recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
La **Itala Komunisma Partio** (itale: Partito Comunista Italiano) estis por multaj jardekoj la dua plej granda partio en Italio post la kristan-demokrata partio. La Komunisma partio de Italio estis kreita en 1921 en Livorno, kiam grupo da delegitoj de la Socialisma Partio forlasis la Socialisman kongreson por krei novan, pli maldekstran partion. Ili estis gvidataj de Amadeo Bordiga kaj Antonio Gramsci. La partio estis komence komplete kaj ne-kompromise revolucia, kaj ĝi rifuzis atingi iun ajn interkunsenton kun la Socialisma Partio. Ĉi tio kreis kontraston kun la Komunista Internacio (Komintern), al kiu la nova partio apartenis, ĉar la Komintern volis ke ili tamen alianĉiĝu kun la Socialistoj. En 1926 la pli ekstrema frakcio gvidata de Bordiga estis akuzita de Trockismo kaj forpelita, kaj Gramsci fariĝis la estro de la partio, kun la apogo de la Komintern.

En 1926 la Komunisma partio fariĝis kontraŭleĝa, kaj multaj el ĝiaj membroj elmigris por eskapi de la faŝisma diktaturo. Gramsci estis arestita en tiu sama jaro, kaj Palmiro Togliatti fariĝis la nova gvidanto de la partio. Dum la dua mond-milito la komunistoj donis grandan kontribuon al la Resisto-movado kontraŭ la faŝisma registaro. Post la fino de la milito la partio partoprenis en ĉiuj demokrataj elektoj de Italio, kaj ĉiam estis la dua plej voĉdonita partio post la Kristandemokratoj, kiuj regis la landon. Ĝi estis la plej granda komunisma partio de la okcidenta mondo, atingante en kelkaj kazoj unu trionon de la voĉdonoj. Komence la partio estis tre ligata al la Soveta Unio, sed dum la sesdekaj jaroj ĝi komencis serĉi pli sendependan perspektivon, kaj en 1968 ĝi oficiale kontraŭis la Sovetan invadon de Ĉeĥoslovakio. Sub la gvidado de Enrico Berlinguer, de 1972 ĝis 1984, la partio fariĝis ankoraŭ pli malproksima de la Soveta Unio, kaj ĉiam pli modera, eŭrokomunista kaj socialdemokrata.

En 1989 pro la falo de la "komunismaj" sistemoj de Orient-Eŭropo la Itala Komunisma Partio ŝanĝis sian nomon al Partito Democratico della Sinistra (Demokrata Partio de la Maldekstro) kaj oficiale forlasis komunismon. Maldekstra minoritato de la partio ne aprobis kaj fondis novan partion nomata Partito della Rifondazione Comunista (Partio de la Komunisma Refondiĝo). Nuntempe ankaŭ la Demokrata Partio de la Maldekstro fariĝis parto de pli granda centra-maldekstra partio, nomata la Demokrata Partio.

* Kategorio Itala Komunista Partio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Jenő Hankóczy** [hankOci], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Hankóczy Jenő** estis hungara agronomo.

Busto kaj memortabulo pri Jenő Hankóczy
Jenő Hankóczy  naskiĝis la 24-an de februaro 1879 en Pusztazselyke. Li mortis la 2-an de marto 1939 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Jenő Hankóczy frekventis gimnazion en Veszprém (urbo), poste li akiris agraran diplomon en Reĝa Ekonomia Akademio de Magyaróvár en 1900. Ekde 1904 li laboris en instituto en Magyaróvár, kie li okupiĝis kvalitoj de tritikoj kaj farunoj. En la sekva jaro li inventis instrumenton (farinométer), kiu povis konstati kvaliton de farunopastoj. En 1912 li inventis similan instumenton (farinograph), tamen pli precizan. Tiuj instrumentoj disvastiĝis en la tuta mondo. En 1924 li estis nomumita institutestro en Budapeŝto. Post 4 jaroj li establis laborejon pri ekzamenado de la farunoj. Helpe de tiuj rezultoj en Hungario oni komencis produkti altkvalitajn tritikojn.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Termelési kísérletek hazai származású kerti veteménymaggal* (1902)
* *A búza és a búzaliszt minősítése* (1914)
* *A búza minőségromlása és a búzapoloska* (1931)
* *A magyar búzatermesztés átszervezése, 1931-1937* (1938)

Memorigiloj
-----------

* memortabulo kun bronza busto en Budapeŝto de 1984
* strato en Csopak
* skulptaĵo en Mosonmagyaróvár

* Kategorio Jenő Hankóczy en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Jenő Fuchs** [jenO fuĥs], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Fuchs Jenő** estis hungara skermisto (glavisto), dufoja olimpiano, kvarfoja olimpika ĉampiono, remisto, advokato.

Jenő Fuchs naskiĝis la 29-an de oktobro 1882 en Budapeŝto, li mortis la 14-an de marto 1955 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Jenő Fuchs devenis el juda familio. Li maturiĝis en loka gimnazio en 1900, poste li studis en Scienca Universitato de Budapeŝto (1900–1903) kaj Universitato Francisko Jozefo de Koloĵvaro (1903–1904), li diplomiĝis en 1905, fine post 2 jaroj lia diplomo estis altigita por advokato. Li ne apartenis al la elita kasto, tial li amatore skermis ekster kluboj. Li estis la unua en konkurso de juristoj en 1908, tial li ricevis membrecon inter la olimpianoj, ĉar tiutempe la profesiaj hungaraj skermistoj ne rajtis esti partoprenantoj. Li estis olimpiano en Somera Olimpiko 1908 kaj Somera Olimpiko 1912 resume kun 4 oraj medaloj (po du sole, respektive grupe). Inter la du Olimpikoj li estis tutlanda remista ĉampiono. Inter 1908-1912 li estis sepfoje membro de la nacia hungara skerma teamo sed sen rezultoj. Civile li estis advokato (1907–1913), poste li havis postenon en la hungara borso. Li laboris ankaŭ dum la Hungara Sovetrespubliko, tial post la fiasko li estis forigita. En 1920 li malfermis advokatan kontoron, sed en 1923 li revenis al la borso ĝis 1948. Interrompe dum la nazia erao (1944) li ne rajtis labori, sed nek li estis trudlaboristo pro la olimpikaj medaloj. Dum la frua socialismo lia ĉebalatona vilao estis forprenita. Li mortis jam forgesita, ĉar lia figuro ne estis konvena por la komunistoj.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun fotoj Arkivigite je 2022-11-15 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Jenő Fuchs (skermisto) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 801552
 |



* Portalo pri Biografio
La **Iraka Petrolkompanio**, angle *Iraq Petroleum Company* (**IPC**), konata antaŭ 1929 kiel **Turkish Petroleum Company** (**TPC**, Turka Petrolkompanio), estas naftokompanio kiu, inter 1925 kaj 1961, havis virtualan monopolon pri ĉia nafto-esplorado kaj produktado en Irako. Nuntempe, ĝi estas posedata de kelkaj el la plej grandaj naftokompanioj kaj havas sidejon en Londono, Anglio.

En junio 1972, la Baaza registaro en Irako ŝtatigis la IP kaj ties operacioj estis kontrolita de la Iraka Nacia Petrolkompanio. La kompanio "Iraq Petroleum Company" restas ankoraŭ, tamen, nur teorie kaj unu asocia kompanio – la Abudabia Petrolkompanio (iam Petroleum Development (Trucial Coast) Ltd) – pluas kun sia origina havaĵo sentuŝe.

La rilata **Iraq Petroleum Group** estis asocio de kompanioj kiu ludis gravan rolon en la malkovro kaj disvolvigo de naftorimedoj en areoj de Mezoriento ekster Irako.

Notoj
-----

1. 1 2  Company Check. "Iraq Petroleum Company Ltd". Alirita la 9an de julio 2019.
2. ↑   (1988) "The Turkish Petroleum Company", Metz, Helen Chapin: *Iraq: A Country Study*.
3. ↑  "The shareholders of ADPC info from ExxonMobil history". Arkivita el la originalo la 7a de marto 2013. Alirita la 9an de julio 2019.
4. ↑  "Bloomberg Businessweek company info - ADPC". Alirita la 9an de julio 2019.

* Kategorio Iraka Petrolkompanio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Ještěd** (1012 m) (germane *Jeschken*) estas monto en Ještěda-kozákova montodorso en la norda parto de Ĉeĥio, situanta sude de Liberec. Sur la pinto troviĝas konata televida elsendilo en teĥnikisma arĥitektura stilo; en la suba parto de la elsendturo situas hotelo kaj restoracio. Sur la pinton de Ještěd iras telferoj, sur la deklivoj troviĝas skiada centro. Tuj sub Ještěd situas Horní Hanychov, la plej suda urboparto de Liberec. La masivo de Ještěd estas ekde 1995 parto de la Naturparko Ještěd (93,6 km²).

Jam antaŭ konstruo de la elsendoturo staris sur la monto granda kruco. Ještědaj krucoj havas longan historion, pruvitan jam ekde la jaro 1737; la ĝis nun lasta venas de la jaro 1990. Ĝia antaŭinto estis en la 1980-aj jaroj sekrete fortranĉita, onidire laŭ ordono de tiama komunista urbestro de Liberec.

Gravan rolon ludis Ještěd kelkajn tagojn post la sovetia invado en Ĉeĥoslovakion en la jaro 1968, kiam el ĝi elsendis inter la 25-a kaj la 27-a de aŭgusto la televida studio *Svobodné studio Sever* ("Libera studio Nordo"). Ankaŭ Václav Havel parolis en elsendo el tiu elsendturo; hodiaŭ rememorigas tion memortabulo apud la turo.

Esperanto
---------

Je la 27-a de oktobro 2008 kelkaj partoprenantoj de la renkontiĝo de ĈEJ vizitis Ještěd per telfero.
Dum la 65-a IJK en Liberec en la jaro 2009 okazis dimanĉe kaj marde ekskursoj al Ještěd.

* Ještěd en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Ještěd en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Jenő PINTÉR,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Pintér Jenő** estis hungara literaturhistoriisto, instruisto, profesoro, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (1928), membro de Societo Kisfaludy, membro de Societo Petőfi.

Jenő Pintér naskiĝis la 25-an de januaro 1881 en Cegléd. Li mortis la 7-an de novembro 1940 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Jenő Pintér frekventis universitaton en Budapeŝto, kie li lernis de Zsolt Beöthy. Li ekinstruis en gimnazio de Jászberény. En 1908 li verkis hungaran literaturhistoriiston, kiu estis premiita de MTA. Post 2 jaroj li instruis jam en Budapeŝto. En 1912 li fondis kaj redaktis fakrevuon. Baldaŭe li finbatalis la 1-a mondmiliton, poste li daŭris sian laboron. Ekde 1935 li edukis en universitato de Szeged. Li ricevis premiojn ankaŭ de Societo Kisfaludy kaj memormedalon Kazinczy.

Verkaro (elekto)
----------------

* *A magyar irodalom története a legrégibb időktől Bessenyei György fellépéséig* (Historio de la hungara literaturo de la plej malnovaj tempoj ĝis apero de György Bessenyei) 1909
* Magyar irodalomtörténete (Hungara literaturo) 1928

Fontoj
------

* Hungarlingva Vikipedio
* hungare
* hungare

* Kategorio Jenő Pintér (literaturhistoriisto) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Domo de artoj
**Domo de artoj** en Ostrava estas unuetaĝa konstruaĵo en spirito de funkcionalisma kaj konstruktivisma stiloj. Ĝi estas sidejo de Galerio de belartoj en Ostrava.

Historio
--------

La konata ostrava konstruisto kaj kolektanto de artoj František Jureček malfacile portis, ke Ostrava ĝis nun ne havas propran artan ĉambregon por ekspozicioj. Li tial iniciatis estiĝon de *Societo por konstruo kaj retenado de ekspozicia paviliono en Moravia Ostrava*, kiu estis fondita la 24-an de januaro 1923. Tiu poste proklamis arkitekturan konkurson por la nova ekspozicia ĉambrego. Juĝantoj, inter kiuj apartenis ekz. Václav Vilém Štech, František Váhala aŭ Bohuslav Fuchs, elektis proponon de duopo František Fiala kaj Vladimír Wallenfels. La venkan projekton poste realigis Rudolf Kaulich. La konstruaĵo de purisma aspekto kun akcentaj grandaj areoj de brikaj muroj estis solene malfermita la 13-an de majo 1926. Ties unika konstruo en laŭtempa arkitekturo substrekas precipe laterna lumigo de grandaj ĉambregoj, kiu certigas idealan alireblon de taga lumo al la ekspoziciataj bildoj.

Ligiloj
-------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Ostrava |

### Vidu ankaŭ

* Galerio de belartoj

### Eksteraj ligiloj

* Kategorio Domo de artoj (Ostrava) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Galerio de belartoj en Ostrava Arkivigite je 2009-04-30 per la retarkivo Wayback Machine
**JENDRASSIK Jenő** (jendraŝik) estis hungara fiziologo, universitata profesoro, ano de MTA naskita en Kapnikbánya la 18-an de novembro 1824 kaj mortinta en Budapeŝto la 3-an de marto 1891. Li estis la patro de neŭrologo Ernő Jendrassik.

Biografio
---------

Jenő Jendrassik post havigo de diplomo pri filologio finis medicinajn studojn de 1847 en Vieno, kie li diplomiĝis en 1853. Du jarojn li laboris en la publika malsanulejo de Vieno kiel operacistudento, pli poste li estis ĥolera kuracisto en Transilvanio. Post tio li plukvalifigis sin en la institutoj anatomiaj (Brücke kaj Ludwig). En 1857 li iĝis en Koloĵvaro profesoro pri medicina teorio. De 1860 ĝis sia morto li estis publika ordinara profesoro de la universitato de Pest (urbo). En jaroj 1884–85 li estis rektoro. Laŭ liaj planoj konstruiĝis la anatomia instituto, kiu apartenis en tiu tempo inter la plej mondernajn. Li estis la unua kultivanto en Hungario de la medicina fiziko. Li konstruis plurajn anatomiajn aparatojn. Li havis grandan rolon en la organizado de la Landa Konsilantaro pri Publiksano.

Verkoj
------

* *Két új szemmérészeti mód* (Pest, 1867);
* *Értekezés a myo-mechanika köréből* (Bp. 1882);
* *J. J. tanár hátrahagyott iratai* (kunmetis dr. Ernő Jendrassik, Bp. 1891).

Fonto
-----

* Magyar Életrajzi Lexikon

* Kategorio Jenő Jendrassik (fiziologo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
***Iracema***, subtitolita ***Legendo pri Cearao***, estas portugallingva romano de José de Alencar, unue publikigita en 1865.

La verko estas tradukita al Esperanto de Benedicto Silva kaj aperis eldonite de Kultura Kooperativo de Esperantistoj (KKE) okaze de la 9-a Brazila Esperanto-Seminario (21-a ĝis 26-a de julio 1974 en Fortaleza, kies precipa plaĝo estas "Praia de Iracema").

Enhavo
------

|  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** Iracema, la virgulino de mielaj lipoj, kiu havas la hararon pli nigran ol la fugilo de la grauno kaj pli longan ol la palma talio.

La mielĉelo de la "jatio" ne estis tiel dolĉa kiel ŝia rideto; nek la vanilo en la arbaro bonodoris kiel parfuma elspiraĵo.

Pli rapida ol la sovaĝa struto, la bruna virgulino trakuris la landinternon kaj la arbarojn de Ipu, kie kampadis ŝia militema tribo el la granda "tabaĵara" nacio. Ŝia gracia kaj nuda piedo, ne tuŝante ĝin, apenaŭ karesis la verdan pluŝon per kiu sin vestis la tero, kun la unuaj pluvoj. **"** |
| — José de Alencar |

 |

Iracema estis tre bela indiĝena knabino, kiu devis resti virga, ĉar ŝi zorgas pri la preparo de rituala trinkaĵo uzata en la kulto de ŝia tribo. Ŝi pasiiĝis per portugalo Martim SOARES MORENO, kiu saviĝis de ŝipdrono

"Iracema "de José Maria de Medeiros.
proksime al vilaĝo de Iracema. Ŝi krom eksvirgiĝi kun li, donis al li la ritualan trinkaĵon kaj gravediĝis de li. Ŝi mortis dum nasko de ilia filo, Martin sukcesis fari boaton kaj atingi portugalan ŝipon forportante ilian filon "Moacir".

"Iracema" estas anagramo de "América" (Ameriko, portugallingve), kaj la romano signifas ke eŭropanoj amis Amerikon, sed mortigis ĝian popolon kaj forportis iliajn riĉaĵojn. Tio okazis ne per perfida planaĵo, sed ĉar estas neevitebla proceso, same kiel viro kiu gravedigas virinon ĉiam iom riskigas ŝian vivon.

Pentraĵo "Iracema" de Antônio Parreiras, 1909.
La legado de romano *Iracema* estas deviga en brazilaj lernejoj. Iracema /ira**se**ma/ iĝis, sekve, iom ofta ina persona nomo en brazilo kaj eĉ nomo de vilaĝoj kaj kvartaloj, du municipoj en Brazilo nomiĝas Iracema.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Iracema en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Literaturo |

* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience : entajpu la vorton "iracema".
* Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
* Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto
**Jenő Uhlyárik** [ujArik], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Uhlyárik Jenő** estis hungara skermisto (sabristo, malofte rapiristo), olimpiano, oficiro, akademia instruisto.

Jenő Uhlyárik naskiĝis la 15-an de oktobro 1893 en Lőcse (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempa Levoča en Slovakio), li mortis la 23-an de aprilo 1974 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Jenő Uhlyárik maturiĝis en katolika gimnazio en Pozono en 1911, li akiris juran diplomon en Scienca Universitato de Budapeŝto en 1920, sed intertempe en 1916 li iĝis rezerva oficiro. Lia batalis ekde 1915 en la 1-a mondmilito, same en la Hungara Sovetrespubliko. Li akiris ankaŭ maŝininĝenieran diplomon en Reĝa Teknikuniversitato József en 1927. Inter 1927-1941 li instruis en la milita akademio, poste li batalis dum la 2-a mondmilito ĝis la militkaptiteco en 1945. En la sekva jaro li liberiĝis kun ministeria helpo. Inter 1947–1951 li estis teknika desegnisto, sed li estis deportita. Kremo de la skermistoj estis solidaraj, tial post jaro li hejmenvenis. Lia edzino naskis du gefilojn. Li ricevis premiojn en 1940 kaj 1941.

### Sporta kariero

Li skermis en sportkluboj inter 1911-1930, li estis membro de la nacia skerma teamo inter 1924–1929 sepfoje. Li estis hungara ĉampiono en 1925 teame, en la Somera Olimpiko 1924 lia teamo estis la dua. Ekde 1934 li havis altan postenon en la skerma asocio.

Lia libro
---------

* *Ábrázoló mértan a m. kir. Ludovika Akadémia számára* (kunaŭtoro, 1934)

Liaj artikoloj
--------------

* *A légvédelmi gépágyúlövés megfigyelése és helyesbítése* (1943)
* *Repülőgép-magasságmérés fülelőkészülékkel* (1944)
* *A váltópont és a légvédelmi gépágyús lövészet* (1944)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)[*rompita ligilo*]
*

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑

* Kategorio Jenő Uhlyárik en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 803037
 |



* Portalo pri Biografio
**Jenő Hámori,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Hámori Jenő** estas hungara-usona skermisto (sabristo), olimpiano, olimpika ĉampiono, biokemiisto, altlerneja instruisto. Lia persona nomo estis en Usono *Eugene*.

Jenő Hámori naskiĝis la 27-an de aŭgusto 1933 en Győr.

Biografio
---------

Jenő Hámori skermis en sia naskiĝurbo en sportklubo ekde 1948, en Budapeŝto ekde 1951. Li apartenis al hungara nacia skerma teamo inter 1954-1956. Li akiris po unu orajn medalojn teame en mondĉampionumo en 1955 kaj en Somera Olimpiko 1956. Antaŭ la Olimpiko li akiris kemiistan diplomon en Scienca Universitato Loránd Eötvös. Post la Olimpiko li disidis al Usono kaj jam kiel usonano li estis olimpiano en Somera Olimpiko 1964. Li estis la unua dufoje en usona ĉampionumo pri sabro. Same en 1964 li akiris biokemiistan diplomon (Ph.D) en Universitato de Pensilvanio, poste li instruis en pluraj usonaj universitatoj. Li loĝis en Nov-Orleano, kie li travivis Uraganon Katrina en 2005. En la sekva jaro li revenis al Budapeŝto, sed jam ekde 2003 li instruis en la hungara universitato. Li ricevis hungaran premion en 1996.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun fotoj
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Jenő Hámori en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 803305
 |





* Portalo pri Biografio
*Ne miskomprenu kun Jenő Vargha!*

**Jenő Varga,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Varga Jenő,** inter anglalingvanoj *Eugen Varga,* en Sovetunio konata *Евгений Самуилович Варга* [Jevgenij Samuiloviĉ Varga] estis hungara bakisto, instruisto, profesoro, politikisto, ekonomikisto, membro (honora en 1955) de Hungara Scienca Akademio, mebro de Sovetia Akademio de Sciencoj. Lia origina nomo estis *Weisz Jenő*.

Jenő Varga en 1919
Jenő Varga  naskiĝis la 6-an de novembro 1879 en Nagytétény. Li mortis la 7-an de oktobro 1964 en Moskvo.

Biografio
---------

Jenő Varga devenis el juda familio. Li aliĝis al la socialdemokratoj en 1906. En la sekva jaro li doktoriĝis el filozofio. Li eklaboris en eldonejo de Népszava. En 1911 li akiris diplomon pri pedagogio, poste li instruis en mezlernejo, fine en la sama jaro li edziĝis. En fino de 1918 li profesoriĝis en Universitato de Budapeŝto, krome li estis nomita subministro, dum la Hungara Sovetrespubliko li estis jam ministro. Post falo de la respubliko li migris al Aŭstrio, kie li konatiĝis kun Sigmund Freud. Ekde 1920 li translokiĝis al Berlino, fine li vivis en Soveta Rusio, kie li konatiĝis kun Lenino kaj Stalino, li partoprenis en laboro de Komintern. Post la 2-a mondmilito li forlasis la politikon kaj li okupiĝis pri la ekonomio. Li ricevis trifoje Ordenojn de Lenin.

Elektitaj publikaĵoj hungare
----------------------------

* *A drágaság* (1912)
* *A földbirtokreform és a közélet demokratizálása* (1945)
* *Az imperializmus gazdaságának és politikájának fő kérdései* (1954)
* *A XX. század kapitalizmusa* (1962)
* *A proletárdiktatúra gazdaságpolitikája* (1976)
* *A tőkés gazdaság a II. világháború után* (1981)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero V kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)
* hungarlingva biografio
* angle

* Kategorio Jenő Varga en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 469670
* GND: 118626124
* LCCN: n50044966
* VIAF: 61553426
* ISNI: 0000 0000 8140 3338
* LIBRIS: 200674
* SUDOC: 027177572
* BNF: 11927694s
* NLA: 35577907
* NDL: 00459575
* BIBSYS: 97025512
* NKC: uk2013759993 skuk0001422, uk2013759993
* ICCU: IEIV061443
 |
**István Balsai** [iŝtvAn balŝai], laŭ hungarlingve kutima nomordo (kaj pli komplete) **Balsai István Ákos** estis hungara politikisto, ministro, parlamentano, advokato.

István Balsai  naskiĝis la 5-an de aprilo 1947 en Miskolc, mortis la 1-an de marto 2020.

Biografio
---------

István Balsai abiturientis en 1965, inter 1967 kaj 1972 li lernis juron en Universitato Eötvös Loránd, poste li laboris kiel advokato. Li aliĝis al la naskiĝantaj novaj nekomunistaj movadoj en 1988. Li estis parlamenta deputito inter 1990 kaj 2011, eĉ li estis ministro pri justico inter 1990-1994. En 2011 li estis nomumita konstitucia kontrolisto, tial li abdikis pri aliaj postenoj. Li havas edzinon, kiu naskis 2 filojn.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto

* Kategorio István Balsai en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 520270
* GND: 1080678131
* LCCN: n2012064209
* VIAF: 121378367
* ISNI: 0000 0000 7919 5795
* SUDOC: 242791379
 |
Irana Moskeo (Dubajo).
Irana Moskeo (Dubajo).
La **Irana Moskeo**[a] (konata ankaŭ kiel Ali ibn Abi Talib Irana Moskeo) estas moskeo de Ŝijaismo ĉe la malnova Tekstila Soŭko en la distrikto Bur Dubajo de Dubajo, Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj.

Arkitekturo
-----------

La moskeo estas inspirita de Persa arkitekturo kaj elstaras pro sia kolorplenaj ekstero kaj interno. Ĝi prezentas fasadon kaj bulbokupolon ornamitajn per etendaj persaj fajencaj azuleĥoj, kaj lazuran bluan fonon kun floraj modeloj. Islama kaligrafio el la Korano estas en rozaĵoj, inter kirloj de koloroj ĉefe blua, sed ankaŭ verda, flava, ruĝa kaj blanka. La moskeo havas siajn originojn inter la irana komunumo.

Estas alia Irana Moskeo en Al Satva, Dubajo, inspirita de similaj elementoj.

Notoj
-----

1. ↑  "Bur Dubai, Textile Souk, outside Iranian Mosque". Dubai360. Alirita la 3an de julio 2019.
2. 1 2 3  Thomas, Gavin.  (2003) *Frommer's Dubai and Abu Dhabi Day by Day*. John Wiley & Sons. ISBN 9780470684597.

* Kategorio Irana Moskeo (Dubajo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**István Bergendy** [iŝtvAn bergendi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bergendy István** estis hungara muzikisto (komponisto, saksofonisto, orkestrestro, ĵazmuzikisto).

István Bergendy
István Bergendy naskiĝis la 8-an de oktobro 1939 en Szolnok, li mortis la 14-an de decembro 2020.

Biografio
---------

István Bergendy maturiĝis en sia naskiĝurbo en 1958, poste li studis en Teknikuniversitato de Budapeŝto, pli poste en muziklernejo (nun konservatorio) inter 1961–1964. Li jam fondis orkestron en komenco de la studentaj jaroj. Ilia muziko estis ĵazo kaj ŝlagroj. Li ankaŭ estis ano en aliaj orkestroj, eĉ en simfoniaj orkestroj. Ekde 1962 lia orkestro muzikadis en la plej grava junulara amuzejo, en la sekva jaro ili estis en ĵazfestivalo en Pollando, en 1964 ili faris koncertturneon en Danio. Iom poste la orkestro forlasis la ĵazon kaj fokusiĝis pri la ŝlagroj. En 1970 lia orkestro "Bergendy" estis traaranĝita, proksimume jardeko denove.

Bergendy ricevis premiojn inter 1963-2011. Li havis edzinon, kiu naskis 2 gefilojn.

Elektitaj filmaj komponaĵoj
---------------------------

* *Süsü, a sárkány* (televizia serio, 1976–1984)
* *Lutra* (1986)
* *A világ legrosszabb gyereke* (1987)
* *A napfény íze* (1999)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva intervjuo
* Arkivigite je 2019-05-10 per la retarkivo Wayback Machine
* aŭdebla muziko de Bergendy

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio István Bergendy en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 641558
* VIAF: 121466016
* ISNI: 0000 0000 7937 7396
 |
**Jenő Pataky** [pataki], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Pataky Jenő** estis hungara aktoro, framasono  Arkivigite je 2016-12-21 per la retarkivo Wayback Machine.

Jenő Pataky  naskiĝis la 8-an de septembro 1914 en Budapeŝto, li mortis la 6-an de februaro 1996 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Jenő Pataky frekventis komercistan lernejon, poste li akiris diplomon en Teatra Akademio en 1936. Post siaj studoj li aliĝis al trupo de Nacia Teatro (Budapeŝto). En 1948 li estis deklarita "malamiko de la popolo", li sensukcese disidis, tial li estis kondamnnita je malliberejo. Inter 1951 kaj 1956 li apartenis al Teatro Petőfi, dum la Hungara revolucio de 1956 li disidis kaj ĝis 1968 li ricevis muzikalajn rolojn en Parizo. Inter 1969-1978 li estis postenulo de entrepreno, poste li hejmenvenis. Inter 1979-1983 li estis membro de Teatro Madách, inter 1983-1991 denove de Nacia Teatro. Li ricevis premiojn en 1985 kaj 1994.

Elektitaj teatraj roloj
-----------------------

* William Shakespeare:
	+ Reĝo Lear - Edgar
	+ *Epifanio: aŭ kiel vi volas* - Sebastian
	+ La dresado de la megero - Petruchio
* Moliére: Tartufo - Valére
* Ede Szigligeti: *Liliomfi* - titolrolo
* Jules Verne: *Michel Strogoff* (muzikala versio; titolrolo 1480-foje en Parizo)

Elektitaj kinaj filmaj roloj
----------------------------

* *Szomorú csütörtök, vidám vasárnap* (1936)
* *Gyurkovics fiúk* (1941)
* *Adáshiba* (1979)
* *A másik ember* (1988)
* *Le trésor des Templiers* (1992)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio Arkivigite je 2012-11-24 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* 

* Kategorio Jenő Pataky en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
|  |  |
| --- | --- |
|  Mikso | **Oni proponas alinomi la artikolon «Ji Un-ĝu (kantisto)» al «Li Un-ĝu».****Kialo:** aŭ Li Un-ĝu aŭ simila, aŭ al Ji Un-ĝu, depende de kio ĝustas – apartigi tra krampo ne necesas, ĉu ne?

---

Se vi konsentas aŭ kontraŭas la proponon, bonvolu skribi viajn argumentojn sur la diskutan paĝon. |

**Ji[*mankas fonto*] Un-ĝu** (koree 이은주), naskiĝinta la 9-a de marto 1981, estas Sud-Koreia kantisto. Ŝi estis membro de la tri-ina grupo SWi.T (’Sweetie’, dolĉulo) en 2002, kaj poste tio, dum preparado por rekordi propran albumon, ŝi estis varbita por la miksita danca hiphopa grupo 무가당, fondita en 2006 kaj aktiva ĝis ĉirkaŭ 2007–2008.

Ŝi estas pli juna fratino de la kantisto kaj dancisto 이재진 (n. 1979) de la grupo Sechs Kies. Ŝi estas edziĝita kun estrulo de kompanio, kaj laŭ komenco de 2012, ili kune havis du infanojn.

Notu ke la transskribadaj nomoj de la edzo kaj la frato en la informkesto dekstre estas anglaj, ne esperantigitaj.

Fontoj
------

1. ↑
La **jerevana manifestacio de 1965** estas 24-hora protesto en Jerevano, Armenia SSR je memoro al la 50-jara datreveno de la Armena genocido. Tiu evento estis la unua paŝo en la batalo por rekonigo de la armena genocido de 1915. Ĝi okazis la 24-an de aprilo en 1965, unuafoje okazis simila demonstro en la tuta Sovetunio, unu miliono da protestantoj demonstris 24-hore ĉe la Opero de Erevano je la 50-jara datreveno je la komenciĝo de la armena genocido kaj oni petis la registaron de la Sovetunio por oficiale rekoni la armenan genocidon farita de la Junaj Turkoj en la Otomana imperio kaj konstrui memoraĵon en la armena ĉefurbo Jerevano por memoro de viktimoj de la genocido.

La demonstrintoj kriis "nia lando, nia lando" (Mer erkir, mer erkir) kaj tio estis la unua publika signo de vekiĝo de la armena konscio en la Soveta Armenio. La registaro de Sovetunio cedis kaj oni konstruis memoraĵon sur monteto Cicernakaberdo, inaŭgurita en 1967.

Tiu demonstro instigis similajn protestojn dismonde, ĉie kie ekzistis la armena diasporo. Ekde tio, tiu tago de la protesto estas memortago de la armenoj pri la armena genocido kaj nacia tago en Armenio.

Vidu ankaŭ
----------

* Memortago pri viktimoj de la genocido de armenoj

* Kategorio Jerevana manifestacio de 1965 en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Jenő Vadas** [vadaŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Vadas Jenő** estis hungara inĝeniero pri arbaroj, profesoro. Lia origina familia nomo estis *Vlkolinszky*. Lia onklo estis Ottó Herman.

Jenő Vadas
Jenő Vadas  naskiĝis la 2-an de aprilo 1857 en Hámor (nun jam urboparto de Miskolc). Li mortis la 21-an de julio 1922 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Jenő Vadas frekventis gimnaziojn en Miskolc kaj Selmec, poste li studis en Akademio de Selmec ĝis 1878. Li faris la necesajn arbarajn laborojn, post 2 jaroj li akiris diplomon. Post la diplomo li havis arbaristajn taskojn en diversaj lokoj. En 1885 li ekinstruis en faklernejo pri arbaroj en Temes (historia departemento). En la sekva jaro li estis nomumita lernejestro kaj ĉefarbaristo. Ekde 1891 li instruis en la akademio en Selmec kiel ordinara profesoro. Post du jaroj la ministerio sendis lin al Germanio kaj Svislando por konatiĝi kun la lokaj arbaraj sistemoj. En 1894 li ricevis la titolon konsilisto pri arbaroj (post 5 jaroj la titolo estis altigita al ĉefkonsilisto). En 1898 li establis arbaristan instituton kun laboratorio, poste li estis ankaŭ institutestro. Inter 1908–1910 li estis rektoro.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *A tölgycsemeték neveléséről* (1888) - premiita verko
* *A Selmecbányai M. Kir. Erdõakadémia története és értesítõje* (1896) - fundamenta verko
* *Erdőműveléstan* (1898)
* *Az árvízvédelmi füzesek telepítése és művelése* (1898 (ankaŭ france); 1899, 1903)
* *Az akácfa monográfiája* (1911) - ankaŭ france kaj germane
* *Magyarország erdészete. Az erdészeti kísérletügy Magyarországon* (1914) - kun iu alia

Memorigiloj
-----------

* strato en Miskolc
* busto en Sopron (1930)
* lernejo en Gyöngyös

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla sur la 181-a paĝo)
* hungarlingva biografio kun foto
* hungare
* hungare
* hungare

* Kategorio Jenő Vadas en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Jill Bolte Taylor
**Jill Bolte TAYLOR** (1959-) estas usona neŭroanatomistino kaj specialistino pri postmorta analizo de la homa cerbo. Ŝi instruas ĉe la Universitata Lernejo de Medicino de Indianao (Indiana University School of Medicine), ŝi estas informistino de la Rimeda Centro de Histo de Harvard (Harvard Brain Tissue Resource Center) kaj neŭroanatomistino konsilantino de la Instituto de Protona Radioterapio de Mez-Okcidento (Midwest Proton Radiotherapy Institute).

La 10an de decembro 1996, vekiĝinte, doktorino Taylor ekkonsciis, ke ŝi estis spertanta maloftan formon de ikto, misformaĵon arterian-vejnan (MAV). Post tri semajnoj, la 27an de decembro 1996, ŝi eltenis gravan kirurgian operacion ĉe la Ĝenerala Malsanulejo de Masaĉuseco (Massachusetts General Hospital), por forigi hemoragion tiel granda kiel golfpilko, kiu premis en la centroj por parolo, en la maldekstra duonsfero de ŝia cerbo.

Doktorino Taylor skribis libron (kies originala titolo estas *My Stroke of Insight: A Brain Scientist's Personal Journey*), pri sia saniĝo kaj siaj personaj spertoj pri la cerba funkciado.

Riferimenti
-----------

1. Paĝaro de Doktorino Jill Bolte Taylor Arkivigite je 2011-08-15 per la retarkivo Wayback Machine

Ligiloj
-------

* TED Talks | Jill Bolte Taylor: My stroke of insight

* Kategorio Jill Bolte Taylor en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 238782
* GND: 136181511
* LCCN: no2008088309
* VIAF: 79230117
* ISNI: 0000 0000 5629 5654
* SUDOC: 129392189
* BNF: 15969986v
* NDL: 01155756
* NKC: xx0130539
 |
Koordinatoj: 50° 36′ 54″ N 14° 30′ 30″ O﻿ / ﻿50.61500 °N, 14.50833 °O﻿ / 50.61500; 14.50833 (mapo)

**Jiljov** estas romantikisma ruino de plezurkastelo, kies restaĵoj situas unu kilometro oriente de kampurbo Holany en sudokcidenta parto de distrikto Česká Lípa. Ĝi estis konstruita en la unua duono de la 19-a jarcento kiel konsisto de pejzaĝaj reguligoj en ĉirkaŭaĵo de kastelo Zahrádky. Ekde la jaro 1965 ĝi estas protektita kiel kultura memorindaĵo de Ĉeĥio.

Historio
--------

Suma vido al la reguligita roko
La loko estis markata kiel burgejo. Kunigis ĝin kun la senjora sidejo August Sedláček. Sed laŭ analizo de skribaj fontoj kaj rezultoj de la arkeologia esploro el la jaro 1970 la ĉi tieaj reguligoj de reliefo okazis nur en la 19-a jarcento. Ilia inicianto estis post la jaro 1820 Vincenc Karel Kounic, al kiu apartenis la kastelo en Zahrádky.

Konstrua aspekto
----------------

La loko kun romantikae reguligita roko havas ovalan bazplanon. Ĉirkaŭas ĝin fosaĵo larĝa 15–32 metroj. Sur rando de insuleto limigita de la fosaĵo estis per arkelogia esploro malkovrita masonaĵo el grejsaj ŝtonoj kunigitaj per argilo, kiu havis karakteron de apogmuro.

Alirebleco
----------

Al la loko kondukas devojiĝo el blue blua turisma marko markita vojo el Holany ĝis Zahrádky.
Preĝejo de Sankta Jozefo en Jerusalem.
**Jerusalem** (nome el Jerusalemo, Israelo) estis iam grava vilaĝo de fiŝkaptistoj ĉe la rivero Whanganui en Novzelando kie oni setligis mision de katolikoj unuafoje en 1854. Ĉiuakze ĝi estis izola loko ĝis 1892 kiam Suzanne Aubert, alinome Patrino Maria Jozefo, establis monaĥejon de monaĥinoj. Tiu konvento restas el la misia propraĵo, same kiel la preĝejo kiu anstataŭis la originan konstruaĵon detruita de incendio en 1888, kaj la monaĥinoj ankoraŭ zorgas pri ili.

Novzelanda poeto James K. Baxter kaj kelkaj el liaj sekvantoj formis komunumon ĉe Jerusalem en 1970 kaj Baxter estis entombigita tie.

Referencoj
----------

* Reed, A. W..  (2002) *The Reed Dictionary of New Zealand Place Names*. Auckland: Reed Books. ISBN 0-7900-0761-4.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Jerusalem (Novzelando) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Retejo de Sisters of Compassion, Jerusalem Arkivigite je 2013-02-05 per la retarkivo Wayback Machine

Koordinatoj: 39° 33′ S 175° 04′ O﻿ / ﻿39.550 °S, 175.067 °O﻿ / -39.550; 175.067 (mapo)
Jeprem Ĥan Davidjan
**Jeprem Ĥan Davidjan** (armene: Եփրեմ Խան, Եփրեմ Դավթյան; perse: پرم‌خان داویدیان), krome Jefrem Ĥan, (1868-1912) estis armena revolucia gvidanto kaj popola heroo de Persio (Irano). Li naskiĝis en armena familio en la vilaĝo Barsum (armene: Բարսում), situanta en Elizavetpolo (Ganĝa), gubernio de la Rusa Imperio, situanta en nuna Azerbajĝano.

Kiam junulo, Jeprem partoprenis armenajn naciismajn kaj partiajn agadojn kontraŭ la Otomana Imperio. En septembro 1890, Jeprem estis arestita fare de la rusaj kozakoj kaj ekzilita ĝis Siberio antaŭ 1892, de kie li povis eskapi al Tabrizo en 1896. En Tabrizo, li komencis labori por la Daŝnako, kies agado en Irano estis ĉefe direktita kontraŭ la Otomana Imperio, kaj establis ĝiajn lokajn sekciojn en Tabrizo kaj Raŝto.

Jeprem estis tre grava en la Irana Konstitucia Revolucio, kaj, antaŭ 1907, konvinkis la Daŝnakon por formale partopreni ĝin.

En oktobro 1908, dum la Tabrizo-rezisto, Jeprem Ĥan formis sekretan Komitaton Sattar (en honoro de Sattar Ĥan) en Raŝto, kaj establis kontaktojn kun la Socialista Revolucia Partio kaj Daŝnakoj en Kaŭkazio. Kun helpo de 35 kartveloj kaj 20 armenoj de Bakuo, Jeprem kaptis Raŝton kaj tiam operacie enmetis sian ruĝan flagon sur la urbodomo de Anzali. Plue plifortikigite fare de Mohammad Vali Sepahdar, ĉefo de la Kaspiaj provincoj kaj iama kaĝar-komandanto, Jeprem Ĥan marŝis kun siaj fortoj el kaŭkazaj geriloj kaj Mazandaran-kamparanoj direkte al Teherano, kie li eniris en julio 1909.

En novembro 1909, la Dua Nacia Asembleo de Irano, nomumis Jeprem Ĥan kiel la policestro de Teherano. Poste, li disiĝis de la revoluciuloj, kiam en 1910, Sattar Ĥan, heroo da la interna milito, rifuzis obei la registarordon senarmigi. Post mallonga sed perforta konfrontado ĉe Parko Atabek en Teherano, Jeprem Ĥan, uzanta la armeon de la ŝaho kaj policanojn, senarmigis Sattar Ĥan. Jeprem Ĥan mortis la 19-an de majo 1912.

* Kategorio Jeprem Ĥan en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 371470
* GND: 1263899706
* LCCN: n85018752
* VIAF: 3893471
 |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**jikamo** |
| --- |
|  |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Plantoj *Plantae* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Divizio: | Angiospermoj *Magnoliophyta* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Dukotiledonuloj *dicotyledones* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Fabaloj  *Fabales* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Fabacoj *Fabaceae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Pachyrhizus ’’* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | *P. erosus’'* |
|

 |
| Dunomo |
| ****Pachyrhizus erosus****(L.) URB. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri jikamo  |

 |
| v • d • r |

tuberoj
preparado
**Jikamo** (*Pachyrhizus erosus*) estas plantspecio el la genro *Pachyrhizus*. Ĝi origine venas el Meksiko, kie ĝi estas nomata **Jícama** (nahuatla vorto por „frandaĵo"). Hodiaŭ ĝi estas kultivata pro la tuberoj kaj semoj, ankaŭ en Afriko kaj Azio. Ĝi estas tropika planto kiu bezonas altan temperaturon kaj multe da akvo.

Priskribo
---------

Jikamo estas ĝis 5 m longe kreskanta, plurjara herba planto. Ĝi formas - parte pli ol 10 kg pezaj – tuberojn kun diametro de ĝis 40 cm. Ĝi estas kultivata kiel unujara planto, ĉar la planto estas rikoltata pro siaj tuberoj. La folio havas tigon kaj estas triope pinata. La larĝaj rombaj folietoj havas dentojn kaj estas lobaj.

La grapola floraroj pendas aŭ staras, kaj longas ĝis 70 cm. La grapolo konsistas el unu ĝis kvin floroj. La petaloj estas blankaj, blue- violaj aŭ koralruĝaj. La planto ricevas platajn guŝojn, kiuj havas densajn harojn, kaj estas 8 ĝis 14 cm longaj kaj enhavas kvin ĝis ses semojn. La kvadrataj semoj havas diametron de 5 ĝis 11 mm. Ili havas flavan, brunan aŭ ruĝan koloron.

Uzado
-----

La planto estas konata precipe pro sia manĝebla tubero. Ĝi estas manĝata kun limea suko, salo kaj ĉilia saŭco. La konsistenco de jikamo similas al rafano. La gusto estas iom tereca kaj dolĉeca. La fiziologia energienhavo estas ĉ. 170 kJ/100 g (= 40 kcal/100 g). Ĝi entenas relative multe da kalcio, fosforo kaj vitamino C.

La folioj kaj la guŝoj ne estas manĝeblaj. La venena semo estas muelita kaj uzata kiel insekticido. La tigo havas fortajn fibrojn, el kiu estas farebla fiŝretojn.

Vidu ankaŭ
----------

* Listo de legomoj

Fontoj
------

* Walter H. Schuster, Joachim Alkämper, Richard Marquard & Adolf Stählin: *Leguminosen zur Kornnutzung : Kornleguminosen der Welt*, Justus-Liebig-Universität Gießen, 1998.: Joachim Alkämper: Informationen zur Knollenbohne (*Pachyrrhizus erosus*).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Jikamo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Jikamo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Jikamo en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
**Iridiono** (pole **Irydion**) – romantika dramo de Zygmunt Krasiński, verkita en 1835 en Vieno kaj eldonita anonime en la unuaj tagoj de aprilo 1836 en Parizo. Apud *Ne-dia komedio* ĝi estas la plej grava dramo de Krasiński, kiun oni enkalkulas en la plej interesajn atingaĵojn de la pola dramo-skolo, egale al tragedioj de Słowacki kaj *Dziady* de Adam Mickiewicz.

La ideo pri la dramo naskiĝis en inter 1832 kaj 1833 dum la restado de la aŭtoro en Sankt-Peterburgo, kaj revenadis kun varia intenseco ĝis la mezo de 1835. La kreado-procezo de *Iridiono* estis preskaŭ paralela al la verkado de *Ne-dia komedio* finita en 1833.

Skizo de la intrigo
-------------------

La dramo okazas ĉirkaŭ la jaro 222 dum la regado de Heliogabal. La baza motivo de la dramo estas la ribelo de Iridiono, la filo de Amfiloĥ – klara aludo al la tragedio de la Novembra ribelo – kio estas kontraŭdiro inter la justa celo renversi despotismon kaj la nenobla motivo de liaj agoj (venĝo) kaj la rimedoj (trompo, senkompateco) kondukantaj al ĉi tiu celo. La tragikeco de la heroo rezultiĝas el decidado pri tro fruaj agoj por gravaj ideoj, kaj ankaŭ el la efiko de la detrua antikva fato.

En Esperanto
------------

Fragmento de *Iridiono*, Kvara parto – lasta sceno, estis tradukita en Esperanton de Lidja Zamenhof kaj publikigita en Pola Esperantisto en 1928.

Referencoj
----------

1. ↑  *Iridiono* en Pola Esperantisto, 1928

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Iridiono (dramo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Iridiono en Kujavia-Pomeria Cifereca Biblioteko
* *Iridiono* en la retejo Polona.pl
**James H. „Jimmy" Hamilton** (naskiĝis la 25-an de majo 1917 je Dillon en Suda Karolino kaj mortis la 20-an de septembro 1994 en Saint Croix sur la Virgulininsuloj) estis usona klarnetisto, tenorsaksofonisto, muzikaranĝisto, komponisto kaj muzikinstruisto ĵazo. Li laboris 25 jarojn kun Duke Ellington.

Vivo
----

Hamilton alkreskis en Filadelfio, lernis komence la ludon de piano kaj diversaj blovinstrumentoj, en la 1930-aj jaroj li komencis sian karieron en diversaj surlokaj bandoj, kie li ludis klarneton kaj saksofonon. Ekde 1939 li laboris ĉe Lucky Millinder, poste ĉe Jimmy Mundy kaj Bill Doggett, en 1940 li membriĝis en la sesopo de Teddy Wilson. Post du jaroj ĉe Wilson li muzikis kun Eddie Heywood kaj Yank Porter.

En 1943 li anstataŭis klarnetiston Barney Bigard en la orkestro de Duke Ellington, li restis ĉe Ellington ĝis 1968. Lia stiloj sur la du instrumentoj estis malsamaj: je tenorsaksofono li havis ritmenblusan sonon, dum kiam li klarnetludis pli precize kaj flue, kiel aŭdeblas en lia solaĵo en *Newport Festival Suite* (*Ellington at Newport*, 1956). Harry Carney opiniis pri lia sono: ke *estas ĝuste tiu klarneto, kiun mi volonte povus ludi - tre facila kun belega sono*. 

Forasinte la elingtonan orkestron, Hamilton laboris liberprofesie, muzikis kun Lucky Thompson, Ernie Royal, Oscar Pettiford, Clark Terry, Paul Gonsalves kaj Jimmy Rowles kaj laboris kiel muzikaranĝisto. En la 1970-aj kaj 1980-aj jaroj li retiriĝis sur la Virgulininsulojn, kie li laboris kiel muzikinstruisto kaj nur foje revenis en Usonon por prezentadoj, ekzemple je *Clarinet Summit* de John Carter aŭ kun David Murray. Dum sia emeriteco li tenis ekde 1989 ĝis 1990 propran bandon.

Diskoj de la bandestro
----------------------

* 1954: *Jimmy Hamilton Orchestra* (Jazz Kings)
* 1955: *Jimmy Hamilton* (Urania)
* 1960: *Swing Low Sweet Clarinet* (Everest)
* 1961: *It's About Time* (Swingville)
* 1961: *Can't Help Swinging* (Prestige)
* 1985: *Rediscovered Live at the Buccaneer* (Who's Who in Jazz)
* 1991: *Jimmy Hamilton & the New York Jazz Quintet* (Fresh Sound)
* 1997: *Sweet but Hot* (Drive Archive)
* 1999: *Jazz in July: at the Lafayette Club* (Hambone Records)
* 1999: *Live at the Bucaneer* (Jazz Time)

Literaturo
----------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Muziko |

* Martin Kunzler, 'Jazzlexikon*, Reinbek, Rowohlt, 1993*
* Ian Carr, Digby Fairweather, & Brian Priestley. *Jazz: The Rough Guide*. ISBN 1-85828-528-3
* Richard Cook & Brian Morton. *The Penguin Guide to Jazz on CD* 6th edition. ISBN 0-14-051521-6

Rimarko
-------

1. ↑  Citaĵo laŭ Kunzler, p. 462

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 407366
* GND: 119537524
* LCCN: n81072982
* VIAF: 10033368
* ISNI: 0000 0001 1437 7085
* SUDOC: 156870894
* BNF: 13894926z
* MBA: 1438d2e8-20ee-4f7c-953c-51a5612fd4e3
* NKC: xx0139641
* BNE: XX1717359
 |
Kapo de frapa ŝprucilo funkcianta.
**Irigaciaj ŝpruciloj** estas ŝpruciloj kiuj havigas irigacion al vegetalo, aŭ por distro, kiel refreŝiga sistemo, aŭ por kontrolo de aerportita polvo. La sistemo de ŝpruciloj irigacias kampojn kaj tiele ĝi estas amplekse uzata en sablecaj areoj ĉar ĝi kompensas la perdon de akvo pro foriro kaj forvaporiĝo. Irigaciaj ŝpruciloj estas metodo por aplikado de irigaciiga akvo kiu estas iel simila al la natura pluvo. Akvo estas distribuata tra sistemo de tuboj kutime funkciigita pere de pumpiloj. Ĝi estas poste ŝprucigita en la aeron pere de la ŝpruciloj kiuj rompas la akvon en malgrandaj akvogutoj kiuj falas poste surgrunden. La pumpila sistemo, ŝpruciloj kaj funkciigantaj kondiĉoj devas esti desegnitaj por ebligi uniforman aplikadon de akvo. Same oni devas atenti al la mediaj kondiĉoj, ĉefe vento, sed ankaŭ varmo, ĉu tage aŭ nokte, ĝenado al preterpasantoj ĉu personoj aŭ animaloj ktp.; ekzemple oni ne funkciigas la ŝprucilojn de stadiono dum futbala matĉo.

Tipoj
-----

### Industriaj

### Loĝejaj

### Subgrundaj

### Agrikulturaj

Uzado
-----

Bildaro
-------

* Subgrunda ŝprucila sistemo instalota.Subgrunda ŝprucila sistemo instalota.
* 
* 
* Irigacia ŝprucilo.Irigacia ŝprucilo.
* Oscilanta irigacia ŝprucilo akvumanta gazonejon.Oscilanta irigacia ŝprucilo akvumanta gazonejon.
* Superkapa ŝprucilaro.Superkapa ŝprucilaro.
* Irigacia ŝprucilo por infanoj.Irigacia ŝprucilo por infanoj.
* Funkcianta irigacia ŝprucilo.

* Irigacia ŝprucilo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Irigacia ŝprucilo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
***Iris foetidissima*** aŭ Fetora irido (ankaŭ **stinkirido**), estas specio de *irido* troviĝanta en maldensa arbaro, heĝdeklivoj kaj marklifoj.

Ĝia natura vivejo estas Okcidenta Eŭropo, inkluzive de Anglio sude de Durham kaj ankaŭ Irlando, kaj de Francio sude kaj oriente ĝis Norda Afriko, Italio kaj Grekio.

Stinkiridaj semoj.
Ĝi estas unu el du iridospecioj de Britio, la aliaj estas la (*flavirido*). Ĝiaj floroj estas kutime de malbrila, plumbe griz-blua koloro, aŭ obtuze oranĝ-flava kun blua nuanceto; la kapsuloj, kiuj restas fiksitaj al la planto la tutan vintron, estas 5-8 cm longaj; kaj la semoj estas skarlataj.

Stinkirido estas konata kiel "malbonodoranta", ĉar kelkaj homoj trovas la odoron de ĝiaj folioj malagrabla kiam dispremita aŭ kontuzita, odoro kiu estis priskribita kiel "karneca".

Tiu planto estas kultivita en ĝardenoj en la temperitaj zonoj. Kaj la specio kaj ĝia kulturvario "Variegata" akiris la ĝardenpremion de la Reĝa Hortikultura Asocio.

Referencoj
----------

1. ↑  Plants For A Future:*Iris foetidissima*
2. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2013-11-30. Alirita 2013-02-09.
3. ↑

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita maŝina traduko de WikiTrans de teksto el la artikolo Iris foetidissima en la angla Vikipedio.* 

|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Tiu ĉi paĝo jam estis permane reviziita kaj laŭeble ne enhavas erarojn.Se vi tamen trovas problemojn, vi povas ankoraŭ plibonigi jenon:
* Prilaboru tro rektan tradukon.
* Ĉe certaj kulturaj aŭ politikaj temoj povas ekzisti angleca neekvilibro de informoj.
* Kontrolu kaj korektu maltaŭgajn fakajn terminojn.

Se vi korektis unu el la menciitaj mankoj, bonvolu forigi la koncernan parametron de la ŝablono {{Pluraj problemoj}}. Detaloj estas en la dokumentado. |

* Iris foetidissima en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Iris foetidissima en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Iris foetidissima en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)