Palaco de Herodo Apripga la 2-a.
**Cezareo de Filipo** (latine: *Caesarea Philippi*) estas siria arkeologia loko. Hodiaŭ konata kiel *Baniyas*, kaj nun sub milita kontrolo israela. Ĝi situas je 55 kilometroj el Damasko, sur la deklivoj de Monto Hermono. Najbare de la antikva setleĵo eliras unu el la fontoj de la rivero Jordano (antikvtempe *Nahal Hermon*, hodiaŭ *Banyas*). La arkeologiaj elfosaĵoj de Cezareo de Filipo defalas ene de la Nacia Parko Hermono kaj konstituas gravan turisman altiron.

Historio
--------

Precipaj helenismaj regnoj: Ptolemea regno (bluo), Seleŭkio (flavo), Makedonio (verdo) kaj Epiro (rozkoloro).
La unua establiĝo de tiu kiu fariĝos Cezareo de filipo reiras al helenisma periodo. La originoj estas ligitaj al la establiĝo de porpreĝa loko starigita de suverenoj de la Ptolemea dinastio en la 3-a jarcento a.K.. La loko estis nomata **Panea** honore de Pajno, diaĵo de la senvivaj grundoj, kaj situas nemulte fore el la *tero proksima al la maro*, menciita de profeto Jesaja 

Pri Panea oni parolas en la Historioj de Polibio okaze de la rakontoj pri la batalo de Panea okazinta en 198 a. K. inter la ptolomea armeo kaj tiu seleŭkia gvidita de Antioĥo la 3-a. La venko de Antioĥo plifortigis la seleŭkian kontrolon, krom sur la Fenicio, sur Judujo ĝis la ribelo de la Makabeoj de 166 a.K. Estis la
Seleŭkidoj la starigantoj de la templo dediĉita al al dio Pajno.

### Heroda epoko

En 120 a.K. Panea estis aneksita al la regno de Herodo la Granda, kiu konstruigis blankan marmoran templon dediĉitan al la romia imperiestro Aŭgusto. En 3 a.K. Filipo la tetrarko starigis sur la situo de Panea novan establiĝon, administran ĉefurbon de la Bataneo.

En 14 p.K. Filipo donis al la urbo la nomon *Cezareo*, honore al la imperiestro Tiberio (kies kompleta nomo estis: *Tiberio Julio **Cezaro** Aŭgusto*). En siaj Judaj Antikvecoj Jozefo Flavio mencias la urbon per la nomo de *Caesarea Panias*, dum en la Nova Testamento estas indikata per *Surmara Cezareo* (Mateo 16, 13).

Ĉe la morto de Filipo, en la jaro 33, Judujo estis aneksita al provinco de Sirio. En 61 la reĝo Herodo Agrippa la 2-a rebaptis la urbon per la nomo  *Neronio*, omaĝe al la imperiestro Nerono, kiu restis uzata nur ĝis al jaro 68, nome ĝis la morto de tiu imperiestro. Dum la Unua Juda-Romia Milito Vespasiano surkampiĝis kun sia armeo en Cezareo de Filipo (67), el kio poste sturmis la judajn ribelulojn.

Laŭ evangelioj
--------------

En la evangelioj oni rakontas ke Jesuo Kristo, dum siaj migradoj, rezidis kun sia disĉiploj en la vilaĝoj najbare de Cezareo. La urbo, aŭ ĝiaj najbaraĵoj, estas indikataj kiel loko en kiu okazis la dialogo de la tieldirita *konfeso de Petro apostolo, en kiu la apostolo eksplicite rekonas en Jesuo la Kriston de la hebrea tradicio. Aliloke oni rakontas la epizodon de virino de Panea kiu laŭlonge de 12 jaroj suferis sangofluon kaj estis mirakle sanigita de Jesuo.*

En 635 Paneo estis okupita de la islamaj armeoj kiuj praktike ĝin posedis ĝis la alveno de krucmilitista konkero de la Palestino (fine de la 11-a jarcento), kiu tamen finiĝis en 1164.

Notoj
-----

1. ↑  Jesaia 8, 23.
2. ↑  Polibio, *Storie*, Libro 16 paragrafo 18 - Perseus Digitital Library. TUFTS University (in inglese)
3. ↑  Emil Schürer, Fergus Millar, *The History of the Jewish People in the Age of Jesus Christ,T & T Clark, Edimburgo 2000.*
4. ↑  Vidu: Marko 8, 27-33; Mateo 16, 23; Luko 9, 19-23
5. ↑  Marko 5, 13, Mateo 9, 29, Luko 8, 43.

Bibliografio
------------

John Francis Wilson, *Caesarea Philippi: Banias, the Lost City of Pan*, Londrono, I. B. Tauris, 2004, ISBN 1-85043-440-9.
Frederic William Madden, *History of Jewish Coinage, and of Money in the Old and New Testament*, Charleston, BiblioBazaar, LLC, 2010, ISBN 1-142-56121-6.
Géza Vermès, Emil Schürer, Fergus Millar, *The History of the Jewish People in the Age of Jesus Christ* (175 BC-135 AD), Edimburgo, T & T Clark - Continuum, 2000, ISBN 0-567-09373-5.

Vidu ankaŭ
----------

* Pajno
* Herodo Filipo la 2-a
* Sirio
* Surmara Cezareo

Aliaj projektoj
---------------

* itale KOMUNA: Itallingve:
* angle Neoficiala Judujo de Banyas Arkivigite je 2014-11-27 per la retarkivo Wayback Machine
* Skizo pri la fontoj de Jordano ĉe Banyas

* Kategorio Cezareo de Filipo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 497107
* GND: 4645697-1
* LCCN: n79044526
* VIAF: 137192980
* SUDOC: 115956441
 |