recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Diez de Octubre** (en Esperanto ankaŭ **Deka de Oktobro**) estas unu el la 15 municipoj de la Provinco Havano en Kubo. En la municipo Diez de Octubre vivas sur areo de 12,228 km² proksimume 1 miliono da homoj. Ĝi estas do kun 19'800 loĝantoj/km² la plej dense loĝata kaj laŭ loĝantaro plej granda municipo de Kubo.

Diez de Octubre, vidita tra fenestro de la Hospitalo de Luyanó

Geografio
---------

La municipo Diez de Octubre situas sude de la urbo Havano ĉe koordinatoj 23° 05′ 17″ N 82° 21′ 35″ O﻿ / ﻿23.08806 °N, 82.35972 °O﻿ / 23.08806; 82.35972 (mapo). La municipo limas en nordo al Regla kaj Havano, en oriento al San Miguel del Padrón, en sudo al Arroyo Naranjo, kaj en okcidento al Cerro. La municipo estas preskaŭ 100-elcente urba kaj en ĝi apenaŭ ekzistas agrikulturo. En Diez de Octubre ekzistas multnombraj industriaj entreprenojm, inter kiuj troviĝas tekstilfabrikoj, fervojriparejoj, farmaciaj kaj nutraĵoentreprenoj kaj aliaj.

Kvartaloj
---------

Al la municipo Diez de Octubre apartenas la kvartaloj Víbora, Santos Suárez, Lawton, Luyanó, Sevillano, Vista Alegre, kaj Tamarindo.

Historio
--------

La municipo Diez de Octubre estis kreita surbaze de la administra reformo de 1976 el la malnova vilaĝo **Jésus del Monte**, kiu ĝis tiam estis kvartalo de la urbo Havano. Kiam ekzakte la Jesús del Monte estis fondita, ne estas konata. Oni tamen scias, ke ĝi estis fondita de pioniroj, kiuj alvenis en la 17-a jarcento de la Kanarioj, Hispanio.

Partnera komunumo
-----------------

Partnerkomunumo de Diez de Octubre estas Cuautitlán Izcalli en Meksiko.

Esperanto-movado
----------------

En la kvartalo Vibora de la municipo Diez de Octubre situas la ĉefsidejo de Kuba Esperanto-Asocio. Ĝi estas grava kursocentro kaj renkontiĝejo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Diez de Octubre** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)
**Masoristoj** (ankaŭ **Masoretoj**; hebree: בעלי המסורה = *ba'alei hamasorah*) estis erudiciuloj kaj kopiistoj hebreaj kiuj seniterrompe de la -2 ĝis la 9-a jarcentoj, aparte en la du lastaj, kuniĝis en la urboj Tiberiado kaj Jerusalemo kaj kiel en Babilono por studi kaj sistemigi la Tanaĥon kaj la tutan Biblion. Ili procedis celante trovi la originan tekstojn kaj elimini ĉion netian: aldonoj, glosoj, malperfektaĵoj enŝovitaj de kopiistoj kaj akumulitaj laŭlonge de la jarcentoj, kaj tiel ili revizis plurfoje kaj diverse la tutan hebrean Biblion rekuperante, foje, tekstojn ankaŭ el versioj nehebreaj. Tiu tradicia tekstofiksado k kritika aparato de la Biblio nomiĝas *Masoro*. 
Tiun taskon, praktike, antaŭe plenumis la "Soferim" de la Templo.

Priskribo
---------

La masoristoj akompanis la tekston kun statistikaj notoj kun la celo faciligi la kontrolon de la kopioj, kiel ekzemple la individuigon de la centraj vortoj de ĉiu libro kaj la nombron de la vortoj de la teksto kaj eĉ de literoj ĉeestaj en la samo.

Krom tio, masoristoj inventis sistemon, kvankam ne unikan, por kromsigni la vortajn konsonantojn per la vokaloj kiuj en la origina hebrea lingvo ne aperis: tiu vokalizo permesis uniformecon en la prononco sed generis ankaŭ kelkajn interpretajn problemojn pro la motivo ke la konsonantoj povas esti akompanataj per vokaloj malsamaj kun modifo de la senco. Ekzemple, la tetragramo י\*ה\*ו\*ה (mi estas kiu estas) (yod) ה (heh) ו (vav) ה (heh) estas vokalizita diversmaniere kun plue la nescio pri la originaj sonoj.

La plej fama el tiuj kodeksoj estas tiu de Aaron ben Moses ben Asher de la 9-a jarcento. Famas ankaŭ tiu de Alepo kie ero videblas en la suba bildo.

Kodekso Alepo: folio de la kodeso Alepo (10-a jarcento) masore vokaligita.
Sume la laboro de la masoristoj kontribuis, eble laŭ fundamenta maniero, por la savo de la integreco de la teksto laŭlonge de la Mezepoko ĝis la permaĥina preso.

Referencoj
----------

1. ↑   Masoro (esperante). PIV2020. Alirita 2023-06-25.
2. ↑  Se, eĉ surface eniri en la diskuton pri la tetragramo kiel definitiva kaj deviga nomo de Dio, surfaciĝas la rezonado ke se vere Dio intencis ke tiu estu sia nomo, kial oni ne konservis kaj transdonis la ekzaktan eldiron?
3. ↑   Arkivigite je 2012-06-03 per la retarkivo Wayback Machine Historio pri la Kodekso Alepo.

Literaturo
----------

* *In the Beginning: A Short History of the Hebrew Language*, Chapter 5. ISBN 0-8147-3654-8
* *The Text of the Old Testament*. ISBN 0-8028-0788-7
* *Introduction to the Tiberian Masorah*. ISBN 0-89130-374-X
* *A History of Palestine, 634-1099*, p. 182, Cambridge and New York : Cambridge University Press, 1992
* (he) Rafael Zer, « Was the Masorete of the Keter a Rabbanite or Karaite? », Sefunot 23 (2003) Paĝ 573-587

Vidu ankaŭ
----------

* Masora teksto
* Masoro
* Tiberiada hebrea prononco

Eksteraj ligiloj
----------------

* Juda enciklopedio: Masorah
* Arkivigite je 2015-08-07 per la retarkivo Wayback Machine La rolo de masoristoj
*La junaĝo de Bakĥo*, pentrado de William Bouguereau (1884)
**Bakanalo** aŭ **Bakĥanalo** estis festeno honore al Bakko en antikva Grekio kaj Romo. Nune **bakanalo** estas sinonimo de orgio kun multa tumulto kaj malordo. En la greka kaj romiana mondoj, la bakanaloj estis festoj honore al Bakĥo (romiana mitologia dio de kie devenas la nomo bakanalo) aŭ Dionizo (greka mitologia dio), kie oni drinkis senmezure. La pastrinoj organizantaj de la ceremonio estis nomataj bakĥantinoj kaj la nomo restis asocia al la romianaj orgioj. La prakulto estis ekskluzive de virinoj por virinoj kaj devenis de la originala adoro al la dio Pan.

En la jaro 186 aK la Senato malpermesis la celebron de bakanaloj per leĝo, klopodante revenigi la kulton al Bakĥo al sia sakra etoso. Iomete malpliiĝis, sed oni ne sukcesis finigi, ĉar tiu kulto estis tre populara. La katolika eklezio faris ion similan anstataŭante tiujn kutimojn per la karnavalo. Post la seksa revolucio de la 1970-aj jaroj en kelkaj okcidentaj landoj tiu sperto de orgio kiel bakanalo (kie ĉiu seksumis kun ĉiu) estis moda, ĝis kiam la apero de la aidoso kaj aliaj seksaj malsanoj, malpliigis tiun modon.

Krome kaj rilate al apero de tre grava kultura arto similaj ceremonioj kie senmezure oni drinkis kaj oni tre verŝajne fikis perdante la memkontrolon estas rilataj al nasko de teatraj ceremonioj kiuj poste iĝos vere teatraĵoj en la Antikva Grekio.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Bakanalo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* 
* 
*
La "tribunal correctionnel" de Parizo, je la 14 quai des Orfèvres
En Francio, la **grandinstanca tribunalo** (france "tribunal de grande instance" aŭ TGI) estas komunjura tribunalo (kontraste al escepta tribunalo por la unua instanco : ĝi juĝas pri aferoj, kiuj ne estas atribuitaj al alia tribunalo. Plie, ĝi havas apartajn kompetentecojn, de kiuj iuj estas ekskluzivaj.

Ekzistas 173 grandinstancaj tribunaloj, (unu aŭ pluraj en ĉiu departemento), el kiuj 164 en la ĉeflanda Francio, 2 en Korsiko kaj 7 en la transmaraj departementoj, ekde la reformo de la juĝa mapo (Francio) lanĉita en 2007 de la Sigelilgardisto Rachida Dati.

En la transmaraj kolektivumoj kaj en Nov-Kaledonio, ne estas grandinstanca ttribunalo, sed tribunaloj de unua instanco (TPI) ku fuknkcioj de TGI kaj de instanca tribunalo. Tiuj tribunaloj estas kvar (Mata-Utu, Numeo, Sankta-Piero kaj Mikelono kaj Papeete)

Laŭprincipe, antaŭ la grandinstanca tribunalo, kiu juĝas pri civilaj aferoj, kaj male al la esceptaj tribunaloj, la advokato estas deviga, tio signifas ke ne eblas mem submeti ion al tribunalo kaj mem defendi sin. Tiu principo tamen havas plurajn esceptojn : agoj rilataj al gepatra aŭtoritateco antaŭ la juĝisto pri familiaj aferoj, kaj urĝaj juĝoj.

La punĉambroj de la grandinstanca tribunalo nomiĝas franclingve "tribunal correctionnel".

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Ekzistis 181 en la ĉeflando antaŭ tiu reformo de 2007, kiu forigis 21 el ili. Unu forigo (TGI de Moulins) estis nuligita de la Ŝtatokonsilio kaj tri tribunaloj (TGI de Saint-Gaudens, Saumur kaj Tulle) estis remalfermitaj de la Sigelilgardisto Christiane Taubira.

Vidu ankaŭ
----------

### Vidu ankaŭ

* Juĝa organizado (Francio)
* Tribunalo de unua instanco
* Grandinstanca tribunalo de Dijon
* Grandinstanca tribunalo de Parizo
* Grandinstanca tribunalo de Saint-Denis
* Grandinstanca tribunalo de Saint-Pierre
* Grandinstanca tribunalo de Strasburgo

Eksteraj ligiloj
----------------

* La reformo de la juĝa mapo en la interretejo de la ministerio pri justico


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri franca juro |
Kroataj panduroj ĉirkaŭ la jaro 1742
"Kroataj panduroj de (Trenck)" el Požega hodiaŭ
**Panduro** (popole ĉeĥe *bandur*, hungare *pandúr*; el la latina *banderium*) estis armita rajdista persona gardisto de kroataj nobeloj en la 17-a kaj la 18-a jarcentoj en la historia regiono de Slavonio kaj membro de aŭstra soldata taĉmento en sileziaj militoj.

En la 17-a kaj la 18-a jarcentoj la panduroj gardis limgardan zonon de Habsburga imperio rilate al Osmanida imperio. La taĉmentojn de panduroj kreis tiam plejparte kroatoj, rumanoj, hungaroj kaj serboj.

La plej konata trupo de panduroj estis volontula taĉmento verbita fare de barono kaj aventuremulo Franz (Franjo) Trenck. Temis pri mil viroj de tiu plej malbona reputacio: rabistoj, banditoj kaj profesiaj murdistoj. Pro sia aspekto ili intence similigis turkojn, per kio ili ankoraŭ pli multe hororigis la kontraŭulon. Ili estis tre respektata taĉmento, en la servoj de la reĝino kaj iperiestrino Maria Tereza ili koncentriĝis precipe al esploro kaj partizana batalo. Ili agadis ankaŭ en la ĉeĥa teritorio (Litoměřice, Beroun, en České Budějovice ili militkaptis milojn da praprusoj). Sed malo de ilia kuraĝo kaj batalemo estis nedisciplineco, krudeco rilate al la civila loĝantaro kaj senlima avideco, per ki eminetis precipe la barono Trenck mem. Diference de regula armeo la panduroj kostis nenion la ŝtaton, ili batalis nur por propra ĉasakiraĵo, tial Maria Tereza longe tenis sian ŝirman manon super Trenck. Sed fine li estis pro vico da krioj (propravolaj ekzekutoj, rabado sur la teritorio de la monarkio, seksatencoj) kondamnita al mortpuno, tiun ĉi verdikton la imperiestrino mildigis al ĝismorta malliberigado en Špilberk.

* Kategorio Panduro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Unu el eblaj manieroj de vibrado de cirkla tambura membrano.
Aŭta suspensio: necesas kontroli la vibradon de rado kontraŭ grundo.
**Vibrado** estas mekanika fenomeno laŭ kiu oscilado okazas ĉirkaŭ ekvilibra punkto. La vorto derivas el la latina *vibrationem* ("skuado, svingado"). Tiuj osciloj povas esti periodaj, kiel ĉe la movado de pendolo — aŭ hazarda, kiel ĉe la movo de rado sur gruza ŝoseo. La vibrado povas esti dezirata, kiel ĉe diapazono aŭ anĉo de blovinstrumento aŭ buŝharmoniko, ĉe poŝtelefono aŭ ĉe la konuso de laŭtparolilo. Aŭ ĝi povas esti nedezirata, kiam oni perdas energion kaj kreas nevolitan sonon. Por ekzemplo, la vibraj movoj de funkciantaj maŝinaj motoroj, elektromotoroj, aŭ aliaj maŝinoj kies vibrado estas nedezirata kaj rezultaj en negativaj sekvoj.

Tipoj
-----

### Natura vibrado

Ekzistas naturaj vibradoj amortizitaj kaj ne amortizitaj.

### Trudata vibrado

Ekzistas trudataj vibradoj (ekzemple pri muzika vibrado) amortizitaj kaj ne amortizitaj.

Analizoj
--------

Bibliografio
------------

* Tongue, Benson, *Principles of Vibration*, Oxford University Press, 2001, ISBN 0-19-514246-2
* Inman, Daniel J. *Engineering Vibration*, Prentice Hall, 2001, ISBN 0-13-726142-X
* Thompson, W.T. *Theory of Vibrations*, Nelson Thornes Ltd, 1996, ISBN 0-412-78390-8
* Hartog, Den, *Mechanical Vibrations*, Dover Publications, 1985, ISBN 0-486-64785-4

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Vibrado en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Normalaj vibromanieroj de cirklaj membranoj Arkivigite je 2005-05-18 per la retarkivo Wayback Machine
* Free Excel sheets to estimate modal parameters
* Vibration Testing Arkivigite je 2015-08-31 per la retarkivo Wayback Machine
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**garcinio** |
| --- |
|  |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Plantoj *Plantae* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Divizio: | Angiospermoj *Magnoliophyta* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | dikotiledonuloj *dicotyledones* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: |  *Malpighiales*  |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | *Kluzacoj*  ‘’Clusiaceae |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Garcinia*  |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***G. intermedia'*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Garcinia intermedia****(Pittier) Hammel (1989) |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri garcinio  |

 |
| v • d • r |

**Garcinia intermedia** estas specio de tropika arbo, kiu produktas bongustan frukton. La arbo similas al *Garcinia madruno*. La frukto havas diversajn popolajn nomojn:

* en la angla: "lemon drop mangosteen"
* en la hispana: "mameyito" aŭ "mameyillo"
* en la portugala: "achachairu"

En Esperanto ankoraŭ mankas konvena nomo. Eble taŭgas **citron-garcinio**

* 
* 
*

Kresko
------

La rapide kreskanta arbo atingas altecon de ĉ. 5 m. Ĝi toleras multajn grundojn ĝis alteco de 1000 m. Eblas kultivi ĝin en grandaj potoj. Plej bone estas se ĝi ricevas regule akvon, plenan sunon kaj humidan medion. Ĝi toleras altajn temperaturojn, sed ne toleras froston. Ĝ havas mallarĝajn blankecan florojn kiuj bone aspektas. La planto tial ankaŭ estas ornamplanto. La folioj staras kontraŭsidaj.

La ligno taŭgas por fari iltenilojn.

Multobligado
------------

La arbo estas multobligata per semoj. Greftado ankaŭ eblas. Ne ekzistas kultivaroj kun nomoj. La semoj perdas ĝermkapablon, se ili estis sekigitaj. La ĝermkapablo restas monatoj, se la semo estas tenata humida.

Frukto
------

La arbo ricevas florojn post nur du jaroj. La fruktoj estas kugloformaj ĉ. 3 cm grandaj kaj glataj. La koloro de la maldika fruktŝelo varias de palflava, oranĝkolora ĝis ruĝa. La karno estas blanka. La frukto estas freŝe manĝebla. Ĝi havas agrable dolĉan kaj acidan guston. Eblas fari trinkaĵon, marmeladon kaj ĵeleon.

Disvastigo
----------

*Garcinia intermedia* estas indiĝena en Mezameriko. Sporade ĝi estas kultivata ĉie en la tropikoj.

Referencoj
----------

1. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2014-05-08. Alirita 2014-05-08.
2. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2015-02-26. Alirita 2014-05-08.

Eksteraj ligiloj
----------------
La **Montoj Reĝino Maud** estas granda grupo de montoj, montaroj kaj duarangaj trajtoj de Transantarkta montaro, kuŝanta inter la Glaĉeroj Beardmore kaj Reedy inkludante areon el la centro de la Ross Glacitavolo al la polusa altebenaĵo en Antarkto. La kapitano Roald Amundsen kaj lia ekspedicio al la Suda Poluso ascendis al la Glaĉero Axel Heiberg ĉe la centra parto de tiu grupo en Novembro 1911, kaj ili nomigis tiujn montojn laŭ la norvega reĝino Maud de Kimrio.

Altaĵoj borde de la Glaĉero Beardmore, ĉe la okcidenta pinto de tiuj montoj, estis observitaj plej verŝajne la unuan fojon de la britaj ekspedicioj estritaj de Ernest Shackleton (1907–09) kaj Robert Falcon Scott (1910-13), sed la montoj kiel tuto estis mapitaj de kelkaj usonaj ekspedicioj estritaj de Richard Evelyn Byrd (1930-aj jaroj kaj 1940-aj jaroj), kaj de la ekspedicioj *United States Antarctic Program* (USARP) kaj *New Zealand Antarctic Research Program* (NZARP) el la 1950-aj al la 1970-aj jaroj.

Referencoj
----------

1. 1 2  "Queen Maud Mountains". *Geographic Names Information System*. *United States Geological Survey*.  Arkivigite je 2020-05-29 per la retarkivo Wayback Machine Alirita la 5an de Marto 2017.

* Kategorio Montaro de Reĝino Maud en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
gofraĵfero
gofrado ĉe „Tinker" ĉevalido
gofrado de soldatoj, 1616
**Gofraĵo** aŭ **brulmarko** servas al markado de ĉevaloj kaj bovoj.
Dum antaŭaj jarcentoj ankaŭ homoj estas *gofritaj*: sklavoj en la antikvo kaj sklavoj en Ameriko; oni gofris ankaŭ krimulojn kiel korpa puno ĝis en la 19a jarcento.

Per gofraĵo oni signas ankaŭ lignon kaj lignajn varojn.

Gofraĵoj ce ĉevaloj
-------------------

Ĉe la nuntempa *bredadgofraĵo* oni gofras per ardanta fero (arda gofrado) la gofraĵon. La formado de la citra histo zorgas por tio, ke la gofrado estu daŭre videbla. Alternative ekzistas ankaŭ la malvarmgofrado kun per likva nitrogeno malvarmigita fero je ĉirkaŭ −80  °C. Tiu signo detruas la superajn haŭttavolojn kun la pigmentajn ĉelojn (melanocitoj). Tial je tiu loko povas kreskiĝi nur blanka felo, kaj la gofrado estas longdaŭra videbla.

### Ekzemploj de gofraĵoj ĉe ĉevaloj

* Angl-arabaduobla A en la ŝildoAngl-araba  
duobla A en la ŝildo
* pura arabapura araba
* bavara varmsanga ĉevaloa bavara varmsanga ĉevaloa
* Germana sportĉevalo ĉirkaŭ sago volvanta serpento Germana sportĉevalo   
ĉirkaŭ sago volvanta serpento
* Hanoverano Hanoverano
* HolstinanoHolstinano
* Peza varmsanga ĉevalo en la bredadoligo Saksio-TuringioPeza varmsanga ĉevalo en la bredadoligo Saksio-Turingio
* TrakehnerTrakehner
* malvarma gofrado ĉe sportĉevalomalvarma gofrado ĉe sportĉevalo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Gofrado en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Brandzeichen auf Pony- und Pferderassen Deutschlands Arkivigite je 2011-03-08 per la retarkivo Wayback Machine

Referencoj
----------
La Kenaia Duoninsulo en Alasko
Ekstera Marbordo de la Kenaia Duoninsulo
La **Kenaia Duoninsulo** estas granda duoninsulo el la suda marbordo de Alasko en Usono. La nomo *Kenai* probable devenas el *Kenayskaja*, la rusia nomo por la Cook Inlet, kiu estas la limo de la duoninsulo okcidente.

Tiu duoninsulo etendiĝas proksimume 240 km sudokcidente el la Ĉugaĉoj, sude de Anchorage. Ĝi estas apartigita el kontinento okcidente de la Cook Inlet kaj oriente de la Marbrako de Princo Vilhelmo. Plej granda parto el la duoninsulo estas parto de la *Borough* de la Kenaia Duoninsulo. Gerasim Izmailov estis la unua kiu esploris kaj mapis la duoninsulon en 1789.

Vidu ankaŭ
----------

* Nacia Naturrezervejo Kenai

60° 10′ N 150° 15′ U﻿ / ﻿60.167 °N, 150.250 °U﻿ / 60.167; -150.250 (mapo)

Notoj
-----

1. ↑  GNIS, 1404582, Kenai Peninsula.

* Kategorio Kenaia Duoninsulo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 362704
* GND: 4131611-3
* LCCN: sh85071918
* VIAF: 237297782
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Requena (stacidomo). |


**Requena** estas hispana municipo situanta en la komarko Requena-Utiel en la okcidenta interna parto de la provinco Valencio, en la interno de la Valencia Komunumo. 

Preĝejo de Sankta Maria
Preĝejo de la Savinto
Inter la 13-a kaj 19-a jarcentoj ĝi apartenis al Kastilio, specife al la vasta provinco Kvenko kaj pro tio ĝia teritorio estas konata kiel «Valencia castellana» ("Kastilia Valencio"). Ĝia municipa areo etendiĝas trans granda parto de la supra baseno de la rivero Magro kaj estas unu el la plej grandaj en Hispanio kun areo de 814 km², estante la plej granda municipa areo en la Valencia Komunumo. Ĝi havas populacion de 20 387 loĝantoj (2023). Ĝi estas hispanlingva municipo, en kiu la hispana laŭleĝe agnoskis lingvan superregadon.

Vidu ankaŭ
----------

* Requena (stacidomo)
* Requena-Utiel (stacidomo)
* San Antonio de Requena (stacidomo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo (hispane)
**József Andor Krenner** [jOĵef], (pli mallonge *Andor Krenner*), laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Krenner József Andor** estis hungara mikologo, altlerneja instruisto. Lia patro estis József Sándor Krenner.

József Andor Krenner naskiĝis la  30-an de aŭgusto 1900(nun 1900-08-30) en Budapeŝto, li mortis la 21-an de junio 1979 en Budapeŝto.

Biografio
---------

József Andor Krenner maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo en 1918, poste li akiris botanikan diplomon en Scienca Universitato Péter Pázmány en 1924. Post la diplomo li estis praktikanto en la Hungara Nacia Muzeo, poste inter 1925–1960 li laboris en esplora instituto, kie en la lasta periodo jam havis altajn postenojn, eĉ Krenner fondis plantprotektan laboratorion, kiun li gvidis de 1952 ĝis 1960. Intertempe lia habilitiĝo okazis en 1946, poste li instruis 5 jarojn en la universitato, pli poste li estis juĝeja fakulo. Li kandidatiĝis (CSc) en 1963 antaŭ la Hungara Scienca Akademio. Plej ofte li okupiĝis pri etaj fungoj videblaj per mikroskopo. Li havis edzinon.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Über die Bewegung der Oscillarien.* (ankaŭ disertaĵo, 1925)
* *A szántóföldi növények betegségei.* (1933)
* *Tanulmányok az alsóbbrendű gombák köréből. 1–2.* (1943–1944)
* *Az ipari növények betegségei.* (1948)
* *A burgonyarák.* (1953)
* *Az Entomophthora Aphidis H. Hoffmann-ról, behatóbb tekintettel az Entomophtoracae családra általában.* Monográfia és kand. értek. (monografio kaj disertaĵo, 1961)
* *The Post-War Remains of the Diatom Collection dr. József Pantocsek.* (1980)

Fontoj
------

* biografio hungare
* biografio germane

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 867164
 |


* Portalo pri Biografio
**Pneŭmonologio** (greke *πνευμονολογία*, de *πνεύμονας*, *pneŭmonas*, "pulmo" [origino *πνεύμα*, *pneŭmo*, "spiro, spirito"] kaj *λόγος*, *lógos*, "instruo, scienco") aŭ **pulmologio** (de la latina vorto *pulmo*, kiu en Esperanto signifas la samon) estas subfako de interna medicino, kiu traktas la malsanojn rilatajn al la pulmo kaj proksimaj organoj.

La pneŭmonologio ampleksas la preventon, diagnozadon kaj sen-operacian terapion de la malsanoj de la pulmo, la bronkoj, la mediastino kaj de la pleŭro.

La torakokirurgio estas parto de la medicina fako kirurgio, la radiado de pulmaj tumoroj parto de radiologio kaj la medikamenta terapio de pulmaj tumoroj parto de la onkologio - tiuj temaroj do ne rekte konsideriĝas parto de la pneŭmonologio.

Oftaj pneŭmonologiaj malsanoj
-----------------------------

* astmo (latine *asthma bronchiale*)
* akuta kaj kronika bronkito
* COPD = angle *Chronic obstructive pulmonary disease* = KOL = svede *Kronisk obstruktiv lungsjukdom* = KOP kronika obstruktiva pulmomalsano
* pulma hipertensio (tro alta sangopremo en la pulmaj arterioj)
* pulma kancero
* pulma emfizemo
* pleŭrito
* pneŭmonio
* pulma tuberkulozo
* mukoviscidozo
* pulma fibrozo
* pleŭra elverŝo
* sindromo de dorma malspirado
* legiana malsano
* pulma embolio

  

|  |  |
| --- | --- |
|   | Bonvolu atenti la konsilon rilate al artikoloj pri medicinaj temoj! |

* Kategorio Pneŭmonologio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Neŭtona pendolo, nomita laŭ fizikisto Isaac Newton.
**Fiziko** estas branĉo de scienco, kies ĉefaj studobjektoj estas materio kaj energio. Malkovroj de fiziko trovas aplikojn ĉie en natursciencoj kaj en teknologio. Historie, fiziko eliris el la scienca revolucio de la 17-a jarcento, rapide kreskis en la 19-a jarcento, poste estis transformita per serio da malkovroj en la 20-a jarcento. Fiziko hodiaŭ povas esti dividita loze en klasika fiziko kaj moderna fiziko.

Antikva historio
----------------

 Pli detalaj informoj troveblas en artikolo Historio de astronomio.
Elementoj de kio iĝis fiziko estis tiritaj ĉefe de la kampoj de astronomio, optiko, kaj meĥaniko, kiuj estis metodike unuigitaj tra la studo de geometrio. Tiuj matematikaj disciplinoj komenciĝis en la antikva epoko ĉe la babilonanoj kaj kun helenismaj verkistoj kiel Arkimedo kaj Ptolemeo. Antikva filozofio, dume, inkludis tion, kio estis nomita "Fiziko".

Moderna historio
----------------

La fiziko en sia moderna signifo naskiĝis en la 16-a jarcento, per la uzo de eksperimentado kaj observado fare de homoj kiel Galileo Galilei, kiu estas ĝenerale konsiderata kiel la patro de la fizika scienca metodo.

En la 17-a jarcento okazis forta antaŭeniro de la Fiziko danke al la rezultoj atingitaj de Newton kiu formulis la ĉefajn leĝojn de la dinamiko (leĝoj de Newton) kaj la gravito, krom la disvolvo de diversaj laboroj en la kampo de la optiko.

La 18-a jarcento vidis la disvolvon de aliaj disciplinoj kiel termodinamiko, statistika mekaniko kaj fiziko de fluaĵoj.

En la 19-a jarcento disvolviĝas avancoj revoluciaj en la fakoj pri elektro kaj magnetismo. En 1855 Maxwell unuigis ambaŭ fenomenojn kaj kreis novan Teorion de Elektromagnetismo. Ĝi ankaŭ provokis fortan ŝanĝon en la kompreno de la teorio de la lumo.

Fine de tiu jarcento kaj komence de la 20-a malkovriĝas diversajn radiadojn, ĝis nun nekonatajn, kaj oni faras gravajn malkovrojn rilate al la elementaj partikloj. Tio kondukas al la naskiĝo de revolucia kampo: la nuklea fiziko.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 867273
* NKC: ph484352
 |
En fiziko, la **energio de Planck** *EP* estas la mezurunuo de energio en sistemo de naturaj unuoj origine proponitaj de germana fizikisto Max Planck.

Ĝi egalas al

{\displaystyle E\_{p}={\sqrt {\frac {\hbar c^{5}}{G}}}}
kie *c* estas lumrapideco en vakuo;

*G* estas gravita konstanto;
{\displaystyle \hbar ={\frac {h}{2\pi }}} estas malpligrandigita konstanto de Planck.
Ĝia valoro estas

*EP* ≈ 1,95608 (10) · 109 J ≈ 1,220891(61) · 1019 GeV
La ĉeferarujo de la pritaksita valoro estas metita en krampoj.

Pli elvolvita formo de ĉi tiu lasta esprimo estas *EP* = 1,95608 · 109 J ± 0,00010 · 109 J.

Necerteco de la valoro estas ĉefe pro necerteco de la gravita konstanto *G*. Relativa necerteco de *EP* preskaŭ egalas al tiu de *G* dividita je 2. Vidu plu en unuoj de Planck#Necertecoj de valoroj.

  

Ekvivalenta difino surbaze de necerteca principo estas:

{\displaystyle E\_{P}={\frac {\hbar }{t\_{P}}}}
kie *tP* estas tempo de Planck.

Ekvivalenta difino surbaze de maso-energia ekvivalento estas:

*EP = mP c2*
kie *mP* estas maso de Planck.

La energio de Planck estas proksimume elektra energio, kiun granda (1000 MW) elektrocentralo produktas dum du sekundoj. La energio de Planck estas proksimume energio de fulmo. Tamen por elementa partiklo energio de Planck estas ege granda energio. La plej alte energia kosma radiado observita en 1991 havis mezuritan energion de proksimume 50 ĵuloj, kio estas proksimume 2,5·10−8 *Ep*.

La energio de Planck estas signifa kvanto en partikla fiziko kiam gravito estas prenita en kalkulon. La energio de Planck estas ne nur la energio bezonata (principe) por sondilo kun precizeco de 1 longo de Planck, sed estas verŝajne ankaŭ la maksimuma ebla energio kiu povas esti en regiono de tiu skalo. Sfero de 1 longo de Planck en diametro, enhavanta 1 energion de Planck, estas eta (kaj tre varma) nigra truo.

En la ekvacioj de ĝenerala relativeco, *G* estas ofte multiplikita je *8π*. De ĉi por partikla fiziko kaj fizika kosmoscienco oni ofte uzas la alian sistemon ol la unuoj de Planck. En unuoj de Planck *G* estas ununormigita, kaj en la modifita sistemo *8πG* estas ununormigita. Ĉi tio rezultoas je la **malpligrandigita energio de Planck** kiu egalas al:

{\displaystyle {\sqrt {\frac {\hbar {}c^{5}}{8\pi G}}}} ≈ 0,390 · 109 J ≈ 2.43 · 1018 GeV
kiu estas je {\displaystyle {\sqrt {8\pi }}} fojoj pli malgranda ol la normala energio de Planck.

Ankaŭ estas interrilato

*EP = PP tP*
kie *PP* estas povumo de Planck.

Vidu ankaŭ
----------

* Unuoj de Planck
* Naturaj unuoj
* Energio
* Epoko de Planck
* Partiklo de Planck
* Kvantuma gravito

Eksteraj ligiloj
----------------

* NIST pri konstantoj kaj mezurunuoj
Mapo montrante la regionajn diferencojn de kulto (ĉirkaŭ la jaro 900). Blue, la areoj en kiuj la dioj Vanir estis precipe adoritaj; ruĝe, kulto al Thor, Odino kaj aliaj *Aesir*; viole, areoj en kiuj ambaŭ kultoj kunoekzistis. La verdaj punktoj indikas lokojn kiuj referencas al Odino pere de toponimoj.
La **Nordia religio**, aŭ **Nordia paganismo** (en malnovnordlanda: *heidindómr*), estas terminoj uzitaj por priskribi la religiajn tradiciojn komunajn inter la ĝermanaj popoloj kiuj loĝis en la nordiaj landoj antaŭ kaj dum la kristanigo de Norda Eŭropo. La nordia paganismo estas filio de la ĝermana paganismo, praktikita en la teroj loĝataj de la ĝermanaj popoloj en preskaŭ la tuta Norda kaj Centra Eŭropo, dum la vikinga epoko. La nuntempa sciaro pri la nordia paganismo estis deduktita el la arkeologiaj kaj etimologiaj rezultoj kaj el la verkitaj materialoj de la epoko.

Kelkaj fakuloj kiel Georges Dumézil, sugestis, ke diversaj strukturaj kaj temaraj elementoj ene de la religia idearo de Skandinavio, metas la skandinavan paganismon, ene de la baza strukturo de la esprimado tut-hind-eŭropa de la spiritaj ideoj kiel tuto.

La skandinava aŭ nordia religio estis kultura fenomeno, kaj, kiel la plej parto de la folkloraj kredaroj antaŭaj al la alfabetigo, ties praktikantoj, probable eĉ ne havis nomon por sia religio, ĝis ekkontaktis kun fremduloj aŭ konkurencantoj. Tial, la nuraj nomoj estis uzitaj por priskribi la religion konkurence, plej ofte en polemika kunteksto. Kelkaj el tiuj terminoj estis *hedendom* (skandinava), *Heidentum* (germana), *Heathenry* (angla) aŭ Pagana (latina). Nomo interpretita pli romantisme por la nordia religio estis la mezepoka islanda termino *Forn Siðr* ("malnova kutimo").

La verkitaj fontoj pri la skandinava paganismo datas el post la dekadenco de la religio, kiam kristanismo jam estis establita. La majoritato devenis el Islando, en la 13-a jarcento, en kiu kristanismo pli malfrue estis akceptita, pro ties malproksimeco. La ĉefajs tekstoj por la studo de la nordia paganismo estas jenaj: la Proza Edda, de Snorri Sturluson, la *Gesta Danorum*, de Sakso Gramatiko, kaj la Poezia Edda, de nekonata aŭtoro. Ĉar ili estis verkitaj jam en kristana kunteksto, la nordiaj dioj ne estas traktataj en tiuj fontoj kiel tio, sed kiel historiaj herooj.

Pli ol temploj (en la moderna senco) estis religiaj arbaroj, hejmaj altaroj kaj eble iuj religiaj centroj en suda Svedio. Ŝajne estis ŝamanoj, ofte virinoj. Estas kelkaj historiaj referencoj al homaj oferoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Nordio
* Nord-ĝermana mitologio
* Skandinavio

Notoj
-----

1. ↑   María Pilar Fernández Álvarez, Teodoro & Manrique Antón, *Antología de la literatura nórdica antigua* (dulingva eldono), Universidad de Salamanca, 2002, ISBN 8478007539 p. 363.
2. 1 2   Auerbach, Loren (1999). *The Encyclopedia of World Mythology*. Parragon. ISBN 0-7525-8444-8.

* Kategorio Nordia religio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 788631
* NKC: ph568460
 |
O.J. Simpson kun sia filino Sydney, en Honoluluo, Havajo en 1986. Foto de Alan Light.
**Orenthal James "O. J." Simpson** [O’ ĝE’ simpson] (naskiĝis la 9-an de julio 1947 en San Francisco, Kalifornio, mortis la 10-an de aprilo 2024) estis usona usonfutbala stelulo kaj aktoro. (Rimarko pri la nomo: la angla *O. J.* ankaŭ estas la mallongigo de oranĝa suko (en:*orange juice*))

Futbalo
-------

O.J. Simpson estis en la 1970-aj jaroj la plej bona rekuranto – same kiel en la kolegio ankaŭ pli poste ĉe la profesiuloj en la NFL.

### Kolegio

Li pasigis sian kolegian tempon en la Universitato de Suda Kalifornio (angla mallongigo USC) kaj gajnis tie en 1968 la Trofeon Heisman – la plej altan distingon en la kolegio de la usona futbalo.

### NFL

En 1969 O.J. Simpson estis la unua ludanto, kiu estis elektita al ?Draft? de Buffalo Bills. En 1973 li superis kiel la unua ludanto de la National Football League (Nacia Futbala Ligao) la 2.000-jardajn markojn. Li ludis ĉe Bills preskaŭ la tutan profesian tempon. En 1978 li ludis ankoraŭ unu sezonon ĉe San Francisco 49-aj, antaŭ ol fini sian karieron.

En 1985, O.J. Simpson estis la unua Heisman-Trofea gajnisto, kiu ankaŭ estis elektita al Pro Football Hall of Fame (Halo de Famuloj, Por Futbalo).

Filmkariero
-----------

Post lia kariero kiel sportisto, li iĝis konata per kelkaj filmroloj, i.a. *La nuda kanono* kun Leslie Nielsen.

* *La nuda kanono*
* *La nuda kanono* 2 1/2
* *La nuda kanono* 33 1/3
* Entrepreno Capricorn
* Ĉiuj estas malbenitaj

Jura proceso
------------

En 1994 li estis akuzita pro murdo de sia eks-edzino Nicole Brown Simpson - de kiu li divorciĝis en 1992 - kaj de ŝia amato Ronald Goldman. En spektakla proceso -kiun oni komunikis vive tra la usonaj televidoj -, oni ne povis pruvi la murd-agojn je li kaj li absolviĝis. Spite al absolvo en la kriminala proceso, kondamnis lin civila juĝejo 16 monatojn poste je kompensopago de 8,5 milionojn da usonaj dolaroj al la famili-restuloj.

Lia advokato eluzis en la unua sukcesa proceso la fakton, ke la blankaj policistoj ne laboris perfekte, kiam ili kolektis la pruvojn kaj la defendo aludis al ili rasismajn pensojn.

Ĉe ambaŭ procesoj, reprezentis lin la stelula advokato Johnnie Cochran.

Pensio
------

Li estis en pensio kaj ricevis ĉiujare 300,000 usonajn dolarojn kiel pension de la profesia basbola ligo.

Postludo
--------

Li kaj liaj amikoj organizis prirabon kaj ostaĝigon de iu homo, kiu volis vendi - onidire - ŝtelitajn sportajn relikvojn de O. J. Simpson. O. J. Simpson reakiris la relikvojn en 2007, sed dum tio li uzis neleĝajn metodojn (prirabon per armilo). Pro tio oni juĝis lin en fino de 2008 je 15-jara prizono.

Morto
-----

Lia familio anoncis, ke post batalo kontraŭ kancero, li mortis la 10-an de aprilo 2024.

* Kategorio O. J. Simpson en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 39287
* GND: 119239256
* LCCN: n79082274
* VIAF: 89802657
* ISNI: 0000000108030915
* LIBRIS: 231211
* SUDOC: 077049292
* BNF: 14466315z
* NDL: 00621479
* NKC: js20070216015
* BNE: XX1623036
 |
**Karavano** (en abstrakta senco) estas grupo da kunvojaĝantoj aŭ veturiloj veturantaj komune pro reciproka subteno. Asocio aŭ turisma agentejo povas organizi komunan vojaĝon por siaj klientoj, kiuj ĉiuj celas vojaĝi inter du samaj lokoj, kaj ĉiuj profitos pro la sinergia efiko de tia karavano. Kiam temas pri veturiloj kun armila defendoprotekto, oni nomas tian karavanon ankaŭ **konvojo**.

**Karavano** efektive estas ĝeneraligo de la tradiciaj kamelaj karavanoj en dezerto (pri tio vidu: Karavano (tradicia).

Ekzemple veturado per aŭtomobilo tra dezerto estas pli sekura ene de karavano. Se unu veturilo paneas, la pasaĝeroj de la ceteraj povas helpi kun riparado. Se riparado evidentiĝas nerealigebla, la homoj de la paneinta veturilo povas pluveturi per la ceteraj.

Interesaĵo
----------

Dum la dua mondmilito la 29-an de oktobro 1939 germana Gvidantaro de Marmilito permesis ataki pasaĝerajn ŝipojn en konvojoj.

Esperanto
---------

Esperanto-organizoj aŭ individuaj esperantistoj ofte organizas karavanojn por amase vojaĝi al aŭ inter esperanto-renkontiĝoj. Individuaj partoprenantoj de renkontiĝo kiu vivas en sama lando aŭ regiono ofte interkonsentas pri komuna vojaĝo, kio ebligas al ili konatiĝi kaj interparoli jam survoje al la renkontiĝo, kaj ofte ankaŭ pli malaltigas kostojn pro diversaj grupaj rabatoj je vojaĝkostoj.

Ofte okazas ankaŭ, ke organizantoj de du tempe kaj geografie proksimaj renkontiĝoj interkonsentas pri kunorganizo de karavano inter tiuj renkontiĝoj, kiu helpas al homoj partoprenontaj ambaŭ renkontiĝojn vojaĝi inter ili, kaj ofte ankaŭ helpas al organizanto de unu el la renkontiĝoj allogi por ĝi ankaŭ homojn kiuj origine volis partopreni nur la alian. Tiaj vojaĝoj kutime okazas ekzemple en jaroj kiam konvene proksime okazas la UK kaj la IJK - tiam oni kutime mendas aŭtobuson, per kiu precipe junuloj ĉeestintaj la Junularan Programon de la UK povas poste facile alveni al la IJK.

### Raportoj

1912 : Jules Aiziere raporton pri karavano de Lyon al Krakovo (UK) en La Revuo 1912 p. 57 - 61 skanita de ÖNB
1908 : Fritz Fasse en Germana Esperantisto 1908 p. 110/111 pri karavano de britoj al la 4-a UK en Dresdeno 1908, organizita de Harold Bolingbroke Mudie, kiu prezentas la proponon en The British Esperantist, 1908, p. 157.

Vidu ankaŭ: Karavano (tradicia)

* Kategorio Karavano en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Verpa conica** |
| --- |
|  |
| Ungofungo (Verpa conica)Ungofungo (*Verpa conica*) |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
| Domanio: | Eŭkariotoj *Eukaryota* |
| Subdomanio: | *Unikonta* |
| Superregno: | *Opisthokonta* |
| Regno: | Fungoj *Fungi* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Subregno: | *Dikarya* |
|
|
|
|
|
| Filumo: | Sakfungoj **Ascomycota** |
|
| Subfilumo: | Veraj sakfungoj *Pezizomycotina* |
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | *Pezizomycetes* |
| Subklaso: | *Pezizomycetidae* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | *Pezizales* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | *Morchellaceae* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
| Dunomo |
| ****Verpa conica****O. F. Müll. (1815) |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Verpa conica  |

 |
| v • d • r |

**Verpa conica** aŭ ungofungo (?) aŭ glatkapa morkelo kreskas en la norda hemisfero, sed oni trovas ĝin tre malofte. La *Verpa conica* apartenas al la Morkelacoj (*Morchellaceae*) kaj ordeno de pezizaloj (*Pezizales*).
Verpa signifas latine peniso. La formo de Verpa similas peniso.

Ĝi ŝatas la arbarojn kun subla, humida grundo, tiel ĝi ofte aperas en apudriveraj arbaroj. Ĝi estas verŝajne mikoriza fungo.

Ĝia kapo estas kaŝtanbruna, sonorilforma, kun sulketa aŭ glata surfaco. La kapo ligiĝas al trunko nur ĉe la pinto. La interna kapa surfaco estas malpure blanka, la diametro estas 2-4 cm. La trunko altas 5-15 cm, meze kava, kun blanketa karno. Ĝi ne havas karakterizan odoron.

La senkoloraj sporoj (25-33 x 15-19 µm) situas sur pinto de la fungofadenoj, en oksporaj askoj, kiuj havas glatan surfacon kaj eliptan formon.

* Verpa conica en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Verpa conica en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Verpa conica en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
**Ekspozicio** aŭ **eksponado** (de lat. *exponere* eksponi) en muziko estas parto de komponaĵo, kiu unuafoje prezentas la temojn. 

En fugo la nocio signifas, ke oni prezentas la temon kaj trakondukas ĝin tra ĉiuj voĉoj. 

Eksponaĵo de formo de sonata ĉefmovimento kutime konsistas el "ĉefa frazo" (kun unua temo), la flankofrazo (kun dua temo) kaj fina grupo (teme strukturita pasaĝaro). Laŭregule de la Viena klasikismo la unua temo estas dinamika, prezentita en la tonalo de toniko, kiun kontrastas dua, lirika temo (je maĵoro-tonaloj en la dominantotonalo, je la minoro-tonalloj en la paraleltonalo). 

En la 19-a jarcento la ĉefmovimento de sonato pluevoluiĝis, kiu permesis deflankiĝi de la rigida komponaĵa formo. Ekzemple la komponistoj rompis kaj la regulon pri la strukturo de la ĉefmovimento kaj ankaŭ tiun de la deviga konstraŭstarigo de dinamika kaj lirika temo. Jen ekzemploj:

* 8-a simfonio b-minora (*"La nekompletigita"*) de Franz Schubert: Schubert prezentas dum la eksponado la du temojn male la kutimo en *piano*, kaj tiuj similas karaktere unu la alian
* 1-a pianokonĉerto bb-minora de Pjotr Iljiĉ Ĉajkovskij: vastan spacon havas ne la unua temo, sed enkonduka temo en Db-maĵoro
* 1-a pianokonĉerto e-minora de Frédéric Chopin, kiu prezentas en sia unua movimento eĉ tri temojn (enkonduko kaj unua temo en e-minoro, dua temo en G-maĵoro) kaj en la tralaboraĵo traktas nur la enkondukan temon.
Schardt-palaco
**Schardt-palaco** (germane *Palais Schardt*) ĉe strato Scherfgasse nr. 3 en Vajmaro, Germanujo, nomitis por la posedinto Johann Wilhelm Christian von Schardt, ĉambra junkro, kortega marŝalo, ano de la framasonisma loĝio Anna Amalia zu den drei Rosen - kaj patro de Charlotte von Stein.

Historio
--------

Palais Schardt - eventejo tre bunta
Tie ĉi pasigis la junulajn jarojn Charlotte von Stein. Antaŭ ricevo fare de la Schardt-oj ĝi nomiĝis Schwarzenfels-domo. La ejo mem estas pli malnova kaj la transireja zono ĝis la pavilono arte estas rokoka. Schardt laŭ propraj ideoj alikonstruigis multon kio ege multekostis. Nomas onin la imponan pavilono germane *Goethepavillon* pro ke surloke okazis la unua renkontiĝo inter Charlotte von Stein kaj Johann Wolfgang von Goethe en la 11.11.1775. Sekve temas pri okazigejo de eko de amikeco kaj posta amrilato. Rimarkinda estas ankaŭ la ĝardeno ĉirkaŭe nomiĝante *Duftgarten*. La pavilono mem siavice patronis nomdone por najbarega Presejo Pavillon. Ene de la palaco troviĝas historia ludilkolekto de Hannelore Henze. Apudas la domo ĉe Kleine Teichgasse nr 8, kie estis financa administradejo *(Landschaftskasse)* kaj loĝdomo de Josias von Stein.

Uzas oni la palacon hodiaŭ kiel kafejon kaj muzeoj. Okazigatas diversaj kulturaj eventoj; la tuto ne estas sub publikaj sed privataj manoj. La stratete Scherfgasse kun ĉiuj siaj ejoj figuras sur la listo de monumentprotektotaĵoj vajmaraj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Schardt-palaco en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* muzeprezentado
* informoj de ĉe Weimar-Lese en kulturhistoria kunteksto
* kultureventa kalendaro

Notoj
-----

1. ↑  Effi Biedrzynski: Art. *Schardt, Johann Wilhelm Christian von.* Ĉe: *Goethes Weimar. Das Lexikon der Personen und Schauplätze.* Artemis & Winkler, München/Zürich 1992, ISBN 3-7608-1064-0, p. 363-364, konkrete p. 363
2. ↑  Hans-Joachim Leithner: *Gestaltete Landschaften* (WeimarWissen 2: Teilband 2.2.: *Gärten in Weimar und Parkanlagen im Weimarer Umland.* Eldonis Hans-Joachim Leithner, Weimar 2021, p. 71-76.)
**Harmona serio** – nombra serio kiu havas aspekton:

{\displaystyle \sum \_{n=1}^{\infty }{\frac {1}{n}}=1+{\frac {1}{2}}+{\frac {1}{3}}+{\frac {1}{4}}+\dots }
Nomo devenas de sekvaj duontonoj de oscilanta kordo, kiuj estas proporcia al 1, 1/2, 1/3, 1/4, .... Ĉiuj elemento de serio estas harmona meznombro de du antaŭaj nombroj.

Malkonverĝo de harmona serio
----------------------------

Harmona serio estas malkonverĝa - suba pruvo de tiu fakto devenas de Nikolao de Oresme kaj estas unu el gravaj sukcesoj de mezepoka matematiko.

{\displaystyle 1+{\frac {1}{2}}+{\frac {1}{3}}+{\frac {1}{4}}+{\frac {1}{5}}+{\frac {1}{6}}+{\frac {1}{7}}+{\frac {1}{8}}+\dots =1+{\frac {1}{2}}+\left({\frac {1}{3}}+{\frac {1}{4}}\right)+\left({\frac {1}{5}}+{\frac {1}{6}}+{\frac {1}{7}}+{\frac {1}{8}}\right)+\dots >}
{\displaystyle 1+{\frac {1}{2}}+\left({\frac {1}{4}}+{\frac {1}{4}}\right)+\left({\frac {1}{8}}+{\frac {1}{8}}+{\frac {1}{8}}+{\frac {1}{8}}\right)+\dots >1+{\frac {1}{2}}+\left({\frac {1}{2}}\right)+\left({\frac {1}{2}}\right)+\dots }
Ĉar sumo de nombroj en ĉiu krampo estas ≥ 1/2, vico de partaj sumoj de la serio ne havas limeson.

### Ĝeneraloj

Tiel nomata **ĝenerala harmona serio**

{\displaystyle \sum \_{n=1}^{\infty }{\frac {1}{an+b}}}
estas malkonverĝa kiam {\displaystyle a\neq 0,b\in \mathbb {R} }

Oni povas pruvi, ke makkonverĝa estas ankaŭ serio de inversoj de primoj.

### Harmonaj nombroj

Sekvaj partaj sumoj de harmona serio

{\displaystyle H\_{n}=\sum \_{k=1}^{n}{\frac {1}{k}},}
tiel nomataj harmonaj nombroj, kreskas malrapide, ĉar ekzistas ekvacio:

{\displaystyle \lim \_{n\to \infty }H\_{n}-\ln(n)=\gamma }
kaj γ estas tiel nomata konstanto de Euler. Tio signifas, ke harmona serio kreskas same rapide kiel natura logaritmo.

Harmona serio kun pli altaj gradoj
----------------------------------

**Harmona serio kun grado α** havas aspekton:

{\displaystyle \sum \_{n=1}^{\infty }{\frac {1}{n^{\alpha }}}=1+{\frac {1}{2^{\alpha }}}+{\frac {1}{3^{\alpha }}}+{\frac {1}{4^{\alpha }}}+\dots }
La serio estas konverĝa por α>1 kaj malkonverĝa alikaze. Se α povus esti kompleksa nombro kaj por ĉiu α kiam serio estas korverĝa kunigos ĝia sumo, tiel verkata funkcio estas funkcio ς de Riemann:

{\displaystyle \zeta (\alpha )=\sum \_{n=1}^{\infty }{\frac {1}{n^{\alpha }}}}

Tiu funkcio estas grava en teorio de nombroj. Kaj kunigas kun ĝi fama hipotezo de Riemann.

Ankaŭ **Alterna harmona serio** estas ankaŭ konverĝa, sed nur kondiĉe

{\displaystyle \sum \_{n=1}^{\infty }{\frac {(-1)^{n+1}}{n}}=\ln 2.}
Tiu rezultas ekzemple el disvolvo de funkcio natura logaritmo en serio de Taylor.

Notoj
-----

1. ↑  pruvis Euler

* Kategorio Harmona serio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Blankflugila alaŭdo** |
| --- |
|  |
| Blankflugila alaŭdoBlankflugila alaŭdo |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Paseroformaj *Passeriformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Alaŭdedoj *Alaudidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Melanocorypha* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***M. leucoptera*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Melanocorypha leucoptera****(Pallas, 1811) |
|
|
|
| Konserva statuso |
| {{{220px}}}**Konserva statuso: Malplej zorgiga** |
|
|  |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Blankflugila alaŭdo  |

 |
| v • d • r |

La **Blankflugila alaŭdo** (*Melanocorypha leucoptera*) estas specio de birdo de la familio de Alaŭdedoj, kiu reproduktiĝas en centra Azio, el Kaŭkazo orienten tra mezvarma suda Azio kaj Kazaĥio. Ĝi estas parte migranta, kun birdoj emaj moviĝi suden vintre. La plej sudaj birdoj estas ĉefe loĝantoj. Ĝi estas tre rara vaganto al okcidenta Eŭropo.

Priskribo
---------

Melanocorypha leucoptera2.jpgMelanocorypha leucoptera
Description de cette image, également commentée ci-aprèsAlauda leucoptera. Lord Lilford
Ilustraĵo
*Alauda leucoptera*
Tiu alaŭdedoj estas granda kaj fortika, kaj kun rondoforma kapo, kiel la aliaj membroj de la genro Melanocorypha, kutime ĉirkaŭ 17-19 cm longaj, kun enveguro de 35 cm. Ambaŭ seksoj pezas ĉirkaŭ 44 g. Dumfluge, ĝi estas nekonfuzebla pro ties **rimarkinda flugilbildo** nome: nigraj eksteraj flugoplumoj, **blankaj internaj flugoplumoj** kaj la resto de la flugiloj bruna. La blanka parto de la flugiloj nomigas la specion kaj en kutima kaj en scienca nomo ĉar *leucoptera* signifas en la greka "blanka flugilo". La korpo estas striita grizbruna (grizo kun iomete da blueca nuanco kaj bruna kun ruĝeca nuanco) kaj blankeca sube, kiel multaj aliaj alaŭdoj. La maskla plenkreskulo havas avelkoloran kronon, sed pro la resto ambaŭ seksoj estas similaj. Estas superokula blankeca strio kiu ĉirkaŭas **brunecan makulon en malantaŭa vango**. Stare videblas la blankega marko de la flugiloj kontraste kun la malhela bruno de suba dorso kaj vosto, kiu havas blankajn eksterajn plumojn.

Kutimaro
--------

La **Blankflugila alaŭdo** loĝas en sekaj, malfermaj stepoj kaj ebenaĵoj. Ĝi nestumas surgrunde, kie la ino demetas 3-8 ovojn ĉiun ovodemetadon. Ties dieto konsistas el semoj, kaj insekto dum la reprodukta sezono. Ĝi estas gregema dum vintro.

### Voĉo

Ties kanto estas pli melodia versio de tiu de la kampalaŭdo.

Konservado
----------

Habitatodetruo pro plugado de novaj kultivejoj estas unu el la ĉefaj minacoj de la **Blankflugila alaŭdo**. Kvankam ties populacion malpliiĝis draste, ĝi estas ankoraŭ relative komuna, kaj ne estas konsiderata sub risko.

Referencoj
----------

1. ↑  IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj[*rompita ligilo*]

Eksteraj ligiloj
----------------

* BTO BirdFacts – Birdoj de Britio
La **Kastelo de Alcsút** (nomata ankaŭ pro la iama posedanto Kastelo de Habsburgoj) estas iama kastelo, nuntempe ruino kaj historia monumento en Hungario, en vilaĝo Alcsútdoboz.

Aerfoto pri kastelo de Alcsút

Historio
--------

Jozefo Antono Johano de Habsburgo-Loreno konstruis la klasikisman kastelon inter 1820 kaj 1827 laŭ projekto de Mihály Pollack. Jozefo kreis ankaŭ imponan ĝardenon aŭ parkon, kiu nun estas fama arboreto. En 1872 oni konstruis domon pri palmoj laŭ projekto de Miklós Ybl. El la apuda stalo oni konstruis novromanikan kapelon en la jaroj 1879 kaj 1880, nuntempe interne ekspozicio estas videbla. Depost la 1-a mondmilito la kastelo estis forlasita, sed en 1941 oni deklaris ĝin protektata. Komence de la socialismo la kastelo bruliĝis, la ŝtonojn oni profitis en aliaj domoj. La ceteraj domoj restis netuŝitaj, ankaŭ nun videblaj.

La iama funkcianta kastelo

Konstruaĵoj
-----------

El la kastelo restis nur la portiko, malantaŭe arboj troviĝas. Krom la menciitaj konstruaĵoj estas videblaj pavilono pri ursoj kaj pavilono pri pupoj, sed la plej vizitenda estas la arboreto mem, kie kreskas ekzemple aceroj, ulmoj, tilioj, ŝajnakaciaj robinioj, eŭropaj fagoj, platanoj.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* oficiala paĝo

* La restinta portikoLa restinta portiko
* La portikoLa portiko
* La arboreto kun la portiko La arboreto kun la portiko
* La ruina portiko La ruina portiko
* La kapeloLa kapelo
* Blazono sur pinto de la portikoBlazono sur pinto de la portiko

* Kategorio Kastelo de Alcsút en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)