recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Diofanta ekvacio** estas matematika ekvacio pri unu aŭ pluraj nekonatoj, kun entjeraj koeficientoj, pri kiu oni serĉas entjerajn solvojn. La adjektivo "diofanta" rilatas al Diofanto de Aleksandrio, greka matematikisto de la 3-a jarcento, kiu studis tiutipajn ekvaciojn kaj estis inter la unuaj matematikistoj, kiuj enkondukis simbolan notacion en algebron.

En lineara diofanta ekvacio la nekonatoj aperas nur en la unua potenco.

La studado de diofantaj ekvacioj, foje nomata diofanta analitiko, okupiĝas pri jenaj temoj:

* Ĉu ekzistas solvoj (de iu certa ekvacio)?
* Ĉu ekzistas pliaj solvoj krom la facile troveblaj?
* Ĉu ekzistas nefinie da solvoj?
* Ĉu teorie eblas listigi ĉiujn solvojn?
* Ĉu praktike eblas rekte kalkuli ĉiujn solvojn?

Tiutipaj problemoj dum jarcentoj estis nesolvitaj, kaj la matematiko pli kaj pli komprenis ilian (partan) profundecon, ne plu traktante ilin kiel banalajn enigmojn. En 1637 En 1900 Pierre De Fermat en la granda teoremo de Fermat asertis, ke la ekvacio *a**n* + *b**n* = *c**n* estas entjere solvebla nur por *n*=2 (pitagora triopo). David HILBERT prezentis la solveblecon de diofantaj ekvacioj kiel sian 10-an problemon (el listo de 23). En 1970 estis trovita teoremo, nomata de Matijaseviĉ, kiu montris, ke ne eblas esperi je kompleta teorio, kiu solvas tiun problemon.

Ekzemploj de diofantaj ekvacioj estas:

* {\displaystyle a^{n}+b^{n}=c^{n}}: Starigita jam de Diofanto; kiel menciite, Fermat asertis, ke ĝi estas entjere solvebla nur por *n*=2. Tiam ekzistas senfine da solvoj, la pitagoraj triopoj. Nur en 1995 ĝi estis pruvita de Andrew Wiles kaj Richard TAYLOR.
* {\displaystyle x^{2}-ny^{2}=1}: nomata kiel ekvacio de Pell.
* {\displaystyle ax+by=c}: lineara diofanta ekvacio; solvoj ekzistas kutime {\displaystyle c} divizas plej granda komuna divizoro de {\displaystyle a} kaj {\displaystyle b}.
* {\displaystyle x^{y}=y^{x}}: kutime {\displaystyle x\neq y} ekzistas 2 solvoj: {\displaystyle (2,4)} kaj {\displaystyle (4,2)}

* Kategorio Diofanta ekvacio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 58540
* GND: 4150020-9
* LCCN: sh92001030
* SUDOC: 027359611
* BNF: 13162761m
* NDL: 00563800
* NKC: ph137101
* BNE: XX541101
 |
dekstra
**Skordiskoj** (el la latina: *Scordisci*) estis kelta tribo en la regiono de la iama Jugoslavio. Unua mencio en antikva literaturo estis ĉe Strabono. Arkeologie keltaj influoj estas pruvitaj en la regiono ekde ĉ. 300 a.K..

Historio
--------

La skordiskoj alvenis al Grekio dum la 3-a jarcento a.K. kaj post malvenko ĉe Delfo en 279 a.K. ili setlis oriente de Sirmio je la kunfluo de la Danubo kaj Sava.
Ĉe Beogrado ili konstruis *oppidum* (fortikaĵon). Ili ludis gravan rolon en la loĝado de Transdanubio. Strabono distingis la najbarajn **grandajn skordiskojn** kaj la **malgrandajn skordiskojn**, kiu miksiĝis kun la tiea lonĝantaro (iliroj kaj dakoj), kion konfirmas arkeologio.

En 141 a.K. romianoj gvidis malsukcesan militon kontraŭ skordiskoj. Ĉirkaŭ 12 a.K. ili ŝajne submetis sin sub romian kontrolon kaj ricevis interŝanĝe iom da aŭtonomio.

Bibliografio
------------

* Fanula Papazoglu: The Central Balkan tribes in Pre-Roman times: Triballi, Autaritae, Dardanians, Scordisci and Moesians. Amsterdamo, 1978.
* Sladic, Miodrag: Keramika skordiska. Latenska keramika u jugoslovenskom Podunavlju. *(Nebentitel: The pottery of the Scordisci. The La Téne pottery in the Yugoslav Danubian region)* Beogrado, 1986.

Vidu ankaŭ
----------

* Kaldrono de Gundestrup

* Kategorio Skordiskoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
The ancient homeland of the Bulgars at Hindu Kush and Pamir, according to the map of Central Asia from the Armenian geographical atlas ‘Ashharatsuyts’ (5-7 century), reconstructed by academician S.T. Eremian.
**Prabulgaroj**, **bolgaroj**, estas tjurka popolo, kiu aperis post la disfalo de la Huna imperio en la dua duono de la 5-a jarcento en Norda Kaŭkazio. Tie ili fondas Grandan Bulgarion en 632, sed en 668 ĝi estis konkerita de la ĥazaroj.

Post la kolapso de Granda Bulgario la prabulgaroj gvidataj de Asparuĥ lasis Kaŭkazion kaj venis al Danubo. Tie en 680 kune kun la slavoj ili faris grandan venkon super la bizanca armeo kaj fondis la Unuan Bulgaran Imperion. La posteuloj de la prabulgaroj, venintaj kun Asparuĥ miksiĝis kun slavoj, postlasinte sian etnonomon al la moderna popolo de bulgaroj.

Alia grupo de prabulgaroj, t.n. "arĝentaj prabulgaroj" migris al la elfluo de Dono kaj poste al la Meza Volgio. Ili estas gvidataj de alia filo de Kubrat – Kotrag. Poste tiuj prabulgaroj fondas Volgian Bulgarion. La volgiaj prabulgaroj estis unu el la bazaj elementoj en la etnogenezo de la tatara kaj la ĉuvaŝa popoloj.

La tria grupo de prabulgaraj triboj sub gvido de Batbaj, t.n. "nigraj prabulgaroj" restis en la sama loko kaj cedis al la ĥazaroj. La restaĵoj de la Batbajaj prabulgaroj pli poste (en la 9-15-a jarcentoj) estis unu el la bazaj komponentoj en la etnogenezo de la modernaj balkara kaj karaĉaja popoloj, formiĝintaj sub forta influo de peĉenegoj kaj kipĉakoj.

* Eremian, Suren. Reconstructed map of Central Asia from ‘Ashharatsuyts’.
* Shirakatsi, Anania, *The Geography of Ananias of Sirak (Aŝarhacoyc): The Long and the Short Recensions*. Introduction, Translation and Commentary by Robert H. Hewsen. Wiesbaden: Reichert Verlag, 1992. 467 pp. ISBN 978-3-88226-485-2
* Bakalov, Georgi. Little known facts of the history of ancient Bulgarians. *Science Magazine*. Union of Scientists in Bulgaria. Vol. 15 (2005) Issue 1. (in Bulgarian)
* Dobrev, Petar. *Unknown Ancient Bulgaria*. Sofia: Ivan Vazov Publishers, 2001. 158 pp. (in Bulgarian) ISBN 954-604-121-1

Galerio
-------

* 
* 
* 
* 

* Kategorio Prabulgaroj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Mezőhegyes** [mezOhedjeŝ] estas urbo en Hungario, en regiono Suda Ebenaĵo, en departemento Békés, en Distrikto Mezőkovácsháza.

Monumento pri Ferenc Kozma

Geografio
---------

Mezőhegyes situas sur ebenaĵo, laŭ la hungara-rumana landlimo (ne havanta limpasejon), laŭ flankovojoj. Malgravaj vagonaroj trafikas al Orosháza, Battonya, Makó kaj Mezőkovácsháza. Tiu lasta urbo troviĝas 14, Battonya 18, Makó 32, Orosháza 34, Békéscsaba 55, Szeged 59, Budapeŝto 213 km.

Historio
--------

La unua skriba mencio devenis el 1421. La turkoj okupis la regionon, kiu senhomiĝis. La regiono liberiĝis de turkoj en 1687. En 1785 Jozefo la 2-a fondis reĝan ĉevalejon kaj bredejon en la neloĝata loko (la fakta establino estis József Csekonics). La reĝo dufoje, kaj poste ankaŭ Francisko Jozefo la 1-a (Aŭstrio) vizitis la ĉevalejon. En 1789 la loko ricevis foirorajton po 2 jare. En 1854 tertremo okazis, sed tio ne haltis la prosperon. Konstruiĝis kazernoj, staloj, loĝejoj, fabrikoj pri alkoholaĵo kaj sukero. En 1872 vilaĝo formiĝis. En 1846 katolika, en 1909 kalvinana, en 1949 luterana preĝejoj konstruiĝis. Fervojo al Arad pretiĝis en 1882. En 1919 la rumanoj okupis la vilaĝon ĝis 1920. En 1946 oni disdonis parcelojn al la malriĉaj kamparanoj el la grandbieno.

Ekde 1971 la vilaĝo ricevis titolon grandvilaĝo, en 1989 urbo. En 1997 la sukeroproduktado ĉesis. La urban ekonomion karakterizas okupiĝo pri agrikulturo kaj ĉevalbredado.

Vidindaĵoj
----------

* Preĝejo Sankta Georgo (Mezőhegyes)
* Kalvinana preĝejo (Mezőhegyes)
* Luterana preĝejo (Mezőhegyes)

Famuloj
-------

Preĝejo en Mezőhegyes
* En Mezőhegyes naskiĝis:
	+ agronomo Pál Battha
	+ kemiisto András Krámli
	+ liberecbatalanto Paulina Pfiffner
	+ naĝisto Katalin Engelhardt
	+ skulptisto Ferenc Sütő.
* En Mezőhegyes mortis:
	+ ĵurnalisto János Espersit
	+ Ferenc Kozma (agronomo).

Ĝemelurboj
----------

* Rumanio Arad, Rumanio (2012)
* Rumanio Târgu Secuiesc, Rumanio (1990)
* Italio Mordano, Italio (1990)
* Rumanio Peregu Mic, Rumanio (1995)
* Italio San Giorgio di Nogaro, Italio (1998)
* Hungario Túrkeve, Hungario (2012)

Fontoj
------

* distancoj Arkivigite je 2016-01-31 per la retarkivo Wayback Machine
La **arbereŝoj** (plurale *arbëreshë*, singulare: *arbëresh*) estas komunumo albanlingva kiu vivas en la suda parto de Italio. Ofte ili mem sin nomas Arbëria (Albanio). Ili estas la rektaj posteuloj de la albanoj kiuj ekloĝis en la Itala duoninsulo dum la 15a kaj 16a jarcentoj, post la forpaso de la nacia albana heroo, Skanderbego, kaj la laŭgrada konkero de Albanio kaj la tuta bizanca Imperio fare de la Otomanaj turkoj.

Teritorioj etne-lingvistike albanaj.
Ili estas la plimulto en la komunumoj siciliaj Piana degli Albanesi kaj Santa Cristina Gela, en loka lingvo nomataj *Hora e Arbëreshëvet* kaj *Sëndahstina*, respektive. Ili estas konsiderinda malplimulto ankaŭ en Kalabrio.

La arbereŝa
-----------

Ili parolas la tiel nomatan arbereŝan dialekton, ankaŭ nomata *albana de Italio* aŭ *itala-albana* en la itala. La arbereŝa estas influita de la itala kaj la greka. ĝia leksikono ofte iĝis miksita kun italaj, turkaj kaj grekaj vortoj; en aliaj kazoj, la radiko de la vorto estas en la greka, dum la sufikso aŭ finaĵo en la albana/arbereŝa, aŭ la radiko de la vorto en la itala, dum la sufikso aŭ finaĵo estas en la albana.

En Italio hodiaŭ estas pli ol 260 000 homoj kiuj parolas la arbereŝan lingvon. La urboj kie vivas la *Arbëresh* havas du nomojn, unu en la albana kaj la alia en la itala, ĉi-lasta uzata precipe de eksterlandanoj.

Arbereŝaj verkistoj
-------------------

Arbereŝaj verkistoj dum la periodo de romantistmo skribis siajn verkojn unue en la albana kaj poste tradukis ilin en la italan. En la moderna tempo okazis inverse: la libro estas verkita kaj pensita en la itala, poste tradukita al la albana. Dum la moderna periodo, kultura, ekonomia, socia dependeco, tutmondiĝo, ĉiuj kontribuis al tio ke la arbereŝan alfrontas ekzistecan danĝeron, rezultigante en kompletan lingvan kaj kulturan asimiladon. Tiun danĝeron de asimilado ni trovas esprimita en multaj poemoj de nuntempaj arbereŝaj aŭtoroj ekzemple en la poemo "Çervikati / Cervicati" de Giuseppe Schirò di Maggio.

* Kategorio Arbereŝoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Referencoj
----------

1. 1 2  (sq) Hysni Ndreu, *Bilinguizmi në poezinë e sotme arbëreshe* (Dulingvismo en la hodiaŭa arbereŝa pozeio), Fjala Shoip, la 17-an de marto 2020, alirite la 3-an de novembro 2021.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retpaĝaro de la arbereŝoj
* Arbitalia
ekstera aspekto
La **Nova Pinakoteko**, germane *Neue Pinakothek*, estas arta muzeo en Munkeno, ĉefurbo de la germana federacia lando Bavario.

Kolekto de la muzeo
-------------------

La muzeo kolektas la eŭropan pentradon kaj skulptadon de 18-a kaj 19-a jarcentoj. (en germana lingvo: *EUROPÄISCHE MALEREI UND SKULPTUR DES 18. UND 19. JAHRHUNDERTS*)

La Nova Pinakoteko montras la epokojn de eŭropa arto de klasikismo ĝis Jugendstil.

Fondisto de muzeo
-----------------

La fondinto estis reĝo Ludoviko la 1-a de Bavario. La reĝo kolektis private verkojn de samtempaj artistoj. En jaro 1853 oni povis malfermi la muzeon.

Detruo de muzeo en milito kaj konstruo de nova muzeo
----------------------------------------------------

Ekde 1945 post la milito oni prezentis improvize elektitan parton da verkoj en *Haus der Kunst* ("Domo de la Arto"). En jaro 1981 oni malfermis la novan muzeon laŭ projekto de arkitekto Alexander von Branca.

Oni konstante grandigis la kolekton kaj hodiaŭ la muzeo estas unua de plej gravaj muzeoj pri arto de 19-a jarcento. 

pentraĵo de *Joseph Karl Stieler* (1825): reĝo Ludoviko la 1-a de Bavario, la fondinto de la muzeo

Bildoj en Vikipedio
-------------------

* Bildoj

Eksteraj ligiloj
----------------

* oficiala paĝo de nova pinakoteko

* Kategorio Nova Pinakoteko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Ŝtata Akademia Opera kaj Baleta Teatroj Akhundov en Baku
La **Ŝtata Akademia Opera kaj Baleta Teatro Aĥundov de Azerbajĝano** (azerbajĝane *Axundov adına Azərbaycan Dövlət Akademik Opero və Balet Teatrı*) ankaŭ konata kiel **Teatro** **Majlovovo** estas opera domo en Baku, Azerbajĝano. Ĝi estas uzata por operaj kaj baletaj prezentoj. La konstruaĵo estis dezajnita de *Nikolai Bajev,* rusa arkitekto kaj civilinĝeniero de armena origino, kaj konstruita en 1911 en secesia stilo (*Art Nouveau*). Ĝi situas en la centro de Baku. Ĝi estis malfermita kiel operejo en 1920 kaj en 1927 la opera domo estis nomita laŭ la azerbajĝana verkisto *Mirza Fatali Akhundov*. La operejo havas 600 sidlokojn. La operejo estis renovigita en 1985 sed okazis incendio tuj post ĉiuj restaŭraj laboroj estis finitaj. En 1959, la teatro ricevis la statuson de akademia teatro. En 1987, la opera domo estis renovigita denove. Post kiam oni estis preta kun ĉiuj restaŭraj laboroj, la opera domo finfine povis remalfermi siajn pordojn.

Kantistoj, kiuj estis membroj de la loka oper-ensemblo, estas *Azer Zejnalov, Javid Samadov kaj Shovket Mamed*.

Ekstera ligilo
--------------

(az) Oficala retejo de la Ŝtata Akademia Opera kaj Baleta Teatroj Aĥundov de Azerbajĝano Arkivigite je 2020-06-02 per la retarkivo Wayback Machine

Noto kaj referenco
------------------

Tiu ĉi artikolo estas traduko de la samtema artikolo en la vikipedio Simple English, listo de aŭtoroj.



1. 1 2 3  (en) Azer Rezayev, *Opera in Azerbaijan*, Azerbaijan International, 5.4. Vintro 1997
2. ↑  (en) Dr. M. Gasparyan, Armenia-Russia: *The dialogue in the space of artistic culture*, Materialoj de Internacia simpozio (PDF), sias.ru, Moskvo, 2010, paĝo 16

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 685261
* VIAF: 160941823
 |
La **Sud-Karolina Ŝtata Universitato** (angle *South Carolina State University*, akronime **SCSU** aŭ *SC State*) estas ŝtata universitato en Orangeburg en la ŝtato de Suda Karolino, Usono. Ĝi estis establita en 1896 kiel tielnomita historie nigrula eduka institucio. La studoj estas alte taksitaj kaj la instrukotizoj estas altaj por ŝtata universitato .

*SC Ŝtato* estas la nura historie nigrula, ŝtatsubtenita terkoncesio universitato de la ŝtato, establita kiel *la Kolora, Normala, Industria, Agrikultura, kaj Mekanika Kolegio de suda Karolino* sub la Leĝoj Morrill. Dum la New-Deal, la Wilkinson Halo biblioteka konstruaĵo estis konstruita kun federaciaj financo .

La lernejo estis centro de civitanrajta aktivismo de afro-usonanoj en la 1960-aj jaroj, kaj la 8-an de februaro 1968, tri studentoj estis pafmortigitaj kaj 27 vunditaj fare de ŝtatpolico. La masakro de Orangeburg tiel okazis antaŭ la pafadoj en Kent State University kaj Jackson State.

La 26-an de April, 2007, la unua Demokratia debato antaŭ la prezidenta nomumo okazis en la universitato.

En la universitato ekzistis 4,387 studentoj kaj 274 akademia kunlaborantaro en 2006, kaj en la sama jaro instrukotizoj estis US$ 7,278 por studentoj registritaj en la ŝtato. La studoj estas ofertitaj ĝis doktora nivelo. Eduko pri nukleaenergia inĝenierado estas disponigita, interalie.

Por plia legado
---------------

Shuler, Jack. *Blood and Bone: Truth and Reconciliation in a Southern Town*. Columbia, South Carolina: University of South Carolina Press, 2012. —Account of 1968 campus shooting.

Referencoj
----------

1. ↑  "Ranking". *www.usnews.com*.
2. ↑  "SC State University: An 1890 Land-Grant University", www.scsu.edu
3. ↑  "SCSU asks lawmakers for $209M in state budge". *thetandd.com*. 2023-01-18.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo
* SCSUa Atletiko retejo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 831729
* LCCN: n94084343
* VIAF: 143223201
* ISNI: 0000 0000 9688 0110, 0000 0004 1936 8892
 |
**Jason Nathaniel BEHR** naskiĝis la  30-an de decembro 1973(nun 1973-12-30) estas usona aktoro. Li unue ĉefrolis en la usona televidserio Roswell, por kiu li estis dufoje nomumita por Saturn premio, sekvita de roloj en la filmoj *The Shipping News* kaj la usona refilmigo de la japana horora filmo *The Grudge*. Behr ankaŭ laboris en diversaj televidspektakloj *Step by Step*, *The Profiler*, *7th Heaven*, *Buffy the Vampire Slayer*, *JAG* kaj rolon en la suna televidserio *Dawson's Creek*.

Persona vivo
------------

Jasono koramikis kun sia Roswell kunstelulino Katherine Heigl. Dum filmado de The Grudge en Japanio, li renkontis aktorinon KaDee Strickland, kun kiu li geedziĝis la 10-an de novembro 2006, en Ojai, Kalifornio. Ili bonvenigis sian unuan infanon Atticus la 17-an de oktobro 2013.

Referencoj
----------

1. ↑   Bio de Katherine Heigl (angle). Arkivita el la originalo je 2011-03-07. Alirita 2020-06-03.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Jason Behr en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Jason Behr ĉe Interreta filma datumbazo (angle)
* 

* Jason Behr ĉe AllMovie (angle)

* Portalo pri Biografio
* Portalo pri Filmo
* Portalo pri Televido

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 694301
* LCCN: no00005109
* VIAF: 119929470
* ISNI: 0000000117806623
* SUDOC: 157134962
* BNF: 15036047k
* NKC: pna2006338095
* BNE: XX4671802
 |
**Norman Frederick JEWISON** (21a de Julio, 1926) estas emerita kanada kino-reĝisoro, produktoro, scenaristo kaj fondinto de la Kanada Kincentro. Li reĝisoris nombrajn filmojn kaj estis nomumita por la Oskar-premio por la Plej Bonkvalita Reĝisoro trifoje en tri apartaj jardekoj pro *In the Heat of the Night* (1967), *Fiddler on the Roof* (1971) kaj *Moonstruck* (1987). Aliaj majstroverkoj de lia reĝisora kariero estas *The Cincinnati Kid* (1965), *The Russians Are Coming, the Russians Are Coming* (1966), *The Thomas Crown Affair* (1968), *Jesus Christ Superstar* (1973), *Rollerball* (1975), *F.I.S.T.* (1978), *...And Justice for All* (1979), *A Soldier's Story* (1984), *Agnes of God* (1985), *Other People's Money* (1991), *The Hurricane* (1999), kaj *The Statement* (2003).

Jewison utiligis gravajn sociajn kaj politikajn temojn tra sia tuta kinarta kariero, ofte farante polemikajn aŭ komplikajn aferojn alireblaj al la ĉeftendencaj publikoj. Li ricevis omaĝojn kaj premiojn tra la tuta mondo, kiel nombrajn nomumojn al la Ora Globo, unu premion BAFTA, la Arĝentan Urson al la Plej Bonkvalita Reĝisoro en la Berlina Kinfestivalo, la premion por dumviva atingo "Lifetime Achievement Awards" el la "Directors Guild" de Kanado kaj Usono, kaj la memorpremion Irving G. Thalberg en la 71aj Oskar-premioj.

In 2003, Jewison ricevis la premion de la Ĝenerala Guberniestro por Dumviva Arta Atingo pro siaj multaj kontribuoj al la kinindustrio en Kanado.

Entute li reĝisoris 24 filmojn kaj produktoris multajn el tiuj, krom ses pliajn.

Notoj
-----

1. ↑   Norman Jewison. Alirita 2016-08-08.
2. ↑   Norman Jewison biography. Governor General's Performing Arts Awards Foundation (2003). Alirita 6a de Februaro 2015.

Eksteraj ligiloj
----------------

Logo Wikimedia Commons Bildoj, sonoj kaj videoj pri temo Norman Jewison en Vikimedia Komunejo

* The Norman Jewison Collection at the Victoria University Library at the University of Toronto contains photographs and publicity materials, papers and correspondence, shooting scripts and schedules for films directed or produced by Jewison between 1975 and 2003.
* Order of Canada Citation
* Norman Jewison ĉe Interreta filma datumbazo (angle)
* CBC Digital Archives: Master Storyteller Norman Jewison


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 717929
* GND: 130074551
* LCCN: n85376602
* VIAF: 112441627
* ISNI: 0000 0001 0936 5135
* SUDOC: 079043321
* BNF: 13895645n
* MBA: 63f88c38-cd04-48a7-94fa-f5e3301cfc3d
* BIBSYS: 90877172
* NKC: pna2009505193
* BNE: XX944767
 |
Logooo
La **Idaha Ŝtata Universitato** (angle ***Idaho State University***, akronime **ISU**) estas publika universitato en Pocatello, Idaho, Usono. La ĉefkampuso estas en Pocatello. Estas satelitaj oficejoj en Idaho Falls, Boise kaj Twin Falls. En 2020, estis 12,805 studentoj aliĝintaj en la universitato.

Ĝiaj sep lernejoj ofertas entute pli ol 280 programojn de studo, en naturaj kaj fizikaj sciencoj, homscienco, vidaj kaj prezentartoj, edukado, inĝenierio, komerco, apoteko kaj teknologio. La farmacia fakultato de Idaho State University estas unu el la plej bonaj en la okcidenta Usono .

Historio
--------

La 11-an de marto 1901, la registaro de Idaho decidis fondi la universitaton kiel la *Akademio de Idaho* kaj antaŭ 1910 300 studentoj estis rekrutitaj. En 1915 ĝi estis renomita *Idaho Technical Institute* kaj en 1927 ĝi iĝis filio de la Universitato de Idaho nomita *Universitato de Idaho - Suda*. En 1947, alia nomŝanĝo estis farita al *Idaho State College*. En tiu tempo, proksimume 2,000 studentoj estis rekrutitaj. La familia ŝanĝo al sia nuna nomo, Idaho State University, okazis en 1963. La nuna prezidanto de la universitato estas Arthur C. Vailas.

Referencoj
----------

1. ↑   About ISU. Alirita July 26, 2020.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo
* Idaho Ŝtata Atletika retejo
* *Wickiup* jarlibra arkivo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 849876
* GND: 511511-5
* LCCN: n79128937
* VIAF: 139546156
* ISNI: 0000000121696535
 |
**Rolf Herman NEVANLINNA**, antaŭe Neovius (naskiĝinta en 22-a de oktobro 1895 en Joensuu, mortinta en 28-a de majo 1980) estis unu el la plej famaj finnaj matematikistoj. Li specialiĝis pri funkci-teoria matematiko. En matematiko, li estas precipe konata kiel la ellaboranto de la Nevanlinna teorio (meromorfa funkciteorio). Li ankaŭ estis interesita pri kulturoj kaj politiko, kaj li estis muzikamanto kaj entuziasmulo.

Nevanlinna studis ĉe la Universitato de Helsinko en 1913-1919. Li diplomiĝis pri filozofio en 1917 kaj doktoriĝis en 1919. Dum sia kariero, li laboris por ekz. kiel rektoro de la Universitato de Helsinko kaj prezidanto de la internacia matematika organizo IMU. Li estis la prezidanto de la Sibelius Akademio en 1941-1945 kaj 1964-1971. Li ankaŭ estas konata ekster Finnlando.

Ekde 1981, IMU aljuĝis la Rolf Nevanlinna premion ĉiun kvaran jaron al eminentaj personoj en la esplorado de informoj kaj datumprilaborada teorio.

Rolf Nevanlinna ankaŭ estis socie aktiva. Li estis aktiva en la Patriota Popola Movado kaj la por-germana Konfederacio de Finnlando. Post la fino de 2-a Mondmilito, Rolf Nevanlinna estis submetita al politika premo kaj devis eksiĝi de la posteno de rektoro en 1945.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 851937
* GND: 119315939
* LCCN: n79077523
* VIAF: 110051690
* ISNI: 0000000110824466
* LIBRIS: 298593
* SUDOC: 050140272
* BNF: 12949600n
* NKC: jx20050606007
 |
La **San-Josea Ŝtata Universitato** (angle ***San Jose State University***, akronime **SJSU**) estas publika universitato en San Joseo, Kalifornio, Usono. Nuntempe estas ĉirkaŭ 30,000 studentoj enskribitaj. Multaj diplomiĝintoj laboras en proksima Silicia Valo. SJSU estas la fondkampuso de la California State University- sistemo. 

Ĝi estas la fondinstitucio de kio nun estas la Kalifornia Ŝtata Universitato sistemo. La urba kampuso en San Joseo, Kalifornio , havas proksimume 32,000 studentojn kaj estas la universitato kun pli da diplomiĝintoj laborantaj en Silicia Valo ol iu ajn alia .

Historio
--------

San Jose State University estis fondita fare de George W. Minns kiel **Minns Evening Normal School** en 1857. La 2 - an de majo 1862 ĝi iĝis **Kalifornia Ŝtata Normala Lernejo** per leĝo de la Kalifornia Ŝtata Parlamento. Ĝi estas la plej malnova publika universitato en la ŝtato Kalifornio.

En 1921 ĝi ŝanĝis sian nomon al **State Teachers College en San Jose**; en 1935, denove, al **San Jose State College**; en 1972, al **California State University**, **San Jose**; kaj finfine, en 1974, al la nuna **San José State University**.

Ĝi estas unu el la plej teknike diversspecaj universitatoj en Usono, kun granda populacio de aziaj (plejparte sud-aziaj inkluzive de vjetnamoj, filipinaj, tajlandaj, kaj mjaoj) kaj latinamerikanaj studentoj. La plej multaj studentoj loĝas en la periferio kaj antaŭurboj de la universitato.

SJSU estas vicigita numero 10 en publikaj universitatoj sur la Okcidenta marbordo ofertanta nur bakalaŭrajn programojn kaj magistrojn, laŭ la plej malfrua US News & World Report- enketo. Nacie, la universitato estas ligita por 14-a plej bona por studado de inĝenieristiko, kvina por plej bona en ofertado de komputilaj inĝenieraj programoj, kaj kvina por plej bona en ofertado de industriaj programoj .

Referencoj
----------

1. ↑   San José State University: About SJSU: 1857-1879. San José State University. Alirita October 29, 2013.
2. ↑   SJSU Special Collections and Archives. San José State University. Alirita October 29, 2013.
3. ↑  | SJSU Catalog | San Jose State University Retrieved January 14, 2023.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo
* San José Ŝtata Universitato: atletika retejo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 849240
* LCCN: n82090968
* VIAF: 133123187
* ISNI: 0000000107223678
* SUDOC: 035392800
* BNF: 13186474h
 |
**La mendea lingvo** (ankaŭ *Mende, Mɛnde yia)* estas lingvo plej ofte parolata en Sieraleono, sed estas ankaŭ de multaj personoj en la najbara Liberio. En 2015 pli ol 2.065 milionoj da homoj en Sieraleono, preskaŭ 30 procentoj de la tuta loĝantaro, elektis la mendean kiel sian ĉefan lingvon. 

La mendea estas uzata de la mendeoj kaj aliaj etnoj kiel lingvafrankao en suda Sieraleono.

La mendea estas tonlingvo, kiu apartenas al la mandea lingvaro de la lingvofamilio niĝerkonga lingvaro. En 1921, Kìsmi Kamára disvolvis la mendean skribon, silabaron por instrui siajn samlandanojn skribi. Ĉi tio estis dum longa tempo uzata, sed iom post iom anstataŭiĝita per la latina skribo.

La mendea lingvo estis uzata en la filmoj Amistad kaj Blood Diamond.

Referencoj
----------

1. ↑  *Sierra Leone 2015 Population and Housing Census national analytical report.* (PDF) Statistics Sierra Leone, Oktober 2017, S. 89 ff.

Bibliografio
------------

(angla) Peace Corps (Pactrupo - eld.): *Sierra Leone Mende Language Manual.* Freetown 1989, sierra-leone.org (PDF)

Eksteraj ligiloj
----------------

* (angla) Lingva disvastigo, ĉe Ethnologue.com
* (angla) Alfabeto de la mendea
* (angal) Informoj pri la lingvoj de la regiono


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 726138
* SUDOC: 03205808X
 |
|  |
| --- |
| € |

| Eŭro-moneroj |
| --- |
| Eŭrozono |
|  Aŭstrio
 Belgio
 Estonio
 Finnlando
 Francio
 Germanio
 Grekio
 Hispanio
 Irlando
 Italio
 Kipro
 Latvio (ekde januaro 2014)
 Litovio (ekde januaro 2015)
 Luksemburgio
 Malto
 Nederlando
 Portugalio
 Slovakio
 Slovenio |
| Landoj ekster EU kun propraj eŭro-moneroj |
|  Andoro (moneroj ekde 2014)
 Monako
 San-Marino
   Vatikanurbo |
| Ontaj membroj de la Eŭrozono |
|  Bulgario
 Ĉeĥio
 Hungario
 Pollando
 Rumanio |

**La eŭro (EUR aŭ €)** estas la komuna monunuo por 18 el la 28 landoj de la Eŭropa Unio kaj de 4 aliaj eŭropaj landoj.

Ĉiuj moneroj havas flankon komunan, kiu montras la valuton de la monero, kaj ĉiu lando, kiu partoprenas la eŭron, havas proprajn desegnaĵojn sur la alia flanko de la moneroj. Ĉi-tiuj varias, ekde simpla montro de la monarĥo (ekzemple Belgio) ĝis tute malsama desegnaĵo ĉe ĉiu monero (ekzemple Italio). Tamen, ĉiuj moneroj iel montras 12 stelojn ankaŭ sur tiu flanko.

Bulgario ekde januaro 2007 estas ŝtatomembro de la Eŭropa Unio, kaj la bulgara ŝtato celas laŭeble baldaŭ anstataŭigi la ĝisnunan nacian valuton bulgara levo per la komuna eŭropa valuto, se la kondiĉoj estas plenumataj, do precipe la ŝtata ŝuldiĝo kaj la linflacio restas sub difinitaj limoj. Plia kondiĉo, nome la almenaŭ dujara membreco de la ŝtata valuto en la Eŭropa Valutoŝanĝa Mekanismo II, kiu fikse ligas la kurzon de la nacia valuto al la eŭro, ne plemunendas, ĉar ĉiukaze jam ekde 1997 la bulgara levo estas fikse ligita al la eŭro per la sama kurzo kiel la siatempa germana marko  Arkivigite je 2007-09-29 per la retarkivo Wayback Machine. La bulgara registaro en 2007 anoncis celi al enkonduko de la eŭro en Bulgario laŭeble la 1-an de januaro 2010  Arkivigite je 2007-09-27 per la retarkivo Wayback Machine, sed ĝis nun tiu paŝo ankoraŭ ne efektiviĝis. 

Okaze de la subskribo de la Traktato, kiu ebligis la aliĝon de Bulgario al Eŭropa Unio, la 25-an de aprilo 2005 la nacia banko de Bulgario eldonis memorigan monerojn kun valoro de 1,95583 bulgaraj levoj, kun formala valoro de ekzakte unu eŭro.

Malgraŭ la fortaj penoj de la bulgara ŝtato antaŭenpuŝi la enkondukon de la Eŭro en Bulgario, la naciaj flankoj de la estontaj bulgaraj eŭro-moneroj ankoraŭ ne publikiĝis.

Vidu ankaŭ la paĝojn pri
------------------------

* bildoj de komunaj flankoj de eŭro-moneroj
* la komuna eŭropa valuto Eŭro
* la ĝisnuna valuto bulgara levo
La **Societo Dante Alighieri** (itale ***Società Dante Alighieri***) estas kultura organizaĵo kiu laboras por disvastigi scion pri la itala lingvo kaj kulturo tra la mondo. Ĝi estas parto de la Naciaj Kulturaj Institutoj de Eŭropa Unio (EUNIC).

Priskribo
---------

La asocio estis fondita en 1889, kaj inter la iniciatintoj estis la posta nobelpremiito Giosuè Carducci. La asocio estas nomita honore laŭ Dante Alighieri, la aŭtoro de *La Dia Komedio*.

Post la faŝisma periodo la asocio estis reorganizita en 1948. La organizaĵo nuntempe havas pli ol 400 lokajn asociojn kun entute ĉ. 500.000 membroj. La centro de la asocio estas en Romo kaj estas pli ol 500 filioj tra Italio kaj en la plej multaj landoj de la mondo.

La agadcentro de la asocio rondiras ĉirkaŭ la instruado de la itala lingvo je malsamaj niveloj. Estas kursoj de komencanto ĝis altnivelo, kiuj aspiras trakti klasikan kaj modernan literaturon. Ankaŭ ekzistas kursoj por tiuj, kiuj interesiĝas pri studi en universitatoj en Italio aŭ por tiuj, kiuj aspiras akiri scion en unu el la artaj kampoj, kaj eĉ bazaj kursoj por vojaĝantoj.

La italaj kursoj estas kompletigitaj de kulturaj aranĝoj, kiuj prezentas Italion pri ĝiaj diversaj aspektoj en la kampoj de arto, literaturo, muziko, kino kaj pli.

Kune kun respondaj kulturaj institutoj por aliaj lingvoj – Goethe-Institut, Instituto Camões, Instituto Cervantes, British Council kaj Alliance française – en 2005 la instituto ricevis la premion de la Princino de Asturio pri komunikado kaj homaj sciencoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Istituto Italiano di Cultura

Por plia legado
---------------

* Mariella Totaro-Genevois.  (2005) *Cultural and Linguistic Policy Abroad: The Italian Experience*. Multilingual Matters, p. 30–31, 44, 88–90. ISBN 9781853597992.

Referencoj
----------

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo (itale)
* Tutmonda Societo Dante

 **Societo Dante Alighieri** en Vikimedia Komunejo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 851980
* GND: 1027274-4
* LCCN: n50075254
* VIAF: 133151803
* ISNI: 0000000121616195, 0000000458995784
 |
Viktor Oliva (1889)
**Viktor OLIVA** (naskiĝinta la 24-an de aprilo 1861 en Nové Strašecí, mortinta la 5-an de aprilo 1928 en Prago) estis ĉeĥa grafikisto, pentristo kaj afiŝartisto de secesistilo.

Vivo kaj agadoj
---------------

Oliva ekstudis en la aĝo de 17 jaroj ĉe la Akademio de vidaj artoj Prage ĉe la pentristo kaj restaŭristo František Sequens, antaŭ iro Munkenon Munkene li aliĝis al la ĉeĥa porartista societo *Škréta', kiel Luděk Marold kaj Alfons Maria Mucha*

En 1888 Oliva estis allogita kiel multo da aliaj de Montmartre; li vivis plurajn jarojn en Parizo kaj amikiĝis tie kun la samlandanoj Mikoláš Aleš, Jakub Arbes kaj Karel Vítězslav Mašek. Oliva ankaŭ entuziasmiĝis pri balonveturo: en 1891 li ĉeestis flugon de la balonpioniro Louis Godard: veturo ilia kondukis de Prago ĝis la Balta Maro. Ĉi-prie li verkis romanon kiun eldonis la eldonejo de J. R. Vilímek.

Reveninte patrujen li fariĝis, en 1897, bildredaktoro ĉe la gazeto "Zlatá Praha" kaj la enciklopedio *Ottův slovník naŭčný*. Por la leksikono li laboris dum 19 jaroj. Tiam li ankaŭ konatiĝis kun Anna Adamcová kiu edzigis lin kaj naskis filon Viktor. Sed Anna forlasis lin ne mallonge poste pro konatiĝo kun kantisto kaj la pentristo devis sole eduki la idon. 

Pli ol kvarona jarcento Oliva estis tre kreiva pasigante multe da tempo kun la longjara amiko kaj vaganta verkisto Josef Kořenský kies vojaĝrakontojn li ilustris.

Oliva estis multflanka grafikisto por praktikaj aferoj. Li dejznis librojn, ekslibrisojn kaj reklamilojn, sed ankaŭ pentris pejzaĝojn kaj scenejajn dekoraciojn por teatroj. Krome multas liaj plafonbildoj ekz. por la Burĝa domo de la societoj *Měšťanská beseda* en Pilzeno. Lia plej fama bildo *Piják absintu*) de 1901 pendas en la praga kafejo *Slavia* kaj montras la verdan muzon. Jen titoloj de aliaj famaj verkoj: *Damo ruĝe*, *Damo blanke weiß* (Anna Karenina), *En la kuracbano*, *Panjo Slavia* kaj *Adiaŭo*.

Li estis entombigita sur la Olšany-tombejo de Prago.

Verkoj (elekto)
---------------

* 1889: librobildoj por verko de Svatopluk Čech: *Pravý výlet pana Broŭčka do měsíce*
* 1895/96: afiŝo *Topičův salon*
* 1901: *Piják absintu*

* Pravý výlet pana Broŭčka do měsíce (1889)*Pravý výlet pana Broŭčka do měsíce* (1889)
* Topičův salon (1895)*Topičův salon* (1895)
* Topičův salon (1896)*Topičův salon* (1896)
* plafono de Měšťanska Beseda, Pilzenoplafono de *Měšťanska Beseda*, Pilzeno
* Kuracbaneje*Kuracbaneje*

Eksteraj ligiloj
----------------


* artfacts.net
* artnet.de

Notoj
-----

1. ↑  *History of Viktor Oliva* ĉe olivabsinth.com
2. ↑  Roman Prahl: *München und die Anfänge des Modernismus in der tschechischen Kunst*. Ĉe: zeitenblicke.de
3. ↑  Jiřina Todorovová: "Obrazový doprovod českýĉ cestopisů z přelomu 19. a 20. století."


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 852162
 |
**Juha Mieto** (kromnome *Mietaa*, *Mietaan Jussi*, "Jussi el Mietaa", lia hejmvilaĝo, aŭ *Pitkä-Jussi*, "alta Jussi" aŭ *Kurikan jättiläinen*, "giganto el Kurikka, naskiĝinta la 20-an de novembro 1949 en Kurikka) estas finna skiisto. Mieto, kiu gajnis naŭ konkursmedalojn en skiado, ne atingis personan oran medalon ĉe la olimpika aŭ Mondpokalo, sed li metis arĝenton tri fojojn en individuaj vojaĝoj. June li agis ankaŭ en alia sporto ol skiado. Li perdis en 1980 en Lake Placid je centono de sekundo al Thomas Wassberg. Post tio oni decidis rezigni pri centonoj de sekundo en terenskiado; sufiĉas dekonoj. Mieto estas memorita ankaŭ aliel pri tio, ke li do tipe fariĝis la dua. Li estas en Finnlando vere populara famulo. Li estas konata pri sia temperamento kaj fizika grandeco. Lia alteco estas 197 cm. Numero de lia skia ŝuo estas 51. Inter la jaroj 2007 kaj 2011 li estis parlamentano en la finnlanda parlamento, (finne *eduskunta*, svede *riksdagen*). Li parolas fortan dialekton. Mieto estas vidvo kaj havas unu filon. En Kurikka estas lia statuo (finne *patsas*). Mieto estas la unua el la tri gefiloj de siaj patro kaj patrino. Mieto skribis multe en finnaj gazetoj. Mieto ne estis en aliaj lernejoj ol en popollernejo.

Medaloj de Mieto
----------------

El olimpikoj:

* Oro en la Vintra Olimpiko 1976 en Innsbruck 4 × 10 km
* arĝento en la Vintra Olimpiko 1980 en Lake Placid 15 km
* arĝento Lake Placid 1980 50 km
* bronzo Lake Placid 1980 4 × 10 km
* bronzo en la Vintra Olimpiko 1984 en Sarajevo 4 × 10 km.

El monda ĉampionado pri nordia skiado

* Arĝento en Falun 1974 30 km
* arĝento en Lahti 1978 4 × 10 km
* bronzo en Lahti 1978 15 km
* bronzo Oslo 1982 4 × 10 km.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Juha Mieto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* finna siatempa televida raportaĵo pri la 15-kilometra kuro, kie Mieto perdis al Wassberg je centono de sekundo en Lake Placid 1980 (nun videbla en Jutubo)
* La vulgara lingvo de Juha Mieto ne estis taŭga por sveda revuo: artikolo en la gazeto Ilsa-Sanomat de februaro 2013, jen en balbute aŭtomata esperanta traduko La sveda redaktoro de la gazeto *Expressen* estis fervora pri tio, ke tiu giganta viro balancigadis hakilon kaj kriadis "Perkele!" (finne por "damne, diable"), sed kiam li parolis vulgare la redaktoro anoncis, ke li ne faras artikolon, ĉar tiaj komentoj en Svedio ne estas publikigeblaj en gazeto
|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ĉi tiu artikolo temas pri kongresejo. Por planlingvo rigardu la paĝon Esperanto. Koncerne aliajn signifojn aliru la apartigilon Esperanto (apartigilo).* |

Kongresa halo "Esperanto"
**Kongresejo Esperanto** *(Hotel Esperanto, Kultur- und Kongresszentrum Fulda)* estas grava ZEO (Zamenhof/Esperanto-Objekto) en la germana urbo Fulda. Ĝi fondiĝis en 2005 kaj konsistas el:

* Hotelo Esperanto (4-stela, kun 330 ĉambroj)
* Kongresa halo "Esperanto" (kun areo de 6.400 m² kaj loko por 5.000 homoj)
* Enira halo "Plaza Esperanto" (liganta la hotelon kun la kongresa halo)

La kongresa halo estas uzata kiel foirejo, kongresejo kaj koncertejo (i.a. jam por unu el la plej popularaj muzikaj elsendoj en la germana televido). Ĉe muro de la halo la vorto "ESPERANTO" estas skribita per verdaj, pli ol 10 m altaj literoj.

La kongresejo troviĝas en la Esperanto-Strato *(Esperantostraße)* de Fulda, nur 300 m for de la stacidomo. La giganta vorto "Esperanto" videblas ankaŭ el ĉiu trajno trairanta la urbon Fulda (ekzemple sur la trajnlinioj de Munkeno al Hamburgo kaj de Frankfurto al Berlino), krom kiam alia trajno baras la vidon.

Tiu ĉi ZEO kaŭzas ekde 2005 ĉirkaŭ 50 % de la mencioj de la vorto "Esperanto" en la germana gazetaro.[*mankas fonto*]

Tuj apude situas la subtegmenta urba naĝejo "Esperanto" – ĝiaj uzantoj povas kune kun la hotelaj gastoj uzi komunan luksan saŭnon kaj varmbanejan areon.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Prezento de la kongresejo en pluraj lingvoj
* Aktualaj informoj pri aranĝoj en la kongresejo
* retejo de la urba naĝejo "Esperanto" Arkivigite je 2019-11-12 per la retarkivo Wayback Machine

Koordinatoj: 50° 33′ 27″ Nordo 9° 41′ 09″ Oriento﻿ / ﻿50.557367 °N, 9.685719 °O﻿ / 50.557367; 9.685719 (mapo)
Mezepoka manuskripto de la komentario pri Timeo de Platono, de Kalcidio.
**Kalcidio** (latine: Calcidius, vivinta en la 4-a jarcento; ... – ...) estis roma  filozofo.

Nenion oni scias pri lia vivo, sed certas ke li estis kristana se konsideri la bibliajn citaĵojn entenatajn en lia komentaria verko. Li estas konata nur pro parta traduko al la latina lingvo, kun relata komentario, dediĉita al la episkopo Ozio de Kordovo, de la greka *Timeo* de Platono.

Tiu traduka verko grave influis en la mezepoka kulturo, ĝis kiam ekdisvastiĝis la verkoj de Platono devenantaj el fontoj arablingvaj kaj precipe greklingvaj bizancaj.

La *Timeo* de Kalcidio konstituis unu el la filozofiaj verkoj plej utiligataj en la studo de la dialektiko en la universitataj centroj ĝis la 12-a jarcento. La parto tradukita kaj komentita de Kalcidio koncernis la sciojn pri astronomio kaj matematiko komentitaj, de mem, laŭ la "sciencaj informoj" de Teono el Izmiro. De tiu traduko profitis majstroj de la Skolo de Chartres kiel Vilhelmo el Conches, por ĝin interpreti sub la lumo de la kristana kredo en kiu oni uzis unuafojon la esprimon *kreo el nenio* (creatio ex nihilo].

Referencoj
----------

1. ↑  Laŭ Jan Hendrik Waszink Kalcidio estis milanana.
2. ↑  Mezepoko konis, de Platono, nur tiu verko, ĝis 1158 kiam Henriko Aristipo publikigis siajn tradukaĵojn al la latina lingvo de Menono kaj Fedono de Platono.

### Tradukoj de Timeo de Kalcidio

* *Commentario al Timeo di Platone*, Milano, 2003 ISBN 88-452-9232-0 (traduko al la itala)

Literaturo
----------

* J. Den Boeft, *Calcidius on Demons*, Leiden, 1977 ISBN 90-04-05283-6
* J. Den Boeft, *Calcidius on Fate. His Doctrine and Sources*, Leiden, 1997 ISBN 90-04-01730-5
* *Timaeus a Calcidio translatus commentarioque instructus* (1-a jarcento al mezo de la 5-a jarcento), eld. de J.H. Waszink, Leyde, eld. Brill, kol. "Plato Latinus" n° 4, 1962.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 449753
* GND: 118669036
* LCCN: n79027140
* VIAF: 2184159478138127990004, 37151776729618010387, 220007530, 7750168049008238410002, 5488159248049004870000 266558598, 2184159478138127990004, 37151776729618010387, 220007530, 7750168049008238410002, 5488159248049004870000
* ISNI: 0000000382739708
* SUDOC: 030795338
* BNF: 122138734
* NLA: 36583951
* NDL: 001336464
* BIBSYS: 95000508
* ICCU: BVEV022242
* BNE: XX828688
 |
Monda heredaĵo de UNESKO

**Ŝton-sferoj de Kostariko** estas pli ol 300 ŝton-sferoj en Kostariko, kiuj apartenas al la plej gravaj arĥeologiaj reliktoj sur la Amerika kontinento. Ili estis listigitaj en 2014 sur la listo de Mondaj kulturheredaĵoj de UNESKO.

Priskribo
---------

La sferoj konsistas plej ofte el gabro, intruzipetro simila al granito, ĉ. dekduo estas el konkokalko kaj sabloŝtono. Inter la sferoj ekzistas kelkcentimetraj kaj dumetraj en diametro. La plej grandaj pezas 15 tunojn.

Trovejoj
--------

Ekzistas multaj trovejoj, plimulto en la *Diquis-Delto* kaj sur la insulo *Isla del Caño*, pliaj ĉe Río Térraba kaj ĉe *Golfito*; ĉiuj en la Provinco Puntarenas, kiu okupas la sudan kaj mezan partojn de la Pacifika flanko de Kostariko. Kelkaj ekzempleroj estas troveblaj ĉ. 300 km norde en *Papagayo* sur duoninsulo *Nicoya* en Provinco Guanacaste.

Produktado kaj aĝo
------------------

Kiel prilaboraj spuroj supozigas, la sferoj estis formitaj per batado kaj ŝlifo per ŝtonoj. Proksime de la sfero, oni trovis pruvojn el la Antaŭkolumba Ameriko: ceramikaĵojn el la Aguas-Buenas-kulturo (200-600 p.K.), ĉe aliaj skulptaĵoj de „Buenos-Aires-Poliĥroma tipo" el la epoko de 1000–1500 p.K. La datadon malfaciligas, ke la sferojn oni movis el siaj originalaj lokoj dum la lastaj jarcentoj.

Produktintoj de la sferoj estis verŝajne antaŭuloj de la Boruca-indianoj.

* Kategorio Ŝton-sferoj de Kostariko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La ĉeĥa Centro en Berlino en la konstruaĵo de ĉeĥa AmbasadejoLa ĉeĥa Centro en Nov-Jorko
La **Ĉeĥaj Centroj** (ĉeĥe ***Česká Centra***) estas ĉeĥa kultura instituto kies celo estas promocio de la ĉeĥan lingvon kaj kulturon eksterlande. Alivorte, ĝi estas registara kultura organizaĵo fondita de la Ĉeĥa Ministerio pri Eksteraj Aferoj kiu celas la kulturan, edukan, komercan kaj turisman evoluon de Ĉeĥio eksterlande .

Celoj kaj agado
---------------

La kulturaj institutoj estas subigitaj al la Ĉeĥa Ekstera Ministerio kaj estas parto de la ekstera kultura politiko. Ĝiaj taskoj estas antaŭenigi kulturajn kaj ekonomiajn kontaktojn kun eksterlandoj kaj transdoni pozitivan bildon de Ĉeĥio kiel moderna kaj dinamika nacio. Krom kultura programo, la centroj ofertas turismajn kaj ekonomiajn informojn pri la lando, instruas ĉeĥajn kursojn kaj mastrumas bibliotekon. La sidejo de la Ĉeĥaj Centroj estas en Prago. 

La Ĉeĥaj Centroj aperis en 1993 post la disrompo de Ĉeĥoslovakio el la kulturaj kaj informcentroj kiuj ekzistis en kelkaj ŝtatoj de la Varsovia Kontrakto ekde la 1950-aj jaroj. Ekde tiam, ĉeĥaj centroj estis malfermitaj en pluraj okcidenteŭropaj landoj same kiel Usono, Japanio kaj Argentino.

La programoj de la centroj ligas la kulturtradiciojn de la Ĉeĥa Respubliko kun modernaj tendencoj en muziko, arkitekturo, dezajno, fotarto kaj aliaj areoj. La efektivigitaj projektoj fokusiĝas prezenti Ĉeĥion kiel markon kaj prezenti la kreivan potencialon de la moderna ĉeĥa kultura sceno eksterlande. 

La instituto en Berlino estas fondomembro de la Komunumo de Eŭropaj Kulturaj Institutoj en Berlino, kiu estis kunfandita en la Asocio de Naciaj Kulturaj Institutoj en la Eŭropa Unio (EUNIC) en 2007.

Instancoj
---------

Estas entute 22 centroj en 20 ŝtatoj 

* Ĉeĥa Centro Berlino
* Ĉeĥa Centro Bratislavo
* Ĉeĥa Centro Bruselo
* Ĉeĥa Centro Budapeŝto
* Ĉeĥa Centro Bukareŝto
* Ĉeĥa Centro Hago
* Ĉeĥa Centro Duseldorfo
* Ĉeĥa Centro Kievo
* Ĉeĥa Centro Londono
* Ĉeĥa Centro Madrido
* Ĉeĥa Centro Milano
* Ĉeĥa Centro Moskvo
* Ĉeĥa Centro Munkeno
* Ĉeĥa Centro Novjorko
* Ĉeĥa Centro Parizo
* Ĉeĥa Centro Prago
* Ĉeĥa Centro Seulo
* Ĉeĥa Centro Sofio
* Ĉeĥa Centro Stokholmo
* Ĉeĥa Centro Tel-Avivo
* Ĉeĥa Centro Tokio
* Ĉeĥa Centro Varsovio
* Ĉeĥa Centro Vieno

Referencoj
----------

1. ↑   Diplomatiaj Misioj de la Ĉeĥia Respubliko Eksterlande. Alirita 4 August 2016.
2. ↑   Pri Ni - Ĉeĥaj Centroj. Alirita 2016-08-04.
3. ↑   (2000) *Report on the Foreign Policy of the Czech Republic: between July 1998 and December 1999*. Czech Republic: Ministerstvo zahraničních věcí České republiky, p. 258–259.
4. ↑   Czech Centres Worldwide. Alirita 4 August 2016.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 852001
* VIAF: 309661246
* NKC: kn20040906012 ko2004247559, kn20040906012
 |
40° 26′ 8.7″ N 3° 43′ 12.4″ U﻿ / ﻿40.435750 °N, 3.720111 °U﻿ / 40.435750; -3.720111 (mapo)
**Arko de Triumfo** aŭ en hispana origine *Arco de la Victoria* (Venkarko) de Madrido, Hispanio, (populare nomita *Puerta de la Moncloa* (Monkloa Pordego) pro ties simileco kun la pordegoj de Alcalá kaj Toledo kaj ankaŭ kiel *Arco del Triunfo* -Arko de la Triumfo-), estas Triumfa arko konstruita el 1950 al 1956. Oni konstruis ĝin kiel rememora urba verko pri la venko de la insurekciinta armeo (frankisma) en la batalo okazinta dum la Hispana Enlanda Milito nome Batalo de la Universitata Urbo. La Arko estas situanta ĉe unu el la ĉefaj enirejoj al la urba centro de Madrido (nome el la ŝoseo al Korunjo), ĉe la centro de la nomata Avenuo de la Venkarko de la distrikto Monkloo-Aravako. La Arko havas alton de preskaŭ 49 metroj kaj montras latinlingvajn skribaĵojn kiuj rememoras pri la frankisma venko same kiel pri la konstruo de la nova Universitata Urbo post la batalo kiu detruis ĝin.

* Kategorio Arko de Triumfo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Centro por la Greka Lingvo** (greke *Κέντρον Ελληνικής Γλώσσας*) estas kultura kaj eduka organizaĵo kiu celas antaŭenigi la lingvon kaj kulturon de Grekio. Ĝi estis fondita en 1994. La centro estas bazita en Tesaloniko, kaj ankaŭ havas oficejon en Ateno. La Centro por la greka lingvo agas kiel kunordiganta, konsila kaj strategia organo de la greka Ministerio de Edukado pri aferoj de lingva edukado kaj lingvopolitiko. Ties funkcioj inkluzivas provizado de materialoj kaj subteno por homoj lernantaj la grekan kiel fremda lingvo. Ĝi estas ligita al la Aristotela Universitato de Tesaloniko.

Celoj
-----

La celoj de la organizaĵo implikas :

* plifortigi la nacian identecon de la greka diasporo;
* la organizaĵo de la instruado de la greka al eksterlandanoj en Grekio kaj eksterlande.

Krome, la Centro por la Greka Lingvo estas la oficiala emisianto de oficialaj atestiloj pri la kono de la moderngreka.

Referencoj
----------

1. ↑   (2020) *Educating Greek Americans: Historical Perspectives and Contemporary Pathways*. Springer Nature, p. 140–. ISBN 978-3-030-39827-9.
2. ↑   Ιστορικό. Arkivita el la originalo je 2019-12-06. Alirita 2015-10-26.

Vidu ankaŭ
----------

* Fonduso Helena por Kulturo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo
* Portalo por la greka lingvo kaj lingva edukado


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 852005
 |
Vidaĵo de unu el la surŝtonaj skulpitaj sidiloj de la *Sidilo de Filipo la 2-a*.
La **Sidilo de Filipo la 2-a** estas rokoza tereno kie troviĝas ĉizita ŝtono el granito kaj diversaj platformoj kiel ŝtuparo kaj aliaj elementoj kiuj, laŭ la tradicio, estis la rigardejo de la monarko dum la konstruado de la Monaĥejo de San Lorenzo del Escorial. Tamen, novaj esploroj indikas ke ĝi aŭ havas antaŭromian originon aŭ estas historiisma rekreaĵo el la 19a jc.

Ĝi troviĝas en la municipo San Lorenzo de El Escorial, en la nordokcidenta ekstremo de la Madrida Regiono (Hispanio).

Historio
--------

La tradicio rakontas ke tiu ĉi estis la loko de kie la reĝo Filipo la 2-a (Hispanio) rigardis la konstruaĵon de la Monaĥejo, kies konstruado daŭris de 1563 ĝis 1584. Laŭ tiu ĉi propono, la ŝtupigitaj platformoj kiuj aperas sur la ŝtono kaj la kvar sidiloj situantaj en la norda flanko estis konstruigitaj de la reĝo por faciligi sian restadon kaj de la akompanantoj.

* Kategorio Sidilo de Filipo la 2-a en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)