recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Emmett Till** estis usona 14-jara junulo, kiun murdis Roy Bryant kaj lia duonfrato J.W. Millam pro rasismaj kialoj en aŭgusto de 1955.

Till vojaĝis el Ĉikago al Money, Mississippi por viziti la parencojn. La nigruloj estis traktitaj tiutempe en la sudaj ŝtatoj de Usono pli-malpli kiel sklavoj kaj ili devis sin konduti humile por eviti la subpremojn de la blankuloj. En la nordaj ŝtatoj, la nigruloj povis libere vojaĝi kaj elpaŝi pli konscie.

Bryant volis venĝi primiran fajfon, kiun eligis Till ekvidante edzinon de Bryant. La krimagantoj - post deporto el la onkla domo - batis la junulon per pistola tenilo je la vizaĝo tiel longe, ke post trovo de la kadavro oni suspektis pafon el fusilo en la vizaĝon. Bryant pafis en la kapon de Till.
La junulo travivis la teruraĵojn, tial la agantoj ligis dornodraton kun pezaĵo ĉirkaŭ lian kolon kaj sinkis sian korpon en la riveron de *Tallahatchie*. La mortinton trovis fiŝistoj tri tagojn poste.

Bryant kaj Millam estis arestitaj kaj konfesis la krimagon. La okazanta juĝproceso okazis antaŭ blanka juĝisto kaj blanka juĝistaro kaj estis mallonga kaj por la aŭskultantaro tre amuza afero. Post 5 traktaj tagoj, la juĝistaro malkondamnis la agintojn, kiuj povis rikanante forlasi la juĝejon kiel liberaj homoj.

Ĉar revizio ne eblis, la agintoj povis eĉ fanfaroni pri siaj agoj, sen timi plendon al juĝo. La juĝo ekis grandajn protestojn inter la nigruloj de la sudaj ŝtatoj.

Ĉar la krimago okazis tri monatojn antaŭ la afero de Rosa Parks, kiu rifuzis sidi en la malantaŭo de la buso, tiuj protestoj validas kiel komenco de la usona civitjura movado.

En 2005 oni volas eltombigi la restaĵojn de la junulo kaj denove analizi la aferon.

Vidu ankaŭ
----------

* Pafado de Trayvon Martin
* Rosa Parks
* Martin Luther King
* Afrik-usonanoj

* Kategorio Emmett Till en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 40442
* GND: 135805244
* LCCN: n87906703
* VIAF: 4002894
* ISNI: 0000 0000 5554 8859
* SUDOC: 13610150X
* BNF: 15646432w
* BIBSYS: 90802881
 |
**Alimoŝo**, aŭ literumita *Alimosho*, estas administracia unuo ("Local Government Area") en Ikeja, Lagosa Ŝtato, Niĝerio. Ĝi estas la plej granda "LGA" en Lagoso, kun 1 288 714 loĝantoj, laŭ la oficiala popolnombrado de 2006 (tamen, la registaro de la Lagosa Ŝtato disputas la oficialajn nombrojn de la censo kaj postulas populacion ene de la "LGA" de pli ol 2 milionoj da loĝantoj).

Alimoŝo estis establita en 1945 sub ankoraŭ brita regado kaj en la (iama) okcidenta regiono. La ĉefa popolo estas Egbadoj. La areo estas riĉa en kulturo, elstare menciindas la ĉiujaraj festivaloj e Oro, Igunnu kaj Egungun. La du ĉefaj religioj estas Islamo kaj Kristanismo. La joruba lingvo estas amplekse parolata en la komunumo. La akso de Alimoŝo estas la rivero Alaŝua, kiu estas inter Oki kaj Alaguntan en Alimoŝo.

Bildaro
-------

* Hospitalo 3aHospitalo 3a
* Hospitalo 2aHospitalo 2a
* Sancentro Bola Ahmed TinubuSancentro Bola Ahmed Tinubu

Notoj
-----

1. ↑   Fagbohun, Ifeoluwa Kayode; Idowu, Emmanuel Taiwo; Otubanjo, Olubunmi Adetoro; Awolola, Taiwo Sam (8a de Majo 2020). "Susceptibility status of mosquitoes (Diptera: Culicidae) to Malathion in Lagos, Nigeria". Animal Research International. 17 (1): 3541–3549–3541–3549. ISSN 1597-3115.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Alimosho Local Government


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 719102
 |
Universitato de Ekstremaduro
La **Universitato de Ekstremaduro** (hispane *Universidad de Extremadura*) estas la ununura universitato de la regiono de Ekstremaduro en Hispanio. Ĝi estis fondita en 1973 laŭ dekreto 991/1973, de 10a de majo (Nacia Gazeto de la 18a) de la *Ministerio de Educación y Ciencia*.

La Universiato de Ekstremaduro havas altlernejojn kaj konstruaĵojn en kvar urboj de la regiono: nome Badajoz, Cáceres, Mérida kaj Plasencia. Je la fondo de la Universitato jam estis altlernejoj nur en Badajoz kaj Cáceres, kiuj funkciis kiel duarangaj lernejoj de la respektiva Universitatoj de Sevilo kaj Salamanko. Tiam oni ne decidis krei unuurban universitaton, sed kunhavata inter la duaj provincaj ĉefurboj, al kiuj aldoniĝis poste la du plej loĝataj urboj de ĉiu el la du provincoj de la regiono. Tiam la tendenco estis krei sciencajn altlernejojn en Badajoz kie estas Medicino, Fiziko, Kemio, Matematiko, Inĝenieradoj ktp. dum en Cáceres estas Juro, Filozofio kaj Beletroj, sed ankaŭ Informadiko kaj Veterinariko.

Kun la Universitatoj de Kantabrio, Kastilio-Manĉo, Balearoj, La Rioja, Navaro, Oviedo, Eŭskio kaj Zaragozo, ĝi formas la grupon de 9 Universitatoj ununuraj en siaj respektivaj regionoj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Universitato de Ekstremaduro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Universitato de Ekstremaduro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Universitato de Ekstremaduro
* Virtualejo de la Universitato de Ekstremaduro
* Virtualejo
* Grupo 9 de Universitatoj[*rompita ligilo*]
* Epistemowikia en hispana
* Epistemowikia, la Hiperenciclopedia Libre y Abierta


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 277754
* GND: 140358-8
* LCCN: n79030523
* VIAF: 144370643
* ISNI: 0000 0001 1941 2521
* SUDOC: 028343492
* BNF: 12019825c
* NKC: ko2003181575
* BNE: XX136549
 |
**János Kollár** [jAnoŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kollár János** estas hungara-usona matematikisto, pedagogo, membro ekstera de Hungara Scienca Akademio (1995).

János Kollár  naskiĝis la 7-an de junio 1956 en Budapeŝto.

Biografio
---------

János Kollár frekventis universitaton en Budapeŝto inter 1975-1980. Post 4 jaroj li doktoriĝis el matematiko. Li instruas en usonaj universitatoj, inter aliaj Harvard, Princeton. Li okupiĝis precipe pri la algebra geometrio, li estis pioniro en la teorio racie rilataj al variaĵoj. Li ricevis usonan premion en 2006.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Shafarevich Maps and Automorphic Forms*, (1995)
* *Rational Curves on Algebraic Varieties*, (1996)
* *Birational Geometry of Algebraic Varieties, With the collaboration of C. H. Clemens and A. Corti* ( 1998)

Fontoj
------

* biografio kun foto
* biografio angle


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 447224
* GND: 113796277
* LCCN: nr89014031
* VIAF: 44459893
* ISNI: 0000 0001 0968 0661
* SUDOC: 050498843
* BNF: 13532595f
 |
**János Korponay** [jAnoŝ korponai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Korponay János** estis hungara oficiro, arkivisto, membro korespondanta de Hungara Scienca Akademio (1844).

János Korponay
János Korponay  naskiĝis la 16-an de majo 1819 en Hím (nuntempa Perín-Chym en Slovakio). Li mortis la 15-an de januaro 1881 en Kassa (nuntempa Košice en Slovakio).

Biografio
---------

János Korponay poist lernado sekvis sian patron kaj ankaŭ li iĝis soldato en 1834. Post 3 jaroj li servis en Vieno kiel subleŭtenanto. La okazintaĵoj de la Hungara revolucio de 1848 trovis lin en Hungarlando kaj dekomence helpis tion. Li estis unu el la organizantoj de la sendependa ministerio pri defendo. En 1849 li atingis la rangon kolonelo kaj li partoprenis en bataloj. En julio li sukcese baris ĉe Tiszafüred atakon de la malamikoj, sed poste en batalo de Debrecen lia provizora taĉmento neniiĝis. Li estis kondamnita je 16 jaroj, sed li ricevis amnestion en 1856.

Liaj militaj eseoj aperis ekde 1843 en diversaj gazetoj. En 1861 li iĝis ĉefarkivisto.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Hadi földírás* (1845–1848)
* *Abaujvármegye monographiája* (1866–1870)
* *Magyarország harcztörténete* (Batalhistorio de Hungarujo), (1878)

Memorigiloj
-----------

Oni fondis premion "Korponay János" en 2001.

Fontoj
------

* biografio hungarlingva
* hungarlingva biografio Arkivigite je 2009-03-31 per la retarkivo Wayback Machine

* Kategorio János Korponay en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
*"AEH" alidirektas ĉi tien. Por dekuma nombro 174, kiu egalas al deksesuma nombro AEh, vidu la paĝon 174 (nombro).*

La **Asocio de Esperantistoj Handikapuloj** estis fondita en la jaro 1990 kiel unusola de sia speco en Ĉeĥa respubliko kaj en la mondo fare de Josef Vaněček.

Celoj
-----

AEH sociigas sane handikapitajn civitanojn, kiuj posedas, studas aŭ volas ellerni la internacian lingvon Esperanto.

Ĝi helpas por la sinrealigo de invalidaj civitanoj kaj por la akiro de memfido pri propraj kapabloj.

Agadoj
------

La asocio eldonas kaj ekspedas regule dum la tuta jaro gazeton *Informilo* kaj kvaronjare almanakon *Antaŭen*. La redaktoroj estas J. Rýznarová, L. Srbová kaj J. Kosnar.

La asocio aranĝas regulajn kursojn de Esperanto, ankaŭ korespondajn per ekstera formo, kiu respektas tempajn eblecojn de la partoprenantoj.

Ĝi organizas regulajn semajnfinajn kaj tutsemajnajn seminariojn kiel kompletigan formon de eksteraj kursoj por pliperfektigado de konversacia praktiko.

Ĝi ankaŭ ebligas rilatojn kun la homoj same handikapitaj, de la sama sorto kaj kun la samaj hobioj en ĉiuj landoj, kun la homoj sopirantaj pri amikaj rilatoj.

Referencoj
----------

1. ↑  *Informilo*, Julio–Aŭgusto 2016, p. 16

Eksteraj ligiloj
----------------

* Asocio de Esperantistoj Handikapuloj
**Kroataj kavaliroj** estis mercenarioj je la servo de la Katolika Ligo dum la Tridekjara milito.

Historio
--------

### Prahistorio

Post la batalo apud Sisak en 1593 kaj la sekvanta milito, kiu daŭris ĝis 1606, proksimume 7000 mercenarioj estis tiutempe utiligitaj por protekti la landlimojn de la Habsburga Imperio. Proksimume 30 procentoj el ili estis kroatoj, kiuj deĵoris en diversaj batalunuoj. Kaze de grava milita danĝero pro la Otomana Imperio, pliaj miloj da soldatoj estis mobilizeblaj pere de vokoj de la kroata parlamento kaj de la Eklezio. 

### Tridekjara milito

En 1622, la kroata parlamento varbis pliajn trupojn je la servo de la Katolika Ligo. Malgraŭ la fakto, ke multaj kroatoj jam batalis kontraŭ la Otomana Imperio, pluraj miloj da soldatoj dungiĝis por partopreni en la Tridejara milito. Ĉe la pinto de la milito ĉirkaŭ 20 000 kroataj mercenarioj estis je la servo de la ligo.

La mercenarioj de la Tridekjara milito konsistigis grandajn danĝerojn por la civiluloj en la batalregionoj, ĉar ili montriĝis aparte rabemaj kaj detruemaj. La kroataj mercenarioj lasis aparte malbonajn memoraĵojn en la protestantaj partoj de Eŭropo, ĉefe pro ilia kontribuo al la detruo de Kaiserslautern, Magdeburgo kaj Chemnitz.

### Fina fazo

Fine de la Tridekjara milito, kelkaj kroataj altranguloj, kiel Petar Zrinski alprenis la direkton de militaj batalunuoj. Kelkaj taĉmentoj metis sin je la servo de la franca reĝo Ludoviko la 14-a, kie ili konsistigis reĝan reĝimenton de 1643 ĝis la franca revolucio.
La **Kalvinana preĝejo** estas religia historia monumento en Hungario, en vilaĝo Komoró.

Historio
--------

Laŭ arkeologoj la tiam katolika kirko estis konstruita iam en la mezepoko. Ĉirkaŭ en la 16-a jarcento la loĝantoj forlasis la katolikismon kaj prenis la kalvinismon, tial la kirko iĝis kalvinana. La unua mencio okazis en 1744. Inter 1784-1801 ĝi estis trakonstruita laŭ malfrubaroko. Ĝi estis renovigita en 1929, ekstere en 1985, interne en 1996, la turopinto en 2001. La lastfoja renoviĝo okazis en 2014. En 1996 la arkeologoj malkovris la mezepokajn partojn.

Konstruaĵo
----------

La preĝejo situas sola en mezo de la vilaĝo laŭ la ĉefvojo. En mezo de la fasado la kvadrata turo plene reliefas. La enirejo troviĝas en flanko de la turo. La turopinto estas svelta piramido. La navo finiĝas en oklatera absido, la apogpilieroj supozeble estis malkonstruitaj. Interne estas kasona plafono. La mebloj estis faritaj en 1888.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun foto
* 


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Montrofenestraj pupoj
Moderna montrofenestra pupo
**Montrofenestra pupo** aŭ **manekeno** estas kutime homgranda figuro el plasto, ligno aŭ (parte) porcelano, kiu estas starigita reklamcele en montrofenestro por allogi la klientaron.

Ĝi havas gravan rolon en modo, ĉar oni uzas ĝin ofte kiel reklamilo por vestaĵoj, ŝuoj kaj akcesoraĵoj.

Montrofenestraj pupoj estas kutime pupoj, kies brakojn kaj armojn oni povas movi, kaj kies kapo estas forprenebla.

La montrofenestra pupo en ĉiutaga kulturo
-----------------------------------------

En amaskomunikiloj kaj ĉiutaga kulturo tiaj pupoj estas pro siaj simileco al homoj kaj siaj disiĝebloj ofte temoj de komedioj, kiel ekzemple la komparo *montrofenestra pupo kiel kadavro* aŭ inverse estas ŝatata temo en filmoj kaj amaskomunikiloj.

La montrofenestra pupo en arto
------------------------------

* *Montrofenestraj pupoj* de la elektronika popmuzika grupo Kraftwerk en la muzika albumo *Trans Europa Express* (1977), pli poste ankaŭ angla (*Show Room Dummies*, 1982) kaj franca versioj.

Vidu ankaŭ
----------

* Kudrista pupo

Referencoj
----------

1. ↑   Bein einer Schaufensterpuppe für Leiche gehalten (opiniis kadavro kruron de montrofenestra pupo)

* Kategorio Montrofenestra pupo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 260595
* GND: 4052127-8
* LCCN: sh85080588
* SUDOC: 040735958
* BNF: 11946913z
 |
**Rebeka Kárpáti,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kárpáti Rebeka** estas hungara aktoro, prezentisto, hungara beleco-konkursano. Ŝia patro estis Péter R. Kárpáti, sed ankaŭ ŝia patrino estis aktoro.

Rebeka Kárpáti naskiĝis la 9-an de oktobro 1994 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Rebeka Kárpáti aĝis 9, kiam ŝi ricevis la unuan filman rolon, sed tiutempe ŝi havis rolojn en reklamoj. Ŝi maturiĝis en gimnazio en 2013 en sia naskiĝurbo, en la sama jaro ŝi estis elektita "beleco de Hungario". Nature ŝi estis partoprenanto en Moskvo en monda beleckonkurso. Ŝi akiris diplomon en Universitato Metropolitan, sed ekde 2014 ŝi havis televiziajn rolojn. Post la diplomo ŝi estas prezentisto en privata televizio.

Ŝiaj filmaj roloj (elekto)
--------------------------

* *A harag napja* (2006) – Maria
* *Jóban Rosszban* (televizia serio, 2014–2019, 2021) – Bori Révész
* *Korhatáros szerelem* (2018) – Flóra
* en eksterlanda filmo hungara voĉo de Chae-rin Lee

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
*

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑
3. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 736912
 |



* Portalo pri Biografio
* Portalo pri Filmo
La **Kalvinana preĝejo** estas religia historia monumento en Hungario, en vilaĝo Hermánszeg.

Historio
--------

Oni konjektas, ke la kirko havas mezepokan devenon. La unua mencio okazis en 1501. Estas priskribo ankaŭ pri ligna kirko, kiu bruldetruiĝis. En 1796 la loka grafo donacis konvenan areon por konstrui kalvinanan kirkon. Ĝi estis konstruita inter 1797-1799. Ĝis tiam arkeologia esplorado ne okazis.

Konstruaĵo
----------

La preĝejo situas sola en korto, sed apude ankaŭ sonorilostablo troviĝas. La preĝejo konsistas el 2 partoj. La navo estas tre simpla (kvazaŭ loĝdomo), ĝi finiĝas en oklatera absido. La navo kaj la absido havas saman larĝon kaj alton. Pilieroj apogas la angulojn. Oni ne konstruis turon, tion la sonorilostablo anstataŭas. Interne la mebloj estis faritaj samtempe kun la kirkokonstruo. Menciindas ankaŭ la kasona plafono.

Sonorilostablo
--------------

La ligna sonorilostablo estis farita en la 1800-aj jaroj. Ĝi estis renovigita en 1999. Ties pinto estas piramido.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun foto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Langa de Duero** [LANga deDŬEro] estas municipo de Hispanio, en la regiono de Kastilio kaj Leono, provinco Sorio kaj komarko *Tierras del Burgo*.

Geografio
---------

Komarko *Tierras del Burgo* en la okcidento de la provinco Sorio.
Loko de Alcubilla de Avellaneda en la provinco Sorio.
Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 189,91 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 694 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte perdis 1 000 loĝantojn el la 1970-aj jaroj. 

Ĝi distas 87 km de Sorio, provinca ĉefurbo, kaj 30 km de El Burgo de Osma. Kaj limas kun Alcubilla de Avellaneda, San Esteban de Gormaz, Miño de San Esteban, Fuentecambrón, Languilla, Maderuelo (Segovio), Castillejo de Robledo, La Vid, Peñaranda de Duero kaj Brazacorta(Burgoso). La municipo enhavas la loĝlokojn Alcozar, Bocigas de Perales, Langa de Duero, Valdanzo, Valdanzuelo kaj Zayas de Torre.

Historio
--------

La areo estis loĝata de arevakoj. La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado fine de la 9-a jarcento.

Ekonomio
--------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj, vitejoj), forstado kaj brutobredado (ŝafoj kaj bovoj). Lastatempe funkciado de servoj plej ekgravis, kune kun kultura kaj rura turismo, piedirado tra naturaj lokoj. Inter vidindaĵoj estas iama palaco, preĝejo kaj ermitejo.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de provinco Sorio

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo (hispane)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rTierras del Burgo |
| --- |
| Alcubilla de Avellaneda • El Burgo de Osma-Ciudad de Osma • Caracena • Carrascosa de Abajo • Castillejo de Robledo • Espeja de San Marcelino • Espejón • Fresno de Caracena • Fuentearmegil • Fuentecambrón • Langa de Duero • Liceras • Miño de San Esteban • Montejo de Tiermes • Nafría de Ucero • Recuerda • Retortillo de Soria • San Esteban de Gormaz • Santa María de las Hoyas • Ucero • Valdemaluque • Villanueva de Gormaz |

 |


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 351437
* GND: 1081404094
* VIAF: 316735707
* BNE: XX5024679
 |
La **Kalvinana preĝejo** estas impona religia konstruaĵo en Hungario, en urbo Hódmezővásárhely en loĝkvartalo *Susán* [ŝuŝAn].

Historio
--------

Komence de la 20-a jarcento jam en loĝkvartalo Susán nobro de la loĝantoj necesis apartan kalvinanan kirkon. La kalvinanoj fondis memstaran eklezian grupon en 1907. La konstruado mem okazis inter 1909-1910 laŭ planoj de loka arkitekto József Borsos. Li ĵus projektis en la urbo similan preĝejon: Kalvinana preĝejo (Hódmezővásárhely-Tabán).

Konstruaĵo
----------

La preĝejo situas sola en korto ĉe stratangulo, sed la ĉefenirejo situas laŭ la trotuaro. La proksima, najbara domo estas la paroĥo konstruita samtempe laŭ sama stilo. En la preĝejkorto estas videbla memortabulo pri falintoj dum la 2-a mondmilito. La fasado estas malsimetria, dekstre la kvadrata turo altiĝas. Malsupre la turo plilarĝiĝas, tie funkcias la enirejo. La turo mem estas tre longa kaj la pinta parto estas seslamena alta piramido. Planko de la preĝejo estas du kvadratoj, kiuj turniĝas unu al la alia, la turo leviĝas en angulo de ilia renkontiĝo. La plafono estis farita el ferbetona arkaĵo.

Fontoj
------

* hungare kun foto
* hungare kun foto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
La **Kalvinana kirko** estas eklezia historia monumento en Hungario, en vilaĝo Kisléta.

Historio
--------

Katolika kirko Sankta Johano la Evangeliisto en Kisléta estis konstruita kaj konsekrita 1336. En mezo de la 16-a jarcento ĝi estis jam kalvinisma preĝejo. En 1671 armeo de Sofia Báthori okupis kaj redonis ĝin al la katolikoj. La parlamento en Ónod en 1707 redonis la kirkon al la kalvinanoj. Rekonstruado okazis en 1801, inter 1827 kaj 1831 la turo estis konstruita. La orgeno alvenis en 1931, ĝi renoviĝis en 2011.

Konstruaĵo
----------

La konstruaĵo situas sola. En mezo de la fasado la kvadrata turo reliefas, ĉe la piedo la enirejo funkcias. La navo estas pli larĝa, ol la turo kaj ol la plurlatera absido. Ekstere pilieroj apogas kaj la absidon, kiu gardas la gotikon. Interne laŭ la kalvinisma kutimo la muroj estas blankaj.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj[*rompita ligilo*]


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Lajos Debreceni Kiss** [lajoŝ kiŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Debreceni Kiss Lajos** estis hungara violonisto, orkestrestro.

Lajos Debreceni Kiss naskiĝis en 1902 en Debrecen (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario), li mortis la 20-an de januaro 1951 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Lajos Debreceni Kiss devenis el muzikista familio. Jam en la aĝo de ok jaroj li ludis en la orkestro de sia patro. Li studis muzikajn studojn dum 12 jaroj en muziklernejo. Li venis al Budapeŝto kun sia propra orkestro en 1925, sed iam poste li jam muzikadis eksterlande. Pli ol ducent muzikdiskoj estis faritaj en tri studioj. Li koncertis kun sia granda orkestro ĉefe en Vieno kaj Berlino. Ilia repertuaro konsistis ne nur el hungaraj popolkantoj (konataj ankaŭ ciganaj muzikaĵoj), sed ankaŭ popularaj violonsoloj kaj amuzkantoj. Kelkfoje li havis rolojn en hungaraj filmoj, nature kiel orkestrestro-violonisto.

Elektitaj komponaĵoj
--------------------

* *Panaszkodik a hegedűm* (Plendas mia violono)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva video el lia filmrolo

Referencoj
----------


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 637013
* LCCN: n90718022
* VIAF: 41009184
 |
La **kapelo Margareta de Antioĥio**  estas katolika pilgrimloko, ankaŭ historia monumento en Hungario, proksime de vilaĝo Karancslapujtő.

Historio
--------

La loko estis fortikaĵo dum la bronzepoko. Baldaŭ laŭ hungara legendo Sankta Margareta de Hungario konstruis tie kapelon. Depost la mezepoko estas diversaj nebulaj mencioj pri konstruo de la kapelo. Ŝajnas, dum la mezepoko estis tie ia kapelo, en la 18-a jarcento ĝi estis renovigita, iam apude ermito loĝis. Fakte en 1927 estis nur ruino kun unu metrojn altaj muroj. Apude estis ligna kapelo. En 1927 oni konstruis pli novan kapelon, sed oni uzis plejparte la restintajn murojn. En 1934 ĝi estis pligrandigita kun navo kaj absido, post 2 jaroj oni konstruis ankaŭ ermitan loĝejon. En 1950 oni malpermesis funkciadon de la kapelo, oni metis la altaron al preĝejo de la vilaĝo. Dum la socialismo la kapelo denove ruiniĝis, sed en 1991 ĝi plene renoviĝis, ankaŭ nova ligna sonorilostablo konstruiĝis. Okazas ankaŭ pilgrimadoj al la kapelo.

Konstruaĵo
----------

La konstruaĵo situas sola sur monto 685 metrojn alta, sed apude estas videbla ligna sonorilostablo. La konstruaĵo konsistas el brikoforma navo kaj duonronda absido. En flanko de la navo estas granda aperturo kun granda ligna pluvoŝirmilo. Lignaj kolonoj tenas la pluvoŝirmilon. La altaro havas reliefon, kiu estis farita en 1937.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun foto
* vidfojarancs-kapolna hungare kun fotoj kaj video
* 
*
**Charrat** estas komunumo en la distrikto Martigny en Kantono Valezo, Svislando. Ĝi havis 1523 loĝantojn je la 31-a de decembro 2011.

Geografio
---------

La komunumo Charrat situas en la franclingva Suba Valezo, oriente de Martigny ĉe la suda flanko de la rivero Rodano. En nordo de la komunumo laŭlonge de la kantona vojo kondukas la Sindikata Kanalo, kiu estas parto de la akvokorekta sistemo de Rodano. Ĉe la suda valflanko sude de la vilaĝoj etendiĝas vastaj vitejoj, kaj super ili etendiĝas arbaro, kiu kovras grandan parton de la komunuma teritorio. La komunumo konsistas el la kvartaloj Charrat-Les-Chênes, Charrat-Vision kaj Station de Charrat-Fully.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 7,61 km², de kiuj 39,7% estas kovritaj de arbaro, 43,6% servas por agrikulturo kaj 13,8% por setlado.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Charrat limas en nordo al Fully, en oriento al Saxon, en sudo al Vollèges, kaj en okcidento al Martigny.

Trafiko
-------

Tra Charrat pasas la kantona ĉefvojo n-ro 9. La svisa aŭtovojo A9 pasas laŭlonge de la norda komunumlimo. La plej proksimaj alveturjoj estas nordoriente de la komunumo Saxon kaj nordokcidente Martigny, kiuj ambaŭ troviĝas en distanco de proksimume 2 kilometroj de la komunuma centro. Pere de stacidomo ĉe la trajnlinio de Svisaj Federaciaj Fervojoj de Siono al Laŭzano la komunumo estas konektita al la publika transportreto.

Historio
--------

En la jaro 1052 aperis skriba mencio, ke Aymo de Savoko, episkopo de Siono, koncedis siajn rajtojn je bieno en Vision al la katedrala kapitolo de Siono. En la kontrakto de 1324 inter Conthey kaj Martigny estis menciita ke la tiel nomita regiono *barrières*, al kiu apartenis Charrat, estis parto de la Subvoktejo Martigny, kiu de 1475 ĝis la Helveta Revolucio de 1798 estis submetita al la regado de la Valezaj Dekonoj. En la jaro 1836 la kantona konsilio de Valezo dekretis la disiĝon de Charrat de Martigny kaj kreiĝon de aparta komunumo.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: Reta mapo 1:20000 de Swisstopo[*rompita ligilo*]
2. ↑  Fonto: Komunumdatumoj de la retejo de la Svisa Federacia Oficejo pri Statistiko, retejo konsultita la 5-an de novembro 2011
3. ↑  Fonto: *Frédéric Giroud*: *Charrat* en *Historia Leksikono de Svislando* (2005-02-21)

Vidu ankaŭ
----------

* Charrat-Fully (stacidomo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Charrat en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Charrat

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Charrat** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Martigny |
| --- |
| Bovernier  •  Charrat  •  Fully  •  Isérables  •  Leytron  •  **Martigny**  •  Martigny-Combe  •  Riddes  •  Saillon  •  Saxon  •  Trient |  |

 |
**Ede Újházi,** hungare **Újházi Ede** estis hungara aktoro.

Ede Újházi naskiĝis la 28-an de januaro 1841 en Debrecen - mortis la 5-an de novembro 1915 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Ede Újházi aliĝis al teatra koruso en 1864 en Sopron, poste li estis ano de diversaj provincaj teatroj. En 1870 li apartenis al Nacia Teatro (Budapeŝto), en 1888 li ricevis taskon ankaŭ en Budapeŝta Ŝtata Operejo. En 1890 li edziĝis. Li edukis 25 jarojn en aktora akademio. En 1913 li emeritiĝisĝis, pli frue li ankaŭ tradukadis kaj verkadis.

Elektitaj disĉiploj
-------------------

* Sári Kürthi

Liaj roloj (elekto)
-------------------

* diversaj teatraj roloj, ekzemple Pierre-Augustin Caron de Beaumarchais: La barbiro de Sevilo - Bariolo; József Katona: *Bánk bán* (Banuso Bánk) - Tiborc; Imre Madách: *Az ember tragédiája* (La tragedio de l' homo) - apostolo sankta Paŭlo
* diversaj roloj en verkoj de Ŝekspiro

Supo Újházi
-----------

En hungaraj restoracioj ofte oni manĝas supon "Újházi". Oni ĝenerale ne scias, ke la nomo devenas de tiu ĉi aktoro. Ede Újházi estis dika homo kaj tre ŝatis la kuirarton. Li menciis iam al la kelnero, ke li tre ŝatas la supon kuiritan el koko, farunaĵoj kaj legomoj. En la sekva tago la kuiristo jam prezentis la supon, sed Újházi donis konsilojn al la kuiristo, tiel naskiĝis fine supo de Újházi.

Fontoj
------

* Hungara Vikipedio

* Kategorio Ede Újházi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
ĉefa konstruaĵo de la universitato Dan Kook, en kiu okazis la IJK
La jubilea **50-a Internacia Junulara Kongreso** (IJK) de TEJO okazis de la 30-a de julio ĝis la 6-a de aŭgusto 1994 en la urbo Ĉonano (천안시) en Sud-Koreio. La kongreson partoprenis 241 junaj esperantistoj - grandparte studentoj, lernejanoj kaj junaj laboristoj sub 30 jaroj. Kongresejo estis la urba universitato Dan Kook, kies ĉefa konstruaĵo bildiĝas dekstre.

Kiel en aliaj junularaj Esperanto-kongresoj, okazis variaj prelegoj kaj diskutrondoj pri la kongresa temo "Kia popolo, tia kulturo", kulturaj eventoj kaj organizaj kunvenoj de TEJO, interalie de ties komitato. La temo, kies esencon eble ne ĉiu leganto tuj kaptas, celis elstarigi kaj komparigi la proprajn kutimojn, pensmanierojn kaj vivmanierojn de la etnoj de la kongresanoj, por helpi eviti interkulturajn miskomprenojn kaj por pli kompreniĝi en la nuntempa tergloba "internacia lando".

Kongresanoj post la evento aparte amuzite raportis, ke la kuiristoj en la universitata restoracio jam monatojn antaŭe estis instruitaj prepari malpli spicajn manĝaĵojn por la sentemaj eksterlandanoj, kaj laŭ la sud-koreaj IJK-anoj ili bone sukcesis, kvankam la plejparto de ne-sud-koreaj IJK-anoj tamen apenaŭ povis elteni la spicecon de la servitaj manĝaĵoj - jam tio videbligis ke praktike ne tiom facilas interekvilibrigi la kutimojn de diversetnanoj.

Vidu ankaŭ
----------

* UK 1994

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rInternaciaj Junularaj Kongresoj de TEJO |
| --- |
| 1938 • 1939 • 1947 • 1948 • 1949 • 1950 • 1951 • 1952 • 1953 • 1954 • 1955 • 1956 • 1957 • 1958 • 1959 • 1960 • 1961 • 1962 • 1963 • 1964 • 1965 • 1966 • 1967 • 1968 • 1969 • 1970 • 1971 • 1972 • 1973 • 1974 • 1975 • 1976 • 1977 • 1978 • 1979 • 1980 • 1981 • 1982 • 1983 • 1984 • 1985 • 1986 • 1987 • 1988 • 1989 • 1990 • 1991 • 1992 • 1993 • 1994 • 1995 • 1996 • 1997 • 1998 • 1999 • 2000 • 2001• 2002 • 2003 • 2004 • 2005 • 2006 • 2007 • 2008 • 2009 • 2010 • 2011 • 2012 • 2013 • 2014 • 2015 • 2016 • 2017 • 2018 • 2019 • 2020 • 2021 • 2022 • 2022 • 2024 | emblemo de TEJO |

 |
**Anemoj** (helene **Άνεμοι**, en roma mitologio *Venti*) estis en la helena mitologio dioj de ventoj.

Al ĉiu estis atribuita unu monddirekto, de kiu venadis ĝiaj ventoj kaj ĉiu el ili estis ankaŭ ligita kun certa jarsezono kaj apartenanta vetero.

Kelkfoje ili estis bildigitaj kiel nuraj ventopuŝoj, alifoje kiel flugilhavaj homoj aŭ ĉevaloj de la dio de ŝtormoj Eolo, kiu Anemoojn disponigis al Odiseo en Odiseado. Eolo estis ankaŭ ofte ligata kun astrologia dio Astraio, kiu laŭ greka poeto Heziodo estis patro de la Anemooj. Ilia patrino estis Eoso, diino de tagiĝo.

Kuntenataj paĝoj
----------------

Krom Eolo distingeblas:

* Astraio kiu estis patro de steloj kaj ventoj; kun edzino Eoso, diino de tagiĝo havis tiujn ĉi posteulojn:
* Evroso, nomata ankaŭ Argesto (laŭ Heziodo) - dio de la orienta aŭ sudorienta vento,
* Zefiro - dio de la modera okcidenta vento,
* Boreo - dio de la norda vento,
* Noto - dio de la suda vento.

* Kategorio Anemoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
|  |  |
| --- | --- |
|  Sen fontoj! | **Ĉi tiu artikolo pri gramatiko citas neniun fonton**.

---

Vi povas plibonigi ĝin, aldonante fidindajn fontojn. Senfontaj asertoj povas esti forigitaj. *(Oktobro 2019)*Bonvolu krei Kategorio:Senfontaj artikoloj pri gramatiko!Bonvolu krei Kategorio:Senfontaj artikoloj ekde oktobro 2019! |

**Kaŭ** (aliaj proponas **kajaŭ**) estas neologisma esperanta konjunkcio, kiu kunigas la konjukciojn ***ka**j* kaj *a**ŭ***. Oni uzas la konjunkcion *kaŭ* anstataŭ *aŭ*, kiam oni volas emfazi, ke inter du diraĵoj (aŭ objektoj) *A* kaj *B* ne temas pri rilato de *malinkluziva aŭ* (veras aŭ *A*, aŭ *B*, sed ne ambaŭ samtempe), sed ke povas veri aŭ *A*, aŭ *B*, aŭ eĉ ambaŭ samtempe (do *A kaj B*).

Vertabelo
---------

Jen vertabelo montrata la funkciojn de *kaj*, *aŭ*=*kaŭ* kaj *ekskluziva aŭ* (**0** = jes/veras; **1** = ne/neveras):

| A | B | A kaj B | A aŭ=kaŭ B | A malinkluziva aŭ B |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |
| 0 | 1 | 0 | 1 | 1 |
| 1 | 0 | 0 | 1 | 1 |
| 1 | 1 | 1 | 1 | 0 |

Kaŭ en aliaj lingvoj
--------------------

En plej multaj lingvoj verŝajne ne ekzistas unu vorta kunmetaĵo (malkiel eblas kaj estas en Esperanto).

* En la **Angla** oni foje uzas *and/or* (*kaj/aŭ*).
* En la **Ĉeĥa** oni foje uzas *a/nebo* (*kaj/aŭ*).
* En la **Franca** oni foje uzas *et/ou* (*kaj/aŭ*).
* En la **Hispana** oni foje uzas *y/o* (*kaj/aŭ)*
* En la **Itala** oni iafoje uzas *e/o* (*kaj/aŭ*)
* En la **Rusa** oni iafoje uzas *и/или* (*kaj/aŭ*)
* En la **Hebrea** oni iafoje uzas o/ve (*aŭ/kaj)*

En la **Pola** por ekskluziva *aŭ* oni uzas *albo* kaj por *kajaŭ* - *lub*.
Aneta Florczyk
**Aneta FLORCZYK**, pseudonomo Atena (naskiĝis la 26-an de februaro 1982 en Malbork) – pola fortulino kaj aŭtonomia aktivulino.

Aneta Florczyk komencis sportan karieron en la aĝo de 16 jaroj startante en triobla halterlevo. Kelkfoje ŝi gajnis la titolon de Majstrino de Pollando kaj en 2000 iĝis la dua majstrino de Eŭropo. Post paŭzo komencis trejni halterlevon gajnante titolon de la majstrino inter junularo.

De 2002 komencis trejni kun sportiloj tipaj por konkuroj al "strongwoman" (fortulino). Unu jaron poste ŝi gajnis Mond-Ĉampionon de Fortulinoj en Zambio (kiel la dua virino en la mondo), kaj en 2004 Ĉampionon de Eŭropo en Irlando.

Majstrino de la mondo en kategorio de "strongwoman" en la jaroj: 2003, 2005, 2006, 2008.

Amaskomunika aktivado
---------------------

Post lokigo en Interreto de video-prezentaĵo kun ruligo de pato ŝi estis invitita februare 2008 al hispana programo kun interesaj provoj superi rekordojn de Guinness. Ŝi fiksis rekordon kun kvar patoj. Novembre 2008 en Pekino ŝi sukcesis ruligi kvin patojn. Laŭvican rekordon ŝi gajnis denove en Hispanio, kie sukcesis levi 12 virojn super la kapnivelon, dum ŝia hispana fortulino Irene Gutierrez suprenlevis nur 10.

Politiko
--------

En 2006 flanke de politika partio Memdefendo de la Respubliko Pollando ŝi startis en aŭtonomiaj balotoj. En 2010 sukcesis elektiĝi al urba konsilantaro de Malbork kiel membrino de la partio Civitana Platformo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala paĝo de Aneta Florczyk (pole kaj angle)

* Aneta Florczyk en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Aneta Florczyk en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Lu Rirong** estas ĉina muzikisto kaj komponisto. Li naskiĝis la 1-an de junio 1933, en la gubernio Junxian, de la provinco Hubei, Ĉinio. En 1945, li partoprenis al literaturarta laboro kaj en 1950 laboris kiel violonisto kaj dukorda ludisto en la muziktrupo de la Ensemblo de Literaturarta Laborgrupo en centra Ĉinio. En la sekvanta jaro, li estas aprobita en la ekzameno al Nordokcidenta Arta Instituto kaj komencis studi dukordan ludon kaj kumule komponadon kaj direktadon. Post diplomiĝo, li restis en la Instituto kaj laboris kiel instruisto pri dukorda ludo kaj direktisto de la nacimuzika ensemblo de la Instituto kaj sinsekve sinokupiĝis pri la oficoj de direktoro de edukoesplora oficejo kaj fakultato kaj vicestro de la Instituto. Nun li estas profesoro kaj instruisto de magistrostudentoj en Xi’an-a Konservatorio, vicdirektoro de Nacimuzika Komisiono de la Ĉina Muzikista Asocio, vicprezidanto de la Ĉina Nacimuzika Asocio de Blovkordaj Instrumentoj kaj prezidanto de Nacimuzika Asocio de blovkordaj instrumentoj de Shaanxi-provinco kaj arta konsilanto de la Kantdanca Teatro kaj la Nacia Simfonia Ensemblo de la provinco Shaanxi. 

Li komponis pli ol 150 etudojn de dukorda ludo, pli ol 20 solludajn kompoziciojn, pli ol 20 muzikaĵojn de plukinstrumentoj kaj blovkordaj instrumentoj, verkis pli ol 10 disertaĵojn kaj faris gravan kontribuon por la fondiĝo de "Qin-skolo de dukordo" kaj "Chang’an-muzikskolo". La dukorda "Meihu-Melodio", "Gaja Qinchuan-tero", "Flor-plukado", "Lulkanto", "Recitado de Qujiang-rivero" estas liaj ĉefkomponaĵoj. Li ankaŭ komponis por la filmo ‘La Flava Tero" kaj aliaj sume pli ol dek filmoj kaj televidaĵserioj.

Kariero
-------

En la tutlanda kunveno de lernolibroj pri dukorda kaj bivaludoj, okazinta en Ŝanhajo, 1960, Lu Rirong ludis la mem komponitajn "Mihu-melodion" kun nordokcidenta nuanco kaj "Xintianyou", ĉiflankaj specialistoj de malnova generacio kaj aliaj ĉeestantoj opiniis, ke tio estas nova ekspluato de ludaj stilo kaj tekniko. Ĉiuj liaj kompozicioj senescepte entenas la densan grundan guston de la Leŭsa Altebenaĵo kaj plenas de sento de la kutimoj, moroj, vivo kaj penso de la popolanoj en la nordokcidenta Ĉinio.

En la 1980-aj jaroj, Lu Rirong sinsekve invitite vizitis Japanion, Germanion, Francion, Belgion, Nederlandon, Svision, Hispanion, Singapuron, Hongkongon, Tajvanon kaj aliajn landojn kaj regionojn kaj faris kulturajn interfluojn kaj prelegojn. En 1991, sub lia gvidado, la Chang’an-a Antikvamuzika Ensemblo vizitis Eŭropon kaj produktis kompaktan diskon de antikva muziko, kiu gajnis oran medalon de Pariza Chazles-coste-premio. En 1992 li estis aljuĝita de la ĉina Ŝtata Konsilantaro kiel ŝtata specialisto kun elstara kontribuo.
En la eposo Mahabarato, **Dronao** aŭ *Droṇa* (sanskrite द्रोण, *Droṇa*), *Droṇāchārya*, *Guru Droṇa* aŭ *Rajaguru Devadroṇa* estis reĝa instruisto de Kaŭravoj kaj Pandavoj. Li estis amiko de Guruo Sukraĉarja, nome guruo de Asuroj, kiel Mahabali. Li estis filo de "riŝi" Bharadŭaĝa kaj posteulo de saĝulo Angirasa. Li estis majstro de antaŭenirinta militartoj, kiel pri la diaj armiloj Astra. Li estis ankaŭ la dua ĉefkomandanto de la kaŭrava armeo el la 11a tago ĝis la 15a tago. Li malsukcesis kvar fojojn kapti Ĝudhisthira (11a, 12a tagoj, 14a tago kiam Arĝuno estis okupita luktante por mortigi Ĝajdratha kaj la 14a nokto. Li estis senkapigita de Dhriŝtadĝumna kiam li estis meditante liberigi sian animon en la batalkampo.

Notoj
-----

1. ↑  Chakravarti 2007.

Fontoj
------

* Chakravarti, Bishnupada.  (2007-11-13) *Penguin Companion to the Mahabharata* (angle). Penguin UK. ISBN 978-93-5214-170-8.
* The Story of Drona - the Teacher of Kauravas and Pandavas
* Supreme Court of India en Dronacharya:  Arkivigite je 2013-11-22 per la retarkivo Wayback Machine

* Kategorio Dronao en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 726096
 |
**Barham Salih** (en Kurda بەرھەم ساڵح‎ ; en Araba برهم صالح ;‎ n. 1960) estas Iraka kurda politikisto, kiu estas la nuna Prezidanto de Irako ekde (2018). Li estas la eksa ĉefministro de la Aŭtonoma Regiono Kurdistano.

Barham Salih estas membro de la Patriota Unuiĝo de Kurdistano (PUK). Li estis arestita de la reĝimo de la Baaz-Partio dufoje en 1979 akuzita pri aliĝo al la vicoj de la Kurda nacia movado, post kio li estis devigita forlasi Irakon kaj ekloĝi en Britujo Li okupis la postenon de ĉefministro de la Kurdia Regiona Registaro de Irako por la periodo de januaro 2001 ĝis 2004, kaj tiam li prenis la postenon de vicĉefministro en la Iraka Provizora registaro. Li denove revenis en 2009 por okupi la postenon de ĉefministro de la Aŭtonoma Regiono Kurdistano, kie li okupis sian postenon ĝis 2011.en 2018, Barham Salih estis elektita kiel la Prezidanto de Irako. Li ricevis 219 voĉojn kaj venkis Fuad Hussein, kiu atingis 22 voĉojn.

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑
5. ↑

* Kategorio Barham Salih en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 734717
* GND: 1171095406
* VIAF: 4151154260652324480001
 |
**Iljkivci,** ukraine **Ільківці,** rutene *Илькôвцï/Ïвкôвцï,* ruse **Ильковцы,** [iljkovci], slovake *Jivkovce/Ilkovce,* hungare *Ilkó/Ilkóc* estas tre malgranda, ne memstara vilaĝo en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto de Mukaĉeve, en municipo de Boboviŝĉe.

Transkarpata provinco en Ukrainio
Distrikto de Mukaĉeve en Transkarpatio

Bazaj informoj
--------------

* 48° 33′ 29″ N 22° 42′ 15″ O﻿ / ﻿48.55806 °N, 22.70417 °O﻿ / 48.55806; 22.70417 (mapo)Koordinatoj: 48° 33′ 29″ N 22° 42′ 15″ O﻿ / ﻿48.55806 °N, 22.70417 °O﻿ / 48.55806; 22.70417 (mapo)
* Areo: 0.2 km²
* Alto super marnivelo: 372 m
* Loĝantaro: 76
* Poŝtkodo: 89632
* Telefonprefikso: +380 3131

Situo
-----

Historio
--------

Ĝis Traktato de Trianon Ilkó apartenis al Hungara reĝlando, al Bereg, poste al Ĉeĥoslovakio. En 1939 la plej orienta regiono de la disfalanta Ĉeĥoslovakio deklaris malgrandan sendependan respublikon. Poste Hungario okupis la respublikon kaj tuj aranĝis aŭtonomion, kies apartaĵo estis ankaŭ Iljkivci/Ilkó. Ekde 1945 ĝi apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio.

Vidindaĵoj
----------
**Pedro de Sintra** estis portugala malkovrinto de la 15-a jarcento. Dum unu el siaj vojaĝoj en 1460/61 li donis al la montaro sur la peninsulo de Fritaŭno la nomon *Serra Leoa* (portugala por *montaro de leonoj*), kiu sekve estis adoptita por la tuta regiono kaj por la nuna ŝtato Sieraleono.

Dum alia ekspedicio li atingis la Beninan Imperion kaj Niĝerion.

Laŭdire De Sintra mortis 1484 proksime al Gvineo.

Raporto pri iliaj vojaĝoj estis transdonita de la veneciano Alvise Cadamosto kaj unuafoje publikigita en 1507 kadre de la antologio *"Paesi novamente retrovati"* eldonita de Fracanzano da Montalboddo.

Literaturo
----------

Ankenbauer, Norbert (2010): *"das ich mochte meer newer dyng erfaren". Die Versprachlichung des Neuen in den Paesi novamente retrovati (Vicenza, 1507) und in ihrer deutschen Übersetzung (Nürnberg, 1508)*. Berlin: Frank & Timme.

Referencoj
----------

1. ↑  vidu: Ankenbauer (2010), 166-167
2. ↑  vidu: Zack-Williams (2004)

Eksteraj ligiloj
----------------

* (2004) "Amistad and Education in The African Diaspora: The First in the Annual Amistad Lecture Series, CCSU", *Africa Update* **XI** (1).  Alirita 2007-02-03..



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 534179
* GND: 118944266
* LCCN: n85307025
* VIAF: 79147421
* ISNI: 0000 0000 6631 7343
* SUDOC: 067061192
* BNF: 122515113 13482574b, 122515113
* BNE: XX1220845
 |
**Pedrosa del Príncipe** [peDROsa delPRINzipe] estas loĝloko kaj municipo en la okcidento de la provinco Burgoso, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la sudokcidento de la komarko *Odra-Pisuerga*. La loknomo *Pedrosa del Príncipe* estas etimologie komprenebla kiel *Ŝtonejo de la Princo*.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 28,411 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 165 loĝantojn. Ĝi perdis multajn loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte perdis 430 el 1900-aj jaroj. 

Demografia evoluo| 1991 |  | 1996 |  | 2001 |  | 2004 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 339 |  | 309 |  | 269 |  | 217 |

Ĝi distas 55 km de Burgoso, provinca ĉefurbo, kaj estas ĉe la alfluejo de la rivero Odra al rivero Pisuerga, inter Castrojeriz kaj Astudillo kaj apud Melgar de Yuso.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado fine de la 9-a jarcento. 

Pedrosa del Príncipe formis parton de la *partido de Castrojeriz* en la kategorio de izolaj loĝlokoj, unu el dek kvar kiuj formis la komunumon *Intendencia de Burgos*.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (vitejoj, betoj, maizo, fruktarboj ktp.) kaj brutobredado (ŝafoj). Lastatempe plej ekgravis kultura kaj rura turismo, ekzemple piedirado tra naturaj lokoj. 

Inter vidindaĵoj menciindas la preĝejo.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Burgoso

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 774853
 |
La **preĝejo Vizito de Maria** estas sakrala konstruaĵo en urbo Lábatlan (Hungario). Ĝi origine estis en vilaĝo Piszke ĝis la unuigo al Lábatlan en 1950.

Historio
--------

La unua mencio pri paroĥo kaj pastro de la iama vilaĝo *Pizke* okazis inter 1332-1337 en 1426. Dum dominado de turkoj la kirko ruiniĝis, eĉ la vilaĝo estis senhoma en 1570. Depost la turka erao ŝvaboj alvenis kaj refondis la vilaĝon, tamen iomete for. Ili konstruis ankaŭ kirkon en 1792. La nun videbla preĝejo estis konstruita en la sama loko en 1900. La paroĥa rango alvenis en 1930. La orgeno estis kreita en 1899 kaj trakonstruita en 1928. Militaj damaĝoj okazis en 1945, sed post 2 jaroj oni faris la necesajn riparojn.

Konstruaĵo
----------

La preĝejo situas en korto. La fasado estas simetria, meze la kvadrata turo plene reliefas. La enirejo estas tra la turo. Super la enirejo malgranda rozvitralo estas videbla. La fasado havas ankaŭ po 1 niĉojn, ene malgrandan rondan fenestron. La navo finiĝas en plurlatera absido, signife pli malgranda kaj malalta, ol la navo. Maldekstre en fino de la navo sakristio aliĝas al la konstruaĵo. 

Kermeso okazas la 2-an de julio.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* fotoserio
* 


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Rivolua nombro** aŭ **nombro de rivoluoj** aŭ **rivolua nombro por minuto** (nomata *RPM*), aŭ **rivolua frekvenco** *f* signifas la kvocienton, formitan el nombro de rivoluoj kiel numeratoro kaj necesa tempo *T* kiel denominatoro por unu rivoluo. 

La rivolua nombro estas fizika grando kun dimensio 1/tempoperiodo. La reciproko de la rivolua nombro por sekundo *n* donas la **rivoluan periodon** {\displaystyle T} :

{\displaystyle T={\frac {1}{n}}={\frac {1}{f}}}

La **rivolua angulo** estas produto de rivolua nombro *n* en difinita tempodaŭro kaj al angulo de la rivoluo (estas {\displaystyle 2{\pi }} radianoj por unu rivoluo):
{\displaystyle \varphi =2{\pi }\cdot n}

Per difino de la angula rapido {\displaystyle \omega ={\frac {\varphi }{t}}} kaj valoro por rivoluo, oni ricevas la angulan frekvencon {\displaystyle \omega }:

{\displaystyle \omega =2{\pi }\cdot {n}={2\pi \cdot f}={\frac {2\pi }{T}}}   
 kun la unuo s = sekundo {\displaystyle [\omega ]={\frac {1}{s}}}.

La artiklo pri mezurado de rivolua nombro priskribas la diversajn mezurprincipojn de la rivolua nombro.

Mezurunuo
---------

Laŭ SI-sistemo: {\displaystyle [n]=[f]={\frac {1}{s}}=\mathrm {Hz} } (herco), kiu estas transformebla al aliaj formoj.

Ekzemple: 1 Hz = unu rivoluo/sekundo = 1/s = 60 rivoluoj/minuto= 60 min−1 = 3600 rivoluoj/horo = 3600/h = (24 x 3600) rivoluoj/tago = 86400/t .

Ekzemploj
---------

Rivolua nombro *RPM* en mezurunuo [min−1]: 

* terglobo: ĉirkaŭ 0,0006944
* ŝipa helico: 70 ĝis 150
* kompakta disko: ĉirkaŭ 200 ĝis 500
* ĉefrotoro de helikoptero: ĝis 400
* aŭtomotoroj sen ŝarĝo: ĉirkaŭ 700 ĝis 900
* lavmaŝino: ĉirkaŭ 700 ĝis 1600
* helico de sporta aviadilo: 2500
* dupolusa alternkurenta sinkrona motoro je reta tensio de 50 Hz: 3000
* maksimuma rivolua nombro de dizela motoro (aŭtomobilo): ĉirkaŭ 5500
	+ maksimuma rivolua nombro de benzina motoro (aŭtomobilo): ĉirkaŭ 9000-18000
* gasturbinoj: 100.000 .

Vidu ankaŭ
----------

* Angula rapido
* Angula frekvenco
La **preĝejo Vizito de Maria** estas romkatolika (la sola) historia monumento en vilaĝo Csatka (Hungario).

Historio
--------

En tiu loko la paŭlanoj fondis monaĥejon en 1357, iom poste ankaŭ kirko estis konstruita. Ĝis la turka erao la monaĥo apartenis al la plej gravaj en Hungarlando. Inter 1543-1630 Csatka apartenis al la Osmana Imperio, la kirko ruiniĝis, la vilaĝo senhomiĝis. En 1630 revenis la paŭlanoj, sed ili jam ne servis el la kirko, kiu estis trakonstruita laŭ baroko en 1779 kaj 1801. Intertempe la monaĥo malkonstruiĝis. La orgeno estis farita en 1903. Inter 1966-1968 la preĝejo plene renoviĝis.

Konstruaĵo
----------

La fundamento havas similecon al paŭlana preĝejo en Márianosztra. La konstruaĵo situas sola en mezo de la vilaĝo en korto. En la korto estas videblaj ankaŭ monumentoj pri la mondomilitoj. Ĉe renkontiĝo de navo kaj absido la turo altiĝas. La absido estas oklatera, sed interne nun la sakristio funkcias. 3 ŝtupaj pilieroj apogas la absidon. La ĉefaltara bildo estis pentrita en 1801.

Kermeso okazas la 2-an de julio.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* 


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.