recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Rolando. |

**Roland** aŭ **Rolando** (prononce [ʁɔ.lɑ̃]; en malnovfranka lingvo: \*Hrōþiland; en mezepoka latino: Hruodlandus aŭ Rotholandus; en itala: Orlando aŭ Rolando; mortinta la 15an de aŭgusto 778) estis franka militestro sub Karolo la Granda kiu iĝis unu el la ĉefaj figuroj de la literatura ciklo konata kiel Afero de Francio (ankaŭ nomita Karolida ciklo). La historia Rolando estis militista guberniestro de la Bretona Markolando, responsa por la defendo de la landlimo de Francio kontraŭ la Bretonoj. Lia nura historia atestilo estas en la verko de Eginhardo nome *Vita Karoli Magni*, kiu notas, ke li estis parto de la franka ariergardo mortigita de ribelaj eŭskoj en Iberio en la Batalo de Roncesvalo.

La morto de Rolando kaj de liaj homoj.
La historio de la morto de Rolando en Roncesvalo estis plibeligita en posta mezepoka kaj renesanca literaturoj. La unua kaj plej fama el tiuj eposaj traktadoj estis la malnovfranca *La Chanson de Roland* de la 11a jarcento.

Du masjtroverkoj de la poezio de la Itala Renesanco, nome *Orlando Innamorato* kaj *Orlando Furioso* (de Matteo Maria Boiardo kaj Ludovico Ariosto), estas eĉ pli for el la historio ol la pli fruaj *Chansons*, simile al la posta *Morgante* de Luigi Pulci. Rolando estas poezie asocia kun sia glavo Durandal, sia ĉevalo Veillantif, kaj sia olifanta sonkorno.

George Frideric Handel verkis en 1733 la operon Orlando pri la rolulo enamiĝinta malespere de la pagana princino Angelika. Fine de la 17a jarcento, la franca baroka komponisto Jean-Baptiste Lully verkis operon titolitan *Roland*, bazitan sur la historio de la titolrolulo.

Bibliografio
------------

* Lojek, A. – Adamová, K.: "About Statues of Rolands in Bohemia", Journal on European History of Law, Vol. 3/2012, No. 1, s. 136–138. (ISSN 2042-6402).
* Adriana Kremenjas-Danicic (Eld.): Roland's European Paths. Europski dom Dubrovnik, Dubrovnik 2006 (ISBN 953-95338-0-5).
* Susan P. Millinger, "Epic Values: The Song of Roland", in Jason Glenn (eld), The Middle Ages in Texts and Texture: Reflections on Medieval Sources (Toronto, University of Toronto, 2012).


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 695488
* GND: 11855395X
* LCCN: n2019012369
* VIAF: 5722596
* SUDOC: 027441857
* BNF: 119482423
* NKC: jn20040227009
 |
Rekoj en sportejo
**Reko** estas gimnastikilo de la sporta gimnastiko. Esperantlingvaj vortaroj kiel PIV kaj Reta Vortaro priskribas ĝin "gimnastikilo, konsistanta el du vertikalaj fostoj, kiuj tenas horizontalan stangon el ŝtalo aŭ ligno". La sportilo ankaŭ nomatas **horizontala stango**, **alta stango** respektive **fiksa stango**, ĉar la horizontala stango unuope similas al barilo de barieroj kutima ĝis la 20-a jarcento (komparu ankaŭ la sportilon paralelstangoj). Ekzercoj sur la reko ĉeestas en la programo de la viraj konkursoj pri arta gimnastiko.

La plej simplaj ekzercoj sur la reko estas suprentiriĝo kaj turnleviĝo. Aliaj ekzercoj konsistas el turnado ĉirkaŭ la reko kaj transflugoj, kiam la gimnasto perdas la kontakton kun la gimnastikilo. Dum la elpaŝo la sportisto devas demonstri diversajn specojn de la tenoj kaj scipovon strikte kaj precize pasi de unu ilia aspekto al la alia. La turnadon oni povas plenumi same per du manoj, kiel per unu. Oni finas la ekzercojn per akrobata desalto.

reka tenilo
la gimnasto *Fabian Hambüchen* ĉe horizontala stango
La juĝantaro taksas malsimplecon kaj striktecon de la plenumo de la elementoj, kaj krome kvaliton de la desalto.

Rekaj teniloj
-------------

Gimnastoj kutimas porti rekajn tenilon iom kompareblan al sportaj gantoj dum la gimnastikado.

Dimensioj de reko
-----------------

La mekanikaj dimensioj de reko/horizontala stango estas specifigitaj en la normoj de la internacia federacio FIG:

* alto: 278 cm (inkluzive de pli-malpli 20 centimetroj da matracoj uzataj por programofina surteriĝo de la gimnasto)
* longo: 240 cm
* diametro de la stango: 2.8 cm

Vidu ankaŭ
----------

* Manrelo (klasika danco)
* Paralelstangoj

* Kategorio Reko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Eksteraj ligiloj
----------------

* la poenta regularo de 2006 pri gimnastiko je horizontala barilo (angle) Arkivigite je 2007-09-27 per la retarkivo Wayback Machine
* sportila priskribo same en la retejo de la internacia federacio FIG  Arkivigite je 2007-03-10 per la retarkivo Wayback Machine
La artikolo 249 de la traktato pri Eŭropa Komunumo dispozicias, ke *"la rekomendoj kaj la opinioj ne devigas"*. Ambaŭ aktoj do ne havas juran devigan efikon. Ili estas nur orientiloj por leĝfarado, laŭ la juĝdecido *Société des usines à de la Sarre* de 1957 fare de la Justica Kortumo de Eŭropaj Komunumoj (JKEK).

Tamen ili povas iel efiki. Rekomendo ja estas invito al alpreno de komunajn gvidlinioj -- tiusence ĝi estas nerekta rimedo por pliproksimigo de la membroŝtataj leĝaroj. Tiuj tekstoj do estas instigiloj, sed oni ne rajtas iri al JKEK kontraŭ ili.

Krome, ili povas iel roli en la eŭropunia jurordo:

* La originaj traktatoj plurokaze postulas, ke iu jurakto estu alprenita nur post la publikigo de opinio de eŭropunia institucio. Ekzemple, por la membriĝo de nova ŝtato en Eŭropa Unio nepre necesas la aproba opinio de la Eŭropunia Parlamento.

* La naciaj juĝistoj devas konsideri la rekomendojn kaj opiniojn, kiam ĉi-lastaj klarigas la interpretadon de la naciaj aŭ eŭropuniaj dispozicioj (vd. la juĝdecidon *Grimaldi kt. Fonds des maladies professionnelles* de 1989 fare de JKEK).


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Juro |
Ruĝa Konstruaĵo sur 100-hrivna monbileto
La **Ruĝa Konstruaĵo de Kijiva Universitato** (ukraine *Червоний корпус Київського університету* 'Ĉervonij korpus Kijivskogo universitetu') estas la ĉefa kaj plej malnova 4-etaĝa konstruaĵo de la Kijiva Universitato situanta ĉe n-ro 60, Volodimirska strato, en Kievo, ĉefurbo de Ukrainio. Ĉi tiu konstruaĵo estas fama simbolo de la Kijiva Universitato kaj la ukraina fundamenta supera eduka sistemo.

Historio
--------

Ĝi estis konstruita inter 1837–1843 kaj estis konstruita en malfrua klasikisma stilo, fare de arkitekto de itala deveno Vincent I. Beretti laboranta por la Rusa Imperio. La konstruaĵo formas grandegan figuron enfermante korton, la fasado estas 145,68 metrojn longa. La muroj de la konstruaĵo estas ruĝe pentritaj kaj la kapoj kaj bazoj de la kolonoj estas nigre farbitaj, egalrilatante al la koloroj de la strioj sur la Ordeno de Sankta Vladimiro (fondita en 1782), ĉar Kijiva Universitato kutimis porti la nomon de tiu ordeno. La moto de la Ordeno, "Benefico, honoro kaj gloro" iĝis la moto de Kijiva Universitato. Lokaj ekskursgvidantoj iam deklaras ke Caro Nikolao la 2-a ordonis la tutan ĉefkonstruaĵon ruĝe pentrita en respondo al studentaj protestoj kontraŭ deviga militservo dum la Unua Mondmilito por memorigi studentojn pri sango verŝita fare de ukrainaj soldatoj. Konstruita sur la pinto de monteto, tiu konstruaĵo signife influis la arkitekturan aranĝon de Kievo en la 19-a jarcento.

Ordinarlingve referita kiel Ruĝa Korpuso, la konstruaĵo estis tre proksima al bombado de la pli larĝa kampuso dum la Invado de Rusio en Ukrainion (2022), okazaĵo kaptita deproksime per saĝtelefona video.

Referencoj
----------

1. ↑   Rocket Hits Very Close to Woman Near Kyiv National University - ViralHog. viralhog.com.

Vidu ankaŭ
----------

* Kijiva Universitato

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Ruĝa Konstruaĵo de Kijiva Universitato en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Головний корпус Національного університету (ukraine)

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Red University Building en la angla Vikipedio.* 


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 813198
 |
Ekzemplo de Rettrompado
Rilate la uzadon de komputiloj, **reta trompado**  aŭ foje **ŝteltruko** (angle *phishing* por "pasvortojn fiŝi" - do "piŝado") estas formo de manipulado por trompi, kutime moncele. Oni klopodas fraŭde akiri konfidencajn informojn, kiel pasvortojn kaj kreditkartajn detalojn, aspektigante sin artifike kiel fidindan personon aŭ komercon en ŝajne oficiala elektronika komunikado, kiel retpoŝta mesaĝo aŭ tujmesaĝo. La angla (kaj plej konata) termino 'phishing' devenas de la vorto "fiŝkapti" financajn informojn kaj pasvortojn de aliaj uzantoj.

Kun la kreskanta nombro da raportoj pri ŝteltrukaj okazaĵoj, oni bezonas pliajn metodojn por protekto en komputiloj inkluzive leĝojn, uzant-instruadon, kaj teknikajn mezurojn.

Kiel rekoni piŝadon
-------------------

En piŝado-mesaĝo ofte troviĝas jenaj elementoj:

* La mesaĝo ne estas persone direktata al la kliento sed komenciĝas per ĝeneralaĵo kiel "estimata kliento"
* La mesaĝo enhavas lingvo- kaj stilerarojn
* Oni sugestas ke la konto devas esti "kontrolata" kun la ensalutaj datumoj de la kliento
* Oni minacas per konsekvencoj se la kliento ne tuj respondas la mesaĝon

Notoj
-----

1. ↑  Laŭ Komputeko[*rompita ligilo*].
Profesoro **Rolf Maximilian SIEVERT** (naskiĝis la 6-an de majo 1896 en Stokholmo, kaj mortis la 3-an de oktobro 1966 en Stokholmo) estis medicina fizikisto, kies plej grava kontribuo estis la studo de la biologiaj efikoj de radiadoj.

Profesoro Sievert (Sveda elparolo:ˈsiːvəʈ) estis naskita en la ĉefurbo de Svedio. Li funkciis kiel estro de la fizikejo ĉe *la Radiumhemmet* (onkologia kliniko de Svedio) de 1924 ĝis 1937, kaj poste li iĝis ĉefo de la sekcio de la radiadofiziko ĉe la Karolinska Instituto. Li ludis pioniran rolon pri la mezurado de radiadodozoj, precipe en ĝia uzo por la diagnozo kaj la traktado de kancero. Dum pli postaj jaroj, li enfokusigis sian esploradon pri la biologiaj efikoj de ripeta submetado al malaltaj dozoj de radiado. De 1956 ĝis 1962, li estris la *International Commission on Radiological Protection* (ICRP, Internacia Komisio pri Radiologia Protektado). li, ankaŭ de 1958 ĝis 1960, estris la *United Nations Scientific Committee on the Effects of Atomic Radiation* (UNSCEAR, Scienca Komitato de Unuiĝintaj Nacioj pri Efikoj de Atoma Radiado). En 1964, li fondis la *International Radiation Protection Association* (Internacia Radiadoprotektado Asocio), kaj deĵoris kiel ĝia prezidento ĝis sia emeritiĝo en 1965.

Dum la periodo 1920-1940, li inventis kelkajn instrumentojn por mezuri radiadodozojn, lia plej vaste konata mezurilo estas la *Siverto-kamero*.

En 1979, fare de la 16-a *Conférence Générale des Poids et Mesures* (CGPM, Konferenco Ĝenerala pri Pezoj kaj Mezuroj), la SI-unuo pri la ekvivalenta dozo de joniga radiado estis nomita laŭ li, kaj al ĝi estis donita la nomo *siverto* (simbolo **Sv**).

Vidu ankaŭ
----------

* Buroo Internacia pri Pezoj kaj Mezuroj (BIPM)
* Komitato Internacia pri Pezoj kaj Mezuroj (CIPM)
* Radiologio
* Radioterapio
* Sciencistoj kies nomoj estas uzataj por SI-unuoj

Eksteraj ligiloj
----------------

* Rolf Maximilian Sievert en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Rolf Maximilian Sievert en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Rolf Sievert, la viro kaj la unuo, artikolo de la Karolinska Instituto (angle)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 393741
* GND: 136276105
* VIAF: 80648714
* ISNI: 0000 0000 5846 7851
* LIBRIS: 382542
* NDL: 00621476
* NKC: jo2004213792
 |
**Ruĝa Maro** (arabe البحر الأحمر, *al-bahr al-ahmar*) estas subŝtato de Sudano. Ĝi situas inter la Ruĝa Maro kaj la Nilo (kiun ĝi ne tute atingas) kaj enhavas la tutan marbordon de Sudano. Ĝia ĉefurbo estas Sudanhavenurbo.

Distriktoj
Ĝia areo estas 218 887 km²: en 2006 ĝi havis 1 212 979 loĝantojn; tio respondas al loĝdenso de ĉ. 5,5/km². Preskaŭ duono de la loĝantaro vivas en la ĉefurbo; la dua plej granda urbo, Saŭakin, havas ĉ. 43 000 loĝantojn.

Situo kaj subdivido
-------------------

Ruĝa Maro limas norde al Egiptio, sude al Eritreo. Ĝi enhavas la plej orientan lokon en Sudano. Ĝia norda parto, norde de la 22-a norda latitudo, estas la Triangulo de Halaib, kiu estas disputata inter Sudano kaj Egiptio. Se kalkuli la triangulon parto de Ruĝa Maro, ankaŭ la plej norda loko de Sudano situas en ĝi.

La subŝtato konsistas el kvar distriktoj. La plej norda, Halaib, pretendas ankaŭ la Triangulon de Halaib kaj eĉ nomiĝas laŭ loko tie troviĝanta. La ĉi-apuda mapo jene numeras la distriktojn:

1. Halaib
2. Bur Sudan (ĉefloko Sudanhavenurbo)
3. Sinkat
4. Taŭkar

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rFederaciaj ŝtatoj de Sudano |
| --- |
| Ruĝa Maro | Ĥartumo | Al Gezira | Gedaref | Blanka Nilo | Blua Nilo | Norda | Suda Darfuro | Suda Kurdufano | Okcidenta Darfuro | Okcidenta Kurdufano | Kassala | Rivero Nilo | Sennar | Norda Darfuro | Norda Kurdufano | Orienta Darfuro | Centra Darfuro | Flago de Sudano |

 |
**Rolmodelo** estas homo, kies konduto aŭ sukceso igas aliajn - precipe junulojn  - imiti lin, aŭ klopodi sekvi liajn paŝojn, por eventuale formi sian propran karieron aŭ pro simpla admiro. Tial estas la respondeco de la gepatroj, instruistoj kaj gvidantoj de la socio reprezenti en sia konduto ekzemplon, gvidi per persona ekzemplo kaj fariĝi rolmodelon al aliaj.

La termino estis kreita de la jud-usona sociologo Robert King Merton.

Instruistoj kiel rolmodeloj
---------------------------

Laŭ Rita Pearson, instruistoj, pro la kvanto de tempo kiun ili havas kun siaj studentoj, havas tiom grandegan efikon sur la infanoj, ke ili estas kuraĝigitaj esti afablaj por konstrui fortajn emociajn rilatojn kun ili.

Famuloj kiel rolmodeloj
-----------------------

La konstanta ekspozicio de junuloj en sociaj retoj al la vivo de famuloj pro tendencoj en populara kulturo igis famulojn, popmuzikajn stelulojn, modan kaj vivstilan modelojn kaj atletojn iĝi ĉefaj modeloj inter la junularo. Enketo farita en Britio en 2008 konstatis, ke multaj junuloj sekvas ĉi-lastan kiel modelojn ne pro sia talento, sed pro la fakto, ke ili estas famaj, kaj esperas sukcesi kiel ili per partopreno en Realeca televidserio kaj similaj.

Atletoj kiel rolmodeloj
-----------------------

Estas fundamenta debato pri tio, ĉu oni povas inkluzivi sportistojn kiel rolmodelojn, ĉar unuflanke - kelkaj provas konduti kiel tia, sed aliflanke - ili fariĝas rolmodeloj pro sia kapablo kiel atletoj; kaj ne kiel rezulto de iliaj moralaj pozicioj.

Charles Barkley, ekzemple, deklaris ke atletoj ne devus esti utiligitaj kiel rolmodeloj, kaj gepatroj devus akcepti ĉi tiun rolon.

Vidu ankaŭ
----------

* Influanto

Piednotoj
---------

1. ↑   Role model. *Dictionary.com*. Random House, Inc. 2013.. Alirita 2014-01-25.
2. ↑  Calhoun, Craig J. (ed.).  (2010) *Robert K. Merton: Sociology of Science and Sociology as Science*. Nov-Jorko: Columbia UP. ISBN 978-0-231-15112-2.
3. ↑   Every Kid Needs A Champion. Alirita 2014-05-20.
4. ↑   The Beckhams are the celebrities most children aspire to be, as celebrity culture increases its influence, says ATL. Association of Teachers and Lecturers (14 March 2008). Arkivita el la originalo je 28 September 2011. Alirita February 21, 2011.

 Arkivigite je 2011-09-28 per la retarkivo Wayback Machine  Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2011-09-28. Alirita 2021-11-24.
5. ↑   Storytelling: Can a sports hero be a role model? Yes, thankfully.
6. ↑   Dobie: Athletes aren't automatic role models.
7. ↑   The New Sports Role Model. Arkivita el la originalo je 2021-11-24. Alirita 2021-11-24.

  Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2016-03-05. Alirita 2021-11-24.
8. ↑  Steinberg, Leigh.  Why Do We Make Athletes Role Models?.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 745831
* GND: 4391266-7
 |
**Ruĝa Monto** (germane: *Roter Berg*) estas 234 m alta monteto en la nordo de Erfurto.

Nomo kaj situo
--------------

Ĝia nomo originis el la tie oftanta ruĝa keŭpro-ŝtono, el kio oni dum jarcentoj faris brikojn. Ĝi elstaras el Turingia Baseno.

Sur la Ruĝa Monto estas ekde 1958 la Zoologia ĝardeno de Erfurto; dum la 1920-aj jaroj ekzistas tie la unua erfurta flugkampo. Ĉirkaŭas ĝin la kvartalo Erfurt-Roter Berg (sudoriente), la *Sulzer-setlejo* (oriente), etĝardenoj (norde) kaj brikofabriko de la firmao *Wienerberger* (nordokcidente).

Ŝanĝo de rolo
-------------

Dum multe da tempo la Ruĝa Monto servis kiel ŝutmonto de rubaĵoj, antaŭ ol esti rekultivita kaj ŝanĝita tiel en rifuĝan zonon por kreskaĵoj kaj bestoj kiel en ripozumlokon por homoj. En la 2005-a jaro granda parto de la iamaj argilominoj (ĉ. 5,5 hektaroj) estis alifarita kiel biotopo. 

Aliaj protektindaj areoj estas planitaj. Jam en 1997 la urbo Erfurto estis deklarinta la tuton (inkluzive de la loĝataj areoj) pejzaĝo protektinda celante savgardi ankoraŭ ekzistantajn biotopojn kaj aliajn natursimilajn angulojn kontraŭ ebla perdo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Bildkartoj de la Ruĝa Monto, kiam tie estis flughaveneto (ekz. de la *Weinberghaus*, hodiaŭ ŝatata gastejo ene de la zooparko).
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Rekurbrostrulo** |
| --- |
|  |
| Amerika avoceto (*Recurvirostra americana*) |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birda klaso *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Ĥaradrioformaj *Charadriiformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Rekurbrostruledoj *Recurvirostridae*Linnaeus 1758 |
|
|
|
|
|
| Genro: | Rekurbrostrulo *Recurvirostra* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | Vidu tekston. |
|

 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Rekurbrostrulo  |

 |
| v • d • r |

**Rekurbrostrulo** (science: *Recurvirostra*) estas genro de birdoj apartenataj al familio de Rekurbrostruledoj -kune kun la himantopoj- kaj ordo de Ĥaradrioformaj. Avoceto estas vorto kiu taŭgas por la tuta genro sed ankaŭ nur por la eŭrazia specio. La kvar specioj estas vadbirdoj troveblaj en varmaj klimatoj.

Ili havas longajn krurojn kaj longajn kaj maldikajn suprenturnitajn bekojn kiujn ili balancigas el flanko al flanko serĉante manĝaĵojn en mezsalaj aŭ salaj humidejoj. La plumaro estas nigroblanka kun iom da bruno aŭ ruĝo laŭspecie.

La avocetoj havas retecajn piedojn kaj naĝas tujtuje post eloviĝo. Ili manĝas ĉefe akvajn insektojn kaj aliajn bestetojn.

Ili faras neston surplanke en izolitaj kolonioj. Ili manĝas en estuaraj medioj kie ili manĝas en kotejoj.

La kvar specioj de la genro *Recurvirostra* estas:

* Avoceto, *Recurvirostra avosetta*
* Amerika avoceto, *Recurvirostra americana*
* Ruĝkapa avoceto, *Recurvirostra novaehollandiae*
* Anda avoceto, *Recurvirostra andina*
**Bernhard RUST** (30a de septembro 1883 – 8a de majo 1945) estis Ministro de Scienco, Edukado kaj Nacia Kulturo (*Reichserziehungsminister*) en Nazia Germanio. Kombino de lerneja administranto kaj arda naziisto, aprobis dekretojn, ofte bizarajn, je ĉiu nivelo de la germana eduksistemo por meti la germanan junularon en la naziisman filozofion.

En 1933, li aprobis regulon ke studentoj kaj instruistoj salutu unu la alian per la Naziisma salutmaniero "kiel simbolo de la nova Germanio". Li aldonis sian opinion ke tio estis "esperita el ĉiu germano" sendepende de la membreco en la partio. Rust ludis gravan rolon en la "purigo" de germanaj universitatoj el judoj kaj aliaj konsiderataj malamikoj de la ŝtato, ĉefe en la Universitato de Gotingeno.

Li akre informis instruistojn ke ilia celo estas eduki etne konsciajn germanojn. Rust kredis ankaŭ, ke la "ne-arja" scienco (kiel la "juda fiziko" de Albert Einstein) estis makula, kaj tion kion li komprenis kiel "racia" klarigo por tiu vidpunkto. Li proponis ankaŭ ortografian reformon de la germana lingvo.

Rust memmortigis la 8an de majo 1945 kiam Nazia Germanio kapitulacis al la armeoj de Aliancanoj.

Notoj
-----

1. ↑   Claudia Koonz, The Nazi Conscience, p 134 ISBN 0-674-01172-4
2. ↑   "Sub-Dictator", TIMEmagazine, 21a de aŭgusto 1933
3. ↑   Claudia Koonz, The Nazi Conscience, p 134 ISBN 0-674-01172-4
4. ↑   Goeschel, Christian (2009), Suicide in Nazi Germany, OUP Oxford, p. 152, ISBN 0191567566.

* Kategorio Bernhard Rust en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 667178
* GND: 119368617
* LCCN: n2002069084
* VIAF: 64815629
* ISNI: 0000 0000 8251 0135
* SUDOC: 24230432X
* BNF: 170751153
* NKC: xx0073966
 |
La "Ruĝa Urbodomo" en Berlino
situo ene de Berlino
La **Ruĝa Urbodomo** (germane *Rotes Rathaus*) estas historia konstruaĵo el ruĝaj brikoj kiu funkcias kiel la centra urbodomo de la germania ĉefurbo Berlino kaj konsideriĝas unu el la ĉefaj simboloj de la urbo. Dum la epoko de la socialisma ŝtato GDR la urbodomo apartenis al la orienta parto de la urbo, kiu estis la ĉefurbo de la socialisma ŝtato, kaj tiam la adjektivo "ruĝa" aludis ankaŭ al la socialismaj regantoj de tiu urboduono. La konstruaĵo situas en la historia centro de Berlino, en la urboparto Berlin-Mitte, rekte apud, najbare al la Aleksandra Placo de Berlino, kie troviĝas ankaŭ la televida turo de Berlino kaj la mezepoka Maria Preĝejo de Berlino. La strato antaŭ la konstruaĵo nur ekde la jaro 1951 nomiĝas "urbodoma strato" (*Rathausstraße*) – la socialismaj regantoj ne toleris la antaŭan nomon "reĝa strato" (*Königstraße*).

La urbodomo konstruiĝis inter la jaroj 1861 kaj 1869. Modelo estis la urbodomo de la tiutempa germana urbo *Thorn* en Okcidenta Prusio, kiu intertempe nomiĝas Toruń kaj estas parto de Pollando. La arkitekuro de la turo inspiriĝis de la mezepokaj turoj de la gotika katedralo de la urbo Laon en Francio.

fronta fasado de la "Ruĝa Urbodomo"
La urbodomo anstataŭigis plurajn historiajn konstruaĵojn, kiuj parte fontis el la mezepoko, kaj okupas la tutan rektangulan areon inter kvar limigaj stratoj. La mezepoka juĝeja pavilono, parto de la antaŭa urbodomo, kiu ankaŭ havis fasadon el ruĝaj brikoj kaj estis konstruita laŭ gotika stilo, estis malkonstruita kaj restarigita en la parko *Babelsberg* de la sudokcidenta najbara urbo Potsdamo.

Eksterordinara pri la Ruĝa Urbodomo estas la parte konservita dekoro ĉe la ĉiuflanka balkono de la unua etaĝo. La 36 reliefoj montras gravajn eventojn el la historio de Berlino kaj la regiono Brandenburgio el la 12-a jarcento ĝis la jaro 1871.

Dum la Dua Mondmilito la konstruaĵo estis grave difektita. Inter la jaroj 1951 kaj 1956 ĝi rekonstruiĝis kaj sekve estis la sidejo de la orient-berlinaj urbaj regantaro kaj ĉefurbestro. La okcident-berlina senato ĝis la jaro 1991 havis sian sidejon en la pli okcidenta urbodomo de la urboparto Berlin-Schöneberg. Dum la jaro 1991 la reunigitaj urbaj administrantaro kaj senato re-rezidis en la Ruĝa Urbodomo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Ruĝa Urbodomo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Ruĝa Urbodomo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* arkitekturaj informoj pri la Ruĝa Urbodomo (germane)
* virtuala urbodoma promeno

52° 31' 7" norde, 13° 24' 30" oriente Mapo
La artikulata regiona relaŭto *Bombardier Talent*.
**Relaŭto** estas mem-pelita reltransporta veturilo dezajnita por transporti pasaĝerojn. La termino **relaŭto** aŭ "railcar" en angla kaj internacie estas kutime uzata en referenco al trajno konsistanta el ununura vagonaro, kun ŝoforejo je ambaŭ pintoj de la trajno. Kelkaj fervojoj, ekz. la brita *Great Western Railway* (Granda Okcidenta Fervojo), uzis la terminon **Railmotor** (relmotoro). Se eblas peli kompletan trajnon, ĝi estas nomita preferinde Dizelorelveturilo aŭ Relo-buso.

En sia plej simpla formo ĝi povas esti malmulte pli ol motorigita versio de homenergia relaŭto, foje nomata rapidulo.

Tiu termino estas foje uzata ankaŭ kiel alternativa nomo por la malgrandaj tipoj de multobla unuo kiu konsistas el pli ol unu vagono. Tiu termino estas uzata pli ĝenerale nuntempe en Irlando por aludi al ajn dizela multobla unuo (DMU), aŭ ĉe kelkaj kazoj al elektra motortrajno (EMU).

Referencoj
----------

1. ↑  www.parrypeoplemovers.com Arkivigite je 2009-01-06 per la retarkivo Wayback Machine Light Railcars and Railbuses - Konsultita la 2008-06-09

Eksteraj ligiloj
----------------

* HyRail Arkivigite je 2009-03-18 per la retarkivo Wayback Machine
* Fleet Body Equipment Arkivigite je 2006-03-26 per la retarkivo Wayback Machine
* Rail-Gear (Boatright Enterprises, Inc)
* The Road Rail Bus Arkivigite je 2002-10-26 per la retarkivo Wayback Machine, an experimental bus for road and rail in the 1970s
* HyRail truck Arkivigite je 2009-03-18 per la retarkivo Wayback Machine
* North Central Railcar Association (en Pensilvanio) Arkivigite je 2007-03-10 per la retarkivo Wayback Machine
* Rail Motor Society (NSW, Aŭstralio)
* Stadler Rail
* North American Railcar Operators Association
* Serĉilo por *railcar*, fotoj de 1930aj jaroj, Eŭropaj kaj Novzelandaj Fervojoj
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por aliaj signifoj, bv. rigardi la apartigilan paĝon: Romanel |


**Romanel-sur-Lausanne** estas komunumo en la distrikto Laŭzano en Kantono Vaŭdo, Svislando. Ĝi havis 3268 loĝantojn je la 31-a de decembro 2012.

Geografio
---------

La komunumo Romanel-sur-Lausanne situas en la Vaŭda Mezlando sur altebenaĵo sudokcidente de la montoĉeno de Jorat proksimume 5 kilometrojn nordnordokcidente de la kantonĉefurbo Laŭzano. La komunumo konsistas el la vilaĝo Romanel, pluraj novaj loĝ- kaj industrikvartaloj kaj la vilaĝetoj Le Taulard kaj Les Terraux.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 2,88 km², de kiuj 1,7% estas kovritaj de arbaro, 60,6% servas por agrikulturo kaj 37,3% por setlado.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Romanel-sur-Lausanne limas en nordo al la eksklavo Bel-Air de la komunumo Laŭzano, en oriento al Le Mont-sur-Lausanne, en sudsudoriento al Laŭzano, en sudsudokcidento al Prilly, kaj en okcidento al Jouxtens-Mézery.

Trafiko
-------

Tra Romanel-sur-Lausanne pasas la kantona ĉefvojo n-ro 5 de Laŭzano al Yverdon-les-Bains. La plej proksimaj alveturejoj al la svisa aŭtovojo A9, kiu pasas en sudo tra la komunuma teritorio, estas Laŭzano-Becherette, kiu situas en distanco de 1 km oriente de la komunumo sur la teritorio de Le Mont-sur-Lausanne. Pere de la mallarĝspura trama fervojlinio Laŭzano-Echallens-Bercher kaj diversaj lokaj buslinioj de Laŭzano la komunumo estas bone konektita al la publika transportreto.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Romanel-sur-Lausanne datiĝas el la jaro 1184 kiel *Romanes*. Sur la komunuma teritorio estis trovitaj brakringvoj el la romia epoko kaj tomboj el la frua mezepoko. Dum mezepoko Romanel apartenis al la katedrala kapitolo de Laŭzano. Sub la berna regado de 1536 ĝis la Helveta Revolucio de 1798 Romanel apartenis al la Voktejo Laŭzano, poste al la Distrikto Laŭzano. Post la konstruo de la trajnlinio Laŭzano-Echallens-Bercher la iama kamparvilaĝo transformiĝis al industria antaŭurbo kaj loĝloko de Laŭzano.

Vidu ankaŭ
----------

* Aliaj lokoj kun la nomo Romanel
* Romanel-sur-Lausanne (stacidomo)
* Vernand-Camarès (stacidomo)

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: Reta mapo 1:20000 de Swisstopo[*rompita ligilo*]
2. ↑  Fonto: Komunumdatumoj de la retejo de la Svisa Federacia Oficejo pri Statistiko, retejo konsultita la 5-an de novembro 2011
3. ↑  Fonto: *Mary Vacharidis*: *Romanel-sur-Lausanne* en *Historia Leksikono de Svislando* (2010-11-15)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la komunumo Romanel-sur-Lausanne

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Romanel-sur-Lausanne** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la Distrikto Laŭzano |
| --- |
| Cheseaux-sur-Lausanne • Epalinges • Jouxtens-Mézery • **Laŭzano** • Le Mont-sur-Lausanne • Romanel-sur-Lausanne |  |

 |
Konfuceo
**Religiaj agantoj** povas esti homoj kiuj fondis aŭ disvastigas la praktikon de iu religio aŭ eklezio. Foje tiu agado ne estas intenca kaj la respektiva homo nur klopodas komuniki specifan filozofion aŭ vivmanieron; postaj sekvantoj faras la reston. Kelkaj disvastigintoj de respektivaj religioj foje klopodas samtempe disvastigi la propran reĝlandon aŭ imperion; multfoje la religio antaŭenpaŝas samritme kiom la imperioj. Ofte la religiaj agantoj ŝanĝis la ĝistiamajn kredojn, kiel okazis ĉe Budho en la hindia subkontinento aŭ ĉe kristanismo, dum la epoko de la Reformacio.

Religiaj fondintoj kaj filozofoj
--------------------------------

Moseo - Laozio - Budho - Sokrato - Konfuceo - Jesuo - Mani - Mohameto - Báb - Bahá'u'lláh

Aliaj agantoj
-------------

### En Islamo

al-Kindi - Aviceno - ibn-Ruŝd - Sohraŭardi - Ĝalal-ed-din Mohammad Rumi - Guru Nanak

### En Kristanismo

Sankta Paŭlo - Tomaso de Akvino - Wyclif - Hus - Lutero - Kalvino -Aŭgusteno -

### Aliaj

Laozio - Zhuangzi - Charles Wesley - Joseph Smith - Bahá'u'lláh
Ruĝaj renfazeoloj
La **Ruĝa renfazeolo**, ankaŭ nomata ĉili-fazeolo, pro la malhelruĝa ŝelo tiel nomiĝas kaj pro sia formo kiu similas al reno. Ruĝaj renfazeoloj (*rājmā* en hindia kaj panĝaba lingvoj) estas integra parto de la kuirarto en la norda regiono de Barato. Ruĝaj renfazeoloj ankaŭ estas uzataj en Novorleano kaj plejparto de Luiziano por la klasika lundo-kreola manĝaĵo *ruĝaj fazeoloj kun rizo* (*red beans and rice*). Ili estas ingredienco en kapsiketa viandaĵo.

Malgrandaj ruĝaj renfazeoloj uzataj en La Rioja, Hispanio, nomiĝas *caparrones*.

Nekuiritaj renfazeoloj, kaj kelkaj aliaj fazeoloj, enhavas la venenon fitohemaglutineno, kiu estas detruita post bolado de minimume dek minutoj.

Nutra valoro
------------

De nutra valoro de 100 gramoj da sekigitaj ruĝaj renfazeoloj estas:

|  |  |
| --- | --- |
| Energia valoro | 1393 kĴ |
| Karbonhidratoj | 60 g |
| Proteino | 24 g |
| Graso | 1 g |
| Vitamino B5 | 0,8 mg |
| Vitamino B9 | 0,394 mg |
| Kalcio | 143 mg |
| Magnezio | 140 mg |
| Fero | 8 mg |
| Zinko | 3 mg |
**La ruĝa standardo** (pole *Czerwony Sztandar*; konata ankaŭ kiel *Krew naszą długo leją katy* – De sango nia fluas lago) estas pola laborista kanto, kiu en 1883 fariĝis la himno de pola proletaro.

Ĝian tekston verkis en 1881 lviva poeto, redaktoro kaj socialisto Bolesław Czerwiński surbaze de la franca *Le drapeau rouge* (La ruĝa standardo) el la jaro 1871. La melodion verkis Jan Kozakiewicz. La unuan fojon la tekston oni publikigis en Ĝenevo en 1882 en la poemaro *Czegóż chcą* (Kion ili volas?).

La kanto akompanis la laboristojn dum strikoj. Mortpunitoj kantis ĝin antaŭ siaj ekzekutoj. La cara administrantaro en Pollando malpermesis kantadi ĝin. Ĝi fariĝis ankaŭ himno de Pola Partio Socialista.

Ĝi estis tradukita en 12 lingvojn. Precipe fama ĝi fariĝis en Rusio; en la germanan lingvon tradukis ĝin en 1900 Roza Luksemburg.

En Esperanto
------------

* La Ruĝa Standardo en traduko de Eska en Vikifontaro (Universala biblioteko)

Fragmento de la kanto esperantigita de Leo Belmont estis publikigita en 1908 en la poemaro *Sonoj Esperantaj*. La tuta kanto en Esperanto-traduko de Stanisław Karolczyk (Eska) troviĝas en *Proletaria Kantaro*.

Referencoj
----------

1. ↑  *El nia sango fluas lago...* tradukita de Leo Belmont en Vikifontaro
2. ↑  *La Ruĝa Standardo* tradukita de Eska en Vikifontaro

Eksteraj ligiloj
----------------

* Melodio de la kanto (.mid)[*rompita ligilo*]
**Rousseau, juĝisto de Jean-Jacques** (en franca: *Rousseau juge de Jean-Jacques*) estas libro verkita de Jean-Jacques Rousseau. En tiu libro, Rousseau respondas al tio kion li nomas fifamigaj atakoj kontraŭ sia reputacio fare de liaj malamikoj.

Rousseau ekverkis *Rousseau juge de Jean-Jacques* en 1772, kaj finkompletigis ĝin en 1776. La libro estas en la formo de tri dialogoj inter "Franco" kaj "Rousseau". La du roluloj argumentas la meritojn kaj demeritojn de tria rolulo, nome aŭtoro nome "Jean-Jacques".

*Rousseau juge de Jean-Jacques* estis priskribita kiel lia plej malfacile legebla verko; en la prologo de la libro, Rousseau akceptas, ke ĝi eble estas ripetema kaj disordema, sed li petis al la leganto toleremon sur bazo de la fakto ke li bezonas defendi sian reputacion el fifamigo antaŭ sia morto.

Notoj
-----

1. ↑  Damrosch 2005, p. 476.
2. ↑  Damrosch 2005, p. 477.
3. ↑  Damrosch 2005, p. 478.
4. ↑  Damrosch 2005, p. 479.
5. ↑  Damrosch 2005, p. 480.

Bibliografio
------------

* Damrosch, Leo (2005). Jean-Jacques Rousseau: Restless Genius. New York: Houghton Mifflin Harcourt. p. 566. ISBN 978-0-618-44696-4.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 748088
 |
Koordinatoj: 48° 05′ 44″ N 3° 15′ 49″ O﻿ / ﻿48.09556 °N, 3.26361 °O﻿ / 48.09556; 3.26361 (mapo)

**Rousson** estas franca komunumo lokita en la departemento Yonne kaj en la regiono Burgonjo. Ĝi havis 369 loĝantojn laŭ censo plenumita en 2006.

Geografio
---------

Rousson etendiĝas sur 5.62 km², kaj havis 369 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas 66 homoj po kvadrata kilometro. La komunumo situas en Yonne, en la nordokcidenta parto de Burgonjo.

Historio
--------

La departemento Yonne estis oficiale kreita la 4-an de marto 1790 dum la franca revolucio. 

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la komunumo S-ro Claude Couard, kiu do fariĝis la loka urbestro.

Administrado
------------

Rousson apartenas al la kantono de Villeneuve-sur-Yonne, kies ĉefurbo estas Villeneuve-sur-Yonne. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Sens, unu el la tri arondismentoj de la departemento Yonne.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Yonne
* Kantono de Villeneuve-l'Archevêque
**Rello** [REljo] estas municipo de Hispanio, en la regiono Kastilio kaj Leono, en la centra sudo de la provinco Sorio kaj komarko *Komarko de Almazán* en la sudcentro de la provinco.

Geografio
---------

*Komarko de Almazán* en la sudcentro de la provinco Sorio.
Loko de Adradas en la provinco Sorio.
Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 24,39 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 15 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte perdis 250 loĝantojn el la 1940-aj jaroj. 

Ĝi distas 76 km de Sorio, provinca ĉefurbo. 

En ĝia teritorio inkludita en la Reto Natura 2000 estas la Loko de Komunuma Intereso konata kiel *Altos de Barahona*, okupanta 2437 hektarojn, nome la totalo de la teritorio, kaj la Birdoprotekta Areo *Zona Especial Protección de Aves* konata kiel *Altos de Barahona*, same okupanta 2437 hektarojn, nome la totalo de la teritorio.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado fine de la 10-a jarcento.

Post la *Reconquista*, ĝi apartenis al la *Comunidad de Villa y Tierra de Berlanga* ĝis la 15-a jarcento kiam ĝi akiris la titolon de "villa" ene de la Senjorlando de la Grafo de Korunjo.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj), forstado kaj brutobredado (ŝafoj kaj bovoj). Lastatempe funkciado de servoj plej ekgravis, kune kun kultura kaj rura turismo, piedirado tra naturaj lokoj. Inter vidindaĵoj estas la preĝejo, la murego, la kastelo (Havaĵo de Kultura Intereso), la pilorio, trunkokonusa gvatoturo ktp.

* Pilorio.Pilorio.
* Blazono.Blazono.
* Enirejo.Enirejo.
* Fortikaĵo.Fortikaĵo.
* Murego.Murego.
* Turo.Turo.
* Gvatoturo Tiñón, nordoriente de Rello.Gvatoturo Tiñón, nordoriente de Rello.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de provinco Sorio

Notoj
-----

Bibliografio
------------

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rRegiono de Almazán |
| --- |
| Adradas• Alentisque• Almazán• Arenillas• Barca• Barcones• Berlanga de Duero• Borjabad• Caltojar• Centenera de Andaluz• Coscurita• Escobosa de Almazán• Frechilla de Almazán• La Riba de Escalote• Maján• Matamala de Almazán• Momblona• Morón de Almazán• Nepas• Nolay• Rello• Soliedra• Taroda• Velamazán• Velilla de los Ajos• Viana de Duero |

 |


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 350971
 |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Ruĝaventra papago** |
| --- |
|  |
| 
Paro de ruĝaventraj papagoj, iĉo maldekstre kaj ino dekstreParo de ruĝaventraj papagoj, iĉo maldekstre kaj ino dekstre |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animalia |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Chordata |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Aves |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Psittaciformes |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Psittacidae |
| Subfamilio: | Psittacinae |
|
|
|
|
| Genro: | *Poicephalus* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***P. rufiventris***Rüppell, 1845 |
|

 |
|
|
|
|
| Konserva statuso |
| {{{220px}}}**Konserva statuso: Malplej zorgiga** |
|
|  |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Ruĝaventra papago  |

 |
| v • d • r |

**Ruĝaventra papago** (*Poicephalus rufiventris*) estas specio de Afrikaj papagoj el genro *Poicephalus*. Ili estas relative malgrandaj papagoj ĉ. 23 cm je longo kun plejparte grizece verda plumaro. Distinga eco de tiu ĉi specio, kiu apartigas ĝin de aliaj specioj de la sama genro, estas brile ruĝece oranĝkoloraj ventroj de la iĉoj. Ventroj de inoj estas same verdecaj kiel aliaj partoj de ilia plumaro.

Priskribo
---------

Juna iĉa ruĝaventra papago en kapteco. Notu la nigrajn irisojn tipajn por junuloj.
Ruĝaventra papago estas relative malgranda birdo kiu longas 23 cm kaj pezas ĝis 140 g. Ĝia plumaro estas plejparte grizece verda, pli grizeca ĉe supraj/dorsaj partoj, pli verdeca ĉe la malsupraj/ventraj. Plenkreskaj birdoj havas verdajn "pantalonojn" el plumoj sur kruroj, ruĝajn irisojn kaj malhele grizajn bekojn. La specio havas prominentan seksan duformismon, ĉar plenkreskaj iĉoj havas tre brile ruĝece oranĝkolorajn brustojn kaj ventrojn, dum brustoj kaj ventroj de inoj estas verdaj aŭ grizece verdaj. Malsimile de plejparto de aliaj sekse duformaj papagoj, tiu ĉi duformismo observeblas tre frue, eĉ antaŭ la unua mudo. Ĝi rimarkeblas eĉ ĉe junaj birdidoj kiuj ankoraŭ ne elnestiĝis.

Reproduktado
------------

Paro de ruĝaventraj papagoj en Naturrezervejo Samburu, Kenjo. La iĉo (ekstere) estas konstruinta neston por la ino (ene).
Ruĝaventra papago nestas en arbotruoj. La ovoj estas blankaj kaj plej kutime tri po ovaro. La ino kovas la ovojn dum averaĝe 28 tagoj kaj la idoj elnestiĝas post ĉ. 63 tagoj post eloviĝo.

Referencoj
----------

1. ↑  BirdLife International (2016). "*Poicephalus rufiventris*", *IUCN Red List of Threatened Species* **2016**, p. e.T22685312A93067459. doi:10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22685312A93067459.en.
2. 1 2  Alderton, David.  (2003) *The Ultimate Encyclopedia of Caged and Aviary Birds*. London, England: Hermes House, p. 224. ISBN 1-84309-164-X.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 779524
 |
**Remao** (de la greka ῥῆμα, t.e. parolo, eldiro, verbo) aŭ **fokuso** estas la informa parto de komunikaĵo (de frazo), tio nova, kion la parolanto volas komuniki al la aŭskultanto pri (aŭ kadre de) la temo.

Por determini remaon oni provu rekonstrui demandon, por kiu la koncerna frazo plej konvene povus esti respondo. Ekz-e:

* Hieraŭ mi vidis Petron. (*Kiun* mi vidis? — *Petron*.)
* Petron mi vidis hieraŭ. (*Kiam* mi vidis Petron? — *Hieraŭ*.)
* Hieraŭ Petron vidis mi. (*Kiu* vidis Petron hieraŭ? — *Mi*.)
* Hieraŭ mi Petron nur vidis. (*Kion faris?* — *Vidis* [sed ne parolis kun li].)

Terminologia noto
-----------------

La anglalingvaj lingvosciencaj verkoj hezitas inter *rhema, focus, comment, core*; la tri unuaj sporade estas paŭsataj en Esperanto. NPIV preferas «komento»n. «Remao» mankas en PIV, kvankam ĝi estas bone atestita en la faka literaturo.

El la tri vortoj *remao* estas la plej termineca, nemiskomprenebla kaj internacia. Ĝia malavantaĝo estas, ke ĝi estas aparta radiko (alia maniero rigardi ĝiajn precizon kaj nemiskompreneblon).

*Komento* estas iom misgvida, ĉar en Esperanto tiu vorto indikas ion malĉefan, kroman (la ĉefa teksto — kaj aldonitaj komentoj, glosoj, indekso kaj aliaj akcesoraĵoj); dum *remao*, male, estas la plej grava parto. Anglalingve *comment* estas iom pli vastasenca kaj malpli malkonvena ol en Esperanto.

*Fokuso*n oni povas miskompreni kiel emfazon, tiom pli probable, ke remao ja estas la interesaĵo kaj ofte estas markita per emfazo. Tamen remao ne estas emfazo; ankaŭ la temon oni iam povas emfazi.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Sergio Pokrovskij: La artikolo.
* La Akademio de Esperanto: Pri vortordo en Esperanto

Referencoj
----------

1. 1 2  Pri vortordo en Esperanto. Raporto de la Gramatika Sekcio de la Akademio de Esperanto, Akademio de Esperanto, 2021-07-14
2. 1 2  Ilona Koutny: Angla-Esperanta-Hungara etvortaro pri Lingvo kaj Komunikado, Poznań, 2003.
3. ↑  ReVo  remao en ReVo .
4. ↑  NPIV, *komento*(2).
5. ↑  NPIV, *remao* ne ekzistas.
6. ↑  Cyril Robert Brosch: Kolekto de lingvistikaj terminoj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Tema-remaa dispozicio
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Remaufens (stacidomo). |



**Remaufens** estas urbo kaj komunumo en la distrikto Vevejso en Kantono Friburgo, Svislando. Ĝi havis 936 loĝantojn je la 31-a de decembro 2011.

Geografio
---------

Remaufens situas tute sudokcidente en la Friburga Mezlando, oriente de la distriktĉefurbo Châtel-Saint-Denis. La komunumo konsistas el la vilaĝo Remaufens kaj la setlejoj Cornifel kaj Le Crêt, kaj diversaj izolitaj bienoj.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 5,91 km², de kiuj 25,2% estas kovritaj de arbaro, 67,5% servas por agrikulturo kaj 6,6% por setlado.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Remaufens limas en nordo al Maracon (VD), en oriento al Châtel-Saint-Denis, en sudo al Corsier-sur-Vevey, kaj en okcidento al Attelens.

Trafiko
-------

Tra Remaufens kondukas la kantona ĉefvojo n-ro 151 de Châtel-Saint-Denis al Palézieux. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A12 situas 4 kilometrojn oriente de la komunumo apud Châtel-Saint-Denis. Per du haltejoj apud la etspura fervojlinio de Châtel-Saint-Denis al Palézieux la komunumo estas konektita al la publika transportreto.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Remaufens datiĝas el la jaro 1000 kiel *Romulfens*. Dum la merovinga tempo en mezepoko Remaufens apartenis al la Senjorujo Fruence, kiu en la jaro 1296 estis akirita de Savojo kaj ek de tiam estis kvartalo de Châtel-Saint-Denis. En la jaro 1536 ĝi estis konkerita de la urba ŝtato Friburgo. De 1536 ĝis la Helveta Revolucio de 1798 Remaufens apartenis al la Voktejo Châtel-Saint-Denis kaj de 1798 ĝis 1848 al la samnoma distrikto. Sub la nova konstitucio de 1848 Remaufens estis atribuita al la nova distrikto Vevejso.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: Reta mapo 1:20000 de Swisstopo[*rompita ligilo*]
2. ↑  Fonto: Komunumdatumoj de la retejo de la Svisa Federacia Oficejo pri Statistiko, retejo konsultita la 5-an de novembro 2011
3. ↑  Fonto: *Jean-Claude Vial*: *Remaufens* en *Historia Leksikono de Svislando* (2010-08-18)

Vidu ankaŭ
----------

* Remaufens (stacidomo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Remaufens en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Remaufens

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Remaufens** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Vevejso |
| --- |
| Attalens • Bossonnens • Châtel-Saint-Denis• Granges • La Verrerie • Le Flon • Remaufens • Saint-Martin • Semsales |  |

 |
La pejzaĝa regiono **Rhön** estas mezalta montaro en la centro de Germanio. La teritorio etendiĝas tra partoj de tri federaciaj landoj – nome la oriento de Hesio, la nordo de Bavario kaj la sudokcidento de Turingio. La plej alta punkto estas la monto *Wasserkuppe*, 950 metrojn super la marnivelo, kies pinto apartenas al la komunumo Gersfeld en Hesio. En pluraj partoj de la montaro vintre bone eblas skiado.

Etimologio
----------

La deveno de la nomo *Rhön*, kiu unuafoje dokumente menciiĝis nur en la jaro 1228, en la mezepoke latina formo *Rone nemus* (*nemus* latine signifas "arbareto") ĝis la nuntempo ne sendispute klariĝis. Supozatas kaj fonto el la kelta kaj el la ĝermana kulturoj. La kelta teorio apogiĝas je la vortoj *roino* ("monteto") kaj *rinn* respektive *rann* ("monto", "antaŭmonto"). Konsiderante, ke la keltoj vivis en la teritorio de la nuna suda Germanio, sed ne en la nuna oriente centra Germanio, tute probablas ke el suda perspektivo eblas nomi la montaron "antaŭmonto" de la pli nordorienta Turingia Arbaro. La ĝermana teorio apogiĝas je la vorto *hraun*, ŝtona lando aŭ roka dezerto, kiu konserviĝis interalie en la dana vorto *røn* por "marfunda rokego" aŭ "roka insuleto". Ke la vorto *hraun* en la moderna islanda lingvo havas la signifon de lafo, laŭ iuj konsideriĝas aparte konvinka indiko pri tiu teorio, ĉar la plejparto de la montaro *Rhön* fontas el lafo, do el vulkana origino. Tiu teorio tamen necesigus, ke la ĝermanoj de la unuaj jarcentoj de nia erao kaj konis la geologian devenon de la montaro, kaj ke la vorto estis universale konata en la ĝermanaj lingvovariaĵoj de Centra Eŭropo kaj Skandinavio (kie cetere mankas aktivaj vulkanoj, do ne estis oftaj okazoj uzi tian vorton), kaj ke la vikingoj, kiuj en la 9-a jarcento malkovris la insulon Islando, tie per uzo de la vorto *hraun* "rekonis" la geologian formon de la germana montaro… Tiu tezo malprobablas, kaj supozeble la ĝermana vorto *hraun* atingis sian signifon de lafo, do de "ŝtonaro de vulkana deveno", nur post la ĝermana malkovro de Islando.

* Kategorio Rhön en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Ruĝbeka teksbirdo** |
| --- |
|  |
| masklomasklo
inoino |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birda klaso *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Paseroformaj *Passeriformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Ploceedoj *Ploceidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | Quelea *Quelea* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | **Ruĝbeka teksbirdo** *Quelea quelea*Linnaeus 1758 |
|

 |
|
|
|
|
|
|
|  |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Ruĝbeka teksbirdo  |

 |
| v • d • r |

La **ruĝbeka teksbirdo** (*Quelea quelea*) estas birda specio el familio de ploceedoj (*Ploecidae*, teksbirdedoj), el ordo paseroformaj. Ĝi havas malgrandan korpon, brunetan koloron. 

La ruĝbeka teksbirdo vivas en Afriko en tiomgranda kvanto, ke ties grupoj formanĝas la grenrikolton, derompiĝas sub ili la branĉoj de la ripozarboj. 
Ĝi vivas en dorna-arbusta areo, kie la maskloj konstruas centon da nestoj sur unuopaj arboj. La nuptoplumaro de la virbirdo estas kun nigra vangomakulo kaj rozkolora brusto. Ĉiu paro flegas 2–3 idojn, kiuj migras dum unu jaro plurcent km kaj tie ekgeneriĝas. 

Ilia damaĝa konduto estas kondukebla parte al plimultiĝo de la homoj, ekuzo de la ĝis tiam stepaj regionoj. Tiuj eventoj malpliigas ilian vivmedion.

Oni taksas ilian nombron je 1,5 miliardoj. Ili apenaŭ havas naturan malamikon - krom krokodilo dum trinkado -, tiel homoj ofte uzas dinamiton kaj kemiaĵojn amase mortigi ilin.


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Birdoj |