recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Infloresko** aŭ **samtiga floraro** estas ĉe florplantoj ariĝo de floroj sur la tigo. Ĝi ofte karakterizas plantajn grupojn. La aranĝo estas ofte tipa por iu familio, ekzemple la umbelo estas tipa por la umbeliferoj (nun apiacoj), la kapitulo esta tipa por la kompozitoj, kiu signifas esperante *kunmetitoj* (nun asteracoj).

Ene de infloresko, ĉiu floro emas tipiĝi. Tio estas ekzemple por la kapituloj, kie le ĉirkaŭaj floroj similas petalojn.

Oni distingas du specojn de infloresko: laŭ tiu, kiu finiĝas la ĉefakson: burĝono aŭ floro.

Simpla infloresko
-----------------

### Nefinita infloresko

Ĉe nefinita infloresko, la ĉefakso finiĝas per burĝono kaj longiĝas, teorie senlime, kreskiganta flankajn florojn, aŭ flankajn duajn aksojn kiuj portas florojn. La bazaj floroj malfermiĝas unue, kaj la aliaj sekve, el bazo al pinto. La tipa nefinita infloresko estas la grapolo.

* Grapolo *Grapolo*
* Spiko *Spiko*
* Amento *Amento*
* Korimbo *Korimbo*
* Umbelo *Umbelo*
* Kapitulo *Kapitulo*
* Spadiko *Spadiko*

### Finita infloresko

Ĉe finita infloresko, la ĉefakso finiĝas per floro, kiu unue malfermiĝas, kaj ĝi ĉesas kreski. La aliaj floroj aperas sekve ĉirkaŭe, sur duaj tigetoj, kiuj povas esti tre mallongaj. La tipa finita infloresko estas la cumo.

* Cumo pluraksa*Cumo pluraksa*
* Cumo duaksa*Cumo duaksa*
* Cumo unuaksa helica (Cincino)*Cumo unuaksa helica (Cincino)*
* Cumo unuaksa skorpia (Bostriko)*Cumo unuaksa skorpia (Bostriko)*
* Cumo - germane Fächel Rhipidium*Cumo* - germane *Fächel* *Rhipidium*
* Cumo - germane Sichel Drepanium*Cumo* - germane *Sichel* *Drepanium*

Kunmetita infloresko
--------------------

*Grapolaro*: grapolo de grapoletoj.
Ĉiuj kunmetoj eblas. Kelkfoje, kunmetitaj infloresko (aŭ florararoj) similas simpla floro, kiel la Edelvejso.

* Samaj:
	+ Umbelaro: Umbelo de umbeletoj,
	+ Spikaro: Spiko de spiketoj,
	+ Grapolaro = Grapolo de grapoletoj,
* Malsamaj:
	+ Tirso = Grapolo de cumetoj,
	+ Korimbo de kapituletoj,
	+ Spiko de cumetoj,
	+ Grapolaro de spiketoj,
	+ ktp.

Elvolviĝsekvo
-------------

**Alcentra infloresko** (aŭ *centripeta infloresko*) estas infloresko, se la eksteraj kaj malsupraj floroj elvolviĝas unue por la plantreproduktado (Vd Pseŭdantio).  

**Elcentra infloresko** (aŭ *centrifuga infloresko*) estas infloresko, se la vera centra floro elvolviĝas unue por la plantreproduktado (Vd Vandao).

Referencoj
----------

1. ↑  Nova Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto: infloresk/o

* Infloresko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Infloresko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rInfloreskoj |
| --- |
| simplaj-alcentraj | Amento • Grapolo • Kapitulo • Korimbo • Spadiko • Spiketo • Spiko • Umbelo |  |
| kunmetitaj-alcentraj | Duobla grapolo • Duobla spiko • Duobla kapitulo • Grapolaro (paniklo) |
| kunmetitaj-decentraj | Cumo • Tirso •
Ducumo • Duobla cincino • Duobla bostriko • Cincino (alterna unucumo) • Bostriko • Plurcumo |
| ŝajnfloroj | Pseŭdantio • Ciato (*Cyathium*) • Sikonod:Q2274579 (*Syconium*) |

 |
**Weisshorn** (en Esperanto ankaŭ **Blanka Korno**) estas monto en la Valezaj Alpoj en sudokcidenta Svislando kun alteco de 4505 m s. m. Weisshorn respektive Blanka Korno estas piramido konsistanta el tri krestoj, kiu laŭ beleco kaj impreso estas absolute komparebla kun Materhorno.

Unua grimo
----------

La unua gripo okazis la 19-an de aŭgusto 1861 per John Tyndall, Johann Joseph Brennen de Steinhaus VS kaj Ulrich Wenger tra la orientkresto, kiu estas la hodiaŭa ordinara grimpvojo.

La sudorienta kresto (*Schaligrat*), estas la plej malfacile grimpebla de la tri krestoj de Weisshorn. Ĝin unuan fojon suprengrimpis la 2-an de septembro 1895 Joseph M. Biner, Ambros Imboden kaj la anglo Edward Broome. La nordkreston utiligis la unuan fojon H. Biehly und H. Burgener kaj la 21-an de septembro 1898.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Weisshorn en la retejo 4000m montoj de la Alpoj (en germana lingvo)

* Weisshorn (monto) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Weisshorn (monto) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Busto por Puŝkin en Vajmaro, 1949
**Puŝkin-monumento** (germane: *Puschkin-Denkmal*) en Vajmaro, Germanujo, troviĝas rekte ĉe Urba turo ĉe kruciĝo inter la stratoj Puschkinstraße kaj Ackerwand kuŝante sur 1,30 metrojn alta soklo el konkokalko. Proksime troviĝas alirejo al Ilm-parko.

Historio
--------

La skulptisto Johannes Friedrich Rogge reverencis per sia artaĵo, kiu inaŭguritis en la 27.11.1949 okaze de la 150-a datreveno naskiĝtaga de Aleksandr Puŝkin, ne nur elstaran rusan poeton kaj Goeto-ŝatanton sed certe ankaŭ la sovetiajn okupantojn. Temas pri monumenta bronza busto simbolante kvazaŭ rilatojn inter la kulturoj rusa kaj germana. Instiganto starigi ĝin estis Societo por germana-sovetia amikeco (DSF).

Goeto siavice (kies naskiĝdatreveno ducenta festitis samjare!) ankaŭ alte estimis la talenton de Puŝkin. Li sendis al li plumon al Ruslando. Puŝkin mem neniam venis Vajmaron. En Gera ĉe strato Schloßgasse monumento dua de Puŝkin memoras la plumo-epizodon ĉar ĉe ĝi portas la poeto grandan skribilon. Malantaŭ Princodomo (kie gastas Liszt-muzikaltlernejo vajmara) kondukas la jam menciita strato je kies finiĝo staras la monumento.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Puŝkin-monumento (Vajmaro) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Florian Russi: "Puschkin-Denkmal" ĉe Weimar-Lese
* Primonumente ĉe LiteraturLand Thüringen

Notoj
-----

1. ↑  *Park an der Ilm*, eldonis Klassik Stiftung Weimar, Deutscher Kunstverlag, Berlin 2021, p. 96.

50.97811511.332176Koordinatoj: 50° 58′ 41″ N, 11° 19′ 56″ O (mapo)
**Vestfalio** aŭ **Vestfalujo** estas la nomo de historia germana regiono, de historia reĝolando, de prusa provinco kaj nun parto de la moderna federacia lando Nordrejn-Vestfalio de Federacia Respubliko Germanio.

La historia regiono dividiĝas inter la nunaj federaciaj landoj Nordrejn-Vestfalio kaj Malsupra Saksio, temas do pri nordokcidenta Germanio. Kelkaj gravaj urboj estis Münster, Dortmund kaj Osnabrück.

Mapo de la iama distrikto Westfalen, aperinta 1710–1730

Duklando Vestfalio
------------------

*Vidu ĉefartikolon: Duklando Vestfalio*
**Duklando Vestfalio** estis historia teritorio en la Sankta Romia Imperio kaj apartenis ĝis 1803 al la elektoepiskopujo Kolonjo.

Reĝlando Vestfalio
------------------

*Vidu ĉefartikolon: Reĝlando Vestfalio*
La Reĝolando Vestfalio estis kreita de Napoleono, kaj ĝi ekzistis de 1807 ĝis 1813 kaj membris en la Rejna Konfederacio. Fakte tiu reĝolando, kun Ĵeromo (frato de Napoleono) kiel reĝo, ne entenis plurajn historiajn partojn de Vestfalio sed aliflanke ja havis plurajn regionojn de nuna norda Hesio.

Prusia provinco
---------------

*Vidu ĉefartikolon: Provinco Vestfalio*
En 1815, Vestfalio fariĝis provinco de Prusio kaj ricevis la nunan formon.

Parto de Nordrejn-Vestfalio
---------------------------

En 1946 Vestfalio fariĝis parto de la nova federacia lando Nordrejn-Vestfalio. Tiu ŝtato konsistas el du "landopartoj", nome (norda) Rejnlando kaj Vestfalio-Lippe, cetere el kvin provincoj (germane *Regierungsbezirke*), el kiuj tri estas partoj de Vestfalio-Lippe: Okcidenta Vestfalio (Münster), Orienta-Vestfalio-Lippe (Detmold), Suda Vestfalio (Arnsberg).

Geografio
---------

La Vestfala Golfo, ankaŭ Monasterlanda Golfo, estas ebena pejzaĝo, kiu esence lokas en Vestfalujo kaj nur malgrandegaparte en norda Rejnlando (ekstrema sudokcidento) kaj Malsupra Saksujo (randaj regionoj en la nordo). Ĝi estas, post la Kolonja Golfo kaj kune kun la okcidente alligiĝa Malsuprorejna Malaltebenaĵo, la dua plej suda parto de la Nordgermana Malaltebenaĵo.

Lingvo
------

Noto: PIV (ankaŭ la nova) enhavas kiel radikon nur Vestfali', dum la vestfaloj mem uzas ankaŭ la radikon vestfal' (por homo).

Vidu ankaŭ
----------

* Unuiĝintaj Duklandoj Jülich-Kleve-Berg
* De Galen
* 930 Westphalia

* Vestfalio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Vestfalio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Trenkurbo
La trenkurbo estas desegnata per trenado de objekto fare de la trenanto paŝanta rekte.
Je geometrio, la **trenkurbo** (latine *tractrix*) estas ebena transcenda kurbo, kiu estas solvo de ordinara diferenciala ekvacio kiu modelas tiradon de peza objekto sub frotado.

Difino
------

La **trenkurbo** estas la ebena kurbo, kies formo en kartezia koordinatsistemo {\displaystyle (x,y)} estas la jena:

{\displaystyle y=\pm \int \_{x}^{1}{\frac {\sqrt {1-t^{2}}}{t}}\,\mathrm {d} t=\pm \left(\ln {\frac {1+{\sqrt {1-x^{2}}}}{x}}-{\sqrt {1-x^{2}}}\right)}.
La trenkurbo estas mekanike priskribebla. Supozu ke peza objekto kuŝas ĉe {\displaystyle (1,0)}, kaj oni staras ĉe la origino, kun ŝnuro de longo 1 liganta onin kaj la objekto. Supozu ke oni marŝas laŭ la {\displaystyle y}-akso, plusen aŭ minusen. Do, ĉar la longo de la ŝnuro estas fiksita, oni trenas la objektoj post si. Kiam la tirataĵo kuŝas ĉe {\displaystyle (x,y)}, do la tiranto staras ĉe

{\displaystyle (0,y+\operatorname {sgn} (y)\,{\sqrt {1-x^{2}}})}.
Pro la tirado, la deklivo de la ŝnuro ({\displaystyle {\sqrt {1-x^{2}}}/x}) egalas tion de la tanĝo de la kurbo {\displaystyle \mathrm {d} y/\mathrm {d} x}; tial,

{\displaystyle {\frac {\mathrm {d} y}{\mathrm {d} x}}=\pm {\frac {\sqrt {1-x^{2}}}{x}}},
kaj la trenkurbo estas la solvo de ĉi tiu ordinara diferenciala ekvacio.

Historio
--------

La trenkurbo estis malkovrita de Claude Perrault en 1670. Poste, Isaac Newton (1676) kaj Christiaan Huygens (1692) ankaŭ studis la kurbon.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Trenkurbo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Trenkurbo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Eric W. Weisstein, *Tractrix* en MathWorld.
Gravuraĵo de la 17-a jarcento, bildiganta la membrojn de la pulva konspiro.
La **pulva konspiro** (anglalingve *Gunpowder Plot*) estis malsukcesa atenco kaj komploto elpensita de grupo da katolikoj, kiuj volis mortigi samtempe la reĝon Jakobo la 1-a de Anglio kaj 6-a de Skotio, lian familion kaj parton de la angla aristokratio, per la eksplodigo de la palaco Westminster en Londono je la 5-a de novembro 1605 (okaze de la malferm-ceremonio de la Parlamento). La komploto ŝajne ricevis la sekretan subtenon de la hispana registaro kaj, eble, tiun de la Jezuitoj.

La konspirantoj, gviditaj de Guy Fawkes, riproĉis al la anglikana reĝo Jakobo la 1-a lian netoleremon koncerne siajn samreligianojn, sed ankaŭ koncerne puritanojn. La konspiro estis tamen malkaŝita de katolika lordo, amiko de Guy Fawkes, ĉar li ricevis leteron konsilante al li ne ĉeesti la ceremonion. La keloj de la palaco estis serĉfositaj de la gardistaro, kaj oni trovis la pulvon dediĉitan al la atenco. Guy Fawkes estis arestita, kiam li pretiĝis ekflamigi 36 barelojn da pulvo. Ĉiuj konspiruloj devis fuĝi, aŭ estis pendumitaj aŭ dismembrigitaj.

La supozita plano de tiuj katolikaj ekstremuloj, estritaj de Robert Catesby, estis anstataŭi Jakobon per lia filino Elizabeto, kiun ili esperis konverti al la romkatolikismo. Per reĝa apogo kaj turno al la obeo al Romo, la tuta Anglio povus esti rekatolikigita. La malkaŝo de la Pulva konspiro provokis popolan senton, kiun Salisbury profitis por atingi el la Parlamento fonduson pli grandajn ol tiuj kiujn estis ricevinta la reĝino Elizabeto.

Teorio de kelkaj historiistoj, asertas, ke la pulva komploto estis lerte imagita de Robert Cecil, aŭ ke almenaŭ antaŭsciis pri ĝi kaj permesis ties disvolvigon, nur por "malkaŝi ĝin" kaj finigi ĝin lastmomente. Tiu teorio konkludas ,ke la plano de Robert Cecil estis krei senton de nacia unuiĝo kiu permesis, ke la Parlamento akceptu doni al la Reĝo la monkvanton kiun tiu estis petinta. Se tiu teorio estus prava, Guy Fawkes kaj sia kolegoj estus simplaj ludantoj en multe pli grava ludo.

Nokto de Guy Fawkes
-------------------

Ekde tiam, la britoj kutimas flamigi krakfajraĵojn je la 5-a de novembro, dum la "nokto de Guy Fawkes" (*Guy Fawkes Night*).

Listo de la konspiruloj
-----------------------

* Guy Fawkes
* Yuval Simons
* Robert Catesby
* Thomas Percy
* Christopher Wright
* John Wright
* Robert Keyes
* Thomas Winter
* Robert Winter
* Everard Digby
* Andreas Eudaemon-Joannes
* Thomas Harriot

Notoj
-----

1. ↑  Croft, p 64.

* Kategorio Pulva konspiro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 212692
* GND: 4205423-0
* LCCN: sh85057941
* SUDOC: 027841073
* BNF: 11979584q
* BNE: XX4971760
 |
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

**Nils OLSSON** (naskiĝis en 1910, mortis la 21-an de aŭgusto 1994) estis UEA-delegito en Höör (Svedio), dumviva membro de UEA kaj regula ano de Societo Zamenhof.

Li lernis la lingvon kun sia pli aĝa frato Olle Olsson jam en la 1920-aj jaroj, kaj kunfondis la klubon en Höör, kie li estis multjara prezidanto. Li tre aktivis en la internaciaj Esperanto-semajnoj de Frostavallen. Li okupiĝis en Eldona Societo en Svedio vendinte Esperanto-librojn. Ankaŭ lia filino, Kerstin Rohdin, estas aktiva en la sveda movado.

Nils Olsson ofte prelegis pri siaj esperanto vojaĝoj kaj pri siaj travivaĵoj per esperanto. 

Subaj ligiloj estas prelego por neesparanta publiko por informi pri esperanto, kiam li estis 70 jara (1980). 

 Arkivigite je 2017-02-04 per la retarkivo Wayback Machine

 Arkivigite je 2017-02-04 per la retarkivo Wayback Machine

 Arkivigite je 2017-02-04 per la retarkivo Wayback Machine

 Arkivigite je 2017-02-04 per la retarkivo Wayback Machine

 Arkivigite je 2017-02-04 per la retarkivo Wayback Machine

Vidu ankaŭ
----------

* Sveda esperantisto
Franca *Polichinelle*
Itala *Pulcinella*
*L'ivresse de Polichinelle* (la ebrio de Pulĉinelo) de Joseph Faverot (1894)
**Pulĉinelo** aŭ **Pulcinella** (en itala pultʃiˈnɛlla), ofte nomata **Punch** aŭ **Punchinello** en angla, **Polichinelle** en franca, **Polichinela** en hispana, estas klasika rolulo kiu originiĝis el la *commedia dell'arte* de la 17a jarcento kaj iĝis populara kaj baza rolulo en la napola marionetaro.

Karakteroj
----------

Ĉiam vestita en blanko kun nigra masko (tiele kongruante malojn de vivo laj morto), li elstaras danke al sia pekuliara voĉo, kies akraj kaj vibrantaj kvalitoj produktita per enbuŝa korda ilo kontribuas al intensa tempo de la spektaklo. Pulĉinelo ofte kunportas makaronojn kaj lignan kuleron. Laŭ Pierre-Louis Duchartre, lia tradicia temperamento estas malica, malvirta kaj ruza kaj lia ĉefa maniero defendiĝi estas ŝajnigi sin stulta por scii kio okazas. En kelkaj versioj Pulĉinelo havas fraton Kukuruku.

Vidu ankaŭ
----------

* Pulĉinelo (baleto) de Igor Stravinski, kaj ankaŭ Petruŝka inspiriĝis el Pulĉinelo
* Arlekeno

Notoj
-----

1. ↑  Pierre Louis Duchartre -The Italian Comedy 2012 -- Page 220 "But, strangely enough, the new version looked remarkably like one of Pulcinella's earliest costumes, or, if not his, at any rate that of his brother Cucurucu. For it may be pointed out that Cucurucu was an onomatopoeic name derived from the derived from the crow of a cock, and since Pulcinella's name was derived in precisely the same fashion, the relation between the two characters is very close...."

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Pulĉinelo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* retejo Commedia dell'Arte Arkivigite je 2012-02-04 per la retarkivo Wayback Machine

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Pulcinella en la angla Vikipedio.* 


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 528476
* GND: 4176328-2
* LCCN: sh85109101
* BNF: 120739619
* NKC: jo2016908825
 |
Rigardo sur la preĝejon de la monaĥejo Chorin. Tipa por la cisterciana arkitekturo: malgranda turo sur la kruciĝo de la aloj
**Cistercianoj** estas anoj de romkatolika monaĥa ordeno, kiun fondis en la jaro 1098 en Cistercio (france:Cîteaux) grupo de Benediktanoj sub gvido de Robert de Molesmes.

La religia komunumo dediĉis sin al la celo, vivi strikte laŭ la reguloj, kiujn starigis Benedikto de Nursia en 540. Sekve ili volis vivi nur per "*laboro de la propraj manoj*". Enspezojn el interezoj kaj pruntedonoj ili ne akceptis.

Cisterciana arĥitekturo
-----------------------

La Cisterciana ordeno estis ekestinta per reformoj el la ordeno de la Benediktanoj. Por la instalado de la monaĥejoj ĝi preferis male al aliaj ordenoj forajn valojn. En la arĥitekturo ĝi komence obeis tre rigidan ordenregularon. La konstruaĵoj devis esti askete modesta kaj ne rajtis havi preĝejturojn, sed nur tegmentoturetojn, kiuj plejparte lokis sur la navokruciĝo. Ne ekzistis giganta okcidenta alkonstruaĵo. Komence la regularo preskribis rektajn fermitajn ĥorejojn kaj kapelojn, sed ekde proksimume 1150 oni konsideris la ĥorĉirkaŭirejon kun absidokapelaro kiel normon. Ankaŭ statuoj, koloraj vitraloj kaj aliaj luksaj ornamaĵoj estis malpermesitaj. Tiuj ĉi komence tre rigidaj tamen iom post iom malrigidiĝis.

Ekzemploj de monaĥejoj
----------------------

* Reĝa Monaĥejo de Santa María de Veruela
* Monaĥejo Fürstenberg
* Monaĥejo Heiligenkreuz
* Monaĥejo Marienstern
* Monaĥejo Zwettl
* Abatejo Reifenstein
* *Landesschule Pforta*
* Monakejo Roda
* Monaĥejo de Rueda

Kategorio:

* Kategorio:Cistercianaj monaĥejoj, kun subkategorioj

Famaj cistercianoj
------------------

* Bernardo de Clairvaux (1090-1153)
* Guillaume de Saint-Thierry (a. 1075-1144)

Kategorio:

* Kategorio:Cistercianoj, kun subkategorioj

Vidu ankaŭ
----------

* Cisterciaj ciferoj

Referencoj
----------

1. ↑  Gudrun Gleba: *Klöster und Orden im Mittelalter.* Wissenschaftliche Buchgesellschaft, 4-a eldono, Darmstadt 2011, ISBN 978-3-534-24259-7, S. 82ff.
2. ↑   cistercium.de. Arkivita el la originalo je 2015-09-23. Alirita 2014-10-18.

* Kategorio Cistercianoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 23953
* GND: 1008453-8
* LCCN: n81025943
* VIAF: 133609618
* ISNI: 0000 0001 2287 7426
* LIBRIS: 231396
* SUDOC: 026416115
* BNF: 11866718c
* NDL: 01024648
* NKC: ph114257, ph119243 ko2002148860, ph114257, ph119243
 |
Lia tombo en Varsovio
**Jacek Jan KUROŃ** (naskiĝis la 3-an de marto 1934 en Lvov, mortis la 17-an de junio 2004 en Varsovio) estis pola historiisto kaj politikisto.

Li agadis en la 1950-aj jaroj en la junkomunista movado (pole ZMP), poste en la pola Komunista partio (LEMP), el kiu li estis forigita. En 1964 li estis kunskribanto de publika letero al la LEMP-anoj, pro kio li estis enprizonigita je 3 jaroj.

Li estis fondinto de Laborista Defenda Organizo (pole KOR) en 1976. Poste aktiva ano de Solidarność, sed dum la armea potenco li estis internita, poste li partoprenis en la diskutoj kun la komunista registaro.

De 1989 ĝis 2001 li estis parlamentano. En la registaro de Tadeusz Mazowiecki li estis ministro pri laboraj aferoj. Li estis ano de la *Unio de la Libereco* (liberalisma Partio).

Jacek Kuroń estas kavaliro de la Ordeno de la Blanka Aglo, la plej alta ŝtata honorigo de la Pola Respubliko.

* Kategorio Jacek Kuroń en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 21415
* GND: 11900111X
* LCCN: n82255010
* VIAF: 51691742
* ISNI: 0000 0001 0654 2765
* SUDOC: 030892244
* BNF: 119101904
* NDL: 00446538
* BIBSYS: 90075565
* NKC: js2010609843
* BNE: XX1309718
 |
la romkatolika kirko de Altenburg
**Preĝejo Epifanio** (germane: *Pfarrkirche Erscheinung des Herrn*) estas romkatolika kirko en Altenburg, Germanujo (Frauengasse nr. 24).

Historio
--------

La ejo komence servis kiel varieteo *Concordia* antaŭ spirituala alidediĉo en la 1950-a jaro. La konsekro eblis en la 24.6.1950. Dum la 1960-aj jaroj Friedrich Preß kreis la ornamon de la interno.

De somero 2008 iĝis aliaranĝo kaj en la 3.1.2010 okazis dua konsekro.

Interno
-------

La nova interno havas laŭbezonan seĝar-disponigon kaj divideblas de la centra navo, ankaŭ dum la vintra hejta sezono. La baptisterio estas ronda havante baptujon. Pli poste troviĝas konfesejo dume ikona kapelo estas pli flanken.
Ebligis la novigojn privataj mondonantoj kaj fondaĵo de la banko *Sparkasse Altenburger Land*. La paroĥa kirko estas la spirita centro por ĉ. 2100 katolikaj kristanoj. uten]]

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Preĝejo Epifanio (Altenburg) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* katolikaj mes-ofertoj en la Distrikto Altenburger Land

Notoj
-----

1. ↑  "Neugestaltung der katholischen Kirche in Altenburg"

50.98669912.43924Koordinatoj: 50° 59′ 12″ N, 12° 26′ 21″ O (mapo) 

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 841471
 |
La regno de Kartago antaŭ la Unua Punika Milito.
La **Punikaj Militoj** (de la latina vorto *poeni* = punikoj) estas serio de tri militoj en la regiono de la Mediteranea Maro dum la antikva epoko. En ĉiuj tri militoj temis pri konflikto inter la urboŝtato Kartago en norda Afriko, kiu estis tradicia mararmea kaj komerca potenco kontrolanta la regionon de la okcidenta Mediteranea Maro, kaj la kompare juna Romia Imperio, kiu de la ŝtata ĝermo en la urbo Romo ĵus konkeris la italan duoninsulon kaj nun celis agrese plu ekspansii. La romianoj nomis la kartaganojn *poeni*, en Esperanto Punikoj - Kartago, kiu situis marborde en la teritorio de la hodiaŭa ŝtato Tunizio, estis kolonio de la Fenicoj el okcidenta Azio ... kaj iom videblas la etimologia simileco inter la vortoj *Punikoj* kaj *Fenicoj*.

Antaŭ la mezo de la 3-a jarcento antaŭ Kristo la rilato inter Romio kaj Kartago estis kunlabora, kion pruvas pluraj komunaj kontraktoj. Kiam tamen Romio vidis ŝancon strategie okupi parton de Sicilio, la ŝtato Kartago protestis, ĉar la kartaganoj vidis danĝeron por siaj posedaĵoj en la okcidento de Sicilio. Tiu origine loka konflikto dum la Unua kaj Dua Punikaj Militoj iĝis principa batalo pri la hegemonio en la regiono de la okcidenta Mediteranea Maro. Ambaŭ militoj kune daŭris 63 jarojn kaj ekstreme streĉis la fortojn de ambaŭ nacioj.

Kvankam Romio plurfoje estis tre proksima al malvenko, finfine ĝi venkis ambaŭ militojn, dum Kartago fine estis signife malfortiĝinta. Post la fina triumfo en la batalo de Zama dum la jaro 202 antaŭ Kristo la kartaga ŝtato estis politike rompita kaj ekhavis la statuson de vasaloŝtato de Romio.

Tamen precipe la konservativaj romiaj politikistoj sub gvido de *Marcus Porcius Cato la Maljuna* "timis" la refortiĝon de la malamikego kaj tre favoris la lokajn nordafrikan rivalojn de la kartaganoj. Fine la romia armeo dum la Tria Punika Milito tute nuligis la urboŝtaton Kartago, konkeris la regionon kaj tie starigis la romian provincon *Africa*.

Datoj
-----

* La Unua Punika Milito okazis inter la jaroj 264 kaj 241 antaŭ Kristo. Ĝiaj bataloj ĉefe okazis sur armeaj ŝipoj en la okcidenta Mediteranea Maro kaj sur la insulo Sicilio.
* La Dua Punika Milito inter la jaroj 218 kaj 201 antaŭ Kristo konatiĝis aparte pro tio, ke la kartaga armeestro Hanibalo kun sia armeo kun interalie pluraj batalaj afrikaj elefantoj sukcesis trapasi al Alpojn kaj surprize de norde invadi la italan duoninsulon. La batalo de *Cannae* de la jaro 216 antaŭ Kristo por la romia armeo estis la plej granda malvenko de sia historio.
* La Tria Punika Milito inter la jaroj 149 kaj 146 antaŭ Kristo finiĝis per la kompleta detruo de la urbo Kartago.

Vidu ankaŭ
----------

* Milito de Pirho
**TÖRÖK Péter** (naskiĝis en la 23-a de januaro 1857 en Hajdúböszörmény, mortis en la 28-a de novembro 1929 en Debrecen) estis hungara gimnazia instruisto kaj Esperanto-aktivulo. 

Török havis diversflankajn interesojn, krom Esperanto li okupiĝis pri mineralogio, botaniko kaj entomologio. Esperantisto de 1907, li estis delegito de UEA en Debrecen (1911-1916), kursgvidanto, aŭtoro de lernolibro (1909), Esperanta-hungara vortaro (1910) sintakso (1912 - internacie premiita) kaj eminenta resumo de la sciindaĵoj pri la kalendaroj (Porĉiama kalendaro, 1910). Li tradukis la Esperantan parton de la priskribo pri la regiono Hortobágy, kiu jam frue estis celo de internacia turismo (Nagyhortobágy, 1910). Li restis aktiva ankaŭ post sia emeritiĝo (1913): komitatano (1920-1928) de Hungarlanda Esperanto-Societo kaj membro (1922-1929) de la Lingva Komitato. En manuskripto en 1933 ekzistis ankoraŭ kelkaj gravaj verkoj liaj.

Verkoj
------

* **1910**: Teljes eszperantó-magyar szótár. Debreczen: Kókai Lajos, 1909 [1910]. VII, 288 p.
* **1912**: Normala sintakso de la internacia helpa lingvo Esperanto Debreczen: Kókai Lajos, 1912

Literaturo
----------

* **1929**: „Hungara Heroldo" 1929. B. n-ro 6.)


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

|  |  |
| --- | --- |
|  Kopirajto | Ĉi tiu artikolo baziĝas (parte aŭ tute) sur artikolo el la **Enciklopedio de Esperanto**.

---

La originala teksto kontroleblas en interreta arkivo de la fonto. |



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 28150
* GND: 1225698758
* VIAF: 284776009
* ISNI: 0000 0003 9104 4297
 |
**Pákozd** [pAkozd] estas grandvilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario en regiono Meza Transdanubio, en departemento Fejér, en Distrikto Gárdony.

Monumento pri batalo en Pákozd
"Haveno" en Pákozd

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 43  km²
* Loĝantaro: 2760
* Poŝtkodo: 8095
* Telefonprefikso: 22

Situo
-----

Pákozd situas sur malebenaĵo, en Montaro Velence kaj laŭ Velence (lago), laŭ traira flankovojo. Aŭtoŝoseo M7 inter Budapeŝto-Balatono disigas la vilaĝon de la lago.

Historio
--------

La komunumo estis loĝata jam dum la neolitiko, en la bronzepoko fortikaĵo konstruiĝis, fine alvenis keltoj kaj romianoj. En 1543 la turkoj okupis la tutan regionon. En 1593 la hungara-aŭstra armeo venkis la turkojn, sed fortikaĵon de Székesfehérvár ili ne povis reokupi. En 1848 la hungara armeo venkis armeon de banuso Josip Jelačić.

Vidindaĵoj
----------

La katolika Preĝejo Sankta Jozefo (Pákozd) konstruiĝis en 1720, tamen restis parto el la malnova mezepoka kirko. Apud la vilaĝo troviĝas arboreto, sur monteto elvidejo. En la lago Velence estas parte kanejo, kie vivas maloftaj birdoj. En 2013 la loĝantarnombro atingis 3 mil, sekve la vilaĝo iĝis jam grandvilaĝo.

Famuloj
-------

En Pákozd naskiĝis cigana violonisto János Rigó.

Fontoj
------

* oficiala paĝo
**Punitz,** kroate **Punić,** hungare **Pónic** estas iama vilaĝo, nun parto de Tobaj en Aŭstrio, en la federacia lando Burgenlando, en distrikto de Güssing.

Bazaj informoj
--------------

* Poŝtkodo: 7540
* Telefonkodo: 03322
* Aŭtokodo: GS
* Loĝantaro:
* 47° 07′ 15″ N 16° 20′ 30″ O﻿ / ﻿47.12083 °N, 16.34167 °O﻿ / 47.12083; 16.34167 (mapo)Koordinatoj: 47° 07′ 15″ N 16° 20′ 30″ O﻿ / ﻿47.12083 °N, 16.34167 °O﻿ / 47.12083; 16.34167 (mapo)

Situo
-----

Punitz situas laŭ rojo meze de arbaro. Güssing troviĝas je 8 km-oj.

Historio
--------

La unua mencio okazis en 1553 en formo *"Ponytz"*, tiutempe kroatoj fondis la vilaĝon. En 1605 Stefano Bocskai, en 1620 Gabrielo Bethlen detruis la vilaĝon. En 1910 vivis en Pónic 642 homoj, plejparte aŭstroj. Ĝis 1921 ĝi apartenis al Vas (reĝa departemento), al distrikto de Németújvár, poste al Aŭstrio (escepte inter 1928-1945 al Germanio). En 1971 Punitz aliĝis al Tobaj.

Vidindaĵoj
----------

* romkatolika preĝejo omaĝe al Sankta Sebastiano de 1741, en 1859 bruldetruiĝis, poste rekonstruiĝis, en 1921 renoviĝis
* monumento pri falintoj dum la 1-a mondmilito de 1925
* malgranda flughaveno
**Rioseco de Soria** [rjoSEko deSOrja] estas municipo de Hispanio, en la regiono de Kastilio kaj Leono, provinco Sorio kaj komarko *Tierras del Burgo*, foje atribuita ankaŭ al Komarko de Sorio. La loknomo *Rioseco de Soria* estas etimologie komprenebla kiel *Seka Rivero de Soria*, alude al la provinca ĉefurbo.

Geografio
---------

Komarko *Tierras del Burgo* en la okcidento de la provinco Sorio.
Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 50,02 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 125 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte perdis 630 loĝantojn el la 1900-aj jaroj. 

Ĝi distas 37 km de Sorio, provinca ĉefurbo. Kaj limas kun Blacos, Calatañazor, Torreandaluz, Nafría la Llana, La Muela, Fuentelárbol, Boós, Torralba del Burgo kaj Torreblacos. La municipo enhavas la loĝlokojn Ríoseco de Soria kaj Valdealvillo.

Historio
--------

Pilorio.
La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado fine de la 9-a jarcento.

Post la konkero de la zono fare de kristanoj, Rioseco estis domaro de la *Alfoz* de Calatañazor; fakte la vilaĝo nomiĝis ĝis mezo de la 20-a jarcento, Rioseco de Calatañazor.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj), forstado kaj brutobredado (ŝafoj kaj porkoj). Lastatempe funkciado de servoj plej ekgravis, kune kun kultura kaj rura turismo, piedirado tra naturaj lokoj. Inter vidindaĵoj estas romia vilao, pilorio (aperas en la municipa blazono), preĝejoj kaj ermitejoj.

Bildoj
------

* Preĝejo de Escobosa de CalatañazorPreĝejo de Escobosa de Calatañazor
* Preĝejo de ValdealvilloPreĝejo de Valdealvillo

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de provinco Sorio

Notoj
-----

Bibliografio
------------

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rTierras del Burgo |
| --- |
| Alcubilla de Avellaneda • El Burgo de Osma-Ciudad de Osma • Caracena • Carrascosa de Abajo • Castillejo de Robledo • Espeja de San Marcelino • Espejón • Fresno de Caracena • Fuentearmegil • Fuentecambrón • Langa de Duero • Liceras • Miño de San Esteban • Montejo de Tiermes • Nafría de Ucero • Recuerda • Retortillo de Soria • San Esteban de Gormaz • Santa María de las Hoyas • Ucero • Valdemaluque • Villanueva de Gormaz |

 |


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 351582
 |
|  |  |
| --- | --- |
| Neubrandenburg (Meklenburgio-Antaŭpomerio)Neubrandenburg (Meklenburgio-Antaŭpomerio)DMSNeubrandenburgNeubrandenburg

|  |
| --- |
| Neubrandenburg  |

 |
| Koordinatoj: 53° 33′ 00″ N 13° 16′ 00″ O﻿ / ﻿53.55 °N, 13.266666666667 °O﻿ / 53.55; 13.266666666667 (mapo) |

**Esperanto-Societo Neubrandenburg** estas unu el la societoj en Meklenburgio-Antaŭpomerio.

Estiĝo
------

La Societo fakte estiĝis el la distriktara laborrondo Neubrandenburg. Ĉilasta estis fondita en majo 1971 de la tiamaj estroj de la societoj en la urboj Anklam, Prenzlau kaj Templin.

En 1973 estiĝis la distrikta grupo Neubrandenburg.

Ekde la 7a de januaro 2003 ĝi estas registrita asocio kaj ĝia estraro ekde tiam estas gvidata de Brunhilde Pfennig.

Informilo
---------

Dum la societa historio la titolo kaj redaktanto de la ĉefa informilo kelkfoje ŝanĝiĝis.

La nomoj estis:

* Informado
* Esperanto-Panoramo NB
* Esperanto in MV
* Verda Informilo/Grüner Bote

Aktivecoj
---------

Nuntempe ĉiumonate okazas renkontiĝo de la societanoj. Tiam la anoj diskutas pri aliaj aranĝoj, kie ili partoprenis aŭ partoprenos. Krome estas legata el diversaj gazetoj aŭ informata pri novaĵoj el la interreto. Kelkfoje la renkontiĝo okazas ekster Neubrandenburg, ekz. en Prenzlau aŭ Neustrelitz. Krome okazas lingva kurseto dum la monata renkontiĝo.

Unufoje jare en oktobro la societo aranĝas la Semajnfinan Esperanto-Seminarion, dum kiu estas instruata Esperanto al komencantoj kaj progrensintoj.

Ekde 12 jaroj kelkaj membroj de la societo produktas la radioelsendon Ondo-Esperanto (germane Esperanto-Welle). Ekde 2003 estas triopo kaj ekde 2007 estas du ĉiumonataj elsendoj.

Ekde jardekoj ekzistas regulaj kontaktoj al la societo en la pola urbo Koŝalino (pole *Koszalin*). Almenaŭ unufoje jare kelkaj membroj partoprenas ĉe unu el tieaj aranĝoj.

En 2004 la societo aranĝis la Germanan Esperanto-Kongreson en Neubrandenburg. Tie partoprenis pli ol 150 personoj el 8 landoj (Germanio, Pollando, Ĉeĥio, Moldavio, Danio, Svedio, Britio kaj Nederlando). Dum la kongreso okazis la jenaj programeroj:

* kelkaj fakaj prelegoj,
* libroservo,
* kelkaj ekskursoj al Anklam kaj Klempenow resp. Burg Stargard kaj Neustrelitz
* kaj la jarkunveno de la Germana Esperanto-Asocio.

Kontakto
--------

* Jen la paĝo pri la Esperanto-Societo Neubrandenburg

Notoj
-----

1. ↑  Verda Informilo
2. ↑  Jen la interreta paĝo pri la ĉefaj aktivecoj
3. ↑  "Seit zwölf Jahren auf gleicher Welle" en "Anzeigenkurier" de la 16a de oktobro 2008, sur paĝo 7
4. ↑  Jen kelkaj informoj pri la kongreso
5. ↑  Jen kelkaj fotoj pri la kongreso

Vidu ankaŭ
----------

* LAMA
* Meklenburgio-Antaŭpomerio
* Ondo-Esperanto
* SEFT
Punkuloj en 1984
La ***punka subkulturo*** inkluzivas diversan gamon de ideologioj, modo kaj aliaj esprimiloj, vida arto, danco, literaturo kaj filmo. Ĝi estas plejparte karakterizita de kontraŭrsistemaj vidoj kaj la antaŭenigo de individua libereco, kaj estas centrita sur laŭta, agresema ĝenro de rokmuziko nomita punk-roko. Ĝiaj anoj estas nomataj "punkuloj".

Punka politiko kovras la tutan politikan spektron. Ofta punk-etoso inkluzivas ne-konformecon, kontraŭ-aŭtoritatismon, kontraŭ-korporaciismon, farendan mem-etikon, kontraŭkonsumisman, kontraŭ-konservativan, kontraŭ-korporacian avidecon, rektan agadon kaj ne "vendi".

Ekzistas ampleksa gamo da punkaĵoj inkluzive de muziko, T-ĉemizoj intence ofendaj, ledaj jakoj, botoj Dr. Martens, ktp. Kombitaj kiel hele koloraj haroj kun pintoj, ktp. Kosmetikaĵoj, tatuoj, juveloj kaj korpa modifado. Virinoj en la hardkora sceno kutime portis viran vestaĵon.

Grava aspekto de punko estis krei eksplicite eksterajn identecojn de sekseco. Ĉio, kio kutime supozeble kaŝiĝis, estis alportita al la fronto.

Punk-estetiko determinas, ke la speco de arto punka ĝuas, kiu tipe havas subterajn, minimumismajn, ikonoklasajn kaj satirajn sentemojn. Punko generis konsiderindan kvanton da poezio kaj prozo, kaj havas sian propran subteran gazetaron en la formo de zinoj. Multaj punk-temaj filmoj kaj filmetoj estis faritaj.

* Kategorio Punka subkulturo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Londona etaĝa buso (RML 2473 (JJD 473D)) en 2002

La **Londona etaĝa buso** (angle AEC **Routemaster**) estas modelo de duetaĝa aŭtobuso kiu estis senvualigita en 1954 kaj enkondukita en la trafikon de Londono la 8-an de februaro 1956.

Ili celis anstataŭi la trolebusojn en Londono, kio okazis inter 1959 kaj 1962. La lasta Routemaster (RML 2760) ekservis en marto de 1968.

La etaĝaj busoj iĝis simboloj de Londono, turismaj altiraĵoj. Ili havis malfermitajn pordojn, do oni povis ensalti.

La aŭtobusoj estis ruĝaj, kun malfermita malantaŭa pordo, alta perono kaj kun konduktoro. Siatempe ĝi reprezentis teknikajn novaĵojn kiel servo-stirilon, hidraŭlikan bremson kaj aŭtomatan kuplilon (tiuj aperis en aliaj urbegaj busoj nur en la 1970-aj jaroj).

La morton de la etaĝaj busoj anoncis Ken Livingstone, kiam li postulis busojn por la rulseĝuloj. Tiel oni paŝon post paŝo ĉesigis liniojn en 2003-2004. La lasta linia aŭtobuso (Linio 159) trafikis la 9-an de decembro 2005 (de Marble Arch tra Oxford Street ĝis Brixton). La buson adiaŭis miloj, sed ankaŭ protestis reprezentantoj de handikapuloj kontraŭ la "trafika apartigo".

La nostalgiuloj venketis iom ĉe la londona registaro, kiam oni atingis trafikon de 20 ekzempleroj sur du turismaj linioj ekster horaro, dumtage. (En Londono trafikas pli ol 8500 urbaj aŭtobusoj).

Multaj aĉetas la neuzotajn busojn kun turismaj celoj.

La novaj laŭhoraraj busoj estas simplaj kun fermeblaj malantaŭaj pordoj, konvenaj por handikapuloj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Londona etaĝa buso en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio AEC Routemaster en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Arkivigite je 2021-12-19 per la retarkivo Wayback Machine Savu la Londonan etaĝan buson
* 
* Arkivigite je 2006-01-17 per la retarkivo Wayback Machine
*
**Duko Pál Esterházy** [esterhazi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Esterházy Pál** (pli komplete *Esterházy Pál Mária Lajos Antal*) estis hungara mecenato, membro de Hungara Scienca Akademio.

Pál Esterházy  naskiĝis la 23-an de marto 1901 en Hungario, en urbo Kismarton (nuntempa Eisenstadt en Aŭstrio). Li mortis la 25-an de majo 1989 en Zuriko.

Biografio
---------

Pál Esterházy komence estis edukita en la familio, poste li frekventis gimnazion kaj universitaton en Budapeŝto. En 1920 pro Traktato de Trianon la familiaj bienoj estis disigitaj inter Hungario kaj Aŭstrio. En Aŭstrio-Germana Regno en 1938, en Hungario en 1945 oni forprenis la bienojn. En 1946 li edziĝis kaj vivis silente. Post 2 jaroj li estis akuzita kaj kondamnita senjuste. Dum la revolucio en 1956 li liberiĝis kaj li tuj fuĝis al Svislando.

Li apogis la artojn kaj sciencojn, li iniciatis fondon de Nacia parko ĉe Fertő.

Fontoj
------

* biografio kun foto


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 433184
* GND: 120165783
* LCCN: n00032876
* VIAF: 47585541
* ISNI: 0000 0000 2315 058X
* SUDOC: 144291541
* BNF: 16511247h
 |
***La tri porketoj*** (kelkfoje nomata **La tri porkidoj**) estas fabelo pri parolkapablaj bestoj. La plej fruaj eldonitaj versioj de la rakonto estas de la malfrua 18-a jarcento, sed oni taksas la rakonton multe pli malnova ol tio. La frazoj uzitaj en la rakonto, kaj la diversaj moraloj elĉerpeblaj el ĝi, fariĝis profunda parto de okcidenta kulturo.

La lupo akcidente plonĝas en la kuirpoton.

Rakonto
-------

La Porka Patrino sendas siajn tri etajn porkidojn en la mondon por "serĉi sian riĉecon."

La unua porketo konstruas domon el pajlo, sed lupo blovdetruas ĝin kaj manĝas la porkon. La renkonton inter la lupo kaj la porko prezentas kelkajn familiarajn proverbajn frazpartojn:

Unu tagon, la malbona lupego venis kaj frapis je la pordo de la unua porketo kaj diris, "Porketo, porketo, lasu min eniri." Kaj la porketo respondis, "Ne, ne, mi ne lasos vin eniri, ne je la haroj sur mia menton-menton-mentono." Respondis la lupo, "Nu, mi blovos kaj reblovos kaj mi blovdetruos vian domon." Do li blovis kaj reblovis kaj li blovdetruis la domon kaj glutis la unuan porketon.
La dua porketo konstruas domon el lignaĵoj, kaj same interparolas kun la lupo, kiu blovas kaj reblovas kaj blovdetruas la domon, kaj glutas la duan porketon.

La tria porketo konstruas domon el brikoj. La lupo ne kapablas blovi kaj reblovi sufiĉe forte por blovdetrui la domon. Li ruze provas eldomigi la trian porketon, sed la porketo ĉiufoje tro inteligentas. Finfine, la lupo minacas malsupreniri la kamenon, kaj tiam la tria porketo boligas poton da akvo en kiun plonĝas la lupo. En kelkaj versioj, la porketo raguigas kaj manĝas la lupon.

Dum freŝdataj jaroj, la rakonto fariĝis malpli perforta. En ĉi tiuj rerakontoj, neniu estas manĝita; la du malpli zorgemaj porkoj eskapas al la domo de sia frato, kaj la lupo eskapas anstataŭ mortboliĝi.

Varianto el Germanio
--------------------

En Germanio ekzistas varianto de la fabelo kun la tri porketoj "Zilli", "Billi" kaj "Willi".

Unue Zilli eskapas al la domo de Billi. Je la fino ili ambaŭ kuras al la domo de "Willi" kaj tie dum la blovado krevas la lupo kaj la porketoj ĝojdancas.

* La tri porketoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio La tri porketoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Hetajroj dum bankedo.
Hiperido senvestigas Frinea-n. Pentraĵo de Jean-Léon Gérôme
**Hetajro** (en antikva greka ἑταίρα) estis la nomo kiun ricevis en la antikva Grekio iaj ĉiesulinoj, tio estas, ia formo de eleganta akompanantaro mikse kun prostituado.

En la socio de la antikva Grekio, la hetajroj estis sendependaj virinoj kaj foje de granda influpovo, devigitaj uzi vestaĵojn kiuj distingu ilin kaj kiuj pagis impostojn. Temis pri kolektivo formita ĉefe de antikvaj sklavinoj kaj de eksterlandaninoj, kaj estis agnoskitaj kiel bonkvalitaj dancistinoj kaj muzikistinoj, same kiel pro sia fizika allogeco. Estas dokumentaro pri la fakto ke male al plejaj virinoj en la Antikva Grekio, la hetajroj ricevis edukadon. Estas notinde ankaŭ ke la hetajroj ne nur estis la nuraj virinoj kiuj rajtis partopreni en la simpozioj, sed krome ties opinioj kaj kredoj estis tre respektataj de la viroj.

Literaturo
----------

De la verkistino Eli Urbanová, aperis originala romano en Esperanto kies titolo estas *Hetajro Dancas.*

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Hetajro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Hetajro en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)

Eseo pri la vivo de la virinoj en Ateno Arkivigite je 2013-01-10 per la retarkivo Wayback Machine

James Grout: *Hetairai*, parto de la *Encyclopædia Romana*
Desegnaĵo kie ĉina familio preparas la monbiletojn por bruligi ilin sur la tomboj de familiaj formortinoj.
La ĉina festivalo **Qingming** (ĉine: 清明节, qīngmíngjié, de 清明, qīngmíng, infero kaj klara) okazas la 4-an aŭ 5-an de aprilo, malofte ankaŭ la 6-an de aprilo.
Ĝi estas la festo de memorigo pri la mortintoj. Temas pri la nura tradicia festo, kies dato ne estas kalkulita laŭ la kamparana luna kalendaro, sed kiu okazas ĉiam la 15-an tagon post la komenco de printempo, do kutime la 5-an de aprilo.

Tradicio
--------

Oni balaas la tombojn, deponas antaŭ ilin nutraĵojn, florojn kaj aĵojn, kiuj iam plaĉis al la mortintoj. Oni bruligas olibanajn stangetojn kaj mortomonon.

En la sudo ĉirkaŭ Kantono videblas en tiu epoko multaj komercistoj surstrataj, kiuj ofertas ne nur papermonon, sed ankaŭ aŭtojn, vestaĵojn kaj ŝuojn el papero, kiuj estos bruligitaj honorcele al la mortintojn. La brulintaj aĵoj estus disponeblaj al la prauloj kaj igos ilin bonkoraj al la posteuloj, kies sorton ili gvidas.

En tiu tago multaj ĉinoj manĝas nur malvarmajn nutraĵojn.

Ĉirkaŭ la epoko de la festo Qingming temperaturoj altiĝas kaj pli ofte pluvas, kio estas bona por semado.

Historio
--------

La 4-a de aprilo ludis gravan rolon en la moderna historio de Ĉinujo. Tiel la movado de la 4-a de aprilo utiligis dum la kulturrevolucio la tagon por kritiki la Bandon de la Kvar per malferma funebro de la morto de la longtempa ĉefministro Zhou Enlai.

En la popolrespubliko de Ĉinujo la festo iĝis oficiala ferio en la jaro 2008. Tiel la socialisma ŝtato religiĝas al la tradicio.

Ankaŭ en Tajvano tiu tago estas ferio. Ĝi estas la mortotago de la longjara diktatoro Ĉiang Kai-ŝek (5-an de aprilo 1975).

Qingming en pentrarto
---------------------

 Pli detalaj informoj troveblas en artikolo Volvaĵo Qingming.
La fama volvaĵo Qingming de Zhang Zeduan estas antikva ĉina pentraĵo, kiu montras scenojn de la urbo Kaifeng, ĉefurbo de la dinastio Song dum la Qingming-epoko.

Panorama bildo de la volvaĵo Qingming, 12-a jarcento, originalo de Zhang Zeduan (1085-1145)Panorama bildo de la volvaĵo Qingming, 12-a jarcento, originalo de Zhang Zeduan (1085-1145)
Panorama bildo de la volvaĵo Qingming, 18-jarcenta kopioPanorama bildo de la volvaĵo Qingming, 18-jarcenta kopio

Vidu ankaŭ
----------

* Kulturo de Ĉinio
* Historio de Ĉinio
* Ĉina kalendaro

* Kategorio Qingming en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Pál Engel,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Engel Pál** estis hungara historiisto, bibliotekisto, profesoro, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (1995). Li estis unu el la plej gravaj esploristoj de la mezepoka (precipe 14-a kaj 15-a jarcentoj) Hungarujo.

Pál Engel  Arkivigite je 2010-06-12 per la retarkivo Wayback Machine naskiĝis la 27-an de februaro 1938 en Budapeŝto. Li mortis la 21-an de aŭgusto 2001 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Pál Engel studis en Scienca Universitato Loránd Eötvös en Budapeŝto inter 1956-1961, poste li eklaboris en ties biblioteko. En 1982 li ekhavis postenon en Tutlanda Biblioteko Széchényi, post 6 jaroj en historia filio de MTA. En 1992 li ekinstruis en Scienca Universitato de Szeged.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Világtörténet évszámokban 1789-ig* (Mondhistorio kronologia ĝis 1789) (1982)
* *Magyarország története 1301-1457* (Historio de Hungarujo 1301-1457) (1986) - (por studentoj)
* *Magyarország története. 1301-1526* (Historio de Hungarujo 1301-1526) (1998)
* *Szent István birodalma. A középkori Magyarország története* (Regno de Stefano la 1-a (Hungario). Historio de Hungarujo mezepoka) (2001)

Fontoj
------

* biografio kun foto Arkivigite je 2010-06-12 per la retarkivo Wayback Machine

* Kategorio Pál Engel en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Pál Fejős** [fejOŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Fejős Pál,** konata en Usono **Paul Fejos,** estis hungara-usonana reĝisoro pri filmoj, scenaristo, altlerneja instruisto.

Pál Fejős  naskiĝis la 24-an de januaro 1897 en Budapeŝto, li mortis la 23-an de aprilo 1963 en Novjorko (Usono) (aliaj fontoj mencias aliajn datenojn).

Biografio
---------

Pál Fejős batalis dum la 1-a mondmilito, poste li akiris diplomon. Jam antaŭ la mondomilito li edziĝis, sed poste li eksedziĝis. Ekde 1919 li okupiĝis pri filmoj. En 1923 li forlasis la landon kaj en Vieno li helpis al Max Reinhardt, en Berlino al Fritz Lang. Inter 1923 kaj 1927 li estis kemiisto en Usono, samptempe li plulernis. En 1927 li debutis kiel filmisto en Holivudo kun sukcesoj. En 1932 li hejmenvenis kaj kreis 2 filmojn. En la sekva jaro li laboris en Aŭstrio, poste en Danio. Antaŭ la 2-a mondmilito li forlasis la filmojn kaj li faris arkeologiajn, etnografiajn kaj antropologiajn laborojn ekzemple en Madagaskaro, Tajlando, Peruo. Ekde 1943 li instruis en diversaj usonaj universitatoj. Inter 1958-1963 li denove estis edzo.

Elektitaj filmaj reĝisoraĵoj
----------------------------

* *Pán* (1920, ankaŭ scenaristo)
* *Egri csillagok* (1923, ankaŭ scenaristo)
* *Broadway* (1929, lia unua voĉa filmo)
* *Tavaszi zápor* (1932)
* *Sonnenstrahl* (1933)
* *Yagua* (1941)

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Ethnography of the Yagua* (1943)
* *Archeological Explorations in Cordillera Vilcabamba* (1944)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio Arkivigite je 2013-05-01 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 588777
* GND: 118532316
* LCCN: no00018697
* VIAF: 316145858091223021798 14979444, 316145858091223021798
* ISNI: 0000 0000 7840 1227
* SUDOC: 061228109
* BNF: 14097218w
* NKC: xx0159879
 |
iama punlaborejo kaj orfanejo en Vajmaro, Böttchergasse 9
**Punlaborejo kaj orfejo** (germane: *Zucht- und Waisenhaus*) troviĝis en la centro de Vajmaro, Germanujo, ĉe strato Böttchergasse 9. Ĝia konstruisto estis Christian Richter en 1713.

Situo kaj funkcio
-----------------

portale ankoraǔ legeblas la enskribo *Speiseanstalt* - pruvo de kantina uzo!
Ĝi troviĝas antaŭ la restaĵoj de la Vajmara arsenalo. Vajmare en la centro jam je la komenco de la 18-a jarcento raris disponebla spaco por nove alvenintoj kaj rifuĝintoj; la intertempa setligo de hugenotoj (kun loĝejoj, kirketo, laborejoj ktp.) sekve ne plaĉis al ĉiuj lokuloj.

Poste la ejo uzitis kiel lernejo por malriĉaj lernantoj kaj kantino (pri tio ankoraŭ apenaŭ legebla enskribo *Speiseanstalt* ateston donas). Ĝis 1918 parton de la tuta komplekso okupis ankaŭ la Grandduka artmetilernejo.
En 1927 ene estis publika kuirejo por mezaj socialaj klasoj kaj salonoj por kudrado kaj varmiĝo. En 1936 tenadis la tuton *Landesfrauenverein Thüringen* (sekcio Patriotisma instituto vajmara/supdisdonejo). Ĉambrojn en supraj etaĝoj rajtis uzi ankaŭ anoj de Hitlera Junularo kaj Ligo de Germanaj Knabinoj.

Arkitekturhistorie la tuto ankaŭ interesas, ĉar fakte estas tiu ĉi angula kompleksero la resto de medio tute bombdetruita dum la Dua mondmilito. Malaperis tiam ankaŭ la tribunalo ĉe najbara strato Geleitstraße.

Historio
--------

La laŭ plano de Richter starigita ejo komisiitis fare de duko Vilhelmo Ernesto. Al la alvenontaj laboremaj hugenotoj sekurigitis la disponigo de grundoj kaj impostaj privilegioj. Vajmare ili tamen neniam vere hejmuliĝis. Ilia historio en Vajmaro finiĝis jam en aŭgusto 1717 kiam demisiis la manufakturestro Jacques Coste (\* 1651 je Metz).

Tiutempe ankoraŭ ne ekzistis la labordomo kiun konstruis Anton Georg Hauptmann.

Notoj
-----

1. ↑  Hannelore Henze, Ilse-Sibylle Stapff: *Streifzüge durch das alte Weimar.* Weimar 2004, ISBN 3-86160-156-7, p. 40.
2. ↑  Kp. informojn pri stacio numero 3 ĉe *Stadtrallye 2021* de Institut français kaj Stadtsportbund Weimar
3. ↑  Art. "Geleitstraße", ĉe: Gitta Günther, Wolfram Huschke, Walter Steiner (eld.): *Weimar. Lexikon zur Stadtgeschichte.* Hermann Böhlaus Nachfolger, Weimar 1998, p. 139-140
4. ↑  Sigrid Damm: *Christiane und Goethe: Eine Recherche*, eBook Inselverlag, Berlin 2005.

* Kategorio Punlaborejo kaj orfejo (Vajmaro) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Koordinatoj mankas! Bonvolu kunhelpi.