recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Sásd** [ŝAŝd] estas urbo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Baranya, en Distrikto Sásd, kies centro estas. En la loknomo sás signifas: karekso, en la valo dum la historio estis marĉo.

Karekso, pri kio estis nomata la urbo

Geografio
---------

Sásd situas en valo, laŭ ĉefvojo Pécs-Kaposvár, laŭ fervojo Budapeŝto-Pécs. Tiu lasta urbo troviĝas 31, Budapeŝto 185 km.

Historio
--------

La komunumo estis loĝata dum la bronzepoko, poste de romianoj. La unua skriba mencio devenis el 1332. Antaŭ la turkoj la valo apartenis al Dombóvár. Inter 1544-1686 ĝi apartenis al la turkoj, ili konstruis fortikaĵeton. Post la reokupo la setlejo iĝis doganejo, ekde 1793 eklezia centro, inter 1850-1979 distriktejo. Inter 1918-1921 la tiama vilaĝo estis departementejo de restBaranya. En 1936 apuda vilaĝo Hörnyék (hornjEk) aldoniĝas al Sásd, kiu iĝis grandvilaĝo en 1970, urbo en 1995.

En la urbo germanaj kaj ciganaj aŭtonomioj funkcias.

Vidindaĵoj
----------

* Preĝejo Naskiĝo de Maria (Sásd)
* tombeja kapelo
* kulturcentro

Famuloj
-------

* En Sásd naskiĝis arkitekto Antal Plesz.
* En Hörnyék naskiĝis bestkuracisto Ernő Guzsal.

Famaj nomportantoj
------------------

* Peter Sasdy, reĝisoro

Ĝemelurboj
----------

* Germanio Westhausen, Germanio
* Rumanio Izvoru Crișului, Rumanio
* Aŭstrio Raaba, Aŭstrio
* Italio Supino, Italio
* Francio Pierrelay, Francio
* Svislando Neftenbach, Svislando
* Pollando Mogilány, Pollando

Katolika kirko
Stacidomo de Sásd
Procesio de la Kunfrataro de la Stelo surstrate ĉe Jerez de la Frontera.
**Kunfrataro**, kiel ĝenerala termino, referencas al diversaj tipoj de grupigoj, gildoj, kompanioj, societoj de individuoj. PIV registras la terminon "frataro", kiel "tuto de la fratoj de ordeno aŭ societo".​

En la kristana medio kaj pli precize ene de la Katolika Eklezio, kunfrataro referencas diversajn manierojn de asocio de kredantoj, ĉu publika ĉu privata, establita laŭ la kanonoj de la Titolo 5a de la Kodo de Kanona Juro. En kelkaj katolikaj landoj tiuj kunfrataroj havas mezepokajn originojn, rilate al metiaj gildoj, apartaj kvartaloj, profesioj, aŭ adorado al specifaj figuroj aŭ konceptoj de la kredaro (virgulinoj, sanktuloj, skulptaĵoj ktp.). Ili estas regataj per regularoj, multaj el kiuj historiaj; lastatempe en diversaj lokoj de Hispanio okazis polemikoj ĉar tiuj regularoj (aŭ ties aplikoj) konsideris nur virojn, dum virinoj restis ekskluditaj, eĉ se ili faras tamen multajn kunfratarajn taskojn. La agado de tiuj kunfrataroj temas ĉefe pri la Sankta Semajno aŭ aliaj lokaj religiaj festoj.

En pagana medio, oni nomas "kunfrataroj" la grupojn de sorĉistoj aŭ sorĉistinoj apartenantaj al kongregacio kiuj kunsidas por okazigi festojn, ritarojn aŭ kultopraktikojn. La terminon uzas aparte la nomitaj blankaj sorĉistoj, kiaj la vikanoj (praktikantoj de Viko)​ kaj ĝenerale la novpaganaj religioj de kelta deveno.​

Referencoj
----------

1. ↑  PIV NPIV Alirita la 26an de Majo 2023.
2. ↑  Título V del Código de Derecho Canónico: De las Asociaciones de Fieles.
3. ↑  Real Academia Española (2005). «cofrade». Diccionario panhispánico de dudas. Madrid: Santillana. Konsultita la 7an de majo 2013.
4. ↑
5. ↑  «Recopilación sobre conocimiento Wicca».

Vidu ankaŭ
----------

* Fratrio

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Cofradía en la hispana Vikipedio.*

* Kategorio Kunfrataro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Sergio VILA-SANJUÁN** (Barcelono, 1957) estas hispana verkisto kaj ĵurnalisto, filo de la same verkisto kaj ĵurnalisto José Luis Vila San Juan.

Biografio kaj kariero
---------------------

Li estas fakulo en la mondo de la kulturo kaj ekde 1977 faris la informadon pri arto kaj literaturo en la ĵurnaloj, aktuale malaperintaj, *El Correo Catalán* kaj *El Noticiero Universal* kaj ekde 1997 li laboris en *La Vanguardia*, kie li kunordigas aktuale la kulturan suplementon *Cultura/s*. Li defendas la literaturon kaj en hispana kaj en kataluna kiel "du interkomunikaj ujoj kiuj povas plipovigi sin unu la alian". Li estas aŭtoro de la unua monografio dediĉita al la pentristo Miquel Barceló .

Li ricevis la premion Nadal de 2013 per sia romano titolita *Estaba en el aire*, kun agado okazanta en la Barcelono de la 1960-aj jaroj. Lia unua romano estas *Una heredera de Barcelona* (2010), kiu priskribas la urbon en la jaroj 1919-1923. La plimulto de liaj libroj temas pri la etoso de la literaturo kaj la ĵurnalismo.

Verkoj
------

### Romanoj

* *Una heredera de Barcelona*, 2010, Destino.
* *Estaba en el aire*, 2013, Destino.
* *El informe Casabona*, 2017, Destino.

### Ĵurnalismo

* *Pasando página. Autores y editores en la España democrática*, 2003, Destino.
* *Crónicas culturales*, 2004, Debolsillo.
* *El síndrome de Frankfurt. Viaje a la gran feria mundial del libro*, 2007, La Magrana.
* *Código best seller*, 2011, Temas de Hoy.
* *El joven Porcel. Una ascensión literaria en la Barcelona de los años sesenta*, 2021, Destino.

### Historio

* *Otra Cataluña. Seis siglos de cultura catalana en castellano*, 2018, Destino.

Referencoj
----------

1. 1 2   Sergio Vila-Sanjuán: «Vivimos la diversidad lingüística como una riqueza» M'Sur
2. ↑  editorial Àmbit, 1984
3. ↑   Sergio Vila-Sanjuán gana el Nadal con una novela sobre la Barcelona de los 60 ABC, 7a januaro 2013

Bibliografio
------------

Eksteraj ligiloj
----------------

  

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Sergio Vila-Sanjuán en la hispana Vikipedio.*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 853494
 |
**Fratrio** estas PIV-aĵo, kiu signifas **frataro**. Tiu ĉi frataro ne nepre estas aro de parencoj, ĉar la homoj diversmaniere transasence uzis ĝin: La origino troveblas en la antikva Grekujo. En la tieaj urboŝtatoj la **frataro** estis la plej malgranda disdivida unuo de la socio. Gvidan pozicion en frataro ĉiam okupis estro de certa nobela familio. Tiu rolis kiel gvidanto kaj protektanto dum la aliaj estis dependaj subuloj. En etnologio kaj historiologio oni aplikas la nocion "frataro" ĝenerale je analogaj organizaj formoj en socioj organizitaj laŭ triboj.

Ankaŭ sur religia kampo oni uzas la terminon "frataro" en la diversaj lingvoj: en la hispana lingvo "cofradía" signifas laŭ rekta traduko "kun-frataro" kaj estas religia societo de laikoj. Same la moravia Frataro-Unuiĝo (latine *Unitas Fratrum*) certe ne estas samgepatra idaro: temas pri prareformacia kristana komunumo.

Komparu kun
-----------

Kurio ~ triba socio

Vidu ankaŭ
----------

* Frato
* Frateco
* Vikivortaro: frat, frateco

* Kategorio Fratrio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 41654
* GND: 4130300-3
* LCCN: sh85086749
* NKC: ph136620
 |
Oficiala granda Sigelilo de Francio
La **sigelilgardisto, ministro pri justico**, en Francio, estas ano de la registaro komisiita pri la juridikcioj en la ministerio pri justico. Li estas la tenanto de la granda Sigelilo de Francio.

### Liaj oficoj

La titolo « sigelilgardisto » ĉiam antaŭas tiun de la ministro.
Li estas ano de la plenuma povo. La sigelilgardisto estras la juĝan administracion, de kiu li prezentas, antaŭ la Parlamento reformprojektojn. Li estras la juridikciojn sen rekta aŭtoritato super la sidantaj juĝistoj, kaj estas komisiita plenumi punan politikon, kiun li aplikigas per la prokuroraro.

 Pli detalaj informoj troveblas en artikolo La ministerio pri justico.

Referencoj
----------

1. ↑  Oficiala TTT-ejo de la ministerio pri justico, *« Kancelierejo », « sigelilgardisto » : je la origino de la vortoj*[*rompita ligilo*], historio kaj heredaĵo
2. ↑  TTT-ejo "Vie-publique.fr", *Kio estas sigelilgardisto ?*

Vidu ankaŭ
----------

* Listo de francaj ministroj pri justico
* Ministerio pri justico
* Prokuroraro

Eksteraj ligiloj
----------------

* *Historio de la ministerio pri justico*, historio kaj heredaĵo, la ministerio pri justico en la historio.
Skia maratono en Tartu, Estonio
**Skikurado** estas sporta fako el la grupo de nordia skiado, kiu tre popularas kaj en hobia kaj en konkursa sportado. Temas pri antaŭenglitado sur neĝa ebenaĵo aŭ tre malmulte monteta tereno per skioj nur fiksitaj al la piedpintoj. Tia antaŭenglitado pli facilas, se jam ekzistas du paralelaj spuroj en la neĝo, kiujn la skianto simple sekvas, sed principe ĝi eblas ankaŭ en antaŭe netuŝita neĝo. La sportanto aldone antaŭenpuŝas sin per po unu bastono en ĉiu mano. Skikurado estas medicine ĝenerale rekomendebla sporto, ĉar preskaŭ ĉiuj homaj muskologrupoj aktivas kaj la artikoj ne estas trostreĉitaj. Se temas pri tute ne-konkursa kaj malrapida promeno sur tiaspecaj skioj, kies celo pli estas ĝui la ĉirkaŭan naturon ol ŝvitigi la korpon, la sporto foje ankaŭ nomiĝas **skimigrado**.

La plej gravajn konkursojn pri skikurado organizas la internacia federacio de skiado *Fédération Internationale de Ski* (FIS). 

Inter la sportoj parencaj al skikurado estas la tiel nomata nordia kombino, kombino de skikurado kaj skisaltado, kaj biatlono, la kombino de skikurado kaj celpafado. La unua el tiuj variaĵoj ankaŭ konsideriĝas fako de nordia skiado, la dua ne kalkuliĝas en tiu kategorio.

Historio
--------

La utiligado de skioj por pli facila moviĝo sur neĝo pruveblas jam dum pluraj miloj da jaroj. Sporta konkursa fako la skikurado tamen nur iĝis dum la 19-a jarcento en Skandinavio. La unua signifa konkurso okazis dum la jaro 1892 apud la monto Holmenkollen en Oslo (Norvegio).

Ekde la komenco de la Vintra Olimpiko 1924 skikurado - komence nur por viroj - ankaŭ estas fiksa sporto de la Olimpiaj Ludoj. Ekde la Vintra Olimpiko 1952 ankaŭ inoj olimpie konkursas en tiu sporto.

Vidu ankaŭ
----------

* Skiado
* Skivego

* Skikurado en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Skikurado en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)


|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rOlimpikaj sportoj |
| --- |
| Someraj | 
Arkpafado • 
Atletiko • 
Badmintono • 
Bazopilkado/Softbalo • 
Biciklado (voja, traka, transterena biciklado, BMX liberstila, BMX vetkura) • 
Boksado • 
Hokeo • 
Flugpilkado (hala, plaĝa) • 
Futbalo • 
Gimnastiko (Arta gimnastiko, Ritma gimnastiko, Trampolina gimnastiko) • 
Golfo • 
Halterlevado • 
Ĵudo • 
Kajakado-Kanuado (mallongdistanca kurumo, slalomo) • 
Karateo • 
Korbopilkado • 
Lukto • 
Manpilkado • 
Moderna pentatlono • 
Naĝado (Sporta naĝado, Plonĝado, Sinkrona naĝado, Akvopilkado, Maratona naĝado) • 
Pafado • 
Rajdado • 
Remado • 
Rugbeo • 
Rultabulado • 
Skermo • 
Sporta grimpado • 
Surfado • 
Tabloteniso • 
Tekvondo • 
Teniso • 
Triatlono • 
Velado
 |
| Vintraj | 
Alpa skiado • 
Arta sketado • 
Biatlono • 
Bobado • 
Glacihokeo • 
Glitŝtonludo • 
Liberstila skiado • 
Neĝtabulado • 
Nordia kombino • 
Rapid-sketado • 
Skeletonado • 
Skikurado • 
Skisaltado • 
Sledado
 |

 |
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

 
***Al Eterna Paco***  estas filozofia traktaĵo de Immanuel Kant (originale : germane *Zum ewigen Frieden*) kiu aperis en 1795. Ĝi estas esperantigita el la germana de Paul Gottfried Christaller kaj eldonita 88-paĝe ĉe eldonejo "La Batalanto" en Hanovro en la jaro 1924.

Signifo de la verko
-------------------

La nuntempa nocio pri "paco" grandparte baziĝas sur tiu ĉi grava verketo de Immanuel Kant, kiu apartenas al liaj verkoj de maljuneco. En "Al Eterna Paco" Kant aplikas sian moralfilozofion al la politika demando pri la paco inter la ŝtatoj. Li klarigas, ke paco ne estas natura stato inter la homoj, sed devas esti kreita. En sia verko Kant klare kontraŭstaras despotismon. La Ligo de Nacioj kaj Ĉarto de la Unuiĝintaj Nacioj estas forte influita de tiu verko de Kant.

Formo kaj strukturo de la verko
-------------------------------

La verko baziĝas sur formo de kontrakto. Tio implicas, ke politikistoj povas konsideri la tekston kiel bazon de vera packontrakto kaj adapti ĝin por praktika uzo. La libro konsistas el kvar partoj, nome la ses enkondukaj artikoloj kun principoj, poste la definitivaj artikoloj, kiu postulas ke ĉiu ŝtato havu respublikan konstitucion kaj ke la interpopola juro baziĝu sur federalismo. Mondcivitana rajto donu gastrajton al ĉiu homo en ĉiu lando. Fine sekvas aldonoj pri la garantio de la eterna paco per publika juro kaj laste la aneksoj.

Recenzoj
--------

|  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** La penso de l' geniulo en tiu lia verko mirinde kuniĝas kun la interna ideo de nia movado. Inda traduko. **"** |
| — 1924, Georges Stroele, Esperanto, paĝo 125 |

 |

|  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** Filozofia Traktaĵo tradukita de profesoro P. Christaller, ano de la Akademio Esperantista, kun antaŭparolo de l’eldonanto D-ro W. Fricke kaj kun parolo pri vivo kaj pensoj de Kant de D-ro Th. Lessing, profesoro de filozofio en Hannover. **"** |
| —  Belga esperantisto n120 (feb 1925) |

 |

Referencoj
----------

1. ↑  Stojan, Petro 1929 : *Bibliografio de Internacia Lingvo*, numero 4556, paĝo 388
2. ↑   Courtinat, Léon 1965 : *Historio de Esperanto* II, paĝo 562

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Literaturo |
| Portala ikono | Portalo pri Socio |

* Originala teksto en la germana
* *Enciklopedio de Esperanto*/A en sia originala formo en la Interreto
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
* Katalogo "Erfgoedbib" en *LibraryThing*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 9581
* GND: 4195529-8
* VIAF: 179896920
* SUDOC: 032529783
* BNF: 12354248h
 |
**Franz Christanell** (kristanel) estis aŭstra esperantisto, doktoro, pastro kaj gimnazia instruisto de matematiko kaj fiziko ĉe Borromaeum-gimnazio. Li naskiĝis 14-an de junio 1880 en Meran, Sudtirolo, Aŭstrio-Hungario, kaj mortis samloke post ses pensiulaj jaroj en Merano la 6-an de marto 1961. Kun Esperanto li konatiĝis per d-ro Pezlederer en 1920. En 1921 li kunfondis neŭtralan grupon en Salzburgo kaj restis ties animo. En 1925 li estis prezidanto de la Aŭstria Esperanto-Kongreso en Salcburgo kaj en 1926 prezidanto de la Aŭstria Esperanto-Delegitaro (AED). Li gvidis multajn kursojn laŭ la Cseh-metodo. Enkondukis Esperanton kiel oficialan libervolan fakon en sia lernejo jam en 1922 kaj en 1928 fondis IKUE-grupon por studentoj kaj pastrokandidatoj. Verkis propran broŝuron *Gvidlibro pri Salcburgo* en 1924, libreton *La Vero pri Suda Tirolo* en 1926, *Kantaron de la Esperanto-Grupo Salzburgo* en 1930, *kronikon de la Salcburga Esperanto-Grupo* en 1931, kaj tradukis du proprajn enhavajn teatraĵetojn en 1922 kaj 1923. Serio de propagandaj teatraĵoj originalaj, prezentitaj okaze de Zamenhof-festoj; aldone estas aliaj priesperantaj tekstoj en manuskripto.

Referencoj
----------

1. ↑  tre koncizaj informoj germanlingvaj pri liaj vivstacioj Arkivigite je 2016-08-11 per la retarkivo Wayback Machine (germane)

Eksteraj ligiloj
----------------

* nigra-blanka portreta foto de li el proksimume 1930 en la arkivo de la Aŭstria Nacia Biblioteko

  

  


|  |  |
| --- | --- |
|  Kopirajto | Ĉi tiu artikolo baziĝas (parte aŭ tute) sur artikolo el la **Enciklopedio de Esperanto**.

---

La originala teksto kontroleblas en interreta arkivo de la fonto. |
**György Fischer** [djordj fiŝer], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Fischer György** estis hungara-germana pianisto, dirigento. Lia frato estis Péter Fischer, lia bofratino estis Flóra Kádár, liaj kuzoj estis Ádám Fischer kaj Iván Fischer.

György Fischer  naskiĝis la 12-an de aŭgusto 1935 en Budapeŝto, li mortis la 25-an de oktobro 2020 en Kolonjo.

György Fischer kaj Flóra Kádár en la 1950-aj jaroj

Biografio
---------

György Fischer studis en Muzikarta Altlernejo Ferenc Liszt, sed post la Hungara revolucio de 1956 li fiĝis al Aŭstrio. Li daŭrigis la lernadon en la Mozarteum de Salzburg, poste li estis asistanto de Herbert von Karajan ĉe la Viena Ŝtata Operejo. Li iĝis specialisto en la verkoj de Mozart, li dirigentis operojn en Kolonjo, Munkeno kaj Sudameriko. Plej longe li estis muzika respondeculo de Operejo de Kolonjo, poste li pensiuliĝis.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* anglalingva biografio

György Fischer kun familianoj

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio György Fischer en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 632653
* GND: 133765350
* LCCN: n82033361
* VIAF: 115072734
* ISNI: 0000 0001 0938 0474
* SUDOC: 127406387
* BNF: 13893950k
* MBA: b2cf9f4f-df6c-417d-89ac-91cdf9236d27
* BIBSYS: 3016328
* NKC: xx0161401
* BNE: XX1515308
 |
**Tataháza** (tatahAza) estas vilaĝo en Hungario, en regiono Suda Ebenaĵo, en departemento Bács-Kiskun, en distrikto Bácsalmás. La nomo signifas domo de Tata.

La vilaĝdomo kun kolono Sankta Triunuo

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 26 km²
* Loĝantaro: 1500
* Poŝtkodo: 6451
* Telefonprefikso: 79

Situo
-----

Tataháza situas sur ebenaĵo, laŭ ĉefvojo Baja-Szeged. Baja troviĝas 28, Bácsalmás 6 km-ojn for.

Historio
--------

Pli frue sarmatoj loĝis tie. La nomo aperis unuafoje en 1485 en formo *Thad*. Dum la turkoj la vilaĝo senhomiĝis. Hungaroj refondis ĝin en 1764. Ventomuelejo konstruiĝis en 1833, poste la ceteraj. Inter 1918-1921 la serboj okupis la vilaĝon kaj kun la regiono formiĝis respubliko.

Vilaĝservoj estas lernejo, infanĝardeno, kulturdomo, biblioteko, sportejo.

Vidindaĵoj
----------

* katolika preĝejo de 1783
* lago
* ventomuelejo

* Kategorio Tataháza en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

1. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2014-10-19. Alirita 2014-10-28.
**Viktorin Hallmayr** (ankaŭ *Hallmayer*; naskiĝinta la 5-an de septembro 1831 en Anthering, mortinta la 9-an de majo 1872 en Klagenfurt) estis aŭstra soldatkapelestro kaj komponisto.

Vivo
----

Post frekvento de la katedralkantoknaba instituto en Salcburgo li studis hobojo-ludadon ĉe Franz Jelinek ĉe Katedralmuziksocieto kaj la salcburga konservatorio *Mozarteum*. Ekde 1849 li deĵoris kiel kapelestro ĉe la militpolicista bataliono nr. 21 kaj eniris en 1857 samfunkcie la infanterian regimenton nr. 47. Tie li aktivis ĝismorte i.a. en Milano, Udine, Conegliano, Thiene, Maribor, Graz, Triesto, Zadar kaj Klagenfurt.

Aparta renomo de la komponisto ŝuldiĝas al lia kompono de la unua oficiala himno papa (respektive de la Papa Ŝtato), *Marcia Trionfale* kiu premieris verŝajne en junio 1857 en Bolonjo kaj samtage en Romo. En septembro samjare ok orĥestroj ludis la melodion sur la Signoria-placo en Florenco okaze de la vizito de lia papa moŝto Pio la 9-a.

En oktobro 1949 anstataŭis ĝin la ĝis hodiaŭ valida himno de Charles Gounod.

Aliaj verkoj de Hallmayr jenas:

* *Fantasie concertante* por flugilkorno kaj blovmuzikorĥestro
* Uverturoj por harmonia muziko
* Valsoj (i.a.: Ricordanze di Vicenza, Rose d'Inverno)
* Funebraj marŝoj (i.a. por sepultado de Johann Josef Wenzel Graf Radetzky von Radetz; Santa-Lucia-Trauer-Marsch)
* Marŝoj (i.a.: Marsch des 21. Jägerbataillons, Graf Kinsky-Marsch, Cara memoria Trieste, Trevisianer Marsch, Soldatenlieder-Marsch, Un saluto a Vicenza, Ricordo di Trieste).

Literaturo
----------

* Biografio ĉe *Österreichisches Biographisches Lexikon ab 1815*
* Salzburger Volksblatt, 18. 6. 1872
* F. Rathner: *Die bewaffnete Macht Österreich-Ungarns 1618–1918 in ihren Märschen*, 1983, 2, p. 116, 4, p. 11
* Dokumentoj de la paroĥujo Klagenfurt-Dom, Karintio
**Palaco Károlyi** estas impona klasikisma konstruaĵo en Budapeŝto.

Angulo de la palaco

Historio
--------

En tiu loko la unua palaco estis konstruita depost dominado de turkoj inter 1696-1698. En la sekva jarcento ĝi trakonstruiĝis. En 1766 familio Károlyi aĉetis la barokan palacon. Ĝi estis pligrandigita en 1799, samtempe ĝi klasikismiĝis. La nuna formo aperis en 1832 fare de grafo György Károlyi. Dum Inundo de la Danubo (1838) 200 rifuĝintoj loĝis en la palaco. Baldaŭe la palaco estis fama pri renkontejoj de literaturistoj, ofte okazis solenaj vesperoj, baloj, foje eĉ Franz Liszt pianludis ĉi tie. Krome la palaco partoprenis en la politiko, ekzemple en 1918 oni formis la Nacian Konsilion. En 1946 Mihály Károlyi donacis la palacon al kulturaj celoj. Ekde 1957 tie funkcias Literatura Muzeo Petőfi.

La ĝardeno
Pentraĵo pri la ĝardeno

La konstruaĵo
-------------

La unuetaĝa konstruaĵo situas inter la iamaj urbomuroj de Pest (urbo). En mezo de la fasado estas la enirejo kun triopaj pordoj. La U-forma palaco fermas ĝardenon, kie oni ofte aranĝas koncertojn. La ĝardeno en 1932 oficiale estis deklarita parko.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun foto[*rompita ligilo*]
* hungare


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Kategorio Palaco Károlyi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Hotelo Hilton** estas konata luksa hotelo en Budapeŝto, sur Monto Vár. Ĝi kun la ĉirkaŭo apartenas al Monda Heredaĵo ekde 1987.

Malsupre la Fiŝista Bastiono, centre la preĝejo, dekstre Hotelo Hilton

Historio
--------

En la 13-a jarcento en tiu loko funkciis preĝejo Sankta Nikolao kun monaĥejo de dominikanoj. La longa historio grandparte forviŝis tiujn konstruaĵojn, restis ruinoj. En 1688 la jezuitoj havis tie kolegion. En la 1970-aj jaroj arkitektoj ricevis taskon pri konstruo de moderna hotelo, kiu faras harmonion inter la ruinoj, aliaj gravaj konstruaĵoj kaj belega panoramo. La ĉefarkitekto estis Béla Pintér (arkitekto). La hotelo kun 321 ĉambroj ekfunkciis en jarfino de 1976. Ekzemple loĝis en la hotelo Luciano Pavarotti, Pele, Leonard Bernstein, Elton John, Placido Domingo, Carlos Santana, Andrew Lloyd Webber, Samantha Fox, Cindy Crawford, Naomi Campbell, Jimmy Carter, Roger Moore, Robert Redford, Michael York, Eros Ramazzotti, Michel Platini, Deep Purple, Martina Navratilova, Uri Geller, Boney M, Joe Cocker.

La korto kun ruinoj kaj la hotelo

Konstruaĵo
----------

La konstruaĵo situas apud Preĝejo Ĉieliro de Maria (Vár) kaj Fiŝista Bastiono. La fasado estas moderna kun vitroj. Plej supre altiĝas turo, kiu simbolizas la historion. Apud Fiŝista Bastiono korto etendiĝas kun mezepokaj ruinoj, sed estas libera loko por subĉielaj koncertoj. En la iama monaĥejo restis ekzemple puto 8 metrojn profunda. La iama kelo nun estas drinkejo pri vinoj. Ene sur koridoro estas videbla la plej malnova memoraĵo: signa ŝtono de la romianoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Hilton Worldwide

Fontoj
------

* oficiala paĝo
* hungare kun foto

* Malnova memortabulo sur ekstera muro de la hoteloMalnova memortabulo sur ekstera muro de la hotelo
* Parto de ruinojParto de ruinoj
* En fenestro spegulas la Fiŝista BastionoEn fenestro spegulas la Fiŝista Bastiono
* La fasadoLa fasado
* Gotika reliefo pri Matiaso la 1-a (Hungario)Gotika reliefo pri Matiaso la 1-a (Hungario)
* Angulo de la hoteloAngulo de la hotelo

* Kategorio Hotelo Hilton (Budapeŝto) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Johan Hjalmar *Teodor* JULIN** (pseŭdonimo Jln), 1880–1977, estis sveda notario, poŝtoficisto, socialdemokrata parlamentano, instruisto en poŝtlernejo, redaktanto de faka gazetoj kaj esperantisto.

Julin longe laboris kiel ĉefa poŝtoficisto kaj kiel ’poŝtmastro’ de 1935. Li iĝis notario en la sveda ĉefpoŝtgvidaro, *Generalpoststyrelsen,* en 1920, kaj estis parlamentano en la unua ĉambro de la nacia parlamento, *Sveriges riksdag,* por la sveda socialdemokratia partio 1920–1930. Li unue representis la rondo de Gävleborgs län, poste la rondo de Stockholms län kaj Uppsala län.

Li estis esperantisto de la 1920-aj jaroj, kiam li partoprenis la kurson de Andreo Cseh por parlamentanoj en Stokholmo. Li iĝis vicprezidanto de Esperantoklubo de Stokholmo kaj ĉefdelegito de ILEPTO, Internacia Ligo de la Esperantista Poŝt- kaj Telegraf-Oficistaro. Julin ankaŭ estis prezidanto de la trivira komitato por organizi la UK 1934 en Stokholmo. La aliaj komitantanoj estis instruisto Ernfrid Malmgren (pli malfrue prezidanto de UEA) kaj inĝeniero Hjalmar Lindstedt (ĉe Ericsson). Julin krome aranĝis esperantajn kursojn kaj similajn aferojn.

Julin estis redaktoro de la poŝtfaka gazeto *Svenskt postarkiv* 1913–1917, instruisto en la lernejo de la sveda poŝtorganizo, funkciulo je la 8-a monda poŝt-kongreso en Stokholmo, kaj redaktoro de la kongres-gazeto *Bulletin Quotidien* en 1924. Plue li estis redaktoro de *Svenska trafiktidningen* – "La sveda trafikgazeto" – 1937–1952.

La gepatroj de Teodor Julin estis la farmaciisto Carl *Hjalmar* Julin kaj Anna Julin (naskiĝita Jern). Li estis edzigita unue en 1908 kun Elna Lindeberg (1882–1924), due en 1926 kun la poŝtoficisto kaj esperantisto Eva Röhlander (1882–1952), ekde 1938 redaktisto de La Espero. Li havis la infanojn Thea Elisabet (n. 1904) kaj Anna Lisa (n. 1909). Li naskiĝis la 31-a de oktobro 1880 en Säter, Dalekarlio kaj mortis 18-an de majo 1977 en Hägersten, Stokholmo.

Komentoj
--------

1. ↑  EdE skribas "EG en Stockholm" – kredeble ĝi temas pri la klubo. Oni kaj skribas ke Cseh instruis en Svedio ekde 1927, kaj ke Julin partoprenis lian kurson en Stokholmo en 1923, kiu ŝajne ne kongruas.

Referencoj
----------

* *Ĉi tiu artikolo baziĝas (parte aŭ tute) sur la artikolo* Julin *el la **Enciklopedio de Esperanto**.*
* Julin, Teodor en *Vem är det 1943* – sveda "biografa gvidlibro" (’postmastro’ estas traduku de *postmästare,* kiu li iĝis en 1935)

* Kategorio Teodor Julin en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)


1. ↑  *La Espero* n-ro 7–8, 1933
2. ↑  Postexpeditör en la enciklopedio *Nordisk Familjebok,* parto *Possesion–Retzia* de 1915 (’Svenskt postarkiv’ signifas ’Sveda poŝtarkivo’)
3. ↑  International Postal Congress, Stockholm, July-August, 1924: report
4. 1 2  Tvåkammar-riksdagen 1867–1970, vol. 1, p. 243, *Svenskt porträttarkiv*
5. ↑  La Espero, majo 1942, p. 71
Knossos
**Knossos** aŭ **Knoso** estis urbo sur la antikva Kreto, ĝis estis la sidejo de la legenda Minoa reĝo, plej grava centro de la Minoa civilizo. La urbo situas sur monteto ĉe kunfluo de du riveroj, ĉ. 10 km de la norda marbordo de Kreto.

La elfosadoj de Knossos komenciĝis per gvido de Siro Arthur Evans, en 1900. La elfositaj palaco kaj aliaj konstruaĵoj formis centron de altkultura bronzepoka civilizo. Tiu kulturo havis gvidantan rolon inter 1600 a.K. kaj 1400 a.K. ĉe la Egea maro.

La unuaj loĝantoj de Knossos supozeble alvenis el Malgranda Azio en la 7-a jarmilo a.K.. Ili konstruis socion bazitan je la agrikulturo: ili kultivis tritikon, bredis bestojn. Ili uzis ekde la frua minosa epoko (3000–2000 a. K.) bronzon, faris emajlitajn ceramikaĵojn, gravuritajn sigelojn kaj orjuvelojn. Pli poste ili enkondukis la hieroglifan skribon kaj komercis kun Egiptio.

Fresko de taŭrludantoj. Palaco de Knossos.
La unua knossosa palaco konstruiĝis en la meza minosa epoko inteer 2000–1580 a.K.. Tiam unu kvadratan korton ĉirkaŭis aparte starantaj konstruaĵoj. La knossosa ceramikaĵo havis elstaran kvaliton kaj tiutempe estis farita per kolora pentrado sur nigra-emajla bazo. 

tron-ĉambro
Grandan parton de la urbo detruis sismo ĉ. 1720 a. K.. Oni rekonstruis la palacon kaj nun grandaj kolonaj koridoroj kaj ŝtuparejoj interligis la konstruaĵojn de la monteta areo. Oni povas vidi nun ruinaĵojn de tiu ĉi palaco sur la elfosadejo. La administraj kaj ceremoniaj ejoj situis sur la okcidenta flanko de la centra korto. Oni povas eĉ hodiaŭ vidi tiun gipsan tronon, en kiu sidis la regoj de Knossos. En tiu parto, en mallarĝaj subterejoj rezervis oni la grenon, oleon kaj al trezoraĵojn. Ĉe la nordokcidenta parto de la akorto situis metiejoj, ĉe la sudokcidenta loĝ-ĉambroj. La palaco havis zorgeme ellaboritan kanalan kaj akvoduktan sistemojn, kiuj certigis akvon kaj higienion por la palaco (eĉ la necesejoj estis akvolavitaj).

murpentraĵo
Knossos estis kunligita per pavimitaj vojoj al aliaj urboj de Kreto. La minosa murpentrado floradis tiutempe, ĝi uzis la temojn danco, sporto, delfenojn en natura stilo. La pli fruan hieroglifan skribon anstataŭis nova skribo, la linia skribo A.

Ekde 1580 a.K. la minosa kulturo ekspansiis al la greka tero, je kies efiko elevoluis la mukenea kulturo. La mukene-anoj akiris iam dum la 15-a jc a. K. la regpotencon super Knossos. La skribon linian A ŝanĝis nova skribo, la linia skribo B, kiun oni uzis eĉ en la mukeneaj centroj. Tiu skribo – laŭ ĝenerale akceptita opinio – respegulas la praan varianton de la greka lingvo.

Iom post 1400 a. K. la „lasta palaco" neniiĝis en incendio kaj en la sama tempo okazis incendio ankaŭ en aliaj komunumoj de Kreto. Post tio, Knossos iĝis unu el la multaj urboj, kiujn oni loĝis ankoraŭ jarcentojn. La politika centro de la Egea Maro iĝis Micene.

Referencoj
----------

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Knossos en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 62984
* GND: 4031362-1
* LCCN: sh85072723
* VIAF: 316431225
* NKC: ge423013
* BNE: XX462321
 |
**Oedenburger Zeitung** (trad. Ĵurnalo de Ödenburg) estis germanlingva taggazeto (ekde 1900) kiu aperis inter 1868 kaj 1944 en Sopron.

Historio
--------

Temis pri unu el la plej gravaj germanlingvaj gazetarproduktoj en Hungario. Ĝia unua titolo estis (ĝis 1875) *Oedenburger Nachrichten*; la sinteno de la redaktistaro estis liberalisma. La mankanta proksimeco al hungarpopolaj interesoj igis naciemulojn ataki ĝin (aparte dum la lasta triono de la 19-a jarcento).

Sub la estrado de Hans Ambroschitz ĝi pli kaj pli favoris interesojn de Cislajtio. Krom la regionaj kaj reĝolandaj novaĵoj substrekindas la kvalito de la kulturaj paĝoj. Oni publikigis ekz. dialektajn historiojn kaj poeziaĵojn de Ignaz Anton Schiller, de Johann Neubauer kaj de Mida Huber.

En la mallonga tempo de Hungara Sovetrespubliko ĝia apero ĉesis kaj la laborista kolektivo anstataŭis la redaktistaron. Post 1921, kiam referendume klariĝis daŭra restado de la urbo sur hungaria teritorio, ĝi iĝis la ĉefa organo por la surlokaj germanlingvanoj. En 1944 la sovetiaj okupantoj malpermesis kontinuigon de la aperado. La eldonkvanto pendolis inter 2400 kaj 3000 ekzempleroj.

Literaturo
----------

* Heide, Walther: Handbuch der deutschsprachigen Zeitungen im Ausland. Essen 1935/1949.
* Réz, Heinrich: Deutsche Zeitungen und Zeitschriften in Ungarn von Beginn bis 1918. München 1935, p. 81.
* Riecke, Jörg / Theobald, Tina (eld.): Deutschsprachige Zeitungen im östlichen Europa. Ein Katalog. Bremen 2019, p. 459–462.
* Rózsa, Mária: Deutschsprachige Presse in Ungarn 1850–1920. Ĉe: Berichte und Forschungen 11 (2003), p. 59–143 ([ surrete).
* la sama: Deutschsprachige Presse in Ungarn. Magyarországi német nyelvű sajtó, 1921–2000. Budapest 2006.
* Weber, Albert: Bibliographie deutschsprachiger Periodika aus dem östlichen Europa. Teil 1: Zeitungen und Zeitschriften. Regensburg 2013, p. 571-572 ([ surrete).

Referencoj
----------

1. ↑  Theobald (eld.): *Deutschsprachige Zeitungen im östlichen Europa*, p. 460-461

Eksteraj ligiloj
----------------

* skanitaj numeroj de 1888-1896, 1898, 1899, 1902-1914, 1919
* eta priskribo kun biobliografio sur ratisbona pagharo

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Oedenburger Zeitung en la germana Vikipedio.* 


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 815002
 |

 Arkivigite je 2023-03-17 per la retarkivo Wayback Machine
Koordinatoj mankas! Bonvolu kunhelpi.

**Nespereira** estas regiono (*freguesia*) en Portugalio, parto de la provinco Guarda. Ĝi estas parto de la komunumo Gouvea. Ĝi estas parto de la subregiono Serra da Estrela, kiu estas parto de la Centra Regiono. 

Nespereira estas subregiono de Serra da Estrella, kiu estas parto de la Centra Regiono. Ĝi estas granita kaj montara regiono, ĉefe agrikultura. Kaŝita malantaŭ la Serra da Estrela, ĝi situas en valo situante sur la norda deklivo de Serra da Estrela, kovranta areon de 8,4 km2, Nespereira havis 861 loĝantojn en 2001. 

La urbon trairas la rivero Ajaco, kiu enfluas la riveron Mondego. Ĝi kovras areon de 4,77 km².

Vidindaĵoj
----------

* La folklora festivalo dediĉita al popola kulturo, vera folkloro kaj etnografio, reprezentas la plej aŭtentan Portugalion.

* La artmetia produktado de la mondfama fromaĝo *Queijo da Serra*.

Referencoj
----------

1. ↑  (pt) *XLII Festival de Folclore, mostra gastronómica e etno-folclórica decorre em Nespereira (Gouveia),* Beira.pt, la 12-an de julio 2023

Eksteraj ligiloj
----------------

Nespereira: fotoj kaj filmetoj, Facebook-paĝo
***The Jerusalem Post*** estas centrisma gazeto bazita en Jerusalemo, fondita en 1932 dum la Brita Mandato de Palestino de Gershon Agron kiel *The Palestine Post*. En 1950, ĝi ŝanĝis sian nomon al *The Jerusalem Post*. En 2004, la gazeto estis aĉetita de Mirkaei Tikŝoret, diversa israela amaskomunikila firmao regita de investanto Eli Azur. En aprilo 2014, Azur akiris la ĵurnalon Maariv. La gazeto estas publikigita en la angla kaj antaŭe ankaŭ eldonis francan version.

Antaŭe rigardita kiel maldekstrema, la gazeto spertis rimarkindan ŝanĝon dekstren fine de la 1980-aj jaroj. De 2011, redaktisto Steve Linde konfesis doni ekvilibran priraportadon de la novaĵoj kune kun vidpunktoj de la tuta politika spektro. En April 2016, Linde retiriĝis kiel ĉefredaktisto kaj estis anstataŭigita per Jaakov Katz, iama armea raportisto por la gazeto kiu antaŭe funkciis kiel konsilisto de Ekonomio kaj Ministro de Diasporaj Aferoj Naftali Bennett.

La gazeto konfesas esti en la israela centro kun sia redakcia linio kritikanta politikan koruptadon, subtenanta la disiĝon de religio kaj ŝtato en Israelo kaj kontraŭ unuflankaj cedoj al la palestinanoj. Ĝi ankaŭ estas forta propagandanto de pli granda investo fare de la ŝtato Israelo en la juda mondo kaj edukaj programoj por la Diasporo.

Referencoj
----------

1. ↑   Editor's Notes: The time has come... - Opinion - Jerusalem Post. Alirita 1an de junio 2019.
2. ↑   Jerusalem Post Names Ex-Naftali Bennett Aide as New Editor-in-Chief. Alirita 2019-09-14.
3. ↑
4. ↑
5. ↑

* Kategorio The Jerusalem Post en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
|  |  |
| --- | --- |
|  Redaktas | **Ĉi tiu artikolo estas redaktata de iu.**

---

Por eviti la riskon de redaktokonflikto, ne redaktu la artikolon. Kontrolu la kronologion kaj forigu la ŝablonon, se necese. |

**Jesús LÓPEZ Pacheco** (Madrido, 13a de julio 1930 - Londono (Ontario) (Kanado), 6a de aprilo 1997) estis hispana verkisto kaj profesoro ene de movado nomita "kritika realismo" ene de la Generacio de la 50a.

​ Biografio
-----------

Li estis filo de fakulo pri hidroelektraj centraloj. Post la milito, la familio instaliĝis en Madrido. Inter 1941 kaj 1949 li studis en la mezlernejo Cardenal Cisneros, kie estis lia instruisto pri literaturo Ernesto Giménez Caballero. Kontraŭ familia konsilo, en 1949 li studis Beletrojn en la Komplutensa Universitato de Madrido. Li dediĉis sian disertacion al la poeto Pedro Salinas, tiam profesoro en la ekzilo kaj *persona non grata* en la kulturaj etosoj de la Diktaturo. 

En 1952 li ricevis mencion de la Premio Adonais de Poezio pro sia unua poezia libro *Dejad crecer este silencio*. Laŭlonge de la 1950-aj jaroj li plue verkis, publikigis kaj ricevis premiojn. Dum politikaj tumultoj de 1956,​ López Pacheco esti arestita kaj enkarcerigita.​ En 1957 li estis finalisto de la Premio Nadal pri romano pro *Central eléctrica* (Elektrocentralo, kiun tiun jaron ricevis José Luis Martín Descalzo), kiu publikiĝis la sekvan jaron, en kiu kontrastas progreso kaj tradicio, kaj oni denoncas la kapitalisman espluatadon de la laboristaro.

Verkoj
------

### Poezio

* Dejad crecer este Silencio (Premio Adonais 1953, Editorial Rialp).
* Mi corazón se llama Cudillero (Mieres 1961).
* Pongo la mano sobre España (1961).
* Canciones del amor prohibido (1961).
* Delitos contra la Esperanza (1970).
* Asilo poético (1992).
* Ecólogas y urbanas (1996).

### Romanojn

* Central Eléctrica (1958, Colección Ancora y Delfín, nº 149, Destino)
* Lucha contra el Murciélago (1990).
* Maniquí perfecto (1955). Premio Sésamo.
* El hijo (1967, Lima).
* Lucha por la respiración y otros ejercicios narrativos (1976). Kompilaĵoj de rakontoj.
* La hoja de parra (1977).
* El homóvil (2002). Postmorta.

1. ↑   «Jesús López Pacheco». EcuRed. Konsultita la 12an de aprilo 2016.
2. ↑  Jesús López Pacheco, 1930-1997
**Józef Częścik** (la filozofia-literatura pseŭdonimo **Zellker**, naskiĝis la 19-an de junio 1955 en Maków Mazowiecki, Pollando) estas filozofo, verkisto kaj la autoro de lernolibroj (i.a. "Gramatyka, co z głowy nie umyka", "Wesoła gramatyka", "Tęczowa gramatyka", "Ortografia, co do głowy trafia", "Odlotowa ortografia"), iama eldonisto, la fondinto kaj iama estro de Grupa Wydawnicza Harmonia (Eldona Grupo de Harmonia, antaŭe Wydawnictwo Harmonia/Eldonejo Harmonia), esperantisto. Publikigis kelkajn verkojn en la pola lingvo. Esperante publikigis en Pola Esperantisto, Literatura Foiro, Heroldo de Esperanto, kaj Kvakera Esperantisto. Ekde sia emeritiĝo en 2020, li komencis prilabori la 7-voluman vivoverkon pri filozofio. La unua volumo ("O rzeczywistości", esperante ‘Pri realo’) estis publikigita en 2022. En la volumo estas mencio de Esperanto, Pasporta Servo kaj vivantaj esperantistoj (paĝo 253 kaj klarigo). La eldonejo, kie li publikigis la 1-an volumon, havas la Esperantan nomon Unuo. 


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 79139
* LCCN: no00085449
* VIAF: 2018144
* ISNI: 0000000050312118
* NKC: xx0242087
 |
Pentraĵo de la bazaro de Ateno, de Dodwell.
"Okcidenta Flanko de la Partenono", *Views in Greece*, London 1821
**Edward Dodwell** (1767 – 13-a de majo 1832) estis irlanda pentristo, veturantoj kaj verkisto pri arkeologio.

Dodwell naskiĝis en Irlando kaj apartenis al la sama familio kiel Henry Dodwell, la teologo, kaj estis edukita ĉe la Trinity College (Kembriĝo).

Dodwell veturis el 1801 al 1806 tra Grekio, kiu estis tiam parto de la Otomana Imperio, kaj dediĉis la reston de sia vivo plejparte al Italio, precize ĉe Napolo, kaj Romo. Li mortiĝis en Romo pro efiko de malsano akirita en 1830 dum vizito de esplorado al la regiono de la Sabinaj Montoj. La vidvino de Dodwell, filino de la Grafo Giraud, famiĝis kiel la "bela" grafino de Spaur, kaj ludis konsiderindan rolon en la politika vivo de la papa urbo.

Dodwell publikigis *A Classical and Topographical Tour through Greece* (1819), kies germana traduko aperis en 1821; *Views in Greece*, kun tridek koloraj platoj (1821); kaj *Views and Descriptions of Cyclopian or Pelasgic Remains in Italy and Greece* (Londono kaj Parizo, kun franca teksto, 1834).

Referencoj
----------

1. ↑   acad, DDWL795E, Dodwell, Edward

Eksteraj ligiloj
----------------

* Edward Dodwell en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Edward Dodwell en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Faksimilaj kopioj de unuaj eldonoj de la tri verkoj de Dowell


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 501284
* GND: 118526170
* LCCN: n84081579
* VIAF: 29669247
* ISNI: 0000000083425936
* SUDOC: 033638624
* BNF: 130927376
* ULAN: 500046691
* RKD: 23440
* NKC: ola2008459901
 |
Situo de la muroj de Hadriano kaj de Antonino
La **Muro de Antonino**, konata al la romianoj kiel *Vallum Antonini* estis turfa fortikaĵo sur fundamentoj de ŝtono, konstruita de la Romianoj, en kio nun estas la Centra Zono de Skotlando, inter la fjordoj *Firth of Forth* kaj *Firth of Clyde*. Reprezentante la plej nordan limbarom de la Romia Imperio kaj protektante ties provincon *Britannia* sude de ĝi, la muro longis proksimume 63 kilometrojn kaj estis 3 metrojn alta kaj 5 metrojn larĝa. Laseraj esploroj de la 20-a jarcento mezuris kaj pliprecizigis la eksan situon kaj amplekson. Por sekurigo kontraŭ atakoj de la piktoj de norde, estis granda akvoplenigita fosaĵo norde de la muro. Supozeble estis palisaro pinte de la muro. La barilo estis la dua el du "grandaj muroj" kreitaj de la romianoj en la nordo de Britio. Ĝiaj ruinoj estas malpli evidenta ol la pli bone konata Muro de Hadriano sude, ĉefe ĉar La turfo kaj ligno plejparte malaperis dum la jarcentoj, kaj ligno muro Plejparte eltenis for, malkiel la ŝtona konstruaĵo de la suda antaŭulo.

La konstruo komenciĝis en la jaro 142 de nia erao laŭ la ordono de la romia imperiestro Antonino Pio, kaj daŭris ĉirkaŭ 12 jarojn ĝis la kompletigo. Antonino Pio neniam vizitis Brition, malkiel faris sia antaŭulo Hadriano. Premo de la atakantaj piktoj kondukis Antoninon sendi la trupojn de la imperio pli norden. La Antonina Murego estis protektita de 16 fortikaĵoj kun malgrandaj fortikaĵoj inter ili; movado de trupoj estis faciligita per voja ligo tuj sude de la muro. La muro estis forlasita nur ok jarojn post la finiĝo, kaj la romia armeo reorganiziĝis ĉe la Muro de Hadriano. En 208 de nia erao la romia imperiestro Septimo Severo restarigis legiojn ĉe la muro kaj ordonis riparojn. La okupacio finiĝis kelkajn jarojn poste, kaj la murego neniam plu fortikiĝis. Kelkaj restaĵoj ankoraŭ videblas.

* Muro de Antonino en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Muro de Antonino en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Pueblo** (hispane: „vilaĝo") estas kutima vilaĝformo de la pueblo-indianoj, disvastiĝinta ĉefe en Nov-Meksiko.

Historio
--------

Antaŭ la alveno el Eŭropo ekzistis en Nov-Meksiko ankoraŭ pli ol cento de tiaj vilaĝoj. Nuntempe nur 19 estas ankoraŭ priloĝataj.

Konstruo kaj aspekto
--------------------

Puebloj estis konstruitaj el ŝtono, kun miksaĵo de sablo, argilo kaj akvo kiel mortero, aŭ el argilbrikoj. Muroj estis foje tegitaj de hela argilo. Pueblo povas havi ĝis 5 etaĝoj kaj pluraj centoj da ĉambroj.

Pueblo Bonito en la *Chaco Canyon* ekzemple entenas 800 ĉambrojn kaj pli ol 30 *kiva*-oj. La plej altaj etaĝoj estis iom malpligrandaj, tial estiĝis ŝtupareca bildo de la tuta pueblo. Por atingi la diversajn etaĝojn oni uzis eksterajn ŝtupetarojn.

La formo sur la grundo varias, pueblo povas esti rektangula, D-forma aŭ ovala. Kutime troviĝas en la centro granda libera areo kun granda *kivao*. Foje unuopaj ĉambroj havis laŭvicajn pordojn por ligi ilin unuj al la aliaj, sed povis ekzisti ankaŭ apartaj enirejoj. Oni preskaŭ neniam eniris la ĉambrojn rekte de la ekstera partoj, sed nur el la eno de la pueblo. Tiel oni estis devigita uzi ŝtupetarojn. 

Unu el la ĉefaj prioritatoj dum la konstruo de la unuaj puebloj estis la defendeblo. Kontraŭe la nun ankoraŭ priloĝataj puebloj ne plu havas tian econ de fortikaĵo.

Vidu ankaŭ
----------

* Pueblo-kulturo
* Navahoj
* Hopioj
* Zunioj
* Indianoj
* Usonaj indianoj
* Çatal Höyük

Eksteraj ligiloj
----------------

* Pueblo Taos (angle) Arkivigite je 2012-11-15 per la retarkivo Wayback Machine
Gossamer Condor
dekstra

**Gossamer Condor** estis la unua el la serio de sukcesaj hommuskol-movitaj avioj, kiujn konstruis teamo de Dr. Paul B. McCready. Tiel ĝi gajnis la 1-an Kremer-premion la 23-an de aŭgusto 1977. Kondiĉo por la premio estis flugo per muskolmovita aviadilo en distanco de 800 m, ene de 8 minutoj.

Ĉar la homa povumo atingis maksimume 400 vattojn, la aviadilo devis havi la enverguron de 29 m kaj mason de triono de velaviadilo.

La aviadilo estis konstruita ĉefe el tre malpeza plato kaj estis kovrita per Mylar®.

Enverguro 29,25 m
Longo 9,14 m
Alto 5,49 m
Maso 31,75 kg
La aviadilo nun estas videbla en National Air and Space Museum de Smithsonian Institution, Washington (D.C.).

Literaturo
----------

* MacCready, P.B. et al. ,"Gossamer Condor Plans", Aerovironment inc. 1978.
* MacCready, P.B. Jr. ,"Flight on 0.33 horsepower: The Gossamer Condor.", AIAA paper 78-308. AIAA 14th Annual meeting, Washington D.C. February 7-9, 1980.
* Lissiman, P.B.S. Jex, H.R. and MacCready, P.B. "Aerodynamics of Flight at Speeds Under 5m/s", Man-Powered Flight the Channel Crossing and the Future. (London: The Royal Aeronautical Society, February 1979.)
* M. Grosser, "Gossamer Odyssey", Dover Publications, Inc. ISBN 0-486-26645-1, 1981

*vidu ankaŭ:* Gossamer Albatross,

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Gossamer Condor en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Gossamer Condor en Smithsonian Arkivigite je 2004-06-03 per la retarkivo Wayback Machine
**Essener Bachchor** estas granda oratoria ĥoro en la Ruhr-Regiono kun sidejo en Essen. La proksimume 120 kantistoj de la ĥoro sin dediĉas plejparte al la prezentado de grandaj ekleziaj verkoj, krom tio ĝi ankaŭ prezentas nurĥorajn verkojn el la malnova kaj nova muziko. La ĥoro ankaŭ gastprezentas en- kaj eksterlande kaj kunverkas sondiskajn kaj radiajn registraĵojn.

Repertuaro
----------

La ĥoro novstudas regule oratoriajn verkojn, inter ili *Weihnachtsoratorium*, *Johannes- kaj Matthäuspassion*, *Magnificat* kaj *Lobet Gott in seinen Reichen* de Johann Sebastian Bach, de Felix Mendelssohn Bartholdy *Elias* kaj *Paulus*, la *rekviemon* de Wolfgang Amadeus Mozart, *La Mesion* same kiel *Saul* de Georg Friedrich Händel, *Messa da Requiem* de Giuseppe Verdi, de Max Reger *Der Einsiedler* same kiel *Requiem* kaj *Der 100. Psalm*. La programon kompletas nurvoĉaj muzikverkoj.

Historio
--------

En 1894 Gustav Beckmann fondis la ĥoron kiel *Protestanta Preĝejo-Ĥoro de Essen*. Je sia 25-jara jubileo en 1919 la ĥoro alinomiĝis *Essener Bachverein* (Bach-Asocio je Essen). Ekde sia fondado li estis la ĥoro de Kreuzeskirche. Post ties detruiĝo dum la Dua Mondmilito la ĥoro loĝas ekde 1951 je la preĝejo *Erlöserkirche* kaj nomiĝas ekde 1961 *Essener Bachchor*.

Literaturo
----------

* *100 Jahre Essener Bachchor. Festschrift zum 100jährigen Bestehen des Chores.* Essen 1994

Referencoj
----------

1. ↑  Marion Beyer:*Kritik zu Essener Bachchor (Erlöserkirche Essen): Geschwinde jauchzende Engelschöre.* Recenzo pri koncerto la 21-an de decembro 2008. Online auf klassik.com
2. ↑  Hejmpaĝo de la urbo Essen pri koncertejo Kreuzeskirche[*rompita ligilo*]

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retpaĝo de *Essener Bachchor*
* Oficiala retpaĝo de la paroĥo de *Erlöserkirche* Arkivigite je 2015-01-27 per la retarkivo Wayback Machine
oleaĵbildo de Ernst Fries el la tempo de romantikismo
La **Sabinaj Montoj** (itale: *Monti Sabini*) estas la uesta randmontaro de la Abrucaj Apeninoj, situante inter la riveroj Tibero kaj Turano. La sudokcidenton de la provinco Rieti ili kovras.

Temas pri arboriĉa, agrikulture utiligita regiono, el kretaceo kaj ĵurasia kalkŝtono. Dume malsupreĉefas la kresko de olivoj, supre oftas fagoj kaj kverkoj. Ilia plej alta pinto nomighas *Monte Pellecchia* (1365 metroj). Fortaj fontoj provizas per akvo la teritoriojn de *Campagna Roman* kaj Romon mem. La komunumoj tieaj nun estas unuiĝintaj sub la nomo *Comunità Montana Monti Sabini e Tiburtini*. 

Latio estis tre malrara vojaĝocelo en la 19-a jarcento, ankaŭ de artistoj de romantiksimo. Sekve scenoj pentritaj el la Sabinaj aŭ Albanaj Montoj admireblas en multaj eŭropaj muzeoj.

Literaturo
----------

* *Meyers Enzyklopädisches Lexikon*. Bibliographisches Institut, Mannheim/Wien/Zürich 1973, volumoj 20, p. 537.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Sabinaj Montoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* priregionaj informoj


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 852429
 |
Rumohr, ĉ. 1834
**Karl Friedrich von RUMOHR** (naskiĝinta la 6-an de januaro 1785 en Reinhardtsgrimma, mortinta la 25-an de julio 1843 en Dresdeno) estis germana mecenato, gastrozofo kaj kolektisto.

Vivo
----

Li studis arthistorion en Göttingen. Je Dresdeno, kiel li serĉis la proksimecon de Ludwig Tieck, li konvertiĝis al katolikismo. En 1804 iris li Romon kaj Napolon revenonte al Germanujo en la 1806-a jaro. Dek jarojn poste li denove iris al Italujo faronte en Florenco studojn pri sia ĉefverko »Italienische Forschungen« (Berlino 1826–31). Tria alitaluja vojaĝo en 1828 efektivigis pliriĉigon de la Reĝa muzeo en Berlino (kp. la verkon de li ĉi-prie, »Drei Reisen nach Italien«; Lepsiko 1832). 

Post kiam li de 1829 helpis ordigi la aferojn en la menciita muzeo li de 1831 ĉefe Dresdene loĝis. 

De liaj aliaj verkoj ankoraŭ menciindas la jenaj: »Hans Holbein der Jüngere in seinem Verhältnis zum deutschen Formschnittwesen« (Lepsiko 1836) kaj »Zur Geschichte und Theorie der Formschneidekunst« (Lepsiko 1837). Gastrozofie li aktivis kontribuante al libro aperanta sub la nomo de lia persona kuiristo König »Geist der Kochkunst« (dua eldono, Stuttgart 1832). Verkis li ankaŭ romanon »Deutsche Denkwürdigkeiten, aus alten Papieren« (Berlino 1832), du novelarojn »Novellen« (München 1833 kaj 1835), humurpoeziaĵon »Kynalopekomachia, der Hunde-Fuchsenstreit« (Lübeck 1835) kaj »Schule der Höflichkeit« (Stuttgart 1834–35).

Fonto
-----

Meyers Großes Konversations-Lexikon, volumo 17. Leipzig 1909, p. 262 (tie ĉi interrete)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Karl von Rumohr en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Vikifontaro
* ligiloj ĉe DDB
* Rumohr-societo
* verkoj ĉe Projekt-Gutenberg