recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Carlos Manuel de Céspedes y Quesada** n. la 12-a de aŭgusto 1871 en Novjorko, Usono - m. la 28-a de marto 1939, en El Vedado, Havano, Kubo. Li estis kuba politikisto, filo de la Patro de la Patrio Carlos Manuel de Céspedes, estis provizora prezidanto de la Kuba Respubliko de la 12-a de aŭgusto 1933 ĝis la 4-a de septembro 1933.

Carlos Manuel de Céspedes y QuesadaLa penoj realigitaj por garantii la laŭleĝan transmisiadon de la prezidanteco de la respubliko post la falo de regado de la Generalo Gerardo Machado, respondis la celon eviti ke Kubo restus sen registaro kaj laŭ la terminoj de la traktato de rilatoj inter Kubo kaj Usono (Amendo Platt), Usono rajtis interveni kaj altrudi provizoran registaron.

Danke al lia elektado la afero pri internacia agnoskado kaj stabileco de la normala evoluo de la respubliko estis garantiata. La nova registaro komencis siajn funkciojn meze de granda revolucia fervoro. Lia mallonga regado suferis la konsekvencojn de la reganta kaoso kaj konfuziĝo kiuj regis la nacion post la falo de la diktatoro Generalo Gerardo Machado; li intencis bremsi la reprezaliojn kaj atakojn kontraŭ la partianoj de la antaŭa reĝimo, disiĝis la Kongreso kaj nuligis la konstitucion de 1928, restituante tiun de 1901. Tiuj ĉi agadoj kvankam iĝis lia regado kiel revolucia ne sufiĉis por kontentigi la ambiciojn de opoziciaj organizoj kiuj konsideris al Céspedes kiel rezulto de la perado de Usono.

La junaj militistoj kiuj kontrolis la novan registaron komencis konspiri kontraŭ li, kune kun la grupo de aktivistoj de la ĉefaj opoziciaj movadoj kiuj estis reprezentitaj en la palaco, kun la celo elekti novan prezidanton, eĉ la nacia polico apogis la decidon, kio igis al Céspedes sen fortoj por rezistado, cedi. Li forlasis la palacon kaj retiriĝis al sia hejmo kaj la registaro restis sub la Kvinopo formata de Ramón Grau San Martín, Sergio Carbó, Guillermo Portela, José Miguel Irisarri kaj Porfirio Franca; tiu Kvinopo ne estis internacie agnoskata, pro tio post malmulta tempo ĝi estis disigita, kaj nomumita Ramón Grau San Martín kiel nova prezidanto.

* Kategorio Carlos Manuel de Céspedes y Quesada en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 277214
* GND: 1159042861
* LCCN: no91006666
* VIAF: 1396152636156120052101 122103002, 1396152636156120052101
* ISNI: 0000 0000 8338 4927
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Tiu ĉi artikolo temas pri la parto de horloĝa mekanikaĵo nomata balanciero. La vorto ankoraŭ havas pliajn signifojn - bonvolu vidi la apartigilon balanciero. |

moderna balanciero en la mekanikaĵo de ĉina brakhorloĝo
**Balanciero** en la lingvaĵo de horloĝokonstruado laŭ PIV estas oscilanta radeto, kunigita kun spirala risorto, en horloĝo. Ĝi uziĝas en brakhorloĝoj kaj ankaŭ en iuj pli grandaj horloĝoj, kaj havas la saman funkcion kiel pendolo en pendolhorloĝo. La radeto havas ekzakte difinitan pezon kaj rotacias tien kaj reen. La direktoŝanĝon kaŭzas la kunigita spirala risorto, dum la balanciero entute estas movata fare de dentorada mekanismaĵo kiu dozigas la forton de la dentoradara horloĝa movilo. Ĉiu svingo de la balanciero, nomata "bato", permesas al la horloĝa movilo doni difinitan malgrandan movon al la horloĝaj montriloj.

Ekde la 14-a jarcento, kiam balancieroj en horloĝoj inventiĝis, ĝis la kvarca horloĝa mekanikaĵo kutima ekde la 1970-aj jaroj, praktike ĉiu portebla tempomezurilo funkciis per iuspeca formo de balanciero, kaj ankaŭ depost tiam ĝi estas uzata en iuj mekanikaj porteblaj horloĝoj.

* Kategorio Balanciero (horloĝo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Norbert Pap,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Pap Norbert** estas hungara geografo, historiisto, altlerneja instruisto.

Norbert Pap naskiĝis la 3-an de junio 1969 en Tab.

Biografio
---------

Norbert Pap frekventis parte gimnazion en Sárbogárd, parte gelogian mezlernejon en Tatabánya, poste li akiris geografian, poste historiistan diplomojn en Universitato Janus Pannonius, fine helpe de stipendio li studis en Florenco. Li faris ankaŭ specialajn studojn pri urboj, arkeologio, politologio kaj turismo. Pap komencis sian esploran laboron en 1995 en la universitato, kie li doktoriĝis post kvar jaroj. Ekde 1998 li estis universitata asistanto, samtempe li ricevis postenon en la geografia instituto. En 2001 li atingis la instruan rangon lektoro, post 3 jaroj docento, en la sekva jaro li estis nomumita katedrestro. La habilitiĝo okazis en 2007. Ekde 2008 li okupiĝis pri etendiĝo de islamo en Hungara reĝlando, ekde 2010 li laboris en Szigetvár, kie li estris la arkeologiajn elfosaĵojn. Li ricevis plurajn premiojn.

Elektitaj libroj
----------------

* *Törésvonalak Dél-Európában* (2001)
* *Az Atlantikum világa* (kunverkinto, 2004)
* *Kistérségfejlesztés* (2007)
* *Magyarország a Balkán és a Mediterráneum vonzásában* (2010)
* *Szigetvár, 1566* (kunverkinto, 2015)

Elektitaj artikoloj
-------------------

* *Korridorok Köztes-Európában* (1999)
* *L'Ungheria ed il Mediterraneo. Il carattere geografico dei rapporti fra l'Ungheria e gli stati del Europa meridionale* (2007)
* *Nagy Szulejmán szultán szigetvári türbéjének kutatása (1903-2015)* (kunaŭtoro, 2015)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 678411
* GND: 117172991X
* LCCN: n2007037062
* VIAF: 239114130
* ISNI: 0000 0003 8580 0623
* NDL: 001258262
 |
**Carlos Mendieta Montefur**, (n. en San Antonio de las Vueltas, Las Villas, Kubo,1873 – m. en Havano, 1960).

Mendieta estis kuba politikisto, provizora prezidento de la Respubliko Kubo de 1934 al 1935. Dum lia regado, oni sukcesis la nuligon de la Amendo Platt.

Li batalis en la milito por la sendependo de 1895-1898, kie li atingis la gradon de kolonelo, kun la alveno de la respubliko li estis elektita deputito de la liberala partio de 1901 ĝis 1923.

En 1931 estis deportita pro lia politika agado kontraŭ la diktaturo de Gerardo Machado, kiu estis venkita en 1933 kaj pro tio revenis al Kubo. Du jarojn pli malfrue li iĝis provizora prezidento de 1934 al 1935 post kiam la armeestro Fulgencio Batista devigis Ramón Grau San Martín rezigni.

La plej grava okazintaĵo dum la regado de Mendieta estis la forigado de la Amendo Platt, apendico konstitucia kiu limigis la suverenecon de la insulo, permesante la intervenon de Usono en Kubon. La Amendo Platt estis novkolonia spuro el la kvar jaroj de la usona protektorato en Kubo.

Li devis alfronti la strikojn kiuj oftis en lia epoko kaj estis tre kritikata pro la subpremo, pro kio li rezignis en 1935 favore al sia ŝtatsekretario José Agripo Barnet.

* Kategorio Carlos Mendieta en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 396512
 |
**Felietono** estas literatura-publicista verko de gazeta-revua ĝenro. Ĝia specifikeco estas akra-kritika rilato pri alskribataj temoj, eventoj, personoj el la sfero de kulturo, do ĉefe arto, literaturo kaj scienco. Felietono estas apud la rubrikoj politiko, ekonomio, lokaj novaĵoj kaj sporto unu el la kvin klasikaj sekcioj de gazeto, kiuj kutime havas apartajn redakciojn.

Enhavo, aspekto kaj graveco de felietono tre diversas en la ĵurnalistaj tradicioj de diversaj landoj.

Historio
--------

*Journal des Débats* - portreto de ĝia fondinto Louis-François Bertin, 1832
Unue aperis en Francio en la *Journal des Débats* (fondita 1789 de Julien Louis Geoffroy kaj Louis-François Bertin) kiel aldonaĵo al la politiko en apartaj folioj (de tie la nomo: *"feuille"* france - folio). Ĝi enhavis ĉefe novaĵojn kaj recensojn pri teatro kaj literaturo kaj rapide gajnis grandan popularecon, ke ĝi estis ne plu aldonaĵo, sed fariĝis integrita en la korpo de la ĵurnalo.

En anglalingvaj landoj felietono signifas la aperigon de seria romano en la gazeto, sed en aliaj eŭropaj landoj ĝi havas grandan tradicion, kiel montras la reputaciaj verkistoj, kiuj samtempe estis grandaj felietonistoj: ekzemple Heinrich Heine kaj Ludwig Börne (Parizo, 1840-aj); Joseph Roth, Walter Benjamin, Karl Kraus (Germanio, 1920-aj); Jan Neruda, Karel Čapek, Ludvík Vaculík (Ĉeĥio).

Moderna felietono enhavas elementojn de la satiro kaj humuro.
*The Grove*, ĉefa vendejstrato de Ilkley, karakterizata de larĝaj trotuaroj por promenado
**Ilkley** estas banurbo en Okcidenta Jorkŝiro (angle West Yorkshire, regiono en norda Anglio). Ĝi troviĝas 12 mejlojn (19 kilometrojn) norde de la urbego, Bradford. La urbo havas loĝantaron de 13,828 (laŭ la popolnombrado de 2001).

Pro la banurba heredaĵo de Ilkley kaj la proksima belega kamparo, turismo ludas tre gravan rolon por la urbo. La centro de Ilkley karakteriziĝas per la arkitekturo de la epoko de la reĝino Viktoria, larĝaj stratoj kaj multaj floroj. Ilkley estas ankaŭ tre konata en Anglio pro la Ilkley Moor (erikejo-monteto), kiu estas la temo de la popola kanto "On Ilka Moor Baht 'at" (Sur la erikejo-monteto de Ilkley sen ĉapelo). La vortoj de la kanto estas en la loka dialekto.

Eksteraj Ligiloj
----------------

* Ilkley.org
* Fotarta Klubo de Ilkley

Referencoj
----------

1. ↑   Ĉefaj Ciferoj de la 2001-Popolnombrado: Ĉefa Statistiko. *2001 Popolnombrado*. Oficejo de Nacia Statistiko (Office for National Statistics) (aprilo 2001). Alirita 9-a de junio 2009.[*rompita ligilo*]

* Ilkley en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Ilkley en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 317324
* GND: 4113990-2
* LCCN: n85076397
* VIAF: 138436580
 |
**Felice Gimondi** (Sedrina, Lombardujo, 29-a de septembro 1942 - Giardini-Naxos, Sicilio, 16-a de aŭgusto 2019) estis itala biciklanto, aktiva inter 1965 kaj 1979, dum kiu li akiris 63 venkojn.

Moknomita la Fenikso, li akiris la absolutajn venkojn en la tri Grandaj Turnoj akirante tri Giro d'Italia, Tour de France kaj Vuelta a España. En la tri grandaj preterpasas de stadioj li akiris entute dek kvar etapojn venkante gajnante sep stadiojn en la Turneo, ses en la Turneo kaj unu en la Turneo.

Gimondi gajnis la Tour de France de 1965 ĉar, ĉe la lasta minuto, estis neatendita falo en lia teamo, ĉar li ne estis elektita por partopreni ĝin. En 1972 li gajnis duan lokon en la Turneo.

Krom la tri venkoj en la Giro de Italio (1967, 1969 kaj 1976), Gimondi ankaŭ aldonis du sekundojn kaj kvar triajn lokojn, estante la biciklanto kiu supreniris al la podio en la Giro.

Kun la venko en la Turneo de Hispanio en 1968, Gimondi sukcesis venki en la tri grandaj rondveturoj, ion, kiun nur sep biciklistoj atingis tra la historio: Eddy Merckx, Jacques Anquetil, Bernard Hinault, Alberto Contador, Vincenzo Nibali, Chris Froome kaj sin.

Entute li sukcesis supreniri sur la podion dek du fojojn en la tri Grandaj Lapoj.

* Kategorio Felice Gimondi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 657733
* GND: 1193021448
* LCCN: n79087444
* VIAF: 123702198
* ISNI: 0000 0000 8562 7435
* BNF: 16227713q
* ICCU: RAVV067121
 |
1900 partiturkovraĵo reflektanta la optimismon de la epoko pri pli bona estonteco tra teknologia progreso.
**Jarcentŝanĝo** aŭ **centjara turniĝo** estas termino por indiki transiron de iu jarcento al la sekva. La termino priskribas nedifinitan tempodaŭron, kiu povas etendiĝi dum la fina periodo de unu jarcento, la komenco de la venonta jarcento, aŭ periodo kiu etendiĝas de la fino de unu jarcento ĝis la komenco de la sekva jarcento. Tio estas, se la frazo estas uzata en la 19-a-jarcenta turnopunkto ĝi rilatas al dato ĉirkaŭ la jaro 1800 (povas esti de 1781 ĝis 1820 kun etaj devioj al ambaŭ flankoj rezultantaj de historiaj okazaĵoj).

Tiel la turno de la 18-a jarcento estas la jaroj de 1681 ĝis 1720; la turno de la 19-a jarcento de 1781 ĝis 1820; la turno de la 20-a jarcento de 1881 ĝis la komenco de la unua mondmilito en 1914 (aŭ ĝis la fino de tiu milito / Oktobra Revolucio en 1917); kaj la turno de la 21-a jarcento de 1981 ĝis 2020 (verŝajne la Kronvirusa pandemio de 2019-2021). Elstare, tiu periodo de 1980 ĝis 2020 ankaŭ estas nomita la *Jarmilŝanĝiĝo*, kiel ankaŭ la periodo inter 981 kaj 1020 estas same nomita. Kiam oni volas esti preciza, la periodo de la transiro al la 21-a jarcento estas nomata "turno de la tria jarmilo". Kiam oni ne rilatas al specifa jarcento, la referenco estas kutime al la turno de la 20-a jarcento aŭ en sia franca nomo *Fin de siècle*.

Vidu ankaŭ
----------

* La Ora Epoko (1869-1896)
* Fin de siècle
* Ciferecepoko
* Jarmilŝanĝo aŭ miljara turniĝo, la transiro de iu jarmilo al la sekva.
* Jardekŝanĝo aŭ dekjara turniĝo, la transiro de iu jardeko al la sekva.
**Schiphol** - prononco [SĤIPhoŭl] - estas nederlanda nomo kiu povas rilati al:

* **Flughaveno Schiphol**, flughaveno de Amsterdamo, Nederlando.
* **Schiphol Airport (stacidomo)**, stacidomo situanta sub la flughaveno.

La areo de la flughavena konstruaĵo kaj la stacidomo, kaj ĉirkaŭ ĝi ankoraŭ pluraj hoteloj kaj oficejaj konstruaĵoj uzataj kiel sidejoj de multaj aviadaj kompanioj estas nomata ***Schiphol-Centrum***. La tereno apartenas al la municipo Haarlemmermeer, kaj ĉirkaŭ ĝi situas pliaj terenoj de Haarlemmermeer, el kiuj tri ankaŭ havas la nomon Schiphol en sia titolo: *Schiphol-Oost, Schiphol-Zuidoost, Hoofddorp, Schiphol Noordwest* kaj *Badhoevedorp*.

En la terenaro Schiphol ĉirkaŭ la flughaveno krom hoteloj kaj oficejaj konstruaĵoj uzataj kiel sidejoj de multaj aviadaj kompanioj ankaŭ ekzistas pliaj sidejoj de internaciaj firmaoj, ekzemple la eŭropa centralo de la teknologia firmao Juniper.


|  |  |
| --- | --- |
| Helppaĝo pri apartigiloj | **Ĉi tiu paĝo estas apartigilo: listo de artikoloj kun sama aŭ preskaŭ sama titolo.**
Se vi venis ĉi tien per ligilo en artikolo, bonvolu direkti tiun ligilon rekte al la celita paĝo. |
Foto de la 19a jarcento ĉe la *pilorio*
**Jarandilla de la Vera** aŭ populare simple nomata Jarandilla en la zono [ĥaranDIja], estas municipo de Hispanio, en la provinco Cáceres *(Kacereso)*, regiono Ekstremaduro.

La loĝantoj nomiĝas *jarandillanos*. La censita populacio en 2008 estis 3 113 loĝantoj.

Situo
-----

Jarandilla de la Vera estas situa en la nordorienta parto de Ekstremaduro en la komarko aŭ distrikto La Vera, je altitudo de 585 m; je 136 km de Cáceres, provinca ĉefurbo kaj je 196 km de Mérida, la regiona ĉefurbo, kaj je 221 km de Madrido, la ŝtata ĉefurbo. La surfaco de ties teritorio estas de 62 km².

Historio
--------

La antaŭromiaj popoloj jam setlis en la areo kaj de la epoko de la Romia Imperio kiam la vilaĝo estis konata kiel "Flavium Vivertorum" restis nombraj restaĵoj kiel la ponto super la kanjono Jaranda, inter aliaj.

Poste de la epoko de la visigotoj restis baptujo kun la svastiko kiu troviĝas en la preĝejo de Santa María de la Torre.

Dum la epoko de dominado de araboj, ili nomigis la urbeton per la nomo de "Xarandiella". Pri la vera deveno de la vorto, oni devas memori, ke ĝi enhavas la vorton *Aran*, kiu en antaŭromiaj lingvoj signifis *valo* aŭ *rivero* (en eŭska estas Harán-Jarán, valo) (kio aperas ankaŭ en la esprimo Campo Arañuelo, zono geografie tre proksima, aŭ en la Valo de Aran, Aranjuez, ktp.), tiele probable la araboj donis al la loko la praromian nomon de la zono. Jarandilla, venus de Jaranda, Xarán plus la sufikso -da, "loko de" kaj diminutivo *illa-ae*, "loko aŭ zono de la eta valo".

Sed la fakto sendube pli elstara el la historio estis la ĉeesto de la Imperiestro Karlo la 1-a de Hispanio kaj 5-a de Germanio. Li alvenis al Jarandilla la 11an de novembro de 1556 kaj gastis en la kastelo de la Grafoj de Oropesa, antaŭ lia translokiĝo al la Monaĥejo de Yuste kie vivs siajn lastajn tagojn. La kastelo de la Grafoj de Oropesa estas aktuale la *Parador Nacional de Turismo* *Carlos V*, tio estas ŝtatposedata gastejo, kie eblas tranokti (vidu sube).

Ekonomio
--------

Agrikulturo (tabako kaj kapsiko el kio oni produktas kapsikon) kaj brutobredado. Turismo lastatempe.

Bibliografio
------------

CALLE CALLE, Francisco Vicente, *Judas Iscariote: vida, leyendas, iconografía, "La Quema",* www.bubok.com, 2009.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Bildoj de Jarandilla kaj ĉirkaŭaĵoj Arkivigite je 2012-11-12 per la retarkivo Wayback Machine

Bildaro
-------

* Kastelo de la Grafoj de OropesaKastelo de la Grafoj de Oropesa
* Kastelo de la Grafoj de OropesaKastelo de la Grafoj de Oropesa
**Nagaŭr**, laŭ (hindie **नागौर**) estas historia urbego kaj municipo en nordokcidenta Barato, en subŝtato Raĝastano, en la samnoma distrikto, kie ĝi estas ties sidejo.

Fortikaĵo de Nagaŭr

Demografio
----------

Nagaŭr havis populacion de 110 797 en 2011 kun legopovo de 64%.

Geografio
---------

Nagaŭr situas en montetaro en Dezerto Tar 302 metrojn super la marnivelo. Bikaner troviĝas 99, Aĝmer 122, Ĝodpur 124, Kiŝangarh 130, Beavar 135, subŝtata ĉefurbo Ĝajpuro 207, Ĝajsalmer 229, Sikar 148, tutlanda ĉefurbo Delhio 379, Mumbajo 920, Kolkato 1563 kilometrojn (aere) .

Maŭzoleo en Nagaŭr

Historio
--------

La historia loknomo estis Ahiĉhatrapur, kies signifo komenciĝis pro konstruado de fortikaĵo. Ĝi estis haltejo de komercistaj karavanoj. Graveco de la loko altiĝis pro konstruadoj de sanktejoj. En 1306 la mongola armeo prirabis la urbeton. En la sekvaj jarcentoj pluraj sieĝoj okazis, tial ankaŭ la regantoj ŝanĝiĝis.

Ekonomio
--------

Nagaŭr estas agrikultura municipo, kie oni kultivas kotonojn, oleajn semojn kaj fojnojn. Gravas ankaŭ la bredado kaj la turismo.

Lingvoj
-------

En Nagaŭr la oficiala lingvo estas la hindia, en:Rajasthani languages kaj en:Marwari language.

Religioj
--------

En Nagaŭr plejparto de la populacio estas hinduoj.

Klimato
-------

Nagaŭr kiel duondezerta loko, la someraj sabloŝtormoj oftas. La pluvsezono estas relative mallonga de julio ĝis oktobro, kiun kaŭzas la musonoj. Resume falas jare po 361 mm.

Trafiko
-------

Nagaŭr havas trairan fervojan linion. Al la urbego 4 ĉefvojoj kaj 3 lokaj vojoj kuras. La mapo prezentas flughavenon apud Nagaŭr, sed pri tio mankas informoj. La plej proksima flughaveno funkcias en Ĝodpur.

Fortikaĵo de Nagaŭr

Vidindaĵoj
----------

* pluraj preĝejoj
* maŭzoleoj
* fortikaĵo: estas unu el la unuaj islamaj fortikaĵoj en norda Barato, samtempe bona ekzemplo de la mogola arkitekturo, Konstruita en la frua 12-a jarcento, restaŭrita en 2007; interne muzikaj festivaloj okazas
* ĉiujara foiro de brutoj

Fontoj
------

* WikiTrans
**Felipe ALAIZ de Pablo** (Belver de Cinca, Huesca, 23a de Majo 1887 - Parizo, 8a de Aprilo 1959) estis hispana verkisto kaj ĵurnalisto anarkiista.

Biografio
---------

Studinta en Lérida, Huesca kaj Zaragoza, li ekkarieris kaj eĉ direktoris dum du jaroj *La Revista de Aragón* (Zaragozo, 1914). Li dediĉis sin al aktivula ĵurnalismo ekde tre juna kaj porĉiame. Alaiz estis instruisto pri literaturo en la *Liceo Escolar de Lérida*, avangarda lernejo fondita de Federico Godàs, kie li koincidis kun aliaj junaj instruistoj kiel Joaquín Maurín kaj Víctor Colomer.

Invitita de José Ortega y Gasset, li kunlaboris en la ĵurnalo *El Sol* de Madrido. Tie li etosis ĉe la literatura bohemio kaj amikiĝis kun Pío Baroja kaj Eugenio D’ors. Estas duboj pri kiam li kontaktis kun liberecanoj, sed eble tio okazis en Taragono; tuj poste li aktivis en Barcelono kie li kundirektoris *Revista Nueva* kaj verkis en prizono la libron *Quinet*. En la epoko de interpafado inter sindikatistoj kaj policanoj li faris multajn tradukojn. Jam dum la Dua Hispana Respubliko li kunlaboris en *La Revista Blanca*, por kiu li tradukis tekstojn de Max Nettlau.

Li estis kunlaboranto, kaj foje direktoro, de gravaj publikaĵoj, kaj suferis pro siaj artikoloj multnombrajn monpunojn, enkarcerigojn kaj persekutojn ĝis sia ekzilo en Francio, kie li vivis siajn lastajn du dek jarojn. Li mortiĝis en Parizo en 1959.

Verkoj
------

Li verkis *Quinet (Barcelono, 1924)*, *Tipos españoles* (48 skizoj en 2 vol. Parizo, 1962 kaj 1965), *Hacia una Federación de Autonomías Ibéricas* (20 kajeroj de ĉirkaŭ po 35 pp.); kaj dekojn de noveloj kaj artikoloj.

Inter liaj eseoj elstaras *El arte de escribir sin arte* (reeldonita en 2012 kun prologo de Javier Cercas), *La zarpa de Stalin sobre Europa* (Toulouse, 1948), *Historia de la Literatura desde El Cid hasta hoy*, *Grandeza y miseria del siglo XIX*, *Estudios de toponimia comarcal*, *Monografía del trigo*, *Diccionario de modismos entre Aragón y Cataluña*, *Lord Byron y su influencia en el romanticismo español*, *Colores de la indumentaria rusa* kaj *Informes sobre la aduana y la producción textil*.

Notoj
-----

1. ↑  Enciclopedia aragonesa. Felipe Aláiz.
2. ↑  Felipe Alaiz de Pablo (1887-1959)
3. ↑  «Felipe Alaiz. Historia del Anarquismo.». Arkivita el originalo la 16an de Majo 2008. Konsultita la 9an de Septembro 2010.

Bibliografio
------------

* Carrasquer, Francisco: Felipe Alaiz. Estudio y Antología del primer anarquista español; Eld. Júcar, 1981.
* Aisa, Ferran: *El Liceu Escolar de Lleida*. Editorial Fonoll, Juneda, 2013.
* Galindo Fontaura, Vicente: *El periodismo independiente y libertario de Felipe Alaiz*, Asociación Isaac Puente, 1990.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 809666
* GND: 1053154526
* LCCN: n83122964
* VIAF: 107012953
* ISNI: 0000 0000 7730 5954
* BNF: 10879821b
* BNE: XX869357
 |
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

**Felice BERTOLETTI** (mortis la 18-an de septembro 1986) estis konsilanto de Itala Esperanto-Federacio.

CEKIT : Kovrilpaĝo de *Adresaro de Firmoj kiuj uzas Esperanton en la Internaciaj Rilatoj*, 1960.Dum multaj jaroj li estis delegito de UEA kaj aktivis en Milana Esperanto-Klubo dum pli ol 50 jaroj.

Al Esperanto li alproksimiĝis junaĝe kaj tuj li ĝin praktikis en la korespondado kun eksterlandanoj: sperta leter-amiko, li ofte pri tio parolis al la milanaj klubanoj kaj al kurso-vizitantoj por konvinki ĉiujn, ke Esperanto estas ĝusta ilo por malfermi al si la vojon al kontaktoj kun la tuta mondo.

Al li plaĉis rakonti pri la unua sperto, kiel aktoro: dum la Universala Kongreso de 1935 en Romo, li rolis en la komedio de Goldoni **Kurioza okazaĵo**, kiun esperantigis "Mevo" (pseŭdonimo de Rinaldo Orengo). La reĝisoro estis tiam Julio Baghy.

La dua mondmilito haltigis la agadon de la movado en Milano, sed tuj poste, sin ŝarĝante per la heredaĵo de la pioniroj Paolo Meazzi, Ippolito Piatti, Giovanni Tanzi, Bertoletti fariĝis ĝia motoro. Li komprenis, ke oni bezonas ion novan por progresigi la movadon: profesiulo en la industria mondo, li iniciatis la starigon de "Centro por Esperanto en Komerco, Industrio kaj Turismo" (CEKIT): la celo estis informi pri la industriaj kaj komercaj entreprenoj uzantaj Esperanton kaj helpi la kontaktojn inter ili.

Kiel gvidanto de la Milana Klubo kaj de CEKIT, kiel regula partoprenanto en la kongresoj, li akiris grandan sperton, kiun li metis je dispono de la Itala Esperanto-Federacio, kiam pro pluraj kaŭzoj ties sidejo ne plu povis resti en Torino. La itala esperantistaro decidis, ke la nova sidejo estu CEKIT, en Milano, kaj ke Felice Bertoletti gvidadu la sekretariejon kun la helpo de samideanino Antonietta Gaio.

Kun granda sindediĉo li surprenis la novan taskon, kaj krom tio, li trovis ankaŭ la fortojn por zorgi pri Esperanto-stando ĉe la foiro de Milano kaj por kontribui je la laboro de la Esperanta eldona kooperativo (CoEdEs) organizante la vendadon de la libroj.

Modesta en ĉia okazo, li estis ĉiam preta labori por Esperanto, kiam prezentiĝis la okazo: li estis praktika homo, kiu tamen atentis ĉiujn detalojn. Helpema li estis. Li ne pretendis dankojn nek rekonojn, kiam li donis sian tempon ĉu kiam malavare li elspezis sian monon por la lingvo internacia.

Sed tio, kion li faris, ne estis por li sufiĉa: tro multe li amis Esperanton kaj sian urbon kaj pro tio lia sekreta deziro estis organizi Universalan Kongreson en Milano. Nacian Kongreson organizi en tiu urbo ne estis oportune, ĉar ĝi ne estus havinta grandan propagandan efikon, kaj pro tio li multe agadis por la okazigo de kongreso en San Pellegrino. Post la kongreso li firme kredis, ke oni devas konvinki la italan esperantistaron kaj Universalan Esperanto-Asocion, ke Milano indas esti sidejo por kunvenigi oficiale la tutmondan samideanaron.

Li estis tia homo, ke li neniam serĉis honoron, sed eventuale laboron kroman .

Referencoj
----------

1. ↑   Minnaja, Nicola 1987: *Esperanto*, 4/1987
**Mika Pauli HÄKKINEN** (finna prononco laŭ IPA ['mika 'hæk:inen], esperanta prononco proksimuma *mika **ha**kinen*), naskita la 28-an de septembro 1968 en Vantaa, estas finna aŭtosportisto, dufoja monda ĉampiono de la konkursa kategorio Formulo Unu.

Aŭtadon Häkkinen komencis jam infanaĝe veturigante *kart*-aŭtetojn, sed publikan famon li atingis en 1990 gajninte la unuan premion en la konkursoj de Brita Formulo Tri. El F3 li transiris rekte al F1. En tiu klaso li ŝoforis du jarojn (1991-1992) por la teamo Lotus. Lia pinta atingo tiam estis la 8-a loko en la monda ĉampionado de 1992. Ekde 1993 ĝis 2001 li veturigis aŭtojn de la McLaren-teamo (kun motoroj de Ford en 1993, Peugeot en 1994 kaj Mercedes-Benz poste), kaj liaj plej bonaj pozicioj estis du sinsekvaj mondĉampionaj rangoj en 1998 kaj 1999. Lia lasta jaro en F1 estis 2001.

En 2004 li planis revenon al Formulo Unu, sed ne atinginte kontentigan kontrakton kun iu teamo, li anstataŭe reaperis en la aŭtovetkura sporto debutante en la german-devena konkura serio DTM. Li ŝoforis en 2005 por firmao Mercedes-Benz, kaj atingis en la serio la kvinan pozicion. En 2006 li reaperis en DTM, en la sama teamo.

Häkkinen vivas en Monako kun siaj edzino Erja Häkkinen (denaske Honkanen, n. 1961), filo Hugo (2000) kaj filino Aina (2005).

* Mika Häkkinen en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Mika Häkkinen en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 127470
* GND: 119530368
* LCCN: n97116735
* VIAF: 18033883
* ISNI: 0000 0000 7862 2134
 |
La **Internacia Kodo de Zoologia Nomenklaturo** aŭ en angla internacie **International Code of Zoological Nomenclature** (**ICZN** aŭ **ICZN Kodo**) estas amplekse akceptita konvencio en zoologio kiu regulas la formalan sciencan nomigon de organismoj traktitaj kiel animaloj. La regularo ĉefe regulas la jenon:

1. Kiel nomoj estas ĝuste establitaj kadre de dunoma nomenklaturo
2. Kiu nomo devas esti uzata kaze de nomokonflikto
3. Kiel scienca literaturo devas citi nomojn

Zoologia nomenklaturo estas sendependa el aliaj sistemoj de nomenklaturo, ekzemple botanika nomenklaturo. Tii implicas ke animaloj povas havi la samajn genrajn nomojn kiel plantoj.

La reguloj kaj rekomendoj havas unu fundamentan celon: havigi la maksimuman universalecon kaj kontinuecon en la nomado de ĉiuj animaloj, escepte kie taksonomiaj juĝoj diras alie. La Kodo gvidas nur la nomenklaturon de animaloj, dum lasas al zoologoj liberon klasigi novajn taksonojn. 

Alimaniere dirite, ĉu unu specio estas aŭ ne agnoskita ento estas subjektiva decido, sed kiu nomo estu aplikita ne estas tia. La Kodo aplikiĝas nur al tiu lasta, ne al tiu unua.

Eksteraj ligiloj
----------------

* ICZN retejo
* Teksto de la kodo
* ZooBank: The World Register of Animal Names
* Proponita ŝanĝo al la International Code of Zoological Nomenclature por etendi kaj rafini metodojn de publikigo Arkivigite je 2008-12-27 per la retarkivo Wayback Machine
**Montanismo** estis apokalipsa konfesio, kiu estis fondita de pastro Montano el Mizio (Mysia) en ĉ. 160. La anoj de la konfesio kredis je proksima mondofino kaj je baldaŭa veno de la regno de Dio. Ĝis alveno de l' Regno de Dio, ili devis vivi en rigora askezo, tial ili manĝis nur sekigitajn manĝaĵojn, daŭre fastis kaj ĵuris je virgeco, kaj admonis al, kaj laŭdis la martirecon. 

La montanistoj dismigris en la 2-a — 6-a jarcento el Malgranda Azio dise tra la Romia Imperio. La administra centro kaj la plej sankta loko estis Pepuza, kie oni atendis la alvenon de la „Nova Jerusalemo" , kiel aŭguris la libro de la Fenomenoj(?). 

La tiamaj gvidantoj de la frukristanaj eklezioj deklaris la montanismon herezo, ĉar ne plaĉis al ili iliaj ekstazaj deklaroj, la pastriĝo de virinoj, kaj ili suspektis influon de la friga, pagana diino Cibela (Kybele). 

La konfesio eltenis preskaŭ 400 jarojn kaj malaperis nur en 550, kiam la soldatoj de la Orient-Romia Imperio ruinigis la sanktejon en Pepuza kun aliaj konstruaĵoj kaj neniigis la keston, kiu konservis la ostojn de la fondinto kaj de liaj du pastrinoj Prisca kaj Maximilla.

La fama frukristana teologo Tertuliano en 207 fariĝis montanisto, sed pli poste fondis sian propran ankoraŭ pli rigoran sekton.

Vidu ankaŭ
----------

* Alogoj
**Flaviobriga** estis romia kolonio fondita la jaron 74 en nuna Castro Urdiales, en Kantabrio (norda Iberio). La imperiestro Vespasiano fondis ĝin sur antikva vilaĝo, nome Portus Amanum (tio estas, *Haveno de amanoj*), en tiama provinco Hispania Tarraconensis de Romia Imperio.

Origino
-------

Oni trovis diversajn verkaĵojn de romianoj en la nordo de Iberio parolantaj pri Flaviobriga, sed oni certas ĉu la origina vilaĝo estis en teritorio de varduloj aŭ aŭtrigonoj.

Strabono, Pomponio Mela kaj Plinio diris, ke Flaviobriga estis en regno de varduloj. Precize, Plinio diras, ke Portus Amanum (posta Flaviobriga) estis unu el la plej ĉefaj vilaĝoj en ties teritorio. Ptolemeo diris, ke la marbordo ĉirkaŭ ĝi apartenis al aŭtrigonoj. En la 10-a jarcento, Luitprando diris, ke "Flaviobriga estis la ĉefurbo de la amanaj popoloj, kiuj estas parto de aŭtrigonoj". Tiu ĉi konfuzo estas ordinara pro tio, ke karistioj kaj aŭtrigonoj estis najbaroj de varduloj. Ĉiukaze, la finaĵo *-briga* estas tipa de keltaj popoloj.

Referencoj
----------

1. ↑   Indoeuropeización. Gran Enciclopedia Aragonesa OnLine. Arkivita el la originalo je 2012-01-12. Alirita 2015-01-15.
La **Distrikto Dunakeszi** [dunakesi] (hungare *Dunakeszi járás*) estas distrikto en Hungario, en regiono Meza Hungario, en departemento Pest. Ĝi situas laŭ Danubo en la meza parto de la departemento (en la norda parto de Hungariio).

Distrikto Dunakeszi en Hungario
Aerofoto pri Dunakeszi
La distrikta ĉefurbo estas Dunakeszi, kiu estas urbo, krome estas ankaŭ 2 aliaj urboj kaj unusola vilaĝo.

La areo estas 103,08 km² (la plej malgranda en la lando), kie loĝas 78 757 homoj. La loĝantoj laboras en Budapeŝto, krome loke en diversaj urbaj servoj. Iomete ekzistas agrikulturoj, (fruktoj, legomoj) kaj bredadoj.

Historio
--------

Distrikto Dunakeszi estis fondita en 2013. Historie la komunumoj apartenis al Distrikto Vác.

Komunumoj
---------

* distrikta ĉefurbo kaj urbo: **Dunakeszi**
* aliaj urboj:
	+ Fót, kiu administras ankaŭ vilaĝon Csomád
	+ Göd

Fontoj
------

* la datenoj venis el la Hungara Vikipedio

* Kategorio Distrikto Dunakeszi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Flavio Aecio**, *Flavio Ecio*, *Flavius Aetius* (ĉ. 391 – 454) estis romia generalo de la ferma periodo de la Okcidenta Romia Imperio. Li estis militista komandanto kaj la plej influa homo en la Okcidenta Romia Imperio dum du jardekoj (433–454). Li regis politikon rilate al la atakoj de la nomitaj "barbaroj" federaciitaj kiuj estis setliĝintaj tra la tuta Okcidenta Romia Imperio. Notinde, li kunigis grandan armeon de romianoj kaj aliancanoj (*foederati*) en la Batalo de la Katalaŭniaj Ebenaĵoj, kiu finigis la detruan invadon de la Hunoj, estritaj de Atilo en 451, kvankam alia detrua invado de Hunoj okazis en la venonta jaro, kiu rezultis en la Rabado de Aquileia.

Li estis ofte nomita "la lasta el la Romianoj". Edward Gibbon referencis lin kiel "la homo universale konsiderata kiel teroro de Barbaroj kaj subteno de la Respubliko" pro sia venko en la Katalaŭniaj Ebenaĵoj.

Li estis murdita de la imperiestro Valentiniano la 3-a.

Notoj
-----

1. ↑   Edward Gibbon, *The History of the Decline and Fall of the Roman Empire* ch. XXXV

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 737119
* GND: 118643932
* LCCN: n85070668
* VIAF: 89676542
* ISNI: 0000 0000 8565 5516
* LIBRIS: 216665
* SUDOC: 030029678
* BNE: XX4808202
 |
**Ekovilaĝo** estas tia vilaĝo, kiu estas organizita sur ekologiaj, naturamikaj principoj kaj estas loĝata de 10-50 ĝis 150 homoj.

La ekovilaĝo estas eta komunumo unuiĝinta sur ekologiaj, sociaj aŭ spiritaj valoroj (ekz. kredantoj de Hare-Kriŝna). Ĝi konsistas el homoj, kiuj intence elektis la alternativan vivstilon. La loĝantoj trarompas la tradiciajn formojn de la komunuma kutimo, la larĝskalan konsumismon, la detruon de la natura loĝloko, urban disetendiĝon, industrian agrikulturon, kaj anstataŭ la elĉerpeblaj energifontoj provas uzi lokajn fontojn. Tiu modelo de la kolektiva agado similas al tiu de Ten Thousand Villages, kiu apogas la samrajtan komercon de la varoj dismonde.

La principoj de ekovilaĝo aplikeblas ankaŭ por urbaj kaj provincaj komunumoj, samkiel en la evoluintaj kaj evoluantaj landoj. Porparolantoj vidas la infrastrukturan sendependecon kaj la elteneblan vivformon (ekzemple, la volan simplecon) de la loĝantoj kun la minimuma komerco kun la ekstera mondo, ekoregiono. Provincaj ekovilaĝoj bazatas sur organika kultivado, permakulturo kaj aliaj agmanieroj, kiuj antaŭhelpas la funkciadon de la ekosistemo kaj biodiverseco.

Ekovilaĝo ĝenerale laboras krom la supre menciitaj per:

* "verda" infrastruktura kapitalo;
* aŭtonoma konstruado aŭ kundomoj (angle *Clustered Housing*), por minimumigi la ekologian piedspuron;

Aktualaj ekovilaĝoj
-------------------

* En Hungario entute vivas 100 familioj en 7 ekovilaĝoj. Ili aĉetis, okupis forlasitajn vilaĝetojn.:
	+ Galgahévíz (planita); ĉiu domo estos konstruita el pajla adobo, ligno. La vilaĝo havas propran akvopurigilon. La doma puloakvo puriĝos biologie.  Arkivigite je 2004-10-10 per la retarkivo Wayback Machine
	+ Gömörszöllős
	+ Agastyán
	+ Krisnavölgy (vilaĝo de la Hare-Kriŝna kredantoj )
	+ Visnyeszéplak
	+ Gyűrűfű
	+ Máriahalom
	+ Angsbaka
	+ Damanhur
	+ Findhorn

En Germanio (inter aliaj):

* + Sieben Linden (de, retejo) proksime de la vilaĝo Poppau (Saksio-Anhalto) ekde 1997 kun 42 hektaroj da grundo; 25 ha da arbaro, 6 ha konstruareo, 11 ha da agro, ĝardeno kaj herbejo. La ekovilaĝo estas subdividita je najbararoj. Ĉiu el ili
	+ Lebensgarten Steyerberg
	+ Almende Wulfstorf
	+ Wulfshagener Hütten
	+ Schloss Tempelhof
	+ Jahnishausen
	+ Schloss Tonndorf
	+ Schloss Tempelhof
	+ Nature Community
	+ Wir bauen Zukunft
	+ Harzgerode, Freie Feldlage

sekvas specifan idearon kaj vivomodelon.

* ekovilaĝo ĉe Ithaca/angle Arkivigite je 2004-08-29 per la retarkivo Wayback Machine

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Ekovilaĝo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Tutmonda Ekovilaĝa Reto Arkivigite je 2007-06-30 per la retarkivo Wayback Machine (en 7 lingvoj)
* ekovilaĝa reto en Nord-Ameriko
Voltaire famiĝis 24jaraĝa danke al la sukceso de sia tragedio *Edipo* (1718).
***Edipo*** aŭ en franca *Œdipe* estas la unua teatraĵo de Voltaire.

La verko estis verkita en aleksandroj kaj estis premierata la 18an de novembro 1718 en la teatro de la Franca Komedio, sen granda renovigo ĉar ĝi reprenas la miton de Edipo kaj lian skandalan kazon de incesto, sen aldoni verajn plinovigojn, kaj kiu intencas retrovi la grekan simplecon. Ĝi temas ĉefe pri la amo de Filokteto al Jokasta. Ĉiukaze ĉe Voltaire la temo montras novan aspekton ĉar Edipo ne sentas sin kulpa kaj male akuzas la barbarecon de la dioj.

*Edipo* estis la unua verko kie Arouet uzis la nomon de Voltaire. Li korektis tiun tragedion dum sia enbastiliĝo en 1717, kaj ĝi aperis dum lia unua ekzilo ĉe Châtenay-Malabry kaj estis ricevita kun granda sukceso. Ĝi markis la komencon de la sukceso de la aŭtoro en la teatra kariero.

La verko ĝuis, en sia noveco, 45 ludojn. Quinault-Dufresne ludis larolon de Edipo, kaj Charlotte Desmares tiu de Jokasta. Ĝi estis reludata la 7an de majo 1723 fare de Sinjorino Le Couvreur kaj Quinault-Dufresne kaj restis ĉe la repertorio de la Franca Komedio ĝis 1852.

Referencoj
----------

1. ↑  René Pomeau kaj Jean Ehrard, *Littérature française: De Fénelon à Voltaire*, Atthaud 1989, p. 162

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Edipo (Voltaire) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Ĉiuj ludoj ĉe la retejo CÉSAR
La **Ĉeftemplo**, ĉefa sinagogo de Romo, estas unu el la plej grandaj de Eŭropo [*mankas fonto*], estis konstruita inter 1901 kaj 1904 sur unu el la kvar ter-parceloj obtenitaj per disfaligo de la plej kadukaj areoj de la Geto de Romo.

Historio
--------

Ĝi estis konstruita post la itala unuiĝo (1870), kiam Viktoro Emanuelo la 2-a malkonstruigis kaj rekonstruigis la roman hebrean kvartalon kaj konsentis la civitanecon al la italaj hebreoj. La konstruaĵo estis projektita de la arkitektoj Vincenzo Costa kaj Osvaldo Armanni, lernantoj de Calderini, kaj la konstruado komenciĝis en 1901.

En 1904 oni komencis restaŭri la preĝejan meblaron, ilaron de la malnovaj sinagogoj, kaj la dekoraciojn, konfiditajn al la ĉefaj artistoj tiutempaj. La vitralojn oni konfidis al Cesare Picchiarini; la pentraĵojn al Domenico Bruschi kaj Annibale Brugnoli.

La ĉeftemplo estis la scenejo de la unua vizito de papo al hebrea kultejo, Johano Paŭlo la 2-a kiu estis akceptita de Ĉefa Rabeno Elio Toaff la 13-an de aprilo 1986; La 17-an de januaro 2010 Benedikto la 16-a faris la duan viziton al la Roma Templo vizitante ankaŭ la hebrean muzeon.

La *Granda Templo* – skribaĵo sur la frontono

* Kategorio Granda sinagogo de Romo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Palmokorvo** |
| --- |
|  |
| PalmokorvoPalmokorvo |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Paseroformaj *Passeriformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Korvedoj *Corvidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Corvus* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***C. palmarum*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Corvus palmarum****(Württemberg, 1800) |
|
|
|
| Konserva statuso |
| **Konserva statuso: Preskaŭ minacata** |
|
|  |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Palmokorvo  |

 |
| v • d • r |

La **Palmokorvo** (*Corvus palmarum*) estas birdospecio de la familio de korvedoj kaj el ĝia tipa genro *Corvus* ene de la ordo de paserinoj. Temas pri relative malgranda nigra birdo kiu loĝas ĉefe en la granda karibia insulo de Hispaniolo, kiu enhavas du ŝtatojn nome Dominika Respubliko kaj Haitio. Ĝi estis iam ofta en Kubo sed ĝi age malpliiĝis tie en nombro kaj nune eble estas jam formortinta de tie. Tiu formo estas iome pli malgranda kaj estas kutime separata kiel subspecio nome *Corvus palmarum minutus*. Ambaŭ formoj ricevas krome la respektivaj komunaj omojn de **Hispaniola palmokorvo** kaj **Kuba palmokorvo** por pli facila distingo.

Ambaŭ formoj ŝajne estas tre rilataj al la Fiŝkorvo de la Orienta Marbordo de Usono kaj ankaŭ al du pli malgrandaj specioj, nome la Tamaŭlipa korvo kaj la Sinaloa korvo de Meksiko kun kiuj formas specigrupon.

La dominga loka nomo por la palmokorvo estas *kao*, kiu estas onomatopeo de la simpla kaj ripeta alvoko de tiu birdo. Estas surloke komuna, ĉefe en montaraj pinaroj kaj ankaŭ ĉirkaŭ la areode la lago Enriquillo (Henriketo).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Serioj de fortoj

Referencoj
----------

* BirdLife International (2004). *Corvus palmarum*. *Internacia Ruĝa Listo de Endanĝeritaj Specioj*, eldono de 2006. IUCN 2006. Elŝutita 11a Majo 2006. Preskaŭ minacata.
| **Edinburgo de la Sep Maroj** |
| --- |
| —  **Urbo**  — |
| **La oficiala nomo** | Edinburgo de la Sep Maroj |
| **Stato****Teritorio** | Unuiĝinta Reĝlando
Sankta Heleno, Ascension kaj Tristan da Cunha |
| **Koordinatoj** | 37° 4' 2.2" N, 12° 18' 36" W / 37.067278°N,12.31000°W / 37.067278; -12.31000Koordinatoj: 37° 4' 2.2" N, 12° 18' 36" W / 37.067278°N,12.31000°W / 37.067278; -12.31000 |
| **Poŝtkodo** | `+290 8xxx` |
| **Loĝantaro** | 264 loĝantoj. (2009) |
| **Kreado** | 1816 |
|  |

**Edinburgo de la Sep Maro**j (angle Edinburgh of the Seven Seas) estas la ĉefurbo de la insulo Tristan da Cunha, en la teritorio de Sankta Heleno, kiu apartenas al la Unuiĝinta Reĝlando. La urbo estis nomita honore de la duko de Edinburgo, Alfred, kiu vizitis la insulon en la jaro 1867. Ĉiuj 264 loĝantoj devenas el kelkaj familioj loĝantaj en la insulo ekde la 19a jarcento. La vilaĝo estas la plej aparta kaj fora en la mondo, ĉar troviĝas neniu alia loko loĝita de homoj en radiuso 2400 kilometrojn longa. En tiu ĉi urbo loĝas la urbestro kaj la guberniestro de la insuloj. Krome, ĉiuj insulaj servoj (lernejo, poŝtoficejo, urbodomo, haveno ktp.) estas tie.

* Kategorio Edinburgo de la Sep Maroj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Ekotopoj** estas la plej malgrandaj ekologie distingaj trajtoj de pejzaĝo en sistemoj por mapado kaj klasigoj. Tiele, ili reprezentas relative homogenajn, spacunuojn de pejzaĝo kiuj estas utilaj por klasigi pejzaĝojn en ekologie distingaj trajtoj por la mezurado kaj mapado de pejzaĝaj strukturoj, funkcioj kaj ŝanĝoj. 

Kiel ĉe ekosistemoj, ekotopoj estas identigitaj uzante flekseblajn kriteriojn, difinitajn en specifa ekologia mapado kaj klasiga sistemo. Same kiel ekosistemoj estas difinitaj per la interagado de biotaj kaj abiotaj komponantoj, la klasigo de ekotopoj tavoligas pejzaĝojn baze sur la kombino kaj de biotaj kaj de abiotaj faktoroj, kiel vegetaĵaro, grundoj, hidrologio kaj aliaj faktoroj. Aliaj parametroj konsiderindaj por la klasigo de ekotopoj estas ilia periodo de stabileco (kiel la nombro de jaroj kiun trajto povas daŭri), kaj ilia spaca skalo (minimuma mapunuo).

Bibliografio
------------

* Bastian, O. C. Beierkuhlein, H. J. Klink, J. Löfffler, U. Steinhardt, M. Volk, kaj M. Wilmking. 2003. Landscape structures and processes. pp. 49–112 en O. Bastian kaj U. Steinhardt, eld. Development and Perspectives of Landscape Ecology. Kluwer Academic Publishers.
* Farina, A. 1998. Principles and Methods in Landscape Ecology. Chapman & Hall, London; New York.
* Foreman, R. kaj Godron, M. 1986. Landscape Ecology. Wiley, New York.
* Haber, W. 1994. System ecological concepts for environmental planning. pp. 49–67 en F. Klijn, ed. Ecosystem Classification for Environmental Management. Kluwer Academic Publishers, Dordrecht, Nederlando.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 665104
 |
**Jolán MÁTRAI,** laŭ hungarlingve kutima nomordo (sed neuzita en tiu formo) *Mátrai Jolán* (naskiĝis la 11-an de junio 1911 en Budapeŝto, mortis la 6-an de junio 1974 en Budapeŝto) estis hungara fizikistino, profesorino.

Ŝia origina nomo estis **Zemplén Jolán,** ŝia kutima edzina nomo estis **Mátrai Lászlóné**, ŝia kombina nomformo estis *Mátrainé Zemplén Jolán*. Ŝia patro estis Győző Zemplén, ŝia onklo estis Géza Zemplén.

Biografio
---------

Jolán Mátrai frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste ŝi akiris bakalaŭron en Scienca Universitato Péter Pázmány en 1935, en la sekva jaro ŝi doktoriĝis. Post siaj studoj ŝi estis asistanto en Reĝa Teknika kaj Ekonomia Universitato palatino József. Ekde 1938 ŝi instruis ankaŭ en gimnazio. En 1950 ŝi laboris en ministerio, kie ŝi okupiĝis pri eldonadoj de verkoj de sovetiaj fizikistoj. En 1959 ŝi estis nomumita docento, en 1967 profesoro, ankaŭ katedrestro. Ŝi estis la unua hungara fizikista profesoro. En 1966 ŝi doktoriĝis antaŭ la Hungara Scienca Akademio. Ŝi okupiĝis pri spektroskopio kaj historioj de fiziko kaj fizikistoj.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *A modern fizika világképe* (1941)
* *A háromezer éves fizika* (1946)
* *Roger Bacon* (1954)
* *A magyarországi fizika története a XVIII. században. A fizika szaktudománnyá válik* (Bp. 1964)
* *Dejiny fyziky na Slovensku do polovice 19. storočia* (1974)

Memorigiloj
-----------

* memormedalo "Zemplén Jolán"


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 564972
* GND: 130199346
* LCCN: no2005082154
* VIAF: 23240274
* ISNI: 0000 0000 7873 243X
* BNF: 127708249
* NKC: jo2013768461
 |
En poezio, la **Spenser-strofo** (angle *Spenserian stanza*) estas speciala strofo, konsistanta el naŭ jambaj versoj, kun la rimskemo *ababbcbcc*.

Priskribo
---------

La Spenser-strofo konsistas el naŭ versoj, el kiuj versoj 1 kaj 3 interrimiĝas; 2, 4, 5 kaj 7 interrimiĝas; kaj finfine 6, 8, 9 interrimiĝas. Skeme:

*ababbcbcc*
La metro uzata estas kvinjambo, krom la lasta verso. Por plialtigi la efektojn, la lasta verso havas unu plian piedon, formante sesjambon, same kiel aleksandro; tial, la lasta verso en Spenser-strofo nomiĝas la **aleksandra verso**.

La Spener-strofo similas al la itala stanco, sed estas pli longa (naŭ, ne ok versoj), kaj la rimskemo ankaŭ diferencas.

Historio
--------

La Spenser-strofo estis inventita de Edmund Spenser en la 16-a jarcento por sia alegoria eposo *La Fereĝino* (angle *The Faerie Queene*).

Poste, Byron uzis ĝin por sia poemo *La Pilgrimado de Infano Haroldo* (angle *Childe Harold’s Pilgrimage*).

Ekzemplo
--------

Edmund Spenser uzis la Spenser-strofon por sia poemo *La Fereĝino* (angle *The Faerie Queene*). Jen la unua strofo de *La Fereĝino*:

| Rimo | Verso |
| --- | --- |
| a | Lo I / the man, / whose Muse / whilome / did maske, |
| b | As time / her taught, / in low- / ly She- / pheards weeds, |
| a | Am now / enforst / a far / unfit- / ter taske, |
| b | For trum- / pets sterne / to chaunge / mine Oa- / ten reeds, |
| b | And sing / of Knights / and La- / dies gen- / tle deeds; |
| c | Whose pray- / ses ha- / ving slept / in si- / lence long, |
| b | Me, all / too meane, / the sac- / red Muse / areeds |
| c | To bla- / zon broad / emongst / her lear- / ned throng: |
| c | Fierce warres / and faith- / full loues / shall mo- / ralize / my song. |

Referencoj
----------

* Morton, Edward Payson (1907-04). "The Spenserian Stanza before 1700", *Modern Philology* (en) **4** (4), p. 639–654.
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Palokula turdo** |
| --- |
|  |
| Palokula turdoPalokula turdo |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Paseroformaj *Passeriformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Turdedoj *Turdidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Platycichla* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***P. leucops'*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Platycichla leucops****(Taczanowski, 1877) |
|
|
|
| Konserva statuso |
| {{{220px}}}**Konserva statuso: Malplej zorgiga** |
|
|  |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Palokula turdo  |

 |
| v • d • r |

La **Palokula turdo** (***Platycichla leucops***) estas specio de birdo de la familio de Turdedoj. Ĝi troviĝas en Sudameriko nome en Bolivio, Brazilo, Kolombio, Ekvadoro, Gujano, Peruo kaj Venezuelo. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj hunidaj montarabaroj.

Ĝi estas unu el la du specioj de la genro *Platycichla* kaj vere en ambaŭ specioj la masklo estas ĉefe malhelgriza aŭ nigra kun flavaj gamboj kaj beko, kaj la ino estas esence tre bruna supre kaj pli pala sube. Fakte la nomigo Flavkrura turdo taŭgus por ambaŭ specioj, dum eĉ ankaŭ tiu de Palokula turdo iele taŭgus por ambaŭ. Ĉiukaze ĉi tie oni sekvas la klasigon de la latina scienca nomo kie oni atribuas po unu eron al ĉiu specio, kaj tiu de Palokula turdo vere rimarkindas plie en tiu ĉar la **hela nuda haŭtaĵo ege kontrastas inter la nigraj kapo kaj pupilo** kaj rimarkindas eĉ de ne tro proksime. En tiu scienca nomo *leucops* signifas fakte "blanka okulo". La masklo estas **tute nigra**, dum la alia specio de la genro estas iom pli griza aŭ hela malsupre.

Referencoj
----------

* BirdLife International 2004. Platycichla leucops[*rompita ligilo*]. 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Elŝutita la 26an de julio 2007.