recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
La **preĝejo Apoteozo de Sankta Kruco** (origine hungare *Szent Kereszt felmagasztalása*) estas sakrala konstruaĵo en Hungario, en urbo Dunavarsány, en loĝkvartalo Kisvarsány [kiŝvarŝAnj].

Historio
--------

La unua mencio okazis pri paroĥa kirko en 1332. Dum dominado de turkoj la kirko malaperis, forgesiĝis. En 1909 oni metis krucon en tiun lokon, kie nun staras la preĝejo. Tiutempe la katolikoj eklezie apartenis al Taksony. La nova preĝejo finkonstruiĝis en 1938, sed la konsekro okazis jam en 1936. La 3 sonoriloj estis kreitaj en 1937, la paroĥa rango alvenis en 1945. La konstruaĵo estis renovigita en 2002.

Konstruaĵo
----------

La konstruaĵo situas sola en korto ĉe stratangulo, antaŭ la kirko krucifikso estas videbla. La fasado estas malsimetria, ĉar maldekstre la kvadrata turo reliefas. La fasado havas la enirejon, sed antaŭe pluvŝirmilo estas, kiun du kolonoj tenas. Apud la enirejo po 1 fenestroj estas videblaj. La turo havas nur malgrandan rondan fenestron. La navo finiĝas en absido, pli malalta kaj mallarĝa, poste la sakristio etendiĝas.

Kermeso okazas en la 14-an de septembro aŭ en la sekva dimanĉo.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun foto
* datenoj
* datenoj


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
La **American Football Conference** (mallongigo: **AFC**; anglalingva por *Amerika Piedpilka Subligo*) estas unu el du subligoj de la National Football League, la ĉefa ligo por usona piedpilko en Usono. La plej bona teamo de la AFC kontraŭas la plej bona teamo de la National Football Conference en la Super Bowl.

Historio
--------

La AFC fondiĝis post la NFL kuniĝis kun la American Football League (AFL) en frua 1970. La Cleveland Browns, Pittsburgh Steelers, kaj tiama Baltimore Colts konsentis aligis la nova AFC kune kun la 10 antaŭa AFL-teamoj. Ĉiuj aliaj NFL teamoj iĝis la nova National Football Conference (NFC). Eke, ĉi afero estis malpopulara kun fervoruloj de la teamoj en ĉi tiu urboj.

Priskribo
---------

Post la kunigo, kvin teamoj aliĝis la AFC-on kaj du foriĝis, tiel farante nun 16 teamojn. La teamoj estas kategoriigita en kvar divizioj ("North" Norda, "South" Suda, "East" Orienta, kaj "West" Okcidenta) havantaj kvar teamojn. Ĉiuj teamo kontraŭas aliajn teamojn en la divizio dufoje (hejmkampe kaj eksterkampe) plus dek plua ludoj kontraŭ ĉiuj membroj de du aliaj divizioj.

Ĉe la fino de la regulara sezono, turniro okazis de la plej bonaj teamoj de la AFC (la plej bonaj teamoj de la kvar divizioj, plus la plej bonaj 2 aliaj teamoj (nomata *Wild Cards*, "ajna-kartoj"). La lasta du teamoj ludas en la AFC Ĉampioneco, la konkuranta teamo gajnanta la Pokalo Lamar Hunt. La AFC- kaj NFC-ĉampionaj teamoj konkursas en la Super Bowl. 

| National Football League |
| --- |
| **AFC** | **East** | **North** | **South** | **West** |
| Buffalo Bills | Baltimore Ravens | Houston Texans | Denver Broncos |
| Miami Dolphins | Cincinnati Bengals | Indianapolis Colts | Kansas City Chiefs |
| New England Patriots | Cleveland Browns | Jacksonville Jaguars | Oakland Raiders |
| New York Jets | Pittsburgh Steelers | Tennessee Titans | San Diego Chargers |
| **NFC** | **East** | **North** | **South** | **West** |
| Dallas Cowboys | Chicago Bears | Atlanta Falcons | Arizona Cardinals |
| New York Giants | Detroit Lions | Carolina Panthers | St. Louis Rams |
| Philadelphia Eagles | Green Bay Packers | New Orleans Saints | San Francisco 49ers |
| Washington Redskins | Minnesota Vikings | Tampa Bay Buccaneers | Seattle Seahawks |
La **Estona Reforma Partio** (en la estona lingvo *Eesti Reformierakond*, mallonge *RE*) estas klasike liberala politika partio, kiu laŭ sia nomo organiziĝas en Estonio. La nuna partia prezidanto ekde 2018 estas Kaja Kallas, post Andrus Ansip (2005-2014) kaj Siim Kallas (1994-2004), ĉiuj tri ĉefministroj de Estonio.

La Estona Reforma Partio estas la plej konsekvence ekonomi-liberala partio en Eŭropo. Ĝi postulas drastajn malaltigojn de pluraj impostoj kaj kontraŭas la ĝeneralan devon de junaj viraj civitanoj je militservo.

Siim Kallas
La 13-an de novembro 1994 la partio fondiĝis de la nacia kaj eŭropa politikisto kaj ekonomikisto Siim Kallas, kiu tiam estis la prezidanto de la nacia banko kaj la "patro de la nacia valuto estona krono". Dum la parlamentaj balotoj de 1995 la nova partio atingis 16,2 procentoj da voĉoj kaj gajnis 19 el la 101 parlamentaj seĝoj. Per tiu reztulto ĝi tuj estis la dua plej forta partio post la social-liberala Estona Koalicia Partio.

La Estona Reforma Partio post ŝanĝo de la registaro dum novembro 1995 kun tiu plej forta partio formis registaran koalicion sub la gvido de Tiit Vähi, kaj Siim Kallas iĝis ministro pri eksteraj rilatoj. Jaron pli poste la koalicio disrompiĝis kaj la RE iĝis opozicia partio. Dum la jaro 1999 la partio, post denove bona rezulto de la parlamentaj balotoj (15,9 %; 18 seĝoj) denove formis koalicion, ĉi-foje kun la partio *Patria Unio (Isamaaliit)* kaj la *Popola Partio - La Moderuloj* (la hodiaŭa Estona Socialdemokratia Partio sub Mart Laar. Post la disrompiĝo de tiu koalicio Siim Kallas mem elektiĝis ĉefministro, kaj en lia registaro membris krom ER ankaŭ la Estona Centra Partio. La por-eŭropa politiko de Siim Kallas plaĉis al multaj voĉdonantoj, kaj dum la parlamentaj balotoj la partio iom altigis siajn voĉojn ĝis 17,7 procentoj, tial ke la partio denove sendis 19 parlamentanojn en la nacian parlamenton Riigikogu. La Reforma Partio daŭre estis registara partio, sed la ĉefministro nun iĝis Juhan Parts de la partio *Res Publica* (krome en la registara koalicio partoprenis la partio *Rahvaliit (Popola Unio)*, maldekstre konservativa agrikultura partio. Dum 2004 Siim Kallas iĝis komisaro en la Eŭropa Komisiono Barroso, kiu gvidas la Eŭropan Unio inter 2004 kaj 2009. Lian postenon de partia prezidanto transprenis Andrus Ansip, la populara urbestro de Tartu. Post la demisio de ĉefministro Juhan Parts ankaŭ lia partio *Res Publica* forlasis la registaron. Nova ĉefministro iĝis Andrus Ansip, li denove prenis la *Centran Partion* en la registaron.

Dum la parlamentaj elektoj de marto 2007 la RE sukcesis tre altigi siajn voĉojn: ĝi elektiĝis per 27,8 procentoj de la voĉdonantoj kaj tiam disponis pri 31 parlamentaj seĝoj. Laŭ la lastaj parlamentaj elektoj de 2023, la dua elekto gajnita sub gvido de Kaja Kallas, la partio ankoraŭfoje altigis siajn voĉojn kaj sekve parlamentajn seĝojn: nun ĝi disponas pri 38 el la sume 101 seĝoj.

La Estona Reforma Partio estas membro de la Liberala Internacio kaj de la Eŭropa Liberala, Demokrata kaj Reforma Partio. La partiaj koloroj estas bluo kaj flavo.

* Kategorio Estona Reforma Partio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
*Pelourinho*, pilorio de Elvas.
**Elvas** estas urbo en la distrikto Portalegre en la regiono Alentejo, Portugalio, tre proksime de la hispana landlimo, je ĉirkaŭ 5 km. Ĝi troviĝas je 210 km de Lisbono, kaj nur je 11 km (rekte) de la hispana urbo Badajoz. La historia gravo de la urbo devenas precize de sia landlima situo, do la defenda neceso kialis mezepokan kastelon norde de la urbo kaj poste tute ampleksegan linion de fortikaĵoj ĉirkaŭurbaj norde kaj sude sur plej altaj montetoj. Okcidente estas akvedukto de fine de la 15-a jarcento kaj de la 17-a jarcento. En la centro de la urbo estas gotika katedralo kaj tre arta pilorio.

En moderna epoko la urba ekonomio profitis komercon (ĉefe dekomence pri kafo kontrabande kaj poste jam laŭleĝe pri tolaĵoj, ĉefe bantukoj) kun la venantoj de najbara Hispanio, sed post la malfermo de ekonomiaj landlimoj la komercan gravon tute transprenis la najbara hispania urbo Badajoz pli ol dekoble pli granda. Nuntempe la interrilato kun tiu tute gravas por Elvas laŭ ĉiu vivaspekto: sano, lernado, loĝado, geedziĝoj, naskoj, komerco, distro, restoracioj, ktp. La aŭtoŝoseo Madrido-Lisbono estas senpaga el Madrido ĝis Elvas kaj paga el Elvas ĝis Lisbono, tamen eblas veturi laŭ nacia ŝoseo rekte almenaŭ ĝis Montemor. Estas malkomforta fervojo al Lisbono.

Fama bongustega tipa dolĉaĵo estas *Sericaia*, kiun oni aĉetas kun la necesa telerego.

Bildoj
------

* Sentinelbudo en la murego de Elvas.Sentinelbudo en la murego de Elvas.
* Arkitektura elemento en Elvas.Arkitektura elemento en Elvas.

Vidu ankaŭ
----------

* Milito de la Oranĝoj


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 255814
* GND: 4218849-0
* LCCN: n82029107
* VIAF: 143990203
* SUDOC: 059528451
* BNF: 11954345n
* NKC: ge1199683
 |
La **Murioj** estas popolo de indiĝenaj aŭstralianoj kiu tradicie okupis plej el nuntempa Kvinslando. La termino estas foje erare uzata por populacioj el aliaj partoj de Aŭstralio. Ili estas aro de triboj aŭ nacioj kaj etenda familigrupoj tra la regiono (kiaj la Jugarabuloj, la Jageraoj el Coorparoo, kaj la Kŭiambaloj el pli sude. Indiĝenaj komunumoj el aliaj regionoj de Aŭstralio estas la Kurioj, Ananguoj, Nungaroj, aŭ Nungaoj.

Multaj Murioj estis perforte elmovitaj el sia lando, kaj enmetitaj en misioj kun aliaj triboj kun kiuj ties rilatoj povis ne esti amikaj. El 1900 ĝis 1972, grava nombro de geinfanoj Murioj iĝis parto de la Ŝtelitaj Generacioj 

La situacio de la Murioj pliboniĝis dum la ĵusaj jardekoj: nome ili ricevis balotrajton en 1967, kun la libera aliro al la Parko Musgrave; ili nune posedas kaj funkciigas la radion de Murioj; kaj oni setligis juĝejojn de Murioj en 2002.

Bildaro
-------

* Johnathan ThurstonJohnathan Thurston
* Justin HodgesJustin Hodges
* Matt BowenMatt Bowen
* Dane GagaiDane Gagai
* Chris SandowChris Sandow
* Ben BarbaBen Barba
* Travis WaddellTravis Waddell
* Robert LuiRobert Lui

Referencoj
----------

1. ↑  Bringing them Home - 5 Queensland

Eksteraj ligiloj
----------------

* Murri Cultural Stories Arkivigite je 2012-03-25 per la retarkivo Wayback Machine
**Zsolt Barcza** [ĵolt barca], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Barcza Zsolt** estas hungara zimbalonisto, akordionisto.

Zsolt Barcza naskiĝis la 30-an de junio 1978 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Zsolt Barcza frekventis bazlernejon kaj gimnazion en Gödöllő, li aĝis 13, kiam li komencis ricevi pianolecionojn, samtempe li interesiĝis pri la hungara popolmuziko. Li akiris diplomon en Altlernejo de Gyöngyös, poste li translokiĝis al Kecskemét, kie li aliĝis al orkestro de János Csík. En la orkestro laŭ la neceso li zimbalonadas, akordionadas, kantadas, eĉ malofte li estas tekstopoeto. Li ricevis premion kiel orkstrano en 2010, post 3 jaroj premion Kossuth.

Liaj aperoj en dokumentaj filmoj
--------------------------------

* Napozz Holddal - A Kispálfilm (2010)
* Engedem, hadd menjen (2015)

Liaj muziktekstoj
-----------------

* Fekete L'amour
* Keserédes nosztalgia

Fontoj
------

* hungarlingva membiografio kun foto
* hungarlingva membiografio Arkivigite je 2019-07-23 per la retarkivo Wayback Machine

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Zsolt Barcza en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 653297
* MBA: b7d51879-fc3c-4d9c-a09c-a9c342eb9f14
 |
**Téglás** [tEglAŝ] estas urbo en Hungario, en regiono Norda Ebenaĵo, en departemento Hajdú-Bihar, en Distrikto Hajdúhadház.

Geografio
---------

Téglás situas sur ebenaĵo, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Debrecen-Nyíregyháza. Hajdúhadház troviĝas 5, Debrecen 22, Nyíregyháza 28, Budapeŝto 226 km.

Historio
--------

La komunumo estis loĝata dum la kuprepoko. Skriba dokumento mencias unuafoje la setlejon en 1312. Dum la turka erao en la vilaĝo precipe hajdukoj vivis, ĝi apartenis al *Hajdukujo*. Ĝi estis kampurbo ĝis 1904, dume la fervojo ekfunkciis en 1858. En 1970 la komunumo ricevis la rangon grandvilaĝo, en 1984 unuiĝis kun *Hajdúhadház* havanta la komunan nomon **Hadháztéglás**. Tiu ricevis la rangon urbo en 1989, sed en 1991 la du partoj disiĝis al du memstaraj urboj.

Vidindaĵoj
----------

* Kastelo de Téglás
* Preĝejo Sankta Jozefo (Téglás)
* Grek-katolika preĝejo Sankta Elija (Téglás)
* Kalvinana preĝejo (Téglás)

Ĝemelurboj
----------

* Germanio Affalterbach, Germanio
* Ĉeĥio Fulnek, Ĉeĥio
* Pollando Ludwin, Pollando
* Ukrainio Tijglaŝ, Ukrainio
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

**Goswinus Uilenbroeck (1658-1740)** (naskiĝis, la 15-a de februaro 1658 - mortis en Amsterdamo Nederlando, la 21-a de aprilo 1740) estis nederlanda arto- kaj libro- kolektisto, posedanto de "Le Grand Théâtre de l’Univers" ("La Granda Teatro de la Universo"), unu el la plej altvaloraj librokolektoj de lia tempo. Ĝi estas unika ikonografia aro, kovranta la ĉefajn eksponentojn de la gravura metio, precipe la reprezentantojn de flandra kaj germana arto, same kiel la faman francan lernejon. Ĝi inkludas, ekzemple, kuprogravurojn de bataloj bazitaj sur desegnaĵoj de Georg Philipp Rugendas, praavo de Johann Moritz Rugendas, kaj kuprogravurojn prezentantajn la apero de la pesto en Francio en 1720. Tiu kolekto prenas parton de la nuna Nacia Biblioteko en Rio-de-Ĵanejro kaj estis acetita de la portugala diplomato António de Araújo e Azevedo (1754-1817), kiu portis ĝin al Brazilo, okaze de la alvenado de la portugala Reĝa Familio al Brazilo.

Vidu ankaŭ
----------

* António de Araújo e Azevedo (1754-1817)
* Rudolf Wetstein (1679-1742), nederlanda presisto kaj libroeldonisto
* José Bonifácio de Andrada e Silva (1763-1838)
* José Saturnino da Costa Pereira (1771-1852)
* Hipólito da Costa (1774-1823)
* Nicolau Pereira de Campos Vergueiro (1778-1859)
* Paulo Barbosa da Silva (1790-1868)
* Rafael Tobias de Aguiar (1795-1857)
* José da Costa Carvalho (1796-1860)
* Markizino de Santos (1797-1867)
* Evaristo da Veiga (1799-1837)
* Thomas Davatz (1815-1888)
* Deodoro da Fonseca (1827-1892)
* Machado de Assis (1839-1908)

Referencoj
----------

1. ↑   Nacia Biblioteko Rio-de-Ĵanejro. Arkivita el la originalo je 2023-09-08. Alirita 2023-09-08.
|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Muziko |

**Duobla subdominanto** estas en la muzika funkcia teorio estas la subdominanto de la subdominanto de tonalo, t.e. la **subtoniko** aŭ ankoraŭ la **strebotono**. Aparte ofte oni trovas la duoblan subdominanton en akordsinsekvo, en kiu post la duobla subdominanto sekvas la subdominanto kaj post tio la toniko (muziko). Duobla subdominanto do povas anstataŭi dominanton.

*Ekzemplo:*

En la tonalo A-maĵoro estas

* A-maĵoro la toniko
* D-maĵoro la subdominanto
* G-maĵoro la duobla subdominanto

La akordsinsekvo estus do G-maĵoro → D-maĵoro → A-maĵoro aŭ A-maĵoro → G-maĵoro → D-maĵoro.

Ĉi tiun akordsinsekvon ĉefe uzas la popularmuziko. Ĝi aperas tamen jam en ege pli malnova muziko (ekz. en la kanzono „Bonjour mon cœur" el la 16-a jarcento: ĝin malfermas la akordaro C-maĵoro/B♭-maĵoro/F-maĵoro).

En protestanta diservo oni ofte kantas la finan "Amenon" jene:

|  |  |
| --- | --- |
| Bild Das "Amen" im protestantischen Gottesdienst | Pri tiu ĉi sono Aŭdekzemplo |

Jen la akordsinsekvo: toniko (A-maĵoro), subdominanto (D-maĵoro), duobla subdominanto (G-maĵoro), subdominanto (D-maĵoro), dominanto kun sinkopo, dominanto (E-maĵoro), toniko (A-maĵoro).

*Aliaj ekzemplo:*

|  |  |
| --- | --- |
| „Praise You" (Fatboy Slim) | {\displaystyle G^{b}-D^{b}-A^{b}} |
| „I'm outta love" (Anastacia) | {\displaystyle b^{b}-F^{7}-A^{b}-E^{b}} |
| „Song for Guy" (Elton John) | {\displaystyle C-{\frac {G}{B}}-B^{b}-F} |

Se oni metas tian akordsinsekvon en alian tonalon, ne plu estas duobla subdominanta rilato, estas tamen simile uzata.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| {\displaystyle B^{b}} | {\displaystyle F} | {\displaystyle C} |  |
| duobla subdominanto | subdominanto | toniko | en C-maĵoro |
| subdominanto | toniko | dominanto | en F-maĵoro |

Ĉi tiun oni trovas en kantoj

* „I'm just more" (Wonderwall)
* „Feel" (Robbie Williams)

La duobla subdominanto ankaŭ povas rekte solviĝi en la tonikon.

*Ekzemplo:*

* „A Hard Day's Night" (The Beatles)

* Kategorio Duobla subdominanto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Gyula D. Schmidt** [djula dE ŝmit], laŭ la hungarlingve kutima nomordo kaj kun komplete **Schmidt Dezső Gyula** estis hungara arkitekto, instruisto. Lia filo estis Ádám Schmidt.

Bazlernejo en Budapeŝto fare de Schmidt
Gyula D. Schmidt naskiĝis la  4-an de novembro 1879(nun 1879-11-04) en Budapeŝto, li mortis la 12-an de aprilo 1915 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Gyula D. Schmidt akiris an diplomon en Reĝa Teknikniversitato palatino József en 1901. Post 3 jaroj li studvojaĝis kun Pál Horti al Ameriko, poste al Japanio, Cejlono kaj Hindio. En la lasta kolonio lia akompananto mortis, tial li revenis hejmen en 1907 kaj eklaboris kiel instruisto. Li ricevis sian unuan arkitekturan komisionon kadre de la ĉefurba lerneja konstrukampanjo, poste li planis plurajn konstruaĵojn kaj ankaŭ li verkis raportojn pri siaj vojaĝoj. Dum la 1-a mondmilito li malsaniĝis en la batalkampo en la aĝo de 36, fine li mortis jam en Budapeŝto. Pli frue en 1908 li edziĝis.

Elektitaj konstruaĵoj
---------------------

* bazlernejo en Budapeŝto (1910–1911)
* bazlernejo en Kiskunhalas (1913)
* orfejo kaj hospitalo en Pozono (1913–1914)

Fontoj
------

* biografio hungare
* informoj
* datenoj hungare (legebla pli malsupre)

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 852810
 |


* Portalo pri Biografio
**László Radácsi** [lAslO radAĉi], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Radácsi László** estis hungara ekonomikisto, altlerneja instruisto.

László Radácsi naskiĝis la  28-an de julio 1968(nun 1968-07-28) en Debrecen.

Biografio
---------

László Radácsi akiris diplomon en Universitato Károly Marx en 1994, li doktoriĝis (Ph.D.) samloke en 2001. Post la diplomo li instruis en la universitato komence kiel asistanto. Li estis levita docento en 2001. Li iĝis vicrektoro de la Ekonomia Universitato (Budapeŝto) en 2020. Li ricevis ŝtatan premion en 2012 kaj havas 3 idojn.

Elektitaj libroj
----------------

* *Vállalati etika* (kunaŭtoro, 1996)
* *Aranykalitkában - Fiatal vállalatvezetők a rendszerváltás utáni Magyarországon* (kunaŭtoro, 2006)
* *Üzleti és civil szervezetek együttműködése Magyarországon* (2016)
* *Felelős és fenntartható vállalat* (2021)

Vidu, aŭdu ankaŭ
----------------

* video

Fontoj
------

* biografio hungare kun foto
* datenoj kun foto
* datenoj

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 852113
 |



* Portalo pri Biografio
La **Kombajoj** estas Papua popolo de Melanezio kiu loĝas en la indonezia provinco Papuo en Okcidenta Nov-Gvineo. Oni ĉirkaŭkalkulas inter 5000 kaj 6000 kombajoj.

Arbodomo de korovajoj, identa al tiuj de Kombajoj. Ili estas konstruitaj alte por havigi protekton kontraŭ atakoj de malamikaj triboj.
La Kombajoj ĝenerale loĝas en kabanoj, kaj ĉiu klano loaĝs en granda arbodomo, kvankam plej parto de agado estas farata ekstere. Ili defendas sin per sagoj kaj pafarkoj. En kelkaj areoj de la arbaro, oni ne konstruas arbokabanojn por homoj sed por spiritoj.

Por vivtenado, la Kombajoj ĉasas porkojn kaj aliajn arbarajn animalojn, fiŝkaptas, manĝas larvojn de skaraboj kaj plantojn kaj saguon (amelo) el Sagua palmo. La Kombajoj ofte uzas hundojn por helpi la serĉadon kaj mortigon de predataj animaloj. La Kombajoj kuiras viandon varmigante ŝtonojn en fajro, volbas la viandon en grandaj folioj kaj metas la varmajn ŝtonojn supre, ĝis la viando estas kuirita. Por fiŝkaptado venenas akvejojn per toksaj radikoj. Ĉar manĝaĵoj estas abundaj en la arbaro, oni ne stokas.

Notoj
-----

1. ↑  BBC Dokumenta filmo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* retejo de World's Lost Tribes
* BBC: Kombai Tribe
* Kombai language research, VU Universitato de Amsterdamo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 704949
 |
La **Sendependeca partio** (is. *Sjálfstæðisflokkurinn*) estas politika partio en Islando. Ĝi estas la dekstra kaj burĝa partio de islanda politiko, kaj estas la plej granda (laŭ elektvoĉoj) politika partio en Islando ekde sia fondiĝo en 1929.

Ĝi havis kutime 35-40% de la voĉoj en parlamenta elekto. Nur en 1987 ĝi havis malpli ol 30%, kiam Albert Guðmundsson ĵus forlasis la partion kaj fondis la Burĝpartion kiu ekhavis preskaŭ 11%. La tabelo montras la rezultojn de la Sendependecpartio dum parlamentelektoj.

| Jaro | % |  | Jaro | % |  | Jaro | % |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1931 | 43,8 | \* | 1956 | 42,4 | \* | 1983 | 38,7 |
| 1933 | 48 | \* | 1959 | 42,5 | \* | 1987 | 27,2 |
| 1934 | 42,3 | \* | 1959 | 39,7 | \* | 1991 | 38,6 |
| 1937 | 41,3 | \* | 1963 | 41,4 | \* | 1995 | 37,1 |
| 1942 | 39,5 | \* | 1967 | 37,5 | \* | 1999 | 40,7 |
| 1942 | 38,5 | \* | 1971 | 36,2 | \* | 2003 | 33,7 |
| 1946 | 39,4 | \* | 1974 | 42,7 | \* | 2007 | 36,6 |
| 1949 | 39,5 | \* | 1978 | 32,7 |  |  |  |
| 1953 | 37,1 | \* | 1979 | 35,4 |  |  |  |

Ĝi ekestis kiam unuiĝis la Konservativa Partio kaj la Liberala partio por kuniĝi kontraŭ la pli maldekstraj partioj, la Progrespartio kaj Popolpartio al kiuj apartenis la plejparto de la parlamento ekde 1927.

Partiestroj de la Sendependecpartio ĝis hodiaŭ estis:

Jón Þorláksson: 1929 - 1934

Ólafur Thors: 1934 - 1961

Bjarni Benediktsson: 1961 - 1970

Jóhann Hafstein: 1970 - 1973

Geir Hallgrímsson: 1973 - 1983

Þorsteinn Pálsson: 1983 - 1991

Davíð Oddsson: 1991 - 2005

Geir H. Haarde: 2005 - 2009

Bjarni Benediktsson: 2009 -
Festivalo en Nebaĥ, Gvatemalo
La **iŝiloj** (*Ixil*) estas etno indiĝena en Gvatemalo. Ili vivas en la nordokcidento de la altlando de Gvatemalo, en la departemento Kiĉeo (Quiché). La iŝila lingvo apartenas al la majaaj lingvoj. Minimume 70.000  homoj entute parolas la iŝilan lingvon.

La "Iŝila Triangulo" konsistas el la tri vilaĝoj Kocalo (San Juan Cotzal), Nebaĥo (Santa Maria Nebaj), kaj Ĉaĥulo (San Gaspar Chajul) en la altlando de Gvatemalo. Ne klaras ankoraŭ, ĉu ili parolas tri diversajn lingvojn aŭ nur diversajn dialektojn.

La Neregistara Organizo (NRO, anglalingve: Nongovermental Organization, NGO) APEI (Amigos para las Escuelas Ixiles), evoluhelpa organizo el germanoj kaj gvatemalanoj, privatiniciate fondis lernejojn en la Iŝila Triangulo kaj pagas ties instruistojn. Ekzistas skribsistemo por la iŝila lingvo, sed ĝi ankoraŭ ne estas uzata en lernejoj.

Fontoj
------

1. ↑  Gordon, Raymond G. Jr. (ed.), (2005) Ethnologue report on Nebaj Ixil, Chajul Ixil & San Juan Cotzal Ixil, 7-a de marto 2008.

* Kategorio Iŝiloj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Körösladány** [koroŝladanj] estas urbo en Hungario, en regiono Suda Ebenaĵo, en departemento Békés, en Distrikto Szeghalom.

Geografio
---------

Körösladány situas sur ebenaĵo, laŭ maldekstra bordo de Rapida-Körös, laŭ ĉefvojo Békéscsaba-Berettyóújfalu, laŭ fervojo Gyomaendrőd-Püspökladány. Gyomaendrőd troviĝas 28, Szeghalom 55, Békéscsaba 67, Püspökladány 73, Berettyóújfalu 99, Szeged 136, Budapeŝto 192 km.

Historio
--------

La komunumo apartenis al kunlaborantoj de Romia Imperio, pli precize al ties limo ("limes"). Ankaŭ nun estas videbla Remparo de Ĉorso, kiu defendis landparton Dacia. La unua mencio devenis el 1067. Peĉenegoj setlis en 1125. La vilaĝo submetiĝis al turkoj en 1556. En 1776 kalvinana, en 1822 katolika preĝejo, en 1805 kastelo de Wenckheim, en 1872 vilaĝdomo konstruiĝis. Okazis incendio en 1821, inundo en 1881. En 1891 la fervojo ekfunkciis. En 1945 oni disdonis parcelojn al la malriĉaj kamparanoj el la grandbieno. Kulturdomo ekfunkciis ekde 1960.

La komunumo iĝis urbo en 2007.

Stacidomo de Körösladány

Vidindaĵoj
----------

* Kalvinana preĝejo (Körösladány)
* Preĝejo Senmakula Koncipiĝo (Körösladány)
* iama kastelo, nun lernejo
* Remparo de Ĉorso (ankaŭ nun iomete videbla)

Famuloj
-------

* en Körösladány naskiĝis:
	+ kemiisto Béla Lengyel (1844)
	+ oficiro Lajos Tüköry
	+ politikisto Béla Wenckheim
La **urba biciklo,** ankaŭ priskribita kiel **utilecobiciklo**, estas komforta biciklo kiu estas precipe taŭga por ĉiutaga praktika uzo, kiel iri al lernejo, laboro kaj vendejoj. La pneŭoj de la urba biciklo estas malpli profilita kaj ĝenerale pli mallarĝaj ol tiuj de la montbicikloj, sed pli larĝaj ol tiuj de vetkuraj bicikloj. Ili ne taŭgas por partopreni en vetkurso aŭ por bicikli en arbaroj aŭ kampoj. Temas pri speco de utileca biciklo iom ĉie uzata tra la mondo produktita por facila biciklado kun la kutimaj vestaĵoj en varieco de veterstatoj.

Tipa eŭropa urba biciklo kaj la koresponda vertikala bicikla sinteno.Tipa eŭropa urba biciklo kaj la koresponda vertikala bicikla sinteno.

Malavantaĝoj
------------

Urbaj bicikloj estas relative pezaj, ofte pli ol 18 kg pro al la ŝtala framo. Aliflanke, kun urba distanco oni faras kutime nur malgrandajn distancojn , ofte malpli ol 5 km, do la ekstra pezo de la urba biciklo efektive ludas neniun rolon.

Dezajno
-------

La dezajno de la urba biciklo estas simpla: ofte nur unu rapideco kaj retropedala bremso kiu reduktas la ŝancon je difektoj. Tial la urba biciklo preskaŭ ĉiam estas uzopreta. La fermita ĉeno gardisto certigas ke la ĉeno restas pura kaj do preskaŭ neniu bezono de prizorgado. Ekzistas ankaŭ luksaj versioj de la urbo biciklo, ili havas 2 mano bremsoj kaj 3, 7, aŭ eĉ 8 nabo. Alia plibonigo estas la rollerbrakes, tiuj teniloj ne bloki kaj redukti la ŝancon ke la biciklanto falas dum peza bremsita.

Modeloj
-------

### Panja biciklo

La plej fama kaj plej populara modelo de urba biciklo estas la panja biciklo.

### Pruntbiciklo

*Ĉefartikolo sub* *pruntbiciklo*Temas pri luebla biciklo ofte ankaŭ trovebla apud stacidomoj por atingi vian cellokon kaj reenveni al tiu stacidomo. La selo estas facile adaptebla en alteco kaj la V-forma framo estas uzebla de ambaŭ sinjorinoj kiel de sinjoroj. Tiel ĉiu persono scias bicikli kun ĝi. 

### Persona biciklo

La personigita biciklo estas urba biciklo kun unika numero kiu estas parto de la framo. Sekve, ne estas facile forigi kaj tiel estas la personigita biciklo malpli alloga al biciklo telisto. Alispeca urba biciklo estas la ŝarĝbiciklo: krom pakaĵportilo super la malantaŭa rado, ankaŭ super la antaŭa rado povas troviĝi pakaĵportilo utila al butikumado. Sur la antaŭa pakaĵportilo ofte troviĝas konstante korbo aŭ plasta skatolo. Iiuj virinoj beligs sian urban biciklon estas kun plastaj floroj aŭ estas pentritaj en koloroj, ofte kun unika dezajno.

Vidu ankaŭ
----------

* Eltenebla transporto
* Cycle Chic

Referencoj
----------

1. ↑  (hispana) www.todosobrebici Arkivigite je 2017-04-18 per la retarkivo Wayback Machine Bicicleta domestica, konsultita la 17-an aprilo 2017.
2. ↑  (angla)  www.wired.com *worlds-most-bike-friendly-cities (la plej biciklo-amikaj urboj en la mondo),* konsultita la 17-an aprilo 2017
**Haudenosaunee** (aŭ **Ho De No Sau Nee**) estas konfederacio de kvin kaj poste ses nacioj, kiuj loĝis sudoriente de la lago Ontario:

* Mohokoj
* Onondagoj
* Senekoj
* Kajugoj
* Onejdoj
* Tuskaroroj (aliĝis en 1720)

La vorto "Haudenosaunee" signifas : "popolo konstruanta longan domon". La ses nacioj estas interligitaj per komuna konstitucio nomata *Gajanaŝagoŭa* aŭ «granda leĝo de la Unueco» ŝajne la plej malnova parola konstitucio ekzistanta de tri mil jaroj.

Laŭ PIV2002, **irokezo** estas homo el **Haudenosaunee**, sed tio ne tre bone kongruas kun la lingvoscienca termino 'irokeza lingvaro'. La irokeza lingvaro inkluzivas ankaŭ aliajn lingvojn, ekzemple la ĉerokan. Eble la vorto **iroko** estas uzebla kun la senco de ano de nacio en Haudenosaunee.

Vidu ankaŭ
----------

* Jacques Cartier
* Stadacona

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Haudenosaunee en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficialaj Haudenosaunee-hejmpaĝoj *(angle)*
* Индейский матриархат matriarkeco *(ruse)*.

Bildaro
-------

* Haudenosaunee en 1914 en Bufalo, Nov-JorkioHaudenosaunee en 1914 en Bufalo, Nov-Jorkio
* Mapo de la kvin Nacioj ĉ. 1650Mapo de la kvin Nacioj ĉ. 1650
* Mapo de la ses Nacioj ĉ. 1720Mapo de la ses Nacioj ĉ. 1720
* Flago de la ses naciojFlago de la ses nacioj
**Kisköre** [kiŝkore] estas urbo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Heves, en Distrikto Heves. Kis signifas en la loknomo: malgranda.

Haveno de Kisköre

Situo
-----

Kisköre situas sur ebenaĵo, laŭ dekstra bordo de rivero Tiso, laŭ flankovojoj, laŭ fervojo Kál-Kisújszállás, kie konstruiĝis akvorezervujo nomata Tiso-lago en 1973. Ĉe la komunumo estas pontoj fervoja kaj voja tra Tiso.

Historio
--------

La unua mencio okazis en formo *Kure* en 1323. La tipa fiŝista kaj agrara vilaĝo abrupte iĝis urbo post ekfunkcio de la akvorezervujo. Kisköre ricevis urborangon en 2005. La urbo estas rivalo de ĉebalatonaj urboj. Fondiĝis feriejaj domoj. Oni banadas, fiŝkaptadas kaj boatadas.

Preĝejo de Kisköre

Vidindaĵoj
----------

* romkatolika Preĝejo Sanktaj Petro kaj Paŭlo (Kisköre)
* Remparo de Ĉorso tie daŭriĝas post Tiso
* la menciita Tiso-lago estas signifa turisma celloko

Ĝemelurboj
----------

* Pollando Namysłów en Pollando

Famuloj
-------

En Kisköre naskiĝis ekonomikisto Aladár Sipos.
La iama triba regiono de la hunkpapoj kaj de najbaraj triboj kaj nuntempaj rezervejoj.
La **Hunkpapoj** estas nordamerika indiana tribo. Ili apartenas al la Lakotoj kaj ilia lingvo estas unu el la siua lingvaro. La nomo *hunkpapo* rilatas al la kampadejo kaj signifas *ĉe la enirejo* aŭ *ĉe la kapo de la cirklo*, ĉar tradicie la triba loko estis ĉe la enirejo de la kampadejo.

Ne ekzistas informoj pri la hunkpapoj el la epoko, kiam la lakotoj vivis ankoraŭ en la fontregiono de la Misisipo. Ankaŭ la ekspedicio de Lewis kaj Clark ne raportas pri la tribo.

Historio
--------

Ĉefo Yellow Shirt de la Hunkpapoj (1898)

Referencoj
----------

Vidu ankaŭ
----------

Listo de nordamerikanaj indianoj

Bibliografio
------------

* Raymond J. DeMallie (Hrsg.): *Handbook of North American Indians. (Manlibro pri nordamerikaj indianoj.)* Bd. 13: Plains. Smithsonian Institution Press, Washington D.C. 2001. ISBN 0-16-050400-7
* Royal B. Hasserick: *Das Buch der Sioux (La libro pri la siuoj)*. ISBN 3-424-00751-X

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Hunkpapoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Historio de la Hunkpapoj (angle)
* La batalo ĉe Killdeer Mountain (angle)[*rompita ligilo*]
Nokta panoramo de la urboNokta panoramo de la urbo

Koordinatoj: 41° 17′ 20″ S 174° 46′ 38″ O﻿ / ﻿41.28889 °S, 174.77722 °O﻿ / -41.28889; 174.77722 (mapo)

*Por la urbo en Sud-Afriko, vidu Velingtono (Sud-Afriko).*
Velingtono el supro de Monto Victoria
**Velingtono** (angle *Wellington*, maorie *Te Whanga-nui-a-Tara* aŭ *Pōneke*) estas la ĉefurbo de Nov-Zelando, la sesa plej granda urbo en la lando kaj la plej dense loĝata nacia ĉefurbo en Oceanio. Velingtono situas en la administra Velingtona regiono kaj kuŝas sur la suda pinto de la Norda Insulo en la geografia centro de la lando.

Velingtono estas ĉefurbo ekde 1865 kaj havas hodiaŭ 167 600 loĝantojn. La urbo kovras entute 290 km². Velingtono estas la plej suda ĉefurbo en la mondo.

Gwenda Sutton estas esperantisto en Velingtono.[*mankas fonto*]

Vidindaĵoj
----------

Servoj
------

Viktoria Universitato de Velingtono (maorie *Te Whare Wānanga o te Ūpoko o te Ika a Māui*; angle *Victoria University of Wellington*) estas universitato en Velingtono, Nov-Zelando. Ĝi estis establita en 1897 kiel kolegio sub la Universitato de Nov-Zelando. Viktorio estis nomita laŭ reĝino Viktoria kiam 1897 estis la 60-a datreveno de ŝia kronado. Viktorio havas 21 076 studentojn (el kiuj 3 400 estas internaciaj studentoj). La ĉefkampuso situas en Kelburn, monteto super centra Velingtono.

Bildoj
------

Universitato
Trolebuso en Velingtono
La ĉefpreĝejo de Wellington

* Velingtono en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Velingtono en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 123327
* GND: 4119042-7
* LCCN: n79029791
* VIAF: 146566340
* NKC: ge261478
* BNE: XX5829001
 |



1. ↑   Victoria University (angle). Arkivita el la originalo je 2a de Julio 2017. Alirita 2017-07-01.
2. ↑   Annual Report. Alirita 3a de Februaro 2023.
**Pjatigorsk** (ruse *Пятигорск*) estas urbo en Stavropola regiono en Rusio, ĉefurbo de Nord-Kaŭkazia federacia distrikto (ekde 2010).

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 07427.

La urbo estis fondita en jaro 1780. Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1830. La interurba telefona kodo estas 87933, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

La urbo estas apud Norda Kaŭkazo sur maldekstra bordo de rivero Podkumok (Подкумок) (kiu enenfluas en riveron Kuma (Кума)). En la urbo estas fervoja stacio. La urba transporto estas ĉefe tramoj (8 itineroj) kaj itineraj busetoj. En 1959 la urbo havis 70 mil loĝantojn, en 2002 140,6 mil loĝantojn.

Gefiloj
-------

* Alexandru Bernardazzi, arĥitekto

Vidu ankaŭ
----------

* Tramtransporto en Pjatigorsk

Flago de Stavropola regiono
Urboj de Stavropola regiono

**Ĉefurbo**: Stavropol

Blagodarnij |
Budjonnovsk |
Georgijevsk |
Ipatovo |
Izobilnij |
Jessentuki |
Ĵeleznovodsk |
Kislovodsk |
Lermontov |
Miĥajlovsk |
Mineralnije Vodi |
Neftekumsk |
Nevinnomissk 
Novoaleksandrovsk |
Novopavlovsk |
Pjatigorsk |
Svetlograd |
Zelenokumsk
51.3055555555568.125Koordinatoj: 51° 18′ 20″ N, 8° 7′ 30″ O (mapo) 

**Brauerei C & A Veltins** estas germana bierfarejo en Meschede-Grevenstein, Sauerland.

La dombierfarejo, establita en 1824 fare de Franz Kramer estis transprenita de Clemens Veltins en 1852. En 1883 la bierfarejo estis translokita de la centro de Grevenstein al la rando de la vilaĝo. Post dek jaroj, en 1893, la ĝemeloj Anton kaj Carl Veltings transprenis la bierfarejon de ilia patro kaj donis al ĝi la nomon *Brauerei C & A Veltins*.
En 1926 Carl decidis fari nur pilsenan bieron. Decida estis la fakto ke la bierfarejo povis disponi je fontakvo, akvo necesa por fari pilsenan bieron. En 1994 Susanne Veltins transprenis la gvidadon de la kompanio.
Krom pilsena biero la bierfarejo enmerkatigas maltbieron, senalkoholan bieron kaj biero kun specialaj aldonaĵoj/gustoj kiel pomo, citrono, kolao, kurubo, energio kaj kafo.

La kompanio ligis sian nomon al la Veltins-Arena, futbalo stadiono en Gelsenkirchen, Germanio.

Dividoj
-------

la Veltins-grupo inkludas ne nur la bierfarejo:

* Okcidenta germana trinkaĵoj Loĝistiko (Westdeutsche Getränkelogistik - WGL)
* Vestfalia catering servoj (Westfälischer Gastronomie-Service - WGS)
* Okcidenta germana trinkaĵoj (Westdeutscher Getränkehandel - WGH)
* Okcidenta germana trinkaĵoj Vendoj Servoj (Westdeutsche Getränkevertrieb Services - WGV Services)
* Dursty trinkaĵo merkatoj GmbH (Dursty Getränkemärkte) en Hagen kun super 200 trinkaĵoj merkatoj ĉefe en Nordrejn-Vestfalio
* rapida vendo (Schnellkauf)

Referencoj
----------

1. ↑  Veltins-Bierpresse: „Breites Sortenspektrum ist Sauerländer Erfolgsgarant. Veltins setzt Wachstumskurs fort und erreicht mit 2,69 Mio. hl historischen Ausstoßrekord" vom 17. Januar 2012

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Veltins en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo

Bierfarejo C & A Veltins en Grevenstein
Bierfarejo C & A Veltins en Grevenstein
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

Ĉakri Maha Prasat en la Granda Palaco, finkompletigita en 1882.
La **Granda Palaco** (taje พระบรมมหาราชวัง, literumita: Phra Borom Maha Ratcha Wang) estas komplekso de konstruaĵoj en la kerno de Bankoko, Tajlando. La palaco estis la oficiala rezidejo de la Reĝoj de Siamo (kaj poste de Tajlando) ekde 1782. La reĝo, lia kortego, kaj lia reĝa registaro havis sidejon en la palaco ĝis 1925. La reĝo Phumiphon Adunjadet (Rama la 9-a), havis sidejon en la Reĝa Vilao Ĉitralada kaj lia sukcedanto la reĝo Maha Vajiralongkorn (Rama la 10-a) en la Amforn Sathan Rezidejo, ambaŭ en la Palaco Dusit, sed la Granda Palaco estas ankoraŭ uzata por oficialaj eventoj. Kelkaj reĝaj ceremonioj kaj ŝtataj funkcioj okazas ene de la muroj de la palaco ĉiun jaron. La palaco estas unu el la plej popularaj turismaj allogaĵoj en Tajlando.

La konstruado de la palaco ekis la 6an de majo 1782, je ordonoj de la reĝo Futthaĝotfa Ĉulalok (Rama la 1-a), la fondinto de la Ĉakria Dinastio, kiam li translokigis la ĉefurbon el Thonburi al Bankoko. Tra sinsekvaj reĝadoj, oni aldonis multajn konstruaĵojn kaj strukturojn, ĉefe dum la regado de la reĝo Ĉulalongkorn (Rama la 5-a). Je 1925, la reĝo, la Reĝa Familio kaj la registaro jam ne plu sidejis en la palaco konstante, kaj devis translokiĝi al aliaj sidejoj. Post la abolo de la absoluta monarkio en 1932, ĉiuj registaraj agentejoj komplete translokiĝis for de la palaco.

Laŭforme, la palaca komplekso estas preskaŭ ortangula kaj havas kombinitan areon de 218 400 kvadrataj metroj, ĉirkaŭita de kvar muroj. Ĝi estas situa sur la bordoj de la rivero Ĉao Fraja en la kerno de la insulo Rattanakosin, nune en la distrikto Fra Naĥon. La Granda Palaco estas bordita de la stratoj Sanam Luang kaj Na Fra Lan norde, Maharaj okcidente, Sanam Ĉai oriente kaj Thai Ŭang sude.

Pli ol unusola strukturo, la Granda Palaco estas formita el nombraj konstruaĵoj, salonoj, pavilionoj ĉirkaŭ ĝardenoj kaj kortoj. Ties manko de simetrio kaj eklektikismaj stiloj estis okazigitaj pro sia organika disvolvigo, kun aldonoj kaj rekonstruoj faritaj de sinsekvaj regadoj laŭlonge de ĉirkaŭ 200 jaroj de historio.

Notoj
-----

1. ↑   Royal Institute of Thailand. (2011). How to read and how to write. (20th Edition). Bangkok: Royal Institute of Thailand. ISBN 978-974-349-384-3.

* Kategorio Granda Palaco de Bankoko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Nagymaros** [nadjmaroŝ] estas urbo en Hungario en regiono Meza Hungario, en departemento Pest, en Distrikto Szob. Nagy signifas hungare: granda.

Vido al Nagymaros el Visegrád

Geografio
---------

Nagymaros situas en maldekstra bordo de Danubo, sub piedoj de montaro Börzsöny, laŭ fervojo kaj vojo Budapeŝto-Szob. Kontraŭe estas Visegrád, inter ambaŭ urboj pramo faras kontakton. Sur la Danubo ekskursoŝipoj trafikas.

Katolika preĝejo en Nagymaros
La Danubo ĉe Nagymaros

Historio
--------

Ambaŭ komunumoj iĝis ĝemelurboj, kiel Buda kaj Pest. Rangoj de Visegrád estis valida ankaŭ por Nagymaros. La tataroj kaj poste la turkoj faris senhoma la komunumon, sed la loĝantaro trovis rifuĝejon en la arbaro de Börzsöny. Poste germanoj alvenis, iliaj posteuloj estis forpelitaj en 1946. La domojn okupis hungaraj forpelitoj el Slovakio.

Fine de la 20-a jarcento la komunumo iĝis politika atako. Oni planis tie akvocentralon, kiun la tiam naskiĝintaj demokrataj fortoj rifuzis. Oni komencis la konstruadon, sed fine rezignis pri tio.

La urbo estas ŝatata ekskursejo kaj feriejo.

Vidindaĵoj
----------

* katolika preĝejo Apoteozo de Sankta Kruco (Nagymaros) el la 14-a jarcento
* Kalvinana preĝejo (Nagymaros) konstruita en 1798

Famuloj
-------

* En Nagymaros naskiĝis grafikisto Károly Raszler.
* En Nagymaros mortis komponisto-pianisto György Szabados, pentristo Celesztin Pállya, biokemiisto Tibor Gánti kaj kuracisto Lajos György Arányi.

Vinkeloj en Nagymaros

* Kategorio Nagymaros en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Nagymaros en Vikivojaĝo (Turisma gvidilo)
Viandobuloj en pato
**Viandobulo** aŭ **buleto** estas populara viandoprodukto el viandhaketaĵo, kiu estas knedita al formo de bulo kaj poste rostita aŭ fritita. La viandobulo jam delonge estas tre manĝata kaj konata nutraĵo, ofte surtabligita kun diversaj saŭcoj, viandosuko aŭ mustardo.

La viando uzita povas esti precipe kokida, porka aŭ bovida. Iuj kondimentoj estas petroselo, pano, cepo, ovoflavo kaj ovoblanko, kumino... Eĉ se ili estas malpli kutimaj, oni ankaŭ povas kuiri bulojn el fiŝaĵo, marfruktoj aŭ eĉ vegetaran version.

Ĉar en antaŭaj tempoj estis pli da povreco, la viandobulo grandparte konsistis el pano, sed ankoraŭ nuntempe oni ŝatas la viandobulojn kun sufiĉe da pano.

Historio
--------

La antikva Romia kuirlibro *Apicius* inkluzivis plurajn receptojn de viandobuloj.

Viandobuloj apud terpomfingroj kaj salatoLa unuaj receptoj inkluzivitaj en la plej konataj persaj kuirlibroj ĝenerale prezentas spicitan ŝafidaĵon, kiujn oni rulis en oranĝ-grandajn bulojn. Tiu metodo estis alportita al Okcidento. Multaj regionaj receptoj ekzistas; estas rimarkinda la irana *kufte Tabrīzī*, nekutime granda, havanta averaĝan diametron de 20 centimetroj.

Referencoj
----------

* Kategorio Viandobulo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑
La **Nordorienta Ĉina** **Ebenaĵo** (en la ĉina :**东旭平原**; pinjino : Dōngběi Píngyuán), historie ankaŭ konata kiel la "**Songliao** **Ebenaĵo**" (松辽平原, pinjino: Sōng liáo píngyuán), same kiel la "**Manĉura** **Ebenaĵo**", estas granda ebenaĵo situanta en la nordorienta regiono de Ĉinio, inter la Granda Xing'an Montaro (大兴安岭) kaj la Malgranda Xing'an Montaro, ĝis la Ŝangbei Montoj (长白山 "Grandaj Blankaj Montoj") en la oriento, kaj al la marbordo de Liaodong golfo en la Bohai Maro.  La vasta ebenaĵo kovras areon de proksimume 350 000 kvadrataj kilometroj kaj estas la plej granda ebenaĵo en Ĉinio, je alteco de ĉirkaŭ 200 metroj super la marnivelo, kaj ĉirkaŭ 100 metroj en la sudokcidenta parto.  La riveroj Songhua, Nan kaj Liao transiras la ebenaĵon.

Eksteraj ligiloj
----------------

* ISEE-Informilo, Vol.9, Nr. 4
* Gravaj tertipaj kategorioj de Ĉinio Arkivigite je 2010-05-27 per la retarkivo Wayback Machine

Referencoj
----------

1. ↑  *China: a Country Study*, Library of Congress Country Studies, 1987. Prenita la 5-an de decembro 2019.
2. ↑  Great Soviet Encyclopedia, *Northeastern Plain*.
3. ↑  china.org.cn. CHINA FACTS & FIGURES 2002. Prenita la 5-an de decembro 2019.
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Voto (apartigilo). |

La **Vota lingvo** (nomita en esperanto foje ankaŭ kiel *voda lingvo* aŭ *vadja lingvo*) estas finn-ugra lingvo, hodiaŭ parolata de kelkdeko de votoj en tri vilaĝoj oriente de la enfluejo de rivero Luga al la Finna golfo, okcidente de Sankt-Peterburgo. La vota neniam havis fiksitan ortografion, kaj ĝia literaturo ĉefe estis parola. Tiuj kiuj ja skribis ĝin, ĉefe uzis cirilan alfabeton. En la vota la lingvo nomiĝas vad̕d̕a tšeeli. La vota lingvo estas mortonta.

Laŭ popolnombrado en 1989 parolantoj de la vota estis ankoraŭ 62. Votoj ĉiam estis malgranda popolo kaj ekzemple en 19-a jarcento ilia nombro estis nur 5 000. Pli frue la vota estis parolata ankaŭ en Latvio apud urbo Bauska (t.n. krevenoj). En 2017 Vota havis nur 8 parolantojn sed 40-60 pliaj homoj sciis iom da vota. Ĝi estas parolata en tri vilaĝoj: Krakolo, Luuco kaj, Pesko

Mapo de vota kaj najbaraj finno-ugraj lingvoj kaj iĵoraj vilaĝoj 1848–2007

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Vota lingvo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Virtuala Votio - troviĝas anglalingvaj priskriboj de la Vota
* (Pri la vota lingvo en la rusa)
Moderna mapo montranta areon kie loĝis la metoakoj
**Metoakoj** estas la kolektiva nomo por la kulturaj kaj lingvaj grupoj de indianoj kiuj setlejis oriente de kio nun estas la distrikto distrikto Nassau sur Long-Insulo en Novjorko dum eŭropa kontakto en la 17-a jarcento. Metoakoj ne specife rilatas al politikaj, kulturaj, lingvaj, aŭ sociaj triboj, sed pli temas pri geografia esprimo kiu arigis indianojn de specifa loko. Ĝi foje estas erare uzita por la neekzistantaj dek tri triboj de Long-Insulo, unue aperinta en libro de la 19-a jarcenta de la loka amatora historiisto Silas Wood, kaj post tio, ripetita en multaj aliaj verkoj.

La esprimo estas verŝajne de derivaĵo metau-hok, la loka vorto por la malglata litorino, kiu ludis gravan rolon en la ekonomio de la regiono antaŭ kaj post alveno de eŭropanoj. Long-Insulo unue estis aranĝita de koloniisto de Nova Nederlando kaj Nov-Anglio en la duono de la 17-a jarcento kaj iĝis gravaj komercpartneroj, precipe en la liverado de seŭant, alternativa valuto. Indiĝenaj popoloj malkreskis signife post kelkaj jardekoj. Derivaĵoj de la multaj el la loknomoj donitaj de la indiĝenoj estas en uzo hodiaŭ. Grupetoj de pluvivantaj indianoj sukcesis oficiale akiri ŝtatan kaj federacian statuson kiel triboj, kaj ili konservas rezervadojn sur aŭ proksime de la *Orienta Forko de la Insulo*.
**Siegfried ZIEGLER** (naskiĝis la 2-an de februaro 1902 en Essen, mortis la 19-an de januaro 1984 en Seefeld aŭ Herrsching) estis germana esperantisto kaj geografiisto.

Siegfried Ziegler studis geografion kaj botanikon kaj doktoriĝis pri la geografio de Essen. Dum la studado li laboris kiel ministo, poste kiel instruisto. En 1933 li fariĝis estro de la geografia organizo *Länderkundliche Arbeitsgemeinschaft* kaj ekde tiam eldonis ties organon *Länderkundliche Nachrichten.* De 1945 ĝis 1965 li estis bavara ŝtatoficisto. Li estis membro de Socialdemokratia Partio de Germanio kaj en la jaro 1955 dum kelkaj monatoj membris en la bavara parlamento. De 1965 ĝis 1969 li laboris en Meksiko por la socialdemokrata fondaĵo Friedrich-Ebert-Stiftung kaj tie instruis ekonomian geografion.

Siegfried Ziegler lernis Esperanton en 1924 kaj fariĝis membro de Sennacieca Asocio Tutmonda. Post la dua mondmilito li refondis Germanan Esperanto-Asocion (GEA) kaj estis de 1947 ĝis 1953 ties prezidanto. Samtempe li estis direktoro de Germana Esperanto-Instituto (GEI). Krome li eldonis la Esperantan revuon *La ponto* kaj en 1949 Esperanto-lernolibron germanlingvan kun la titolo "Kleines Lehrbuch der Weltsprache Esperanto", sub la pseŭdonimo "Brikisto", kiu estas traduko de lia germana familia nomo. Grandparte pro lia engaĝiĝo, la Universala Kongreso de Esperanto en 1951 povis okazi en Munkeno. Pro kvereloj ene de GEA li malmembriĝis en 1953. Sian Esperanto-bibliotekon li donacis al GEI. Liaj manuskriptoj, artikoloj, leteroj ktp. el la jaroj 1946–1965 troveblas en la arkivo de Fritz-Hüser-instituto.

Referencoj
----------

1. 1 2 3  *Literatur und Kultur der Arbeitswelt. Inventar zu Archiv und Bibliothek des Fritz-Hüser-Instituts.* München: Saur, 2004. Paĝoj 138–139.
**Vsevoloĵsko** (ruse *Всеволожск*) estas urbo en Leningrada provinco en Rusio. La urbo estis fondita en 1892 kaj ekhavis statuson de urbo en 1963. En 1959 la urbo havis 27.8 mil loĝantojn; en 2002 estis 45.3 mil.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 41413.

La interurba telefona kodo estas 81270, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo (en jaro 2005).

Geografiaj koordinatoj de la urbo estas: latitudo 60°01' norde, longitudo 30°41' oriente.

La urbo estas ĉe rivero Lubja (Лубья) (kiu enenfluas en riveron Oĥta (Охта)). En la urbo estas fervoja stacio Vsevoloĵskaja (Всеволожская).

**Famaj loĝantoj**

Belousov, Vladimir Pavlovich (naskiĝis en 1946) - atleto, Olimpika ĉampiono.

Vladimir Vladimirovich bortko (naskiĝis en 1946) estas Sovetia kaj rusa kinoreĝisoro, manuskriptinto, produktanto.

Vashukov, Miĥail Jurjeviĉ (naskiĝis en 1958) estas artisto, duopo, humuristo.

Vocka, Gergard Jakovlevich (1887-1988) - loka historiisto, kavaliro de La Ordeno De Lenin (1953), La unua Honora civitano de Vsevolozhsk (1988), unu el la stratoj de la urbo estas nomita en lia honoro.

Denisov, Anatolij Alekseeviĉ (1934-2010) - Sovetia kaj rusa sciencisto, politikisto.

Dobrovolskij, Jurij Antonoviĉ (1911-1979) — testpiloto, Heroo de Sovetunio.

Drachev, Vladimir Petrovich (naskiĝis en 1966) — gajninto de La Monda Pokalo kaj 4-foja mondĉampiono en biatlo.

Svetlana Sergeevna Zhurova (naskiĝis en 1972) estas Olimpika ĉampiono, deputito de La Ŝtata Dumao.

Slepukhin, Jurij Grigorjeviĉ (1926-1998) — verkisto.

Boris Pavlovich Listov (naskiĝis en 1969) estas rusa ekonomiisto, Prezidanto de la Estraro de Jsc Rosselkhoznadzor.

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑