recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Libreto de monŝparaĵo de Caixa Econômica do Estado de São Paulo eldonita en 1971, kun tajpitaj deponaĵoj kaj enspezoj.
En Brazilo la tiel nomata **libreto de monŝparaĵo**, ofte nur nomata **ŝparkonto**, estas formo de malaltriska investo kies funkciado estas regata de specifaj reguloj difinitaj de la federacia registaro. Ĝi estas banka konto por periode enspezi monon (realoj) kaj povas esti malfermita kaj prizorgata enhavanta malmultan monon. Ĝi nomiĝas libreto, ĉar en la komenco oni uzis malgrandajn kajerojn, kie oni povis noti la ŝparitan monon kaj la ricevitajn interezojn. La 12-an de januaro 1861 la imperiestro Petro la 2-a subskribis la dekreton n-ro 2.723 kondiĉantan la kreadon de la banko Caixa Econômica Federal kaj de la libreto de monŝparaĵo, kun la celo kapti la monrimedojn, kiujn la pli malriĉaj klasoj povus ŝpari. Tiu tipo de investo pagus 6%-interezon jare. Estis kondiĉite ke, sub la garantio de la Imperia Registaro, la mono estos redonita kiam ĝia posedanto tiel deziris. Ekde la 21-a de aŭgusto 1964, la leĝo n-ro 4.380 determinis, ke krom la monata interezo de 0,5%, ankaŭ registriĝu monata monĝisdatigo al la mono investita en la libreto de monŝparaĵo, per indico difinita de la Centra Banko de Brazilo. Nuntempe la entuta profito de tiu investo konsistas monate el 0,5% pri interezo krom monĝisdatigo laŭ TR, kiu estas indico kalkulita de la averaĝa monata profito de tiuj investoj en Brazilo nomataj RDB kaj CDB. La *libreto de monŝparaĵo* estas la plej farata investo de personoj, kiuj ne havas multan monon, kvankam ekzistas aliaj pli profitodonaj.

Similaj sistemo kaj termino ekzistas aŭ ekzistis ankaŭ en aliaj landoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Caixa Econômica Federal

Referencoj
----------

1. ↑  Artikolo pri ŝparkonto sur la retejo InfoEscola

* Libreto de monŝparaĵo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Libreto de monŝparaĵo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
***La Ligue de l'enseignement*** (Ligo de instruado) estas neregistara organizo por la antaŭenigo kaj dispono de edukado publika, libera, deviga kaj laika.

La *Ligue* estis komence konceptita kaj kreita de la ĵurnalisto Jean Macé, la 15-an de novembro 1866. Ĝi rezultiĝis de kampanjo de liberala gazetaro por modernigi edukadon kaj ekstari nacian eduksistemon, kiu estos publika, libera, deviga kaj laika. En 1881 kunveniĝis kongreso, kiu donis al *La Ligue* ties federacian formon. En 1925, post la unua mondmilito, *La Ligue* malcentriĝis por disdoni eĉ pli grandan alireblecon por la publikaj bezonoj. Mezvoje tra la dua mondmilito, en 1942, la ligo dissolviĝis.

La Ligo refondis kunvenigintan kongreson en 1945. Ekde tiam la *Ligue* profundigis sian okupiĝon pri sekulareco kaj la homaj sciencoj. Nuntempe ĝi membriĝas en la eŭropa Humanista Federacio kaj la Internacia Humanista kaj Etika Unio.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Retpaĝo

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 741053
* LCCN: n81139974
* VIAF: 122126045
* ISNI: 0000 0001 2284 6769
* SUDOC: 257175598
 |
Bildigo de la lidia gamo. (Klarigo)
La **lidia modalo** estas unu el la kvar aŭtentaj modaloj. Ĉar ĝia tria ŝtupo formas triton kun la bazotono, ĝi similas al maĵoro. Ĝia gamo enhavas duontonojn inter la kvara kaj kvina samkiel la sepa kaj oka ŝtupoj, la aliaj intervaloj estas plentonaj paŝoj. Karakteriza estas la altigita al tritono lidia kvarto.

Deveno
------

La lidia gamo ekestis en antikva Grekujo, nomiĝis tie tamen komence *hipolidia* aŭ ankaŭ *hipermimiksolidia*, dum kiam lidia nomiĝis la pli malfrua ionia modalo. Nur en la frua mezepoko okazis pro miskompreno erara interŝanĝo de la modaloj. La lidia modalo aperis pli malfrue en la kristana eklezio de la mezepoko (ekz. je Maria-kantoj). Oni trovas ĝin nuntempe foje en ĵazo, sed ankaŭ ekz. ĉe Metallica. David Gilmour, gitaristo de Pink Floyd, uzas lidiajn gamojn en la instrumenta muzikpeco „Mihalis" (de la albumo „Gilmour") samkiel en la enkonduko al „Cluster One" de la albumo „The Division Bell". Sur la kampo de ĵazo estas multaj muzikistoj, kiuj aplikas lidian kiel sonkoloro en siaj komponaĵoj, ekzemple Chick Corea, Pat Metheny aŭ Tom Harrell.

La lidia modalo konformas al la barata rago *kaljana*.

La lidia gamo sur F enhavas la pratonojn de eŭropa muziko, kiujn oni ludas ekzemple per la blankaj klavoj de piano.

Nuna graveco
------------

Kiel ĉiuj aliaj modaloj de la ionia sistemo (kaj ankaŭ de ĉiuj aliaj gamoj), la lidia ankaŭ estas uzebla kiel toniko. Ĝi formas tiam la tonalan centron de komponaĵo, kaj la ŝtupoj baziĝantaj sur tiu estas la samaj kiel je la ionia modalo, nur deŝovitaj je kvarto. Tio ĉi estas konsekvenca daŭrigo de la ideo de Miles Davis, kiu verkis komponaĵojn en la doria kaj frigia ("So What"). Je tiuj ĉi alvenis la aspekto, simple deŝovi modalojn ("konstantaj strukturoj"), kio rezultigas ankaŭ per la frigia interesajn sonspecimenojn. Ekzemplo por tio estas la komponaĵo "The Real Guitarist". Sur la kampo de la harmonia plilarĝigo, kiun progresintaj ĵazmuzikistoj faras spontane je la ludo ekzemple de ĵaza normkanto, la lidia modalo povas anstataŭi la ionian, kio kreas distron kaj streĉon. Tiel la lidia kiel "sonkoloro" eniris egalrajte kun la aliaj gamoj kiel maĵor-anstataŭanto en modernan muzikon.

Aŭdekzemplo
-----------

Pri tiu ĉi sono Lidia gamo sur C


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Muziko |

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Lidia modalo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Reta kurso pri modaloj Arkivigite je 2012-04-01 per la retarkivo Wayback Machine

Referencoj
----------

1. ↑  Hermann Grabner Allgemeine Musiklehre p.89
Landlimaglo apud Oberhof
**Landlimaglo apud Oberhof** (germane: *Grenzadler bei Oberhof*) estas konata eksa landlimŝtono apud Oberhof, Germanujo, ĉe Rennsteig. Ĝi markis ĉestariĝe la landlimon inter Reĝlando Prusio (sekcio Steinbach-Hallenberg) kaj la pli norde situinta Duklando Saksio-Koburgo kaj Gotao (sekcio Oberhof).

La monumentprotektotaĵo estas eble la plej populara ekzemplo de prusiaj landlimagloj. Ĝi troviĝas ĉe la ŝoseo inter Oberhof kaj Oberschönau.

Historio
--------

Bushaltejo *Grenzadler*; fone estas la enirejo al la turisma informejo *Rennsteighaus*
Post la Prusia-Aŭstria milito 1866 venis Distrikto Schmalkalden sub prusian okupiĝon kaj laŭlonge de la ĝistiamaj teritorioj de Elektoprincujo Hesio ĉiuj ŝtonoj dekoraciitaj per hesia leono anstataŭigitis per fortimpresaj prusiaj agloj.

La ĉi-tiea landlimŝtono havas altecon de ĉ. 1,80 metroj kun konforma rondiĝo ĉe sia supro. Ĝia stratenspektanta flanko havas gisferan platon kun la prusia blazonmotivo. En la medio de ĝi (kiu portis la nomon *Schützenwiese*) estas nuntempe multaj sportejoj, i.a. la biatlona stadio *Lotto Thüringen Arena am Rennsteig* kaj la skisaltejoj de ĉe Kanzlersgrund. Proksimas ankaŭ la federacia vintrosporttrejnejo *Bundesleistungszentrum für Wintersport*. La oberhof-a landlimaglo estas grava orientiĝpunkto kaj elirejo respektive celo por migradoj.

Notoj
-----

1. ↑  Kp.: *Seit 1866, als der Kreis Schmalkalden preußisch wurde und hier eine Hauptverkehrsstraße die preußische Grenze kreuzte, markiert der Grenzstein mit Adler diese Stelle und gab ihr seinen Namen.* Ĉe: "Von der Grenzwiese bis zum Grenzadler"

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Landlimaglo (Oberhof) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Informoj pri Rennsteighaus-informcentro de ĉe Grenzadler

50.70589710.692812Koordinatoj: 50° 42′ 21″ N, 10° 41′ 34″ O (mapo)
Nacia parko en Tanzanio
Tanzanio estas multlingva lando.

En Tanzanio parolatas pli ol cent lingvoj, ĉefe de la bantua lingvofamilio. Post la sendependiĝo, la registaro agnoskis, ke tio estas problemo por la unueco de la lando, kaj pro tio enkondukis la svahilan kiel nuran ŝtatan lingvon. La registaro enkondukis ĝin en ĉiuj unuagradaj lernejoj por disvastigi ĝin. En la tiama situacio ne eblis enkonduki ĝin en la tuta edukado, ĉar jam estis tre granda laboro skribi svahilajn lernolibrojn por la unuagradaj lernejoj. Pro tio la angla (kiu estis la kolonia lingvo de post la Unua mondmilito) ankoraŭ estas la lingvo de la duagradaj lernejoj kaj universitatoj.

Tamen la popolo grandparte akceptis la svahilan, kaj la angla estas malbone konata. Pro tiu lingva problemo multaj lernantoj foriras de la lernejo post fini la unuagradan edukadon.

Kvankam la multaj tribaj lingvoj ne estas aktive subpremataj, ili ne ĝuas la samajn rajtojn kiel la svahila, kaj pro tio iom post iom malaperas. Ĝis nun neniu el ili entute malaperis, sed oni povas antaŭvidi, ke se la lingva politiko ne ŝanĝiĝos, multaj el ili baldaŭ neniiĝos.

Ankaŭ en Zanzibaro, la araba estas parolata.

Nuntempe, junularo parolas slangon nomitan **lugha ya mitaani** (t.e. lingvo de kvartaloj) - opone al la instruata **Kiswahili fasaha** (pura svahila lingvo). Slango parolata en Daresalamo nomiĝas **lugha ya kibongo** (el **Bongo**, slanga nomo por Daresalamo).

La mpota lingvo estas bantua lingvo de Tanzanio, parolata en la Regiono Ruvuma. Masaja lingvo estas grupo de lingvoj aŭ dialektoj el la Nilota lingvaro parolata en la sudo de Kenjo kaj la nordo de Tanzanio fare de la masajoj, kiuj estas ĉirkaŭ 900 mil individuoj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Lingvoj de Tanzanio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Lingvoj de Tanzanio ĉe retejo Ethnologue.
* Mapo de lingvoj de Tanzanio ĉe Ethnologue
grandigu la foton por ekvidi la verajn foliojn (kiel lango) en mezo de la filoklodioj
*Ruscus hypoglossum* - Muzeo de Tuluzo
La **langa rusko** (*Ruscus hypoglossum*) estas specio el la genro **rusko** (*Ruscus*), la familio asparagacoj (*Asparagaceae*). Ĝi estas ĉiamverda, plurjara planto, kiu altas 20–30 cm. Ĝia specifaĵo estas ke la floroj kreskas sur la mezo de la folitigoj (filokladioj), kiuj estas ovoformaj aŭ lancetaj, longaj 4–7 cm kaj havas nepikan pinton. Sur la mezo de la filoklodioj kreskas la folietoj, en kies akseloj kreskas la verdetaj aŭ blankaj floroj po 5-6. Ĝi havas ruĝan 1-2-semajn berofruktojn.

La langa rusko kreskas en la submediterana zono, en fagarbaroj, en karpenaj kverkarbaroj kaj karstaj arbedaroj. La planto estas protektata en Hungario.

Vidu ankaŭ
----------

* Pika rusko

* Langa rusko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Langa rusko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Langa rusko en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
**Lech Karol Neyman** pseŭdonomo "Butrym" (naskiĝis la 7-an de februaro 1908 en Poznań, mortis la 12-an de majo 1948 en Mokotów-Malliberejo en Varsovio) – pola advokato, rezerva oficiro de Pola Soldataro (leŭtenanto), aktivulo de la Akademia Asocio Tutpollanda Junularo kaj de la Naci-Radikala Partio, membro de Militara Organizaĵo Lacerta Asocio, kapitano de la Naciaj Armitaj Fortoj de Pollando (NSZ) kaj de la Nacia Civila Servo, komandanto de la 8-a Krakova Areo, kaj poste de la 1-a Pomeria Areo de NSZ.

Distingoj
---------

Pro la septembra defendo li ricevis Arĝentan Krucon de la Milita Ordeno *Virtuti Militari* de la 5-a klaso. Post establo en 1992 de ordeno la Kruco de Nacia Armita Ago estis per ĝi distingita. Laŭ decido de pola prezidento Lech Kaczyński el la 20-a de aŭgusto 2009 "pro eminentaj meritoj por sendependeco de Pola Respubliko" kaj "rekone de meritoj pro la heroa sinteno kaj kuraĝo pri savado de judoj dum la dua mondmilito" estis postmorte distingita per Granda Kruco de la Ordeno *Polonia Restituta*.

Bibliografio
------------

* Jolanta Drużyńska, Stanisław M. Jankowski, *Wyklęte życiorysy* (Anatemitaj biografioj), Dom Wydawniczy REBIS, Poznań 2009, p. 289, ISBN 978-83-7510-373-1.

* Kategorio Lech Neyman en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 602722
* GND: 1064280889
* LCCN: n2014013302
* VIAF: 166289940
* ISNI: 0000 0001 1376 4112
* SUDOC: 184096669
 |
La **legendo de Colapesce** estas legendo disvastigita en suda Italio, transdonita en multaj variaĵoj, kies originoj devenas de la 12-a jarcento, kiam la provenca poeto Raimon Jordan, kiu kantis "Nichola de Bar", kiu vivis kiel fiŝo.

Inter la 12-a kaj 13-a jarcentoj, la angla pastro Walter Map rilatas al "Nikolao", moknomita "Pipo", kiu vivis en la maro kaj sukcesis resti tie sen spirado. Li serĉis multekostajn aferojn en la fundo. Kiam reĝo Vilhelmo la 2-a volis renkonti lin, altirita el la maro, li mortis ĉe la brakoj de tiuj, kiuj volis porti lin al la reĝo.

Alia angla monaĥo en tiu tempo, Gervasio de Tilbury, raportas pri "Nikolao", moknomita "Papo", sperta maristo, naskita en Apulio, kiun la reĝo de Sicilio Roĝero la 2-a devigis malsupreniri en la maron el la lumturo por esplori la profundaĵojn. Sub la akvoj la naĝanto malkovris montojn, valojn, arbarojn, kampojn kaj kverkojn. "Nikolao" demandis la maristojn trapasantajn pri oleo por pli bone observi la marfundon.

Alia monaĥo, Salimbene de Adam el Parmo, rakontis en la dektria jarcento la legendon de la reĝo de Sicilio Frederiko la 2-a, kiu ordonis al Nikolao, naĝanto de Mesino, redoni al li oran tason, kiun li ĵetis pli profunde ĝis Nikolao malaperis en la abismo. En ĉi tiu versio unue aperas la rolulo de la patrino de Nikolao, kiu damnas sian filon.

* Kategorio Legendo de Colapesce en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Pelagaj insuloj
**Linosa** estas la plej norda el la tri Pelagaj insuloj en la Mediteraneo.

La insulo apartenas al komunumo Lampedusa e Linosa en la itala Provinco Agrigent sur Sicilio. Tie loĝis en 2005 ĉirkaŭ 450 homoj.

Geografio
---------

La insulo grandas ĉirkaŭ 5 km² kaj situas 170 km sude de Sicilio, 160 km oriente de Tunizio kaj 140 km okcidente de Malto. Ĝin dominas tri ne plu aktivaj vulkankrateroj: Monte Vulcano (195 m), Monte Rosso (186 m) kaj Monte Nero (107 m).

Historio
--------

La insulon setligis kapitano Sanvisente en 1845 kun 40 homoj, kiuj komence vivis en kavernoj, kaj uzis malnovajn romiajn cisternojn por kapti akvon. Oni establis en la 1960-aj jaroj telefonkablon al Linosa el Sicilio, energiuzinon kaj malfermis lernejon. Oni instalis en 1973 sensaligejon.

Vidu ankaŭ
----------

* Pelagaj insuloj
* Lampedusa

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Linosa en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* hejma paĝo
* turisma info, germane Arkivigite je 2008-05-18 per la retarkivo Wayback Machine
plenkreska birdo
Arealo
kantado
La *Laniocera hypopyrra* (cindra aŭ funebra kotingo) estas specio de birdo de la familio Titiredoj. Ĝi estis tradicie listigita en familio de kotingedoj, sed pruvoj forte sugestas ke estas pli bone listigi ĝin en Titiredoj, kie nun listigas eĉ SACC. Ĝi troviĝas en Bolivio, Brazilo, Kolombio, Ekvadoro, Gujanoj, Peruo, kaj Venezuelo. Ĝia natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj arbaroj de malalt-ebenaĵoj.

Franca natursciencisto Louis Jean Pierre Vieillot priskribis la specion en 1817.

Birdidoj de ĉi tiu specio estas oranĝaj kun longaj plumetoj, kiuj finiĝas en blankaj pintoj kaj havas similecon kun harkovritaj raŭpoj de tineo apartenanta al la familio Megalopigedoj (la blankaj pintoj ĉe la raŭpo estas venenaj). La junaj birdoj movas iliajn kapojn malrapide de flanko al flanko, kiuj intencas plibonigi la impreson je simile moviĝantaj raŭpoj. Oni pensas, ke ĉi povas esti la unua kazo registrita de Batesa kamuflimito ĉe birdoj, kiam sendanĝera birdo imitas venenan insekton.

* Kategorio Laniocera hypopyrra en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Laniocera hypopyrra en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
|  |  |
| --- | --- |
|  | Tiu ĉi artikolo temas pri la komunumo **Lengwil** en la distrikto Kreuzlingen. Por la setloloko Lengwil en la komunumo Egnach, distrikto Arbon, vidu sub **Lengwil (Egnach)**. |


---

Pri la komunumo
---------------

**Lengwil** estas komunumo en la distrikto Kreuzlingen de Kantono Turgovio, Svislando. Ĝi havis 1252 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007.

Geografio
---------

Lengwil situas sude de Kreuzlingen sur la montoĉeno Seerücken ofertante bonan belvidon al Bodenlago. La komunumo konsistas el la municipoj Illighausen kaj Oberhofen ĉe Kreuzlingen.

Najbaraj komunumoj
------------------

Lengwil limas en sudoriento al Berg, en sudo al Birwinken, en sudoriento al Langrickenbach, en oriento al Münsterlingen, en nordoriento al Bottighofen, en nordo al Kreuzlingen kaj en okcidento al Kemmental.

Trafiko
-------

Lengwil situas ĉe la trajnlinio de Konstanco al Weinfelden, kiu estas servata de la fervojkompanio THURBO. La veturado de Lengwil al Konstanco daŭras 10 minutojn al Weinfelden 19 minutojn.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Lengwil datiĝas el la jaro 1159 kiel *Leingewillare*.

La hodiaŭa komunumo estis kreita en la jaro 1998 per la kunigo de la du malnovaj municipkomunumoj Illighausen kaj Oberhofen ĉe Kreuzlingen. La municipo Schönenbaumgarten, kiu antaŭe apartenis al Illighausen ĉe tiu reordigo de la komunumoj estis aligita al Langrickenbach, dum Ast, kiu apartenis al Oberhofen, falis al Berg.

Vidu ankaŭ
----------

* Vilaĝo Lengwil en la komunumo Egnach
* Lengwil (stacidomo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la komunumo Lengwil
* Lengwil en la Historia Leksikono de Svislando

* Kategorio Lengwil en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Kreuzlingen |
| --- |
| Altnau • Bottighofen • Ermatingen • Gottlieben • Güttingen • Kemmental • **Kreuzlingen** • Langrickenbach • Lengwil • Münsterlingen • Raperswilen • Salenstein • Tägerwilen • Wäldi |  |

 |
Frederick Walton 1833 - 1928
**Linoleumo** estas materialo, el kiu produktiĝas stabila supra tavolo de plankoj en domoj.

Laŭ Francisko Azorín **Linoleumo** estas *Premita teksaĵo, dense ŝmirita per juta, korka k. linolea miksaĵo, uzata por kovri plankojn; oni uzas ĝin ankaŭ en la moderna prestekniko.* Li indikas etimologion el la latina *linum + oleum* (lino + oleo). Kaj li aldonas la terminon *Linoleumografio*.

La materialo enkondukiĝis dum la jaro 1863 fare de Frederick Walton, kaj dum la sekvaj 100 jaroj estis malmultekosta kaj tre multe uzata konstrumaterialo. Tamen dum la 1950-aj jaroj aliaj, pli novaj plastaj materialoj por plankoj iĝis pli modaj, kaj same repliuziĝis naturaj plankokovraĵoj el ligno, ŝtono kaj argilaĵo.

Linoleumo konsistas el polimerizita linoleo (tial la nomo), el kolofonio, tre fajnaj korkeroj kaj ligneroj, titanoksido, koloroj kaj teksaĵo el juto. La ĉefa avantaĝo de la materialo estas granda rezisto kontraŭ oleoj, grasoj kaj gudro. Tamen la materialo malbone rezistas kontraŭ alkaloj, kaj krome ne bone eltenas daŭran influon de akvo, tial ne taŭgante por plankoj de banĉambroj.

Vidu ankaŭ
----------

* Linkrusto

Notoj
-----

1. ↑  Francisko Azorín, arkitekto, Universala Terminologio de la Arkitekturo (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 128.
2. ↑  Azorín, samloke.

* Linoleumo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Linoleumo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Tomatoj, spicherboj kaj poreoj en legombedo
**Legombedo** estas bedo kie estas kultivataj legomoj. Ekzistas bedoj kun diversaj legomoj kaj bedoj kun nur unu aŭ du legomspecoj.
Pluraj bedoj formas legomĝardenon.

Legomĝardeno en la Botanika Ĝardeno de Majenco

Kial oni dividu legomĝardenon en pluraj bedoj
---------------------------------------------

Por kultivado en kultivcikloj estas rekomeninda dividi la ĝardenon en bedoj. Sur la bedoj estas kultivataj en jara ŝanĝo en la unua jaro la legomoj kiuj bezonas multe da nutraĵo, ekzemple brasiko, folibeto aŭ kukurbo). En la dua jaro estas kultivataj legomoj kiuj bezonas malmulte da nutraĵo, cepoj, radiklegomoj, terpomoj) kaj legomoj kun guŝoj. Sterkado kun stala sterko ĉiam okazu antaŭ la kultivado de legomoj, kiuj bezonas multe da nutraĵo.

Literaturo
----------

Winfried Titze: *Frisches Gemüse aus dem Garten*. Ulmer, Stuttgart 1987, ISBN 3-8001-6293-8, Seite 29 f (germanlingve)

Vidu ankaŭ
----------

* altbedo
* tumulbedo
* sembedo
* frubedo
* profundbedo
* ŝtaŭdobedo
* tapiŝbedo
* kampara ĝardeno
* herbospiralo
* terpoma tuno
* sterkaĵbedo

* Kategorio Legombedo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Landlimaglo ĉe Rennsteig apud Brotterode
**Landlimaj agloj** (germane: *Grenzadler*) nomiĝas specialaj landlimŝtonoj de la Reĝlando Prusio. Ili troviĝas ĉe iamaj doganstacioj ĉe la prusia flanko. Ne malrare (reage) imponaj blazonŝtonoj de la limanta ŝtato ankaŭ starigitis kun bona videbleco aŭ eĉ antaŭe jam estis estintaj tie.

Ĉestarige oni uzis normigitajn ŝtonojn. Ĉiu ŝtono superis la pavimon je inter ĉ. 1,50 kaj 1,80 metroj kaj ilia supro ĉiam estis rondigita. Ĉe la flanko spektanta straten muntitis gisfera plato kun fortimpresa prusia aglo.

Sorto post malapero de Prusujo
------------------------------

Kvankam landlimŝtonoj eĉ laŭ la leĝaro de komunisma GDR difinitis kiel juraj monumentoj respektive gravaj limaj punktoj la komunistoj ofte jam en la 1945-a jaro aŭ tute forigis ilin aŭ detruis almenaŭ la agloplaton. Post Turniĝo regionhistoriistaj cirkloj zorgis pri restaŭrado kaj rekonstruo de ili: kio igis rekompence ke nuntempe ili gravas - krom historimonumente - ankaŭ kiel turisma vidindaĵoj.

Aliaj ekzemploj
---------------

* Oberhof, Turingio, Landlimaglo (Oberhof)Oberhof, Turingio, Landlimaglo (Oberhof)
* Bad Liebenstein, Turingio, OT BairodaBad Liebenstein, Turingio, OT Bairoda
* Barchfeld, TuringioBarchfeld, Turingio
* Wildeck, Hesujo, Am GrenzadlerWildeck, Hesujo, *Am Grenzadler*

Literaturo
----------

* Fritz Künemund: "Die Grenze und Grenzsteine der Enklave Barchfeld. Eine gedankliche Wanderung entlang alter Grenzsteine", ĉe: Ortschronik Schweina e.V. (eld): *Altensteiner Blätter*, 1996, p. 26-34

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Landlimaglo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Notoj
-----

1. ↑   Raporto pri landlimŝtonrestarigo apud Mittelschmalkalden. Arkivita el la originalo je 2021-04-23. Alirita 2022-02-13.
**SÁNDOR Levente** (ŝa:ndor) estas rumania hungara reklamgrafikisto, afiŝisto kaj fotisto de teatro Csíki Játékszín de Miercurea Ciuc naskita la 4-an de novembro 1963 en vilaĝo Ditrău. Li estas la filo de instruisto, vikipediisto Dénes Sándor kaj frato de psikologino Anikó Sándor.

Biografio
---------

Levente Sándor estis kvinjara, kiam lia familio translokiĝis al Miercurea Ciuc, kie li finis la belartan sekcion de ĝenerala lernejo, kie li estis lernanto de skulptisto Ernő Lajos Ferencz, de pentristoj András Gaál kaj Árpád Márton. Poste li lernis en la Ĉefgimnazio Márton Áron. Dum la liceaj jaroj li vizitis la vesperajn kursojn de Muzika kaj Arta Popollernejo, kie siaj instruistoj estis la pentristoj Márton Zsigmond kaj Antal Jánosi. Ekde 1982 li estis elektristo en fabriko kaj pli poste li iĝis memstara dizajnisto. Ekde 2004 li estas afiŝdizajnisto kaj fotisto de la loka teatro Csíki Játékszín. Li kreis por teatraj spektakloj ankaŭ animaciojn.

Individuaj ekspozicioj
----------------------

* 1996 - Komputilgrafikaĵoj, Miercurea Ciuc;
* 2004 - 12 afiŝoj, Miercurea Ciuc, Odorheiu Secuiesc.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Persona retpaĝo
* Artikolo kaj la 12 afiŝoj
* 18 poemoj Arkivigite je 2008-05-11 per la retarkivo Wayback Machine
* Retpaĝo de la Csíki Játékszín
* Facebook
**Lipnica Wielka** aŭ **Lipnica Wielka na Orawie**, slovaka **Dolná Lipnica**, hungara **Alsólipnica** estas vilaĝo en Pollando, en provinco Malgrandopolio, en vojevodio Nowy Sącz, en Distrikto Nowotarski. Tra la vilaĝo fluas la rivereto Lipnica.

blazono de Lipnica Wielka
Lipnica Wielka troviĝas en la ruĝa provinco
* Areo:  km²
* Supermara alteco: m
* Loĝantaro: 5244 (2011 jaro)
* Poŝtkodo: 34-483
* Telefonprefikso: +(48)18
* Aŭtokodo: KNT
* koordinatoj: 49° 29' 08,5 *N, 19° 37' 44,3* E

Situo
-----

La vilaĝo situas en Karpatoj en valo de rojo Lipnica, laŭ traira flankovojo. Jablonka troviĝas 3 km malproksime.

Historio
--------

La vilaĝo formiĝis en la 17-a jarcento. En 1910 loĝis tie 2634 da homoj, plejparte poloj. Ĝis 1920 la vilaĝo apartenis al Hungario, al Árva (reĝa departemento), al distrikto de Trsztena, poste al Pollando. En 1939 Slovakio okupis la vilaĝon kaj ĝis 1945 apartenis al Slovakio.

Vidindaĵoj
----------

* katolika preĝejo omaĝe al Sankta Luko de 1769
* memortabulo pri pastro Ferdinando Machay, kiu estis motoro por akiri al Pollando tiun regionon

* Kategorio Lipnica Wielka en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Las Choapas** estas komunumo en la meksika subŝtato Veracruz. La ĉefurbo de la komunumo estas Choapas, Las. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 30 061.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 70092 loĝantojn. El tiuj estis 33846 viroj kaj 36246 virinoj. La komunumo havas surfacon de 2851.2 kvadratkilometroj. La komunumo situas je 17 gradoj kaj 55 minutoj norda latitudo kaj 94 gradoj kaj 6 minutoj okcidenta longitudo. La meza alteco estas 10 metroj super la marnivelo.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 1995 en la komunumo vivis 74170 personoj. En la jaro 2000 temis pri 73077, do temis pri kresko / malkresko je -0.3 %. En la jaro 2000 (INEGI) en la komunumo vivis 62669 personoj, kiuj aĝis pli ol 5 jaroj. El tiuj 3463 personoj parolis indiĝenan lingvon. Tio egalas al 5.53 % de la loĝantoj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Las Choapas en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

 Arkivigite je 2007-05-27 per la retarkivo Wayback Machine


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Leonard BLOOMFIELD** (1-a de aprilo 1887 en Ĉikago, Illinois; 18-a de aprilo 1949 en New Haven) estis usona lingvisto kaj la ĉefa reprezentanto de la usona strukturismo en lingvistiko. Lia ĉefa verko "Language" (lingvo) estas kelkfoje konsiderata kiel la ĉefa lingvistika verko de la 20-a jarcento.

Esperanto
---------

En sia verko *Language* (1-a eldono 1935) Bloomfield traktas ankaŭ Esperanton. Li asertas tie, ke ne ekzistas Esperanto-indiĝenoj aŭ -denaskuloj, al kiuj oni povus demandi pri la lingvo-uzo: *In the semantic sphere, especially, we can scarcely hope to set up a rational or stable scheme; there are no natives to whom we could go for decisions* (en la semantika sfero speciale ni apenaŭ povas esperi establi racian aŭ stabilan skemon; ne ekzistas indiĝenoj/denaskuloj, al kiuj ni povus turniĝi por decidoj). Evidente Bloomfield ne konis la realon de Esperantujo: La unua Esperanto-denaskulino naskiĝis jam en 1904; raportoj pri denaskuloj publikiĝis ekde 1921. Krome pri Esperanto oni ne turniĝas al denaskuloj, kiel eble en aliaj lingvoj - la Deklaracio pri Esperanto (Bulonjo, 1905) detaligas ke *kiel spiritaj mastroj de tiu ĉi lingvo estos ĉiam rigardataj tiuj personoj, kiuj de la mondo Esperantista estos konfesataj kiel la plej bonaj kaj plej talentaj verkistoj en tiu ĉi lingvo.* Krome *pro plena unueco de la lingvo al ĉiuj Esperantistoj estas rekomendate imitadi kiel eble plej multe tiun stilon, kiu troviĝas en la verko de la kreinto de Esperanto, kiu la plej multe laboris por kaj en Esperanto kaj la plej bone konas ĝian spiriton.* Ŝajnas ke Bloomfield ne konsideris tiun tre bazan dokumenton de la lingvo Esperanto. Aldone por prijuĝi la menciitan eventualan ekziston aŭ ne-ekziston de racia aŭ stabila skemo en la semantiko estus kompreneble pli konvene rigardi la ĝis tiam jam ekzistantan literaturon en Esperanto (eble dumilo da libroj, plurcentoj da literaturaj verkoj) kaj studojn pri ĝi; anstataŭe Bloomfield nur spekulaciis senbaze kaj sen doni fonton.

Referencoj
----------

1. ↑  Charles F. Hockett: Foreword. In: Leonard Bloomfield: Language. Ed. by Charles F. Hockett. Chicago: The University of Chicago Press, 1984, p. ix–xiv, ĉi tie: p. xiii.
2. ↑  Leonard Bloomfield. Language. Delhi (Motilal Banarsidass), 1996, pp. 506-507
3. ↑  Vd. Butler, M.C. (1921); laŭ Corsetti, 1996: 265.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 670747
* GND: 118659103
* LCCN: n50013908
* VIAF: 84830
* ISNI: 0000 0001 1019 7386
* SUDOC: 032444893
* BNF: 123473845
* NLA: 35019572
* NDL: 00520120
* BIBSYS: 90189055
* NKC: ola2002153383
* ICCU: IEIV010822
* BNE: XX1003588
 |
Ĉizitaj lignaj gruoj
Ĉizita ligna pordo en Tunizio
Serio da ĉiziloj kun ligna batilo
**Lignoĉizado** estas formado de ligno per akra ilo. La formado povas esti realigata per tranĉilo en unu mano aŭ per ĉizilo en du manoj aŭ kun unu mano sur ĉizilo batata per martelo en alia mano. La rezulto estas ligna figuro aŭ statueto, aŭ skulptita ornamaĵo de ligna objekto.

La kreado de skulptaĵoj el ligno estis kaj estas disvastigita tra la tuta mondo. Sed ili pluvivas multe malpli bone ol tiuj el aliaj materialoj kiel ekzemple ŝtono kaj bronzo. Fakte ili facile kadukiĝas pro malsekeco, insekto-infestiĝo (anobioj) kaj fajro. Subĉiele la lignaj skulptaĵoj ne vivas longe en la plej multaj mondopartoj. Pro tio ni havas malgrandan ideon kiel formiĝis la tradicio de totemaj palisoj. Multaj el la plej gravaj skulptaĵoj de Ĉinio kaj Japanio estas faritaj el ligno, kiel la granda plimulto de afrika skulptaĵo kaj tiu de Oceanio kaj aliaj regionoj.

Ligno estas malpeza, facile laborebla kaj povas preni tre fajnajn detalojn. Tiel ĝi estas taŭga por maskoj kaj alia skulptaĵo celita esti portata.

Kelkaj el la plej bonaj ekzemploj de frua eŭropa lignoĉizado estas de la mezepoko en Germanio, Rusio, Italio kaj Francio, kie la tipaj temoj de tiu epoko estis kristana ikonografio. En Anglio multaj kompletaj ekzemploj restas de la 16-a kaj 17-a jarcento, kie kverko estis la preferata materialo en tiu kazo.

Galerio
-------

* Ligna Bodhisatvo de la Dinastio Song (960–1279)Ligna Bodhisatvo de la Dinastio Song (960–1279)
* el Afrikoel Afriko
* Sankta Barbara de Tilman Riemenschneider Germanio *Sankta Barbara* de Tilman Riemenschneider Germanio
* en Festakurbo, Lagos, Nigerioen Festakurbo, Lagos, Nigerio
* Ligna Krishna, Barato Ligna Krishna, Barato
* Ĉizitaj figuroj el Gardena Valo 18-a jarcentoĈizitaj figuroj el Gardena Valo 18-a jarcento
* Skulptaĵo de Medina Ayllón.(Hispanio)Skulptaĵo de Medina Ayllón.(Hispanio)

Vidu ankaŭ
----------

* Ĉizado
* Tajlado

* Lignoĉizado en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Lignoĉizado en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Langa** [LANga] estas municipo en la nordo de la provinco Avilo, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko *La Moraña* aŭ Komarko de Arévalo kaj al la jurisdikcia teritorio de Arévalo, en la nordo de la provinco.

Langa en la provinco Avilo.
Komarkoj de la provinco Avilo; Komarko de Arévalo norde, brune.
Mudeĥarstila domo.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio estas formata de unusola loĝloko, okupas totalan areon de 24,45 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 467 loĝantojn. Ĝi perdis 400 loĝantojn el la mezo de la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj. Ĝi distas 50 km de Avilo, provinca ĉefurbo.

Ĝi limas kun Fuentes de Año, Villanueva del Aceral, Aldeaseca, Canales, Nava de Arévalo, Fuente el Saúz, Donjimeno, San Vicente de Arévalo.

Historio kaj etimologio
-----------------------

La toponimo Langa estas relative abundante en Hispanio, ekzemple ĉe Langa de Duero (Soria), Langa del Castillo (Zaragoza), La Langa (Cuenca), Languilla (Segovia), ktp. Temas pri antaŭromia toponimo, plej probable el kelta vorto \*Lanka, kies signifo estus proksimume ≪riverfluejo≫.​

En Mezepoko okazis reloĝado post 1085 fare de nordanoj. La areo apartenis al la Regno Kastilio.

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj) kaj brutobredado kaj rilata komercado. Lastatempe kultura kaj rura turismo ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado).

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Avilo

Notoj
-----

1. ↑   Nieto Ballester, Emilio (1997). Breve diccionario de topónimos españoles. Madrid:Alianza Editorial. ISBN 84-206-9487-8.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 761656
 |
**Lenovo Group Ltd.** (angle: **Lenovo Group Ltd.**, ĉine :**联想集团有限公司**) estas ĉina multnacia firmao kiu produktas elektronikajn aparatojn kiel ekzemple personaj komputiloj, komputilaj ekranoj, ekstercentraj, tabulkomputilo kaj saĝtelefonoj. La firmao estis fondita en 1984 en Honkongo. Ĝi aĉetis kelkajn el siaj produktoj de aliaj kompanioj kiel IBM. Lenovo estas unu el la gvidantoj en vendado de komputiloj tra mondo .

La kompanio parte apartenas al la kompanio Legend Holdings, preskaŭ 40% de kiu estas posedata de la ĉina registaro.

La komputiloj de la firmao estis malpermesitaj por uzo de la sekretaj servoj de multaj okcidentaj landoj, pro timo de sekurectruoj konstruitaj en la firmvaro.

Historio
--------

La ĉefsidejo de la firmao estas en Pekino, Ĉinio
La emblemo ThinkPad, kiel vidita sur la Lenovo ThinkPad X100e tekkomputilo. Lenovo aĉetis la ThinkPad linio de IBM en 2005.
Motorola Moto X
Lenovo estis fondita en 1984, kiel fabrikisto de komputilaj ekstercentraj. En la malfruaj 1980-aj jaroj, ĝi komencis produkti komputilajn ekranojn kaj komputilojn. En 1992, ĝi komencis produkti la Thinkpad serion de porteblaj komputiloj, kiuj estis tre sukcesaj. En 1999, ĝi lanĉis la unuan tekokomputilon kiu pezis malpli ol kilogramo kaj duono.

En 2005 la komputilentrepreno IBM atingis interkonsenton kun Lenovo laŭ kiu Lenovo aĉetus la produktojn de IBM ; De ĉi tiu maniero, Lenovo iĝis unu el la plej sukcesaj kompanioj en la mondo en la kampo de komputiko. Post la akiro, Lenovo iĝis la gvida firmao en Azio, kaj precipe en Ĉinio, en la kampo de komputado. Nuntempe la preferata provizanto de IBM estas Lenovo. En la dua jardeko de la 21-a jarcento, Lenovo decidis eniri la merkaton de tablojdo kaj saĝtelefono. Ĉiujn kelkajn monatojn, Lenovo anoncas aparatojn, kiuj funkcias la Android-operaciumon de Google.

En januaro 2014, Lenovo atingis interkonsenton kun IBM pri la vendo de la servildividaĵo de IBM al Lenovo, por 2.3 miliardoj USD.

En 2014, Google sciigis la vendon de Motorola Mobility al Lenovo por 2.91 miliardoj USD, konservante la plej multajn el la patentoj de Motorola Mobility en la manoj de Google. Lenovo anoncis, ke la plej novaj ofertoj celas alporti la markon "Lenovo" en ĉiun hejmon, kaj precipe en la kampo de saĝtelefonoj. La kompanio ankaŭ anoncis, ke ĝi intencas konkuri eĉ kun la gigantoj Samsung kaj Apple, kaj en oktobro 2014 ĝi eĉ plenumis la anoncon kiam ĝi fariĝis, post la finiĝo de la akiro de Motorola, la tria plej granda saĝtelefona fabrikanto en la mondo.

Referencoj
----------

1. ↑   Canalys Newsroom - Global PC shipments pass 340 million in 2021 and 2022 is set to be even stronger.
2. ↑   Gartner Says Worldwide PC Shipments Declined 5% in Fourth Quarter of 2021 but Grew Nearly 10% for the Year.
3. ↑   DANNY LUI (en-US) (2006-07-22). Alirita 2022-09-15.
4. ↑   IBM and Lenovo - United States (en-US) (2012-10-08). Alirita 2021-09-22.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Lenovo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala Retejo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 827093
* GND: 10181988-2
* VIAF: 156959761
* ISNI: 0000 0004 4667 8431
 |
**Licco Amar** [liko], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Amar Licco** estis hungara-germana violonisto, koncertmajstro, altlerneja instruisto. Lia origina nomo estis *David Liko Amar*.

Licco Amar  naskiĝis la 4-an de decembro 1891 en Budapeŝto, li mortis la 19-an de julio 1959 en Freiburg.

Biografio
---------

Licco Amar devenis el juda familio. Li maturiĝis en luterana gimnazio en sia naskiĝurbo en 1909, poste li studis violonadon en muziklernejo (nuntempe jam konservatorio). Lia ĉefinstruisto estis Emil Baré. En 1911 li ekstudis en Muzikarta Altlernejo de Berlino. Lia majstro estis Henri Marteau. En la sekva jaro li ekhavis stipendion kaj li estis ano en violonkvarteto de lia majstro. En 1916 li iĝis koncertmajstro de la filharmonia orkestro de Berlino. Inter 1920-1923 li violonadis en Mannheim, dum li aliĝis al ĵus fondita violonkvarteto de Paul Hindemith (nomata ankaŭ pri Amar aŭ Amar-Hindemith). Ili ludis kune ĝis 1933. Amar ricevis germanan ŝtatanecon en 1927, sed pro la kontraŭjudaj leĝoj li perdis ĝin en 1933. Li translokiĝis al Parizo, en 1935 al Istambulo. Li koncertis kaj instruis. En 1957 li rericevis la germanan ŝtatanecon kaj reiris al Okcidenta Germanio, kie li instruis en altlernejo de Freiburg.

Fontoj
------

* germanlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

Licco Amar en 1900

* Kategorio Licco Amar en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 636415
* GND: 116296976
* LCCN: n2001066758
* VIAF: 37116185
* ISNI: 0000 0000 8373 1108
* BNF: 140322847
* MBA: e39c31a8-41a2-45c0-b6e5-575c9d9827a2
 |
**Lightning** estas projekto de la grupo de Mozilla, kiu okupiĝas pri kalendaraj aplikaĵoj, kampo, en kiu ĝis nun Microsoft Outlook estas gvida. Kontraste al la aplikaĵo Mozilla Sunbird, Lightning ne estas determinita kiel memstara programo, sed kiel etendaĵo, kiu kompletigu la retpoŝtan programon Thunderbird pri kalendara funkcio.

La unua versio 0.1 de Lightning aperis la 14-an de marto 2006. La aktuala versio estas 0.8 kaj estas je dispono por elŝuto ekde la 4-a de aprilo 2008. „Lightning" estas labortitolo kaj ne oficila produktnomo. Tial la titolo „Mozilla Lightning" estas malkorekta.

Lightning en Esperanto
----------------------

Lightning estas nun havebla ankaŭ en Esperanto, en la aktuala versio 0.8 por Vindozo, Linukso kaj Makintoŝo. La esperanta traduko de Lightning estas neoficiala, do vi trovas ĝin nur sur la retejo, kies ligilon vi trovas sub Eksteraj ligiloj resp. en la linio Lingvo/j en la informkesto dekstre.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Lightning en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Lightning en Esperanto (neoficiala) Arkivigite je 2008-01-28 per la retarkivo Wayback Machine
* Lightning - Project Home angle
|  |  |
| --- | --- |
|  | - La mallongigo NE en Lignières NE staras por la svisa Kantono Neŭŝatelo. Por aliaj signifoj de la nomo vidu sub **Lignières**.. |


---

Pri la komunumo
---------------

**Lignières** estas komunumo en la distrikto Neŭŝatelo en Kantono Neŭŝatelo, Svislando. Ĝi havis 957 loĝantojn je la 31-a de decembro 2010.

Geografio
---------

Lignières situas 14 kilometrojn sudoriente de la kantonĉefurbo Neŭŝatelo sur la sudodkcidenta flanko de la altebenaĵo de la *Monto de Diesse* sur alteco de 802 m s.m. ĉe la suda flanko de la montoĉeno Chasseral, la suda ĉeno de de la Neŭŝatela Ĵuraso. De la vilaĝo oni havas mirindan belvidon al la Lago de Bielo kaj la Svisa Mezlando. La komunumo konsistas el la vilaĝo Lignières, la setelejoj Le Moulin, Les Broues, Les Ravières, La Combe, kaj multnombraj izolitaj bienoj. La plej alta punkto de la komunumo situas sur alteco de 1478 m s.m. sur la kulmino de la monto *Chuffort*.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 12,51 km², de kiuj 31,8% estas kovritaj de arbaro, 60,9% servas por agrikulturo kaj 7,4% por setlado.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Lignières limas en nordo al Nods (BE), en oriento al Prêles (BE), en sudoriento al La Neuveville (BE), en sudo al Le Landeron, en okcidento al Enges, kaj en nordokcidento al Villiers.

Trafiko
-------

La komunumo situas flanke de la gravaj trafikvojoj. Al la komunumo kondukas la kantonaj vojoj n-ro 1161 (de Le Landeron), 1325 (de Nods), 1323 (de La Neuveville), kaj 2186 de Enges. Per poŝtaŭtolinioj al Nods kaj Saint-Blaise la komunumo estas konektita al la publika transportreto.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Lignières datiĝas el la jaro 1179 kiel *Linieres* en falsigita dokumento. En Lignières estis trovita tombomonteto, kiu supozeble datiĝas el la epoko de la Hallstatt-kulturo kaj restaĵoj de vilado el la romia epoko. En la jaro 1326 la jurisdikcio pri Lignières estis dividita inter la Grafejo de Neŭŝatelo kaj la Princepiskopejo de Bazelo. La alta jurisdikcio apartenis al la Princepiskopejo de Bazelo. En la jaro 1815 Lignières de la Viena Kongreso estis atribuita al la Princlando Neŭŝatelo.

Vidu ankaŭ
----------

* Aliaj lokoj kun la nomo Lignières

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: Komunumdatumoj de la retejo de la Svisa Federacia Oficejo pri Statistiko, retejo konsultita la 5-an de novembro 2011
2. ↑  Fonto: *Olivier Girardbille* (2008-12-04)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Lignières NE en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Lignières[*rompita ligilo*]

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Lignières** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Neŭŝatelo |
| --- |
|  Cornaux • Cressier • Enges • Hauterive • La Tène • Le Landeron • Lignières • **Neŭŝatelo** • Saint-Blaise |  |

 |
**Lili ELBE** (1882 - 1931) estis la unua transvirino kiu estis operaciita. Ŝi naskiĝis kiel viro en Danio kiel **Einar Mogens Wegener**. Estante sukcesa artisto, post la unuaj operacioj 1930 ŝi formale alprenis la nomon Lili Elbe, kvankam jam antaŭe en la 1920-aj jaroj Einar prezentis kaj vestis sin kiel virino.

Einar kaj Gerda
---------------

Einar konatiĝis kun Gerda Gottlieb, poste Gerda Wegener, ĉe la Kopenhaga Artista Akademio kaj ili geedziĝis en 1904. Einar kaj Gerda laboris kiel ilustriistoj, Einar specialiĝis pri pejzaĝa pentrado. Ili travojaĝis Italion kaj Francion kaj setlis en Parizo en 1912, kie Einar/Lili jam malferme montris sin kiel virino kaj Gerda kiel aktiva lesbiano.

Lili
----

Lili Elbe "naskiĝis" post kiam Gerda petis ŝin vestiĝi en virinaj vestoj por modeli ilin. Einar sentis sin komforta en tiu stato. En ĉ. 1913 malkaŝiĝis por la publiko, ke la inspira modelo estis fakte Einar.

Post tio, Einar prezentis, vestis sin kiel virino en la 1920-aj kaj 30-aj jaroj kaj gastigis en sia domo kiel Lili Elbe.

Einar/Lili vojaĝis en 1930 al Germanio por operaciumado. La unua operacio forigis la testikojn, la dua de majo 1930 la penison kaj oni samtempe transplantis ovariojn de 26-jara virino. La 3-a kaj 4-a operacioj forigis la ovariojn. La 5-a operacio transplantis al ŝi uteron de virino. Ŝi mortis tri monatojn poste pro imuneca komplikaĵoj de la lasta operacio. Ŝi estas entombigita en Dresdeno.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Lili Elbe en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Stanislavo Belov (2016-11-21) Dana junulino: malvera historio pri la vera amo (esperante). Blogger. Arkivita el la originalo je 2017-09-18. Alirita 2017-09-18. *(pri la filmo «Dana junulino», bazita sur la vivhistorio de Lili Elbe)*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 297052
* GND: 107662989X
* LCCN: nr97031091
* VIAF: 58988978
* ISNI: 0000 0001 2307 9717
* BNF: 179683460
* ULAN: 500189029
* NDL: 00620621
* BIBSYS: 1078615
* NKC: jx20110216008
* BNE: XX1044190
 |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion***Bellis perennis*** |
| --- |
|  |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Plantoj *Plantae* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Divizio: | Angiospermoj *Magnoliophyta* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Dukotiledonaj plantoj *Magnoliopsida* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Asteraloj *Asterales* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Asteracoj *Asteraceae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | Beliso *Bellis* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***B. perennis*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Bellis perennis****L. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri *Bellis perennis*  |

 |
| v • d • r |

**Lekanteto** (*Bellis perennis* L.), alinome *plurjara beliso*, estas kreskaĵo indiĝena en norda, okcidenta kaj meza Eŭropo. Ĝi disvastiĝis ankaŭ en Norda Ameriko, kie ĝi estas konsiderata invada trudherbo. Kiel pensigas sian nomon ĝi estas malgranda lekanto.

Lekanteto estas herbeca, malalta, kun ĉiamverdaj folioj 2–5 centimetrojn longaj. Ĝi kreskas proksime al la grundo kaj ankaŭ tial bone toleras tondadon. La kapituloj ("floroj", fakte florgrupiĝoj) estas 2–3 cm larĝaj kaj plej ofte havas blankajn flankpetalojn kaj flavan mezon. La florportantaj tigoj estas senfoliaj, 2–10 cm altaj.

Uzoj
----

Pro sia malalteco kaj plurjara subtera tigo (rizomo), lekanteto bone toleras tondadon kaj estas tial iam konsiderata trudherbo en gazonoj, kvankam ĝi estas ankaŭ kulturata pro la ornamaj floroj. Pluraj kulturvarioj kaj hibridoj estas evoluigitaj, kun blankaj, helrozaj aŭ ruĝe purpuraj petaloj kaj eĉ 5–6-centimetra floraĵo (kapitulo).

*Bellis perennis* estas ankaŭ vaste uzata kiel homeopatia kuracilo. Kuracherbistoj uzas ĝin por renaj problemoj, reŭmatismo, artrito, bronkito kaj diareo. Ĝi havas ankaŭ adstringajn ecojn.

Bildaro
-------

* 
* 
*

Eksteraj ligiloj
----------------

* Lekanteto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Lekanteto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Lekanteto en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)

Notoj kaj referencoj

1. ↑  Vd en NPIV, Beliso
2. ↑  Vidu "Beliso perena" en: Plurlingva nomaro de sovaĝaj plantoj en Eŭropo - Bernhard Eichkorn - Eld. Villingen-Schwenningen - 1995. Detala priskribo de la verko: Flaŭro.
3. ↑  Howard, Michael. *Traditional Folk Remedies* (Century, 1987), p129
**Liddle Burnt Mound** situas sur la insulo South Ronaldsay, insulo de la Orkadoj, norde de Skotlando. La ovala monteto sur la vojo al bieno kaj malgranda privata muzeo de Ronald Simison kaj la kairno Isbister, estas un el 200 tiel nomataj antikvaj kuirlokoj sur la Orkadoj, kiu estas unika en sia maniero.

Liddle Burnt Mound estas la plej granda monteto en la komplekso de monumentoj, kiu origine konsistas el pliaj kuiraj lokoj.

La komplekso konsistas el du partoj:

* relative bone konservitaj ŝtonaj konstruaĵoj
* la cetero de la granda monteto, kiu ĉirkaŭas la konstruaĵoj je tri flankoj.

Liddle Burnt Mound

La konstruaĵo
-------------

La konstruaĵo similas al tiuj kiujn oni konas de la Ŝetlandoj. Ĝi estas ovala kaj havas dikajn murojn, antaŭ kelkaj troviĝas kestosimilaj konstruaĵoj.

la privata muzeo de Ronnie Simisons

La brulmonteto
--------------

La monteto havas volumenon de 200 m³ kaj estas ĝis 2 m alta.

La trovitaĵoj
-------------

La malmultaj trovitaĵoj estis apenaŭ gravaj.

Vidu ankaŭ
----------

* kairno Isbister
* Burnt Mound von Meur

Literaturo
----------

* John W. Hedges: *A guide to Isbister chambered tomb + Liddle Burnt Mound South Ronalsday, Orkney*. Isbister & Liddle Trust, S. l. 1985, ISBN 0-9510554-0-2.
**Lili Árkayné Sztehló** [ArkainE stelO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Árkayné Sztehló Lili** estis hungara vitralisto. Ŝia alterna geedziĝa nomo estis *Árkay Bertalanné*, ja ŝia edzo estis Bertalan Árkay, ŝia bopatro estis Aladár Árkay.

Baziliko de Győr (vitraloj de Lili Árkayné Sztehló)
Preĝejo Koro de Jesuo (Hegyvidék)
Lili Sztehló  naskiĝis la 7-an de novembro 1897 en Budapeŝto, ŝi mortis la 28-an de oktobro 1959 (laŭ alia informo la 2-an de novembro 1959) en Budapeŝto.

Biografio
---------

Lili Árkayné Sztehló akiris diplomon en Reĝa Belarta Altlernejo en sia naskiĝurbo en 1923, sed la studentajn jarojn ŝi interrompis kaj ŝi vivis 2 jarojn en Vieno. Ŝiaj plej gravaj instruistoj estis Lajos Deák-Ébner, István Bosznay, János Vaszary (pentristo) kaj Oszkár Glatz. Post la diplomo ŝi ricevis stipendion en Parizo. Ŝi komence pentradis kaj kreis ceramikaĵojn, poste ŝi planis nur vitralojn. Ŝi edziniĝis, ili vivis en Romo 2 jarojn. Ŝi ricevis premiojn inter 1930-1938.

Ŝia memorekspozicio
-------------------

* Székesfehérvár (1981)

El kolektivaj ekspozicioj
-------------------------

* Monza (1930)
* Budapeŝto (1931, 1937, 1941)
* Arthalo Budapeŝto (1933)
* Bruselo (mondekspozicio, 1934)
* Parizo (mondekspozicio, 1937)
* Milano (1940)

Elektitaj vitraloj
------------------

* Urbodomo de Mohács (1927, bombardita en 1944)
* Preĝejo Koro de Jesuo (Hegyvidék) (1932)
* Baziliko de Veszprém (1954)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto kaj bildoj
* hungarlingva biografio

* Stefano la 1-a (Hungario)Stefano la 1-a (Hungario)
* Emeriko de HungarioEmeriko de Hungario
* Margareta de HungarioMargareta de Hungario
* Elizabeto de HungarioElizabeto de Hungario
* Ladislao la 1-a (Hungario)Ladislao la 1-a (Hungario)
* Preĝejo de Mátraszentimre-GalyatetőPreĝejo de Mátraszentimre-Galyatető
* Preĝejo Koro de Jesuo (Hegyvidék)Preĝejo Koro de Jesuo (Hegyvidék)

* Kategorio Lili Árkayné Sztehló en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 612278
 |