recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Oldřich NOVÝ** (7-an de aŭgusto 1899 – 15-an de marto 1983) estis eminenta ĉeĥa aktoro.

Oni tradicias, ke Oldřich Nový elkreskis en Brno, sed tio estas eraro. Tio estis pragano mamnutrigita de Vultavo, eĉ ĉi tie, kiam li flankenmetis metiateston de tipografisto, li komencis kiel amatoro, kabaretisto kaj ĥoristo. Nur post la unua mondmilito li foriris ĝis Ostrava kaj poste ĝis Brno, kie li agadis plenajn dek tri jarojn (1922 – 1935) kiel aktoro, reĝisoro kaj operestro. Unuafoje li renkontiĝis kun muta filmo, sed tio estis nenio por aktoro de lia stilo. Nur post dek du jaroj venis lia tempo, sed filmistoj konsideris lin de komence nur kiel opereta komiko kaj kantisto, kaj tial filmoj, en kiuj li rolis, ne respondis al lia talento kaj ili estis por li nur kolektado de spertoj.

Malkovrinto de Oldřich Nový estis aktoro Hugo Haas, kiu konfidis al li rolon en filmo *Kamelo tra kudril-orelo*. Kaj tuj poste Martin Frič konstruis sur lia komedia talento komedion *Advokatino Věra*. Nový poste rolas en filmoj, kie li prezentas diversspecajn personojn. Tia ĉi estas ankaŭ implikaĵo de lia plej sukcesa filmo, konversacia komedio *Kristiano* (kun Adina Mandlová kaj Nataša Gollová), kie li kreis du tute kontraŭajn karakterojn – malgranda oficisteto de vojaĝagentejo de tempo al tempo enkorpiĝas en elegantan mondulon. *Kristiano* estis komedio de eŭropa formato kaj Oldřich Nový fariĝis „ĉeĥa Chevaliero". Samtempe tio estis komenco de sukcesa kunlaborado de geopo Nový – Gollová, kiu poste daŭrigis en tri pluaj filmoj (*Evo faras stultaĵojn*, *Aminda homo*, *Hotelo Blua stelo*). Nový post tiu ĉi sukcesa serio de inteligentaj komedioj, kiun plenigis filmo *Valentino Bonkorulo*, staris en kulmino de ŝatateco de spektantoj. Similajn sukcesojn li festis ankaŭ sur scenejo, kie li pripensite evoluigis ĝenron de moderna muzika teatro.

Oldřich Nový kaj Adina Mandlová
La milito tre tuŝis lin, arte kaj persone. Nový al fino de la milito propravole sekvis sian edzinon ĝis juda geto en Terezín kaj li rekte endanĝerigis sian vivon. Post la liberigo atendis lin, bedaŭrinde, jam nur unu granda filma rolo – nobla milionulo en parodio *Ŝirmatino de ŝtelĉasisto*. Filmoj, en kiuj li rolis en pli malfruaj jaroj, estas nur dekokto de liaj antaŭaj komedioj.

Oldřich Nový estis aktoro, kiu kapablis disdoni varmigajn rideton kaj pacon. Komune kun Vlasta Burian, Jiří Voskovec, Jan Werich kaj Hugo Haas li havas la plej grandan kvoton en evoluo de la ĉeĥa filma komedio.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 36268
* GND: 119309718
* LCCN: nr90012091
* VIAF: 13115134
* ISNI: 0000 0000 5536 8807
* NKC: jk01090815
 |



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Oetwil ĉe Limato** estas komunumo en la distrikto Dietikon, Kantono Zuriko, Svislando. Ĝi havis 2222 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007.

Geografio
---------

Oetwil situas en la Limatvalo je la nordorienta flanko de la rivero Limato norde de la urbo Dietikon. La komunumo konsistas el la du vilaĝoj Oberoetwil kaj Unteroetwil.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Oetwil ĉe Limato limas en nordo al Dänikon, en nordoriento al Dällikon, en oriento de Weiningen, en sudoriento al Geroldswil, en sudokcidento al Dietikon, en okcidento al Spreitenbach (AG), en nordokcidento al Würenlos (AG), kaj en nordnordokcidento al Hüttikon.

Trafiko
-------

Oetwil per aŭtobusoj de la Zurika Trafik-Unio estas ligita kun Dietikon, Geroldswil kaj Zuriko kaj havas ankaŭ aliron al la aŭtoŝoseo A1 de Zuriko al Berno.

Historio
--------

Oetwil estis fondita de alemanoj ĉirkaŭ en la jaro 700 post Kristo sub la nomo *Otenvilare*. Unua dokumenta mencio okazis en la listo de la interezŝuldantoj de la Monaĥejo Sankt-Galo en la jaro 850. Oetwil ĉe Limato dum mezepoko apartenis al la sangotribunalejo de la Grafejo Baden, dum la malalta jurisdikcio apartenis al la habsburga distrikto Siggenthal. En la jaro 1432 la voktorajtoj pri Oetwil estis venditaj al la zurika civitano Peter Schön. Schön pluvendis la voktadon al la familio Meyer de Knonau, kiu ĝin integris al la voktejo Weiningen. Okaze de la Helveta Revolucio en la jaro 1798 Oetwil ĉe Limato estis atribuita al la tiama Kantono Baden. En la jaro 1803 Oetwil estis atribuita al Kantono Zuriko kaj apartenis ĝis 1988 al la distrikto Zuriko. Ek de 1989 Oetwil ĉe Limato apartenas al la tiam fondita distrikto Dietikon.

Vidu ankaŭ
----------

* Aliaj lokoj kun la nomo Oetwil

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: *Martin Illi*: *Oetwil ĉe Limato* en *Historia Leksikono de Svislando* (2009-08-21)

* Kategorio Oetwil ĉe Limato en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la komunumo Oetwil ĉe Limato
* Oetwil ĉe Limato en la Historia Leksikono de Svislando germane france itale


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Dietikon |
| --- |
| Aesch • Birmensdorf • **Dietikon** • Geroldswil • Oberengstringen • Oetwil ĉe Limato • Schlieren • Uitikon • Unterengstringen • Urdorf • Weiningen |  |

 |
La **Palaco de Sobrellano** [sobrejAno] estas konstruaĵo en Comillas, en Kantabrio (Hispanio). Ĝin konstruis la kataluna arkitekto Joan Martorell, laŭ volo de Antonio López y López, Markizo de Comillas. La konstruado finiĝis en 1888. Ĝia stilo estas novgotiko kun venecia influo. La bazo de la konstruaĵo estas kvarangula. En ĝi estas mebloj kreitaj de Antoni Gaudí kaj pentraĵoj de Eduardo Llores. Ekstere estas skulptaĵoj de Joan Roig.

Fasado de la palaco kaj fone la panteono-kapelo.
Apud la palaco estas la ortangula panteono-kapelo laŭ angla kaj centreŭropa novgotiko. La palaco havas ankaŭ meblojn de Antoni Gaudí kaj modernismajn skulptaĵojn de Joan Roig, Josep Llimona, Venencio Vallmitjana kaj Agapit Vallmitjana.

Konstruaĵoj kiaj la Palaco de Sobrellano daŭre allogis al Comillas diversajn gravajn arkitektojn kaj modernismajn katalunajn artistojn. Ĉi tial ankaŭ estas en Comillas la Kaprico de Gaudí, la Pontifika Universitato de Comillas aŭ la loka tombejo, kun impona skulptaĵo de anĝelo, de Josep Llimona.

La palaco estis la unua konstruaĵo en Hispanio uzanta elektran lumon. Oni instalis ĝis laŭ volo de la markizo por vizito de la gereĝoj de Hispanio.

Nun la palaco estas muzeo apartenanta al la Registaro de Kantabrio. Ĝi foje estas uzata kiel sidejo de la Fondaĵo Comillas por kursoj, provizore ĝis kiam la ĉefa konstruaĵo de la fondaĵo estos prete renovigita.

Bildoj
------

* Balkonoj de palaco Sobrellano.Balkonoj de palaco Sobrellano.
* Fenestroj de palaco Sobrellano.Fenestroj de palaco Sobrellano.
* Kapel-panteono ĉe palaco Sobrellano.Kapel-panteono ĉe palaco Sobrellano.
* Kameno en palaco Sobrellano.Kameno en palaco Sobrellano.
* Detalo de arta helika ŝtuparo.Detalo de arta helika ŝtuparo.
* Interno de palaco Sobrellano.Interno de palaco Sobrellano.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Palaco de Sobrellano en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Vivo de Antonio López López
* Fotoj de malekstero de la Palaco de Sobrellano


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 476523
 |
Ole Rømer uzanta teleskopon

**Ole Christensen RØMER** (li naskiĝis je la 25-a de septembro 1644 en Arhuzo, mortis je la 19-a de septembro 1710 en Kopenhago) estis astronomo dana, kiu faris la unuan kvantecan mezuradon de la lumrapido (rapidecon de la lumo) je 1676.

La statuo (monumento) de Ole Rømer
Portreto de Ole Rømer
Portreto de Ole RømerTre longe dum la homa historio oni ne sciis, ĉu lumo atingas sian celon tuj, ĉu nur rapidege. La unua, kiu demonstris ke lumrapido ne estas senlima, estis ĝuste Ole Rømer en la 17-a jarcento. Li pruvis la finiecon per studoj pri la ŝajna moviĝado de Io, luno de Jupitero. Post mezuradoj dum jarcentoj, ĉiam pli kaj pli precizaj, en 1975 eblis diri, ke la lumrapido egalas al 299 792 458 m/s kun relativa mezureraro je 4 miliardonoj. En 1983 oni redifinis *metron* per la lumrapido kaj tiel fiksis ankaŭ la ekzaktan valoron de *c* esprimitan per metroj en sekundo.

La malbone konata asteroido de la asteroida zono, malkovrita la 5-an de februaro 1932 de la germana astronomo Karl Wilhelm Reinmuth el la Nacia Observatorio de Hejdelbergo - Königstuhl estas nomata 2897 Ole Römer por honorigi la danan astronomon Ole Rømer.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 39104
* GND: 118790919
* LCCN: n84805850
* VIAF: 64075595
* ISNI: 0000 0000 5510 975X
* LIBRIS: 87550
* SUDOC: 032156189
* BNF: 12324191r
* BIBSYS: 1498562805974
* NKC: jn20011211054
 |
**Oliver Reginald TAMBO** (27a de Oktobro 19171​ - 24a de Aprilo 1993) (75-jaraĝa) estis sudafrika politikisto, kontraŭ-apartisma aktivulo kaj ŝlosila figuro en la Afrika Nacia Kongreso. Li naskiĝis en Mbizana en la oriento de Bondolando en tio kio estas nun la Provinco Orienta Kablando. Li estis edzo de Adelaide Tambo.

Biografio
---------

Lia patro, Mzimeni Tambo, estis filo de farmisto kiu havis kvar edzinojn kaj dek filojn. La patrino de Oliver, Julia, estis la tria edzino.​ Tambo devenis de stabila familio, en kiu la filoj ricevis bonan edukadon. Li lernis en misiistaj lernejoj kaj anglikanaj kaj metodismaj, kiel Holy Cross, ekde Aprilo 1928. Post kvin jarojn tie, li translokiĝis al St. Martin's School (Rosettenville) de Johanesburgo. Gradiĝinta en 1938, li estis akceptita en la Universitato de Fort Hare, sed en 1940, li, kun multaj aliaj kiel Nelson Mandela, estis elpelita de tiu pro partopreno en studenta movado. En 1942 Tambo revenis al sia iama lernejo en Johanesburgo por instrui sciencon kaj matematikon.

Tambo, kun Mandela kaj Walter Sisulu, estis membro fondinto de la Junulara Ligo de la Afrika Nacia Kongreso en 1943, kaj iĝis ties unua Ĝenerala Sekretario kaj poste membro de la Nacia Plenumkomitato en 1948. La Junulara Ligo proponis ŝanĝon en la taktikoj de la kontraŭ-apartisma movado. Antaŭe la ANK klopodis promocii sian idearon pere de agado kiel peticioj kaj manifestacioj, sed la Junulara Ligo sentis, ke tiaj agadoj ne sufiĉas por atingi la celojn de la movado kaj proponis sian agadprogramon kun taktikoj kiel bojkotoj, civila malobeo, strikoj kaj nekunlaboremo.

En 1955 Tambo iĝis Ĝenerala Sekretario de la ANK post Walter Sisulu estis forpelita de la sudafrika registaro laŭ la Leĝo de Subpremado de la Komunismo. En 1958 li iĝis Vicprezidanto de la Afrika Nacia Kongreso kaj en 1959 la registaro malpermesis lin por kvin karoj. Kiel reago, Tambo estis sendita eksterlande fare de la ANK por agiti la opozicion al la apartismo. Li partoprenis en la formado de la Sudafrika Unuiĝinta Fronto, kio helpis la forpelon de Sudafriko el la Komunumo de Nacioj en 1961. En 1967, Tambo iĝis Provizora Prezidanto de la ANK post la morto de Albert Lutuli. En 1985 li estis reelektita prezidanto de la ANK. En 1985 li suferis apopleksion kiu malfortigis lin, sed plue restis simbolo de la lukto kontraŭ-apartisma kaj en Sudafriko kaj eksterlande.

Li revenis en Sudafrikon en 1991 post 30 jaroj de ekzilo en Zambio kaj estis elektita Nacia Prezidantn de la ANK en julio de la sama jaro. Tambo mortis pro komplikaĵoj de dua apopleksio la 24an de aprilo 1993.

Notoj
-----

1. ↑  «Oliver Reginald Kaizana Tambo». South African History Online.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 731050
* GND: 119000563
* LCCN: n86870320
* VIAF: 79048996
* ISNI: 0000 0001 1449 082X
* SUDOC: 028567595
* BNF: 120377580
* BIBSYS: 90251044
 |
La **Palaeologidoj** (Greka: Παλαιολόγος, pl. Παλαιολόγοι) estas la familio de la lasta dinastio reginta sur la Bizanca Imperio.
Mikaelo la 8-a Palaeologa fariĝis imperiestro en 1259 kaj rekaptis Konstantinopolon en 1261. Mikaelo kaj siaj posteuloj regis ĝis la falo de Konstantinopolo en 1453, kaj la Palaeologidoj fariĝis la plej longaviva dinastio en Bizanca historio. Ili estis originale regantoj de Makedonio.

Sub la regado de la Palaeologidoj, la fragmenta imperio ankoraŭ postulis sian devenon de la Romia imperio, sed komencis enfokusiĝi pli sur la imperia greka heredaĵo. La vorto "Helena" komenciĝis esti uzata denove por priskribi la imperion mem. La dinastio forte protektis literaturon kaj la artojn.

La Palaeologidoj ofte provis reunuigi la Orientan Ortodoksan Eklezion kun la Romkatolika Eklezio, kun la espero, ke ĉi tio kondukos la okcidenton doni al ili pli grandan helpon por la batalo kontraŭ la Turkoj. Ĉiu provo pri reunuigo estis forte kontraŭita de la loĝantaro.

Listo de Palaeologaj imperiestroj
---------------------------------

* Mikaelo la 8-a Palaeologa, (1258 - 1332, regis 1282 - 1328)
* Androniko la 3-a Palaeologa, (1297 - 1341, regis 1328 - 1341)
* Johano la 5-a Palaeologa, (1332 - 1391, regis 1341 - 1376)
* Johano la 6-a Kantakuzena, (1295 - 1383, kun - imperiestro 1347 - 1354)
* Androniko la 4-a Palaeologa, (1348 - 1385, regis 1376 - 1379)
* Johano la 5-a Palaeologa, (dua regado 1379 - 1391)
* Johano la 6-a Palaeologa, (1370 - 1408, konkura imperiestro 1390)
* Manuelo la 2-a Palaeologa, (1350 - 1425, regis 1391 - 1425)
* Johano la 7-a Palaeologa, (konkura imperiestro 1399 - 1402)
* Johano la 8-a Palaeologa, (1392 - 1448, regis 1425 - 1448)
* Konstantino la 11-a Palaeologa, (1405 - 1453, regis 1449 - 1453)

* Kategorio Palaiologidoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Avela muskardeno** |
| --- |
|  |
| Avela muskardeno (Muscardinus avellanarius)Avela muskardeno (*Muscardinus avellanarius*) |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Ronĝuloj *Rodentia* |
| Subordo: | Sciuromorfoj *Sciuromorpha* |
|
|
|
|
|
| Familio: | Gliredoj *Gliridae* |
| Subfamilio: | *Leithiinae* |
|
|
|
|
| Genro: | Muskardeno *Muscardinus* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
| Dunomo |
| ***Muscardinus avellanarius***(Linnaeus), 1758 |
|
|
|
|
|
|  |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Avela muskardeno  |

 |
| v • d • r |

La **avela muskardeno** aŭ **ordinara muskardeno** (*Muscardinus avellanarius*) estas musosimila, nokta ronĝulo en la familio de la gliredoj (*Gliridae*) kaj la sola vivanta specio en la genro muskardeno (*Muscardinus*).

Priskribo
---------

La muskardeno pezas 15 ĝis 40 gramojn kaj atingas longecon ĝis preskaŭ 15 cm; la vosto havas preskaŭ la duonon (5,8 ĝis 6,8 cm) de la longeco. La felo estas flava-bruneta ĝis ruĝa-bruneta kun blanka makulo ĉe gorĝo kaj brusto, ĉe la vosto ĝi estas plejofte iom pli malhela. La muskardeno iĝos 3 ĝis 4 jaroj en la naturo kaj estos seksmatura kun unu jaro.

Manĝoj
------

La muskardeno manĝas burĝonojn, semojn, berojn, insektojn, birdajn ovojn, malgrandajn senvertebrulojn, juglandojn kaj avelojn. Ĝi do apartenas al ĉiomanĝantoj.

Naturaj malamikoj
-----------------

La naturaj ĉefmalamikoj de la muskardeno estas ruĝa vulpo (*Vulpes vulpes*), vizelo (*Mustela nivalis*) kaj ermeno (*Mustela erminea*). Pliaj malamikoj estas musteloj (*Mustela*), akcipitroformaj birdoj kaj strigoformaj birdoj, ekz. turstrigo (*Tyto alba*) kaj arbarstrigo (*Strix aluco*).

Ĉar ĝi ne povas defendi sin, muskardenoj estas fuĝaj bestoj.

Dum la portempa vintrodormo ĝi estas kelkfoje elterigata kaj manĝata de aproj (*Sus scrofa*).

Fontoj
------

* 
* 
* 
*

Eksteraj ligiloj
----------------

* Avela muskardeno en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Avela muskardeno en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Avela muskardeno en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)

* Avela muskardeno en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Avela muskardeno en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Avela muskardeno en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
Dum la fermenta proceso de biero, bobeloj povas formiĝi per la veziketoj de karbona dioksido, kiuj leviĝas.
**Fermentado** estas biokemia procezo, konata jam ekde jarmiloj ĉe vin- kaj bierproduktado. Dum fermentado okazas ŝaumestiĝo pro la estiĝo de karbona dioksido. La efikon de la karbona dioksido oni ekkonis nur en la 17-a jc. la esencon de proceso malkovris Louis Pasteur en la 19-a jarcento. Pasteur malkovris, ke dum la fermentado – dum anaerobaj cirkonstancoj - el sukeraj materialoj estiĝas etil-alkoholo kaj karbona dioksido.

Oni malkovris en la 1920-aj jaroj, ke kiam la glukozo transformiĝas al laktoacido en la muskolo, estiĝas similaj intermaterialoj kiel dum fermentado de grenoj. Tiu rekono klarigis, ke fermentado okazas ne nur per gisto. La malkombinado de la sukeroj – la glikolizo – estis detale klarigita unuafoje dum la 1930-aj jaroj.

La fermentado hodiaŭ signifas energioproduktantan proceson en la ĉeloj, kiun katalizas enzimoj. Dum tiu proceso el energioriĉaj materialoj transformiĝas inter anaerobaj cirkonstancoj al energio-malriĉaj molekuloj. La enzimoj plej ofte troviĝas en la ĉelaj citoplasmoj. La malkombinada proceso de sukeroj estas la sama en muskoloj, gistoj, kelkaj bakterioj kaj plantoj ĉe estiĝo de piruvato. Produkto de la reakcio estas la energioriĉa adenozina trifosfato (ATP). La alia produkto estas la piruvato, kiu povas transformiĝi depende de kvanto de la ĉeestanta oksigeno.

En la industrio, oni precize elektas proporcion de la konvenaj mikroorganismoj kaj la specifajn cirkonstancojn.

Oni povas produkti per fermentado:

* el sukero per gisto estiĝas alkoholo, glicerino kaj karbona dioksido
* per bakterioj: butil-alkoholo, acetono, laktoacido, natria glutamato kaj vinagra acido
* per ŝimo: citrona acido, glukonata acido kaj en malgranda kvanto eĉ antibiotikoj kiel B12-vitamino kaj riboflavino (B2-vitamino).

* Kategorio Fermentado en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 87724
* GND: 4129537-7
* LCCN: sh85047829
* BNF: 119679279
* NDL: 00562847
* NKC: ph135618
* BNE: XX525559
 |
Ofertorio laŭ la tridentina meso
**Ofertorio** (de la latina *offerre* = *doni, prezenti*) estas liturgia kanto dum la oferpreparado dum la mescelebrado. Dume oni kolektas la mondonacojn kaj portas la oferendaĵojn (pano kaj vino) sur la altaron. Sekvas la preparado de la oferendaĵoj kaj la oferpreĝo.

Tradicie la ofertorio estas ĥormuziko ŝanĝanta laŭ la proprio, origine antifone recitata psalmo. Ekzistas ankaŭ orgen-ofertorioj kaj aliaj instrument-ofertorioj kiel instrumenta prezentado dum diservo. En Germanio ekz. oni ofte kantas je ĉi tiu loko oferkanton.

Gravaj overtorioj
-----------------

**Ĥoro**

* Orlando di Lasso, *Sacrae Cantiones* (1582 resp.. 1585);
* Giovanni Pierluigi da Palestrina, *Offertoria totius anni* (1593)

**Ĥoro, orgeno, trumpetoj kaj komunumo** 

* Ralph Vaughan Williams, *All people that on earth do dwell* (The Old 100th), ofertorio okaze de la kronado de la reĝino Elizabeto la 2-a

**Orgeno**

* Louis Lefébure-Wely, pluraj ofertorioj i.a. en la kolekto *L'Organiste Moderne*.
* Jean Langlais, *Deux Offertoires pour tous les temps* (1943)

Vidu ankaŭ
----------

Domine Jesu Christe
|  |  |
| --- | --- |
|  | Ne konfuzu ĉi tiun artikolon kun Olivenito aŭ Olivino. |

Olivinito (verda) sur bazalto (nigra)
En geologio, **olivinito** aŭ **dunito** estas vulkana petro konsistanta ĉefe el olivino.

Priskribo
---------

Diagramo (anglalingva) de kontinuaĵo de vulkanaj petroj. La ekstremo plejparte olivina nomiĝas olivinito.
Ekzistas dudimensia kontinuaĵo de vulkanaj petroj, konsistanta el miksaĵo de olivino, ortopirokseno, kaj klinopirokseno. La ekstremo de tiu kontinuaĵo, konsistanta ĉefe el olivino kun nur malmulte da piroksenoj, nomiĝas **olivinito**.

Lokoj
-----

En Ameriko, olivinito troviĝas en Monto Twin Sisters apud Monto Baker en Vaŝingtonio, Usono, kaj ankaŭ en suda Brita Kolumbio, Kanado. En Eŭropo, olivinito troviĝas en Kipro.

Referencoj
----------

1. ↑   olivinit/o (esperante). *Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto*.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Olivinito en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Sepp, Siim.  Dunite (angle). *Sandatlas*.
**Pedralba de la Pradería** estas municipo de la provinco Zamoro, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko Sanabria, en la plej nordokcidento de la provinco, norde de plej nordorienta Portugalio. *Pedralba de la Pradería* estas etimologie tradukebla al *Blanka Ŝtono de la Herbejo*. 

Ĝia municipa teritorio estas formata de la loĝlokoj Calabor, Lobeznos, Pedralba de la Pradería, Rihonor de Castilla kaj Santa Cruz de Abranes, okupas totalan areon de 105,11 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 199 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 1 200 loĝantojn el la mezo de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. Ĝi distas 126 km de Zamoro, provinca ĉefurbo. 

Pedralba de la Pradería estas unu el malmultaj trilingvaj loĝlokoj de la provinco Zamoro, ĉar oni parolas kaj la hispanan, la leonan kaj dialekton de la galega kaj tial estas municipo karakterizita per alta diverseco kaj lingva riĉeco; ĉe la leona kaj la galega temas pri la variaĵoj sanabriaj kaj tiel ili montras grandan similecon, kun granda vortotrezoro kunhavata kaj interinfluita, same kiel estas influo de la kastilia en la leona kaj la galega de la municipo, dum estas la kastilia la nura oficiala lingvo en la municipo same kiel en lacetero de la regiono. Tiukadre, en Calabor oni konservas dialektan variaĵon de la galega kun leonaj kaj portugalaj influoj, dum en Santa Cruz, Rihonor, Pedralba kaj Ungilde oni konservas dialektajn variaĵojn de la leona, pli influitaj de la kastilia ĉe Pedralba kaj Ungilde kaj de la portugala ĉe la leona de Rihonor.

Lastatempe kultura kaj rura turismo plie ekgravis: ĉasado, somera feriloko, popola arkitekturo, fungokolektado, piedirado, naturaj lokoj ktp.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de Provinco Zamoro

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 754839
* VIAF: 1626156253563508110004
 |
Kristala ujo por Krismo, la oleo por la malsanuloj kaj katekumenoj.
En la Katolika Eklezio **oleo por la malsanuloj** estas la oleo utiligata por servi la sakramenton de la Unkto (unktado de la malsamuloj).  

En la ordinara formo de la roma rito, tiu rito konsistas en la unkto de la kapo kaj de la manoj de la malsanulo, kiun la sacerdoto akompanas per la vortoj «Pro tiu sankta unkto kaj sia mizerikordo vin helpu la Sinjoro per la graco de la Sankta Spirito» al kiu oni respondas «Amen».

En la eksterordinara formo de la roma rito oni unktas la okulojn, la orelojn, la naztruojn, la buŝon (kun fermitaj lipoj), la manojn kaj piedojn akompanante unuopan unktaĵon per preĝo. Kaze de sacerdoto estas unktataj la dorsoj de la manoj ĉar la palmoj estis jam unktitaj per la sankta Krismo dum la rito de la sacerdota ordinado. Ankaŭ rilate la piedojn foje oportunas preterlasi la ceremonion. Se la unktato pentas pri siaj pekoj, la unktato akiras pardonon pri siaj pekoj, aparte pri tiuj plenumitaj per la korpo.

Tiu oleo estas benata kune kun la oleo de la katekumenoj kaj la krismo en ĉiuj diocezoj unufojon dumjare, nome en la Sankta ĵaŭdo, de la episkopo dum la krisma meso. Post tiu meso ĝi estas distribuata al unuopa paroĥo.  

En la paroĥoj tiu krismo estas konservata kune kun la aliaj du sanktaj oleoj.

Rito de la oleo en aliaj kristanaj eklezioj
-------------------------------------------

 Arkivigite je 2015-05-05 per la retarkivo Wayback Machine

Vidu ankaŭ
----------

* Oleo por la katekumenoj
* Krismo
* Sakramento
* Unkto
* Sakramentalo

Bibliografio
------------

* *Rituale romanum* (Roma ritaro\*, el. IX, 1952.
* FELMY, K. C. *La teologia ortodossa contemporanea,* Brescia, Queriniana, 1999, p. 217.
**Dezső Baloghy** [deĵO balogi], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Baloghy Dezső** estis hungara arkivisto, nobela juĝisto. Lia nobela antaŭnomo estis *balogi*.

Dezső Baloghy naskiĝis la  29-an de novembro 1843(nun 1843-11-29) en Ipolybalog [[[Hungara reĝlando]], Aŭstra Imperio, nuntempa Balog nad Ipľom en Slovakio, li mortis la 31-an de januaro 1916 en Balassagyarmat (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario).

Biografio
---------

Dezső Baloghy lernis inter 1853–1861 en Losonc, Rimaszombat, Pest (urbo) kaj Nagykőrös. Inter 1864-1867 li estis husaro en rango leŭtenanto de la aŭstra armeo, poste li estis agrikulturisto en la propra bieno (1867–1875). Pli poste li estis nobela juĝisto en Salgótarján kaj Fülek, fine arkivisto inter 1886–1908 en Balassagyarmat. Libertempe li okupiĝis ankaŭ pri literaturo kaj li kontribuis en gazetoj.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Az Ordaskeőy család* (romano, 1879)
* *Az ember őstörténete nyomozva a magyar nyelvben* (1881)
* *Versek, dalok* (poemoj, 1893)
* *Tudományos portyázások* (1905)
* *Magyar napimádás* (1910)
* *Új eszmék a nyelvészet ligeteiből* (1913)

Memorigiloj
-----------

* memortabulo (2023)

Fontoj
------

* biografio hungare
* biografio hungare
* biografio hungare
* biografio hungare

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo
2. ↑

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 840159
 |



* Portalo pri Biografio
La **paleogeografio** estas la scienco kaj studo de la geografio de la antikva surfaco de la tero. Ekzemple la paleogeografisto povas priserĉi aĵojn kiel la formo de la superkontinentoj tiaj kiaj Pangeo, Gondvano aŭ Laŭrazio kaj la praoceanoj kaj pramaroj tiaj kiaj Pantalazo aŭ Maro de Tetiso.

Animacio de evoluo de kontinentoj
Bedaŭrinde antaŭdiri ŝanĝojn en la moviĝema kaj komplika surfaco de la tero ne estas simpla tasko. En la plej parto de kazoj ne ekzistas taŭga katalogo de informo kiu permesas dedukti akcepteblajn konkludojn. Krom tio estas la fakto ke granda parto de la formoj de la surfaco evoluis en geologiaj tempoj (milionoj da jaroj: MA), ofte kiel produkto de geografiaj kondiĉoj sifiĉe diferencaj al la aktualaj. Tiu historia dimensio estas grava konsisto en la analizo de plurestantaj formoj kaj estas studobjekto de la paleogeografio. Baze sur la premiso de uniformismo kiu implicas ke la nuntempaj procezoj utilas por dedukti la pasintajn procezojn, kaj pere de la evidenta subteno de la stratigrafio kaj de precizigaj teknikoj de datigado, tiu enfokuzigo de la geografio gravegas por situigi ene de kunteksto multajn procezojn kaj aktualajn formojn.

Vidu ankaŭ
----------

* Platotektoniko
* Paleontologio
* Paleoekologio
***Together Through Life (Kune Tra la Vivo)*** estas la tridek-tria studialbumo de Bob Dylan, fare de Columbia Records kaj publikita la 28-an de aprilo 2009. 

Dylan verkis ĉiuj krom unu el la kantoj kun Grateful Dead lirikisto Robert Hunter, kun kiu li havis antaŭe kunskribi du kantojn sur sia 1988 albumo Down In The Groove. En intervjuo kun Rolling Stone revuo, Dylan diris pri la kunlaboro: "Hunter estas malnova amiko, ni povus verŝajne verki cent kantoj kune se ni pensis, ke ĝi estis grava, aŭ ekzistas la ĝustaj kialoj... Li havas manieron kun vortoj kaj mi ankaŭ. Ni ambaŭ verkas malsaman tipon de kanto ol tion nuntempe konsideratan verkadon de kanzonon." La nura alia verkisto Dylan iam ajn tiom kunlaboris estas Jacques Levy, kun kiu li verkis la plejparto de la kantoj sur Desire en 1976.

Kunmetaĵo kaj registrado
------------------------

Dylan estas akompanita je lia turnea bando, kaj David Hidalgo de Los Lobos kaj Mike Campbell de Tom Petty and the Heartbreakers. Dylan diris pri la gitarludo de Campbell en sia intervjuo kun Flanagan: "Li estas bona kun mi. Li estis ludanta kun Tom por tiel longe ke li aŭdas ĉion de vidpunkto kantverkista kaj li povas ludi preskaŭ ajna stilo."

Kantolisto
----------

1. Beyond Here Lies Nothing
2. Life is Hard
3. My Wife's Home Town
4. If You Ever Go To Houston
5. Forgetful Heart
6. Jolene
7. This Dream of You
8. Shake Shake Mama
9. I Feel a Change Comin' On
10. It's All Good

Dungitaro
---------

* Bob Dylan – gitaro, klavaroj, kanto, produktado

Kromaj muzikistoj
* Mike Campbell – gitaro, mandolino
* Tony Garnier – basgitaro
* Donnie Herron – ŝtalo gitaro, banĝo, mandolino, trumpeto
* David Hidalgo – akordiono, gitaro
* George Receli – tamburoj

Referencoj
----------

1. ↑  Beyond Here Lies Nothin' Songfacts
**Olga von Fialka,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Fialka Olga** estis aŭstra-ĉeĥa-hungara pentristo, ilustristo. Ŝia geedziĝa nomo estis *Ferenczy Károlyné*, ŝia edzo estis Károly Ferenczy, ŝiaj gefiloj estis Valér Ferenczy, Noémi Ferenczy kaj Béni Ferenczy.

Portreto pri Olga Fialka en 1894
Olga Fialka  naskiĝis la 19-an de aprilo 1848 en Theresienstadt (Habsburga Imperio, nun en Ĉeĥio), ŝi mortis la 17-an de decembro 1930 en Baia Mare (Rumanio).

Biografio
---------

Olga Fialka studis pentradon komence en Krakovo de Jan Matejko, poste en belarta akademio en Vieno de August Eisenmenger. Post siaj studoj ŝi pentradis kaj ilustris fabelojn. En 1884 ŝi renkontiĝis kun fora parenco Károly Ferenczy (dek kvar jarojn pli juna), ili longe studvojaĝis al Italio, Munkeno, Parizo, hejmenvenintaj ili geedtiĝis. Post naskiĝo de Valér en 1885 ŝi okupiĝis pri la familio kaj grandparte forlasis la pentradon. Inter 1889 kaj 1893 ili vivis en Szentendre, poste en Munkeno, ekde 1896 en Artistkolonio (Nagybánya). En 1917 ŝi vidviniĝis. Ŝi naskis en 1885, poste ĝemelan paron en 1890.

Ŝi parolis germane, ĉeĥe, itale, pole, france, post la geedziĝo ankaŭ hungare, fine rumane. En 1951 en Szentendre estis establita memormuzeo pri artaĵoj de familio Ferenczy.

Ekspozicioj
-----------

* Arthalo Budapeŝto (1888)

Elektitaj pentraĵoj
-------------------

* La familio Fialka (1874, vidu la unuan suban bildon!)
* Virágcsendélet
* Női fej
* Fürdő gyermek
* Knabo (vidu la duan suban bildon!)
* La bebo Béni Ferenczy (vidu la trian suban bildon!)

Memorigiloj
-----------

Fontoj
------

* hungarlingva biografio[*rompita ligilo*]
* 

* La familio FialkaLa familio Fialka
* KnaboKnabo
* La bebo Béni FerenczyLa bebo Béni Ferenczy


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 609021
* GND: 116486139
* LCCN: nb2016011466
* VIAF: 96418002
* ISNI: 0000 0000 6914 1865
* BNF: 12651340t
* ULAN: 500099612
* NKC: mzk2012681002
 |
Fluto el Aŭrinjaka kulturo farita el osto de animalo, Geissenklösterle (Ŝvabio)
Pluraj flutoj datitaj el la eŭropa Supra Paleolitiko estis malkovritaj laŭlonge de la historio de la arkeologio. La sendisputitaj trovitaj restaĵoj estas ĉiuj produktoj de la aŭrinjaka arkeologia kulturo, komencinta antaŭ ĉirkaŭ 43,000 al 35,000 jaroj, kaj estis trovitaj en la regiono Schwäbische Alb de Germanio. Tiuj flutoj reprezentas la plej fruajn konatajn muzikinstrumentojn kaj havigas valoran pruvaron de prahistoria muziko. La ekzisto de tiuj flutoj pruvis ke ekzistis disvolvigita muzika tradicio el la plej frua periodo de moderna homa ĉeesto en Eŭropo.

Referencoj
----------

1. ↑   (24a de Junio, 2009) "Flutes Offer Clues to Stone-Age Music", *Nature* **459** (7244), p. 248–52. doi:10.1038/nature07995.

Eksteraj ligiloj
----------------

* 35.000 Jahre alte Flöten gefunden (in German), swr.de, Alirita la 29an de Junio, 2009 [*rompita ligilo*]
* Muziko ludita per fluto Divje Babe fare de Ljuben Dimkaroski ĉe YouTube
**Olga Leonardovna Knipper-Ĉeĥova** (ruse *Ольга Леонардовна Книппер-Чехова*; la 21a de septembro [malnovkalendare 9a de Septembro] 1868 — 22a de marto 1959) estis rusa kaj sovetunia teatra aktorino. Ŝi estis edzino de Anton Ĉeĥov.

Knipper kun Ĉeĥov dum ilia mielluno en 1901.
Knipper estis inter la 39 originaj membroj de la Moskva Arta Teatro kiam ĝi estis formita de Konstantin Stanislavski en 1898. Ŝi ludis ekzemple la rolon de Arkadina en La mevo (1898), ludis la rolon de Elena en la moskva premiero de la Onklo Vanja (1899), kaj estis la unua kiu ludis la rolon de Maŝa en Tri fratinoj (1901) kaj de Madame Ranevskaja en Ĉeriza ĝardeno (1904). Knipper eziniĝis al Anton Ĉeĥov, nome aŭtoro de tiuj teatraĵoj, en 1901. Knipper-Ĉeĥova ludis la rolon de Ranevskaja denove en 1943, kiam la teatro markis la 300an ludon de *Ĉeriza ĝardeno*. La germana aktorino Olga Ĉeĥova estis ŝia nevino kaj la soveta komponisto Lev Knipper estis ŝia nevo.

Notoj
-----

1. ↑
2. ↑  Moscow Art Theater Alirita la 31an de Aŭgusto 2018.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 617687
* GND: 120013657
* LCCN: nr91032340
* VIAF: 22195852
* ISNI: 0000 0001 1044 421X
* LIBRIS: 67670
* SUDOC: 031078842
* BNF: 122365665
* NLA: 35132879
* NDL: 00435839
* BIBSYS: 90206743
* NKC: jn20000700919
* BNE: XX1182761
 |
**Spitameno** aŭ **Spitamenes** (en malnovperse *Spitamaneh*; greke *Σπιταμένης*; naskiĝinta en 370 a.K. kaj mortigita en 328 a.K.) estis militsenjoro el Sogdio, estro de la ribelo en Sogdio kaj Baktrio kontraŭ Aleksandro la Granda, Reĝo de Macedonio, en 329 a.K.

Dum Aleksandro estis fondinta la novan urbon Aleksandrio Esĥate ĉe la rivero Jaksartes, novaĵoj venis ke Spitamenes insurekciigis Sogdianon kontraŭ li kaj estis sieĝante la soldataron de macedonianoj en Marakando. Tro okupita en tiu momento por persone fronti Spitamenes, Aleksandro sendis armeon je komando de Farnuĥes de Likio kiu estis tuj nuligita suferinte perdojn de pli ol 2000 infanterianoj kaj 300 kavalerianoj.

La ribeloj tiam metis rektan minacon al lia armeo, kaj Aleksandro iris persone liberigi Marakandon, nur por ekscii ke Spitamenes estis lasinta Sogdianon kaj estis atakanta Baktron, el kie li estis elpelita kun granda malfacilo fare de la satrapo de Baktrio, nome Artabazos la 2-a de Frigio (328 a.K.).

La decida momento venis en Decembro 328 a.K. kiam Spitamenes estis venkita de la generalo de Aleksandro nome Koeno ĉe la Batalo de Gabai. La edzino de Spitamenes mortigis lin kaj sendis lian kapon al Aleksandro, petante pacon kaj efektive dissolvante la armeon de Spitamenes.

Spitamenes havis filinon, Apama, kiu estis edzino de unu el la plej gravaj generaloj de Aleksandro kaj futura Diadoĥo (sukcedanto), Seleŭko la 1-a (Februaro de 324 a.K.). Tiuj geedzoj havis filon, Antioko la 1-a la Savanto, futura reganto de la Seleŭka Imperio. Kelkaj urboj estis nomitaj Apamea en ŝia honoro.

Referencoj
----------

1. ↑  Magill, Frank N. et al. (1998), *The Ancient World: Dictionary of World Biography, Volume 1*, Pasadena, Chicago, London,: Fitzroy Dearborn Publishers, Salem Press, p. 1010, ISBN 0-89356-313-7.
2. ↑  Holt, Frank L. (1989), *Alexander the Great and Bactria: the Formation of a Greek Frontier in Central Asia*, Leiden, New York, Copenhagen, Cologne: E. J. Brill, pp 64–65 (vidu piednoto #63 por studo pri Spitamenes kaj Apama), ISBN 90-04-08612-9.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Jona Lendering, "Spitamenes" Arkivigite je 2013-05-04 per la retarkivo Wayback Machine ĉe Livius.org
* Wiki Classical Dictionary: Spitamenes Arkivigite je 2006-01-02 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 575472
* LCCN: no2008033353
* VIAF: 12110498
 |
Pri la komunumo
---------------

 **Olsberg** estas komunumo en la distrikto Rheinfelden de Kantono Argovio, Svislando. Ĝi havis 363 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

Geografio
---------

La vilaĝo Olsberg situas en la valo de la rivereto *Violenbach*, kiu estas la kantonlimo kaj dividas ĝin en sudokcidentan parton, kiu apartenas al la komunumo Arisdorf en Kantono Bazelo Kampara, kaj nordorientan parton, kiu formas la argovian komunumon, pri kiu temas ĉi-tiu artikolo.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Olsberg limas en nordo al distriktĉefurbo Rheinfelden, en oriento al Magden, en sudo al Giebenach (Kantono Bazelo Kampara), en sudokcidento al Arisdorf (Kantono Bazelo Kampara), kaj en okcidento al Kaiseraugst.

Trafiko
-------

La komunumo Olsberg estas konektita al la publika trafikreto per poŝtaŭtolinio de Magden al Giebenach.

En la najbara komunumo Arisdorf ekzistas aliro al la nacia aŭtoŝoseo A2 de Bazelo al Lucerno.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Olsberg datiĝas el la jaro 1236 kiel *Olsperg*.
En mezepoko ĝis la konkero fare de francaj trupoj en la jaro 1897 Olsberg nordoriente de la rivereto *Violenbach* apartenis al la aŭstria-habsburga senjorujo Rheinfelden. Post mallonga franca regado, ĝi kun la tuta Frick-Valo fariĝis en 1802 parto de la Helveta Respubliko kaj en 1803 de la nova Kantono Argovio.

Vidu ankaŭ
----------

* Aliaj lokoj kun la nomo Olsberg (apartigilo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la komunumo Olsberg
* Olsberg en la Historia Leksikono de Svislando

 Vikifontaro|}}* La vikipedia komunejo
- Kunlaboru en Commons **Komunejo** proponas multimediajn dosierojn al temo sub la gloso **Olsberg**
  

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Rheinfelden |
| --- |
| Hellikon • Kaiseraugst • Magden • Möhlin • Mumpf • Obermumpf • Olsberg • **Rheinfelden** • Schupfart • Stein • Wallbach • Wegenstetten • Zeiningen • Zuzgen |  |

 |
**Palizada** estas unu el la 11 komunumoj de la meksika subŝtato Campeche, kiu situas sur la duoninsulo Jukatano en la centro-orienta parto de Meksiko (ofte oni diras ke temas pri la suda parto de Meksiko, sed laŭ la latidudo, la komunumo situas je preskaŭ sama nivelo kiel la ĉefurbo de Meksiko)

La ĉefurbo de la komunumo ankaŭ nomiĝas **Palizada**. La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 04007.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 8.290 loĝantojn. El tiuj estis 4.229 viroj kaj 4.061 virinoj. La komunumo havas surfacon de 2071,7 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 20 metroj super la marnivelo. Laŭ loĝantaro kaj surfaco ĝi apartenas al la malgrandaj komunumoj de Campeche. En la komunumo ekzistas 157 tiel nomataj loĝlokoj (laŭ INEGI statistike por urboj, vilaĝoj kaj domaroj). 

Principales localidades
La ĉefaj loĝlokoj estas la sekvaj:

|  |  |
| --- | --- |
| **Loĝloko** | **Loĝantoj** |
| **Tuta komunumo** | **8.290** |
| Palizada | 3.061 |
| Ribera Santa Isabel | 601 |
| Ribera la Rebeza | 323 |
| El Juncal | 311 |
| Ribera Tila | 261 |

Sociogeografio
--------------

En la jaro 1995 en la komunumo vivis 6919 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 34 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 0,49 % de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon. La plej multaj el ili parolas la jukatanan majaan lingvon (memnomigo: Màaya t'àan (Mayathan).

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Palizada Arkivigite je 2007-05-15 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)
**Olvés** [olBES] estas municipo de Hispanio, en la sudoriento de la komarko *Comunidad de Calatayud* kies ĉefurbo estas apuda Calatayud, en la sudokcidento de la Provinco Zaragozo (regiono Aragono).

Geografio
---------

Olvés estas municipa teritorio en la sudoriento de la komarko *Comunidad de Calatayud*, kie ĝi limas laŭhorloĝe el nordo kun Maluenda, Castejón de Alarba, Monterde kaj Munébrega. 

La loĝloko Olvés mem estas je 96 km sudokcidente de Zaragozo, provinca kaj regiona ĉefurbo, sur 807 msm en la Iberia Sistemo, okcidente de la valo de la rivero Jiloca. 

Ĝi estas alirebla laŭ la nacia ŝoseo N-234 kiu venas el Sorio. La plej proksima loĝloko estas Maluenda ĉe tiu ŝoseo.

Historio
--------

Preĝejo.
Alfonso la 1-a definitive konkeris la areon en 1120 post la konkero de Tarazona kaj Calatayud. Ĝi apartenis al la Komunumo de Domaroj de Calatayud. 

Preskaŭ ĉiuj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento kaj same en Olvés kie oni malaltiĝis ĝis nunaj 807 loĝantoj en 2021. Evidente elmigrado ĝenerale foriris al industriaj aŭ pli viglaj areoj kiel Zaragozo, kaj Calatayud.

Aktualo
-------

Tradicia bazo de ekonomio estis agrikulturo (cerealoj, olivarboj, migdalarboj, kaj ĉefe ĉerizarboj kaj vitejoj), kaj brutobredado (kortobirdoj, ŝafoj kaj porkoj) kaj sekva nutrindustrio (ĉefe vinproduktado kun protektita devennomo). Nune gravas ankaŭ natura, kultura kaj rura turismo. 

Ĉefaj altiraĵoj estas la preĝejo kaj naturaj lokoj ĉefe ĉe la riveroj.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Zaragozo

Referencoj
----------

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Olvés en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 803267
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Peist (stacidomo). |

Pri la komunumo
---------------

**Peist** estas komunumo de la komunumaro Schanfigg kaj la distrikto Plessur en Kantono Grizono, Svislando. Ĝi havis 206 loĝantojn je la 31-a de decembro 2009.

Geografio
---------

Peist situas en la supra parto de la valo Schanfigg. La komunuma teritorio etendiĝas ambaŭflanke de la rivero Plessur. La setlejoj loĝataj kun escepto de la alpopaŝtejo Prätsch tamen ĉiuj situas norde de la rivero. Krom la kerna vilaĝo Peist al la komunumo apartenas la setlejoj Barguns, Chegelboden kaj Tarnatel.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Peist limas en nordo al Jenaz, en nordnordoriento al Fideris, en oriento al Langwies, en sudo al Arosa, en sudokcidento al Molinis, en nordokcidento al Sankt Peter-Pagig, kaj en nordnordokcidento al Furna.

Trafiko
-------

Tra Peist pasas la kantona vojo de Koiro al Arosa, kiu ankaŭ nomiĝas Schanfigg-Vojo. La komunumo disponas pri stacidomo ĉe la trajnlinio de Retia Fervojo de Koiro al Arosa. Peist estas ankaŭ la finhaltejo de poŝtaŭtolinio al Koiro, kiu servas la vilaĝojn sur la sunaj terasoj de Schanfigg, ne servataj de la trajnlinio en la valfundo.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Peist datiĝas el la jaro 1084 kiel *de Paiste*. En la jaro 1149 estis menciita bieno de la Monaĥejo Sankt Luzi en Koiro. La katedrala kapitulo de Koiro ricevis en la 12-a jarcento el Peist interezon en formo de ŝafoj, vino, kaj hordeo. (Ke eblis en la 12-a jarcento kultivi vinon en la malantaŭa valo de Schanfigg estas indiko, ke la klimato tiutempe estis konsidereble pli varma ol nuntempe.) La Senjoroj de Peist, kiuj estis menciitaj en dokumento el la jaro 1262 residencis supozeble en la samnoma burgo. Ĝis 1338 la Senjoroj de Vaz estis la mastroj de la regiono. Poste la Grafoj de Werdenberg kaj ek de 1363 la Grafoj de Togenburgo. En la jaro 1436 Peist aliĝis kune kun la tribunalkomunumo Sankt Peter al la Dektribunala Federacio. Ek de 1479 la landa suvereneco apartenis al Aŭstrio. En la jaro 1530 la komunumo aliĝis al la reformacio.
En la jaro 1652 la civitanoj de Peist sin liberaĉetis de Austrio kaj en la jaro 1657 ankaŭ de la episkopejo de Koiro.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: *Jürg Simonett*: *Peist* en *Historia Leksikono de Svislando* (2009-11-25)

Vidu ankaŭ
----------

* Peist (stacidomo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Peist en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Peist

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Peist** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Plessur |
| --- |
| 
**Komunumaro Koiro:** **Koiro**

**Komunumaro Churwalden:** **Churwalden**  •  Tschiertschen-Praden

**Komunumaro Schanfigg:** **Arosa**  •  Calfreisen  •  Castiel  •  Langwies  •  Lüen  •  Maladers  •  Molinis  •  Peist  •  Sankt Peter-Pagig |  |

 |
Ruino de Babilono.
Loko de la ŝlosilaj bazoj kaj satrapioj de la Partigo de Babilono, laŭ Ariano kaj Diodoro.
La **Partigo de Babilono** aludas al la atribuo de teritorioj de Aleksandro la Granda inter liaj generaloj post lia morto en 323 a.K. La frazo estas propra nomo formulata de fakuloj en angla en la fino de la 19a jarcento. Ekzemple, la *Encyclopedia Britannica* de 1885 prezentas ĝin kiel unu el trio okazinta laŭsekve en tiu periodo: "La listo de satrapioj en tiu periodo estas konata laŭ la registroj de la partigoj de Babilono (323), Triparadiso (321), kaj Persepolo (315)." La "partigo" kiel prezentita laŭ la nomo ne signifas ke Babilono estis politike dispartigita, sed ke la propra konvencio estas aplikita en la nomo de traktato, laŭ la loko kie la interkonsento estis atingita. Ĝi estis atingita en Babilono, Triparadiso, aŭ Persepolo.

Notoj
-----

1. ↑   "Persia", *The Encyclopaedia Britannica: A Dictionary of Arts, Sciences and General Literature*.

 La 3a partigo referencas al la alĝustigoj faritaj en la regado de la orientaj satrapioj de Antigono post sia malvenko de Eŭmeno je la fino de la 2a Diadoĥa Milito. Irante al Persepolo por liberigi Peŭkestas el lia regado, li starigis tendan urbon ĉirkaŭ la ruinoj kaj faras la rearanĝojn priskribitaj de Diodoro Sikulo, XIX.48. La dato estas necerta, ĉu 316 aŭ 315 a.K.

Bibliografio
------------

* Green, Peter (1990). *Alexander to Actium: The Historical Evolution of the Hellenistic Age*. Berkeley: University of California Press. ISBN 9780520056114.
Triumfa eniro de Jesuo en Jerusalemon - Figuraĵo el la Melisenda-Psalmaro, ĉirkaŭ 1140
**Palmofesto** aŭ **Palmodimanĉo** (latine : *Dominica in Palmis de passione Domini* por la kristanoj el la rom-katolika Eklezio; *Palmarum* por tiuj el la evangelia Eklezio) estas la sesa kaj lasta dimanĉo de la karesmo kaj do la dimanĉo antaŭ Pasko.
Per tiu palmodimanĉo komencas la Sankta Semajno, la lasta antaŭ Pasko, la plej grava festo por la kristanaro.

Per tiu festo oni rememoras la eniron de Jesuo en Jerusalemo antaŭ sia aresto kaj ekzekuto.

Vidu ankaŭ
----------

* Monda Junulara Tago
* Palmofestoprocesio en Heiligenstadt

* Kategorio Palmofesto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Fasto

|  |
| --- |
| **Liturgia jaro (en okcidentaj eklezioj)** |
| Advento | Kristnasko | Liturgia intertempo | Karesmo  | Pasko | Pentekosto | Liturgia intertempo |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Cindra Merkredo | Laetare | Palmofesto | Sankta semajno | Paska tritago | Sankta ĵaŭdo | Sankta vendredo | Sankta sabato |

 |
**Omar Sulejman** (arabe ‏عمر سليمان‎, naskiĝis la  2-an de julio 1936(nun 1936-07-02), do nun 87-jara) estas egipta armeano kaj politikisto. La 29-an de januaro 2011 li estis nomumita vicprezidanto de Egiptio (antaŭe tiu pozicio ne estis uzita dum 20 jaroj), post kiam inter la 23-a de januaro 1993 kaj la 29-a de januaro 2011 li estis direktoro de la sekreta servo de Egptio kaj estis konsiderata unu el la tutmonde plej potencaj ĉefoj de spionaj organizaĵoj. Li naskiĝis en la egipta urbo Kina, kaj en 1954, en aĝo de 19 jaroj, translokiĝis al Kairo por membriĝi en la egiptia armeo kaj ties prestiĝa Militista Akademio. Armean edukon li interalie ricevis en Sovetunio, kaj kiel armeano li aktive partoprenis en la interna milito de Norda Jemeno (1962-1970), la Sestaga Milito (1967) kaj la Milito de Jom Kippur (1973).

Nur malmultajn tagojn post lia vicprezidantiĝo, la 4-an de februaro 2011 la novaĵagentejo Fox News sciigis, ke sekve de atenco kontraŭ li tiutage pereis 2 liaj korpogardistoj.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 351814
* GND: 1026677262
* LCCN: no2013088660
* VIAF: 264242362
* ISNI: 0000 0003 8229 9132
 |
Korvo ĉikanas ripozan ekzempleron de Blankkapa maraglo
"bomboplonĝado"
**Animala ĉikanado** aŭ Ĉikanado inter animaloj estas kontraŭpredanta kutimo kiu okazas kiam individuoj de iaj specioj ĉikanas predanton per kooperativa atako aŭ persekutado, kutime por protekti idaron. Simpla difino de ĉikanado estus aro de individuoj ĉirkaŭ eventuala danĝera predanto.

Tio videblas plej ofte ĉe birdaj specioj, kvankam ĝi povas okazi en multaj aliaj animaloj kiaj la Surikato. Ĉar ĉikanado evoluis sendepende en multaj specioj, ĝi tendencas nur prezentiĝi ĉe tiuj kies idoj estas ofte predataj. Tiu kutimaro povas komplementi kriptajn adaptojn en la propraj idaroj, kiaj kamuflo kaj kaŝado. **Ĉikanalvokoj** povas esti uzataj por grumbli kaj arigi individuojn por kooperado en atako.

Notoj
-----

1. ↑   (1983) "Mobbing in Colonially Nesting Fishes, Especially the Bluegill, *Lepomis macrochirus*", *Copeia* **1983** (4), p. 1086–1088. doi:10.2307/1445113.

* Animala ĉikanado en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Animala ĉikanado en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)