recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Gravuraĵo de la eldono de Antverpeno de 1681, paĝo 201.
***Guzmán de Alfarache*** estas pikareska romano de la hispana verkisto Mateo Alemán publikita en du partoj: la unua en Madrido en 1599 laŭ la titolo *Primera parte de Guzmán de Alfarache* kaj la dua en Lisbono en 1604 laŭ la titolo *Segunda parte de la vida de Guzmán de Alfarache, atalaya de la vida humana*. La rakonto sekvas la membiografian stilon (unua gramatika persono) kiel ĉe *Lazarillo de Tormes*, kvankam diference el tiu iama novelo, la rolulo protagonista kaj rakontisto montras duoblan dimension, kiel *pikaro* kaj kiel pentita pekulo, kio korespondas al la du sinsekvaj epokoj de lia vivo, kaj kio estas postulata de la nova sinteno struktura de la Kontraŭreformacio.

La ĉefa rakonto tiurilate enhavas didaktikajn kaj moralajn devojiĝojn kaj saĝulajn ekzemplojn kaj antikvajn kaj modernajn, kaj religiajn kaj nereligiajn; hegemonias Seneko, la Evangeloj, la popola proverbaro kaj la komuna temero de la tiama predikarto. Kiel morala sermono temas pri hibrido inter distra romano kaj morala eseo.

Oni enmetas ankaŭ novelojn (kiel ĉe la kazo de Don Kiĥoto) nome moriska kia "Ozmín kaj Daraja", kaj alian de inspiro italeca kia tiu de "Dorido kaj Clorinia" aŭ la historio de "Bonifacio kaj Dorotea", eble pro la celo ripozi la ĉefan agadon.

La *Guzmán* konsolidis la formulon de la pikareska romano kaj en Hispanio kaj en Eŭropo, ĉar ĝi estis multe ofte tradukita, foje sen la moralaj devojiĝoj tiom bremsaj, kio certe malhelpis la intencitan moralan celon; la aŭtoro promesis trian parton kiu neniam estis publikita.

La ĉefa karaktero de la filozofio de la vivo elirita el *Guzmán de Alfarache* estas mizantropa pesimismo: la vivo de la homaro estas surtera luktado kontraŭ malamika mondo kies ĉefa movigilo estas perforto: la protagonisto klopodas ripete reformiĝi sed ĉiam refalas en malvirto, kiel ia de Sizifo. Tiom negativan vidpunkton oni atribuas kutime al la dura vivo de la aŭtoro, aŭ al lia naturo kiel malnovkristano; ĉiukaze la aliaj verkoj de la aŭtoro atestas, ke temas pri vera kristana moralisto klare konvinkita pri la absoluta egaleco de ĉiuj homoj, kaj pri la valoro de la propraj virto kaj digno super grupoj kaj sociaj tavoloj.

Notoj
-----

1. ↑  *Segunda parte de la vida de Guzmán de Alfarache, atalaya de la vida humana*, Lisbono, Pedro Craasbeck, 1604. Catálogo Colectivo del Patrimonio Bibliográfico Español, CCPB000034374-9.

* Kategorio Guzmán de Alfarache en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Zoltán Palotás** [palotAŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj kun plena nomo **Palotás Zoltán Gábor** estis hungara ŝtata oficisto.

Zoltán Palotás naskiĝis la 13-an de februaro 1913 en Nitro (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario kiel Nyitra, nuntempe en Slovakio), li mortis la 5-an de novembro 1996 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Zoltán Palotás akiris juran diplomon en Scienca Universitato Erzsébet en 1939. En 1943 li havis stipendion en 1943. Komence li estis ŝtata oficisto, inter 1946–1952 privata komercisto, pli poste li laboris en instituto aŭ oficejo ĝis la pensiuliĝo en 1974. Dum la emeritaj jaroj li esploris trafikojn de Hungario kaj Hungara reĝlando, ankaŭ poŝtan trafikon. Li kandidatiĝis el trafikscienco en 1991 antaŭ la Hungara Scienca Akademio. Li ricevis medalon en 1990.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *A geopolitika és Pécs közlekedésügye*. (1941)
* *A vasútsűrűség és a vasútellátottság kérdéséhez*. (1953)
* *Csehszlovákia közlekedése*. (1959)
* *Városaink jellege és az ingavándorforgalom*. (1966)
* *A népességkategóriák kommunális fogyasztása*. (1974)
* *A trianoni határok*. (studo, 1990)
* *A békeszerződések katasztrofális következményei*. (artikolaro, 1997; 2008)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 712761
* SUDOC: 057621195
 |
EdE-M
Aŭstra esperantisto

**Walter Karl MUDRAK** (naskiĝis la 24-an de marto 1904 - mortis la 31-an de januaro 1998 en Vieno) estis aŭstra esperantisto, bankoficisto en Wien.

Esperantisto de 1924. Speciale laboris en katolikaj, junulaj kaj pacifistaj rondoj. Vicprezidanto de Katolika Unio Esperanto-Wien, sekretario de MOKA, sekretario kaj afergvidanto de Internacia Esperanto Laborkomunumo por „senalkohola kulturo" kaj por „sentabaka kulturo", estrarano de AEA. Poezia verketo ,Kunlaboro‘, 1932. Kunlaboranto de ,La Juna Batalanto'; ,Espero Katolika' kaj ,Aŭstria Esperantisto'. Kunlaboranto de la Enciklopedio de Esperanto.
(laŭ EdE)

Esperantisto de 1921, li aktivis dum pli ol 70 jaroj en Internacia Katolika Unuiĝo Esperantista, kies 27-an kongreson (1957) li organizis en Vieno. Li estis sekretario de Mondjunularo Katolika (fondita en 1920), afergvidanto de Aŭstria Katolika Ligo Esperantista kaj de Aŭstria Esperantista Federacio (1967-78), kaj estrarano de Aŭstria Esperanto-Asocio. Li gvidis kursojn, kunlaboris en diversaj revuoj kaj en **Enciklopedio de Esperanto** (1933). Membro de UEA 50 jarojn, Mudrak estis LKK-vicprezidanto de la 55-a UK (1970) en Vieno.
(laŭ Esperanto, marto 1998)

|  |  |
| --- | --- |
|  Kopirajto | Ĉi tiu artikolo baziĝas (parte aŭ tute) sur artikolo el la **Enciklopedio de Esperanto**.

---

La originala teksto kontroleblas en interreta arkivo de la fonto. |
**Zoltán PAPP,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Papp Zoltán** estas hungara kuracisto, akuŝisto-ginekologo, genetikisto, profesoro.

Zoltán Papp  Arkivigite je 2009-04-20 per la retarkivo Wayback Machine naskiĝis la 3-an de februaro 1942 en Mezőkövesd.

Biografio
---------

Zoltán Papp abiturientis en sia naskiĝurbo en 1960, poste li akiris kuracistan diplomon en Universitato de Debrecen en 1966. Post siaj studoj li laboris kaj instruis en kliniko en Debrecen. En 1972 li kandidatiĝis, li studvojaĝis en 1978 en Edinburgh, en lernojaro 1984 en Oksfordo. En 1982 li atingis la rangon docento, post 3 jaroj universitata profesoro. Inter 1990 kaj 2010 li laboris kaj instruis en kliniko de Universitato Semmelweis, kie li estis katedrestro. En la 2010-aj jaroj li fondis privatan kuracejon. Li okupiĝas pri genetiko kaj akuŝado. Li ricevis 4 premiojn inter 1973-1989.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Genetikai betegségek prenatális diagnosztikája.* 1980.
* *Szülészeti genetika.* 1986.
* *Atlas of fetal diagnosis.* 1992.
* *Klinikai genetika.* 1995.

Fontoj
------

* hungarlingva hompaĝo Arkivigite je 2009-04-20 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva membiografio kun foto
* hungarlingva biografieto Arkivigite je 2016-03-04 per la retarkivo Wayback Machine
**George Elwood SMITH** (10a de Majo, 1930) estas usona sciencisto, fizikisto pri aplika fiziko, kaj kuninventisto de la ŝargkuplita aparato (*charge-coupled device*, CCD).

La 6an de Oktobro 2009, oni anoncis, ke li kunhavos la honoron de la Nobel-premio pri fiziko de 2009 pro "la invento de bildoduonkonduktaĵa cirkvito - nome CCD sensilo, kiu iĝis elektrona okulo en preskaŭ ĉiuj areoj de fotografio".

Li laboris en la Laboratorioj Bell en Murray Hill, Nov-Ĵerzejo, el 1959 ĝis sia retiriĝo en 1986, kie li estris esploradon pri novaj laseroj kaj duonkondukaj aparatoj. Dum sia postentempo, Smith ricevis dekojn da patentoj kaj finfine estris la departmenton por grandsakala integrado.

Notoj
-----

1. ↑  The Nobel Prize in Physics 2009, Nobel Foundation, 2009-10-06, alrita en 2009-10-06.
2. ↑  PROFILE: George Smith - Nobel winner and world sailor, EarthTimes, 2009-10-06, alirita en 2009-10-06.

* Kategorio George E. Smith en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 798751
* GND: 139419039
* VIAF: 101161274
* ISNI: 0000 0000 7165 6358
* NKC: ntk2017963033
 |
**Zoltán Nagy** [nadj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Nagy Zoltán** estis hungara grafikisto, akvafortisto, poŝtmarkoplanisto. Lia filo estis Gábor Nagy (aktoro).

  

Zoltán Nagy  naskiĝis la 15-an de septembro 1916 en Tapolca, li mortis la 28-an de februaro 1987 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Zoltán Nagy akiris diplomon en Industriarta Altlernejo en 1941. Liaj plej gravaj instruistoj estis Ferenc Helbing kaj Jenő Haranghy. Jam en 1940 li aliĝis al grafikista grupo de presejo pri monbiletoj. En 1944 li estis soldato, poste militkaptito, li povis hejmenveni en 1946. Li planis inter 1947 kaj 1977 218 da poŝtmarkoj, krome monbiletojn. Li studvojaĝis en Italio, Jugoslavio, Bulgario. Li ricevis 5 premiojn inter 1954-1975.

Solaj ekspozicioj
-----------------

* Budapeŝto (1977)
* Pécs (1981)

Elektitaj kolektivaj ekspozicioj
--------------------------------

* Budapeŝto (1953)
* Arthalo Budapeŝto (1963)

Elektitaj akvafortoj
--------------------

* József Árkövy
* Frigyes Korányi
* Vilmos Schulek
* Ignác Stáhly
* Lajos Thanhoffer
* Faluvége
* Fiatal lány, hímzett blúzban (escepte tuĉodesegnaĵo)
* Önarckép

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto Arkivigite je 2019-01-17 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 629865
* VIAF: 121397689
* ISNI: 0000 0000 7919 7192
 |
**George David WOODS** (27a de Julio, 1901 – 20a de Aŭgusto, 1982) estis usona bankisto. Li servis kiel prezidento de la Monda Banko el Januaro 1963 ĝis Marto 1968. 

Li plialtrangiĝis en la kompanio Harris, Forbes & Co. En 1930 la firmo estis akirita de Chase Bank, kaj Woods iĝis vicprezidanto de la nova firmao; li poste iĝis vicprezidanto kaj membro de la stabanaro de la investobankaro de la *First Boston Corporation*, ĵus formita kompanio de sekureco. *First Boston* iĝis unu el la plej granda investobankaj firmoj en Usono, kaj Woods ludis gravan rolon en ĝi. En 1947 li iĝis unu el du plenum-vicprezidantoj, poste en 1948 li iĝis prezidanto de la plenumkomitato. Poste, en 1951 Woods iĝis prezidanto de la stabanaro.

Dum la enpostenado de Woods en la Monda Banko okazis ties transformado en pli tutmonda institucio. Oni notis, ke li laboris por korekti la abismon inter riĉuloj kaj malriĉuloj, kaj inter Nordo kaj Sudo. Dum lia enpostenado, estis kreita la Internacia Centro por Aranĝo de la Investaj Disputoj por internacia arbitracio, establita en 1966 por solvado de juraj disputoj kaj reamikigo inter internaciaj investistoj kaj la ŝtatoj. 


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 740619
* GND: 119277549
* LCCN: n88624392
* VIAF: 47769928
* ISNI: 0000 0000 6682 6164
* SUDOC: 085624551
 |
**George Edward Luckman GAUNTLETT** (naskiĝis en 1868 en Swansea, suda Kimrujo, mortis en 1956 en Tokio) estis angla instruisto de la angla lingvo.

Gauntlett post 1890 loĝis en Japanio. En 1903 li legis pri Esperanto ĉe amiko D. R. Mckenzie kaj eklernis ĝin. En 1906 li eldonis korespondan kurson de Esperanto (Japana-Esperanta Gramatiko 1906, 160 p.) Ĝi enhavis Esperantan-japanan kaj japanan-Esperantan vortarojn. Tio estis la unua publika instruo de Esperanto en Japanio kaj la unuaj japanaj Esperanto-vortaretoj. La kurso altiris ĉirkaŭ 600 lernantojn. La adresaro de la kursanoj fariĝis bazo por la fondo de Japana Esperantista Asocio en 1906.

Eksteraj ligiloj
----------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Trovu **« George Edward Luckman Gauntlett »** inter la  **Vizaĝoj de homoj rilataj al la ideo «Internacia Lingvo»** |

* Japanaj vortaroj Arkivigite je 2010-06-13 per la retarkivo Wayback Machine en Ockey, Edward; Sutton, Geoffrey. Bibliografio de Vortaroj kaj Terminaroj en Esperanto 1887-2002. Rotterdam: Universala Esperanto-Asocio 2003.


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
*Ĉi tie estas islanda nomo. Plejmulto de islandanoj ne havas familiajn nomojn. La lasta nomo de ĉi tiu persono estas patronomo. Mencii lin oni povas sub lia persona nomo Guðjón.*

**Guðjón Samúelsson** (naskiĝis la 16-an de aprilo 1887 en Rejkjaviko, Islando, mortis la 25-an de aprilo 1950 samloke) estis islanda arĥitekto. Liaj plej famaj verkoj estas la Universitato de Islando, luterana preĝejo de Akureyri, katolika preĝejo de Rejkjaviko kaj aliaj. Kaj lia lasta kaj plej eminenta verko, Hallgrímskirkja ne estis finkonstruita dum lia vivo, ĉar konstruado de tiu 75-metra preĝejo estis komencita en 1937 kaj finita en 1986.

Guðjón estis novatoro en la tereno de arĥitektarto kaj urbokonstruado. Li estis adepto de urboplanado kaj unu el la unuaj arĥitektoj kiuj faris la ĝeneralan planon de la urbo Akureyri. Li krome estis adepto de diszonigo de urboj; liaopinie dormaj distriktoj kaj distriktoj kun administraj konstruaĵoj estu disdividitaj.

Referencoj
----------

1. 1 2   Guðjón Samúelsson. *Structurae* (1998).

  

|  |  |
| --- | --- |
|  Tradukon | **Ĉi tiu artikolo bezonas tradukon el ĉi tie (angle).**

---

Se vi scipovas la lingvon, bonvolu redakti la paĝon por traduki la tekston. |

* Kategorio Guðjón Samúelsson en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 746017
* GND: 1243025301
* LCCN: n2021054888
* VIAF: 5426152139993011100000
 |
**Thyra Németh** [tira nEmet], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Németh Thyra** estis hungara aktoro.

Thyra Németh  naskiĝis la 11-an de marto 1918 en Budapeŝto, ŝi mortis la 29-an de januaro 2004.

Biografio
---------

Thyra Németh akiris diplomon en Tutlanda Teatra Lernejo. En 1942 ŝi aliĝis al trupo de *Gaja Scenejo*. Ŝi edziniĝis en 1944. Depost la 2-a mondmilito ŝi estis videbla en spektakloj en germanaj rifuĝejoj. En 1948 ŝi kun sia edzo migris al Argentino, kie ŝi ricevis rolojn en la hungarlingva teatro. En 1951 la teatro prenis la nomon Argentina Hungara Nacia Teatro, kies gvidanto estis Zita Szeleczky. Ŝajnas, en 1962 membroj de la teatro loksidiĝis al Novjorko.

Elektitaj teatraj roloj
-----------------------

* Imre Madách: La tragedio de l' homo - Hyppia
* József Katona: *Bánk bán* - Gertrudis
* Zsolt Harsányi: *XIV. René* - reĝidino

Elektitaj filmaj roloj
----------------------

* *Megálmodtalak* (1943) – kasistino
* *Nemes Rózsa* (1943) – edzino de lakeo
* *Egy fiúnak a fele* (1944) – Gizi

Fontoj
------

* hungarlingva biografio


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Helechosa de los Montes** [eleĈOsa] (Filikejo de la Montoj) estas municipo de Hispanio, en la provinco de Badajoz, regiono de Ekstremaduro.

La loĝantoj nomiĝas *helechoseños*. La censita populacio en 2008 estis de 722 loĝantoj.

Situo
-----

Helechosa de los Montes estas situa en la centrorienta parto de Ekstremaduro, je altitudo de 356 m; je 234 km de Badajoz, provinca ĉefurbo kaj je 174 km de Mérida, la regiona ĉefurbo. La surfaco de ties teritorio estas de 377 km². 

Ĝi estas en la norda parto de la komarko de La Siberia kaj norde de la montaro *sierra de la Rinconada*, ankaŭ norde de la zono nomita *de los Montes* (de la Montoj), kun Fuenlabrada de los Montes kaj Villarta de los Montes, la areon de la Calabria. Same kiel ĉe Villarta la malproksimiĝo de la resto de la provinca kaj regiona teritorioj kaj kruteco de la medio malfaciligis tradicie la komunikadon kun la resto de la regiono, tiele ke eĉ nune kiam jam estas ŝoseoj kaj pontoj por trapasi la proksiman riveron Gvadianon ankoraŭ la parolmaniero ne estas ekstremadura sed kastilieca.

Pejzaĝo
-------

La naturo estas sovaĝa kaj enorma. Estas ĉirkaŭe belegaj anzinaroj, montaroj kun vervoj, aproj kaj aliaj grandaj mamuloj kaj proksima akvorezervejo de Cíjara, kiu allogas pliajn vidindajn animalojn kaj estas ĝuinda naturloko.

Ekonomio
--------

Agrikulturo kiel ĝenerale en la regiono, sed ankaŭ abelbredado (lokaj abelbredistoj portas siajn abelojn brediĝi en la tutan regionon), ĉasado kaj tre ofte kontraŭleĝa ĉasado.

Eksteraj ligiloj
----------------

* www.helechosadelosmontes.es
**Amatán** estas unu el la 118 komunumoj de la meksika subŝtato Chiapas, kiu estas la subŝtato kiu situas plej sude. La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas Amatán. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 07005.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 19637 loĝantojn. El tiuj estis 9931 viroj kaj 9706 virinoj. La komunumo havas surfacon de 109 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 800 metroj super la marnivelo.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 9958 personoj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 6545 scipovis legi kaj skribi kaj 3395 personoj estis analfabetoj. Do 66% de la personoj scipovis legi kaj skribi kaj 34% estis analfabetoj. 

18778 personoj en la jaro 2000 aĝis pli ol 5 jaroj. El tiuj 2772 personoj estis indiĝenoj. Tio signifas ke 14.76% de la loĝantaro en la koncerna jaro estis indiĝenoj. 

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Amatán Arkivigite je 2007-09-27 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)
**Herbert Kenwith** (1917 — 2008), foje agnoskita kiel "Herb Kenwith", estis televidverkisto, televida kaj teatra reĝisoro kaj produktoro. Li estis la plej juna produktoro ĉe Broadway.

Li reĝisoris multajn usonajn televidaĵojn ofte laborante kune kun Norman Lear. Li komencis sian karieron ĉe Broadway kaj li reĝisoris teatraĵon "I Remember Mama", kiu estis la debuto de Marlon Brando ĉe Broadway.  En kino li laboris kiel dialoga kontrolisto de muzikfilmo *Senior Prom* en 1958. Ĉe televido, li komencis sian karieron en 1953 je *soap operas*. En 1969 li reĝisoris epizodon The Lights of Zetar de Star Trek.

En 1970-aj jaroj li reĝisoris epizodojn de televidserioj kiel The Name of the Game, The Partridge Family, Mary Tyler Moore, Love, American Style, Arnold, kaj la unua epizodo de la famega *The Young and the Restless*. Dum 1980-a jardeko li laboris kiel reĝisoro de televidserioj Too Close for Comfort kaj 9 to 5 inter aliaj.

Referencoj
----------

1. ↑   Obituary: Herbert Kenwith (1917–2008) (March 4, 2008). Alirita April 28, 2017.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 635045
* VIAF: 53853730
 |
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

**Thérèse JULIA** (naskiĝis en 1872, mortis la 16-an de februaro 1960 en Céret, Francio) estis rusiljona esperantistino.

Frua membro en Céret de Aplec Esperantista de Catalunya, kun sia edzo Jean Julia, ili ambaŭ fariĝis la ĉefaj aktivuloj de la loka grupo ekde 1906 post la forveturo de Céret de la fondinto de la grupo, Paul Berthelot kaj la disfalo de Aplec.

En aŭgusto 1914 Jean kaj Thérèse aliĝas al la deka Universala Kongreso en Parizo, sed la kongreso ne okazas pro la militdeklaro. Sinjorino Julia aldonas cent frankojn al la «Garantia Fonduso» de la kongreso.

Post la ĉeso de la aktivado pro la Unua Mondmilito, en 1922 ges-roj Julia restarigas la grupon de Céret, organizante kursojn kaj ekskursojn kune kun la grupo de Perpinjano.

En 1923 okazas Ĝenerala Kunveno de la Mediteranea Federacio de Esperanto en Marsejlo: s-rino Thérèse Julia por Céret kaj René Llech-Walter por Perpinjano estas delegitoj. En 1932 pro geografia ŝanĝo de federacia strukturo, Langvedoko-Rusiljono starigis propran federacion, al kiu apartenis la grupo de Céret.

Post la forpaso de sia edzo, la 8-an de februaro 1934 ŝi restas kiel sola ĉefa animanto de la grupo.

La 3-an de marto 1935 ĉe la urbodomo de Perpinjano disvolviĝas la jara kongreso de la Federacio de Esperanto Langvedoko-Rusiljono, sub la prezidanteco de Lidja Zamenhof, kie Thérèse Julia estas nomata vicprezidantino.

En 1944 la kursoj de Esperanto, malpermesitaj sub la influo de naziismo, rekomenciĝas libere. Jam en tiu jaro Thérèse Julia, delegita instruisto de la Universala Esperanto Asocio, instruas en Céret.

En 1954 la esperantista grupo de Perpinjano, okaze de ekskurso en Céret, vizitas S-rinon Julia, kiu tre feliĉiĝas renkonti esperantistojn. Ŝi elvokas rememorojn, speciale pri la 5-a Universala Kongreso en Barcelono en 1909, dum kiu ŝi kun ŝia edzo Jean Julia havis la honoron esti prezentitaj al Doktoro L. L. Zamenhof.

Kiam ŝi forpasas, en la ĵurnalo *L’Independant* de Perpinjano titoligas artikolon «La Esperanta Kultura Centro funebras». Ĝi raportas pri la agado de la dojenino de la esperantistoj de la federacio. «Konvinkita pri la nobla ideo de la internacia amikeco ŝi havis», kiel rimarkigas la funebra noto, «ekzemplan konduton de heroa kaj aŭtenta rezistantino por alinaciaj batalantoj dum la Dua Mondmilito».

En aprilo 1983, Michel Sageloli, urbestro de Céret, invitite de Jorgos afable raportas al la aŭskultantoj de loka asocia radio de AMELIE-les-BAINS, kiel li lernis Esperanton en 1922-1924 en la grupo de Thérèse Julia.

Fonto
-----

El la verko de Jean Amouroux *Histoire du mouvement espérantiste en Roussillon*, Revuo "Conflent" n° 137, 1985, kun afabla permeso de l'aŭtoro.}


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 281646
 |
**Paul Eduard Bram (Paul) HUF** (Amsterdamo, 14-a de marto 1924 – Amsterdamo, 9-a de januaro 2002) estis nederlanda fotisto.

Paul Huf - filo de la aktoro Paul Huf patro kaj Emmy de Beneditty - estis dum jaroj 'la ĉeffiguro' de la nederlanda fotografio. Li komencis en 1946 kiel fotografisto ĉe la teatra ensemblo Comedia. Enscenigitaj studiobildoj, portretoj, reklamokampanjoj, modoreporteraĵoj, li estis ĉiofaranto.
Dum la 1950-aj jaroj Huf disfamiĝis ĉar li faris portretojn de Reĝino Juliana kaj Princo Bernardo. Ankaŭ la fotoj en la dum jardekoj iranta reklamokampanjo *Vakmanschap is Meesterschap* (Fakuleco estas Majstreco) de la biermarko Grolsch estis de li faritaj.

Li estis entombigita sur la tombejo Zorgvlied en Amsterdamo en la tombo de siaj gepatroj.

* Kategorio Paul Huf en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 165033
* GND: 11919774X
* LCCN: nr90013855
* VIAF: 40182987
* ISNI: 0000 0001 1442 4160
* SUDOC: 109091078
* BPN: 27365268
* ULAN: 500099013
* RKD: 40329
 |
Templo de Hera en Olimpio
**La Heraio** (greke Ηραία) estis sporta kaj religia festo okazinta en antikva Grekio la greka urbo Olimpio en antikvaj tempoj. La festo estas nomata laŭ la Hera diino.

La heraio estis paralela konkurso al la Olimpikoj. Ĉi tiu konkurso okazis por virinoj nur ĉirkaŭ monaton post la fino de la olimpiaj ludoj, ĉar ili ne rajtis partopreni la ĉefajn ludojn. Edziĝintaj virinoj eĉ ne rajtis spekti la sportajn eventojn en la Olimpikoj, kaj se ili estus kaptitaj, ili estis kondamnitaj al morto.

En unu kazo, la patrino de unu el la atletoj, Kliptiere, alivestis sin kiel viro kaj membrigis la trejnistaron. Kiam ŝia filo gajnis la konkurson, Kliptiere saltis pro ĝojo kaj ŝia identeco estis malkaŝita. Post enketo, oni decidis liberigi ŝin danke al ŝia patro, frato kaj filo, kiuj ĉiuj estis olimpikaj ĉampionoj, sed post la okazaĵo, leĝo estis promulgita en antikva Grekio, laŭ kiu trejnisto devas senvestiĝi antaŭ ol eniri la stadionon.

Laŭ tradicio, la konkurso estis fondita paralele kun Olimpikoj, kaj ĝia fonda historio estas paralela al la historio de fondo de Olimpikoj. Hipodamio, la edzino de reĝo Pelopso, post sia edziĝo starigis ludojn honore al la Hera diino por danki ŝin pro ŝia helpo en la sukcesa parigo kaj pro la periodo de paco, kiun ŝia edzo sukcesis alporti al Peloponezo. Ŝi elektis 16 virinojn por partopreni la konkurson, ĉiu reprezentante sian urbon aŭ ŝian familion.

Surbaze de ĉi tiu tradicio estis elektitaj 16 noblaj virinoj de la urbo Eliso, taskitaj organizi kaj juĝi la konkurson. La ludoj ĉiam malfermiĝis per ceremonio okazinta ĉe la Templo de Hera en Olimpio, kulminante per la vestado de statuo de Hera en la peplosa vesto speciale preparita por la okazo per la sinjorinoj de Eliso.

La nura konkurso aranĝita en la heraio estis kurado je distancon de ĉirkaŭ 160 metroj. Estis tri taskoj, al kiuj la partoprenintinoj dividiĝis laŭ sia aĝoklaso: knabinoj, adoleskantoj kaj plenkreskuloj. Kontraste al la vira konkurso, okazinta nude, kuristinoj konkuris vestitaj per tuniko, haroj malsupren, kiel la tuniko estis elmontranta la dekstran mamon, probable por ke al la juĝisto povas certigi, ke la konkurantoj estas vere virinoj, sed eble estis simbola aspekto kutimo imiti la maniero de vesto de la amazonoj. Nur fraŭlaj virinoj povus konkurenci heraio.

La gajnintoj de la konkursoj ricevis bukedon en la formo de krono, sed malkiel sia vira kolegoj, ili ne starigis statuon en ilia bildo kaj ne komponis kantoj kiuj estis ligitaj al ili laŭdante siajn sportaj atingoj. 

Ĉi tiuj evitoj igis la esploristojn supozi, ke ili certe ne ĝuis la saman nivelon de prestiĝo kaj reklamado kiel la viraj gajnintoj ĉe la Olimpikoj.
**Agostino CORNACCHINI** (Pescia, 27-a de aŭgusto de 1686 - Romo, 1754) estis itala pentristo kaj skulptisto, aktiva ĉefe en Romo.

En 1697 li translokiĝis al Florenco, kie li studis kun Giovanni Battista Foggini. En 1712 li translokiĝis al Romo kie laboris en la Baziliko Sankta Petro de Vatikano, kie li kreis la rajdan statuon de Karolo la Granda (1720-1725). Li realigis aliajn verkojn en la katedralo de Orvieto, en Ancona, Pistoia kaj la Baziliko de Superga en Torino. Lia estas ankaŭ la busto el marmoro de la kardinalo Luigi Omodei konservita en la navo de la baziliko de Santi Ambrogio e Carlo al Corso.

La hungara kardinalo Michele Federico Althann mendis al li la skulptaĵon de Sankta Johano Nepomuka aktuale en la Ponto Milvio en Romo. En lia naskiĝurbo, oni atribuas al li la ŝtuparon de la preĝejo de Sanktaj Stefano kaj Nikolao.

Bibliografio
------------

Jane Turner, The Dictionary of Art. 7, pp. 860–861. New York, Grove, 1996. ISBN 1-884446-00-0 angle

* Kategorio Agostino Cornacchini en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 601301
* GND: 129704458
* LCCN: nr2002033456
* VIAF: 4867933
* ISNI: 0000 0000 7870 0147
* ULAN: 500003434
* RKD: 18365
 |
Eldonejo **Atrium** - germane *Atrium Verlag* - estas germanlingva libreldonejo de porplenkreskula literaturo kun centraj oficejoj en Zuriko kaj Hamburgo. Kunordiga eldonisto estas *Nikolaus Hansen*.

Historio
--------

La eldonejo fakte ekestis en 1933, kiam la en 1924 de la juda germanino *Edith Jacobsohn* fondita eldonejo *Williams & Co.* sub la nova reĝimo de Nazia Germanio politike kaj ekonomie premiĝis je malfondiĝo. Edith Jacobsohn sekve elmigris el Germanio kaj vendis la eldonejon al *Kurt Maschler*. En 1935 Kurt Maschler krome en Bazelo fondis svislandan eldonejon *Atrium*, por ebligi al la verkisto Erich Kästner, kies verkaĵoj intertempe estis malpermesitaj en Nazia Germanio, pluan publikigon de sia verkaro. Preskaŭ ĉiujn publikigajn rajtojn de la germania eldonejo *Williams* la eldonisto Kurt Maschler transdonis al la svislanda eldonejo *Atrium*, por protekti ilin de la nazia reĝimo en la Germana Regno. Baldaŭ la centra eldoneja sidejo translokiĝis al Zuriko. De la 1930-aj ĝis 1950-aj jaroj en la eldonejoj interalie publikiĝis la germanlingvaj verkaĵoj de Stefan Zweig, Kurt Tucholsky, Erich Fried kaj la germanlingvaj tradukoj de verkaĵoj de la usonano Norman Mailer.

*Kurt Maschler* en 1937 ankaŭ devis fuĝi el Nazia Germanio kaj fine troviĝis en Londono. De tie li distance plugvidis la eldonejon en Zuriko, sed post la 1950-aj jaroj iom post iom pojare malpliiĝis la novaj eldonejaj publikaĵoj. En 1978 la germania eldonejo *Friedrich Oetinger*, mem specialiĝinta pri porinfana literaturo, ekzemple la germanlingvaj tradukaĵoj de la libroj de Astrid Lindgren, transprenis la eldonejon en Zuriko. Tamen ĉiujare daŭre nur publikiĝis malmultaj novaj eldonaĵoj. Ekde 2004 en kunlaboro kun la eldonejo *Arche* same apartenanta al la eldona grupo *Friedrich Oetinger*, en la eldonejo Atrium denove regule publikiĝas novaj porplenkreskulaj verkaĵoj en signifa kvanto.

Por plia internacia distribuo de la produktaĵoj ĝi kompreneble intense kunlaboras kun alilandaj eldonejoj kaj tial prezentiĝas en internaciaj librofoioj kiel ekzemple la frankfurta librofoiro en Germanio.
Vehikloj apud stacidomo de Telavivo
**Vehiklo** (latine *vehiculum*) estas laŭ origina signifo veturilo, ĉaro.

Sed laŭ PIV ĝi estas uzata en Esperanto nur pri materialaj aŭ ne-materialaj perantoj.

Aliaj fakoj
-----------

En farmacia kemio ĝi estas substanco, en kiun oni metas aŭ solvas efikantajn substancojn por prepari medikamenton. Ekz. vazelino estas vehiklo de ungventoj, alkoholo de tinkturoj k.s. Medikamentoj estas vehikloj de vitaminoj, kiujn ili disportas en la korpo de la paciento.

En biologio ĝi estas ĉiu objekto, ĉiu vivulo, mem sana aŭ ne, kiu portas patogenajn mikrobojn kaj povas ilin transdoni al alia vivulo, kiu infektiĝos kaj eventuale malsaniĝos. Ekz. puloj kaj ratoj estas vehikloj de multaj malsanoj.

En genetiko ĝi estas portanto de unu aŭ pluraj kaŝitaj heredaj dispozicioj, kiuj ne manifestiĝas ĉe la koncernulo, sed kiuj nur eventuale aperas ĉe posteuloj kiel percepteblaj kvalitoj. Ĉiu vivulo ricevas kvalitojn de ambaŭ siaj gepatroj, sed ekstere manifestiĝas nur la pli forta kvalito. Ekz. se vi heredis nigrajn kaj flavajn harojn, vi mem havas la nigrajn, sed al via infano vi povas transdoni la kaŝitajn flavajn. Se la infano heredis la flavajn ankaŭ de la alia el la gepatroj, tiam la infano havos flavajn harojn, kvankam la gepatroj eble ambaŭ estas nigraharaj.

En filozofio ĝi estas ĉia rimedo de intelekta transdonado aŭ transportado. Ekz. vortoj estas vehiklo de pensoj, lingvoj estas vehiklo de ideoj, romano estas vehiklo de politikaj opinioj ktp.

**Granda Vehiklo** estas sinonimo de mahajano kaj **Malgranda Vehiklo** estas sinonimo de hinajano, du skoloj kaj movadoj, klopodantaj disvastigi la budhismon.

Vehiklotipoj
------------

* Trirada kamioneto

  

* Vehiklo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Vehiklo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 55415
* GND: 4016320-9
* LCCN: sh85142531
* BNF: 11975775b
 |
Kaminarimon, kun la grandega lanterno Ĉoĉin, estas la ekstera pordego al la fama templo Senso-ĝi
Pordego al la templo Asakusa
Festivalo (*macuri*) en Asakusa
**Asakusa** aŭ **Asaksa** (japane: 浅草 [asakusa]) estas kvartalo en kvartalo Tajto, Tokio, Japanio. Ĝi estas fama pro budhisma templo Senso-ĝi, dediĉita al Kannon. Ekzistas pluraj aliaj temploj en Asakusa, kaj okazas tie diversaj festivaloj.

Historio
--------

Dum la plejparto de la 20-a jarcento Asakusa estis la plej grava distreja kvartalo en Tokio. La novelo de Kaŭabata Jasunari *Asakusa Kurenajdan* (1930), bone montras tion. Nuntempe tiu rolo transiris al Ŝinĝuku kaj aliaj kvartaloj de la urbo.

Geografio
---------

Asakusa situas je la nord-orienta rando de centra Tokio, je la orienta fino de la Eidan Ginza Linio, apenaŭ du kilometrojn oriente de la granda stacidomo Ŭeno.

Asakusa, ĉe la bordo de la rivero Sumida havas pli tradician japanan etoson ol aliaj kvartaloj de Tokio.

Vidindaĵoj
----------

Pro multaj religiaj konstruaĵoj en la kvartalo, *macuri*, ŝintoaj festivaloj estas oftaj en Asakusa, ĉar ĉiu templo aŭ sanktejo okazigas almenaŭ unu *macuri*-on jare (se ne sezone). La plej granda kaj ŝatata festivalo estas Sanĝa macuri je la fino de printempo, dum kiu stratoj estas fermitaj al trafiko de frumatene ĝis nokte.

La Samba Karnavalo de Asakusa (japane 浅草サンバカーニバル, *Asakusa samba kānibaru*, portugale *Carnaval de Asakusa*) estas strata festo, kiu okazas ekde 1981 ĉiun jaron en Asakusa. Je tio dum la lasta sabato en aŭgusto kostumitaj dancistoj kaj festoĉaroj paradas tra Asakusa, je kio simile al karnavalo en Rio-de-Ĵanejro diversaj sambolernejo konkuras en konkurso.

Apud la Senso-ji troviĝas distra komplekso nomita Hanajaŝiki. La kinejoj montras ofte klasikajn japanajn filmojn, ĉar multaj turistoj estas maljunaj japanoj.

Boatoj malsupreniras la riveron Sumida de konstruaĵoj nur kvinminutan piediron for de la templo.

Asakusa estas unu el la gejŝo-kvartaloj de Tokio.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Asakusa en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Asakusa - Wikivoyage (en)
* Gvidilo pri Asakusa (angle)

  



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 211126
* GND: 4731141-1
* VIAF: 260258500
* NDL: 00639502
 |
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

**Anina Stecay** (Bad Hersfeld, 1976) estas germana esperantisto kaj verkisto. Ŝi loĝas en Hanau, kie profesie ŝi estas kuracisto. Ŝi studis medicinon en Frankfurto kaj Maastricht kaj pedagogion de plenkreskuloj en Hagen. Ekde 2004 ŝi laboras kiel kuracistino, ĝis 2018 en la urba hospitalo de Hanau, kie ŝi specialiĝis pri neŭrologio. Nuntempe ŝi laboras en kuracistejo. 

Ŝi partoprenas ofte en Esperanto-aranĝoj kaj prelegas en ili. Ŝi estas fakulo pri krimromanoj kaj fakte ofte verkas tiajn tekstojn, ekzemple en Beletra Almanako. Ŝi loĝas en la regiono de Frankfurt ĉe Majno kaj membras en la frankfurta klubo (Esperanto-Societo Frankfurto), kie ŝi estas vicprezidantino. Ŝi esperantistiĝis en 2010 kaj studis Interlingvistikon en Adam-Mickiewicz-Universitato en Poznano 2011-2014. Ŝi diplomiĝis en esperanta literaturo pri detektiv-fikcio. Ŝi ade prelegas ĉe Interkultura Centro Herzberg dum la interlingvistikaj studsesioj pri lingvaj kaj literaturaj temoj kaj ankaŭ estas tie unu el la kursgvidantoj de la nova modulkursaro por Esperanto-instruistoj kaj -movaduloj.

De 2018 ŝi apartenas al la redakta skipo de Beletra Almanako.

Publikigitaj tekstoj
--------------------

### En Esperanto

* Anina Stecay: *Bona jaro*. Seria murdisto alvenas al gastejo, kie kelnerino deĵoras sola ĉar ne estas horo kiam venas aliuloj. En Beletra Almanako (17), junio 2013.
* Anina Stecay: *La komisio*. Snajpero atendas celitan pafcelon ekde ĉambraĉo de pensiono. En Beletra Almanako (19), februaro 2014.
* Anina Stecay: *La perdita honoro de iu Kleist*. Kritika prezento de tri tradukoj de *La almozulino de Lokarno*. Kompara analizo de tradukoj el mallonga teksto de Heinrich von Kleist. En Beletra Almanako (21), oktobro 2014.
* Anina Stecay, recenzo pri *Skabio* (de Sten Johansson). En Beletra Almanako (24), oktobro 2015.
* E. T. A. Hoffmann: *La sabloviro* (trad. Anina Stecay). En Beletra Almanako (30), januaro 2018.
* Anina Stecay, recenzo pri *Averto pri murdo* kaj *Murdo en la parko* (de Julian Modest). En Beletra Almanako (31), februaro 2018.

### En aliaj lingvoj

* Anina Stecay (eldonisto): *Frankfurter Morde*. Wellhöfer, 2009.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 617790
 |
**Agostino BASSI**, foje nomita **de Lodi** (25a de Septembro 1773 – 8a de Februaro 1856), estis itala entomologo. Li antaŭis Louis Pasteur en la malkovro ke mikroorganismoj povas estis kaŭzo de malsano (nome *mikroba teorio de malsano*). Li malkovris, ke la muskardino estis okazigita de fungo kiu infektis silkraŭpojn, nome tre malgranda, parazita organismo, kiu finfine estis nomita *Beauveria bassiana* liahonore. En 1844, li asertis, ke la ideo ke ne nur animalaj (insektoj), sed ankaŭ homaj malsanoj estas kaŭzitaj de aliaj vivantaj mikroorganismoj; por ekzemplo, morbilo, sifiliso, kaj la bubona pesto.

Bassi sekvis la instruojn de Lazzaro Spallanzani, sia parenco, ĝis li mortis. El sia laboro li etendis teorion kiu klarigas multajn malsanojn de plantoj, animaloj kaj homo estantaj okazigitaj de patogenaj organismoj. Li tiel antaŭis la laboron kaj de Louis Pasteur kaj de Robert Koch. Li estis ankaŭ la aŭtoro de laboro pri la kultivaĵoj de terpomoj, fromaĝo, vinproduktado, lepro kaj ĥolero. Louis Pasteur (1822–1895) estis ege influita de lia laboro kaj li havis la portretojn kaj de Spallanzani kaj de Bassi en sia oficejo.

* Kategorio Agostino Bassi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 754257
* GND: 104063025
* LCCN: n85158848
* VIAF: 59073085
* ISNI: 0000 0000 8343 9318
* SUDOC: 085893129
* BNF: 10598766p
* NLA: 36009540
* NKC: nlk20000079432
* ICCU: MILV091927
 |
La ciganoj ofte situis (kaj situas) ekster la ĝeneralaj socioj. La cigana lingvo servis al ili kiel grupa ligo kaj por kaŝigi siajn aferojn de neciganoj. Sed, en pluraj landoj, ciganoj lasis sian praan lingvon kaj uzis propran **ciganan ĵargonon,** kiu kombinis ciganlingvajn radikojn en neciganan gramatikon.

Tiel aperis en Hispanio la ĵargono *caló* (rilatita al "kaleo"). Pro la ofta enprizonigo kaj eksterleĝa vivmaniero de ciganoj, ciganaj kaj krimulaj (en Hispanio, *germanía*) ĵargonoj reciproke influis sin. De tie, ciganaj vortoj pasis al popola uzo, helpe ankaŭ de cigankreita kantostilo flamenko, tiel perdante sian kaŝvaloron.

Ekzemple, *gadĵo* kaj *gadĵi* (aŭ *gaĝo*, *gaĝi*) signifas "necigana viro" kaj "neciganino" en cigana lingvo, sed *gachó* kaj *gachí* signifas "ulo" kaj "ulino" en hispana lingvo. Ankaŭ, *camelar* venis el cigana vorto signife "voli", ĵargone signifis "ami" kaj hispanlingve "amlogi". Cigana lingvo estis grava influo en popola hispana lingvo.

En la angla lingvo, ni trovas la slangaĵon *nark* signifanta "polica informanto", el cigana vorto por "nazo".


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Kinarto de Alĝerio** referencas al la kinindustrio bazita sur la nordafrika lando Alĝerio.

La kolonia epoko
----------------

Dum la epoko de la Franca koloniigo, filmoj estis ĉefe hegemonia propaganda ilo por la Franca kolonia ŝtato. Kvankam filmita en Alĝerio kaj vidata de loka loĝantaro, la plej majoritato de la "Alĝeria" kinarto en tiu epoko estis kreata de eŭropanoj. La koloniaj propagandaj filmoj ĝenerale priskribis stereotipan bildon de idilia vivo en la kolonio, ofte fokuse al aspektoj de loka kulturo kiujn la administracio serĉis ŝanĝi, kiaj poligamio. Unu ekzemplo de tiaj filmoj estas la filmo de Albert Durec de 1928 *Le Désir* (esperante La deziro).

La apero de Alĝeria kinarto en la 1960-aj kaj 1970-aj jaroj
-----------------------------------------------------------

Alĝerio sendependiĝis en 1962, temo kiu vekis fortan atenton inter la alĝeria filmoproduktado de la 1960-aj kaj 1970-aj jaroj. La kanona filmo de Mohammed Lakhdar-Hamina de 1967 nome *Le Vent des Aurès* priskribas ruran farmofamilion kies vivoj estas detruitaj de koloniismo kaj milito.

Ekster Alĝerio, unu el la plej famaj filmoj de tiu epoko estas *La Batalo de Alĝero* (1966), nome Alĝeri-Itala filmo kiu akiris tri Oskar-nomumojn.

Nuntempa kinarto
----------------

Bibliografio
------------

* Guy Austin, Algerian National Cinema, Manchester University Press, 2012, ISBN 978-0-7190-7993-1

* Kategorio Kinarto de Alĝerio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Flugilkorno kun agordotubo rekte malantaŭ la buŝaĵo
Trombono, 1 = agordotubo
**Agordotubo** estas eltirebla tuboparto blovinstrumentoj. Je latunaj blovinstrumentoj la agordotubo servas por ĝustigo de la absoluta agordo de la instrumento. Por la pozicio de agordotubo ekzistas du eblecoj:

* La agordotubo troviĝas inter buŝaĵo kaj la komenco de la instrumentotubo.
* La ĉikaze plejofte U-forme fleksita agordotubo troviĝas en la instrumentotubo inter buŝaĵo kaj sonfunelo, ĉe instrumentoj kun valvomaŝino ofte inter buŝaĵo kaj valvomaŝino.

Por eviti fiksiĝon de la agordotubo, oni devas regule purigi kaj grasigi ĝin.

Je latunaj blovinstrumentoj oni ne intermiksu la agordotubon de trombono kaj trumpeto per entonigotuboj de instrumentoj kun valvoj.

Sakŝalmo *Gaita transmontana*, la ligilo inter malsupra kaj meza bordunsekcio estas uzata kiel agordotubo
Je Sakŝalmoj la bordunfajfiloj, kiuj konsistas el almenaŭ du sekcioj, havas agordotubojn, je kio la ligiloj inter la sekcioj funkcias ankaŭ kiel agordotuboj. La agordotuboj servas por la agordado de la bordunfajfiloj kun la ludofajfilo. Je bordunfajfiloj, kiuj konsistas el pli ol du sekcioj, oni plejofte uzas nur la ligilojn inter la plej malsupra kaj la postsekva sekcio kiel agordotubo, dum kiam la ligiloj inter la supraj sekcioj estas relative fikse alĝustigataj. La ligilo de la bordunsekcio destinita kiel agordotubo havas volvaĵon, kiun oni regule devas flegi kaj eventuale anstataŭi, por teni ties funkcion.


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Muziko |


|  |  |
| --- | --- |
|  | Ĉi tiu artikolo estis redaktita tiel ke ĝi entenas tutan aŭ partan tradukon de « Stimmzug » el la germanlingva Vikipedio. Rigardu la historion de la originala paĝo por vidi ties aŭtoroliston.  (Ĉi tiu noto koncernas la version 3462842 kaj sekvajn de ĉi tiu paĝo.) |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Anioj** |
| --- |
|  |
| Sulkobeka anioSulkobeka anio |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Kukoloformaj *Cuculiformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Kukoledoj *Cuculidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | ***Crotophaga*Linnaeus, 1758** |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Anioj  |

 |
| v • d • r |

La **Anioj** aŭ **Krotofagoj** estas la tri specioj de birdoj de la genro *Crotophaga* de la birda familio de kukoledoj, kaj membroj de la ordo de birdoj Kukoloformaj, kiuj inkludas ankaŭ la vojkurulojn, la centropojn kaj la Hoacinon. Ili estas ĉefe tropikaj birdoj de la Nova Mondo, kvankam la teritorio de du specioj preskaŭ atingas Usonon. Ĵusaj analizoj de DNA lokigas ilin en nova familio, nome la Krotofagedoj.

Malkiel multaj kukoledoj, la anioj ne estas nestoparazitoj, sed male, ili **nestumas kolonie**, la nestokupolo estas konstruita de kelkaj paroj inter 2 kaj 6 m alte en arbo. Nombro de inoj demetas siajn ovojn en la nesto kaj kunzorgas kovadon kaj manĝadon.

La anioj estas grandaj **nigraj birdoj kun longa vosto kaj tre kresta nigra beko**. Ties flugo estas malforta kaj malcerta, sed ili bone kuras kaj kutime manĝas surgrunde.

Ili estas tre **gregemaj** specioj, ĉiam trovataj en bruemaj grupoj. Anioj manĝas termitojn, grandajn insektojn kaj eĉ lacertojn kaj ranojn. Ili forprenas iksodojn kaj aliajn parazitojn el paŝtiĝantaj animaloj – kvankam tio estas pridisputata; dum ne estas dubo, ke la anioj sekvas paŝtiĝantajn animalojn por kapti forĝenitajn insektojn kaj eventuale manĝas falitajn iksodojn, ne estas ankoraŭ certiga pruvo, ke ili rekte forprenas ilin el la korpoj de la animaloj.

Specioj
-------

* Granda anio, *Crotophaga major*
* Krestobeka anio, *Crotophaga ani*
* Sulkobeka anio, *Crotophaga sulcirostris*
	+ Sulkobeka anio de la Kabo San Lucas, *Crotophaga sulcirostris pallidula* - probable nevalida; formortinta (ĉ.1940)

Referencoj
----------

* ffrench, Richard.  (1991) *A Guide to the Birds of Trinidad and Tobago*, 2‑a eldono, Comstock Publishing. ISBN 0-8014-9792-2.
* Hilty, Steven L.  (2003) *Birds of Venezuela*. Londono: Christopher Helm. ISBN 0-7136-6418-5.
**Anita Włodarczyk** (naskiĝis la 8-an de aŭgusto 1985 en Rawicz) – pola atletikistino specialiĝanta pri martelĵeto. Konsiderata plej eminenta sportistino en sia kategorio. Ŝi partoprenis Someran Olimpikon en Pekino (la 6-a loko) kaj gajnis arĝentan medalon dum Olimpiko en Londono. Ora medalistino de Somera Olimpiko 2016 en Rio-de-Ĵanejro.

Sporta kariero
--------------

Mondĉampionino de 2009, vicĉampionino de 2013, la ora medalistino por virina martelĵetado dum Ĉampioneco de Eŭropo pri Atletiko en Helsinko (2012) kaj bronza medalistino de la 20-a Ĉampioneco de Eŭropo pri Atletiko en Barcelono (2010). Ŝi venkis en Eŭropa Teama Ĉampioneco pri Atletiko (2009) kaj dufoje en Vintra Pokalo de Eŭropo pri Ĵetado (2008 kaj 2009). Aŭguste 2009 en Berlin dum Atletika Mondĉampioneco kun rezulto 77,96 m fiksis la mondrekordon. Junie 2010 ŝi korektis sian rezulton atingante 78,30. Ŝia vivrekordo estas 78,46 (la 16-an de aŭgusto 2013, Moskvo) – la aktuala rekordo de Pollando.

La 1-an de aŭgusto 2015 iĝis la unua virino, kiu transpasis 80 m, kun la rezulto 81,08 m. La 15-an de aŭgusto 2016 en Brazilo akiris laŭvican mondrekordon (82,29 m), kiu validis nur dum 13 tagoj. Ĝi estis plibonigita de ŝi mem la 28-an de aŭgusto 2016 dum Memorialo al Kamila Skolimowska en Varsovio kaj nun egalas al 82,98 m.

Distingoj
---------

Septembre 2009 Anita Włodarczyk estis distingita de pola prezidento Lech Kaczyński per Kavalira Kruco de la Ordeno *Polonia Restituta*.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Anita Włodarczyk en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficjalna strona internetowa Anity Włodarczyk Oficiala retpaĝo de Anita Włodarczyk en la pola kaj angla


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 449628
* GND: 127280335X
* VIAF: 635151778200818130008
 |
**Emso** (germane *Ems*, nederlande *Eems*) estas rivero en la okcidenta parto de Germanio.
Ĝi fluas tra la federaciaj landoj Nordrejn-Vestfalio kaj Malsupra Saksio (Emslando).
Ĝi elteriĝas en la pejzaĝo *Senne* ĉe la Teŭtoburga Arbaro en Germanio (apud Bielefeld) kaj enfluas tra la Dolardo kaj la Vadomaro al la Norda Maro.

La longo estas 371 km, el kiu 238 km estas ŝipveturebla.
La Emso-Jadokanalo formas ligon kun la rivero Jado (Jade).
La Dortmundo-Emsokanalo iras grandparte paralele je la Emso.

Unu el la branĉoriveretoj estas la Haso (Hase). Ĝi fontas en la Teŭtoburga Arbaro kaj disforkiĝas ĉe duforkaĵo en la Elso (Else), kiu iras al la Vezero (Wezer), kaj la vera Haso kiu ĉe Meppen enfluas la Emson.

Urboj laŭlonge la Emso estas: Telgte, Greven, Emsdetten, Rheine, Lingen, Haren, Meppen, Lathen (kun la testotrako de la glistrajno), Papenburg (kun la ŝipkonstruejo de la firmao Meyer), Leer kaj Emden.

La Emso iras tra la Vadomaro kiel *Okcidenta Emso* (Westereems) inter la insuloj Rottumeroog kaj Borkum.

La nederlanda komunumo Eemsmond prenis sian nomon de la situo ĉe la buŝo de la rivero.

Vidu ankaŭ
----------

* Emsbaraĵo

* Kategorio Emso en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 59041
* GND: 4014613-3
* VIAF: valoro sen valoro
* NKC: ge1165404
 |
**Antony TUDOR**, denaske **William Cook** (Londono, 4a de aprilo 1908 - Novjorko, 20a de aprilo 1987) estis brita koregrafo, instruisto kaj dancisto.

Biografio
---------

En 1927 li aliĝis al la kompanio *Ballet Club* de Marie Rambert, kiu kuraĝigis lin fari koregrafion de sia unua majstroverko en 1935, nome *Lilac Garden* aŭ *Jardin aux Lilas*. La venontan jaron li premieris *Dark Elegies*, kiu plue estas konsiderata unu el la plej gravaj kaj geniaj verkoj de la danco de la 20a jarcento. En 1940 li translokiĝis al Novjorko, kie li aliĝis al la tiam ĵusa *Ballet Theatre* — poste konata kiel *American Ballet Theatre* —, por kiu li kreis multajn gravajn baletojn kiel *Pillar of Fire* de 1942 kaj *Shadow of the Wind* de 1948. 

* Kategorio Antony Tudor en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 633883
* GND: 119043556
* LCCN: n86025901
* VIAF: 299145858268423022973 29679025, 299145858268423022973
* ISNI: 0000 0000 2862 4625
* SUDOC: 085576115
* BNF: 133348090
* BIBSYS: 90713506
 |
**István Hetesi** [iŝtvAn heteŝi], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Hetesi István** estas hungara instruisto, literaturhistoriisto, altlerneja instruisto.

István Hetesi naskiĝis la  15-an de decembro 1941(nun 1941-12-15) en Barcs.

Biografio
---------

István Hetesi maturiĝis en gimnazio en Szigetvár en 1960, post 5 jaroj li akiris pedagogian diplomon en Scienca Universitato Attila József. Post la diplomo li instruis jardekon en gimnazioj de Komló kaj Pécs, poste inter 1975-1990 li instruis en Universitato de Pécs (komence en altlerneja rango). Intertempe li doktoriĝis en 1981 en Scienca Universitato Loránd Eötvös kaj li kandidatiĝis en 1986 antaŭ la Hungara Scienca Akademio. Li estis altigita docento en 1987, la habilitiĝo okazis en 1998, en la sekva jaro li atingis la instruan rangon profesoro. Li ricevis stipendion inter 2000-2003. Li edziĝis en 1965.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Orosz irodalom a XIX. században. Szöveggyűjtemény 1-2.* (kunredaktoro, 1990)
* *Turgenyev. A hősök és a „randevú" az írói pálya első felében* (1990)
* *Művek, kapcsolódások. Alekszandr Szergejevics Puskin- és Ivan Szergejevics Turgenyev-tanulmányok* (studoj, 1999)
* *„Hamlet mi vagyunk". Tanulmányok (a) Hamlet európai recepciójának történetéből* (redaktoro, 2004)

Fontoj
------

* hungarlingva membiografio kun foto
* hungarlingva biografieto
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 829672
* LCCN: no00000251
* VIAF: 56148027
* ISNI: 0000 0000 3886 5799
 |



* Portalo pri Biografio