recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Nasi Goreng
**Nasi goreng** estas tradicia manĝaĵo el Indonezio. Ĝi estas speco de fritita rizo. La nomo malaje kaj indonezie; *nasi* estas "kuirita rizo" kaj *goreng* "friti". Nasi goreng ofte estas servata kiel matenmanĝo. Ĝi ankaŭ estas populara kiel malfruvespera manĝaĵo vendata de stratvendistoj. Ĝi troveblas preskaŭ ĉie en Indonezio kaj estas ankaŭ populara en Malajzio kaj Singapuro.

En 2011, CNN International anoncis ke nasi goreng estas la numero dua de ĝia listo "50 plej bongustaj manĝaĵoj de la mondo".

Ingrediencoj
------------

Ne estas ununura recepto por nasi goreng, ĉar estas variaj tipoj. La bazaj ingrediencoj ĝenerale estas: kuirita rizo, *kecap manis* (dolĉa sojsaŭco), salo, ajlo, kapsiketoj, frititaj cepoj, karotoj, ovoj kaj kok(in)o. Kukumaj diskoj, tomatoj, kaj laktuko servas por garnaĵo. La ovoj povas esti miksitaj kun la rizo kiel kirlovaĵo aŭ aparte kiel frititaj ovoj. Ĝenerale, *acar* – pikloj el en vinagro konservita kukumo, karotoj, ŝalotoj, kaj kapsiketoj – kaj *krupuko* oni servas kiel krommanĝajo.

La gusto de nasi goreng multe dependas de la regiono. Estas kelkaj variaĵoj, kiel *nasi goreng Bali* preparata en Balio; *nasi goreng marfruktoj* kiu enhavas salikokojn, fiŝon kaj kalmaron, aŭ *nasi goreng sateo* kiu enhavas *sateon* ankaŭ estas *nasi goreng vegetaris* sen viando aŭ fiŝoj.

Receptoj
--------

* esperante Nasi Goreng (kun porkaĵo)
* esperante Nasi Goreng (vegetara) (vegetara)
* esperante Fritita rizo (kun kokaĵo)
|  |  |
| --- | --- |
|  | Ne konfuzu ĉi tiun artikolon kun Nigra Cervo. |

| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Nigra cervo** |
| --- |
|  |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Mamuloj *Mammalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Parhufuloj *Artiodactyla* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Cervedoj *Cervidae* |
| Subfamilio: | **Muntiacinae** |
|
|
|
|
| Genro: | ***Muntiacus*** |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***M. crinifrons*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Muntiacus crinifrons****(Sclater, 1885) |
|
|
|
| Konserva statuso |
| **Konserva statuso: Vundebla** |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Nigra cervo  |

 |
| v • d • r |

La **nigra cervo** aŭ nigra muntjako (munĝako) (*Muntiacus crinifrons*) el la ordo de parhufuloj kaj familio de cervedoj vivas en Ĝeĝjang-provinco de Ĉinio. Laŭ la historiaj notoj, ĝi iam vivis ankaŭ en la aliaj provincoj Gŭangdongo kaj Junano. Ĝi estas speco de malgranda cervo, kiu longas 120 cm, altas 50-60 cm, kun vosto 20 cm longa kaj kornoj 6,5 cm longaj. Ĝiaj haroj estas brunnigraj, sed tiuj ĉe la kolo kaj la antaŭaj ŝultroj estas malhelbrunaj. Ĝia frunto surhavas tufon da longaj haroj. Ĝia vosto estas pli longa ol tiuj de la aliaj cervoj.

La priskriba materialo pri la nigra cervo estas tre malmulta. En la tuta mondo oni trovis gin nur en Ĉinio, kaj tial ĝi ekzistas probable nur en Ĉinio. En la pasinteco oni kaptis nur tri tiajn cervojn: unu en 1885, alian en 1886 kaj la trian en 1920, ĉiujn en Ningbo, regiono de Ĝeĝjang-provinco. La ĉinaj zooj neniam montris tiajn bestojn. Oni ankoraŭ ne klare scias pri iliaj dislokiĝo kaj nombro. Laŭ la trajtoj de ĝiaj korpo kaj kranio oni konstatis, ke ĝiaj vivkutimoj similas al tiuj de la aliaj cervoj. La nigra cervo estas la plej granda el la cervedoj. Ĝi similas al la hartufa cervo (Elaphodus cephalophus) kaj havas ankaŭ tufharojn. Ĉar ankaŭ la hartufan cervon oni trovas en Ĝeĝjang-provinco, oni ofte prenas ĝin por nigra cervo. Fakte inter ili ekzistas iuj diferencoj: la kornoj de la maskla nigra cervo estas pli grandaj ol tiuj de la maskla harkresta cervo, kaj ili havas po unu branĉeto. La kornoj de harkresta cervo tamen ne disbranĉiĝas. Ili estas tre malgrandaj, iam eĉ ne videblaj en krestharoj. Krome, la nigra cervo havas blankajn harojn ĉe la krurradikoj apud la hufoj, dum la harkresta cervo havas blankajn makulojn ĉe la dorsflankoj de la orelpintoj.

* Nigra cervo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Nigra cervo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Nigra cervo en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
**Oberrabnitz,** kroate **Gornji Ramac,** hungare **Felsőrámóc** estas ne memstara, malgranda vilaĝo en Aŭstrio, en federacia lando Burgenlando, en distrikto de Oberpullendorf, en municipo de Draßmarkt. Ober, gornji kaj felső signifas: supra.

Bazaj informoj
--------------

* Areo:  km²
* Alto super marnivelo: m
* Loĝantaro: 260
* Telefonprefikso: 02617
* Poŝtkodo: 7372
* Aŭtokodo: OP
* 47° 29′ 30″ N 16° 21′ 15″ O﻿ / ﻿47.49167 °N, 16.35417 °O﻿ / 47.49167; 16.35417 (mapo)Koordinatoj: 47° 29′ 30″ N 16° 21′ 15″ O﻿ / ﻿47.49167 °N, 16.35417 °O﻿ / 47.49167; 16.35417 (mapo)

Situo
-----

Oberrabnitz situas en valo de rojo. Oberpullendorf troviĝas je 16 km-oj.

Historio
--------

La unua mencio pri la vilaĝo okazis en 1279 en formo *"Rebca"*. En 1600 pesto kaj incendio okazis. En 1831 ĥolero, en 1894 denove incendio okazis. En 1910 vivis tie 434 homoj, (plejparte aŭstroj). Ĝis 1921 Felsőrámóc apartenis al Hungara reĝlando, al Sopron (reĝa departemento), al distrikto Felsőpulya, poste al Aŭstrio (inter 1938-1945 al Germanio) kiel Oberrabnitz. En 1971 Oberrabnitz aliĝis al Draßmarkt.

Vidindaĵoj
----------

* romkatolika preĝejo omaĝe al Ĉieliro de Dipatrino de 1837
**Njalo** (arabe **نيالا** estas metropolo en okcidenta parto de Sudano, samtempe sidejo de Suda Darfuro.

Loko de Njalo en Suda Darfuro
Loko de Njalo en Darfuro
Tendaro por rifuĝintoj apud Njalo

Bazaj informoj
--------------

* 12° 01′ 46″ N 24° 53′ 08″ O﻿ / ﻿12.02944 °N, 24.88556 °O﻿ / 12.02944; 24.88556 (mapo)Koordinatoj: 12° 01′ 46″ N 24° 53′ 08″ O﻿ / ﻿12.02944 °N, 24.88556 °O﻿ / 12.02944; 24.88556 (mapo)
* Areo: km²
* Supermara alteco: 673 m
* Loĝantaro: 565 700 en 2007
* Horzono: UTC +3

Geografio
---------

Njalo situas sur altebenaĵo, fine de fervojo de Nilo. Kartumo troviĝas je 900 km-oj.

Historio
--------

Jam dum la mezepoko Njalo estis ĉefsidejo de diversaj imperioj. Tamen, kiel tre fora loko de Nilo, Njamo ne partoprenis militadojn, kiuj okazis ĝenerale ĉe la rivero-regiono. Fine de la 20-a jarcento konflikto disvolviĝis en Darfuro kaj estis milito kun Ĉado. Ili rezultis, ke aro da rifuĝintoj alvenis, la loĝantaro pligrandiĝis.

Ekonomio
--------

En Njalo oni prilaboras teksaĵojn, ledaĵojn kaj nutraĵojn.

Trafiko
-------

Njalo havas finstacion de fervojo el centra parto de la lando. La vojoj ne estas bonkvalitaj. La urbo havas flughavenon.

Vidu ankaŭ
----------

* Milito en Darfuro
|  |  |
| --- | --- |
|  | - La mallongigo ZH en Oberrieden ZH staras por la svisa Kantono Zuriko. Por aliaj signifoj de la nomo vidu sub **Oberrieden**. |


---

Pri la komunumo
---------------

**Oberrieden ZH** estas komunumo en la distrikto Horgen en la Kantono Zuriko, Svislando. Ĝi havis 4907 loĝantojn la 31-an de decembro 2007.

Geografio
---------

Oberrieden situas norde de la distrikta ĉefurbo Horgen ĉe la bordo de la Lago Zuriko je la orienta flanko de la montoĉeno Zimmerberg. La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 2,76 km², de kiuj 42,2% estas kovritaj de arbaro, 11,95 servas por agrikulturo kaj 30% por setlado; 13,0% estas trafiksurfaco kaj 1,1% akvejoj.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo limas en nordokcidento al Thalwil, aliflanke de la Lago de Zuriko en nordoriento al Herrliberg kaj en sudoriento al Meilen, kaj en sudo kaj sudokcidento al Horgen.

Trafiko
-------

Tra Oberrieden pasas la trajnlinioj de Zuriko al Gotardo kaj de Zuriko al Koiro. La komunumo estas bone konektita per trajnoj kaj busoj al la reto de la Zurika Trafik-Unio, kaj estas ankaŭ aliro al la aŭtoŝoseo a3 de Zuriko al Koiro. Al la svisa aŭtovojo A3, kiu pasas tra la komunuma teritorio, Oberrieden havas alvetureblon norde en Thalwil kaj sude en Horgen.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Oberrieden datiĝas el la jaro 1133 kiel *Obrendrieden*.

La unuaj pruveblaj spuroj estas restaĵoj de lignaĵoj, iloj kaj ceramiksplitoj el la jaroj 3051–3037 antaŭ kristo en la novŝtonepoko. En la jaro 1620 en Oberrieden estis fondita la unua lernejo. La 13-an de majo 1773 Oberrieden post disiĝo de Horgen fariĝis politike sendependa komunumo.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: Statistikaj informoj pri la komunumo Oberrieden en la retejo de la kantono

Vidu ankaŭ
----------

* Oberrieden (stacidomo)
* Oberrieden Dorf (stacidomo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la komunumo Oberrieden ZH
* Oberrieden ZH en la Historia Leksikono de Svislando germane france itale

* Kategorio Oberrieden ZH en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Horgen |
| --- |
| Adliswil • Hirzel • Horgen • Hütten • Kilchberg • Langnau ĉe Albis • Oberrieden • Richterswil • Rüschlikon • Schönenberg • Thalwil • Wädenswil |  |

 |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Puccinia graminis** |
| --- |
|  |
| Nigra rusto (Puccinia graminis)Nigra rusto (*Puccinia graminis*) |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
| Domanio: | Eŭkariotoj *Eukaryota* |
| Subdomanio: | *Opisthokonta* |
|
| Regno: | Fungoj *Fungi* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Subregno: | *Dikarya* |
|
|
|
|
|
| Filumo: | Klabfungoj *Basidiomycota* |
|
| Subfilumo: | *Pucciniomycotina* |
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | *Pucciniomycetes* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | *Pucciniales* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | *Pucciniaceae* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
| Dunomo |
| ****Puccinia graminis****Pers. 1794 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Puccinia graminis  |

 |
| v • d • r |

**Nigra rusto** aŭ tiga, cereala rusto estas planta malsano, kiun kaŭzas nigrarusta fungo (*Puccinia graminis*) kaj damaĝas ĉefe tritikon.

La nigra rusto estas konata jam en antikvaj fontoj. La romianoj eĉ havis apartan Dion kontraŭ la malsano (*Robigus*) kaj festis ĉiun jaron la 23-an de aprilo (Robigalia) por la Dio kaj oferis hundon por ĝi. 

La lasta dismonda epidemio okazis en 1954, antaŭ ol Norman Borlaug komencis nobligi rezistajn subspeciojn en Meksiko. Danke al liaj laboroj, en la 1960-aj jaroj disvastiĝis la rezista tritika specio. Borlaug ricevis pro tio Nobel-premion en 1970. 

Ug99 estas la plej danĝera tribo de la fungo, ĉar ĝi rezistas al la nunaj fungicidoj.

Priskribo
---------

Ciklo de *P. graminis*
*Pucinnia graminis* sinsekve parazitas du gastigantaj kreskaĵoj : *Berberis vulgaris* poste tritiko aŭ aliaj Pooideoj (science *Pooideae*). Heinrich Anton de Bary priskribis unue ĝia ciklvivo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* angle *Puccinia graminis* en indexfungorum.org
* angle Organizaĵo pri Nutrado kaj Agrikulturo


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Biologio |

* Nigra rusto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Nigra rusto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Nigra rusto en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
Nacia muzeo pri etnologio kaj natura historio, Kiŝinevo
La **Nacia muzeo pri etnologio kaj natura historio** (rumane *Muzeul Național de etnografie și istorie naturală*, mallongigo: *MNEIN*) troviĝas en Kiŝinevo, Moldavio (strato Mihail Kogălniceanu, 82 A).

Historio
--------

En oktobro 1889, la unua agrikultura ekspozicio en Besarabio okazis laŭ iniciato de barono Alexander Stewart. Tio komence rezultigis muzeon por agrikulturo, poste muzeon pri zoologio, agrikulturo kaj manfaritaĵoj.

#### Nomoj diversaj

Ekde 1926 la institucio nomiĝis *Nacia muzeo de natura historio* (Muzeul național al istoriei naturale din Chișinău), ekde 1927 *Regiona muzeo por Besarabio* (Muzeul regional din Basarabia), ekde 1940 *Respublikana MSSR-muzeo* (Muzeul republican din RSSM), ekde 1957 *Ŝtata muzeo pri historio kaj regiona historio* (Muzeul de stat a istoriei și studierii plaiului natal) kaj ekde 1983 *Ŝtata muzeo pri regiona historio* (Muzeul de stat a studierii plaiului natal). La muzeo havas sian nunan nomon ekde 1991. 

#### Funkcio

Malgraŭ multaj restrukturadoj en sia historio la muzeo konservis du specifajn temojn: studadon kaj de la naturo kaj de la kulturo de Besarabio.

La muzeokonstruaĵo, kiu estas ankoraŭ uzata hodiaŭ, estis konstruita inter 1903 kaj 1905 laŭ la planoj de la arkitekto V. Cigankov. Ekde sia komenco, la muzeo kreskis al grava scienca kaj kultura centro, akirante iom da fameco ne nur en la Rusa Imperio sed en tuta Eŭropo. En 1906 la unua botanika ĝardeno en la regiono estis kreita proksime de la muzeokonstruaĵo - kaj ĝi daŭre funkcias hodiaŭ.

Ĉar tiu ĉi elmontradejo estas la plej maljuna institucio en sia kampo, ĝi helpis establi aliajn muzeojn en la lando. Tiel sub ties aŭspicioj en la vilaĝo de Ivancea (rajono de Orhei) estis kreita muzeokomplekso kun kolekto de moldavaj artmetioj. Tamen, tio estis denove fermita pro monmalfacilaĵoj, kaj nur la duonrenoviĝinta muzeokonstruaĵo restas.

Kolektoj
--------

La muzeo enhavas geologiajn, paleontologiajn, zoologiajn, entomologiajn, arkeologiajn, etnografiajn kaj numismatajn kolektojn. Ĝi enhavas multajn valorajn kaj parte unikajn ekspoziciaĵojn (ekz. skeleton de Deinotherium gigantissimum), arkeologiajn trovaĵojn de moldavaj vilaĝoj aŭ kolekton de tapiŝoj el la 18-a, 19-a kaj 20-a jarcentoj. La muzeo disponas pri grava scienca biblioteko farante proprajn esploradprogramojn.

En 1994 la konstanta ekspozicio *Naturo - persono - kulturo* malfermiĝas dediĉata al la rilato inter homo kaj naturo en malsamaj fazoj de historio, la disvolviĝo de naturaj rimedoj kaj ekologiaj aferoj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Nacia muzeo pri etnologio kaj natura historio (Kiŝinevo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Hejmpaĝo
* Pri la arkitektura historio de gravaj domoj kiŝinevaj
* Muzeul Național de Etnografie și Istorie Naturală a Moldovei Arkivigite je 2007-04-04 per la retarkivo Wayback Machine
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Oberrüti (stacidomo). |

Pri la komunumo
---------------

 **Oberrüti** estas komunumo en la distrikto Muri de Kantono Argovio, Svislando. Ĝi havis 1217 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

Geografio
---------

Oberrüti situas sur flotebenaĵo okcidente de la rivero Reuss, kies bordo formas ĝian orientan bordon kaj limon kun Kantono Zugo. Kun la escepto de du drumlinoj la teritorio de la komunumo estas tute ebena.

La areo de la komunumo etendiĝas sur 5,37 km², de kiuj 0,86 km² estas kovritaj de konstruaĵoj. La plej alta punkto de la komunumo troviĝas sur alteco de 495 m s.m. tute en la sudokcidento de la komunumo, dum ĝia plej malalta punkto situas ĉe la bordo de la rivero Reuss je 400 m s.m.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Oberrüti limas en okcidento kaj nordo al Sins, en oriento aliflanke de la rivero Reuss al Hünenberg en Kantono Zugo, kaj en sudo al Dietwil.

Trafiko
-------

La komunumo situas ĉe la ĉefvojo n-ro 25 de Lencburgo tra Sins al Lucerno. La komunumo disponas pri stacidomo ĉe la trajnlinio de Svisaj Federaciaj Fervojoj de Araŭo al Arth-Goldau. Krome pasas tra Oberrüti buslinio de la Zugerland Verkehrsbetriebe.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Oberrüti datiĝas el la jaro 1236 kiel *Ruty*. La hodiaŭan nomon Oberrüti la komunumo ricevis en 1803 okaze de la kreiĝo de la nuna Kantono Argovio.

En mezepoko la supera jurisdikcio pri Oberrüti apartenis al la Habsburgoj, kiuj atribuis ĝin al la voktejo de Meienberg. En la jaro 1415 la voktejo estis konkerita fare de la lucernanoj, kiuj tamen en la jaro 1425 devis koncedi ĝis al la *Libera distrikto*, kiu estis komuna posedaĵo de la Svisa Ĵurkomunumo. La malalta jurisdikcio post la malapero de la senjoroj de Rüthi apartenis al la Senjoroj de Hünenberg kaj poste al la Abatejo Kappel, kiu vendis ĝis en la jaro 1498 al la urbo Zugo. Ĝis 1630 oni ĉerpis oron el la rivero Reuss.

En maro 1798 la francaj trupoj liberigis Argovion de la ĵurkomunuma servuto kaj kreis la Helvetan Respublikon. Oberrüti kiel parto de la distrikto Muri nun dum kvar jaroj apartenis al Kantono Baden. En 1802 ĝi aliĝis al Kantono Zugo, sed Napoleono verdiktis en 1803, ke Oberrüti estis denove integrita al la distrikto Muri apartenante ek de tiam al la nove fondita Kantono Argovio.

Vidu ankaŭ
----------

* Oberrüti (stacidomo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Oberrüti** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

* Oficiala retejo de la komunumo Oberrüti
* Oberrüti den la Historia Leksikono de Svislando

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la Distrikto Muri |
| --- |
| Abtwil • Aristau • Auw • Beinwil (Freiamt) • Besenbüren • Bettwil • Boswil • Bünzen • Buttwil • Dietwil • Geltwil • Kallern • Merenschwand (Benzenschwil) • Mühlau • Muri • Oberrüti • Rottenschwil • Sins • Waltenschwil |  |

 |
Nigra triangulo
La  **nigra triangulo** estis insigno uzata en naziaj koncentrejoj por marki kaptitojn konsiderataj "nesociaj" kaj "arbeitsscheu" (timemaj kaj ne emas al laborado). Tiuj, kiuj estis konsiderataj nesociaj, inkludis ŝtelistojn, murdistojn, nomadojn kaj arjojn, kiuj okupiĝis pri seksaj rilatoj kun judoj. Virinoj konsiderataj nesociaj inkluzivis prostituitinojn, nekonformistojn kaj lesbaninojn.

La triangulsigno estis komence portita fare de ciganoj (kiuj poste portis brunan triangulon), homoj kun intelekta malkapablo, kaj homoj kun mensa malordo. Ankaŭ portantaj la nigran triangulon estis alkoholuloj, senhejmuloj, almozuloj, laborevitemuloj, prostituitinoj kaj kelkaj el la anarkiistoj.

Virinoj kiuj ne kongruis kun la bildigo de virineco de la Reich, laŭ kolekto de seksaj roloj determinitaj fare de la nazia partio kiu asignis virinojn la rolon de edzinoj kaj patrinoj, estis malliberigitaj fare de la nazioj pro "nesocia konduto". Inter ili troviĝis virinoj, kiuj esprimis nekonformecon, malvolon havi infanojn, kuiri kaj purigi ktp. same kiel lesbaninoj, ĉar ili ne edziĝis. La plej multaj lesbaninoj malliberigitaj dum nazia rego estis juĝitaj pro tiuj deliktoj, kaj ne akuzitaj rekte de esti lesbaninoj.

Postaj uzadoj kaj aproprigoj
----------------------------

Post Dua Mondmilito, ekde la 1980-aj jaroj, la simbolo de la nigra triangulo estis adoptita de feminismaj lesbaninoj en Germanio kaj Usono kiel simbolo de fiero kaj solidareco. La simbolo estis adoptita de kelkaj UK-grupoj batalantaj por la rajtoj de handikapuloj.
**Nigra vakcinio** aŭ **marĉa vakcinio** (latine *Vaccinium uliginosum*)  estas specio el genro vakcinio, familio erikacoj.

Kreskejo
--------

Nigra vakcinio estas indiĝena en la malvarmaj, moderaj regionoj de la Norda Hemisfero, ĉe malaltaj altecoj en la Arkto, kaj en altaj altecoj sude al la Pireneoj, Alpoj, kaj Kaŭkazo en Eŭropo, la montaroj de Mongolio, norda Ĉinio, la Korea Duoninsulo kaj centra Japanio en Azio, kaj la Sierra Nevada en Kalifornio kaj la Roka Montaro en Utaho en Nord-Ameriko.

Ĝi kreskas sur malseka acida grundo, en pluvmarĉoj, erikejo, arbustetaro, tundro kaj en la subaĵo de pinofitaj arbaroj, de marnivelo en la Arkto, ĝis alto de 3400 m en la suda kreskeja limo.

Priskribo
---------

Ilustraĵo
Floroj
Maturiĝantaj beroj.
Maturiĝintaj beroj
Nigra vakcinio (*Vaccinium uliginosum*)
Raŭpo de malgranda nokta saturnio (*Saturnia pavonia*) sur nigra vakcinio
Nigra vakcinio estas malgranda decidua arbusto kreskanta al 10-75 cm, malofte 1 m alta, kun brunaj tigoj (kontraste al la verdaj tigoj mirtelo). La folioj estas ovalaj, 4-30 mm longaj kaj 2-15 mm larĝaj, blu-verdaj kun palaj retaj vejnoj, kun glata rando kaj rondigita apekso.

La floroj estas pendantaj, urnoformaj, palaj rozkoloraj, 4-6 longaj, produktitaj meze de printempo. La fruktoj estas malhelaj blu-nigraj beroj kun 5-8 mm de diametro, kun blanka karno, manĝebla kaj dolĉa, kiam matura fine de somero.

Utilo
-----

Nigra vakcinio multe similas al mirtelo. La beroj de nigra vakcinio estas malpli kolektataj ol tiuj de mirtelo, ili estas similaj en aspekto sed laŭraporte beroj de nigra vakcinio apenaŭ havas guston, kvankam ili estas manĝeblaj. Ili teorie povas esti uzataj por la samaj celoj, tio estas, por produktado de marmelado, kaĉo, likvoro aŭ fruktovino.

La nigra vakcinio estis uzata en la popola medicino por problemoj de lakso kaj veziko. En orienta Siberio la arbusto servas por tanado, kaj el la beroj oni produktas fortan brandon.

Subspecioj
----------

Kelkaj aŭtoroj distingas ilin, aliaj ne. La subspecioj estas:

* *Vaccinium uliginosum* subsp. *microphyllum* Lange – Arkta planto
* *Vaccinium uliginosum* subsp. *occidentale* (A.Gray) Hultén – Nord-Amerika planto
* *Vaccinium uliginosum* subsp. *uliginosum*

Referencoj
----------

1. ↑  W.F. Pilger: Provizora Privata Listo de Komunlingvaj Nomoj de Plantoj de Nord-Okcidenta Eŭropo

* Nigra vakcinio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Nigra vakcinio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Nigra vakcinio en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
Granda varma akvofonto en la nacia parko Yellowstone, la plej malnova nacia parko de la mondo.
Nacia parko Los Cardones, Argentino.
**Nacia parko** estas parko de naturrezervejo sub ŝtata protekto.

En la jaro 1872 en Usono estis fondita la unua nacia parko de la mondo: Nacia Parko Yellowstone.
De tiam ekestis pli ol 1600 naciaj parkoj en ĉiuj kontinentoj - por konservi kaj protekti specialajn biotopojn, rarajn speciojn aŭ pejzaĝojn.

La nacia parko Sarek en Svedio estas la plej malnova eŭropa parko kaj unu el la plej grandaj.
Nuntempe naciaj parkoj protektas ekologiajn procedadojn – la celo estas gardi sekura la
naturon en sia tuto. Bestoj, plantoj kaj pejzaĝoj povu evolui sen ĝena homa influo.
Ekzemple la 13 germanaj naciaj parkoj situas en arbaroj aŭ altmontaroj, en lag- aŭ riverpejzaĝoj,
apud la nordmara aŭ balta bordoj. Tiamaniere eksterordinaraj natur- aŭ kulturpejzaĝoj
estas aparte protektitaj.

Kelkaj naciaj parkoj
--------------------

* Nacia Parko de Sierra Nevada (apartigilo)
* Nacia Parko Gunung Mulu
* Nacia parko Vadmaro
* Apudbajkala Nacia Parko
* Naciaj Parkoj de Kanado
* Naciaj parkoj en Nepalo
* Naciaj parkoj de Tanzanio
* Naciaj parkoj de Usono

Vidu ankaŭ
----------

* Nacia parko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Nacia parko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Daŭrigebla evoluo
* Terscienco
* Monda Konserveja Observa Centro
* Protektita pejzaĝa regiono


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Biologio |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Nieder- und Oberurnen (stacidomo). |



**Oberurnen** estis ĝis la 31-a de decembro 2010 politika komunumo en Kantono Glaruso, en Centra Svislando. Ĝi havis 1932 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008. Kun efiko de la 1-a de januaro 2011 Oberurnen estis integrita al la nova komunumo Glaruso Nordo.

Geografio
---------

Oberurnen situas en la nordo de la kantono ĉe la transiro de la Linth-Ebenaĵo al la valo de Glaruso. Tute en la oriento la iama komunuma teritorio tuŝas la riveron Linth.

La kantona ĉefvojo de Pfäffikon tra Glaruso GL kaj Klausen-Pasejo al Altdorf pasas tra Oberurnen, sed ĉirkaŭvojo ĉirkaŭkondukas la transirtrafikon ĉirkaŭ la vilaĝocentron. En distanco de 1 km norde en Niederurnen troviĝas la plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A3.

Najbaraj komunumoj antaŭ la komunuma reformo
--------------------------------------------

La iama komunumo Oberurnen limis en nordo al Niederurnen, en oriento al Mollis, en sudo al Näfels, en sudokcidento al Innerthal (SZ), kaj en nordokcidento al Schübelbach (SZ).

Trafiko
-------

Oberurnen disponas pri stacidomo ĉe la trajnlinio de Svisaj Federaciaj Fervojoj de Rapperswil tra Uznach kaj Glaruso al Linthal. Krome ekzistas ankaŭ buslinio al la stacidomo de Ziegelbrücke.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Oberurnen datiĝas el la jaro 1340 *Obern Urannen*.

Kadre de la Glarusa Komunumreformo la komunumo Oberurnen estis kun efiko de la 1-a de januaro 2011 kunigita kun al komunumoj Bilten, Filzbach, Mollis, Mühlehorn, Näfels, Niederurnen kaj Obstalden al la nova komunumo Glaruso Nordo.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: *Karin Marti-Weissenbach*: *Oberurnen* en la *Historia Leksikono de Svislando* (2010-04-29)

Vidu ankaŭ
----------

* Nieder- und Oberurnen (stacidomo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la komunumo Oberurnen
* Oberurnen en la Historia Leksikono de Svislando

 Vikifontaro|}}* La vikipedia komunejo

- Kunlaboru en Commons **Komunejo** proponas multimediajn dosierojn al temo sub la gloso **Oberurnen**
Bildoj
------

	* Vilaĝeniro venante de NiederurnenVilaĝeniro venante de Niederurnen
	* Restoracio EngelRestoracio Engel
  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de Kantono Glaruso |
| --- |
| ***Glaruso:*** Glaruso • Ennenda • Netstal • Riedern*Glaruso Nordo*: Bilten • Filzbach • Mollis • Mühlehorn • Näfels • Niederurnen • Oberurnen • Obstalden*Glaruso Sudo*: Betschwanden • Braunwald • Elm • Engi • Haslen • Linthal • Luchsingen • Matt • Mitlödi • Rüti • Schwanden • Schwändi • Sool | BlazonoBlazono |

 |
La **Usona Nacia Instituto de Normoj kaj Teknologio** (angle *National Institute of Standards and Technology* mallongige **NIST**) estas federacia instanco de Usono kun sidejo en Gaithersburg (Maryland) kaj en Boulder (Koloradio). La pli frua nomo de la instanco estis inter 1901 kaj 1988 **La Nacia Buroo de Normoj** (angle *The National Bureau of Standards*).

La NIST respondecas pri teknologia administrado de eksterkomerca ministerio kaj pri normigaj procesoj. El tio naskiĝis la malĉifraj algoritmoj DES kaj AES. La instanco ankaŭ publikigas la Federacian Informan Procesan Normon [*Federal Information Processing Standard (FIPS)*], kiuj validas por la usonaj instancoj. 

Ĉe la instituto laboras 2.900 personoj, havas la buĝeton de 819 milionoj da USD (2009) kaj esceptan aldonan sumon de 610 milionoj da USD el la American Recovery and Reinvestment Act.

NIST-F1 estas nomo de NIST-atomhorloĝo, kiu kontribuas al la koordinita mondtempo.

Oficiala paĝo
-------------

* nist.gov

* National Institute of Standards and Technology en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio National Institute of Standards and Technology en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Pri la komunumo
---------------

**Oberuzwil** estas komunumo en la elektodistrikto Wil, Kantono Sankt-Galo, Svislando. Ĝi havis 5692 loĝantojn je la 31-a de decembro 2006.

Geografio
---------

Kvankam Oberuzwil apartenas hodiaŭ al la elektodistrikto Wil, oni alkalkulas la komunumon al la suba Togenburgo, kaj antaŭ la novordo de la distriktoj, ĝi estis parto de la distrikto *Suba Togenburgo*.

La komunumo konsistas el la municipoj **Oberuzwil**, **Niederglatt**, kaj **Bichwil**. Ĉiuj el tiuj tri municipoj konsistas siavice el pluraj ofte malgrandaj vilaĝetoj kaj setlejoj. En okcidento de la komunumo situas la Lageto de Bettenau.

Al Oberuzwil apartenas *Buchen*; al Bichwil *Bisacht*, *Engi*, *Eppenberg*, *Kreienberg*, *Langenaŭ*, parto de *Oberrindal*, *Ramsaŭ*, *Riggenschwil*, *Ritzenhaus* kaj *Sonder*; al *Niederglatt* *Äschen*, *Güllwies*, *Häuslen*, *Heiligenswil*, *Herrenhof*, *Hinterbach*, *Homberg*, parto de *Löchli*, *Untertobel*, *Obertobel*, parto de *Rudeln*, *Saurenmoss*, *Städeli*, *Watt* kaj *Wilen*.

Trafiko
-------

Oberuzwil situas ĉe la trajnlinio de Svisaj Federaciaj Fervojoj de Sankt-Galo al Zuriko kaj dividas sian stacidomon, kie haltas ankaŭ interurbaj rapidtrajnoj, kun la najbara urbo Uzwil.

Historio
--------

La unua dokumenta mencioj de Oberuzwil kiel *Uzzinwilare* datiĝas el la jaroj 819 kaj 824, de Bichwil kiel *Pichilinwilare* kaj de Wilen kiel *Wila* el la jaro 865.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: *Beat Bühler*:  *Vogorno* en *Historia Leksikono de Svislando* (2010-09-14)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la komunumo Oberuzwil

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Oberuzwil** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

Bildoj
------

* Lageto de BettenauLageto de Bettenau
* Loka Muzeo OberuzwilLoka Muzeo Oberuzwil
* Reformita preĝejo de OberuzwilReformita preĝejo de Oberuzwil
* Katolika preĝejo de OberuzwilKatolika preĝejo de Oberuzwil

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la elektodistrikto Wil |
| --- |
| Degersheim • Flawil • Jonschwil • Niederbüren • Niederhelfenschwil • Oberbüren • Oberuzwil • Uzwil • Wil (Bronschhofen, ek de 2013 parto de Wil) • Zuzwil |  |

 |
|  |  |
| --- | --- |
|  Orfa | **Ĉi tiu artikolo estas orfa, ĉar malmultaj aŭ neniuj aliaj artikoloj ligas al ĝi**.

---

Bonvolu enmeti ligilojn al ĉi tiu paĝo el rilataj artikoloj; sugestoj estas troveblaj ĉi tie.Precizigu la daton: {{Orfa|temo|monato jaro}} |

***Nativas no Campus*** (esperante: "Indiĝenaj en la Kampuso") estas etend-entrepreno ekinta en la Universitato Federacia de Norda Rio-Grando (UFRN) kaj havanta kiel celon "stimuli la konserviĝon de arboj de la Atlantika Arbaro per enurba arboplantado, unuigante UFRN al sia ĉirkaŭa komunumo per ensociigo, edukado pri naturmedio kaj socia responso de firmaoj kaj institucioj". Inter la agoj de la entrepreno estas multhomaj plantadoj indiĝenajn arbojn (kelkfoje en specialaj okazaĵoj, kiel je enveno de novaj studantoj kaj je la Tutmonda Tago de Junula Volontagado) kaj sciencaj esploroj. Kiel proponas la entrepreno, en la aktivaĵoj partoprenas homoj el diversaj sociaj grupoj (armeo, studantoj de diversnivelaj institucioj, anoj de loĝejoj por maljunuloj kaj frenezulejoj, k.a.). Oni planas ankaŭ ampleksigi la projekton eksterkampusen, kalkulante je la nunaj aktivaĵoj por "estigi la bazojn (el sciencaj kaj operaciaj konoj) por la kreiĝo de la *Projeto Nativas em Natal* ["Entrepreno Indiĝenaj en Natalo"] kaj tiel, kune kun ŝtataj kaj neregistaraj organizaĵoj kaj ĝenerala partopreno de la socio, igi Natalon verda urbo kaj pliprofundigi la konscion de ĝia loĝantaro pri naturmedio."

Referencoj
----------

1. ↑  Missão do Projeto Nativas no Campus Arkivigite je 2007-09-27 per la retarkivo Wayback Machine. Kontrolo: 2007-05-19.
2. ↑  AGECOM/UFRN - Boletim de notícias (8 de maio de 2006) Arkivigite je 2007-10-10 per la retarkivo Wayback Machine. Kontrolo: 2007-05-19.
3. ↑  Universia Brasil - Solidariedade nas IES. Kontrolo: 2007-05-19.]
4. ↑  Dia Global do Voluntariado - Nativas no Campus Arkivigite je 2007-10-07 per la retarkivo Wayback Machine. Kontrolo: 2007-05-19.
5. ↑  TRILHA CIENTÍFICA DO PROJETO NATIVAS NO CAMPUS DA UFRN Arkivigite je 2007-09-27 per la retarkivo Wayback Machine. Kontrolo: 2007-05-19.
6. ↑  Rumo ao Projeto Nativas em Natal Arkivigite je 2007-09-27 per la retarkivo Wayback Machine. Kontrolo: 2007-05-19.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Nativas no Campus Arkivigite je 2007-03-03 per la retarkivo Wayback Machine Oficiala retpaĝaro de la entrepreno. (en la portugala)
**Noceda del Bierzo** [noZEda delBJERzo] estas municipo de la provinco Leono, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko El Bierzo, en la okcidento de la provinco. La vorto *Noceda* aludas al la rivero, etimologie rilata al juglandarbejo (juglandarbo aperas en la blazono), kaj *Bierzo* estas aludo al la komarko. Temas pri areo kie oni parolas la hispanan kaj la leonan.

Komarkoj de la provinco Leono; El Bierzo plej okcidente, oranĝece.
Romia ŝtonskribaĵo de Noceda.
Antaŭromia idolo de Noceda.
Ĝia municipa teritorio estas formata de la loĝlokoj Arganza, Campelo, Canedo, Espanillo, Magaz de Arriba, San Juan de la Mata, San Miguel de Arganza kaj San Vicente, okupas totalan areon de 39,99 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 788 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 1 700 loĝantojn el la mezo de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. Ĝi distas 110 km de Leono, provinca ĉefurbo. Ĝi limas norde kun Vega de Espinareda, sude kun Camponaraya kaj Cacabelos, oriente kun Sancedo kaj okcidente kun Cacabelos.

Estas atestaĵoj de antaŭromia (ŝtona idolo de Noceda estas en la Nacia Arkeologia Muzeo) kaj romia loĝado rilata al la orminado; en Mezepoko okazis reloĝado. La areo apartenis al la Regno Leono kaj suferis pro la militoj kontraŭ Portugalio kaj pro la Milito de Hispana Sendependiĝo (provinca stabanaro en la 3a de Januaro 1809). Noceda apartenis al la Monaĥejo de San Isidoro de Leono ĝis la jaro 1063, kiam la reĝo Fernando la 1-a de Leono donis ĝin al la episkopo de Astorga. En la jaroj tuj post la Hispana Enlanda Milito la tuta areo de El Bierzo estis rifuĝejo de kontraŭfrankisma gerilo kaj tial okazis oftaj konfliktoj de policaj civilgvardianoj kontraŭ gerilanoj kaj apogantoj. 

Tradiciaj enspezofontoj estas agrikulturo, brutobredado kaj ĉasado. Lastatempe kultura kaj rura turismo plie ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado).

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de Provinco Leono

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 757370
* VIAF: 316733483
 |
**Cremin** estas komunumo en la distrikto Brojo-Vully en Kantono Vaŭdo, Svislando. Ĝi havis 52 loĝantojn je la 31-a de decembro 2011.

Geografio
---------

La komunumo Cremin situas situas en la Vaŭda Mezlando sur la orienta flanko de la valo de la rivero Brojo, norde de Lucens. La komunumo konsistas el la vilaĝo Cremin kaj la biensetlejo Broillet norde de ĝi, kaj kelkaj izolitaj bienoj. La plej alta punkto de la komunumo situas sur alteco de 670 m s.m. sur la monteto *Petit Crêt* norde de la vilaĝo kaj estas monteto kun alteco de 656 m s.m. en la arbaro *Foret de l'Envuissel* sude de la vilaĝo. En oriento de la komunumo ekzistas svingogolfludejo.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 1,65 km², de kiuj 25,5% estas kovritaj de arbaro, 67,9% servas por agrikulturo kaj 6,7% por setlado.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Cremin limas en nordo al Surpierre (FR), en oriento kaj sudo al Lucens, kaj en okcidento al Forel-sur-Lucens.

Trafiko
-------

Cremin situas flanke de la gravaj trafikvojoj. Tra Cremin pasas konekta vojo de Lucens al Forel-sur-Lucens kaj vojo al Surpierre. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A1 situas proksimume 12 kilometrojn norde de la komunumo apud Estavayer-le-Lac. Pere de la poŝtaŭtolinio de Granges-près-Marnand al Cheiry la komunumo estas konektita al la publika transportreto.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Camorino datiĝas el la jaro 1365 kiel *Cremyn*. Dum mezepoko Cremin apartenis al la bienoj de la Kastelo Lucens. Post la konkero de Vaŭdo fare de Berno en la jaro 1536 Cremin estis atribuita al la Voktejo Moudon, kiu post la Helveta Revolucio de 1798 fariĝis distrikto kaj en la jaro 2006 surbaze de la administracia reformo de Kantono Vaŭdo estis integrita al la Distrikto Brojo-Vully.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: Reta mapo 1:20000 de Swisstopo
2. ↑  Fonto: Komunumdatumoj de la retejo de la Svisa Federacia Oficejo pri Statistiko, retejo konsultita la 5-an de novembro 2011
3. ↑  Fonto: *Valérie Favez*: *Cremin* en *Historia Leksikono de Svislando* (2005-01-20)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Cremin en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Cremin Arkivigite je 2012-07-10 per la retarkivo Wayback Machine

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Cremin** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Brojo-Vully |
| --- |
| Avenches • Brenles • Bussy-sur-Moudon • Carrouge • Champtauroz • Chavannes-sur-Moudon • Chesalles-sur-Moudon • Chevroux • Corcelles-le-Jorat • Corcelles-près-Payerne • Cremin • Cudrefin • Curtilles • Dompierre • Faoug • Forel-sur-Lucens • Grandcour • Henniez • Hermenches • Lovatens • Lucens • Missy • Moudon • **Payerne** • Prévonloup • Ropraz • Rossenges • Sarzens • Syens • Trey • Treytorrens (Payerne) • Valbroye • Villars-le-Comte • Villarzel • Vucherens • Vulliens • Vully-les-Lacs |  |

 |
*Estas ankaŭ: Tomášov.*

Koordinatoj: 50° 57′ 26″ N 14° 19′ 41″ O﻿ / ﻿50.95722 °N, 14.32806 °O﻿ / 50.95722; 14.32806 (mapo)

**Tomášov** estas vilaĝo en Ĉeĥio, loka parto de urbo Mikulášovice. Ĝi troviĝas proksimume 2,5 km sudokcidente de Mikulášovice. Estas ĉi tie registritaj 7 adresoj. En la jaro 2021 ĉi tie daŭre vivis 9 loĝantoj.

Tomášov situas en katastra teritorio **Mikulášovice** kun areo 25,85 km².

Historio
--------

La plej malnova skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1787.

Loĝantaro
---------

Evoluo de nombro de loĝantoj kaj domoj|  | 1869 | 1880 | 1890 | 1900 | 1910 | 1921 | 1930 | 1950 | 1961 | 1970 | 1980 | 1991 | 2001 | 2011 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Loĝantoj | 47 | 52 | 50 | 62 | 54 | 39 | 57 | 10 | 3 | 3 | 4 | 9 | 5 | 12 |
| Domoj | 9 | 9 | 9 | 9 | 9 | 10 | 13 | 14 |. | 1 | 1 | 2 | 3 | 5 |
| Indikoj el la jaro 1961 estas ensumigitaj en loka parto Mikulášovice. |

Memorindaĵoj
------------

Kruco de Endler post renovigo (2015)
* Kruco de kapelo de Virgulino Maria kun sesedra tureto, de kie oni en pasinteco sonoris surgenuiĝadon.
* Kruco de Endler

### Kruco de Endler

Johann Anton Endler lasis lokigi la krucon sur rando de ŝoseo, kiu kondukis el Mikulášovice tra Tomášov al ŝtatlimo kun Germanio kaj plu ĝis Hertigswalde kaj Sebnitz. Sur ambaŭ flankoj de la kruco tiriĝis ligna barilo, kiu apartenis al unu el la plej malnovaj konstruaĵoj en la vilaĝo - gastejo *Martins Gasthof*, pli poste *Thomsschänke*. La konstruaĵo el la jaro 1724 aŭtune en la jaro 1934 forbrulis kaj sur ĝia loko estis baldaŭ konstruita nova moderna restoracio. La kruco ne estis dum la incendio damaĝigita kaj la lokuloj zorgis pri ĝi ankaŭ en sekvantaj jaroj.

Post fino de la dua mondmilito kaj ellandigo de Tomášov la kruco ĉesis esti konservata kaj ĝi kadukiĝis. Ĝi ja supervivis detruadon de la gastejo, sed en la sekvantaj jaroj ĝi estis damaĝigita. Renovigo de la kruco estis farita en julio ĝis oktobro de 2015.

Personecoj
----------

* Franz Schidlik (1814–1900) – hobojisto kaj muzika pedagogo

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rPartoj de urbo Mikulášovice (4) |
| --- |
| Mikulášovice ~ Mikulášovičky ~ Salmov ~ Tomášov |

 |
**Nagycenk** [nadjcenk] estas grandvilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Győr-Moson-Sopron, en Distrikto Sopron. 

Kastelo de Széchenyi

Bazaj informoj
--------------

* Poŝtkodo: 9485
* Areo: 21,30 km²
* Loĝantaro: 2003 (stato: 2015)
* Telefonprefikso: 99

Situo
-----

Preĝejo en Nagycenk
Nagycenk situas laŭ la ĉefvojo inter Sopron kaj Győr kaj samtempe laŭ la ĉefvojo inter Sopron kaj Balatono, preteriras fervojo Sopron-Szombathely, krome fervojo Sopron-Győr estas ne tro for. Rigardinte la mapon oni konstatas, ke la grandvilaĝo estas kolo de "duoninsulo" Sopron.

Historio
--------

Nagycenk estis loĝata dum la kuprepoko kaj bronzepoko, poste romianoj kaj avaroj loĝis tie. En 1750 konstruiĝis kastelo de familio **Széchenyi** kun parko. En la kastelo estas muzeo. En 1892 memstara vilaĝo **Kiscenk** (=eta Cenk) aliĝis al Nagycenk.

Post disiĝo de Aŭstrio-Hungario en 1918 mallarĝa koridoro de Okcidenta Hungario aldoniĝis al Aŭstrio. Aŭstroj malrapide komencis okupi la koridoron, sed en 1921 en vilaĝo Ágfalva bataleto okazis inter aŭstroj kaj hungaraj memservantoj. La aŭstroj retiriĝis, la hungaroj fondis bonusujon **Lajta** kaj proklamis sendependecon en Felsőőr. La efemera landeto uzis eĉ apartan poŝtmarkon. Fine en 1921 okazis plebiscito en Sopron kaj en kelke da najbaraj vilaĝoj. Rezulte Sopron kaj la proksimeco restis hungara (ankaŭ **Nagycenk**), la ceteraj koridorpartoj (tie ne estis plebiscito) iĝis aŭstra, bonusujo **Lajta** ĉesis. 

Post 1945 konstruiĝis Fera Kurteno. La vilaĝo vivis en kvaranteno. En 1989 la fera kurteno ĉesis. Ekde 2008 la ŝtatlimoj inter Aŭstrio kaj Hungario ĉesis, pro ambaŭ landoj apartenas en internan parton de Eŭropa Unio aŭ de zono de Schengen.

Vidindaĵoj
----------

* Kastelo de Nagycenk
* kirko
* fervojeto al Fertőboz

Referencoj
----------

1. ↑   Választás hétköznap: Csorba János az új nagycenki polgármester (hungare). HVG (2011-11-16). Alirita 2012-01-20.
2. ↑  *Magyarország közigazgatási helynévkönyve, 2015. január 1.* (magyar és angol nyelven). Központi Statisztikai Hivatal, 2015. szeptember 3. (Hozzáférés: 2015. szeptember 4.)
**Obreĵ,** serbe **Обреж,** slave **Obrež** estas vilaĝo en Serbio, en aŭtonomio Vojevodio, en distrikto Srem (regiono), en municipo de Pecjinci.

Loko de la municipo en Serbio
Mapo pri la municipo

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 67  km²
* Koordinatoj: 44°44′06″N 19°58'12″E
* Supermara alteco: 68 m
* Loĝantaro: 1400 en 2002
* Poŝtkodo: 22417
* Telefonprefikso: 22
* Aŭtokodo: RU

Geografio
---------

Obreĵ situas laŭ traira flankovojo, laŭ iama branĉo de Savo, sed ankaŭ la rivero estas proksime.

Historio
--------

Post la mezepoko la loko longe apartenis al Osmana Imperio, poste al Limgarda zono de Habsburga Imperio. Ĝis fine de la 1-a mondmilito la vilaĝo apartenis al Szerém, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio, fine al Serbio. En 2002 loĝis en Obreĵ 1308 serboj (93 %), 54 ciganoj (4 %), 11 slovakoj, 4 hungaroj, 2 kroatoj kaj aliaj.

Vidindaĵoj
----------

* la riverobordo kun la iama branĉo estas naturprotektata zono de 1977

Vidu ankaŭ
----------

* Strukturo de Vojvodino

Fontoj
------

* Hungara kaj franca Vikipedioj
* Mapo pri Obreĵ

* Kategorio Obreĵ en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**János Rathmann** [jAnoŝ ratman], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Rathmann János** estis hungara filozofhistoriisto, germanisto, altlerneja instruisto.

János Rathmann naskiĝis la  13-an de februaro 1934(nun 1934-02-13) en Sárbogárd, li mortis la 25-an de aprilo 2018 en Budapeŝto.

Biografio
---------

János Rathmann akiris diplomojn en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 1958 kaj 1959. Li instruis inter 1973-1993 en Teknikuniversitato de Budapeŝto kiel docento, baldaŭ li estis profesoro. Inter 1993-2004 li instruis en Universitato Reĝo Sankta Stefano, poste en Juda Universitato (Budapeŝto). Intertempe li kandidatiĝis (CSc) en 1972, li doktoriĝis (DSc) en 1989 antaŭ la Hungara Scienca Akademio, lia habilitiĝo okazis same en 1989. Li ricevis premiojn inter 1983-2004.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Herder und Széchenyi* (1987)
* *Historizität in der Deutschen Aufklärung* (1993)
* *Zur Geschichte der Ungarndeutschen Philosophie* (1998)

Fontoj
------

* biografio hungare kun foto
* biografio hungare legebla pli malsupre
* datenoj
* datenoj

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 839735
 |



* Portalo pri Biografio
**Nagykekeki** [nadjkereki] estas vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Ebenaĵo, en departemento Hajdú-Bihar, en Distrikto Berettyóújfalu. La loknomo signifas: granda-rada, sed pli frue signifis ronda arbaro.

Kastelo de Nagykereki

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 37 km²
* Loĝantaro: 1380
* Poŝtkodo: 4127
* Telefonprefikso: 54

Geografio
---------

Nagykekeki situas sur ebenaĵo, laŭ la hungara-rumana landlimo, laŭ traira flankovojo, laŭ la fervojo Debrecen-Nagyvárad. Nuntempe la fervojo finiĝas en Nagykereki.

Historio
--------

Antaŭ la turkoj la setlejo estis ankaŭ biencentro kun burgo, kiu en 1592 trakonstruiĝis fortikaĵo. En 1604 la aŭstroj vane sieĝis ĝin. Tial la komunumo iĝis kampurbo. La fortikaĵo trakonstruiĝis baroka kastelo en 1782. En 1919 la rumanoj okupis la regionon. En 1920 la vilaĝo trovis sin ĉe la nova ŝtatlimo.

Nuntempe tie funkcias vigla rumana aŭtonomio. En la Kastelo de Nagykereki biblioteko kaj muzeo funkcias.

Vilaĝservoj estas lernejo, infanĝardeno, klubo de maljunuloj, komuna kuirejo, kulturdomo, poŝto.

Vidindaĵoj
----------

* Kastelo de Nagykereki
* Kalvinana preĝejo (Nagykereki)

Famuloj
-------

En Nagykereki naskiĝis aktoro Dezső Vidor.
**Nagykeresztúr** [nadjkerestUr] estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Nógrád, en Distrikto Salgótarján. Nagykereszt signifas: granda kruco.

Blazono de Nagykeresztúr
Panoramo de Nagykeresztúr

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 8 km²
* Koordinatoj: 48° 02′ 19″ N 19° 43′ 20″ O﻿ / ﻿48.03861 °N, 19.72222 °O﻿ / 48.03861; 19.72222 (mapo)Koordinatoj: 48° 02′ 19″ N 19° 43′ 20″ O﻿ / ﻿48.03861 °N, 19.72222 °O﻿ / 48.03861; 19.72222 (mapo)
* Loĝantaro: 290
* Poŝtkodo: 3129
* Telefonprefikso: 32

Situo
-----

Nagykeresztúr situas sub monto 456 m-ojn alta en valo de rojo, laŭ traira flankovojo. Bátonyterenye kaj Salgótarján troviĝas po 14, Pásztó 15, Szécsény 17 km-ojn.

Historio
--------

La unua mencio okazis en la 1330-aj jaroj, kiel vilaĝo havanta preĝejon. Supozeble dum dominado de turkoj la vilaĝo senhomiĝis. La loko ĝis 1999 estis ekstera parto de Lucfalva, tiam nova municipo fondiĝis. La sporadaj loĝdomoj komencis formiĝi en la 1930-aj jaroj. Vilaĝservoj estas biblioteko, kulturdomo, migra poŝto.

Vidindaĵo
---------

* preĝejo omaĝe al Laborista Sankta Jozefo

* Kategorio Nagykeresztúr en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Koordinatoj: 45° 19′ 3″ N 10° 8′ 4″ O﻿ / ﻿45.31750 °N, 10.13444 °O﻿ / 45.31750; 10.13444 (mapo)

La **Observatorio Bassano Bresciano** estas astronomia observatorio situanta en la komunumo de Bassano Bresciano en provinco de Breŝo, Italio. Ĝia MPC-kodo estas **565**.

Ĝi estis oficiale inaŭgurita la 29-an de aprilo 1989. Tamen, ĝiaj unuaj agadoj datiĝas de 1983, kiam estis publikigita en la *Minor Planet Circulars* astrometriaj mezuroj faritaj per teleskopo kun spegulo de 15 cm de diametro.

Instrumentoj
------------

La ĉefa instrumento estas Schmidt-teleskopo de 42 cm de diametro, kun korekta plato de 32 cm de diametro kaj fokusa distanco de 100 cm. Ĝi estas sur evatoriala montaĵo, komandata per komputilo kaj sub kupolo de 5 metroj. Ĝi ekfunkciis en 1989 kaj, de tiam, estis iom post iom plibonigita. Hodiaŭ la observatorio estas plene aŭtomata kaj motor-hava, tio estas, ke ĝi povas aŭtomate labori tranokte sen homa ĉeesto kaj esti teleregata. Sur ĉi-tiu teleskopo estas kamerao kun lumkaptilo CCD *Starlight HX516*.

La observatorio ankaŭ havas neŭtonan teleskopon de 25 cm de diametro kaj fokusa distanco de 130 cm.

Agado
-----

La observatorio estas malfermita al la publiko je okazo de gravaj astronomiaj eventoj.

Post longa tempo, dum kiu la ĉefaj esploroj temis pri astrometrio de la asteroidoj kaj kometoj, la observatorio praktikis la fotometrion de asteroidoj kaj de variantaj steloj. En 2011, la observatorio kuniĝis al la "*Gamma-ray Coordinates Network*", reto da observatorioj, kiuj ricevas noticojn pri gamo-radiaj ekbriloj per satelitoj kapablaj detekti gama-radiadojn. Ankaŭ en 2011, la observatorio komencis esplorojn pri supernovaoj, kaj, ekde januaro 2012, aniĝis al la *Italian Supernovae Search Project*.

Malkovroj
---------

| Malkovritaj asteroidoj : 4 |
| --- |
| 6460 Bassano | 26-a de oktobro 1992 |
| 6793 Palazzolo | 30-a de decembro 1991 |
| 6981 Chirman | 15-a de oktobro 1993 |
| 22370 Italocalvino | 15-a de oktobro 1993 |

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Kodoj de la Observatorioj (*Minor Planet Center*)
2. ↑  *The Gamma-ray Coordinates Network* (Kunordigita Reto pri Gama-radiado), el la paĝaro de NASA (angle)
3. ↑  Italian Supernovae Search Project (itale) (angle)

Eksteraj ligiloj
----------------

* itale angle oficila TTT-ejo de la observatorio
* itale angle Osservatorio Bassano Bresciano, el la paĝaro de *Italian Supernovae Search Project*[*rompita ligilo*]


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Astronomio |