recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
***VVV*** estis revuo dediĉita al la disvastigado de superrealismo. Ĝi eldoniĝis en Novjorko inter 1942 kaj 1944.

Nur tri eldonoj de *VVV* estis iam produktitaj. Tamen, ĝi pruvis sin agado por eŭropaj superrealistaj artistoj, portempe ekzilitaj el iliaj hejmlandoj per la Dua Mondmilito, por komuniki kun usonaj artistoj.

*VVV* estis la rekta produktaĵo de la ĉefaj superrealistaj tiuepokaj. La revuo estis rekdaktita per David Hare kunlaborante kun Marcel Duchamp, André Breton, kaj Max Ernst. La redaktejo ankaŭ varbis nombro da similaj pensantoj kaj artistoj, inkluzive de Aimé Césaire, Philip Lamantia, kaj Robert Motherwell. Ĉiu eldono fokusiĝis je "poezio, plastaj artoj, antropologio, sociologio, (kaj) psikologio," kaj estis plenbilde ilustrita per vasta antigpovo de superrealistaj artistoj, inkluzive de Giorgio de Chirico, Claude Levi-Strauss, Roberto Matta, kaj Yves Tanguy.

La revuo ankaŭ estis eksperimenta je formo kaj ankaŭ je enhavo. Eldonoj de *VVV* enhavis elfaldajn paĝojn, papererojn de malsamaj grandecoj kaj specoj, kaj grasa teksto kaj koloro. La malantaŭa bindaĵo de la dua eldono figuris unu el la "pretfaritaĵoj" de Duchamp: eltranĉita virina figura "malliberigita" per peco de fakte koka ferdrato.

Vidu ankaŭ
----------

* Documents, superrealista ĵurnalo redkatita per Georges Bataille inter 1929 kaj 1930.
En 1998 okazis la **Monda marŝo kontraŭ infanlaboro** - france *marche mondiale contre le travail des enfants*, hindie ग्लोबल मार्च अगेंस्ट बाल श्रम, angle *Global March Against Child Labour*. Ĝi mestis organizita de la Sudazia Koalicio pri Infana Sklaveco (angle *South Asian Coalition on Child Servitude*, SACCS), kiu komencis organizi tiajn marŝojn en Barato ekde 1993 por batali kontraŭ infanlaboro, per la denunco de infanlaboraj kondiĉoj. La organizantoj savis infanojn el laborejoj, kie ili dungiĝis, igis ilin aperi antaŭ la amaskomunikiloj kaj organizis tiujn marŝojn en Barato, por fari sian agon pli videbla.

La tutmonda marŝo okazis inter januaro kaj junio 1998, kunigante infanlaboristojn de diversaj landoj, lokajn plenkreskulajn aktivulojn kaj aktivulojn el okcidentaj landoj. La celo estis altiri televidan famon, por atesti pri la vivkondiĉoj de la infanlaboristoj kaj por unuigi la malsamajn ativulojn pri la temo (ne-registaraj organizaĵoj, sindikatoj, interalie infansindikatoj, asocioj pri infanaj rajtoj). Partoprenantoj trairis entute cent landojn por atingi Ĝenevo, kie okazis la konferenco de la Internacia Organizo de Laboro. Post tio, el la projekto iĝis daŭra reto de ne-registaraj organizaĵoj, sindikatoj, interalie infansindikatoj, asocioj pri infanaj rajtoj kaj engaĝitaj individuoj, kiu aparte en la jubileoj de la marŝo, en 2003, 2008, 2013 kaj aktuale en 2018 aparte rememorigis pri la evento.

Fontoj
------

* Bénédicte Manier: *Le Travail des enfants dans le monde*, La Découverte, 2005 (ISBN 2707130265), p. 101 (france)
* priskribo en la retejo Globenet Arkivigite je 2018-07-15 per la retarkivo Wayback Machine (france)

Eksteraj ligiloj
----------------

* oficiala retejo de la asocio "monda marŝo" (angle, arabe, france, germane, hindie, hispane kaj nederlande)
* paĝo pri la iniciato en la retejo *facebook*
**Szilvia Mednyánszky** [silvia mednjAnski], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Mednyánszky Szilvia** estas hungara kajakisto, olimpiano, mondĉampiono. Ŝia edzo estis Botond Storcz.

Szilvia Mednyánszky naskiĝis la 2-an de januaro 1971 en Győr.

Biografio
---------

Szilvia Mednyánszky maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo en 1989, baldaŭ ŝi akiris diplomon en Gimnastika Altlernejo de Budapeŝto. En la sensporta vivo ŝi havis postenon en la hungara sporta asocio. Ŝi naskis filinon en 2001. 

### Sporta kariero

Szilvia Mednyánszky komence estis kajakisto en sia naskiĝurbo sur Danubo inter 1982-1989, poste en pluraj ĉefurbaj sportkluboj. Ŝi estis hungara ĉampiono 14-foje individue aŭ teame inter 1993-2000. Ŝi estis olimpiano en Hungario en la Somera Olimpiko 1996 sen medalo, sed en mondĉampionumo ŝi estis la unua en 1994 kvarope en distanco 200 m. Ŝia plej konata trejnisto estis Katalin Rozsnyói, ŝiaj partneroj en kajako estis ekzemple Kinga Czigány, Éva Dónusz, Éva Laky.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografieto kun foto
* rezultoj
* hungaraj ĉampionoj

Referencoj
----------

1. ↑   datenoj angle
2. ↑   datenoj angle

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 813058
 |


* Portalo pri Biografio
Fortresopreĝejo estas tia kirko, do kristanisma preĝejo, kiu ekstere havas murojn kaj aliajn fortikaĵajn partojn.

Fortresopreĝejo en Székelyderzs
Hărman
Interna muro de fortresopreĝejo Hărman, kie oni stokadis la manĝaĵojn.
En la 13-a jarcento oni setligis germanojn el la mozelfranka regiono en Hungario, kiuj en suda Transilvanio konstruis fortresopreĝejojn multajn. Tiutempe estis tie fortikaĵoj, kiuj defendis la regionon de malamika armeo. Do iel temas pri defend-preĝejo. Sed estis ankaŭ armitaj rapidmovaj rabistoj kaj aliaj taĉmentoj, kiuj atakis kaj disrabis la vilaĝojn. Kontraŭ ili konstruiĝis la fortresopreĝejoj, kiuj konstruiĝis en la gravaj vilaĝoj. Ili havis ankaŭ defendan ĉenon. Tiu defendaĵo ne povis kontraŭstari al armeo, ĉar ili estis malgrandaj. Kaze de tio la loĝantoj rifuĝis al la plej proksima fortikaĵo.

En la 15-a jarcento jam 250 fortresopreĝejoj konstruiĝis en suda Transilvanio, sed nature daŭre konstruiĝis ankaŭ en aliaj regionoj. La interna muro aŭ ties bastiono kaj turo servis por stoki la tritikon, lardon kaj similajn. Ĉiu familio havis tie apartan stokejon. Estas interese, ke ĝis la 1960-aj jaroj kelkloke oni stokis diversaĵojn.

Monda Heredaĵo
--------------

El ili 7 fortresopreĝejoj listiĝis en lokoj de Monda Heredaĵo (nomoj en la hungara, la rumana, la germana):

* Nagybaromlak/Valea Viilor/Wurmloch
* Berethalom/Biertan/Birthälm, kie ĉiujare okazas renkontiĝo de saksoj
* Kelnek/Câlnic/Kelling
* Prázsmár/Prejmer/Tartlau
* Szászfehéregyháza/Viscri/Deutsch-Weißkirch
* Szászkézd/Saschiz/Keisd
* Székelyderzs/Dârjiu/Ders

Nepre menciindas ankaŭ Meşendorf/Meschendorf, Axente Sever/Frauendorf, Brateiu/Pretau, Şoarş/Scharesch, la Kirkoburgo de Hosman kaj memkompreneble la Preĝejo fortresa de Alțâna; ekster Transilvanio: Egyházashollós, Gols, Hegyfalu, Marz.

Vidu ankaŭ
----------

* Defendkirka Fondaĵo, sidejo en Sibiu

* PrejmerPrejmer
* BiertanBiertan
* Valea ViilorValea Viilor
* Axente SeverAxente Sever
* BrateiuBrateiu
* Şoarş, BraşovŞoarş, Braşov

* Fortresopreĝejoj de Transilvanio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Fortresopreĝejoj de Transilvanio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Nigrakapa verdpego** |
| --- |
|  |
| Nigrakapa verdpegoNigrakapa verdpego |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Pegoformaj *Piciformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Pegedoj *Picidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Picus* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***P. erythropygius*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Picus erythropygius****(Elliot, 1865) |
|
|
|
| Konserva statuso |
| {{{220px}}}**Konserva statuso: Malplej zorgiga** |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Nigrakapa verdpego  |

 |
| v • d • r |

La **Nigrakapa verdpego** aŭ **Ruĝpuga verdpego** (***Picus erythropygius***) estas granda birdo de la familio de pegedoj kaj genro de Pegoj, kiu estas disvastigita en sudorienta Azio, nome Kamboĝo, Laoso, Birmo, Tajlando kaj Vietnamio.

Ties natura habitato estas mezvarmaj arbaroj kaj subtropikaj aŭ tropikaj humidaj malaltaj arbaroj de tiu mondoregiono.

Tiu ĉi pego montras tute malkutiman aspekton inter pegoj de la genro Picus pro du eroj: **nigra kapo** kaj **tre ruĝa pugo**. Krom tio, kiel aliaj pegoj, tiu ĉi specio havas mallarĝan pintakran bekon, fortan voston por teni sin kontraŭ la arbotrunkoj, kaj zigodaktilajn piedojn, ku du fingroj antaŭen kaj du malantaŭen. La longa lango povas esti lanĉita kapti insekctojn.

Laŭ koloro ĝi montras, kiel aliaj pegoj, **verdajn dorson kaj flugilojn** kaj nigrecajn fortan voston kaj flugilpintojn, sed la nigra kapo tute distingas la specion. En tiu nigra kapo ege kontrastas **ruĝa frunto** kaj helaj okuloj. La **gorĝo kaj kolo estas flavaj** (ne la nigra nuko) kaj en la verdeca dorso ege kontrastas la ruĝega pugo, kiu tutcerte utilas por rekoni la specion dumfluge.

* Nigrakapa verdpego en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Nigrakapa verdpego en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Nigrakapa verdpego en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)

Fonto
-----

* BirdLife International 2004. Picus erythropygius[*rompita ligilo*]. 2006 IUCN Ruga Listo de Minacataj Specioj. 27a Julio 2007.
Angus MacAskill estis fama skot-kanada fortulo.
Konkurenco de *fortul-atletiko*, nome en la foto "Natura ŝtono al ŝultro". La ŝtono pezas 165 k.
Jam en la 19a jarcento, la termino **fortulo** referencis al montristo de forto aŭ simila agado de cirko kiu plenumis laŭdindan montron de forto. Pli ĵuse, *fortul-atletiko*, alinome konkurencoj de fortuloj, kreskiĝis en populareco. Tiuj konkurencoj estas nuntempe komponitaj de vario de eventoj en kiuj la konkursantoj devas movi la plej pezajn pezaĵojn je difinitaj reguloj aŭ distancoj, kaj venkas tiu kiu sukcesis en ĉiuj eventoj.

Notoj
-----

1. ↑  "STRONGMAN". ERA-FIT Ltd Bespoke Fitness Systems.[*rompita ligilo*] Alirita en 2019-09-05.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Fortulo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Fortulo en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)

* United States All Round Weightlifting Association
* Oldtime Strongman
* Old-School Strongmen Arkivigite je 2010-09-27 per la retarkivo Wayback Machine – el *Life magazine*
* Oldtime Strongmen List
* World Strongman Federation


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 687076
 |
**Suffolk** estas unu el la graflandoj de Anglio. Ĝi situas en la regiono Oriento de Anglio, borde de la Norda Maro. La najbaraj provincoj estas Norfolk, Cambridgeshire kaj Essex. Ĉefurbo de la graflando estas Ipswich.

Aliaj gravaj urboj: Lowestoft, Bury St Edmunds, Felixstowe (la plej granda kontenera haveno de Eŭropo), Newmarket (grava centro de ĉeval-kuro), kaj Aldeburgh kie okazas ĉiujare grava festivalo de klasika muziko.

Industrioj: agrikulturo, turismo, nutraĵ-industrio.

Kun la apudaj provincoj de Norfolk, Cambridgeshire kaj parto de Essex la regiono estas konata kiel East Anglia – tio estas pure geografia afero kaj ne rilatas al administrado.

La provinco estas plejparte malalta, kaj partoj de la marbordo suferis pro erozio fare de la Norda Maro. La plej alta loko de la provinco altas nur je 128 metroj. En la nordo de Suffolk kaj la sudo de Norfolk situas regiono konata kiel la "Broads", kiu enhavas marĉojn, lagojn kaj riverojn.

En la okcidentaj partoj de Suffolk eltroviĝs gravaj arkeologiaj restaĵoj de la bronza epoko, inkl. armiloj kaj tumuloj. La anglo-saksoj okupis la provincon dum la 5-a jarcento, kaj ties nomo devenas de la anglo-saksa "Suthfolc", t.e. "suda popolo". Proksime al Woodbridge estas Sutton Hoo, la loko de 7-a-jarcenta anglosaksa (kun)ŝipa entombigo.

 
  

 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rTradiciaj graflandoj de Anglio |
| --- |
| Bedfordŝiro | Berkshire | Buckinghamshire | Cambridgeshire | Cheshire | Cornwall | Cumberland | Derbyshire | Devon | Dorset | County Durham | Essex | Gloucestershire | Hampshire | Herefordshire | Hertfordshire | Huntingdonshire | Jorkŝiro | Kent | Lankaŝiro | Leicestershire  | Lincolnshire | Middlesex | Norfolk | Northamptonshire | Northumberland | Nottinghamshire | Oxfordshire | Rutland | Shropshire | Somerset | Staffordshire | Suffolk | Surrey | Sussex | Warwickshire | Westmorland | Wiltshire | Worcestershire | | blazono de Anglio |

 |

* Suffolk en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Suffolk en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Koordinatoj: 49° 50′ 01″ N 18° 17′ 20″ O﻿ / ﻿49.83361 °N, 18.28889 °O﻿ / 49.83361; 18.28889 (mapo)

Germana domo en Moravia Ostrava
Germana domo en Moravia Ostrava
Germana domo en Moravia Ostrava
**Germana domo** (germane *Deutsches Haus*) situis en Moravia Ostrava en *avenuo Nádražní* n-ro 951. Pri ties konstruado estis decidite en februaro de 1892 kiel reago al aktivecoj de la ĉeĥa loĝantaro, kiu komencis konstrui sian Teatron de Jiří Myron. Parcelo, sur kiu ĝi situis, apartenis al barono Rothschild. La germana ligo avantaĝe aĉetis ĝin kaj samtempe ĝi difinis, ke la prezo por la konstruaĵo ne devus superi 150 000 florenojn.

La projekton ellaboris konata ostrava arkitekto de juda origino Felix Neumann. Tiu proponis krom alian magazenon Rix, kafejon Café Union (pli poste Teatro de marionetoj), hotelon Gami (pli poste hotelo Royal, en kiu nun estas mensa aŭ vítkovican sinagogon (kiun nazioj forbruligis). Uzita estis en Germanio ŝatata stilo de nederlanda renesanco.

La konstruado daŭris ekde la jaro 1893 ĝis la jaro 1895. Interese aspektanta konstruaĵo kun turetoj kaj ruĝa fasado vekis atentemon de preterirantoj. Krom reprezentigaj spacoj kun granda solena ĉambrego ĝi enhavis ankaŭ restoracion kaj teatran ĉambregon por 600 homoj. La solena malfermo okazis la 2-an de junio 1895. Ĉeĥoj sian Nacian domon malfermis je unu jaro pli baldaŭ kaj al la nova germana centro ili komencis moke diri *Trucburg*.

Dum bombardado kontraŭ Ostrava komence de majo de 1945 la domo estis difektita. Hodiaŭ jam ne eblas precize elserĉi mezuron de la damaĝigo, sed oni scias certe, ke la ostravaj urbestroj la 10-an de majo 1945 decidis pri ties likvido. Ne estas dubinde pri tio, ke forta motivo estis ankaŭ klopodo forigi tiun ĉi, laŭ opinioj de tiama publiko, simbolon de germana orgojleco. Al ties malkonstruo estis intence transportitaj internitaj germanoj. Sed rilate al ilia neĝoja sanstato la malkonstruo plilongiĝis ĝis somero de 1946; finon de la malkonstruado jam devis fari dungitaj ĉeĥaj laboristoj.

Sur la loko de la eksa Germana domo estas nun herba areo. Magistrato de urbo Ostrava tiun ĉi parcelon la 26-an de novembro 2008 vendis al firmao Amádeus Real, kiu volas ĉi tie konstrui novan soci-komercan centron. Saman disvolviĝon volas en kunlaboro kun firmao Ostravica Fashion trafikigi jam longajn jarojn najbaran modan domon Ostravica Textilia.

Referencoj
----------

1. ↑  Al vendo de parceloj sur placo de D-ro E. Beneš jam nenio defendas

Eksteraj ligiloj
----------------

* Germana domo / Deutsches Haus
* Placon de D-ro E. Beneš atendas grandaj ŝanĝoj
**Bailo** [BAJlo] estas loĝloko kaj municipo de Hispanio, en la sudo de la komarko *Jacetania* (kies ĉefurbo estas Ĥako) apartenanta al la nordokcidenta pinto de la Provinco Huesko (regiono Aragono).

Geografio
---------

Preĝejo de Alastuey.
Ĝia municipa teritorio estas en la sudo de la komarko *Jacetania*. Ĝi estas sude de Canal de Berdún kaj de Puente la Reina de Jaca. La municipa teritorio estas inter la riveroj Aragón kaj Asabón; meze estas la montoj Cerro de las Colladas (1181 m) kaj Castiel Mayor (1111 m), trapasata per la montopasejo Santa Bárbara (858 m). Parto de la municipa teritorio estas okupita de la Protektita Pejzaĝo de San Juan de la Peña kaj Monte Oroel. La municipo enhavas la loĝlokojn Bailo mem, Alastuey, Arbués, Arrés, Larués kaj la senhomejon Paternoy.

La loĝloko Bailo mem (714 msm) estas je 70 km nordokcidente de Huesca ĉe la ŝoseo A-132 kiu kondukas norde al Puente la Reina de Jaca.

Historio
--------

Multaj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento pro rura elmigrado, kaj same ĉe Bailo: oni malaltiĝis el 866 loĝantoj en 1887 ĝis nunaj 273 loĝantoj (2022).

Aktualo
-------

La loka ekonomio evoluis el la tradiciaj agrikulturo (cerealo, vitejoj, olivarboj kaj fruktarboj) kaj brutobredado (ŝafoj, porkoj, kortobirdoj) al irigaciaj kultivoj, plus natura, kultura kaj rura turismo. 

Ĉefaj vidindaĵoj estas preĝejo, ermitejo, kaj ekstere naturaj lokoj.

Bildoj
------

* Arbués.Arbués.
* Preĝejo de Arbués.Preĝejo de Arbués.
* Romanika pordego de la preĝejo de Arbués.Romanika pordego de la preĝejo de Arbués.
* Romanika kapitelo de la pordego de la preĝejo de Arbués.Romanika kapitelo de la pordego de la preĝejo de Arbués.
* Blazondomo de Ayalas en Arbués.Blazondomo de Ayalas en Arbués.
* Arrés.Arrés.
* Larués.Larués.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Ŭesko

Referencoj
----------

Bibliografio
------------

* *Aragón constante histórica*. Publicaciones de la Caja de Ahorros de Zaragoza, Aragón y Rioja. 1979.
* Ubieto Arteta, Antonio (1981-1989). *Historia de Aragón*. 6 vol. Zaragoza: Anubar.
* Ubieto Arteta, Antonio, "Historia de Aragón". Los pueblos y los despoblados 1 (Eld. Anubar. Zaragoza, 1984)
* CONTE OLIVEROS, Jesús. "Personajes y Escritores de Huesca y Provincia". Eld. Librería General (Zaragoza 1981)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo

* Kategorio Bailo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 813962
 |
**Vilmos Fuchs** [vilmoŝ fuhs], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Fuchs Vilmos** estis hungara geologo, inĝeniero, apotekisto, korespondanta membro de Aŭstria Scienca Akademio (1848).

Vilmos Fuchs  naskiĝis la 1-an de aŭgusto 1802 en Hungara reĝlando en Lőcse (nuntempa Levoča en Slovakio). Li mortis la 28-an de januaro 1853 en Beogrado.

Biografio
---------

Vilmos Fuchs frekventis gimnaziojn en sia naskiĝurbo kaj Lemberg. En 1819 li eklaboris en apoteko en Lőcse. Li akiris farmacian-kemian diplomon en Vieno en 1829, poste inĝenieran diplomon pri minado kaj metalurgio en Selmecbánya en 1834. Post siaj studoj li havis postenon en diversaj minejoj, fine li estis ĉefkonsilisto en Selmecbánya. Dum la Hungara revolucio de 1848 li havis postenon en la ministerio, eĉ li establis uzinon pri pulvoj, tial post falo de la revolucio li devis rifuĝi. Ekde 1851 li gvidis la minadon en Serbio.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Ueber den Einfluss der Gestalt des Terrains auf die Resultate barometrischer und trigonometrischer Höhenmessung…* (1843)
* *Beiträge zur Lehre von Erzlagerstätten…* (1846)
* *Einige Bemerkungen über die Lagerungsverhältnisse der Venetianer Alpen* (1851)
* serba leĝo pri minado

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 5-a punkto)
* hungare
* hungare
* germane
La surteraj specioj migras ofte nokte. La lumpoluado estas unu de la ĉefaj perturboj de la nokta medio kiu povas ĝeni ilin.
La hirundoj kiuj estis ĉiam rilataj al malproksima veturado kaj al reveno printempa, ariĝas en gravaj grupoj surkable, antaŭ sia aŭtuna starto. Ili malpliiĝas.
Ĉe bestoj, la **migrado** estas fenomeno ofta ĉe multnombraj specioj, kiuj efektivigas vojaĝadon, ofte longdistance, de perioda karaktero, kiu postulas regulan revenon al la elira regiono.

La movoj senrevenaj, kiuj kondukas al etendiĝo de la habitato de la specio, korespondas ĉefe al alia fenomeno nome de koloniigo.

Migrado de specioj
------------------

Jonatahan Lenoir esploras en artikolo de Unesko Kuriero la konsekvencojn de migrado de specioj ĉefe kaŭzita de la klimata ŝanĝo, kio ŝanĝas la normalan biodiversecon, kun sekvoj tiom gravaj kiom politikaj (konkurenco pro fiŝkaptado), sansistemaj (epidemioj) kun ties ekonomiaj sekvoj, ktp.

Migrantoj kaj tialoj por migrado
--------------------------------

Vidu ankaŭ: Migremiĝo kaj klimata ŝanĝo.

Tipoj de migrado
----------------

Gnuoj *Connochaetes taurinus* trapasante riveron de Orienta Afriko dum sia jara migrado.
* migrado de birdoj
* migrado de fiŝoj
* migrado de angiloj
* migrado de insektoj
* migrado de papilioj
* migrado de testudoj
* migrado de cetacoj
* migrado de afrikaj bovedoj
* vertikala migrado, nome la ĉiutaga movo de multnombraj organismoj vivantaj en la fotika zono de la oceanoj, kiuj translokiĝas ĉiunokte al la surfaco, kaj poste redescendas al la profondaĵoj tage.

Notoj
-----

1. ↑  Jonatahan Lenoir, "Migrado de specioj: Kvieta revolucio", en Unesko Kuriero, numero 3 de Julio-Septembro 2021, eldonita de El Popola Ĉinio, "Restarigo de viv-diverseco, revivigi vivon", 58 pp. pp. 16-17.

* Kategorio Bestomigrado en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 398944
* GND: 4133439-5
* LCCN: sh85005211
* NKC: ph151469
 |
**György Molnár** [djordj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Molnár György** estas hungara ŝlagromuzikisto (gitaristo, komponisto, kantisto, tekstopoeto), iama membro de Omega (rokgrupo).

György Molnár  naskiĝis la 12-an de septembro 1949 en Budapeŝto.

Biografio
---------

György Molnár apartenis al tiuj ŝlagromuzikistoj, kiuj amatore komencis muzikadi en tiutempaj ŝlagrorkestroj. Li aliĝis al Omega en 1967 kiel gitaristo, post 2 jaroj li ankaŭ komponadis. Tamen granda parto de ŝlagroj estis komuna laboro de anoj de Omega. Kelkfoje li kantis kaj verkis ŝlagrotekstojn. Li ricevis premiojn preskaŭ senescepte kune kun la rokgrupo ekde 1970, aparte menciinda la premio Kossuth en 2013. Li edziĝis dufoje, resume li havas 3 gefilojn.

Elektitaj ŝlagrokomponaĵoj
--------------------------

* *Tűzvihar* (1969)
* *Szomorú történet*
* *200 évvel az utolsó háború után*
* *Törékeny lendület*
* *A madár*
* *A bűvész*
* *Addig élj*

Liaj filmoj, kie estas videblaj
-------------------------------

* Tízezer lépés (televida, 1970)
* Kopaszkutya (1981)
* Omega, Omega, Omega (televida, 1984)
* Zibb (televida, 2006)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio György Molnár (gitaristo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 647617
* VIAF: 85861503
* MBA: d2b481fb-2a48-48ec-899b-3756f723156a
* NKC: xx0084795
 |
Kojnvosta aglo manĝanta bestkadavraĵon (scivolemaj kanguruoj estas ofte surveturitaj) en la regiono Pilbara de Okcidenta Aŭstralio.
**Bestkadavraĵo** (el la vorto *kadavro*, mortinto) aludas la korpon de mortinta animalo. Kadavraĵo estas grava manĝoresurso por grandaj karnovoruloj kaj ĉiomanĝantoj en plej parto de ekosistemoj. Ekzemploj de kadavromanĝantoj estas Hienoj, Vulturoj, Korvoj, la Virginia didelfo, la Tasmania sarkofilo, la Nigra urso, la Komoda varano, la Blankkapa maraglo, Lav-ursoj kaj Blulangaj lacertoj. Ankaŭ multaj senvertebruloj, kiel vermoj kaj kadavroskaraboj (familio *Silfedoj*) manĝas la bestkadavraĵojn kaj ludas gravan rolon en reciklado de animalaj restaĵoj.

La bestkadavraĵo komencas putriĝi en la momento de la morto de la animalo kaj pli kaj pli allogos insektojn kaj manĝigos bakteriojn. Tuj post la morto de la animalo, ties korpo ekelpelas fortan odoron kaŭzitan de bakterioj kaj elsendas kadavrinon kaj putrinon. Kelkaj plantoj kaj fungoj odoras kiel putranta kadavraĵo kaj allogas insektojn kiuj helpas por ties reproduktado. Plantoj kiuj montras tiun kutimon estas konataj kiel kadavrofloroj. Falusoj inter ĉampinjonoj estas ekzemploj de fungoj kun tiu karaktero.

La vorto "Bestkadavraĵo" estas ofte uzata en greka mitologio por priskribi animalojn kiuj estis oferbuĉitaj kaj animalojn kiuj estis mortigataj pro la dia furio. Foje la bestkadavraĵo estas uzata por priskribi infektitan korpon kiu devas ne esti tuŝata. Ekzemplo de bestkadavraĵo en literaturo estas en *Julius Caesar*, Akto 3 sceno 1, "this foul deed shall smell above the earth with carrion men, groaning for burial", kie la vorto "carrion" por *kadavraĵo* implicas ke korpoj putriĝintas kaj infektiĝis per malsano kaj bakterioj.

* Kategorio Bestkadavraĵo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 276544
* GND: 4272523-9
* LCCN: sh2003004645
* BNF: 120437854
 |
**Bredoregistro**, **rasregistro** konata ankaŭ kiel **studolibro** aŭ simple **registro**, ĉe bredado kaj ĉe la ŝatokupo de dombestoj, estas oficiala listo de animaloj ene de specifa raso kies gepatroj estas konataj. Animaloj estas kutime registrataj de siaj bredistoj kiam ili estas ankoraŭ junaj. La terminoj "studlibro" kaj "registro" estas uzataj ankaŭ por aludi al listoj de masklaj animaloj "pretaj", tio estas, tiuj animaloj aktive reproduktaj, male al ĉiu konata specimeno de tiu raso. Tiaj registroj kutime eldonas atestilojn por ĉiu registrita animalo, nome **Pedigro,** aŭ plej komune, animalaj "**paperoj**". Tiaj Registropaperoj povas konsisti el simpla atestilo aŭ el listo de prauloj en la animala kunteksto, foje kun karto montranta la stirpon.

Tipoj de registroj
------------------

Tipoj de studolibroj
--------------------

Ĉe ĉevaloj
----------

La unua bredoregistro de *Clydesdale*, el Skotlando estis formita en 1877. La unua bredoregistro de puraj Perĉeronoj estis kreita en Francio en 1883, dum la bredoregistro de nuntempaj usonaj Perĉeronoj kreiĝis en 1934.

Paperoj
-------

Krucbredado
-----------

Nomigo
------

* Kategorio Bredoregistro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**György Lázár** [djordj lAzAr], laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj kun plena nomo **Lázár György János Lajos** estis hungara advokato, prokuroro, urbestro, parlamenta deputito, fondinto de Societo Dugonics en 1892.

György Lázár naskiĝis la 17-an de aprilo 1851 en Szeged, li mortis la 30-an de januaro 1915 en Szeged.

Biografio
---------

György Lázár maturiĝis en piarista gimnazio en sia naskiĝurbo en 1869, poste li akiris juran diplomon en Reĝa Universitato de Budapeŝto en 1874, advokatan diplomon post 2 jaroj. Hejmenveninta li estis advokato. Dum la Inundo de Tiso (1879) li gvidis savojn de homoj per boatoj. En 1883 li iĝis ĉefprokuroro, en 1891 vicurbestro. En 1898 li estis elektita parlamentano, en 1904 urbestro. Li ricevis la titolon reĝa konsilisto. Li edziĝis en 1879, poste 3 gefiloj naskiĝis.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Emlékirat a szegedi egyetem ügyében* (1894)
* *Ünnepi beszéd, melyet az 1848. évi törvények szentesítésének évfordulóján...* (1898)
* *Visszaemlékezés a nagy árvíz napjaira* (1909, libro)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 702268
 |
**Vilmos Komor** [vilmoŝ], hungare **Komor Vilmos** estis hungara dirigento.

Vilmos Komor naskiĝis la 12-an de majo 1895 en Budapeŝto - mortis la 28-an de septembro 1971 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Vilmos Komor devenis el juda familio. Li lernis muzikon en mezlernejon, poste li aniĝis en orkestro de Budapeŝta Ŝtata Operejo, kiel aldviolonisto. Li komencis sian dirigentan karieron en 1921. En 1928 en Vieno li dirigentis Lohengrinon. Baldaŭe li forlasis la Operejon kaj aliĝis al Teatro Városi, kie li dirigentadis, ekzemple por Beniamino Gigli, Giacomo Lauri-Volpi, Teodoro Ŝaljapin, Gitta Alpár, Amelita Galli-Curci. Post bankroto de la teatro li dirigentadis en aliaj (ankaŭ provincaj) teatroj, eĉ en Hungara Radio. Nepre menciinda estas la subĉielaj koncertoj en Bestoĝardeno kaj Botanika ĝardeno (Budapeŝto). Dum la 2-a mondmilito li rajtis dirigentadi nur por judoj. En 1945 li iĝis dirigento de Operejo, kie li restis ĝismorte, sed dume li ofte dirigentadis ankaŭ en Germana Demokrata Respubliko. Li estis framasono. Li ricevis premion Kossuth en 1963, pli frue ankaŭ aliajn 2 premiojn.

Lia repertuaro (elekto)
-----------------------

* Ferenc Erkel: Ladislao Hunyadi; Bánk (banuso)
* Giuseppe Verdi: Aida
* Richard Wagner: Tannhäuser

Fontoj
------

* Hungara Vikipedio

* Kategorio Vilmos Komor en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 410964
* GND: 10403632X
* LCCN: no91027354
* VIAF: 61979455
* ISNI: 0000 0001 1445 9697
* SUDOC: 244113394
* BNF: 141943298
* MBA: 3d2bd482-926c-4492-9283-dde3dc0ec070
* NLA: 35883116
 |
*St. Louis Blues*, 1929
**Bessie SMITH** (15-an de aprilo 1898, en Chattanooga, Tennessee, Usono – mortis la 26-an de septembro 1937 en Clarksdale, Mississippi) estis usona kantistino, tre elstara kaj grav-rola bluskantistino. Ŝi akiris la titolon "Reĝino de la bluso" jam en la 1920-aj jaroj.

Ŝi pretigis 25 diskojn dum 10 jaroj, kun ekz. Louis Armstrong, Fletcher Henderson, Coleman Hawkins, Benny Goodman kaj Jack Teagarden.

En 1989 ŝi ricevis Grammy Award por Vivatingo. Ĝi estas inkluzivita en la Haloj de Famo de Ĵazo, Rokenrolo kaj Bluso.

Vivo
----

Ŝi naskiĝis kiel filino en malriĉa afroamerika familio. Ŝi komencis kanti jam junaĝe, en 1912 iĝis membro de la blusgrupo (vetura minstrel-ansemblo) de Ma Rainey. Ŝi kantis en la sudaj ŝtatoj kaj maturiĝis sia kantado en muzikaj trinkejoj kaj etaj teatroj de Atlanta, Savannah, Birmingham kaj Memphis. Ŝin malkovris fine la arta direktoro de la Columbia Records, la pianisto kaj muzikkomponisto Clarence Williams. La unua muzika disko de Bessie Smith estis pretigita ĉe li en februaro de 1923.

Ŝi prikantis la klasikajn temojn kiel riĉecon, subpremon de la nigruloj, unuflankan amon, stoikismon al la kruela kaj neŭtrala ekstera mondo. Ŝi havis belan, altan, sveltan staturon, rektan halton, belajn vangomienojn.

Ŝi havis fortan, espriman, koloran altan voĉon, ŝi kantis disciplinite, en malrapida tempo. Ŝi estis kuraĝa, memfida kantistino, kiu ofte kantis sen mikrofono, niatempe oni referencas tion akustika stilon de musika prezentado per la temino *nealsutita* (angle: unplugged)

Smith fariĝis la plej pagita afro-amerikana kantisto en la muzikindustrio kaj povis subteni luksan vivstilon, sed preferis rilati inter la nigraj laboristoj en la antaŭurboj kaj trinki ĝinon en la tavernoj. Plej multaj tekstoj de ŝiaj kantoj venis de la vivo de ĉi tiuj kvartaloj.

Ŝia stilo baldaŭ eksmodiĝis kaj la diskovendoj kaj ŝia populareco malpliiĝis. Ŝi fuĝis al alkoholaĵoj kaj fine mortis en aŭtomobila akcidento pro la fortaj vundiĝoj (kvankam oni disvastigis, ke oni ne akceptis ŝin en iu hospitalo).

* Bessie Smith en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Bessie Smith en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 261549
* GND: 118748548
* LCCN: n83071529
* VIAF: 24788472
* ISNI: 0000 0001 2022 5643
* LIBRIS: 256279
* SUDOC: 03314933X
* BNF: 13899855g
* MBA: ffa28768-ecda-42c6-ac49-6ce5c7d33043
* NLA: 35505423
* NDL: 00621486
* BIBSYS: 90612838
* NKC: ola2002158361
* ICCU: RAVV027512
* BNE: XX1308788
 |
**Vilmos Komlós** [vilmoŝ komlOŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Komlós Vilmos** estis hungara aktoro, komikisto. Lia origina familia nomo estis *Klein*, lia filino estis Juci Komlós.

Vilmos Klein  naskiĝis la 29-an de januaro 1893 en Süllye (nuntempa Šuľa en Slovakio), li mortis la 27-an de februaro 1959 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Vilmos Komlós devenis el juda familio. Li frekventis privatan aktorlernejon de Szidi Rákosi. Li aĝis 19, kiam li komecis sian aktoran karieron en teatro en Szabadka. Inter 1919 kaj 1922 li apartenis al Nacia Teatro (Pécs), poste al Operetoteatro (Budapeŝto). En 1924 li estis bankestro en Pécs, poste li aliĝis al diversaj teatraj trupoj aŭ kabaredoj. de Nacia Teatro (Pécs). En 1929 li prezentis skeĉon *Hacsek és Sajó* kun Jenő Herczeg, poste la skeĉo daŭriĝis preskaŭ 3 jardekon. Inter 1941-1944 li ne ricevis rolojn pro la kontraŭjudaj leĝoj. Post la 2-a mondmilito li denove estis aktoro en pluraj teatroj aŭ kabaredoj.

Li edziĝis en 1916, baldaŭ li havis 2 gefilojn.

Elektitaj teatraj roloj
-----------------------

* Molière:
	+ *Urhatnám polgár* - Jourdain
	+ La malsanulo pro imago - Argan
* István Fejér: *Bukfenc* - paĉjo

Elektitaj filmaj roloj
----------------------

* *Megölöm ezt a Hacsekot!* (1932, skeĉo)
* Sonĝoaŭto (1934) – buĉisto
* *Beszterce ostroma* (1948) – impostisto
* *Fel a fejjel* (1954) – viro en cirko
* Dolarpaĉjo (1956)
* *Vasvirág* (1958)

Lia sola libro
--------------

* *Hol volt, hol nem volt* (1942)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto

* Kategorio Vilmos Komlós en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Numero laŭ sputnika katalogo** (angle ***Satellite Catalog Number***, mallonge **SCN**, antaŭe ankaŭ numero laŭ NORAD aŭ numero de objekto laŭ USSPACECOM) estas unika kvinsigna identiga numero de artefaritaj satelitoj de la Tero.

Komence la katalogo estis kompilata fare de la Nord-Amerika Aerkosma Defensiva Komandantaro *(angle: North American Aerospace Defense Command)*, NORAD. Poste estis kompletigata fare de USSPACECOM *(angle: United States Space Command)*. En la katalogon estas enigataj parametroj de orbitoj de la objektoj en formo de duliniaj elementoj, TLE *(angle: Two-line element set)*. En la katalogo forestas informoj pri sekretaj armeaj sputnikoj de Usono.

En 2008 en la katalogo estis enskribitaj ĝis 900 aktivaj sputnikoj, ĉirkaŭ 400 el kiuj situis en geostacionaraj orbitoj.

Nefermita parto de la katalogo enhavas informojn pri preskaŭ 12800 objektoj en tera orbito, kies ampleksoj superas 10 cm. Inter ili estas ĉirkaŭ 8130 partoj de detruitaj sputnikoj, finuzitaj raketaj eroj kaj objektoj perditaj dum laboroj en la malferma kosmo (laŭ la stato je marto 2009). Kvanto de objektoj super unu centimetro estas taksata je sescent miloj.

Alternativa sistemo por numerado de sputnikoj estas NSSDC ID.

Eksteraj ligiloj
----------------

* CelesTrak: Current NORAD Two-Line Element Sets (angle)
**Lajos Makai** [lajoŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Makai Lajos** estis hungara fizikisto, profesoro, instruisto.

Lajos Makai  naskiĝis la 6-an de aprilo 1914 en Bátaszék. Li mortis la 3-an de februaro 1975 en Szeged.

Biografio
---------

Lajos Makai akiris pedagogian diplomon en Scienca Universitato de Szeged en 1939. Inter 1942 kaj 1949 li instruis en Szatmárnémeti (ekde 1945 apartenaĵo de Rumanio kiel Satu Mare). Ekde 1952 li instruis en la menciita universitato (laŭ alia informo en Universitato de Debrecen). Li kandidatiĝis en 1968. Li multe strebis por la moderna instruo de fiziko.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Útmutató az általános gimnáziumi fizikai gyakorlatok vezetéséhez* (1956)
* *A fizika tanítása* (Instruado de fiziko), (1959)
* *A fizikatanítás néhány módszertani kérdése* (1965)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon György Lukács (politikisto). |

**LUKÁCS György** (pr. Lukaĉ ĝoerĝ) pli konata internacie kiel **Georg Lukács**, plengermannome *Georg Bernhard von Lukács von Szegedin* (kaj en la hungara *szegedi Lukács György Bernát*, naskita *Löwinger György Bernát* je la 13-a de aprilo 1885 en Budapeŝto, mortis je la 4-a de junio 1971 en Budapeŝto) estis hegelisma kaj marksisma filozofo, kaj literatura kritiko de historia romano unu el la plej gravaj tiukampe en la 20-a jarcento.

Lia patro estis József Lukács (naskiĝis kiel Löwinger), direktoro de la Hungara Ĝenerala Kreditbanko. Lia patro ricevis la nobelan rangon en 1899 kun nobla nomo **„szegedi"** (Segeda).

György Lukács lernis juron en Budapeŝto, poste li plulernis en Berlino. Lia unua libro aperis en 1910, krome li verkis artikolojn ekzemple al Nyugat. En 1918 li aliĝis al la hungaraj komunistoj. Dum la Hungara Sovetrespubliko li estis vicministro kaj komisaro. Post la politika fiasko li rifuĝis al Vieno. Baldaŭ poste li vivis en Sovetunio, kie li arestiĝis. En 1945 li hejmenvenis.

Li estis membro de la Hungara Scienca Akademio.

Elektitaj disĉiploj
-------------------

* Sándor Radnóti

Verkoj
------

* Historio kaj klaskonscio

* Kategorio György Lukács en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 24959
* GND: 11857518X
* LCCN: n79018637
* VIAF: 46764285
* ISNI: 0000 0001 2130 9398
* LIBRIS: 194170
* SUDOC: 026997797
* BNF: 11913616t
* NLA: 36177805
* NDL: 00448187
* BIBSYS: 90051156
* RKD: 507755
* NKC: jn19990210391
* ICCU: CFIV006929
* BNE: XX986561
 |
**LibreLogo** estas vektora grafika programlingvo, programa medio por Logo - Python, kun interaga testuda vektora grafiko por edukado kaj por perkomputila eldonado. Ĝi estas parto de LibreOffice. En versio 3, LibreLogo estis aldonaĵo al LibreOffice, kaj en versio 4 ĝi fariĝis integra parto de LibreOffice-Verkilo.

La ilobreto kaj interpretilo de LibreLogo estas programitaj de László Németh; helpis en la integrado András Tímár.

LibreLogo estas malpeza programo (1400 linioj da kodo en Python). Ĝi utiligas la programlingvon Python por liveri simplan programadan fasadon, kiun oni povas uzi por desegni bildojn kaj por instrui pri programado.

Versioj
-------

| Versio | dato de eldono | notoj pri la eldono |
| --- | --- | --- |
| 0.1 | 2012-06-27 | Riparoj de cimoj por Vindozo kaj asimilita dekuma apartigilo. |
| 0.2 RC 2 | 2012-11-07 | Pli rapida komanda linio, hazardaj koloroj (ekzemple. plenkoloro 'oranĝa'), cimoriparoj. |

Aliro
-----

En LibreOffice Verkilo oni povas atingi al LibreLogo per ilobreto: (Vido → Ilobretoj → Logo).

Simplaj ekzemploj
-----------------

Tiel nomata "Saluton, Mondo"-programo:

```
ripetu 4 [ etikedo 'Saluton, Mondo!' turnu_dekstren 30 ]
kaŝu_testudon

```

Programo por desegni tri samcentrajn cirklojn:

```
ek plenkoloro 'flava' cirklo 10cm
plenkoloro 'blua' plumkoloro 'ruĝa' plumlarĝo 2 cirklo 5cm
plenkoloro 'verda' plumkoloro 'ruĝa' plumlarĝo 2 cirklo 3cm
kaŝu_testudon

```

Galerio
-------

* ŜaktabuloŜaktabulo
* AfiŝoAfiŝo
* Testuda grafikaĵoTestuda grafikaĵo

Referencoj
----------

1. ↑   LibreLogo (angle).
2. 1 2   4.0 New Features and Fixes (angle). The Document Foundation.
3. ↑   LibreLogo 0.1 (Jun 27, 2012) (angle).
4. ↑   LibreLogo 0.2 (Release candidate 2) (Nov 07, 2012) (angle).

Vidu ankaŭ
----------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Libera programaro |

* Logo
* LibreOffice

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio LibreLogo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo
* esperante LibreOffice
* angle Tutorial on the official wiki
* esperante LibreLogo - leciono
**György Mihály** [djordj mihAj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Mihály György** estas hungara fizikisto, profesoro, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (2001).

György Mihály  naskiĝis la 25-an de oktobro 1951 en Kaposvár.

Biografio
---------

György Mihály frekventis universitaton en Budapeŝto inter 1970-1975, poste li eklaboris en la fizika akademia esplorinstituto. En 1987 li ekinstruis en Los Angeles, poste en Universitato de Budapeŝto. Foje li studvojaĝis al Parizo, Lausanne kaj Grenoble. Li doktoriĝis en 1978, poste antaŭ la akademio en 1986. Li okupiĝas precipe pri solid-stata fiziko kaj absoluta nulo de temperaturo. Li ricevis 3 premiojn inter 2006-2010.

Verkaro (elekto)
----------------

* *High-temperature Resistivity of Qn(tcnq)2 AND Ad(tcnq)2* (1975)
* *Memory Effects in Orthorombic* (1983)
* *Töltés- és spin-sűrűséghullámok szilárd testekben* (1996)
* *Pulling gold nanowires with a hydrogen clamp* (2006)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografieto Arkivigite je 2013-09-27 per la retarkivo Wayback Machine
**Lajos Lőrincze** [lajoŝ lOrince], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Lőrincze Lajos** estis hungara lingvisto.

Lajos Lőrincze  naskiĝis la 24-an de novembro 1915 en Szentgál. Li mortis la 11-an de oktobro 1993 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Lajos Lőrincze abiturientis en kolegio de Pápa, poste li akiris pedagogian diplomon en Scienca Universitato Pázmány Péter en 1941. Komence li laboris en instituto, poste li instruis en la menciita kolegio. En 1949 li ricevis postenon en la akademia lingvista instituto. En 1952 li kandidatiĝis, post jaroj li estis nomumita titulara universitata docento. En 1985 li pensiuliĝis, sed li partoprenis en lingvistaj laboroj. Li ricevis premiojn inter 1970 kaj 1992.

En 1952 li kreis programon en Hungara Radio sub titolo *Édes anyanyelvünk* (=Nia kara gepatra lingvo) kaj li fokusiĝis en intereso de la lando. Li partoprenis ankaŭ en redaktadoj de lingvistaj revuoj, post jaroj li aperis ankaŭ en televizio.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Földrajzi neveink élete* (1947)
* *Magyar nyelvjárási bibliográfia 1817–1949* (1951)
* *Édes anyanyelvünk* (1961)
* *Emberközpontú nyelvművelés* (1980)

Memorigiloj
-----------

* memortabulo, memorĉambro, reliefo en Szentgál
* lernejoj en Szentgál kaj Hegyeshalom

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)
* hungarlingva biografio

* Kategorio Lajos Lőrincze en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 529453
* GND: 121881180
* LCCN: n81032139
* VIAF: 12434957
* ISNI: 0000 0001 1038 7059
* LIBRIS: 340059
* SUDOC: 18718299X
* BNF: 12862719w
 |
**Miklós Locsmándi** [miklOŝ loĉmAndi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Locsmándi Miklós** estas hungara informadikisto.

Miklós Locsmándi  naskiĝis en 1944 en Szombathely.

Biografio
---------

Miklós Locsmándi frekventis lernejon en sia naskiĝurbo, li aĝis 6, kiam li komencis lerni ankaŭ muzikadon. Li daŭris la lernadon en konservatorio de Győr, fine li akiris pedagogian-korusestran diplomon en Muzikakademio de Budapeŝto en 1967. Li akiris plian fizikistan diplomon en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 1973. Pli frue inter 1965 - 1970 li estis muzikisto en pluraj orkestroj, ekzemple en Innsbruck (1970). Inter 1970 kaj 1991 li laboris ĉefe en bankoj, kiel informadikisto. En tiu periodo li akiris informadikan diplomon kun doktoriĝo en Ekonomia Universitato Marx Károly en 1995. En 2001-2002 li estis teatrestro de Budapeŝta Ŝtata Operejo, poste li laboras en diversaj lokoj. Li havas edzinon, kiu naskis gefilojn.

Fontoj
------

* hungarlingva intervjuo kun fotoj


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 600694
 |
**Stanislaw RYNDUCH**, en Esperantujo uzas la antaŭnomon **Stanislavo** (n. la 6-a de majo 1940 en Sokolniki, la reĝa setlejo apud Sandomierz/Pollando) estas poldevena esperantisto.

Dum la 1960 jaro fariĝas dumviva membro de Pola Esperanto Asocio (PEA). Dum liaj studoj en Bjalistoko li estis sekretario de PEA. Kunfondinto de filio en Przemyśl.
En la jaro 1965 edziĝis al germana esperantistino kaj elmigris al Germanio, kie dum multaj jaroj estis prezidanto de distrikta E-asocio en Auerbach kaj gvidis E-kursojn. 
Lektoro de E-feriado en Międzygórze / Pollando kaj en Francio. Partopreninto de multaj internaciaj E-aranĝoj kaj E-kongresoj. Kunfondinto de Pola Asocio Eŭropo - Demokratio - Esperanto (EDE-Pollando) en Wągrowiec /Pollando (en la jaro 2011), de la jaro 2012 li estas sekretario de EDE-Federacio kaj dum la jaroj 2012-2013 li estis vicprezidanto de EDE-Pollando. De la aprilo 2015 li ne plu estas ano de EDE-Pollando. 

Li posedas du ŝtatanecojn: polan kaj germanan.

Distingoj
---------

En januaro 2013 Prezidento de Pollando Bronisław Komorowski dekrete atribuis al li la altan ŝtatan ordenon: **Kavaliran Krucon de Merito por Respubliko Pollando** pro la popularigo de Esperanto kiu estas la akiraĵo de pola kulturo. La proponon por tiu grava distingo faris Pola Asocio Eŭropo - Demokratio - Esperanto (EDE-Pollando) okaze de la 125-jara Jubileo de Esperanto. La enmanigo de la kruco okazis en la Grandpolia Vojevodiejo en Poznano la 25-an de marto 2013 kien li estis invitita kiel honora gasto.
La **Kavaliran Krucon de la Ordeno de Merito por Respubliko Pollando** persone enmanigis la Vojevodo de Grandpolio Piotr Florek.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 395098
 |
**Letux** [leTUKS] estas municipo de Hispanio, en la centro de la komarko Belĉita Kampo kies ĉefurbo estas Belchite, en la sudo de la Provinco Zaragozo (regiono Aragono).

Geografio
---------

Letux estas longeca municipa teritorio en la centro de la komarko Belĉita Kampo inter tiuj de Almonacid de la Cuba norde kaj de Lagata sude. La loĝloko estas je 60 km de Zaragozo, provinca kaj regiona ĉefurbo, je 515 msm. Ĝi estas tute inter Azuara okcidente kaj Belchite nordoriente. La teritorio estas trapasata de la rivero Aguasvivas.

Historio
--------

Historia kerno.
Kastelo.
Kastelo.
La konkero de la areo el islamanoj estis farita en la 12-a jarcento. Plue restis grava majoritato de moriskoj, kiuj laboris por agrikulturo; sed komence de la 17-a jarcento okazis la forpelo de la moriskoj el Hispanio, kio rezultis en krizo por la loko. 

Dum la Hispana Enlanda Milito en Aŭgusto 1937 okazis batalo en proksima Belchite en la kadro de la Ofensivo al Zaragozo, kiu rezultis malsukcesa.

Preskaŭ ĉiuj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento kaj same en Letux kie oni malaltiĝis ĝis nunaj 343 laŭlonge de la jarcento. Evidente elmigrado foriris al proksima grandurbo Zaragozo.

Aktualo
-------

Bazo de ekonomio nun estas agrikulturo (cerealoj, olivarboj kaj migdalarboj) kaj ĉefe brutobredado (kortobirdoj, ŝafoj kaj porkoj) kaj sekva nutrindustrio. En la municipa blazono montriĝas du grapoloj kaj floro de safrano kiel omaĝo al tradiciaj kultivoj. Nune gravas ankaŭ natura, kultura kaj rura turismo. Inter nunaj vidindaĵoj menciidas la historia kerno, la preĝejo, la ermitejo, Kastel-palaco de la Markizoj de Lazán kaj naturaj lokoj ĉe la rivero Aguasvivas ktp.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Zaragozo

Referencoj
----------


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 802090
* VIAF: 316733079
 |
**NAGY Miklós Kund** (nadj) rumanuja hungara ĵurnalisto, redaktoro, tradukisto, belartverkisto. Li naskiĝis en Nagyenyed la 6-an de decembro 1943.

Biografio
---------

Miklós Kund Nagy finis la mezlernejon en sia naskiĝurbo (1961), akiris dipolomon de instruisto pri la rumana lingvo kaj literaturo en Pedagio Altlernejo de Târgu Mureş (1965). Li instruis en Szentgerice (1965-68), pli poste li estis raportisto, kultura sekciestro ĉe la hungarlingva radio de Târgu Mureş (1968-85), kaj depost ties ĉesigo li laboris en distrikta biblioteko (1985), li estis redaktoro ĉe la Vörös Zászló ĝis 1989. Intertempe li akiris diplomon pri la hungara-franca lingvoj en la Universitato Babeş-Bolyai de Kluĵo (1973). En 1990 li denove laboris ĉe la radio, li estis fondantano de renovigita de KZST; same li estis ekde 1990 interna kunlaboranto de la Népújság, ekde decembro 1991 vicĉefradaktoro; raportisto, dokumentfilmisto de la *Videoklip Stúdió*. En 1994 li ricevis *Népújság Nívódíj* (Nivelpremio).

Verkoj
------

* *Irodalom a marosvásárhelyi rádióban* (Kv. 1973);
* *Fehér könyv*, kunulaŭtoro (Eventoj en Târgu Mureş en 19-a kaj 20-a de marto 1990, Bp. 1991);
* *Helikoni arcképcsarnok*, memorlibro, redak. antaŭparolo (I-II. Mv. 1997);
* *Műterem*, 1-a volumo, 1998.
* *Múzsák fellegvára*, 2000.
* *Műterem*, 2-a volumo, ?
* *Műterem* 3-a volumo, 2003.
* *Ketten ülnek, beszélgetnek*, 2006.
* *Míg a magnó összekapcsolt…*, Intervjuoj, konversacioj, 2008.
* *Szabó Duci* - Vivintervjuo, 2008.
* *Bocskai Vince, 2008, Csíkszereda.*

Fonto
-----

* Erdélyi Magyar Írók Ligája Arkivigite je 2016-03-31 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 250153
 |