recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Ĥodia popolkostumo** estas popola tradicia vesto el regiono de Ĥodio. Ni dividas ĝin en virinan kaj viran.

La virina popolkostumo konsistas el tola blanka ĉemizeto, kiu havas puntan kolumeton kaj balonajn manikojn. Oni survestigas sur ĝin kamizoleton kaj ĉirkaŭ la talio oni alligas la tn. *honziko* (ŝtopita zono de tekstilo, sur kiu tenas jupo). La suba parto de la popolkostumo konsistas el unukolora jupo borderita per koloraj rubandoj, kiu estas submetata per kelke da subjupoj. Sur la jupo apartenas bunta antaŭtuko kun flora modelo. Konsisto de ĝeedziĝa popolkostumo estas kapvesto kaj blanka kolombino. La edziniĝintaj virinoj ŝirmis siajn harojn per buntaj kaptukoj. La popolkostumaj ŝuoj estas nigraj virinaj ŝuoj aŭ pli poste laĉumeblaj ŝuoj. Ili portis al ili ruĝajn aŭ pli poste blankajn ŝtrumpojn.

La viran popolkostumon kreas blanka tola ĉemizo kun blua brodita veŝto kaj unu vicon de butonoj. Plu al la popolkostumo apartenas flavaj ledpantalono kaj blankaj ŝtrumpoj. La kapon kovras nigra ĉapo aŭ larĝa ĉapelo. Viroj kutime portis al ĝi longan helan mantelon. Sur la piedojn apartenas altaj nigraj pluvbotoj aŭ pli poste malaltaj ŝuoj. En la dekstra mano ili portis longan lignan bastonon.

Fotogalerio
-----------

* Virina ĥodia popolkostumoVirina ĥodia popolkostumo
* Vira popolkostumoVira popolkostumo
* Buntaj antaŭtukojBuntaj antaŭtukoj
* Ĥodiaj dancetojĤodiaj dancetoj

Eksteraj ligiloj
----------------

* Chodsko.net: Popolkostumoj
**Bolgara lingvo** (malnovbolgara, prabolgara ktp.) estas komuna nomo por kelkaj lingvoj uzataj fare de bolgaroj, la popolo kiu loĝis en Balkana duoninsulo, Volgio kaj Norda Kaŭkazio. Ĉiuj bolgaraj lingvoj estis Tjurkaj kaj apartenis al Ogura branĉo de la lingvaro. La sola viva lingvo kiu apartenas al tiu sama branĉo estas la Ĉuvaŝa. Ankaŭ kelkaj fakuloj kredas, ke formortinta Ĥazara lingvo apartenu al la sama branĉo, sed tio estas dubebla.

Jenaj lingvoj kaj dialektoj formas bolgaran grupon:

**Fru-Bolgara lingvo** - ekzistis en 5-a jarcento apud Azova maro, sed neniuj tekstoj estas trovitaj.

**Danubo-Bolgara lingvo** - ekzistis de 7 ĝis 10-a jarcento en Balkano. Ĝi estis lingvo de reganta elito en Granda Bolgario kaj malaperis pro asimiligo fare de Balkanaj Slavoj. El ĝi travivis kelkaj prenitaj vortoj en diferaj Balkanaj kaj Hungara lingvo. Ankaŭ ekzemploj de tiu lingvo estas trovitaj en:

* Preslava enskribo de 9-a jarcento, farita per grekaj leteroj kun speciala ortografio
* Nomaro de Bolgaraj Dukoj, slava citaĵo de perdita kronologia verko skribita per cirilaj literoj
* Enskribo sur unu el teleroj de trezoro de Nagyszentmiklós, skribita per sama ortografio kiel Preslava enskribo

Probable por Danubo-Bolgara lingvo ankaŭ uzatis bolgara runoskribo, sed tiuj skribaĵoj ankoraŭ ne estas deŝifritaj. Lingvo de avaroj probable estis tre proksima al la Danubo-Bolgara.

**Volgo-Bolgara lingvo** ekzistis ekde 8-a jarcento en Volgio. Kelkaj enskriboj en ĝi estas trovitaj en iama Volga Bolgario. Ili estas skribitaj en 13-a aŭ 14-a jarcento per araba skribsistemo.

La "bolgara lingvo" menciita fare de Maĥmud Kaŝgari en 11-a jarcento probable ne rilatas al la Volgo-Bulgara kaj havas nur iom da prenvortoj de ĝi.

Bibliografio
------------

* Benzing J. Das Hunnische, Donaubolgarische und Wolgabolgarische (Sprachreste) // PhTF. T 1, 1959
* Хакимзянов Ф. С. Язык эпитафий волжских булгар. М. 1978
* Мудрак О. А. Заметки о языке и культуре дунайских булгар // Orientalia et Classica VI, Аспекты компаративистики 1. М. 2005. pdf
* Inscriptions and Alphabet of the Proto-Bulgarians, by Peter Dobrev
La **Sara Lee Corporation** estis usona kompanio kiu produktis kaj komercis konsumaĵojn havanta sidejon en Downers Grove, Ilinojso. Ĝi funkciis en pli ol 40 landoj kaj vendis siajn produktojn en ĉirkaŭ 180 landoj. Ties internaciaj operacioj havis sidejon en Utreĥto, Nederlando. Kvankam jam ne plu funkcianta sendepende, en 2020, Sara Lee ankoraŭ aktive ekzistas kiel nuntempa varmarko sub la protekto de la entreprenaro Kohlberg, kio faras frostigitajn kukojn ktp. en sia nuntempaj instalaĵoj en Ilinojso, Usono.

Kvankam la kompanio datigas sian devenon el 1939, kiam Nathan Cummings akiris C. D. Kenny Company, distribuanto de sukero, kafo, kaj teo en Baltimore, Sara Lee Corporation estas fakte posteulo de nutrovendejo de Ĉikago nome Sprague, Warner & Company. Tiu entrepreno, kiu startis en la ĉikaga State Street, estis fondita dum la Usona Enlanda Milito fare de Albert A. Sprague kaj Ezra J. Warner.

La 4-an de julio 2012, Sara Lee Corporation estis disigita en du kompanioj — unu por la nordamerikaj operacioj kiu estis renomita Hillshire Brands (dum Sara Lee plue estis uzata por bakaĵoj kaj aliaj delikataĵojn produktitajn kaj distribuitajn de Hillshire Brands), kaj la alia por internaciaj negocoj por trinkaĵoj kaj bakaĵoj nome D.E Master Blenders 1753.<

Notoj
-----

1. ↑  "Investor Contacts." Sara Lee Corporation. Alirita la 31an de Januaro, 2011. "Sara Lee Corporation Investor Relations Department 3500 Lacey Road Downers Grove, Illinois 60515-5424 ."
2. ↑  "About Sara Lee." Sara Lee Corporation. Alirita la 31an de Januaro, 2011. "Based in Downers Grove, Ill.[...]"
3. ↑  "Consolidated Foods Corp." Electronic Encyclopedia of Chicago. Alirita la 1an de Majo, 2014.

* Sara Lee Corporation en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Sara Lee Corporation en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

 

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 709742
* VIAF: 156136525
* BNF: 14005174r
 |
**Tom Mboya** (naskiĝis kiel *Thomas Joseph Odhiambo Mboya* la 15-an de aŭgusto 1930 sur insulo Rusinga, proksime de Thika, Kenjo; mortis la 5-an de julio 1969 en Najrobio), deveninta el la popolo de Luo, estis influriĉa kenja sindikatisto kaj sendependisma politikisto dum la transira periodo de Kenjo ekde brita kolonio al memstara respubliko.

Kariero
-------

Post studo en Britujo en 1955 li revenis al Kenjo en 1956, kie tiam la brita kolonia registaro sufokis la ribelon de Maŭ Maŭ, kaj gajnis je la baloto kiel unua afrikano sidejon en la leĝdona konsilantaro de la kolonio.

Malkontenta kun la malplimulto da afrikaj delegitoj li fondis la kenjan partion *People's Congress Party*. Li alstrebis per tutafrikanismaj celoj kunagadon kun Kwame Nkrumah, prezidanto de la unua afrika respubliko Ganao, ekestinta el brita kolonio. En 1958, kiam li aĝis 28 jarojn, okazis lia elekto kiel prezidanto de la Tutafrika Popolkonferenco je Accra en Ganao.

Je la pinto de sia kariero, kiu eĉ povus priombri tiun de la libereco-heroo kaj prezidanto Jomo Kenyatta, la 38-jara Tom Mboya la 5-an de julio 1969 en Najrobio estis mortpafita de Nahashon Isaac Njenga Njoroge, kiu por ĉi tiu murdo estis kondamnita kaj pendumita. Konjektoj pri kaŭzoj kaj subtenantoj de ĉi tiu atenco neniam ĉesis.

Postvivo
--------

Je lia funebra solenaĵo ekestis manifestacio kun ekscesoj kaj du mortigitoj. La muzikon por la funebra diservo komponis la ĵazmuzikistino Mary Lou Williams. Tom Mboya postlasis sian vidvinon Pamela Mboya (mortinta en 2009) kun kvin gefiloj. Oni entombigis lin sur la insulo Rusinga en maŭzoleo. Tie ankaŭ troviĝas malgranda muzeo. Strato en Najrobio nomiĝas laŭ li.

Publikaĵo
---------

* *Freedom and After*, Little, Brown & Co. Bostono 1963

Literaturo
----------

* Stephan Löffler en *Biographien zur Weltgeschichte*, VEB Deutscher Verlag der Wissenschaften, Berlino 1989, p.375

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Tom Mboya en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Biografio

Referenco
---------

1. ↑  komparu: *Unanswered Questions*, en: *Time*, 5-an de decembro 1969

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 406228
* GND: 1016668090
* LCCN: n50010250
* VIAF: 79017030
* ISNI: 0000 0000 8570 1180
* LIBRIS: 346010
* SUDOC: 050589156
* BNF: 11439153n
* BIBSYS: 90067338
 |
**Franz OKELMANN** (naskiĝis la 11-an de decembro 1913, mortis la 27-an de decembro 2013) estis germana esperantisto. 

Okelmann eklernis Esperanton nur kiel maljunulo en la 1980-aj jaroj. Por ekzerci la lingvon, li komencis kompili sur sia komputilo ampleksan vortaron Esperanto-germanan, kies unua eldono aperis en 1987. Li mem eldonis la verkon kun neprofesia aspekto, ĉiam indikante en siaj informiloj kaj fakturoj, ke li estas tegmentista majstro.

La unua eldono enhavis abundon da eraroj. Ĝi celis ĉefe komencantojn, ĉar ĉiuj vortoj estis ordigitaj strikte laŭ alfabeta ordo, ne laŭ la radikoj. Poste Okelmann plibonigadis kaj ampleksigadis la vortaron. Aperis pluraj pliaj eldonoj; ĝis la apero de la Großes Wörterbuch Esperanto-Deutsch en 1999 la vortaro de Okelmann estis la plej ampleksa daŭre havebla vortaro Esperanto-germana.

En 1990 Okelmann publikigis la alidirektan vortaron Germana-Esperanto. En sia recenzo en Esperanto aktuell n-ro 5/1990, Rudolf Fischer nomis ĝin "erariga, neutiligebla, superflua". Tio tamen ne malhelpis Okelmann ampleksigi kaj plibonigi la verkon.

Verkoj
------

* Wörterbuch Esperanto-Deutsch. 1-a eldono 1987, 2-a ampleksigita kaj plibonigita eldono 1989 (368 p.), 3-a eldono 1993 (370 p.)
* Wörterbuch Deutsch-Esperanto. 1-a eldono 1990 (404 p.), 2-a eldono 1996 (558 p.)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Arkivigite je 2016-03-29 per la retarkivo Wayback Machine Recenzo fare de Bernhard Pabst
**Farhad AIŜ** (n. 1952) Irana teatra aktoro, dramisto kaj direktoro, kaj kina kaj televida aktoro naskiĝis en Ŝemirano, Teherano, Irano.

Biografio
---------

Aiŝ pasigis lernejajn kaj gimnaziajn jarojn en Teherano. Post kelkaj jaroj li iris al Anglio kaj de tie al Usono por studi filmfaradon kaj fotadon. Post iom da tempo de fotado, li komencis aktivi por teatro.

Li aktoris kaj reĝisoris pli ol 30 teatraĵojn en la persa kaj la angla en urboj Sanfrancisko, Vaŝingtono, Bostono kaj Berlino kaj post 27 jaroj reiris al sia naskiĝlando Irano en 1997.

Verkoj
------

Aiŝ kiel verkinto, aktoro kaj/aŭ reĝisoro pertoprenis en pli ol 50 teatraĵoj, televidaj filmoj/filmserioj kaj kinfilmoj, i.a.:

* Pupak kaj Maŝ-Maŝalla, kinfilmo/reĝisoro: Farzad Motamen/aktoro/1999
* Ŝams-ol-Emare, televida filmserio
* Estimata Svatanto (*Ĥastegare Mohtaram*), kinfilmo/reĝisoro: Davud Movassegi/Aktoro/2005
* La Fenestroj (*Panĝereha*), teatro/verkinto, aktoro kaj reĝisoro/2005

* Kategorio Farhad Aiŝ en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Cañas** [KAnjas] estas vilaĝo kaj municipo de Rioĥo (norda Hispanio), nome en la nordokcidenta Komarko de Nájera kaj precize en la nordokcidento de la regiono. La loknomo *Cañas* estas etimologie komprenebla kiel *Kanoj*.

La malgranda municipa teritorio de Cañas, en la nordokcidento de la regiono.
Monaĥejo de Cañas.

Geografio
---------

Tiu municipo estas ĉe la meza fluejo de la rivero Tuerto en la Supra Rioĥo. Tiu valo havas ebenan terenon kaj estas bordita de diversaj niveloj de teraso kiuj staras ekde la valo ĝis la montetoj. 

Ĝi estas loĝloko kun komunikvojo laŭ la regiona ŝoseo LR-206 inter Azofra, Alesanco, Torrecilla sobre Alesanco kaj Canillas de Río Tuerto norde kaj la cetera loko de la valo sude, nome Villar de Torre sude. Ĝi estas je 643 metroj super marnivelo.

Historio
--------

La plej frua dokumenta mencio datas de 5a de Septembro 922 en donaco de la reĝo García Sánchez la 1-a de Pamplono kaj lia patrino Toda Aznárez de la pramonaĥejo Santa María de Cañas al la Monaĥejo de San Millán de la Cogolla. Per alia donacdokumento de 1047 García la 3-a de Pamplono «el de Nájera» kaj lia edzino la reĝino Estefanía donis la monaĥejon Santa María de Cañas al la Monaĥejo de San Millán de la Cogolla.

En la jaro 1000 naskiĝis en Cañas Domingo de Silos, kiu agadis en la loko, en la proksimeco kaj en la Monaĥejo de San Millán de la Cogolla, ĝis estis elterigita disde la regno Navaro pro ordono de la reĝo García Sánchez la 3-a, "el de Nájera". Tiam li ekziliĝis al regno Kastilio kaj fondis la monaĥejon kiu nun havas sian nomon, nome la Monaĥejo de Santo Domingo de Silos, en la samnoma loĝloko de la Provinco Burgoso.

Lope Díaz la 1-a de Haro kaj lia edzino Aldonza, senjoroj de Biskajo, la 9an de Aprilo 1170 donis al grupo de monaĥinoj la lokojn Cañas kaj Canillas, krom alian domaron ĉe Tironcillo.​ 

La loko formis parton de la senjorlando de la grafoj de Hervías. 

En la 1960-aj jaroj la elmigrado iris al enlandaj centroj, unue al Bilbao, Barcelono kaj Madrido, kaj en la 1970-aj jaroj al Logroño. El la 1960-aj jaroj oni malaltiĝis el 321 loĝantoj ĝis la nunaj 91.

Aktualo
-------

La bazo de la ekonomio estas agrikulturo.

La loĝantaro estas tre maljuniĝinta. Vizitindaĵoj estas la preĝejo, la ermitejo kaj la monaĥejo ktp.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de Rioĥo

Notoj
-----

1. ↑  Historia (España), Real Academia de la; Govantes, Ángel Casimiro de (1846). Diccionario geográfico-histórico de España. Imprenta de los Sres. Viuda de Jordán e Hijos.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 796019
* GND: 4216184-8
* VIAF: 131130139
* BNF: 15042471s
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por aliaj signifoj, bv. rigardi la apartigilan paĝon: László Kiss |

**László Kiss** [lAslO kiŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kiss László,** ekster Hungario *Ladislao Kish* aŭ *László Kish* aŭ *Laslo Kish* estis hungardevena itala reĝisoro, aktoro, scenaristo. Lia origina familia nomo estis *Kis*.

László Kis naskiĝis la 15-an de februaro 1904 en Debrecen (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario), li mortis depost 1990.

Biografio
---------

László Kiss akiris aktoran diplomon en Akademio pri Teatro kaj li komencis sian aktoran karieron en 1922. Iom poste li estis ankaŭ ĵurnalisto kaj en teatroj li faris plurajn laborojn. Tamen la filmo allogis lin kaj inter 1928–1935 en Francio, Britio kaj Argentino li estis vicreĝisoro kaj filmmuntisto. En 1940 li translokiĝis al Italio, kie li estis sukcesa filmisto.

Liaj teatraj reĝisoraĵoj (elekto)
---------------------------------

* *Los tres Berretines* (kunreĝisoro, 1933)
* *Il sogno di tutti* (kunreĝisoro, scenaristo, 1940)
* *I sette peccati* (kunreĝisoro, kunscenaristo, 1942)
* *La signorina* (reĝisoro, 1942); lia plej grava filmo
* *Finalmente sì* (reĝisoro, 1944)
* *Il cavaliere dalla spada nera* (reĝisoro, 1956)

Lia filma rolo
--------------

* *Das Nest* (televida serio, 1992) - Herbert

Lia scenarlibro (ankoraŭ ne menciita)
-------------------------------------

* *Notte di fiamme* (1942)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografieto

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 760194
 |



* Portalo pri Biografio
* Portalo pri Filmo
**Juan González de la Pezuela y Ceballos** (Limao, Peruo, 16-a de majo de 1809 - Madrido, 1-a de novembro de 1906), estis hispana politikisto de konservativa idearo, militisto, verkisto kaj poeto. Li estis la guberniestro de Puertoriko el 1848 al 1851. Li estis Grafo de Cheste titolo kiun li heredis el sia frato en 1864. Antaŭe en septembro de 1852 li estis nomumita Markizo de la Pezuela.

Biografio
---------

Naskiĝis en 1809 en Limao, Peruo, lia patro estis Vicreĝo de Peruo, li iĝis militisto kaj montris kuraĝon dum la Unua Karlisma Milito, en la flanko de la regenta reĝino. La militista sukceso permesis lin eniri en politiko nome en la Modera Partio. Li estis elektita deputito en 1843 sed ne okupis sidlokon ĉar oni nuligis la parlamenton. En 1846 li estis marministro kaj en 1848 li revenis al la militkariero okupante plej altan rangon en Madrido. Poste li iris al Ameriko kie li okupas la postenon de guberniestro de Puertoriko de 1848 al 1851 (nome sukcedanto de Juan Prim). Tie li starigis la malŝatatan Reĝimon de la Kajero, kiu estis sklavisma sistemo por la loĝantoj de la insulo, deviganta ilin laboregi en bienegoj kontraŭ malalta pago aŭ eĉ nenio. La laboristoj devis kunporti ĉiam kajeron kiu evidentigu ties laboron. Poste li estis guberniestro Kubo de 1853 al 1855. Revenis al Iberio por la plej alta militista rango en Katalunio, dum la Revolucio de 1868 kaj de tie li defendas la partion de Isabel la 2-a. Dum la reĝado de Amadeo de Sabojo kaj la Unua Respubliko li restis marĝene de gravaj postenoj kiujn li rekuperis nur parte dum la Burbona restaŭrado. Li mortiĝis en Segovio en 1907 98jaraĝa.

Verkisto
--------

* Kiel poeto kaj verkisto li inkludeblas ene de la romantika movado.
* Dum sia gubernieco en Puertoriko li estis defendanto de la *Real Academia de las Buenas Letras*.
* Li estis membro de la Real Academia de la Lengua ekde 1847 al 1906. Institucio kiun li prezidis ekde 1873 al sia morto.
* Li aperas en la fama pentraĵo de Antonio María Esquivel *Los Poetas contemporáneos* kun la plej elstaraj verkistoj siatempaj.

Fontoj
------

* Portalo de la Congreso de los Diputados
* [*rompita ligilo*] L'Enciclopèdia

Vidu ankaŭ
----------

* Hispana literaturo de la Romantismo
* Hispanlingvaj verkistoj
* Romantikismo
* Hispana literaturo

* Kategorio Juan de la Pezuela en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 457163
* LCCN: n87113939
* VIAF: 6441486
* ISNI: 0000 0000 5928 1135
* SUDOC: 223836125
* BNE: XX1141038
 |
**Cazones** estas komunumo en la meksika subŝtato Veracruz. La ĉefurbo de la komunumo estas Cazones de Herrera. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 30 033.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 23059 loĝantojn. El tiuj estis 11231 viroj kaj 11828 virinoj. La komunumo havas surfacon de 106.1 kvadratkilometroj. La komunumo situas je 20 gradoj kaj 42 minutoj norda latitudo kaj 97 gradoj kaj 18 minutoj okcidenta longitudo. La meza alteco estas 10 metroj super la marnivelo.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 1995 en la komunumo vivis 23621 personoj. En la jaro 2000 temis pri 23839, do temis pri kresko / malkresko je 0.18 %. En la jaro 2000 (INEGI) en la komunumo vivis 20973 personoj, kiuj aĝis pli ol 5 jaroj. El tiuj 2982 personoj parolis indiĝenan lingvon. Tio egalas al 14.22 % de la loĝantoj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Cazones de Herrera en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

 Arkivigite je 2006-11-17 per la retarkivo Wayback Machine
**Cañada de Benatanduz** [kaNJAda debenatanDUZ] estas vilaĝo kaj municipo de la provinco Teruelo (nordorienta Hispanio), nome en la centro de la orienta komarko *Maestrazgo*, kies administracia ĉefurbo estas Cantavieja.

Geografio
---------

Cañada de Benatanduz subneĝe.
Iama hospitalo kaj urbodomo.
Ĝi estas je 89 km de Teruelo, provinca ĉefurbo, sur 1422 msm de altitudo, kio rezultas en malvarma vetero.​ La municipa teritorio estas en la centro de la komarko en kiu ĝi limas kun kvar aliaj samkomarkaj municipoj. La loĝloko mem estas inter Villarluengo norde, Fortanete sude kaj Cantavieja sudoriente. La loko estas en la Iberia Sistemo, ĉe la montaro de Malsupra Aragono nome ĉe la Sierra de la Cañada, en la centra zono de la Kultura Parko de Maestrazgo, ĉe ravinoj de rivero samnoma, kiel municipo kun plej alta altitudo en la komarko Maestrazgo. La loĝloko estas konstituita per tri kvartaloj konektitaj inter si, nome Monjuí, San Cristóbal kaj La Magdalena. Ĝi estas alirebla laŭ la regiona ŝoseo A-226 el Cantavieja aŭ Fortanete, kaj poste laŭ la regiona ŝoseo A-1702 en direkto al Ejulve.

Historio
--------

La konkero fare de kristanoj okazis en la 12-a jarcento kaj la zono estis donita al la Ordeno de Templanoj. La loko ricevis la rajtigilon *Carta de Población* en 1198. La loknomo *Cañada de Benatanduz* havigas du informojn pri la pasinteco de la loko. *Cañada* estas etimologie komprenebla kiel "gregovojo" alude al la transmigra brutobredado kaj *Benatanduz* sugestas iaman araban loĝanton. 

Dum la Karlismaj militoj dum la 1870-aj jaroj, kelkaj lokanoj aligis al karlistaj rotoj estritaj de la pastro kaj de la fratoj Puerto). 

Preskaŭ ĉiuj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento kaj same en Cañada de Benatanduz kie oni malaltiĝis el 642 en 1900 ĝis nunaj 34 loĝantoj laŭlonge de la jarcento.

Aktualo
-------

Bazo de ekonomio nun estas agrikulturo (ĉefe cerealoj, sed ankaŭ iom da fruktarboj, legomoj), brutobredado (ŝafoj) kaj sekva nutrindustrio. Nune gravas ankaŭ kultura kaj rura turismo. Inter vidindaĵoj menciindas la preĝejo, la triarka urbodomo, du ermitejoj kaj aliaj antikvaj konstruaĵoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Teruelo

Notoj
-----

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 801687
 |
**András Brád** [andrAŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Brád András** estis hungara modisto, altlerneja instruisto.

András Brád  naskiĝis la 10-an de februaro 1940 en Sarkad, li mortis la 6-an de julio 1991 en Zalaegerszeg.

Biografio
---------

András Brád akiris diplomon en Industriarta Altlernejo en 1964. Dum la studentaj jaroj li ricevis stipendion de vestouzino de Zalaegerszeg, tial post la diplomo tie li havis vestfasonistan postenon. Inter 1967 kaj 1970 li instruis en la Industriarta Altlernejo, inter 1973-1976 li estis modisto de la Moda Instituto, poste li laboris en revuo pri modo. Li projektis uniformojn de la sportistoj de la Olimpiaj ludoj. Li ricevis 2 premiojn en 1981.

El solaj ekspozicioj
--------------------

* Zalaegerszeg (1985)
* Budapeŝto (1986)

El grupaj ekspozicioj
---------------------

* Budapeŝto
* Londono
* Kolonjo

Fontoj
------

* hungarlingva biografio Arkivigite je 2017-10-13 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio Arkivigite je 2018-03-17 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 606524
 |
**Jesús Andrés CASTILLO JIMÉNEZ** (naskiĝis la  15-an de oktobro 1937(nun 1937-10-15) en Havano - mortis la 2-an de majo 2013 en Havano) estis kuba esperantisto kaj honora membro de Kuba Esperanto-Asocio. La Komitato de KEA decidis elekti lin Honora Membro pro la fakto ke, dum tre malgranda vivo kiel esperantisto (11 jaroj) li elstare kontribuis al la esperanto movado en Kubo. Li eklernis Esperanton en septembro 1979, komencis instrui la lingvon en 1981 kaj en la sekva jaro elektiĝis Direktoro de DEI (Direkcio de E-Instruado). De 1986 ĝis 1990 li estis prezidanto de KEA, en tiu etapo okazis pluraj el la plej gravaj eventoj de la unua epoko de KEA: 1986 (Teknika Konferenco pri Esperanto, en la Kongresa Palaco, kun partopreno de Simo Milojević, Ĝenerala Direktoro de UEA), 1987 (partopreno en la 72-a Jubilea UK en Varsovio, en reprezento de KEA), 1988 (kreado de la E-redakcio en Radio Havano Kubo); kaj okazigo de la Iberamerika Konferenco Esperanto ’88 en la Kongresa Palaco, en 1989 okazigo de la unua Kuba Kultura E-Festivalo, kaj fondiĝo de Avanco, oficiala organo de KEA. Tute aparta mencio meritas la jaron 1990, kiam sub lia gvido de la LKK organizis en la Kongresa Palaco la 75an UK, sub la Alta Protekto de Carlos Rafael Rodríguez, tiama Vicprezidanto de la Ŝtata kaj Ministra Konsilioj kie partoprenis Fidel Castro en la oficiala malfermo kaj speciala akcepto de la UK en la Palaco de la Revolucio, kie Castillo rekte interpretis la kuban prezidanton. Por tiu kongreso, oni sukcesis krei veran artan etoson en Esperanto, danke al famaj kubaj artistoj Beatriz Márquez, Miriam Ramos, Vicente Feliú, María E. Pérez, María L. García, Georgina Almanza, María Álvarez Ríos kaj aliaj. 
En la sama jaro 1990 ankaŭ okazis en Kubo la 23a ILEI-Konferenco kaj la 46a Internacia Junulara Kongreso de TEJO, kiuj parte estis rezulto de lia intensa agado.

Referencoj
----------

1. ↑  Esperanto.cu 4/2015PDF (987 KB)
2. ↑  Rodríguez Gómez, Juan Ramón.  [2019] *Memorlibro* (PDF) (esperante), KEA, p. 36.
3. ↑  Juan Ramón : Historia del movimiento esperantista en Cuba. [Historio de la esperantista movado en Kubo] (hispanlingva), MAS, 2017, ISBN 978-2-36960-099-2
4. ↑   [1990] *Kongresa Libro UK 1990* (esperante), p. 9.

Eksteraj ligiloj
----------------

  

 Arkivigite je 2019-07-16 per la retarkivo Wayback Machine  

 Arkivigite je 2018-06-30 per la retarkivo Wayback Machine  

* Portalo pri Biografio
* Portalo pri Esperanto

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 614638
 |
**Cañamaque** [kanjaMAke] estas municipo de Hispanio, en la regiono Kastilio kaj Leono, en la provinco Sorio kaj en la komarko *Campo de Gómara* en la oriento de la provinco. La loknomo *Cañamaque* estas etimologie eble rilata al la hispanlingva vorto "cáñamo", pro kio ĝi signifus ion kiel *Kanabejo*.

Geografio
---------

*Campo de Gómara* en la oriento de la provinco Sorio.
Loko de Cañamaque en la provinco Sorio.
Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 22,94 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 32 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte perdis preskaŭ 400 loĝantojn el la 1940-aj jaroj. 

Ĝi distas 52 km de Sorio, provinca ĉefurbo. Ĝi estas inter Maján (nordokcidente) kaj Fuentelmonge (sudoriente) laŭ ŝoseo el la provinca ŝoseo SO-340 al Maján. Norde estas Velilla de los Ajos kaj Serón de Nágima.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado fine de la 10-a jarcento.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj), forstado, manĝoproduktado kaj transmigra brutobredado (ŝafoj kaj bovoj). Lastatempe funkciado de servoj plej ekgravis, kune kun kultura kaj rura turismo, piedirado tra naturaj lokoj. Inter vidindaĵoj estas la preĝejo, tradicia arkitekturo kaj tiel plu.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de provinco Sorio

Notoj
-----

Bibliografio
------------

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rCampo de Gómara |
| --- |
| Alconaba• Aldealafuente• Aldealpozo• Aldealseñor• Aldehuela de Periáñez• Aliud• Almajano• Almaluez• Almazul• Almenar de Soria• Bliecos• Buberos• Buitrago• Cabrejas del Campo• Candilichera• Cañamaque• Carabantes• Cihuela• Ciria• Cirujales del Río• Deza• Fuentecantos• Fuentelmonge• Fuentelsaz de Soria• Gómara• Hinojosa del Campo• La Losilla• Los Villares de Soria• Monteagudo de las Vicarías• Narros• Pinilla del Campo• Portillo de Soria• Pozalmuro• Quiñonería• Renieblas• Reznos• Santa María de Huerta• Serón de Nágima• Tajahuerce• Tejado• Torlengua• Torrubia de Soria• Villar del Campo• Villaseca de Arciel |

 |


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 218921
* VIAF: 1556155769084827880003
 |
**András Bágya** [bAdja], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bágya András** estis hungara ŝlagrokomponisto, instruisto. Lia unua edzino estis Mária Toldy.

András Bágya (maldekstre)
András Bágya  naskiĝis la 8-an de decembro 1911 en Arad (urbo) (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempe en Rumanio), li mortis la 4-an de novembro 1992 en Budapeŝto.

Biografio
---------

András Bágya depost Traktato de Trianon jam apartenis al la hungara minoritato en Rumanio. Li studis en muzikakademio de Cluj inter 1927 - 1932. Liaj plej gravaj instruistoj estis Martian Negrea kaj Alexandru Schelletti. Post la diplomo li instruis 12 jarojn en kalvinana (hungara) kolegio de Sfântu Gheorghe. Dum la lastaj instrujaroj la urbo denove apartenis al Hungario pro la Dua Viena Arbitracio. Krom la instruado li komponadis korusajn verkojn por la kolegio. En fino de la 2-a mondmilito li soldatiĝis, poste li estis militkaptito. Post la liberiĝo li pianludis en tiam elita ŝlagrorkestro en Budapeŝto, poste en 1947 li ricevis postenon en Hungara Radio. Li pasis 4 jardekojn en la Radio. En la 1960-aj jaroj li estis determina ŝlagrokomponisto de la lando. Li ricevis 2 ŝtatajn premiojn en 1978 kaj 1990, krome li havis 2 festivalajn premiojn. Li edziĝis dufoje.

Elektitaj ŝlagrokomponaĵoj
--------------------------

* Megáll az idő (1957)
* Micsoda éjszaka! (1958)
* Barnabőrű hableány (1960)
* Szerelmed lassú víz (1963)
* Vagy mindent vagy semmit (1964)
* Más ez a szerelem (1966)
* Susu bolondság (1967)
* Egy fiú a házból (1969)
* A boldogság és én (1981)
* Csini­baba

Elektitaj filmaj muzikoj
------------------------

* Éjfélkor (1957)
* Micsoda éjszaka! (1958)
* Fapados szerelem (1960)
* Kár a benzinért (1965)
* Erdök szép virága (1990)

Elektitaj teatraj muzikoj
-------------------------

* Hófehérke (Pupteatro (Budapeŝto), 1958)
* Pesti háztetők (Operetoteatro (Budapeŝto), 1960)
* A harmadik nővér (Nacia Teatro (Budapeŝto), 1963)
* Egyszer volt (Nacia Teatro (Pécs), baleto, 1973)
* Szókimondó Kata (Teatro József Attila, 1973)

Elektitaj disĉiploj
-------------------

* Mátyás Várkonyi

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* memorpaĝo
*

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio András Bágya en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 641201
* LCCN: no98002704
* VIAF: 42264065
* ISNI: 0000 0000 7992 6797
* NKC: xx0146571
 |
**András Bertalan Schwarz** [andrAŝ ŝvarc], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Schwarz András Bertalan,** en Germanio konata **Andreas Bertalan Schwarz** estis hungara-germana juristo, profesoro, membro ekstera de Hungara Scienca Akademio (1946).

András Bertalan Schwarz  naskiĝis la 17-an de februaro 1886 en Budapeŝto. Li mortis la 11-an de septembro 1953 en Freiburg im Breisgau.

Biografio
---------

András Bertalan Schwarz frekventis universitatojn en sia naskiĝurbo, Bonn kaj Lejpcigo. En 1908 li ricevis diplomon pri juro en Budapeŝto, sed poste li revenis al Lejpcigo, kie li profesoriĝis en 1912. En 1922 li ricevis la instruan rangon instruis eksterordinara profesoro. Inter 1926-1930 li instruis en Zuriko, poste en Freiburg. Li devis fuĝi pro la nazioj, tial li instruis en Kembriĝo, Oksfordo kaj Istanbulo. Post la 2-a mondmilito li reiris al Okcidenta Germanio, kie li instruis en universitato de Bonn.

Verkaro (elekto)
----------------

* *A birtokjog és a birtoktan alapjai* (1907)
* *Hypothek und Hypallagma: Beitrag zum Pfand- und Vollstreckungsrecht der griechischen Papyri* (1911)
* *Die öffentliche und private Urkunde im römischen Ägypten* (1920)
* *Roma hukuku dersleri* (1945)

Fontoj
------

* biografio germane
* biografio germane
* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla sur paĝo 54-a) Arkivigite je 2013-12-03 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 460718
* GND: 117361607
* LCCN: no00081090
* VIAF: 75396310 72169172, 75396310
* ISNI: 0000 0001 1070 3437
* SUDOC: 243600755
 |
*Cordillera Blanca* vidata el la *Cordillera Negra*, inter ambaŭ oni povas supozi la *Callejón de Huaylas*.
La **Callejón de Huaylas** (Strataĉo Huajlas) aŭ **Valo de Santa** estas mallarĝa kaj longeta aluvia valo de la montaro Andoj (Departemento Ankaŝo, Peruo), formata de la trairado de la rivero Santa el ties origino en la lageto altanda Konokoĉa ĝis la Cañón del Pato. Tiu valo estas ĉirkaŭata de la *Cordillera Negra* okcidente kaj de la *Cordillera Blanca* oriente; tiu lasta estas la tropika montarĉeno plej alta de la planedo kun montopinto pli altaj ol la 6000 m de alto kovritaj el glacio kaj neĝo, dum la *Cordillera Negra* enhavas montarojn de ĝis 5100 m.s.m. kiuj karakteras ĉar ili ne estas neĝokovritaj, kvankam en la plej malvarmaj monatoj akumuliĝas en kelkaj pli altaj montopintoj grandaj kuŝejoj el hajlo kaj prujno kiuj havigas blankecan nuancon.

Tiu subregiono estas kunformata de la provincoj Huaraz, Huaylas, Yungay, Carhuaz kaj Recuay. Ties 366.081 loĝantoj kunformas 30 % el la regiona loĝantaro; la teritorio enhavas altitudan gamon el 1000 al 6768 msm.
**Alfred von WOLZOGEN** (naskiĝinta la 27-an de majo 1823 en Frankfurto ĉe Majno, mortinta la 13-an de januaro 1883 en San Remo) estis germana juristo, poeto kaj teatrointendanto.

Vivo
----

Estante filo de la leŭtenanto Ludwig Julius Adolf Friedrich von Wolzogen li studis ekde 1841 jursciencon en Berlino kaj Heidelberg antaŭ ekdeĵoro ĉeŝtata en la jaro 1844-a. Laborinte kiel registara asesoro en la ministerio pri internaj aferoj li transigitis en 1854 ĉe la registaro en Vroclavo. Tie li iĝis en 1863 registara konsilisto. Ekde 1868 von Wolzogen vivis kiel kortega teatro-intendanto en Schwerin.

En 1851 li eldonis la rememorojn de sia patro; poste li publikigis »Freiherr von Schillers Beziehungen zu Eltern, Geschwistern und der Familie von Wolzogen« (Stuttgart 1859) kaj »Aus Schinkels Nachlaß« (Berlino 1862–1864). El lia verkaro menciindas: »Preußens Staatsverwaltung mit Rücksicht auf seine Verfassung« (Berlino 1854), »Reise nach Spanien« (Leipzig 1857), »Geschichte des reichsfreiherrlich von Wolzogenschen Geschlechts« (Leipzig 1859), »Über Theater und Musik« (Vroclavo 1860), »Über die szenische Darstellung von Mozarts ›Don Giovanni‹« (Vroclavo 1860), »Wilhelmine Schröder-Devrient« ((Leipzig 1863), »Schinkel als Architekt, Maler und Kunstphilosoph« (Berlino 1864), »Rafael Santi« ((Leipzig 1865), »Peter v. Cornelius« (Berlino. 1867).

Kiel poeto li sin eksperimentis en la komedio »Nur kein Ridicul« (Berlino 1864) kaj en la kune kun Ludwig Albert von Winterfeld skribitaj dramoj »Blanche«, »Sophia Dorothea« kaj »Fürstin Orsini« (»Dramatische Werke«, Leipzig 1866), scena pritraktaĵo de »Sakuntala« de Kalidasa (Schwerin 1869).

Fonto
-----

*Meyers Großes Konversations-Lexikon*, vol 20. Leipzig 1909, p. 745 (tie ĉi interrete)

* Kategorio Alfred von Wolzogen en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 700358
* GND: 117435325
* LCCN: n83031515
* VIAF: 36993070
* ISNI: 0000 0001 1621 2647
* SUDOC: 067034934
* BNF: 12352157q
* MBA: 175759b0-0e7a-4be4-af7d-b61af196d4d4
* BNE: XX4580489
 |
Frota kojnorimena rapidumŝanĝilo kun kojna ĉeno
**Senŝtupa rapidumŝanĝilo** estas mekanika transmisiilo, kapabla senŝtupe ŝanĝi proporcion de transmisio en certa diapazono de reguligo. Ŝanĝigo de la transmisia proporcio okazas permane aŭ aŭtomate.

Uzado
-----

La rapidumŝanĝilo uzatas en mekanismoj (agregatoj), bezonataj senŝtupe ŝanĝi la transmisian proporcion, kiel aŭtoj, skoteroj, muntoĉenoj, tornomaŝinoj, miksomaŝinoj ktp. Diapazono de reguligo (la proporcio de la plej multa transmisia nombro al la plej malmulta) ofte 3-6, malofte 10-12.

Funkciado de la rapidumŝanĝilo

Funkciada principo
------------------

Bazo de plimulto da senŝtupaj rapidumŝanĝiloj estas kojnorimena transmisio. Unu aŭ ambaŭ pulioj (mova kaj movata) estas faritaj kun la moveblaj flankaĵoj; aerfendo inter la puliaj flankaĵoj, en la plej simpla okazo, difiniĝas per decentra regulilo. Kiam pliiĝas angula frekvenco de motoro kaj mova ŝafto la flankaĵoj de la mova ŝafto kuntiriĝas, tiamaniere la kontakta diametro de la pulio pligrandiĝas, kaj koeficiento de transmisio malpliiĝas.

La rimena transmisiilo estas efika por skoteroj kaj aŭtomobiloj de plej malalta klaso; por pli pezaj aŭtoj uzatas la ĉena transmisiilo laŭ la sama konstrukcia principo.

Tipoj de mekanikaj rapidumŝanĝiloj
----------------------------------

* Frotaj rapidumŝanĝiloj:
	+ frontaj
	+ konusaj
	+ globaj
	+ multediskaj
	+ toraj
	+ ondaj
	+ kojnorimenaj
* Dentradaj rapidumŝanĝiloj:
	+ ĉenaj

Vidu ankaŭ
----------

* Rapidumskatolo

* Kategorio Senŝtupa rapidumŝanĝilo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**József Mitterpacher** [jOĵef miterpaĥer], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Mitterpacher József** estis hungara pastro, monaĥo, matematikisto, profesoro, instruisto. Lia nobela nomo estis *mitternburgi*. Lia frato estis Lajos Mitterpacher. Lia origina familia nomo estis **Mitterbacher**.

József Mitterpacher  naskiĝis kiel *Mitterbacher Lajos* la 14-an de februaro 1739 en Hungario en Bellye (nuntempa Bilje en Kroatio). Li mortis la 24-an de marto 1788 en Pest (urbo).

Biografio
---------

La familio Mitterpacher nobeliĝis en 1752. József frekventis gimnazion en Pécs, li aliĝis al jezuitoj en 1753. Post lernado en 1766 li pastriĝis en Graz, poste li instruis en diversaj lokoj. En 1773 la jezuitoj estis malpermesitaj, tial li instruis en Reĝa Universitato de Nagyszombat. Li sekvis la translokigitan universitaton al Pest-Buda (komprenu Budapeŝto). Li estis dekano en la studjaro 1776, rektoro en 1780. Li partoprenis en 1785 en establo de filia ĝerma universitato nomata Institutum Geometrico, kie li ofte instruis fizikon kaj matematikon.

Liaj kontribuoj (elekto)
------------------------

* *Panegyricus* (1776)
* *Unterricht in der mathematischen Analysis und Maschinenlehre* (1790)

Fontoj
------

* biografio hungare
* hungarlingva biografio


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 531417
* GND: 104122404
* VIAF: 27495586
* ISNI: 0000 0000 0719 0338
 |
**Alfred Steinacker** [stejnaker], laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj kun ortografio **Steinacker Alfréd** estis hungaria-aŭstra pentristo. Lia patro Karl/Károly Steinacker same estis pentristo, lia pseŭdonimo sur pentraĵoj estis **Derfla,** kiu estis inversa formo de Alfred.

Alfred Steinacker: Hungara vilaĝo
Alfred Steinacker  naskiĝis en 1838 en Sopron (konata ankaŭ *Ödenburg*) (Habsburga Imperio, Hungara reĝlando), li mortis en 1914 en Vieno.

Biografio
---------

Alfred Steinacker supozeble apartenis al la germana (aŭstra) minoritato de la lando. Li origine interesiĝis pri skulptado, li trejnis skulptistan kurson en Akademio de Belartoj de Vieno en la studjaro 1859. Fine li studis pentroarton inter 1862 — 1866. Li ricevis premiojn (kvazaŭ stipendiojn) en 1865 kaj 1866. Multaj verkoj de la artisto estis venditaj ĉe aŭkcioj. Li pentradis pejzaĝojn kaj ĝenrojn ĉefe pri hungaraj bazaradoj.

Elektitaj pentraĵoj
-------------------

* Al hungara merkato (bazaro)Al hungara merkato (bazaro)
* Ĉevala merkatoĈevala merkato
* Sur sledo tirita de ĉevalojSur sledo tirita de ĉevaloj
* Vintra sledadoVintra sledado
* Hungara geedziĝoHungara geedziĝo
* Hungara geedziĝa koĉeroHungara geedziĝa koĉero
* KoĉeradoKoĉerado
* Ĉasado pri vulpojĈasado pri vulpoj
* Kunvenante survojeKunvenante survoje
* SurvojeSurvoje
* Bazarado pri potojBazarado pri potoj
* Ciganoj restadas ĉe Tiso en HungarioCiganoj restadas ĉe Tiso en Hungario

Fontoj
------

* hungarlingva biografieto Arkivigite je 2018-08-02 per la retarkivo Wayback Machine
* germanlingva biografieto
* (la koncerna teksto estas legebla en la 87-a paĝo)


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Kategorio Alfred Steinacker en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 615720
* VIAF: 96265431
* ULAN: 500081568
* RKD: 74945
 |
**Luis** (aŭ **Lluís**) **HERNÁNDEZ YZAL** (naskiĝis la 25-an de septembro 1917 en Barcelono - mortis la 24-an de februaro 2002) estis apotekisto kaj fondinto de la Hispana Esperanto-Muzeo (HEM) en Sant Pau d'Ordal apud Barcelono.

De 1944 Hernández vivis en en la kataluna vilaĝo Sant Pau d'Ordal (parto de la komunumo Subirats), ĉirkaŭ 37 km de Barcelono direkte al Taragono, ĉar laŭ la tiamaj leĝoj la nombro de apotekoj estis limigita kaj necesis esperi pri vaka apoteko, kiun li trovis tie. 

Esperanton li eklernis en 1956, sed aktivis nur post partopreno en la hispana kongreso de Esperanto en Barcelono en 1963. Li baldaŭ fariĝis dumviva membro de Universala Esperanto-Asocio (UEA) kaj ekkolektis esperantaĵojn de ĉirkaŭ 1966/1967. Jam en 1968 li inaŭguris la Hispanan Esperanto-Muzeon en apuda ĉambro de sia apoteko. Post kvar aŭ kvin jaroj tiom da materialo kolektiĝis, ke la Esperanto-ĉambro kaj la propra hejmo ne plu sufiĉis. Hernández pro tio konstruigis apartan domon en apuda strato, al kiu li translokis la kolekton. 

Li eldonis diversajn katalogojn de siaj kolektoj. Kun la hungara kolektanto Árpád Máthé li kunlaboris en "Rondo Takács" cele al interŝanĝo de kolektaĵoj kaj verkado de aktualigo de la "Katalogo de la Esperanto-Gazetaro" de József Takács.

Hernández Yzal krome aktivis en la katolika, kataluna kaj hispana Esperanto-movadoj.

Bibliografio
------------

* Zilah, Eugène de [EdZ]. Intervjuo kun Luis Hernandez. En: La Gazeto (Metz) vol. 1 (1985), n-ro 5, p. 11-15 (kun fotoj de Hernández kaj lia edzino kaj de la Muzeo)
* Zilah, Madeleine de. Luis Hernandez kaj ni. En: La Gazeto (Metz) vol. 1 (2003), n-ro 103, p. 16

Eksteraj ligiloj
----------------

* Intervjuo al Hernández Yzal pri lia agado Arkivigite je 2007-03-10 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 43946
* GND: 1136152040
* VIAF: 5774149919443306650009
 |
La **preĝejo Marteno de Tours** estas sakrala historia monumento en urbo Pétervására (Hungario).

Historio
--------

En tiu loko kirko jam ekzistis en 1332, sed oni konjektas, ke ĝi estis konstruita en la 11-a jarcento. En 1696 oni konstruis en la nuna loko alian kirkon, ĝi estis renovigita en 1767. Tamen en 1811 ĝi estis malkonstruita kaj poste la nun videbla preĝejo estis finkonstruita en 1817. La orgeno estis kreita en 1869.

Konstruaĵo
----------

La konstruaĵo situas sola sur monteto apud malnova tombejo. La kirko estas ĉirkaŭita per mezepoka defenda muro. La fasado estas simetria, meze la enireja parto reliefas, ĉe la anguloj po unu plejparte oklateraj turoj altiĝas. Super la enirejo estas 2 grandaj fenestroj, pli supre 4 malgrandaj fenestroj. La ĉefnavo havas po unu flanknavojn, kiel en la originaj bazilikoj. Sub la konstruaĵo estas kripto de la loka magnato, sed pro forpaso de la lasta ido en 1980 la kripto estis enmurita. La navo finiĝas en rektangula absido. El la malnova preĝejo restis kelke da mebloj. La altara bildo estis pentrita de János Mihály Hesz ĉirkaŭ 1815.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj (legebla pli malsupre)
* hungare kun foto
* datenoj


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

Altaro
Interno de la kirko
La **Preĝejo Marteno de Tours** estas romkatolika Monumento historia en Hungario, en urboparto de Tapolca, pli frue en vilaĝo *Diszel* [disel].

Historio
--------

La unua mencio okazis pri la romanika kirko en 1333, do ĝi estis konstruita supozeble en la 13-a jarcento. Dum la kontraŭturkaj bataloj la preĝejo ruiniĝis. Ĝi estis rekonstruita en 1755, sed kelkaj partoj restis originaj. Pli nova trakonstruo okazis laŭ baroko en 1774, la navo estis pligrandigita, samtempe turo kaj sakristio konstruiĝis. La orgeno funkcias ekde 1892. La muroj estis pentritaj interne en 1910. Arkeologia esplorado okazis en 1989, poste la preĝejo estis restaŭrita.

Konstruaĵo
----------

La preĝejo estis ĝis erao de turkoj en mezo de tombejo, kiu estis ĉirkaŭmurita. Nun la preĝejo situas sola, sed antaŭ la preĝejo kolono pri Sankta Triunuo estas videbla. En la fasado la turo plene reliefas, la enirejo funkcias tra la turo. La absido estas plurlatera. Ĉe la navomuro estas videblaj la enmurita pordo kaj kelkaj originaj enmuritaj fenestroj. Interne la altara bildo prezentas Martenon, kiu donacas mantelon al la almozpetanto. 

Kermeso okazas en la 11-an de novembro.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* 
* 
* Arkivigite je 2018-05-03 per la retarkivo Wayback Machine


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Haĝi** (foje literumita **Hajji**, **Haji**, **Alhaji** aŭ **El-Hajji**), aŭ en Esperanto "haĝulo", estas honora titolo donita al islama persono kiu estis sukcese kompletiginta la Haĝon al Mekko, same kiel pejorativa termino uzita de usona militistaro por araboj, islamanoj kaj mezorientuloj ĝenerale. En ties tradicia kunteksto, ĝi estis ofte uzita por referenci al aĝuloj, ĉar ili estis povintaj akumuli riĉon por financi la veturon. Tiu titolo estas lokita antaŭ la persona nomo (ekzemple, Saif Gani iĝas Haĝi Saif Gani). Ĝi derivas el araba *ḥājj*, kiu estas la aktiva participo de la verbo *ḥajja* 'nome pilgrimi [al Mekko]'. La alternativa formo *ḥajjī* derivas el la nomo Hajj kun la adjekta sufikso -*ī*, kaj tiu estis la formo adoptita de ne-arabaj lingvoj. En kelkaj areoj, la titolo estis uzita laŭ la generacioj, kaj iĝis familinomo. Tia uzado estis vidita, ekzemple, ĉe la bosna familinomo *Hadžiosmanović*, kio signifas 'filo de Haĝi Osman'.

En aliaj lingvoj
----------------

En araba حاج *ḥājj* aŭ حجّي *ḥajjī*, en egipt-araba *ḥagg*  ħæɡ; persa kaj paŝtoa: حاجی; en greka Χατζής; en albana Haxhi; en bulgara Хаджия; en bosnia Hadžija; en belorusa haberythr; {en kurda Hecî; en serba Хаџи, Hadži; en turka Hacı; en haŭsa Alhaji; en rumana hagiu. Ĉiuj signifas "pilgrimanton".

Virinoj kiuj kompletigas la Haĝon estas referencataj kiel Haĝah aŭ araba حاجة *ḥājjah*, en azera *ḥagga* ˈħæɡɡæ aŭ en haŭsa/fulba: Hajija.

Uzado
-----

En arabaj landoj, *ḥājj* kaj *ḥājjah* (prononco varia bazita sur la formo de araba parolata) estas ofta respekta maniero direkti sin al ajn pli aĝa persono, senrilate al ĉu la koncerna persono fakte plenumis la pilgrimadon aŭ ne.

La termino estas ankaŭ uzata en la balkanaj kristanaj landoj kiuj estis iam sub dominado de la Otomana Imperio (Bulgario, Serbio, Grekio, Montenegro, Nord-Makedonio kaj Rumanio) por kristanoj kiuj estis veturintaj al Jerusalemo kaj al Sankta Lando.

En Kipro, kie dum jarcentoj kristanoj kaj islamanoj intermiksis libere kaj Jerusalemo estas sufiĉe surloka, la titolo iĝis tiom ofta ke konstante integriĝis en kelkaj grekaj kristanaj familinomoj, kiaj Hajiioannou, senrilate al ajn manko de kvalifiko.

Notoj
-----

1. ↑  Malise Ruthven.  (1997) *Islam: A very short introduction*. Oxford University Press, p. 147. ISBN 978-0-19-285389-9.
2. ↑   Guide to going to Mecca. BBC. Alirita 8a de Decembro 2008.
3. ↑   Jerusalem and Ancient Temples (en greka). apologitis.com. Alirita 4a de Majo 2010.
La kurbiĝo vidata de oriento
La **danuba kurbiĝo de Schlögen** estas parto de la rivero Danubo en Supra Aŭstrio, kie ĝi dufoje forte kurbiĝas, vere inversigas sian fludirekton. Ĝi situas inter Passau kaj Linz en distanco inter 2180,5 kaj 2186,5 km al la riverfino.

Koordinatoj: 48° 26′ 12″ N 13° 51′ 36″ O﻿ / ﻿48.43667 °N, 13.86000 °O﻿ / 48.43667; 13.86000 (mapo)

La suda riverbordo tie apartenas al la komunumo Haibach ob der Donau, pli precize al ties parto *Schlögen*, kiu donis al la kurbiĝo la nomon. La norda bordo apartenas al Hofkirchen im Mühlkreis kaj Niederḱappel.

En 2008 la kurbiĝo estis deklarita "natura admirindaĵo de Supra Aŭstrio". Kiam en 2010 la migrada vojo *Donausteig* estis kreita, oni elektis la kurbiĝon kiel ĝian emblemon.

Eksteraj ligiloj
----------------

* La emblemo de Donausteig en la germana vikipedio
* Panorama vido

* Kategorio Danuba kurbiĝo de Schlögen en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Elaera vido de sudoElaera vido de sudo
* Vido de belvidejo super SchlögenVido de belvidejo super Schlögen
* 
* 
* 
*
La **premonstrata preĝejo Naskiĝo de Johano Baptisto** estas katolika historia monumento en vilaĝo Jánoshida (Hungario).

Aerfoto

Historio
--------

Oni supozas, ke la monaĥejo kun la kirko estis konstruita depost 1186. Ĉirkaŭ en la frua 14-a jarcento okazis kelkaj ŝanĝoj ĉe la fenestroj. Dum dominado de turkoj la kirko parte ruiniĝis, poste ĝi estis rekonstruita laŭ baroko en 1757. Oni konstruis turon kaj novan sanktejon (la malnova sanktejo estis malkonstruita), supozeble tiutempe konstruiĝis la galerio. En 1840 renovigaj, en 1970 arkeologiaj, inter 1971-1973 restaŭraj laboroj okazis. La orgeno estis farita en 1859. La demonstratoj estis forigitaj en 1950, poste ordinaraj pastroj alvenis.

Preĝejo
-------

La kirko situas sola en mezo de la vilaĝo, antaŭe kruco el 1822, proksime statuo pri Johano Nepomuko estas videbla. La fasado estas simetria, meze la kvadrata turo plene reliefas. La turopinto estas bulboforma. En la fasado estas ankoraŭ 4 barokaj fenestroj. La enirejo estas tra la turo. En flankoj de la navo estas po unu kapeloj el la 12-a jarcento. La sakristio estis konstruita en 1972.

Aerfoto

Monaĥejo
--------

La monaĥejo kaj la kirko konstruiĝis samtempe, sed post la turka erao la rekonstruo okazis nur post la la kirko. En 1930 ĝi estis trakonstruita laŭ klasikismo.

Kermeso okazas en la 24-an de junio.

Aŭdu ankaŭ
----------

* tagmeza sonorado de la preĝejo

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* 


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.