recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
stratŝildo en la Kvina Avenuo
La **Kvina Avenuo** (angle *Fifth Avenue*) situas en Manhatano, Novjorko estas inter la plej konataj stratoj de la mondo. Ĝi kondukas la trafikon de la *Washington Square Park* tra la centro de Manhatano (*Midtown Manhattan*) kaj laŭ la orienta flanko de la Centra Parko kaj estas simbolo pri la riĉa parto de Novjorko.

Multaj konataj konstruaĵoj kaj simboloj de Novjorko situas laŭ la Kvina Avenuo. En la centro de Manhatano laŭlonge de la avenuo interalie situas la "nubskrapulo" Empire State Building, la publika biblioteko de Novjorko kaj la Katedralo de Sankta Patriko. Pro la multaj muzeoj ĉe la avenuo en la areo de la Centra Parko tiu parto de la avenuo ankaŭ nomatas "muzea mejlo" (*Museum Mile*). Tie interalie troveblas la Metropola Muzeo, la Muzeo Solomon R. Guggenheim, la Frick-kolekto, la Muzeo Cooper Hewitt, la Muzeo de la urbo Novjorko, la Juda Muzeo, la Nova Galerio kaj *El Museo del Barrio*. Alia neoficiala kromnomo de la tuta avenuo estas "miliardula vojo" (*Millionaires Row*), ĉar multaj riĉaj novjorkanoj loĝas laŭlonge de la avenuo.

Filioj de multaj internaciaj modaj entreprenoj ĉe la Kvina Avenuo malfermis vendejojn, inter ili la markoj Lacoste, Prada, Louis Vuitton, Armani aŭ Versace. Kaj ankaŭ multaj vendejegoj kiel Saks, Bergdorf Goodman kaj la japana vendejega ĉeno *Takaŝimaja*, la juvelejo *Tiffany* kaj la domego *Trump Tower* situas ĉe la avenuo, kaj same iuj el la plej multekostaj hoteloj de la urbo, inter ili la *Peninsula* kaj la *St. Regis*, ambaŭ proksime de la 55-a strato.

En 2017, estis sciigite ke nova ĉielskrapanto irus supren al 262 Kvina Avenuo.

Vidindaĵoj
----------

* Katedralo Sankta Patriko (Novjorko)

Vidu ankaŭ
----------

* Madison Square
* Muzeo de la Urbo Novjorko

Referencoj
----------

1. ↑

Ekstera ligilo
--------------

* Kategorio Kvina Avenuo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Muzeo de la Dekoraj Artoj** ĉe la Luvro (**MDA**, france ***Musée des Arts Décoratifs de Paris***, akronime **MAD**, kiu estas akronime misnomita por "Modo, Arto, Dezajno" ), estas dekorarta muzeo en Parizo, kiu estas parto de la organizaĵo *Les Arts Décoratifs* (fr), kiu ilustras la tradician francan vivstilon. Tio estas la nura franca muzeo prezentanta dekoraciajn artojn de la Mezepoko ĝis la nuntempo. Antaŭe, simila muzeo estis kreita en 1864 tra la klopodoj de la "Unio de Belartoj en Aplikiĝo al Industrio" sub la patroneco de imperiestro Napoleono la 3-a. 

La nova muzeo estis kreita en 1905 laŭ iniciato de la Societo de Dekoraciaj Artoj surbaze de la kolekto de la rusa elmigranto, elstara kolektanto A.P. Bazilevsky, kiu mortis en 1899. Nuntempe la muzeo estas dividaĵo de la Luvro- Muzeo kaj situas en la norda alo de la Luvro-Palaco .

El la pli ol 150,000 artefaktoj, proksimume 6,000 eroj estas sur konstanta montrado. La muzeo ofertas kaj kronologiajn kaj temajn sekciojn.

La muzeo prezentas preskaŭ ĉiujn dekoraciajn teknikojn kaj materialojn iam uzatajn en Francio, kaj elmontras multajn objektojn tipaj de sia epoko kaj kulturo: kravatopingloj, pupdomo, fotapeto ktp.

La Muzeo Nissim de Camondo por altklasa vivanta kulturo kaj la privatlernejo por interna dezajno *École Camondo* estas organize aligitaj kun la MDA.

Referencoj
----------

1. ↑  "An Old Paris Museum Makes a New Name for Itself", March 13, 2018.
2. ↑  "Les musées des Arts décoratifs doublent leur fréquentation en 2022". *La Gazette Drouot* (in French). January 9, 2023. Retrieved August 8, 2023.
3. ↑  Barling, Sophie (September 2023).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 854349
 |
**Madicken** estas fikcia karaktero kreita de la sveda verkistino Astrid Lindgren. 

la originala Madicken, Anne-Marie Ingeström (1907-91), amikino de Lindgren

Prezento
--------

Madicken aperis en ses libroj kaj du filmoj — *Du är inte klok Madicken* (1979) kaj *Madicken på Junibacken* (1980) — kaj en televidserio de 1979).

*Du är inte klok Madicken* temas pri ĉ. 7-jaraĝulino de la mezaj klasoj dum la Unua mondmilito. La sekva kinofilmo *Madicken på Junibacken* de 1980 fabrikitis el diversaj epizodoj de la televidaĵo *Madicken* kiu spekteblis ekrane en 1980. Tamen intrigas la eventoj el la unua filmo malantaŭ la dua.

Estas ŝia plena nomo *Margareta Engström* kiun oni uzas nur kiam oni ŝin admonas. Ŝia patrino estas dommastrino kaj troviĝas dome ankaŭ vartistino nome Alva. Ŝia patro estas ĉefeldonisto de la loka ĵurnalo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Madicken en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* ĉe IMDb
* gvidanto tra la epizodoj de la televidserio

Notoj
-----

1. ↑  el la oficiala hejmpaĝo de Lindgren
Polusa glacikovro ĉe Marso, vidita per la Kosmoteleskopo Hubble.
**Polusa glacikovro**, **polusa glacikovrejo** aŭ pli simple **polusa kovro** estas alt-latituda regiono de planedo, nana planedo, aŭ natura satelito kiu estas kovrita per glacio.

Ne estas postuloj pri grando aŭ kompono de glaciejo por esti terminigita kiel polusa glacikovro, nek ajna geologia postulo por ke ĝi estu sur tero; nur ke ĝi estu korpo de solida materialo en la polusa regiono. Tio okazigas ke la termino "polusa glacikovro" estas kvazaŭ misnomo, ĉar la termino *glacikovro* mem estas aplikata pli mallarĝe al korpoj kiuj estas sur tero, kaj kovras malpli ol 50,000 km²: pli grandaj korpoj estas referencataj kiel *glacitavoloj*.

La kompono de glacio varias. Por ekzemplo, la polusaj kovroj de Tero estas ĉefe akva glacio, dum la polusaj kovroj de Marso estas miksaĵo de solida karbondioksido kaj akva glacio.

Polusaj glacikovroj formiĝas ĉar alt-latitudaj regionoj ricevas malpli da energio en la formo de radiado el la Suno ol la ekvatoraj regionoj, rezulte en pli malaltaj surfacaj temperaturoj.

La polusaj kovroj de la Tero ŝanĝiĝis spektakle dum la lastaj 12,000 jaroj. Variadoj laŭ sezonoj ĉe la glacikovroj okazas pro la varia sunenergia sorbado ĉar la planedo aŭ luno ĉirkaŭas la Sunon. Aldone, en geologiaj temposkaloj, la glacitavoloj povas pliiĝi aŭ malpliiĝi pro variado de la klimato.

Referencoj
----------

1. ↑   The National Snow and Ice Data Center Glossary. Arkivita el la originalo je 2009-07-10. Alirita 2016-05-29.

* Kategorio Polusa glacikovro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
***Don Manuel Osorio Manrique de Zúñiga, infano***, plennome ***Don Manuel Osorio de Moscoso y Manrique de Zúñiga, infano*** estas pentraĵo de Francisco de Goya konservita en la Metropola Muzeo de Arto en Novjorko (Usono). Ĝi estas oleo-portreto de 1788, kiu estas 110 centimetrojn alta kaj 80 cm larĝa.

La portretita persono estas la plej juna filo de Vicente Joaquín Osorio de Moscoso y Guzmán, grafo de Altamira kaj konsilisto de la Banko de San Carlos, antaŭa institucio de la nuna Banko de Hispanio, kaj de María Ignacia Álvarez de Toledo y Gonzaga Caracciolo, do en realeco La nomo de la infano estis Manuel Osorio de Moscoso y Álvarez de Toledo. Vicente Joaquín, kiu dum sia tempo estis la plej titolita kaj influa aristokrato en Hispanio, estis estro de la Domo de Altamira kaj titolulo de ne malpli ol 14 Granduloj de Hispanio. La grafo dungis Goya-n, tiam portretisto ĉe la kortego de Karlo la 3-a, por fari portretojn de sia tuta familio, la persono portretita en tiu kazo estante lia filo Manuel (1784-1792).

Goya reprezentas lin kiel pupon, prefere ol kiel infanon. Li estas rigida, senmova. La gesto estas serioza, kun nepenetrebla esprimo. Li estas vestita per riĉaj vestaĵoj, laŭ la modo de la epoko: profundruĝa kostumo kun blanka satena skarpo, kongrua kun liaj ŝuetoj. La lumo estas ĉe la supro de la pentraĵo.

Malsupre, diferenciĝante de la infano, estas serio da bestoj, ĉiu kun sia simbola enhavo. Tiel, estas pigo, kiun la infano tenas per ŝnuro, kaj kiu en sia beko portas paperpecon, vizitkarton de la artisto; Ĉi tiu besto estus la simbolo de scivolemo. Tamen, en kristanismo birdoj simbolas la animon, tiel reasertante la senkulpecon de ambaŭ, birdo kaj infano. Vidiĝas ankaŭ tri katoj, persekutantaj la pigon, kaj ĝi estus la mondo de instinktoj. Goya konsideris katojn diablaj bestoj, kiel videblas en *Los Caprichos*. Li kontrastigas ilian malicon kun la senkulpeco de la knabo. Aliaj birdoj estas tenitaj en kaĝo, sur la dekstra flanko de la pentraĵo, simbolante enfermon. Malsupre oni povas legi la nomon kaj daton de naskiĝo de la modelo.

Referencoj
----------

1. ↑   Manuel Osorio Manrique de Zúñiga.

* Baur, E.-G. «El rococó y el neoclasicismo » en *Los maestros de la pintura occidental*, Taschen, 2005, pág. 398, ISBN 3-8228-4744-5
* Cirlot, L. (dir.), *Metropolitan • MoMA*, Col. «Museos del Mundo», Tomo 5, Espasa, 2007, pág. 55, ISBN 978-84-674-3808-6

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Don Manuel Osorio Manrique de Zúñiga, niño en la hispana Vikipedio.* 

  



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 854275
 |
**Misdormo**, *dormomiso*, *misordo de dormo*, aŭ *somnipatio*, estas medicina misordo de dormomodelo de individuoj. Kelkaj dormomisoj estas tre sufiĉe severaj por interferi kun normala fizika, mensa, socia kaj emocia funkctiado. Misdormoj estas oftaj kaj povas havi seriozajn konsekvencojn sur la sano kaj vivkvalito de pacientoj. Polisomnografio kaj aktigrafio estas testoj ofte menditaj por diagnozo de misdormo. 

Estas tre diversaj tipoj de misdormoj, inter kiuj menciindas sendormeco, dormapneo, dormomalsano, somnambulismo ktp.

Referencoj
----------

1. ↑   K Pavlova M, Latreille V (Marto 2019). "Sleep Disorders". *The American Journal of Medicine*. 132 (3): 292–299. doi:10.1016/j.amjmed.2018.09.021. PMID 30292731. S2CID 52935007.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Sleep Problems – The Royal College of Psychiatrists
* WebMD Sleep Disorders Health Center



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 854376
 |

  

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Sleep disorder en la angla Vikipedio.*
**Konsilio** estas gvida organo, kun kompetenteco jen decida jen konsila, plenumanta diversajn funkciojn en registara organizo aŭ entrepreno. Konsilio estas grupo de personoj kiuj kunvenas por konsulti, debati aŭ decidfaradi. Konsilio povas funkcii kiel registaro, parlamento aŭ portempa regado, ĉefe en la niveloj de urbo, vilaĝo aŭ provinco, sed la plimulton de la regaj organoj je niveloj jen ŝtata jen tutlanda oni ne konsideras propre konsilioj. En tiuj niveloj, eble ne estas aparta plenuma branĉo, kaj la konsilio povas reprezenti efektive la tutan registaron. Ankaŭ administra konsilantaro de entrepreno povas esti nomita konsilio. Ankaŭ simile okazas ĉe komitato, sed tiu estas ĝenerale pli malsupra korpuso komponita de membroj de pli supra grupo, dum konsilio povas ne esti tio. Ĉar ĉe multaj lernejoj tra la tuta mondo havas studentaj konsilion, tiu estas la regosistemo laŭ kiu multaj personoj ricevas sian unuan sperton kiel elektantoj, konsilianoj aŭ registaranoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Entreprena konsilio
* Laborista kaj soldata konsilantaro
* Konsilio de Eŭropo
* Konsilio de la Eŭropa Unio
* Konsilio pri Sekureco de Unuiĝintaj Nacioj
* Konsilo
* Ŝtata Konsilio

Referencoj
----------

1. ↑  PIV NPIV Alirita la 1an de Septembro 2023.

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Consejo (administración) en la hispana Vikipedio.*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 835338
 |
La **Reichsmark** (nome Regna marko, germanlingva prononco: [ˈʁaɪçsˌmɐ̯k] ; signo de signo: ℛℳ) estis la valuto en Germanio de 1924, kiam ĝi anstataŭis la germanan ormarkon de 1871, ĝis la 20-a de junio 1948 en Okcidenta Germanio, kie ĝi estis anstataŭita per la Deutsche Mark, kaj ĝis la 23-a de junio en Orienta Germanio kiam ĝi estis anstataŭita per la Orientgermana marko. La *Reichsmark* estis subdividita en 100 *Reichspfennig*. La Marko estas antikva ĝermana masunuo, tradicie egala al duono da funto, poste uzata por kelkaj moneroj; dum *Reich*, kiu egalas al *regno*, venas el la oficiala nomo por la germana naciŝtato el 1871 ĝis 1943, nome *Deutsches Reich*.

Du regnomarkoj.

Bibliografio
------------

* Ahamed, Liaquat. Lords of Finance: The Bankers Who Broke the World, Penguin Books, 2009 ISBN 978-1-59420-182-0
* Krause, Chester L.; Clifford Mishler (1991). Standard Catalog of World Coins: 1801–1991 (18th ed.). Krause Publications. ISBN 0873411501.
* Pick, Albert (1994). Standard Catalog of World Paper Money: General Issues. Colin R. Bruce II and Neil Shafer (editors) (7th ed.). Krause Publications. ISBN 0-87341-207-9.

* Kategorio Reichsmark en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 700940
* GND: 4171394-1
 |
La atako de mamelukoj
**La atako de mamelukoj** aŭ **La dua de majo de 1808 en Madrido** estas, kun la pentraĵo *La tria de majo*, unu el la plej famaj pentraĵoj de Francisco de Goya y Lucientes, grava pentristo hispana. La verko, pentraĵo en 1814 per oleo sur tolaĵo, troviĝas en la Muzeo Prado, en Madrido.

Analizo de la pentraĵo
----------------------

La pentraĵo reprezentas scenon de la insurekcio de la 2a de majo kontraŭ la francoj, komence de la Milito de Hispana Sendependiĝo kontraŭ Napoleono, kiu estis okupinta Hispanion en 1808 kaj estis tiam metonta kiel reĝon sian fraton, Jozefo.

En la pentraĵo, la hispanaj insurekciuloj atakas mamelukojn, nome egiptajn monsoldatojn kiuj luktas flanke de la franca armeo. Tiu insurekcio estis subpremita persange fare de la okuparmeo.

La movoj de la ĉevaloj kaj de la diversaj roluloj havigas al la pentraĵo grandan dinamismon. Oni prezentas la scenon kun granda realismo, kiel oni povas konstati per la reprezento de la falanta kaj falintaj korpoj (mortintoj) kaj sangaj makuloj. En la centro elstaras blanka ĉevalo kies rajdinto estas ponardata, dum la ĉevalo mem same estas atakata de insurekciulo. Super tio malhela mameluko svingas ponardon: fakte almenaŭ kvin armiloj estas svingataj, dum aliaj pli fone aŭ jam falintaj surplanke, ĉar ties uzintoj same falintis. Fone oni vidas la arkitekturan konturon de Madrido, sed sen malatentigi pri la ĉefa okazaĵo.

* Kategorio La atako de mamelukoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La ***Portreto de Juan Agustín Ceán Bermúdez*** (hispane: *Retrato de Juan Agustín Ceán Bermúdez*) estas pentraĵo de oleo sur tolo de Francisco de Goya pentrita ĉirkaŭ de 1785. La porteto montras hispanan historiiston, pentriston, kolektanton kaj kritikiston de arto nome Juan Agustín Ceán Bermúdez, kiu ankaŭ estis amiko de Goya. Ĝisdate la pentraĵo estas en privata kolekto.

Kreado
------

Juan Agustín Ceán Bermúdez [elparolo: ĤUAN aguSTIN seAN bermUdes] estis historiisto, pentristo, kolektanto kaj kritikisto de arto. Li ankaŭ estis membro de la Reĝa Akademio de Belartoj ''San Fernando'' kaj amiko de Francisco de Goya [elparolo: franSIsko de GOja].

La amikeco inter la artisto kaj Ceán Bermúdez donis ŝancon al Goya portreti kelkajn direktistojn de la Nacia Banko *San Carlos*, kreita en 1782, kio poste iĝis la Banko de Hispanio. Danke al influoj de la ĉefo de Ceán Bermúdez, la administrantaro de la Banko elektis Goya-n portretisto de la Banko.

Priskribo
---------

Juan Agustín Ceán Bermúdez estis pentrita antaŭ obskura fono, la artisto pentris la duonon de la silueto de Ceán Bermúdez. Li portas obskuran kaftanon kaj ruĝan jakon. Li havas en sia mano libron kaj krajonujon, ĉi tio simbolas lian intereson pri la arto.

Ĝisdata situacio
----------------

La portreto estas en privata kolekto en Hispanio. Ĝi estas Havaĵo de Kultura Intereso (hispane: *Bien de Interés Cultural*), ĉi tio donas al la pentraĵo specialan protekton; la portreto ne povas esti vendita al alia lando, sed povas esti pruntita al portempaj ekspozicioj.

Vidu ankaŭ
----------

* Francisco de Goya
* Portreto

Referencoj
----------

1. ↑  Bray, Xabier (2015). *Goya: Los Retratos* (hispane). Turner Libros. p. 135, 139. ISBN 978-84-1635-484-9.
2. 1 2 3  Informaĵo pri la portreto ĉe la paĝo de la Fondacio *de Goya*
3. ↑  Torralba Soriano, Federico (1980). *Goya. Economistas y banqueros* (hispane). Zaragozao: Banco Zaragozano. p. 47. ISBN 84-300-3225-8.
4. ↑  Bray, Xabier (2015). *Goya: Los retratos* (hispane). Turner Libros. p. 57-61. ISBN 978-84-1635-484-9.
5. ↑  Artiklo *Un 'goya' por 2,4 millones de euros* ĉe la hispana ĵurnalo *El País*

* Kategorio Portreto de Juan Agustín Ceán Bermúdez en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Koordinatoj mankas! Bonvolu kunhelpi.

Mapo de la linio
La **Siegfried-linio**, nomata ankaŭ „Okcidenta remparo" (germane *Westwall*), estis plano respektive projekto de Nazia Germanio ŝirmi la germanan limon en longeco de proksimume 600 kilometroj, de la urbo Kleve en nordo ĝis Bazelo en sudo, kontraŭ armea atako de la Aliancanoj el okcidento. Kiel plej multe fortikigita sektoro oni konsideras teritorion de Treviro (germane *Trier*) norde ĝis Karlsruhe sude, kiu longas 160 kilometrojn. Dum eksperimentaj laboroj estis provitaj du bazaj tipoj de remparaj objektoj – B-tipo, rezistanta al kanonado de 210-milimetraj kanonoj, kaj A-tipo kun pli alta rezistkapablo. Malgraŭ la plano konstrui kontinuan remparegon, fakte la Siegfried-linio konsistis precipe el granda kvanto de malgrandaj fortikaĵetoj, da kiuj estis ĉirkaŭ 15 600 (kelkaj fontoj notas indikon je proksimume 6 000 objektoj pli granda). Tial ĝi ricevis kromnomon „Lakta vojo" aŭ ankaŭ „Fortikaĵpolvaro". La konstruado de pezaj objektoj, certigata per grupoj de organizaĵo Todt, tre lamis post la plano. Ekzemple seriaj liveroj de fortikaĵblendaj elementoj estis venontaj nur en la jaroj 1941 – 1942.

Ekde majo 1938 laboris en multaj laborlokoj (krom la naziaj unuoj organizaĵo Todt, transporta organizaĵo de Albert Speer kaj la Regna Laborservo) multnombraj taĉmentoj de la germana armeo, konstruantaj precipe malpezajn objektojn. Germaniaj naziaj fontoj notas, ke ekde majo 1938 ĝis la komenciĝo de la Dua Mondmilito en septembro 1939 estis konstruita sume 14 000 objektoj de la Siegfried-linio kaj cele al tio konsumiĝis 8 milionoj da tunoj de cemento, 1,2 milionoj da tunoj de fero kaj 950 000 metroj da ligno. Ĉiutage alveturis en la laborlokojn de la Okcidenta remparo 8 000 vagonoj da materialo. La fortikaĵoj onidire tiam englutis 20 procentaĵojn de la suma germania produktado de cemento, 8 procentaĵojn de tiu de ligno kaj 5 procentaĵojn de la produktaĵo de fero. Ĉe pioniraj staboj laboris 100 000 laboristoj kaj 350 000 laboruloj de organizaĵo Todt kaj krome armeaj pioniroj. Ekde majo 1938 la konstruado de la Okcidenta remparo postulis onidire tri kaj duonon de miliardoj da markoj.

Malgraŭ tiuj grandaj nombroj, historiaj fakuloj nuntempe juĝas ke la Okcidenta remparo havis multe pli grandan propagandan kaj politikan ol fakten armean valoron.

Vidu ankaŭ
----------

* Fortikaĵoj en Eŭropo

* Siegfried-linio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Siegfried-linio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Horzonoj en Brazilo**
- ﻿ UTC-5 (ACT) Akra Tempo

- ﻿ UTC-4 (AMT) Amazonia Tempo

- ﻿ UTC-3 (BRT) Brazilja Tempo

- ﻿ UTC-2 (FNT) Fernando-de-Noronha Tempo

Brazilo observas kvar horzonojn: la Fernando-de-Noronha Tempo (FNT), la Brazilja Tempo (BRT); la Amazonia Tempo (AMT) kaj la Akra Tempo (ACT). Horzonoj estas reguligitaj per leĝo 12.876 el 30 de oktobro 2013.

### La Fernando-de-Noronha Tempo (FNT)

UTC-02:00 (+1 horo de Braziljo)

* Trindade kaj Martin Vaz (Espirito-Santo)
* Fernando-de-Noronho (Pernambuko)
* San-Pedro-e-San-Paŭlo (Pernambuko)
* Atol-das-Roko (Rio-Grande-do-Norto)

### La Brazilja Tempo (BRT)

UTC-03:00 (tempo en Braziljo)

* Amapao
* Parao
* Tokantinso
* Gojaso
* Federacia Distrikto
* Subŝtatoj de Regionoj Nordorienta, Sudorienta kaj Suda

### La Amazonia Tempo (AMT)

UTC-04:00 (-1 horo de Braziljo)

* Amazono (krom sudokcidente)
* Rorajmo
* Rondonjo
* Mato-Groso
* Mato-Groso-do-Sulo

### La Akra Tempo (ACT)

UTC-05:00 (-2 horoj de Braziljo)

* Amazono (sudokcidente ĝis ĉirkaŭaĵo de Tabatingo)
* Akro

La somera tempo
---------------

Inter 1985 kaj 2019, oni observis la brazilan someran tempon.

Referencoj
----------

1. ↑   Horzonoj en Brazilo (angle).
2. ↑   Oficiala Taglibro de Brazilo (portugale).
3. ↑   Bolsonaro subskribis dekreton finantan la someran tempon (portugale).

* Kategorio Horzonoj en Brazilo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Corpus Christi** estas grandurbo en Usono, en subŝtato Teksaso, ĉe la okcidenta bordo de la Golfo de Meksiko. Ĝia nomo estas latina kaj signifas "korpo de Kristo"; ĝin donis la katolika hispano Alonzo Alvarez De Pineda, kiu en 1519 tie alteriĝis je la kristokorpa festotago.

Flago de Corpus Christi

Geografio
---------

Situo de Corpus Christi en Teksaso kaj en la distrikto
Corpus Christi situas sur marborda ebenaĵo en la suda landparto de Usono, en la suda parto de Teksaso.

Historio
--------

Alonso Alvarez de Pineda (hispano) estis la unua eŭropano ĉi tie en 1519. La haveno iĝis fifama pro la piratoj. Baldaŭe kontrabandoj regis la lokon. Corpus Christi estis fondita en 1839 fare de Kolonelo Henry Lawrence Kinney kiel komercejo. En 1845 usonaj militistoj establis bazon. La haveno ekfunkciis en 1926, por la mararmeo en 1941.

Nokta vido en Corpus Christi
Ponto en Corpus Christi

Ekonomio
--------

Motoro de la ekonomio estas la profunda haveno, kiu gravas ne nur por Teksaso, sed ankaŭ por Usono. Oni liveras petrolojn kaj agrikulturajn produktojn.

Trafiko
-------

Corpus Christi havas internacian flughavenon. Aŭtoŝoseo kuras al San Antonio, ĉefvojoj kuras al Laredo kaj al alia havenurbo. La urbego havas branĉan fervojon. En la urbego aŭtobusoj liveras la pasaĝerojn. (Tramoj funkciis inter 1910-1931). La impona haveno ne servas pasaĝerojn, nur varojn. 2 pontoj estas apartenaĵo de Corpus Christi.

Klimato
-------

En Corpus Christi la temperaturo averaĝe varias inter 17-28 ℃. La varmo kulminas en junio kaj julio kun rekordo 43 ℃ en 2000, la malvarmo kulminas en februaro. Jare pluvas po 806 mm, en ĉiuj monatoj pluvas (vintre foje neĝas). Plej ofte pluvas en septembro, plej malofte en januaro.

Vidindaĵoj
----------

Marborda panoramo en Corpus Christi
Vojo en Corpus Christi
konata urba statuo
* marhavena strando
* muzeo Lexington, muzeo pri azia kulturo, muzeo pri scienco kaj historio, muzeo pri artoj, muzeo pri surfoj
* teatro
* nubskrapuloj
* botanika ĝardeno
* rifuĝejo por marbordaj kaj migrobirdoj

Ĝemelurboj
----------

* Meksiko Monterrey, Meksiko
* Meksiko Veracruz, Meksiko
* Meksiko Villahermosa, Meksiko
* Hispanio Toledo, Hispanio

Fontoj
------

* Képes Világatlasz ISBN 963 8475 38 2
* Anglalingva kaj hispanlingva Vikipedioj

* Corpus Christi (Teksaso) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Corpus Christi (Teksaso) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Eĥo** estas akustika reflekto de sono, atinganta la orelon iom da tempo post la fonta sono. Eĥojn kreas (sub la ĝustaj kondiĉoj fizikaj) interalie putofundoj, terenaj obstakloj kiel domoj aŭ klifoj, aŭ la enaj muroj de ĉambro. Vera eĥo estas unuopa reflekto de la fonta sono. La tempa prokrasto egalas la kromdistancon dividitan per la sonrapido.
(Se neinterdistingebla aro da eĥoj aŭdiĝas, oni povas paroli pri *eĥado*.)

Eĥo klarigeblas kiel ondo reflektita de obstaklo en la transaĵo. La ondo revenas per sufiĉaj forto kaj prokrasto por perceptati.

Rilate al aŭd-frekvencoj, la homorelo ne povas disdistingi eĥon kun prokrasto malplia ol unu dekono (1/10) de sekundo. Pro tio ke la sonrapido je 20 ℃ proksimume egalas 343 metrojn, sekvas ke reflektanta muro devas situi minimume 16,2 metrojn for de la son-fontejo se eĥo estu aŭdebla tie. Tamen oni povas percepti eĥojn pli rapidajn se la sono estas ĵetadataj inter du surfacoj kun interdistanco malplia ol 17 metroj. Tia eĥado donas malagrablan senton al multaj homoj. Eĥo plifortiĝas se la reflektanta surfaco estas konkava.

La eĥintenson oni ofte mezuras per dB kompare al la origina sonondo.

Artefaritaj eĥoj estas uzataj kiel efekto en kelkaj specoj de muziko (elektronika, popa).

Famaj eĥejoj
------------

* ***The Whispering Gallery*** ("La flustranta galerio") de kirko *St Paul's Cathedral*, Londono, Anglio
* ***Echo Point*** ("Eĥpunkto"), Three Sisters, Katoomba, Aŭstralio
* ***El Castillo de Kukulcan*** ("La kastelo de Kukulkano"), Chichen Itza, Meksiko

Etimo
-----

La vorto *eĥo* origine estis nomo de helena nimfo *Ηχώ* [eĥo:] de la helena mitologio. Eĥo estis oreado kun la tasko senĉese babiladi kun Hera, tiel ke tiu ĉefdiino ne rimarku la konstantan malfidelon de sia edzo Zeŭso. Hera ekrimarkis la trukon de Eĥo, kaj do kondamnis ŝin al nura ripet-kapablo de ĵusaj diritaĵoj - tial ĉi la vorto *eĥo*.

La vorto *eĥo* estas unu el la malmultaj Esperantaj vortoj, kiujn penantoj minimumigi la nombron de Esperantaj vortoj kun la litero"ĥ" ne provis modifi aŭ elimini.

Eĥolokigo
---------

 Pli detalaj informoj troveblas en artikolo Eĥolokigo.
Eĥolokigo, nomita ankaŭ biosonaro, estas la biologia sonaro uzita de kelkaj tipoj animaloj. Eĥolokigaj animaloj elsendas alvokojn el la medio kaj aŭskultas la eĥojn de tiuj alvokoj kiuj revenas el variaj objektoj apud ili. Ili uzas tiujn eĥojn por lokigi kaj identigi la objektojn.

Citaĵo
------

*Toutes les fois qu'on a crié : "Ave, César", l’écho du genre humain a répondu : "Ave, dolor".*
"Ĉiufoje kiam oni kriis: "*Ave*, Cezaro!", la eĥo de la homspeco respondis: "*Ave*, doloro!"."
(Victor Hugo, en letero al Louis Bonaparte, Jersey, je la 8-a de aprilo de 1855.)

Vidu ankaŭ
----------

* Flirta oscilado (akustiko)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Eĥo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Artikolo pri eĥoj portugale
* pdf-dokumento pri eĥoj en la muziko de la 17-a jarcento Arkivigite je 2016-07-01 per la retarkivo Wayback Machine germane
Mapo de Belgio
**Belgio** estas eŭropa ŝtato.

Statistikoj
-----------

* **Landlimoj:** 1 385 km (Francio: 620 km; Nederlando: 450 km; Germanio: 167 km; Luksemburgio: 148 km)
* **Marbordo:** 66 km (Norda Maro)
* **Alteco:** Ekde 0 metroj ĝis 694 metroj (je Signalo de Botrange)

Reliefo
-------

Kvankam plejofte plata, la belga teritorio rapide fariĝas ondanta, monta kaj arbara en la suda parto de la lando, precipe kun la montĉeno Ardenoj. La klimato de Belgio estas mara kaj mezvarma. La lando spertas gravan pluvoprecipitadon ĉiusezone. La averaĝa temperaturo estas ĉirkaŭ 3 ℃ en januaro, kaj 18 ℃ en julio. La averaĝa pluvoprecipitado estas 65 milimetroj en januaro, kaj 78 milimetroj en julio.

Naturaj regionoj
----------------

Laŭ la diversaj altecoj, Belgio estas tradicie dividita inter Malalta Belgio, Meza Belgio kaj Alta Belgio.

Malalta Belgio, norde, konsistas precipe el sablaj dunoj kaj polderoj: polderoj estas landareoj, proksimaj al la marnivelo aŭ eĉ sub tiu ĉi, kiuj estis kaptitaj el la maro per la konstruo de digoj kaj de kampoj drenitaj per kanaloj.

Meza Belgio, la centra plataĵo, situas pli interne en la lando. Ĝi estas milde ascendanta areo kun multaj fruktodonaj valoj, irigaciitaj de pluraj riveroj. Tie oni povas ankaŭ trovi pli firman teron, inkluzive de kavernoj aŭ malgrandaj krutejoj.

Alta Belgio, kiu ĉefe enhavas la Ardenojn, estas pli malglata ol la aliaj. Ĝi estas densa arbara plataĵo, tre ŝtonetoplena kaj netaŭga por agrikulturo, kaj ĝi etendiĝas ĝis norda Francio. Tiu regiono gastigas la plimulton el la belga sovaĝa faŭno. La plej alta loko de Belgio, la Signalo de Botrange, ankaŭ troviĝas tie, kun nur 694 metroj.

La belga strando
----------------

La belga strando, ĉe la Norda Maro, etendiĝas sur 67 km. Ĝia larĝeco povas atingi pli ol 500 metrojn dum refluo. La strando konsistas el maldika, unuforma sablo, sen rulŝtonetoj aŭ rokoj.

Notoj
-----

1. ↑  Eurometeo: meteo en Bruselo

Vidu ankaŭ
----------

* Belgio
* Testerep
* Kampino

* Kategorio Geografio de Belgio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Geografio de Belgio en Vikinovaĵoj (Liberaj novaĵoj)
**Lubumbaŝo** aŭ **Lubumbashi** estas milionurbo, provinca ĉefurbo kaj universitata urbo en la mineralriĉa plej suda provinco Supra Katanga de la Demokratia Respubliko Kongo (eksa Zairio), en la tiel nomata kupro-zono, kun kupraj kaj uraniaj ercoj. Dum dominado de belgoj la oficialaj loknomoj estis **Élisabethville** kaj **Elisabethstad**.

Bazaj informoj
--------------

Preĝejo en Lubumbashi
Banko en Lubumbashi
* Areo: 747  km²
* Alto super marnivelo: 1208 m
* Loĝantaro: 1.630.186 (en 2010)
* Poŝtkodo:
* Aŭtokodo:
* Telefonprefikso:
* Horzono: UTC+2

Geografio
---------

Lubumbashi troviĝas en suda parto de la lando proksime de Zambio.

Historio
--------

Belgoj fondis Élisabethville-on en 1910. La urbo prosperis pro la riĉa kuprominado. En 1941 strikookazis. En 1955 universitato fondiĝis. Élisabethville funkciis, kiel ĉefurbo de la tiam memproklamita sendependa ŝtato Katango dum la sanga interna milito inter 1960-1963. En 1997 la urbo denova travivis pli novan internan militon.

Ekonomio
--------

Lubumbashi estas grava komerca kaj industria centro. Oni okupiĝas pri teksaĵoj, nutraĵoj, sed la plej grava estas la peza industrio (minado kaj fandado).

Servoj
------

* Universitato de Lubumbashi

Trafiko
-------

Lubumbashi situas ĉe kruciĝo de trajnoj. La urbo havas ankaŭ internacian flughavenon.

Klimato
-------

En Lubumbashi la averaĝa temperaturo varias inter 18 kaj 25  ℃. La varmo kulminas en septembro, malkulminas en junio. Jare pluvas po 1240 mm. Inter majo-septembro neniam aŭ apenaŭ pluvas. La pluvo kulminas inter decembro-februaro.

Vidindaĵoj
----------

* romkatolika preĝejo omaĝe al Sankta Petro kaj Sankta Paŭlo
* botanika ĝardeno
* bestoĝardeno
* muzeo
* universitata biblioteko

Ĝemelurboj
----------

* Belgio Lieĝo (urbo), Belgio

Esperantistoj
-------------

* Espoir Kasati
* Matthieu Kasongo Diemo

Vidu ankaŭ
----------

* Centra-zambezaj mjombaroj

Fontoj
------

* Angla Vikipedio
* vetero
* mapo
**Cúa** (elparolu *Kua*) estas urbego, ĉefurbo de la Municipo Urdaneta, situanta en la ŝtato Miranda (Ŝtato) (**Estado Miranda**) en la nordo de Venezuelo, je 10° 10′ N 66° 54′ U﻿ / ﻿10.17 °N, 66.90 °U﻿ / 10.17; -66.90 (mapo)Koordinatoj: 10° 10′ N 66° 54′ U﻿ / ﻿10.17 °N, 66.90 °U﻿ / 10.17; -66.90 (mapo), alto 490 m. Ĝi estis fondita en 1690.

Strato en Cúa
Avenuo en Cúa
Cúa estas rimarkinda pro varma kaj klara vetero, kun tutjara sunbrilo kaj 60 tagoj pluvaj ĉiujare, kaj averaĝa temperaturo inter 18  ℃ kaj 28  ℃, sed kun relative malalta humideco.

Kun arbaro kaj herbejoj, Cúa havas loĝantaron de 123.000 (2004), ĉefe okupiĝantan pri agrikulturo (kakao, kafo, sukerkano) kaj brutbredado (porko, sed ankaŭ bovo). La plej gravaj distriktoj de Cúa estas: *Nueva Cúa*, *Lecumberry*, *La Fila*, *Mume*, *Santa Rosa* kaj *Aparay*.

La loka Sanktejo de la **Virgulino de Betania** havas famon pro siaj supozataj aperoj de la Virgulino.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la Urdaneta Municipo Arkivigite je 2006-02-22 per la retarkivo Wayback Machine
**Tuxtla Gutiérrez** [TUKStla guTJErrez], estas metropolo en la centro de federacia ŝtato Ĉiapo, en Meksiko. Ĝi estas la ĉefurbo de la subŝtato, ankaŭ ĝi estas la plej granda urbo el la ŝtato, la plej popolita kaj la plej urbanizita el la ŝtato de Ĉiapo. Ĝi ne havas tiel turisma gravo nek kultura kiel aliaj urboj de la ŝtato, sed ĝi estas la ĉefa ekonomika kaj politika centro de la ŝtato. Tŭtla signifas: loko de multe da leporoj, Joaquin Miguel Gutierrez estis revoluciulo el la 19-a jarcento.

Fora panoramo al Tuxtla Gutiérrez
Katedralo de Tuxtla Gutiérrez
Muzeo de Tuxtla Gutiérrez

Bazaj informoj
--------------

* Loĝantaro: 567 787 (en 2010)
* Supermara alteco: 600 m
* Areo: km²
* Telefonkodo: +52 961
* Poŝtkodo: 29000-29112
* Horzono: UTC - 6
* koordinatoj: 16°45′10″N 93°07′00″O

Geografio
---------

Tuxtla Gutiérrez situas en suda parto de la lando en valo de rivero.

Historio
--------

La plej frue indianoj loĝadis tie. Hispanoj fondis setlejon en 1560, kiu urbiĝis en 1829. En 1834 ĝi estas nonumita konstanta ĉefurbo. La municipo formiĝis en 1915.

Trafiko
-------

Tuxtla Gutiérrez ne havas fervojan kontakton, sed ekde 1940 la tutamerika ĉefvojo trairas la urbon. La flughaveno faras kontaktojn kun la ceteraj meksikaj urboj.

Klimato
-------

En Tuxtla Gutiérrez jare pluvas po 921 mm. En ĉiuj monatoj pluvas, tamen precipe inter junio-septembro. La averaĝa jara temperaturo estas 25,4  ℃. En decembro estas nur 12  ℃. La varmo daŭras de februaro ĝis septembro.

Vidindaĵoj
----------

* katedralo San Marcos.
* muzeo.
* teatro.
* monumento.
* bestoĝardeno Miguel Álvarez del Toro (ZOOMAT).

Ĝemelurboj
----------

* Meksiko Puebla de Zaragoza, Meksiko
* Usono Amarillo, Usono
* Meksiko Celaya, Meksiko
* Meksiko Zamora (Michoacán), Meksiko
* Meksiko Pachuca de Soto, Meksiko

* Tuxtla Gutiérrez en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Tuxtla Gutiérrez en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Pelagaj insuloj
**Lampedusa** estas la plej granda el la tri Pelagaj insuloj inter Tunizio kaj Sicilio. La insulo apartenas al komunumo Lampedusa e Linosa en la itala Provinco Agrigento.

Situo kaj informoj
------------------

Lampedusa grandas 20 km², la plej alta punkto estas *Albero Sole* kun 113 m. Ĝi longas 9 km kaj larĝas 3 km en orienta-okcidenta direkto.

La nordan marbordon karakterizas krutaj rifoj, sur la suda marbordo troviĝas pluraj golfetoj kun sablaj strandoj. 45 km nordoriente de Lampedusa situas la loĝata insulo Linosa, 17 km nordokcidente la neloĝata Lampione.

La ĉefa komunumo sur la orienta bordo same nomiĝas Lampedusa. En loĝis daŭre sur la insulo ĉ. 4.500 homoj, dum turisma sezono tiu nombro kreskas ĝis 10.000. La loĝantoj vivtenas sin per turismo, fiŝkaptado kaj produktado de fiŝkonservaĵoj.

Geografio
---------

Kareto
Lampedusa apartenas geografie al la afrika kontinento. La klimato estas varmega, la jara precipitaĵo (300 mm) estas tre malgranda. Pro la mankantaj fontoj, malbone traktita agrokultivado kaj ekstermado (forhakado) la insula interno dezertiĝis.

Antaŭ la suda marbordo situas la insuleto *Isola dei Conigli*. Tie kaj en golfetoj de Lampedusa, karetoj serĉas lokon por demeto de ovoj. Por stabiligi nombron de la minacataj karetoj, en 2002 iĝis partoj de Lampedusa kaj de *Isola dei Conigli* naturprotektaj areoj.

Klimato
-------

Lampedusa havas tipan Mediteranean klimaton, sed la plej varman averaĝan temperaturon kun (22,3 ℃) ĉe la Mediteraneo. La averaĝa temperaturo atingas eĉ en februaro 15 ℃.

Historio
--------

Bordoj de Lampedusa
Sur Lampedusa troviĝas spuroj de grekaj, romiaj kaj arabaj konkerintoj, setlintoj. Tiam la insulo servis la marveturantojn kiel apogpunkto.

Kapitano Bernardo Maria Sanvisente en 1834 eksetlis sur la insulo kun 120 homoj - kiel komisito de Ferdinando la 2-a de Sicilio. La insula nomo venas same de Sanvisente.

Dum la dua mondmilito, la insulo estis multfoje bombardata pro ties strategia situo. En 1986 trafis la insulon eĉ du Scud-raketoj al Liblio, sed neniu vundiĝis.

En la lastaj jaroj, pro sia proksimeco al Eŭropo (205 km el Sicilio) kaj al Afriko (113 km el Tunizio), la insulo iĝis celo de afrikaj migrantoj, kiuj provas eniri en Eŭropon kaj atingas la insulon per improvizitaj boatoj venantaj de Gabès, Zarzis aŭ de la libia marbordo. Tio komenciĝis en 1992 kaj de tiam daŭre intensiĝis ; tio iĝis politika prem-rimedo de la libiaj aŭtoritatoj al Italio kaj Eŭropa Unio. La insulo tiel akceptis 23 000 migrintojn en 2005 (13 000 en 2004 kaj 8 000 en 2003).

Transporto
----------

Gravas la Flughaveno de Lampeduzo.

* Lampedusa en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Lampedusa en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Termofonto** (PIV) aŭ geovarma, tervarma (akvo)fonto estas hidroterma fonto, ĉe kiu la fontanta akvo (**termoakvo**, geovarma akvo) estas pli varma (min. 8,3 ℃) ol la ĉirkaŭa grundakvo.

La tria plej granda termofonto de la mondo: *Granda Prisma Fonto* en la Nacia parko Yellowstone (diametro 91 m)
Natria-klorida termofonto Baden-Baden
Okaze de termofonto, la akvo varmegiĝas subtere, aŭ pro vulkana aktivado aŭ pro la profundaj varmegaj teraj rokaĵoj. Dum tio, la plej varmaj fontoj de Mez-Eŭropo atingas en Bad Blumau 108 ℃, Bad Radkersburg 80 ℃, en Aachen 74 ℃, en Karlsbad 72 ℃ kaj en Wiesbaden 66 ℃. En vulkanaj areoj, la akvotemperaturo parte proksimiĝas al bolpunkto. La akvo plej ofte bobelas al tersufraco, malofte kiel gejsero. Tiam kelkfoje liberiĝas sulfurgasoj.

La areo kun plej densa koncentreco de varmegaj akvofontoj troviĝas en la Nacia Parko Yellowstone en Usonok ja nomiĝas Supra Gejsera Baseno. La 62 % de la tutaj varmegaj fontoj troviĝas tie. Ankaŭ Islando estas konata pro multaj termofontoj.

Termofontoj en Usono

Koloroj
-------

Mamutaj Termofontoj en Nacia Parko Yellowstone
La tipa termofonto estas blanka ĉe la fonto pro precipitiĝo de mineralaj materialoj ĉirkaŭ la fonto. Ju pli fore fluas la akvo de la fonto, des pli malvarmiĝas kaj depende de la temperaturo vivas en ĝi mikroorganismoj kiel algoj kaj bakterioj (ekz. cianobakterioj aŭ *Thermus aquaticus*) aŭ arkeoj. La kolorojn, kiuj donas tiuj mikroorganismoj varias de helflava tra oranĝo al malhela verdo.

Specifaj termofontoj
--------------------

Okaze de gejsero, la subteravamro ne povas sufiĉe rapide cirkulo kaj estiĝas akvovaporo, kiu puŝas la varmon supren kiel gejseron. Fumaroloj estas varmegaj fontoj, ĉe kiu la akvo eliĝas en formo de akvovaporo. Se la elpuŝanta akvo miksiĝas kun ŝlimo kaj argilo, oni parolas pri ŝlimpoto.

Preskaŭ ĉiuj termofontoj (sur kontinentoj) entenas dolĉan akvon, nur tri sana akvon: en Italio ĉe la Vezuvo, sur la japana insulo Hokajdo kaj sur la tajvan insulo Ludao ("Verda Insulo").

### Fontoj sur grundo de profunda maro

Blanka fumanto de la subtera vulkano Eifuku (Japanio)
En la profunda maro ekzistas longa reto de aktivaj vulkanoj en la mezoceana dorso, kie ekzistas termofontoj kun temperaturo de pli ol 400 ℃ (pro la akvopremo tiu ne estas gasforma). Ili estiĝas pro tio, ke marakvo penetras la terkrusto kaj varmegiĝante elfluas. Dum tio elformiĝas sur la margundo el mineraloj la t.n. nigraj kaj blankaj fumantoj, tubo- aŭ kugloformaj fumtuboj.

Malofte estiĝas subteraj termofontoj pro eksoterma kemia proceso.

Uzebleco
--------

Simioj dum banado en japana onseno en la Simia Parko Jigokudani (Yamanouchi, Prefektujo Nagano)
La varmegaj kaj varmaj termofontoj estas uzataj ofte por terapeutaj celoj, ĉar ili estas pli riĉaj je solvitaj mineraloj ol malvarmaj fontoj. Oni ofte konstruas kuracbanejojn je akvo de la termofonto.

La varmoenergio de la termofontoj estas uzeblaj por hejtado aŭ produktado de energio (ĉefe en Islando).

vidu ankaŭ
----------

* mineralfonto
* malvarmakva gejsero
* onsen

* Kategorio Termofonto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Brulkamero** estas ujo, en kiu okazas eksotermaj reakcioj per alkonduko de unu aŭ pluraj bruligaĵoj kaj oksidatoroj (oksigenportantoj). La reakcion povas akceli katalizatoro.

La brulkamero havas plurajn enkondukajn aperturojn por la reagontaj materialoj kaj unu aperturon por la estiĝantaj gasoj. Oni enkondukas la bruligaĵojn en reguligita kvanto tra ajuto en la brulkameron. Ĉe raketo, oni enkondukas reguligite ankaŭ la oksidigan materialon. La brulkamero funkcias daŭre, ne cikle.

Laŭ uztipo, la premo en raketa brulkamero povas altiĝi ĝis 200 baroj, dum la temperaturo ĝis 3300 ℃. Oni uzas por la brulkamera muro kromnikelan ŝtalon, kiu pliboniĝas per aldono de volframo, titanio kaj molibdeno konforme al la varmegaj kaj premaj bezonoj.

Ĉe tre alta temperatura efiko, oni devas malvarmigi la brulkameran muron. En gasturbinoj oni uzas aeron por tiu celo, en aliaj tipoj oni elformas protektan tavolon el grafito, volframo aŭ alia materialo.

Vidu ankaŭ
----------

* Piŝta motoro

* Kategorio Brulkamero en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Kuba centimetro** (simbolo **cm3**) estas mezurunuo de volumeno, derivita de la SI-a unuo kubmetro. Ĝi estas volumeno de kubo 1×1×1 cm. Unu kuba centimetro estas 1/1000000 de kubmetro aŭ 1/1000 de litro. Tiel, kuba centimetro estas la samo kiel mililitro, 1 cm3 ≡ 1 ml. La maso de unu kuba centimetro de akvo je 3.98 ℃ (la temperaturo je kiu ĝi atingas sian maksimuman densecon) estas preskaŭ egala al 1 gramo.

En anglo-lingvaj landoj la mallongigo **cc** por kuba centimetro estas larĝe uzata, sed estas evitinda. En Eŭropo mallongigo **ccm** por kuba centimetro estas uzata.

En multaj sciencaj kampoj, la uzo de kubaj centimetroj havas estas anstataŭita per la mililitro. La medicina kaj aŭtomobila kampoj estas du el la kelkaj kampoj en kiij la kuba centimetro estis neniam ĉesita en uzado en la Usono. En Britio mililitro estas uzata en prefere al kuba centimetro en la medicina kampo, sed ne la aŭtomobila. Plejparto de aliaj anglo-parolantaj landoj faras same kiel Britio, sed la uzo de kuba centimetro persistas ĉie.

Estas aktuale movado) en la medicina kampo ĉesi uzon de mallongigo "cc" en receptoj kaj sur medicinaj dokumentoj kiel ĝi povas esti mislegita kiel "00" se estas malbona skribma kvalito, kio povas rezulto en peza, eĉ mortiga, trokvantigo de medikamento. En Usono, konfuzoj rezultantaj de uzo de "cc" je signifo de "ml" estas 12,6% el ĉiuj eraroj pro la medicinaj mallongigoj.

Referencoj
----------

1. ↑  
Brunetti, Luigi;  Santell, John;  Hicks, Rodney  (Septembro de 2007).  Stevenson, James:The Impact of Abbreviations on Patient Safety - La Influo de Mallongigoj sur Pacienta Sekureco (PDF). The Joint Commission Journal on Quality and Patient Safety - La Artika Komisiona Ĵurnalo sur Kvalito kaj Pacienta Sekureco **33** (9) 8.
**Buctzotz** estas unu el la 106 komunumoj de la meksika subŝtato Yucatán, kiu estas unu el la tri meksikaj subŝtatoj sur la duoninsulo Jukatano. La ĉefurbo de la komunumo estas la samnoma Buctzotz. La komunumo situas en la nordorienta parto de Yucatán en la regiono 1 "Litoral Oriente", kiu limas al la Meksika Golfo (norde), al la federacia subŝtato Quintana Roo en la oriento, al la regiono 2 "Oriente" en la sudo kaj al la regionoj 3 "Litoral Centro" kaj 4 "Centro"en la okcidento. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 31006.

La situo de la regiono 1 en Yucatán

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 8379 loĝantojn. El tiuj estis 4196 viroj kaj 4183 virinoj. La komunumo havas surfacon de 545,5 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 7 metroj super la marnivelo.

Klimato
-------

En la komunumo jare falas averaĝe 70,5 mm/m2 de precipitaĵo. La averaĝa jara temperaturo estas 26,3  ℃. Ĝenerale la klimato estas varma kaj duonhumeda. La pluva sezono ĝenerale komencas fine de majo kaj ĝi daŭras ĝis oktobro. Plej malvarmaj monatoj estas januaro kaj decembro kaj plej varmaj monatoj estas julio kaj aŭgusto.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 5109 personoj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 4141 scipovis legi kaj skribi kaj 967 personoj estis analfabetoj. Do 18,93% de la personoj pli aĝaj ol 15 en la komunumo estis analfabetoj.

En la jaro 2000 en la komunumo vivis 7959 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 2388 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 30% de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon. La ĉefa indiĝena lingvo en Yucatán estas la jukatana majaa lingvo, ankaŭ nomita Majatano.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Buctzotz Arkivigite je 2007-06-01 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)
* Buctzotz Arkivigite je 2008-12-23 per la retarkivo Wayback Machine en *Nuestros municipios" (niaj komunumoj; retejo de la registaro de Yucatán) (hispane)*
**Cenotillo** estas unu el la 106 komunumoj de la meksika subŝtato Yucatán, kiu estas unu el la tri meksikaj subŝtatoj sur la duoninsulo Jukatano. La ĉefurbo de la komunumo estas la samnoma Cenotillo. La komunumo situas en la nordorienta parto de Yucatán en la regiono 1 "Litoral Oriente", kiu limas al la Meksika Golfo (norde), al la federacia subŝtato Quintana Roo en la oriento, al la regiono 2 "Oriente" en la sudo kaj al la regionoj 3 "Litoral Centro" kaj 4 "Centro"en la okcidento. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 31012.

La situo de la regiono 1 en Yucatán

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 3540 loĝantojn. El tiuj estis 1684 viroj kaj 1856 virinoj. La komunumo havas surfacon de 614,4 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 16 metroj super la marnivelo.

Klimato
-------

En la komunumo jare falas averaĝe 110,5 mm/m2 de precipitaĵo. La averaĝa jara temperaturo estas 26,1  ℃. Ĝenerale la klimato estas varma kaj duonhumeda. La pluva sezono ĝenerale komencas fine de majo kaj ĝi daŭras ĝis oktobro. Plej malvarmaj monatoj estas januaro kaj decembro kaj plej varmaj monatoj estas julio kaj aŭgusto.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 2292 personoj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 1912 scipovis legi kaj skribi kaj 379 personoj estis analfabetoj. Do 16,54% de la personoj pli aĝaj ol 15 en la komunumo estis analfabetoj.

En la jaro 2000 en la komunumo vivis 3445 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 1415 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 41,1% de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon. La ĉefa indiĝena lingvo en Yucatán estas la jukatana majaa lingvo, ankaŭ nomita Majatano.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Cenotillo Arkivigite je 2007-05-01 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)
* Cenotillo Arkivigite je 2010-12-28 per la retarkivo Wayback Machine en *Nuestros municipios" (niaj komunumoj; retejo de la registaro de Yucatán) (hispane)*
**Chacsinkín** estas unu el la 106 komunumoj de la meksika subŝtato Yucatán, kiu estas unu el la tri meksikaj subŝtatoj sur la duoninsulo Jukatano. La ĉefurbo de la komunumo estas la samnoma Chacsinkín. La komunumo apartenas al la regiono 9 "Sur". La regiono "Sur" limas al la meksika, federacia subŝtato Campeche (okcidente) kaj al Quintana Roo (oriente). Krome norde ĝi limas al la regiono 8 "Sur Poniente" kaj al la regiono 5 "Centro Sur". La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 31016.

La situo de la regiono 9 en Yucatán

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 2577 loĝantojn. El tiuj estis 1293 viroj kaj 1284 virinoj. La komunumo havas surfacon de 158,4 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 33 metroj super la marnivelo.

Klimato
-------

En la komunumo jare falas averaĝe 57,6 mm/m2 de precipitaĵo. La averaĝa jara temperaturo estas 26  ℃. Ĝenerale la klimato estas varma kaj duonhumeda. La pluva sezono ĝenerale komencas fine de majo kaj ĝi daŭras ĝis oktobro. Plej malvarmaj monatoj estas januaro kaj decembro kaj plej varmaj monatoj estas julio kaj aŭgusto.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 1363 personoj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 947 scipovis legi kaj skribi kaj 416 personoj estis analfabetoj. Do 30,52% de la personoj pli aĝaj ol 15 en la komunumo estis analfabetoj.

En la jaro 2000 en la komunumo vivis 2369 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 2037 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 86% de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon. La ĉefa indiĝena lingvo en Yucatán estas la jukatana majaa lingvo, ankaŭ nomita Majatano.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Chacsinkín Arkivigite je 2007-03-26 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)
* Chacsinkín Arkivigite je 2010-12-28 per la retarkivo Wayback Machine en *Nuestros municipios" (niaj komunumoj; retejo de la registaro de Yucatán) (hispane)*