recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Ni vin gloras, Rumanio!** (rumane: *Te slăvim, Românie!*) estis la nacia himno de Rumana Socialista Respubliko (ĝis 1965 - Rumana Popola Respubliko) en la jaroj 1953-1977. Ĝian tekston verkis Eugen Frunză kaj Dan Deșliu, la melodion komponis Matei Socor. La teksto mencias fratecon de Rumanio kun Sovetunio kaj leninismon.

Teksto
------

Te slăvim, Românie, pământ părintesc
Mândre plaiuri sub cerul tău pașnic rodesc
E zdrobit al trecutului jug blestemat
Nu zadarnic, străbunii eroi au luptat
Astăzi noi împlinim visul lor minunat.
Puternică, liberă,
Pe soartă stăpână
Trăiască Republica
Populară Română
Înfrățit fi-va veșnic al nostru popor
Cu poporul sovietic eliberator.
Leninismul ni-e far și tărie si avânt
Noi urmăm cu credință Partidul ne-nfrânt,
Făurim socialismul pe-al țării pământ.
Puternică, liberă,
Pe soartă stăpână
Trăiască Republica
Populară Română
Noi uzine clădim, rodul holdei sporim
Vrem în pace cu orice popor să trăim
Dar dușmanii de-ar fi să ne calce în prag
Îi vom frânge în numele a tot ce ni-e drag
Înălța-vom spre glorie al patriei steag
Puternică, liberă,
Pe soartă stăpână
Trăiască Republica
Populară Română

Eksteraj ligiloj
----------------

* Registraĵo de la himno, voĉkantata kun teksto

  


|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rNaciaj himnoj de Rumanio |
| --- |
|  *Marș triumfal* (1862-1884)  *Trăiască Regele* (1884-1948)  *Zdrobite cătușe* (1948-1953) | Flago de RumanioFlago de Rumanio |
|  *Te slăvim, Românie!* (1953-1977)  *Trei culori* (1977-1989)  *Deșteaptă-te, române!* (de 1989) |

 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Trith-Saint-Léger (stacidomo). |

**Trith-Saint-Léger**  estas komunumo de Francio, kiu apartenas al la historia regiono Henegovio (france *Hainaut* respektive flandre Henegouwen), kies plej granda parto ekde 1830 estas parto de la Reĝlando Belgio, sed plia, suda parto jam ekde 1678 apartenas al Francio. Ĝi situas en la departemento *Nord* [nɔʁ] (okcidentflandre *Noorderdepartement*), en la regiono Hauts-de-France (prononco [o d(ə)ˈfʁɑ̃s], laŭvorte "supraĵo de Francio" pikarde *Heuts-d'Franche*) kaj en la antaŭa regiono Nordo-Kaleza Markolo (france *Nord-Pas-de-Calais* [nor pa d' kale'], nederlande/flandre *Noord-Nauw van Calais*). Fine de 2020 en la komunumo vivis 6 186 loĝantoj sur areo de 6,87 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de 900 loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la arondismento *Valenciennes* (france *Arrondissement de Valenciennes* respektive okcidentflandre *Arroundissement Valencyn*), kaj al la kantono *Aulnoy-lez-Valenciennes*. 

Ĝiaj loĝantoj en la franca nomiĝas *trithois(es)*.

  

La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Nord
* Trith-Saint-Léger (stacidomo)
* Le Poirier-Université (stacidomo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Trith-Saint-Léger en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
trafiksigno 124 kiu avertas kontraŭ trafikŝtopiĝo
Ŝtopiĝo en vojkruciĝo de Dakaro, Senegalo en januaro 2006.
**Trafikŝtopiĝo** estas malrapidiĝo de la trafiko sur vojoj kaŭzita de diversaj kialoj, sed ĉefe pro la tromulteco de aŭtomobiloj je iuj apartaj horoj.

kompleta ŝtopiĝo de la trafikfluo

Konsekvencoj
------------

Krom la malrapidigo de la trafiko kaj la tedigo de la ŝoforoj, trafikŝtopiĝoj estas grava kaŭzo de atmosfera poluado pro la plia konsumado de bruligaĵoj. Tiel, en Usono, 8,7 miliardoj da litroj da bruligaĵo, t.e. 20 milionoj da tunoj da karbona dioksido (skale, ĝi ekvivalentas al triono de la jara konsumado en Francio) estas elĵetitaj atmosferen rezulte de ŝtopiĝoj.

La afero multe malpliboniĝas dum la jaroj pro la plimultiĝo de la aŭtomobiloj. Oni konstatis, ke averaĝa usonano atendis 16 horojn jare en ŝtopiĝoj en 1982, kompare kun 47 horoj nuntempe.

Alia bedaŭrinda rezulto estas plioftiĝo de malfruoj en liverado, kio povas kaŭzi gravajn ekonomiajn problemojn.

Vidu ankaŭ
----------

* Navedado

* Trafikŝtopiĝo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Trafikŝtopiĝo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Joaquim Gutiérrez Ylla** (Barcelono, 27a de marto 1981), plej ofte konata kiel **Quim GUTIÉRREZ**, estas hispana aktoro, ricevinto ganador de Premio Goya al plej bona novula aktoro pro *AzulOscuroCasiNegro* en 2007.

Biografio kaj kariero
---------------------

Post dekomencaj amatoraj agadoj kaj studoj, li revenis al aktorado en la televida serio *El cor de la ciutat*, en kiu li agadis dum preskaŭ kvin jaroj. Post diversaj televidaj roloj, kiel Daniel Rocha en *Génesis, en la mente del asesino*, debutis en kino en 2006 per *Sin ti* kaj poste en *AzulOscuroCasiNegro*, reĝisorita de Daniel Sánchez Arévalo, kiu havigis al li la Goya-premion al la plej bona novula aktoro. Ekde tiam, lia kariero centriĝis ĉefe en kinon per filmoj kiel *Sangre de mayo* (2008), *Una hora más en Canarias* (2010) kaj *Primos* (2011), en kiu li ree koincidis kun Daniel Sánchez Arévalo kiel reĝisoro.

En 2013 li intervenis en *3 bodas de más* de Javier Ruiz Caldera, *La gran familia española*, *¿Quién mató a Bambi?* kaj *Los últimos días*, en kiu li protagonistis kun José Coronado.​ En 2014 li aktoris en la franca filmo *Les Yeux jaunes des crocodiles* kun Emmanuelle Béart kaj Patrick Bruel kaj estis protagonisto de la hispana komedio *Anacleto: agente secreto* (2015) kun Imanol Arias.​ En 2016 li estis protagonisto de la serieto de Telecinco *El padre de Caín*, per la rolo de Eloy Rodríguez.​ Unu jaron poste, li aperis en *La niebla y la doncella* kaj *Abracadabra*, kun Antonio de la Torre kaj Maribel Verdú.

En 2017 li revenis al televido kiel protagonisto de la serio de Telecinco *El accidente*, kun Inma Cuesta kaj Berta Vázquez.​ Poste, li estis protagonisto de la filmoj *Litus* (2019) de Dani de la Orden kaj *Ventajas de viajar en tren* (2019) de Aritz Moreno. Unu jaron poste, li premierigis la amaferan komedion *Te quiero, imbécil*, ludante la protagonistan rolon.

Referencoj
----------

1. ↑  «Premiados en los Goya 2007». El Mundo. Konsultita la 18an de februaro 2015.
2. ↑  «Nuevo rol para un actor inquieto». El País. Konsultita la 18an de februaro 2015.
3. ↑  «Primer tráiler de 'Anacleto: Agente secreto'». Elseptimoarte.com. Konsultita la 18an de februaro 2015.

Eksteraj ligiloj
----------------


* en imdb

  

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Quim Gutiérrez en la hispana Vikipedio.*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 844855
 |
Monda heredaĵo de UNESKO

**Triunia monaĥejo de Sergio el Radoneĵo**, ankaŭ konata kiel ***Triunua-Sergius Lavra*** (ruse **Тро́ице-Се́ргиева ла́вра**) estas la plej grava *lavro* (monaĥejo) en Rusio kaj la spirita centro de la Rusa Ortodoksa Eklezio. La monaĥejo situas en la urbo Sergijev Posad, ĉirkaŭ 70 km nordoriente de Moskvo sur la vojo al Jaroslavl. Hodiaŭ (2020) ĉirkaŭ 300 monaĥoj loĝas en la monaĥejo. La monaĥejo troviĝas en monda heredaĵo de UNESKO,

La monaĥejo estis fondita en 1345 fare de Sergio de Radoneĵo, unu el la plej respektataj rusaj sanktuloj, kiu konstruis lignan preĝejon por la Sankta Triunuo. La ĉefa konstruaĵo de la lavro estas la katedralo kun la oraj kupoloj en kiu troviĝas murfreskoj de Chernyi kaj de Andreo Rublev. La plej fama ikono de Rublev estas juvelo kiu nun toviĝas en la Tretjakov-galerio en Moskvo, sed estis origine pentrita por la monaĥejo Sankta Triunuo. 

En 1355, Sergio verkis memorandon, kiu postulis la konstruadon de pluraj konstruaĵoj, kiel refektorio, kuirejo kaj bakejo. Ĉi tiu memorando estis la modelo por multaj posteuloj de Sergio, kiuj fondis pli ol 70 pliajn monaĥejojn tra tuta Rusio, inkluzive de la famaj monaĥejoj Soloveckij, Kirillo-Belozersky kaj Simonov. Dum la mezepoko tiuj monaĥejoj estis gravaj centroj de klereco.

Vidu ankaŭ
----------

Ortodoksismo

Ortodokseco

Ortodoksa Kristana Eklezio

Vincent Niclo kaj koruso de ortodoksaj monaĥoj (albumo 'Esperanto')

Eksteraj ligiloj
----------------

(en) Oficiala retejo de la monaĥejo Triunio Sankta Sergio

(angla + en 7 aliaj lingvoj) Retejo de UNESKO pri monda heredaĵo (bildaro)

(en) The Holy Trinity-St. Sergius Lavra ĉe Google Cultural Institute

Bildogalerio
------------

* Monaĥejo TriunioMonaĥejo Triunio
* Sergiyev Posad, RussiaVido el la aero pri la urbo Sergijev Posad kaj la monaĥejo
* La Triunia katedralo (1422-1423)La Triunia katedralo (1422-1423)
* Ikonografio de Andreo RublevLa ikono de Andreo Rublev "*Triunuo"* estas la centra motivo en la ikonostazo de la katedralo de la Triunuo.
* Sovetunia monero kun la Triunuo - monaĥejo Sergio en Sergiev Posad.Sovetunia monero kun la Triunuo - monaĥejo Sergio en Sergiev Posad.

Referencoj
----------

1. ↑  "Esperanto estas nobla afero", revuo Esperanto, decembro 2020, paĝoj 256-258

Eksteraj ligiloj
----------------

* Triunia monaĥejo de Sergio el Radoneĵo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Triunia monaĥejo de Sergio el Radoneĵo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 712779
* GND: 10150994-7
* LCCN: n82165215
* VIAF: 146609095
* ISNI: 0000 0001 0670 2749
* SUDOC: 03223970X
* NKC: kn20030108002
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  Redaktas | **Ĉi tiu artikolo estas redaktata de iu.**

---

Por eviti la riskon de redaktokonflikto, ne redaktu la artikolon. Kontrolu la kronologion kaj forigu la ŝablonon, se necese. |

**Lluís HOMAR Toboso** (Barcelono, 20a de aprilo 1957) estas hispana aktoro kaj teatra reĝisoro.

Biografio kaj kariero
---------------------

En 1974 participó en el montaje de la obra Otelo, bajo la dirección de Ángel Carmona, y un año después ingresó en el grupo de Teatro Escorpio, participando en dos puestas en escena: Terra Baixa, dirigida por Josep Montanyes, y Quiriquibú, dirigida por Fabià Puigserver y Guillem-Jordi Graells.

En 1976, junto con otros actores, fundó la Sociedad Cooperativa del Teatre Lliure de Barcelona, en la que trabajó durante años ininterrumpidamente (siendo su director artístico entre 1992 y 1998) y participando en más de treinta espectáculos.

En la misma década Homar comenzó a intervenir en productos para televisión, debutando poco tiempo después en el cine con La plaza del Diamante (1982), una película coprotagonizada por Sílvia Munt.

En la gran pantalla Homar ha desempeñado muchos papeles, los más destacados son su participación en La mala educación (2004) y Los abrazos rotos (2009), de Pedro Almodóvar, su interpretación del Papa Alejandro VI en Los Borgia, de Antonio Hernández y el papel de Max, un robot mayordomo en la película de ciencia ficción EVA (2011), de Kike Maíllo, papel que le vale su primera nominación a los Premios Goya en la categoría de «Mejor interpretación masculina de reparto», alzándose como ganador en la XXVI edición de los premios.

También ha trabajado con algunos de los directores más destacados del panorama español: Mario Camus, Vicente Aranda, Pilar Miró, Gerardo Vera, Agustí Villaronga, Pau Freixas o Montxo Armendáriz.

También ha sobresalido su trayectoria en realizaciones televisivas, como las series Àngels i Sants o Motivos personales. También realizó papeles protagonistas en 23-F: el día más difícil del rey (2009), película sobre el intento de golpe de Estado de 1981 donde interpreta al rey Juan Carlos I de España, y en las superproducciones de Antena 3, Hispania, la leyenda e Imperium, como el romano Servio Sulpicio Galba.

En marzo de 2019, fue elegido director de la Compañía Nacional de Teatro Clásico (CNTC) en sustitución de Helena Pimenta.

Filmoj
------

Referencoj
----------

Eksteraj ligiloj
----------------

  

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Eduard Fernández en la hispana Vikipedio.*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 845429
 |
La **Teatro Amazonas**, en Esperanto *Teatro Amazona*, estas internacie konata operejo en Manaŭo, Brazilo. Ĝi inaŭguriĝis la 31-an de decembro 1896 kaj tiutempe financiĝis aparte pro la tiam altaj enspezoj pro vendado de kaŭĉuko.

La filmo *Fitzcarraldo* de *Werner Herzog* el la jaro 1982 replikonatigis la operejon internacie, ankaŭ ekster la vicoj de operemuloj. Krome la reĝisoro *Sharon Lockhart* dum 1999 kreis dokumentan filmon pri la operejo kaj dum somero 2000 prezentis ekspozicion pri ĝi en la arta muzeo de la germana urbo Wolfsburg, kiu havis aparte multajn internaciajn vizitantojn pro la tiutempa proksima monda ekspozicio en la najbara urbo Hanovro.

Historio kaj aktitekturo
------------------------

La *Teatro Amazonas* en Manaŭo
*Teatro Amazonas* dumnokte
La operejo inaŭguriĝis dum silvestro 1896, la unua opera prezento la 7-an de januaro 1897 estis la premiero de la opero „La Gioconda" de *Amilcare Ponchielli*. La nov-baroka ĉefa salono havas 685 sidlokojn. La plafono dekoriĝas per la pentraĵego „A Glorificação da Belas Artes na Amazônia" de *Domenico de Angelis*. La pavimaj ŝtonoj ĉirkaŭ la operejo aparte produktiĝis el speciala miksaĵo el sablo kaj kaŭĉuko, por ne ĝeni la operoprezentojn per sonoj de preterveturantaj ĉevalaj ĉaroj. Granda parto de la konstruaj materialoj importiĝis el Eŭropo. Ekzemple la kaĥeloj por la salona kupolo venis el Germanio kaj la pavimaj ŝtonoj antaŭ la operejo el Portugalio.

Pro la drasta falo de la borsa kurzo por kaŭĉuko dum la jaro 1907, la operejo jam dum sia unua opera sezono havis sian por multaj jaroj lastan prezenton. Dum 1929 kaj 1975 oni provis, parte mise, renovigi la konstruaĵon. Nur fine de la 1980-aj jaroj la konstruaĵo komplete kaj sukcese renoviĝis. Apartaj defioj estis la tre humida klimato kun pli ol 165 pluvotagoj dum la jaro, kaj la minaco de la konstruaĵa substanco per termitoj. Post pli ol ok jardekoj da silento, la operejo povis remalfermiĝis la 17-an de marto 1990 – en la reinaŭgura koncerto kantis ankaŭ la tenoro Plácido Domingo.

Dum la jaro 1996 la germana violinisto *Michael Jelden* en la Teatro Amazonas fondis la plej grandan muzikan festivalon de Latinameriko, la "Festival de Manaus", kiu unuafoje ekde preskaŭ 90 jaroj denove portis prezenton de operoj en la konstruaĵo. Post kiam dum du jaroj Jelden persone gvidis la festivalon, la gvidado nun transprenis la kultura ministerio de Brazilo kaj la nacia kultura fondaĵo "Funarte".

3° 7' 49" sude, 60° 1' 24" okcidente Mapo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Teatro Amazonas en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* 360-grada panoramo pri la interno de la Teatro Amazonas[*rompita ligilo*]
* galerio de 26 fotoj pri la teatro


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 265771
* VIAF: 2286150325571710090008
 |
traierebla stacio kun nord-sudaj relaj trakoj, pli malaltigitaj kompare al la ĉirkaŭaj stratoj, en Hamburgo
**Trairebla stacio** estas fervoja stacio, kiun trajnoj povas atingi de pli ol unu flanko. En la komencaj jardekoj de fervoja trafiko, oni en grandaj urboj precipe konstruis kapostaciojn, do staciojn per reloj alireblaj nur de unu flanko, tiel ke oni povis konstrui la stacion proksime al la urbocentro, sen devi malkontrui multajn domojn pro relaj vojoj - tamen kun la malavantaĝo, ke trajnoj devas ŝanĝi direkton.

Por akceli la rapidecon, kapostacio ofte estas transformata al trairebla stacio per tunelo. Tio estas, ekzemple, baldaŭ realigota en Lepsiko kaj planata en Frankfurto ĉe Majno kaj Stutgarto, kaj farita en Bruselo. En Berlino estis konstruita ligo per reloj sur ponto (Stadtbahn). Pro la konstruo de rapidtrajna trako tra Germanio la kapostacio en Kassel perdis superregionan signifon kaj por la rapidtrajnoj estis konstruita speciala stacidomo ekster la urbocentro (Kassel-Wilhelmshöhe).

stacio ĉe rela kruciĝo havas principe kvar partojn; tiu en Osnabruko havas la ĉefan enirejon en la sudokcidenta flanko, kiu plej proksimas al la urbocentro
Foje trairebla stacio ankaŭ estas konstruata en loko de rela disforkiĝo (relaro en formo de litero Y) aŭ en loko de rela kruciĝo (relaro en formo de litero X): ekzemple la ĉefstacidomo de la germania urbo Osnabruko konstruiĝis ĉe rela kruciĝo - rekte en la loko de pli supra nord-suda relaro (inter Hamburgo-Bremeno kaj Dortmund-Kolonjo kaj de pli malsupra okcident-orienta relaro (inter Amsterdamo kaj Hanovro-Berlino, tiel ke trajnoj povas per du tute malsamaj vojoj "trairi" la stacion.

Sume la modelo de trairebla stacio montriĝis pli bona ol tiu de kapostacio, pro la pli rapide kaj pli facila trajna trafiko, kaj ankaŭ ĉar pro la evito de nepraj direktoŝanĝoj necesas malpli da relaj trakoj kaj da trakforkoj, kaj la bezonata urbocentra teritorio estas malpli granda ol komence kalkulita.

* Kategorio Trairebla stacio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Ĉefa konstruaĵo de Talbot sur Jülicher-strato, fondita de Talbot kaj Pauwels, nun Bombardier
**Waggonfabrik Talbot**, kelkfoje nomata **Bombardier Talbot**, estas fervoja konstruisto situanta en Aachen, Germanio. La kompanio estis akirita de grupo Bombardier en 1995 por iĝi parto de "Bombardier Transportation".

Historio
--------

Kompanio *Waggonfabrik Talbot* estis fondita en 1838 fare de Hugo Jacob Talbot kaj Pierre Pauwels.

Produktoj
---------

Bombardier Talbot produktas depost 1996 trajnojn Talent de Bombardier.

Bibliografio
------------

* germane Engelhardt, Viktor: *Waggonfabrik Talbot Aachen. Eine Festschrift zur Hundertjahrfeier 1938*. Berlin (Archiv für Wirtschaftsgeschichte), 1938.
* germane Krohn, Heinrich: *Die Geschichte der Reisezug- und Güterwagen*. München, Prestel,1988. Qu.-4to. 184 S. Mit zahlr. teils farbigen Abbildungen. Farbig illustr. OPp. Erste Ausgabe. *Festschrift zum 150jährigen Bestehen der Waggonfabrik Talbot in Aachen*. Bietet einen Überblick über die Geschichte des Waggonbaus mit besonderer Berücksichtigung der Fa. Talbot.

Vidu ankaŭ
----------

* Kategorio Waggonfabrik Talbot en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Veturilo OCEM Talbot

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Waggonfabrik Talbot en la franca Vikipedio.*
Versio de la kruco "patada" triunua, la simbolo primitiva de la Ordeno de la Kunŝuaj Triunuanoj.
Mozaiko en la roma kirko Sankta Tomaso en Formis (Romo), simbolo de la Triunuanoj, kie Jesuo liberigas blankulon kaj nigrulon. 
Detalo de gravuraĵo de 1700, de la monaĥoj fondintoj de la Ordeno de la Triunuanoj, kun la krucoj "patadas".
La **Ordeno de la Triunuanoj** aŭ **Ordeno de la Trinitatanoj** estis unu el la ĉefaj religiaj ordenoj kiuj etendiĝis tra Hispanio kaj Eŭropo dum la Mezepoko.

La **Ordeno de la Sanktega Triunuo kaj de la Elaĉeto de Prizonuloj'** aŭ **Ordeno Triunua** (Triunuanoj) estas religia ordeno fondita de la franca Sankta Johano el Matha (1154-1213), de deveno provenca, kun propra regularo, aprobita de Inocento la 3-a la 17an de decembro de 1198 per la buleo *Operante divine dispositionis*; al kio unuiĝis la praktikaro de Sankta Felikso de Valois (kunfondinto de la Ordeno). Estas la unua oficiala institucio de la Katolika Eklezio dediĉata al la servo por elaĉeto de prizonuloj, nome kristanoj, kaptitaj de la nordafrikaj maŭroj. Iel prauloj de nunaj neregistaraj organizoj, kiaj la Ruĝa Kruco, Internacia Amnestio ktp.

Referencoj
----------

1. ↑  Trinitatano en NPIV

Vidu ankaŭ
----------

* Hortensio Felikso Paravicino
* Johano el Matha
* Katedralo de Triunuanoj (Bratislavo)
* Triunuo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Triunuanoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de Triunuanoj Arkivigite je 2016-11-14 per la retarkivo Wayback Machine.
* Anekdotaro de la ordeno de Triunuaninoj de La Roda (Albacete). Jaro de 1775.
* Oficial retejo de la Civilaj Triunuanoj de Suda Hispanio.
**Thurn und Taxis** estas la nomo de origine lombardia aristokrata familio, altiĝinta al la rango de alta nobelaro, kiu fondis la eŭropan sistemon de poŝto kaj vivtenis ĝin kelkajn jarcentojn ĝis la komenco de la 19-a jarcento.

familia blazono
Francesco de Tasso / Franz von Taxis, 1459–1517La familio de *Tasso* (meloj) estas spurebla en Lombardio ekde la 12-a jarcento kaj ekde la 14-a jarcento establis kurierservon por la Respubliko de Venecio, ekde la 15-a jarcento ankaŭ por la Papoj. La fratoj *Janetto* kaj *Francesco dei Tasso* fondis en 1490 nome de la germana Reĝo de la romanoj kaj pli posta imperiestro Maksimiliano la 1-a la tuteŭropan poŝtan reton. La posteuloj funkciigis la "imperian regnan poŝton" kiel hereda familia entrepreno, unue kun ĉefsidejo en Bruselo, de 1701 en Frankfurt ĉe Majno kaj de 1748 en Regensburg.

Fino de la poŝtmonopolo
-----------------------

Post la dissolvo de la Sankta Romia Imperio en 1806, kelkaj el la posteulaj ŝtatoj transprenis la instalaĵojn de la imperia regna poŝto de la familio kontraŭ kompensopago, aliaj el la posteulaj ŝtatoj komisiis al la familio pluteni la komercon je la nomo de Thurn und Taxis-poŝto, kiu estis prizorgita de Frankfurto denove. La dinastio Thurn und Taxis perdis sian monopolon sed estis grandamplekse perdokompensita. En Bavario ekzemple la anoj ricevis la iaman monaĥejon Sankta Emmeram, kiu iĝis la nova sidejo. Post la venko en la Aŭstria-Prusia Milito en 1867, Prusio devigis la cedon de la firmao al la prusa ŝtato kontraŭ kompensopago de 3 milionoj da taleroj.

Vidu ankaŭ
----------

* Paul von Thurn und Taxis
* Thurn und Taxis (poŝto)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Poŝtmarkoj kun motivoj pri Thurn und Taxis.
* Historio de la dinastio, el la germanlingva Vikipedio.
* Hejmpaĝo de la dinastio.
la publikejaj balkonoj post la rekonstruo, 2007
La **Teatro La Fenice** (per plena nomo *Gran Teatro La Fenice di Venezia* [prononco *"Gran Teatro la Feniĉe di Venecia"*]) estas la plej granda kaj plej konata operejo en Venecio.

Historio
--------

Post kiam dum la jaro 1773 la plej grava operejo de Venecio forbruliĝis, la opera societo kaj la patricia familio, kiuj kune estis la posedantoj, ne povis interkonsenti pri rekonstruo. Sekve la opera societo decidis sole mem konstrui novan operejon. La konstruaj laboroj komenciĝis dum la jaro 1790 gvide de la arkitekto *Gian Antonio Selva*. La 16-an de majo 1792 la nova operejo inaŭguriĝis kaj alude baptiĝis „La Fenice" (itale *Fenikso*). La operejo rapide iĝis unu el la plej signifaj de Italio kaj Eŭropo kaj gastigis multajn mondajn premierojn de operoj. Kiel kutime en Italio, operoj prezentiĝis dum karnavalo, pentekosto kaj aŭtuno.

Dum 1836 la domo denove grave damaĝiĝis per fajro, sed la damaĝoj povis esti riparitaj ene de jaro, kaj la alta renomo de la operejo restis. Aparte Giuseppe Verdi elektis la operejon por multaj el la mondaj premieroj de siaj verkoj (*Ernani, Attila, Rigoletto, Simon Boccanegra, La traviata*). *Rigoletto* havis sukcesegan premieron ĉe La Fenice la 11an de marto 1851.

Dum 1883, du monatojn post la morto de la germanlingva komponisto Richard Wagner en Venecio, la itallingva premiero de lia kvaropera ciklo *Der Ring des Nibelungen* okazis en la Teatro La Fenice.

Post la Dua Mondmilito la operejo kadre de la muzika bienalo de Venecio ricevis novan signifon. La "Festivalo de nuntempa muziko" denove gastigis multajn mondajn premierojn, ekzemple de la komponistoj Igor Stravinskij, Benjamin Britten, Sergej Prokofjev, Luciano Berio, Luigi Nono, Bruno Maderna kaj Sylvano Bussotti.

Fine de la 20-a jarcento sekvis alia katastrofo: dum renovigaj laboroj la 29-an de januaro 1996 la konstruaĵo fare de elektra inĝeniero estis intence fajrigita, kaj komplete forbrulis. La kulpulo post kondamno fuĝis kaj nur dum majo 2007 estis trovita en Meksiko, kaj sekve transdonata al itala malliberejo. Pro disputoj pri la stilo de rekonstruo daŭris plurajn jarojn, ĝis kiam la rekonstruo vere komenciĝis. Dum decembro 2003 la operejo, per koncerto gvide de la dirigento Riccardo Muti, reinaŭguriĝis kiel koncertejo. Dum novembro 2004 ankaŭ la sceneja maŝinaro estis preta – kaj konsideriĝis la tiumomente plej moderna sceneja maŝinaro de teatrejo aŭ operejo tutmonde. Dum la opereja reinaŭguriĝo prezentiĝis la opero *La Traviata* de Giuseppe Verdi gvide de la dirigento Lorin Maazel, en sia origina versio. La legende bona akustiko de la operejo povis esti rekreata kaj per moderna tekniko eĉ ankoraŭ esti perfektigata. 

Tutjare en la Gran Teatro la Fenice okazas simfoniaj koncertoj, kiujn prezentas la „Orchestra del Teatro la Fenice". La opera sezono komenciĝas dum januaro (kontraste al la plej multaj aliaj italaj operejoj) kaj finiĝas dum decembro.

* Teatro La Fenice en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Teatro La Fenice en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Trnovec,** hungare **Drávamagyaród** [drAvamadjarOd] estas ne memstara vilaĝo en Kroatio, en distrikto Međimurje, en municipo de Nedelišće.

Bazaj informoj
--------------

* Areo:  km²
* Loĝantaro: 1180
* Poŝtkodo: 40306
* Aŭtokodo: ČK
* Telefonprefikso: +385 040
* 46° 23′ 10″ N 16° 18′ 43″ O﻿ / ﻿46.38611 °N, 16.31194 °O﻿ / 46.38611; 16.31194 (mapo)Koordinatoj: 46° 23′ 10″ N 16° 18′ 43″ O﻿ / ﻿46.38611 °N, 16.31194 °O﻿ / 46.38611; 16.31194 (mapo)

Loknomo
-------

La historia hungara loknomo estis *Ternovec*. Fine de la 19-a jarcento pro la hungariga politiko la vilaĝo ricevis novan hungaran loknomon.

Historio
--------

Ĝis Traktato de Trianon Drávamagyaród apartenis al Hungara reĝlando, al Zala (reĝa departemento), al distrikto Csáktornya, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio. En 1941 la germana armeo senbatale okupis la regionon kaj post 10 tagoj transdonis ĝin al Hungario. Ĝis 1945 tio estis parto de Hungario, poste denove de Jugoslavio kaj ekde 1991 de Kroatio. En 2005 ekstera parto - kie loĝis nur ciganoj - fondis apartan vilaĝon Parag.

Vidindaĵoj
----------

* romkatolika preĝejo omaĝe al (Serpa) Dipatrino
**Teatro Madách** estas grava kultura konstruaĵo en Budapeŝto, laŭ la granda bulvardo.

Historio
--------

En la 20-a jarcento pluraj teatroj aŭ teatraj trupoj portis la nomon Madách, la unua funkciis en 1919, la sekva inter 1940-1944, sed ankaŭ poste tiu teatro aperis en diversaj formoj kaj en diversaj lokoj. La nuna teatro ekfunkciis en 1961 en tiu ĉi loko. En 1991 la teatrejo estis plene renovigita. En la ĉefa ĉambro estas 804 sidlokoj kaj estas ankaŭ du aliaj malpli grandaj (180 kaj 100 sidlokoj). La teatro nuntempe prezentas po 350 spektaklojn.

Teatrestroj (elekto)
--------------------

* Géza Földessy (1940)
* Andor Pünkösti (1941-1944)
* Lajos Cselle (1944-1945)
* Ödön Palasovszky (1945-1946)
* Ferenc Hont (1946-1947)
* István Horvai (1951-1956)
* Ferenc Ladányi (1957-1959)
* Béla Both (reĝisoro) (1959-1964)
* Ottó Ruttkai (1964-1972)
* Ottó Ádám (1972-1989)
* Imre Kerényi (1989-2004)
* Tamás Szirtes (2004-)

Skulptaĵoj sur la fasado

Pli gravaj teatraĵoj (elekto)
-----------------------------

* 1962 William Shakespeare: *Hamleto*
* 1964  Marcel Achard: *La Stulta Knabino*
* 1973 William Shakespeare: *Otelo*
* 1978 Bernard Slade: *En la Sekva Jaro kun Vi ĉi Tie*
* 1981 Imre Madách: *La Tragedio de l' Homo*
* 1983 T.S.Eliot - A.L.Webber: Katoj
* 1985 Edmond Rostand: *Cyrano de Bergerac*
* 1991 William Shakespeare: *Reĝo Lear*
* 2003 Andrew Lloyd Webber: *Fantomo de la Operejo*

Eternaj membroj (elekto)
------------------------

* Ottó Viczián

Aktorinoj (elekto)
------------------

Eszter Balla, Margit Dajka, Edit Domján, Anikó Für, Nikolett Gallusz, Ella Gombaszögi, Katalin Gombos, Zsuzsa Gyurkovics, Adrienne Jancsó, Róza Juhász, Éva Kelemen, Manyi Kiss, Mária Lázár, Anna Nagy (aktoro), Gerda Pikali, Mária Rákosi, Ila Schütz, Erzsi Simor, Anni Soltész, Mária Sulyok, Vera Szemere, Klári Tolnay, Hédi Váradi, Klári Varga, Éva Vass

Aktoroj (elekto)
----------------

Zoltán Ádok, Andor Ajtay, Lajos Bakay (aktoro), Zoltán Barabás Kiss, Attila Barát, Zoltán Basilides, Ferenc Bessenyei, Rodrigo Crespo, Lajos Cs. Németh, Iván Darvas, László Dózsa, István Fillár (patro), Miklós Gábor, János Garics, Zoltán Greguss, László Horesnyi, Flóra Kádár, Armand Kautzky, Sándor Kőmíves (1897), Aladár Laklóth, Tibor Lesznek, Attila Lőte, Bálint Magyar (muzikalkantisto), László Márkus, László Mensáros, Ferenc Némethy, Béla Paudits, Sándor Pécsi, Kornél Pusztaszeri, Béla Szerednyey, Tivadar Uray, József Vándor (aktoro), Gábor Vass, Gyula Vikidál, Ferenc Zenthe.

Reĝisoroj (elekto)
------------------

Ottó Ádám, Béla Both (reĝisoro), István Horvai, Imre Kerényi, György Lengyel, Andor Pünkösti, Tamás Szirtes, László Vámos.

Aliaj membroj
-------------

* Imre Czomba, pianisto
* Béla Götz, dekoraciisto
* Lajos Jánosa, dekoraciisto
* Tibor Kocsák, muzika gvidanto
* János Koltai, dekoraciisto, ankaŭ aktoro
* Gyula Sárközi, dancisto

Fontoj
------

* Hungara Vikipedio
**Trodozo** (aŭ **superdozo**) estas konsumado de substanco en kvantoj, kiujn la organismo ne povas elteni. La efiko de trodozo draste modifas la korpan homeostazion, kaj kaŭzas diversajn simptomojn kies signifo povas esti morto.

La uzado de la termino *trodozo* implicas, ke ekzistas taŭga dozo. Tial, per tiu vorto oni ĝenerale aludas trodozo de kuracilo, narkotaĵo, etanolo aŭ ia ajn substanco konsumebla je certa dozo, kaj ne de veneno, kies konsumo estas toksa ĉiadoze.

Droga trodozo
-------------

Trodozo povas esti ĉu akcidento ĉu dezirita sinmortigo. Tiukaze oni parolas pri droga sinmortigo. Tamen, oni nepre emfazu ke la trodozoj estas plejofte rezulto de miksaĵo (dezirita aŭ ne dezirita) kiu potencigas la efikojn de la kunigitaj substancoj. Multaj trodozoj okazas post tempo de abstinado.

En Francio, la statistikoj indikis ke 39% de la trodozoj estis heroinaj, 31% kuracilaj, 11% kokainaj kaj 10% ekstazaj. Krome, la trodozoj konstatitaj de polico sobiĝas: 564 en 1994 kaj 89 en 2003.

Kelkaj famuloj mortitaj pro trodozo
-----------------------------------

* Truman Capote, verkisto
* Nick Drake, kantisto
* Judy Garland, aktoro
* Jimi Hendrix, kantisto
* Ray Heredia, kantisto kaj muzikisto de flamenko
* Béla Lugosi, aktoro
* Jim Morrison, kantisto
* Elvis Presley, kantisto
* Dee Dee Ramone, kantisto
* Bon Scott, kantisto de AC/DC
* Sid Vicious

Vidu ankaŭ
----------

* veneno
* veneniĝo
* sinmortigo

Referencoj
----------

1. ↑  Superdozo laŭ PIV

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Trodozo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Droga trodozo (angle)

Eerste hulp
Toxicologie
La **troglodita turismo** aŭ **grototurismo** estas nova turisma koncepto kiu celas doni novajn vivospertojn vivante en kava domo kaj ĝui de ĝia interno, ne kiel vivis ekzemple la guanĉoj en la praloĝantara kanaria insulvilaĝo Acusa, sed kun ĉia nuntempa komforto, kvankam ĝi povus same bone montri kiel eblus vivi sen tiom da aferoj, foje superfluaj.

En la kaverno-domoj la tero utilas kiel izolo de la tegmento por efike protekti kontraŭ la malvarmecon, la pluvon kaj la venton. Tiuj domoj estas malrigidaj konstruaĵoj kiuj povas esti adaptataj al la deziroj de ĉiu uzanto kaj kiuj helpas respekti la vivmedion kaj zorgi pri racian uzadon de energio.

Nuntempe, la uzo de la kavernoj estas io kutima en la tuta komunumo de Artenara (Hispanio). Ili funkcias kiel loĝejoj kaj servas al terkulturaj kaj turismaj entreprenoj dediĉitaj al la luo de ĉi tiu tipo de loĝejoj kiel Casas-Cueva de Turismo Rural (hispana por agroturismo). La karakterizaĵo de ĉi tiuj loĝejoj estas ke ili tenas la temperaturon konstante je 18ºC dum la tuta jaro. Tial ili ŝirmas la loĝantojn de la vintra malvarmeco kaj refreŝigas ilin de la somera varmego. Krome, ili havigas kompletan ripozon danke al la trankvileco kiun havigas la energio kiu devenas de la interno de la tero.

Eblas praktiki trogloturismon en multaj punktoj de Hispanio, Francio, Italio, Tunizio

* Guadix
* Artenara, Gran Canaria
* Navaro
* Sassi di Matera
* Matmata, Tunizio
* Damanhur, Italio

* Turismumi en kavodomoj estas plene nova pionira tipo de turismo, baziĝante sur la tradicia modelo de vivo.
* Sassi de MateraSassi de Matera
* Guadix : kavodomoj en la regiono de GranadaGuadix : kavodomoj en la regiono de Granada
* Casas CuevaCasas Cueva

Vidu ankaŭ
----------

* Troglodita arkitekturo
* Subtera arkitekturo

Referencoj
----------

1. ↑  Manuela Ronquillo, Libro de Repartimientos de Gran Canaria, 1937, eld. Cabildo de Gran Canaria
2. ↑  Que ver en Artenara[*rompita ligilo*], ilustrita (konsultita 22a aŭgusto 2016)
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Tecknau (stacidomo). |



**Tecknau** (prononcu *teknaŭ* en la loka alemana dialekto **Däggnau**) estas komunumo en la distrikto Sissach en Kantono Bazelo Kampara, Svislando. Ĝi havis 834 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

Geografio
---------

Tecknau situas ĉe la suda fino de la Ei-Valo ĉe la bordo de la rivero *Ei*, alfluanto de Ergolz. En Technau situas la sudportalo de la Hauenstein-Bazotunelo.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Tecknau limas en nordoriento al Ormalingen, en oriento al Wenslingen, en sudo al Kilchberg, en okcidento al Rünenberg, kaj en nordokcidento al Gelterkinden.

Trafiko
-------

Tecknau disponas pri stacidomo ĉe la fervojlinio de Svisaj Federaciaj Fervojoj de Olten al Bazelo, kiu estas servata per la regiona trajnlinio S3. La komunumo disponas ankaŭ pri poŝtaŭtokonekto al Gelterkinden.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Tecknau datiĝas el la jaro 1296 kiel *Tegnow*.

En mezepoko la vilaĝo apartenis al la Senjorujoj de *Homburg* kaj *Frohburg*, kiu estis heredita de la Grafoj de Thierstein, kiu en la jaro 1461 akiris la urbo Bazelo. Post la Helveta Revolucio de 1798 la komunumo apartenis al las distrikto Gelterkinden kaj ek de 1814 al la distrikto Sissach, kun kiu ĝi en la jaro 1833 fariĝis parto de la nove fondita Kantono Bazelo Kampara. Esenca evento por la evoluo de la vilaĝo estis la konstruado de la Hauenstein-Bazotunelo de 1912 ĝis 1916.

Vidu ankaŭ
----------

* Tecknau (stacidomo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Tecknau en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retpaĝo de la komunumo Tecknau (en la retejo de la kantono) Arkivigite je 2009-04-18 per la retarkivo Wayback Machine

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rDistrikto Sissach |
| --- |
| SissachSissach Anwil  •  Böckten  •  Buckten  •  Buus  •  Diepflingen  •  Gelterkinden  •  Häfelfingen  •  Hemmiken  •  Itingen  •  Känerkinden  •  Kilchberg  •  Läufelfingen  •  Maisprach  •  Nusshof  •  Oltingen  •  Ormalingen  •  Rickenbach  •  Rothenfluh  •  Rümlingen  •  Rünenberg  •  Sissach  •  Tecknau  •  Tenniken  •  Thürnen  •  Wenslingen  •  Wintersingen  •  Wittinsburg  •  Zeglingen  •  Zunzgen | Sissach |

 |
Steleo de la Traktato de Brétigny, en la komunumo Sour (Eure-et-Loir).
La **Traktato de Brétigny**, konata ankaŭ laŭ la nomo de **Traktato de Calais** (Kalezo), estis subskribita la 8an de majo 1360, en la kastelo de Brétigny, bieno de la komunumo Sours proksime de Chartres, inter la delegitoj de la reĝo Eduardo la 3-a de Anglio kaj de Karlo, filo de la reĝo Johano la 2-a de Francio.

La 24an de oktobro 1360, la reĝoj Johano la 2-a kaj Eduardo la 3-a, akompanitaj de siaj plej aĝaj filoj, ratifis tiun interkonsenton en Kalezo kio ebligis pachalton de naŭ jaroj en la Centjara milito.

Notoj
-----

1. ↑  Ernest de Buchère de Lépinois, Histoire de Chartres, vol. 1, Chartres, Garnier éditeur, 1854 (rete ).
2. ↑  E. Cosneau, *Les grands traités de la Guerre de Cent Ans*, Paris, Picard, 1889, [rete ].
3. ↑  ↑ Académie royale des sciences, des lettres et des beaux-arts de Belgique, Œuvres de Froissart : 1356-1364, 1868, [rete ], p. 499.

* Kategorio Traktato de Brétigny en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 621096
* LCCN: n94037949
* SUDOC: 08789548X
* BNF: 14639590q
 |
**Sándor Burány** [ŝAndor burAnj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Burány Sándor** estas hungara politikisto, ministro, parlamentano, ekonomikisto, elektra instrumentisto.

Sándor Burány  naskiĝis la 19-an de aŭgusto 1956 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Sándor Burány post abituriento en 1974 frekventis metilernejon, poste kiel elektra instrumentisto li laboris en fabriko. En la 1980-aj jaroj li akiris diplomon en Ekonomika Universitato pri Marx Károly, krome ankaŭ li lernis en politika lernejo. Li aliĝis al Hungara Socialista Laborista Partio en 1982, poste al la ida Hungara Socialista Partio en 1989. En la 1990-aj jaroj (kaj poste) li havis diversajn partiajn taskojn kun postenoj, ekzemple en 2007 li estis socialista partiestro de Budapeŝto. Li estis elektita parlamenta deputito unuafoje en 1994. En 2002 li estis nomumita subministro pri financo, en la sekva jaro ministro pri laboro en Kabineto Medgyessy. En 2008 li estis subministro pri evoluo kaj ekonomio en Dua Kabineto Gyurcsány ĝis 2010. Li havas edzinon, kiu naskis 2 gefilojn.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hompaĝo



* Kategorio Sándor Burány en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La traktato, *Archives nationales de France*.
La **Traktato de Campo Formio** (nuntempe Campoformido) estis subskribita la 18an de Oktobro 1797 (27a Vendémiaire VI) de Napoleono Bonaparte kaj la grafo Filipo von Cobenzl kiel reprezentantoj de la Franca Respubliko kaj de la Aŭstria monarkio, respektive. Tiu traktato sekvis post la Traktato de Leoben (18a de Aprilo 1797), kiu estis trudita al la Habsburgoj pro la venkoj de Napoleono en la kampanjo de Italio. Ĝi definitive finigis la Unuan Koalicio-Militon kaj lasis Grandan Brition luktanta sola kontraŭ la revolucia Francio.

Tiu traktato, en sia publika artikolaro, koncernis nur Francion kaj Aŭstrion. Ĝi alvokis por Kongreso de Rastatt por negocadi finan pacon por la Sankta Romia Imperio. En sia sekreta artikolaro, Aŭstrio, kiel persona ŝtato de la Imperiestro, promesis labori kun Francio por certigi la okazigon de la kongreso. Tiu kongreso malsukcesis atingi pacon komence de 1799 kaj la 12an de Marto Francio deklaris militon dekonve kontraŭ Aŭstrio. Tiu nova milito, nome Milito de la Dua Koalicio, finis per la Paco de Lunéville, nome paco por la tuta Imperio, en 1801.

Referencoj
----------

1. ↑  Jones, p. 512.
2. ↑  Lefebvre, pp. 199–201.

Bibliografio
------------

* Perocco, Guido & Antonio Salvadori (1986). Civiltà di Venezia, Volume 3: l’età moderna. Venezia: Stamperia di Venezia.
* Lefebvre, Georges (1964). The French Revolution, Volume II From 1793–1799. New York: Columbia University Press. ISBN 0-231-02519-X. Alirita en 2011-01-07.
* Jones, Colin (2002). The Great Nation: France from Louis XV to Napoleon 1715–99. New York: Columbia University Press. ISBN 0-231-12882-7.
* Schroeder, Paul W. (1996). The Transformation of European Politics 1763–1848. Oxford University Press.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Traktato de Campo Formio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Traktato de Campo Formio Arkivigite je 2019-08-06 per la retarkivo Wayback Machine (anglalingva resumo)
* Fono de la Traktato de Campo Formio


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 590640
* LCCN: sh85019240
 |
La manĝajo, preta por esti ĝuata en distranĉita kolbasobulko kun mustardo.
La ege ŝatata **Turingia kradrostita kolbaso** (germane *Thüringer Rostbratwurst*) estas rigardata eŭrope protektita "produkto de geografia origino".

La leĝo ĝin normigas: 1) Ĝi devas esti inter 15 kaj 20 centimetrojn longa. 2) Ne en artefaritajn sed en naturajn intestojn maldikajn oni enŝovu la farĉon. Tiu farĉo povas esti aŭ nekuirita aŭ antaŭbrogita. Antaŭbrogo estas de multaj puristoj neakceptata. Oni povas preni puran porkaĵon aŭ almiksitan bovaĵon. La priskribitaj spicoj estas karvio aŭ majorano. Malofte oni enmiksas tien ankaŭ muskaton aŭ ajlon.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Thüringer Rostbratwurst en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Aliaj protektitaj viandaĵoj el Turingujo.

Vidu ankaŭ
----------

* Muzeo pri la kradrostita kolbaso en Mühlhausen (de 2023; antaŭe en Amt Wachsenburg)
* Kulinara-geologia aventurpado *Vom Bier zur Bratwurst*
* Turingiaj buloj

Notoj
-----

1. ↑  Angle: PGI, germane: GGA, france: IGP.
**Trolo** (el la germana *Troll* aŭ *Trold*, *Tröll*; giganto, sorĉulo) estas mita estulo el la ĝermana mitologio. Troloj estas viraj estaĵoj kiel feoj, elfoj aŭ sorĉistoj. Ili ofte damaĝas al homoj. Ili povas esti aŭ tre grandaj (gigantoj) aŭ tre malgrandaj (gnomoj).

Avertotabulo pri transirado de troloj, en Trollestigan, Norvegio
Trolo transformiĝanta en monton

Literaturo
----------

Trolo, desegnita de Theodor Kittelsen.Trolfamilio kaj feino de John Bauer, 1915En la sveda literaturo, troloj fariĝis nemortigeblaj kaj cetere mondfamaj, interalie pro la ilustraĵoj de John Bauer por la fabeloj de la serio "Bland tomtar och troll".

Henrik Ibsen mencias trolon en sia dramo "Peer Gynt". Ankaŭ Knut Hamsun, Trygve Gulbranssen, Bjørnstjerne Bjørnson, Selma Lagerlöf kaj multaj aliaj poetoj, verkistoj kaj rakontistoj inspiriĝis pere de la figuro de trolo. Ceteraj ekzemploj de troloj en la literaturo estas:

* la mezepoka balado "Herr Mannelig",
* la ŝtontroloj en "La Hobito" de J.R.R. Tolkien kaj multaj alispecaj troloj en lia cetera literatura verkaro.
* la Mumintroloj de Tove Jansson
**Tibao**, en germana lingvo "Tiba", en romanĉa lingvo tiba estas tre malnova tuboforma instrumento, hodiaŭ ankaŭ en Suda Afriko kun nomo Vuvuzelo, kaj en aliaj landoj.

La tibao en kantono Grizono, Svisujo
------------------------------------

En Svisujuo oni trovas la tibaon nur en kantono Grizono, en regionoj: *Schams* kaj en *Surselva*; vidu vikipedian artiklon: Grizono.

Aliaj alpaj instrumentoj en Svisujo
-----------------------------------

Aliaj valoj havas aliajn instrumentojn, la alpan cornon, (germana vikipedio: *Alphorn*) ankaŭ similan instrumenton kun nomo en germana lingvo: ("*Büchel*"), fonetike en internacia lingvo "**Bueĥelo**"; oni uzas ankaŭ aliajn tre simpla lignan konusan instrumentojn pro voki "La alpan benon".

La konstruado de la instrumento "Tibao"
---------------------------------------

* Frue la konstruade estis en ligno.
* Ekde 1900 oni konstruadas en blanka metala lado, oni bezonas cirkcau 1/2 m2 lado por la konstruado de unua tibao. La tibao havas 3 lutatajn konusan formajn tubojn en formo de una tubo, la funelon, kaj la ajuton. La ajuto estas simila de trumpeta ajuto.

Fabrikanto de tibao
-------------------

* Hodiaŭ nur Marcel Bass en vilaĝo Andeer Grizono konstruas ankoraŭ tibaojn.

Uzado de la tibao-instrumento
-----------------------------

Oni ludas la tibaon kun naturaj tonoj.
Oni uzis frue - ankoraŭ sen telefono - la tibaon ankaŭ por informo kaj avizo de la alpoj al valo.

La tibaoj en muzeo en Illanz, Svisujo
-------------------------------------

La *museo Regiunal Surselva* en *Illanz*, (fonetike "Ilanc"), Grizono, Svisujo havas ekspozicion pri tibaoj kun romanĉa lingva nomo: (en romanĉa lingvo: *Tuns da tibo*), en internacia lingvo: **tonoj de tibao**.
Laŭ la direktorino de muzeo la tibao estas **instrumento por soleculoj**, oni trovis skribaĵon.
La tibao sonas bene en aperta alpo. Oni povas ludi nur la naturajn tonojn.

Vidu ankaŭ pria aliaj alpaj instrumentoj kaj muziko
---------------------------------------------------

Pri moderna alpa corno muziko vidu ankaŭ la **hornroh** kvarteton.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Tibao en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* muzeo surselvana Svisujo, en germane kaj en romanĉa lingvo
* gazeta informo, en germana
* kurso pri ludi tibaon[*rompita ligilo*]
* hornroh kvarteto, moderna alpa corno muziko germane, france, angle


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**tegmenta kopernicio** |
| --- |
|  |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Plantoj *Plantae* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Divizio: | Angiospermoj *Magnoliophyta* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | dikotiledonuloj *dicotyledones* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | *Arecales* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | *Arekacoj* (latine *Arecaceae*) |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Kopernicio* Copernicia |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | C. tectorum |
|

 |
| Dunomo |
| ***Copernicia tectorum***(Kunth) Mart. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri tegmenta kopernicio  |

 |
| v • d • r |

***tegmenta kopernicio*** aŭ ***Copernicia tectorum*** estas sudamerika palmo-specio. La speci-epiteto signifas *de la tegmentoj* kaj rilatas al la uzo de la folioj por kovri la tegmenton.

Priskribo
---------

La palmo atingas alton de 12 m. La trunko havas diametron de 30 cm. La plej malnova parto de la trunko estas glata kaj hel- ĝis malhelgriza. La folioj estas ventumilförmaj, 90 cm larĝaj kaj rondaj. La folitigo estas 1,5 m longa kaj kun dornoj. Ambau foliflankoj estas mez- ĝis malhelverdaj. 

La infloresko estas tiel longa kiel la folia diametro. Ĝi do ne superas el la krono. La fruktoj estas ovformaj, brunaj ĝis nigraj kaj 3,8 cm longaj.

Disvastigo
----------

*Copernicia tectorum* kreskas en la nordo de Kolombio kaj nordokcidento de Venezuelo. Ĝi kreskas en la savanoj kie regas monsuno. Ĉi tie ili formas grandajn kolonioj. Ĝi toleras kaj stagnantan grundakvon kaj sekecon.

Literaturo
----------

* Robert Lee Riffle, Paul Craft: *An Encyclopedia of Cultivated Palms.* 4. Auflage. Timber Press, Portland 2007, ISBN 978-0-88192-558-6, S. 315.

### Referencoj

Eksteraj ligiloj
----------------

* IUCN, 2013.2, 44392691, Copernicia tectorum, 2012, Bachman, S. 24a de Decembro 2013
Lokoj por pulskontrolo.
**Pulso** estas batado de la arterioj, kaŭzita de la sangofluo. Ĝi redonas ritmon de la korobato.

Indicoj
-------

La koro batas en ripoza, trankvila homo 50- ĝis 100-foje minute. Oni povas plej bone mezuri la pulsonombron matene.

La trankvila pulso de trejnita eltena sportisto estas de 32 ĝis 45 batoj po minuto. La koro, pulmovolumo de tiuj sportistoj estas pli granda ol normala.

Averaĝa trankvila pulso:

* ĉe fetoj: ĉirkaŭ 150/min
* ĉe suĉbeboj: ĉirkaŭ 130/min
* ĉe infanoj: ca. 100/min
* ĉe junuloj: ĉirkaŭ 85/min
* ĉe plenkreskuloj: ĉirkaŭ 70/min
* ĉe olduloj: ĉirkaŭ 90/min

Pli ĝenerale kaj figure oni uzas la vorton **pulso** samsignife al

* **ritma bato** (ekzemple: *pulsa lasero*)
* **vivoesenco** (ekzemple: *la pulso de la erao*)

Pulskontrolo fare de kuracisto.

Vidu ankaŭ
----------

* Porminuta korbatado
* Sangopremo
* Eltenivo


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri medicino |

* Kategorio Pulso en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Pulso en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)