recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Louis Marie MALLE** (franclingva prononco: [lwi mal]; 30a de Oktobro 1932 – 23a de Novembro 1995) estis franca kin-reĝisoro, scenaristo, kaj produktoro kiu laboris kaj en franca kino kaj en Holivudo. Konsiderita "eklektika" kaj "malfacile klasigebla", Malle faris dokumentajn filmojn, amaferajn, historiajn dramojn, kaj trilerojn. Li ofte traktis provokajn aŭ polemikigajn temojn.

Plej famaj vekoj de Malle estas krimtrilero *Ascenseur pour l'échafaud* (1958), amafera dramo *Les amants* (1958), la dramo pri la Dua Mondmilito *Lacombe, Lucien* (1974), la historian dramon *Pretty Baby* (1978), la amaferan krimfilmon *Atlantic City* (1980), la dram-komedia *My Dinner with Andre* (1981), kaj la membiografian *Au revoir les enfants* (1987). Li ankaŭ kunreĝisoris la ikonan subakvan dokumentan filmon *Le Monde du silence* kun Jacques Cousteau, kiu ricevis en 1956 la *Palme d'Or* kaj en 1957 la Oskar-premion al la Plej Bona Dokumenta Filmon.

Malle estas unu ek nur kvar reĝisoroj kiuj riecvis la Oran Leonon dufoje. Aliaj premioj estis tri César, du BAFTA, kaj tri Oskar-nomumoj. Li iĝis ano de la Brita Akademio BAFTA en 1991.

Referencoj
----------

1. ↑  "Where to begin with Louis Malle". BFI. Alirita en 2021-11-04.
2. ↑  "1991 Film Fellowship | BAFTA Awards". awards.bafta.org. Alirita en 2021-11-04.

  

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Louis Malle en la angla Vikipedio.*
**István CORNIDES** [iŝtvAn kornides], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Cornides István** estis ĉeĥoslovakiana hungara fizikisto, profesoro.

István Cornides  naskiĝis la 7-an de decembro 1920 en Ĉeĥoslovakio en Komjatice. Li mortis la 1-an de decembro 1999 en Budapeŝto.

Biografio
---------

István Cornides apartenis al la hungara minoritato en Ĉeĥoslovakio. Li abiturientis en benediktana gimnazio en Komárno, poste li akiris diplomon en Scienca Universitato Pázmány Péter en 1942. Post siaj studoj li laboris en la universitata fizika instituto apud György Békésy. En 1944 li soldatiĝis, poste li estis militkaptito de la brita armeo. En 1946 li povis hejmenveni kaj laboris plu en la instituto. Li okupiĝis pri Mas-spektrogramoj. Dum la Hungara revolucio de 1956 li estis komitatestro de la universitato, tial post falo de la revolucio li estis kondamnita je prizono, krome li estis forigita de la universitato. Ĝis 1964 li estis laboristo en Kazincbarcika. En 1964 li estis nomumita katedrestro de Universitato de Miskolc. Inter 1966-1985 li laboris en instituto pri minado, kie li same okupiĝis pri mas-spektrogramoj. Interrompo okazis en 1968, tiam li estis gastoprofesoro en Ĉeĥoslovakio, post jaroj li instruis dufoje en Tokio. Depost fino de la socialismo
Universitato de Budapeŝto nomumis lin titulara profesoro. Li ricevis ĉeĥoslovakiajn kaj hungarajn memormedalojn.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 534922
* VIAF: 121362025
* ISNI: 0000 0000 7942 9408
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por aliaj signifoj, bv. rigardi la apartigilan paĝon: Villefranche |

Koordinatoj: 47° 56′ 25″ N 3° 07′ 50″ O﻿ / ﻿47.94028 °N, 3.13056 °O﻿ / 47.94028; 3.13056 (mapo)

**Villefranche** estas loĝloko, delegita komunumo kaj eksa franca komunumo lokita en la situas en la departemento *Yonne* kaj en la regiono Burgonjo-Franĉkonteo: La 1-an de januaro 2016 la loĝloko kun 13 najbaraj antaŭe sendependaj komunumoj kreis novan komunumon Charny Orée de Puisaye. Fine de 2018 en Villefranche (Yonne) vivis 602 loĝantoj. Administre la loĝloko apartenas al la arondismento *Auxerre* kaj al la kantono *Charny*.

Geografio
---------

Villefranche etendiĝas sur 23.27 km², kaj havis 616 loĝantojn laŭ la antaŭa censo de 2006. La komunumo situas en la nordokcidenta parto de la historia regiono Burgonjo.

Historio
--------

La departemento Yonne estis oficiale kreita la 4-an de marto 1790 dum la Franca revolucio. 

Okaze de la municipa baloto de 2020 venkis en la delegita komunumo S-ro Michel Beullard, kiu do fariĝis la loka administra estro.

Administrado
------------

Villefranche apartenas al la kantono Charny, kies ĉefurbo estas Charny. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento Auxerre, unu el la tri arondismentoj de la departemento Yonne.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Yonne
* Kantono de Charny
**Giovanni BOCCACCIO** [ĝovani bokaĉo] (naskiĝis 16-a de junio 1313 aŭ en Florenco aŭ en Certaldo apud Florenco, mortis la 21-an de decembro 1375 en Certaldo) estis itala poeto.

Li estas unu el la tri "kronoj" (kun Dante Alighieri kaj Francesco Petrarca) de la itala lingvo kaj literaturo, konata precipe pro la novelaro "Dekamerono", kies enhavo naskis (ne nur en la itala) la terminon "boccaccesco" (malpruda).

Giovanni Boccaccio, kiu verkis itallingve kaj latine, estis la majstro de la novelo. Lia Dekamerono - kolektaĵo de noveloj ligitaj per kadra rakonto - esence influis la eŭropan literaturon kaj nuntempe estas konsiderata unu el la plej gravaj verkoj de la tutmonda literaturo.

Famaj verkoj
------------

* Il filocolo (verkita 1336, eld. 1472)
* Il filostrato (verkita 1338, eld. 1480)
* Il Decamerone (verkita 1348-1353, eld.a 1470)
* De casibus virorum ilustricum (verkita 1355-60, eld. 1475)

Aperis en Esperanto
-------------------

- antaŭmilite, la novelo "Kikibjo", trad. Rinaldo Orengo, en "[[L’Esperanto" 1923-3, paĝoj 48-49;

ankaŭ: Chichibio, kuiristo de Konrado Gianfigliazzi ... (kvara novelo de la sesa tago) / [Trad. G. Waringhien].

- antaŭmilite, pluraj eroj en la broŝuro "Anekdotoj pri Dante", zorge de Elio Migliorini laŭ la biografio de Dante verkita de Bokaĉo;

- en 1987, tri noveloj el Dekamerono (tradukitaj de [[Amerigo Luigi Reni kaj Gaston Waringhien), en la "Itala Antologio", paĝoj 92-113;

Andreĉjo el Perugia ... (kvina novelo de la dua tago) ;

Frederiko de Alberighi ... (naŭa novelo de la kvina tago) ;

Itala antologio : ekde la XIII-a ĝis la XIX-a jarcento / Hrsg.: Azzi,
Giordano. – Milano, 1987. - p. 92 - 113.

- en 1995, tuta volumo (unuaj tri tagoj de Dekamerono) zorge de Perla Martinelli, Gaston Waringhien kaj Giulio Cappa, prefaco de Mario Luzi tradukita de Giorgio Silfer, kunlaboris Paola Gozzi Gorini kaj Kiril Velkov. - Prilly: Kooperativo de Literatura Foiro, 1995. - 320 p. : ilustr. ISBN 3-906595-10-2

Vidu ankaŭ
----------

* Boccaccio '70

Eksteraj ligiloj
----------------

* Giovanni Boccaccio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Giovanni Boccaccio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Giovanni Boccaccio en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)

* 
* Arkivigite je 2007-01-05 per la retarkivo Wayback Machine
* 
* Arkivigite je 2016-03-04 per la retarkivo Wayback Machine
* Verkoj de Giovanni Boccaccio


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 6471
* GND: 11851217X
* LCCN: n78087605
* VIAF: 64002165
* ISNI: 0000 0001 2101 8590
* LIBRIS: 208053
* SUDOC: 026734141
* BNF: 11892479d
* ULAN: 500314560
* MBA: 2c9491c4-b842-4ff6-bb86-97fdf2d435f0
* NLA: 35019743
* NDL: 00433647
* BIBSYS: 90060061
* RKD: 9438
* NKC: jn19990000867
* ICCU: CFIV008443
* BNE: XX895770
 |
BAFTA masko kaj logoo de BBC (elsendisto de la premiceremonio ekde 1956).
**Kinpremioj BAFTA**, en angla *The British Academy Film Awards*, pli ofte konataj kiel *BAFTA Film Awards*, estas ĉiutaga premiceremonio gastigita de la *British Academy of Film and Television Arts* (BAFTA) por honorigi la plej binajn britajn kaj eksterlandajn kontribuojn al kino. La ceremonioj okazis dekomence en la ikona Odeon Cinema ĉe Leicester Square en Londono, antaŭ ili ekokazis ĉe la Royal Opera House el 2007 ĝis 2016. El 2017 ĝis 2022, la ceremonio okazis en la Royal Albert Hall en Londono antaŭ translokiĝi al la Royal Festival Hall por la ceremonio de 2023. La statuo kiu utilas kiel premisimbolo priskribas teatran maskon.

La unua ceremonio de Premioj BAFTA okazis en 1949, kaj la ceremonio estis por la unua ofjo elsendita de BBC en 1956 kun Vivien Leigh kiel gastiganto. La ceremonio dekomence okazis en Aprilo aŭ Majo; ekde 2001, ĝi tipe okazas en Februaro. 

Rekordaj ricevintoj estis kun kvin premioj Peter Finch (aktoroj) kaj Judi Dench kaj Maggie Smith (aktorinoj). Inter reĝisoroj rekorda nombro estas nur de 2 premioj, nome ĉe Woody Allen, Joel Coen, Alfonso Cuarón, Louis Malle, Ang Lee, Alan Parker, Roman Polanski, John Schlesinger kaj Peter Weir.

Inter premiitaj plej bonaj filmoj menciendas Annie Hall, The Best Years of Our Lives, Butch Cassidy and the Sundance Kid, Goodfellas, The Graduate, Midnight Cowboy, S.O.S. Lutezia, Schindler's List, Slumdog Millionaire, The Artist, The Third Man ktp.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Kinpremioj BAFTA en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo
* BAFTA Awards database
* Museum of Broadcast Communications: BAFTA
* IMDB: BAFTA

  

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo British Academy Film Awards en la angla Vikipedio.*
**Aĥmat Abdulĥamidoviĉ KADIROV** (ruse *Ахмат Абдулхамидович Кадыров*;, n. 23-an de aŭgusto 1951 en Karagando – m. 9-an de majo 2004) kriis en 1994 kiel muftio de Ĉeĉenio por ĝihado kontraŭ Moskvo, poste ŝanĝis sian opinion kaj iĝis en 2000 estro de la rusia administraro Ĉeĉenio kaj la 5-an de oktobro en 2003 li estis elektita al Prezidento de la Respubliko de Ĉeĉenio.

Kadirov naskiĝis en Kazaĥio, kien la familio (kaj la ĉeĉenoj) estis deportita en la 1940-aj jaroj fare de Stalino. Ili hejmenvenis en 1957. Post la finlerno en la lernejo de Baĉi-Jurt laboris Kadirov inter 1969 kaj 1971 en kolĥozo ĉe Gudermeso kaj poste ĝis 1980 ĉe diversaj konstrufirmaoj.

En 1980 li estis sendita fare de la moskeo de Gudermeso al studado en islama lernejo de Buĥara. Li iris en 1982 de tie al Islama Instituto de Taŝkento, kie li finstudis en 1986. Inter 1986 kaj 1988 li estis la vica imamo en la moskeo de Gudermeso. Li estis en 1989 la kunfondinto de la Islama Instituto en Kurĉaloj – la unua en norda Kaŭkazo — kaj iĝis ties rektoro. Li rompis la studadon komencantan en 1990 en la Islama Instituto de Amano, por veni en sian patrujon, kiam en 1991 ordonis la rusoj la eksterordinaran staton post la elkrio de la sendependa Ĉeĉenio.

Li estis elektita en 1993 vicmuftio, en 1995 muftio de Ĉeĉenio. En la unua milito li staris sur la flanko de la batalantoj de la sendependeco, eĉ li nomis la militon ĝihado. Poste ekis kvereloj kun Aslan Masĥadov kaj Ŝamil Basajev, kiujn li akuzis kiel pagitojn de vahabitoj. La fono por tio estis verŝajne simpla lukto por la potenco.

En la dua milito (1999) li staris sur flanko de Rusio. La rusianoj nomumis lin en 2000 adiminstra estro de Respubliko Ĉeĉenio. Ekde januaro de 2001, li estis ankaŭ la estro de la loka deponejo de la rusia ŝtata naftofirmao *Rosneft*.

La rusia prezidento Vladimir Putin ordonis balotojn en 2003 por la prezidenteco de Ĉeĉenio. Kadirov ricevis la 5-an de oktobro 2002 80,84% de la voĉoj ĉe 87,7%-a partopreno. Mashadov ne agnoskis la venkon de Kadirov kaj vokis por lia murdo. La filo de Kadirov estris korpogradaron.

Aĥmat Kadirov mortis la 9-an de majo 2004 en bombatako. Honore al li en Grozno estis starigita impona moskeo, lianome baptita Aĥmat-Kadirov-moskeo kaj kromnomata "koro de Ĉeĉenio", kiu malfermiĝis la 17-an de oktobro 2008. Lia filo Ramzan Kadirov ekde majo 2007 estas la prezidanto de Ĉeĉenio.

* Kategorio Aĥmat Kadirov en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 19243
* GND: 135820391
* LCCN: no2008024168
* VIAF: 61345153
* ISNI: 0000 0000 4710 8845
 |
**Vijay Vittal Mallya** (18a de decembro 1955) estas barata fuĝinta negocisto kaj iama Membro de la Parlamento (*Rajya Sabha*). Li estas celo de klopodoj por ekstradicio fare de la Registaro de Barato por revenigi lin el Britio por ke li frontu akuzojn pro financaj deliktoj en Barato.

Mallya estas iama posedanto de la kriketa teamo nome "Royal Challengers Bangalore". Li estas filo de negocisto Vittal Mallya, kaj estas eks-prezidanto de "United Spirits", nome la plej granda entrepreno de alkoholaĵoj en Barato, kaj plue servas kiel prezidanto de "United Breweries Group", nome barata entreprenaro kun interesoj kiel alkoholaĵoj, aviadilaj infrastrukturoj, nemoveblaĵoj kaj sterko. Li estis prezidanto de Sanofi India (iam konata kiel Hoechst AG kaj Aventis) kaj prezidanto de Bayer CropScience en Barato dum ĉirkaŭ 20 jaroj, kaj prezidanto de kelkaj aliaj entreprenoj. Mallya estas ankaŭ la fondinto kaj iama posedanto de la jam ne plu ekzistanta aerkompanio Kingfisher Airlines kaj iama kun posedanto de la teamo de Formulo 1 nome Force India antaŭ ĝi estis britiigita.

Notoj
-----

1. ↑   Desk, The Hindu Net (4a de aŭgusto 2018). "List of fugitive economic offenders living abroad". The Hindu. ISSN 0971-751X. Alirita la 1an de majo 2020.
2. ↑  "Vijay Mallya To Be Extradited Rules London Court: 10 Points". NDTV.com. 10a de decembro 2018. Alirita la 1an de majo 2020.
3. ↑  "10 Companies Vijay Mallya is a Director in". www.tofler.in. Alirita la 1an de majo 2020.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 690142
* GND: 1215920229
* LCCN: n2012201807
* VIAF: 261438451
 |
**Viktor Bánky** [bAnki], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bánky Viktor** estis hungara reĝisoro, scenaristo, filmomuntisto. Lia origina nomo estis (laŭ hungarlingve kutima nomordo) *Koncsics Gyula Viktor*, lia fratino estis Vilma Bánky.

Viktor Bánky  naskiĝis la 17-an de januaro 1899 en Nagydorog, li mortis la 13-an de marto 1967 en Munkeno (Okcidenta Germanio).

Biografio
---------

Viktor Bánky lernis nur kelkejn jarojn en Industriarta Altlernejo, poste li estis oficisto. Li akiris diplomon en Teatra Akademio en 1922, poste li estis aktoro en Munkeno kaj Holivudo. En 1933 li hejmenvenis kaj havis postenon en produktejo de filmoj, kie ekde 1933 li iĝis reĝisoro. Dum la 2-a mondmilito li estis aktiva forigi la judojn el la filmoj, tiam li estis reĝisoro de 21 filmoj. Depost 1945 li estis kondamnita pro nazia propagando en filmo. En 1948 li forlasis la landon. Li edziĝis en 1933, li eksedziĝis en 1947.

Elektitaj reĝisoraĵoj
---------------------

* *A bor* (1933) - vicreĝisoro
* *Áll a bál* (1939)
* *Ma, tegnap, holnap* (1941) - ankaŭ scenaristo
* *Boldoggá teszlek* (1944) - ankaŭ scenaristo

Elektitaj scenarlibroj
----------------------

* *Boldoggá teszlek* (1944, kun Gábor Vaszary)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
*
**Petrov Viktor** ukraine **Віктор Петров** (1894-1969) - ukraina scienculo kaj verkisto, verkis ankaŭ sub preŭdonimoj **Viktor Domontoviĉ** kaj **Viktor Ber**, apartenis al la verkista grupo de nov-klasikuloj. V. Petrov kaj Valerian Pidmohilnij estas konsiderataj kiel fondintoj de l'ukraina intelekta romano.

Naskiĝis en Katerinoslavo (nun - Dnipro), studis en Kijiva Universitato, doktoriĝis (1930) kun disertaĵa temo "*Pantelejmon Kuliŝ. Vivo. Ideologio. Verkado*". 2-a Mondmiliton pasigis en Ĥarkivo, post la milito lekciis en Ukraina Libera Universitato (Munkeno). Revenis en Ukrainion, kie laboris en Instituto de arkeologio (Kievo).

Romanoj de V. Domontoviĉ: *Sen grundo* (Без ґрунту, 1942-1943); *Knabino kun urseto* (Дівчина з ведмедиком, 1928); Doktoro Serafikus (Доктор Серафікус, verkita en 1928-1929, eldonita en 1947). Fragmenton de la lasta esperantigis Kris Long.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 163857
* GND: 122170237
* LCCN: no95014573
* VIAF: 10721379
* ISNI: 0000 0001 1038 2303
* SUDOC: 128208627
* NKC: js20181006701 jo20010093914, js20181006701
 |
Temas pri... Ĉi tiu artikolo temas pri Viktor Suvorov. Por aliaj signifoj vidu la artikolon Suvorov (apartigilo).

**Viktor SUVOROV** (ruse *Виктор Суворов*) estas pseŭdonimo de la iama sekretserva agento kaj rusa verkisto **Vladimir Bogdanoviĉ Rezun** (ruse *Владимир Богданович Резун*) (naskiĝis la 20-an de aprilo 1947 en vilaĝo Barabaŝ, Ĉemara Regiono, Sovetunio).

Biografio
---------

Viktor Suvorov estis oficiro de la Soveta Armeo kaj laboris en GRU, militista sekretservo de Sovetunio. Li estis pli poste sovetia diplomato ĉe UN en Ĝenevo. Li fuĝis el Ĝenevo la 10-an de junio 1978 al Britio, kie li petis politikan azilon. Suvorov laboris en Britio kiel novaĵagenteja konsilisto kaj docento. Li akiris famon kaj atenton per pridubitaj verkoj pri la Historio de Sovetunio, la Ruĝa Armeo, GRU kaj Specnazo.

Suvorov publikigis diversajn librojn pri siaj spertoj en la sovetia armeo kaj la militista novaĵagentejo. Krom tiuj, li publikigis plurajn librojn fine de la 1980-aj jaroj, en kiuj li skizis hipotezon pri preventa milita tezo, laŭ kiu Stalin volis post aneksoj de la 1939-40-aj jaroj preventan militon kontraŭ Mezeŭropo kaj Okcidenta Eŭropo.

Lastfoje li aperigis duan parton de trivoluma kritika trilogio pri marŝalo Georgij Ĵukov sub la titolo *Mi reprenas miajn vortojn* kaj ekrolis en filmo de pola reĝisoro Grzegorz Braun.

Vidu ankaŭ
----------

* Ryszard Kukliński

Eksteraj ligiloj
----------------

* oficiala paĝo de Viktor Suvorov ruse


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 255105
* GND: 120803674
* LCCN: n81143609
* VIAF: 46302
* ISNI: 0000 0003 6847 9516, 0000 0003 6847 9508, 0000 0000 7969 2433
* LIBRIS: 238718
* SUDOC: 02983192X
* BNF: 12137558m
* NDL: 00458139
* BIBSYS: 90057174
* NKC: jn19981002174
 |
**Viktorin KORNEL ze Všehrd** (naskiĝis en 1460 en Chrudim - mortis la 21-an de septembro 1520 en Praha) estis ĉeĥa humanisma verkisto kaj tradukisto de juraj verkoj.

Li studis juron en Universitato de Karolo, fariĝis ĝia profesoro (1483), sed en 1487 li foriris al la landa tribunalo kiel protokolisto de landa matriko. Kvankam li atingis eĉ nobelan titolon, li restis fidela ano de la burĝa klaso kaj utrakvisto. Per siaj verkoj kaj tradukoj li volis fortigi la ĉeĥan lingvon. Li apartenas al la fondintoj de la ĉeĥlingva jura literaturo kaj al la unuaj teoriistoj de tradukado.

Verkoj
------

* *Přípis knězi Jírovi* (Letero al pastro Georgo, 1495)
* *O práviech, o súdiech i o dskách země české knihy devatery* (Pri leĝoj, juĝoj kaj matrikoj de la bohema lando naŭ libroj, 1499)

Tradukoj
--------

* Jan Zlatoústý: *Knihy o napravení padlého* (Johano Krizostomo: Libroj pri rebonigo de falinto, 1501)

Opinioj pri tradukado
---------------------

(El la letero al pastro Georgo kiel antaŭparolo de traduko el Krizostomo)

*Kiuj tradukas el unu lingvo en alian, foje ili klarigas vorton al vorto, aliaj penson al penso. Mi sekvis ambaŭ manierojn, tamen pli multe mi preferis klarigadon de penso al penso. Ĉar neniu estas devigita traduki vorton post vorto kaj kiu klarigas prudente la saman saĝon per alia lingvo, bone plenumis sian taskon.*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 47597
* GND: 104184124
* LCCN: n2003071379
* VIAF: 10277519
* ISNI: 0000 0000 5527 5168
* NKC: jk01061839
 |
**László Foltán** [lAslO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Foltán László** estis hungara kanuisto, olimpiano, olimpika kaj monda ĉampiono, trejnisto, instruisto.

László Foltán naskiĝis la 25-an de majo 1953 en Budapeŝto.

Biografio
---------

László Foltán maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo. Li akiris diplomojn en 1983, 1988 kaj 1994 en Gimnastika Altlernejo de Budapeŝto. Ekde 1986 li estis trejnisto, inter 1992-2010 li instruis gimnastikon en mezlernejo. Lia filo same estis kanuisto.

### Sporta kariero

László Foltán estis kanuisto en ĉefurba sportklubo ekde sia aĝo 17, sed rezultoj venis nur post jaroj. Li estis hungara ĉampiono 12-foje, dum li apartenis al la hungara nacia teamo inter 1977-1984. Li estis olimpiano en Hungario en la Somera Olimpiko 1980 kun ora medalo, krome en mondĉampionumoj li estis la unua trifoje en 1977, 1978, 1981. Li konkursis precipe teame. Hungario bojkotis la sekvan Someran Olimpikon, tial li finis sian aktivan sportan karieron en 1984.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 809023
 |



* Portalo pri Biografio
Koordinatoj: 48° 15′ 46″ N 3° 13′ 46″ O﻿ / ﻿48.26278 °N, 3.22944 °O﻿ / 48.26278; 3.22944 (mapo)

**Villeperrot** estas franca komunumo lokita en la departemento Yonne kaj en la regiono Burgonjo. Ĝi havis 267 loĝantojn laŭ censo plenumita en 1999.

Geografio
---------

Villeperrot etendiĝas sur 8.15 km², kaj havis 267 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas 33 homoj po kvadrata kilometro. La komunumo situas en Yonne, en la nordokcidenta parto de Burgonjo.

Historio
--------

La departemento Yonne estis oficiale kreita la 4-an de marto 1790 dum la franca revolucio.

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la komunumo S-ro Pierre-Edmond Pecorari, kiu do fariĝis la loka urbestro.

Administrado
------------

Villeperrot apartenas al la kantono de Pont-sur-Yonne, kies ĉefurbo estas Pont-sur-Yonne. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Sens, unu el la tri arondismentoj de la departemento Yonne.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Yonne
* Kantono de Pont-sur-Yonne
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

**BLEIER Vilmos** [blejer] (naskita la 14-an de majo 1903 en Újpest; mortinta en 1940) estis hungara esperantisto. Lia frato estis Béla Berceli.

Vilmos Bleier studis en teknika altlernejo, poste li laboris kiel foira komercisto, seruristo, 1924-30 administranto de HESL; de 1930 administranto, teknika aranĝanto kaj ĉefa posedanto de LM kaj AELA. Li ekesperantistiĝis en 1922, de tiam ĝis 1930 aktivulo en la laborista movado. Li aranĝis multajn kursojn kaj aŭtoris sennomajn artikolojn. En 1932-33 paroladvojaĝoj en kvar landoj. Talenta oratoro esperantista; organizanto de la literaturaj vesperoj en la UK de Kraków kaj Paris. En la esperanto movado li estas memorita kiel Redaktoro de *Enciklopedio de Esperanto*.

En 1928 li edziĝis, post 2 jaroj li migris al Francio. Li mortis en Parizo.

Referencoj
----------

1. ↑  *Niaj mortintoj 1939–1945,* en: *Esperanto*, septembro-oktobro 1946, paĝo 2.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Vilmos Bleier en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* *Enciklopedio de Esperanto*/B en sia originala formo en la Interreto
* *Enciklopedio de Esperanto* en elŝutebla versio (PDF).


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 10108
* GND: 1042167370
* LCCN: nb2019004084
* VIAF: 85843408
* ISNI: 0000 0000 7912 2692
* NKC: xx0082292
 |
**Vilmos Karczag** [vilmoŝ karcag], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Karczag Vilmos** estis hungara verkisto, teatrestro. Lia origina nomo estis *Kramer Farkas Lipót* ĝis 1881, lia edzino estis Juliska Kopácsy, lia persona nomo en Aŭstrio estis *Wilhelm*.

Vilmos Karczag naskiĝis la 28-an de aŭgusto 1857 en Karcag (Hungara reĝlando, Aŭstra Imperio), li mortis la 11-an de oktobro 1923 en Baden bei Wien (Aŭstrio) (aliaj fontoj mencias aliajn malsamajn datenojn!).

Biografio
---------

Vilmos Karczag devenis el juda familio. Li maturiĝis en gimnazio en Debrecen, ekde 1876 li studis en aktorlernejo, kiun la kelkfojaj soldatservoj interrompis. Ekde 1877 li verkis teatraĵojn, pli malofte romanojn. Inter 1879–1891 li estis vicredaktoro en Debrecen, en 1890 li edziĝis. En 1891 li partoprenis en fondo de gazeto en Budapeŝto. En 1901 li moviĝis al Vieno, kie li estis posedanto de Theater an der Wien, ekde 1908 de *Raimund Theater*, inter 1917-1919 de *Stadttheater*. Tiuj teatroj prezentis plej ofte operetojn. Li ricevis la francan Honoran legion en 1912.

Liaj noveloj (elekto)
---------------------

* *Ma és mindig* (1884)
* *Romok* (1893)

Liaj teatraĵoj (elekto)
-----------------------

* *Szent a béke* (1877)
* *Gazd’uram felesége* (1884)
* *Az ideál* (1894)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 18-a paĝo)

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 738125
* GND: 13707851X
* VIAF: 81318642
* ISNI: 0000 0000 5819 2560
 |


* Portalo pri Biografio
**Vilmos Lászy** [vilmoŝ lAsi], laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj laŭ kompleta nomo **Lászy Vilmos József** estis hungara aktoro, teatrestro, reĝisoro. Liaj familiaj nomvariantoj estis *Lászi, Lásszy*.

Vilmos Lászy  naskiĝis en 1838 en Tállya, li mortis la 13-an de julio 1891 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Vilmos Lászy iĝis migranta aktoro en Eger en 1857, iom poste li estis ankaŭ reĝisoro. En la sekvaj jaroj li partoprenis en spektakloj ekzemple en Győr (1858-1860, 1871-1875), Buda. Li estis teatrestro en Kassa inter 1875–1878, en Kecskemét en 1880 kaj en pluraj aliaj lokoj. Post siaj studoj li aliĝis al trupo de Nacia Teatro (Pécs). En 1883 li plene retiriĝis de la scenejo. Ofte li mem tradukis la teatraĵojn. Lia edzino estis aktoro, kiu naskis filojn.

Elektitaj tradukaĵoj (ĉiuj spektakloj)
--------------------------------------

* Megerle: *Az asperni kém* (1865)
* Bittner: *Egy könnyelmű leány* - (1868) muzika spektaklo
* Girardin-Delacour: *Reggel négy órakor* (1877) komedio

Elaktitaj trupanoj
------------------

* Sándor Dobó
* Gusztáv Eőry Pordán
* László Gonda
* Margit Hunyady
* Gyula Ladomérszky
* Lajos Mészáros (aktoro)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
**Vilmos Lázár** [vilmoŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Lázár Vilmos** estis hungara agronomo, redaktoro, altlerneja instruisto. Liaj pseŭdonimoj estis *Rátz Kálmán* kaj *Botos Vince*.

Vilmos Lázár naskiĝis la 4-an de septembro 1895 en Kaposvár, li mortis la 26-an de julio 1972 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Vilmos Lázár devenis el juda familio. Li estis membro de Rondo Galilei (1911) kaj akiris agronomian diplomon en agrikultura altlernejo en Berlino en 1915. En la frua 1919 li aliĝis al la komunistoj en Hungario kaj partoprenis en la Hungara Sovetrespubliko. Post la fiasko li rifuĝis kaj vivis inter 1920-1923 en Ĉeĥoslovakio, Germanio kaj Danio. Poste li hejmenvenis kaj aliĝis al laboristaj movadoj, li redaktis revuojn kaj kontribuis ekzemple en Népszava. Dum la 2-a mondmilito li partoprenis en la rezista movado. Dum la nazia erao (1944-1945) li estis arestita, poste li ricevis taskojn en gvidado de la agronomio. Inter 1961 kaj 1969 li instruis en Agrikultura Universitato, poste li pensiuliĝis. Li doktoriĝis en 1957 antaŭ la Hungara Scienca Akademio. Li edziĝis en 1915.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Harc a nyersanyagért* (1937)
* *Mongólia a Távolkelet ütköző állama* (1938)
* *Mit adott a szovjet hatalom a parasztoknak?* (1951)
* *Egy emlékirat lapjaiból* (postmorta kompilaĵo, 1976)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 724114
* LCCN: n78038336
* VIAF: 62801564
* ISNI: 0000 0000 7901 7067
* BIBSYS: 99028886
 |
*La artikolo prezentas la homon laŭ la origina nomo!*

**Vilmos Lőw** [vilmoŝ lOv], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Lőw Vilmos** estis hungardevena usona advokato, tradukisto. Lia neuzita persona nomo estis Noé (aŭ mallonge N.), lia familia nomo en Usono estis **Loew**. Lia patro estis Lipót Lőw, liaj plej konataj fratoj estis Immánuel Lőw, Sámuel Lőw kaj Tóbiás Lőw.

Vilmos Lőw naskiĝis la 12-an de aŭgusto 1847 en Pápa (Hungara reĝlando, Aŭstra Imperio), li mortis la 17-an de oktobro 1922 en Novjorko (Usono).

Biografio
---------

Vilmos Lőw devenis el juda familio. Li ne studis en Hungarlando, sed en 1866 li elmigris al Usono. Li akiris juran diplomon en Novjorko en 1871. Li malfermis advokatan atelieron en 1882. Libertempe li tradukis poemojn de la plej gravaj hungaraj poetoj al la angla lingvo, resume 473 poemojn de 110 poetoj. Li havis edzinon, kiu naskis plurfoje.

Liaj volumoj
------------

* *Gems from Petőfi and other Hungarian poets* (1881)
* *Magyar Songs* (1887)
* *Magyar Poetry* (1899)
* *Magyar Poetry: Selections from Hungarian Poets* (1908)
* *Alexander Petőfi: The apostle. Childe John. Simple Steve. "Cypress leaves from the grave of dear Ethel* (1912)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 702548
 |
La **Malferma Universitato de Patraso** aŭ **Malferma Universitato Helena** (greke *Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο*, Elliniko Anikto Panepistimio, akronime *ΕΑΠ-EAP*, anglalingva **HOU**) estas greka ŝtata universitato kun sidejo en Patraso. Laŭ la modelo de la Brita Malferma Universitato, ĝi ofertas kaj vizaĝ-al-vizaĝan kaj dedistancan lernadon en diversaj fakoj kaj ebligas kaj bakalaŭrajn kaj postbakalaŭrajn studojn .

Historio
--------

La distanca lernado universitato estis fondita laŭleĝe en 1992, sed la unuaj 5.000 studentoj estis akceptitaj nur en 1999 .

En majo 2016, proksimume 16,000 studentoj estis aliĝis en bakalaŭra kaj 17,000 en postbakalaŭraj studoj, kun totalo de 32 subjektoj ofertitaj; la nombro da diplomiĝintoj estis proksimume 28,000 .

Organizo, esplorado kaj kunlaboro
---------------------------------

La distanclernada universitato estas dividita en kvar institutojn: la *Lernejo de Homarscienco*, la *Lernejo de Socia Scienco*, la *Lernejo de Inĝenieristiko* kaj la *Lernejo de Aplikata Arto*.

Por postbakalaŭraj gradoj, la distanclernada universitato kunlaboras kun la Vroclava Universitato de Ekonomiko. 

La distanca lernado universitato partoprenas en la programo Leonardo da Vinci kaj en la programo *Dumviva Lernado de la* EU-Komisiono kaj estas membro de la programo Erasmus.

La HOU konstruis reton de kunlaboro kun alia akademiaj kaj esploraj institutoj: Malferma Universitato de Kipro, Universitato Harokopio, Universitato Panteion, Universitato de Okcidenta Makedonio, Universitato de Thessaly, Eŭropa Universitata Kipro, Universitato de Nikozio, Vrije Universiteit Brussel kaj la Nacia Helana Esplora Fonduso.

Referencoj
----------

1. ↑   Why the HOU was founded. www.eap.gr.
2. ↑   Brief History - Hellenic Open University. www.eap.gr.
3. ↑   Hellenic Open University in numbers (greke) (22 January 2018).
4. ↑   Hellenic Open University tuition fees (2016) (greke) (23 January 2016).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Helena Malferma Universitato oficiala retejon (greke kaj angle)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 844659
* LCCN: no2012080639
* VIAF: 250828659
* ISNI: 0000 0004 0622 2659
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por aliaj signifoj, bv. rigardi la apartigilan paĝon: Avram Iancu |

**Avram IANCU** [avram janku], naskita en 1824 en Vidra de Sus, mortinta la 10-an de septembro 1872 en Baia de Criș, estis ruman-etna transilvania advokato. En 1849 li estis fakta reganto de la montoj Apuseni kaj komandis trupon de rumanaj transilvanianoj, kiuj batalis aliance kun aŭstrianoj kontraŭ revoluciaj hungaraj trupoj.

Post la unua mondmilito, kiam Hungario devis cedi Transilvanion al Rumanio, Iancu iĝis ia nacia heroo. Kvankam li batalis kontraŭ la hungara revolucio, li mem estas konsiderata revoluciulo, ĉar lia celo estis nuligi la hungaran regadon de Transilvanio.

Okaze de lia 100-a naskiĝdata reveno lia naskiĝloko alprenis lian nomon. Ankaŭ pluraj aliaj lokoj en Rumanio portas tiun nomon. Krome, monumentoj kaj statuoj de li troviĝas plurloke en Rumanio.

* Kategorio Avram Iancu (advokato) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 380885
* GND: 118979116
* LCCN: n85289295
* VIAF: 71385101
* ISNI: 0000 0000 6642 0594
* SUDOC: 110731360
* BNF: 116284196
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ĉi tiu artikolo temas pri parto de jura teksto. Koncerne aliajn signifojn aliru la apartigilon Artikolo.* |

**Artikolo** en juraj tekstoj estas ĉiu el la apartaj sekcioj, je kiuj estas dividita leĝo, traktato, statuto kaj simile. 

Internacie unueca uzo ne ekzistas. Male ĝi estas forte malsimila laŭ la lingvoj kaj tradicioj de la unuopaj jur-sistemoj, eĉ se ili uzas la saman lingvon.

Eŭropa Unio
-----------

La sekciojn de juraj instrumentoj de Eŭropa Unio oni kutime nomas "artikolo", ties subdividojn "paragrafoj".

Germanio
--------

En Germanio la termino *Artikel* (artikolo) kutime estas uzata nur por nomi sekciojn de aparte bazaj kaj gravaj juraj dokumentoj, ekzemple de la konstitucio, dum en plej multaj leĝoj kaj kodoj oni parolas pri *Paragraph* "paragrafo" (simbolo "§"), ekzemple en la civila kodo. Ties subdividoj oni nomas *Absatz* (alineo).

Svislando
---------

En la germana jura lingvaĵo de Svislando oni ofte uzas "artikolo" ankaŭ en ĝeneralaj leĝoj kaj kodoj, kiel ekzemple en la civila kodo por nomi la sekciojn, kiujn oni en Germanio nomas paragrafo.

Usono
-----

En la jura lingvaĵo de Usono oni kutime parolas pri *article* (artikolo), kies subdividojn oni nomas *section* (sekcio).

Aliaj uzoj
----------

Plurale oni figurasence uzas la terminon "artikoloj" por nomi la tuton de artikoloj de difinita jura instrumento, do sinonime por kontrakto, traktato, pakto ktp. Ekzemplo estas la Artikoloj de Konfederacio (Usono).

Vidu ankaŭ
----------

* Paragrafo
* Sekcio
***Romeo kaj Julieto***, TH 42, ČW 39, estas orkestra verko komponita de Pjotr Iljiĉ Ĉajkovskij. Ĝi estas planita kiel *Uvertur-Fantazio*, kaj estas bazita sur la samnoma teatraĵo de Shakespeare. Kiel aliaj komponistoj kiel Berlioz kaj Prokofiev, Ĉajkovskij estis profunde inspirita de Shakespeare kaj verkis verkojn bazitajn ankaŭ sur *La Ŝtormo* kaj *Hamlet*.

La konflikta temo.
Malkiel ĉe aliaj gravaj komponaĵoj de Ĉajkovskij, *Romeo kaj Julieto* ne havas *opus*-nombron. Ĝi ricevis alternativajn katalognomojn TH 42 kaj ČW 39.

Ĉajkovskij verkis ĝis tri versiojn el la verko. En 1880, dek jaroj post sia unua reverkado de la peco, Ĉajkovskij reverkis la finan version kaj havigis al la peco la subtitolon "Uvertur-Fantazio". Ĝi estis kompletigita ĉirkaŭ la 10a de Septembro, 1880, sed li ne ricevis premieron ĝis la 1a de Majo, 1886, en Tbiliso, Kartvelio (tiam parto de la Rusa Imperio), dirigentita de Miĥail Ippolitov-Ivanov. Tiu tria kaj fina versio estas tiu kiu estas nune en la repertorio. La pli fruajn versiojn oni ludas nur porokaze kiel historiaj kuriozaĵoj.

La tria versio estis orkestron komponita de fluteto, du flutetoj, du hobojoj, du klarnetoj, du fagotoj, kvar kornoj, du trumpetoj, tri trombonoj, tubjo, timbaloj, cimbaloj, bastamburo, harpo kaj kordinstrumentoj.

La amtemo de la Uverturo estis tre uzita en multaj televidaj serioj kaj filmoj kiel Columbo, The Jazz Singer, Animaniacs, Scrubs, The Simpsons, South Park, Spongabobo, Sesame Street, El Chavo del Ocho, inter aliaj, krom por videoludoj, spektakloj ktp.

1. ↑  Tchaikovsky Research: *Romeo and Juliet*
2. ↑  Alexander Poznansky & Brett Langston, *The Tchaikovsky Handbook*, Vol. 1 (2002) Tchaikovsky Research: Catalogue Numbers
3. ↑  Polina Vaidman, Liudmila Korabel'nikova, Valentina Rubtsova, *Thematic and Bibliographical Catalogue of P. I. Čajkovskij's Works* (2006), kaj *P. I. Čajkovskij. New Edition of the Complete Works* (1993–date)
**Minik Wallace** (1887 - 29-an de oktobro 1918) estis inuita junulo, kiu estas kunprenita — kun sia patro kaj 4 parencoj — en 1897 fare de polusa esploristo Robert Peary al Novjorko. Ili estis lokigitaj en la kela etaĝo de la American Museum of Natural History por antropologiaj esploroj kiel vivantaj objektoj. La esplorojn gvidis la tiea kuratoro Franz Boas.

Post kiam la parencoj kaj la patro mortis pro tuberkulozo, oni trompis la junulon per falsa enterigo. William Wallace — gvidanta kunlaboranto de la muzeo — adoptis la orfon en sia familio. Kvankam la knabo estis prezentita en la publikaj dokumentoj kiel Minik Peary Wallace, ne ekzistas dokumentaj pruvoj pri la jura adoptado. Kiam la 16-jarulo eksciis, ke skeleto de lia patro estas ekspoziciita en la muzeo, li perdis ĉiun fidon. Minik reveturis en 1909 al Gronlando, sed ne povis realkutimiĝi al loka vivo kaj revenis en Novjorkon en 1916. Li mortis tie la 29-an de oktobro 1918 kiel arbara laboristo en North Stratford, New Hampshire, pro hispana gripo. Oni entombigis lin tie.

La kanadano Kenn Harper publikigis informojn pri tiu historio en la 1980-aj jaroj kaj tiel la American Museum of Natural History sentis sin deviga transporti la restaĵojn de la mortinta inuito de Novjorko al lia hejmo, kie oni entombigis ilin en 1993.

La romano *Minik* de Ralf Isau rakontas pri la vivo de Minik.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Minik Wallace en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* La filmo *Minik*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 289932
* GND: 121269361
* LCCN: nr89002969
* VIAF: 64858995
* ISNI: 0000 0001 1659 9677
* SUDOC: 035016795
* BNF: 12570513g
 |
**Mona kreado** estas la procezo per kiu nova monkvanto estas produktita aŭ eldonita. Ekzistas tri manieroj krei monon: per produktado de papervaluto aŭ metalaj moneroj, tra frakcieca rezervobankentrepreno kaj pruntedonanta de la bankosistemo, kaj de registarpolitikoj kiel ekzemple kvanta moderigo.

La praktikoj kaj reguligo de produktado, temo kaj elsaviĝo de mono naskigas centra zorgo al mona ekonomiko (ekz. monprovizo, monetarismo), kaj afekcio la operacio de financaj merkatoj kaj la aĉetpovo de mono.

Centraj bankoj mezuras la monprovizon, kiu montras la monsumon en ekzisto en antaŭfiksita tempo. Nekonata parto de la nova mono kreata estas indikita per komparado de tiuj mezuradoj en diversaj datoj. Ekzemple en Usono, unu el la diversaj monprovizomezuradoj, nomitaj M2, kreskis de 286.6bn USD en januaro de 1959 ĝis 8,327bn USD en majo 2009.

La detruo de valuto povas okazi kiam moneroj estas enrubigitaj por reakiri ilian altvaloran metalenhavon, kiu povas esti instigata antaŭ la valoro de la metalo venante por superi la nominalan valoron de la monero, aŭ kiam la emisianto amortizas la valorpaperojn.

Eksteraj ligiloj
----------------

* En angla[*rompita ligilo*]
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Schlieren (stacidomo). |



**Schlieren** estas urbo en la distrikto Dietikon, Kantono Zuriko, Svislando. Ĝi havis 13753 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007, kiu nombro kreskis al 15212 ĝis la 31-a de decembro 2009.

Geografio
---------

Situas ĉe la okcidenta bordo de la rivero Limato kaj limas sudoriente al la urbo Zuriko, sudokcidente al la komunumo Urdorf, okcidente al la urbo Dietikon, nordokcidente al la komunumo Unterengstringen kaj nordoriente al Oberengstringen.

Trafiko
-------

Rekte la urbolimo kun Zuriko situas la finhaltejo de la tramlinio n-ro 2 kaj de la trolejbuslinio n-ro 31 de la Trafikkompanio de la urbo Zuriko. Sur la teritorio de Schlieren troviĝas stacidomo de la Svisaj Federaciaj Fervojoj kaj ankaŭ per diversaj aliaj lokaj buslinioj Schlieren estas bonete konektita kun la reto de la Zurika Trafik-Unio.

Ekonomio
--------

Schlieren estas industria urbo, kie jam tradicie troviĝis diversaj gravaj entreprenoj kiel ekzemple la iama Schindler-Vagon- kaj Lift-Fabriko, sur kies teritorio hodiaŭ estiĝis multaj novaj altteknologiaj entreprenoj kaj la presejo de la Neue Zürcher Zeitung (NZZ) Nova Zurika Ĵurnalo.

Historio
--------

La unua dokumenta mendio datiĝas de la 1-a de junio 828 kiam la bienestro Nandheri el Würenlingen testamentis sian havaĵon en *Sleiron* al la Monaĥejo Sankt-Galo.
Schlieren estis ĝis la jaro 1415 habsburga posedaĵo. Post la konkero de Argovio per la Svisa Ĵurkomunumo ĝi fariĝis parto de la grafejo Baden. En la jaro 1803 post la malfondo de la Helveta Respubliko ĝi fariĝis parto de la Kantono Zuriko unue kiel parto de la distrikto Zuriko kaj ek de la 1-a de julio 1989 kiel parto de la nove fondita distrikto Dietikon.

En la jaro 1777 la pastoro Heinrich Keller fondis sian unua lernejon por neaŭdantaj infanoj, kiam li akceptis du surdajn knaboj en sia pastorejo.

Vidu ankaŭ
----------

* Schlieren (stacidomo)

* Kategorio Schlieren en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la urbo Schlieren
* Schlieren en la Historia Leksikono de Svislando germane france itale


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Dietikon |
| --- |
| Aesch • Birmensdorf • **Dietikon** • Geroldswil • Oberengstringen • Oetwil ĉe Limato • Schlieren • Uitikon • Unterengstringen • Urdorf • Weiningen |  |

 |
**István Levente Garai** [iŝtvAn], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Garai István Levente** estis hungara kuracisto, politikisto, parlamentano.

István Levente Garai naskiĝis la  15-an de junio 1955(nun 1955-06-15) en Berettyóújfalu, li mortis la 25-an de decembro 2018 en Szeged.

Biografio
---------

István Levente Garai frekventis bazlernejon en Szank, li maturiĝis en gimnazio en 1973 en Kiskunfélegyháza, poste li akiris an diplomon en Medicina Universitato Albert Szent-Györgyi en 1979. Post la diplomo li laboris en hospitalo de Kiskunfélegyháza. Li akiris licencojn pri internaj malsanoj en 1985, pri sportaj malsanoj en 1992, pliajn diplomojn en Ekonomia Universitato de Budapeŝto en 1998 kaj 2009, en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 2004.

Ekde 1990 li komencis politikadi en municipo de Kiskunfélegyháza, li estis parlamenta deputito inter 1994-1998 kaj 2004-2014. Li edziĝis en 1982, lia edzino naskis filon kaj filinon en 1973 en alia geedziĝo. Li ricevis premiojn inter 1985-2011.

Lia libro
---------

* *Mitgyógyít a busa?*

Fontoj
------

* biografio hungare kun foto
* biografio hungare kun foto
* datenoj hungare kun foto
* biografio hungare

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 847024
 |
Rossini
Klasika sceno
Fígaro
**La barbiro de Sevilo** (itale *Il barbiere di Siviglia*) estas komika opero verkita de Gioachino Rossini. La libreton skribis Cesare Sterbini kiel adaptigo de la teatraĵo *Le Barbier de Seville* de Pierre Augustin Caron de Beaumarchais.

La kompleta titolo estas *Il barbiere di Siviglia ossia L’inutile precauzione*, «La barbiro de Sevilo aŭ la senutila singardo».

Agado
-----

Sevilo fine de la 18a jarcento. Grafo Almaviva kostumite kontaktas lian adoratinon Rosina, unufoje kiel drinkita militisto, aliafoje kiel muzikinstruisto. La maskiĝo havas du kialojn: Unue, certigi, ke ŝi ne ekamas lin pro lia titolo. Due, trompi la avidan D-ron Bartolo, kiu ankaŭ intencas edziĝi kun la riĉa Rosina, lia zorgato.

En la unua akto (kiel militisto), la grafo sukcesas kaŝe doni al Rosina amleteron. En la dua akto ili interproksimiĝas dum kantinstruo kaj konfesas unu al la alia ilian amon. Almaviva planas liberigi ŝin dumnokte el la domo de ŝia zorganto Bartolo. Sed Bartolo aŭdas pri tiu plano kaj haste venigas notarion por prompte edziĝi kun Rosina, sciigante siajn gardistojn pri venonta nokta fripono. Sed kiam la notario venas, Almaviva igas lin per armila forto kaj multe da mono, anstataŭe edzigi Almaviva kun Rosina. Bartolo revenas kun la gardistoj por ekkapti la «kontraŭleĝan forkondukanton». Nun Almaviva malkaŝas sian identecon kiel grafo kaj kompensas la malgajnon de la estonta edzino per mono—normale la zorganto devintus pagi dotaĵon.

La loka barbiro Figaro ĉiam konsilas la grafon pri la maskovestoj, li ankaŭ ŝtelas la ŝlosilon de Bartolo por la nokta fuĝo.

Roluloj
-------

* Almaviva, la grafo, Tenoro
* Fiorillo, la servisto de la grafo, tenoro/baritono/baso
* Bartolo, la doktoro, baso
* Berta, la mastrumistino de Bartolo, soprano
* Basilio, la muzikmajstro, baso
* Figaro, la barbiro, bufona baritono
* Rosina, mezosoprano aŭ soprano
* oficisto, baso
* notario, nekantanta

Eksteraj Ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Literaturo |

* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
* Katalogo "Erfgoedbib" en *LibraryThing*

* Kategorio La barbiro de Sevilo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 273917
* GND: 30013228X
* VIAF: 214326999
* LIBRIS: 216865
* BNF: 13918009c
 |
**Heinrich MARTENS** (ruse: *Генрих Генрихович Мартенс*; naskiĝinta en 1956 en Donecko) estas rusia kulturaktivulo. Li apartenas al la minoritato de la rusiaj germanoj. Li fondis *Internationaler Verband der deutschen Kultur* (IVDK), prezidantas ĉe *Föderale Nationale Kulturautonomie der Russlanddeutschen* (FNKA) kaj eldonas la gazeton *Moskauer Deutsche Zeitung* (MDZ).

Vivo
----

Heinrich Martens originas el menonitisma familio. En 1974 li finis la lernejajn studojn kaj laboris ĝis 1981 i.a. ĉe la esplorsekcio pri teknikaj trejnigiloj de ĉe la Donecka universitato. En 1986 li trapasis ekzamenon por mineja inĝenierado ĉe la Donecka politekniko kaj laboris ĝis 1991 por la karbo-industrio de Sovetio. Poste Martens engaĝiĝis kaj Rusie kaj internacie por la rajtoj kaj kulturo de la rusiaj germanoj. Li vivas en Moskvo; lia edzino Olga Martens ankaŭ engaĝiĝas kulture.

Engaĝiĝo porminoritata
----------------------

Fondis li en 1989 la doneckan filion de la sovietgermana klubo *Wiedergeburt* kaj en 1991 *Internationaler Verband der deutschen Kultur*. De tiam li organizis multajn tutrusiajn kaj interregionajn kulturfestivalojn kaj klerigajn respektive lingvajn spektaklojn. Ŝtata apogo oftis por ĉio tia. De 1992 li membras ĉe interŝtata komitato *Zwischenstaatliche deutsch-russische Kommission für die Probleme der Russlanddeutschen*. Meze de la 1990-aj jaroj li instigis la fondon de la porjunulara ne-registara organizaĵo *Jugendring der Russlanddeutschen*.

En 1997/98 sukcesis la renaskiĝo de la germanlingva gazeto *Moskauer Deutsche Zeitung*; li ankaŭ establis la eldonejon *IVDK-Press* kaj la porinfanan periodaĵon *Schrumdirum* kiu ja taŭgas ankaŭ kiel lingvolernilo. 

De 2004 li partoprenis ĉe Peterburga Dialogo, ŝatata dialogforumo inter germanaj kaj rusaj politikistoj. De 2005 Martens membras ĉe la laborgrupo de la komisiono pri naciaj aferoj de Duma kaj ricevis en 2007 honoron fare de la Ministerio pri regiona evoluigo de la Rusia Federacio pro liaj meritoj pri plibonigo de internaciaj kontaktoj. En 2018 Vladimir Putin nomumis lin komisiito dum la balotado por la ruslanda prezidanteco. En 2019 elmigrintaj aktivuloj en Germanujo protestis kontraŭ neklaran uzon de germanaj monrimedoj fare de diversaj enrusiaj organizaĵoj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* biografio ĉe rusdeutsch.eu
* intervjuo kun Bernd Fabritius, kun mencio de Martens, marto 2022

Notoj
-----

1. ↑  "Мартенс Генрих Генрихович - член МАИИКРН."
2. ↑  "Центризбирком обнародовал первую часть списка доверенных лиц Владимира Путина."
3. ↑  "Erfolgreicher Protest gegen Martens." - Ĉe: RD-Zeitung, 29.5.2019
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Paruo** |
| --- |
|  |
| Bildo de Blua paruo |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birda klaso *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Paseroformaj *Passeriformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Paruedoj *Paridae*Linnaeus 1758 |
|
|
|
|
|
| Genro: | Paruo *Parus* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | vidu tekston |
|

 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| v • d • r |

La specioj de la genro *Parus* estas Paseroformaj birdetoj el la familio de Paruedoj.

Dum kelke da tempo oni enmetis en tiun genron multajn speciojn kiuj nuntempe oni konsideras for de la genro, komune nomataj esperante Paruo. Inter ili tre konataj specioj estas:

* Granda paruo *"Parus major"*,
* Blua paruo *"Cyanistes caerelus"*,
* Nigra paruo *"Periparus ater"*,
* Tufparuo *"Parus cristatus"*.

Ĉie, kie ili vivas, oni vidas ofte paruojn en ĝardenoj, kie ili venas ĝis fenestrorandoj por serĉi manĝaĵon. Paruoj manĝas ĉefe insektojn, tamen dum vintro la semoj, ju pli oleaj des pli ŝatataj, iĝas grava parto en nutraĵo; tiam estas facile venigi paruojn apud domo per nutrejo.