recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Ĥristo GOROV**, foje **Hristo Gorov** (cirile **Христо ГОРОВ**), **Ĥristo Marinov GOROV.** pseŭdonime **Ĥrima** (naskiĝis la 18-an de julio 1908 en *Gorni Brodi* (Горно Броди) apud la urbo Sereso (nun en Grekio); mortis la 28-an de julio 1999 en Sofio), ankaŭ konata sub la plumnomo **Ĥrima**, estis bulgara esperantista verkisto, poeto, tradukisto, publicisto kaj politika aktivulo. Pli ol 70 jarojn aktiva esperantisto, li estis deklarita Honora Membro de UEA en la Berlina UK en 1999, antaŭ ol venis informo pri lia forpaso nurajn 4 tagojn pli frue.

Biografio
---------

Gorov frue orfiĝis. Kiel juna laboristo avide kleriganta sin, li lernis Esperanton en 1925 kaj rapide manifestis literaturan talenton, kiun Internacia Asocio de Revoluciaj Esperantaj Verkistoj (IAREV) rekonis per sia membreco. Li unue aktivis en la kadro de SAT, publikigante multajn poemojn en *Sennaciulo*, kaj poste daŭrigis sian laboron en la kadro de Internacio de Proletaj Esperantistoj (IPE) kaj IAREV.

En 1935 li estis malliberigita dum pli ol du jaroj pro lia laborista Esperanto-agado. Kontraŭfaŝisma partizano en la Dua Mondmilito, en la posta komunisma reĝimo li laboris en la partia aparato, ĉe ties Centra Komitato kaj ĉe la Ministra Konsilantaro. Dum jardekoj Gorov estis membro de la centra estraro de Bulgara Esperanto-Asocio (BEA) kaj ĝia plej longdaŭra prezidanto (1960-64 kaj 1976-87). Sub lia gvidado BEA gajnis la Trofeon Fyne de UEA en 1987. Li longe servis kiel komitatano de UEA (1977-89), estrarano de Mondpaca Esperantista Movado (MEM) kaj de pluraj aliaj Esperanto-organizaĵoj. Li kunaranĝis la UK-ojn en Sofio (1963) kaj Varno (1978) kaj IFEF-kongresojn en Varno (1967) kaj Slanĉev Brjag (1984).

Verkaro
-------

Li aŭtoris sub la pseŭdonimo Ĥrima la poemaron *Poemo de l'Plugisto* (1930), la rakontaron *Ĉe Abismo* (1931) kaj la novelon *Du frontoj* (1932). Li fondis kaj redaktis sekretan stencil-gazeton laboristan (*Sturmulo).* En 1983 aperis lia poemaro *Ribela Kordo.* En 1986 li verkis originalan prozan verkon: *Mia Verda Pado*. Li sisteme iniciatis la eldonadon de tradukoj el la bulgara, redaktis kaj kompilis multajn el ili, kiel *Septembra poezio* (1982), *Bulgara nuntempa poezio kaj prozo* (1985) kaj *Bukedo* (1985).

* Poemo de l'Plugisto, poemaro, SAT, 1930

* Ĉe Abismo, rakontaro, EKRELO, 1931
* Du Frontoj, novelo, 1932.
* Septembra poezio, 1982
* Ribela Kordo, poemaro, 1983
* Bukedo, 1985
* Bulgara nuntempa poezio kaj prozo, 1985
* Mia Verda Pado, rakontoj, 1986

### Verkaro en la bulgara

Ankaŭ en la bulgara li verkis, ne malpli ol 13 librojn.

Vidu ankaŭ
----------

Literatura Esperanta Konkurso

Eksteraj ligiloj
----------------

* *Enciklopedio de Esperanto*/Ĥ en sia originala formo en la Interreto
* *Enciklopedio de Esperanto* en elŝutebla versio (PDF).
* Originala literaturo de Ĥristo Gorov (arkivigite)
Koordinatoj: 56° 18′ 53″ N 37° 03′ 06″ O﻿ / ﻿56.31472 °N, 37.05167 °O﻿ / 56.31472; 37.05167 (mapo)

Aleksandro Blok
**Ŝtata literatura kaj natura muzeo-rezervejo de Aleksandro Blok** (ruse *Государственный историко-литературный и природный музей-заповедник А.Блока*) estas muzeo de fama rusa poeto Aleksandro Blok, situanta en Moskva provinco (distrikto Solneĉnogorsk, je 22 km norde de la urbo Solneĉnogorsk).

Centro de la muzeo estas restarigita bieno Ŝaĥmatovo. Ĝi okupas arbaran monteton apud vilaĝoj Gudino kaj Tarakanovo sur maldekstra bordo de rivero Lutosnja.

Historio
--------

La bienon Ŝaĥmatovo akiris la avo de Blok, fama plantosciencisto Beketov en 1881. Dum la periodo 1881 - 1916 la poeto somerumis tie ĉiujare. Por Blok tiu loko estis la nura, kie li povis vivi eksterurbe ĉe la naturo kun arbaroj kaj kampoj. En Ŝaĥmatovo li kreis pli ol 300 versaĵojn, inter ili maultaj estas dediĉitaj al Apudmoskvo.

Je 2 km norde de la bieno, en Tarakanovo, ekzistas malgranda preĝejo, en kiu aŭguste de 1903 geedziĝis A.Blok kaj L.Mendelejeva. Lia edzino estis filino de modfama kemiisto Dmitrij Mendelejev kaj vivis kun sia patro en vilaĝeto Boblovo (5 km norde de Tarakanovo). Al ŝi etis dediĉitaj "Versoj pri Belega Ino" (ruse *Стихи о Прекрасной Даме*).

En 1921 la bieno Ŝaĥmatovo estis forbluligita. Oni restarigis la ĉefan domon en 2001, ekde tiam ĝi estas loko de diversaj aranĝoj.

Ekspozicioj
-----------

En **Ŝaĥmatovo** viziteblaj estas ekspozicioj en la ĉefa biena domo kaj en korta dometo. Krome, estas malfermita ekspozicio en la estinta lernejo en vilaĝo **Tarakanovo**.

Parko
-----

La bieno Ŝaĥmatovo estis cirkaŭita de siaspeca ĝardeno. La ĝardeno estis plantitaj arboj de diversaj maloftaj specioj. Aleksandro Blok amis la monteton, de sur kiu bele videblis la ĉirkaŭaĵoj, kaj arbarkampeton kun rulŝtono.

Ekziatas arbaro kaj lageto.

Eksteraj ligiloj
----------------

Oficiala paĝaro Arkivigite je 2006-08-30 per la retarkivo Wayback Machine (ruse, angle)
PapoPapo

**Papo Sankta Zefireno**, naskita en Romo, estis episkopo de Romo de 199 al 217. Lia antaŭulo estis episkopo Viktoro la 1-a. Post lia morto la 20-an de decembro 217, li estis sukcedita de lia ĉefkonsilisto, episkopo Kaliksto la 1-a.

Malgraŭ lia longa papado relative malmulto estas sciata pri li. Lia kritikanto, sankta Hipolito, priskribis lin kiel simplaniman viron sen eduko, malforta viro "nekvalifikita en la regado de la eklezio" kaj dominata lia diakono Kaliksto, kiu sekvis lin kiel papo. Hipolito akuzis lin je moleco en observigado de disciplino kaj malsukceson altrudi sian aŭtoritaton en subpremado de la herezoj (aparte Sabelianismo) tiam ĝenerala en Romo.

Konfliktoj
----------

Sub Zefireno, la pozicio de la kristanoj, kiuj restis favoraj en la unuaj jaroj de la registaro de imperiestro Septimo Severo (193-211), iĝis konstante pli malbona, kaj en 202 aŭ 203 la edikto de persekutado ekaperis, kiu malpermesis konvertiĝon al kristanismo sub la plej severaj punoj.

Eŭsebio de Cezareo rakontas ke iu Natalio kiu komence akceptis esti episkopo de kristana grupo kiu kredis ke Jesuo, kvankam koncipita de la Sankta Spirito, estis nura viro, kaj eĉ pli malsupra ol Melkicedek, tiam pentanta kaj peteganta al Zefireno por ricevi lin reen en la komuneco de la eklezio.

La romia pastro Hipolito estis arda propagandanto de Logoso-doktrino kiu emfazis la distingon de la Personoj de la Triunuo. Li instruis ke la Dia Logoso kiu iĝis viro en Kristo devias en ĉio de Dio kaj estas la peranto inter Dio kaj la mondo de estaĵoj. Tiu doktrino en la formo en kiu Hipolito antaŭenigis estigis multajn dubojn, kaj alia teologia skolo aperis en opozicio al ĝi, emfazante la absolutan unuecon de Dio. Tiu doktrino, konata kiel Monarkianismo, kredis je unu sola dio, Dio Patro, kaj konsideris Kriston esti manifestiĝo de Dio tiumaniere, la unio kun homnaturo. Sekve ili estis nomitaj Modalistoj aŭ Patripasianoj, kiam laŭ ili ĝi ne estis la Filo de Dio sed la Patro kiu estis krucumita. Zefireno ne intermetis aŭtoritaton en la disputo inter la du skoloj. La herezo de la Modalistoj ne estis komence klare evidenta, kaj la doktrino de Hipolito ofertis multajn malfacilaĵojn kiel konsideroj de la tradicio de la eklezio. Nekapabla reagi adekvate al la erudiciaj argumentoj de Hipolito, Zefireno diris simple ke li agnoskis nur unu dion, kaj tiu estis la Sinjoro Jesuo Kristo, sed estis la filo, ne la Patro, kiu mortis.

En lia opozicio al Zefireno, Hipolito komencis la unuan skismon en la historio de la kristana eklezio. Kiam Kaliksto, kiun Hipolito riproĉis la senmovecon de Zefireno, sukcedis tiun kiel papo, Hipolito kaj kelkaj liaj disĉiplouj forlasis la eklezion, kaj dum pli ol dek jaroj kiujn Hipolito staris ĉe la kondukanto de aparta parokanaro, eventuale kiel episkopo, kaj estas foje pripensita la unua kontraŭpapo.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 123640
* GND: 119222825
* LCCN: nb2007022930
* VIAF: 68458321
* ISNI: 0000000078608113
* NKC: kup19980000114291
* BNE: XX1290469
 |
panela ŝaŭmvitro
 (ŝtoneta) loza ŝaŭmvitro
**Ŝaŭmvitro** estas materialo simila al pumiko. Ĝi estas fabrikita el 95% aŭ pli el reuzitaj vitroj (boteloj, fenestroj) el rubodeponejoj poste pulverigita per miksita al minerala aldonaĵo. Tiu miksaĵo estas kuirita je alta temperaturo je 1000 gradoj, kaj fariĝas ŝaŭmo kun entenitaj gazoj en ĉeloj. Pro tio, tiu varo, estas malpeza, rezista, daùra, nebrula kaj izola. Oni uzas tiun produkton en konstruado de pli ol dudek jaroj.

Ŝaŭmvitro estas ekologia izolaĵo kaj komplete reciklebla varo.

Tipoj
-----

* en paneloj lau dikeco de 100m aŭ pli
* aù loza en ŝtonetoj 10/50 mm aŭ pli

Teknikaj karakterizaĵoj
-----------------------

-Termika konduktivo: lambda inter 0.038 kaj 0.050 W/m.K
-Termika rezistivo: (R) por dikeco de 100 mm inter 2.00 kaj 2.60 m².K/W
-Denseco : inter 120 kaj 175 kg/m³
-Prema rezisto : 430 ĝis 660 kPa

Uzo
---

Oni ĉefe uzas ĝin por termika izolado de konstruaĵoj, nome jene:

* Izolado sub fundamentoj kaj muroj
* Izolado de kanalizado aŭ por drenado
* Izolado sub stratoj aù sportgrundoj
* Izolado sur likimunaĵo de ebenaj tegmentoj.

Avantaĝoj
---------

* Forta mekanika rezisto, frostorezista, longdaŭra je unu jarcento.
* Stabila en humideco kaj kontraŭ insektoj, parazitaroj kiuj ne damaĝas ĝin.
* Fajrorezista, nebruligebla, eĉ asfiksias la fonton de fajro.
* Neputrebla, drena.
* Aerlikimuneco kaj akvavapora likimuneco.
* Bona sonrezisto.
* Neniu poluado de akvo ,aero, grundo.

Malavantaĝoj
------------

-tre kosta
-ne uzebla por maldika izolado (minimumo 100 mm) per ŝtoneta liverado atentigu la ŝvelan koeficienton.

Fontoj
------

Laù Konstruado Kajero de Take-Esperanto 2022

* Kategorio Ŝaŭmvitro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 839180
 |
**Zeglingen**  estas komunumo en la distrikto Sissach en Kantono Bazelo Kampara, Svislando. Ĝi havis 462 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

Geografio
---------

Zeglingen siutas norde de la Ĵurasa Montaro ĉe la suda fino de la *Ei-Valo*. Sur la teritorio de la komunumo fontas la rivero *Eibach*, kiu estas unu el la ĉefaj alfluantoj de Ergolz.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Zeglingen limas en nordo al Kilchberg kaj Wenslingen, en nordoriento al Oltingen, en oriento al Rohr (Kantono Soloturno), en sudoriento al Lostorf (Kantono Soloturno), en sudokcidento al Wisen (Kantono Soloturno), kaj en okcidento al Häfelfingen kaj Rünenberg.

Trafiko
-------

La komunumo Zeglingen situas flanke de la gravaj trafikvojoj. Ĝi estas konektita al la publika trafikreto per poŝtaŭtolinio al Gelterkinden.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Zeglingen datiĝas el la jaro 1358 kiel *Zegningen*.

Sur la altebenaĵo oni trovis ŝpurojn el la bronz- kaj ferepokoj. En la jaro 1372 la vilaĝo apartenis al la senjorujo *Thierstein-Farnsburg*, kiun en la jaro 1461 akiris la urbo Bazelo. Ĝis la Helveta Revolucio en la jaro 1798 la vilaĝo apartenis al la voktejo Farnsburg, kaj tiam estis atribuita al la distrikto Sissach, kun kiu ĝi post la Bazela Kantondisiĝo de la jaro 1832 estis integrita al la nova Kantono Bazelo Kampara en la jaro 1833.

Bildaro
-------

* Vojindikilo en la vilaĝocentroVojindikilo en la vilaĝocentro
* Vilaĝa stratoVilaĝa strato
* Diverscela haloDiverscela halo
* Zeglingen kaj EibachZeglingen kaj Eibach
* Vilaĝeniro venante de WisenVilaĝeniro venante de Wisen

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Zeglingen en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Zeglingen
* Paĝo pri la historio de Zeglingen sur la reteko de Kantono Bazelo Kampara Arkivigite je 2015-06-17 per la retarkivo Wayback Machine

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rDistrikto Sissach |
| --- |
| SissachSissach Anwil  •  Böckten  •  Buckten  •  Buus  •  Diepflingen  •  Gelterkinden  •  Häfelfingen  •  Hemmiken  •  Itingen  •  Känerkinden  •  Kilchberg  •  Läufelfingen  •  Maisprach  •  Nusshof  •  Oltingen  •  Ormalingen  •  Rickenbach  •  Rothenfluh  •  Rümlingen  •  Rünenberg  •  Sissach  •  Tecknau  •  Tenniken  •  Thürnen  •  Wenslingen  •  Wintersingen  •  Wittinsburg  •  Zeglingen  •  Zunzgen | Sissach |

 |
La **Zeitgeist-movado** (angle *The Zeitgeist Movement*) estas Ne-registara organizaĵo establita en Usono en 2008 fare de Peter Joseph. La organizo rekomendas transformon de socio kaj ĝian ekonomian sistemon al ne-mona sistemo bazita sur resursoasignado kaj ekologiismo.

Superrigardo
------------

En 2007 Peter Joseph produktis kaj mem-financis spektaklon, kiu okazis dum ses noktoj en Manhatano kiun li titolis "Zeitgeist". Laŭ Joseph en intervjuo en 2012, li estis surprizita post versio kiun li faris kaj ties rezulto (*Zeitgeist: The Movie*), la unua filmo en la Zeitgeist filmaj serioj, iĝis virusa en sociaj medioj kun milionoj da vidoj.
La Zeitgeist Movado estis formita en 2008 de Joseph baldaŭ post la filmo de 2008 *Zeitgeist: Addendum*, la dua filmo en la filmaj serioj de Zeitgeist. La ideoj estis bazitaj sur la Venus-projekto, socia modelo kreita de socia inĝeniero Jacque Fresco. En la Venus-projekto, maŝinoj kontrolas registaron kaj industrion kaj protektas resursojn pere de la uzo de artefarita intelekto.
En sia unua jaro la movado priskribis sin kiel "la aktivista brako de la Venus-projekto". En aprilo 2011, partnereco inter la du grupoj finiĝis en ŝajna potencrivaleco.
La grupo kritikas la merkatan kapitalismon, priskribas ĝin kiel strukture korupta kaj resursmalŝparema. Laŭ *The Daily Telegraph*, la grupo flankenbalaas historiajn religiajn konceptojn kiel misgvido, kaj ĉirkaŭbrakas daŭrigeblan ekologion kaj sciencan administradon de socio.
Raportisto Shane Cohn resumis la ĉarton de la movado kiel: "niaj plej bonegaj sociaj problemoj estas la rektaj rezultoj de nia ekonomia sistemo".

Z-tago
------

La grupo organizas du jarajn okazaĵojn: Z-tago (aŭ Zeitgeist Tago), "instrua forumo" dum marto kaj artan eventon nomita *Zeitgeist Media Festival*. La dua Z-tago okazis en Manhatano en 2009 kaj inkludis prelegojn de Peter Joseph kaj Jacque Fresco. La aranĝantoj diris ke lokaj eventoj ankaŭ okazis samtage en pluraj landoj. En 2009 *The New York Times* raportis pri evento en Manhatano. La organizantoj informis pri 450 konektitaj eventoj en 70 landoj de la mondo.

Vidu ankaŭ
----------

* Zeitgeist
* Teknologia utopiismo

Referencoj
----------

1. ↑   What is the Zeitgeist Movement and Who is Peter Joseph? (angle). Occupy.org.

Eksteraj ligiloj
----------------

* 
* Arkivigite je 2012-08-04 per la retarkivo Wayback Machine
**Ĥaim Mordeĥaj Rumkovski** (naskiĝis la 27-an de februaro 1877, mortis la 28-an de aŭgusto 1944) estis pola judo kaj milita negocisto, enpostenigita de Nazia Germanio kiel la ĉefo de la Konsilio de Plejaĝuloj en la lodza geto dum la germana okupo de Pollando en la dua mondmilito. Li akiris eksponenciale pli multe da potenco per transformo de la geto al industria bazo, fabrikanta militajn provizojn por la armeo Wehrmacht laŭ la erara kredo, ke produktivo estus ŝlosilo al juda postvivado de la Holokaŭsto. La nazioj likvidis la geton en 1944. Ĉiuj restantaj kaptitoj estis senditaj al ekstermejoj post militaj malvenkoj en la Orienta Fronto de la dua mondmilito.

Oni memoras Rumkovski pro lia parolado *Donu al mi viajn infanojn*, kiun li liveris, kiam la nazioj postulis, ke li helpu la deporton de 20 000 infanoj al la ekstermejo Chełmno. En aŭgusto 1944, Rumkovski kaj lia familio aliĝis la lastan transporton al Aŭŝvico, kie li estis murdita la 28-an de aŭgusto 1944 de judaj *Sonderkommando*-aj prizonuloj, kiuj pugnis lin ĝismorte kiel venĝo pro lia rolo en Holokaŭsto. Tiu konto de liaj finaj momentoj estis konfirmita de atestantoj en la frankfurt-aŭŝvicaj procesoj.

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Chaim Rumkowski en la angla Vikipedio.*

Vidu ankaŭ
----------

* Politiko de estimindeco


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 614306
* GND: 119118521
* LCCN: n83154830
* VIAF: 144996789
* ISNI: 0000 0000 9792 6619
* SUDOC: 113715331
* BNF: 150200666
* NKC: js2013742445
 |
Kirgizia poŝtmarko dediĉita al la Ĵamila romano (2009).
**Ĵamila** ([d͡ʒɑmiːˈlɑ]; ruse: **Джамиля;** kirgiza: **Жамила;** en araba Ĵamila (جميلة) signifas belulino) estas la unua granda romano de la kirgiza verkisto Ĉingiz Ajtmatov, origine publikigita en la rusa en 1958.

Intrigo
-------

La romano estas rakontita de la vidpunkto de la fikcia kirgiza pentristo nomita Seit. Seit rakontas la periodon kiam li estis knabo en kolĥozo. Pro la Dua Mondmilito okazanta samtempe for de la vilaĝo, liaj du pli aĝaj fratoj estas rekrutitaj en la armeon kaj militservas ĉe la fronto. Ankaŭ ĉehejme regulaj studoj ne plu okazas. Li mem estis devigita voluntuli por laboro en la kampoj kune kun la virinoj de la vilaĝo. Li laboras kun sia juna bofratino Ĵamila, kies edzo ankaŭ militservas kaj estas poste vundita kaj enhospitaligita en fora malsanulejo. La knabo priskribas la ĉikanadon fare de la viroj restintaj en la vilaĝo al sia bela bofratino kaj siajn sentojn al ŝi. Samtempe ekestas amrilato inter Ĵamila kaj juna milithandikapulo, nomata Danijar, fakte ankoraŭ estas junulo kun trankvila kaj pripensema karaktero.

Ĉe la fino de la rakonto, la edzo de Ĵamila revenas hejmen el la fronto sed okazaĵoj ne estas glataj kaj la vivo ne revenas al la formo kiel ĝi estis. Ĵamila elektas eskapi for de la vilaĝo kun Danijar. Samtempe la rakontanto decidas forlasi la vilaĝon favore al artaj studoj en la grandurbo. Tiamaniere, la rakonto kombinas la personan elekton de la rakontanto kun la elekto de la protagonisto de la rakonto, elektoj kiuj estas en akra kontrasto al kio estas akceptita kaj atendita en la konservativa socio en kiu ili vivas.

La rakonto estas rakontita kontraŭ la fono kaj de la kulturo de kolektivismo agrikultura kiu estis ĉe sia pinto en tiu tempo, kaj de la moroj de konservativa kirgiza socio.

Tradukoj
--------

La libro estis eldonita en Sovetunio en 1960. Poste ĝi estis tradukita al la franca kaj germana, kaj poste al ĉirkaŭ cent kvindek aliaj lingvoj.

Filmadaptigo
------------

La libro estis transformita en filmon en Sovet-Unio en 1969. Alia filmo estis reĝisorita fare de germana reĝisoro Monica Tauber en 1994.

Eksteraj ligiloj
----------------

Referencoj
----------


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 747040
 |
La **ŝerpa lingvo** (ཤེརཔཱ , Nagario शेर्पा, *Sherpa*; ankaŭ nomata *Sharpa*, *Sharpa Bhotia*, *Xiaerba*, *Serwa*; ISO 639-3: xsr) estas lingvo parolata de grandparto el la laŭ stato de la jaro 2011 tutmonde pli-malpli 180 000 ŝerpoj, kiuj plejparte vivas en la oriento de Nepalo kaj en la limproksimaj regionoj de Ĉinio kaj Barato. La ŝerpoj (en Esperanto proksimume "orienta popolo" aŭ "orientuloj") estas etno de la himalaja regiono, kiu ĉirkaŭ la jaro 1500 enmigris al la centra kaj suda partoj de la himalaja montaro, veninte el Tibeto. La etna nomo devenas el la tibeta lingvo: Tie *shar* ("ŝar") signifas "orienton" kaj la fina silabo "-pa" signifas "popolo", "homo(j)" aŭ "-ulo(j)". Viraj anoj de la etno sialingve nomatas "Sherpa", virinaj anoj "Sherpani".

La indikoj pri la nombro de parolantoj tre varias. La retejo *ethnologue.com* nomas suman nombron de 86 200 parolantoj tutmonde, el ili 50 000 en Nepalo (stato de la jaro 2000),
30 700 en Barato (stato de la jaro 1994) kaj 800 en Ĉinio (stato de la jaro 2000). Censo en Nepalo kontraŭe rezultigis, ke nur en tiu lando en 2001 130 000 homoj indikis paroli la ŝerpan kiel gepatra lingvo. Censo en Barato samjare indikis ke tie proksimume 18 300 homoj indikis la ŝerpan kiel gepatra lingvo, el ili 14 000 en la ŝtato Sikimo kaj 2 900 en la ŝtato Okcident-Bengalo.

La lingvo fontis el dialekto de la tibeta lingvo, kiu en la 15-a jarcento parolatis en la tibeta provinco Ĥam (*Kham*). De tiam ĝi dum 500 jaroj evoluis sendepende. En la 20-a jarcento fortiĝis eksteraj influoj de la nepalia lingvo kaj la angla lingvo - el ambaŭ transpreniĝis kelkaj vortoj.

La ŝerpa estas principe senskriba lingvo. Ĝenerale rekonita konvencio pri ortografio de la lingvo ne ekzistas. Tial ankaŭ ne ekzistas unueca sistemo de latinliterigo de unuopaj vortoj.
Ekzistas streboj evoluigi skriban formon de la ŝerpa lingvo. Unu el la proponoj estas por tio uzi la tibetan skribon, ĉar la lingvo ja fontas el la tibeta lingvo. Tamen nur tre malmultaj ŝerpoj regas tiun skribsistemon. Aparte pli junaj ŝerpoj preferas skribadon per la sistemo Nagario. Kiel la latina alfabeto tiu sistemo tamen havas la malavantaĝon ke ĝi ne povas reprezenti ĉiujn sonojn de la lingvo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* informoj pri la lingvo en la retejo *ethnologue.com*

Notoj
-----
La **ĉinukaj lingvoj** estas grupo de parencaj lingvoj indiĝene parolata (aŭ -ita) de la ĉinukoj. Ĝi estis klasifikita ene de la penuta lingvaro.

Ĝia parolregiono estis la valo kaj delto de Kolumbio, kaj iom norde de la riverbuŝo ĝis Golfo Willapa. Laŭ lingvistoj, la lingvogrupo konsistis el du ĉefaj branĉoj, la malsupra (pli proksima al la oceano) kaj la supra (pli oriente). Ĉiu branĉo konsistis el pluraj dialektoj, plejparte surbaze de la vilaĝoj parolantaj ilin. La malsupraj dialektoj estas tute formortintaj, kaj restas nur malmultaj parolantoj de du supraj dialektoj (*Wasco-Wishram*).

Mapo de norda Ameriko kun markilo por la ĉinukaj lingvoj
Homoj sen lingvistika klereco ofte diras "ĉinuka lingvo" (singulare) por la ĉinuka piĝino, kiu estis la plej vaste uzata interlingvo en la regiono, kiam eŭropdevenintoj kaj aliaj eksteruloj unue alvenis la regionon. Tiu piĝino baldaŭ tre disvastiĝis kaj, en iuj urboj, kreoliĝis (ĉ. 1830). La kreola formo restas parolata kaj flegata en unu oregona triblando (Grand Ronde). Kvankam tiu lingvo enhavas multegajn ĉinukdevenajn vortojn, ĝi ne estas laŭ la teknika, lingvistika senco "ĉinuka lingvo".

Referencoj
----------

1. ↑  (en) Chinook-grupo PROEL.

Bibliografio
------------

* (eo) Sequoia Edwards, *La **ĉinuka** interlingvo per Esperanto*.- Gramatiko, ekzercoj kaj vortaro en Esperanto por lerni la preskaŭ for-mortintan ĉinukan interlingvon (*Chinook Jargon*), kiu estas la facila, devena lingvo de okcidentaj Kanado kaj Usono.
* (eo) Sequoia Edwards, *Kiel Traduku Esperanten* (2018)*,* Ideoj, konsiloj kaj sugestoj al problemoj pri kiel traduki al la esperanta, kun ekzemploj el la angla, japana kaj **ĉinuka** interlingvo, Eldonejo: Smashwords, Inc. ISBN 978-0-463-85727-4
* (en) Mithun, Marianne,*The languages of Native North America,* 1999, Cambridge University Press. ISBN 0-521-23228-7.
* (en) *Gibbs, George,* (1863), *Alphabetical vocabulary of the Chinook language,* [S.l.]: Cramoisy Press

Vidu ankaŭ
----------

* Ĉinukoj (popolo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* (angla) Oficiala retejo de *Chinook Nation*
**Ŝeung Ŝui,** ĉine **上水** estas metropolo en Honkongo.

Geografio
---------

Ŝeung Ŝui situas en sudorienta parto de Ĉinio laŭ la marbordo. Ĝi estas la plej norda parto de Honkongo, en Kaŭluno. Dum la historio ĝi estis komerca kvartalo.

Historio
--------

En 1842 kun la apudaĵoj la britoj akiris ĉi tiun teritorion. Tio estis kronkolonio Honkongo. En 1898 la britoj luis la teritorion po 99 jaroj. Tiam vigla komercado komenciĝis. En 1941 la japanoj okupis la urbon. En 1997 la britoj redonis la tutan Honkongon. La loĝantaro ricevis politikajn kaj ekonomiajn privilegiojn, tamen kelkaj migris al Aŭstralio kaj al similaj landoj. Ankaŭ nun sendependa borso funkcias.

Klimato
-------

Ŝeung Ŝui havas malsekan tropikan klimaton. Jare pluvas po 2400 mm. La temperaturo estas inter junio-septembro preskaŭ 30 °C, inter decembro-februaro iom malpli, ol 20 °C.

Trafiko
-------

La pasaĝeroj uzas aŭtobusojn, fervojojn kaj pramojn.

Vidindaĵoj
----------

* urbodomo
* biblioteko

Vido en Ŝeung Ŝui
Strato en Ŝeung Ŝui
|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ĉi tiu artikolo temas pri komunumo en kantono Zuriko (mallongigo ZH). Koncerne aliajn signifojn aliru la apartigilon Zell.* |

Pri la komunumo
---------------

**Zell ZH** estas komunumo en la distrikto Vinterturo, Kantono Zuriko, Svislando. Ĝi havis 4938 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007. La komunumo konsistas el la municipoj *Zell*, *Rikon*, *Kollbrunn* kaj *Rämismühle*, kaj la setlejoj *Oberlangenhard*, *Unterlangenhard*, *Lettenberg*, *Schoren* kaj *Garten*.

Geografio
---------

Zell situas en la Tössvalo en la Zurika Oberlando inter Turbenthal kaj Vinterturo.

Trafiko
-------

Zell situas ĉe la trajnlinio de la Svisaj Federaciaj Fervojoj de Vinterturo tra la Tössvalo al Rüti ZH, kiu estas servita per la regiona trajnlino S26 de la Zurika Trafik-Unio. Zell ZH disponas pri tri stacidomoj ĉe tiu-ĉi linio, nome *Kollbrunn*, *Rikon* kaj *Rämismühle-Zell*.

Historio
--------

La unua skriba mencio de la municipo *Zell* datiĝas el la jaro 741 kiel *Celle* en donacdokumento al la Monaĥejo Sankt-Galo. En la 12-a jarcento la posedrajtoj de Zell transiris de la Monaĥejo Sankt-Galo al la Grafoj de Kiburgo. Post la formorto de la familio Kiburgo la novaj posedantoj fariĝis ties heredantoj, la Habsburgoj. Post la Malnova Zurika Milito la tuta Grafejo Kiburgo, al kiu apartenis ankaŭ la municipoj de la hodiaŭa komunumo Zell ZH, estis vendita al la urbo Zuriko.

La politiko Zell ZH en ĝia hodiaŭ formo estiĝis en la jaro 1934 per kuniĝo de la antaŭe sendependaj municipoj kaj setlejoj.

Tibeta Instituto en Rikon
-------------------------

En la vilaĝo Rikon troviĝas la plej granda tibet-budhisma monaĥejo ekster Azio. Ĝi estis fondita en 1968. Ĝi enhavas gravan bibliotekon, temas pri la plej granda post tiu de Dharamsala norde de Barato.

Vidu ankaŭ
----------

* Kollbrunn (stacidomo)
* Rikon (stacidomo)
* Rämismühle-Zell (stacidomo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Zell ZH en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Vinterturo |
| --- |
| Altikon • Bertschikon • Brütten • Dägerlen • Dättlikon • Dinhard • Elgg • Ellikon ĉe Turo • Elsau • Hagenbuch • Hettlingen • Hofstetten • Neftenbach • Pfungen • Rickenbach • Schlatt • Seuzach • Turbenthal • Wiesendangen • **Vinterturo** • Zell |  |

 |
**Ĵazesploro** estas la scienca analizo de ĵazo kaj ĝia socia-kultura medio.

Purajn jardekojn la sistema okupiĝo pri ĵazo estis afero de (muzik)sciencaj malfakuloj. Charles Delaunay kompilis la unuan diskografion taŭgan por muziksciencaj celoj; kontribuaĵojn al la historio de ĵazo komence ankaŭ verkis ĵazŝatantoj kaj ĵazĵurnalistoj. La ĵazkritiko provis identigi ĵazstilojn kaj alordigi muzikistojn al tiuj.

Nur foje okazis esploroj pri ĵazmuziko ene de la muzikscienco. Tion ekzemple reprezentas la verkoj de Jan Slawe, Alfons M. Dauer kaj Gerhard Kubik. Nur ekde la fino de la 1960-aj jaroj, proksimume samtempe kun ĝia eniro en la (nordamerikan kaj poste ankaŭ eŭropan) altlernejaron, aparte en la muzikaltlernejojn, oni povas paroli pri scienca ĵazesploro. La fondado de pli grandaj arĥivoj kaj esplorejoj kun propraj traktaĵo-serioj esence kontribuis al regula scienca interŝanĝo pri ĵazmuziko.

Literaturo
----------

* W.Knauer *Die Jazzanalyse*, Kapitel 8 in Wolfgang Sandner, *Jazz*, Handbuch der Musik im 20. Jahrhundert, Laaber 2005

Eksteraj ligiloj
----------------

* Ligoj al ĵazesploro Arkivigite je 2009-06-21 per la retarkivo Wayback Machine
* radio-jazz-research.de Arkivigite je 2018-08-08 per la retarkivo Wayback Machine
* Traktaĵoj de la Internationale Gesellschaft für Jazzforschung Arkivigite je 2009-04-20 per la retarkivo Wayback Machine
* Ligoj al ĵazarĥivoj kaj ĵazmuzeoj de la Biblioteko de la Universitato je Ĉikago

Referencoj
----------

1. ↑   Komp.ekz. Jan Slawe: Einführung in die Jazzmusik, Bazelo 1948; Alfons M. Dauer: Der Jazz. Seine Ursprünge und seine Entwicklung, Kassel 1958
Roy Nathanson en la festivalo en 2007
La **Ĵazmuzikfestivalo sibia** (angle: *Sibiu Jazz Festival*, rumane: *Festivalul de Jazz de la Sibiu*) kalkuliĝas inter la plej malnovaj kaj plej grandaj festivaloj de ĵazo en Rumanio. Ĝi festatas en Sibiu.

Historio
--------

### 1974 - 1991

La unua eldono de la festivalo en la jaro 1974 estis kvazaŭ daŭrigo de simila festivaslo okazigita en Ploiești inter 1969 kaj 1971. Ĉefa iniciatanto estis la eksa muzikinstruisto sibia Nicolae Ionescu, kun la helpo de anoj de la surloka ĵazklubo, kiun li estradis. El la jaro 1977 ĝi iĝis internacia danke al la partopreno de bando el Ĉeĥoslovakio. La unua okazejo en Sibiu estis la salonego granda en la Kulturdomo sindikatara ĉe Victoriei-placo kun kapacito de 800 sidlokoj; restintaj enirbiletoj ne estis kaj la fanatikuloj venis el ĉiuj anguloj de Rumanio kiel ankaŭ el fremdaj landoj. Tiel dum la 1980-aj jaroj la spektakloj okazis ankaŭ sur la scenejo de la najbara Radu-Stanca-teatrejo. De la unua eldono en 1974 la ŝtata tutnacia radio surbendigis koncertojn tieajn, kiun laŭdindan ekzemplon sekvis ekde 1978 la ŝtata televido.

### 1997 - nun

En la jaro 1997 Hilarius Johannes Konstantin Schmidt ekestris kaj la organizadon ekfaris la Fondaĵo "Pro Art Hermannstadt". Sekve la 37-a eldono en 2007 estis unu el la plej gravaj eventoj en la jaro en kiu Sibiu estis la Eŭropa Kultura Ĉefurbo. Pro financaj malfacilaĵoj la eldono de la jaro 2014 estis prokrastita je duona jaro en oktobron.

Partoprenintoj (elekto)
-----------------------

### Bandoj kaj muzikistoj rumanaj

Richard Oschanitzky, Mihai Berindei, Marius Popp, Aura Urziceanu, Johnny Răducanu, Eugen Gondi, Mircea Tiberian, Liviu Butoi, Andrei Colompar, Virgil Popescu, Post Scriptum, Transfer, Titel Popovici Band, VJQ, Gramofon, Big Band-ul Radioteleviziunii Române, Big Band Gaio, Decebal Bădilă, Ovidiu Bădilă, Silex, Reflex, Sesiune Prelungită, Dan Ionescu, Toni Kuhn, Nicolae Simion, Garbis Dedeian, Puiu Pascu, Romeo Cosma, Prefix 924.

### Bandoj kaj muzikistoj fremdlandaj

* Chucho Valdés
* Arturo Sandoval
* Omar Sosa
* Ron Carter
* Dee Dee Bridgewater
* Russel Malone
* James Blood Ulmer
* Ramon Valle
* Leandro Saint Hill
* Chico Freeman
* Gunter Hampel
* Alfred Mangelsdorff
* Michael Brecker
* Aladar Pege
* Rudolf Dasek
* Leonid Czishyk
* Zbigniew Namischlowski

Notoj
-----

1. ↑  Șipa, Alexandru. "Sibiu Jazz Festival 2004". *Observatorul Cultural* **221**. majo 2004.
2. ↑  Oancea, Marius C.; Radu Popescu. "Festivalul de Jazz Sibiu 1974 - 1991 Arkivigite je 2014-07-14 per la retarkivo Wayback Machine"
3. ↑  Historia superrigardo Arkivigite je 2016-04-10 per la retarkivo Wayback Machine.
4. ↑  Fota, Cristiana. "Sibiu Jazz Festival se amână pentru octombrie Arkivigite je 2014-06-08 per la retarkivo Wayback Machine". *Transilvania Business*, 4.4.2014.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Hejmpaĝo Arkivigite je 2017-05-14 per la retarkivo Wayback Machine
* Fejsbuka sinprezento
* Intervjuo kun Hilarius Konstantin Schmidt
* theFest.ro | Sibiu Jazz Festival 2014
* theFest.ro | Sibiu Jazz Festival 2013
**Ĥanoĥo** (en la Londona Biblio, **Ĥanoĥ**; hebree, **חֲנוֹךְ**) estis, laŭ la Biblio:

1. Filo de Kaino kun lia edzino (kies nomo ne estas konservita). Li estis la patro de Irad. (Genezo 4.17-18)
2. Urbo fondita de Kaino, kiun li nomis laŭ la nomo de sia filo. (sama teksto)
3. Filo de Jared kaj patro de Metuŝelaĥ. (Genezo 5.18-24)

Ĥanoĥo Kainido kaj la Urbo Ĥanoĥ
--------------------------------

La nasko de Ĥanoĥo kredigas al multaj homoj ke Adamo ne estis la unua homo sur la Tero, ĉar Biblio ne diras pri filino de li. Laŭ tiu hipotezo, Adamo estas nur la prapatro de kelkaj popoloj, la hebreoj kaj iliaj najbaroj, ne de tuta homaro. Ortodoksuloj diras ke la patrino de Ĥanoĥo estis filino de Adamo, nur ke la Biblio ne parolas pri ŝi, ĉar ŝi ne estus grava al genealogioj.

Ankoraŭ laŭ Biblio (Genezo 4, 17), Kaino fondis urbon kaj donis al ĝi la nomon de Ĥanoĥo por omaĝi sian filon, pro tio, mezepokaj komentariistoj diris ke Dio malamus urbojn. La ekzistado de urbo Ĥanoĥo ankaŭ estus pruvo de ke estas multaj homoj krom la Adama familio, ĉar Kaino ne povus krei urbon por nur tri homoj.

Ĥanoĥo Jaredido, kiun "Dio prenis"
----------------------------------

La dua Ĥanoĥo estas eĉ pli enigma ol la unua. Jen la tuta teksto, laŭ la Londona Biblio:

*18* Kaj Jared vivis cent sesdek du jarojn, kaj naskiĝis al li Ĥanoĥ. *19* Kaj Jared vivis, post kiam naskiĝis al li Ĥanoĥ, okcent jarojn, kaj naskiĝis al li filoj kaj filinoj. *20* Kaj la tuta vivo de Jared estis naŭcent sesdek du jaroj, kaj li mortis.
*21* Kaj Ĥanoĥ vivis sesdek kvin jarojn, kaj naskiĝis al li Metuŝelaĥ. *22* Kaj Ĥanoĥ iradis kun Dio, post kiam naskiĝis al li Metuŝelaĥ, tricent jarojn, kaj naskiĝis al li filoj kaj filinoj. *23* Kaj la tuta vivo de Ĥanoĥ estis tricent sesdek kvin jaroj. *24* Kaj Ĥanoĥ iradis kun Dio; kaj li malaperis, ĉar Dio lin prenis.
En la kunteksto tricent sesdek kvin jaroj estas mallongega vivdaŭro (lia patro mortis naŭcent-sesdek-du-jaraĝa, kaj lia filo atingis la aĝon de naŭcent sesdek naŭ jaroj, laŭ tiu ĉapitro).

Tiu ĉi Ĥanoĥo ludas gravajn rolojn en diversaj religiaj medioj: en Islamo, li estas Idris; laŭ Gregorio Bar-Hebræus li estas ekvivalento de la greka dio Hermeso, aŭ Merkuro, la malaltranga dio kiu inventis multajn artojn (literaturon, astrologion, muzikon ktp). Li estas "la Skribisto de Dio", kiu en la Ĉielo registradas la historion de la mondo por la Eternulo.

Laŭ Mormonismo (*Multevalora Perlo*) Ĥanoĥo fondis la justan urbon Cionon, kiun Dio forportis en la Ĉielon antaŭ la Diluvo, lasante Metuŝelaĥon sur la tero por generi Noan kaj ebligi la pluvivadon post la diluvo de la homaro.

La libroj *Ĥanoĥo*
------------------

Pluraj antikvaj libroj nomiĝas *Ĥanoĥo*. La plej grava estas t.n. *Ĥanoĥo Unua*, kiu estas rigardata kiel kanona biblia libro en la Etiopia Ortodoksa Unuecigita Eklezio. Tiun libron citas la novtestamenta Epistolo Ĝenerala de Judas: "*14* Kaj al ili ankaŭ Ĥanoĥ, la sepa post Adam, profetis, dirante: Jen la Sinjoro venis kun Siaj sanktaj miriadoj, *15* por fari juĝon kontraŭ ĉiuj, kaj por kondamni ĉiujn malpiulojn pri ĉiuj malpiaĵoj, kiujn ili malpie faris, kaj pri ĉiuj obstinaj paroloj, kiujn malpiaj pekuloj parolis kontraŭ Li."
*Jupitero kaj Tetiso*, oleopentraĵo de Dominique Ingres, 1811.
**Ĵaŭdo** estas la kvara tago de la semajno, laŭ internacia normo ISO 8601. Tiu nomo venas el la franca *jeudi*, kiu siavice venas de la latina *dies Iovis*, tago de la dio Jovo aŭ Jupitero. El tiu venas la vortojn *jueves* kaj *giovedì* ankaŭ.

Oni kopiis la ideon en ĝermanidaj lingvoj, uzante la tondrodion Thor anstataŭ Jupitero en la angla *Thursday*; la germana vorto *Donnerstag* signifas "tondrotago".

En multaj mondpartoj, ĵaŭdo estas la kvara tago de la laborsemajno.

Ĵaŭdo sekvas merkredon kaj antaŭvenas vendredon.

Titoloj, esprimoj, eventoj, kun ĵaŭdo
-------------------------------------

* **nigra ĵaŭdo** estis kolapso de la borso de la Wall Street
* **sangruĝa ĵaŭdo** estis la grava protesto de la hungaraj laboristoj antaŭ la unua mondmilito
* **sankta ĵaŭdo** estas la ĵaŭdo antaŭ Pasko

Vidu ankaŭ
----------

* Kategorio Ĵaŭdo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Ĵaŭdo en la Vikivortaro (Universala vortaro)
* Ĵaŭdo en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)
* Ĵaŭdo en ReVo

* Gregoria kalendaro

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rTagoj de la semajno |
| --- |
| lundo • mardo • merkredo • ĵaŭdo • vendredo • sabato • dimanĉo |

 |
Larĝa panoramo en ŜilongoLarĝa panoramo en Ŝilongo

**Ŝilongo** estas municipo, la ĉefurbo de subŝtato Meghalajo en Barato, ankaŭ distrikta sidejo. Pro simileco al montoj ĉirkaŭ la urbego la britoj aprezis ĝin "Skotlando de la Oriento".

Strato en Ŝilongo

Demografio
----------

En 2011 Ŝilongo havis 143 229 da loĝantoj kun legopovo inter 84-93%.

Geografio
---------

Ŝilongo situas en centro de altebenaĵo ĉirkaŭita de montoj en averaĝa alteco de 1525 metrojn, pli precize inter 1495−1965 m. Dispur troviĝas 63, Nagaon 117, Silĉar 123, Dimapur 153, Bongaigan 171, Ajzolo kaj Kohimo po 223, Agartala 400, Kolkato 489, tutlanda ĉefurbo Delhio 1490, Mumbajo 2092 kilometrojn (aere) .

Historio
--------

La Brita Orienthinda Kompanio konstruigis vojon konvenan ankaŭ por militaj celoj kontraŭ Birmo kaj en 1829 ankaŭ sanatorio por la britoj konstruiĝis en Ŝilongo pro ties klimato favora. La loko konstante evoluis, eĉ en 1874 ĝi estis levita sidejo pro la formado de Asamo. La municipo estis estasblita post 4 jaroj. Granda sismo okazis en 1897, 27 homoj perdiĝis kaj grava parto de la urbo estis detruita. En 1972 la loko iĝis la ĉefurbo de Meghalajo.

Lingvoj
-------

La oficialaj lingvoj en Ŝilongo estas la angla, en:Khasi language kaj en:Garo language. Laŭ gepatraj lingvoj estas ĥasia (47%), bengala lingvo (20%), hindia lingvo (10%), nepala lingvo (10%), asama lingvo (3%), gara (2,5%), panĝaba lingvo (2%), aliaj.

Religioj
--------

En Ŝilongo vivis en 2011 kristanoj (47%), hinduoj (42%), islamanoj (5%), tribaj religianoj (4,5%), ankaŭ aliaj. En la urbego diocezo funkcias.

Eduko
-----

En Ŝilongo pluraj universitatoj, altlernejoj kaj institutoj funkcias.

Altlernejo en Ŝilongo

Klimato
-------

Laŭ la klimata klasifiko de Köppen Ŝilongo havas subtropikan altebenaĵan klimaton (Cwb). Ĝiaj someroj estas malvarmetaj kaj tre pluvaj, dum ĝiaj vintroj estas malvarmetaj sed sekaj. La temperaturo varias en la jaro inter 13-21 °C. Jare pluvas ĉirkaŭ 2250 mm, en ĉiuj monatoj pluvas, sed pro la musono tre ofte inter aprilo-oktobro.

Trafiko
-------

Ŝilongo ne havas fervojon, sed 4 ĉefvojoj kuras al la urbego. La flughaveno (ankaŭ internacia) situas 30 kilometrojn de la urbocentro.

Katedralo en Ŝilongo

Vidindaĵoj
----------

* pluraj preĝejoj, inter alie impona katedralo
* artefarita lago
* "Monumento de Francio" kiu estas loke konata kiel "Motphran"
* piknikejo 10 km de la urbo 1966 m super la marnivelo
* pluraj muzeoj

Famuloj
-------

* Karen David
* John Shepherd-Barron

Fontoj
------

* WikiTrans


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Barato |

* Kategorio Ŝilongo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Újszentiván** [UjsentivAn] estas vilaĝo en Hungario en regiono **Suda Ebenaĵo**, en departemento Csongrád, en subregiono de Szeged. La nomo signifas nova-sankta-Ivano

* Areo: 16  km²
* Loĝantaro: 1550
* Poŝtkodo: 6754
* Telefonprefikso: 62

Situo
-----

La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo, laŭ fervojo Makó-Szeged. Rando de la lasta urbo la vilaĝo troviĝas 1 km-ojn for.

Historio
--------

La vilaĝnomo aperis unue dum regado de Sigismondo la 1-a (Sankta Romia Imperio) en 1411 en formo *Zenthyvan*. La komunumo nomiĝis pri patrono de sia preĝejo. Fine de la turka erao la vilaĝo senhomiĝis. Serboj refondis la komunumon en 1784, baldaŭe venis ankaŭ germanoj kaj hungaroj. En 1849 la hungara armeo grave malvenkis de la aŭstroj. Inter 1918-1921 la serboj okupis la vilaĝon. Fine de tio okazis loĝantarŝanĝo inter hungaroj kaj serboj. Post la 2-a mondmilito parto de la germaneco estis forigita.

Vilaĝservoj estas infanĝardeno, lernejo, kuracejo, dentokuracejo, apoteko, klubo de maljunuloj, familihelpa servo. Vidindaĵoj estas serbaj preĝejo kaj paroĥo.

Komunumoj *szentiván* (=Sankta Ivano) en Hungara reĝlando
---------------------------------------------------------

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Alsószentiván | Bakonyszentiván | Bácsszentiván | Cserhátszentiván | Csittszentiván |
| Felsőszentiván | Győrszentiván | Pilisszentiván | Sajkásszentiván | Sajószentiván |
| Szászszentiván | Szentiván | Szentivánboca | Szentivánlaborfalva | Újszentiván |
| Úrszentiván | Vajdaszentivány | Vasasszentivány | Zalaszentiván |  |
|
**Ĉitaranĝan Das** (en angla: Chittaranjan Das kaj C. R. Das, en bengala: চিত্তরঞ্জন দাশ Chittorônjon Dash), populare nomita **Deŝbandhu** (Amiko de la Nacio), (5a de novembro 1870 – 16a de junio 1925), estis estra bengala naciisma politikisto, elstara advokato, aktivulo de la Hindia sendependiga movado kaj fondinto-estro de *Swaraj* (sendependeco) Partio en Bengalo dum la la okupacio de Hindio kun la veterana Motilal Nehru kaj la juna Husejn Ŝahed Suhravardi. Li estis ankaŭ poeto kaj verkisto.

Li estis estra figuro en Bengalo dum la Ne-kunlabora Movado de 1919–1922, kaj iniciatis la bojkoton al la britaj toloj, montrante ekzemplon bruligante siajn eŭropajn vestojn kaj ekuzante vestojn de ĥadi. Dekomence, liaj vestoj estis tajloritaj kaj eĉ purigitaj en Parizo kaj li subtenis permanentan lavejon en Parizo por ke ĝi elsendu siajn vestojn al Kalkuto. Li memoferis ĉiun tiun lukson kiam li iĝis ligita al la Liberiga Movado.

Kiam la Kalkuta Municipa Korporacio estis formita, li iĝis ties unua urbestro. Li estis partiano de ne-perforto kaj de konstituciaj metodoj por la realigo de nacia sendependeco, kaj defendis la unuecon inter Hinduoj kaj Islamanoj, kunlaboradon kaj komunan harmonion kaj defendis la nacian edukadon.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 690056
* GND: 119383519
* LCCN: n86133779
* VIAF: 10654890
* ISNI: 0000000081962885
* SUDOC: 086223267
* BNF: 119433785
 |
**Ĥanuko** (*Lumfesto* - **חנוכה** [ĥanuka'] en la hebrea lingvo kaj **חנוכה** [ĥani-ke] en la jida) estas juda festo celebrata ok tagojn komence de la sunsubiro de la 24-a de kislevo (variaj tagoj en decembro aŭ la fino de novembro laŭ la Gregoria kalendaro). Ĝi estas kromnomata "la festo de lumoj", ĉar ĝi memorigas la miraklon de tiam, kiam oleo por unu tago daŭris ok tagojn en la lampo (*menoro*) de la Templo de Jerusalemo, laŭ la libroj pri la Makabeoj (troveblaj en la Septuaginto, sed ne en la hebrea Masora Biblio).

Ĥanuka tablo
Ĥanuka turbo - *swiwon* (*drejdł*)
Ĥanukaj benjetoj - *sufganijot*
Ĥanukaj terpomaj patkukoj - *latkes*

Oni manĝas specialajn manĝaĵojn (benjetoj, terpomaj patkukoj, kaj ĉokoladaj moneroj ["gelt"oj]), ludas specialajn ludojn (turboj) kaj lumigas specialan kandelaron. Kontraŭe al la nacia kaj religia simbolo de sepkandela menoro, la ĥanuka multkandelingo havas entutte naŭ kandelojn, po unu por ĉiuj el ok tagoj de la origina evento plus unu "ĉefkandelo", kiu nomiĝas la "ŝamas" aŭ "ŝamaŝ", kiu brigias je ĉiuj ok tagoj de la festo kaj servas por bruligi la aliajn.

Male al la aserto de kelkaj, *Ĥanuko'*  ne iĝis la kristanisma Kristnasko, kvankam tiu estas proksima tempe; la 25-a de decembro estis origine en mitraismo "la naskiĝtago de la nevenkita suno" (*dies natalis solis invicti*), kaj la kristana eklezio transformis tiun sunnaskon en kristnaskon. Alia miskredo estas ke Ĥanuko estas nur "juda Kristnasko", sed ĉi tio ne estas vera. Ĝi estas tute aparta festo, kiu estas proksima al la Kristnaska festo.

La festo *Ĥanuko* okazis inter sunsubiro de la 22-a de decembro de 2019 kaj sunsubiro de la 30-a de decembro de 2019. En 2020, ĝi komenciĝis la 10-an de decembro; en 2021, la 28-an de novembro. La kialo por ĉi tiu diverseco inter datoj de jaroj, estas ke la datoj Ĥanuko baziĝas sur la juda kalendaro, ĝi okazas ĉiujare la 25-an de kislevo ĝis la 2-a de Teveto.

Referencoj
----------

1. ↑  vortaro.net

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rJudaj festoj |
| --- |
| Bibliaj festoj | 
* Ŝabato
* Roŝ ĥodeŝ
* Roŝ Haŝana
* Jom Kipur
* Sukoto kaj Hoŝana raba
* Ŝmini aceret kaj Simĥat Tora
* Pesaĥo
* Kalkulado de omero
* Ŝavu'ot
 | Stelo de Davido |
| Postekzilaj festoj | 
* Ĥanuko
* Tu bi-ŝvat
* Purimo
* Lag ba-omer
* 15-a de av
 |
| Modernaj festoj | 
* Jom ha-Ŝo'a
* Jom ha-Zikaron
* Jom ha-Acma'ut
* Jom Jeruŝalajim
 |
| Fastaj tagoj | 
* Fasto de Gedalj
* Fasto de Ester
* Fasto de la 10-a de teveto
* Tiŝ'a be-av
* Fasto de la 17-a de tamuzo
* Fasto de unuenaskitoj
 |
| Almanako de judaj festoj 2000-2050 |

 |

  

* Ĥanuko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Ĥanuko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 15946
* GND: 4322509-3
* LCCN: sh85058776
* SUDOC: 027900703
* BNF: 13516378v
* NKC: ph384530
 |
**Ĵborivci,** ukraine **Жборівці,** rutene **Жборôвцï** [ĵborivcji], ruse **Жборовцы** [ĵborovci], hungare **Rónafalu,** slovake **Žborovce** [ĵborovce] estas ne memstara vilaĝo en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto Mukaĉeve, en municipo de Kolĉino.

Transkarpata provinco en Ukrainio
Distrikto de Mukaĉeve en Transkarpatio

Bazaj informoj
--------------

* 48° 30′ 09″ N 22° 44′ 59″ O﻿ / ﻿48.50250 °N, 22.74972 °O﻿ / 48.50250; 22.74972 (mapo)Koordinatoj: 48° 30′ 09″ N 22° 44′ 59″ O﻿ / ﻿48.50250 °N, 22.74972 °O﻿ / 48.50250; 22.74972 (mapo)
* Areo: 0.8 km²
* Alto super marnivelo: 221 m
* Loĝantaro: 330
* Poŝtkodo: 89636
* Telefonprefikso: +380 3131
* Aŭtokodo: AO

Situo
-----

Historio
--------

Ĝis Traktato de Trianon Rónafalu apartenis al Hungara reĝlando, al Bereg, poste al Ĉeĥoslovakio. En 1939 la plej orienta regiono de disfalanta Ĉeĥoslovakio deklaris sendependan respublikon Karpata Ukrainio. Poste Hungario okupis la respublikon kaj tuj aranĝis aŭtonomion, kies apartaĵo estis ankaŭ Ĵborivci. Ekde 1945 ĝi apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio.

Vidindaĵoj
----------
**Újtikos** (Ujtikoŝ) estas malgranda vilaĝeto en Hungario, en regiono **Norda Ebenaĵo**, en departemento Hajdú-Bihar, en subregiono de Polgár. La loknomo signifas: nova-kokino.

Bazaj informoj
--------------

* 47° 55′ 00″ N 21° 11′ 00″ O﻿ / ﻿47.91667 °N, 21.18333 °O﻿ / 47.91667; 21.18333 (mapo)Koordinatoj: 47° 55′ 00″ N 21° 11′ 00″ O﻿ / ﻿47.91667 °N, 21.18333 °O﻿ / 47.91667; 21.18333 (mapo)
* Areo: 35 km²
* Loĝantaro: 950
* Poŝtkodo: 4096
* Telefonprefikso: 52

Situo
-----

La vilaĝo situas sur ebenaĵo, proksime de Tiso, laŭ ĉefvojo Nyíregyháza-Polgár (aŭtoŝoseo M3 Budapeŝto-Transilvanio preteriras), laŭ fervojo Tiszafüred-Tiszalök. Polgár troviĝas je 8, Nyíregyháza je 46, Miskolc je 49, Debrecen je 65, Budapeŝto je 185 km-oj.

Historio
--------

Dum la historio la loko apartenis al *Polgár*. En 1938 oni fondis setlejon, oni disdonis parcelojn. Tio iĝis vilaĝo en 1946. Inter 1970-1991 Újtikos estis ekstera parto de Polgár.

Vilaĝservoj estas lernejo, infanĝardeno, kuracejo, apoteko.

Vidindaĵoj
----------

Vidindaĵo estas la preĝejo.
**Ĉiuj floroj estas for** (angle *Where have all the flowers gone*) estas kanto verkita de Pete Seeger kaj tradukita al Esperanto de Wouter Pilger. En la germana estis tradukita kiel *Sag mir, wo die Blumen sind*, kaj tiel ĝi estis kantita ekzemple de Marlene Dietrich.

Fakte nur la melodio kaj la unuaj tri versoj estis verkitaj de Pete Seeger en 1955 kaj publikigita en la gazeto *Sing Out!*. Aldonaj versoj estis aldonitaj en majo 1960 de Joe Hickerson, kiu faris ĝin cirkulita kanto.

Teksto
------

Sonregistraĵo
-------------

* Ĉiuj floroj estas for, kantas Duo Espera, kvara trako de la disko JEN NIA MONDO

Notoj
-----

1. ↑   Seeger, Pete. "Where Have All the Flowers Gone". Sing Out!. 11 (5).
2. ↑   Hickerson, Joe (2009–2010). "The Songfinder". Sing Out!. 53 (2): 76.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Ĉiuj floroj estas for en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Informoj Arkivigite je 2017-08-06 per la retarkivo Wayback Machine
* Kie ĉiuj floroj restis[*rompita ligilo*]
Ŝinano elprovata en Tokia Golfo
**Ŝinano** (japane 信濃, **Sinano**), estis aviadila ŝipo konstruita fare de la Imperia Japana Mararmeo dum la Dua Mondmilito, la plej granda tia ŝipo konstruita ĝis nun. Ekkonstruita en majo 1940 kiel la tria el la batalŝipa klaso Jamato, la parte kompleta kareno estis ordonita transformiĝi al aviadilŝipo post la katastrofa perdo de kvar flotaj aviadilŝipoj de Japanujo ĉe la Batalo de Midvejatolo meze de 1942. Ĝi ankoraŭ ne finkonvertiĝis kiam en novembro 1944 oni ordonis ke ĝi veturu de la Flota Staplejo Jokosuka al Flota Bazo Kure por finadaptado kaj translokigo de ŝarĝo de 50 rakete pelataj kamikazaj flugantaj bomboj. Survoje, nur 10 tagojn post komisiiĝo, la 29an de novembro 1944, Ŝinanon subakvigis kvar torpedoj de la Usona submarŝipo *Archerfish*. Sume 1.435 maristoj kaj civiluloj estis perditaj, inkluzive de la kapitano (ABE Toŝio), kun 1.080 savitaj. Ĝi restas la plej granda militŝipo iam subakvigita de submarŝipo.

* Kategorio Ŝinano (aviadilŝipo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)