recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Pál Maléter** (4-an de septembro 1917 – 16-an de junio 1958) naskiĝis el hungaraj gepatroj en Eperjes, urbo en la norda parto de historia Hungario, nuntempe Prešov, Slovakio. Li estris la hungaran armeon dum la Hungara revolucio de 1956.

Maléter studis kuracarton ĉe la Universitato de Karolo en Prago, antaŭ ol transloĝiĝi en 1938 al Budapeŝto, kie li eniris la militan akademion. Dum la 2-a mondmilito, li batalis je la orienta fronto ĝis li estis kaptata de la ruĝa armeo. Poste, li iĝis komunisto, estis trejnigita kiel sabotisto kaj resendita al Hungario. Pro sia kuraĝo kaj aŭdaco, li estis alte taksita.  

En 1956 Maléter estis kolonelo kaj estris blenditan divizion en Budapeŝto. Li estis komisiita por subpremi la insurekcion sed, konatiĝinte, li aliĝis al la revolucio kune kun la kazerno Kilian. Li iĝis tiel unu el la plej gravaj oficistoj kiuj transpasis al la popolo, elektante siajn samlandanojn prefere ol la sovetianoj.  

Pro sia altranga nivelo, Maléter rapide estis kontaktita de la nova registaro, kaj la kolonelo tuj iĝis generalo. La 29-an de oktobro, li estis nomumita ministro pri la Nacia Defendo.  

La 3-an de novembro, li iris al Tököl, apud Budapeŝto, pro invito de la soveta armeo, kiu kazernis tie. Kiel traktanto, Maléter ricevis garantion pri sia persona sekureco. Estis tamen kaptilo. La morgaŭon, senantaŭaverto ekeliris la sovetaj tankoj el siaj kazernoj kaj perforte subpremis la revolucion. Samtempe, Maléter estis perfide arestita dum la kunveno, spite la internacia juro. Tuj malliberigita, li malaperis.

Pál Maléter estis fakte ekzekutita kune kun Imre Nagy kaj aliaj en iu malliberejo, en Budapeŝto, la 16-an de junio 1958, post sekreta "juĝado", pro provado faligi la "popolan respublikon Hungarujo".   

En junio 1989, je la datreveno de tiuj murdoj, Imre Nagy, Pál Maléter, tri aliaj kiuj mortis en malliberejo kaj sesa malplena ĉerko (simbolante ĉiujn kiuj tiam estis mortigitaj) estis oficiale reenterigitaj en Budapeŝto, kun ŝtataj honoroj.  

Pinvarietato estis nomita je honoro de Maléter. Temas pri nana varietato, tuthumure, ĉar Maléter estis fakte vera giganto. Laŭ la historiisto Victor Sebestyen, li estis pli ol du metroj alta!

Referencoj
----------

1. ↑  Tiu artikolo devenas de la traduko de la angla artikolo pri Maléter. Ĉi-tiu entenas interalie ties portreton
2. ↑   Arkivigite je 2010-12-05 per la retarkivo Wayback Machine Pinus mugo 'Pal Maleter'
3. ↑  Victor Sebestyen (2006), *Twelve Days: The Story of the 1956 Hungarian Revolution*, p. 130.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 425241
* GND: 119312417
* LCCN: n95089766
* VIAF: 37723735
* ISNI: 0000 0000 7860 0509
* SUDOC: 070674698
 |
Temas pri... Ĉi tiu artikolo temas pri ekonomio. Por aliaj signifoj vidu la artikolon Produkto.
**Produkto** aŭ **produktaĵo** estas substanco aŭ objekto utila por la homo, farita el krudmaterialoj.

La termino **produkto** estas ankaŭ uzata pri la tuto de la konsideritaj produktaĵoj (Vd en NPIV).

La ekonomika teorio distingas du tipojn de produktado :

* **Merkata produktado** , kies produktoj estas vendataj sur merkato.
* **Nemerkata produktado**, kies produktoj estas disdonataj senpage aŭ je prezo malpli granda ol la memkosto.

Nacia/enlanda produkto
----------------------

* malneta nacia produkto (MNP) (angle: *gross national product, GNP*)
* malneta enlanda produkto (MEP)(angle: *gross domestic product*, *GDP*)

MNP = MEP + (labor- kaj kapitalenspezoj ricevitaj de eksterlando) - tiaj enspezoj senditaj al eksterlando. (Praktike, la diferenco inter ambaŭ estas malgranda.)

Specoj de produktoj
-------------------

Oni distingas en la ekonomiko laŭ la uzo de la produktoj

* konsumproduktojn
* investproduktojn

Nedaŭremaj produktoj
--------------------

estas produktoj, kiuj ne daŭras longe sen difektiĝo kaj kiujn oni kutime povas uzi nur unufoje, male al daŭremaj produktoj.

Duonprodukto
------------

Duonprodutko en ekonomio estas io produktita sed servonta kiel kruda materialo aŭ ero de plua finprodukto. Ekzempleen aŭtofabriko la aŭta motoro estas duonprodukto, la aŭto mem la finprodukto.

Produktado
----------

Produktoĉeno aŭ produktada procezo estas la aro de planitaj operacioj de transformado de difinitaj faktoroj rezultaj en varoj aŭ servoj pere de la aplikado de teknologia procedo.

Referencoj
----------

1. ↑  Munniksma, F. (1990) International Business Dictionary in eleven languages – Internacia komerca-ekonomia vortaro en dekunu lingvoj. Ĉina Esperanto-Eldonejo, Pekino, sub aŭspicio de Instituto por Esperanto en Komerco kaj Industrio, Nederlando (IKEV)
2. ↑  Muniksma, F. (1990) International Business Dictionary in eleven languages – Internacia komerca-ekonomia vortaro en dekunu lingvoj. Ĉina Esperanto-Eldonejo, Pekino, sub aŭspicio de Instituto por Esperanto en Komerco kaj Industrio, Nederlando (IKEV)

Vidu ankaŭ
----------

* Kromprodukto
* Malneta enlanda produkto
* Malneta nacia produkto
* Produkta funkcio
* Produktadrimedoj
* Produktiveco
* Rezulto (frukto)
* Muntado
* Varo

* Kategorio Produkto (ekonomio) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Produkto (ekonomio) en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)
**MIHÁLTZ Pál** (miha:lc) estis hungara pentristo, altlerneja instruisto Munkácsy-premiito (1961), meritartisto (1965), eminenta artisto (1973).

Pál Miháltz naskiĝis en Magyarvalkó la 1-an de aprilo 1899 kaj mortis en Budapeŝto la 25-an de novembro 1988.

Memortabulo pri Pál Miháltz

Biografio
---------

Pál Miháltz siajn altlenejajn studojn faris inter 1918 kaj 1922 sub gvido de Imre Révész (pentristo), pli poste ĝis 1927 li pentris ĉe János Vaszary. En 1922 li gajnis la stipendion de *Szinyei Társaság*. Li ekspoziciis ekde 1925. En 1929 li studvojaĝis Italujon. Inter 1928 kaj 1946 li instruis en la Hungara Reĝa Teknika kaj Ekonomia Universitato József kaj sekve ĝis 1959 en la Industriarta Altlernejo. Ekde 1931 li laboris sisteme en Szentendre, ekde 1946 li estis ano de Artistkolonio (Szentendre).

Elektitaj disĉiploj
-------------------

* József Baska
* Eta Erdélyi
* Ottó Foky
* Károly Gaburek
* Éva Kemény
* Lajos Kondor
* Nándor Szilvásy
* Róbert Wegenast
* Tibor Zala

Fontoj
------

* Artportalo.hu

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Pál Miháltz en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Belarto en Hungarujo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 244435
* GND: 119248441
* LCCN: nr98033578
* VIAF: 67271587
* ISNI: 0000 0000 8254 7210
* ULAN: 500082127
 |
**Pál Szekeres** [sekereŝ], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Szekeres Pal** estas hungara skermisto, olimpiano, kvarfoja paralimpiano, trifoja paralimpika ĉampiono, trejnisto, oficisto.

Pál Szekeres naskiĝis la 22-an de septembro 1964 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Pál Szekeres maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo en 1983. Li akiris trejnistan diplomon en Gimnastika Altlernejo de Budapeŝto en 1992, alian diplomon en Komercista Altlernejo. Ekde 1992 li havis plurajn sportajn postenojn aŭ li laboris en ministerio. Lia edzino naskis tri gefilojn inter 1999-2002. Li ricevis premiojn inter 1994-2019. 

### Sporta kariero

Pál Szekeres ekde 1976 estis skermisto en ĉefurba sportklubo. Li apartenis al la hungara nacia teamo ekde 1984. Li estis olimpiano en Hungario en la Somera Olimpiko 1988 kun bronza medalo teame, krome en mondĉampionumo en 1987 li estis la tria same teame. En 1991 li suferis aŭtoakcidenton, poste li vivis en rulseĝo. Li estis kvarfoja paralimpiano inter Hungario en la Somera Paralimpiko 1992 kaj Hungario en la Somera Paralimpiko 2008 kun po tri oraj kaj bronzaj medaloj. Ekde 2008 li estis trejnisto.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto legebla pli malsupre
* hungarlingva biografieto
* datenoj

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 822898
 |



* Portalo pri Biografio
**Progresiva Ĵazo** estas ŝajna ĵazstilo de la malfruaj 1940-aj kaj fruaj 1950-aj jaroj. Ĉi tiun etiketon unuafoje Stan Kenton gluis sur sian muzikon, por priskribi aspektojn de sia propra verkado. Je tio li povis apogi sin aparte sur Pete Rugolo, Robert Graettinger, Chico O’Farrill aŭ Franklyn Marks kun iliaj komponaĵoj kaj grandorkestraj aranĝaĵoj *„kun amasigita abundo de grandiozaj akordoj kaj sonamasoj tavoligitaj unu sur la aliaj"* por sia bandego.

La etikedon „progresema ĵazo" poste recenzistoj kaj fervoruloj parte ankaŭ uzis por la muzikoj de Dave Brubeck, de Modern Jazz Quartet kaj por evoluoj de malpasia ĵazo kaj de tria fluo. „Progresema" ĉi-rilate signifis komprenon de muziko, kiu baziĝis sur certaj atingaĵoj de la klasikmuziko, aparte sur tiuj de la malfruromantikismo kaj ĝiaj harmoniaj plivastigoj.


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Muziko |

Referencoj
----------

1. ↑  J.E. Berendt, *Das Jazzbuch.* Frankfurto ĉ.M. 1972, p. 307

Literaturo
----------

* Andre Asriel: *Jazz - Analysen und Aspekte.* Berlino 1966 (4-a priverkita kaj pliampleksigita eldono 1985)
* Ian Carr, Digby Fairweather, Brian Priestly, Charles Alexander, Roger Bardon kaj Gracie Cole: *The Rough Guide to Jazz. Rough Guides*, 2004. ISBN 1-84353-256-5
**Pál Sándor** [ŝAndor], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Sándor Pál** estis hungara politikisto, parlamenta deputito. Lia origina familia nomo estis *Schlesinger* ĝis 1898, lia edzino estis Irén Bánó, lia frato estis Emma Sándor, lia bofrato estis Zoltán Kodály.

Pál Schlesinger naskiĝis la 17-an de aprilo 1860 en Hódmezővásárhely, li mortis la 6-an de februaro 1936 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Pál Sándor devenis el juda familio. Li lernis en Budapeŝto kaj Dresdeno, poste li frekventis komercan akademion en Budapeŝto. Li eklaboris en la familia entrpreno, iom poste li studvojaĝis al Antverpeno. Hejmenveninta li gvidis la familian entreprenon kaj estris plu la ĉefurban traman entreprenon inter 1912-1920. Li estis ankaŭ parlamentano inter 1901–1918 kaj 1920–1936, krome li estis aktiva en la juda vivo. Dum la Hungara Sovetrespubliko li estis arestita. Li edziĝis en 1923.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto (la koncerna teksto estas legebla en la 371-a paĝo)
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 783281
 |


* Portalo pri Biografio
**Pusztamérges** (pustamErgeŝ) estas vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario en regiono **Suda Ebenaĵo**, en departemento Csongrád, en subregiono de Mórahalom.

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 24  km²
* Loĝantaro: 1300
* Poŝtkodo: 6785
* Telefonprefikso: 62

Situo
-----

La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo. Kiskunmajsa estas la plej proksima urbo.

Vilaĝservoj estas lernejo, gimnazio, infanĝardeno, biblioteko, kulturdomo, kuracejo, dentokuracejo.

Historio
--------

La historia nomo estas "Asszonyszállása" (asonjsAlAŝa) (=virina tranoktejo), ĉar Ladislao la 4-a tie diboĉadis ofte kun kumanaj virinoj. Tiutempe estis tie preĝejo, do devis esti ankaŭ komunumo. Matiaso la 1-a donacis al la setlejo rajton pri paŝtado. La turkoj faris la vilaĝon senhoma. En 1572 serboj alvenis. Ekde 1641 la kampoj apartenis al Szeged, sed estis tempoj, kiam apartenis al Jászberény aŭ Kiskunmajsa. En 1902 oni disdonis parcelojn por vinkulturo, tio estis ĝermo de la nuna vilaĝo. Ĝi iĝis "etvilaĝo" en 1908. En 1933 vojo, en 1939 preĝejo konstruiĝis. 
Dum la socialismo 2 kolĥozoj formiĝis, kiuj poste unuiĝis.
| **Kosmoŝipo Progress** |
| --- |
|  |
| Priskribo |
| **Funkcio:** | Provizi la Internacian Kosmostacion, dekomence uzata por provizi la rusajn kosmostaciojn. |
| **Ŝipanaro:**  | ne homporta |
| Dimensioj |
| **Alto:** | 7.23 m |
| **Diametro:** | 2.72 m |
| **Volumeno:** | 7.6 m3 |
|

**Progress** (ruse *Прогресс* = progreso) estas aŭtomata rusia kosmoŝipo ĉefe planita por provizi kosmostaciojn je nutraĵoj kaj alia kargoj.

En la 1970-aj jaroj *Progress* servis la staciojn de serio Saljut, poste la rusan stacion Mir kaj la Internacian Kosmostacion.

*Progress* ne estas kapabla surteriĝi. Plenuminte sian taskon ĝi malaltigas sian orbiton por fine forbruli en la atmosfero. Ĉe tio ĝi povas kunporti rubaĵon el la provizita (kaj malprovizita) stacio.

Desegno
=======

La kosmoŝipo Progress estas tre simila al kosmoŝipo Sojuz, kaj kiel tiu, ĝi konsistas el tri partoj:

* Ŝarĝomodulo
* Fuelokupeo
* Propulsia modulo

La unua kaj la tria moduloj estas tre similaj al tiuj de la Sojuz, dum la dua estas tute diferenca.

### Ŝarĝomodulo

La Ŝarĝomodulo (ruse *Gruzovói Otsek*, GO) troviĝas en la antaŭa parto de la kosmoŝipo kaj similas al la Orbita Modulo de la kosmoŝipo Sojuz, sed estas uzata por porti nutraĵojn, vestaĵojn kaj diversajn ekipaĵojn. Ankaŭ havas aŭtomatan kuplo-sistemon.

### Fuelokupeo

La Fuelokupeo (ruse *Otsek Komponentov Dozapravki*, OKD) troviĝas en la meza parto de la kosmoŝipo kaj estas tute diferenca de tiu de la Sojuz. Ĝi portas la brulaĵojn bezonatajn por la Internacia Kosmostacio.

### Propulsia Modulo

La Propulsia Modulo (ruse *Priborno-agregatnii otsek*, PAO) troviĝas en la malantaŭa parto de la kosmoŝipo kaj, kiel tiu de la Sojuz, portas la orbitan motoron.

Versioj
=======

Estis multaj malgrandaj ŝanĝoj inter la diversaj flugoj, sed la gravaj plibonigadoj evidentiĝas per la ŝanĝo de la nomo.

### Progress (1978-1990)

Oni konstruis 42 kosmoŝipojn Progress laŭ la unua desegno bazita en la kosmoŝipo Soyuz 7K-T. Inter 1978 kaj 1990 ili estis uzataj kun la kosmostacioj Saljut 6, Saljut 7 kaj Mir.

* Maso: 7 020-7 249 kg
* Maso de ŝarĝo (Progress 1-24): ~2 300 kg
* Maso de ŝarĝo (Progress 24-42): ~2 500 kg
* Longo: 7,94 m
* Diametro de ŝarĝomodulo: 2,2 m
* Maksimuma diametro: 2,7 m
* Volumeno de ŝarĝomodulo: 6,6 m3

### Progress M (1989-...)

Bazita en la kosmoŝipoj Sojuz T kaj Sojuz TM, estas tre simila al Progress. Krom porti 100 kg pli ol la unu desegno (Progress), la plej gravaj ŝanĝoj estas la aldono de sunpaneloj kaj la kapablo revenigi aĵojn al la Tero. Oni faras tion per la kapsulo Raduga, kiu povas porti ĝis 150 kg.

La unuaj 43 flugoj iris al Mir, kaj nun estas uzata por provizi la Internacian Kosmostacion.

* Maso: 7 130 kg
* Maso de ŝarĝo: 2 600 kg
* Longo: 7,23 m
* Enverguro de sunpaneloj: 10,6 m
* Diametro de ŝarĝomodulo: 2,2 m
* Maksimuma diametro: 2,72 m
* Volumeno de ŝarĝomodulo: 7,6 m3

### Progress M1 (2000-...)

Estas variaĵo kapabla porti pli da brulaĵo (sed entute malpli da kargo) al la kosmostacioj

* Maso: 7 150 kg
* Maso de ŝarĝo: 2 230 kg

* Kategorio Progress en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Karl Marx: *Misère de la philosophie. Réponse a la philosophie de la misère de M. Proudhon*, Erstausgabe, 1847.
**Produktorilatoj** (germane *Produktionsverhältnisse*) estas koncepto ofte uzata de Karl Marx kaj Friedrich Engels en sia teorio de historia materiismo kaj en *Das Kapital*. Ĝi estis por la unua fojo klare uzata en la libro de Markso nome *Misère de la philosophie* (Mizero de filozofio), kvankam Markso kaj Engels jam estis difinintaj la terminon en *Die deutsche Ideologie* (La germana ideologio).

Kelkaj sociaj rilatoj estas volontaj kaj libere elektitaj (persono elektas asociiĝi kun alia persono aŭ grupo). Sed aliaj sociaj rilatoj estas nevolontaj, t.e. personoj povas esti socie rilatigitaj, vole nevole, ĉar ili estas parto de familio, grupo, organizo, komunumo, nacio, ŝtato ktp.

Laŭ "produktorilatoj", Markso kaj Engels komprenas la totalan sumon de sociaj rilatoj kiujn persono *devas* entrepreni por survivi, produkti kaj reprodukti siajn vivrimedojn. Ĉar la personoj *devas* entrepreni tiujn sociajn rilatojn, t.e. ĉar la partopreno en tiuj ne estas volonta, la totalo de tiuj sociaj rilatoj konstituas relative stabilan kaj permanentan *strukturon*, nome la "ekonomia strukturo" aŭ Produktomaniero.

La termino "produktorilatoj" estas iom svaga, pro du ĉefaj tialoj, nome la jenaj:

* La germana vorto *Verhältnis* povas signifi "rilaton" aŭ "proporcion". Tiele, la rilatoj povas esti kvalitaj, kvantaj aŭ ambaŭaj. La aplikota signifo povas esti establita nur pro la kunteksto.
* La rilatoj al kiuj Markso referencas povas esti sociaj rilatoj, ekonomiaj rilatoj aŭ teknologiaj rilatoj.

Markso kaj Engels tipe uzis la terminon por referenci al la sociekonomiaj rilatoj karakteraj de specifa epoko; por ekzemplo: la ekskluziva rilato de kapitalisto kun la kapitala havaĵo, kaj la konsekvenca rilato de laboristo al kapitalisto; la rilato de feŭda senjoro al sia [[feŭdo], kaj la konsekvenca rilato de la servutulo al sia senjoro; la rilato de sklavestro al sia sklavo; ktp. Ĝi kontrastas kun kaj estas tuŝata ankaŭ je tio kion Markso nomas la produktofortoj.

Notoj
-----

Bibliografio
------------

* Perry Anderson, Passages from Antiquity to Feudalism.
* G.E.M. De Ste Croix, The Class Struggle in the Ancient Greek World: From the Archaic Age to the Arab Conquests.
* Chris Harman, A People's History of the World.
* Barry Hindess & Paul Q. Hirst, Pre-capitalist modes of production. London: Routledge, 1975.
* Lawrence Krader, The Asiatic Mode of Production; Sources, Development and Critique in the Writings of Karl Marx.
* Ernest Mandel, Marxist Economic Theory.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 703861
* GND: 4047361-2
 |
**Progressiva** estas planlingvo kreita de Mattia Suardi kiu uzas kromnomon Suhardian en 2003.

Gramatiko
---------

### Alfabeto kaj prononco

La projekto uzas la latinan alfabeton sen diakritikoj. Malsame al Esperanto:

* C sonas /k/ antaŭ a, o, u, kaj /s/ antaŭ e kaj i.
* CC sonas /ks/;
* CH sonas /ĉ/ aŭ /k/ laŭetimologio.
* RH sonas /r/;
* TH sonas /t/;
* J sonas /ĵ/;
* PH sonas /f/;
* QU sonas /kŭ/;
* SC sonas /s/;
* SH sonas /ŝ/;
* TI antaŭ vokalo sonas /si/;
* W sonas /ŭ/;
* X sonas /ks/;
* Y sonas /j/;
* Z sonas /dz/;

### Morfologio

La difina artikolo estas "e". Estas nedefina artikolo "un".

Ne estas finaĵo por substantivo. La pluralon oni faras per -s aŭ -es: castle/castles (kastelo/kasteloj); linx/linxes (linko/linkoj).

La adjektivo ne varias.

Derivataj adverboj finiĝas per -li.

Personaj pronomoj estas

* en nominativo: yo (mi), tu (ci), el (li), ea (ŝi), it (ĝi), nos (ni), vos (vi) kaj nan (ili);
* en akuzativo: me (min), te (cin), le (lin), la (ŝin), it (ĝin), nos (nin), vos (vin), nan (ilin).

La adjektivoj posesivoj estas mi (mia), tu (cia), ,su (lia, ŝia, ĝia, sia), nos (nia), vos (via), nan (ilia). Oni ne povas uzi ilin kiel pronomojn.

La infinitivon de l' verbo oni faras per la vorteto *ta*: ta happen (esperi). La baza formo de l' verbo estas la radiko, per la vorteto  *'a* oni formas la pasinton kaj per vorteton  *'yo* oni faras la futuron: ta ris/ yo ris/ yo'a ris/ yo'yo ris (ridi/ mi ridas/ mi ridis/ mi ridos).

### Sintakso

La adjektivo ĉiam venas antaŭ substantivo. La adverbo venas ĉiam antaŭ la verbo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* (itale)
* angle
**Pál Várdai,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Várdai Pál** estis hungara ĉefepiskopo, episkopo, preposto.

Pál Várdai  naskiĝis en 1483 en Kisvárda. Li mortis la 12-an de oktobro 1549 en Pozsony (nuntempa Bratislavo en Slovakio).

Biografio
---------

Pál Várdai lernis en Italio. Hejmenveninta li estis preposto de Óbuda. Liaj baldaŭaj karieraj stacioj (ne nur ekleziaj) estis:

* reĝa trezoristo kaj kanceliera sekretario en 1519
* episkopo en Veszprém (urbo) en 1520
* episkopo en Eger en 1523

En 1525 la parlamentaj deputitoj elektis lin kanceliero, sed Ludoviko la 1-a Jogajlido me akceptis ĝin. En la sekva jaro li ne mortis en Batalo de Mohács, poste li ricevis la malplenan ĉefepiskopan seĝon en Esztergom. En 1527 li ricevis la titolon ĉefkanceliero. En 1539 li kronis Izabelan. En 1543 li forfuĝis antaŭ ol la turkoj okupis Esztergom-on, poste li vivis en Nagyszombat (nuntempa Trnava en Slovakio).

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla pli malsupre)
* hungarlingva biografio
La interreta grupo nomata "Anonymous" organizis protestojn ekster Scientologia konstruaĵoj en urboj en la tuta mondo en februaro kaj marto 2008.
**Project Chanology** (el la angla, en Esperanto: Projekto Ĉanologio), alinome **Operation Chanology** (esperante: "Operaco Ĉanologio"), estas protesto kontraŭ la Eklezio de Scientologio de la interreta grupo, *"Anonymous"* ("anomimaj"). La termino "Project Chanology" ankaŭ signifas retpaĝon de la sama nomo, uzatan de la grupo por kroniki aktualajn kaj planitajn agojn de la grupo, kiu diras, ke ili estas "ĉiu kaj ĉie", kaj "sen gvidantoj". La projekto estas kreita responde al penoj de la Eklezio de Scientologio forigi materialon de ekskluziva intervjuo kun Scientologiano Tom Cruise el la interreto en januaro 2008.

"Mesaĝo al Scientologio", January 21, 2008
La projekto publike komenciĝis kiel video, kiu estis afiŝita al YouTube, *"Message to Scientology"* ("Mesaĝo al Scientologio"), la 21-an de januaro, 2008. La video deklaris, ke grupo *Anonymous* rigardas la agojn de Scientologio kiel interretan cenzuradon, kaj asertis la intencon de la grupo: "forpeli la eklezion el la interreto". Sekvis tion distribuaj servoneadaj atakoj, kaj post nelonge, "nigraj faksoj", penolaĵaj telefonvokoj, kaj aliaj agoj cele de interrompi la entreprenon de la Eklezio de Scientologio.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  L.A. takes part in Scientology protests, Los Angeles Times, February 11, 2008.
**Ravno Selo,** serbe **Равно Село,** germane **Schowe** [ŝove], hungare **Sóvé** [ŜOvE] estas unuigita vilaĝo en Serbio, en provinco Vojvodino, en distrikto **Suda** Baĉka, en municipo de Vrbas.

Ravno Selo troviĝas en (verda) Municipo Vrbas en Serbio
Mapo pri municipo Vrbas
Preĝejo de Ravno Selo
Kuracejo de Ravno Selo, kie la luterana preĝejo estis

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 53  km²
* Koordinatoj: 45°27′01″N 19°37'05″E
* Alto super marnivelo: 87 m
* Loĝantaro: 3470
* Poŝtkodo: 21471
* Telefonprefikso: 21
* Aŭtokodo: NS

Situo
-----

Ravno Selo situas sur ebenaĵo, laŭ rojo, laŭ flankovojoj.

Historio
--------

La unua mencio pri la loko devenis el fine de la 15-a jarcento, kiel parto de Hungara reĝlando. Post la mezepoko la vilaĝo apartenis al Osmana Imperio, ĝis 1873 al Habsburga Imperio, poste al Hungara reĝlando, al Bács-Bodrog, al distrikto de Verbász. En 1786 germanoj fondis novan vilaĝon *"Neu-Schowe"* (hungare *Újsóvé*) apud la malnova vilaĝo, kie loĝis plejparte serboj. En 1893 oni komputis tie 2136 homojn (1436 serboj, 653 germanoj, 15 hungaroj kaj aliaj). Post Traktato de Trianon Ravno Selo apartenis al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio, ekde 2006 kiel Serbio. Inter 1941-1944 la hungara armeo reokupis la vilaĝon. Post la 2-a mondmilito la germanoj rifuĝis. En 2002 loĝis en Ravno Selo 3478 homoj, (2702 serboj (78 %), 274 montenegranoj, 33 kroatoj, 25 makedonoj, 20 jugoslavianoj, 15 ciganoj, 11 hungaroj, 7 slovakoj, po 4 germanoj kaj rutenoj kaj aliaj).

Vidindaĵoj
----------

* serba ortodoksa preĝejo

Famuloj
-------

* En la iama Újsóvé naskiĝis:
	+ hungara literaturhistoriisto János Keményfy
	+ hungara bestokuracisto Henrik Hetzel.
* En la iama Ósóvé naskiĝis hungara geografo László Kádár.

Vidu ankaŭ
----------

* Strukturo de Vojvodino

* Kategorio Ravno Selo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Henry Roeland "Roy" Byrd** (19a de Decembro, 1918 – 30a de Januaro, 1980), plej bone konata kiel **Professor Longhair** aŭ "Fess" kiel mallongigo, estis usona kantisto kaj pianisto de Novorleana bluso. Li estis aktiva en du diferencaj periodoj, unue en la pinto de la komenco de ritmenbluso kaj poste en la reapero de la intereso por la tradicia ĵazo post la fondo de la festivalo *New Orleans Jazz and Heritage Festival* en 1970. Lia piana stilo estis priskribita kiel "instantly recognizable, combining rumba, mambo, and calypso" (tuj rekonebla, kombinante rumbon, mambon kaj kalipson).

En la 1940-aj jaroj, Professor Longhair ludis kun muzikistoj el Karibio, kaj aŭskultis multon el registraĵoj de mambo de Perez Prado, kaj absorbante kaj eksperimentante kun ĉio tio. Li estis speciale enamiĝinta de Kuba muziko. La stilo de Longhair estis konata surloke kiel "rumba-boogie". Alexander Stewart asertis, ke Longhair estis ŝlosila figuro kiu kunigis la mondon de bugio kaj la novan stilon de ritmenbluso. En sia komponaĵo "Misery," Professor Longhair ludis habanerecan figuro per sia maldekstra mano. 

"Misery" de Professor Longhair (1957). Pri tiu ĉi sono aŭskulti

Notoj
-----

1. ↑   Eagle, Bob; LeBlanc, Eric S. (2013). Blues - A Regional Experience. Santa Barbara: Praeger Publishers. p. 108. ISBN 978-0313344237.
2. ↑  Palmer, Robert (1979). *A Tale of Two Cities: Memphis Rock and New Orleans Roll*. Brooklyn. p. 14.
3. ↑  Stewart, Alexander (2000). "Funky Drummer: New Orleans, James Brown and the Rhythmic Transformation of American Popular Music." *Popular Music*, vol. 19, no. 3, Oct. 2000, p. 298.
4. ↑  Stewart (2000), p. 297.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 614405
* GND: 134867483
* LCCN: n83185403
* VIAF: 5118728
* ISNI: 0000 0000 7969 8835
* LIBRIS: 386981
* SUDOC: 244319421
* BNF: 138986999
* MBA: c6177e77-151d-422d-bc87-57ae21d2780e
* BNE: XX1058667
 |
**Fabriko Putilov** aŭ Putilov (ekde 1934 kiel Kirov-uzino) estis nomo de fama rusa fabriko en Sankt-Peterburgo. Ĝi estis siatempe la plej granda fabriko de la rusa imperio, kiu produktis artileriojn kaj aliajn armilojn, maŝinojn. La fabriko nomiĝas ekde 1934 Kirov-fabriko kaj eĉ nun aktivas.

Post la oktobra revolucio de 1917, la fabriko estis celebrita al naskiĝejo de la radikalismo pro ties ludo en la eventoj de 1905 kaj printempa 1917. La fabriko uzas la nomon de Kirov ekde 1934, kiam oni murdis lin.

En la 2000-aj jaroj, investis en la fabrikon General Electric kaj aliaj fremdlandaj entreprenoj kaj tiel la Kirov-fabriko povas plulabori kun pli ol 80.000 laboristoj.

La fabriko estis fondita en 1789 kaj post 12 jaroj translokiĝis en la nunan lokon, sudan parton de Sankt-Peterburgo. Tiu dato, 1801 estas la oficiala fonda dato de la fabriko.

La fabrikon aĉetis en 1867 **Nikolaj Ivanoviĉ Putilov**, retiriĝinta oficisto de la Mararmea Ministerio. Li igis la fabrikon monumenta, produktante vagonojn, lokomotivojn, relojn ktp. En la periodo de 1885 ĝis 1900 oni eĉ produktis artilerojn, maŝinojn.

Libroj
------

* Jonathan A. Grant. Big Business in Russia: The Putilov Company in Late Imperial Russia, 1868-1917.
* David R. Shearer: Industry, State, and Society in Stalin's Russia, 1926-1934 (Ithaca: Cornell University Press, 1996).

Ligiloj
-------

* oficiala paĝo Arkivigite je 2006-06-10 per la retarkivo Wayback Machine
* kopio de Fordson-traktoroj en la 1920-aj (PDF!)[*rompita ligilo*]


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Kategorio Putilov en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Páli** [pAli] estas malgranda vilaĝo en Hungario en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Győr-Moson-Sopron, en Distrikto Csorna. Pál estas hungare: Paŭlo.

Blazono de Páli

Bazaj informoj
--------------

* Poŝtkodo: 9345
* Telefonkodo: 96
* Areo: 20  km²
* Loĝantaro: 410
* Koordinatoj: 47°28′38″N 17°10'05″E

Situo
-----

Páli situas sur ebenaĵo, sude de Csorna, laŭ ĉefvojo Szombathely-Győr, Rába sude preterfluas. Répcelak troviĝas 16, Csorna 20, Kapuvár 21, Fertőszentmiklós kaj Celldömölk po 30, Győr 53, Budapeŝto 171 km-ojn.

Historio
--------

La unua mencio pri la vilaĝo devenis el 1222. Dum dominado de turkoj la vilaĝo ne estis loĝata dum 2 jardekoj. Vilaĝservoj estas kulturdomo, infanĝardeno, kuracejo, migra poŝto.

Vidindaĵoj
----------

La vilaĝo havas romkatolikan preĝejon omaĝe al (Granda) Dipatrino de 1642 (en 1877 pligrandiĝis. En Páli konstruiĝis la unua hungara baroka golgoto en 1696.

* Kategorio Páli en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Proletarsk** (ruse *Пролетарск*) estas urbo en Rostova provinco en Rusio.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 60245501.

La urbo estis fondita en 1670.

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1970.

La urbo antaŭe estis nomita kiel:

* Velikoknjaĵeskaja (Великокняжеская) ĝis 1920;
* Proletarskaja (Пролетарская) en 1920 ... 1970.

La interurba telefona kodo estas 86374, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo (en jaro 2005).

Geografiaj koordinatoj de la urbo estas 46° 42′ N 41° 43′ O﻿ / ﻿46.700 °N, 41.717 °O﻿ / 46.700; 41.717 (mapo)Koordinatoj: 46° 42′ N 41° 43′ O﻿ / ﻿46.700 °N, 41.717 °O﻿ / 46.700; 41.717 (mapo).

La urbo estas sur dekstra bordo de rivero Zapadnij Maniĉ (Okcidenta Maniĉ, Западный Маныч).

En la urbo estas fervoja stacio.

En jaro 1959 la urbo havis 10,7 mil loĝantojn.

En jaro 2002 la urbo havis 19,6 mil loĝantojn.


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**RAPAICS Raymund** [rapaiĉ] estis hungara botanikisto, biologo, membro korespondanta de Hungara Scienca Akademio (1948) naskita en Nadjenjedo la 15-an de februaro 1885 kaj mortinta en Budapeŝto la 19-an de marto 1954.

Biografio
---------

Raymund Rapaics studis en la universitatoj de Budapeŝto kaj Boroszló. Li doktoriĝis en 1907 kaj li instruis en Kassa, Kolozsvár, Debreceno. En 1920 oni pensiigis lin kaj li laboris kiel privatoficisto, poste inter 1926 – 29 dungis lin la Instituto de Geologio. De 1929 ĝis 1945 li estis bibliotekisto de la Asocio pri Naturscienco, poste 1945 unu el ĝiaj gvidantoj.

Verkoj
------

* *A sisakvirág-nemzetség rendszere* (Botan. Közl. 1907. 6. sz.);
* *Magyarország növényföldrajza* (Bp. 1910);
* *Az Alföld növényföldrajzi jelleme* (Selmecbánya, 1918);
* *A növények társadalma* (Bp. 1925);
* *A magyarság virágai* (Bp. 1932);
* *A magyar gyümölcs* (Bp. 1940);
* *Magyar kertek* (Bp. 1940);
* *A magyar biológia története* (Bp. 1953).

Fontoj
------

* Magyar Életrajzi Lexikon
* biografieto kun foto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Pápoc** estas malgranda vilaĝo en Hungario en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Vas (Hungario), en Distrikto Celldömölk.

Pápoc el supro
Monaĥejo en Pápoc
Kapelo de Pápoc

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 31  km²
* Loĝantaro: 370
* Poŝtkodo: 9515
* Telefonprefikso: 95
* Koordinatoj: 47°24′48″N 17°07'42″E

Situo
-----

Pápoc situas de Celldömölk 21, Sárvár 29, Szombathely 53 km-ojn.

Historio
--------

La unua mencio okazis en 1234 en formo *Papuch*. Ĝi estis en la mezepoko en 1409 kampurbo, havanta ĉiusemajne bazaradon, klostron kaj romanikan kapelon. En 1403 reĝo Sigismundo venkis kontraŭ tronaspiranto **Ladislao Anĵuo**. Dum la turka erao la kampurbo ruiniĝis kaj perdis la gravecon kaj rangon.

En Pápoc migra poŝto servas.

Vidindaĵoj
----------

* romkatolika romanika Kapelo Maria de la Neĝo (Pápoc) el la 13-a jarcento
* romkatolika Preĝejo Plej Sankta Redemptoro (Pápoc) el la 14-a jarcento, en 1883 trakonstruita

* Kategorio Pápoc en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Rayón** estas unu el la 118 komunumoj de la meksika subŝtato Chiapas, kiu estas la subŝtato kiu situas plej sude. La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas Rayón. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 07073.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 7965 loĝantojn. El tiuj estis 4009 viroj kaj 3956 virinoj. La komunumo havas surfacon de 94 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 1340 metroj super la marnivelo.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 3740 personoj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 2454 scipovis legi kaj skribi kaj 1281 personoj estis analfabetoj. Do 66% de la personoj scipovis legi kaj skribi kaj 34% estis analfabetoj.

6870 personoj en la jaro 2000 aĝis pli ol 5 jaroj. El tiuj 2295 personoj estis indiĝenoj. Tio signifas ke 33.41% de la loĝantaro en la koncerna jaro estis indiĝenoj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Rayón Arkivigite je 2007-09-27 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)
*Melanocetus johnsonii*.
**Profundmara zono** aŭ **abisma zono** estas tavolo de la pelaga zono de oceano, kiu rilatas al la plej profonda tavolo preter 4 000 metroj. Je profundo de 3 000 ĝis 6 000 metroj, tiu zono restas en perpetua malheleco. Ĝi per si mem formas ĉirkaŭ 83% de la oceanoj kaj kovras 60% de la surfaco de la Tero. La profundmara zono havas temperaturojn de ĉirkaŭ 2 ĝis 3 °C tra la plej majoritato de ties maso. Ĉar tie ne estas lumo, ankaŭ ne estas plantoj kiuj produktas oksigenon, kio unuarange devenas el glacio kiu fandiĝis delonge el la polusaj regionoj. La akvo de la marfundo de tiu zono estas fakte oksigen-manka, kio rezultas en mortiga kaptilo por organismoj malkapablaj rapide reveni al oksigen-riĉa pli supra akvo. Tiu regiono ankaŭ enhavas multe pli altaj koncentron de nutrosaloj, kiel nitrogeno, fosforo kaj siliko, pro la granda kvanto de organika materialo kiu drivas malsupren el la supraj oceanzonoj kaj malkomponiĝas.

Referencoj
----------

1. 1 2 3   Nelson R (Oktobro 2013). "Deep Sea Biome". Untamed Science. Arkivita el la originalo la 31a de marto 2009. Alirita la 1an de aprilo 2020.
2. ↑   Drazen JC, Sutton TT (January 2017). "Dining in the Deep: The Feeding Ecology of Deep-Sea Fishes". Annual Review of Marine Science. 9 (1): 337–366. Bibcode:2017ARMS....9..337D. doi:10.1146/annurev-marine-010816-060543. PMID 27814034.

Vidu ankaŭ
----------

* Abismo
* Profunda maro
* Profunda submara fosego
Kunsidejo de Puente San Miguel, sidejo de la konsilio de la provinco.
La **Provinco de Naŭ Valoj** estis juĝa kaj administra ento kreita en 1581 de naŭ valoj tie, kie nun estas Kantabrio. La provinco estis de jenaj valoj: Alfoz de Lloredo, Cabezón, Cabuérniga, Reocín, Piélagos, Camargo, Villaescusa, Penagos kaj Cayón.

Ĝi estis fondita post disputo inter la naŭ valoj kaj la senjoroj de Infantado, kiu daŭris de la jaro 1544 ĝis 1581. Rezulte, la valoj iĝis sendependaj de la senjor-lando. Tial ili konstruis propran konsilian domon (Kunsidejo de Puente San Miguel) kaj en 1630 ili sukcesis konvinki la reĝon Filipon la 4-an pri tio, ke ili povu elekti siajn proprajn estrojn en vilaĝ-domoj (escepto estis la agad-areo de koregidoro). La reĝo aprobis la ĝeneralan regularon de la provinco en 1645. Pro ena konflikto, la provinco havis koregidoron inter 1674 kaj 1678, kiam la provinca prizono estis konstruita apud la konsilia domo.

La Naŭ Valoj plu defendis siajn rajtojn kaj eĉ plinombrigis ilin dum la 18-a jarcento. Ties sidejo estis ankaŭ uzata de deputitoj de aliaj komarkoj de Kantabrio, kiam ili volis solvi komunan problemon. El unu en tiuj kunsidoj ekis la decido krei pli grandan kaj komunan provincon, kiu efektiviĝis kiam oni kreis la provincon Kantabrio en 1778.

Vidu ankaŭ
----------

* Kunsidejo de Puente San Miguel
* Provinco Kantabrio de 1778

Bibliografio
------------

* Linares Argüelles, Mariano; Pindado Uslé, Jesús; Aedo Pérez, Carlos. *Gran enciclopedia de Cantabria*. Editorial Cantabria. 1985. ISBN 84-86420-00-8 (Obra completa)ISBN 84-86420-07-5 (Tomo VII).
Ekzemplo de kiel ŝanĝo povas funkcii kiel indiko de la loko de objektoj en spaco
Stereoskopio estas aparato konsistanta el du rigardlensoj, antaŭ kiuj estas metita la stereoskopa bildo, tiel ke ĉiu okulo vidu unu el la du bildoj prenitaj de la fotilo.Kiam la stereografaj bildoj estas rigardataj tra la stereoskopio, la homa cerbo kunigas la du bildojn en unu, kaj ili aperas kiel tridimensiaj bildoj kun iluzia profundo.
Laŭ la leĝo de fermita areo, fermita areo estas perceptita kiel tuta objekto. En la bildo - aldono de la liniojn, kiuj fermas la geometriajn formojn, forigas la iluzion de profundo.
**Profundpercepto** aŭ **Profundopercepto** estas la vidkapablo percepti la mondon en tri dimensioj (3D) kaj la distancon de objektoj. **Profundsenso** estas la ekvivalenta esprimo por bestoj, ĉar kvankam estas konata ke bestoj povas senti la distancon de objekto (pro sia kapablo moviĝi precize, aŭ respondi konstante, laŭ tiu distanco), estas ne konata ĉu ili "perceptas" ĝin en la sama subjektiva maniero kiel homoj faras ĝin.

Profundpercepto ekestiĝas de diverseco de profundindikoj. Tiuj estas tipe klasifikitaj en duokulaj signaloj kiuj estas bazitaj sur la ricevo de sensaj informoj en tri dimensioj de ambaŭ okuloj kaj unuokulaj signaloj kiuj povas esti reprezentitaj en nur du dimensioj kaj observitaj per nur unu okulo. Duokulaj signaloj inkludas stereopson, okulokonverĝon, malegalecon, kaj doni profundon de duokula vidkapablo tra uzado de paralakso. Unuokulaj signaloj inkludas grandecon: malproksimaj objektoj subtendas plie malgrandajn vidajn angulojn ol proksimaj objektoj, grenon, grandecon, kaj moviĝparalakson.

Referencoj
----------

1. ↑  Howard, Ian.  (2012) *Perceiving in Depth*. Nov-Jorko: Oxford University Press. ISBN 978-0-199-76414-3.
2. ↑  Sternberg, R. K. (2012).
3. ↑  Goldstein E.B. (2014)Sensation and perception (9a eld.). Pacific Grove CA: Wadsworth.
4. ↑  Burton HE (1945). "The optics of Euclid", *Journal of the Optical Society of America* **35** (5), p. 357–372. doi:10.1364/JOSA.35.000357.

Literaturo
----------

* Howard, Ian P..  (2012) *Perceiving in Depth*. New York: Oxford University Press.

```
In three volumes 
```

* Palmer, S. E..  (1999) *Vision science: Photons to phenomenology*. Cambridge, MA: Bradford Books/MIT Press.
* Pinker, Steven.  (1997) "The Mind's Eye", *How the Mind Works*, p. 211–233. ISBN 0-393-31848-6.
* Sternberg RJ, Sternberg K, Sternberg K.  (2011) *Cognitive Psychology*, 6‑a eldono, Wadsworth Pub Co..
* Purves D, Lotto B.  (2003) *Why We See What We Do: An Empirical Theory of Vision*. Sunderland, MA: Sinauer Associates.
* Steinman, Scott B..  (2000) *Foundations of Binocular Vision: A Clinical Perspective*. New York: McGraw-Hill Medical. ISBN 0-8385-2670-5.

Eksteraj ligiloj
----------------

* What is Binocular (Two-eyed) Depth Perception?
* Why Some People Can't See in Depth
* Space perception Arkivigite je 2010-07-22 per la retarkivo Wayback Machine | Webvision.
* Depth perception Arkivigite je 2010-03-24 per la retarkivo Wayback Machine | Webvision.
* Make3D.
* Depth Cues for Film, TV and Photography Arkivigite je 2015-03-14 per la retarkivo Wayback Machine
|  |
| --- |
| Parto de serio
**Islamo**

**Historio de islamo** |
| **Kredo kaj praktikoj** |
| Unueco de Dio  Konfeso de kredo  Preĝo • Fasto  Pilgrimo • Almozo • Moskeo |
| **Ĉefaj personecoj** |
| Mohamedo 
Ali • Abu Bakr
Samtempuloj de Mohamedo 
Membroj de hejmo de Mohamedo
Profetoj de Islamo |
| **Tekstoj kaj leĝoj** |
| Korano • Sunao • Ŝario  Legislativo Biografioj de Mohamedo |
| **Branĉoj de islamo** |
| Sunaismo (Salafismo, Ŭahabismo) • Ŝijaismo • Sufiismo •  Ĥariĝismo (Ibadismo) |
| **Sociopolitikaj aspektoj** |
| Arto • Arkitekturo  Urboj • Kalendaro  Scienco • Filozofio  Religiaj gvidantoj  Virinoj en islamo  Politika islamo • Ĝihado
Liberalisma islamo |
| **Vidu ankaŭ** |
| Vortareto de islamaj nocioj  Listo de islamaj terminoj  Listo de signifaj moskeoj  Listo de artikoloj pri islamo |

La **Puto Zamzam** (en araba: بِئْرُ زَمْزَمَ) estas puto konsiderata sankta en Islamo, situa en la moskeo Masĝid al-Haram de Mekko, Sauda Arabio, je ĉirkaŭ 20 metroj oriente de Kaabo,​ nome la plej sankta loko de Islamo. Ĝi estas 35 metrojn profunda kaj estas ŝirmita per kupolo. 

Pilgrimantoj prenantaj akvon el Zamzam en la Maĝid al-Haram.
En Islamo, oni kredas, ke estas akvofonto generita mirakle fare de Dio, kiu aperis spontane antaŭ jarmiloj kiam, laŭ islama tradicio, la Puto Zamzam estis revelaciita al Hagar, patrino de Iŝmael, ĉar ŝi iris serĉi akvon malespere por sia juna filo. Ŝi ne trovis akvon ĝis li malkovris la Zamzam, kiu kontentigis la soifon de la knabo. Mekko estas sur seka varma valo kun malmultaj akvofontoj, kaj laŭ la tradicio, la akvo de Zamzam estas benita de Dio. Oni kredas, ke la akvo de Zamzam havas specialajn proprecojn, kiuj finigas la malsaton kaj kuracas malsanojn. Estas malmultaj la pilgrimantoj kiuj revenas de sia pilgrimado sen botelo kun akvo de Zamzam. Estas la akvo kiun oni servas al la publiko pere de fridujoj en la Masĝid al-Haram en Mekko kaj en la moskeo Masĝid al-Nabaŭi en Medino. Ĉiuj pilgrimantoj klopodas trinki tiun akvon dum sia pilgrimado kaj kelkaj malsekigas siajn vestojn de la "ihram" en tiu, tiel ke la tolo estu uzebla por sia propra entombigo, kiel mortotuko kiam ili mortos. 

La nomo de la puto devenas ŝajne el la frazo *Zomë Zomë*, kiu signifas "fluĉesui", ordono ripetita de Agar dum ŝi klopodis reteni la akvofluon de la fonto. Aliaj manieron literumi estas Zam Zam, Zam-Zam, Zemzem, Zem Zem kaj Zem-zem. 

Estas certa ke tiu puto jam estis adorita en la antaŭislama epoko.

Notoj
-----

1. 1 2  «Zamzam Studies and Research Centre». Saudi Geological Survey (en angla). Arkivita el la originalo la 19an de Junio, 2013. Konsultita la 18an de Aŭgusto, 2021.

* Koordinatoj 21° 25′ 21″ N 39° 49′ 35″ O


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 735560
* GND: 7543977-3
* LCCN: sh97001708
* VIAF: 238804302
 |
**Pázmánd** (pAzmAnd) estas vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Meza Transdanubio, en departemento Fejér, en Distrikto Gárdony.

Blazono de Pázmánd
Panoramo de Pázmánd

Bazaj informoj
--------------

Lernejo, iam monaĥejo
* Areo: 27  km²
* Loĝantaro: 2020
* Poŝtkodo: 2476
* Telefonprefikso: 22

Situo
-----

Pázmánd situas sur deklivoj de Montaro Velence, en valo de rojo, laŭ traira flankovojo, aŭtoŝoseo M7 estas proksime. Gárdony troviĝas 11, Martonvásár 13, Ercsi 22, Százhalombatta kaj Székesfehérvár po 25 km-ojn.

Historio
--------

La komunumo estis loĝata jam dum la ferepoko, poste romianoj vivis tie. La turkoj faris senhoma la vilaĝon en 1688, poste slovakoj refondis ĝin. En 1863 granda incendio okazis.

Vidindaĵoj
----------

* romkatolika preĝejo omaĝe al Senmakula Koncipiĝo de Dipatrino de 1719, la turo estas 35 m-ojn alta
* funkcipova akvomuelejo

Famuloj
-------

En Pázmánd naskiĝis aktoro János Komjáthy.

Famaj nomportantoj
------------------

* Dénes Pázmándy (1816)
razilklingoj kaj ties tipa pakumo
**Razilklingo** estas plata, tre maldika klingeto el tre kvalita ŝtalo kun tre akra akraĵo. Ĝi servas al razado post enmeto de raziloj destinitaj al tio, kiuj konsideratas pli sekuraj ol tradiciaj tranĉilraziloj, do ilia uzo havas malpli grandan riskon je senintenca vundiĝo, kaj tial ricevis la nomon "sendanĝera razilo". La unuaj sendanĝeraj raziloj aperis en Eŭropo en la 18-a jarcento, signifa disvastigo okazis post tio, kiam fine de la 19-a jarcento perfektigis ilin usona inventisto King Camp Gillette, kies nomon hodiaŭ portas tiuj ĉi klingetoj en pluraj landoj. Ekster la kadro de "sendanĝera razilo", razilklingo tamen estas efika eta armilo kaj mem tute ne nomeblas "sendanĝera". Iuj psikaj malsanuloj tendencas mem vundi sian haŭton per razilklingo, principe facile eblas mem mortigi sin per razilklinga tranĉo de manartika arterio, kaj ankaŭ facile eblas signife vundi aliajn vivaĵojn aŭ tranĉe detrui objektojn per ĝi.

En la faka terminaro pri fortikigo de bariloj, la vorto "razilklinga drato", alternative al la nomo "hoka drato", signas aparte danĝeran variaĵon de pikdrato - en tiu vorto la adjektivo "razilklinga" elstarigas la danĝerecon de la drato.

* Kategorio Razilklingo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Pázmándfalu** (pAzmAndfalu) estas malgranda unuigita vilaĝeto kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono *Okcidenta* Transdanubio, en departemento Győr-Moson-Sopron, en subregiono de Pannonhalma. Ŝajnas, Pázmánd estas germana-ŝvaba nomo, falu signifas hungare: vilaĝo.

Blazono de Pázmándfalu

Bazaj informoj
--------------

* Poŝtkodo: 9085
* Telefonprefikso: 96
* Areo: 19  km²
* Loĝantaro: 960

Situo
-----

Pázmándfalu situas sur malebenaĵo, laŭ flankovojoj, de Pannonhalma monteto dividas. Tiu lasta urbo troviĝas 5, Győr 21, Tét 26 km-ojn.

Historio
--------

La unua mencio devenis el 1240 en formo *"Paznan"*. La turkoj detruis la vilaĝon, poste hungaroj, slavoj kaj germanoj refondis ĝin. La preĝejo konstruiĝis en 1753. En 1950 memstaraj vilaĝoj **Pázmándfalu** kaj **Pázmándhegy** unuiĝis. En 1957 kolĥozo formiĝis.

Vidindaĵoj
----------

* romkatolika preĝejo

Famuloj
-------

En Pázmándfalu naskiĝis kaj mortis poeto-pastro Endre Pázmándi Horvát.

* Kategorio Pázmándfalu en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Provinco Pordenono** (itale *provincia di Pordenone*, friule *Provincie di Pordenon*, slovene *Pordenonska*  kaj germane *Provinz Pordenone* (malnovece *Provinz Portenau)* - jen la ĉefaj lingvoj de la teritorio) formale ĝis la 30-a de septembro 2017 estis provinco de la regiono Friulo-Venecio Julia, kaj de la ŝtato Italio. Ekde oktobro 2017 ĝi ne plu estas oficiala administra unuo, post kiam oni pli dividis la teritorion ĝis la fino de 2019, nun ekde julio 2020 la tuta eksa provinca teritorio formale apartenas al administra unuo, per malpraktike longa nomo nomata itale *ente di Decentramento Regionale di Pordenone*, friula nomo ankoraŭ tute ne konatas, slovene ne oficiale konfirmate *Organ deželne decentralizacije Pordenona*, germane *Körperschaft regionaler Dezentralisierung Pordenone* - en Esperanto laŭ preciza traduko "administra unuo de malcentrigo regiona de Pordenono", kutime en tekstoj pli koncize, sed daŭre malpraktike longe nomata 'malcentra regiona unuo Pordenone'. 

La italaj vikipediistoj atendas, ke oni fermas la antaŭan artikolon kaj komencas novan pri la nova administra unuo, kiu kovras saman teritorion, samajn urbojn kaj vilaĝojn, samajn civitanojn kiel la malnova "provinco Pordenone", administratas en samaj oficejoj kiel la malnova provinco, nur havas novan nomon. Tiun ekzemplon tamen neniu el la alilingvaj branĉoj de vikipedio ĝis komenco de 2023 sekvis: ne estas angla, franca aŭ hispana teksto pri komplete "nova administra regiono", kaj ankaŭ en la malplimultaj lingvoj de la regiono ankoraŭ ne estas signoj pri nova artikolo: la friula teksto ŝajnigas ke nenio okazis, la slovena diras ke la malnova provinco estas pasinta kaj silentas pri daŭrigo, kaj la germana en kvaronfrazo mencias la nomon de nova unuo. Ĉiuj krom la italaj redaktantoj kaj tiuj en vikidatumoj konsideras la ĝisnunan artikolon pri la malnova provinco sufiĉan por reprezenti ankaŭ la novan "administrna unuon de malcentrigo regiona de Pordenono", kaj tion ankaŭ la esperanta vikipedio faru, provizore tradukante la malpraktike longan italan oficialan nomon *ente di decentramento regionale di Pordenone* koncize per daŭrigo de la esperantlingva tradicia nomo "provinco Pordenono".

Ĉefurbo de la malnova kaj nova unuo estas Pordenono.

Vidu ankaŭ
----------

* Regionoj kaj provincoj de Italio

  


|  |  |
| --- | --- |
|   Regionoj kaj provincoj de Italio
    → Provincoj de **Friulo-Venecio Julia** | Flago de Italio |
| GO Gorico - PN Pordenono - TS Triesto - UD Udine |