recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Hans Stuifbergen** (naskiĝis la 6-an de novembro 1961 en Heemskerk, Nederlando) kaj pasis sian junecon en Castricum. Kiam li interesiĝis pri interlingvoj, li fariĝis komence Esperantisto. Sed li pensis, ke tiu lingvo diskriminacias la inan sekson. En 1991 li do Idistiĝis. Dum 1995 li iĝis la unua redaktoro de la bulteno Ido-Saluto. Samjare li ankaŭ komencis eldoni La Kordiego Geyal, revuo pri kulturo, ideologio kaj sekseco, kies titolo poste ŝanĝiĝis al La Kordiego. Li organizis en 1997 Ido-konferencon en Bakkum (ĉirkaŭ Castricum). Dum 2001 li prenis la taskon redakti Progreson, bultenon de ULI (Uniono por la Linguo Internaciona). Li fariĝis prezidanto de ULI en 2004.

Hans Stuifbergen estas la aŭtoro kaj la tradukisto de pluraj libroj. La plej famaj el ili estas: Parolacho (libro pri seksa slango) kaj biografio en Ido pri la vivo de la franca poeto Arthur Rimbaud.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Libroj kaj aliaj dokumentoj[*rompita ligilo*] de kaj pri Hans Stuifbergen en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo Arkivigite je 2007-12-21 per la retarkivo Wayback Machine
La **Kalvinana preĝejo-duopo** estas unika historia monumento en Hungario, en vilaĝo Nagyszékely.

Historio
--------

En tiu loko estis konstruita (tiam katolika) romanika kirko en la 13-a jarcento. En la 16-a jarcento plejparto de la loĝantoj jam estis kalvinanoj, tial ili uzis la kirkon. En la frua 18-a jarcento germanoj, ankaŭ kalvinanoj alvenis. La du popoloj alterne uzis la preĝejon, ĉar ili ne rajtis konstrui apartan preĝejon pro la kontraŭreformacio. Inter 1798 kaj 1801 la germanoj malkonstruis grandan parton de la sanktejo kaj supozeble tiam oni konstruis la turon, fine ili konstruis malfrubarokan pli grandan preĝejon. La du konstruaĵoj situas en orta angulo. La restinta hungara preĝejo estas proksimume nur duono de la nova germana preĝejo. Ili kontaktiĝas kaj formas L-majusklon. Depost la 2-a mondmilito la germanoj trude estis resenditaj al Germanio. Inter 2002-2006 ambaŭ kirkoj estis renovigitaj.

Konstruaĵo
----------

La preĝejo-duopo situas sola sur monteto en la vilaĝo, proksime estas videbla memorkolono pri falintoj de la mondomilitoj. La 2 turoj altiĝas proksime, nature la germana estas pli alta.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun foto
* hungare kun foto
* 
* 


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Ferenc Jeszenszky** [jesenski], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Jeszenszky Ferenc** estis hungara fizikisto, interlingvaisto, adepto de kreismo.

Ferenc Jeszenszky naskiĝis la 22-an de aŭgusto 1932 en Budapeŝto, li mortis la 21-an de aprilo 2011 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Ferenc Jeszenszky maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo, poste li akiris fizikistan diplomon en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 1955. Post siaj studoj li laboris en diversaj laborejoj. En 1961 li doktoriĝis en la universitato. En 1971 li edziĝis, ankaŭ lia edzino estis interlingvaisto, ili estis aktivaj en renkontiĝoj, konferencoj ekde 1985. Inter 1971 kaj 1996 li laboris en akademia esplora instituto, poste li pensiuliĝis. En 2006 li vidviĝis kaj restis sola sen infanoj.

Elektitaj artikoloj
-------------------

* *Tudományos elmélet-e az evolúció?* (1998)
* *Az evolúció a termodinamika és az informatika fényében* (2002)
* *A kereszténység és a tized*
* *Keresztyénség vagy evolúció?*

Fontoj
------

* biografio kun foto

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Ferenc Jeszenszky en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 670786
* VIAF: 289481384
 |
La **Kalvinana preĝejo de Abaújalpár** estas religia historia monumento en Hungario, en vilaĝo Abaújalpár.

Historio
--------

Oni supozas, ke la gotika preĝejo estis konstruita en la 15-a jarcento.
La katolikoj uzis ĝin ĝis en 1696, sed en 1733 jam la kalvinanoj uzis ĝin. En la sekva jaro la konstruaĵo estis renovigita. La sonorilo (70 kg) alvenis en 1640. Trakonstruoj okazis en 1734 kaj 1928. La preĝejo estis deklarita monumento historia en 1958.

Konstruaĵo
----------

La simpla malgranda preĝejo situas sola. En mezo de la fasado estas la enirejo, pli supre pluvŝirmilo etendiĝas. La navo havas supre nur tureton 3 metrojn altajn, kie estas loko nur por la sonorilo. Interne la plafono estas pentrita, kie estas legebla la jaro 1734. La benkoj estis faritaj en 1820.

Fontoj
------

* hungare kun foto Arkivigite je 2016-05-03 per la retarkivo Wayback Machine
* hungare kun foto
* hungare kun fotoj


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Apoditerio en Bilbilis (Hispanio), abandonita dum la 2-a jarcento.
**Apoditerio** (el la latinaj *apodyterium*, *apoditerium*, aŭ *apodytherium*, kaj tiuj de la antikva greka ἀποδυτήριον, nome loko por senvestiĝi), estis en la Antikva Romo (ankaŭ en la Antikva Grekio) ĉambro uzata kiel senvestiĝejo en la termoj aŭ en aliaj konstruaĵoj de publikaj spektakloj.

Laŭ Francisko Azorín **Apoditerio** estas *Ejo en la romanaj termoj kaj palestroj por nudiĝi banistoj k. ludantoj.*

La termino *apoditerio* estas uzata ankaŭ por aludi en la orientaj eklezioj (respektive en preĝejoj) al sakristio kaj en judismo al senvestiĝejo aŭ vestiĝejo apuda al mikveo.

Notoj
-----

1. ↑  Francisko Azorín, arkitekto, Universala Terminologio de la Arkitekturo (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 16.
2. ↑   Apodyterium. (angle) En *Material Culture of Religion Glossary*.  Konsultita en la 15a de januaro 2013.

Vidu ankaŭ
----------

* Termoj

* Kategorio Apoditerio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Paĝo 72 de la Emiliana Kodekso 60. Oni vidas la plej etendan gloson marĝene.
La *Glosas Emilianenses* aŭ en Esperanto **Emilianaj Glosoj** aŭ komentoj estis la unua teksto skribita per latinidaj hispanaj vortoj. Fakte ne temas pri literatura teksto. Aperis en manuskripto de la Monaĥejo de Sankta Emiliano *de la Cogolla*.

Temas pri malgrandaj manuskriptaj notoj, skribitaj en variaj lingvoj: nome latina, iber-latinida lingvo (ĉu navararagona en ties varianto rioĥa, aŭ mezepoka kastilia lingvo kun rioĥaj elementoj) kaj eĉ mezepoka eŭska, inter linioj aŭ ĉe la marĝenoj de kelkaj fragmentoj de la latina kodekso *Aemilianensis 60* de fino de la 10-a jarcento aŭ plej probable de komenco de la 11-a jarcento. La intenco de la monaĥo kiu laboris en la kopiejo estis probable klarigi la signifon de kelkaj fragmentoj de la teksto latina, eble jam ne tiom certe komprenita de nelatinlingvaj monaĥoj. La filologia gravo de tiuj glosoj, kiu ne estis rimarkita ĝis la 20-a jarcento, estas ke ili enhavas tion kion oni dumlonge konsideris la unua skriba konata dokumento de ĉu dialekto ĉu lingvo latinida en Hispanio, tio estas, la propra lingvo tiam parolata de la popolo. La *Glosas Emilianenses*, totale pli ol milo, el kiuj ĉirkaŭ cento estas en latinida prakastilia rioĥa, enhavas krome du el ili skribitaj en eŭska kio konstituas ankaŭ unu el la unuaj skribaj konataj dokumentoj, ne epigrafiaj, en tiu lingvo.

La Glosoj
---------

Detalo de la Gloso de la paĝo 72, la plej etenda de la kodekso.
La plej longa frazo de la tuta kodekso troviĝas en la paĝo 72. Temas pri dekdu linioij kie legeblas la jeno:

(Proksimuma prononco)

|  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** ***navararagona***
*Con o aiutorio de nuestrodueno Christo, duenosalbatore, qual duenoget ena honore et qualduenno tienet elamandatione con opatre con o spiritu sanctoen os sieculos de lo sieculos. Facanos Deus Omnipotestal serbitio fere kedenante ela sua facegaudioso segamus. Amen.* **"** |

 |

|  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** ***kastilia***Con la ayuda de nuestroSeñor Don Cristo DonSalvador, Señorque está en el honor ySeñor que tiene elmandato con elPadre con el Espíritu Santoen los siglos de los siglos.Háganos Dios omnipotentehacer tal servicio quedelante de su fazgozosos seamos. Amén.***"*** |

 |

|  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** ***esperante***Per la helpo de niaSenjoro Don Kristo, DonSavinto, sinjorokiu estas en honoro kajsinjoro kiu havasestrecon kun laPatro, kun la Sankta Spirito,por la jarcentoj de la jarcentoj.Dio ĉiopova farigu onintian servon keantaŭ ties vizaĝoni ĝuu. Amen.***"*** |

 |

Dámaso Alonso nomis tiun preĝon «el primer vagido de la lengua española» (la unua ĝemeto de la hispana lingvo). Postaj studoj de filologoj fakuloj pri latinidaj lingvoj pruvis ke temas pri latinida lingvo navararagona en ties varianto rioĥa.

Referencoj
----------


* Kategorio Glosas Emilianenses en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 439450
* GND: 4280137-0
* VIAF: 185487292
* BNF: 15851427n
 |
Metala pilastro kiel apogilo.
**Apogilo** estas plejofte vertikala konstruelemento, kiu enprenas kaj plukondukas ŝarĝojn ĉefe en direkto al sia laŭlonga akso. Ĝi estas bastonforma premomembro, kies pli grandaj transverssekcaj mezuroj – dislimige al vando – ne superas la kvaroblan de la pli malgranda mezuro.

Priskribo
---------

Kiel materialo taŭgas ĉiuj konstrumaterialoj, kiuj havas sufiĉan premreziston. En la konstrufako oni uzas por tio inter alie:

* lignaj traboj, ankaŭ nomataj fostoj
* naturŝtonoj
* masonaĵo el artefaritaj ŝtonoj
* betono, armita betono
* metaloj kiel ŝtalo, aluminio (ekz. je fasadoj), pli malfrue ankaŭ fero kaj gisfero

La portkapablo de apogilo dependas de la stabileco de la elektita materialo, de la transverssekca geometrio, de la longeco resp. alteco de la apogilo, de la abutmentaj kondiĉoj je la finaĵoj (ĉu turneblaj aŭ fiksitaj), geometriaj malperfektaĵoj ekzemple oblikveco, kurbeco aŭ torditeco kaj la speco kaj la kombinaĵo de efikoj.

Apogiloj kun pli grandaj mezuroj ankaŭ nomiĝas pilastroj (ekz. pontpilastroj), ankaŭ je masonaj aŭ ŝtonaj farmanieroj. Apogiloj kaj pilastroj ne substaras, male al kolono, ne ajnan arĥitekturan sistemon (bazo, fusto kaj kapitelo) aŭ klasifikon (kolonaj ordoj).

Apogiloj laŭ klasika kolona ordo
--------------------------------

La klasika kolona ordo uzas la terminon apogilo por portaj konstruelementoj. Apogilo laŭ tiu povas havi du malsamajn formtipojn, kiujn oni komprenas kiel kontrastaj: pilastro kun kvadrata aŭ plurangula transversa sekciaĵo kaj kolono kun ronda transversa sekciaĵo.

Leon Battista Alberti difinis pilastron kiel restaĵon de tratruigita muro. Li alordigas ĝin al la statike efika kernkonstruaĵoj kaj postulas, ke pilastroj principe portu arkojn. Apogilo estas komprenata kiel liberstara elemento, kiu devenas de la lignoarhitekturo kaj apartenas al la kategorio de aplikata ornamaĵo. Kolono per tio estas sekundara unueco, kies neceso rezultas el la malperfektaĵo de la kernkonstruaĵo kaj kiu fakte ne estas necesa.

Pratipo de skema formaĵo el kolonoj kaj pilastroj kiel apogaj elementoj estas la ekstera fasado de la Koloseo en Romo. Tiu ĉi skemo fariĝis, disvastigite per la traktaĵoj de Leon Battista Alberti, Sebastiano Serlio, Giacomo Barozzi da Vignola, Andrea Palladio kaj Vincenzo Scamozzi centra motivo de novepoka konstruado ekde la 15-a ĝis la komenco de la 20-a jarcento.

Difinoj
-------

Laŭ Francisko Azorín **Apogi** estas *Subteni, firmigi objekton, konstruaĵojn pere de trabo, fosto aŭ aliaĵo.* Tiurilate li listigas ankaŭ la terminojn apogilo, apogilaro, apogarko, apogmuro, apogtrabo, apogpunkto, klinapogo.

Notoj
-----

1. ↑  Francisko Azorín, arkitekto, Universala Terminologio de la Arkitekturo (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 17.

Vidu ankaŭ
----------

* Dupieda apogilo
* Pinaklo
* Strebo (arkitekturo)
**Ferenc József Debály** [jOĵef debAli], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Debály Ferenc József,** en hispana lingvoteritorio **Francisco José Debali** estis hungardevena urugvajana komponisto, dirigento, hobojisto.

Ferenc József Debály kun la himno
Ferenc József Debály  naskiĝis la 26-an de julio 1791 (pri la naskiĝloko estas dubaj informoj), li mortis la 13-an de januaro 1859 en Montevideo.

Biografio
---------

Ferenc József Debály post la plenkreskiĝo soldatiĝis en la Habsburga Imperio, kie li estis armeo muzikisto. En 1820 li civiliĝis kaj lernis muzikon en Lejpcigo kaj Vieno, poste li estis armea dirigento de Regno de Sardio. Li edziĝis en Ĝenovo, baldaŭ li havis 6 gefilojn. En 1838 la familio ŝipvojaĝis al Brazilo, poste tuj al Montevideo. Debály aliĝis al la armea orkestro. Tiutempe li konatiĝis kun Giuseppe Garibaldi. Debály komponis patriotan kanton en 1839, poste eĉ himnon de Urugvajo, li iĝis vaste konata tutlande. Li estis dirigento en teatro inter 1841 - 1848.

Elektitaj komponaĵoj
--------------------

* himno de Urugvajo (1838 aŭ 1839; la plej longa himno de la mondo (5 minutoj))
* himno de Paragvajo (1845)
* resume li komponis 143 muzikaĵojn

Memorigiloj
-----------

* strato en Montevideo

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* aŭdebla himno
* Arkivigite je 2019-05-17 per la retarkivo Wayback Machine

Referencoj
----------

1. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2019-05-17. Alirita 2019-05-17.

* Kategorio Ferenc József Debály en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 642712
* LCCN: no2008042040
* VIAF: 58885312
* ISNI: 0000 0000 5938 4628
* MBA: caf34042-7234-4675-90dc-7a986336c11d
* NKC: mzk2013775325
* BNE: XX1500927
 |
**Hans WACKER**, aŭ **Hans Wacker-Elsen** (21a de decembro 1868 kiel *Johann Heinrich Wacker* en Düsseldorf; 26a de marto 1958 en Ferch ĉe Schwielowsee), estis germana pentristo. 

Li havis ankaŭ du filojn en la mondo de arto nome Otto Wacker kaj la same pentristo Leonhard Wacker. En 1928 la Wacker-skandalo skuis la artomondon. La erotik-dancisto Otto Wacker, filo de Hans, ofertis en Berlino aron de pentraĵoj de Vincent van Gogh, kiujn pentris verŝajne lia patro Hans Wacker aŭ lia frato Leonhard Wacker. Skandalo estiĝis, ĉar la aŭtenteco de tiuj bildoj estis unue atestita de fakuloj. La en 1928 publikigita Van-Gogh-verkaro de Jacob Baart de la Faille entenis 33 Wacker-falsaĵojn, kies aŭtenteco estis poste revokita. La lasta eldono de la verkaro de la Faille publikiĝis en 1970 kaj estas ĝis nun referenca verko. Ĝi entenas 913 olebildojn, kiuj tamen ŝajne ne ĉiuj rezistas al kritika kontrolo. 


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 691298
* GND: 128442638
* VIAF: 37971778
* RKD: 82361
 |
**Altaelv**, nomata ankaŭ *Altaelva*, *Kautokeinoelv* aŭ *Kautokeinoelva* (nordsamee: *Álttáeatnu*) estas rivero en Norvegio kaj unu el la 4 plej nordaj riveroj de Eŭropo (la aliaj tri estas Tanaelva, Reisa kaj la rusa Titovka.)

Geografio
---------

Altaelv longas ĉ. 240 km, fontas en alto de ĉ. 500nbsp;m super la marnivelo en altaĵo de provinco Finnmark kaj fluas de sudo al nordo. Ĝi havas la akvokolektan areon de 7.390 km² kaj averaĝan flukvanton de 101 m³/s.

En la supra fluo, alternas lagosimilaj partoj kun rapidfluaj partoj. Ĉe tiu parto situas Kautokeino, kiun oni ofte nomas ĉefurbo de la sameoj. Tiel oni nomas la supran parton ankaŭ *Kautokeinoelva* (Kautokeino-rivero). Ĝi alfluas la lagon Virdnejávri, kies akvonivelon kaj elfuon regulas la t.n. Malnova Baraĵo, kiu uzas la altodiferencon por akvocentralo.

En la meza fluparto, Altaelv fluas tra pluraj kanjonoj. Precipe profunda estas la ĉ. 10 km longa kaj 300–420 m profunda *Sautso*, samee *Čávžu*.

La rivero fine alfluas ĉe urbo Alta, en la Alta-fjordon de la eŭropa Norda Maro.

* Store norske leksikon.  Altaelva (norvege). Alirita 2013-09-04.

* Kategorio Altaelv en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
*Ne konfuzu kun Mihály Vargha!*

**Mihály VARGA** [mihAj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Varga Mihály** estis hungara pastro, preposto, kanoniko. Liaj pseŭdonimoj estis: Zámolyi, Zámolyi Varga Mihály, Z. Varga Mihály. 

Mihály Varga  naskiĝis la 20-an de oktobro 1834 en Sopron. Li mortis la 17-an de aprilo 1906 en Hungara reĝlando en Pozsony (nuntempa Bratislavo en Slovakio).

Biografio
---------

Mihály Varga frekventis gimnaziojn en Kőszeg, Szombathely kaj Nagyszombat, poste li studis teologion en Vieno ekde 1853. Li pastriĝis en 1857, poste li komencis sian pastran karieron en Hédervár. Li servis en kirko de Zámoly ekde 1864, kie li atingis la postenon vicdekano en 1879. Li servis en Esztergom inter 1882 kaj 1888, poste en Nagyszombat unu jaron (jam kiel kanoniko), fine en Pozsony same li estis kanoniko. Li ofte kontribuis en gazetoj inter 1860–1889.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Tóbiás a jámbor családfő* (1864)
* *Szájhősök* (1879)
* *A házi nevelés példákban előadva. A testi ápolás* (1879, 1882)
* *Lurdi emlény* (1887) - preĝlibro
* *Az öldöklő angyal Csejtén* (1897) - pri Erzsébet Báthory

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)
* hungarlingva biografio
**Mihály VUK** [mihAj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Vuk Mihály** (naskiĝis la 13-an de julio 1875 en Budapeŝto, mortis la 25-an de novembro 1952 samloke) estis hungara kemiisto, profesoro Hungara Scienca Akademio.

Biografio
---------

Mihály Vuk akiris diplomon en Svisa Federacia Instituto pri Teknologio Zuriko en 1898. Hejmenveninta komence li estis asistanto apud Vince Wartha en Reĝa Teknikuniversitato palatino József, poste li laboris en eksperimenta stacio de akademio en Magyaróvár. Intertempe li doktoriĝis en Scienca Reĝa Universitato de Budapeŝto. Inter 1905 kaj 1921 li laboris en tutlanda kemia instituto, kie li okupiĝis pri vinoj. En 1911 li estis nomumita privata profesoro en Universitato József, en 1921 ordinara profesoro. En 1948 li pensiuliĝis. Krom la vino li plej ofte analizis la farunojn.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Az élelmiszerek chemiai technológiája* (1927)
* *A magyar búzaliszt összetétele* (1929)
* *Élelmiszerek vizsgálata* (1934) - kun iu alia

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto
**Alta Egiptio** respektive **supra Egiptio** estas la nomo kiun ricevas la sudo de la lando, tiu kiu etendiĝas ekde la sudo de la antikva regiono Memfiso (proksima al Kajro), ĝis la unua akvofalo de la rivero Nilo (en Asuano). La nuna araba nomo estas al-Sa'īd (الصعيد), sed dum la faraona epoko ĝi nomiĝis *schmau* «tero de la hordeo».

La regiono de la Nildelto (kiu ampleksiĝas ekde Aleksandrio en la okcidento ĝis Said-Haveno en la oriento, ĉe la mediteranea marbordo, ĝis la urbo Kajro sude) ricevas la nomon Malalta Egiptio.

Kaj Alta kaj Malalta Egiptio troviĝas ene de la Malalta Nilo.

Dum la antaŭdinastia epoko de Egiptio estiĝis sendependaj regnoj: la Alta kaj Malalta Egiptio. Ili estis kunigitaj de la faraono Narmer, de la Alta Egiptio, sub lia regado, ekiĝante per tiu okazintaĵo la dinastia historio de Egiptio.

La Alta Egiptio havis eksterordinaran ĉirkaŭon: gi konsistis el tre fruktodona ebenaĵo danke al la akvofluegoj de Nilo, kaj ĝi produktadis plusajn nutraĵojn. Je mallonga distanco, en la apudlima dezerto, estis oazoj ekde kiuj organiziĝis ekspedicioj al la minejoj de la dezerto kaj la montoj de Sinajo, por akiri metalojn kaj gemojn.

Tiu ĉi riĉeco igis la landon vojkruciĝo de komercaj vojoj, kaj ekde Nubio sude kaj la Ruĝa Maro oriente, la tiel nomata *vojo Uadi Hammamat*, komercado konfirmeta per la eltrovo en Abidozo de vin-amforoj el Kanaano. Ankaŭ ekzistis la ruvera vojo de Nilo al la Delto. Tiu ĉi riĉeco de la lando evidentiĝis pro la riĉaĵoj de iliaj reĝoj en siaj tomboj.

La supera dio de la Alta Egiptio estis Setho kaj la simbolo estis la Blanka krono *(Heĝet)*, la diino vulturo Neĥbet kaj la blanka floro Nelumbo; alia simbolo estis la junco, ofte reprezentita apud la abelo de la Malalta Egiptio, antaŭanta la kartuŝon kiu enhavis la nomon de la faraono.

La *Blanka krono* kunfandiĝis, komence de la 1a dinastio, kun la *Ruĝa krono* de la Malalta Egiptio, naskiĝante tiel la *Duobla Krono*, ĉefsimbolo de la faraonoj kiel reĝoj de Alta kaj Malalta Egiptio.

Urboj
-----

* Krokodilopolo

Vidu ankaŭ
----------

* Meza Egiptio
* Malalta Egiptio

* Kategorio Alta Egiptio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**István Dobos** [iŝtvAn doboŝ], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Dobos István** estis hungara literaturhistoriisto, altlerneja instruisto.

István Dobos naskiĝis la  16-an de oktobro 1957(nun 1957-10-16) en Székesfehérvár.

Biografio
---------

István Dobos akiris diplomon en Scienca Universitato Lajos Kossuth en 1985. Post la diplomo samloke li estis aspiranto (1985-1988), asistanto (1989-1990), lektoro (1990-1995), docento (1995-2007), pli poste profesoro. Intertempe li doktoriĝis en 1988, lia habilitiĝo okazis en 2001. Li estis ankaŭ katedrestro en Universitato de Miskolc inter 1994–1997. Li kandidatiĝis (CSc) en 1994, li doktoriĝis en 2004 antaŭ la Hungara Scienca Akademio. Li instruis ankaŭ en Universitato de Vieno en 2005 kaj 2007, pli poste en Universitato de Jyväskylä.

Li edziĝis en 1986, post du jaroj filino naskiĝis. Li ricevis stipendiojn en 1985, 1997 kaj 2001; premiojn inter 1984-2019.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Beszédhelyzetben. Irodalomelméletek között.* (kunaŭtoro, 1993)
* *Dictionary of Literary Biography. Twentieth-Century Eastern European Writers.* (kunredaktoro, 1999)
* *Epävarmat Sanat* (monografio, 2003)
* *Az olvasás esemény* (2015)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 826847
* GND: 1113554843
* LCCN: n2001023845
* VIAF: 53492231
* ISNI: 0000 0000 7906 6301
* BIBSYS: 90974452
 |


* Portalo pri Biografio
**KOVÁCS Levente** [pr. kova:ĉ] estas rumania hungara aktorpedagogo, reĝisoro naskiĝinta en Târgu Mureş la 27-an de julio 1940. Li estas la edzo de aktorino Katalin Killár Kovács, la patro de aktoro Levente Kovács.

Kariero
-------

Levente Kovács de 1963 instruas en la Színművészeti Egyetem Szentgyörgyi István Tagozat de Târgu Mureş. Inter 1982 kaj 1984 li havigis diplomon de reĝisoro en Bukareŝto. Li estis longtempe dekano, katedrestro de hungara sekcio de poraktora universitato de Târgu Mureș, direktoro de Marosvásárhelyi Nemzeti Színház Tompa Miklós Társulat, de teatro Apollo 4 Zsebszínház, de Thália Laboratórium, artistgvidanto de teatra rondo de la universitato, ĉefreĝisoro de Nagyváradi Állami Színház Szigligeti Társulat.

El liaj reĝisoraĵoj
-------------------

* Foster: I. Erzsébet;
* Sütő A.: Káin és Ábel;
* Brecht: Dobszó az éjszakában;
* Ĉeĥov: Platonov szerelmei;
* Szép E.: Lila ákác
* Anton Ĉeĥov: Tri fratinoj;
* Bulgakov: A divatszalon titka;
* Bánffy M.: Martinovics.

Elektitaj disĉiploj
-------------------

* Mikold Darabont

Libroj
------

* *Időutázás*, noveloj, Lector Kiadó.

Fonto
-----

* Magyar Színházművészeti Lexikon

Bibliografio
------------

* *Ránézek az életemre*. Beszélgetések Kovács Leventével (Interparoladoj notitaj de Katalin Kádár-Dombi) (Silver Tek Kiadó, Marosvásárhely, 2011)
|  |  |
| --- | --- |
|  Sen fontoj! | **Ĉi tiu artikolo pri Italio citas neniun fonton**.

---

Vi povas plibonigi ĝin, aldonante fidindajn fontojn. Senfontaj asertoj povas esti forigitaj. *(Marto 2023)*Bonvolu krei Kategorio:Senfontaj artikoloj pri Italio!Bonvolu krei Kategorio:Senfontaj artikoloj ekde marto 2023! |

Venecio, *Acqua Alta* / *Alta Akvo*, 2005
***Pri tiu ĉi sono Acqua alta*** / **Alta Akvo** estas la dumvintra kaj ĉiujare ripetanta 
inundo en Venecio. Ĝi okazas, kiam dum speciale alta inundo kaj malalta aerpremo la vento Siroko ŝovas la akvon norden en la lagunon de Venecio. Ĝi daŭras, ĉar ĝi dependas de la tajdoj, nur kelkajn horojn. Je normala tajdo la nivelo de la akvo estas ĝis 90 cm super normala. Kiam ĝi superas pli alten, tiam estas „Acqua alta".
Venecio: "acqua alta" / Alta Akvo sur la Placo de Sankta Marko

Pontetoj dum alta akvo
* 100 cm: Nur malmultaj partoj de la urbo estas inunditaj.
* 110 cm: Alarmo estas anoncita, ĉirkaŭ 10 % de la urbo estas inundita.
* 125 cm: Ĉ. duono de urbo estas inundita.
* 140 cm: Kriza stato estas anoncita, 90 % de la urbo estas inundita.

Je 100 cm super normala la efika nivelo de la akvo je la plej malalta loko de la urbo, la placo de Sankta Marko, estas ĉirkaŭ 20 cm. 

La rekorda nivelo de 194 cm je 1966-11-04 inundis preskaŭ la tutan Venecion. La pinto de la sezono de la akvo alta estas ĉirkaŭ novembro. Akvo alta povas okazi inter septembro kaj aprilo.

Chioggia, corso del Popolo sub la *Alta Akvo*
Dum la 1960-aj jaroj la situacio pliakriĝis, ĉar pro elpreno de subtera akvo Venecio estis sinkita je kelkaj centimetroj. Tio nun estas haltigita per administraciaj rimedoj. Tamen dum la lastaj jaroj la okazo de altaj akvoj plioftiĝis, laŭ iuj pro ŝanĝo de la klimato.

Dum novembro 2019 rekorda de 50 jaroj, alkta akvo superis 180 cm, subakviĝante preskaŭ 95 % de Venecio.

* Kategorio Alta akvo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 378336
 |
**István Dorfmeister** [iŝtvAn dorfmejster], germane **Stephan Dorfmeister,** laŭ hungarlingve kutima nomordo (kaj kun distinga vorteto) **ifjabb Dorfmeister István** estis aŭstra hungaria pentristo. Lia patro estis István Dorfmeister (1729), lia frato estis József Dorffmeister.

Batalo en Szentgotthárd (fresko) pentrita de patro kaj filo Dorfmeister
István Dorfmeister  naskiĝis la 26-an de januaro 1770 en Sopron, li mortis en 1807 en Sopron.

Biografio
---------

István Dorfmeister devenis el aŭstra familio. Li lernis la pentroarton en la familio, poste li longe helpis al la patro. Ili pentradis kune, depost morto de la patro li transprenis la pentran metiejon. Li pentradis plej ofte en preĝejoj, lia stilo estis postbaroko.

Elektitaj pentraĵoj
-------------------

* fresko:Batalo en Szentgotthárd en 1664 (en 1788 en Preĝejo Ĉieliro de Maria (Szentgotthárd), vidu la bildon!)
* altara bildo en Preĝejo Emeriko de Hungario (Kőszeg) (1805)
* fresko en Preĝejo Sankta Maŭrico (Csesztreg)
* fresko en preĝejo de Galambok
* fresko en Kirko Vizito de Maria (Gelse)
* fresko en preĝejo de Lenti en 1807

Fontoj
------

* hungarlingva biografio-aprezo
* hungarlingva biografio


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 607861
 |
**Bálint Báldy** [bAldi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Báldy Bálint** estis hungara bredisto, altlerneja instruisto. Lia origina familia nomo estis *Bellosics* ĝis 1933.

Busto pri Bálint Báldy
Bálint Bellosics naskiĝis la 26-an de februaro 1896 en Baja, li mortis la 26-an de septembro 1971 en Baja (kelkaj datenoj mencias aliajn mortolokojn!).

Biografio
---------

Bálint Báldy maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo, poste li akiris agronomian diplomon en Ekonomia Akademio (Magyaróvár) en 1919. Post la diplomo li estis agronomia respondeculo en privata bieno. Inter 1927 kaj 1960 li estis inspektoro de faklernejo pro kortobirda bredado en Gödöllő. Intertempe la lernejo transformiĝis al eduka bieno, poste instituto kaj ekde 1936 li gvidis ĝin. Li ofte akiris spertojn eksterlande. Li disvastigis la artefaritajn kovejojn kaj similajn instakaĵojn. Li okupiĝis ankaŭ pri bredadoj de fiŝoj, abeloj kaj bestoj kun feloj. Li ricevis premion en 1954, premion Kossuth en 1960.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *A baromfitenyésztés gyakorlati útmutatásai* (1933)
* *Kotlónélküli – mesterséges – csirkenevelés* (1938)
* *A baromfitenyésztés elmélete és gyakorlati útmutatásai* (1940, 5-a eldono en 1949)
* *Házinyúltenyésztés* (1943)
* *A baromfi tenyésztése* (1954, 3-a eldono en 1961)
* *A magyar tyúk nemesítésének jelenlegi állása* (1959)

Memorigiloj
-----------

* premio "Báldy Bálint" fondita en 1974
* busto (vidu la foton!)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto (la koncerna teksto estas legebla en la 99-a paĝo)
* 
* 


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 717352
 |
|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Muziko |

Luciano **„Chano" Pozo** y Gonzales (\* 7-an de januaro 1915 en Havano; † 2-an de decembro 1948 en Novjorko) estis kantisto, dancisto kaj perkutinstrumentisto.

Vivo
----

Pozo jam en Kubo estis sukcesa muzikisto, kies bando *Conjunto Azul* estis fama kaj akompanis la kantistinon Rita Montaner amika kun li. Kiel dancisto li estis unu el la unuaj membroj de la Tropicana-Spektakloj. En 1940 li gajnis kun muzikisto-kolegoj la unuan premion je la karnavalo de Santiago de Kubo kun *La Comparsa de los Dandys* – kaj dandece ankaŭ estis lia vestaĵo. En 1946 li iris al Novjorko pere de Mario Bauza, aranĝisto en la bando de lia bofrato Machito, kun kiu ankaŭ Pozo lige rilatis kaj kiu interŝanĝis muzikistojn kun Dizzy Gillespie. Per la kongaa- kaj bonga ludo de Chano Pozo en 1947 Gillespie malkovris la kubajn radikojn de ĵazo denove por bibopo, per pecoj kiel *Cubana Be*, *Cubana Bop*, *Tin Tin Deo*, *Manteca* (la komponaĵo devenas de Pozo). Pozo jam junaĝa studis okcident-afrikajn ritmojn kaj kaj apartenis al sekreta societo fleganta niĝeriajn tradiciojn. Li surdiskigis kun Gillespie, George Russell James Moody, Machito, Milt Jackson, Arsenio Rodríguez kaj Tadd Dameron.

La kolerema Pozo estis de malantaŭe mortpafita en Kafejo Rio en Harlemo, kiam li estis dancanta rumbon pri sia Manteca el la diskogurdo. Pafinto estis la portorika eksa kaporalo de la usona armeo kaj mariĥuano-vendisto Eusebio Munoz, kiu pro tio pasigis kvin jarojn en malliberejo (ĉar li estis veterano de la Unua Mondmilito, lia puno estis reduktita). Verŝajna motivo estis, ke Munoz sin sentus ofendita pro tio, ke Pozo antaŭe estis plendinta pri la malbona kvalito de la mariĥuano, kiun li estis aĉetinta de li, ke li ne volis pagi kaj perforte atakis lin. En la ŝuoj de la morta Pozo oni trovis 25.000 usonajn dolarojn.. Pozo jam antaŭe estis vundita dum pluraj pafadoj. Pozo, kiu ne estas intermiksenda kun sia kuzo Chino Pozo, estis entombigita sur la Tombejo Colon en Havano.

Lia nepo loĝanta en Havano, Joaquín Pozo, ankaŭ ludas kongaojn.

Ligoj eksterne
--------------

* Hispanlingva artikolo pri la cirkonstancoj de lia morto kun fotoj Arkivigite je 2010-12-02 per la retarkivo Wayback Machine
* Detala biografio en musicweb-international.com Arkivigite je 2007-09-26 per la retarkivo Wayback Machine
* Dokumenta filmo de Ileana Pelegrin pri Pozo Arkivigite je 2007-06-23 per la retarkivo Wayback Machine

Fontoj kaj rimarkoj
-------------------

1. ↑  Berendt Jazzbuch 1953, Wölfer Handbuch Jazz (laŭ tiu Abakwa Kult). Liaj geavoj devenis el Niĝerio
2. ↑  En Jazzbuch de Berendt (1953) estas eldiro pri mitraleto-pafado, kiun antaŭis pluraj fiaskintaj atencoj. Li supozas kiel motivo lian membrecon en la menciita sekreta societo.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 385905
* GND: 138727651
* LCCN: n80143596
* VIAF: 74040239
* ISNI: 0000 0001 1029 5445
* BNF: 17071264m
* MBA: 505047e5-0398-426e-b22a-fb68a00bad70
* NDL: 001118162
* BNE: XX1317175
 |
**Altable** [alTAble] estas loĝloko kaj municipo en la nordoriento de la provinco Burgoso, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la komarko *Comarca del Ebro*.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 8,22 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 47 loĝantojn. Ĝi perdis multajn loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte perdis 150 el la 1950-aj jaroj. 

Ĝi distas 68 km de Burgoso, provinca ĉefurbo.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado fine de la 9-a jarcento. 

Altable formis parton de la komunumo *Cuadrilla de Quintanilla de San García*, unu el sep kiuj formis la komunumaron *Merindad de Bureba* apartenanta al la *partido de Bureba*, reĝa jurisdikcio kun vicurbestro.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj) kaj brutobredado (ŝafoj). Lastatempe plej ekgravis kultura kaj rura turismo, ekzemple piedirado tra naturaj lokoj. 

Inter vidindaĵoj menciindas la preĝejo.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Burgoso

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 774604
 |
**Hümér Hültl** [humEr hultl], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Hültl Hümér** estis hungara kuracisto, kirurgo, profesoro. Li havis la famon kiel Paganino de skalpelo. Lia patro estis József Hültl, lia frato estis arkitekto Dezső Hültl.

Hümér Hültl  naskiĝis la 14-an de julio 1868 en Hungara reĝlando, en Felsőbánya (nuntempa Baia Sprie en Rumanio). Li mortis la 18-an de januaro 1940 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Hümér Hültl ricevis universitaton en Budapeŝto, kie li ricevis kuracistan diplomon en 1891. Post 2 jaroj li eklaboris en hospitalo. En 1895 li lernis la kirurgion kaj li eklaboris en Malsanulejo Rókus. Baldaŭe li laboris en aliaj malsanulejoj, sed en 1919 li iĝis ĉefkuracisto en Rókus. Li estis la unua en Hungarlando, kiu uzis maskon kaj gantojn dum operacioj. Li ekinstruis en universitato en Budapeŝto en 1902. Li inventis operacian kudromaŝinon. Li emeritiĝis en 1934. En la sekva jaro li membriĝis en la supera ĉambro.

Liaj verkoj (elekto)
--------------------

* *A gastro-enterostomia műtét technikájáról*, (1897)
* *A sebgyógyítás irányelveinek fejlődéséről*, (1903)
* *Sebészeti varróműszer gyomor- és bélvarrásra*, (1911) (ankaŭ angle, france, germane)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto

* Kategorio Hümér Hültl en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 442786
* LCCN: n2018184261
* VIAF: 121324852
* ISNI: 0000 0000 7925 1806
* NKC: xx0117390
 |
La naturrezervejo Wicken Fen, proksime al Soham, Anglio, estas birdorezervejo.
**Birdorezervejo** (nomita foje ankaŭ *ornitologia rezervejo*) estas naturrezervejo celita por protekti birdo-speciojn. Kiel ĉe aliaj naturrezervejoj, ankaŭ en birdorezervejo la ĉefa celo estas eviti, ke specio iĝu endanĝerita aŭ formortinta. Tipe, birdospecioj en rezervejo estas protektitaj kontraŭ ĉasado kaj habitatodetruo. Krome birdorezervejoj servas ankaŭ kiel elstaraj lokoj por birdorigardado. Normale, naturrezervejoj estas sub la zorgado de ne-profitcelaj organizoj kaj registaraj institucioj.

Birdorezervejo estas areo kie oni faris demarŝojn por konservi habitaton kiu estas ŝlosila por birdoj. Ili povas esti areoj kiel malsekejoj, kiuj normale allogas multajn birdojn, aŭ terenojn kiuj estas gravaj por la survivado de endanĝerita specio. Tutmonde, estas diferencaj tipoj de protektitaj areoj kun variaj juraj statusoj. Ekzemploj de tio estas internaciaj protektoprogramoj, kiel tiuj administrataj de la Eŭropa Unio, aŭ de landaj kaj regionaj instancoj. Inter ili menciindas Ramsar-Interkonsento, BirdLife International, Gravaj birdareoj, Birda Direktivo ktp.

* Kategorio Birdorezervejo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 790885
* GND: 4197592-3
 |
Austrian Cultural Forum New York ("ACFNY")
La **Aŭstria Kulturforumo de Novjorko** (angle *Austrian Cultural Forum New York*) estas unu el la de kulturaj reprezentantaj oficejoj de Aŭstrio en Usono; dum la alia estas en Vaŝingtono. Ĝi estas parto de la tutmonda reto de Aŭstriaj Kulturforumoj de la Aŭstria Ministerio por Eksterlandaj Aferoj. Ĝi havas sidejon en angulo de 11 East kun 52nd Street, Manhatano, Novjorko, Usono.

La ***Austrian Cultural Forum New York*** estis fondita kiel Aŭstria Instituto en 1942 en Novjorko fare de aŭstriaj elmigrintoj al Usono kun la celo konservin kaj disvastigi la kulturon de Aŭstrio. Unu el la ĉefafj figuroj de tiu tempo estis Irene Harand. La nova konstruaĵo estis verko de la arkitekto Raimund Abraham kiu verkis en konkurenco en 1992.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Austrian Cultural Forum New York en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo

  



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 587472
* LCCN: no2002096763
* VIAF: 263744685
* SUDOC: 150536526
 |
**Robert S. P. BEEKES** (naskiĝis en Haarlem en 1937) estas emerita profesoro pri Kompara Hindeŭropa Lingvistiko ĉe la Universitato de Leiden kaj aŭtoro de multaj libroj pri la pra-hindeŭropa lingvo.

Profesoro Beekes estas aldone gvidanta specialisto pri la etruska lingvo kaj kunaŭtoro kun L.B. Van der Meer de *De Etrusken Spreken* Muiderberg: Coutinho, 1991. Li proponas teorion pri orienta origino por la Etruskoj.

Aktuale Beekes laboras pri la antaŭgreka lingvo, ne-hindeŭropa lingvo iam parolata en Grekio antaŭ ol alvenis la helena lingvo. Pro tio ke tiu pralingvo ne havis skriban formon, Beekes akiras sian informon pri ĝi de vortoj en la klasika helena lingvo kiuj montras ne-grekan strukturon kaj evoluon.

Referencoj
----------

1. ↑   Arkivigite je 2010-12-26 per la retarkivo Wayback Machine (angle)

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 216895
* GND: 119557096
* LCCN: n85215908
* VIAF: 91452775
* ISNI: 0000 0001 1685 0091
* SUDOC: 028771818
* BNF: 12053917d
* NKC: jx20100813001
 |
**Birdorezervejo Kundakulam** (angle *Koonthankulam Bird Sanctuary* aŭ mallonge Kunthankulam) estas protektita areo de 1,2933 km² deklarita rezervejo en 1994. Ĝi apudas la etan vilaĝon Koonthankulam aŭ Kundakulam en Nanguneri Taluk de la Distrikto Tirunelveli, Tamilnado, Barato. Ĝi estas ĝuste je 38 km for el Tirunelveli (urbo ĉe la bordoj de la rivero Tambaraparani).  Ĝi enhavas la akvorezervejojn de Koonthankulam kaj Kadankulam, konvene ligataj de ŝoseeto. Tiu estas la plej granda rezervejo por reproduktado de akvobirdoj en Suda Barato. Internacia nomo estas la jena: Kunthangulam Bird Sanctuary, GBA Kodo: IN269, Kriterioj: A1, A4i.

Komunuma engaĝiĝo
-----------------

Tiu unika Birdorezervejo estas aktive protektita kaj administrata de la vilaĝa komunumo Koonthankulam. La lokanoj ege interesiĝas pri protektado de tiu Birdorezervejo kaj ili kunvivas en totala harmonio kaj simbiozo. Birdoj kiuj venas al la kortoj de la vilaĝanoj estas arde protektataj kaj konsiderataj kiel sortoportantoj. La birdofekaĵoj kaj la ŝlimo el la akvorezervejoj estas kolektita de la vilaĝanoj somere kaj uzata kiel sterko por ties kampoj. Ĉiuj vilaĝanoj protektas la birdojn, ties nestojn kaj idojn. Falintaj idoj estas zorgataj en zorgejo ĝis ili povas flugi de si mem. Ĝeninto de nesto estas punita per senharigo de ties kapo, aŭ per publika procesio sur azeno. La barata festivalo Divali ne estas celebrata tie ĉar la sono de la festo forpelus la birdojn. Interpretejo, gvattoturo, porinfana parko kaj dormejo estas malfermaj al la publika uzado tra la tuta jaro.

Faŭno
-----

Pli ol 43 specioj de loĝantaj kaj migrantaj akvobirdoj vizitas la lokon ĉiujare. Pli ol 100,000 migrantaj birdoj ekvenas decembre kaj forflugas al nordaj hejmoj junie aŭ julie post ovodemetado, eloviĝo kaj maturiĝo de junuloj kiuj flugas kun la aĝuloj.

La jenaj migrantaj birdoj vizitas tiun areon el diversaj landoj.

Hinda ansero
* Hinda ansero, Siberio
* Blankventra tringo, Malsupra parto de Ladako
* Kreko, Siberio
* Fuliko, Centra Siberio
* Blankpuga tringo, Siberio
* Roza flamengo, Parte el Germanio
* Pintvostanaso, Siberio
* Makula tringo, Siberio
* Blanka cikonio, Germanio

Notoj
-----

1. ↑  BirdLife International Kunthangulam Bird Sanctuary[*rompita ligilo*]
2. ↑  Tamil Nadu Forest Dept.Koothankulam Bird Sanctuary

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Birdorezervejo Kundakulam en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Filmeto pri Koothankulam kaj la Birdorezervejo
* Meet Bal Pandian: The Bird Man of Koonthakulam
**Komunumo**, *urbo-komunumo* (en ĉina: 社区, en pinhino: Shèqū, laŭvorte: socia distrikto) estas malgranda urbo aŭ parto de urbo kiu estas formata ĉefe de loĝejoj; tio ekskludas zonojn en kiuj estas komercaj entreprenoj, industriaj kaj negocaj instalaĵoj ktp. La esprimo *komunumo* deriviĝas de la latino, kaj estas uzita por aludi al komunaj rilatoj kaj havaĵoj.

La ĉinaj komunumoj helpas al la komercaj kaj industriaj zonoj pere de alporto de konsumantoj kaj laboristoj; tiu fenomeno okazas probable pro la fakto ke kelkaj loĝantoj preferas ne loĝi en zono ĉu urba ĉu industria, sed plej bone en ĉeurba aŭ rura medio, trankvila kaj libera el poluado. Pro tiu tialo, ili estas nomataj ankaŭ dormurboj aŭ ĉeurbaj loĝlokoj. Ekzemplo de komunumo estas malgranda vilaĝo aŭ urbo situa je kelkaj kilometroj for de granda urbo, granda vilaĝo aŭ urbo proksima al komerca zono.

En la Ĉina Popola Respubliko, komunumo (社区), nomita ankaŭ malgranda distrikto (小区, pinjino: xiǎoqū) kvartalo (居民区, pinjino: jūmínqū) aŭ loĝeja areo (居住 区, pinjino: jūzhùqū), esta precipe loĝeja zono en kiu vendejoj estas nur por bazaj bezonoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Administra divido de Ĉinio

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 804186
 |
**Robert BLOCH** (mortis dum la dua mondmilito en Aŭŝvico) estis ĉeĥa esperantisto, kiu fondis Neŭtralan Esperanto-Centron en Prago kaj estis ĝenerala sekretario de la Esperanto-Asocio en Ĉeĥoslovaka Respubliko (1938).

Laŭ la juĝo de aliaj samepokaj esperantistoj li estis iom fantaziula, sed tre bonkora homo. Robert Bloch depost 1931 vendadis diversajn Esperantaĵojn, donis informojn turismajn kaj afable prizorgis diversajn aferojn de esperantistoj sub kvazaŭ komerca firmo *Neŭtrala Esperanto-centro* en Prago. Pro tiu ĉi erariga titolo riproĉis lin oficialaj organizaĵoj.

Post formiĝo de Esperanto-Asocio en Ĉeĥoslovaka Respubliko Robert Bloch likvidis sian Neŭtralan Esperanto-Centron kaj akceptis funkcion de ĝenerala sekretario. Kun la samideano Ota Ginz Robert Bloch eksiĝis la 13-an de februaro kaj la 15-an de februaro 1939.

La Esperanto-Fondaĵo Cesar Vanbiervliet posedas kelkdekajn poŝtkartojn de li (turismajn bildojn, sen personaj informoj) interŝanĝitajn en 1929-1930 kun kortrijka esperantisto (*Albumo Goethals*, konsultebla je *Flickr*).

Fontoj
------

* revuo *Esperanto,* n-ro 497, 1946, artikolo *Niaj mortintoj 1939-1945.*
**Eĝházashollós** [edjhazaŝholoŝ] estas malgranda vilaĝo en Hungario en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Vas (Hungario), en Distrikto Körmend. La loknomo signifas: eklezia-korva, signifante tion, ke en la frua mezepoko ĝi havis preĝejon, korvo estas ankaŭ simbolo.

Blazono de Egyházashollós
Kirko Sankta Anna en Egyházashollós

Bazaj informoj
--------------

* Poŝtkodo: 9781
* Telefonkodo:
* Areo: 19  km²
* Loĝantaro: 580

Situo
-----

Eĝházashollós situas inter Körmend kaj Vasvár laŭ la vojo kaj samtempe laŭ la rivero Rába. Dum la historio tie estis du vilaĝoj: Egyházashollós kaj **Hidashollós**. La lasta signifas ponta-korva. Ili unuiĝis en 1937.

En Egyházashollós migra poŝto servas.

Vidindaĵoj
----------

La mezepoka Preĝejo Sankta Anna (Egyházashollós) dum la kontraŭturkaj bataloj estis trakonstruita al fortresopreĝejo.

Komunumoj pri *egyházas* (=ekleziejo) en Hungara reĝlando
---------------------------------------------------------

Komence en Hungarujo ĉiuj 10 vilaĝoj kune devis havi komunan preĝejon. Tiu vilaĝo, kie tiu konstruiĝis, nomiĝis "ekleziejo" vilaĝo havanta preĝejon. Jen listo, kie tiu rango restis:

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Egyházasbást | Egyházasdengeleg | Egyházasfalu | Egyházasfüzes | Egyházasgerge |
| Egyházasharaszti | Egyházashetye | Egyházashollós | Egyházaskér | Egyházaskesző |
| Egyházaskozár | Egyházasrádóc |  |  |  |

* Kategorio Egyházashollós en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Promeropedoj** |
| --- |
|  |
| Promerops cafer*Promerops cafer* |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj*Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj*Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj*Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Paseroformaj*Passeriformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | **Promeropedoj***Promeropidae*Vigors, 1825 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Genro |
| * Promeropo*Promerops*
 |
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Promeropedoj  |

 |
| v • d • r |

La **Promeropedoj** (*Promeropidae*) estas malgranda familio el la ordo de la Paseroformaj birdoj kun nur unu genro Promeropo (*Promerops*) kaj du specioj, ambaŭ limigitaj tute al suda Afriko, same kiel la Ketopedoj (*Chaetipidae*).

Promeropedoj estas specialistaj nektaro-manĝantoj, sed ankaŭ manĝas insektojn.

Laŭ siaj ĝenerala aperaĵo kaj kondutoj ili similas al Nektariniedoj (*Nectariniidae*), sed eble estas pli proksime parencaj al la aŭstralia Melifagedoj (*Meliphagiidae*). Ili havas brunecan plumaron, longan subenkurbigitan bekon, tipan por paseroformaj nektarmanĝantoj, kaj longajn vostoplumojn.

Oni ofte povas vidi ilin sur la floroj de la Proteo-arbustoj, karakterizaj por la pejzaĝo de la sudafrikaj altaĵoj.

Ili metas du ovojn en neston sur forko de arbobranĉo.

Genro kaj specioj
-----------------

* Promeropo (*Promerops*)
	+ Gurney-promeropo (*Promerops gurneyi*)
	+ Kafra promeropo (*Promerops cafer*)

La specio *Promerops gurneyi* troviĝas de Zambio suden, escepte de la ekstrema sudo de Sudafriko.

La specio *Promerops cafer* troviĝas en la Kap-provincoj de Sudafriko. Antaŭe iuj konsideris ĝin unu specio kun *Promerops gurneyi*.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Promeropedoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Promeropedoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Promeropedoj en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)

* Sugarbird videos[*rompita ligilo*] en la Internet Bird Collection
Birdotimigilo en japana kamparo
**Birdotimigilo** en tradicia formo estas pajla, homsimila pupo vestita per malnovaj vestaĵoj, uzata por timigi birdojn (ekz. dompaserojn kaj sturnojn) en kampoj kaj fruktoĝardenoj.

Modernaj birdotimigiloj malofte havas homan formon, ofte ili estas metalaj rubandoj aŭ aŭtomataj pafiloj. Lastatempe teknologio estas profitata de kamparanoj kiuj reutiligas jam uzitajn kaj difektitajn KDojn kaj pendigas ilin el la arboj de fruktoĝardenoj por timigi birdojn, kiuj ŝajne teruriĝas el la brilaj koloroj de la ĉielarko en tiuj.

Birdotimigilo estas ankaŭ unu el ĉefroluloj en la libro *La mirinda sorĉisto de Oz* de L. Frank Baum. Krome en multaj tradiciaj rakontoj aŭ modernaj rakontoj imitantaj tradicion aperas similaj roluloj, kiuj plej ofte estas simboloj de simplaj kamparanoj.

* Birdotimigilo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Birdotimigilo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Birdoj |
**ALEUS** estas registrita asocio (ALEUS e. V.) en Germanio kun sidejo en Paderborn. Ĝia celo estas propagandi la uzon de Esperanto inter anoj kaj simpatiantoj de la politika partio FDP. La estraranoj de la asocio estas Günter Lobin, Věra Barandovská-Frank kaj Lothar Weeser-Krell.

ALEUS estis fondita je la 3-a de oktobro 1974 de Helmar Gunter Frank; ĝia nomo estas akronimo de la germana esprimo **A**rbeitskreis für **l**iberale **eu**ropäische **S**prachpolitik (= laborrondo pri liberala eŭropa lingvopolitiko).

ALEUS konsideras sia precipa celo la enkondukon de neŭtrala kaj facile lernebla dua lingvo en Eŭropa Unio; tiu lingvo ne nepre estu Esperanto, kiu tamen ŝajnas al ĝi la plej taŭga kandidato. La eŭrop-centrecon de la esperanta radikaro, ofte kritikatan, ALEUS opinias dezirinda eco de komuniklingvo speciale eŭropa. Pri ebla rolo tutmonda de tia lingvo ALEUS ne esprimas opinion.

ALEUS postulas, ke en la lerneja instruado eŭrop-unia la komuniklingvo estu la unua lingvo, kaj ke la disponigo de pliaj lingvoj orientiĝu ne nur laŭ la monda disvastigiteco, sed ekzemple ankaŭ de lim-regiona uzebleco.

Notoj
-----

1. ↑   Impressum (germane) (HTML). Arkivita el la originalo je 2015-02-24. Alirita 2014-12-12.
2. ↑   Der Verein (germane) (HTML). Arkivita el la originalo je 2014-12-13. Alirita 2014-12-12.
3. 1 2   9-Punkte-Erklärung des Arbeitskreises für liberale europäische Sprachpolitik (germane) (HTML). Arkivita el la originalo je 2014-12-13. Alirita 2014-12-13.

Eksteraj ligiloj
----------------

* La asocia retejo Arkivigite je 2014-12-16 per la retarkivo Wayback Machine