recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Flago de Neviso
**Neviso** (angle *Nevis*, france *Niévès*) estas la malpli granda el la du insuloj, kiuj konsistigas la ŝtaton Sankta-Kito kaj Neviso en la Malgrandaj Antiloj. Ĝia ĉefloko estas Charlestown.

Ĝi havas areon de 93,4 km²; en 2006 ĝi havis 12.106 loĝantojn. Ĝia plej alta punkto estas Pinto Neviso (*Nevis Peak*) kun 985 metroj. La distanco al insulo Sankta-Kito estas nur ĉ. tri kilometroj. La koordinatoj de la centro estas 17° 09′ 04″ N 62° 35′ 10″ U﻿ / ﻿17.15111 °N, 62.58611 °U﻿ / 17.15111; -62.58611 (mapo).

Kristoforo Kolumbo trovis la insulon dum sia dua vojaĝo en 1498 (laŭ aliaj: la 12-an de novembro 1493) kaj nomis ĝin *Nieves* (hispane: "neĝoj", aludo pri "nia sinjorino de la neĝoj"). Iuj diras, ke unue li nomis ĝin *San Martin* (Sankta Marteno), kaj ke la nuna nomo ekestis poste, kiam la origina transiris al insulo Sent-Martino.

En 1998 referendumo rifuzis plenan aŭtonomecon de la insulo.

Strukturo
---------

Neviso administre konsistas el kvin paroĥejoj:

* Sankta Georgo (*Saint George*), Gingerland
* Sankta Jakobo (*Saint James*), Windward
* Sankta Johano (*Saint John*), Figtree
* Sankta Paŭlo (*Saint Paul*), Charlestown
* Sankta Tomaso (*Saint Thomas*), Lowland

* Kategorio Neviso en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Neviso en Vikivojaĝo (Turisma gvidilo)
*Ne miskomprenu kun urbo Dorog!*

**Nagydorog** [nadjdorog] estas grandvilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Tolna, en Distrikto Paks. Nagy signifas: granda.

Blazono de Nagydorog
Centro de Nagydorog
Kastelo de Nagydorog

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 41 km²
* Loĝantaro: 2800
* Poŝtkodo: 7044
* Telefonprefikso: 75

Geografio
---------

Nagydorog situas sur ebenaĵo, laŭ ĉefvojo Szekszárd-Székesfehérvár, laŭ fervojo Sárbogárd-Bátaszék. Paks troviĝas je 18 km-oj.

Historio
--------

La unua skriba mencio devenis el 1397. Dum la mezepoko la bienoj apartenis al Simontornya. Dum dominado de turkoj la vilaĝo preskaŭ senhomiĝis. En 1883 la fervojo ekfunkciis.

Vidindaĵoj
----------

Vidindaĵoj estas preĝejoj romkatolika el 1934 kaj kalvinana el 1774, akvoturo el 1891, Kastelo de Nagydorog el 1892 (nun estas lernejo), fine muzeo pri ĉapeloj.

Famuloj
-------

En Nagydorog naskiĝis:

* aktoroj Vilma Bánky kaj Mária Bajcsay
* kalvinana episkopo Mihály Benedek
* reĝisoro Viktor Bánky.

* Kategorio Nagydorog en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
*Tiu ĉi artikolo temas pri rivero en Rusio. Por aliaj signifoj vd. Nevo.*

---

„Palaca ponto" super Nevo en Sankt-Peterburgo
**Nevo** (ruse *Нева*) estas rivero en nord-okcidento de Rusio, nur 74 kilometrojn longa. La rivero elfluas el Ladoga lago kaj enfluas la Baltan maron. Sur la 48 insuloj de ĝia delto staras urbego Sankt-Peterburgo, la dua plej granda urbo kaj eksa ĉefurbo de Rusio, la plej norda el la plej grandaj urboj de la mondo.

Iĵora estas alfluanto de la rivero Nevo.

Navigado
--------

Nevo estas navigebla, sed ne dum malvarma sezono. Pere de ĝi kargo, veninta al la mara haveno, estas transportata plu laŭ riveroj kaj kanaloj de Rusio. Nevo estas parto de la kargoŝipaj vojoj „Balta maro — Blanka maro" kaj „Balta maro — Volgo". Por ebligi trairon de grandaj riveraj kargoŝipoj dum naviga sezono, pontoj de Peterburgo estas disigataj por kelkaj noktaj horoj ĉiutage (laŭ preciza horaro). Disigado de pontoj estas fama turisma amuzaĵo, aparte pitoreska dum „blankaj noktoj" (fino de junio).

La Volga–Balta Akvovojo (Volgobalt, Волгобалт), iam konata kiel Mariinska Kanalsistemo (en rusa: Мариинская водная система), estas serio de kanaloj kaj riveroj kiu ligas la akvon de la rivero Volgo kun tiu de la Balta Maro tra la Nevo.

Inundoj
-------

En Nevo oftas leviĝoj de la akvonivelo (inundoj), foje katastrofaj. La leviĝoj okazas pro forta okcidenta vento, kiu levas nivelon de la maro en la Finna golfo, pro kio nature digita rivero ankaŭ leviĝas. La lasta granda leviĝo okazis en januaro 2005, kiam kelkaj kajoj de Peterburgo estis kovritaj de akvo. Inundoprotekta digaro estas konstruata en elfluejo de Nevo, ĉe la insula urboparto konata kiel Kronŝtadt, por protekti la urbon; plejparto de la projekto estas jam realigita.
Huglo el Balli, Hoŭrah.
**Huglo** aŭ **Hugli** (literumita ankaŭ angle kiel *Hooghly* kaj *Hoogli* kaj surloke kiel **Kati-Ganga**) estas grava rivero kaj alfluanto de Gango en Barato.

Priskribo
---------

Ĝi estas proksimume 260 kilometrojn longa kaj fluas en la subŝtato Okcidenta Bengalio.

Gango disiĝas en Padmo kaj Huglo apud Giria, Murŝidabad. Krome estas hom-farita disigejo de la rivero supre de Farakka. Padmo fluas orienten al Bangladeŝo, dum Huglo fluas suden tra Okcidenta Bengalio. La rivero fluas tra la regiono Rarh, la plej malsupraj deltaj distriktoj de Okcidenta Bengalio, kaj finfine en la Golfo de Bengalo.

La supra riverborda zono estas nomata Bhagirathi dum la malsupra riverborda zono estas nomata Huglo. Gravaj riveroj kiuj drenas en Bhagirathi-Huglo estas Maĝurakŝi, Jalangi, Ajaj, Damodar, Rupnaraĝan kaj Haldi krom Gango. Kolkato kaj Hugli-Ĉinsura, la sidejo de la distrikto Hugli, estas sur la bordoj de tiu rivero.

Vidu ankaŭ
----------

* Okcidenta Bengalio

Notoj
-----

1. ↑  "Hugli River - river, India". Alirita la 23an de majo 2020.
2. ↑  "District". Arkivigite je 2014-11-11 per la retarkivo Wayback Machine Voiceofbengal.com. Alirita la 23an de majo 2020.

Bibliografio
------------

* Chisholm, Hugh, eld. (1911). "Hugli (river)". Encyclopædia Britannica (11a eld.). Cambridge University Press.

* Kategorio Huglo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 692392
* GND: 4258442-5
* VIAF: 235588540
 |
**Nagyfüged** (nadjfuged) estas vilaĝo en Hungario, en regiono **Norda Hungario**, en departemento Heves, en subregiono de Gyöngyös. Nagy signifas: granda.

Blazono de Nagyfüged

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 28  km²
* koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 47.683/20.1064
* Loĝantaro: 1870
* Poŝtkodo: 3282
* Telefonprefikso: 37

Situo
-----

Nagyfüged situas sur ebenaĵo, laŭ flankovojoj, aŭtoŝoseo M3 Budapeŝto-Miskolc preteriras. Heves (urbo) troviĝas 20, Gyöngyös 21, Jászberény 30, la fervojo en Ludas 5 km-ojn.

Historio
--------

Antaŭ la hungaroj sarmatoj kaj avaroj vivis tie. La unua mencio devenis el 1301 en formo *Fygug*. La turkoj faris senhoma la vilaĝon. Post liberecbatalo de Francisko Rákóczi la 2-a oni refondis la vilaĝon. En 1871 Nagyfüged ricevis la rangon grandvilaĝo. Post 3 jaroj kaj en 1999 inundoj okazis.

Vidindaĵoj
----------

* baroka katolika preĝejo omaĝe al Elizabeto de Hungario
* baroka kapelo el la 18-a jarcento
* paroĥo de 1840

Famuloj
-------

En la vilaĝo naskiĝis filozofo kaj teologo János Imre.

* Kategorio Nagyfüged en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
***Nursery Cryme*** estas la tria studialbumo de Genesis kaj estis registrita kaj liberigita en 1971. Ĝi estas ankaŭ la unua albumo de la kvinteto formata de Peter Gabriel, Tony Banks, Mike Rutherford, Phil Collins kaj Steve Hackett; tiuj du lastaj anstataŭantaj la iamajn John Mayhew kaj Anthony Phillips, ĉe drumoj kaj gitaro respective, en 1970 kaj en 1971. Tiu formaĵo restis konsista ĝis *A Trick of the Tail*, kiam Phil Collins iĝis estra kantisto anstataŭ Peter Gabriel post ties eliro el la grupo en 1975.

Albumhistorio
-------------

Kvankam ĝi ne estis vendada sukceso en sia hejmlando, *Nursery Cryme* iĝis neatendita sukceso en Italio, kie ĝi iĝis numero 4 en la sukcesa listo[1] – helpante la eŭropan sukceson de Genesis — la albumo eventuale atingis la numeron 39an en la britia sukcesaro dum unu semajno en majo 1974, kaj la reeldono atingis la numeron 68an dum unu semajno en marto 1984.

La albumo markis ankaŭ komencon de stabila, kohera laborgrupo de Genesis.

Kantaro
-------

Ĉiuj kantoj estis verkitaj kaj komponitaj de Tony Banks, Phil Collins, Peter Gabriel, Steve Hackett kaj Mike Rutherford

* Flanko unua
	+ 1. "The Musical Box" 10:24
	+ 2. "For Absent Friends" 1:44
	+ 3. "The Return of the Giant Hogweed" 8:09
* Flanko dua
	+ 1. "Seven Stones" 5:08
	+ 2. "Harold the Barrel" 2:59
	+ 3. "Harlequin" 2:53
	+ 4. "The Fountain of Salmacis" 7:54

Muzikistaro
-----------

* Tony Banks – orgeno, melotrono, akustika kaj elektra pianoj, 12-snura gitaro, ĥoraj voĉoj
* Mike Rutherford – baso, baspedalaro, 12-snura gitaro, ĥoraj voĉoj
* Peter Gabriel – ĉefa voĉo, fluto, bastamburoj, tamburino
* Steve Hackett – elektra gitaro, 12-snura gitaro
* Phil Collins – tamburoj, frapinstrumentoj, ĥoraj voĉoj, ĉefa voĉo (for de anonco) en "For Absent Friends"

Notoj
-----

1. ↑  Gallo, A: 'Genesis From One Fan to Another, paĝo 20. Omnibus Press, 1984
Larĝa panoramo de KırşehirLarĝa panoramo de Kırşehir

**Kırşehir** [kirŝehir], antaŭe **Macissus** greke *μωκισσός* kaj **Justinianopolis** estas urbego, ĉefurbo de Provinco Kırşehir en Centra Anatolio, en azia parto de Turkio.

Ponto ĉe Kırşehir
Moskeo en Kırşehir
Monumento en Kırşehir

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 1678  km² (kun la plena distrikto)
* Supermara alteco: 1027 m
* Loĝantaro: 117,730 (2013)
* Horzono: UTC +2 (somere UTC + 3)
* Telefonkodo: (+90) 386
* Poŝtkodo: 40 xxx
* Aŭtokodo: 40

Geografio
---------

Kırşehir situas en montaro laŭ rivero en meza parto de la azia landparto. Ĝi troviĝas 142 kilometrojn de Ankaro .

Historio
--------

Tiu loko estis loĝata plej frue de la hititoj. Tiu baseno - kie kuŝas nun Kırşehir - prenis la nomon dum la romianoj kaj bizancanoj *Kapadokio*. Kırşehir iam estis konata kiel Parnassos aŭ Mokissos por la grekoj, Macis por la romianoj. Justiniano la 1-a faris rekonstruojn en la urbo en la 6-a jarcento, kiu estis alinomata *Justinianopolis*. La turkoj prenis la la urbon en 1071 kaj donis la nunan nomon. Kemal Atatürk vizitis la grandurbon en 1921 kaj 1931.

Klimato
-------

Kırşehir havas varman someran kontinentan klimaton kun kun malvarmaj kaj neĝaj vintroj kaj varmaj kaj sekaj someroj. La suma jara precipitaĵo estas 384 mm. En ĉiuj monatoj pluvas aŭ neĝas, tamen int julio-septembro iom malpli. La averaĝa temperaturo estas 11 °C.

Trafiko
-------

Al Kırşehir kuras 3 ĉefvojoj. 

Maŭzoleo en Kırşehir

Vidindaĵoj
----------

* ponto kun 13 partoj fare de 1248
* moskeo, pli frue en la 12-a jarcento estis observatorio
* maŭzoleo de poeto
* monumento

Fontoj
------

* 
* WikiTrans

Larĝa panoramo pri altlernejo de Kırşehir
**Nagyhuta** [nadjhuta], slovake **Veľká Huta** estas tre malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Borsod-Abaúj-Zemplén, en Distrikto Sátoraljaújhely. Nagy kaj veľká signifas: granda, kiu faras diferencon de la ceteraj loknomoj "huta".

Blazono de Nagyhuta
Preĝejo de Nagyhuta
Domo en Nagyhuta

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 35  km²
* Alto super marnivelo: 268 m
* Koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 48.4279/21.4961
* Loĝantaro: 80
* Poŝtkodo: 3994
* Telefonprefikso: 47

Situo
-----

Nagyhuta situas sur malebenaĵo, fine de sakovojo. Pálháza troviĝas 7, Miskolc 92 km-ojn.

Historio
--------

La unua mencio devenis el 1763 latine *"Huta Radvaniensis"*. La kampo - kie slovakoj fondis vitrofarejon - apartenis al fortikaĵo de Regéc. Vilaĝservoj estas kulturdomo, drinkejo, migra poŝto.

Vidindaĵo
---------

* romkatolika preĝejo omaĝe al Sankta Anna

Komunumoj pri *huta* (=vitrofarejo) en Hungara reĝlando
-------------------------------------------------------

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Almaszeghuta | Háromhuta | Kishuta | Murányhuta | Nagyhuta |
| Répáshuta | Szalánchuta | Vágáshuta |  |  |

Fontoj
------

* hungara kaj germana Vikipedioj
* Földrajzi Világatlasz, Budapest, 1992
* www.vendegvaro.hu
* www.olh.hu

* Kategorio Nagyhuta en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Panoramo de Nuskova
Panoramo de Nuskova
**Nuskova**, hungare **Dióslak** aŭ *Diósfalva* estas malgranda vilaĝo en Slovenio, en provinco **Prekmurje**, en statistika regiono **Pomurska**, en Občina Rogašovci.

* Areo: 3  km²
* Alto super marnivelo: 246 m
* Loĝantaro: 310
* Poŝtkodo: 9262
* Aŭtokodo: MS
* Telefonprefikso:

Situo
-----

La vilaĝo situas sur malebenaĵo, laŭ rojo, laŭ la aŭstra landolimo, laŭ flankovojoj. Estas vojeto ankaŭ al Aŭstrio.

Historio
--------

La unua mencio okazis en 1365 en hungara formo "Nozcykfalua". Ĝis fine de la 1-a mondmilito la vilaĝo apartenis al Hungario, al Vas (reĝa departemento), al distrikto de Muraszombat, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio. En 1941 la germana armeo okupis la regionon kaj post 10 tagoj transdonis al Hungario. Ĝis 1945 tio estis parto de Hungario, ekde 1991 de Slovenio. Depost 2007 Slovenio kaj Aŭstrio apartenas al interna zono de traktato Schengen, sekve la limoj ne estas gardataj, ili estas trapaseblaj senĝene. Nuskova havas puton pri minerala akvo.

Vidindaĵo
---------

* kapelo
New Hudson
New Hudson 3,5-4 hp 500 cm³ SV (1914)
New Hudson (1924)
New Hudson (1929)
La **New Hudson Cycle Co. Ltd.** estis brita biciklo- motorciklo- kaj aŭtomobilfabrikanto en Birmingham.

Historio
--------

Ekde 1903 ĝis dum la 1930-aj jaroj la kompanio produktis biciklojn kaj motorciklojn. Post tio oni fabrikis *Girling*-bremsojn. 1943 ĝi estis vendita de Girling al *Lucas* kaj oni denove fabrikis malgrandajn motorciklojn, krome aŭtomobilojn. Tion oni faris ĝis 1956. Ĉirkaŭ. 24.000 veturiloj estis fabrikitaj dum tiu tempo.

Inter 1912 kaj 1914 New Hudson fabrikis malgrandan aŭtomobilon. La Cyclecar *New Hudson 4½ hp* havis aermalvarmigitan motoron kun unu cilindro kun cilindra kapacito de 0,75 l. Ekzistis ankaŭ trirada versio mallonge post la unua mondmilito.

1929 la kompanio aĉetis la patenton de la *Girling*-bremso de la inventinto Albert Girling, kaj fabrikis bremsojn por Ford, Austin, Rover kaj Riley.

1943 New Hudson (inkluzive la Girling-patentoj) estis transprenita de la Joseph Lucas Ltd. kaj ligita kun *Bendix* bremsoj, kiun Lucas estis aĉetinta 1931, kaj kun *Luvax* puŝsorbiloj. La nova kompanio nomiĝis *Girling Ltd.*.

Cikloj
------

| **Modelo** | **Bauzeitraum** | **Cilindroj** | **Ci. kapacito** | **Rada distanco** |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 4½ hp | 1912–1914 | 1 | 737 cm³ |  |

* Kategorio New Hudson (kompanio) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Fonto
-----

David Culshaw & Peter Horrobin: *The Complete Catalogue of British Cars 1895–1975*. Veloce Publishing plc. Dorchester (1999). ISBN 1-874105-93-6

1. ↑  *Autocycle ABC*
2. ↑  *FAQ*, Brakewarehouse.com[*rompita ligilo*]
3. ↑   *EMCC Case Studies – Trends and drivers of change in the European automotive industry. TRW Automotive*, European Foundation for the Improvement of Living and Working Conditions. Arkivita el la originalo je 2006-05-07. Alirita 2010-12-20.
**Nagyiván** [nadjivan] estas vilaĝo en meza Hungario en regiono Norda Ebenaĵo, en departemento Jász-Nagykun-Szolnok, en subregiono de Tiszafüred. La nomo signifas hungare: granda Ivano.

Bazaj informoj
--------------

* Koordinatoj: 47° 29′ 14″ N 20° 55′ 39″ O﻿ / ﻿47.48722 °N, 20.92750 °O﻿ / 47.48722; 20.92750 (mapo)Koordinatoj: 47° 29′ 14″ N 20° 55′ 39″ O﻿ / ﻿47.48722 °N, 20.92750 °O﻿ / 47.48722; 20.92750 (mapo)
* Poŝtkodo: 5363
* Telefonkodo: 59
* Areo: 43 km²
* Loĝantaro: 1230

Situo
-----

Nagyiván situas sur ebenaĵo, rande de Nacia parko Hortobágy, havanta nur flankovojon. La vizitanto povas vidi, kiel aspektis komunumo de la paŝtistoj.

Historio
--------

La unua mencio pri la vilaĝo devenis el 1277, kiun la turkoj faris senhoma. La refondiĝo okazis en 1754. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, lernejo, kulturdomo, kuracejo, apoteko, poŝto, vendejo.

Vidindaĵoj
----------

* romkatolika preĝejo omaĝe al Naskiĝo de Johano Baptisto de 1789
* skulptaĵoj pri Attila József, Johano Baptisto, Stefano la 1-a (Hungario)

* Kategorio Nagyiván en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Konservado** (latine *conservare*, „rezervi, konservi") estas procezo por longtempe konservi aĵojn, precipe organikajn materialojn (tipe nutraĵojn kaj ĝuaĵojn), kun aldono de konservigaĵoj aŭ konvena procezo.

La konservado malhelpas aŭ malfruigas - fizike aŭ kemie - la disfalajn procezojn, kaŭzantajn de oksidado, enzimaj reakcioj, mikroorganismoj kiel ŝim- kaj gistofungoj aŭ putrigaj bakterioj.

Manĝaĵoj
--------

Plej gravas la konservado de manĝaĵoj. Oni uzas diversajn metodojn kiel sekigo, fumaĵado kaj salado, sukerado same kiel metado en konservajn likvaĵojn kiel alkoholo aŭ vinagro, acidigo per laktoacida fermentado. Plua metodo estas la kontrolita bakteria traktado, kiel senarea rezervado kun aldona sterilizado (konfitado). Pli novaj konservadaj metodoj estas la frostigo, grandprema senĝermigo (pasteŭrizado, sterilizado per granda premo de 1000 ĝis 10000 baroj, ĉe nutraĵoj kun pH-valoro < 4,5) kaj la enradiado. Ekde la 19-a jarcento oni povas fizike protekti la nutraĵon en konserva skatolo.

Nenutraĵoj
----------

Ĉe tiuj aĵoj, kiuj ne estas home konsumeblaj, oni uzas metodojn kiel sorbigon de ia plasto ĉe ligno, sabloŝtono. La konservado de biologiaj histoj per plastoj estas la plastinacio. En la preparacio, oni povas uzi glukozon, glicerinon, timolon, fenolon kaj diversajn sekigajn metodojn. La konservado de kadavroj estas konata kiel mumiigo.
La malnovajn aŭtomobilojn, veturilojn oni ofte konservas per vakso.

Artaĵoj
-------

Okaze de pentraĵoj, belartaj verkaĵoj, aliaj historiaj valoraĵoj, oni volas konservadon de la originala formo, koloroj, aspekto. Tiel oni atentas pri sekureco, difinita kaj konstanta klimato (ĉambra temperaturo, relativa aerhumido, lum- kaj poluaĵemisio.

Vidu ankaŭ
----------

* Kategorio Nutraĵ-konservado en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Frostoĉeno
* Konfitado
* Liofilizado
* Manĝofabrikado
* Manĝosekigado
* Marmelado
* Sterilizo
**Nagykozár** [nadjkozAr], germane **Kosar**, kroate **Kozar**, estas vilaĝo en Hungario, en regiono *Suda* Transdanubio, en departemento Baranya, en subregiono de Pécs. Nagy signifas hungare: granda.

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 12 6 km²
* Loĝantaro: 1750
* Poŝtkodo: 7741
* Telefonprefikso: 72
* Koordinatoj: 46°03′52″N 18°19'13″E

Situo
-----

Nagykozár situas sur deklivoj, laŭ rojo, laŭ traira flankovojo. Urboj Pécs troviĝas je 8, Pécsvárad 16, Bóly 23, Villány kaj Siklós po 29, Harkány 30 km-oj.

Historio
--------

La loko estis loĝata jam dum la neolitiko kaj kuprepoko. Antaŭ la hungaroj laŭvice romianoj kaj avaroj vivis tie. La vilaĝo menciiĝis unuafoje skribe en 1332 en formo *"Kosar"*. Meze de la 16-a jarcento la turkoj akiris la vilaĝon. Pli ol jarcento la Habsburgoj forpelis la turkojn, dume la komunumo senhomiĝis. Komence de la 18-a jarcento hungaroj, kroatoj, baldaŭe germanoj alvenis. Inter 1918-1921 armeo de Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj okupis la vilaĝon. Post la 2-a mondmilito la germanoj estis deportitaj. En 1949 kolĥozo formiĝis. En 2001 vivis en Nagykozár 4 % germanoj kaj 3 % kroatoj. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, kulturdomo, kuracejo, sportejo.

Vidindaĵoj
----------

* romkatolika preĝejo omaĝe al Johano Baptisto
* skulptaĵo pri Maria

* Kategorio Nagykozár en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Flokoj de nutra gisto
**Nutra gisto** estas senaktivigita gisto, ofte speco de *Saccharomyces cerevisiae*, kiu estas vendita komerce kiel manĝprodukto. Ĝi estas vendita en formo de flokoj aŭ kiel flava pulvoro kaj povas esti trovita en la plej grandaj natur-manĝaĵejoj. Nutra gisto estas populara ĉe veganoj kaj vegetaranoj kaj povas esti uzata kiel ingredienco en receptoj aŭ kiel kondimento. 

Ĝi estas grava fonto de iuj B-kompleksaj vitaminoj kaj enhavas spurojn de pluraj aliaj vitaminoj kaj mineraloj. Foje nutra gisto estas fortikigita per vitamino B12.

Nutra gisto havas fortan guston, kiu estas priskribita kiel nuksa, fromaĝa aŭ krema, kio faras ĝin populara kiel ingredienco en fromaĝaj surgatoj. Ĝi estas ofte uzata de veganoj anstataŭ fromaĝo, ekzemple en purigitaj kaj frititaj terpomoj, en ruligita tofuo, aŭ kiel garnizono de krevmaizo. 

En Aŭstralio, ĝi foje vendiĝas kiel "bongustaj gistaj flokoj." En Nov-Zelando ĝi estis konata kiel Brufax. En Usono, ĝi estas foje nomata "hipia polvo" aŭ "nooch". Kvankam "nutra gisto" kutime rilatas al komercaj produktoj, nesufiĉe nutritaj militkaptitoj uzis giston "hejme kreskinta" por eviti mankon de vitaminoj. Nutra gisto diferencas el la gista eltiraĵo, kiu havas tre fortan guston kaj venas en la formo de malhelbruna pasto.
**Kodekso Verona** aŭ "Codex Veronensis" estas pergamena volumo datebla je la 4-a aŭ 5-a jarcentoj, dirita *Verona*, ĉar konservita en Kapitula Biblioteko de tiu urbo kune kun multegaj aliaj gravaj manuskriptoj.

Ĝi prezentiĝas membraneca kaj purpura; skribo unciala tipa de la fino de la 5-a jarcento; peso: 395 gramoj; mm. 282x222. Skribita, kelkeloke, per argenta kaj ora inko: *Ore* la unuaj paĝoj de la ĉiu Evangelio, la *explicit* de ĉiu evangelio, la teksto de la Patronia kaj la Sankta Nomoj.

Kelke loke ĝi montras korektaĵojn aŭ etajn glosojn de la 9-a jarcento

Enhavo
------

La kodekso Verona entenas la latinlingvajn kvar kanonajn Evangeliojn de la Antikva latina biblia versio, ordigitaj laŭ la latina-okcidenta ordo (antikva latina), nome Mateo, Johano, Luko, Marko.

En la sciencaj katalogoj, la kodekso Verona estas siglita per **B** aŭ **4** (laŭ la sistemo Beuron) 

La tekstoj de la kvar evangelioj montras diversajn lakunojn. En Mateo mankas 1,1-11, 15,12-23, 23,18-27; en Johano mankas 7,44-08,12; en Luko mankas 19,26-21,29; en Marko mankas 13,9-19, 13,24-16,20.

En Johano, do, mankas la perikopo de la virino adulta 7,44-08,12, kiu en en aliaj kodeksoj estas gastigata en la Evangelio de Luko.

En Luko 8,21 oni legas *αυτους* anstataŭ *αυτον*. Tamen *αυτον* legiĝas ankaŭ en Papiruso 75 kaj Minusklo 705 

En Johano oni trafas la aldonon en 1, 34 de "ὁ ἐκλεκτός" kiel en la manuskriptoj Papiruso de Oksirinĥo 208, Papiruso 106, א, s Codex II Corbeiensis.

En Johano 14,14 la tuta versego estas allasata kiel okazas en la manuskriptoj X de la Familio I, en la Legaĵaro 76, Legaĵaro 253, s.

La manuskripto Verona estis detalege ekzamenita de Giuseppe Bianchini duone de la 18-a jarcento kaj sekve, kun aliaj, publikigita de la sama spertulo..

Referencoj
----------

1. ↑   Bruce M. Metzger,*La unuaj versioj de la Nova Testamento,* Oxford University Press, 1977, p. 296
2. ↑   NA26, p. 181.

Vidu ankaŭ
----------

* Kategorioj de la manuskriptoj de la Nova Testamento
* Purpura pergameno
* Papiruso

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Kodekso Verona en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Belsheim, [#  page/n3/mode/2up *Veronensis Codex. Quattuor Evangelia*] (Prago, 1904).
* G. Mercati, *Un Paio mar Appunti sopre il Codice Purpureo dei Vangeli Veronese*, RB XXXIV (1925), p. 396-400.
* [Http :/ / www.cattedralediverona.it / allegati% Immagine% 20capitolare/Evangeliario 20purpureo.jpg da Veronensis *Codex*]
* [*rompita ligilo*] Komento-priskribo pri la Verona Kodekso.
**Nagylak** (nadjlak), rumane **Nadlac**, estas vilaĝo en Hungario en regiono **Suda Ebenaĵo**, en departemento Csongrád, en subregiono de Makó.

* Areo: 5  km²
* Loĝantaro: 600
* Poŝtkodo: 6933
* Telefonprefikso: 62

La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ dekstra bordo de Mureş (rivero), kiu estas samtempe la rumana landolimo, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Szeged-Nagylak. La limotrapasejo al Rumanio havas grandan trafikon, precipe rumanaj kaj bulgaraj kamionoj uzas ĝin.

Historio
--------

La unua mencio aperis en formo *Noglokk*. La tataroj en 1241 post semajna sieĝo okupis la fortikaĵon kaj faris ĝin senhoma. En 1334 la komunumo havis preĝejon kaj estis tie ankaŭ bienocentro. Serboj venis antaŭ la turkojn en 1464. En la 15-a jarcento familio Jaksics (jakŝiĉ) konstruis kastelon, poste trakonstruis burgo. La ribelintaj kamparanoj tie venkis la nobelojn en 1514 kaj la burgon detruis. Post 4 jaroj Jaksics konstruis fortikaĵon el briko, kiun la turkoj okupis en 1550. Poste la fortikaĵo apartenis foje al turkoj, foje al Transilvanio. Fine en 1616 la turkoj tute detruis la fortikaĵon. Ekde 1903 uzino pri kanabo ekfunkciis. La rumanoj okupis la urbeton en 1919. Post unu jaro laŭ la novaj landolimoj la urbeto iĝis rumana, la uzino hungara. Apud la uzino komunumo naskiĝis havanta la nomon Nagylak.

* Kategorio Nagylak (Csongrád) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Dua Karlisma Milito** estis hispana enlanda milito, kiu okazis inter 1846 kaj 1849. La **Dua Karlisma Milito** okazis ĉefe en Katalunio el septembro de 1846 al majo de 1849 pro, almenaŭ teorie, la malsukceso de la klopodoj edzinigi la reĝinon Isabel kun la pretendanto karlista, Karlo Ludoviko Burbono kaj Braganco kio estis iniciatita de diversaj sektoroj moderisabelanoj, ĉefe Jaime Balmes kaj Juan Donoso Cortés, kaj de la karlismo. Tamen Isabel fine edziĝis kun sia kuzo Francisko de Asizo de Burbono.

La konflikto, pridiskutita de multaj historiistoj kiel vera militio, estis ĉefe popola insurekcio en diversaj lokoj de Katalunujo. La rotoj de Matiners lunktis kun kun rotoj de respublika ideologio, per alianco karlisma-progresista.

Vidu ankaŭ
----------

* Karlismaj Militoj

Notoj
-----

1. ↑  Noticias de Cabrera (L'Union. Diari de Paris, 18a de novembro de 1848. núm. 323 pag. 2).

Bibliografio
------------

* Anónimo: *Teatro de la guerra: Cabrera, los Montemolinistas y republicanos en Cataluña*, Madrid 1849
* Antonio Pirala: *Anales desde 1843 hasta la conclusión de la última guerra civil*, Madrid 1876
* Melchor Ferrer: *Historia del tradicionalismo español*, Sevilla, 30 vol. 1941-1979
* Robert Vallverdú i Martí:  *La guerra dels Matiners a Catalunya (1846-1849). Una crisi econòmica i una revolta popular*, Abadia de Montserrat 2002

* Kategorio Dua Karlisma Milito en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La 3.058 metrojn alta vulkano **Nyamuragira** estas unu el ok vulkanoj en la Virunga Montaro, kiuj apartenas al la Granda Rifta Valo, kiu dividas la plejan orienton de Afriko de la resta kontinento. La monto situas 25 kilometrojn norde de la lago Kivu kaj de la urbo Goma en la orienta parto de la afrika ŝtato Demokratia Respubliko Kongo (Kongo Kinŝasa) proksime de la limo al Ruando. La monto Nyamuragira nur foras 13 kilometrojn de la najbara vulkano Nyiragongo, kiu dum erupcio de la jaro 2002 kaŭzis grandajn damaĝojn interalie en la urbo Goma, kaj senhejmigis pli-malpli 170.000 homojn.

La vulkano Nyamuragira estas unu el la plej aktivaj vulkanoj de Afriko: ekde la jaro 1882 registriĝis pli ol 35 erupcioj. Ĉe la flankoj de la vulkano ĉiam denove ekestis novaj aldonaj krateroj, kiuj ĉiuj tamen nur restis dum kelkaj jaroj.

lafa erupcio ĉe la vulkano Nyamuragira (supre maldekstre), krome en la foto meze la najbara vulkano Nyiragongo kaj sube la lago Kivu

Vidu ankaŭ
----------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Afriko |
| Portala ikono | Portalo pri Geografio |

* Nyamuragira en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Nyamuragira en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Albert-Rifto
***Fruaj meditaĵoj*** (germane *Unzeitgemässe Betrachtungen*), tradukita ankaŭ kiel ***Ekstermodaj Observoj*** kaj ***Ekstersezonaj Pensoj***, konsistas el kvar verkoj de la filozofo Friedrich Nietzsche, startitaj en 1873 kaj finkompletigita en 1876.

Kovrilpaĝo de la unua eldono de "Vom Nutzen und Nachtheil der Historie für das Leben" (nome la dua eseo de la verko), 1874.La verko enhavas kolekton de kvar (el planitaj 13) eseoj pri la tiutempa kondiĉo de eŭropa, speciale germana, kulturo. Kvina eseo, publikigita postmorte, havis la titolon "Ni filologoj", kaj poste "*Tasko por filologio*: malapero". Nietzsche tiuverke ekstudis la limigojn de empiria sciaro, kaj prezentis tion kio aperos premitaj en postaj aforismoj. Ĝi kombinas la naivecon de *La nasko de tragedio* kun la komencoj de sia pli natura polemika stilo. Ĝi estis la plej humura verko de Nietzsche, speciale ĉe "David Strauss: la konfesisto kaj la verkisto."

Estas multaj versioj por ĝusta traduko de la titolo *Unzeitgemässe Betrachtungen*. Same estas multaj versioj pri la planoj kiujn havis Nietzsche por la kompletigo de la verkoserio kaj kiuj aperas en liaj kajeroj dum ses jaroj po unu eseo por ĉiu sesa monato. Tipa skizo datita "Aŭtuno 1873" estas jene:

* La kultura filisteco
* Historio
* La filozofo
* La fakulo
* Artp
* La instruisto
* Religio
* Ŝtato kontraŭ nacio
* La gazetaro
* Natura scienco
* Popola socio
* Komerco
* Lingvo

Nietzsche abandonis la projekton post kompletigi nur kvar eseojn, ŝajne perdante intereson post la publikigo de la tria eseo.

Notoj
-----

1. ↑  Nietzsche (1995)
2. ↑  Nietzsche (1909)
3. ↑  Glenn W. Most, "On the use and abuse of ancient Greece for life" Arkivigite je 2007-09-21 per la retarkivo Wayback Machine, HyperNietzsche, 2003-11-09
4. ↑  Schaberg, pp.31-2

Referencoj
----------

* Schaberg, William H..  (1995) *The Nietzsche Canon: A Publication History and Bibliography*. Ĉikago: University of Chicago Press, p. 281. ISBN 0-226-73575-3.
* Friedrich Nietzsche, tr. Richard T. Grey, *Unfashionable Observations*, Stanford, 1995 (ISBN 0-8047-3403-8)
* Friedrich Nietzsche, tr. Anthony M. Ludovici, *Thoughts Out Of Season*, Edinburgh: The Edinburgh Press, 1909

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Fruaj meditaĵoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Fruaj meditaĵoj en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)

* *Unzeitgemäße Betrachtungen*, origina germanlingva teksto


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 745863
* GND: 4433202-6
* VIAF: 204611042
* BNF: 12127567c
 |
**Mullá Muḥammad-i-Zarandí** (n. la 29-an de julio 1831 - m. en 1892), pli ofte konata kiel *Nabíl-i-A'ẓam* (perse: نبيل أعظم ‎ "la Granda Nabíl") aŭ *Nabíl-i-Zarandí* (perse: نبيل زرندي ‎ "Nabíl de Zarand"), estis eminenta bahaa historiisto dum la tempo de *Bahá'u'lláh*, kaj unu el la dek naŭ Apostoloj de *Baha'u'llah*. Li estas plej fama pro verkado de la Kroniko titolita "Herooj de la Nova Tago", kiu elstaras kiel unu el la plej gravaj kaj ampleksaj klarigoj de la ministerio de la *Báb*.

Li aŭdis pri la Baba Kredo kiam li havis dek ses jarojn kaj renkontis Bahá'u'lláh-on en 1851. Li faris plurajn vojaĝojn je la nomo de *Bahá'u'lláh*, estis malliberigita en Egiptio kaj estas la nura persono konata kiu faris du pilgrimadojn al la domo de la *Báb* en Ŝirazo kaj la domo de *Bahá'u'lláh* en Bagdado laŭ la ritoj dekretitaj de *Bahá'u'lláh*. Post la forpaso de *Bahá'u'lláh*, kaj laŭ la peto de *'Abdu'l-Bahá*, li aranĝis vizit-tabulon de la skribaĵoj de *Bahá'u'lláh* kiu nun estas uzata en la Sanktejoj.

Vojaĝoj
-------

De Bagdado kaj Adrianopolo, *Bahá'u'lláh* plusendis Nabilon multajn vojaĝojn al la babanoj de Irano. Dum 1867-1868 lia plej grava tasko estis informi la babanojn pri la aserto de *Bahá'u'lláh* esti "Tiu, kiun Dio manifestos" (*man yuẓhiruhu'lláh*, arabe : من یظهر الله‎ , perse: مظهر کلّیه الهی‎ ). En unu vojaĝo, li pilgrimis al la domo de la Báb en Ŝirazo kaj al la domo de Bahá'u'lláh en Bagdado, igante lin la unuan elfari la pilgrimadon laŭ la leĝoj de *Bahá'u'lláh*.

En 1868 Nabil estis sendita de *Bahá'u'lláh* al Egiptujo, kie li estis malliberigita. Kiam li estis liberigita, Nabil ekiris al Akko, sed post rekonado de li fare de azalanoj kiuj staris proksime de la pordego de la urbo, li estis forpelita de tie. Li vojaĝis ĉirkaŭ la areo inkluzive de vivado sur Monto Karmel kaj en Nazareto, ĝis kiam li povis eniri en Akkon. Ĉe lia dua provo envojaĝi la malliberej-urbon li povis resti 81 tagojn, renkontante *Mírzá Áqá Ján* kaj tiam *Bahá'u'lláh*.

Post tio, li estis sendita de *Bahá'u'lláh* denove al Irano por konfirmi la kredon de multaj el la bahaanoj. En 1888 li komencis skribon de sia kroniko kun la persona asistado de Mírzá Músá, la frato de Bahá'u'lláh. Ĝi estis finita en proksimume jaro kaj duono, kaj partoj de la manuskripto estis reviziitaj kaj aprobitaj, kelkaj fare de *Bahá'u'lláh* mem, kaj aliaj fare de  *'Abdu'l-Bahá*.

Forpaso
-------

Post lia reveno de Irano, li vivis en Akko ĝis la forpaso de *Baháu'lláh* en 1892. Ege malesperigita kaj ĉagrenita de tiu morto, li dronis sin en la maro kaj lia mortinta korpo estis trovita lavita marborde proksime de la urbo Akko.

Krom skribado de detalema historio de la Bahaa Kredo, li skribis poezion pri la historiaj okazaĵoj de la religio, kiun li sendis al la iranaj bahaanoj. Lia poezio, aliflanke, ne estis publikigita.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 495912
* GND: 114688427
* LCCN: n2001094753
* VIAF: 115145970069532250814
* ISNI: 0000 0001 1021 3550
* LIBRIS: 216452
* SUDOC: 227302273
* BIBSYS: 90788521
* BNE: XX4663960
 |
La 3.470 metrojn alta vulkano **Nyiragongo** (*Njiragongo*) estas unu el ok vulkanoj en la Virunga Montaro. Ili situas ĉe la Granda Rifta Valo, kiu dividas la plejan orienton de Afriko de la cetero de la kontinento. La monto situas norde de la urbo Goma en la afrika ŝtato Demokratia Respubliko Kongo (Kongo Kinŝasa) proksime de la limo al Ruando. La Nyiragongo nur foras 13 kilometrojn de la najbara vulkano Nyamuragira, kiu lastfoje erupciis en 2006.

Erupcioj
--------

Jam en la erupcio de 1977 Nyiragongo mortigis 2000 homojn. La 17-an de januaro 2002 la vulkano denove erupciis. Rivero da lafo tiam detruis plurajn vilaĝojn kaj fine fluis tra la urbo Goma en la lagon Kivu. Goma tiutempe havis pli-malpli 250.000 loĝantojn. 147 homoj mortis, proksimume 500.000 homoj devis esti translokigitaj, kaj fine pli-malpli 170.000 restis sen hejmo.

Lafa lago
---------

La lafa lago de Nyiragongo en 2011. Ĉirkaŭ la bordo de la lago estas la fondo de la ĉefa kratero.
En la kratero de Nyiragongo estas grava lafa lago kiu historie plurfoje malaperis kaj reaperis.

Pli bone konata estas nur la historio dum la lastaj 50 jaroj. La lafa lago malaperis dum la erupcio de 1977 kaj renaskiĝis en 1982. En la postaj jaroj pluraj eventoj okazis, dum kelkaj jaroj la lago aspektis malaktiva kaj fine denove malaperis. Tamen, post la erupcio de 2002 ĝi reestiĝis kaj rapide kreskis ĝis almenaŭ 200m de larĝo. Ekde tiam ĝi restis ĉiam aktiva, ĉiam kun diametro inter 200m kaj 300m, kvankam kreskante aŭ malkreskante en la diversaj jaroj.

Nuntempe en la unu kilometron larĝa kratero de la vulkano la lago el lafo daŭre spekteblas. Ĝi estas unu el la plej grandaj en la tero. Ĝi situas proksimume 600 metrojn sub la supra rando de la kratero.

Notoj kaj fontoj
----------------

1. 1 2   Bulletin Reports (angle). *Global Volcanism Program*. Alirita 2019-06-22.

Vidu ankaŭ
----------

* Albert-Rifto

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Nyiragongo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Afriko |
| Portala ikono | Portalo pri Geografio |

* fotoj de la vulkano Nyiragongo (el la jaro 2006)
Reliefo pri Nabonido adorante la sunon.
**Nabonido** (en akada lingvo **Nabû-nāʾid**) estis la lasta reĝo de la Novbabilona Imperio (556 a.K. - 539 a. K.) Lia regado finiĝis per la falo de Babilono antaŭ la perso Ciro la 2-a.

La deveno de Nabonido ne estas tute klara. Surbaze de elementoj tiaj kiaj liaj aludoj al la asiria reĝo Asurbanipalo en reĝaj propagandaj tekstoj aŭ lia specifa intereso pri Harran, la lasta rezista fokuso asiria post la falo de Ninivo en la jaro 612 a. K. oni sugestis ke li estis asiridevena Krome, oni sugestis ke li havas ankaŭ okcident-aramean originon. Pri kio oni certas estas ke li ne apartenis al la antaŭa dinastio kaj ke li surtroniĝis post venko super la juna reĝo Labaŝi-Marduk en la jaro 556 a. K. Verŝajni li legitimis sian alprenon de la trono per geedziĝo kun Nitokriso, filino de Nebukadnecar la 2-a kaj vidvino de Neriglisar.

Vidu ankaŭ
----------

* Nabonido-cilindro
* Kroniko de Nabonido

Notoj
-----

1. ↑   Beaulieu 2006, p. 200.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 534915
* GND: 118737791
* LCCN: n80166770
* VIAF: 52151776841818012981, 297410866 148503682, 52151776841818012981, 297410866
* ISNI: 0000 0004 2433 9244
* SUDOC: 092078680
* BIBSYS: 2013632
 |
Bildo de la kampuso de la nacia kazaĥa universitato KazNU
La **Nacia Universitato Al-Farabi de Kazaĥio** (kazaĥe : *Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq Ulttyq Ýnıversıteti*) estas nacia esploruniversitato, kiu situas en Almato, Kazaĥio. Ĝi estas unu el la plej grandaj universitatoj en la lando, kaj ricevis sian nunan nomon jaron post la kazaĥa sendependiĝo laŭ la orienta filozofo kaj akademiulo Al-Farabi. La Universitato ankaŭ estas konata sub la mallongigioj **KazGU** aŭ **KazNU.**

La universitato estis fondita en 1934 kiel la Kazaĥa Ŝtata Universitato.

En QS World University Rankings de 2020, la Nacia Al-Farabi Universitato de Kazaĥio estas vicigita je la 207-a loko tutmonde kaj estas konsiderata kiel unu el la plej bonaj universitatoj en la mondo kaj viciĝas je la 207-a loko igante ĝin la plej altranga kazaĥa universitato.

Inter la famaj studentoj de la universitato troviĝas Bakhytzhan Zhumagulov, edukministro de Kazaĥio, Zhanseit Tuimebayev, eksministro pri edukado de Kazaĥio kaj iama ambasadoro en Rusio, la verkistino Aigul Kemelbaeva kaj German Kim, estro de la Sekcio de Koreaj Studoj kaj unu el la plej elstaraj internacie agnoskitaj akademiuloj de Koryo-saram (lit. korea homo, koree: 고려사람).

Referencoj
----------

1. ↑  *QS World University Rankings*
2. ↑  Noto: Sub la nombro de 500 universitato estas konsiderata malbona.

Vidu ankaŭ
----------

Aigul Kemelbaeva

* Kategorio Nacia Al-Farabi Universitato de Kazaĥio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 780036
* GND: 10100142-3
* LCCN: no2004081375
* VIAF: 129358227 140879866, 129358227
* ISNI: 0000 0000 8887 5266
 |
**NGUYEN Minh Kinh**, laŭ vjetnama alfabeto Nguyễn Minh Kính (nask. en 1914, mortis je la 17a de aŭgusto 2002 en Hanojo) estis vjetnama Esperanto-tradukisto kaj -vortaristo kaj Honora Membro de UEA. 

Nguyễn estis kunfondinto de Vjetnama Pacdefenda Esperantista Asocio (VPEA) en 1956. De 1959 li estis dungito de la ŝtata "Fremdlingva Eldonejo" en Hanojo, en kiu li respondecis pri esperantigo de libroj kaj dokumentoj, precipe el la vjetnama aŭ franca. Li publikigis beletrajn tradukojn ĉe Fremdlingva Eldonejo en Hanojo, sed ankaŭ tradukis verkojn kun temoj ekonomiaj, politikaj, edukadaj, historiaj, kaj etnologiaj. En 1976 li emeritiĝis de sia posteno kiel profesia Esperanto-tradukisto ĉe la Fremdlingva Eldonejo, sed baldaŭ estis komisiita prizorgi la regulan tradukadon de la trimonata "Ilustrita Revuo Vjetnamio" (organo de la Ŝtata Informagentejo).

Esperanto-vortaristo
--------------------

La kernon de sia vortaro Nguyen verkis jam en 1959. Post sia emeritiĝo en 1976 kaj ĉefe post 1990 li reprenis la laborojn. En 1999 fine aperis lia 1400-paĝa Granda vortaro vjetnam-Esperanta. Postmorte en 2004 aperis lia alidirekta "Vortaro Esperanto-vjetnama – Vort- kaj frazfarado" en du volumoj.

Literaturo
----------

* **1999**: Memprezento de Nguyen en la antaŭparolo de lia vortaro vjetnama-esperanta, republikigita en Ipernity en 2009.


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
|  |  |
| --- | --- |
|  Orfa | **Ĉi tiu artikolo estas orfa, ĉar malmultaj aŭ neniuj aliaj artikoloj ligas al ĝi**.

---

Bonvolu enmeti ligilojn al ĉi tiu paĝo el rilataj artikoloj; sugestoj estas troveblaj ĉi tie.Precizigu la daton: {{Orfa|temo|monato jaro}} |

La **Nacia Avenuo** (ĉeĥe *Národní třída*) de la urbo Prago estiĝis en la jaro 1781 per ŝutplenigo de la urba fosaĵo, kiu estis apartiganta la Malnovan Urbon disde la Nova; ĝi estis kaj estas ĉiam unu el la plej trafikplenaj stratoj de Prago. Notindas *la preĝejo de Sankta Ursula* el 1702-1704, konstruita de arĥitekto M. A. Canevalle, kaj la la sampatronina *monaĥinejo de Sankta Ursula* el la jaroj 1874 kaj 1878. La baroka plastika grupo antaŭ la preĝejo estas verko de I. Platzer (1747). La domo "Kaňka" havas belan barokan fasadon el la jaro 1730; la arkadoj estas novaj. La fama *palaco de Porghesoj de Portheim* estas kla-sikisma (fino de la 18-a jarcento). Ĉi tie loĝis en la jaroj 1799 ĝis 1800 la rusa generalo A. V. Suvorov (busto kaj memor-tabulo). En la modernan historion ĝi enskribiĝis la 17-an de novembro 1989, kiam en Nacia Avenuo ĝuste antaŭ Nacia Teatro la polico batis studentojn, kio elvokis protestojn en la tuta lando kaj faligis la komunistan diktaturon.

* Nacia Avenuo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Nacia Avenuo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Ĉefa aleo ene de la Nacia Botanika Ĝardeno de Irano
**Nacia Botanika Ĝardeno de Irano** (perse باغ گیاه‌شناسی ملی ایران) estas botanika ĝardeno en Teherano, Irano. Ĝia areo estas ĉirkaŭ 150 hektaroj kaj estas planita kiel la ĉefa centro por hortikulturo kaj planta taksonomio en Irano. Herbariumo de Iranaj plantoj (TARI) estas iom post iom konstruata kaj nun konsistas el ĉirkaŭ 160 000 plantoj. Ekzistas ankaŭ ĝardenoj de ne-iranaj plantoj kiel himalajaj, amerikaj, japanaj, afrikaj, kaj aŭstraliaj.

La ĝardeno ankaŭ enhavas arboretariumon, ses lagojn, montetojn (por reprezenti la Alborz- kaj Zagros-montarojn kaj la Himalajan), rok-ĝardenon, akvofalon, marĉ-regionon, dezertajn plant-regionojn, sal-lagon kaj uedon, riveron ĉirkaŭ 1 km longa, sistematikan regionon, frukt-ĝardenon, piknikan lokon kun kelkaj pavilonoj kaj aliajn faciligaĵojn. La botanika kaj hortikultura librejo enhavas pli ol 11 000 volumoj.

Referencoj
----------

1. ↑   National Botanical Garden of Iran. Research Institute of Forests and Rangelands. Arkivita el la originalo je 2017-12-01. Alirita 2012-10-28.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Vebejo Arkivigite je 2019-08-27 per la retarkivo Wayback Machine
* Foto-Galerio de Nacia Botanika Ĝardeno de Irano/Tehrano Arkivigite je 2018-01-30 per la retarkivo Wayback Machine
**Nzérékoré** estas grandurbo en Gvineo. Ĝi estas provinca ĉefurbo de regiono Supra-Gvineaj arbaroj.

Loko de Nzérékoré en Gvineo

Bazaj informoj
--------------

* Koordinatoj: 07° 45′ N 08° 49′ U﻿ / ﻿7.750 °N, 8.817 °U﻿ / 7.750; -8.817 (mapo)
* Areo:  km²
* Loĝantaro: 250.791 en 2008
* Supermara alteco: 560 m
* Horzono: UTC

Geografio
---------

Nzérékoré situas sur malebenaĵo en la suda sekcio de la lando. La landlimo de Liberio estas proksime.

Historio
--------

Post la mezepoko agrikulturistoj vivis tie. En 1911 ribelo okazis kontraŭ la francoj. La loĝantaro kreskiĝis post la 2-a mondmilito, ĉar la urbo iĝis administra kaj komerca centroj. Multaj okupiĝis pri segilado de ligno. Oni trovis en la proksimeco ankaŭ feroercojn. En la 1990-aj jaroj internaj militoj okazis en Liberio kaj Sieraleono, sekve amase alvenis rifuĝintoj. La urbo estas konata ankaŭ pri prilaborado de arĝentoj.

Klimato
-------

En Nzérékoré tropika klimato regas. 2 sezonoj estas: la seka inter decembro-februaro kaj la pluva inter marto-novembro.

Trafiko
-------

Nzérékoré havas flughavenon kaj aŭtovojon. En la urbo estas resume vojoj 95 km longaj, el ili 25 km estas asfaltitaj. Aŭtovojo funkcias al Kankan.

Fontoj
------

* Angla kaj franca Vikipedioj
**Nándor Rékai,** laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj kun plena nomo **Rékai Nándor Frigyes** estis hungara dirigento, aldviolnisto, komponisto, framasono. Lia familia nomo estis *Riedl* ĝis 1907, liaj filoj estis András Rékai kaj Miklós Rékai.

Nándor Rékai naskiĝis la 6-an de februaro 1870 en Pest (urbo) (Hungario, Hungario), li mortis la 7-an de oktobro 1943 en Budapeŝto.

Nándor Rékai (la tria) ĉirkaŭ 1898
Nándor Rékai

Biografio
---------

Nándor Rékai lernis pianadon ekde sia aĝo 6, baldaŭ violonadon, fine komponadon jam en konservatorio. Liaj plej gravaj instruistoj estis Jenő Hubay, Alajos Gobbi kaj Henrik Benkő. Rékai aperis unue antaŭ la publiko ĉirkaŭ 1880. Inter 1887–1901 li dirigentis orkestron de Budapeŝta Ŝtata Operejo, sed kelkfoje li estis ankaŭ aldviolonisto en Bayreuth, same li estis aktiva aldviolonisto en kvaropo. Kelkfoje li komponis. Ekde 1936 li estis dramaturgo kaj muzika konsilisto de la Operejo. Li ricevis ŝtatan premion. Li edziĝis en 1896, lia edzino naskis dufoje. Li framasoniĝis en 1913.

Liaj komponaĵoj (elekto)
------------------------

* *A nagyidai cigányok* opero (laŭ poemo de János Arany)
* *György barát* opero
* *Dárius kincse* opereto
* *Kuruc nyitány* aperturo

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 782323
* GND: 1019896469
* LCCN: nr93001125
* VIAF: 31864949
* ISNI: 0000 0000 5121 8860
* BNF: 16420468t
* BIBSYS: 9062755
 |


* Portalo pri Biografio
En la japana mitologio, **Namazu** (鯰) aŭ **onamazu** (大鯰) estas giganta katfiŝo (kutime siluro), kiu kaŭzas tertremojn. Ĝi vivas en la koto sub la insuloj Japanio, kaj estas gardata de la dio Kaŝima, kiu retenas la katfiŝon per ŝtono. Kiam Kaŝima ne sufiĉe atentas, Namazu baraktas, kaŭzante fortajn tertremojn. Forigi katfiŝon supozeble povus sankta ŝtono de la sanktejo, frakasante ĝian kapon.

Namazu La SavintoKaŝima kontrolas Namazu.
Tertrema Frua Averto FM Radio enhavante EEW Namazu-emblemon (ĉe la malsupra dekstra flanko)La katfiŝo estas tirita de sudo al nordo aŭ de nordo ĝis sudo. Oni kredas, ke ĝia kapo situas proksime al la urbo Kioto kaj la vosto situas proksime al la urbo Aomori. Iuj sciencistoj diras, ke ĝi devus situi renverse, ĉar en la sudo de Japanio tertremoj estas pli oftaj, do estus pli logike imagi, ke tie estus la vosto de la katfiŝo.

Historio
--------

Sekvante tertremon proksime de Edo (nun Tokio) en 1855 (unu el la Grandaj Tertremoj de Ansei), Namazu iĝis adorita kiel *yonaoshi daimyojin* (dio de mondrektigo). Namazu (katfiŝopresaĵoj) estas negrava ĝenro de Ukiyo-e. Ili estas kutime sennomaj kaj ampleksas grandan gamon da scenoj kiel ekzemple Namazu deviganta riĉulon apartigi monerojn por la senhavuloj, kaj namazu pentofaranta pro la tertremo kiun ĝi kaŭzis.

Traktado
--------

Iuj esploristoj kredas ke tiu rakonto venas de katfiŝa kapablo antaŭe (foje 24 horojn) senti la malgrandajn tremojn kiuj okazas antaŭ multaj tertremoj, kaj montri nekutiman maltrankvilon en tiaj kazoj. Ĝi atendas ke ĉi tiu subita aktiveco de la fiŝo antaŭ tertremoj estis vidita de homoj en pratempo, japanoj kaj ke sternu kredo ke la tertremo estas la rezulto de giganta katfiŝo.

Moderna uzo
-----------

Katfiŝo estas prezentita sur bildoj de akutsismaj pretecagadoj en Japanio. Ekzemple, la emblemo de Tertrema Frua Averto de la Japana Meteologia Agentejo utiligas bildojn de la katfiŝo sur aparatoj kapablaj eldoni fruan averton. Eble iom kontraŭdire, epizodo de Pokemono havanta katfiŝ-specan monstron bazitan sur la namazu estis malpermesita kiam estis plano elsendi ĝin ankaŭ baldaŭ post tertremo. Namazu estas la nomo ankaŭ de kanto sur la unua studialbumo *Fauna* de la dana kantisto Oh Land, kiu montras grandan katfiŝon sur la diskokovrilo.

Referencoj
----------

1. ↑  Rabitz, Albrecht & Gisela Rabitz, "When the *Namazu* Shakes its Body", *Andon*, No. 88, 2010, pp. 5-27. angle
2. 1 2   (Summer 2006) "Shaking up Japan: Edo Society and the 1855 Catfish Picture Prints", *Journal of Social History* **39** (4), p. 1045–1078. doi:10.1353/jsh.2006.0057. 

 Arkivigite je 2010-11-05 per la retarkivo Wayback Machine  Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2010-11-05. Alirita 2015-11-12. angle
3. ↑  Motoji Ikeya, *Earthquakes and animals: from folk legends to science*, New Jersey, World Scientific, 2004, ISBN 978-981-238-591-8 angle

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Namazu en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Bildo de Namazu el Tokia loko.
* Namazu-e: tertremaj katfiŝaj printaĵoj, el la periodo post kiam la Granda Tertremo de Ansei bategis la urbon Edo (nun Tokio) en novembro 1855.
**Négyes** [nEdjeŝ] estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Borsod-Abaúj-Zemplén, en Distrikto Mezőkövesd. La loknomo signifas: kvaropo, ĉar 4 vojoj iras al la najbaraj vilaĝoj.

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 17  km²
* Koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 47.7032/20.7055
* Alto super marnivelo: 89 m
* Loĝantaro: 280
* Poŝtkodo: 3463
* Telefonprefikso: 49

Situo
-----

Négyes situas sur ebenaĵo, laŭ dekstra bordo de Tiso, laŭ norda bordo de Tiso-lago, laŭ traira flankovojo. Tiszafüred troviĝas 14, Mezőkövesd 19, Mezőcsát 24, Miskolc 70 km-ojn.

Historio
--------

La loko estis loĝata jam dum la bronzepoko. La unua mencio devenis el 1331. La turkoj bruldetruis kaj senhomigis la vilaĝon post la mezepoko. La vilaĝanoj profitas pro fremdultrafiko de Tiso-lago.

En Négyes migra poŝto servas.

Vidindaĵoj
----------

* romkatolika preĝejo omaĝe al Johano Nepomuka de 1908
* kastelo el la 18-a jarcento

Ĝemelkomunumo
-------------

* Francio Voinsles, Francio (1993)

* Kategorio Négyes en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)