recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**František Schmoranz pli aĝa** (28-a de decembro 1814 Bělá ĉe Rychnov nad Kněžnou – 4-a de aprilo 1902 Slatiňany) estis signifa ĉeĥa arĥitekto, konstruisto Kaj restaŭristo en la dua duono de 19a jarcento.

Bibliografio
------------

En Kutná Hora li ellernis masonisto, poste studis en Viena Akademio (1836) kaj de la jaro 1837 li vivis en Slatiňany. En la jaroj 1844–1871 li efikis kiel urba arĥitekto en Chrudim. En tiu ĉi posteno li signife ĉeestis renovigon de la urbo Chrudim post pereiga incendio en la jaro 1850. De la jaro 1853 li aktivis kiel regiona konservisto de la Viena Centra Komisiono por Protektado de Memorindaĵoj. La 16-an de januaro 1889 li estiĝis Honora civitano de la urbo Chrudim.

Verkaro
-------

Schmoranz apartenis al la aŭtoritatuloj de novgotika stilo, en kiu li kreis kelkajn novkonstruaĵojn, ekzemple kriptan monumenton de la familio de Karel Chotek en Valtířov apud Ústí nad Labem kaj vicon da domoj en Chrudim. Sed antaŭ ĉio li signife ĉeestis en purismaj rekonstruoj de preĝejoj kaj kasteloj en orienta Bohemio. Novgotike li rekonstruis kastelon en Žleby, preĝejon de Ĉielenpreno de Virgulino Maria en Chrudim, preĝejon de Sankta Jakobo en Polička, katedron de Sankta Spirito en Hradec Králové. Kadre de la rekonstruoj li projektis ankaŭ novajn novgotikajn moveblaĵojn. Per sia sugesto ĉe la Viena Centra Komisiono por Protektado de Memorindaĵoj li sukcesis forigi detruon de Zelená brána  *(Verda pordego)* en Pardubice. En la jaro 1895 estis laŭ lia projekto konstruita turo de la dekana preĝejo de Ĉielenpreno de Virgulino Maria en Polná.

* Episkopa katedro de Sankta Spirito en Hradec KrálovéEpiskopa katedro de Sankta Spirito en Hradec Králové
* Kastelo ŽlebyKastelo Žleby
* Preĝejo de Ĉielenpreno de Virgulino Maria en ChrudimPreĝejo de Ĉielenpreno de Virgulino Maria en Chrudim
* Preĝejo de Sankta Jakobo en PoličkaPreĝejo de Sankta Jakobo en Polička
* Panoramo de Polná kun preĝejo de Ĉielenpreno de Virgulino MariaPanoramo de Polná kun preĝejo de Ĉielenpreno de Virgulino Maria

* Kategorio František Schmoranz en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 383516
* GND: 1031230432
* VIAF: 85316970
* ISNI: 0000 0000 6709 3230
* ULAN: 500125948
* NKC: xx0001721
 |
**Hawley Harvey CRIPPEN** (11-a de septembro 1862 en Miŝigano, Usono – 23-a de novembro 1910 en Pentonville, Britio), pli bone konata kiel **D-ro Crippen,** estis la unua murdinto kaptita per la uzo de radio-telegrafio.

Li studis medicinon kaj dentomedicinon kaj fine translokiĝis al Londono en 1900 kun la dua edzino. Poste li enamiĝis kun sia sekretariino Ethel LE NEVE. Li venenis sian edzinon, distranĉis la korpon kaj enterigis ĝin en la kelon de sia domo. Li kaj Ethel Le Neve decidis eskapi al Kanado per ŝipo kiel patro kaj filo. La suspektema ŝipestro kontaktis la policon ĉe Scotland Yard per radio-telegrafio. La paro estis arestita kaj post leĝa proceso oni pendumis Crippen en Londono. Le Neve estis absolvita.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Hawley Harvey Crippen en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Muzeo Marconi Arkivigite je 2003-04-05 per la retarkivo Wayback Machine angle


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 9780
* GND: 1050799461
* LCCN: n83317540
* VIAF: 11234791
* ISNI: 0000 0000 8197 4755
* SUDOC: 264465954
* NLA: 35708245
* NKC: jx20060327003
* BNE: XX1692088
 |
**John George "Jack" Phillips** (naskiĝinta la 11-an de aprilo 1887 - mortinta la 15-an de aprilo 1912) estis pli aĝa radiotelegrafisto deĵoranta sur *Titanic*.

La dudekkvinjara Jack Phillips estis spite al sia juneco ĉe siaj superuloj en kompanio Marconi Marine bone enskribita kaj li estis konsiderita kiel unu el iliaj plej bonaj kaj plej talentemaj telegrafistoj. Li komencis labori en poŝtoficejo kaj en la jaro 1906 li venis en radiotelegrafian metilernejon en Liverpool. Li metis finan ekzamenon kun eminenta rezulto kaj en la sekvantaj jaroj li deĵoris sur vico da ŝipoj: *Teutonic*, *Lusitania*, *Mauretania*, *Campania* kaj fine sur *Oceanic*. En lastaj tri jaroj li priservis fortan elsendigilon lokigita sur okcidentirlanda marbordo. Li estis plene donita al sia okupo, kaj kiam li eksciis pri sia nomumo al *Titanic*, li ne kaŝis ĝojon.

Vidu ankaŭ
----------

* Harold Bride

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rHomekipo de Titanic |
| --- |
| Kapitano • Oficiroj • Stiristoj • Gvatistaro • Telegrafistoj • Ŝipa orkestro • Ŝipkuracisto • Poŝtoficistoj • Hejtistoj kaj ĵetistoj • Pluaj membroj • Loĝigo de homekipo | Titanic navigacias maldekstre |

 |

* Kategorio Jack Phillips en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 213731
* LCCN: nb2018009358
* VIAF: 316737177
* ISNI: 0000 0004 5094 3015
* BNF: 14977451d
 |
**Jakob Gresel** naskiĝis en la jaro 1483 en Bramsche kaj mortis en Rees, Rejno, la 13-an de januaro 1552. Li estis humanisto kaj profesoro de la mezepoka Universitato de Kolonjo kaj kanoniko en la urbo Rees/Rejno.

Biografio
---------

Li studis unue en la "Karola Gimnazio" en la urbo Osnabrück kaj poste, en 1501, en la lernejo de la Katedralo de Münster, antaŭ ol eniri en la Beletristikan Fakultaton de la Universitato de Kolonjo. En 1503, li ricevis la diplomon pri Bakalaŭro, kaj en 1504, tiun de Magistro pri Artoj, jam kun permeso por instrui. En 1506 li estis nomumita Profesoro de la Beletristika Fakultato. En 1511, li fariĝis kontrolisto por la ekzamenoj al la kursoj de Bakalaŭro kaj Magistro. Dum sia tuta vivo li sin dediĉis al la revivigado de la klasika latina literaturo, kvankam li mortis, kiel simpla kaj nekonata profesoro.

En 1533 li fariĝis kanonisto en la urbo Rees, kie li restis ĝis sia forpaso. Kiam li mortis, en 1552, li deklaris en sia testamento ke li estis lasinta institucion por prizorgado de malriĉaj familioj, hospitalon por pritraktado de nekuracebla malsanularo, krom la starigado de elementa latina lernejo por knaboj kaj knabinoj, plue loĝejo kaj 20 guldenoj por la instruisto.

Blazonŝildo de la familio Greselius.

Bibliografio
------------

* Personensuche
* WorldCat Identities
* Deutsche National Bibliothek


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 475213
* GND: 119510480
* LCCN: n98094846
* VIAF: 62360013
* ISNI: 0000 0000 3405 9992
 |
**Norman Thavaud** (naskiĝinta je la 14-a de aprilo 1987), kelkfoje nomita "**Norman fait des vidéos**" (Norman faras filmetojn) estas franca humuristo kaj bloganto konata por siaj komikaj videoj "Norman fait des vidéos" ĉe YouTube kaj Dailymotion. Liaj videoj estas milionfoje viditaj. Speciale la filmeto «Apple Addicts» kiu havas pli ol 5 milionoj da vidintoj.

Antaŭ nelonge, li komencis televidan karieron ludante akcesorajn rolojn.

Je la 12-a de januaro 2012, Norman organizis spektaklon "Zapping Amazing" kiu kuniĝis ĉirkaŭ 3 000 personojn en Le Grand Rex (Parizo)

Dum marto 2012, li partoprenas en reklama kampanjo organizita de la cereala firmo "Crunch", nomita "Crunch sort Norman de sa chambre" (Crunch irigas Norman el sia ĉambro) kiu irigas lin tra la tutmondo por fari vojaĝon.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Norman Thavaud en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala paĝaro Arkivigite je 2016-04-09 per la retarkivo Wayback Machine (france)
* Kanalo ĉe YouTube
* Paĝo ĉe Facebook
**Rudolf WOLF** [volf] rumania hungara historiisto. Li naskiĝis en Oradea la 7-an de majo 1951 kaj mortis la 9-an de septembro 2008 en Kluĵo.

Kariero
-------

Rudolf Wolf akiris diplomon pri historio-filozofio en UBB de Kluĵo (1971–75) kaj doktoriĝis en 1998 pri salminado en Transilvanio en periodo 1541–1691. Li instruis en Distrikto Sălaj, de 1979 en Kluĵo. Li publikigis en revuoj Acta Musei Porolissensis, Korunk, Erdélyi Híradó, Művelődés, Transylvanian Review, Acta Musei Napocensis, Napoca Uni­versitară, en volumoj Szilágysági magyarok. Buk. 1981; Din istoria arhivelor ardelene. Kv. 1995), memorlibroj (Emlékkönyv Jakó Zsigmond születésének nyolcvanadik évfordulójára. Kv. 1996; Emlékkönyv Imreh István születésének nyolcvanadik évfordulójára. sl. 1999; Omagiu profe­so­rului Magyari András Emlékkönyv. Samloke,. 2002) estis kunulaŭtoro de *Kolozsvár 1000 éve* (uo. 2000), *Apáczai Csere János Elméleti Líceum Évkönyv* (uo. 2003).

Studaĵoj
--------

* Tordai törvények a XVII. századból, konkurso EME 1991, 1-a premio; Ó- és Újtorda viszonya, censo de 1713.

Libro
-----

* Torda város tanácsi jegyzőkönyve. 1603–1678 (Kv. 1993 = Erdélyi Történelmi Adatok).

Fonto
-----

* Romániai magyar irodalmi lexikon Arkivigite je 2016-03-05 per la retarkivo Wayback Machine
**Sidney Rigdon** (n. la 19-an de februaro 1793 – m. la 14-an de julio 1876) estis gvidanto dum la frua historio de la Movado de la Sanktuloj de la Lastaj Tagoj.

Biografio
---------

Sidney Rigdon naskiĝis en St. Clair Township, Pensilvanio, ĉirkaŭ 10 mejloj sude de Pittsburgh. Li estis la plej juna de kvar infanoj de William kaj Nancy Rigdon. La patro de Rigdon estis kultivisto kaj indiĝeno de Marilando. William Rigdon mortis en 1810 kaj Sidney restis sur la bieno ĝis 1818, kiam li lernis li mem al baptista ministro nome Rev. Andrew Clark. Rigdon ricevis lian licencon por prediki de la Regula Baptistoj en marto, 1819. Li movis en majo al Ohio, kie li komune predikis kun Adamson Bentley de julio, 1819. Li geedziĝis la fratinon de Bentley Phoebe Rivereto en junio, 1820 kaj restis en Ohio ĝis februaro, 1822, kiam li revenis al Pittsburgh post akcepti la Unua Baptista Eklezio tie sub la rekomendo de Alexander Campbell.

* Kategorio Sidney Rigdon en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 372738
* GND: 122934075
* LCCN: n92046027
* VIAF: 30431768 23793715, 30431768
 |
**August Kościesza-Żaba**, blazono Kościesza (naskiĝis en 1801 en Krasław, Latvio, mortis la 3-an de januaro 1894 en Izmiro) estis filo de Dominik Żaba kaj Anna Holownia - pola orientalisto kaj diplomato en la rusa servo.

Li studis orientajn lingvojn en Sankt-Peterburgo (1824-1828). Laboris kiel tradukisto en rusaj konsulejoj en Jafo kaj Smyrna (Izmiro), en la jaroj 1848-1866 estis rusa konsulo en Erzurum. De 1856 interkomprene kun Rusa Akademio de Sciencoj kolektis kaj esploris literaturaĵojn pri kurdoj. Parto de lia kolekto troviĝas en la Biblioteko de Sankt-Peterburgo. Kun la dua edzino Helena Giraud havis filinon, kiu estis edzino de barono Leopold de Testa.

Esplorante kutimojn de kurdoj, rezultojn de sia laboro publikigis en la franca lingvo: *Receueil des notices et récits de la littérature et des tribus du Kourdistan* (1861). Krome li prilaboris la unuan francan-kurdan vortaron (1879).

Fonto
-----

* Marie de Testa & Antoine Gautier, *Auguste de Jaba (1801-1894), diplomate orientaliste russe et la connaissance de la langue kurde, in Drogmans et diplomates européens auprès de la Porte ottomane*, éditions ISIS, Istanbul, 2003, pp. 441-461.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 387447
* GND: 1051237335
* LCCN: n2005064343
* VIAF: 63418898
* ISNI: 0000 0001 1657 9633
* LIBRIS: 231138
* SUDOC: 113360347
* NKC: mzk2016931600
 |
**Jeanne Louise CALMENT** estas francino naskiĝinta la 21-an de februaro 1875 en Arles, mortis la 4-an de aŭgusto 1997 samloke je la aĝo de 122 jaroj, 5 monatoj kaj 14 tagoj (entute 44 760 tagoj).

Ŝi estis la plej veriĝita kaj konfirmita supercentjarulino de Francio kaj de la tuta mondo. Ŝi atingis pli superan aĝlimon ol ekzemple Jiroemon Kimura (116-jara) kaj Luigi Cornaro (102-jara).

En la aĝo de 85 ŝi ankoraŭ komencis kurson pri skermo kaj ĝis la aĝo de 100 jaroj ŝi daŭre biciklis. Ĝis la aĝo de 110 ŝi vivis sola kaj poste en maljunulejo en Arles, Francio, kiu portas ankoraŭ ŝian nomon.

Jeanne Calment kaj Vincent Van Gogh
-----------------------------------

Jeanne Calmet akiris internacian famon kiam ŝi en la aĝo de 113 rakontis ke ŝi en ŝia junaĝo (je la aĝo 14 en 1889) renkontis Vincent van Gogh kiam li venis por aĉeti tolon en la ŝtofa butiko de ŝia onklo. Ŝi trovis lin "malpura, malbone vestita kaj obstina" kaj "malbela havante odoron de alkoholo". Okaze de la 100-a datreveno de la morto de Vincent van Gogh en 1990, aperis ampleksa intervjuo kun Calment.

En 1965 Calment okupis rolon en la mallonga filmo Vincent Van Gogh : 'Darkness Into Light', kiu celis la varbadon por alia filmo pri la vivo de Vincent van Gogh : 'Lust for Life'. En la aĝo de 114 Jeanne Calment kunludis en filmo pri sia propra vivo, 'Vincent et moi', kiu igis ŝin la plej maljuna filmaktorino en la mondo. En 1995 sekvis la dokumenta filmo '*Au-delà de 120 ans avec Jeanne Calment'* (pli ol 120 jaroj kun Jeanne Calment).

Okaze de ŝia 121-a naskiĝdatreveno aperis kompaktdisko '*Maîtresse du temps'* sur kiu Calment diras rememorojn sur fono de tekno-repo-muziko.

Jeanne Calment kaj Esperanto
----------------------------

Kun sia edzo Fernand, ŝi lernis Esperanton.

Literaturo
----------

Ludwig Wegener, *La arto fariĝi centjara*, eld. Limburger Vereinsdrückerei - Esperanto-fako, unua eldono 1953, Limburg/Lahn, Germanio.

Vidu ankaŭ
----------

* Plej aĝa homo
* Listo de la plej aĝaj homoj
* Vivdaŭro
* Jiroemon Kimura

Referencoj
----------

1. ↑  (angla) Supercentenarians Arkivigite je 2020-01-02 per la retarkivo Wayback Machine, Gerontology Research Group, alirita la 15-an de februaro 2017.
2. ↑  «Jeanne Calment, 114 ans a rencontré Van Gogh» [filmeto kun intervjuo], sur  *[arkivo]*, la 21-an de januaro 1989
3. ↑  (angla) Tribute to Jeanne Calment, memorial- Lasting tribute", alirita la 15-an de februaro 2017.
4. ↑  (angla) "Believed to be world's oldest, woman in France dies at 122[*rompita ligilo*]". Houston Chronicle. la 4-a de aŭgusto 1997, alirite la 15-an de februaro 2017;
5. ↑  Jean-Claude Lamy, *Le Mystère de la chambre Jeanne Calment*, 300 p. 2013, Ed. Fayard, ISBN 978-2213666839

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kiun aĝon homo povas atingi ?, Esperanta Retradio; 3-a julio 2017.
* Le mystère de la chambre Jeanne Calment (fragmento)

* Kategorio Jeanne Calment en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 310910
* GND: 131908057
* LCCN: n95088531
* VIAF: 77460224
* ISNI: 0000 0000 9328 4583
* SUDOC: 033860904
* BNF: 12467507v
* MBA: 45a7096e-f5b9-4327-a81f-79305aef6263
 |
**Rudolf JACOBS** (n. la 26-an de aprilo 1914 en Bremen - m. la 3-an de novembro 1944 en Sarzana) estis kapitano de la germana marista armeo kiu aliĝis la brigadojn partizanajn en Italio. Rudolf Jacobs dizertis de la armeo en 1943 kaj batalis flanke al la brigadoj partizanaj en la regiono de Sarzana. Li mortis dum atako de li mem planita al faŝista kazerno centre de Sarzana, kiu malsukcesis pro neatenditaĵo.

Vivo ĝis la rekruto
-------------------

Jacobs estis filo de la konata arkitekto de Bremeno Rudolf Heinrich Jacobs. Tio permesis al li, je la fino de la altnivelaj studoj en 1932, eniri la Komercan Marfloton kie li povis sin ŝirmi de la tajdo nazisocialista. Ĝis 1938 Jacobs vojaĝis surmare - interalie, eĉ sur la lerneja ŝipo *Deutschland* - kaj akiris la rajtigilon de oficiro. En 1936 li edziĝis. Ekde 1938 li
studis en Bremeno, en Braunschweig kaj en Hannover. Li doktoriĝis kiel Inĝeniero en 1940.

Armea servo
-----------

En 1939 Jacobs estis rekrutata. Komence estis sendata al la regiono de Hamburg-Altona, poste aligita al la armea grupo konstruanta la Okcidentan Barilon Saarburg (Lothringen/Loreno). En la aŭtuno 1943 estis sendata kun rango de Kapitano al la korpuso de inĝenierio de la Mara Armeo apud La Spezia, kie li estris artilerian postenon inter Punta Bianca kaj Bocca di Magra. En Italio Jacobs klopodis por vendigi la konfiskitajn nutraĵojn je fiksita prezo ĉe la libera merkato. Krome li havigis al la loĝantaro nutraĵojn je elspezo de la germana armeo.

Dizerto kaj morto
-----------------

Memorŝildo en Sarzana
En 1943 lia edzino kaj liaj du filoj estis erare taksataj kiel mortintoj. Jacobs kaj lia ĉefkaporalo Johann Fritz, ŝarĝinte armilojn kaj benzinujojn sur aŭtoĉaron, forlasis la postenon kaj aliĝis la italajn partizanojn de la Brigado Garibaldi „Ugo Muccini", kun kiuj ili kunbatalis dum pli ol unu jaro. La 3-an de oktobro 1944 Jacobs elstare batalis kontraŭ soldatoj germanaj kaj faŝistaj. Pro tio li surprenis la batalnomon „Primo" (Unua). Sekvan militan agon li estris la 3-an de novembro - Jacobs, Fritz, tri Rusoj kaj kvin Italoj atakis hotelon en Sarzana ("La Laurina"), kiu estis tiutempe kazerno de faŝistoj, kredigante esti germana taĉmento estrata de Jacobs. La surpriza atako fiaskis kaj Jacobs, kies armilo paneis, estis mortigita.

Lia familio eksciis pri lia morto nur en februaro 1957, kiam ĝi estis retrovata de Paolino Ranieri, tiama estro de la Brigado Muccini kaj sekve urbestro de Sarzana dum 25 jaroj.

En la porĉo kiu antaŭas la ejon de la atako la Komunumo de Sarzana starigis marmoran memorŝildon.
*Ĉi tie estas islanda nomo. Plejmulto de islandanoj ne havas familiajn nomojn. La lasta nomo de ĉi tiu persono estas patronomo. Mencii ŝin oni povas sub ŝia persona nomo Svava.*

**Svava Jakobsdóttir** (naskiĝis la 4-an de oktobro 1930 en Neskaupstaður, orienta Islando, mortis la 21-an de februaro 2004) estis islanda verkistino. Kiel infano ŝi pasigis kvin jarojn en Kanado, kie ŝia patro servis kiel pastro. Ŝi studentiĝis en Rejkjaviko en 1949 kaj poste studis anglan literaturon en Usono kaj en Anglujo. Ŝi studis en Somerville College (Universitato de Oksfordo) en 1952-1953. Ŝi laboris dum kelka tempo en la islanda Ministerio pri Eksterlandaj Aferoj, ĉe la Ŝtata Radio kaj kiel ĵurnalisto ĉe Morgunblaðið, la plej granda islanda ĵurnalo. Dum kelkaj jaroj ŝi estis parlamentano por Alþýðubandalagið (socialisma partio).

Pleje konata ŝi estas kiel verkisto. Ŝiaj unuaj verkoj estis la novel-kolektoj *12 konur* (12 virinoj) (1965) kaj *Veisla undir grjótvegg* (Festeno sub ŝtonmuro) (1967) kaj la romano *Leigjandinn* (La luanto) (1969) kiu estas alegorio pri la subpremo de virinoj kaj malgrandaj nacioj. Ĉi tiuj verkoj estas originale novecaj kaj vekis multan atenton pro modernisma rakontmaniero kaj kritika pritrakto pri la pozicio de virinoj. Ŝia stilo estas mikso de banaleca realismo kaj libera fantazio, kie timigaj okazaĵoj estas prezentataj kiel memdiraj ordinaraĵoj kaj kliŝoj kaj stereotipa pensado estas atakataj. Svava verkis ankaŭ teatraĵojn, kiuj metas ŝin en la unuan vicon de islandaj dram-verkistoj. Inter tiuj estas *Hvað er í blýhólknum?* (Kiu estas en la plumba tubo?) (1970) kiu pritraktas la pozicion de virinoj kaj la edukadon de knabinoj pro la virina rolo; *Æskuvinir* (Dumjunecaj amikoj) (1976) kaj *Lokaæfing* (Fina ekzerco) (1983) kiu i.a. pritemas la teruraĵojn de nuklea milito. En ŝia romano *Gunnlaðar saga* (Historio de Gunnlöð) (1987) ŝi kunmiksas nuntempon kaj mitan antikvon en lirika kaj mistika maniero. Unu el ŝia plej famaj noveloj, *Saga handa börnum* (Rakonto por infanoj) estis tradukita de Baldur Ragnarsson.

En Esperanto aperis
-------------------

* *Saga handa börnum (Rakonto por infanoj)* en La Tradukisto, dek-sesa numero, en traduko de Baldur Ragnarsson.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 101098
* GND: 132448025
* LCCN: n88065716
* VIAF: 70090690
* ISNI: 0000 0000 7829 568X
* LIBRIS: 199495
* SUDOC: 027959376
* BNF: 11988989h
* NKC: xx0245467
* ICCU: TO0V342901
 |
**Taha MUHAMMAD Ali** ( araba : **طه محمد علي** ; ĝusta transskribo de lia nomo: Ta Muhammad Ali; 1931 - la 2-an de oktobro 2011 ) estis palestina poeto, civitano de Israelo, loĝanta en Nazareto.

Vivo
----

Ali naskiĝis kaj kreskis en la vilaĝo Sfurije en Galileo, kaj en la aĝo de dek sep jaroj, dum la arab-israela milito de 1948, fuĝis kun sia familio al Libano. Post la milito ili ne rajtis reveni al la vilaĝo kaj la familio revenis kaj ekloĝis en Nazareto, kie Ali loĝis ĝis sia morto. En la 1950-aj jaroj, li malfermis memoraĵbutikon por kristanaj pilgrimuloj ĉe la urbocentro, kaj komencis studi poezion vespere. Li kutimis verki sian poezion en tempoj inter negocoj, kiam la butiko ne havis aĉetantojn.

Ali estis aŭtodidakto kaj nur studis dum kvar jaroj en lernejo, do tial li ankaŭ klarigas kial lia verkado atendis estis eldonita tiam kiam li atingis la aĝon de 41. En la tirkestoj de lia butiko liaj rakontoj kaj poemoj atendis jarojn, ĝis li kunvenigis kuraĝon publiki ilin.

> *Kaj tiele mi bezonis sesdek tutajn jarojn ĝis mi komprenis, ke akvo estas la plej bona en la trinkaĵoj, kaj ke pano estas la plej bongusta en la manĝaĵoj, kaj ke neniu arto havas veran valoron krom se ĝi infuzus iom da feliĉo en la homan koron*. 
> 
> 

Ali estis membro de la komunisma partio de Israelo kaj deĵoris en la centra komitato de la partio, rezignante pri ĝi en 1990 post disputo pri la ideologia vojo de la partio, kiu daŭre alkroĉiĝis al Leninismo.

Ali skribis pri sia infanaĝo kun sopiro, kaj pri tio, kion li spertis kiel "nakba" (forpelo) de sia lando kun sia familio kaj detruo de la paca vilaĝa vivo. Tra la jaroj li publikigis kvin poeziajn librojn kaj novelaron en la araba. Liaj skribaĵoj estis tradukitaj en naŭ lingvojn inkluzive de la ĉina, la rusa, la hispana, la franca kaj la itala, kaj estis publikigitaj en dekoj da ĵurnaloj ĉirkaŭ la mondo.

Eksteraj ligiloj
----------------

Piednotoj
---------


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 740520
* GND: 1035268736
* LCCN: nr91014601
* VIAF: 97337535
* ISNI: 0000 0000 7266 8086, 0000 0000 6865 7894
* SUDOC: 135849276
* BNF: 166008305
 |
**Terence Hanbury WHITE** (n. la 29-an de majo 1906, m. la 17-an de januaro 1964) estis angla verkisto plej konata pro sia Artura romano *La Estinta kaj Estonta Reĝo*.

Li naskiĝis en Mumbajo. Liaj fruaj jaroj malfacililis: lia patro estis alkoholulo kaj disiĝis de lia (emocie frigida) patrino kiam Terence havis dek kvar jarojn. Li studis en la privata lernejo Cheltenham College kaj en Queen's College, Universitato de Kembriĝo, kie li verkis disertaĵon pri *Le Morte d'Arthur* de Thomas Malory. Poste li instruis ĉe Stowe School, kiu estas privata lernejo.

En 1936 eldoniĝis lia unua presita verko, *England Have My Bones* (*Anglio Havu Miajn Ostojn*), pri jaro en Anglio. Tiun jaron li lasis sian postenon kaj ekloĝis en laborista dometo kie li verkis, fiŝis, ĉasis kaj falkĉasis. Li relegis *Le Morte d'Artur* kaj estis inspirata komenci romanon pri la infaneco de Reĝo Arturo, *The Sword in the Stone* (*La Glavo en la Ŝtono*), kiu estis tuj laŭdata kiam ĝi aperis en 1939.

En februaro de 1939 li translokiĝis al Irlando, kie li loĝis dum la dua mondmilito kaj verkis du sekvaĵojn de *The Sword in the Stone* - *The Witch in the Wood* (*La Sorĉistino en la Arbaro*) - poste renomata *The Queen of Air and Darkness* (*La Reĝino de Aero kaj Mallumo*) - kaj *The Ill-made Knight* (*La Misfabrikata Kavaliro*).

En 1946 li denove translokiĝis, tiam al Alderney, unu el la Manikinsuloj, kie li pasis la reston de sia vivo. Tiun jaron eldoniĝis porinfan-romano, *Mistress Masham's Repose*. En 1947 aperis *The Elephant and the Kangaroo* (*La Elefanto kaj la Kanguruo*), pri irlanda inundo simile al tiu de Noa. Dum la 1950-aj jaroj aperis du nefikciaj libroj - *The Age of Scandal* (*La Epoko de Skandalo*, pri Anglio dum la 18-a jarcento, kaj *The Goshawk* (*La Falko*), pri siaj klopodoj trejni falkon por falkĉasado. En 1954 li tradukis kaj redaktis *The Book of Beasts* (*La Libro de Bestoj*), mezepokan libron pri diversaj bestoj unue verkita en la latina kaj poste tradukita en la mezepokan anglan.

En 1958 li kompletigis sian kvaran Arturan romanon, *The Candle in the Wind* (*La Kandelo en al Vento*). Ĝi neniam aperis sendepende: ĝi aperis kun la aliaj (iom reviziataj) romanoj en la libro *The Once and Future King* (*La Estinta kaj Estonta Reĝo*), tiel formante tetralogion. Tiu libro inspiris la muzikan teatraĵon *Camelot* (1960).

Terence White mortis pro kormalsano surŝipe en Pireo, Grekio, revenante al Alderney de prelegveturo al Usono. Li entombiĝis en Ateno.

En 1977 eldoniĝis, anonime, lia fina Artura romano, *The Book of Merlyn* (*La Libro de Merlino*).

* Kategorio Terence White en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 271318
* GND: 118632159
* LCCN: n79086367
* VIAF: 263845595
* ISNI: 0000 0003 6862 7267, 0000 0001 2022 0025
* LIBRIS: 321703
* SUDOC: 027196224
* BNF: 11929136q
* MBA: d2f83d55-d0ae-4ffc-b140-e9e45db95c6a 2ae5b444-23b2-4875-9558-ba6acd4d4df2, d2f83d55-d0ae-4ffc-b140-e9e45db95c6a
* NLA: 36081837
* NDL: 00477151
* BIBSYS: 90183869
* NKC: xx0009397
* ICCU: UBOV781310
* BNE: XX976701
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Sankta Tereza. |

**Tereza de Lisieux** aŭ Sankta **Terenjo de la infano Jesuo**,
france *Sainte Thérèse de l'Enfant Jésus* [sent terez de lanfan ĵez*u*] (1873-1897) estis katolika sanktulino, kaj doktoro de la Eklezio. Ankaŭ konata sub la nomo **Sankta Tereza el Lisieux** kaj **Sankta Tereza de la Eta Floro**. Kune kun sankta Bernardeta el Lourdes, unu el la plej popularaj sanktuloj de la 19-a jarcento.

Vivo
----

*Thérèse Françoise Marie Martin* naskiĝis en Alençon (Nordoccidenta Francio) la 2-an de januaro 1873. Ŝia patro, *Louis Martin*, estis horloĝisto; ŝia patrino, *Azélie-Marie Guérin* (nomita "Zélie"), estis kudristino; ambaŭ estas ekde 2015 honorataj kiel sanktuloj fare de la Papo Francisko. Ŝiaj gepatroj havis naŭ infanojn, el kiuj kvar mortis junaĝe, Tereza estis la lasta el iliaj gefiloj.

Tereza estis ankoraŭ tre juna (4-jara) kiam ŝia patrino mortis pro mamkancero. Post tiu evento, la familio transloĝiĝis de Alençon al Lisieux, kie loĝis la onklo *Isidore Guérin*.

En 1888, nur 15-jara, Tereza eniras monaĥejon en Lisieux. Ŝi estis monaĥino en la ordeno de Karmelanoj, same kiel Sankta Tereza de Avila antaŭ ŝi. Dum ŝia vivo, ŝi estis tute nekonata. Ŝia famo venis kiam, post ŝia morto, publikiĝis ŝia taglibro, kiun ŝi skribis en la monaĥejo, sub la nomo Historio de iu animo (france: "*Histoire d'une Âme*"). Tiu eta libro tiom impresis ĉiujn ĝiajn legantojn, ke la famo de Tereza tuj iĝis tutmonda.

Kiel ĉiuj Karmelanoj, ŝi vivadis dum sia tuta vivo nur en la monaĥejo. Sed ŝi skribis, ke ŝi ŝatus vojaĝi tra la mondo kiel la misiistoj dum ŝi nur preĝadis por ili. Tamen, en la komenco de la 21-a jarcento, la korpo de Sankta Terezonjo vojaĝis tra la mondo laŭ ŝiaj voloj, kaj milionoj da homoj venis vidi ĝin. Patrino Tereza nomis sin *Tereza*, ĉar ŝi tiom amis Terenjon de la infano Jesuo.

Terezonjo de la infano Jesuo estas la Patrona Sanktulo de misiistoj.

Tuj cent jaroj post ŝia morto, la papo Johano Paŭlo la 2-a proklamis ŝin Doktoro de la Eklezio en 1997; post siaj du antaŭuloj, Tereza el Avilo kaj Katerina el Sieno, ŝi iĝis la tria doktorino de la Eklezio.

Referencoj
----------

1. ↑   Prière de la "petite Thérèse "de Lisieux (11 September 2014).
2. ↑  "Thérèse et la "petite voie"", 20 March 2005.

Vidu ankaŭ
----------

* Kategorio Tereza de Lisieux en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Baziliko Sankta Tereza de Lisieux
* Kirko Terezo el Lisieux (Józsefváros)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 16672
* GND: 118621815
* LCCN: n80036570
* VIAF: 7397609
* ISNI: 0000 0001 2276 0762
* LIBRIS: 199681
* SUDOC: 02715923X
* BNF: 11926349w
* MBA: 94148830-96bc-4fbb-9a62-d30973cff544
* NLA: 35776279 41571335, 35776279
* NDL: 00476067
* BIBSYS: 90181411
* NKC: jn19990210610
* ICCU: CFIV019717
* BNE: XX907070
 |
**Thomas Edward LAWRENCE**, naskiĝinta la 16-an de aŭgusto 1888 en Tremadoc (Kimrio) kaj mortinta la 19-an de majo 1935 en Clouds Hill (Anglio), estis brita oficiro kaj agento, arĥeologo kaj verkisto. Li estis konata kiel **Lawrence de Arabio** (Laŭrenco de Arabio), interalie pro sia rolo en la Araba Ribelo dum la unua mondmilito. Pseŭdonimoj liaj estas **T. E. Smith**, **T. E. Shaw** kaj **John Hume Ross**.

Lawrence estis la dua el kvin filoj de baroneto Thomas Robert Tighe Chapman kaj Sarah Junner, infanvartistino en lia domo. Sarah Junner uzis la nomon de sia supozata patro, John Lawrence, kiun nomon ricevis ankaŭ la filoj.

T. E. Lawrence studis historion en Kembriĝo kaj en 1909 sola vojaĝis tra Sirio kaj Palestino por studi krucmilitistajn fortikaĵojn. La araban lingvon li lernis ĉe arĥeologiaj laboroj ĉe Karkemiŝ inter 1911 kaj 1914. En decembro 1914, post ekpartopreno de la Otomana Imperio en la unua mondmilito, Lawrence aniĝis en la brita sekreta servo en Kairo. Kiam en 1916 Husejn, ŝarifo de Mekao, ribelis kontraŭ la otomana sultano, Lawrence estis sendita kiel komunika oficiro al Fajzal, filo de Husejn. Li subtenis la gerilecan militon kontraŭ la imperio sub estreco de Edmund Allenby ĝis armistico en 1918. Li iĝis ano de la Honora Legio.

Post la milito Lawrence rifuzis publikan honoron, eĉ la Viktorian Krucon, kaj retiriĝis por verki libron pri siaj memorajoj, *The Seven Pillars of Wisdom* (la sep pilieroj de saĝo). En 1922 li por anonimiĝi alprenis la pseŭdonimon *T. E. Shaw*, sub kiu nomo li servis kiel senranga soldato en la brita aer-armeo ĝis 1935; post sia eksiĝo li ekloĝis en Cloud Hills en Dorset. La 13-an de majo 1935 li akcidentis per sia motorciklo kaj mortis pro siaj vundoj la 19-an de majo. Li estis ŝtathonore entombigita; lia tombo portas la devizon de la Universitato de Oksfordo: *Dominus illuminatio mea* (latine la sinjoro estas mia lumo).

En 1962 lia vivo estis filmigita kun la titolo Lawrence of Arabia.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Stanislavo Belov (2020-12-19) Lawrence la Arabia, fantomo el dezerto (esperante). Blogger. Arkivita el la originalo je 2020-12-19. Alirita 2020-12-19.

* Kategorio Thomas Edward Lawrence en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Thomas Edward Lawrence en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 421303
* GND: 118570366
* LCCN: n79097491
* VIAF: 100164858
* ISNI: 0000 0003 6864 6118, 0000 0003 6864 6126, 0000 0001 2145 0594
* LIBRIS: 70292
* SUDOC: 026971011
* BNF: 11911458q
* ULAN: 500234127
* NLA: 35294483
* NDL: 00447038
* BIBSYS: 90090665
* RKD: 225174
* NKC: jn20000701017
* ICCU: CFIV000536
* BNE: XX964151
 |
**Tiglat-Pilezero la 3-a** (en akada lingvo: Tukultī-Apil Ešarra) estis elstara reĝo de Asirio en la 8-a jarcento antaŭ nia erao. Li regis dum la jaroj 745 kaj 727 a.K. kaj li estis la fondinto de la Nov-asiria Imperio. Li estas konsiderata kiel unu el la plej sukcesaj komandantoj de la historio. Liaj konkeroj ampleksiĝis al la plejparto de la mondo konata de la antikvaj asirianoj.

Ŝtona steleo de **Tiglat-Pileser la 3-a**, de la palaco de Nimrud, nun en la Brita Muzeo de LondonoKrom plibonigi la situacion de la asirianoj post malmultaj jaroj de liaj konkeroj, Tiglatpilezero la 3-a ankaŭ kreis la strukturon de la asiria imperio. Li ŝanĝis la regad-manieron de la konkeritaj reĝlandoj pere de la anstataŭado de la suvereneco en kelkaj aneksitaj regionoj al asiria reganto. Tion li faris en Urarto en 740 a.K. en Unkio en 738 a.K. en Damasko en 732 a.K. kaj en Babilono en 729 a.K. kiel li proklamis sin reĝo, tiel ekigante jarcenton da asiria regado en tiu lando. Li ankaŭ dividis kelkajn provincojn por redukti la aŭtoritaton de la provincestro. Li akceptis vasalajn reĝlandojn nur se en tio li vidis administrajn kaj ekonomiajn avantaĝojn. La armeo estis reorganizita por pliefikigi ĝin.

Je lia morto, li lasis pli vastan regnon ol tiu kiun li ricevis, kun potenca armeo kaj modernigita, kaj administrado reformita. Ĉar la politiko pri konkeroj kaj aneksadoj povus esti pli ol la ebloj de la ŝtato vivteni ilin, li provis limigi ilin kaj ankaŭ kreis fortikaĵojn, garnizonoj, kaj la deportitoj kiuj povis utili kiel komplementaj trupoj.

* Kategorio Tiglatpilezero la 3-a en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 366754
* GND: 118802240
* LCCN: n82157818
* VIAF: 203037204
* ISNI: 0000 0004 4929 1611
* SUDOC: 035421614
* BIBSYS: 97019070
* NKC: uk2013768657
 |
Edzino **Ji** [繼妃] de la *Ula Nala* *[乌拉那拉]* klano estis la dua primara partnero de Huang Taiji.

Vivo
----

La preciza dato de naskiĝo de lordino Ula Nala estas nekonata. Ŝia patro mortis en la tridek-kvina jaro de Wanli de la Dinastio Ming.

Estas nekonate ĉu lordino Nala iĝis la edzino de Huang Taiji poste pro la malvenko de la Wula tribo.

En la tridek-sepa jaro de Wanli-epoko (1609), la 13-an de marto, ŝi naskis sian unuanaskiton, *Hooge*. En la tridek-naŭa jaro de Wanli, ŝi naskis sian duan filon, kiu mortis tro frue en 1621. La 3an de aprilo 1621, ŝi naskis sian plej aĝan filinon, Princinon Aohan de la Unua Rango.

La dato de la morto de lordino Nara estas nekonata, kvankam estas eble ke ŝi mortis antaŭ ol Huang Taiji heredis la tronon de Malfrua Jin-dinastio en aŭgusto en la dekunua jaro de Destiny. Al Lordino Nala neniam estis postmorte transigita titolo de imperiestrino.

Titoloj
-------

* *Virino Wula Nala* [乌拉那拉]
* *Di Fujin* [嫡福晋]
* *Ji* [繼妃]

Referencoj
----------

1. ↑  Zhao Erxun.  (1928) *Draft History of Qing* **Biography I: Concubine of Qing Taizong**.
2. ↑  爱新觉罗宗谱·星源集庆,（页二七）
3. ↑  满文老档

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 820546
 |
La **preĝejo Ĉieliro de Maria** estas katolika konstruaĵo en urbo Ibrány (Hungario).

Historio
--------

En la 1200-aj jaroj oni konstruis en Ibrány romanikan katolikan kirkon omaĝe al Sankta Georgo. En la 1510-aj jaroj ĝi estis trakonstruita laŭ gotika stilo. La kalvinanoj transprenis la kirkon en la 17-a jarcento, same la loĝantoj kalvinaniĝis. La katolikoj konstruis propran malgrandan preĝejon en 1876, sed eklezie ili apartenis al Kótaj. En 1943 la kirko estis forvendita al la grek-katolikoj. La nun videbla pli nova preĝejo dediĉita al Ĉieliro de Maria estas videbla ekde 1950.

Konstruaĵo
----------

La preĝejo situas sola, antaŭe ŝtona kruco estas videbla. La barokeca fasado estas simetria, meze la kvadrata turo iomete reliefas. La enirejo funkcias tra la turo, sed estas ankaŭ alia enirejo inter la navo kaj duonronda absido. La absido havas larĝon, kiel la navo, sed iometi ĝi estas malpli alta.

Kermeso okazas la 15-an de aŭgusto.

Fontoj
------

* 
* 
* Arkivigite je 2022-01-26 per la retarkivo Wayback Machine
* 


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Ralph Arnold LEWIN** (naskiĝis la 30-an de aprilo 1921, mortis la 30-an de novembro 2008 en La Jolla, Kalifornio) estis usona biologo, Esperanto-vortaristo kaj -tradukisto.

Profesia vivo
-------------

Lewin laboris precipe en la kampo de la genetiko de verdaj algoj, el kiu li fariĝis renoma specialisto. Li pasigis pli ol 48 jarojn en la Scripps Institution of Oceanography de la Universitato de Kalifornio en San-Diego. Li ankaŭ organizis kaj instruis kursojn por UNESKO en Finnlando, Singapuro kaj Ĉinio kaj publikigis pli ol 250 sciencajn artikolojn.

Esperanta agado
---------------

Lewin estis esperantisto, delegito kaj fakdelegito de Universala Esperanto-Asocio (UEA) kaj membro de la Esperanto-Ligo por Nord-Ameriko (ELNA). Li estis redaktoro de la "Internacia Vortaro de Mikroba Genetiko" (1994) kaj ankaŭ verkis kelkajn sciencajn raportojn en Esperanto, kiu aperis i.a. en Scienca Revuo, Esperanto (UEA) k.a. (detalojn vd. en EBEA, ligilo malsupre).

Li kuntradukis la infan-libron "Winnie-la-Pu" en Esperanton

La "Internacia Vortaro de Mikroba Genetiko"
-------------------------------------------

La terminaro aperis en 1994 en Pekino (Ĉinio) en formato A5 (116 p.). Jen kelkaj specimenaj artikoloj:

**Celteorio** (**target theory**)
Teorio pri mutacio, tion klariganta per hazarda trafo de mutaciiganto (ĉu radia ĉu alia) ĉe ŝanĝebla aŭ difektebla lokuso.
[Difino en la ĉina.]
**Cenocito** (**coenocyte**)
Ĉelo, aŭ planto aŭ besteto, konstruita el ĉeloj kun pluraj nukleoj.
[Difino en la ĉina.]
ktp.
La terminaro do estas ordigita laŭ esperantaj terminoj kun difinoj en Esperanto kaj la ĉina kaj tradukoj de la terminoj al la angla kaj ĉina, por kiuj ekzistas indeksoj. La ĉinan parton verkis Li Kexi. Ĉefaj referenc-verkoj krom dudeko da fakaj verkoj estis Plena Vortaro (PV), Plena Ilustrita Vortaro (PIV, 1970), Scienca kaj Teknika Terminaro (STT, 1956) kaj la *English-Esperanto Chemical Dictionary* de Donald R. Duncan (1956).

Bibliografio
------------

* Darbellay, Christian. Kiu estas kiu en scienco kaj tekniko. Neuss: Darbellay 1981, p. 130

Vidu ankaŭ
----------

* *Sciencaj Studoj bazitaj sur originalaj esploroj kaj observoj*

Eksteraj ligiloj
----------------

* Biografio ĉe Scripps Arkivigite je 2016-08-07 per la retarkivo Wayback Machine en la angla (kun fotoj)
* Libroj[*rompita ligilo*] de kaj pri Ralph Lewin en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperanto-Muzeo
* Artikoloj Arkivigite je 2008-05-09 per la retarkivo Wayback Machine de kaj pri Ralf Lewin en Elektronika Bibliografio de Esperantaj Artikoloj (EBEA)
* Priskribo de Winnie-la-Pu
* Scienca artikolo de Lewin en Esperanto


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 267548
* GND: 117719307
* LCCN: n81078875
* VIAF: 19767335
* ISNI: 0000 0001 1042 4198
* SUDOC: 033330174
* BNF: 124206811
* NLA: 35303065
* BIBSYS: 90595204
 |
**Rudolf Dombi,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Dombi Rudolf** estas hungara kajakisto, olimpiano, olimpika ĉampiono.

Rudolf Dombi naskiĝis la 9-an de novembro 1986 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Rudolf Dombi inter 1996-2017 estis kajakisto en diversaj ĉefurbaj sportkluboj. Li estis hungara ĉampiono trioje inter 2008-2011 teame. Li estis olimpiano en Hungario en la Somera Olimpiko 2012 kun ora medalo duope en distanco 1000 m, krome en mondĉampionumo li estis la dua en 2014 duope en distanco 500 m. Lia ofta partnero en kajako estis Roland Kökény. Li finis sian aktivan sportan karieron en 2018, poste li havis postenon en la hungara akvasporta asocio. Li ricevis ŝtatan premion en 2012.

Vidu, aŭdu ankaŭ
----------------

* video

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 811844
 |



* Portalo pri Biografio
Ĉi tiu kometo estas pli konata kiel **kometo Ikeya-Seki** aŭ **Granda Kometo de 1965**, sed ankaŭ ekzistas alia kometo Ikeya-Seki kun oficiala nomo C/1967 Y1.

Malkovro
--------

Ĝi estis malkovrita por la amatoraj astronomoj Kaoru Ikeya kaj Tsutomu Seki, kun 15 minutojn da diferenco, la 18-an de septembro de 1965. Ĝi estis apenaŭ videbla, sed la unuaj kalkuloj de sia orbito indikis ke ĝi pasus, la 21-an de septembro, je 450.000 km de la surfaco de la Suno, kaj ke probable ĝi fariĝus tre brila.

Kometoj povas defii la antaŭvidaĵojn rilate al sia konduto, sed ne en ĉi tiu kazo. Laŭ ĝi alproksimiĝis al la perihelio ĝi eĉ fariĝis videbla dumtage. En Japanio, kie estis ĝuste tagmeze kiam la kometo atingis sian perihelion, ĝi brilis kun videbla magnitudo de -10. Ĝi fariĝis unu el la plej brilaj kometoj de la lastaj jarcentoj, kaj pro tio ĝi estas konata kiel la Granda Kometo de 1965.

Ĝuste post sia perihelio ĝi rompiĝis je tri pecoj. Tiuj tri pecoj sekvas preskaŭ la saman orbiton ol la originala kometo, kaj ili estis viditaj denove en oktobro.

Ikeya-Seki estis membro de la Familio Kreutz de kometoj, kiuj estas pecoj de granda kometo kiu rompiĝis en 1106.
**Sepideh Raissadat** (perse سپیده رئیس‌سادات; naskiĝis la 8-an de decembro 1980) estas kantistino kaj ankaŭ profesie ludas setaron.

Vivo
----

Ŝi naskiĝis en Teherano kaj kiam ŝi nur havis 9 jarojn, eklernis muzikon ĉe Parisa kaj samtempe ŝi gvidiĝis de majstroj kiel Ĝavad Laŝkari kaj Milad Kiai. Poste ŝi lernis de Iraĝ Barĥordar okcidentan muzikon kaj ankaŭ Arŝad Tahmasebi kaj Masud Ŝoari instruis al ŝi ludi setaron. Kiam ŝi estis 16 jaraĝa, koni kaj lerni de Parviz Meŝkatian malfermis al ŝi novajn pordojn de Irana muziko kaj tiam ŝi kantis kanzonon nome "konĝ-e saburi" kiu estas komponita de Parviz Meŝkatian. Poste ŝi sukcese finis studi muzikologion en Bolonjo kaj ankaŭ ŝi dum kelkaj jaroj uzis sciencon de Mohamad Reza Lotfi. Ŝi dum sia sesjara loĝado en Italio kunlaboris kun Vatikano, Radio kaj televido de Italio (RAI) kaj UNESKO pri muziko kaj aliaj aferoj. Ŝi ankaŭ kunlaborante BBC prezentis tradician muzikon de Irano. Nun Sepide Raissadat loĝas en kanado kaj en universitato de Toronto studas muziketnologion.

Eksteraj ligiloj
----------------

* ŝia retejo, nova espero de tradicia muziko de Irano Arkivigite je 2016-03-11 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 554148
* LCCN: n2014050758
* VIAF: 167630100
* ISNI: 0000 0001 1504 6288
* SUDOC: 160240085
* BNF: 162618450
* MBA: c0ffe2fe-931b-4a2d-8c27-dfa99bf10636
 |
**Tomasz Józef Sakiewicz** (naskiĝis la 31-an de decembro 1967 en Varsovio) – pola ĵurnalisto kaj publicisto, ĉefredaktoro de la gazeto "Gazeta Polska Codziennie", semajnrevuo Gazeta Polska kaj monatrevuo "Niezależna Gazeta Polska". Laŭ edukiteco estas psikologo.

Tomasz SakiewiczDe 1981 estis membro kaj poste viviganto de la renoviga katolika movado Lumo-Vivo, kaj de 1982 membro kaj poste respondeculo pri la komunumo Kredo kaj Lumo. La movado koncentriĝas ĉirkaŭ personoj mensmalsanaj, kreante por ili, helpe de sanaj personoj, naturan medion de amikoj. La komunumon, kiun li partoprenas ĝis hodiaŭ, fondis en 1987 kun sia fianĉino kaj nun edzino Agnieszka.

En la 80-aj jaroj agis en subtera Movado de Katolika Junularo Sendependa, poste en Sendependa Asocio de Studentoj. En 1988 dum majaj strikoj kunkreis ĝin en la Psikologia Fakultato ĉe Universitato de Varsovio. Tiutempe verkis por junulara subtera gazetaro. Organizanto de unu el la unuaj kontraŭabortaj manifestacioj.

En 1989 fondis Kristanan-Nacian Union, kaj dum mallonga tempo iĝis ĉefredaktoro de ties partia bulteno. En 1991 retiriĝis de politika agado.

Novembre 1991 komencis labori en ĵurnalo "Nowy Świat". Maje 1992 foriris de la redakcio pro la fakto ke homoj de Lech Wałęsa provis rompi sendependecon de la gazeto.

En la jaroj 1992–1993 estis gazeta komunikisto kaj direktisto de la Centro pri Informado kaj Analizado de Ĉefa Kuracista Konsilio, provizore enspezis instruante la anglan lingvon. Li estis ideodonanto kaj unu el fondintoj de "Gazeta Polska". Ekde 1993 konstante laboranta en ties redakcio kiel ĵurnalisto kaj ĉefo de ekonomia fako, kaj de 2005 kiel ĉefredaktoro.

De 2006 estas ankaŭ redaktoro de la semajnrevuo "Niezależna Gazeta Polska". En Pola Televido gvidas diversajn publicistajn programojn.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Tomasz Sakiewicz en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Blogo de Tomasz Sakiewicz


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 387121
* LCCN: nb2006011569
* VIAF: 165019592
* ISNI: 0000 0001 1308 0247
* SUDOC: 092715451
 |
**Tamás Wichmann** [tamAŝ viĥman], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Wichmann Tamás** estis hungara kanuisto, olimpiano, mondĉampiono, drinkejestro.

Tamás Wichmann naskiĝis la 4-an de februaro 1948 en Budapeŝto, li mortis la 12-an de februaro 2020 en Budapeŝto.

Drinkejo de Tamás Wichmann
Tamás Wichmann kiel kuiristo

Biografio
---------

Tamás Wichmann ekde 1980 ricevis kelkajn malgrandajn rolojn en filmoj. Li akiris diplomon en 1976. Inter 1987-2018 li estis posedanto de drinkejo. Li edziĝis en 1988, lia edzino naskis sesfoje. Li ricevis krom la sportaj premioj ankaŭ ŝtatajn premiojn inter 2008-2019. Li mortis pro kancero.

### Sporta kariero

Tamás Wichmann suferis akcidenton en sia junaĝo, tial la kuracistoj sugestis aktivan sporton. Inter 1962-1983 li estis kanuisto en pluraj ĉefurbaj sportkluboj. Li estis hungara ĉampiono 37-foje. Li estis olimpiano en Hungario en la Somera Olimpiko 1968, Hungario en la Somera Olimpiko 1972, Hungario en la Somera Olimpiko 1976 kaj Hungario en la Somera Olimpiko 1980 kun du arĝentaj kaj bronza medaloj, krome en mondĉampionumoj li estis la unua naŭfoje inter 1970-1982 escepte unu ĉiam individue. Lia kenua paro dum jardeko estis Gyula Petrikovics.

Memorigiloj
-----------

* video

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun fotoj
* hungarlingva biografio kun foto kaj video
* hungarlingva biografio kun foto

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo
2. ↑   usona filma datenaro

* Kategorio Tamás Wichmann en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 810056
* GND: 1062014995
* LCCN: no2014167784
* VIAF: 313410110
 |



* Portalo pri Biografio
Taunsa Akvobaraĵo nokte
La **Taunsa Akvobaraĵo** (en urdua: تونسہ بیراج) estas akvobaraĵo sur la rivero Induso en la Taunsa "tehsilo" de la distrikto Dera Ghazi Ĥan de la Panĝaba provinco de Pakistano. Ĝi estas je 20 kilometroj sudoriente de Taunsa Ŝarif kaj je 16 kilometroj el Kot Adu. Tiu akvobaraĵo kontrolas akvofluon de la rivero Induso por irigacio kaj inundokontrolaj celoj. La Taunsa Akvobaraĵo estis deklarita Ramsar-loko la 22an de marto 1996.

Tiu akvobaraĵo servas 951 400 hektarojn de tero krom la translokigo de akvofluo el Induso al la Ĉenabo tra la Kanalo Taunsa-Panjnad. La akvobaraĵo servas ankaŭ kiel arteria ŝoseponto kaj kiel fervoja ponto, kaj por duktoj por transporto de nafto kaj gaso, por telefonlinio kaj transmitaj linioj de alta voltaro.

30° 30′ 46″ N 70° 50′ 57″ O﻿ / ﻿30.51278 °N, 70.84917 °O﻿ / 30.51278; 70.84917 (mapo)Koordinatoj: 30° 30′ 46″ N 70° 50′ 57″ O﻿ / ﻿30.51278 °N, 70.84917 °O﻿ / 30.51278; 70.84917 (mapo)

Notoj
-----

1. ↑  High flood at Taunsa barrage alarms authorities Dawn (newspaper), Publikigita la 22an de julio 2015, Alirita la 6an de novembro 2017.
2. ↑  Retejo Performance Assessment of Taunsa Barrage University Of Engineering and Technology (uet.edu.pk) Arkivigite je 2020-10-26 per la retarkivo Wayback Machine, Publikigita en la 7a de julio 2010, Alirita la 6an de novembro 2017

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 705828
* LCCN: sh2018001718
* VIAF: 4849154741648653110009
 |
**Miguel Ángel RELLÁN García** (Tetuano, Hispana Maroko, 7a de novembro 1943) estas hispana aktoro kiu partoprenis en nombraj filmoj, teatraĵoj kaj televidserioj).

Kariero
-------

Li studis medicinon en la Universitato de Sevilo, sed dume entuziasmiĝis pri teatro, kaj estis fondinto de *Esperpento*, unu de la plej famaj grupoj de sendependa teatro dum kvar jaroj (1965-1969). Por pluigi sian aktorkarieron, li iris al Madrido. Ekde 1974, li laboris en teatro, teatraj programoj, televidaj serioj kaj kinproduktaĵoj, debute per la filmo *El perro* (La hundo, 1977), de Antonio Isasi-Isasmendi, kaj poste en nigraj filmoj *El crack* kaj *El crack II*, de José Luis Garci kaj por José Luis Cuerda en *El bosque animado* kaj *Amanece, que no es poco*. Apartan mencion meritas *El perro del hortelano*, laŭ samnoma verko de Lope de Vega, de Pilar Miró.

Aliaj filmoj
------------

* *La colmena*, 1982
* *Las bicicletas son para el verano*, 1984
* *El viaje a ninguna parte*, 1986
* *El juego más divertido* (Emilio Martínez-Lázaro, 1988)
* *Soldadito español* (Antonio Giménez-Rico, 1988)
* *El aire de un crimen* (Antonio Isasi-Isasmendi, 1988)
* *¡Ay, Carmela!*, 1990
* *Todos a la cárcel*, 1993

Referencoj
----------

Eksteraj ligiloj
----------------

* Miguel Rellán - oficiala retejo

  

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Miguel Rellán en la hispana Vikipedio.*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 823885
* LCCN: no97064290
* VIAF: 24209508
* ISNI: 0000 0000 5942 1521
* SUDOC: 186355610
* BNF: 16975253b
* NKC: xx0181916
* BNE: XX823099
 |
Rabab FatemaRabab Fatima
**Rabab Fatima** (bangle: রাবাব ফাতেমা) estas altranga bangladeŝa registara oficisto kaj profesia diplomato funkcianta kiel la 14-a Permanenta Reprezentanto de Bangladeŝo ĉe la Unuiĝintaj Nacioj kaj estis elektita Prezidanto de la Estraro de UNICEF en 2020.

Antaŭ tio, ŝi estis Ambasadoro de Bangladeŝo en Japanio.

Ŝi estas la dua ina diplomato inter la permanentaj reprezentantoj de Bangladeŝo ĉe Unuiĝintaj Nacioj. Rabab Fatima estis elektita kiel Prezidanto de la *UN Women Executive Board* kaj kiel Prezidanto de la *UN Peacebuilding Commission*.

Rabab Fatima havas specialigon pri homaj rajtoj kaj humanitaraj aferoj.

Referencoj
----------

* Kategorio Rabab Fatima en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)


1. 1 2  (en) H.E. Ms. Rabab Fatima, The 23rd International Conference for Women in Business,
2. ↑  (en) *Rabab Fatima elected UN Women Executive Board President*, Business Insider, la 12-an de januaro 2022.
3. ↑  (en) *Rabab Fatima elected chair of UN Peacebuilding Commission,* Financial Express, la 2-an de Februaro 2022.