recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
La **Messier-katalogo** aŭ **Mesiera Katalogo** estas listo de 110 astronomiaj objektoj, precipe galaksioj, stelamasoj kaj nebulozoj. Tiuj objektoj estas nomataj per la majuskla litero M, sekvata de la numero en la katalogo (1–110). Kompilis ĝin la astronomo Charles Messier.

kosma objekto M80
En tiu tempo inter astronomiistoj estis fiere trovi kometojn, tamen nebulozoj malhelpis al la afero pro sia aspekta simileco. Messier faris sian katalogon kiel ilon por pli facile serĉi kometojn, por pli rapide difini ke objekto ne estas kometo kaj ne perdi por ĝi tempon.

Ĉar Messier faris siajn observojn en Francio, en la norda hemisfero, la listo de objektoj inkluzivas nur objektojn videblajn el ĉi tiu regiono, kiuj situas inter la norda ĉiela poluso kaj ĉiela latitudo ĉirkaŭ 35,7 ° sudo. Kompreneble, multaj imponaj objektoj observeblaj el la suda duonglobo, kiel la granda kaj malgranda Magelana Nubo, ne estas inkluzivitaj en la listo.

Ĉiuj objektoj en la katalogo povas esti observataj per binoklo, lorno aŭ malgranda teleskopo (en bonaj videblaj kondiĉoj), kaj tial estas popularaj observaj celoj por amatoraj astronomoj. Komence de printempo, astronomoj eĉ emas fari kunsidojn "Messier Maratono", kun la celo vidi ĉiujn objektojn en la listo ene de unu nokto.

  


| Messier-katalogo |
| --- |
| M1 | M2 | M3 | M4 | M5 | M6 | M7 | M8 | M9 | M10 | M11 | M12 | M13 | M14 | M15 | M16 | M17 | M18 | M19 | M20 | M21 | M22 | M23 | M24 | M25 | M26 | M27 | M28 | M29 | M30 | M31 | M32 | M33 | M34 | M35 | M36 | M37 | M38 | M39 | M40 | M41 | M42 | M43 | M44 | M45 | M46 | M47 | M48 | M49 | M50 | M51 | M52 | M53 | M54 | M55 | M56 | M57 | M58 | M59 | M60 | M61 | M62 | M63 | M64 | M65 | M66 | M67 | M68 | M69 | M70 | M71 | M72 | M73 | M74 | M75 | M76 | M77 | M78 | M79 | M80 | M81 | M82 | M83 | M84 | M85 | M86 | M87 | M88 | M89 | M90 | M91 | M92 | M93 | M94 | M95 | M96 | M97 | M98 | M99 | M100 | M101 | M102 | M103 | M104 | M105 | M106 | M107 | M108 | M109 | M110  |
| Aliaj katalogoj: NGC-katalogo |

Vidu ankaŭ
----------

* M kun nombro

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Messier-katalogo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Datumbazo pri Messier-objektoj
* 
* Arkivigite je 2016-05-06 per la retarkivo Wayback Machine
* Arkivigite je 2011-09-04 per la retarkivo Wayback Machine]
**Grafo János CZIRÁKY** [jAnoŝ cirAki], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Cziráky János** (kun la ceteraj nomoj *Cziráky János József Lázár László Tamás*) estis hungara juristo, politikisto, membro de Hungara Scienca Akademio.

János Cziráky
János Cziráky  naskiĝis la 29-an de decembro 1818 en Buda. Li mortis la 9-an de februaro 1884 en Lovasberény.

Biografio
---------

Lia patro estis Antal Mózes Cziráky. János Cziráky frekventis gimnazion kaj universitaton en Pest (urbo). En 1838 li doktoriĝis pri juro. Li komencis sian karieron en Vieno en la ŝtata administrado, kie baldaŭe li atingis pli altajn postenojn. Li debutis kiel senatano en 1843. Li edziĝis en 1845 baldaŭe havanta 6 gefilojn. En oktobro de 1848 li interrompis la politikadon por kelkaj jaroj. En 1867 li ricevis ordenon de la Ora Ŝaffelo, krome li havis ankaŭ aliajn premiojn. Li estis entombigita en preĝejo de Kenyeri.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Assertiones ex universa jurisprudentia et scientiis politicis* 1838
* diversaj paroladoj
* biografio pri Alajos Mednyánszky 1844

Fontoj
------

* biografio hungare

* Kategorio János Cziráky en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Karedok** estas kruda legomosalato en arakidosaŭco el okcidenta Javo, Indonezio. Ĝi estas unu el la Sundaj manĝaĵoj. Origine ĝi konsistas el kukumoj, mungidoj, brasiko, legomoj, taja bazilio, kaj eta verda melongeno, kovrita per arakidosaŭco, surŝutita per *krupuko* (= ne ĉiam vegetara!) aŭ empingo, sed ekzistas pluraj variaĵoj. Ĝi tre similas al gado-gado, escepte ke ĉiuj legomoj estas krudaj, dum la plejmulto de la legomoj en gado-gado estas brogitaj, kaj ĝi uzas kenĉuron, bazilion kaj melongenon. Karedok ankaŭ nomiĝas **lotek atah** (kruda lotek aŭ kruda gado-gado). Karedok vaste estas surtabligata kiel taga nutraĵo en sundaj familioj, kutime manĝata kun varmega rizo, tofuo, tempeo kaj krupuko aŭ empingo. Nuntempe karedok troviĝas en multaj variaĵoj ĉe manĝoĉaroj, manĝobudoj (*warung*) kaj ankaŭ en restoracioj kaj hoteloj en Indonezio kaj aliaj mondpartoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Gado-gado
* Pecel
* Ketoprak

Recepto
-------

esperante Karedok

Referencoj
----------

1. ↑  No Money, No Honey: A study of street traders and prostitutes in Jakarta by Alison Murray. Oxford University Press, 1992. Glossary page xii

* Kategorio Karedok en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**János Danielik** [jAnoŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Danielik János** estis hungara titulara episkopo, filologo, instruisto, membro korespondanta de Hungara Scienca Akademio (1858). Lia frato estis József Danielik.

János Danielik  naskiĝis la 20-an de majo 1817 en Hungara reĝlando, en Murány (nuntempa Muráň (distrikto Revúca) en Slovakio). Li mortis la 23-an de januaro 1888 en Eger.

Biografio
---------

János Danielik studis teologion en Pest (urbo). Li pastriĝis en 1840, sed pli frue li jam instruis. En 1848 li redaktis revuon pri edukado, tial post jaroj li estis kondamnita je 2 monatoj. En la 1850-aj jaroj li konatiĝis kun Zsigmond Kemény. En 1861 li ricevis la titularan titolon episkopo de Priŝtino, krome li estis kanoniko de Eger kaj titulara preposto de Sajószentpéter.

Verkaro (elekto)
----------------

* *A katholikus egyházi javak- és alapítványokról, tulajdonjogi tekintetben* (1848)
* *A történet szelleme* (Spirito de la historio) (1857) - premiita
* *Történeti tanulmányok* (Historiaj studoj) (1866)
* *Középkori államtan* (1881)

Fontoj
------

* biografio hungare

* Kategorio János Danielik en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Karel APPEL** (naskiĝis la 25-an de aprilo 1921 en Amsterdamo, mortis la 3-an de majo 2006 en Zuriko) estis pentristo kaj unu el la plej gravaj membroj de la arta movado *Art Brut*.

Appel estis ano de la artmovado *Cobra*, kiu estis formita en la jaro 1948 de grupoj de artistoj el Kopenhago, Bruselo kaj Amsterdamo. La anoj de la movado Cobra rifuzis abstrakton de postmilita eŭropa pentrado, kiun ili konsideris kiel pasiva kaj senviva. Ili anstataŭe lasis sin inspiri de infanaj pentraĵoj kaj mitologiaj temoj. Ili ektrovis plaĉon en kombinado de pura energio, kreata tra sovaĝaj koloroj kaj frenezaj temoj, kaj abstraktaj kaj figuraj. Ili preferis trovadon de aparta esprimo kvazaŭ eksprimo de subkonscio.

Koloro sur toloj de Karel Appel estadas surigata per karakterizaj tireroj de peniko en densaj tavoloj, kreante malmolan kaj brutan bildon, kiu ankaŭ iam enhavas elementojn de humora, preskaŭ infana kvalito. Appel en akto de surigado de koloroj trovas certan liberigon, rekte senteman lertecon, kiu prezentas energion kaj spontanecon kun pli profunda graveco kompare kun racieco kaj desegno. Angla arta kritikisto Herbert Read skribis, ke rigardo al bildoj de Appel impresas kiel *"spirita tornado, kiu postlasis post si bildojn de Appel"*. Appel kreis precedenson per sia arto, kiu estis sekvata de pluraj eŭropaj kaj usonaj pentristoj.

* Kategorio Karel Appel en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 51263
* GND: 118503715
* LCCN: n79055327
* VIAF: 95871832
* ISNI: 0000 0001 2144 3888
* SUDOC: 056538650
* BNF: 12586027f
* BPN: 37017239
* ULAN: 500030857
* NLA: 35007526
* NDL: 00462405
* BIBSYS: 90210737
* RKD: 2208
* BNE: XX838400
 |
**János Dedinszky** [jAnoŝ dedinski], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Dedinszky János** estis hungara geologo, altlerneja instruisto. Lia edzino estis Éva Saáry.

János Dedinszky naskiĝis la 24-an de januaro 1929 en Pestszenterzsébet, li mortis la 15-an de majo 1999 en Zalaegerszeg.

Biografio
---------

János Dedinszky komence estis sportisto, poste akiris geologian diplomon en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 1951. Liaj plej grava instruisto estis Elemér Vadász. En 1953 li estis ĉefgeologo en Nagylengyel, kie li gvidis la boradojn por akiri naftojn. Li estis ankaŭ parlamenta deputito inter 1953-1958. Li apogis la hungaran revolucion, sed lia edzino poste disidis. Depost 1968 li estis neglektita, nur post longa jardeko estis faritaj liaj planoj. Li estis aktiva en kreo de muzeo pri la naftoesploro. Li ricevis premion en 1952.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Göcsej geológiai fejlődése az olajkutatások alapján* (1960)
* *A NAGYLENGYELI KŐOLAJTÁROLÓ KŐZETEK REPEDEZETTSÉGI— ÜREGESSÉGI VIZSGÁLATA* (1968)
* *Metamorf kőzetek tárolóterének vizuális vizsgálata* (1982)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio János Dedinszky en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 674775
 |
**Karel Svoboda** (naskiĝis la 19-an de decembro 1938 en Prago – mortis la 28-an de januaro 2007 en Jevany) estis ĉeĥa komponisto kaj kantopoeto. En 1995 li edziĝis kun *Vendula Svobodová*. En januaro 2007 li estis trovita pafmortigita en ĝardeno de sia vilao, oni supozas, ke li faris suicidon.

Kiel infano li lernis pianludon, en 1963 fondis beat-grupon „Mefisto", kiu post du jaroj akiris daŭran dungon en la teatro Rokoko en Prago.

En 1965 aperis unua gramaofondisko kun lia komponaĵo. Li intense kunlaboris kun kantisto Karel Gott kaj tekstisto *Jiří Štaidl*, sed verkis kantojn ankaŭ por Václav Neckář kaj aliaj konataj ĉeĥaj kantistoj.

Li komponis muzikon por filmoj „Tri nuksoj por Cinddrulino" kaj „Morgaŭ mi ellitiĝos kaj brogvundiĝos per teo", por televidaj serialoj „Vizitantoj", „Cirko Humberto", „Fluganta Čestmír", „Nokto en Karlštejn", enkondukan kanton de serialo „Abelino Maja", teatrajn muzikalojn Drakulo kaj La Grafo de Monte Kristo. El liaj multaj kantoj estas plej konata *Lady Karneval*.

* Kategorio Karel Svoboda en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 161510
* GND: 132599988
* LCCN: no2009092671
* VIAF: 118113416
* ISNI: 0000 0001 0939 1042
* SUDOC: 142649805
* BNF: 140101037
* MBA: 6fd1b805-ef26-4111-882b-ecfcdbc18c27
* BIBSYS: 12026460
* NKC: jn19990218100
* BNE: XX1569330
 |
La **Kantabra Naciisma Konsilio** (en la kantabra, *Conceju Nacionaliegu Cántabru*, aŭ mallongige **CNC**) estas politika partio de Kantabrio. Ĝia ideologio estas kantabrismo, naciismo kaj maldekstro. Ĝi estis fondita en la jaro 1995, kiel kuniĝo de pli fruaj kantabrismaj movadoj.

La partio partoprenis ĉiujn balotojn, de ties fondiĝo ĝis la hispana baloto de 2008, sed neniu el ties kandidatoj estis elektitaj. La partio eniris en kriza periodo post la regiona kaj municipa balotoj de Kantabrio en 2007. Post eksterordinara kunsido okazinta la 26-an de januaro 2008 la partio decidis ne partopreni baloton de 2008. Tial la partio ne prezentis kandidatojn ekde 2007.

La partio estas la ununura partio, kiu publike apogas la oficialigon de la kantabra lingvo kaj ofte uzas ĝin en siaj publikaj prelegoj kaj raportoj. La partio apogas agnoskon de la kantabra labaro kiel oficiala flago de Kantabrio. La oficialigon apogis ankaŭ la urbodomo de la kantabra municipo Comillas en 2006.

Rezultoj de balotoj
-------------------

| Jaro | Baloto | Kandidato | Voĉdonoj |  % el ĉiuj voĉdonoj | Deputitoj | Rango |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1999 | Parlamento de Kantabrio | - | 1.179 | 0,37% | 0 | 7-a |
| 2000 | Kongreso de la Deputitoj | - | 2.103 | 0,63% | 0 | 4-a |
| 2003 | Parlamento de Kantabrio | - | 1.670 | 0,48% | 0 | 6-a |
| 2004 | Kongreso de la Deputitoj | - | 1.431 | 0,39% | 0 | 4-a |
| 2004 | Eŭropa Parlamento | Bernat Joan | 555 | 0,23% | 0 | 6-a |
| 2007 | Parlamento de Kantabrio | G. Barredo | 1.245 | 0,36% | 0 | 5-a |

Referencoj
----------

1. ↑   Conceju-CNC celebró, el pasado 26 de enero de 2008, un Congresu Extraordinario en el que marcó las pautas de trabajo para la organización a partir de ahora.. Arkivita el la originalo je 2015-09-23. Alirita 2013-12-30.
2. ↑   Conceju-CNC comienza la campaña para el "Reconocimiento del Lábaru como Bandera de Cantabria". Arkivita el la originalo je 2015-09-23. Alirita 2013-12-30.
3. ↑  En la baloto de 2004 de la Eŭropa Parlamento, la partio partoprenis la naciisman koalicion Eŭropo de la Popoloj, kiu atingis unu deputiton, kiu estis elektita inter membroj de Respublika Maldekstro de Katalunio kaj Eusko Alkartasuna.
**Kanin** aŭ *Kanun* (koree 강릉시, laŭ ĉinaj literoj **江陵市**) estas marhavena urbego en nordorienta Sud-Koreio. Ĝi estas regiona ekonomia centro.

Panoramo en Kanin
Haveno en Kanin

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 1,040 km²
* Supermara alteco: 2 m
* Loĝantaro: 229,869 (2006)
* Poŝtkodoj: 210003-210958
* Telefonprefikso: +82 33
* Horzono: UTC+9
* 37° 45′ 00″ N 128° 54′ 00″ O﻿ / ﻿37.75000 °N, 128.90000 °O﻿ / 37.75000; 128.90000 (mapo)

Geografio
---------

Loĝejoj en Kanin
Urbodomo de Kanin
Kanin situas laŭ rivero, laŭ la orienta marbordo de Sud-Koreio apud la orientaj deklivoj de la montoj Tebeksan. Seulo troviĝas 169 km .

Historio
--------

Kanin estis administracia kaj ekonomia centro jam dum la antikvaj tempoj. En 1308 Kanin ricevis sian nunan nomon. La nuna urba statuso estis deklarita en 1955. La 18-an de septembro 1996 nordkorea submarŝipo alfundiĝis proksime de Kanin. En 2018 dum la Vintra Olimpiko 2018 de Pjonĉango en kelkaj sportaj branĉoj okazis konkursoj ankaŭ en Kanin.

Ekonomio
--------

La ĉefaj sektoroj de la ekonomio estas turismo kaj malpeza industrio. Estas planoj krei sciencan-industrian komplekson en la urbo, kies ĉefa tasko estas esplorado en kampo de biologio.
Silkoteksado estas la tradicia industrio de la urbo.

Klimato
-------

Policejo en Kanin
Budhisma templo en Kanin
Kanin situas en humida subtropika klimato kun malvarmetaj aŭ malvarmaj vintroj kaj varmaj, humidaj someroj. En Kanin jare pluvas po 1465 mm. En ĉiuj monatoj pluvas, tamen inter junio-oktobro pli ofte pluvas pro la musono. La averaĝa jara temperaturo estas 13,2 °C, tio varias dum jaro inter 9-19 °C.

Trafiko
-------

Kanin estas ligita al la tutlanda aŭtovojo-reto (same al la fervoja reto). La vojaĝo daŭras ĉirkaŭ 2 horojn kaj 30 minutojn al Seulo per aŭtovojo. Menciindas trafiko de la haveno.

Vidindaĵoj
----------

* muzeoj
* festivaloj
* temploj
* rigardo de sunleviĝoj en strandoj (aparte la unuaj en la Novjaro, estas gravaj en tradicia korea kulturo)

Ĝemelurboj
----------

* Japanio Ĉiĉibu, Japanio (1983)
* Ĉina Popola Respubliko Cjasin, Ĉinio (1999)
* Usono Chattanooga (Tenesio), Usono (2003)
* Ĉina Popola Respubliko Cinĝou, Ĉinio (2004)
* Rusio Irkutsk, Rusio (2011)
* Kazaĥio Oskemeno, Kazaĥio (2011)
* Ĉina Popola Respubliko Mangŝi, Ĉinio (2012)
* Ĉina Popola Respubliko Dejan, Ĉinio (2013)
* Filipinoj Indang, Filipinoj (2013)

Fontoj
------

* WikiTrans
*
**János FERENCSIK** [jAnoŝ ferenĉik], hungare **Ferencsik János** estis elstara hungara dirigento, helpekzercisto.

János Ferencsik naskiĝis la 18-an de januaro 1907 en Budapeŝto - mortis la 12-an de junio 1984 en Budapeŝto.

Biografio
---------

János Ferencsik frekventis diversajn muzikajn lernejojn, kie li lernis orgenadon, violonadon kaj komponadon en Budapeŝto. En 1925 li ricevis abiturienton, poste li eklaboris (komence senpage) en Budapeŝta Ŝtata Operejo kiel helpekzercisto. En 1930 li komencis sian dirigentan karieron kaj en tiu jaro li jam instruis dirigentadon. Baldaŭe li ofte gastroladis ankaŭ eksterlande, ekzemple en Bayreuth, Kolonjo, Vieno. Liaj plej ŝatataj orkestroj estis en Budapeŝto la opereja, la ĉefurba kaj de Hungara Radio. Post la 2-a mondmilito komence ofte gastroladis en Vieno, sed poste nek li ricevis pasporton, nur en 1957. Poste li multe vojaĝis, nur en Afriko li ne dirigentadis. Li ricevis premiojn Kossuth en 1951 kaj 1961 post la unua ankaŭ aliajn premiojn.

Liaj dirigentaĵoj (elekto)
--------------------------

* diversaj operoj
* muzikaĵoj de Béla Bartók, Zoltán Kodály, Leó Weiner, László Lajtha, Ernő Dohnányi, Leoš Janáček, Alban Berg

Elektitaj disĉiploj
-------------------

* Gedeon Fráter
* Miklós Horler
* József Karai
* István Kertész
* Melinda Kistétényi
* János Kulka (dirigento)
* Károly Melles
* Zoltán Rozsnyai
* Béla Vavrinecz

Memorigiloj
-----------

* memortabulo en Budapeŝto

Fontoj
------

* Hungara Vikipedio

* Kategorio János Ferencsik en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 408789
* GND: 124071651
* LCCN: n82217177
* VIAF: 54332335
* ISNI: 0000 0001 1472 8420
* SUDOC: 080494951
* BNF: 13893856c
* MBA: 88a9ce4e-96eb-4397-b9a8-518fcb191cae
* NLA: 36065284
* BIBSYS: 90501867
* NKC: mzk2003181271
* BNE: XX922786
 |
*Cannoli* aŭ kanoloj, en dolĉaĵvendejo de Sicilio.
La **kanoloj** (itale "cannolo" 'eta tubo'; plurale, *cannoli)* estas tipa dolĉaĵo de Sicilio, de kie ĝi venas. Ĝi konsistas el pasto tuboforma enruligita kiu intere havas plurajn ingrediencojn miksitaj kun fromaĝo (rikoto). Ĝi estas tiel populara en Sicilio ke preskaŭ ĉiuj dolĉaĵvendejoj ofertas ĝin dum la tuta jaro.

La kanoloj, ekde antikvaj jaroj, apartenis al la karnavaleskaj dolĉaĵoj tipaj de la itala kuirarto. Tamen, la ĝenerala kredo de la loĝantaro, ili estas konsiderataj kiel heredaĵo lasita de la araboj en la insulo, samkiel la kasato. Antaŭe ĝi estis enruligita en peco de kano (nuntempe tiun parton oni aĉetas jam farita aŭ enruliĝas per metalaj muldiletoj) kaj frititaj kun ĝin, poste ĝi estas farĉita kun la sukerumita rikoto kaj aromigita.

La interna farĉaĵo ellaboriĝas surbaze de rikoto (porokaze kaj malpli ofte estas uzata maskarpono) kiu estas gustigita kun malsamaj kombinaĵoj el vanilo, ĉokolado, pistako, rozakvo aŭ aliaj. Oftas la uzado de kelkaj ingrediencoj kiel ornamaĵoj en ĝiaj ekstremoj. La kanoloj ankaŭ havas diversajn grandojn kiuj varias ekde la "cannulicchi", ne pli granda ol fingro, ĝis la plej grandaj troveblaj kutime en Piana degli Albanesi, sude de Palermo, el 15 ĝis 20 cm kaj 4-5 cm larĝaj.

* Kategorio Kanoloj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**János Fábry** [jAnoŝ fAbri], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Fábry János** estis hungara botanikisto, muzeologo, instruisto, lernejestro, muzeestro.

János Fábry
János Fábry  naskiĝis la 31-an de julio 1830 en Hungara reĝlando en Losonc (nuntempa Lučenec en Slovakio), li mortis la 30-an de decembro 1907 en Rimaszombat (nuntempa Rimavská Sobota en Slovakio) (la fontoj iomete malsamas pri la datenoj!).

Biografio
---------

János Fábry lernis laŭvice en gimnazio en sia naskiĝurbo, luterana liceo de Selmec, kolegio de Eperjes. Li estis artileriano dum la Hungara revolucio de 1848. Post falo de la liberecbatalo li estis familia edukisto, poste li instruis en gimnazio. En 1854 li studis fizikon, kemion kaj geologion en Universitato de Vieno. Hejmenveninta li instruis en gimnazio de Rimaszombat, li instruis Kálmán Mikszáth-on inter 1857-1863. Kelkfoje li estis gimnaziestro. En 1882 li fondis lokan muzeon, kiun li gvidis. En 1897 li pensiuliĝis, poste li okupiĝis pri botaniko. Li havis edzinon, kiu naskis filon kaj 4 filinojn.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Igénytelen szó a hazai füvészet érdekében* (1857)
* *A növénytan elemei* (1865) - lernolibro
* *A Gömörmegyei Múzeum múltja és jelene* (1905)

Memorigiloj
-----------

* strato en Rimavská Sobota
* muzea premio fondita en 1990
* specio pri Rubuso (genro): Rubus Fabryi Richt. Al.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 40-a paĝo)
* hungarlingva biografio

* Kategorio János Fábry (botanikisto) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Originalaj kariatidoj de la Ereĥteiono, eksponitaj en la Muzeo de la Akropolo de Ateno, protektitaj per vitro.
La Portiko de la Kariatidoj.
**Kariatido** (antikva greka *Καρυάτις*, pluralo: *Καρυάτιδες*) estas ina figuro skulptita, kun funkcio de kolono aŭ pilastro, kun entablemento kiu kuŝas sur ŝia kapo. La plej tipa ekzemplo estas la Portiko de la Kariatidoj en la Ereĥteiono, unu el la temploj de la akropolo de Ateno.

Laŭ Francisko Azorín **kariatido** estas *Virina statuo servanta kiel kolono.* Kaj li indikas etimologion el Kario, *propra nomo de greka urbo*.

Notoj
-----

1. ↑  Francisko Azorín, arkitekto, Universala Terminologio de la Arkitekturo (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 106.
2. ↑  Azorín, samloke.

Vidu ankaŭ
----------

* Astragalo
* Kaneforo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Kariatido en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Resumo de traktaĵo pri Arkitekturo de Vitrubio pri la origino de la skulptaĵoj de Kariatidoj
**János Grofcsik** [jAnoŝ grofĉik], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Grofcsik János** estis hungara kemiisto, instruisto, profesoro.

János Grofcsik naskiĝis la 20-an de julio 1890 en Pápa. Li mortis la 6-an de januaro 1977 en Budapeŝto .

Biografio
---------

János Grofcsik frekventis gimnazion en Veszprém (urbo), poste li akiris kemian diplomon en Teknika kaj Ekonomia Universitato de Budapeŝto en 1912, fine li plulernis en Berlino unu jaron. Post siaj studoj li laboris komence en kemia instituto, poste li instruis en industria lernejo en Budapeŝto ĝis 1920. Li havis postenon en uzino pri ceramikaĵoj en Városlőd ĝis 1940, poste li gvidis similajn uzinojn. En 1951 li estis nomumita publika eksterordinara profesoro Universitato de Panonio en 1951, poste li estis ankaŭ katedrestro. En 1952 li kandidatiĝis, en 1958 li doktoriĝis. Ekde 1957 li gvidis esploran instituton.

Li ricevis premion en 1953. Li havis edzinon, kiu naskis filon. Li estis fama velboatisto en Balatono.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Építőipari anyagtan* (1921, 1922)
* *Gyakorlati szervetlen kémia* (1934)
* *Kerámia* (1940)
* *Kerámiai anyagok a kémiai iparban* (1948)
* *A portlandcement-klinker ásványi alkatrészeinek meghatározása* (1951)
* *Homokkő felhasználása szilikatégla gyártására* (1958)
* *Finomkerámiai gyártmányok égetésénél végbemenő folyamatok* (1961)
* *A magyar finomkerámiaipar története* (1973)

Memorigiloj
-----------

* busto en Veszprém de 1977

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.


* Kategorio János Grofcsik en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Kantono sur la *Reading Blue Mountain and Northern Railroad* en Pensilvanio
En fervoja sistemo **kantono** estas linio-sekcio, en kiu pro teknikaj aŭ organizaj rimedoj ĉiutempe povas esti nur unu trajno.

Kutima sistemo por atingi tion estas la **bloksistemo** aŭ **aŭtomata blokiga signala** (**ABS**) sistemo. Ĝi ekipas la kantonojn, nomatajn bloksekcioj, per signaloj (blok-signaloj), kiuj permesas eniron de trajno nur, se la tuta kantono estas libera.

Kantonigo estis progreso kompare al la "trajn-anonca sistemo", kiu permesas nur unu trajnon inter po du gardataj stacioj. Ĉe la trajn-anonca sistemo la estro de stacio devas telefone anonci ĉiun ekirontan trajnon al la sekva stacio por certigi, ke la lasta antaŭa trajno jam komplete alvenis, kaj rezervi la linion, tiel ke ne povas ekiri kontraŭdirekta trajno. Ĉar la distancoj inter du stacioj kutime estas pli longaj ol kantono, la kantona sistemo pligrandigas la kapaciton de la linioj, precipe de plurtrakaj.

Kvankam la kantona sistemo portas avantaĝon kompare al la trajn-anonca, ĝi ankoraŭ havas du neperfektaĵojn:

1. Ĝi ne povas konsideri la malsamajn rapidojn de la trajnoj. Ĉar rapidegaj trajnoj bezonas pli grandan brems-distancon antaŭ si, ili kutime uzas ne la kantonan sistemon, sed kontinue aŭtomatan trajnsekurigon. Eŭropaj fervojoj tiucele evoluigis unuecigitan sistemon nomatan ETCS.
2. La situo de la kantonoj estas fiksa sur la linio kaj ne povas moviĝi kun la trajnoj. Tio signifas, ke du sinsekvaj trajnoj samdirektaj bezonas distancon de pli ol unu kantono, ĉar la dua trajno povas senbremse trairi nur, se la unua jam pasis la finon de la sekva kantono, kiam la dua atingas la antaŭsignalon antaŭ la kantono. La distancoj do estas pli grandaj ol necese. Ankaŭ tiun malavantaĝon evitas kontinue aŭtomata trajnsekurigo.
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Kantalo** |
| --- |
|  |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Plantoj *Plantae* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Divizio: | Angiospermoj *Magnoliophyta* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | unukotiledonuloj *Monocotyledones* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | *Asparagales*  |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | *Asparagacoj* *Asparagaceae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | "Agavo" Agave |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | **A. vantala** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Agave cantala****Roxb. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Kantalo  |

 |
| v • d • r |

***Kantalo*** aŭ ***Agave cantala*** estas plantspecio el la genro Agavoj (*Agave*). La epiteto de la specio eble venas de azia popola nomo .

Priskio
-------

*Agave cantala* krekas kun 30 ĝis 60 cm alta trunko kaj formas nedensaj altaj kaj sveltaje rosetoj de 2 ĝis 2,5 m en diametro, kiuj formas stolonojn. La maldikaj ofte refleksitaj folioj esta liniformaj. Ili estas je la bazo ronde kun kilo kaj al la folipinto longe pintaj. La hel- aŭ malhelaj verdaj folioj longas 150 ĝis 200 cm kaj larĝas 7 ĝis 9 cm. Ili estas je la malsupra surfaco aspraj kaj sur la subpra surfaco glataj. La foliradndo estas integra. Ĉe la rando troviĝa en distanco de 2 ĝis 3 cm brunaj antaŭen kurbitajn 3 ĝis 4 mm grandajn dentojn, kiuj malmultiĝas aŭ tute mankas direkte al la pinto. La pinta dormo estas nur 0,5 ĝis 1,5 cm longa.

La 6 ĝis 8 m altaj panikla infloresko havas maldikan tigon. Siaj 20 maldensaj infloreskopartoj troviĝas je la supra parto de la infloresko. Ili portas bulbiloj. La sveltaj floroj longas 70 ĝi 85 mm. Iliaj tepaloj estas verdece, purpure aŭ ruĝece farunkovritaj. Ili posedas preskaŭ egalgrandaj pintoj 25 ĝis 28 mm longaj. La flortubo estas 14 ĝis 17mm longaj.

Sistematiko kaj disvstigo
-------------------------

*Agave cantala* ne ekzistas en la naturo. Ĝi estas kultivsata tutmonde, precipe en Sudorientazio. L unua priskribo okazis 1814 fare de William Roxburgh.  ONi distingas jenaj variojn:

* *Agave cantala* var. *cantala*
* *Agave cantala* var. *acuispina*

Literaturo
----------

* Urs Eggli:Sukkulenten-Lexikon. Einkeimblättrige Pflanzen (Monocotyledonen), Eugen Ulmer, Stuttgart, 2001, ISBN3-8001-3662-7, paĝoj 19–20.

### Referencoj

1. ↑  Urs Eggli, Leonard E. Newton: *Etymological Dictionary of Succulent Plant Names*. Birkhäuser 2004, ISBN 3-540-00489-0, S. 40
2. ↑  *Hortus Bengalensis, or a Catalogue of the Plants Growing in the Hounourable East India Company's Botanical Garden at Calcutta*. p. 25, 1814
3. ↑   Urs Eggli:Sukkulenten-Lexikon. Einkeimblättrige Pflanzen (Monocotyledonen), Eugen Ulmer, Stuttgart, 2001, ISBN 3-8001-3662-7paĝoj19–20
**János BUD** [jAnoŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bud János** estis hungara statistikisto, ministro, profesoro.

János Bud  naskiĝis la 30-an de majo 1880 en Hungara reĝlando en Dragomérfalva (nuntempa Dragomireşti (Maramureş) en Rumanio). Li mortis la 7-an de aŭgusto 1950 en Budapeŝto.

Biografio
---------

János Bud frekventis gimnazion en Nagyvárad, poste universitaton en Budapeŝto. Jam dum lernado li laboris en statistika oficejo, poste li havis postenon en 1910 en la ministerio. Ekde la sekva jaro li ankaŭ instruis en Teknika kaj Ekonomia Universitato de Budapeŝto. En 1920 li ricevis la instruan rangon publika ordinara profesoro. En la sekva jaro li iĝis subministro, inter 1922 kaj 1929 kun interrompoj li estis ministro. En 1922 li estis elektita parlamentano, en 1925 li ricevis premion.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *A munkanélküliség statisztikája Magyarországon (1901)*
* Ungarische Bevölkerung (1913)
* A kommunizmus után (Post la komunismo), (1919)
* Statisztika (Statistiko), (1921)
* A kereskedelempolitika válaszúton (1936)
* Kartell és kartellpolitika (1942)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio


* Kategorio János Bud en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**János Ginsztler** [jAnoŝ ginstler], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Ginsztler János** estis hungara inĝeniero pri maŝinoj, profesoro, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (2007), membro de Academia Europaea.

János Ginsztler  naskiĝis la 23-an de majo 1943 en Budapeŝto, li mortis la 7-an de julio 2019.

Biografio
---------

János Ginsztler studis en Teknikuniversitato de Budapeŝton inter 1961-1966. Post 2 jaroj li akiris diplomon ankaŭ pri veldado-scienco. Li komencis sian karieron samloke en la universitato. En 1986 li iĝis katedrestro, en 1988 akademia doktoro, inter 1991-1998 vicrektoro. Li partoprenis en redaktadoj de fakrevuoj '*The International Journal of Pressure Vessel and Piping*, *High Temperature Technology*, *European Journal of Mechanical Engineering*.

Li okupiĝis precipe pri vivdaŭroj de la materioj. Li ricevis diversajn premiojn inter 1986-2010.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Vegyipari és energiaipari berendezések műszaki felügyelete* (1979)
* *Thermal Strain Ageing and Crack Initiation During Low Cycle Thermal Shock Fatigue* (1988)
* *Analysis of Thermal Shock and Thermal-Mechanical Fatigue* (1996)
* *Mérnökképzés a 21. században* (Trejnado de inĝenieroj en la 21-a jarcento) (2004)

Fontoj
------

* biografio kun foto

* Kategorio János Ginsztler en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Karimboo
**Karimboo** (portugale ***carimbó***) estas popolmuzika stilo de brazila muziko kaj danco el la nordo de Brazilo. Ĝi estas trovebla ĉefe en la federaciero Parao kaj ties najbaraj regionoj.

La nomo *carimbó* devenas de samnoma longa tamburo, kiu estas konstruata el kavigita arbotrunko kaj sur unu flanko estas surstreĉita per felo.

En la stilo de karimboo intermiksiĝas afrikaj, indianaj kaj portugalaj elementoj.

La tradicia instrumentaro konsistas plej ofte el tamburego, ĉokaljo, rekoreko, pandero, gitaro kiel harmonia instrumento same kiel blovinstrumento, ekzemple fluto. Nuntempe oni ludas karimboon ofte per amplifikataj instrumentoj kaj per plena bolovinstrumentistaro.

Laŭ dancista vidpunkto oni distingas je karimboo tri malsamajn stilojn:

* *Praiana*, trovebla en la atlantika zono de Parao
* *Pastoril*, en Soure kaj Marajó
* *Rural*, en la regiono Malsupra Amazono.

Unu el la plej konataj reprezentantoj de karimboo en Brazilo estas Pinduca, ankaŭ nomata *reĝo de karimboo*.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Karimboo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

*
**Kančevci,** hungare **Felsőszentbenedek** estas vilaĝo en Slovenio.

Municipo de Moravske Toplice en Slovenio, kie Kančevci troviĝas

Bazaj informoj
--------------

* Koordinatoj: 46° 45′ N 16° 14′ O﻿ / ﻿46.750 °N, 16.233 °O﻿ / 46.750; 16.233 (mapo)Koordinatoj: 46° 45′ N 16° 14′ O﻿ / ﻿46.750 °N, 16.233 °O﻿ / 46.750; 16.233 (mapo)
* Alto super marnivelo: 332 m
* Poŝtkodo: 9206
* Municipo: Moravske Toplice
* Provinco: Prekmurje
* Statistika regiono: Pomurska regija

Situo
-----

Kančevci situas laŭ rojo, laŭ flankovojoj.

Historio
--------

La unua mencio devenis el 1208. La historia hungara loknomo estis *Kancsóc* [kanĉOc]. La vilaĝo ĝis fine de la 1-a mondmilito apartenis al Hungara reĝlando, al departemento Vas (reĝa departemento), al distrikto de Muraszombat, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, baldaŭe al Jugoslavio, fine ekde 1991 al Slovenio. Inter 1941-1945 Felsőszentbenedek denove apartenis al Hungario.

Famuloj
-------

En la iama Kancsóc mortis hungaria slovena pastro Miklós Küzmics.

Komunumoj pri Sankta Benedikto de Nursio en Hungara reĝlando
------------------------------------------------------------

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| Alsószentbenedek | Dunaszentbenedek | Felsőszentbenedek | Garamszentbenedek |
| Magyarszentbenedek | Nyárádszentbenedek | Szentbenedek |  |

* Kategorio Kančevci en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Grafo János Hadik** [jAnoŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj kun plena nomo **Hadik János Kelemen Béla** estis hungara politikisto, ministro, parlamentano. Lia nobela antaŭnomo estis *futaki*, lia frato estis Endre Hadik-Barkóczy.

 János Hadik en 1905
János Hadik  naskiĝis la 23-an de novembro 1863 en Hungara reĝlando en Pálóc (nuntempa Pavlovce nad Uhom en Slovakio). Li mortis la 10-an de decembro 1933 en Budapeŝto.

Biografio
---------

János Hadik frekventis militakademion en Wiener Neustadt. En 1884 li iĝis leŭtenanto en la armeo. Li finis la armean karieron en 1893 kaj li edziĝis, poste li havis 4 gefilojn. En 1894 li komencis politikadi en la senato. En 1901 li estis elektita parlamenta deputito. La mandaton li tenis longe. Inter 1906 kaj 1910 li estis subministro, dume en 1908 li ricevis la titolon interna sekreta konsilisto. En 1917 li estis titulara ministro unu jaron. Antaŭ ol Kalistefa revolucio li provis krei kabineton, kiu ne sukcesis. Dum Hungara Sovetrespubliko li estis en malliberejo 2 semajnojn. Ekde 1920 li havis diversajn postenojn en la ekonomio. En 1927 li denove iĝis membro de la senato.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al litero H, poste serĉu la nomon)

* Kategorio János Hadik en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 504792
* GND: 136817726
* VIAF: 121485981
* ISNI: 0000 0000 7937 9084
* BNF: 111107389
 |
Koordinatoj: 33.20° 0′ N 79.95° 0′ U﻿ / ﻿33.200 °N, 79.950 °U﻿ / 33.200; -79.950 (mapo)

La **kantono Berkeley** estas unu el la 46 kantonoj de la usona ŝtato Suda Karolino. Ĝi havis 142 651 loĝantojn laŭ censo plenumita en 2000. La ĉefurbo de la kantono estas Moncks Corner.

La kantono etendiĝas sur 3 181 km².

Historio
--------

La kantono Berkeley estis fondita en la jaro 1682. Ĝi estis nomita tiel omaĝe al William Berkeley.

Demografio
----------

La lasta preciza taksado de la loka loĝantaro datiĝas de la jaro 2000, kiam oni nombris 142 651 loĝantojn. La Usona Censa Oficejo tamen taksis en 2005, ke tiujare loĝis en la kantono proksimume 151 673 loĝantojn.

Urboj
-----

Jen listo de ĉiuj urboj kaj lokoj de la kantono :

* Bonneau
* Charleston
* Cross
* Goose Creek
* Gumville
* Hanahan
* Huger
* Jamestown
* Ladson
* Moncks Corner
* Pinopolis
* St. Stephen
* Summerville

Vidu ankaŭ
----------

* Listo de kantonoj de Suda Karolino

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Kantono Berkeley (Suda Karolino) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* angle Oficiala retejo de la kantono Berkeley Arkivigite je 2009-07-19 per la retarkivo Wayback Machine
**Josef Hendrik Hubert LIES** (fojfoje literumita ankaŭ **Jozef Lies** aŭ **Joseph Lies**), naskiĝis en Antverpeno la 14-an de junio 1821, mortis la 3-an de januaro 1865), estis flandra artpentristo, konata precipe pro siaj olepentraĵoj.

Kvankam Lies estis respektata kaj fama persono dum sia vivo, plej multe li skuis sian urbon Antverpeno postmorte. Li estis elektinta laikan enterigon, ion kio estis tute nekutima en la 19-a jarcento. Pro tiu decido li estis enterigita en la "hunda enterigejo" de *Stuivenberg* apud Antverpeno. Tamen ĉeestis la ceremonion aliaj gravaj artistoj, kiel lia kolego-pentristo Hendrik Leys, kiuj provis persvadi la urban registaron ŝanĝi sian kutimon pri aparta loko por ne-katolikoj. Kelkajn tagojn poste Jean-Baptist van Rijswijck, urbestrarano de Antverpeno, postulis en la urbestraro, ke ĉiu estu enterigita samrange, sendepende de la kredo aŭ nekredo. Tamen daŭris ĝis 1872, kiam oficiale la korpoj el la "hunda enterigejo" estis translokigitaj al la enterigejo de la distrikto Kiel, kie Josef Lies ricevis pompan tombon.

* 
* 
*

Referenco
---------

1. ↑  365 dagen Antwerpen, eldonejo Lannoo, 2008.

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Kategorio Josef Lies en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Eŭropa sturno (*Sturnus vulgaris*) kantanta
**Kantobirdo** estas birdo apartenanta al la ordo de **Paseroformaj** (ĉ. 4000 specioj), en kiuj la voĉa organismo estas disvolvigita tiele ke ĝi produktas variajn sonnotojn, komune konataj kiel birdokanto. Estas pruvoj por sugesti, ke kantobirdoj evoluis antaŭ ĉirkaŭ 50 milionoj da jaroj en la okcidenta parto de Gondvano kiu poste iĝis Aŭstralio, Novzelando, Novgvineo kaj Antarkto, antaŭ disiĝi tutmonden.

Tiu 'birdokanto' estas esence teritoria en tio ke ĝi komunikas la identecon kaj lokigon de individuo al aliaj birdoj kaj ankaŭ signas seksajn intencojn. Oni ne konfuzu ĝin kun birdalvokoj, kiuj estas uzataj por alarmo kaj kontakto, kaj gravas ĉe birdoj kiuj manĝas aŭ migras are.

Aliaj birdoj havas kanton por allogi partneron aŭ pluteni teritorion, sed tiuj estas kutime simplaj kaj ripetaj, kaj malhavas la varion de multaj paserinaj kantoj. La monotona ripetado de la Komuna kukolo aŭ de la Malgranda porzano povas esti kontrastataj kun la vario de Najtingalo aŭ de Grenokanbirdo.

Kvankam multaj kantobirdoj havas kantojn agrabalajn al homaj oreloj, tio ne nepras. Multaj membroj de la familio de korvoj grakas aŭ ĉirpas per sonoj akraj al homoj.

Notoj
-----

1. ↑  Songbirds Update and Transcript

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rBirdoj |
| --- |
| 
Regno: Animalo  •  Filumo: Ĥorduloj  •  Subfilumo: Vertebruloj  •  Infrafilumo: Makzeluloj  •  Superklaso: Tetrapodoj  •  Klaso: Birdoj |
| 

|  Birdoj laŭ ordoj *(alfabete)* |
| --- |
|  |
| 

|  |
| --- |
|  |
| Ordoj de | 

|  |
| --- |
| akcipitroformaj ~ anseroformaj ~ apodoformaj ~ cikonioformaj ~ falkoformaj ~ fenikopteroformaj ~ gavioformaj ~ gruoformaj ~ ĥaradrioformaj ~ kaprimulgoformaj ~ kokoformaj ~ kolomboformaj ~ koracioformaj ~ kukoloformaj ~ paseroformaj ~ pegoformaj ~ pelikanoformaj ~ podicipoformaj ~ procelarioformaj ~ psitakoformaj ~ pterokloformaj ~ sfeniskoformaj ~ strigoformaj ~ strutoformaj ~ tinamoformaj ~ trogonoformaj ~ trokiloformaj ~ turnicoformaj |

 |

 |

 |
| 
Rilataj artikoloj: Birdomigrado ~ Birdoprotektado ~ Birdnestoj ~ BirdkantoVidu ankaŭ: Dinosaŭraj birdoj |

 |

* Kategorio Kantobirdo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kantobirdo en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
Struber-monumento sur la intervala selo *Paß Lueg* en Salcburgio
Gastejo Stegenwald, naskiĝdomo de Struber
**Josef STRUBER** (naskiĝinta la 13-an de februaro 1773 en Werfen-Stegenwald, mortinta la 19-an de julio 1845 samloke) estis aŭstra gastejestro kaj kolonelo de tiraljoroj.

Vivo
----

Estante filo de gastejestro Struber akiris la florantan tavernon *Stegenwald* kiu dum la militoj kontraŭ la francoj pli kaj pli malprosperis.
En la 25-a de septembro 1809 li defendis kune kun Peter Sieberer (1777-1834) el Pfarrwerfen la valpasejon *Paß Lueg* (landlimo inter la distriktoj Tennengau kaj Pongau) kontraŭ agresemaj francoj kaj bavaroj.

En septembro 1809 li komandis la Unuan pafistan kompanion el Werfen kaj devigis la atakantojn, post la batalo de ĉe la ponto *Aschauer Brücke* (piede de la monto *Ofenauer Berg*), retiriĝi. Fine de septembro li plifaciligis al la tirolaj Schützen-trupoj (kiuj estis sub la komando de Joachim Haspinger) la antaŭmarŝon ĝis la paseja mezo. Sekve la francoj reĵetiĝis ĝis post la rivero Lammer. Pro tio Struber ankoraŭ surloke proklamiĝis fare de Haspinger ĉefo de ĉiuj armitaj landdefendantoj de la distrikto Pongau. Komence de oktobro 1809 li apenaŭ ne eskapis malliberiĝon fare de la francaj malamikoj.

La valpasejo dum tri semajnoj defendeblis sed post la traktato de Schönbrunn ĉio ŝanĝiĝis pro la ordonita kapitulaco. Post kelkaj semajnoj da arestiĝo li rajtis reiri al sia (detruita) gastejo.

Honoroj
-------

En 1817 li honoriĝis per la medalo *Mittlere goldene Civil-Ehrenmedaille mit Oehr und Band* kaj ekde 1833 li ricevis pension ŝtatan.
En la 1898 jaro starigis anoj de la societo *Joseph-Struber-Verein* monumenton por li rekte ĉe la paseja pinto kreite de la skulptisto kaj lernejestro Hubert Spannring (1862-1930).
En la salcburga urbokvartalo Lehen ekzistas strateto nomita por li *Strubergasse*.
En Hallein ekzistas la strateto *Josef-Struber-Weg*.
En la salcburga urbokvartalo Maxglan nomiĝis kazerno por li *Struberkaserne* (malkonstruita en 2011).

Referencoj
----------

1. ↑  baptoregistro TFBSTBIII II, Werfen
2. ↑  registro de mortintoj, STBIV Werfen

Literaturo
----------

* biografio ĉe ÖBL
* Franz Ortner: *Vom Kurfürstentum zum Wiener Kongreß.* Ĉe: Heinz Dopsch, Hans Spatzenegger (eld.): *Geschichte Salzburgs.* Band II/2, Pustet, Salzburg 1988, ISBN 3-7025-0121-5.
* Christian Röck: *Der Wirt von Stegenwald. Roman einer unerschütterlichen Treue*, 1941
* Gedeon Freiherr Maretich von Riv-Alpon: *Josef Struber und die Kämpfe in der Umgebung des Passes Lueg im Jahre 1809.* Ĉe: *Mitteilungen der Gesellschaft für Salzburger Landeskunde.* Band 37, 1897, p. 37–170.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Josef Struber en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* detaloj pri la monumento por Struber


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 826960
* GND: 118619446
* VIAF: 62341588
* ISNI: 0000 0000 1041 2528
 |
Koordinatoj: 34.52° 0′ N 82.64° 0′ U﻿ / ﻿34.520 °N, 82.640 °U﻿ / 34.520; -82.640 (mapo)

La **kantono Anderson** estas unu el la 46 kantonoj de la usona ŝtato Suda Karolino. Ĝi havis 173 550 loĝantojn laŭ censo plenumita en 2000. La ĉefurbo de la kantono estas Anderson.

La kantono etendiĝas sur 1 961 km².

Historio
--------

La kantono Anderson estis fondita en la jaro 1826. Ĝi estis nomita tiel omaĝe al Robert Anderson, militisto dum la Usona Revolucio.

Demografio
----------

La lasta preciza taksado de la loka loĝantaro datiĝas de la jaro 2000, kiam oni nombris 173 550 loĝantojn. La Usona Censa Oficejo tamen taksis en 2005, ke tiujare loĝis en la kantono proksimume 175 514 loĝantojn.

Urboj
-----

Jen listo de ĉiuj urboj kaj lokoj de la kantono :

* Anderson
* Belton
* Centerville
* Clemson
* Homeland Park
* Honea Path
* Iva
* La France
* Northlake
* Pelzer
* Pendleton
* Piedmont
* Powdersville
* Sandy Springs
* Starr
* Townville
* West Pelzer
* Williamston

Vidu ankaŭ
----------

* Listo de kantonoj de Suda Karolino

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Kantono Anderson (Suda Karolino) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* angle Oficiala retejo de la kantono Anderson
**Karl Friedrich von GÄRTNER** (naskiĝinta la 1-an de majo 1772 en Calw, mortinta samloke la 1-an de septembro 1850) estis germana naturscienculo kaj filo de la botanikisto Joseph Gärtner.

Vivo
----

Post trejniĝo pri farmakologio en Stutgarto li estis du jarojn ĉe Karlo-lernejo. Poste li studis medicinon en Jena kaj Göttingen kaj eklaboris kuraciste en Calw.

Li prilaboris la suplementan volumon de la patra verko »Karpologie« (Leipzig 1805–1807, kun la kuprogravuraj tabuloj 181–255) kaj la parton pri kriptogamoj de la gmelin-a verko »Flora sibirica« kun aneksaĵo por ties kvina volumo.

Ekde 1826 li publikigis rezultojn pri kruciĝo-provoj ĉe diversaj kreskaĵoj. Tiaj eksperimentoj daŭris 25 jaroj kaj ilia frukto estis »Beiträge zur Kenntnis der Befruchtung der vollkommenen Gewächse« (Stuttgart 1844) kaj »Versuche und Beobachtungen über die Bastarderzeugung im Pflanzenreich« (dua eldono, Stuttgart 1849).

Fonto
-----

*Meyers Großes Konversations-Lexikon*, volumo 7. Leipzig 1907, p. 358 (tie ĉi interrete)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Karl Friedrich von Gärtner en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Vikifontaro
* plantoj priskribitaj laŭ Gärtner


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 807581
* GND: 118716093
* LCCN: n83800562
* VIAF: 200447276
* ISNI: 0000 0001 3973 3314
* SUDOC: 077287959
* BNF: 12324792r
 |
La **Kapelo Sankta Petro kaj Sankta Paŭlo** estas romkatolika Monumento historia en Hungario, ekster vilaĝo Doba sur montodeklivo.

Historio
--------

La kapelo estis konstruita en la 13-a jarcento. La unua mencio okazis en 1309. La unuaj posedantoj (do la konstruigistoj) estis abatinoj de Somlóvásárhely. En tiu loko dominado de turkoj daŭris nur 3 jarojn, la turkoj metis duonlunon sur la konstruaĵon. En la 18-a jarcento oni konstruis novan navon, tiel la kapelo formas L-majusklon. La malnova navo iĝis sanktejo, la malnova absido iĝis sakristio. Supozeble tiutempe oni konstruis la lignan firstotureton. En la 20-a jarcento oni renovigis la kapelon, tiam oni forigis la turkan simbolon. Nuntempe kelkfoje mesoj okazas en la kapelo.

Konstruaĵo
----------

La konstruaĵo situas tute sola inter vitejoj. Proksime fonto pri Marteno de Tours estas videbla. La fasado estas simetria, meze la enirejo funkcias. Super la enirejo estas granda kruco, tiu estas la sola ornamaĵo de la fasado. Plej supre la tureto altiĝas. Ankaŭ la sakristio havas apartan enirejon.

Fontoj
------

* 
* kun fotoj
* (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)
* hungare kun foto[*rompita ligilo*]
* Arkivigite je 2018-08-14 per la retarkivo Wayback Machine
* 

* Kategorio Kapelo Marteno de Tours (Doba) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**János Kriesch,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kriesch János** estis hungara biologo, zoologo, iĥtiologo, agronomo, profesoro, instruisto, membro korespondanta de Hungara Scienca Akademio (1881). Lia filo estis Aladár Körösfői-Kriesch.

János Kriesch  naskiĝis la 29-an de marto 1834 en Habsburga Imperio en Reinthal. Li mortis la 21-an de oktobro 1888 en Budapeŝto.

Biografio
---------

János Kriesch frekventis mezlernejojn en Habsburga Imperio en nunaj partoj de Ĉeĥio kaj Pollando, fine li ricevis diplomon en universitato de Vieno. Li ekinstruis en 1859 en Ungvár, sed en 1861 li instruis en gimnazio de Pest (urbo), en la sekva jaro samloke en la universitato. En 1868 li estis direktoro de Bestoĝardeno kaj Botanika ĝardeno (Budapeŝto), sed post jaro li revenis al la universitato, kie li estis rektoro inter 1884-1886. Li okupiĝis precipe pri moderna fiŝado, brdado de abeloj. Li estis grava adepto de Darwin.

Verkaro (elekto)
----------------

* *A természetrajz vezérfonala* (Gvidilo de la naturhistorio), (1864)
* *Halaink és haltenyésztésünk* (Niaj fiŝoj kaj nia fiŝobredado), (1868)
* *Az okszerű méhészet elemei* (1871)
* *A rovarok világa: Különösen az ipar és kereskedelem szempontjából* (1885)

Fontoj
------

* biografio hungare
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio Arkivigite je 2016-03-04 per la retarkivo Wayback Machine

* Kategorio János Kriesch en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)