recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Károly Jenő Ujfalvy** [kAroj jenO ujfalvi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Ujfalvy Károly Jenő** estis hungara etnografo, lingvisto, vojaĝisto, membro (ekstera en 1876) de Hungara Scienca Akademio. Lia nobela antaŭnomo estis *mezőkövesdi*.

Károly Jenő Ujfalvy
Károly Jenő Ujfalvy  naskiĝis la 18-an de majo 1842 en Vieno (laŭ alia fonto en Transilvanio). Li mortis la 31-an de januaro 1904 en Florenco.

Biografio
---------

Károly Jenő Ujfalvy frekventis universitaton en Bonn, poste li vojaĝis al Parizo, kie li edziĝis en 1868. Li ekinstruis en Versailles, poste li ricevis francan ŝtatanecon. Spite tion li ofte kontribuis diversajn hungaraĵojn al la franca publiko. Baldaŭe li aranĝis vojaĝojn al Azio, kie ankaŭ lia edzino akompanis lin, eĉ ŝi skribis vojaĝpriskribojn. Ili dokumentis geografiaĵojn, etnografiaĵojn kaj lingvaĵojn, tial li ricevis Honoran Legion en 1878. Franca libro aperinta en 1902 taksis lin unu el la plej elstaraj vojaĝistoj.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Alfred de Musset* (1870)
* *Elements de Grammaire Magyare* (1876)
* *Aus dem Westlichen Himalaja* (1884, france en 1887)
* *Petit Dictionnarie des marques et monogrammes des biscuits de porcellaine, suivi d'une Étude sur les Marques de Sevres* (1895)
* *Le Type physique d'Alexandre le Grand* (1902)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

* Kategorio Károly Jenő Ujfalvy en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 468851
* GND: 117680362
* LCCN: n85239729
* VIAF: 111287301
* ISNI: 0000 0001 1260 9751
* SUDOC: 076375625
* BNF: 130922652
* NDL: 00526910
 |
**Kálmán Gerster,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Gerster Kálmán** estis hungara arkitekto.

Kuracbanejo Széchenyi fare de Kálmán Gerster
Kálmán Gerster naskiĝis la 9-an de oktobro 1850 en Pest (urbo) (Hungara reĝlando, Habsburga Imperio), li mortis la 25-an de aŭgusto 1927 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Kálmán Gerster maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo en 1868, poste li soldatiĝis. Inter 1870 kaj 1872 li studis arkitekturon en arta akademio en Vieno. Lia ĉefinstruisto estis Theophilus Hansen. Gerster studvojaĝis al Italio, poste li praktikadis du jarojn en laborejo de Hansen. Gerster hejmenvenis en 1874 kaj denove li ricevis stipendion por studvojaĝi al Italio. Pli poste li laboris en Budapeŝto en arkitektura oficejo, baldaŭ li memstariĝis. Liaj arkitekturaĵoj estas videblaj en la tiutempa Hungara reĝlando.

Elektitaj planitaj konstruaĵoj
------------------------------

* domoj en Bestoĝardeno kaj Botanika ĝardeno (Budapeŝto) (1878)
* ateliera domo de Adolf Huszár (1880)
* teatro en Máramarossziget (1883)
* tombomonumento de Ferenc Deák (1884)
* hospitalo en Debrecen (1885-1890)
* juĝejo kaj prizono de Gyulafehérvár (1904)
* Kuracbanejo Széchenyi (1905-1909, kunarkitekto, vidu la foton!)
* maŭzoleo de Lajos Kossuth (1907)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Kálmán Gerster en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 686255
* GND: 141336749
* VIAF: 120931232
 |
Kotonfabriko en Ancoats, Manĉestro, Anglio - reprezento de fabrikdominata urba pejzaĝo.
**Kotonfabriko** estas fabriko kiu profitas el motora ŝpinila aŭ teksa maŝinaro por la produktado de fadeno aŭ tekstiloj el kotono, nome grava produkto dum la Industria revolucio kiam la komencaj kotonfabrikoj estis gravaj en la disvolvigo de la fabrika sistemo.

Kvankam kelkaj estis funkciigitaj per laborbestoj, plej komencaj kotonfabrikoj estis konstruitaj en ruraj lokoj ĉe rapid-fluantaj riveroj kaj rojoj kaj havis akvoradojn por havigi energion al ili. La disvolvigo de utilaj turnaj vapormaŝinoj fare de Boulton and Watt kondukis el 1781 al kresko de pli grandaj, vaporenergiaj fabrikoj kaj permesis al ili koncentriĝi en urbaj fabrikurboj, ĉefe ĉe Manĉestro, kiu kun la najbara Salford havis pli ol 50 fabrikojn ĉirkaŭ 1802.

La mekanizado de la ŝpinprocezon en la komencaj fabrikoj ludis gravan rolon en la kresko de la maŝinkonstrua industrio, permesante la konstruadon de pli grandaj kotonfabrikoj. Oni muntis Limigitajn kompaniojhn por konstrui kotonfabrikojn, kaj la komerca grundo de la kotonborso en Manĉestro kreis grandan komercan urbon. Kotonfabrikoj generis dungojn, prenante laboristojn el la tre ampleksaj ruraj areoj kaj etendis urbajn loĝantarojn. Ili havigis enspezojn por junulinoj kaj virinoj. Infanlaboro estis uzata en la kotonfabrikoj, kaj la fabriksistemo kondukis al la laborista movado. Malriĉaj kondiĉoj iĝis temo de esploranta ĵurnalismo, kaj en Anglio, la leĝoj *Factory Acts* estis aprobitaj por reguligi la kotonfabrikojn.

La kotonfabriko, origine fenomeno de Lancashire, estis kopiita en Nov-Anglio kaj poste en la sudaj ŝtatoj de Usono. En la 20a jarcento, Nordokcidenta Anglio perdis sian hegemonion antaŭ Usono, poste antaŭ Barato kaj sekve antaŭ Ĉinio.

Notoj
-----

1. ↑  "Cotton mill", *Collins English Dictionary* (Glasgow: HarperCollins Publishers), retrieved 2013-12-24
2. ↑  Wadsworth, Alfred P.; Mann, Julia De Lacy (1931), The cotton trade and industrial Lancashire, 1600–1780, Manchester: Manchester University Press, p. 431, OCLC 2859370,  Alirita la 2013-11-24 p. 97.
3. ↑  Hills, Richard Leslie (1970), Power in the Industrial Revolution, Manchester: Manchester University Press, ISBN 0-7190-0377-6,  Alirita la 2013-12-15 pp. 92, 94.
4. ↑  Thompson, F. M. L. (1993), "Town and city", in Thompson, F. M. L. *The Cambridge Social History of Britain, 1750–1950: Regions and Communities*, Cambridge: Cambridge University Press, pp. 27–28, (ISBN 0-521-43816-0), retrieved 2013-12-07

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Kotonfabriko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* 1921 John Hetherington & Sons Catalogue Illustrations and descriptions of all the machines used in cotton processing.
* www.spinningtheweb.org.uk Arkivigite je 2012-09-12 per Archive.today
**Károly Kalchbrenner** [kAroj kalĥbrener], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kalchbrenner Károly** estis hungara luterana pastro, botanikisto, fungosciencisto, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (1872).

Károly Kalchbrenner  naskiĝis la 5-an de majo 1807 en Petőfalva (nuntempa Pöttelsdorf en Aŭstrio). Li mortis la 5-an de junio 1886 en Szepesolaszi (nuntempa Spišské Vlachy en Slovakio).

Biografio
---------

Károly Kalchbrenner lernis teologion en Sopron kaj Halle an der Saale. En 1831 li estis vicpastro en Pest (urbo). En la sekva jaro li jan estis ordinara pastro en Szepesolaszi. Ekde 1847 li okupiĝis ankaŭ pri botaniko, baldaŭe precipe pri fungoj. Liaj artikoloj aperis ankaŭ eksterlande. En 1881 li emeritiĝis. Lian nomon gardas fungaĵo *Kalchbrenneriella*.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Abendandacht am Schlusse des Jahres 1843 gehalten in der evangelischen Kirche A. C. zu Wallendorf*, (1843)
* *A szepesi gombák Jegyzéke II*, (1867)

1. *Új vagy kevésbé ismert hasgombák*, (1884)

Fontoj
------

* biografio hungare
* hungarlingva biografio

* Kategorio Károly Kalchbrenner en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 444478
* GND: 1013079973
* VIAF: 171519516
* ISNI: 0000 0001 2055 923X
* SUDOC: 091503450
 |
**Kuŝva** (ruse *Кушва*) estas urbo en Sverdlovska provinco en Rusio.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 65470.

La urbo estis fondita en jaro 1735 dum komenco de uzo de minkampo de fera erco kaj konstruado de karbonferproduktanta uzino.

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1925.

La urbo antaŭe estis nomita kiel:

* Kuŝvinskij Zavod (Кушвинский Завод) ĝis 1926.

La interurba telefona kodo estas 34344, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

Diferenco de la loka kaj moskva tempoj estas 2 horoj (en jaro 2005).

Geografiaj koordinatoj de la urbo estas 58° 17′ N 59° 44′ O﻿ / ﻿58.283 °N, 59.733 °O﻿ / 58.283; 59.733 (mapo)Koordinatoj: 58° 17′ N 59° 44′ O﻿ / ﻿58.283 °N, 59.733 °O﻿ / 58.283; 59.733 (mapo).

La urbo estas sur orienta deklivo de meza Uralo, ĉe rivero Kuŝva (Кушва).

En la urbo estas fervoja stacio.

En jaro 1959 la urbo havis 46,1 mil loĝantojn.

En jaro 2002 la urbo havis 35,6 mil loĝantojn.

  

* Kuŝva (urbo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Kuŝva (urbo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Kouĉa skafiopo** aŭ **Kouĉa rano** aŭ **bufo** (*Scaphiopus couchii*) estas specio de Nordamerikaj ŝpatokruraj ranoj (familio Skafiopodedoj). La specifa epiteto *couchii* estas en honoro de usona naturalisto Darius Nash Couch, kiu kolektis la unuan specimenon dum persona ekspedicio al norda Meksiko por kolekti plantojn, mineralojn, kaj animalajn specimenojn por la *Smithsonian Institution*.

Distribuado
-----------

La **Kouĉa skafiopo** estas indiĝena de Usono en sudokcidento de sudorienta Koloradio kaj centra Oklahomo, norda Meksiko kaj la Kalifornia Duoninsulo. Ili povas troviĝi ĉe la Sonora-Dezerto, kiu inkludas partojn de suda Arizono kaj Kalifornio.

Referencoj
----------

1. ↑   Frost, Darrel R. (2015). "Scaphiopus couchii Baird, 1854". Amphibian Species of the World: an Online Reference. Versio 6.0. American Museum of Natural History.  Alirita la 9an de Marto 2017.
2. ↑   Beltz, Ellin (15a de Januaro 2007). "Scientific and Common Names of the Reptiles and Amphibians of North America - Explained".  Alirita la 9an de Marto 2017.

* Kategorio Kouĉa skafiopo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kouĉa skafiopo en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
**Károly KOLLER** [kAroj koler] estis hungara pentristo, fotisto, instruisto, kavaliro de Francisko Jozefo la 1-a (Aŭstrio). Li naskiĝis en Sibio (Hungara reĝlando) la 28-an de januaro 1838 kaj mortis en Budapeŝto la 26-an de novembro 1889.

Kariero
-------

Károly Koller studis pentradon kaj fotadon en politekniko en Vieno, poste en Akademio de Belartoj de Vieno. Inter 1859 kaj 1871 li instruis en gimnazio, en 1861 li establis ankaŭ atelieron por fotoj. En 1873 li venis al Budapeŝto, kie li aliĝis al entrepreno József Borsos. Li partoprenis en mondekspozicio de Vieno, kie li havis fotajn sukcesojn. En la sekva jaro li jam estis memstara entreprenisto, ekde 1875 ĝismorte li havis fotatelieron. Li partoprenis ankaŭ en mondekspozicio en Parizo en 1878, kie li ricevis arĝentan medalon.

En 1860 li edziĝis, la edzino naskis 5 gefilojn.

Li ricevis grandan rekonon ĉefe dank' al siaj koloraj fotografaĵoj, transilvaniaj pejzaĝoj, respektive popolkostumaj fotoj.

Albumo
------

* *Erdélyi Képek* kune kun Tivadar Glatz, Erdélyi Szövetség. 1862.

Elektitaj fotoj
---------------

* Gyula SzapáryGyula Szapáry
* Franz LisztFranz Liszt
* Mari JászaiMari Jászai
* Gyula AndrássyGyula Andrássy
* Rudolfo de Habsburgo-Loreno (kronprinco) Rudolfo de Habsburgo-Loreno (kronprinco)
* Francisko Jozefo la 1-a (Aŭstrio)Francisko Jozefo la 1-a (Aŭstrio)

Fontoj
------

* Biografiaj indikoj
* 

* Kategorio Károly Koller en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 471135
* GND: 102127089X
* LCCN: no2007069029
* VIAF: 24903436
* ISNI: 0000 0000 4591 128X
* BNF: 153657760
* RKD: 412176
 |
Kuŝvagono en Eŭropo. La faldeblaj litoj estas agorditaj por kuŝado.
Kuŝvagono en *City Night Line* en norda Eŭropo
En trajno, **kuŝvagono** estas vagono, en kiu iom da kuŝado eblas.

Priskribo
---------

La kuŝvagono estas dividita en 8–10 dividaĵoj. Ĉiu dividaĵo havas plurajn kuŝejojn, kiuj estas ofte faldeblaj kaj ankaŭ funkcias kiel sidejoj dum la tago.

Ofte, la trajna servo provizas la envagoniĝintojn per kusenoj kaj aliaj litaĵoj. Kuŝantoj en kuŝvagono ne ĝuas privatecon, kaj kuŝvagonoj ne estas apartigitaj laŭ sekso, malsimile al pli komfortaj litvagonoj.

Uzo en diversaj landoj
----------------------

Kuŝvagonoj estas popularaj en Eŭropo kaj en eks-Sovetiaj landoj. En Britio, tamen, kuŝvagonoj estas maloftaj.

Ekde la 1990-aj jaroj, kuŝvagonoj kaj litvagonoj iĝis malpli ofte uzataj pro la haveblo de rapidaj dumtagaj trajnoj kaj la malmultekostiĝo de mallongdistanca aviado.

Referencoj
----------

* Kategorio Kuŝvagono en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

1. ↑   "kuŝ/vagon/o", *Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto 2020* (esperante).
Kvado
Kvadoj traveturantaj rojon
**Kvado** (angle *quad* aŭ **all-terrain vehicle**) estas veturilo kun 4 radoj, ofte kun dikaj radringoj kiel terena veturilo. Oni povas taksi ĝin kiel motorciklo aŭ mopedo kun 4 radoj. Kvadoj estas uzataj kiel etaj traktoroj en agrokulturo kaj armeoj, sed ĉefe por amuziĝo, sporto.

Origino
-------

Ĝi venis el Honda kiel trirada ATC (ĉiuterena motorciklo). Ĝi disvastiĝis unuafoje en Usono, sed la triradaj variantoj restis poste nur veturiloj de la fanatikuloj, kiuj uzis tiujn en la Sud-Kalifornia dezerto.

Tekniko kaj pluevoluo
---------------------

La motoro kaj la maso kuŝis sur la posta akso. La antaŭa rado estas apenaŭ ŝarĝita, tiel la kontrolitaj direktoŝanĝoj estis tre malfacilaj, pro kio okazis gravaj akcidentoj en Usono. La konsum-defendantoj akiris malpermeson pri komerco de la triradoj.

Ĉar la merkato promesis grandajn enspezojn, la firmao Suzuki transformis la veturilojn per aldona 4-a rado, tiel kreante la unuan kvadon, la Suzuki LT 125.

Oni dum paso de la tempo plibonigis konstruon, risortojn, motoron. Ili estis unuafoje uzatas de la kamparanoj kiel transportilo sur herbejo kaj pli poste en sporto.

La motoroj de la veturilo estas inter 50 cm³ kaj 700 cm³, sed oni povas trovi ekstremajn ĝis 1150 cm³.

La veturilo muntitas (kiel ĉe jetskio) per dikfingra gasdonilo (anstataŭ la kutima manturna gasdonilo ĉe motorcikloj).

Kaskodevo
---------

En kelkaj landoj, kiel Germanio aŭ Aŭstrio, ekzistas kaskodevo. En aliaj landoj Ĉar la veturilo jure apartenas (ne du-rada veturilo) al la aŭtoj, kaj pro tio ĝi ne ekzistas. Porti kaskon ĉiukaze estas rekomendita.

Produktantoj
------------

* Aeon
* Barossa
* Bombardier
* Cannondale
* E-Ton
* GasGas
* EATV
* Arctic Cat
* Suzuki
* Kawasaki
* Honda
* MZ
* Polaris
* Reinmech
* Kymco
* Sachs
* SMC
* Unilli
* Yamaha

Vidu ankaŭ
----------

* Motorciklo

* Kategorio Kvado (motorciklo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Kálmán Árpád Latabár,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Latabár Kálmán Árpád** aŭ *Latabár Kálmán, id.* estis hungara aktoro, reĝisoro. Lia patro estis Endre Latabár (patro), lia patrino estis Mária Török, lia frato estis Endre Latabár (filo), lia filo estis Árpád Latabár (1878).

Kálmán Árpád Latabár kun siaj gepatroj
Kálmán Árpád Latabár  naskiĝis la 16-an de februaro 1855 (laŭ alia informo en 1851) en Hungara reĝlando en Szabadka (nuntempa Subotica en Serbio), li mortis la 6-an de aŭgusto 1924 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Kálmán Árpád Latabár kiel infano li havis rolojn en trupo de sia patro ekzemple en Kassa, Buda, Arad (urbo), Pécs, Kolozsvár, Szeged, Balatonfüred. Ekde 1873 li apartenis al pluraj trupoj, ekzemple de Károly Mosonyi (1874), Gerő Aradi (1876), Béla Mándoky (1878-1883). En 1883 li aliĝis al Nacia Teatro (Budapeŝto). En 1905 li estis nomumita zorganto de *Várszínház*, eĉ en la teatro loĝis ĝismorte. Inter 1898–1924 li estis sekretario de la Reĝa Teatra Akademio. Li ricevis premion en 1894. Pro vidviniĝo li edziĝis dufoje.

Elektitaj teatraj roloj
-----------------------

* William Shakespeare: *Epifanio: aŭ kiel vi volas* - Keszeg András
* Jacques Offenbach: *Dunanan apó* - Patroclus
* Ede Szigligeti: *Liliomfi* - titolrolo
* Pierre-Augustin Caron de Beaumarchais: *Geedziĝo de Figaro* - titolrolo
* Mór Jókai: *Az arany ember* - kontrabandisto

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al majusklo L, poste serĉu la nomon)
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

* Kategorio Kálmán Árpád Latabár en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Mihály Pákh** [mihAj pAk], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Pákh Mihály** estis hungara luterana pastro, episkopo. Liaj familiaj nomvariantoj estis *Packh, Pack, Pach*, lia filo estis Albert Pákh.

Mihály Pákh naskiĝis la 18-an de oktobro 1795 en Dobsina (Hungara reĝlando, Habsburga Imperio, nuntempa Dobšiná en Slovakio), li mortis la 24-an de decembro 1859 en Dobsina.

Biografio
---------

Mihály Pákh frekventis gimnazion en Rozsnyó (1813), poste li studis teologion en Pozsony (1814-) kaj Vieno (1819-1820), juron en Debrecen (1816-). Li interrompis la studentajn jarojn, li estis familia edukisto (1813) kaj instruisto en Dobsina (1817–1819). Post siaj studoj li estis patro de luteranoj en de:Kematen an der Krems. En 1821 li edziĝis, inter 1822 kaj 1834 li estis pastro en Rozsnyó, kie li predikis hungare, germane, slovake. Lia sekva pastra stacio estis Igló. En 1841 li estis elektita eklezia notario, en la sekvanta jaro subdekano, en 1847 ĉefdekano, en la sekvanta jaro episkopo. Li apogis la hungaran revolucion, en 1850 le estis forigita de la episkopeco, poste li estis kondamnita je prizono 2 jarojn. Li denove povis estis pastro nur en 1856.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Worte der Ermunterung* (1820)
* *Egyházi beszéd, mellyet az ágost...* (1834)
* *Worte am Sarge des weil. wohlgeb. Herrn Martin Köhler* (1840)
* *Predigt zur Gedächtnissfeier der Reformation* (1841)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto Arkivigite je 2016-03-04 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al majusklo P, poste serĉu la nomon)
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 2-a punkto)

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 684147
 |
Kovareo de Bordhirundo
**Kov-areo** estas peceto de senpluma haŭto kiu estas videbla ĉe la malsupra flanko de birdoj dum la reprodukta sezono. Tiu peceto de haŭto estas bone dotita per sango-angioj ĉe la surfaco, kio ebligas, ke la birdo transdonu sian varmon al la ovoj dum kovado. En la plej multaj specioj la plumoj en tiu regiono estas deĵetitaj aŭtomate sed anasoj kaj anseroj povas pluki tiujn plumojn kaj uzi ilin por kovri la neston. La plumoj de tiu areo aŭ regiono baldaŭ rekreskas post la ovodemeto koncerne frukreskajn birdojn sed povas esti prokrastitaj ĉe tiuj birdoj malfrukreskaj.

La pozicioj de kovareoj povas varii ĉar multaj havas unuopan kovareon en la mezo de la ventro dum kelkaj marbordbirdoj havas unu peceton sur ĉiu flanko de la ventro. Mevoj kaj kokoformaj povas havi tri kovareojn. Pelikanedoj, naivuloj kaj suloj ne konstrupreparas idaropecetojn, sed anstataŭe lulilas la ovojn inter iliaj piedoj kiam kovas. Nestoparazitaj kukoloj ne disvolvigas kovareojn.  Ĉe specioj kie ambaŭ gepatroj kovas, kovareoj povas evoluiĝi en ambaŭ seksoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Kovado

Notoj
-----

1. ↑  Payne, R. B. 2005. The Cuckoos. Oxford University Press.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Kovareo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Kovareoj
* Kovenergio Arkivigite je 2007-09-12 per la retarkivo Wayback Machine
**Károly Kétly** [kAroj kEtli], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kétly Károly** estis hungara kuracisto, profesoro, membro korespondanta de Hungara Scienca Akademio (1897).

Károly Kétly  naskiĝis la 14-an de septembro 1839 en Fehérvárcsurgó. Li mortis la 19-an de februaro 1927 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Károly Kétly frekventis universitatojn en Pest (urbo) kaj Vieno. Li eklaboris en la universitata hospitalo en urbo Pest en 1864, baldaŭe helpe de stipendio li studvojaĝis en Vieno, Berlino kaj Heidelberg. En 1871 li eklaboris en Malsanulejo Rókus, baldaŭe li instruis universitato en Budapeŝto, kie li estis rektoro en la jaroj 1902, 1903. Li havis edzinon, kiu naskis 6 gefilojn. Li ricevis nobelecon en 1896, poste en 1913 li iĝis barono, fine li ricevis premion.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Az idegrendszer némely rendes és beteges működéséről* (1881)
* *A mellhártyalobokról* (1891)
* *A belgyógyászat kézikönyve* (Manlibro de la interna kuracado), (1894)

Memorigiloj
-----------

* busto en Budapeŝto
* strato kaj memortabulo en Fehérvárcsurgó de 2005

Fontoj
------

* biografio kun foto Arkivigite je 2003-09-30 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio

* Kategorio Károly Kétly en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Ikono kun bildo pri sankta Kvadrato
**Kvadrato el Ateno** (latine *Quadratus*, antikvgreke Κοδράτος, kies ĝenerale signifo estas "kadrita, saĝa, solida") vivis en la unua duono de la 1-a jarcento kaj estis verkisto kaj, postmorte, venerita kiel sanktulo.

Biografio
---------

Laŭ atestoj de Sankta Hieronimo kaj Eŭsebio de Cezareo, estis "disĉiplo de la apostoloj" (*auditor apostolorum*), nome de tiuj kiuj jam kontaktis la dek du. Li posteulis episkopon Publion, kiu estis mortigita dum la persekuto de la romia imperiestro Hadriano, en Ateno kien li alvenis por esti inicata al la Eleŭzisaj Misteroj,.

Tamen li fariĝis kristano kaj episkopis en Ateno dum la kontraŭkristana persekuto de imperiestro Hadriano kaj verkis apologion pri kristanismo eble adresitan al sama Hadriano vizitanta Atenon en 124 aŭ 125, en kiu asertis ke mem renkontiĝis kun diversaj personoj liberigitaj de malsano dum la predikado de Jesuo en Judujo.

En ero de sia verko, Kvadrato asertas ke la mirakloj de Jesuo estis veraj, ne iluzioj kaj ke iliaj efikoj daŭris ankaŭ post lia eliro el la Tero: do ili ne estis frukto de sugestioj. Laŭ iuj esploristoj pri la kristanaj originoj, la "ne iluzioj" aludas al iluziaj mirakloj atribuitaj al aliaj tiamaj "savantoj", kiel al Hadriano, kiu estis nomata ĝuste pro tio *Soter* (Savanto).

Krom tiu ero, citita de Eŭsebio kaj pere de li enerigita en martirologoj kaj pliampleksita de Hieronimo, la verka cetero perdiĝis.

Kvadrato estas honorita kiel sanktulo kaj de la katolika eklezio (21a de Aŭgusto) kaj de la orientaj kristanaj eklezioj.

Referencoj
----------

1. ↑  Hieronimo, *De viris illustris*, 19,.
2. ↑  Eusebio, *Ἐκκλησιαστικῆς ἱστορίας, 4.3*.
3. ↑  En 125 aŭ 129

Bibliografio
------------

* Kirby, Peter. "Fragments of Quadratus of Athens." Early Christian Writings. 2006.
* Robert McQueen Grant, Second-century Christianity: a collection of fragments, Westminster John Knox, 2003, ISBN 978-0-664-22638-1.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Kvadrato el Ateno en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 358902
* GND: 119274345
* VIAF: 305988972, 274159474328727662885, 64813701 306433088, 305988972, 274159474328727662885, 64813701
* SUDOC: 175064687
 |
**Kovikta minejo** estas la gasokondensata minejo kiu situas en Irkutska provinco, Rusio), 350 km nord-oriente de la urbo Irkutsko kaj estas parto de la Leno-Tungusa naftogasa provinco. Ĝi estis malkovrita en 1969 (gaso), 1990 (nafto) kaj ekspluatata ekde 1986 (gasokondensato), 1987 (gaso).

Geologio
--------

La minejo estas ligita al la monoklinala deklivo de la sud-orienta flanko de la Angaro-Lena ŝtupo de la Siberia kratono. Ĝi havas komplikan strukturon: la produktohavaj horizontoj elstaras klinoforme, haveblas karbonato-salaj sedimentaĵoj de zonoj ensorbantaj borsolvilojn, enorme malalta tavolpremo.

La industrie gravaj horizontoj troviĝas en malsupra grejso-tavolo de la malsupra mota tavolaro de la malsupra kambrio (tavolo P2). La gasokondensata kuŝejo estas tavoleca, litologie ŝirmita. Grandeco laŭ plejaj etendiĝoj estas: de sud-okcidento al nord-oriento 136 km, de sud-oriento al nord-okcidento 116 km. Dikeco de la tavolo P2 varias de 21 ĝis 63 metroj. Averaĝa efika gasosaturita dikeco — 17,2 metroj. Profundeco de la kuŝejo — 2838-3388 metroj, tavolpremo 25,7 MPa, tavola temperaturo 53 ⁰C. Gasakva kontakto estas registrita je absoluta marko je 2301,5 metroj.

Poreco en la efika parto de la tavolo 11-15%. Tavolgaso estas sensulfura. Konsisto de la gaso: metano 91,54%, etano 4,89%, propano 1,07%, izobutano 0,23%, norma butano 0,34%, karbonduoksido 0,14%, azoto 1,53%, heliumo 0,26%. Eventuala enhavo de la gasokondensato en tavolgaso estas 67 gramoj/m³.

En 2002 la komenca gaskapacito estis taksita je 4184,5 miliardoj da kubaj metroj, la suma elminigado atingis 1282,4 miliardoj da kubaj metroj.

Geografia situo de la Kovikta minejo (N 3)

Literaturo
----------

* Старосельский, В. И..  [2004] Р. И. Вяхирев: *Ковыктинское месторождение // Российская газовая энциклопедия* (ruse). Москва: Большая Российская энциклопедия, p. 190. ISBN 5-85270-327-3.
**MONOSTORI Károly** (pro. monoŝtori), ĝis 1886 Krausz estis hungara bestkuracisto, fakverkisto naskita en Dés la 7-an de novembro 1852 kaj mortinta en ? la 1-an de junio 1917.

Biografio
---------

Károly Monostori diplomiĝis en 1874 en la Veterinara Instituto de Budapeŝto, poste li estis asistanto en la sama loko. En 1878 li estis ĉefbestokuracisto centra de departemento Nagy-Küküllő, en 1881 li iĝis ŝtata bestokuracisto en la ministerio pri agroaferoj. De 1884 li estis profesoro pri bestbredado. En lia eldonado aperis la unua eldono la verko de Alfred Edmund Brehm: *Az állatok világa* en hungara lingvo. Li redaktis plure da fakrevuoj, interalie la almanakon de Országos Állatvédő Egyesület Évkönyvét inter 1884 – 99. Li verkis ankaŭ teatraĵojn (*Babos kötény*, 1880; *Az utolsó kenet*, 1886; *A civis leánya*, 1895).

Verkoj
------

* *Az állatok ragályos betegségei és a védoltás* (Bp. 1887);
* *Könyv az egészséges állatok gondozásáról* (Bp. 1893);
* *Állatgyógyászat* (Bp. 1896);
* *Házi állataink egészségének fenntartásáról* (Kolozsvár, 1899);
* *Ebtenyésztés* (Bp. 1909).

Fontoj
------

* Magyar Életrajzi Lexikon
* hungare kun foto
* hungare kun foto

* Kategorio Károly Monostori en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 360800
* VIAF: 121385415
* ISNI: 0000 0000 7966 722X
 |
**Kám** estas malgranda vilaĝo en Hungario en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Vas (Hungario), en Distrikto Vasvár.

Kirko en Kám
Vizitantoj en arboreto en Kám

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 15 km²
* Loĝantaro: 470
* Poŝtkodo: 9841
* Telefonprefikso: 94
* Koordinatoj: 47°06′16″N 16°52'50″E

Situo
-----

En Kám estas vojoj al Szombathely, Vasvár, Veszprém. Vasvár troviĝas 9, Szombathely 25 km-ojn.

Historio
--------

En la mezepoko estis tie (aŭ en la najbareco) vilaĝo Jeli.

Vidindaĵoj
----------

En la komunumo troviĝas la plej granda arboreto de la lando, kiu havas la nomon ankaŭ *Jeli*, aŭ pri la fondinto **Ambrózy**. En la arboreto oni kreskigas arbojn al parkoj, aleoj. Vizitindaĵo estas ankaŭ la romkatolika baroka preĝejo omaĝe al Apostolo Sankta Andreo de 1780.

En Kám migra poŝto servas.

Famuloj
-------

En Kám naskiĝis:

* + matematikisto Béla Andrásfai
	+ pastro-instruisto Barnabás Holenda.

Fontoj
------

* oficiala paĝo Arkivigite je 2016-08-15 per la retarkivo Wayback Machine

* Kategorio Kám en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Supraflugilo de Oranĝakapa turdo, *Zoothera citrina cyanotus*
**Plumokovrilo**  ĉe birdoj estas ĉiu el serio de plumoj, nome simple kovriloj, kiuj kiel ties nomo implicas, kovras aliajn plumojn. La kovriloj helpas mildigi aerpremon super la flugiloj kaj vosto.

Subflugilo de Oranĝakapa turdo

Flugilkovriloj
--------------

Flugilkovriloj estas de du grupoj: tiuj de la interna flugilo, kiuj kovras la duarangajn flugoplumojn, konataj kiel duarangaj kovriloj, kaj tiuj de la ekstera flugilo, kiuj kovras la unuarangajn flugoplumojn, konataj kiel unuarangaj kovriloj. Ene de ĉiu grupo, la plumoj formas nombron de linioj.

Vostokovriloj
-------------

La kovriloj de supra kaj duba nosto kovras la bazon de la vostoplumoj supre kaj sube. Foje tiuj kovriloj estas pli specializataj. La "vosto" de pavo estas fakte tre longaj supravostaj kovriloj.

Referencoj
----------

Malantaŭa vidaĵo de vera vosto kaj longaj supravostaj kovriloj de Barata pavo.
* Mullarney, Killian; Svensson, Lars; Zetterstrom, Dan; Grant, Peter.  (1999) *Collins Bird Guide*. Londono: HarperCollins. ISBN 0-00-219728-6.

1. ↑
**Károly Máday** [kAroj mAdai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Máday Károly** estis hungara pastro, luterana episkopo. Lia nobela antaŭnomo estis '**.**

Károly Máday
Károly Máday  naskiĝis la 30-an de majo 1821 en Hungara reĝlando en Késmárk (nuntempa Kežmarok en Slovakio). Li mortis la 28-an de septembro 1870 en Dobsina (nuntempa Dobšiná en Slovakio).

Biografio
---------

Károly Máday komence lernis juron, őpste li estis ĉefamilia edukisto. En 1841 li plulernis en Berlino, Greifswald, Jena, poste li studvojaĝis al Danio, Svedio, Italio, Svislando. Hejmenveninta en 1846 li ekinstruis en luterana gimnazio de Miskolc, sed en la sekva jaro li iĝis pastro en Miskolc. En 1848 li estis eklezia notario, krome li partoprenis en Hungara revolucio de 1848. Post falo de la liberecbatalo li rifuĝis al Szepes, kie baldaŭe li estis pastro. En 1859 en luterana kunveno li estis notario, ili protestis pro subpremo de Habsburgoj, tial li estis arestita. Spite tion en la sekva jaro li estis elektita episkopo de episkopejo apud-Tiso.

Memorigiloj
-----------

* fondaĵo en Miskolc
* memortabuloj kaj tomeja skulptaĵo  Arkivigite je 2014-08-19 per la retarkivo Wayback Machine

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero M kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)
* hungarlingva biografio biografio (la teksto estas legebla en la 2-a punkto)


* Kategorio Károly Máday en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Károly Palotai** [kAroj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Palotai Károly** estis hungara futbalisto (mezulo), olimpiano, olimpika ĉampiono, arbitraciisto. Lia origina familia nomo estis *Priskin* [priŝkin].

Károly Palotai
Károly Priskin naskiĝis la 11-an de septembro 1935 en Békéscsaba, li mortis la 3-an de februaro 2018 en Győr.

Biografio
---------

Károly Palotai devenis el slovaka familio. Li futbalis en la loka junulara teamo inter 1950-1953 kaj li maturiĝis en 1953 en mezlernejo. Pli poste li futbalis jam inter la plenkreskuloj ĝis la hungara revolucio de 1956, poste li disidis al Okcidenta Germanio kaj li futbalis en Freiburg kaj li laboris en fabriko. En 1958 li revenis en Hungarion kaj inter 1959-1967 li futbalis en prestiĝa teamo de Győr en 171 matĉoj kun 45 goloj (aldoniĝis la jaroj en 1955 kaj 1956). Li neniam estis membro de la nacia hungara teamo, sed en la Somera Olimpiko 1964 lia nacia teamo ricevis ormedalon. En 1967 lia genuo iom rompiĝis, tial lia futbala kariero plene finiĝis. Intertempe en 1959 li akiris licencojn pri arbitracio kaj trejno. Li estis trejnadis nur infanojn, sed li estis elstara arbitaciisto inter 1970-1983, ankaŭ en internaciaj matĉoj. Li ricevis premiojn inter 1963-2015. Li edziĝis en 1960, lia edzino naskis dufoje.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Károly Palotai en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 799158
* LCCN: n2005033464
* VIAF: 48633329
* ISNI: 0000 0000 4928 8587
 |




* Portalo pri Biografio
|  |  |
| --- | --- |
|  | Ne konfuzu ĉi tiun artikolon kun Kŭangĵuo. |

Larĝa panoramo pri parko en Kvanĝu

**Kvanĝu** (koree 광주시, ĉine 廣州市) estas universitata urbego en Sud-Koreio. Ĝi estas antaŭurbo sudoriente de Seulo.

Aerfoto en Kvanĝu

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 431 km²
* Supermara alteco: m
* Loĝantaro: 286 699 (2013)
* Poŝtkodoj: 464010 - 464927
* Telefonprefikso: +82 31
* Horzono: UTC+9
* 37° 22′ 00″ N 127° 17′ 00″ O﻿ / ﻿37.36667 °N, 127.28333 °O﻿ / 37.36667; 127.28333 (mapo)

Urbodomo de Kvanĝu
Poŝtejo en Kvanĝu

Geografio
---------

Kvanĝu situas en nordokcidenta parto de la lando en monteta regiono. La distanco estas inter Kvanĝu kaj la ĉefurbo Seulo 30 km .

Historio
--------

La teritorio de la nuna Kvanĝu jam en la malnovaj tempoj estis centro de la blanka ceramika produkto. Inter 370 kaj 376 ĝi estis ĉefurbo de loka reĝlando. En 940 aperis unue la nuna loknomo. Ekde 1577 la teritorio ricevis pli kaj pli gravajn administrajn statusojn, fine Kvanĝu urbiĝis en 2001.

Ekonomio
--------

Kvanĝu estas unu el la centroj de la korea ceramika industrio. Ankaŭ la agrikulturo gravas (besto-bredado, vinberoj, rizoj, tomatoj kaj persikoj).

Klimato
-------

Kvanĝu situas en kontinenta klimato kun influo de musono. La averaĝa jara temperaturo estas 12,5 °C. Jare pluvas (aŭ neĝas) po 1445 mm. En ĉiuj monatoj pluvas, tamen inter majo-septembro pli ofte.

Trafiko
-------

Kvanĝu havas plurajn pasaĝerajn stacidomojn. La vojaj kontaktoj estas bonaj.

Parto de la fortikaĵo
Fortikaĵa pordego

Vidindaĵoj
----------

* fortikaĵo, origine konstruita almenaŭ en 672, plene trakonstruita en 1626
* preĝejo, en la 18-a jarcento ĝi estis unu el la unuaj centroj de kristaneco en Koreujo
* lago formita post la konstruo de la digo por la loka centralo. La lago iĝis ankaŭ feriejo
* monda ekspozicio de ceramiko
* tomato-festivalo
* urba parko

Ĝemelurboj
----------

* Ĉina Popola Respubliko Cibo, Ĉinio

Fontoj
------

* WikiTrans
* oficiala paĝo
Kvarciklo Ford.
La **Kvarciklo Ford** aŭ en angla **Ford Quadricycle** estis la unua vehiklo disvolvigita de Henry Ford. La unua aŭto de Ford estis simpla kadro kun etanol-energia motoro kaj kvar biciklaj radoj muntitaj sur ĝi.

La unuaj aŭtoj estis mankonstruitaj, unu post alia, kaj tre multekostaj. Tiuj pekuliaraj maŝinoj estis vidatja preskaŭ ludiloj por riĉuloj.
En la 1890-aj jaroj, la "senĉevala veturilo" estis relative nova ideo, kaj neniu havis fiksan, universalan ideon pri kiel aŭto devas aspekti aŭ funkcii. Plej el la unuaj aŭtokonstruantoj estis inventistoj, pli ol negocistoj, kaj laboris per sia imagopovo kaj pri la elementoj kiujn ili havis disponeblaj. Tiele, la invento de la *Quadricycle* markis gravan plinovigon kiel pra-aŭtomobilo kiu metos la fundamenton por la futuro, kie venos pli praktikaj desegnoj.

La 4an de junio 1896 en malgranda ateliero malantaŭ sia hejmo en 58 Bagley Avenue, Ford metis la finajn tuŝojn sur sia pure etanol-energia motoro. Post pli ol du jaroj de eksperimentado, Ford, 32jaraĝa, estis kompletinta sian unuan eksperimentan aŭtomobilon. Li dubis pri sia kreaĵo nome la "Quadricycle," tiele nomita ĉar ĝi funkciis sur kvar bicikaj radoj, kaj pro la rimedoj pere de kiuj la motoro funkciis al la malantaŭaj radoj. La sukceso de tiu malgranda vehiklo kondukis lina al la fondo de la entrepreno Henry Ford Company kaj poste de la Ford Motor Company en 1903.

Notoj
-----

1. 1 2 3  Doeden, Matt.  (2007) *Crazy Cars*. Lerner Publications. ISBN 978-0-8225-6565-9.
2. ↑  Clymer, Floyd. *Treasury of Early American Automobiles, 1877-1925* (New York: Bonanza Books, 1950), p.58.
3. ↑   Henry Ford Heritage Association
4. ↑  Brinkley, David, *Wheels for the World: Henry Ford, His Company, and a Century of Progress*, (New York: Penguin Group, 2003), p.22
5. ↑   The Showroom of Automotive History: 1896 Quadricycle. Arkivita el la originalo je 2010-06-15. Alirita 2016-02-22.

* Kategorio Kvarciklo Ford en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Kvanzao** (**Kwanzaa** [kŭanza]) estas festosemajno de Afrik-Usonanoj anstataŭ aŭ aldone al Kristnasko (okazas inter 26-a de decembro kaj 1-a de januaro). La festotago ne havas veran Afrikan tradicion; sed ĝi estis elpensita kaj enkondukita ekde 1966 laŭ propono de Maulana Karenga, Usona sociologo. Kvanzao ne estas religia festo, sed "kultura festotago".

La nomo *kwanzaa* venas el la svahila lingvo, el *matunda ya kwanza* [matunda ja kŭanza], kio signifas *unuajn fruktojn*. Oni aldonis kroman *a* (en la esperantigo: *o*) por sepliterigi la vorton, tiel ke ĉiu litero simbolus po unu el la Sep Principoj de Negreco, *Nguzu Saba*. Tiuj estas:

* *Umoja* [umoĝa] (Unueco),
* *Kujichagulia* [kuĝiĉagulja] (Memdecido),
* *Ujima* [uĝima] (Komunumaj laboro kaj respondeco),
* *Ujamaa* [uĝama] (Afrika socialismo),
* *Nia* (Celo),
* *Kuumba* (Kreativeco), kaj
* *Imani* (Kredo).

Dum Kvanzao, homoj flamigas kandelojn en *kinara* (kandelingaro), montras tradician afrikan arton, kaj pripensas la sep gvidajn principojn.

La festo okazas dum 7 tagoj, de la 26-a de decembro ĝis la 1-a de januaro ĉiujare. La 31-an de decembro okazas festa manĝado en familia rondo.

Multaj el la tradicioj de Kvanzao estas bazitaj sur rikolto-festoj en diversaj afrikaj kulturoj.

Historio
--------

La Movado por Civitanaj Rajtoj estis politika movado en Usono de 1954 ĝis 1968, kiu agadis kontraŭ la diskriminacio pro raso. Kvankam sklaveco en Usono finiĝis jam en 1865, la vivo estis ankoraŭ tre malfacila por multaj nigraj usonanoj. Por ili estis malfacile trovi laboron, edukiĝi en universitato, aĉeti domon, eĉ esti servataj en restoracio. Danke al la agado de la Civitan-rajta Movado finfine ekestis leĝoj, laŭ kiuj ne plu estis permesate trakti homojn malegale pro ilia haŭt-koloro.

Kvanzao estis kreita en 1966 de Maulana Karenga, profesoro pri afrik-rilataj studoj. (Afrik-rilataj studoj okupiĝas ĉefe pri la historio, kulturo kaj politiko de afrik-devenaj popoloj ekster Afriko, kaj ankaŭ en Afriko mem.)

D-ro Karenga deziris starigi kutimon laŭ kiu afrik-usonanoj povos festi siajn proprajn atingojn. La ferio festas afrikan kulturon kaj antaŭenigas unuecon en la afrik-usona komunumo.

Kvanzao ne estas religia festo, sed okazo por pripensi la pasintecon kaj antaŭĝoji pri la estonteco. Ĝi ofte estas festata per renkontiĝoj inter amikoj kaj familioj, kiuj kune manĝas kaj ĝuas muzikon, dancadon, kaj aliajn kulturajn tradiciojn.

Referencoj
----------

1. ↑  UEA facila Nova festo: Kvanzao

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kvanzao en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Kvanzao en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala kvanza-paĝo (angle).


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 33013
* LCCN: sh88000754
 |
**Károly Dobozy** [kAroj dobozi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Dobozy Károly** estis hungara komponisto, violonisto, dirigento. Lia nobela antaŭnomo estis *kisszánthói*.

Károly Dobozy  naskiĝis la 22-an de aprilo 1817 en Hungara reĝlando en Eperjes (nuntempa Prešov en Slovakio). Li mortis la 19-an de februaro 1860 en Makó.

Biografio
---------

Károly Dobozy frekventis kalvinanan kolegion en Debrecen, poste ekde 1834 li plulernis en universitato en Pest (urbo), dume li lernis muzikon private. Post lernado li instalis ciganan muzikan grupon en Debrecen. En 1844 li vojaĝis kun la muzikistoj al Vieno, Prago, Berlino, Amsterdamo, Parizo, ktp, kie ili havis sukcesojn. Li konatiĝis ankaŭ kun Ferenc Liszt. Post 3 jaroj ili hejmenvenis, poste ili rondvojaĝis enlande. Dume liaj heredintaj bienoj bankrotiĝis. li vivis plu preskaŭ malriĉe.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* diversaj komponaĵoj ekde 1838, parte neeldonitaj

Fontoj
------

* hungarlingva biografio



* Kategorio Károly Dobozy en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Chavannes-près-Renens** estas komunumo en la distrikto Okcidento Laŭzana en Kantono Vaŭdo, Svislando. Ĝi havis 6995 loĝantojn je la 31-a de decembro 2012.

Geografio
---------

La komunumo Chavannes-près-Renens situas sur altebenaĵeto inter la rojoj Sorge kaj Mèbre, proksimume 5 kilometrojn okcidente de la kantonĉefurbo Laŭzano kaj 2 kilometrojn norde de la Lago Lemano.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 1,65 km², de kiuj 6,0% estas kovritaj de arbaro, 24,7% servas por agrikulturo kaj 65,1% por setlado.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Chavannes-près-Renens limas en nordoriento kaj oriento al Renens, en sudoriento al Laŭzano, kaj en okcidento al Ecublens.

Trafiko
-------

Tra Chavannes-près-Renens pasas konekta vojo inter la kantonaj ĉefvojoj 9 en nordo kaj 1 en sudo, kaj la svisa aŭtovojo A1, kies plej proksima alveturejo situas 1 kilometron norde de la komunumo. Pere de du haltejoj de la laŭzana metrolinio M1 la komunumo estas konektita al la publika transportreto. Krome rekte apud la norda komunumlimo situas la stacidomo de Renens kaj ankaŭ lokaj buslinioj pasas tra la komunumo.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Chavannes-près-Renens datiĝas el la jaro 1272 kiel *Chavanes*. En Chavannes-près-Renens estis trovitaj diversaj objektoj el la bronzepoko kaj romia epoko kaj la frua mezepoko. Dum mezepoko pluraj nobelaj familioj kaj la katedrala kapitolo de Laŭzano posedis bienojn kaj rajtojn en Chavannes. La loĝantoj de Chavannes ek de 1368 apartenis al la flago Pont de Laŭzano. Sub la berna regado de 1536 ĝis la Helveta Revolucio de 1798 la komunumo apartenis al la Voktejo Laŭzano. Ek de 1798 ĝi apartenis ĝis fine de 2007 al la Distrikto Morges. Kun efiko de la 1-a de januaro 2008 Chavannes-près-Renens estis surbaze de la administra reformo de 2006 atribuita al la nova Distrikto Okcidento Laŭzana.

Vidu ankaŭ
----------

* Aliaj lokoj kun la nomo Chavannes
* Metroo de Laŭzano
	+ Cerisaie (metrostacio)
	+ Crochy (metrostacio)
	+ UNIL-Chamberonne (metrostacio)
	+ UNIL-Mouline (metrostacio)

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: Reta mapo 1:20000 de Swisstopo[*rompita ligilo*]
2. ↑  Fonto: Komunumdatumoj de la retejo de la Svisa Federacia Oficejo pri Statistiko, retejo konsultita la 5-an de novembro 2011
3. ↑  Fonto: *: François Béboŭ*: *Chavannes-près-Renens* en *Historia Leksikono de Svislando* (2005-02-22)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Chavannes-près-Renens en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Chavannes-près-Renens[*rompita ligilo*]

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Chavannes-près-Renens** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la Distrikto Okcidento Laŭzana |
| --- |
| Bussigny-près-Lausanne • Chavannes-près-Renens • Crissier • Ecublens • Prilly • **Renens** • Saint-Sulpice • Villars-Sainte-Croix |  |

 |


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 445737
* GND: 4322122-1
* LCCN: n82150662
* VIAF: 148950513
 |
**Károly Rezik** [kAroj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Rezik Károly** estis hungara violonĉelisto, orgenisto, dirigento, korusestro, konservatoria instruisto.

Károly Rezik naskiĝis la 26-an de marto 1887 en Arad (urbo) (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempe kun sama nomo en Rumanio), li mortis la 15-an de julio 1968 en Cluj (Rumanio).

Biografio
---------

Károly Rezik maturiĝis en sia naskiĝurbo en 1905, li komencis okupiĝi pri muziko en la aĝo 15. Li lernis ankaŭ en la loka muziklernejo. Li akiris diplomon en Tutlanda Hungara Reĝa Muzikakademio en 1909. Liaj plej gravaj instruistoj estis de:Hans Koessler, en:Adolf Schiffer kaj en:David Popper. Li lernis plu 2 jarojn en konservatorio de Lejpcigo, kie liaj majstroj estis Karl Straube kaj en:Julius Klengel. Hejmenveninta li estis violonĉelisto de Népopera, samtempe de signifa simfonia orkestro, krome li koncertis enlande kaj eksterlande. En 1913 li ekinstruis en konservatorio en Kolozsvár kaj ankaŭ la koncertoj daŭriĝis. En 1919 komenciĝis dominado de rumanoj, la konservatorio rumaniĝis, tial li daŭris la lernadon en la propra loĝejo, poste en aliaj ĉambroj. Li ricevis rumanan permeson por fondi hungaran konservatorion, li estis konservatoriestro ĝis 1945. Li ankaŭ estis korusestro de pluraj hungaraj lokaj korusoj, krome li dirigentis simfonian orkestron. En 1945 li emeritiĝis, tamen poste li estis preĝeja orgenisto. Li neniam ricevis premiojn. Li havis edzinon, kiu naskis 3 filinojn.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun fotoj

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Károly Rezik en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 650683
 |
En Kristanismo la **Kvardekhora adorado**, aŭ **Kvardek horoj** indikas aŭ aludas la tempan periodon pasintan de Jesuo inter lia morto (posttagmeza vendredo) kaj lia resurekto (dimanĉa mateno). La katolika liturgio memorigas tiun tempan arkon per Eŭkaristia adorado de la sanktega Sakramento (hostio), videbla en hotiostensilo solene montrata en majesta rezidejo en la pli alta kaj centra posteno de la altaro, religia praktiko plenumita ne nur dum la paska tagtrio, sed ankaŭ en aliaj apartaj kazoj, kiel en la palmofesto kaj en lundo kaj marto de la sankta semajno. La eksterordinara religia festo devas esti perceptata ankaŭ per la ornamoj kaj floroj kaj simbolaj objektoj frukto de la homa malavara kaj talenta laboro.

Kial kvardekhoroj en tri tagoj
------------------------------

Se sekvi, fakte, la pasionon laŭ la sinoptikaj evangelioj, la tempa intervalo kun Kristo mortinta kaj elkrucigita kaj daŭrigo de la elaĉeta verko dum la restado en la Sankta Tombo iamaniere sumiĝas al kvardek horoj. En tiu koncepto certe agis ankaŭ la simbologio de la nombro 40 kiu elstaras almenaŭ duoncenton da fojoj en la Biblio por indiki periodon de provo kaj prepariĝxo al religia tasko.

Andrea Mantegna, *Cristo morto* (1475-1478 ĉirkaua), Pinakoteko de Brera.
La fakto, fine, laŭ kiu la kristana liturgio apogiĝas santempe sur la luna kalendaro, en kiu la paso al la nova tago komenciĝas je la 18-a horo kun la ekaperiĝo de nia unika natura satelito, kaj sur la suna kalendaro, kiu sankcias tiun pason je noktomezo, ne estas problemo ĉar ĝi ne celas la ekzaktan nombron, sed al tuteco.   

Tiu sistemo por akomuli la 40 horojn malpli ĝenas se oni konsideras ke en tiu pasiona tempo, per la dufizikismo de la kristana doktrino, Jesuo Kristo estas samtempe morta kiel homo kaj vivanta kiel Dio.

Notoj
-----

1. ↑  Katekismo de la Katolika Eklezio.
2. ↑   Katekismo de la Katolika Eklezio.

Vidu ankaŭ
----------

* Pasko
* Sankta sabato
* Sankta Tombo
* Sankta Semajno
* Dufizikismo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Kvardekhora adorado en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Egidio Picucci, *Le Quarantore*, articolo pubblicato su *L'Osservatore Romano*, edizione quotidiana del 2-3 maggio 2005. URL consultato il 27 aprile 2011.
* Bruno Forastieri, «In memoria del tempo che Gesù stette nel Santo Sepolcro», con breve bibliografia, su Cartantica.it. URL consultato il 27 aprile 2011.

Bibliografio
------------

* + Katolikaj enciklopedioj:
* Enciclopedia\_Cattolica
* Cathopedia
* Catholic\_Encyclopedia.
**Kvarangula kastelo** estas kastela formo, kiu deire de la mediteranea regiono enradikiĝis en Eŭropo ekde la epoko de la krucmilitoj, plej malfrue tamen per enkonduko de pafarmiloj, do en la malfrua fazo de la kastelkonstruo. Ĝi priskribas la modernepokan formon de *castrum*.

En kvarangula kastelo la domoj estas aranĝitaj ĉe la interna flanko de la plejofte kvarangula resp. simetria murego. La eksteraj muregoj de la domoj estas konforme al tio fortikaj kaj interrompitaj nur per la plej bezonataj muraj malfermaĵoj. Plejparte sur la muregoj troviĝas defendkoridoroj, kiuj per la uzo de pafarmiloj pli kaj pli ankaŭ estis tegmenthavaj.

La anguloj de ĉi tiu domkvadrato povas estis plifortikigitaj per turoj. Ofte troviĝas aldona murego antaŭ la domensemblo, je kies anguloj rondaj bastionoj ebligas pafatingi la flankojn.

Depende de la situo de la kvarangula kastelo ĉe la pordega aŭ plej endanĝerigata flanko troviĝas akvofosaĵo aŭ kolfosaĵo.

La tiel rezulta formo de la kastelo estas rigardebla kiel antaŭfomo de la renesanca kastelo.

Bildaro
-------

* Frontoflanko de kvarangula kastelo el la 11a jarcento en Moniga del GardaFrontoflanko de kvarangula kastelo el la 11a jarcento en Moniga del Garda
* Dorsflanko de kvarangula kastelo el la 11a jarcento en Padenghe sul GardaDorsflanko de kvarangula kastelo el la 11a jarcento en Padenghe sul Garda
* Orienta kastela korto de kvarangula kastelo el la 11a jarcento en Neuleiningen (Germanujo)Orienta kastela korto de kvarangula kastelo el la 11a jarcento en Neuleiningen (Germanujo)

Literaturo
----------

* Horst Wolfgang Böhme, Reinhard Friedrich, Barbara Schock-Werner (eld.): *Wörterbuch der Burgen, Schlösser und Festungen*. Philipp Reclam, Stutgarto 2004, ISBN 3-15-010547-1, pj. 166–167.

Fonto
-----

Tiu ĉi artikolo estas tradukaĵo de la samtema artikolo de:Kastellburg en la germanlingva Wikipädie

* Kategorio Kvarangula kastelo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)