**Paola Masino** (naskiĝis la 20-an de majo 1908 en Pizo, mortis la 27-an de julio 1989 en Romo) estis verkisto, tradukisto kaj libretisto

Ŝi estis dua infano de Enrico Masino, dunginto de Ministerio pri agrikultuto kaj de la aristokrata Luisa Sforza, kiuj translokiĝis de Pisa al Romo kelkajn jarojn post ŝia naskiĝo. Paola vivas en familia medio kiu havas pasion por literaturo kaj muziko, pro tio sia patro, de tre juna aĝo, influis ŝin por legi la klasikaĵojn kaj aŭskulti siajn plej ŝatatajn: Beethoven, Mozart kaj Wagner. En 1924 ŝi skribis dramon, *Le tre Marie* (La tri Maria)

Ŝi translokiĝis al Florenco en 1929 kaj poste al Parizo kun sia kunulo Massimo Bontempelli, kaj laboris kiel redakcia sekretariino de « L'Europe Nouvelle » kaj ĉe la *"Bureau International de Coopération Intellectuelle*". Dank'al tio ŝi ekkonis italajn kaj eksterlandajn intelektulojn kaj ĉeestantajn artistojn en Francio tiutempe, kiel ekzemple Ramón Gómez de la Serna, Paul Valéry, Max Jacob, André Maurois, André Gide, Emil Ludwig, Giorgio de Chirico, Alberto Savinio, Luigi Pirandello, Guido Peyron, Filippo de Pisis, Nino Bertoletti, Pasquarosa Marcelli Bertoletti, Giovanni Comisso, Adriana Pincherle, Onofrio Martinelli, Arturo Loria; ŝi ankaŭ renkontas kaj amikiĝas kun Joséphine Baker, la rusa pentristino Polia Chentoff, pri kiu ŝi multe parolos en la volumo "Albumo de vestaĵoj" kaj Kiki de Montparnasse. En Parizo, la 29-an de majo 1930, De Pisis pentras sian portreton. Reen en Romo en 1931, ŝi publikigis la rakontojn *Decadenza della morte* kaj la romanon *Monte Ignoso*, per kiuj ŝi ricevis rekonon ĉe la Premio Viareggio.

En 1933, sekvis la romanon *Periferia*, verkita en la stilo de magia realismo, kiu akiris la duan premion ĉe la "Viareggio", sed la faŝisma cenzuro ne ŝatis ĝin, kiu trovis en ĝi kritikon de la reĝimo. Eĉ Bontempelli, itala akademiano ekde 1931, komencas distanciĝi de faŝismo ĝis liaj senkaŝaj kritikoj kondukas al lia elpelo de la Partio kaj en 1939 li iras en ekzilo al Venecio, kie Masino sekvas lin, irante loĝi en Palazzo Contarini de la Figuroj. Ĉi tie ŝi kompletigas, komence de 1940, la novan romanon *Naskiĝo kaj morto de la dommastrino*, kiu aperas epizode en la semajna « Takto »: ankaŭ nebonvena al la Reĝimo, estas malhelpita ĝia eldonado, kiu okazos nur en 1945.

Kun la falo de Mussolini, en julio 1943, Paola kaj Massimo Bontempelli revenis al Romo, kie fine de la jaro ili eksciis pri la mortkondamno dekretita de la nova reĝimo de Salò por Bontempelli kaj pri la ekzilo de Paola: ili kaŝiĝis en domo de amikoj ĝis la liberigo de Romo en junio 1944. Kune kun Alberto Moravia, Alberto Savinio kaj Guido Piovene ili fondis la semajnĵurnalon « Città » poste translokiĝis al Milano kaj alproksimiĝis al la Komunista Partio : traktante politikajn kaj sociajn aferojn, Paola kunlaboris kun la revuoj *Spazio*, *Epoca*, *1945*, *Crimen*, *Foemina*, *Mercurio* . *Ni virinoj* kaj *Vie Nuove*. Ŝi sekvas la rekonstruitan Festivalon de Venecio kiel korespondanto kaj estas parto de la ĵurio en la eldono de 1949, dum en 1947 kolekto de ŝiaj *Poemoj* estis publikigita.

En 1950 Paola kaj Massimo Bontempelli forlasis Venecion kaj revenis definitive al Romo: Paola kunlaboris kun Rai, verkis operlibretojn, dediĉis sin al tradukoj, daŭre verkis la kajerojn de Appunti kaj, post la morto de Bontempelli en 1960, traktas la skribaĵojn de Massimo per du-voluma eldono de liaj verkoj. Ŝi ankaŭ tenas taglibron, tradukas Balzac, Valery Larbaud, Jean Cocteau, Hector Malot, JA Barbey d'Aurevilly, Geneviève Tabouis, Madame de La Fayette kaj Stendhal kaj verkas grandan aŭtobiografion titolitan "Albumo de vestaĵoj", kiun ŝi enmetas en la kajeroj de Notoj, kiujn ŝi iom post iom skribis. Ŝia lasta verko estas la poemo *Ninna nanna*, eldonita en 1966 de la revuo « La Battana »: tiam, estas silento kaj Paola Masino mortas, forgesita, la 27-an de julio 1989. La volumoj "Colloquio di notte" estis publikigitaj postmorte en 1994, kiu kolektas la rakontojn publikigitajn en revuoj en la 1930-aj kaj 1940-aj jaroj, same kiel tri neeldonitaj rakontoj, "Io, Massimo kaj la aliaj aŭtobiografioj de filino de la jarcento" en 1995, "Cinquale found" en 2004, kiu kolektas tri antaŭe aperintajn rakontojn. En 2001, la Fondaĵo Arnoldo kaj Alberto Mondadori publikigis gravan biografian katalogon, okaze de grava ekspozicio kaj konferenco pri Paola, inaŭgurita de la Prezidanto de la Respubliko, Carlo Azeglio Ciampi, ĉe la Casa delle Letterature en Romo. La 16an de julio 2010, la Municipo de Romo metis memorplakedon sur la domon en Viale Liegi 6, Romo, kie Paola Masino vivis ĝis ŝia morto. Ŝi estas entombigita en Romo en la Tombejo Flaminio.

Memorplakedon ĉe sia domo en Romo

Verkoj
------

### Romanoj

* Monte Ignoso (1930),finalisto ĉe Premio Viareggio en 1931 ,tre ŝatata de la publiko,kritikata de Gadda kaj Borgese pro la superrealismaj elementoj.
* Periferia (1932) ricevas duan Premion en Viareggio. La ĉefa kritikcelo estas ŝia prilumo de alternativa virina modelo, malkonforma al tiu subtenata de la faŝisma ideologio.
* Nascita e morte della massaia (1945) ( pri Malcedema hejma vivo de dommastrino )
* Album dei vestiti (1958-1963) Eldonita en 2015.

### Tradukoj el la franca al itala

* Honoré de Balzac (*La Fille aux yeux d'or*)
* Valery Larbaud
* Jean Cocteau
* Hector Malot Sen familio Sans famille Firenze 1979
* Geneviève Tabouis,(Sybaris: les Grecs en Italie Paris 1958 *Sibari, I greci in Italia*, Editore Sansoni, Firenze, 1958

Eksteraj ligiloj
----------------

* 56-a ILEI Kongreso 2023 Prelego de Sara Spano pri Paola Masino