recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Arak** (origine perse اراک) estas metropolo, universitata urbego en Irano en Provinco Markazio (ĝi estas ties ĉefurbo). La historia nomo estis *Soltanabad*.

Bazaj informoj
--------------

* Supermara alteco: 1 718 m
* Loĝantaro: 520 944 en 2016
* Horzono: UTC + 3:30; somere UTC + 4:30
* Telefonkodo: (+98) 086

Geografio
---------

Arak situas en la nordokcidenta landparto en altebenaĵo. La urbego estas ĉirkaŭita de altaj montoj. Teherano troviĝas 238 km.  pli proksimaj urbegoj estas Ĥomo kaj Esfahano.

Historio
--------

Origine nomita Soltanabad, la nuntempa Arak estis fondita en 1808. Samtempe fortikaĵo kun dikaj muroj konstruiĝis. Ĝis 1892 la loko restis armea bazo kaj fortikaĵo, poste grandparte personaj posedaĵoj, finfine ŝtataj posedaĵoj inter 1918-1922. Intertempe en fino de la 19-a jarcento la loko estis grava por la tapiŝindustrio, iom poste eĉ ĝi iĝis la plej grava tapiŝocentro de Irano ĝis almenaŭ 1940. Sub regado de Reza Pahlavi la urbo estis nomita Arak kaj modernaj fabrikoj estis establitaj. Arak ankaŭ iĝis grava stacio por la trans-Irana fervojo en 1938. En 1972 ŝtata kombinato pri aluminio ekfunkciis. En 2013 2 apudaj urboj aliĝis al Arak.

Moskeo en Arak
 Universitato, fone urba panoramo kun montoj en Arak
urba panoramo

Ekonomio
--------

Kiel grava industria metropolo, Arako gastigas ŝtalajn, petrolkemiajn, aluminiajn fabrikojn, kiuj produktas preskaŭ duonon de la bezonoj de la lando. Oni produktas eĉ pezan akvon. La ĉefaj agrikulturaj produktoj estas grenoj, hordeoj, kaj fruktoj inkluzive de vinberoj, pomoj, juglandoj kaj migdaloj. Restis ankaŭ la tapiŝprodukto farita mane. En Arak 6 universitatoj funkcias. Iomete for atomcentralo funkcias.

Klimato
-------

Arak troviĝas en kontinenta klimato, kiu estas ĝenerale relative malvarma kaj seka.La vetero estas varma kaj seka en somero, venta kaj malvarmeta en aŭtuno, malvarma kaj neĝa en vintro, kaj milda en printempo. La pluvokvanto estas jare po 346 mm. Inter junio-septembro ĝenerale ne pluvas (aŭ iomete). La jara avereĝa temperaturo estas 14 °C. Inter decembro-februaro ofte frostas, inter junio-septembro la temperaturo varias 30-40 °C.

Stacidomo de Arak

Trafiko
-------

Arak havas internacian flughavenon konstruitan en 1938. La fervojo atingis la urbon iom pli frue en 1935. En Arak aŭtobusoj liveras la loĝantojn.

Vidindaĵoj
----------

* moskeoj kaj kristana kirko
* deversaj muzeoj
* parkoj kaj ĝardenoj
* bestoĝardeno
* malnova bazaro
* ponto

Naskiĝintoj de Arak
-------------------

* Ataola Mohaĝerani, politikisto
* Kader Abdolah, verkisto

Fontoj
------

* interalie WikiTrans
* en Encyclopædia Britannica

* Kategorio Arako (Irano) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Bazaro en Arak
Larĝa foto pri universitata konstruaĵo en Arak

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo (perse)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 644886
* LCCN: n95059677
* VIAF: 126827913
* SUDOC: 179428799
 |
**Bida** estas grandurbo en Niĝera Ŝtato de Niĝerio. Ĝi estas ĉefsidejo de regno Nupe.

Bazaj informoj
--------------

* Koordinatoj: 09° 05′ N 06° 01′ O﻿ / ﻿9.083 °N, 6.017 °O﻿ / 9.083; 6.017 (mapo)Koordinatoj: 09° 05′ N 06° 01′ O﻿ / ﻿9.083 °N, 6.017 °O﻿ / 9.083; 6.017 (mapo)
* Areo:  km²
* Loĝantaro: 137.623 en 2012
* Supermara alteco: m
* Horzono: UTC +1
* Poŝtkodo: 912...

Geografio
---------

Bida situas en la meza sekcio de la lando.

Historio
--------

En 1531 regno Nupe fondiĝis, kies centro estis Bida. En 1806 Imperio Fulani okupis ĝin. Inter 1847-1856 interna milito okazis en la tuta imperio, dume en 1850 13 km. longa urbomuro konstruiĝis. La komercado (ankaŭ sklavokomercado) kun la britoj komenciĝis en 1871. La britoj okupis la urbon en 1901.

Ekonomio
--------

Bida estas konata pri produktadoj el tradiciaj metioj, precipe vitro, ceramiko, latuno kaj kupraj pokaloj. En la apudaĵo oni kultivas sorgojn, miliojn, nuksojn, tabakojn, kotonojn, arakidojn, palmooleojn, cepojn, indigojn, sukerkanojn kaj fruktojn. Aliaj bredadas kaprojn kaj ŝafojn.

Klimato
-------

Bida situas en tropika kaj seka klimatoj. Estas pluva kaj seka sezonoj. La pluva sezono daŭras de aprilo ĝis oktobro, kiam la temperaturo atingas 30  ℃ (nokte 22  ℃). Dum la seka sezono dumtage la temperaturo estas iomete pli, ol 40  ℃ (nokte 12  ℃).

Trafiko
-------

El Bida kuras aŭtoŝoseoj al Abuĝo kaj Ilorin, krome estas 3 malpli gravaj vojoj, ekzemple al Minna.

Vidindaĵoj
----------

* festivalo
* 3 reĝaj palacoj
* centra moskeo

Fontoj
------

* Angla Vikipedio
* 
* [*rompita ligilo*]
* Arkivigite je 2009-10-07 per la retarkivo Wayback Machine
**Carlsbad** estas grandurbo, konata laŭmara banloko en Usono, en subŝtato Kalifornio, en Kantono San Diego. 

Situo de en Kalifornio kaj en la kantono

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 101 km²
* Loĝantaro: 105.328 (en 2010)
* Supermara alteco: 16 m
* Horzono: UTC-8h (en somero UTC-7h)
* Poŝtkodoj: 92008-92011
* Telefonkodoj: 760, 442

Geografio
---------

Carlsbad situas laŭ Pacifiko en la sudokcidenta landparto de Usono, en la sudokcidenta parto de la subŝtato. Vista (Kalifornio) troviĝas 9, Oceanside (Kalifornio) 10, San Diego 56, Los-Anĝeleso 140 km. La marbordo estas tie 11 kilometrojn longa.

Historio
--------

Iama konstruaĵo, nuna informejo en Carlsbad
La plej frue indianoj vivis en tiu areo. En la 1880-aj jaroj iama maristo John Frazier havis puton, eĉ la trajno haltis tie. Tiu puto donis bonan mineralan akvon, tial la kreskiĝinta urbeto prenis la nomon "Karlsbad" laŭ banloko-urbo en Bohemio (nuna Karlovy Vary). La loĝantoj komencis kulturi diversajn fruktojn, aliaj profitis la akvon.

Trafiko
-------

El Carlsbad aŭtoŝoseoj kaj fervojoj kuras al Los-Anĝeleso kaj San Diego, krome estas aŭtoŝoseo al Escondido.

Klimato
-------

Statuo de John Frazier
Carlsbad situas en subtropika aŭ mediteranea klimato laŭ klimata klasifiko de Köppen. La temperaturo averaĝe varias inter 12-20  ℃. La varmo kulminas en septembro kun rekordo 42  ℃, la malvarmo kulminas en januaro kun rekordo -7  ℃. Jare pluvas po 283 mm.

Vidindaĵoj
----------

* muzika muzeo
* Legoland' porinfana amuzparko de 1999

Famuloj
-------

* en Carlsbad naskiĝis Tony Hawk
* en Carlsbad mortis Raoul Bott

Ĝemelurboj
----------

* Japanio Futtsu, Japanio
* Ĉeĥio Karlovy Vary, Ĉeĥio

Fontoj
------

* Képes Világatlasz ISBN 963 8475 38 2
* Tiu ĉi artikolo tradukiĝis helpe de WikiTrans, estis prenitaj nur tiuj frazpartoj, kiuj estis sencohavaj el anglalingva Vikipedio

Mapo pri Kalifornio, kie estas trovebla Carlsbad sude laŭ la marbordo
Skema mapo de regionoj kun Ĉinujo-klimato (Cw)
**Cw-klimato** aŭ **Ĉinujo-klimato** estas laŭ la Klimata klasifiko de Köppen, modera klimato kun humidaj someroj. La plej humida somera monato havas minumune dekfojan kvanton de precipitaĵo kompare kun tiu de la plej seka vintra monato kaj, kiel ĉiuj moderaj klimatoj, la averaĝa monat-temperaturo de la plej malvarma monato situas inter -3  ℃ kaj 18  ℃ kaj almenaŭ unu monato de la jaro prezentas averaĝan temperaturon de 10  ℃ aŭ pli.

Karakterizaĵoj
--------------

Pro la longaj kaj tre humidaj someroj, la Ĉinujo-klimato estas tre konvena por la grandskala kultivado de kreskaĵoj, kiel rizo.

Disvastiĝo
----------

Malgraŭ la nomo de "Ĉinujo-klimato", la klimato situas ne nur en Ĉinujo, kie tamen ĝi ne ĉie troviĝas. La klimato ankaŭ ĉeestas interalie en Norda Hindujo, partoj de la sudo de Brazilo, Paragvajo kaj aliaj partoj de suda Sudameriko, kaj de Suda Afriko.

Plia subdivido laŭ Köppen
-------------------------

* ***Cwa*** : varma Ĉinujo-klimato; la plej varma monato de la jaro prezentas averaĝan monato-temperaturon de minimume 22  ℃. Tiu ĉi klimato validas por la plimulto de la ejoj kie superregas Ĉinujo-klimato. Kelkfoje oni nomas ĝin la ***modera savanoklimato***.
* ***Cwb*** : modera Ĉinujo-klimato; la pli varma monato de la jaro havas mezan monato-temperaturon de malpli ol 22  ℃. Tiu ĉi klimato estas pli malofta kaj troviĝas en kelkaj pli altaj partoj kie superregas Ĉinujo-klimato, kiel en kaj ĉirkaŭ Drakensbergoj en sudorienta Afriko kaj en Sivalik-Montetoj, je la suda flanko de Himalajo.
**Enterprise** estas grandurbo, tamen nur censa loko en Usono, en subŝtato Nevado, en Kantono Clark (Nevado). Ĝi apartenas al urbaro de Lasvegaso.

Situo de Enterprise en la kantono kaj subŝtato

Bazaj informoj
--------------

* Koordinatoj: 36° 01′ N 115° 11′ U﻿ / ﻿36.017 °N, 115.183 °U﻿ / 36.017; -115.183 (mapo)Koordinatoj: 36° 01′ N 115° 11′ U﻿ / ﻿36.017 °N, 115.183 °U﻿ / 36.017; -115.183 (mapo)
* Areo: 121 km²
* Loĝantaro: 108.481 (en 2010)
* Supermara alteco: 778 m
* Horzono: UTC-8h (en somero UTC-7h)
* Poŝtkodo:
* Telefonkodo:

Geografio
---------

Enterprise situas en valo, en la sudokcidenta landparto de Usono, en suda parto de la subŝtato, en meza parto de la kantono. Paradise (Nevado) troviĝas 9, Spring Valley (Nevado) 10, Henderson (Nevado) 16 km.

Historio
--------

Enterprise estis fondita en 1996. Ĝi neniam ricevis statuson pri municipo. La urbestraro funkcias en la kantono.

Loĝantarkresko de Enterprise
----------------------------

| Jaro | Loĝantaro |
| --- | --- |
| 2000 | 14.676 |
| 2010 | 108.481 |
|

Klimato
-------

Enterprise situas en varma dezerta klimato. La temperaturo averaĝe varias inter 13-27 °C. La varmo kulminas en julio averaĝe 40, rekorde 47 °C, la malvarmo kulminas en januaro averaĝe 2, rekorde -13 °C. Jare pluvas po 114 mm. La pluvo kulminas en februaro kaj malkulminas en junio.

Demografio
----------

En 2010 la raskonsisto en Enterprise estis 56.3% blanka, 8.1% afro-amerikana, 0.6% indiana, 21.2% azia, 0.9% pacifikainsulana, 6.8% de aliaj rasoj, kaj 6.1% de du aŭ pli da rasoj. Hispanido aŭ latinamerikano de iu raso estis 17.3%.

Fontoj
------

* Tiu ĉi artikolo tradukiĝis helpe de WikiTrans, estis prenitaj nur tiuj frazpartoj, kiuj estis sencohavaj el anglalingva Vikipedio
**San Francisco de Milagro,** pli mallonge **Milagro** estas grandurbo en Ekvadoro. Milagro signifas hispane: miraklo.

Preĝejo en Milagro

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 31 km²
* Loĝantaro: 139 985 (en 2013)
* Supermara alteco: 12 m
* Horzono: UTC-5h
* Poŝtkodo:
* Telefonkodo: (+593)04

Geografio
---------

Milagro situas sur ebenaĵo laŭ rivero en la okcidenta parto de Ekvadoro. Durán troviĝas 36, Guayaquil 42, Cuenca (Ekvadoro) 109, Kito 236 km.

Historio
--------

Laŭ legendo el 1784 okazis mirakla saniĝo, kiun supozeble faris Sankta Francisko. Milagro fondiĝis en 1786.

Milagro estas konata pro ĝia impona progreso en agrikulturo, industrio kaj komerco. Sukerkanoj kaj ananasoj estas la plej grava kultivaĵoj. Multe da hoteloj atendas la turistojn.

Klimato
-------

En Milagro la averaĝa temperaturo varias inter 24-26 °C. La varmo kulminas en februaro averaĝe 30 °C. Jare pluvas po 1265 mm. La pluvo kulminas en marto, en aŭgusto apenaŭ pluvas.

Trafiko
-------

San Francisco de Milagro ne havas ĉefvojon, sed ĝi havas ponton tra la rivero.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Milagro (Ekvadoro) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* www.milagro.gob.ec

Fontoj
------

* angla Vikipedio helpe de WikiTrans kaj franca Vikipedio helpe de Guglo
* Arkivigite je 2016-03-04 per la retarkivo Wayback Machine
*
Larĝa foto pri la stacidomo en Sunĉon
**Sunĉon** (koree 순천시, laŭ ĉinaj literoj **順天市**) estas pitoreska agrikultura kaj industria urbego en Sud-Koreio.

Panoramo en Sunĉon
Panoramo en Sunĉon
Marketo en Sunĉon

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 907,21 km²
* Supermara alteco: m
* Loĝantaro: 279,435 (2016)
* Poŝtkodoj:
* Telefonprefikso: +82 61
* Horzono: UTC+9
* 34° 57′ 00″ N 127° 29′ 00″ O﻿ / ﻿34.95000 °N, 127.48333 °O﻿ / 34.95000; 127.48333 (mapo)

Nacia Universitato en Sunĉon
Urbodomo

Geografio
---------

Sunĉon situas en sudorienta parto de la lando sur duoninsulo. Josu troviĝas 26, Seulo 295 km .

Historio
--------

La loko partoprenis longe en la korea historio, ekzistis diversaj administraj unuoj. Kun la proksima Josu ribelo okazis en 1948. Sudkoreaj soldatoj rifuzis partopreni en la subpremado de la daŭranta ribelo en alia loko. Kelkaj homoj mortis. Kelkajn tagojn poste la ribelo estis disbatita fare de la sudkorea militistaro. Civiluloj pensitaj esti helpinta la ribelon ankaŭ estis senprokraste ekzekutitaj.

Ekonomio
--------

Sunĉon nuntempe aliĝas al libera ekonomia zono. Estas planoj ankaŭ pri fondo de nova urbaro.

Klimato
-------

En Sunĉon jare pluvas 1531 mm. En ĉiuj monatoj pluvas, tamen inter aprilo-septembro pli ofte pluvas. La averaĝa jara temperaturo estas 12  ℃, tio varias inter 7-20  ℃. En julio kaj aŭgusto ofte estas 30  ℃, sed inter decembro-februaro ofte frostas.

Poŝtejo en Sunĉon
Japana fortikaĵo

Trafiko
-------

Sunĉon estas konektita per fervojoj kaj ŝoseoj. En la urbego aŭtobusoj liveras la pasaĝerojn.

Vidindaĵoj
----------

* en 2013 internacia ekspozicio pri ĝardenoj okazis, la areo estas konservita por la daŭra turismo
* temploj
* korea fortikaĵo, kie nuntempe festivaloj okazas
* japana fortikaĵo konstruita dum la japana invado

Ĝemelurboj
----------

* Usono Columbia (Misurio), Usono
* Sud-Koreio Ĉinĝu, Sud-Koreio
* Sud-Koreio Iksan, Sud-Koreio

Fontoj
------

* WikiTrans
*
Larĝa panoramo de Escondido

**Escondido** estas grandurbo en kantono San Diego en la usona subŝtato Kalifornio.

Situo de Escondido en Kalifornio kaj en la kantono

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 96 km²
* Loĝantaro: 143.911 (en 2010)
* Supermara alteco: 197 m
* Horzono: UTC-8h (en somero UTC-7h )
* Poŝtkodoj: 92025-92027, 92029
* Telefonkodoj: 760, 442

Geografio
---------

Escondido situas en malprofunda valo en la sudokcidenta landparto de Usono, en suda parto de la subŝtato en proksimeco de ĉefvojo San Diego-Temecula.

Urbocentro de Escondido

Historio
--------

Escondido estis fondita en 1888, tial ĝi estas unu el la plej maljunaj grandurboj de la kantono. Pli frue estis tie nur bieno por meksikano, poste usonano bredis tie ŝafojn, ĉevalojn kaj brutaron. La urbofonton helpis la konstruado de fervojo dum la 1880-aj jaroj.

Industrio
---------

Loĝantoj de Escondido laboras en instrua, komerca, sanserva kaj socia servoj.

Klimato
-------

Escondido havas tipan mediteranean klimaton kun varmaj someroj kaj malvarmetaj vintroj. La averaĝa temperaturo varias inter 11-26 °C. La varmo kulminas en julio kaj aŭgusto averaĝe kun 32 °C. La malvarmo kulminas en decembro kaj januaro averaĝe kun 6 °C. Jare pluvas po 384 mm. La precipitaĵo plejparte estas inter novembro ĝis marto. Neĝo neniam falas.

Trafiko
-------

En Escondido aŭtobusoj liveras la pasaĝerojn.

Vidu ankaŭ
----------

* San Diego Zoo Safari Park

Fontoj
------

* Arkivigite je 2013-10-04 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 126235
* GND: 4436496-9
* LCCN: n82032019
* VIAF: 295675989
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Grande-Synthe (stacidomo). |

**Grande-Synthe** - jen france, prononco [ɡʁɑ̃d sɛ̃t], nederlande respektive okcidentflandre *Groot-Sinten*, prononco [ĥroŭt SINtn] - estas komunumo de Francio kadre de la historia pejzaĝo Franca Flandrio, *Frans-Vlaanderen* respektive *Flandre française*, borde de la Manika Markolo. Ĝi situas en la departemento Nord [nɔʁ], en la administra regiono Hauts-de-France (jen france, prononco [o d(ə) fʁãs] Pri tiu ĉi sono aŭskulti, pikarde *Heuts-d'Franche*) kaj en la tradicia, historia regiono Nordo-Kaleza Markolo (france *Nord-Pas-de-Calais* [nor pa d' kale']). Ene de la departemento, la komunumo apartenas al la arondismento Dunkerque kaj al la kantono *Grande-Synthe / Groot-Sinten*.

La urbanojn oni kutime nomas *grand-synthois(es)* en la franca lingvo.

Blazono

Geografio
---------

Grande-Synthe/Groot-Sinten havas landlimon kun Dunkerque/Duinkerke, de kiu ĝi estas konsiderebla kiel ĉirkaŭurbo, kaj situas proksime al la Manika Markolo. La urbo ĝuas centran situon inter Lillo, Kalezo kaj Bruselo, ĉiuj alireblaj per aŭtoŝoseoj.

Historio
--------

Same kiel najbara Dunkerque, Grande-Synthe estis preskaŭ komplete detruita komence de la dua mondmilito en 1940, kiam la britaj kaj francaj soldatoj estis evakuitaj el tie.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Nord
* Listo de urboj de Francio
* Grande-Synthe (stacidomo)
* Dunkerque-Port-Est (stacidomo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo (france)
Kristina Regina wheelhouse.jpgŜipskipo sur la ŝipa ponto dum enirado kaj forlasado de haveno: la kapitano, la juniora ŝipmaristo (tria oficiro) kaj la sperta maristo - la piloto
Maristoj manovrantaj la velojn de velŝipo
Maristo sur ferdeka deĵoro
**Maristo** estas homo, kiu havas sian laborlokon sur ŝipo, kiu transportas pasaĝerojn kaj / aŭ varojn trans akvaj surfacoj de unu loko al alia.

Profesiaj rangoj
----------------

La plej altranga maristo sur ŝipo estas la **kapitano**, navigisto, kiu havas la rajton ordoni laborojn al la aliaj ŝipaj maristoj. La dua plej altranga maristo estas la **gvida ŝipa inĝeniero** (angle *Chief Engineer*, germane 
*Maschineningenieur* aŭ *Leitender Ingenieur*): Li aŭ ŝi respondecas por la motoroj kaj ĉiuj teknikaĵoj de la ŝipo. Maato estas ŝipano de rango varianta laŭ la epokoj kaj ŝtatoj, de ŝipsubestro ĝis ĉefmaristo.

La **navigista oficiro** (germane *Nautischer Offizier*) per ŝtata ekzameno atikis patenton pri la navigado de mara ŝipo. Dum la tempo, kiam li/ŝi stiras la ŝipon, li/ŝi respondecas pri la sekureco de la ŝipo kaj de la ĉirkaŭa mara trafiko. 

La **maŝinistoj** de la ŝipo estas

* **inĝenieroj**, kiuj rekte respondecas al la gvida inĝeniero
* **elektrikistoj**, kiuj zorgas pri la ŝipaj elektraĵoj
* **ŝipaj mekanikistoj**, kiuj zorgas pri la mekanikaj partoj de la ŝipaj maŝinoj, kaj
* **oleistoj**, kiuj respondecas pri la oleumado kaj purigado de la ŝipaj maŝinoj, helpas inspekti kaj ripari ilin.

Krome ekzistas **simplaj maristoj**, kiuj ne (jam) atingis pli altan rangon, faras la bazajn laborojn surŝipe kaj parte ankoraŭ estas metilernantoj.

Kromaj **maristoj kun specifaj taskoj** estas ekzemple

* matrosoj (laboras ĉefe sur la ferdeko, germane Matrose, nederlande matroos, france matelot)
* radikomunikistoj
* ŝipaj kuiristoj (germane *Smutje*)
* ŝipaj servistoj (angle kaj germane *Steward*) kaj
* ŝipaj lavistoj.

Vidu ankaŭ
----------

* *Seafarers International Union*
* *The Seafarers*

Eksteraj ligiloj
----------------

* Marista terminaro

* Kategorio Maristo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Maristo en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)
* Maristo en Vikifontaro (Universala biblioteko)
**Guosa** estas zona planlingvo proponita de Alexander Ekhoguosa Igbinéwéká en 1965 por esti nacia lingvo de Niĝerio. La lingvo estas bazita sur Haŭsa lingvo kaj aliaj lingvoj de nordo de Niĝerio, la vortprovizo prenas vortoj el lingvoj el sudo de Niĝerio.

En la Guosa, objektoj videblaj kaj konkretaj estas el Hausa kaj aliaj lingvoj de l' nordo de Niĝerio, ekzemple:

Kwàndó = korbo  

Kázá = kokino  

Ból = balono  

Líttáfí = libro  

Fénsà = skribilo  

Vortoj por nevideblaj aŭ abstraktaj aferoj venas el Igbo, Jorubo aŭ aliaj lingvoj de l' sudo. Estis elektita ĉiam tiu lingvo, kies vorto venas venas unue en alfabeta ordo. Ekzemple la vortoj *bìa* (en Igbo) kaj *wá* (en Jorubo) havas la saman signifon, do Guosa prenu la vorto el Igbo.

Gramatiko
---------

### Alfabeto kaj prononco

Á B D É È F G Í H J K L M N Ó Ò P R S T Ú V W Y Z 

Guosa uzas la latinan alfabeton kun diakritikoj por indiki tonon:
´ indikas alta tono, ` indikas malalta tono, ^ indikas malkreska tono, meza tono ne estas markata.

Estas la *Ilowe Naijeriya*, niĝeriaj apartaj sonoj: c (ĉ) kiel en "àbíncí": [manĝo]; gb kiel en "gbóntì": [aŭdi]; ng kiel en "mo ng shìengá": [mi estas iranta]; kp kiel en "íkpèrè:" [adjektivo].

Ekzempletoj
-----------

* ò chètó ájì ‘wá tí shìengá gídá (nia klasmonitoro iris hejmen).
* ó tí shìhé kófà? (ĉu vi malfermis la pordon?)
* báasì, mó tí shìhé kófà (jes mi malfermis la pordon).
* bíko, fún mi ní rúwá (bonvole, donu al mi akvon).

Bibliografio
------------

* Alexander Igbinéwéká (1987): The dictionary of Guosa language vocabularies. Lagos: Guosa Publications, 52 p.

* Alex Igbiniweka: Teach Yourself Guosa Language Book 2: Nigeria’s future common indigenous lingua franca. Richmond, CA: Guosa Publication Services, 1999.

Eksteraj ligiloj
----------------
**Pavlovsk** (ruse *Павловск*) estas urbo en Voroneĵa provinco en Rusio.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 20233501.

La urbo estis fondita en jaro 1709.

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1779.

La interurba telefona kodo estas 07362, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo (en jaro 2005).

Geografiaj koordinatoj de la urbo estas 50° 27′ N 40° 07′ O﻿ / ﻿50.450 °N, 40.117 °O﻿ / 50.450; 40.117 (mapo)Koordinatoj: 50° 27′ N 40° 07′ O﻿ / ﻿50.450 °N, 40.117 °O﻿ / 50.450; 40.117 (mapo).

La urbo estas sur maldekstra bordo de rivero Don (Дон) ĉe enenfluo en ĝin de rivero Oseredj (Осередь).

En jaro 1959 la urbo havis 12,1 mil loĝantojn.

En jaro 2002 la urbo havis 26,4 mil loĝantojn.

Vidu ankaŭ
----------

* Pavlovskij Posad

Flago de Voroneĵa provinco
Urboj de Voroneĵa provinco

**Ĉefurbo**: Voroneĵ

Bobrov |
Boguĉar |
Borisoglebsk |
Buturlinovka |
Ertil |
Kalaĉ |
Liski |
Novoĥopjorsk |
Novovoroneĵ |
Ostrogoĵsk |
Pavlovsk |
Povorino |
Rossoŝj |
Semiluki 

 

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Hartwig Bartz** (\* 21-an de februaro 1936 en Rammelsbach; † 2001) estis germana frapinstrumentisto de moderna ĵazo.

|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Muziko |

Vivo kaj verkado
----------------

Bartz, kiu devenis el okcident-palatinata muzikisto-familio, lernis kiel meminstruanto la frapinstrumentaran ludon. Kiel profesia muzikisto li laboris komence en la usona militisto-prizorgado en Baumholder kaj aliaj starejoj de la usona armeo en okcidenta palatinato. En 1958 li akompanis en Hamburgo Stenon Getz, poste li koncertvojaĝis kun Chet Baker kaj prezentis en Baden-Baden kun Oscar Pettiford. En 1960 li validis kiel malmolbopa specialisto kaj li muzikis kun Peter Trunk en la kvinopo de Albert Mangelsdorff, en kiu li restis ĝis 1961 kaj „kies stilan evoluigon li antaŭenigis per sia ritma varieco, unika en la germana ĵazo tiutempa." Bartz faris multatentatajn, kvankam pridisputitajn prezentadojn, interalie dum la Germana Ĵazfestivalo en 1960 kaj 1962. Je la festivalo de Antibes li estis distingita kiel plej bona frapinstrumentisto.. Li plue muzikis ce Fritz Münzer, Wolfgang Lauth, Don Cherry, Egon kaj Freddy Christmann, antaŭ ol li iris al Hamburgo kaj Berlino, kie li en 1965 ludis i.a. kun Leo Wright en la orienta parto de la urbo, sed ankaŭ prezentis ku kabaretisto Wolfgang Neuss en ties programo „Neuss Gericht". Post tio li iris al Munkeno, kie li ĝis 1969 laboris en la ĵazklubejo *Domicile* kun Joe Haider, Pony Poindexter, Olaf Kübler aŭ Alexander von Schlippenbach. En Hamburgo li poste muzikis kun Michael Naura.

Pro drogomanio okazis kolapso kaj sendrogiĝo. Januaron de 1971 li mortbatis je neniam tute klarigitaj cirkonstancoj sian edzinon kaj devi pasigi la venontajn du jardekojn en fermita psikmalsanulejo.

Referencoj
----------

1. ↑  Jürgen Schwab, *Der Frankfurt Sound*. Frankfurto ĉe Majno 2004, p. 153s.

Diskoj
------

* Oscar Pettiford: *Sessions 1958-60* ( interalie kun Monica Zetterlund, Lucky Thompson, Dusko Goykovich)
* Fritz Münzer: *Live 1962* (inter alie kun Manfred Schoof kaj Joe Haider)
* Clark Terry: *Wham. Live At the Jazzhouse* (MPS)
* Leo Wright: *Flute+Alto-Sax* (Amiga) 1965
* *Modern Jazz Studio Nr.4*  (Amiga) 1965/70
* Wolfgang Neuss: Neuss Testament-Die Villon Show (Fontana) 1966 (rec.1965)

Literaturo
----------

* Claudia Gilcher: *Pfälzer Lebensläufe. Aufstieg und Fall der Jazz-Legende Hartwig Bartz*. In: *Die Rheinpfalz* vom 9. Februar 2008.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Retpaĝo ĉe kuselermusikantenland.de
La **Tigurinoj** (latine *Tigurini*, greke *Τιγουρίνοι* [TiguRInoj]) estis unu el la kvar subgrupoj (*pagi*) de la kelta tribo helvetoj.

la helvetoj en la jaro 107 a.K. venkas la romian armeon apud Agen kaj devigas romiajn ostaĝojn "sub la jugon". Historieca pentraĵo el la 19-a jarcento de Charles Gleyre.
keltaj kaj raetaj setlejoj dum la 1-a jarcento antaŭ Kristo en la teritorio de nuna Svislando

Historio
--------

La setla teritorio de la tigurinoj estis en la areo ĉirkaŭ Aventicum en la nuntempe franclingva okcidenta Svislando. La etna nomo venas de la gaŭla lingvo kaj signifas "la homoj" (komparu irlande *tigern*, "sinjoroj" respektive kimre *teyrn*, "sinjoro").

Historie signifan rolon la tigurinoj kaj la tojgenoj ekhavis kun la cimbroj, kiun kiuj ili fine de la 2-a jarcento antaŭ nia erao kadre de la "cimbraj militoj" kontraŭ la romia armeo detruis multajn setlejojn en suda Gaŭlio. En la jaro 107 a.K. ili atingis la teritorion de la etno *volcae* en la sudo de nuntempa Francio kaj sub la ĉefeco de *Divico* venkis la romian armeon de konsulo Lucius Cassius Longinus kaj lia legato ("sendito") Lucius Calpurnius Piso Caesoninus. Lucius Cassius estis mortigita kune kun la plejparto de la romiaj soldatoj fare de la cimbroj, kiuj krome prenis romiajn ostaĝojn kaj devigis la malliberulojn sub la jugon, kiel dokumentigis Cezaro. En la kroniko *Periochae* de Tito Livio tiu epizodo ne menciiĝas. La ekzakta loko de la batalo ne plu estas konata, sed ĝi plej probable okazis en la valo de la rivero Garonne apud Agen, tial ke oni komune nomas ĝin la "batalo de Agen". En Orange la tigurinoj kune kun la aliaj triboj en 105 aK denove venkis alian romian armeon.

Ĝis la jaroj 102/ 101 a.K. la tigurinoj sekvis la cimbrojn en ties vagado tra la Alpoj, sed ne penetris en Italion, sed restis en la regiono de la montpasejo de Brenero. Post kiam la cimbroj en 101 a.K. apud Vercellae estis venkitaj de la de la romiaj trupoj de *Gajus Marius* kaj *Lutatius Quintus Catulus*, la tigurinoj revenis al siaj hejmoj. La tigurinoj povis eskapi la detruon kaj transloĝiĝis kun sia predo reen al la nordo. En la kolektiva memoro de Romio la tigurinoj aŭ la helvetoj poste restis kiel forta kaj minaca kelta tribo.

En la jaro 58 a.K. , la tigurinoj partoprenis en la konkera vagado de la helvetoj al suda Gaŭlio, sed post kiam ili estis venkitaj fare de la trupoj de Gajo Julio Cezaro en la batalo de Bibracte en la valo de la rivero Saône, ili estis devigitaj reveni al la teritorio de hodiaŭa Svislando.

Notoj
-----

1. ↑   Tito Livio (Titus Livius): *Periochae* 65
**Siverek,** kurde **Sêwreg** estas urbego (ankaŭ distrikto) en Provinco Şanlıurfa en azia parto de Turkio.

Panoramo de Siverek

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 4,367  km² (kun la plena distrikto)
* Supermara alteco: 800 m
* Loĝantaro: 250,100 (nur la urbo mem en 2016)
* Horzono: UTC +2 (somere UTC + 3)
* Telefonkodo: (+90) 414
* Poŝtkodo: 63600
* Aŭtokodo: 63
* 37° 45′ N, 39° 19′ O (mapo)37.7539.316666666667

Geografio
---------

Siverek situas en montaro en sudorienta parto de la azia landparto. Ĝi troviĝas 83 kilometrojn de Dijarbakiro kaj de Ankaro 610 kilometrojn .

Historio
--------

La Bucak-klano estas zazaoj, ili alvenis al Siverek de la proksima Dijarbakiro en la 1800-aj jaroj. Ili ĉiam estis lojalaj al la turka ŝtato, precipe dum la ribelo en la 1920-aj jaroj. La klano ankaŭ estis aktiva en la lukto kontraŭ la kurda separismo. Ekde la 1970-aj jaroj la klananoj estis ofte urbogardistoj en Siverek.

Loĝantaro
---------

La loĝantoj estas ĉefe kurdoj. Ekzistas ankaŭ turkmenoj en apuda vilaĝo kaj ankaŭ araboj.

Klimato
-------

Siverek situas ĉe limo de mediteranea kaj kontinenta klimatoj kun varmaj sekaj someroj kaj neĝaj vintroj. La suma jara precipitaĵo estas iom malpli ol 500 mm. En ĉiuj monatoj pluvas aŭ neĝas, tamen inter julio-aŭgusto nur hazarde pluvas. La averaĝa temperaturo estas 16 °C.

Trafiko
-------

Al Siverek kuras 3 ĉefvojoj.

Fontoj
------

* WikiTrans

* Kategorio Siverek en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Vasta panoramo de ĈilunVasta panoramo de Ĉilun

**Ĉilun** (ĉine 基隆市) estas universitata urbego kaj grava marhavena urbo (la dua plej granda en la lando) en norda Tajvano. La urbego apartenas al urbaro kun Tajpeo kaj Novtajpeo. Moknomo de Ĉilun estas *Pluvoplena Haveno*.

Haveno de Ĉilun

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 132,8 km²
* Supermara alteco: m
* Loĝantaro: 371,878 (2016)
* Poŝtkodo: 200-206
* Telefonkodo: (0)32
* Horzono: UTC + 8

Geografio
---------

Ĉilun situas en norda parto de la insulo laŭ la marbordo.

Historio
--------

La loko estis okupita en 1626 de la hispanoj, kiuj konstruis fortikaĵon sur la insulo ĉe la haveno. De 1642 ĝis 1661 kaj 1663-1668 Ĉilun estis sub nederlanda kontrolo. Dum la unua opia milito inter Britio kaj Ĉinio en 1841 la britoj sensukcese atakis tiun teritorion. Antaŭ 1840 tiu ĉi loko fariĝis malgranda haveno kun ĉirkaŭ 700 hejmoj. En 1863 Ĉina Imperio malfermis la havenon libera kaj la urbo ĝuis rapidan evoluon pro la abundaj krudvaroj. Tiutempe la loknomo estis Kilong (基隆廳), kio signifas "riĉa kaj prospera tero". Dum la ĉina-franca milito (1884-85) la francoj provis invadon de Tajvano, sed la francoj estis venkitaj. Sub japana rego (1895-1945) nomo de la havenurbo estis Kirun. Dum la 2-a mondmilito precipe en 1941 la haveno estis plene bombardita, poste Tajvano iĝis parto de la Respubliko Ĉinio. Ĉilun estis establita kiel provinca grandurbo. La haveno iĝis la 7-a plej granda kontenerhaveno en la mondo.

Urbodomo
Instituto

Ekonomio kaj eduko
------------------

Kiel internacia haveno, ĝia rolo multe ŝanĝiĝis. Sub la japanoj ĝi estis esence eksporta haveno, sendanta krudajn materialojn por prilaborado al Japanio, ĝi nun estas ĉefe importa centro por Tajpeo. Ankaŭ fiŝkaptistoj profitas la havenon. En la urbego oni produktas sterkaĵojn, cementojn kaj ŝipojn. En la urbego pluraj universitatoj funkcias.

Klimato
-------

La klimato de Ĉilun estas humida subtropika laŭ klimata klasifiko de Köppen (Cfa). En la jaro la precipitaĵo estas po 3755 mm, en ĉiuj monatoj pluvas. Dum somero la sudokcidentaj ventoj dominas. Nebuloj ofte okazas dum vintro kaj printempo, kiam la relativa humidecnivelo estas tre alta. La averaĝa jara temperaturo estas 22,6  ℃.

Trafiko
-------

Ĉilun havas fervojan stacidomon, internacian havenon kaj aŭtovojon ekde (1968).

Universitato
Muzeo

Vidindaĵoj
----------

* muzeo pri marsoldatoj
* haveno (precipe la fiŝhaveno)
* urbaj parkoj
* kultura centro
* Somera Fantomo-Festivalo de 1851

Ĝemelurboj
----------

* Filipinoj Bacolod kaj Dabao, Filipinoj
* Marŝala Insularo Bikini Atolo, Marŝala Insularo
* Usono Campbell (Kalifornio), Usono
* Usono Corpus Christi (Teksaso), Usono
* Sud-Afriko Orient-Londono, Sudafriko
* Aŭstralio Marrickville, Aŭstralio
* Japanio Mijakoĝima, Japanio
* Usono Rosemead (Kalifornio), Usono
* Usono Sallaga Urbo, Usono
* Sud-Koreio Sanĝu, Sud-Koreio
* Kanado Thunder Bay (Ontario), Kanado
* Usono Yakima (Vaŝingtonio), Usono

Fontoj
------

* WikiTrans
* 

* Ĉilun en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Ĉilun en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Kultura centro
Stacidomo
Larĝa panoramo kun ŝipoj ĉe BitungLarĝa panoramo kun ŝipoj ĉe Bitung

**Bitung,** estas marborda urbego en insulo Sulaveso, en provinco Norda Sulaveso en Indonezio. Bitung konsistas el 8 distriktoj. La urbego ricevis sian loknomon de arbo *Barringtonia asiatica* kreskiĝanta en la ĉirkaŭaĵo.

Fiŝa monumento en Bitung

Geografio
---------

Bitung situas en norda parto de la insulo laŭ marbordo. Administre apartenas al la urbego la kontraŭa insuleto. Provinca ĉefurbo Manado troviĝas 33, Makassar 972, Balikpapan 974, Denpasar 1575, Surabajo 1684, Semarang 1885, Jogjakarto 1937, Bandungo 2156, ĉefurbo Ĝakarto 2204, Palembang 2319, Bandar Lampung 2338, Batam 2346, Pekanbaru 2635, Medano 2948, Banda Aceh 3339 kilometrojn (aere) .

Haveno

Historio
--------

Originale Bitung estis loĝita de indiĝenoj, baldaŭ pluraj popoloj alvenis. En la 16-a jarcento unue portugaloj, poste nederlandanoj, britoj vizitis la insulon. La nederlandanoj akiris la plenan insulon en 1905, kiu daŭris ĝis la japana dominado (1942-1945). Bitung mem fokusiĝis ĝuste pro la japana okupo, sed samtempe graviĝis la mara fiŝkaptado. Bitung urbiĝis en 1975, poste evoluis pro la haveno.

Ekonomio
--------

Bitung estis nomita speciala ekonomia zono en 2014. Prioritataj sektoroj estas kuracherba apoteko, fiŝindustrio kaj kokosa prilaborado. Pri frue oni laboris en plantejoj aŭ fiŝkaptadis aŭ produktis ŝipojn.

Industriaĵo

Populacio
---------

La plej granda parto de la populacio estas indiĝenoj, krome estas ĉinoj kaj indonezianoj el Javo.

Religio
-------

Sulaveso estas ponto inter la katolika Filipinoj kaj ceteraj insuloj de Indonezio. La loĝantoj apartenas plejparte al la protestantoj (59,87%), la islamo enradikiĝis en 1630 (nuntempe 36,48%), estas ankaŭ katolikoj (3,32%), fine budhistoj, konfucianistoj (malpli ol 1%).

Trafiko
-------

Bitung havas trairan ĉefvojon laŭ la marbordo, krome kuras vojo al la provinca ĉefurbo Manado. La marhaveno havas rektan pasaĝeran trafikon kun Davao dum 3 tagoj.

Klimato
-------

Bitung havas tropikan pluvarbaran klimaton (Af). En ĉiuj monatoj pluvas, resume jare 2843 mm. La averaĝa jara temperaturo estas 26,5 ℃ kaj varias inter 22-31 ℃. Ne estas grandaj diferencoj inter la monatoj.

Vididindaĵoj
------------

* pluraj preĝejoj (moskeoj, kirkoj, temploj)
* naturparko proksime (1 vojaĝhoro)
* plaĝoj kun feriejoj
* plonĝado
* japana monumento

Fontoj
------

* WikiTrans
**Çorlu** [ĉorlu]  estas urbego en eŭropa parto de Turkio, en Provinco Tekirdağ.

La municipa administrejo en Çorlu
Vojo en Çorlu
Moskeo en Çorlu

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 899,28  km² (kun la plena distrikto)
* Supermara alteco: 10 m
* Loĝantaro: 235,354 (nur la urbo mem en 2012)
* Horzono: UTC +2 (somere UTC + 3)
* Telefonkodo: 0282
* Poŝtkodoj: 59850, 59860, 59870
* Aŭtokodo: 59
* 41° 9′ N, 27° 48′ O (mapo)41.1527.8

Geografio
---------

Interna parto de Çorlu
Çorlu situas sur ebenaĵo apud aŭtovojo Istanbulo-Grekio en Orienta Trakio.

Historio
--------

Ankaŭ en tiu loko oni trovis restaĵojn el la bronzepoko. Baldaŭ estis greka kolonio nomita Tzirallum aŭ Tzirallon (τζίραλλον). En 1929 armila fabriko ekfunkciis. La areo poste estis kontrolita fare de la persoj, romianoj, bizancanoj, fine otomanoj. La urbeto estis nelonge okupita fare de rusoj dum la Rusa-turka milito (1877–1878). Dum la Balkanaj militoj bulgaroj okupis Çorlu-n en 1912, sed en la sekva jaro la turkoj reokupis ĝin. En 1913 jam la grekoj havis la urbeton, sed la turkoj denove reokupis ĝin. En 1989 multe da turkoj rifuĝis el Bulgario al Çorlu.

Ekonomio
--------

Çorlu estas industria urbo kun pli ol 300 fabrikoj. Oni produktaj ĉefe vestaĵojn kaj nutraĵojn.

Vidindaĵoj
----------

* moskeo

Ĝemelurboj
----------

* Turkio Sinop, Turkio
* Jemeno Adeno, Jemeno
* Egiptio Luksoro, Egipto
* Nord-Makedonio Kumanovo, Makedonio
* Kameruno Ebolowa, Kameruno
* Senegalo Thies, Senegalo
* Komoroj Bandaressalam, Komoroj
* Usono Montgomery (Alabamo), Usono
* Grenado Grenville, Grenado
* Kanado Alert, Kanado

Fontoj
------

* WikiTrans

* Kategorio Çorlu en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Koordinatoj: 22° 10′ 31″ Nordo 88° 25′ 12″ Oriento﻿ / ﻿22.1751965 °N, 88.4200762 °O﻿ / 22.1751965; 88.4200762 (mapo)

**Jaynagar Majilpur** (bengale: **জয়নগর মজিলপুর**) estas metropolo en Barato, en subŝtato Okcidenta Bengalio.

Geografio
---------

Jaynagar Majilpur etendiĝas sur ebenaĵo, en orienta parto de la lando.

Historio
--------

La loko estis sub hindua dominado inter 8-a kaj 13-a jarcentoj. Poste Islamo sekvis. Eŭropanoj alvenis en la 15-a jarcento, fine en la 18-a jarcento la urbo estis parto de la Brita Kompanio de Orientaj Indioj, poste kolonio de la Brita Imperio. Ekde 1883 Jaynagar Majilpur havas fervojan kontakton. Precipe en 1950 rifuĝintoj alvenis grandnombre.

Klimato
-------

Jaynagar Majilpur havas tropikan klimaton. La monataj averaĝaj temperaturoj varias inter 19-30 °C. La someroj estas varmaj (precipe majo ofte kun pli ol 40 °C). Dum januaro estas nur 12 °C. La musono portas pluvon inter junio kaj septembro. Jare pluvas po 1500 mm.

Fontoj
------

* Angla Vikipedio

* Ĝajnagor Maĝilpur en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Ĝajnagor Maĝilpur en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **kalvinana preĝejo de Jászkisér** estas religia historia monumento en urbo Jászkisér (Hungario).

Historio
--------

Pro okupo de Eger fare de turkoj multe da kalvinanaj rifiĝintoj alvenis ĉirkaŭ 1600. La malnova kalvinana kirko estis konstruita en 1657 kun ligna turo. Pro la oftaj inundoj ĝi ruiniĝis. Pli nova turo estis konstruita en la saman lokon en 1770 jam el brikoj kaj ŝtonoj, la navo inter 1780-1785. 3 antaŭĉambroj estis alkonstruitaj en 1891, samtempe la origina enirejo ĉe la malantaŭa flanko estis enmurita. Pli nova tegmento konstruiĝis en 1926. La orgeno estis kreita en 1888, renovigita en 2001. La ornamriĉa ligna predikejo estis farita en 1906.

Konstruaĵo
----------

La konstruaĵo situas sola en korto, sed en la korto ankaŭ paroĥejo situas. Interne 2 galerioj vidiĝas. La muroj estas blankaj laŭ la kutimo. La benkoj estis faritaj en 1904, la diserva tablo post 2 jaroj.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun foto (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre) Arkivigite je 2022-02-15 per la retarkivo Wayback Machine
* Arkivigite je 2022-02-15 per la retarkivo Wayback Machine

Vidu, aŭdu ankaŭ
----------------

* sonorado


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

La kalvinana kirko (maldekstre)
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por aliaj signifoj, bv. rigardi la apartigilan paĝon: Beaumont |

**Beaumont** - france, prononco [bo:M*O:n*], "bela monto", angle prononcata [boŭ:MONT] - estas grandurbo kaj diocezo en Usono, en subŝtato Teksaso, en kantono Jefferson, kie ĝi estas ĉefurbo de la kantono. 

Situo de Beaumont en Teksaso (dekstre) kaj en la kantono (maldekstre)

Geografio
---------

Haveno kaj rafinejo de Beaumont
Beaumont situas sur la marborda ebenaĵo laŭ navigebla rivero en la suda landparto de Usono, en la sudorienta parto de Teksaso. La urbego estas 48 km de la maro.

Historio
--------

En 1824 oni fondis bienon laŭ la riverbordo. Baldaŭe malgranda komunumo kreskis ĉirkaŭ la bieno, kiu estis nomita *Tevis Bluff*. En 1835 oni komencis plani urbon. Tiu urbo estis nomita jam Beaumont, laŭ *Jefferson Beaumont*, kiu estis parenco de la urbofondinto. Beaumont iĝis urbo la 16-an de decembro 1838. En la 1880-aj jaroj la urbeto iĝis grava centro por ligno- kaj rizoprilaboroj.

La 10-an de Januaro 1901 nafto malkovriĝis ĉe Spindletop apud la urbo. Spindletop fariĝis la unua maĵora naftokampo. Pro tio fondiĝis multaj petrolaj firmaoj, kaj rafinado de nafto fariĝis la ĉefa industrio en la regiono. La grandurbo iĝis grava centro por ŝipkonstruado dum 2-a mondmilito.

Klimato
-------

Nuna biblioteko, iama baptista preĝejo en Beaumont
katolika preĝejo en Beaumont
Beaumont situas en humida subtropika klimato. La temperaturo averaĝe varias inter 15-26  ℃. La varmo kulminas en junio kaj aŭgusto (registrita rekordo: 42  ℃), la malvarmo kulminas en januaro kun frostoj. Jare pluvas po 1533 mm, en ĉiuj monatoj pluvas. Plej ofte pluvas en junio, plej malofte en aprilo. Grandaj ŝtormoj ofte trafas la urbegon, ekzemple *Galveston* en 1900, *Rita* en 2005, *Ike* en 2008.

Trafiko
-------

La Regiona Flughaveno de Sudorienta Teksaso en Nederland, **Teksaso** servas Beaumont kaj Port Arthur, Teksaso. El Beaumont ĉefvojoj kaj fervojaj linioj kuras al Baton Rouge kaj Houston. En la urbego aŭtobusoj liveras la pasaĝerojn.

Eduko
-----

Lamar Universitato - Beaumont situas en la urbo.

Vidindaĵoj
----------

* *Art Museum* dediĉis en memoro pri pioniro, malriĉa juda enmigrinto Hyman Asher Perlstein
* *Zaharias muzeo* dediĉita al vivo de Beaumont
* *Clifton Steamboat Muzeo*
* Universitata Arta Muzeo prezentas eŭropan kaj amerikan artojn
* Muzeo pri Thomas Alva Edison
* Fajrobrigada Muzeo de Teksaso
* teatro Jefferson de 1927
* teatro Julie Rogers
* historia mara muzeo de Red Lobster
* baptista preĝejo en 1903, nun biblioteko
* botanika ĝardeno
* hotelo Edson en 1928
* juĝejo

Fontoj
------

* Képes Világatlasz ISBN 963 8475 38 2
* Anglalingva Vikipedio

Larĝa panoramo en Beaumont
**Flinto** (angle *Flint*) estas urbego en Kantono Ĝenesio, Miĉigano, Usono. Ĝi estas la ĉefurbo de la kantono. Flinto estas plej konata kiel la naskiĝloko de General Motors (1908). 

Loko de Flinto en la kantono kaj subŝtato

Bazaj informoj
--------------

* Koordinatoj: 43° 00′ N 83° 41′ U﻿ / ﻿43.000 °N, 83.683 °U﻿ / 43.000; -83.683 (mapo)
* Areo: 88 km²
* Loĝantaro: 102.434 (en 2010)
* Supermara alteco: 229 m
* Horzono: UTC-5h (en somero UTC-4h)
* Poŝtkodoj: 48501-48507, 48532
* Telefonkodo: 810

Banko en Flinto

Geografio
---------

Flinto situas sur montetaro laŭ rivero same nomata Flinto en norda parto de Usono, en sudorienta parto de Miĉigano kaj en meza parto de la kantono.

Historio
--------

La plej frue indianoj vivis en tiu tereno. La nuna Flinto fondiĝis en 1818, ekde tiam komercisto pri feloj profitis tie komercejon. La baldaŭa vilaĝo urbiĝis en 1855. Fine de la 19-a jarcento Flinto iĝis centro de la lignoindustrio. Komence oni faris kaleŝojn, kiuj kolapsis pro apero de aŭtoj, tial oni ekproduktis ekzemple Chevrolet, ekde 1908 Buick. Ekde 1936 granda sidostrikoj okazis, la sindikatoj fortiĝis. Dum la 2-a mondmilito la grandurbo estis grava kontribuanto de tankoj kaj aliaj militaj maŝinoj. La loka aŭtomobil-industrio kolapsis en la 1970-aj jaroj. La postan situon filmis Michael Moore.

Duetaĝa konstruaĵo en Flinto
Riverborda panoramo en Flinto
Altaj domoj en Flinto

Klimato
-------

En Flinto la temperaturo averaĝe varias inter 3-14 °C. La varmo kulminas en julio averaĝe 28, rekorde 42 °C. La malvarmo kulminas en januaro averaĝe -9 °C, rekorde -32 °C. Jare oni mezuras precipitaĵojn po 1210 mm.

Trafiko
-------

Flinto havas internacian flughavenon. En la urbego aŭtobusoj liveras la pasaĝerojn. Amtrak disponigas interurban pasaĝeran relservon eĉ al Kanado.

Famuloj
-------

* Matthew W. Taylor

Esperanta vivo
--------------

En la urbo Saul J. Jaffe propagandis Esperanton.

Ĝemelurboj
----------

* Popola Respubliko Ĉinio Ĉangĉuno, Ĉinio
* Kanado Hamilton (Ontario), Kanado de 2008
* Pollando Kielce, Pollando
* Rusio Toljatti, Rusio

Fontoj
------

* Képes Világatlasz ISBN 963 8475 38 2
* Al tiu ĉi artikolo la informoj venis helpe de WikiTrans
Larĝa panoramo de Hajkoŭo

**Hajkoŭo,** Hajkou, ĉine **海口** estas metropolo, ĉefurbo de provinco Hajnano (kie estas la plej granda urbo), en Ĉina Popola Respubliko. La urbo estas ankaŭ havenurbo kaj universitata urbo.

Geografio
---------

Hajkoŭo / Hajkou etendiĝas en nordorienta parto de Hajnano-insulo laŭ la marbordo ĉe enfluejo de rivero.

Historio
--------

Hajkoŭo / Hajkou komence estis haveno. En 1858 la haveno estis malfermita al internacia komerco, sekve ĝi komencis konkuri kun la malnova administrejo. En 1926 municipo formiĝis. Dum la 2-a mondmilito la japanoj kontrolis la urbon. Ekde 1949 tiu urbo iĝis la plej grava haveno de la insulo kaj ekde 1988 ĉefurbo de la insulo.

Klimato
-------

Hajkoŭo / Hajkou troviĝas en limo de subtropika kaj tropika klimatoj. Inter aprilo-septembro la temperaturo estas iom pli, ol 30  ℃. Neniam frostas. Jare pluvas po 1652 mm. En ĉiuj monatoj pluvas, sed plej ofte inter aprilo-oktobro.

Trafiko
-------

En Hajkoŭo / Hajkou aŭtobusoj liveras la pasaĝerojn. Kelkaj luas kaj trafikas bicikle. La urbo havas internacian flughavenon, 3 ĉefvojojn kaj trajnojn. La lastaj uzas ankaŭ pramojn al la kontinento kaj nature al la alia insuloparto.

Servoj
------

La Universitato de Hajnano (en simpligita ĉina: 海南大学; en tradicia ĉina: 海南大學; en pinjino: Hǎinán Dàxué) estas kompleksa universitato fondita en la jaro 1988 en Hajkoŭo.

Vidindaĵoj
----------

* multe da parkoj

Bazareja strato en Hajkoŭo
Nubskrapuloj de Hajkoŭo
Panoramo al ponto de Hajkoŭo

Fontoj
------

* Angla Vikipedio
* Mapo pri Hajkoŭo

Ĝemelurboj
----------

* Unuiĝinta Reĝlando (Britio) Perth (Skotlando), Unuiĝinta Reĝlando
* Usono Oklahoma City, Usono
* Usono Scottsdale, Usono
* Pollando Gdinio / Gdynia, Pollando
* Aŭstralio Darvino, Aŭstralio
* Israelo Modiino, Israelo, ekde 2013

Panoramo al nubskrapuloj de Hajkoŭo
Aerfoto pri Hajkoŭo

* Hajkoŭo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Hajkoŭo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Sri Ganganagar**, laŭ (hindie **श्री गंगानगर**, panĝabe **ਸ੍ਰੀ ਗੰਗਾਨਗਰ**) estas laŭplana urbego kaj municipo en nordokcidenta Barato, en la plej norda parto de subŝtato Raĝastano, en la samnoma distrikto, kie ĝi estas ties sidejo. La urbego estas nomita laŭ maharaĝo Shri Ganga Singh Bahadur kaj ankaŭ estas konataj kiel "la manĝokorbo da Raĝastano" kaj "Verda distrikto de Raĝastano". 

Instituto de Sri Ganganagar

Demografio
----------

Sri Ganganagar havis populacion de 282 271 en 2021 kun legopovo de 70%, kiu estas signife pli alta, ol la nacia averaĝo.

Geografio
---------

Sri Ganganagar situas en Dezerto Tar 163 metrojn super la marnivelo en proksimeco de Pakistano. Proksime fluas irigacia kanalo. Abohar troviĝas 39, Hanumangarh 54, Batinda 107, Sirsa 120, Ĉuru (Raĝastano) 211, Bikaner 220, tutlanda ĉefurbo Delhio 355, subŝtata ĉefurbo Ĝajpuro 384, Mumbajo 1224, Kolkato 1660 kilometrojn (aere) .

Historio
--------

Sri Ganganagar estis establita fare de maharaĝo en:Ganga Singh. Sri Ganganagar estas unu el la unuaj bone planitaj modernaj urboj de Barato; laŭdire imitita laŭ Parizo. Ĝi estas dividita en kvartalojn kaj komercan areon. En 1899-1900 ĉe Bikaner malsatkatastrofo okazis. Por solvi tiun problemon maharaĝo Ganga Singh farigis irigacian kanalon. Finfine ĝi konstruiĝis inter 1925-1927. La plano por Sri Ganganagar same tiam estis farita.

Ekonomio
--------

Ekonomio de Sri Ganganagar baziĝas sur agrikulturo, ĝiaj ĉefaj kultivaĵoj estas tritikoj, mustardoj kotonoj kaj sukerkanoj, iomete hortikulturo. Nature la industrio estas bazita sur la agrikulturo.

Lingvoj
-------

En Sri Ganganagar la oficiala lingvo estas la hindia kaj en:Rajasthani languages, sed oftas ankaŭ en:Bagri language.

Religioj
--------

En Sri Ganganagar vivas hinduoj (73%) kun sikistoj (24%) kaj islamanoj (3%), iomete ankaŭ aliaj, eĉ sektoj.

Eduko
-----

En Sri Ganganagar la plej altgrada eduko okazas en altlernejo, instituto kaj akademio.

Stacidomo

Trafiko
-------

Al Sri Ganganagar kuras tri fervojaj linioj kaj kvin vojoj, fine unusola flankovojo. La plej proksima flughaveno funkcias en Lalgarh proksime al Ĉuru. Enurbe oftas la rikiŝoj.

Klimato
-------

La klimato de Sri Ganganagar varias inter ekstremaj limoj. La somera temperaturo atingas 50 ℃elsius kaj vintra temperaturo malaltiĝas ĝis la frostopunkto. La averaĝa temperaturo varias inter 18-33 ℃. La meza jarpluvo estas nur 303 mm. Inter junio-septembro pli ofte pluvas, en la cetraj monatoj apenaŭ.

Vidindaĵoj
----------

* kiel fondita urbo en la 20-a jarcento, historiaj konstruaĵoj ne ekzistas
* pluraj preĝejoj

Fontoj
------

* WikiTrans
Vido en Bharu
La horloĝa turo en Bharu
Moskeo en Bharu
**Kota Bharu** - mallonge *Bharu, Baru* aŭ *Baharu*, en araba alfabeto كوت بهارو - estas metropolo de Malajzio, en subŝtato Kelantano, kaj samtempe estas distrikto de la subŝtato. La loknomo estas malaje: "Urbo Nova burgo". Laŭ stato de la jaro 2011 la urbo havis 491 237 loĝantojn.

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 394 km²
* Horzono: UTC + 8
* Telefonkodo: 09

Geografio
---------

Kota Bharu situas sur ebenaĵo en norda parto de Malaja duoninsulo, proksime de enfluo de rivero Kelantan. Ankaŭ la maro kaj landlimo de Tajlando estas proksime.

Historio
--------

Kota Bharu estis establita fare de sultano en 1844 kiel la ĉefurbo de Kelantano. En 1941 la japanoj jam komence okupis la urbon kaj ili havis ĝin ĝis 1945. En 2005 la urbo deklariĝis islama grandurbo, kie regas la islama normo.

Trafiko
-------

Kota Bharu havas fervojan kontakton kun Kuala-Lumpuro kaj Bankoko. La flughaveno estas proksime. Menciinda haveno ne apartenas al la urbo.

Klimato
-------

Kota Bharu havas tropikan klimaton. Jare pluvas po 2700 mm. La temperaturo varias inter 24-30  ℃.

Vidindaĵoj
----------

* moskeoj
* sultana palaco
* arka pordego
* ĉe la proksima maro malbonkvalita plaĝo

1. ↑

* Bharu en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Bharu en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)