**Seksa konstitucio** estas aro de bazaj proprecoj rilataj al seksumado kaj reproduktado de organismo.
Parolante pri seksa konstitucio oni ordinare aludas al seksa konstitucio de homo.
Biologoj, bestkuracistoj kaj zooteknikistoj povas paroli pri seksa konstitucio de bestoj.
Tiu ĉi artikolo priskribas seksan konstitucion de homo.

La konstitucio konsistas el kelkaj komponantoj: genetika, edukada,
seksa sperto, konstitucio de partnero.

La genetiko de konstitucio estas la plej stabila kaj plej grava parto de konstitucio,
kiu dependas nek de edukado, nek de partnero.

Divido
------

Oni dividas la seksan konstitucion de homo kutime en 4 ĉefajn grupojn:

* Malforta konstitucio.
* Meza konstitucio.
* Forta konstitucio.
* Maloftaj konstituciaj variantoj kaj patologia konstitucio.

Tiu divido estas nur konvencio. La spektro de konstitucioj de diversaj individoj estas kontinua.
Multaj fakuloj dividas la konstitucion en pli ol 4 gradojn, eĉ ĝis 9.

Virinoj kaj viroj kun malforta konstitucio havas malmultan aŭ nenian intereson pri seksumado.
Ili povas seksumi 1-2 fojojn semajne aŭ malpli. Okazas, ke ili tute ne seksumas dum monatoj
aŭ jaroj kaj ne bezonas seksumadon aŭ apenaŭ bezonas ĝin. Virinoj kun malforta konstitucio
ofte ne kapablas orgasmi.

Virinoj kaj viroj kun forta konstitucio estas tre seksemaj: sekso ludas tre gravan rolon en ilia vivo. Viroj kaj virinoj kun forta konstitucio bezonas sekson ĉiutage, ofte eĉ multfoje dum tagnokto. Virinoj kun forta konstitucio kutime orgasmas dum ĉiu koito, ofte multfoje. Virinoj kun forta konstitucio kutime ne bezonas kaj ne volas daŭran antaŭludon dum seksumado. Ju pli forta estas la konstitucio de viro kaj virino, des malpli granda estas ilia inklino al seksaj perturboj. Ankaŭ la fekundeco de viro kaj precipe de virino forte dependas de la konstitucio: ju pli forta estas la konstitucio, des pli rapide venas la gravedeco dum seksa vivo (vidu la tabelon 2). 

La seksologoj komencas la esploradon de paciento determinante la konstitucion, ĉar la plimulto de la reagoj al seksaj problemoj dependas antaŭ ĉio de la konstitucio.

Tipaj karakterizoj de konstitucio
---------------------------------

Tabelo 1. Ĉe viroj (pri maloftaj konstituciaj variantoj temos poste, vidu "Specifikeco de vira kaj virina konstitucio"):

|  | malforta | meza | forta |
| --- | --- | --- | --- |
| vekiĝo de seksemo | post 14 jaroj | 12-14 jaroj | 9-11 jaroj |
| unua ejakulo | post 15 jaroj | 13-15 jaroj | 10-12 jaroj |
| masturbado | malofta aŭ nenia | ofta nur en juna aĝo | ofta |
| seksaj disturboj | oftaj | maloftaj | neniaj |
| hararo | virina tipo aŭ lanugo | vira tipo | vira tipo kaj ne nur puba |
| femura indekso | < 1,92 | 1,92 – 1,98 | 1,99 aŭ pli |

Tabelo 2. Ĉe virinoj:

|  | malforta | meza | forta |
| --- | --- | --- | --- |
| menstruoj regulaj | 15 jaroj aŭ pli malfrue | 12-14 jaroj | 9-11 jaroj |
| vekiĝo de seksemo | 14 jaroj aŭ pli malfrue | 11-13 jaroj | 8-10 jaroj |
| unua orgasmo | post 30 jaroj aŭ neniam | 16-30 jaroj | 11-15 jaroj |
| masturbado | neniam | malofta | ofta |
| ekgravedo post komenco de seksumado | 3-10 jaroj | 2 monatoj - 2 jaroj | tuj |
| gravedo | danĝero de rompo, ofte grava toksikozo | malgrava toksikozo aŭ normala | normala |
| seksaj disturboj | oftaj | maloftaj | neniaj |
| hararo | lanugo aŭ nenia | virina tipo | vira tipo |
| femura indekso | 1,88 – 1,96 | 1,97 – 2,00 | > 2,00 |

Memkompreneble, tiuj karakterizoj estas nur tipaj, eblas devioj de certaj karakterizoj.
Tamen ili estas sufiĉe forte kunligitaj.
Kutime la karakterizoj de individuo situas en du najbaraj kolumnoj, foje en unu kolumno. Se ili estas disĵetitaj en tri kolumnoj, verŝajne la viro aŭ virino devas pridiskuti la sanon kun kuracisto.

Antropometriaj karakterizoj
---------------------------

Kiel videblas en tabeloj, frua aŭ malfrua seksa maturiĝo estas grava por determini la konstitucion.
Ĉe la komenco de seksa maturiĝo, ŝanĝiĝas la hormona spegulo de organismo.
La seksaj hormonoj ŝanĝas multajn korpajn, fiziologiajn kaj psiĥologiajn signojn de organismo.
Ekzemple evoluas duagradaj seksaj signoj: hararo sur pubo, kreskas la mamoj ĉe knabinoj k.t.p.
Rilate al antropometrio gravas, ke la seksaj hormonoj ĉe ambaŭ seksoj fermas la zonojn de kresko ĉe tubformaj ostoj kaj tiel ĉesigas ilian kreskon. Tio kaŭzas certajn tipajn korpajn proporciojn ĉe plenkreskuloj de diversaj seksaj konstitucioj.

### Femura indekso

Femura indekso (en multaj eŭropaj lingvoj trohantera indekso) [1] estas rilato
inter la staturo (alteco) kaj longeco de la gambo ĝis la femura artiko.
Viroj kaj virinoj kun forta konstitucio havas pli longan trunkon rilate al la gamboj (vidu tabelojn 1 kaj 2).

### Angulo de rektigo de la kubuto

Oni tenas la brakojn etenditaj antaŭen kun kunmetitaj manplatoj kaj provas interproksimigi la kubutojn kiom eble plej multe. Jen la tabelo pri la pozicio de la kubutoj:

| Konstitucio | Malforta | Meza | Forta |
| --- | --- | --- | --- |
| Ĉe viroj | kontaktas | estas proksimaj | restas rektaj |
| Ĉe virinoj | kontaktas forte | kontaktas malforte aŭ proksimas | restas (preskaŭ) rektaj |

### Angulo de rektigo de la gambo

Forta: 175-180 gradoj, oni starante ne povas tute rektigi la gambojn, ĉar la genuoj iomete elstaras.

Meza: 180-185 gradoj, oni povas stari kun rektaj gamboj.

Malforta: pli ol 185 gradoj, oni povas "pli ol rektigi" la gambojn kaj staras kun genuoj iomete kavaj.

La anguloj ĉe genua artiko estas apenaŭ distingeblaj per okuloj. Tamen estas interesa la sekvanta testo. Starantan viron aŭ virinon oni frapas milde sur genua artiko de poste. La personoj kun malforta konstitucio falas aŭ ege perdas la ekvilibron ĉar la rektigaj muskoloj ĉe staro ne estas tensiitaj. Por savi ekvilibron ili bezonas certan tempon por reago.

### Mitoj kaj eraroj

Kelkaj libroj kaj interretaj fontoj asertas, ke ekzistas dependeco inter seksa konstitucio kaj rilata longeco de piedaj fingroj. Tamen tiu opinio ĝis nun ne havas certan sciencan konfirmon.

Konstitucio en paroj
--------------------

Laŭ diversaj pritaksoj nur el 10 ĝis 30 procentoj de paroj havas konstitucion taŭgan unu al alia. Do estas gravega problemo, kiel kunvivi kun diversaj konstitucioj. La malpli aktiva partnero kutime enuas pro troa (el propra vidpunkto) aktiveco de la edz(in)o aŭ kunul(in)o. Precipe la daŭra malkontento de la pli aktiva partnero kaŭzas tension en rilato, kiu povas eĉ konduki aŭ kontribui al rompo. La solvo ofte ne estas facila. La plej akceptebla solvo por ambaŭ kutime estas masturbado de la pli aktiva partnero fare de la malpli aktiva. Tiu solvo ofte taŭgas ankaŭ ĉe multaj aliaj seksaj problemoj, ekzemple diversa daŭro de atingo de orgasmo.

Specifikeco de vira kaj virina konstitucio
------------------------------------------

Laŭ konstitucio kaj orgasmokapablo la distribuo de viroj kaj virinoj estas tre diversa.
La orgasmokapablo (forte rilata al la konstitucio) ĉe virinoj estas multe pli
malofta ol ĉe viroj. Laŭ diversaj pritaksoj, el 16% ĝis 30% da virinoj
estas frigidaj (ne kapablaj senti orgasmon).
Nur ĉirkaŭ 1% da viroj ne kapablas seksumi pro manko de erekto eĉ en juna aĝo aŭ
ne kapablas atingi orgasmon.
Aliflanke, relative multaj (laŭ diversaj pritaksoj de 1% ĝis 4%)
da virinoj estas tiom hiperseksaj, ke ili bezonas dekojn aŭ eĉ centojn da orgasmoj
por kontentiĝi. Tiom hiperseksaj viroj praktike ne ekzistas.
Tial la intencoj, konsiloj de amikinoj kaj "fakuloj" en diversaj forumoj "trovu viron kun sama temperamento"
ne estas realigeblaj. Ĉe plej seksemaj virinoj la kontento post koito
daŭras nur kelkdekojn da sekundoj, poste eĉ post centoj da orgasmoj
revenas la seksa ekscitiĝo kaj la virino ne povas kontentiĝi.
Tiu stato estas genetike difinita, ne estas kuracebla kaj tiaj virinoj
suferas sendepende de ĉeesto aŭ manko de seksumado.
La frigideco estas iam sanigebla per (kutime prudenta kaj daŭra) hormona pritrakto.

Genetiko de la seksa konstitucio
--------------------------------

La genetika komponanto de la seksa konstitucio estas la plej grava komponanto. Tamen la genetiko de la seksa konstitucio ne estas bone esplorita. Sendube, multaj genoj estas rilataj, precipe en seksaj kromosomoj X kaj Y.

Ŝajnas, ke la heredeco ĉe virinoj similas al tio ĉe lupa faŭko kaj lepora lipo: ne ekzistas difekta geno, la ekstremajn situaciojn kaŭzas neordinare malfavoraj kombinaĵoj de laŭnormaj genoj. La diferenco estas tia, ke ĉe lupa faŭko kaj lepora lipo la diferenco inter seksoj ne estas signifa, sed tiu meĥanismo de heredeco ĉe seksa konstitucio estas tipa nur por virinoj. Sekve la rolo de X-kromosomo estas grava. Tiu meĥanismo kaŭzas ankaŭ, ke okazoj de ekstremaj situacioj ĉe virinoj - frigideco unuflanke kaj hiperseksemo aliflanke - estas genetike neeviteblaj.

Eksteraj ligiloj
----------------

1.  (en la rusa).

2.  (en la rusa).

Literaturo
----------

100. Vasilĉenko G.S. Agarkova T.E. Agarkov S.T. kaj aliaj: Seksopatologio. Eldonejo "Medicino", Moskvo 1990 (en la rusa).