recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**INRIA** (france *Institut national de recherche en informatique et en automatique*, Nacia Instituto pri Esplorado en Informadiko kaj Aŭtomatiko) estas nacia esplorinstituto en Francio laboranta en la kampoj de komputiko, regosistemoj kaj aplika matematiko.

Ĝi estis kreita en 1967 en Rocancourt apud Parizo kadre de la ŝtata program *Plan Calcul*.

INRIA estas publika scienca kaj teknologia institucio (établissement public à caractère scientifique et technologique, EPST) kaj estas sub la duobla administrado de la franca Ministerio pri Edukado kaj tiu pri Ekonomio.

Statuso
-------

INRIA havas 8 esplorcentrojn. Ĝis decembro 2007, la tri centroj en Bordeaux, Lille kaj Saclay formis ununuran centron *INRIA Futurs*. INRIA laborigas ĉirkaŭ 3 800 homojn, inkluzive de 1 300 esploristoj.

Politiko de "*Open Access*"
---------------------------

En oktobro 2010, INRIA, kune kun la Universitato *Pierre et Marie Curie* kaj la Universitato *Paris Diderot*, kreis IRILL, esplorcentron por libera programaro.

INRIA estas forta subtenanto de libera aliro eldonaĵoj sub "*Open Access*" (libera aliro - al scienco). Ekde 2013, ĉiuj membroj de la esplorteamoj de INRA estas devigataj disponigi siajn publikaĵojn libere sur la platformo HAL, kies alireblo kaj daŭra stabileco estas garantiitaj de la franca registaro. Kiam la eldonisto de scienca revuo en kiu la verko estas publikigita, malpermesas al la aŭtoro meti la artikolon dezajnitan de la eldonejo sur tia platformo kiel HAL, tiam la aŭtoro devas meti memdezajnitan version sur HAL (ekzemple, la manuskripton kiun oni sendis al la eldonejo). INRA konstatas, ke sub neniu cirkonstanco la eldonejo povas postuli kopirajton pri dokumento kreita de la aŭtoroj mem. Aldone al ĉi tiu devo, INRA disponigas monrimedojn por pagi la eldonkostojn de revuoj en "Open Access".

### Esperanto

INRA kontribuas al ellaborado de aŭtomata rekonilo por manskribitaj esperantlingvaj tekstoj kaj ankaŭ por stenografiaj skribaĵoj. Tiu parto estos ellaborata kaj disvolvata de la kunlaboranta teamo Almanach (INRIA), kiu fakas pri aŭtomata komputila lingvoprilaborado, ekzemple la biciklan vojaĝon de la esperantisto-laboristo Lucien Péraire al Eŭrazio (1928-1932).

Literaturo
----------

france Alain Beltran, Pascal Griset, *Histoire d’un pionnier de l’informatique: 40 ans de recherche à l’Inria*, EDP Sciences, 2007, ISBN 2-86883-806-5

Referencoj
----------

1. ↑  (fr) *Le libre accès, une priorité pour Inria*, INRA,arkivita la 13-an de novembro 2021 helpe de Wayback Maŝino.
2. ↑  (eo) SAT en Leningrado kaj proleta biciklado tra Azio, Libera Folio, la 11-an de decembro 2021.

Ekstera ligilo
--------------

Oficiala retejo de INRA
**Pusztavacs** (pustavaĉ) estas vilaĝo en Hungario en regiono **Meza Hungario**, en departemento Pest, en subregiono Dabas. Puszta signifas pusto.

Signoturo en Pusztavacs
* Areo:79 km²
* Loĝantaro:1530
* Poŝtkodo: 2378
* Telefonprefikso: 29

La vilaĝo situas sur ebenaĵo, ĉirkaŭita per arbaro, fine de sakovojo, inter urboj Albertírsa kaj Örkény, aŭtoŝoseo M5 Budapeŝto-Szeged estas ne tro for. La komunumo troviĝas en geografia centro de Hungario. Budapeŝto estas aere 49 km-ojn, voje 59 km-ojn for.

La unua skriba mencio devenas el 1274. Ĝi estis opidumo en la mezepoko. La setlejo senhomiĝis dum la turka erao kaj refondiĝis en la 19-a j.c. Dum la socialisma erao geografiistoj proklamis la vilaĝon mezo de Hungario. Apud la vilaĝo formiĝis memorloko kun signoturo. Komunista Junulara Asocio aranĝis tie festivalojn pri Paco, sed tio ne enradikiĝis. Tiutempe ankoraŭ ne estis aŭtoŝoseo, krom la memorloko estis nenio.

Vidindaĵo estas ruinoj de mezepoka preĝejo, krome estas ankaŭ pli nova preĝejo.
La **Linea Societo de Londono** aŭ en angla **Linnean Society of London** estas la unua kaj ĉefa societo en la mondo por la studo kaj disvastigo de taksonomio kaj natura historio. Ĝi publikigas zoologian akademian gazeton, same kiel botanikan kaj biologian gazetojn. Ĝi eldonas ankaŭ *The Linnean*, revuo pri historio de la societo kaj de taksonomio ĝenerale.

La *Linnean Society*, fondita en 1788, prenis sian nomon el la sveda naturalisto Karolo Lineo post lia ennobligo, nome Carl von Linné (de tie la literumado *Linnean*, ne "Linnaean"). La Societo estas bazita ĉe sidejo en Burlington House, Piccadilly, Londono. Individuaj membrokategorioj estas la jenaj: Studenta membro, Asocia membro kaj Kompleta membro. Ĉiuj formoj de membreco postulas nominadon fare de almenaŭ du membroj kaj estas submetita al elekto. Membroj uzas la mallongigon FLS post siaj nomoj.

Kolektoj
--------

La kolektoj de Lineo pri botaniko kaj zoologio estis aĉetitaj en 1783 de Siro James Edward Smith, nome la unua Prezidanto de la societo, kaj estas nune tenitaj en Londono fare de la societo. La kolektoj enhavas 14,000 plantojn, 158 fiŝojn, 1,564 konkojn, 3,198 insektojn, 1,600 librojn kaj 3,000 leterojn kaj dokumentojn. Ili povas esti viditaj laŭ rendevuo.

Ankaŭ la propra kolekto de Smith estas tenita de la Societo. Ĝi estis ciferecita de la *Smith Herbarium Project* ĉe la Naciaj Muzeoj de Liverpulo. Ĉirkaŭ 6,000 specimenoj estis purigitaj kaj riparitaj.

Notoj
-----

1. ↑   Become a Fellow. Linnean Society. Arkivita el la originalo je 2014-07-14. Alirita 12a Julio 2014.

  Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2014-07-14. Alirita 2014-07-20.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Linea Societo de Londono en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Linnean Society of London
* retejo Arkivigite je 2010-12-12 per la retarkivo Wayback Machine de *Biological Journal of the Linnean Society*
* retejo de *Biological Journal of the Linnean Society*
* retejo de *Biological Journal of the Linnean Society*
* BHL skanaĵoj de *Transactions of the Linnean Society of London* 1791-1874
* BHL skanaĵoj de *Transactions of the Linnean Society of London*. 2a serio, Zoologio 1875-1921
* BHL skanaĵoj de *Transactions of the Linnean Society of London*, 2a serio: Botaniko 1875-1922


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 489106
* GND: 38819-1
* LCCN: n80037022
* VIAF: 148721817
* ISNI: 0000 0004 0619 4440
* SUDOC: 032474954
* BNF: 122779650
* NLA: 35307421
* NKC: ko2003186573
 |
Blazono de Princepiskopujo Minden
Situo de Princepiskopujo Minden (bildocentre) proks. 1500
**Princepiskopujo Minden** estis eklezia teritorio de la Sankta Romia Imperio de Germana Nacio. Princepiskopujo Minden apartenis al la Malsuprarejna-Vestfalia imperia cirklo.

La princepiskopujo formiĝis en la 12-a jarcento kiel neeklezia teritorio de la princepiskopoj de Minden, kies diocezo tamen estis klare pli granda. En 1648 la princepiskopujo estis sekularigita kaj iris sub la nomo „Princlando Minden" al Brandenburgio-Prusujo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Princepiskopujo Minden en Vikifontaro (Universala biblioteko)

* *Princepiskopujo Minden*[*rompita ligilo*]
* Historio de Princlando Minden kaj historia mapo el 1789

Literaturo
----------

* Hans Nordsiek: Vom Fürstbistum zum Fürstentum Minden. Verfassungsrechtliche, politische und konfessionelle Veränderungen von 1550 bis 1650. En: Westfälische Zeitschrift. Vol. 140, 1990, pj. 253–273.

52.3156158.85360740Koordinatoj: 52° 19′ N, 8° 51′ O (mapo)
La malnova rektorejo; maldekstre la bazlernejo *Johann-Sebastian-Bach*. La **Malnova rektorejo** (germane: *Altes Rektorat*) estas unu el multaj historiaj domoj en la urbocentro de Arnstadt (Kohlgasse nr. 17).

Historio
--------

La unua mencio endokumenta faritis en 1412, en la plej malnova konservita registro pri heredaj tributoj. En ĝin oni skribis kun la nomoj de la posedantoj kaj la situo de iliaj bienoj la impostojn grundajn kaj konstruaĵajn pagitajn sub formo de mono aŭ naturaĵoj.

Por tiu ĉi grundo troviĝas la mencio *1 talento de s-ro Conrad von Than al Michaelis de la bieno de ĉe la fino de Kohl-strateto, kiun posedis la sinjorino de Kefernburg.* El tiu relative alta sumo oni povas konkludi ke la bieno estis granddimensia. Temis verŝajnje pri la nuna loĝejo kiel ankaŭ pri la nuna grundo de la najbara lernejo, kiu etendiĝas ĝis Berg-strateto.

La ĉefo de Johann Sebastian Bach, la ĉefdiakono Quirinus Hedenus aĉetis ĝin en 1681. En 1838 troviĝis surloke la lerneja direktorejo, ekde 1894 la Muzeo pri regiona historio (instalita fare de *Museumsgesellschaft*) kaj la urba arkivo, de 1935-60 daŭra ekspozicio pri Bach. En la 1920-aj jaroj la ejo ankaŭ servis kiel junulargastejo.

Priskribo
---------

De la mezepoka konstrusubstanco troviĝas nuntempe nur etaj restoj, ekz. rondarko de romanikstila fenestro uzite kiel spolio en la kelo. La tuto forbrulitis kiel multaj aliaj konstruaĵoj dum la incendio de 1581. En la jaro 1600-a konstruis Anton Christoph Kirchberger novan loĝdomon, kiu konservitis kvazaŭ neŝanĝita ĝis nun. La konstrutempon oni eltrovis post analizo de la jarringoj de la uzitaj traboj.

Vidu ankaŭ
----------

Junulargastejo de Arnstadt

Eksteraj ligiloj
----------------

Fonto, ĉerpita el listo pri monumentoj de la Distrikto Ilm.[*rompita ligilo*]


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
La **Principo de atribuo** estas unu el la fundamentaj principoj de la juro de Eŭropa Unio. Laŭ ĉi tiu principo, Eŭropa Unio estas unio de membroŝtatoj kaj ĉiuj ĝiaj kompetentoj estas memvole donitaj al ĝi de ties membroŝtatoj. Eŭropa Unio ne havas kompetenton en si mem kaj tial la politikaj areoj, kiuj ne estas malimplicite transdonitaj al la Eŭropa Unio per la Traktatoj, restas en la kadro la regado de la membroŝtatoj. Ĉi tiu principo ĉiam ekzistis en la Eŭropa Unio, sed ĝi estis malimplicite asertita unuafoje en la Traktato stariganta Konstitucion por Eŭropo, poste akceptita de la Lisbona Traktato.

La traktato pri Eŭropa Unio precizigas:   

*"Laŭ la principo de atribuo, la Unio agas nur ene de la limoj de la potencoj, kiujn la Membro-Ŝtatoj asignis al ĝi en la Traktatoj por atingi la celojn, kiujn ĉi tiuj Traktatoj starigas. Ĉiu kompetenteco ne atribuita al la Unio en la Traktatoj apartenas al la membroŝtatoj."*

Notoj
-----

1. ↑  Artikolo 5, paragrafo 2 de la Traktato pri Eŭropa Unio.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 733944
 |
**Putla Villa de Guerrero** estas unu el la 570 komunumoj de la meksika subŝtato Oaxaca. La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas *Putla Villa de Guerrero*. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 20 073.

Geografio
---------

**Putla Villa de Guerrero** apartenas al la distrikto Putla al kiuj apartenas entute 10 komunumoj. Ĝi situas en la regiono Sierra Sur, kiu apartenas al la sudokcidenta parto de la subŝtato Oaxaca. La plej granda parto de tiu regiono apartenas al la montara ĉeno Sierra Madre del Sur. La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 29678 loĝantojn. El tiuj estis 13779 viroj kaj 15899 virinoj. La komunumo havas surfacon de 884.15 kvadratkilometroj. La meza alteco estas 750 metroj super la marnivelo. Ĉefaj vilaĝoj kaj loĝlokoj estas: San Pedro de Alvaréz, San Juan Copala, San Isidro del Estado, Malpicas, San Andrés Chicahuaxtla, San Pedro Siniyuu, Asunción Atoyaquillo, Zimatlán de Lázaro Cárdenas, Concepción Progreso (La Hacienda), Teponaxtla, Concepción Guerrero, Yosotiche, La Muraya, Amate Colorado, Zafra, La Tortolita, San Miguel Reyes, El Sestadero, San Juan Lagunas kaj Guadalupe Yutee. 

Situo de la koncerna distrikto kaj regiono interne de la subŝtato Oaxaca.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 7086 indiĝenoj. El tiuj 6008 aĝis pli ol 5 jaroj. Entute 6008 personoj estis dulingvaj (hispana kaj indiĝena lingvoj). 

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Putla Villa de Guerrero Arkivigite je 2007-06-01 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Arbitraciisto (dekstre) motras flavan karton al ludanto dum ludo de piedpilkado.
**Punkarto** estas uzata en multaj sportoj kiel rimedo averti, subpremi aŭ puni ludanton, ĉu aktivan ĉu anstataŭantan ĉu anstataŭintan de unu teamo aŭ de individua partopreno. La punkartoj estas plej kutime uzitaj de la arbitraciisto por indiki, ke ludanto grave malrespektis regulon. La arbitraciisto montros la karton super sia kapo rigardante aŭ indikante al la ludanto kiu estis malrespektinta la regulon. La koloro aŭ la formo de la uzita karto indikas la tipon aŭ gravokvanton de la malrespekto kaj la gradon de la puno aplikota. En futbalo ekzemple flava punkarto estas montrata pro mezgravaj malrespektoj kaj indikas averton; ruĝa punkarto estas montrata pro pli gravaj malrespektoj kaj indikas forpelon de la ludejo. Dua flava punkarto egalas al ruĝa punkarto.

En Esperanto
------------

punka modo povas esti konsiderita iel kiel *punk-arto*. Punkuloj en 2007.
Kiel ofte okazas en Esperanto, la termino *punkarto* laŭlitere koincidas kun alia kunmetaĵo nome *punk-arto*, plej ofte anstataŭita de *punka modo*. Tio ebligas vortoludojn, anekdotojn ktp.

* Kategorio Punkarto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Prioro** [PRJOro] estas municipo en la nordoriento de la provinco Leono, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko *Montaña de Riaño*, en la nordoriento de la provinco. 

Komarkoj de la provinco Leono; *Montaña de Riaño* nordoriente, helverde.
Tradicia stokejo. Ili aperas en la blazono.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio estas formata de la loĝlokoj Prioro kaj Tejerina, okupas totalan areon de 48,98 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 337 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 1 000 loĝantojn el la mezo de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. Ĝi distas 87 km de Leono, provinca ĉefurbo.

Historio
--------

En Mezepoko okazis reloĝado. La areo apartenis al la Regno Leono. 

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj) kaj brutobredado (ŝafoj kaj kaproj en montaraj areoj, kaj bovoj en ebenaĵoj). Lastatempe kultura kaj rura turismo plie ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado, montara naturo).

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de Provinco Leono

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 760299
 |
Goeta puto en la Malnova tombejo de Ilmenau
**Goeta puto** (en la germana: *Goethebrunnen*) nomiĝas monumento starigita je honoro de Johann Wolfgang von Goethe. Ĝi troviĝas en la Malnova tombejo de Ilmenau, Germanio, apud la ŝatata migradopado *Von Bach zu Goethe* kondukanta de Arnstadt al Ilmenau. Aliaj goetaj putoj troviĝas interalie en Bensheim, Vajmaro kaj Bad Berka. Vera Goeto-monumento en Ilmenau admireblas antaŭ la Admininistradejo.

Priskribo
---------

Inaŭguro okazis en la 28-a de aŭgusto 1932 en la naskiĝtago de Goeto, en internacia Goeto-jaro. Sed la konstruo komenciĝis jam en 1931, ĝuste unu jarcenton post la lasta naskiĝtago de la poeto. Goeto festenis ĝin en Ilmenau, kie multaj lokanoj gratulis lin. Tiamaniere la urbo igis simplan puton belega duonoficiala monumento por granda Ilmenau-ŝatinto. La verko estis farita laŭ planoj de Eberhard Stachura, tiama urba ĉefarkitekto. Oni intence uzis lokajn materialojn: la porfiraĵoj venis el la t.n. Konsilantara ŝtonrompejo de Ilmenau.

Wilhelm Löber, intertempe surloka ceramikisto kaj skulptisto kaj disĉiplo de la Bauhaus-movado, faris reliefon admirindan kun la supre skribitaj vortoj *Stirb und Werde — Mortu kaj reestiĝu*. Tiuj ĉi vortoj prenitis el la verko *West-östlicher Divan* de Goeto. La nazioj deklaris tiaĵojn degenerita arto. La puto saviĝis nur ĉar oni kaŝis ĝin dum jaroj malantaŭ bretoj.

Notoj
-----

1. ↑  Komparu la lastajn versojn de poemo kun titolo *Selige Sehnsucht*: Keine Ferne macht dich schwierig, / Kommst geflogen und gebannt, / Und zuletzt, des Lichts begierig, / Bist du Schmetterling verbrannt. // Und so lang du das nicht hast, / Dieses: Stirb und werde! / Bist du nur ein trüber Gast / Auf der dunklen Erde. (Traduko: *Distanco neniu ĉagrenigas vin alflugantan kaj allogatan. Finfine, lumavide, vi estos forbrulinta kiel papilio. La tempon, kiam vi ankoraŭ ne konas tiun "Mortu kaj reestiĝu", vi nur estas malinteresa gasto sur la malhela tero.*)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Puto goeta (Ilmenau) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Postflaro de goetaj spuroj en Ilmenau
La kroatia **Provinco Istrio** (*Istarska Županija*) havas 206.344 loĝantojn.

Centro de la distrikto estas Pazin.

Aliaj urboj: Buje, Buzet, Labin, Novigrad, Poreĉ, Pula, Rovinj, Umag.

*Istarska Županija* estas en duoninsulo Istrio je okcidenta parto de Kroatio. Ĝi estas plej evolua turisma regiono de la lando. Same ĝia loĝantaro estas tre miksita, oni povas renkonti krom aŭtoĥtonajn kroatojn ankaŭ slovenojn, italojn, serbojn, montenegranojn, rumanojn...

En Istrio estas amfiteatro en Pula (*Pulska arena*). La amfiteatro estas unu el la plej bone konservitaj romiaj restaĵoj en la mondo.

En Istrio estas la natur-parko Uĉka kaj nacia parko Brijuni. Uĉka estas monto kaj Brijuni estas insuloj.

Sub UNESKO-protekto estas la historia kristana *Eŭfrazia Baziliko* en Poreč (*Eufrazijeva bazilika*), konstruita memore al la unua episkopo de la urbo, Sankta Maŭro, kiu mortis martie tie.

En Pula ĉiujare estas filma festivalo, same kiel en malgranda urbeto Motovun. La filma festivalo de Motovun estas festivalo de sendependaj aŭtoroj, pli alternativaj.


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Kategorio Provinco Istrio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La rivero Putumajo en Puerto Asís, Kolombio.
La **rivero Putumayo** [putuMAjo], en Brazilo, **rio Içá** (en keĉua, *putu maju*, de 'putu': uj-arbofrukto kaju 'maju': rivero; kiu signifus «rivero kiu elfluas kie kreskas la plantoj kies fruktoj estas uzataj kiel ujoj»), estas longa rivero de Amazonio kiu elfluas en Nudo de los Pastos, en Kolombio, kaj elfluas en la rivero Solimões (nomo de la meza fluejo de la rivero Amazono), en Brazilo, post fari landlimon en granda parto de sia fluejo inter Kolombio, Peruo kaj Ekvadoro. Ĝi estas 1.813 km longa kaj drenas basenon de 148.000 km², tiom granda simile al landoj kiaj Nepalo, Grekio aŭ Nikaragvo. Ĝi havas kiel ĉefaj alfluantoj la riverojn Guamúez (140 km), San Miguel (240 km) kaj Igara Paraná (440 km). Estas grava vojo de rivera transporto, ĉar ĝi estas navigebla preskaŭ en sia tuta fluejo.

Referencoj
----------

1. ↑  Barthem, R.B. et al.: *Global International Waters Assessment, Regional Assessment 40B - Amazon Basin*, UN Environment Programme, Kalmar 2004.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Putumajo (rivero) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Arkivigite je 2021-03-03 per la retarkivo Wayback Machine
* Sistema de Información Ambiental Territorial de la Amazonia Colombiana SIAT-AC
* Sociedad Civil del Putumayo
*
La **Punta Falsa** (Falsa Pinto en Esperanto) estas kabo situanta en Argentino, sur la Granda Insulo de Fuegio, ene de la Provinco de Fajrolando, Antarkto kaj Insuloj de Suda Atlantiko en 55° 03′ S 66° 27′ O﻿ / ﻿55.050 °S, 66.450 °O﻿ / -55.050; 66.450 (mapo).

La retejo de la Instituto Geográfico Nacional atribuas al Kabo San Pío la fakton esti la punkto plej suda de la teritorio argentina supermara kun fakta suvereneco; tamen, diversaj malnovaj esploristoj kaj la retejo de la Subsekretario de Katastro de Fajrolando markas, ke punta Falsa 55° 03′ 34″ S 66° 26′ 29″ O﻿ / ﻿55.05944 °S, 66.44139 °O﻿ / -55.05944; 66.44139 (mapo) kaj la islote Blanco 55° 03′ 51″ S 66° 33′ 06″ O﻿ / ﻿55.06417 °S, 66.55167 °O﻿ / -55.06417; 66.55167 (mapo) troviĝas plej sude ol la kabo San Pío.

Geografia situo
---------------

Aliro.
La provinca ŝoseo J alvenas ĝis Estancia Harberton (bieno H), kaj pluas kiel nur pado ĝis rotejo Moat sed ne atingas la kabon, kiu estas atingebla nur perpiede aŭ el maro.

Proksimaĵoj.
Je 4,3 km okcidente estas la Kabo San Pío kun Lumturo Cabo San Pío, instalita la 22an de marto de 1919.
Je 13,4 km sude de la Punta Falsa situantas la insulo Nueva, kiu apartenas administre al la komunumo Cabo de Hornos, Provinco Antártica Chilena, Magallanes y de la Antártica Chilena, en Ĉilio.

Karakteroj
----------

La marbordo estas klifa, kun golfetoj de mallarĝaj strandetoj. La faŭno estas ĉefe mara, kun estado de pingvenoj, kormoranoj, mevoj, petreloj, marleonoj, marlutroj, delfenoj. La arbaro ekas ekde marnivelo kaj atingas ĝis 450 m.s.m..

Referencoj
----------

1. ↑   Arkivigite je 2009-03-25 per la retarkivo Wayback Machine Faro Cabo San Pío, alirita la 3an de junio de 2011, Servo de marhidrografio
2. ↑    Atlas de sensibilidad ambiental de la costa y el mar Argentino, Alirita la 16an de marto de 2010, Demetrio Boltovskoy

* Sektoro de Marmapo H-419 A "De Cabo Buen Suceso a Cabo San Pío". Publikita de la Servo de Mara Hidrografio
Militistaj veturiloj en Librevilo dum la puĉo.
La **puĉo de 2023 en Gabono** okazis la 30-an de aŭgusto 2023. Pro kontesto de la rezultoj de la ĵus okazinta prezidenta baloto en Gabono, la lando spertis puĉon cele al la eloficigo de Ali Bongo Ondimba, la reelektita prezidanto.

Ĉirkaŭ 12 militistoj, el pluraj branĉoj de la armeo de Gabono, deklaris la nuligon de la baloto kaj la disigon de ĉiuj plejgravaj institucioj per televida dissendo. Ili asertis, ke la rezultoj estis malhonestaj. La puĉistoj cetere anoncis la kreadon de « komitato pri institucia transiro kaj restarigo » (france *Comité pour la transition et la restauration des institutions* aŭ CTRI).

La generalo Brice Clotaire Oligui Nguema, estro de la respublika gardantaro, iĝis transira prezidanto. Ali Bongo daŭre restadas en privata domo sub kontrolo de la puĉistoj. Lia filo Noureddin Bongo Valentin estis akuzita pri ŝtatperfido. La anonco de la puĉo kaŭzis popolajn celebrojn en la ĉefurbo Librevilo kaj aliaj urboj, inkluzive de Port-Gentil.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 835413
 |
**Pupteatro de Budapeŝto** estas grava kultura Monumento historia en Budapeŝto, laŭ Avenuo Andrássy, tial ĝi estas parto de Monda Heredaĵo.

Neona reklamo de la Pupteatro
Fasado de la Pupteatro

Historio
--------

La pupteatro estis fondita en la frua erao de la socialismo en 1949. Longe ĝi estis la unusola pupteatro en Hungario. La repertuaro dekomence konsistis ne nur el porinfanaj spektakloj, sed ankaŭ el mondkonataj teatraĵoj aŭ operoj adaptitaj al pupoj. La stabo ofte gastroladas ankaŭ eksterlande, ekzemple en Francio, Italio, Ĉinio, Usono, Aŭstralio. Muzikistoj akompanas la spektaklojn. La teatro nuntempe prezentas jare po 350 spektaklojn, kiujn vidis jare po 95000 homoj.

Konstruaĵo
----------

La impona konstruaĵo aĝas pli, ol cent jarojn. Ĝi estas la plej granda en Mez-Eŭropo. La pupteatro havas 403 sidlokojn kaj estas ankaŭ malgranda scenejo kun 99 sidlokoj en la kvara etaĝo.

Geaktoroj kaj aliaj trupanoj (elekto)
-------------------------------------

La tuta trupo konsistas el 110 homoj. Elekto el la (iamaj) artistoj: Norbert Ács, Imre Ambrus, Andor Balajthy, Margit Balla, Anna Bánd, Róbert Bánky, Gábor Beratin, Gyöngyi Blasek, István Bölöni Kiss, Vera Bródy, Lívia Dobák, István Erdős, Hugó Gruber, Anna Györgyi, Kató Györkös, Henrik Gyurkó, Gertrúd Havas, László Hetey, Károly Horváth (aktoro), Ildikó Kilin, Erzsi Könyves Tóth, Iván Koós, István Láng (komponisto), Péter Levente, János Meczner (teatrestro), Lili Ország, Csaba Ősz, Imre Pataky (pupteatristo), Kati Román, Márta Szakály, Irén Szöllősy, Kató Szőnyi (ĉefreĝisoro), József Szűr Szabó, Lili Vörösmarty.

Repertuaro (elekto)
-------------------

* Ŝekspiro: Somermeznokta sonĝo, La Tempesto
* Sándor Petőfi: Johano la Brava
* Imre Madách: La tragedio de l' homo
* Volfgango Amadeo Mozarto: Die Zauberflöte

Fontoj
------

* hungare

* Kategorio Pupteatro (Budapeŝto) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Jorge Rafael Videla iĝis prezidento *de facto* post la puĉo.
La **Puĉo de 1976** estis la militista ribelo kiu elpostenigis la Prezidentinon de Argentino María Estela Martínez de Perón la 24-a de marto de tiu jaro.

Anstataŭe oni starigis militistan junton, estrita de la leŭtenanto generalo Jorge Rafael Videla, la admiralo Emilio Eduardo Massera kaj la brigada generalo Orlando Ramón Agosti. La junto ekuzis la oficialan nomon de Proceso de Reorganización Nacional kaj restis en la povo ĝis decembro de 1983.

24-a de marto
-------------

Tuj antaŭ la 01:00 frumatene, la prezidentino Isabel estis arestita kaj portita helikoptere al la rezidejo El Messidor. Je la 03:10 estis okupitaj ĉiuj stacioj de televido kaj radio. Oni interrompis la regulan programadon kaj oni elsendis la unuan komunikon pri la nova situacio de regado fare de militistoj, dum oni postulis al la civitanaro ne reagi.

Dum tiu unua tago centoj da laboristoj, sindikatistoj, studentoj kaj politikaj aktivuloj estis rabitaj hejme, laboreje aŭ surstrate en la tuta Argentino.

Vidu ankaŭ
----------

* Procezo de Nacia Reorganizado
* Malaperigitoj dum la 1970-aj kaj 1980-aj jaroj en Argentino
* Elisabeth Käsemann

Eksteraj ligiloj
----------------

* ON «30th Anniversary of Argentine coup - New declassified details on repression and U.S. support for military dictatorship», artikolo de 2006 en la usona retejo *National Security Archive*.
Proksimuma geografia situo de Lucensia kampo kaj Lucensia provinco sur moravia-slovaka dislimejo laŭ priskribo de Jiří Mitáček (2008)
**Provinco Lucensio**, ankaŭ **Lucensia provinco** (latine: *Provincia Lucensis*, ĉeĥe: *Lucká provincie*) estas historia administra teritorio sur sudorienta Moravio, kiu nur en la 13-a jarcento komencis konstituiĝi kiel ties daŭra konsisto. Lucensia provinco estiĝis en la norda parto de limregiona bufra zono (la tn. *confinium*) sur dislimejo de Moravio kaj Hungara reĝlando, nomata **Lucensia kampo**, **Lucko** (latine *campus Lucsko*) aŭ **provinco Váh**, pri kiu ekde la 11-a ĝis la 13-a jarcento Přemyslida ŝtato disputis kun Hungara reĝlando. Lucensia kampo etendiĝis ambaŭflanke de montaro Blankaj Karpatoj – ĝiajn limojn kreis suba fluo de rivero Moravo kaj rivero Olšava sur la flanko moravia kaj rivero Váh kaj montaro Malgrandaj Karpatoj aŭ rivereto Chvojnica sur la flanko hungara.

Pereo
-----

Por firmigi de la bohemiaj interesoj sur la teritorio Lucensio okazis en ligiteco al malvenko de Béla la 4-a fare de Přemysl Otakar la 2-a la 12-an de julio 1260 en batalo ĉe Kressenbrunn post la tn. kumanaj militoj.

La pereo de Lucensia provinco okazis komence de la 14-a jarcento, kiam komencis membriĝo en provincojn perdi la signifon je utilo de malpli grandaj tutaĵoj kun la centrejoj en urboj.
La **Privata bierfarejo Ernst Barre** (germane *Privatbrauerei Ernst Barre GmbH*) estas bierfarejo en la orient-vestfalia urbo Lübbecke en la nordokcidenta germana distrikto Minden-Lübbecke. Ĝi fondiĝis fare de Ernst Johann Barre en 1842. Kune kun ĝia pleja konkuranto, la Herforder Brauerei, ĝi estas unu el la plej grandaj bierfarejoj en Orienta Vestfalio (bazita je la produktado de biero), kaj tial de regiona graveco. La bierfarejo situas en la suda fino de la pasejo trans la Wiehen montetaro (Bundesstrasse 239) inter Lübbecke kaj Hüllhorst, je la bazo de la Reineberg monteto, kaj estas jam dum generacioj en la sama familio.

Historio kaj regiona graveco
----------------------------

Pruvo ke Barre Bräu estas konsumata ekster ĝia hejma distrikto. Jen restoracio kiu servas Barre bieron en la burgo de Diedrich, en la Melle montetaro
La bierfarejo ne nur subtenas nombron de festivaloj en la regiono, sed eĉ mem fondis festivalon, la **Bierbrunnenfest** (Bierfontofestivalo), kiu oni celebras en Lübbecke ekde 1954. Nekredeble, tio signifas servado de miloj litroj da biero al la ĝenerala populacio - tute senpage. Barre Bräu ne nur estas populara en la regiono de Lübbecke, sed ankaŭ pli norden sur la nordgermana malaltebenaĵo, kaj en la distrikto Herford, sude de Lübbecke.

Barre Bräu oni ankaŭ eksportas al Tajvano kaj Ĉinio.

Barre Bräu estas farata akorde kun la leĝo de pureco (*Reinheitsgebot*) el 1516, kaj la bierfarejo estas fonda membro de *Die Freien Brauer* (Independaj bierfarejoj) iniciativo, asocio de mezgrandaj privataj bierfarejoj en Germanio kaj Aŭstrio. Laŭ ĝiaj propraj fontoj, Barre Bräu produktas 150 000 hl da biero dum la jaro 2010, kio estas iom pli ol 2% de la jara produktado de la plej granda bierproduktisto de Germanio. Tamen, Barre Bräu havas la reputacion por kvalito kaj funkcias tre sukcesplene en ĝia niĉmerkato.

Produktoj
---------

Tipaj bierboteloj
Barre produktas nombron da bierojn kaj limonadbieron:

* Barre Pilsena biero
* Barre Frey Bier (senalkohola)
* Barre Dunkel
* Barre Alt
* Barre Weizen
* Barre Maibock
* Barre Alt Schuss (Alt Bier + malt beer)
* Barre Alster (limonadbiero)
* Barre Lemon (limonadbiero)
* Barre Festbier
* Barre Weizen Grape (limonadbiero)
* Barre Fass Brause (senalkohola)

Barre Maibock nur haveblas dum la printempo; ĉiuj aliaj tipo dum la tuta jaro.

Referencoj
----------

1. ↑  *Hopfen, Malz und Wasser*, Bierbraukunst in Ostwestfalen-Lippe, Westfalenverlag, Bielefeld 1994, Kai von Schoenebeck: *Das erste Pilsbier der Region*, (ISBN 3-88918-079-5)
2. ↑  Den Erfolg in der Nische suchen *Privatbrauerei Ernst Barre fährt strikten Sparkurs*. In: Neue Westfälische, 27 May 2009 (accessed on 7 July 2009)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Barre's Brauwelt
* Vivo en Barre-Lando, antaŭe kaj nun

* Kategorio Privata bierfarejo Ernst Barre en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Virinoj en Anglio bedaŭrante siajn amatojn transportotajn al Botany Bay, 1792.
**Deviga transportado**, **puntransportado** aŭ **prizontransportado** estas la sendado de kondamnitaj krimuloj aŭ de aliaj personoj (ekzemple politikaj prizonuloj) konsiderataj kiel nedezirataj al prizonkolonio. Ekzemple, Francio transportis kondamnitojn al la Diabloinsulo (Franca Gujano) kaj al Novkaledonio kaj Britio transportis kondamnitojn, politikajn prizonulojn kaj militprizonulojn ĉefe el Skotlando kaj Irlando al siaj kolonioj en Ameriko (el la 1610-aj jaroj ĝis la Usona Revolucio en la 1770-aj jaroj) kaj Aŭstralio (1788–1868). Tiu praktiko iĝis disponebla en Skotlando sekve al la Unio de 1707, sed ĝi estis uzata malpli ol en Anglio. Rusio uzis similajn sistemojn ĉefe dum la 19a kaj 20a jarcentoj, por malproksimigi nedeziratajn krimulojn aŭ opoziciantoj, sed al Siberio, ne havante transmarajn koloniojn. En preskaŭ ĉiuj okazoj, granda parto de la puno estis la granda probableco morti pro malsanoj, malsato, deviga punlaboro, malbonaj vivkondiĉoj, aĉa klimato ktp.

En preskaŭ ĉiuj okazoj, la demografia kontribuo de la devige transportitoj, al kiuj tre ofte povis aŭ eĉ rajtis akompani familion, estis grava por la establo de veraj kolonioj, kiam la puno estis eksvalidigita. Tiele la sistemo de puntransportado ludis gravan rolon por la demografio kaj sekve al la ekonomio, socio kaj politiko de la kolonioj, do de koloniismo ĝenerale.

Vidu ankaŭ
----------

* Prizonkolonio
* Fuĝo el malliberejo
Grafo **Pál Festetics** [feŝtetiĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Festetics Pál** estis hungara bienulo, departementestro, sekreta konsilisto, subĉambelestro. Lia nobela antaŭnomo estis *tolnai*. Li estis patro interalie de Julianna Festetics, György Festetics (agronomo), Imre Festetics.

Pál Festetics naskiĝis la 7-an de decembro 1722 en Ság (Hungara reĝlando), li mortis la 7-an de aprilo 1782 en Pozsony (Hungara reĝlando). (La fontoj mencias malsamajn datenojn!)

Biografio
---------

Pál Festetics studis en Jezuita Universitato de Nagyszombat, Vieno kaj Lepsiko. En la lasta urbo lia plej grava instruisto estis Johann Christoph Gottsched. Post siaj studoj li eklaboris en juĝejo de Kőszeg, inter 1748-1756 li estis vicdepartementestro de Sopron (reĝa departemento). En 1751 li estis ankaŭ parlamenta deputito, en la sama jaro li edziĝis. Lia edzino naskis naŭfoje. Ekde 1756 li laboris en la imperia administracio en Vieno. Post 2 jaroj li ricevis la rangon konsilisto. En 1772 li grafiĝis. Post 5 jaroj li estis nomumita ĉefdepartementestro de Baranya (reĝa departemento).

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 11-a punkto)

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 672979
 |
**Rastralo** (mezlatine *raster*: "rastilo") estas ilo ĉe tradicia notgravurado en muziko. Ĝi konsistas el latuno kaj aspektas kiel forko kun kvin dentoj. Rastralon oni uzas por grati notliniarojn helpe liniilo sur la gravurplaton (kiu servas por produki la presplaton). Sur tiun oni enbatas la notojn per stampiloj. – Krome ekzistas dekliniaj rastraloj por pianoliniaroj kaj rastralgrifeloj por la paralela desegnado de notlinioj.

La komputila notkompostado faris superfluajn tiajn ilojn. Tamen oni plu uzas la esprimon en la kunmetaĵo *rastraldistanco*: Tio estas la distanco inter la du plej eksteraj notlinioj. Kutime ĝi sumiĝas depende de la kunligo inter kvar kaj ok milimetroj.

Fontoj
------

* Randel, ed. *The New Harvard Dictionary of Music* (1986; 9th printing, 1999), p. 681.
* Carl Gollmick, Kritische Terminologie für Musiker und Musikfreunde, G. A. Lauten 1833, p. 58

Eksteraj ligiloj
----------------

* Paĝo de Schott-Eldonejo pri notgravurado Arkivigite je 2009-01-03 per la retarkivo Wayback Machine
**Privacy Badger** estas libera kaj malfermkoda retumila etendaĵo por Google Chrome, Mozilla Firefox, Opera kaj Firefox por Android kreita de Electronic Frontier Foundation (EFF).

Ĝia celo estas ekvilibra aliro al interreta privateco inter konsumantoj kaj provizantoj de enhavo per blokado de reklamoj kaj spur-kuketoj, kiuj ne respektas la agordon "Ne Spuru Min" en la retumilo de uzanto. Kvankam iom da ĝia kodo baziĝas sur Adblock Plus, Privacy Badger nur blokas tiujn reklamojn, kiuj enkorpigas spurilojn.

La versio alfa estis liberigita la 1-an de majo 2014, sekvita de versio beta la 21-an de julio 2014. En aprilo 2017, la EFF anoncis ke Privacy Badger superis milionon da uzantoj.

Priskribo
---------

Laŭ EFF: "Se reklamanto ŝajnas spuradi vin trans multaj retejoj sen via permeso, Privacy Badger aŭtomate blokas, ke tiu reklamanto ŝarĝas pluan enhavon el via retumilo. Por la reklamanto ŝajnas, ke vi subite malaperis."

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Privacy Badger en la angla Vikipedio.*
**Pál Fröhlich** [froliĥ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Fröhlich Pál** estis hungara fizikisto, profesoro, membro korespondanta de Hungara Scienca Akademio (1928).

Pál Fröhlich  naskiĝis la 6-an de decembro 1889 en Hungara reĝlando, en Torzsa (nuntempa Savino Selo en Serbio). Li mortis la 15-an de oktobro 1949 en Szeged.

Biografio
---------

Pál Fröhlich frekventis universitaton en Budapeŝto inter 1908-1912. Dum la 1-a mondmilito li soldatiĝis, kie li vundiĝis. En 1923 li ekinstruis en la universitato. En la sekva jaro li gvidis fizikan instituton de universitato en Szeged. En 1925 helpe de stipendio li estis en universitatoj de Baltimore kaj Ĉikago. Hejmenveninta li ankaŭ instruis en universitato de Szeged, kie li atingis la rangon rektoro. Li okupiĝis precipe pri optiko.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Neuere Beobachtungen über die Polarisation des bei der Totalreflexion des Lichtes* (1920)
* *On the polarization of fluorescent light from colloid solutions* (1926)
* *Über die Absorption der Gelatinefarbstoffphosphore* (1949)

Fontoj
------

* biografio kun foto
**Pál Heim** [hejm], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Heim Pál** estis hungara kuracisto pri infanoj, profesoro. Lia filo estis Ernő Heim.

Heim Pál
Tombomunumento de Pál Heim
Pál Heim  naskiĝis la 30-an de novembro 1875 en Budapeŝto. Li mortis la 23-an de oktobro 1929 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Pál Heim frekventis universitatojn en sia naskiĝurbo kaj Lausanne, poste helpe de stipendio li esploris en Breslau. En 1901 li ekhavis postenon en hospitalo en Budapeŝto, kie li okupiĝis pri beboj kaj infanoj. Dum la 1-a mondmilito li kuracis en la fronto, sed en 1916 li iĝis gvidanto de hospitalo pri beboj en Budapeŝto. Ekde 1918 li ankaŭ instruis en universitato, kie li estis rektoro en 1921. Li akompanis la universitaton al Pécs, kie li vivis ĝis 1929. Li organizis reton de flegistinoj por beboj, ili havis la nomon "fratinoj Heim". Li akceptis postenon en Budapeŝto, sed tragike li mortis. Lia posteulo kaj daŭriganto de la laboro estis Ödön Kerpel-Fronius en Budapeŝto.

Verkaro (elekto)
----------------

* *A leukocytes a gyermekkori pneumonia és diphtheria folyamán* (1901)
* *A parenterális infectiók és a csecsemők táplálkozási zavarai* (1913)
* *A gyermekek táplálkozása* (Nutrado de la infanoj), (1926)

Memorigiloj
-----------

* plej grava porinfana hospitalo en Budapeŝto portas la nomon "Heim Pál"
* hospitalo en Veszprém (urbo) portas la nomon "Heim Pál"
* memormedalo "Heim Pál"
* skulptaĵo en Pécs de 1931
* premio "Heim Pál"

Fontoj
------

* biografio kun foto (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero H kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 441619
* VIAF: 121490833
* ISNI: 0000 0000 7955 2991
 |
**Nuristano** (en Esperanto „lando de lumigo", antaŭ la islamigo *Kafiristano*) estas provinco (*velajat*) en la oriento de la ŝtato Afganio. La provinco situas ĉe la suda flanko de la alta montaro Hindukuŝo. Ĝi kreiĝis dum la jaro 2001 el la nordaj partoj de la provincoj Kunaro kaj Lagmano.

Najbaraj provincoj
------------------

La provinco Nuristan de nordo en horloĝa senco limas al la najbaraj provincoj *Badaĥŝano, Kunaro, Lagmano* kaj *Panĝŝiro*.

Distriktoj
----------

distriktoj de la provinco Nuristano
Nuristano disdividatas laŭ ses distriktoj (*volusvali*):

* *Bargi Mata*
* *Kamdeŝ*
* *Mandol*
* distrikto *Nuristano*
* *Ŭama* kaj
* *Ŭajgal*

Vidu ankaŭ
----------

* la artikolojn pri la tribaro nuristananoj kaj pri la nuristana lingvaro.

  


Provincoj de Afganio

Badaĥŝan |
Badgis |
Baglan |
Balĥ |
Bamijan |
Daikondi |
Farah |
Farjab |
Gazni |
Gor |
Ĝuzĝan |
Helmand |
Herat |
Ĥost |
Kabul |
Kandahar |
Kapisa |
Kunar |
Kunduz |
Lagman |
Lugar |
Nangarhar |
Nimruz |
Nuristan |
Paktia |
Paktika |
Panĝŝir |
Parvan |
Samangan |
Sar-i Pul |
Taĥar |
Uruzgan |
Vardak |
Zabul
la geografia centro de Eŭropo, en Litovio norde de Vilno
**Purnuškės** estas vilaĝo en Litovio norde de la landa ĉefurbo Vilno (*Vilnius*), en la teritorio de la subdistrikta komunumo Vilnius kaj proksime de la urbeto Nemenčinė. Laŭ kalkuloj de francaj sciencistoj el la jaro 1989 ĉi-tie troviĝu la geografia centro de Eŭropo (litove *Europos centras*). Geografoj de la *Institut Géographique National*, la nacia geografia instituto de Francio, elkalkulis la punkton kun la koordinatoj 54° 54′ N 25° 19′ O﻿ / ﻿54.900 °N, 25.317 °O﻿ / 54.900; 25.317 (mapo), konsiderante la sekvajn limojn de Eŭropo:

* Nordo: la insularo Svalbardo ĉe 80° 45′ N 20° 35′ O﻿ / ﻿80.750 °N, 20.583 °O﻿ / 80.750; 20.583 (mapo)
* Sudo: la insularo Kanarioj ĉe 27° 38′ N 17° 58′ U﻿ / ﻿27.633 °N, 17.967 °U﻿ / 27.633; -17.967 (mapo)
* Oriento: la montaro Uralo ĉe 67° 59′ N 66° 10′ O﻿ / ﻿67.983 °N, 66.167 °O﻿ / 67.983; 66.167 (mapo)
* Okcidento: la insularo Acoroj ĉe 39° 27′ N 31° 16′ U﻿ / ﻿39.450 °N, 31.267 °U﻿ / 39.450; -31.267 (mapo)

En Purnuškės konstruiĝis *Eŭropa parko* (litove *Europos parkas*).

Referenco
---------

1. ↑  *La geografia centro de Eŭropo*, informilo ĉe la eŭropa centro apud Purnuškės, stato: aŭgusto 2006
Administraciaj komarkoj.
Naturaj komarkoj.
**Palencio** estas provinco de Hispanio apartenanta al la aŭtonoma komunumo Kastilio kaj Leono, en la nordokcidento de la Iberia duoninsulo. 

Ĝia provinca ĉefurbo estas la samnoma Palencio, kaj la provinco mem konsistas el 191 municipoj; la plej gravaj loĝlokoj de ĉi tiu provinco estas: Aguilar de Campoo, Guardo, la plej loĝata post la ĉefurbo, Barruelo de Santullán, Cervera de Pisuerga, Herrera de Pisuerga, Saldaña, Carrión de los Condes, Osorno la Mayor, Paredes de Nava, Venta de Baños, Villamuriel de Cerrato kaj Dueñas.

La provinco Palencio limas norde kun Kantabrio, okcidente kun la provinco Leono, oriente kun la provinco Burgoso kaj sude kun la provinco Valadolido. La nordo estas montara, dum la cetero estas plej ebena kun malaltaj montetoj.

La tuta provinca loĝantaro estis 172 510 personoj en 2010, en ĝi ekzistas 469 loĝnukleoj el kiuj 191 estas municipoj (kun urbodomoj) kaj 278 estas submunicipoj.

Komarkoj
--------

La provinco Palencio ne havas oficialan disdividon de komarkoj, pro kio laŭ diversaj kriterioj oni trovas diferencajn komarkigojn. Tial estas naturaj, administraciaj, historiaj kaj agrikulturaj komarkoj.

Komarkoj konsiderataj por la administracio fare de Diputación, nome la jenaj
* Cerrato Palentino
* Montaña Palentina
* Páramos Valles
* Tierra de Campos

Naturaj komarkoj estas, el nordo suden, la jenaj
* La Montaña
* La Valdivia
* Boedo-Ojeda
* Vega-Valdavia
* Tierra de Campos
* Cerrato Palentino

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Palencio

Notoj
-----

1. ↑   Departamento de Fomento y Medio Ambiente, Comarcas naturales de Palencia, 1997?, Palencia: Diputación Provincial, Departamento de Fomento y Medio Ambiente 502/504 (460.183. 908.460.183.)

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 397758
* LCCN: n79043241
* VIAF: 128990945
* SUDOC: 027703711
 |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Purpura lamio** |
| --- |
|  |
| purpura lamio (Lamium purpureum)purpura lamio (*Lamium purpureum*) |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | plantoj *Plantae* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Subregno: | trakeofitoj *Tracheophyta* |
|
|
| Superdivizio: | spermatofitoj *Spermatophyta* |
|
| Divizio: | angiospermoj *Angiospermae* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | dukotiledonoj *Magnoliopsida* |
| Subklaso: | asteredoj *Asteridae*
lamiedoj *Lamiidae* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | lamialoj *Lamiales* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | lamiacoj *Lamiaceae*Martinov |
|
|
|
|
|
| Genro: | lamio *Lamium* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | Purpura lamio (*Lamium purpureum L. 1753*) |
|

 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Purpura lamio  |

 |
| v • d • r |

**Purpura lamio** (*Lamium purpureum* L. 1753) estas jara (foje dujara) herbeca planto el la familio lamiacoj (*Lamiaceae* Martinov, 1820) ankaŭ nomataj *Labiaete*. Ĝi estas indiĝena de Eŭropo kaj Azio, sed estis enkondukita en Ameriko.

Priskribo
---------

La planto altas 15-25 cm.   

**Folioj:** ĝiaj folioj (1-2,5 cm longaj kaj preskaŭ samlarĝaj) havas koran formon, iom malregule krenelitan kun disaj haroj. La folioj fiksatas al la tigoj per petiolo. June ili leĝere ruĝas kaj verdiĝas maturiĝante.   

**Tigo:** la disbranĉiĝanta tigo kvadratformas kaj iom raspas. Ofte ĝi nudas inter la bazaj folioj kaj la supraj.   

**Floroj:** pseŭdoverticilaj, la floroj grupiĝas 6-10-ope je la akselo de la folioj. La purpura korolo, iom makulita, longas ĉirkaŭ 1 cm kun rekta tubo interne haroza kun "gorĝo" dilatita; la malsupra lipo kun meza lobo mallarĝiĝas baze; la supera harozas ekstere; la akenoj glatas.

Disvastiĝo
----------

Ili ĉefe kreskas en kampoj, ĝardenoj kaj vitoj, kie ili invademas kaj konsideratas kiel trudherboj; ilin oni renkontas en Eŭropo kaj okcidenta Azio.
Vinbero-hibrido kreita de Pál Kocsis
**Pál KOCSIS**  ([koĉiŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kocsis Pál**, naskiĝis la 1-an de decembro 1884 en Kecskemét, li mortis la 24-an de februaro 1967 en Budapeŝto) estis hungara agronomo, vitisto, presbitero.

Biografio
---------

Pál Kocsis interrompis la studadon pri pentrado en Parizo pro malsano de la patro. Hejmenveninta li komencis labori en la familia bieno aŭ vitejo. Lia biena najbaro estis János Mathiász, de kiu li lernis multe. En 1913 li edziĝis, pro vidviĝo denove en 1935. Kocsis kreis pli novajn vinberspecojn ekde 1915. Resume li kreis 2500 hibridojn, el tio 67 disetendiĝis. Dum la 2-a mondmilito lia domo estis prirabita, poste en komenco de la socialismo li trovis sin en la fifama listo pri kulakoj. Li donacis la bienon al la ŝtato, kie li rajtis labori kiel simpla vitisto. Post 2 jaroj li estis altrangigita laborestro. Li ricevis memorbedalon en 1966, premion Kossuth en 1959. Li ĝismorte estis presbitero. Li estis entombigita en sia naskiĝurbo, ĉe la tombo ankaŭ nun vinbero kreskas.

Elektitaj vinberaj hibridoj
---------------------------

* Irsay Olivér, Gloria Hungariae, Kecskeméti rizling, Fehér kadarka, Kocsis Irma, ktp

Memorigiloj
-----------

* strato, lernejo kaj memortabulo en Kecskemét
* premio "Kocsis Pál"

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun fotoj
* hungarlingva biografio Arkivigite je 2018-12-15 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio[*rompita ligilo*]

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 626396
* LCCN: n79094065
* VIAF: 13591742
* ISNI: 0000 0000 2424 2144
 |
Loko de Prizren en Kosovo
**Prizren** aŭ **Prizreni** (serbe: **Призрен** [Prizren] estas urbo en suda parto de Kosovo.

Bazaj informoj
--------------

Panoramo de Prizren
Ruino de serba ortodoksa preĝejo el la 14-a jarcento, detruita en 2004
* Alto super marnivelo: 400 m
* Areo: 640 km2
* Loĝantaro: 221000
* Poŝtkodo: 20000
* Telefonkodo: +381 29

Historio
--------

La plej frue iliroj vivis tie. Ekde la 2-a jarcento antaŭ Kristo romianoj havis tie urbon *Theranda*. Baldaŭe la loko nomiĝis jam *Petrizên*. Ekde 830 ĝi apartenis al la unua prabulgara imperio, poste al Bizanca imperio. En 1018 Prizren iĝis episkopejo. En 1072 la bulgaroj ribelis, sed post 1 jaro Bizanco reakiris la potencon. Sekvis la serboj en 1189, sed poste la urbo denove apartenis al la dua prabulgara imperio, poste denove la serboj sekvis. La urbo estis grava komerca komunumo. Ekde 1545 longe ĝi apartenis al la Osmana Imperio, dume ĝi estis kultura centro de la albanoj. En 1878 Alianco de Prizren fondiĝis, kie estis ribelo de la albanoj kontraŭ la turkoj. La alianco deklaris sendependan Albanion en la 15-a de aŭgusto 1880. En la Balkana milito la serboj okupis Prizren. Inter 1915-1918 la Habsburgoj okupis la urbon, poste ĝi estis parto de baldaŭ formiĝanta Jugoslavio. Dum la 2-a mondmilito italoj kaj albanoj okupis Prizren. Post disfalo de Jugoslavio la urbo apartenas al sendependa Kosovo.

Demografio
----------

En 1991 vivis en Prizren 175413 homoj, (132591 albanoj, 19423 bosnoj, 10950 serboj, 7227 turkoj, 3963 ciganoj kaj aliaj). En 2002 vivis en Prizren 221374 homoj, (180176 albanoj, 21266 bosnoj, 194 serboj, 14050 turkoj, 5148 ciganoj kaj aliaj).

Gefiloj
-------

* Anton Pashku, verkisto

Fonto
-----

* angla Vikipedio