recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Defendanto de la Kredo,** aŭ defendanto de la Fido, origine latine *Defensor Fidei*, estas la estima epiteto per kiu papo Klemento la 7-a, en 1521, omaĝis la verkiston de *Assertio septem sacramentorum* (defendo pri la sep sakramentoj), manlibreto pri kredindaĵoj por la bona katoliko, klare sed konvencie verkita. Tiu estis skribita responde al la Lutera verko *De captivitate Babylonica* (Pri la babilona sklaveco): se la Lutera verko emis rompi la kristanan unuecon, la manlibreto emis rekrei la unuecon, el tiu la laŭdo de la papo. Sed la aŭtoro de la defenda verko estis Henriko la 8-a, reĝo de Anglio (1491-1547), kiu per tiu eseo intencis distanciĝi el la herezo de Lutero. La epiteto estis certe por la persono Henriko kaj, do, ne estis hereda, sed reĝino Elizabeta la Unua, jarojn post la angla skismo, opiniiis omaĝata per ĝi la reĝantan reĝon kaj aldonis ĝin en la reĝa blazono.

Eksteraj ligiloj
----------------

* L’ira del Re è morte. Enrico VIII e lo scisma che divise il mondo[*rompita ligilo*], Elisabetta Sala. ISBN 978-88-8155-417-1 itale
**La jaro de la leporo** (finne ***Jäniksen vuosi***) estas unu el la plej famaj romanoj de Arto Paasilinna. La libro estis publikigita en 1975 kaj estis publikigita en pli ol dudek lingvoj kaj estas inkludita en la Unesko-Kolekto de Reprezentaj Verkoj.

La libro ankaŭ funkcias por filmo reĝisorita fare de Risto Jarva kaj ĉefrolata de la aktoro Antti Litja en la gvidrolo, nome la rolo de Kaarlo Vatanen.

La romano temigas la aventurojn de Kaarlo Vatanen, akrigita ĵurnalisto naŭzita de sia malvarma kaj fremdigita vivo en Helsinko, kune kun virino kiun li ne ŝatas. Iun someran tagon, Vatanen decidas resti en la arbaro por prizorgi malgrandan leporon, kies kruro estis rompita en akcidento. Tiu decido estas la komenco de longa vojaĝo tra Finnlando kaj la arbaroj de Laponio, komplika vojaĝo, plena de ekscitaj okazaĵoj kaj humuraj aventuroj. Vatanen, la ĉefrolulo de la romano, estas multrilate kontraŭheroo kaj alirilate rolulo de revoluciema ribelulo, kiel ankaŭ la verkisto aludas al li en la finaj paragrafoj de la verko. Apud li stelulas Leporo, kiu ofte ŝtelas la spektaklon kun siaj amuzaj faroj kaj la profunda emocia interligo kreita inter li kaj la viro kiu akompanas lin. Ĉiukaze, la celo, kiun Vatanen metas al si, ne estas tuta ŝanĝo de la socia ordo aŭ reĝimŝanĝo, sed originas ĝuste en persona mizero. Vatanen ribelas kun sia rektigita racio kaj ordinara prudento kontraŭ strukturita, frustranta kaj malkuraĝiga vivstilo. Post la ribelo, la protagonisto ekiras en serion da intrigoj kaj faroj, kiujn la aŭtoro transdonas al la legantoj per sukaj rakontoj, humuraj heroaĵoj kaj serioj da miskomprenoj kaj diversaj kaj strangaj preterlasoj. La kontraŭburĝa subfosado de la romano ne venas por meti sian protagoniston kiel ekologian aŭ ideologian rolmodelon, sed por proponi kredeblan elekton por komprenebla pensado kaj unuflanka vizio de la mondo. Verkante ĉi tiun romanon, la aŭtoro faris veran kaj honestan deklaron en laŭdo de libereco kaj en favoro de pli sanaj rilatoj inter homoj kaj la besta regno.

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 742957
 |
**Ultimato** - latine *ultimatum* - laŭ PIV estas "definitivaj kondiĉoj de interkonsento, kiujn regno prezentas al alia kun averto, ke alia malakcepto kaŭzus rompon de la traktado kaj komencon de batalo aŭ milito".

Temas do pri postulo, ligita al difinita (plej ofte mallonga) tempo por plenumo de la postulo, kaj ligita al la minaco de seriozaj konsekvencoj en kazo de neplenumo de la postulo.

Ultimato en tiu klasika difino estas rimedo de politiko kaj dum pasintaj epokoj ofte antaŭis deklaron pri ekmilito. Kelkfoje oni dum modernaj tempoj ankaŭ uzas la vorton en kunteksto de privata aŭ profesia vivo, kun komparebla signifo, kvankam la minacata "milito" en privata aŭ profesia kunteksto sendube aspektos malsimile ol interŝtata milito.

El vidpunkto de etiko ultimato ĝenerale konsideriĝas negativa ago, ligita al forta premo kaj iusence ĉantaĝo. Tamen foje ultimatoj en politiko evitis pli grandajn damaĝojn, do batalojn aŭ militojn, kaj ne en ĉiu kunteksto estas kondamnindaj el etika vidpunkto.
**Ultramontanismo** estas orientiĝo favora al la papa supereco spirita kaj juridikcia super la politika povo (en religiaj aferoj kaj aparte en la nomumo de la episkopoj), opone al galikanismo. Tiu vorto devenas de la itala *Ultramonte* kiu signifas transmonta, do aliflanke de la Alpoj, en Italio. Tio estas orientiĝo precipe franca. Naskita en la 16-a jarcento inter la katolikoj de la katolika Ligo dum la religiaj militoj, tiu orientiĝo reaperis en la 17-a jarcento fronte al la nekatolikaj aliancoj de Ludoviko la 14-a. En la 18-a jarcento, ultramontanismo intermiksiĝas kun la batalo kontraŭ la parlamenta kaj anglikana jansenismo. Ĝi do estas subtenata precipe de la Jezuitoj.

Fronte al la progreso de la politikaj reĝimoj pli kaj pli apartaj de religio, kaj post la religia traŭmatismo, kius estis la franca Revolucio, ultramontanismo trudiĝis en la 19-a jarcento en la francaj kolektivaj pensmanieroj.

Historia kunteksto
------------------

* La historia kunteksto, en kiu kreskas ultramontanismo estas tiu de la Restaŭrado en Francio, tio estas politika movado kiu, ekde la franca reĝo, Karolo la 10-a, tendencas kontraŭi la francan Revolucion. Ĝiaj ĉefaj pensuloj estis Joseph de Maistre kaj Louis de Bonald.
* Pli vaste en Eŭropo, ĝi staras kontraŭ la politika moderneco reprezentata per la homaj rajtoj, la Printempo de la popoloj kaj la aspiro al demokratio.
* La ekonomiaj kaj politikaj ŝanĝiĝoj, karakterizaj de tiu moderneco, heredinta de la industria revolucio pli multiĝas tiel ke la teknologio ŝajnas fariĝi la kerno de la moderneco. La celeco de la socio ŝajnas esti la laikigado kaj la sekularigo. La katolikismo spertas malfacilaĵojn por ekzisti en tiu kunteksto. La katolika eklezio klare situas en la kampo de la konservatismo, kaj eĉ de la kontraŭago, dum la Restaŭrado.

Samtempe, la legado kaj la skribado forte disvastiĝis en ĉiuj klasoj de la socio, estigante multajn kontestojn en deziro de individua emancipiĝo.

Ekde la 1850-jaroj , Eŭropo kaj Usono estas trafitaj de la intelekta revolucio : estas plena disvolviĝo de alfabetizado. En la 18-a jc, publiko el legantoj kreiĝis, kaj pro tio estis kreita cenzuro de verkoj. La baza deviga kaj senpaga lernejo estas en la konstitucio ekde 1848 kaj la alfabetizita popolo kreskas de 30% en 1830 ĝis 90% en 1850. En Francio, la situacio malrapide pliboniĝas kun abrupta akcelo inter 1865 kaj 1900. De tio rezultas ke la lernejo estos la fokuso de la konflikto inter la du Francioj.
**Lajos Bakos** [lajoŝ bakoŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bakos Lajos** estis hungara kalvinana pastro, episkopo, altlerneja instruisto.

Lajos Bakos naskiĝis la 27-an de decembro 1905 en Kisbér, li mortis la 26-an de aprilo 1979 en Balatonfüred.

Biografio
---------

Lajos Bakos frekventis bazlernejon en sia naskiĝloko, poste maturiĝis en Pápa, fine li akiris diplomon en la kalvinana teologia akademio en la sama urbo en 1929. Post siaj studoj li estis pastro en Pápa, sed inter 1930–1932 li studis helpe de stipendio en universitatoj de Utrecht, Halle kaj Wittenberg. Li oficiale pastriĝis en 1933, sed jam li estis pastro de Balatonarács ekde 1932, poste ekde 1964 ĝismorte en Veszprém (urbo). Intertempe en 1943 li doktoriĝis en Scienca Universitato István Tisza. Li instruis en la menciita teologia akademio (1949–1951) kaj Kalvinana Akademio de Budapeŝto (1970-1975). Li estis eklezia notario (1947–1954), eklezia dekano (1954–1964), ĉefnotario (1964–1979), episkopo (1964–1979). Li ricevis ŝtatajn premiojn.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Jer, lássuk az Úr Keresztjét* (kunaŭtoro, 1934)
* *A Szentírás ihletettsége* (1943)
* *Református konfirmációs könyv* (kunredaktoro, 1967, 13-a eldono en 1987)
* *Hitünk igazságai* 1972
* *Ünnepnapok – vasárnapok* (1976)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto[*rompita ligilo*]
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 683119
* LCCN: n85128500
* VIAF: 121362073
* ISNI: 0000 0000 8020 795X
 |
preĝejo de Beaurain (Flavigny-le-Grand-et-Beaurain), kun defendaj turoj**Defend-preĝejo** aŭ **fortikaĵopreĝejo** (aŭ fortreso-preĝejo) estas preĝejo ekipita per konstruelementoj taŭgaj por defendo kontraŭ malamiko, ekzemple kreneloj, paftruoj aŭ ĉirkaŭa muraro.

preĝejo de Székelyderzs kun defenda muro
Estis du solvoj: aŭ oni faris defendan etaĝon kaj pli altan turon sur la preĝejon, aŭ oni konstruis ĉirkaŭan muron kun bastionoj.

En la mezepoko multaj vilaĝoj en diversaj eŭropaj landoj ekipis siajn preĝejojn per defendiloj, ĉar defenda muro ĉirkaŭ la tuta setlejo ĝenerale estis privilegio de urboj. Kiam alproksimiĝis malamikoj aŭ rabistaj bandoj, la vilaĝanoj do devis forlasi siajn domojn, sed almenaŭ trovis personan rifuĝejon en sia preĝejo. Foje oni eĉ elektis la konstrulokon de preĝejo laŭ ĝia taŭgo por defendo, ekzemple sur monteto.

Necesas distingi inter veraj defendaj preĝejoj kaj tiaj, al kiuj oni pro diversaj kialoj aldonis defend-aspektajn elementojn, kiuj tamen ne vere servis al defendaj celoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Defendkirka Fondaĵo, sidejo en Sibiu
* Fortresopreĝejoj de Transilvanio

Preĝejo de Sânpetru

* Kategorio Defend-preĝejo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
maldekstra
Erdélyi Múzeum-Egyesület (Transilvania Muzeo-Asocio) - mallongigite EME – estis kaj estas asocio por disvolvigi la hungarlingvan sciencan vivon en Transilvanio.

Historio
--------

Ĝi fondiĝis en 1859 en Kluĵo el fondumoj de József Kemény kaj Sámuel Kemény kaj per subteno materia kaj morala de Imre Mikó. La muzeon oni establis en la sekvanta jaro, kiun post la fondado de Universitato Kluĵo kune kun ĝia biblioteko uzis ĉi tiu. Ĝia kuracista faksekcio inter 1920 kaj 1925 la revuon Erdélyi Orvosi Lap. De 1930 daŭrigis la eldonadon de Erdélyi Tudományos Füzetek fondite en 1874. La asocio organizis plurajn faksekciojn, vagantkunsidojn en transilvaniaj urboj kaj eldonis sciencajn verkojn.

Pli famaj gvidantaroj
---------------------

Ĝiaj plej agemaj prezidantoj kaj sekretarioj inter 1920 kaj 1948 estis: János Jósika, Béla Wass, Lajos Kelemen, Lajos György, Vencel Bíró, Lajos Kántor, Attila Szabó T. Géza Nagy, Zsigmond Jakó, Jenő Nagy. Post 1989 ĝi refondiĝis.

Fontoj
------

* Romániai magyar irodalmi lexikon

Eksteraj ligiloj
----------------

* Retpaĝo.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 217486
* LCCN: n85384028
* VIAF: 144325264
* ISNI: 0000 0001 1941 2484
 |
La **Defendo Nimcoviĉ** estas duonmalferma ŝaka malfermo. Ĝi estas karakterizita per la movoj (en Algebra notado):

**1. e4 Ĉc6**
La Defendo Nimcoviĉ per transpono povas konduki al sennombraj malfermoj. Ĝi estis kreita de la granda ŝakludisto Aron Nimcoviĉ (aŭ *Nimzowitsch*). Ĝin ludis tre diligente la rusa ŝakludanto Mark Taimanov.

La Defendo Nimcoviĉ (ECO B00) estas malpli granda maniero trakti 1.e4, sed ne malbona por tio. Ĉi tio estas natura movo, kiun li povas transdoni al aliaj malfermoj, en kiuj blanko vidas sin sur la fundaj linioj de tiuj malfermoj kaj kiu regas la centron. Kun logika ludo nigro ne devas esti en malavantaĝo sed estas tre malfacile akiri avantaĝon. Ĝia nomo ŝuldiĝas al la studoj faritaj de la grandmajstro Aarón Nímzovitch.

Ĉefa linio
----------

**1.e4 Ĉc6**
1.e4 Ĉc6 **2.d4**
1.e4 Ĉc6 2.d4 d5 3.exd5 Dxd5 4.Ĉc3
1.e4 Ĉc6 2.d4 d5 3.Ĉc3
1.e4 Ĉc6 **2.Ĉf3**
1.e4 Ĉc6 2.Ĉf3 f5
1.e4 Ĉc6 **2.b4** Ĉxb4 3.c3 Ĉc6 4.d4

Vidu ankaŭ
----------

* Listo de ŝakaj malfermoj
* Malfermita malfermo
* Fermita malfermo
* Duonfermita malfermo
* Duonmalfermita malfermo
* Neregula malfermo
* Flanka malfermo
**Erdély (1944-1948)** erde:j (Transilvanio) estis la hungarlingva oficiala ĵurnalo de la kluĵa organizo de socialdemokrata partio inter decembro 1944 kaj februaro 1948. Ĝia respondecredaktoroj estis István Raffay, de marto 1946 Sándor Erdélyi; eksterpolitika redaktoro László Salamon. La kulturan rubrikon redaktis György Jánosházy, kaj la sportan László Boldis. Inter la redaktoroj troviĝis: Lili Marton, János Mátrai, János Perényi, Zsuzsanna Jakab kaj Miklós Bihari. Politikajn artikolojn verkis inter aliaj István Lakatos, Endre Goldner-Arányi kaj Sándor Erdélyi-Wolff. Inter novembro 1945 kaj aprilo 1946 ĝi eldonis kun titolo "Erdély vasárnapi képes melléklete" (Ilustrita aldonajo dimanĉa de Erdély) koloran literaturan-artan aldonaĵon kun verkoj de László Salamon, Andor Peterdi, Perényi János, Jánosházy György, István Nagy, Kálmán Tóth, Ottó Kornis, Béla Harasztosi, Béla Wagner, Aliz Szilágyi. László Salamon publikis artikolserion pri György Lukács, Gyula Déri-Deheleanu, Dobrogeanu-Gherea, Karl Kautsky, Max Adler, Dimitrov kaj Zsigmond Kunfi.

Fontoj
------

* Romániai magyar irodalmi lexikon Arkivigite je 2013-10-21 per la retarkivo Wayback Machine
**Erdélyi Gazda** estis la oficiala agrokultura revuo de Erdélyi Gazdasági Egyesület (EGE, de 1939 *Erdélyi Magyar Gazdasági Egylet*, EMGE) fondita en Kluĵo, Hungario en 1869.

Historio
--------

Originale ĝi aperis duonmonate, kelkfoje ĉiusemajne, post 1920 ĉiumonate. Inter oktobro 1918 kaj junio 1920 ĝi ne aperis. Ĝiaj ĉefredaktoroj estis Lajos Szádeczky, sekve (junio 1920 aprilo 1936) Bálint Török (agronomo), de 1936 ĝis 1942 Ádám Teleki, de 1943 ĝis 1944 Demeter Béla (inter oktobro kaj novembro 1944 ĝi ne aperis, kaj en la titolpaĝo de la decembra numero 1944 ne estas signita la nomo de ĉefredaktoro).

Kunlaborantoj
-------------

La plej produktemaj ĝiaj kunlaborantoj inter 1920 kaj 1944 estis: Dániel Antal, Bikfalvi Ferenc, Bodor Kálmán, Farkas Árpád, Konopi Kálmán, Balázs Kós, Károly Kós, Kuthy Sándor, Nagy Endre, Nagy Miklós, Páter Béla, Ritter Gusztáv, Seyfried-Szövérdi Ferenc, Dénes Szeghő, Szentkirályi Ákos, Tóth Tibor, Veress István. Ĝia fakliteratura agado estas tre grava. En 1944 ĝi aperis en 61 000 ekzempleroj. Ĝi eldonis ankaŭ librojn kaj kalendarojn.

Fontoj
------

* Romániai magyar irodalmi lexikon
Erdély erdej (Transilvanio) estis la hungarlingva oficiala ĵurnalo de la kluĵa organizo de socialdemokrata partio inter decembro 1944 kaj februaro 1948. Ĝia respondecredaktoroj estis István Raffay, de marto 1946 Sándor Erdélyi; eksterpolitika redaktoro László Salamon. La kulturan rubrikon redaktis György Jánosházy, kaj la sportan László Boldis. Inter la redaktoroj troviĝis: Marton Lili, Mátrai János, Perényi János, Jakab Zsuzsanna kaj Bihari Miklós. Politikajn artikolojn verkis inter aliaj Lakatos István, Goldner-Arányi Endre kaj Erdélyi-Wolff Sándor. Inter novembro 1945 kaj aprilo 1946 ĝi eldonis kun titolo "Erdély vasárnapi képes melléklete" (Ilustrita aldonajo dimanĉa de Erdély) koloran literaturan-artan aldonaĵon kun verkoj de Salamon László, Andor Peterdi, Perényi János, Jánosházy György, Nagy István, Tóth Kálmán, Kornis Ottó, Harasztosi Béla, Wagner Béla, Szilágyi Aliz. László Salamon publikis artikolserion pri György Lukács, Gyula Déri-Deheleanu, Dobrogeanu-Gherea, Karl Kautsky, Max Adler, Dimitrov kaj Zsigmond Kunfi.

Fontoj
------

* Romániai magyar irodalmi lexikon
**Tibor Serly** [ŝerli], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Serly Tibor** estis hungardevena usona violonisto, aldviolonisto, komponisto, dirigento. Lia patro estis Lajos Serly.

Tibor Serly  naskiĝis la 25-an de novembro 1901 en Losonc (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempa Lučenec en Slovakio), li mortis la 8-an de oktobro 1978 en Londono.

Biografio
---------

La familio Serly migris al Usono en 1905, la juna Tibor ricevis muzikajn lecionojn hejme. Post la lernejaj rajoj lia patro zorgis pri muzikaj postenoj en Novjorko.   
Tibor revojaĝis al Hungario en 1922 poste li studis 3 jarojn en Muzikarta Altlernejo Ferenc Liszt. Liaj plej gravaj instruistoj estis Zoltán Kodály, Albert Siklós, Leó Weiner kaj Jenő Hubay, krome li konatiĝis kun Béla Bartók.  

En 1927 li revenis al Usono kaj li estis jardekon violonisto kaj aldviolonisto en Cincinnati, poste li estis orkestrano en diversaj usonaj simfoniaj orkestroj. Ekde 1937 li instruis kaj komponis en Novjorko. Dum ekzilaj jaroj de Béla Bartók (1940-45) li helpis la laboron de Bartók, kaj post la morto de Bartók finkomponis du verkojn nefinitajn de li: la konĉerto por aldoviolono kaj la konĉerto n°3 por piano.   

Tamen en la usona periodo li ofte revojaĝis al Hungario. Ekde la 1960-aj jaroj lia muzika amiko estis Arisztid Würtzler. Serly mortis pro trafika akcidento.

Elektitaj koncertoj
-------------------

* Budapeŝto (1935, 1948)

Elektitaj komponaĵoj
--------------------

* *konĉerto por aldviolonoj* (1929)
* *Six Dance Designs* (1932-1933)
* *1-a simfonio* (1936)
* *American Elegy* (1945)
* *rapsodio* (1948)
* *Lament – homage to B. Bartók* (1955)
* *konĉerto* (1953-1958)
* *Canonic Prelude for 4 Harps* (1967)

Liaj muzikaj lernolibroj
------------------------

* Second Look at Harmony – 1945
* Modus Lascious: the Road to Enharmonicism – 1976
* The Rhetoric Book of Melody – 1978

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
*

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Tibor Serly en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 639145
* GND: 134874099
* LCCN: n79128084
* VIAF: 101047618
* ISNI: 0000 0001 1079 5554
* SUDOC: 250676532
* BNF: 13967075z
* MBA: e8512fac-3ff6-4742-8d0b-ebfc6170a8a1
* NKC: xx0021076
 |
Dorette Spohr, pentris Caroline von der Malsburg
Naskiĝdomo en Gotao, Neumarkt 26
**Dorette (Dorothea Henriette) SPOHR**, fraŭline *Scheidler* (naskiĝinta la 2-an de julio 1787 en Gotao, mortinta la 20-an de novembro 1834 en Kaselo) estis germana pianistino kaj tre verŝajne la plej grava harpistino de la 19-a jarcento.

Vivo
----

Ŝia patro estis la violonĉelisto kaj ĉambra muzikisto Johann David Scheidler, ŝia patrino la duka ĉambra kantistino (ekde 1776) Sophie Elisabeth Susanne Preying. Dorette lernis la harpludadon ĉe la ankaŭ klarnete perfekta muzikisto Heinrich Backofen; li troviĝis en Gotao ekde 1802. En la 2.2.1806 ŝi nuptis ĉi tie Louis Spohr, kiu dungitis en 1805 kiel koncertĉefo kortega fare de duko Aŭgusto (Saksio-Gotao-Altenburg). La edzo, kiu jam antaŭe verkis ne malmultajn verkojn por harpo kun violona akompano, kaj pluklerigis ŝin kaj entreprenis kun ŝi koncertvojaĝojn tra tuta Germanujo.

Inter 1810 kaj 1812 estis Scheidler soloharpistino ĉe la kortego gotaa kie ŝi ankaŭ instruis la filinon de lia duka moŝto, princinon Ludovika. En 1812 ŝi donis koncertojn kunedze i.a. ankaŭ en Vieno kie la paro translokiĝis en 1813 pro ke ŝi gajnis laborpostenon ĉe Teatro ĉe Wien. Sed Dorette sekvis la edzon ankoraŭ al ĉiuj aliaj lokoj kie li taskis laboron al si. Sekve ŝi iĝis konata en pluraj eŭropaj landoj.

Malfortiĝinte per streĉa muzikista vivo kaj patrineco ŝi retiriĝis el publika harpludado post koncerto londona. Tiam ŝi koncentriĝis pri pianludado kaj jam en 1821 lia edzo verkis pianokvinteton (op. 52) por ŝi.

Hans Michel Schletterer en la granda biografiaro ADB priskribis la amindajn kaj furorajn momentoj de kuna geedzpara sinprezento antaŭaŭskultantare. Gravis implicite ankaŭ ŝia reklamo pri la beleco de harpumado: ĉar por tiu ĉi instrumento longe neglektitis komponado de altvaloroj muzikaĵoj.

Idoj kaj memoro
---------------

Kun Louis Spohr ŝi havis tri filinojn, Emilie (1807-1895, ekde 1828 *Zahn*), Johanna Sophia Louise nomata Ida (1808-1881, ekde 1825 *Wolff*) kaj *Schnoddel* Therese (1818-1838).

Muntis en 2014 la gotaanoj sur la vando de ŝia naskiĝdomo memortabulon (Neumarkt 26, angulo je Waisengasse).

Literaturo
----------

* Louis Spohr: *Lebenserinnerungen*, eldonis Folker Göthel, Schneider, Tutzing 1968
* Louis Spohr: *Briefwechsel mit seiner Frau Dorette*, eldonis Folker Göthel, Kassel: Bärenreiter-Verlag 1957. [26 leteroj de dum 1822-1833 el kiuj estas 18 de Louis kaj ok de Dorette]
* Anonimulo: "Nekrolog. Dorette Spohr". ĉe: *Allgemeine musikalische Zeitung* 1835, kol. 43–44

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Dorette Spohr en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Pri Spohr sur la paĝoj de la bremena Drinker-instituto

Notoj
-----

1. ↑  "Spohr, Louis" de Hans Michael Schletterer, ĉe: Allgemeine Deutsche Biographie, Band 35 (1893), p. 239–259 (tie ĉi interrete)
2. ↑  "Erinnerungstafel für Dorette Spohr"

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 752885
* GND: 118839853
* LCCN: no97049904
* VIAF: 2074197
* ISNI: 0000 0000 6157 4033
* MBA: 9f6d1124-0cfe-4026-8097-7b8385d1c208
 |
Dorians en Eŭrovido 2013
**Dorians** estas rokbando el Armenio. Ĝi estis fondita en junio 2008 de Vahagn Gevorgjan kiu estas la nuna produktanto de la muzikgrupo. En februaro 2009 la bando ludis en la unua klasifikado por Eŭrovido en Armenio, kaj post tio ĝi populariĝis. La bando kantas kaj angle kaj armene.

En aprilo 2009 ĝi gajnis la premion "Best Newcomer" en la Muzikpremio Taŝiro en Moskvo. En junio 2009 ĝi realigis grandan koncerton kaj celebris la unuan datrevenon en Erevano. Dorians ludis kun famaj muzikistoj Ian Gillan (Deep Purple) kaj Tony Iommi (Black Sabbath) kadre de projekto "Rokmuziko helpas Armenion" inspirita de la grupo por okazigi bonfaran koncerton kun la celo rekonstrui muziklernejon en Gjumri, Armenio.

En novembro 2010 la rokbando okazigis kvar koncertojn en Moskvo. En 2011, Dorians gajnis la premiojn "Plejbona Rokbando", "Plejbona Video" kaj "Plejbona Kantisto" dum la festivalo pri muziko (Nacia Premio de Muziko) de Armenio.

En aprilo 2011 la rokbando surdiskigis la unuan albumon, kiu estis realigita inter Bruselo, Parizo kaj Erevano. En aŭgusto 2011 ĝi estis invitita ludi en la malfermo de la koncerto de Serj Tankian (System of a Down) en Erevano.

La 13-an de decembro 2011, ĝi gajnis la premion "Rokmuziko", "Plej bona kantisto" en la "Premioj de la Muziko Van de 2011".

Nunaj anoj
----------

* Gor Suĵjan - kantisto
* Gagik Ĥodavirdi - gitaro
* Arman Pahlevanjan - klavaro
* Edgar Sahakjan - baso
* Arman Ĝalaljan - drumo, perkutiloj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Dorians en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retpaĝo Arkivigite je 2012-01-08 per la retarkivo Wayback Machine angle, ruse, armene.
* kanto Sleepless Nights
**Tibor Puskás** [puŝkAŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Puskás Tibor** estis hungara aktoro, li naskiĝis la 19-an de junio 1920 en Magyaróvár kaj mortis la 30-an de decembro 1986.

Biografio
---------

Tibor Puskás komence estis infana aktoro en Teatro Belvárosi kaj filia teatro de Gaja Teatro. Li akiris diplomon en Teatra Akademio, poste li apartenis al trupo de Gaja Teatro. En la teatra jaro 1941 li estis membro de Teatro Csokonai (Debrecen). En la sekva jaro li estis soldato, poste li denove estis aktoro en Teatro Madách. Li ricevis rolojn en Nacia Teatro (Pécs) (1950–1954), Teatro Kisfaludy, Nacia Teatro (Miskolc), Scenejo Petőfi (1958–1960), vilaĝteatro Dériné (1960–). La baldaŭa vivo estas nekonata.

Elektitaj teatraj roloj
-----------------------

* Mór Jókai: *A szerelem bolondjai* - Katzenbuckel
* Ferenc Molnár:
	+ *A doktor úr* - Csató
	+ *Liliom* - Ficsúr

Elektitaj filmaj roloj
----------------------

* *Elnökkisasszony* (1935) – ifj. Török István
* *Európa nem válaszol (1941) – ĵurnalisto*
* *Büdösvíz* (1966)
* *Gyula vitéz télen-nyáron* (1970)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* 
* 


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**István Csermely** [iŝtvAn ĉermej], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Csermely István** estis hungara inĝeniero. Lia origina familia nomo estis **Woditska** [vodiĉka].

István Woditska  Arkivigite je 2016-09-19 per la retarkivo Wayback Machine naskiĝis la 6-an de junio 1862 en Hungara reĝlando en Aknaszlatina (nuntempa Solotvino en Ukrainio), li mortis la 22-an de julio 1928 en Sopron.

Biografio
---------

István Csermely studis en Akademio de Selmec inter 1878-1881, li akiris diplomon en 1883. Post siaj studoj samloke li estis asistanto de István Schenek. Inter 1887 kaj 1892 li projektis fandejon pri kuproj en Nagybánya, poste li translokiĝis al Besztercebánya. Li vizitis diversajn fandejojn kaj metalurgiaĵojn en Ĉeĥio kaj Belgio, same en Prusio, Saksio kaj aliaj germanaj ŝtatoj. Ankaŭ en Besztercebánya li instalis kuprofandejon, same en Rusa Imperio, en 1904 li instalis plian kuprofandejon en Bélabánya. En 1908 li estis nomumita mina konsilisto, samtempe li gvidis la metalurgiajn objektojn en Selmecbánya. En 1913 li ricevis la titolon mina ĉefkonsilisto, poste li partoprenis en fandejaj projektoj en diversaj lokoj de la lando. En 1919 li sekvis la menciitan akademion al Sopron, kie li restis ĝismorte.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Az elektrotechnika alapvonalai* (1892)
* *A nagybányai m. kir. bányaigazgatósági kerület monografiája* (1896)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto (la koncerna teksto estas legebla en la 45-a paĝo)
* hungarlingva biografio kun bildo Arkivigite je 2016-09-24 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Tibor Ney** [nej], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Ney Tibor** estis hungara violonisto, koncertmajstro, altlerneja instruisto. Liaj parencoj estis Dávid Ney kaj Iván Erőd, lia frato estis Dávid Ney (pli juna).

Tibor Ney  naskiĝis la 20-an de aprilo 1906 en Budapeŝto, li mortis la 6-an de februaro 1981 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Tibor Ney devenis el juda familio. Li akiris diplomon en Muzikarta Altlernejo Ferenc Liszt en 1926. Liaj plej gravaj instruistoj estis Nándor Zsolt kaj Jenő Hubay. Post siaj studoj li aliĝis al orkestro de Reĝa Operejo de Budapeŝto. Baldaŭ li faris koncertojn en la tuta mondo. Inter 1932 kaj 1966 li apartenis al orkestro de la Hungara Radio, inter 1960-1974 li instruis en la Altlernejo. Li establis ankaŭ violonan triopon. Li ricevis ŝtatan premion en 1967, krome oran ringon de la Hungara Radio. Li havis edzinon, kiu naskis gefilojn.

Elektitaj disĉiploj
-------------------

* András Kiss (violonisto)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* anglalingva biografio Arkivigite je 2016-08-26 per la retarkivo Wayback Machine
**István Bársony** [iŝtvAn bArŝonj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bársony István** estis hungara aktoro, reĝisoro. Lia origina familia nomo estis *Braun*, lia dua edzino estis Ilona Dajbukát.

István Braun  naskiĝis la 2-an de februaro 1882 en Budapeŝto, li mortis la 2-an de aprilo 1956 en Budapeŝto.

Biografio
---------

István Bársony devenis el juda familio. Li frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li studis iomete filozofion en Reĝa Universitato de Budapeŝto, fine li lernis en Reĝa Teatra Akademio, sed li ne akiris diplomon. En 1902 li aliĝis al trupo de Jenő Janovics, Bársony debutis en Hódmezővásárhely. Ekde la sekva jaro li apartenis al pluraj teatroj aŭ kabaredoj en Budapeŝto. En 1927 li debutis kiel reĝisoro en Nova Teatro (Budapeŝto), en la sekva jaro li havis rolojn en Germanio kune kun sia edzino. Hejmenvenintaj en la sekva jaro ili havis rolojn en Budapeŝto aŭ Bársony havis reĝisorajn taskojn. Inter 1939 kaj 1945 li ne havis rolojn pro la kontraŭjudaj leĝoj, poste li ludis ekzemple en Teatro Belvárosi (1948–1949).

Li edziĝis en 1909, eksedziĝis en 1914, denove edziĝis en 1924.

Elektitaj teatraj roloj
-----------------------

* Gergely Csiky: *A nagymama* - Ernő

Elektitaj filmaj roloj
----------------------

* *Bernáték kikocsiznak* (1912, mallonga filmo)
* *A Pál utcai fiúk* (1917)
* *Hány óra, Zsuzsi?* (1930) - ĉefrolo
* Hyppolit, la lakeo (1931) – Weimann
* Ombrelo de Sankta Petro (filmo de 1935) – kamparano
* *Beszterce ostroma* (1948) – Rebernyik
* *Déryné* (1951)

Elektitaj teatraj reĝisoraĵoj
-----------------------------

* Charles Dickens: Copperfield Dávid
* Dezső Kosztolányi: Édes Anna
* Sándor Bródy: Lyon Lea

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
**Villalba de los Barros** estas municipo de Hispanio, en la provinco de Badajoz, regiono de Ekstremaduro.

La loĝantoj nomiĝas *villalbenses*. La censita populacio en 2008 estis de 1.675 loĝantoj.

Situo
-----

Villalba de los Barros estas situa en la suda parto de Ekstremaduro en la komarko aŭ distrikto Tierra de Barros, je altitudo de 307 m; je 57 km de Badajoz, provinca ĉefurbo. La surfaco de ties teritorio estas de 90,8 km². Ĝi situas en ebenĵo kun nur malmultaj ondaĵoj de la rojoj kiuj enfluas en la rivero Guadajira.

Ekonomio
--------

Agrikulturo kaj brutobredado; 51,7 % de la laborantaro dediĉas sin al la agrikulturo; 28 % al la triaranga sektoro (sektoro servoj) kaj nur 9,9 % kaj 10,4 % respektive al la industrio kaj konstruado.

Historio
--------

Kiel multaj vilaĝoj de la regiono ĝi dependis el la mezepoko de diversaj feŭdaj senjoroj. Tiele fine de la 13a jarcento la reĝo Sanĉo la 4-a permesis al Ĉevaliro Juan Mateo loĝigi per 50 loĝantoj la lokon tiam nomitan Puebla de Don Falcón, kiu poste estos Villalba de los Barros. La vilaĝo estis aĉetita en 1395, kun Nogales, al la heredantoj de Enrique Enríquez, de la santiaga superulo Lorenzo Suárez de Figueroa por sia ĵus kreita Senjorlando de Feria komponita de Feria, Zafra kaj La Parra. La prezo pagita estis 100.000 maravedoj.

Kastelo
-------

La vilaĝon superas la enorma koloso de la pova kastelo, rekonstruita fine de la 14a jarcento sur alia antaŭa de araba deveno. La ĉefa strukturo de la fortikaĵo plifortigas sin ĉe la anguloj kaj meza zono de la muregoj pere de solidaj cilindraj turoj de diversaj korpoj, kun povega kvadrangula ĉefturo, al kiu apudas aliaj duoncilindraj, unu el ili masiva. Oni diras, ke dum la araba epoko la korto estis tegmenta por uzado kiel moskeo. En 1991 la monumento estis restaŭrita fare de la Kulturservo de la regiona registaro nomoe Junta de Extremadura.

Preĝejo de *Nuestra Señora de la Purificación*
----------------------------------------------

Preĝejo.
Simile elstaras la Preĝejo de Nuestra Señora de la Purificación, enorma kaj konstruita el ŝtono, aktuale parte kaŝita de aliaj konstruaĵoj. Temas pri konstruaĵo de ununura navo kun flankaj kapeloj kaj poligona absido, mallarĝa, kun volboj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Municipo de Villalba de los Barros
* ExtremaduraVista: Villalba de los Barros Arkivigite je 2012-02-02 per la retarkivo Wayback Machine
* La romiaj restaĵoj de Villalba
* Web: Mia vilaĝo Arkivigite je 2011-12-14 per la retarkivo Wayback Machine
**Barono Elemér Bornemisza** [bornemisa], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bornemisza Elemér** estis hungara-rumana-kostarikana kemiisto, profesoro, membro (ekstera en 1993) de Hungara Scienca Akademio. Li estis fondinta membro de Kostarika Scienca Akademio en 1992. Lia nobela antaŭnomo estis *kászoni*. Lia plena nomo estis *Bornemisza Elemér Ferenc Károly József Mária*.

Elemér Bornemisza [*rompita ligilo*] naskiĝis la 18-an de februaro 1930 en Arad (Rumanio). Li mortis la 1-an de januaro 2010.

Biografio
---------

Elemér Bornemisza apartenis al la hungara minoritato en Rumanio. Li vivis 9 jarojn en Rumanio, poste li translokiĝis al Hungario, post la 2-a mondmilitoli migris al Aŭstrio, fine en 1950 helpe de UNO li migris al Kostariko. Li frekventis universitaton en San-Joseo (Kostariko), kie li akiris diplomon en 1954, poste li tuj ekinstruis samloke. Li plulernis en Florido akirinta MSc en 1957, poste PhD en 1962, fine DSc en 1976. Li profesoriĝis en 1976 kiel publika ordinara profesoro. Inter 1978-1983 li estis dekano, poste li instruis en Munkeno. Inter 1984-1988 li direktis agraran esploran centron en San-Joseo.

Li edziĝis en 1957 baldaŭe havanta 4 gefilojn. Li okupiĝis precipe pri tropikaj grundoj.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Acidez, contenido de potasio y materia orgánica de algunos suelos de Costa Rica* (1959)
* *Introducción a la química de suelos* (1982)
* *Evaluación de cobre disponible en andisoles e inceptisoles de Costa Rica plantados en café* (1996)

Fontoj
------

* biografio[*rompita ligilo*] hispane
* biografio Arkivigite je 2014-03-14 per la retarkivo Wayback Machine hispane
**Elemér Bokor,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bokor Elemér** estis hungara entomologo, speleologo, instruisto.

Elemér Bokor naskiĝis la 19-an de januaro 1887 en Sátoraljaújhely, li mortis la 1-an de septembro 1928 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Elemér Bokor jam kiel junulo interesiĝis pri tiuj skaraboj, kiuj vivis en kavernoj. En 1913 li publikigis verkon pri la blindaj kavernaj skaraboj. La 1-a mondmilito interrompis, li ricevis militan edukon kaj li batalis sur la rusa militejo, kie li estis militkaptito inter 1915-1918. Li akiris pedagogian diplomon en Reĝa Universitato de Budapeŝto en 1924, en la sekva jaro li doktoriĝis. Li ekinstruis en gimnazio en Budapeŝto en 1925, libertempe li dediĉis sian vivon por esplori kavernojn kaj ties skarabojn. Li ricevis germanan medalon en 1927.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *A Cicindela soluta életéből* (1911)
* *Három új vakbogár Magyarország faunájából* (1913)
* *Barlangkutatás nehézségekkel* (1915)
* *Ein neuer Blindkäfer aus Ungarn* (1921)
* *Az Abaligeti barlang* (ankaŭ disertaĵo, 1925)
* *A szalmatörmelék bogárfaunájáról* (1930)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
*

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Elemér Bokor en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 672656
 |
**Villalobón** [biljaloBON] estas municipo en la sudo de la provinco Palencio, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la komarko *Tierra de Campos*.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 19,00 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 1 768 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn post la mezo de la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, sed poste akiris loĝantojn pro proksimeco al la provinca ĉefurbo kaj ekfunkciado kiel dormurbo, nome 1 400 el la jaro 2000. Ĝi distas 3'5 km de Palencio, provinca ĉefurbo.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado. Alfonso la 8-a aldonis Villalobón al la senjorlando de la episkopo palencia, kaj en 1202 havigis foruon. En la 14-a jarcento, la registra libro *Becerro de Behetrías* konfirmis, ke Villalobón estas de la episkopo de Palencio, kiel Villamuriel, Magaz, Villaumbrales, ktp. kaj poste en la 15-a jarcento kun Grijota, Villajimena, Villamartín, Mazariego kaj Santa Cecilia. Fine de la 16-a jarcento, Villalobón estis ene de la pastrarlando de Cerrato ĉefpastrarlando de Astudillo.

Villalobón kaj la menciitaj loĝlokoj estis disligitaj ĉirkaŭ 1580 el episkopeco fare de Filipo la 2-a, kaj ekde tiam ĝi restis ero de reĝeca senjorlando, ekzemple ankoraŭ meze de la 18-a jarcento.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj kaj vitejoj) kaj brutobredado (ŝafoj kaj kolombejoj). Lastatempe funkciado de servoj plej ekgravis, kune kun piedirado tra naturaj lokoj. De la historia pasinteco restis diversaj vizitindaj vidindaĵoj kiel la preĝejo, la subteraj vinkeloj ktp.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Palencio

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 772166
* VIAF: 316733638
 |
**Tibor Somorjai Kiss** [ŝomorjai kiŝ] aŭ *Tibor Somorjai-Kiss,* laŭ hungarlingve kutima nomordo **Somorjai Kiss Tibor** estas ĉeĥoslovakia hungara grafikisto, altlerneja instruisto.

Tibor Somorjai Kiss  Arkivigite je 2018-03-23 per la retarkivo Wayback Machine naskiĝis la 6-an de decembro 1959 en Bratislavo.

Biografio
---------

Tibor Somorjai Kiss apartenis al la hungara minoritato en Ĉeĥoslovakio. Li akiris diplomon en grafika kaj libroarta altlernejo en Lejpcigo en 1984. Lia ĉefinstruisto estis de:Irmgard Horlbeck-Kappler. Ekde 1985 li vivas en Budapeŝto. En 1990 li ekinstruis en la Hungara Belarta Altlernejo, inter 2003-2007 li estis docento, ekde 1997 katedrestro, inter 2013-2016 rektoro. Intertempe en 1996 li havis hungaran, slovakan kaj nederlandan, en 1998 ĉeĥan kaj hungaran stipendiojn. Li akiris sciencan gradon DLA en Hungara Belarta Universitato en 2002. Li ricevis premiojn inter 1996-2009.

El solaj ekspozicioj
--------------------

* Budapeŝto (1994, 1998)
* Šamorín (1995, 1996, 1998)
* Magdeburg (1996)
* Pannonhalma (1997)

El grupaj ekspozicioj
---------------------

* Miskolc (1990, 1992, 1996, 1998)
* Budapeŝto (1995, 1998)
* Šamorín (1997)

Elektitaj litografiaĵoj
-----------------------

* Az elrohanó (1999)
* Üvegek (2000)
* Csoportkép (2004)
* Párban (2007)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio[*rompita ligilo*]


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 606969
 |
Lanĉo de Gemini 11.
**Gemini 11** (oficiale *Gemini XI*)) estis la naŭa homporta kosmofluga misio de la Projekto Gemini de la NASA, kiu flugis el la 12a al la 15a de Septembro, 1966. Ĝi estis la 17a homporta usona kosmoflugo kaj la 25a kosmoflugo ĝis tiam (tio inkludas flugojn per X-15 de ĉirkaŭ 100 kilometroj (54 nmi)). Astronaŭtoj Charles "Pete" Conrad, Jr. kaj Richard F. Gordon Jr. plenumis tiun unuan rektan ascendon (unua orbito) al rendevuo kun la celvehiklo *Agena Target Vehicle*, kunigante kun ĝi unu horon kaj tridek-kvar minutojn post lanĉo; uzis la rakedmotorn de Agena por atingi mondan rekordon de alto - apsida terorbito; kaj kreis malgrandan kvanton de artefarita gravito havante la du kosmoŝipojn konektitaj per ligilo. Gordon ankaŭ plenumis du eksterveturilajn agadojn dum totalo de 2 horoj kaj 41 minutoj.

Referencoj
----------

1. ↑  Hacker, Barton C.; Grimwood, James M. (Septembro 1974). "Chapter 11 Pillars of Confidence". On the Shoulders of Titans: A History of Project Gemini. NASA History Series. SP-4203. NASA. p. 239. Ĉe Gemini IV, NASA ŝanĝis la romiajn ciferojn por Gemini misio-nomigoj.  Arkivigite je 2016-09-03 per la retarkivo Wayback Machine Alirita la 6an de Majo 2017

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Gemini 11 en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* NASA Gemini 11 press kit - 2a Sep, 1966 Arkivigite je 2011-07-21 per la retarkivo Wayback Machine
* 2R\_KrY7rKig *Gemini 11* - 1966 NASA Space Program Educational Documentary  ĉe YouTube
* Spaceflight Mission Patches
* Arkivigite je 2007-10-15 per la retarkivo Wayback Machine
* U.S. Space Objects Registry  Arkivigite je 2009-05-21 per la retarkivo Wayback Machine
**Tibor Patassy** [pataŝi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Patassy Tibor** estis hungara aktoro.

Tibor Patassy  naskiĝis la 12-an de septembro 1925 en Balassagyarmat, li mortis la 29-an de julio 2011 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Tibor Patassy akiris diplomon en Teatra Akademio en 1947. Post la diplomo li havis rolojn en Teatro Kisfaludy, Teatro de Szombathely kaj Teatro Petőfi (Sopron). Inter 1949 kaj 1952 li apartenis al Nacia Teatro (Pécs), poste al Nacia Teatro (Miskolc). En la sekvaj jaroj li same ofte ŝanĝis teatrojn, ekzemple li havis membrecon en Teatro Petőfi (Budapeŝto), Teatro Kisfaludy (1968-1971, 1972-1991), fine en Teatro de Kecskemét. Li ricevis 3 premiojn inter 1962-1984.

Elektitaj teatraj roloj
-----------------------

* William Shakespeare:
	+ Reĝo Lear - grafo de Gloucester
	+ Romeo kaj Julieta
	+ Hamleto - titolrolo
	+ Somermeznokta sonĝo - Puck
	+ Kiel plaĉas al vi - Jacques
	+ La dresado de la megero - Petrucchio; Hortensio; Biondello
* Imre Madách: La tragedio de l' homo - Ádám (ĉefrolo); Kepler
* József Katona: *Bánk bán* - Tiborc
* Friedrich Schiller: *Kabale und Liebe* - Ferdinand
* Zsigmond Móricz: *Rokonok* - urbestro

Elektitaj filmaj roloj
----------------------

* ‘‘Föltámadott a tenger’‘ (1953)
* ‘‘Pokolrév’‘ (1969)
* *Hajdúk* (1975)
* ‘‘Valahol Magyarországon’‘ (1987)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
**Tibor Pettkó-Szandtner** [petkO-santner], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Pettkó-Szandtner Tibor** estis hungara bredisto pri ĉevaloj, oficiro, koĉeristo. Lia nobela antaŭnomo estis *felsődriethomai* [felŝOdriethonai], lia familia nomo estis nur *Szandtner* ĝis 1911.

Tibor Pettkó-Szandtner naskiĝis la 20-an de junio 1886 en Bazin (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempa Pezinok en Slovakio), li mortis la 6-an de januaro 1961 en de:Leutstetten (Okcidenta Germanio).

Memortabulo pri Tibor Pettkó-Szandtner
Busto pri Tibor Pettkó-Szandtner

Biografio
---------

Tibor Pettkó-Szandtner akiris agronomian diplomon en Georgikon, poste li bredis ĉevalojn en diversaj lokoj, inter 1920 - 1927 en Bábolna (konata ankaŭ ekstraĵo de Kisbér), poste en Kiskunlacháza. En 1932 li revenis al Bábolna jam kiel estro kun alta oficira rango. Iom poste la ĉevalaro estis la plej konata en Eŭropo. Ekde 1942 li respondecis pri ĉiuj ĉevalbredadoj en la lando. En 1944 pro la alvenanta Ruĝa Armeo li evakuis parton de la ĉevaloj al Bavario. Li trompiĝis, ĉar post la milito Usono neglektis lin, same la ĉevalojn, kiuj plejparte disiĝis. En Hungario li estis deklarita perfidulo, tial li vivis en Svedio, poste en 1949 li akceptis inviton de Egiptio, kie li faris mondnivela la reĝan ĉevalaron. Fine li revenis al Bavario al ĉevaloj, kie li mortis. Li edziĝis en 1916, lia edzino neniam naskis, tamen la geedzeco restis stabila. En 2018 li estis reentombigita en Bábolna.

En 1928 li estis premiita fare de germanoj. En 1931 li atingis sian plej grandan sportan sukceson; li gajnis la grandan maratonan koĉerkuron.

Lia ĉefverko
------------

* *A magyar kocsizás* (1931)

Memorigiloj
-----------

* memortabulo (2011)  Arkivigite je 2021-05-20 per la retarkivo Wayback Machine
* lernejo portas la nomon "Pettkó-Szandtner Tibor"
* busto

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto Arkivigite je 2021-05-20 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio kun bildo Arkivigite je 2021-05-20 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio Arkivigite je 2021-05-20 per la retarkivo Wayback Machine

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 725690
* GND: 115906282X
* LCCN: n86068222
* VIAF: 121485590
* ISNI: 0000 0000 8014 3941
 |
La **Organisation Consul** (germane, en Esperanto **organizaĵo "Konsulo"**) estis naciisma terorisma organizaĵo en la epoko de la Vajmara Respubliko, la demokratia reĝimo de Germanio inter la fino de la Unua Mondmilito ĝis la instalo de Nazia Germanio en 1933. La organizaĵo estis strukturigita kiel sekreta societo: ĝi provis per murdoj de altrangaj politikistoj malstabiligi la demokratian sistemon de la juna respubliko kaj havis la politikan celon neniigi la rezultojn de la Unua Mondmilito, aparte la Traktaton de Versajlo.

La averaĝa aĝo de la organizaĵanoj estis inter 20 kaj 30 jaroj. La membroj motiviĝis per subjektiva sento de malŝato kontraŭ burĝoj, personoj de alta edukiteco kaj demokratoj, en kombino kun ideologio de ekstrema naciismo. La organizaĵo havis kontaktulojn en la tuta Germana Regno kaj elkerno de pli-malpli 5000 aktivuloj prenis la anojn de siaj grupoj de murdistoj.

La sekreta societo estis kamuflita kvazaŭ "societo pri lignokomerco" kun sidejo en Munkeno, kaj en pluraj lokoj de la Germana Regno havis stokejojn de armiloj.

La 26-an de aŭgusto 1921 membroj de la organizaĵo murdis la centrisman politikiston Matthias Erzberger apud la loĝloko Bad Griesbach en la Nigra Arbaro. La policaj enketoj rapide malkovris la du studentajn atenculojn kaj ankaŭ police konatigis la organizaĵon. Post pliaj policaj enketoj en tuta Germanio malliberiĝis pliaj 34 organizaĵanoj. Plej multaj el ili tamen tre rapide reliberiĝis, ĉar la pruvoj pri tiom multmembre organizita murdo de Matthias Erzberger montriĝis jure ne sufiĉe fortaj. La 24-an de junio 1922 pliaj organizaĵanoj murdis la germanian ministron pri eksteraj rilatoj Walther Rathenau. Ankaŭ la provo murdi la politikston Philipp Scheidemann 4-an de junio 1922 estis kunorganizita de la organizaĵo.

La policaj enketoj pri la murdo de Walther Rathenau kaŭzis la malpermeson de la organizaĵo. La eksaj anoj tamen organiziĝis en novaj similcelaj organizaĵoj, interalie la societo *Bund Wiking*.

En Nazia Germanio inter la jaroj 1933 kaj 1945 la membroj de la organizaĵo estis honorigitaj "herooj de la nacia rezisto", kvankam inter la jaroj 1920 kaj 1922 la organizaĵo fakte estis naciisma konkurenco al la nazia partio NSDAP de Adolf Hitler. Unu el la regionaj gvidantoj de la organizaĵo, *Friedrich Wilhelm Heinz*, kun samideanoj en 1938 planis puĉon kaj se necese murdon de Adolf Hitler.
**Villalube** [biljaLUbe] estas municipo de la provinco Zamoro, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la Alfoz de Toro en la centra oriento de la provinco. *Villalube* estas tradukebla popoletimologie al *Vilaĝo de lupoj*. Du lupoj videblas en la maldekstra duono de la blazono.

Ĝia municipa teritorio estas formata de unusola loĝloko, okupas totalan areon de 40,09 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 161 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 700 loĝantojn ekde la komenco de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. Ĝi distas 23 km de Zamoro, provinca ĉefurbo, kaj je 33 km de Toro. Ĝi limas kun Aspariegos, Pobladura de Valderaduey, Malva, Benegiles, Gallegos del Pan, Fuentesecas, Matilla la Seca, Algodre, Coreses, Fresno de la Ribera kaj Toro.

La setlejo mem fondiĝis en la 12-a jarcento. En postaj jarcentoj suferis pro militoj kaj ĉefe dum la Hispana Milito de Sendependigo. 

La tradiciaj agrikulturo (cerealoj, paŝtaĵoj) kaj brutobredado (bovoj kaj ŝafoj) lastatempe iom dekadencis, sed pluas. Lastatempe rura turismo ekgravis (kolombejoj, vinkeloj ktp.).

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de Provinco Zamoro


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 753860
 |
La **Organizaĵo pri Sekureco kaj Kunlaboro en Eŭropo (OSKE)** estas la plej granda regiona internacia organizaĵo por sekureco, jurŝtato kaj demokratio, kaj ankaŭ por homaj rajtoj kaj rajtoj de malplimultoj. Ĝi naskiĝis el la Konferenco pri Sekureco kaj Kunlaboro en Eŭropo (KSKE) okazinta en Helsinko (Finnlando) en 1975 kaj nuntempe ĝi konsistas el 56 ŝtatoj de Eŭropo, Centra Azio kaj Norda Ameriko (Kanado kaj Usono). Ĝi estas agnoskata kiel regiona organismo laŭ la 8-a Ĉapitro de la Ĉarto de la Unuiĝintaj Nacioj. La prezidado en 2010 estas ekzercata de Kazaĥio, sekvota de Litovio en 2011, Irlando en 2012, Ukraino en 2013, Svislando en 2014.

La ĉefa celo de la organizaĵo estas solvo de eblaj konfliktoj, preventado de ili, mildigo de jam ekzistantaj konfliktoj. Inter la aliaj konfliktoj, pri kiuj zorgas OSKE iame estis la situacio ĉirkaŭ Sud-Osetio, la eksa aŭtonomio de sovetia Kartvelio. kaj nuntempe kun Ĉednestrio.

Dum la krizo en Ukrainio kaj interalie en Krimeo en 2014 ludis gravan rolon Didier Burkhalter prezidanto de la Federacia Konsilio de Svislando kaj gvidanto de OSKE dum tiu jaro.

Referencoj
----------

1. ↑  tiel ekz-e ĉe Monato (gazeto),

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Organizaĵo pri Sekureco kaj Kunlaboro en Eŭropo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala paĝaro de OSKE


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 130901
* GND: 2149347-9
* LCCN: no95037357
* VIAF: 141482944
* ISNI: 0000 0001 2065 9556, 0000 0001 2331 3067
* LIBRIS: 125958
* SUDOC: 026575973
* BNF: 11879678w
* NLA: 35597876
* BIBSYS: 90948369
* NKC: kn20010711307
* BNE: XX130240
 |
**Villalaco** [biljaLAko] estas municipo en la sudoriento de la provinco Palencio, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la komarko *El Cerrato*.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 17,85 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 52 loĝantojn. Ĝi perdis multajn loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte perdis 30 loĝantojn nur el la jaro 2000. Ĝi distas 34 km de Palencio, provinca ĉefurbo.

La loĝloko estas ĉe la valo de la rivero Pisuerga, proksime al ties kuniĝo kun Arlanza. Ĝi estas inter Cordovilla la Real kaj Astudillo kaj antaŭ Valbuena de Pisuerga, separate per la rivero Pisuerga.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj kaj vitejoj) kaj brutobredado (ŝafoj kaj kolombejoj). Lastatempe funkciado de servoj plej ekgravis, kune kun piedirado tra naturaj lokoj. De la historia pasinteco restis diversaj vizitindaj vidindaĵoj kiel la preĝejo, pilorio, urbodomo ktp.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Palencio

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 772911
 |