recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
*La plej malsupra mapo metis Singauli en malĝustan pozicion!*

**Singrauli,** laŭ (hindie **सिंगरौली**) estas urbego kaj municipo en centra Barato, en subŝtato Madja-Pradeŝo, en la samnoma distrikto, kie ĝi estas ties sidejo. La distrikto Singrauli estas la plej granda industriregiono de Sudazio. 

Konstruaĵo ĉe Singrauli

Demografio
----------

Singrauli havis populacion de 220 257 en 2011 kun legopovo de 62,4%, kiu estas pli malalta, ol la landa mezumo.

Industriaĵo en Singrauli

Geografio
---------

Singrauli situas sur malebenaĵo (montetaro kaj montaro) 463 (WikiTrans, sed laŭ germana Vikipedio 381) metrojn super la marnivelo. Ĉirmiri troviĝas 117, Varanasio 128 (voje 228), Ambikapur 132, Reva 143, Prajagraĝo 161, Katni 235, Ĝabalpur 301, subŝtata ĉefurbo Bopalo 543, Kolkato 610, Indaur 714, tutlanda ĉefurbo Delhio 733, Mumbajo 1172 kilometrojn (aere) .

Historio
--------

En la areo oni trovis rokpentraĵojn el la mezolitiko. Singrauli mem aperis en la historio kiel la energia ĉefurbo de Hindio en la 20-a jarcento. La loko estis pli frue konata kiel Ŝringavali, nomita pri saĝulo. Iam la areo estis kovrita per densaj kaj neireblaj arbaroj kun sovaĝaj bestoj. La ŝtato de Reva profitis la aeron kiel subĉiela malliberejo. Jam dum la sendependiĝo (1947) komenciĝis la industriiĝo, unue oni konstruis imponan akvoenergian centralon. En 2008 oni establis novan distrikton Singrauli kun sidejo de urbo Singrauli.

Ekonomio
--------

Proksime de la menciita centralo oni trovis riĉajn karvominejojn por produkti energion. Ĉiuj gravaj firmaoj en Singrauli apartenas al la barata energia industrio.

Lingvoj
-------

En Singrauli la oficialaj lingvoj estas la hindia kaj angla.

Religioj
--------

En Singrauli plejparto de la populacio estas hinduoj.

Karbominejo ĉe Singrauli

Eduko
-----

En Singrauli ekzistas kelkaj altlernejoj kun bakalaŭroj.

Trafiko
-------

Singrauli havas trairan fervojan linion, tamen ĉe la sekva vilaĝo ekzistas disbranĉiĝo al alia direkto. Kuras al la urbego 3 ĉefvojoj kaj sola flankovojo. La plej proksima flughaveno funkcias en Varanasio.

Vidindaĵoj
----------

* precipe hinduaj temploj, sed ili estas novaj

Fontoj
------

* WikiTrans
***Oskar* Vilhelm SVANTESSON,** 1904–1995, estis sveda popollerneja instruisto kaj esperantisto.

Svantesson estis esperantisto de 1924, kasisto kaj ekde 1932 sekretario de *Sveda Instruista Esperanto-Federacio,* kaj en 1931 iniciatinto de *Sveda-Esperanta Gazetara Informo-Servo,* SEGIS, kiu liveris esperantajn novaĵojn al la sveda gazetaro. Li estis dum 25 jaroj fakdelegito de UEA pri instruado, kaj iĝis honora membro de Sveda Esperanto-Federacio,[*mankas fonto*] li gvidis multajn kursojn, redaktis gazetojn kaj informilojn.[*mankas fonto*]

En la sekcio pri lokaj aĝantoj, EdE listiĝas lin kiel *O. Svantesson,* kiu estas indiko ke *Oskar* estis lia kutime uzata nomo. Li naskiĝis la 2-an de junio 1904 en Tådene apud Vänern kaj ekster Lidköping, kaj mortis la 11-an de januaro 1995 en Gotenburgo.

Fontoj
------

* *Ĉi tiu artikolo baziĝas (parte aŭ tute) sur la artikolo* Svantesson *el la **Enciklopedio de Esperanto**.*

* *Ĉi tiu artikolo baziĝas (parte aŭ tute) sur la artikolo* Svedio *el la **Enciklopedio de Esperanto**.*
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Hipofeo** |
| --- |
|  |
| Ramnoida hipofeo en NederlandoRamnoida hipofeo en Nederlando |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Plantoj *Plantae* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Angiospermoj *Magnoliophyta* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Dukotiledonaj plantoj *Magnoliopsida* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Rozaloj *Rosales* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | eleagnacoj (Elaeagnaceae) |
|
|
|
|
|
| Genro: | ***Hippophae***L. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specioj |
| *Hippophae rhamnoides*
*Hippophae salicifolia*
*Hippophae tibetana* |
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Hipofeo  |

 |
| v • d • r |

**Hipofeo** (*Hippophae*) estas genra nomo kies specio dorna flava hipofeo (*Hippophae rhamnoides*) apartenas al la familio Eleagnacoj (*Elaeagnaceae*). 

Specioj de la genro :
*Hippophae rhamnoides*  

*Hippophae salicifolia*  

*Hippophae tibetana*

Ili estas dornaj, falfoliaj arbustoj aŭ malofte malgrandaj arboj ĝis 11m. Ili vivas dise en Eŭrazio sur marbordoj, rivervaloj, sabloj, rokoj. Oni plantas ilin ankaŭ kiel ornamplanto.

Ili forte radikiĝas en la grundon, ne havante specifan postulon je grundo. Ili bone rezistas al vintro. La kunvivantaj radikfungoj povas transdoni nitrogenon al la planto.

La folioj longas 1-6 cm, skvamaj arĝente aŭ rustbrune, poste iĝas senskvamaj. La ŝosoj estas same arĝentkoloraj, ofte finiĝas je dorno. 

La floroj estas etaj, verdetaj, ruĝbrune skvamaj, unuseksaj. La produktaj floroj staras en spikoj, dum la aliarbedaj stamenaj floroj en mallongaj grapoloj. La fruktoj estas ruĝaj, oranĝflavaj, karnaj, longaj 6-8 mm, acidetaj, unugrajnaj ŝajnberoj. 

La frukta enteno je C-vitamino estas dekobla kompare al tiu de la citrono (150-300 miligramoj en 100g.). Oni povas fari el la frukto marmeladon, sukon. ĉar en la frukto mankas askorbinazo, la vitamino ne malkombiniĝas dum kuirado.

Ili estas kuracplantoj, kiuj donas pulpon kaj oleo en la semo.

Vidu ankaŭ
----------

* Popla parantreneo


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Biologio |
La **Kodekso Eyckensis** estas manuskripto datata je unua duono de la 8-a jarcento. Ĝi estas nomata "Eyckensis", ĉar ĝis estis rezervita dum jarcentoj en la monaĥinejo de Aldeneik, proksime al Maaseik, Belgio. Ĝi estas la plej malnova evangelia libro de Benelukso.

Laŭ malnova legendo, tiu kodekso estis skribita kaj ilustrita fare de Sankta Harlindis kaj Sankta Relindis, fratinoj kaj fondintinoj de monaĥinejo de Aldeneik.

La manuskripto entenas tekston de la kvar evangelioj en la latina lingvo, la unua paĝo montras portreton de iu evangeliisto.

La stilo kaj la skribmaniero montras, ke ĝi apartenas al la insulaj skriboj. Tiujn kodeksojn kunportis irlandaj aŭ anglaj misionaroj en la 7-a aŭ 8-a jarcentoj. La kodekso Eyckensis estis plej verŝajne verkita en la scriptorium de la Abatejo de Echternach, fondita de sankta Willibrord en la sepa jarcento.

La kodekso estas bindita en du partoj, la unu entenas 5 paĝojn, la evangelistan portreton kaj kanonajn tabulojn. La dua parto konsistas el kompletaj kanonaj tabuloj kaj evangeliojn.

Oni volis konservi la kodekson en 1957 per travidebla PVC-lakaĵo, sed tio evidentiĝi poste damaĝa je la pergameno. En 1990, teamo de la belgia Reĝa Instituto pri Kultura Heredaĵo – gvidata de Jan Wouters – forigis la flaviĝintan PVC-lakaĵon.

* Kodekso Eyckensis en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Kodekso Eyckensis en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

La kodekso nun estas rezervita en la preĝejo Sankta Katerino en Maaseik, Belgio.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 330280
 |
**Love for Sale** estas ĵaza normkanto de Cole Porter el la jaro 1930 el la muzikalo *The New Yorkers*.

Fono
----

La kantoteksto prilumas la perspektivon de amvendistino, kiu proponas diversajn specojn de aĉetebla amo *("old love, new love, every love but true love")*. La kanto estis en 1930 furoraĵo, kiun oni pli malfrue sentis tro malpruda, kaj la radiostacio evitis dum jardekoj ĝian dissendadon.

Multaj ĵazmuzikistoj surdiskigis la kanton, interalie Billie Holiday (1945), Oscar Peterson (1953), Ella Fitzgerald (1956), Tony Bennett (1957), Miles Davis, Bill Evans kaj Cannonball Adderley (1958), Chet Baker, *The Manhattan Transfer* (1976), Elvis Costello, Harry Connick la pli juna, Dave Brubeck kaj multaj aliaj. Sur la omaĝo-albumo por Cole Porter, *Red Hot + Blue* (1990), ĝin interpretis *Fine Young Cannibals*.

Irwin Winkler uzis la kanton en la filmo *De-Lovely – The Cole Porter Story* (Usono, 2004) dum sceno en samseksemula noktoklubejo. Brian De Palma uzis la kanton en simila sceno de sia filmo *The Black Dahlia* (2006).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kantoteksto de *Love for Sale*
* Recenzo ĉe songfacts.com
* Recenzo kaj kromaj informoj ĉe www.jazzstandards.com
**György Pantó** [djordj pantO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Pantó György** estas hungara geologo, vulkanologo, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (1995).

György Pantó  naskiĝis la 29-an de julio 1936 en Budapeŝto.

Biografio
---------

György Pantó frekventis universitaton en Budapeŝto inter 1954-1959. Post la diplomo li eklaboris en minejo, baldaŭe li havis postenon en geologia filio de MTA. Li doktoriĝis en 1981 antaŭ la akademio. Li partoprenas en redaktado de fakrevuo *Acta Geologica Hungarica*. Li okupiĝas interalie pri vulkanoj kaj baŭksitoj. En 2006 li emeritiĝis. Li havas edzinon, kiu naskis 2 gefilojn. Li ricevis memormedalon en 1986, premiojn en 2000 kaj 2006.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Vulkanológiai vizsgálatok a Mátrában és a Börzsönyben* (1970)
* *Trace Minerals of the Granitic Rocks of the Velence- and Mecsek Mountains* (1975)
* *Ritkaföldfémek geokémiája és néhány alkalmazási területe* (1980)
* *Authigenic Rare Earth Minerals in Karst-Baŭities and Karstic Nickel Deposits* (1996)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto Arkivigite je 2013-05-25 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 455582
* VIAF: 121416262
* ISNI: 0000 0000 7960 8692
 |
Varmigado de la forĝotaĵo
Prilaborado de la varmega fero sur amboso
**Forĝado** estas unu el la plej malnovaj metalprilaboraj metodoj. Oni varmigas pecon da metalo en fajro kaj sekve faras ĝin en la dezirata formo per martelo sur amboso.

Laŭ Francisko Azorín **Forĝi** estas *Prilabori metalon per fajro k. martelo.* Li indikas etimologion el antikva germana *vurkjam*, kaj li aldonas teknikajn terminojn kiaj **forĝejo**, por loko, kie oni forĝas, kaj **forĝisto**, por homo, kies metio estas forĝi.

Forĝitaj objektoj estas klare pli fortaj ol objektoj el gisfero. Tio estas ĉar la kristalstrukturo en gisita objekto estas hazarda, dum la mikrokristaloj per forĝado iras en la direkto kien la objekto estas martelata.

Historia disvolviĝo
-------------------

La disvolviĝo de forĝoteknikoj estis de decida graveco en la mondhistorio. Pro la invento de la balgo oni povis atingi sufiĉe altajn temperaturojn por liberigi feron el fererco, per kiu la ferepoko komenciĝis. Danke al la invento de la plugilo la agrokulturo povis disvolviĝi.

Forĝisto estas tre malnova profesio kaj ĝi produktis, en la pasinteco, multajn laboraĵojn. Ĝis la duono de la 20-a jarcento preskaŭ ĉiu loĝloko havis sian propran forĝejon. Ekde tiam la profesio fariĝis pli kaj pli rara. Maŝina forĝado je industria skalo ankoraŭ estas aplikata.

Forĝejo en la Henrichshütte en Hattingen

Proverboj
---------

Ekzistas pluraj proverboj pri forĝado en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof, inter ili:

* |  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** *Ĉiu kreas sian forton, ĉiu forĝas sian sorton.* **"** |

 |
* |  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** *Forĝu feron dum ĝi estas varmega.* **"** |

 |

Vidu ankaŭ
----------

* Forĝita fero
* Laminatado
* Metallaborado

Referencoj
----------

1. ↑  Francisko Azorín, arkitekto, Universala Terminologio de la Arkitekturo (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 75.
2. ↑  Azorín, samloke.
3. ↑  Azorín, samloke.
4. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2011-12-25. Alirita 2015-07-19.

* Forĝado en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Forĝado en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Forĝado en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 529655
* GND: 4052913-7
* LCCN: sh85050766
* BNF: 131629735
* NDL: 00572707
* NKC: ph608637 ph254887, ph608637
 |
**György Pogácsás** [djordj pogAĉAŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Pogácsás György** estis hungara politikisto, ministro, agronomo, profesoro.

György Pogácsás  naskiĝis la 10-an de februaro 1919 en Hajdúdorog. Li mortis la 13-an de februaro 1977 en Budapeŝto.

Biografio
---------

György Pogácsás akiris agrikulturan diplomon en 1944 en Agrikultura Akademio de Debrecen. Post 2 jaroj li doktoriĝis samloke. Inter 1944-1946 li estis kolegiestro, poste en Universitato de Debrecen katedrestro. En 1946 li aliĝis al la komunistoj. En la sekvaj jaroj li havis diversajn ŝtatajn postenojn. Inter 1954 kaj 1956 li estis ministro pri ŝtataj bienoj. Inter 1957 kaj 1977 ĝismorte li estis katedrestro en Agrikultura Altlernejo de Gödöllő. En 1976 li ricevis premion.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *A mezőgazdaságról gazdasági szakembereknek* (1960)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al litero , poste serĉu la nomon)
* hungarlingva biografio kun foto
**Kocsér** [koĉEr] estas vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Meza Hungario, en departemento Pest, en Distrikto Nagykőrös.

Preĝejo de Stefano la 1-a (Hungario) en Kocsér

Bazaj informoj
--------------

* Areo:67 km²
* Loĝantaro:2050
* Poŝtkodo: 2755
* Telefonprefikso: 53

Situo
-----

Kocsér situas sur ebenaĵo, laŭ flankovojoj, for de ĉefvojo, fervojo kaj rivero. Urbo Nagykőrös estas proksime.

Historio
--------

Kumanoj fondis la vilaĝon, tial ili apartenis al aŭtonomio Kiskunság (=Kumanujo). La unua skriba mencio okazis en 1488. Dum la turka erao ĝi senhomiĝis. En 1745 la jasoj kaj kumanoj reaĉetis la komunumon, kaj la kampoj apartenis al Jászapáti. En 1883 katolika preĝejo konstruiĝis. En 1945 oni disdonis parcelojn el la grandbieno al la malriĉaj kamparanoj.

En la tombejo estas videbla ruinaĵo, kiu estis iam preĝejo de la kumanoj. Apud la vilaĝo troviĝas ĉardo (gastejo) havanta la nomon Kutyakaparó. Pri ĝi Petőfi faris faman poemon.

Famuloj
-------

En Kocsér naskiĝis geodeto József Ádám.
**ÁCHIM L. András** (plennome en la hungara *Áchim Liker András*, naskiĝis en Békéscsaba, la 15-an de marto en 1871 – mortis samloke, la 15-an de majo en 1911), estis mastrumanto, kamparana politikisto, redaktisto. Lin mortpafis en disputo frato de Endre Bajcsy-Zsilinszky, Gábor Zsilinszky.

Biografio
---------

Li lernis en Békéscsaba kaj agadis politike tie. Li iĝis en 1905 reprezentanto de la Hungaria Reorganizita Socialdemokrata Partio en la parlamento. Li ideologie ligiĝis al la agrarsocialismaj ideoj, kvankam li estis grandbienulo, li apogis aferojn de la senbienuloj kaj malriĉaj kamparanoj. Li fondis en 1906 La Hungarian Sendependan Socialistan partion (pli poste: Hungaria Kamparana Partio) kaj ties semajnan eldonaĵon la Kamparanan Gazeton (*Paraszt Újság*). Li estis relektita al parlamentano en 1906, sed oni neniigis lian mandaton kaj ekis kontraŭ li juĝproceson pro ribeligo kaj ekscito kontraŭ klaso. Tiu proceso finiĝis en 1908 per liberparolo en Nagyvárad.

Li iĝis en 1910 denove parlamentano, li postulis burĝajn demokratiajn reformojn, agraran reformon. Lia abruptema kaj netolerema personeco kondukis al sia persona tragedio. En unua semajno de majo en 1911, liaj kontraŭuloj ekis gazetan kampanjon kontraŭ li en la budapeŝta gazeto Friss Újság. Lin nomumis kamparana reĝo, la kontraŭuloj akizis lin je subpremo, malamikigo. Áchim respondis en sia gazeto per artikola serio. Du filoj de unu akuzanto Zsilinszky, la 26-jara advokato Endre Bajcsy-Zsilinszky kaj la la 24-jara Gábor Bajcsy-Zsilinszky eniris en loĝejon de Áchim kaj dum disputo, interbatalo morte pafvundigis lin. La fratojn Zsilinszky oni liberparolis el la murdakuzo.

Literaturo
----------

* KORODA Miklós: *Áchim András. „A csabai parasztvezér"* (Bp. 1946)
* TIBOR János: *Az Áchim L. András-féle békéscsabai parasztmozgalom* (Békéscsaba, 1958)
* *Földmunkás és szegényparaszt mozgalmak Magyarországon 1848–1948* (I–II. redaktis PÖLÖSKEI Ferenc és SZAKÁCS Kálmán, Bp. 1962)
* VÉR Andor: *Emlékezés Bajcsy-Zsilinszky Endrére és a „Szabadság"-ra* (Borsodi Szemle, 1965. 1. sz.)
* DOMOKOS József: *Egy választás története* (Látóhatár, 1966. 3–4. sz.)
* Géza Féja: *Szabad csapat* (r. Bp. 1965)

* Kategorio András L. Áchim en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 329189
* GND: 121489523
* LCCN: n85163953
* VIAF: 3328942
* ISNI: 0000 0000 2792 0588
* BNF: 16777015c
 |
**Andor Weltner** [veltner], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Weltner Andor** estis hungara juristo, profesoro, membro (korespondanta en 1970) de Hungara Scienca Akademio.

Andor Weltner  naskiĝis la 19-an de oktobro 1910 en Pápa. Li mortis la 21-an de septembro 1978 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Andor Weltner akiris diplomon en 1932 en Universitato Pázmány Péter, poste unu jaron li estis soldato. Ekde 1933 li estis advokatohelpanto. En 1937 li plenumis ekzamenon pri advokato kaj juĝisto. Dum la 2-a mondmilito li estis trudlaboristo, fine li deportiĝis al Buchenwald kaj Dachau. Hejmenveninta en 1945 li iĝis memstara advokato en Budapeŝto. En 1946 li ankaŭ ekinstruis en la universitato, en 1951 li estis elektita katedrestro. Li laboris en la ministerio inter 1949-1952. Li atingis la sciencan gradon PhD en 1952. En la studjaro 1956 li estis dekano. En 1971 li doktoriĝis antaŭ la akademio. Li instruis ankaŭ eksterlande en Vieno, Göttingen, Linz, Londono, Romo, Tampere. Li ricevis premion en 1966.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Gazdasági jog* (1949)
* *A magyar munkajog* (1955)
* *A munkavédelem jogi szabályai* (1963)
* *Fundamental traits of socialist labour law, with special regard to Hungarian legislation* (1970)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 471363
* GND: 1196826099
* LCCN: n87882754
* VIAF: 35982827
* ISNI: 0000 0001 1054 3672
* NLA: 35599923
* NKC: vse2013745425
 |
**György Pálinkás** [djordj pAlinkAŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Pálinkás György** estis hungara juĝisto.

György Pálinkás naskiĝis la 21-an de aŭgusto 1929 en Budapeŝto, li mortis la 3-an de marto 2004 en Budapeŝto.

Biografio
---------

György Pálinkás maturiĝis en gimnazio, poste li eklaboris en juĝejo en Szentendre, ekde 1949 en Budapeŝto. Li akiris juran (post monatoj juĝistan) diplomojn en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 1959 laŭ vespera instruado. (Tage li laboris plu en la juĝejo.) Inter 1960 kaj 1975 li estis juĝisto en Miskolc, poste en la ĉefjuĝejo en Budapeŝto. Li verkis kandidatan disertaĵon, sed tio valoris nenion sen fremda lingvokono. Lia laboro specialiĝis pri kruelaj krimoj, dum la socialismo li kondamnis ilin ofte je mortoj. Baldaŭ li ne konsentis pri malpermeso de morto-verdikto. Li ricevis premion en 1997. Li havis edzinon. Li mortis pro vespermanĝo en restoracio.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
*

Referencoj
----------

1. ↑

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 713790
 |
**Andor Weininger** [vejninger], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Weininger Andor** estis hungara arkitekto, pentristo, grafikisto, fasonisto.

Andor Weininger  naskiĝis la 12-an de februaro 1899 en Karancs (Hungara reĝlando, nuntempa Karanac en Kroatio), li mortis la 6-an de marto 1986 en Novjorko.

Biografio
---------

Andor Weininger apartenis al artista rondo de Petar Dobrović en Pécs, tuj post la 1-a mondmilito li studis en arkitekta fakultato de Reĝa Teknikuniversitato József, ekde 1921 li frekventis kursojn pri Bauhaus (Vejmaro) kaj aliĝis al De Stijl. En 1923 en Hamburgo li estis dekoraciisto kaj kostumisto en kabaredo, poste li revenis al Bauhaus. Inter 1928 kaj 1938 li estis fasonisto en Berlino, poste pro la naziismaj malpermesoj li iris al Nederlando. Li vivis en Kanado inter 1951-1958, poste ĝismorte en Novjorko. Li kontinue havis kontajtojn kun Hungario. Li havis edzinon.

El solaj ekspozicioj
--------------------

* Düsseldorf, Budapeŝto, Berlino (1990)
* Ulm, Kolonjo (1999)
* Vejmaro (2000)

El kolektivaj ekspozicioj
-------------------------

* Vejmaro (1923)
* Kassel, Bochum (1986)
* Budapeŝto, Madrido, Sofio, Kolonjo (1988)
* Pécs (1997)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 619244
* GND: 118927752
* LCCN: nr91022623
* VIAF: 8186556
* ISNI: 0000 0000 8355 130X
* SUDOC: 153938404
* BNF: 14942226t
* ULAN: 500052043
* RKD: 89588
 |
**Eddy WALLY** (naskiĝis la 12-an de julio 1932, mortinta la 6-an de februaro 2016) estis belga kantisto konata de la furorkantoj *Chérie* kaj *Ik spring uit een vliegmachien*.

Li estis lerneja ekzemplo de konata flandro kaj liaj koncertoj ĉiam altiras multajn homojn. Tamen estis neklara ĉu la homoj lin admiras aŭ primokas.

Eddy Wally (foto Bert HeymansEddy Wally naskiĝis en Zelzate, kiel **Eduard VAN DE WALLE**. Lia patro estis komercisto je bazaro kaj mortis juna. Van De Walle studis akordeonon. Li laboris en teksejo en Sas van Gent. Tie li ekkonis Mariëtte Roegoers, kun kiu li geedziĝis.

Poste li malfermis 'dancejon' en Ertvelde (Orienta Flandrio). En 1966 li ekkonis la nederlandan produktoron Johnny Hoes. Sub givdado de Hoes Eddy Wally registras sian unuan kanton, *Chérie*, kiu iĝas tre sukcesa. Wally atingis la unuan lokon de la flandra listo de furorkantoj. Poste li registris ankoraŭ pli ol kvindek kantojn.

Eddy Wally sin nomas *The Voice of Europe* (eo: *La voĉo de Eŭropo*), imitante tiel Frank Sinatra, kun kiu li ŝatas sin kompari.

Wally ankaŭ estas konata ekster Belgio. Li eĉ estas konata en Britio pro sia regula aperado en la programo *Eurotrash* (eo: *Eŭrorubaĵo*). Li ankaŭ koncertis en la usona Las Vegas kaj eĉ en Ĉinio.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Eddy Wally en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retpaĝo (nederlande).
* Eddy Wally ĉe IMDb (angle).


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 44591
* VIAF: 287809707
* MBA: 107d1f88-8136-49de-b590-140499ae875d
 |
**András MIHÁLY** [andrAŝ mihAj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Mihály András** estis hungara dirigento, komponisto, violonĉelisto kaj profesoro.

András Mihály naskiĝis, kiel *Mauthner András* la 6-an de novembro 1917 en Budapeŝto. Li mortis la 19-an de septembro 1993 en Budapeŝto.

Biografio
---------

András Mihály studis en Muzikarta Altlernejo Ferenc Liszt inter 1934-1938, kie li lernis ekzemple de Leó Weiner, Pál Kadosa. Inter 1941-1946 li dirigentadis parte laboristajn korusojn, parte li ludis en memfondita arĉista kvaropo. En 1944 li iĝis deportita al Buchenwald. Hejmenveninta li aliĝis al orkestro de Budapeŝta Ŝtata Operejo, kiel violonĉelisto. Ekde 1949 li instruis en la Altlernejo, inter 1962-1978 li havis postenon en Hungara Radio. Inter 1978–1987 li estris Operejon de Budapeŝto. Li havis edzinon kaj 2 filojn. Li ricevis premion Kossuth en 1955, pli frue kaj poste ankaŭ aliajn premiojn.

Elektitaj disĉiploj
-------------------

* József Bánky
* Iván Erőd
* Éva Maros
* Géza Németh
* Ilona Prunyi
* Anikó Szegedi
* Loránt Szűcs
* Gábor Takács-Nagy
* Kálmán Záborszky

Fontoj
------

* biografio hungare


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 411026
* GND: 120412640
* LCCN: n83013639
* VIAF: 2657014
* ISNI: 0000 0000 8082 4210
* SUDOC: 126076588
* BNF: 138974954
* MBA: 89f5a707-4374-41f2-926c-3fc2f6f4684e
* NKC: jx20090819007
 |
**SZTUPA Andor** [pr. stupa] estis hungara aktoro, teatrestro naskiĝinta en Nagyvárad la 9-an de aprilo 1826 kaj mortinta en Budapeŝto la 2-an de januaro 1893.

Kariero
-------

Andor Sztupa debutis en 1847 en trupo de Dávid Kilényi kaj Pál Csabay. Ekde 1854 li ludis en trupo de Ede Gócs, poste en tiu de István Reszler (1861–63). Ekde 1870 li estis direktoro unue en Miskolc, poste ekde 1871 ĝis 1875 li kuniĝis kun Gusztáv Hubay kaj ili vizitis ĉefe la urbojn de norda Hungarujo (Eperjes, Sátoraljaújhely, Gyöngyös, Miskolc). En printempo de 1875 ili disiĝis. Sztupa iris al Temeŝvaro, poste la vintron li pasigis en Szeged. Ekde printempo de 1878 li direktis sian trupon memstare kaj ĝis printempo de 1885 li estis estro de la tiel nomata *distrikto de Braŝovo*. Tiam li ĉesis la direktoradon kaj dungiĝis al Pécs, post unu jaro al Szabadka. En 1887 li loksidiĝis en Budapeŝto kaj estiĝis kasisto de la Várszínház. En 1890 li finis sian karieron kiel unu el la pensiuloj de la Nacia Aktorligo. Kiel eminenta direktoro li invitis al sia teatro anojn de la Nacia Teatro (ekz. Kornélia Prielle). Lia edzino estis la aktorino Alfonza Kolonics (Nagybánya, 13-a de februaro 1825–Szamosújvár, 2-a de aprilo 1884).

Elektitaj aktoroj en trupo de Sztupa
------------------------------------

* Péter Andorffy
* Endre Bátosy
* Antal Bokody
* Hermin Boránd
* Lajos Havi
* Lajos Komáromy
* Imre Kőmíves
* Anna Lukács
* Júlia Maár
* Kornélia Mindszenty
* Paula Nagy
* György Némethy
* Lina Nikó
* Elek Solymossy
* Imre Szacsvay (aktoro)
* Árpád Szathmáry
* Vilma Szentesy
* Antal Tóth
* Lajos Valentin
* Miklós Várady
* Zoltán Zádor

Elektitaj trupanoj de Sztupa
----------------------------

* Lajos Serly, dirigento
* Antónia Hetényi, aktoro
* Margit Hunyady, aktoro

Fonto
-----

* Magyar Színházművészeti Lexikon
|  |
| --- |
| **16 plej gravaj Ifa-vortoj (Odu)** |
| *Nomo* | *1* | *2* | *3* | *4* |
| **Ogbe** | I | I | I | I |
| **Oyẹku** | II | II | II | II |
| **Iwori** | II | I | I | II |
| **Odi** | I | II | II | I |
| **Ọbara** | I | II | II | II |
| **Ọkanran** | II | II | II | I |
| **Irosun** | I | I | II | II |
| **Iwọnrin** | II | II | I | I |
| **Ogunda** | I | I | I | II |
| **Ọsa** | II | I | I | I |
| **Irẹtẹ** | I | I | II | I |
| **Otura** | I | II | I | I |
| **Oturupọn** | II | II | I | II |
| **Ika** | II | I | II | II |
| **Ọsẹ** | I | II | I | II |
| **Ofun** | II | I | II | I |
| 

---

**16 plej gravaj ifa-vortoj laŭ Yeveh Voduo** |
| *Nomo* | *1* | *2* | *3* | *4* |
| **Gbe-Meji** | I | I | I | I |
| **Yeku-Meji** | II | II | II | II |
| **Woli-Meji** | II | I | I | II |
| **Di-Meji** | I | II | II | I |
| **Abla-Meji** | I | II | II | II |
| **Akla-Meji** | II | II | II | I |
|  **Loso-Meji** | I | I | II | II |
| **Wele-Meji** | II | II | I | I |
| **Guda-Meji** | I | I | I | II |
| **Sa-Meji** | II | I | I | I |
| **Lete-Meji** | I | I | II | I |
| **Tula-Meji** | I | II | I | I |
| **Turukpe-Meji** | II | II | I | II |
| **ka-Maji** | II | I | II | II |
| **Ce-Meji** | I | II | I | II |
| **Fu-Meji** | II | I | II | I |

La **Ifa-orakolo** estas sistemo por predikti la estontecon kaj uzas vastan sistemon de tekstoj por ĉi tio. La vorto Ifa rilatas al mistika figuro Ifa aŭ Orunmila, kiu estas la joruba dio (Orisha) de saĝo kaj intelekta evoluo. 

 Ifa orakolo 
Ifa ankaŭ estas praktikata de; 

* partianoj de la Santerio (afrika religio en Kubo )
* partianoj de la Kandombleo (Afrika religio en Brazilo )
* sekvantoj de Voduo
* homoj en Ameriko kaj Karibio sub la nomo Orisa Ifa.

Male al aliaj orakolaj sistemoj, kiuj uzas mediumon por elvoki spiritojn, la Ifa-pastro (babalawo), uzas sistemon de signoj, kiujn li ĵetas sur teleron kaj poste interpretas. 

La kolekto de literaturaj Ifa-tekstoj, nomata *Odu*, konsistas el 256 partoj, subdividitaj en versojn (nomitajn *ese*). 

La ese-versoj, kiuj estas konsiderataj la plej grava parto de la Ifa oraklo, estas kantataj de la pastro en poezia lingvo. La ese-tekstoj pritraktas la jorubajn historion, lingvon, religion, universan vizion kaj nuntempajn sociajn temojn. La scio pri Ifa estas konservata en la joruba komunumo kaj transdonata de Ifa-pastroj. Ifa estis ĉiam pli diskriminata sub la influo de koloniismo. Ifa-pastroj estas maljunaj kaj la junularo malmulte interesiĝas pri orakloj. La postvivo de la 'ese'-korpuso estas minacata.

Nemateria kultura heredaĵo (Unesko)
-----------------------------------

En 2005, Unekso aldonis la riton de la Ifa-orakolo al la listo de "*majstroverkoj de la parola kaj nemateria heredaĵo de la homaro".*

Vidu ankaŭ
----------

* Orakolo
* Joruboj
* Joruba lingvo
**Ede Mahler** [maler], (foje *Eduard Mahler*), laŭ hungarlingve kutima nomordo **Mahler Ede** estis hungara-aŭstra-juda orientalisto, historiisto, filologo, astronomo, arkeologo, profesoro, membro korespondanta de Hungara Scienca Akademio (1909).

Ede Mahler  naskiĝis la 28-an de septembro 1857 en Hungara reĝlando en Cífer (nun en Slovakio). Li mortis la 29-an de junio 1945 en Újpest.

Biografio
---------

Ede Mahler devenis el juda familio. Li frekventis universitatojn en Budapeŝto kaj Vieno inter 1876-1880. Post la diplomo ĝis 1886 li laboris en observatorio en Budapeŝto. Tiutempe li edziĝis baldaŭe havanta 3 filojn. En 1898 li ekinstruis en la universitato, en la sekva jaro li ankaŭ eklaboris en Hungara Nacia Muzeo, kie li ofte faris arkeologiajn esplorojn en Hungarujo, krome li esploris en Egipto en 1910. Li pensiuliĝis en 1928, tamen poste li instruis plu jardekon. En 1944 li devis kaŝiĝi pro la deportiĝoj. Dum sieĝo de Budapeŝto lia domo detriĝis, sekve lia grava kolektaĵo neniiĝis.

Elektitaj disĉiploj
-------------------

* István Járdányi Paulovics

Verkaro (elekto)
----------------

* *Babylónia és Assyria* (1906)
* *Az ókori Egyiptom* (1909)
* *Ókori chronológiai kutatások* (1915)

Interrete legeblaj verkoj (hungare)
-----------------------------------

* 1898
* 1900
* 1901
* 1911
* 1915
* 1917

Fontoj
------

* biografio (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero M kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)
* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero M kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)
* hungarlingva biografio kun foto

* Kategorio Ede Mahler en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 451375
* GND: 116679638
* LCCN: no2012089430
* VIAF: 35214430
* ISNI: 0000 0000 7820 4098
* SUDOC: 153520302
* BIBSYS: 90148998
 |
**András Mohay** [andrAŝ mohai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Mohay András** estis hungara drumisto, ĵazmuzikisto.

András Mohay naskiĝis en 1978 en Budapeŝto, li mortis la 27-an de julio 2014 en aŭtovojo ĉe Nagyút.

Biografio
---------

La muzika edukado de András Mohay komenciĝis en la aĝo de dek jaroj en muziklernejo en sia naskiĝurbo. Dum la kutimaj mezlernejaj jaroj vespere li studis ĵazodrumadon en studio. Pli poste li akiris diplomon en Muzikarta Universitato Ferenc Liszt en 2003. Liaj plej gravaj instruistoj estis Imre Kőszegi kaj Iván Nesztor. Post siaj studoj li estis drumisto, liaj muzikaj kunuloj estis ekzemple Béla Szakcsi Lakatos, György Vukán. Li drumadis en multaj ĵazaj festivaloj en Hungario kaj aliaj eŭropaj landoj, inkluzive de Belgio, Britio, Rumanio, Rusio. Li mortis tragike pro aŭtoakcidento.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 660690
* VIAF: 174303887
* ISNI: 0000 0003 5590 1220
* SUDOC: 156982609
* BNF: 16528681p
* MBA: 2f5ecc86-7f56-49e5-ac2b-6b54bedb9136
 |
Memportreto de Philipp Friedrich von Hetsch, antaŭ 1790
**Philipp Friedrich von HETSCH** (naskiĝinta la 10-an de septembro 1758 en Stuttgart, mortinta samloke la 31-an de decembro 1838) estis germana pentristo.

Vivo
----

Li trejnitis ĉe la Alta Karla Lernejo (Hohe Karlsschule) ĉe Nicolas Guibal kaj Adolf Friedrich Harper kaj estis intima amiko de Ŝilero. En 1780 li iris Parizon por lerni ĉe Joseph Marie Vien kaj Claude Joseph Vernet. Post reveno en la jaro 1782-a li iĝis kortega pentristo kaj vivis inter 1785–87 en Romo. En 1795 li iĝis profesoro kaj dek jarojn pli malfrue galeridirektoro en sia naskiĝurbo.

Graveco
-------

Li nombriĝis inter la plej gravaj artistoj de la klasikisma periodo. Tamen li neniam sukcesi forĵeti entute skolajn trajtojn akiritajn en Franclando. Li plejofte traktis heroajn intrigojn aŭ de mitologio aŭ de historio. Poste li prenis ankaŭ kristanajn rakontojn por bildigi ilin. Lia forto kuŝis pli en la farado de belaj detaloj ol en prezento de grandeco. La plejmulto de liaj bildoj troviĝas en la Reĝa rezideja kastelo de Stuttgart. En la Reĝa muzeo estas du bildoj: *Cornelia, die Mutter der Gracchen* kaj *Ritter Albonack, dem König Alfred seine Töchter zeigend*.

Fonto
-----

Meyers Großes Konversations-Lexikon, Band 9. Leipzig 1907, p. 284-285, kio legeblas interrete tie ĉi.

* Kategorio Philipp Friedrich von Hetsch en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 586695
* GND: 116778830
* VIAF: 45062575
* ISNI: 0000 0001 1761 0559
* BNF: 149690507
* ULAN: 500026954
* RKD: 38093
 |
**Ede Margó,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Margó Ede** estis hungara skulptisto, framasono, membro de Societo Benczúr. Lia origina familia nomo estis *Morgenstern* ĝis 1903. Lia fratino estis Célia Margó.

János Hunyadi en Budapeŝto fare de Ede Margó
Ede Margó naskiĝis la 8-an de majo 1872 en Pest (urbo) (Hungara reĝlando), pri mortoloko kaj tempo ne estas konsento inter la fontoj, nur estas fakto, ke lia tombo estas en Zamárdi .

Biografio
---------

Ede Margó devenis el juda familio. Li studis en Tutlanda Reĝa Industriarta Lernejo, lia majstro estis Lajos György Mátrai. Li plulernis en majstrolernejo de Alajos Stróbl, poste en akademio Julian en Parizo. Komence li kreis reliefojn, poste skulptaĵojn kaj tombomonumentojn. En 1900 li framasoniĝis en Budapeŝto. En 1911 li partoprenis en fondo de Artistkolonio (Budapeŝto), kie poste li vivis.

Elektitaj ekspozicioj
---------------------

* Parizo (debuto en 1899)

Elektitaj skulptaĵoj
--------------------

* Lajos Kossuth en DebrecenLajos Kossuth en Debrecen
* Patrino kun filo Szeged (1945)Patrino kun filo Szeged (1945)
* Lajos Pósa en BudapeŝtoLajos Pósa en Budapeŝto
* Pista Dankó en Szeged (marmoro)Pista Dankó en Szeged (marmoro)
* Literaturo kaj Agrikulturo en BudapeŝtoLiteraturo kaj Agrikulturo en Budapeŝto
* Industrio kaj Muziko en BudapeŝtoIndustrio kaj Muziko en Budapeŝto
* Imre SzacsvayImre Szacsvay

Elektitaj reliefoj
------------------

* Agonio (1899)Agonio (1899)
* Lajos Kossuth en MakóLajos Kossuth en Makó
* Soldata memortabulo en SzegedSoldata memortabulo en Szeged

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* koncerna teksto hungare
*

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Ede Margó en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 623448
 |
**Andor Nagy** [nadj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Nagy Andor** estas hungara parlamenta deputito, ambasadoro, advokato.

Andor Nagy naskiĝis la 25-an de februaro 1963 en Csorna.

Biografio
---------

Andor Nagy maturiĝis en gimnazio en Győr, poste li akiris juran diplomon en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 1987, dum li konatiĝis kun Viktor Orbán. En la sekvanta jaro li havis postenon en kooperativo, en la sama jaro li aliĝis al Fidesz. Inter 1989-1993 li studis en Libera Universitato Berlino, ekde 1993 li havis postenon en partio Fidesz, baldaŭ en la ŝtata administracio, eĉ li estis subministro. En 1994 li estis kandidato pri advokato, post 3 jaroj li advokatiĝis. Inter 2004 kaj 2013 li estis parlamentano, inter 2013-2018 ambasadoro en Israelo, poste en Aŭstrio. Li ricevis francan Honoran Legion en 2001, germanan premion en 2002. Li havas edzinon, kiu naskis 2 filinojn en 2000, respektive en 2003.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 705149
 |
**Ede László** [lAslO], laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj kun plena nomo **László Ede Dezső** estis hungara kemiisto, altlerneja instruisto. Lia origina familia nomo estis *Lőwy* [lOvi] ĝis 1883.

Ede Lőwy naskiĝis la 5-an de majo 1859 en Simontornya, li mortis la 25-an de januaro 1933 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Ede László devenis el juda familio. Li frekventis mezlernejojn en Székesfehérvár kaj Budapeŝto, poste li studis en Teknikuniversitato palatino József kaj en simila universitato en Munkeno. Post la kemia diplomo en 1881 li estis asistanto en universitato József. Inter 1884-1886 li studvojaĝis helpe de stipendio en Francio. Hejmenveninta li estis altrangigita lektoro (en 1890 jam privata instruisto, en 1905 titulara eksterordinara instruisto) kaj instruis plu. Intertempe en 1889 li akiris pedagogian diplomon. En 1923 li emeritiĝis. Li plej multe okupiĝis pri kemiaj rilatoj de vinoj.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Magyarországi agyagok chemiai és mechanikai elemzése, tekintettel ipari alkalmazhatóságukra* (premiita, ankaŭ germane, 1886)
* *A bor extrakt tartalmának gyors meghatározása* (1890)
* *A természetes és gyártott bor felismerése* (1893)
* *A bortőrvény ügyéről* (1895)
* *Borászatunk fejlődése* (1920)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al majusklo L, poste serĉu la nomon)

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 725836
* GND: 1055139028
* VIAF: 309669164
 |
**András M. Novák** [andrAŝ em novAk], laŭ hungarlingve kutima nomordo **M. Novák András** estas hungara pentristo, membro de Societo Szinyei Merse Pál.

András M. Novák  naskiĝis la 17-an de aŭgusto 1944 en Kaposvár.

Biografio
---------

András M. Novák frekventis artan gimnazion en Budapeŝto, poste li akiris diplomon en Hungara Belarta Altlernejo en 1968. Liaj plej gravaj instruistoj estis Jenő Barcsay, János Kmetty kaj Lajos Szentiványi (pentristo). Li havis ŝtatan stipendion inter 1970 kaj 1973, usonan stipendion en 1993. Ekde 1974 li estas profesia pentristo. Li ne nur pentras, sed ankaŭ kreas kolaĝojn. Li ricevis 3 premiojn en 1984, 1987 kaj 1999.

El solaj ekspozicioj
--------------------

* Budapeŝto (1971, 1973, 1986, 1991, 1995, 1998, 2004)
* Kaposvár (1983)

El kolektivaj ekspozicioj
-------------------------

* Budapeŝto (1970-1978, 1984, 1992, 2006)
* Vieno (1982)
* Hamburgo (1986)
* Arthalo Budapeŝto (1997)

Elektitaj pentraĵoj
-------------------

* Nagypapáéknál
* Nád mellett
* Corpus regni

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva membiografio kun bildoj


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 613711
* VIAF: 132431567
* ULAN: 500159888
 |
**Douwe Mout VAN DER MEER** (n. en 1704 - mortis post 1758) estis nederlando, kiu famiĝis en la 18-a jarcento pro la rinocero, kiun li ekspoziciis en pluraj eŭropaj landoj.

Li naskiĝis en Nederlando la 12-an de aprilo 1704 ene de familio da ŝipanoj. Lia patro, samkiel lia avo kaj patrinaj onkloj, estris komercajn marŝipojn. Li mem fariĝis ŝipisto, kaj fariĝis ŝipestro por la Nederlanda Orienthinda Kompanio. En 1740, li estris la *Knappenhof* el Hindio al Eŭropo, kaj en 1742-1744 li estris la *Goidschalxoord* inter Nederlando kaj Hindio.

Ekde 1744, li forlasis la kompanion kaj ekis novan karieron kiel spektaklisto : li vojaĝis tra la tuta Eŭropo por prezenti hindan rinocerinon, nomitan Clara, kiun li trovis en Bengalio en 1741. Ĉar jam estis pluraj sukcesaj ekspozicioj de rinoceroj en Londono en 1684 kaj 1739, van der Meer konstruis specialan veturilon por la besto kaj akompanis ĝin al Bruselo. Sukceso tuj trafis la spektaklon, kaj li do daŭrigis sian vojaĝon ĝis 1758, tra germanlingva Eŭropo, Francio kaj Italio, antaŭ reveni al centra Eŭropo kaj finatingi Anglion.

La lasta spektaklo okazis en Londono en 1758, kie la rinocerino Clara mortis la 14-an de aprilo. Pri la posta vivo de Douwe Mout, kiu estis nobeligita de la aŭstria imperiestro, oni nenion scias.

Vidu ankaŭ
----------

* Clara (rinocero)

Bibliografio
------------

* Irene Verheij, *Op reis met Clara. De geschiedenis van een bezienswaardige neushoorn*, 1992
* Glynis Ridley, *Clara's Grand Tour : Travels with a Rhinoceros in Eighteenth-Century Europe*, New York, Atlantic Monthly Press, 2004.

* Kategorio Douwe Mout van der Meer en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Ede Gócs** [gOĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Gócs Ede** estis aŭstrohungara dirigento, instruisto. Lia origina familia nomo estis *Gotsch* [goĉ], lia origina persona nomo estis *Engelbert* aŭ *Engelbrecht*.

Engelbert Gotsch naskiĝis la ĉirkaŭ 1814 en Moravio (Aŭstra Imperio), li mortis en 1898 en Szamosújvár (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempa Gherla en Rumanio).

Biografio
---------

Ede Gócs devenis el germana (aŭstra) familio. Li estis korusano (baso) de Teatro Magyar ekde 1837. Li estis dirigento en teatra kompanio de Dávid Kilényi en Kolozsvár en 1840. Li estis levita operejestro en teatra kompanio en Győr, en la sekva jaro li estis ankaŭ testrestro. Li batalis por la hungara revolucio de 1848, lastfoje kiel leŭtenanto. Inter 1851–1870 li estis dirigento en Kolozsvár, poste li estis eklezia korusestro kaj muzikinstruisto. Kelkfoje li kantis operojn. Lia edzino naskis 2 filinojn, li vidviĝis en 1878.

El liaj repertuaro
------------------

* Gaetano Donizetti: *Don Pasquale* - ĉefrolo

El liaj dirigentaĵoj
--------------------

* Ferenc Erkel: *Hunyadi László* (1853, en 1860 en Zagrebo)
* Giuseppe Verdi:
	+ *Traviata* (1861)
	+ *A tévedt nő* (1861)
	+ *Ernani* (1864)
* en:William Vincent Wallace: *Maritana* (1861)
* Jules Massenet: *Don Cézár de Bazan* (1861)

Elektitaj trupanoj de Gócs
--------------------------

Júlia Mátray, Andor Sztupa

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Ede Gócs en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 766586
 |


* Portalo pri Biografio
**Richárd Bodor** [rihArd], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bodor Richárd** estas hungara naĝisto, olimpiano, trejnisto.

Richárd Bodor naskiĝis la 10-an de majo 1979 en Pécs, li mortis la 19 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Richárd Bodor akiris sportpedagogian diplomon en Universitato de Pécs. En 2012 li translokiĝis al Budapeŝto.

### Sporta kariero

Richárd Bodor komence estis naĝisto en sportkluboj en sia naskiĝurbo. Li estis hungara ĉampiono 14-foje inter 2000-2010 en la kategorio brustonaĝo. Li estis olimpiano en Hungario en la Somera Olimpiko 2004 kaj Hungario en la Somera Olimpiko 2008 sen medalo, krome en eŭropa ĉampionumo li estis la tria en 2004 trifoje. Li finis sian aktivan sportan karieron ĉirkaŭ 2012, poste li estis trejnisto en Debrecen.

Fontoj
------

* hungara datenaro
* hungarlingva intervjuo kun biografio kaj foto
* angla datenaro

Referencoj
----------

1. ↑   angla datenaro

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 808652
 |



* Portalo pri Biografio
**Sofia GUBAJDULINA** (naskiĝis la 24-an de oktobro 1931 en Ĉistopol, Sovetunio) estas rusa komponistino. Ŝiaj muzikverkoj ofte inkludas malkutimajn kombinojn de instrumentoj.

Vivo
----

Gubajdulina naskiĝis en Ĉistopol, Tatarstano. Estante junulino, ŝi ofte en kampoj apud ŝia domo preĝis, ke ŝi iam iĝu komponistino. Ĉe la konservatorio de Kazan ŝi studis la fortepianon kaj muzikon, kaj gradiĝis en 1954. Poste Gubajdulina enteprenis pluan muziklernadon en Moskvo, instruite de Nikolai Pejko ĝis 1959 kaj de Vissarion Ŝebalin ĝis 1963. Gubajdulina plifamiĝis eksterlande en la komencaj 1980-aj jaroj, plejparte kiam la violonisto Gidon Kremer ekinteresiĝis pri ŝia violonkonĉerto.

En la Sovetunio ŝia muziko estis mallaŭdata kiel "malrespondeca" pro ties disonancemo kaj nekutimeco; tamen Dmitri Ŝostakoviĉ, evaluante ŝian finekzamenon, kuraĝigis Gubajdulinan daŭri laŭ la "malvera vojo". Malgraŭ tio, la komponistino estis permesata esprimi sian modernismon per kelkaj muzikaĵoj skribataj por dokumentaj filmoj.

Gubajdulina estas ortodoksa kristanino, kaj religio influis ŝian verkaron. En intervjuo ŝi diris, ke muziko por ŝi estis eskapo el la "terura" sociopolitika atmosfero de Sovetunio.

Ekde 1992 Gubajdulina loĝas ĉe Hamburgo, Germanujo. Ŝi estas ano de la frankfurta kaj hamburga muzikakademioj kaj la Reĝa Sveduja Akademio de Muziko.

Verkoj
------

### Orĥestraj

* 1986 — Stimmen... Verstummen...
* 1989 — Antwort ohne Frage (Respondo sen demando)
* 1992 — "Stufen" por orĥestro
* 1994 — Фигуры времени (Figuroj de tempo)
* 2002 — La rajdanto sur la blanka ĉevalo
* 2003 — Свет конца (Lumo de l' fino)
* 2006 — Bankedo dum pestego

### Ensemblaj

* 1957 — Kvinteto por fortepiano, du violonoj, violo, kaj violonĉelo
* 1965 — Fortepiana sonato
* 1974 — Dek preludoj por sola violonĉelo
* 1976 — Trio por tri trumpetoj
* 1977 — Dueto-sonato por du fagotoj

Eksteraj ligiloj
----------------

* Sofia Gubajdulina en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Sofia Gubajdulina en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* angle Intervjuo kun Sofia Gubajdulina de Bruce Duffie, la 18-an de aprilo 1997


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 393613
* GND: 119073927
* LCCN: n80153904
* VIAF: 49200708
* ISNI: 0000 0001 2017 9894
* LIBRIS: 213014
* SUDOC: 066825741
* BNF: 13925523s
* MBA: fc69035e-f525-4648-9089-5943db021fc5
* NLA: 35659428
* NDL: 01078793
* BIBSYS: 67444
* NKC: jn20000602710
* ICCU: LO1V173976
* BNE: XX1118116
 |
***Sociedad Deportiva Compostela*** estis hispana futbala teamo kun sidejo en Santiago de Compostela, en la aŭtonoma komunumo Galegio, Hispanio. Fondita la 1-an de julio 1928 fare de Ramón Castromil Casal, ĝi ludis hejmajn ludojn ĉe la Stadiono *Multiusos de San Lázaro*. La teamo bankrotis en 2006, sed la principoj estis reorganizitaj kiel **SD Compostela** por ludi en 1962 kaj en 2004. Ili ludis en la duaranga *Segunda División B - Grupo 1*.

Historio
--------

Fondita en 1928, Compostela pasigis la plej bonan parton de ĝi kaj la sekvajn jardekojn ludante profesian futbalon. La 28-an de oktobro 1962 la nove formita SD Compostela kunfandiĝis kun Klubo Arenal. La jardeko de la 1970-aj jaroj estis neregula. La teamo ludis en la Tria Divizio, en la regiona kategorio kaj en la nova Dua Divizio B. Ĝia unua promocio al duonnacia stato okazis en 1977 kun promocio al Dua Divizio B (Grupo 1), kiu daŭris nur unu sezonon; Compos denove estis antaŭenigita en 1980, tiun fojon daŭrante ses jarojn.

Malavanco en 1986 estis pliseverigita per ekster-kampa konflikto ĉirkaŭ la agoj de tiama prezidanto Francisco Steppe. Li retiriĝis sub akuzoj de ricevado de pagoj por ĵetado de ludo kontraŭ Pontevedra CF, kiu certigus opozician prizorgadon en la kategorio. Fine de la 1980-aj jaroj, la klubo spertis signifan restrukturigon de kaj la estraraj kaj administraj niveloj, kaj en 1990 Compostela reakiris trianivelan statuson.

La sekva kampanjo devis pruvi, ke la klubo estis la plej sukcesa ĝis tiam. La 23an de junio 1991, kapacito de 8,000 ĉe la *Estadio Municipal Santa Isabel*, celo de Juanito kaj Ochoa (du) vidis 3-1 venkon en la fina finalmatĉo kontraŭ CD Badajoz, por plej unua vizito al Dua Divizio iam farita. 

La translokiĝo al la Stadiono *Multiusos de San Lázaro* koincidis kun la daŭra pliiĝo de la sorto de la teamo, kaj fine de 1993-94 post 3-1-finala venko kontraŭ Rayo Vallecano atingis Compostela La Ligon. Compostela sukcesis rimarkinde bone, atingante la pintan finon en la 10-a rango en 1995-96, ĉefe kun la permeso de ludistoj Christopher Ohen kaj Bent Christensen, kiuj entute faris 23 ligogolojn.

Post kvar sezonoj ĉe la pinto, Compostela estis forigita post perdado de malavancmatĉo al Villarreal CF laŭ la forcela regulo, malgraŭ ĝenerale ludado de alloga piedpilko. La klubo ankaŭ estis komenconta malsuprenan spiralon; post malavanco al la tria parto en 2001, la teamo revenis la sekvan jaron, sed en la sekva kampanjo ili ludis pro ekster-kampaj distraĵoj, kie la ludantoj kaj kunlaborantaro estis sensalajraj dum pluraj monatoj - fina naŭa loko ne sufiĉis por malhelpi novan malavancon, ĉar la klubo ne plenumis la limon de la 31a de julio por pagi ĉiujn etatajn ŝuldojn.