recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Badacsonytördemic** (badaĉonjtordemic) estas malgranda vilaĝo kaj municipo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono **Meza** Transdanubio, en Veszprém (departemento), en subregiono de Tapolca.

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 10 km²
* Loĝantaro: 870
* Poŝtkodo: 8263
* Telefonprefikso: 87

Geografio
---------

Badacsonytördemic situas inter monto Badacsony kaj norda bordo de Balatono laŭ ĉefvojo kaj fervojo Balatonfüred-Keszthely.

Historio
--------

La vilaĝo estis loĝata jam dum la bronzepoko. La unua mencio pri la vilaĝo devenis el 1219 en formo *Turdemiz*, kie nobeloj loĝadis. La fervojo atingis la vilaĝon en 1909. Tiutempe ŝtonominejo ekfunkciis. La vilaĝo apartenas al vinregiono de Badacsony. La loĝantoj okupiĝas pri vinkulturo kaj fremdultrafiko.

Vidindaĵoj
----------

* klasikisma romkatolika kapelo
* monto Badacsony
* memordomo pri Francisko Rákóczi la 2-a

Famuloj
-------

En la iama Nemestördemic naskiĝis instruisto Károly Patthy.

Stacidomo de Badacsonytördemic
**TransferWise** estas brita plurnacia ĝira firmao. Ĝi estis fondita en 2011 fare de du estonoj Taavet Hinrikus, la unua oficisto de Skajpo, kaj Kristo Käärmann, iama financa konsilisto. Ĝia slogano estas 'Mono sen limoj' ! 

Kiel faras TransferWise (en la angla)En 2018 TransferWise subtenas 645 monajn itinerojn kaj provizas ĝirajn servojn en la tuta Eŭropo, Azio, Ameriko, Oceanio, samkiel en Sud-Afriko, Kenjo, Niĝerio, Egiptio kaj Maroko. En januaro 2018, TransferWise lanĉis sian debetan karton bazitan sur mult-deviza konto. TransferWise deklaras ke pli ol unu miliono da klientoj uzas ĝian platformon, sendante pli ol 800 milionojn da eŭroj monate.

La socia sidejo de TransferWise situas en Londono. Ĝi havas ok filiojn en jenaj urboj/landoj : 

* Talino,  Estonio
* Budapeŝto,  Hungario
* Novjorko,  Usono
* Tampo,  Usono
* Tokio,  Japanio
* Ĉerkaso,  Ukrainio
* Sidnejo,  Aŭstralio
* Singapuro,  Singapuro

Kiel TransferWise funkcias
--------------------------

TransferWise adoptas la principon de *peer-to-peer* mona ĝiro ĉirkaŭ la mondo. Ekzemple, se germana kliento volas ĝiri britan pundon al brito, li devos pagi la sumon en eŭroj de sia loka konto aŭ fari ĝiron pere de karto al TransferWise-konto en eŭroj.

TransferWise ricevos la monon kaj prizorgos ĝin per la konvertado de ĝi en brita pundo sendante ĝin pere de partnera banko rekte al la konto de la fina ricevanto. Rezulte de tio, mono estos translokata eksterlanden pere de du lokaj pagoj prefere ol internaciaj pagoj, kio signife malpliigas la kostojn de banka transpago.

* Kategorio TransferWise en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Fine, TransferWise aplikas la averaĝan merkatan tarifon por ĉiuj ĝiaj montranspagoj.

Referencoj
----------

1. ↑  (angla) Jeremy Kahn, «TransferWise Raises Another $26 Million for International Growth» [arkivo], *Bloomberg*, la 25-an de majo 2016

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo
**Kodeko** estas programaro aŭ aparataro kiu ebligas al datumoj esti koditaj/malkoditaj aŭ kunpremitaj/malkunpremitaj. Ĝi estas formo de fontkodigo.

Kodekoj ekzistas por, ekzemple, kodi sonon aŭ bildojn en regebla dosierformato konservante certan nivelon de kvalito. Kodekoj estas uzataj en plurmediaj ludiloj por datenkunpremado de dosieroj kaj por realtempa sondissendo tra ISDN-telefonlinio. Ĉi tio ofte estas uzata en radiointervjuoj kiam la persono intervjuota ne devas ĉeesti en la radiostudio. Parola kodeko estas unu el la eblecoj.

Kiel precize funkcias la kodigo dependas de la celo kaj ofte troviĝas en la priskribo de la respektiva kodeko. Sub Windows, kodeko ofte disponeblas kiel biblioteko, kiel DLL (angle *Dynamic-link library*).

La uzataj meĥanismoj de datenkunpremado ofte kategoriiĝas sub *perda kunpremado*, sed *senperda kunpremado* ankaŭ estas uzata.

Ekzemploj
* videokodekoj:
	+ DivX, XviD, MPEG, WMV, Theora
* sonkodekoj:
	+ MP3, WMA, Ogg, AAC, AAC+, FLAC

WAV estas ekzemplo de impulskodigo-modulado, en kiu la datenoj ne estas kunpremitaj.

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Codec en la nederlanda Vikipedio.* 

* Kategorio Kodeko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Kratero en la Muzeo de Zaragozo. 1-a jarcento a.K.
**Kratero** (en greka: κρατήρ, *kratēr*, el la verbo κεράννυμι, *keránnymi*, "miksi") estas granda vazo kiu estis uzita en antikva epoko por miksi vinon kaj akvon kiel estis kutimo en Antikva Grekio.

Laŭ Francisko Azorín **Kratero** estas *Pokalsimila ujo kun ansoj, argila aŭ metala, uzita de grekoj k. romanoj por enteni miksajn trinkaĵojn.* Li indikas etimologion el la greka *krater* (miksujo).

Tipoj
-----

La krateroj estis fabrikitaj el koto aŭ el valoraj metaloj kun diversaj formoj laŭ la plaĉo ĉu de la artisto aŭ de la klineto. Ĉiel ili havis ĉiam tre larĝan buŝon. La plej disvastigitaj formoj trovitaj en arkeologiaj elfosaĵoj estas la jenaj:

**Kolonkratero**, kun vertikalaj ansoj, finigitaj per horizontala elstaraĵo. Estas la plej antikva formo.
**Helika kratero**. Kies ansoj, elstare super la buŝo, formas helikojn, tio estas, spiralajn aŭ helikformojn.
**Kalika kratero**, similaj al la kaliko de la floroj kies profilo havas formon preskaŭ de kapaltera trapezo. Estas pli moderna tipo.
**Kratero de sonorilo**, kun elstaraj ansoj direktitaj supren kaj kun formo de kapaltera sonorilo. Estas tipo plej malfrua.

Bildaro
-------

* KolonkrateroKolonkratero
* Helika krateroHelika kratero
* Kalika krateroKalika kratero
* Sonorilforma krateroSonorilforma kratero

Notoj
-----

1. ↑  Francisko Azorín, arkitekto, Universala Terminologio de la Arkitekturo (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 119.
2. ↑  Azorín, samloke.

* Kategorio Kratero (ceramiko) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
***Amalgamated Press*** estis eldona kompanio kiu publikigis ĵurnalojn kaj gazetojn en Granda Britio fondita de la ĵurnalisto kaj entreprenisto Alfred Harmsworth en 1901, kiu arigis siajn multajn publikigajn entreprenojn kune sub unu marko.

El 1912 ili havis sidejon en Fleetway House en Farringdon Street, Londono. En 1959 la kompanio estis aĉetita de la grupo Mirror kaj renomita Fleetway Publications. Ĝi akiris Longacre Press kaj la entreprenojn de George Newnes en 1961, kaj la grupo estis renomita International Publishing Corporation en 1963, kvankam la komponantaj kompanioj plue uzis siajn proprajn nomojn ĝis 1968 kiam ili reorganiziĝis en la unuiga IPC Magazines. La marko "Fleetway" plue estis uzata por kelkaj publikaĵoj ĝis la komiksoj de la linio IPC estis venditaj laŭ la nomo Fleetway Publications al Robert Maxwell en 1987.

Notoj
-----

1. ↑  AP/Fleetway: A Potted History, Kerschner & Taylor,  Arkivigite je 2018-01-24 per la retarkivo Wayback Machine Alirita la 24an de Januaro 2018
2. ↑   W. O. G. Lofts, Fleetway House is no more, Marto 1978 ] Alirita la 24an de Januaro 2018
3. ↑  Press Office – IPC History, IPC Media,  Arkivigite je 2017-07-03 per la retarkivo Wayback Machine Alirita la 24an de Januaro 2018
4. ↑  AP/Fleetway: A Potted History, Kerschner & Taylor,  Arkivigite je 2018-01-24 per la retarkivo Wayback Machine Alirita la 24an de Januaro 2018
**Cristina CASELLA** (naskiĝis en 1984) estas itala kantistino kaj esperantistino. Ŝi naskiĝis en suda Italio kaj loĝas en Romo, kie ŝi magistriĝis pri komunikado kaj nun okupiĝas ankaŭ pri esplorado en la kriminologia fako.

Kiel esperanta kantistino, ŝi konatiĝis unue per la kanto "Kredu Kristnaskon" originale verkita de Roberto Pigro kaj publikigita rete la 8-an de decembro 2012 kadre de bonfara projekto. Ŝia dua esperantlingva kanto "Esperanto, tiu estu via nomo" prezentiĝis unuafoje kiel video en la Internacia Arta Vespero de la 100-a UK en Lille en julio 2015. 

En la jaroj 2017 kaj 2020, ŝi publikigis ĉe Youtube esperantlingvajn versiojn de 7 kantoj de Adele, Katy Perry, Pink, Lady Gaga kaj Lewis Capaldi, ĉiuj tradukitaj de Roberto Pigro. Inter tiuj ĉi kantoj, *Ha lo* (Hello) de Adele fariĝis plej populara. En aŭgusto 2023, la koncerna filmeto ĉe Youtube havis jam pli ol 623 000 spektantojn, kio estas rekordo inter esperantaj videoj. 

En la Esperanto-movado ŝi konatiĝis krome kiel korespondanto de Monato en Italio. Ekde 2016, ŝi publikigis multajn artikolojn en tiu internacia magazino, precipe pri sia hejmlando kaj pri scienco.

Distingoj
---------

En la Universala Kongreso 2018 en Lisbono, ŝi ricevis Diplomon pri elstara arta agado de UEA "pro la elstara kontribuo al la muzika Esperanto-kulturo, kiel kantisto de pluraj mondskale konataj nuntempaj kantoj, tradukitaj al Esperanto, kies videoj furoras ĉe Youtube kaj sociaj retoj".

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kredu Kristnaskon
* Ha lo (Hello) de Adele
* Part of me de Katy Perry
* Youtube-Kanalo de Cristina Casella
* Christina Casella en la retejo STUDIO - RADIO-TELEVIDO EN ESPERANTO


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 647472
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  Mikso | **Oni proponas alinomi la artikolon «Duoksino» al «Dioksino».****Kialo:** konforme al NPIV**Atentu:** la celpaĝo «Dioksino» jam ekzistas. Nur administrantoj povas forigi ĝin, por ke alinomado eblu.

---

Se vi konsentas aŭ kontraŭas la proponon, bonvolu skribi viajn argumentojn sur la diskutan paĝon. |

Strukturo de 1,4-dioksino
**Dioksinoj**  aŭ **duoksinoj** formas familion da toksaj kloraj organikaj kombinaĵoj, kiuj biologie akumuliĝas ĉe la homoj kaj la aliaj bestoj pro sia solveco de graso. La plej fifama el tiuj estas 2,3,7,8-tetraklorodibenzo-*p*-duoksino, ofte mallongigita **TCDD**. La izomeroj enhavanta kloron ĉe la lokoj 2, 3, 7, kaj/aŭ 8 estas la plej toksaj izomeroj kaj tiuj, kiuj biologie akumuliĝas. Duoksinoj nur estas kromprodukto, sen industria utilo.

**Dioksinoj** estas produktataj en etaj koncentriĝoj, kiam organika materialo estas bruligita en la ĉeesto de kloro, ĉu la kloro ĉeestas kiel kloridaj jonoj ĉu kiel organokloraj kombinaĵoj, do ili estas vaste produktataj en multaj situacioj tiel:

* rubbrulujoj;
* cindrigejoj por municipaj forĵetindaĵoj;
* sintrejoj por fererco;
* cindrigejoj por medicina rubo; kaj
* ejoj de la industrio de neferaj metaloj.

Dioksinoj ankaŭ estas generitaj per reakcioj, kiuj ne koncernas bruligon — kiel blankigo de fibroj por papero aŭ teksumaĵoj, kaj dum la fabrikado de kloritaj fenoloj, precipe, kiam la reakcia temperaturo ne estas bone kontrolata. Kombinaĵoj influitaj inkluzivas la lignokonservanto pentaklorofenolo kaj herbicidoj kiel 2,4-diklorofenoksiacetata acido (aŭ 2,4-D) kaj 2,4,5-triklorofenoksiacetata acido (2,4,5-T). Pli altaj niveloj de klorizo bezonas pli altajn reakciajn temperaturojn kaj pli grandan produktadon de dioksino.

Dioksinoj ĉeestas en vasta aro de materialoj, uzataj de homo — inkluzive de preskaŭ tutaj substancoj, kiujn oni fabrikas el plastoj, rezinoj, aŭ blankigiloj. Tiuj materialoj inkluzivas tamponojn, kaj sortimenton da pakuma materialo por nutraĵoj. Ĉi tiu volas diri, ke tutaj homoj ricevas (almenaŭ) "tre" etan ĉiutagan dozon de duoksino.

Efikoj por la sano
------------------

* Arkivigite je 2006-08-27 per la retarkivo Wayback Machine
* Arkivigite je 2006-05-27 per la retarkivo Wayback Machine

Dioksinoj akumulas en histoj (biologie akumuliĝas) dum tempo, do eĉ etaj malŝirmoj povas akumuliĝi ĝis danĝeraj niveloj.

Dioksinoj kaŭzas severan formon de persista akneo, konata kiel klorakneo, ĉe homoj per tre altaj dozoj, kaj disvolviĝajn difektojn ĉe bestoj. Ĝi ankaŭ estas kanceriga.

### Konataj kazoj de venena uzo

Ukraina politikisto Viktor Juŝĉenko ĉe misteraj cirkonstancoj estis malŝirmita kontraŭ preskaŭ morta dozo de dioksinoj en 2004.

Referencoj
----------

1. ↑  Vd en NPIV

Vidu ankaŭ
----------

* Poliklorizita bifenilo
* Poliklorizita dibenzofurano

* Kategorio Duoksino en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
En komputado **kremento** estas ŝanĝado de valoro de variablo per adicio aŭ subtraho de konstanta grando (plej ofte de 1).

Krementojn disponigas multaj komputilaj procesoroj (ekz‑e PDP-11, x86) kaj altnivelaj programlingvoj. Ili estas speciale oportunaj por programi nombrilajn iteraciojn.

Alkremento
----------

**Alkremento** estas la kremento adicia: `i := i + k`. En Modula-2 ĝi havas la formon de antaŭdifinita proceduro `INC(i)` (krementas la argumenton je +1) kaj `INC(i, k)` (krementas la argumenton je k).

Dekremento
----------

**Dekremento** estas la kremento subtraha: `i := i − k`. En Modula-2 ĝi havas la formon de antaŭdifinita proceduro `DEC(i)` (dekrementas la argumenton je 1) kaj `DEC(i, k)` (dekrementas la argumenton je k).

Krementaj operacioj en C
------------------------

En C la krementoj estas esprimoj liverantaj valoron, kaj sekve ili estas uzeblaj ene de pli grandaj esprimoj. Krementon kiu liveras la valoron de sia argumento antaŭ la kremento oni nomas **antaŭkremento**; Krementon kiu liveras la krementitan valoron oni nomas **postkremento**.

### Antaŭalkremento

**Antaŭalkremento** estas kremento kiu estas antaŭkremento kaj kaj alkremento. Oni signas per antaŭmetita `++`, ekz‑e `A[++i]`. Oni povas diri, ke

`y = ++x;` signifas `x = x + 1 ; y = x;`
### Antaŭdekremento

**Antaŭalkremento** estas kremento kiu estas antaŭkremento kaj kaj dekremento. Oni signas per antaŭmetita `--`, ekz‑e `A[--i]`.

### Postalkremento

**Postalkremento** estas kremento kiu estas postkremento kaj kaj alkremento. Oni signas per postmetita `++`, ekz‑e `A[i++]`. Oni povas diri, ke

`y = x++;` signifas `y = x ; x = x + 1;`
### Postdekremento

**Postalkremento** estas kremento kiu estas postkremento kaj kaj dekremento. Oni signas per postmetita `--`, ekz‑e `A[i--]`.

### Ekzemplo

```
int i = 8, j = 4, A[11];
A[i++] = j++; // A[8] = 4, i == 9, j == 5
A[++i] = ++j; // A[10] = 6, i == 10, j == 6
A[i--] = j--; // A[10] = 6, i == 9, j == 5
A[--i] = --j; // A[8] = 4, i == 8, j == 4

```

### Kritiko

La krementaj operacioj en C rekomputas siajn argumentojn, tio kontraŭas la principojn de funkcia programado kaj malhelpas komprenon. Ekz‑e en `A[i++]=i` ktp.
Tial N. Wirth insistis, ke krementoj havu la formon de apartaj ordonoj (procedurvokoj), kiel li faris en sia Modula-2.

Notoj
-----

1. ↑  Komputada Leksikono, NPIV.
Ekspedicio de Balmis kaj de liaj kunlaborantoj al Ameriko
Ekspedicio de Balmis al Filipinoj
La **Ekspedicio Balmis** aŭ en hispana *Real Expedición Filantrópica de la Vacuna* estis trijara misio al Ameriko estrita de la Dro. Francisco Javier de Balmis cele al vakcinado de miloj da personoj kontraŭ la variolo. Vakcinado, multe pli sekura vojo por eviti variolon ol pli malnovaj metodoj kiaj inokulado, estis enmetita de la angla kuracisto Edward Jenner (1749-1823).

La **Ekspedicio Balmis** startis el Korunjo la 30an de Novembro 1803. Ĝi povas esti konsiderata la unua internacia sansistema ekspedicio en la historio. La malkovrinto de la vakcino Edward Jenner verkis "Mi ne imagas, ke la rakontoj de historio havigu ekzemplon de filantropio tiom nobla, tiom etenda kiom tiu."

La reĝo Karlo la 4-a de Hispanio apogis sian reĝan doktoron Balmis, ĉar sia propra filino María Luísa estis suferinta la malsanon. La ekspedicio veturis per la ŝipo *Maria Pita* kaj portis 22 orfojn (8 al 10jaruloj) kiel sinsekvaj portantoj de la malsano, Balmis, kuraciston, kvar helpantojn tri helpantinojn, kaj Isabel López de Gandalia, la estrino de la orfejo *Casa de Expósitos* de Korunjo.

La misio portis la vakcinon al Kanarioj, Kolombio, Ekvadoro, Peruo, Meksiko, Filipinoj kaj Ĉinio.

Ĉio daŭris sep jarojn kaj dume mortiĝis la doktoro Salvany (Cochabamba, 1810). Balmis iris al Karakaso kaj poste al Havano. La loka poeto Andrés Bello verkis odon al Balmis. En Meksiko, Balmis prenis aliajn 25 orfojn por pluhavi la infekton dum la trapassado de la Pacifiko. En Filipinoj, li resendis plej el la ekspedicianojn reen al Meksiko dum li iris al Ĉinio, kie li vizitis Makaon kaj Kantonon. Survoje reen al Hispanio, Balmis konvinkis la aŭtoritatojn de Saint Helena (1806) rajtigi la tiean vakcinadon.

Julia Álvarez verkis romanon pri la ekspedicio el la perspektivo de ties nura ina membro en *Savante la mondon*.

Referencoj
----------

1. ↑  Carlos Franco-Paredes, Lorena Lammoglia, kaj José Ignacio Santos-Preciado (2005). "The Spanish Royal Philanthropic Expedition to bring Smallpox vaccination to the New World and Asia in the 19th Century" **41** (9), p. 1285–1289. doi:10.1086/496930.
2. ↑  La Coruña: A progressive city, historia informaro kiel parto de la oficiala retejo de la urbo Korunjo. Alirita la 2005-03-03.
3. ↑  McIntyre, John W.R. MB BS; kaj Houston, C. Stuart MD (1999). Medicine in Canada: Smallpox and its control in Canada. *Canadian Medical Association Journal* **161**(12), 1543-1547. PMID 10624414.
4. ↑  de Romo, Ana Cecilia Rodríguez (1997). Inoculation in the 1799 smallpox epidemic in Mexico: Myth or real solution?. *Antilia:Spanish Journal of History of Natural Sciences and Technology*.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Ekspedicio Balmis en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* The Balmis-Salvany Smallpox Expedition: The First Public Health Vaccination Campaign in South America
* En el nombre de los Niños. Real expedición Filantrópica de la Vacuna 1803-1806 Arkivigite je 2009-02-18 per la retarkivo Wayback Machine. PDF
* rakonto


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 471930
* LCCN: n2004017848
* VIAF: 131964557
* BNE: XX33578
 |
La **kresto** estas elstara karaktero montrata de kelkaj specioj de birdoj kaj dinosaŭroj en siaj kapoj.

Ĝenerale uzataj por memontraj celoj, krestoj povas esti fiksaj aŭ leveblaj, depende de la specio. Ekzemple, Kakatuedoj posedas krestojn kiujn povas esti levataj aŭ mallevataj laŭvole. Tiuj krestoj estas uzataj por komuniki kun samspecianoj, aŭ kiel formo de defendo por timigi alproksimiĝantajn individuojn de aliaj specioj, ĉar ili igas la birdojn ŝajni pli grandaj kiam la kresto estas subite kaj neatendite levata.

La kresto estas formata de duonplumoj mildaj kaj faldeblaj. Ĉe birdoj, tiuj duonplumoj estas komunaj en kapo, kolo, kaj supra dorso, kaj ili povas esti uzataj por memsekurigo kaj sentigo.

Bildaro
-------

* Blanka kakatuo memmontrantaBlanka kakatuo memmontranta
* VaneloVanelo
* Viktoria kronokolomboViktoria kronokolombo
* Ino de Rozbrusta kakatuo memmontrantaIno de Rozbrusta kakatuo memmontranta
* Ortufa pingvenoOrtufa pingveno

Vidu ankaŭ
----------

* Eŭdipto
* Kresto
**Károly Pap** [kAroj], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Pap Károly** estis hungara mezlerneja kaj altlerneja instruisto, literaturhistoriisto. Lia nobela antaŭnomo estis *jármii*.

Károly Pap naskiĝis la  6-an de aprilo 1872(nun 1872-04-06) en Beregrákos (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempa Rakoŝino en Ukrainio), li mortis la 18-an de decembro 1954 en Debrecen.

Biografio
---------

Károly Pap maturiĝis en luterana gimnazio en Nagykőrös, poste li akiris diplomon kun doktoriĝo en Scienca Universitato Ferenc József en 1894, sed en la lernojaro 1896 li plustudis en Berlino kaj studvojaĝis en Italio helpe de stipendio. Depost la diplomo li instruis en akademio de Kolozsvár, post jaro en gimnazio en Budapeŝto, kie li ankaŭ plustudis en Scienca Universitato de Budapeŝto. Inter 1898-1907 li instruis en gimnazio, poste en Kolegio de Debrecen, kiu transformiĝis al universitato. Inter 1914-1942 li estis katedrestro, en 1916 dekano, en 1924 rektoro.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Tóth Ede élete és művei* (1894)
* *Irodalomtörténeti vonatkozások Kölcsey leveleiben* (1911)
* *Arany János-emlékkönyv* (redaktoraĵo, 1932-34)

Memorigiloj
-----------

* memortabulo (2013)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio legebla en la 429-a paĝo
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 833767
 |


* Portalo pri Biografio
27° 24′ 22″ S 57° 30′ 20″ O﻿ / ﻿27.40611 °S, 57.50556 °O﻿ / -27.40611; 57.50556 (mapo)

La **insulo Entre Ríos** (inter riveroj, *Guazuo* aŭ *Guazú*) estas insulo neloĝata en la rivero Paranao kiu konstituas eksklavon de Argentino en akvoj apartenantaj al Paragvajo. Ĝi formas parton de la municipo Berón de Astrada, kiu siavice formas la departementon Berón de Astrada en la nordo de la provinco Corrientes.

La insulo troviĝas en plilarĝaĵo de la rivero Paranao inter la vilaĝoj Yahapé (okcidente) kaj Itá Ibaté (oriente). Sude la branĉo Santa Isabel de la rivero Paranao separas ĝin de la resto de la provinco Corrientes kaj de la insulo Santa Isabel, konstituante la riveran limon inter Argentino kaj Paragvajo, situanta en la mezo de ties fluo nome ĉe la plej profunda branĉo. En tiu branĉo troviĝas aliaj 10 insuletoj apartenantaj al la arkipelago kiu formas la insulon Entre Ríos, ĉiuj de argentina jurisdikcio. Norde alia branĉo de la rivero Paranao separas ĝin el grupo de paragvajaj insuloj.

La insulo Entre Ríos havas longecan formon kun plilarĝaĵo meze kaj areon proksimume de 36 km². Ĝi orientiĝaa en direkto nordokcidente-sudokcidente en sia orienta duono kaj en direkto okcidente-oriente en sia okcidenta duono. Ties maksimuma longo estas de 19 km kaj ties maksimuma larĝo de 3,75 km en la centro de la insulo. Ĝi troviĝas je maksimuma alto de 61 msm, atingante ĉirkaŭ 8 m super la rivernivelo en sia plej alta parto. Pasinte la insulo loĝigis roton dum tempo de la Paragvaja Armeo, sed post la atribuo de la insulo al Argentino ĝi restis neloĝata.
La Thom-templo ĉe Koh Ker
Antikva skribo el ruinoj de Koh Ker
**Koh Ker** (kmere ប្រាសាទកោះកេរ្ដិ៍, Prasat Kaôh Ké, [praːsaːt kɑh keː]) estas Angkor-epoka loko en en norda Kamboĝo. Ĝi situas 100 km nordoriente de Angkor mem, ĝi estis nelonge la ĉefurbo de la Kmera imperio inter 928 kaj 944 sub reĝo Jayavarman la 4-a kaj lia filo Hasavarman la 2-a. Post kiam la Kmer-imperio estis establita en la Angkora areo (Roluos), Jayavarman la 4-a translokigis la ĉefurbon en 928 preskaŭ 100 km nordorienten al Koh Ker. Ĉi tie oni konstruis multajn templojn sub lia regado, ĝis lia posteulo resetlis al la Angkora areo proksimume dudek jarojn poste.
La ejo de Koh Ker estas dominita fare de Prasat Thom, 30 metrojn alta templomonto altiĝanta super la ebenaĵo kaj la ĉirkaŭan arbaron.

Malfrue en 2011 tiu malproksima loko atingis internacian famon kiam Sotheby, aŭkcia firmao specialiĝanta pri la antikvaĵo-komercado, provis vendi statuon de mita militisto de la Kmera Imperio. En marto de 2012, usonaj kaj kamboĝaj registaroj starigis tribunalajn dokumentojn por konfiski la statuon kiun – laŭ iliaj asertoj- oni kontraŭleĝe forrabis de la ejo. Ĝemela statuo, ankaŭ ligita al la ejo de Koh Ker, estas en ekspozicio ĉe la Norton Simon Museum en Kalifornio.

* Kategorio Koh Ker en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Kroatisch Ehrensdorf,** kroate **Hrvatski Hašaš,** hungare **Horváthásos** [horvAthAŝoŝ] estas iama vilaĝo, nun parto de Eberau en Aŭstrio, en la federacia lando Burgenlando, en distrikto de Güssing.

Preĝejo de Kroatisch Ehrensdorf
Panoramo de Kroatisch Ehrensdorf

Bazaj informoj
--------------

* Poŝtkodo: 7521
* Telefonkodo:
* Aŭtokodo: GS
* Loĝantaro: 90
* 47° 07′ 00″ N 16° 24′ 00″ O﻿ / ﻿47.11667 °N, 16.40000 °O﻿ / 47.11667; 16.40000 (mapo)Koordinatoj: 47° 07′ 00″ N 16° 24′ 00″ O﻿ / ﻿47.11667 °N, 16.40000 °O﻿ / 47.11667; 16.40000 (mapo)

Situo
-----

Kroatisch Ehrensdorf situas sur tre mildaj deklivoj. Güssing troviĝas je 16 km-oj.

Historio
--------

Dum la historio zono de tiu regiono ofte apartenis foje al Hungario, foje al Aŭstrio. Kroatoj fondis la vilaĝon en 1545. En 1787 loĝis tie 170 homoj en 26 domoj, en 1828 192 homoj en 27 domoj, en 1857 179 homoj en 34 domoj. En 1910 Horváthásos havis 272 loĝantojn (kroatoj en majoritato, aŭstroj en minoritato). Ĝis 1921 ĝi apartenis al Vas (reĝa departemento), al distrikto de Szombathely, poste al Aŭstrio (escepte inter 1928-1945 al Germanio). Kroatisch Ehrensdorf aliĝis al Eberau en 1971.

Vidindaĵoj
----------

* romkatolika preĝejo omaĝe al Koro de Jesuo

* Kategorio Kroatisch Ehrensdorf en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Har Brakha** (Monto de Beno) (hebrea הר ברכה) estas israela komunumo en okupaciita Cisjordanio, Palestino, sur la suda monto-ĉeno de Muntaro Gerizim je 870 metroj super la marnivelo, en la montoj de Samario. Ĝi estas apud la palestina urbo Nablus. Har Brakha estas nomita laŭ unu el la du montoj menciitaj en la Libro Deuteronomio, sur kiu laŭ la skribaĵoj duono de la dekdu triboj de Israel iris por ricevi benojn. La komunumo estas organizita kiel komunuma vilaĝo kaj troviĝas en la jurisdikcio de la Samaria Regiona Konsilantaro. En 2021 estis 3 062 loĝantoj. 

Har Brakha fondiĝis la 17-an de novembro 1982. En 1987 grupo de judortodoksaj familioj alvenis kaj starigis la vilaĝon. Post la fondado de la vilaĝo, rabeno Eliezer Melamed estis nomumita la rabeno de la vilaĝo, verkinto de la serio de halaĥaj libroj "Perloj de Halaĥo".

La vilaĝo havas elementan lernejon por knaboj kaj apartan elementan lernejon por knabinoj, ortodoksan gimnazion por knaboj kaj ortodoksan gimnazion por knabinoj, kaj jesivon.

En 2011 granda grupo da evangeliaj kristanoj alvenis por helpi la ĉirkaŭajn vinberejojn, iniciate kaj permesite de rabeno Melamed, kaj ekde tiam ili loĝas sur la okcidenta monteto de la vilaĝo.

Post konstrui kelkcentojn privatajn domojn en Har Brakha, la loĝantoj decidis ekkonstrui kvar-, kvin- kaj eĉ sesetaĝajn apartamentdomojn. Tiu decido estis farita por malmultekostigi loĝejojn kaj ebligi al junaj paroj aĉeti domojn en la vilaĝo. Kiel parto de tiu konstruado, lernejoj por knaboj kaj knabinoj estis konstruitaj kune kun dek unu infanĝardenoj.

Referencoj
----------

1. ↑  ברכה על הר ברכה

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 832867
* VIAF: 317132391
 |
La **Kreitaro** estas tio kio ne ekzistis kaj ekzistis danke al dia interveno, eksternatura kaj supernatura.  

La aludo al la nin ĉirkaŭa mondo per la termino Kreitaro implicas la intiman konvinkon ke la fizika materio estis objekto de kreo.

William Blake, The Ancient of Days, 1794

Kreitaro kaj katolikismo
------------------------

Flurfoje nunepoke katolikaj teologoj kaj regantoj de la Katolika Eklezio provis konsciigi, kaj instigis la katolikajn komunumiojn agadi defende kaj protekte de la kreitaro laŭ la deduktaĵoj de Gn 2, 15: .*Kaj Dio la Eternulo prenis la homon kaj enloĝigis lin en la ĝardeno Edena, por ke li prilaboradu ĝin kaj gardu ĝin*.  En la encikliko "Laudato si’ (24 majo 2015) de papo Francisko estas asertate ke "La Biblio «Ni ne estas Dio. La tero non antaŭas kaj estis donita al ni», aldonante ke la invito «subigi la teron» ententa en la libro de la Genezo ne signifas damaĝan ekspluaton (artikoloj 101 kaj 105.)

Kreitaro kaj aliaj religioj
---------------------------

La ideo pri kreo estas vaste kaj forte radikita en ĉiu epoko kaj ĉiu loko de la tero. Oni vidu, pri profundigoj, ĉe la diversaj apartaj kulturoj.

Aliaj hipotezoj
---------------

La koncepto pri la kreo, nome pri eksternatura kaj supernatura kaŭzo ĉe la origino de ĉiu aĵo, kontraŭas al la koncepto de la memkaŭziĝo de la eventoj, kiu kuzxas en agnostika kaj ateista pensofluo. La teologio kaj filozofio deĉiam kaj intense okupiĝix pri tiu temo: kristanoj emis apogi la kredan vidpunkton ankaŭ sur raciaj pruvoj pri la kreo, ekzemplo implicite tio troviĝas en la kvin vojoj de Tomaso de Akvino.

Kiuj ne pensas laŭ la hipotezo de la kreo utiligas aliajn terminojn por difini kion nin ĉirkaŭas, ekzemple Naturon kaj Universon.

Notoj
-----

1. ↑  l Mesaĝo de papo Benedikto la 15-a por la celebro de la 43-a Monda Tago de la paco.

Vidu ankaŭ
----------

* Kreo
* Kosmogonio
* Kosmografio
* Kosmogonio de Antikva Egiptio
* Genezo
* La du bibliaj rakontoj pri la kreo
**Krisolŝtalo** estas ŝtalo farita el krudfero (gisfero), fero, kaj foje ŝtalo, ofte kun sablo, vitro, cindroj, kaj aliaj flupurigiloj, en krisolo. En antikvaj tempoj ne eblis fandi ŝtalon kaj feron uzante karbon aŭ karbofajrojn, kiuj ne produktas temperaturojn sufiĉe altajn. Tamen, krudfero, havanta pli altan karboenhavon je pli malalta fandopunkto povis esti fandita, kaj trempante forĝitan feron aŭ ŝtalon en la likva krudfero dum longa tempo, la karboenhavo de la krudfero povus esti malpliigita ĉar ĝi malrapide difuziĝis en la feron. Krisolŝtalo de tiu tipo estis produktita en Suda kaj Centra Azio dum la mezepoko. Tio ĝenerale produktis tre fortan ŝtalon, sed ankaŭ komponitan ŝtalon kiu estas nehomogena, konsistanta el tre alt-karba ŝtalo (iam krudfero) kaj malalt-karba ŝtalo (iam forĝita fero). Tio ofte rezultis en komplika modelo kiam estis forĝita, plenigita aŭ polurita ŝtalo, el kiu eble la plej bone konataj ekzemploj estas la Damaska ŝtalo uzita en la glavoj de Damasko. Pro la uzado de flupurigiloj la ŝtalo estis ofte mul te pli grava laŭ kvalito (sen malpuraĵoj) kaj en karboenhavo komparita al aliaj metodoj de ŝtalproduktado de la epoko.

Teknikoj por produktado de altkvalita ŝtalo estis disvolvigita de Benjamin Huntsman en Anglio en la 18a jarcento. Huntsman uzis koakson pli ol karbo, atingante temperaturojn sufiĉe altajn por fandi la ŝtalon kaj disolvi la feron. La procezo de Huntsman diferencis el kelkaj el la Damaskoŝtelaj procezoj en tio ke ĝi postulas pli longan tempon por fandi la ŝtalon kaj por malvarmi ĝin kaj havigi pli da tempo por la difuzado de karbo. La procezo de Huntsman uzis feron kaj ŝtalon kiel krudaj materialoj, en la formo de cementa ŝtalo, pli ol rektan konverton el gisfero kiel en pudelado aŭ en la posta procezo Bessemer. La kapablo plene fandi la ŝtalon forigis ajnan nehomogenecon en la ŝtalo, kio ebligis, ke la karbo dissolviĝu eĉ en la likva ŝtalo kaj superigante la neceson de etenda forĝado en klopodo atingi la saman rezulton. Simile, ĝi permesis, ke la ŝtalo simple estu verŝita en muldilojn aŭ estu fandita por la unua fojo. La homogena kristala strukturo de tiu fandoŝtalo plibonigis sian forton kompare kun la antaŭaj formoj de ŝtalo. La uzado de flupurigiloj ebligis preskaŭ kompletan elprenon de malpuraĵoj el la likvo, kiuj povus tiam simple flosadi al la pinto por esti forigita. Tio produktis la unuan ŝtalon de moderna kvalito, havigante rimedojn por efike ŝanĝi la troan forĝitan feron en utila ŝtalo. La procezo de Huntsman ege pliigis la produktadon en Eŭropo de kvalita ŝtalo taŭga por uzado en aĵoj kiel tranĉiloj, iloj kaj maŝinaro, kio helpis pavimi la vojon por la Industria revolucio.

Notoj
-----

1. ↑   Tylecote, R. F. (1992). A History of Metallurgy, Second Edition. London: Maney Publishing, for the Institute of Materials. p. 146. ISBN 978-0901462886.

* Kategorio Krisolŝtalo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Krisztián Berki** [kristiAn], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Berki Krisztián** estas hungara gimnastikisto per ilo boko, olimpiano, olimpika kaj trifoja monda ĉampiono.

Krisztián Berki
Krisztián Berki naskiĝis la 18-an de marto 1985 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Krisztián Berki ĝis 2006 estis gimnastikisto en centra sporta lernejo, poste ĝis 2010 sportklubo en Újpest. Li estis hungara ĉampiono naŭfoje inter 2002-2009 kaj en Universiado li venkis en 2009. Li estis olimpiano en Hungario en la Somera Olimpiko 2012 kun ora medalo, krome en mondĉampionumoj li estis la unua en 2010, 2011 kaj 2014. Lia trejnisto estis István Kovács (gimnastiktrejnisto). Li finis sian aktivan sportan karieron en 2021, poste li havis postenon en la hungara gimnastika asocio.

Li edziĝis en 2012, lia edzino naskis post 2 jaroj filinon. Same en 2012 li ricevis signifan ŝtatan premion.

Vidu ankaŭ
----------

* video

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

* Kategorio Krisztián Berki en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 818527
 |



* Portalo pri Biografio
**Károly Moenich** [kAroj moeniĥ?], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Moenich Károly** estis hungara arkivisto.

Károly Moenich naskiĝis la  24-an de oktobro 1840(nun 1840-10-24) en Cífer (Hungara reĝlando, Aŭstra Imperio, la nuna nomo ne ŝanĝiĝis en Slovakio), li mortis la 8-an de junio 1919 en Székesfehérvár dum la Hungara sovetrespubliko.

Biografio
---------

Károly Moenich frekventis lernejojn laŭvice en Mohács, Győr, Nagyszombat kaj Pozono. Inter 1861 – 1868 li estis sekretario ĉe grafo Zichy [ziĉi], inter 1869 – 1973 li estis ministeria oficisto, fine ĝis 1911 arkivisto en Székesfehérvár. Li kontribuis ekzemple en Napkelet, Hölgyfutár, Vasárnapi Ujság ne nur poemojn, sed ankaŭ plurajn artikolojn, dum li uzis larĝan skalon de pseŭdonomoj. Li havis edzinon.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Költemények* (poemaro, 1872)
* *Magyar írók Névtára* (kunaŭtoro, bibliografiaro, 1876)
* *Székesfejérvár-e vagy Székesfehérvár?* (1893)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio legebla depost klako al majusklo M, poste serĉu la nomon

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 832947
 |


* Portalo pri Biografio
Ornamita memorkruco de la reĝino Eleanora konstruita por memorigi la originan Eleanor-krucon, antaŭ la fervoja stacio Charing Cross.
**Charing Cross** ([|tʃ|ær|ɪ|ŋ|]) estas vojkruciĝo en Londono, Anglio, kie ses vojoj inter kruciĝas. Laŭhorloĝe el la nordo tiuj estas jenaj: la orienta flanko de Trafalgar Square kiu kondukas al la Placo Sankta Marteno kaj poste al Charing Cross Road; la Strand kiu kondukas al la City; Northumberland Avenue kiu kondukas al la Tamizaj Digoj; Whitehall kiu kondukas al la Parlamenta Placo; The Mall kiu kondukas al la Admiralitata Arko kaj al la Palaco Buckingham; kaj du mallongaj stratoj kiuj kondukas al Pall Mall.

Bronza surĉevala statuo de Karlo la 1-a fare de la franca skulptisto Hubert Le Sueur staris ĉe la vojkruciĝo ekde 1675.

La origina Charing Cross (Kruco de Charing) estis unu el la mezepokaj Eleanoraj krucoj (starigitaj de la reĝo Eduardo la 1-a memore al sia amita edzino Eleanora de Kastilio), kiu staris tie en la kerno de la domaro Charing, Westminster, el la 1290-aj jaroj ĝis ties detruo pro ordono de la Parlamento en 1647. La kruco nomigis la tujan loĝlokon, kaj aliajn lokojn kiel la fervoja stacio Charing Cross, antaŭ kiu staras ornamita memorkruco de la reĝino Eleanora konstruita por memorigi la originan Eleanor-krucon en 1864–1865.

Ĝis 1931, "Charing Cross" referencis ankaŭ al la parto de Whitehall inter la strato Great Scotland Yard kaj Trafalgar Square. La Banko Drummonds, sur la angulo kun The Mall, retenas la adreson 49 Charing Cross (nekonfuzenda kun Charing Cross Road).

Ekde la komenco de la 19-a jarcento, Charing Cross estis iel konsiderita la "centro de Londono" kaj estas nune la punkto el kiu oni mezuras la distancojn el Londono.

Notoj
-----

1. ↑  "Charing Cross" en *Collins English Dictionary*.
2. ↑  Local attractions – Charing Cross Arkivigite je 2012-03-26 per la retarkivo Wayback Machine, londoncountyhall.com
3. ↑   (notu ankaŭ la stratosignalon "Charing Cross", supre maldekstre)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Charing Cross en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri London |

* *Charing Cross Bridge* en Londono de Claude Monet, en YOUR CITY AT THE THYSSEN, projekto de Thyssen Museum en Flickr Arkivigite je 2016-08-04 per la retarkivo Wayback Machine
* 'The statue of Charles I and site of the Charing Cross', Survey of London: volume 16: St Martin-in-the-Fields I: Charing Cross (1935), pp. 258–268. URL:  Arkivigite je 2014-10-19 per la retarkivo Wayback Machine Alirita la 6an de Marto 2014.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 724322
* LCCN: nr95047460
* VIAF: 122437731
 |
**Róbert Nagy** [nadj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Nagy Róbert** estas hungara violonĉelisto, altlerneja instruisto.

Róbert Nagy naskiĝis la 19-an de marto 1966 en Makó.

Biografio
---------

Róbert Nagy en la aĝo de sep jaroj komencis violonĉeladi en la loka muziklernejo. Post 5 jaroj li atingis la unuan lokon en la ŝtata konkurso por junaj violonĉelistoj. Inter 1979 kaj 1989 li studis en Muzikarta Altlernejo Ferenc Liszt. Liaj plej gravaj instruistoj estis Csaba Onczay kaj Miklós Perényi. Ekde 1987 li jam apartenis al junulara orkestro kun estreco de Claudio Abbado. Ekde 1989 li plulernis en Universitato por Muziko kaj Drama Arto de Vieno de de:Wolfgang Herzer. Inter 1990–1992 li apartenis al orkestro en Malsupra Aŭstrio, poste al filharmonia oekestro de Vieno. En 1994 li debutis en Japanio, en la sekva jaro li fondis triopon en Vieno. Inter 1999–2005 li instruis en konservatorio de Vieno, de 2009 ĝis 2018 en la menciita Universität für Musik. Nagy estas edziĝinta al hungara pianisto. Li ricevis 3 konkursajn premiojn inter 1978-1989.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun fotoj
* germanlingva biografio kun foto Arkivigite je 2018-04-02 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio kun foto Arkivigite je 2019-08-03 per la retarkivo Wayback Machine

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 652833
* MBA: d52e6eee-aade-4d01-a302-c16663693689
 |
**Ilona Szeverényi** [severEnji], ofte laŭ geedziĝa nomo **Ilona Gerencsérné Szeverényi,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szeverényi Ilona** estas hungara zimbalonisto, muziklerneja kaj altlerneja instruisto. Ŝia edzo estis Ferenc Gerencsér.

Ilona Szeverényi naskiĝis la 12-an de aŭgusto 1946 en Gyula.

Biografio
---------

Ilona Szeverényi akiris diplomon en Muzikarta Altlernejo Ferenc Liszt en 1968. Ŝia majstro estis la jam menciita *Ferenc Gerencsér*. Post siaj studoj ŝi instruis en muziklernejo. Ekde 1989 ŝi instruas ankaŭ en la Muzikarta Altlernejo. En tiu longa instrua periodo ŝi komponis multnombrajn partiturojn por zimbalono se ne paroli pri la koncertoj sole, dupe aŭ kun orkestroj. Ŝi ricevis premiojn inter 1983-2007.

Ŝia lernolibro
--------------

* *Cimbalomiskola* (1988, kune kun Ferenc Gerencsér)

Elektitaj disĉiploj
-------------------

* Enikő Ginzery
* Miklós Lukács (zimbalonisto)
* András Szalai (zimbalonisto)
* Ildikó Vékony

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* vidu diskuton de la artikolo!

Referencoj
----------

1. ↑

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 653295
* GND: 128977558
* LCCN: nr93034866
* VIAF: 317142093
* SUDOC: 172721385
 |
**Krobotek,** hungare **Horvátfalu,** slovene **Hrvatski Kut** estas iama vilaĝo, nun parto de Weichselbaum (Burgenlando) en Aŭstrio, en federala ŝtato Burgenlando, en distrikto de Jennersdorf. En ĉiuj lingvoj en la nomo de la vilaĝo videblas la radiko koresponda al kroatoj.

Krobotek en la mapo

Bazaj informoj
--------------

* 46° 58′ 15″ N 16° 11′ 40″ O﻿ / ﻿46.97083 °N, 16.19444 °O﻿ / 46.97083; 16.19444 (mapo)Koordinatoj: 46° 58′ 15″ N 16° 11′ 40″ O﻿ / ﻿46.97083 °N, 16.19444 °O﻿ / 46.97083; 16.19444 (mapo)
* Poŝtkodo: 8382
* Telefonprefikso:
* Aŭtokodo: JE
* Loĝantaro: 340

Situo
-----

Jennersdorf troviĝas je 8, Szentgotthárd je 6 km-oj.

Historio
--------

La unua mencio pri la vilaĝo okazis en 1698 laŭ hungara ortografio *"Horvátfalu"*, apartenanta al abatejo de Szentgotthárd. En 1787 vivis tie 430 homoj en 75 domoj, en 1830 452 homoj en 71 domoj. En 1910 vivis en Horvátfalu 216 homoj, plejparte aŭstroj). Ĝis 1921 la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Vas (reĝa departemento), al distrikto de Szentgotthárd, poste al Aŭstrio (dume inter 1938-1945 al Germanio). Krobotek aliĝis al Weichselbaum en 1971.

Vidindaĵoj
----------

* kapelo

* Kategorio Krobotek en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Coca** [KOka] (en Esperanto Kokao) estas municipo en la okcidento de la provinco Segovio, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la komarko *Campiña Segoviana* en la centra okcidento de la provinco Segovio. Kokao estas konata pro la mudeĥara kastelo de la 15-a jarcento kiun ĝi havas. Ekzistanta ekde romiaj tempoj, ĝia nomo tiam estis Cauca.

Coca en la provinco Segovio.
Kastelo de Kokao.
Totala vido de la kastelo.
Turo de Sankta Nikolao.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 98,45 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 1 726 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono.

Ĝi distas 50 km de Segovio, provinca ĉefurbo kaj limas kun municipoj Villaverde de Íscar, Fuente el Olmo de Íscar, Fresneda de Cuéllar, Samboal, Villeguillo, Fuente de Santa Cruz, Navas de Oro, Santiuste de San Juan Bautista kaj Nava de la Asunción. En la municipa teritorio estas ankaŭ la loĝlokoj Villagonzalo de Coca kaj Ciruelos de Coca.

Historio
--------

Estas restaĵoj de antaŭromia, romia kaj mezepoka epokoj. Dum la Romia imperio la urbo suferis pro militoj, sed ankaŭ iĝis grava romia urbo. Poste ĝi apartenis al visigotoj kaj al islamanoj. La areo apartenis unue al la Regno Leono kaj poste al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado.

La urbo estis konkerita de Almanzor kaj poste de Alfonso la 6-a de Leono en 1086. Poste oni fondis la komunumon *Comunidad de villa y tierra de Coca*, el kiu dependos 17 loĝlokoj reloĝitaj kaj oni konstruis grandan muregon. En la 14-a jarcento estis 7 preĝejojn. En la 15-a jarcento ĝi apartenis al Íñigo López de Mendoza, markizo de Santillana, konata kiel fama poeto. Poste ĝi apartenis al Alonso la 1-a de Fonseca, kiu ekkonstruis la kastelon de Coca el 1453.

Dum la Milito de Hispana Sendependiĝo Napoleono okupis Kokaon en 1808, kaj establis siajn trupojn en la kastelo. Tiu rabadis la loĝlokon, brulis la municipan arkivon, la vitrofabrikon, la konventon de franciskanoj kaj ruinigis la kastelon finfine.

Dum la Hispana Enlanda Milito Coca estis de la frankistaj trupoj; ne okazis batalo, sed ja estis politikaj malliberuloj.​

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj, betoj, legomoj kaj terpomoj) kaj brutobredado (porkoj) kaj forstado (pinoj). Lastatempe funkciado de servoj kaj turismo plej ekgravis, kune kun gastigado, konstruado kaj piedirado tra naturaj lokoj: Kokao estas ĉe la kunfluejo de la riveroj Eresma kaj Voltoya, kaj de rojo Balisa. De la historia pasinteco restis tre diversaj vizitindaj vidindaĵoj (mudeĥara kastelo, mezepoka murego, gotik-renesanca preĝejo).

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Segovio

Notoj
-----


* Kokao en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Kokao en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 350621
* GND: 7575348-0
* VIAF: 134596980
 |
**Eylül Cansın** (naskiĝis en 1992, mortis la 5-an de januaro 2015) estis 23-jaraĝa turka transgenra virino, kiu mortigis sin per salto el la Bosporo-ponto en Istanbulo, Turkio.

Mallonge antaŭ sia morto, ŝi afiŝis sinmortigan leteron/videon  en la turka al sia Facebook-konto.

Vivo
----

Eylül Cansın naskiĝis en 1992. Ŝi mortis mallonge antaŭ sia 24-a naskiĝtago. Oni ripozigis ŝin en la tombejo Feriköy en Istanbulo.

Ĝis sia morto la 5-an de januaro 2015 ŝi laboris kiel sekslaboristo, ofta okupo por GLAT-aj homoj, precipe transgenraj virinoj, en Turkio, kaj precipe en Istanbulo.

Enhavo de ŝia sinmortiga letero/video
-------------------------------------

En sia sinmortiga letero/video, ŝi diris: "Hodiaŭ estas mia plej bela tago. Mi estas tiom feliĉa. Hodiaŭ estos plua bela tago por mi."

Poste ŝi klarigis, ke kvankam homoj estis amikemaj al ŝi, ŝi sentis sin kvazaŭ ŝi ne havis amikojn. Ŝi diris tion pro tio, ke la tagon antaŭ ŝia sinmortigo, ŝiaj amikoj fizike kaj perforte atakis ŝin.

Eylül esprimis, kiom malfacila estis la vivo de transgenrulo, kaj kiel ŝi "ne povis... ĉar oni ne permesis [ŝin] labori... oni intermetis sin al [ŝi] multe kaj viktimigis [ŝin] multe."

Eylül ankaŭ diris, al sia patrino, ke ŝi volas ke ŝi prizorgu ŝian hundon, dirante dum ŝi ploris, "Panjo, mi havas tre etan hundon hejme. Mi scias, ke vi enhejmigos ŝin kaj bone prizorgos ŝin. Panjo, mi konfidas vin kun ŝi. Bonvolu pensi pri mi, kiam ajn vi rigardas ŝin. Pensu nur pri mi. Kaj ne fordonu ŝin al iu ajn."

Reagoj post ŝia morto
---------------------

Post la sinmortigo de Eylül Cansın okazis protestoj en multaj turkaj urboj, kiaj Ankaro, Istanbulo, Izmiro kaj İzmit, dirante ke ŝia morto estis murdo fare de la socio.

La protestoj kontraŭis Turkian polican brutalecon kaj bandan perforton al transgenraj sekslaboristoj. Ili ankaŭ pensigis onin pri sociaj aferoj, kia la malgranda ofteco de dungiĝo por transgenraj civitanoj. Prostituado estas laŭleĝa en Turkio, sed ne ekzistas multaj juraj protektoj aŭ rajtoj por ili. Pro multe malpli granda oportuno por alia dungiĝo, transgenraj virinoj plej ofte eniras tiun profesion ol aliaj grupoj, do havas la plej grandan riskon de venereaj malsanoj kaj polica brutaleco pro la malmultaj juraj protektoj.

### La gazetaro

Interkonaj retejoj furioziĝis pro ŝia sinmortigo kaj ekigis pliajn postulojn por internacia GLAT-a egaleco en la socio.

La Turka Psikologia Asocio (TPD) esprimis la zorgon, ke la sinmortigo de Eylül inspiros pluajn sinmortigojn en Turkaj GLAT-aj junuloj. Ili diris, ke detalaj eksplikoj de ŝia morto estas evitendaj pro tio, ke ili fariĝos rolmodelo por adoleskantoj kaj junaj adoltoj, kiuj plej inklinas al deprimo kaj sinmortigoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Monda ĉarto por la rajtoj de prostituitoj
* Rajtoj de sekslaboristoj
* Transfobio
**Mátyás Szlávik** [mAtjAŝ slAvik], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szlávik Mátyás** estis hungara luterana teologo, filozofo, akademia instruisto.

Mátyás Szlávik  naskiĝis la 24-an de oktobro 1860 en Hungara reĝlando en Dobsina (nuntempa Dobšiná en Slovakio), li mortis la 3-an de decembro 1937 en Rákosszentmihály.

Biografio
---------

Mátyás Szlávik lernis komence en diversaj urboj de Supra Hungarujo, poste li akiris diplomon en universitato de Halle (Saale) en 1884. Post siaj studoj li ekinstruis en Luterana Jura Akademio (Eperjes). En la sekva jaro li edziĝis, baldaŭ li havis 9 filinojn. Post Traktato de Trianon la akademio rifuĝis al Budapeŝto, kie li instruis plu. En 1922 li pensiuliĝis, en 1931 li ricevis akademian medalon.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Die Reformation in Ungarn* (Halle (Saale), 1884)
* *Bölcsészettörténet* (Filozofiohistorio); (Eperjes kaj Pozsony, 1888-89)
* *Zur Geschichte und Litteratur der Philosophie in Ungarn* (Lejpcigo, 1895)
* *Az akarat kérdésének történetirodalmából* (Budapeŝto, 1905)
* *A dogmatörténet fogalma, encyklopaediai állása, módszere, felosztása, s története és irodalma* (1917)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al majusklo SZ, poste serĉu la nomon)
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio Arkivigite je 2016-04-07 per la retarkivo Wayback Machine
**Johann B. MADERSBACHER** (naskiĝinta la 13-an de marto 1908 en Reith im Alpbachtal, Distrikto Kufstein, mortinta la 23-an de septembro 1980 en Maria Alm) estis aŭstra romkatolika teologo kaj paroĥestro de Saalfelden.

Vivo
----

Madersbacher frekventis la salcburgan gimnazion *Kollegium Borromaeum Salzburg* kaj ordinitis pastro en la 6.9.1931. Inter 1932 kaj 1946 li estis, interrompite de kvin jaroj da deviga soldatado dum la Dua mondmilito, helppastro en la salcburgiaj paroĥoj Mariapfarr kaj Lessach (Seetal) kaj inter 1946 kaj 1953 en Fieberbrunn (Distrikto Kitzbühel) antaŭ sendiĝo kiel paroĥestro kaj dekano je Saalfelden. Tie li restis ĝis la emeritiĝo en 1980. Mallonge post tio li mortis en la najbara vilaĝo Maria Alm. Lia posteulo dekana en Saalfelden iĝis Josef Raninger. Antaŭe provizore paroĥestris Friedl Hofbauer.

Honoroj
-------

Madersbacher nomumitis honora katedrala kapitulano.

Fontoj
------

* RES (Regesta Ecclesiastica Salisburgensia), artikolo *Madersbacher, Johann (1908-1980)*
* Alois Eder (red.): *Chronik Saalfelden Band II*. Marktgemeinde Saalfelden, 1992.




Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.