recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Renesanca de la 16-a jarcento.
**Brokatelo** estas dika tolaĵo, reliefe brodita de floroj aŭ aliaj elstaraj figuroj. Oni teksas brokatelojn kiel ĉe aliaj reliefe broditaj tolaĵoj. Ekde la apero de la teksilo de Jacquard, la brokatelo estas fabrikita per mekanika teksilo; kaj la manfarita produktado estis malaperinta.

Antikve oni faris el kotono kaj el dika silko sed nuntempe plej ofte oni faras nur el kotono. Ĝi utilas por tapiŝoj, gobelinoj, litkovriloj, kurtenoj ktp.

La plej bonkvalita brokatelo iam devenis el Venecio, sed la fabrikoj el la areo de Milano kaj de Ĝenovo produktis ilin poste en plej granda kvanto, pli malmultekoste kaj tutkolore, ĉefe de verda, flava, blua kaj karmezina koloroj.

Laŭ Francisko Azorín **Brokatelo** estas *Ŝtofo farita per duobla teksaĵo, unu el ili el lano aŭ kotono formanta la reliefajn ornamojn; tre uzata de la 15 jc.* Li indikas etimologion el latina *broccus* (brodilo).

Notoj
-----

1. ↑   The Dreamstress, ed. (20a de julio de 2014). «Brocade and jacquard — what's the difference?» (angle).  Konsultita la 6an de Decembro 2017. «Jacquard looms were so much easier and cheaper to operate that the old style of looms quickly became obsolete, and within a few decades of Jacquard’s invention almost all elaborate fabrics woven in the West, including brocades, damasks, and richly patterned faux-Kashmiri or ‘Paisley’ shawls, were woven on Jacquard looms.»
2. ↑  Francisko Azorín, arkitekto, Universala Terminologio de la Arkitekturo (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 41.
3. ↑  Azorín, samloke.

* Kategorio Brokatelo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
|  |  |
| --- | --- |
|  Polurinda artikolo | Ĉi tiu artikolo bezonas **poluradon**, ĉar ĝi montras stilajn kaj/aŭ gramatikajn kaj/aŭ strukturajn problemojn, kiuj ne konformas al stilogvido.

---

La priskribo de la problemo troviĝas ĉi tie. Bonvolu ŝanĝi la enhavon por plibonigi la artikolon. |

**Fantomaso**, france *Fantômas*, estis franca kaj itala filmtrilogio pri mistera monstro kun maskita vizaĝo, kiu terorigas Parizon. Nomoj de tri filmoj estas jenaj:

Fantomaso
---------

**Fantomaso** (1964)
Pri lia vera fakto oni senĉese dubas, ĉar neniu ĝis nun ekvidis lin propraokule. La unua gasto de la misteroplena palaco de ***Fantomaso*** (Jean Marais) nepropravole fariĝos ĵurnalisto ***Fandor*** (Jean Marais), kiu verkis pri la monstro sensacian artikolon. Fantomaso punos tiun ĉi kuraĝemon per aparta maniero: li prenos aspekton de Fandor krimante fantastan rabon. Pli poste li surmetos ankaŭ maskon de komisaro ***Juve*** (Louis de Funès), kiu malsukcese klopodas longan tempon kapti Fantomason.

Fantomaso koleriĝas
-------------------

**Fantomaso koleriĝas** (1965)
La persekutado de la rafinita Fantomaso ĉifoje alkondukas komisaron Juveon, ĵurnaliston Fandoron kaj lian fianĉinon ĝis Romo, kien estas kunvokita signifa sciencista kongreso. Stelo de tiu ĉi kongreso estas fariĝonta profesoro Lefebvre, sciencisto okupiĝanta per esploro en fako de hipnotiko. Liaj malkovroj estas tiel renversaj, ke estas supozeble, ke Fantomaso interesiĝos pri la maljuna sciencisto kaj li zorgos pri malapero de Lefebvre. La forrabo vere okazos, kvankam destini tiun veran profesoron inter tri tute samaj estas por komisaro Juve malfacila tasko. Dum la persekutado Fantomaso havas nur malgrandan esperon por fuĝi, sed kion li havas je dispono?

Fantomaso kontraŭ Skotland Yard
-------------------------------

**Fantomaso kontraŭ Skotland Yard** (1966).
Fantomaso elpensis pluan gehenan aŭdacaĵon: li lasos la plej riĉajn homojn de la mondo elekti - aŭ vivon aŭ la t.n. imposton el rajto por la vivo. Ĉiuj endanĝerigitaj riĉuloj kunvenos en Skotlando, en luksa kastelo de lordo MacRashley. Mankas eĉ ne ĵurnalisto Fandor, lia fianĉino Helena kaj komisaro Juve. Sed neniu antaŭsentas, ke en la kastelo estas ankaŭ Fantomaso, kiu danke al sia alivestado kaj arto en farigado de perfektaj maskoj fariĝos eĉ lordo Rashley mem. Li klopodas akiri diamantojn en prezo de unu miliono da dolaroj, sed persekutas lin Fandor kun Helena kaj komisaro Juve kun la tuta lia akompanantaro.

Ĉefroluloj en tiuj ĉi filmoj estis Louis de Funès kaj Jean Marais.

* Kategorio Fantômas en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 50040
* GND: 124215688
* LCCN: sh2003006659
* VIAF: 302510315
* SUDOC: 185446507
 |
Don Budge ĉe la Blanka Urba Stadiono, Sydney en decembro 1937
**John Donald BUDGE** (la ‏13-an de junio 1915 - la 26-an de januaro 2000) estis usona tenisisto. Unu el la plej eminentaj tenisistoj en la mondo en la 1930-aj jaroj, kun 14 turniraj venkoj en la Granda ŝlemo al lia kredito, el kiuj 6 estis individuaj venkoj. En 1938 li estis la unua se temas pri venki en la unuopaĵoj-konkurencoj en 4 Grandŝlemaj turniroj.

Kariero
-------

Don Budge naskiĝis en Oakland, Usono al familio de skota enmigrinto kiu estis futbalisto antaŭ enmigri al Usono. En 1933, Don Budge studis ĉe la Universitato de Kalifornio en Berkelio, sed foriris sen ricevi diplomon.

En 1937-1938 li estis la plej bona ludanto en teniso kaj gajnis grandan nombron da konkuradoj inkluzive de ricevado de la unua Granda Ŝlemo en la historio de teniso. Li ankaŭ estis la plej juna persono por atingi ĉi tiun atingon, nur 23-jaraĝa.

Komencante en 1939, Don Budge iris al la profesiuloj kaj eĉ ĉi tie li estis la plej forta inter la ludantoj. Dum 1939 li ludis kontraŭ Fred Perry 36 ludojn kaj gajnis 28.

En 1942 li membriĝis en la Usona Armeo sed baldaŭ post aliĝo li vundis sian ŝultron dum trejnado. Malgraŭ la vundo, Don Budge revenis al profesia teniso kaj estis sukcesa. Li daŭre prezentis ĝis 1954.

Don Budge estis enmetita en la Tenisan Halon de Famo en 1964. En 1968 Don Budge revenis al Wimbledon por la Veteranoj-Ludoj. En 1973, en la aĝo de 58, li venkis en la vira duobla konkurso por veteranoj ĉe Wimbledon.

En decembro 1999, Don Budge estis vundita en trafikakcidento kaj mortis en januaro 2000.

Fontoj
------

* *Sporting Gentlemen: Men's Tennis from the Age of Honor to the Cult of the Superstar*, (1994), E. Digby Baltzell
* *Tennis: Its History, People and Events*, (1971), Will Grimsley
* *Tennis Styles and Stylists*, (1969), Paul Metzler
* *The Game, My 40 Years in Tennis* (1979), Jack Kramer with Frank Deford ((ISBN 0-399-12336-9))
* *Tennis Is My Racket*, (1949), Bobby Riggs
* Fisher, Marshall Jon (2009). *A Terrible Splendor: Three Extraordinary Men, a World Poised for War and the Greatest Tennis Match Ever Played*. (ISBN 978-0-307-39394-4)

Referencoj
----------

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Don Budge en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* profilo de Don Budge en la retejo de la Asocio de Tenisaj Profesiuloj (ATP, angle)
* Don Budge ĉe la Internacia Tenisa Federacio
* statistiko pri Don Budge en la retejo de la Davisa Pokalo (angle)
* Don Budge ĉe la International Tennis Hall of Fame


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 812739
* GND: 1014063418
* LCCN: n2002022193
* VIAF: 53505719
* ISNI: 0000 0000 6390 8957
* BNF: 17789471s
 |
*La mortoloko laŭ la informkesto estas erara!*

**Jenő Remsey** [jenO remŝei], laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj kun plena nomo **Remsey Jenő György** estis hungara pentristo, grafikisto.

Memortabulo pri Jenő Remsey
Jenő Remsey  naskiĝis la 2-an de novembro 1885 en Nagykőrös, li mortis la 26-an de julio 1980 en Gödöllő.

Biografio
---------

Jenő Remsey frekventis gimnazion en Budapeŝto, poste li estis oficisto 4 jarojn, sed vespere li lernis en industriarta mezlernejo. Li plulernis en Akademio de Belartoj de Vieno kaj en simila lernejo en Munkeno helpe de stipendio. Inter 1909 kaj 1914 li pentradis en artistkolonio de Gödöllő, poste ekde 1924 ĝismorte. En 1911 kaj 1914 li studvojaĝis al Munkeno. Inter la mondomilitoj ankaŭ liaj poemlibroj kaj dramoj aperis, krome li estis foje ĵurnalisto. Li ricevis premiojn en 1944 kaj 1977. Li edziĝis en 1912, la edzino naskis 4 gefilojn.

El solaj ekspozicioj
--------------------

* Budapeŝto (1935, 1963, 1976)
* Gödöllő (1951)
* Parizo (1957)
* Gyula (1974)
* Nagykőrös (1979)

Elektitaj pentraĵoj
-------------------

* Rózsaffy Dezső arcképe (1909)
* A művész feleségének portréja (1910)
* Vadászat a csodaszarvasra (1910)
* Dunaparti részlet (1913)
* Kórus (1943)
* Páholyban (1947)

Elektitaj grafikaĵoj
--------------------

* Cigány sor
* Zsákutca

Aliaj artaĵoj
-------------

* gobelino (1938, prezentita en monekspozicio en Novjorko)
* fresko (1943, gimnazio en Budapeŝto)

Memorigiloj
-----------

* memortabulo en Gödöllő (1985)
* busto en Gödöllő (2017)
* bulvardo en Gödöllő

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto kaj bildaro
* hungarlingva biografio kun foto


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 615813
* LCCN: n94049667
* VIAF: 11536005
* ISNI: 0000 0001 0954 9313
* ULAN: 500066104
* RKD: 204673
 |
La **farado** (simbolo: *F*) estas la mezurunuo de elektrostatika kapacitanco de kondensilo laŭ la Sistemo Internacia de Unuoj. Ĝi estis nomita honore al la brita fizikisto Michael Faraday.

Unu farado estas difinita kiel la kapacitanco de kondensilo, pri kiu elektra ŝargo de unu kulombo estigas variadon je unu volto de la tensio de kondensilo.

La farado rilatas jene al la aliaj oficialaj unuoj de la Internacia Sistemo:

{\displaystyle {\mbox{F}}=\,\mathrm {\frac {A\cdot s}{V}} ={\dfrac {\mbox{J}}{{\mbox{V}}^{2}}}={\dfrac {{\mbox{W}}\cdot {\mbox{s}}}{{\mbox{V}}^{2}}}={\dfrac {\mbox{C}}{\mbox{V}}}={\dfrac {{\mbox{C}}^{2}}{\mbox{J}}}={\dfrac {{\mbox{C}}^{2}}{{\mbox{N}}\cdot {\mbox{m}}}}={\dfrac {{\mbox{s}}^{2}\cdot {\mbox{C}}^{2}}{{\mbox{m}}^{2}\cdot {\mbox{kg}}}}={\dfrac {{\mbox{s}}^{4}\cdot {\mbox{A}}^{2}}{{\mbox{m}}^{2}\cdot {\mbox{kg}}}}={\dfrac {\mbox{s}}{\Omega }}}

Dekoblaj kaj dekonaj unuoj
--------------------------


Dekoblaj kaj dekonaj unuoj de farado (F) laŭ la Internacia Sistemo| Dekonaj unuoj |  | Dekoblaj unuoj |
| Valoro | Simbolo | Nomo | Valoro | Simbolo | Nomo |
| 10–1 F | dF | decifarado | 101 F | daF | dekafarado |
| 10–2 F | cF | centifarado | 102 F | hF | hektofarado |
| 10–3 F | mF | milifarado | 103 F | kF | kilofarado |
| 10–6 F | µF | mikrofarado | 106 F | MF | megafarado |
| 10–9 F | nF | nanofarado | 109 F | GF | gigafarado |
| 10–12 F | pF | pikofarado | 1012 F | TF | terafarado |
| 10–15 F | fF | femtofarado | 1015 F | PF | petafarado |
| 10–18 F | aF | atofarado | 1018 F | EF | eksafarado |
| 10–21 F | zF | zeptofarado | 1021 F | ZF | zetafarado |
| 10–24 F | yF | joktofarado | 1024 F | YF | jotafarado |

Pro tio, ke la farado estas difinita kiel kunmetaĵo de aliaj bazaj mezurunuoj, ĝia grando ne estas aparte taŭga por la ĉiutaga vivo. Efektive, multe pli uzatas kelkaj dekonaj unuoj, kies nomojn eblas derivi per la oficialaj prefiksoj de SI.

Nuntempe, komerce haveblas kondensiloj kun kapacitancoj ekde 100 fF ĝis 5 kF.[1]

Tamen, la plej oftaj kapacitancoj estas esprimitaj per mikrofaradoj (*μF*), nanofaradoj (*nF*) aŭ *pikofaradoj* (*pF*).[2]

La mezurunuo milifarado estas malofte uzata en la reala vivo, kaj oni ĝenerale preferas skribi 4700 µF anstataŭ 4,7 mF.

La plej malgrandaj kondensiloj en nuntempaj integraj cirkvitoj havas kapacitancon de kelkaj femtofaradoj.

Referencoj
----------

1. ↑  Digikey (angle)
2. ↑  Newton C. Braga (2001), *Robotics, Mechatronics, and Artificial Intelligence*

  


|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rMezurunuoj de la Sistemo Internacia |
| --- |
| Bazaj unuoj | ampero (*A*) • kandelo (*cd*) • kelvino (*K*) • kilogramo (*kg*) • metro (*m*) • molo (*mol*) • sekundo (*s*) |
| Derivitaj unuoj | bekerelo (*Bq*) • celsia grado (*°C*) • farado (*F*) • grajo (*Gy*) • henro (*H*) • herco (*Hz*) • ĵulo (*J*) • katalo (*kat*) • kulombo (*C*) • lukso (*lx*) • lumeno (*lm*) • neŭtono (*N*) • omo (*Ω*) • paskalo (*Pa*) • radiano (*rad*) • simenso (*S*) • siverto (*Sv*) • steradiano (*sr*) • teslo (*T*) • vato (*W*) • vebero (*Wb*) • volto (*V*) |

 |
**Jenő Schwanner** [jenO ŝvaner], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Schwanner Jenő** estis hungara bestokuracisto, altlerneja instruisto.

Jenő Schwanner naskiĝis la 22-an de februaro 1888 en Székesfehérvár, li mortis la 3-an de oktobro 1964 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Jenő Schwanner akiris bestokuracistan diplomon en Veterinara Altlernejo de Budapeŝto en 1911, poste li estis asistanto 3 jarojn en la sama loko. Dum la 1-a mondmilito li estis armea bestokuracisto, poste civila bestokuracisto en Sárbogárd, Adony kaj Sárosd. Inter 1923 kaj 1946 li havis postenon en la Ministerio pri agrikulturo (Hungario), poste ĝis la emeritiĝo en 1963 li estis profesoro kaj katedrestro en la altlernejo. Li kandidatiĝis en 1952 antaŭ la Hungara Scienca Akademio. Li multe laboris kontraŭ la bestaj epidemioj.

Liaj libroj
-----------

* *Állategészségügyi jogszabályok, utasítások és elvi jelentőségű határozatok* (kompilajxo, 1941, 1947, 1952)
* *Igazságügyi állatorvostan* (1955)

Fontoj
------

* hungarlingva biografieto kun foto
* hungarlingva biografieto
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre) Arkivigite je 2021-01-31 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al majusklo S, poste sercxu la nomon)

Referencoj
----------

1. ↑

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 716695
* VIAF: 121480292
* ISNI: 0000 0000 7926 165X
 |
**Fantomo vorto** aŭ **fikcia eniro, falsa etimologio,** estas vorto eldonita en vortaro aŭ simila verko, kiu malofte aŭ neniam estas uzata praktike, kaj do ĝis tiam ne havis signifon. Fantomvorto kutime aperas erare, pro misinterpreto, misparolo, mislego, aŭ pro tipografia aŭ lingva konfuzo.

Post publikigita kun permeso, kutime fantoma vorto estas kopiita kaj vaste uzata por tempodaŭro, malebligante korekti la eraron pro la troa uzo de tiu vorto.

Fama ekzemplo estas la vorto *dord*, kiu estis vortara eraro en leksikografio. La Vortaro Webster estas la plej grava kaj ampleksa vortaro de usona angla. Eldonejo Miriam-Webster, kiu respondecas pri la vortaro, estas konata pro la ekvilibro de la strikta aliĝo de ĝiaj redaktistoj al ĉiu eniro kaj difino. Tamen la dua eldono de la vortaro, aperinta en 1934, inkludis vorton tute ne ekzistantan en la angla: nome *Dord*, vorto sen dokumentita uzo aŭ etimologio, difinita kiel "denseco (en kemio)". Fakte ĝi estis la rezulto de serio da eraroj. La intenco de la difinanto estis diri, ke denseco ofte estas indikata per la literoj D aŭ d, kiu estas la komenca litero de la angla vorto *Density*, sed la redaktoro komprenis la vorton kiel *Dord* (D or d). La difekto forglitis el la okuloj de la ceterto de redakcio kaj spertuloj kaj eniris la vortaron presitan kiel difinon. La eraro estis korektita nur en presaĵo de 1947.

> ***dord*** (dôrd), *n. Physics & Chem.* Density.
> 
>

Origino
-------

La esprimon unue uzis profesoro Walter William Skeat en 1886 en sia ĉiujara diskurso kiel prezidanto de la Londona Filologia Societo, en kiu li mencias:

> El ĉiuj verkoj, en kiuj la socio plurfoje partoprenis, neniu el ili tiom interesis nin, kolektive, kiel la Nova Vortaro de la Angla. D-ro Murray, kiel vi memoras, vi iam skribis artikolon por pravigi, ke la vortaro preterlasis la esprimon "abacot", difinita de Webster kiel "la ŝtata ĉapelo antaŭe portita de anglaj reĝoj formita de la figuro de du kronoj.", estis saĝe kaj konvene malakceptita de nia redaktoro pro la fakto, ke ĉi tiu vorto ne ekzistas, asertante, ke ĝi estas kompleta eraro ... pro malĝusta movo de la presistoj aŭ skribistoj aŭ la imagoj de mallertaj aŭ sensciaj redaktoroj ...
> 
> Mi proponas, tamen, ke vi atentu kelkajn vortojn similajn al "abacot"; vortoj, kiuj atingos nian redaktoron tra la tempo kaj pri kiuj mi dubas, ke li rifuzos. Ĉar estas oportune havi etan nomon por vortoj de ĉi tiu tipo, mi rajtos nomi ilin "fantomaj vortoj" ... Mi lasos la titolon de "fantomvorto" nur al tiuj vortoj, aŭ similaj formoj, ĉar ili ne havas ĉiuokaze signifon.
> 
>

Vidu ankaŭ
----------

* Korupta (lingvistiko)
* Folklora etimologio

Referencoj
----------

1. ↑  Mikkelson, David.  Dord: The Word That Didn't Exist. *Snopes.com* (4-a de januaro 2015). Alirita 6a de Marto 2019.

Eksteraj ligoj
--------------
**Jenő PÓCZA** [jenO pOca], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Pócza Jenő** estis hungara fizikisto, profesoro.

Jenő Pócza  naskiĝis la 15-an de novembro 1915 en Egyed. Li mortis la 10-an de septembro 1975 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Jenő Pócza frekventis kalvinanan kolegion en Pápa, poste li akiris diplomon en Universitato Ferenc József de Szeged en 1938. Post siaj studoj li parte instruis en kolegio de Szeged, parte li helpis la instruadon de Zoltán Bay en Hungara Reĝa Teknika kaj Ekonomia Universitato József en Budapeŝto. Post la 2-a mondmilito li laboris en signifa fabriko, en 1949 li estis nomumita katedrestro en Scienca Universitato Loránd Eötvös. En 1952 li kandidatiĝis. Ekde 1959 ĝis sia morto li laboris en akademia esplora instituto. Li ricevis premiojn en 1969 kaj 1971. Li havis edzinon, kiu naskis filon.

Elektitaj libroj
----------------

* *Radar* (1948)
* *Kísérleti fizika* (1957) - lernolibro
* *Kísérleti fizika* (1962, 1965) - lernolibro
* *Thin Film Physics* (1974)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 554462
* VIAF: 275877773
* ISNI: 0000 0003 8686 1583
 |
Superviro originala fanzino.
**Fanzino** (ankaŭ konata kiel **adeptogazeto**) estas gazeto ne-komerca pri ia afero, sed unuavice kaj origine pri sciencfikcio kaj poste kiel gazeto de revoluciaj organizaĵoj ĉefe de junuloj. Du kategorioj de la Premio Hugo estas por "Plej Bona Fanzino" kaj "Plej Bona Fanzino Duon-komerca" (anglalingve *semiprozine*).

Fanzino ne estas financata de publikaj aŭ komercaj estaĵoj, kaj eldonistoj, redaktistoj kaj verkistoj ĝenerale ne ricevas monon por sia laboro. La prezo de fanzino estas kutime magra, kaj estas uzata por kovri elspezojn nur. Multaj fanzinoj estis presitaj sur stencila mimeografo aŭ kopiiloj.

La vorto (kelkfoje mallongita al "zino") venis el la angla *fanzine* (vortokunfando de **fan**o kaj *maga**zine*** [gazeto]), kreita por distingi tiajn eldonajojn fanaj de profesiaj sciencfikciaj gazetoj.

Historio
--------

Sendependaj ĵurnaloj komencis aperi en Usono kun la disvastiĝo de presa teknologio, jam meze de la 19-a jarcento. La unuaj gaspinoj estis publikigitaj fare de sciencfikcio-entuziasmuloj en la 1930-aj jaroj. La fanzinoj baziĝis sur dosieroj de leteroj senditaj de legantoj de diversaj ĵurnaloj al la redakcio, aŭ al unu la alian, en kiuj ili ofertis siajn personajn versiojn de la rakontoj publikigitaj fare de la redaktistoj de la ĉefaj revuoj. Iam legantoj rimarkis, ke ili povus preteriri la ĵurnalan redakcion kaj presi kaj publikigi siajn versiojn sendepende.

Russ Chauvenet, kunfondinto de la Sciencfikcio-Fandomo, elpensis la esprimon "fanzino" en 1940. "La Kometo" (The Comet, en Ĉikago en 1930), estas konsiderata la unua eldonitaĵo kaj baziĝis sur leteroj senditaj de legantoj de la revuo "Amazing Stories".

Kulturo
-------

En multaj landoj, la kresko de fanzinoj estas ligita al anarkipunka kulturo, kiu ekzistas ekde la malfruaj 1970-aj jaroj. La gravaj fanzinoj, kiuj estis eldonitaj por signifa periodo, estis distribuitaj en muzik- kaj diskobutikoj, kaj ĉe budoj en eventoj kiel festivaloj. Fanzinoj estingiĝis paralele kun la kresko de interreto kaj la ebleco esprimi sin per retejoj kaj personaj blogoj, en pli malmultekosta, pli oportuna maniero kaj kun pli granda celgrupo.

Fanzinoj
--------

* All Gone Latics, prifutbala

Vidu ankaŭ
----------

* Zino

* Kategorio Fanzino en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Jenő RÁCZ** [jenO rAc] , laŭ hungarlingve kutima nomordo **Rácz Jenő** estas hungara kuracisto, kirurgo, traŭmatologo, ministro.

Jenő Rácz  naskiĝis la 18-an de julio 1953 en Kutas.

Biografio
---------

Jenő Rácz frekventis gimnazion en Kaposvár, poste li plulernis en Universitato de Pécs inter 1971 kaj 1977. Post lernado li laboris en hospitalo de Somogy ĝis 1995 (kun dujara interrompo). En 1982 li ekhavis fakdiplomon pri kirurgio, post du jaroj ankaŭ pri traŭmatologio. En la jaroj 1995 kaj 1996 li laboris en ministerio pri sano, poste li gvidis hospitalon de Kalocsa ĝis 2002. Li estis subministro 2 jarojn, poste same 2 jarojn ministro pri sano.

Li havas edzinon, kiu naskis 4 gefilojn. Nuntempe li gvidas hospitalon de Veszprém.

Referenco
---------

1. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2016-02-22. Alirita 2015-03-09.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto Arkivigite je 2016-02-22 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio kun foto Arkivigite je 2015-09-24 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio Arkivigite je 2016-08-17 per la retarkivo Wayback Machine


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Muziko |

**Fantomtono** aŭ **interfrapoj** estas tre mallaŭtaj frapoj, kiuj estas klare ekkoneblaj nur por lertaj aŭskultantoj. Je la gitaro ĝi havas ne precize difinitan tonalton, sed similas pli al obtuza klakado. La plej multaj homoj tamen ja perceptas brueton, sed ili ne povas ekzakte difini ĝin.

Uzado kaj efiko
---------------

Perkutinstrumentistoj kaj frapinstrumentistoj uzas fantomtonojn kun la celo, doni al la ritmo pli da profundeco kaj pleneco. Krom tio la fakto, ke la muzikisto jam antaŭe ludis la supernombrajn batojn, ofertas dumpase de la peco la eblecon, akcenti unuopajn batojn antaŭe neakcentitajn. Per tio li muzikisto povas sen multa elspezo doni al la ritmon tute novan turnon. Fantomnotoj eniris en preskaŭ ĉiujn konatajn muzikstilojn, kaj ankaŭ ke aliaj instrumentoj la interfrapoj plioftiĝas. Ankaŭ pianistoj kaj gitaristo uzas ĝin.

Generado je gitaro kaj piano
----------------------------

Fantomtono je la gitaro ekestas, kiam oni je la frapado de la kordo ĉi tiun ne premas sur la prentabulon de la instrumento, sed nur tuŝas per montrofingro, mezfingro aŭ per la manplato, dampante ĝin. Kutime oni ekfrapas la kordon per plukado, plektroludo aŭ ankaŭ per kordofrapado je la elektra basgitaro.

Je la piano oni generas fantomtonon per neglektema, malakcentita frapado de la klavo. En svinga muziko tio plifortigas la svingan efekton.

Notado je la gitaro
-------------------

Fantomtonoj estas ekkoneblaj en la notacio per "x" sur la notlinioj resp. je tabulaturo kaj ofte staras ekz. je elektra basgitaro sur la linio, sur kiu normale starus la malferme ludata kordo.
**Jenő Sujánszky** [ŝujAnski], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Sujánszky Jenő** estis hungardevena franca kemiisto.

Jenő Sujánszky naskiĝis la 4-an de aŭgusto 1929 en Budapeŝto, li mortis la 19-an de februaro 2022 en Parizo.

Biografio
---------

Jenő Sujánszky frekventis bazlernejon en Siófok, poste armeajn lernejojn en Kőszeg kaj Nagyvárad. En 1944 li memvole aliĝis al la hungara armeo. Li batalis en Budapeŝto, iom poste li estis militkaptito, sed li rifuĝis. Jam en la paca tempo li maturiĝis gimnazio en sia naskiĝurbo, poste li studis en Scienca Universitato Péter Pázmány. En 1947 li estis forigita, ĉar lia deveno ne estis laborista. Li trovis simplan laborlokon. En 1949 li aranĝis sekretan kontraŭkomunisman grupon, sed en 1955 li estis arestita kaj kondamnita. Dum la hungara revolucio de 1956 la revoluciuloj liberigis lin kaj partoprenis en la revolucio. Post la falo li disidis al Francio, kie li estis kemiisto kaj aranĝis memorkunvenojn pri la revolucio. Li ricevis hungaran premion en 2006.

Lia libro
---------

* *Küzdelem a kommunizmus ellen, 1949-1990* (2012)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 671968
* LCCN: no2013000179
* VIAF: 295399265
* ISNI: 0000 0003 9989 1511
 |
**Memmortigo per policisto**  (angle *Suicide by cop*) - atako kontraŭ policano, sekurgardisto aŭ gardostaranto por provoki ilin uzi armilojn.

La apero de la termino
----------------------

Unue la angla frazo "Memmortigo per policano" aperis en la usona amaskomunikilaro kaj poste fariĝis la plej populara termino por priskribi ĉi tiun tipon de memmortigo, malgraŭ la apero de formale pli ĝustaj frazoj kun pli vasta signifo ("murdo provokita de la viktimo") kaj postaj eŭfemismoj (ekzemple, "Blua memmortigo", angle *blue suicide* - de la koloro de la polica uniformo).

Historio de la fenomeno
-----------------------

Kvankam formale ĉi tiu tipo de memmortigo estis studata nur ekde la fino de la 20a jarcento, la koncepto de intenca memmortigo per provoko de reprezentantoj de la aŭtoritatoj estas konata ekde la fino de la ekzisto de la Roma Imperio. En la 4-a jarcento norda Afriko, la donatisma sekto argumentis, ke la koncepto de ofero estas tre sankta. Okaze membroj de ĉi tiu grupo atakis romiajn legianojn aŭ armitajn vojaĝantojn per lignaj klaboj por provoki ilin rebati kaj esti mortigitaj de ili. Aliaj povus interrompi la proceson kaj vorte provoki la juĝiston postuli ilian tujan ekzekuton (la kutima puno por kortumomalrespekto tiutempe). La unua laŭleĝa fakto de "polica memmortigo" en la historio de angla juro estis la decido farita de la "Respektinda Doktoro" William Dolman, kiu funkciis kiel londona krimpatologo inter 1993 kaj 2007. De tiam, ĉi tiu kazo kaj la konkludo pri la kaŭzo de morto fariĝis precedenco en la angla juro.

Notoj
-----

1. ↑   Бухгалтеру-самоубийце грозит 10 лет тюрьмы. Lenta.ru (2001-02-10). Arkivita el la originalo je 2001-02-15. Alirita 2020-03-17.
En kemia kinetiko, **memkatalizo** estas la fenomeno, dum kiu aro de kemiaj reakcioj katalizas sin (aŭ unu la alian).

Priskribo
---------

Ordinare, kemia reakcio, ekz.

{\displaystyle \alpha A+\beta B\leftrightarrows \sigma S+\tau T},
ne katalizas sin, kaj la dinamikon de la reakcio priskribas la jena lineara ordinara diferenciala ekvacio:

{\displaystyle {\dot {[}}A]=-\alpha k\_{+}[A]^{\alpha }[B]^{\beta }+\alpha k\_{-}[S]^{\sigma }[T]^{\tau }}
{\displaystyle {\dot {[}}B]=-\beta k\_{+}[A]^{\alpha }[B]^{\beta }+\beta k\_{-}[S]^{\sigma }[T]^{\tau }}
{\displaystyle {\dot {[}}S]=\sigma k\_{+}[A]^{\alpha }[B]^{\beta }-\sigma k\_{-}[S]^{\sigma }[T]^{\tau }}
{\displaystyle {\dot {[}}B]=\tau k\_{+}[A]^{\alpha }[B]^{\beta }-\tau k\_{-}[S]^{\sigma }[T]^{\tau }}
en kiu {\displaystyle k\_{+}} kaj {\displaystyle k\_{-}} estas konstantoj de rapideco. La ekvacio havas unikan stabilan fikspunkton ĉe

{\displaystyle k\_{+}[A]^{\alpha }[B]^{\beta }=k\_{-}[S]^{\sigma }[T]^{\tau }}.
En memkataliza reakcio, ekz.

{\displaystyle A+B\leftrightarrows 2B},
la diferencialaj ekvacioj de dinamiko estas *nelineara*:

{\displaystyle [{\dot {A}}]=-k\_{+}[A][B]+k\_{-}[B]^{2}}
{\displaystyle [{\dot {B}}]=+k\_{+}[A][B]-k\_{-}[B]^{2}}.
En tia nelineara sistemo, eblas pluraj fikspunktoj aŭ stabilaj cikloj (krom la limigo pro la dua leĝo de termodinamiko).

Kemia sistemo, kies memkatalizo kaŭzas stabilajn ciklojn, nomiĝas **kemia horloĝo**.

Historo
-------

La unua konata ekzemplo de memkataliza cikla reakcio estis malkovrita de W. C. Bray en 1921. Poste, Belusov malkovris la faman **reakcion de Belusov-Ĵabotinskij** en 1951.

Piednotoj
---------

1. ↑   mem/kataliz/o (esperante). *Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto 2020*.
2. ↑   Bray, W. C. (1921). "A Periodic Reaction in Homogeneous Solution and Its Relation to Catalysis", *Journal of American Chemical Society* (en) **43** (6), p. 1262–1267. doi:10.1021/ja01439a007.

Referencoj
----------

* Hanopolskyi, Anton I.; Viktoryia A. Smaliak, Alexander I. Novichkov, Sergey N. Semenov. "Autocatalysis: kinetics, mechanisms and design", *ChemSystemsChem* (en) **3** (1), p. e2000026. doi:10.1002/syst.202000026.
**Insulo Nonsuch** (origine **Insulo Nonesuch**) estas parto de insulĉeno kiu formas Bermudon. Ĝi situantas ĉe St. George's Parish, nordoriente de la teritorio. Ĝi havas areon de 5.7 ha kaj situantas ĉe la orienta enirejo al Castle Harbour, ĉe la plej sudorienta pinto de la insulo Cooper (nune evidenta parto de la multe pli granda Insulo Sankta Davido). Latitudo (DMS): 32° 20' 52 N Longitudo (DMS): 64° 39' 48 Ok.

Historio
--------

Iam estis kvarantena malsanulejo kaj tombejo por la forpasintoj.

Naturo
------

La insulo estas natura rezervejo. Ĝi estas arbara kaj kun iome da nesalakva marĉo; ties aliro por la publiko estas strikte limigita. La restaŭrado de la iama barilinsulo en 'Vivomuzeo de antaŭkolonia Bermudo' estas la vivdaŭra verko de la nune retiriĝinta bermuda ornitologo kaj konservadisto David B. Wingate, kaj parto de lia peno por alporti reen el preskaŭ formorto la iame formortinta endemia noktula marbirdo, kaj nacia simbolo de Bermudo, nome la Bermuda petrelo. Tiu projekto inkludas la reenmeton de aliaj specioj, kiaj la pigoheliko kaj la Flavkresta noktardeo.
**Fantomo en Lubló,** origine hungare *Kisértet Lublón* estas interesa kolora filmo en Hungario.

Rolantoj
--------

* akrobato *Mihály Kaszperek* [kasperek] - György Cserhalmi
* vinkomercisto *Mihály Csernyiczky* [mihAj ĉernjicki] - same György Cserhalmi
* detektivo *Strang Jakab* - Dezső Garas
* edzino de Mihály Csernyiczky - Réka Nagy
* edzino de Mihály Kaszperek - Irén Bordán
* pola reĝo - Ferenc Kállai
* urbestro, grafo - László Márkus
* ĉefjuĝisto - Imre Ráday
* Borbála Labancz, József Máriáss, Erzsi Pásztor, Mária Ronyecz kaj aliaj

Legendo
-------

Dum vivo de Kálmán Mikszáth en Supra Hungarujo oni konis legendon pri fantomo nomata *Kaszperek*. En familioj oni timigis la malbonan infanon tiel: "Venas Kaszperek!" kaj la infano silentiĝis kaj ektimis.

Romano
------

El la legendo Mikszáth verkis krimfikcian romaneton, kiu aperis unuafoje en gazeto kiel daŭrigata serio.

Filmo
-----

Oni volis filmigi la romanon longe, sed pro financaj baraĵoj ĝi ne sukcesis, nur en 1976. Granda parto de la filmo estis kreita en Kőszeg.

Historio
--------

La historio okazas tiam, kiam la iama hungara urbo Lubló estis hipotekita al Pollando, sed nuntempe la urbo situas kiel Stará Ľubovňa en Slovakio. Aŭgusto la 2-a (Pollando-Litovio) kartlude gajnas ormonerojn, kiuj estis falsaj. Alia okazaĵo estas, ke vinkomercisto Csernyiczky abrupte mortas. Baldaŭe fantomo rajdas en la stratoj, kiu sidas sur la ĉevalo inverse. La fantomo pagas per falsaj ormoneroj, krome li vizitas ofte vidvinon Csernyiczky. La loĝantoj timas de la fantomo, fine oni oficiale elfosas kadavron de Csernyiczky, eĉ ili senkapigas la kadavron. Spite tion la fantomo - (kiu aspektas tute same, ol la mortinta vinkomercisto) - konstante aperas. Alvenas detektivo el Vieno pro la falsaj monoj. Post esplorado li supozas, ke estas rilatoj inter la mortinta vinkomercisto kaj la falsaj moneroj. Li deportas la vidvinon al abatinejo por kapti la fantomon. Sufiĉas tiom el la krimfikcio, kies fino klariĝos ĉio.

Fontoj
------

* angle
* hungare
* 
* 
* aŭdebla hungare[*rompita ligilo*]
**Memor-Tago pri Holokaŭsto de Ciganoj** – festo celebrata la 2-an de aŭgusto, memoriganta unu el la plej tragikaj eventoj en la historio de ciganoj, la likvidon en Aŭŝvico en 1944 de la cigana familia tendaro t.n. Zigeunerlager.

Historio
--------

Nokte de la 2/3-a de aŭgusto 1944 germanoj mortigis en gasejoj 2897 de ciganaj infanoj, virinoj kaj viroj. Entute en Auschwitz pereis pli ol 20 mil de ciganoj el inter ĉ. 23 mil deportitaj el 14 landoj.

En la tagoj 21-23 de novembro 1996 en Oświęcim, laŭ iniciato de Stowarzyszenie Romów w Polsce (Asocio de Ciganoj en Pollando), oni organizis konferencon Zagłada−Pamięć−Nadzieja (Porajmos-Memoro-Espero). Ĝin partoprenis ciganaj gvidantoj de 10 ŝtatoj de Eŭropo kaj Usono. Fine de la debato oni proklamis la 2-an de aŭgusto de ĉiu jaro internacian Memor-Tagon pri Holokaŭsto de Ciganoj. La proklamon subskribis ĝenerala sekretario de la Internacia Memor-Konsilio pri Holokaŭsto de Ciganoj d-ro Dragoljub Acković kaj prezidanto de la Konsilio Roman Kwiatkowski.

Celebrado
---------

De 1997 en la Muzeo Auschwitz-Birkenau, kiu simbolas doloron kaj morton de centoj da miloj de ciganoj, okazas renkontoj de ciganaj reprezentantoj kun registaranoj de eŭropaj ŝtatoj, por omaĝi la memoron pri mortfalintaj ciganoj kaj viktimoj de cigana holokaŭsto en Eŭropo. Ĉefa organizanto estas la Asocio de Ciganoj en Pollando.

En sia parolo la 2-an de aŭgusto 2009 prezidanto de la asocio Roman Kwiatkowski diris:

*Nin ligas la memoro pri krimoj faritaj al la cigana nacio fare de germanaj nazioj kaj konvinko pri neceso daŭrigi la memoradon ne nur por honoirigi la viktimojn, sed ankaŭ por averti la nunan kaj postajn generaciojn.*

Memor-Tago pri Holokaŭsto de Ciganoj
------------------------------------

La 29-an de julio 2011 Pola Sejmo voĉdonis la 2-an de aŭgusto Memor-Tago pri Holokaŭsto de Romaoj kaj Sinti. Honoran patronecon de la unua festado akceptis la prezidento de Pollando Bronisław Komorowski.

Bibliografio
------------

* Memor-Tago pri holokaŭsto de ciganoj – materialoj en paĝo de la asocio

Vidu ankaŭ
----------

* Jardeko de cigana integro
* Porajmos

Eksteraj ligiloj
----------------

* Spindelegger on International Roma Holocaust Remembrance Day  [*rompita ligilo*] en www.austria.org
La vortoj **memfido**, **memestimo** aŭ malpli ofte **memvaloro** en la lingvaĵo de psikologio estas la impreso aŭ prijuĝo, kiun persono havas pri si mem, kiom forte ĝi fidas pri si mem, estimas siajn proprajn fortojn, respektive kiom valora persono taksas sin mem. Tiu juĝo povas fokusi la karakteron aŭ la kapablojn de la individuo, la memorojn pri la ĝisnuna vivodaŭro aŭ la senton pri la nuntempa "memo"..

Eksteraj faktoroj povas plifortigi aŭ malplifortigi la memfidon, se la ĉirkaŭo konsekvence kaj kredinde laŭde aŭ mallaŭde reagas al la individuo. 

Memfido krome ankaŭ estas elemento de la memkompreno de politike aŭ morale difinitaj grupoj, kiu ekzemple donas la certecon al la anoj de tiu grupo, en difinita situacio agi ĝuste, respektive postuli aŭ elbatali tion, kion la grupanoj konsideras sia rajta posedo.

Memfido rezultas el la komparo de la subjektive perceptataj personaj kapabloj kun la postuloj, kiujn alfrontas la individuo. Ĝi mezureblas en tute konkretaj, kaj en pli kaj pli ĝeneraligitaj postulaj situacioj, kaj sekve ankaŭ en standardigitaj psikologiaj testoj. Alta memfido mezuratas tiam, kiam antaŭ plenumo de tasko la individuo realisme juĝas, ke ĝi sukcesos pri ĝi. 

Signife tro granda aŭ tro malgranda memfido povas esti simptomo de psika malsano. Tro alta memfido, sen rilato al la realeco, estas tipa signo ekzemple ĉe manio aŭ la pli malforta variaĵo de tiu malsano, kiu nomatas hipomanio. Tro malforta memfido povas esti signo de depresio aŭ de ĝenerala psika malsekureco. Sed ankaŭ ekster la kadro de psikaj malsanoj, tro alta memfido neniel nepre estas socie juĝata favora trajto: aliaj homoj povas interpreti ĝin kiel aroganteco kaj reagi al la "tro memfida" persono per malsimpatio. Kutime tamen en komparo tro malalta memfido kaŭzas pli da sociaj problemoj ol tro alta, ĉar la tro negativa prijuĝo de la propra persono tre bremsas kaj malkuraĝigas.

* Memfido en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por aliaj signifoj, bv. rigardi la apartigilan paĝon: Chrastice |

Koordinatoj: 50° 08′ 10″ N 16° 55′ 50″ O﻿ / ﻿50.13611 °N, 16.93056 °O﻿ / 50.13611; 16.93056 (mapo)

**Chrastice** (germane *Kratzdorf*) estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de urbo Staré Město en distrikto Šumperk, situanta norde en Moravio inter montaroj Králický Sněžník, Riĥleba montaro kaj Hrubý Jeseník apud rojo Chrastický potok. Sur ties teritorio situas eksa vilaĝo Hynčice pod Sušinou. La vilaĝo kun la ĉirkaŭaĵo estas konsiderata kiel konvena elirpunkto por turisma kaj trampaj ekskursoj ĝis ĉirkaŭaj montaroj. Loka fervojlinio kunigas la vilaĝon kun Hanušovice, kie estas alligoj al trajnoj ĝis Olomouc–Jeseník. Vivas ĉi tie 60 loĝantoj (2021).

Nomo de katastra teritorio estas *Chrastice kaj Hynčice pod Sušinou* kun areo 14,06 km².

Historio
--------

La unua skribmencio pri la vilaĝo estas el la jaro 1325, kiam ĝi estis eĉ kun la ĉirkaŭaĵo donacita al monaĥejo en Kamenec. Sed baldaŭ ĝi revenis al senjorujo de Kolštejn, kie ĝi jam restis. En la jaro 1677 ĉi tie estas indikataj 39 loĝintoj, en la jaro 1880 poste 512 loĝantoj. Ĉiuj ĉi tieaj loĝintoj estis germanjoj kaj en la jaro 1930 ili estis 440. Hodiaŭ ĝi estas parto de Staré Město pod Sněžníkem, en kies ĉirkaŭaĵo vigle evoluas somera kaj vintra turismo inkluzive de banloka.

Loĝantaro
---------

Evoluo de nombro de loĝantojLa datoj devenas el datumbazo de Vikidatumoj  

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 1869 | 773 |
| 1880 | 872 |
| 1890 | 813 |
| 1900 | 754 |
| 1910 | 723 |
| 1921 | 694 |

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 1930 | 698 |
| 1950 | 227 |
| 1961 | 217 |
| 1970 | 171 |
| 1980 | 120 |
| 1991 | 104 |

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 2001 | 102 |
| 2011 | 91 |
| 2021 | 60 |

Memorindaĵoj
------------

* Kapelo de La plej sankta Triunuo
* Kvanto de konservita devena arkitekturo

Naturaj memorindaĵoj
--------------------

* Králický Sněžník kaj fonto de rivero Moravo
* natura memorindaĵo Chrastický hadec

Galerio
-------

* VilaĝplacoVilaĝplaco
* KapeletoKapeleto
* Kapelo de La plej sankta TriunuoKapelo de La plej sankta Triunuo
* Agrikulturaj domojAgrikulturaj domoj

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rPartoj de urbo Staré Město (5) |
| --- |
| Chrastice ~ Kunčice ~ Nová Seninka ~ Staré Město ~ Stříbrnice ~ Hynčice pod Sušinou *(pereinta vilaĝo)* |

 |
Nova konstruaĵo Pinni de la universitato **Universitato de Tampere** (finne Tampereen yliopisto) estas unu el grandaj universitatoj de Finnlando. Ĝi havas proksimume 15 000 studentojn kaj ses fakultatojn:

* Humanisma (fondita en 1964),
* Informaj sciencoj (2001),
* Pedagogia (1974),
* Komerco kaj administrado (1965),
* Medicina (1972),
* Sociscienca (1949).

La kampuso de la universitato situas en la urbocentro de Tampere, sed la universitato havas agadon ankaŭ en urboj Hämeenlinna, Pori kaj Seinäjoki.

Historio
--------

La universitato estas fondita surbaze de Popola altlernejo kies agado komenciĝis en Helsinki en 1925. Ekde 1930 ĝia nomo estis Socia Altlernejo (finne *Yhteiskunnallinen korkeakoulu*, YKK). En 1956 la urbo Tampere kaj la altlernejo interkonsentis pri la translokiĝo de la altlernejo al Tampere kaj 1960 la translokiĝo realiĝis. La altlernejo ricevis nomon Universitato de Tampere en 1966 kaj ĝi fariĝis ŝtata altlernejo en 1974.

La rektoro de la universitato estas Krista Varantola.

Ligoj
-----

 La hejmpaĝo de la universitato (en la finna kaj la angla).

* Kategorio Universitato de Tampere en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 101971
* GND: 1012431-7
* LCCN: n79066441
* VIAF: 122610343
* ISNI: 0000 0001 2314 6254
* SUDOC: 027940241
* BNF: 11987035v
* NLA: 35727755
* NKC: ko2003164287
 |
*Ne konfuzu kun Geoffroy de Charnay, unu el la lastaj Templanoj, mortigita en 1314.*
----

**Gotfredo de CHARNY**, france *Geoffroy de Charny* [ĵo**frŭa** de ŝar**ni**] (naskiĝis en 1305, mortis la 19-an de septembro 1356) estis ĉampania nobelo, perpatrina nepo de la senjoro de Joinville (fama kronikisto kaj amiko de reĝo Ludoviko la 9-a). Li sinsekve militiris enkadre de la tiel nomata Centjara milito en Langvedoko, kaj Gujeno, Flandrio, Bretonio (enkadre de la Milito de postveno de Bretonio), Smirno (en Malgranda Azio), Pikardio, Normandio. Li estis mortigita en la fama kaj por la francoj katastrofa batalo de Poitiers en *Maupertuis*, dum li savas la vivon de sia reĝo Johano la 2-a.

Dufoje li estis kaptita de la angloj, el kies malliberejoj li unu fojon eskapis, la dua estis ostaĝmone elaĉetita de sia reĝo. Plurfoje li rolis kiel intertraktanto por sia reĝo, kaj ekde 1348 li sidas en la reĝa konsilio. Li verkis iun *Libro de Kavalireco*, kiu estos, dum du generacioj la agnoskita kodo de honoro en la militaj aferoj.

Lia dua edzino, *Jeanne de Vergy*, estis heredinto kaj posedanto de la nuntempe tielnomata Mortotuko de Torino, kiu estos dum pluraj jardekoj objekto de montrado kaj pilgrimo en la preĝejo de *Lirey*, fondita de li pro voto dum kiam li estis malliberulo.

* Kategorio Gotfredo de Charny en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 16441
* GND: 119537672
* LCCN: n96057672
* VIAF: 37728849
* ISNI: 0000 0000 8219 2296
* SUDOC: 109415094
* BNF: 146308117
* NKC: ola20231176946
 |



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Lucas Vásquez** (per plena nomo *Lucas Vásquez Iglesias*, prononco laŭ la sistemo IFA hispane 'lukaz 'βaθkeθ i'ɣlesjas) (naskiĝis la  1-an de julio 1991(nun 1991-07-01) en Curtis, Galegio, Hispanio, do nun 32-jara) estas hispania profesia futbalisto. Ekde la jaro 2016 li estas membro de la vira hispana nacia teamo de futbalo. Post infanaj jaroj en la junularaj teamoj de la kluboj *Curtis, Ural* kaj poste *Real Madrid C.F.* inter la jaroj 2000 kaj 2010, li daŭrigis sian karieron en la 3-a, 2-a kaj poste 1-a viraj teamoj de la klubo *Real Madrid C.F.* kaj nur en unu futbala sezono (2014-2015) estis pruntita al la klubo *RCD Espanyol*. Li partoprenis kadre de la hispana nacia teamo en la Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2016 en Francio, kaj en ties matĉoj rekoneblis per la ĉemiza numero "9".

* Kategorio Lucas Vázquez en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rHispana nacia teamo    Flago de Hispanio    Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2016 |
| --- |
| 
* 1 Casillas (teamestro)
* 2 Azpilicueta
* 3 Piqué
* 4 Bartra
* 5 Busquets
* 6 Iniesta
* 7 Morata
* 8 Koke
* 9 Vázquez
* 10 Fàbregas
* 11 Pedro
* 12 Bellerín
* 13 De Gea
* 14 Thiago
* 15 Ramos
* 16 Juanfran
* 17 San José
* 18 Jordi Alba
* 19 Bruno
* 20 Aduriz
* 21 Silva
* 22 Nolito
* 23 Rico
* Trejnisto Del Bosque
 | Flago de Hispanio |

 |
Variantoj de gotikaj literoj en *teksturo, rondgotiko, ŝvabaĥo* kaj *frakturo*.
**Gotikaj literoj** estas formo de latinaj literoj, kies estiĝotempo kaj estetikaj principoj koincidas kun la gotika arta stilo. La gotikajn literojn karakterizas abundo da akraj, angulaj elementoj, similaj al la akrapintaj arkoj de la gotika arĥitekturo. Gotika skribo estis uzata en Eŭropo ekde la 13-a jc ĝis Renesanco, kiam ĝin komencas forpuŝi la *renesanca klasiko*. La presaĵoj Gutenbergaj estis en literoj gotikaj.

Estas pluraj specoj de gotikaj tiparoj, inter ili teksturo, rondgotiko, ŝvabaĥo, frakturo.

Pli longe ol en la cetera Eŭropo la gotika skribo estis uzata en Germanio kaj en la landoj de la germana kultura rondo. En Pollando ĝi estis uzata ĝis la 18-a jc; en Ĉeĥio, ĝis la 19-a jc. En la jaro 1875-a ĝin forlasis Danio; kaj en la jaro 1941-a ĝin forlasis Germanio mem, deklarante ke «la literoj gotikaj devenas de la judoj». Malgraŭ tio iuj malĝuste kaj kontraŭfakte asocias la gotikan skribon kun la nazioj.

Oni nepre ne konfuzu gotikajn literojn kun la literoj de la gota alfabeto.

La germana parto de la Fundamento de Esperanto estas kompostita en frakturo.

La 15-a regulo de la Fundamento de Esperanto el la germanlingva parto (en frakturo).

Vidu ankaŭ
----------

* Humanisma minuskulo
* Karolida minuskla skribo
* Tipara stilo

* Gotikaj literoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Gotikaj literoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **gotlanda** lingvo de la hodiaŭa Gotlando (svede *gotländska*) kutimas esti rigardata kiel sveda dialekto, kontraŭe al la gotlanda lingvo de la Mezepoko (svede *gutniska*). La nuntempa gotlanda estiĝis per miksado de la malnova gotlanda kun la sveda. Oni povas trovi multajn malsamaĵojn inter la gotlanda kaj la sveda. Aliflanke, pro la influoj de la Hanso troviĝas multaj paraleloj kun la germana, tial ke multaj gotlandanoj mem diras, ke ilia lingvo (aŭ dialekto) similas al la germana. La gotlanda konservis la tri ĝermanajn genrojn, dum la sveda ĉe la substantivoj ne plu diferencigas inter femineno kaj maskuleno.

Kelkaj vortoj el la hodiaŭa gotlanda kompare al la sveda kaj al la germana:

| Esperanto | gotlanda | sveda | germana |
| --- | --- | --- | --- |
| okulo | auge | öga | Auge |
| domo | häus (pron. hojs) | hus | Haus |
| domoj | häusar | hus | Häuser (pron. hojzer) |
| malsana | krank | sjuk | krank |
| aĉeti | kaupä | köpa | kaufen |
| fiherbo | okräut | ogräs | Unkraut |

Literatur
---------

* UF Pinnsvein: En kyttvarpe me mjölkrusku. Din guide inför mötet med gotlänningen. Stockholm. ISBN 91-630-7976-3
Du luktistoj en municipo Valdáliga, en Kantabrio.
**Aluche** (prononcu *aluĉe*) estas hispana nomo por speco de luktosporto uzata en la nordo de Hispanio, ĉefe en kamparaj areoj de Kantabrio, Asturio, Palencio kaj Leono.

Oni ne tre certas pri la deveno de tiu ĉi sporto. Laŭ unu teorio, ĝi estas antaŭromia, tio estas, tipa al keltaj popoloj vivantaj en la nordo de Iberio antaŭ la konkero de Romio. Ĝi estas atestita en Mezepoko en Kantabrio. Oni trovis en pluraj romanikaj konstruaĵoj, gravuraĵojn reprezentantajn scenojn de luktantoj, ekzemple en kirkoj Santa Cruz de Castañeda, San Martín de Elines, Santa María de Yermo, en Perrozo, ktp.

Kvankam aktiveco de tiu ĉi sporto ne estis atestita pli frue ol Mezepoko, oni povas ekvidi en atesto de Strabono, ke la popoloj en la nordo de Iberio jam kutime praktikis senarmilan lukto-sporton jam en la 1-a jarcento post Kristo. Aparte de ties origino, ĝi estis tre ligita al kamparaj vilaĝoj, paŝtista kulturo kaj folkloro de la montaj areoj de Leono, Palencio, Asturio kaj Kantabrio.

Oni ne certas pri la moderna versio de tiu ĉi sporto, sed oni pensas, ke ĝi estas rezulto de tra-jarcenta evoluo de praktikado. Kvankam en diversaj valoj de Kantabrio oni uzas la saman nomon *aluche*, ne ekzistas komuna regulado kaj tial estas malsamaj reguloj depende de ĉiu valo, ekzemple en Liébana, la Pasaj Valoj kaj Campoo.
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Tahitia gardenio** |
| --- |
|  |
| Tahitia gardenio - floro*Tahitia gardenio* - floro |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Plantoj *Plantae* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Divizio: | Angiospermoj *Magnoliophyta* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Dukotiledonoj *Magnoliopsida* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Gencianaloj, *Gentianales* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Rubiacoj, *Rubiaceae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | Gardenio, *Gardenia*DC. eks Drake 1893 |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | **Tahitia gardenio**, *Tiare tahiti* |
|

 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Tahitia gardenio  |

 |
| v • d • r |

**Tahitia gardenio** (tahitie: *Tiare tahiti*, latine: *Gardenia taitensis*) estas planto el la familio de la rubiacoj (*Rubiaceae*). Ĝi estas eta florhava arbedo kiu nur troviĝas en la arkipelago de Franca Polinezio. La floro de la Tiare estas la nacia emblemo de la insulo Tahitio kaj Franca Polinezio. El la floro oni faras la oleon *mono'i*, kio estas uzata por har- kaj haŭtprizorgo. El la floroj oni faras la famajn girlandojn kiujn novalvenintoj kaj turistoj ricevas ĉirkaŭ la kolo. Ekestis nombro da tipaj kutimoj pro la signifo de la floro sur la insuloj. La floro tre bonodoras kaj estas protektata sur la insuloj.

Tahitiaj gardenioj
Girlandoj el tahitiaj gardenioj
Knabino kun florkrono el tahitiaj gardenioj

* Tahitia gardenio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Tahitia gardenio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Tahitia gardenio en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)