recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Salvatierra de los Barros** estas municipo de Hispanio, en la provinco de Badajoz, regiono de Ekstremaduro. 

La loĝantoj nomiĝas *salvaterrensess*. La censita populacio en 2008 estis de 1.802 loĝantoj.

Situo
-----

Salvatierra de los Barros estas situa en la sudokcidenta parto de Ekstremaduro, je altitudo de 620 m; je 66 km de Badajoz, provinca ĉefurbo, je 64 km de Mérida, la regiona ĉefurbo kaj je 27 km de Jerez de los Caballeros, plej proksima urbo. La surfaco de ties teritorio estas de 75 km². Spite la nomo la vilaĝo ne situas tiom en la komarko Tierra de Barros kiom en pli sudokcidenta montaro nome Sierra Suroeste.

Ekonomio
--------

Agrikulturo kaj brutobredado (porko). Sed krom la ĝeneralaj tradiciaj labordediĉoj en la regiono en tiu vilaĝo estas pli tradicia la Potfarado ĉefe de Botiĥoj, tiom utilaj kaj necesaj somere kiam ankoraŭ ne estis aŭ ne abundis la elektraj fridujoj. Tiam la potvendistoj de la vilaĝoj trakuris la tutan landon kaj eĉ al Eŭropo por vendi la botiĥojn kaj potojn faritajn en la vilaĝo.

Nun estas ankoraŭ manlaboristoj kiuj dediĉas sin al la sama tasko sed iom pli orientite al arta potfarado. En la vilaĝo estas Muzeo pri Potfarado.
**BRAUN Róbert** estis hungara sociologo, leksikografo naskiĝinta en Arado la 7-an de januaro 1879 kaj mortinta en Budapeŝto la 12-an de februaro 1937.

Kariero
-------

Braun studis en Budapeŝto kaj Parizo. Li instruis en Lippa, poste en Marosvásárhely. Ekde 1911 li iĝis en Budapeŝto vicdirektoro de la Ĉefurba Biblioteko (1911-18) dum tiu li kaj Ervin Szabó modernigis la bibliotekon. Post la falo de la Hungara Konsilantrespubliko oni malliberigis lin. Poste li laboris kiel lektoro, tradukisto. Liaj vilaĝesplorajstudoj estis pioniraj en Hungarujo. Sub lia prezidanteco establiĝis la sociografia sekcio de la Sociscienca Asocio. Li estis redaktoro de revuoj *Huszadik Század*, post 1920 de la *Literatura* kaj de la libroserio *Kultúra és Tudomány*. Li estis tradukisto kaj disvastigisto de la verkoj de Henry George. En 1925 Blanka Pikler kaj li kunmetis la hungaran ĝeneralan bibliografion. Li estis ĉefkunlaboranto de la revuo *Századunk*.

Verkoj
------

* *Lippa és San Sepokro* (Bp. 1908);
* *A falu lélektana* (Bp. 1913);
* *Magyarország feldarabolása és a nemzetiségi kérdés* (Bp. 1919);
* *Régi és új milliomosok Amerikában* (Bp. 1920).

Fonto
-----

* Magyar Életrajzi Lexikon
**Hipodamo de Mileto** (greke *Ἱππόδαμος ὁ Μιλήσιος*, *Hippodamos ho Milesios*; 498 – 408 a.K.) estis greka arkitekto, urba planisto, kuracisto, matematikisto, meteologisto kaj filozofo, kiu estas konsiderita esti "la patro de urba planado" kaj specife la krada urba plano.

Vivo
----

Hipodemo planis la havenurbon Pireo proksime de Ateno kaj ankaŭ la kolonio Thorioi. Kadra urboplanado, kun vertikalaj kaj horizontalaj vojoj kiuj estas ortaj unu la alian, estas konata kaj nomita laŭ Hipodemo, kvankam ekzistas neniu certeco ke li inventis la metodon sed uzis ĝin ĝis ĝi estis identigita kun lia nomo.

Tiu urba planado rilatas al la dividado de la areo de la grandurbo tra reto de paralelaj stratoj kiuj krucas unu la alian orte. La urboplano de Mileto kaj de Periana en Ionio estas klaraj ekzemploj de Hipodamia planado. 


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 811549
* GND: 118774506
* LCCN: n81007258
* VIAF: 75147663100160552277, 1712159474212127661750, 96173020 86149366340385602271, 75147663100160552277, 1712159474212127661750, 96173020
* ISNI: 0000 0000 6708 0034
* SUDOC: 130152080
* ULAN: 500070519 500257256, 500070519
* BIBSYS: 90525681
* BNE: XX971228
 |
**Róbert Brósz** [brOs], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Brósz Róbert** estis hungara juĝisto, altlerneja instruisto.

Róbert Brósz naskiĝis la 8-an de aŭgusto 1915 en Parajd (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempa Praid en Rumanio), li mortis la 13-an de februaro 1994 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Róbert Brósz maturiĝis en gimnazio en Jászapáti en 1933, poste li akiris juran diplomon en Scienca Universitato István Tisza en 1937. Dum la studentaj jaroj li estis samloke helpanto de Géza Marton. Post la diplomo li laboris en juĝejo en Budapeŝto ĝis 1947, sed en tiu periodo en la lernojaro 1940 li studis en Universitato 'Sapienza' de Romo. Hejmenveninta li akiris advokatan-juĝistan diplomon, poste li batalis dum la 2-a mondmilito, eĉ li estis militkaptito. Reveninta li havis postenon en ministerio pri konstruo (1947-1950), samtempe li instruis en Scienca Universitato Péter Pázmány. En 1951 li ricevis universitatan statuson kiel docento, inter 1965 kaj 1985 li estis profesoro, ankaŭ katedrestro (1968–1985). Intertempe en 1955 li kandidatiĝis antaŭ la Hungara Scienca Akademio. Li pensiuliĝis en 1985, tamen li instruis ĝis 1992. Li ricevis premiojn inter 1975-1990. Li edziĝis en 1943, lia edzino naskis 2 gefilojn en 1944 kaj 1945. Li mortis en akcidento.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *A klasszikus szolgalom fogalma különös tekintettel a szolgalom és a haszonjogok viszonyára* (1949)
* *Latin jogi szövegek haladók részére* (1953)
* *Nem teljes jogú polgárok a római jogforrásokban. A római polgárság rétegződése.* (monografio kaj disertaĵo, 1955, apero en 1964)
* *Útmutató a római jogból* (1958)
* *Nem teljes jogú polgárok a római jogforrásokban* (1964)
* *Bekämpfung versteinerter Vorurteile und andere aktuelle Aufgaben im Unterricht des römischen Rechts* (1970)
* *Római jog* (kunaŭtoro, 1976, plurfoje eldonita ĝis 1995)
* Hugo Grotius: *A háború és a béke jogáról* (kuntradukisto, 1960, 1999)

Elektitaj disĉiploj
-------------------

* Mihály Bihari
* András Földi
* János Strausz

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 712199
* LCCN: n85128381
* VIAF: 33430813
* ISNI: 0000 0000 7989 8343
 |
En geometrio, **hiperĉelo** aŭ **hiperedro** estas ero de hiperpluredro aŭ kahelaro, kiu mem estas hiperpluredro de malpli granda dimensio.

Iam vorto "hiperĉelo" estas uzata por ero je unu dimensio pli alta ol ĉelo, do por 4-hiperĉelo.

5-dimensia hiperpluredro aŭ 4-dimensia kahelaro estas konstruita el 4-dimensiaj hiperĉeloj, 3-dimensiaj ĉeloj, 2-dimensiaj edroj, 1-dimensiaj lateroj, kaj 0-dimensiaj verticoj.

Hiperĉeloj de iuj dimensioj havas specifajn nomojn. Konsideru *n*-dimensian hiperpluredron aŭ de *(n-1)*-dimensian kahelaron.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| Dimensio de la hiperĉelo | Specifa nomo |
| --- | --- |
| 0 | Vertico |
| 1 | Latero |
| 2 | Edro |
| 3 | Ĉelo |
| 4 | 4-hiperĉelo |
| 5 | 5-hiperĉelo |
| ... |

 | 

| Dimensio de la hiperĉelo | Specifa nomo |
| --- | --- |
| ... |
| *n-6* | *(n-6)*-hiperĉelo |
| *n-5* | *(n-5)*-hiperĉelo |
| *n-4* | *(n-4)*-hiperĉelo |
| *n-3* | Kulmino |
| *n-2* | Kresto |
| *n-1* | Faceto |

 |

La du vicoj de la nomoj, tiu de la subo kaj tiu de la supro, interkovriĝas, depende de *n*.
Ekzemple por pluredro *n=3*, do *vertico* = *kulmino*, *latero* = *kresto*, *edro* = *faceto*.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Eric W. Weisstein, *Faceto* en MathWorld.
* George Olshevsky, *Faceto* en *Glossary for Hyperspace*.
**Róbert Muray** [murai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Muray Róbert** estis hungara pentristo, grafikisto, ilustristo, afiŝisto, ĉasisto, altlerneja instruisto.

Memortabulo pri Róbert Muray
Róbert Muray  naskiĝis la 11-an de julio 1931 en Rákospalota (iama urbo), li mortis la 2009 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Róbert Muray akiris grafikistan diplomon en Belarta Altlernejo de Budapeŝto en 1954. Liaj instruistoj estis Gyula Pap, György Konecsni, Sándor Ék, Jenő Barcsay, György Kádár kaj Károly Koffán. Ekde 1955 li instruis en la altlernejo. Dum la Hungara revolucio de 1956 li fotadis la okazintaĵojn, tial post la falo li estis forigita el la altlernejo, li kreis afiŝojn. Dekomence li strebis por la medioprotektado. En 1968 li iĝis ankaŭ profesia ĉasisto, krome li estis akceptata kiel ornitologo. Li pentradis sekpentraĵojn pri la ĉasado. Inter 1976-1986 li havis postenon en la medioprotekta oficejo. En 1986 li studvojaĝis al Tanzanio. En 1990 li estis nomumita titulara docento de la menciita altlernejo. Liaj afiŝoj atingis la unuajn lokojn en 1967, 1970, 1973, 1983, li ricevis germanan honormedalon en 1982, pli frue kaj poste ankaŭ plurajn hungarajn premiojn.

El solaj ekspozicioj
--------------------

* Győr (1971)
* Budapeŝto (1975, 1991)
* Vieno (1988)
* Munkeno (1989)

El kolektivaj ekspozicioj
-------------------------

* Budapeŝto (1956, 1980, 1985, 1990)
* Varsovio (1966-1970
* Nürnberg (1986)

Elektitaj pentraĵoj
-------------------

* Muflonok
* Téli erdő vaddisznókkal

Elektitaj sekpentraĵoj
----------------------

* *Halászok*, Poroszló, (1968)
* *Tatai tó*, Tata (Hungario), (1971)
* *Bőgés*, Lábod, (1972)
* *Ősmagyarok vadászata*, Szeged, (1976)
* *Mongólia eszmei tájképe*, Ulaanbaataro, (1979)
* *Prehisztorikus táj*, Ipolytarnóc, (1980)

Memorigiloj
-----------

* memortabulo en Budapeŝto (2013)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto Arkivigite je 2020-10-19 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio

* Ĉaslokoj de HungarioĈaslokoj de Hungario
* Afiŝo pri protektitaj birdojAfiŝo pri protektitaj birdoj
* Bestoĝardenaj birdojBestoĝardenaj birdoj
* OrnambirdojOrnambirdoj
* BirdojBirdoj
* ĈevalojĈevaloj
* HejmbestojHejmbestoj

* Kategorio Róbert Muray en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 614394
* VIAF: 293470363
* ISNI: 0000 0003 9948 7826
* ULAN: 500096782
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  Mikso | **Oni proponas alinomi la artikolon «Chaharshanbe Suri» al «Ĉaharŝanbe Suri».**

---

Se vi konsentas aŭ kontraŭas la proponon, bonvolu skribi viajn argumentojn sur la diskutan paĝon. |

**Ĉaharŝanbe Suri** (perse چهارشنبه‌سوری *Čahār-šanba(-e)-sūrī*, kutime prononcata *Čāršanba-sūrī*;), ankaŭ vaste konata kiel la persa **Fajrofestivalo,** estas irana festivalo festata sur la hieraŭo de la lasta merkredo antaŭ Noruzo (la Irana Nova Jaro).

Nomo
----

### Etimologio

La nomo de la festivalo konsistas el la vortoj *Ĉaharŝanbe*, la persa vorto por merkredo, kaj *sur*, kiu estas varianto de *sorĥ* (*سرخ – sorx*; "ruĝa") kiu referenca ĉu al la fajro mem ĉu al la ruĝa koloro. Ĝi estas ofte tradukata kiel *merkreda lumo* aŭ la *ruĝa merkredo*. La ruĝa koloro estas simbolo por la bona sano kaj matureco en la persa tradicio.

### Aliaj lokaj nomoj

Diversaj lokaj nomoj de la festivalo estas:

kurde Çarşema sor, "Ruĝa Merkredo" (Sanandaj, Irana Kurdio)
perse *چارشنبه سرخی – Čāršenbe Sorxi* "Ruĝa Merkredo" (Esfahano)
azerbajĝane *چرشنبه بایرامی – Çərşənbə Bayramı*, "Festivalo de merkredo" (Iranian Azerbaijan)
azerbajĝane *گۆله گۆله چارشامبه – Gülə Gülə Çərşənbə*, "Adiaŭa Merkredo" (Azerbajĝano (Irano)

Rilato al Noruzo
----------------

Ĉarŝanbe Suri estas preludo al Noruzo (la Irana Nova Jaro), kaj estas festata kun piroteknika artfajraĵo kaj saltoj super fajroj. Miksitaj nuksoj kaj beroj estas ankaŭ servataj dum la festo.

### Saltante super fajro

La festado kutime komenciĝas en la vespero, kun homoj farantaj ĝojfajrojn kaj saltante super ili (animpurigaj praktikoj troviĝas ankaŭ en la kelta pagana festivalo Beltano).

La tradicia poezia citaĵo *zardi ye man az to, sorkhi ye to az man* estas ankaŭ kantata, kiu laŭvorte signifas "mia flaveco estas via, via ruĝeco estas mia." Tio signifas ke oni deziras ke la fajro prenu onian palecon, malsanon, kaj problemojn kaj anstataŭigu ilin per varmo kaj energio. Ĝi estas purigo-rito, kiu estas tradicie rigardita necesa antaŭ la alveno de printempo ĉe la printempa ekvinokso.

Notoj
-----

1.*Chahar-shanbe*, kun la signifo "la kvara Shanbe," estas la kvara tago de la semajno en Irano, bazita sur la *dimanĉo-unua* konvencio.

Referencoj
----------

1. ↑   "چهارشنبه‌سوری", *Moeen Encyclopedic Dictionary*.
2. ↑   "چهارشنبه‌سوری", *The Persian Encyclopedia*.
3. ↑   "ČAHĀRŠANBA-SŪRĪ", *Encyclopædia Iranica*.
4. ↑  Ŝablona eraro: la argumento **titolo** estas bezonata.
5. ↑  (angla)  Culture of Iran: Festival of Fire. Alirita 2017-03-14.
6. ↑  Ŝablona eraro: la argumento **titolo** estas bezonata.
7. ↑   "ČAHĀRŠANBA-SŪRĪ", '**.**
8. ↑  Ŝablona eraro: la argumento **titolo** estas bezonata.
9. ↑  Massoume Price, *Chahar Shanbeh Soori, The Fire Festival of Iranian Peoples*

Vidu ankaŭ
----------

* Nowruz
* Yalda
* Trndez
* Jaanipäev

* Kategorio Chaharshanbe Suri en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**YAMASAKI Seikô** (*Jamasaki Sejkô*, naskiĝis en 1929, mortis la 10-an de oktobro 2017) estis japana ekonomiisto, Esperanto-vortaristo, membro de la Akademio de Esperanto kaj honora membro de Universala Esperanto-Asocio (UEA).

Profesia vivo
-------------

Yamasaki estis universitata docento pri internacia komerco kaj angla lingvo. De (1952 ĝis 1986 li laboris en internacia komerco kaj poste pri trejnado de oficistoj en komerco.

Esperanta agado
---------------

Yamasaki fariĝis esperantisto en 1945. Li estis estrarano de Japana Esperanto-instituto de 1987 ĝis 1996, i.a. ties prezidanto en 1989, 1990 kaj de 1993 ĝis 1998, ano de la komitato de UEA de 1989 kaj membro de ties lingvopolitika komisiono (1996-1998). Li estis Akademiano de 1992 kaj direktoro de la Akademia komisiono pri landaj lingvoinstitutoj de 1995. Krome Yamasaki estis estrarano de Internacia Komerca kaj Ekonomia Fakgrupo de 1987, de Internacia Scienca Asocio Esperanta (ISAE) de 1995 kaj sekretario de Tutmonda Esperantista Ĵurnalista Asocio de 1995. Fine Yamasaki estis fakdelegito de UEA pri ekonomio.

Verkoj (elekto)
---------------

Yamasaki aŭtoris la komparan studon *La artikolo* (1989) kaj *Etimologia vortaro pragmata de Esperanto* (1990-2005). Li estis redaktoro pri lingvoj de la magazino *Monato* de 1994 ĝis 2010 kaj ofte artikolis pri lingvaj kaj ekonomikaj temoj kaj prelegis en Universala Kongreso (UK) kaj aliaj Esperanto-aranĝoj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Libroj[*rompita ligilo*] de kaj pri Yamasaki Seikô en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperanto-Muzeo
* Artikoloj de kaj pri Yamasaki Seikô en Elektronika Bibliografio de Esperantaj Artikoloj (EBEA)
* Memprezento por *Monato*



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 44523
* LCCN: n97876883
* VIAF: 14075340
* ISNI: 0000 0004 4886 2101
* NDL: 00373807
 |
**Róbert BERÉNY** [berEnj], hungare **Berény Róbert** estis hungara pentristo, afiŝisto kaj grafikisto, altlerneja instruisto.

Vivo
----

Róbert Berény naskiĝis en Budapeŝto la 18-an de marto 1887, li mortis en Budapeŝto la 10-an de septembro 1953.

Róbert Berény lernis pentradon en Budapeŝto ekde 1904, poste en Parizo en Académie Julian. Tie li konatiĝis kun Henri Matisse kaj Paul Cézanne. En 1909 li aliĝis al Okopo (artista grupo). En 1919 li apogis la komunistojn dum erao de Hungara Sovetrespubliko. Lia plej fama afiŝo estas "Prenu armilon!". Poste li migris al Berlino, kie li vivis ĝis 1926. Hejmenveninta en la 1930-aj jaroj li sekvis Karolon Ferenczy kaj la ceterajn pentristojn de Artkolonio de Nagybánya. En 1948 li instruis en la Belarta Altlernejo de Budapeŝto.

Li ekspoziciis en 1906 en Parizo, 1911 (la sekvaj en Budapeŝto), 1928, 1935 kaj en 1963 (post la morto).

Elektitaj disĉiploj
-------------------

* János Blaski
* György Hegyi
* Józsa Járitz
* Tibor Kaján
* Zsigmond Karsai
* Ferenc Krieg
* Gyula Macskássy
* Anna Mark
* Miklós Mazsaroff
* Lili Ország
* Ferenc Redő

Fontoj
------

* Hungara Vikipedio

* Kategorio Róbert Berény en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 385305
* GND: 124551688
* LCCN: n83011799
* VIAF: 44384837
* ISNI: 0000 0000 7833 0887
* SUDOC: 033165416
* BNF: 12405978r
* ULAN: 500010168
* RKD: 6805
* ICCU: MODV267599
* BNE: XX5256821
 |
**Sochiapa** estas komunumo en la meksika subŝtato Veracruz. La ĉefurbo de la komunumo estas Sochiapa. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 30 146.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 3183 loĝantojn. El tiuj estis 1590 viroj kaj 1593 virinoj. La komunumo havas surfacon de 21.4 kvadratkilometroj. La komunumo situas je 19 gradoj kaj 12 minutoj norda latitudo kaj 96 gradoj kaj 3 minutoj okcidenta longitudo. La meza alteco estas 1320 metroj super la marnivelo.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 1995 en la komunumo vivis 2792 personoj. En la jaro 2000 temis pri 3105, do temis pri kresko / malkresko je 2.15 %. En la jaro 2000 (INEGI) en la komunumo vivis 2673 personoj, kiuj aĝis pli ol 5 jaroj. El tiuj 20 personoj parolis indiĝenan lingvon. Tio egalas al  % de la loĝantoj. 

Fontoj: Statistikoj de la INEGI

Eksteraj ligiloj
----------------

  



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Ede Flórián BIRLY** [birli], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Birly Ede Flórián** estis hungara kuracisto, akuŝisto-ginekologo, profesoro.

Ede Flórián Birly  naskiĝis la 6-an de decembro 1787 en Hungara reĝlando en Hódság (nuntempa Odĵaci en Serbio). Li mortis la 25-an de novembro 1854 en Pest (urbo).

Biografio
---------

Birly lernis en Kalocsa, Pécs, Osijek, Buda, poste li frekventis universitatojn en Pest kaj Vieno. Li akiris kuracistan (ĉefe akuŝistan) diplomon en 1814 en Vieno. Post siaj studoj li laboris en ginekologia kliniko de Vieno, kie li helpis al Johann Lucas Boër 3 jarojn. En 1817 li estis nomumita profesoro en Universitato de Pest, kie li instruis ginekologion. En 1824 li nobeliĝis, en 1842 li atingis la rangon rektoro.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Dissertatio inaug. medica de epilepsia* (1814)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)

* Kategorio Ede Flórián Birly en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Stephen GILMAN** (Ĉikago, 1917 - Kambriĝo, Masaĉuseco 23a de novembro de 1986), estis usona hispanisto.

En 1940 li ricevis sian titolon de Bakalaŭro en Artoj *summa cum laude* en la Universitato de Princeton, kie li studis kaj estis disĉiplo de Américo Castro, kaj doktoriĝis en 1943 en la sama institucio. Post pasi du jarojn kiel milita servo, li revenis al Princeton kiel helpprofesoro de 1946 al 1948. Li geedziĝis kun Teresa Guillén, filino de la hispana poeto Jorge Guillén kaj filino de la profesoro de komparliteraturo Claudio Guillén, ambaŭ tiam ekziliitaj el Hispanio. En 1948 li pasis al la Ohio State University kiel asocia profesoro kaj en 1950 li iĝis profesoro. Li estis asocia profesoro en Harvard en 1956 kaj profesoro de tiu sama universitato ekde 1957 ĝis sia retiro en 1985. En 1984 li ricevis la premion de Artoj kaj Beletroj pro siaj kontribuoj al Hispanismo.

Kiel hispanisto li dediĉis sian studintereson al analizo de la *Cantar de mio Cid*, la *Lazarillo de Tormes*, la teatro de Lope de Vega kaj ĉefe *La Celestina*, libro pri kiu laij opinioj estis tre diskutitaj ĉe li sekvis la ideologiaj bazoj de sia instruisto Américo Castro. Li studis ankaŭ la librojn *La kartuzio de Parmo* de Stendhal kaj *Huckleberry Finn* de Mark Twain. Inter liaj verkoj elstaras *The Art of "La Celestina"* (1956) kaj *The Spain of Fernando de Rojas* (1972), *Galdós and the Art of the European Novel* (Princeton, 1981; en hispana *Galdós y el arte de la novela europea 1867-1887* Madrid: Taurus, 1985), *Cervantes and Avellaneda* (México, 1951) kaj la postmorta *The Novel According to Cervantes* (Berkeley, 1989).


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 276243
* GND: 124865968
* LCCN: n81028858
* VIAF: 22187027
* ISNI: 0000 0001 0877 9846
* SUDOC: 030525071
* BNF: 121922502
* NKC: mzk2013783481
* BNE: XX889413
 |
***Vualo de l' Silento*** estas aŭtobiografia romano pri islamaj kutimoj rilate virinojn, eldonita de SAT en 1997. 

Ĝi estas verkita de la franca alĝeri-devena kantistino Ĝura (france *Djura*) kaj aperis franclingve en 1991. Ĝi estis tradukita de Henri Castiau kaj lingve kontrolita de Nora Caragea kaj Georges Lagrange.

Recenzoj
--------

*La vera vivhistorio estas verkita leĝere kaj atentostreĉe. Fakte, oni povas ĝin tralegi je unu spiro. Krome, kio certe plezurigas la legadon, la libro tre bone aspektas. Iom bedaŭrindas ke la traduko estas ne ĉiam senriproĉa pri la lingvo kaj stilo.* – Nikolao Gudskov
*Interesa, rivela romano, kiu instruis al mi iom pri la vivo de la berberoj en norda Afriko (kaj la sortoj de la virinoj, kiuj vivas en tiu medio).* – Don Harlow

Referencoj
----------

1. ↑  *La sorto kaj defio de orienta virino en Eŭropo'* Arkivigite je 2007-09-30 per la retarkivo Wayback Machine, en *La Ondo de Esperanto* 4/1998 (42).
2. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2006-06-14. Alirita 2007-06-23.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
**István Páczelt** [iŝtvAn pAcelt], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Páczelt István** estas hungara inĝeniero pri maŝinoj, profesoro, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (1995).

István Páczelt  naskiĝis la 22-an de aŭgusto 1939 en Nyírparasznya.

Biografio
---------

István Páczelt frekventis universitaton en Miskolc inter 1957-1962, poste li samloke eklaboris. Li plulernis en Leningrado inter 1966-1969, fine li akiris PhD. Inter 1971-1982 li estis vicdekano en Miskolc. Li doktoriĝis en 1982, en la sekva jaro li atingis la rangon universitata profesoro, krome li iĝis dekano ĝis 1994, poste dum jardeko li estis katedrestro. Li okupiĝis pri mekanikaj problemoj. Li havas edzinon, kiu naskis 2 gefilojn. Li ricevis premiojn inter 1993-2009.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Solution of elastic contact problems by the finite element displacement method* (1976)
* *Végeselem-módszer a mérnöki gyakorlatban* (1999)
* *On the analysis of steady state sliding wear processes* (2009)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto Arkivigite je 2013-12-03 per la retarkivo Wayback Machine
**István Rakovszky** [iŝtvAn rakovski], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Rakovszky István** estis hungara politikisto, parlamentano. Liaj nobelaj antaŭnomoj estis *nagyrákói kaj nagyselmeci*.

István Rakovszky
István Rakovszky  naskiĝis la 16-an de junio 1858 en Vieno, li mortis la 12-an de aŭgusto 1931 en Ĉeĥoslovakio en Liptovská Štiavnica .

Biografio
---------

István Rakovszky frekventis gimnazion en Pozsony, poste li studis juron en Jura Akademio (Pozsony). Li komencis okupiĝi pri sia bieno en Nagyselmec, samtempe li komencis politikadi loke. En 1896 li estis elektita parlamenta deputito, en 1903 partiestro. Inter 1905 kaj 1909 li estis subparlamentestro. En 1907 li ricevis la titolon vera sekreta konsilisto. Dum la Hungara Sovetrespubliko li estis arestita. En 1920 li denove estis elektita parlamentano, eĉ parlamentestro (1920-1921). Li aliĝis al la sensukcesa puĉo de Karolo la 1-a (Aŭstrio), eĉ li estis kvazaŭ ĉefministro, poste li estis arestita. Inter 1922-1927 li denove estis parlamentano, poste li plene retiriĝis.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *A Rába-szabályozásra vonatkozó törv-javaslat ált. tárgyalásánál tartott beszéde* (1904)
* *Geschichtliches über Pressburg* - sen eldonjaro
* *A szt margitszigeti prem. tp.* (1932, ankaŭ germane)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al majusklo R, poste serĉu la nomon)
* hungarlingva biografio

* Kategorio István Rakovszky (parlamentestro) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 572033
 |
La **liberala demokratio** estas formo de regado kiu konsistas en reprezenta demokratio en kiu la kapablo de la elektitaj reprezentantoj al la politikaj decidoj estas limigita al la reguloj de la laŭjura ŝtato kaj normale estas moderata per konstitucio kiu regas la protektadon de la konstituciaj rajtoj kaj de la kolektivaj kaj individuaj liberecoj, kaj establas tiu konstitucio restriktojn kaj al la regantoj kaj al la plenumo de la volo de difinita socia majoritato ene de tiu liberala demokratio.

La rajtoj kaj la liberecoj garantiitaj per la konstitucioj de la liberalaj demokratioj estas variaj, sed normale inkludas grandan parton de la jenaj rajtoj: al justa jura proceso, al intimeco, al privata posedo kaj al la egaleco antaŭ la leĝo, same kiel al la klasikaj liberecoj, nome la esprimliberecon, la asocilibereco kaj la religia libereco. En la liberalaj demokratioj tiuj rajtoj (foje konataj kiel "fundamentaj rajtoj") kutime estas regulitaj ĉu konstitucie ĉu pere de leĝoj. Krome ĝenerale estas civilaj institucioj kiuj havas la rajton kaj kapablon administri aŭ plifortigi tiujn rajtojn.

La liberalaj demokratioj estas kutime karakterizataj per la politikaj toleremo kaj plurismo; la diferencaj ideoj kaj sociaj kaj politikaj, eĉ la plej ekstremaj, povaj kunekzisti kaj konkurenci por atingi la politikan povon, ĉiam sur demokratia bazo. La liberalaj demokratioj okazigas periode balotojn per kiuj la diversaj politikaj grupoj konkurencas kiel dirite por atingi la politikan povon. 

La termino "liberala" ene de la esprimo "liberala demokratio" ne signifas, ke la regado de tiutipa demokratio devas strikte sekvi la politikan ideologion de la liberalismo, kvankam ja la pura koncepto de "liberala demokratio" naskiĝis de la tendenco de la politika liberalismo.

* Liberala demokratio en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 787822
* NKC: ph1067943
 |
En topologio, **fermita-malfermita aro** en topologia spaco estas aro, kiu estas kaj malfermita aro, kaj fermita aro.

Ekzemploj
---------

Estu la spaco *X* kiu konsistas el la kunaĵo de la du intervaloj, [0,1] kaj [2,3]. La topologio sur *X* estas heredita kiel la subspaca topologio de la ordinara topologio sur la reela linio **R**. En *X*, la aro [0,1] estas fermita-malfermita, same la aro [2,3]. Ĉi tiu estas sufiĉe tipa ekzemplo: se spaco estas farita kiel kunaĵo el finia kvanto de disaj koneksaj spacoj kiel komponanto tiamaniere, la ĉiu el la komponantoj estas fermita-malfermita.

En ĉiu topologia spaco *X*, la malplena aro kaj la tuta spaco *X* estas fermita-malfermita.[1][2]

Kiel malpli bagatela ekzemplo, estu la spaco **Q** de ĉiuj racionalaj nombroj kun ilia ordinara topologio, kaj estu aro *A* de ĉiuj pozitivaj racionalaj nombroj kies kvadrato estas pli granda ol 2. Pro tio ke √2 estas ne en **Q**, *A* estas fermita-malfermita subaro de **Q**. Notu ke tamen *A* ne estas fermita-malfermita subaro de la reela linio **R**, ĝi estas nek malfermita nek fermita en **R**.

Ecoj
----

* Aro estas fermita-malfermita se kaj nur se ĝia rando estas malplena.
* Ĉiu fermita-malfermita aro estas unio de (eble malfinie multaj) koneksaj komponantoj.
* Se ĉiuj koneksaj komponantoj de topologia spaco *X* estas malfermitaj (ekzemple, se *X* havas nur finie multajn komponantojn, aŭ se *X* estas loke koneksa), tiam aro estas fermita-malfermita en *X* se kaj nur se ĝi estas unio de koneksaj komponantoj.
* Topologia spaco *X* estas koneksa se kaj nur se la nuraj fermitaj-malfermitaj aroj en *X* estas la malplena aro kaj *X*.
* Topologia spaco *X* estas diskreta se kaj nur se ĉiu el ĝiaj subaroj estas fermita-malfermita.
* La operacioj de formado de kunaĵoj kaj komunaĵoj igas la aron de fermitaj-malfermitaj subaroj de donita topologia spaco *X* bulea algebro. Ĉiu Bulea algebro povas esti ricevita tiamaniere el taŭga topologia spaco, vidu en kerna prezenta teoremo por buleaj algebroj.

Vidu ankaŭ
----------

* Fermita aro
* Malfermita aro

Eksteraj ligiloj
----------------

* Topologio sen ŝiroj[*rompita ligilo*] de Sidney A. Morrita
**István Regős** [iŝtvAn regOŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Regős István** estis hungara pentristo.

István Regős  naskiĝis la 17-an de septembro 1954 en Budapeŝto.

Biografio
---------

István Regős frekventis belartan gimnazion en sia naskiĝurbo (1969-1973), poste li translokiĝis al Szentendre, kiu estas urbeto de artistoj. Li laboris 2 jarojn en arta entrepreno kiel ornamisto. Li akiris diplomon en Hungara Belarta Altlernejo en 1980. Lia ĉefinstruisto estis Lajos Sváby. Li havis stipendiojn (1988-1990, 1992, 1996, 2010). En 1998 li establis galerion, en 2013 same en Budapeŝto. Li ricevis premiojn inter 1986-2004. Li havas edzinon, kiu estas ankaŭ kunulo en la arto.

El solaj ekspozicioj
--------------------

* Szentendre (1985, 1995, 2000, 2016)
* Budapeŝto (1987, 1992, 1997, 2006, 2012)
* Bazelo (1992)
* Ĝenevo (2009)
* Arthalo Budapeŝto (2010)

El kolektivaj ekspozicioj
-------------------------

* Hatvan (1982)
* Budapeŝto (1986, 1991, 1998, 2003, 2014)
* Roterdamo (1990)
* Arthalo Budapeŝto (1996, 2001, 2006, 2015)
* Bruselo (1999)
* Szentendre (2010, 2014)
* Parizo (2012)

Elektitaj artaĵoj
-----------------

* Kastélyok (1987)
* Gyermekjátékok (1992)
* Világvevő (1994)
* Ipari táj (2009)
* Nyaralók (2014)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 615680
* GND: 1050620542
* VIAF: 308210898
* RKD: 444656
 |
**István RADÓ** [iŝtvAn radO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Radó István** estis hungara ĵurnalisto (pioniro pri filmaj kritikoj en Hungario), dramaturgo. Lia pseŭdonimo estis *Jekisziel Zise*.

István Radó  naskiĝis la 10-an de julio 1891 en Kisvárda, li mortis la 12-an de aŭgusto 1972 en Budapeŝto.

Biografio
---------

István Radó devenis el juda familio. Li akiris juran diplomon en Reĝa Universitato de Budapeŝto, sed jam dum la studentaj jaroj li ĵurnaladis. Post la diplomo li daŭris la ĵurnaladon en diversaj gazetoj, en 1911 li estis unu el la fondintoj de filma revuo. En 1916 li edziĝis, baldaŭ li havis 2 filojn. Dum la Hungara Sovetrespubliko li partoprenis en ŝtatiĝo de la hungara filma industrio, tial post falo de la respubliko li estis deportita (ne longe). En 1920 li denove kontribuis pri filmoj, iom poste li havis postenon en la hungara filmklubo. Tiutempe li redaktis aŭ eldonis plurajn eldonaĵojn pri filmoj, aparte menciindas la unua filma leksikono kaj juda leksikono. Inter 1927-1940 li estis dramaturgo de hungara filio de Metro-Goldwyn-Mayer, sed kelkajn jarojn li havis ankaŭ filman entreprenon. En 1941 li estis deportita. Post la 2-a mondmilito li tuj aranĝis sindikaton por filmistoj. Spite tiujn agojn en 1948 li estis forigita el la filma vivo.

Elektitaj laboroj
-----------------

* *Mesélés* (1912) - novelaro
* *Hindenburg* (1916) - biografio
* *A 25 éves mozi - A magyar kinematográfia negyedszázados története* (1920) kunredaktoro
* *Egy filmdramaturg emlékiratai* (1970) - memuaro, manuskripto
* *Nem élhetek muzsikaszó nélkül* (1935) - komponisto de la filmo
* *Úrilány szobát keres* (1937) - kunproduktoro de la filmo
* *Álomsárkány* (1938-39) - produktoro
* pluraj filmaj artikoloj kaj eldonaĵoj

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio Arkivigite je 2017-08-02 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
La **burgo Treuenfels** estas la ruino de spronburgo sur montosprono sude de la ruino Altenbaumburg apud la komunumo Altenbamberg en la distrikto Bad Kreuznach, germana federacia lando Rejnlando-Palatinato.

Geografia Situo
---------------

Historio
--------

En la jaro 1357 kavaliro Diez von Wachenheim, frato de Philipp kaj Heinrich von Montfort, Berthold nomata Stange von (Neu)-Bamberg kaj la knapo Johann Schweifkrusel von Partenheim ricevis de la
palatinatgrafo Ruprecht la 2a la permeson konstrui sur la monto *Lusebohel* burgon. La familio Montfort devenis de la proksima burgo *Hallgarten*, kiu estis konstruita en la 12a jarcento de la grafoj de Veldenz. Kiel vazalo enposteniĝis Eberhard von Lautern. 1247 lia filo nomis sin „Kavaliro de Montfort". 1432 peresis la gento de Montfort.

En la 16a jarcento la burgo estas posedaĵo de Eberhard Vetzers von Geispitzheim kaj de iu „ Philipp Back". Ĝis la 17-a jarcento ĝi apartenis al la familio Sturmfeder, proprietulo de la *kastelo Sturmfeder* en Dirmstein.

Bildgalerio
-----------

* Blazono de la familio Sturmfeder von OppenweilerBlazono de la familio Sturmfeder von Oppenweiler

Hodiaŭa Utiligado
-----------------

Priskribo
---------

La hodiaŭ superkreskitaj restaĵoj montras ĝis 8 m alta restaĵo de ringmuro el rompitaj ŝtonoj. Ĝi estas en privata posedo. Ofte oni erare rigardas la burgon kiel antaŭburgo de la Altenbaumburg.

Literaturo
----------

* Alexander Thon: *Neue Erkenntnisse zur Geschichte der Burg Treuenfels*, Deutsche Burgenvereinigung (Hrsg.), 2007, in: Zeitschrift *Burgen und Schlösser* 2/2007 S.86ff

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Burgo Treuenfels en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Burg Treuenfels bei *alleburgen.de*

Referencoj
----------
Fernand Roose (15.3.2008)
**Fernand Roose** (naskiĝis la 14-an de marto 1914 en Bruĝo, mortis samurbe la 7-an de julio 2012) estis belga historiisto kaj aktivulo de la Flandra Movado kaj de la Esperanto-movado.

Li studis ĉe la Genta Universitato kaj tie en 1938 akiris la diplomon de licenciulo pri historio.

Li instruis historion en mezlernejoj de Aalst (1939), Mechelen (1940), Hasselt (1940, ĝis la germana invado) kaj Bruĝo (1945). Poste li ĝis la pensiiĝo en 1978 plu instruis historion en Ateneo kaj Provinca Teknika Instituto, ambaŭ en Eeklo.

En la Flandra Movado li interalie aktivis en la AKVS (Algemeen Katholiek Vlaamse Studentenverbond, Ĝenerala Katolika Flandra Studenta Asocio).

En 1937 Fernand Roose estis kunfondinto de Paco kaj Justeco. De 1946 ĝis 1957 li estis vicprezidanto de Flandra Ligo Esperantista kaj de 1962 ĝis 1974 redaktoro de Sonorilo, bulteno de Belga Esperanto-Federacio.

Arĥivaĵoj liaj konserviĝas en ADVN (Dokumentadcentro de la Flandra Movado) kaj en la urba arkivo de Bruĝo.

Bildaro
-------

* Subskribo de Fernand Roose, 1948Subskribo de Fernand Roose, 1948

Referencoj
----------

1. ↑  Asocio de studintoj de la Genta Universitato (konsultita je 26 decembro 2014)[*rompita ligilo*]

Eksteraj ligiloj
----------------

* Arĥivo de Fernand Roose ĉe ADVN (ref. BE ADVN AC62)
**István Rudas** [iŝtvAn rudaŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Rudas István** estis hungara aktoro, infana aktoro, voĉoaktoro.

István Rudas naskiĝis la 30-an de novembro 1948 en Debrecen, li mortis la 29-an de januaro 2021.

Biografio
---------

István Rudas estis infanaktoro en Teatro Csokonai (Debrecen) inter 1954-1963. Li maturiĝis en 1967, poste li akiris diplomon en Kolegio de Debrecen en 1971. Li estis aktoro de Teatro Thália (Budapeŝto) inter 1974-1976, poste en aliaj ĉefurbaj teatroj. Poste provincaj teatroj sekvis: Teatro Jókai (Békéscsaba) (1978), Nacia Teatro (Miskolc) (1979-1983), Teatro de Nyíregyháza (1983-1985), Nacia Teatro (Pécs) (1987-1989), fine li estis inspektoro en Budapeŝta Ŝtata Operejo.

Liaj teatraj roloj (elekto)
---------------------------

* William Shakespeare:
	+ Rikardo la 2-a - princo el Kimrujo
	+ *Dekdua Nokto aŭ Epifanio : aŭ kiel vi volas* - stultulo; pastro; servisto
	+ *Multa Bruo pri Nenio* - Tufa
* Bertolt Brecht: La Bonulo de Siĉŭano - kuzo
* Imre Kálmán:
	+ *Marica grófnő* - Ödön
	+ *A montmartre-i ibolya* - Spaghetti
* Pongrác Kacsóh: *János vitéz* - Bartolo
* Béla Gádor: *Lyuk az életrajzon* - Bognár; Wagner

Liaj elektitaj filmaj roloj
---------------------------

* *A másik ember* (1988)
* en eksterlandaj filmoj hungaraj voĉoj ekzemple de Jon Pertwee, Ian Wolfe

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
*

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑
3. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 750843
 |


* Portalo pri Biografio
* Portalo pri Filmo
La **Burgo** (aŭ kastelo) **de Vaja** estas signifa renesanca historia monumento en Hungario, en urbo Vaja.

Burgo de Vaja
Pentraĵo pri la burgo

Historio
--------

Pri la konstruaĵo ne estas konsento inter la arkeologoj. Kelkaj opinias, ke en 1554 nobeldomo estis en tiu loko. En la 17-a jarcento okazis granda trakonstruo. Laŭ aliaj en 1418 okzis la konstruado. La fundamento estas mezepoka, la konstruaĵo mem devenas - ŝajnas - el la 16-a jarcento, en la sekva jarcento trakonstruoj okazis. La unua turo estis konstruita en 1659, la alia turo en la 18-a jarcento. Dum liberecbatalo de Francisko Rákóczi la 2-a la posedantoj (familio Vay) firme apogis la liberecbatalon, eĉ mem Rákóczi dufoje loĝis en la kastelo, eĉ tie okazis traktado kun la malamika János Pálffy (palatino). Post falo de la liberecbatalo la burgo ne estis detruita, sed ne estis loĝata. En mezo de la 19-a jarcento alia nobla familio faris trakonstruojn kaj la burgo renoviĝis. La sekva - jam ŝtata - renoviĝo okazis en la 1960-aj jaroj. Interne la muzeo ekfunkciis en 1964. Inter 1997-2001 denove la kastelo renoviĝis.

La kastelo kun la parko

Konstruaĵo
----------

La konstruaĵo situas sola en parko. La fasado estas malsimetria ĉefe pro la fenestroj kaj ambaŭ turoj. La burgo/kastelo estas duetaĝa brikoformo. En ambaŭ flankoj po unu kvadrataj turoj altiĝas, sed unu reliefas, la alia malreliefas. Tial la turoj povis defendi la burgon. Nun la konstruaĵo havas modernan tegmenton.

Parko
-----

La malgranda parko bone akomodiĝas al la burgo. Meze situas busto pri Ádám Vay.

Fontoj
------

* nur aerfotoj
* Arkivigite je 2016-09-27 per la retarkivo Wayback Machine hungare
* hungare kun fotoj
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

karikaturoj de 1830-aj parizaj tajloroj, inter ili la germana tipo
Multspecaj **germanaj laboristoj migris al Parizo** komence de la 19-a jarcento, inter ili, tajloroj, botofaristoj, kaj meblofaristoj, kiuj ofte venis kadre de siaj tradiciaj *Tour de France* ("rondiro de Francio"), pro la prestiĝo, kiun ĝuis la urbo en la kampo de modaj produktoj. Jare 1831 ili nombris preskaŭ 10 000. Estis tiom da ili, ke en la tiamaj karikaturoj la botisto-laboristoj, kaj la tajloro-laboristoj, estis ĉiam bildigataj kiel germanoj. Poste venis ankaŭ homoj, kiuj ne havis plu iun ajn rimedon por vivi en sia lando, profesie senkvalifikaj homoj, el la plej malriĉaj sociaj tavoloj. (Pli poste en la jarcento, tiuj kiuj povis pagi tion komencis iri pli malproksimen: en Amerikon). Tiu fenomeno igis ilian nombron kreski ĝis 80 000 oficiale, sed pli verŝajne 120 000 (tiam Parizo havis 1 milionon da loĝantoj). Ili estis proletoj, senasekuraj laboristoj, ili loĝadis precipe en inter la Panthéon kaj Val-de-Grace, en la nuna 5-a *arrondissement* (mastruma distrikto de Parizo). Male je la kompaniaj fakaj metiistoj, tiuj ĉi venis kutime kun siaj familioj. Ili vivis kune, laŭ siaj regionaj devenoj, en tio, kio tiam nomatis "germanaj setlejoj".
Foje pluraj centoj da germanaj familioj loĝagdis sub unu tegmento. Mizero regadis inter ili, kaj kelkaj kristanaj bonfaradaj institucioj provis helpi al ili.

Krom tiu laborista enmigrado estis ankaŭ politikaj ekzilitoj: de 1819 post "Revolucio de Karlsbad", poste la "puĉo de Götingen", en 1831, la "festo de Hambach" en 1832 kaj en 1833 la "Konspiro de Societo por la Homaj Rajtoj", ĉiuj estis sekvitaj de strenga polica persekuto. Plej fama inter la politikaj enmigrintoj estis Karl Marx. Unu, kiu apartenis je ambaŭ grupoj, kaj laboristaj kaj politikaj agituloj estis Wilhelm Weitling, kiu estis inter la fondintoj de la Ligo de la Justuloj, praversio de la Komunisma partio.

Post la Franca revolucio de 1848 ili revenis en Germanion, jen por partopreni je la revoluciaj movadoj tie disvolviĝantaj, jen ĉar la ekonomia situacio en Francio iĝis tro malbona, por ke ili plu vivu tie. Dum la Dua Franca Imperio denove venis germanoj, ĝis proksimume sama kvanto; kiam venis la Francia-Prusia Milito de 1870, ili estis forpelitaj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* detala studo (france) Arkivigite je 2007-06-11 per la retarkivo Wayback Machine
* karikaturoj pri botfaristoj(malsupre dekstre)[*rompita ligilo*]
* pariza kvartalo tiam kromnomita "la malgranda Germanio"

26 gazetoj germanligvaj estis publikigitaj en Francio tiuepoke:

* titolpaĝo de *Vorwärts* (antaŭen!) 1844[*rompita ligilo*]
**DEMÉNY István Pál** (deme:nj) estis rumanuja hungara folkloristo, literaturhistoriisto naskita en Aiud la 28-an de aprilo 1949 kaj mortinta en Târgu Mureş la 4-an de januaro 2000. Li estis la edzo de etnografino Klára Gazda.

Biografio
---------

István Pál Demény la mezlernejon finis en sia naskiĝurbo kaj li diplomiĝis pri hungara lingvo kaj literaturo en Universitato Babeş-Bolyai de Kluĵo (1972), kaj li doktoriĝis tie (1978). Li instruis ekde 1972–1978 en Nagypeleske, pli poste en Aiud kaj Ciumbrud. Li estis etnografo de la muzeo de Miercurea Ciuc ekde 1978 ĝis 1985. Inter 1985–1990 en Sfântu Gheorghe li estis kunlaboranto de distrikta biblioteko. Ekde 1990 li prelegis en Universitato Babeş–Bolyai de Kluĵo pri folkloro de la finnugraj popoloj.

Volumoj
-------

* *Kerekes Izsák balladája*, stdo, Bk. 1980;
* *A Szent László-legenda és Molnár Anna balladája*, Kvár, 1992;
* *A magyar szóbeli hősi epika*, Csíkszereda, 1997;
* *Táltosok, kerekek, lángok*, Csíkszereda, 1999.

Fontoj
------

* Romániai magyar irodalmi lexikon
**Burgohondo** [burgoONdo] estas municipo en la sudcentro de la provinco Avilo, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al Komarko de Alberĉe kaj al la jurisdikcia teritorio de Avilo, en la centro de la provinco. La loknomo *Burgohondo* estus komprenebla kiel *malsupra urbo*.

Burgohondo en la provinco Avilo.
Panoramo.
La monaĥejo.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 55,34 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 1231 loĝantojn (plie somere). Ĝi perdis 1 100 loĝantojn el la mezo de la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj. Ĝi distas 37 km de Avilo, provinca ĉefurbo.

Ĝi limas kun Navarredondilla, San Juan del Molinillo, Navalmoral de la Sierra, Navatalgordo, Villanueva de Ávila, Navaluenga, Mijares, Casavieja, Piedralaves kaj Navaluenga. Tra la teritorio fluas la rivero Alberĉe laŭ 7 km en areo inter la Sierra de Gredos kaj la Paramera.

Historio
--------

En Mezepoko okazis reloĝado. La areo apartenis al la Regno Kastilio. En la 12-a jarcento jam estis monaĥejo, kies preĝejo (kun romanikaj kaj mudeĥaraj elementoj) kaj klostro estas ankoraŭ vizitebla. En 1275 la reĝo Alfonso la 10-a havigis al Burgohondo dokumenton rajtigantan posedon de bienoj. En la 14-a jarcento ekestis konflikto inter la lokanoj kaj la monaĥejo kio pluis en la 15-a, plus aliaj konfliktoj kun El Barraco. Estas kasonaro de la preĝejo de la 16-a jarcento. Estas ankaŭ du ermitejoj kaj aliaj vizitindaĵoj.

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj, persikoj) kaj brutobredado kaj rilata komercado. Lastatempe kultura kaj rura turismo ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado).

Bildaro
-------

* UrbodomoUrbodomo

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Avilo

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 762432
 |
Simbolo
**Fermato** (it. *fermare*: *halti*) estas en muziko trankvilosigno laŭ formo de parabolo malsupren malferma sur noto aŭ paŭzo, kiu ankaŭ estas uzata kiel haltosigno aŭ indikas la haltadon en la movado.

Klarigo
-------

La origina notvaloro estas plilongigata ĝis la duobla valoro (la interpretisto ne estas ligita al la fakta daŭro). Kelkaj komponistoj precizigas siajn dezirojn, notante *brevis* (= mallonge) aŭ *lunga* (= longe) super la fermatosignon. En modernaj partituroj troveblas ankaŭ la fermatosigno en angula formo (renversita "kesto" kun punkto), longa fermato tiam estas prezentata per pluraj "kestoj" unu super la alia. En la klasika kaj romantisma epokoj oni uzis fermaton por dilatado de la takto, por eviti taktŝanĝon. Ekzemploj por famaj fermatoj estas la komenco de la 5-a simfonio de Beethoven aŭ la uverturo de *Zauberflöte* de Mozart.

Krome fermato en orkestronotoj de konĉerto indikas ankaŭ la komencon de kadenco, dum kiam la restaj voĉoj silentas. Jam en la 15-a jarcento ĝi indikis je la finoj de la voĉoj de kanono, ke tono estas tenenda, ĝis kiam ĉiuj voĉoj atingos sian finon. Fermatoj krome subdividas ĥoralkomponaĵojn, akompanante la finajn sonojn de la unuopaj detranĉoj. Ofte ili troviĝas en pli malnova literaturo super la finostreko de komponaĵo.

Ankaŭ ĝeneralpaŭzo estas indikata per fermato, se ĉi tiu ĝeneralpaŭzo ne estas strikte realigebla en la tempo (malrapidaj movimentoj ĉe Haydn). Ofte tiam staras sur la fermato *G.P.* (multaj ekzemploj ĉe Anton Bruckner).

Valoroj
-------

Ekde mallonga ĝis longa:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| {\displaystyle breve} |  | {\displaystyle lunga} |

Vidu ankaŭ
----------

* Mezurnotacio

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ĉi tiu artikolo estis redaktita tiel ke ĝi entenas tutan aŭ partan tradukon de « Fermate » el la germanlingva Vikipedio. Rigardu la historion de la originala paĝo por vidi ties aŭtoroliston.  (Ĉi tiu noto koncernas la version 3205880 kaj sekvajn de ĉi tiu paĝo.) |

* Kategorio Fermato en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Burgo Winterstein
**Burgo Winterstein** estas ruino en alteco de 370 metroj kaj iama akvokastelo en Winterstein, urbokvartalo de Waltershausen en Germanujo.

Historio
--------

La akvonkastelon konstruigis en 1307 la senjoroj de Wangenheim, posedantoj de la unuafoje n 1307 menciita komunumo. Restaŭradlaboro profunda estis en 1513. La homoj ĉirkaŭ la burgo ĉefe perlaboris la monon per komercado per lignaĵoj kaj kuproekspluato. Damaĝite dum la Tridekjara milito la burgo estis ekde 1638 kaduka kaj ne plu renovigitis. La voktejo almenaŭ enloĝitis ĝis la fino de la 18-a jarcento.

Sur la areo burga kun nove aranĝita kastelĝardeno staras la ruino kun relative multaj restoj de gotikaj fenestroj kun ogiva arko, la voktejo framskeleta, regiona muzeeto kaj porgastara domo *Haus des Gastes*. Dua burga komplekso nome *Sommerstein* troviĝis ĉe la suda rando de Winterstein. Hodiaŭ nenio plu surloke rekoneblas krom fosaĵo.

Stutzel-tombo

Hundotombo
----------

Laŭlegende hundo nome Stutzel portadis dum la Tridekjara milito amkonfesleterojn al Gotao kaj dankesprime entombigitis tie ĉi post geedzeco de la feliĉigitoj en 1630.

Ludwig Bechstein kontraŭe publikigis en sia libro *Thüringer Sagenbuch* alian legendon laŭ kiu la hundo estis de ĉefĉasisto kortega portante leterojn al Kastelo Friedenstein. La vidvino de la ĉasisto laŭdire entombigitis la hundon sur la loka tombejo. Nur post protestoj ĝi trovis la lastan kvieton ĉekastele kun bela tomboŝtono. Cetere, la enskribaĵo citita ĉe Bechstein malsamas al la hodiaŭ surloke videbla versio.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Burgo Winterstein en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Prie sur porturisma paĝaro
* Prie ĉe alleburgen.de

Notoj
-----

1. ↑  Burgruine Winterstein ĉe burgen-und-schloesser.net
2. ↑  p. 237 kaj foto.