recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
La **Distrikto Zwickauer Land** estis parto de la Respubliko Saksio, kiu estas federacia lando de Germanio. La distrikto ekzistis ĝis la 31-a de julio 2008. La 1-an de aŭgusto 2008 ĝi kun la iama distrikto Chemnitzer Land kaj la antaŭa eksterdistrikta urbo Zwickau kunfandiĝis al nova distrikto Zwickau. La distrikto apartenis al la administra distriktaro Chemnitz, kaj ĝis la 1-a de marto 2012 ankaŭ la nova distrikto Zwickau apartenis al ĝi - ekde tiu dato en Saksio ne plu ekzistas la antaŭaj tri distriktaroj Chemnitz, Dresden kaj Leipzig.

La urbo Werdau estis la administra centro de la distrikto. Sur ties areo de 511,09 km² fine de la jaro 2007 loĝis 125 675 homoj; do meznombre 255 sur unu kvadrata kilometro. En tuta Saksio la koncerna nombro tiutempe estis 238, en Germanio 231. En la sekva skema mapo la distrikto Zwickauer Land estas signita per **22**.

Najbaraj distriktoj ĝis julio 2008 estis nordoriente Chemnitzer Land, oriente Stollberg, sude Aue-Schwarzenberg, sudokcidente Vogtland, okcidente kaj norde la turingiaj distriktoj Greiz kaj Altenburger Land. La distrikto Zwickauer Land preskaŭ komplete ĉirkaŭis la ĝis la 1-a de aŭgusto 2008 eksterdistriktan urbon (germane: kreisfreie Stadt) Zwickau.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Distrikto Zwickauer Land en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo, germanlingva
* Retokatalogo por la regiono, germanlingva

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rSaksio |
| --- |
| Distriktoj | Bautzen • Erzgebirgskreis • Görlitz • Leipzig • Meißen • Mittelsachsen • Nordsachsen • Sächsische Schweiz-Osterzgebirge • Vogtlandkreis • Zwickau | Saksio |
| Eksterdistriktaj urboj | Chemnitz • Dresden • Leipzig |

 |
En fiziko, **radio de ŝargitaj partikloj** estas space loka grupo de elektre ŝargitaj partikloj kiuj havas proksimume la saman vektoran rapidon (rapido kaj direkto). La kinetaj energioj de la partikloj estas tipe pluraj keV aŭ MeV, kio estas multe pli granda ol energioj de partikloj je ĉirkaŭa temperaturo. La alta energio kaj simila direkto de partikloj de la radioj faras ilin utilajn por aplikoj.

Por praktikaj celoj, radio de ŝargitaj partikloj estas karakterizita per jenaj parametroj:

* Speco de partikloj, ekzemple elektronoj, protonoj, alfa-radiadoj
* Energio de aparta partiklo (averaĝa)
* Elektra kurento (esprimita en amperoj)
* Diametro la radio
* Elradiokapablo, mezuri de la grado al kiu la partiklaj trajektorioj estas turbula (???).

Elektra tensio (esprimita en voltoj) de radio estas elektro tensio kiu bezonatus por doni al la partikloj ilian energion, se ili flugus tra la tensio. Ĝi egalas el energio de unu partiklo en radio dividita per ĝia elektra ŝargo.

La kurento kaj radia areo povas esti kombinita en la kurentan densecon

La kurento *I* kaj la elektra tensio *V* povas esti kombinitaj en la konstanton de spaca ŝargo *K = IV -3/2*.

La teknologie plej gravaj specoj de ŝargitaj partiklaj radioj estas:

* Katodaj radioj, konsistanta de elektronoj.
* Jonaj radioj, konsistanta el jonoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Elektrona pafilo
* Elektrona radio
* Jona radio
* Partikla radio
**Vektora projekcio** de vektoro {\displaystyle \mathbf {b} } je vektoro {\displaystyle \mathbf {a} } (ankaŭ "{\displaystyle \mathbf {b} } sur {\displaystyle \mathbf {a} }"), estas:

{\displaystyle (\mathbf {b} \cdot \mathbf {\hat {a}} )\mathbf {\hat {a}} } aŭ {\displaystyle (|\mathbf {b} |\cos \theta )\mathbf {\hat {a}} }
kie {\displaystyle \theta } estas angulo inter vektoroj {\displaystyle \mathbf {a} } kaj {\displaystyle \mathbf {b} } kaj {\displaystyle {\hat {\mathbf {a} }}} estas la unuobla vektoro samdirekta kun vektoro {\displaystyle \mathbf {a} }.

Vektora projekcio estas vektoro, kaj estas orta projekcio de vektoro {\displaystyle \mathbf {b} } sur vektoron {\displaystyle \mathbf {a} }. Oni povas diri ankaŭ ke vektora projekcio estas komponanto de vektoro {\displaystyle \mathbf {b} } laŭ direkto de vektoro {\displaystyle \mathbf {a} }.

La alia komponanto de {\displaystyle \mathbf {b} }, perpendikulara al {\displaystyle \mathbf {a} }, estas donata per:

{\displaystyle \mathbf {b} \ -\ (\mathbf {b} \cdot \mathbf {\hat {a}} )\mathbf {\hat {a}} }
Vektora projekcio estas la skalara projekcio multiplikita per {\displaystyle \mathbf {\hat {a}} } (por ke konverti ĝin vektoron, doni al ĝi direkton).

Vidu ankaŭ
----------

* Skalara projekcio
* Skalara produto
* Vektora produto
Komparo de la alteco de la plej altaj konstruaĵoj en la mondo. (Noto: KXJB-TELEVIDO poste estis ŝanĝita al KRDK-TELEVIDO. )
La **Mastturo KVLY-TV** (antaŭe **mastturo** **KTHI-TV**) estas elsendomasto situanta en Blanchard, distrikto Trail, Norda Dakoto, Usono, kaj altas je 2 063 futoj (629 metroj ). La masto estas uzata de KVLY-TV- stacio de Fargo kaj de Kanalo 11. La konstruaĵo estis finkonstruita dum 1963, kaj estis la plej alta konstruaĵo en la mondo ĝis la finkonstruo de la Varsovia radioanteno je 1974. La kraŝo de la anteno en 1991, reestigis al ĝi la titolon denove, kaj ĝi tenis ĝin ĝis Burĝ Ĥalifa kaptis la titolon en 2008. Aktuale je 2020 ĝi restas la kvara plej alta strukturo en la mondo (kun la Turo Ĉiela Arbo en Tokio kaj la Ŝanhaja Turo); same kiel la plej alta strukturo en la Okcidenta Hemisfero; same kiel la plej alta dissenda masto en la mondo.

Konstruado
----------

La turo estis konstruita dum proksimume tridek tagojn, je kosto de proksimume $ 500 000 (ĉirkaŭ $ 4,18 milionoj en la hodiaŭaj valoroj). La konstruado estis finita la 13-an de aŭgusto 1963. 

Kiam la masto estis konstruita, la legadsignaloj de la relevidstacio por kiu ĝi estis konstruita estis ŝanĝitaj al KTHI, kie la "HI" rilatas al la alteco de la masto. La pinto povas esti atingita per dupersona servolifto aŭ ŝtupetaro .

Specifoj
--------

La turo konsistas el du partoj: krada turo 1 950 futojn (590 metroj) alta; la totala alteco de la du kune estas 2 063 futoj (629 metroj). La maso de la anteno estas 9 000 funtoj (4 100 kilogramoj), la maso de la krada turo staras je 855 500 funtoj (388 000 kilogramoj), donante totalan mason de 864 500 funtoj (392 100 kilogramoj). La strukturo kovras ĉirkaŭ 160 akreojn (0,65 kvadrataj kilometroj) kune kun siaj fiksaj ankroj. Ĝia meza alteco super marnivelo estas 3 038 futoj (926 metroj).

Galerio
-------

* KVLY-turo de distanco de 1.6 km (1.6 kilometroj) KVLY-turo de distanco de 1.6 km (1.6 kilometroj)
* Drato-ankroDrato-ankro
* Parto de la turo, montras ĝian dratretonParto de la turo, montras ĝian dratreton
* 
* 
* 
*

Konstruaĵoj de simila alteco
----------------------------

* KRDK-TELEVIDA masto (2 060 futoj (628 metroj))
* KXTV/KOVR Turo (2 049 futoj (625 metroj))

Vidu ankaŭ
----------

Eksteraj ligiloj
----------------

 **Mastturo KVLY-TV** en Vikimedia Komunejo

Referencoj
----------


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 777810
 |
***Vekiĝu!*** estas revuo eldonita de la "societo Gardoturo", kiu apartenas al la atestantoj de Jehovo. Ekde januaro 2006 ĝi aperas ĉiumonate (antaŭe duonmonate). Post la "La Gardoturo", Vekiĝu! estas la plej populara periodaĵo de la atestantoj. Ĝi aperas en 225 lingvoj kun 93,300,000 ekzempleroj.

La unua titolo de la revuo estis "**The Golden Age**" (La Ora Aĝo) kaj aperis la 1-an de oktobro 1919. La revuo informas pri multaj sferoj de la homa vivo - ĝi estas kreita por la ekstera publiko. La 6-an de oktobro 1937 ĝi ricevis novan nomon "**Consolation**", pro la Dua Mondmilito, kaj la 22-an de aŭgusto 1946 ricevis la ĝisnunan titolon de **Awake!** (Vekiĝu!). Dum multaj jaroj ĝia eldonkvanto eĉ superis tiun de "La Gardoturo".

Artikoloj pri Esperanto
-----------------------

La revuo informis pri Esperanto la 23-an de novembro 1932 (p.108 en volumo), la 4-an de julio 1940 (p.27) kaj la 22-an de aŭgusto 1948 (p.20).

Referencoj
----------

1. ↑  [ *Awake!* angle, 2/2020, p. 2 (PDF, JW.ORG)][*rompita ligilo*], elŝutita 2020-04-03.
**Mata de Cuéllar** [MAta deKŬEljar] estas municipo en la nordokcidento de la provinco Segovio, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko *Tierra de Pinares* (Pinartero) en la nordo de la provinco, tute lime kun la Provinco Valadolido. La loknomo *Mata de Cuéllar* estas etimologie komprenebla kiel Arbaro de Cuéllar.

Mata de Cuéllar en la provinco Segovio.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio, trafluata de la rivero Cega, okupas totalan areon de 20,08 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 259 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte 50 el 1991. 

Ĝi distas 72 km de Segovio, provinca ĉefurbo kaj limas kun municipoj Cogeces de Íscar (Valladolid), San Miguel del Arroyo (Valladolid), Vallelado, Íscar (Valladolid) kaj Chañe. Oni alvenas tien laŭ la regiona ŝoseo CL-602 inter Vallelado oriente kaj Íscar sudokcidente.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado. 

En la municipa teritorio estis la Monaĥejo de *Nuestra Señora del Pino* (41°22′57.72″N 4°28′36.07″O) (konata ankaŭ kiel de *Nuestra Señora de Gracia* aŭ de *Nuestra Señora de Gracia del Pino*), de aŭgustenanoj el kiu restas nur ruinoj. Je 1,3 km S/SO de la loĝloko proksime al la rivero Cega.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj, vitejoj, legomoj kaj terpomoj) kaj brutobredado (ŝafoj) kaj rilata komercado. Lastatempe kultura kaj rura turismo ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado al proksimaj akvofaletoj). 

De la historia pasinteco restis vizitindaj vidindaĵoj el kiuj menciindas la preĝejo de Sankta Stefano.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Segovio

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 766818
 |
**Hesiono** - (helene Ἡσιόνη, latine *Hesione*) estas en la helena mitologio nomo de kelkaj mitologiaj figuroj: 

1. Oceanidino, filino de la titano Oceano kaj lia edzino Tetiso. Oceanidino estas mitologia diino de ekstera maro, edzino de Prometeo,

2. edzino de Naŭplio kaj patrino de Palamedo,

3. filino de antaŭlasta troja reĝo Laomedono kaj lia edzino Leŭkipo. Pli malfrue estis Hesiono edzino de salamina reĝo Telamono.

Ŝia patro Laomedono estis perfidema viro. Li promesis rekompencon al dio Apolono kaj al dio de maroj Pozidono por tio, ke ili helpis al li laŭ Zeŭsa ordono konstrui muregoj en Trojo. Kiam ili estis pretaj, la rekompencon li forneis al ili kaj terure minacis, se ili la rekompencon postulos. La dioj sendis kontraŭ la urbo punojn. Pozidono sendis la maran monstron kiu voris homojn kaj Apolono punis la landon per pesto. La urbo povis elaĉeti sin nur per ofero, ke la reĝo viktimigos al la monstro sian filinon Hesionon.

Laomedono forĝigis la filinon al la roko super maro. Sed en tiu tempo venis en la urbon heroo Heraklo revenanta de Amazonoj, kie li plenumis la naŭan taskon en servo de mikena reĝo Eŭristeo. Li volis savi la reĝan filinon, sed por tio de ŝia patro petis rarajn ĉevalojn, donacitaj al la reĝa avo Tros de la plej alta dio Zeŭso. Laomedono tion sen pripensado promesis.

Heraklo tuj iris batali kontraŭ la monstro. Li atendis malantaŭ la roko sur la bordo kaj kiam la monstro emerĝis, Heraklo en kruela batalo trapikis ĝin per sia glavo. Sed laŭ aliaj versioj onidire Trojanoj konstruis muron, por ke Heraklo estu protektata kontraŭ la monstro kiam ĝi emerĝos el la maro. Kiam la monstro poste venis al la muro kaj malfermis minace muzelon, Heraklo plene armita saltis en ĝian gorĝon. En la ventro li estis dum tri tagoj, sed poste eliris venkinte, malgraŭ li pro tio perdis eĉ la lastan haron. 

Kiam la monstro estis mortigita kaj la reĝa filino denove libera, la reĝo ree sian promeson ne plenumis kaj eĉ kun minacoj fuĝigis Heraklon el la urbo. Aŭ oni diras, ke la reĝo al Heraklo ĉevalojn donis, sed tenis ilin en depono ĝis Heraklo revenos el ekspedicio kun Argonaŭtoj por la ora ŝafofelo. Oni ankaŭ diradis, ke Laomedono anstataŭigis ĉevalojn de Zeŭso per ĉevaloj ordinaraj, mortidevaj. Do, se ĝi estis kiel ajn, Heraklo perdis sian paciencon, koleriĝis kaj komencis kolekti batalantojn. Estis inter ili Iolao, Telamono, Peleo, Oiklo kaj Deimaĥo de Beotio. Ili ekspedis ses aŭ eĉ dek ok ŝipojn kaj navigis al Trojo. Heraklo tuj gvidis siajn batalantojn ataki, tra okcidenta pordego penetris en urbon kaj ruinigis ĝin. La reĝo estis mortigita. Heraklo edzinigis la princinon al sia amiko Telamono, kiu venigis ŝin al sia reĝolando sur insulo Salamino. Pli poste ili havis filon Teŭkron, kiu ĉeestis militon kontraŭ Trojo. 
Hesiono elaĉetis el kaptiteco sian fraton Podarkon, donis por li la oran vualon el sia kapo. Li poste prenis nomon Priamo, tio estas "elaĉetita". Pli poste li fariĝis la lasta reĝo de la fiera urbo Trojo. Li regis tie ĝis kiam post longa milito Trojon konkeris Aĥajoj kaj ebenigis ĝin kun la tero.

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Hésioné en la ĉeĥa Vikipedio.*
En la helena mitologio estas **Hesperidinoj** (ankaŭ Hesperidoj, helene *Έσπερίδες* kaj latine Hesperides,), laŭ iuj fontoj filinoj de la Titano Atlaso kaj de la diino de nokto Nikso. Sed eble ili estis filinoj de Forkiso kaj Keto.

"Heraklo en Ĝardeno de Hesperidinoj", Giovanni Antonio PellegriniIli estis ankaŭ nomataj „nimfoj de okcidento" aŭ „vesperaj knabinoj" kaj kutime oni sciigas, ke ili estis tri aŭ kvar aŭ eĉ sep: Eglo, Eriĥteio, Hesperetuso, Aretuzo; Hestio, Hespero kaj Hesperio.

Roloj en okazaĵoj
-----------------

Hesperidinoj havis taskon gardi arbon en ĝardeno de dioj, kiu portadis orajn pomojn de senmorteco. La arbon ricevis diino Hera de la diino de la Tero Geo kiel donaco al la nupto. Ĉar Hesperidinoj la orajn pomojn iam kaj iam mem gustumis, Hera per gardado de la ĝardeno komisiis ankaŭ la centkapan drakon Ladonon.
Unu el la taskoj de Heraklo, kiujn li ricevis de la reĝo Eŭristeo, estis alporti tri tiujn pomojn. Helpe de Titano Atlaso li tiun ĉi taskon plenumis kaj poste la pomojn donacis al diino Ateno, kiu ilin al Hesperidinoj redonis.

Unu pomon ŝtelis diino de konflikto Eriso kaj kun surskribo „al la plej bela" ĝin ĵetis inter la diinoj Hera, Atena kaj Afrodito. Konflikto pri la pomo inter tiuj ĉi diinoj gvidis al la Troja milito. El tiu ĉi legendo ekestis ankaŭ diraĵo „pomo de la malakordo".

Laŭ Palaifato, iu homo, *Hespero*, el la urbo Mileto, vivis en la regiono Karia. Li havis du filinojn nomitajn *Hesperidinoj*. Hespero havis belegajn ŝafojn, eligante multan lanon, de speco kio estas nuntempe ankoraŭ en Mileto. Tiuj ŝafoj, *mela* en greka (μῆλα), estis tiel belaj kiel la oro. Tio estas, Heraklo vidante la bestojn pastiĝante laŭ la maro, forrabis ilin kaj mortigis sian pastiston nomitan *Drako*. Tiame, Hespero jam estis mortita, kaj oni diris "ni vidis la orajn pomojn (*mela* signifas ankaŭ pomon en greka) tiujn, kiujn Heracleo forrabis el Hesperidinoj, post mortigi sian gardiston, Drako".

Notoj
-----

1. ↑  *Pri nekredeblaĵoj*, n. 18[*rompita ligilo*] france

Vidu ankaŭ
----------

* 69 Hesperio

* Kategorio Hesperidinoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

### Koneksaj artikoloj

* Eĥidno
Koordinatoj: 49° 22′ 50″ N 12° 53′ 53″ O﻿ / ﻿49.38056 °N, 12.89806 °O﻿ / 49.38056; 12.89806 (mapo)

**Šnory** (germane *Kohlstätten*) estas pereinta vilaĝo en Ĉeĥio, en teritorio de municipo Pelechy, en distrikto Domažlice. Ĝi troviĝas proksimume 3 km sude de Stráž. Estas ĉi tie registrita unu adreso. Daŭre ĉi tie loĝas neniu loĝanto.

Šnory situas en katastra teritorio **Pelechy** kun areo 1,67 km².

Historio
--------

Post la jaro 1945 estis al ĉi tieaj germanoj, ĝis tiu tempo ĉi tie loĝantaj, konfiskita ĉiuj posedaĵoj kaj en la jaro 1946 ili estis ellandigitaj Bavarion. Unuopaj domoj estis detruitaj.

Šnory estis ĝis duono de la 20-a jarcento konsisto de municipo Tlumačov, poste ĝis la jaro 2012 parto de municipo Stráž. En la jaro 2012 la loka parto Šnory estis administre nuligita.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Domaro Šnory en retpaĝo Zaniklé obce

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rPartoj de municipo Pelechy (1) |
| --- |
| Pelechy ~ pereinta vilaĝo Šnory |

 |
**William „Billy" TAYLOR** (naskiĝis la 3-an de aprilo 1906 en Vaŝingtono; mortis la 2-an de septembro 1986 je la urbo Fairfax en Virginio) estis usona ĵaza kontrabasisto kaj tubjisto de svingo.

|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Muziko |

Vivo kaj verkado
----------------

Billy Taylor ludis tubjon en la aĝo de dek tri jaroj kaj iris en 1924 al Novjorko, kie Elmer Snowden dungis lin por unu jaro. Post tio li laboris en 1926 ĉe Willie Gant kaj Arthur Gibbs, ekde 1927 ĝis 1929 ĉe Charlie Johnson, ekde 1929 ĝis 1931 ĉe McKinney’s Cotton Pickers kaj en 1932/33 denove ĉe Charlie Johnson. En ĉi tiu periodo li rezignis la tubjon favore al kontrabaso. En 1934 li muzikis ĉe Fats Waller, post tio ĉe Fletcher Henderson kaj ekde 1935 ĝis 1940 en la Orkestro Duke Ellington, en kiu li jam antaŭe estis ludinta en 1928. La aliĝo de Jimmy Blanton kaŭzis, ke Taylor baldaŭ forlasis la bandon de Ellington. Dum sia tempo ĉe Ellington li ankaŭ kunverkis la sonregistraĵojn de et-ensembloj kun elingtonaj muzikistoj kiel Cootie Williams kaj Johnny Hodges. En 1940 li muzikis kun Coleman Hawkins, ĉe Red Allen (1940/1) kaj Joe Sullivan (1942), Cootie Williams (1944), Barney Bigard (1944/5), Benny Morton (1945) kaj Cozy Cole (1945). Post tio li ĉefe laboris kiel liberprofesia muzikito en Novjorko kaj ekde 1949 en Vaŝingtonon. En 1944 li surdiskigis ĉe Keynote Records kun Johnny Guarnieri, Harry Carney kaj aliaj je propra nomo.

Taylor apartenis al la plej elstaraj basinstrumentistoj de la svingepoko. Li kunverkis sennombrajn surdiskigojn, el kiuj estas aparte elstarigendaj *Dream Man* de Fats Waller (1934) same kiel *Diminuendo and Crescendo in Blue*, *Harmony in Harlem* (1937), *Subtle Lament* kaj *Portrait of the Lion* (1939) de Duke Ellington. Taylor ankaŭ surdiskigis diskojn je propra nomo.

La basinstrumentisto ne estas erare intermiksenda kun ĵazpianisto Billy Taylor naskiĝinta en 1921.

Literaturo
----------

* Richard Cook kaj Brian Morton: *The Penguin Guide to Jazz on CD.* Penguin London, 2-a eldono 1994 kaj 6-a eldono 2002
* *Bielefelder Katalog Jazz 2001.*
* Feather, Gitler *Encyclopedia of Jazz* 1999


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 408135
* GND: 134806832
* LCCN: n95074855 no96027391, n95074855
* VIAF: 79168229
* ISNI: 0000 0001 1606 2554
* SUDOC: 035825464 083974253, 035825464
* BNF: 13923732t
* MBA: 9c0e864c-f356-4ebc-98af-0a45cd7801b9
* BNE: XX4617342
 |
La guberniestro Juan Manuel de Rosas (1793-1877).
La **Batalo de Vuelta de Obligado** okazis la 20-an de Novembro de 1845, sur akvoj de la rivero Paranao, ĉe sia dekstra flanko kaj norde de la provinco Bonaero, Argentino, ĉe angulo kie la fluejo mallarĝiĝas kaj turniĝas, konata kiel Vuelta de Obligado, kie nun estas la urbo Obligado (partio San Pedro).

En ĝi kontraŭstaris trupoj de la Argentina Konfederacio estre de Juan Manuel de Rosas (1793-1877), kiu nomumis komandanton de la defendaj trupoj al la generalo Lucio Mansilla (1792-1871), kaj la ŝiparo angla-franca, kies interveno okazis kun ekskuzo pacigi ĉe la problemoj inter Bonaero kaj Montevideo. La vera tialo estas akiri rajton de libera navigado por francoj kaj britoj laŭ akvoj de argentinaj riveroj kiaj Paranao.

La venko de la anglafranca truparo rezultis pirha: kaj la obstinado de la defendantoj, kaj la komplikoj kiuj postulis ―kaj aktuale plue postulas― la meandra fluejo de la rivero Paranao al la navigado, igis ege kosta la klopodon navigadi ĝin kontraŭ la volo de la argentina registaro.

La batalo konatiĝis en la tuta Ameriko. Nome Ĉilio kaj Brazilo ŝanĝis siajn sentojn (kiuj ĝis tiam estis estintaj malamikaj al Rosas) kaj amikiĝis almenaŭ dekomence al la partio de la Konfederacio. Eĉ kelkaj unueciguloj (tradiciaj malamikoj de Rosas) kortuŝiĝis kaj la kolonelo Martiniano Chilavert akceptis formi parton de la armeo de la Konfederacio. La generalo José de San Martín (1778-1850) esprimis ekde sia ekzilo en Francio sian komprenon ke tiu luktado de la argentina patrio kontraŭ eŭropaj landoj estas same kiel la luktado sendependa kontraŭ Hispanio.

Tiu batalo ―malgraŭ taktika malvenko― rezultis en venko kaj diplomata kaj militista de la Argentina Konfederacio, pro la alta kosto kiun postulis ĝi por la eŭropaj landoj. Fakte, la rezisto fare de la argentina registaro, devigis la invadantojn akcepti la suverenecon de Argentino super la internaj riveroj. Granda Britio, per la Traktato Arana-Southern de 1847, konkludis definitive tiun konflikton kaj en marto samjare ordonis la retiron de sia ŝiparo. Francio daŭrigis unu plian jaron, ĝis la subskribo de la Traktato Arana-Lepredour. Tiuj traktatoj agnoskis la navigadon de la rivero Paranao kiel *interna navigado de la Argentina Konfederacio kaj obea nur al ties leĝoj kaj reguloj, same kiel tiu de la rivero Urugvajo komune kun la Orienta Ŝtato*.

Notoj
-----

Bibliografio
------------

* *La batalla olvidada*. San Pedro: Nueva Reseña Histórica, 2007.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Batalo de Vuelta de Obligado en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Infoguiasanpedro.com (historia de San Pedro; batalla de Obligado)
* Batalla de Obligado: 43 cartas y notas originales escritas entre junio de 1845 y abril de 1846 Arkivigite je 2014-09-27 per la retarkivo Wayback Machine
* Revisionistas.com.ar (guerra del Paraná).
* Youtube.com (homenaje a la Vuelta de Obligado).
* La gazeta federal (Vuelta de Obligado, la batalla olvidada).

Koordinatoj: 33° 35′ 31.56″ S 59° 48′ 26.73″ U﻿ / ﻿33.5921000 °S, 59.8074250 °U﻿ / -33.5921000; -59.8074250 (mapo)
Bildo de 1548 pri dumanglavoj uzitaj kontraŭ pikostangoj en la Batalo de Kappel.
**Dumanglavo** aŭ *glavo por du manoj* (en germana *Zweihänder*, germana prononco: [t͡svaɪhɛndɐ] (signife 'du-manilo aŭ dumanilisto'), ankaŭ *Doppelhänder* ('duobl-manilo'), *Beidhänder* ('ambaŭ-manilo'), *Bihänder* aŭ *Bidenhänder*, estas granda du-mana glavo uzita ĉefe dum la 16a jarcento.

La glavoj *Zweihänder* disvolviĝis el la longoglavoj de la fino de la Mezepoko kaj iĝis la mejloŝtona armilo de la germanaj *Landsknechte* el la epoko de Maksimiliano la 1-a Imperio) (m. 1519) kaj dum la Italaj Militoj de 1494–1559. La *Goliath Fechtbuch* (1510) montras intermezan formon inter longoglavo kaj *Zweihänder*.

Tiuj glavoj reprezentas la finan stadion de la tendenco al pliigo de la grando de glavoj kiu startis en la 14a jarcento. En sia disvolvigita formo, la *Zweihänder* akiris la karakterojn de fostarmilo pli ol de pura glavo pro sia egaj grando kaj pezo kaj tiele pliigis sian rangon kaj frapopovon. Sekve, ĝi jam ne estis portita en glavingo sed tra la ŝultro kiel halebardo.

Ĉirkaŭ la dua duono de la 16a jarcento, tiuj glavoj jam malhavis praktikan aplikadon, sed ili plue havis ceremonian aŭ reprezentan uzadon en la 17a jarcento. Kelkaj ceremoniaj dumanglavoj, nome "porto-glavoj" aŭ "parad-glavoj" (*Paradeschwert*), estis multe pli grandaj kaj pezis ĉirkaŭ 4.5 kilogramojn.

Notoj
-----

1. ↑   Oakeshott, Ewart (Novembro 2000). European Weapons and Armour: From the Renaissance to the Industrial Revolution. Boydell Press. p. 148.
2. ↑   Clements, J. "The Weighty Issue of Two-Handed Greatswords". ARMA. Alirita la 19an de junio 2020.

* Dumanglavo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Dumanglavo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 695101
* GND: 4397900-2
 |
Generalo Mack kapitulacas sian armeon ĉe Ulm, 20a de Oktobro 1805.
La **Batalo de Ulm** la 16an–19an de Oktobro 1805 estis serio de bataletoj, fine de la Kampanjo de Ulm, kiu permesis al Napoleono Bonaparte kapti tutan Aŭstrian armeon estre de la komando de Karl Freiherr Mack von Leiberich ŝanĝe al minimumaj perdoj kaj devigi ĝin kapitulaci ĉe Ulm en la Elektoprinclando Bavario.

Luktis 80,000 francaj soldatoj kontraŭ 40,000 el Aŭstrio. La francoj suferis la perdon de 500 homoj, dum la Aŭstrianoj de preskaŭ 4,000.

Referencoj
----------

* Chandler, David G. (1966). The Campaigns of Napoleon. New York, NY: Macmillan.
* Horne, Alistair (1979). Napoleon Master of Europe 1805-1807. New York, NY: William Morrow & Co. ISBN 0-688-03500-0.
* Kagan, Frederick W. (2006). The End of the Old Order: Napoleon and Europe, 1801-1805. Cambridge, MA: Da Capo Press. ISBN 0-306-81137-5.
* Smith, Digby (1998). The Napoleonic Wars Data Book. London: Greenhill. ISBN 1-85367-276-9.

* Kategorio Batalo de Ulm en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Villar del Buey** [biLJAR delBŬEJ] estas municipo de la provinco Zamoro, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko Sayago en la sudokcidento de la provinco. *Villar del Buey* estas tradukebla al *Vilaĝo de la Kastrobovo*; bovoj aperas en la blazono. Ĝi apartenas al la Natura Parko Arribes del Duero.

Villar del Buey en la provinco Zamoro.
Ĝia municipa teritorio estas formata de la loĝlokoj Cibanal, Formariz, Fornillos de Fermoselle, Pasariegos, Pinilla de Fermoselle kaj
Villar del Buey, okupas totalan areon de 134,74 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 535 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 400 loĝantojn el la 1970-aj jaroj pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. Ĝi distas 44 km de Zamoro, provinca ĉefurbo, kaj limas kun Zafara, Muga de Sayago, Pasariegos, Formariz, Villamor de Cadozos, Cibanal, Salce kaj .Almeida de Sayago

Estas prahistoriaj restaĵoj, sed la setlejo mem fondiĝis en la 13-a jarcento. Ĝi apartenis al la Ordeno de Santiago. En postaj jarcentoj suferis pro militoj kaj ĉefe dum la Hispana Milito de Sendependigo. 

La tradiciaj agrikulturo (cerealoj, legomoj, vitoj) kaj brutobredado (bovoj kaj ŝafoj) lastatempe iom dekadencis, sed pluas. Lastatempe kultura kaj rura turismo plie ekgravis: tradicia arkitekturo, muelejoj, hufumejoj, ermitejo ktp.

La urbestro estas de dekstra partio PP.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de Provinco Zamoro


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 754508
 |
La regiono **Kutamakuo** (*Koutammakou*) troviĝas en la regiono Kara, nordoriente en Togolando, kaj etendiĝas ankaŭ al la najbara Benino. Ĝi estas la teritorio de la batamariboj (ankaŭ nomataj Katammariba aŭ Temberma), kie troviĝas la famaj turoformaj domoj el argilo, nomataj *takiento*, unikaj en Afriko kiuj iĝis simbolo de Togolando. En tiu kultura pejzaĝo el 50.000 hektaroj, la naturo estas forte ligita al la ritaro kaj kredo de la loĝantaro, kiu harmonie uzas ĝiajn rimedojn; pro tiaj kialoj ĝi estis aldonita al la listo de Monda heredaĵo de Unesko en 2004.

La *takientoj* estas cirklaj kaj ĝenerla duetaĝaj; ili estas kronitaj de grenejo farita el koto el preskaŭ sferoforma. Ili povas havi platan kovraĵon aŭ esti rekovritaj de pajlo, konusforme. La tuto de la loĝejo konsistas ĉiam el grenejo, kaprostalo kaj korto uzata por religiaj ceremonioj. La vilaĝo Nadoba estas bone konata ekzemplo kaj allogaĵo de la turistoj, kiu inkluzivas aliajn ceremoniejojn. Ĝi ankaŭ havas fortikaĵojn, rokojn, inicejojn kaj subterajn tombojn.

* Kategorio Kutamakuo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **batalo de Towton** (la 29-an de marto 1461) estis decida batalo de la militoj de rozoj, kiam Eduardo la 4-a (Anglio) tute venkis la lankastrojn.

La antaŭajn du jarojn okazis pluraj gravaj bataloj: dum iuj la lankastroj venkis; dum aliaj, la jorkoj. La 12-an de februaro 1461 la lankastra reĝino, Margareta de Anĵuo, venkis la jorkojn ĉe St Albans, kaj poste klopodis eniri Londonon, sed la urbestro kaj civitanoj sukcese malpermesis tion. Dume Margareta lernis ke, la 2-an de februaro, lankastra armeo malvenkis ĉe Mortimer's Cross, Herefordshire, kaj ŝi retretis norden. La 4-an de marto Eduardo la 4-a kroniĝis en Londono.

Jorka armeo tiam postkuris Margareta. La 28-an de marto, ĉe strategia ponto en Jorkŝiro, iuj lankastroj surprizis jorkan taĉmenton, kaj pluraj jorkaj gravuloj mortis dum la sekva bataleto antaŭ ol surmeti kirasojn. La ĉefa jorka armeo alvenis sed dum seshora batalo ne povis rekapti la ponton: laŭdire mortis ĉirkaŭ tri mil batalistoj. Eduardo mem batalis surpiede, kaj lia ĉefa subtenanto, la potencega Rikardo Neville (16-a grafo de Warwick), malgrave vundiĝis. Tamen la jorkoj trovis travadejon plurajn kilometrojn for de la ponto. La lankastroj retretis por kuniĝi kun la ĉefa lankastra armeo: dum la retreto mortis ĝia estro, John Clifford (9-a barono de Clifford). La jorkoj riparis la ponton.

La sekvantan tagon, dum aĉa vetero kun malvarmegaj ventoj kaj neĝo, okazis la batalo de Towton. Plurfoje jorkaj pafarkistoj, helpataj de la vento, atakis la lankastrojn kaj retretis ekster la atingo de la lankastraj pafarkistoj. Sekvis akra batalado. Plurajn horojn neniu gajnis la avantaĝon. Fine alvenis plua jorka taĉmento kaj la lankastroj tute disvenkis: multaj pereis dum sia sekva fuĝo, kaj la jorkoj mortigis eĉ virojn kiu forĵetis siajn armilojn. Ĉe Tadcaster iuj lankastroj kuniĝis kaj malsukcese penis kontraŭi la jorkojn. Margareta de Anĵuo fuĝis kun sia filo Eduardo de Westminster (princo de Kimrio), unue al Kastelo Harlech, Kimrio, kaj poste al Skotlando. Multaj lankastraj nobeloj aŭ seniĝis de siaj bienoj aŭ devis omaĝi al Eduardo la 4-a.

Nur en 1470, post kiam la potenca grafo de Warwick kverelis kun Eduardo kaj alianciĝis al Margareta, povis la lankastroj sukcese kontraŭi Eduardon.

* Kategorio Batalo de Towton en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Hraĉja Aĝarjan
**Hraĉja Aĝarjan** (armene: (klasika skribo) Հրաչեայ Աճառեան, (reformita skribo) Հրաչյա Աճառյան, n. en Konstantinopolo, Otomana Imperio, la 8-an de marto 1876 - m. en Erevano, Armena Soveta Socialisma Respubliko, la 16-an de aprilo 1953) estis armena lingvisto, leksikografo, etimologo, filologo kaj akademia profesoro ĉe la Armena Akademio de Sciencoj. Li ankaŭ estis membro de la Franca Lingvistika Asocio kaj de la Ĉeĥoslovaka Instituto de Orientaj Studoj.

Aĝarjan studis ĉe la Universitato La Sorbonne kun Antoine Meillet kaj ĉe la Universitato de Strasburgo. Li laboris kiel instruisto en la Gevorkjan Teologia Seminario de Eĉmiadzin, en Ŝuŝo kaj en Teherano. Li estis postvivinto de la Armena genocido, li venis al Erevano en 1923. Tie, li instruis fremdlingvojn, relativan gramatikon, kaj la historion de la armena lingvo en la Erevana Ŝtata Universitato. Li estas la verkinto de pli ol 200 sciencaj publikaĵoj pri armenologio, armena lingvo kaj orientaj lingvoj. La armena Ŝtata Instituto de Lingvistiko estas nomita laŭ li.

* Kategorio Hraĉja Aĝarjan en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 589681
* GND: 120883635
* LCCN: n86064608
* VIAF: 9990013 3313421, 9990013
* ISNI: 0000 0000 8034 4161
* LIBRIS: 172438
* SUDOC: 07985706X
* BNF: 131984688
 |
**Péter ESZTERHÁS** [esterhAŝ], hungare **Eszterhás Péter** estas hungardevena dana aktoro, reĝisoro, verkisto, tradukisto kaj diplomato.

Péter Eszterhás naskiĝis la 5-an de septembro 1940 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Péter Eszterhás frekventis lernejojn en Budapeŝto. Post la revolucio en 1956 li vivas en Danio. Inter 1958-1961 li frekventis aktoran lernejon en Arhus, poste li tuj aliĝis al la loka teatro, kie ankaŭ reĝisoradas ekde 1966. Baldaŭe li reĝisoradis ankaŭ en la dana radio, dume li tradukas hungarajn verkojn al la dana. En 1958, 1970 kaj 1986 li edziĝis havanta filon. Li ricevis hungaran premion en 1992.

Lia verkaro kaj agadoj (elekto)
-------------------------------

* 6 danaj filmoj inter 1980-1990, kie li havis rolojn
* 6 danaj filmoj inter 1969-1992, kiujn li reĝisoradis
* diversaj tradukaĵoj, ekzemple de Péter Esterházy, Imre Kertész, Sándor Márai, Dezső Kosztolányi
* diversaj reĝisoradoj en teatroj

Fontoj
------

* Hungara Vikipedio

* Kategorio Péter Eszterhás en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 401732
* LCCN: nb2006000187
* VIAF: 41360186
* ISNI: 0000 0000 7992 3609
 |



* Portalo pri Biografio
Batalo de la Marno
La **batalo de la Marno** (alikonata kiel la **miraklo de la Marno**) estis unu el la plej gravaj bataloj de la unua mondmilito, kaj okazis ekde la 6-a ĝis la 12-a de septembro 1914 ĉirkaŭ la rivero Marno. La batalo de la Marno estis grava turnopunkto de la Unua mondmilito: je la fino de aŭgusto 1914, la tuta alianca armeo de la okcidenta fronto devis retreti direkte al Parizo, dum la du ĉefaj germanaj armeoj sukcese eniris Francion.

La ofensivon gvidis la franca armeo kaj la brita Ekspedicia Armeo kontraŭ la germana armeo estrita de Helmuth von Moltke.

Komence de septembro, la germana armeo jam estis en proksimo de 50 km al Parizo, dum la francaj taĉmentoj retiriĝis dum 10-12 tagoj preter la Marno. Parizo jam komencis sin prepari al defendo kontraŭ la germana sturmatako, kiam la franca generalo Joseph Joffre decidis riski kontraŭatakon.

Dosiero:Taxis of the Marne.jpgla famaj taksioj kunportas francajn soldatojn al la fronto.
Matene, la 6-an de septembro, la 6-a franca armeo - gvidata de generalo Michel-Joseph Maunoury - flankenatakis la 1-an armeon de la germana generalo Alexander von Kluck. Kiam armeo de Kluck turniĝis por kontraŭiri la atakon, estiĝis 50 km larĝa libera strio inter la la 1-a kaj 2-a germanaj armeoj. La aliancanoj tuj eluzis tiun fendon kaj enpenetris la 5-a franac armeo kaj unuoj de la britaj ekspediciaj fortoj.

La 7-an kaj 8-an de septembro, armeo de Maunoury fortiĝis kun sesmil soldatoj, kiujn liveris – dufoje pendlante – 600 taksioj el Parizo (tio estis la unua fojo en la historio, kiam oni liveris la soldatojn per aŭtomobiloj.

La 8-an de septembro, la 5-a franca armeo gvidata de Franchet d'Espery surprize atakis nokte kontraŭ la 2-a germana armeo kaj larĝigis la fendon.

La germanoj devis retiriĝi la 10-an de septembro kaj fosis tranĉeojn kaj komenciĝis la sidmilito, kiu karakterizis dum 3 jaroj la okcidentan fronton.

La fiasko signifis malsukceson de la Schlieffen-plano, kiu celis rapidan okupon de Francio kaj poste rapidan alilokigon de la fortoj kontraŭ Rusio.

La malsukceson de la germanoj kaŭzis, ke la aliancanoj detruis telefonajn liniojn, telegrafojn, tiel la komunikado malfacilis. Alia faktoro estis, ke la germanoj tiam ne uzis aviadilon por skoltado.

Okazis dua batalo de la Marno ekde la 15-a ĝis la 18-a de julio 1918.

Vidu ankaŭ
----------

* Maurice Gamelin

* Kategorio Batalo de la Marno en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 138266
* GND: 4168960-4
* LCCN: sh85081391
* BNF: 119563005
* NKC: ph117829
 |
**Florida** estas municipo kiu troviĝas en la centro-okcidenta parto de la provinco Camagüey, Kubo. Ĝia municipa ĉefurbo estas samnoma kaj tie loĝas preskaŭ 90% de la tuta municipa loĝantaro.

Ĝi havas 1760 km2. La loĝantaro estas ĉ. 76.854: el ili 54.375 en la urbo kaj 22.259 en la kamparo. 
Florida estas unu el la 32 kubaj urboj plej grandaj kaj ĝi atingeblas kaj per trajno kaj pere de la nacia centra ŝoseo kiu donas al ĝi prosperan vivon. Abundas fabrikoj el jogurto, biskvitoj, vermiĉeloj, refreŝigaĵoj, du sukerfabrikoj (ĝia nomo venas de la sukerfabriko *Florida*), ĉemizoj kaj cemento inter aliaj.

Historio
--------

Dum la antaŭkolumba epoko en la marbordo de la municipo loĝis kelkaj indiĝenaj triboj de kiuj ankoraŭ troviĝas kelkaj instrumentoj en la Municipa Muzeo.
Dum la kolonia epoko ekzistis eta vilaĝo (ankoraŭ ekzistanta) nomata San Jerónimo kiu estas konsiderata kiel la unua grava vilaĝo de la nuna municipo. Ĝi situis borde de la Reĝa Ŝoseo konstruata de la hispanoj por la komercado kaj transportado de Havano ĝis Santiago de Kubo. Ĝi havis preĝejon, gastejon kaj ĉevalejon por la vojaĝantoj. Post la konstruado de la nacia fervojreto iom post iom lavilaĝanoj translokiĝis proksime de la fervojo kaj fariĝis domaro. El tio naskiĝis aparta vilaĝeto kiu floris danke al la konstruado de sukerfabriko apartenanta al usona riĉa familio kiu baptis ĝin laŭ la nomo de la usona ŝtato *Florida*. Tiu nomo fariĝis poste la oficiala nomo de la municipo kaj la urbo. Dum la paso de la tempo tiu vilaĝeto kreskis kaj ekonomie floris danke al pluraj fabrikoj kaj la alveno de pluraj enmigrantoj el Kubo kaj eksterlando (ĉinoj, hispanoj, haitianoj...). Tamen, plejparto de la loĝantaro estis malriĉa. Post la kastrisma revolucio multaj el tiuj fabrikoj ne plu funkcias.

Florida havas limojn norde kun Céspedes kaj Esmeralda, sude kun Vertientes, oriente kun Camagüey kaj okcidente kun Baraguá (municipo de la provinco Ciego de Ávila
"Imprimi potest", "Nihil obstat" kaj "Imprimatur" ĉe la eldonita en 1953 angla traduko de la libro "*De Christiana expeditione apud Sinas*" de Matteo Ricci SJ kaj Nicolas Trigault SJ
***Nihil obstat*** (latine *Nenio obstaklas*) en la Katolika Eklezio estas oficiala deklaro, kiu povas esti donita fare de rajtigita eklezia cenzuristo al verko pri teologia temo, se tiu verko pretendas esprimi katolikan vidpunkton. Foje la esprimo "Nihil obstat" oni uzas je pli vasta senco, kiel deklaro de foresto de obstakloj por iu entrepreno.

"Nihil obstat" estas unua stadio de aprobo de verko. Ĝi atestas, ke en la verko forestas tezoj, kiuj kontraŭas al la doktrino de la Katolika Eklezio. Tiun ateston donas cenzuristo (latine *Censor Librorum*). Cenzuristojn aprobas episkopo aŭ la liston de cenzuristoj aprobas Episkopara Konferenco por ĉiuj siaj diocezoj. Verko, post la ricevo de "Nihil obstat", por presado devas ricevi de episkopo Imprimatur-on (latine *Estu presata*). Se episkopo ne donas "Imprimatur"-on al verko, kiu jam ricevis "Nihil obstat"-on, li devas klarigi sian decidon al la aŭtoro.

Por komenci kanonizajn procesojn (beatigo kaj sanktigo) oni devas ricevi deklaron "Nihil obstat" por tio de la Sankta Seĝo.

Se teologian verkon skribis ano de monaĥa ordeno, do antaŭ "Imprimatur" kaj krom "Nihil obstat" la aŭtoro devas de la estro de sia ordeno ricevi permeson, konatan kiel "Imprimi potest" (latine *Povas esti presata*).

Por novaj eldonoj kaj reeldonoj necesas nova permeso.

Referencoj
----------

1. ↑  Kodo de Kanona Juro, kan. 830
2. ↑  Kodo de Kanona Juro, kan. 832
3. ↑  Kodo de Kanona Juro, kan. 829
**Fausto Veranzio** (latine *Faustus Verantius*, kroate Faust Vrančić aŭ hungare  *Verancsics Faustus* estis episkopo, diplomato, universala klerulo kaj inventisto, kiu post sia morto restas konata aparte pro sia verkaĵo *Machinae Novae*, do "novaj maŝinoj". Li naskiĝis ĉirkaŭ la jaro 1551 en Sebenico, Dalmatio, Venecia respubliko (nun Šibenik en Kroatio), kaj mortis la 3-an de oktobro 1617 en Venecio.

Vivo
----

Ido de influa nobela kroata familio, li edukiĝis aparte de sia onklo Antun Vrančić (Antonius Verantius), influa episkopo kaj politikisto, konato de Philipp Melanchthon kaj Erasmo de Roterdamo, kaj pli poste primaso de Hungario kaj ĉefepiskopo de Esztergom. Tiu sendis lin inter la jaroj 1568 kaj 1579 por trijara studo de filozofio kaj juro al Padovo. Li interesiĝis pri konstruado de fortikaĵoj, supervidis konstrulaborojn en la fortikaĵo de Cheb, kaj en 1579 iĝis komandanto de la fortikaĵo de Veszprém en Hungario. Jam du jarojn pli poste la imperiestro Rudolfo la 2-a de la Sankta Romia Imperio, grandduko de Aŭstrio kaj reĝo de Hungario kaj Kroatio, vokis lin kiel sekretario al la imperia kortumo en Prago. La sekvajn dek tri jarojn la klerulo, kiu flue parolis sep lingvojn, estis imperia diplomato. En libera tempo li studis matematikon kaj mekanikon, kaj krome verkis "vortaron de la kvin plej noblaj lingvoj de Eŭropo" (latine *Dictionarium quinque nobilissimarum Europeae linguarum; Latinae, Italicae, Germanicae, Dalmaticae et Hungaricae*), kiu publikiĝis en 1595 en Venecio, kaj konsideratas unu el la plej fruaj kaj signifaj vortaroj de la hungara kaj kroata lingvoj, kiu influis multajn postajn vortarojn.

Inter 1594 li demisiis el la posteno ĉe la imperiestra kortumo, kaj ĝis 1598 vivis en diversaj lokoj de la venecia respubliko, ĉefe en Venecio mem. Plue li restis imperiestra konsilanto, ĝis la jaro 1605 kiam li monaĥiĝis en Romo. Tie li studis kaj verkis pri "novaj maŝinoj", sed pro kuracista konsilo ekvojaĝis al la direkto de sia hejmurbo Šibenik. Dumvoje li haltis en Venecio, kie li en 1616 publikigis libron pri logiko kaj sian grandan verkaĵon pri "novaj maŝinoj". Lia malsano ne permesis pluvojaĝon, kaj la 27-an de februaro 1617 li mortis en Venecio.

* Kategorio Fausto Veranzio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 401992
* GND: 119498332
* LCCN: n86068227
* VIAF: 31987567
* ISNI: 0000 0001 2126 568X
* SUDOC: 085997021
* BNF: 10703670x
* NKC: js2012691421
* ICCU: CFIV028283
* BNE: XX4717294
 |
**Tihamér Acsay** [aĉai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Acsay Tihamér** estis hungara juĝisto, advokato, stenografisto. Lia frato estis László Acsay.

Tihamér Acsay naskiĝis la 20-an de julio 1899 en Gyöngyös, li mortis la 8-an de marto 1958 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Tihamér Acsay maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo en 1917, poste li akiris juran diplomon en 1921, ŝtatsciencan diplomon en la sekva jaro en Scienca Universitato de Budapeŝto. Post la diplomoj li laboris en juĝejo, inter 1928–1938 advokato, pli poste li havis postenon en la justicministerio (kun interrompo) aŭ li estis juĝisto ĝis 1948. Intertempe en 1926 li akiris juĝistan-advokatan diplomon, poste li plulernis en Vieno kaj Parizo (1927–1928). Li ankaŭ redaktis stenografian revuon inter 1937–1944. Li iĝis trudemerito en 1948. Li estus estinta parlamentano en 1947, sed la komunistoj forprenis lian mandaton.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Rövidítés a nyelvben, rövidítés az írásban* (1917)
* *Ki- vagy bevándorlás* (1927)
* *A magyar értelmiség válsága* (kunaŭtoro, 1931)
* *Lajstromos szavazás egyéni választással. A választójog kérdései.* (1935)
* *Koreszméink?* (1943)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 710768
 |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Oahua miadesto** |
| --- |
|  |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Paseroformaj *Passeriformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Turdedoj *Turdidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Myadestes* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***M. woahensis'*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Myadestes woahensis'*****(Bloxam, 1899)* |
|
|
|
| Konserva statuso |
| **Konserva statuso: Formortinta** |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| v • d • r |

La **Oahua miadesto** aŭ Oahua turdo, *(Myadestes woahensis)*, estis birdo de la familio de Turdedoj endemia de la insulo de Oahu kaj estis la unua de sia genro kiu formortis. Ĝi estis granda bruneca kantobirdo kiu loĝis en multe de la arbaroj de altaj teroj de Oahu. Ili ŝajne estis ĉefe fruktomanĝantaj kiel multaj el la aliaj turdoj de Havajo. Pro ties rapida formortiĝo oni scias malmulte pri la Oahua miadesto. Ili ŝajne nestumis en arboj kiel la Omao aŭ nestumis en fendoj kiel la formortinta Kamao. Ties kanto estis simila al tiu de la Olomao de Molokai eble la plej proksima parenco. Ili formortiĝis pro drasta malpliiĝo de la uzebla habitato. Moskitoj estis enmetita ĉirkaŭ 30 jaroj pli frue kaj devigis la birdojn abandoni la malmultan taŭgan habitaton de la malaltaj areoj de Oahu kaj tiuj kiuj ne foriris malsaniĝis pro la birda malario kaj mortis. Birdoj kiuj retiriĝis al pli altaj altitudoj estis atakitaj de ratoj kiam ili manĝis berojn kaj tiuj rabis idojn el la lastaj nestoj. Oni ne scias la daton de la formortiĝo ĉar neniu scias kiam estis vidata la lasta Oahua miadesto. Sciencistoj kredas ke tiu specio formortiĝis inter 1840 kaj 1860, kvankam eble je la fino de la 1850-aj jaroj. Fakte la specio oni konas el ununura specimeno kolektita en 1825 (nuntempe jam perdita) kaj el subfosiliaj ostoj.

Referencoj
----------

* BirdLife Species Factsheet Arkivigite je 2009-01-05 per la retarkivo Wayback Machine
**Tigulio** estas la plej orienta parto de la Metropola Urbo Ĝenovo, (eksa provinco de Ĝenovo) en Ligurio.
Ĝia teritorio etendiĝas inter la Golfo Paradizo kaj la valo Bisanjo okcidente, la Trebbia valo kaj la valo de Aveto norde, la Vara valo kaj la La Specja Riviero oriente, kaj inkludas la marbordajn komunumojn Portofino, Santa Margherita Ligure, Rapallo, Zoagli, Chiavari, Lavagna, Sestri Levante kaj Moneglia kaj la komunumojn de la Fontanabuona valo, Sturla valo, Graveglia valo kaj valo Petronio.

Laŭ loĝantaro la ĉefaj urboj estas Rapallo (29.796 loĝantoj), kaj Chiavari (27.494 loĝantoj).

Geografio
---------

La **Golfo de Tigullio**, estas malgranda golfo ĉe la orienta riviero de la Ĝenova Golfo, en la Ligura Maro. Ĝi etendiĝas de Portofino ĝis Punta Manara. La Golfo inkludas la maran parkon de Portofino.

Historio
--------

La liguroj vivis ĉi tie jam antaŭ 2800 jarojn; ili frue komencis utiligi platojn de la loka ardeza ŝtono por tegoli iliajn simplajn ŝirmejojn, kaj pro tio ili iĝis konataj kiel **Tegolataj**, (Tegulata, kiu poste iĝis Tegulia, kaj fine Tigullia); tio okazis unue ĉe la nuna Sestri Levante, (**Segesta Tigulliorum**, en la latina); je la fino la nomo **Tigullio** etendiĝis al la nuna teritorio inter Portofino ĝis Punta Manara, kaj ĝia landinterno.

Esperanto en Tigulio
--------------------

En Tigulio estas aktiva kultura asocio aliĝinta al la Itala Esperantista Federacio, la Grupo Esperanto-Tigulio (GET). .

La grupo kunigas esperantistojn el pluraj urbetoj de la teritorio nomata Tigullio (elp. Tiguljo), kun la celo disvastigi en la teritorio la konon kaj la utiligon de la lingvo Esperanto.

La sidejo de la grupo estas en Chiavari.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Tigulio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Tigulio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Tigulio en Vikivojaĝo (Turisma gvidilo)

* Arkivigite je 2023-04-14 per la retarkivo Wayback Machine