recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Koordinatoj: 48° 58′ 37″ N 13° 48′ 43″ O﻿ / ﻿48.97694 °N, 13.81194 °O﻿ / 48.97694; 13.81194 (mapo)

**Boubín** (920 – 1110 metrojn super la maro) estas praarbaro, kiu etendiĝas en Ĉeĥio en distrikto Prachatice. Ties areo estas 666,41 ha kaj la praarbaro estis proklamita kiel nacia natura rezervejo jam en la jaro 1858. La monde konata praarbaro situas sur sudorienta montpiedo de monto Boubín (legu: Boŭbin). La hodiaŭa kerno de praarbaro Boubín, kreata precipe de fagoj, piceoj kaj abioj, estas la plej konservinta restaĵo de originaj vastaj miksitaj montararbaroj en montaro Šumava. La plej aĝaj piceoj kaj abioj atingas aĝon 300 – 400 jaroj. Pramaljunaj piceoj kaj abioj elstaras alten el densa arbokrona volbo kreata precipe de fagoj mirigante nin de siaj dimensioj kaj interesaj formoj de trunkoj. La plej granda boubína piceo "Reĝo de piceoj", kiu falis la 4-an de decembro de 1970, havis en alteco 1,3 m de tero perimetron 508 cm, altecon 57,2 m kaj volumenon preskaŭ 30 m3. Krom tiu ĉi grandegulo katenos nian atentemon ankaŭ multnombraj pluaj arboj kun nekutimaj kreskdeformiĝoj, kiel estas egaj tumoroj, duarboj, harpsimile multobligitaj trunkoj aŭ piceoj starantaj sur vaste disstarigitaj stilzaj radikoj kaj pluaj kreskinteresaĵoj.

Lageto en Boubín
----------------

Lageto en Boubín estis fondita en la jaro 1836 kiel artefarita akva rezervujo por ebligado de lignoflosado el boubínaj arbaroj ĝis vitrofarejo en vilaĝo Lenora. Areo de la lageto estas 0,37 ha, ties plej granda profundaĵo ĉe ellasejo atingas 4 m.

Ĉirkaŭ la kerno de la praarbaro kondukas ronda instruvojo nomita „Praarbaro Boubín". Elirloko estas Lageto en Boubín. La longeco de vojo estas 3 800 m kaj la vojo enhavas 9 haltejojn.

Pluaj fotoj
-----------

* Praarbaro Boubín en 2011Praarbaro Boubín en 2011
* Nacia naturrezervejo Praarbaro Boubín en 2011Nacia naturrezervejo Praarbaro Boubín en 2011


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Bedegkér** estas malgranda vilaĝeto en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Somogy, en Distrikto Tab. Kér estas nomo de unu el la 7 hungaraj gentoj.

dekstre[Blazono de Bedegkér

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 26 km²
* Loĝantaro: 530
* Poŝtkodo: 8666
* Telefonprefikso: 84

Situo
-----

Bedegkér situas en valo de rojo, fine de sakovojo. Tab troviĝas 13, Tamási 21 km-ojn for.

Historio
--------

*Bedeg* kaj *Magyarkér* unuiĝis en 1939. Pli frue la apartaj vilaĝoj havis gloran epokon en la 19-a jarcento. Tiutempe Elek Fényes skribis pri la vilaĝo:

"BEDEG aŭ Bedek estas hungara vilaĝo en Tolna (historia departemento) en la proksimeco de Pincehely. La bienoj apartenas al familio Eszterházy. La loĝantoj estas katolikoj, la kampoj estas profitdonaj, la fojno estas riĉa. En la apudaĵo vitoj etendiĝas, tial la vilaĝo estas unuklasa."

En Bedegkér migra poŝto servas.

Vidindaĵoj
----------

* romkatolika preĝejo omaĝe al Sankta Triunuo de 1754, pligrandigita en 1910
* luterana preĝejo de 1886

Komunumoj pri *Kér* en Hungara reĝlando
---------------------------------------

Kér estas unu el la 7 hungaraj gentoj.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Abaújkér | Bedegkér | Egyházaskér | Hajmáskér | Hontkiskér | Ipolykér |
| Kérsemjén | Kiskér | Nemeskér | Németkér | Nyírkércs | Nyitranagykér |
| Ókér | Szamoskér | Szentgáloskér | Újkér | Varjaskér |  |

* Kategorio Bedegkér en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Del LaGrace Volcano** (naskiĝis la 26-an de Julio, 1957) estas genrokvira artisto, prezentisto, kaj aktivulo el Kalifornio. Ria laboro inkluzivas instaladon, prezentadon kaj kinarton kaj pridemandas la agadon de genro sur pluraj niveloj, precipe la agadon de inumeco kaj masklumeco.

Identeco
--------

Naskite interseksa, Volcano disvolvis kaj biologie inajn kaj biologie masklajn ecojn kiel adoleskanto sed estis edukita kaj sociigita kiel ino.
Ri plu vivis la unuajn 37 jarojn de sia vivo kiel ino, sed ekde tiam vivis kaj kiel masklo kaj kiel ino. Del LaGrace Volcano (antaŭe nomata Della Grace) plu adoptas sian veran memon tra sia nomo kaj genro. Post geedziĝi kun kvira viro, Johnny Volcano, ri prenis sian nunan nomon por defii la "dugenran *status quo*." Johnny nun estas ŝanĝinta sian nomon dum Del konsevis la familinomon kaj transdonis ĝin al iliaj du infanoj, Mika kaj Nico. Del estas en partnereco kun la patrino de la infanoj, Matilda Wurm, ekde 2006.

Referencoj
----------

1. ↑  Anglalingva artikolo pri Volcano
2. ↑  Anglalingva artikolo pri Volcano

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 709567
* GND: 123143829
* LCCN: no92023331
* VIAF: 267539080 51254575, 267539080
* ISNI: 0000 0004 3982 8219
 |
La *Delawana* estis fiŝkapta velŝipo de la klaso skuno bazita en la vilaĝo *Riverport* en la distrikto *Lunenburg* de Nov-Skotio en orienta Kanado.

Delawana estis la unua skuno kiu reprezentis Kanadon ĉe la unuaj internaciaj vetkuroj de fiŝkaptaj velŝipoj en 1920 sub kapitano *Thomas Himmelman*. La 11-an de oktobro 1920, Delawana venkis la kanadan skunon *Gilbert B. Walters*, velita fare de kapitano *Angus Walters*, kiam la pintmasto de la skuno *Gilbert B. Walters* krevis dum unu el la vetkuroj.

Multe al la konsterno de la skipo, la Delawana tiam perdis en du rektaj vetkuroj al la usona fiŝkaptista skuno *Esperanto* el *Gloucester*, Masaĉuseco, sub kapitano *Marty Welch*. Malgraŭ la perdo, la skipo de Riverport reprezentis Kanadon ĉe la unua Internacia Fiŝkapta Ŝipa Ĉampioneco kaj konstruis fierecon pri laboro kiu laŭdire restis en la memoro de la komunumo kaj granda parto de la distrikto Lunenburg dum pli ol jarcento.

Eksteraj ligiloj
----------------

* foto de la ŝipo dum vela konkuro

Referencoj
----------

1. ↑  the Gloucester Fishing Schooner, "Esperanto", 1920 (angle)
2. ↑  Delawana Esperanto Races: Wooden Ships, Iron Men, Gloucester Ladies, and Man's Best Friend
La **Spaco de Libereco, Sekureco kaj Justeco** (SLSJ) estas celo inkluzivita en la traktatoj de Eŭropa Unio per la Traktato de Amsterdamo en 1997 kaj kiu celas certigi la liberan movadon de homoj kaj protekti civitanojn, kiu parte anstataŭas la antaŭan polican kaj juran kunlaboron pri krimaj aferoj. La celo estas kunigi politikojn pri vizo, azilo kaj enmigrado en eŭropa skalo. La reguloj regantaj ĉi tiujn kampojn nun estas adoptitaj laŭ la ordinara leĝdona procedo de Eŭropa Unio, tio estas voĉdonado de la Konsilio de Eŭropa Unio per kvalifikita majoritato kaj de la Eŭropa Parlamento.

Jura fundamento
---------------

La ĉefa jura bazo por la SLSJ estas la artikolo 3 de la Traktato pri Eŭropa Unio, kies paragrafo 2 asertas:
*"La Unio ofertas al siaj civitanoj spacon de libereco, sekureco kaj justeco sen internaj limoj, ene de kiu la libera movado de homoj estas certigita, kune kun taŭgaj rimedoj por la kontrolo de eksteraj limoj, azilo, enmigrado ankaŭ kiel prevento de krimoj kaj batalo kontraŭ ĉi tiu fenomeno. "*

Disvolvo
--------

La SLSJ estis origine parto de la tria kolono, "Polica kaj jura kunlaboro en krimaj aferoj", de Eŭropa Unio. Ĉi tiu tria kolono ne estis komunuma, sed baziĝis nur sur internacia (interregistara) kunlaboro. La unuaj evoluoj okazis en 2005 post du decidoj de la Justica Kortumo de Eŭropaj Komunumoj: la akto *krima proceso kontraŭ Maria Pupino*, kiu etendis la devon de efektivigo al la tria kolono surbaze de Artikolo 1 de la Traktato pri Eŭropa Unio kaj la referenco al "ĉiam pli proksima unuiĝo" ; poste la kazo C-176/03, en kiu la Kortumo decidis, ke, kiam necese, la Unio havas la povon interveni en krimaj aferoj.

Ĉi tiu evoluo videblas precipe en la kadra decido 2008/947, kies unua alineo asertas, ke *"[la] Membro-Ŝtatoj [devas] same kompreni la konceptojn de libereco, sekureco kaj justeco laŭ iliaj esencaj elementoj kaj apogi ĉi-tiun komprenon sur la principoj de libereco, demokratio, respekto de homaj rajtoj kaj fundamentaj liberecoj, kaj ankaŭ de jura regado"*.

Ekde la Lisbona Traktato kaj la malapero de la kolona strukturo, la principoj disvolvitaj en juro pri enlanda merkato fariĝis aplikeblaj al ĉiuj kampoj de kompetenteco de la Unio, inkluzive la iaman trian kolonon.

Referencoj
----------

1. ↑  Justico, Libereco kaj Sekureco (arkivo) ĉe *Eur-lex.eu*
2. ↑   André Klip, *European Criminal Law : An integrative approach*, Cambridge-Anvers-Portland, Intersentia, 2012, 2-a eld. 580 p. (ISBN 978-1-78068-001-9), p.19-20
3. ↑   André Klip, *European Criminal Law : An integrative approach*, Cambridge-Anvers-Portland, Intersentia, 2012, 2e eld. 580 p. (ISBN 978-1-78068-001-9), p.18
4. ↑  Akto de la Justica Kortumo de la 13-a de septembro 2005 (arkivo)
5. ↑  Kadro-decido 2008/947/JAI  (arkivo)
6. ↑   André Klip, *European Criminal Law : An integrative approach*, Cambridge-Anvers-Portland, Intersentia, 2012, 2e eld. 580 p. (ISBN 978-1-78068-001-9), p.20

Vidu ankaŭ
----------

* Traktato pri Eŭropa Unio
* Justica Kunlaborada Agentejo de Eŭropa Unio
**Monroyo** [monROĝo] (*Mont-roig de Tastavins* aŭ *Montroig* en kataluna, Ruĝa Monto esperante) estas vilaĝo kaj municipo de la provinco Teruelo (nordorienta Hispanio), nome en la sudokcidento de la nordorienta komarko *Matarraña*, kies administracia ĉefurbo estas Valderrobres.

Geografio
---------

Ĝi estas je 155 km de Teruelo, provinca ĉefurbo, sur 857 msm de altitudo.​ La municipa teritorio estas en la sudokcidento de la komarko en kiu ĝi limas kun kvar aliaj samkomarkaj municipoj; ĝi komunikas laŭ la nacia ŝoseo N-232a sude kun Torre de Arcas, norde kun La Cerollera kaj oriente laŭ la regiona ŝoseo A-1414 kun Peñarroya de Tastavins. La loko estas ĉe la Iberia Sistemo kun Sierra Monroyo nordokcidente, Sierra Sabinosos sude kaj Sierra Molinera norde. La rivero Tastavins faras orientan limon kaj ricevas akvon el la rivero Monroyo. La altitudo gamas inter 1207 m en la suda pinto (Camiseta) kaj 570 m nordoriente, borde de la rivero Tastavins. 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| *Nordokcidente:* La Cerollera | *Norde:* La Cerollera kaj Ráfales | *Nordoriente:* Ráfales kaj Fuentespalda |
| *Okcidente:* La Cerollera kaj Torre de Arcas |  | *Oriente:* Fuentespalda kaj Peñarroya de Tastavins |
| *Sudokcidente:* Torre de Arcas | *Sude:* Herbés (Kasteljono) | *Sudoriente:* Peñarroya de Tastavins |

La loko apartenas al la nomita Aragona Strio, kaj en la municipo la loka parolmaniero estas inter la variaĵoj klasitaj kiel dialektoj de la kataluna. Krome, la tuta loĝantaro regas kaj povas uzi la kastilian.

Historio
--------

La konkero fare de kristanoj okazis en la 12-a jarcento. Prospero okazis inter la 16-a kaj 17-a jarcentoj kiam oni konstruis multe.

Preskaŭ ĉiuj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento kaj same en Monroyo kie oni malaltiĝis ĝis nunaj 318 loĝantoj laŭlonge de la jarcento.

Aktualo
-------

Bazo de ekonomio nun estas malmulta agrikulturo kaj ĉefe brutobredado (ŝafoj kaj porkoj) kaj sekva nutrindustrio. Nune gravas ankaŭ kultura kaj rura turismo.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Teruelo

Notoj
-----

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 801816
* VIAF: 316734862
* BNE: XX460928
 |
La **monotipio** (sola preso) estas speco de artaĵkreado situanta inter pentrado kaj grafiko. La monotipio produktas unusolan presaĵon.

Orienta barbulo fare de Giovanni Benedetto Castiglione
Mitologia sceno fare de Antoine Sallaert

Historio
--------

Estas dubo pri tio, kiu inventis la monotipion. La itala artisto Giovanni Benedetto Castiglione kaj la flandra artisto Antoine Sallaert, kiuj komencis produkti monotipojn en la 1640-aj jaroj, eble estis la unuaj monotipistoj. Tamen la du artistoj uzis la novan teknikon malsammaniere.

Castiglione kreis nigrajn-grizajn-blankajn bildojn viŝante inkon aŭ oleofarbon sur ebenan metalon aŭ vitron. Sur tio li kreis desegnaĵon per peniko aŭ simila ilo. Kie oni forviŝas inkon, tie estiĝas blanko. La freŝa bildo estas presebla sur paperon, nature nur en unu ekzemplero.

Sallaert aliflanke dispersis farbon sur ebenan metalon aŭ vitron, kaj poste li metis sur ĝin du foliojn. Li desegnis desegnaĵon sur la plej supra folio per diversaj krajonoj kaj skribiloj kun malsamaj malmolecoj. La unukolora bildo estas preta. Multkoloraj bildoj ankaŭ povas esti faritaj, se oni dispersas alian farbon kaj oni faras denove la proceduron. Verŝajne Sallaert estis influita per ksilografiaĵoj de la nederlanda gravuristo Hendrik Goltzius. 

William Blake evoluigis malsaman teknikon, pentrante sur kartono. Malmultaj aliaj artistoj uzis tiun teknikon ĝis Edgar Degas, kiu ofte faris monotipajn bildojn.

En la 20-a jarcento la tekniko iĝis pli populara.

Famaj monotipistoj
------------------

* Edgar Degas
* Camille Pissarro
* Jane Cooper
* Helen Frankenthaler
* Marc Chagall

Fontoj
------

* 
* 
* 

* Kategorio Monotipio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Monsagro** estas municipo de la provinco Salamanko, en la aŭtonoma komunumo Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la Jurisdikcia teritorio de Ciudad Rodrigo. *Monsagro* estas tradukebla al *Monto sankta*, kio videblas en la maldekstra duono de la blazono.

Ĝia municipa teritorio estas formata de unusola loĝloko, okupas totalan areon de 48,11 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2017, ĝi havis 141 loĝantojn. Ĝi perdis preskaŭ 400 loĝantojn dum la dua duono de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj.

Limas kun loĝlokoj Guadapero, Serradilla del Arroyo, Serradilla del Llano, Morasverdes, Ladrillar (Cáceres), El Maíllo, Nava de Francia, La Alberca. La municipa teritorio estas ene de la natura parko Las Batuecas-Sierra de Francia, natura spaco protektita de grandaj mediaj kaj turismaj valoroj. 

Ĝi fondiĝis en la 12-a jarcento. En postaj jarcentoj suferis pro militoj kun najbara Portugalio. 

La tradiciaj agrikulturo kaj brutobredado lastatempe iom dekadencis.

La urbestro estas de maldekstra partio PSOE.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Salamanko


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 752635
 |
**Lignaĵisto** estas sperta metiisto, kiu elfaras meblojn kaj aliaj aĵojn el ligno, ekzemple lignajn manĝilarojn (telerojn, bovlojn, kulerojn...), fenestrojn aŭ pordojn. Lignaĵisto, kiu specialiĝas ekskluzive pri mebloj, nomiĝas meblisto. Kontraste al tiuj relative fajnaj prilaboroj de ligno, ĉarpentisto estas metiisto kiu krude prilaboras lignopecojn en dikajn trabojn, kaj kunmetas tiujn trabojn por starigi la fortigigan internan parton de konstruaĵo (aŭ en modernaj brikaj aŭ betonaj domoj, almenaŭ la fortikigan parton de tegmento). Same kontraste, artisto, kiu kreas artajn skulptaĵojn el ligno, nomiĝas lignoskulptisto.

Ĉar la plejmulto el la scioj, kiuj necesas por iĝi lignaĵisto, lernatas per ekzerco kaj akiro de praktika sperto, la profesio estas relative facile majstrebla. La leĝaj priskriboj, kiuj spertoj kaj scioj necesas por iĝi aprobita lignaĵisto, tial tre varias de lando al lando.

ligna statuo en Kėdainiai (Litovio) bildigas la ĉarpentiston kaj lignaĵiston Jozefo kaj sian filon kaj metilernanton Jesuo
La eble plej konata ĉarpentisto kaj lignaĵisto de la monda literaturo estas (el la Nova Testamento de la Biblio) la kristana sanktulo Jozefo, kiu instruis la metion al sia filo Jesuo Kristo.

Historio
--------

Teĥnikoj
--------

* juntado
	+ per foldo kaj lango
	+ per tenono kaj mortezo
	+ per plurdenta junto
	+ per hirundvosta junto

Iloj de lignaĵisto
------------------

* Rabotilo

  

* segilo
* tornilo

* Kategorio Lignaĵisto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 32560
* GND: 4170343-1 4125471-5, 4170343-1
* LCCN: sh85070643
* SUDOC: 027888576
* BNF: 11983363z
* NKC: ph1041596 ph1041595, ph1041596
 |
Kajo de la haveno de Guanta.
**Guanta** estas urbo de Venezuelo situa en la nordokcidento de la ŝtato Anzoátegui oriente de la lando. Ĝi havas proksimume 45 000 loĝantojn. Estas la ĉefurbo de la samnoma municipo kaj formas parton de la metropolita areo de Barcelono kun la urboj Barcelono, Lechería kaj Puerto La Cruz. Ĝia averaĝa temperaturo jara estas de 32 °C.

Ĝi estas ĉe la nordokcidento de la ŝtato Anzoátegui, je ĉirkaŭ 8 km de Puerto La Cruz. Limas norde kun la Kariba Maro, sude kaj okcidente kun la municipo Sotillo kaj oriente limas kun la ŝtato Sukro. Ĝi havas areon de 67 km² kaj 45 000 loĝantojn (censo de 2001) kaj kun Barcelono, Puerto La Cruz kaj Lechería, kunformas kunurbaĵo de preskaŭ 1 200 000 loĝantoj. Ĝi troviĝs ĉe 14 msm.

Dum multaj jaroj la haveno de Guanta estis unu el la plej gravaj de Venezuelo, kaj de tie eliris la ŝarĝoj karbo el la minoj de Naricual kaj Capiricual. La golfeto faras formon de hufumo, kun enirejo 1998 futojn larĝa, protektita de insuloj je malpli ol 1 mejlo el la marbordo. La enirejo estas facila kaj sekura, kaj la golfeto ebligas la ankradon de grandaj ŝipoj pro ties profundaj akvoj. Kune kun la havenoj de Puerto La Cruz (nafta terminalo) kaj Pertigalete (cemento), Guanta servas al la necesoj industriaj de la lando.

Geografio
---------

Historio
--------

Referencoj
----------

1. ↑  Guanta. Encyclopaedia Britannica. Eldono 1911 (Dominio Público)  Alirita la 21an de Aŭgusto 2016.
**Irén Pelsőczy** [pelŝoci], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Pelsőczy Irén** estis hungara aktoro. Ŝia origina familia nomo estis *Jurancsik*.

Irén Pelsőczy  naskiĝis la 24-an de novembro 1918 en Timár, ŝi eble mortis en Munkeno? en la malfruaj 1940-aj jaroj?.

Biografio
---------

Irén Pelsőczy lernis aktoradon private de Margit Makay, tiam ŝi ŝanĝis la familian nomon al *Pelsőczy*. Ŝi ricevis filmajn rolojn ekde 1937. Ŝi edziniĝis, en 1942 ŝi eksedziniĝis, poste ŝi denove edziniĝis al Ákos Ráthonyi (reĝisoro). Ekde 1942 ŝi havis 7 ĉefrolojn en filmoj. Depost la 2-a mondmilito la aktora (politika) komisiono malpermesis ŝin de la aktorado unu jaron. En 1947 ŝi kun sia edzo vojaĝis al Londono, poste ili translokiĝis al Munkeno.

Elektitaj filmaj roloj
----------------------

* *Úrilány szobát keres* (1937) - gimnaziano
* *Őrségváltás* (1942) - grafino
* *Muki* (1943) - Mária Kéty
* *Fiú vagy lány?* (1944) - Katika

Fontoj
------

* 
* hungarlingva biografio kun foto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Iréneusz Juvancz** [irEneus juvanc], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Juvancz Iréneusz** estis hungara statistikisto, matematikisto, instruisto, profesoro. Lia filo estis samnoma Iréneusz Juvancz (1910).

Iréneusz Juvancz  naskiĝis la 18-an de aprilo 1882 en Hungara reĝlando en Pancsova (nuntempa Panĉevo en Serbio). Li mortis la 11-an de novembro 1950 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Iréneusz Juvancz frekventis luteranan liceon en Nyíregyháza, poste li akiris pedagogian diplomon en Reĝa Universitato de Budapeŝto en 1904. Tiutempe li estis estrarano en Rondo Galilei. Post siaj studoj li instruis en gimnazio en Budapeŝto, li instruis ekzemple László Németh, Géza Schay, Leó Szilárd, Edward Teller. Dum la Hungara Sovetrespubliko li estis nomumita gimnaziestro, tial post falo de la respubliko li ne rajtis plu instrui. Li laboris en asekura firmao kiel statistikisto-matematikisto. Depost la 2-a mondmilito ĝis 1950 tamen li instruis en la Ekonomika Universitato.

Li havis edzinon, kiu naskis 3 filojn.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *A variatiosorok mellékcsúcsairól* (1929)
* *Rizikódíj-eljárás az életviszont-biztosításban* (1932)
* *A nyugdíjpénztárak megmaradó állapota* (1935)
* *A magyar néphalandóság 1920-ban és 1930-ban* (1939)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion***Dioscorea esculenta*** |
| --- |
|  |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Plantoj, *Plantae* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Divizio: | Angiospermoj, *Magnoliophyta* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Monokotiledonoj |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Dioskorealo, *Dioscoreales* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Dioskoreacoj, *Dioscoreaceae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | Dioskoreo, *Dioscorea* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | D. esculenta |
|

 |
| Dunomo |
| ****Dioscorea esculenta****(Lour.) Burkill |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri *Dioscorea esculenta*  |

 |
| v • d • r |

***Dioscorea esculenta***, nomata ankaŭ **azia dioskoreo**, estas specio de dioskoreo. Ĝi havas pli malgrandajn tuberojn ol multaj aliaj dioskoreoj. Ĝi similas al tiuj de la terpomo aŭ batato. En Vietnamio ĝi nomiĝas *khoai từ* aŭ *củ từ*. Ĝi estas utata por fari *chè* (dolĉa trinkaĵo el Vietnamujo). En la tagaloga ĝi nomiĝas "tugi". Ĝi estas kultivata en Keralo, Goao, konkana parto de la Maharaŝtro. En malajama, la planto nomiĝas "Nana Kizhangu", "Cheruvalli Kizhangu" aŭ "Cheru Kizhangu". En la konkana lingvo de Goao la planto nomiĝas ‘’khat khondghi’’. Ĝi estas grimpanto kiu bezonas grimphelpilojn. La planto volvas sin ĉirkaŭ la subteniloj. La tubero estas manĝebla.

Priskribo
---------

La ŝosoj de la planto estas rondaj kaj maldikaj kaj havas grandajn nigrajn pikilojn kun longeco de 2–4 cm. La folioj estas molaj kaj 5–8 cm longaj kaj 6–8 cm larĝaj.

Referencoj
----------

1. ↑  Tanaka, Yoshitaka.  (2007) *Edible Wild Plants of Vietnam: The Bountiful Garden*. Thailand: Orchid Press. ISBN 9745240893.

* Kategorio Dioscorea esculenta en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Dioscorea esculenta en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Diomedeoidedoj** |
| --- |
|  |
| Fosilio de D. brodkorbiFosilio de *D. brodkorbi* |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Procelarioformaj *Procelariiformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | † Diomedeoidedoj *Diomedeoididae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | † *Diomedeoides* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| v • d • r |

La **Diomedeoidedoj**, *Diomedeoididae*, estis prahistoria familio de marbirdoj. Tiu familio estis en la ordo Procelarioformaj kiu nune estas komponata el albatrosoj kaj petreloj. Nune la familio enhavas ununuran genron, nome ***Diomedeoides***, kie estas tri priskribitaj specioj. La taksonomio de la familio kaj genro estas ankoraŭ necesa de revizio, kaj plej verŝajne la genronomo *Diomedeoides* estas fakte juna sinonimo de *Rupelornis* (van Beneden, 1871).

Oni trovis fosiliojn de tiu familio en rokoj de Oligoceno kaj Mioceno en Eŭropo kaj Irano. Oni konas du speciojn, *D. brodkorbi* kaj *D. lipsiensis* el Centra Eŭropo, dum la tria specio nome *D. babaheydariensis* estas konata nur el Irano.

Referencoj
----------

1. ↑  Mayr, Gerald (2009). "Notes on the osteology and phylogenetic affinities of the Oligocene Diomedeoididae (Aves, Procellariiformes)", *Fossil Record* **12** (2), p. 133–140. doi:10.1002/mmng.200900003.
**Irén Szöllősy** [soloŝi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szöllősy Irén** estis hungara aktoro, pupteatristo. Ŝiaj familiaj nomvariantoj estis *Szőllősy, Szőllőssy.*

Irén Szöllősy  naskiĝis la 14-an de februaro 1920 en Budapeŝto, ŝi mortis la 11-an de junio 2011 supozeble en Budapeŝto.

Biografio
---------

Irén Szöllősy lernis en privata aktorlernejo de Kálmán Rózsahegyi. Post la 2-a mondmilito ŝi lernis jaron en studio de Nacia Teatro (Budapeŝto), poste ŝi havis aktoran statuson. En 1949 ŝi estis fondinta membro de Pupteatro (Budapeŝto). Ŝi akiris tutlandan konatecon en la 1950-aj jaroj, kiam en la Hungara Televizio ŝi estis ĉefrolanto (voĉe kun pupo) de porinfana programserio *Cicavízió*. Baldaŭ ŝi ankaŭ instruis en studio de la Pupteatro. Ŝi ricevis 6 premiojn inter 1963-1996.

Elektitaj pupteatraj roloj
--------------------------

*Ĉiuj estas pupteatraj versioj.*

* William Shakespeare: Somermeznokta sonĝo - Hermia; Titania
* Béla Bartók: *A csodálatos mandarin* - knabino
* Jonathan Swift: La vojaĝoj de Gulivero - reĝidino
* Fratoj Grimm: *Cindrulino* - titolrolo

Fontoj
------

* hungarlingva nekrologo
* hungarlingva biografio kun foto


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 585374
* VIAF: 88111343
* ISNI: 0000 0000 6092 2243
* BNF: 16032789m
 |
**E. Adamson Hoebel** (1906–1993) estis Profesoro Emerita de antropologio ĉe la Universitato de Minesoto. Li atingis PhD en antropologio el Kolumbia Universitato, kie li ĉeestis la seminariojn de Karl N. Llewellyn, kiu profesoris ĉe la Kolumbia Jur-Lernejo el 1925-1951. Llewellyn (1893–1962) estis la plej grava figuro asociata kun la *American Legal Realism* de la 1920-aj kaj 1930-aj jaroj, kio helpis, ke juro estis nedeterminata sur la bazo de statutoj kaj antaŭaĵoj sole kaj postulis studon pri kiel la disputoj estas solvitaj en la praktiko. La "sociologia" branĉo de leĝa realismo ĉampionis pro la helpo de Llewellyn pri la usona jura disputo kies solvo estis ege influita de normoj kiaj tiuj de komerca praktiko.

Hoebel priskribas kulturon kiel integran sistemon de erudiciaj kondutpadronoj kiuj estas karakterizaĵo de la membroj de socio kaj kiuj ne estas rezulto de biologia heredo.

Notoj
-----

1. ↑  "Karl Nickerson Llewellyn (1893-1962)" Arkivigite je 2006-05-16 per la retarkivo Wayback Machine de Brian R. Leiter, 2001, in N. Smelser & P. Baltes (eld.), International Encyclopedia of the Social and Behavioral Sciences (New York: Elsevier Science,) Karl Ulrich Meyer, eldonisto, biografio, pp. 8999-9001.
2. ↑  Hoebel, Adamson. *Anthropology: Study of Man*.

Referencoj
----------

* Hoebel, Adamson E..  (1954) *The Law of Primitive Man*. Harvard, Massachusetts: Atheneum.
* Hoebel, Adamson E..  (1978) *The Cheyennes*. Belmont, California: Wadsworth Group/Thomson Learning.
* E. Adamson Hoebel Papers 1925-1983 Arkivigite je 2007-09-27 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 495117
* GND: 115461590
* LCCN: n79043477
* VIAF: 37014779
* ISNI: 0000 0001 0888 3141
* LIBRIS: 189514
* SUDOC: 033781664
* BNF: 12460968g
* NLA: 58647683 35199776, 58647683
* NDL: 00443505
* BIBSYS: 90097048
* NKC: skuk0003037
 |
La **Balfour-deklaro** (2-a de novembro 1917) estis deklaro, ke la britoj apogas *establon de nacia hejmo por la juda popolo en Palestino* (*„the establishment in Palestine of a national home for the Jewish people"*). La deklaro okazis en formo de letero, kiun skribis la brita eksterafera ministro Arthur James Balfour al Lionel Walter Rothschild, (barono Rothschild la 2-a), gvidanto de la brita judaro.

La Balfour-deklaro okazis danke al daŭraj streboj de la londonaj cionismaj gvidantoj Ĥajim Vajcman kaj Naĥum Sokolov, sed ĝi ne plenumis centprocente la dezirojn de la judoj, kiuj volis restarigi Palestinon kiel judan nacian hejmon.

Ĝi asertis la jenon: "La registaro de Lia Reĝa Moŝto rigardas kun favoro la fondon de Nacia Hejmo por la Hebrea Popolo en Palestino, kaj faros sian eblon por faciligi la atingon de tiu ĉi celo, kun klaresprimita kompreno, ke nenio estos farata, kio povus malutili al la ekzistantaj civilaj kaj religiaj rajtoj de la ne-hebreaj komunumoj en Palestino aŭ al la rajtoj kaj politika leĝostato, kiujn la Hebreoj ĝuas en iu alia lando."

La deklaro aparte akcentis, ke *ne povas okazi tiuj paŝoj, kiuj vundas la civitajn kaj religiajn rajtojn de la palestinaj nejudoj*, malatente pri tio, la deklaro vekis pasiajn esperojn inter la cionistoj kaj ŝajnis plenumi la volojn de la Cionisma Monda Asocio. La brita registaro esperis, ke – je efiko de la deklaro – la judoj apogos la britajn pretendojn (ankaŭ en Usono) por certigi la Suezan kanalon en Egiptio.

La Balfour-deklaron apogis eĉ la gvidantaj ententaj potencoj kaj la Ligo de Nacioj donis al Britio la mandaton pri Palestino (24-a de julio 1922).

En majo de 1939, la brita registaro ŝanĝis sian politikon: ĝi proponis en blanka libro la limigon de la enmigrintoj je 75.000 kaj la enmigrado finiĝu je 1944. La cionistoj kondamnis la novan politikon kaj akuzis Brition pri favorigo de la palestinaj araboj.

Vidu ankaŭ
----------

* Cionismo
* Israel–Palestina konflikto
* Mandata Palestino

* Kategorio Balfour-deklaro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 86751
* GND: 1255781017
* LCCN: n83008573
* VIAF: 185893287
* SUDOC: 027761908
* BNF: 11973521c
* NDL: 00560498
* NKC: unn2010596911
 |
*SCUD* balistika misilo de la usona armeo
**Balistika misilo** estas misilo kiu mempropulsas sin nur dum la komenca parto de sia trajektorio kaj ne uzas sian aerodinamikon por ŝanĝi sian trajektorion (ĉar sia movo baziĝas sur la leĝoj de balistiko). Ĉiuj ili uzas raketmotorojn kaj ĝenerale estas nomataj raketoj. Ili atingas altojn multe pli grandaj ol la krozmisiloj. Ili ne disponas de levofortaj mekanismoj ĉar la tuta vertikala puŝforto estas donita dum la lanĉo.

La avantaĝoj de ĉi sistemo estas pli da rapideco dum vojo kaj multe pli da malfacileco por detrui ĝin.

La kosmaj raketoj estas raketoj kun diferenco, ke ili ne portas armilojn kaj estas pli grandaj ol la balistikaj misiloj.

Hodiaŭ la balistika misilo reprezentas la solan strategian malkuraĝigon ĉe plej multaj militfortoj; tamen iuj balistikaj misiloj estas adaptitaj por konvenciaj roloj, kiel la rusia Iskander aŭ la ĉina kontraŭŝipa balistika misilo DF-21D.

Tipoj
-----

### La V-2

Maketo de V-2 en Peenemünde
La V-2 estis unuŝtupa, likvidfuela balistika raketo, evoluigita dum la Dua Mondmilito en Germanio. Germanio uzis ĝin kontraŭ Grand-Britio kaj Belgio. Post la Dua Mondmilito, la Sovetunio kaj Usono uzis la V–2-raketojn kaj germanajn spertulojn en sia raketa programo. V–2 raketo estis la unua, kiu atingis la kosmon.

### La LGM-118A Peacekeeper

Misilo MX (La LGM-118A Peacekeeper) estante lanĉata ekde Vandenbergo.
La LGM-118A Peacekeeper, kutime konata en militista medio kiel *MX* estis evoluigita kaj uzita de Usono ekde 1986. Oni disfaldis entute 50 en la tuta lando, sub la traktato START II oni devus elmulti ĉi misilojn por la fino de 2005 lasante nur LGM-30 Minuteman ene de la armilaro de Usono. La lasta misilo estis forigita la 19-an de septembro 2005.

### Bukkeukseong

Timo antaŭ progreso de la nuklearmila programo de Nord-Koreio dum longa tempo mildiĝis danke al manko de misiloj, kapablaj liveri nordkoreajn nukleajn bombojn je mezaj kaj longaj distancoj. Tamen ankaŭ tiukampe la nordkoreaj militistoj atingas ĉiam pli grandajn sukcesojn. La 2-an de oktobro 2019 Nord-Koreio testis balistikan misilon faritan por lanĉo el submarŝipo. La sudkoreaj militistoj supozis, ke temas pri la Bukkeukseong-tipo lanĉebla el submarŝipo. La lanĉo okazis en la maro apud la marborda urbo Vonsano en la provinco Kangŭon. Seulo asertas ke la misilo flugis ĉirkaŭ 450 kilometrojn, sed atingis altecon de 910 kilometroj, kio signifas ke ĝi estis lanĉita laŭ alta trajektorio kaj ke ĝia flugdistanco povus esti multe pli longa. Se ĝi flugus laŭ ordinara trajektorio kun la sama ŝarĝo, la plej longa flugdistanco de la misilo estus ĉirkaŭ 1900 kilometroj, do temas pri la mezdistanca (1000 ĝis 3500 km) misilo.

Vidu ankaŭ
----------

* Kategorio Balistika misilo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* interkontinenta balistika misilo
* interranga balistika misilo
* mezranga balistika misilo
* mallongranga balistika misilo
* balistiko
* misila defendo
Temas pri... Ĉi tiu artikolo temas pri vilaĝo en Hungario. Por aliaj signifoj vidu la artikolon BAJ.
**Baj** estas vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario en regiono Meza Transdanubio, en departemento Komárom-Esztergom, en Distrikto Tata.

Katolika preĝejo de Baj

Bazaj informoj
--------------

47° 38′ 58″ N 18° 21′ 41″ O﻿ / ﻿47.64944 °N, 18.36139 °O﻿ / 47.64944; 18.36139 (mapo)Koordinatoj: 47° 38′ 58″ N 18° 21′ 41″ O﻿ / ﻿47.64944 °N, 18.36139 °O﻿ / 47.64944; 18.36139 (mapo)

* Areo: 21  km²
* Loĝantaro: 2700
* Poŝtkodo: 2836
* Telefonprefikso: 34

Situo
-----

La vilaĝo situas ĉe piedo de montaro Gerecse, fine de sakovojo el Tata (Hungario). Aŭtoŝoseo M1 estas proksime, Tatabánya troviĝas 12 km-ojn for.

Historio
--------

La vilaĝo estis loĝata dum la bronzepoko, poste keltoj alvenis. La unua skribita mencio devenis el 1369 en formo *Bag*. La turkoj faris senhoma la vilaĝon kune kun apuda iama vilaĝo **Haláp**. En la 18-a jarcento familio Esterházy venigis germanojn. En 1956 okazis salvo antaŭ la kazerno. Alvenis ministoj kaj lernantoj por peti pafilojn. La soldato rifuzis ĝin kaj pafadis al la amaso. 8 ministoj tuj mortis. Ili estis entombigitaj kun heroa ceremonio dum la revolucio, sed post la venĝo la tombo estis nuligita. Post jardekoj oni komencis esplori la okazintaĵon, sed en la hospitalo mankis folioj de tiamaj malsanulaj notoj. Post 1990 oni plantis memoran tilion.

La vilaĝo apartenas al vinoregiono "Ászár-Neszmély", kie oni produktas flavan vinon.

Vidindaĵoj
----------

* baroka katolika preĝejo el la 17-a jarcento
* la plej granda hungara barelo, ĉirkaŭ 750 hektolitrojn

Famuloj
-------

En Baj mortis verkisto Béla Paulini.

* Kategorio Baj (Hungario) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Bajano**Bajano** (ruse бая́н, prononcata *ba**jan***) estas tipo de akordiono havanta butonojn anstataŭ la kutimajn klavojn. Ĝi evoluigitis en Rusujo je la komenco de la 20-a jarcento; hodiaŭ, la plejparto de bajanistoj loĝas en orienta Eŭropo.

La bajano malsamas de l' akordiono kelkmaniere: unue, pro la butonaro, ĝi diapazonon pli grandan entenas - la dekstra butonaro havas proksimume 60 notojn individuajn (la akordiono havas, maksimume, 45 notojn). La spaco inter la notoj estas ege malpli granda, do la performisto facile povas streĉi unumane je du oktavoj en la klavaro dekstra, aŭ eĉ pli (kio neniel eblas akordione). Due, la internaj anĉoj estas rektangulformaj, ne trapezaj; ĉi tial la sono estas pli klara kaj kvazaŭorgena ol ĉe la akordiono.

Krome, liberbasa sistemo (angle *free bass*, t.e. la kapableco ludi solajn notojn en la maldekstra butonaro anstataŭ nure pedalnotojn kaj akordojn) pli ofte inkludatas en la bajano ol en l' akordiono; kun tiu sistemo, la bajana diapazono pliiĝas al ĉirkaŭe ok oktavoj entute.

Kvankam oni kutime konsideras la bajanon kiel popolmuzikan instrumenton, la bajano kapblas ludi preskaŭ ĉiajn muzikĝenrojn, inkluzive de (inter alie) baroko kaj ĵazo.

Vidu ankaŭ
----------

* Bandonio

* Kategorio Bajano en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Embolio** (*latine: embolus*) estas subita baraĵo de arterio per trombo. Pro tiu baraĵo (tro) malmulte da sango fluas al la organo por provizi ĝin per nutraĵo.
Kiam en arteria muro parto estas malglata aŭ grasa, tie povas estiĝi arterioskleroza tartro. Kiam tiu tartro krevas, tie povas estiĝi embolo, kiu povas bari la arterion.
Je la momento ke la embolo malfiksiĝas, kompreneble ekde la koro, kaj fiksiĝas en pli streta ĉirkaŭaĵo, ĝi povas malhelpi la sangoprovizon de ĉiuj plipostaj arterioj, la sekvo estas morto de vivanta histo nekrozo .

La plejofte okazanta embolio estas pulma embolio. La subite malfiksiĝinta embolo kiu baras la pulmarterion plejofte estas peco da vejna trombo aliloke en la korpo. Embolio de graso aŭ aero eblas, sed estas rara. Malfiksiĝinta embolo, inter adoltoj, en ĉ. 90% devenas el gamba aŭ pelva arterio.

* Kategorio Embolio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 90434
* GND: 4136457-0
* LCCN: sh85042696
* BNF: 11944120j
* NKC: ph153451
 |
Bovo kun martelita tintilo.
bovido kun gisita sonorilo.
**Bovtintilo** aŭ *bovsonorilo* estas kaj muzikinstrumento kaj ankaŭ tintilo uzata en la terkultiva bestobredado. Ĝi estas tipe gisita aŭ veldita laŭ la formo de trapezo, cilindro aŭ kaliko.

Uzado en la bestobredado
------------------------

Bovintiloj servas en la bestobredado al tio, kunteni gregojn de bovoj, ĉevaloj, azenoj, kaproj kaj ŝafoj, kameloj, boacoj, lamoj kaj eĉ elefantoj. La gvidbesto portas ĝin ĉirkaŭ la kolo, kaj estas kutimo, ke pli maljunaj bestoj portas pli grandajn tintilojn.

Pro la movoj de la bestoj, precipe ĉe la paŝtiĝo, la sonorilo tintas, kio donas orientiĝon al ĉiuj aliaj brutoj de la grego. En disaj brutaroj ĉiuj bestoj ricevas bovtintilon, por ke oni pli facile retrovu devojiĝintajn.

Kiel ornamaĵo, retrovilo kaj avertilo por la protekto de sovaĝaj bestoj parte ankaŭ hundoj, katoj kaj falkoj ricevas konvene malgrandajn tintilojn.

Kroma uzado de bovtintiloj
--------------------------

En Svisio estas kutime, uzi bovtintilojn ankaŭ alimaniere, ekzemple ĉe popolaj ritoj, sed ankaŭ dum piedpilkoludoj, skikonkursoj kaj aliaj sportaj eventoj por la subtenado de la propra skipo.

En kelkaj lokoj de norda Hispanio dum Karnavaloj mitologiaj roluloj dancas ceremonie portanta surdorse grandajn tintilojn kiuj produktas karakteran ritman muzikon.

### Bovtintiloj en la muziko

Bovtintiloj estas laŭ sia formo parenca al la tintiloj. Kelkaj lertaj forĝistoj produktas tintilojn agordatajn laŭ la notoj de gamo; tia serio formas la instrumenton alpotintilaro.

### Bovtintiloj ĉe la frapinstrumentara ludo

Bovsonorilo
Kaj ĉe la ludado de frapinstrumentaro kaj ankaŭ ĉe tiu de perkutinstrumentoj bovtintiloj uzatas. Oni produktas ilin el diversaj materialoj kaj en diversaj grandecoj. Ili estas, ankaŭ kaŭze de la materialo, riceveblaj en diversaj koloroj kiel arĝento, oro aŭ kupro. Oni muntas ilin per specialaj teniloj plejparte ĉe tamburojn.

Ĉi tiun perkutinstrumenton oni tenas en plata mano kaj frapas ĝin per dika lignobastono. Per ĝi oni frapas en ĉaĉao la bazan pulson, ankaŭ en salso oni uzas ĝin. Ofte ĝin ludas la bongisto. Plensonorajn tonojn oni generas frapante la malsupran finaĵon de la sonorilo (je la malfermaĵo) per la lignobastono, akcentojn lkaj surpotonojn oni ludas per frapado sur la suran kampon de la sonorilo. Alternative oni povas fiksi la instrumenton ankaŭ ĉe frapinstrumentaro aŭ timbaleoj. La instrumento devenas supozeble de similaj instrumentoj el Okcidentafriko.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Bovtintilo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Bovtintilo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Bestsonoriloj el la tuta mondo
Westlife
La angla termino **boy band** aŭ **boy group** - en Esperanto "knaba muzikgrupo" - en la lingvaĵo de popmuziko signas popmuzikan grupon el plejparte kvar ĝis kvin ekskluzive viraj membroj en aĝo inter 13 ĝis kutime 19, maksimume 29 jaroj (plej ofte temas pri junuloj ĉirkaŭ la aĝo de 18 jaroj), kiuj preskaŭ senescepte en samaj movoj sursceneje dancas kaj kantas. Instrumenta akompano kutime estas antaŭe registrita kaj muzikistoj kun instrumentoj ne videblas. Grupoj kies membroj mem ludas la instrumentojn kiuj kreas la popmuzikan sonon, kutime ne estas titolitaj "boy band".

Nomo
----

La termino ekuziĝis nur dum la 1990-aj jaroj, kvankam la koncepto kune prezenti belaspektajn, lerte dancantajn kaj kantantajn junajn virojn en popmuzika aranĝo, jam havis unuajn sukcesojn en la 1950-aj kaj 1960-aj jaroj. Unuaj pioniroj de la koncepto estis la en la 1970-aj kaj 1980-aj jaroj sukcesaj muzikgrupoj Bay City Rollers kaj New Kids on the Block; dum tiuj du jardekoj oni tamen kutime uzis la terminon *teenie band* ("teenie" kiel karesformo de la vorto "teenager" [ˈtiːnˌeɪdʒɚ], juna homo inter la aĝo de 13 kaj 19 jaroj). 

Nur post la kreskiĝanta sukceso de pluraj muzikgrupoj de preskaŭ identa koncepto - kiel Take That, East 17, Worlds Apart kaj Caught en the Act (Nederlando) - meze de la 1990-aj jaroj la termino "boy band" respektive "boy group" iĝis internacie uzata.

Ankaŭ en orienta Azio tiaj muzikgrupoj nun furoras - ekzemplo estas la korea formacio Big Bang, BTS, EXO, NTC.

Celgrupo
--------

Karakteriza eco de ĉiu muzikgrupo nomata "boy band" estas la komerca karaktero de la muziko, kiu celas entuziasmigi al anojn de unu el la plej gravaj celgrupoj de la muzika komerco: la knabinoj inter 10 kaj 16 jaroj, inter kiuj multaj facile revas pri idealigita knaba idolo, iaspeca "princo", kiu povus enamiĝi al la revantino kaj levi ŝin al idealigita kuneco.

Virina paralelaĵo
-----------------

Paralele al la komerca sukcesiĝo de muzikgrupoj nomata "boy band" meze de la 1990-aj jaroj, ankaŭ sukcesiĝis laŭ simila koncepto kant- kaj dancgrupoj ekskluzive el belaj junaj knabinoj, kiuj do ricevis la nomon "girl band". Unua internacie sukcesa ekzemplo de tiu speco ekde la jaro 1994 estis la muzikgrupo Spice Girls.
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Bovo** |
| --- |
|  |
| BantengoBantengo |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Mamuloj *Mammalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Parhufuloj *Artiodactyla* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Bovedoj *Bovidae* |
| Subfamilio: | Bovenoj *Bovinae* |
|
|
|
|
| Genro: | **Bovo** *Bos*Linnaeus, 1758 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specioj |
| *B. acutifrons* †
*B. aegyptiacus* †
*B. frontalis*
Gaŭro *B. gaurus*
Gruntbovo *B. grunniens*
Bantengo *B. javanicus*
*B. planifrons* †
Uro *B. primigenius* †
*B. sauveli*
Bovo *B. taurus* |
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Bovo  |

 |
| v • d • r |

**Bovo** estas genro de bovedoj.

genro : BOVO - Bos

specio : † bovo URO - Bos primigenius
subgenro : bovo - Bos
specio : bovo (bovo) TAŬRO - Bos (Bos) taurus
specio : bovo (bovo) ZEBUO - Bos (bos) indicus (ĜIBOBOVO, ZEBUBOVO)
subgenro : bibovo - Bibos
specio : bovo (bibovo) bitengo - Bos (Bibos) javanicus - bantengo
subspecio : bovo (bibovo) bitengo java - Bos (Bibos) javanicus javanicus
subspecio : bovo (bibovo) bitengo birma - Bos (Bibos) javanicus birmanicus
subspecio : bovo (bibovo) bitengo bornea - Bos (Bibos) javanicus lowi
specio : bovo (bibovo) GAŬRO - Bos (Bibos) gaurus
subspecio : bovo (bibovo) gaŭro hindia - Bos (Bibos) gaurus gaurus
subspecio : bovo (bibovo) gaŭro tajlanda - Bos (Bibos) gaurus readei
subspecio : bovo (bibovo) gaŭro malaja - Bos (Bibos) gaurus hubbacki
specio : bovo (bibovo) gajalo - Bos (Bibos) frontalis
subgenro : novibovo - Novibos
specio : bovo (novibovo) kupreo - Bos (Novibos) sauveli
subgenro : POEFAGO - Poephagus
specio : bovo (poefago) muta - Bos (Poephagus) mutus (sovaĝa jakeo)
specio : bovo (poefago) grunta - Bos (Poephagus) grunniens - (hejma jakeo) (GRUNTBOVO)
**Boyd Atkins** (\* proks. 1900 en Nov-Orleano; † *nekonata*) estis usona ĵaz-kaj blus-muzikisto (klarneto, saksofono, violono), komponisto kaj aranĝisto

Boyd Atkins dum prezentado je South Side Cabaret je Ĉikago en 1941La muzikisto-kariero de Boyd Atkins komencis fine de la 1910-aj jaroj, kiam li prezentiĝis en la bando de Fate Marable en vaporŝipoj sur rivero Misisipo. Komence de la 1920-aj jaroj li apartenis al la ĵazsocieto de Sankta Luiso, kie li ludis en la bando de Dewey Jackson. Atkins poste transloĝiĝis al Ĉikago kaj direktis propran ensemblon, en kiu ankaŭ ludis Kid Ory; krome li laboris kun Earl Hines kaj Carroll Dickerson. En 1927 li membriĝis en la orkestro de Louis Armstrong, kiu prezentis en la kafejo Sunset Cafe je Ĉikago; Atkins ludis tie klarneton, soprano- kaj aldo-saksofonojn. La bando de Armstrong ludis ankaŭ la ja plej konatan titolon de Atkins, „Heebie Jeebies", kiun li verkis kune kun Connee Boswell. Dum la plua paso de la 1920-aj jaroj li havis propran bandon nome *The Firecrackers*.

Inter 1931 kaj 1934 li ludis kun Eli Rice kaj prezentis meze de la jardeko kiel bandestro en Minneapolis; tie li ludis ankaŭ kun Rook Ganz. En 1940 li apartenis al la ensemblo *Society Swingsters*, kiu prezentis en Peoria (Ilinojso). Post lia reveno al Ĉikago en 1951 li laboris ĉefe kiel aranĝisto kaj ludis ofte kun blusmuzikistoj kiel Elmore James kaj Magic Sam.

Al la pli malfrue konataj ĵazmuzikistoj, kiuj komence de sia karieroj ludis ĉe Atkins, apartenis Milt Hinton kaj Lester Young.

Diskografiaj indikoj
--------------------

* Louis Armstrong: *Hot Five and Hot Seven, Vol. 2* (JSP, 1927)
* Elmore James and His Broomdusters: *The Resurrection of Elmore James* (Anthology of the Blues, 1955/56)
* Magic Sam: *Charly Blues Masterworks Vol. 29: West Side Soul* (Charly, 1957-1960)

Fontoj
------

* "New Orleans Jazz, a Family Album" de Al Rose kaj Edmond Souchon
* LIFE intervjuo kun Kid Ory, 20-an de aprilo 1957

* Boyd Atkins en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Boyd Atkins en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* 

|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Muziko |


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 362875
* GND: 134317653
* LCCN: no2006069318
* VIAF: 7146844
* ISNI: 0000 0000 5415 4575
* MBA: 5eed6ac9-627c-4321-bda4-fe93f9c231f8
 |
La trinkaĵo **bovlo** estas alkohola trinkaĵo surbaze de vino kaj/aŭ ŝaŭmvino. La nomo venis de bovlo, ĉar la trinkaĵo estas preparita en bovlosimila ujo.

Bovlo kun fruktoj
 ujo kun fruktbovlo
Per la termino **bovlo** oni nomas malvarman, aroman mikstrinkaĵon, kies bazo ofte estas blanka vino. Ekzemplo estas la germana majbovlo kun tipaj aromoj de asperulo. Ofte oni aldonas aromajn fruktojn kiuj ensorbas post longa trempado grandan parton de la alkoholo. Ĝi estas preparata ofte en granda vitra ujo kiu ankaŭ havas la nomon bovlo.

Bovlo-specoj
------------

Ekzistas multegaj receptoj kaj variaĵoj de bovlo. La blanka vino estas miksita kun suko, limonado aŭ ŝaŭmvino. Ankaŭ diversajn brandojn eblas aldoni pro la gusto. Sed ankaŭ ekzistas bovlo-variantoj sen alkoholo, kiuj konvenas al infanoj. Pri la gusto respondecas plejparte fruktoj, herboj kaj ankaŭ glaciaĵo.

Bovlo estas servata malvarma, eventuale kun aldono de glacikuboj. Varma trinkaĵo el alkoholo, fruktoj kaj/aŭ spicoj havas la nomon punĉo. La bazo de punĉo estas teo, ne vino. La plej fama ekzemplo estas la germana "Feuerzangenbowle", kiu male al la nomo ne estas bovlo, sed punĉo. En multaj lingvoj oni ofte ne distingas inter punĉo kaj bovlo.

Bovlo kun akvomelono kaj ananasbovlo

Konataj bovloj
--------------

* „Kalte Ente" (Malvarma Ansero): bovlo el vino, ŝaŭmvino kaj citrono
* „maja bovlo ": bovlo el vino ŝaŭmvino, sukero kaj asperulo
* fragobovlo: vino, ŝaŭmvino kaj fragoj
* ananasbovlo: vino, ŝaŭmvino kaj ananaso

Plej ofte tipa fruktbovlo havas sian sezonon, kiu egalas al la sezono de la ĉefa ingredienco.

Etimologio
----------

La esprimo venis en la 18a jc. de la angla „bowl" = pelvo, kiu siaflanke venas de la malnovangla vorto „bolla" = *bovlujo aŭ pelvo*

  

* Bovlo (trinkaĵo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Vidu ankaŭ
----------

* punĉo
* koktelo
**John George Children** (18-a majo 1777 – 1-a januaro 1852 en Halstead/Kent) estis brita kemiisto, mineralogo kaj zoologo.

Children studis ĉe altlenejoj Tonbridge School, Eton College kaj Queens' College, de la Universitato de Kembriĝo. En 1822 li estis laboranta kiel libristo en la Departamento de Antikvaĵoj de la Brita Muzeo kiam li estis dungita kiel helpozorgisto de la Naturhistoria Departamento sukcede al William Elford Leach. La dungo estis polemika ĉar li estis malpli kvalifikata ol alia kandidato , nome William John Swainson. Post la divido de la Departamento en tri sekcioj en 1837 li iĝis zorgisto de la Departamento de Zoologio, kaj retiriĝis en 1840 estante sukcesadta de sia helpinto John Edward Gray.

Children estis membro de la Reĝa Societo en 1807, kaj servis kiel ties sekretario en 1826, kaj el 1830 al 1837.

En 1833, li iĝis prezidanto de kio iĝis la Reĝa Entomologia Societo de Londono.

Lia nomo estas rememorata en la Aŭstraliana pitono de Children, *Antaresia childreni*, la Aŭstralia bastoneta insekto *Tropidoderus childrenii* Arkivigite je 2012-02-13 per la retarkivo Wayback Machine, la Nordamerika kokcinelo *Exochomus childreni*,
kaj la mineralo ĉildrenito. John James Audubon nomigis parulion laŭ li, sed la specimeno rezultis esti junulo de Ora parulio.

Lia filino estis Anna Atkins, botanikisto, plej konata pro sia libro pri cianotipaj fotogramoj de algoj, la unua libro de nur fotobildoj iam farita.

Referencoj
----------

1. ↑   Venn, CHLN795JG, Children, John George.
2. ↑  Brandon-Jones, Christine (1996). "Charles Darwin and the repugnant curators", *Annals of Science* **53** (5), p. 501–510. doi:10.1080/00033799600200351.

  

* Kategorio John George Children en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 416256
* GND: 117685232
* LCCN: no2010000456
* VIAF: 106836469
* ISNI: 0000 0001 1695 9716
* SUDOC: 157664198
* NLA: 35490469
* BNE: XX4692353
 |