recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Bernardo de Menthon** (ankaŭ *Bernardo de Aosto* kaj *Bernardo de Mont-Joux;* naskiĝis en 983 aŭ 1008 en *Kastelo Menthon*, kies apuda loĝloko *Menthon* ekde la mezo de la 20-a jarcento nomiĝas Menthon-Saint-Bernard honore al Bernardo; mortis la 15-an de junio 1081 aŭ 1086 en Novaro) estas sanktulo de la katolika eklezio kaj ekde 1923 patrono de la loĝantoj en la Alpoj kaj de la montgrimpantoj. Bernardo de Menthon fondis la hospicon ĉe la montpasejo Granda Sankta Bernardo, unu el la unuaj instalaĵoj por la celo de savo de montara mizero.

la kastelo de *Menthon* en alta SavojoStatuo de Bernardo de Menthon ĉe la montpasejo Malgranda Sankta Bernardo

Vivo
----

Bernardo devenis de la nobela familio *Menthon*, kreskis en samnoma kastelo *Menthon* en alta Savojo kaj parencis al la burgonja reĝino Irmingardo de Burgonjo. Li studis en Parizo filozofion kaj juron. Lia patro, kavaliro Richard de Menthon, intencis fianĉigi lin al la nobelulino. Tamen, Bernhard ne volis obei tion kaj fuĝis al Aosto al ĉefdiakono nomata Petro. Bernardo ricevis ordinacion de li kaj estis nomumita lia posteulo. Sekve Bernardo aktivis kiel vaganta predikisto en la Aosta Valo kaj la diocezo de Novara.

Bernardo de Menthon fondis la hospicon ĉe la montpasejo Granda Sankta Bernardo ĉirkaŭ 1050; iom poste ankaŭ tiun ĉe la montpasejo Malgranda Sankta Bernardo. La kialo de tio estis ke la transirejo inter Valezo kaj la Aosta Valo estis danĝera, sed estis tamen uzata de multaj vojaĝantoj kaj multaj pilgrimantoj.

Bernardo provis en aprilo 1081 en Pavio deteni Henrikon la 4-a, estron de la Sankta Romia Imperio, de sia batalo kontraŭ papo Gregoro la 7-a. Henriko volis senpovigi papon Gregoron kaj anstataŭigi lin per kontraŭpapo Klemento la 3-a al la trono. La predikisto mortis en Novara dum la revena vojaĝo el Pavio. Lia tombo estas en la katedralo tie.

Bernardo ankaŭ akiris famon per la savhundoj nomitaj laŭ li, la san-bernardaj hundoj. Jam dum lia vivo, la aŭgustenaj monaĥoj de la hospico Granda Sankta Bernardo uzis edukitajn hundojn kiel helpantoj trovi vunditojn en la montaro, aparte kiam forte neĝas kaj la vido malfacilas. Ĝis la mezo de la 17-a jarcento la hundoj de la hospico Granda Sankta Bernardo estis sendependa hunda raso.

* Kategorio Bernardo de Menthon en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 776364
* GND: 119532387
* LCCN: no2003022447
* VIAF: 399145858248823022859 232090163, 399145858248823022859
* NLA: 49885899
* BNE: XX1773398
 |
**Bernardo SARTORI** (naskiĝis la 25-an de majo 1897 en Trevignano, Provinco de Trevizo, Italio - mortis la 3-an de aprilo 1983 en Ombaci, Ugando) estis Comboniana pastro, misiisto en Ugando kaj en Ebur-Bordo.

Biografio
---------

Naskiĝinta la 25-an de majo 1897 en Trevignano, TV, Bernardo Sartori eniris la Seminarion en 1908 malgraŭ la opono de sia patro.

Foririnta kiel soldato dum la Unua mondmilito, li estis ordenita Comboniana pastro en Venegono Superiore la 31-an de marto 1923.

En 1934, li foriris al Ugando. En 1953, li konstruis en Koboko sanktejon dediĉitan al Nia Sinjorino de Fátima.

Li revenis nur de tempo al tempo en Italion. En 1979 il fuĝis de la milito en Ugando kaj rifuĝis en Zairo. Reveninte al Ugando en 1982, Li forpasis la matenon de Pasko en 1983.

La 25-an de marto 1988, en diocezo de Arua, malfermiĝis lia procezo por beatigo, sekve de kio Patro Sartori estis nomita Servisto de Dio.

Eksteraj ligiloj
----------------

* itale Profilo de Patro Sartori en *SantieBeati.it*
* itale Profilo de Patro Sartori en *Comboni.org*

Referencoj
----------

1. ↑   itale Lia profilo en retejo de Combonianoj
Pri la komunumo
---------------

**Luven** (malnova germanlingva kaj ĝis 1943 oficiala nomo *Luvis*) estas komunumo de la komunumaro Ilanz kaj la distrikto Surselva en Kantono Grizono, Svislando. Ĝi havis 205 loĝantojn je la 31-a de decembro 2009.

Geografio
---------

Luven situas sude de Ilanz ĉe la nordorienta deklivo de la monto *Piz Mundaun*. Sur la teritorio de la komunumo sudoriente de la vilaĝo situas la ruino de la Burgo Castelberg. Krom la vilaĝo Luven al la komunumo apartenas ankaŭ la setlejoj Tegia Alva, Puoza Valla, Siaras, Gugniel, Bual kaj Tschuppina.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Luven limas en nordo al Ilanz, en oriento al Sevgein, en sudoriento al Cumbel, en sudokcidento al Morissen, kaj en okcidento al Mundaun.

Trafiko
-------

Luven situas flanke de la gravaj trafikvojoj. Al la publika transportreto la komunumo estas konektita per poŝtaŭtolinio al Ilanz.

Lingvoj
-------

La oficiala lingvo parolata de la plimulto de loĝantaro estas la romanĉa. En la jaro 2000 proksimume du trionoj de la loĝantoj estis romanĉlingvanoj kaj unu triono germanlingvanoj.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Luven datiĝas el la jaro 765 kiel *Lobene* en la testamento de episkopo Tello. Laŭ la koiro-retia imperia urbaro Luven havis meze de la 9-a jarcento propran pastron kaj estis aparta paroĥo. Post ĝi tamen estis aligita al la paroĥo Sankta Marteno en Ilanz. En la jaro 1526 Luven aliĝis al la reformacion kaj la paroĥo Sankta Stefano kaj Florin denove apartiĝis de Ilanz. En la jaro 1760 inscendio detruis grandan parton de la vilaĝo. Komence de la 20-a jarcento multaj lonĝintoj de Luven elmigris al Ameriko.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: *Martin Bundi*: *Luven* en *Historia Leksikono de Svislando* (2009-10-20)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Luven en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Luven
* Luven en la Historia Leksikono de Svislando germane france itale

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Luven** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

Bildoj
------

* Reformita preĝejo de LuvensReformita preĝejo de Luvens
* Ruino de la Burgo CastelbergRuino de la Burgo Castelberg

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Surselva |
| --- |
| 
**Komunumaro Cadi/Disentis:** Breil/Brigels  •  **Disentis/Mustér**  •  Medel (Lukomagno)  •  Schlans  •  Sumvitg  •  Trun  •  Tujetsch

**Komunumaro Ilanz:** Castrisch  •  Falera  •  **Ilanz**  •  Laax  •  Ladir  •  Luven  •  Mundaun  •  Pitasch  •  Riein  •  Ruschein  •  Sagogn  •  Schluein  •  Schnaus  •  Sevgein  •  Valendas  •  Versam

**Komunumaro Lumnezia/Lugnez:** Cumbel  •  Degen  •  Duvin  •  Lumbrein  •  Morissen  •  Sankt Martin  •  Suraua  •  **Vals**  •  Vella  •  Vignogn  •  Vrin

**Komunumaro Ruis:** Andiast  •  Obersaxen  •  Pigniu  •  **Rueun**  •  Siat  •  Waltensburg/Vuorz

**Komunumaro Safien:** Safien  •  **Tenna** |  |

 |
**Magda Gábor,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Gábor Magda** estis hungardevena-usonana aktoro. Ŝia origina nomo estis (laŭ hungarlingve kutima nomordo) *Grün Magdolna* ĝis 1916, ŝia nomvarianto en Usono estis **Magda Gabor**. Ŝiaj fratinoj estis Zsa Zsa Gabor kaj Éva Gábor.

Magdolna Grün  naskiĝis la 11-an de junio 1915 en Budapeŝto, ŝi mortis la 6-an de junio 1997 en Palm Springs (Kalifornio, Usono).

Biografio
---------

Magda Gábor devenis el juda familio. Ŝi studis en Svislando, poste ekde 1933 ŝi havis kontrakton kun filmproduktejo en Vieno. Ŝi akiris kantistan diplomon en Muzikakademio de Budapeŝto en 1937. Post la diplomo ŝi kantadis en pluraj kabaredoj en sia naskiĝurbo. Ŝia kariero rompiĝis post jaroj pro la kontraŭjudaj leĝoj. Komence de la nazia erao ŝi fuĝis al Portugalio helpe de la portugala ambasadoro. Baldaŭ ŝi translokiĝis al Brazilo, fine al Usono. Komence ŝi havis rolojn en usonaj radioj kaj televizioj, poste ŝi fondis vendejojn pri juveloj en Novjorko, Okcidenta Palm Beach, Parizo kaj Londono. Gabor edziniĝis ses fojojn, tamen ŝi neniam naskis.

Ŝiaj gramafonaj kantoj
----------------------

* *Havasi napsütés*
* *Szűts Mara házassága*

Elektitaj filmaj roloj
----------------------

* *Mai lányok* (1937) – Lenke
* *Tokaji rapszódia* (1937) – fraŭlino
* *Four Star Revue* (1953, televizia filmo)
* *The Colgate Comedy Hour* (1955, televizia filmo)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 596137
* GND: 1035555832
* LCCN: n84216419
* VIAF: 60496189
* ISNI: 0000 0003 8592 9427
 |
D-ino **Magda ŠATUROVÁ-SEPPOVÁ** (naskiĝis la 4-an de julio 1929, mortis la 10-an de septembro 2016) estis slovaka esperantistino kaj honora membro de UEA.

Studinte la anglan kaj doktoriĝinte en 1953 ŝi laboris kiel eldoneja redaktoro por belliteratura eldonejo kaj poste por Slovaka Pedagogia Eldonejo (1955-1987). Ŝi redaktis lernolibrojn kaj vortarojn kaj redaktis, aŭtoris aŭ tradukis plurajn librojn en Esperanto (*Slovaka antologio*, 1977, 1980), prelegis pri leksikografiaj kaj didaktikaj problemoj, instruis, verkis poemojn, recenzis, gvidis kursojn ĉe la katedro de fremdaj lingvoj en la Universitato de Komenio, Bratislava, kaj membris en AIS San Marino. Ekde 1990 ŝi estis landa reprezentanto de IKUE. Slovakia Esperanto-Asocio en 1987 distingis ŝin per arĝenta medalo. Ekde 1947 ŝi membris en UEA (komence en Internacia Esperanto-Ligo), kies fakdelegito pri lingvistiko, literaturo kaj katolikismo ekde 1960 kaj Honora Membro ekde 2004 ŝi estis.

Referencoj
----------

1. ↑  Forpasis Magda Šaturová (1929-2016) – Gazetaraj Komunikoj de UEA, n-ro 635, 2016-09-15.

* Magda Šaturová-Seppová en Vikifontaro (Universala biblioteko)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 42239
* GND: 1063813905
* LCCN: nr2002011683
* VIAF: 54083516
* ISNI: 0000 0001 0973 2089
* SUDOC: 243913214
* NKC: xx0014477
 |
Hispana dublono
**Dublono** estis portugala/brazila monero, kiu uziĝis dum la regado de reĝo Johano la Kvina (1707-1750) kaj estas konsiderata la monero kun plej alta propra valoro iam uzita en la mondo.

La nomo ankaŭ aplikiĝis al hispana monero je du eskudoj aŭ 32 hispanaj realoj.

La dublonoj estis originale stampitaj de la monfarejo de Vila Rica (Vilariko/"Riĉa Vilaĝo"), en la provinco Minas-Ĝerajso, inter 1724 kaj 1727. Kun 53,8 gramoj da oro, ĝi estis uzita en la regno Portugalio kaj Britio. Ĝi surportis en la averso la valoron "20 mil rejsoj" kvankam ĝia valoro atingis eĉ 24 mil rejsojn. Tio korespondis al unu kvarono de la tiama prezo de juna sklavino.

Sur ĝi legeblas ankaŭ la esprimo *In Hoc Signo Vinces* (Per tiu ĉi signo vi venkos), laŭ la kristana tradicio enkondukita de imperiestro Konstantino.

Pro la rareco, tiu monero povas nun atingi prezon inter 4 mil kaj 15 mil eŭroj.

Referencoj
----------

1. ↑  (angle) Jordan, Louis. "Spanish Gold", *The Coins of Colonial and Early America*, Department of Special Collections, Hesburgh Libraries, University of Notre Dame
2. ↑  (portugale) Dobrão, Dicionário Histórico Português

* Kategorio Dublono en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Dubicsány** (dubiĉAnj) estas malgranda vilaĝeto en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Borsod-Abaúj-Zemplén, en Distrikto Putnok.

Kalvinana kirko de Dubicsány

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 13  km²
* Alto super marnivelo: 142 m
* Koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 48.2834/20.4901
* Loĝantaro: 310
* Poŝtkodo: 3635
* Telefonprefikso: 48

Situo
-----

Dubicsány situas en valo sur deklivoj, laŭ maldekstra bordo de Sajó, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Miskolc-Putnok. La lasta urbo kaj Kazincbarcika troviĝas po 5, Ózd 22, Edelény 23, Miskolc 26 km-ojn.

Historio
--------

Ŝajnas, Dubicsány fondiĝis en la 14-a jarcento. En1555 la turkoj bruldetruis kaj senhomigis la komunumon. Vilaĝservoj estas migra poŝto, hotelo.

Vidindaĵoj
----------

* kalvinana preĝejo de 1839, en 1852 turo 15 m-ojn longa alkonstruiĝis, en 1924 renoviĝis
* romkatolika kapelo omaĝe al Stefano la 1-a (Hungario)
* baroka unuetaĝa kastelo de Vay el la 18-a jarcento, post 2 jarcentoj trakonstruiĝis

* Kategorio Dubicsány en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Dubovka** (ruse *Дубовка*) estas urbo en Volgograda provinco en Rusio.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 18208501.

La urbo estis fondita en jaro 1732.

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1803.

La interurba telefona kodo estas 84458, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo (en jaro 2005).

Geografiaj koordinatoj de la urbo estas: latitudo 49°03' norde, longitudo 44°50' oriente.

La urbo estas sur dekstra bordo de rivero Volgo (Волга).

En la urbo estas fervoja stacio.

En jaro 1959 la urbo havis 11.7 mil loĝantojn.

En jaro 2002 la urbo havis 15.1 mil loĝantojn.

Flago de Volgograda provinco
Urboj de Volgograda provinco

**Ĉefurbo**: Volgogrado

Dubovka |
Frolovo |
Kamiŝin |
Miĥajlovka |
Ĵirnovsk |
Kalaĉ-na-Donu |
Kotelnikovo |
Kotovo |
Krasnoslobodsk |
Leninsk |
Nikolajevsk |
Novoanninskij |
Pallasovka |
Petrov Val 
Serafimoviĉ |
Surovikino |
Urjupinsk |
Volĵskij 

 

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Dubi** (ankaŭ hungare), ukraine **Дуби,** ruse **Дубы** [dubi], slovake *Duby aŭ Dubov,* germane **Duby** estas malgranda, ne memstara vilaĝeto en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto de Irŝava, en municipo de Zahattja.

Transkarpata provinco en Ukrainio
Distrikto de Irŝava en Transkarpatio

Bazaj informoj
--------------

* 48° 25′ 44″ N 22° 57′ 38″ O﻿ / ﻿48.42889 °N, 22.96056 °O﻿ / 48.42889; 22.96056 (mapo)Koordinatoj: 48° 25′ 44″ N 22° 57′ 38″ O﻿ / ﻿48.42889 °N, 22.96056 °O﻿ / 48.42889; 22.96056 (mapo)
* Areo: 0.7 km²
* Alto super marnivelo: 418 m
* Loĝantaro: 190
* Poŝtkodo: 90112
* Telefonprefikso: + 380 3144
* Aŭtokodo: AO

Situo
-----

Dubi situas laŭ traira flankovojo.

Historio
--------

La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1600. Ĝis Traktato de Trianon Dubi apartenis al Hungara reĝlando, poste al Ĉeĥoslovakio. En 1939 la plej orienta regiono de disfalanta Ĉeĥoslovakio deklaris malgrandan sendependan respublikon Karpata Ukrainio. Iom poste Hungario okupis la respublikon kaj tuj aranĝis aŭtonomion, kies apartaĵo estis Dubi. Ekde 1945 ĝi apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio.

Vidindaĵoj
----------
**Mirandilla** estas municipo de Hispanio, en la provinco de Badajoz, regiono de Ekstremaduro. 

La loĝantoj nomiĝas *mirandillenses*. La censita populacio en 2008 estis de 1.374 loĝantoj.

Situo
-----

Mirandilla estas situa en la centra parto de Ekstremaduro, je altitudo de 298 m; je 73 km de Badajoz, provinca ĉefurbo kaj je 12 km de Mérida, la regiona ĉefurbo. La surfaco de ties teritorio estas de 41,6 km².

Vivo
----

Ĝi estas tiom proksime de Mérida ke utilas al ĝi kiel dormovilaĝo. Mirandilla profitas proksimecon por komercaj, administraj, laborserĉaj avantaĝoj. Krome estas tradicia ekonomio de agrikulturo kaj brutobredado kaj krome lastatempe natura turismo. Proksime estas ankaŭ la Natura Parko Cornalvo.

Historio
--------

La fondo mezepoka de la vilaĝo realigis, laŭ unu versio, en la 13a jarcento devenintoj el Miranda de Ebro; kaj laŭ alia en la 14a jarcento setlantoj el Portugalio de Miranda de Duero.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Mirandilla en *www.clubrural.com*
Dubovac troviĝas en (verda) Municipo Kovin en Serbio
Municipo de Kovin
Ortodoksa serba preĝejo de Dubovac
**Dubovac,** serbe **Дубовац,** hungare **Dunadombó** estas vilaĝo en Serbio, en provinco Vojvodino, en distrikto **Suda** Banato, en municipo de Kovin. Ĝis 1899 la oficiala hungara loknomo estis *Dubovácz,* poste pro la hungariga politiko la vilaĝo rericevis sian originan hungarecan nomon.

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 109  km²
* Koordinatoj: 44°47′26″N 21°12'16″E
* Alto super marnivelo: 59 m
* Loĝantaro: 1280
* Poŝtkodo: 26224
* Telefonprefikso: 013
* Aŭtokodo: PA

Situo
-----

Dubovac situas sur ebenaĵo, laŭ flankovojoj, laŭ maldekstra bordo de Danubo. Bela Crkva (Serbio) troviĝas 21 km-ojn.

Historio
--------

La unua mencio pri la vilaĝo devenis el 1323 en formo *"Dombo"*. La fortikaĵo en 1414 menciiĝis. En 1910 loĝis en Dunadombó 1505 homoj (serboj en majoritato, hungaroj kaj rumanoj en minoritato). La vilaĝo apartenis ĝis Traktato de Trianon al Hungara reĝlando, al Temes (reĝa departemento), al distrikto de Kubin, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio, ekde 2006 kiel Serbio. En 1941 la germana armeo okupis la komunumon ĝis 1944. En 2002 loĝis en Dubovac 1283 homoj, (1078 serboj (84 %), 111 ciganoj, 28 hungaroj, 19 jugoslavianoj, 14 rumanoj, 7 germanoj kaj aliaj).

Vidindaĵoj
----------

* ortodoksa serba preĝejo

Vidu ankaŭ
----------

* Strukturo de Vojvodino

* Kategorio Dubovac en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Lajos Bezerédi** [lajoŝ], kroate **Lujo Bezeredi,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bezerédi Lajos** estis hungara-kroata skulptisto, ceramikisto. Lia familia nomo foje estis *Bezerédy* [bezerEdi].

Lajos Bezerédi  naskiĝis la 21-an de novembro 1898 (laŭ kelkaj fontoj la 22-an de oktobro 1898) en Nova (Hungara reĝlando), li mortis la 20-an de aprilo 1979 en Čakovec (Jugoslavio, Kroatio (laŭ aliaj fontoj en Beogrado)).

Biografio
---------

Lajos Bezerédi devenis el varia hungara-kroata familio. Li frekventis katolikan gimnazion en Csáktornya, poste li studis en pedagogia altlernejo en Budapeŝto, sed en 1917 li soldatiĝis. Li batalis ankaŭ en Hungara Sovetrespubliko, poste li apogis Respublikon Baranya-Baja. Post la falo li rifuĝis al Osijek, kie li estis malliberigita dum mallonga tempo. Li migris al Plovdiv, kie li laboris en uzino pri brikoj, sed libertempe li komencis krei argilaĵojn. En 1922 li ekstudis en belarta akademio de Zagrebo, sed pro financaj problemoj li forlasis la lernadon kaj li kreis ceramikaĵojn por vendado. En 1927 li debutis en ekspozicio. Inter 1936 kaj 1941 li vivis en Beogrado, poste pro la germana okupado li rifuĝis al Budapeŝto, en 1942 al Csáktornya (tiam apartenaĵo de Hungario ĝis 1945), kie li instruis nelonge. Li ricevis 2 jugoslaviajn premiojn en 1968 kaj 1969. Li uzis por artaĵoj terakotojn, bronzojn, lignojn, betonojn, ferojn kaj aluminiojn.

Elektitaj ekspozicioj
---------------------

* pluraj urboj en Kroatio (1927-1969)
* Beogrado
* Vieno

Elektitaj skulptaĵoj
--------------------

* 
* 
* 
* 
*

Fontoj
------

* kroatlingva biografio
* anglalingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 619837
* RKD: 346805
 |
Detale ĉe la Ŝtatoparko Taum Sauk
Common snapping turtle range map.jpgCommon snapping turtle range map
La **komuna serpentotestudo** (*Chelydra serpentina*) estas la specio rilatanta al granda testudo de nesala akvo el la familio de Ĥelidredoj. Ties natura teritorio etendas el sudorienta Kanado, sudokcidente al bordo de la Roka Montaro, tiom for oriente kiom ĝis Nova Skotio kaj Florido kaj tiom for sudokcidente kiom ĝis nordorienta Meksiko. Tiu specio kaj la pli granda Aligatortestudo estas la unikaj specioj en tiu familio troviĝantaj en Nordameriko (kvankam tiu komuna serpentotestudo, kiel ties nomo supozigas, estas multe pli disvastigata tutmonde pro homa agado).

Referencoj
----------

1. ↑  C.H. Ernst.  (2008) "Systematics, Taxonomy, and Geographic Distribution of the Snapping Turtles, Family Chelydridae", A.C. Styermark, M.S. Finkler, R.J. Brooks: *Biology of the Snapping Turtle (Chelydra serpentina)*. Johns Hopkins University Press, p. 5–13.

* Kategorio Serpentotestudo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Serpentotestudo en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por aliaj signifoj, bv. rigardi la apartigilan paĝon: Dubová |

Koordinatoj: 49° 48′ 51″ N 17° 46′ 22″ O﻿ / ﻿49.81417 °N, 17.77278 °O﻿ / 49.81417; 17.77278 (mapo)

**Dubová** estas loka parto de municipo Radkov en distrikto Opava.

Historio
--------

Sur loko de la hodiaŭa domaro Dubová (ĝis la jaro 1945 Horní Vikštejn) estadis devene nur erpa korto, apartenanta al burgo Vikštejn. Oni indikas ĝin en la jaro 1640, kiam ĝi estis ĉirkaŭita per ŝtona muro. Kiam en la 18-a jarcento burgo Vikštejn nur malkreskis kaj ĝi taŭgis eĉ ne kiel sidejo de senjoraro nek kiel centro de administrado de la senjorujo, konstruis en la jaroj 1774-1776 Jan Julius Frobel, tiama posedanto de la vikštejna senjorujo, sur loko de la erpa korto barokan kastelon. Ĉirkaŭ la kastelo estiĝis domaro nomata **Horní Vikštejn** (en traduko: *Supra Vikŝtejn*), kiu situis en pli granda supermara alteco ol la burgo mem. En la jaro 1783 akiris la senjorujon grafoj el Tenczin, en 1814 grafoj el Arzo, en 1860 Emanuel Glasner kaj en 1884 grafoj Rozumovští (Rozumovskidoj). Tiuj aĉetis ankoraŭ en 1889 grandbienon Vítkov kaj en la jaroj 1888 - 1889 ankaŭ bienon Melč.

La novaj posedantoj beligis sian senjorujon, riĉe kontribuis al lernejoj kaj preĝejoj en la ĉirkaŭaĵo kaj iliaj riparoj. Rozumovští havis sidejon en la kastelo en Dubová ĝis la jaro 1945. Dum dua mindmilito ili anoncis sin al la germana nacieco, la kastelo estis dum certa tempo uzata eĉ kiel lazareto de wehrmacht. Post liberigo familio Rozumovští foriris en elmigradon, ilia posedaĵo estis konfiskita kaj en la 1950-aj jaroj estis en ĝi establita agrikultura metilernejo.

Loĝantaro
---------

Evoluo de nombro de loĝantojLa datoj devenas el datumbazo de Vikidatumoj  

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 2021 | 119 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rPartoj de municipo Radkov (2) |
| --- |
| Dubová ~ Radkov |

 |
**László Székely** [lAslO sEkej], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Székely László** estas hungara dekoraciisto, universitata instruisto, grafikisto.

László Székely  naskiĝis la 2-an de oktobro 1932 en Budapeŝto.

Biografio
---------

László Székely frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, ekde 1950 li studis en Industriarta Altlernejo, sed pro nekonforma persono de la socialismo li akiris diplomon nur en 1961. Post la diplomo li komencis sian karieron en Teatro Gárdonyi Géza. Liaj sekvaj teatraj stacioj estis:

* Nacia Teatro (Szeged), samtempe subĉiela teatro en Szeged (1965-1971)
* Teatro Szigligeti (Szolnok) (1971-1978)
* Nacia Teatro (Budapeŝto) (1978-1983, 1990-1991)
* Teatro Katona József (1983-1990)

En tiuj jaroj li planadis dekoraciojn ankaŭ en pluraj aliaj provincaj teatroj, kiel gasto. Ekde 1978 li instruas ankaŭ en la Belarta Altlernejo, kie en 1991 li estis nomumita katedrestro kaj docento. Li ricevis 3 premiojn inter 1973-1994, premion Kossuth en 2012, li ricevis la titolon "artisto de la nacio" en 2014.

Elektitaj teatraj dekoracioj
----------------------------

* William Shakespeare: *Trojlo kaj Kresida*; Kiel plaĉas al vi; *Koriolano*
* Johann Wolfgang von Goethe: Faust
* Iván Markó: *Seherezádé* (baleto)
* Béla Bartók: Burgo de la Blubarbulo

Elektitaj ekspozicioj
---------------------

* Szeged (1970)
* Szentes (1976)
* Nagykanizsa (1978)
* Prago (1991)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto Arkivigite je 2016-03-04 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio
**László Szunyogh** [lAslO sunjog], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szunyogh László** estas hungara skulptisto, medalisto, altlerneja instruisto.

Sunhorloĝo fare de László Szunyogh en Tatabánya
László Szunyogh  naskiĝis la 30-an de oktobro 1956 en Tatabánya.

Biografio
---------

László Szunyogh abiturientis en industriarta mezlernejo en Budapeŝto en 975, lia ĉefinstruisto estis Róbert Csíkszentmihályi. Li akiris diplomojn en pedagogiaj altlernejoj en Esztergom (1978) kaj Eger (1981). Li ricevis stipendion en 1981. Post la diplomoj li instruis unue en gimnazio en sia naskiĝurbo, poste en pedagogia altlernejo en Győr. Li akiris plian diplomon en Hungara Belarta Altlernejo en 1993. Lia majstro denove estis Róbert Csíkszentmihályi. En 1995 li ekinstruis en Universitato de Okcidenta Hungario en rango docento. En 2009 li akiris sciencan gradon DLA en Universitato de Pécs. Li ricevis premiojn inter 1987-2014.

Elektitaj solaj ekspozicioj
---------------------------

* Budapeŝto (1986)
* Balassagyarmat (1988)
* Komárom (1995)
* Tatabánya (2000, 2004, 2016)

Elektitaj kolektivaj ekspozicioj
--------------------------------

* Tatabánya (1977-2000
* Pécs (1979-1993)
* Sopron (1985-1987, 2001-)
* Budapeŝto (1987, 1994, 1999, 2005)
* Arthalo Budapeŝto (1995, 2001)
* Neuchâtel (1996)
* Weimar (2000)
* Wrocław (2006, 2008)
* Szentendre (2014)

Elektitaj skulptaĵoj
--------------------

* Fenestro (2005)Fenestro (2005)
* Pastro Béla MakkPastro Béla Makk

Elektitaj medaloj
-----------------

* "Habsburg Ottó 80 éves / Páneurópa Unió Tata" (bronza memormedalo)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio László Szunyogh en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 625921
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por aliaj signifoj, bv. rigardi la apartigilan paĝon: Ralsko |

Koordinatoj: 50° 40′ 28″ N 14° 45′ 57″ O﻿ / ﻿50.67444 °N, 14.76583 °O﻿ / 50.67444; 14.76583 (mapo)

**Ralsko** (germane: *Rollberg*) estas la plej alta monto de Ĉeĥa tabulo. Ĝi situas en distrikto Česká Lípa, en Regiono Liberec, proksimume kvar kilometroj nordoriente de urbo Mimoň en katastraj teritorioj Svébořice, Noviny pod Ralskem kaj Vranov.

La deklivoj kaj la supraĵa parto de la monto estas protektitaj kiel naturrezervejo Ralsko proklamita por protekti la geomorfologiajn formaciojn kaj al ili ligitaj kreskaĵaj biocenozoj. Sur la montopinto situas ruino de burgo Ralsko, el kiu estas ronda belvidejo.

Aliro
-----

Al la montopinto kondukas ruĝe ruĝa turisma marko markita turisma vojo el Mimoň, tra rokoj Vranovské skály al Ralsko, kiu plu daŭrigas sur descendo al nordo al Stráž pod Ralskem. Plej proksimaj trajnaj haltejoj estas en Mimoň aŭ en Pertoltice pod Ralskem sur fervojlinio 086 el Liberec ĝis Česká Lípa.

Pluaj fotoj
-----------

* Vido al Ralsko de Noviny pod RalskemVido al Ralsko de Noviny pod Ralskem
* La montopinto kun la ruino de burgoLa montopinto kun la ruino de burgo
* Vulkana roko ĉe belvidejo sub la burgoVulkana roko ĉe belvidejo sub la burgo
* Rokeroj sur la deklivoRokeroj sur la deklivo
* Belvidejo el Ralsko al sudoBelvidejo el Ralsko al sudo
* Burgo RalskoBurgo Ralsko
**Benjamin Pavloviĉ Ĵeĥovskij** (Вениамин Павлович Жеховский ; naskiĝis en 1881 en Sankt-Peterburgo, mortis 1953 (?) en Encausse-les-Thermes, Francio) estis rusa astronomo Li migris en Francion en 1912, kie li subskribis siajn artikoloj per la nomo de **Benjamin de Jekhowsky**

Li naskiĝis en Sankt-Peterburgo en nobela familio. Lia patro estis inĝeniero en la
fervojoj de Varsovio : tiam, Pollando estis parto de la Rusia Imperio.

**Malkovritaj asteroidoj : 12**| 953 Penlevo | 29-a de aprilo 1921 |
| 976 Benjamino | 27-a de marto 1922 |
| 977 Filipo | 6-a de aprilo 1922 |
| 988 Apelo | 10-a de novembro 1922 |
| 1013 Tombeko | 17-a de januaro 1924 |
| 1017 Jaklino | 4-a de februaro 1924 |
| 1037 Davidvejlo | 29-a de oktobro 1924 |
| 1040 Klumpkeo | 20-a de januaro 1925 |
| 1093 Fredo | 15-a de junio 1925 |
| 1181 Lilito | 11-a de februaro 1927 |
| 1328 Devoto | 21-a de oktobro 1925 |
| 3881 Dumergo | 15-a de novembro 1925 |
|

Li lernis en la Moskva Ŝtata Universitato kaj, migrinte en Francion, li dungiĝis en la
observatorio de Parizo en 1912. Li poste laboris en la observatorio de Alĝero
(nun, la Centro de esploro pri astronomio, astrofiziko kaj geofiziko) en Alĝerio,
tiam franca kolonio, tie kie li konatiĝis kiel fakulo pri ĉiela mekaniko.

Post 1934 li verkis 190 artikolojn sub la nomo de **Benjamin de Jekhowsky**; li
malkovris 12 asteroidoj, la Minor Planet Center registris liajn malkovrojn
sub la nomo "**B. Jekhovsky**".

Li mortis post 1953 (en 1975 laŭ iuj fontoj).

La asteroido 1606 Jekhovsky,
malkovrita de Louis Boyer, estis tiel nomita en lia honoro.

Noto kaj referencoj
-------------------

1. ↑  JPL Small-Body Database Browser 1606 Jekhovsky (1950 RH) (angle)

Vidu ankaŭ
----------

* Kategorio:Malkovrita de Benjamin Jekhowsky


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 339220
* LCCN: no2020034762
* VIAF: 196716212
* ISNI: 0000 0004 3358 8808
* SUDOC: 132047535
 |
Je diferenciala geometrio, **diferenciala formo** estas tensora kampo, kies ĉiuj indicoj estas malsupraj, kaj kiu estas tute malsimetria. Pri ĝi ekzistas la naturaj operacioj de **kojna produto** (dulineara) kaj **ekstera derivo** (unulineara diferenciala operatoro).

Difino
------

Se {\displaystyle M} estas {\displaystyle n}-dimensia glata sternaĵo, do sur ĝi ekzistas la kotanĝa fasko {\displaystyle \mathrm {T} ^{\*}M}, de rango {\displaystyle n}. Oni povas difini laŭfibre la eksteran alĝebron

{\displaystyle \bigwedge \mathrm {T} ^{\*}M=\bigoplus \_{k=0}^{n}\bigwedge ^{k}\mathrm {T} ^{\*}M=\mathbb {R} \oplus \mathrm {T} ^{\*}M\oplus (\mathrm {T} ^{\*}M\wedge \_{M}\mathrm {T} ^{\*}M)\oplus \dotsb \oplus (\underbrace {\mathrm {T} ^{\*}M\wedge \_{M}\mathrm {T} ^{\*}M\wedge \_{M}\dotsb \wedge \mathrm {T} ^{\*}M} \_{k})}.
{\displaystyle \textstyle \bigwedge \mathrm {T} ^{\*}M} estas glata vektora fasko de rango {\displaystyle 2^{n}} sur {\displaystyle M}.

**Diferenciala formo** sur {\displaystyle M} estas glata sekcio de {\displaystyle \textstyle \bigwedge \mathrm {T} ^{\*}M}. **Diferenciala formo de grado {\displaystyle k}**, aŭ **diferenciala {\displaystyle k}-formo**, estas glata sekcio de {\displaystyle \textstyle \bigwedge ^{k}\mathrm {T} ^{\*}M}. La spacon de diferencialaj formoj simbolas {\displaystyle \Omega (M)}; la spacon de diferencialaj formoj de grado {\displaystyle k} simbolas {\displaystyle \Omega ^{k}(M)}. Do

{\displaystyle \Omega (M)=\Omega ^{0}(M)\oplus \Omega ^{1}(M)\oplus \dotsb \oplus \Omega ^{n}(M)}.

Operacioj
---------

La **kojna produto** estas dulineara produto de du diferencialaj formoj:

{\displaystyle \wedge \colon \Omega ^{k}(M)\otimes \Omega ^{l}(M)\to \Omega ^{k+l}(M)}.
Ĝi estas grade simetria:

{\displaystyle \alpha \wedge \beta =(-)^{\deg \alpha \deg \beta }\beta \wedge \alpha }.
La **ekstera derivo** estas unugrada diferenciala operatoro sur diferencialaj formoj:

{\displaystyle \mathrm {d} \colon \Omega ^{k}(M)\to \Omega ^{k+1}(M)}.
Ĝi obeas la Lejbnican regulon:

{\displaystyle \mathrm {d} (\alpha \wedge \beta )=(\mathrm {d} \alpha )\wedge \beta +(-)^{\deg \alpha }\alpha \wedge \mathrm {d} \beta }.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Eric W. Weisstein, *Differential k-form* en MathWorld.
**László SZŰCS** [lAslo sUĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj kun plena nomo **Szűcs László Géza** estis hungara aktoro, operkantisto (tenoro), operetkantisto, teatrestro.

László Szűcs  naskiĝis la 24-an de oktobro 1898 en Budapeŝto, li mortis la 21-an de junio 1990 en Rio-de-Ĵanejro (Brazilo).

Biografio
---------

László Szűcs frekventis mezlernejon en sia naskiĝurbo, poste iomete universitaton, kiun li forlasis kaj li aliĝis al migranta trupo. En 1920 li finstudis ankaŭ privatan aktorlernejon de Kálmán Rózsahegyi. En la sekvaj jaroj li apartenis al pluraj migrantaj trupoj, plej ofte li havis kantistajn rolojn. Inter 1922-1927 li aktoradis al la hungara publiko en Transilvanio (jam apartenanta al Rumanio), poste li estis hejmensendita. Liaj pli gravaj teatraj stacioj estis:

* Teatro Városi (1928)
* Teatro Csokonai (Debrecen) (1929)
* Budapeŝta Ŝtata Operejo (1931-1934).

Intertempe en 1933 li lernis kantoteknikon en Italio, poste li havis rolojn foje en pluraj ĉefurbaj, foje en provincaj teatroj, sed li estis aŭdebla en koncertoj kaj Hungara Radio. En 1942 li establis migrantan trupon, la trupo estis videbla en diversaj provincaj urboj. En 1945 li forlasis la landon, ekde 1951 li vivis en Brazilo. Lia edzino same estis aktorino.

Elektitaj teatraj roloj
-----------------------

* Johann Strauß (filo): *Die Fledermaus* - Eisenstein
* Puccini: Tosca - Cavaradossi
* Ferenc Lehár: *A mosoly országa* - Su-Ĉong
* Charles Gounod: Faust - titolrolo

Lia filma rolo
--------------

* *A csúnya lány* (1935) - kantisto

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Difenbaĥio** |
| --- |
|  |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Plantoj *Plantae* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Divizio: | Angiospermoj *Magnoliophyta* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Liliopsidoj *Liliopsida* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Alismaloj *Alismatales* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | *Araceae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | ***Dieffenbachia***Schott, 1829 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specioj |
| * *D. bausei*
* *D. marianne*
* *D. picta*
* *D. sequine*
 |
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Difenbaĥio  |

 |
| v • d • r |

**Difenbaĥio**[*mankas fonto*], aŭ **difenbakio** estas unu el multaj kulturataj ĉambraj plantoj. Tio estas planto kun grandaj verdaj folioj kolorigitaj per blanka aŭ flava pentraĵo, ĝi estas ja proporcie nepretendema, sed abrupte venena.

Deveno
------

Difenbaĥio devenas el tropikaj regionoj de Sud-Ameriko, ĝi estas disvastigita precipe en Brazilo, sed ni povas trovi ĝin ankaŭ en Peruo aŭ Venezuelo. Ĝi ricevis sian nomon post tio, kiam ĝi estis en la unua triono de la 19-a jarcento alveturigita en Eŭropon.
Heinrich Wilhelm Schott, inter 1845 kaj 1865 direktoro de la imperiestraj ĝardenoj de Schönbrunn, nomis la plantojn laŭ sia ĉefĝardenisto Johann Friedrich Dieffenbach.

Veneneco
--------

La plej grava konsiderenda fakto, antaŭ ol ni havigos la difenbaĥion hejmen, estas ties veneneco. Tial oni ne rekomendas kulturi ĝin tie, kie libere moviĝas hejmaj bestoj aŭ malgrandaj infanoj.

Kresko
------

La plantoj el tiu neotropisa genro, kiuj kutime ne floras, ĝiskreskas la altecon pli ol duonmetro, escepte ili atingas preskaŭ metran kreskon. Difenbaĥio estas proporcie nepretendema, ĝi ŝatas lumon, sed ne rektan sunon.

Normala aperaĵo estas defalado de la subaj folioj. Tial estas konvene tempo de tempo junigi la kreskaĵon per fortranĉo de tigo 10 centimetroj super la teraĵo en florpoto. Se la folioj defalas tro, poste kulpas tro seka aero, malalta temperaturo aŭ trablovo. Se la randoj de folioj bruniĝas, aldonu verŝaĵon kaj se ili perdas la koloron, forŝovu la kreskaĵon el la rekta lumo.

Vidu ankaŭ
----------

* Mar-andaj montarbaroj

Referencoj
----------

1. ↑  *difenbakio* en PIV ĉe vortaro.net
2. ↑  Helmut Genaust: *Etymologisches Wörterbuch der botanischen Pflanzennamen*, Basel: Birkhäuser, 1996, ISBN 978-3-7643-2390-5, p. 208.

* Difenbaĥio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Difenbaĥio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Difenbaĥio en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
**Wilhelm HEILE** (naskiĝis la 18-an de decembro 1881 en Diepholz, mortis la 17-an de aŭgusto 1969 en Harpstedt) estis germana politikisto.

Vivo
----

Li studis maŝininĝenieradon ekde 1905 en teknika altlenejo de Hanovro, sed oni forigis lin samjare pro partopreno en Asocio de Germanaj Studentoj. Poste li laboris kiel redaktisto ĉe *Danziger Allgemeinen Zeitung*, sed samjare ŝanĝis al *National-Zeitung* en Berlino. Inter 1906 ĝis 1908, li estis eldonisto de la periodaĵo *Deutsche Hochschule*. Dum la unua mondmilito Wilhelm Heile soldatis en la infanterio de la Germana Regno. 

Ekde 1912 ĝis 1919, li verkis por kaj gvidis semajnan ĵurnalon *Die Hilfe*, kie li kunlaboris kun la fondinto Friedrich Naumann kaj periode kun Theodor Heuss. Post la morto de Naumann en 1919, li transprenis la eldonadon de tiu ĵurnalo. Li estis membro de la *Gesellschaft zur Förderung der inneren Kolonisation*. Li apogis la ideon de Mezeŭropaj Unuiĝintaj Ŝtatoj en la ĵurnalo *Die Hilfe* kiel paŝon al Eŭropaj Unuiĝintaj Ŝtatoj.

Post la unua mondmilito, li estis la unua rektoro de ŝatcivitana altlernejo- fondita de Naumann en 1918, Berlino -, el kiu formiĝis en 1920 la Germana Altlernejo pri Politiko, en kiu Heile laboris ĝis 1933 kiel docento pri ŝtataj sciencoj. Li estis maldungita en 1933 el ĉiu pozicio, kaj poste laboris (1933-36) kiel ekonomo en Niederlausitz, tradukisto kaj lekoro (1936-1941). 

Post la dua mondmilito, li estis inter la unuaj reprezentantoj de la novfondita germania branĉo de la Unio de Eŭropaj Federalistoj, kiu ricevis la nomon "Eŭropa Unio". Oni nomis post li la straton *Wilhelm-Heile-Straße* en Syke.

Politiko
--------

Heile membris en la Pogresema Popolpartio dum la imperiestra epoko. En 1918 partoprenis li la fondon de la Germana Demokrata Partio (DDP). 

En 1946 li kunfondis la FDP-n en la novkreita federacia lando Malsupra Saksio, ekde 1947 membris en la Germana Partio.

Publikaĵoj
----------

* *Student und Politik*, en: Akademische Blätter, jarkolekto 1905/06, paĝoj 185-187.
* *Der Deutsche Volksstaat, Schriften zur Inneren Politik* (kun *Walter Schotte*), 1917
* *Nationalstaat und Völkerbund. Gedanken über Deutschlands europäische Sendung*, Halberstadt 1926
* *Europäische Cooperation*, Berlino 1929
* *Das Problem gerechter Grenzen zwischen den Staaten*, Berlino 1929
* *Abschied von der FDP*, Syke 1947

Literaturo
----------

* Richard Gribow, *Wilhelm Heile 80 Jahre alt*, en: Akademische Blätter, jarkolekto 1961, paĝoj 255-256
* Ludwig Luckemeyer, *Wilhelm Heile. 1881-1981. Föderativer liberaler Rebell in DDP und FDP und erster liberaler Vorkämpfer Europas in Deutschland. Politisch-zeitgeschichtliche Festschrift aus Anlaß des 100. Geburtstags des engsten Mitarbeiters Friedrich Naumanns und Präsidenten der FDP am 18. Dezember 1981*, Wiesbaden 1981

Eksteraj ligiloj
----------------

* biografio de Wilhelm Heile en la reta enciklopedio *Biographisch-Bibliographisches Kirchenlexikon*
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Bildogorĝa kolombo** |
| --- |
|  |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birda klaso *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Kolomboformaj *Columbiformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Kolombedoj *Columbidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | Geophaps *Geophaps* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | **Bildogorĝa kolombo** *Geophaps scripta*(Temminck, 1821) |
|

 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Bildogorĝa kolombo  |

 |
| v • d • r |

La **Bildogorĝa kolombo**, *Geophaps scripta*, estas specio de birdo de la familio de Kolombedoj kiu estas loĝanto kaj disvastigata reproduktanto kaj endemio en nordorienta Aŭstralio. Laŭ la Aŭstralia Departemento de Medio kaj Energio, la nomiga subspecio, **suda bildogorĝa kolombo** (*Geophapa scripta scripta*) estas listita kiel vundebla specio. Ili loĝas en aridaj kaj duon-aridaj areoj, kiel herbejoj kaj sekaj sklerofilaj arbaroj.

Aspekto
-------

La norda formo diferencas pro la rozkolora okulringo.
La plej rimarkinda trajto de tiu specio estas la bunta vangobildo kiu konsistas el blanka areo sub la okullinio trairata de du tre kontrastaj nigraj strioj, nome unu el ĉiu okulo en direkto al nuko kaj dua pli vertikala ambaŭflanke de la mentono. La beko estas nigra kaj la subaj partoj estas helaj. La nomiga subspecio, pli suda, havas helbluecan okulringon, kaj la pli norda subspecio diferencas pro la tre rozkolora kaj multe pli ampleksa okulringo.

Referencoj
----------

* Trounsen kaj Trounsen, "Australian Birds: A Concise Photographic Field Guide, Cameron House. ISBN 1-875999-47-7.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 715785
 |
La sankta **Benedikto** OFMCap (Kromnomo *la Afrikano*; \* 31-an de marto 1526 en San Fratello; † 4-an de aprilo 1589 en Palermo estis nigra afrikdevena sklavo kaj monaĥo, kiu en Sicilio vivis kaj bonagis.

vitralo de Benedikto la Afrikano en Porto-AlegroLi naskiĝis sur la bieno de la Chevalier de Lanza en San Fratello, provinco Messina kiel filo de Christopher kaj Diana Manasseri, du etiopoj. La gepatroj kiel sklavoj estis transportitaj tien kaj poste konvertiĝis al kristanismo. Pro ilia lojaleco oni promesis al ilia filo en la aĝo de 18 jaroj la liberecon, kiun li ankaŭ ricevis. Kiam Benedikto estis 21-jara, li iris kiel ermito en la monaĥejon ĉe la Monte Pellegrino kaj samtempe ĉesis sian laboron kiel taglaboristo.

En la jaro 1564, kiam Pio la 4-a malpermesis la ermitecon, li translokiĝis al Palermo kaj sin aligis al la ordeno de la franciskanoj de Santa Maria. En 1578 oni kontraŭ lia volo nomumis lin superulo de la ordeno, kvankam li estis analfabeto. Li mortis en aĝo de 63 jaroj je natura morto kaj en momento, kiun li onidire estis antaŭdirinta, en la monaĥejo.

Benedikton en la jaro 1743 Benedikto la 14-a beatigis kaj en 1807 Pio la 7-a sanktigis. Benedikto estas unu el la malmultaj nigruloj sanktigitaj. Li estas la patrono de sia morturbo Palermo. Lia (katolika) memortago estas la 4-a de aprilo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Benedikto la Afrikano en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Artikolo en la *Ökumenisches Heiligenlexikon* (germanlingva)
* biografio en retejo de la *St. Benedict the Moor Church, Pittsburgh, PA* (anglalingva)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 163702
* GND: 124087922
* LCCN: n84160033
* VIAF: 88683780 289511393, 88683780
* ISNI: 0000 0003 9493 1051
* SUDOC: 059745649
 |
**Djala,** serbe **Ђала,** slave **Đala,** hungare **Gyála** estas vilaĝo en Serbio, en aŭtonomio Vojvodino, en distrikto **Norda** Banato, en municipo de Novi Kneĵevac.

Djala situas en la mapo en la verda munucipo
Ortodoksa preĝejo de Djala

Bazaj informoj
--------------

* Areo:  km²
* Loĝantaro: 1000
* Poŝtkodo: 23335
* Telefonprefikso: 23
* Aŭtokodo: KI

Situo
-----

Djala situas sur ebenaĵo, laŭ maldekstra bordo de Tiso, laŭ la hungara limo kun trapasejo (kontraŭe estas Tiszasziget), laŭ traira flankovojo, ĉe (ne funkcianta) fervojo al Ĉoka. Novi Kneĵevac troviĝas 12 km-ojn for.

Historio
--------

Hungaroj alvenis en 896 kaj ili fondis ŝtaton en 1000. Post la turka erao diversaj popoloj alvenis al la senhomaj lokoj. Ĝis fine de la 1-a mondmilito la loko apartenis al Hungario, al Torontál, en distrikto de Törökkanizsa, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio. En 1941 la germana armeo okupis la regionon ĝis 1944. En 2002 loĝis en Djala 1004 da homoj, (serboj 804 (80 %), hungaroj 99 (10 %), ciganoj 58 (6 %) kaj aliaj).

Vidindaĵoj
----------

* ortodoksa baroka preĝejo

Famuloj
-------

En la iama Gyála naskiĝis hungara aktoro Vidor Kassai.

* Kategorio Djala en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
la rivero en sia komenca fazo de krutaj bordoj
La rivero **Blyde** (prononco [blajd], afrikanse *Blyderivier*, angle *Blyde river*), ankaŭ nomata *Glad River*, *Motlatse River*  aŭ *Umdhlazi River* estas rivero en la provincoj Mpumalanga kaj Limpopo de Sud-Afriko. Ĝi komence iras norden krutaj valoj kaj ĉirkaŭaĵoj de la montaro Drakensbergo de la provinco Mpumalanga, antaŭ ol ĝi eniras en la ebenaĵon *Veld* de la provinco Limpopo. Siajn fontajn originojn la rivero havas en alteco de ĉirkaŭ 2000 metroj super la marnivelo en la konservejo *Hartebeesvlakte*, norde de la pasejo *Long Tom*.

Etimologio
----------

La vorto *Blyde* signifas "gaja", "ĝoja" aŭ "feliĉa"  en la afrikansa. La rivero ricevis tiun nomon en 1844 kiam la esploristo *Andries Hendrik Potgieter* kaj aliaj revenis sekure de la golfo de Maputo al la resto de la akompanaj esploristoj kiuj ilin estis konsiderintaj mortintoj. La nomo *Motlatse* supozeble pli malnovas ol la nomo Blyde, kaj signifas "riveron, kiu estas ĉiam plena" en la dialekto de *SePulana* de la peda lingvo.

Referencoj
----------

1. ↑   artikolo "rivero Olifants River nun nomita Lepelle" (angle) en retejo de la Nacia Parko Kruger
2. ↑   "Vortaro de sudafrikaj loknomoj" de RE Raper - HSRC

* Kategorio Blyde (rivero) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**László Záboysky** [éAslO zAbojski], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Záboysky László** estis hungara pastro, kanoniko, episkopo, teologo. Liaj nomformoj estis *Stanisław Zaboyski*, Zábojszky, Abolyszky, Zaboysky, Zaboyszky.

László Záboysky  naskiĝis la 25-an de majo 1793 en Hungara reĝlando en Eperjes (nuntempa Prešov en Slovakio. Li mortis la 11-an de septembro 1870 en Savnik (nuntempa Spišský Štiavnik en Slovakio).

Biografio
---------

László Záboysky frekventis mezlernejon en sia naskiĝurbo kaj 
Sátoraljaújhely, poste li lernis teologion en Nagyszombat. Li doktoriĝis kaj pastriĝis en 1816, poste li estis episkopa sekretario, ekde 1828 pastro en diversaj urboj. Baldaŭe li estis kanoniko de Szepes. Li estis ankaŭ lernejestro-inspektoro. Li estis elektita episkopo en 1850.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* ’’ Epistola pastoralis. .. episcopi Scepusiensis post capessitam sedem episcopalem…’’

Fontoj
------

* hungarlingva biografieto (la koncerna teksto estas legebla post klako al litero Z, poste serĉu la nomon
* hungarlingva biografio
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Illy. |

**Illy Karácsonyi** [ili karAĉonji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Karácsonyi Illy** estis hungara operkantisto, operetkantisto. Ŝia persona nomvarianto estis *Ili,* kiu estas karesnomo de Ilona.

Illy Karácsonyi  naskiĝis la 28-an de majo 1900 en Siófok, pri la morto informoj mankas.

Biografio
---------

Illy Karácsonyi lernis en Budapeŝto, ekde 1914 en privata aktorlernejo de Szidi Rákosi. Ŝi debutis en Budapeŝto, sed poste ŝi lernis kantoteknikon en la sama urbo de Margit Wein, poste en Vieno kaj Milano. Ŝi komencis sian kantistan karieron en Nacia Teatro (Szeged), sed ekde 1919 ŝi apartenis al pluraj muzikaj teatroj en Budapeŝto (Gaja Teatro, Teatro Városi, ktp). Inter 1925 kaj 1933 kaj 1928-1933 ŝi apartenis al Teatro Hungara de Kluĵo, intertempe ŝi estis gastokantisto en Vieno, Karlsbad, Ostende, Hago kaj Bukaresto. En 1936 ŝi havis kontrakton en Vieno.

El ŝia repertuaro
-----------------

* Johann Strauß (filo): *Die Fledermaus* – Rosalinda (debuta rolo)
* Georges Bizet: *Carmen* — titolrolo
* Pietro Mascagni: *Cavalleria Rusticana* – Santuzza
* Giacomo Puccini: *Tosca* — titolrolo
* Ruggero Leoncavallo: *Pagliacci* - Nedda
* Ferenc Lehár:
	+ *Luxemburg grófja* — Angela
	+ *A cárevics* - Szonja
* Imre Kálmán: *Csárdáskirálynő* – Sylvia
* Viktor Jacobi: *Leányvásár* — Lucy
* Gilbert - Sullivan: *Mikado* – Nan-Kipu

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio