recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Mary Anning kaj sia hundo Tray, pentrita antaŭ 1842
**Mary Anning** (Lyme Regis, n. la 21-an de majo 1799 – m. la 9-an de marto 1847) estis angla paleontologo, kolektisto kaj komercisto de fosilioj, konata en la tuta mondo pro la gravaj multenombraj eltrovaĵoj kiujn ŝi entreprenis en la mara fundo el la ĵurasia periodo en Lyme Regis, kie ŝi loĝis. Danke al ŝia laboro ŝanĝiĝis la maniero vidi la prahistorian vivon kaj la historion sur la Tero.

La plej elstara malkovro estis la unua skeleto de fiŝosaŭro kiu estis ĝuste identigata, la unuaj du eltrovitaj skeletoj de pleziosaŭroj, la unua skeleto de flugsaŭroj eltrovita ekster Germanio kaj kelkaj fosilioj de gravaj fiŝoj. Ŝiaj observoj ludis gravan rolon en la malkovrado ke fosilioj de belemnitoj enhavas fosiliigitan inkon kaj ke la koprolitoj, konataj kiel ŝtonoj bezoaro tiuepoke, estas fosiliigitaj ekskrementoj. Kiam la geologo Henry De la Beche pentris *Duria Antiquior*, la unua sceno pri la profunda tempo kiu havis altan diskonigadon, bazis sin sur la fosilioj kiujn Anning eltrovis kaj vendis kopiojn por sia bonprofito. Ŝia laboro estis nepra en la ŝanĝoj okazintaj kiuj poste venis komence de la 19-a jarcento en la sciencaj ideoj pri la prahistoria vivo kaj historio de la Tero.

Ŝia genro kaj socia klaso, la gepatroj de Anning estis disidentoj (protestantoj ne anglikanaj) estis kialoj pro kiuj ŝi ne povis plene partopreni la vivon de la brita scienca komunumo de la komencoj de la 19-a jarcento, regata de riĉaj burĝuloj anglikanaj, kaj ŝi ne estis citata en ŝiaj kontribuoj. Kvankam ŝi estis konata en la rondoj de geologoj de Britio, Eŭropo kaj Ameriko, ŝi travivis ekonomiajn malfacilaĵojn dum la plejparto de ŝia vivo.

* Kategorio Mary Anning en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 481828
* GND: 123040817
* LCCN: n90652738
* VIAF: 63148995902059751233
* ISNI: 0000 0001 1930 0300
* SUDOC: 142737062
* BNF: 16508992r
* NDL: 00935166
* NKC: jx20081112001
* BNE: XX4899627
 |
**Mikold Darabont,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Darabont Mikold** estas hungara aktoro.

Mikold Darabont naskiĝis la 11-an de januaro 1979 en Reghin (Rumanio).

Biografio
---------

Mikold Darabont apartenis al la hungara minoritato en Rumanio. Ŝi estis edukita en Ceuașu de Câmpie. Ŝi akiris aktoran diplomon en Színművészeti Egyetem Szentgyörgyi István Tagozat en Târgu Mureş en 2001. Ŝia ĉefinstruisto estis Levente Kovács (reĝisoro). Post la diplomo ŝi apartenis al Nacia Teatro Trupo Tompa Miklós de Târgu Mureș, ekde 2005 al Nacia Teatro (Pécs) jam en Hungario. Ŝi ricevis premiojn en 2008 kaj 2011. Ŝi edziniĝis kaj naskis filinon.

Ŝiaj teatraj roloj (elekto)
---------------------------

* William Shakespeare: Somermeznokta sonĝo - Titania; Hippolyta
* Anton Ĉeĥov: Ĉeriza ĝardeno - Varja
* Mór Jókai: *A kőszívű ember fiai* - Plankenhorst Alphonsine
* Dezső Kosztolányi: *Édes Anna* - titolrolo
* Lajos Zilahy: Printempo de morto (filmo) (teatra versio) - Edit
* Georges Feydeau: *Bolha a fülbe* - Raymonde Chandebise

Ŝiaj filmaj roloj (elekto)
--------------------------

* *Ennyiből ennyi* (2001)
* *Diamond Club* (2011) - Jelena
* *Genezis* (2018)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* 
* Arkivigite je 2021-08-01 per la retarkivo Wayback Machine

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 734298
 |
**Mikołaj Radomski** (*Mikołaj el Radom*, pole *Mikołaj z Radomia*, latine *Nicolaus Radomiensis*, *Nicolaus de Radom*, *Mycolay Radomsky*) estis la plej elstara pola komponisto de mezepoka plurvoĉa muziko, kiu vivis en la unua duono de la 15-a jarcento.

Vivo
----

Oni ne scias multon pri lia vivo. Li estas konata nur de la subskriboj ĉe kelkaj komponaĵoj: *N. de Radom*, *Nicolaus de Radom* kaj *Mycolay Radomski*. La esploroj pri la identeco de la komponisto ĝis nun ne donis kontentigajn rezultojn. Oni supozas, ke la verkisto povas esti la sama kiel la kortega klavicenisto de la reĝedzino Zofia Holszańska (*Nicolaus clavicembalista dominae reginae Poloniae*) el la 1420-aj jaroj, sed neniuj el starigitaj hipotezoj estas konfirmitaj.

La sola dato, kies ĝusteco estas sufiĉe certa, estas la jaro 1427, kiam estis komponita *Hystorigraphi aciem mentis*.

Komponstilo
-----------

Mikołaj Radomski estas la sola pola mezepoka komponisto, kiu kreis muzikon religian kaj profanan en la stilo de la burgonja skolo. Liaj komponaĵoj pruvas, ke li estis klera kaj konis novajn tendencojn en komponado – en iu etapo de sia vivo li certe konatiĝis kun la verkoj de Guillaume Dufay, kiu en tiu tempo reprezentis avangardon de la tiama eŭropa muziko, kaj ankaŭ la skolon de Johannes Ciconia.

Ĝis nun oni trovis nur sep komponaĵojn de Mikołaj Radomski. Konforme al la komponista konvencio de la unua duono de la 15-a jarcento, ĉiuj el ili estas 3-voĉaj. Lia plej konata verko, en kiu uziĝis la tekniko de falsobordono, estas la moteto *Magnificat*. Alia fama muzikpeco de tiu ĉi komponisto estas *Hystorigraphi aciem mentis* – panegiro laŭda al la reĝa paro, Ladislao la 2-a Jogajlo kaj Zofia Holszańska, kaj ilia filo Kazimiro.

Ĝis la nuntempo konserviĝis ankaŭ tri mesaj cikloj, sed limigitaj al la du partoj: Gloria kaj Credo. En la verkoj estis uzitaj la teknikoj de imitado kaj de konduktuso. Aperas tie ankaŭ polifonia fakturo de voĉoj, kiuj en kelkaj lokoj kruciĝas. La lasta konservita komponaĵo de Mikołaj estis porinstrumenta *ballata*. Plej verŝajne ĝi estis origine voĉa muziko, sed la teksto estas perdita.

Konservitaj komponaĵoj
----------------------

* religiaj komponaĵoj:
	+ tri mesaj paroj: Gloria-Credo (tiel nomata *ordinarium missae*),
	+ *Magnificat,*
	+ *Haleluja;*
* profanaj komponaĵoj:
	+ balad-tipa peco kun perdita teksto,
	+ moteto *Hystorigraphi aciem mentis* (ĉirkaŭ 1427, teksto de Mikołaj z Błonia aŭ la episkopo Stanisław Ciołek)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 529129
* GND: 141513640
* LCCN: no92003654
* VIAF: 79535261
* ISNI: 0000 0004 5305 2218
* LIBRIS: 222588
* SUDOC: 13280574X
* BNF: 139455414
* MBA: 88e937d2-0663-4cc5-aa44-6367192fd0b5
* NKC: pag20201082127
* BNE: XX1770621
 |
**Hummer** estas marko de sportkamionetoj produktitaj fare de General Motors surbaze de la HMMWV armea veturilo.

En 2010, post la ekonomia krizo en kiu la aŭtindustrio en Usono estis kaptita, la Hummer-produktadĉeno estis fermita .

Historio
--------

La Hummers estis origine konstruitaj fare de AM General, la produktanto de la armea HMMWV. La firmao jam planis konstrui civilan version de la HMMWV en la malfruaj 1980-aj jaroj. La HMMWV ricevis multan publikan diskonigon en la unua Golfa Milito. En 1992, AM General komencis vendi civilan version de la HMMWV sub la nomo "Hummer". En 1998 la firmao vendis la markon al General Motors kiu distribuis kaj surmerkatigis ilin, dum la produktado daŭre estis aranĝita fare de Am General. En la sekvaj jaroj, General Motors prezentis du novajn modelojn de la Hummer nomitaj la H2 kaj H3, kaj renomis la originan Hummer la H1. La H1 kaj H2-modeloj estis produktitaj fare de AM General, dum la H3 estis produktita fare de General Motors .

En 2006, produktado de la H3-modelo estis transdonita de Usono al Sudafriko, kaj General Motors sciigis la ĉesigon de produktado de la origina modelo, la H1. Direktoro de General Motors Rick Wagoner diris en la Aŭto-Spektaklo de Los-Anĝeleso, ke la nova modelo uzos ekologian fuelon. Arnold Schwarzenegger adaptis unu el siaj Hummers por konsumi ekologian fuelon.

En 2008, la *Hummer HX*, kiu estis 2-porda konceptaŭtomodelo, estis prezentita ĉe la Nordamerika Internacia Aŭtospektaklo en Detrojto, Usono .

Komence de 2009, produktado de la H2 estis ĉesigita pro la tutmonda ekonomia krizo kiu komenciĝis en 2008 kaj vundis General Motors-vendojn. En majo 2010, produktado de ĉiuj modeloj estis tute ĉesigita.

En septembro 2017, Arnold Schwarzenegger prezentis sian Hummer H1 kiu estis konvertita de interna brulmotoro al elektra stirado.

En oktobro 2019, General Motors sciigis ke ĝi pripensas oficiale lanĉi elektran version de la Hummer. En oktobro 2020, la marko estis oficiale lanĉita denove kun elektra stirado La aŭtomobilo estos disponebla en 2022, kun veturdistanco de ĉirkaŭ 560 km.

Modeloj
-------

De maldekstre: Hummer H3, Hummer H1 kaj Hummer H2
* Hummer H1 (nuligita en decembro 2006)
* Hummer H2
	+ Hummer H2 SUT (ŝarĝaŭto)
* Hummer H3
	+ Hummer H3x
	+ Hummer H3 Alpha
	+ Hummer H3T (kamiono)

Referencoj
----------

1. ↑  Meenan, Jim, "Hummer's days are dwindling: Sale unlikely; dealerships begin process of winding down", April 17, 2010.

[*rompita ligilo*]
2. ↑  "G.M. to Close Hummer After Sale Fails", February 24, 2010.
3. ↑   Company History. AM General. Arkivita el la originalo je August 26, 2010. Alirita April 10, 2022.
4. ↑   Hummer Reportedly Coming Back in 2022 as Electric GMC Pickup. Car and Driver (January 10, 2020). Alirita April 10, 2022.
5. ↑  "Hummer HX" autoweek.com/article/car-news/hummer-thinks-smaller-hx-concept

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo
* AM General
|  |  |
| --- | --- |
|  Redaktas | **Ĉi tiu artikolo estas redaktata de iu.**

---

Por eviti la riskon de redaktokonflikto, ne redaktu la artikolon. Kontrolu la kronologion kaj forigu la ŝablonon, se necese. |

***El doble más quince*** [elDOble masKINze] (La duoblo plus dek kvin) estas hispana drama filmo de 2020 reĝisorita de Mikel Rueda, kaj ĉefrolulita de Maribel Verdú.

Intrigo
-------

**Averto: *La teksto, kiu sekvas, malkaŝas detalojn pri la intrigo de la rakonto.***

La filmo rakontas la historion de Ana (Maribel Verdú) kaj Eric (Germán Alcarazu), du personoj kun vivoj ŝajne tute diferencaj, kiuj unu tagon ekkonversacias per interreta babilado. Ana estas plenkreska virino kun solvita vivo, sed kiu suferas ekzistadan krizon. Eric estas adoleskulo komencanta sian vivon, al kiu venas multaj demandoj. Ambaŭ ekrilatas dum svarmas la demandoj kiujn faras al si mem ĉiu en sia aĝo, rimarkinde pro la aĝodiferenco inter ambaŭ roluloj. Multas la sopiroj, deziroj, celoj, la nesciado kaj sendirekto por iliaj vivoj; ĉio estas maltrankviloj de du personoj kiuj estas perdiĝintaj kaj trafas sin unu la alian survoje.​

**Averto: *Malkaŝado de la intrigo de la rakonto ĉi tie finiĝas.***

Geaktoraro kaj roluloj
----------------------

La aktorino Maribel Verdú.
* Maribel Verdú kiel Ana.
* Germán Alcarazu kiel Eric.
* Mario Plágaro kiel la juna paciento.

Referencoj
----------

1. ↑   Ministerio de Cultura y Deporte. «Catálogo de películas calificadas».
2. ↑  El doble más quince Konsultita la 30an de septembro 2023.

Eksteraj ligiloj
----------------

  

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo El doble más quince en la hispana Vikipedio.*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 838750
 |
La ora Garuda Pancasila en Monas portas la simbolojn de Pancasila, la nacia ideologio de Indonezio.
**Wawasan Nusantara** aŭ **Indonezia Insulara Vizio** estas la nacia vizio de Indonezio rilte al iliaj homoj, nacio kaj teritorio de la Respubliko de Indonezio. Ĝi inkluzivas ties landon, maron, sed ankaŭ la aeron kaj spacon super ĝi, kiel unueco de la politika, ekonomia, socia, kultura, defenda kaj sekureca entoj. 

maldekstra
Ekde la mezo de la 1980-aj jaroj la koncepto de *wawasan nusantara* estis inkluzivita en la indonezia instruplano pri geografio en indoneziaj mezlernejoj. La temo *wawasan nusantara* ankaŭ estas instruata en universitatoj kiel kurso en *kewiraan* por eduki pri civitaneco, naciismaj kaj indoneziaj geopolitikaj starpunktoj.

La koncepto *wawasan nusantara* kun emfazo je katastrofomildigo, administrado kaj respondprocezoj kiel parto de la nacia rezistemo estas konforme al la indonezia geografio kaj geologio de la insulara nacio, situanta ĝuste sur la pinto de la Fajroringo, kiu estas sentema por naturaj katastrofoj.

Mapo en la Nacia Muzeo montranta la etnan disdonadon kaj diversecon en Indonezio.
La valoroj de la nacia ideologio *Pancasila* estas je la bazo de la evoluigo de la koncepto de *wawasan nusantara*. Ĉi tiuj valoroj estas:

1. Efektivigo de homaj rajtoj, same kiel libereco de religio; ofertante ŝancojn por praktikadi la kredon en konsento kun la respektivaj religioj.
2. Prioritatigo de la interesoj de la pli granda socio prefere ol tiuj de individuoj aŭ grupoj.
3. Decidoj farataj surbaze de pripensado por atingi interkonsenton.

Referencoj
----------

1. ↑  (indonezia) "*Swantara*" (PDF), *Nacia Resilieca Institucio (Lemhanas),* Decembro 2012 .
2. ↑  (indonezia) Pasaribu, Rowland BF "Ĉapitro 7 -Insularaj konsideroj" (PDF), Universitato Gunadarma.
3. ↑  (indonezia) Ika, "*Geografia komunumo proponas geografiajn temojn por instrui je elementaj kaj mezgradaj niveloj*", Universitato Gadjah Mada, la 10-an de Januaro 2019.
4. ↑  (indonezia) Sunardi, R.M. (2004). *Pembinaan Ketahanan Bangsa dalam Rangka Memperkokoh Keutuhan Negara Kesatuan Republik Indonesia* (in Indonesian). Jakarta: Kuaternita Adidarma. paĝoj 179–180. ISBN 9799824109.

Vidu ankaŭ
----------

* Indonezio
* Ekonomio de Indonezio
* Nusantaro (urbo)
|  |  |
| --- | --- |
|  | Tiu ĉi artikolo temas pri la komunumo **Mauren** en la Liĥtenstejno. Por la vilaĝo Mauren en la komunumo Berg TG en Kantono Turgovio vidu **Mauren (Berg)**. |

**Mauren** [mAŭren] estas komunumo en Liĥtenŝtejno. Ĝi situas nord-oriente de Eschen kaj ne havas enklavojn en la montara parto de la lando. Ĝi konsistas el propra Maŭren kaj *Schaanwald* [ŝAnvalt] (oriente).

La loka parola nomo de Mauren estas "mUra". Slogano de la komunumo estas "Mura git Gas" ("Mauren akcelas").

Rande de Schaanwald estas fervoja stacidomo, kiu apartenas al la aŭstra fervojo ÖBB.

Historio
--------

Jam ĉirkaŭ 100 en Schaanwald ekestis romia bieno. La romiaj konstruaĵoj plimultiĝis, sed disfalis post invado de ĝermanoj ek de 400.

Ekde 500 ekestis kristanaj setlejoj, kadre de episkopujo Koiro. Fine de la 7-a jarcento ekestis unua kirko en Mauren. Tiutempe ĉirkaŭ 80 % de la loĝantoj estis romanĉoj; jam ĉirkaŭ 900 duono estis alemanoj.

El 1178 estas la unua dokumento pri Mauren, sub la nomo *Muron*, kun necerta etimologio. La dokumento estas pri aĉeto de grundo en Mauren, fare de la monaĥinejo de S-ta Sebastiano en Schänis.

En 1200 la malnovan kirkon anstataŭas nova, daŭronta preskaŭ kvar jarcentojn.

La cetera historio de la komunumo, same kiel tiu de Liĥtenŝtejno, estas forte influata de la historio de Vaduzo kaj Schellenberg. En 1782 oni establis vojkotizan stacion ĉe Schaanwald, kiu restis ĝis 1848. Censo de 1784 rezultigis, ke Mauren havas 435 loĝantojn. En 1789 restis nur 375, en 1836 estis 754, en 1858 981.

Kiam en 1871 la fervojo preter monto Arlberg estis malfermita, komenciĝis importado de malmultekosta vino. La loka vino ne povis preze konkurenci; la vinkultivado spertis severan krizon. En 1911 oni ĉesigis la kultivadon.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Komunuma retejo

Situo en Liĥtenŝtejno
  



| Flago de Liĥtenŝtejno | Komunumoj de Liĥtenŝtejno |
| --- | --- |
| **Altejo** (sude):   Balzers • Planken • Schaan • Triesen • Triesenberg • Vaduzo |
| **Malaltejo** (norde):   Eschen • Gamprin • Mauren • Ruggell • Schellenberg |
**Max Friedrich KUNZE** (naskiĝinta la 10-an de februaro 1838 en Eibenstock-Wildenthal, mortinta la 9-an de marto 1921 en Tharandt) estis germana forstscienculo.

Vivo
----

Naskiĝdomo de Kunze, forstista ejo en Wildenthal
Post studoj en Tharandt inter 1857–59 kaj ekde 1861 en Gießen kaj Lepsiko Kunze iĝis en 1864 helpa oficisto, poste sekcia administranto en la saksia forstoministerio. En 1870 li ekdocentis kaj tri jarojn poste li ekprofesoris ĉe la Forstakademio de Tharandt.

Li verkis: »Die wichtigsten Formeln der Zins- und Rentenrechnung« (Dresdeno 1872); »Lehrbuch der Holzmeßkunst« (Berlino 1873); »Meteorologische und hypsometrische Tafeln« (Dresdeno 1875); »Hilfstafeln für Holzmassenaufnahme« (Berlino 1884); »Anleitung zur Aufnahme des Holzgehaltes der Waldbestände« (Berlino 1886); »Neue Methode zur raschen Berechnung der unechten Saftformzahlen der Fichte und Kiefer« (Dresdeno 1891) kaj multajn interesajn artikolojn por la jarlibroj »Tharander forstliche Jahrbuch«, por kies eldono li ekresponsis en 1888.

Fonto
-----

*Meyers Großes Konversations-Lexikon*, volumo 11. Leipzig 1907, p. 826 (tie ĉi interrete)

Eksteraj ligiloj
----------------

* La historio de la tharandta fakaltlernejo forstista (PDF)
* Informoj pri Max Friedrich Kunze en katalogo de la Germana Nacia Biblioteko (germane)
Medicina genetiko
**Medicina genetiko** estas fako de medicino kiu inkludas diagnozon kaj traktadon de heredaj malsanoj. Medicina genetiko diferencas el homa genetiko je tio ke homa genetiko estas fako de scienca esplorado kiu povas aŭ ne aplikiĝi al medicino, sed medicina genetiko referencas al la aplikado de genetiko al la medicina sanzorgo. Ekzemple, esplorado pri la kaŭzoj kaj heredo de heredaj malsanoj estu konsiderata ene kaj de homa genetiko kaj de medicina genetiko, dum la diagnozo, traktado, kaj konsilado al individuoj suferantaj genetikajn malsanojn estu konsiderataj parto de medicina genetiko.

Kontraste, la studo de tipe ne-medicina fenotipoj kiaj la genetiko de la okulkoloro estu konsiderata parto de homa genetiko, sed ne necese grava por medicina genetiko (escepte en situacioj kiaj albinismo). *Genetika medicino* estas pli ĵusa termino por medicina genetiko kaj aligas areojn kiaj genterapio, personigita medicino, kaj la rapide disvolviĝanta nova medicina fako, nome predikta medicino.

Lernolibroj kaj gazetoj
-----------------------

* Emery and Rimoin's Principles and Practice of Medical Genetics  Arkivigite je 2015-10-03 per la retarkivo Wayback Machine
* Thompson & Thompson Genetics in Medicine
* American Journal of Human Genetics
* Genetics in Medicine
* Journal of Medical Genetics

Notoj
-----

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Medicina genetiko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Genetics home reference
* The National Human Genome Research Institute hosts an information center
* The Phenomizer - A tool for clinical diagnostics in medical genetics. Phenomizer
**Mazapa de Madero** estas unu el la 118 komunumoj de la meksika subŝtato Chiapas, kiu estas la subŝtato kiu situas plej sude. La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas Mazapa de Madero. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 07053.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 6845 loĝantojn. El tiuj estis 3395 viroj kaj 3450 virinoj. La komunumo havas surfacon de 117 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 1100 metroj super la marnivelo.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 4170 personoj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 3651 scipovis legi kaj skribi kaj 507 personoj estis analfabetoj. Do 88% de la personoj scipovis legi kaj skribi kaj 12% estis analfabetoj.

7180 personoj en la jaro 2000 aĝis pli ol 5 jaroj. El tiuj 259 personoj estis indiĝenoj. Tio signifas ke 3.61% de la loĝantaro en la koncerna jaro estis indiĝenoj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Mazapa de Madero Arkivigite je 2007-09-30 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

**IZSÓ Miklós** [pr. iĵo:] (naskiĝis la 10-an de januaro 1877 en Debrecen; mortis en 1943) estis hungara aktoro kaj reĝisoro.

Kariero
-------

Li debutis 17 jaraĝa kaj aperis en Debrecen, Pozsony, Temesvár, Buda, Miskolc. La Aktorligo la 8-an de novembro 1912 donis al li studstipendion. En 1917 li dungiĝis al Szeged. Ekde 1919 ĝis 1928 li estis konstanta ano de la teatro de Kluĵo. En sezono 1827–28 li elpaŝis 202-foje en en tiu urbo. En la tridekaj jaroj li ankaŭ reĝisoris kaj gvidis aktorlernejon en Oradea kaj Kluĵo. Li estis la patro de aktorino Johanna Izsó.

El liaj roloj
-------------

* Imre Madách: Az ember tragédiája;
* ferenc Molnár: Liliom, Játék a kastélyban;
* Imre Kálmán: A csárdáskirálynő;
* Menyhért Lengyel: Tájfun;
* Ede Szigligeti: Liliomfi;
* Ibsen: Kísértetek;
* Ferenc Herczeg: Bizánc.

Fonto
-----

* Magyar Színházművészeti Lexikon
La brazila subŝtato de San-Paŭlio dividiĝas geografie kaj statistike (sed ne politike aŭ administracie) en 63 mikroregionoj:

dekstra

**Araçatuba (mezoregiono)**

* Andradina
* Araçatuba
* Birigui

**Araraquara (mezoregiono)**

* Araraquara
* São Carlos

**Assis (mezoregiono)**

* Assis
* Ourinhos

**Bauru (mezoregiono)**

* Avaré
* Bauru
* Botucatu
* Jaú
* Lins

**Campinas (mezoregiono)**

* Amparo
* Campinas
* Moji-Mirim
* Pirassununga
* São João da Boa Vista

**Itapetininga (mezoregiono)**

* Capão Bonito
* Itapetininga
* Itapeva
* Tatuí

**Litoral Sul Paulista**

* Itanhaém
* Registro

**Macro Metropolitana Paulista**

* Bragança Paulista
* Jundiaí
* Piedade
* Sorocaba

**Marília (mezoregiono)**

* Marília
* Tupã

**Metropolitana de São Paulo**

* Franco da Rocha
* Guarulhos
* Itapecerica da Serra
* Mogi das Cruzes
* Osasco
* Santos
* São Paulo

**Piracicaba (mezoregiono)**

* Limeira
* Piracicaba
* Rio Claro

**Presidente Prudente (mezoregiono)**

* Adamantina
* Dracena
* Presidente Prudente

**Ribeirão Preto (mezoregiono)**

* Barretos
* Batatais
* Franca
* Ituverava
* Jaboticabal
* Ribeirão Preto
* São Joaquim da Barra

**São José do Rio Preto (mezoregiono)**

* Auriflama
* Catanduva
* Fernandópolis
* Jales
* Nhandeara
* Novo Horizonte
* São José do Rio Preto
* Votuporanga

**Vale do Paraíba Paulista**

* Bananal
* Campos do Jordão
* Caraguatatuba
* Guaratinguetá
* Paraibuna/Paraitinga
* São José dos Campos

  

Formale tiuj mezo- kaj mikroregionoj nur ekzistis inter la jaroj 1989 kaj 2017, sed neformale ili daŭre uzatas por priskribi situon de urbaj kaj neurbaj municipoj kaj aliajn geografiajn lokojn, kiel montoj, lagoj, riveroj, akvobaraĵoj, minejoj kaj simile.

Vidu ankaŭ
----------

* Mezoregionoj de San-Paŭlio
* Municipoj de San-Paŭlio
Grafo **Miksa ESTERHÁZY** [mikŝa esterhAzi], laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj kun plena nomo **Esterházy Miksa Ernő Móric** estis hungara magnato, bienulo, diplomato. Lia nobela antaŭnomo estis *galántai*. lia pseŭdonimo estis *Viator*.

Miksa Esterházy
Miksa Esterházy naskiĝis la 14-an de majo 1837 en Vieno (Aŭstra Imperio), li mortis la 5-an de aŭgusto 1885 (laŭ alia informo la mortojaro estas 1883) en Tata (Hungario) (Aŭstrio-Hungario, Hungara reĝlando).

Biografio
---------

Miksa Esterházy iĝis ataŝeo en 1861 en Berlino, poste en Parizo, pli poste en Londono, ekde 1868 en Usono. En Vaŝingtono li edziĝis, sed la geedzeco restis seninfana. Dum sia eksterlanda restado Esterházy renkontiĝis kun modernaj subĉielaj sportoj kaj baldaŭ li estis entuziasma subtenanto de atletiko kaj bokso en Hungarlando. En 1875 li forlasis la ŝtatan servon kaj okupiĝis pri la familia bieno ĉa Tata. Jam en 1875 li fondis la unuan hungaran sportan klubon kaj publikigis sportajn temojn. En 1883 grafo Esterházy ekspoziciis du hungarajn hundojn en la hunda ekspozicio en Vieno. Li estis entombigita en Preĝejo Sankta Kruco (Ganna).

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Gyalogolási kalauz* (1875)
* *Útmutató athletikai clubok alakítására* (1876)
* *Athletikai gyakorlatok* (1879)

Memorigiloj
-----------

Omaĝe al lia laboro kaj vivo oni fondis memormedalon en 1992.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun bildo Arkivigite je 2021-04-17 per la retarkivo Wayback Machine
* germanlingva biografio kun bildo
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 718812
* GND: 1232534161
* VIAF: 303161999090344610006
 |
*Normandy American Cemetery and Memorial* aŭ *Cimetière américain de Colleville-sur-Mer* en 2003.
**Milita tombejo** aŭ **soldata tombejo** estas tombejo por membroj de armitaj fortoj aŭ civiluloj kiuj mortis dum milit-kampanjoj aŭ operacoj. La neceso por tiaj apartaj tombejoj devenas pro la fakto, ke dum militoj plej ofte mortintoj amasiĝas samtempe kaj ne eblas aranĝi apartajn tombojn por ĉiuj.

En diversaj landoj
------------------

Tiu kutimo ekzistas en plej diversaj landoj. En tiuj kun tre ĝenerala religio la tombejo funkcias ankaŭ tiukadre. En landoj kun neklara hegemonia religio, ankaŭ militaj tombejoj respektas tion.

### En Finnlando

*Herotombejo* (finne *sankar*(*i*)*hautausmaa*) estas en Finnlando tombeja areo, kie estas entombigitaj nur en milito falintaj personoj. Finnoj, alimaniere kiel aliaj popoloj, ne normale entombigas en milito falintojn en la batalareo sed transportas la korpojn al ilia hejmkomunumo. En multaj normalaj tombejoj en Finnlando estas milittombeja areo, kies ĉiuj entombigitoj estas falintoj. La lokoj estas speciale honoraj, ekzemple apud kirko.

Herotombejo en Helsinko
kaj en Karttula.

Vidu ankaŭ
----------

* Tombo de la Nekonata Soldato

* Kategorio Milita tombejo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 762627
* GND: 4375581-1
* BNF: 11966824r
* NKC: ph234793
 |
La **milito de la solduloj** (241 - 238 al. C.), ankaŭ nomita *Milito de Afriko*, estis interna milito de eksterordinara krueleco kiu detruis la afrikajn terojn de Kartago dum tri jaroj kaj kvar monatoj.

Je unu flanko estis la ĉefurbo kaj la lojalaj urboj. Je la alia, la ribelemaj solduloj kiuj estis luktintaj sub la kartaga standardo dum la Unua Punika Milito, aliancitaj kun la plej granda parto de la afrikaj urboj, subulaj de Kartago. 

Dum la konflikto, nova deklaro de milito de Romo provokis la perdon por Kartago de Korsikio kaj Sardio. La insuloj finis sub la regado de la rivalo. Malgraŭ tio, ne ekzistis alfronto armita inter la fortoj de ambaŭ popoloj.

La fina venko de la armeo de Kartago, direktita de Hamilkar Barka, ne plibonigis multe la situacion. La homaj kaj ekonomiaj perdoj devigis Kartagon orientiĝi al novaj koloniigindaj teritorioj. Pro tio ĝi komencis la  konkeron de la iberia duoninsulo.

Referencoj
----------

1. ↑  Polibio, *Historia Universal bajo la República Romana* L. I Cap. (esperante)
Militŝipbazo Roosevelt Roads vidata el aero.
La **Militŝipbazo Roosevelt Roads** estas iama Usona Mararmea aerbazo en la urbo de Ceiba (Porto-Riko). La loko estas nun sidejo de Flughaveno José Aponte de la Torre, publika flughaveno. Inter la Unua kaj la Dua Mondmilitoj la armeaŭtoritatoj de Usono planis starigi en la areo bazon por aviadiloj. Finfine la bazo estis inaŭgurita en 1944 kaj de tiam ĝi estis fonto de laborpostenoj por la areo. Dum la jaroj ĝi suferis multajn ŝanĝojn kaj en 1957 ĝi iĝis Militŝipbazo.

Je la fino de la 20a jarcento multaj protestoj okazis en la tuta lando kontraŭ la usonaj militbazoj, foje pro mortoj kaj plialtigo de kazoj de kancero. En 2005 la loko iĝis publika flughaveno.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Militŝipbazo Roosevelt Roads en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* GlobalSecurity.org profilo
* the Oficiala retejo de Roosevelt Roads Arkivigite je 2010-05-22 per la retarkivo Wayback Machine
* *Colliers International* Arkivigite je 2009-01-19 per la retarkivo Wayback Machine
* Vendoretejo de Roosevelt Roads Arkivigite je 2010-05-22 per la retarkivo Wayback Machine
**Mimoza Ahmeti (**n. la 12-an de junio 1963 en Kruja en Albanio) estas albana poetino. Ŝi estas konsiderata la *enfant terrible* de la moderna albana literaturo, kiu lastatempe sukcesis kolerigi la albanan socion.

Post du poeziokolektoj en la malfruaj 1980-aj jaroj, ŝi eldonis kolekton de 53 poemoj (*Dilerium,* Tirano 1994), kiu altiris publikan atenton. Ŝia poezio estis bone ricevita fare de la pli juna generacio de legantoj pro sia aŭdaca okcidenta pensmaniero. La seksa sincereco de kantoteksto ŝia rapide famigis ŝin.

Inter ŝiaj plej lastatempaj libroj estas *Palmimi i luleve* (Tirana 2002) kaj *Gruaja haluçinante* (Tirana 2006). Ŝi estas tradukita en la hispanan, la francan kaj la italan.

Mimoza partoprenis en kelkaj muzikaj festivaloj, same kiel en ekspozicioj per siaj nudpentraĵoj.

Ahmeti venkis en la Poezia Festivalo en San Remo (Italio) 1908, aranĝita de itala tv-stacio RAI Uno.

En la jaro 2010 Mimoza estis invitita en la Internacia Literatura Festivalo en Berlino.

Vidu ankaŭ
----------

* Albanlingva literaturo

Fontoj
------

* Elsie, Robert (2010) (på engelska). Historical Dictionary of Albania. European Historical Dictionaries, 99-2094237-5 ; 75 (2nd ed.). Lanham, Maryland: Scarecrow Press. sid. 4-5. Libris 11846576. ISBN 978-0-8108-6188-6
Demirkazik-pinto en regiono Niğde
Karacaören-baraĵlago en la Taŭruso, proksime al Antalya
**Taŭruso**  aŭ **Toros-montaro** (turke *Toros Dağları*) estas ĉirkaŭ 1000 km longa montaro en suda Turkujo, paralele al la Mediteranea bordo. Ĝin limas okcidente la Eğirdir-lago, oriente la supra fluo de Eŭfrato kaj ĝis Van-lago. Ankaŭ la riveroj Göksu kaj Tigriso fontas en la Taŭruso.

La plej alta montopinto de la meza Toros-montaro estas la *Aladah* (3756 m), pli larĝe la Erciyes-vulkano (3916 m). En la montaro la kalkŝtono formas karstojn kun akvofaloj, subteraj riveroj kaj plej granda kavernosistemo de Azio.

La deklivojn sub 2500 m kovras pinoj, cedroj, kverkoj, juniperoj. En okcidenta parto de la Taŭruso elformiĝis fermitaj basenoj en alto de 1000 m, kun lagoj.

Ĝia plej kultivebla parto estas la Çukurova-altebenaĵo, dum la marborda parto estas tre mallarĝa kaj estas dividita de alia parto de la lando, tiel ĝi loĝatas nur maldense.

La plej gravaj montaj trapasejoj estas la t.n. Kilikia pordo tra kiu trapasis jam n la antikvo armeoj kaj karavanoj. La Toros-montaron trairas la fervojo inter Kayseri kaj Adana.

Gravaj mineraloj de la montaro estas la ercoj kun arĝento, kupro, fero, zinko, arseno kaj la lignito.

Vidu ankaŭ
----------

* Sud-anatoliaj koniferaj kaj deciduaj montarbaroj
* Anti-Taŭruso

Piednotoj
---------

1. ↑  Plena Ilustrita Vortaro

* Kategorio Taŭruso en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 229482
* VIAF: 315127904
* BNF: 12438228m
* NKC: ge371037
 |
Mimoleto.
**Mimoleto**, en franca *Mimolette*, estas fromaĝo tradicie produktita ĉe la urbo Lille, Francio. En Francio, ĝi estas konata ankaŭ kiel *Boule de Lille* (lilbulo) laŭ sia devenurbo, aŭ *Malnova Hollande* ĉar estas farata laŭ la tradicio de Edama fromaĝo.

Ĝi estis origine farata laŭ ordono de Ludoviko la 14-a, kiu – en la kunteksto de la merkantilisma politiko de Jean-Baptiste Colbert – serĉis indiĝenan francan produkton por anstataŭigi la tiam tre popularan *Edam*. Por fari ĝin distinga el *Edam*, ĝi estis unuafoje kolorigita uzante karotsukon, kaj poste spicita per bikso por havigi distingan oranĝkoloron.

Ĝi normale pezas ĉirkaŭ 2 kg kaj estas farita el lakto de bovino. Ties nomo devenas el la franca vorto *mi-mou* (femine *mi-molle*), signife "duon-milda". Tiu referencas al la mildeco de la krusto se nova – pro tempopaso ĝi iĝas pli malmilda. Ĝi havas grizan kruston kaj oranĝecan karnon. La oranĝa koloro venas el la natura spico *annatto* aŭ bikso. Se uzata en malgrandaj kvantoj, ĉefe kiel manĝokolorigo, la bikso ne aldonas distingan aromon aŭ guston. Tiu fromaĝo havas similan aspekton de kantalupa melono.

Notoj
-----

1. 1 2   Michelson, P. (2010). Cheese: Exploring Taste and Tradition. Gibbs Smith. p. pt29. ISBN 978-1-4236-0651-2. Alirita la 4an de marto 2020.

* Kategorio Mimoleto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**János Giszkalay** [jAnoŝ giskalai], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Giszkalay János,** hebree **יוחנן גוש חלב** estis hungara-rumania-juda verkisto, ĵurnalisto, tradukisto. Lia origina nomo estis *Dávid Widder,* lia pseŭdonimo estis *Erda,* lia frato estis Salamon Widder. Lia prenita nomo origine estis populara heroo en Galileo en la 1-a jarcento post Kristo. 

János Giszkalay naskiĝis la  3-an de aprilo 1886(nun 1886-04-03) en Hungara reĝlando, li mortis la 4-an de aprilo 1951 en Hajfo (Israelo).

Biografio
---------

János Giszkalay devenis el juda familio. Li kontribuis en Budapeŝto en judaj gazetoj. Li asertis, ke la antisemitoj havis neniun moralan rajton postuli patriotismon de la subpremataj hungaraj judoj. Tio kondukis al rifuĝo al Rumanio, kie li estis ĵurnalisto en hungarlingva juda ĵurnalo en Cluj, poste en aliaj urboj li kontribuis. Li enmigris en britan Palestinon dum la 2-a mondmilito. Lia cionisma agado instigis multajn hungarajn judojn por ekloĝi en Israelo. Li estis paŝtisto en kibuco. Baldaŭ li tradukis siajn proprajn verkojn en la hebrean en Hajfo.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* Micha Jószéf (Bin Gorion): *József és testvérei : ó-zsidó regény* (tradukaĵo, 1920)
* *A titok* (drameto, 1922)
* *Az Új prófécziák könyvéből* (poemoj, 1923)
* *Támár* (romano, 1924)
* *Jönni fog még egy Kippur-napja én Istenem* (noveloj, 1925)
* *Vitéz-Benája három Útja* (1928)
* *Akiba csudálatos élete* (romano, 2 volumoj, 1934)
* Heinrich Heine: *Confessio judaica* (tradukaĵo, 1935)

Fontoj
------

* biografio hungare
* biografio angle

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 839144
 |



* Portalo pri Biografio
Abelsvarmo surterigonta.
Detala bildo de svarmo de abeloj ĉe Melburno, Aŭstralio.
**Svarmado** estas la procezo per kiu nova kolonio de mielabelo estas formita kiam la abelreĝino lasas la kolonion kun granda grupo da laborabeloj. El la *dekomenca svarmo*, ĉirkaŭ 60% el la laborabeloj lasas la originan abelujan lokon kun la malnova reĝino. Tiu svarmo povas enhavi milojn aŭ dekoj da miloj da abeloj. Svarmado estas ĉefe printempa fenomenono, kutime du- aŭ tri-semajna periodo depende el la loko, sed foje svarmado povas okazi tra la tuta produktanta sezono.

Duarangaj *postsvarmoj* povas okazi sed estas raraj. Postsvarmoj estas kutime pli malgrandaj kaj estas akompanataj de unu aŭ pliaj virgoreĝinoj. Foje abelujo svarmiĝas pli kaj pli ĝis ĝi preskaŭ malpleniĝas el laborabeloj.

Svarmado estas la natura rimedo por reproduktado de kolonioj de mielabeloj. En la procezo svarmiĝi la origina sola kolonio reproduktas al du kaj foje al pliaj kolonioj.
Entomologoj konsideras kolonion kiel superorganismo. Kolonio kun reĝino bezonas certan kolonigrandon por reproduktiĝi. Individua reĝino, virabelo aŭ abelo sen kolonio ne povas survivi porlonge.

Referencoj
----------

1. ↑  Villa, José D. (2004). "Swarming Behavior of Honey Bees (Hymenoptera: Apidae) in Southeastern Louisiana", *Annals of the Entomological Society of America* **97** (1), p. 111–116. doi:[[doi:10.1603%2F0013-8746%282004%29097%5B0111%3ASBOHBH%5D2.0.CO%3B2|10.1603/0013-8746(2004)097[0111:SBOHBH]2.0.CO;2]].
2. ↑   (Novembro 1975) "Swarming honey bees guided by pheromones", *Annals of the Entomological Society of America* **68**, p. 1709–1082.
3. ↑  Miller, Peter.  Swarm Theory. National Geographic. Alirita 6a de Aprilo 2013.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Abelsvarmo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Swarm Prevention — MAAREC.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rAbelo |
| --- |
| Abelkastoj | Abelreĝino | Laborabelo | Virabelo |  |
| Vivciklo | Abelsvarmo |
| Specioj | Afrikigita abelo | Mielabelo |
| Abelbredado | Abelpano | Abelvakso | Mielo |
| Ilaro | Abelejo | Abelujo | Abelfumigilo |
| Malsanoj kaj Parazitoj | Abelmorto |

 |
***Mest kinematografiĉeskogo operatora*** (ruse *Месть кинематографического оператора*) filmita en la jaro 1912 estas animacia filmo de reĝisoro Ladislas Starevich.

La ĉeffiguro, la vircerva skarabo Ĵukov, foriras al Sankt-Peterburgo "negoce", sed fakte por admiri la libeldanciston en kabaredo. Tamen, ŝia koro estas okupita fare de akrido-kameristo kiu pafas tra la serurtruo sur la fotilon la amludojn de Ĵukov kaj la libelo. Dume, la enuigita edzino de Ĵukov, ankaŭ vircerva skarabo, invitas la artiston Usachini (ĉevalskarabo), ŝian amanton. Revenante kaj trovante perfidon, Ĵukov riproĉas sian edzinon, kaj elirante en la straton, batas Usachini, kiu eskapis tra la kamentubo, kaj poste forpelas lin. Baldaŭ la akrido montras sian filmon ĉe la kinejo, kaj pro "hazarda" koincido, lia rivalo kaj lia edzino montriĝas por rigardi.

Referencoj
----------

1. ↑  "Великий Немой" под новую музыку
2. ↑  МЕСТЬ КИНЕМАТОГРАФИЧЕСКОГО ОПЕРАТОРА
**Miklós Kásler** [miklOŝ kAŝler], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kásler Miklós** estas hungara kuracisto, onkologo, altlerneja instruisto, ministro.

Miklós Kásler  naskiĝis la 1-an de marto 1950 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Miklós Kásler frekventis baz- kaj mezlernejon en Sárvár, poste li akiris medicinan diplomon en Medicina Universitato de Szeged en 1974. Post la diplomo li restis en la universitato. Ekde 1981 en la tutlanda onkologia instituto en Budapeŝto li laboris, baldaŭ li gvidis ĝin. Intertempe li akiris pliajn 4 fakdiplomojn inter 1978-2009 (la lasta estis onkologia fakdiplomo). En 1986 li kandidatiĝis, en 1992 li atingis la rangon ĉefkuracisto, en 1998 katedrestro. Li prelegis eĉ Hungara Televizio, li publikigis medicinajn artikolojn, eĉ 4 librojn. Li ricevis premiojn inter 1999-2018. En 2018 li estis nomumita ministro pri sano.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Experiences with a myocutaneous island flap of the pectoralis major muscle in the reconstruction in the area of the head and neck* (1985)
* *Docetaxel, cisplatin and 5-fluorouracil induction chemotherapy followed by chemoradiotherapy or chemoradiotherapy alone in stage III-IV unresectable head and neck cancer* (2015, kun aliaj)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio Arkivigite je 2018-04-29 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 609829
* LCCN: no2002102890
* VIAF: 116153124294924490996
* ISNI: 0000 0000 8013 7648
* NKC: xx0205337
 |
**Miklós Orszáczky** [miklOŝ orsAcki], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Orszáczky Miklós,** en Aŭstralio **Jackie Orszaczky** [ĝeki] estis hungara-aŭstrala ŝlagromuzikisto (komponisto, gitaristo, kantisto, tekstopoeto, orkestrestro).

Miklós Orszáczky en 1973
Miklós Orszáczky naskiĝis la 8-an de majo 1948 en Budapeŝto, li mortis la 3-an de februaro 2008 en Sidnejo.

Biografio
---------

Miklós Orszáczky aĝis nur 5, kiam li frekventis muziklernejon (bazlernejon en la sekva jaro). Li pianadis kaj violonadis klasikan muzikon, iom poste li interesiĝis pri la ŝlagroj. Li aĝis 15, kiam li estis fondinta membro de ŝlagrorkestro. Pro la ofta muzikado li neniam maturiĝis. En 1967 li fondis propran ŝlagrorkestron, sed post 2 jaroj li aliĝis al simila orkestro, kie li akiris tutlandan famon. En 1970 la orkestro ricevis permeson turnei en Aŭstralio. En 1973 Orszáczky estis gitaristo ankaŭ en la pli malnova orkestro, tiam la orkestro ne ricevis permeson turnei en Usono. En la sekva jaro Orszáczky ricevis permeson muzikadi sola en Aŭstralio, kie li atingis sukcesojn kun pluraj ŝlagrorkestroj, eĉ li fondis propran orkestron. Li ne hejmenvenis, tio estis krimo laŭ la hungara leĝo. Li vivis kune kun kantistino, kie naskis ankaŭ idon. Ekde 1977 Orszáczky kun la kantistino ofte revizitis Hungarion, eĉ ili koncertis. Orszáczky mortis pro kancero. Li ricevis hungaran premion en 2006.

Elektitaj ŝlagroj
-----------------

* *Tiltakozó ének*

Liaj ŝlagrotekstoj
------------------

* A vámpír
* Elfáradtam én már
* Föld alól jövő ének
* Hamlet, a sólyom
* Örvény
* Tiszta szívvel
* Virágtánc

Aŭdu ankaŭ
----------

*

Memorigiloj
-----------

* premio fondita en 2009

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 654486
* MBA: 7695cd9b-b5bb-4d69-981b-73aeee7f00c7
 |
**Miklós Ribiánszky** [miklOŝ ribiAnski], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Ribiánszky Miklós** estis hungara politikisto, ministro, parlamentano, agronomo.

Miklós Ribiánszky  naskiĝis la 2-an de majo 1915 en Iszkaszentgyörgy. Li mortis la 11-an de aprilo 1980 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Miklós Ribiánszky frekventis mezlernejon en Székesfehérvár, poste agrikulturan akademion en Keszthely. Li eklaboris en bieno en Derekegyház en 1936. Dum la 2-a mondmilito li daŭre laboris, kiun li interrompis pro soldatiĝo, fine li plulernis en 1944 en tiam hungara urbo Kolozsvár. En la sekva jaro li iĝis militkaptito ĝis 1947 en Germana Regno. Hejmenveninta li aliĝis al la komunistoj kaj li ekhavis ŝtatajn postenojn. Inter 1955 kaj 1957 (kun interrompoj) li estis subministro, dume mallonge li estis ministro pri ŝtataj bienoj. Post falo de Hungara revolucio de 1956 li havis ŝtatajn postenojn ĝis la pensiuliĝo en 1975.

Li multe okupiĝis pri la industria fiŝkaptado kaj fiŝbredado. En 1953 li ricevis premion Kossuth.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Állattenyésztésünk fejlesztésének főbb kérdései* (1955)
* *A halászat története, tógazdasági haltermelés* (1960)
* *Tógazdasági üzemtan* (1964)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto
**Miklós Sugár** [miklOŝ ŝugAr], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Sugár Miklós** estas hungara komponisto, dirigento, altlerneja instruisto. Li estis la filo de Rezső Sugár. 

Miklós Sugár  naskiĝis la 2-an de julio 1952 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Miklós Sugár ekstudis en Muzikarta Altlernejo Ferenc Liszt en 1971. Li akiris diplomojn pri dirigento en 1978, pri kompono en 1980. Liaj plej gravaj instruistoj estis András Kórodi kaj Emil Petrovics. Inter 1981 kaj 2002 li ricevis plurajn stipendiojn. Li estis asistanto en la Universitato de Dramo kaj Filmo (Budapeŝto) inter 1978-1991. Li komencis dirigenti depost la unua diplomo, dum la forpasintaj jaroj li dirigentis ne nur enlande, sed ankaŭ en Eŭropo, Ameriko, Israelo kaj Japanio. Li ricevis premiojn inter 1985-2010. Lia edzino naskis 3 filinojn.

Elektitaj komponaĵoj
--------------------

* Trio (1976, ĉambra muziko)
* Alakzatok (1986, elektronika muziko)
* Szivárvány havasán (1986, por simfonia orkestro)
* 3 nőikar Weöres Sándor verseire (1991, por virina koruso)
* A kráter madarai (2004, elektroakustika muziko)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* anglalingva biografio
* anglalingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 649056
* GND: 160266106
* LCCN: no2004096274
* VIAF: 227078125
* ISNI: 0000 0003 6474 3498
* SUDOC: 157156451
* BNF: 16210138h
 |
**Miklós Udvarhelyi** [miklOŝ udvarheji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Udvarhelyi Miklós** estis hungara aktoro, operkantisto (baso), teatrestro, reĝisoro. Lia nobela antaŭnomo estis *agyagfalvi*.

Miklós Udvarhelyi
Miklós Udvarhelyi sur scenejo kun Márton Lendvay (patro), Róza Laborfalvi kaj aliaj
Afiŝo pri la unua hungara opero (Miklós Udvarhelyi estas la kvina aktoro)
Miklós Udvarhelyi  naskiĝis la 29-an de oktobro 1788 en Tiszabád (nuntempa urboparto de Abádszalók), li mortis la 14-an de januaro 1864 en Pest (urbo).

Biografio
---------

Miklós Udvarhelyi frekventis kolegion en Debrecen, poste li studis teologion. Li interrompis la lernadon kaj en 1810 li debutis kiel aktoro. Post kelkaj jaroj li estis membro de migranta trupo en urbo Pest. Kun Ádám János Láng ili provis krei la unuan kontinuan (ne migrantan) teatron. En la teatra jaro de 1815 ilia trupo prezentis spektaklojn en Kecskemét. Udvarhelyi aliĝis al trupo de Kolozsvár en 1824, post 3 jaroj li estis ties teatrestro. Estis li, kiu establis la unuan hungaran operan trupon. En 1827 lia trupo estis en Germana Teatro (Pest), inter 1828 kaj 1835 li apartenis al trupo de Kassa, poste en Buda, inter 1838-1861 en Nacia Teatro de Pest. Ekde 1839 li estis reĝisoro, komence pri dramoj, poste pri operoj.

Ekde 1812 lia edzino estis aktorino de Debrecen.

Elektitaj teatraj roloj
-----------------------

* William Shakespeare: Reĝo Lear – Gloster
* József Katona: *Bánk bán* debuta spektaklo en 1833 - banuso Mikhál (menciindas, ke Udvarhelyi en 1816 konatiĝis kun Katona kaj tiam li legis manuskripton de la dramo, en 1833 li estis motoro de la prezentado)
* József Ruzitska: Béla futása (opero) – Kálmán
* Gioachino Rossini: La barbiro de Sevilo – Basilio
* Ludwig van Beethoven: Fidelio - Don Fernando

Elektitaj reĝisoraĵoj
---------------------

* Donizetti: *Belizár*
* Bellini: *Az alvajáró*
* Auber: *A portici néma*
* Verdi: *Nabucco* (ankaŭ kantisto en rolo Zaccaria)

Lia libro
---------

* Adatok a magyar színészet történetéhez (Datenoj al historio de la hungara teatro, 1860)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun bildo
* hungarlingva biografio kun bildo
* hungarlingva biografio kun bildo Arkivigite je 2015-07-22 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio kun bildo
* hungarlingva biografio kun bildo Arkivigite je 2016-03-04 per la retarkivo Wayback Machine
La **Mikojan-Gureviĉ MiG-29** (ruse *Микоян-Гуревич МиГ-29*, NATO raportnomo: **Fulcrum**) estis sovetunia kaj estas rusia jetmotora ĉasaviadilo.

Historio
--------

En 1969 la Usona Aerarmeo komencis programon "F-X" kaj rezultis novajn ĉasaviadilojn, F-15 kaj F-16, kiu superis sur sovetiaj ĉasaviadiloj en tiu epoko. Dum la Vjetnama milito, ĉasaviadiloj kiel F-4 kaj F-5 kun misiloj superis sur sovetiaj ĉasaviadiloj kiel MiG-17 kaj MiG-19. Dum la Araba-israela konflikto, F-15 kaj F-16 superis sur sovetiaj ĉasaviadiloj MiG-23 kaj MiG-25. Sovetia Aerarmeo bezonis novan ĉasaviadilon, kiu povis konkurenci kun usonaj ĉasaviadiloj. Por disvolvigi novan ĉasaviadilon, Centra Aerodinamika Instituto (ĈAGI) laboris kun Suĥoj planburoo, poste rezultis ĉasaviadilon Suĥoj Su-27.

En 1971, Planburoo Mikojan-Gureviĉ ankaŭ partoprenis en tiu programo, por disvolvigi novan malpezan ĉasaviadilon, kiu povis helpi terarmean operadon direkte. Kiel rezulto de programo, MiG-29 naskiĝis en 1977. En 1982 Sovetia aerarmeo komencis uzi MiG-29 en aerarmeo.

Uzantoj
-------

Katastrofoj
-----------

La 13-an de novembro 2016 al Mediteraneo falis MiG-29K. La plej grava kaŭzo de la evento estis paneo de motoroj.

Post la sesa katastrofo dum 20 monatoj Barato la 30-an de julio 2022 decidis forĵeti rusajn ĉasaviadilojn MiG-21 kaj MiG-29 ĝis 2025.

Bibliografio
------------

* Adam Gołąbek, Andrzej Wrona, *Polskie MiG-i-29* (Polaj MiG-oj 29), „Lotnictwo". 9/2018. XXI (202), p. 26-40, 2018, ISSN 1732-5323

Eksteraj ligiloj
----------------

* Mikojan-Gureviĉ MiG-29 en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Mikojan-Gureviĉ MiG-29 en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Monografio de MiG-29: parto 1, parto 2