recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Vega de Alatorre** estas komunumo en la meksika subŝtato Veracruz. La ĉefurbo de la komunumo estas Vega de Alatorre. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 30 192.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 18507 loĝantojn. El tiuj estis 8825 viroj kaj 9682 virinoj. La komunumo havas surfacon de 310.9 kvadratkilometroj. La komunumo situas je 20 gradoj kaj 2 minutoj norda latitudo kaj 96 gradoj kaj 57 minutoj okcidenta longitudo. La meza alteco estas 10 metroj super la marnivelo.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 1995 en la komunumo vivis 19412 personoj. En la jaro 2000 temis pri 18771, do temis pri kresko / malkresko je -0.67 %. En la jaro 2000 (INEGI) en la komunumo vivis 16614 personoj, kiuj aĝis pli ol 5 jaroj. El tiuj 103 personoj parolis indiĝenan lingvon. Tio egalas al 0.62 % de la loĝantoj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Vega de Alatorre en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Vega de Alatorre[*rompita ligilo*] en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Vega de Valcarce** [BEga debalKARze] estas municipo de la provinco Leono, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko El Bierzo, en la okcidento de la provinco. Temas pri areo kie oni parolas la hispanan kaj ĉefe la galegan. Tra la municipo iras la Jakoba Vojo, pro kio Vega de Valcarce disponas de du pilgrimgastejoj.

Komarkoj de la provinco Leono; El Bierzo plej okcidente, oranĝece.
Kastelo Sarracín.
Villasinde.
Ĝia municipa teritorio estas formata de la loĝlokoj Ambasmestas, Argenteiro, Bargelas, Braña (La), Castro (El), Cernada, Faba (La), Herrerías (Las), Laballós, Laguna (La), Lamas (Las), Lindoso, Moñón, Portela de Valcarce (La), Ransinde, Ruitelán, Samprón, San Julián, San Tirso, Sotogayoso, Treita (La), Vega de Valcarce kaj Villasinde, okupas totalan areon de 69,31 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 578 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 2 400 loĝantojn el la mezo de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. Ĝi distas 144 km de Leono, provinca ĉefurbo, lime kun Galegio. Ĝi limas kun Piedrafita del Cebrero (Lugo), Cervantes (Lugo), Balboa, Trabadelo kaj Barjas.

Estas atestaĵoj de antaŭromia (kastrumoj) kaj romia loĝado rilata al la orminado; en Mezepoko okazis reloĝado kaj plej fruaj mencioj de loĝlokoj de la municipo estas de 988. La areo apartenis al la Regno Leono rilate al familio Rodríguez de Valcarce, kaj suferis pro la ribelo "irmandiña", pro militoj kontraŭ Portugalio kaj pro la Milito de Hispana Sendependiĝo. Anekdote Karolo la 1-a tranoktis la 20an de Marto 1520 en Vega de Valcarce survoje al Korunjo. El grava historia pasinteco restas ekzemple la kastelo Sarracín.

En la jaroj tuj post la Hispana Enlanda Milito la tuta areo de El Bierzo estis rifuĝejo de kontraŭfrankisma gerilo kaj tial okazis oftaj konfliktoj de policaj civilgvardianoj kontraŭ gerilanoj kaj apogantoj. 

Tradiciaj enspezofontoj estas agrikulturo, brutobredado kaj ĉasado. Lastatempe kultura kaj rura turismo plie ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, preĝejoj, pontoj, piedirado).

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de Provinco Leono

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 758062
* VIAF: 105144648522406101863
 |
**Oswald von Wolkenstein** [osvald fon volkenŝtajn] (naskiĝis en 1377 (?) en la Pustera valo en Tirolo (hodiaŭ Sudtirolo), mortis la 2-an de aŭgusto 1445 en Merano) estis vaganta kantisto kaj komponisto de malfrua mezepoko. Lia verko supozigas jam la komenciĝon de la renesanco. Li estis la plej grava poeto de la germanlingva literaturo en la 15-a jarcento.

Osvaldo devenas de tirola nobelaro. Li komencis aventuran migradon kiel kavaliro, kiu lin portis tra vastaj partoj de Eŭropo, verŝajne eĉ al Palestino kaj Egiptio. Kaŭze de la morto de sia patro, li reiris Tirolon. En 1421 li estis en prizono kaŭze de malpaco pri heredaĵo. Post tio li partoprenis sub reĝo Sigismundo en pluraj militiroj. Sekvis unu jaro de militkaptiteco. En maljuneco li havis diversajn postenojn en Tirolo.

La verkoj de Osvaldo konsistas entute de preskaŭ 130 kantoj kaj du rimaj paroladoj. La poezio pritraktas grandparte temojn pri amuzo kaj amo, sed ankaŭ politikajn kaj kortegajn temojn. La liriko de Osvaldo estas karakterizata unuflanke de la kortega amkanto (*Minnesang*), aliaflanke de subjektivaj, aŭtobiografiaj trajtoj. Liaj melodioj estas plene konservemaj. Ili estis parte jam polifonaj.

Vidu ankaŭ
----------

* 8316 Wolkenstein, asteroido kun lia nomo
* Karl Kurt Klein
* Anton Schwob

* Kategorio Oswald von Wolkenstein en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 139071
* GND: 118590618
* LCCN: n50013728
* VIAF: 2837158792873839040005 9855604, 2837158792873839040005
* ISNI: 0000 0001 0868 4863
* LIBRIS: 205894
* SUDOC: 027384209
* BNF: 11943780t
* MBA: 3a4ee098-0cd9-456c-967a-32786c251b98
* NLA: 35687347
* BIBSYS: 90151925
* NKC: jo20000075568
* BNE: XX1763013
 |
**Otto GRÜNMANDL** (naskiĝinta la 4-an de majo 1924 en Hall in Tirol, mortinta samloke la 3-an de marto 2000) estis aŭstra verkisto kaj kabaredisto. Lia patro estis judo el Uherský Brod, lia patrino originis el Malsupra Aŭstrio.

Vivo kaj agado artista
----------------------

Otto Grünmandl estis ĝis 1965 tolaĵo-vendisto en sia naskiĝurbo. Li estis studinta elektroteknikon. Antaŭ ol okupiĝi pri kabareta arto ("Der Einmannstammtisch", 1976), li ĉefe laboris kiel radidramverkisto kaj prozisto. En 1970 li ricevis la Aŭstrian ŝtatpremion pri radidramoj. Inter 1972 kaj 1981 li estris la sekcion distrado ĉe la ORF-studioj tirolaj.

Per sia radiserio "Alpenländische Interviews" (1970 en la porjunulara ORF-radikanalo Österreich 3/Ö3) li tre rapide famiĝis en la tuta respubliko. Tion li faris kune kun Theo Peer; kelkaj seripartoj ankaŭ televidtaŭgitis. En 1976 li faris okaze de la spektaklaro "Steirischer Herbst" sian unuan solul-programon ("Der Einmannstammtisch"). Por la sekvinta tia programo "Ich heiße nicht Oblomow" li ricevis en 1978 la premion Deutscher Kleinkunstpreis. Sekvis kelkaj aliaj programoj: "Ich bin ein wilder Papagei" (1981), "Ich komme aus der Wirtschaft" (1984), "Ein Fußbad im schwarzen Meer" (1985), "Politisch bin ich vielleicht ein Trottel, aber privat kenn' ich mich aus" (1987), "Ich bin der Kaiser Nero" (1990), "Kreisverkehr" (1992) kaj "The mountain singers" (1997). Li ĉefe aktoris en Aŭstrio kaj Bavario. En 1992 oni aljuĝis al li por la dumviva verkaro la honoran premion Deutscher Kleinkunst-Ehrenpreis.

Grünmandl tamen daŭre ankaŭ ĉeestis en televid- kaj radielesendoj, teatraĵoj kaj filmoj (ekz. en la lasta numero de la televid-krimfilmserio *Kottan ermittelt*). Krome li skribis scenarojn kaj tekstojn por televidelsendojn kaj teatro (ekz. "Tirili", kantadteatraĵeto realigita kune kun Georg Kreisler en 1993). En 1996 Grünmandl fondis en Hall in Tirol propran teatrejeton.

Verkoj (elekto)
---------------

* *Meinungsforschung im Gebirge. Alpenländische Interviews. Alpenländisches Inspektoren-Inspektorat. Alpenländische olympische Interviews*, Europaverlag, Wien 1973.
* *Berge denken anders. Alpenländische Erfindungen. Alpenländische Feiertagsgespräche und andere Besinnlichkeiten. Alpenländische Almhütten Aspekte oder AAA*, Europaverlag, Wien 1973.
* *Es leuchtet die Ferne ... Ein satirischer Reisebericht*, Langen Müller, München-Wien 1985.
* *Robinson, Freitag und das Krokodil. Satiren*, Langen Müller, München-Wien 1986.
* *Hinter den Jahren. Prosa und Gedichte*, Haymon, Innsbruck 2000

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Otto Grünmandl en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Grünmandl en pripolitikaj komedietoj
* Nekrologo en la ĵurnalo sudgermana "Süddeutsche Zeitung"[*rompita ligilo*]


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 592892
* GND: 122093615
* LCCN: n89658134
* VIAF: 42050541
* ISNI: 0000 0000 8121 0448
* SUDOC: 095154973
* BNF: 14183810s
* MBA: a31676d1-48a7-4bce-84b3-24a56e3a7d02
 |
Otto trovas la hungaran kronon
**Otto la 3-a** aŭ **Oto Wittelsbach** aŭ **Otto la Bavara** (naskiĝis la 11-an de februaro 1261 en Burghausen, mortis la 9-an de septembro 1312 en Landshut), apartenanta al dinastio Wittelsbach, estis de 1290 ĝis 1312 duko de Malsupra Bavario kaj de 1305 ĝis 1307 reĝo de Hungario kun la nomo **Béla la 5-a**.

Biografio
---------

Otto naskiĝis en la 11-an de februaro 1261 en Burghausen. Lia patro estis Henriko la 13-a, patrino estis Elizabeto de Hungario. Otto uzis ankaŭ nomon *Béla la 5-a*. La unua edzino de Otto estis Katerina, kiu mortis en 1282, sed ŝi postlasis ĝemelojn. Dume komence Otto kontraŭe batalis la Habsburgojn, poste li kunbatalis kun la Habsburgoj. En 1304 li varbis armeon el bavaroj, germanoj kaj hungaroj kaj atakis Ĉeĥion, sed la ĉeĥoj venkis. Sekve Otto ŝanĝis politikon kaj amikiĝis kun la ĉeĥoj, eĉ li ricevis la hungaran kronon en 1305 de Venceslao la 3-a (Bohemio). Li portis la kronon al Székesfehérvár, kie la kronado okazis, sed ne ĉeestis ĉefepiskopo de Esztergom, tial la ceremonio estis nevalida. Tamen li proklamis sin hungara reĝo. En 1307 Otto vizitadis Transilvanion, kie estro de la landparto metis lin en prizonon. Post monatoj li hejmenvenis en Bavarion, kie li ricevis honoron kaj pacadon. Otto mortis en la 9-an de septembro 1312 en Landshut. Li postlasis sian 2-an edzinon Agnesa kun filo kaj filino.

Legendo
-------

Laŭ la tiamaj skribaĵoj - kiam Otto akiris la hungaran kronon - li vojaĝis el Bohemio al Hungarujo. Li singarde kaŝis la kronon, tamen dumnokte ĝi aŭdis bruon de metalo. Li konjektis, ke la krono falis teren, tial li sukcese trovis la kronon. Tiun prezentas la apuda bildo. La hungara historio mencias Otto-n nelegala reĝo, kaj precipe la supra krona historio menciiĝas pri li.

* Kategorio Otto la 3-a (Bavario) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 350945
* GND: 137964218
* VIAF: 86124306
 |
**Vendegies-sur-Écaillon** estas franca komunumo lokita en la departemento Nord kaj en la regiono Nordo-Kaleza Markolo. Ĝi havis 1 071 loĝantojn laŭ censo plenumita en 2006.

Geografio
---------

Vendegies-sur-Écaillon situas kerne de la natura regiono Cambrésis kaj proksime al ties historia ĉefurbeto, Cambrai. La ĉirkaŭa regiono ĉefe konsistas el malaltaj ebenaĵoj kaj vastaj agroj. Cambrésis situas inter du aliaj, iom pli montetaj regionoj, nome Avesnois oriente kaj Artezo okcidente. 

Vendegies-sur-Écaillon etendiĝas sur 6,57 km².

Historio
--------

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la vilaĝo S-ro Michel Wallerand, kiu do fariĝis la loka urbestro.

Monumentoj
----------

Videblas granda menhiro sur unu el la montetoj ĉirkaŭ la vilaĝo. Laŭ legendo, lokaj virinoj malnovtempe trovis siajn infanetojn piede de tiu ŝtono.

Administrado
------------

Vendegies-sur-Écaillon apartenas al la kantono de Solesmes, kies ĉefurbo estas Solesmes. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Cambrai, unu el la 6 arondismentoj de la departemento Nord.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Nord
* Kantono de Solesmes
**Venecia respubliko** (plennome **La Plej Serena Respubliko Venecia**, itale *Serenissima Repubblica di Venezia* aŭ ankaŭ **La Plej Serena Respubliko de Sankta Marko** *Serenissima Repubblica di San Marco* estis itala ŝtato kreita ĉirkaŭ la urbo Venecio kaj ekzistanta ekde la 8-a jarcento ĝis la jaro 1797. Pli poste ankoraŭ ekzistis por mallonga tempo respubliko kun centrejo en Venecio en postrevolucia tempo 1848 ĝis 1849.

Sub la regado de la doĝoj la Venecia respubliko etendiĝis ĝis la riĉa Oriento (orienta marbordo de la Adriatiko, Peloponezo, Kipro, kvartaloj en Konstantinopolo kaj en la Latinaj Ŝtatoj de Sirio kaj Palestino. Famaj doĝoj estis Nicolò Marcello, Francesco Foscari, Pasquale Malipiero, Sebastiano Venier, Andrea Vendramino, Francesco Morosini kaj aliaj. Vidu artikolon Listo de doĝoj de Venecio. Kontinenten la Respubliko atingis la limojn de la Ŝtato de Milano, de la Papaj Ŝtatoj kaj de la Aŭstra imperio. En 1797 la *Serenissima* (Tre Serena Respubliko) perdis sian sendependecon pere de Aŭstrio.

Historio
--------

(Tiuj informoj estas tradukitaj el itala artikolo pri la Venecia Respubliko)

### Naskiĝo de la doĝlando

La respubliko naskiĝis en la 9-a jarcento el greka-bizancia teritorio de la nomata "Venetia maritima", dependa de la urbo Ravenna ĝis la Lombarda konkero de Venecio kio okazis en la jaro 732. La tradicio rakontas ke Paŭlicio Anafesto estis la unua Doĝo elektita per la venecia popolo, sed la naskiĝo de la doĝlando okazis en la provinca reformo de Bizancio kiu estis proponita de imperiestro Maurikios, per la elekto de la urba kapo kio nomiĝis *Dux* (aŭ dukas, δούκας en la greka-bizanca) aŭ simple milita kapitano por bari la lombardan invadon.

Famuloj
-------

* Bartolomeo Colleoni, kondotiero
* Doĝoj: Listo de doĝoj de Venecio

Vidu ankaŭ
----------

* Duklando Naksoso
* Marbatalo ĉe Curzola

* Venecia respubliko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Venecia respubliko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 227294
* GND: 1085174905
* LCCN: n81035331
* VIAF: 168385648 159454011, 168385648
* ICCU: CFIV016774
 |
Marborda Territorio de Venezuelaj Andoj el biologia stacio Rancho Grande
La **Venezuela Marbordo** aŭ Venezuela Marborda Territorio (en la hispana: *Cordillera de la Costa*) estas montara sistemo, kiu etendiĝas laŭlonge de centraj kaj orientaj partoj de norda marbordo de Venezuelo. La teritorio estas nordorienta etendo de la Andoj, kaj estas konata ankaŭ kiel la **Maraj Andoj**.

Tiu Marborda Territorio konsistas el du paralelaj teritorioj, kiuj etendas oriente kaj okcidente ĉe la marbordo de la Kariba Maro. La Rivero Cojedes separas la okcidentan pinton de la Venezuela Marborda Territorio el la Cordillera de Mérida sudoriente. La teritorio estas dividata en orienta kaj okcidenta sekcioj pro la larĝa golfeto inter Kabo Kodera kaj Cumaná.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Venezuela Marbordo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* kseria arbustaro Araya kaj Paria (WWF)
* montararbaroj de Cordillera la Costa (WWF)
* kseria arbustaro La Costa (WWF)
* Venezuel-marbordaj montarbaroj ( Nacia Geografia Societo ) angle
Ventomuelejo en Ruprechtov
**Ventomuelejo Ruprechtov** estas teknika memoraĵo kun unika turbino de Halladay. Ĝi situas ĉe rando de la vilaĝo Ruprechtov (apud Brno) en distrikto Vyškov (Ĉeĥio).

La muelejo estis konstruita en la jaro 1873 kiel muelilo de la nederlanda tipo, kun ventrado kun kvar aloj kaj kun turnebla tegmento. Post uragano la origina posedanto kaj konstruanto Cyril Wagner instalis anstataŭ la klasika ventrado tiel nomatan turbinon de Halladay, nomitan laŭ ĝia inventinto kaj konstruisto, usona farmisto Daniel Halladay. La rado de la turbino konsistas el padeloj ĉirkaŭ la perimetro. La padeloj estas regataj per tirstangoj, kiuj ebligas konvenan oblikvecon en direkto de vento kaj aŭtomate. La rado estas direktita ĝuste pe du grandaj direktpadeloj. Nuntempe la turbino turniĝas en alto de 16 m super tereno, ĝia diametro estas 10 m kaj pezas ĉirkaŭ 2 tunoj. La muelejo estas unika en Ĉeĥio kaj ankaŭ en Eŭropo. 

Aŭtune 2009 estis al la muelejo dediĉita poŝtmarko en valoro de 10 ĉeĥaj kronoj (aŭtoroj Petr Melan, Václav Feit) kaj ora monero kun valoro de 2500 ĉeĥaj kronoj (aŭtoro Jiří Harcuba).

Eksteraj ligiloj
----------------

* La ventmuelejo de Ruprechtov
	+ Arkivigite je 2011-11-08 per la retarkivo Wayback Machine ĉeĥe
	+ Arkivigite je 2013-10-04 per la retarkivo Wayback Machine angle
	+ Arkivigite je 2011-11-14 per la retarkivo Wayback Machine germane
**Ventosilla y Tejadilla** [bentoSIlja iteĥaDIlja] estas municipo en la sudoriento de la provinco Segovio, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la distrikto *Partido Judicial de Sepúlveda*. La loknomo *Ventosilla y Tejadilla* estas komprenebla etimologie kiel Ventejeto kaj Tegmentigiteta. Ĝi enhavas la loĝlokojn Ventosilla, Tejadilla kaj Casas Altas.

Ventosilla y Tejadilla en la provinco Segovio.

Geografio
---------

Ĝia ebeneca municipa teritorio okupas totalan areon de 5,98 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 17 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte 200 el jaro 1900. 

Ĝi distas 52 km de Segovio, provinca ĉefurbo; ĝi limas kun municipoj Santa Marta del Cerro, Casla kaj Prádena.

Historio
--------

Estas restaĵoj de Bronzepoko, de romianoj kaj de visigotoj. La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado. Frua mencio estas de 1247.

En 1559 Filipo la 2-a vendis Ventosilla kaj Tejadilla al Senjorlando de Castroserna, por Gaspar López de Durango. En 1698 la reĝo Karolo la 2-a kreis la Markizlandon de Castroserna por Martín de Basurto y Sepúlveda, kun Castroserna de Arriba, kiel sidejo de la dom-palaco ekde la 16-a jarcento, kaj Castroserna de Abajo.

La municipo apartenas al la *Comunidad de Villa y Tierra de Sepúlveda*, en la komunumaro *Ochavo de Prádena*.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj kaj vitejoj) kaj brutobredado (ŝafoj) kaj rilata komercado. Lastatempe funkciado de servoj plej ekgravis, kune kun piedirado tra naturaj lokoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Segovio

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 769003
 |
Metala ventosonorilo.
**Ventosonorilo** estas idiofona perkutada frapinstrumento konstruita plejparte de pipoj el kava metalo aŭ bambuo, kun ligna disko ligita inter ili. La sonorilo estas kutime pendigita en malferma loko, la vento blovanta movas la pipojn, kaj tiel la sonoj estas produktitaj.

La origino de la ventosonorilo estas en Hindio, kie la loĝantoj metis la sonorilojn sur la tegmentojn de la domoj por determini la forton kaj direkton de la vento, same kiel por forpeli birdojn kaj malbonajn spiritojn. Ili tiam estis alportitaj al Ĉinio kie ili estis pendigitaj en temploj, palacoj kaj loĝejoj. La sonoriloj venis al Japanio fare de budhanaj monaĥoj revenantaj el Ĉinio. En la Edo-epoko en Japanio oni komencis fari la sonorilojn el vitro.

En la fengŝuo, ventosonoriloj estas vaste uzataj, ili estas konsiderataj signo de bonŝanco, kaj estas rilato inter la materialo, el kiu la sonorilo estas farita kaj ĝia loko en la domo: metala sonorilo por okcidentaj kaj nordaj direktoj, vitra sonorilo por nordaj kaj orientaj direktoj, bambua sonorilo por orientaj kaj sudaj direktoj, kaj sonorilo de ceramikaĵo al sudokcidenta, nordokcidenta kaj nordorienta direktoj. 

Estas multaj specoj de sonoriloj, en malsamaj formoj, kaj el plej diversaj materialoj: ligno, plasto, vitro, konkoj, ŝtonetoj, aluminio kaj kupro.

La sono de la sonorilo dependas de la longo de la sonorilo, kaj la materialo el kiu ĝi estas kunmetita.

Kelkaj bonkonataj artistoj, inkluzive de Olivier Messiaen, uzis la sonorilon en sia muzika verkado.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Ventosonorilo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Piednotoj
---------

1. ↑   Ventsonoriloj en Fengŝuo. Arkivita el la originalo je 2013-10-17. Alirita 2021-10-31.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 742789
* LCCN: sh85146916
 |
**Noe Itō** (伊藤野枝, *Itō Noe*?, naskiĝinta la 21an de januaro de 1895 en Fukuoka, Japanio; mortinta la 16an de septembro de 1923) estis anarĥiisto, socia kritikisto, verkisto kaj inismano.

Ŝi finigis siajn studojn ĉe la Ueno Lernejo por Knabinoj en Ueno, Tokio, kaj aniĝis la Bluŝtrumpet-Societon (Seitō-sha; 青鞜社), produktanto de la inisma arta kaj kultura ĵurnalo *Seitō* (青鞜) en 1912. Itō verkis sociajn kritikojn kaj romanojn, kaj tradukis verkojn de Emma Goldman (Emma Goldman, *The Tragedy of Woman's Emancipation*, Nov-Jorko, Mother Earth Publishing Association, 1906, ktp.).

Dum la somero de sia kvina jaro ĉe la Ueno Lernejo por Knabinoj, sub la administrado de sia onklo, ŝi edziĝis kun homo nomita Fukutarō. Itō konsentis la edziĝon, ĉar Fukutarō ĵus revenis el Usono, kien ŝi esperis iri. Ŝi sekrete diris al sia fratino, ke kiam ili alvenus Usono, ŝi forirus kaj forlasus lin. Tio neniam okazis, kaj ili restis en Japanio. La malplezuro de Itō pro la edziĝa aranĝo kreskis kiam sia edzo ne povis surteni ŝiajn edukajn interesojn, kiu estis parto de la edzaranĝo.

Kiam ŝi komencis ĉeesti Ueno, ŝi amikiĝis kun sia instruisto pri la angla, Jun Tsuji. Li eĉ estis ŝia konfidulo dum ŝia edziĝo. Tsuji permesis, ke Itō restu en lia domo kiam ŝi devis reveni al la domo de sia edzo, afero kiu interumpigus ŝian edukadon. Per la helpo de Tsuji, ŝi daŭris sian edukadon kaj eventuale finigis sian edziĝon kun Fukutarō. Itō kaj Tsuji komencis amrilaton kaj rapide edziĝis. Ili eventuale havis du filojn: Makoto kaj Ryuji. Ilia amrilato daŭris preskaŭ kvar jarojn antaŭ ŝi estis kaptivita de Sakae Ōsugi.

Eke de 1916, ŝi loĝis kaj laboris kun Ōsugi, kie ŝi daŭris kreskante en la inismaro kaj montris kreskantan gvidistpovon. La 16an de septembro de 1923, dum la ĵusa ĥaoso post la Ega Tertremo de Kantoo, Itō, Ōsugi, kaj lia 6-jara nepo estis arestitaj, mortbatitaj kaj forĵetitaj en puton, de armea policanaro gvidita de leŭtenanto Masahiko Amakasu. Noe Itō estis 28-jara.

La mortigado de tiaj renomaj anarĥiistoj kaj de juna infano, konatiĝis kiel la Incidento Amakasu kaj instigis surprizon kaj koleron tra Japanio.

La kinisto Kiju Yoshida filmis je „Eroso Plus Amasmurdo" (エロス＋虐殺) en 1969, filmon pri Sakae Ōsugi, en kiu Itō havas gravan rolon.

* Kategorio Noe Itō en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 311149
* GND: 12485463X
* LCCN: n85291734
* VIAF: 35400414
* ISNI: 0000 0000 8218 6945
* SUDOC: 129076023
* BNF: 16914336j
* NDL: 00022998
* BIBSYS: 11052611
 |
**Senedi** estis la kvina faraono de la dua egipta dinastio. Li laŭ la nuntempa anglalingva literaturo regis ĉ. 2773 – 2753 a.K. - tio donus al li 20 jarojn da regado (laŭ la egiptologo Jürgen von Beckerath jam ĉ. 2780 - 2769 a.K. - tio estus nur 11 jaroj da regado).

Kartuŝnomo de SenediLa Reĝa listo de Abidozo lin nomis 'Senedi'. En la Reĝa listo de Sakkara li aperas kiel **Senedj**.

Kontraste al tio, La reĝa listo de Torino donas al li eĉ 54 jarojn da regado, dum Manetono indikis 41 jarojn. Laŭ la *medicina papiruso de Berlino* li estis sukcedinto de Den.

Post la morto de Senedi, Egiptio ne plu estis regata de nur unu faraono. Multaj egiptologiaj tekstoj por la 125 jaroj de 2775 ĝis 2650 indikas fortajn internajn militojn de la dua egipta dinastio. La fakto ke li estis la lasta unueca faraono, kaj post li (almenaŭ ĝis la komenciĝo de la tria egipta dinastio, do ĝis la regado de faraono Ĝoser komence/meze de la 27-a jarcento antaŭ nia erao) ne plu estis unueca regado, ĉiukaze estas indiko ke lia regado estis komence (aŭ tuj antaŭ) la fortaj internaj militoj de 2775 ĝis 2650.

  

* Kategorio Senedi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 532518
 |
**Velascálvaro** [belasKALbaro] estas municipo en la sudo de la provinco Valadolido, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko *Tierra de Medina* (Tero de Medina) en la sudo de la provinco. 

Velascálvaro en la provinco Valadolido.
La *Tierra de Pinares* de la provinco Valadolido, verde, sude.
La preĝejo.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 22,99 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 168 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte 150 el la 1940-aj jaroj. 

Ĝi distas 58 km de Valadolido, provinca ĉefurbo kaj estas inter Bobadilla del Campo kaj Medina del Campo laŭ la ŝoseo VP-8904. Ĝia municipa teritorio estas ebeneca kaj ĉe la rojo Arroyo de la Fuente.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Leono kaj poste al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj, vitejoj, legomoj kaj terpomoj) kaj brutobredado (ŝafoj) kaj rilata komercado. Lastatempe kultura kaj rura turismo ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado). 

De la historia pasinteco restis vizitindaj vidindaĵoj el kiuj menciindas la preĝejo.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Valadolido

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 765845
 |
**Péter Halász** [halAs], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Halász Péter** estis hungara verkisto, ĵurnalisto, dramaturgo. Lia edzino estis Vali Rácz, liaj pseŭdonimoj estis P. Hard, T. Mollock, P. Shering, Pierre Pescer kaj Ravasz Miklós. 

Péter Halász  naskiĝis la 10-an de aprilo 1922 en Budapeŝto, li mortis la 7-an de januaro 2013 en Munkeno (Germanio).

Biografio
---------

Péter Halász frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li estis ĵurnalisto en pluraj gazetoj. Li aĝis 20, kiam li verkis la unuan romanon, baldaŭ li verkis pli ol kvin dek. En 1946 li edziĝis, poste li havis 2 gefilojn. Inter 1951 kaj 1955 li estis dramaturgo en la filma produktejo. Post falo de la Hungara revolucio de 1956 li kun sia plena familio disidis. Inter 1957-1987 li estis redaktoro de Radio Libera Eŭropo (ekde 1957 en Novjorko, ekde 1970 en Londono, ekde 1975 en Munkeno). Li pensiuliĝis en 1987, sed poste kiel ekstera membro li helpis la menciitan radion. Li ricevis hungarajn premiojn depost la socialismo inter 1993-2010.

Elektitaj libroj
----------------

* *Szülei elváltak* (1942)
* *Crossroads at Vienna* (1959)
* *Miszter Honfitárs* (1965)
* *Kölcsönkapott élet* (1977)
* *Mélyen leszállított áron* (1988)

Elektitaj similaj kontribuoj
----------------------------

* *Állami áruház* (1952, dramaturgo de filmo)
* *A város alatt* (1953, scenaristo de filmo)
* *Egérfogó* (1958, dramo prezentita en la hungarlingva teatro en Novjorko)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)
* 


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 589997
* GND: 118615621X
* LCCN: n2013017863
* VIAF: 84376894
* ISNI: 0000 0001 0784 8790
* NKC: jx20070619009
 |
Ĉerko en la antaŭo en la Princa kripto de Weimar.
**Pauline** Ida Marie Olga Henriette Catharina **von Sachsen-Weimar-Eisenach** (naskiĝinta la 25-an de julio 1852 en Stutgarto, mortinta la 17-an de majo 1904 en Orte) estis princino de Saksio-Vajmaro-Eisenach kaj dukino de Saksio kiel ankaŭ post la geedziĝo hereda dukino de Saksio-Vajmaro-Eisenach.

Vivo
----

Paŭlino estis la plej maljuna infano de princo Hermano (Saksio-Vajmaro-Eisenach) (1825–1901). Li fondis per la geedziĝo kun Auguste von Württemberg (1826–1898), la plej juna filino de reĝo Vilhelmo la 1-a de Virtembergo, kaj per soldatiĝo ĉe la reĝa virtemberga armeo, la t.n. virtembergan linion de la domo Saksio-Vajmaro-Eisenach. Paŭlino edziniĝis en la 26.8.1873 al la hereda duko Karlo Aŭgusto (1844–1894), sia kuzo de dua grado. La geedziĝdato prokrastiĝis; komence estis planite ke ĝi fariĝu okaze de la eksteritaluja premiero de la opero Aida en Vajmaro.

Ŝia edzo mortis antaŭ la patro, pro kio ŝia plej maljuna filo posteulis en 1901 kiel grandduko. Sub ŝia patroneco malfermitis en 1901 en Ramsla *Paulinenstift* (laŭ planoj de Karl Vent), unu el la plej malnovaj infanĝardenoj en la regiono. Paŭlino estis la lasta familiano de la dinastio de Saksio-Vajmaro kiu (ĝismorte) loĝis ĉe Kastelo Belvedere (Weimar). Paŭlino estis entombigita en la Princa kripto de Weimar.

Laŭ ŝi estis nomita Paŭlina Turo, emblemo de la proksima urbo Bad Berka. Kvin kantoj komponitaj de Josephine Caroline Lang el la verko scheffel-a *Der Trompeter von Säckingen* (op. 45) dediĉitis al Paŭlino.

Idoj
----

El la geedzeco kun la hereda duko naskiĝis du filoj:

* Vilhelmo Ernesto (Saksio-Vajmaro-Eisenach) (1876–1923), grandduko

⚭ 1903 princino Caroline Reuß zu Greiz (1884–1905)
⚭ 1910 princino Feodora von Sachsen-Meiningen (1890–1972)
* Bernardo Henriko (Saksio-Vajmaro-Eisenach) (1878–1900), princo

Referencoj
----------

1. ↑  Hans Busch: *Verdi’s Aida*, St. Paul 1978, p. 301 (Digitalisat)
2. ↑  Informoj pri la kastelo
3. ↑
4. ↑

Literaturo
----------

* Otto Devrient: *Zur Einzugsfeier der Hohen Neuvermählten Ihrer Königlichen Hoheiten des Erbgroßherzogs Karl August und der Frau Erbgroßherzogin Pauline von Sachsen-Weimar-Eisenach.* Kühn, 1873.

Vidu ankaŭ
----------

* Paŭlina Konvento (Vajmaro)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Paŭlino de Saksio-Vajmaro-Eisenach en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Informoj priinfanĝardenaj


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 729105
* GND: 121571416
* VIAF: 3330992
 |
Pakalo la Granda
Video pri Pakalo la Granda kaj Palenke de la jutuba kanalo Scivolemo.
**Pakalo "la Granda"** (n. la 23-an de marto 603 - m. la 28-an de aŭgusto 683) estis ahauo aŭ reganto de la *ahaxulelo* aŭ majaa senjorlando Baakalo, kies sidejo troviĝis en Lakam Ha, nuntempe konata kiel Palenko, situanta norde de la meksika subŝtato Ĉiapo.

Li estis entronigita de sia patrino estante 12jaraĝa, regis ekde la jaro 615 ĝis 683. Li entronĝis post kiam Palenko travivis malbonan etapon. Dum la unuaj jardeoj de lia regado estiĝis epoko de paco kaj produktiveco. En 659 li entrepenis militan kampanjon kiu plifirmigis Palenkon kiel unu el la plej gravajn urbojn de la regiono. La regado de Pakalo karakteriziĝis per la kreskado de la arkitekturaj monumentoj de Palenko kaj la komenco de la hieroglifaj registraĵoj de ĝia dinastia historio.

* Kategorio Pakalo la Granda en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 533719
* GND: 133175073
* LCCN: n2005089841
* VIAF: 65188527
* ISNI: 0000 0000 5548 6029
* SUDOC: 155606891
* NKC: js20060811020
 |
**Pascale Clark** (naskiĝis en 1963) estas franca ĵurnalistino de radio kaj televido.

Biografio
---------

Ŝi estas de angla deveno per sia patro. Post la akiro de sia ĵurnalismlicenco, ŝi debutas sine de Versajla radio en 1983. Ŝi kunlaboras poste en pluraj privataj kaj publikaj gravaj francaj radioj kaj televidoj (Europe 1 kaj 2, RTL, France Inter). Ŝi faras multnombrajn irojn kaj revenojn inter tiuj amaskomunikiloj. Ekde 2009, ŝi relaboras en France Inter.

### Dubladoj

En februaro 2007, ŝi pruntdonis sian voĉon sur la disko "Puisqu'il faut vivre" (Ĉar necesas vivi) de la rapkantisto Soprano.

Ŝi ankaŭ pruntis sian voĉon al la komputilo de la spacoŝipo Axiom en la filmo de la studioj Pixar Wall-E, elirinta sur la ekranoj en 2008.

Bibliografio
------------

Ŝi verkis tri romanojn nome la jenajn:

* *Tout le monde fait l'amour* (Ĉiu amoras), Parizo, éd. Albin Michel, februaro 2001, 202 p. (ISBN 2-2261-2156-0)
* *Merci de votre attention* (Dankon por via komplezo), Parizo, éd. Albin Michel, majo 2003, 275 p. (ISBN 2-2261-3789-0) .
* *Après, Fred Chichin est mort* (Poste, Fred Chichin mortis), Parizo, Éditions du Seuil, aprilo 2008, 192 p. (ISBN 978-2-0209-7691-6)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Pascale Clark en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 402402
* LCCN: no2004025733
* VIAF: 34162686
* ISNI: 0000 0000 7990 0474
* SUDOC: 057771812
* BNF: 141649624
 |
**Pavel ROSA** (naskiĝis la 9-a de oktobro 1906 en Senica - mortis la 28-an de junio 1988 en Bratislavo, Slovakio) estis slovaka esperantisto, fondinto kaj honora prezidanto de Slovaka Esperanto-Asocio. Tiu asocio kun Ĉeĥa Esperanto-Asocio estis unu el du landaj esperantistaj asocioj, kiuj post la epoko de malpermeso stalinisma pri Esperanto-agado rajtis aktivi ekde la jaro 1969 - la funkcion de la asocio en 1997 transprenis Slovakia Esperanta Federacio.

Profesie li estis oficisto de Ĝenerala pensia instituto en Bratislavo.

Esperantisto ekde 1923, li ludis centran rolon en la organizo de la postmilita movado en Slovakio. Elstaris lia propra ekzemplo kiel aktiva kursgvidanto, (kun)aŭtoro de lernolibroj, kaj tradukanto el la slovaka literaturo; li kontribuis al *Ĉeĥoslovaka Antologio* (1935) kaj *Slovaka Antologio* (1977). Li krome realigis la Esperantan version de la *Fina Akto de Helsinko* (1976). Multjara membro de UEA kaj dum dudek jaroj delegito en Bratislava, li ankaŭ oficis de 1977 ĝis 1981 kiel Komitatano A.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Libroj[*rompita ligilo*] de kaj pri Pavel Rosa en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo

|  |  |
| --- | --- |
|  Kopirajto | Ĉi tiu artikolo baziĝas (parte aŭ tute) sur artikolo el la **Enciklopedio de Esperanto**.

---

La originala teksto kontroleblas en interreta arkivo de la fonto. |
**Pere CALDERS i Rossinyol** (naskiĝis 1912, mortis 1994, prononco en la kataluna lingvo: [ˈpeɾə kəlˈdez i rusiˈɲɔl]) estis kataluna verkisto.

Naskiĝinte en Barcelona, li studis pentrarton kaj desegnarton, laboris en reklamagentejo, ankaŭ estis ĵurnalisto kaj faris karikaturojn por la gazetoj *El diario mercantil*, *Avui* kaj *L'esquella de la torratxa*, ĉi-lastan li direktoris kun sia amiko kaj verkisto Avel·lí Artís Gener. En 1936 li publikigis la romanon *La Glòria del doctor Larén* kaj la novelaron *El primer arlequí*. Dum la hispana enlanda milito (1936-1939) Calders kunlaboris en politikaj publikaĵoj kaj aliĝas al la respublika armeo, kie li laboris kiel kartografo en Teruel. El tiuj spertoj li verkis la romanon *Unitats de xoc*. Post la milito li forvojaĝis en Meksikon, kie li ekrilatis kun aliaj elmigrintoj kiel la poeto Josep Carner, pri kiu li poste verkis biografion.

En Meksiko Calders pasigis 23 jarojn kaj la kulturo de ĉi tiu lando influis en kelkaj literaturaĵoj kiel la novelo *Aquí descans Nevares* (1967). En la Ameriko li laboris por la eldonejo UTEHA, kaj ankaŭ kunlaboris en revuoj faritaj de katalunoj rifuĝintaj en Meksikon, kiel la fama revuo *Pont Blau*. Li daŭre verkis romanojn kaj novelojn, kaj aperigis siajn fikciaĵojn en Barcelono. En 1955 aperas la novelaro *Cròniques de la veritat oculta*, en 1957 *Gent de l'alta vall*, kaj en 1959 *Demà a les tres de la matinada*. Alia tre interesa verko estas la romano *Gaeli i l'home déu*, kiun li verkis en 1938 sed la libro ne eldoniĝis ĝis la jaro 1986.

La meksika eldonejo kie li laboris, aĉetis la barcelonan firmaon *Montaner i Simon*, kio faciligis lian revenon en Katalunion. Denove en Barcelono li verkis por revuoj *Tele-Estel*, *Canigó*, *Serra d'or* kaj *El temps*. En 1964 li publikigis la premiitan romanon *L'ombra de l'atzavara*, kaj en 1966 la romanon *Ronda naval sota la boira* (kiu, laŭ la kritikistoj, estas lia plej bona verko, kaj tre estimata de la aŭtoro mem). En 1978 Calders publikigis novan kolekton de rakontoj en *Invasió subtil i altres contes*. Aliaj libroj de Pere Calders estas *Tot s'aprofita*, *De teves a meves*, *L'honor a la deriva* kaj *El barret fort*.

En literaturo de Calders abundas fantazio, absurdo kaj ironio; la rolantoj vivas en mondo kie oni povas certi pri nenio. La pesimismo estas miksita kun humuro kaj simpatiaj trajtoj de la rolantaj homoj. La fantasto evoluas de magio al sciencfikcio. La aŭtoro sin esprimas sprite kaj amuze per nuanc-riĉa lingvo, kio altgrade konsistigas lian propran stilon. Troveblas romanoj kaj noveloj de tiu aŭtoro tradukitaj en pluraj lingvoj.

* Kategorio Pere Calders en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 16829
* GND: 119460092
* LCCN: n79144857
* VIAF: 109577321
* ISNI: 0000 0001 0933 4443
* LIBRIS: 180885
* SUDOC: 026651130
* BNF: 11885873z
* NLA: 35984432
* NDL: 00435087
* BIBSYS: 90622169
* NKC: jn20030903006
* BNE: XX1720034
 |
La **Verda Koro** (nederlande *Groene Hart*) estas relative maldense loĝata torfeja areo ene de la nederlanda Randstad. Ĉirkaŭ la Verda Koro estas Roterdamo, Hago, Zoetermeer, Leiden, Haarlem, Amsterdamo kaj Utrecht. Ene de la Verda Koro estas kelkaj pli malgrandaj urboj, sed ankaŭ kelkaj mezgrandaj urboj (kun 50.000 ĝis 100.000 loĝantoj) kiel Alphen aan den Rijn, Gouda kaj Woerden. Gooise Meren, Hilversum kaj Nieuwegein ne troviĝas en ĝi, sed nur najbaras al ĝi. La areo estis nomumita Nacia Pejzaĝo.

La areo devas reprezenti kontraŭpezon al la dense loĝata urba ringo, kun agrikulturo, naturo kaj loka distro la ĉefaj parametroj.

La Verda Koro estas riĉa je akvo. La Langeraarse Plassen, Nieuwkoopse Plassen, Reeuwijkse Plassen kaj la Braassemermeer situas ĉi tie. Krome fluas ĉi tie la Hollandse IJssel, la Oude Rijn, la Lek, la Aar kaj la Gouwe, kaj ankaŭ iuj pli malgrandaj riveroj kiel la Vlist, la Loet, la Rotte kaj la Meije.

* Kategorio Verda Koro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Notker Balbulus** (trad. Notker la balbutulo; Jonschwil aŭ Heiligaŭ, 840 - Princabatejo Sankt-Galo, 912) estis benediktano de la abatejo en *Sankt Gallen*, poeto, komponisto, teologo kaj historiisto.

Vivo kaj verko
--------------

Notker naskiĝis en la regiono de Sankt-Galo aŭ en Heiligaŭ aŭ en Jonschwil ĉirkaŭ en la jaro 840 kiel filo de nobla familio. Li estis balbutada kaj edukiĝis en la lernejo de la Monaĥejo Sankt-Galo, studante la tradiciajn *trivium* kaj *quadrivium* de la sistemo de la sep liberaj artoj. Poste Notker mem iĝis monaĥo, instruis en la monaĥeja lernejo kaj estis bibliotekisto. Notker estas konata kiel poeto (li verkis himnojn), komponisto (li estis inter la unuaj verkantoj de sekvencoj), muzikteoriisto kaj historiisto (oni atribuas al li la kolekton "Agoj de Karolo la Granda" ("Gesta Caroli Magni"), verkitan en la 880aj jaroj). Notker mortis en Sankt Gallen la 6-an de aprilo 912. Li estis beatigita en 1512 fare de la papo Julio la 2-a.

* Kategorio Notker en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 47188
* GND: 118588850
* LCCN: n50046905
* VIAF: 281215040, 5309167867555323060004, 3165168850944867620008, 303803641 27863792, 281215040, 5309167867555323060004, 3165168850944867620008, 303803641
* ISNI: 0000 0001 2125 522X
* LIBRIS: 195778
* SUDOC: 067026206
* BNF: 11964010c
* MBA: 80840853-80bf-47f8-b8b3-365c0a7e4fd1
* NLA: 35768623
* BIBSYS: 95005962
* NKC: kup19980000070936
* BNE: XX1383143
 |
**Velika Roztoka,** ukraine kaj ruse **Велика Розтока,** slovake **(Berežská) Roztoka** [bereĵska r.], hungare **Gázló** estas malgranda, ne memstara vilaĝeto en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto de Irŝava, en municipo de Mala Roztoka.

Transkarpata provinco en Ukrainio
Distrikto de Irŝava en Transkarpatio

Bazaj informoj
--------------

* 48° 17′ 22″ N 23° 05′ 16″ O﻿ / ﻿48.28944 °N, 23.08778 °O﻿ / 48.28944; 23.08778 (mapo)Koordinatoj: 48° 17′ 22″ N 23° 05′ 16″ O﻿ / ﻿48.28944 °N, 23.08778 °O﻿ / 48.28944; 23.08778 (mapo)
* Areo: 146 km²
* Alto super marnivelo: 130 m
* Loĝantaro: 610
* Poŝtkodo: 90133
* Telefonprefikso: + 380 3144
* Aŭtokodo: AO

Situo
-----

Velika Roztoka situas laŭ rojo, laŭ flankovojoj.

Historio
--------

La historia hungara loknomo estis *"Beregrosztoka"*, kiu baldaŭe ŝanĝiĝis al Gázló pro la hungariga politiko. Ĝis Traktato de Trianon ĝi apartenis al Hungara reĝlando, al Bereg, al distrikto de Ilosva, poste al Ĉeĥoslovakio. En 1939 la plej orienta regiono de disfalanta Ĉeĥoslovakio deklaris malgrandan sendependan respublikon Karpata Ukrainio. Iom poste Hungario okupis la respublikon kaj tuj aranĝis aŭtonomion, kies apartaĵo estis Velika Roztoka. Ekde 1945 ĝi apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio.

Vidindaĵoj
----------
**Philip José FARMER** [*FILip ĥoZE FARmar*] (naskiĝis 26-a de januaro 1918 en North Terre Haute en Indianao, mortis 25-a de februaro 2009) estis usona verkisto, plej konata pro siaj sciencfikciaj kaj fantastaj romanoj kaj noveloj.

Multe da lia verko temis pri reinterpretado de iamaj personoj el fikcio kaj historio, ekzemple *The Other Log of Phileas Fogg* (*La alia loglibro de Phileas Fogg*), en kiu li plenigas la tempotruojn el la *Le tour du monde en quatre-vingt jours* (*Ĉirkaŭ la mondo en okdek tagoj*) de Jules Verne per interplaneda milito, aŭ lia romanserio *Riverworld* (Rivermondo), kiu pritraktas la aventurojn de Richard Francis Burton kaj Mark Twain tra bizara postmorta mondo, kie ĉiun homon iam vivintan revivigis samtempe iu mistera povo.

En ties 2-a volumo *The Fabulous Riverboat* ("La fabela riverŝipo"), Hermann Göring predikas pacan religion de Eklezio de la Dua Ŝanco pere de Esperanto, komuna lingvo de resurektinta homaro. Samuel Longhorn CLEMENS (Mark Twain) fondas landon nomitan "Parolando".

La verkoj de Farmer ofte enhavis seksumajn temojn: lia kolekto de noveloj *Strange Relations* (*Strangaj rilatoj*) estis rimarkinda evento en la historio de seksumado en sciencfikcio.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Philip José Farmer en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Philip José Farmer en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)

* The Official Philip José Farmer Home Page angle
* Philip José Farmer – International Bibliography angle


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 3517
* GND: 121292630
* LCCN: n80090608
* VIAF: 78770028 46760781, 78770028
* ISNI: 0000 0001 1443 2064
* LIBRIS: 354990 354991, 354990
* SUDOC: 02685838X
* BNF: 11902278t
* NLA: 36152201
* NDL: 00439229
* BIBSYS: 12069455
* NKC: jo2009330587 xx0003271, jo2009330587
* ICCU: CFIV022978
* BNE: XX1148142
 |
**Pier Maria Rosso di SAN SECONDO** (Kaltaniseto, la 30-an de novembro 1887 - Lido di Camaiore, 22-an de novembro 1956) estis itala dramisto kaj ĵurnalisto.

Li studis en la mezlernejo Ruggero Settimo en Kaltaniseto. Lia poezio karakteriziĝas per lirismo kaj pesimisma vidpunkto pri la rilato inter homo kaj socio, kun trajtoj ofte markitaj de soleco kaj ia kontrasto inter pasio kaj racieco. San Secondo ofte serĉas ĉi tiun kontraston en la komparo inter la nordo (de Italio), karakterizita per racia, konkreta kaj griza vivo, kaj la sudo karakterizita de la mita revo, de la pasiaj koloroj de la vivo.

Post la granda sukceso de *Marionette che passione!*, Rosso di San Secondo verkis aliajn teatrajn verkojn, inter kiuj *La dormanta belulino* de 1919, *L'ospite desiderato* de 1921, *Tra vestiti che ballano* en 1927, *Il ratto di Proserpina* de 1954. Li ankaŭ verkis rakontojn, kiel ekzemple la romanojn de la kolekto Ponentino en 1916 kaj la romanon *La fuga* (1917). En 1934 li ricevis la "Mussolini premion" por la literaturo de la Akademio de Italio. Li ankaŭ kunlaboris en la filmado de kelkaj filmoj.

La eldonisto Salvatore Sciascia de Kaltaniseto, kun la patroneco de la municipo, publikigis la kompletajn verkojn de dek ok romanoj kunigitaj en dek ses volumoj kaj ses kolektoj de romanoj de la romanisto.

Pier Maria Rosso de San Secondo estas enterigita en la monumenta tombejo de La Anĝeloj.

* Kategorio Pier Maria Rosso di San Secondo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 636637
* GND: 118791265
* LCCN: n81007425
* VIAF: 57780
* ISNI: 0000 0001 0861 1066
* LIBRIS: 88026
* SUDOC: 030613027
* BNF: 121993203
* NLA: 35918303
* BIBSYS: 90274480
* NKC: jo20000082666
* ICCU: CFIV013733
 |
Velika planina
Granda montaro (slovene **Velika planina**) estas ebenaĵo sur la suda parto de meza parto de Kamnikaj Alpoj. Ebenaĵo kun multaj karstaj fenomenoj havas tre varian surfacon kun supermara alto inter 1400 m (Šimnovec) kaj 1666 m (Gradišče). Arkitektura aparteco de regiono estas paŝtistaj kolonioj kun karakterizaj lignaj paŝtistaj staloj kiuj hodiaŭ estas ordigitaj kiel ripozdomoj. Tegmentoj de tiuj domoj estas rondformaj, kovritaj per lignaj tabuletoj kaj atingas la fundon. Ebenaĵo estas alirebla el direkto de Kamnik, preter Sankta Primož aŭ per gondola ŝnurvagonaro el Kamniška Bistrica. El orienta flanko preter Gojška kaj Mala planina (malgranda montaro) gvidas ŝoseo. Velika planina estas alirebla en ĉiuj sezonoj. Vintre estas tie ordigita skicentro. 
Dum vintro estas sur Velika planina ordigita ripoza skicentro. Belega estas vintra vidaĵo de sunradiata Velika planina kaj Kamnik-Savinjaj Alpoj en la fono. Iam longaj vicoj de skiemaj vizitantoj malaperis kaj nun raraj skiantoj uzas eblecon ĝui tiun belecon.
Videbligo de ĉelmembrano de mukoĉeloj kun GFP- kaj RFP-fuziaj proteinoj.
Ilustraĵo de ok diversaj fluoreskaj proteinoj (BFP, mTFP1, Emerald, Citrine, mOrange, mApple, mCherry kaj mGrape) en bakterioj.
La **verda fluoreska proteino** (mallongigo **GFP**; angle *green fluorescent protein*) estas proteino el meduzo *Aequorea victoria*, unuafoje priskribita fare de Osamu Shimomura en 1961. Ĝi fluoreskas ĉe ekscitiĝo en la verdao kun bluaj kaj ultraviolaj lumoj. Ĝia graveco en la biologio, precipe en la ĉelbiologio estas, ke la GFP povas fuzii kun iu ajn aliaj proteinoj, gen-specife. Oni povas tiel observi la spacan kaj tempan dividon de la fluoreskaj proteinoj en la vivantaj ĉeloj, histoj, organismoj.

Osamu Shimomura, Martin Chalfie kaj Roger Tsien ricevis Nobel-premion pri kemio en 2008 pro malkovro kaj ellaboro de scienca uzo de la GFP.

La primara strukturo de la verda fluoreska proteino konsistas el 238 aminoacidoj kun molekula maso de 26,9 kDa. La fakta fluoroforo de la GFP formiĝas aŭtokatalite el la tripeptida sekvenco Ser65–Tyr66–Gly67 ene de la polipeptida ĉeno.

La nemodifita, natura GFP havas du absorbajn maksimumojn ĉe ondolongoj de 395 nm kaj 475 nm. La emisia ondolongo okazas je 509 nm.

Oni kreis jam genojn, kiuj kaŭzis verde fluoreskajn musojn, pigojn, leporojn. La nun uzata versio de GFP estas jam modifita kompare al la nature trovebla versio. Tsien kaj liaj kunlaborantoj forigis la aminoacidojn ambaŭfine de la kodiga sekcio kaj kreis la EGFP per ŝanĝiĝoj de la tria aminoacidoj (Ser-THr-Gly). Anstataŭ la Ser(65) troviĝas treonino en la EGFP, tiel la EGFP perdis la eksciteblecon en la ultraviola spektro (sed ekscitebla per blua lumo), alikaze kreskis efikeco de la fluoreskado, kompare al GFP.

Tsien kaj liaj kunlaborantoj ŝanĝis per plua mutacio la koloron de la fluoreskado kaj kreis blue (BFP), ciane (CFP) kaj flave (YFP) fluoreskajn versiojn.

Vidu ankaŭ
----------

* Luciferazo

* Verda fluoreska proteino en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Verda fluoreska proteino en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Transkarpata provinco en Ukrainio
Distrikto de Uĵhorodo en Transkarpatio
**Veliki Hejivci,** ukraine **Великі Геївці,** hungare **Nagygejőc** estas vilaĝo en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto de Uĵhorodo. Veliki kaj nagy signifas: granda. Ankoraŭ 2 vilaĝoj apartenas al la municipo.

Bazaj informoj
--------------

* 48° 30′ 0″ N 22° 19′ 0″ O﻿ / ﻿48.50000 °N, 22.31667 °O﻿ / 48.50000; 22.31667 (mapo)Koordinatoj: 48° 30′ 0″ N 22° 19′ 0″ O﻿ / ﻿48.50000 °N, 22.31667 °O﻿ / 48.50000; 22.31667 (mapo)
* Areo:  km²
* Alto super marnivelo: m
* Loĝantaro: 1060
* Poŝtkodo: 89434
* Telefonprefikso:
* Aŭtokodo: AO

Situo
-----

Veliki Hejivci situas de Uĵhorodo 17 km-ojn.

Historio
--------

La unua mencio devenis el 1338. Post la mezepoko ĝi foje apartenis al Habsburga Imperio, foje al Transilvanio. En la 1720-aj jaroj incendio okazis. En 1910 loĝis en Nagygejőc 542 homoj, plejparte hungaroj. Ĝis Traktato de Trianon Nagygejőc apartenis al Hungara reĝlando, al Ung, poste al Ĉeĥoslovakio. Nagygejőc rehungariĝis inter 1938-1945, ĉar la unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. En 1944 la Ruĝa Armeo deportis 103 homojn. Ekde 1945 Veliki Gejivci apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio. En 2001 loĝis en Veliki Hejivci 1062 homoj, (824 hungaroj).

Vidindaĵoj
----------

* kalvinana preĝejo de 1864
* romkatolika preĝejo
* kastelo