recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Piracés** [piraZES] (en aragona Pirazés​) estas loĝloko kaj municipo de Hispanio, en la sudo de la komarko *Hoya de Huesca* (kies ĉefurbo estas la provinca ĉefurbo mem nome Ŭesko) apartenanta al la okcidenta parto de la Provinco Huesko (regiono Aragono).

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio estas en la sudo de la komarko *Hoya de Huesca*. Ĝi estas oriente de la valo de la rivero Flumen proksime al provinca kaj komarka ĉefurbo, iom sudoriente, inter tiu rivero kaj la rivero Guatizalema. La municipa teritorio limas kun tiuj de Sesa, Tramaced kaj Albero Alto.

La loĝloko Piracés mem (453 msm) estas je 18 km sudoriente de Huesca inter Albero Alto norde kaj Grañén sude.

Historio
--------

Ruino de iama kastelo, nune konata kiel *Piedra de Mediodía*.
Plej frua mezepoka mencio estas de marto 1099 kiam la reĝo Petro la 1-a de Aragono konfirmis al la monaĥejo de Montearagón la preĝejon de "Petraselze".  Pri mezepoka gravo atestas ruinoj de iama islama kastelo.

La Enlanda Milito estis sangelverŝa en la areo pro la atakoj de la respublikaj fortoj kontraŭ la provinca ĉefurbo Huesca, kiu estis kontrolita de la insurekciuloj ekde la komenco de la milito. 

Multaj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento pro rura elmigrado, kaj same ĉe Piracés akrigita pro la detruo de la milito: oni malaltiĝis el 276 loĝantoj en 1910 ĝis 100 en 1999 kaj ĝis nunaj 95 loĝantoj (2022).

Aktualo
-------

La loka ekonomio evoluis el la tradiciaj agrikulturo (migdaloj, olivarboj kaj fruktarboj) kaj brutobredado (ŝafoj, porkoj, kortobirdoj kaj bovoj) al irigaciaj kultivoj, plus natura, kultura kaj rura turismo. 

Ĉefaj vidindaĵoj estas la preĝejo, la ermitejo, la ruinoj de iama kastelo kaj ekstere naturaj lokoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Ŭesko

Referencoj
----------

1. ↑  (Ubieto Arteta, Colección diplomática de Pedro I, n.º. 62, p. 268)

Bibliografio
------------

* *Aragón constante histórica*. Publicaciones de la Caja de Ahorros de Zaragoza, Aragón y Rioja. 1979.
* Ubieto Arteta, Antonio (1981-1989). *Historia de Aragón*. 6 vol. Zaragoza: Anubar.
* Ubieto Arteta, Antonio, "Historia de Aragón". Los pueblos y los despoblados 1 (Eld. Anubar. Zaragoza, 1984)
* CONTE OLIVEROS, Jesús. "Personajes y Escritores de Huesca y Provincia". Eld. Librería General (Zaragoza 1981)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Piracés en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Oficiala retejo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 813751
 |
**El Buste** [elBUSte] estas municipo de Hispanio, en la nordorienta parto de la komarko *Tarazona y el Moncayo* kies ĉefurbo estas Tarazona, en la okcidento de la Provinco Zaragozo (regiono Aragono).

Geografio
---------

El Buste estas municipa teritorio en la nordorienta parto de la komarko *Tarazona y el Moncayo*, kie ĝi okupas malgrandan teritorion.

La loĝloko El Buste mem estas je 76 km nordokcidente de Zaragozo, provinca kaj regiona ĉefurbo, je 13 km de Tarazona, komarka ĉefurbo norde, kaj je 12 km de Borja, ĉefurbo de la apuda komarko. Ĝi estas sur 750 msm.

Historio
--------

La araboj, certe la kreintoj de la nuna urba kerno, restis tie ĝis 1610 (dato de la forpelo de la moriskoj el Aragono). De la islama epoko devenas granda parto de la reto de irigaciaj kanaletoj kiuj nutras la fruktoĝardenojn kaj ankaŭ la urba strukturo en sia plej antikva parto. La konkero de Tarazona fare de Alfonso la 1-a en 1119 sugestas, ke plej verŝajne ankaŭ El Buste estis konkerita de kristanoj samjare. La plej frua referenco al la loĝloko estas de 1382. La preĝejo estis konstruita ĉirkaŭ la 12-a jarcento je malfrua romaniko kvankam estis ampleksita en la 18-a jarcento per barokaj kaj renesancaj elementoj.

La loĝantaro post la kristana konkero restis grandparte de mudeĥaroj kaj poste de moriskoj, kies forpelo rezultos en enorma demografia kaj ekonomia krizo. Ili havis juran entecon propre, kun decidoj fare de la "aljama", islama komunumo, kaj ili rajtis partopreni en la kunsidoj de la konsilantaro.

Kiel teritorio lima inter Navaro kaj Aragono, eble por ioma periodo ĝi apartenis al Navaro post la morto de Alfonso la 1-a kaj la separo de ambaŭ regnoj. En 1610 la islamdevena loĝantaro estis definitive forpelita, kio rezultis en la forigo de centoj da moriskoj el la valo, nome ekonomia kaj demografia krizo, kaj ĝi ne rekuperiĝis de tio ĝis la 18-a aŭ 19-a jarcentoj. El Buste demografie kreskiĝis ekde la dua duono de la 19-a jarcento, sed poste tamen preskaŭ ĉiuj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento, kaj ankaŭ en El Buste oni malaltiĝis ĝis nunaj 71 loĝantoj.

La 14an de marto 1972 la loĝloko preskaŭ suferis katastrofon kiam du usonaj ĉasaviadiloj McDonnell Douglas F-4 Phantom II kraŝis tute apud El Buste, kaj restaĵoj falis sur la loĝloko, post la aviadiloj superflugis la tegmentojn inter nebulo.​

Ekonomio
--------

Tradicia bazo de ekonomio estis agrikulturo (olivarboj, migdalarboj, fruktoĝardenoj kaj cerealoj) brutobredado (ŝafoj), kaj sekva nutrindustrio (vino, oleo), krom ekstera dungado. Nune gravas ankaŭ natura, kultura kaj rura turismo.

Altiraĵoj estas tre diversaj.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Zaragozo

Referencoj
----------

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio El Buste en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 807510
 |
**Torre de las Arcas** [TOre delaSARkas] estas vilaĝo kaj municipo de la provinco Teruelo (nordorienta Hispanio), nome en la oriento de la norda komarko Minbasenoj, kies komarka ĉefurbo estas Utrillas. La loknomo *Torre de las Arcas* estas etimologie komprenebla en hispana kiel *Turo de la Kofroj*, kaj simbole en la municipa blazono aperas du kofroj.

Geografio
---------

Ĝi estas je 86 km de Teruelo, provinca ĉefurbo, alirebla laŭ la loka vojo TE-V-1334, kiu ligas kun la nacia ŝoseo N-211 en Castel de Cabra. Krome oni povas aliri al Obón laŭ la loka vojo VF-TE-48. La altitudo de la loĝloko estas de 945 msm.​ Ĝi estas ĉe la Iberia Sistemo sur la nordorienta deklivaro de la Sierra de San Just. La rivero kiu trafluas la teritorion estas Cabra, apartenanta al la baseno de la rivero Martín.

Historio
--------

La zono venis al posedo de kristanoj post la venko de Alfonso la 1-a la Batalema. 

Preskaŭ ĉiuj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento kaj same en Torre de las Arcas oni malaltiĝis ĝis nunaj 25 loĝantoj.

Aktualo
-------

Bazo de ekonomio nun estas malmulta agrikulturo (cerealoj, vitejoj, legomoj), forstado, ĉasado kaj brutobredado (ŝafoj kaj kaproj). Nune rura turismo. 

Estas altiraĵoj en la urbo, nome la preĝejo, la kastelo kaj piedirado tra proksimaj naturaj lokoj ktp.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Teruelo
* Torre de Arcas estas vilaĝo kaj municipo de la provinco Teruelo (nordorienta Hispanio), nome en la sudokcidento de la nordorienta komarko *Maestrazgo*.

Notoj
-----

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 801179
 |
**El Barraco** [elbaRAko] estas municipo en la sudoriento de la provinco Avilo, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al Komarko de Alberĉe kaj al la jurisdikcia teritorio de Avilo, en la centro de la provinco. La loknomo *El Barraco* deriviĝis fonetike el *El Verraco* alude al la tipa brutoskulptaĵo propra de vetonoj kiel praloĝantoj, kiu videblas en la blazono.

El Barraco en la provinco Avilo.
Akvorezervejo de El Burguillo.
Turisma emblemo.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio estas formata de loĝlokoj El Barraco, Arroyo de la Parra, Las Cruceras kaj La Rinconada del Valle; ĝi okupas totalan areon de 153,9 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 1973 loĝantojn (plie somere). 

Ĝi perdis 800 loĝantojn el la mezo de la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj. Ĝi distas 26 km de Avilo, provinca ĉefurbo.

Ĝi limas kun Riofrío, Tornadizos de Ávila, Santa Cruz de Pinares, San Bartolomé de Pinares, San Juan de la Nava, Cebreros, Navaluenga, La Adrada, Casillas, Sotillo de la Adrada kaj El Tiemblo. 

Tra la teritorio fluas la rivero Alberĉe kaj apude estas la Akvorezervejo de El Burguillo.

Historio
--------

Estas restaĵoj de loĝado de antaŭromiaj vetonoj. 

En Mezepoko okazis reloĝado. La areo apartenis al la Regno Kastilio. La mezepokaj domaroj Avellaneda, Navalmulo kaj Navacarros, inter aliaj, nun senhomaj, estas ekzemploj de la historia pasinteco de la teritorio. Estas preĝejo de la 16-a jarcento, turo de la 13-a jarcento, malfruromanika ermitejo ktp.

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj) kaj brutobredado kaj rilata komercado. Lastatempe kultura kaj rura turismo ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado).

Bildaro
-------

* UrbodomoUrbodomo
* Kopio de originala "verraco"Kopio de originala "verraco"
* SonorilturoSonorilturo

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Avilo

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 762421
* VIAF: 316735177
 |
**László GALI** [lAslO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Gali László** estas hungara reĝisoro, teatrestro, instruisto.

László Gali  naskiĝis la 12-an de februaro 1943 en Debrecen.

Biografio
---------

László Gali frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li akiris diplomon en Scienca Unoversitato Lajos Kossuth, poste inter 1966–1971 li instruis en mezlernejo en Budapeŝto. Li akiris ankaŭ reĝisoran diplomon en Teatra kaj Filma Altlernejo en 1976. Pli frue li jam en 1975 reĝisoradis en Teatro Csokonai (Debrecen). Post la diplomo li estis reĝisoro en Hungara Televizio kaj Nacia Teatro (Pécs). Liaj sekvaj teatraj stacioj estis:

* Teatro de Kecskemét (1978–1979)
* Teatro Csokonai en Debrecen (1979–1986), (ankaŭ teatrestro)
* Teatro Gárdonyi Géza (1986-1996), (ankaŭ teatrestro).

Depost 1996 li ne ligiĝas al teatro. Li ricevis premion en 1982.

Elektitaj teatraj roloj
-----------------------

* Ibsen: Peer Gynt (1976)
* William Shakespeare:
	+ Reĝo Lear (1982)
	+ Hamleto (1986)
	+ *Epifanio: aŭ kiel vi volas* (1990)
	+ Somermeznokta sonĝo (1992)
	+ La komedio de eraroj (1993-1994)
	+ Rikardo la 3-a (1996)
* Ede Szigligeti: Liliomfi (1996, 2005)
* Sándor Bródy: *A tanítónő* (1989)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
**Canalejas de Peñafiel** [kanaLEĥas depenjaFJEL] estas municipo en la sudoriento de la provinco Valadolido, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko *Campo de Peñafiel* (Kamparo de Peñafiel) en la sudoriento de la provinco. *Canalejas de Peñafiel* estas etimologie komprenebla kiel Kanaletoj (por irigacio) de Peñafiel, alude al la komarka ĉefurbo (Fidela Roko).

Canalejas de Peñafiel en la provinco Valadolido.
La *Campo de Peñafiel* de la provinco Valadolido, malhelblue, sudoriente.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 32,10 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 241 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte 700 el la 1930-aj jaroj. 

Ĝi distas 62 km de Valadolido, provinca ĉefurbo kaj limas kun municipoj Torre de Peñafiel, Peñafiel, Rábano, Fompedraza, Campaspero, Olombrada, Membibre de la Hoz, Aldeasoña kaj Laguna de Contreras. Ĝia municipa teritorio estas ebeneca kaj trairata de la rojo *de la Vega*, kiu tie ekfluas.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Leono kaj poste al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj, vitejoj, legomoj kaj terpomoj) kaj brutobredado (ŝafoj) kaj rilata komercado. Lastatempe kultura kaj rura turismo ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado). 

De la historia pasinteco restis vizitindaj vidindaĵoj el kiuj menciindas la preĝejo de Sankta Maria de la 16-a jarcento.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Valadolido

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 766050
* VIAF: 316734197
 |
**László FÉSÜS** [lAslO fEŝuŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Fésüs László** estas hungara kuracisto, profesoro, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (2004).

László Fésüs  naskiĝis la 13-an de novembro 1947 en Hernádnémeti.

Biografio
---------

László Fésüs frekventis universitaton en Debrecen inter 1966-1972, poste li eklaboris samloke en la universitato. Inter 1976–1977 li esploris en Usono helpe de stipendio, baldaŭe denove en Usono en 1989, en Romo en 1991. En 1985 li eklaboris en biologia instituto. En 1999 li ricevis la rangon rektoro. Li ricevis premiojn inter 1996-2008.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Highly Sensitive Method for Measurement of Atpase Activity* (1977)
* *Induction and Activation of Tissue Transglutaminase During Programmed Cell-Death* (1987)
* *Activation of Retinoid-X Receptors Induces Apoptosis in HL-60 Cell-lines* (1995)
* *PPARgamma-dependent Regulation of Human Macrophages in Phagocytosis of Apoptotic Cells* (2007)

Fontoj
------

* biografio hungare
**FÖLDES László** (feoldeŝ) estis rumanuja hungara literaturkritikisto, redaktoro naskita en Arad la 26-an de junio 1922 kaj mortinta en Kluĵo la 10-an de januaro 1973. Li estis la edzo de Mária Földes.

Biografio
---------

László Földes pristudis filozofion kaj psikologion en la Universitato de Kluĵo. Oni internis li al tendaro Târgu Jiu (1944). Li estis asisto, ekde 1947 adjunkto en la universitato Bolyai Tudományegyetem. Laste li lekciis estetikon en la Muzika Altlernejo Gheorghe Dima kaj en la Belarta Altlernejo Ion Andreescu. Samtempe li estis gvidanto de filio kluĵa de la libroeldonejo literatura kaj arta (1949–56), sekve ĉefredaktoro de Utunk (1956–58), ekde aŭtuno de 1970 denove ĝis sia morto. Li estis unu el fondantanoj de A Hét.

Verkoj
------

* *A lehetetlen ostroma*, kritikoj, artikoloj, Bk. 1968;
* *Elvek és viták 1956-1967*, studoj, kritikoj [s. a. r. Láng Gusztáv és Tóth Sándor], Bk. 1983.

Tradukaĵoj
----------

* A. Şahighian: Ricsi-Ricsi, porinfanaj poemoj, Bk. 1953.

Fontoj
------

* Romániai magyar irodalmi lexikon
**Pál Benedek,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Benedek Pál** estis hungara inĝeniero, hidrologo.

Pál Benedek  naskiĝis la 22-an de septembro 1908 en Gyula. Li mortis la 30-an de aŭgusto 1942 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Pál Benedek akiris diplomon en Teknika kaj Ekonomia Universitato de Budapeŝto en 1931, sed. post siaj studoj li restis por instri samloke. Post instruado li apartenis al la ŝtata servo de hidrologio. Li partoprenis en planado de akvoenergia centralo en Békésszentandrás. Li longe studvojaĝis al eksterlando, poste li reicevis postenon en irigacia instituto, kie li okupiĝis pri valo de Tiso. Post rehungariĝo de Kárpátalja li okupiĝis pri hidrologio de tiea regiono. Ekde 1941 li gvidis hidrologian oficejon.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *A Hármaskörös középvizeinek természete* (1935)
* *Hegyvidéki nagyobb vízerőink különös tekintettel a tározásra* (1942)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**László Forró** [lAslO forO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Forró László** estis serbiana hungara fizikisto, profesoro, membro (ekstera (2007)) de Hungara Scienca Akademio, korespondanta membro de Kroata Scienca Akademio (2010).

László Forró  naskiĝis la 12-an de julio 1955 en Jugoslavio en Baĉko Petrovo Selo (nuntempe en Serbio).

Biografio
---------

László Forró apartenis al la hungara minoritato en Jugoslavio. Li akiris diplomon en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 1979. Inter 1980-1991 li laboris en fizika universitata instituto en Zagrebo. Interrompoj okazis dum la studvojaĝoj (1980 - 1982 kaj 1986 Fontenay-aux-Roses (Francio), 1987 Grenoble, 1989 - 1991 Novjorko, 2008 Universitato Kolumbio). En 1982 li doktoriĝis en Parizo, post 3 jaroj li akiris sciencan gradon Ph.D en Zagrebo. En 1991 li ekinstruis en Svisa Federacia Instituto pri Teknologio Laŭzano, kie li estis nomumita universitata profesoro en 2002, inter 2003 kaj 2008 li estis katedrestro kaj institutestro. Li okupiĝas pri solid-stata fiziko kaj novaj elektronikaj materialoj. Li ricevis kroatan premion en 2005. Li havas edzinon, kiu naskis 2 filojn.

Fontoj
------

* hungarlingva membiografio
* hungarlingva biografieto kun foto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 563155
* GND: 1019089504
* VIAF: 305601561
* ISNI: 0000 0003 5213 4812
 |
La kanto "La Karavano", kiun legis Hugo Ball en Cabaret Walter .
**Fonetika poezio** estas poezio kunmetita de silaboj kaj sonoj, kiuj ne kuniĝas por krei enhavon aŭ signifon en la konvencia senco.

Fonetika poezio estis disvolvita komence de la 20-a jarcento, fare de membroj de la Dada-movado. Hugo Ball, membro de la movado, difinis fonetikan poezion kompare kun abstraktismo en pentrarto: "la sekva paŝo en poezio estis la forigo de la lingvo, same kiel pentrado forigis la objekton, kaj pro similaj kialoj." Forigo de iu ajn signifo de la kanto kreis efikon de kriegado, miskompreno kaj malharmonio. Tiel farante, ĉi tiu poezio esprimis nihilismon kaj socian kritikon de eŭropa kulturo. Kritiko, kiu esprimiĝis ankaŭ donante "primitivan" tonon al la poezio.

Konataj fonetikaj kantoj inkluzivas la kanton de Futurist-artisto Filippo Tommaso Marinetti "Zang Tumb Tumb" (1914), la kanto de Bal "Karawane" (Karavano) prezentita ĉe la "Cabaret Walter" en Zuriko kaj la kanto de Kurt Schwitters "Ursonate", de la jaroj 1921 - 1932.

Fonetika poezio estis unu el la unuaj fontoj de la kampo de aktorado en la dua duono de la dudeka jarcento.

Simultana poezio
----------------

Simultana, samtempa, poezio estas la kromnomo donita al mallongaj prezentadoj kaj teatraĵoj prezentitaj de la Dada-movado. En ĉi tiuj teatraĵoj klara transskribo estis skribita por pluraj prezentistoj, kiuj legis siajn rolojn tiutempe, por krei konstantan disonancon kaj konfuzon en la aŭskultanto.

La teksto en la teatraĵo povus esti signifoplena, sed ĝia konfrontiĝo kun paralela teksto, legita tiutempe, kontraŭdiris ĉi tiun signifon. Ĉi tiu poezio estas evoluo de la "fonetika poezio" de la membroj de la movado.

Vidu ankaŭ
----------

* Dada

Piednotoj
---------


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 740379
* LCCN: sh85125383
* BNF: 120438424
 |
Koordinatoj: 49° 40′ 48″ N 18° 36′ 48″ O﻿ / ﻿49.68000 °N, 18.61333 °O﻿ / 49.68000; 18.61333 (mapo)

**Nebory** (pole *Niebory*, germane *Niebory*) estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de urbo Třinec en distrikto Frýdek-Místek. En la jaro 2011 ĉi tie estis registritaj 466 adresoj. En la jaro 2021 ĉi tie daŭre vivis 1 848 loĝantoj.

**Nebory** estas ankaŭ nomo de katastra teritorio kun areo 6,46 km².

Historio
--------

Nebory (*Neborowicz*) estas unuafoje en fontoj menciita en la jaro 1425 en dokumento de princo Boleslao la 1-a Teŝinia. Nebory-on tenis Neborovidoj el Nebory, sekve Tamfaldidoj el z Tamfald, Skrbenští z Hříště aj Bees el Chrostina. Situadis ĉi tie muelejo. En la jaro 1645 en Nebory estas menciata paroĥa preĝejo. En la jaro 1832 ĉi tie estis konstruita lutera lernejo; en la jaro 1845 vizitis ĝin 204 lernantoj. En la jaro 1939 municipo Nebory havis 1454 loĝantojn, al la silezia nacieco tiam anoncis sin 1152, al la pola nacieco 217, al la ĉeĥa 28 kaj al la germana 50 loĝantoj.

Nebory estis alligita al urbo Třinec en la jaro 1980.

Loĝantaro
---------

Evoluo de nombro de loĝantojLa datoj devenas el datumbazo de Vikidatumoj  

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 1869 | 797 |
| 1880 | 781 |
| 1890 | 844 |
| 1900 | 859 |
| 1910 | 963 |
| 1921 | 1 024 |

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 1930 | 1 382 |
| 1950 | 1 371 |
| 1961 | 1 501 |
| 1970 | 1 499 |
| 1980 | 1 547 |
| 1991 | 1 495 |

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 2001 | 1 540 |
| 2011 | 1 602 |
| 2021 | 1 848 |

Pola minoritato
---------------

En Nebory agadas loka asociiĝo de Pola kulture-eduka asocio (PZKO), kiu estis fondita la 7-an de decembro 1947. Ekde la jaro 1954 ĝi aranĝas festivalon "Oszeldówka", rememoriganta figuron de Paweł Oszelda. En la jaro 1985 estis malfermita nove konstruita Domo de PZKO.

Signifaj naskiĝintoj
--------------------

* Josef Stonawski, pli posta posedanto de bieno Třebovice, patro de Maria Stona
* Paweł Oszelda, kuracisto kaj revoluciulo
* Karol Pawlica, pola diplomato kaj soldato
* Andrzej Cymorek, pola evangelia diakono kaj publicisto

Pluaj fotoj
-----------

* Infanĝardeno en NeboryInfanĝardeno en Nebory
* Nebory, vido al monto Javorový vrchNebory, vido al monto Javorový vrch
* Memoriga arboMemoriga arbo
* Domo de PZKO en NeboryDomo de PZKO en Nebory
* Luterana tombejoLuterana tombejo

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rPartoj de statuta urbo Třinec |
| --- |
| Dolní Líštná ~ Guty ~ Horní Líštná ~ Kanada ~ Karpentná ~ Kojkovice ~ Konská ~ Lyžbice ~ Nebory ~ Oldřichovice ~ Osůvky ~ Staré Město ~ Tyra |

 |
**Géza Kardoss** [kardoŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kardoss Géza** estis hungara aktoro, teatrestro. Lia familia nomvarianto estis *Kardos*.

Géza Kardoss sur scenejo
Géza Kardoss  naskiĝis la 19-an de aŭgusto 1888 en Tiszacsege, li mortis la 5-an de aŭgusto 1955 en South Bend (Indianao, Usono).

Biografio
---------

Géza Kardoss akiris diplomon en Reĝa Teatra Akademio en 1909, poste li komencis sian aktoran karieron en Teatro Csokonai (Debrecen). Inter 1911 kaj 1914 li apartenis al migranta trupo de Ignác Krecsányi, inter 1915-1920 al Gaja Teatro. Li estis direktoro de la menciita teatro en Debrecen inter 1920-1936, poste en Kecskemét (1936) kaj Hódmezővásárhely (1937-1939). En tiu periodo li studvojaĝis al Romo kaj Milano (1926–1927), al Parizo (1928). Dum la 2-a mondmilito unue li direktis migrantan trupon, poste li estis teatrestro de Nacia Teatro (Szeged), fine li estis aktoro en Budapeŝto. En 1944 li migris al nazia Germanio, poste al Usono.

Elektitaj teatraj roloj
-----------------------

* Ferenc Molnár: *Farsang* - policsekretario
* Lajos Zilahy: *Süt a nap* - Mihály Sámson
* Ferenc Herczeg: *Ocskay brigadéros* - titolrolo
* Sándor Bródy: *A tanítónő* - pastro

Elektitaj filmaj roloj
----------------------

* *Nebántsvirág* (1918) – Celestin/Floridor (ĉefrolo)
* *A nap lovagja* (1918) – ĵurnalisto
* *Mária két éjszakája* (1940) – amiko
* *Fiú vagy lány?* (1944) – teatrestro

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

* Kategorio Géza Kardoss en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Pál Endre Sárközy** [ŝArkozi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Sárközy Pál Endre** estis hungara matematikisto, instruisto, profesoro, pastro, ĉefabato, monaĥo.

Pál Endre Sárközy  naskiĝis la 3-an de decembro 1884 en Jánosháza. Li mortis la 10-an de majo 1957 en Pannonhalma.

Biografio
---------

Pál Endre Sárközy frekventis gimnazion en Keszthely. En 1902 li aliĝis al la benediktanoj en Pannonhalma, li prenis la ordenan nomon Pál. En 1909 li monaĥiĝis kaj pastriĝis. Li akiris doktoriĝan diplomon en Reĝa Universitato de Budapeŝto en 1914. Pli frue jam ekde 1909 li instruis en gimnazio de Győr unu jaron, poste en altlernejo de Pannonhalma ĝis 1929. En 1925 li estis nomumita privata profesoro en la menciita universitato, poste titulara publika eksterordinara profesoro ĝis 1949. Inter 1929 kaj 1938 li estis prioro de Pannonhalma, inter 1931-1938 li estis lernejestro samloke. Inter 1938 – 1951 li estis abato en Bakonybél, inter 1947-1951 abatestro en Pannonhalma, poste ĉefabato ĝismorte.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Az algebrai számtestek alaprendszerének meghatározása* (1914)
* *A felületek orthoasymptotikus és főtorsiós görbéi* (1929)
* *A differenciálegyenletek elméletének elemei* (1932)
* *A nem-euklidesi újabb háromszögtan főbb képletei* (1941)

Memorigiloj
-----------

* memortabulo en Jánosháza [*rompita ligilo*]

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto (la koncerna teksto estas legebla en la 3-a paĝo) Arkivigite je 2016-03-04 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio kun foto
Pri la komunumo
---------------

**Bettingen**  estas komunumo en Kantono Bazelo Urba, Svislando. Ĝi havis 1215 loĝantojn je la 31-a de majo 2010.

Geografio
---------

Sankt Chrischona vidita de la televida turo
Bettingen situas en nordoriento de Kantono Bazelo Urba, sude de la urbo Riehen. Ĝi estas krom Riehen la ununura kampara komunumo de la urba kantono.

Al Bettingen apartenas ankaŭ la vilaĝoparto Sankt Chrischona. La plej alta punkto de la komunumo estas la monteto *Kaiser* sur alteco de 522 m s.m. en Sankt Chrischona. Tie staras la televidoturo de Swisscom, kiu estas kun alteco de 250 metroj la plej alta konstruaĵo de Svislando.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Bettingen limas en okcidento kaj nordo al la urbo Riehen, en oriento al Inzlingen (Baden-Virtembergo, Germanio), kaj en sudo al Grenzach-Wyhlen (Baden-Virtembergo, Germanio).

Trafiko
-------

Malgraŭ ĝia proksimeco al Bazelo Bettingen situas flanke de la gravaj trafikvojoj. Ĝi estas konektita per la buso n-ro 32 al Riehen al la loka transportreto de Bazelo.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Bettingen datiĝas el la jaro 777.

La preĝejo de Sankt Chrischona estis menciita la unua fojon en la jaro 1353 kiel filio de la preĝejo de Grenzach. Ĝis la reformacio en la jaro 1528 la preĝejo estis pilgrimejo.

En la jaro 1513 la urbo Bazelo akiris la vilaĝon Bettingen, kaj ĝin administris unue en aparta voktejo kaj ek de 1627 kiel parto de la voktejo Riehen.

Okaze de la Bazela Kantondisiĝo en la jaro 1833 Bettingen restis kune kun Riehen ĉe Kantono Bazelo Urba.

Vidu ankaŭ
----------

* Aliaj lokoj kun la nomo Bettingen

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: Mapo sur SwissTopo
2. ↑  Fonto: *Brigitta Strub*: *Bettingen* en *Historia Leksikono de Svislando* (2004-04-28)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la komunumo Bettingen Arkivigite je 2011-05-16 per la retarkivo Wayback Machine
* Bettingen en la Historia Leksikono de Svislando

* Kategorio Bettingen BS en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de Kantono Bazelo Urba |
| --- |
| Bazelo • Bettingen • Riehen | BlazonoBlazono |

 |
Fonolito el Svedio
La metaleca sonorado de fonolito en Cerro de la Campana, Meksiko
**Fonolito** estas malofta vulkana petro, kies sono, kiam ĝi estas frapita, similas metalan, sonoran frapsonon.

Priskribo
---------

Fonolito estas vulkana petro, kies kemia enhavo estas meza inter feldspata kaj magnezifera. La grando de la grajno povas esti aŭ malgranda aŭ porfireca (de miksitaj grandoj). Fonolito aspektas verda aŭ griza.

Ekzemploj
---------

Fonolito estas trovebla en la tuta mondo. Jen kelkaj ekzemploj de fonolitoj:

* Diabola Turo (angle *Devils Tower*), Vajomingo, Usono
* Dunedin, Nov-Zelando
* Mont Gerbier de Jonc, Francio
* Montiferru, Sardio

Etimologio
----------

La nomo *fonolito* devenas de la helenaj *φωνή* "sono" kaj *λῐ́θος* "ŝtono", pro la karakteriza metaleca sonora frapsono.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Fonolito en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Kavka, Josef.  (1982) "Fonolitoj kontribuas al ŝparado de energio", *Seminario pri Aplikado de Esperanto en Scienco kaj Tekniko* (esperante), p. 29.
* Phonolith bei Kleinostheim - Gestein des Jahres 2014 (germane).


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 705950
* GND: 4174320-9
* LCCN: sh85101064
* NKC: ph170590
 |
**Géza Losonczy** [loŝonci], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Losonczy Géza** estis hungara politikisto, vicĉefministro, parlamentano, ĵurnalisto, martiro.

Géza Losonczy  naskiĝis la 5-an de majo 1917 en Érsekcsanád. Li mortis la 21-an de decembro 1957 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Géza Losonczy frekventis gimnaziojn en Baja, Cegléd, Hajdúböszörmény, poste universitatojn en Debrecen kaj Besançon. En Francio (poste ankaŭ en Hungario) li aliĝis al la komunistoj. En 1940 li laboris en redaktejo de Népszava, post 2 jaroj li agadis en la subtera komunista movado. Post la 2-a mondmilito li redaktis la plej gravan komunistan ĵurnalon. Inter 1949 kaj 1951 li estis parlamenta deputito, samtempe subministro, poste li pasis 3 jarojn en prizono pro falsaj akuzoj. Liberiĝinta li aliĝis al rondo de Imre Nagy (politikisto), samtempe li establis Rondon Petőfi. En 1955 oni nuligis la akuzojn, sed tiutempe li estis malsana pro la prizonaj jaroj. Dum la Hungara revolucio de 1956 Nagy nomumis lin vicĉefministro spite tion, ke li akre kritikis reenkondukon de sistemon de la plurpartioj. Post falo de la revolucio li denove estis akuzita, sed li mortis en prizono. En 1989 li ricevis solenan reentombigan ceremonion.

Memorigiloj
-----------

* memortabuloj en Budapeŝto

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

* Kategorio Géza Losonczy en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 514126
* GND: 120996421
* LCCN: no00053967
* VIAF: 3316186
* ISNI: 0000 0000 7861 9402
* SUDOC: 145879070
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por aliaj signifoj, bv. rigardi la apartigilan paĝon: Hraničky |

Koordinatoj: 50° 18′ 50″ N 16° 58′ 22″ O﻿ / ﻿50.31389 °N, 16.97278 °O﻿ / 50.31389; 16.97278 (mapo)

**Hraničky** (germane *Gränzdorf*, ankaŭ *Grenzdorf*, *Grenzdörfel*) estas preskaŭ pereinta vilaĝo en Ĉeĥio, kiu estas parto de municipo Uhelná. Ĝi situas en Riĥleba montaro, 9 km sudokcidente de Uhelná sur limo kun Pollando. Vivas ĉi tie 6 loĝantoj (2021).

Historio
--------

Domaro Hraničky estis fondita en la jaro 1785. La alta situo kaj nefekunda grundo limigis eblecojn de agrikultura eluzo de la ĉirkaŭaĵo fakte en kulturadon de aveno, paŝtistadon kaj arbarlaborojn, al kiuj alpaŝis hejma ŝpinado. Malgraŭ tio la domaro evoluis, eĉ dank' al komerco trans limpasejo direkte al Nowy Gierałtów (ger. *Neu Gersdorf*) sur klodska flanko. Hraničky havis grandan kapelon aŭ preĝejeton inicita al sankta Jozefo, konstruita devene en la jaro 1809 kaj renovigita en la jaro 1885 al la centa datreveno de la fondo de domaro. Estis ĉi tie ankaŭ unuklasa lernejo (ekde 1883). Sed ekde la duono de la 19-a jarcento nombro de loĝantoj longtempe sinkis.

La 22-a de septembro 1938 ĉi tiea konstruaĵo de financa gardistaro subiĝis al armita atako de freikorps.

Hraničky apartenis de komenco de municipa establo en lam jaro 1850 kiel domaro al Nové Vilémovice, kun kiu ĝi estis en la jaro 1949 almembrigitaj al Uhelná.

Post ellandigo de devenaj germanaj loĝantoj en la jaroj 1945-1946 provoj alloĝigi la vilaĝon frakasiĝis. En la jaro 1949 estis lastaj kvar familioj ĉi tie vivantaj ellandigitaj kaj la domaro estis kondamnita al pereo, kiu estis finita per fakta likvido de ĉi tieaj konstruaĵoj en la jaroj 1959-1960.

En la jaro 1836 ĉi tie estis 27 domoj kaj en 1930 da ili estis 39. Ĝis hodiaŭ restis el ili nur unu, kiun savis por sia familio arbara laboristo Franz Schlegel.

Loĝantaro
---------

Evoluo de nombro de loĝantojLa datoj devenas el datumbazo de Vikidatumoj  

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 1869 | 260 |
| 1880 | 236 |
| 1890 | 222 |
| 1900 | 211 |
| 1910 | 193 |
| 1921 | 192 |

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 1930 | 178 |
| 1950 | 0 |
| 1961 | 14 |
| 1970 | 6 |
| 1980 | 4 |
| 1991 | 6 |

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 2001 | 1 |
| 2011 | 2 |
| 2021 | 6 |

En Hraničky estas registritaj 2 adresoj : 1 n-ro orientiga (daŭra objekto) kaj 1 n-ro orientiga (dumtempa aŭ refreŝigeja objekto). Dum popolnombrado en la jaro 2001 ĉi tie estis konstatita 1 domo, daŭre loĝigata.

Referenco
---------

1. ↑  Nombro de domoj laŭ datumbazo de ministerio por enlandaj aferoj al la 12-a de januaro 2010

Panoramo
--------

Hraničky hodiaŭHraničky hodiaŭ

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rPartoj de municipo Uhelná (6) |
| --- |
| Červený Důl ~ Dolní Fořt ~ Horní Fořt ~ Hraničky ~ Nové Vilémovice ~ Uhelná ~ Zastávka (*pereinta vilaĝo*) |

 |
**Géza Horváth** [horvAt] (malofte *Géza Bugarin-Horváth*) laŭ hungarlingve kutima nomordo **Horváth Géza** estis hungara kuracisto, zoologo, entomologo, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (1894).

Géza Horváth  naskiĝis la 23-an de novembro 1847 en Hungara reĝlando, en Csécs (nuntempa Čečejovce en Slovakio). Li mortis la 8-an de septembro 1937 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Géza Horváth frekventis universitaton en fako kirurgio en Vieno, poste li eklaboris en Hungara Nacia Muzeo en 1873. En 1875 li estis kuracisto en Abaúj-Torna. En 1880 li establis instituton por defendi la vitojn kontraŭ malsanoj, tial li dufoje studvojaĝis en Francio, krome en aliaj landoj. En 1893 li laboris en Kaŭkazo por defendi la vitojn, poste li revenis al Nacia Muzeo, kie li ricevis altan postenon. En 1925 li emeritiĝis. Li ricevis rumanan premion en 1886, serban premion en 1891.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Neue Beiträge zur Kenntniss der Wirbelthiere Ober-Ungarns* (1867)
* *A magyar fauna paizsos félröpűi* (1873)
* *Uj szőlőbetegség hazánkban* (Nova malsano de vitoj en nia patrujo), (1882)
* *Védekezés a kártékony rovarok ellen* (1893)

Fontoj
------

* biografio kun foto (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero H kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)
* (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero H kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)

* Kategorio Géza Horváth en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 441828
* GND: 102656207
* LCCN: n2007078272
* VIAF: 102371969
* ISNI: 0000 0000 9242 9816
* SUDOC: 129853194
* BNF: 10274285p
* BIBSYS: 90885859
 |
**Géza Jakó,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Jakó Géza** estis hungara ceramikisto, altlerneja instruisto.

Géza Jakó naskiĝis la 4-an de januaro 1886 en Szentes, li mortis la 19-an de oktobro 1943 en Budafok.

Biografio
---------

Géza Jakó maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo, poste li akiris diplomon en Tutlanda Reĝa Industriarta Lernejo en 1908. Li ricevis stipendiojn por profundigi siaj sciojn en pluraj landoj de Eŭropo. Hejmenveninta en 1910 li laboris en uzino de Vilmos Zsolnay, poste en propra ateliero en Budafok. Inter 1911 kaj 1923 li instruis en la menciita Lernejo. Lia unua eksterlanda ekspozicio okazis en Helsinko en 1921, poste li estis invitita al Talino por fondi la ceramikan katedron. Ĝi malfermiĝis en 1923 kaj Jakó estis katedrestro ĝis 1934. Hejmenveninta li instruis en la Industriarta Lernejo ekde 1938 ĝismorte. Li havis edzinon, kiu naskis 2 filojn.

Liaj libroj
-----------

* *A művész és a szocializmus* (1919)
* *Keramische Materialkunde* (1928)
* *Eesti savitöösturite käsiraamat* (1933)
* *Az agyagipar* (1934)

Elektitaj ceramikaĵoj
---------------------

* *Kisváza* (1910)
* *Pávaszemdíszes kőcserép korsó*
* *Cseppformájú fajansz vázák*

Memorigiloj
-----------

* memortabulo en Talino (2002)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio Arkivigite je 2020-06-17 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 694878
* VIAF: 306154008
* ISNI: 0000 0001 0966 9331
 |
**Elŝrankiĝo** (el la angla *coming out of the closet*, kio signifas *eliri el la ŝranko*) aŭ burĝonado estas malkaŝado de sia seksa orientiĝo aŭ seksa identeco, kiu estas minoritata en socio, antaŭ aliaj homoj (familio, geamikoj, kunlaborantoj). La procezo de elŝrankiĝo inkluzivas konsciiĝon pri propra sekseco.

La esprimo *elŝrankiĝi* estas malo de *enŝrankiĝi* ("eniri en la ŝrankon"), kio signifas kaŝi sian samseksemon, ambaŭseksemon aŭ transgenrecon pro timo de la malamo, kiun homoj ofte montras rilate al gejoj, lesbaninoj, ambaŭseksemuloj kaj transgenruloj aŭ eĉ negi sian seksecon antaŭ socio.

Elŝrankiĝo povas temi pri famuloj, kiuj malkaŝas sian seksemecon al socio per amaskomunikiloj.

Statistikaj enketoj indikas, ke aliseksemuloj kiuj konas gejon aŭ lesbaninon havas pli pozitivan opinion pri gesamseksemuloj kiel grupo.

Fazoj de elŝrankiĝo
-------------------

Laŭ Rob Eichberg, usona psikologo, la procezon de elŝrankiĝo oni povas disdividi al tri sekvaj fazoj:

* **propra** - kiam persono konscias pri sia malplimulta seksemeco kaj komencas akcepti ĝin
* **privata** - kiam persono unuafoje decidas diri pri sia seksemeco al elektitaj, plej ofte - plej proksimaj, homoj
* **publika** - kiam post konsciigo al la por si plej gravaj homoj, persono malkaŝas sian seksemecon ankaŭ en publika spaco, ekz. en laborejo

Elŝrankigo
----------

 Pli detalaj informoj troveblas en artikolo elŝrankigo.
Elŝrankiĝi signifas deklari propravole kaj publike sian seksemecon (aŭ seksan identecon). Oni ne povas intermiksi ĉi-tiun terminon kun **elŝrankigo** (angle *outing*), kiam la deklaro ne estas propravola. Ĉi-tio estas malkaŝo de **ies** seksa orientiĝo, plej ofte kontraŭ lia aŭ ŝia volo.

Je la tago de elŝrankiĝo oni atentas la momenton, kiam GLAT-ulo elŝrankiĝas. Ĝi okazas ĉiujare je la 11-a de oktobro. Oni komencis ĝin en 1988 en Usono.

Foje tio kaŭzas homofobajn reagojn, eĉ perfortajn atakojn. Tien en Ukrainio en 2019 estis atakitaj elŝrankiĝintaj militistoj, kiuj partoprenis la batalojn de la Donbasa milito. Foje ilin atakis homoj, kune kun kiuj ili militservis kaj batalis.

Referencoj
----------

1. ↑   Elŝrankiĝo - Ligo de Samseksamaj Geesperantistoj. Arkivita el la originalo je 2020-02-02. Alirita 2020-02-02.
2. ↑

Vidu ankaŭ
----------

* GLAT - gejo, lesbanino, ambaŭseksemulo, transgenrulo
* samseksemo, seksa orientiĝo, elŝrankigo
* Samseksema liberiga movado

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri GLAT |
**Elza Báthory** [bAtori], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Báthory Elza** estis hungara aktoro, operetkantisto (koloraturo). Ŝia edzo estis Jenő Csapó.

Elza Báthory  naskiĝis la 30-an de septembro 1888 en Budapeŝto, ŝi mortis la 30-an de septembro 1976 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Elza Báthory akiris diplomon en Aktora Lernejo de la Tutlanda Aktora Societo. Ŝi debutis en Népszínház en 1906. Inter 1910 kaj 1918 ŝi apartenis al Nacia Teatro (Kolozsvár), poste pro la rumana okupado ŝi translokiĝis al sia naskiĝurbo. Ŝi kantadis en diversaj teatretoj, kabaredoj, kafejoj. Post kelkaj jaroj ŝi retiriĝis. Ŝi ekhavis edzo]n en 1911, poste ŝi naskis 2 filinojn, en 1914 ŝi vidviniĝis, en 1919 ŝi denove edziniĝis.

Elektitaj roloj en operetoj
---------------------------

* Ferenc Lehár: *Luxemburg grófja* - Angela
* Viktor Jacobi: *Leányvásár* - Lucy, Éva
* Imre Kálmán: *Tatárjárás* - baronino Riza

Elektitaj filmaj roloj
----------------------

* *A dollárkirály leánya* (1913)
* *Tetemrehívás* (1915) – vartistino
* *A vén bakancsos és fia, a huszár* (1917)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
***La monteto de la drako*** (origine *Dragon Hill, la colina del dragón*), estas hispana animacia filmo por infanoj, de Ángel Izquierdo, publikigita en 2002. Ĝi premiiĝis de la *premio Goja*.

Sekvantajn filmojn fariĝis : en 2006, *La kubo magia* (hispane *El cubo mágico*), kaj en 2012, *La koro de la kverko* (*El corazón del roble*).

Kanvaso
-------

La monteto de la drako, mirinda mondo kie ĉiuj drakoj vivas, estas protektita de kvar pordegoj : fajro, akvo, tero, aero. Lando kie gentoj el aliaj epokoj kaj lokoj, alvenas por malsamaj kialoj... kiel *Septimus*, la kanajlo, kiu iam estis enfermita ĉi tie. Nur *Ethelbert* ([etelbert]), La Gardisto, havas la ŝlosilon kaj la sekreton por eliri. Sed *Septimus* necesas iun senkulpan helpmanon por fuĝi kaj li logas *Kevin*, junknabo revante pri kavaliraj heroaĵoj. Dum fina batalo inter *Ethelbert* kaj *Septimus*, la malbono eksuperfortas... La kuraĝo kaj la kureco de *Kevin*, kun la helpo de *Elfy* ([elfi]), la juna drako kaj *Maud* ([maŭd]), sciencisto el dudeka jarcento, decidigos.

Teknikaĵoj
----------

La ideo kaj la scenaro estas el Antonio Zurera, kaj Ángel Izquierdo faris la filmon, subtene de lia ambaŭ produktfirmo *Milimetros Feature Animation* [milimetros fiĉur animasion]. La animacia filmo daŭras proksime 80 minutojn kaj ĝia kolora bildo, laŭ formato 1/85 (klasika formato de  35 mm), miksiĝas komputile 2D kaj 3D kaj kuniĝas muzikon kaj kantojn ĉefe de Emilio Alquézar.

La filmo unue publikiĝas en kinejoj (105 kopaĵoj) en Hispanio dum la Kristnasko de 2002 (oficiale la 20-a de decembro 2002) kaj aperis en aliajn landojn. Videoj kaj DVD-oj, kondukante de Universal Pictures aperis ankaŭ, kaj la filmo permesiliĝas en 50 landojn tra la mundo.  

La buĝeto estis proksime de 3 milionoj da eŭroj. Tiu ne ŝajnis tre multe en Eŭropo por animaciaj filmoj, sed ĝi estis grava en Hispanio tiutempe.   

La filmo, en 2003, ricevis la premion Goja el la Akademio de Artoj kaj Sciencoj Kinaj de Hispanio (Academia de las Artes y las Ciencias Cinematográficas de España) kiel la *Plejbona animacia filmo*  kaj ankaŭ ĝi kandidatiĝis por la kategorio *Plejbona originala kanto* por *Un lugar más allá* (Loko pli fora) de Emilio Alquézar kaj Manuel Cubedo ([Kudebo]).

Eksteraj ligiloj
----------------

* angle Filma prezento ĉe Youtube
* angle La retpaĝo pri la filmo ĉe *Milimetros Feature Animation*, la aŭtora firmo
* angle Listo de la faruloj

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Por infano de 4 je 12 jaroj laŭ la aŭtoroj
2. ↑   hispane
3. ↑  Tradukita el angla el
4. ↑  Ĉefpaĝo ĉi tie
5. ↑
6. 1 2 3
7. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2014-01-02. Alirita 2013-11-18.
8. ↑  «Mejor Película de Animación»
9. ↑  «Mejor Canción Original»'
**Géza Kádas** [kAdaŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kádas Géza** estis hungara naĝisto, olimpiano.

Géza Kádas
Géza Kádas naskiĝis la 7-an de aŭgusto 1926 en Eger, li mortis la 6-an de marto 1979 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Géza Kádas aĝis 15, kiam li komencis sportadi. Inter 1946-1954 li estis naĝisto en pluraj sportkluboj en sia naskiĝurbo. En aĝo 17 li estis junulara enlanda ĉampiono, sed en 1945 li jam estis ĉampiono inter la plenkreskuloj. Li estis hungara ĉampiono individue 13-foje, teame naŭfoje, dum li apartenis al la hungara nacia teamo inter 1946-1954. Li estis olimpiano en Hungario en la Somera Olimpiko 1948 kaj Hungario en la Somera Olimpiko 1952 kun arĝenta medalo (1948), krome en eŭropa ĉampionumo li estis la unua teame en 1954. La sportaj rezultoj donis al li konatecon en Eger, tial li estis gvidanto de la loka naĝejo. Dum la hungara revolucio de 1956 li estis partoprenanto (ne armile), tial post la fiasko li estis kondamnita je prizono. Pro la tutlanda amnestio li liberiĝis en 1961, poste li estis simpla laboristo en la naĝejo. En 1967 li translokiĝis al Budapeŝto. Li ricevis premiojn inter 1948-1951.

Memorigiloj
-----------

* monumento en Eger

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun fotoj
* hungarlingva biografio kun bildo
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

* Kategorio Géza Kádas en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 808094
 |



* Portalo pri Biografio
**Ottó Halász** [halAs], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Halász Ottó** estis hungara inĝeniero, profesoro, membro korespondanta de Hungara Scienca Akademio (1982).

Ottó Halász  naskiĝis la 24-an de oktobro 1927 en Budapeŝto. Li mortis la 14-an de februaro 1986 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Ottó Halász frekventis universitaton en Budapeŝto inter 1945-1949. Li komencis sian karieron samloke en la universitato, kie li okupiĝis komence pri pontoj. Li atingis pli kaj pli instruajn rangojn, en 1967 li iĝis katedrestro. En 1965 li studvojaĝis en Usono helpe de stipendio. Li ĝismorte okupiĝis pri mekanikaĵoj kaj strukturoj de la pontoj.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Rúdszerkezetek teherbírásszámítása és tervezése a képlékenységtan szerint* (1958)
* *Ortotróp pályalemez hidak szerkezeti és számítási kérdései* (1959)
* *Könnyű acélszerkezetek* (1962)
* *Vékonyfalú acélszerkezetek* (1965)

Fontoj
------

* biografio kun foto (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero H kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Joseph Emanuel Fischer von Erlach**, ankaŭ nomata *Fischer von Erlach la pli juna* (naskiĝis la 13-an de septembro 1693 en Vieno; mortis la 29-an de junio 1742 samloke) estis aŭstra arkitekto de la baroko, rokoko kaj baroka klasicismo.

Lia patro estis Johann Bernhard Fischer von Erlach, fama arkitekto, verkisto. Joseph mem helpis en kunverkado de libro. 

Li studvoĵaĝis en Italio, kie konatiĝis kun arkeologo Francesco de Ficoroni, en Francio (1717-1719) kiu li konatiĝis kun Robert de Cotte, Germain Boffrand, Bernard de Montfaucon. Li ankaŭ veturis en Leyden kaj en Londono, kie li studis la nov-malkovritan vapormaŝinon. 

Ekde 1722, laboris li kiel kortega arkitekto, ekde 1725 kiel unua kortega arkitekto. Oni nomumis lin kortega kameristo en 1729. Li pli kaj pli dediĉas sin al konstruo de vapormaŝinoj, kiuj helpis en la minado. Pro tio li ricevas la baronan titolon en 1735.

Literaturo
----------

* Justus Schmidt: *Fischer von Erlach der Jüngere*, aus: Mitteilungen des Vereins für Geschichte der Stadt Wien, Wien 1933
* Thomas Zacharias: *Joseph Emanuel Fischer von Erlach*, Herold, Wien 1960.

Vidu ankaŭ
----------

* Karlskirche

* Kategorio Joseph Emanuel Fischer von Erlach en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 181894
* GND: 118683721
* LCCN: no96012688
* VIAF: 44269822
* ISNI: 0000 0001 2130 217X
* LIBRIS: 186947
* SUDOC: 118356046
* BNF: 14891959b
* ULAN: 500011890
* RKD: 28131
* NKC: ola2011651175
 |
**Géza Hámor,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Hámor Géza** estis hungara geologo, altlerneja instruisto.

Géza Hámor naskiĝis la 3-an de junio 1934 en Kecskemét, li mortis la 25-an de aŭgusto 2007 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Géza Hámor maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo en 1952, poste li akiris geologian diplomon en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 1956, post 2 jaroj li doktoriĝis. Post la diplomo li eklaboris en geologia instituto, kie en la lastaj jaroj li estis institutestro (1979–1991). Kun la kolegoj li esploris montarojn Mecsek, Cserhát, Börzsöny]]. Li ankaŭ instruis en Pezindustria Teknika Universitato (1976–1987) kaj Universitato Loránd Eötvös (1987–2004). En la lasta universitato li estis katedrestro inter 1988–1999. Li kandidatiĝis en 1968, doktoriĝis ĉe Hungara Scienca Akademio en 1987. Li pensiuliĝis en 2004, sed poste li estis aktiva precipe en la instruado. Li ricevis premiojn inter 1969-2004. Li havis edzinon ekde 1957, ŝi naskis 2 gefilojn en 1958, respektive en 1960.

Liaj disertaĵoj
---------------

* *A Kelet-Mecseki miocén* (ankaŭ monografio, 1970)
* *A nógrád-cserháti kutatási terület földtani viszonyai* (ankaŭ monografio, 1986)

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *A Vértes-hegység juraidőszaki képződményei* (kunaŭtoro, 1960)
* *A Keleti Mecsek miocénjének hasznosítható anyagai* (kunaŭtoro, 1965)
* *A Börzsöny-hegység kutatásának eredményei az 1973. évben* (1976)
* *The Quantitative Methods of Palaeogeographical Reconstruction* (1983)
* *A magyarországi neogén kutatástörténete. 1806–1985.* (kunaŭtoro, 1985)
* *Tasks, Activity, and Results of the Hungarian Geological Survey between 1949–1991* (1994)
* *Geology of Hungary* (studenta lernolibro, kunaŭtoro, 2001)
* *Results of a Statistical Evaluation of the Neogene in Hungary* (2007)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 675573
 |