recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Kommende Ramersdorf
La **Kommende Ramersdorf** - akcento [koMENde RA:mersdorf] - en la kvartalo *Ramersdorf*, parto de la urbodistrikto Beuel de la historia urbo Bonno borde de la rivero Rejno, estas kastelo de la mezepoka Ordeno de germanaj kavaliroj. Ĝi estis fondita en la 1220-aj jaroj, lige al la kvina krucmilito de 1217 ĝis 1221, kaj ekzistis kiel kunvenejo kaj rezidejo de la Germana Ordeno ĝis la sekularigo en 1803, puŝite de Napoleono Bonaparto. 

la fronta fasado
Poste, la konstruaĵoj kaj posedaĵoj konservitaj en Ramersdorf iris en ŝanĝiĝantajn privatajn manojn. Post fajro en 1842, la tuta komplekso estis rekonstruita en la Novgotika stilo. En la fruaj 1970-aj jaroj, la historia konstruaĵo estis en minaco tute malaperi, ĉar ĝuste tiu loko estis bezonata por aŭtovoja kruciĝo de la germana aŭtovojo A59 kaj du deforkiĝantaj vojoj, la urba aŭtovojo  kaj la federacia vojo. Fine, civitana iniciato sukcesis pri konservado de la konstruaĵo, la aŭtovoja kruciĝo kiel tentakloj de granda oktopuso estis konstruita ĉirkaŭ la kastelo. Hodiaŭ ĝi estas uzata kiel konferencejo, luksa hotelo kaj restoracio.

* Kategorio Kommende Ramersdorf en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo (germane)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 822741
 |
**Grisaleña** [grisaLEnja] estas loĝloko kaj municipo en la nordoriento de la provinco Burgoso, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la komarko *La Bureba*.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 16,346 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 65 loĝantojn. Ĝi perdis multajn loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte perdis 30 loĝantojn el la jaro 1991. 

Ĝi distas 50 km de Burgoso, provinca ĉefurbo, kaj limas kun Berzosa de Bureba, Fuentebureba, Briviesca, Zuñeda kaj Vallarta de Bureba.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado fine de la 9-a jarcento. Ĝi estis en la kategorio de "izolaj loĝlokoj" en la *partido de Bureba*, kun senjorlanda​ jurisdikcio plenumita de la Duko de Frías kiu nomumis la ordinaran urbestron.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj) kaj brutobredado (ŝafoj). Lastatempe plej ekgravis kultura kaj rura turismo, ekzemple piedirado tra naturaj lokoj. 

Inter vidindaĵoj menciindas la preĝejo de Sankta Andreo.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Burgoso

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 773992
 |
La **Kalvinana preĝejo de Alacska** estas religia historia monumento en vilaĝo Alacska (Hungario).

Historio
--------

Oni supozas, ke katolika kirko estis konstruita en la 12-a jarcento. Ekde la malfrua 16-a jarcento aŭ iomete poste jam la kalvinanoj uzis la preĝejon. En 1650 la kalvinanoj pligrandigis ĝin, poste inter 1762-1791 signifaj trakonstruaj laboroj okazis laŭ baroko. Tiam oni faris la kasonan plafonon kaj la internajn instalaĵojn. Komence apud la kirko ligna sonorilostablo altiĝis. La nun videbla turo estis konstruita en 1791.

Konstruaĵo
----------

La preĝejo situas sola en korto, la navo laŭlonge paralelas kun la vilaĝa vojo. La fasado estas simetria, meze la kvadrata turo plene reliefas. La turpinto estas piramida. Ĉe flanko de la navo antaŭĉambro kun enirejo plene reliefas. La rektangula absido havas apogpilierojn. Interne kaj ekstere la muroj estis blankaj.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun foto
* 
* Arkivigite je 2016-05-13 per la retarkivo Wayback Machine
* 


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Gritsch,** hungare **Gerese** [gereŝe] estas iama vilaĝo, nun parto de Sankt Martin an der Raab en Aŭstrio, en federala ŝtato Burgenlando, en distrikto de Jennersdorf.

Gritsch en la mapo

Bazaj informoj
--------------

* 46° 55′ 30″ N 16° 05′ 45″ O﻿ / ﻿46.92500 °N, 16.09583 °O﻿ / 46.92500; 16.09583 (mapo)Koordinatoj: 46° 55′ 30″ N 16° 05′ 45″ O﻿ / ﻿46.92500 °N, 16.09583 °O﻿ / 46.92500; 16.09583 (mapo)
* Poŝtkodo: 8383
* Telefonprefikso:
* Aŭtokodo: JE
* Loĝantaro: 110

Situo
-----

Gritsch situas laŭ dekstra bordo de Rába. Jennersdorf troviĝas je 3 km-oj.

Historio
--------

La unua mencio pri la vilaĝo okazis en 1387 laŭ tiama hungara ortografio *"Gerencher"*, apartenanta al bieno kaj fortikaĵo de Vasdobra. En 1605 Stefano Bocskai bruldetruis la vilaĝon. En 1787 vivis tie 113 homoj en 20 domoj, en 1828 136 homoj en 20 domoj, en 1857 165 homoj en 24 domoj, en 1910 196 homoj en 34 domoj. Ĝis 1921 la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Vas (reĝa departemento), al distrikto de Szentgotthárd, poste al Aŭstrio (dume inter 1938-1945 al Germanio). Gritsch aliĝis al Sankt Martin an der Raab en 1971.

Vidindaĵoj
----------

* laŭvoja kapelo

* Kategorio Gritsch en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Kalvinana preĝejo** estas religia konstruaĵo en urbo Ajka, en loĝkvartalo *Tósok*, kiu estis iam memstara vilaĝo.

Historio
--------

Apud Tósok estis tre proksime alia vilaĝo *Berénd,* kiu havis ŝtonan kirkon ekde 1545. En la sekvaj jardekoj dum dominado de turkoj disvastiĝis la protestantaj religioj. En la 17-a jarcento Tósok kaj Berénd havis komunan kalvinana pastron kaj la loĝantoj uzis la menciitan kirkon. En 1783 en Ajka estis konsekrita la kalvinana preĝejo, poste Tósok kaj Berénd estis filio de Ajka. En 1786 ankaŭ en Tósok estis konstruita kirko, poste en proksima loko pli nova en 1834. Oni aĉetis harmoniumon en 1932. Dum la 20-a jarcento la kirko kelfoje estis renovigita. Inter 1953-1955 oni konstruis kunvenan ĉambron al la navo, poste pli grandan en 2000 malantaŭ la absido.

Konstruaĵo
----------

La konstruaĵo situas sola ĉe stratangulo en korto. La fasado estas simetria, meze la kvadrata turo plene reliefas. La enirejo funkcias tra la turo. La turopinto estas plurlatera piramido.

Fontoj
------

* 


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Lutera rozo, simbolo de luteranisma ortodokseco
**Konkordoformulo** (latine: *Formula concordiae*) estas la sesa kaj lasta inter la kredkonfesaj libroj de luteranismo kies skribon komisiis princelektisto Aŭgusto. Per ĝi kvazaŭ difiniĝis ortodokseco (kp. Gnesioluteranoj).

Historio
--------

Post la morto de Marteno Lutero la saksia princelektisto pagis 80.000 talerojn en majo 1577 por ke ĉe Berge-monaĥejo en Buckau (Magdeburg) pluraj elstaraj teologoj ekaktivu. Ideo estis surpaperigo porĉiama de difino pri vere aŭtentika luterana kredo. Ĉefa kialo estis la emo de multaj simpatii kun la ideoj de Johano Kalvino. Aŭgusto en 1576 unue en ĉe Kastelo Lichtenburg en Prettin, poste en ne tro fora Torgau kunvenigis teologojn. Ili komence verkis *Torgauer Buch*, akre disputitan skribaĵon. Tuj faritis nova verko nome *Konkordoformulo* kies aprobon subsigne deklaris tri princelektistoj, 20 princoj, multaj grafoj kaj regnaj deputitaroj. Presiĝo estis ekde 1580. 

Sume kelkfoje ĉiuj luteranismaj kreddeklaraj skribaĵoj nomiĝas *Konkordienbuch*, do *Konkordolibro*.

Partoj
------

La verko konsistas el 12 artikoloj kies latinlingvaj titoloj estas la jenaj:

1. De peccato originis
2. De libero arbitrio
3. De iustitia fidei coram deo
4. De bonis operibus
5. De lege et evangelio
6. De tertio usu legis
7. De coena domini
8. De persona Christi
9. De descensu Christi ad inferos
10. De ceremoniis ecclesiasticis
11. De aeterna praedestinatione Dei
12. De aliis haeresibus et sectis

Fonto
-----

*Brockhaus Bilder-Conversations-Lexikon*, volumo 1. Leipzig 1837, p. 456 (tie ĉi interrete)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Teksto de *Solida Declaratio* en modernigita germana lingvo Arkivigite je 2021-11-09 per la retarkivo Wayback Machine
* „Concordien-Formel" (1577, eltiraĵo, germane)
* Gert Kelter: *Einführung in die Konkordienformel* (PDF)
* Manfred Roensch: Die theologische Bedeutung der Konkordienformel vor ihrem geschichtlichen Hintergrund (PDF)
* Manfred Roensch: *Die Konkordienformel in der Geschichte des deutschen Luthertums* (PDF)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 761872
* GND: 4165031-1
* VIAF: 214249558
 |
**Vecinos** estas municipo de la provinco Salamanko, en la aŭtonoma komunumo Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la Jurisdikcia teritorio de Salamanko en la nordo-centro de la provinco. *Vecinos* estas tradukebla etimologie al *Najbaroj* aŭ *Lokanoj*.

Ĝia municipa teritorio estas formata de la loĝlokoj Carneruelo, Casasola del Campo, Corbacera, Galleguillos, La Torre, La Torrita, Olmedilla, Sanchiricones kaj Vecinos, okupas totalan areon de 45,06 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2017, ĝi havis 261 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 600 loĝantojn ekde la komenco de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. Ĝi distas 30 km de Salamanko, provinca ĉefurbo. 

Ĝi fondiĝis en la 13-a jarcento. En postaj jarcentoj suferis pro militoj ĉefe dum la Hispana Milito de Sendependigo. 

La tradiciaj agrikulturo (cerealoj, paŝtaĵoj) kaj brutobredado (bovoj kaj ŝafoj en kverkaroj) lastatempe iom dekadencis, sed pluas. Lastatempe rura turismo ekgravis.

La urbestro estas de dekstra partio PP.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Salamanko


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 753504
* VIAF: 316735380
 |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion***Lactobacillus delbrueckii subsp. bulgaricus*** |
| --- |
|  |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Bakterioj *Bacteria* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Divizio: | *Firmicutes* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | *Bacilli* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Laktobacilaloj *Lactobacillales* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | *Lactobacillaceae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | Laktobacilo *Lactobacillus* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | *L. delbrueckii* |
| Subspecio: | ***L. d. bulgaricus*** |

 |
|
| Trinomo  |
| ***Lactobacillus delbrueckii* subsp. *bulgaricus***(Orla-Jensen 1919)Rogosa & Hansen 1971Weiss et al. 1984 (subspecies status) |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri *Lactobacillus delbrueckii subsp. bulgaricus*  |

 |
| v • d • r |

***Lactobacillus bulgaricus*** [laktobacilus bulgarikus] (nuna scienca nomo: *Lactobacillus delbrueckii subsp. bulgaricus*) estas Gram-pozitiva bakterio, kiun oni uzas en produktado de la jogurto.

Ĝin identifis unuafoje en 1905 la bulgara kuracisto *Stamen Grigorov*, kiu baptis ĝin. 

La bakterio formas el lakto laktoacidon, kiu konservas la lakton. Ĝi malkonstruas la laktozon, tiel ĝi helpas la malsanulojn je laktoza maltoleremo, en kies korpo mankas la laktoz-malkombinaj enzimoj.

Dum la fermentado, la *Lactobacillus bulgaricus* produktas acetaldehidon, kiu donas guston de la jogurto. La plej grandaj importistoj de la bakterio estas Japanio, Usono kaj la Eŭropa Unio.
La **kalvinana preĝdomo** estas sakrala konstruaĵo en urbo Kiskőrös (Hungario).

Historio
--------

En 1807 alvenis la unua kalvinana familio al tiam pura luterana komunumo Kiskőrös, iom poste pliaj kalvinanoj. La unua kalvinana diservo okazis en 1912 kaj en la sekva jaro estis fondita kalvinana grupo, kiel filio de Cegléd. En 1914 ekfunkciis la unua kalvinana preĝdomo, la dua en 1926. Post 2 jaroj la grupo ricevis paroĥan rajton. En 1937 sonorilostablo ekfunkciis. En 1944 stato de la preĝdomo estis vivdanĝera, tial ĝi estis malkonstruita. En 1948 la kalvinanoj aĉetis domon kaj en 1949 ĝi estis konsekrita preĝdomo. En 1994 ĝi estis renovigita, inter 2009-2013 pli grandaj renovigaj laboroj okazis. La sonorilostablo kadukiĝis en 2016, poste pli nova estis konstruita en 2021.

Konstruaĵo
----------

La origina teretaĝa domo kun mansardo estis ŝparkaso aŭ malgranda banko konstruita en 1914. Ĝi situas en korto, sed la fasado plene atingas la trotuaron. La domo havas enirejon dekstre, sed estas ankaŭ korta enirejo maldekstre.

Enirejo

Fontoj
------

* hungare kun foto
* 
* 


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Mugalsarai,** hindie **मुग़लसराय**, malofte *Mugal Sarai,* oficiale **Pandit Deen Dayal Upadhyaya Nagar** estas urbego kaj municipo en norda Barato, en orienta parto de subŝtato Utar-Pradeŝo, en distrikto de Ĉandaŭli. La loknomo signifas: "mogola taverno".

Vojo en Mugalsarai

Demografio
----------

Mugalsarai havis populacion de 109 650 en 2011 kun legopovo 70%.

Geografio
---------

Mugalsarai situas sur ebenaĵo 65 metrojn super la marnivelo laŭ rivero Gango. En la kontraŭa riverbordo Varanasio etendiĝas, kiu troviĝas 12, distrikta sidejo Ĉandaŭli 14, Ghazipur 56, Mirzapur 59, Sasaram 97, subŝtata ĉefurbo Laknaŭo 278, Kolkato 613, ĉefurbo Delhio 693, Mumbajo 1271 kilometrojn (aere) .

Stacidomo en Mugalsarai

Historio kaj ekonomio
---------------------

En Mugalsarai oni kreis la plej grandan stacidomon pri varoj de Barato, krome la persona trafiko ankaŭ gravas. Tio donas laborlokojn, aliaj laboras en Varanasio.

Lingvoj
-------

La oficialaj lingvoj en Mugalsarai estas la hindia kaj urdua, sed loke parolas ofte boĝpure.

Eduko
-----

Mugalsarai havas kelkajn altlernejojn.

Trafiko
-------

Mugalsarai rekte havas fervojajn kontaktojn kaj urboj Varanasio, Mirzapur, Ghazipur kaj Sasaram. Proksimume ankaŭ la ĉefvojoj sekvas tiujn direktojn. Ponto tra Gango al Varanasio helpas la trafikon, kie la plej proksima flughaveno funkcias.

Klimato
-------

Mugalsarai havas humidan subtropikan klimaton laŭ Klimata klasifiko de Köppen Cwa. Jare pluvas iom malpli 1000 mm. En ĉiuj monatoj pluvas, tamen ofte nur dum musono inter junio-septembro. La temperaturo varias inter 19-32 °C.

Vidindaĵoj
----------

* pluraj preĝejoj

Famuloj
-------

En Mugalsarai naskiĝis Lal Bahadur Shastri.

Fontoj
------

* WikiTrans
En ekologio, la **Konkurencekskluda principo**, foje referita kiel la **leĝo de Gause de konkurenca ekskludo** aŭ simple kiel la **leĝo de Gause**, estas propono kiu deklaras ke du specioj kiuj konkurencas por la samaj resursoj ne povas kunekzisti se aliaj ekologiaj faktoroj estas konstantaj. Kiam unu specio havas eĉ la plej iometan avantaĝon aŭ eĉ klaran avantaĝon kompare al alia, tiam tiu kiu havas la avantaĝon dominos en longa perspektivo. Unu el la du konkurantoj ĉiam venkos la alian, kaŭzante aŭ la formorton de tiu konkuranto aŭ evolua aŭ kondutisma ŝanĝo direkte al malsama ekologia niĉo. La principo estis parafrazita en la maksimo "kompletaj konkurantoj ne povas kunekzisti".

Eksperimenta bazo
-----------------

Antaŭdiro
---------

Paradoksaj trajtoj
------------------

Redifino
--------

Vidu ankaŭ
----------

* Trajta movo

Notoj
-----

1. ↑  Hardin, G. (1960). The Competitive Exclusion Principle. *Science* **131**, 1292-1297.
2. ↑  Gause, G.F. (1934). *The struggle for existence*. Baltimore, MD: Williams & Wilkins.

* Vaurie, Charles (1950): Notes from the Walter Koelz Collections, Number 6. Notes on some Asiatic nuthatches and creepers. *American Museum Novitates '1472'*: 1-39. PDF plena teksto Arkivigite je 2009-09-19 per la retarkivo Wayback Machine

Eksteraj ligiloj
----------------

* Konkurencekskluda principo[*rompita ligilo*], Knol
* Paradokso de planktono[*rompita ligilo*], Knol
**Muga de Sayago** estas municipo de la provinco Zamoro, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko Sayago en la sudokcidento de la provinco. *Muga* estas devena etimologie el eŭska vorto por limoŝtono *Muga de Sayago*.

Ĝia municipa teritorio estas formata de unusola loĝloko, okupas totalan areon de 36,42 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 350 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 600 loĝantojn fine de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. Ĝi distas 45 km de Zamoro, provinca ĉefurbo, kaj limas kun Fariza, Bermillo, kaj Villar del Buey. 

Estas prahistoriaj kaj romiaj restaĵoj, sed la setlejo mem fondiĝis en la 13-a jarcento. En postaj jarcentoj suferis pro militoj kaj ĉefe dum la milito kontraŭ Portugalio, kiam ĝi estis rabita. 

La tradiciaj agrikulturo (cerealoj, legomoj, vitoj) kaj brutobredado (bovoj kaj ŝafoj) lastatempe iom dekadencis, sed pluas. Lastatempe kultura kaj rura turismo plie ekgravis (ermitejoj, krucpilorioj).

Bildaro de la ermitejo de Fernandiel
------------------------------------

* Sonrilmuro de la ermitejo de FernandielSonrilmuro de la ermitejo de Fernandiel
* Orienta fasado de la ermitejo de FernandielOrienta fasado de la ermitejo de Fernandiel
* Okcidenta fasado de la ermitejo de FernandielOkcidenta fasado de la ermitejo de Fernandiel
* Ermitejo de Fernandiel - Muga de SayagoErmitejo de Fernandiel - Muga de Sayago

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de Provinco Zamoro


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 754478
* LCCN: n82030672
* VIAF: 152462401
 |
Eritrocitoj
La **eritrocitoj** (hematioj, ruĝaj globuloj) estas rondaj, plataj ĉeloj de la sango. Ili aperas sub la mikroskopo kvazaŭ samgrandaj platoj, kiuj estas meze enpremataj. La diametro de la eritrocito estas ĉirkaŭ 8 mikrometroj, alto 1-2 mikrometroj. La maturiĝintaj eritrocitoj de la homo (kaj la mamuloj) ne havas ĉelkernon (kontraste al birdoj kaj reptilioj, kiuj havas ĉelkernon en la eritrocito). La protoeritrocitoj (kiel ekz. normoblasto) ankoraŭ havas la ĉelkernon, kiu dum la maturiĝo iom post iom malkonstruiĝas, malaperas.
La  ĉelplasmo de eritrocitoj estas riĉa je ruĝa sangokolorigaĵo, la hemoglobino, per kiu ili fiksas kaj transportas la oksigenon.

Ili estiĝas en la ruĝa medolo kaj vivdaŭras averaĝe 120 tagojn. Post la forkonsumo de la deponita energio, ili surfundiĝas. Sed ili ĉiam denove estiĝas en la ĉeloj de medolo, kie la ĉeloj produktas eritroblastojn kun hemoglobino, el kiuj transformiĝas normoblasto, post la elfalo de la ĉelkerno estiĝas la retikulocito, poste eritrocito, kiu enpaŝas la sangocirkulan sistemon.
En plenkreskuloj troviĝas ĉirkaŭ 5 millionoj/mm³ da eritrocitoj. 

La tasko de la eritrocitoj estas la oksigentransporto en la kardiovaskula sistemo. Ili akceptas en la pulmokapilaroj oksigenon kaj transportas tion tra la arteria sangocirklo al la arteriaj kapilaroj de histoj aŭ organoj, de kie la oksigeno transdoniĝas al la ĉeloj.

Kaze de anemio aŭ sangomanko, la nombro de la eritrocitoj malaltiĝis. La serpoĉela anemio estas genetike ligita malsano, ofte ĉe nigrahaŭtuloj.

Karakterizaĵoj de la eritrocitoj
--------------------------------

* Ĉiu eritrocito enhavas 280 mil (??? aŭ milionoj) da hemoglobinmolekuloj, kio estas 70% de ties proteino.
* Homo enhavas averaĝe 2,5 x 1013 da eritrocitoj, kio estas 900 g da hemoglobino aŭ 3,5 g da fero.
* Dum la 120-taga vivdaŭro moviĝas ĉiu eritrocito ĉirkaŭ 400 km kaj ebligas tiel 175.000-fojan ŝanĝon de spirgasoj (O2 kaj CO2).
* La plej grava materialŝanĝo okazas en la glikolizo (ATP-konstruo, subtenado de la membranpotencialo) kaj en la pentozfosfata vojo (konstruo de NADPH), ...

Vidu ankaŭ
----------

* Kategorio Eritrocito en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Biologio |

* Hemoglobino
* Hemoglobinurio
* Hemolizo
* Osta medolo
* Sangoĉelo
**Erkki Sakari TUOMIOJA** (naskiĝis la 1-an de julio 1946 en Helsinko) estas finna politikisto de la socialdemokratia partio de Finnlando, parlamentano en la jaroj 1970–1979 kaj ekde 1991. Li sciigis, ke li ne plu kandidatos por la parlamento en 2023. En la jaroj 1999–2000 li estis ministro pri komerco kaj industrio. De 2000 ĝis 2007 kaj de 2011 ĝis 2015 li estis ministro pri eksteraj aferoj. Unuan fojon li fariĝis ministro pri eksteraj aferoj, kiam ĝis tiu ministro pri eksteraj aferoj, Tarja Halonen, fariĝis prezidanto. Li estas doktoro de sociaj sciencoj kaj docento de politika historio. Li verkis multajn librojn pri ekstera politiko kaj politika historio.

La patro de Erkki Tuomioja estis Sakari Tuomioja, politikisto kaj iama ĉefministro de Finnlando. Lia patrino estis Vappu Tuomioja, verkisto. La patro de lia patro, Walto Tuomioja, estis parlamentano ĉefredaktoro de Helsingin Sanomat.

Erkki Tuomioja komencis socian diskutadon en la 1960-aj jaroj en asocio de mezlernejanoj kaj en la studenta korporacio de Universitato de Helsinko. Liaj ĉefaj temoj rilatis al pedagogio kaj internaciaj rilatoj. Li estis unu el la plej elstaraj politikaj diskutantoj en Finnlando.

Tuomioja estas konsiderata ano de la maldekstra flanko de sia partio. Li defendas la socialan ŝtaton tipan al la Nordlandoj. Li estas membro de ATTAC.

Tuomioja estas ateisto. Li volas, ke teologio estu forigita el universitatoj.

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑

* Kategorio Erkki Tuomioja en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 365968
* GND: 136320449
* LCCN: n80060650
* VIAF: 71454182
* ISNI: 0000 0001 0654 8892
* LIBRIS: 338702
* SUDOC: 031737099
* BNF: 12289694f
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Domdidier (stacidomo). |



**Domdidier** estas komunumo en la distrikto Brojo en Kantono Friburgo, Svislando. Ĝi havis 2825 loĝantojn je la 31-a de decembro 2011.

Geografio
---------

Domdidier situas en la nordokcidenta Friburga Mezlando proksimume 5 kilometrojn norde de la urbo Payerne en la ebenaĵo de la rivero Brojo. La komunumo konsistas el la vilaĝo Domdidier kaj la vilaĝetoj Coppet, Pra Gaud, Eissy kaj Granges-Rothey.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 8,91 km², de kiuj 15,1% estas kovritaj de arbaro, 68,0% servas por agrikulturo kaj 15,8% por setlado.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Domdidier limas en nordo al Saint-Aubin, en oriento al Avenches (VD), en sudsudoriento al Léchelles, en sudo al Russy, en okcidento al Dompierre, kaj en nordokcidento al Missy (VD).

Trafiko
-------

Tra la komunumo pasas la kantona ĉefvojo n-ro 1 de Zuriko al Ĝenevo. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A1 situas proksimume 5 kilometrojn sude de la komunumo apud Payerne. Per stacidomo ĉe la trajnlinio de Morato al Payerne la komunumo estas konektita al la publika transportreto.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Domdidier datiĝas el la jaro 1157 kiel *Donno Desiderio*. En la jaro 2000 en Domdidier estis trovitaj la restaĵoj de romia tompejkampo kaj maŭzoleo. Dum mezepoko Domdidier apartenis al la Grafoj de Neŭŝatelo. En la 13-a jarcento ĝis fariĝis havaĵo de la Senjoroj de Montagny kaj ek de 1405 de la Grafoj de Savojo. En la jaro 1478 ĝi estis vendita al la urba ŝtato Friburgo kaj integrita al ties Voktejo Montagny. Dum la tempo de la Helveta Respubliko de 1798 ĝis 1803 ĝi apartenis al la distrikto Avenches, poste ĝis 1830 al la distrikto Montagny kaj tiam al la distrikto Dompierre ĝis 1848, kiam ĝi surbaze de la nova friburga konstitucio estis integrita al la nuna distrikto Brojo.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: Reta mapo 1:20000 de Swisstopo[*rompita ligilo*]
2. ↑  Fonto: Komunumdatumoj de la retejo de la Svisa Federacia Oficejo pri Statistiko, retejo konsultita la 5-an de novembro 2011
3. ↑  Fonto: *Marianne Rolle* en *Historia Leksikono de Svislando* (2009-08-03)

Vidu ankaŭ
----------

* Domdidier (stacidomo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Domdidier en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Domdidier

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Domdidier** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Brojo |
| --- |
| Bussy • Châbles • Châtillon • Cheiry • Cheyres • Cugy • Delley-Portalban • Domdidier • Dompierre • **Estavayer-le-Lac** • Fétigny • Gletterens • Léchelles • Les Montets • Lully • Ménières • Montagny • Morens • Murist • Nuvilly • Prévondavaux • Rueyres-les-Prés • Russy • Saint-Aubin • Sévaz • Surpierre • Vallon • Vernay • Villeneuve • Vuissens |  |

 |


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 422475
* GND: 4321099-5
* LCCN: nr92031793
* VIAF: 156381715
* BNF: 12521754t
 |
**Yéspola** [ĜESpola] (aragone *Yespola*) estas loĝloko de la municipo Sabiñánigo de Hispanio​, en la sudo de la komarko *Alto Gállego* (kies ĉefurbo estas Sabiñánigo mem) apartenanta al la nordo de la Provinco Huesko (regiono Aragono). Fakte ĝi estas unu el pli ol 50 loĝlokoj de Sabiñánigo, kiu estas la municipo kiu enhavas pli da loĝlokoj en la provinco. 

La loĝloko Yéspola (881 msm) estas en la suda valo Guarguera iomete sude de la rivero Guarga mem. La loĝloko estas tipa domaro karaktera de montaro ĉe Pireneoj, kun deklivaj ardezaj tegmentoj, kaj tre tipaj konustrunkaj kamenoj. Ĝi estas alirebla el Grasa kaj oriente de Belarra.

Historio
--------

Laŭ Agustín Ubieto Arteta, la plej frua mencio de la loko estas de 1030, citite en la verko de lia frato Antonio Ubieto Arteta, *Cartulario de Monasterio de San Juan de la Peña, I* (en *Textos Medievales*, 6, Valencia, 1962), kiu dokumentas literumadojn Iespola, Espola, Gespula kaj Spolla.​

Kun Arraso, ĝi apartenis al la historia municipo *Arraso y Éspola*, kiel citas Pascual Madoz en *Diccionario geográfico-estadístico-histórico de España y sus posesiones de Ultramar*, III (Madrid, 1847).

Fine de la 19-a jarcento oni ekkonstruis fervojon konektantan Zaragozon kun Francio tra Canfranc, kiu revivigis la lokon, sed poste la loĝantaro malaltiĝis pro alurba migrado kaj malalta naskindico. 

Dum la Hispana Enlanda Milito, Yéspola suferis pro operacoj de la batalo de Sabiñánigo —inter septembro kaj novembro de 1937—. Pli forta respublika truparo konkeris lokojn, sed ne la celitan ĉefurbon Sabiñánigo, dum totalaj homperdoj estis preskaŭ 6 000 (pli inter frankistoj). 

Multaj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento pro rura elmigrado kaj en la areo ĉefe pro la milito, kaj ĉe Yéspola oni malaltiĝis el 38 loĝantoj en 1910 ĝis nunaj nur du loĝantoj (2019).

Aktualo
-------

La ĉefa ekonomia enspezofonto tradicie estis malgrandaj agrikulturo kaj brutobredado, sed lastatempe la komarko turnis sin ankaŭ al kreskanta turismo ligita al la pirenea akso (valoj de Tena kaj de Aragón) kaj al la proksimeco al Sabiñánigo. Ĉefaj altiraĵoj estas naturaj lokoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Ŭesko

Referencoj
----------

1. ↑   Ubieto Arteta, Agustín (1972). *Toponimia aragonesa medieval*. Valencia.
2. ↑   Madoz, Pascual (1847). Est. Literario-Tipográfico de P. Madoz y L. Sagasti, eld. *Diccionario geográfico-estadístico-histórico de España y sus posesiones de Ultramar*. Tomo III. Madrid. p. 9.

Bibliografio
------------

* *Aragón constante histórica*. Publicaciones de la Caja de Ahorros de Zaragoza, Aragón y Rioja. 1979.
* Ubieto Arteta, Antonio (1981-1989). *Historia de Aragón*. 6 vol. Zaragoza: Anubar.
* Ubieto Arteta, Antonio, "Historia de Aragón". Los pueblos y los despoblados 1 (Eld. Anubar. Zaragoza, 1984)
* CONTE OLIVEROS, Jesús. "Personajes y Escritores de Huesca y Provincia". Eld. Librería General (Zaragoza 1981)

Eksteraj ligiloj
----------------

* [http:// Oficiala retejo]



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 814885
 |
Erizipelo de vizaĝo
Erizipelo de brakoj
Erizipelo de piedoj
Erizipelo de vizaĝo
Erizipelo de piedoj
Erizipelo de la dekstra piedo
Erizipelo de la dekstra piedo
Erizipelo de la piedo kun edemo
**Erizipelo** (greke ερυσίπελας, *erisipelas*, "ruĝa haŭto") estas kontaĝa infekta malsano, kaŭzita de iu streptokoko kaj karakterizita per speciala inflamo de la haŭto kaj per ĝeneralaj simptomoj pli-malpli gravaj (febro, vomo, kapdoloro k.a). Plej ofte tiu inflamo situas sur la vizaĝo kaj komenciĝas ĉe iu natura aperturo (okulo, buŝo). Nuntempe jam kuracebla per penicilino, amoksicilino aŭ larĝefikaj antibiotikoj.

Ĝi daŭras ordinare 8-10 tagojn kaj la prognozo estas benigna. La kontaĝo okazas, ne tra la aero kiel ĉe la erupciaj malsanoj, sed per la manoj, tolaĵoj aŭ instrumentoj. Skrupulaj higienaj antaŭzorgoj estas do necesaj por eviti ĝin.

Etiologio
---------

Erizipelon kaŭzas streptokoko (*Streptococcus pyogenes*). La infekto okazas pere de la vundo aŭ pro la malbone funkcianta sangocirkulado aŭ bakterioj aperas en la haŭto el la internaj centroj de infekt-malsanoj.

La faktoroj de la risko
-----------------------

La malsano aperas ĉefe ĉe la maljunuloj, novnaskitoj kaj infanoj. Pli granda risko de malsano aperas ĉe la personoj kun difektoj en la imuna sistemo, diabeto, haŭto-ulceroj, dermatomikozo, aŭ ĉe personoj kun difekta limfo-sistemo (ekzemple post la mastektomio, post la operacioj de pelvo kaj post la bajpaso) ankaŭ ĉe la alkoholuloj.

Vidu
----

* Rubeolo
* Porkerizipelo

* Kategorio Erizipelo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 25021
* LCCN: sh85044737
* BNF: 12493529t
* NKC: ph503049
 |
Dometo de la Princo de El Pardo (Madrid), verkaĵo de Juan de Villanueva en la 18-a jarcento.
Ĝardenoj apud la palaceto.
La **Dometo de la Princo**, (hispane *Casita del Príncipe*), estas unu el la rezidejoj de la reĝa hispana familio. Ĝi estas novklasika palaceto de la fino de la 18-a jarcento, kiu troviĝas en la madrida kvartalo El Pardo (Hispanio).

Historio
--------

La konstruaĵo situas apud la Reĝa Palaco El Pardo, en la samnoma monto, larĝa arbara regiono historie apartenanta al la hispana monarkio, kiu uzis ĝin por ĉasado. Ĝi estis konstruita en 1784 kiel ĉaspavilono, por la uzado de Karlo la 4-a, tiam Princo de Asturio, laŭ la mendado de lia patro, la reĝo Karlo la 3-a. La *dometo* estas verkaĵo de la madrida arkitekto Juan de Villanueva, kiu kreis dezajnon antaŭe provitan en la Supra Dometo kaj la Malsupra Dometo, ambaŭ starigitaj en El Escorial.

En 1950 ĝi estis restaŭrita post pluraj jaroj da abandono. Ĝi estis la rezidejo de la fraŭla Johano Karlo la 1-a, nuna reĝo de Hispanio. En la unua jaroj de la 21-a jarcento ĝi estis malfermita al la publiko.

* Kategorio Dometo de la Princo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Domenico di Michelino** (nask. 1417 en Florenco; mortis 1491 samloke) estis itala pentristo de la Florenca Skolo kaj lerninto de la fama Fra Angelico.

La kromnomo de Domenico alludas sian unuan instruiston, eburskulptiston nomitan *Michelino*. Domenico estis elektita en 1442 membro de la *Compagnia di San Luca* kaj aliĝis en 1444 al la *Arte dei Medici e degli Speziali*.

Michelino precipe pentris scenojn el la Biblio. Lia plej konata verko troviĝas en la katedralo de Florenco, nomita Santa Maria del Fiore, i.a. *Dante kaj la tri regnoj* kun Dante Alighieri. La pentraĵo montras historian panoramon de la urbo Florenco ĉirkaŭ la jaro 1465 kaj scenojn el la *Divina Commedia* (Dia Komedio) de Dante: la infero, la monton de la purgatorio kaj la surtera paradizo (Edeno) kun Adamo kaj Eva.

* Kategorio Domenico di Michelino en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 293227
* GND: 123527147
* LCCN: nr91029224
* VIAF: 95797850
* ISNI: 0000 0000 7105 3389
* SUDOC: 158055667
* ULAN: 500018988
* RKD: 23611
 |
Komputila modelo de Chang’e 1
**Chang’e 1** (ĉine 嫦娥一號; simpligite 嫦娥一号; Hanyu Pinyin Cháng’é Yī Hào), luna orbitilo, estas parto de la unua fazo de la Ĉina Lunesplora Programo. Ĉi-tiu unua fazo nomiĝas "Orbitanto (Chang’e 1)".

La kosmoveturilo nomiĝas kiel la ĉina Lundiino, Chang’e.

Detala programdesegno de la unua mejloŝtono kompletiĝis preter septembro 2004. Esplorado kaj desegnado de pratipa sondo kaj provado de la sondo finiĝis preter la fino de 2005. Desegno, fabrikado, muntado ĝenerala, provaj kaj terenaj eksperimentoj de la lunorbitanto finiĝis preter decembro 2006. Chang’e 1 estis lanĉita je 10:05 GMT de la 24a de oktobro 2007 el la Xichang Satelitlanĉejo. Ĝi foriris el luntransirada orbito la 31-a de oktobro kaj atingis la lunan orbiton la 5-a de novembro.

La unuan bildon de la Luno ĝi relajsis la 26-a de novembro 2007. La misio daŭros unu jaron.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Chang'e 1 en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* *Ĉirkaŭluna sondsatelito "Chang'e n. 1"*[*rompita ligilo*] de Ĉina Radio Internacia
**Tibor Kállay** [kAlai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kállay Tibor** estis hungara politikisto, ministro, ekonomikisto. Lia nobela antaŭnomo estis *nagykállói*.

Tibor Kállay en 1925
Tibor Kállay  naskiĝis la 6-an de januaro 1881 en Budapeŝto. Li mortis la 24-an de majo 1964 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Tibor Kállay frekventis gimnazion en Debrecen, universitaton en sia naskiĝurbo, poste li estis soldato en Vieno. En 1906 li eklaboris en ministerio pri financo, li estis sekretario en 1912. Dum la Hungara Sovetrespubliko li rifuĝis unue al Szeged, poste al Vieno. Post falo de la Soveto li estis subministro, poste li respondecis pri financa disiĝo de Aŭstrio-Hungario. Li partoprenis en Traktato de Trianon, poste li denove ricevis postenon en la financministerio. Inter 1921 kaj 1924 li estis ministro pri financoj, inter 1922 kaj 1935 parlamenta deputito. En 1924 li fondis la memstaran Hungaran Nacian Bankon.

Li edziĝis dufoje, li havis nur solan filon.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Kállay Tibor beadványa a Jóvátételi Bizottsághoz* (1923)
* *A munkanélküli jövedelemről és vagyonról - előadás a Cobden Szövetség Szemináriumában 1936 február 25-én* (1937)
* *Ungarn im neuen Europa* (1942)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al litero K, poste serĉu la nomon)
* hungarlingva biografio kun foto

* Kategorio Tibor Kállay en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 509871
* GND: 111097258X
* VIAF: 121516701
* ISNI: 0000 0000 7932 2803
* BNF: 11071503d
 |
**Gmina Głusk** [GMIna gŭusk] estas kampara administra komunumo (pole *gmina*) en distrikto Lublin kaj la vojevodio aŭ provinco Lublin (Lublinio), en orienta Pollando. Ĝi prenas sian nomon de Głusk - tio antaŭe estis vilaĝo, sed en 1988 aliĝis al la urbo Lublin, kaj tial ne plu estas parto de la teritorio de Gmina Głusk. Dominów funkcias kiel ĝia administra sidejo. La komunumo situas sudoriente de la regiona ĉefurbo Lublin. Ĝi kovras areon de 64 km², kaj meze de 2019 en la komunumo vivis 11 327 loĝantoj.

Vilaĝoj
-------

Gmina Głusk enhavas la vilaĝojn kaj setlejojn de Abramowice Prywatne, Ćmiłów, Dominów, Głuszczyzna, Kalinówka, Kazimierzówka, Kliny, Majdan Mętowski, Mętów, Nowiny, Prawiedniki, Prawiedniki-Kolonia, Wilczopole, Wilczopole-Kolonia, Wólka Abramowicka kaj Żabia Wola.

Dua mondmilito
--------------

6.11.1943: germanaj ĝendarmoj pafmortigis 9 judojn, kiuj kaŝiĝis en ŝtonminejo en Mętów

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo (pole)

Referencoj
----------

1. ↑  loĝantaro, grandeco kaj strukturo laŭ teritoria divido, je la 30-a de junio 2019 (angle)
**Erik CARLÉN** (naskiĝis en 1906; mortis la 27-an de novembro en 1986). Li lernis esperanton en 1923 kaj tuj fariĝis aktivulo, kiu spirite, organize kaj materie forte kontribuis al la movado. Li kunorganizis la famajn preleg- kaj kursvizitojn, kiujn al Svedio faris Lakshmiswar Sinha, Andreo Cseh kaj Tiberio Morariu. Ankaŭ li mem estis aktiva kursgvidanto, kaj li aŭtoris gvidilon pri la gramatiko de esperanto por svedoj (1962). 

Carlén pioniris ankaŭ kiel radiopreleganto: jam en la unua jaro de sia esperantisteco la juna gimnaziano parolis, unua en Svedio, pri esperanto per provstacio en Örebro. Se la aŭdebleco de tiu stacio atingis nur dudekon da kilometroj, 50 jarojn poste jam temis pri la tuta mondo, kiam por kelkaj jaroj li sukcesis enkonduki esperanton en la internacian religian radion IBRA.

Aparte proksima al Carlén estis la kristana esperanto-movado. Li kunfondis la svedan sekcion de KELI en 1934. Prezidanto de KELI, same kiel redaktoro de *Dia Regno*, li estis 1948 – 1955. En multaj esperantistaj aranĝoj Carlén populariĝis kiel ŝatata predikanto en diservoj. Estas li ankaŭ, kiu esperantigis la verkon *Kredo al Dio en la atomepoko* de G. Lundberg (1965).

Profesie industriisto, Carlén estis unu el la iniciatintoj de la Instituto por Esperanto en Komerco kaj Industrio, (EKI), fondita en 1963. Por la plej grava atingo de EKI, *Internacia komerca-ekonomika vortaro* (1974), Carlén preparis la svedlingvan parton.

De 1929 ĝis 1970 Carlén funkciis kiel delegito de UEA kaj laste kiel fakdelegito pri komerco kaj industrio. Pro sia organiza talento, kiu bele kuniĝis kun la nobleco de lia karaktero, li estis elektita por respondecaj taskoj ankaŭ en UEA, kies dumviva membro li estis de 1950. La funkcion de vicprezidanto de UEA li plenumis de 1964 ĝis 1974. La plej bela rezulto de lia laboro en UEA estas la *Semajno de Internacia Amikeco*, festata ĉiujare ekde 1969 dum la lasta plena semajno de februaro. En la devizo de la Semajno, „Amikeco trans limoj", kristaliĝas la idealoj de Erik Carlén.

Verkoj
------

* *Laŭmodaj ideoj aŭ Sankta Spirito* (1972)
* *Svensk Esperanto-grammatik* (1962)
* Hedegard, David: *Vorto viva* (Trad. Erik Carlén, 1937)
* Lundberg, Gustav: *Kredo al Dio en la atomepoko* (Esperantigis Erik Carlén, 1965)
|  |  |
| --- | --- |
|   | **Ĉi tiu artikolo citas neniun fonton**.

---

Vi povas plibonigi ĝin, aldonante fidindajn fontojn. Senfontaj asertoj povas esti forigitaj. *(Aprilo 2016)* |

**Prometeismo** aŭ prometea sinteno estas etika sinteno, por kiu morala idealo estas memvola subiĝo de unuopulo al la bono de pli grandaj sociaj grupoj aŭ eĉ de la tuta homaro. Oni aludas al mita Prometeo. Ankaŭ ĝi signifas ribelon kontraŭ diaj verdiktoj kaj fortoj de la naturo kaj propran suferon je la nomo de feliĉo de ĉiuj.

Ekzemploj el literaturo povas esti d-ro Rieux el *La pesto* de Albert Camus, Kordian el romantikisma dramo de Juliusz Słowacki, Konrad en la 3-a parto de *Dziady* (Avoj) laŭ Adam Mickiewicz (lia prometea sinteno videblas en Granda Improvizacio), d-ro Judym el *Senhejmuloj* de Stefan Żeromski kaj la biblia Adamo en la verko *Dies irae* de Jan Kasprowicz.

Nocio, kiu ligiĝas kun la sinteno de Prometeo estas t.n. komplekso de Prometeo, aŭ strebo superregi propran patron. Prometeismo estis ankaŭ politika projekto de Józef Piłsudski kontraŭa al Sovetunio en la intermilita periodo.

Vidu ankaŭ
----------

* prometeismo (politiko)
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por aliaj signifoj, bv. rigardi la apartigilan paĝon: Hluboká |

Koordinatoj: 48° 55′ 20″ N 15° 31′ 27″ O﻿ / ﻿48.92222 °N, 15.52417 °O﻿ / 48.92222; 15.52417 (mapo)

**Hluboká** (germane *Tiefenbach*) estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de municipo Dešná en distrikto Jindřichův Hradec. Ĝi troviĝas proksimume 3,5 km sude de Dešná. Kondukas tra ĉi tie ŝoseo II/410. La municipo situas 11,5 km sude de Jemnice sur limo kun Aŭstrio. Ĝis la jaro 1846 ĝi portis germanan nomon Tiefenbach, la ĉeĥan nomon Hluboká estiĝis el la germana traduko. En la jaro 2011 ĉi tie estis registritaj 16 adresoj. En la jaro 2021 ĉi tie daŭre vivis 28 loĝantoj. 

Hluboká situas en katastra teritorio **Hluboká u Dačic** kun areo 4,99 km².

Historio
--------

La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1312.

Loĝantaro
---------

Evoluo de nombro de loĝantojLa datoj devenas el datumbazo de Vikidatumoj  

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 1869 | 177 |
| 1880 | 151 |
| 1890 | 134 |
| 1900 | 133 |
| 1910 | 127 |
| 1921 | 138 |

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 1930 | 146 |
| 1950 | 102 |
| 1961 | 152 |
| 1970 | 117 |
| 1980 | 98 |
| 1991 | 61 |

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 2001 | 50 |
| 2011 | 36 |
| 2021 | 28 |

Translima kunigo
----------------

Sur turisma pado Hluboká - Schaditz estas por transiro de statlimo kun Aŭstrio difinita loko. En la tempo post la plena enkonduko de Ĉeĥio en Schengen-spacon ĉi tie estiĝis translima kunigo Hluboká - Schaditz.

Panoramo
--------

Vilaĝplaco kun fiŝlagetoVilaĝplaco kun fiŝlageto

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rPartoj de municipo Dešná (7) |
| --- |
| Bělčovice ~ Dančovice ~ Dešná ~ Hluboká ~ Chvalkovice ~ Plačovice ~ Rancířov |

 |
**Tibor Mihálka,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Mihálka Tibor** estis hungara agronomo, bredisto pri ŝafoj.

Tibor Mihálka naskiĝis la 1-an de oktobro 1919 en Hort, li mortis la 28-an de junio 1986 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Tibor Mihálka maturiĝis en gimnazio en Budapeŝto en 1938, poste li akiris agronomian diplomon en Ekonomia Akademio (Magyaróvár) en 1941, fine li studis 2 jarojn en agronomia fakultato de Reĝa Teknika kaj Ekonomia Universitato József. Post siaj studoj li laboris en la familia bieno, poste li batalis dum la 2-a mondmilito, fine li estis militkaptito. Inter 1946-1950 li denove laboris hejme, poste en esplora instituto pri bredado ĝismorte. Li doktoriĝis en Agronomia Universitato de Gödöllő en 1961. Tamen inter 1969 kaj 1981 li esploris en la ĵus citita universitato. Li kandidatiĝis en 1968 antaŭ la Hungara Scienca Akademio. Li ricevis po unu premion kaj medalon. Li estis la plej grava persono de la hungara ŝafbredado. Lia edzino naskis filon.

Liaj disertaĵoj
---------------

* *Hízlalási kísérletek különböző korú merinójellegű juhokkal* (1959)
* *A hízlalt magyar fésűmerinó juhok testméretei és a vágottáruban a húsrétegek és a zsírosodás arányai között mutatkozó összefüggések vizsgálata* (1966)

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *A bárányok korai leválasztásáról* (1953)
* *Juhtenyésztés* (manlibro, 1955)
* *Investigations on Fleece Density in Improved Hungarian Combined Wooled Merino Sheep* (kunaŭtoro, 1959)
* *Éves pecsenyebárányok típusának és hízékonyságának vizsgálata* (1967)
* *Juhtenyésztés* (kunaŭtoro, studenta lernolibro, 1976)
* *Javaslat merinó anyák gyapjú-, hús- és tejtermelésének komplex értékelésére* (kunaŭtoro, 1986)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 718233
 |
**Tibor Mikolás** [mikolAŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Mikolás Tibor** estis hungara arkitekto, profesoro. Lia frato estis matematikisto Miklós Mikolás.

Tibor Mikolás [*rompita ligilo*] naskiĝis la 28-an de septembro 1924 en Celldömölk. Li mortis la 8-an de marto 2014 en Debrecen.

Biografio
---------

Tibor Mikolás frekventis piaristajn gimnaziojn en Veszprém (urbo) kaj Vác, poste li akiris diplomon en Hungara Reĝa Teknika kaj Ekonomia Universitato József en 1948, sed en 1944 li estis movita al Germana Regno. Li apenaŭ laboris en privata arkitekta kontoro, kian pro la ŝtatiĝo li devis labori plu en ŝtata oficejo. En 1951 li iĝis ĉefinĝeniero en la ministerio pri konstruo, samtempe li instruis en la menciita universitato. En la fruaj 1950-aj jaroj li frekventis majstran arkitektan kurson. Ekde 1956 li vivis ĝismorte en Debrecen, kie li estis ĉefinĝeniero kaj teknologia direktoro inter 1957 kaj 1988. En 1961 li ekinstruis en Agrara Universitato de Debrecen, post jardeko en arkitekta altlernejo (ekde 1972 kiel katedrestro). En 1986 li pensiuliĝis, tamen li laboris kaj instruis plu, eĉ post 2 jaroj li fondis propran arkitektan kontoron. 

Li ricevis premiojn inter 1961-2005.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Tervezési ismeretek : mezőgazdasági építészet* (1976)
* *Hol élünk ma? Hol élünk holnap?* (1980)
* *Gazdálkodás szellemi erőinkkel* (1986)

Elektitaj projektoj
-------------------

* *áruház és lakóépület* (vendejego kaj loĝdomo), Debrecen, 1956–61
* *hospitalo*, Orosháza, 1959–67
* *kemia instituto*, Debrecen, 1963–69
* *muzika altlernejo, Debrecen, 1967–74*

Fontoj
------

* hungare kun foto
* rememoro hungare Arkivigite je 2016-03-04 per la retarkivo Wayback Machine
* intervjuo kun fotoj
* hungare


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**László Nagy** [lAslO nadj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Nagy László** estis hungara kajakisto, mondĉampiono, trejnisto, sportpostenulo.

László Nagy naskiĝis la 28-an de novembro 1930 en Budapeŝto.

Biografio
---------

László Nagy akiris trejnistan kaj teknikan diplomojn. En la sensporta vivo li estis trejnisto, se ne paroli pri postenoj en la hungara akvasporta vivo. Lia edzino naskis filon. Li ricevis plurajn premiojn.

### Sporta kariero

László Nagy estis kajakisto en ĉefurbaj sportkluboj sur Danubo. Li estis hungara ĉampiono dekfoje ekde 1951 pare, kvarope aŭ stafete, dum li apartenis al la hungara nacia teamo inter 1951-1961. Tio ne sufiĉis esti olimpiano, sed en mondĉampionumo li estis la unua en 1954 kvarope en distanco 1000 m.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* intervjuo
* hungaraj ĉampionoj

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 813212
 |



* Portalo pri Biografio
**Eridu** (nuntempe *Abu Schachren*, *Tell Abu Schachren*) estis unu el la plej malnovaj, verŝajne la plej malnova sumera urbo. Ĝi situas en suda Mezopotamio. En la sumera listo de reĝoj Eridu estas nomita la urbo de la unuaj (mitaj) reĝoj. Kontraŭe al aliaj fruaj lokoj kiel Jericho aŭ Çatal Höyük ĝi estis eko de civilizo, la unua urbo, kiu vere estis urbo.

Oni trovis restoj el praaj vilaĝoj datitaj je la 6-a jarmilo a.K.. Inter la sumeraj urboj, kiuj ĉiam estis konstruitaj ĉirkaŭ templarejo, Eridu estis la plej suda, ĉirkaŭ 11 km sudokcidente de Ur, ĉe la Persa Golfo. Ĝiaj tipaj keramikaĵoj, *Eridu-aĵoj* disvastiĝis laŭ la Persa Golfo. Pro sekiĝo Eridu estis disigita de la maro kaj forlasita jam en la 1-a aŭ eble eĉ 2-a jarmilo a.K..

Eridu gastigis la ĉefan sanktejon de Enki, la mastro de la tero.

En 1940 okazis elfosadoj en *Tell Abu-Schahrein*, la ruinmonteto de Eridu.

Vidu ankaŭ
----------

* Sumera mitologio

mapo de la unua dinasto de Babilono  
(tiam la persa golfo multe pli vastis ol nun)
Lokalizo de Eridu kaj de la ĉefaj urboj de Mezopotamio en la 4-a jarmilo a.K..

* Kategorio Eridu en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 240049
* VIAF: 315170029
* SUDOC: 027772810
* NKC: ge767234
 |
**László Nógrádi** [lAslO nOgrAdi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Nógrádi László** estas hungara politikisto, ministro, parlamentano, urbestro.

László Nógrádi  naskiĝis la 23-an de septembro 1947 en Szombathely.

Biografio
---------

László Nógrádi frekventis bazlernejon en Jánosháza, poste li abiturientis en benediktana gimnazio en Pannonhalma en 1966, poste metilernejon en Budapeŝto, kie li komencis labori post siaj studoj. En 1978 li akiris diplomon en altlernejo, krome li lernis teologion 2 jarojn. En 1984 li fondis firmaon. En 1992 li aliĝis al la kristandemokratoj, kie post jaroj li ricevis partiajn postenojn. Li estis elektita parlamenta deputito en 1998, 2002, 2006, urbestro de Lenti inter 2002 kaj 2010. Li estis ministro pri transporto kaj akvo en la jaro 2000 en Unua Kabineto Orbán duonjaron. Lia abdikis, ĉar dum vojaĝo akcidento okazis. Li strebis multe pri evoluo de ĉirkaŭaĵoj de Letenye kaj Lenti. Li havas edzinon, kiu nakis 6 gefilojn.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
La **Kalvinana preĝejo** estas religia konstruaĵo en Rumanio, en Transilvanio, en vilaĝo Viștea (Cluj) (ĝis Traktato de Trianon la loknomo estis laŭ tiama oficiala hungara lingvo: Magyarvista).

Historio
--------

En la mezepoko katolika romanika kirko estis tie. En 1488 ĉefaltaro de Dipatrino estis menciita. En 1498 la preĝejo iomete trakonstruiĝis. La unua mencio pri jam kalvinana preĝejo okazis en 1580. Ekde 1699 la galerio ornamas internan parton de la preĝejo. Ekde 1763 nova kasona plafono, ekde 1767 nova predikejo estas videblaj. La orgeno unue eksonis en 1825. En 1913 dum renovigo oni trovis freskojn el la mezepoko, sed poste laŭ la kutimo oni pentris ilin blankaj.

Konstruaĵo
----------

La fundamento, la enirejo kaj parto de muroj gardas la romanikon. Ekstera muro defendas la konstruaĵon. La preĝejo ne havas turon, la sonorilostablo pretiĝis en 1760. La absido estas rektangula kaj iom malpli granda, ol la navo. Apud la preĝejo malnova tombejo situas.

Fontoj
------

* Hungara Vikipedio

* La predikejoLa predikejo
* La pentrita plafono kaj la galerio fare de János Gyalui AsztalosLa pentrita plafono kaj la galerio fare de János Gyalui Asztalos
* La ligna sonorilostabloLa ligna sonorilostablo