recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Lujza Magda Hubenayné** [hubenainE] (geedziĝa nomo), laŭ hungarlingve kutima nomordo **Hubenayné Magda Lujza** estis hungara aktoro, infana aktoro. Ŝia origina nomo estis (laŭ hungarlingve kutima nomordo) *Magda Zsuzsanna Ludovika*, ŝia geedziĝa nomvarianto estis *Hubenay Ferencné*.

Lujza Magda Zsuzsanna naskiĝis la 30-an de julio 1818 en Rozsnyó (Hungara reĝlando, Aŭstra Imperio, nuntempa Rožňava en Slovakio), ŝi mortis la 30-an de aŭgusto 1844 en Pest (urbo) (Hungara reĝlando, Aŭstra Imperio).

Biografio
---------

Lujza Magda Hubenayné frue orfiĝis kaj estis edukita al aktoro en migraj trupoj de Károly Balla (aktoro), Celesztin Pergő, Dávid Kilényi kaj Ferenc Komlóssy (aktoro). Ŝi debutis jam kiel kreskanta aktoro en 1835. Ŝi ediniĝis en la sekva jaro. En 1837 ŝi havis rolon jam en Teatro Magyar (Pest), tamen poste ŝi elektis la migrantajn teatrajn trupojn province. Inter 1840-1844 ŝi denove rolis en la menciita teatro havanta jam pli novan nomon **Nacia Teatro**.

Ŝiaj teatraj roloj (elekto)
---------------------------

* Cuno: *Benjámin Lengyelországban* - Bianka (debuta rolo, 1835)
* Ede Szigligeti: *Micbán családja* - Rózsa
* Töpfer: *Falusi egyszerűség* - Sárika
* Sardou: *Örökké* - Matilde
* Dinaux–Goubaux–Lemoine: *Az árva fiú és a londoni koldusok* - Smike
* Eugène Scribe:
	+ *Örökké* - Matild
	+ *Egy pohár víz* - Abigél (lasta rolo)

Memorigiloj
-----------

* Mihály Vörösmarty verkis memorpoemon pri ŝi

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 735996
 |



* Portalo pri Biografio
Sfera projekcio, kolorigita travideble kun rozkoloraj trianguloj, bluaj kvadratoj, kaj grizaj seslateroj
En geometrio, la **dutranĉita 4-hiperkubo** aŭ **dutranĉita 16-ĉelo** estas uniforma plurĉelo. Kiel la nomoj sugestas, ĝi povas esti farita per dutranĉo de la 4-hiperkubo aŭ per dutranĉo de la regula 16-ĉelo.

Konstruado
----------

4-hiperkubo estas dutranĉita per senpintigo de ĝiaj ĉeloj duonvoje al la profundo kiu devus liveri la dualan plurĉelon.
Tio signifas ke la ok kuboj iĝas ok senpintigitajn okedrojn. La fontaj kvadrataj edroj parte konserviĝas kaj iĝas kvadratojn turnitajn je 45 gradoj relative al la fontaj kvadrataj. Per ili senpintigitaj okedroj tuŝas unu la alian. La seslateraj edroj formitaj dum la tranĉo formas senpintigitajn kvaredrojn. La senpintigitaj kvaredroj havas ankaŭ triangulajn edrojn, per kiuj la senpintigitaj kvaredroj tuŝas unu la alian.

Vidu ankaŭ
----------

* Uniforma plurĉelo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Konveksaj uniformaj plurĉeloj bazitaj sur la 4-hiperkubo, (16)
**Auboranges** estas komunumo en la distrikto Glano en Kantono Friburgo, Svislando. Ĝi havis 260 loĝantojn je la 31-a de decembro 2010.

Geografio
---------

Auboranges situas en sudokcidento de la Friburga Mezlando, ĉe la okcidenta bordo dela rivero Brojo, en la mezo inter la urboj Romont kaj Laŭzano. La komunumo konsistas el la vilaĝo Auboranges kaj la setlejoj La Possession kaj La Pierre.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 1,93 km², de kiuj 10,4% estas kovritaj de arbaro, 80,8% servas por agrikulturo kaj 7,8% por setlado.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Auboranges limas en nordo al Ecublens, oriento al Rue, en sudo al Oron (VD), en sudsudokcidento al Essertes (VD), en okcidento al Servion (VD), kaj en nordokcidento al Ferlens VD (VD).

Trafiko
-------

Auboranges situas flanke de la gravaj trafikojoj kaj atingeblas pere de flankaj vojoj de siaj najbaraj komunumoj. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A12 situas proksimume 10 kilometrojn sudoriente de la komunumo apud Châtel-Saint-Denis. Kvankam la fervojlinio de Moudon al Palézieŭ pasas meze tra la komunuma teritorio, Auboranges ne disponas pri propra konekto al la publika transportreto.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Auboranges datiĝas el la jaro 1155 kiel *Alburengens*. En la jaro 1317 la Abatejo de Saint-Maurice akiris la senjorecon pri Auboranges interŝanĝe de Ludoviko la 2-a de Savojo. En la jaro 1536 Auboranges estis konkerita de Berno kaj koncedita al Friburgo, kiu ĝin atribuis al la Voktejo Rue kaj post la Helveta Revolucio de 1798 al la Distrikto Rue. En la jaro 1848 Auboranges surbaze de la nova kantona konstituico de Friburgo estis integrita al la Distrikto Glano.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: Reta mapo 1:20000 de Swisstopo[*rompita ligilo*]
2. ↑  Fonto: Komunumdatumoj de la retejo de la Svisa Federacia Oficejo pri Statistiko, retejo konsultita la 24-an de decembro 2012
3. ↑  Fonto: *Jean-François Steiert*: *Auboranges* en *Historia Leksikono de Svislando* (2009-08-25)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Auboranges en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Auboranges

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Auboranges** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Glano |
| --- |
| Auboranges • Billens-Hennens • Chapelle • Châtonnaye • Ecublens • Grangettes • La Folliaz • Le Châtelard • Massonnens • Mézières • Montet • **Romont** • Rue • Siviriez • Torny • Ursy • Villaz-Saint-Pierre • Villorsonnens • Vuisternens-devant-Romont |  |

 |
**Preterito** (el la latina *praeteritum*, "la preterpasinto", angle *preterite*, *past tense*, *imperfect tense*, france *préterit*, *passé*, *imparfait*; en la germana ankaŭ *Imperfekt* el lat. *imperfectum*, la "nefinito") estas verba formo de pasinteco (is-tempo), do parto de la gramatika kategorio tenso (tempo), tipologie kaj strukture kuplita al la ĉeesto de prezenco (as-tempo), kaj post tiu la dua plej ofta kategorio.

La preterito havas en fleksiaj lingvoj kutime proprajn morfemojn aŭ morfo-fonologiajn alternadojn, kiuj klare distingas ĝin de aliaj tempoj (tensoj), ekz-e latine *ama-mus* (ni amas), *ama-ba-mus* (ni amis).

Ĝia semantika funkcio kuŝas precipe en prezentado de ripetaj aŭ iom daŭraj okazaĵoj en la pasinteco aŭ por emfazi la nefinitecon.

La preterito estas la tipa rakonto-tempo. Se en iu lingvo ekzistas nur unu tenso por pasinteco (is-tempo), oni nomas ĝin preterito, ekz-e en la rusa. Ĝia envera funkcio estas tiam nur emfazo de la nesamtempeco kun la paroltempo.

Preterito estas ankaŭ uzata kiel specara termino por ĉiuj pasintec-tensoj.
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Kvinkolora kapito** |
| --- |
|  |
| Kvinkolora kapitoKvinkolora kapito |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Pegoformaj *Piciformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Ramfastedoj *Ramphastidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Capito* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
| Dunomo |
| ***Capito quinticolor***(Elliot, 1865) |
|
|
|
| Konserva statuso |
| **Konserva statuso: Preskaŭ minacata** |
|
|  |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Kvinkolora kapito  |

 |
| v • d • r |

La **Kvinkolora kapito** (***Capito quinticolor***) estas specio de birdoj de la familio de Ramfastedoj aŭ de propra familio de Kapitonedoj, laŭ kelkaj fakuloj, sed ĉiukaze parencoj de tukanoj, tukanetoj, Sudamerikaj barbuloj ktp.

Tiu specio havas **ruĝan kronon, nigran vizaĝon** kaj helgrizan fortikan bekon. La dorso estas nigre, sed tie videblas flavaj markoj en ŝultro, centro de flugiloj kaj vostobazo, anstataŭ blankaj kiel ĉe la Nigrozona kapito. Subvizaĝo kaj gorĝo estas blankecaj kaj la subaj partoj estas flavaj sen diferenco inter brusto kaj ventro.

Ĝi troviĝas en Kolombio kaj Ekvadoro. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj arbaroj de malaltaj teroj. Ĝi estas minacata de perdo de habitato.

Fonto
-----

* BirdLife International 2004. Capito quinticolor. 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. 27a Julio 2007.
**Oszkár Elek** [oskAr], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Elek Oszkár** estis hungara instruisto, lernejestro, literaturhistoriisto. Lia origina familia nomo estis *Engel* ĝis 1901.

Oszkár Engel naskiĝis la  4-an de februaro 1880(nun 1880-02-04) en Szolnok, li mortis la 17-an de junio 1945 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Oszkár Elek devenis el juda familio. Li akiris pedagogian diplomon en Reĝa Scienca Universitato de Budapeŝto en 1902, poste li estis instruisto province, inter 1918-1937 en Budapeŝto, eĉ li estis lernejestro. Pro la kontraŭjudaj leĝoj li pensiuliĝis en 1937. Intertempe li ofte kontribuis en revuoj. Li edziĝis en 1971. Li ricevis premiojn inter 1948-1998. Pro divorco li edziĝis dufoje, la unua edzino naskis filinon en 1910.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Petrarca hatása a Pleiade költőire* (1902)
* *A „Karthausi" és forrásai* (1934)
* *Savoyai Jenő a francia költészetben* (1939)
* *Don Juan mondája Kisfaludy Károly Karácsonyéjében* (1943)
* *Ágis tragédiája* (1957)
* *Magyarok első említése az angol epikában* (1962)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑   WikiData
2. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 827073
* VIAF: 121531442
* ISNI: 0000 0000 7949 7857
 |



* Portalo pri Biografio
**László Tóth** [lAslO tOt], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Tóth László** estis hungara historiisto, profesoro, parlamentano.

László Tóth  naskiĝis la 4-an de junio 1895 en Tápiószele. Li mortis la 12-an de oktobro 1958 en Szeged.

Biografio
---------

László Tóth abiturientis en 1913, poste li studis en Reĝa Universitato de Budapeŝto. Interrompo okazis en 1915, ĉar li soldatiĝis, post 2 jaroj li falis en militkaptiteco. Li hejmenvenis en 1919, en la sama jaro li akiris diplomon en la menciita universitato. Post siaj studoj li laboris en Tutlanda Biblioteko Széchényi. En 1925 li estis nomumita privata profesoro, sed li ne instruis, li ricevis diversajn taskojn en Romo. En 1930 li hejmenvenis, li laboris plu en la biblioteko kaj li ankaŭ instruis en la universitato. Post 5 jaroj li estis nomumita publika eksterordinara profesoro en Reĝa Scienca Universitato Erzsébet, en 1937 publika ordinara profesoro, en la studjaro 1940 dekano. Li instruis 2 jarojn en Kolozsvár (tiam parto de Hungario), poste en Universitato Miklós Horthy kiel katedrestro. Li estis dekano en la studjaro 1945,rektoro en la studjaro 1946, poste li estis redaktoro en la sama urbo Szeged. En 1947 li estis elektita parlamenta deputito, sed en la sekva jaro li devis rezigni pro politika subpremo de la komunistoj. Inter 1950-1955 li esploris en la universitata biblioteko de Szeged, poste li pensiuliĝis. Li multe esploris la eklezian historion.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Fraknói Vilmos* (1925)
* *Verancsics Faustus csanádi püspök és emlékiratai V. Pál pápához a magyar katholikus. egyház állapotáról* (1933)
* *Ki és miért hamisította a Szilveszter-bullát?* (1941)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**UDRÁNSZKY László** [udra:nski lAslO] estis hungara kuracisto, fiziologo, membro korespondanta de MAT naskita la 12-an de oktobro 1862 en Hungara reĝlando en vilaĝo Budatin (nuntempa urboparto de Žilina en Slovakio) kaj mortinta la 21-an de marto 1914 en Budapeŝto.

Kariero
-------

László Udránszky akiris diplomon pri medicino en 1883 en Budapeŝto. Ekde 1886 en Strassburg li plukvalifikis sin ĉe Felix Hoppe-Seyler, poste en Freiburg ĉe ? Baumann kaj li estis ankaŭ privatprofesoro en la universitato. Inter 1892 kaj 1909 li estis profesoro pri anatomio kaj preleganto pri vivkemio kaj malsankemio en Universitato Koloĵvaro. En 1894 li studvojaĝis en Germanio, la ministerio financis la vojaĝon. Inter 1909 kaj 1914 li instruis en la Universitato Budapeŝto anatomion. En la studjaroj 1895 kaj 1902 li estis dekano, en la studjaro 1909 rektoro.

Lia verkaro (elekto)
--------------------

* *A furfurolreakcióról* (1888)
* *Az épélettani szénhydrátkiválasz­tás szakaszos ingadozásairól* (1891)
* *A száj szerveinek melegérzékenysége és meleg-fájdalom-érzékenysége* (1906)
* *A fájdalom egységértékének kérdése* (1911)

Fonto
-----

* Magyar Életrajzi Lexikon
**László Vargha** [lAslO varga], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Vargha László** estis hungara kemiisto, profesoro, membro (korespondanta en 1935, ordinara en 1964) de Hungara Scienca Akademio.

László Vargha  naskiĝis la 25-an de januaro 1903 en Berhida. Li mortis la 1-an de julio 1971 en Budapeŝto.

Biografio
---------

László Vargha frekventis mezlernejon en Pápa, universitaton en Budapeŝto inter 1921-1926. Post la diplomo li laboris unu jaron en Universitato de Budapeŝto apud Géza Zemplén, poste li studvojaĝis 3 jarojn en Berlino. Hejmenveninta en 1931 li esploris en la universitata instituto en Szeged. Li iĝis privata profesoro en 1935 en Szeged. Depost rehungariĝo de Kolozsvár li instruis en la loka universitato. Post la rerumaniĝo li translokiĝis al Budapeŝto, kie li laboris en farmacia instituto. Li okupiĝis precipe pri karbonhidratoj kaj medikamentoj. Li ricevis premion Kossuth en 1956, poste aliajn 3 premiojn.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Über das Co--Ferment der Milchsaureoxydation* (1932) (kune kun Ilona Banga kaj Albert Szent-Györgyi)
* *Sztereospecifikus átalakulások a furil-ketoximok csoportjában* (1958)
* *Methadone analogues containing the xanthene skeleton 2. : preparation of isomerie 9-N-morpholino-propyl-9-propionylxanthenes* (1963)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio

* Kategorio László Vargha en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 469764
* LCCN: n82211231
* VIAF: 48123162
* ISNI: 0000 0001 0897 5900
 |
***Cosmos: A Spacetime Odyssey*** (en esperanto "Kosmo: Odiseado tra la tempo") estas dokumenta televidserio de la jaro 2014. Ĝi estas la daŭrigo de *Kosmo: persona vojaĝo* (1980), kiun prezentis Carl Sagan kaj kies elsendado okazis tra la PBS kaj konsiderata kiel mejloŝtono en la historio de la sciencaj dokumentfilmoj. Ĝia prezentisto estas la astrofizikisto Neil deGrasse Tyson, kiu inspiriĝis je Sagan konatiĝinte kun li du sia juneco. Kelkaj el ĝiaj plenumaj produktistoj estas Seth MacFarlane, kies influo kaj financa investo estis nepra or la realigo de la televidserio, kaj Ann Druyan, vidvino kaj kunkreinto de la origina programo. La akustika trako venas de Alan Silvestri. 

Kosmo, odiseado tra l' tempoLa serio libere sekvas la 13 ĉapitran formaton kaj rakonteca fokusiĝo de la antaŭa serio, kun renovigo de kelkaj el ĝiaj elementoj kiaj la "la imago-ŝipo" kaj montrante la novajn malkovrojn ekde 1980 kune kun ampleksa uzo de animaciaĵoj komputile kreitaj kaj historiaj rakontoj pere de la tradicia animaciarto.

Ĝi debutis la 9an de marto 2014 samtempe en dek televidkanaloj de Fox Networks Group: Fox, FX, FXX, FXM, Fox Sports 1, Fox Sports 2, Nat Geo, Nat Geo Mundo, Nat Geo Wild kaj Fox Life. La ceteraj 12 epizodoj elsendiĝas per Fox kaj Nat Geo, kiuj ripetigis ilin sekvatage kun enhavo ne enhaviĝinta en la eldonitaj epizodoj. Laŭ Fox Networks, tiu estis la unua fojo kiam programo debutas samtempe ĉe dek kanaloj.

* Kategorio Cosmos: A Spacetime Odyssey en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Guthlac** (n. ĉirkaŭ 673, m. la 11-an de aprilo 714) estis anglosaksa sanktulo.

Statuo de Guthlac en Abatejo Crowland

Familio
-------

Guthlac estis filo de Penwalh aŭ Penwald kaj ties edzino Tette, kaj ano de la reĝa familio de Mercia. Lia fratino Pega estis ermitino en Cambridgeshire kaj ankaŭ ŝi estis venerata kiel sanktulino.

Vivo
----

Dum sia juneco li famis kiel batalisto sub Aethelred la 1-a, reĝo de Mercia. Tamen dum siaj dudekaj jaroj li spertis akran senson de la vaneco de militado, kaj eniris la monaĥejon de Repton. Post du jaroj li translokiĝis al Crowland (antaŭe nomita *Croyland*), Lincolnshire, kie li konstruis por si ermitejon. Laŭdire por vestoj li portis nur bestpeltojn, kaj manĝis nur iomete da hordea pano.

Lia famo disvastiĝis kaj multaj vizitis lin. Antaŭ ol sia altroniĝo, Aethelbald (kiu regis Mercia de 716 al 757) estis ekzilata kaj pasis iom da tempo kun Guthlac. Guthlac mortis en 714, kaj poste Aethelbald sonĝis ke Guthlac profetis ke li ĝuos bonegan estontecon. Post kiam li altroniĝis, Aethelbald fondis ĉe Crowland sanktejon kaj abatejon dediĉitajn al Guthlac.

Verkoj pri Guthlac
------------------

Dum la 8-a jarcento monaĥo nomita Felix verkis biografion de Guthlac. Estas du anglosasksaj poemoj - konataj kiel *Guthlac A* kaj *Guthlac B* - kiuj pritraktas Guthlac.

* Kategorio Guthlac en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 290604
* GND: 118838032
* LCCN: n81112029
* VIAF: 267478122
* ISNI: 0000 0003 8682 7983
* SUDOC: 027880818
* BNF: 119827734
* NKC: jo2018988615
 |
**Cosa** [KOsa] estas vilaĝo kaj municipo de la provinco Teruelo (nordorienta Hispanio), nome en la sudoriento de la nordokcidenta komarko Jiloca [ĥiLOka], kies komarka ĉefurbo estas Calamocha (je 25 km).

Geografio
---------

Ĝi estas je 80 km de Teruelo, provinca ĉefurbo, kaj laŭ la nacia ŝoseo N-211 inter Bañón, Caminreal kaj la komunika akso de Calamocha al Teruelo (oriente) kaj Torre los Negros kaj Alpeñés (okcidente). La urba kerno estas sur 1185 msm, pro kio estas malvarma klimato. Ĝi estas en montara Iberia Sistemo en areo kie ekfluas diversaj rojoj. La altitudo gamas inter 1385 msm sudoriente (Loma Pedriza) kaj 1130 msm nordokcidente ĉe la rivero Cosa. En la municipo estas ankaŭ la loĝloko Corbatón.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| *Nordokcidente:* Calamocha | *Norde:* Barrachina | *Nordoriente:* Torre los Negros |
| *Okcidente:* Bañón |  | *Oriente:* Torre los Negros y Alpeñés |
| *Sudokcidente:* Rubielos de la Cérida | *Sude:* Lidón | *Sudoriente:* Alpeñés y Pancrudo |

Historio
--------

Preĝejo.
La zono venis al posedo de kristanoj post la venko de Alfonso la 1-a la Batalema. Ĝi sendependiĝis el Daroca en 1248. 

Preskaŭ ĉiuj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento kaj same en Cosa kie oni malaltiĝis ĝis nunaj 149 loĝantoj.

Aktualo
-------

Bazo de ekonomio estas agrikulturo (cerealoj), forstado kaj brutobredado. Nune rura turismo.

Estas altiraĵoj en la urbo, nome la preĝejo, blazondomo, lavejo, rigardejo kaj piedirado tra proksimaj naturaj lokoj ktp.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Teruelo

Notoj
-----

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 801014
 |
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

**Josef Xaver KOBZA** (27. 2. 1921 en Herbortice - 7. 11. 2020 en Veselí nad Lužnicí) estis ĉeĥa pastro kaj esperantisto, honora membro de ĈEA.

Konata kiel kunorganizinto de la Katolikaj E-Tendaroj okazintaj en la jaroj 1969 – 1977 en lia naskiĝvilaĝo Herbortice. En la jaro 1950 li soldatservis en PTP (armea reeduka laborbataliono), dum kiu li estis kondamnita al dujara prizono pro nepermesita grupiĝado. Post sia reveno el malliberejo al Herbortice kaj laborante denove kiel pastro, li fondis E-rondeton por lerni internacian lingvon. Baldaǔ poste li partoprenadis diversajn E-aranĝojn enlande kaj en Pollando. Li partoprenis UK-on en Sofio kaj Budapeŝto. Li fervore aktivadis en la katolikaj someraj tendaroj, en multaj renkontiĝoj de la esperantistoj precipe en IKUE kongresoj. En la urbo Písek, kie li dum multaj jaroj plenumis sacerdotan servon, li kunorganizis sukcesajn E-aranĝojn. En 2007-2017 li vivis en la en porpastra domo en České Budějovice, sekve du jarojn denove cxe petranoj en Písek kaj ekde 2019 en la Domo de Sankta Francisko en Veselí nad Lužnicí, kie li la 7-an de novembro 2020 forpasis. 


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 260574
* VIAF: 305287931
* NKC: osa2013781114
 |
Gutado ĉe fragaj folioj.
Gutado ĉe ekvizeto, kun flava sterkomuŝo.
**Gutado** estas botanika termino, kiu priskribas la ellason de akvo en fluidaj gutoj ĉe plantoj kaj fungoj. Kelkaj plantoj povas ellasi el sia planta korpo akvon en formo de fluantaj gutoj. Por la sana vivo de la planto estas necesa, ke akvo estu transportata de la radiko al la folioj ankaŭ dum periodoj kiam la aero ĉirkaŭ la planto estas satigita per akvo kaj la akvotransporto ĉesiĝus. Samtempe la transporto de nutroelementoj ankaŭ ĉesus kaj tio kaŭzus mankon de vivnecesaj nutr-elementoj.

Proceso
-------

La gutado povas okazi ĉe vaskulaj plantoj ĉefe dum la nokto, kiam ĝenerale ne okazas transpirado, ĉar la planto tenis siajn stomojn fermataj kaj la radikpremo premas la akvon el la hidatodoj (specialaj stomoj) ĉe la folirandaj dentetoj aŭ folipintoj). Alia ebleco estas, ke la grundo estas tre humida kaj pli varma ol la aero kaj krome estas alta aerhumideco kaj tial la akvopotencialo de la aero estas malalta por akcepti plian akvon. Sub tiuj kondiĉoj kompleta transpirado ne eblas.

Ĉe fungoj la akvo estas ellasata trans la ĉeloj de la micelo.

Kemia konsisto
--------------

La gutada fluidaĵo povas enhavu multajn organikajn kaj neorganikajn substancojn, ĉefe sukero, krome mineralojn (i.a. natrio). Ankaŭ akvosolveblaj plantprotekiloj estas ellasataj kun la gutoj de la gutado.

Post la sekigado restas blanka restaĵo sur la flolia surfaco.

Literaturo
----------

* SCHUBERT, S.: *Pflanzenernährung.* Eugen Ulmer KG, Stuttgart 2006, ISBN 978-3-8252-2802-6.
* Kadereit. J.W. k.a.: Straßburger Lehrbuch der Pflanzenwissenschaften, eldonejo Springer spektrum, Berlin, Heidelberg, 37a eldono, 2014, p. 360.

Referencoj
----------

1. ↑  Weiler, Elmar; Lutz Nover (2008): *Allgemeine und molekulare Botanik*, Thieme Verlag. Seite 246
2. ↑   (Marto 1966) "Composition of Guttation Fluid from Rye, Wheat, and Barley Seedlings", *Plant Physiology* **41** (3), p. 373–375. doi:10.1104/pp.41.3.373.  Alirita 2006-10-31..
3. ↑  *Translocation of Neonicotinoid Insecticides from Coated Seeds to Seedling Guttation Drops*

* Kategorio Gutado en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Josef Strauß
**Josef Strauß** [jozef ŝtraŭs], aŭstra komponisto, naskiĝis en Vieno la 22-an de aŭgusto 1827, mortis la 21-an de julio 1870, estis filo de Johann Strauß (patro); unue li laboris kiel inĝeniero, poste li dediĉis sin al la muziko kaj anstataŭis ofte sian fraton Johann Strauß (filo). Kune kun sia frato li komponis la muzikaĵon "Pizzicato Polka" (Pinĉado Polko). Li verkis preskaŭ 300 valsojn, polkojn, mazurkojn kaj kvadrilojn. La plej konataj estas "Dorfschwalben aus Österreich" (Vilaĝhirundoj el Aŭstrio), "Delirien" (Deliroj), "Sphärenklänge" (Sferaj Sonoj) kaj "Transaktionen" (Transakcioj). Lian valson "Dynamiden" (Dinamidoj) citas komponisto Richard Strauss en sia opero "Der Rosenkavalier" (La Rozokavaliro).

* Kategorio Josef Strauss en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 254745
* GND: 118809555
* LCCN: n79077314
* VIAF: 100251784
* ISNI: 0000 0001 2031 4611
* LIBRIS: 206354
* SUDOC: 067019277
* BNF: 139001232
* MBA: 9942ef92-91a2-46f7-aff4-32389df33c9e
* NDL: 00457910
* NKC: jn19990009734
* BNE: XX840806
 |
**Cosamaloapan de Carpio** estas komunumo en la meksika subŝtato Veracruz. La ĉefurbo de la komunumo estas Cosamaloapan de Carpio. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 30 045.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 54518 loĝantojn. El tiuj estis 26034 viroj kaj 28484 virinoj. La komunumo havas surfacon de 959.9 kvadratkilometroj. La komunumo situas je 18 gradoj kaj 22 minutoj norda latitudo kaj 95 gradoj kaj 48 minutoj okcidenta longitudo. La meza alteco estas 10 metroj super la marnivelo.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 1995 en la komunumo vivis 60624 personoj. En la jaro 2000 temis pri 54185, do temis pri kresko / malkresko je -2.22 %. En la jaro 2000 (INEGI) en la komunumo vivis 48546 personoj, kiuj aĝis pli ol 5 jaroj. El tiuj 2216 personoj parolis indiĝenan lingvon. Tio egalas al 4.56 % de la loĝantoj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Cosamaloapan en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

 Arkivigite je 2007-05-19 per la retarkivo Wayback Machine
**Zamayón** [zamaĜON] estas municipo de la provinco Salamanko, en la aŭtonoma komunumo Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la Jurisdikcia teritorio de Salamanko en la nordo-centro de la provinco kaj al la Municiparo Comarca de Ledesma. *Zamayón* estas tradukebla etimologie al *Monteto*.

Ĝia municipa teritorio estas formata de la loĝlokoj El Plantío, Zamayón kaj Zamocino, okupas totalan areon de 30,90 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2017, ĝi havis 207 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 450 loĝantojn ekde la komenco de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. Ĝi distas 29 km de Salamanko, provinca ĉefurbo. 

Ĝi fondiĝis en la 12-a jarcento. En postaj jarcentoj suferis pro militoj ĉefe dum la Hispana Milito de Sendependigo. 

La tradiciaj agrikulturo (cerealoj, paŝtaĵoj) kaj brutobredado (bovoj kaj ŝafoj en kverkaroj) lastatempe iom dekadencis, sed pluas. Lastatempe rura turismo ekgravis.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Salamanko


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 753518
* VIAF: 316736179
 |
**Coscomatepec** estas komunumo en la meksika subŝtato Veracruz. La ĉefurbo de la komunumo estas Coscomatepec de Bravo. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 30 047.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 47013 loĝantojn. El tiuj estis 22890 viroj kaj 24123 virinoj. La komunumo havas surfacon de 130.8 kvadratkilometroj. La komunumo situas je 19 gradoj kaj 4 minutoj norda latitudo kaj 97 gradoj kaj 3 minutoj okcidenta longitudo. La meza alteco estas 1520 metroj super la marnivelo.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 1995 en la komunumo vivis 38528 personoj. En la jaro 2000 temis pri 42003, do temis pri kresko / malkresko je 1.74 %. En la jaro 2000 (INEGI) en la komunumo vivis 35289 personoj, kiuj aĝis pli ol 5 jaroj. El tiuj 123 personoj parolis indiĝenan lingvon. Tio egalas al 0.35 % de la loĝantoj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI

Eksteraj ligiloj
----------------

 Arkivigite je 2006-11-17 per la retarkivo Wayback Machine


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Flughaveno Stadskanaal** estas flughaveno en Nederlando, kiu nur estas destinata por tre malpezaj flugmaŝinoj. La flughaveno situas apud la vilaĝeto Vledderveen (iom nordoriente de Stadskanaal) en Groningen. 

La flughaveneto ekestis en 1961 kaj tiam ricevis la nomon *luchtvaartterrein Onstwedde* (aviada tereno Onstwedde), laŭ la antaŭa komunumo Onstwedde. La celo estis ke ĝi estis uzata de la fabriko Philips en Stadskanaal gebruikt, sed tio ne estis profitodona. 

Post tio la komunumo Stadskanaal transprenis ĝin kaj la flughaveno portempe estis uzata de spruĉavioj. 

Depost 1981 la unuaj ultre malpezaj avioj flugis ekde la flughaveno kaj en 1993 la flughaveno estis privatigita kaj fariĝis propraĵo de la fondaĵo *Luchthaven Stadskanaal* (Flughaveno Stadskanaal). 

Je la 15-a de aprilo kaj 22-a de aprilo 2006 okazis du mortajn kraŝojn per ultre malpezaj avioj. La unua avio flugis kontraŭ hangaro ĉe kiu unu aviadisto mortis (kaj dua pasaĝero negrave vundiĝis) kaj la dua kraŝis post kolizio kun trenaĵo de reklama avio en loĝkvartalon, dum kiu la aviadisto mortis. Post tio la komunumo Stadskanaal decidis je la 24-a de aprilo 2006 fermi la flughavenon ĝis alia ordono. Je la 6-a de majo 2006 la flughaveno estis remalfermita.

Kurejoj
-------

Flughaveno Stadskanaal disponas pri la sekva de/alteriĝejo:

* 06-24: 300 metroj (herbo, nur por ultre malpezaj avioj)
* ICAO-kodo: EHST

Eksteraj ligiloj
----------------

* Vliegveld Stadskanaal (nederlande)

koordinatoj: 52° 59′ 45″ N 7° 7′ 15″ O﻿ / ﻿52.99583 °N, 7.12083 °O﻿ / 52.99583; 7.12083 (mapo)Koordinatoj: 52° 59′ 45″ N 7° 7′ 15″ O﻿ / ﻿52.99583 °N, 7.12083 °O﻿ / 52.99583; 7.12083 (mapo)
**Anastasija Eduardovna BABUROVA** (naskiĝis la 30-an de novembro 1983 en Sebastopolo, murdita la 19-an de januaro 2009 en Moskvo) estis rusa ĵurnalistino de *Новая Газета* (*Nova Gazeto*), anarkiista aktivulino.

Studentino de ĵurnalistiko ĉe Moskva Ŝtata Universitato. Ŝi aktivis en la movado "Alia Rusio" esplorante agadon de naziaj grupoj. Kunlaboris kun anarkiista organizaĵo "Aŭtonomia Kampanjo". Ŝi estis murdita kune kun alia ĵurnalisto, konata rusia advokato Stanislav Markelov la 19-an de januaro 2009. Ŝi estas la kvara murdita ĵurnalistino laboranta por la gazeto. Laŭ rusia analizisto Pavel Felgenhauer detaloj de la murdo indikas, ke oni faris ĝin laŭ interna ordono de la rusia sekureca servo FSB.

Post la murdo en Rusio mem kaj en Germanio kaj Pollando okazis protestoj kontraŭ reprezalioj en Rusio.

Eksteraj ligiloj
----------------

Pollingvaj artikoloj kun fotoj:

* Moskvo: murdo de du anarkiistoj Arkivigite je 2009-01-25 per la retarkivo Wayback Machine
* Protestaj manifestacioj en Rusio Arkivigite je 2011-01-20 per la retarkivo Wayback Machine

* Anastasija Baburova en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Anastasija Baburova en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 343217
* GND: 102936348X
* LCCN: no2015127891
* VIAF: 293202966
* ISNI: 0000 0003 9937 5541
* SUDOC: 189345381
 |
La **Flughaveno de Antverpeno** (Deurne) (IATA: ANR, ICAO: EBAW) estis inaŭgurita la 25-an de majo 1923 kaj sekve estas la plej malnova ankoraŭ funkcianta flughaveno de la mondo. Ĝi troviĝas 5 kilometrojn for de la urbocentro de Antverpeno kaj grandparte sur la teritorio de la antverpena distrikto Deurne.

La flughaveno estas nun ĉefe uzata por vojaĝoj al Britio (Londono, Manĉestro, Manksinsulo, Ĵersejo) kaj al Germanio (Frankfurto). La fakto, ke oni devas enlistiĝi nur 20 minutojn antaŭ la ekflugo kaj ke oni povas forlasi la flughavenon jam 10 minutojn post la alteriĝo estas unu el ĝiaj ĉefaj avantaĝoj. La flughaveno gastigas ankaŭ plurajn aviad-lernejojn, aviadklubojn kaj la muzeon pri la aerpioniroj Stampe kaj Vertongen.

En 2012 ĝi nombris 140 139 pasaĝerojn.

La alvenejo

Historio
--------

Ĝis la jaro 1920 la flughaveno de Antverpeno estis la tiel nomata *Wilrijkse Plein* (Placo de Wilrijk). Kiam la ĉirkaŭaĵo iĝis plenkonstruita, la konata piloto Jan Olieslagers serĉis terenon pli for de la centro de la urbo. Elektita estis tereno en la sudo de Deurne. La 25-an de majo 1923 ĝi estis oficiale inaŭgurita. En oktobro de la sama jaro la aviadilkonstruejo kaj -lernejo Stampe kaj Vertongen ekloĝis en Deurne. En 1928 la aviadilkompanio *Sabena* ekfunkciigis fluglinion inter Deurne kaj Evere kaj unu jaron poste inter Deurne kaj Hamburgo. Poste sekvis Amsterdamo, Kopenhago kaj kelkaj aliaj. En 1927 Jan Olieslagers fondis la flugklubon *Antwerp Aviation Club*, kiu ankoraŭ nun ekzistas kaj aktivas.

La 10-an de septembro 1930 estis inaŭgurita la flughavena konstruaĵo de arkitekto Stanislas Jasinski en modernisma stilo.

Ekzistis grandaj planoj por ekspansiigi la flughavenon, sed la Dua mondmilito ŝanĝis tiujn ideojn. Germanio dum la okupacio de Belgio uzis la flughavenon kiel startejon por siaj bombadoj de Anglio. Estis ankaŭ ili kiuj konstruis betonan alteriĝejon. Post kiam Germanio retiriĝis en 1944 la britoj okupis la flughavenon B-52 (nomo kiun donis la aliancanoj). En 1946 la tereno estis denove transdonita al Belgio, sed nur en 1947 komenciĝis novaj regulaj flugoj inter Deurne kaj Londono.

Referencoj
----------

1. 1 2

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Flughaveno de Antverpeno en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* nederlande angle Oficiala retejo de la flughaveno
* nederlande Retejo de la muzeo Stampe kaj Vertongen
La **flughaveno Veszprém-Szentkirályszabadja**, nomata ankaŭ **BudaWest Airport**, estas privata flughaveno 4 km oriente de Veszprém, 2 km norde de Szentkirályszabadja. Ĝi ekzistas de 1944.

La flughaveno (maldekstre) estas proksima al Balatono
La flughaveno ne estas malfermita por la publika trafiko, sed ekzistas planoj fari el ĝi malaltprezan trafikejon por turismaj flugoj, ĉar ĝi distancas nur kelkajn kilometrojn de Balatono. Okazis protestoj de homoj proksime loĝantaj, kiuj timas bruon kaj malpuron.

Historio
--------

La flughaveno estis konstruita kiel armea flughaveno iom antaŭ kaj dum la dua mondmilito, ankaŭ per deviga laboro de judaj malliberuloj kaj lokaj abiturientoj. La inaŭguro okazis la 19-an de novembro 1944. La flughaveno dum kelkaj jaroj estis uzata de la hungara aer-armeo per helikopteroj; en 2004 la armea uzo finiĝis, kaj la hungara registaro senpage transdonis la flughavenon al la lokaj aŭtoritatoj de Veszprém kaj Szentkirályszabadja. En novembro 2006 privata investula kompanio, *BudaWest Airport Holding Zrt.*, aĉetis la terenon kun la instalaĵoj. De tiam la flughaveno servis, laŭ portempaj permesoj, al kelkaj malgrandaj aviadiloj.

Notoj
-----

1. ↑  Raporto ĉe realdeal.hu Arkivigite je 2011-12-10 per la retarkivo Wayback Machine angle
2. ↑  BudaWest Airport City – about us[*rompita ligilo*] angle

Eksteraj ligiloj
----------------

* Flughavena retejo Arkivigite je 2008-02-12 per la retarkivo Wayback Machine angle hungare
* Handbook of Business Aviation angle
**Flugkompania nabo**, angle *airline hub* ( "aerlinia nabo"), en la lingvaĵo de aviado estas flughaveno, kiun unu aŭ pluraj flugkompanioj uzas kiel alven- kaj forirloko de aparte multaj flugoj, tiel ke flugvojaĝantoj aparte ofte tie transiras de unu al dua flugo kaj se oni pentras la unuopajn flugliniojn sur mapo, aspektas ke la flughaveno elektita kiel flugkompania nabo estus kvazaŭ centro de stelo aŭ - kiel indikas la nomo - nabo de rado. Multaj flugkompaniaj naboj estas aparte grandaj flughavenoj, sed laŭ la difino iu ajn flughaveno povas elektiĝi kaj la grandeco de ĝi ne rilatas al tiu funkcio.

Flughavenoj, kiun specifa flugkompanio uzas kiel flugkompania nabo, ofte samtempe estas "hejma flughaveno" de tiu kompanio, en kiu situas ties centraj oficejoj, aviadilaj riparejoj kaj parkejoj, sed ankaŭ tio ne estas parto de la difino. Principe flugkompanio cetere nur havas **unu** hejman flughavenon, sed grandaj kompanioj ofte havas **pli ol unu** flugkompanian nabon.

Flugkompania nabo devas plenumi kvin kriteriojn:

* Ĝi devas oferti multajn eblecojn por flugvojaĝantoj transiri de unu al dua flugo (de sama flugkompanio aŭ de flugkompania alianco), se la vojaĝo de ili ne plenumeblas per rekta flugo.
* Pli mallongdistancaj flugoj devas havi la funkcion alporti aŭ plutransporti pasaĝerojn de pli longdistancaj flugoj de la flughaveno,
* la kombinitaj flugoj devas en horaroj de la flugkompanio esti listigitaj kiel unu-interrompaj flugoj; kutime ili listiĝas per la vorteto "tra" respektive latine "via" (por *vojo*) - ekzemple *"de Munkeno al Novjorko tra Parizo"*,
* la restadotempo en la naba flughaveno atendante la duan aviadilon ne rajtas esti eksterproporcie granda kompare al la suma flugtempo,
* celo de flugkompania nabo estas ke tiu kombino de flugoj (kompare al rektaj flugoj) estas daŭre ekonomie favora kaj por la pasaĝeroj kaj por la aviada kompanio.

Ĉiu pli granda flugkompanio de la Internacia Aer-Transporta Asocio (IATA) fakte havas almenaŭ unu flugkompanian nabon en sia sistemo de fluglinioj.

Se flughaveno (en la sistemo de fluglinioj de certa flugkompanio) ne plenumas ĉiujn el la supre nomitaj kondiĉoj, ne eblas nomi ĝin "nabo" (de tiu flugkompanio), eĉ se tamen iuj pasaĝeroj tie transiras de unu al sekva flugo.

Paralele al la pasaĝera transporto en aviado, ankaŭ ekzistas apartaj kargotransportaj flugkompaniaj naboj.

Naciaj kaj internaciaj flugkompaniaj naboj
------------------------------------------

Flugkompaniaj naboj aparte gravas en areaj ŝtatoj kun multaj enlandaj flugoj - ekzemple Usono. Ekzemple en la du plej grandaj flughavenoj tutmonde, la flughaveno Atlanta kaj Flughaveno O'Hare en Ĉikago, internaciaj flugoj nur ampleksas 10 ĝis 15 procentaĵojn de la sumaj flugoj - ili do aparte servas kiel naciaj naboj. Internacie multe pli gravaj naboj de usonaj flugkompanioj estas sume pli malgrandaj flughavenoj kiel la flughaveno "John F. Kennedy" en Novjorko, en kiu pasaĝeroj de internaciaj flugoj ampleksas 48 procentaĵojn de ĉiuj transportatoj.
**Hu Zhongchi** (ĉine: 胡仲持, nask. en 1900 kaj mortis en 1968), estis ĉina ĵurnalisto, tradukisto, esperantisto, verkisto kaj membro de la Komunista Partio de Ĉinio 

Post la fondiĝo de la Ĉina Popola Respubliko, li partoprenis en la transpreno de novaĵorganizaĵoj de Ŝanhajo. En 1952, aliĝis al la Komunista Partio de Ĉinio. Li sinsekve funkciis kiel ĉefredaktisto kaj internacia estrarano de la Ŝanhaja taggazeto "Jiefang", estis direktoro en la internacia departemento de la pekina taĝĵurnalo "Renmin Ribao", vicdirektoro de la libro-redakcia sekcio de la Fremdlingva Eldonejo (Pekino) kaj esploristo de Azia-Afrika Esplora Instituto. Li ankaŭ estis unu el la ĉefaj kontribuantoj al la publikigo de *Mondaj Scioj* de la 1950-aj jaroj ĝis la 1960-aj jaroj.

Hu Zhongchi sciis paroli la anglan, rusan, japanan, germanan, sanskriton, Esperanton kaj aliajn lingvojn.

Tradukisto kaj verkisto
-----------------------

En 1919, Hu Zhongchi komencis eldoni. En 1952 li aliĝis al Ĉina Verkista Asocio (zh:中国作家协会 | zh). 

* Tradukis: "Sinjorino Ĉagreno", "Historio de Monda Literaturo", "Tero", "Memorante Lenin ", "La Luno Malleviĝas", "Laŭ Literatura Aprezo", "Sovetia Romano-Kolekto", "Grapoj de Kolero".
* Verkis: "Malgranda Historio de Monda Literaturo", "Tridek du Nacia Dogano" kaj "Monda Metropolo".

Vidu ankaŭ
----------

* Hu Yuzhi
* Ba Jin (Bakin)

Referencoj
----------

1. 1 2 3 4 5   胡仲持 (1900～1968)，中国作家网，于2015-05-01查阅. Arkivita el la originalo je 2018-08-13. Alirita 2020-04-27.
2. ↑  胡序介，胡仲持与《世界知识》，世界知识2000年第07期
**Anna Petrovna KERN** (en rusa: Анна Петровна Керн, denaske Poltorackaja (Полторацкая), nomita laŭ sia dua geedzeco: Markova-Vinogradskaja (Маркова-Виноградская); 11a de Februaro 1800 – 27a de Majo 1879) estis rusa altnivelulo kaj memorverkisto, plej bone konata kiel tiu al kiu oni adresis tiun kiu estas probable la plej fama ampoemo en rusa lingvo, verkita de Aleksandr Puŝkin en 1825. Tamen tiam ŝi jam estis edziniĝinta. Kelkaj fakuloj ĉiuokaze pridubas ĉu vere la poemo estis direktita al Anna Petrovna aŭ al alia virino. Poeto Miĥail Dudin kredis, ke la poemo estis dediĉita al la servistino Olga Kalaŝnikova. Puŝkin-fakulo Kira Viktorova kredis, ke la poemo estis dediĉita al la imperiestrino Elizaveta Aleksejevna mem. Vadim Nikolajev argumentis, ke la ideo pri la imperiestrino estis marĝena kaj malakceptis studi ĝin, dum li klopodis pruvi, ke tiu poemo estis dediĉita al Tatjana Larina, nome heroino de *Eŭgeno Onegin*.

En Sankt-Peterburgo, Anna flirtis kun nombraj romantismaj poetoj, sed ŝia famo estis amafero kun Puŝkin en la somero de 1825, dum ŝi restis kun parencoj en Trigorskoe, bieno apud Miĥailovskoje, kie la granda poeto estis en ekzilo.

En 1826, Kern divorcis disde sia maljuna edzo. Dek jarojn poste, ŝi edziniĝis al sia 16-jaraĝa kuzo, Aleksandr Markov-Vinogradskij. Edziĝinte kun juna kadeto, Anna iris kontraŭ la volo de sia patro, pro kio li senigis ŝin de ajna materiala subteno. Tiurilate la Markovs-Vinohrads ekloĝis en la kamparo kaj vivis tre malbone. Ŝi pasigis siajn lastajn jarojn tiom malriĉe ke ŝi devis forvendi la leterojn kiujn Puŝkin estis sendinta al ŝi.

Notoj
-----

1. 1 2  ruse, Vadim Nikolajev. Al kiu estis dediĉita «Magia Momento»? Arkivigite je 2022-10-25 per la retarkivo Wayback Machine
2. ↑  ruse, Intervjuo kun Kira Viktorova Arkivigite je 2013-05-07 per la retarkivo Wayback Machine
3. ↑

* Kategorio Anna Petrovna Kern en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 800858
* GND: 118997319
* LCCN: nr88007754
* VIAF: 76464782
* ISNI: 0000 0001 1675 4462
* LIBRIS: 327844
* SUDOC: 184051665
* BNF: 134782633
* NKC: jx20090717004
 |
Otto Meiling (dekstre) kun juna kolego en 1989, mallonge antaŭ sia morto
**Otto Meiling** (naskiĝis la 1-an de junio 1902, mortis la 11-an de aŭgusto 1989) estis germandevena montgrimpisto kiu atingis multajn unuajn suprenirojn en la Nacia Parko Nahuel Huapi de Argentino kaj en la ĉirkaŭa areo.

Meiling forlasis Bavario cele al Bonaero en siaj fruaj dudekaj vivjaroj, laborante kiel laboristo, lernante la kapablojn de ĉarpentado kaj domkonstruado. Li gajnis emon por aventurado, tiam translokiĝis al San Carlos de Bariloche, tiutempe malgranda vilaĝo proksime de la montara Lago Nahuel Huapi kaj la monto Cerro Catedral. Tie, li komencis esplori la proksimajn montopintojn kun amikoj, ĉefe aliaj germanaj enmigrintoj. Li baldaŭ fondis la Andan Klubon de Bariloĉe) kun ili - tre sukcesa montogrimpado klubo kiu ankoraŭ ekzistas.

Refugio Otto Meiling, konstruita de Meiling en la 1950-aj jaroj, kaj renomita laŭ li en la 1970-aj jaroj. Ĝi estas sur monto Tronador, monto pri kiu Otto Meiling tenis specialan fascinon.
Post fari kelkajn unuajn suprenirojn en la areo, li konatiĝis kun la nova sporto de skiado, pri kiu li pasiiĝis, farante multajn longajn skiadajn vojaĝojn kaj komencante instrui skiadon kaj fabrikadi skiojn kaj skio-boto-ligilojn. Kiam li revenis al sia hejmlando pri viziti sian familion, li ankaŭ ricevis plian trejnadon en skiado, montogrimpado, kaj alportis reen grandan provizon de skio-boto-ligiloj.

Inter la kunmigrantoj de Otto Meiling interalie ankaŭ estis Heriberto Reichardt, germandevena esperantisto kaj delegito de UEA en San Carlos de Bariloche.
**Jan Peregryn Haczela** (naskiĝis la 26-an de decembro 1865 en Odrzykoń (distrikto Krosno), murdita la 26-an de julio 1942 en Stanisławów) – pola minoritano, monaĥestro, doktoro pri filozofio kaj teologio.

Vivo
----

Jan Peregryn Haczela naskiĝis en kamparana familio. En Krosno frekventis lernejojn. Ordiniĝis en 1890. Doktoriĝis pri teologio kaj filozofio. De 1905 monaĥestro en Galicio. En 1908 iĝis nova helpokanonizanto de beatigita Kinga. En 1914 iĝis la unua anstataŭanto de la ordena generalo.

Dum misio, kiun plenumis en Pabianice, inspiris Rajmund Kolbe (la posta sanktulo), tiel ke li kun la frato Franciszek Kolbe trairis kordonon al la aŭstra aneksaĵo kaj anoncis sin al animzorga seminario de franciskanoj en Lvovo. Tie patro Haczela ne nur akceptis lin al la seminario, sed poste sendis al Romo por studoj.

Dum la dua mondmilito estis arestita en Halicz (la nuna Ivanofrankivska provinco) kun riproĉo kaŝi judojn kaj murdita de germanoj en Stanisławów (aŭ survoje de Halicz al Stanisławów) kune kun fratulo Stefan Kosiorek kaj patro Remigiusz Wójcik.

Bibliografio
------------

* Edward Eugeniusz Maciejewski, *O. Peregryn Haczela OFMConv (1865-1942)* en: *W nurcie franciszkańskim* (Laŭ franciskana spiriteco), 15-a volumo, Jarlibro 2006
* Ludwik Łach, *Odrzykoński słownik biograficzny* (Biografia vortaro de Odrzykoń), 1-a parto: *Odrzykoniacy w służbie Bożej* (Homoj de Odrzykoń en la dia servo), "Zeszyty Odrzykońskie", kajero 16, Odrzykoń 2009, p. 17-19 (kun la foto)
**Kálmán Katona,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Katona Kálmán** estis hungara politikisto, ministro, parlamentano, inĝeniero.

Kálmán Katona  naskiĝis la 8-an de aprilo 1948 en Pécs, li mortis la 5-an de februaro 2017 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Kálmán Katona abiturientis en Budapeŝto en 1966, poste li lernis en Altlernejo de Győr. En 1971 li metis floron al skulptaĵo pri Petőfi, tial li estis en malliberejo duonjaron. Li akiris diplomon en 1973, plian diplomon en Teknika kaj Ekonomia Universitato de Budapeŝto en 1977. Post siaj studoj li laboris en diversaj firmaoj. Li estis parlamenta deputito inter 1990 kaj 1994, same inter 2006 kaj 2010. Li estis ministro pri transporto, telekomuniko kaj akvo inter 1998 kaj 2000, poste li estis direktoro en signifa firmao, krome li ricevis taskojn kun postenoj en la partio kaj municipo. Li havas edzinon, kiu naskis 3 gefilojn.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 522204
* VIAF: 121413312
* ISNI: 0000 0000 7960 8481
 |
**LÁZÁR Kálmán**, grafo (pro. la:za:r) estis hungara grandbienulo, ornitologo, ano korepondanta de MTA (1867) naskita en Bencenc la 27-an de majo 1827 kaj mortinta en Erzsébetváros la 27-an de februaro 1894.

Biografio
---------

Grafo Kálmán Lázár studis juron en la Universitato de Koloĵvaro. Li partoprenis en la liberecbatalo sekve de hungara revolucio de 1848, li leviĝis el honvedo ĝis majoro. Post la falo li fuĝis Turkujon. Li revenis, sed post kelke da monatoj oni arestis lin kaj enfortikaĵigis lin en Gyulafehérvár. Post sia liberiĝo li vojaĝis en Eŭropo kaj li kolektis birdojn kaj birdovojn. En 1869 li iĝis registarpartia deputito de la landkunveno. De 1872 li vivis en Erzsébetváros. En lia kolektaro troviĝis 2000 pajloŝtopitaj birdoj kaj 8000 birdovoj.

Verkoj
------

* *Magyar menekvők törők földön* (Kolozsvár, 1850);
* *A lég urai (Képek a madárvilágból*, I – VI. füz. Pest, 1864 – 66);
* *Hasznos és kártékony házi állatainkról* (Bp. 1874).

Fonto
-----

* Magyar Életrajzi Lexikon

Bibliografio
------------

* Xántus János: *Emlékbeszéd szárhegyi gróf Lázár Kálmán felett.* Budapest. 1875
**Kálmán Lambrecht** [lambreĥt], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Lambrecht Kálmán** estis hungara paleontologo, ornitologo, etnografo, profesoro, bibliotekisto.

Kálmán Lambrecht  naskiĝis la 1-an de majo 1889 en Hungara reĝlando en Pancsova (nuntempa Panĉevo en Serbio). Li mortis la 7-an de januaro 1936 en Pécs.

Biografio
---------

Kálmán Lambrecht frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li akiris pedagogian diplomon en Reĝa Universitato de Budapeŝto en 1912. Post siaj studoj li estis asistanto en ornitologia centro, en la sekva jaro li doktoriĝis. En 1917 li ekhavis postenon en geologia instituto. Dum la Hungara Sovetrespubliko li redaktis periodaĵon, tial ekde 1920 li rajtis labori en redaktejo, en 1923 li trudemeritiĝis. En 1926 li estis nomumita bibliotekisto en geologia instituto kaj privata profesoro de Universitato de Pécs. Li iĝis bibliotekisto de Tutlanda Biblioteko Széchényi, samtempe li estis altrangigita al titulara ordinara profesoro en 1934.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *A magyar malmok könyve* (Libro de hungaraj muelejoj), (1914)
* *Az ősember* (1926, la 5-a eldono en 1934)
* *Handbuch der Palaeornithologie* (1933, 1966)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

* Kategorio Kálmán Lambrecht en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 549816
* GND: 117574368
* LCCN: n87101306
* VIAF: 41920826
* ISNI: 0000 0000 7833 0772
* SUDOC: 085853933
* BNF: 12380171d
* NLA: 35755444
* ICCU: CUBV087342
 |
**Kálmán Győry** [djOri], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Győry Kálmán** estas hungara matematikisto, profesoro, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (1998), membro de Academia Europaea (2016).

Kálmán Győry  naskiĝis la 23-an de februaro 1940 en Ózd.

Biografio
---------

Kálmán Győry frekventis universitaton en Debrecen inter 1959-1964. Li edziĝis en 1964 baldaŭe havanta 2 filojn. Li komencis sian karieron en la sama universitato, kie li estis katedrestro inter 1988-2005, baldaŭe rektoro. Li estis gastoprofesoro ekzemple en Parizo en 1979, en Leiden en 1983, en Strasbourg en 1987. Li partoprenas en redaktadoj de fakrevuoj, ekzemple *Acta Arithmetica*, *Publicationes Mathemathicae*, *Scientiae Mathematicae Japonicae*, *Acta Mathematica Hungarica*, *Central European Journal of Mathematics*. Li okupiĝas precipe pri polinomoj. Li ricevis diversajn premiojn kaj memormedalojn inter 1970-2010.

Verkaro (elekto)
----------------

* *On the irreducibility of a class of polynomials I–IV.* (1971, 1972, 1982, 1992)
* *Résultats effectifs sur la représentation des entiers par des fromes décomposables* (1980)
* *Diofantikus problémákra vonatkozó effektív végességi tételek és alkalmazásaik* (1983)
* *Széteső forma egyenletek és alkalmazásaik* (1999)

Fontoj
------

* biografio kun foto
* biografio kun foto


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 438151
* GND: 1077834187
* LCCN: n82161313
* VIAF: 18012648
* ISNI: 0000 0001 2021 8304
* LIBRIS: 222493
* SUDOC: 059649089
* BIBSYS: 8903
* NKC: mub2011640083
 |