La **Moskva-Kazana fervojo** (ĝis la jaro 1891 nomiĝis la **Moskva-Rjazana fervojo**, ĝis la jaro 1863 nomiĝis la **Saratova fervojo**) estis fervojo en Rusia Imperio, konstruita en la jaroj 1864—1918 el privata kapitalo de la Socio de la Moskva-Rjazana (poste Kazana) fervojo. Ĝi estis komencita de unu el pioniroj de fervoja konstruado en Rusio nome Karl Fedoroviĉ von Mek, poste konstruota tra la teritorioj de Moskva, Rjazana, Tambova, Penza, Simbirska kaj Kazana gubernioj kaj alportita al Orenburgo fare de lia filo, Nikolaj Karloviĉ, kiu funkciis kiel prezidanto de la fervojo ekde la 1-a de majo 1892 kaj ĝis ĝia ŝtatigo. Dum la regado de ĉi-lasta, la longo de ĉi tiu plej granda privata fervojo en Rusia Imperio pliiĝis 13 fojojn.

Historio
--------

En la jaro 1859 la «Socio de la Saratova fervojo» estis kreata por konstruado de fervojo inter Moskvo kaj Saratov. La Socio ĝuis la subtenon de grandaj industriistoj kaj de Imperiestro Aleksandro la 2-a. Inter la akciuloj de la Socio estis grandaj princoj Aleksandro, Vladimiro kaj Aleksej. Enkadre de la unua etapo, la Moskvo — Kolomna sekcio, kun longo de 117.2 verstoj, estis konstruota. Konstruado komenciĝis en la jaro 1860 kaj finiĝis en nur du jaroj, en kiuj, laŭ samtempuloj, la ĉefa merito apartenis al la ĝenerala sekretario de la Socio Pavel Grigorjeviĉ von Derviz kaj lia plej proksima asistanto, Karl Fjodoroviĉ von Mek. Tamen pri tio financoj de la Socio elĉerpiĝis kaj en la jaro 1863 ĝi bankrotis. 

Tamen jam en la jaro 1863 estis starigita en ĝia loko la «Socio de la Moskva-Rjazana fervojo», kiun von Derviz estris kiel prezidanto de la estraro, kaj engaĝis von Mek en la konstruado de la vojo de Kolomna ĝis Rjazano kiel ĉefa entreprenisto. La nova Socio estis limigita al la konstruado kaj uzado de la linio ĝis Rjazano. Uzado de la streko de Kolomna ĝis Rjazano komencis en la jaro 1864. 

En la jaro 1891, aldono al la statuto estis aprobita: la kompanio ŝanĝis sian nomon al la «Socio de la Moskva-Kazana fervojo» kaj konsentas etendi la linion ĝis Kazano sen konstrui ponton trans la rivero Volga. 

En la jaro 1893 oni komencis transportadon de Rjazano ĝis Sasovo. En la jaro 1894 estis malfermataj la linioj Sasovo — Ruzajevka — Ŝiĥrani — Svijaĵsk kaj Zelenij Dol — Kazano, apartigataj per la Volga. 

En la jaro 1897, la linio Ruzajevka — Inza — Sizranj estis malfermata. 

En la jaroj 1909—1912, la Luberci — Murom — Arzamaso — Sergaĉ — Ŝiĥrani «rektigo» estis konstruata. La 11-an de julio 1913 inaŭguriĝis la ponto «Romanovi» ponto trans la Volga. 

En la jaroj 1915—1918 estis malfermata la Kazano — Sarapulo — Krasnoufimsk — Jekaterinburgo streko. 

En la jaro 1913, la relvoja stoko de la vojo enhavis 523 lokomotivojn, 14994 ŝarĝvagonojn kaj 536 pasaĝervagonojn. La longo de la vojo en la jaro 1913 estis 2606 km (2443 verstoj). 

En septembro de la jaro 1918 la vojo estis naciigita kaj transdonita al la Popola Komisarejo de Fervojoj. 

### Branĉoj de la Moskva-Kazana fervojo

La ĉefaj linioj: 

* Moskvo — Rjazano — Ruzajevka — Ŝiĥrani — Svijaĵsk — Kazano
* Rjazano — Rjaĵsk — Kozlov
* Luberci — Murom — Arzamaso

Branĉoj: 

* La Jegorjevsk branĉo

* Golutvin — Ozjori

* Perovo — Bojnja — Simonovo

* La Luĥovici — Zarajsk branĉo

* La Niĵnij-Novgorodo branĉo: Timirjazevo — Arzamaso — Niĵnij Novgorodo (Romodanovo stacidomo)

* La Sizranj branĉo: Ruzajevka — Inza — Sizranj

* La Simbirsk branĉo (La Simbirsk fervojo): Inza — Simbirsk

* La Penza branĉo: Ruzaevka — Penza

### Stacidomoj

* InzaInza
* KrasnoufimskKrasnoufimsk
* Kazan-PassaĵirskajaKazan-Passaĵirskaja

Fontoj
------

* РГИА, ф. 350, оп. 89, дд. 1-966. Пояснительные записки. Чертежи. Отчёты. Планы станций.

Referencoj
----------

1. ↑  Московско-Казанская железная дорога[*rompita ligilo*]
2. ↑  РГИА, ф. 446, оп. 26, д. 10. Доклад № 1. 8 января 1863 г. «Устав общества Московско-Рязанской ж. д.»
3. ↑  Большая Российская энциклопедия: В 30 т. / Председатель науч.-ред. совета Ю. С. Осипов. Отв. ред С. Л. Кравец. Т. 12. Исландия — Канцеляризмы. — М.: Большая Российская энциклопедия, 2008. — 767 с.: ил.: карт. (стр. 407)
4. ↑  РГИА, ф. 446, оп. 29, д. 14. Доклад № 118. 10 июня 1894 г. «Об открытии движения по уч. от станции Зелёный Дол до города Казани Московско-Казанской железной дороги».
5. ↑  Konstruita en la jaro 1898