recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Sankta Eŭstaĥo** - greke *Εὐστάθιος,* ankaŭ konata kiel *Eustachius* aŭ *Eustathius* en la latina, Esthak en Hindio, Staka en Albanio - estas kristana martiro apartenanta al 14 helpantoj en mizero. Li estas festata fare de la Eklezio Romkatolika kaj la Ortodoksismo la 20-an de septembro.

Historio
--------

Laŭ legendo antaŭ lia konvertiĝo al kristanismo kiel Placidus, estis romia estro de soldata trupo sub imperiestro Trajano. Ĉasante vircervon en Placidus vidis vizion de krucifikso metita inter la kornaro de la vircervo. Li tuj baptiĝis, same lia familio. Li prenis novan nomon Eŭstaĥo.

Serio de katastrofoj sekvis por testi lian kredon: lia riĉaĵo estis ŝtelita; liaj servistoj mortis pro pesto, dum marvojaĝo la kapitano kidnapis la edzinon, la infanoj estis prenitaj for per lupo kaj leono. Li lamentis sed ne perdis lian kredon. Li rifuzis partopreni en pagana ceremonio, tial li estis rostita ene de bronza statuo de virbovo post Kristo 118.

Kultado
-------

La kultado de Eŭstaĥo originis de la bizanca eklezio. En Romo estis menciita en letero de Gregorio la 2-a (731-741). Scenoj de la legendo - precipe Eŭstaĥo surgenuiĝanta antaŭ la vircervo - estis popularaj temoj de la mezepoka religia arto.

Eŭstaĥo iĝis patronsanktulo de ĉasistoj kaj fajrobrigadoj. Li estas unu el la patronsanktuloj de Madrido.

Fontoj
------

* 
* 
* 

* Bildo el la 13-a jarcentoBildo el la 13-a jarcento
* FreskoFresko
* PentraĵoPentraĵo
* VitraloVitralo
**Santiago Laxopa** estas unu el la 570 komunumoj de la meksika subŝtato Oaĥako (*Oaxaca*). La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝis *Santiago Laxopa*. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 20 473.

Geografio
---------

**Santiago Laxopa** apartenas al la distrikto Ixtlán de Juárez al kiuj apartenas entute 26 komunumoj. Ĝi situas en la regiono Norda montaro de Oaĥako (regiono *Sierra Norte*), kiu apartenas al la nordorienta parto de la subŝtato Oaxaca (vd. la mapon). La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 1282 loĝantojn. El tiuj estis 599 viroj kaj 683 virinoj. La komunumo havas surfacon de 118,65 kvadratkilometroj. La meza alteco estas 1960 metroj super la marnivelo. 

Situo de la koncerna distrikto kaj regiono interne de la subŝtato Oaxaca.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 1231 indiĝenoj. El tiuj 1081 aĝis pli ol 5 jaroj. Entute 1081 personoj estis dulingvaj (hispana kaj indiĝena lingvoj).

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Santiago Laxopa Arkivigite je 2004-12-11 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Endre Ságvári** [ŝAgvAri], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Ságvári Endre** estis hungara politikisto, juristo, oficisto. Lia origina familia nomo estis *Spitzer*, lia fratino estis Ágnes Ságvári.

Endre Ságvári  naskiĝis la 4-an de novembro 1913 en Budapeŝto. Li mortis la 27-an de julio 1944 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Endre Ságvári devenis el juda familio. Li doktoriĝis el juro en 1936, poste li estis oficisto en la municipo. Tiutempe li aliĝis al la socialdemokratoj. En 1937 li edziĝis. En la sama jaro li partoprenis en atako kontraŭ nazia partidomo, tial li estis kondamnita 8 jarojn. Tamen li liberiĝis en 1940, poste li estis trudlaboristo, fine li havis postenon ĉe Népszava. En la sama jaro li aliĝis al la komunistoj, tial li devis agadi subterajn laborojn ekde 1942. Li aranĝis kontraŭmilitajn marŝojn kaj tumultojn. En 1944 policanoj trovis lin, okazis pafadoj, fine Ságvári kaj unu el la policanoj mortis.

Dum la socialismo la nomo Ságvári estis vaste konata, multe da brigadoj, lernejoj, grupoj, stratoj prenis tiun nomon. En 1959 tiu policano, kiu pafis, estis kondamnita je morto. En 2006 tio nuliĝis. Tiutempe komenciĝis kampanjo por neniiĝi ĉiujn memorigilojn pri Ságvári.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Óriások és törpék* (1949)
* *Az árvafalvi gyerekek* (1953)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto

* Kategorio Endre Ságvári en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 514820
* LCCN: n80044009
* VIAF: 65301266
* ISNI: 0000 0000 7902 147X
* SUDOC: 116448075
* BIBSYS: 11041847
 |
**Santiago Matatlán** estas unu el la 570 komunumoj de la meksika subŝtato Oaxaca. La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas *Santiago Matatlán*. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 20 475.

Geografio
---------

**Santiago Matatlán** apartenas al la distrikto Tlacolula al kiuj apartenas entute 25 komunumoj. Ĝi situas en la regiono Centraj valoj de Oaĥako, en la centro de la subŝtato. La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 9198 loĝantojn. El tiuj estis 4307 viroj kaj 4891 virinoj. La komunumo havas surfacon de 126,31 kvadratkilometroj. La meza alteco estas 1740 metroj super la marnivelo.

Situo de la koncerna distrikto kaj regiono interne de la subŝtato Oaxaca.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 7205 indiĝenoj. El tiuj 6314 aĝis pli ol 5 jaroj. Entute 6314 personoj estis dulingvaj (hispana kaj indiĝena lingvoj).

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Santiago Matatlán Arkivigite je 2004-12-11 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Pumelo
Pumeloj.
**Pumelo** estas komerca nomo de diversaj kultivaroj de citruso (*Citrus*), kies pampelmusa heredaparto estas pli granda ol tiu de grapfrukto. La frukto ekestis ĉ. la jaro 1970 en Israelo pere de kruciĝo de pampelmusujo (*Citrus maxima, sin.C. grandis*) kaj grapfruktujo (*Citrus paradisi*). Ĝi estis kultivata en Israelo kaj Sudafriko. la angla pomelo, *pummelo aŭ shaddock* signifas pampelmuso, en la franca pampelmousse signifas grapfrukto aŭ pampelmuso. En la hispana kaj en la portugala pomelo staras por grapfrukto kaj toranja (toranĵa) por pampelmuso kaj por pumelo. En la Proksima Oriento , precipe en Levantenio, la frukto ankaŭ estas konata sub la nomoj *Bomali* aŭ *Pomaly* (arabe بومَلي).

Priskribo
---------

Pumelo similas al pampelmuso. La frukto estas ofte iom pirforma, pezas 500 ĝis 2000 g kaj havas diametron de 15 ĝis 25 cm. Sub la blank-flava ĝis verdeca surfaco estas relative dika, blanka, spongeca tavolo. La fruktkarno estas helflava ĝis rozkolora kaj havas acidetan-dolĉan kaj sukan guston. La frukto estas dividita en segmentoj, kiuj estas ĉirkaŭataj de forta membrano. La meza akso estas kava.

Enhavo-substancoj
-----------------

100 g de pumela fruktkarno havas energivaloron de 25 ĝis 50 Kcal. kaj enhavas 0,5 gramon da graso kaj proteino, 1 g da fibroj kaj 41 mg da vitamino C.

Same kiel grapfrukto ankaŭ pumelo enhavas naringinon, kiu influas la efikon de kelkaj medikamentoj.

Utiligado
---------

Pumeloj estas manĝeblaj freŝe. Eblas ankaŭ fari sukon, ĉatnioj aŭ marmeladon. La amaraj ŝelo kaj segmentmembranoj ne estas manĝataj.

Historio
--------

Ekesto de pumelo pere de plurfoja kruciĝo de mandarino kaj pampelmuso
Pumelo estas la rezulto de plurfoja kruciĝo de mandarinujo kaj pampelmusujo. Oranĝo estas la rezulto de la unua kruciĝo de mandarinujo (*Citrus reticulata*) kaj pampelmusujo (*Citrus maxima. sin C grandis*). Pere de naturaj kruciĝo ekestis unue grapfrukto (*Citrus paradisi x C. maxima*) kaj post aliaj pumeloj venis pere homlaboro. Ĉe grapfrukto dominas la amara gusto de pampelmuso, sed oranĝo kaj pampelmuso gustas fruktece.

Referencoj
----------

1. ↑   Fruchtlexikon bei univeg.de. Arkivita el la originalo je 2014-05-22. Alirita 2014-05-22.
2. 1 2 3  Küchenlexikon bei huettenhilfe.de[*rompita ligilo*]
3. 1 2   china-pomelo.de. Arkivita el la originalo je 2010-03-01. Alirita 2014-05-22.
4. 1 2  E. Nicolosi et al.: *Citrus phylogeny and genetic origin of important species as investigated by molecular markers*. In: *Theoretical and Applied Genetics.* Berlin 100, 8, 2004, S. 1155-1166. ISSN 0040-5752

* Kategorio Pumelo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Santiago Millas** [sanTJAgo MIljas] estas municipo de la provinco Leono, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko Tierra de Astorga (Tero Astorga), en la centro de la provinco. *Santiago Millas* estas komprenebla etimologie kiel aludo al iu Santiago estro de loko dukvartala (ĝemela).

Komarkoj de la provinco Leono; *Tierra de Astorga* (Tero Astorga) centre, verdecgriza.
Ermitejo de Sankta Mikaelo, Santiago Millas.
Ermitejo de Sankta Kristo, Santiago Millas.
"Maragato" estis tipa vagkomercisto inter Galegio kaj Kastilio: vojo ĉe Oteruelo de la Valduerna en Santiago Millas.
Ĝia municipa teritorio estas formata de la loĝlokoj Morales del Arcediano, Oteruelo de la Valduerna, Piedralba, Santiago Millas kaj Valdespino de Somoza, okupas totalan areon de 39,69 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 343 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 1 600 loĝantojn el la komenco de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. Ĝi distas 63 km de Leono, provinca ĉefurbo. 

Estas atestaĵoj de antaŭromia kaj romia loĝado; en Mezepoko okazis reloĝado. La areo apartenis al la Regno Leono kaj poste suferis pro la Milito de Hispana Sendependiĝo. 

Tradiciaj enspezofontoj estas agrikulturo kaj brutobredado, krom la tipa vagkomercado. Lastatempe kultura kaj rura turismo plie ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado).

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de Provinco Leono

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 758313
* VIAF: 316735029
 |
**Sankta Hipatio** (Kilikio, ... – Paflagonio, 345), estis episkopo de 
Gangra, en Paflagonio; kaj estas venerata kiel sanktulo ĉe la Katolika kaj Ortodoksa Eklezioj.

Biografio
---------

Hipatio naskiĝis en Kilikio en Paflagonio, historia regiono de la nordo de la Malgrandazio, epoke de la imperiestroj Konstantino la 1-a de la Romia Imperio aŭ Konstancio la 2-a. Li partoprenis en la unua koncilio de Niceo (325) kaj lia nomo aperas ankaŭ en la listo de la partoprenantoj en la sinodo de Gangra (340). 

Li estis martirigita en Luziana (Paflagonio) dum vojaĝoreveno el Konstantinopolo al Gangra, sekve de enbuŝo preparita de iuj sekvuloj de kontraŭpapo Novatiano.

Kulto
-----

La kulto al tiu sanktulo estis ege vasta en la bizanca eklezio kaj atingis la sudon de Italio eble kun la enmigro de la monaĥoj observantaj la regulon de Sankta Bazlo la Granda (329-379), pro tio diritaj «Bazilanoj».  

En la roma martirologio Hipatio estas memorigita la 14-an de novembro: "En Gangra de Paflagonio, ĉiam en Turkujo, Sankta Hipatio, episkopo, kiu mortis martirgita ŝtonumita de novatianoj".

Kulta apartaĵo
--------------

Li estas preĝata kiel protektanto de la maskla vireco kaj de la generila aparato, kaj kiel bonefika akompananto de la suferantoj pro ingvena hernio, pro la fakto ke ankaŭ li ĝin suferis pro terura piedfrapo ricevita en la basventro dum diskuto ku arianaj herezuloj,   

Sankta Hipatio estas multe venerata en Rusujo kaj aparte en la urbo Kostroma, kie en 1330 esti stargita la hipatia monaĥejo.

Vidu ankaŭ
----------

* Novatiano
* Sankta Bazilo
* Arianismo

Notoj
-----

1. ↑  Jean Darrouzès, *Notes de littérature et de géographie ecclésiastiques*, en: *Revue des études byzantines*, tome 50 (1992), pp. 98-101

Bibliografio
------------

* + Katolikaj enciklopedioj:
* Enciclopedia\_Cattolica
* Cathopedia
* Catholic\_Encyclopedia

Eksteraj ligiloj
----------------

* 


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 537490
 |
**Santiago Niltepec** estas unu el la 570 komunumoj de la meksika subŝtato Oaxaca. La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas *Santiago Niltepec*. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 20 066.

Geografio
---------

Santiago Niltepec apartenas al la distrikto Juchitán al kiuj apartenas entute 19 komunumoj. Ĝi situas en la terkola regiono de Oaĥako (regiono *Istmo*), kiu apartenas al la sudorienta parto de la subŝtato kun limo al la pacifika oceano. La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 4961 loĝantojn. El tiuj estis 2447 viroj kaj 2514 virinoj. La komunumo havas surfacon de 680.01 kvadratkilometroj. La meza alteco estas 60 metroj super la marnivelo. 

Situo de la koncerna distrikto kaj regiono interne de la subŝtato Oaxaca.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 116 indiĝenoj. El tiuj 85 aĝis pli ol 5 jaroj. Entute 85 personoj estis dulingvaj (hispana kaj indiĝena lingvoj).

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Santiago Niltepec Arkivigite je 2007-06-03 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Albin Rovács** [rovAĉ], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Rovács Albin** estis hungara advokato, arkivisto.

Albin Rovács naskiĝis la  6-an de septembro 1843(nun 1843-09-06) en Komárom, li mortis la 25-an de decembro 1921.

Biografio
---------

Albin Rovács frekventis gimnaziojn en sia naskiĝurbo kaj Nagyszombat, poste li akiris juran diplomon en Reĝa Jura Akademio (Pozono). Post la diplomo li estis notario kaj nobela juĝisto en sia naskiĝurbo. Li akiris advokatan licencon en 1869, poste li estis advokato ĝis 1893, pli poste arkivisto en Komárom.

Jam ekde 1862 liaj kontribuoj aperis ekzemple en Vasárnapi Ujság. En la sekva jardeko li estis ankaŭ redaktoro ĉe lokaj gazetoj.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *A Komáromi vár leszerelése* (1901)
* *A magyar játékszíni társaság 1790.* (1902)
* *Komárom kereskedése Nagyszombattal háromszáz évvel ezelőtt* (1904)
* *Adatok az 1763. nagy földrengésről* (1906)
* *Komárom* (monografio, 1907)
* *Komárom pusztulása* (1915)

Fontoj
------

* biografio hungare
* biografio hungare

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 842872
 |



* Portalo pri Biografio
**Santiago Pinotepa Nacional** estas unu el la 570 komunumoj de la meksika subŝtato Oaĥako (*Oaxaca*). La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas *Santiago Pinotepa Nacional*. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 20 482.

Geografio
---------

**Santiago Pinotepa Nacional** apartenas al la distrikto Jamiltepec al kiuj apartenas entute 24 komunumoj. Ĝi situas en la regiono Costa, kiu apartenas al la sudokcidenta parto de la subŝtato Oaxaca. Jam la nomo en la hispana (costa = marbordo) diras ke tiu regiono estas relative proksime al la marbordo. Ĉiuj distriktoj de tiu regiono limas al la pacifiko. La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 44441 loĝantojn. El tiuj estis 21525 viroj kaj 22916 virinoj. La komunumo havas surfacon de 719,56 kvadratkilometroj. La meza alteco estas 200 metroj super la marnivelo. 

Situo de la koncerna distrikto kaj regiono interne de la subŝtato Oaxaca.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 9502 indiĝenoj. El tiuj 7423 aĝis pli ol 5 jaroj. Entute 7423 personoj estis dulingvaj (hispana kaj indiĝena lingvoj). 

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Santiago Pinotepa Nacional Arkivigite je 2007-04-10 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)
Koordinatoj: 43° 11′ 00″ N 44° 32′ 00″ O﻿ / ﻿43.18333 °N, 44.53333 °O﻿ / 43.18333; 44.53333 (mapo)

**Beslano** (ruse *Беслан*, osete *Беслæн*) estas urbo en Nord-Osetio (regiono de Rusio). Loĝantaro en 2002 estis ĉ. 33.600. Ĝi estas la tria plej granda urbo en Nord-Osetio post Vladikavkaz kaj Mozdok.

Beslano estas grava fervoja nodo sur linio Rostov—Baku. Ĝi ankaŭ estas la starta punkto de mallonga fervoja saklinio al Vladikavkaz. Ĉe la urborando de Beslano situas ankaŭ la flughaveno de Vladikavkaz kun ĉiutagaj flugoj al Moskvo kaj pli maloftaj al Erevano, Samara kaj aliaj urboj.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 90235501.

La interurba telefona kodo estas 86737, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo (en jaro 2005).

La urbo estas sur dekstra bordo de rivero Terek (*Терек*).

Historio
--------

Fondita en 1847 vilaĝo estis enloĝigita de osetoj, transloĝiĝintaj el aliaj partoj de Osetio. La unua nomo estis Beslanikaŭ (osete *Беслæныхъæу*), laŭ la nomo de la fondinto — loka noblulo Beslan Tulatov. La oficiala rusa nomo longe estis Tulatovo. En 1941 la vilaĝo ŝanĝis nomon al *Iriston* (osete *Иристон*) kaj en 1950 kun la urba statuso ĝi ricevis la novan nomon — Beslano (ruse *Беслан*, osete *Беслæн*).

En jaro 1959 la urbo havis 19,4 mil loĝantojn.

Beslana masakro
---------------

 Pli detalaj informoj troveblas en artikolo Terorisma atako en Beslano.
La 1-an de septembro 2004 konkeris la lokan lernejon teroristoj (ilia nombro estas taksata al 32). La lernejo estis liberigita nur la 3-a de septembro post sanga interpafado inter la teroristoj kaj la rusaj sekurecfortoj, kiuj ekatakis la lernejon. Laŭ oficialaj indikoj dum tiu ĉi incidento mortis 334 civiluloj, el tio 186 infanoj, kaj centoj da ili estas vunditaj. Ĉiuj teroristoj estis mortigitaj krom unu, Kiu estis arestita kaj sekve kondamnita al ĝismorta puno. Pli poste li estis en malliberejo murdita.

La 26-an de majo 2006 en Vladikavkaz finiĝis juĝproceso pri la kazo de Nurpaŝi Kulajev, la sola travivinta teroristo el la grupo, kiu ostaĝigis centojn en Beslano. Pro la moratorio al mortpuno, funkcianta en Rusio, Kulajev estis kondamnita al vivlonga malliberigo.

Vero de Beslano (ruse Правда Беслана) estas retejo en Rusio aperinta post la terorisma atako en Beslano de septembro 2004, por kolekti materialojn rilatajn al la esploro de la atako kaj por sendepende de registara cenzuro raporti pri detaloj de la atako, pri ties politikaj fonoj kaj la sekva evoluo post la fino de la terorisma tragedio.

Vidu ankaŭ
----------

* Urbo de anĝeloj (Beslano)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Pri la urbo (ru)
* Pri la terorista ago de 2004 (ru, en, de)

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rurboj kaj distriktoj de Nord-Osetio |
| --- |
| **urboj**:  Alagir • Ardon • Beslan • Digora • Mozdok • Vladikavkaz  **distriktoj:**  distrikto Alagir • distrikto Ardon • ĉeurba distrikto • dekstraborda distrikto • distrikto Digora • distrikto Iraf • distrikto Kirov • distrikto Mozdok |  |

 |
La **Senfunda lago,** origine hungare *Feneketlen-tó* estas mineja lago en Budapeŝto, en distrikto Újbuda. La nomo mem estas falsa, ja la lago havas fundon, sed oni konas legendojn pri la senfundeco.

Historio
--------

Antaŭ la 18-a jarcento tiu loko estis neloĝata, marĉa areo. Tamen la proksima Danubo dum inundoj alportis signifan argilan tavolon al la areo. Fine de la 18-a jarcento oni establis brikan uzinon. La laboristoj minis la argilojn el loko de la nuna lago. En 1877 subtera akvofonto estis trovita kaj la akvo komencis plenumi la fosaĵon. En 1889 la argila minado jam ne povis okazi pro la akvo, tial la uzino fermis. La areo estis forlasita.

En 1912 cistercianoj alvenis, kiuj ricevis el la areo parton. Ili konstruis kirkon (nun Preĝejo Emeriko de Hungario (Újbuda)) kaj lernejon nun videblajn. Supozeble la superfluaj grundoj estis metitaj en la lagon. Post la 2-a mondmilito la ruinoj same estis metitaj en la lagon. Tiutempe jam kanoj kaj kareksoj kreskiĝis ĉe rando de la lago. En fino de la 1950-aj jaroj proksime domoj konstruiĝis, aranĝo de la lago estis necesa. Apude oni konstruis subĉielan scenejon, baldaŭ hotelon.

Akvokvalito de la lago en la 1980-aj jaroj malboniĝis, tial oni instalis akvocirkuladan aparaton kun fontano, kiu provizis la lagon per oksigeno. En 2010 la fiŝkaptado estis malpermesita, boatado neniam okazis. Tamen la lago estas impona kune kun parko por ripozi ĉe la bordoj. Menciindas pluraj statuoj apude.

Intertempe la subtera akvofonto elĉerpiĝis, la lago ricevas akvon nur de la precipitaĵoj.

Faŭno
-----

Plej ofte la platbeka anaso naĝas en la akvo, pro proksimeco de la domoj la faŭno estas malriĉa. Pro fiŝbredado la lago havas ankaŭ fiŝojn.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj kaj mapo
* hungare kun fotoj

Bildoj pri Senfunda lagoLa kirko kun la lago
La lago kun la parko kaj kirko
La lago en 2023, maldekstre restoracio, malantaŭe subĉiela parko kaj hotelo
Kurejo kaj promenejo ĉirkaŭ la lago
Statuo en la parko
**Santiago Tetepec** estas unu el la 570 komunumoj de la meksika subŝtato Oaĥako (*Oaxaca*). La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas *Santiago Tetepec*. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 20 489.

Geografio
---------

**Santiago Tetepec** apartenas al la distrikto Jamiltepec al kiuj apartenas entute 24 komunumoj. Ĝi situas en la regiono Costa, kiu apartenas al la sudokcidenta parto de la subŝtato Oaxaca. Jam la nomo en la hispana (costa = marbordo) diras ke tiu regiono estas relative proksime al la marbordo. Ĉiuj distriktoj de tiu regiono limas al la pacifiko. La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 4708 loĝantojn. El tiuj estis 2281 viroj kaj 2427 virinoj. La komunumo havas surfacon de 380,20 kvadratkilometroj. La meza alteco estas 260 metroj super la marnivelo. 

Situo de la koncerna distrikto kaj regiono interne de la subŝtato Oaxaca.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 1057 indiĝenoj. El tiuj 857 aĝis pli ol 5 jaroj. Entute 857 personoj estis dulingvaj (hispana kaj indiĝena lingvoj).

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Santiago Tetepec[*rompita ligilo*] en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Emmanuela Beltrán Rahola**, plej ofte konata kiel **Emma COHEN** (Barcelono, 21a de Novembro 1946 - Madrido, 11a de Julio 2016),​ estis hispana aktorino kaj verkistino.

Ŝi ekkarieris en teatro dum ŝi ankoraŭ studis juron, kion ŝi forlasis. Tiukadre ŝi aktoris por *Marat-Sade*, kun Adolfo Marsillach, *Un enemigo del pueblo* (1972) kun Fernán Gómez, *La lección de anatomía* (1977), *El alcalde de Zalamea* (1979), *Domingo burgués* (1979), *Los domingos, bacanal* (1980),​ *El gran teatro del mundo* (1981), *El rey ciervo* (1981), *Del rey Ordás y su infamia* (1983), *Ivanov* (1983), *Ojos de bosque* (1986), kaj *Kean* (1990).

En kino ŝi debutis en 1968 per la filmo *Tuset Street*, de Jorge Grau, protagonistigita de Sara Montiel. Ekde 1972 ŝi apartiĝis de la konata kiel Skolo de Barcelono, kun kiu ŝi estis ludinta dekomence kaj ekfaris pli komercan kinon. Laŭlonge de tiu jaroj ŝi partoprenis en kinkomedioj de Mariano Ozores, kiel *Celedonio y yo somos así*, terorfilmoj, kiel *La semana del asesino* de Eloy de la Iglesia, aŭ erotikaj filmoj. Unu de la plej kuriozaj filmoj de tiu etapo estas sendube *Las petroleras* (*Les pétroleuses*), aparta vakera filmo en kiu Brigitte Bardot kaj Claudia Cardinale ĉefrolis. Ŝi laboris ankaŭ por tiu kiu estis poste ŝia edzo, nome Fernando Fernán Gómez, en filmoj *¡Bruja, más que bruja!* (1977), *Mambrú se fue a la guerra* (1985), *El viaje a ninguna parte* (1986) kaj *El mar y el tiempo* (1989).

En televido ŝi famiĝis pro la populara rolo de Gallina Caponata en la hispana versio de la porinfana programo *Barrio Sésamo* (1979-1980). Tamen la masko kaŝis sin kaj oni ne konis tiam ŝian identecon. Ŝi partoprenis ankaŭ en serioj *El conde de Montecristo* (1969), *Tres eran tres* (1973), *Juan soldado* (1973), *El pícaro* (1974), *Curro Jiménez* (1976), *El juglar y la reina* (1978), *Gatos en el tejado* (1988) kaj *Delirios de amor* (1989).

ŝi dediĉis sin ankaŭ al verkado, kaj krom verki scenarojn, ŝi publikigis la jenajn librojn:

* *Toda la casa era una ventana* (1983)
* *Alba, reina de las avispas* (1986)
* *Negras tierras negras* (1988)
* *Hechizos, filtros y conjuros eróticos* (1990)
* *Miranda Hippocampus o La isla del aire* (1990)
* *Rojo milady* (1993)
* *Muerte dulce* (1993)
* *Loca magnolia* (1996)
* *Magia amorosa para desesperadas y desesperados* (2014)

Ŝi edziniĝis en 2000 kun la aktoro kaj reĝisoro Fernando Fernán Gómez, kun kiu ŝi havis amrilaton ekde la 1970-aj jaroj, kio estis interrompita dum ĉirkaŭ unu jaroj, kiam Emma vivis amaferon kun la verkisto Juan Benet, sed ŝi revenis ĉe Fernán Gómez kaj restis ĝis lia morto en 2007. Ŝi mortis pro kancero en Madrido la 11an de julio 2016 estante 69-jaraĝa.​

Kelkaj filmoj
-------------

* El rey pasmado, 1991

* Kategorio Emma Cohen en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 803691
* GND: 1057413429
* LCCN: n86840783
* VIAF: 53189288
* ISNI: 0000 0001 0814 6432
* SUDOC: 071522654
* BNF: 141654682
* BNE: XX852964
 |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Japania kenomelo, florcidonio** |
| --- |
|  |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Plantoj *Plantae* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Divizio: | Angiospermoj *Magnoliophyta* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Dukotiledonuloj  *Magnoliopsida* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | *Rosales*  |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Rozacoj (Rosaceae ) |
|
|
|
|
|
| Genro: | *kenomelo*  (Chaenomeles ) |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: |  **Chaenomeles japonica**  |
|

 |
| Dunomo |
|  ****Chaenomeles japonica****  |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Japania kenomelo, florcidonio  |

 |
| v • d • r |

Floroj de kenomelo
**Chaenomeles japonica**, **japania kenomelo** aŭ **florcidonio** estas specio el la genro *Chaenomeles* el la plantfamilio de la Rozacoj (Rosaceae).

Priskribo
---------

Kenomelo estas ne tre alta arbedo kun dornoj kaj larĝe etendantaj branĉoj. La alteco estas de 0,6 ĝis 2,0 m. La junaj branĉoj estas peltaj, branĉoj de la lasta jaro verukaj. La folioj estas lancetaj ĝis inverse ovoformaj, malfajne dentaj kaj kalvaj. Ili estas kun la tigo 1 cm longaj kaj 2 ĝis 3 cm larĝaj. La kromfolioj estas 1 cm longaj kaj 1,5 ĝis 2 cm larĝaj, renformaj kaj dentaj. La floroj staras du- ĝis triope. Ili estas oranĝaj ĝis brikruĝaj. En malfermita stato la floroj estas 3 ĝis 4 cm larĝaj. La fruktoj havas diametron de 4–7 cm kaj estas flavaj.

Origino
-------

La specio estas indiĝena en Japanio.

Utiligado
---------

Kenomelo estas ofta ornamarbedo. Oni kultivas ĝin ekde 1874.

Krudaj fruktoj ne estas manĝeblaj. La fruktoj estas stokeblaj. Ili enhavas sukeron kaj askorbinan acidon. Per kuirado ili moliĝas kaj kaj oni povas gajni sukon. Ili taŭgas por fari ĵeleon kiel ĉe la parena cidonio.

Literaturo
----------

* Herfried Kutzelnigg: *Maloideae*. In: Hans. J. Conert u.a. (Hrsg.): *Gustav Hegi. Illustrierte Flora von Mitteleuropa. Band 4 Teil 2B: Spermatophyta: Angiospermae: Dicotyledones 2 (3). Rosaceae 2*. Blackwell 1995. ISBN 3-8263-2533-8

Vidu ankaŭ
----------

* Cidonio

Eksteraj ligiloj
----------------

* Chaenomeles japonica en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Chaenomeles japonica en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Chaenomeles japonica en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)

* Japanische Zierquitte bei baumkunde.de
**Sankta Magloire** estas alie nomata Maelor en Bretonujo kaj Mannelier en la insulo Jersey.

Ikono de sankta Magloire en la preĝejo de Léhon
Lia festotago: la 14-a de oktobro.

Junaĝo
------

Li naskiĝis en Glamorgan en Kimrujo dum la 17-a jarcento. Li estis la kuzo de sankta Samsono. Laŭ Joël Cornette, li naskiĝis pli frue. Laŭ tiu historiisto, la plimultaj sanktuloj enmigris en Bretonujon dum la komenco de la 6-a jarcento. Tiam estris la reĝo Childebert, filo de Klodvigo la 1-a en Francujo inter 511 kaj 558.

Li estis edukita en la monaĥejo de sankta Ildut *Llanilltud Fawr*en la nuna Llantwit Major. Tiu lernejo estis la plej fama en Kimrujo kaj eĉ en la tuta Anglujo pro la kvalito de la profesoroj. Ne nur biblio kaj literaturo estis instruitaj sed ankaŭ matematiko kaj agronomio. Multaj infanoj el nobelaj familioj estis edukitaj tie. Fakte ĝi fariĝis produktejo de la plej famaj sanktuloj de Bretonujo kaj Britujo.

El tiu monaĥejo, laŭ la pastro Herve Calvez, multaj monaĥoj foriris por kristanigi Armorikon, kiel sankta Samsono kaj sankta Lunaire, sankta Magloire, sankta Paŭlo Aŭreliano, sankta Tudvalo. Ankaŭ sankta Gildas, la historiisto de la bretonaj sanktuloj, estis edukita tie.

Episkopo
--------

Li sukcedis al sankta Samsono kiel episkopo de Dol, post ties morto.

Morto
-----

Pro peto de anĝelo, li retiriĝis al la insulo Sark, en la Maniko, kun 62 aliaj monaĥoj. La sanktulo Budoc post li estris la episkopon de Dol. Li mortis en Sark. Kelkaj el liaj relikvoj estis portitaj en Parizo en la preĝejo Saint-Magloire kaj aliaj estis ŝtelitaj de la monaĥoj de Lehon en Bretonujo por konstrui sian monaĥejon. Oni povas vidi ilin en la preĝejo de Lehon.

Mirakloj
--------

Laŭ la *Miracles de Saint Magloire* de la sanktulo redonis vivon al mortulo 20 jaraĝa kies ĉerko estis metita apud lia tombejo.
Laŭ tiuj samaj fontoj, li forpelis normanojn kiuj provis eniri la monaĥejon. Pro tio li frapis rokegon per bastono. Tiun rokegon li displitis kaj poste, li disdonis la ŝtonojn al la loĝantaroj de la vilaĝo. Ili ĵetis la ŝtonojn sur la invadantoj. Dumtempe preĝis la sanktulo. Nur kelkaj sukcesis realboatiĝi. La aliaj mortis.

Skribaĵo pri la vivo de la sanktulo
-----------------------------------

La vivo de sankta Magloire kaj la skribaĵo pri ties mirakloj datiĝas de la fino de la 9-a jarcento. Hagiografoj redaktis ilin.

Referencoj
----------

1. ↑  Histoire de la Bretagne et des Bretons Ed. Seuil 2005
2. ↑  Les grands saints bretons Ed Arthaud 1936
**Santiago Texcalcingo** estas unu el la 570 komunumoj de la meksika subŝtato Oaxaca. La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas *Santiago Texcalcingo*. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 20 490.

Geografio
---------

**Santiago Texcalcingo** apartenas al la distrikto Teotitlán al kiuj apartenas entute 26 komunumoj. Ĝi situas en la kanjona regiono de Oaĥako (regiono *Cañada*), kiu apartenas al la norda parto de la subŝtato. La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 2781 loĝantojn. El tiuj estis 1353 viroj kaj 1428 virinoj. La komunumo havas surfacon de 25,52 kvadratkilometroj. La meza alteco estas 2020 metroj super la marnivelo. 

Situo de la koncerna distrikto kaj regiono interne de la subŝtato Oaxaca.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 2245 indiĝenoj. El tiuj 1810 aĝis pli ol 5 jaroj. Entute 1810 personoj estis dulingvaj (hispana kaj indiĝena lingvoj).

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Santiago Texcalcingo Arkivigite je 2004-12-14 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Paroĥopreĝejo Sankta Maria Magdalena je Goch
La preĝejo je la tago de la tura kunfalego (24-an de majo 1993)
Plano 1892
La katolika paroĥopreĝejo **Sankta Maria Magdalena** en Goch estas trinava arĥitekturo. Ĝia granda turo, ekestinta fine de la 14-a jarcento, kunfalegis en majo de 1993.

Historio
--------

La plej aĝa partoj estas la meza kaj norda navoj. Ili ricievis en 1323 sian eklezian konsekradon, laŭ noto en la preĝeja arĥivo de Goch. Oni supozas, ke samloke jam estis starinta preĝejo, ĉar Goch jam proksimume 1200 fariĝis paroĥo. Ĉefa navo de la preĝejo estas la alta navo. Planoj de ĉi tiu pliampleksigita konstruaĵo originas el la 15-a jarcento. La prospera drapoteksado en Goch paralelis kun la deziro pri pli granda preĝejo. Oni malkonstruis la sudan navon kaj konstruis la altan navon kiel ĉefnavo.

Komence de la 17-a jarcento la situacio de la katolikoj en Goch estis funebra. Kvankam 80 elcentoj de la katolikoj estis katolikaj, la magistrato de la urbo konsistis ekde 1617 nure el ne-katolikoj. Ekzemple de 1600 ĝis 1621 ankaŭ la reformita paroĥo kunuzis la preĝejon. Ekde 1621 la katolikoj de Goch ja rajtis uzis sian preĝejon denove sole, sed la reformitoj ricevis kompense la beginomonaĥejon ĉe *Mühlenstraße*. Ĉar la urbo Goch pro la teksindustrio estis sufiĉe riĉa, en ĉi tiu preĝejo staris ĝis 17 bildaltaroj, kiujn en 1625 detruis soldatoj de la guberniestro de Nimego, Lambert Charles. La nederlandaj trupoj ellasis sian koleron, ĉar por iliaj samkonfesiantoj la preĝejo ja estis malfermita ekde 1621. Ene de malmultaj horoj ili detruis krom la altaroj preskaŭ la tutan ekipaĵon kiel la predikejon, staturojn kaj ŝtonajn monumentojn. Konserviĝis nur la malnova tabernaklodometo, la baptujo el la jaro 1516 kaj kiel ununura bildo „Madono kun la Infano" el la 14-a jarcento same kiel statuo de la sankta kavaliro Georgo.

La ekipaĵo pliiĝis denove en la 17-a kaj 18-a jarcentoj. Menciinda estas la baroka predikejo. La navo suferis en 1945 gravajn difektojn. La krevigo de pilastro difektis 14 el 22 volbokampoj. En 1959 oni rekonstruis la preĝejon laŭ sia origina formo. La preĝejokorto servis dum jarcentoj kiel tombejo por la urbo. Pretertempe oni entombigis ĉi tie ankaŭ reformitojn kaj luteranojn. La preĝejturon oni rekonstruis en 2003 – dek jarojn post la kunfalego – laŭ modernaj formoj. En i pendas ses sonoriloj kun la tonoj b°, d', e', f♯', a', b'. la sonorilojn b°, d', e' kaj b' gisis la sonorilgisejo *Petit & Gebr. Edelbrock* en Gescher. La sonoriloj f♯' kaj a' estis transvivintaj la turkunfalegon.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Sankta Maria Magdalena (Goch) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

*
*Vido norda el "Fondamenta Nuova" de Venecio de San Cristoforo, poste San Michele, kun Murano fone* (1722), de Canaletto.
**Sankta Miĥaelo en Isola** aŭ en itala *San Michele in Isola* estas romkatolika preĝejo, en la insulo *Isola di San Michele*, nome malgranda insuleto inter Venecio kaj Murano, kiu iam estis hejmo de kamaldula monaĥejo (en itala: *Monastero di S. Michele di Murano*), sed nun estas hejmo de la ĉefa tombejo de la urbo. La monaĥejo mem estis plejparte detruita en la 19-a jarcento, sed la preĝejo restis, origine rekonstruita de Mauro Coducci en 1469-1497, el istria marmoro. Ĝi estas facile alirebla, antaŭ ĝi troviĝas stacio de la bus-ŝipeto (*vaporetto*). 

La preĝejo estis dediĉita al Sankta Miĥaelo, tenanto de la ŝtuparoj en la tago de la lasta juĝo, gvardiano de la dormo de la fidelaj mortintoj. La insula tombejo nuntempe inkludas la teron de iama aparta insulo de Sankta Kristoforo. Tiu preĝejo estas foje referencata kiel *San Michele di Murano*, kvankam fakte tiu insuleto estas aparta el la insuloj kiuj enhavas tiun urbon. 


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 793445
* VIAF: 58145067090066631439
 |
La **Sanktajakoba Palaco**, en angla *St James's Palace*.
La **Sanktajakoba Palaco**, en angla *St James's Palace*, estas la plej antikva reĝa palaco en Unuiĝinta Reĝlando. Ĝi havigas la nomon al la "Court of St James's" (Sanktajakoba Kortego), kiu estas la kortego de la monarko kaj estas en la City of Westminster en Londono, Britio (norde de la Sanktajakoba Parko). Kvankam ĝi ne plu estas la ĉefa loĝejo de la brita monarko, ĝi estas la ceremonia kunvenejo por la "Accession Council" (sukceda Konsilantaro), la oficejo de la *Marshal of the Diplomatic Corps* (brita diplomatestro), kaj la Londona sidejo de kelkaj minoraj membroj de la brita reĝa familio. 

Konstruita je ordono de Henriko la 8-a en la 1530-aj jaroj sur la loko de kontraŭlepra hospitalo dediĉita al Jakobo la pli juna, la palaco estis duaranga post la Palaco Whitehall dum la regado de plej el la monarkoj de la dinastioj de Tudoroj kaj Stuartoj. La palaco pliiĝis grave dum la regado de la komenco de la Georga monarkio, sed ĝi estis superita de la Palaco Buckingham fine de la 18-a kaj komence de la 19-a jarcentoj. Post jardekoj de uzado pli kaj pli por nur formalaj okazoj, la translokigo estis formaligita de la reĝino Viktorio en 1837. Nuntempe la palaco estas hejmo de nombraj oficialaj oficejoj, societoj kaj kolektoj, kaj ĉiuj ambasadoroj kaj altaj komisionanoj (ambasadoroj de la Konunumo de Nacioj) en Unuiĝinta Reĝlando estas ankoraŭ ricevitaj en la kortego *Court of St James's*. La Reĝa Kapelo de la palaco estas ankoraŭ uzata por funkcioj de la brita reĝa familio. 

Konstruita ĉefe el 1531 ĝis 1536 el ruĝa briko, la palaca arkitekturo estas principe de Tudora stilo. Incendio en 1809 detruis partojn de la strukturo, inklude la privatajn apartamentojn de la monarko, kiuj neniam estis anstataŭitaj. Kelkaj internoj de la 17-a jarcento survivas, sed plej el ili estis remodelitaj en la 19-a jarcento. 

* Kategorio Sanktajakoba Palaco en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 724817
* GND: 4659527-2
* VIAF: 239206075
 |
La sansistemo en Finlando estas plejparte ŝtata.

Malsanulejoj
------------

La kvin plej grandaj kaj plurfakaj malsanulejoj (finne *sairaala*, svede *sjukhus*) en Finnlando estas universitataj malsanulejoj (finne *yliopistollinen sairaala*, svede *universitetssjukhus*). Ili estas Universitata centralmalsanulejo de regiono de Helsinko (la plej granda hospitalo en Finnlando), Universitata malsanulejo de Tampere, Universitata centralmalsanulejo de Turku, Universitata malsanulejo de Oulu kaj Universitata malsanulejo de Kuopio. Universitata malsanulejo en Finnlando konsistas el ĉefa malsanulejo situanta en la urbo menciita en sia nomo kaj pluraj pli malgrandaj submalsanulejoj, kelkaj el kiuj povas esti en najbaraj municipoj de la urbo menciita en la nomo de la malsanulejo. La medicina fakultato de la universitato situanta en la urbo menciita en la nomo de la malsanulejo funkcias lige kun la universitata malsanulejo, kaj instruado estas donita al studentoj en diversaj kampoj de medicino kaj flegado en la malsanulejo. Ĉiuj aŭ preskaŭ ĉiuj medicinaj specialaĵoj estas reprezentitaj en universitataj hospitaloj.

La centra malsanulejo (finne *keskussairaala*, svede *centralsjukhus*) estas la plej centra malsanulejo de neuniversitata medicina distrikto, kie la plej multaj medicinaj kampoj estas reprezentitaj. La plej granda el ili estas Malsanulejo Nova de Meza Finnlando en Jyväskylä. Ekzistas unu centra malsanulejo en ĉiu provinco, kun la escepto de Suda Savonio kaj Laponio, kie ekzistas du. Ekzistas 20 malsanulejaj distriktoj en Finnlando, kaj iliaj limoj malglate sekvas la provincajn limojn kun kelkaj esceptoj. Ĉiu centra malsanulejo apartenas al subeco de iu universitata malsanulejo, kie pacientoj povas esti translokigitaj se necese, se la centra malsanulejo ne povas proponi taŭgan kuracadon. En la centraj malsanulejoj ekzistas 24-hora krizservo por speciala medicina prizorgo.

Regiona malsanulejo (finne *aluesairaala*, svede *kretsjukhus*) estas pli malgranda malsanulejo en medicina distrikto, kie kutime funkcias nur centraj specialaĵoj. Malsanulejoj povas esti specialigitaj en kampo aŭ pacienta grupo. Multaj regionaj malsanulejoj havas almenaŭ sekciojn de interna medicino, ofte ankaŭ sekciojn de kirurgio. Foje grandaj malsanulejoj estas dividitaj en unuojn kiuj estas fizike situantaj en malsamaj konstruaĵoj; taŭgaj ekzemploj estas infanmalsanulejoj kaj psikiatriaj malsanulejoj. Malsanulejoj ankaŭ povas esti privataj; Ĝis nun, tamen, ne ekzistas privataj universitataj malsanulejoj en Finnlando.

* Kategorio Sansistemo en Finnlando en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 824609
 |
*La senkulpeco* de Bougereau. Kaj la virgulino kaj la ŝafido estas simboloj de senkulpeco.
La **senkulpeco** estas termino kiu priskribas la mankon aŭ foresto de kulpo (*i-nocentia*, en latina) de individuo rilate al krimo. La termino povas esti uzata ankaŭ por indiki ĝeneralan mankon de kulpeco rilate al ajna klaso de krimo, de peko aŭ misfaro.

La termino povas referenci ankaŭ al stato de nescio, kie estas malgranda esperto ĉu relative al la sociaj samuloj, ĉu per absoluta komparo. Kontraste kun la nescio, la senkulpeco estas ĝenerale konsiderata pozitiva termino, denotacie de rigardo ĝue pozitiva de la mondo, partikulare tiu en kiu la manko de scio devenas de manko de malico, dum la ĉefa kono devenas el faro malbonon, kio rilatas kun la judkristana mito de la *Arbo de la Bono kaj la Malbono*. Tiu konotacio estas konektebla kun falsa popola etimologio kiu klarigas la terminon *senkulpa* kiel tiu kiu ne scias (la latina *noscere*).

Vidu ankaŭ
----------

* Naiveco

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Senkulpeco en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Senkulpeco en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)

* Diccionario de la Real Academia Española
Nansen Pasporto (Kovrilo)
Vojaĝa dokumento donita de la rumanaj aŭtoritatoj al judino kaj ŝiaj du infanoj post kiam ŝi estis devigita rezigni pri sia civitaneco
**Sennacieco** estas malaparteno al nacio aŭ mala sento de aparteno al iu ajn nacio, tio estas sento de malaparteno al nacio.

**Manko de civitaneco** (france: **apatride**) estas situacio en kiu persono malhavas iun ajn civitanecon kaj havas neniun ŝtatan protekton laŭ la internacia juro.

Persono povas esti en sennacieca stato en la jenaj cirkonstancoj:

* Rezigno de civitaneco sen havi alian civitanecon. Dum la komunisma reĝimo en Rumanio la judoj, kiuj petis permeson enmigri al Israelo, devis forlasi rumanan civitanecon kaj eĉ pagi imposton por ĝi. Ĉar ili estis sennaciaj, al ili estis rifuzita pasporto kaj ricevis nur vojaĝajn dokumentojn.
* Tiuj naskita sen civitaneco. Ĉiu, kiu naskiĝis de gepatroj sen civitaneco kaj ne ricevis civitanecon per sia naskiĝo en certa loko, restos sen civitaneco, same kiel preskaŭ ĉiuj rumanaj judoj ĝis la rumana konstitucio de 1923.
* Kiu ajn havis sian landon neita sian civitanecon, kiel ekzemple la neado de la civitaneco de germanaj judoj per la Nurenberga Leĝo de 1935, dum Nazia Germanio.
* Kies lando ĉesis ekzisti pro disfalo aŭ okupado, kiel la disfalo de Sovietunio, aŭ de la antaŭa Rusa Imperio post la Oktobra Revolucio de 1917, kaj ne ricevis alian civitanecon.

Malaparteno al nacio pro leĝo
-----------------------------

Laŭ la internaciaj konvencioj, estas sennacia homo, kiun neniu ŝtato jure taksas sia civitano.

En tiuj kazoj, la kialo povas esti:

* kombinado de leĝoj de pluraj landoj, kiu malpermesas havi naciecon. Ekzemple, se la gepatroj de infano estas malsamlandaj, kaj la leĝo de la du landoj devigas samlandaneco de la gepatroj por akiri nacieco.
* kondamno.
* administracia eraro. Ekzemple, nekorekta registro de naskiĝo.

La nuna situacio
----------------

En 1954, la jaro kiam la Kongreso pri la Statuso de Civitanoj estis subskribita, estis ĉirkaŭ 12 milionoj da sennaciaj homoj tutmonde.

Ekzemplo de amasa sencivitaneco je la nuna periodo estas la homoj de la rohinĝoj en Mjanmao (antaŭe Birmo), kiam ili provis establi islaman ŝtaton aŭ aŭtonomion kaj malsukcesis, centoj da miloj da rohinĝoj elmigris el Mjanmao sen pasportoj kaj nun estas en la stato de sennaciuloj.

Sento de malaparteno al nacio
-----------------------------

Ĉi tiu koncepto gravis en la nasko de la per-esperanta asocio Sennacieca Asocio Tutmonda (SAT). Necesas ne konfuzi sennaciismon, kulturan tendencon, kun *sennacieco*, asocia strukturo konsekvence bazita sur uzo de komuna lingvo kaj konsistanta precipe en tio, ke SAT ne havas naciajn sekciojn kaj ĝiaj aktivaj membroj nur estas individuaj personoj. SAT ne nur estas sennacieca sed ankaŭ supertendenca. Tio signifas, ke principe neniu aparta filozofia aŭ politika skolo regas en ĝi. Lanti kreis la terminon "sennacieca" kiel kontrasto, kaj al "internacia" kaj precipe al "nacia" pensmaniero.

* Kategorio Sennacieco en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Vidu ankaŭ
----------

* Nacieco
* Mondcivitano
**Sennar** (foje Sannar aŭ Sinnar), arabe  **سنار‎**  estas grandurbo, ĉefurbo de la samnoma subŝtato kaj universitata urbo (ekde 1994) en Sudano.

Loko de Sennar en Sudano

Bazaj informoj
--------------

* Koordinatoj: 13° 33′ N 33° 35′ O﻿ / ﻿13.550 °N, 33.583 °O﻿ / 13.550; 33.583 (mapo)
* Areo:  km²
* Loĝantaro: 135.581 (en 2012)
* Supermara alteco: 396 m
* Horzono: UTC +3

Geografio
---------

Sennar situas sur montetaro en la orienta parto de la lando laŭ bordo de Blua Nilo. Vad-Medani troviĝas 95, Rabak 107, Kosti 113, Ĥartumo 256, Omdurban 265, Kassala 366, El Obeid 372 km.

Historio
--------

Dum pluraj jarcentoj Sennar estis ĉefurbo de loka regno. La nuna urbo situas 17 km de ruinoj de la antikva ĉefurbo. En 1925 la angloj faris digojn por agrikulturaj agadoj.

Fakte la urbo havas 2 partojn. La pli malnova parto situas pli proksime de la ruinoj kaj tie estas fervoja nodo. La alia, pli freŝa urboparto aŭ Sennarurbo trovis lokon proksime de la digoj. Estis tie vilaĝo jan antaŭ alveno de araboj.

Liveraj vojoj en Sudano en 1992

Trafiko
-------

Sennar havas flughavenon. Ĉefvojoj kuras al Ĥartumo, Rabak kaj Singa, krome estas malpli grava vojo al Kassala. Reloj faras kontaktojn al Ĥartumo, Rabak, Ed Damazin kaj Kassala.

Klimato
-------

En Sennar la averaĝa temperaturo varias inter 26 kaj 31 °C. La varmo en aprilo kulminas, en januaro malkulminas. Jare pluvas po 401 mm. La pluvo kulminas en aŭgusto. Inter novembro-aprilo neniam pluvas.

Fontoj
------

* Angla Vikipedio
* mapo, distancoj Arkivigite je 2013-12-25 per la retarkivo Wayback Machine
* mapo[*rompita ligilo*]
* mapo
* loĝantaro
* vetero

* Kategorio Sennar en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 410504
* GND: 7616489-5
* LCCN: n90671541
* VIAF: 125618838
* BNF: 122504467
 |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**salako** |
| --- |
|  |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Plantoj *Plantae* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Divizio: | Angiospermoj *Magnoliophyta* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Monokotiledonuloj *Monocotyledones* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | *Arecales*  |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | *arekacoj*  *Arecaceae*  |
|
|
|
|
|
| Genro: | "Salacca" |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | **S. zalacca** |
|

 |
| Dunomo |
|  ****Salacca zalacca**** (Gaertn.) Voss |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri salako  |

 |
| v • d • r |

Berthe Hoola van Nooten44.jpgBerthe Hoola van Nooten44
La **Salacca zalacca**, **salakpalmo** aŭ **salako** devenas de la indoneziaj insuloj Sumatro kaj Javo, kie ĝi kreskas en la densjoj sur malsekaj, marĉaj grundoj. Pro ĝiaj manĝeblaj fruktoj ĝi estas kultivata en multaj landoj. Ĝi esta sentiva je malvarmo kaj nur kreskas bone en la tropikoj.

Priskribo
---------

La salakpalmo kreskas ĝis ses m. La folioj estas pinata kaj kreskas verticile kaj atingas longecon de 60 cm. La supra folisurfaco estabrile verda la malsupra blankece verda. La supragrundaj partoj estas kovrataj de akraj pikiloj. La planto estas dioika kaj la floro situas tuj super la grundo kovrata de la folioj. La planto disvastigas sin pere de subgrundaj disbranĉantaj rizomoj kaj formas grandajn kaj densajn horstojn

### Frukto

La fruktoj estas ov- aŭ pirformaj kaj bruna ĝis ruĝa. La fruktŝelo brilas kaj estas skvama kaj aspektas kiel haŭto de serpento. La fruktkarno estas helflava aŭ rozkolora dividita en du ĝis kvar segmentoj. La nemanĝeblaj kernoj en la mezo de la fruktkarno estas brunaj ĝis nigraj. La gusto simila al tiu de piro, liĉio kaj jakvo. La fruktoj estas ofertataj sur lokaj foiroj.

Literaturo
----------

* David Jones: *Palmen*. Könemann, Köln, 2000, ISBN 3-8290-4889-0

Eksteraj ligiloj
----------------

* Salacca zalacca en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Salacca zalacca en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Salacca zalacca en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)

Referencoj
----------