recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Vanyola** [vanjola] estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Meza Transdanubio, en departemento Veszprém, en Distrikto Pápa. La loknomo ne havas sencon hungare.

Vido al la preĝejo en Vanyola
Malnova vinkelo en Vanyola
Aerfoto de Vanyola
Preĝejo en Vanyola

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 20 km²
* Koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 47.3835/17.5971
* Supermara alteco: 180 m
* Loĝantaro: 620
* Poŝtkodo: 8552
* Telefonprefikso: 89

Situo
-----

Vanyola situas sur tre mildaj deklivoj, laŭ traira flankovojo. Pápa troviĝas 15, Pannonhalma 27, Zirc 30, Veszprém (urbo) 54 km-ojn.

Historio
--------

La unua mencio devenis el 1222. Post la mezepoko la turkoj faris senhoma la vilaĝon. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, lernejo, migra poŝto.

Vidindaĵoj
----------

* romkatolika baroka preĝejo omaĝe al Pentofaranta Magdalena de 1737, en 1885 trakonstruiĝis
* luterana preĝejo

Famuloj
-------

* en la vilaĝo naskiĝis poeto Péter Vajda

* Kategorio Vanyola en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Surfaca vaporiĝo de akvo sur hejta plato
Vaporiĝanta etanolo je ĉambra temperaturo, malaltigas ties temperaturo.
**Vaporado** estas transformo de likvaj materialoj al vaporstato, do transformo kiu eligas vaporojn. Kiam oni konsideras ke la likvaĵo fariĝas vaporo, la elektita termino estas ankaŭ **vaporiĝo** . Laŭ kondiĉoj, aŭ estas surfaca *vaporiĝo*, aŭ volumena *vaporado*. Se ekzistas iaj kondiĉoj (ekz. per ekstera granda varmo kaj/aŭ malgranda premo) por bobelestiĝo en la likva volumeno, okazas *vaporado* dum ĉitia bolado.

Oni nomas sublimado la rektan transformiĝon de molekuloj el solida al aersimila stato.

La inversa transformo de *vaporado* (t.e. transformo de vaporaj materialoj al likva stato) nomiĝas *kondensado*.

Por eki la vaporadon, la solida aŭ likva materialo bezonas varmon por venki la koĥerecajn fortojn inter la molekuloj. La necesa energio por *vaporado* egalas al tia necesa dum *kondensiĝo* de vaporo al likvo. Tia propreco estis uzata en malnovaj "fridujoj per kondensado", kiuj funkciis sen kompresoro.

La vaporiga energio proporcias kun la koheraj fortoj.

Kiam varmas, la haŭto produktas ŝviton, kiu estas konstituaĵo de natura vaporiĝa sistemo; por sia vaporiĝo, ŝvito prenas varmon el la haŭto, kiu tial malvarmiĝas, tiu fenomeno partoprenas al la regulo de la korpa temperaturo.

*Vaporigilo* estas aparato kiu produktas vaporon ekde fluaĵo; ekz. la vaporigiloj por parfumoj, fakte ili ne ĉiuj produktas vaporon, sed anstataŭe fajnajn gutetojn.

Vidu ankaŭ
----------

* Latenta varmo
* Vaporiĝ-transpiro
* Vaporigado
* Vaporkuirado

Referencoj
----------

1. ↑   Riley, Denis & Spolton, Lewis ( Esperantigite : Kris Long ) 1985 : Vetero kaj klimato de la mondo, *Universala Esperanto-Asocio*, 1985, 132p. p.18 ISBN 92-9017-035-2 esperante

  

* Kategorio Vaporado en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Franca vaporbuso.
*L'Obéissante* (la obeulo) de Amédée Bollée (1875).
**Vaporbuso** estas buso kiu uzas energion el vapormotoro. Pli fruaj vaporvehikloj dezajnitaj por porti pasaĝeroj estis pli kutime konataj kiel *vaporĉaroj*, kvankam tiu termino estis foje uzita por priskribi ankaŭ aliajn fruajn eksperimentajn vehiklojn.

Regulaj interurbaj vaporbusaj servoj estis pionirajn en Anglio en la 1830-aj jaroj fare de Walter Hancock kaj partneroj de Sir Goldsworthy Gurney inter aliaj, kiuj proponis fidindajn servojn sur ŝoseaj kondiĉoj kiuj estis tro malstabilaj por ĉevaltirata transportado. Fine de la 19a jarcento tiuj servoj jam estis tre disvastigitaj tra tuta Anglio.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Vaporbuso en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* The Steam Bus 1833-1923 de Peter Gould
* Konstruo de funkcianta kopio de la vapobuso de Hancock nome "Enterprise" Arkivigite je 2007-05-03 per la retarkivo Wayback Machine
* Nuntempa rakonto de veturo al Brighton per vaporbuso *Infant*.
* Foto de novaj busoj Chelmsford en Devonport, Auckland, en 1906
* Foto de vaporbuso de 1930 Auckland Transport Board
Lokomotivo de la Svisa vaporfervojo Furka-montolinio
La svisa **Vaporfervojo Furko-montolinio** (germane *Dampfbahn Furka-Bergstrecke*, **DFB**) ligas la lokon **Realp tra la Furkopasejo kun Gletsch** kaj **Oberwald**. La monta linio estas la malnova linio, ĉar la baza tunelo ligas hodiaŭ la vilaĝojn Oberwald kaj Realp.

Ĝi estas monta linio de la malnova Furka-Oberalp-Fervojo FO (germane *Furka-Oberalp-Bahn*, **FO**) , kiu hodiaŭ nomiĝas **Matterhorn-Gotthard-Fervojo** (germane *Matterhorn-Gotthard Bahn*, **MGB**). MGB hodiaŭ cirkulas tra la Furko-Baztunelo, fama estas ĝia rekta trajno "glaĉera ekspreso" de Sankta Maŭrico tra Koiro, Brigo, Vispo al Zermatt.

Oni planas malfermi ankaŭ la linion "Oberwald - Gletsch" en la **aŭguston 2010**.
Oni tiam povos vojaĝi de **Realp-Furko-Gletsch** ĝis **Oberwald**, anstataŭ kiel hodiaŭ nur de Realp-Furko ĝis Gletsch. Oni povos uzi la bazan tunelon aŭ la montan linion. 
La linio pasas la Furkopasejon kaj pasas en Gletsch la faman grandan ŝrumpan Rodan-Glaĉeron. (Furko (alemane *Furka Furggi*) estas malnova alemana vorto por "pasejo".)

Oni rekonstruos la grandan **"D"-vaporlokomotivon**. La organisaĵo bezonos ankoraŭ svisan Fr.-n 1'700'000.-- aŭ ĉirkaŭ 1'200'000 Eŭron aŭ 1'200'000.-- dolarojn por fremdaj kostoj. Oni volas rekonstrui 2 lokomotivojn HG 4/4. Oni volos fari la elprovon de unua lokomotio en jaro 2013. La kosto de nova fajrokesto estas ĉirkau svisa Fr. 110'000.-- aŭ 80'000.-- Eŭro.

La aparta **fondo Furko-montolinio** *(Stiftung Furka-Bergstrecke)* kolektas la **donacojn pri la lokomotivoj kaj pri la remizo Realp.** Donacoj estas sen imposto en Svisujo.

Referencoj
----------

1. ↑   Bildo de la vapora lokomotivo. Arkivita el la originalo je 2009-06-19. Alirita 2009-11-10.

Vidu ankaŭ
----------

* Listo de fervojaj kompanioj en Svislando
* Listo de fervojaj stacioj en Svislando

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Vaporfervojo Furko-montolinio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo
* RhB Raetiaj fervojoj germane, france, itala, angle, glacia ekspreso
* Materkorna gotarda fervojo MGB germane, france, angle
* *SBB/CFF/***FFS federaciaj fervojoj svisaj** germane, france, itale, angle
* valisa gomsa turisma reĝiono germane, france, itale, angle
* Andermato Gotardo turisma reĝiono germane, france, itale, angle
* valisa turismo germane, france, itale, angle Arkivigite je 2009-11-05 per la retarkivo Wayback Machine
* piedvojo Rhonoglaciaĵo germane, france, itale, angle
* kantona uria turismo germane, france, itale, angle
* tri pasejoj posta aŭto germane, france, itale, angle[*rompita ligilo*]
* *Idiotikon* germana vortaro oni **ne** trovas "Furka"
Vaporkaldronoj
**Vaporkaldrono** estas instalaĵo por transformi fluidon al vaporo. 

La tradicia vaporcentralo konsistas el brulejo (kie brulas la fuelo), akva tubsistemo (kiu transportas la varmon) kaj ejo por kolektiĝo de la vaporo.

La unuan vaporkaldronon konstruis Herono de Aleksandrio en la 1-a jarcento p.K. sed oni taksis ĝin ludilo. La unuan vaporkaldronon kun sekura ventilo planis la franca Denis Papin en 1679. 

La amasa ekuzo de vaporkaldronoj okazis en Anglio komence de la 18-a jarcento (industria revolucio). La unuaj estis konstruitaj el forĝita fero, sed ili baldaŭ ŝanĝis al ŝtalo. La modernaj vaporkaldronoj estas konstruitaj el ŝtala alojo, kiu rezistas al grandaj premo kaj temperaturo. 

Komence oni brulhejtis rekte la tubojn kaj tiel varmigis la akvon (fajrotuba vaporkaldrono), poste oni ŝanĝis je ĉirkaŭtuba hejtado (akvotuba vaporkladrono), ĉe kiu versio en la tuboj moviĝas akvo kaj estiĝas la vaporo.

Laŭ Francisko Azorín **Kaldrono** estas *Granda metalvazo por kuiri, boligi, funkciigi vapormaŝinon, aŭ por centra hejtado, k.c.* Do li kunigas la signifojn de kaldrono kaj vaporkaldrono. Li indikas etimologion el la latina *caldaria*, el *caldus* (varma).

Vidu ankaŭ
----------

* Kategorio Vaporkaldrono en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Boligilo

Notoj
-----

1. ↑  Francisko Azorín, arkitekto, Universala Terminologio de la Arkitekturo (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 100.
2. ↑  Azorín, samloke.
Valens-akvedukto
La **Valens-akvedukto** (turke *Bozdoğan Kemeri*, „Arkoj de la grizaj falkoj") estis parto de malnova akvokonduka sistemo en la Istanbulaj urbopartoj *Saraçhane* kaj *Zeyrek*, kio prizorgis la urbon per akvo. Ĝi etendiĝis originale tra unu kilometro inter la montetoj de distriktoj Fatih kaj Eminönü en la eŭropa urboparto. Hodiaŭ postrestis el ĝi ankoraŭ ĉ. 800 metroj, kiuj traarkas *Atatürk Bulvarı*. La ne plu ekzistantaj partoj estis detruitaj fare de atakoj aŭ tertremo, sed oni ĉiam rekonstruis ĝin, lastfoje en 1697.

La konstruo de akvedukto komenciĝis dum regado de imperiestro Konstantino la 1-a de la Romia Imperio, de 306 ĝis 337 kaj finiĝis en 378 sub regado de Valento (imperiestro). Tiel la nomo Valens-akvedukto. En 766, ĝi estis renovigita fare de imperiestro Konstantino la 5-a per multnombra laboristaro.

La trinkakvo fontis de Alibeyköy kaj estis distribuita tra la akvedukto al ĉiu parto de la urbo. La konstruaĵo estas duetaĝa kaj konsistas el masonitaj arkoj, unu super/apud la alia, kies altoj varias de 18,5 ĝis 26,5 metroj.
**Vareilles** estas franca komunumo lokita en la departemento Creuse kaj en la regiono Limoĝio. Ĝi havis 266 loĝantojn laŭ censo plenumita en 1999.

Geografio
---------

Vareilles etendiĝas sur 17,68 km², kaj havis 266 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas nur 15 homoj po kvadrata kilometro. La vilaĝo situas en Creuse, kiu estas kampara, maldense loĝata franca departemento en la nordokcidenta parto de la Centra Masivo. 

La regiono ĉefe konsistas el malaltaj montoj kaj altebenaĵoj : la plej alta punkto de Vareilles situas je alteco de 403 metroj.

Historio
--------

Antaŭ la franca revolucio de 1789 kaj la kreado de la departemento Creuse en 1790, Vareilles apartenis al la franca graflando Marche. Ekde la fino de la 15-a jarcento ĝis proksimume la jaro 1900, tiu regiono estis fama fonto da migrantaj masonistoj, kiuj ĉiujare dum la plej varma periodo laboris en grandaj urbocentroj, precipe en Parizo.

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la vilaĝo S-ino Micheline Saint-Léger, kiu do fariĝis la loka urbestro.

Monumentoj
----------

Ankoraŭ videblas kelkaj ruinoj de la kastelo Montlebeau.

Administrado
------------

Vareilles apartenas al la kantono de La Souterraine, kies ĉefurbo estas La Souterraine. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Guéret, unu el la du arondismentoj de la departemento Creuse.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Creuse
* Kantono de La Souterraine
|  |  |
| --- | --- |
|  | - La mallongigo VS en Varen VS staras por la svisa Kantono Valezo. Por aliaj signifoj de la nomo vidu sub **Varen**. |


---


**Varen** (en la franca lingvo **Varonne**) estas komunumo en la distrikto Leuk en Kantono Valezo, Svislando. Ĝi havis 632 loĝantojn je la 31-a de decembro 2012.

Geografio
---------

La komunumo Varen situas oriente de la lingvolimo de la alemana kaj la franca inter la Suba kaj la Supra Valezo. La komunumo situas ĉe la norda bordo de la rivero Rodano. La orientan komunumlimon al Leuk formas la rivero Dala. La komunumo konsistas el la vilaĝo Varen kaj la setlejo Taschunieru

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 12,81 km², de kiuj 28,7% estas kovritaj de arbaro, 34,7% servas por agrikulturo kaj 4,0% por setlado.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Varen limas en nordoriento al Inden, en oriento kaj sudo al Leuk, en okcidento al Salgesch, kaj en nordokcidento al Mollens.

Trafiko
-------

Varen situas flanke de la gravaj trafikvojoj. Tra la komunumo pasas flanka vojo de Leuk al Salgesch. La fervojlinio pasas en tunelo sub la komunuma teritorio kaj ne disponas pri stacidomo en Varen. Al la publika transportreto la komunumo estas konektita al la publika transportreto pere de poŝtaŭtolinio de Leuk al Sierre.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Varen datiĝas el la jaro 1225 kiel *Varonam*. En la jaro 1241 la Episkoplando Siono aĉetis en Varon la bienojn de la familio de Varona kaj poste donis tiujn bienojn al tiu familio kiel feŭdo. La Dala-Turo kun la tirponto estis konstruita el la 13-a jarcento. En la jaro 1363 akiris okonon de la alpopaŝtejo *Zum Stein*. El la jaroj 1484 kaj 1493 datiĝas la regularoj pri la akvokondukiloj de la rivero Dala. En la jaro 1556 estis konkludita kontrakto pri la limo kun Leuk kaj en la jaro 1666 pri la limo kun Salgesch. El la jaro 1543 datiĝas la unua kamprana gildo, tio estis komunuma statuto. Eklezie la Paroĥo Varen en la jaro 1783 disiĝis de la Paroĥo Leuk.

Vidu ankaŭ
----------

* Aliaj lokoj kun la nomo Varen

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: Reta mapo 1:20000 de Swisstopo[*rompita ligilo*]
2. ↑  Fonto: Komunumdatumoj de la retejo de la Svisa Federacia Oficejo pri Statistiko, retejo konsultita la 5-an de novembro 2011
3. ↑  Fonto: *Alois Grichting*: *Varen* en *Historia Leksikono de Svislando* (2013-02-21)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Varen VS en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Varen

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Varen** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

Bildoj
------

* Ponto trans Dala en VarenPonto trans Dala en Varen
* Vitejoj en VarenVitejoj en Varen

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Leuk |
| --- |
| Agarn  •  Albinen  •  Ergisch  •  Gampel-Bratsch  •  Guttet-Feschel  •  Inden  •  Leuk  •  Leukerbad  •  Oberems  •  Salgesch  •  Turtmann-Unterems  •  Varen |  |

 |
**Valgañón** [balgaNJON] estas vilaĝo kaj municipo de Rioĥo (norda Hispanio), nome en la okcidenta Komarko de Ezcaray. 

La municipa teritorio de Valgañón, en la okcidento de la regiono.
Strato de Valgañón.
Romanika absido de la paroĥa preĝejo de Valgañón.
Sonorilmuro de la preĝejo de Sankta Andreo de Valgañón.
Fontano Tresfuentes.
Blazondomo.

Geografio
---------

Ĝi estas aparta loĝloko kun komunikvojo nur laŭ la regiona ŝoseo LR-111 de Ezcaray al la provinco Burgoso; la plej proksima loĝloko estas la samkomarka Zorraquín. Ĝi estas sur la valo de la rivero Ciloria, en Supra Rioĥo, sur la norda zono de la Sierra de la Demanda ĉirkaŭata de kruta zono de montoj, inter kiuj elstaras la montopinto Torocuervo (1933 m), plej alta pinto de la municipo.

Historio
--------

En la 11-a jarcento la areo apartenis al la Regno Pamplona, konata ankaŭ kiel Regno Nájera-Pamplona. Post la morto de la reĝo Sanĉo la 4-a en 1076 ĝi pasis anekse al Kastilio. La plej frua mencio estas de la jaro 1084 kaj apartenas al donaco fare de Alfonso la 6-a de Kastilio de la Monaĥejo de San Sebastían de Ojacastro, inter Zorraquín kaj Valgañón al la Monaĥejo de Suso. "Ego namque Aldefonsus gratia Dei totius Hispania Rex, concedo et confirmo ad aulam Sant Emiliani, et tibi patrio venerando Blasio abbati, Monasterium Sant Sebastiani, in valle qui dicitur de Ogga Castro inter villas Valgannon et villa Moneo Zorraquin". 

En 7a de Majo 1154 Ezcaray, Ojacastro kaj Valgañón paktis intenkonsenton kun la Monaĥejo de San Millán de la Cogolla per kiu oni interŝanĝis aligon kontraŭ devigo aĉeti varojn tie okaze de vizito de gravulo. 

En dokumento datita en Belorado la 16an de decembro 1303 oni konstatas la ekzistadon de juda komunumo en Valgañón; en tiu dokumento oni devigas judojn gastigi pastrojn. La 24an de Aprilo 1312, la kastilia reĝo Fernando la 4-a havigis foruon​ "al valle de la villa de Ojacastro, Ezcaray e Zorraquín e Valgañón", cele al reloĝado de la zono, lima kun la Regno Navaro. Ĝi validis ĝis la retirigo de la foruoj en 1876 post la Tria Karlisma Milito. En 492 ankoraŭ ekzistis la juda komunumo.

En la 16-a jarcento ĝi apartenis al la Senjorlando de Pedro de Manrique de Luna. En la 17-a kaj 18-a jarcentoj estis grava tekstila industrio.

En 1908 oni instalis elektron el turbino de akvobaraĵeto por tekstila fabriketo. En la 1940-aj jaroj oni instalis akvoliveradon kaj telefonon.

Aktualo
-------

La rura elmigrado okazis laŭlonge de la 20-a jarcento, kaj tial oni malaltiĝis el pli ol 500 loĝantoj ĝis nunaj 140.

Vizitindaĵoj estas la romanika paroĥa preĝejo, la preĝejo de Sankta Andreo, la Fontano Tresfuentes, blazondomo, montara pejzaĝo, ktp.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de Rioĥo

Notoj
-----

1. ↑   Corral López, Guillermo (junio de 2012). [dialnet.unirioja.es/descarga/articulo/3991700.pdf «Fuero de Valdezcaray. Cinco siglos de privilegios (1312-1837)».] En Asociación Riojana de Genealogía y Heráldica, eld. Boletín nº 4. p. 9. ISSN 1889-3503.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 795648
* VIAF: 316734495
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Varetz (stacidomo). |

**Varetz** estas franca komunumo lokita en la departemento Corrèze kaj en la regiono Limoĝio. Ĝi havis 2 109 loĝantojn laŭ censo plenumita en 2007.

Geografio
---------

Varetz etendiĝas sur 20,38 km², kaj havis 2 109 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas 103 homoj po kvadrata kilometro. La vilaĝo situas en Corrèze, kiu estas kampara, maldense loĝata franca departemento en la nordokcidenta parto de la Centra Masivo. 

La komunumo troviĝas en la geografia baseno de Brive-la-Gaillarde, en la sudokcidenta parto de la departemento.

  

La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj

Historio
--------

La departemento Corrèze estis oficiale kreita la 4-an de marto 1790 dum la franca revolucio. Varetz antaŭe apartenis al la reĝa provinco Limoĝio.

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la komunumo S-ro Jean-Pierre Charliaguet, kiu do fariĝis la loka urbestro.

Administrado
------------

Varetz apartenas al la kantono de Malemort-sur-Corrèze, kies ĉefurbo estas Malemort-sur-Corrèze. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Brive-la-Gaillarde, unu el la tri arondismentoj de la departemento Corrèze.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Corrèze
* Kantono de Lubersac
* Varetz (stacidomo)
* Le Burg (stacidomo)
**Valle de Cerrato** [BAlje dezeRAto] estas municipo en la sudoriento de la provinco Palencio, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la komarko *El Cerrato*. La loknomo *Valle de Cerrato* estas etimologie komprenebla kiel Valo de Cerrato, alude al la komarkonomo.

Geografio
---------

La ermitejo.
Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 38,96 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 88 loĝantojn. Ĝi perdis multajn loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte perdis 500 loĝantojn el la 1930-aj jaroj. Ĝi distas 32 km de Palencio, provinca ĉefurbo kaj 13 km de Venta de Baños.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado. Estis muregoj el la 9-a ĝis la 14-a jarcentoj. Estis pilorio kiel markilo de jura sendependeco. En la 10-a jarcento estis ĝis kvar ermitejoj, plej el ili plej verŝajne de mozaraboj. La nuna preĝejo estis ekkonstruita en la 13-a jarcento kaj reformita en la 18-a jarcento.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj kaj vitejoj) kaj brutobredado (ŝafoj kaj kolombejoj). Lastatempe funkciado de servoj plej ekgravis, kune kun piedirado tra naturaj lokoj. De la historia pasinteco restis diversaj vizitindaj vidindaĵoj kiel la preĝejo, la ermitejo, la vinkeloj ktp.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Palencio

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 772868
* VIAF: 316736229
 |
Donkiĥoto kaj lia varleto, Sanĉo Panzo
**Varleto** estis mezepoka knabo el nobela familio, kiu servis pli altrangan nobelon por estonte fariĝi kavaliro. En la ordenoj de malalta rangulo ĉe templanoj varleto estis

En la mezepoko la portanto de la iloj estis la viro, kiu portis la armilojn de milito de la militista nobelo, kaj precipe la ŝildon, kaj helpis lin porti la kirason sur lia korpo.

Memkompreneble, la portantoj de la iloj havis malpli altan statuson ol tiu de la militisto. Ili servis kaj aspiris lerni de li la militmetion kaj progresi al pli alta statuso. Kiam kavaliroj interbatalis, kutime la ilportantoj ankaŭ interbatalis.

En multaj lingvoj la nomo de la ilportanto devenas de la vorto **ŝildo**, ĉar la portanto de la ilo portis, antaŭ la batalo, la pezan ŝildon de la mezepokaj kavaliroj.

Iuj ilportiloj, aperintaj en famaj literaturaj verkoj, kiel: Sanĉo Panzo en "Donkiĥoto", *Gort* en "Ivanhoe" kaj la ilportantoj de la muskedistoj en la romanoj de Aleksandro Dumas la Maljunulo, estis famaj figuroj per si mem.

La termino *portanto de iloj* ankaŭ estas uzata por indiki neegalajn interagojn inter partneroj. Ekz. kiam unu politikisto estas foje priskribita kiel la ilportanto de alia, pli altranga kaj inflŭava.

Paĝio
-----

Sepjaraj knabetoj el malsupera nobelaro estis akceptataj en superaj nobelaj familioj aŭ ĉe la reĝa kortego kaj tie ili estis edukataj por fariĝi kavaliroj. Ili ricevis la titolon paĝio. Samtempe ili servis al sia mastro dum ĉasado, festenado kaj ankaŭ kiel senditoj. Nobelinoj instruis al ili kateĥismon kaj estimadon de virinoj.

Varleto
-------

Post sia dekkvara jaro la paĝioj fariĝis ŝildportistoj de sia mastro kaj ricevis la titolon varleto. La kutimo same kiel kavalireco malaperis dum la 17-a jarcento.

Metio

**Varleto** aŭ **tenpeco** estas fera stango, ĉe la ekstremaĵo kubute kurbita kaj servanta por teni senmova prilaboratan lingvopecon sur stablo.

* Kategorio Varleto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Varma ĉokolado.
**Varma ĉokolado** (aŭ *trinkĉokolado*) estas preparaĵo farita el ĉokolado aŭ el pulvigita kakao dissolvita en akvo aŭ lakto, al kiu kutime oni aldonas sukeron, farunon kaj aliajn dolĉajn spicojn kiel cinamomo aŭ kariofilo.

En Hispanio, same kiel ĉe latinamerikaj landoj, oni faras ankoraŭ el la kompleta kakao, kun ĝia graso (kakaopasto) dissolvante specifan tabuleton de ĉokolado (kakaopasto, sukero kaj faruno) en lakton aŭ akvon. Lastatempe pro pliiĝo de diversaj malordoj kiel diabeto estas pli specifaj produktoj sensukeraj.

Foje, oni anstataŭas tiun preparaĵon el alia surbaze de pulvigita ĉokolado por trinkaĵoj dissolvita en varma lakto. Tiuokaze en kelkaj landoj kiel en Venezuela oni nomas tion populare per la ĝeneraligo de unu varmarko nome *varma Toddy*, kio en Hispanio estas *Cola Cao*, eĉ kiam temas pri alia aŭ nenia varmarko. Tio estas tre populara por matenmanĝo, ekzemple de infanoj, kiel alternativo al kafo. Ankaŭ tiuokaze aperis specifaj produktoj sensukeraj. 

Ambaŭ variantoj estas tre popularaj dum malvarma vetero; aparte estas trinkaĵo el pulvigita ĉokolado specife por varma somera epoko, kompreneble malvarma kaj konservebla iom da tempo en fridujo.

Bibliografio
------------

* Coady, Chantal, *Chocolate. Manual para sibaritas,* Evergreen-LocTeam, Barcelona, 1998.
* Martí Escayol, Maria Antònia, *El placer de la xocolata. La Història i la cultura de la xocolata a Catalunya,* Editorial Cossetània, Valls, 2004.
* Schiaffino, Mariarosa, *Chocolates y bombones,* Mondibérica, Madrid, 1986.
* Michael D. Coe y Sophie d. Coe, *La verdadera historia del chocolate,* 1999.
* José Daniel Gómez López, *La industria del chocolate en Villajoyosa,* Universidad de Alicante, 1997.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 752554
* GND: 4163030-0
* LCCN: sh96008465
 |
**Valle de Oca** [Balje deOka] estas loĝloko kaj municipo en la centroriento de la provinco Burgoso, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la okcidento de la komarko *Montes de Oca*. La loknomo *Valle de Oca* estas komprenebla kiel *Valo de Oca* [Oka].

Geografio
---------

Mapo de la komarkoj de Burgoso. Montes de Oca, oriente kaj flavecbruna.
Villalbos.
Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 38,47 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 169 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte perdis 60 el 1991. 

Ĝi distas 40 km de Burgoso, provinca ĉefurbo, kaj estas formata per la loĝlokoj Cueva Cardiel, Villalmóndar, Villalbos, Villanasur Río de Oca (tie estas urbodomo), Villalómez kaj Mozoncillo de Oca.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado fine de la 9-a jarcento. 

Poste, en la unua duono de la 10-a jarcento, aperis la familio Ansúrez, kiu fondis kaj reloĝis Villanasur Río de Oca; kastilia grafo konata en la mozaraba mondo kiel Abolmondar Albo, fondis kaj reloĝis Villalmóndar kaj Villalbos. En la teksto *Episodio Tebular*, kaj Fernando Ansúrez kaj Abolmondar Albo estis malliberigitaj de la reĝo Orduño ĉar ili ne partoprenis kun leonanoj kaj navaranoj en la Batalo de Valdejunquera, kio indikas kunvivadon inter maŭroj kaj kristanoj en tiu valo.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj) kaj brutobredado (ŝafoj). Lastatempe plej ekgravis kultura kaj rura turismo, ekzemple piedirado tra naturaj lokoj. Inter vidindaĵoj menciindas la preĝejoj.

Bildoj
------

* Ruinoj de la preĝejo de Mozoncillo de OcaRuinoj de la preĝejo de Mozoncillo de Oca
* Preĝejo de VillalbosPreĝejo de Villalbos
* Preĝejo de VillalmóndarPreĝejo de Villalmóndar

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Burgoso

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 776720
 |
Aachen: Varmfonta banejo, Carolus Varmfonta banejo
*Fett*fonto en Baden-Baden Detalo, Baden-Baden apud *Friedrichstherme* varmfonto Frederiko) (173,2 m NN, 62,5 Gradoj Celsiaj gradoj, 0,689 Litroj po sekundo, natria klorido varmfonto)
**Varmfonta banejo** (ankaŭ **termobanejo** aŭ **termofonta banejo**, germane *Thermalbad* aŭ *Therme*) estas banejo kies mineralakvo kun natura akva temperaturo de minimume 20 celsiaj gradoj fontas el termofonto. La fonta akvo venas el la profundo de kelkaj mil metroj. La varma akvo ofte estas uzata por kuraci reŭmatismon kaj alergiojn.

Varmfonta akvo
--------------

La varmfonta akvo enhavas ofte diversajn salojn, natrian kloridon, hidrogenan sulfidon, ofte ankaŭ karbonatan acidon kaj radiaktivecojn partojn.

Baneja terapio
--------------

Ekde jarmiloj oni uzas aperajn naturajn varmfontojn por banaj kaj kuracaj celoj, nome banterapio (ankaŭ **balneoterapio**). Ekde 5 jarcentoj antaŭ kristo oni konas antikvajn varmfontajn banejojn. En la eŭropa antikvo la romianoj havis faktan banan kulturon en la grandaj varmfontaj banejoj, la termoj (latine *thermae*). *Thermae* signifas varmfontajn banejojn.

La varmfontaj banejoj estas ofte en banurboj kun kuracistoj kaj ankaŭ teatroj kaj restoracioj.

Oni havas varmfontajn akvojn en banejo de diversaj celsiaj gradoj, salobanejon kun (ĉirkaŭ 6 % natria klorido de maro en akvo). Oni trovas ankaŭ saŭnojn, vaporajn banejon kaj masaĝajn terapiojn.

La plej granda banurbo de la mondo estas la hungara ĉefurbo Budapest kun pli ol
120 diversaj fontoj kaj pli ol 21 publikaj banejoj. La banejoj estas parte 450 jarojn aĝaj .

Tre kona estas la varmfonta banejo en Hungario en Hajdúszoboszló.

Varmfontaj banejoj en Azio
--------------------------

Ankaŭ en Japanujo la varmfonta akvo havas longan tradicion, vidu en vikipedio: **Onsen**.

Trinka terapio
--------------

Oni ankaŭ trinkas la "sanigan akvon". Oni ofte parolas de saniga fonta aŭ de "saniga banejo".

Vidu ankaŭ
----------

* Termoj (en la Romia Imperio)
* Sentō kaj Onsen (en Japanio)
* Banejo

Referencoj
----------

1. ↑   Arkivigite je 2011-02-19 per la retarkivo Wayback Machine (en 8 lingvoj)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Varmfonta banejo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Listo de varmfontaj banejoj de Germanujo, Aŭstrio kaj Eŭropo
la rivero Varto ĉe la pola urbeto Wronki
La **Varto** - pole *Warta*, germane historie ankaŭ *Warthe* - estas rivero en la nuna okcidenta Pollando. Ĝi longas 808 kilometrojn kaj de oriento alfluas la riveron Odro.

Proksimume la duono de la riverovojo estas ŝipe pasebla. Inter de alfluoj de la rivero estas la rivereto Noteć (germane *Netze*). Ĉe la alfluo de la Varto en la riveron Odro dum la jaro 2001 instaliĝis nacia natura parko.

Rivera vojo
-----------

La rivero fontas en la nuna pola vojevodio Silezio, oriente de la urbo Zawiercie kaj sude de Częstochowa. Ĝi trafluas la ebenaĵon de Grandpollando kaj apud Kostrzyn nad Odrą (germane *Küstrin*) enfluas la Odron. La rivero estas la plej granda alfluo de la Odro kaj en la loko de la alfluo eĉ pli longa ol ĝi. Sed ĉe la enfluejo la Odro havas signife pli da akvo ol la Varto, kaj tial la posta komuna rivero, kiu de tie fluas norden al la Balta Maro, nomiĝas "Odro" kaj ne Varto.

Pli grandaj loĝlokoj survoje
----------------------------

Grandurboj:

la rivero Varto en Poznano
* Częstochowa
* Poznań (Poznano)
* Gorzów Wielkopolski

Mezgrandaj urboj:

* Zawiercie
* Myszków
* Sieradz
* Koło
* Konin
* Śrem
* Luboń

la rivero en la pole samnoma urbeto Warta
* Oborniki

Urbetoj:

* Działoszyn
* Warta
* Uniejów
* Pyzdry
* Mosina
* Obrzycko
* Wronki
* Sieraków
* Międzychód
* Skwierzyna
* Kostrzyn nad Odrą

* Kategorio Varto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Malsupra zono de la Valo. Fone estas la *Hoz de Santa Lucía*.
La **Valo Cabuérniga** [kaBŬERniga], en hispana *Valle de Cabuérniga*, estas en la regiono Kantabrio (Hispanio) kaj pli precize sur la meza kaj supra fluejo de la rivero Saja, orientita de sudo norden. La valo estas ampleksa kaj enhavas etendan terenon, sed ĝi estas tro interkruta geografie. Ĝi havas etendon de 340,54 kvadrataj kilometroj.

La ĉefa alirejo estas norde laŭ la gorĝo de Sankta Lucia, kiu estas natura trapasejo de la montaro Escudo de Cabuérniga. Pro tiu malfacile geografia alireblo la valo estas ekzemplo de konservado de la tradiciaj kulturo kaj vivmaniero.

Administracie, la teritorio de la valo estas kunhavata de la municipoj Cabuérniga (escepte la zono de Carmona), Ruente kaj Los Tojos, la komuna teritorio de la municiparo *Mancomunidad Campoo-Cabuérniga*, krom zono de tereno apartenanta al la nordo de la municipoj Campoo de Suso kaj Campoo de Enmedio. La areo perdis loĝantaron ekde la komenco de la 20-a jarcento, kio akceliĝis el 1960. En la du postaj jardekoj ĝi perdis pli ol 30% de la censo kio koincidis kun la rura amasmigrado el kamparo al urboj, kiu okazis tiutempe en Hispanio. Ekde tiam la loĝantaro restis stabila ĉirkaŭ 2500 loĝantoj.

La valo Cabuérniga konsistaa el dek ok vilaĝoj: nome Bárcena Mayor, Barcenillas, Colsa, Correpoco, El Tojo, Fresneda, Lamiña, Llendemozó, Los Tojos, Renedo, Ruente, Saja, Selores, Sopeña, Terán, Ucieda, Valle kaj Viaña.

Kiel kuriozaĵo, en 1871 la fama kantabra romanisto José María de Pereda estis elektita deputito el la distrikto Cabuérniga kaj en la karlisma partio.

* Kategorio Valo Cabuérniga en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 783551
 |
Valo Vinjalo
Surmura Pentraĵo de la Prahistorio.
La **Valo Vinjalo** (hispane *Valle de Viñales*) estas valo kiu troviĝas en la provinco Pinar del Río, la plej okcidenta provinco de Kubo. Ĝi estas ene de la Montaro de la Organoj, ekzakte en la montara grupo de la Montoĉeno Gvanigvaniko. Ĉi tiu valo kaj granda parto de la montaro kiun ĉirkaŭas estis aprobita en 1999 kiel Nacia Parko kaj samjare estis deklarita de UNESKO kiel Natura Heredaĵo de la Homaro.

La Valo apartenas al la municipo Vinjalo kiu estas unu el la 14 municipoj de la provinco. Ĝia teritorio etendiĝas sur 741 kvadrataj kilometroj.
En la valo Du Fratinoj, videblas la Murego de la Prahistorio, kiu estas surŝtona pentraĵo de unu el la altaĵoj. Ĝi montras la evoluon de la vivo, laŭ natura senco, en Kubo. Ĝi troviĝas en la monteto nomata Pita. En ĝi estas reprezentataj la indiĝenoj gvanahatabejoj, mamuloj, gigantaj bestoj, kaj kelkaj moluskoj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Vinjalo Arkivigite je 2007-07-12 per la retarkivo Wayback Machine
* Stanislavo Belov (2017-05-20) Valo Viñales - lando de montoj kaj arbaroj (esperante). Blogger. Arkivita el la originalo je 2017-05-20. Alirita 2017-05-20. *(raporto pri vojaĝo en 2015)*

* Kategorio Valo Vinjalo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Valpovo troviĝas en la plej malhela departemento
Kastelo de Valpovo
Rojo de Valpovo
**Valpovo,** germane **Walpowo** aŭ *Walpach*, hungare **Valpó** estas urbo en Kroatio. Ankoraŭ 7 komunumoj apartenas al la municipo.

Bazaj informoj
--------------

* Areo de la municipo: 143 km²
* Supermara alteco: 91 m
* Loĝantaro en la municipo: 12 320, en la urbo: 7 900
* Poŝtkodo: 31 550
* Telefonprefikso: 31
* Aŭtokodo:

Situo
-----

Valpovo situas sur ebenaĵo, laŭ rojo, Dravo preterfluas 5 km-ojn, laŭ ĉefvojo Osijek-Donji Miholjac. Hungario troviĝas 30 km-ojn.

Historio
--------

Pli frue la romianoj fondis tie komunumon *Jovalium*. En la mezepoko la unua skriba mencio pri la loko devenis el la 14-a jarcento. Fortikaĵo konstruiĝis dum la 15-a jarcento. Iom poste la komunumo ricevis rajton pri bazarado kaj aliajn privilegiojn. La turkoj okupis la fortikaĵon en 1543, reokupo okazis en 1599, poste denove la turkoj sekvis ĝis 1687. En 1809 Valpó iĝis kampurbo. En 1910 loĝis en la urbeto 5 739 da homoj, (3 604 kroatoj, 933 germanoj, 770 hungaroj, 188 serboj). Ĝis Traktato de Trianon Valpovo apartenis al Habsburga Imperio, al Hungara reĝlando, al Verőce, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio, fine ekde 1991 al Kroatio. Post la 2-a mondmilito 1000 da germanoj estis deportitaj.

Vidindaĵoj
----------

* ruinaĵoj de la fortikaĵo
* kastelo
* katolika preĝejo de 1700

Famuloj
-------

* Tie naskiĝis hungara ministro Ervin Cseh.

Ĝemelurbo
---------

* Hungario Komló, Hungario
**7781 *Townsend*** estas malrapide rotacianta asteroido de la hungaria familio, do de la interna asteroida zono.

Malkovro
--------

Ĝi estis malkovrita la 19-an de aŭgusto 1993 de la usona astronomino Eleanor Francis Helin elde la Observatorio de la Monto Palomar en Kantono San Diego (Kalifornio, Usono).

Nomo
----

Ĝi estis nomita en honoro *Charles Townsend*, emeritiĝinta fizikisto pri lasero kaj instruisto pri astronomio kaj matematiko en la kolegio de la komunumo. Li estis prezidento de la Astronomia Societo de la Kantono Ventura kaj de la Okcidentaj Amatoraj Astronomoj. Li kunverkis du librojn : *Patrolling Night Skies* (1984) kaj *Observational Astronomy* (1989), ĉi-lasta libro estas uzita por instrui en antaŭirantaj kursoj pri astronomio ĉe *Moorpark College*. Unu el liaj studantoj, *John E. Rogers*, estas ege dankema al Townsend por liaj la kuraĝigo kaj gvido Tio kondukis al la ekzisto de la Observatorio de Camarillo, kiu kontribuis al la astrometrio de apudteraj objektoj kaj kometoj ekde 1992.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Parametroj kaj simulado de orbito ĉe *JPL Small-Body Database Lookup* angle
* Objekto ĉe Minor Planet Center angle
* Objekto ĉe *Space Reference* angle

| Antaŭe: | Listo de asteroidoj (7001 - 8000) | Poste: |
| --- | --- | --- |
| *7780 Maren* | **7781 *Townsend*** | *7782 Mony* |
Blazono de la vilaĝo kie videblas la kruco de la Ordeno de Santiago
maldekstra
**Valverde de Mérida** estas municipo de Hispanio, en la provinco de Badajoz, regiono de Ekstremaduro. Estas tri aliaj vilaĝoj kun sama nomokomenco en la provinco.

La loĝantoj nomiĝas *valverdeños*. La censita populacio en 2008 estis de 2.033 loĝantoj.

Situo
-----

Valverde de Mérida estas situa en la centra parto de Ekstremaduro en la komarko aŭ distrikto Vegas Bajas je kurbo de la rivero Guadiana kaj fakte okcidente de la frata komarko Vegas Altas, je altitudo de 267 m; je 72 km de Badajoz, provinca ĉefurbo kaj nur je 10 km de Mérida, la regiona ĉefurbo, al kiu utilas kiel dormovilaĝo aŭ eĉ dormokvartalo. La surfaco de ties teritorio estas de 52,7 km².

Ekonomio
--------

Agrikulturo kaj brutobredado, lastatempe minacata pro la projekto de konstruo de termocentralo.

Historio
--------

La loko estis reloĝata post la "Reconquista" laŭ la *fuero* (propra leĝo) de Mérida de 1235. Ĝi apartenis al la Ordeno de Santiago. En 1630 ĝi sendependiĝis el tiu jurisdikcio kiam atingis la titolon de Vilaĝo per de pago de 16.000 dukatoj.

Arkeologio
----------

Krom iknito kion valverdanoj nomigas 'la pisá la vaca' (Bovinspuro), estas antaŭromiaj kaj visigotaj restaĵoj, sed plie abundas la restaĵoj de vilaoj kiuj provizis al la romia ĉefurbo de Emerita Augusta el agrikulturaj produktoj.

Monumentoj
----------

* Preĝejo de Sankta Marina.
* Ermitejo de Sankta Ana.
**Vamba Omar SHERIF** (naskiĝis en 1973 en Kolahun, Liberio), estas liberia verkisto, eseisto, filmkritikistdo, rifuĝinto kaj poligloto kiu loĝas en Nederlando.

Biografio
---------

Dum la unua golfa milito en Kuvajto, en 1991, la familio fuĝis unue al Jordanio, poste al Sirio kaj fine en 1993 al Nederlando. Por povi fari studojn de juro, li lernis la nederlandan. Eĉ loĝante en Nederlando, Vamba Sherif konsideras sin kiel liberia aŭtoro.

Verkaro
-------

En siaj romanoj li esploras la temojn de identeco, ekzilo, milito kaj de la streĉiteco inter modera kaj ekstrema islamo, amo kaj aparteno..

Liaj romanoj estis publikigitaj en multaj lingvoj, inkluzive de la angla, la nederlanda, la franca, la hispana, la germana kaj la malajala. 

*1999: The Land of the Fathers* (*La Lando de la patroj*) estis lia unua romano

*2003: La Regno de Sebah* pri afrika familio en Nederlando.

*2007: Bound to Secrecy (La leĝo de la Silento),* krimromanon pri la povorilatoj post kiam Sherif renkontas la diktatoron Charles Taylor en 2000.

*2011: The Witness (La Atestanto)*

*2015: The Emperor’s  Son (La Filo de la Imperiestro)*, kiu temas pri la pliiĝo kaj falo de unu el la plej grandaj imperioj en la Afriko de la 19- a jarcento, la Imperio *Wasolu* de Samori Touré. 

2018: li ankaŭ redaktis kune ku Ebissé Rouw nederlandlingvan libron: *Zwart-Afro-Europese literatuur uit de Lage Landen* (Nigra afrika-eŭropa literaturo en Nederlando kaj Belgio), ISBN 9789025451547.

2021: *Unprecedented Love,* memoraĵoj pri sia vivo en Liberio kaj vivo kiel rifuĝinto

### Poligloto

Naskiĝinta en la medio de intelektuloj, la juna Vamba parolis krom sian denaskan lingvon, la mandingan, jam tri afrikajn lingvojn (bandian, kisian kaj mendean). Kiam lia patro iĝis universitata profesoro en Kuvajto li lernis la araban kaj konatiĝis kun la afrikaj, anglaj kaj arabaj literaturoj. Li ankaŭ parolas la nederlandan, la anglan kaj la francan.

Vidu ankaŭ
----------

Poligloto

Retaj ligiloj
-------------

(angla) Oficiala retejo de Vamba Sherif Arkivigite je 2021-01-20 per la retarkivo Wayback Machine

Referencoj
----------

1. ↑  (en) Pri Vamba Sherif, Universitato Zulu-Natal
2. ↑  (nederlanda) *KNAW Tweegesprek: Vamba Sherif & Pieter Muyske*n, Stemmen van Afrika, la 15-an de januaro 2013


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 726095
* GND: 138911258
* LCCN: no2016081701
* VIAF: 46995554
* ISNI: 0000 0003 6262 2852
* SUDOC: 159197732
* BNF: 14520630k
* BNE: XX5467155
 |
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

**Vanda Šimaitienė**  (naskiĝis la 25-an de februaro 1940 en Lygumai, distrikto Pakruojis) estas litova esperantistino, apartenas al Esperanto klubo "Ruto".

Dum 1958 – 1962 ŝi studis en Pedagogia instituto de Šiauliai (nuntempe Universitato de Šiauliai) kaj tie akiris profesion de pedagogo. Post la studado ŝi pli ol 40 jarojn instruis en diversaj lernejoj de la urbo Šiauliai kaj ankaŭ en aliaj urboj. Printempe de 1995 Vanda finis E- kurson (gvidis P. Stasiūnas) kaj aktive eniris en la klubagadon. Ŝi prenis memvole multajn organizajn klopodojn de la klubo sur siajn ŝultrojn. Precipe profesian inventemon ŝi demonstris, organizante tradiciajn printempajn postpaskajn kunestadojn „Rideto". 

Vanda partoprenis en BET-oj (1996, 2005), laboris kiel helpantino en UK-90 en Vilnius. Ŝi estis ĉiam elektata en la kluban revizian komisionon. La filino Daiva, instruistino de la angla, tre favore traktas okupiĝon de sia patrino pri Esperanto. Vanda ŝatas memstare aǔ kun samklubanoj ekskursi kaj turiste vizitadi diversajn landojn ankaŭ niajn respublikajn regionojn. Ŝi mem estas sperta ekskursgvidantino.
**Vanča vas,** hungare **Ivánfalva** estas malgranda vilaĝo en Slovenio en provinco Prekmurje, en statistika regiono Pomurske, en Občina Tišina.

Municipo Tišina en Slovenio, kie Vanča vas troviĝas

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 2 km²
* Alto super marnivelo: 196 m
* Koordinatoj: 46° 40′ 6.43″ N 16° 5′ 40.39″ O﻿ / ﻿46.6684528 °N, 16.0945528 °O﻿ / 46.6684528; 16.0945528 (mapo)Koordinatoj: 46° 40′ 6.43″ N 16° 5′ 40.39″ O﻿ / ﻿46.6684528 °N, 16.0945528 °O﻿ / 46.6684528; 16.0945528 (mapo)
* Loĝantaro: 500
* Poŝtkodo: 9251
* Aŭtokodo: MS

Situo
-----

Vanča vas situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo.

Historio
--------

Dum la hungara regado oni nombris en Ivánfalva 48 domojn kaj 282 homojn. Ĝis fine de la 1-a mondmilito la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Vas (reĝa departemento), al distrikto de Muraszombat, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio. En 1941 la germana armeo senbatale okupis la komunumon kaj post 10 tagoj transdonis ĝin al Hungario. Ĝis 1945 tio estis parto de Hungario, ekde 1991 de Slovenio. En 1954 vilaĝa festego okazis.

Fontoj
------

* slovena Vikipedio
* w.vasidigikonyvtar.hu
* w.ms.sik.si
* w.geopedia.si

* Kategorio Vanča vas en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Vapora motorvagono ÖLEG C 201 de 1880
Vapora motorvagono kkStB 1.0
Vapora motorvagono de fabriko Esslingen, de frua svisa Uerikon - Bauma fervojo UeBB, hodiaŭ parto de DVZO, la vapora motorvagono estas parto de Fondaĵo historia heredaĵo de SBB, en servo pro speciala historia vojaĝoj
Tre speciala vapora motorvagono estis la duobla etaĝo vapora motorvagono de fabriko Krauss de 1882 por la (germana) reĝa bavara stxata fervojo (Königlich Bayerische Staatsbahn)
Dentrada sistemo Locher - vapora motorvagono Numero 10 de Pilato-fervojo (Svisujo), konstrua jaro 1900, Fabriko: SLM Svisa lokomotivaj- kaj maŝinaj fabriko, Vinterturo, teĥnika datenoj: povo 54 kilovatoj (73 ĉevalpovoj PS), vida pezo 7,6 tunoj, relo: 800mm. En germana muzeo, transporta centro, Munkeno, Halo II, (inventara-Numero 1976-73)
**Vapora motorvagono** estas kombino de vaporlokomotiveta parto kaj vagona parto en fervoja vagono, aŭ ankaŭ kun nomo: **Lokomotivovagono**.

En la frua tempo oni parolis pri vaporvagono. Hodiaŭ oni konstruas la motorvagonon nome Dizela lokomotiva vagono, sed ankaŭ longaj trenoj en formo de motorvagonoj kun elektra aŭ Dizela trakcio.

Historio
--------

Ankaŭ en la frua historio de fervojo oni provis kunigi lokomotivon kaj vagonon en sola veturilo pri malgranda kosto por malgranda amaso de personoj. Sed la provoj ne estis tre bonaj, oni ne havis sufiĉan povon kaj oni havis problemojn pri Vaporkaldrono.

La vapora motorvagono de Uerikon-Bauma-Bahn
-------------------------------------------

La vapora motorvagono de Uerikon-Bauma-Bahn de germana fabriko Esslingen estas ofte funkcianta en Svisujo kun la vaporfervoja asocio zuriĥa supralando DVZO (en germana lingvo: *Dampfbahn-Verein Zürcher Oberland DVZO* )

Vidu ankaŭ
----------

* (bagaĝo)- Lokomotivo; (pakaĵo - Lokomotivo), en germana lingvo
* Vaporlokomotivo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Vapora motorvagono en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* vaporgrupo Zuriĥo; asocio ekde jaro 2005 - SBB-vaporlokomotivestroj, revizio de lokomotivoj kaj de la vaporvagono
* DVZO germane, france, angle; oficiala retejo de la vaporfervoja asocio zuriĥa supralando DVZO, Svisujo
Supreniranta vaporo ĉe Duke
**Vaporo** signifas gason, kiu havas ankoraŭ kontakton kun la originala likva aŭ solida fazo, el kiuj ĝi estiĝis per vaporiĝo aŭ sublimiĝo. Kun paso de tempo estiĝas dinamika ekvilibro, kiam tiom da samkvantaj korpuskloj aliras la likvan aŭ solidan fazon, kiom male el la gaso likviĝas aŭ solidiĝas. La vaporo estas tiam *saturita*. La ekvilibran fazon - kiom da korpuskloj aperas en la alia fazo – influas la premo kaj temperaturo de la sistemo. Tio gravas por disdivido de molekuloj.

Se oni apartigas la estiĝantan gasan fazon disde la patrina likva aŭ solida fazo, oni povas pluvarmigi la vaporon per alkonduko de plua varmo. Tiel estiĝas trovarmigita vaporo, kiu jam similas al la gasa fazo.

Se oni malvarmigas la trovarmigitan vaporon malrapide, ĝi atingas iam la t.n. rosopunkton, kiam la vaporo denove *saturiĝas* kaj okaze de plua malvarmigo kondensiĝas denove al likvaĵo. Okaze de direkta trairo de gasforma al solida stato, tio estas deponado (*malsublimiĝo*), oni nomas tiun korespondan punkton *deponadopunkto*, kiu konfuziĝas kun frostopunkto.

Dum la vaporo kiel gaso – neglektante la farbaĵojn – ne estas videbla, oni nomas ĉiutage vaporo la videblan aermiksaĵon kun fajnaj likvaj gutoj (akvovaporo). La konvena faka esprimo estas aerosolo, sed ĉiutage oni diras ankaŭ nebulo aŭ nubo.

Vidu ankaŭ
----------

* Vaporigado
* Vapormaŝino
* Vaporŝipo
* Vaporlokomotivo

Proverbo
--------

Ekzistas proverboj pri vaporo en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof:

* |  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** *Havi iom da vaporo en la kapo.* **"** |

 |
* |  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** *Kuiriston vaporo satigas.* **"** |

 |
* |  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** *Malaperis kiel vaporo.* **"** |

 |

Referencoj
----------

1. ↑   Lernu. Arkivita el la originalo je 2011-12-25. Alirita 2008-10-28.

* Kategorio Vaporo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Vaporo en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)
Vaporpunka komputilo
**Vaporpunko** estas subĝenro de fantazio kaj sciencfikcio, kiu temas pri verkoj etositaj en epoko aŭ mondo, kie la vaporenergio estas ankoraŭ multe uzita —kelkfoje en la 19-a jarcento kaj ofte en la Anglio de la viktoriana epoko—, sed kun eroj propraj de sciencfikcio aŭ de fantazio, fikciaj teknologiaj inventoj kiel la trafitaj en la verkoj de H. G. Wells aŭ realaj teknologiaj avancoj, kiel la komputilo, okazita en pli frua dato. Ofte ĝi estas asociita kun *ciberpunko* kaj kunuzas iun similajn bazojn.

Viro kun vaporpunkstila artefarita dekstra brako.

Origino
-------

La termino *vaporpunko* naskiĝis en la 80-aj kaj estas variacio de *ciberpunko*; la unuaj rakontoj de ĉi tiu ĝenro estis nigraj romanoj propraj de *ciberpunko*, sed etositaj en la «epoko de terkarbo kaj vaporo» aŭ viktoriana epoko propra de la rakontoj de Charles Dickens.

Bandoj
------

* *Abney Park*

Rilataj subĝenroj
-----------------

* Dizelpunko

Vidu ankaŭ
----------

* *20,000 Leagues Under the Sea*
* *The Wild Wild West*

* Kategorio Vaporpunko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Vasalja** [vaŝalja], germane **Walschenau** estas malgranda vilaĝo en Hungario en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Vas (Hungario), en Distrikto Körmend. La loknomo estas hungare: subaĵo de fero (feron komprenu, kiel ĉi tiu departemento).

Preĝejo de Vasalja (Pinkaszentkirály)

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 11 km²
* Loĝantaro: 340
* Poŝtkodo: 9921
* Telefonprefikso: 94
* Koordinatoj: 47°00′54″N 16°31'20″E

Situo
-----

Vasalja troviĝas de Körmend 5 km-ojn.

Kampanilo de Vasalja

Historio
--------

La unua mencio pri la vilaĝo devenis el 1418. Vasalja en 1919 trovis sin ĉe la nova landlimo de Aŭstrio. Post 1945 **fer-kurteno** konstruiĝis laŭ la aŭstra limo. La vilaĝo estis vizitebla nur per permesilo. En 1989 la fer-kurteno nuliĝis, oni trovis ĉe la limo netuŝitan zonon dum 40 jaroj. Tiu limo nun apartenas al interna zono de Schengen, tial la limo estas trairebla ie ejn senkontrole.

Parto de la vilaĝo estas *Pinkaszentkirály,* iam memstara vilaĝo. En Vasalja migra poŝto servas.

Vidindaĵoj
----------

Vasalja havas romkatolikan Preĝejo Stefano la 1-a. Vilaĝa domo estas memoraĵo pri popola konstruado. Fine estas kampanilo.

Famuloj
-------

En la iama Pinkaszentkirály naskiĝis sportpafisto Lajosné Kisgyörgy.

Fontoj
------

* WikiTrans

* Kategorio Vasalja en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)