| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion***Vachellia tortilis*** |
| --- |
|  |
| Vachellia tortilis*Vachellia tortilis* |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Plantoj *Plantae* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Divizio: | Angiospermoj *Magnoliophyta* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Dukotiledonoj *Magnoliopsida* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Fabaloj *Fabales* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Fabacoj *Fabaceae* |
| Subfamilio: | Mimozedoj *Mimosoideae* |
|
|
|
|
| Genro: | *Vachellia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | *Vachellia tortilis* |
|

 |
|
|
|
|
|
|
|  |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri *Vachellia tortilis*  |

 |
| v • d • r |

***Vachellia tortilis*** (sin.: *Acacia tortilis* (FORSSK.) HAYNE, *Mimosa tortilis* FORSSK.), estas nomata kiel multaj aliaj specioj de la subfamilio ŝirmakacio, nome estas plantospecio el la genro *Vachellia* en la subfamilio de la Mimozedoj (*Mimosoideae*) ene de la familio de la Fabacoj (*Fabaceae*). Ĝi disvastiĝas en Afriko.

Priskribo
---------

semo
*Vachellia tortilis* kreskas ofte kiel arbo kiel ŝirmakacio. Ĝi estas facile rekonebla pro ĝia ŝirmeca, malalta arbokrono. En tre varmaj kaj sekaj regionoj la planto nur kreskas kiel maldensaj arbustoj. La branĉoj havas dornojn. La alternestarantaj folioj havas folitigon kaj foliplaton. La ĉ. 2,5 cm longa foliplato estas duoble pluma. La kvar ĝis dek folietoj de la unua ordo havas ĝis po 15 parojn de plumfolioj.

La malgrandaj, forte odorantaj, blankaj floroj staras en densaj floraroj. La malprofundaj guŝoj estas spiralforme kurbiĝitaj.

La kromosomonombro estas 2n = 52, 78 aŭ 104.

Sistematiko
-----------

La unua priskribo okazis en 1775 sub la baza nomo *Mimosa tortilis* FORSSK. Fare de Peter Forsskål en *Flora Aegyptiaco-Arabica*, p. 176. La novkombinaĵo al *Vachellia tortilis* (FORSSK.) GALASSO & BANFI publikiĝis en 2008 fare de Gabriele Galasso kaj Enrico Banfi en *Atti della Società Italiana di Scienze Naturali e del Museo Civico di Storia Naturale di Milano*, 149, 1, p. 150.

De la specio *Vachellia tortilis* ekzistas pluraj subspecioj:

* *Vachellia tortilis* (FORSSK.) GALASSO & BANFI subsp. *tortuosa* ined.
* *Vachellia tortilis* subsp. *campoptila* (SCHWEINF.) RAGUP. SEIGLER, EBINGER & MASLIN
* *Vachellia tortilis* subsp. *raddiana* (SAVI) KYAL. & BOATWR.
* *Vachellia tortilis* subsp. *spirocarpa* (HOCHST. EX A.RICH.) KYAL. & BOATWR.
* *Vachellia tortilis* subsp. *heteracantha* (BURCH.) KYAL. & BOATWR.
* *Vachellia tortilis* subsp. *tortilis*.

Disvastiĝo
----------

En la savanoj de Afriko *Vachellia tortilis* estas disvastigita, precipe en Sudano, sed ankaŭ en la proksima oriento. *Vachellia tortilis* kreskas sur sabla kaj ŝtonriĉa grundo; ĝi kreskas ankaŭ sur akraj deklivoj kaj sur forte alkalaj grundoj. *Vachellia tortilis* toleras sekecon, altajn temperaturojn kaj sabloŝtormojn. Pli ol du jaraĝaj plantoj ankaŭ estas iomete frostorezistaj.

Ekologio
--------

La folioj kaj floroj de *Vachellia tortilis* estas nutraĵo de multaj bestoj. La trunko de *Vachellia tortilis* ofte estas atakata de termitoj kaj skarabo-larvoj. Tial la elefantoj povas faligi la arbon facile por manĝi la branĉetojn.

La fabacoj estas manĝataj de multaj bestoj de la savano pro ilia proteinriĉa ŝelo.

Uzado
-----

La ligno de la arbo estas uzata por fari meblojn, kaj multajn aliajn aĵojn. La folioj kaj fruktoj estas nutraĵoj de bestoj. La arboŝelo estas uzata kiel tanino. La gumosako estas manĝebla kaj povas esti uzata kiel araba gumo el la *Senegalia senegal* kaj *Vachellia seyal.*

Eksteraj ligiloj
----------------

* Vachellia tortilis en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Vachellia tortilis en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Vachellia tortilis en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)

* Bilder
* *FAO Manual on taxonomy of Acacia species*
* *Vachellia tortilis* ĉe Tropicos.org. Missouri Botanical Garden, St. Louis
* *Vachellia tortilis* en *Germplasm Resources Information Network* (GRIN), Agrikultura ministerio de Usono (USDA), Agrikultura esplora servo (ARS), National Genetic Resources Program. National Germplasm Resources Laboratory, Beltsville, Marilando.Ŝablono:GRIN/zorgado/neniu numero donita