recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Gustaw Holoubek (kun mikrofono) kun Tadeusz Konwicki
**Gustaw Teofil HOLOUBEK** [GUStaf hoLOŬbek] (naskiĝis la 21-an de aprilo 1923 en Krakovo, mortis la 6-an de marto 2008 en Varsovio) estis pola teatra kaj filma aktoro, reĝisoro kaj pedagogo, deputito de la Sejmo de Pola Popola Respubliko kaj senatano.

Gustaw Holoubek estas kavaliro de la Ordeno de la Blanka Aglo, la plej alta ŝtata honorigo de la Pola Respubliko.

Vivo
----

Li estis filo de ĉeĥo setlinta en Pollando post la 1-a mondmilito kaj edziĝinta kun polino de Krakovo. En 1939 Gustaw Holoubek volontule iĝis soldato kaj servis en la 2-a mondmilito. Malliberigita de germanoj restis en militkaptejoj en Magdeburg kaj Toruń. Estis liberigita en 1940. Dum la mallibereco li malsaniĝis je ftizo kaj pro ĝi suferis dum multaj jaroj. Ĝis 1945 Holoubek laboris en krakova gasfabriko.

Post la milito li finstudis en 1947 en Ŝtata Dramlernejo en Krakovo. Inter 1949 kaj 1956 li estis arta ĉefo, reĝisoro kaj aktoro de la Silezia Teatro en Katowice.

Li instruis en la Teatra Akademio en Varsovio kaj dum multaj jaroj estis direktoro de la Dramteatro en Varsovio. En 1983 pro konflikto kun tiutempaj aŭtoritatoj Holoubek estis maldungita.

Lia filma debuto estis rolo de Feliks Dzerĵinskij en la filmo *Żołnierz zwycięstwa* ("Venka soldato", 1953). Li ludis en pli ol 50 filmoj, interalie en popularaj *Rękopis znaleziony w Saragossie* ("Manuskripto trovita en Saragossa"), *Sanatorium pod klepsydrą* ("Sanatorio ĉe klepsidro") kaj *Prawo i pięść" ("Juro kaj pugno").*

En 1967 Holoubek ludis la rolon de Gustaw-Konrad en la teatraĵo "Dziady" en la Nacia Teatro en Varsovio. Pro patriotisma signifo de la teatraĵo, en 1968 oni decidis ĝin ne plu ludi. Tio kaŭzis protestojn de studentoj kaj komencis tiel nomatajn *martajn eventojn* (kontraŭreĝimaj protestoj kaj politika krizo).

En 1976 kaj 1980 li iĝis deputito de la Sejmo. En 1982 li rezignis de tiu funkcio pro komenciĝo de la eksterordinara, milita stato (administracio estis subordigita al la armeo). Inter 1989 kaj 1991 li estis senatano de jam demokrata ŝtato. En la jaroj 1992 kaj 1993 li laboris en la Konsilantaro pri Kulturo ĉe la prezidento Lech Wałęsa.

Ekde 1994 estis membro de Pola Akademio pri Scioj. Dufoje honorigita per la Kavalira Kruco de Ordeno de Pollanda Renaskiĝo.

* Kategorio Gustaw Holoubek en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 234541
* GND: 122110420
* LCCN: nr91006312
* VIAF: 2752012
* ISNI: 0000 0001 0854 7092
* SUDOC: 13037802X
* BNF: 15035727n
* NKC: xx0070123
 |
**Gusztáv Adolf Manninger** [gustAv], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Manninger Gusztáv Adolf** estis hungara agronomo, entomologo, profesoro. Lia samnoma patro estis Gusztáv Adolf Manninger (1880-1954), lia kuzo estis ministro Jenő Manninger.

Gusztáv Adolf Manninger  naskiĝis la 6-an de majo 1910 en Rácbóly. Li mortis la 10-an de decembro 1982 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Gusztáv Adolf komence lernis en Bóly, Pécs, Sopron, poste li akiris diplomon en Hungara Reĝa Teknika kaj Ekonomia Universitato József, ankaŭ lia disertaĵo estis akceptita, fine li studis jaron en Universitato de Göttingen. Hejmenveninta li laboris en instituto en Sopron, poste li instruis en Debrecen kaj Székesfehérvár. Ekde 1939 li instruis en akademio en Keszthely, en 1942 li estis nomumita eksterordinara profesoro. Li okupiĝis multe pri defendo de kreskaĵoj kontraŭ la skaraboj. Ekde 1949 li instruis en Budapeŝto, post jaro en altlernejo de Gödöllő, kie li estis katedrestro kaj dekano. Dum la Hungara revolucio de 1956 li estis vicrektoro, tial post la falo li estis forigita, poste li laboris en esplora instituto. Inter 1969 kaj 1977 li denove instruis en Keszthely, poste li pensiuliĝis. En 1972 li doktoriĝis antaŭ la Hungara Scienca Akademio.

En 1954 li ricevis premion Kossuth.

Liaj elektitaj kontribuoj
-------------------------

* *Gazdasági növények termesztése* (1943)
* *A cukorrépakártevők előrejelzése Magyarországon* (1955)
* *Szántóföldi növények kártevői (különös tekintettel a nagyüzemi védekezésre)* (1960)
* *A lucerna termesztése és védelme* (1968)

Memorigiloj
-----------

* memortabulo kaj busto en Keszthely (2000)
* strato en Sopron (sen persona nomo, ĉar la strato memorigas pri la plena familio Manninger)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre) Arkivigite je 2014-01-10 per la retarkivo Wayback Machine
**Gusztáv Horay** [gustAv horai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Horay Gusztáv** estis hungara kuracisto, profesoro, okulkuracisto.

Gusztáv Horay  naskiĝis la 25-an de decembro 1893 en Hungara reĝlando en Csákova (nuntempa Ciacova en Rumanio). (En fontoj Csáktornya kiel naskiĝloko estas erara!) Li mortis la 15-an de oktobro 1968 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Gusztáv Horay frekventis gimnazion en Temeŝvaro, poste li akiris medicinan diplomon en Reĝa Universitato de Budapeŝto en 1920. Post siaj studoj li laboris kaj instruis en la universitata kliniko. En 1929 li estis nomumita privata profesoro, en 1936 titulara eksterordinara profesoro. Inter 1936 kaj 1946 li estis hospitala ĉefkuracisto, poste li estis klinikestro en rango publika ordinara profesoro. En 1950 pro falsaj akuzoj li iĝis devigemerito, en 1956 oni nuligis ĝin, tamen li ne rajtis esti katedrestro. En 1952 li kandidatiĝis. Ĝis la ordinara pensiuliĝo en 1967 li estis hospitala ĉefkuracisto, tiam li ricevis premion. Li okupiĝis pri ĉiuj okulaj malsanoj, li ankaŭ operaciis la okulojn. Li havis edzinon.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Cataracta röntgenbesugárzás után. – Széli cornea ectasia és degeneratio két esete. – Abscessus sclera.* (1922)
* *A szemészet kis kátéja* (1928)
* *A szem veleszületett hibái és azok javítása* (1935)
* *Die Rolle der Sulfamidpräparate bei der Therapie des Trachoms* (1942)
* *A nystagmusról* (1947)
* *A Leber-féle betegségről* (1955)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
Temas pri... Ĉi tiu artikolo temas pri Demofono filo de Keleo. Por aliaj signifoj vidu la artikolon Demofono.
**Demofono** (helene *Δημοφῶν*, ankaŭ *Δημοφόων*, latine *Demophoon*) estis en la helena mitologio filo de la eleŭsina reĝo Keleo kaj lia edzino Metaneiro.

Ŝajnas, ke en mitojn li eniris nur merite de Demetra, diino de la kultivata grundo, de fekundeco kaj rikolto. Kiam ŝi vagis tra la mondo kaj serĉis sian filinon Persefonon, kiun forrabis la dio de Tartaro, Hadeso, donis al ŝi azilon kaj gastadon gepatroj de Demofono. Demetro decidis rekompensi ilin.

Ŝi fariĝis ĉe ili edukistino kaj sekrete ŝmiris ilian filon Demofonon per ambrosio kaj hardis lin per fajro (simile, kiel faris diino Tetiso al sia filo Aĥilo), ke li atingu senmortecon. Foje ekvidis ŝin ĉe tio Metaneiro kaj malpermesis al Demetro tiun ĉi agadon. Demetro eldiris bedaŭron pro tio, sed almenaŭ dediĉis al Demofono eternan gloron. 

Ne estas ekzakte dirite kiamaniere ŝi tion okazigis. Eble simile kiel al Demofona frato Triptolemo, kiun ŝi instruis kultivi grenon, ŝi glorigis Demofonon ĉe agrikulturado. 

*Transprenita kaj malstrikte tradukita de*   

cs:Démofoón
La **Demografia kreskindico** aŭ **loĝantara kreskindico**, en *demografio* kaj ekologio, estas indico kiu esprimas la kreskon aŭ malkreskon de la loĝantaro de difinita teritorio dum difinita periodo, esprime ĝenerale kiel procentaĵo de la loĝantaro komence de ĉiu periodo aŭ jaro.

Variantoj de la kreskindico
---------------------------

La demografia kreskindico uzas du ĉefajn variantojn: nome la eniro de loĝantaro -nombro de naskoj kaj nombro de enmigrintoj- kaj la eliro de loĝantaro -nombro de mortoj kaj nombro de elmigrintoj- en difinitaj periodo kaj loko.

* Demografia kreskindico = (Naskindico-Mortindico) + Migrorezulto (Enmigrado-Elmigrado)

La rezulto povas esti pozitiva aŭ negativa.

Vidu ankaŭ
----------

* Demografio
* Loĝantaro
* Naskindico
* Natura kresko
* Mortindico

Notoj
-----

1. ↑  Tasa de crecimiento poblacional / Porcentaje de Crecimiento Poblacional - Sistema Regional de Indicadores de Seguridad Alimentaria y Nutricional (SIRSAN)[*rompita ligilo*]

Eksteraj ligiloj
----------------

* Tasa de crecimiento demográfico - Index Mundi
* Tasa de crecimiento poblacional / Porcentaje de Crecimiento Poblacional - Sistema Regional de Indicadores de Seguridad Alimentaria y Nutricional (SIRSAN)[*rompita ligilo*]
Abdullah Öcalan
**Demokratia konfederaciismo** estas liberecisma socialisma politika sistemo, elpensite de Abdullah Öcalan. Demokratia konfederaciismo estas "sistemo de popole elektitaj administraj konsilioj, kiu permesas al lokaj komunumoj praktiki aŭtonoman kontrolon pri siaj havaĵoj, dum estante ligitaj al aliaj komunumoj per reto de konfederaciaj konsilioj."

Öcalan, kiu estis la estro de la Kurdistana Laborista Partio, fondis tiun ideologion dum li estis en malliberejo. Kvankam la partio estis unue marksismo-leninisma, la organizaĵo ŝanĝis siajn opiniojn pro la korespondo de Öcalan kun liberecana socialisto Murray Bookchin, kiu grande influis en la nuna ideologio de la partio. Proksime de sia vivfino, Murray Bookchin maliluziĝis pri la kreskanta senpolitikeco de la nuna anarkiisma movado, kaj kreis liberecisman municipismon anstataŭe. La centraj kolonoj de demokratia konfederaciismo estas socia ekologio kaj anarkifeminismo.

Laŭ Abdullah Öcalan, lia ideologio baziĝas sur partoprena demokratio kaj aŭtonomio je la loka nivelo. El sia libro:

|  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** Ju pli forta la partopreno, des pli potenca ĉi tia speco de demokratio. Kvankam la naciŝtato kontrastas al demokratio, kaj mem neas ĝin, demokratia konfederaciismo estas daŭra demokratia procedo. **"** |
| — Abdullah Öcalan |

 |

La puĉo de la ŝtato estas vidita kiel laŭpaŝa procezo. Ili ne vidas revolucia puĉo de ŝtato kiel maniero por krei daŭripovan ŝanĝon. Anstataŭ, sociaj problemoj kaj aferoj rilataj al libereco kaj justico devas esti solvita por demokratia-konfederacia procezo. Tamen, se naciŝtato elektas ataki la komunumon, subtenantoj povas rezisti memdefende kun grupoj kiel ekzemple la Protektaj Taĉmentoj de la Popolo (YPG).

Anoj permesas kreon de globa konfederacia kunigo kiu antaŭenigus platformon de civilaj liberecoj, kiel alternativo al la Organizaĵo de Unuiĝintaj Nacioj, kiu ili vidas kiel asocio de naciŝtatoj kaj dominita de grandaj potencoj. Tamen, en demokratia konfederaciismo, la emfazo estas sur la loka nivelo, organizi konfederaciismon globe ne estas nediskutebla, sed ne estas la tuja intereso de la ideologio.

La ideologio populariĝis dum la konflikto en Roĵavo post anoj ekbatalis kontraŭ la Islama Ŝtato.

Referencoj
----------

1. ↑  Paul White, "Democratic Confederalism and the PKK's Feminist Transformation," en *The PKK: Coming Down from the Mountains* (London: Zed Books 2015) 126–149.
2. ↑   "The new PKK: unleashing a social revolution in Kurdistan" in RoarMag.org. Arkivita el la originalo je 2015-09-15. Alirita 2016-05-19.
3. ↑   Anarchists vs. ISIS: The Revolution in Syria Nobody’s Talking About. Alirita 29-a de novembro 2015.
4. ↑  Öcalan, Abdullah."Democratic Confederalism. Transmedia Publishing Ltd. 2011. p. 26-27.
5. ↑  Öcalan, Abdullah."Democratic Confederalism. Transmedia Publishing Ltd. 2011. p. 32.
6. ↑  Öcalan, Abdullah."Democratic Confederalism. Transmedia Publishing Ltd. 2011. p. 31.
7. ↑  "After Kobani victory, Kurds expand fight against ISIS"
**El show de Joan Monleon** (La spektaklo de Joan Monleon) estis varieca programo de Televisió Valenciana (Valencia Televido) prezentita de Joan Monleón (aktoro kaj kantisto ĉe grupoj kiel Els Pavesos (La Kamparanoj)), kies elsendoj komencis dum la unua fazo de Canal 9 (1989) de lundo ĝis vendredo, de la 20:30 h. ĝis la 21:00 h. kaj daŭris ĝis la jaro 1992, atingante grandan popolecon kaj deveninte miton de la televido en Valencilando. Monleon-on akompanis grupo de stevardinoj nomumitaj *monleonetes* (monleoninetoj); Maribel Casany, la popola Mari Mari de la programo Fem Tele de Canal 9 kaj nuna prezentantino de Remeis al rebost ĉe Punt 2, estis unu el ili.

Ĝi enhavis konkursoj kiel "A guanyar diners" (Je gajni monon), kie partoprenis personoj de la publiko, konsistanta je elekti ŝparujojn por malkovri kaŝitajn premiojn, "On sonen hui les nostres campanes" (Kie ludas hodiaŭ niaj sonoriloj), kie oni montris bildo de sonorilturo kaj homoj, el sia hejmo, devis diveni pri kiu vilaĝo temas, aŭ "La paella russa" (La rusa rizaĵo) , kie la konkursantoj devis elekti el sia hejmo ingredienton el rizaĵo-ruleto por gajni la premiojn. 

Ĉeestis kiel publiko diversaj personoj kaj asocioj representantaj ĉiutage municipon de Valencilando.
**El Royo** [elROĝo] estas municipo de Hispanio, en la regiono Kastilio kaj Leono, norde de la provinco Sorio kaj plej okcidente de la komarko *Tierras Altas* (Altaj Teroj) en la nordo de la provinco, kaj en la subkomarko *El Valle y La Vega Cintora*, kies centro ĝi estas.

Geografio
---------

*Tierras Altas* en la nordo de la provinco Sorio.
Loko de El Royo en la provinco Sorio.
Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 126,06 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 260 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte perdis preskaŭ 800 loĝantojn el la 1940-aj jaroj. 

Ĝi distas 23 km de Sorio, provinca ĉefurbo. 

En ĝia teritorio inklude en la Reto Natura 2000 estas la Loko de Komunuma Intereso konata kiel *Riberas del Río Duero y afluentes*, okupanta 89 hektarojn, nome 10% de la teritorio, la Loko de Komunuma Intereso konata kiel *Robledales del Berrún*, okupanta 373 hektarojn, nome 3% de la teritorio kaj la Birdoprotekta Areo ZEPA konata kiel *Sierra de Urbión*, okupanta 7 317 hektarojn, nome 58% de la teritorio.​

Historio
--------

El Ferepoko datas la kastrumo de la kastelo de El Royo, kies murego estis 18 metrojn larĝa kaj pli ol 2 m alta.

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado fine de la 10-a jarcento.

Fine de la 20-a jarcento la teritorio pliiĝis ĉar ĝi aligis Hinojosa de la Sierra kun Langosto kaj Vilviestre de los Nabos, iama municipo aligita al Oteruelos, nun integrita en la municipo Soria. Tiuj 5 loĝlokoj estas la Vega Cintora.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj), forstado kaj transmigra brutobredado (ŝafoj kaj bovoj). Lastatempe funkciado de servoj plej ekgravis, kune kun kultura kaj rura turismo, piedirado tra naturaj lokoj. Inter vidindaĵoj estas la preĝejoj kaj la arkeologia kuŝejo.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de provinco Sorio

Notoj
-----

Bibliografio
------------

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rTierras Altas |
| --- |
| Aldealices• Almarza• Arévalo de la Sierra• Ausejo de la Sierra• Carrascosa de la Sierra• Castilfrío de la Sierra• Castilruiz• Cerbón• Cigudosa• El Royo• Estepa de San Juan• Fuentes de Magaña• Fuentestrún• La Póveda de Soria• Las Aldehuelas• Magaña• Oncala• Rebollar• Rollamienta• San Felices• San Pedro Manrique• Santa Cruz de Yanguas• Sotillo del Rincón• Suellacabras• Trévago• Valdeavellano de Tera• Valdegeña• Valdelagua del Cerro• Valdeprado• Valtajeros• Villar del Ala• Villar del Río• Vizmanos• Yanguas |

 |


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 351597
* VIAF: 316734717
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Tiu ĉi artikolo temas pri la komunumo El Salto de la subŝtato Jalisco de Meksiko, kaj pri ties ĉefa loĝloko. Ankaŭ la ĉefa loko de la komunumo Pueblo Nuevo (Durango) havas la nomon El Salto. |

**El Salto** estas unu el la 126 komunumoj de la meksika subŝtato Jalisco. La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas *El Salto*. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 14 070.

Geografio
---------

**El Salto** apartenas al la regiono Centro kiu situas, kiel jam diras la nomo, en la centro de la subŝtato Jalisco (la ĉefa urbo estas Guadalajara). Al tiu regiono apartenas 14 komunumoj. La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 111436 loĝantojn. El tiuj estis 55621 viroj kaj 55815 virinoj. La komunumo havas surfacon de 41,5 km². La meza alteco estas 1530 metroj super la marnivelo. La meza jara temperaturo estas 19 C. En la komunumo estas 836,7 mm da precipitaĵo jare. 

Situo de la koncerna regiono en la subŝtato Jalisco.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 1995 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 20537 viroj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 18961 scipovis legi kaj skribi kaj 1532 viroj estis analfabetoj. Do 7.46 % de la viroj estis analfabetoj. En la sama jaro en la komunumo vivis 20466 virinoj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 18552 sciis legi kaj skribi kaj 1878 virinoj estis analfabetoj. Do 9,18 % de la virinoj estis analfabetoj. En 1995 en El Salto vivis 59684 personoj kiuj aĝis pli ol 5 jaroj. El tiuj estis 170 indiĝenoj. Tio signifas ke 0,285 % de la loĝantaro en la koncerna jaro estis indiĝenoj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* El Salto Arkivigite je 2007-05-27 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)
**El Puente de Sabiñánigo** [elPŬENte desabiNJAnigo] (aragone *Samianigo Baixo*) estas loĝloko de la municipo Sabiñánigo de Hispanio​, en la okcidento de la komarko *Alto Gállego* (kies ĉefurbo estas Sabiñánigo mem) apartenanta al la nordo de la Provinco Huesko (regiono Aragono). Fakte ĝi estas unu el pli ol 50 loĝlokoj de Sabiñánigo, kiu estas la municipo kiu enhavas pli da loĝlokoj en la provinco. 

La loĝloko El Puente de Sabiñánigo mem estas en la norda Valo *Val Ancha*. La loĝloko estas tipa domaro karaktera de montaro ĉe Pireneoj, kun tre deklivaj ardezaj tegmentoj, kaj tre tipaj konustrunkaj kamenoj.

Historio
--------

Fine de la 19-a jarcento oni ekkonstruis fervojon konektantan Zaragozon kun Francio tra Canfranc, kiu revivigis la lokon, sed poste la loĝantaro malaltiĝis pro alurba migrado kaj malalta naskindico. 

Dum la Hispana Enlanda Milito, El Puente de Sabiñánigo suferis pro operacoj de la batalo de Sabiñánigo —inter septembro kaj novembro de 1937—. Pli forta respublika truparo konkeris lokojn, sed ne la celitan ĉefurbon Sabiñánigo, dum totalaj homperdoj estis preskaŭ 6 000 (pli inter frankistoj).

Multaj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento pro rura elmigrado kaj en la areo ĉefe pro la milito, kaj ĉe El Puente de Sabiñánigo oni malaltiĝis ĝis nunaj 37 loĝantoj (2019).

Aktualo
-------

Etnologia Muzeo *Ángel Orensanz y Artes del Serrablo*.
La ĉefa ekonomia enspezofonto tradicie estis malgrandaj agrikulturo kaj brutobredado, sed lastatempe la komarko turnis sin ankaŭ al kreskanta turismo ligita al la pirenea akso (valoj de Tena kaj de Aragón) kaj al la proksimeco al Sabiñánigo. Ĉefa vidindaĵo estas la etnologia Muzeo *Ángel Orensanz y Artes del Serrablo*.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Ŭesko

Referencoj
----------

Bibliografio
------------

* *Aragón constante histórica*. Publicaciones de la Caja de Ahorros de Zaragoza, Aragón y Rioja. 1979.
* Ubieto Arteta, Antonio (1981-1989). *Historia de Aragón*. 6 vol. Zaragoza: Anubar.
* Ubieto Arteta, Antonio, "Historia de Aragón". Los pueblos y los despoblados 1 (Eld. Anubar. Zaragoza, 1984)
* CONTE OLIVEROS, Jesús. "Personajes y Escritores de Huesca y Provincia". Eld. Librería General (Zaragoza 1981)

Eksteraj ligiloj
----------------

* [http:// Oficiala retejo]



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 814525
 |
**El Sahugo** estas municipo de la provinco Salamanko, en la aŭtonoma komunumo Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la Jurisdikcia teritorio de Ciudad Rodrigo. 

Ĝia municipa teritorio estas formata de la loĝlokoj El Sahugo kaj Posadillas (tradukebla al Gastejetoj), okupas totalan areon de 58,97 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2017, ĝi havis 191 loĝantojn. Ĝi perdis preskaŭ 700 loĝantojn dum la dua duono de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj.

Limas kun loĝlokoj El Bodón, Herguijuela, Martiago, Fuenteguinaldo, Cespedosa, Robleda, Robledillo de Gata (Provinco Cáceres), Aldehuela (Provinco Cáceres).

Ĝi fondiĝis en la 12-a jarcento. En postaj jarcentoj suferis pro militoj kun najbara Portugalio kaj dum la Hispana Milito de Sendependigo. 

La tradiciaj agrikulturo kaj brutobredado lastatempe iom dekadencis.

La urbestro estas de dekstra partio PP.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Salamanko


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 752659
 |
**Karl Maria WILIGUT** (10-an de decembro 1866 en Vieno - 3-an de januaro 1946 en Arolsen) estis popola esoteristo kaj SS-grupgvidanto.

Li estis oficiro en la aŭstra-hungara monarĥia armeo. Wiligut aperigis artikolojn ekde 1932 en ĵurnalo *Hagal* kaj tiutempe kontaktiĝis kun Heinrich Himmler. Li membriĝis en 1933 sub kaŝnomo "Weisthor" en SS, estis ekde 1934 *SS-Standartenführer*, pli poste *SS-Gruppenführer* (General-leŭtenanto). 

Wiligut kaj Himmler havis same grandan intereson pri temoj de okultismo, esoterismo kaj mitologio. Pro lia influo je Himmler, oni nomumis lin ec ankaŭ „Rasputin de Himmler". 

Li devis forlasi en aŭgusto de 1939 la SS, ĉar li pruviĝis ĉarlatano kaj trouzis alkoholaĵojn, medikamentojn. Tiutempe senvualiĝis, ke Wiligut inter 1924 kaj 1927 pasigis tempon en nervokuracejo.

Liaj ezoteraj verkoj repopulariĝis inter la novnazioj en la 1990-aj jaroj.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 247678
* GND: 118633120
* LCCN: n86867475
* VIAF: 59877586
* ISNI: 0000 0000 3168 5867
* LIBRIS: 367974
* SUDOC: 130089761
 |
**Karl Ludvig SÖDERBERG** (söderberj) (naskiĝis la 6-an de januaro 1903 en Smedjebacken - mortis la 19-an de oktobro 1998 en Upsalo), estis Honora Membro de UEA (ekde 1991) kaj de Sveda Esperanto-Federacio, filologia magistro, instruisto de angla lingvo.

Dum siaj universitataj studoj en Upsalo li prezidis studentan organizaĵon. En 1929 prelego de Henrik Seppik ekinteresis lin pri Esperanto: sekve, li ekaktivis en Esperanto-Societo de Upsalo, jam en 1930 kiel vicprezidanto. En 1981 ĉe la sama societo aperis lia broŝuro "La E-movado en Uppsala". Ekde 1934 li zorgis pri E-kursoj kaj aliaj Esperantaj programoj de la Sveda Radio (1934-1935,1949-1952) kaj samjare eniris la estraron de Sveda Esperanto-Instituto, fukcionte kiel prezidanto de 1939 ĝis 1972.

Vicsekretariisto de Universala Esperanta Pacifista Ligo. Estis estrarano de Esperanto-Societo de Upsala, ktp. Artikoloj. Direkciano de SEI de 1934.

Laborante kiel instruisto (1930- 45), rektoro (1945-1958) kaj direktoro super ĉiuj lernejoj en Upsalo (1958-69), li tre aktivis politike. Li estis en Upsalo membro, vicprezidanto, fine prezidanto de la urba deputitaro, aktiva en multaj urbaj kaj kelkaj ŝtataj komisionoj. Li atingis ke la sveda registaro regule delegu reprezentanton al la Universalaj Kongresoj: 16-foje li mem salutis nome de sia registaro.

Kiel politikisto li ĉiam trovis tempon por E-o, eĉ kiel akademiano (1953-1983) kaj kiel komitatano de UEA (1956-1977), en kiu li membris de 1942. Li servis 50 jarojn kiel delegito pri instruado. Rektoro de tri sesioj de Internacia Somera Universitato, kvarfoje li mem prelegis en ili.

  



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

|  |  |
| --- | --- |
|  Kopirajto | Ĉi tiu artikolo baziĝas (parte aŭ tute) sur artikolo el la **Enciklopedio de Esperanto**.

---

La originala teksto kontroleblas en interreta arkivo de la fonto. |
Vojo en Mjiĉina
riverborda pagodo
naĝbaseno rekte ĉe la rivero
Katedralo de Mjiĉina
Loko de Mjiĉina estas ruĝa punkto
**Mjiĉina** estas signifa universitata urbego kaj ĉefurbo de subŝtato Kaĉino en Birmo. Ĝi estas ankaŭ distrikta ĉefurbo kaj rivera haveno. La loknomo signifas: "proksime de la granda rivero".

Bazaj informoj
--------------

* Loĝantaro: 306 949 (2014)
* Horzono: UTC+6:30
* Telefonkodo: + 95 74

Geografio
---------

Mjiĉina situas laŭ la okcidenta bordo de rivero Iravadio en nordorienta parto de la lando 1480 km de Jangono kaj 785 kilometrojn de Mandalay.

Historio
--------

Mjiĉina estis grava komercurbo inter Ĉinio kaj Birmo dum la antikvaj tempoj.
Japanoj konkeris la urbon kaj la proksiman aerbazon dum la 2-a mondmilito en 1942. Post 2 jaroj la urbo estis rekaptita fare de la aliancaj fortoj post longdaŭra sieĝo kaj peza batalado. La urbo estis strategie grava ne nur pro sia fervojo kaj akvoligiloj al la resto de Birmo.

Ekonomio
--------

Mjiĉina estas komerca nabo de subŝtato Kaĉino. La plej gravaj varoj estas jadoj, oroj kaj agrikulturaĵoj.

Eduko
-----

En Mjiĉina 3 universitatoj kaj kolegio funkcias.

Trafiko
-------

Flughaveno de Mjiĉina havas regulajn flugojn al pluraj urboj de Birmo. La fervojo ĉi tie havas finstacion, same tiel la rivera haveno. La urbego havas pramon.

Klimato
-------

Mjiĉina havas humidan subtropikan klimaton. La jara averaĝa temperaturo varias inter 18-29 °C. Resume jare estas 2196 mm da precipitaĵoj. En ĉiuj monatoj pluvas, sed inter junio-septembro pli ofte, en monatoj decembro kaj januaro apenaŭ pluvas.

Vidindaĵoj
----------

* romkatolika katedralo

Fontoj
------

* artikolo el la *Encyclopædia Britannica* (angle)
Grangio de abatejo Moncel
Hispana grangio en Torre
**Grangio** (*grangium*) estis granda mastruma korto de ordeno de cistercianoj. Grangio devis esti samtempe ilo de koloniigo de forapudaj neenloĝigitaj teritorioj kaj samtempe sekurigo de memsufiĉeco de la monaĥejoj, al kiuj la reguloj ordonis sendependecon al la ekstera mondo. Sed ĉar por laboro estis malmulte da monaĥoj kaj nek helpo de konvertitaj fratoj ne sufiĉis, laboris en la kortoj luigitaj laboruloj kaj dum sezonaj laboroj helpis dum korveo subuloj el la ĉirkaŭaj vilaĝoj. En la 14-a jarcento en konekso kun enpraktikigado de emfiteŭtika rajto la ordeno nuligis kelkajn grangiojn kaj anstataŭigis ilin per vilaĝoj, aŭ ĝi elmembrigis ĉe la ekzistanta korto parton de parceloj, sur kiuj denove estiĝis vilaĝo, ĉar tiu ĉi feŭda sistemo estis por la monaĥejoj kaj la subuloj pli avantaĝa.

Rilataj artikoloj
-----------------

* Čečín

Eksteraj ligiloj
----------------

* Logo Wikimedia Commons Bildoj, sonoj kaj videoj pri temo Grangio en Vikimedia Komunejo
Haveno de Roterdamo.
Waalhaven
La **Haveno de Roterdamo** estas la plej granda haveno de Eŭropo. Ĝi estas ĉe la urbo Roterdamo en Nederlando. Ekde 1962 ĝis 2004 ĝi estis la plej aktiva haveno de la mondo, aktuale superita nur de la Haveno de Singapuro kaj sekve de la Haveno de Ŝanhajo. En 2011, Roterdamo estis la dekunua haveno de konteneroj plej granda laŭ kvanto de manipulataj TEU​ (2009: deka; 2008: naŭa, 2006: sesa). En 2012, Roterdamo estis la sesa haveno plej granda laŭ nombro de kargotunoj.​

Kovrante areon de ĉirkaŭ 105 km², la Haveno de Roterdamo etendiĝas sur longo de 40 kilometroj. Ĝi estas komponita de la havena zono apartenanta al la historia urbokerno, inklude Delfshaven; la komplekso Maashaven-Rijnhaven-Feijenoord; la havenoj ĉirkaŭ Nieuw-Mathenesse; Waalhaven; Vondelingenplaat; Eemhaven; Botlek; Europoort, trans la Calandkanaal, Nieuwe Waterweg kaj Scheur (tiuj du laste menciitaj estas fakte pluigoj de Nova Mozo); kaj la rekuperita zono de Maasvlakte, kiu etendiĝas al la Norda maro.

Roterdamo estas en tre grava strategia areo, kunfluejo de la riveroj Rejno kaj Mozo. Tiu situo faris la urbon historia komuniknodo kiu veturigas la interŝanĝon de varoj inter Eŭropo kaj la cetero de la mondo, pere de riveraj, ŝoseaj kaj fervojaj ligiloj, kaj ĉefe transmare.

Notoj
-----

1. ↑  Top 50 World Container Ports. Arkivigite je 2020-11-19 per la retarkivo Wayback Machine World Shipping Council
2. ↑  «The world's 10 biggest ports». ship-technology.com. Konsultita la 7an de Decembro 2021.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Haveno de Roterdamo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Haveno de Roterdamo
* Roterdamo estas la sesa plej granda haveno


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 747054
* GND: 16125045-2
* LCCN: n50062324
* VIAF: 128974796
 |
**San Pedro del Valle** estas municipo de la provinco Salamanko, en la aŭtonoma komunumo Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la Jurisdikcia teritorio de Salamanko en la nordo-centro de la provinco kaj al la Municiparo Comarca de Ledesma. *San Pedro del Valle* estas tradukebla etimologie al *Sankta Petro de la Valo*.

Ĝia municipa teritorio estas formata de la loĝlokoj Carrascal de Velambélez, La Narra, San Pedro del Valle, Santibáñez kaj Torrecilla del Río, okupas totalan areon de 15,67 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2017, ĝi havis 148 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 300 loĝantojn ekde la komenco de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. 

Limas kun loĝlokoj Vega de Tirados, Juzbado, Almenara de Tormes, Zarapicos kaj Carrascal de Barregas. Ĝi distas 23 km de Salamanko, provinca ĉefurbo. 

Ĝi fondiĝis en la 14-a jarcento. En postaj jarcentoj suferis pro militoj ĉefe dum la Hispana Milito de Sendependigo. 

La tradiciaj agrikulturo (cerealoj, paŝtaĵoj) kaj brutobredado (bovoj kaj ŝafoj en kverkaroj) lastatempe iom dekadencis, sed pluas. Lastatempe rura turismo ekgravis same kiel enspezo pro sunpanelaro.

La urbestro estas de dekstra partio PP.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Salamanko


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 753434
 |
**Ada Colau i Ballano** ['aðə ku'law], esperante [ada kolaŭ] (naskiĝis la 3-an de marto 1974 en Barcelono) estas kataluna politikisto, socia aktivulo kaj la nuna urbestro de Barcelono. La 13-an de junio 2015 ŝi ekestis la unua urbestrino de Barcelono. Ŝi estas ano de la municipa partio Barcelono Kolektive (BeC).

Profesia vivo
-------------

Colau naskiĝis en Barcelono kaj studis filozofion je la Universitato de Barcelono.

En 2009 ŝi kunfondis Plataforma d'Afectats per la Hipoteca (Platformo de Damaĝitoj pro Hipoteko) kaj ŝi estis ĝia proparolanto ĝis la 7-a de majo 2014. Poste ŝi laboris en Observatori DESC (Observejo pri Kulturaj, Sociaj kaj Ekonomiaj Rajtoj) de Barcelono. La 24-an de majon 2015 dum la municipaj balotoj en Barcelono ŝi venkis balotojn kaj akiris la postenon de urbestro.

Esperanta agado
---------------

maldekstra
Dum la elektokampanjo en 2015 ŝi uzis Esperanton. La partio uzis reklamafiŝojn en dudek lingvoj kun sloganoj kiel "Ili volas nin solaj – ili vidos nin kunaj", "La demokratia revolucio apartenas al ĉiuj" kaj "Ada Colau: Urbestrino por la ŝanĝo".

La iniciato pri la esperantigo estis veterana esperantisto, kiu ankaŭ estas aktivulo en la kampanjo de BeC. "La iniciato ricevis kompletan apogon de la kampanjantoj, kiuj krome vidas la ĉeeston de Esperanto kiel kontribuon al la flegado de la kolektiva memoro de la popola Barcelono, urbo kie Esperanto dum multaj jaroj estis simbolo de popola aktivado."

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Ada Colau i Ballano en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Esperantlingvaj elektoafiŝoj en Barcelono Arkivigite je 2015-05-25 per la retarkivo Wayback Machine

Referencoj
----------

1. ↑  Toño del Barrio, "Sukcesa kampanjo por Esperanto", *Ondo de Esperanto* 7 (2015).

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 500676
* GND: 1025084446
* LCCN: no2013124205
* VIAF: 251344020
* ISNI: 0000 0003 7497 3203
* SUDOC: 170964558
* BNF: 16776267x
* BNE: XX5242698
 |
**Ibolya Fekete** [iboja], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Fekete Ibolya** estas hungara reĝisoro, scenaristo, dramaturgo, altlerneja instruisto.

Ibolya Fekete naskiĝis la 23-an de januaro 1951 en Pásztó.

Biografio
---------

Ibolya Fekete akiris pedagogian diplomon en Scienca Universitato Kossuth Lajos en 1976. Post la diplomo ŝi aŭ instruis en alia universitato, aŭ ŝi kontribuis en gazetoj, eĉ ŝi verkis scenarlibrojn. Ekde 1989 ŝi reĝisoris dokumentajn filmojn, ekde 1995 ordinarajn filmojn. Inter 1990-2002 ŝi estis ankaŭ dramaturgo en la filma produktejo, poste ŝi instruis en la Universitato de Dramo kaj Filmo (Budapeŝto). Ŝi ricevis premiojn inter 1987-2016.

Ŝiaj filmaj reĝisoraĵoj (elekto)
--------------------------------

* *Bolse vita* (1995); ankaŭ scenaristo
* *Chico* (2001)
* La Majstro kaj Margarita (2005)
* *Anyám és más futóbolondok a családból* (2015); ankaŭ scenaristo
* *Fejezetek egy életútból - Portréfilm Keserü Katalinról - MMA portré* (2021)

Ŝiaj scenarlibroj (elekto)
--------------------------

* *Falfúró* (1986)
* *Könnyű vér* (1990)

Ŝiaj filmaj roloj
-----------------

* *VII. Olivér* (2001)
* *A Nap utcai fiúk* (2007)

Fontoj
------

* anglalingva biografio kun foto
* filmoj
* filmoj

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 773252
* GND: 1061477614
* LCCN: no2007000380
* VIAF: 53916985
* ISNI: 0000 0000 4422 2765
* BNF: 16591174s
* NKC: xx0159885
 |



* Portalo pri Biografio
* Portalo pri Filmo
Pegnesischer Blumenorden - emblemo
**Pegnitz-ordeno** (germane: *Orden der Gesellschaft der Pegnitzschäfer*, *Gekrönter Blumenorden an der Pegnitz*, *Pegnesischer Blumenorden*; latine: *Societas Florigera ad Pegnesum*) estas famekonata germana literatursocieto portanta la nomon de la rivero Pegnitz.

Historio
--------

La societo fondiĝis en Nurenbergo en 1644 fare Georg Philipp Harsdörffer kaj Johann Klaj. Ekde 1648 ĝi tre subtenitis fare de la poeto Siegmund von Birken (lia latinigita nomo estis *Betulius*) kiu samjare ekmembris. Ĝiaj emblemoj estis pasifrukto kaj pajnofluto kun la motoj *Mit Nutzen erfreulich* (ĝojige kun utileco) respektive *Alle zu einem Ton einstimmig* (ĉiuj je unu tono harmoniaj). Ĝia ĉefa okupiĝo estis poetaj ludaĵoj laŭ la modelo de italaj akademioj.

La membroj, kiuj portis nomojn de pastoroj klasikaj, tre ŝatis verki poeziaĵojn kun amaso da atributoj, strofaj formoj artefaritaj, lingvaj pentradoj. Tiamaniere al multaj ili ŝajnis esti malspritaj imitantaĉoj de italoj kaj hispanoj kontribuante vole nevole al la natura malevoluo de la germana lingvo.

La komence en privataj ĝardenoj faritaj kunvenoj translokitis en 1681 al arbaro apud Kraftshof (hodiaŭ norda urboparto de Nurenbergo). Tie kreitis promenejo kun kabano por la unuopaj membroj kaj starigitis kelkaj bustoj. En 1794 faritis reformo de la ordeno kiu ekzistas ĝis hodiaŭ. Ĝiaj membroj ankaŭ instigis la refondon de la Fruktodona Societo en 2007 en Köthen sub la nomo *Neue Fruchtbringende Gesellschaft*. Unu ĝia honora membro estis la historiisto kaj leksikografo Johann Georg Meusel.

Literaturo
----------

* Amarantes (Herdegen), Historische Nachricht von des löblichen Hirten- und Blumenordens an der Pegnitz Anfang und Fortgang (Nürnberg 1744)
* Tittmann, Die Nürnberger Dichterschule. Harsdörffer, Klaj, Birken (Göttingen 1847)
* »Festschrift zur 250jährigen Jubelfeier des Pegnesischen Blumenordens« (Nürnberg 1894; ene: Th. Bischoff, Georg Philipp Harsdörffer; Aug. Schmidt, Siegmund von Birken)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Pegnitz-ordeno en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Retpaĝo de la societo
* ALG - literatursocietaro en Germanlando

Fonto
-----

Meyers Großes Konversations-Lexikon, Band 15. Leipzig 1908, p. 538, kio legeblas tie ĉi interrete.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 615817
* GND: 2083957-1
* LCCN: n86082463
* VIAF: 295793278
* SUDOC: 050463683
* BNF: 134972905
* NKC: ko20181010072
 |
**Pedrosillo de los Aires** estas municipo de la provinco Salamanko, en la aŭtonoma komunumo Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la Jurisdikcia teritorio de Salamanko en la nordo-centro de la provinco. *Pedrosillo de los Aires* estas tradukebla etimologie al *Ŝtonejeto de la Ventoj*.

Ĝia municipa teritorio estas formata de la loĝlokoj Amatos de Salvatierra, Castillejo, La Dueña de Abajo, La Dueña de Arriba, Pedrosillo de los Aires, Herreros de Salvatierra, Las Cuestas, Valdejerruz kaj Villar de Salvatierra, elkiuj la kvar lastaj senhomaj, okupas totalan areon de 70,39 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2017, ĝi havis 369 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 600 loĝantojn ekde la komenco de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. Ĝi distas 32 km de Salamanko, provinca ĉefurbo. 

Ĝi fondiĝis en la 13-a jarcento. En postaj jarcentoj suferis pro militoj kaj ĉefe dum la Hispana Milito de Sendependigo. 

La tradiciaj agrikulturo (cerealoj, paŝtaĵoj) kaj brutobredado (bovoj kaj ŝafoj en kverkaroj) lastatempe iom dekadencis, sed pluas. Lastatempe rura turismo ekgravis.

La urbestro estas de maldekstra partio PSOE.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Salamanko


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 753355
* VIAF: 316733732
 |
**Pedrosillo el Ralo** estas municipo de la provinco Salamanko, en la aŭtonoma komunumo Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la Jurisdikcia teritorio de Salamanko en la nordo-centro de la provinco kaj al la Municiparo La Armuña. *Pedrosillo el Ralo* estas tradukebla etimologie al *Ŝtonetejo Senarba*.

Ĝia municipa teritorio estas formata de unusola loĝloko, okupas totalan areon de 8,12 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2017, ĝi havis 128 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 300 loĝantojn ekde la mezo de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. 

Limas kun loĝlokoj La Vellés, Villaverde de Guareña, Gomecello kaj Castellanos de Moriscos. Ĝi distas 15 km de Salamanko, provinca ĉefurbo. 

Ĝi fondiĝis en la 13-a jarcento. En postaj jarcentoj suferis pro militoj kaj ĉefe dum la Hispana Milito de Sendependigo. 

La tradiciaj agrikulturo (cerealoj, paŝtaĵoj) kaj brutobredado (bovoj kaj ŝafoj en kverkaroj) lastatempe iom dekadencis, sed pluas. Lastatempe rura turismo ekgravis.

La urbestro estas de maldekstra partio PSOE.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Salamanko


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 753356
 |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Fizalio** |
| --- |
|  |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Knidulo *Cnidaria* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | *Hydrozoa* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | *Siphonophora* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | *Physaliidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Physalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***P. physalis*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Physalia physalis****(Linnaeus, 1758) |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Fizalio  |

 |
| v • d • r |

La **fizalio** (*Physalia*) estas ne unuopa animalo, sed kolonio de tre venenaj meduzoj, kies "individuoj" ne povas unuope sin vivteni. Ĝi kunportas sakon plene de aero, subtenante ĝin.

La biologoj oportune nomis "individuoj" tiujn polipojn, kiuj plenumas diversajn funkciojn. Ili estas kvartipaj: iuj kaptas la nutraĵon, aliaj digestas ĝin profite al la tuta kolonio, iuj rolas kiel seksaj organoj, zorgante pri la reproduktado. Fine individuoj en formo de dika flosil-sako subtenas la tuton.

La meduzoj ĝenerale drivas en ĉiuj oceanoj sub la marsurfaco, fin-ne kuntenataj per la pulsobatoj de iliaj naĝkloŝoj. Nur la fizalio, alinomata de la britoj "portugala militŝipo", posedas flosilon plenan je gaso, kiu elstaras el la marsurfaco. Sur tiu flosilo trikolore nuancita staras supre tube plisita velo de ĉirkaŭ 30 centimetroj.

Ĉe la bazo de la flosilo troviĝas polipoj, kiuj laŭnecese sekrecias la gason nepran por ŝveligi la flosilon, kaj ankaŭ urtikecaj tentakloj aú kapto-aparatoj dek metrojn longaj, kiuj enprofundiĝas en la maron. Ili inokulas venenon, kemie similan al tiu de la kobroj, kiu kapablas mortigi skombrojn. La tentakloj kunstreĉiĝas kaj hisas la kaptitan predon ĝis la buŝo de la nutrantaj individuoj. La digestita nutraĵo estas disdonata al la tuta kolonio. La veneno de fizalio povas kripligi, eĉ mortigi naĝanton. Ĉiel ajn, tiu mortiga "velŝipo" tamen havas fidelan araikon, nomatan nomeus, kiu pasigas la plej grandan parton de sia vivo naĝante senriske apud la venenaj tentakloj. Malhele blua, kun vertikalaj nigraj strioj, ĝi perfekte maldistingeblas de la tentakloj. Oni ofte nomas ĝin "ŝipogardisto", en Usono "paŝtistofiŝo". Oni ne ekzaktc scias kial tiu fiŝo, granda kiel homa fingro, sukcesas vivi en tiom danĝera medio. Povas esti, ke la urtikecaj organoj de la fizalio ne efikas sur ĝi pro viskoza ŝmiraĵo, kiu kovras ĝian korpon. Krome la fizalio afable akceptas la ĉeeston de tiu fiŝeto, kiu trovas inter ĝiaj tentakloj efikan protekton kontraŭ karnomanĝantaj fiŝoj, kaj kiu tiras profiton el parto de la kaptitaj predoj.

Referencoj
----------

1. ↑  Kontakto 1998/6

  

* Fizalio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Fizalio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Fizalio en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
Atabako
**Atabako** (portugale: ***atabaque***) estas tamburo de brazila muziko, kiun oni uzas antaŭ ĉio en la kultoj de afrikobrazilaj religioj (kandombleo, umbando kaj makumbo), por la akompanado de la bataldanco kapoejro kaj en la sambo.

Sur rita kampo tamburaro konsistas el tri instrumentoj: La plej malalta kaj granda estas nomiĝas **rumo** (port.: *rum*, proks. 120 centimetrojn), pli alte agordita estas la **rumpo** (port.: *rumpi*, proks. 90 centimetrojn), la plej alta kaj malgranda nomiĝas **leo** (port.: *lê*, proks. 70 centimetrojn). La mezuroj povas treege varii.

Simile al kongao atabako estas barelforma tubotamburo, kiun fakte ofte ankoraŭ produktas barelfaristoj. Ĝi tamen estas pli longeca, malpli ventreca kaj maldikiĝas, aparte je la malsupra finaĵo, pli klare ol kongao. Pro la mallarĝa kaldrona malfermaĵoj atabako kuŝas kutime en starigilo, kaj oni ludas ĝin pro ĝia grandeco starante. La felon (kutime el kaprohaŭto) pli frue oni agordis per ŝnuro kaj paliseto, nun oni uzas plej ofte ŝraŭbostreĉilon.

Ĉu oni ludas atabakon kiel mantamburo aŭ per lignaj bastonetoj, dependas de la kult(ur)a kunteksto de ĝia uziĝo. Plej okulfrapa estas ja la ludo per iom dika bastono kaj unu libera mano sur la rumo, respektive per du longa, maldikaj bastonoj sur rumpo kaj leo. Tiu ĉi ludoteĥniko estas karakteriza por la muziko de kandombleo. Ĉiuj aliaj stiloj estas ludataj permane. La teĥniko estas plejparte identa kun la kongaa frapteĥniko, tamen oni ne uzas fermitajn, sed nur malfermajn batojn.

Kiel la muziko ludata sur ĝi ankaŭ la instrumento mem estas afrikdevena. La araba influo (en la araba lingvo *tabaq*, pl. *atabaq* estas la nomo por bareltamburo) kaj tiu de Portugalujo ne jam estas klarigita.

Literaturo
----------

* Tiago de Oliveira Pinto: *Capoeira, Samba, Candomblé. Afro-brasilianische Musik im Recôncavo, Bahia.* pj. 188-193. Reimer, Berlino 1991 (Veröffentlichungen des Museums für Völkerkunde Berlin N.F. Abtl. Musikethnologie 7). ISBN 3-496-00497-5

* Kategorio Atabako en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Finna liberiga armeo** (**FLA**), respektive **Finna popola armeo**, prezentis armitajn fortojn formale subigitaj al Finna popola registaro de Kuusinen, subtenanta Ruĝan Armeon dum invado ĝis Finnlando. La armeo estiĝis mallongtempe antaŭ Vintra milito en novembro de 1939, ĝi pereis en la jaro 1940 post tio, kiam Stalin rezignis pri sia plano al armea konkero de la tuta Finnlando.

Teorie ĝi estis prezentonta armeon de finnaj volontuloj, kunmetita el ruĝaj finnoj, kiuj fuĝis en Sovetunion post nesukcesita ribelo el la jaro 1918. Sed fakte tiun ĉi karakterizon plenumis sole nerimarkebla ondo de rekrutigitoj. Plimulto de ties membroj estis perforte rekrutigita el loĝantoj de Karelio kaj neniam havis ion komunan kun Sovetunio. Tiuj ĉi rektutoj plimulte plenkore malamis Sovetunion kaj Ruĝan Armeon. Se ili havis okazon, ili mortigis siajn komisarojn kaj aŭ ili fuĝis aŭ ili volonte amase kapitulacis. Kiel militkaptitoj ili poste tre diligente kunlaboris kun finnoj montrante klopodon akiri en Finnlando politikan rifuĝejon. Sed ricevis ĝin sole malgranda parto de ili.

Sume FLA estis de gvidantaro de Ruĝa Armeo taksita kiel absolute nefidinda kaj absolute neuzebla. Kampaj komandantoj, al kiuj ĝi estis alligita, markis ĝin kiel balasto kaj kiel spiona servo de malamiko.
**Blubarbo** estas la ĉefrolulo en samnoma fabelo, devena el Francio.

Charles Perrault publikigis ĝin en sia kolekto *Contes de ma mère l'Oye* (rakontoj de mia patrino anserino).

S-ro Blubarbo estas nobelo, kies blua barbo timigas homojn; tamen juna virino, impresata de lia riĉeco, edziniĝas kun li.
Li donas al ŝi ĉiujn ŝlosilojn de sia kastelo, sed malpermesas uzi unu, oran, kiu malŝlosas certan ĉambron.
Dum foresto de la edzo la scivolema edzino tuj malfermas tiun ĉambron kaj trovas la kadavrojn de antaŭaj edzinoj.
Ŝi reŝlosas la pordon, sed la ŝlosilo makuliĝis per sango, kiu montriĝas neforigebla kaj perfidas al la edzo ŝian faron.

La edzo intencas mortigi ankaŭ ŝin, sed ŝiaj fratoj lastminute savas ŝin kaj mortigas Blubarbon.

La rakonto baziĝas eble sur la vivo de Gilles de Rais, akuzita pri multaj murdoj, aŭ de Henriko la 8-a (Anglio), sesfoje edziĝis, sesfoje vidviĝis, ne malofte propravole...

La fabelo ne tiom kliŝe aludas pri "natura" scivolemo de virino aŭ "krueleco" de viro, sed ĝi pli ĝuste konsistigas lecionon por knabinoj (ontaj edzinoj) celantan instrui obei viro(j)n. Efektive, ĉio glatas en la paro, ĝis kiam ŝi malobeas. La krueleco de Blubarbo, estas nur absoluta rigoreco. Ja ŝi estis savita, sed far siaj fratoj (ja viroj) kiuj kunportis ŝin. La rezulto de ŝia kulpo "malobei" igas ŝin ne inda plu esti edzino - kies eco estas obeemo - Blubarbo celis maledzinigi ŝin per murdo, la fratoj faris tion per vidvinigo.

Blubarbo en teatroj
-------------------

* Béla Bartók: Burgo de la duko Blubarbo (opero)

Blubarbo en Esperanto
---------------------

### Tradukoj

### Parodioj

Aperis en *La KancerKliniko* numero 118 bildstria parodio de Blubarbo, fare de Serge Sire (Fakte temas pri parodio de la opero "Ariano kaj Blubarbo" de Paul Dukas, libreto de Maurice Maeterlinck.)   

Kovrilpaĝo Paĝo 1 paĝo 2 paĝo 3

* Kategorio Blubarbo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Blubarbo en Vikifontaro (Universala biblioteko)
**Diána Igaly** [igali], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Igaly Diána** estis hungara sportpafisto, kvarfoja olimpiano, olimpika ĉampiono.

Diána Igaly naskiĝis la 31-an de januaro 1965 en Budapeŝto, li mortis la 8-an de aprilo 2021 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Diána Igaly naskiĝis en sportpafista familio, ŝi estis edukita praktike en pafejo. Ŝi estis sportpafisto ekde sia aĝo 15, poste ŝi havis bonajn rezultojn en junularaj konkursoj. Ŝi estis hungara ĉampiono 22-foje inter 1982-2007 unuoble aŭ teame. Ŝi estis olimpiano ekde Hungario en la Somera Olimpiko 1992 komence inter la viroj (ina branĉo tiam mankis), fine ŝi akiris oran medalon en Hungario en la Somera Olimpiko 2004. En mondĉampionumoj ŝi estis la unua kvarfoje inter 1990-2002 unuoble aŭ teame. Ekde 2013 ŝi havis postenon en la hungara sportpafista vivo. Ŝi edziĝis kaj naskis filon, baldaŭ ŝi divorcis. Ŝi ricevis ŝtatajn premiojn en 2000 kaj 2004. Ŝi mortis pro kronvirusa pandemio de 2019-2023.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun fotoj
* hungarlingva biografio kun foto kaj video
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

* Kategorio Diána Igaly en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 821099
 |



* Portalo pri Biografio
**Dióskál** [diOŝkAl] estas malgranda vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Zala, en Distrikto Keszthely.

Panoramo de Dióskál
Preĝejo de Dióskál

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 20 km²
* koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 46.675/17.0563
* Loĝantaro: 530
* Poŝtkodo: 8764
* Telefonprefikso: 83

Situo
-----

La vilaĝo situas en Montetaro Zala, en valo de rojo, laŭ traira flankovojo. Pacsa troviĝas 8, Balatono 22, Zalaegerszeg 29 km-ojn.

Historio
--------

La unua mencio devenis el 1256 en formo *"Kaal"*. Vilaĝservoj estas aŭtonomio de ciganoj, infanĝardeno, lernejo, migra poŝto, kuracejo, futbalejo.

Vidindaĵoj
----------

* Preĝejo Stefano la 1-a (Dióskál)

Komunumoj pri *Dió* (=juglando) en Hungara reĝlando
---------------------------------------------------

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Diófás | Diófás | Diómál | Diós | Diós | Diósad | Diósberény |
| Diósd | Diósgyőr | Dióshalom | Diósjenő | Dióskál | Dióspatak | Diósviszló |
| Felsődiós | Homokdiód | Tótdiós |  |  |  |  |

* Kategorio Dióskál en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)