recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Pri la komunumo
---------------

**Arvigo** estas komunumo de la komunumaro Calanca, kies ĉefloko ĝi estas, kaj la distrikto Moësa en Kantono Grizono, Svislando. Ĝi havis 95 loĝantojn je la 31-a de decembro 2009.

Geografio
---------

Arvigo situas en la Valo de Calanca, flanka valo de la Valo de Mesoko, ĉe la okcidenta bordo de la rivero Calancasca. Al la komunumo apartenas krom la ĉefvilaĝo Arvigo la vilaĝo Landarenca en nordo de la komunumo kaj la setlejo Antiglio en la valfundo sude de la ĉefvilaĝo.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Arvigo limas en nordo al Cauco, en nordoriento al Selma, en sudoriento al Braggio, en sudo al Buseno, en sudokcidento al San Vittore, en okcidento al Cresciano (TI), kaj en nordokcidento al Osogna (TI).

Trafiko
-------

Arvigo situas flanke de la gravaj trafikvojoj. Tra la komunumo pasas flanka vojo de Grono al Rosso supre en la Valo de Calanca. Sur tiu vojo cirkulas poŝtaŭtolinio per kiu Arvigo estas konektita al la publika transportreto. La vilaĝo Landarenca atingeblas nur per piedpado kaj aertelfero ek de Selma. Alia aertelfero kondukas de Arvigo al Stabbio.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Arvigo okazis relative malfrue en la jaro 1453 kiel *Arvicho*. Kiam en la jaro 1496 la valoj de Mesoko kaj de Calanca aliĝis al la Griza Federacio, la valo de Calanca fariĝis unu de la kvar flagoj de la Supera Tribunalo de Mesoko. Arvigo en ĝi ricevis la statuson de duondegagno. En la jaro 1590 estis fondita kaplanejo, kiu fariĝis en la jaro 1611 memstara paroĥo. Per la administracia reformo de 1851 Arvigo fariĝis politika komunumo de la komunumaro Calanca en la distrikto Moësa. 

La unua dokumenta mencio de Landarenca datiĝas el la jaro 1550 kiel *Lan Darencha*. En la jaro 1980 la ĝis tiam aparta komunumo Landarenca estis integrita al la komunumo Arvigo.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: *Cesare Santi*: *Arvigo* en *Historia Leksikono de Svislando* (2009-08-25)
2. ↑  Fonto: *Cesare Santi*: *Landarenca* en *Historia Leksikono de Svislando* (2006-12-04)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Arvigo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Arvigo

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Arvigo** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Moësa |
| --- |
| 
**Komunumaro Calanca:** **Arvigo**  •  Braggio  •  Buseno  •  Castaneda  •  Cauco  •  Rossa  •  Santa Maria in Calanca  •  Selma

**Komunumaro Mesoko:** Lostallo  •  **Mesoko**  •  Soazza

**Komunumaro Roveredo:** Cama  •  Grono  •  Leggia  •  **Roveredo**  •  San Vittore  •  Verdabbio |  |

 |
**Baja California** [Baĥa kaliFORnja] (Esperantigite: **Malsupra Kalifornio**) estas federacia subŝtato de Meksiko. Ĝi konsistigas la nordan parton de Kalifornia Duoninsulo, kies alia parto estas la provinco Baja California Sur.

Baja California havas areon de 60 921 km² kaj loĝantaron de proksimume 3,1 milionoj;, kies plejparto vivas en la urboj Mexicali kaj Tijuana. Entute en Baja California ekzistas nur 5 komunumoj (vidu la liston de komunumoj en Baja California. Norde la provinco limas al la usona provinco Kalifornio, kun kiu ĝi iam formis unuon; tiu limo estas la plej longa tera limo. Nord-oriente ĝi limas al la meksika provinco Sonoro. Ĝia kodo laŭ ISO 3166-2 estas "MX-BCN".

Mexicali, kvankam ne tiom granda kiom Tijuana, estas la ĉefurbo; ĝi situas en la nordo.
Pro la malmulteco de la eksterurbaj loĝantoj la provinco dividiĝas en nur kvin komunumojn (municipojn): la du jam menciitaj urboj kaj
Ensenada, Playas de Rosarito kaj Tecate.

Vidu ankaŭ
----------

* Meksikaj loknomoj
* Okcidenta Patrinmontaro

Eksteraj ligiloj
----------------

* Baja California en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Baja California en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* 
* Arkivigite je 2006-02-16 per la retarkivo Wayback Machine
* Arkivigite je 2006-10-11 per la retarkivo Wayback Machine
* Arkivigite je 2005-12-01 per la retarkivo Wayback Machine

* 

Meksika flago
Federaciaj subŝtatoj de Meksiko

Aguascalientes |
Baja California |
Baja California Sur |
Campeche |
Chiapas |
Chihuahua |
Coahuila |
Colima |
Durango |
Guanajuato |
Guerrero |
Hidalgo |
Jalisco |
Jukatanio |
Estado de México |
Michoacán |
Morelos |
Nayarit |
Nuevo León |
Oaxaca |
Puebla |
Querétaro |
Quintana Roo |
San Luis Potosí |
Sinaloa |
Sonora |
Tabasco |
Tamaulipas |
Tlaxcala |
Veracruz |
Zacatecas
  
  
Federacia Distrikto (Distrito Federal)

 

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 32061
* GND: 7740174-8
* LCCN: n80063017
* VIAF: 143064183
* NKC: ge172123
* BNE: XX450769
 |
**Arūnas Bubnys** (naskiĝis la 7-an de novembro 1961 en Ignalina) estas litova historiisto, de 2021 direktoro ĝenerala de Esplor-Centro pri Genocido kaj Rezisto de Litovi-Loĝantoj.

Vivo
----

Arūnas Bubnys finis studojn en Historia Fakultato de Universitato Vilno. En 1994 akiris gradon de doktoro pri homa scienco surbaze de disertaĵo *Antynazistowski ruch oporu na Litwie w latach 1941–1944* (Kontraŭnazia rezisto en Litovio en la jaroj 1941-1944). Li staĝis en Orientalistika Fakultato de Varsovia Universitato (1992) kaj en Forschungsstelle Osteuropa de Universitato de Bremeno (2004).

En scienca laboro okupiĝas i.a. pri kontraŭnazia rezisto en Litovio en la jaroj 1941-1944, pola subtera movado en Litovio dum la dua mondmilito, historio de holokaŭsto en Litovio.

Publikaĵoj
----------

* *Lenkų pogrindis Lietuvoje 1939–1940* (Polish Underground in Lithuania 1939-1940), Vilno 1994.
* *Vokiečių okupuota Lietuva (1941–1944)*, 1998
* *Nazi Resistance Movement in Lithuania 1941–1944*, 2003

Bibliografio
------------

* Arūnas Bubnys (litove), genocid.lt

Eksteraj ligiloj
----------------

Historyk Arūnas Bubnys nowym dyrektorem Centrum Ludobójstwa Arkivigite je 2021-11-07 per la retarkivo Wayback Machine (pole), Radio „Znad Wilii"


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 743599
* GND: 101676426X
* LCCN: no93024301
* VIAF: 428565
* ISNI: 0000000110348578
* SUDOC: 182652130
* BNF: 17002017b
* NKC: jo2016908935
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | - La mallongigo GR en Felsberg GR staras por la svisa Kantono Grizono. Por aliaj signifoj de la nomo vidu sub **Felsberg**. |


---

Pri la komunumo
---------------

**Felsberg** (en la romanĉa lingvo: **Favugn**) estas komunumo de la komunumaro Trins kaj la distrikto Imboden en Kantono Grizono, Svislando. Ĝi havis 2262 loĝantojn je la 31-a de decembro 2009.

Geografio
---------

Felsberg situas ĉe la norda bordo de Rejno, ĉe la suda flanko de la montmasivo *Calanda*. La kulmino *Felserberger Calanda* estas kun alteco de 2687 m s.m. la plej alta punkto de la komunumo.
La komunumo Felsberg-Neudorf kaj Felsberg-Altdorf. Felsberg-Neudorf estis kontruita, post kiam pro rokofaloj en la unua duono de la 18-a jarcento granda parto de la malnova vilaĝo estis detruita.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Felsberg limas en nordo al Pfäfers (SG), en nordoriento al Haldenstein, en sudoriento al Koiro, en sudo al Domat/Ems, kaj en okcidento al Tamins.

Trafiko
-------

Felsberg mem situas flanke de la gravaj trafikvojoj, tamen ĝi bonege atingeblas, ĉar aliflanke de Rejno pasas la kantona ĉefvojo n-ro 13 kaj la svisa aŭtovojo A13. Al la publika transportreto la komunumo estas konektita per la stacidomo ĉe la trajnlinio de Retia Fervojo de Koiro al Filisur respektive al Oberalppasejo. La komunumo ankaŭ estas konektita al la loka busreto de la urbo Koiro.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Felsberg datiĝas el la jaro 840 kiel *villa Fagonio*. Dum mezepoko ĝis 1851 Felsberg apartenis al la tribunalejo Rhäzüns. Kadre de la novordo de la kantona administracio en la jaro 1851 Felsberg estis kiel sola komunumo de la malnova tribunalejo Rhäzüns atribuita al la komunumaro Trins.

Famaj civitanoj de Felsberg
---------------------------

* Leon Schlumpf, eksa membro de la Federacia Konsilio
* Eveline Widmer-Schlumpf, membro de la Federacia Konsilio

Vidu ankaŭ
----------

* Aliaj signifoj de Felsberg
* Felsberg (stacidomo)

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: *Linus Bühler*: *Felsberg* en *Historia Leksikono de Svislando* (2005-11-28)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Felsberg GR en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Felsberg
* Felsberg GR en la Historia Leksikono de Svislando  (germane, france, itale)

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Felsberg** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Imboden |
| --- |
| 
**Komunumaro Rhäzüns:** Bonaduz  •  **Domat/Ems**  •  Rhäzüns

**Komunumaro Trins:** Felsberg  •  Flims  •  Tamins  •  **Trin** |  |

 |
**Arch** (prononcu *Arĥ*, en Esperanto ankaŭ **Arĥo**) estis ĝis la 31-a de decembro 2009 komunumo en la distrikto Büren en Kantono Berno, Svislando. Ĝi havis 3296 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008. Ek de la 1-a de januaro Arch estas komunumo de la administra distrikto Seeland.

Geografio
---------

Aro-ponto de la svisa aŭtovojo A5
Arch situas en la Svisa Mezlando ĉe la suda bordo de la rivero Aro inter Soloturno kaj Bielo. La nova rekonilo de la komunumo estas la impresa ŝtalpendoponto de la svisa aŭtovojo A5 trans Aro.

La komunumo konsistas el la kvartaloj, vilaĝoj kaj setlejoj Oberdorf, Unterdorf, Ausserdorf, Aebnit, Breiten, Leimacher-Mätteli, Sibenmatt kaj Berghof.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Arch limas en nordo al la urbo Grenchen kaj al Bettlach (ambaŭ en Kantono Soloturno), en oriento al Leuzigen, en sudo al Buchegg (Kantono Soloturno), kaj en okcidento al Rüti ĉe Büren.

Trafiko
-------

Ponto trans Aro inter Grenchen kaj Arch
Arch estas konektita al la publika trafikreto per la buslinio n-ro 8 de Soloturno tra Arch kaj Büren ĉe Aro al Zollikofen kaj per poŝtaxutolinio de Grenchen al Büren ĉe Aro.

La komunumo disponas pri alveturejo al la svisa aŭtovojo A5 en distanco de malpli ol 1 km de la vilaĝocentro aliflanke de la rivero sur la teritorio de la urbo Grenchen.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Arch datiĝas el la jaro 1236 kiel *Archo*.

Kiel arkeologiaj trovaĵoj montris, ja en la neolitiko en Arch setlis homoj. Dum romia epoko tra Arch pasis la romia vojo de *Petinesca* (hodiaŭ Studen) al *Salodurum* (hodiaŭ Soloturno). Dum mezepoko la vilaĝo apartenis al la senjorujo Strassberg, kiu en la jaro 1388 fariĝis berna posedaĵo. Post la fino de la Helveta Respubliko en la jaro 1803 Arch fariĝis komunumo de la ĉefdistrikto Büren, kiu en la jaro 1831 estis transformita al la distrikto Büren.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la komunumo Arch
* Arch en la Historia Leksikono de Svislando

* Kategorio Arch en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la administra distrikto Seeland |
| --- |
| maldekstraAarberg • Arch • Bangerten • Bargen • Brüttelen • Büetigen • Bühl • Büren ĉe Aro • Busswil ĉe Büren • Diessbach ĉe Büren • Dotzigen • Epsach • Erlach • Finsterhennen • Gals • Gampelen • Grossaffoltern • Hagneck • Hermrigen • Ins • Jens • Kallnach • Kappelen • Leuzigen • Lüscherz • Lyss • Meienried • Merzligen • Müntschemier • Niederried ĉe Kallnach • Oberwil ĉe Büren • Radelfingen • Rapperswil • Ruppoldsried • Rüti bei Büren • Schüpfen • Seedorf • Siselen • Studen (BE) • Täuffelen • Treiten • Tschugg • Vinelz • Walperswil • Wengi • Worben |  |

 |

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la iama distrikto Büren ĝis 2009 |
| --- |
| Arch • Büetigen • **Büren ĉe Aro** • Busswil ĉe Büren • Diessbach ĉe Büren • Dotzigen • Lengnau • Leuzigen • Meienried • Meinisberg • Oberwil ĉe Büren • Pieterlen • Rüti ĉe Büren • Wengi |  |

 |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 304512
* GND: 4687896-8
* VIAF: 212145542498496640689
 |
Koordinatoj: 42° 40′ 00″ N 21° 10′ 00″ O﻿ / ﻿42.66667 °N, 21.16667 °O﻿ / 42.66667; 21.16667 (mapo)

Nacia biblioteko estis konstruita ankoraŭ en tempoj de Jugoslavio
Statuo de Skanderbeg en Priŝtino
Impona domego de UN en Priŝtino
Imperia moskeo en Priŝtino
**Priŝtino** aŭ **Priŝtina** (serbe *Приштина*, *Priština*; albane *Prishtina* aŭ *Prishtinë*) estas ĉefurbo, politika, ekonomia, kultura centro kaj la plej granda urbo de Kosovo. Laŭ pritaksoj, 550—600 mil personoj loĝas en la urbo nun, plejparte etnaj albanoj (minoritate serboj, bosnoj kaj ciganoj).

En Priŝtino troviĝas la sidejo de UNMIK, OSKE-misio en Kosovo kaj la ĉefaj organoj de la portempa urbestraro kiel parlamento, registaro kaj prezidento de Kosovo.

Historio
--------

Komence la romianoj havis urbon 15 km de urbocentro de Priŝtino, kiu baldaŭe iĝis la unua rezidurbo de diversaj serbaj reĝoj. En la 28-an de junio 1389 la turka armeo venkis la serban armeon, sekve la nova serba ĉefurbo iĝis Smederevo ĝis 1459. Dum la Osmana Imperio la urbo restis grava administrejo. En la 1880-aj jaroj la fervoja linio atingis la urbon, kiu portis prosperon. En 1912 la serboj reakiris la urbon, sed dum la 1-a mondmilito Aŭstrio-Hungario okupis ĝin. Ekde 1918 la urbo apartenis al la estonta Jugoslavio. Dum la 2-a mondmilito albanoj kaj italoj regis en Priŝtino, ekde 1943 anstataŭ italoj germanoj regadis ĝis alveno de jugoslaviaj partizanoj.

Inter 1964-1989 Priŝtino estis ĉefurbo de aŭtonomia Kosovo. Post sanga milito ekde 17-an de februaro 2008 ĝi iĝis ĉefurbo de sendependa Kosovo.

Vidindaĵoj
----------

* etnografia muzeo "Emin Giku"
* moskeo Llapit
* moskeo Sultano Mehmet la 2-a el la 18-a jarcento
* banejo Hammam el la 15-a jarcento
* moskeo de Paŝao Jasār de 1834
* serba abatejo Gračanica (10 km de la ĉefurbo)

Servoj
------

* Universitato de Priŝtino

Ĝemelurbo
---------

Albanio Tirano, Albanio

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala ttt-ejo de la urbo Arkivigite je 2007-12-21 per la retarkivo Wayback Machine albane, angle, serbe
* Historio de la urbo Arkivigite je 2008-03-09 per la retarkivo Wayback Machine angle
* Flughaveno de Priŝtino angle
* OSZE-portreto de la komunumo Priŝtino, decembro 2005 Arkivigite je 2007-09-26 per la retarkivo Wayback Machine angle
* Mapo de Priŝtino Arkivigite je 2004-06-01 per la retarkivo Wayback Machine

* Priŝtino en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Priŝtino en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Priŝtino en Vikinovaĵoj (Liberaj novaĵoj)
* Priŝtino en Vikivojaĝo (Turisma gvidilo)
Asfalto koncerte revene en 2009.
**Asfalto** estas grupo de rokenrolo hispana fondita en 1972 kaj fame ĉefe dum la 1980-aj jaroj, kvankam ankoraŭ dum la komenco de la 20-a jarcento registras muzikon kaj koncertas.

Biografio
---------

La historio de la grupo komencas en Madrido kiam la grupo "Tickets" ŝanĝis sian nomon kontraŭ tiu de Asfalto en 1972. Publikigis paron de unuopaĵoj, sed ili ne sukcesis havi stabilan membraron ĝis 1975, kiam grupiĝis José Luis Jiménez (basgitaro kaj voĉo), Julio Castejón (gitaro kaj voĉo), Enrique Cajide (drumoj) kaj Lele Laina (gitaro kaj voĉo).

Jam en 1977 la grupo estis dungata de la muzikeldonejo Zafiro por inaŭguri ĝian novan markon "Chapa Discos", estrataj de Vicente Romero "Mariscal".

Venontjare en 1978 aperis la unua disko, titole *Asfalto*, kiu ne kontentigos kaj separigos ilin. La disko estas plena de klasikoj kiaj "Capitán Trueno" (eble la plej fama el la grupo), "Días de escuela" aŭ "Rocinante". José Luis Jiménez kaj Lele Laina abandonis la grupon por krei la grupon Topo. Julio kaj Enrique pluis en Asfalto kaj krome eniris Jorge García Banegas (klavaro) kaj José Ramón Pérez (basgitaro).

Diskaro
-------

* *Asfalto* (1978)
* *Al otro lado* (1978)
* *Ahora* (1979)
* *Lo mejor* (Recopilatorio - 1980)
* *Déjalo así* (1981)
* *Más que una intención* (1983)
* *Cronophobia* (1984)
* *Corredor de Fondo* (1986)
* *15 años de música* (Novaj registroj de sukcesoj - 1987)
* *Los Singles* (Kolekto - 1988)
* *Sólo Por Dinero* (1990)
* *El Planeta de los Locos* (1994)
* *El paraíso urbano* (Kolekto - 2001)
* *Utopía* (2008)
* *Al fin vivos* (2CD kaj 2DVD koncerto - 2009)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala reĝo
* Biografio kaj Diskografio de Asfalto en lafonoteca
* Intervjuo al Julio Castejón de Asfalto en la jaro 2010 Arkivigite je 2010-06-27 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 357031
* VIAF: 153039089
* ISNI: 0000000102604316
* MBA: 739a7067-9de2-430c-a177-e8da7597172e
 |
Koordinatoj: 50° 33′ 14″ N 13° 13′ 46″ O﻿ / ﻿50.55389 °N, 13.22944 °O﻿ / 50.55389; 13.22944 (mapo)

**Pohraniční** (germane *Reizenhain*) estas nomo de pereinta municipo en Ĉeĥio, en Ercmontaro, kiu troviĝis en distrikto Chomutov. Ĝi etendiĝis 5,5 km nordokcidente de Hora Svatého Šebestiána, al kiu en la tempo de sia pereo ĝi apartenis kiel loka parto. Ĝi situis sur la dekstra bordo de lima rojo Černá kaj sur la maldekstra bordo ligis al ĝi la germana ĝis nun ekzistanta vilaĝo Reitzenhain. La vilaĝo pereis en la jaro 1955 pro elloĝigo. Ĝis nun ekzistas katastra teritorio *Pohraniční* kun areo 13,27 km². 

Tra la pereinta municipo kondukas arbara vojo kun limpasejo por piedirantoj. Sude de la vilaĝo kondukis nuligita deflankiĝejo de fervojlinio Chomutov–Vejprty el Křimov ĝis Reitzenhain kaj sur la norda rando komenciĝas natura rezervejo Fontejo de Chomutovka.

Nomo
----

La devenan nomon la domaro akiris laŭ la germana vilaĝo Reitzenhain, kiu troviĝas en senpera najbareco malantaŭ la ŝtatlimo.

Historio
--------

La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1401.

Evoluo de nombro de loĝantoj
----------------------------

Dum popolnombrado en la jaro 1921 ĉi tie vivis 199 loĝantoj (el tio 99 viroj), el kiuj estis kvar ĉeĥoslovakoj kaj 194 germanoj kaj unu fremdulo. Laŭ popolnombrado el la jaro 1930 la vilaĝo havis 223 loĝantojn: 16 ĉeĥoslovakojn, 199 germanojn kaj 8 fremdulojn.

Evoluo de nombro de loĝantoj kaj domoj|  | 1869 | 1880 | 1890 | 1900 | 1910 | 1921 | 1930 | 1950 | 1961 | 1970 | 1980 | 1991 | 2001 | 2011 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Loĝantoj | 224 | 243 | 252 | 235 | 200 | 199 | 223 | 26 |. |. |. |. |. | 1 |
| Domoj | 25 | 31 | 31 | 31 | 32 | 32 | 35 | 30 |. |. |. |. |. |. |

Vidu ankaŭ
----------

* Načetín, parto de municipo Kalek

Fotogalerio
-----------

* Vilaĝo PohraničníVilaĝo Pohraniční
* Domo en PohraničníDomo en Pohraniční

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rPartoj de municipo Hora Svatého Šebestiána (2) |
| --- |
| Hora Svatého Šebestiána ~ Nová Ves ~ pereintaj vilaĝoj Jilmová ~ Pohraniční |

 |
**Durango** estas federacia subŝtato de Meksiko kun samnoma ĉefurbo (kun plena nomo Victoria de Durango). Ĝi situas norde, de Pacifiko ĝin disigas nur la mallarĝa teritorio de Sinaloa. Ĝi havas areon de 120 000 km² kaj loĝantaron de preskaŭ 1,5 milionoj, el kiuj triono vivas en la ĉefurbo. Ĝi dividiĝas en 39 komunumojn (municipoj). Vidu ankaŭ la liston de komunumoj en Durango. Ĝia kodo laŭ ISO 3166-2 estas "MX-DUR".

La nomo de la provinco honoras la urbon Durango en la eŭska hispana provinco Biskajo. En la kolonia tempo Durango kaj Chihuahua konsistigis komunan teritorion sub la nomo *Nueva Vizcaya* (= nova Biskajo).

En la ŝtato kruciĝas la sud-norda tra-amerika ŝoseo (*Panamericana*) kaj la ŝoseo inter Matamoros ĉe Atlantiko kaj Mazatlán ĉe Pacifiko. Nordoriente de la provinco troviĝas tiel nomata zono de silento, kie radiaj ondoj estas preskaŭ ne kapteblaj. La kialo ne estas perfekte esplorita.

En tiu ŝtato loĝas jakioj kaj akaŝeoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Meksika Altebenaĵo
* Meksikaj loknomoj

Eksteraj ligiloj
----------------

* Durango (subŝtato) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Durango (subŝtato) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo

Meksika flago
Federaciaj subŝtatoj de Meksiko

Aguascalientes |
Baja California |
Baja California Sur |
Campeche |
Chiapas |
Chihuahua |
Coahuila |
Colima |
Durango |
Guanajuato |
Guerrero |
Hidalgo |
Jalisco |
Jukatanio |
Estado de México |
Michoacán |
Morelos |
Nayarit |
Nuevo León |
Oaxaca |
Puebla |
Querétaro |
Quintana Roo |
San Luis Potosí |
Sinaloa |
Sonora |
Tabasco |
Tamaulipas |
Tlaxcala |
Veracruz |
Zacatecas
  
  
Federacia Distrikto (Distrito Federal)

 

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 32493
* GND: 4472450-0
* LCCN: n50065429
* VIAF: 130155846
* BNF: 12003182m
 |
La **Asembleo de Madrido** estas la aŭtonoma parlamento de la Madrida Regiono (Hispanio). Ĝi reprezentas la loĝantojn de la regiono plenumante leĝdonajn povojn. Ĝi aprobas la buĝetojn de la regiona registaro kaj kontrolas kaj antaŭenigas politikan kaj registaran agadon. Ĝi estas nuntempe en sia deka leĝdona periodo, kiu komenciĝis en 2015.

La deputitoj, kiuj formas la Asembleon de Madrido, estas elektitaj por kvar jaroj per universala, libera, egala, rekta kaj sekreta voĉdonado.

La akiro de la statuso de deputito postulas ĵuri la Hispanan Konstitucion kaj la Statuton de Aŭtonomeco. Krom la okazoj de disiĝo de la ĉambro, la statuso de deputito povas esti perdita per fina juĝa decido kontraŭ la elekto aŭ proklamo de la posteno, morto aŭ senkapableco, aŭ rezigno farita antaŭ la tablo.

Vidu ankaŭ
----------

* Kategorio Asembleo de Madrido en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Asamblea de Madrid-Entrevías (stacidomo)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 646052
* GND: 1075078784
* LCCN: n90687091
* VIAF: 153292995
* ISNI: 0000000102725329
* SUDOC: 126277346
* BNE: XX111613
 |
**Orenburgo** (ruse *Оренбург*) estas urbo en Rusio, ĉefurbo de Orenburga provinco. La urbo situas ĉe la rivero Ural *(Урал)*, apude enfluas ĝin rivero Sakmara *(Сакмара).* Ĝi apartenas al la Ĉevolga federacia regiono, kaj situas en distanco de 120 kilometroj de la limo al Kazaĥio, kvankam sur la mapo de la kompare tre granda lando Rusio aspektas kvazaŭ la limo tuj najbarus. En la urbo estas fervoja stacio (ekde 1877) kaj flughaveno.

Historio
--------

Orenburgo estis fondita en 1743 kaj tuj havis statuson de urbo. De 1938 ĝis 1957 la urbo estis nomita Ĉkalov *(Чкалов).* En 1959 la urbo havis 267.000 loĝantojn; en 2002 estis jam 549.400.

Informo
-------

La diferenco inter la loka kaj la moskva tempoj estas 2 horoj (en la jaro 2005). La geografiaj koordinatoj de la urbo estas 51° 46′ N, 55° 6′ O (mapo)51.76666666666755.1
. La kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 53401.

La interurba telefona kodo estas 3532, la enurbaj telefonnumeroj estas sesciferaj (en la jaro 2005).

Vidindaĵoj
----------

* Karavanejo de Orenburgo

Vidu ankaŭ
----------

* La teksto pri la Armea Spaco Tockoje informas ankaŭ pri la sanstato en Orenburgo.

Bildaro
-------

* 
* BlazonoBlazono
*
la romiaj provincoj dum la jaro 116, sub imperiestro Trajano
**Asia** estis provinco de la Romia Imperio en okcidenta Anatolio, kiu tiam nomiĝis Malgrandazio. Eĉ en la tempo de la imperio, la nomo "Asia" iafoje signifis la imperion oriente de Grekio. Sed en nia tempo la nomo estis multege etendita kaj fariĝis la nuna Azio, la *kontinento* oriente de Grekio.

Asia, jen malhelruĝe akcentita
La ĉefaj urboj de la provinco estis:

* Efeso - ĉefurbo
* Pergamono
* Mileto

Pergamo havis grandan bibliotekon kaj inventis pergamenon. En Efeso estis la Templo de Artemisa, la centro de ŝia kulto kaj unu el la sep mirindaĵoj de la antikva mondo. En la 1-a jarcento, Sankta Paŭlo evangeliis la provincon kaj Sankta Johano loĝis tie en Efeso.

La provinco estis tre riĉa kaj plejparte greka. Ĝi havis grandan nombron de judoj. Ĝi ankaŭ estis la centro de la komerco de sklavoj en la imperio.

Antaŭ 133 a.K. Asia estis la post-aleksandra greka regno de Pergamono, amiko de Romio en la militoj kontraŭ Makedonio. Je -133 la reĝo, Attalos la 3-a, mortis sen heredonto kaj heredigis la regnon al Romio. Asia fariĝis la sepa provinco de Romio, la unua en Anatolio. La provinco estis la ĉefa fonto de imposta mono por Romio ĝis almenaŭ 30 a.K..

Antaŭ Aleksandro la Granda, la marbordo de Asia estis granda parto de la greka lando Ionio.

* Kategorio Asia (provinco) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rSPQR Provincoj de la Romia Imperio (en 117) SPQR |
| --- |
| Achaea • Aegyptus • Africa • Alpes Cottiae • Alpes Maritimae • Alpes Poeninae • Aquitania • Arabia Petraea • Armenia • Asia • Assyria • Baetica • Bithynia et Pontus • Britannia • Cilicia • Corsica et Sardinia • Creta et Cyrene • Cyprus • Dacia • Dalmatia • Epirus • Galatia • Gallia Belgica • Gallia Lugdunensis • Gallia Narbonensis • Germania Inferior • Germania Superior • Hispania Tarraconensis • Italia • Iudaea • Lusitania • Lycia et Pamphylia • Macedonia • Mauretania Caesariensis • Mauretania Tingitana • Mesopotamia • Moesia Inferior • Moesia Superior • Noricum • Pannonia • Raetia • Sicilia • Syria • Thracia |

 |


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 299
* GND: 4068890-2
* LCCN: n86104083
* VIAF: 144332473
 |



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Vino farita de 100% de Negroamaro-vinberoj
**Negroamaro** estas nigra vitspeco kultivita preskaŭ ekskluzive en Apulio, precipe en Salento.

Laŭ iuj, la origino de la nomo estas nenio alia ol la ripeto de la vorto **nigra** en du lingvoj: *niger* en la latina kaj *μαύρο* (transliterumita *mávro* ) en la greka, do la dialekto *màru*. Laŭ aliaj, ĝi derivas anstataŭe de la tre malhela koloro de la beroj kaj la amara gusto de la vino.

Uzado
-----

Ĝi estas diverstalenta vinbero, ankaŭ uzata por roza vino. En komerco eblas trovi purajn kaj miksitajn vinojn el tiuj vinspecoj. Tre konataj estas la Lizzano DOP kaj la Salice Salentino DOC kiu, kiel specifo, estas akirita per miksaĵo de 85% Negroamaro kaj 15% Malvasia Nera vinberoj, kiu malfortigas la karakterizajn amarajn notojn tipaj de Negroamaro.

Karakterizaĵoj
--------------

* **Maturiĝo**: meza (fino de septembro-komenco de oktobro).
* **Vigleco** : bonega.
* **Produktiveco** : abunda kaj konstanta.
* **Averaĝa pezo de la fasko** : mez-alta (300-350 g).
* **Bero** : mezgranda, ovala formo pli larĝa ĉe la apekso; pruinoza haŭto, purpure nigra, ne tre maldika kaj konsekvenca.
* **Mediaj kaj kulturaj bezonoj** : facile adaptebla al diversaj specoj de grundo, kun prefero al kalkecaj argilaj, kaj al varmaj, eĉ se aridaj klimatoj.
* **Uzoj** : ekskluzive por vinfarado, en pureco aŭ kombinita kun aliaj vitspecoj, historie kun Malvasia Nera .

Ligoj
-----

* Vino

* Kategorio Negroamaro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
***Guanajuato*** [gŭana**ĥŭa**to] (Esperantigite : **Gvanaĥŭato**) estas federacia subŝtato de Meksiko, en kies centro ĝi situas.

Ĝia nomo en la purepeĉa lingvo signifas "rana montejo".

Geografio
---------

Ĝi havas areon de 30 000 km² kaj loĝantaron de 4,7 milionoj, t. e. pli ol 150 homoj/km². Ĝi dividiĝas en 46 (Listo de la komunumoj de Guanajuato) komunumojn (municipojn), kaj ĝia ĉefurbo same nomiĝas Guanajuato.

La provinca kodo laŭ ISO 3166-2 estas "MX-GUA".

Geografie la provinco dividiĝas en tri partojn, la montaro "Sierra de Guanajuato" kaj la regionojn norde kaj sude de ĝi. La suda regiono nomiĝas Bajío [ŭa**ĥi**o] kaj estas konata pro sia fekundeco, danke al la relative alta pluvokvanto de 700 mm/jaro. Ĝi estas konata ankaŭ kiel bastiono de konservema katolikismo. Ĝia ekonomia kresko estas inter la plej altaj de Meksiko.

Gravuloj
--------

* La eksprezidento Vicente Fox Quesada venas de Guanajuato kaj iam estis ties provincestro.
* Jorge Negrete, aktoro kaj kantisto

Bildgalerio
-----------

*

Vidu ankaŭ
----------

* Guanajuato en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Guanajuato en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Historio de Meksiko
* Meksika Altebenaĵo
* Meksikaj loknomoj

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la subŝtata registaro (hispane)
* *Guanajuato en Línea* (neoficiala retejo) Arkivigite je 2006-02-20 per la retarkivo Wayback Machine (hispane)

Meksika flago
Federaciaj subŝtatoj de Meksiko

Aguascalientes |
Baja California |
Baja California Sur |
Campeche |
Chiapas |
Chihuahua |
Coahuila |
Colima |
Durango |
Guanajuato |
Guerrero |
Hidalgo |
Jalisco |
Jukatanio |
Estado de México |
Michoacán |
Morelos |
Nayarit |
Nuevo León |
Oaxaca |
Puebla |
Querétaro |
Quintana Roo |
San Luis Potosí |
Sinaloa |
Sonora |
Tabasco |
Tamaulipas |
Tlaxcala |
Veracruz |
Zacatecas
  
  
Federacia Distrikto (Distrito Federal)
**Cama** estas komunumo de la komunumaro Roveredo kaj la distrikto Moësa en Kantono Grizono, Svislando. Ĝi havis 500 loĝantojn je la 31-a de decembro 2009.

Geografio
---------

Cama situas en la Valo de Mesoko ĉe la bordo de la rivero Moësa. La plej granda parto de la komunuma teritorio situas oriente de la rivero. Temas pri la tiel nomita Valo de Cama kun la montarlageto Lago de Cama. Al la komunumo apartenas krom la vilaĝo Camo la vilaĝetoj Al Pont kaj Norantola.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Cama limas en nordo al Lostallo, en nordoriento al eksklavo de la komunumo Verdabbio, en oriento al Gordona (Italio), en orientsudoriento al Livo (Italio), en sudoriento al Dosso del Liro (Italio), en sudsudoriento al Grono, en sudo al Leggia, kaj en okcidento al Verdabbio.

Trafiko
-------

San-Bernardino-Pasejo estas grava nord-sud-konekto de Svislando, tra kiu kondukas per tunelo la svisa aŭtovojo A13 kaj super la pasejkulmino la kantona ĉefvojo n-ro 13, kiuj ambaŭ pasas tra Lostallo. Ĝis 1972 tra la komunumo pasis ankaŭ la fervojlinio al Belinzono al Mesoko. Nun la konekto al la publikatransportreto funkcias per poŝtaŭtolinio de Disentis trans San-Bernardino-Pasejo al Biasca.

Lingvoj
-------

La ĉefa kaj sola oficiala lingvo en Cama estas la itala. Okaze de la popolnombrado de 2000 88,19% de la loĝantaro parolis la italan, 5,06% la germanan, po 2,6% la serbokroatan kaj la portugalan, kaj 0,8% la francan.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Cama datiĝas el la jaro 1219 kiel *Camma*. Dum mezepoko ĝis 1850 Cama apartenis al la meza flago de la Supera Tribunalo de Mesoko. Surbaze de la nova administracia ordo de 1851 Cama fariĝis komunumo de la komunumaro Roveredo en la distrikto Moësa, kiuj ambaŭ tiam kreiĝis.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: *Cesare Santi*: *Cama* en *Historia Leksikono de Svislando* (2005-01-24)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la komunumo Cama
* Cama en la Historia Leksikono de Svislando  (germane, france, itale)

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Cama** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Moësa |
| --- |
| 
**Komunumaro Calanca:** **Arvigo**  •  Braggio  •  Buseno  •  Castaneda  •  Cauco  •  Rossa  •  Santa Maria in Calanca  •  Selma

**Komunumaro Mesoko:** Lostallo  •  **Mesoko**  •  Soazza

**Komunumaro Roveredo:** Cama  •  Grono  •  Leggia  •  **Roveredo**  •  San Vittore  •  Verdabbio |  |

 |
**Norilsko** (ruse *Норильск*) estas urbo en norda Siberio, Krasnojaska regiono en Rusio, super la norda poluscirklo. La urbo situas sur multjare frostiĝinta tero apud rivero Norilskaja (*Норильская*) aŭ Pjasina (*Пясина*) aŭ Ribnaja.

Ĝi estis fondita en 1935 kaj estas unu el la plej grandaj nikelo- kaj platenoprodukta loko. Oni minas tie eĉ kupron.

La urbon priservas per elektro la akvocentraloj, instalitaj sur riveroj Hantajka kaj Kurejka. La tergaso alvenas tra duktoj el norda parto de Tumenja provinco. Norilskon interligas fervojo al la urbo Dudinka, apud rivero Jenisejo.

En jaro 1959 la urbo havis 118 mil loĝantojn, en 2002 134,8 mil.

69° 20′ N 88° 13′ O﻿ / ﻿69.333 °N, 88.217 °O﻿ / 69.333; 88.217 (mapo)Koordinatoj: 69° 20′ N 88° 13′ O﻿ / ﻿69.333 °N, 88.217 °O﻿ / 69.333; 88.217 (mapo)

Interesaĵoj
-----------

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 04429. La interurba telefona kodo estas 3919, la enurbaj telefonnumeroj estas sesciferaj (en jaro 2005). Diferenco de la loka kaj moskva tempoj estas 4 horoj (en jaro 2005).

Flago de Krasnojarska regiono
Urboj de Krasnojarska regiono

**Ĉefurbo**: Krasnojarsk

Aĉinsk |
Artjomovsk |
Bogotol |
Borodino |
Divnogorsk |
Dudinka |
Jenisejsk |
Ĵeleznogorsk |
Igarka |
Ilanskij |
Kansk |
Kodinsk |
Krasnojarsk |
Lesosibirsk |
Minusinsk |
Nazarovo 
Norilsk |
Sosnovoborsk |
Ŝaripovo |
Ujar |
Uĵur |
Zaozjornij |
Zelenogorsk
Monumento de Lincoln.
**Monumento de Lincoln** situas en la Nacia Kampo en Vaŝingtono, ĉefurbo de Usono, kaj estas dediĉita al la memoro de Abraham Lincoln, la 16-a prezidento de Usono. La monumenton arkitektis Henry Bacon, la skulptisto estis Daniel Chester French, kaj la muraĵpentristo estis Jules Guerin.

La konstruaĵo estas en formo de greka dora templo, kaj entenas skuptaĵon de sidanta Lincoln, kaj skribaĵojn de du bone konataj paroladoj de Lincoln. La monumento estis la situo por iuj famaj paroladoj, inkluzive de la parolado "Mi havas Revon" de Martin Luther King.

La monumenton prizorgas la Nacia Park-Servo, kaj ĝi estas malfermita al publiko tagnokte.

Desegnado
---------

La Asocio de Monumento al Lincoln korporaciiĝis marton de 1867 por aranĝi la konstruadon de monumento al Lincoln. Oni elektis lokon por la monumento nur en 1901, en tereno tiutempe marĉa. La unua ŝtono estis metita je okazo de naskigtago de Lincoln, la 12-an de februaro 1914. Ĝin dediĉis eksprezidanto de Usono, kaj tiam Ĉefjuĝisto de la Alta Juĝistaro de Usono William Howard Taft en 1922.

Kontraste kun aliaj konstruaĵoj en Vaŝingtono pli romiaj, la Monumento de Lincoln estas en stilo antikvagreka, kun 36 kolonoj, ĉiu 10 metrojn alta. La 36 indikas, laŭ posta pensado, la ŝtatojn en usona unuiĝo je momento de morto de Lincoln. La nomo de la 48 ŝtatoj de la unio je konstruado de la monumento estas skribitaj ĉirkaŭ la supro de la monumento, kaj platoj por Alasko kaj Havajo estis fiksitaj post ties ŝtatiĝoj en 1959.

Interno
-------

La ĉefa influo al la stilo de la monumento estis la Templo de Zeŭso ĉe Olimpio, Grekio. La fokuso de la monumento estas skuptaĵo de Lincoln, sidanta sur trono. La mieno de la statuo estas laceta kaj pensema, kaj li rigardas la artefaritan lageton kaj malantaŭ ĉi tio, la Vaŝingtonan Monumenton. Sub la manoj de Lincoln troviĝas romiaj faŝoj, simbolo de povo. La tuta alto de la statuo estas 6 metroj, kaj ĝi 6 metrojn larĝas. Ĝi estas skulptita el 28 blokoj de blanka marmoro, minita en Georgio.

Flanke de centra ĉelo estas du malpli grandaj ĉeloj. En unu, la vortoj de la parolado ĉe Gettysburg estas skribitaj sur la suda muro, kaj vortoj de lia parolado okaze de lia dua inaŭguro estas skribitaj en la alia ĉelo, sur norda muro. Super la tekstoj estas murpentraĵoj, kiuj montras anĝelon (kiu reprezentas veron), liberigon de sklavo (super Gettysburg-a parolado), kaj unuecon de usonaj nordo kaj sudo. Malantaŭ kaj super la ĉefa figuro de Lincoln troviĝas la anglalingva dediĉo (en la dekstra kolumno ĉi-sube, maldekstre estas traduko):

|  |  |
| --- | --- |
| IN THIS TEMPLE

AS IN THE HEARTS OF THE PEOPLE
FOR WHOM HE SAVED THE UNION
THE MEMORY OF ABRAHAM LINCOLN
IS ENSHRINED FOREVER | EN ĈI TIU TEMPLO

KIEL EN LA KOROJ DE LA POPOLO
POR KIU LI SAVIS LA UNUIĜON
LA MEMORO DE ABRAHAM LINCOLN
ESTAS POR ĈIAM KONSERVITA |

Vidu ankaŭ
----------

* Marŝo al Vaŝingtono por Laboro kaj Libero

* Monumento de Lincoln en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Monumento de Lincoln en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 242577
* GND: 4580615-9
* VIAF: 238773097
 |
**Sergej Evgeneviĉ Svjatĉenko** (ukraine *Сергій Євгенович Святченко*, ruse *Сергей Евгеньевич Святченко*, naskiĝis la  7-an de oktobro 1952(nun 1952-10-07) en Ĥarkivo) estas ukraina artisto kiu loĝas en Danio ekde 1990. En 1975, li ricevis diplomon de arĥitekto kaj artisto de Akademio de Arto kaj Arĥitekturo de Ĥarkivo, kaj en 1986 doktoriĝis ĉe Lernejo de Arĥitekturo de Kievo. La stilo de Svjatĉenko, formo de abstrakta ekspresionismo, estas facile rekonebla. Svjatĉenko ŝanĝas la motivon plurajn fojojn por fari motivon kiu povas elvoki iajn sentojn en la spektanto. La profundo de liaj pejzaĝaj pentraĵoj ofte estas pli grava ol la motivo mem.

La plej ŝatata medio de Svjatĉenko estas akrila farbo, sed li ankaŭ faris instalaĵojn, videon, fotarton kaj kungluaĵojn. Li ofte manipulis fotojn. Kungluaĵo estas kio famigis Svjatĉenko-n en Ukrainio. Abstrakta arto ne estis akceptita en Unio de Sovetaj Socialismaj Respublikoj; arto laŭsupoze devis subteni la reĝimon.

En la mezaj 1970-aj jaroj, li prefere laboris per kungluaĵoj, dum li prefere interesiĝis pri pentrado en la mezaj 1980-aj jaroj.

La arto de Svjatĉenko estas interalie influita de superrealismo kaj arĥitekturo. Grandaj majstroj kiel Mikelanĝelo kaj Le Corbusier, kiuj kunigis arton kun arĥitekturo, estas modeloj por Svjatĉenko. La patro de Sergej Svjatĉenko, Evgenij Svjatĉenko, kiu estis profesoro pri arĥitekturo kaj artisto, inspiris lin grandege. Li montris al sia filo la rusan arton de antaŭ la revolucio de 1917, kie koloro blanka estis precipe decida por lumo kaj spaco en pentraĵo.

Bildgalerio
-----------

* **"You"**. Retrospektiva ekspozicio. Viborg Kunsthal, 2017

* 
* 
* 

* **"Nattergalen" (La Najtingalo)** – scenografio kaj kostumdezajno por Dansk Danseteater, 2020

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

* **"Better than the Moon"**, Fredericia Kunstforening, 2020

* 
* 
*

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Sergej Svjatĉenko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Sergei Sviatchenko
**Orlando** estas urbo en Florido en Usono. La urbego estas ĉefurbo de la kantono Orange, krome ĝi aparte konatas pro kelkaj amuzejoj, interalie Universal Studios Florido kaj la "Magia Reĝlando", amuzparko de Walt Disney Company en la antaŭurbo *Bay Lake*. Laŭ la stato de la censo 2020 en la urbo vivis 307 573 loĝantoj sur areo de 308,41 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de 997 loĝantoj/km². 

Stacidomo de Orlando
Lago en Orlando

Aldonaj bazaj informoj
----------------------

* Telefonkodo: +1 321, 407
* 28° 32′ 01″ N 81° 23′ 12″ U﻿ / ﻿28.53361 °N, 81.38667 °U﻿ / 28.53361; -81.38667 (mapo)

Situo
-----

Orlando situas laŭ aŭtovojo al Tampa inter lagoj kaj marĉoj.

Historio
--------

En Orlando vivis jam indianoj antaŭ apero de eŭropanoj, kiuj alvenis nur en 1836. Post 2 jaroj milita bazo fondiĝis, baldaŭe ankaŭ bredejo por bovoj havanta la loknomon *Jernigan*. La komunumo iĝis departementejo en 1845. Komence de la 20-a jarcento la urbo prosperis pro la turismo, poste la evoluo stagnis pro ŝtormoj.

### Amasmortigo 2016

Frumatene de la 12-a de junio 2016 en noktoklubo Pulse, konata dancejo-trinkejo de la GLAT-a loĝantaro de Orlando, unuopa pafisto pafmortigis 49 homojn kaj vundis similan nombron en la plej multmorta tia atako en la moderna usona historio

en la "Magia Reĝlando", amuzparko de Walt Disney Company

Vidindaĵoj
----------

* Spektaklo "Walt Disney"
* Spektaklo "SeaWorld" pri maraj bestoj

Kulturo
-------

La Kongreso de Franca Kulturo en Florido (france *Le Congrès de la culture française en Floride*; angle *The Congress of French Culture in Florida*), ankaŭ CCFF aŭ simple *Le Congrès*, estas akademia asocio kiu organizas ĉiujarajn konkursojn ĉe Orlando. Ĝi serĉas promocii kapablojn en kulturo kaj lingvo francaj inter mezlernejaj kaj malfrua-elementaj studentoj (angle *middle schoolers*) el ĉie en Florido.

Socio
-----

En sporto Orlando City SC estas profesia futbalklubo.

Ĝemelurboj
----------

* Brazilo Curitiba, Brazilo
* Popola Respubliko Ĉinio Gujlin, Ĉinio
* Meksiko Monterrey, Meksiko
* Rusio Orenburg, Rusio
* Francio Marne-la-Vallée, Francio
* Popola Respubliko Ĉinio Tajnan, Ĉinio
* Barato Hajderabado, Barato
* Japanio Urajasu (浦安市) en gubernio Ĉiba, Japanio
* Hispanio Valladolid, Hispanio

Konataj lokanoj
---------------

* Bob Ross
* Gábor Delneky

Referencoj
----------

1. ↑

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo (angle)
* plia turisma retejo (angle)

Orlando dumnokte

* Kategorio Orlando en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 323625
* GND: 4119965-0
* LCCN: n78085432
* VIAF: 246145424511886830310
* ISNI: 0000000404296208
* SUDOC: 077714636
* BNF: 120066863
* BIBSYS: 9027401
* NKC: ge1103673 ge394581, ge1103673
* BNE: XX453804
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Brusio (stacidomo). |

Pri la komunumo
---------------

**Brusio** (en la germana lingvo **Brüs**, en la romanĉa lingvo **Brüsch** kaj en la itala lingvo **Brusio**) estas komunumo de la komunumaro Brusio kaj la distrikto Bernino en Kantono Grizono, Svislando. Ĝi havis 146 loĝantojn je la 31-a de decembro 2009.

Geografio
---------

Brusio situas en sudo de la Valo de Poschiavo, tra kiu fluas la rivereto Poschiavino. Krom la ĉefloko Brusio en la komunumaro situas en la valfundo la vilaĝoj Campocologno, Zalende, Campascio, Piazzo kaj Miralago kaj alte super la valo ankaŭ Viano kaj Cavajone.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Brusio limas en nordo al Poschiavo, en nordoriento Grosotto (Italio), en oriento Vervio (Italio), en sudoriento Tirano (Italio), en sudo Villa di Tirano (Italio), en sudokicdento Bianzone (Italio), en okcidento Teglio (Italio), kaj en nordokcidento Chiuro (Italio).

Trafiko
-------

Tra Brusio pasas la kantona ĉefvojo n-ro 29 kiu kondukas trans Berninopasejo kaj la Berninolinio de Retia Fervojo.

Lingvoj
-------

La ĉefa lingvo en Brusio estas lombarda dialekto de la itala. Okaze de la popolnombrado de la jaro 2000 92,43% de la loĝantaro parolis la italan, 5,32% la germanan kaj 0,67% la romanĉan.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Brusio datiĝas el la jaro 1106 kiel *Bruse*. Ĝis 1851 Brusio estis parto de la tribunalkomunumo Poschiavo. Surbaze de la nova administracia ordo de Kantono Grizono de 1851 Brusio disiĝis de Poschiavo kaj fariĝis aparta komunumo kaj komunumaro. En la jaro 1863 la flanka valo Saiento kun la vilaĝeto Cavajone aliĝis al Brusio.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumaro Brusio
* Brusio (stacidomo)
* Campascio (stacidomo)
* Campocologno (stacidomo)
* Miralago (stacidomo)

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: *Fernando Iseppi*: *Brusio* en *Historia Leksikono de Svislando* (2004-09-01)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Brusio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Brusio
* Brusio en la Historia Leksikono de Svislando  (germane, france, itale)

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Brusio** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Bernino |
| --- |
| 
**Komunumaro Poschiavo:** **Poschiavo**

**Komunumaro Brusio:** **Brusio** |  |

 |
La graveco de la turismo videblas en la adaptado de placo kaj stratoj por piedirantoj, kiel en la foto de la placo.
Komarkoj de la provinco Leono; *Tierra de Astorga* (Tero Astorga) centre, verdecgriza.
**Astorgo** hispane *Astorga* estas hispana municipo kaj urbo kiu troviĝas en la centra zono de la provinco Leono, en la nordokcidenta zono de la regiono Kastilio kaj Leono. Ĝi troviĝas en la komarko *Tierra de Astorga* (en tradicia areo Maragaterio), de kiu ĝi estas la ĉefurbo kaj plej grava loĝloko, meze de la altebenaĵo kaj la montaroj de Leono. La urbo estas la kapo de unu el la diocezoj plej ampleksaj kaj antikvaj de Hispanio, kies jurisdikcio etendiĝas al la duono de la provinco Leono kaj parto de la provincoj Oŭrenso kaj Zamoro.

Ĝia historia kaj monumenta heredaĵo, ĝia situo kiel vojkruciĝo de la Vojo de la Arĝento kaj la Jakoba vojo, kaj ankaŭ pro la diversaj festoj laŭlonge de la jaro, inter kiuj menciindas la karnavaloj, la Sankta Semajno kaj la festoj de asturoj kaj romianoj, konvertas ĝin en alloga turisma urbo kaj por hispanoj kaj por eksterlandanoj. Inter ĝiaj monumentoj plej simbolaj kaj karakteraj troviĝas la Katedralo, la Episkopa Palaco, la Urbodomo kaj la Romia Muzeo.

Astorga estis fondata en la jaro 14 a.K. Nuntempe (2021) ĝi havas 10 553 loĝantojn en areo de 46,78 kvadrataj kilometroj.

Gravuloj
--------

* Toribio de Astorgo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Urbodomo de Astorgo Arkivigite je 2014-04-29 per la retarkivo Wayback Machine

* Astorgo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Astorgo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 310030
* GND: 4079857-4
* VIAF: 150089645
 |
Marcel Duchamp, satiro de *La Gioconda* "LHOOQ" (1919), bildokadro reproduktita kun aldonitaj lipharoj, barbeto kaj titolo en krajono.
**Dadaismo** estas arta stilo;
kelkaj nomas ĝin arta movado, kiu floris inter 1916 kaj 1924.

Ĝi ekestis en 1915, kiam la verkisto Hugo Ball en Zuriko kunvenigis artistojn diversbranĉojn kaj hazarde (?) el vortaro germana-franca trovis la (francan) vorton "dada" (hobio, "amata ĉevaleto"), laŭ kiu li nomis la novan artstilon.

Laŭ kontraŭa tezo de Marcel Janco tiu evento estis posta inventaĵo; la nomo estis kreita laŭ la ŝampuo "DADA", tiutempe vendata (ankaŭ) en Zuriko.

Dadaismo relativigas aŭ eĉ dubindigas la tutan ĝistiaman arton, troigante ties abstraktigojn ĝis sensencaj kaosaĵoj.

Gravaj dadaistoj
----------------

* Jean Arp (1886-1966)
* Sophie Taeuber-Arp (1889 - 1943)
* Johannes Baader (1875-1955)
* Johannes Theodor Baargeld (1892-1927)
* Hugo Ball (1886-1927)
* Marcel Duchamp (1887-1968)
* Max Ernst (1891-1976)
* Elsa von Freytag-Loringhoven (1874-1927)
* George Grosz (1893-1959)
* Raoul Hausmann (1886-1971)
* John Heartfield (1891-1968)
* Hannah Höch (1889-1978)
* Richard Huelsenbeck (1892-1974)
* Marcel Janco (1895-1984)
* Man Ray (1890-1976)
* Hans Richter (1880-1976)
* Kurt Schwitters (1887-1948)
* Walter Serner (1889-1942)
* Tristan Tzara (1896-1963)
* Roger Vitrac (1899-1952)

En Esperanto
------------

*Sep manifestoj DADA* de Tristan Tzara. Trad. Ionel Oneţ. Berkeley: Eldonejo Bero, 2001.

Vidu ankaŭ
----------

* Novdadaismo

Eksteraj ligiloj
----------------

(germana) 100 jaroj dada, jutuba filmeto

* Kategorio Dadaismo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Dadaismo en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)
Nord-eŭropaj landoj laŭ difino
**Norda Eŭropo** respektive **Nord-Eŭropo** estas difinita kutime kiel Eŭropo de la nordaj landoj kaj/aŭ Skandinavio. Oni povus eĉ konsideri, ke norda Eŭropo estas la tuta norda duono de Eŭropo.

El geografia vidpunkto, oni povas difini Nord-Eŭropon kiel la aron de landoj, kiuj malfermiĝas je la Norda kaj Balta Maroj (same kiel oni povas difini Sud-Eŭropon rilate al la Mediteraneo.

La ĝermanaj lingvoj kaj protestantaj tradicioj estas ofte konsiderataj gravaj ecoj de la nord-eŭropa kulturo.

Minimuma difino
---------------

La regionoj de Eŭropo:
- ﻿ Mezeŭropo

- ﻿ Orienta Eŭropo

- ﻿ Norda Eŭropo

- ﻿ Okcidenta Eŭropo

- ﻿ Suda Eŭropo

- ﻿ Aziaj landoj kun eŭropaj teritorioj

La minimuma difino de Nord-Eŭropo enhavas jenajn landojn:

* Norvegio
* Svedio
* Danio
* Islando
* Ferooj
* Finnlando

Vasta difino
------------

Al la minimuma difino oni aldonas kutime jenajn landojn:

* Estonio
* Latvio
* Litovio

* Britio
* Belgio
* Luksemburgo
* Nederlando
* Germanio (la norda parto borde de la Norda kaj Balta maroj)

UN-difino
---------

Eŭropaj regionoj laŭ UN:
- ﻿ Nord-Eŭropo

- ﻿ Okcident-Eŭropo

- ﻿ Orient-Eŭropo

- ﻿ Sud-Eŭropo

Laŭ Unuiĝintaj Nacioj (vidu la artikolon Geoskemo de la Unuiĝintaj Nacioj pri Eŭropo) Norda Eŭropo entenas la jenajn landojn:

* Skandinavio
	+ Norvegio
	+ Svedio
	+ Danio
	+ Finnlando

* Ferooj
* Islando
* Britio
* Irlando

* Baltio
	+ Estonio
	+ Latvio
	+ Litovio

Vidu ankaŭ
----------

* Eŭropo
* Orienta Eŭropo
* Okcidenta Eŭropo
* Mezeŭropo
* Suda Eŭropo
* Sudorienta Eŭropo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Norda Eŭropo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* (fr) Martrafiko de la Balta Maro ĝis la Oceano de la 16-a ĝis la fino de la 18-a jarcento Arkivigite je 2006-04-25 per la retarkivo Wayback Machine