recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Ilka Pálmay** [pAlmai], hungare **Pálmay Ilka** estis hungara aktorino, primadono kaj operokantistino.

Ilka Pálmay en 1896
Ilka Pálmay naskiĝis, kiel **Petráss Ilona** la 21-an de septembro 1859 en Hungara reĝlando en Ungvár (nuntempa Uĵhorodo en Ukrainio) - mortis la 17-an de februaro 1945 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Ilka Pálmay komencis sian aktoran karieron en 1875. Ŝi ricevis rolojn ne nur en Hungara reĝlando, sed ankaŭ en Vieno, Berlino, Prago, Londono, eĉ en Novjorko. En 1928 ŝi emeritiĝis, tiam ŝi apartenis al Nacia Teatro (Budapeŝto). Ŝi havis ankaŭ aktorlernejon, kie instruis interalie Károly Sugár. Ŝi verkis poemolibron kaj memuaron.

Ŝiaj roloj (elekto)
-------------------

* diversaj teatraj roloj precipe operoj kaj operetoj, ekzemple Giacomo Puccini: Madama Butterfly - titolrolo; Arthur Sullivan-William Schwenck Gilbert: *La Mikado* - Jum-Jum; Franz von Suppé: Boccaccio *– Fiametta; Jacques Offenbach:* La bela Helena *– titolrolo*

Fontoj
------

* Angla kaj hungara Vikipedioj

* Kategorio Ilka Pálmay en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Ilias Picta** aŭ ankaŭ **Ambrozia Iliado** estas antikva manuskripto datita je la 4-a jarcento kiu prezentas scenojn de la Iliado de Homero.

Bildo 47 de Ilias Picta: Aĥilo oferas al Zeŭzo
En 1608 ĝi estis akirita de kardinalo Federiko Borromeo kaj tiel pliigis la heredaĵon de la Ambrozia biblioteko, en kiu estas konservita kun la siglo F 205 Inf. La monsumo pagita al bibliofilo Gian Vincenzo Pinelli estis trimil eskudoj, cifero enorma por tiu tempo. Inter la folioj troviĝis unu de la 13a jarcento sur kiu estis gluitaj 52 pergamenaj fragmentoj kun 58 miniaturaj ilustraĵoj pri Iliado.

Sekve tiuj fragmentoj malgluitaj rivelis sur la verso sekcioj de la poemo skribitaj en majuskla skribo simila al la romia unciala skribo.

Temas pri unu el la plej antikvaj koncerne klasikan literaturon, kaj pri la sola ilustrita kopio de verkoj de Homero. Kun Vergilius Vaticanus (Vatikana Virgilio) kaj Vergilius Romanus (Roma Virgilio), ambaŭ de la 5-a jarcento, ĝi reirigas al la klasika epoko.

Vidu ankaŭ
----------

* Ambrozia biblioteko
* Teodozia arto
* Manuskripto
* Miniaturo
* Miniaturitaj manuskriptoj de la 5-a jarcento

* Ilias Picta en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Ilias Picta en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Feng Youlan** (naskiĝis la 4-an de decembro 1895 en Qiyi, prowinco Henano, mortis la 26-an de novembro 1990 en Pekino) – ĉina filozofo kaj historiisto pri filozofio, aŭtoro de la tre influa *Historio de la ĉina filozofio*.

En 1911 eklernis en mezlernejo de Ŝanhajo, kaj en 1915 ekstudis ĉe Universitato de Pekino, kiun finis en 1918. Unu jaron poste veturis al Usono. Tie, ĉe Universitato Kolumbio, en la jaroj 1922-23, sub gvido de John Dewey, preparis doktorecan tezon, komparante okcidentajn kaj ĉinajn vividealojn; la disertaĵon eldonis en Ĉinio sub la titolo *Filozofio de la vivo*. Sen repreno de la diplomo revenis al Ĉinio kaj komencis labori kiel lekciisto ĉe Universitatoj en Zhongzhou kaj Gŭangdongo

En 1928 iĝis profesoro ĉe Universitato Qinghua, kun kiu translokiĝis en la sudon de Ĉinio dum la dua ĉina-japana milito 1937-45. Fine de la 40-aj jaroj denove, mallongtempe, vojaĝis al Usono. En 1952 iĝis profesoro de Pekina Universitato. En 1982 ricevis honoran doktorecon de la Universitato Kolumbio.

Lia plej grava laboraĵo estas verkita en la jaroj 1926-35 *Historio de la ĉina filozofio*, duvoluma, tradukita en la anglan de Derek Bodde; ĝia mallongigo, *Mallonga historio* ... estis speciale prilaborita, ankaŭ kun la helpo de Bodde, por okcidentaj legantoj (fine de la vivo de Feng Youlan ĝi estis ĉinigita). Ambaŭ fariĝis plej uzataj lernolibroj pri la ĉina filozofio en la okcidenta civilizo atingante pozicion de klasikaĵoj.

Postmilite Feng Youlan laboris pri *Nova eldono de historio pri la ĉina filozofio*, reinterpretante siajn tezojn en la marksisma spirito. Komence li agnoskis aŭtoritaton de la Komunista Partio de Ĉinio kaj esperis, ke ĝi modernigos Ĉinion, kio estis revo de multaj ĉinaj intelektuloj. Bedaŭrinde li mem fariĝis celo de atakoj kaj devis plurfoje reredakti kaj kritiki siajn laboraĵojn. Du unuaj volumoj de la *Nova eldono*... aperis en la 60-aj jaroj. La tria volumo tiutempe ne aperis. Ĝi estis ankoraŭfoje verkita kaj eldoniĝis nur en la 80-aj jaroj.

Bibliografio
------------

* Tomasz Skowroński: *Od redakcji* (De redakcio). en: Feng Youlan, *Krótka historia filozofii chińskiej* (Mallonga historio de la ĉina filozofio), PWN Warszawa 2001, p. XII-XVII. ISBN 83-01-13421-6

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Feng Youlan en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Xiaofei Tu, "Fung Yu-lan, 1895-1990" Internet Encyclopedia of Philosophy


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 384646
* GND: 118925385
* LCCN: n50002568
* VIAF: 29565673
* ISNI: 0000 0001 1049 302X
* LIBRIS: 224243
* SUDOC: 029533686
* BNF: 121140196
* NLA: 35080484
* NDL: 00315477
* BIBSYS: 97007477
* NKC: jn20020503003
* ICCU: CFIV029027
* BNE: XX4722074
 |
Membro de la eklezio Baptista Eklezio de Vestboro dum manifestado en Tulsa, Oklahoma
**Kristana fundamentismo** aŭ **Radikala kristanismo** estas aro de radikalaj tendencoj ene de la diversaj eklezioj kiuj komponas Kristanismon, ĉu inter katolikoj, protestantoj, ortodoksoj, ktp. sed plej ofte lastatempe oni uzas la terminon por aludi al diversaj radikalaj eklezioj de Usono.

**Radikala kristanismo**, kiu ankaŭ nomiĝas *kristana integrismo,* estas difinita de historiisto George M. Marsden kiel "batalanta kontraŭmodernisma protestanta evangeliismo." Marsden klarigas ke integristoj estis evangeliismaj kristanoj kiuj en la 20-a jarcento "batalas kontraŭ ambaŭ modernismoj en teologio kaj la kulturaj ŝanĝoj tio modernismo aprobita. Batalema kontraŭstaro al modernismo estis kio plej klare ekigis integrismon". La nomo estas prenita el la titolo de serio de eseoj eldonitaj de la Biblia Instituto de Losanĝeleso, *La Fundamentoj: Atesto pri la Vero*.

Kiel organizita movado ĝi komenciĝis kiam preĝejoj adoptis "bataladan stilon" kaj kelkaj teologiaj elementoj, kiel *sendevigismo*, sed estas ne organizita movado kaj ne havis nacian korpon aŭ oficialan komunikilon.

Integrismo estiĝis el brita kaj usona protestantismo en fino de 19-a jarcento kaj komenco de 20-a jarcento inter evangeliismaj kristanoj. La fondintoj reagis kontraŭ liberala teologio, aktive asertis ke la sekvaj ideoj estis fundamentoj de la kristana kredo: la nerakonteco de la Biblio, *Sola Scriptura*, la partenogenezo de Jesuo Kristo, la doktrino de anstataŭa pentofaro, la korpa resurekto de Jesuo, kaj la tuj okazonta reveno de Jesuo Kristo.

La termino "integristo" estas polemika en la 21-a jarcento; estas ofte uzita por ataki aŭ moki anojn, kvankam estis elpensita de gvidantoj. Iuj kiuj tenadas ĉi tiujn kredaron malakceptas la etikedon de "integrismo", vidanta ĝin kiel tro malsata dum al aliaj jam fariĝis fierrubando. Tiaj kristanoj preferas uzi la terminon *fundamenta* kontraste al integrismaj (e.g. Sendependaj Fundamentaj Baptistoj kaj Sendependaj Fundamentaj Eklezioj de Usono). Ĉi tiu termino estas foje konfuzita kun Kristana laŭleĝismo.

* Kategorio Kristana fundamentismo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Pokalo el funeltombo en Skåne, Svedio
La area de la funelpokalkulturo (TRB) en Eŭropo
La **funelpokalkulturo** estis kulturo en la neolitiko de ĉirkaŭ 4350 ĝis 2800/2700 a K.

Habitato
--------

La nomo *funelpokalkulturo* estas kolektiva nomo. Estis granda nombro da parencaj komunumoj en la Nova Ŝtonepoko aŭ neolitiko, kiuj loĝis en suda Skandinavio kaj norda Eŭropo (ekde Nederlando ĝis la hodiaŭa Ukrainio).

La nederlanda branĉo apartenis al la *Okcidentgrupo*. Tiu grupo postlasis dolmenojn en ilia habitato, la hodiaŭa Drenthe kaj Malsupra Saksio. En la dolmenoj oni trovis funelformajn ceramikajn pokalojn.

La homoj kiuj apartenis al tiu kulturo vivis sur la sablogrundoj de Frislando kaj Drenthe. Simila kulturo ankaŭ troviĝas en norda Germanio, Danio kaj en partoj de Norvegio kaj Svedio

Ceramiko
--------

La ceramiko de la funelpokalkulturo antaŭ ĉio estis farita el argilo en nombro da specifaj karakterizaj formoj.

La starpiedopokalo havas formon de florvazo el argilo. Aliaj formoj similas al siteloj, korboj, bovloj, pelvoj, kolumkolboteletoj kaj suĉboteletoj.

* Funelpokalkulturo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Funelpokalkulturo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Temas pri... Ĉi tiu artikolo temas pri geologio. Por aliaj signifoj vidu la artikolon Fundamento.
Gnejsa malfermejo de la fundamenta rokaĵo en Skotlando.
La **platforma fundamento** (aŭ neologisme **bazamento**) en geologio kaj en tersciencoj estas la malsupra struktura etaĝo de la platformo, kiu kuŝas sub la transira komplekso kaj platforma kapoto. Ĝi estas la solida petrobazo de geologia formacio aŭ la petra fundamento de sedimentbaseno. Platforma fundamento eblas esti heterogena laŭ konsisto de rokaĵoj, aĝo de iliaj orogenezo kaj metamorfismo.

En la regiona geologio foje ankaŭ la kristalaĵo sub juna faldmontaro (la "montarradiko", vidu fundamentmontaro kaj kratono) estas nomata bazamento. Ekzemploj por tio estas la granitoj de la bohemia maso, kiuj troviĝas sub grandaj partoj de Mezeŭropo kaj ankaŭ sub la Orientalpoj, aŭ la tielnomata *bazamento-komplekso* sub la montaroj de Ugando.

Klasifiko
---------

*Fundamento de la malnovaj platformoj* (ankaŭ nomata la *kristala fundamento*) konsistas el origine sedimentaj kaj efuziaj metamorfaj rokaĵoj kaj intruziaj rokaĵoj (ĉefe granitoidoj). Ĝi formiĝis en cirkonstancoj de la geosinklinala kaj antaŭinta ĝin tektonaj reĝimoj.

*Fundamento de la novaj platformoj* (ankaŭ nomata la *falta*) formiĝis el metamorfaj rokaĵoj de malsama origina genezo, de la intruziaj kaj de relative malmulte ŝanĝiĝintaj intensive dislokiĝintaj sedimentaj kaj efuziaj rokaĵoj. Ĝi formiĝis en cirkonstancoj de la geosinklinala tektona reĝimo.

Strukturo
---------

La interna strukturo de la platforma fundamento konsistas el: zonoj, strukturoj, geologiaj korpoj de la fundamento mem.

La strukturo de la surfaco de la platforma fundamento konsistas el strukturoj de la plandumo de la platforma kapoto aŭ transira komplekso (ili formiĝis dum la transira aŭ platforma tektona reĝimoj).

La strukturo, kliniteco kaj profundeco de sedimentologia bazamento ofte donas indikojn por la esplorado de krudmaterialoj, precipe de hidrokarbonoj forme de "naftokaptiloj". Ilia esplorado povas esti farita helpe de sismiko kaj gravimetrio, je malgranda profundo ankaŭ per geoelektriko.

Fundamentaj rokaĵoj enhavas ĉefe naftokuŝejojn, ligitajn al elstaraĵoj de la fundamenta surfaco kaj la zonoj de la kemia aŭ mekanika malintegriĝo de la kristalaj rokaĵoj. Tiaj kuŝejoj povas esti tre riĉaj (ekzemple tiuj de la kontinentobreto de Vjetnamio).

Vidu ankaŭ
----------

* Kratono
* Petrokonjektado
* Platforma kapoto
* Sedimentbaseno
* Ŝildo (geologio)
* Transira komplekso

Referencoj
----------

1. ↑   [2004] Р. И. Вяхирев: *Фундамент // Российская газовая энциклопедия* (ruse). Москва: Большая Российская энциклопедия, p. 480. ISBN 5-85270-327-3.
**Ilonka Farkas** [farkaŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj kun plena nomo **Farkas Ilona Lujza** estis hungara operkantisto (soprano), instruisto.

Ilonka Farkas naskiĝis la 4-an de aprilo 1914 en Budapeŝto, ŝi mortis la 30-an de aŭgusto 1999 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Ilonka Farkas akiris unue pedagogian diplomon, poste kantistan diplomon en Reĝa Muzikarta Altlernejo en 1939. Ŝia ĉefinstruisto estis Bianka Maleczky. Post la diplomo ŝi ricevis kantistan statuson en Budapeŝta Reĝa Operejo. Laŭ la tiamaj kutimoj ŝi kantis en koncertoj, eĉ en Hungara Radio. Ŝia kantista kariero disrompiĝis en 1954, ĉar ŝi laŭ deveno ne apartenis al la laboristoj. Ŝi instruis en muziklernejoj kaj ŝi kantis nur en Preĝejo Ĉieliro de Maria (Vár) (lastfoje en 1974).

Ŝia repertuaro (elekto)
-----------------------

* Ludwig van Beethoven: Fidelio — Marcellina
* Georges Bizet: Carmen (opero) — Micaela
* Charles Gounod: Faŭsto — Margit
* Giacomo Puccini: Turandot — Liu
* Zoltán Kodály: *Székelyfonó* – Lány
* Giuseppe Verdi:
	+ *Don Carlo* – reĝino Elizabeta
	+ La traviata — Violetta

Elektitaj disĉiploj
-------------------

* Gábor Jelinek

Fontoj
------

* [

 hungarlingva biografio]

* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Ilonka Farkas en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 784247
 |


* Portalo pri Biografio
**Ilku Marion Zoltanoviĉ,** [ukraine] **Ілку Маріон Золтанович,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Ilku Marion József** estis hungara-ukraina pentristo, altlerneja instruisto. Lia patra nomo estis Zoltanoviĉ.

Ateliero de Ilku en 2002
Ilku Marion Zoltanoviĉ  Arkivigite je 2020-10-22 per la retarkivo Wayback Machine naskiĝis la 27-an de majo 1933 en Užhorod (Ĉeĥoslovakio (nuntempe en Ukrainio)), li mortis la 25-an de januaro 2003 en Lviv (Ukrainio).

Biografio
---------

Ilku Marion Zoltanoviĉ apartenis al la hungara minoritato en Ĉeĥoslovakio. Li abiturientis en arta mezlernejo en sia naskiĝurbo en 1952. Liaj plej gravaj instruistoj estis Béla Erdélyi kaj József Boksay. Li akiris diplomon en Industriarta Altlernejo en 1958 en Lviv. Post la diplomo li restis samloke por instrui, baldaŭ li havis la instruajn rangojn docento (1982) kaj katedrestro. Li edziĝis al polino. Depost fino de la socialismo li fondis hungaran grupon. Li ricevis ukrainian kaj 2 hungarajn premiojn.

El solaj ekspozicioj
--------------------

* Rigo (1969)
* Moskvo (1972)
* Lviv (1993)
* Nyíregyháza (1996)
* Uĵhorodo (1999)

El kolektivaj ekspozicioj
-------------------------

* Moskvo (1960, 1962, 1968)
* Kievo (1961, 1962, 1982, 1989)
* Uĵhorodo (1985, 2000)
* Hajdúböszörmény (1992)
* Budapeŝto (1996)

Elektitaj mozaikoj
------------------

* Unuiĝo (1964, Lviv)
* Amikeco (1972, Ĉasloc)
* Geedziĝa festo (1973, Solec)

Lia libro
---------

* Portré-karikatúrák (110 karikaturoj)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto Arkivigite je 2014-07-08 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio[*rompita ligilo*]
* hungarlingva biografio Arkivigite je 2020-10-25 per la retarkivo Wayback Machine

* Kategorio Ilku Marion Zoltanoviĉ en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 611545
* GND: 188424784
* VIAF: 267315544
 |
Iljuŝin Il-2
La **Iljuŝin Il-2** (ruse Штурмовик,*atakaviadilo*) estis unu- aŭ dusideja, unumotora, forte kirasita surterataka aviadilo, kiun uzis en la dua mondmilito la Sovetunio. Ĝi estas unu el la plej plure konstruitaj aviadiloj tutmonde. La ĉefa tasko de la aviadilo estas venko de la malamikaj kirasitaj aviadiloj, „molaj" celoj (ekz. uzinoj).

La kirasado de la Il-2 kovris la antaŭon, la motoron, la fuelujon, la pilotojn. La aviadilon nomis la germanaj ĉaspilotoj ankaŭ "betonaviadilo", ĉar ĝi rezistis eĉ kontraŭ pafoj de 20 mm-a kanono. La armiloj de IL-2 estis maŝinfusiloj, bordaj kanonoj de kalibro 20 mm, 23 mm aŭ 37 mm same bomboj aŭ nedirektitaj aer-teraj misiloj.

Evoluo
------

La planadon de plurcela aviadilo ordonis s-ro Stalino en 1936. Kvankam la oficialan konkuron ne partoprenis, Sergej Iljuŝin mem studis la problemon kaj oni akceptis liajn proponojn kaj oni komisiis lin la 5-an de majo de 1938 pri la planado. La unua eksperimenta ekzemplero estis pretigita, flugita en 1939. Tiu havis la serian motoron de Mikulin AM-35 kaj atingis la rapidon de 362 km/h. Oni en 1940 fortigis la motoran povumon per AM-38 kaj la aviadilo atingis la rapidon de 423 km/h. La produktadon de la aviadilo ordonis Stalin post persona renkontiĝo de Iljuŝin kaj Mikulin, en decembro de 1940.

La oficialan nomon **Il-2** ricevis la aviadilo en januaro de 1941, la seria produktado komenciĝis en februaro de 1941. Ĉar la unuaj aviadiloj suferis grandajn perdojn pro manko de ĉasdefendo, malkonvenaj defendaj armiloj, oni traplanis en 1942 la aviadilon al **Il-2M** kaj tiu ricevis la motoron AM-38F kaj maŝinfusilon kun kalibro de 12,7 mm.

Ekde printempo de 1943 aperis **Il-2M3** kun du 37-mma kanonoj NS-37.

Aliaj versioj estis la lern-aviadilo **Il-2U**, la torpedo-aviadilo **Il-2T** kaj la **Il-2AŜ-82** kun stelforma motoro.

Teknikaj datenoj
----------------


|  |
| --- |
| **Iljuŝin Il-2/3m (Ильюшин Ил-2/3м)** |
| Mezuroj | Datenoj |
| Enverguro    | 14,60 m |
| Longo    | 11,65 m |
| Alto    | 4,17 m |
| Flugila surfaco    | 38,50 m² |
| Malplena maso    | 4.525 kg |
| Maksimuma starta maso    | 6.360 kg |
| Motoro    | *Mikulin AM-38F* (1.282 kW/1.720 ĈP) |
| Maksimuma rapido    | 410 km/h en alto de 1.500 m |
| Atingopovo    | 765 km |
| Kutima flugalto    | 4.525 m |
| Armiloj    | du 23-mmaj MK *VIa* du 7,62-mmaj MG *ŜKAS* borddefenda MG *UBT* kun kalibro 12,7 x 108mm |
| Armila ŝarĝo    | ĝis 600kg da bomboj (6\*50kg, 6\*100kg aŭ 2\*250kg) ok *RS-82*-raketoj aŭ kvar *RS-132*-raketoj |
| Skipo    | 1-2 |

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Iljuŝin Il-2 en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* fotogalerio Arkivigite je 2008-12-08 per la retarkivo Wayback Machine
**Imbolko** (kimre kaj angle *imbolc*) estas unu de la kvar pligrandaj festivaloj de vikanoj. Nordhemisfere, oni festas ĝin la 1-an de februaro, kaj sudhemisfere la 1-an de aŭgusto.

La festo estas tradicia tempo por adeptigo de estontaj vikanoj.

Historio de Imbolko
-------------------

Historie, Imbolko estis Irlanda festtago dediĉita al Brigid, la Diino de kreemeco, metalverkado, kaj kuracigado. Feminisma interpreto de Brigid estas fikciigita en la romano *La fajroj de Bride*, de Ellen Galford.

La signifo de la nomo 'Imbolko'
-------------------------------

La nomo de la festo originale estis 'Oimelc', kiu signifas 'ŝafinan lakton'.
'Imbolko' literale signifas 'en la ventro de la Patrino', sed ties originala Kelta nomo, 'Oimelc', signifas 'ŝafinan lakton' aŭ 'la festeno de la ŝafina lakto'. Ambaŭ referencas al la printempiĝado, kiel rimarkigite de la lakto de ŝafinoj dum naskiĝas siaj ŝafidoj. Aliaj nomoj de la sama festo estas Gwyl Fair kaj 'la festeno de Pan'.

Imbolko kiel ĝin festas Vikanoj
-------------------------------

Imbolko estas la komenco de printempo. Festoj temas pri lumiĝo kaj novaj komencoj, kaj, kiel ĉiuj la lumaj festoj, puriga festivalo dum kiu oni forigas la malnovan honore al la nova.

**Kelkaj faraĵoj kiuj okazas tradicie dum Imbolko**:
Kandelbruligoj, Ŝtonkolektadoj, Neĝtraambuladoj dum kiuj oni serĉas la unuajn rimarkigojn de la Printempo, Manĝado, kaj bruligo de ĝojfajrojn.

Tradiciaj Imbolkaj manĝaĵoj kiaj lakto, pano, aŭ terpomoj estas inkluzivigitaj en specialajn manĝadojn, kaj la ĉefa celo de magiaĵoj igitaj dum ĉi tiu festivalo estas tiuj kiuj temas pri ŝanĝigo.

#### Imbolko laŭ Vikana mitologio

La Diino naskas sian infanon kaj poste reiĝas virgulino. La infana Dio kreskas (onidire, oni povas vidi tion laŭ la kresko de la tagluma tempo).

Notoj
-----

(1)  Arkivigite je 2009-09-09 per la retarkivo Wayback Machine
(2)  Arkivigite je 2008-05-11 per la retarkivo Wayback Machine

Vidu ankaŭ
----------

* Belteno
* Novpaganismo
* Viko

* Kategorio Imbolko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Nikolaj Baskov** (Nikolaj Victoroviĉ Baskov, cirile Николай Викторович Басков, naskiĝis la  15-an de oktobro 1976(nun 1976-10-15) en Balaŝiĥa, Rusia SFSR, do nun 46-jara) estas soloa kantisto rusa. Li estas tenoro kaj famiĝis kantante kaj klasikajn operajn ariojn kaj popmuzikaĵojn.

En 2001 li ricevis la honorigon "merita artisto de Rusio" kaj en 2009 la titolon "popola artisto de Rusio, krome ankaŭ la honorigon "popola artisto de Ukrainio". Krome li konatiĝis kiel konkursanto en la rusa televida programo Kio? Kie? Kiam?.

Li studis en la Ŝtata Muzika Kolegio Gnessin en Moskvo kaj en la samurba Ŝtata Konservatorio Petr Ĉajkovskij. En 1998 li gajnis la unuan premion de la Tutrusia Konkurso de Junaj Kantistoj kaj en 1999 la duan premion de la internacia konkurso *Grande Voce* (itale, do "grandaj voĉoj") en Hispanio.

Samjare li invitiĝis en la trupon de la moskva Bolŝoj-teatro, kie li soloe elstaris en arioj en multaj diversaj operoj. En 2000 li registrigis sian unuan soloan albumon titolitan «Posveŝenie» (Dediĉo). La muzika filmo por la albuma kanzono «*Memore al Caruso*» estis ofte prezentita en la rusia televido kaj tre kreskigis lian popularecon. Ekde la jaro 2001, li forlasis la Bolŝoj-teatron kaj sukcese plenumas soloistan karieron. Kvankam lia repertuaro grandparte konsistas el moderne rearanĝitaj operaj arioj kaj muzikaj romancoj, li prezentas ankaŭ iujn popmuzikajn muzikaĵojn. Ofte li kantis duope kun aliaj popmuzikaj gekantistoj kiel ekzemple Sofia Rotaru, Katja Lel kaj Svetlana Svetikova, kaj ankaŭ kun aliaj opergekantistoj kiel ekzemple Montserrat Caballé.

Diskaro
-------

* Посвящение (Dediĉo 2000)
* Посвящение на бис (Dediĉo Ankoraŭ 2000)
* Шедевры уходящего века (Majstroverkoj de la Pasinta Jarcento, 2001)
* Мне 25 (Mi estas 25, 2001)
* Никогда не говори прощай (Neniam diru adiaŭ', 2004)
* Отпусти меня (Liberigu min, 2005)
* Лучшие песни (Plej bonaj kanzonoj, 2005)

Eksteraj ligiloj
----------------

* oficiala retejo (ruse) Arkivigite je 2011-09-03 per la retarkivo Wayback Machine

* Kategorio Nikolaj Baskov en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 338504
* GND: 137538138
* LCCN: no2005045457
* VIAF: 119506536
* ISNI: 0000 0000 8335 3143
* MBA: 507d6b65-f914-4a01-b020-e61e6c9c7661
* NKC: pna2009505061
 |
Imeretio sur la mapo de Kartvelio
**Imeretio** (kartvele იმერეთი) estas histori-geografia provinco en okcidenta Kartvelio, en la meza kaj supra fluo de la rivero Rioni. Centro: Kutaisi. Gravaj industriaj urboj estas Samtredia, Ĉiatura (manganprilaborado), Tkibuli (karbominejo), Zestafoni (metalurgio). Imeretio estas agrikultura regiono, konata pro ĝiaj morusarboj kaj vinberejoj.

Imeretanoj, kun nombro de ĉirkaŭ 500.000, parolas la imeretian dialekton de la kartvela lingvo kaj verŝajne reprezentas unu el la plej fruajn branĉojn de la kaŭkazianoj.

Imeretio estas konata de 1442, kiam la kartvela reganto Aleksandro disdividis sian regnon en tri partojn inter siaj filoj; unu parto estis Imeretia reĝlando.
De 1510 estis ofte invadita de la turkoj. Estis sendependa regno de la 16a al 18a jc. En 1804-1810 Imeretio batalis kontraŭ Rusio ĝis plena aneksado fare de la Imperio.

* Klimato en SamtrediaKlimato en Samtredia
* GelatiGelati

Vidu ankaŭ
----------

* Historio de Kartvelio


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Kategorio Imeretio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Ilus VAY** [iluŝ vaj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Vay Ilus** estis hungara aktorino, voĉoaktoro.

Ilus Vay  naskiĝis, kiel *Horváth Ilona* la 23-an de februaro 1923 en Budapeŝto - mortis la 28-an de oktobro 2008 en Budapeŝto.

Teatra kaj Filma Altlernejo
laŭ hungarlingve kutima nomordo

Biografio
---------

Ilus Vay frekventis aktoran lernejon en Budapeŝto, poste ŝi komencis sian aktoran karieron en 1938 en la sama urbo. Baldaŭe ŝi apartenis al diversaj teatroj (ankaŭ en migraj teatroj). Ŝi dufoje edziniĝis kaj ŝi naskis filon. Dum la revolucio en 1956 ŝi faris paroladon, tial poste ŝi devis labori en cirko kaj ŝi neniam ricevis premion. Inter 1981–1991 ŝi apartenis al Teatro Thália (Budapeŝto). Ŝia voĉo ofte estis aŭdata en Hungara Radio. Foje ŝi imitis eĉ Yma Sumac-on. Ŝi mortis sin.

Ŝiaj roloj (elekto)
-------------------

* 21 kinejaj filmoj inter 1937-2006
* 6 televiziaj filmoj (ankaŭ serioj) inter 1971-1997, ekzemple Bonan vesperon somero, bonan vesperon amo, 1971; *Szomszédok* (Najbaroj), 1997
* diversaj teatraj roloj, ekzemple Gergely Csiky: Nagymama - Szerefin Langó; Ferenc Molnár: *Liliom* (Lilio) - S-ino Hollander
* en eksterlandaj filmoj hungaraj voĉoj

En 2006 ŝi verkis libron.

Fontoj
------

* 
* 

* Kategorio Ilus Vay en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Riĉigita uranio** (aŭ densigita) estas tiu tipo de uranio, en kiu la izotopo kun masnumero 235 aperas en pli granda proporcio ol en la natura uranio.

La uranio havas du izotopojn en la naturo: la 235-a (0,72%) kaj la 238-a (99,28%) (inter la krampoj troviĝas la natura proporcio en natura uranio). 

La 235-a uranio donas la fuelon de atomreaktoroj. Ĝi disiĝas post akcepto de la neŭtrono al du pli malgrandaj kernoj, dum liberiĝas 1-3 neŭtronoj. Por eki la nuklean ĉenreakcion, necesas ke minimume unu el la liberiĝintaj neŭtronoj disigu unu 235-an atomon (nuklea fisio). La 238-a izotopo estas bone neŭtronsorba materialo, tie ĝi bridas la elformiĝon de la ĉenreakcio. 

Depende de tipo de la atomcentralo kaj de materialo de la neŭtrona moderatoro, oni devas riĉigi la 235-an enhavon de la natura uranio al 3-4% (por komparo: en la atombombo, la proporcio de la 235-a uranio devas superi la 85%-on). Oni nomas tiun procezon **riĉigo de la uranio**, kies finmaterialo estas la **riĉigita uranio**. La postrestanta malriĉigita uranio estas kromprodukto, kiun uzas lastatempe la militistaro por produktado de kirasrompaj armiloj, pro sia granda denseco kaj trarompa eco. 

La riĉigo de uranio estas tre malfacila, ĉar la du naturaj izotopoj havas samajn kemiajn proprecojn, tial oni eluzas iliajn etajn masdiferencojn. La uzataj metodoj povas esti la difuza, centrifuga kaj ventila metodo. Por tiuj oni devas gasigi la uranion (urania sesfluorido UF6), la riĉigo okazas nur post tio. 

En la mondo, la usona entrepreno USEC havas preskaŭ mondmerkatan monopolon en komerca uzo.
**Mi, spiono** aŭ **Mi spionas**, (angle: I Spy) estas usona televidserio pri du sekretaj agentoj nomataj Kelly Robinson kaj Alexander Scott. Robinson rolas kiel tenisisto kaj Scott kiel lia trejnisto. Ĉi tiu identeco permesas al ili travojaĝi la mondon sen suspekto. La serio estis elsendita en Usono de 1965 ĝi 1968 kaj en multaj aliaj landoj.

Intriga resumo
--------------

Culp kiel Kelly Robinson kun Jeanette Nolan, 1966
Kelly Robinson kaj Alexander Scott estas sekretaj agentoj laborantaj por la Pentagono. Ili rolas kiel talentaj tenisistoj kiuj konkurencas kaj sportumas por mono kontraŭ homoj kun multe da mono sed malmulte da talento. En realeco, Scott kaj Robinson estas engaĝitaj pri kontraŭbatalado de gangsteroj kaj eksterlandaj spionoj kiuj funkcias kontraŭ de la usona registaro. Scott aŭ "Scotty" kiel li estas kutime nomata estas la pensulo de la teamo, li parolas siajn lingvojn flue kaj kvankam malpli sperta ol Kelly li ofte sukcesas elpensi la solvon. Kelly estas la pli sporta agento kaj krom teniso li elstaras en pli da sportoj. Li ankaŭ estas pli sperta ol Scott, kaj uzas siajn ĉarmojn pli ofte sur la knabinoj (angle Playboy, ĉu virinamindumulo).

Produktado
----------

Cosby kiel Alexander Scott
Duobla agento estis klare inspirita de la filmoj de James Bond, precipe kun la uzo de pluraj ekzotikaj lokoj. Male al serioj kiuj estas familitaj en studioj, la serio estis vere filmita en, ekzemple, Romo, Maroko, kaj Japanio. Humuro certe ludas grandan rolon kaj precipe la persona kemio inter Robert Culp kaj Bill Cosby bone funkciis. Komence, estis planite ke Culp havus pli maljunan aktoron kune kun li en la serio kiu funkcius pli kiel mentoro-trejnisto. Tamen, la produktanto de la serio, Sheldon Leonard, estis tiel imponita de Cosby ke li ŝanĝis la formaton de la serio kaj igis Robinson kaj Scott egalajn rolulojn.

La fakto ke Cosby ludis ĉefrolon en televida serio kiel afrik-usonano estis senprecedenta en la malfruaj 1960-aj jaroj. La elemento "raso" ne ludis ajnan rolon en la serio. Kvankam la serio apogis iom sur la sukceso de James Bond, la serio, malgraŭ la humuro, povus esti nomita realisma. Ambaŭ viroj fidas je siaj pugnoj kaj pafiloj sed ne je diversaj aparatoj. La serio ankaŭ montris fenomenojn kiel drogan dependecon kaj ludis epizodon en la tiama milit-turtita Vjetnamio.

La titolo Double (Duoblo) de la serio rilatas al la fakto ke temas pri duopo de spionoj, sed aliflanke estas konfuza ĉar duobla agento estas fakte spiono kiu laboras kaj por sia propra lando kaj por tiu de la malamiko. Tamen, ĉi tio ne estas la kazo en la serio.

Filmo
-----

Longa filmo de *I Spy* ankaŭ estis publikigita en 2002, reĝisorita fare de Betty Thomas kaj ĉefrolita de Owen Wilson kaj Eddie Murphy.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio I Spy (televida serio, 1965) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* *I Spy*  en Interreta filma datumbazo (angle)
* *I SPY: A History to the Groundreaking Television Series*, info on 2007 book
* Aŭdaj ekzemploj de la televida seria poentaro


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 805403
 |
ISO-lingvokodo :

|  |  |
| --- | --- |
| 639-1 = | mankas |
| 639-3 = | **ilo** |

La **iloka lingvo** (aŭ ilokana) estas lingvo parolata en Filipinoj en la nordo de la insulo Luzono. Ĝi apartenas al la aŭstronezia lingvaro, grupo okcidenta malaj-polinezia. Ĝi estas la tria lingvo de Filipinoj laŭ la nombro de denaskaj parolantoj (ĉ. 8 milionoj).

Distribuo de la parolantaro de la iloka lingvo
Kiel en multaj aŭstroneziaj lingvoj, la pluraloj de nomoj kaj adjektivoj en ilokano estas konstruata per duobligo: sabong / sabsabong (floro / floroj), maestra / mamaestra (instruistino / instruistinoj), dakkel / dadakkel (granda / grandaj). Ankaŭ komparon oni konstruas per duobligo: napintas / napipintás / napinpintás (bela / belaj / pli belaj).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Iloka lingvo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Ilokana lingvo en Lingva festivalo[*rompita ligilo*]

* Kategorio Iloka lingvo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Vikipedio en la iloka lingvo (Reta enciklopedio)
Afiŝo de la Armileja Ekspozicio.
**Armileja Ekspozicio**, en angla *The Armory Show*, konata ankaŭ kiel *International Exhibition of Modern Art*, estis ekspozicio organizita de la usona *Association of American Painters and Sculptors* en 1913. Ĝi estis la unua granda ekspozicio de moderna arto en Usono, same kiel unu el multaj ekspozicioj kiuj estis okazintaj en la vastaj ejoj de la armilejo de la Usona Nacia Gvardio.

La triurba ekspozicio startis en la Armilejo de la 69a Regimento de Novjorko, en Lexington Avenue inter 25a kaj 26a Stratoj, el la 17a de Februaro ĝis la 15a de Marto 1913. La ekspozicio sekvis al la Arta Instituto de Ĉikago kaj poste al la *Copley Society of Art* en Bostono, kie, pro manko de spaco, la tuta verkaro de la usonaj artistoj estis forigita.

Armileja Ekspozicio, Ĉikago, 1913. Kubisma ĉambro.
La ekspozicio estis grava evento en la historio de usona arto, enkondukante gapiĝintajn usonanojn, kiuj estis alkutimiĝintaj al realisma arto, al la eksperimentaj stiloj de la eŭropa avangardo, inklude Faŭvismon kaj Kubismon. La ekspozicio servis kiel katalizilo por usonaj artistoj, kiuj iĝis pli sendependaj kaj kreis sian propran "artan lingvon."

Notoj
-----

1. ↑   Cotter, Holland (28a de Oktobro, 2012). "Rethinking the Armory Show". The New York Times. p. 1.
2. ↑  International Exhibition of Modern Art, katalogo, Copley Society of Boston, Copley Hall, Boston, Mass. 1913
3. ↑   Brown, Milton W. The Story of the Armory Show, Joseph H Hirshhorn Foundation, New York, 1963, pp. 185–186

Bibliografio
------------

* Sarah Douglas. "Pier Pressure." 26a de Marto 2008. Arkivita la 11an de Aprilo 2008.
* Catalogue of International Exhibition of Modern Art, at the Armory of the Sixty-Ninth Infantry, 15a de Februaro ĝis 15a de Marto 1913. Association of American Painters and Sculptors, 1913.
* Walt Kuhn. The Story of the Armory Show. New York, 1938.
* Milton W. Brown. The Story of the Armory Show. Joseph H. Hirshhorn Foundation, distributed by New York Graphic Society, 1963. [republished by Abbeville Press, 1988.]
* 1913 Armory Show 50th Anniversary Exhibition. Text by Milton W. Brown. Utica: Munson-Williams-Proctor Institute, 1963.

* Kategorio Armileja Ekspozicio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 734654
* GND: 16123953-5
* LCCN: n87843985
* VIAF: 208708307
* SUDOC: 033870047
* BNF: 124683395
 |
La manskriba alfabeto de Esperanto laŭ la fundamenta *Ekzercaro*
**Manskribaj literoj**, kontraste al *presliteroj*, estas speco de signobildoj de literoj, uzataj precipe en kontinua mana skribado ĝenerale sur papero, uzante skribilojn kiaj plumo aŭ globkrajono. Kutime la manskribajn literojn oni oblikvigas, kaj la literojn de unu sama vorto interligas per pli aŭ malpli seninterrompa skribado.

La signobildoj de la manskribaj literoj povas havi tute alian formon, ol la signobildoj presliteraj. Logike oni parolas pri manskribaj literoj kaj respektive pri presliteroj nur ekde la invento kaj popularigo de la presilo.

Ĉiuĉapelaĵo en la skribeska Guglo-tiparo «*Parisienne*»
La karakterizoj *manskriba* kaj *presa* ne estas absolutaj, ili indikas la devenon kaj la ĉefan funkcion de la koncernaj specoj de signobildoj. Por pli klara legeblo oni povas manskribi presliterojn; kaj inverse, por celoj ornamaj oni povas uzi prestipojn imitantajn manskribon (skribeskajn tiparojn).

Vidu ankaŭ
----------

* Kategorio Manskribaj literoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Kaligrafio
* Eŭropa kaligrafio
* Kursivo
* Skribo
* Skribsistemo
* Manuskripto
* Skribisto
* *Scriptorium*
Aluminito el Newhaven, Sussex, Anglio.
**Aluminito** estas hidroza aluminia sulfida mineralo kun formulo: Al2SO4(OH)4·7H2O. Ĝi estas terblanka ĝis grizblanka monoklina mineralo kiu preskaŭ nenima montras kristalan formon. Ĝi formas botrioidaj ĝis mamilaj argilecaj amasoj. Ĝi havas tre mildan durecon de 1–2 kaj specifan graviton de 1.66–1.82.

Ĝi ekzistas en kuŝejoj el argilo kaj lignito kiel redoksa produkto de pirito kaj markasito kun aluminiaj silikatoj. Ĝi ekzistas ankaŭ en vulkanaj sublimejoj, en kuŝejoj de natura sulfuro kaj rare en kavernoj. Ĝi ekzistas en asocio kun basaluminito, gibsito, epsomito, gipso, celestito, dolomito kaj goetito.

Ĝi estis por la unua fojo priskribita en 1807 el Halle, Saksio-Anhalto, Germanio, kaj nomita tiel pro sia aluminienhavo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Aluminito en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Filmetoj de kuŝejo el Newhaven

Notoj
-----

1. ↑   Handbook of Mineralogy Alirita la 2an de Septembro 2021.
2. ↑  Mindat Aluminite, Alirita la 2an de Septembro 2021.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 736748
 |
**Hipotezo** estas nepruvita supozo, provizore akceptata kadre iu teorio por klarigi kaj komprenigi konstatitajn faktojn, sed kontrolota per pluaj eksperimentoj.

Por konstrui hipotezo oni uzu la *razilon de Occam,* precipo laŭ kiu *pluralitas non est ponenda sine necessitate* (multo ne estas metenda sen neceso), t.e. la plej simpla hipotezo estas la plej bona.

Estas multaj evitindaj falacoj al krei hipotezon. Ekzemple, la argumento *Post hoc ergo propter hoc* (post tiu, sekve pro tio). Tiu falaco estas bazita sur eraro laŭ kiu se afero okazas post alia, la dua estas nepre la kaŭzo de la unua. Ekzemple, la Plejadoj aperas ĉiam antaŭ sekperiodo en Brazila Nordoriento, do, la apero de Plejadoj kaŭzus la halton de pluvoj. Por estigi ligo de kaŭzo kaj efekto inter du faktoj, oni bezonas elimini aliaj faktoroj, kiel hazardo aŭ alia rilato ne konata.

Kelkaj hipotezoj
----------------

* Alternativa hipotezo
* Gaja hipotezo
* Nula hipotezo

Vidu ankaŭ
----------

* Lerno
* Logiko
* Scienca metodo
* Tezo
* Retoriko

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Hipotezo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Hipotezo en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)

* 
* 
*
**Ibort** [iBORT] estas loĝloko de la municipo Sabiñánigo de Hispanio​, en la sudo de la komarko *Alto Gállego* (kies ĉefurbo estas Sabiñánigo mem) apartenanta al la nordo de la Provinco Huesko (regiono Aragono). Fakte ĝi estas unu el pli ol 50 loĝlokoj de Sabiñánigo, kiu estas la municipo kiu enhavas pli da loĝlokoj en la provinco.

La loĝloko Ibort (800 msm) mem estas en la suda valo inter Sabiñánigo kaj Guarguera. La loĝloko estas tipa domaro karaktera de montaro ĉe Pireneoj, kun deklivaj ardezaj tegmentoj, kaj tre tipaj konustrunkaj kamenoj.

Historio
--------

Preĝejo.
Jam ekzistis meze de la 15-a jarcento, literumita Iuort, Iuorte, Ivorte, Isvor, Hiuort kaj Ybort. Fine de la 19-a jarcento oni ekkonstruis fervojon konektantan Zaragozon kun Francio tra Canfranc, kiu revivigis la lokon, sed poste la loĝantaro malaltiĝis pro alurba migrado kaj malalta naskindico.

Dum la Hispana Enlanda Milito, Ibort suferis pro operacoj de la batalo de Sabiñánigo —inter septembro kaj novembro de 1937—. Pli forta respublika truparo konkeris lokojn, sed ne la celitan ĉefurbon Sabiñánigo, dum totalaj homperdoj estis preskaŭ 6 000 (pli inter frankistoj).

Multaj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento pro rura elmigrado kaj en la areo ĉefe pro la milito, kaj ĉe Ibort okazis senhomigo en la 1960-aj jaroj, sed poste okazis reloĝado ekde 1987 ĝis nunaj 76 loĝantoj (2019).

Aktualo
-------

La ĉefa ekonomia enspezofonto tradicie estis malgrandaj agrikulturo kaj brutobredado, sed lastatempe la komarko turnis sin ankaŭ al kreskanta turismo ligita al la pirenea akso (valoj de Tena kaj de Aragón) kaj al la proksimeco al Sabiñánigo. Ĉefa vidindaĵo estas la preĝejo nun reformita kiel grimpomuro.

Bildaro de la preĝejo
---------------------

* Turo kaj balkono de la preĝejo.Turo kaj balkono de la preĝejo.
* Ŝtonplanko.Ŝtonplanko.
* Murpentraĵoj.Murpentraĵoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Ŭesko

Referencoj
----------

1. ↑   Ubieto Arteta, Agustín (1972). *Toponimia aragonesa medieval*. Valencia: Anúbar.

Bibliografio
------------

* *Aragón constante histórica*. Publicaciones de la Caja de Ahorros de Zaragoza, Aragón y Rioja. 1979.
* Ubieto Arteta, Antonio (1981-1989). *Historia de Aragón*. 6 vol. Zaragoza: Anubar.
* Ubieto Arteta, Antonio, "Historia de Aragón". Los pueblos y los despoblados 1 (Eld. Anubar. Zaragoza, 1984)
* CONTE OLIVEROS, Jesús. "Personajes y Escritores de Huesca y Provincia". Eld. Librería General (Zaragoza 1981)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Rojas García, Alberto (16a de januaro 2012). «Ibort, un ejemplo de ocupación». www.nuevospueblos.blogspot.com. Konsultita la 6an de majo 2020.
* [http:// Oficiala retejo]

* Kategorio Ibort en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 814645
 |
**TITKOS Ilona** [pr. titkoŝ] estis hungara aktorino naskiĝinta Kolozsvár la 21-an de majo 1898 kaj mortinta en Budapeŝto la 22-an de majo 1963.

Kariero
-------

Ilona Titkos lernis en Priaktora Lernejo de la Tutlanda Societo Aktora. En 1919 estis de Artúr Bárdos invitita al la Teatro Belvárosi, poste ŝi dungiĝis en 1920–21 al la Andrássy úti Színház, en 1921–22 kaj en 1923–25 al denove al Teatro Belvárosi, en 1922–23 kaj inter 1925–1930 al la Teatro Magyar, en jaroj 1930–1935 al la Gaja Teatro. En 1934–35 ŝi elpaŝis en Nacia Teatro (Budapeŝto), poste en jaroj 1935–37 denove en la Teatro Magyar. En 1942 ŝi ricevis rolon en la Teatro Madách. Je la fino de la jaro 1944 oni arestis ŝin, sed baldaŭ oni ellasis ŝin libera. Ŝi ludis en 1945 en Új Színház, en jaroj 1945–1947 en Miskolc, en 1948 en la Teatro Magyar. Kvankam inter 1947–1959 ŝi estis anino de la Nacia Teatro, apenaŭ ŝi ricevis rolojn. Por jaroj 1955–57 Tibor Mészöly dungis ŝin al la Nacia Teatro (Miskolc). Ŝi pensiuliĝis en 1959. Ŝi ludis ankaŭ en filmoj.

Roloj
-----

* Mariska (Bíró L.: Mariska vagy a házasságkötés iskolája);
* Masa (Verneuil: Masa pénzt keres);
* Annie (Molnár F.: Játék a kastélyban);
* Anna (Langer: Külváros);
* Mme. Butkevics (Viŝnevskij: Feledhetetlen 1919);
* Warrenné (Shaw: Warrenné mestersége);
* Pearce-né (Shaw: Pigmaliono);
* Halál (García Lorca: Vérnász);
* Prudencia (García Lorca: La domo de Bernarda Alba).

Fonto
-----

* Magyar Színházművészeti Lexikon

* Kategorio Ilona Titkos en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Ilonka Kormos** [kormoŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kormos Ilonka** estis hungara operetkantisto, primadono, subreto. Ŝia origina familia nomo estis *Kováltsik* [kovAlĉik], ŝiaj ĉiuj personaj nomoj estis Ilona Anna Berta.

Ilonka Kováltsik naskiĝis la 4-an de novembro 1882 en Németújfalu, ŝi mortis la 18-an de julio 1962 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Ilonka Kormos akiris aktoran diplomon en Tutlanda Reĝa Teatra Akademio en 1902, sed ŝi komencis sian aktoran karieron post 2 jaroj. En 1906 ŝi estis membro de aktortrupo de Albert Kövessy, en 1908 ŝi rolis en Népszínház, poste trupo de Lajos Palágyi. Inter 1912-1914 ŝi ludis en Theater an der Wien kaj de:Raimundtheater, poste en pluraj budapeŝtaj teatroj ĝis 1921. Ŝi edziniĝis en 1923 kaj eksedziniĝis en 1960.

Ŝiaj teatraj roloj (elekto)
---------------------------

* Jenő Huszka: *Bob herceg* - ĉefrolo
* Leo Fall: *Elvált asszony* - Gonda
* Ferenc Lehár: *Éva* -
* Imre Kálmán: *A csárdáskirálynő* - Sylvia

Ŝia filma rolo
--------------

* *Egy koldusgróf* (1917) - Jessie

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑

* Kategorio Ilonka Kormos en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 738021
 |



* Portalo pri Biografio
Simfonia blovorkestro
Latuna orkestro de BOKU Vieno
Muzikbando en Ottrott 
**Blovmuziko** en pli vasta senco ampleksas ĉiujn muzikĝenrojn resp. stilojn, je kiuj oni nure aŭ plejparte uzas blovinstrumentojn. Per tio al blovmuziko apartenas ankaŭ muziko de ĉaskorno-ensembloj, kornkvaretoj aŭ latunblovaj kvintentoj, la klasika lignoblovaj kvintetoj, harmoniorkestroj, blovorkestroj/blovbandoj, janiĉaraj muzikbandoj kaj aliaj.

Pli malvastasence blovmuziko estas nur muziko, kiun ludas blovorkestroj, je kio la diferencoj kaj laŭ okupantaro kaj laŭ ludata literaturo estas tre grandaj. Ankaŭ la nomoj por *blovorkestro* estas variaj. En la germanligvaj landoj kaj regionoj oni diras *Blaskapellen* (blovbandoj), en Svisujo ankaŭ *Harmonieorchester*, nocio, kiu same kiel *Orchestre d'Harmonie* en Francujo aŭ *Harmonieorkest* en Nederlando signifas same *harmoniorkestro*. En anglalingvaj landoj la orkestroj nomiĝas inter alie *Wind Ensemble* (ventensemblo), *Concert Band* (koncertbando) aŭ *Military Band* (armebando).

En la lastaj jaroj multaj orkestroj ankaŭ nomiĝas *simfoniaj blovorkestroj*. Je tio ofte temas pri armeo- aŭ profesiulo-orkestroj, sed ankaŭ pri bandoj konstistigitaj de engaĝiĝemaj malprofesiuloj aŭ selektorkestroj, kiuj sin dediĉas al originalkomponaĵoj aŭ la altkvalitaj aranĝaĵoj de klasikaj verkoj aŭ de pop-muziko. Distingilo de la *„simfoniaj blovorkestroj"* estas, ke ĉiuj voĉoj de la respektive ludataj pecoj estas plene okupitaj per muzikistoj (kio ne ĉiam estas muzikbandoj).

Evoluo de la nuntempa blovorkestro
----------------------------------

Disvastiĝo
----------

Blovmuziko nuntempe
-------------------

Instrumentadoj
--------------

Komponistoj de blovmuziko
-------------------------

Referencoj
----------

1. ↑  Wolfgang und Armin Suppan: *Das neue Lexikon des Blasmusikwesens*, Blasmusikverlag Schulz, Freiburg/Breisgau 1994, ISBN 3-923058-07-1.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Retigoj al 187 unuiĝoj en germanlingvaj regionoj Arkivigite je 2009-01-23 per la retarkivo Wayback Machine
* Aŭstra Blovmuzika Ligo
* Svisa Blovmuzika Ligo
* Ligo de Sudtirolaj Muzikbandoj
* WASBE – Germana sekcio


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Muziko |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ĉi tiu artikolo estis redaktita tiel ke ĝi entenas tutan aŭ partan tradukon de « Blasmusik » el la germanlingva Vikipedio. Rigardu la historion de la originala paĝo por vidi ties aŭtoroliston.  (Ĉi tiu noto koncernas la version 3442378 kaj sekvajn de ĉi tiu paĝo.) |
**Ferdinand von KELLER** (naskiĝinta la 5-an de aŭgusto 1842 en Karlsruhe, mortinta la 8-an de julio 1922 en Baden-Baden) estis germana ĝenra kaj historia pentristo.

Vivo
----

La pentristo von Keller
Estante filo de inĝeniero li konfrontitis al tio ke en 1857 la patro ricevis kontrakton pri la dizajno de pontoj, vojoj kaj digoj en Brazilo. Tiel li povis akompani la patron kune kun la frato Franz. Dum kvarjara restado, li povis instrui sin i.a. en la skizado de tropikaj pejzaĝoj. Baldaŭ post ilia reveno, li enskribiĝis ĉe la Akademio de la belaj artoj en Karlsruhe, kie li studis che Johann Wilhelm Schirmer, la antaŭa direktoro de la akademio. Post la morto de Schirmer, li studis che Ludwig des Coudres.

Li estis malkontenta pri la akademio, aliflanke, kaj prenis lecionojn en la rondoj de Hans Canon. Tion sekvis, en 1866 kaj 1867, studvizitoj al Svislando kaj Francio. Li realigis sian unuan famiĝon pentrinte la verkon "La Morto de Filipo la 2-a de Savojo "ĉe la Internacia ekspozicio. De 1867 ĝis 1869, li vivis en Romo, kie li faris la konatiĝon kun Anselm Feuerbach kaj tenadis eĉ komunan atelieron kun li.

Agadoj en Germanujo
-------------------

En 1870, li iĝis instruisto de portreto kaj historia pentrado ĉe la Karlsruhe-Akademio kaj estis nomumita profesoro en 1873. De 1880 ĝis 1913, li funkciis kiel direktoro.

Aldone al liaj regulaj pentraĵoj, li disponigis ornamadojn kaj kurtenojn por la nova Kortega teatrejo de Karlsruhe kaj la Opero de Dresdeno. Liaj ornamadoj por la Halo de reĝo Karolo ĉe la Landa muzeo de Virtembergo plezurigis la reĝon tiel multe ke li aljuĝis al Keller titolon de nobelo. Frederiko la 1-a, grandduko de Badeno, komisiis lin pentri la historion de Badeno por la Nacia artgalerio. Sur pli malgranda skalo, liaj akvafortoj estis uzitaj por ilustri multajn librojn.

Strato en Karlsruhe estis nomita laŭ li en 1964.

Galerio
-------

* Ŝeherazade kaj Ŝahrjār de Ferdinand Keller, 1880.*Ŝeherazade kaj Ŝahrjār* de Ferdinand Keller, 1880.
* Skizo por la Apoteozo de Kaiser Vilhelmo la 1-aSkizo por la Apoteozo de Kaiser Vilhelmo la 1-a
* Pago (1883)*Pago* (1883)
* Insulo de la Morto (1901)*Insulo de la Morto* (1901)
* Juna ĉasisto (1881)*Juna ĉasisto* (1881)

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Ferdinand Keller (painter) en la angla Vikipedio.* 

* Kategorio Ferdinand von Keller en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 571952
* GND: 118561065
* LCCN: n93055531
* VIAF: 12570077
* ISNI: 0000 0000 8357 7091
* SUDOC: 195711629
* BNF: 14971002n 14795597k, 14971002n
* ULAN: 500016140
* RKD: 43792
 |
**Ferdinando de Medici** (Florenco, 9-a de Aŭgusto 1663 - samloke, 31-a de Oktobro 1713) estis la plej aĝa filo de la grandduko de Toskanio Cosimo la 3-a de Medici kaj de la franca Marguerite Louise d'Orléans.

Forta kontrasto inter liaj gepatroj rezultis en rompo de la geedzeco, kaj Ferdinando alproksimiĝis al sia patrino: same kiel ŝi, Ferdinando amis plezurojn, artojn kaj muzikon (li mem estis muzikisto), dum lia patro Cosimo estis profunde religiema kaj bigota, pro kio lia rilatoj al li estis ĉiam malbonaj. Kiel fama diboĉulo, dum vizito al la Karnavalo de Venecio de 1696 Ferdinando eksuferis pro sifiliso, malsano kiu portis lin al frenezeco kaj finfine al la morto en 1713, antaŭ supreniri al trono. En 1689 li estis edziĝinta al Violante Beatrix el Bavario, filino de la elektisto Ferdinando Maria de Bavario kaj de lia edzino Enrichetta Adelaide Maria de Sabojo. Tiu geedzeco ne produktis filon. Je la morto de Cosimo la 3-a, ascendis al la trono la frato de Ferdinando, nome Gian Gastone de Medici, nome la lasta Medici kiu okupis la tronon de Toskanio: post lia morto senfila la Grandduklando de Toskanio pasis al Francisko Stefano de Loreno.

Ferdinando de Medici estis memorita ĉefe kiel patrono de la artoj: en sia vilao de Pratolino (nuntempe Villa Demidoff) li konstruigis teatron, projektitan de Antonio Maria Ferri. En la *villa medicea de Poggio a Caiano* li kolektis en unusola salono nome "Gabinetto delle opere in piccolo di tutti i più celebri pittori", eksterordinaran kolekton de 144 malgrandaj pentraĵoj de tiom da pentristoj, inter kiuj menciindas Albrecht Dürer, Leonardo da Vinci, Raffaello Sanzio, Rubens, ktp. Inter la komponistoj kiujn li enkondukis en la grandduka kortego elstaris Alessandro Scarlatti kaj la juna Georg Friedrich Händel. En 1688, travoje tra Padovo, li dungis kiel zorgisto de siaj muzikinstrumentoj Bartolomeo Cristofori, inventinto de la prapiano, praaĵo de la piano.

Bibliografio
------------

* Harold Acton, *Gli ultimi Medici*, Torino, 1963, ISBN 88-06-59870-8

* Kategorio Ferdinando de Medici en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 758408
* GND: 118896628
* LCCN: nr90028321
* VIAF: 34564300
* ISNI: 0000 0000 7973 2925
* LIBRIS: 213203
* SUDOC: 034326251
* BNF: 12509235p
* MBA: 9fdef56e-c296-4757-97e4-b3835964afb1
* RKD: 426080
 |