|  |  |
| --- | --- |
|  | Ĉi tiu artikolo temas pri la deveno, uzo kaj prononco de la litero J. Por aliaj signifoj vidu J (apartigilo). |

J j
**J**, minuskle **j**, estas la 13-a litero de la esperanta alfabeto kaj 10-a litero de la alfabetoj angla, franca, germana, nederlanda kaj skandinavaj.

En Esperanto, ĝi havas la prononcojn (laŭ IFA) aŭ konsonantan [j] aŭ duonvokalan [i], kaj la nomon *jo*. Ĝi duonvokale rilatas al I same kiel Ŭ al U. Ĝia gramatika funkcio estas estigi pluralojn (*unu gaja homo* > *unuj gajaj homoj*). Ĝia duonvokala funkcio estas estigi diftongojn (*aj*, *ja*, *ej*, *je*, *oj*, *jo*, *uj*, *ju*).

J ne estas origina parto de la latina alfabeto, kiu prae uzis la saman literon I por ambaŭ sonoj [i] kaj [j] (ekzemple en la nomo *IVLIVS*, modernskribe "Julius"), sed evoluis en verkoj de mezepokaj monakoj en Eŭropo, kiuj por distingi inter vokala kaj konsonanteca *i* ekskribis du i, unu super la alia, por la lasta. Poste la du i kunfandiĝis al J/j.

La originan prononcon pli-malpli konservis la modernaj alfabetoj de Esperanto, de la germana, de la nederlanda, de la latinliteraj slavaj lingvoj kaj de la lingvoj de Nordio.

En aliaj alfabetoj, la signoj I aŭ Y prenis tiun funkcion, dum *j* ricevis novajn taskojn. En la hispana ĝi estas legata kiel [ĥ] aŭ [h], en la franca kaj la portugala kiel [ĵ], en la okcitana kaj en la angla, kaj en multaj kun angla-inspiritaj alfabetoj kiel [ĝ].

Tamen, por diftongigi, la plejmulto de la latinskribaj ortografioj utiligas *i* (tiel, kun kromsigno, ankaŭ IFA) aŭ *y*.
Tiucele uziĝas *j* en Esperanto, en la dana kaj en la sveda.

En kelkaj alfabetoj, kiel tiu de la kimra, ĝi tute ne enkutimiĝis, aperante nur en fremdvortoj.

### La nomo de J

Krom son-spegulaj vok-nomoj (jo, je, ĝej), ĝi havas veran nomon en kelkaj lingvoj el la nomo de la hebrea litero samvalora jod, ekzemple *Jod* [jot] (germane), *jod* [joz/jod] (dane), *jodd* (norvege); *jota* [ĴOta] (portugale) kaj [ĤOta] (hispane).

Eksteraj ligiloj
----------------

* J en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio J en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Sergio Pokrovskij: Duonvokaloj kaj diftongoj.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rLatina alfabeto |
| --- |
| Bazaj literoj | Aa  •  Bb  •  Cc  •  Dd  •  Ee  •  Ff  •  Gg  •  Hh  •  Ii  •  Jj  •  Kk  •  Ll  •  Mm  •  Nn  •  Oo  •  Pp  •  Qq  •  Rr  •  Ss  •  Tt  •  Uu  •  Vv  •  Ww  •  Xx  •  Yy  •  Zz |
| Diakritaj signoj | Àà  •  Áá  •  Ââ  •  Ää  •  Ãã  •  Āā  •  Ąą  •  Ăă  •  Çç  •  Ĉĉ  •  Čč  •  Ćć  •  Ðđ  •  Ďď  •  Èè  •  Éé  •  Êê  •  Ëë  •  Ęę  •  Ēē  •  Ĕĕ  •  Ėė  •  Ěě  •  Ĝĝ  •  Ğğ  •  Ġġ  •  Ģģ  •  Ĥĥ  •  Ħħ  •  Ìì  •  Íí  •  Îî  •  Ïï  •  Įį  •  Ĩĩ  •  Īī  •  Ĭĭ  •  Ĵĵ  •  Ķķ  •  Ĺĺ  •  Ļļ  •  Ľľ  •  Ŀŀ  •  Łł  •  Ññ  •  Ńń  •  Ņņ  •  Ňň  •  Òò  •  Óó  •  Ôô  •  Öö  •  Õõ  •  Őő  •  Ǫǫ  •  Ōō  •  Ŏŏ  •  Ơơ  •  Ŕŕ  •  Ŗŗ  •  Řř  •  Śś  •  Ŝŝ  •  Şş  •  Șș  •  Šš  •  Țț  •  Ťť  •  Ŧŧ  •  Ţţ  •  Țț  •  Ùù  •  Úú  •  Ûû  •  Üü  •  Ũũ  •  Ūū  •  Ŭŭ  •  Ųų  •  Ůů  •  Űű  •  Ưư  •  Ŵŵ  •  Ýý  •  Ŷŷ  •  Ÿÿ  •  Źź  •  Žž  •  Żż |
| Aldonaj literoj | Ǎǎ  •  Ȁȁ  •  Ȃȃ  •  Ææ  •  Ǽǽ  •  Ǣǣ  •  Åå  •  Ꞛꞛ  •  Ċċ  •  Ðð  •  Ǳǲǳ  •  Ǆǅǆ  •  Ɛɛ  •  Ʒʒ  •  Ǯǯ  •  Ȅȅ  •  Ȇȇ  •  Əə  •  Ȝȝ  •  Ǥǥ  •  Ǧǧ  •  Ƣƣ  •  Ƕƕ  •  Ĳĳ  •  Ǐǐ  •  Iı  •  İi  •  Ȉȉ  •  Ȋȋ  •  Ǩǩ  •  ĸ  •  Ǉǈǉ  •  LLll  •  ĿLŀl  •  Ǌǋǌ  •  Ŋŋ  •  Œœ  •  Øø  •  Ǿǿ  •  Ǒǒ  •  Ȍȍ  •  Ȏȏ  •  Ɔɔ  •  Ȣȣ  •  Ꞝꞝ  •  Ȑȑ  •  Ȓȓ  •  ſ  •  ẞß  •  Ʃʃ  •  Þþ  •  Ǔǔ  •  Ȕȕ  •  Ȗȗ  •  Ꞟꞟ  •  Ƿƿ  •  Ƶƶ |
| Se vi havas problemojn pri montrado de literoj, bonvolu legi Helpo:Unikodo. |

 |