recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Skitio kaj Partio ĉirkaŭ 170 a.K. (antaŭ la Jueĝioj invadis Baktrion).
La **Sakaoj** (Perse: malnove *Sakā*, nove **ساکا**; sanskrite *Śaka*; greke Σάκαι, *Sákai*; latine *Sacae*; ĉine 塞, malnove *\*Sək*, mod. *Sāi*) estis la termino uzita en fontoj en la persa kaj sanskrito por la skitoj, granda grupo de orientaj iranaj eŭraziaj nomadaj triboj de la Eŭrazia Stepo.. Modernaj fakuloj kutime uzas la terminon *Saka* por referenci al irananoj de la Orienta Stepo kaj la baseno Tarim. René Grousset verkis ke ili formis partikularan branĉon de "Skit-Sarmata familio" origininta el nomada irana popolo de nordokcidenta stepo en Eŭrazio. En la regionoj de la Tarim-baseno kaj Taklamakano de Nordokcidenta Ĉinio, ili fondis la setlejojn Hotan kaj Kaŝgar, samkiel la Regnon Ĥotan kiu estis je diversaj epokoj vasalo de pli grandaj povoj, kiaj la Han kaj la Tang dinastioj de la Imperia Ĉinio.

Referencoj
----------

1. ↑  West 2009, paĝoj 713–717
2. ↑   Scythian. Encyclopædia Britannica rete. Alirita 18a de Januaro, 2015.

  Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2014-05-21. Alirita 2016-09-16.
3. ↑  P. Lurje, "Yārkand", Encyclopædia Iranica, reta eldono
4. ↑  (en) Beckwith, Christopher (la 8-an de majo 2011). Empires of the Silk Road (PDF - Imperioj de la silka vojo), Princeton University Press. p. 68. ISBN 978-0691150345.  Alirite la 24-an de marto 200.
5. ↑  Grousset, Rene.  (1970) *The Empire of the Steppes*. Rutgers University Press, p. 29–31. ISBN 0-8135-1304-9.

Vidu ankaŭ
----------

* Skitoj

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Sakaoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

(angle) Scythians/Sacae Arkivigite je 2013-11-12 per la retarkivo Wayback Machine de Jona Lendering

(angle) Kivisild k.a. Genetic heritage of early Indian settlers Arkivigite je 2007-06-27 per la retarkivo Wayback Machine (Genetika heredaĵo de fruaj barataj setluloj)

(angle) Indian, Japanese and Chinese Emperors[*rompita ligilo*] (barataj, japanaj kaj ĉinaj imperiestroj)
**Ferencné Nyitrai** [njitrai], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Nyitrai Ferencné** estis hungara ŝtata oficisto, oficejestro. Ŝia origina nomo estis (laŭ la hungarlingve kutima nomordo) **Gondos Vera** [gondoŝ], ŝia persona nomvarianto estis *Veronika*.

Ferencné Nyitrai naskiĝis la  26-an de junio 1926(nun 1926-06-26) en Budapeŝto, ŝi mortis la 17-an de februaro 2011 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Ferencné Nyitrai maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo en 1944, poste ŝi akiris pedagogian diplomon en Scienca Universitato Péter Pázmány en 1949. Post la diplomo ŝi laboris en la tutlanda statistika oficejo ĝis la emeritiĝo en 1989 escepte la periodon inter 1950–1957. Post pluraj postenoj ŝi estis gvidanto de la statistika oficejo ekde 1979 kune kun rango subministro. Ŝi kandidatiĝis (CSc) en 1972, ŝi doktoriĝis (DSc) en 1986 antaŭ la Hungara Scienca Akademio. Ŝi edziĝis en 1951 kaj ŝi ricevis premiojn inter 1971-2006.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Általános statisztika* (1962)
* *Iparunk helye a világban* (1973)
* *A magyar gazdaság negyven éve* (1985)
* *Nemzetgazdasági alapismeretek* (1994)
* *A statisztikai etikáról* (2002)

Fontoj
------

* biografio hungare kun foto
* biografio hungare

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 851310
 |



* Portalo pri Biografio
Turisma Restadejo de Cruz de Tejeda, en Gran Canaria (Kanarioj).
La **Turismaj Restadejoj** aŭ en hispana *Paradores de Turismo* estas aro de hoteloj de alta kategorio distribuitaj tra tuta Hispanio, kutime en simbolaj konstruaĵoj aŭ elstaraj lokoj elektitaj pro sia historia, arta aŭ kultura intereso.

Historio
--------

Turisma Restadejo de Santo Estevo, en la provinco Orense (Galegio).
### Deveno

La koncepto *Paradores* datiĝas el 1926 kiam la Markizo de la Vega Inclán apogis la konstruon de loĝejo en la Sierra de Gredos, kiu iĝos la unua Turisma Restadejo de la reto. Post la inaŭguro de tiu unua Turisma Restadejo, oni konstituis la *Junta de Paradores y Hosterías del Reino*, oficialan administran organizon.

### Kresko

La Turisma Restadejo de Gredos, en la provinco Avilo, estis la unua Restadejo de la reto. La sekvaj kiuj malfermiĝis estis tiuj de Oropesa (Toledo) kaj Úbeda (Ĥaeno) en 1930, Ciudad Rodrigo (Salamanko) en 1929 kaj Mérida (Badajoz) en 1933.

La ĉefa etenda momento okazis en la 1960-aj jaroj, koincide kun la grava turisma disvolviĝo kiu vivis la lando. En tiuj jaroj la reto de *Paradores* pasis de 40 al 83 instalaĵoj.

Komence de 2014 la reto de *Paradores* estas formata de 96 instalaĵoj en ĉiuj hispaniaj regionoj, escepte ĉe Balearoj. Multaj el ili situantas en interesaj konstruaĵoj histori-artaj kiaj kasteloj aŭ monaĥejoj, kiuj estis taŭge rehabilititj por hotela uzado.

Referencoj
----------

1. ↑  
Más de 50.000 internautas visitaron "Paradores TV" en su primer día de emisión en la Red, 2009, Paradores, 
hispana.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Turisma Restadejo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Turisma Restadejo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Paradores, oficiala retejo
Korpiklaani en 2007
**Korpiklaani** estas finna folkmetalgrupo kiu ekestis el la muzikgrupo Shaman. Ilia fako estas la miksado de la tradicia finna popola muziko 'humppa' kun 'metal', kvankam la fokuso ne kuŝas nur sur 'metal' kiel kun la plejmultaj aliaj folkmetalgrupoj. La kantotekstoj traktas mitologiajn temojn, la naturon kaj festojn. Kontrasto al la kantoj de Shaman kiuj estis kantitaj en la nord-samea (la lingvo de la nordaj sameoj), Korpiklaani registras la kantojn alterne en la angla kaj la finna.

Kelkfoje la grupo kunlaboras kun Finntroll, alia finna folkmetalgrupo.

Membroj
-------

* Jonne Järvelä (kanto kaj gitaro)
* Matti "Matson" Johansson (tamburoj)
* Tuomas Rounakari (violono)
* Jarkko Aaltonen (baso)
* Kalle "Cane" Savijärvi (gitaro)
* Sami Perttula (akordeono)

Diskaro
-------

* Spirit of the Ferest (2003)
* Voice of the Wilderness (2005)
* Tales Along This Road (2006)
* Tervaskanto (junio 2007)
* Keep on Galloping (ununura, 14-a de februaro, 2008)
* Korven Kuningas (21-a de marto 2008)
* Karkelo (26-a de junio 2009)
* Ukon Wacka (4-a de februaro 2011)
* Manala (3-a de aŭgusto 2012)
* Noïta (2015)
* Kulkija (2018)
* Jyljhä (2021)
* Rankarumpu (2024)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Korpiklaani en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Oficiala retejo

Vidu ankaŭ
----------

* Multlingveco en muziko
Monda heredaĵo de UNESKO

Orienta enirejo de la Stupao 1 ĉe Sanĉio.
**Sanĉio** (साँची, Sām̐cī) estas budhisma loko, fama pro sia granda stupao sur holmopinto en la urbeto Sanĉi, en la distrikto Raisen en Madja-Pradeŝo, Barato. Ĝi troviĝas 46 km nordoriente de Bopalo, la ŝtata ĉefurbo.

La granda stupao estas unu el la plej malnovaj ŝtonkonstruaĵoj en Barato, kaj grava monumento de Barata arĥitekturo.

Ĝi estis komisiita de la imperiestro Aŝoko en la 2-a jarcento a.K. Ĝia kerno estis simpla duonsfera brikostrukturo konstruita sur la relikvoj de la budho Gotamo. Ĝi estis kronita per ŝtona "ĉatra" (ombrelformo), simbolo de alta rango, honore la relikvojn.

La originala konstruaĵo estis farita el brikoj kaj inspektita de Aŝoko, kies edzino Devi estis filino de komercisto el la proksima urbo Vidiśā. Sāṃcī estis ankaŭ ŝia naskiĝloko kaj la loko de ilia nupto.

En la 1-a jarcento a.K. oni aldonis kvar ornamitajn pordegojn kaj balustradon ĉirkaŭantan la tutan konstruaĵon. La loko prosperis ĝis la 11-a jarcento.

Sanĉi estas la centro de regiono kun multaj stupaoj, ĉiuj nur kelkajn kilometrojn for de Sanĉi, inkluzive Satdhara, Bhojpur kaj Andher.

Referencoj
----------

1. ↑  Buddhist Art Frontline Magazine May 13–26, 1989
2. ↑  Buddhist Landscapes in Central India: Sanchi Hill and Archaeologies of Religious and Social Change, c. Third Century BC to Fifth Century AD, Julia Shaw, Routledge, Aug 12, 2016
3. ↑  Buddhist Circuit in Central India: Sanchi, Satdhara, Sonari, Andher, Travel ... p31

* Kategorio Sanĉio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Budhismo |
La **ĝŭangoj** aŭ **zhuang-oj** (ĝŭange: Bouxcuengh (IPA: [pou˦˨ ɕueŋ˧]); taje: ผู้จ้วง (IPA: [pʰúː tɕuâŋ]); ĉine: 壮族; pinjine: Zhuàngzú) estas etna grupo kiu loĝas plejparte en la aŭtonoma regiono de Gŭangŝjio de la Ĉina Popola Respubliko. La ĝŭangoj estas la dua plej granda (post la hanoj) de la 56 nacimalplimultoj oficiale agnoskata de la registaro de la ĈPR. (Vidu: Etnoj en Ĉinio)

Historio
--------

La ĝŭangoj estas parto de la grupo de kradaja-parolantaj popoloj kiu okupis suda Ĉinio kaj Hindoĉinio ekde prahistorio. Por multo de sia historio, la ĝŭangoj estis flankenpuŝita de pli potencaj najbaroj kiaj la hanoj kaj la enmigrintaj jaŭoj, kiuj estis ofte batalemaj kaj malamikaj al la ĝŭangoj. Multfoje, la hanoj defendis la ĝŭangojn kontraŭ iliaj jaŭaj malamikoj.

Post la establo de la popola respubliko, Ĉinio iniciatis sovet-stilan etnan politikon, en kiu la provinco de Gŭangŝjio estis transformita al aŭtonoma regiono specife por la ĝŭangoj.

Lingvo
------

 Pli detalaj informoj troveblas en artikolo Ĝŭanga lingvo.
La ĝŭangoj parolas la ĝŭangan lingvon, kiu estis skribita dum la plejparto de sia historio en iomete ŝanĝita formo de ĉina skribo, kvankam estas hodiaŭ oficiale skribita per la latina alfabeto.

Religio
-------

ĝŭangaj virinoj kun siaj vestoj, Provinco Junano.
La plejparto de ĝŭangoj praktikas ŝamanismo, kvankam iuj estas budhistoj aŭ taoistoj.

Referencoj
----------

1. ↑  Cho Chao-ming Praktika Esperanto–Ĉina Vortaro[*rompita ligilo*] Malneta Versio
2. ↑  Esperanta-ĉina vortaro. Pekino, 1986.
3. ↑  Kanto-festa Kulturo de Zhuang-oj Arkivigite je 2016-03-05 per la retarkivo Wayback Machine Ĉina Radio Internacia

Vidu ankaŭ
----------

* Kategorio Ĝŭangoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Etnoj en Ĉinio
* Gŭangŝjio
* Ĝŭangoscienco


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 354516
* LCCN: sh85025461
* BNF: 145122731
* NDL: 00561742
* NKC: ph847852
 |
La proksimume 400000 **karakalpakoj** (propra nomo *Qaraqalpaq*, plurale *Qaraqalpaqlar*) estas tjurklingva etno proksime parenca al al kazaĥoj, setlanta aparte sudoriente de la lago Aralo kaj parolanta la karakalpakan lingvon. La etno ekestis el la sudaj kazaĥoj kaj la etnanoj tradicie estas aparte farmistoj kaj fiŝistoj. La plejmulto de la karakalpakoj religie estas anoj de sunaisma islamo kaj laŭ la lingva aparteno konsideras sin anoj de la tjurka popolaro.

La setloregiono de la karakalpakoj en Sovetunio inter la jaroj 1925 kaj 1932 apartenis al la "Aŭtonoma Regiono de Kirgizoj", kaj ene de ĝi konsistigis propran aŭtonoman regionon. En 1932 la sovetunia gvidantaro atribuis al la karakalpakoj propran Aŭtonoman Sovetan Socialisman Respublikon (ASSR), kiu situis ene de la Rusa SSR. En 1936 la regiono Karakalpakio iĝis parto de la Uzbeka SSR.

Post la disfalo de Sovetunio la regiono konsekvence iĝis parto de la sendependiĝinta ŝtato Uzbekio, kvankam multaj karakalpakoj longe celis aliĝon de la regiono al Kazaĥio, pro la etna parenceco. Ankoraŭ nuntempe la registaro de Kazaĥio komprenas sin kiel "protektopotenco" de la karakalpakoj.

* Kategorio Karakalpakoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Fajuoj** (transskribo de angla *Fayu*; alia nomo estas *Sehudate*[*mankas fonto*]) estas indiĝena popolo de proksimume 1 400 homoj en Okcidenta Nov-Gvineo, Indonezio, kiu konsistas el kvar subgrupoj: la sefojdioj (*Sefoidi*), la tearioj (*Tearü*), la ijarikoj (*Iyarike*) kaj la tigreoj (*Tigre*). Laŭ *Ethnologue*, *Sehudate* estas kvina subgupo. La fajuoj vivas en la regiono Okcidenta Papuo, inter la riveroj Klihi Ano kaj Didiund Rouffaer.

La ĉasistoj-kolektistoj-kulturo de la fajuoj konas ŝtonhakilojn, sagojn kaj arkojn. Agro- kaj ĝardenkultivadon ili ne konas. Ili ordinare estas endogamiaj kaj konas la leviraton. La etno antaŭe konsistis el eble 2000 homoj, sed je la komenco de la 1990-a jardeko, ŝrumpis[*mankas fonto*] al proksimume 400 homoj. En 2012, tamen, ekzistis laŭ SIL ĉirkaŭ 1 400 parolantoj de la fajua lingvo. La religioj de la grupoj estas tradiciaj religioj, kaj nun grandparte specoj de kristanismo – la lasta grandparte, laŭ la organizo *Joshuaproject*.

Fontoj
------

1. 1 2   (februaro 2018)
2. ↑   Arkivigite je 2016-04-06 per la retarkivo Wayback Machine (nur la 1991-a numero; februaro 2018)
3. ↑   (februaro 2018)

Literaturo
----------

* Sabine Kuegler: *Dschungelkind*. München 2005, ISBN 3-426-27361-6
* Sabine Kuegler: *Ruf des Dschungels*. München 2006, ISBN 3-426-27393-4

Vidu ankaŭ
----------

* Asmatoj, Danioj – aliaj indiĝenaj etnoj en Okcidenta Nov-Gvineo
* Sabine Kuegler – ŝiaj libroj konatigis la fajuojn internacie
domo sur arbo
Korovajo grimpanta en domon sur arbo
**Korowai** estas etna grupo de indiĝenoj vivanta en Indonezio, en Nov-Gvineo.

Korowai (ankaŭ **arbaj homoj**) estas neatingeblaj, ili vivas en pluvpraarbaro tiel, kiel dioj kreis ilin, sur arbaj domoj. Ili ne volas veni en kontakton kun civilizo nek kun aliaj triboj. Povas esti da ili eble kvindek diversaj klanoj. Ilia ĉasejo en blinda parto de insulo plena de marĉoj ne kaŝas malkovritajn trezorojn. Parto de korovanoj vivas malantaŭ nevidebla limo, kiun registaro nomas *Pacification Line*. Ĝi estas desegnita en nenia mapo, ties proksimecon oni ekkonos laŭ fortiĝanta silento kaj kreskanta rezisto de homoj kontraŭ entruduloj. Sajakhoj kaj pluaj triboj ankoraŭ ne havas sperton kun fremduloj. La ĝangalo konas nenian pli rapidan tempon de movado ol irado. Rado ĉi tie ankoraŭ ne estis inventita. Por kio ĝi estus ĉi tie? La maldensiĝanta ĝangalo signifas forhakejon, kiun forhakis homoj. En malproksimeco aperas unua arba kabaneto! La budo estas kiel parazita epitifo surgluita sur arbo alte en arbokronoj en simbiozo de homoj kaj nuboj. Ĉe Korowai venkis la vivo alte en kronoj de praarbaraj grandeguloj. Sen ŝnuroj kaj najloj ili kapablas pendigi siajn kabanetojn el ratano kaj saguo sur arbotrunkojn. Ili malproksimiĝas al la tero, kie voras ĉion fungoj, termitoj kaj bakterioj. Ili forkuras de malamikoj kaj malariaj kuloj supren, supre estas trankvilo. Kunigilo kun la tero estas sole stango kun entranĉoj.

Kabaneto en firmamento
----------------------

La mondo de Korowai estas tro fermita kaj estas malfacile kompreni al ĝi. La teritorio de arbaj homoj estas la plej sovaĝa. Provoj veni en la regionon ne estis multaj. Kelkaj finis pli antaŭe, ol ili propre komenciĝis, alie okazis limigitaj kontaktoj. Pli netrairebla ol koto kaj ĥaoso de lianoj estas densejo de sorĉoj, kulpo kaj venĝo. Ĉiu erara paŝo, malforteco kaj nefinpensita reago povas alporti morton! Korowai kaj Kombai transloĝiĝas, la kabanetoj ne estas konstruaĵo por eternaj tempoj. Ĝis arbokronoj peligas ilin timo el kuloj kaj homoj. Se ili estas en disputo, ili konstruas kabanetojn danĝere alte. Kiam la disputo egaliĝos, ili povas transloĝiĝi malpli alten. La alteco de kabanetoj malkaŝas, ĉu superas timo el homoj aŭ la naturo. En paco sinkas ankaŭ la kabanetoj. Por ĉiu estas necese forhaki en la ĝangalo forhakejon, nur kun la forhakejo naskiĝas homa ekzistado. Al najbaroj kondukas marŝo tra marĉoj kaj kreskaĵaro de galeria praarbaro. Indiĝenoj kapablas pendigi siajn loĝejojn ĝis inter nubojn, la plej alta budeto tronas eble kvardek metroj super la tero. Al normalaj mortuloj haltas spirado, tute supren grimpos sole korovanoj, al iliaj nudaj korpoj kvazaŭ mankus respekto al la vivo. Sole frenezulo aŭ akrobatistoj kuraĝos grimpi en nubojn post ili. La kabaneto sur arbo estas ankaŭ alte metita mano al fulmo.

Arba domo de la korovajoj

Vidu ankaŭ
----------

* Asmat
* Dani
* Papuo Barato
* Arba domo

* Kategorio Korovajoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Antareso centre de la konstelacio Skorpio
**Antareso** (latine *Antares*) estas la propra nomo de la astro α en la konstelacio Skorpio (α Scorpii). Temas pri ruĝa supergiganta stelo en la galaksio Lakta Vojo kaj la dek-sesa plej brila stelo en la dumnokta ĉielo (Ĝi estas foje listita kiel 15-a plej brila, se la du pli brilaj eroj de la kvarobla stelsistemo Kapelo (Capella) estas rigardataj kiel unu stelo). Kune kun Aldebarano, Spiko, kaj Reĝeto (Regulus), ĝi estas unu el la kvar plej brilaj steloj proksime de la ekliptiko. Ĝi estas la plej brila stelo en la konstelacio Skorpio, kaj estas ofte nomata kiel "la koro de la skorpio". Antareso estas malrapida varianta stelo kun mezuma grando de +1,09.

skema bildigo de la stelo Antareso A (ruĝe), kaj la partnero Antareso B (blue, reale multe pli malgranda ol ĉi-tie bildigite)
Antareso estas la plej brila, plej masa kaj plej evoluita membro de la plej proksima stelgrupo Skorpio-Centaŭro. Ĝi konsideritxas membro de la supra skorpia subgrupo de la stelgrupo, kiu enhavas milojn da steloj kun meznombra aĝo de 11 milionoj da jaroj je distanco de proksimume 470 lumjaroj disde la Tero.

* Kategorio Antareso en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **ambronoj** estis antikva ĝermana popolo, kiuj eble originis en norda Jutlando aŭ de la rejnbuŝo.

Kune kun cimbroj kaj teŭtonoj ili popolmigradis ĉirkaŭ 120 antaŭ Kristo de sia hejmo al sudo.

Popolmigrado
------------

Popolmigrado de cimbroj, teŭtonoj kaj ambronoj
Konjekteble ŝtorma tajdo kaj klimatŝanĝo estis kaŭzoj por la popolmigrado. Post varmperiodo inter 2000 a. K. kaj 800 a. K. la klimato malvarmiĝis en nordeŭropo. La konsekvenco estis malsatmizero, la popoloj devis serĉi fertilajn landojn. La ambronoj migris kun la teŭtonoj kaj cimbroj en sudon tra Bohemio, Moravio kaj orientalpoj. En 113 a.K. la ĝermanoj renkontis je la unua fojo kun la Romia imperio. La romia konsulo Papirius Carbo pretendis helpi pri la serĉo, sed la romianoj preparis kaptilon. Ili irigis la ĝermanojn en Noreia kaj du romiaj legioj (12.000 homoj) atakis. Sed la cimbroj, teŭtonoj kaj ambronoj supere venkis.

Poste ili moviĝis al Gaŭlio kaj venkis refoje kontraŭ Romio en 109 a.K. ĉe la italia limo, en 107 a.K. kun tigurinoj kaj en 105 a.K. en Arausio.

Post tio ili vagis multjare en Gaŭlio kaj Iberio. Kiam ili direktiĝis Italion, la popoloj disiĝis: La teŭtonoj kaj ambronoj migris al okcidentitalio kaj la cimbroj migris al norditalio. Eble la dispartiĝo fatalis. La romianoj ekstermis la teŭtonojn kaj ambronojn ĉe *Aquae Sextiae* (hodiaŭ Aix-en-Provence) en 102 a.K. kaj ekstermis la cimbrojn ĉe Vercellae en 101 a.K.
Panorama bildo de la parlamentejo en Vieno
La **parlamento de Aŭstrio** konsistas el du "ĉambroj":

* la Nacia Konsilio - germane *Nationalrat* - kun 183 parlamentanoj kaj
* la Federacia Konsilio - germane *Bundesrat* - kun 62 parlamentanoj.

La oficperiodo de la anoj de la **Nacia Konsilio** estas kvin jaroj (ĝis 2008 estis kvar jaroj). La anoj elektiĝas per ĝeneralaj balotoj. Kontraste al aliaj parlamentoj (ekzemple la germana parlamento *Bundestag*) la Nacia Konsilio havas la eblon malfondi sin mem. La nacia konsilio estas la pli grava parlamenta ĉambro rilate al la kreo de novaj leĝoj, praktike ĝi havas la kompletan legislativan potencon.

La **Federacia Konsilio** konsistas el reprezentantoj de la unuopaj federaciaj landoj de Aŭstrio: la reprezentantoj elektiĝas de la landaj parlamentoj laŭ la procentaĵoj de sampartianoj en la landaj parlamentoj. En la plej multaj kazoj la Federacia Konsilio nur havas la eblon bloki leĝojn deciditajn de la Nacia Konsilio, kvankam la Nacia Konsilio en tiu kazo havas la eblon malvalidigi tiun blokon per speciala "persista decido" (*"Beharrungsbeschluss"*).

Ambaŭ parlamentaj ĉambroj kune konsistigas la "Federacian Kunvenon" (germane *Bundesversammlung*, kiu havas kelkajn gravajn konstituciajn rajtojn, ekzemple la nomumon de la ŝtata prezidento. Ankaŭ la rajton deklari militon al alia nacio havas nur la Federacia Kunveno.

La ŝtata parlamentejo en Vieno, kiun uzas ambaŭ parlamentaj ĉambroj, konceptis la arkitekto *Theophil von Hansen*. Krome du pliaj konstruaĵoj, en la strato *Reichsratsstraße* kaj la "palaco Epstein" [Epŝtajn] en la Viena Ringstrato uziĝas fare de la parlamento.

Eksteraj ligiloj
----------------

* oficialaj paĝoj de la parlamento

* Kategorio Parlamento de Aŭstrio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Hmongaj infanoj en Sa Pa (Vjetnamio), 1993
La **Hmongoj** (hmonge: *Hmoob*) estas indiĝena popolo de Azio en arbaraj, montaj regionoj de Vjetnamio, Laoso kaj Tajlando. En Ĉinio la hmongoj estas klasataj kiel **mjaŭoj** (苗, *Miáo*), kio signifas «kruda rizo» - vorto priskribanta la nomadajn popolojn malmulte integritajn. La hmongoj memnomas sin «**montaranoj**».

La hmongoj loĝantaj en Laoso reprezentas la 7,4 % de la tuta laosa loĝantaro. Ili estas inter la 49 listigitaj etnoj agnoskitaj de la laosa registaro en 1989.

En la lastaj jardekoj, granda nombro da hmongo migris al Usono, Aŭstralio, Nov-Zelando, Kanado, Germanio, Japanio, Argentino kaj Francio (inkluzive de Gujano). La plej granda parto ankoraŭ loĝas en Sud-Orienta Azio: Ĉinio, Vjetnamio, Laoso, Tajlando kaj Mjanmaro.

Hmonga virino en VietnamioHmonga virino en Vietnamio
La hmonga lingvo apartenas al la hmong-mjena lingvofamilio. Ĝi havas plurajn dialektojn sed ĉefaj estas la "verda hmonga" kaj la "blanka hmonga", parolataj en Laoso, Tajlando, Vjetnamio kaj Mjanmaro. En Vjetnamio ankaŭ ekzistas aliaj dialektoj: la "nigra hmonga" kaj la "florumita hmonga".

Hmongoj plejparte estas aŭ animistoj aŭ kristanoj; kun tri preĝejoj en Vjetnamio.

Laŭ la loka hmonga kredo, la hmongoj ricevas tri animojn je la naskiĝo: la unua restas post la morto, la dua foriras al la transtomba mondo kaj la tria reenkarniĝas.

En Ĉinio
--------

Miaŭaj virinoj en vilaĝo en Junano
**Mjaŭoj** estas la kvina etna grupo inter la 56 naciecoj de Ĉinio. La censo de Ĉinio kalkulis ilin en 1989 je sep milionoj, kaj en 2000 je ĉ. naŭ milionoj. Ili vivas ĉefe en la arbaraj montaraj regionoj de suda Ĉinio. Ekster Ĉinio en Vjetnamio kaj Laoso, la popolo estas konata kiel hmongoj. Ili estas ordigitaj en Ĉinio al la mjaoj kiel ties subgrupo.

Referencoj
----------

1. ↑  "Esperanta-Ĉina Vortaro", Pekino, 1986
2. ↑  Yang Zhiqiang Lingva situacio de ĉinaj naciaj malplimultoj: ekzempla kazo de mjaŭoj Arkivigite je 2010-12-26 per la retarkivo Wayback Machine

Eksteraj ligiloj
----------------

* Hmongoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Hmongoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* « Du tagoj ĉe la Hmongoj » ĉe YouTube, video-raporto apud Sa Pa
**Bindusara** (regis ĉirkaŭ 297-273 a.n.e.), ankaŭ **Amitraghāta** aŭ **Amitrakhāda** ( "murdisto de malamikoj" aŭ "voranto de malamikoj") aŭ **Amitroĉates** (Strabono nomas lin Allitroĉades) estis la dua Maŭrja imperiestro de la regno Magado en Antikva Barato. Li estis la filo de la fondinto de la dinastio, nome Ĉandragupta, kaj la patro de ties plej fama reganto, Aŝoko. La vivo de Bindusara ne estas tiom bone dokumentata kiel la vivoj de tiuj du imperiestroj. Multo de la informaro pri li venas el legendaj rakontoj verkitaj kelkaj centoj da jaroj post lia morto. Li pravigis sian titolon de ‘murdisto de malamikoj’ etendante la imperion de sia patro tra la Dekkano ĝis inkludi la regionon de Majsuro — sed malsukcesis konkeri la povan regnon Kalinga oriente. Tiuj venkoj plifortigis la postenon de la Kŝatrija armeo de Bindusara, minacanate la hegemonion de la Bramanoj en la kortego.

Bindusara plifortigis la imperion kreitan de sia patro. La Tibet-Budhista aŭtoro de la 16-a jarcento Taranato atribuis al sia administracio la etendajn teritoriajn konkerojn en Suda Barato, sed kelkaj historiistoj dubas pri la historia aŭtenteco de tiu postulo.

Budhisma legendo pri la origino de Bindusara
--------------------------------------------

Ĉanakja ekmiksis malgrandajn dozojn de veneno en la manĝaĵoj de la nova reĝo Ĉandragupta por imunigi lin al venenigaj klopodoj fare de liaj malamikoj. Ĉandragupta, kiu ne sciis tion, iam kunhavis siajn manĝaĵojn kun sia graveda edzino, le reĝino, kiu estis sep tagojn antaŭnaske. Ĉanakja alvenis ĝuste kiam la reĝino manĝis la venenan manĝaĵon. Konstatinte, ke ŝi estas mortanta, Ĉanakja decidis savi la nenaskitan filon. Li senkapigis la reĝinon kaj tranĉomalfermis ŝian ventron per glavo por elpreni la feton. Laŭlonge de la sep sekvaj tagoj, li metis ĉiutage la feton en la ventron de kapro ĵus mortigita. Post la sep tagoj, la filo de Ĉandragupta "naskiĝis". Li estis nomita Bindusara ĉar lia korpo estis ŝprucita je punktoj (*bindu*) de la sango de la kaproj.

Referencoj
----------

1. ↑  Chattopadhyaya, Sudhakar.  (1977) *Bimbisāra to Aśoka: With an Appendix on the Later Mauryas* (angle). Roy and Chowdhury.
2. 1 2  Murthy, H. V. Sreenivasa (1963). *A History of Ancient India*. Bani Prakash Mandir. p. 120.
3. ↑  Strabono, Geografio, 2.1
4. ↑  Dictionary of Greek and Roman Geography (1854), India
5. ↑  A Dictionary of Greek and Roman biography and mythology, Daimachus
6. ↑   "He justified his title of ‘Enemy-Slayer’ by extending his father’s empire across the Deccan to include the Mysore region — but failed to take the powerful kingdom of Kalinga to the east. ‘These victories would have strengthened the position of Bindusara’s Kshatriya army, threatening the supremacy of the Brahmans at court." p. 373 Allen, Charles.  (2012-02-21) *Ashoka: The Search for India's Lost Emperor* (angle). Little, Brown Book Group. ISBN 978-1-4087-0388-5.
7. ↑  Trautmann 1971, p. 15.

Bibliografio
------------

* Trautmann, Thomas R. (1971). Kauṭilya and the Arthaśāstra: a statistical investigation of the authorship and evolution of the text. Brill. p. 15.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 847334
* BNE: XX1635764
 |
| klasa simbolo |
| --- |
| simbolo de la velboata klaso |
| **Boataj mezuroj** |
|
| longo: | 4,23 m |
|
| larĝo: | 1,37 m |
|
| alto de la ŝipa trunko super la akvosurfaco : | ĉ. 20 cm |
|
| alto sub la akvosurfaco (sen stabiligilo): | ĉ. 80 cm |
|
| alto de la masto: | 5,37 m |
|
| pezo (velopreta): | ĉ. 65 kg |
|
| vela areo (granda velo): | ILCA 7: 7,06 m²ILCA 6: 5,7 m²ILCA 4: 4,7 m² |
| **Ceteraj informoj** |
|
| velboata indico: | 113: 7,06 m²114: 5,7 m²125: 4,7 m² |
|
| velboata klaso: | internacia |

La velboata klaso **Lasero** estas grupo da normigitaj aparte etaj kaj malpezaj velŝipetoj por junuloj kaj sportemaj junaj plenkreskuloj, kiu ekzistas en tri variaĵoj, kiuj precipe diferencas en la vela areo: la klaso ILCA 7 disponas pri 7,06 m², la klaso ILCA 6 pri 5,7 m² kaj la klaso ILCA 4 pri 4,7 m². La tutmonde en grandaj kvantoj disvastiĝinta velboato estas ŝatata por lernado de velado, por hobia, libertempa akvosporta distriĝo, sed ankaŭ kiel enkonduka klaso en la sporton de regatta velado. La boato, kiu estas tre malprofunda kaj dum rapida velado eĉ ankoraŭ pli leviĝas el la akvo, kompare al pli pezaj regattaj velboatoj estas ekstreme rapida, kaj multaj velistoj komparas la senton de glitado sur la akvo kun tiu de veltabulo. Kompreneble, ju pli granda la velo, despli forte la vento rapidigas la boaton. Laŭ la ideo de la konceptintoj, la velŝipon en rekta kurzo eblu manovri per unu mano, havante la stirilon kaj ŝnuron por la reguligo de la velo unumane, tamen pro la rapideco ankaŭ la velistajn manovrojn necesas fari tre rapide - la boaton nepre rekomendindas veli sole, ĉar duope teni la ekvilibron en la sportilo malfacilas, kaj malfacilus kunordigi la rapidajn velistajn manovrojn duope.

Kvankam la velboata klaso do ankaŭ ne rekomendidas por tre etaj infanoj, ĝi ofte estas la sekva velboata klaso por junuloj kiuj "elkreskis" la infanan velŝipon optimisto en aĝo de 13 ĝis 15 jaroj kaj kiuj sopiras je pli riskaj, aventurecaj velaj manovroj.
Bizanca solido de Odoakro nome de la legitima imperiestro Zenono. Tiu monero atestas la formalan submetiĝon de Odoakro al Zenono. Tiu monero estas unu el malmultaj historiaj registroj ekzistantaj rilataj kun la heruloj.
La **heruloj** estis ĝermana tribo kiu invadis la Romian Imperion en la 3-a jarcento, devenaj el Skandinavio, plej verŝajne post estis elpelita.​

Laŭ kelkaj mezepokaj historiistoj, ties anoj alianciĝis kun gotoj kaj partoprenis kun ili en variaj ekspedicioj de rabado laŭ la marbordoj de la Nigra kaj Egea Maroj (260). Komence de la 6-a jarcento, la lombardoj venkis super la heruloj kaj dissolvis ilian regnon, situa ĉe la baseno de la rivero Elbo. Kelkaj el ties integrantoj elmigris al Skandinavio kaj aliaj aliĝis kiel pagosoldatoj en la armeo de la Orienta Romia Imperio. Herulestro, Odoakro, elpostenigis la lastan romian imperiestron de Okcidento, Romulo Aŭgustulo (476), kaj estis nomumita reĝo de Italio fare de siaj trupoj. Li regis en Italio el 476 al 493, kiam la ostrogotoj venkis super lian armeon kaj instaliĝis en la Itala Duoninsulo.

Kiam ili setlis en Italio ili estis inter 30 kaj 35 mil personoj, laŭ Edward Arthur Thompson en *Romans and Barbarians*.

Notoj
-----

1. ↑  Barreras, David (2013). Breve Historia del Feudalismo.[*rompita ligilo*] Nowtilus. ISBN 978 84 9967 527 5. Alirita la 8an de Majo 2018.
2. ↑   Jones, Michael E. (1998). The End of Roman Britain. Cornell University Press, pp. 267. ISBN 9780801485305.

* Kategorio Heruloj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
539-551
La gepidoj estis popolo kun orient-ĝermana deveno, signifo de ilia nomo estas „riĉa, donacema". La prahistorio de la gepidoj estas nebula, ĉar ilia nomo restis nur en la kronikoj de la gotoj, kiuj estis iliaj malamikoj.

Ili migris el la Vistula riverbuŝo kaj aperis en la nord-orienta parto de la Karpat-baseno post 269 sub gvido de reĝo Fastido. Ili potenco etendiĝis preter la Tiso ĝis rivero Körös, sed ili devis obei al la hunoj. (Tiam oni kaŝis trezoron de la reĝo, kiujn oni malkovris en 1797 kaj nomis post la trovejo Trovaĵo de Szilágysomlyó). Ili partoprenis en militoj de Atilo, huna reĝo. Ilia reĝo Ardariko estis ano de la imperia konsilantaro de Atilo. Post morto de la huna reĝo (453), la gepidoj ribelis kaj venkis super filoj de Atilo sub gvido de Adariko. Ili akiris la orientan parton de la Karpat-baseno, Dacion, Banaton (Bánát) kaj orientan parton de interriverejo de Tiso kaj Danubo.

Parto de la gepidaj armeoj servis en soldo de Bizanco, alia parto aliĝis al la longobardoj (longbarbuloj) kaj iris al Italio. Senarmea parto de gepidoj venis sub potencon de la avaroj.

Legu ankaŭ
----------

* ostrogotoj
* visigotoj

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Gepidoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Arkivigite je 2008-05-21 per la retarkivo Wayback Machine
* Arkivigite je 2006-04-24 per la retarkivo Wayback Machine
*
Paĝo de la *Manāfiʿ al-Hayāwan* (**منافع الحيوان** ) de Abū Saʿīd ʿUbayd Allāh ben Bakhtīshūʿ (10-a jarcento).
La **Buĥtiŝu** aŭ **Baĥtiŝu** kaj ankaŭ *Bakhtshooa Gondishapoori* (literumite ankaŭ *Bukhtishu* kaj *Bukht-Yishu* en literaturo) estis persaj aŭ asiriaj nestorianaj kuracistoj el la 7-a, 8-a, kaj 9-a jarcentoj, daŭre 6 generaciojn kaj 250 jarojn. La mezpersa-siria nomo kiu povas troviĝi tiom frue kiom ĝis la komenco de la 5-a jarcento referencas al la eponima praulo de tiu "Siri-persa nestorana familio". Kelkaj el la membroj de la familio servis kiel personaj kuracistoj de kalifoj. Jurjis, filo de Buĥt-Jiŝu ricevis 10,000 dinarojn de al-Mansur post zorgi pri lia malsano en 765. Oni diras eĉ ke unu el la membroj de tiu familio estis akceptita kiel kuracisto de la Imamo Sajjad (nome 4-a ŝijaisma Imamo) dum sia malsano en la okazaĵoj de Karbala.

Kiel ĉe la plej kuracistoj en la kortegoj de fruaj Abasidoj, ili venis el la Akademio de Gundiŝapur en Persio (en nuntempa sudokcidenta Irano). Ili estis fakuloj pri la grekaj kaj hindiaj sciencoj, inklude pri la sciaro de Platono, Aristotelo, Pitagoro, kaj de Galeno, kion ili helpis tradukante ilin dum la laboro en Gundiŝapur.

Dum la fluo de ties integrado en la ŝanĝanta societo post la Islama invado de Persio, tiu familio akiris la araban kvankam ili konservis la persan kiel parola lingvo dum ĉirkaŭ 200 jaroj.

La familio estis origine el Ahvazo, ĉe Gundiŝapur, kvankam ili finfine translokiĝis al Bagdado kaj poste al Nusajbin en Norda Sirio, kio estis parto de la Persa Imperio en la epoko de la Sasanidoj kaj nun estas en Turkio. Jahja al-Barmaki, nome vezirp kaj mentoro de Harun al-Raŝid, havigis patronecon por la Hospitalo kaj Akademio de Gundiŝapur kaj sekurigis la progreson kaj kreskon de astronomio, medicino kaj filozofio, ne nur en Persio sed ankaŭ en la Abasida Imperio ĝenerale.

Anoj
----

* Hunajn ibn Ishak

Referencoj
----------

1. ↑  Philip Jenkins. *The Lost History of Christianity*. Harper One. 2008. ISBN 0061472808.
2. ↑  Richard Nelson Frye. *Heritage of Persia*. Mazda Publishers. 2004.
3. ↑  Bonner, Bonner.  (2003) *Poverty and charity in Middle Eastern contexts*. SUNY Press, p. 97. ISBN 978-0-7914-5737-5.
4. ↑  Ruano, Eloy Benito.  (1992) *17e Congrès international des sciences historiques: Madrid, du 26 août au 2 septembre 1990*. Comité international des sciences historiques, p. 527. ISBN 978-84-600-8154-8.
5. 1 2  Lutz Richter-Bernburg. *BOḴTĪŠŪʿ*. Enyclopaedia Iranica. Volume IV, Fasc. 3. 1990. ISBN 978-0-7100-9132-1
6. ↑  Islamic Culture and the Medical Arts: Greek Influences
7. ↑  Edward Granville Browne, *Islamic Medicine*, Goodword pub. 2002, ISBN 81-87570-19-9, p 23
8. ↑  *Imam Hossayn va Iran* (امام حسین و ایران), de Zabihullah Mansouri (ذبیح الله منصوری). Tehran. Ankaŭ:  Arkivigite je 2007-01-16 per la retarkivo Wayback Machine
9. ↑  Max Meyerhof, "An Arabic Compendium of Medico-Philosophical Definitions," Isis 10, no. 2 (1928): 348.
10. ↑  Donald R. Hill, *Islamic Science and Engineering*. 1993. Edinburgh University Press. ISBN 0-7486-0455-3 p.4
11. ↑  Maz Meyerhof, "An Arabic Compendium"
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por la nomo de germana ordeno vidu: Teŭtona Ordeno. |

La **Teŭtonoj** estis antikva ĝermana popolo, kiuj originis el norda Jutlando.
Kune kun cimbroj kaj ambronoj ili popolmigradis ĉirkaŭ 120 antaŭ Kristo de sia hejmo al sudo.

Popolmigrado
------------

Popolmigrado de cimbroj, teŭtonoj kaj ambronoj
Konjekteble ŝtorma tajdo kaj klimatŝanĝo estis kaŭzoj por la popolmigrado. Post varmperiodo inter 2000 a. K. kaj 800 a. K. la klimato malvarmiĝis en nordeŭropo. La konsekvenco estis malsatmizero, la popoloj devis serĉi fertilajn landojn. La teŭtonoj migris kun la cimbroj kaj ambronoj en sudon tra Bohemio, Moravio kaj orientalpoj. En 113 a.K. la ĝermanoj renkontis je la unua fojo kun la Romia imperio. La romia konsulo Papirius Carbo pretendis helpi pri la serĉo, sed la romianoj preparis kaptilon. Ili irigis la ĝermanojn en Noreia kaj du romiaj legioj (12.000 homoj) atakis. Sed la cimbroj, teŭtonoj kaj ambronoj supere venkis.

Poste ili moviĝis al Gaŭlio kaj venkis refoje kontraŭ Romio 109 a.K. ĉe la italia limo, en 107 a.K. kun la tigurinoj kaj en 105 a.K. en Arausio.

Post tio ili vagis multjare en Gaŭlio kaj Iberio. Kiam ili direktis Italion, la popoloj disiĝis. La teŭtonoj kaj ambronoj migris al okcidentitalio kaj la cimbroj migris al norditalio. Eble la dispartiĝo fatalis. La romianoj ekstermis la teŭtonojn kaj ambronojn ĉe *Aquae Sextiae* (hodiaŭ Aix-en-Provence) en 102 a.K. kaj ekstermis la cimbrojn ĉe Vercellae 101 a.K.

Vidu ankaŭ
----------

* 1044 Teutonia

* Kategorio Teŭtonoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **adigeoj** aŭ adigejoj aŭ **subaj ĉerkesoj** aŭ **okcidentaj ĉerkesoj** (memnomo *адыгэ / adige* aŭ *кIах / kah*) estas popolgrupo en suda parto de Rusio, en okcidenta parto de Kaŭkazo kaj nordoorienta parto de Nigra maro, apud rivero Kuban, en Adigeio (Адыгея). Ili nombras sur Adigeio 128.000 (2000; en 2002 nur. ĉ. 24 % de la tuta loĝantaro), sed vivas 130.000 adigeoj en Turkio, etaj grupoj en Sirio, Jordanio, Irako, Israelo, Germanio kaj Usono.

Multaj sciencistoj taksas ilin okcidenta grupo de la ĉerkesoj. Ili estas islam-kredantoj, okupiĝas ĉefe pri bestobredado, arbar-kultivado, lignoprilabora industrio. 

Ilia lingvo estas la adige-lingvo, kiu apartenas al la kaŭkazaj lingvoj. Ĝi havas kvar lokajn dialektojn. Ili uzis ĝis 1927 araban skribon, poste latinan skribon ĝis 1938, ekde tiam cirilan alfabeton.

Historio
--------

Ili aperis en la 13-a jarcento, kiel kristana popolo, konvertiĝis en la 17-a jarcento al la islamo tiel montrante lojalecon al la Osmana imperio. Ilian teritorion okupis la Rusia imperio en 1774, oficiale aneksis en 1783. Post kiam la rusa supereco firmiĝis, la Rusia imperio ofertis al la kaŭkazaj popoloj en 1864 ke ili setliĝu sur la rusan militist-kontrolitan zonon aŭ elmigru en Turkion. Plimulto de la adigeoj — ĉefe muslimoj — elmigris. Ilian lokon okupis slavoj.

Dum la rusia interna milito, la adigeoj apogis la bolŝevikojn kaj reciproke povis establi Adigean Aŭtonoman Regionon en 1922, kun centro en Krasnodar. La moskeoj kaj la medrasoj estis fermitaj. Pro la oftaj protestoj de la adigeoj, la aŭtonomio estis malpliigita en 1936 kaj la teritorio reduktiĝis de 33.000 al 8.000 kvadrataj kilometroj, kun centro en Majkop.

* Adigeoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Adigeoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Izanagi** (japane イザナギ, notita en Koĝiki kiel 伊邪那岐 kaj en la Nihonŝoki kiel 伊弉諾) estas Dio *kamio* naskita de la sep diaj generacioj en japana mitologio kaj ŝintoismo kaj estas ankaŭ referita en la Koĝiki kiel "maskla-kiu-invitas" aŭ *Izanagi-no-mikoto*. Ĝi ankaŭ estas prononcita *Izanagi-no-Okami*.

Li kun lia edzino kaj pli juna fratino, Izanami, estigis multajn insulojn, diaĵojn kaj prapatrojn de Japanio. Kiam Izanami mortis en akuŝo, Izanagi provis (sed ne sukcesante) repreni ŝin de Jomi (la submondo). En la purigo-rito post lia reveno, li generis Amaterasu (la sundiinon) de lia maldekstra okulo, Cukujomi (la lundion) de lia dekstra okulo kaj Susanoo (tempesto- aŭ ŝtormodio) de lia nazo.

La rakonto de Izanagi kaj Izanami havas proksimajn paralelojn al aliaj mitoj kiel ekzemple tiu de Orfeo kaj Eŭridiko, sed kiam Izanagi rigardas trofrue sian edzinon, li rigardas ŝian monstran kaj inferan staton kaj ŝi estas hontigita kaj indignita. Ŝi persekutas lin por mortigi lin. Ŝi malsukcesas en tio, sed promesas mortigi milon de liaj homoj ĉiun tagon. Izanagi replikas ke milo kaj kvincent estos naskita ĉiun tagon.

Vidu ankaŭ
----------

* 10209 Izanako

* Kategorio Izanagi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
|  |  |
| --- | --- |
|   | **Oni sugestas kunigi ĉi tiun artikolon kun Tembro.

---**
Bonvolu diskuti en la Diskuto:Tembro. Nur ensalutintaj uzantoj povas aranĝi tion. |

La **sonkoloro** (ankaŭ **tembro**) estas en la muziko unu el la parametroj de la unuopa sono kaj estas difinata per sia sonspektro, do la specifa miksaĵo el baza tono, supraj tonoj, susurporcioj ktp. samkiel la tempa paso de la spektro kaj de la sonforteco.

Spektro
-------

Baza tono aŭ supraj tonoj difinas ĉe multaj muzikaj instrumentoj la sonkoloron. La supraj tonoj estas entjeraj oblaj de la baztona frekvenco, oni nomas ilin ankaŭ harmoniaj oder partaj sonoj. Baza kaj supraj sonoj oscilas je tio sinusforme.

La muzikaj tonoj estas periodaj procesoj kaj ilin bone priskribas matematike la Vico de Fourier (vidu tie la paragrafon "akustiko kaj muziko"). Difinitivaj por sonkoloro estas rilatoj de amplitudoj de supratonoj kun frekvencoj **2f**, **3f**, **4f**,... al amplitudo de la baza tono kun frekvenco **f**. Rimarku, ke tiu matematika aparato ĝuste priskribas nur dumtempe sufiĉe stabilajn periodajn procesojn, malpli ĝuste ekzemple, sonojn de frapmuzikiloj aŭ sonorojn (vidu sube).

Ĉe mekanikaj muzikiloj oscilas apud la baza tono ankaŭ la supraj tonoj. Elektronikaj instrumentoj povas ankaŭ produkti sonkorojn sen supraj sonoj.

Ekzistas ankaŭ muzike uzataj sonoroj, kiuj ne aŭ ne nur estas kunmetataj el baza kaj supraj sonoj.:

* sonorojn de sonoriloj oni pli bone priskribas per baza kaj malsupraj sonoj (entjeraj dividantoj de la bazosona frekvenco) kaj tute ĝenerale neharmonia interfero de multaj sinusaj signaloj efikas pliofte al metaleca sonoro;
* tambursonoj estas miksaĵo el sonoj kaj susursignaloj;
* Eĉ malvastbenda susuro uzeblas kiel muzika sonkoloro (ventmuĝo);
* Ĉe multaj muzika j sonoj susurporcioj stampas la sonkoloron (ekz. la ekblovsonoroj ĉe blovinstrumentoj kaj orgentuboj).

Ekoscilado
----------

Decida por la sonkoloro estas precipe la ekoscilado, t.e. la tempa paso de la Spektro kaj de la sonforteco de la unuaj sekunderoj de tono. Se oni forigas tiujn unuajn dekonsekundojn, kelkaj instrumentoj nur malfacile estas identigeblaj.

Formantoj
---------

Esenca por la sonkaraktero de muzikilo estas ankaŭ formantoj, kiuj estas sendependa de la ludata sonalteco kaj plejparte dependas de la konstruformo de la instrumento. Kiel formantoj oni nomas karakterizaj maksimumojn kaj minimumoj en la supratona spektro de akustika oscilado.

La perceptata kaj mezurebla sonbildo de parolsonoj estas origine determinata de formantoj: La pospecifa situo de tiuj ebligas la diferencigon de la vokaloj *a, e, i, o, u* (vd. ankaŭ:vokala triangulo).

Ludotekniko
-----------

Krom la eco de la songeneratoro (ekz. muzikilo, kantvoĉo) ankaŭ la maniero de la stimulo kaj ludotekniko determinas la sonkoloron de muzikilo.

Aŭdado
------

La sonkoloro, t.e. la ekzistaj frekvencporcioj kaj ilia dumtempa konduto, ebligas ke ni povas aŭde diferenci inter sonoj faritaj sur diferencaj instrumentoj, sed ankaŭ inter tiuj produktitaj sur la sama instrumento.

Vidu ankaŭ
----------

* Akustiko
* Formanto
* Sono
* Sonoro

* Kategorio Sonkoloro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Mapo de Centra Eŭropo el 919 al 1125, fare de William R. Shepherd. La teritorio de la Polabiaj Slavoj estas prezentita purpure ĉe preskaŭ la pinto, dum grupoj de **Oboritoj** (Obotrites) kaj de **Veletoj** (Veleti) aperas blanke kaj la Sorabaj grupoj purpure.
Slavoj (verde) dum la 7a kaj 8a jarcentoj
La gentoj de okcident-slavoj, en la 9-a kaj 10-a jarcentoj, i.a. nordoriente la **Veletoj** (pole *Wieleci*)
**Polabiaj Slavoj** aŭ **Polabaj Slavoj** (malsuprasorabe *Połobske Słowjany*, pole *Słowianie połabscy*, ĉeĥe *Polabští Slované*) estas kolektiva termino aplikita al nombro de Leĥaj triboj kiuj vivis laŭlonge de la rivero Elbo en kio estas nune Orienta Germanio. La proksimuma teritorio etendis el la Balta Maro norde, la Saale kaj la *Limes Saxoniae* (Saksa limo) okcidente, la Ercmontaro kaj la Okcidentaj Sudetoj sude, kaj Pollando oriente. Ili estis konataj ankaŭ kiel **Elbaj Slavoj** (germane *Elbslawen*) aŭ **Vendoj**. Ties nomo derivas el la Slava *po*, kun signifo "ĉe/apud/laŭlonge", kaj la Slava nomo por Elbo (*Labe* ĉeĥe kaj Łaba pole).

La Polabaj Slavoj startis setliĝi en la teritorio de nuntempa Germanio en la 6a jarcento. Ili estis konkeritaj de saksoj kaj danoj ekde la 9-a jarcento kaj poste inkluditaj ene de la Sankta Romia Imperio. La triboj estis laŭgrade germanigitaj kaj asimilitaj en la postaj jarcentoj; la soraboj estas la nuraj posteuloj de la polabaj slavoj kiuj estis retenintaj siajn identecon kaj kulturon.

La polaba lingvo estas nune formortinta. Tamen, ambaŭ sorabaj lingvoj estas parolataj de proksimume 60 000 loĝantoj de la regiono kaj tiuj lingvoj estas konsiderataj de la registaro de Germanio kiel oficialaj lingvoj de la regiono.

Vidu ankaŭ
----------

* Elboslavoj
* Rugia
* Okcidentslavaj lingvoj
* Slavistiko
* Nordaj Krucmilitoj

Referencoj
----------

1. ↑  De Vere, 353
2. ↑  Christiansen, 18
3. ↑  Goldberg, 134

Bibliografio
------------

* Barkowski, Robert F. (2015). Słowianie połabscy. Dzieje zagłady (in Polish). Warszawa: Bellona. ISBN 978-83-11-13741-7.
* Christiansen, Erik (1997). The Northern Crusades. London: Penguin Books. p. 287. ISBN 0-14-026653-4.
* Goldberg, Eric Joseph (2006). Struggle for Empire: Kingship and Conflict Under Louis the German, 817-876. Ithaca and London: Cornell University Press. ISBN 0-8014-3890-X.
* Herrmann, Joachim (1970). Die Slawen in Deutschland. Berlin: Akademie-Verlag GmbH.
* De Vere, Maximilian Schele (1853). Outlines of comparative philology, with a sketch of the languages of Europe. New York: University of Virginia.
* Zeuß, Kaspar (1837). Die Deutschen und die Nachbarstämme (in German). Munich: Ignaz Joseph Lentner.

* Kategorio Polabiaj Slavoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Blake EDWARDS** (la 26-an de julio 1922 - la 15-an de decembro 2010 ) estis aklamita kinoreĝisoro, Oscar- gajninto kaj respondeca por pluraj gravaj produktadoj kiel la *Rozkolora Pantero* filmserio kaj la sukcesaj filmoj *Breakfast at. Tiffany's* kaj *Victor Victoria*.

Vivo
----

Naskiĝis la 26-an de julio 1922 en la urbo Tulsa, en Oklahomo, en Usono, nomata William Blake Crump. Infanaĝe li ludis en pluraj filmoj kaj eĉ verkis skriptojn. Lia sukceso en reĝisorado estis en 1961 kiam li reĝisoris kaj produktis la filmon *Breakfast at Tiffany's*, ĉefroligante la Okcar-gajninton Audrey Hepburn. En 1962 li reĝisoris la filmon *Days of Wine and Roses* kun Jack Lemmon kaj Lee Remick.

Post ĉi tiu filmo venis *La Rozkolora Pantero* ĉefrolita de la aktoro kaj komikulo Peter Sellers, kiu estis premiere prezentita en 1963 kaj iĝis komedia filmo kiu estis sekvita per ok pliaj filmoj kiuj ankaŭ iĝis furoraĵoj.

En 1959 li reĝisoris la komedion *Operation Petticoat* kun Cary Grant kaj Tony Curtis. En 1965 li skribis kaj reĝisoris la komedion *The Great Race* kun Jack Lemmon kaj Tony Curtis. En 1984 li reĝisoris la filmon *Mickey kaj Maud* kun Dudley Moore en la gvidrolo.

Post lia geedziĝo kun filmaktorino Julie Andrews, li reĝisoris kaj produktis plurajn filmojn kun ŝia partopreno, inkluzive de *Darling Lili*, la komedio 10, la dramo *That's Life!* (1986), kaj la premiita filmo Victor Victoria.

En la 75-a Akademia Premio en 2004, Edwards ricevis honoran Oskaron por dumviva atingo.

Li estis edziĝinta al Patricia Walker inter 1953 kaj 1967 kaj ili havas du infanojn kune. De 1969 ĝis lia morto li estis edziĝinta al Julie Andrews kaj ili havas du adoptfilinojn.

En 2005 li ricevis honordoktorecon de Ŝtata Universitato de Arizono .

Referencoj
----------

1. ↑  Honorary Degrees, Arizona State University

Eksteraj ligiloj
----------------

* Sensoj de Kino: Kritika datumaro de grandaj reĝisoro
* Blake Edwards ĉe Interreta filma datumbazo (angle)
* 

* Blake Edwards ĉe AllMovie (angle)
* Blake Edwards ĉe Internet Broadway Database (angle)
* Encyclopedia de Oklahoma Historio kaj Kulturo – Edwards, Blake
* Mia Tago Kun Blake Edwards – Tributo de Steven Ameche


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 819665
* GND: 121153940
* LCCN: n80081875
* VIAF: 54332293
* ISNI: 0000000114728412
* LIBRIS: 340136
* SUDOC: 061330612
* BNF: 13893595f
* NKC: ola2002161248
* BNE: XX1092553
 |
Ŝonaa sorĉisto kuracisto
La **ŝonaoj** (**Shona**) estas la nomo por etna grupo, kelkaj triboj en la suda Afriko, en la teritorio de la hodiaŭa ŝtato Zimbabvo, precipe en la nordo kaj oriento de la lando. Ili konsistas el la ses ĉefaj etnoj, la korekoreoj (Kore Kore), zezuruoj (Zezuru), karangoj (Karanga), manjikoj (Manyika), ndaŭoj (Ndau) kaj la rozvoj (Rozvi) kaj multaj aliaj plej malgrandaj triboj. La nocio en la 19-a jarcento origine estis pejorativa nomigo por ĉiuj, kiuj ne apartenis al la tribo ndebeloj.

La ŝonaa lingvo apartenas al la bantuaj lingvoj.

La ŝonaoj en Zimbabvo estas la plejmulto de la loĝantaro. En Zimbabvo kaj Mozambiko kune vivas proksimume naŭ milionoj da ŝonaoj.

Krome ekde la 20-a jarcento la nocio ŝonaa evoluis al sinonimo por la ŝonaa arto, kiu precipe kun sia skulptarto apartenas al grava parto de la nuntempa afrika arto.

La Mbendo-Ĵeruzarema danco (Mbende-Jerusarema) de la popolo zezuruoj (Zezuru), poliritma muziko kun akrobata danco, en la jaro 2005 estis akceptita en la Unesko-liston de la majstroverkoj de la buŝa kaj nemateria heredaĵo de la homaro.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Ŝonaoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Ŝtonskulptarto en la Galerie J Möller Arkivigite je 2008-02-11 per la retarkivo Wayback Machine (germane)
* Ŝtonskulptaĵoj el Zimbabvo en la StoneHeads Gallery (germane, angle, hispane)
* Shona-Art Gravaj formoj de la figura arto (germane)