glebo Malica de la grupo Piĉismo registris tekston en Vabungula sur KD.

  

Specimeno (Babela Turo, Gen 11:1-9):

1. I mna dwajên mala sa sêna mugola i sêna agulan.
2. I ofûmna del mala masa su misahado, ketudzz del mala galic jakrûla fla ênsolam su Ssinar, i del mala lami lag.
3. I del mala agula la ssaze, "Mazz masa i famêlêt holegmêle i onûn hamêko del." I del mala sa holegmêle pro kaklege i del mala sa dwakalira pro mêlilar.
4. I del mala agula, "Mazz masa i famêlêt jansukan i dotesuk sase dotsol fla muhuli, i mazz sol famêlêt aman pro solske, ilu sol mulun ûnlûgke tênag saj vakan su mna dwajên."
5. I Jahwêh mala krêmê pro alega jansukan i dotesuk okam sumice su sumi malass famêlêt.
6. I Jahwêh mala agula, "Alega, sumi co sêna, i mna del sa sêna mugola, i del lonoêm tulafe falê, i fûn fwilagê okam del cu mulu njamuf falê mulu mulun fianke su del.
7. Mazz masa i krêmê i lag mazz fanamêk mugola su del, pro vi del cu fwil cabuda agulan su ssaze."
8. I Jahwêh mala ûnlûg del su lag tênag saj vakan su mna dwajên, i del mala fwa famêlêt jansukan.
9. Tudzz tê solam aman Babêl, zzi lag Jahwêh mala fanamêk mugola su mna dwajên, i su lag Jahwêh mala ûnlûg del tênag saj vakan su mna dwajên.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Hejmpaĝo de la kreinto (*angle*)
***La frumatura kaj mallonga vivo de Sabina Rivas*** (originala hispanlingva titolo: La vida precoz y breve de Sabina Rivas) estas meksika filmo (dramo), kiun reĝisoris Luis Mandoki. La filmo debutis en Hispanio je la 25-a de oktobro 2012. La debuto en Meksiko okazis je la 9-a de novembro 2012.

Historio
--------

La filmo rakontas la vivon de la hondura knabino Sabina Rivas, kiu volas elmigri al Usono por serĉi la usonan revon. Sabina Rivas, kiun reprezentas la venezuela aktorino Greisy Mena envolviĝas al prostitucia reto kaj suferas seks-sklaveco. Mena ludas kuraĝan kaj ĉiam luktantan junulinon en la aĝo de 16-jaroj, serĉante pli bonan ontecon kaj provante atingi la celon esti kantistino en Usono. Dume ŝi devas supervivi en scenejo de limaj okazaĵoj, realaj kaj ĉiutagaj. 

La longdaŭra filmo, kies bazo estas la romano "La mara" de la verkisto Rafael Martínez Heredia. Kunteksto estas la fenomeno de internacia migrado. 

Produktisto estis Abraham Zabludovsky. Zabludovsky asertis, ke la filmo devis esti farita, ĉar la romano "La mara" estas la "plej grava libro", kiu eldoniĝis en Meksiko dum la lastaj 30 jaroj. Kiam oni demandis lin kial li elektis la meksikan direktoron Luis Mandoki Zabludovsky respondis, ke "li estas la unika kaj samtempe la plej bona direktoro, ĉar li laboras bonege kun emocioj kaj sentoj. Krome kun li laboras bonega teamo"

Rolantoj
--------

* Greisy Mena (Sabina Rivas)
* Joaquín Cosio (Burrona)
* Fernando Moreno (Jovany)
* Angelina Peláez (Doña Lita)
* Mario Zaragoza (Sarabia)
* Beto Benites (Añorve)
* Nick Chinlund (Patrick)
* Mieguel Flores (Don Nico)
* Argél Galindo (Poisson)
* Tenoch Huerta (Juan)
* Dagoberto Gama (General Valderrama)
* Luis Yee (Pedro)
* Tito Vasconcelos (Prezentanto Tijuanita)
* José Sefami (Diplomito Cossío)
* Asur Zagada (Thalía)
* José Corona (Lagrimitas)
* Tony Dalton (John)
* José Enot (Ebriulo Tijuanito)

### Protagonistino: Greisy Mena

La ĉefrolistino estas la venezuela aktorino Greisy Mena, kiu reprezentas la hondura junulino Sabina Rivas, la knabino kiu estas la viktimo de seksa sklaveco.

Eksteraj ligiloj
----------------

* La vida precoz y breve de Sabina Rivas Arkivigite je 2012-11-13 per la retarkivo Wayback Machine
* Retpaĝo de la filmo en Facebook (hispane)


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**NYÁRÁDY Antal** [nja:ra:di] estis rumania hungara botanikisto. Li naskiĝis en Târgu Mureș la 5-an de junio 1920 kaj mortis en Kluĵo la 21-an de aŭgusto 1982. Li estis la filo de botanikisto Erazmus Gyula Nyárády.

Biografio
---------

Antal Nyárády estis praktikanto, asistanto en Koloĵvaro instituto pri botaniko. Reveninte el soveta militkaptiteco en 1947, li instruis du jarojn en la porinstruista lernejo, poste li estis katedrestro en Agrikultura Instituto (1949-75). En 1949 li reorganizis la botanikan ĝardenon de la instituto. Samtempe li estis ĉefesploristo ĉe la filio de Kluĵo de la Rumana Akademio, ĉefredaktoro de revuo Notulae Botanicae Clujenses (1965-75).

Verkoj en hungara lingvo por larĝa publiko
------------------------------------------

* *Szántóföldi gyomnövények* (1952);
* *A méhlegelő és növényei* (1958).

Fonto
-----

* Romániai magyar irodalmi lexikon Arkivigite je 2016-03-04 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 430919
 |
Kastelo de Alcamo.
La  **Kastelo de la grafoj de Modica** (aŭ Kastelo de Alcamo) estas mezepoka kastelo situanta en la urbocentro de Alcamo, en la provinco Trapanio, Sicilio, suda Italio.

En 1340 la reĝo Petro la 2-a de Sicilio donis al Raimondo Peralta *terram Alcami ed prefatum castrum Bonifati*, sen iu ajn mencio pri la kastelo; fakte, ĝi estas citita, por la unua fojo, en diplomo de 1391. En ĉi tiu dokumento la Reĝo Marteno la 1-a konfirmis al Enrico Ventimiglia la koncesion faritan al sia patro, Guarnerio, de reĝo Frederiko la 3-a de la tero kaj la *Castellu di Alcamu*.

La konstruado de la kastelo estis komencita de la familio Peralta ĉirkaŭ 1340 kaj estis finita en 1350, sub la feŭduloj Henriko kaj Frederiko Chiaramonte; ĝi estis domego kaj defenda strukturo ĝis la 16-a jarcento. Se ekipita per municioj kaj manĝaĵoj, ĝi povus rezisti dum monato kaj duono.

En 1392 la reĝo Marteno kaj lia edzino estis gastigitaj en la kastelo post la malvenko de Chiaramontes, kaj la 1-an de septembro 1535 la imperiestro Karlo la 5-a, dum lia reveno de sia Tunizia venko, loĝigita en unu el liaj turoj kun lia kortego kaj la infantino Leonor de Aragono.

En 1534 la kastelo estis atakita de la islama pirato Barbarosa. De 1583 kaj ĝis 1589 ĝi havis tri restarigojn.

Ekde 1828, post kondamno de Tribunalo de Trapanio, la komunumo Alcamo ekposedis la kastelon kaj en la sekvaj jaroj ĝi estis uzata kiel sidejo de urbaj oficejoj, malliberejo kaj stalo.

En 1870 okazis alia restarigo. Post la lastaj restarigoj (faritaj inter 2000 kaj 2010), ĝi estis uzita kiel la sidejo de la Etnografia Muzeo kaj de la Historia Regiona Vina Provizo.

* Kategorio Kastelo de la grafoj de Modiko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Vernonia amygdalina** |
| --- |
|  |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Plantoj "Plantae" |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Divizio: | Angiospermoj |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Dukotiledonaj |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Asteracoj "Asteraceae "|
|
|
|
|
|
| Genro: | *Vernonia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | *V. amygdalina* |
|

 |
| Dunomo |
| ****Vernonia amygdalina****Delile |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Vernonia amygdalina  |

 |
| v • d • r |

***Vernonia amygdalina***, estas specio de la Asteracoj (*Asteraceae*). Ĝi estas malgranda arbusto, kiu kreskas en tropika Afriko. 

*V. amygdalina* kreskas ĝis alteco de 5 metroj. La folioj estas elipsaj kaj ĝis 20 cm longaj. La arboŝelo estas malfajna. *V. amygdalina* nomiĝas ankaŭ amara folio pro la gusto de la folioj. La kuiritaj folioj estas uzataj en supoj en ekvatora Afriko. La afrikaj nomoj estas anhare "grawa", jarube "ewuro", ibibie "etidot", igbe "onugbu", tive "ityuna", ede "oriwo", haŭse "ĉusar-doki", lugande "labwori", aĥole "olusia" kaj kamerune "ndoleh".
{{

|  |  |
| --- | --- |
|  Kunigi | **Oni sugestas kunigi ĉi tiun artikolon kun Indico.

---**
Bonvolu diskuti en la Diskuto:Indico. Nur ensalutintaj uzantoj povas aranĝi tion. |

**Indico** estas malgrandaj signoj supre aŭ sube de la ĉefa linio de la teksto. Kutime ili estadas skribitaj dekstre aŭ (malpli ofte) maldekstre de iu signo de la ĉefa linio.

Ekzemplo de supra indico: AB

Ekzemplo de suba indico: AB

Uzado de indicoj
----------------

### En matematiko

En matematiko supra indico kutime signifas potencon:

*a1 = a*
*a2 = a · a*
*a3 = a · a · a*
ktp.
Por matrico supra indico **T** signifas transponon. Ekzemple *AT* , kie *A* estas matrico. 

Suba indico kutime signifas elekton de certa valoro el kelkaj. Ĉi ĉiuj eroj kune estas tiel indeksita familio. En komputado la respektiva objekto estas tabelo (datumtipo).

Ekzemple *a1* estas unu valoro kaj *a2* estas la alia.

Subaj estas estadas uzatoj por priskribado de elementoj de matricoj:

*A =* | *ai j* |

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | | | *a1 1* | *a1 2* | ... | *a1 n* | | |
|  | | | *a2 1* | *a2 2* | ... | *a2 n* | | |
| *A* = | | |. |. |  |. | | |
|  | | |. |. |  |. | | |
|  | | | *am 1* | *am 2* | ... | *am n* | | |

kie *A* - matrico de amplekso *m\*n* ,

*ai j* - elementoj de la matrico ,
*i* = *1 ... m* ,
*j* = *1 ... n* .
Simile estas indico de eroj de vektoro:

*x=*| *xi* | .

En tiuj partoj de matematiko kie oni ne uzas potencon (ekzemple ĉe tensoroj) oni uzas ankaŭ supran indicon por elekto de valoroj.

### En kemio kaj nuklea fiziko

En kemio kaj nuklea fiziko indicoj estadas uzataj por priskribi ĉefajn atributoj de eroj kaj substancoj.

La priskribo ĝenerale estas ĉi tia: abAcd,

kie A - ero (protono ktp) aŭ kemia elemento,

a - kvanto da protonoj en ĉiu ero,
b - suma kvanto da protonoj kaj neŭtronoj en ĉiu ero,
c - kvanto da kune estantaj la samaj eroj en kombinaĵo,
d - elektra ŝargo de ĉiuj kune estantaj eroj en mezurunuoj de ŝargo de protono.
#### Ekzemploj

H2 - 2 atomoj de hidrogeno kune - molekulo de hidrogeno.

238U - uranio de atoma maso 238.

Sulfata iono SO42− - 1 atomo de sulfuro kun 4 atomoj de oksigeno kaj kun elektra ŝarĝo -2

Vidu ankaŭ
----------

* Printilo