recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
"Audubon House", la iama sidejo de la *National Audubon Society* ĉe 700 Broadway en Manhatano, Novjorko
La **National Audubon Society** (Nacia Societo Audubon) estas usona soci-utila media organizo dediĉita al konservado. Integrigita en 1905, Audubon estas unu el la plej malnova de tiaj organizoj en la mondo kaj uzas sciencon, edukon kaj radikan lobiadon por avanci ĝian konservadomision. Ĝi estas nomita tiele en honoro de John James Audubon, francusona ornitologo kaj naturalisto kiuj pentris, katalogis, kaj priskribis birdojn de Nordameriko en sia fama libro *Birds of America* (Birdoj de Ameriko) publikigita en sekcioj inter 1827 k 1838.

La socio havas preskaŭ 500 lokajn erojn, ĉiu de kiuj estas sendependaj ne-profitaj organizaĵoj libervole aligitaj kun la Nacia Societo Audubon, kiu ofte organizas birdumajn ekskursojn kaj konservad-rilatajn agadojn. Ĝi ankaŭ kunordigas la Kristnaskajn Birdokalkulojn okazintajn ĉiun decembron en Usono, ekzemplo de civitana scienco, same kiel, en partnereco kun Laboratorio Cornell de Ornitologio, la Granda Ĝardenbirdan Kalkulon ĉiun februaron. Kune kun Cornell, ĝi kreis eBird, retan datumbazon por birdobservado.

La National Audubon Society havas ankaŭ multajn mondajn partnerojn por helpi birdojn kiuj migras trans la usonajn limojn, inklude BirdLife International baze en Anglio, Bird Studies Canada, kaj multajn partnerojn en Latinameriko kaj Karibio. *Audubon's International Alliances Program* (IAP) kunigas homojn de la Okcidenta Hemisfero por kunlabori por plibonigi konservosolvojn kiel per Gravaj Birdareoj.

La ĉefaj oficejoj de la socio estas en Novjorko kaj Vaŝingtono, kaj ĝi havas ŝtatoficejojn en proksimume 24 ŝtatoj. Ĝi ankaŭ posedas kaj funkciigas kelkajn naturcentrojn malfermajn al publiko, situantajn en urbaj sidejoj, inkluzive de Novjorko, Fenikso-Dallas kaj Los-Anĝeleso, same kiel ĉe birdorifuĝejoj kaj aliaj naturaj areoj. Audubon-Centroj disponigas natureltrovaĵon kaj konservadeblecojn kiuj helpas forĝi dumvivajn ligojn inter homoj kaj naturo, avancante la mision de la organizo eduki publikon koncerne birdojn kaj konservi birdajn kaj aliajn vivejojn.

Notoj
-----

Bibliografio
------------

* Frank Graham, Jr. *The Audubon Ark: A History of the National Audubon Society* (New York: Alfred A. Knopf, 1990) ISBN 0-394-58164-4

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio National Audubon Society en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* National Audubon Society
* Audubon Magazine Arkivigite je 2010-02-05 per la retarkivo Wayback Machine
* Great Backyard Bird Count Arkivigite je 2014-01-28 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 377989
* GND: 1022711-8
* LCCN: n79032988
* VIAF: 152766462
* ISNI: 0000 0004 0427 1684
* SUDOC: 026415089
* BNF: 11866628d
* NLA: 35374123
* BIBSYS: 90550055
* BNE: XX153986
 |
**Townsend Harris** (naskiĝis la 3-an de oktobro 1804 en Sandy Hill, mortis la 25-an de februaro 1878 en Novjorko) estis sukcesa Novjorka aĉetisto kaj politikisto. Kiel unua konsulo de Usono en Japanio, al lia nomo estas ligata la komerca traktato inter la du landoj, la t.n. Harris-traktato.

Biografio
---------

Li naskiĝis kiel filo de ĉapel-faristo. Post fino de la loka lernejo, li iris en 1817 al Novjorko, kie li iĝis dungito en vendejo de sia pli maljuna frato, kiu importis porcelanojn kaj silkojn el Ĉinio. La komercado progresis bone, Harris atingis gravan bonstaton, sed ankaŭ pro tio, ke li partoprenis en la nemoveblaĵa komerco en Novjorko, kiu ekde 1811 havis gravan progreson. 

Apud la laboro, Harris daŭre plibonigis sin kaj lernis fremdajn lingvojn, inter ili la francan, hispanan kaj italan lingvojn. Lia interesiĝo je la edukado kaj lia kreskanta influo kiel sukcesa komercisto gvidis fine al tio, ke en 1840 oni elektis lin al la Novjorka Supera Lernejo, kies direktadon li transprenis en 1846.

Unu de siaj plej gravaj oficejaj agadoj estis la fondo de *Free Academy of the City of New York*, senkosta edukejo por laboristoj, el kiuj pli poste estiĝis la City College of New York. Li atingis establon de akademio – spite al kontraŭstaro en la urba administrado – per helpo de referendumo. Post morto de sia patrino en 1847, li retiriĝis el politiko kaj setlis en Kalifornio. Tie li aĉetis ŝipon kaj komencis komercadon kun Ĉinio, Nederlanda Hindio kaj Brita Orienta Hindio. 

En 1853 Harris klopodis por la posteno de konsulo en Hong Kong aŭ Kantono, sed li atingis nur postenon en Ningpo (hodiaŭ Ningbo), marborda urbo en orienta Ĉinio. Ĉar li estis nekontenta pri tiu decido, li petis sian maljunan amikon, la ministron pri eksteraj aferoj, William Marcy, doni al li la postenon de konsulo en Japanio. En 1855, Harris estis nomumita fare de prezidento Franklin Pierce konsulo kaj en aŭgusto de 1856 li atingis komercan traktaton inter Usono kaj Japanio, en Shimoda.

Harris restis ĝis 1861 en Japanio kaj poste li emeritiĝis en Novjorko, kie li mortis la 25-an de februaro 1878.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 412081
* GND: 119082039
* LCCN: n50025855
* VIAF: 52491637
* ISNI: 0000 0001 1949 8687
* SUDOC: 180892304
* BNF: 16507385k
* NDL: 00522417
 |
Rozkolora Domo
Fronta enirejo de la Rozkolora Domo.
La **Rozkolora Domo**, hispane *Casa Rosada* estas la sidejo de la plenuma povo de la Respubliko Argentina. Ene de ĝi troviĝas la oficejo de la Prezidento de Argentino.

Tiu konstruaĵo situas ĉe la strato Balcarce 50, en Bonaero, antaŭ la historia Placo Majo. Ties karaktera koloro estas roza kaj ĝi estas konsiderata unu el la plej emblemaj konstruaĵoj de Bonaero. Ĝi gastigas la Muzeon de la *Casa de Gobierno* (registarejo), kun objektoj rilataj al la prezidintoj de la lando. En 1942 ĝi estis deklarita Historia Nacia Monumento.

Historio
--------

Dum supozata klopodo murdi Perón por posta puĉo, la 16-an de junio de 1955 tagmeze, ĉirkaŭ tridek aviadiloj de la ŝiparmeo kaj de la arearmeo bombardadis kaj mitralis la loĝantaron de Bonaero ĉe la Placo Majo, la Rozkolora Domo kaj aliaj lokoj. Tiu atako okazigis ĉirkaŭ 355 mortojn kaj 600 vunditojn kaj antaŭanoncis la postan aperon de la ŝtata terorismo, kiu poste absolute malatentos la popolan suferon por la politikaj celoj. Perón ne estis atingita, ĉar li forestis el la diversaj atakitaj lokoj.

Arkitekturo
-----------

Muzeo de la Casa Rosada
-----------------------

Aktualo
-------

Kuriozaĵoj
----------

La Rozkolora Domo en Esperanto
------------------------------

En la kvina kanto de la verko de Abel Montagut nome *Poemo de Utnoa* okazas asembleo de la Gobanoj (eksterteranoj). Tie oni akceptas, ke oni plikuraĝigu la malfortigitan Utnoan (nome la ĉefrolulo Noa) pere de la drogo *anoŭdo*. Inna malsupreniras kaj liveras ĝin al Noa. Je ties efiko aperas antaŭ li la poeto Valmikio kaj poste la japana pentristo Hokusajo kiuj montras al li laŭvice la enormajn atingojn de la estonta homaro, se li sukcesas savi ĝin, nome, unue en Azio, kaj poste venas la vico de Fidiaso, kaj poste Maria Sklodovska, kiuj montras al Utnoa la mirindaĵojn de Eŭropo. La venontaj ĉiĉeronoj estas ankaŭ laŭvice unue Akenatono kaj poste Sunĝata Kejta kiuj omaĝas la historian gravon de Afriko. En Ameriko estas unue Nezaŭhtezoma kaj poste Neil Armstrong la ĉiĉerono kiu vidigas la vidindaĵojn de Bonaero:

|  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** 
Nun la duopo drivas suden al Bŭenos-Ajreso,
kosmopolita centro kaj multerasa krisolo.
Tie Utnoa miras pri la Kongresa Sidejo,
bulvarde ĉirkaŭata, kiu verdvolbas emajle.
Jen la Majplaco larĝa, tie la Domo Rozeca
kaj rande la kvartalo bunta, nomata la Boka. **"** |

 |

Notoj
-----

1. ↑   Arkivigite je 2012-10-15 per la retarkivo Wayback Machine Hay que matar a Perón, Pedro Bevilacqua, 16a de februaro de 2012}}
2. ↑  Abel Montagut, *Poemo de Utnoa*. Pro Esperanto. Vieno, 1993. ISBN 3-85182-007-X. 225 p. p. 129-130.

* Kategorio Rozkolora Domo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Observatorio de La Plata** (hispane *Observatorio Astronómico de La Plata*) estas observatorio situanta en la urbo
La Plata, ĉefurbo de la Bonaera Provinco en Argentino (34° 54′ 30″ Sudo 57° 55′ 54″ Okcidento﻿ / ﻿34.90833 °S, 57.93167 °U﻿ / -34.90833; -57.93167 (mapo)).

La Plata estas *planita urbo*, tio estas nova urbo kreita en neloĝata loko pro politika decido. Necesis krei novan ĉefurbon por la provinco, kiam Buenos Aires iĝis federa ĉefurbo de Argentinio. Per dekreto de la 7-a de majo 1881, Dardo Rocha, fondinto de la urbo, komandis la planadon kaj la budĝeton de diversaj publikaj konstruaĵoj, inter kiuj la observatorio.

Ĝi ekkonstruiĝis en novembro 1883, unu jaron post ke la Bonaera Provinco estis aĉetinta astronomiajn instrumentojn senditajn elde la observatorio de Parizo en la urbon Bragado por la observo de la pasado de Venuso.

La unua direktoro estis Francisco Beuf,
franca mararmea leŭtenanto kaj direktoro de la Mararmea Observatorio de Toulon.

Miguel Itzigsohn estis ĝia direktoro de 1955 al 1972.

En majo 1997 malfermiĝis muzeo, kie estas videbla plejparto el la instrumentoj, kiujn la observatorio akiris en la komenco de la 20-a jarcento.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  La vida de F. Beuf, el marino frances enamorado del cielo platense Arkivigite je 2016-03-07 per la retarkivo Wayback Machine (hispane)

Vidu ankaŭ
----------

* Kategorio:Malkovrita de Observatorio de La Plata

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Observatorio de La Plata en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Astronomio |

* hispane Fakultato pri Astronomio kaj Terfiziko. Nacia Universitato de La Plata
* hispane Vizitoj al la Observatorio Astronomia de La Plata
La universitato de la germana urbo Gießen dum la jaro 1607 fondiĝis de la landgrafo *Ludoviko la 5-a* de Hesio-Darmstadt. Ĝis la jaro 1945 ĝi nomiĝis laŭ la fondinto germane **Ludwigsuniversität** aŭ latine **Ludoviciana**. Kadre de la universitata restarigo post la Dua Mondmilito ĝi ricevis la nomon de sia plej fama sciencisto Justus Liebig, kaj ekde la jaro 1957 formale germane nomiĝas **Justus-Liebig-Universität Gießen**, mallongigite *JLU*. La universitato estas la dua plej granda altlernejo de la nuna federacia lando Hesio.
  

Ĝian ekeston ĝi ŝuldas al la perturboj de la reformacio kaj kontraŭreformacio: Post kiam la jam dum 1527 fondita universitato de la najbara urbo Marburg post la divido de la lando Hesio dum 1695 iĝis kalvinisma, la protestantaj teologio de la marburga universitato, kiuj ne konvertiĝis al la kalvinismo, estis malpostenigitaj. Ili translokiĝis al la najbara urbo Gießen, kaj ankoraŭ dum la sama jaro 1605, la landgrafo Ludoviko la 5-a fondis "elitan gimnazion" kun ligita "pedagogiejo" tie – atendante la permeson de la germana imperiestro Rudolfo la 2-a nomi la novan institucion "universitato". La permeso venis la 19-an de majo 1607. Dum oktobro 1607, komence de la vintra semestro 1607/1608, komenciĝis regulaj universitataj prelegoj.

Fakultatoj
----------

fonda dokumento de la universitato de la jaro 1607
skulptaĵo "henanta virĉevalo" de *Gerhard Marcks* (antaŭ filozofia prelegejo)
La Justus-Liebig-Universitato post sia novstrukturigo de la jaro 1999 havas 11 fakultatojn:

1. Juro
2. Ekonomiko
3. Sociaj- kaj kulturaj sciencoj
4. Historio kaj kulturaj sciencoj
5. Lingvo, literaturo kaj kulturo
6. Psikologio kaj sporto
7. Matematiko kaj informadiko, fiziko kaj geografio
8. Biologio kaj ĥemio
9. agrikulturo, ekotrofologio kaj ekologio
10. veterinara medicino
11. medicino

La universitato establigis plurajn fokusajn centrojn, en kiuj kunlaboras sciencistoj de diversaj fakultatoj. La "centro por filozofio kaj sciencaj fundamentoj" fondita de *Odo Marquard* jam ekzistas ekde la 1960-aj jaroj. "Centro por internacia evoluo- kaj medio-esploro" fondiĝis dum 1998. "Interfakultata esplorcentro por biosciencaj bazoj de medioprotekto eklaboris dum la jaro 2000. La "Centro por amaskomunikiloj kaj interaktiveco *ekzistas ekde 2000, kaj la* doktoriĝantoj-centro kulturaj sciencoj *ekde 2001. Plej nova kunlaborejo ekde la jaro 2006 estas universitata Centro Orienta Eŭropo".*

Partneraj universitatoj
-----------------------

* la Kansasa Ŝtata Universitato en Manhattan/Kansaso (Usono)
* la Universitato de Lodzo en Łódź (Pollando)
* la Universitato de Viskonsino en Madison/Viskonsino (Usono)
* la Ŝtata Universitato de Kazano en Kazano/Tatario (Rusio)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Universitato de Gießen en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* retejo de la universitato
* digitaligitaj verkoj pri la universitata


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 262826
* GND: 36154-9
* LCCN: n80083448
* VIAF: 137080884
* ISNI: 0000 0001 2165 8627
* SUDOC: 148421784
* BNF: 11989085w
* NKC: ko2002149270
 |
Expo'70 Kodak & Ricoh pavilono.
**Expo '70** estis la nomo de la Universala Ekspozicio, kiu okazis en Sujta (ĉirkaŭurbo de Osako) en Japanio de 14-a de marto ĝis 13-a de septembro 1970.

Ĝi nomiĝis japane, Nihon bankoku hakuran-kai (日本万国博覧会, kio signifas "Monda Ekspozicio de Japanio") kaj mallongiĝinte kiel Ōsaka banpaku (大阪万博, "Ekspo Osako") .

La temo de la Ekspozicio estis "Progreso kaj Harmonio por Homaro" (人類の進歩と調和, Jinrui no ŝinpo to ĉhōŭa). Ĉi tio estis unua okazinta Ekspozicio en Japanio.

77 landoj partoprenis, kaj 64 210 000 homoj vizitis ĝin.

La plano por la Ekspozicio estis desegnita de Tange Kenzō, kaj la plej bonkonata monumento en la Ekspozicio estis la Turo de la Suno (太陽の塔, Taiyō no tō ) kreita de Okamoto Tarō.

* Kategorio Internacia ekspozicio (1970) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 786282
* GND: 3025827-3
* LCCN: n50077231
* VIAF: 168513939
* SUDOC: 200633775
* NDL: 00955416
* NKC: kn20051121008
 |
**Tuxcueca** estas unu el la 126 komunumoj de la meksika subŝtato Ĥalisko. La ĉefurbo de la komunumo estas Tuxcueca. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 14 107.

Geografio
---------

**Tuxcueca** apartenas al la regiono Ciénega kiu situas en la centra parto de la subŝtato Ĥalisko, rekte ĉe Ĉapalaa Lago, kiu situas norde de la komunumo. Al la regiono Ciénaga apartenas entute 13 komunumoj. La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 5765 loĝantojn. El tiuj estis 2747 viroj kaj 3018 virinoj. La komunumo havas surfacon de 298,94 km². La meza alteco estas 1530 metroj super la marnivelo. La meza jara temperaturo estas 19,5 C. En la komunumo estas 742,7 mm da precipitaĵo jare. 

Situo de la koncerna regiono en la subŝtato Ĥalisko.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 1995 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 1623 viroj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 1482 scipovis legi kaj skribi kaj 137 viroj estis analfabetoj. Do 8.44 % de la viroj estis analfabetoj. En la sama jaro en la komunumo vivis 1840 virinoj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 1683 sciis legi kaj skribi kaj 152 virinoj estis analfabetoj. Do 8,26 % de la virinoj estis analfabetoj. En 1995 en Tuxcueca vivis 4844 personoj kiuj aĝis pli ol 5 jaroj. El tiuj estis 3 indiĝenoj. Tio signifas ke 0,062 % de la loĝantaro en la koncerna jaro estis indiĝenoj. 

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* hispane Tuxcueca Arkivigite je 2007-05-17 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México*
**Universitato de Halepo** (arabe جَامِعَة حَلَب, Jāmiʿat Ḥalab, ankaŭ nomata **Halepa Universitato**) estas publika universitato en Halepo, Sirio. Ĝi estas la dua plej granda universitato en Sirio post kiam la Damaska Universitato.

Dum 2005–06, la Universitato havis pli ol 61,000 studentoj , pli ol 1,500 diplomiĝantoj studentoj kaj proksimume 2,400 fakultataj membroj. La universitato havas 25 fakultatojn kaj 10 mezaj altlernejoj.

La universitato estas membro de la eŭropa Konstanta Universitata Forumo (EPUF), Unuiĝo de Mediteraneaj Universitatoj (UNIMED) kaj la Regiona Kompanio Confremo.

Historio
--------

En 1958, la siria registaro pasis leĝon kiu kreis la Universitaton de Halepo kiel la dua universitato en la lando. Kiam la nova universitato malfermis ties pordojn en 1960, ĝi konsistis de du fakultatoj (Civila Inĝenieristiko kaj Agrikulturo). La Universitato kreskis rapide en la postaj jardekoj, formis respektitajn programojn en inĝenieristiko, sciencoj kaj literaturo, tiel kiel forta emfazo sur fremdaj lingvoj, ofertante kursojn de la germana, rusa, franca kaj angla.

La 15-an de januaro 2013, dum la Siria Enlanda Milito, du eksplodoj okazis sur kampuso. La eksplodoj supozeble trafis areon inter la loĝejoj de la Universitato de Alepo kaj la Fakultato de Arkitekturo. La komenca mortnombro estis 52, sed la guberniestro diris, ke 82 homoj perdis siajn vivojn.

Referencoj
----------

1. ↑  Studentoj Arkivigite je 2022-03-02 per la retarkivo Wayback Machine daad-akademie.de, la 22an de februaro 2021
2. ↑  Mediterranean Universities Union Retrieved on 11 June 2022.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 834546
* GND: 81592-5
* LCCN: n78026136
* VIAF: 132501376
* ISNI: 0000 0001 1203 7853
* SUDOC: 06893999X
 |
Rigardo al la urbo Tuxtla Gutiérrez
**Tuxtla Gutiérrez** estas unu el la 118 komunumoj de la meksika subŝtato Chiapas, kiu estas la subŝtato kiu situas plej sude. La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas Tuxtla Gutiérrez. Ĝi samtempe estas la ĉefurbo de Chiapas. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 07101.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 503320 loĝantojn. El tiuj estis 240871 viroj kaj 262449 virinoj. La komunumo havas surfacon de 412 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 520 metroj super la marnivelo.

La komunumo norde limas al la komunumoj San Fernando, Osumacinta kaj Chiapa de Corzo, oriente kun Chiapa de Corzo, sude kun Suchiapa kaj Ocozocoautla kaj okcidente kun Berriozábal kaj Ocozocautla de Espinosa.

La rivero Grijalva (alia nomo: *Río Grande*) es la norda natura limo kun Chiapa de Corzo y el río Suchiapa es el límite natural con el municipio homónimo.

### Loĝlokoj kaj vilaĝoj

En la komunumo ekzistas entute 84 diversaj loĝlokoj. 3 el ili estas urbecoj kaj 81 kamparecaj. La urbecaj estas:

* La urbo de Tuxtla Gutiérrez: 16° 45′ N 93° 07′ U﻿ / ﻿16.750 °N, 93.117 °U﻿ / 16.750; -93.117 (mapo), en mezuma alteco de 600 metroj super la marnivelo. Tuxtla situas ĉ. 650 kilometrojn for de la ĉefurbo de Meksiko (aŭtoŝoseo kun pago). La loĝlokoj Terán kaj Plan de Ayala estas kunligitaj kun Tuxtla Gutiérrez kaj formas praktike parton de ĝi.
* La urbeto Copoya: 16° 42′ 50″ N 93° 07′ 10″ U﻿ / ﻿16.71389 °N, 93.11944 °U﻿ / 16.71389; -93.11944 (mapo), 860 metroj super la marnivelo situas ĉ. 4 km for de Tuxtla Gutiérrez.
* La urbeto El Jobo: 16° 42′ 11″ N 93° 06′ 24″ U﻿ / ﻿16.70306 °N, 93.10667 °U﻿ / 16.70306; -93.10667 (mapo), 880 metroj super la marnivelo situas ĉ. 5 km for de Tuxtla Guíérrez.

Kamparecaj loĝlokoj estas ekzemple: Emiliano Zapata, La Libertad, Tierra Colorada, Lacandón, San Juan, Julio César Ruiz Ferro Segunda sección, San Vicente El Alto y el resto son predios rurales.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 294455 personoj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 271395 scipovis legi kaj skribi kaj 22549 personoj estis analfabetoj. Do 92% de la personoj scipovis legi kaj skribi kaj 8% estis analfabetoj.

434143 personoj en la jaro 2000 aĝis pli ol 5 jaroj. El tiuj 9298 personoj estis indiĝenoj. Tio signifas ke 2.14% de la loĝantaro en la koncerna jaro estis indiĝenoj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Tuxtla Gutiérrez Arkivigite je 2006-11-17 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)

La urbodomo de Tuxtla Gutiérrez
Panoromik Trabzon.jpg

Koordinatoj: 41° 00′ 00″ N 39° 44′ 00″ O﻿ / ﻿41.00000 °N, 39.73333 °O﻿ / 41.00000; 39.73333 (mapo)

Vido el Trabzon al Nigra Maro
Trabzonaj remparoj
Uzun Sokak, unu el piedirantaj zonaj stratoj en Trabzon nokte
**Trabzon** (alinome *Trapezunt*, *Trebizond*, en la antikvo *Trapezus*) estas urbo en la nordorienta Turkio, sur la sudorienta marbordo de la Nigra Maro, ĉe piedo de la Pontus-montaro.

Ĝi havas ĉirkaŭ 245 000 loĝantojn (2004) kaj estas administra centro de la provinco Trabzon. La urbo havas multajn antikvajn kaj mezepokajn ruinojn, vidindaĵojn – romia haveno, mezepoka urbomuro, palacoj, moskeo Haga Sofia (iama kirko), maŭzoleo de Gülbahar.

Ĝi kiel *Trapezus* estis la plej orienta kolonio de la grekoj. Oni fondis ĝin en la mezo de la 8-a jarcento a.K. Ĝin okupis romianoj, krucmilitistoj (1204), selĝukoj, mongoloj, turkoj, rusoj por mallonga tempo (1916-18).

En Trabzon finiĝas la fervoja linio de Erzurum al la marbordo (finkonstruita en ĉirkaŭ 1900). Trabzon estis ĉiam grava komerca vojpunkto inter Eŭropo kaj Mez-Azio.

Historio
--------

Trabzon estis la centro de la **Trapezunta Imperio** kiu ekzistis de 1204 ĝis 1461 kaj estis regata de la dinastio *Komnenos*.

Vidu ankaŭ
----------

* Monaĥejo Sümela
* Trebizonda imperio
Harderwijk, turo: het Linnaeustorentje
La **University of Harderwijk** (1648–1811), nomita ankaŭ *Guelders Akademio* (en latina Academia Gelro-Zutphanica), situiĝis en la urbo Harderwijk, en la Respubliko de la Sep Unuiĝintaj Provincoj (nuna Nederlando). Ĝi estis fondita de la provinco Guelders (Gelre). Ĝi estis konsiderita kiel malbonkvalita.

Kelkaj famaj gradiĝintoj de la Universitato de Harderwijk estas la jenaj:

* artisto Romeyn de Hooghe
* esploristo Jacob Roggeveen (1690)
* kuracisto Herman Boerhaave (1693)
* Sveda sciencisto Carolus Linnaeus (1735)
* ŝtatestro Herman Willem Daendels (1783)
* poeto A.C.W. Staring (1787)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Universitato de Harderwijk en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* (nederlande)

Koordinatoj: 52° 20′ 58″ N 5° 36′ 59″ O﻿ / ﻿52.34944 °N, 5.61639 °O﻿ / 52.34944; 5.61639 (mapo)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 488787
* LCCN: n80119794
* VIAF: 145839363
* ISNI: 0000 0001 1307 8614
 |
**Salŭin**, *Salween*, konata en Ĉinio kiel **Nu**, estas rivero ĉirkaŭ 2815 km longa kiu fluas el la Tibeta Altebenaĵo en la Andamanan Maron en Sudorienta Azio.

Ĝi drenas mallarĝan kaj montaran akvobasenon de 324 000 km² kiu etendiĝas al la landoj Ĉinio, Birmo kaj Tajlando. Krutaj kanjonmuroj markas la fluejon de la rapida kaj povega Salŭin. Ties etenda drenbaseno subtenas biodiversecon komparebla kun tiu de Mekongo kaj estas hejmo de ĉirkaŭ 7 milionoj da personoj. En 2003, ŝlosilaj partoj de la mezo de la akvobaseno de la rivero estis inkludita ene de la Protektitaj Areoj de la Tri Paralelaj Riveroj de Junano, nome Monda heredaĵo de Unesko.

La loĝantaro kiu loĝas en la baseno de Salŭin estas relative izolata el la cetero de la mondo. La rivero estas navigebla nur ĝis 90 km el la elfluejo, kaj nur dum la pluvsezono.

La Birma Vojo estis konstruita inter 1937 kaj 1938 dum la Dua japana-ĉina milito kaj trapasis la riveron pere de la ponto Huitong. Tiu estis detruita de la retiriĝanta ĉina armeo kaj la rivero iĝis la frontolinio el 1942 ĝis 1944. La Salŭin-a Kampanjo de la Dua Mondmilito, estis lanĉita por liberigi la okupaciita Ĉinion kaj malfermi la Birman Vojon denove kaj konektigi ĝin al la Ledo Vojo.

Lignoproduktado ekis sur la ĉirkaŭaj montoj de Salŭin fine de la 20a jarcento, kaj tio ege damaĝis la riveran ekologion. En ĵusaj jaroj, estis nombraj proponoj por konstrui akvobaraĵon en la Salŭin, kaj supren en Ĉinio kaj malsupren en Birmo, kio levis sociajn kaj mediajn problemojn same kiel etendan opozicion. Konstruado de almenaŭ unu supran akvobaraĵon sur alfluanto de Salŭin estas nune entreprenata en la ĉina provinco Junano, kaj oni atendas pliajn.

Referencoj
----------

1. ↑  Yanfei Sun kaj Dingxin Zhao, "Environmental Campaigns," in Kevin O'Brien ed. Popular Protest in China, Harvard University Press, 2008.
2. ↑  Michael Buckley (2015-03-30). "The Price of Damming Tibet's Rivers". New York Times. New Delhi. p. A25. Arkivita el la originalo en 2015-03-31. Alirita la 1an de aŭgusto 2020. "Two of the continent’s wildest rivers have their sources in Tibet: the Salween and the Brahmaputra. Though they are under threat from retreating glaciers, a more immediate concern is Chinese engineering plans. A cascade of five large dams is planned for both the Salween, which now flows freely, and the Brahmaputra, where one dam is already operational."
3. ↑  Yeophantong, Pichamon (2017). "River activism, policy entrepreneurship and transboundary water disputes in Asia", *Water International* **42** (2), p. 163–186. doi:10.1080/02508060.2017.1279041.

* Kategorio Salŭin en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 699456
* GND: 4607349-8
* VIAF: 247387970
* NDL: 01146666
 |
|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Muziko |

**Tradicia ĵazo** estas stilo de ĵazo, kiu komence de la 1940-aj jaroj ĝis en la 1950-aj jaroj venkis ĉefe en anglalingvaj landoj kiel Britujo aŭ Aŭstralio kaj ankoraŭ nuntempe havas multajn adeptojn. Tradicia ĵazo estas muzika adaptigo de la novorleana ĵazo kaj de diksilando. Britaj kaj aŭstraliaj muzikistoj kaj bandoj kopiis la stilon de iliaj modeluloj, ekzemple de Sidney Bechet, Bix Beiderbecke, Muggsy Spanier aŭ King Oliver.

Estas disputate, ĉu la termino „tradicia ĵazo" por puristoj estas vlida, ĉar en la muzika praktiko bandoj kiel tiuj de Chris Barber aŭ Lonnie Donegan ankaŭ enmiksas elementojn de eŭropaj muzikstilojn (ekz. de popolmuziko aŭ skiflo) en la origine nigrusonan ĵazon. Parte, aparte en la bando de Alex Welsh, observeblas tralasemo al moderna ĵazo.

Dum la 1950-aj kaj komencaj 1960-aj jaroj oni dancis pri tradicia ĵazo precipe ĵivon aŭ svingon. La plej multaj adeptoj de tradicia ĵazo preferis je tio tradician instrumentadon, kiu orientiĝis je klasika novorleana ĵazo kaj plej ofte finiĝas per soloo je la fino de muzikpeco. Tutmonde tamen venkis pli la moderna ĵazo, al kiu sin dediĉas diskeldonejoj kiel Blue Note.

Literaturo
----------

* Carr, Ian; Fairweather, Digby; Priestley, Brian. *Jazz: Rough Guide*, Stutgarto: Metzler, ISBN 3-476-01584-X

* Kategorio Tradicia ĵazo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Koordinatoj: 61° 33′ 21″ N 06° 48′ 12″ U﻿ / ﻿61.55583 °N, 6.80333 °U﻿ / 61.55583; -6.80333 (mapo)

Preĝejo de Tvøroyri
Strato
Deponejaj domoj
**Tvøroyri** (dane Tverå) estas dua plej granda komunumo sur insulo Suðuroy, Ferooj. Ĝi situas en centro de la insulo, tiel ĝi havas centran rolon. Ĝi havis 1155 loĝantojn en 2006.

Geografio
---------

La komunumo situas sur orienta parto de Suðuroy, sur norda parto de **Trongisvágsfjørður**. Ĝi apartenas administre al distrikto **Tvøroyri**, kiu estas la plej loĝata inter la distriktoj.

Historio
--------

Oni fondis la komunumon en 1836, poste tie funkciis unu deponejo de reĝa komerca monopolo ĝis 1856. La komunumo povas danki sian establon same al tiu depono. 

La preĝejo situas supre de la vilaĝo, tiel ĝi estas bone videbla eĉ el malproksimo. Ĝin planis la kopenhaga konstruisto **Viggo Bertram**, oni antaŭkonstruis ĝin en 1907 en Norvegio, poste oni transportis ties pecojn en la nunan lokon, kie oni plenkonstruis kaj konsekris ĝin en 1908. Oni transportis la malnovan preĝejon -konstruitan en 1856 – al Sandvík.

Ekonomio
--------

Tvøroyri havas grandan fiŝ-prilaboran uzinon, kiu ekfunkciis en 1975.

Trafiko
-------

La pramo de Tórshavn alvenas ĉe Drelnes, kiu situas ĉe alia flanko de la insulo, tiel la veturo al la ĉefurbo daŭras du horojn.

Turismo
-------

En la centro, super la haveno situas **Hotel Tvøroyri**. Inter ili troviĝas placo pavimita per plataj ŝtonoj, kie oni pli fure sekigis la fiŝojn per la suno, vento. La malnovajn domojn ĉirkaŭ ĝi konstruigis la reĝa komerca monopolo.

Supre la haveno funkcias muzeo.

Kulturo
-------

En ĉiu nepara jaro, oni organizas, aranĝas tie la festivalon Jóansøka; en la paraj jaroj, la festivalon gastigas Vágur. Tie sporta, kultúra, muzika festivalo en junio estas la plej grava aranĝo de Suðuroy.

Sporto
------

La futbala teamo de la komunumo estas **TB Tvøroyri**, kiu ludas la matĉojn en la **Stadiono de Sevmýri**.

Personoj
--------

* Tie vivis kaj mortis Kristian Djurhuus (1895–1984), politikista, ima ĉefministro de Ferooj
* Tie laboris kiel instruisto Peter Mohr Dam (1898–1968), politikisto, iama feroa ĉefministro
* Tie naskiĝis Atli Pætursson Dam (1932–2005), politikisto, iama feroa ĉefministro\*
* Tie naskiĝis Jóannes Eidesgaard (1951–), politikisto, iama feroa ĉefministro
**Twitterbot** aŭ *Twitter bot* estas programaro kiu publikigas aŭtomatigitajn mesaĝojn en la mikrobloga servo Twitter. Ofte iu formo de artefarita intelekto estas uzata por krei afiŝojn, kiuj ŝajnas kvazaŭ ili estus skribitaj de homo. Twitter mem taksis en 2013 ke proksimume 1 el 20 kontoj estis falsaj tiutempe.

Multaj Twitter bot-oj havas artan aŭ sciencan celon, aŭ estas skribitaj nur por distro. Ekzemplo de 2016 estas la konto @DeepDrumpf, kiu sendas ĉirpetojn generitajn de paroladoj kaj intervjuoj de usona prezidanto Donald Trump. Sed ekzistas ankaŭ robotoj, kiuj "tweetas" komputile generitan 'poezion'.

Dua kategorio konsistas el robotoj, kiuj sekvas retejojn, homojn aŭ fenomenojn kaj afiŝas tweet-ojn bazitajn sur ili. Ekzemple, ekzistas Twitter-robotoj kiuj spuras sismojn aŭ spuras Vikipedio-redaktojn de specifaj IP-adresoj (ekz. rusiregistaraj redaktoj aŭ de teknika kompanio).

*Reto* de Twitter-bot-oj povas esti uzata ankaŭ por influi super la publika opinio. Tio estas farita per la ĝeneraligita disvastigo de misinformado aŭ la disvastigo de certaj vidoj (ekz. tra la amasa "retweeting" de certaj kontoj). Ĉi tio kreas la impreson, ke certaj ideoj aŭ vidoj havas pli da subteno ol ili efektive havas. Alia maniero estas interrompi komunikadon pri specifaj temoj aŭ en specifaj grupoj afiŝante hazardajn tweet-ojn kun la hashtag uzata por la specifa temo.

Ekzemplo de influado de publika opinio kaj interrompado de komunikado estas la Twitterbots de Meksiko, kiuj kampanjas por oficantoj kaj interrompas komunikadojn de kontraŭuloj.

Referencoj
----------

1. 1 2  Aviva Rutkin, *Twitter bots grow up and take on the world*, New Scientist, 30a de julio 2014
2. ↑  Stuart Dredge, *Deep Drumpf: the Twitter bot trying to out-Trump the Donald*, The Guardian, 4a de marto 2016
3. ↑  Klint Finley, *Pro-Government Twitter Bots Try to Hush Mexican Activists*, Wired, 23a de aŭgusto 2015

Eksteraj ligiloj
----------------

* Brexit bots (*New Scientist*)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 805874
* LCCN: sh2017004704
 |
**Tosca** estas triakta opero de Giacomo Puccini por libreto laŭ la dramo de Victorien Sardou. Ĝi estis premierita en la 14-a de januaro 1900 en la teatro Constanzi en Romo.

La rakonto okazas en Romo en 1800. Tosca [TOSka] estas virino kiu helpas revoluciulon spite endanĝerigon kaj postan morton de sia amanto, pentristo Mario Cavaradossi. La tirano Scarpia perfidas ŝin kaj okazigas la morton de Mario.

Originala afiŝo anoncanta la operon "Tosca" de G. PucciniUnua akto, en preĝejo:  

La kantistino Floria Tosca estas la ĵaluza amantino de la pentristo Mario Cavaradossi. Li helpas la respublikiston Angelotti kiu fuĝis el la malliberejo de la tirano Scarpia.  

Tosca, pro ĵaluza maldiskreto, malkaŝigas informojn al Scarpia kiu enkaptitejigas Cavaradossi-n.  
  

Dua akto, en la loĝejo de Scarpia:  

Dum Mario Cavaradossi estas torturata, Scarpia promesas al Tosca liberigi lin, se ŝi sin donus al li. Tosca ŝajnas akcepti, sed tuj kiam ŝi havas la pasportojn subskribitajn de Scarpia, ŝi mortigis lin.  
  

Tria akto, sur la teraso de la Kastelo de Sankta Anĝelo:  

Tosca informas Marion pri lia simulota ekzekuto kaj la sekvonta forfuĝo. Sed Scarpia mensogis, kaj Mario ne sin relevas post la pafilado. Malespera Tosca sin ĵetas en la malplenon.  
  

Tosca, enhavanta fruan netonalecon, estas la opero de Puccini kiu estis la plej disputata eĉ la plej malamata, kiu ricevis insultojn de la tiamaj muzikistoj. Sed ĝi estis dekomence populara, kaj nun, neniu muzikisto neas ĝian unuarangan muzikan kvaliton.
**Tynwald** - mankse *Tinvaal* - estas la parlamento de Manksinsulo, fondita en la jaro 979. Oni asertas, ke ĝi estas la plej malnova daŭre funkcianta parlamento en la mondo.

Ĝi estas du-ĉambra: la supera ĉambro angle nomatas *Legislative Council*, do "leĝdona konsilio", kaj havas 11 parlamentanojn, dum la suba, fakte pli grava ĉambro nomatas angle *House of Keys*, mankse *Kiare as Feed*, kaj havas 24 parlamentanojn. La parlamentanoj rekte elektatas ĉiun kvinan jaron: la lastaj elektoj estis en 2006 kaj 2011, kaj laŭplane tiel daŭriĝas.

La du parlamentaj ĉambroj tradicie unufoje jare, en la "Tynwald-tago" kutime la 5-an de julio, havas komunan subĉielan kunsidon en la loko Saint John's. La manksa leŭtenanta guberniestro reprezentanto de la brita reĝo/reĝino, nun reĝino Elizabeto la 2-a, prezidas la kunsidon, krom se la reĝo/reĝino aŭ alia ano de la brita reĝa familio ĉeestas. En tiu komuna kunveno, ĉiuj leĝoj estas ratifitaj kaj specialaj peticioj estas traktataj. Krome la parlamentaj ĉambroj kunvenas aparte, proksimume unufoje monate, en la urbo Douglas. Se leĝo farita ekster la Tynwald-tago ne estas ratifita per la komuna parlamenta kunsido de la Tynwald-tago ene de 18 monatoj post la faro, ĝi malvalidiĝas.

Etimologio
----------

La nomo Tynwald, kiel la islanda vorto *Þingvellir*, devenas de la norena (malnovnordlanda) vorto *Þingvǫllr*, kiu signifas "kunvenejo de asembleo".

La plej malnova referenco al la nomo de la suba parlamenta ĉambro, la *House of Keys*, estas en dokumento de la jaro 1417, skribita per angla klerulo en la latina lingvo, kiu skribas pri *Claves Mann* (ŝlosiluloj de Mankso) kaj *Claves Legis* (ŝlosiluloj de leĝo). Estas tamen disputoj pri la origino de la nomo. Estas hipotezo ke la anglalingva vorto "keys" (ŝlosiloj aŭ ĉi-tie ŝlosiluloj) estas variaĵo de la norena vorto *kjósa* kaj fakte signifas "la elektitoj". Pli probabla klarigo tamen estas ke temas pri misaŭdo de la manksa vorto *kiare as feed*, do "dudek kvar". La parlamenta ĉambro ĉiam havis 24 anojn kaj la manksa nomo de la parlamenta ĉambro ĉiam restis *Yn Chiare as Feed* ("La dudek kvar").

Eksteraj ligiloj
----------------

* oficiala retejo
Diversaj boteloj de biero Tyskie.
**Tyskie** (en pola prononco: [ˈtɨskʲɛ]) estas pola marko de biero. Ties nomo devenas el la bierfarejo en Tychy, Silezia provinco, Pollando. Ĝi estas produktita de la Tychy Princa Bierfarejo (pole *Tyskie Browary Książęce*), parto de la bierfara grupo Kompania Piwowarska, kiu estis akirita de Asahi Group Holdings en 2017.

La bierfarejo estas unu el la plej malnovaj en Eŭropo. Biero estis produktita en Tychy kontinue dum preskaŭ 400 jaroj. Ekde 1629, la bierfarejo, tiam konata en germana kiel "Fürstliche Brauerei Tichau" (Tychy Princa Bierfarejo), estis posedaĵo de la germana nobela familio Promnitz.

Tyskie estas unu el la ĉefaj markoj de biero en Pollando, kun ĉirkaŭ 18% de la Pola merkato. Tyskie ankaŭ havas grandan ekportan distribuadon pere de sia patra kompanio. La ĉefaj eksportaĵoj estas Tyskie Gronie, 5.0% *pale lager*. Tyskie Gronie estas kun 5.2% ABV produktita de la bierfarejo Tychy.

La boteloj de Tyskie estas konataj pro sia distingiga blanka etikedo. La bildo montras reĝan kronon por memorigi pri Johano la 3-a Sobieski, reĝo de Pollando, kiu naskiĝis en 1629, en la sama jaro kiam la familio von Promnitz establis bierfarejon en Tychy.

En 2004, la Muzeo Tyskie Browarium estis fondita en la instalaĵoj de la bierfarejo en Tychy. Tiu muzeo estas grava "mejloŝtono" de la Eŭropa Itinero de Industria Heredo en Pollando.

Notoj
-----

1. ↑  Asahi Forks Over $7.8 Billion for 5 of AB InBev’s Beer Brands, Fortune 2016-12-13
2. ↑    SABMiller News & Media
3. ↑  "Piwo Tyskie: Tyskie Browary Książęce => Kompania Piwowarska". kp.pl. Arkivita Arkivigite je 2008-06-24 per la retarkivo Wayback Machine el la originalo en 24a de Junio 2008. Alirita la 8an de Novembro 2017.
4. ↑   RateBeer

* Kategorio Tyskie en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 791839
 |
Toskana (sube) kaj ionika (supre) ordoj de kolonoj
La **toskana ordo** (ankaŭ nomata **etruska ordo**) estas unu el la kvin klasikaj kolonaj ordoj. En la hierarkio de la kolonaj ordoj, unuafoje sisteme priskribita en la verkoj de Marcus Vitruvius Pollio (*Vitruvio*), sed en arktiektura praktiko aplikata longe antaŭe, ĝi havis la plej suban rangon.

Laŭ Francisko Azorín **Toskano** estas *Varianto de la dorika ordo, elpensita de la romanoj.* Li indikas etimologion el *Toscana*, propra nomo de itala regiono, kaj de tie la latina *tuscanus*.

kapiteloj de la kvin klasikaj kolonaj ordoj (kaj aldone la "moderna ionika ordo" en superrigardo

Historia evoluo
---------------

Dum la dorika, ionika kaj korinta ordoj jam ekestis en la klasika epoko de antikva Grekio, la toskana kiel ankaŭ la komponita ordo estas inventaĵo de la klasike romia arkitekturo.

La toskana ordo en la antikva romia artikekturo evoluis kiel variaĵo de la dorika konstrua stilo. En la kolona dekoro de antikvaj pluretaĝaj konstruaĵoj, dum la romia epoko, sed ankaŭ poste, aparte en la epokoj renesanco kaj klasikismo, toskanaj kolonoj uziĝis por la plej suba etaĝo.

Konstruo de la toskana ordo
---------------------------

balkono sur toskanaj kolonoj (klasikisma vilao en Aŭstrio)
La konstruo de la toskana ordo principe kompareblas el tiu de la dorika ordo. La plej frapaj diferencoj estas la jenaj:

La toskana kolono kontraste al la dorika havas bazon. En la kolona trunko mankas kaneloj, kaj la kapitelo ĝenerale estas sendekora.

Notoj
-----

1. ↑  Francisko Azorín, arkitekto, Universala Terminologio de la Arkitekturo (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 202.
2. ↑  Azorín, samloke.

* Kategorio Toskana ordo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Támara de Campos** [TAmara deKAMpos] estas municipo en la centroriento de la provinco Palencio, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la komarko *Tierra de Campos*.

Geografio
---------

Preĝejo.
Hospitalo de Sankta Johano.
Monaĥejo de Sankta Mikaelo.
Blazondomo.
Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 20,75 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 74 loĝantojn. Ĝi perdis multajn loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte perdis 560 loĝantojn el la jaro 1900. Ĝi distas 30 km de Palencio, provinca ĉefurbo.

Ĝi limas kun Frómista, Santoyo, Piña de Campos, Amusco kaj Astudillo.

Historio
--------

Estas restaĵoj de romia setlado. La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado, nome en la 10-a jarcento, rilate al la plifirmigo de Sahagún, Carrión kaj Astudillo kaj al la fondo de la monaĥejo de Sankta Mikaelo.

Ĝi estis ĉefurbo de komarko en Mezepoko, formita kun aliaj ok loĝlokoj kiuj kunsidis unufoje jare en asembleo en Támara.​

Fine de la 12-a aŭ en la 13-a jarcentoj la Ordeno de Sankta Johano fondis hospitalon de pilgrimantoj, kiu influis en la prospereco de la urbo profite de la apuda Jakoba Vojo.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj kaj vitejoj) kaj brutobredado (ŝafoj kaj kolombejoj). Lastatempe funkciado de servoj plej ekgravis, kune kun piedirado tra naturaj lokoj. De la historia pasinteco restis diversaj vizitindaj vidindaĵoj kiel la preĝejo de Sankta Hipolito, la Hospitalo de Sankta Johano, la Monaĥejo de Sankta Mikaelo, blazondomoj, fontoj, restaĵoj de la mezepoka murego ktp.

Bildoj de la preĝejo
--------------------

* Ĉefretablo de la preĝejo.Ĉefretablo de la preĝejo.
* Sanka Hipolito inter salomonaj kolonoj.Sanka Hipolito inter salomonaj kolonoj.
* Sanka Mikaelo en la preĝejo.Sanka Mikaelo en la preĝejo.
* Kolonego ĉe la ĥorejo.Kolonego ĉe la ĥorejo.
* Predikejo.Predikejo.
* Baptujo.Baptujo.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Palencio

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 772047
* LCCN: nb2007023535
* VIAF: 129264947
 |
Usona afiŝo dum la Dua Mondmilito.
**Totala milito** – milito, dum kiu oni plene engaĝigas la socion kaj ekonomion por ekstermi malamikon aŭ malkapabligi ties memdefendon.

Ekzemploj de la totala milito estas:

* Tria Punika Milito
* Milito de la Trilanda Alianco
* Usona Enlanda Milito
* Hispana Enlanda Milito
* Unua mondmilito
* Dua Mondmilito

La 18a kaj 19a jarcentoj
------------------------

La principoj de totala milito unue estis formulitaj laŭ orda maniero post la Franca Revolucio. La ĵus fonditaFranca Respubliko trovis sin minacata de forta koalicio de eŭropaj landoj. La sola solvo en la okuloj de la jakobina administracio estis koncentri ĉiujn ŝtatajn rimedojn por senprecedenca militinvesto. La administracio donis devigan militservan ordonon, kiu alvokis ĉiujn korpeblajn virojn soldatiĝi. Tiu estis la unua fojo en moderna historio, ke oni uzis devigan amasan soldatiĝon. La administracio ankaŭ alvokis ĉiujn francajn civitanojn, kiuj ne povis servi en la armeo, virinoj, infanoj kaj maljunuloj, ke ili kontribuu sian parton al la militinvesto per donado de loĝistika helpo kaj kuracado de la vunditoj.
La franca armeo fine estis venkita ĉe la Batalo de Waterloo sed la militoj ŝanĝis la eŭropajn armeojn kiam por la unua fojo la averaĝa milita forto pliiĝis de ĉirkaŭ 150 000 viroj ĝis proksime al miliono. Alia rimarkinda afero rimarkinda en ĉi tiu milito kontraste al aliaj militoj estis la grandega kvanto de perdoj suferitaj de ambaŭ flankoj, kiam ĉirkaŭ duono de ĉiuj perdoj estis civilaj.

La Tajpinga Ribelo okazinta en Ĉinio inter 1850 kaj 1864 estis la unua fojo en la moderna historio de Ĉinio, ke oni uzis taktikojn de totala milito. Dum la alfronto ambaŭ flankoj provis malhelpi unu la alian akiri rimedojn detruante kamparojn de kamparanoj kaj masakrojn en la loĝantaroj de la okupataj urboj. La distingo inter soldato kaj civilulo preskaŭ tute malaperis kiam la tuta loĝantaro partoprenis en la militinvesto. Ĉi tiu fakto igis la militantajn partiojn militi ne nur kontraŭ la malamika armeo, sed ankaŭ kontraŭ la civila loĝantaro sub lia regado. Taksoj de la nombro de mortintoj en ĉi tiu milito varias de 20 al 50 milionoj, laŭ ĉi tiu takso la milito estis pli sanga ol la Unua Mondmilito kaj eble eĉ pli ol la Dua Mondmilito.

Vidu ankaŭ
----------

* deviga militservo
* konvencia milito
* genocido
* terorismo
* reciproke garantiita neniigo
* militekonomio
* armilo de amasa detruo
* mondmilito

Bibliografio
------------

Stetson Conn, *Examples of Total War (149 BC-1945 AD)* U.S. Army Center of Military History, 1968

* Totala milito en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)
La Irana sendito Mirza Mohammed Reza-Qazvini kunside kun Napoleono Bonaparte en la Palaco Finckenstein, la 27an de aprilo 1807, por subskribi la Traktaton de Finckenstein.
Napoleono Bonaparte
La Traktato de Finckenstein, ofte literumita Finkenstein, estis konkludita inter Francio kaj Persio (nuntempa Irano) en la Palaco Finckenstein (Orienta Prusio) la 4an de majo 1807 kaj formaligis la Franc-Persian aliancon. Napoleono Bonaparte garantiis la integrecon de Persio, agnoskis parton de Kartvelio kaj la aliajn partojn de Transkaŭkazio kaj parton de Norda Kaŭkazo (Dagestano) kiel posedo de Fath-Ali Ŝaho Kaĝaro, kaj faris ĉiujn eblajn klopodojn por restaŭri tiujn teritoriojn el li. Napoleono promesis ankaŭ havigi al la Ŝaho armilojn, oficirojn kaj laboristojn. Francio siaflanke postulis ke la Ŝaho deklaru militon kontraŭ Usono, forpelu ĉiujn britianojn el Persio, kaj faru malferman vojon se Francio volus ataki Britiajn posedaĵojn en Malproksima Oriento. Spite la Traktaton de Finckenstein, Francio malsukcesis venki en diplomatia milito ĉirkaŭ Persio kaj neniu el la terminoj de la traktato estis realigitaj. La 12an de marto 1809, la Unuiĝinta Reĝlando subskribis traktaton kun Persio devigante la francoj eliri el tiu lando.

* Kategorio Traktato de Finckenstein en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Totolapa** estas unu el la 118 komunumoj de la meksika subŝtato Chiapas, kiu estas la subŝtato kiu situas plej sude. La ĉefurbo de la komunumo estas Totolapa. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 07098.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 5839 loĝantojn. El tiuj estis 2911 viroj kaj 2928 virinoj. La komunumo havas surfacon de 186 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 620 metroj super la marnivelo.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 3214 personoj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 1786 scipovis legi kaj skribi kaj 1422 personoj estis analfabetoj. Do 56% de la personoj scipovis legi kaj skribi kaj 44% estis analfabetoj.

5513 personoj en la jaro 2000 aĝis pli ol 5 jaroj. El tiuj 379 personoj estis indiĝenoj. Tio signifas ke 6.87% de la loĝantaro en la koncerna jaro estis indiĝenoj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Totolapa Arkivigite je 2011-06-17 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)
**Tottenham Hotspur** (oficiala nomo *Tottenham Hotspur Football Club*) - ofte ankaŭ mallongigata *The Spurs* - estas tradicia, en la jaro 1882 fondita futbalklubo el la kvartalo *Tottenham* de la urbodistrikto *Haringey* en la nordo de la britia ĉefurbo Londono.

En la sezono 1960/61 la profesia vira teamo de la klubo estis la entute unua anglia futbalklubo de la 20-a jarcento, kiu sukcesis samsezone gajni kaj la nacian ĉampionadon, do la unuan pozicion en la unua nacia ligo *Football League First Division* (intertempe nomata *Premier League)* kaj la nacian pokalon. En 1963 la teamo krome kiel unua brita teamo venkis en eŭropa ĉampionado de kluba futbalo, la UEFA-pokalo de pokalvenkintoj.

La devizo de la klubo estas *audere est facere* (latine: aŭdaci estas fari).

la kluba stadiono *White Hart Lane* en januaro 2008
  

* Kategorio Tottenham Hotspur en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Eksteraj ligiloj
----------------

* oficiala kluba retejo
* informoj pri la profesia vira teamo de la klubo en la oficiala retejo de la nacia ligo *Premier League* Arkivigite je 2011-11-28 per la retarkivo Wayback Machine
**Tápióság** [tApiOŝAg] estas vilaĝo en Hungario en regiono Meza Hungario, en departemento Pest, en Distrikto Nagykáta. *Tápió* estas rojo, kunfluanto de rivero Zagyva.

Blazono de Tápióság

Bazaj informoj
--------------

* 47° 24′ 13″ N 19° 37′ 23″ O﻿ / ﻿47.40361 °N, 19.62306 °O﻿ / 47.40361; 19.62306 (mapo)Koordinatoj: 47° 24′ 13″ N 19° 37′ 23″ O﻿ / ﻿47.40361 °N, 19.62306 °O﻿ / 47.40361; 19.62306 (mapo)
* Areo:34 km²
* Loĝantaro:2701
* Poŝtkodo: 2253
* Telefonprefikso: 29

Situo
-----

Tápióság situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo, inter grandvilaĝo Sülysáp kaj urbo Nagykáta. Újszász troviĝas je 46, Budapeŝto kaj Szolnok je po 55 km-oj.

Historio
--------

La komunumo estis loĝata dum la neolitiko kaj bronzepoko. La unua mencio devenas el 1271. En la turka erao la komunumo senhomiĝis, ĉeĥoj refondis ĝin en 1718. La romkatolika preĝejo konstruiĝis en 1729.

Vidindaĵoj
----------

* katolika kirko
* skulptaĵo pri Sankta Paŭlo

Famuloj
-------

En Tápióság naskiĝis inĝeniero Antal Kövesi.
La tri novaj reĝlandoj laŭ la traktato de Verduno (843).
La **traktato de Verduno** estas internacia jura akto redaktita la 11-an de aŭgusto 843. Ĝi asertis la dividon de la iama Karolida Imperio en tri partojn inter la tri filoj de Ludoviko la Pia (kiuj estis ankaŭ la nepoj de Karlo la Granda). Pri ĝi interkonsentis en 843 la 110 delegitoj de la tri reĝoj en la baziliko Sankta Kastoro, en Koblenz. La interkonsento ne postrestis en skribita formo aŭ ne estis notita.

* Karlo la Kalva ricevis la Okcidentfrankan imperion, *Francia occidentalis*, kiu fariĝos Francio.
* Lotaro, kiu ankaŭ heredas la imperian kronon, ricevis la plej mezajn teritoriojn, kiuj fariĝos la nedaŭra "Lotaringio" (posta Loreno).
* Ludoviko la Germano ricevis la Orientfrankan imperion, *Francia orientalis*, kiu fariĝos Germanio kaj la kerno de estonta Sankta Romia Imperio.

Karlo kaj Ludoviko krome plifortigis sian fratan aliancon per la Ĵuroj de Strasburgo (842).

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 78661
* SUDOC: 175887780
* BNF: 16734735c
 |