recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Andrzej Poczobut** (beloruse: Андрэй Пачобут, Andrej Paĉobut, naskiĝis la 16-an de aprilo 1973 en Brzostowica Wielka) estas pola-belorusa ĵurnalisto, publicisto kaj blogisto ligita kun Grodno, aktivulo de pola minoritato en Belorusio, politika malliberulo.

Vivo
----

En 1998 finis studojn ĉe Jura Fakultato de Grodna Ŝtata Universitato je la nomo al Janka Kupala. Laboris en pluraj redakcioj de polaj kaj belorusaj gazetoj. Aktivulo de Asocio de Poloj en Belorusio de la 1990-aj jaroj. De 2006 korespondanto de „Gazeta Wyborcza" en Grodno.

Li apartenas al kontraŭuloj de prezidento de Belorusio Aljaksandr Lukaŝenka, kies reĝimon plurfoje kritikis en siaj artikoloj. Pro socia kaj ĵurnalista agado plurfoje arestata.

Spertulo pri historio de sekretaj servoj de Sovetunio en Okcidenta Belorusio kaj tiea agado de Pola Enlanda Armeo.

Reprezalioj
-----------

Laste arestita la 25-an de marto 2021. Alta Reprezentanto por la komuna ekstera kaj sekureca politiko de la Eŭropa Unio Josep Borrell kondamnis la areston. La 9-an de decembro 2021 Pola Sejmo akceptis rezolucion „alvokantan belorusan reĝimon ĉesigi reprezaliojn kontraŭ Andżelika Borys, Andrzej Poczobut kaj aliaj politikaj malliberuloj. La similan rezolucion Sejmo akceptis la 28-an de marto 2022. Proceso de Poczobut komenciĝis la 16-an de januaro 2023. La 8-an de januaro oni anoncis la verdikton de Grodna juĝejo: 8 jarojn de peza mallibero. La similan verdikton nun atendas 10 sindikatistoj, kiuj helpis al persekutataj homoj (akuzitaj pri faŝismo kaj detruado de la ŝtato). Jam preskaŭ 5 mil belorusoj estas politikaj malliberuloj.

Reage al la verdikto kontraŭ senkulpa ĵurnalisto, pola ministro pri internaj aferoj kaj administrado Mariusz Kamiński la 9-an de februaro decidis fermi pro sekureco polan-belorusan limpasejon en Bobrowniki (Distrikto Bjalistoko). Pollando, lige kun la invado de Rusio en Ukrainion, kiun antaŭis hibrida operaco de eksterleĝa homa kontrabandado de miloj da elmigrintoj el Proksima Oriento tra la belorusa-pola ŝtatlimo, konsideras fermi du ceterajn limpasejojn kaj sankciigi respondeculojn pri la reprezalioj.

Publikaĵoj
----------

* *System Białoruś*, Gliwice 2013

Premioj
-------

* Premio de revuo ARCHE „Pro la vera vorto" (Belorusio, 2009).
* Premio je la nomo de Witold Hulewicz (Pollando, 2010).
* Premio je la nomo de Andrzej Woyciechowski (Pollando, 2011) – pro la materialo, kiu esence influis konscion de poloj.
* Ĵurnalisto de la Jaro (Pollando, 2011).
* Grand Press – Ĵurnalisto de la Jaro (Pollando, 2021)

Vidu ankaŭ
----------

* Poloj en Belorusio
* Televido Belsat
* Ales Bjaljacki
* Svjatlana Ciĥanoŭskaja

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Andrzej Poczobut en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Privata blogo
* Paĝo de Andrzej Poczobut en retejo Centro de Homrajtoj „Wiasna"


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 810770
* LCCN: n2014036360
* VIAF: 305858626
* ISNI: 0000000423386620
 |
|
|  |
|
| **Nitrata acido** |
| Struktura formulo |
| Modelo kun pilkoj kaj bastonoj |  Tri-dimensia modelo |
|
| Alternativa(j) Nomo(j) |
| Nitrata acidoAcidum nitricum |
| Kemia formulo | HNO3 |
| PubChem-kodo | 944 |
| ChemSpider kodo | 919 |
| CAS-numero-kodo | 7697-37-2 |
|
| Karakterizaĵoj |
| Molmaso | 63,01 g·mol−1 |
| Denseco | 1.5129 g/mL (liquid) |
| Fandopunkto | −42 °C (−44 ℉; 231 K) |
| Bolpunkto | 83 °C (181 ℉; 356 K) |
| Refrakta indico | 1.397 (16.5 °C) |
| Akva solvebleco | komplete solvebla |
| pKa | -1,4 |
|
| Sekurecaj Indikoj |
| Riskoj | 8 35 |
| Sekureco | 1/2 23 26 36 45 |
| Pridanĝeraj indikoj |
| Danĝero | 

|  |
| --- |
| 
Koroda
CKoroda |

 |

**Nitrata acido** (HNO3) estas senkolora, fumanta, tre kaŭstika fluidaĵo kun fandopunkto de −42 °C kaj bolpunkto de 83 °C. Ĝi estas ofte uzata laboratoria reagento kaj grava industria kemiaĵo: oni uzas ĝin por produkto de kemisterko, eksplodaĵoj. Ĝi estas venena materialo, kaŭzas brulvundojn.

Jam la alkemiistoj produktis kaj uzis la nitratan acidon. Oni pli poste aplikis la simplan laboratorian metodon de germana kemiisto Johann Rudolph Glauber (1648): oni produktis ĝin per komuna varmigo de kalia nitrato kaj sulfura acido. Antoine-Laurent Lavoisier en 1776 pruvis, ke la ænitrata acido entenas oksigenon kaj en 1816 Joseph-Louis Gay-Lussac kaj Claude Louis Berthollet klarigis ties kemian konsiston.

Hodiaŭ oni produktas la nitratan acidon per kataliza oksidigo de amonio. La procedon ellaboris la germano Wilhelm Ostwald en 1901. Oni oksidas la amoniogason per aero aŭ oksigeno al nitrogena monoksido, poste al nitrogena dioksido ĉe ĉeesto de platenoreta katalizatoro. Oni kondukas la nitrogenan dioksidon en akvon por estigi nitratan acidon. Oni povas forigi la akvon el la estiĝanta solvaĵo (kiu entenas 50–70-mas-procente acidon) per sulfuracida distilado.

La nitrata acido malkombiniĝas al akvo, nitrogen-dioksido kaj oksigeno, dume formiĝas brunflava fluidaĵo. Kun partopreno de forta acido, en kavo, ĝi transformiĝas tute al hidrogen- kaj nitratjonoj. Ĝi estas forta oksidaĵo, tio estas, akceptas elektronojn dum la redoksaj reakcioj.

La nitrata acido havas la sekvajn utilajn reakciojn:

* la neŭtraligo per aminio produktas amonio-nitraton, bazkomponanton de la kemisterkoj.
* la nitrigo de glicerino kaj tolueno rezultas estiĝon de la eksplodaĵoj nitro-glicerino kaj trinitro-tolueno (toluena trinitrato)
* produkto de nitro-celulozo
* oksidigo de metaloj al konvenaj oksidoj kaj nitratoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Nitrita acido
* Kombinaĵoj de hidrogeno

* Kategorio Nitrata acido en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Referencoj
----------

1. ↑  British Pharmacopoeia
Pri la komunumo
---------------

 **Besenbüren** estas komunumo en la distrikto Muri de Kantono Argovio, Svislando. Ĝi havis 582 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

Geografio
---------

Besenbüren estas kampara vilaĝo, kiu situas ĉe la orienta marĝeno de la ebenaĵo de la rivero *Bünz*.

Najbara komunumo
----------------

La komunumo Besenbüren limas en nordo al Hermetschwil-Staffeln en oriento al Rottenschwil, en sudoriento al Aristau, en sudokcidento al Boswil kaj en nordokcidento al Bünzen.

Trafiko
-------

Enirejo de Besenbüren
La komunumo Besenbüren situas flanke de la ĉefaj trafikvojoj. Al la publika transportreto la komunumo estas konektita per poŝtaŭtolinio de Wohlen al Muri.

La plej proksima alvetorejo al aŭtovojo situas nordoriente en distanco de 12km apud Birmensdorf al la svisa aŭtovojo A4.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Besenbüren datiĝas el la jaro 1160 kiel *Besenbürren* en la *Acta Murensia*.

En la jaro 1415 la Svisa Ĵurkomunumo konkeris Argovion kaj Besenbüren ek de tiam estis parto de la voktojeo Boswil en la *Liberaj Distriktoj*, kiu estis komune regita de la ok lokoj de la Svisa Ĵurkomunumo. La Senjoroj de Heidegg, kiuj jam antaŭe estis la mastrumantoj de Besenbüren ankaŭ sub la nova regado konservis siajn privilegiojn. En la jaro 1471 la svisoj vendis la vilaĝon al la Monaĥejo Muri por reaĉeti ĝin post malmultaj jaroj. En la jaro 1617 la vilaĝo estis denove vendita al la monaĥejo. En marto 1798 francaj trupoj liberigis Argovion de la svisa servuteco kaj kreis la Helvetan Respublikon, dum kies daŭro ĝis 1803 Besenbüren apartenis al la mallongviva Kantono Baden. Ek de 1803 Besenbüren apartenas al la distrikto Muri de Kantono Argovio.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Besenbüren en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* 
* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Besenbüren** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

* Oficiala retejo de la komunumo Besenbüren
* Besenbüren en la Historia Leksikono de Svislando

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la Distrikto Muri |
| --- |
| Abtwil • Aristau • Auw • Beinwil (Freiamt) • Besenbüren • Bettwil • Boswil • Bünzen • Buttwil • Dietwil • Geltwil • Kallern • Merenschwand (Benzenschwil) • Mühlau • Muri • Oberrüti • Rottenschwil • Sins • Waltenschwil |  |

 |
**Ferenc Ódor,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Ódor Ferenc** estas hungara bestokuracisto, urbestro, parlamenta deputito, oficisto.

Ferenc Ódor naskiĝis la 22-an de novembro 1954 en Kecskemét.

Biografio
---------

Ferenc Ódor maturiĝis en gimnazio en Baja en 1973, poste li akiris bestokuracistan diplomon en Veterinara Universitato de Budapeŝto en 1978. Post la diplomo li estis bestokuracisto en Hidasnémeti, ekde 1980 en Garadna. Inter 1990-1998 li estis ankaŭ urbestro de Garadna, intertempe en 1993 li aliĝis al Fidesz. Li estis parlamentano inter 1998 kaj 2013, poste li estis oficejestro en Encs. En 2018 Ódor estis arestita pro akuzado de oficaj subaĉetaĵoj, samtempe i estis pendigita de sia posteno kun tuja efiko. Li ricevis ŝtatan premion en 2000. Lia edzino naskis 2 filinojn.

Fontoj
------

* hungarlingva biografieto kun foto Arkivigite je 2021-02-13 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio
* intervjuo

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 715633
 |
**Mieres** estas municipo de la aŭtonoma Komunumo de Asturio (Hispanio).

Ĝi estis grava centro de ekspluatado de karbo-minejoj ekde la 19a jarcento, sed tio jam ne plu funkcias. Ĝis la 1970-al jaroj estis ankaŭ grava siderurgia industrio. La ĉefurbo estas Mieres del Camino, urbeto kiu ankoraŭ konservas parton de la etoso de historia malgranda industria urbo.

Konsisto
--------

Mapo de administraj paroĥoj de Mieres
La municipa konsilio de Mieres konsistas el la ĉefurbo, Mieres del Camino kaj la administraj paroĥoj de Baiña, Figaredo, Cenera, Loredo, La Peña, La Rebollada, Santullano, Santa Rosa, Seana, Ujo, Urbies, Valdecuna, Santa Cruz, Ablaña, Turón, Gallegos, Bustiello.

Esperanto
---------

Mieres gastigis la 30-an Hispanan Kongreson de Esperanto en 1970.

Referencoj
----------

1. ↑  Mieres sede del XXX Hispana Kongreso de Esperanto en el año 1970 (hispane)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Mieres en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo
La **Franca Muzeo de Ludkarto** (france ***Musée Français de la Carte à Jouer***) estas franca muzeo kiu montras la historion de ludkartoj kaj kartludoj. La muzeo situas en Issy-les-Moulineaux, kiu estas antaŭurbo de Parizo.

La muzeo estis establita en 1986 surbaze de du kolektoj kiujn la municipo ricevis kiel donaco. Ekde 1997 la kolekto estis ekspoziciita en la kastelo Château d'Issy. La muzeo havas proksimume 9,000 objektojn, de kiuj 6,500 estas kartludoj, 980 presaĵoj kaj desegnaĵoj, same kiel pli ol 1,000 aliajn objektojn ligitajn al kartludoj. La ekspozicioj ankaŭ montras la historion de la hejmkomunumo, la historion de la kastelo kaj iliaj posedantoj, kaj rakontojn de artistoj kiuj rilatis kun Issy: Auguste Rodin, Henri Matisse kaj Jean Dubuffet.

En 1999, la muzeo ricevis la premion Eŭropa Muzeo de la Jaro.

Referencoj
----------

Eksteraj ligiloj
----------------

* Musée Français de la Carte à Jouer Arkivigite je 2021-11-30 per la retarkivo Wayback Machine - oficiala retejo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 854453
* LCCN: n2002018166
* VIAF: 156662364
* ISNI: 0000000119585625
* SUDOC: 026394529
* BNF: 118650066
 |
**Amravati** (**अमरावती**) estas metropolo kaj universitata urbo en Barato, en subŝtato Maharaŝtro, en la samnoma distrikto, kie ĝi estas la sidejo. La loknomo signifas: "loĝejo de eternuloj".

Laŭ la stato de 2001 en la urbo vivis 549 370 loĝantoj sur areo de 183 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de 3 002 loĝantoj/km².

Geografio
---------

Amravati etendiĝas en centro de la lando. Nagpur troviĝas 156 km-ojn.

Historio
--------

Amravati
Amravati estis longe ĉefurbo de iama regno, kiun la britoj akiris en 1833. La urbo longe estis ĉirkaŭita per defenda muro. Baldaŭe ĝi estis grava eduka centro.

Trafiko
-------

Amravati havas flughavenon, stacidomon kaj aŭtovojojn por vojaĝadi.

Klimato
-------

Amravati havas tropikan klimaton kun influo de musono. La temperaturo varias inter 15-42 °C. Jare pluvas po 874 mm. En ĉiuj monatoj pluvas, sed precipe inter junio-oktobro.

Vidindaĵoj
----------

* temploj

Vidindaĵoj en londona muzeo pri Amravati

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 375816
* GND: 7745936-2
* LCCN: n85273000
* VIAF: 140793142
* BNF: 13179129c
 |
**Lajos Csertő** [lajoŝ ĉertO], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Csertő Lajos** estas hungara vitroartisto.

Lajos Csertő naskiĝis la  14-an de aprilo 1943(nun 1943-04-14) en Kecskemét.

Biografio
---------

Lajos Csertő studis inter 1963–1968 en Teknika Altlernejo de Dunaújváros, poste li laboris ĝis 1991 en fabriko en Dunaújváros, iomete ankaŭ en uzino pri vitroj en Orosháza. Li instalis atelieron en Dunaújváros kaj li individue kreis vitraĵojn, poste inter 1972–1984 li estis disĉiplo de István Gádor, sed ekde 1974 li kreis ankaŭ individue. Krom la uzo kaj prilaborado de diversaj metaloj, lignoj, marmoro, granito kaj porcelano ankaŭ vitro ludas gravan rolon en liaj kreaĵoj. Li ricevis stipendiojn en 1979 kaj 1981.

Elektitaj kreaĵoj
-----------------

* *Üvegplasztika* (1982)
* fontano el vitro, ŝtalo Orosháza, (1987)
* ornamaĵoj en teatro de Lendava (1998–2000)
* murkovraĵoj en uzino pri porcelanoj en Herend (2001–2002)
* *Turul madár* (2015)

Fontoj
------

* biografio hungare kun foto
* datenoj
* datenoj

Referencoj
----------


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 862121
 |


* Portalo pri Biografio
**Universitato Tanta** (arabe جامعة الطانطا) estas egipta universitato, situanta en la urbo Tanta, en la Provinco Garbija. Tanta University estas publika universitato sub la kontrolo de la egipta edukministerio.

La universitato estis establita en 1962 kiel filio de Universitato de Alexandrio nur kun fakultato de Medicino. En 1972 ĝi iĝis sendependa universitato, la "Universitato Centra Delto". Ĉe tiu tempo, la universitato havis fakultatojn de medicino, scienco, agrikulturo kaj eduko. En 1973 la nomo estis ŝanĝita al sia nuna nomo, Universitato Tanta.

En 1983, filio de la universitato estis establita en Kfar A-Ŝejko. En 2006, la filio iĝis sendependa universitato, Universitato Kfar A-Ŝejko.

Estas laŭtakse ke proksimume 102,286 studentoj  studas en la universitato, proksimume 49% el kiuj estas virinoj. Inter la diplomiĝintoj de la universitato, la verkistoj Nabil Farouk kaj Ahmed Khaled Tawfik.

Fakultatoj
----------

* fakultato de Medicino (1962)
* fakultato de Arto (1975)
* fakultato de Scienco (1977)
* fakultato de Edukado en Tanta (1977)
* fakultato de Agrikulturo en Kfar A-Ŝejko (1977)
* fakultato de Inĝenieristiko (1977)
* fakultato de Dentokuracado (1977)
* fakultato de Juro (1981)
* La Supera Instituto de Flegado (1982)
* fakultato de Veterinara Medicino (1982)
* fakultato de Agrikulturo en Tanta (1992)
* fakultato de Sporteduko (1994)
* fakultato de Farmacio
* fakultato de Komputilo kaj Informadiko

Referencoj
----------

1. ↑   Pri la universitato. Arkivita el la originalo je 2014-08-09. Alirita 2023-07-21.

Eksteraj ligiloj
----------------



* Tanta Universitata retejo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 829882
 |
**Tamási** [tamAŝi], jen hungare, germane *Tammasching*, estas urbo kaj banloko kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Tolna, en Distrikto Tamási, kies centro estas. En la loknomo Tamás signifas: Tomaso.

Urbodomo de Tamási

Situo
-----

Tamási situas sur ebenaĵo kaj sur mildaj deklivoj, laŭ ĉefvojo Dunaföldvár-Dombóvár, laŭ fervojo Dombóvár-Lepsény. Simontornya troviĝas 26, Tab 29, Dombóvár 37, Siófok kun la Balatono 43, Lepsény 58, Budapeŝto 136 km.

Historio
--------

La komunumo estis loĝata jam dum la bronzepoko, baldaŭe romianoj vivis tie. En 1315 jam estis tie fortikaĵo, kiu estis grava dum la turka erao kaj poste dum la liberecbatalo de Francisko Rákóczi la 2-a. La turka dominado daŭris inter 1541-1686. La aŭstroj poste eksplodis la fortikaĵon. Alvenis germanoj, kiuj komencis la vinkulturadon. La gravaj fervojaj linioj ne tuŝis la komunumon, tial ĝi restis malgranda kaj negrava komunumo. Nuntempe oni okupiĝas ankaŭ pri forstrumado. Apude estas lagoj, kie vivas multe da birdoj.

Majsamiklósvár
--------------

Majsamiklósvár (antaŭ 1903 nomita *Majsa*) estis vilaĝo en la nordokcidenta parto de la gubernio Tolna, kiu estiĝis kiel sendependa loĝloko meze de la 19-a jarcento sur la bienoj de la princa branĉo de la familio Esterházy, kaj ĉesis ekzisti en 1940, kiam ĝia teritorio estis dividita inter pluraj najbaraj vilaĝoj kaj la urbo *Tamási*. Ĝi estis tipa ideala vilaĝo, dum sia ekzistado, vera memregado neniam estis establita, ĉar la vilaĝa organizo ne povis esti apartigita de tiu de la grandbieno.

Vidindaĵoj
----------

* romkatolika Kirko Ĉieliro de Maria (Tamási) de 1745, la turo estas 21 metrojn alta
* Luterana preĝejo (Tamási)
* kapelo omaĝe al Rozália
* kastelo de Eszterházy (esterhAzi)
* termala banejo

Famuloj
-------

En Tamási naskiĝis:

* aktoro Lajos Cselle
* grafikisto Ádám Würtz
* radiologo Béla Kelen.

Famaj nomportantoj
------------------

* Eszter Tamási, televidparolisto
* Nikolett Tamási, voĉoaktoro

Referencoj
----------

Fontoj
------

* distancoj[*rompita ligilo*]

Vido al la preĝejo en Tamási

* Kategorio Tamási en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Tamási en Vikivojaĝo (Turisma gvidilo)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 224191
* GND: 1127561502
* LCCN: n81122081
* VIAF: 132537082
* NKC: ge766639
 |
akvarelo de la klostro pentrita en 1846
**Monaĥejo Simonov** (ruse Си́монов Успе́нский монасты́рь) estas vira klostro de la Rusa Ortodoksa Eklezio fondita en 1370 apud Moskvo ĉe la bordo de rivero Moskvo. La monaĥejon fondis nevo kaj disĉiplo de Sergio Radoneĵskij sur la areo, kiun oferdonis bojaro Stepan Ĥovrin. Li kiel monaĥo prenis la nomon Simon (Simeono), pro tio la monaĥejo nomiĝas tiel.

En 1379 la monaĥejo estis translokigita al ĝia nuna loko. Sur la antaŭa loko restis nur preĝejo de Naskiĝo de la sanktega Dipatrino en Malnova Simonovo, kie en la 18-a jarcento oni trovis tombojn de herooj de Kulikova batalo — Aleksandr Peresvet kaj Rodion Oslabja.

Novaj muroj kaj turoj de la monaĥejo estis konstruitaj en 1630. Dum longa tempo Simonov monaĥejo defendis Moskvon de malamikoj (kiel ĉiuj aliaj tiutempaj monaĥejoj, ĝi estis ankaŭ bona fortikaĵo). Ĝi estis fama kaj estimata monaĥejo en Rusio.

Multaj rusaj eminentuloj estis enteregitaj en ĝia tombejo: Simeono Bekbulatoviĉ — ĥano de Kasimov, kiu laŭ kaprico de Ivano la Terura portempe fariĝis «caro kaj grandprinco de Rusio», Konstantin - la plej juna filo de Dimitrij Donskoj (venkinto de la Batalo de Kulikovo), poeto Dmitrij Venevitinov, verkisto Sergej Aksakov, komponisto Aleksandr Alabjev k.a.

Ĝis nun restis nur eta parto de la monaĥejo, ĉar dum la soveta ateisma epoko oni en 1930 eksplodigis la monaĥejon: 5 el 6 preĝejoj, kampanilo kaj 2 turoj el 5 kune kun la muroj inter ili estis detruitaj. Kaj la preĝejo de Naskiĝo de la sanktega Dipatrino estas tute ĉirkaŭigita per konstruaĵoj de fabriko «Dinamo».

* Kategorio Monaĥejo Simonov en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 434494
 |
La vortoj **Siculicidium** (jen rumane, esperante: La mortigo de sikuloj/sekeloj) kaj **Madéfalvi veszedelem** (jen hungare, esperante: danĝero en Madéfalva) memorigas pri etna masakro en 18-a jarcento en la regiono Transilvanio:

Historio
--------

En vilaĝo Madéfalva, (nuntempe en Rumanio) la 7-an de januaro 1764 plurcento da sikuloj/sekeloj estis kanonpafade mortigitaj, ĉar ili rifuzis fariĝi landlimgardistoj. La starigon de la landlimgardistaro ordonis Maria Tereza, imperiestrino de Aŭstrio kaj reĝino de Hungario en aprilo de 1762. Dum la sekvaj duek semajnoj malgraŭ la protesto oni organizis la landlimgardistaron. Multe da [sikuloj]]/sekeloj rifuĝis en Moldavion kaj de tie en Bukovinon.

Fonto
-----

* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapeŝto.

Literaturo
----------

* Balló István: *A madéfalvi veszedelem története*, 1906, 2013.
* József Nyirő: *Madéfalvi veszedelem*, historiromano 1939.


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Kategorio Siculicidium en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Glaĉero Taylor** estas glaĉero de Antarkto ĉirkaŭ 54 km longa, fluanta el altebenaĵo de Lando de Viktoria al la okcidenta pinto de la Valo Taylor, norde de la montetoj Kukri, sude de Asgard-montaro. La meza parto de la glaĉero limas norde kun Inland Forts kaj sude de Valo Beacon.

La glaĉero estis malkovrita de la Ekspedicio Discovery (1901–04) kaj tiam oni supozis, ke ĝi estas parto de la Glaĉero Ferrar. La okcidenta fako de la Brita Antarkta Ekspedicio de 1910 determinis, ke la supra kaj malsupraj partoj de kio estis tiam konata kiel Glaĉero Ferrar estas apudaj, tio estas, kune laŭ ĝemeleca maniero norde de Knobhead. Pro tiu malkovro Scott nomigis la supran parton laŭ Griffith Taylor, geologo kaj estro de la okcidenta fako.

La **Glaĉero Taylor** estas fokuso de mezuraj kaj modeligaj klopodoj fare de priserĉistoj el la Universitato de Kalifornio ĉe Berkeley kaj de la Universitato de Teksaso ĉe Aŭstino.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Glaĉero Taylor en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Bildoj de la Glaĉero Taylor
* Long Term Ecological Research Arkivigite je 2005-10-04 per la retarkivo Wayback Machine
* Satelitaj bildoj de la regiono Arkivigite je 2013-09-22 per la retarkivo Wayback Machine

77° 44′ S 162° 10′ O﻿ / ﻿77.733 °S, 162.167 °O﻿ / -77.733; 162.167 (mapo)Koordinatoj: 77° 44′ S 162° 10′ O﻿ / ﻿77.733 °S, 162.167 °O﻿ / -77.733; 162.167 (mapo)
Strando ĉe Zlatni pjasaci
Vido de strando kaj hotelaro
**Zlatni pjasaci** (en bulgara: Златни пясъци, *Zlatni pyasatsi* aŭ *oraj sabloj*) estas grava marborda feriejo kaj distrejo, nome urbo de nordorienta Bulgario, apude al la Natura Parko Zlatni Pjasaci, en la municipo Varna.

Situanta je 17 km norde de la urbocentro de Varna, ĝi estas konektita al la urbo pere de rezidejaj komunumoj. Ĝi estas populara turisma allogaĵo ken venas vizitantoj el Rumanio, Ukrainio, Pollando, Germanio, Unuiĝinta Reĝlando, Rusio, Skandinavio, Francio, Centra kaj Orienta Eŭropo, Persa Golfo, Israelo, kaj aliaj landoj, allogitaj de favora klimato, bela pejzaĝo kaj malmultekosteco.

Vidindaĵoj
----------

Proksimaj vizitindaĵoj estas la Alaĝa monaĥejo, Sanktaj Konstantino kaj Heleno kaj Eŭksinogrado.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Zlatni pjasaci en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo

Koordinatoj: 43° 17′ 06″ N 28° 02′ 30″ O﻿ / ﻿43.28500 °N, 28.04167 °O﻿ / 43.28500; 28.04167 (mapo)
Koordinatoj: 58° 49′ 06″ N 37° 11′ 34″ O﻿ / ﻿58.81833 °N, 37.19278 °O﻿ / 58.81833; 37.19278 (mapo)

**Mologa** (ruse *Молога*) estas rivero en la Eŭropa parto de Rusio, en la Tvera, Novgoroda kaj Vologda provincoj. La rivera longo nun estas 456 km, sed antaŭ la apero de la Ribinska Rezervujo la longo estis 607 km. Mologa apartenas al la baseno de Volgo.

Geografio
---------

Mologa ĉe la urbo Pestovo
La rivero elfluas el marĉo okcidente de la vilaĝo *Kluĉevaja* en la distrikto de *Maksatiĥa* en la Tvera provinco. Sur la rivero situas la urboj Beĵeck, Ustjuĵna kaj Pestovo. Ĝis kiam oni konstruis digon sur la Volgo, kreinte la Ribinskan rezervujon, kaj la malsupra parto de la rivero Mologa fariĝis ĝian golfon, la urbo Vesjegonsk ankaŭ situis sur la Mologa. Krom tio, tiam ĉe la enfluejo la rivero Mologa en Volgo situis la samnoma urbo Mologa, kiu nun estas tute droninta en la rezervujo.

Mologa estas la ebena rivero, navigebla ekde Pestovo ĝis la enfluejo. La rivero apartenas al la Tiĥvina akva sistemo, konstruita en la 19-a jarcento, per kiu laŭ riveroj kaj kanaloj oni povas navigi el Volgo al Neva kaj al la Balta maro.

La rivero kovriĝas per glacio ekde la fino de novembro ĝis aprilo aŭ la komenco de majo.

Referencoj
----------

1. 1 2  *Н.И. Алексеевский, К.Ф. Ретеюм*, la artikolo **Молога** en la reta scienc-populariga enciklopedio "Akvo de Rusio" (ruse).
2. ↑  Mologa en la ŝtata akveja registro de Rusia Federacio  (ruse).
**Valea Lungă (Alba)** [valja lungə] (hungare **Hosszúaszó**, germane **Langenthal**, ankaŭ **Langendorf**) estas komunumo en Rumanio sudoriente de Blaj. Administre apartenas al ĝi: Făget, Glogoveţ, Lodroman, Lunca, Tăuni.

Loĝantaro
---------

En 1910 ĝi havis 1 638 loĝantojn (germanoj, rumanoj, hungaroj), en 1992 1 858 (rumanoj, 7% hungaroj, 5% germanoj).

Historio
--------

Ĝia unua mencio estas en 1309. Ĝi estis saksa servutulvilaĝo. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (*Kis-Küküllő*).

Fonto
-----

* Magyar nagylexikon, 1-18. 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

Gravaj personoj
---------------

* Zoltán Szabó (18-a de februaro 1927 - Cluj-Napoca, 19-a de junio 2007): lingvisto, universitata profesoro.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Valea Lungă (Alba) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Interaga mapo de distrikto Alba

* Popolnombrado 2002


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Rába,** germane **Raab** estas flankorivero de Danubo en Hungario.

Rába originas en Aŭstrio, sed grandparte fluas en Hungario. Riverolongo estas 322 km, en Hungario 211 km. Akvokolekta areo estas 5841  km².

Gravaj urboj ĉe Rába: Szentgotthárd, Sárvár, Körmend, Ikervár, fine Győr ĉe la enfluejo. En la hungara etapo estas 14 pontoj. En urbeto Ikervár estas akvocentralo, en la lando la unua. Ŝipoj ne povas trafiki. Akvoturistoj ofte uzas la riveron.

Akvonivelaj indikiloj: Szentgotthárd, Körmend, Győr.

En la 17a jarcento ĉi tie estis fronto inter aŭstro-hungaroj kaj turkoj. Konstruiĝis multe da fortikaĵoj, ekzemple en Sárvár kaj Győr. En Szentgotthárd kaj Győr okazis gravaj bataloj.

Famaj nomportantoj
------------------

* György Rába
* Roland Rába
* Tímea Rába
* Imre Rábai
* Miklós Rábai

* Raabquelle im Grazer BerglandRaabquelle im Grazer Bergland
* Die Raab bei Feldbach-LeitersdorfDie Raab bei Feldbach-Leitersdorf
* SzentgotthárdSzentgotthárd
* Árpás und MórichidaÁrpás und Mórichida
Koordinatoj mankas! Bonvolu kunhelpi.

**Mora** estas urbo de Portugalio apartenanta al la Distrikto Évora, regiono Alentejo kaj intermunicipa komunumo Alentejo Central, kun proksimume 2217 loĝantoj (2021). 

Ĝi estas sidejo de municipo de 443,95 km² de areo kaj 4135 loĝantoj (2001), subdividita en kvar submunicipoj. La municipo limas norde kun la municipo Ponte de Sor, nordoriente kun Avis, oriente kun Sousel, sudoriente kun Arraiolos kaj okcidente kun Coruche. La konsilantaro ricevis foruon el la reĝo Manuelo la 1-a en 1519. 

Gravaj ekonomiaj sektoroj estas agrikulturo, bestobredado, kaj turismo.

Submunicipoj
------------

La kvar submunicipoj (*freguesias*) estas la jenaj:

* Brotas
* Cabeção
* Mora
* Pavia

Galerio
-------

* Montemor-o-NovoMontemor-o-Novo
* Kapeligita dolmeno en Santiago do EscouralKapeligita dolmeno en Santiago do Escoural
* Murego de la kasteloMurego de la kastelo
* Turo de la kasteloTuro de la kastelo
* Ruinoj de la kasteloRuinoj de la kastelo
* Kin-Teatro Curvo SemedoKin-Teatro Curvo Semedo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 861457
 |
La **Deutsche Gesellschaft für Psychologie** (DGPs) - en Esperanto "Germana Societo pri Psikologio" - estas unu el du nacie gravaj asocioj de profesiaj psikologoj en Germanio kaj aparte fokusiĝas pri psikologoj laborantaj en esploraj kaj altlernejaj institucioj. La organizaĵo fondiĝis en 1904 kaj havas sian sidejon formale en Göttingen, kvankam la agado praktike kunordigiĝas pere de oficejo en Berlino. Nuntempe ĝi havas proksimume 2 500 membrojn. 

La dua granda tiaspeca asocio en Germanio cetere nomiĝas Berufsverband Deutscher Psychologinnen und Psychologen (BDP) - en Esperanto "Profesia Asocio de Germanaj Gepsikologoj" - kaj per membraro de pli-malpli 13 000 personoj (proksimume triono de la en Germanio profesie agantaj psikologoj) kompare multe pli grandas. Sed pro sia pli ol 100-jara tradicio kaj fokuse scienca orientiĝo ankaŭ la Germana Societo pri Psikologio havas utilan funkcion en nacia kaj internacia scienca kunlaboro.

Eksteraj ligiloj
----------------

* dgps.de retejo de la societo (germane)
Tiso ĉe Tokaj
Enfluo de Tiso en Danubon
**Tiso** estas karpatodevena rivero, kiu fontas en Ukrainio kaj fluas tra Hungario, Rumanio kaj Slovakio antaŭ ol flui en Danubon en Serbio. Ĝi estas la dua plej granda rivero en Hungario.

Aliaj nomoj:

* Cisa (pole)
* Pathissus (latine)
* Theiß germane
* Tisa (rumane, slovake)
* Тиса (bulgare, ruse, ukraine)
* Tisia (latine)
* Tibisco (itale)
* Tissus (latine)
* Tisza (hungare)

Ĝia longo estas 1.358 km, la akvokolekta areo estas 157.186 km². Tiso originas en Ukrainio en Karpatoj kaj trafluas ankoraŭ Rumanion, Hungarion, Serbion, krome en mallonga parto estas limorivero inter Hungario kaj Slovakio, fine verŝiĝas en Danubon.

La nomo **Tiso** estas en PIV2002. En *Hungara-Esperanta Mezvortaro* (1993) kaj multloke en la literaturo (Kalocsay) oni nomas ĉi tiun riveron *Tibisko*, sed Tibisko estas (ankaŭ) alia rivero.

La hungaroj donis epiteton al la rivero: "blonda". Ankaŭ Petőfi ligiĝas al Tiso, en siaj poemoj ofte mencias ĝin. Aparte menciindas efemeroj, ĉar la **tisa efemero** dum kurta tempo amase flugas super Tiso. Tiun fenomenon la hungaroj nomas *florado de Tiso*.

La rivero ĝis la 19-a jarcento esis meandra kaj ofte faris inundojn. Laŭ planoj de István Széchenyi la rivero estas reguligita kaj iĝis pli rekta. Tial iĝis ankaŭ nuntempe videblaj branĉoj, tiel nomata Morta Tiso. Laŭ la rivero ofte inundejoj etendiĝas. La serba kaj preskaŭ la tuta hungara partoj estas navigeblaj.

En Kisköre en 1975 oni faris baraĵon, la estiĝinta artefarita lago Tiso (lago) estas turista paradizo, per la kolektita akvo oni akvumas en la regiono ĝis la rivero Körös. En Tiszalök estas akvonodo, kiun konstruis deviglaboristoj komence de la 1950-aj jaroj. En supra parto de la akvonodo Orienta ĉefkanalo elfluas kaj donas akvon al la sekaj grundoj ĝis riveraro Körös.

En Serbio dum la Aŭstro-Hungara Monarkio konstruiĝis Danubo-Tiso-Danuba Kanalo.

Gravaj urboj ĉe la bordoj:

* Tokaj ĉe enverŝiĝo de Bodrog
* Tiszaújváros (=Tisonovurbo) ĉe enverŝiĝo de Sajó
* Szolnok (solnok) ĉe enverŝiĝo de Zagyva (zadjva)
* Csongrád (ĉongrad) ĉe enverŝiĝo de Körös
* Szeged (seged) ĉe enverŝiĝo de Mures

Ankoraŭ menciindaj flankoriveroj: Someşul, Bega.

Pliaj menciindaj urboj: Sighet en Rumanio, Senta en Serbio

Akvonivelaj indikiloj: Rahiv, Tiaĉiu, Vilok, Tiszabecs, Tivadar, Tiszabercel, Tiszadob, Vásárosnamény, Záhony, Tokaj, Dombrád, Szolnok, Csongrád, Szeged.

Menciinda: Danuba-Tisa kanalo

* Tiso en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Tiso en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 51941
* GND: 4106223-1
* LCCN: sh85135599
* VIAF: 47148570662024311518
* NKC: ge238325
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por aliaj signifoj, bv. rigardi la apartigilan paĝon: Bystřice |

Koordinatoj: 49° 35′ 33″ N 17° 16′ 05″ O﻿ / ﻿49.59250 °N, 17.26806 °O﻿ / 49.59250; 17.26806 (mapo)

**Bystřice** (germane *Feistritz*) estas rivero en distriktoj Bruntál kaj Olomouc en Moraviasilezia regiono kaj Regiono Olomouc en Ĉeĥio. Ĝi estas 53,9 km longa. Akvejo havas areon 267,6 km².

Paso de la fluo
---------------

Fervoja viadukto de fervojlinio Olomouc – Opava alte super Bystřice
La rivero fontas sudoriente de Ryžoviště en supermara alteco 600 m. Ĝi fluas tra suda direkto ĝis Velká Bystřice, kie ĝi turniĝas al okcidenta direkto. Tio estas maldekstraflanka alfluanto de rivero Moravo, en kiun ĝi enfluas en Olomouc en supermara alteco 212 m. De komence la rivero havas grandan falon kaj ŝtonan riverfluejon 6–15 m larĝa. En la riverfluo estas ofte falintaj arboj kaj la rivero trafluas tra vico da fabrikaj objektoj, kie troviĝas obstakloj kiel pontetoj kaj tuubaroj, sed ankaŭ malfacilaj kaskadoj kaj tial la supra parto estas konvena nur por kovritaj ŝipoj.

Inter Domašov nad Bystřicí kaj Hrubá Voda kondukas tra valo instrupado.

Rivero Bystřice trafluas tra setlejoj: Dětřichov nad Bystřicí, Ondrášov, Sedm Dvorů, Domašov nad Bystřicí, Hrubá Voda, Hlubočky, Mariánské Údolí, Velká Bystřice, Bystrovany, Bělidla, Hodolany.

Eluzo
-----

Ĝi estas uzata de akvoŝatantoj. Sektoro Ondrášov–Hrubá Voda estas veturebla kun malfacileco WW III, el Hrubá Voda ĝis enfluejo la rivero estas veturebla nur kun malfacileco WW I.

Rilataj artikoloj
-----------------

* Fervojlinio Olomouc – Opava

Pluaj fotoj
-----------

* Bystřice, ponto en Domašov nad BystřicíBystřice, ponto en Domašov nad Bystřicí
* BystřiceBystřice
* BystřiceBystřice

Eksteraj ligiloj
----------------

* Logo Wikimedia Commons Bildoj, sonoj kaj videoj pri temo Bystřice (alfluanto de Moravo) en Vikimedia Komunejo
Koordinatoj: 35° 40′ S 55° 47′ U﻿ / ﻿35.667 °S, 55.783 °U﻿ / -35.667; -55.783 (mapo)

**Plata-rivero** estas la komuna estuaro de du sud-amerikaj riveroj: Urugvajo kaj Parano. Ĝi fluas en Atlantikon estante la oka plej granda akvofluo en la tuta mondo laŭ la akvokvanto (Vidu ĉe Listo de riveroj laŭ akvoŝarĝo) kaj estas la landlimo inter Argentino kaj Urugvajo.

La estuaro situas ĉirkaŭ la koordinatoj 58° U kaj 35° S. Ĝi fluas de nord-okcidento al sud-oriento kaj komence, tuj ĉe la kunfluo de la du riveroj, larĝas 48 km. Ĝian finan larĝon oni difinis kiel 219 km, ĝia longo estas 290 km. Ĉe ĝiaj bordoj situas la urboj Bonaero kaj Montevideo, ambaŭ gravaj havenoj. Pramŝipoj trafikas plurfoje tage inter la du urboj (ĉ. trihora veturado). Ĉar la enfluaj riveroj ĉiutage alportas ĉirkaŭ 150.000 m³ da sedimentaĵo, necesas liberigi ŝanelon per dragiloj.

* **Longeco:** 290 km
* **Larĝeco:** 48 km ĉe la kunfluejo de la riveroj Parano kaj Urugvajo; 220 km ĉe la alfluejo al la Atlantika Oceano.

La hispanlingva nomo de Plata-Rivero estas *Río de la Plata* kaj signifas "rivero de arĝento". Laŭ iuj la nomon donis arĝento iam minata en Bolivio kaj transportata rivere. Laŭ aliaj la indiĝenoj donacis al la unuaj eŭropanoj arĝentan ornamaĵon, per kio ekestis la opinio, ke la regiono tre riĉas je arĝento.

Historio
--------

La unua eŭropano, kiu navigis sur Plata-Rivero, estis Juan Díaz de Solís, kiu en 1516 serĉis pasejon inter Atlantiko kaj Pacifiko. Laŭdire lia ekspedicio aŭdis la indiĝenajn onidirojn pri la abundo de valoraj metaloj en la lando. Kiam li elŝipiĝis kun grupo da viroj ĉe la norda (nun urugvaja) bordo de la estuaro, li estis atakita de indiĝenoj (probable gvaranioj), kiuj mortigis la tutan grupon, ŝparante nur la dek-kvar-jaran *Francisco del Puerto*, ĉar ili mortigis nur batalkapablajn virojn; la junulo restis kaptita. La aliaj ekspedicianoj reportis la dirojn pri riĉaĵoj al Eŭropo.

Kelkajn jarojn poste ŝipo de *Sebastián Gaboto* atingis Plata-Riveron kaj vidis indiĝenon, kiu mansignis kaj vokis al ili. Albordiĝinte ili trovis la kaptiton, edukitan kiel indiĝena batalisto. Li aliĝis al la ŝipanaro, sed kelkajn jarojn poste revenis al sia tribo.

La unua setlejo estis la nuna urbo Bonaero, fondita de Pedro de Mendoza la 2-an de februaro 1536, poste forlasita kaj refondita de Juan de Garay la 11-an de junio 1580.

En Plata-Rivero okazis multaj ŝipakcidentoj, precipe dum la velŝipa epoko, ĉar tie tre rapide formiĝas tempestoj, kies de-sud-orientaj ventoj puŝas ŝipojn al la urugvaja bordo.

La 13-an de decembro 1939 okazis la marbatalo de Plata-Rivero, la unua grava batalo inter la ŝiparoj de Britio kaj Germanio dum la Dua mondmilito.

Vidu ankaŭ
----------

* Rivero Bermejo
* Plata Baseno
* Insulo Martín García
* Traktato de la Rivero Plata

* Plata-Rivero en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Plata-Rivero en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Pilkludejo en Monte Albán.
La **Mezamerika pilkludo** estis sporto kun ritaj ligoj ludita dum pli ol 3,000 jaroj fare de la antaŭkolumbaj homoj de Mezameriko. La sporto havis malsamajn versiojn en malsamaj lokoj kaj moderna versio de la ludo, *ulama*, estas daŭre ludita en kelkaj lokoj de la loka indiĝena loĝantaro.

Antaŭkolumbaj pilktribunaloj estis trovitaj ĝenerale en Mezameriko, plej malproksime en la sudo de Nikaragvo, kaj eventuale plej malproksime norde en la usona ŝtato Arizono. Tiuj pilktribunaloj varias konsiderinde laŭ grandeco, sed ĉiuj havas longajn mallarĝajn stratetojn kun flankmuroj kontraŭ kiuj la pilkoj povis resalti.

La reguloj de la pilkludo ne estas konataj, sed se konsideri regulojn de ĝia posteulo, ulama, ili estis verŝajne similaj al rakedpilko aŭ flugpilko, kie la celo estas daŭrigi la pilkon en ludo. La ŝtonotribunalo estas malfrua aldono al la ludo.

En la plej ĝenerala versio de la ludo, la ludantoj frapis la pilkon per iliaj koksoj, kvankam kelkaj versioj permesis la uzon de antaŭbrakoj, rakedoj, vespertoj, aŭ manŝtonoj. La pilko estis produktita el solida kaŭĉuko kaj pezis ĝis 4 kg aŭ pli, kaj grandeco variis laŭ regiono kaj versio.

La ludo havis gravajn ritajn aspektojn, kaj gravaj formalaj pilkludoj estis aranĝitaj kiel ritaj okazaĵoj, ofte havante homoferon. La sporto ankaŭ estis pozita supraĵe por distro fare de infanoj kaj eble eĉ virinoj.

La ludo estis privilegio nur de altrangaj viroj. Inter la ĉefaj popoloj kiuj ludis ĝin troviĝis majaoj kaj aztekoj kaj toltekoj. En Popol Vuh, sankta libro de kiĉeaj majaoj, ĝi ludas gravan rolon.

* Mezamerika pilkludo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Mezamerika pilkludo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Koordinatoj: 50° 35′ 52″ N 15° 12′ 41″ O﻿ / ﻿50.59778 °N, 15.21139 °O﻿ / 50.59778; 15.21139 (mapo)

**Klokoĉaj rokoj** (ĉeĥe: *Klokočské skály*) estas naturrezervejo kun registra numero 918 en Jiĉina montetaro, okcidente de municipo Klokočí en distrikto Semily en Regiono Liberec. La regionon administras APNR ĈR – regiona laborejo Liberecio. La naturrezervejo situas sur teritorio de PPR Bohemia paradizo kaj Geoparko Bohemia paradizo. Ĝi apartenas en sistemon de protektataj teritorioj NATURA-2000. Kaŭzo de la protekto estas fenomeno de grejsaj rokoj karakterizaj por regiono de PPR Bohemia paradizo kaj kiel pluaj rokurboj ĝi estas abunde turisme eluzata.

Loko
----

La naturrezervejo situas nordoriente de urbo Turnov en katastraj teritorioj de municipoj Bělá, Klokočí kaj Sekerkovy Loučky. Norde troviĝas arbara naturmemorindaĵo Podloučky, kien celas plimulto de belvidoj el randoj de rokoj, oriente municipoj Klokočí kaj Rotštejn, sude vilaĝoj Jivina kaj apudaj herbejoj kaj okcidente municipo Záholice kun kelke da kampoj. Ĝi konsistas el du rokblokoj, Betlemaj kaj Klokoĉaj rokoj kaj multe da valoj kaj ravinoj, el kiuj plej signifa estas Zelený důl. Inter la notda kaj la suda partoj de la rezervejo situas du malgrandaj municipoj Rozumov kaj Průchody. En la sudorienta parto troviĝas burgoruino Rotštejn. En diversaj rok-ravinoj kreiĝis pseŭdokarstaj kavernoj, kiuj enhavas krom interesa faŭno ankaŭ arkeologiajn trovaĵojn el bronzepoko.
Koordinatoj: 50° 30′ 59″ N 15° 13′ 50″ O﻿ / ﻿50.51639 °N, 15.23056 °O﻿ / 50.51639; 15.23056 (mapo)

**Protektita pejzaĝa regiono Bohemia paradizo**  (mallongigo PPR Bohemia paradizo) estas la plej malnova protektita pejzaĝa regiono en Ĉeĥio. Proklamita ĝi estis en la jaro 1955 kaj en la jaro 2002 okazis per registara preskribo ilia disvastigo je regiono de Maloskalsko kaj Praĥovaj rokoj. Ĝi prenas teritorion kun areo ĉirkaŭ 181,5 km². Okaze de la 50-a datreveno estis al Bohemia paradizo donita statuso de Globala geoparko de UNESCO. PPR etendiĝas sur teritorioj de tri regionoj kaj kvin distriktoj – Regiono Hradec Králové (distrikto Jičín), Regiono Liberec (distriktoj Semily kaj Jablonec nad Nisou) kaj Mezbohemia regiono (distrikto Mladá Boleslav).

Administrado de PPR Bohemia paradizo havas sidejon en Turnov.

Limigo de PPR
-------------

Burgo Trosky
Fiŝlago Obora en naturrezervejo Údolí Plakánek
La protektita pejzaĝa regiono Bohemia paradizo situas interne de pli vaste koncipita regiono de turisma regiono Bohemia paradizo kaj ĝi estas dividita en tri memsarajn partojn. La plej granda el ili estas proksimume inter Mnichovo Hradiště, Turnov kaj Sobotka (ĝi ensumigas regionon Mužský kaj Příhrazské skály, Hruboskalsko kaj ĉirkaŭaĵon de Trosky). La dua parto situas inter Turnov, Malá Skála kaj Kozákov (regiono de Maloskalsko, Suché skály kaj monto Kozákov). La tria parto estas plej malgranda kaj ĝi estas proksimume inter Jičín kaj Mladějov (ĉi tien enfalas regiono de Praĥovaj rokoj).

Et-aree protektitaj areoj
-------------------------

* NR Apolena
* NR Bažantník
* NR Bučiny u Rakous
* NR Hruboskalsko
* NM Libunecké rašeliniště
* NM Libuňka
* NR Klokoĉaj rokoj
* NNM Kozákov
* NM Meziluží
* NR Na hranicích
* NM Na Vápenici
* NM Oborská luka
* NM Pseŭdokarsta sistemo Ondříkovice
* NR Podtrosecká údolí
* NR Praĥovaj rokoj
* NR Příhrazské skály
* NM Rybník Vražda
* NNM Suché skály
* NM Tachovský vodopád
* NM Trosky
* NR Údolí Plakánek
* NM V Dubech
* NM Vústra
* NR Žabakor

En la administrado de PPR estas ankaŭ du areoj, kiuj situas ekster la protektita regiono:

* NNM Dolomitaj kavernoj Bozkov
* NNM Strážník

Rilataj artikoloj
-----------------

* Bohemia paradizo
Koordinatoj: 50° 51′ 31″ N 15° 16′ 58″ O﻿ / ﻿50.85861 °N, 15.28278 °O﻿ / 50.85861; 15.28278 (mapo)

**Quarré** estas naturmemorindaĵo en Ĉeĥio, situanta proksime de municipo Bílý Potok en distrikto Liberec. La regiono administras AOPK ČR Správa CHKO Jizerské hory. La protektita areo estis establita al la 1-a de januaro 2008. Ĝi troviĝas sur pinto de monto Plochý vrch (ankaŭ Plochý, 939 m).

Protekto
--------

Kaŭzo de la protekto estas pluvmarĉo de montara tipo kun karakterza flaŭro kaj apero de raraj kaj endanĝerigitaj specoj de kreskaĵoj. La unikeco de la naturmemorindaĵo Quarré konsistas en tio, ke la pluvmarĉo estas - diference de la ceteraj jizeramontaraj pluvmarĉoj, kiuj troviĝas en basenoj aŭ sur bazoj de deklivoj - satigita nur per pluvaj, resp. neĝaj precipitaĵoj. Post ampleksa minado de ligno en dua duono de la 20-a jarcento la pluvmarĉa herbejo ĉirkaŭigita plejparte de juna, maldensa arbaro, kies konsiston parte kreas ankaŭ nedevena arĝenta piceo. Ĝuste neekzistado de koneksa kaj plenkreska arbara kreskaĵo en la ĉirkaŭaĵo de la pluvmarĉo estas unu el negativaj farantoj, kiuj influas la evoluon de teritorio.

La naturmemorindaĵo Quarré estis devene ŝirmata per barilo, hodiaŭ jam neekzistanta. La teritorio situas tute ekster vojoj kaj precipe en pli humidaj tagoj kaj periodoj estas malfacile alirebla.

Pluaj fotoj
-----------

* Suma vido al pluvmarĉa herbejoSuma vido al pluvmarĉa herbejo
* Orienta parto de la protektita areoOrienta parto de la protektita areo
* Torfa lagetoTorfa lageto
* Torfa lagetoTorfa lageto
* Torfa lagetoTorfa lageto
* Torfa lagetoTorfa lageto
* Vido al Smrk kaj Stóg IzerskiVido al Smrk kaj Stóg Izerski
* Rondfolia drozero sur pluvmarĉoRondfolia drozero sur pluvmarĉo
* Trasekiĝintaj arboj en nordokcidenta partoo de NMTrasekiĝintaj arboj en nordokcidenta partoo de NM
* Arbaraj kreskaĵoj apud rando de NMArbaraj kreskaĵoj apud rando de NM
Koordinatoj: 50° 13′ 08″ N 17° 17′ 57″ O﻿ / ﻿50.21889 °N, 17.29917 °O﻿ / 50.21889; 17.29917 (mapo)

**Rejvíz** estas nacia naturrezervejo en Ĉeĥio reg. n-ro 371 proksime de vilaĝo Rejvíz, inter urboj Jeseník kaj Zlaté Hory en distrikto Jeseník. La regionon administras AOPK ČR Správa CHKO Jeseníky.

Kaŭzo de la ŝirmo estas konservi komplekson de torfaj ekosistemoj kun ĉiuj specioj de kreskaĵoj kaj animaloj ligitaj al ili kaj ilia montara, akvara kaj grunda medioj.

La nacia situas sur disakvejo de rivero Černá Opava kaj Vrchovištní potok en supermara alteco 734–794 m. Kondukas tra ĝi instruiga pado *Rejvíz – Mechové jezírko* sur trotuaro el arbotrunkoj (falintaj arboj).
Ties centro estas Granda muska lageto. Ĉirkaŭ 1 km sude de domaro Rejvíz en nordorienta parto de la rezervejo troviĝas Malgranda muska lageto, kiu estas tute surkreskinta kaj ĝi ne estas al publiko alirebla.

La torfejo estiĝis en tempo de cedo de glaciepoko proksimume antaŭ 6–7 miloj da jaroj.
Temas pri supraĵa torfejo, kiam reteniĝas pli granda kvanto de akvo sur nelikebla subaĵo.

Kreskaĵoj kaj animaloj
----------------------

El arboj ĉi tie kreskas precipe malpli alta pino (*Pinus uncinata*). Ĉieĉeestanta estas ĉi tie musko sfagno kaj kreskas ĉi tie ankaŭ karnovora planto rondfolia drozero. En senpera ĉirkaŭaĵo de la propraj torfejoj aperas specioj tipaj por marĉitaj herbejoj kiel daktiloriso (*Dactylorhiza majalis*), doroniko (*Doronicum austriacum*), karekso kaj lilio.

El mamuloj ĉi tie regule aperas vesperto (*Eptesicus nilssonii*), el birdoj nigra pego, funebra strigo, krekso kaj nigra cikonio. Aperas ĉi tie ankaŭ specioj de salamandroj – alpa trituro.

El malpli altaj animaloj estas interesa trovo de arkta specio de anisoptero. Vivas ĉi tie krom aliaj granda kvanto de diversaj araneoj.

Kazoj
-----

En la jaro 2018 okazis en la rezervejo minado de ligno pro kurkulia kalamito. La hakitaj arboj estis kontraŭleĝe flegitaj per venena cipermetrino. Tiu ĉi agado restos verŝajne sen puno.

Ligiloj
-------

### Referencoj

1. ↑  
 Rejvíz Mechové jezírko – naučná stezka. Jeseníky (eJeseniky.Com). Alirita 2008-12-282007.
2. 1 2  
 Naučná stezka Rejvíz - Mechové jezírko. Jeseníky Info. Alirita 2008-12-29.
3. 1 2   NPR Rejvíz. Správa CHKO Jeseníky. Arkivita el la originalo je 2008-05-03. Alirita 2008-12-28.
4. ↑  Zíta, Dalibor.  Použití jedů v přísně chráněné rezervaci Rejvíz bylo nejspíš protizákonné a nemělo efekt. Alirita 2018-11-26.

### Eksteraj ligiloj

* Národní přírodní rezervace Rejvíz - turistické informace
Koordinatoj: 59° 40′ 38″ N 28° 18′ 41″ O﻿ / ﻿59.67722 °N, 28.31139 °O﻿ / 59.67722; 28.31139 (mapo)

**Pola** (ruse *Луга*, vote *Laugaz* aŭ *Laukaa jõtš*) estas rivero en nord-okcidento de la Eŭropa parto de Rusio, en la provincoj Novgoroda kaj Leningrada. La rivero apartenas al la baseno de la Balta Maro.

La riverkomenco de Luga situas en marĉoj apud la setlejo *Tjosovskij* (ruse *Тёсовский*) de la Novgoroda distrikto de la Novgoroda provinco. Poste ĝi fluas trans la Novgoroda kaj Leningrada povincoj, kaj apud la havena setlejo *Ustj-Luga* (ruse *Усть-Луга*) enfluas en la Finnan golfon (en ties parton, nomatan *Luga golfeto*, ruse *Лужская губа*). Dum trafluo trans morenaj altaĵoj la rivero havas Sabskaj kaj Kingiseppaj rapidfluojn, inter kiuj kaj post ili ĝis la enfluejo la rivero estas navigebla. Dum tre alta akvo parto de akvoj de la Luga enfluas en la riveron Narva. Ĉe la Luga troviĝas la urboj Luga kaj Kingisepp. La rivero estas populara por akvaj turistoj.

Apud Kingisepp ĉe Luga situas la malgranda hidroelektra centralo, nomata *Kingiseppa*,konstruita en 1915, nun ne funkcianta, sed ne detruita.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  *С.А. Агафонова, В.А. Жук*, la artikolo **Луга** en la reta scienc-populariga enciklopedio "Akvo de Rusio" (ruse).
2. ↑  Luga en la ŝtata akveja registro de Rusia Federacio  (ruse).
3. ↑  'Kingiseppa hidroelektra centralo (ruse)