recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
***Edipo en Kolono*** (en greka *Οἰδίπους ἐπὶ Κολωνῷ*, *Oidipus epi Kolonoi*, en latina *Oedipus Coloneus*) estas greka tragedio de Sofoklo, verkita ne multe antaŭ lia morto en 406/405 a.K. kaj ludigita en la [jaro 401 a.K. fare de lia nepo Sofoklo la Juna.

*Edipo en Kolono*, de Fulchran-Jean Harriet (1798–1799).

Roluloj
-------

* Edipo,
* Antigona, filino de Edipo
* Fremdulo
* La plejaĝuloj (ĥoro)
* Ismena, filino de Edipo
* Tezeo, reĝo de Ateno
* Kreono, reĝo de Tebo
* Poliniko
* Mesaĝisto
* La plejaĝuloj de Tebo (ĥoro)

Historio
--------

Edipo, jam blinda, alvenis en Kolonon, distrikton de Ateno, akompanate de sia filino Antigona. Lokano petas ilin foriri el la sanktejo de la Eŭmenidoj, kie ili troviĝas. Edipo malakceptas ĉar li scias, ke tiu ĉi estas la loko kie li estas mortonta laŭ la orakolo, kaj alvenas pli da lokanoj por forgi lin el tie. Aperas Tezeo, la reĝo de Ateno, kiu certigaa al Edipo protekton kaj promesas ke li estu enterigita en atika grundo; tiele lia spirito protektos Atenon. Ismena, la alia filino de Edipo, alvenas el Tebo kaj rakontas la estontan kontraŭstaron inter la fratoj; venkoj kiu sukcesos havi kun si Edipon. Pro tio Kreono, ŝia bofrato, aperas kun intenco aresti lin por ke Tebo kaj ne Ateno ricevu lian korpon; liaj homoj kaptas Antigonan kaj Ismenan. Tezeo intervenas tiam kaj savas kaj lin kaj liajn filinojn. Poliniko aperas por ricevi la apogon de sia patro, ŝajnigante penton kaj klopodas akiri la patran benon en sia kunfronto kontraŭ Eteoklo, sed li nur kolerigas Edipon, kiu malbenas ilin, kiuj mortigos unu la alian. Fine oni aŭdas fulmotondron, kiu markas la tujan finon de Edipo. Yiu nur indikas al Tezeo kiu estos la loko de sia tombo, ĉar alportos bonan sorton al Ateno dum li restos tie. Li retiriĝas kaj mesaĝisto rakontas ke post beni siajn filinojn, li apartiĝis al soleca loko kaj kiu li mortiĝis sola, ĉe Tezeo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Edipo en Kolono en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Hispanlingva teksto en la retejo de la Biblioteca de Clásicos Grecolatinos.
	+ Anglalingva teksto, kun elektronika enhavtabelo, en la Projekto Perseus: eld. de 1889 de Richard Claverhouse Jebb (1841 – 1905); Cambridge University Press.
		- Sama teksto greklingva en Wikisource.
* Richard Claverhouse Jebb: *Komentario de "Edipo en Kolono", de Sofoklo*
	+ Anglalingva teksto, kun elektronika enhavtabelo, en la Projekto Perseus: 1; 2.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 508032
* GND: 4124730-9
* LCCN: n81085828
* VIAF: 316639382 204061465, 316639382
* SUDOC: 028020294
* BNF: 12194256m
 |
La **preĝejo Sankta Mikaelo** estas romkatolika Monumento historia en Hungario, en vilaĝo Jákfa.

Historio
--------

La paroĥa kirko estis konstruita supozeble en la 13-a jarcento (pri tio estas nebula dateno el 1247-1249). Estas teorio, ke unue oni konstruis la turon, poste la ceterajn partojn. En 1529 la turkoj faris detruojn en la preĝejo, en la 18-a jarcento pluraj rekonstruoj okazis, en 1745 nova sakristio estis konstruita. La sekvanta trakonstruo okazis en 1906, tiam multe da mezepokaj partoj perdiĝis. En 1915 en tiu preĝejo József Mindszenty komencis la pastran karieron. La orgeno estis farita en 1929.

Konstruaĵo
----------

La preĝejo situas en tombejo. La fasado estas simetria, meze la kvadrata turo reliefas, la enirejo funcias tra la turo. La navo finiĝas en duonronda absido.

Kermeso okazas en la 29-an de septembro.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* 


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
La **Edinburga Akademio** (angle *Edinburgh Academy*) estas privata lernejo en Edinburgo, Skotlando, kiu estis malfermita en 1824. La origina konstruaĵo, en Henderson Row en la *New Town* (Nova Urbo) de la grandurbo, estas nune parto de *Senior School* (por aĝuloj). La *Junior School* (por plej junaj) estas en Arboretum Road en la nordo de la Reĝa Botanika Ĝardeno de la urbo.

La Edinburga Akademio estis dekomence lernejo kaj por eksterulaj kaj por internitaj knaboj. Ĝi haltigis la internejon kaj transiris al kun-edukado en 2008 kaj estas nune tute kuneduka lernejo por eksteruloj. La infanvartejo, malfermita en 2008 sur intence konstruita bloko en la porjunula kampuso, zorgas por infanoj el 2 ĝis 5 jaroj. La *Junior School* akceptas infanojn el 6 ĝis 10 dum la *Senior School* akceptas knabojn el 10 ĝis 18 jaroj.

Notoj
-----

1. ↑  "Edinburgh Academy to stop taking boarders in £5m revamp". Herald Scotland. 29a de marto 2007. Alirita la 31an de marto 2020.

Bibliografio
------------

* Magnus Magnusson (1974), The Clacken and the Slate, Collins, London. ISBN 0-00-411170-2
* Edinburgh Academical Club (1995), List of Past and Present Pupils 1824-1995, Edinburgh Academical Club
* Stirling, Bill (1999), 175 Accies, Edinburgh Academical Club

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Edinburga Akademio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Lerneja retejo
* Retejo de la akademio en Scottish Schools Online

55° 57′ 39″ Nordo 3° 12′ 16″ Okcidento﻿ / ﻿55.9608 °N, 3.2045 °U﻿ / 55.9608; -3.2045 (mapo)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 685823
* LCCN: no2010053015
* VIAF: 157517465
* ISNI: 0000 0001 0709 0633
 |
**Sándor Lovassy** [ŝAndor lovaŝi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Lovassy Sándor** estis hungara ornitologo, profesoro, instruisto.

Sándor Lovassy staranta ĝuste meze
Sándor Lovassy  naskiĝis la 28-an de oktobro 1855 en Abony. Li mortis la 8-an de julio 1946 en Keszthely.

Biografio
---------

Sándor Lovassy frekventis gimnaziojn en Baja kaj Székesfehérvár, poste li plulernis en Debrecen. Li akiris pedagogian diplomon en Reĝa Universitato de Budapeŝto en 1878, li doktoriĝis en 1884. Post siaj studoj li instruis en provinco. En 1885 en la tutlanda ekspozicio li prezentis 650 ovojn, tial li ricevis oran medalon. Ekde 1889 li instruis en akademio de Keszthely, kie li estis direktoro inter 1916 kaj 1921, poste li pensiuliĝis. En 1897 li studvojaĝis al Germanio. En 1900 lia kolektaĵo ricevis bronzan medalon en Parizo. kiu naskis filon. Li strebis multe pri Balatono kaj Hévíz (lago). Li estis la unua, kiu plantis nimfeojn en lagon Héviz, poste ili disvastiĝis.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Adatok Gömörmegye madárfaunájához* (1883)
* *A Balaton madárvilágának rendes jelenségei* (1897, ankaŭ germane)
* *A keszthelyi Hévíz tündérrózsái* (1908)
* *Magyarország gerinces állatai és gazdasági vonatkozásaik* (1927)
* *Az Ecsedi-láp és madárvilága fennállása utolsó évtizedében* (1931)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 2-a punkto)
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio

* Kategorio Sándor Lovassy en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 550752
* GND: 1019576189
* VIAF: 66457398
* ISNI: 0000 0000 7828 9204
* SUDOC: 232614989
* BNF: 10476727q
 |
Homa spermo rigardata per mikroskopo
**Spermo** (greke σπέρμα, *spérma*, "ĝermo", "semo") estas sekrecio de maskla besto cele al seksa reproduktado.

Ĝi konsistas el spermoĉeloj, epiteliaj ĉeloj kaj semoplasmo. La spermoĉeloj estas kreataj en la du testikoj. La semoplasmo estas kreata ankaŭ per aldonaj seksaj glandoj: flanktestikoj, la semoveziko kaj prostato.

Spermo rolas kiel likva transportilo por spermoĉeloj. Ili povas travivi en ĝi dum iom da tempo ĝis kiam ili mortas aŭ eniras ovoĉelon (fekundigo).

Ĉe homoj kaj multaj aliaj bestoj, spermo estas elĵetita de la maskla korpo dum ejakulo, kiu kutime rezultas de la seksa ekscitiĝo de seksumado. Multaj akvemaj bestoj ĵetas la spermoĉelojn rekte en akvon. Ĉe multaj vermoj, multpieduloj, molaj bestoj kaj ĉe kelkaj amfibioj, spermatoforoj estas uzataj anstataŭ spermo.

Ĉe homo
-------

Homa spermo
Homa spermo estas liberigata per ejakulo. Unu ejakulo averaĝe donas volumon de unu te-kulereto. Tie troviĝas 200 ĝis 500 milionoj da spermoĉeloj, kio estas 2 ĝis 5 % el la suma enhavo de la spermo.

Ecoj
----

Spermo plej ofte havas blankan aŭ helflavan koloron. Denseco, koloro, pH kaj aliaj ecoj dependas de individuaj ecoj, aĝo, sana stato, specio, ktp.

Transdono de malsanoj
---------------------

Spermo estas la transigilo de sekse transdoneblaj malsanoj kiel HI-viruso aŭ hepatito. La uzo de kondomo minimumigas la riskon de infekto.

Slango
------

*Ĉuro* estas vulgara aŭ komunuza sinonimo de spermo. La verbo ĉuri, signifas ejakuli aŭ orgasmi (por maskloj).

Vidu ankaŭ
----------

* Kategorio Spermo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Spermo en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)

* Spermoĉelo
* Ovoĉelo
* Seksumado

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rFiziologio kaj endokrinologio de reproduktado de homo |
| --- |
| Anatomio kaj fiziologio | Reprodukta sistemo (vira, virina) |
| Menstrua ciklo | menstruo • folikula fazo • ovolado • lutea fazo |
| Gametogenezo | spermatogenezo (spermatogonio, spermatocito, spermatido, spermoĉelo) • oogenezo (oogonio, oocito, ootido, ovoĉelo) • embria ĉelo (gonocito, gameto) |
| Sekseco | homa sekskonduto • koito • erektiĝo • ejakulo (spermo) • orgasmo • fekundigo / fekundeco • masturbado • gravedeco • postnaska tempo |
| Vivo | prenata evoluo • seksa dimorfismo • seksa diferencigo • pubereco (menarĥo, adrenarĥo) • klimaktero (menopaŭzo, andropaŭzo) |
| Reprodukta teknologio | asistita reproduktado • klonado • embria testo • embria transfero • genetika inĝenierarto • hormona kuracado • preimplanta genetika diagnostiko • kontraŭkoncipilo • ensemigo • fekundigo en provtubo |

 |


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Situo de Bryn Mawr-Skyway en Kantono King**Bryn Mawr-Skyway** (elp. *brinMAR-SKAJŭej*) estas censa loko (CDP) en Kantono King, Vaŝingtonio, Usono. Ĝi situas ĉe la suda ekstremaĵo de Lago Vaŝingtona, inter la kvartalo Rainier Beach en sudorienta Seatlo, la najbaraĵeto Lakeridge, la nordorienta limo de Tukwila, kaj la kvartalo Earlington en Rentono. En 2010 la Usona censo raportis, ke 15 645 homoj loĝas en la censa loko. Tio estas 11,9%-e pli multaj ol en 2000.

Nomo(j)
-------

"Bryn Mawr" estas kimra nomo, signifanta en tiu lingvo grandan monteton. Ĝi estas ankaŭ la nomo de konata porvirina kolegio en Pensilvanio. La nomo "Skyway" signifas (kaj estas kelkfoje esperantigita kiel) "Ĉielvojo"; eble ĝi nur aludas la altecon de la monteto, kiun ĝi kronas, aŭ eble ĝi venas de la proksimaj flughavenoj en Seatlo kaj Renton, kaj la aviadilfabrikoj de Boeing, de kiuj aviadiloj tre ofte flugas apud la kvartalo. Bryn Mawr-Skyway enhavas ankaŭ aliajn najbarejojn, nome Campbell Hill, Hilltop, Skycrest, kaj Panorama View. Apude situas Lakeridge kaj Earlington. Ĉiuj ĉi tiuj lokoj kune ofte nomiĝas West Hill; la komerca asocio kaj la najbareja asocio uzas tiun nomon.

Geografio
---------

La koordinatoj de Bryn Mawr-Skyway estas 47°29′40″N 122°14′12″W. La censa loko kovras areon de 8,7 km², el kio iomete pli ol 0,4 km² estas akva surfaco.

Ekonomio
--------

Tri el la plej gravaj stratoj inter Seattle kaj Renton trairas la kvartalon: Rainier Avenue S laŭ la lagobordo, Renton Avenue S trans la altaĵo, kaj Martin Luther King Way S (ŝoseo SR-900). La ĉefaj komercaj centroj situas laŭ Renton Avenue S. Unu centro havas interalie du malgrandajn vetludejojn, kaj la alia havas la publikan bibliotekon, poŝtoficejon, policejon, ktp.

Demografio
----------

En 2000 Bryn Mawr-Skyway estis la sola CDP en la Aglomeraĵo Seattle, kie neblankuloj konsistigis la plimulton el la loĝantaro, kaj havas la pli altan procentaĵon da nigruloj ol iu alia CDP en tuta nordokcidenta Usono (pli ol kvarono); ankaŭ la filipin-devena loĝantaro estas aparte multa.

Esperanto en Bryn Mawr-Skyway
-----------------------------

Unu el la plej grandaj Esperanto-bibliotekoj en Usono, Biblioteko Culbert, situas en Skyway, ĉe la hejmo de Ros' Haruo, kaj 16-lingva pacfosto staras en ties antaŭkorto, provizore dediĉite tie fare de Seatla Esperanto-Societo en 2010.

Citaĵoj
-------

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Bryn Mawr-Skyway (Vaŝingtonio) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Eksoficiala komunuma retejo de West Hill
* Retejo de Skyway Solutions (kvartala organizaĵo) Arkivigite je 2012-04-07 per la retarkivo Wayback Machine
**Sándor Lakatos** [ŝAndor lakatoŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Lakatos Sándor** estis hungara violonisto, orkestrestro. Lia nomo estis en kelkaj fontoj **Déki Lakatos Sándor**. Kiel Lakatos, li estis la sesa generacio de ciganaj violonistoj.

Sándor Lakatos  naskiĝis la 17-an de decembro 1924 en Budapeŝto, li mortis la 24-an de majo 1994 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Sándor Lakatos devenis el cigana familio. Li komencis lerni violonadon hejme en aĝo 8, post 4 jaroj li aliĝis al la familia orkestro. En aĝo 18 li establis propran orkestron kaj violonadis en restoracio de elita hotelo en sia naskiĝurbo. En 1950 li ekstudis en Muzikarta Altlernejo Ferenc Liszt, liaj plej gravaj instruistoj estis Ede Zathureczky kaj Tivadar Országh. Inter 1950 kaj 1955 li estis orkestrestro de popolorkestro de Hungara Radio. Intertempe en 1952 en Parizo li atingis la unuan lokon en monda konkurso de violonistoj. En la sekvaj jardekoj li muzikadis en gravaj restoracioj, amuzejoj ankaŭ eksterlande. Li ricevis 4 ŝtatajn premiojn inter 1953 – 1958.

Elektitaj filmaj roloj
----------------------

* Régi nyár (1969, televida filmo) - gvidanto de cigana orkestro
* Az Operaház fantomja (1983, televida filmo) - cigana violonisto

Aŭdebla violonado
-----------------

*

Muzikdiskoj
-----------

*

Memorigiloj
-----------

* reliefo en Budapeŝto (2013)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* anglalingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 638628
* GND: 138790787
* LCCN: n95035267
* VIAF: 12495262
* ISNI: 0000 0000 7839 0468
* BNF: 13935718z
* MBA: b71f4397-b877-4413-bfd0-860b19aba91c
* NKC: xx0077096
 |
la grupo en 2015
**Groove Over Dose**, konata per la akronimo g.o.d (koree: 지오디; RLT: ji-o-di), estas sudkorea knabobando formita de la kompanio *SidusHQ*. Ilia stilo konsideratas esti parto de la ĝenro K-popo, mallonge por «korea popmuziko». Debutante en 1999, la grupo iĝis unu el la plej popularaj knabobandoj de la fruaj 2000-aj jaroj en Sud-Koreio. La membroj daŭrigis solokarierojn en la distra industrio post ĉesigado de grupa agado en 2005 post la foriro de membro. Tamen ili regrupiĝis kiel kvinopo kaj revenis en julio 2014. Kvankam la grupo estas plejparte konata pro sia "rakonta" lirika stilo kaj subskriba miksaĵo de ritmenbluso kaj repo, ilia repertuaro havas diversan influon de ĝenroj, de hiphopo ĝis funko.

Kiel unu el la plej vendataj artistoj en Sud-Koreio antaŭ la cifereca erao, ili estas unu el la malmultaj idolaj grupoj, el kiuj pli ol unu albumo fariĝis "milionvendisto". Ofte nomata "la idolo de la nacio" pro la vasta populara allogo de iliaj furoraĵoj, ili estas rigardataj kiel "legendoj de korea popmuziko (K-popo)" kune kune unuaj generaciaj idolaj grupoj *Shinhwa, HOT, Sechs Kies, Fin.KL* kaj *SES*.

Pro ilia plilongigita nekompleteco kaj manko de eksterlandaj reklamoj, ilia populareco kaj famo plejparte limiĝis al la enlanda merkato inkluzive de la korea diasporo eksterlande. Tamen iliaj kantoj restas iuj el la plej agnoskitaj kaj konataj ene de Sud-Koreio kaj iliaj furoraĵoj kiel "Al Patrino", "Vojo" kaj "Unu Kandelo" estas konsiderataj klasikaj koreaj kantoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Kategorio G.o.d en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* 2NE1
* Big Bang (muzikgrupo)
* Blackpink
* BTS (muzikgrupo)
* EXID
* Girls' Generation
* I.O.I
* Kara (muzikgrupo)
* Red Velvet
* TVXQ
**Sperto** estas scioj kaj kapabloj, akiritaj de individuo aŭ grupo per praktika observado kaj agado, daŭre aplikeblaj por atingi celo(j)n. Ĝenerale necesas longa tempo por akiri sperton pri io. Spertoj influas la konduton. Metode konstatita sperto (ofte per eksperimento), kiun oni uzas en la scienco, oni nomas empirio.

Rolludoj
--------

Ĝenerale en rolludoj sperto estas grava por disvolviĝo. Oni ekhavas spertopoentojn ekzemple per venko en batalo, kaj tiel la ecoj de la ludanto (ekzemple la fizika forto) pliboniĝas.

Proverbo
--------

Ekzistas pluraj proverboj pri sperto en la *Proverbaro Esperanta* de L. L. Zamenhof, inter ili :

|  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** *Eĉ malsaĝulon sperto instruos.* **"** |

 |

|  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** *Mizero faras lerta, mizero faras sperta.* **"** |

 |

|  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** *Por sperto kaj lerno ne sufiĉas eterno.* **"** |

 |

Eksteraj ligiloj
----------------

* *Proverbaro Esperanta* Arkivigite je 2015-02-17 per la retarkivo Wayback Machine (pdf)

* Sperto en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)
La **sumado de Borel** estas metodo pro kalkuli sumon de malkonverĝa serio, eltrovita de la franca matematikisto Émile Borel (1871-1956, ne la samtempa, samlanda franca esperantisto Émile Borel) en 1899.

Difino
------

Konsideru formalan potencan serion

{\displaystyle a(x)=\sum \_{n=0}^{\infty }a\_{n}x^{n}}.
Difinu la **konverton de Borel** de {\displaystyle a(x)} kiel jenon:

{\displaystyle {\mathcal {B}}a(x)=\sum \_{n=0}^{\infty }{\frac {a\_{n}}{n!}}x^{n}}
kie {\displaystyle n!} signifas la faktorialon.
Difinu la **sumon de Borel** de {\displaystyle a(x)} kiel jenon (se ĝi ekzistas):

{\displaystyle \int \_{0}^{\infty }\operatorname {d} \!t\;\exp(-t){\mathcal {B}}a(tx)}.
Se la ordinara sumo de {\displaystyle a(x)} ekzistas (t.e. se {\displaystyle a(x)} konverĝas), do la sumo de Borel ankaŭe ekzistas kaj la du sumoj koincidas:

{\displaystyle \int \_{0}^{\infty }\operatorname {d} \!t\;\exp(-t){\mathcal {B}}a(tx)}
{\displaystyle =\sum \_{n}{\frac {a\_{n}x^{n}}{n!}}\int \_{0}^{\infty }\operatorname {d} \!t\;\exp(-t)t^{n}}
{\displaystyle =\sum \_{n}{\frac {a\_{n}x^{n}}{n!}}\cdot n!}
{\displaystyle =\sum \_{n}a\_{n}x^{n}}.

Ekzemploj
---------

Konsideru la serion

{\displaystyle a(x)=\sum \_{n=0}^{\infty }x^{n}}.
La serio evidente konverĝas se kaj nur se {\displaystyle |x|<1}. La konverto de Borel estas

{\displaystyle {\mathcal {B}}a(x)=\sum \_{n=0}^{\infty }{\frac {x^{n}}{n!}}=\exp(x)}.
La sumo de Borel estas

{\displaystyle \int \_{0}^{\infty }\operatorname {d} \!t\;\exp(-t){\mathcal {B}}a(tx)}
{\displaystyle =\int \_{0}^{\infty }\operatorname {d} \!t\;\exp \left((x-1)t\right)}
{\displaystyle ={\frac {1}{1-x}}\int \_{0}^{\infty }\operatorname {d} \!t\;\exp \left((x-1)t\right)}
{\displaystyle ={\frac {1}{1-x}}}
kiu ekzistas se {\displaystyle \Re x<1}.

Aplikaĵoj
---------

La sumado de Borel estas uzata en la teorio de perturbo en kvantuma kampa teorio sumi malkonverĝan serion de diagramoj de Feynman. La polusoj de la konverto de Borel signifas efektojn neperturbajn.

Referencoj
----------

* Borel, E. (1899), "Mémoire sur les séries divergentes", *Ann. Sci. École Norm. Sup. (3)* **16**: 9–131,
* Glimm, James; Jaffe, Arthur (1987), *Quantum physics* (2nd ed.), Berlino kaj Novjorko: Springer-Verlag, (ISBN 978-0-387-96476-8)
* Hardy, Godfrey Harold (1992) [1949], *Divergent Series*, New York: Chelsea, (ISBN 978-0-8218-2649-2),
* Reed, Michael; Simon, Barry (1978), *Methods of modern mathematical physics. IV. Analysis of operators*, Novjorko: Academic Press [Harcourt Brace Jovanovich Publishers], (ISBN 978-0-12-585004-9)
* Sansone, Giovanni; Gerretsen, Johan (1960), *Lectures on the theory of functions of a complex variable. I. Holomorphic functions*, P. Noordhoff, Groningen
* Weinberg, Steven (2005), *The quantum theory of fields. Vol. II*, Cambridge University Press, (ISBN 978-0-521-55002-4)
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Sumatra niltavo** |
| --- |
|  |
| Sumatra niltavoSumatra niltavo |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Paseroformaj *Passeriformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Muŝkaptuledoj *Muscicapidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Niltava* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***N. sumatrana*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Niltava sumatrana****(Salvadori, 1879) |
|
|
|
| Konserva statuso |
| {{{220px}}}**Konserva statuso: Malplej zorgiga** |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Sumatra niltavo  |

 |
| v • d • r |

La **Sumatra niltavo** (***Niltava sumatrana***) estas birdo de la familio de Muŝkaptuledoj kaj de la genro *Niltava* kiu enhavas speciojn de tre bluaj maskloj ĉefe en la supraj partoj kun brunaj inoj.

Ĝi povus formi superspecion kun la specioj Ruĝecventra niltavo, *N. sundara*, kaj la Davida niltavo, *N. davidi*; iam jam estis konsiderata samspecifa kun unu aŭ ambaŭ el la menciitaj specioj. 

La masklo havas malhelbluajn al **nigrecajn vizaĝon, gorĝojn kaj flugilojn**, dum la **krono, nuko, dorso, pugo kaj vosto estas malhelbluaj** sed kun ne tiom brile helbluaj nuancoj (kiom ĉe la Davida niltavo) en pugo, krono kaj mallarĝa strio inter la malhela vizaĝo kaj la ŝultroj. La supraj partoj estas **heloranĝaj**, iom pli hele nur en plej suba ventro. La flugiloj estas tre malhelaj.

Tiu orientalisa birdo troviĝas en Indonezio kaj Malajzio. Ties natura biotopo estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj montarbaroj.

Referencoj
----------

* BirdLife International 2004. Niltava sumatrana[*rompita ligilo*]. 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 26an de julio 2007.
**Zoltán Hindy** [hindi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Hindy Zoltán** estis hungara oficisto, advokato, parlamenta deputito. Liaj nobelaj antaŭnomoj estis  *nagy kaj kishindi*, lia frato estis Iván Hindy.

Zoltán Hindy naskiĝis la 17-an de majo 1880 en Budapeŝto, li mortis la 8-an de majo 1951 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Zoltán Hindy maturiĝis en sia naskiĝurbo, poste li akiris juran diplomon en Scienca Universitato de Budapeŝto en 1903, post 2 jaroj ankaŭ advokatan diplomon. Dum la studentaj jaroj li kontribuis en gazetoj kaj estis tre aktiva en junularaj organizaĵoj. inter 1903-1917 li estis ŝtata oficisto, poste parlamentano. En 1918 li malfermis advokatan atelieron. Dum la Hungara Sovetrespubliko li estis arestita pli ol monaton. En la sekvaj jaroj li estis fama advokato kun sukcesoj. Inter 1928 kaj 1943 li havis altajn postenojn en la pensiasekura instituto, poste li instruis 2 lernojarojn en Hungara Reĝa Teknikuniversitato József. Ŝajnas, en 1945 li denove estis arestita.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *H. Z. képviselőjelölt programbeszéde. – H. Z. beszéde a közszolgálati alkalmazottak háborús segítéséről szóló törvényjavaslathoz.* (1917)
* *Prohászka Ottokár* (1928)
* *Igyekezzünk magyarul írni! Egy kis kontárkodás.* (1938)
* *Részletek a magyar sajtójogból* (1941)
* *A MABI székháza* (kunaŭtoro, 1944)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 2-a alineo)

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 700240
 |
La **Kastelo de Acsa** (konata ankaŭ pri la iama posedanto *Prónay* [prOnai]) estas historia monumento en vilaĝo Acsa. En ekstera parto de Acsa estas ankaŭ alia kastelo.

Aerfoto pri kastelo en Acsa
Kastelo en Acsa
Grenejo en la parko

Historio
--------

La familio Prónay konstruis tiu ĉi barokan kastelon inter 1735-1740. Kelkaj supozas, ke pli frue en tiu loko estis fortikaĵo. Iom poste en la parko ankaŭ teretaĝa konstruaĵo por librejo estis konstruita. En la malfrua 19-a jarcento oni konstruis konstruaĵoparton al la kastelo, ĝi estis pligrandigita en la sekva jarcento. Dum la 2-a mondmilito la kastelo estis armea hospitalo, en la parko bombo eksplodis, la kastelo estis prirabita. Post la mondomilito la armeo profitis ĝin kiel doko de medikamentoj. Aliparte la kastelo kun la parko estis firme gardita. Depost la socialismo la kastelo apartenas al la ŝtato, sed en 2016 la kastelo estas malplena, tamen estas jam projekto pri la uzo kaj la renoviĝo.

Konstruaĵoj
-----------

Ornama pordo de la parko
La unuetaĝa kastelo kun mansardoj kaj keloj situas sola en granda parko sur montopinto. La kastelo formas brikon, sed en la 4 anguloj estas videblaj reliefantaj kvadrataj turoj kun mansardoj. En mezo de la tegmento malgranda turo altiĝas. La aldonaĵa konstruaĵo ligiĝas al la kastelo per mallonga koridoro kaj ĝi formas preskaŭ kubon. La fasado estas simetria (se oni ne parolas pri la aldonaĵo), krome estas la enirejo, kiu ne estas en la simetrio. Interne laŭ la rememoroj la ĉambroj estis ornamriĉaj kun stukoj kaj murpentraĵoj.

Parko
-----

La parko jam sovaĝiĝas, sed almenaŭ la arboj restis netuŝitaj kaj ne forhakitaj. En la parko troviĝas ankaŭ la malplena iama grenejo.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun foto
* hungare kun foto
* hungare kun foto
* 


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Ne konfuzenda kun Globish (Nerriere) proponita de Nerrière kiel planlingvo. 

Ne konkuzenda kun Global English (monda angla)

---

**Globish** (de **GLOBal EngLISH** aŭ **monda angla** en Esperanto) ankaŭ konata kiel **paralela angla,** estas planlingvo proponita de baratano Madhukar Gogate en 1998 al la "*Simplified Spelling Society*" (poste konata kiel *English Spelling Society*) de Britio. Laŭ ĝia kreinot ĝi estas artefarita dialekto de la angla lingvo kiu pruvas ke eblas simpligi la ortografion kaj prononcon de la angla lingvo, inkluzive de la uzo de fonetika literumo kaj la forigo de la plej multaj interpunkcioj kaj majuskloj.  Ekzemple la angla vorto *Color* (usona ortografio) aŭ *Colour* (eŭropa ortografio) oni skribu *kalar*. Gogate diras ke lia projekto estas rilata, sed sendependa de la angla.

Specimenoj
----------

* hee iz faain: (Li fartas bone.)
* too kaets went tu siti... (Du katoj eniris urbon.)
* eet it kwikli... (Manĝu rapide!)
* du yu no vear dha laaybrari iz? (Ĉu vi scias kie estas la biblioteko)
* dha warld waunts pis aend prausperiti... (La mondo volas pacon kaj prosperon.)

Ekzemplo sen traduko:

* e frend in nid iz e frend indid...
* maay haart lips ap wen aay bihold e renbo in dha skaay...
* sar, yuwar baegej did naut kam baay dhis flaait...

Kritiko
-------


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

Referencoj
----------

1. ↑  (en) Hitchings, Henry (2011). *The Language Wars*. Hachette UK. ISBN 9781848545106.
2. ↑  (en) Abley, Mark (2008). *The Prodigal Tongue*. Houghton Mifflin Harcourt.

Vidu ankaŭ
----------

* Globish (Nerriere)

* Baza Angla (angle: *Basic English*)
* Radika Angla
* Transira Angla

Eksteraj ligiloj
----------------

Retejo de Madhukar Gogate kun ekzempla teksto en la lingvo.
Globish, a proposal by Madhukar Gogate, arkivite de la originalo pere de Wayback maŝino, la 25-an de septembro 2000.
Kastelo Ursino
La **Kastelo Ursino** (itale ***Castello Ursino***) estas kastelo de la 13-a jarcento situanta en Katanio (Sicilio, suda Italio, kaj antaŭe konsiderata "nekonkerebla". Konstruita ĉirkaŭ la jaro 1239, ĝi estas ĉefe konata pro la rolo, kiun ĝi ludis dum la Sicilia vespro-epizodo, kiam ĝi fariĝis la sidejo de la sicilia parlamento, kaj tiam la loĝejo de reĝo Frederiko la 2-a. Ĝi estis unu el la malmultaj konstruaĵoj en Katanio, kiuj rezistis la tertremon de 1693. La kastelo estas organizita laŭ rektangula plano, kun nuda centra korto kaj larĝaj cirklaj turoj sur ĉiu angulo.

En la tempo kiam la kastelo estis konstruita, ĝi situis sur klifo super la maro. Pro la sinsekvaj vulkanaj erupcioj kaj tertremoj, la kastelo nuntempe situas unu kilometron interne. Aliflanke, la malnovaj fosaĵoj de la kastelo estis plenaj de lafo komence de la 17-a jarcento, pro erupcio de Etna.

La konstruaĵo nuntempe enhavas la municipan muzeon de Katanio, kaj ankaŭ artan galerion.

* Kastelo Ursino en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Kastelo Ursino en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Kastelo Wenckheim** estas signifa konstruaĵo de Tarhos.

Kastelo Wenckheim en Tarhos

Historio
--------

La familio Wenckheim akiris tiun teritorion en 1775, sed la kastelo mem estis konstruita nur en mezo de la 19-a jarcento kune kun la parko (nun arboreto). Post la 2-a mondmilito en la kastelo muziklernejo ekfunkciis, kiu faris la kastelon kaj la vilaĝon tutlande konata. En la parko oni konstruis muzikpavilonon kun tre bona akustiko en 1952. En la sekva jaro dum la inaŭguro eĉ Zoltán Kodály partoprenis. Spite tion en 1954 la ministerio ŝanĝis la funkcion al edukejo por kuracpedagogia instituto, kiu funkciis ĝis nekonata tempo. En 1976 oni denove aranĝis signifan someran muzikan renkontiĝon. Supozeble en fino de la socialismo (1988) la kastelo forlasiĝis kaj en 2013 riĉulo aĉetis ĝin kaj la necesaj restaŭraj laboroj estis faritaj. En la parko ankaŭ gastronomia centro ekfunkciis.

Konstruaĵo
----------

La kastelo situas sola en granda parko. La aranĝaĵo estas komplika, ĝi iomete similas al H-majusklo. La fasado estas simetria kaj duetaĝa. Meze larĝaj ŝtupoj kuras al 3 grandaj pordoj. En la unua kaj dua etaĝoj unuigita teraso etendiĝas kun 6 kolonoj. La malantaŭaj aloj estas teretaĝaj.

Parko
-----

La parko estas protektata. La arboj (ofte centjaraj) estas precipe kverkoj, karpenoj kaj ĉiamverdaj arboj.

Fontoj
------

* 
* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Herbeja melampiro** |
| --- |
|  |
| Melampyrum pratense*Melampyrum pratense* |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Plantoj *Plantae* |
| Klado: | Angiospermoj |
| Klado: | Verdukotiledonoj |
| Klado: | Asteredoj |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Lamialoj |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Orobankacoj |
|
|
| Tribo: | *Rhinantheae* |
|
|
| Genro: | *Melampyrum* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
| Dunomo |
| ***Melampyrum pratense***L. 1753 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Herbeja melampiro  |

 |
| v • d • r |

La **Herbeja melampiro**, *Melampyrum pratense* L. estas specio el la familio Orobankacoj (*Orobanchaceae*). Male al sia epiteto en la latina kaj en Esperanto tiu planto kreskas nur en arbaroj.

Priskribo
---------

Tutjara herbo, kun paraj folioj lancformaj kaj malhelverdaj. Floroj 10-20mm longaj kun flava koloro kaj blanka tubo.

La semo de la planto logas la arbarajn formikojn. Ili diserigas la semojn de la planto, kiam ili reiras al siaj nestoj por nutri la idojn. La planto estas indikilo pri malnovaj arbaroj, ĉar la formikoj neniam portas sian nutraĵon pli ol unu metron for kaj malfacile trairas kampon por iri al arbara loko.

La **Herbeja melampiro** estas nutra planto por la raŭpoj de papilio nomata Melampira melikto (*Mellicta athalia*).
La Herbeja melampiro estis uzata en la tradicia medicino en Aŭstrio kontraŭ la kalkigo de la vejnoj kaj kontraŭ reŭmatismo.

Vidu ankaŭ
----------

* Arbara melampiro

* Herbeja melampiro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Herbeja melampiro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Herbeja melampiro en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
humidherbejoj apud Wismar en Germanujo
**Herbejo** aŭ **herbokampo** estas areo uzata en agrokulturo por rikolti la tie kreskantajn herbojn (precipe poacojn) kaj aliajn herbojn, manĝeblajn por brutoj. La rikoltado okazas, depende de la klimato kaj aliaj cirkonstancoj unu ĝis plurfoje jare per falĉado. Sur falĉejo oni falĉas 3- ĝis 5-foje jare la kreskantan herbaĵon, kolektas kaj ree deponas ĝin por sekigi ĝin. La tiel sekigitan herbaron, la (fojnon), oni kolektas por la vintraj monatoj.

„herbejo en Taunus" de Paul Klimsch (1868–1917)
La herbejo kiel falĉejo estas kelkfoje intensive kultivata: akvumita, sterkita kaj traaerumita per erpilo. Tio malkompaktigas la teron, plibonigas ĝian konsiston kaj tiel (kun la sterko) helpas la fortan kreskon de la herboj.
Oni ofte ekstermas trudherbojn, aŭ per semado plimultigas la utilajn, valorajn herbojn.

La herbaro de paŝtejo ne estas falĉata, sed estas vorata fare de brutoj, kiuj dume sterkas la paŝtejon.

Herbejaj tipoj
--------------

rigardo al montara herbejo
* florherbejo
* malgrasa herbejo,
* grasa herbejo
* herbotapiŝo
* humidherbejo
* sekherbejo,
* salherbejo

* altaĵherbejoaltaĵherbejo
* montara herbejo en Thüringer Wald, Germanujomontara herbejo en Thüringer Wald, Germanujo

Herbeja bestoj
--------------

Sur herbejo vivas multaj specioj de bestoj, ekzemple talpoj, kunikloj, sed ankaŭ multaj specioj de birdoj.

* 
* 
*

Vidu ankaŭ
----------

* Greso
* Pampo
* Prerio
* Savano
* Stepo
* Razeno

* Kategorio Herbejo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Ne konfuzenda kun Globish (Nerriere) proponita de Nerrière kiel planlingvo.

Ne konfuzenda kun "Globish (Gogate)", proponita de Gogate kiel formo de angla lingvo kun simpligita ortografio kaj prononco.

---

**Global English** signifas "la anglan kiel tutmonda lingvo". La esprimo *Global English* estis uzita fare de akademiuloj por emfazi la pli lastatempan disvastiĝon de la angla pro tutmondiĝo, kiu rezultigis kreskantan uzadon de la angla kiel lingvafrankao (*lingua franca*). 

Robert McCrum, literatura redaktoro de la *London Observer*, uzis la vorton Globish ankaŭ kun tiu signifo. La nomo Globish estas derivata de *Global English* (tutmonda angla) el la kunmetaĵo de "**Glob**al" (tutmonda) kaj "Engl**ish**" (angla). Robert McCrum estas citita kiel apoganto de la efikeco de la Global English. Robert McCrum antaŭe kunaŭtoris ankaŭ *The Story of English* (1986), sukcesan libron kiu akompanis britan televidserion kun la sama nomo.

McCrum verkis la libron *Globish: How the English Language Became the world's Language* (ISBN 9780393062557), priskribante *Globish* kiel ekonomian fenomenon, male al "*international English*" (internacia angla) kies uzado estas multe pli diversa ol nur por komercado.

Kritikoj
--------

Nicholas Ostler, brita lingvisto, opinias ke "Globish estos tie tiel longe kiel ĝi estos necesa, sed ĉar ĝi ne estas lernita kiel denaska lingvo, kutime homoj ne parolas en ĝi al iliaj infanoj. Ĝi ne efike atingas la plej kernan unuan bazon por longdaŭra supervivo de lingvo".

Edward Trimnell, la usona aŭtoro de *Why You Need a Foreign Language & How to Learn One* (2005) argumentis ke la "internacia versio" de la angla (Globish) estas nur adekvata por komuniki bazajn ideojn.

Referencoj
----------

1. ↑  (en) Paradowski, Michał B. "Barbara Seidlhofer: *Understanding English as a Lingua Franca: A Complete Introduction to the Theoretical Nature and Practical Implications of English used as a Lingua Franca*". The Interpreter and Translator Trainer (Review). 7 (2): 312–320 – via Academia.
2. ↑  (en) Galloway, N. & Rose, H. (2015). *Introducing Global Englishes.* Arbingdon, UK: Routledge
3. ↑  (angla) "Parlez vous Globish? Probably, even if you don't know it", *Toronto Star*, 7a de Marto, 2009.
4. ↑  (angla) McCrum, Robert: "So, what's this Globish revolution?" *The Observer*, 3ade Decembro, 2006.
5. 1 2 3 4  (en) Stefano Sarao, *Whatever Happened to Globish?*, LinkedIn, la 17-an de marto 2021.
6. ↑  (angla) Isaac Chotiner, Globish for Beginners, The New Yorker, 31- a majo 2010.

Vidu ankaŭ
----------

John Maxwell Coetzee kaj *Global English*

Internacia angla

Komparu
-------

* Globish (Nerriere)

* Globish (Gogate)

* Baza Angla (angle: *Basic English*)
* Radika Angla
* Transira Angla
*
Enrico Fermi giovane
**Enrico Persico** (9-an de aŭgusto 1900 – 17-an de junio 1969) estis itala elstara fizikisto ĉar li disvastigis la fakon de kvantuma mekaniko en Italio. Li estis profesoro ĉe la Universitato de Torino kaj estas ankaŭ elstara kiel doktoriga konsilisto de Ugo Fano.

Kariero
-------

Persico naskiĝis en Romo la 9an de aŭgusto 1900. Dum liaj universitataj jaroj lia amikeco kun Enrico Fermi intensiĝis. Li gradiĝis en 1921. En 1926 li estis jam instruanta fizikon ĉe la Universitato de Romo, kaj kunaŭtoris kun Fermi pri la temo de ondomekaniko. li poste translokiĝis al Florenco, kie li organizis kursojn pri ondomekaniko. Fine de 1930 li estis alvokata al Torino. El Torino li plurilatis kun Fermi. Li estis atestanto de la malkovro de la malrapidaj neŭtronoj kaj registris rezultojn de la legado de la kalkuliloj uzitaj de Fermi por mezuri la aktivecon induktita de neŭtronoj en partikloj de arĝento, kun kaj sen esto de parafino.

Libroj de Persico
-----------------

* *Fundamentals of Quantum Mechanics* (1950)
* *Gli atomi e la loro energia* (1959)
* *Principles of particle accelerators* (1968)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Enrico Persico en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Universitato de Ĉikago
* Enrico Persico Arkivigite je 2006-07-18 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 554813
* GND: 119374285
* LCCN: n80164767
* VIAF: 7464204
* ISNI: 0000 0001 1020 6166
* SUDOC: 032450702
* BNF: 123478251
* ICCU: RAVV069812
 |
**EURES** (**EURopean Employment Services** en esperanto eŭropaj servoj por dungiteco) kunigas la eŭropan komisionon kaj la publikajn servojn por dungiteco de la landoj membraj de la eŭropa ekonomia areo kaj de Svislando. Aliaj regionaj kaj naciaj entoj rolantaj en dungiteco ankaŭ estas inkluzivitaj.

La celo de la EURES-reto estas provizi servojn por oferti al laboristoj kaj dungitoj same kiel al kiu ajn civitano deziranta ĝui la principon pri homa libera moviĝo. Tio implikas tri tipojn de servoj: informado, anoncoj kaj varbado. En la kunteksto de eŭropa dungstrategio, la moviĝeblo de laboristoj ne nur estas fundamenta rajto, sed ankaŭ ilo por helpi la labormerkaton adaptiĝi al evoluoj.

EURES ludas ĉiam pli grandan rolon por identigi mankojn kaj malmankojn de homforto en diversaj sektoroj. La reto ankaŭ helpas plibonigi dungitecon, aparte tiun de junuloj, per pligravigo de eksterlanda profesia sperto. EURES ankaŭ kontribuas al la kreo de komuna eŭropa labormerkato, kiel ekzemple en iuj ĉelimaj regionoj, kaj al estigo de integra regiona labormerkato.

*
**Generalleŭtenanto** aŭ **general-leŭtenanto** estas grava soldata rango en multaj armeoj. La rango estas pli suba ol generalo sed pli supra ol generalmajoro.

Bundeswehr
----------

La **generalleŭtenanto** estas generala rango. Ĝi estas la dua plej alta rango en la Bundeswehr. Ties ekvivalento ĉe mararmeo estas la vicadmiralo, (ĉe aerarmeo kiel aermarŝalo). La ranga vicordo estas:

* Brigada generalo (1 stelo)
* Generalmajoro (2 steloj)
* **Generalleŭtenanto** (3 steloj)
* Generalo (4 steloj)

En la Bundeswehr, generalleŭtenanto estas inspektoroj de la trupoj kaj la komandanto de la korpusoj.

Wehrmacht
---------

En la Wehrmacht estis la plej suba rango la 

Epoleto de generalleŭtenanto en la Wehrmacht
* Generalmajoro, poste sekvis:
* Generalleŭtenanto
* Generalo (de kavalerio, de artilerio, de infanterio, de tankaj trupoj, = armil-generaloj)
* Supra generalo – hodiaŭ 4-stela generalo
* Ĉefgeneralo

- En aliaj landoj la generalleŭtenanto estas estro de armea korpuso.

Historio
--------

En la 17-a jarcento, la generalleŭtenanto estis la plej alta oficira rango. La rangoj desupre estis:

* Generalleŭtenanto
* Batalkampa marŝalo
* Generalkolonelo de la teknikaj trupoj
* Generalo de la kavalerio
* Submarŝalo (hodiaŭ generalleŭtenanto)
* Generalmajoro

Konataj generalleŭtenantoj de la 17-a jc, estis:

* Octavio Piccolomini
* Raimund von Montecuccoli
* Karl IV. von Lothringen
* Ludwig Wilhelm von Baden
* Eugen von Savoyen

Usono, Britio, Argentino, Francio
---------------------------------

En la usona kaj brita armeo, mararmeo kaj aerarmeo, la generalleŭtenanto estas 3-stela generalo, dum estas 4-stela generalo en argentina kaj franca armeo.

* Epoleto de generalleŭtenanto en usona aerarmeoEpoleto de generalleŭtenanto en usona aerarmeo
* Epoleto en SlovakioEpoleto en Slovakio
* Epoleto de generalleŭtenanto de argentina armeoEpoleto de generalleŭtenanto de argentina armeo
* Generalo de armea korpuso (Général de corps d'armée), FrancioGeneralo de armea korpuso (*Général de corps d'armée*), Francio

  

* Kategorio Generalleŭtenanto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Enorme malalta tavolpremo** (EMT) estas la geoflua tavolpremo, kiu malpli altas ol la kondiĉa hidrostatika premo (premon de la dolĉakva kolono kies alteco egalas al profundeco de la tavolo en mezurpunkto). Koeficiento de enormeco de la geofluaj premoj (rilatumo de tavolpremo al la kondiĉa hidrostatika premo estas malpli ol 1.

EMT renkontiĝas malofte, ĉefe en malaltaj profundoj. En Rusio ĝi estas disvastiĝinta en nord-orienta parto de Okcidenta Siberio, Botuoba distrikto de Jakutio, sud-okcidenta parto de Stavropola volbo en Norda Kaŭkazo. Kutime EMT-zonoj enhavas ĉefe aŭ sole tergason. En la arktaj kaj subarktaj regionoj kun malaltstreĉa geoterma kampo kaj granda tavolo de ĉiamfrostaj grundoj, fluosistemoj kun EMT plej verŝajne formiĝas pro varieco de klimataj temperaturoj sur la surfaco de la Tero kaj profunda frostiĝo de la superaj horizontoj kaŭze de la plioceno-kvaternara malvarmiĝo.

Vidu ankaŭ
----------

* Enorme alta tavolpremo

Literaturo
----------

* Скоробогатов, В. А..  [2004] Р. И. Вяхирев: *Аномально низкое пластовое давление // Российская газовая энциклопедия* (ruse). Москва: Большая Российская энциклопедия, p. 20. ISBN 5-85270-327-3.
**Asa BUTTERFIELD** (naskiĝis la  1-an de aprilo 1997(nun 1997-04-01) en Londono-Islington, do nun 26-jaraĝa) estas brita aktoro.

Laŭ la nuna stato li estas konata ĉefe pro sia rolo en la filmo La knabo en striita piĵamo, dramo pri la Holokaŭsto.

Vivo kaj aktora kariero
-----------------------

Asa Butterfield naskiĝis en Londono-Islington. En aĝo de 7 jaroj li komencis aktori en la teatro pri junaj aktoroj de sia hejmurbo. Mallonge poste li ekhavis unuajn rolojn en televidaj filmoj, interalie pro siaj okuloj de rara helbluo. Jaron poste li ricevis la ĉefrolon en la filmdramo La knabo en striita piĵamo. Li elektiĝis ne nur pro sia aktora talento, sed ankaŭ pro tio ke li preskaŭ nenion sciis pri la Holokaŭsto. Danke al tio li povis, kiel intencite, kredinde bildigi la senkulpan naivecon de la juna germana knabo Bruno.

Preskaŭ samtempe al la filmado de la dramo "La knabo en striita piĵamo", Asa Butterfield ankaŭ kandidatiĝis por rolo en la filmo *Mr. Nobody*, kaj ankaŭ ricevis tiun rolon. Ĉar tamen fine la filmaj periodoj de ambaŭ produktaĵoj parte okazis paralele, kaj ne eblintus partopreni en ambaŭ filmoj, li preferis la rolon en "La knabo en striita piĵamo".

Sekvis rolo en la brita televida serio *Merlin*, kaj la horora filmo *Wolfman*. En 2012 li videblas interalie en la familia filmo *Nanny McPhee and the Big Bang* kun la aktorinoj Emma Thompson kaj Maggie Gyllenhaal, kaj sub la reĝisorado de Martin Scorsese en la tridimensie farita kineja filmo *Hugo* (angle) respektive *Hugo Cabret* (france, germane, itale kaj alilingve): en tiu filmo li same havas la ĉefan rolon, kaj li aktoras flanke de la kolegoj Chloë Moretz, Sacha Baron Cohen, Ben Kingsley kaj Jude Law.

Listo de filmoj
---------------

Filmaro
-------

| Jaro | Titolo | Rolo |
| --- | --- | --- |
| 2007 | Son of Rambow | Brethren Boy |
| 2008 | La knabo en striita piĵamo | Bruno |
| 2009 | Arthur et la Vengeance de Maltazard | Juna Arthur |
| 2010 | Nanny McPhee and the Big Bang | Norman Green |
| 2010 | The Wolfman | Younger Ben Talbot |
| 2011 | Hugo | Hugo Cabret |
| 2013 | Ender's Game | Ender Wiggin |
| 2014 | X+Y | Nathan Ellis |
| 2015 | Ten Thousand Saints | Jude Keffy-Horn |
| 2016 | Miss Peregrine's Home for Peculiar Children | Jacob "Jake" Portman |
| 2017 | The House of Tomorrow | Sebastian Prendergast |
| 2017 | Journey's End | Jimmy Raleigh |
| 2017 | The Space Between Us | Gardner Elliot |
| 2018 | Then Came You | Calvin Lewis |
| 2018 | Time Freak | Stillman |
| 2018 | Slaughterhouse Rulez | Willoughby Blake |

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Asa Butterfield en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Asa Butterfield ĉe Interreta filma datumbazo (angle)
* Asa Butterfield ĉe Facebook
* Asa Butterfield ĉe Twitter
* Asa Butterfield ĉe Instagram
* 

* Asa Butterfield ĉe AllMovie (angle)

* Portalo pri Biografio
* Portalo pri Filmo
* Portalo pri Televido

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 390504
* GND: 1025348249
* LCCN: no2009040355
* VIAF: 102355897
* ISNI: 0000 0000 7827 0538
* SUDOC: 160779596
* BNF: 16595771c
* BIBSYS: 12046128
* NKC: xx0151975
* BNE: XX4862951
 |
**Ionio** (antikve-greke *Ῐ̓ωνία*, Iōnía) estis la greka lando de la orienta Egea Maro, kiu enhavis la okcidentan marbordon de Malgrandazio kaj la najbarajn insulojn.

Historio
--------

Laŭ legendo, Ionio estis fondita de la atena reĝo, Iono. La baza kulturo de Ateno ja estis iona.

De -850 ĝis -500, ĝi estis la plej avangarda kaj progresema regiono de helena civilizo. 
Ionio estis greka ĝis la kadukiĝo de la bizanca imperio. Nun la areo estas kulture turka.

Kulturo
-------

La lingvo de Ionio estis la ionia dialekto de la antikva greka lingvo. Ionio donis al la mondo Homeron kaj niajn fundamentajn ideojn pri filozofio kaj scienco.

Urboj kaj insuloj
-----------------

* Efezo
* Foceo
* Ĥio
* Klazomeno
* Kolofono
* Lebedo
* Mileto
* Prieno
* Samoso
* Teoso

Famuloj
-------

* Anaksagoro
* Anaksimandro
* Anaksimeno
* Demokrito
* Heraklito
* Homero
* Ksenofano
* Pitagoro
* Taleso

Herodoto ja verkis en la iona, sed estis el Halikarnaso, urbo de Dorio.

Vidu ankaŭ
----------

* Asia (provinco)
* Dorio
* Eolio
* Iona lingvo

* Kategorio Ionio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Enpaĝigo** estas la laboro pri la grafika aspekto de presitaj dokumentoj, nome la dismeto en la paĝo de kompostitaj tekstoj, bildoj, ornamaĵoj kaj simile. Laborilo tiucela estas kreo de modelkoncepto, do detala videbligo de pensa bildo en presaĵo aŭ samsenca elektronika publikaĵo: Tiu videbligo donas al la kreanto kaj al la komisianto impreson pri la formo de la posta realigo kaj per tio servas kiel deviga decidobazo por la plua realigo. La enestaj tekstoj ne devas laŭi la postan originalon (povas esti sensenca plenigoteksto, kiu tamen donas realisman impreson pri la grafika rezulto).

Amplekso
--------

Enpaĝigo ne koncernas nur unuopajn paĝojn. Ĝi pli grandas: tuta gazeto, tuta libro aŭ eĉ libroserio povas ricevi harmonian prezenton, kiun oni normigas per tianoma grafika regularo. Teknike grafikajn regularojn povas plenumi komputaj stilfolioj. Enpaĝigo ankaŭ pli etas: sperta tipografiisto subtile ĝustigas la interspacojn inter vortoj, inter literoj, tiel ke tuta tekstobloko havu la taŭgan *pezon*, la taŭgan *grizon* en la paĝo.

Aplikoj de modelkonceptoj
-------------------------

Pro la klarkonturaj formelementoj fiksitaj en la esprimo oni uzis tiun dum la lastaj jaroj ankaŭ por la specifa kompletaperaĵo de komunikaj produktoj, kiuj estas ripetataj resp. aktualigataj, ekz. revuoj, radioelsendoj, broŝuroj, retpaĝaroj. Oni modelkonceptas presaĵojn (libroj, bildoj, katalogoj, prospektoj ktp.), televidelsendojn aŭ retpaĝarojn. La preskriboj por tio povas varii kaj ofte dependas de la pokaza fako.

Grafikaj objektoj
-----------------

Grafikaj objektoj de enpaĝigo estas ekzemple

* alineo
* ilustraĵo
* kolumno
* marĝeno
* noto
* tabelo
* titolo

Vidu ankaŭ
----------

* Tipografio
* Perkomputila eldonado
* Formato

Literaturo
----------

* Ursula Rautenberg (eld.): Reclams Sachlexikon des Buches, Verlag Philipp Reclam jun. 2003
* Gavin Ambrose, Paul Harris: Layout, Verlag Stiebner 2005
* Wolfgang Domschke, Andreas Drexl: Logistik: Standorte, Verlag Oldenbourg 1996

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Enpaĝigo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* *typolexikon.de*, rete legebla tipografia leksikono germanlingva


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 288374
* GND: 4269003-1
* LCCN: sh85106791
* NDL: 00569342
 |