recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Josep Maria Milla i Saldon** (*Jomo*) (Mataró, Maresme, 1965) estas kataluna muzikisto, ĵurnalisto, lingvisto kaj esperantisto. 

Li esperantiĝis en 1984. Aktivulo de Kataluna Esperanto-Junularo kie en diversaj periodoj estis respondeculo pri informado, kasisto kaj kunredaktoro de la bulteno Kata Luno. Inter 1990 kaj 1993 li kunredaktis ties katalunlingvan revuon *Freqüències*. Ekde 1995 li aktivas en Kataluna Esperanto-Asocio, kie en 2004 li estis salajrulo. Estas unu el la organizintoj de la 27a Kataluna Kongreso en Mataró, en 1995, unu el la plej sukcesaj. 

Estas membro de la muzik-ensemblo Kaj Tiel Plu kaj kunordigas la traduk-teamon kiu esperantigas Barcelona-Indymedia. Kune kun  Ferriol Macip lanĉis KIS TV en 2006. Li ne estas membro de la Ibera Skolo.

Kiel okcitanisto li komencis ĉe animatora sekcio de *Institut d'Estudis Occitans* (Instituto pri Okcitanaj Studoj) instruante la okcitanan en someraj aranĝoj inter la jaroj 1992 kaj 1997. Li estas fondinta membro de *Institut Català d'Estudis Ocitans* (Kataluna Instituto pri Okcitanaj Studoj).

Nuntempe kunlaboras en la okcitanlingva informa programo infòc Arkivigite je 2007-11-20 per la retarkivo Wayback Machine, en Barcelona TV Arkivigite je 2007-01-07 per la retarkivo Wayback Machine kune kun Manel Zabala kaj  Ferriol Macip kaj estas korespondanto en la komarko Maresme de la semajna ĵurnalo Directa.
**János Károly Lübeck** [jAnoŝ kAroj lubek], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Lübeck János Károly** estis hungara kuracisto.

János Károly Lübeck  naskiĝis en 1770 (aŭ en 1776) en Hungara reĝlando en Bazin (nuntempe Pezinok en Slovakio), li mortis la 14-an de novembro 1814 en Ipolyság (nuntempe Šahy en Slovakio).

Biografio
---------

János Károly Lübeck frekventis luteranan liceon en Pozsony, poste li studis en Jena, Vieno kaj iomete en aliaj urboj, fine li akiris medicinan diplomon en Universitato de Vieno. Post siaj studoj li estis kuracisto en Pressburg, kie li verkis ankaŭ poemojn, poste li kuracadis en Sövényfalva, baldaŭ en Nagyszentmiklós. En ambaŭ lokoj li konatiĝis pri la agrikulturo. En la jaro 1803 li estis redaktoro en Pest (urbo), kie li kontribuis agrikultutrajn artikolojn. Ekde la sekva jaro li eldonis revuon, kie estis legeblaj precipe gravaj artikoloj pri la agrikulturo. Inter 1805-1814 li estis ĉefkuracisto de departemento Hont.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Empfindungen bei dem Crabe der Großfürstin…Alexandra Paulowna* (Pest, 1801) - poemo
* *Über die medizinische und naturhistorische Literatur von Ungern* (1803)
* *Allgemeines ökonomisches Lexikon oder Bechreibung der Worte und Belehrung...* (Vieno, 1812)
* *Der allgemeine ökonomische Sammler...* (Pressburg, 1813–1814)
* *Die Toilette der Grazien, oder die Kunst, die Schönheit...* (1815, 1818, 1837)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 90-a paĝo)
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla laste)


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Rozkrona fruktokolombo** |
| --- |
|  |
| 
 |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Kolomboformaj *Columbiformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Kolombedoj *Columbidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Ptilinopus* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***P. regina*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Ptilinopus regina****(Swainson, 1825) |
|
|
|
| Konserva statuso |
| {{{220px}}}**Konserva statuso: Malplej zorgiga** |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Rozkrona fruktokolombo  |

 |
| v • d • r |

La **Rozkrona fruktokolombo**, *Ptilinopus regina*, konata ankaŭ kiel **Roztufa fruktokolombo** estas mezgranda, ĝis 22cm longa, **verda fruktokolombo** kun grizaj kapo kaj brusto, oranĝa ventro, blankeca gorĝo, flavoranĝa irizo kaj grizverdecaj beko kaj kruroj. Ĝi havas **rozecruĝan kronon** (de kie venas la nomo) kun flava bordo. La indonezia subspecio, *P. r. xanthogaster* havas blankecan kronon kaj pli palgrizajn kapon kaj bruston. Ambaŭ seksoj estas similaj. Junuloj havas verdajn kronon kaj plumaron.

La **Rozkrona fruktokolombo** estas disvastigita en malaltaj pluvarbaroj de orienta Aŭstralio, kaj munsonaj arbaroj de norda Aŭstralio, insuloj Malgrandaj Sundaj Insuloj kaj Molukoj de Indonezio. La dieto konsistas ĉefe el variaj fruktoj, de palmoj aŭ vitoj. La ino plej ofte demetas ununuran blankan ovon.

Disvastigita kaj komuna tra ĝis granda teritorio, la **Rozkrona fruktokolombo** estas konsiderata kiel Malpli Zorgo ĉe IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj.

Referencoj
----------

* BirdLife International (2004). *Ptilinopus regina*. *Internacia Ruĝa Listo de Endanĝeritaj Specioj*, eldono de 2006. IUCN 2006. Elŝutita 28 Januaro 2007. Ne minacata

Eksteraj ligiloj
----------------

* BirdLife Specidatumbazo Arkivigite je 2007-09-29 per la retarkivo Wayback Machine
* IUCN Ruĝa Listo
*Tiu ĉi artikolo temas pri montaro, pri armea spaco vidu Armea spaco Brdy.*

---

**Brdy** estas ankaŭ nomo de teritorio de Armea spaco Brdy, en kiu vivas nun 37 loĝantoj kaj kiu estas administrata kiel loĝloko en la distrikto Příbram, Mezbohemio

---

**Brdy** estas montareto en centra Bohemio inter riveroj Berounka kaj Vltava (Vultavo), plene arbarkovrita. Pluraj suproj super 800 m, la plej alta Tok 865 m. Refreŝigado eblas nur en randaj komunumoj, ĉar la granda parto de la arbaroj (entute 260 kvadrataj km) daŭre servas al armeaj bezonoj kaj ne estas por civiluloj alirebla. Post preskaŭ 60 jaroj oni sukcesis alirebligi por turistoj parton de la arbaro gvidanta al monteto Třemošná (778 m) Proksime de Příbram. Nordoriente en la direkto al Prago etendiĝas kompakta strio de suproj "Hřebeny" (=kombiloj), 600 - 700 m, en la longeco de 35 km, kiu estas por turismo plene alirebla. Meze de ĝia supreca strio gvidas turisma pado (ruĝa). Tie, kie Hřebeny kuniĝas kun Brdy, okcidente de Dobříš, troviĝas rezervejo Kuchyňka (635 m)(vidu foton).

Pejzaĝo en Brdy- Hřebeny.

* Brdy en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Brdy en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Reallernejo** [germane: Realschule] estas speco de mezlernejo en la germanlingvaj ŝtatoj Germanio, Aŭstrio, Svislando kaj Liĥtenŝtejno (inter 1905 kaj 1972 tia koncepto de lernejo ankaŭ ekzistis en Svedio). 

Aleksandra Reala Lernejo. Tjumeno, Rusio.

Germanio
--------

En Germanio la lerneja sistemo iom diversas laŭ federacia lando. Post kvar jaroj da elementa lernejo kaj en iuj federaciaj landoj du pliaj jaroj da unua mezlerneja ŝtupo la lernantoj - do en la 5-a aŭ 7-a klaso - laŭ la ŝtata lerneja sistemo plulernas aŭ en 
- baza mezlernejo, kiu havas finan ekzamenon post la 9-a klaso kaj ebligas postan laboradon en fabriko aŭ lernadon de metio,
- reallernejo, kiu havas finan ekzamenon post la 10-a klaso kaj ebligas lernadon de metio, administra aŭ socia profesio (ekzemple malsanula flegisto), kaj 
- gimnazio, kiu havas finan ekzamenon post la 13-a klaso kaj ebligas al studado en altlernejo, ekzemple universitato, por alstrebi akademiulan profesion.

En iuj federaciaj landoj ekzistas kompletaj mezlernejoj, kiuj post la elementa lernejo ne tiamaniere grupigas la lernantojn laŭ siaj intelektaj kapabloj en diversaj lernejoj, sed instruas ĉiujn samaĝulojn kune. 

La 6- respektive 4-jara eduko en la reallernejo estu laŭeble praktika; ekde la 7-a klaso ekzistas la ebleco elekti inter klasaj profiloj, por akcenti aŭ matematikan-teknikan, ekonomian, socian respektive lingvan edukon.

Aŭstrio
-------

Ankaŭ en Aŭstrio ekzistas tri ŝtupoj de ŝtataj mezlernejoj. Tie reallernejoj ekzistas ekde la 18-a jarcento. Ili ekde la jaro 1868 havis sep lernejajn jarojn, ekde la jaro 1927 ok, kaj diferenciĝis de la gimnazio ĉefe pro la rezigno pri eduko de la latina lingvo kaj akcento de modernaj fremdaj lingvoj plus natursciencaj fakoj. Ĉar tiuj fakoj en modernaj gimnazioj ankaŭ tre gravas kaj aŭstraj gimnazioj ankaŭ havas ok lernejajn jarojn, la diferencoj inter tiuj du lernejaj tipoj malpligrandiĝis.

Svislando
---------

En Svislando la elementa lernejo havas kvin ĝis ses lernejajn jarojn, kaj du tipojn da mezlernejoj: la reallernejo estas por malpli kaj averaĝe kleraj lernantoj, kaj la gimnazio (en Svislando germanlingve *Sekundar-* aŭ *Bezirksschule*) por la plej kleraj.

Liĥtenŝtejno
------------

En Liĥtenŝtejno la reallernejo estas kompare altlnivela lerneja tipo, kies fina ekzameno ĝenerale ebligas universitatan studadon.

Svedio
------

En Svedio inter la jaroj 1905 ĝis 1972 ekzistis la lerneja tipo reallernejo ("Realskola"). Ĝi anstataŭiĝis per la lerneja tipo "Enhetsskola", speco de kompleta mezlernejo.
Koordinatoj: 47° 53′ 10″ N 3° 05′ 46″ O﻿ / ﻿47.88611 °N, 3.09611 °O﻿ / 47.88611; 3.09611 (mapo)

**Charny** estas loĝloko, delegita komunumo kaj eksa franca komunumo lokita en la situas en la departemento *Yonne* kaj en la regiono Burgonjo-Franĉkonteo: La 1-an de januaro 2016 la loĝloko kun 13 najbaraj antaŭe sendependaj komunumoj kreis novan komunumon Charny Orée de Puisaye. Fine de 2018 en Charny (Yonne) vivis 1 470 loĝantoj. Administre la loĝloko apartenas al la arondismento *Auxerre* kaj al la kantono *Charny*.

Geografio
---------

Charny etendiĝas sur 18.99 km², kaj havis 1689 loĝantojn laŭ la antaŭa censo de 2006. La komunumo situas en la nordokcidenta parto de la historia regiono Burgonjo. Ĝi estas trafluata de la rivero Ouanne.

Historio
--------

La departemento Yonne estis oficiale kreita la 4-an de marto 1790 dum la franca revolucio. 

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la komunumo S-ro Eric Jublot, kiu do fariĝis la loka urbestro.

Administrado
------------

Charny apartenas estas la ĉefurbo de la kantono de Charny. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Auxerre, unu el la tri arondismentoj de la departemento Yonne.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Yonne
* Kantono de Charny

Eksteraj ligiloj
----------------

* france Oficiala retejo de Charny Arkivigite je 2012-04-26 per la retarkivo Wayback Machine
**Rebato-Servo** celas organizi leterkampanjojn kontraŭ misinformaj gazetaraj artikoloj. Jam de jardekoj SAT-Amikaro disponas Rebato-servon. BEJO en Brazilo organizis sian rebato-servon kiu funkciis dum kelka tempo. Ĝi havas la celon rebati artikolojn aŭ dirojn misinformajn pri Esperanto. La rolo de la koncerna servo multe
evoluis kaj etendiĝis. Informadiko kaj la eblo fotokopii
multege helpas. Nun aldoniĝas telekopiado. Antaŭe estis ja
malfacile fari plurajn kopiojn de letero, kaj rekopii la
rebatotan tekston. Nur estas tute facile kaj ne tro multekoste
fari dekojn da fotokopioj, kies kvalito ofte egalas (kaj eĉ
kelkfoje superas) tiun de originalo. 

La nomo "Rebato-Servo" fakte ne vere spegulas sian rolon.
Granda parto de ĝia aktiveco konsistas el rebatoj, t.e. kontraŭstaroj al atakoj kontraŭ esperanto, aŭ misprezentoj. Sed pli kaj pli ĝi kombiniĝas ankaŭ kun la rolo de la Informo-Servo por sendo de
leteroj kun dokumentaro al personoj parolintaj aŭ skribintaj
pri esperanto, eĉ se favore. Al ĉiuj tiuj lastaj povas
respondi aktivulo, kiu sufiĉe bone regas sian nacian lingvon,
kaj scias esperanton. Oni tiam skribu per tono kuraĝiga,
instiganta al scivolo. Oni havu sufiĉe bonan pedagogian kaj
psikologian sentojn por igi la aŭtoron pensi, ke li aŭ ŝi mem
povas malkovri ion interesan, kaj siavice malkovri ion valoran
al la aliaj. Oni evitu humiligan reagon, escepte se temas pri
aroga kaj evidenta intenco malutili al esperanto fare de la
skribinto aŭ parolinto.
**Terceto** estas strofo de tri versoj, ĝenerale dekunusilabaj.

Ĝenerale rimas la unua kun la tria, kaj restas la dua libera: 11A, 11-, 11A. Tamen ĝenerale ili formas parton de pli granda kompono, kiu se temas pri nur tercetoj nomiĝas **katenitaj tercetoj**. Serio de katenitaj tercetoj estus ekzemple tia: 11A, 11B, 11A. 11B, 11C, 11B. Ktp.

Ankaŭ ĉe sonetoj aperas du katenitaj tercetoj.

Tiu strofo aperas jam en la Mezepoko, sed hegemonias ĉefe en la Renesanco, uzita de klera poezio. En hispana literaturo oni citas Juan Boscán kiel enkondukisto de tiu verso, ne de referencoj kastiliaj mezepokaj, sed de italaj poetoj. De tie ke foje oni uzas ties nomon rekte en la itala kiel *terza rima* aŭ per la adaptaĵo *tercia rima*.

Elstara ekzemplo estas la "Elegía a Ramón Sijé" (elegio al R. S. de *El rayo que no cesa*), de Miguel Hernández:

Bibliografio
------------

* *Métrica española* Antonio Quilis. Ed. Ariel. 14ª edición. Madrid, 2001.
* *Diccionario de métrica española* José Domínguez Caparrós. Ed. Paraninfo. Madrid, 1985.
**Nagda,** laŭ (hindie **नागदा**) estas industria urbego kaj municipo en centra Barato, en subŝtato Madja-Pradeŝo, en distrikto de Uĝĝen.

Templo ĉe Nagda

Demografio
----------

Nagda havis populacion de 100 039 en 2011 kun legopovo de 80,7%, kiu estas signife pli alta, ol la landa mezumo.

Geografio
---------

Nagda situas en montaro laŭ rivero Ĉambal 529 metrojn super la marnivelo. Distrikta sidejo Uĝĝen troviĝas 49, Mandsaur 77, Devas 84, Indaur 93, Bansvara 100, subŝtata ĉefurbo Bopalo 207, Guna 234, Mumbajo 567, tutlanda ĉefurbo Delhio 603, Kolkato 1329 kilometrojn (aere) .

Historio
--------

Nagda estis evoluigita fare de hindua reĝo. Baldaŭ la loko estis signifa komercejo, foirejo, kiu tiris la industrion.

Ekonomio
--------

Nagda estas grava industria urbego pri viskozaj fibroj. Ankaŭ nun funkcias butikcentro en la urbomezo ĉe la stacidomo.

Lingvoj
-------

En Nagda la oficiala lingvo estas la hindia.

Religioj
--------

En Nagda plejparto de la populacio estas hinduoj (81,7%), krome islamanoj (14,6%), ĝajnistoj (2%), kristanoj, sikistoj kaj budhistoj (malpli 1%).

Eduko
-----

En Nagda ekzistas kelkaj altlernejoj filiigitaj al fora universitato.

Trafiko
-------

Al Nagda venas fervojaj linioj el nordo, okcidento kaj el Uĝĝen. Vojoj kuras el ĉiuj direktoj, la urbego havas 2 pontojn. La plej proksima flughaveno estas loke, tamen kun maloftaj flugoj. La vere uzebla flughaveno troviĝas en Indaur.

Klimato
-------

Nagda havas humidan subtropikan klimaton (Cfa). Tri apartaj sezonoj estas observitaj: somero, musono kaj vintro. Someroj komenciĝas meze de marto kaj povas esti ekstreme varmaj de aprilo ĝis junio. La musono komenciĝas en malfrua junio kun temperaturoj 38 °C kaj alta humideco. Vintroj komenciĝas meze de novembro kaj estas sekaj, malvarmetaj kaj sunaj. Temperaturoj averaĝas inter 4-8 °C. Jare pluvas ĉirkaŭ 950 mm. Inter junio-septembro ofte pluvas, inter novembro-aprilo apenaŭ pluvas. La averaĝa temperaturo varias inter 19-32 °C.

Vidindaĵoj
----------

* precipe hinduaj temploj
* festivaloj

Fontoj
------

* WikiTrans
La **kastelo Teleki-Degenfeld** estas historia monumento, nuntempa hotelo en vilaĝo Szirák (Hungario).

Kastelo de Szirák
Kastelo de Szirák

Historio
--------

La unua mencio okazis en 1219. Tiam jam estis tie emeritejo de johanitoj dum 3 jarcentoj. Laŭ ŝtono super la pordo pruvas la barokan trakonstruon: 1748. Tiam ĝi estis magnata kastelo. En 1762 pro geedziĝo la nova posedanto estis la familio Teleki. En 1805 la kastelo interne estis renovigita. Ekde la 19-a jarcento ĝis 1945 la familio Degenfeld posedis la kastelon, poste la alvenintaj soldatoj faris detruojn. Dum la socialismo la kastelo apartenis al ŝtata bieno. La renovigaj laboroj okazis nur inter 1977-1985, poste ĝi estis 3-stela hotelo. Ĝi estis levita al 4-stela hotelo en 1998.

Aerfoto pri la kastelo

Konstruaĵoj
-----------

La kastelo situas sola sur deklivo en mezo de la vilaĝo en mezo de granda parko, sed apude estas ankaŭ aliaj konstruaĵoj. 

### Kastelo

La kastelo estas brikoforma, laŭ la simetria fasado duetaĝa. Tamen en la fonaj anguloj aliĝas po unu kuboformaj bastionoj kun mansardoj. Estas po unu teretaĝaj aloj rektangule al la kastelo. La kastelo, aloj kaj la strato fermas ornaman ĝardenon. Resume estas 27 hotelĉambroj. restoracio kaj aliaj komunaj ĉambroj. Sub la kastelo ekzistas neuzitaj mezepokaj keloj. Laŭ la fasado malsupre estas serio de arkadoj, ili plene reliefas.

### Grenejo

La iama trietaĝa grenejo estas baroka kaj situas sola.

Parko
-----

La parko estas malnova kaj protektata. En ĝi kreskiĝas maloftaj arboj. Tamen estas lokoj por tenisadi, rajdadi kaj pafadi.

En la familia kripto estas entombigita László Teleki.

Fontoj
------

* oficiala paĝo
* hungare kun fotoj
* 
* 
* Arkivigite je 2021-06-23 per la retarkivo Wayback Machine
**Kastelo Zichy** [ziĉi] estas baroka konstruaĵo en Budapeŝto, en distrikto Óbuda. Interne ĉefe muzeoj funkcias. Ĝi estas historia monumento.

Bildoj pri Kastelo ZichyKastelo Zichy
Kastelo Zichy
Balkono en Kastelo Zichy
Ĉefenirejo de Kastelo Zichy
Ekstera apartenaĵo de Kastelo Zichy

Geografio
---------

La kastelo etendiĝas proksime al la Danubo ĉe Árpád-ponto.

Historio
--------

Óbuda iĝis apartenaĵo de grafa familio Zichy en 1695. La familio konstruis kastelon inter 1746 kaj 1752, sed la apudaj flankaj konstruaĵoj nur inter 1754 kaj 1757. En 1766 vidvino Zichy redonis al la ŝtato la plenan bienon, rekompence ŝi ricevis dumvivan renton. En la 19-a jarcento la konstruaĵo estis nur stokejo de vestaĵoj. En la frua socialismo oni interne trakonstruis ĝin loĝejoj. La ĉefa konstruaĵo en 1974 plene renoviĝis kaj funkciis plu kulturdomo.

Nun interalie muzeoj pri Lajos Kassák, Victor Vasarely kaj Óbuda estas videblaj. En la interna korto oni aranĝas diversajn somerajn subĉielajn koncertojn, krome estas videbla restaĵo de mezepoka kirko.

Fontoj
------

* Arkivigite je 2013-11-14 per la retarkivo Wayback Machine hungare
* hungare
* multe da fotoj

* Kategorio Kastelo Zichy (Óbuda) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Monda Poŝto**. Aperis de 1900 kiel „Schweizerpost" en Fischenthal. En 1909 ĝi fariĝis oficiala organo de la „Internacia Ligo" kaj ricevis la titolon: „Welt-Post. Monda-Poŝto". De majo 1925 estas la titolo „Monda Poŝto" 8-16 p. (post la Unua mondmilito ofte nur 4) 33x23. Red. I. Thalmann. De majo 1912-julio 1914 ĝi estis kunigita kun „Svisa Espero", tiamaniere, ke ambaŭ gazetoj ricevis la saman formaton 33x23 kaj estis ambaŭ liverataj al la anoj de Svisa Esperanto-Societo. *Monda Poŝto* reviviĝis en oktobro 1919, redaktoro restis ĝis oktobro 1922 Jean Thalmann en Fischenthal. Poste red. estis: K. Döring en Frankfurt/M. Ferd. Blocher en Hamhurg, R. S. Carter en Balbao Heights, Canal Zone (Panama), I. H. Blackney en Saginaw, Mich. USA. Kelkaj n-roj aperis intertempe en Markneukicch (Saksujo) kaj 2 litogr. en Hamburg (Blecher). MP okupas sin nur pri kolektadaj aferoj (precipe poŝtmarkoj), nur inter majo 1912 kaj julio 1914 ĝi ankaŭ enhavis Esperanto-propagandon, kursojn, literaturon ktp.


|  |  |
| --- | --- |
|  Kopirajto | Ĉi tiu artikolo baziĝas (parte aŭ tute) sur artikolo el la **Enciklopedio de Esperanto**.

---

La originala teksto kontroleblas en interreta arkivo de la fonto. |
Pitako el Mitileno (Muzeo de Luvro)
**Pitako el Mitileno** (greke : Πιττακός filo de Hyrradius (ĉ. 640-568 a.K.), estis unu el la sep saĝuloj de Grekio. 

Laŭ Diogeno Laertio lia granda devizo estis jena: "Kion ajn vi faras, faru ĝin bone."

Pitako naskiĝis en Mitileno, kaj servis kiel armegeneralo, kiu gvidis siajn soldatojn al venko super Ateno kaj la armekomandanto Frinon. Kiam la atenanoj atakis Mitilenon, Pitako defiis la atenan armegeneralon por batali en duelo (unu kontraŭ unu) sur la kompreno ke la rezultoj determinos la militon kaj malhelpos nenecesan sangoverŝadon. Poljeno en siaj "Stratagemoj" skribis, ke Pitako sekrete kaŝis reton sub sia ŝildo. Li kaptis Frinon per la reto, trenis lin malsupren kaj mortigis lin. Laŭ li, tio kaŭzis la uzon de retoj en dueloj inter gladiatoroj. Post tiu venko li estis elektita reganto de Mitileno. Post dek jaroj da regado, Pitako eksiĝis, kaj Mitileno ricevis konstitucion por garantii la bonan ordon.

Kelkaj verkintoj mencias, ke li havis filon nomitan Tireo. Legendo diras, ke lia filo estis mortigita kaj kiam la murdinto estis alportita antaŭ Pitako, li liberigis kaj forsendis lin dirante, "Pardono estas pli bona ol pento"; tamen alia versio de la fama diraĵo estas ke "Pardono estas pli bona ol puno."

Pitako starigis leĝon deklarante, ke krimoj faritaj en ebrio devus esti punitaj duoble; tio estis direktita ĉefe kontraŭ la aristokratoj, kiuj pli ofte estis kulpaj de ebria kaj perforta konduto. Kiel tia, ĝi estis tre aprezita de la pleboj.

Eksteraj ligiloj
----------------

 **Pitako el Mitileno** en Vikimedia Komunejo
La **Monda Financa Centro en Ŝanhajo** (en simpligita ĉina skribo :**上海 环球 金融 中心**) estas nubskrapulo situanta en la distrikto Pudong de Ŝanhajo en la Ĉina Popola Respubliko. La alteco de la konstruaĵo estas proksimume 492 metroj, kaj ĝi havas 101 etaĝojn. Ĝi enhavas oficejojn kaj hotelon de la Hyatt hotela ĉeno. Kiam inaŭgurite je 2008 ĝi estis la dua plej alta en la mondo kaj la plej alta turo en Ĉinio. En 2014 ĝi iĝis la dua plej alta konstruaĵo en Ĉinio post la Ŝanhaja Turo.

Konstruado de la turo komenciĝis en 1997 kun la intenco kroni ĝin kiel la plej alta en la mondo, je altitudo de 460 metroj, sed ĝi estis ĉesigita kelkajn monatojn poste pro la financa krizo en Azio kiu erupciis tiun jaron. Konstrulaboro estis rekomencita en 2003 ĝisdatigante la altecon de la konstruaĵo ĝis 492 metroj por venki Taipei 101, sed nur mezurante la tegmentalton de la konstruaĵo, ĉar la ornamo sur la pinto de Tajpeo 101 metis ĝian altecon je 509 metroj. Laŭ la malplej akceptita mezurado, kiu konsideras nur la altecon de la tegmento kaj ne arkitekturajn ornamojn, en 2008 la Monda Financa Centro en Ŝanhajo fariĝis la plej alta konstruaĵo en la mondo. En januaro 2010 la konstruaĵo perdis tiun titolon kiam Burĝ Ĥalifa estis inaŭgurita.

La konstruaĵo enhavas la Ŝanhajan Hyatt Park Hotelon, kiu fariĝis la plej alta hotelo en la mondo anstataŭe de la Grand Hyatt Ŝanhajo situanta en la proksima Jin Mao turo.

Eksteraj ligiloj
----------------

 **Monda Financa Centro en Ŝanhajo** en Vikimedia Komunejo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 777836
 |
La Aŭtovojo de Ekstremaduro (A-5) ĝis portugala landlimo.
La Aŭtovojo de Ekstremaduro (A-5) ĉe Navalcarnero.
La **Aŭtovojo de Ekstremaduro**, **Sudokcidenta Aŭtovojo**, **Aŭtoŝoseo de Ekstremaduro** aŭ **Sudokcidenta Aŭtoŝoseo**, aŭ hispane origine *Autovía del Suroeste* (**A-5** aŭ *Autovía de Extremadura*), estas unu de la ses radiaj aŭtoŝoseoj de Hispanio, pasas tra tri aŭtonomaj komunumoj hispanaj: nome Madrida Regiono, Kastilio-Manĉo (provinco de Toledo) kaj Ekstremaduro (provincoj de Cáceres kaj Badajoz). Temas pri fundamenta ŝoseo ĉar formas parton de la vojo kiu ligas Madridon kun Lisbono, ĉefurbo de Portugalio.

Ĉar temas pri radia ŝoseo, la komenco de la A-5 estas ĉe la Kilometro Nulo de la Sunpordo de Madrido. La aŭtoŝoseo kiel tio vere komencas subtere je la trapaso de la M-30. Ĝi iras sudokcidenten ĝis Navalmoral de la Mata, en la provinco de Cáceres. El tio iom turniĝas suden ĝis Mérida. Poste al la portugala landlimo ĉe Badajoz direktas sin okcidenten.

Ĝi havas ligojn aŭ pasas ĉe la jenaj urboj: Alcorcón, Móstoles, Navalcarnero, Valmojado, Santa Cruz de Retamar, Talavera de la Reina, Navalmoral de la Mata, Trujillo, Miajadas, Mérida kaj Badajoz, kie ligiĝas ĉe la landlimo kun la portugala A-6.

Estas aŭtovojo konstruita inter la 1980-aj jaroj kaj 90-aj, laŭ la plano de konverto en aŭtovojoj de la antikvaj radiaj naciaj ŝoseoj.

* Kategorio Aŭtovojo de Ekstremaduro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Lajos Drahos** [lajoŝ drahoŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Drahos Lajos** estis hungara politikisto, parlamentano, diplomato, laboristo.

Lajos Drahos  naskiĝis la 7-an de marto 1895 en Budafok, li mortis la 20-an de junio 1983 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Lajos Drahos lernis en sia naskiĝurbo, li aĝis 18. kiam li akiris diplometon pri ferlaboroj. Li aliĝis al la sindikatoj kaj socialdemokratoj en 1913. Li estis eksigita en la laborejo, ĉar li ne laboris en la 1-an de majo. Li laboris plu en Vieno. Dum la 1-a mondmilito li estis aŭ armea laboristo aŭ soldato en puna taĉmento. Dum la Hungara Sovetrespubliko li komence estis fervojisto, poste soldato. En la sekva jaro li ofte estis forigita el la laborejoj pro sindikataj agadoj. En 1926 li konatiĝis kun komunistoj, post jardeko li aliĝis al iliaj neleĝa movado. En 1938 li estis kondamnita al prizono 2 monatojn. En 1945 li ricevis seĝon en la provizora parlamento, poste li jam estis elektita parlamenta deputito. Inter 1949 kaj 1951 li estis parlamentestro, poste ambasadejestro en Varsovio. En 1955 li emeritiĝis, tamen iomete li faris sindikatajn agadojn. Post falo de la Hungara revolucio de 1956 li estis membro de Hungara Socialista Laborista Partio kaj ties armita taĉmento. Li ricevis postmortan premion en 1999.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 572132
 |
**Palo** [PAlo] estas loĝloko kaj municipo de Hispanio, en la sudoriento de la komarko Sobrarbe (kies ĉefurboj estas Boltaña kun Aínsa) apartenanta al la nordo de la Provinco Huesko (regiono Aragono). 

En la loko, krom la hispanan, oni parolis variaĵon de la aragona lingvo.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio estas en la sudoriento de la komarko Sobrarbe, kiel plej malgranda municipo en la komarko, lime norde, okcidente kaj oriente kun La Fueva kaj sude kun Abizanda. El Pueyo de Araguás estas en la valo La Fueva sed for de la samnoma municipo.

La loĝloko Palo mem (739 msm) estas je 140 km nordoriente de Huesca, alirebla laŭ ŝoseo A-2206 el apuda La Fueva norde kaj Abizanda sude. La loĝloko estas tipa domaro karaktera de montaro ĉe Pireneoj, kun tre deklivaj ardezaj tegmentoj kaj konustrunkaj kamenoj.

Historio
--------

La preĝejo estis konstruita en la 16-a jarcento. 

Komence de la 19-a jarcento kaj Palo kaj tuta Sobrarbe estis damaĝitaj pro la franca invado.

Dum la Hispana Enlanda Milito la loĝloko suferis pro operacoj kadre de la epizodo nomita de *la Bolsa de Bielsa* en majo kaj junio 1938, dum la respublikanoj rezistis kontraŭ duoble multnombraj fortoj; finfine ili povis pasi al Francio. 

Multaj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento pro rura elmigrado, kaj same ĉe Palo mem kie oni malaltiĝis el 277 loĝantoj en 1910 ĝis nunaj 30 loĝantoj (2022).

Aktualo
-------

La loka ekonomio evoluis el la tradiciaj montaraj agrikulturo kaj brutobredado (ŝafoj, kaj ĉefe bovoj) al forstado, natura, sporta, kultura kaj rura turismo. 

Ĉefaj vidindaĵoj estas la preĝejo, la romanika ermitejo de la 11-a jarcento, la Sanktejo de Bruis (16-a jarcento), kaj naturaj lokoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Ŭesko

Referencoj
----------

1. ↑   Gobierno de Aragón. «Zonas altimétricas por rangos en Aragón y España, y altitud de los municipios de Aragón.». Datos geográficos. Arkivita el originalo la 4an de decembro 2011. Konsultita la 15an de aŭgusto 2012.
2. ↑   INE (eld.). «Nomenclátor: Población del Padrón Continuo por Unidad Poblacional».

Bibliografio
------------

* Briet, L. *Bellezas del Alto Aragón*. Huesca, Diputación, 1988, v. 2.
* *Aragón constante histórica*. Publicaciones de la Caja de Ahorros de Zaragoza, Aragón y Rioja. 1979.
* Ubieto Arteta, Antonio (1981-1989). *Historia de Aragón*. 6 vol. Zaragoza: Anubar.
* Ubieto Arteta, Antonio, "Historia de Aragón". Los pueblos y los despoblados 1 (Eld. Anubar. Zaragoza, 1984)
* CONTE OLIVEROS, Jesús. "Personajes y Escritores de Huesca y Provincia". Eld. Librería General (Zaragoza 1981)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Palo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo
* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Palo (Huesca) en la hispana Vikipedio.*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 815300
 |
**Pista SISA** [piŝta ŝiŝa], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Sisa Pista** estis hungara eksterleĝulo, ŝafisto. Lia origina nomo estis (hungarsisteme) *Benkó István*. Pista estas karesnomo de István.

Pista Sisa  naskiĝis la 9-an de aŭgusto 1846 en ekstera parto de Nagylóc aŭ Rimóc, li mortis la 15-an de novembro 1910 en ekstera parto de Rimóc.

Biografio
---------

Pista Sisa frekventis bazlernejon en Nagylóc, poste li estis ŝafisto en Iliny. En 1861 12 ŝafoj malaperis el la grego, tial la loka ĝendarmo tre torturis lin, spite tion ke pruvoj pri la ŝtelado mankis. Baldaŭ li estis ŝafisto en aliaj lokoj, sed en 1871 denove malaperis ŝafo. Li estis kondamnita je unu jaro. Post la liberiĝo denove malaperis ŝafoj, tial li denove sidis en prizono. Li sukcese rifuĝis kaj li aranĝis banditan trupon. Ili rabadis drinkejestrojn kaj aliajn personojn. En 1873 li murdis la menciitan ĝendarmon. Post 2 jaroj li estis kondamnita, li liberiĝis en 1894, poste li estis servisto en diversaj lokoj. Li edziĝis en 1901.

Memorigiloj
-----------

* diversaj legendoj, historioj

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun bildo (la koncerna teksto estas legebla en la 127-a paĝo)
* hungarlingva biografio kun fotoj Arkivigite je 2016-03-06 per la retarkivo Wayback Machine
**Lajos Csapody** [lajoŝ ĉapodi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Csapody Lajos** estis hungara pastro, monaĥo, episkopo, profesoro, preposto, kanoniko, abato. Lia nobela antaŭnomo estis *szalalövői*, lia familia nomvarianto estis *Csapodi*. Lia frato estis László Csapody.

Lajos Csapody  naskiĝis la 8-an de oktobro 1729 en Hungara reĝlando en Petőfalva (nuntempa vilaĝparto en Pečeňady en Slovakio). Li mortis la 6-an de junio 1801 en Veszprém (urbo).

Biografio
---------

Lajos Csapody lernis en Graz, Vieno, fine en Reĝa Universitato de Nagyszombat, kie li doktoriĝis. Li aliĝis al la jezuitoj en 1747. Post siaj studoj li instruis en gimnazio en Buda, post jaroj li estis lernejestro. En 1758 li pastriĝis. Ekde 1761 li instruis en la menciita universitato, kie li estis dekano inter 1766 kaj 1772. En 1773 la ordeno estis malpermesita, tial li iĝis lernejestro en Nagyszombat, en la sekva jaro li havis postenon en la universitata biblioteko. En la studjaro 1775 li estis rektoro. En 1777 li ne sekvis la translokigitan universitaton al Buda, sed li iĝis preposto kaj kanoniko de Veszprém, krome ankaŭ inspektoro de seminario en la sama urbo. En la sekva jaro li estis nomumita abato, en 1798 titulara episkopo.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Laudatio funebris… C. Jo. Pálffy palatini…* (1751)
* *De gratia Christi libri IV. Praemissae: Dissertationes historicae de Pelagio, Semipelagianis, Luthero, Calvino, Mich. Bajo, Corn. Jansenio, Pasch. Quesnello et Congregationibus de aŭiliis gratia* (1769)
* *De religioni revelata, ejus regulis et virtutibus praecipuis partes II cum dissertatione de Autoritate historiae Veteris et Novi Testamenti* (1771)
* *Reflexiones ad disquisitionem de jure coronandarum reginarum Hungariae eb episcopo Bärnkopf* (1792)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
La **Monda Komerca Centro Dubaja** aŭ en angla **Dubai World Trade Centre** (**DWTC**), (arabe مركز دبي التجاري العالمي) estas nuboskrapulo en Dubajo, UAE, kiu estis starigita en 1979. Ĝi estas tiucele konstruita komplekso por eventoj kaj ekspozicioj. La konstruaĵo aperas en la monbiletoj de 100 dirhamoj.

Kun ĉirkaŭ 1.3 milionoj da kvadrataj futoj de kovrita spaco por eventoj kaj ekspozicioj, enhavanta 21 salonojn kaj ĉirkaŭ 40 kunsidejojn sur 3 etaĝoj, la Dubai World Trade Centre gastigas ĉirkaŭ 500 eventojn ĉiujare. En 2015 ekzemple, okazis 396 komercaj eventoj kaj oni ricevis ĉirkaŭ 2.74 milionojn da vizitantojn.

Ĝi estas en la nordo de la Avenuo Ŝejĥo Zajed en Bur Dubajo. La turo de oficejoj de 39 etaĝoj estas 149 metrojn alta; plej parto de lokaloj estas lueblaj komerce cele. En la epoko de la konstruado, ĝi estis la plej alta konstruaĵo de Dubajo. En ĝi estas gravaj entreprenoj kiel jenaj: Federal Express, General Motors, Johnson & Johnson, MasterCard International, Schlumberger, Sony, EUA, advokatoj Curtis, Mallet-Prevost, Colt & Mosle LLP, kaj la konsulejoj de Italio, Japanio, Hispanio, Svisio, Turkio kaj Usono.

25° 13′ 39.4″ N 55° 17′ 19.6″ O﻿ / ﻿25.227611 °N, 55.288778 °O﻿ / 25.227611; 55.288778 (mapo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo

* Monda Komerca Centro Dubaja en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Monda Komerca Centro Dubaja en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rDistriktoj de Bur Dubajo en Dubajo |
| --- |
| Alaŭir ~ Albada ~ Albarŝa ~ Alĝafilija ~ Alhamrija ~ Alhudajba ~ Alĝadaf ~ Alkarama ~ Alkefaf ~ Alkoz ~ Almanara ~ Almarkada ~ Alsafa ~ Alsatŭa ~ Alsufuh ~ Alsuk Alkabir ~ Alŝindaga ~ Alŭasl ~ Arabaj Ranĉoj ~ Bu Kadra ~ Emirlandaj Montetoj ~ Ĝumejra ~ Komerca Centro Unua ~ Komerca Centro Dua ~ Manĥul ~ Nad Aŝŝeba ~ Ras Alĥor ~ Ras Alĥor Industria Areo ~ Said Haveno ~ Ud Meta ~ Um Aŝŝif ~ Um Hurair ~ Um Sukejm ~ Zabil |

 |
Aŭtovojo Bonaero - La Plata sudoriente ĉe la kvartalo La Boca (Bonaero).
La **Ruta Nacional 1**, konata ankaŭ kiel *«Autopista Buenos Aires - La Plata»* kaj en Esperanto **Aŭtovojo Bonaero - La Plata**, kies oficiala nomo estas ekde 2004 *Autopista Doctor Ricardo Balbín*, ligas la Aŭtovojon 25a de Majo en la urbo Bonaero kun la Provinca Ŝoseo 11 de Bonaero, ĉe la proksimeco de la urbo La Plata, ĉefurbo de la provinco Provinco Bonaero. Ties etendo estas de 50 kilometroj (nome el km 3 al 53). Ĝi havas 2 al 4 relojn por ĉiu direkto en diferencaj zonoj de ties vojo.

En la km 31 troviĝas la ligo kun la Nacia Ŝoseo A004, kiu estas deviga vojo por la turismaj celoj de Mar del Plata kaj de aliaj urboj de la bonaera atlantika marbordo.

La aŭtovojo etendas (de nordoriento al sudoriento) tra la partioj Avellaneda, Quilmes, Berazategui kaj Ensenada, ĉe la Rivero Plata.

(34° 52′ 53.2″ S 57° 57′ 25.4″ U﻿ / ﻿34.881444 °S, 57.957056 °U﻿ / -34.881444; -57.957056 (mapo))

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Aŭtovojo Bonaero - La Plata en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Autopista Buenos Aires - La Plata Arkivigite je 2007-09-25 per Archive.today: Informo de la entrepreno.
* Órgano de Control de Concesiones Viales Arkivigite je 2010-02-18 per la retarkivo Wayback Machine Enlanda institucio pria.
**Isaac Ingalls STEVENS** (n. la 25-an de marto, 1818 - m. la 1-an de septembro, 1862) estis usona militisto kaj demokrata politikisto. Li naskiĝis en North Andover (Masaĉuseco), Usono, kaj gajnis diplomon de la usona armea altlernejo West Point pinte de sia jarklaso en 1839, kaj servis dum pluraj jaroj en la armea Inĝeniera Korpuso, kies Adutanto li estis dum la usona milito kontraŭ Meksiko, dum kio oni kapitanigis kaj poste majorigis lin. Li partoprenis plurajn batalojn, kaj grave vundiĝis dum la batalo ĉe Meksikurbo.

Isaac Stevens dum la Usona enlanda milito
En 1852 li estis tre aktiva en la kampanjo por elektigi prezidenton Franklin Pierce, kiu danke nomumis lin kiel estron de la ĵus kreita Vaŝingtonia teritorio. Li servis en tiu posteno de 1853 ĝis 1857, grave rolante en la subjugigado de la indiĝenaj popoloj de la teritorio, kaj persvade kaj perforte. Interalie li estris la traktatajn diskutojn kie en 1854 ĉefo Seattle laŭdire prezentis sian faman (sed ne historie dokumenteblan) paroladon pri la sankteco de la tuta lando. En 1857 li elektiĝis kiel la tria delegito de la teritorio al la usona Domo de Reprezentantoj, kie li servis ĝis 1861.

Kiam komenciĝis la Usona enlanda milito, li reaktivigis sin en la armeo, kun rango de brigada generalo.

Li mortis pro kuglovundo al la tempio ĉe la batalo de Chantilly.

* Kategorio Isaac Stevens en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 392826
* GND: 139376232
* LCCN: n85038707
* VIAF: 13733239
* ISNI: 0000 0000 7377 290X
 |
La sanktulo Isaac Jogues
**Isaac JOGUES** (naskiĝinta la 10-an de januaro 1607 proksime de Orléans, mortinta la 18-an de oktobro 1646 en Auriesville, Nov-Jorkio) estis franca jezuito kaj misiisto martira.

Vivo
----

Li aliĝis al la ordeno de la jezuitoj en 1624 kaj senditis en 1636 ordinite al Nova Francio por misiado. Tie li alvenis kune kun la guberniestro Montmagny. Kun patro Jean de Brébeuf li marŝis en la direkto de la Grandaj Lagoj kie li vivis ses jarojn en tre danĝeraj cirkonstancoj. Kun la kunfratoj Garnier, Petuns et Raymbault li esploris la regionon de Sault Ste. Marie.

En la jaro 1642 li faris vojaĝon kanotan kun la helpepiskopo Réne Goupil kaj ĉirkaŭ 40 huronoj al la misiaj stacioj instalitaj en la regiono de tiu tribo. Ĉe la Lago Sankta Petro (kiu estis sub la kontrolo de irokezoj, malamikegoj de la huronoj) ili falis en embuskon. Multaj estis torturataj kaj mutilataj brutalege. Goupil, ĉar oni observis lin instruanta krucosigne kelkajn infanojn, mortigitis per tomahoko (29.9.1642), dume Jogues transportitis al Albany. Tie komercistoj nederlandaj ebligis lian fuĝon. Reveninte en Franclandon li akceptitis fare de la patrino de reĝo Ludoviko la 14-a. La papo Urbano la 8-a permesis al li celebri meson ankaŭ sen fingroj (kiuj estis estintaj eltiritaj el la manoj dumtorturade post la ungoj). Tamen li insitis plue misiadi en Kanado - kien li revenis en 1644.

Dua restado en la Nova Mondo
----------------------------

En la 24.9.1646 li forlasis Trois-Rivières kun la pastro helpanta Jean de la Lande kaj kelkaj indianoj por alporti pacon en Huronio. Sed en Auriesville ili estis malamike akceptitaj fare de irokezoj kiuj serĉis respondeculojn por malsano eksterminta grandan parton de siaj vilaĝanoj. Jogues murditis per bato ĉenuka kaj senkapigitis, la akompaninta pastro suferis la saman sorton unu tagon poste. Lia kapo estis starigita super palisado kaj la korpo ĵetitis en la riveron Mohawk.

Graveco kaj honorigo eklezia
----------------------------

Ĉe Jogues unuiĝis la engaĝiĝo kaj la fortoj animaj kun la peto de Dio ke estu permesita la suferado por Lia gloro. Ankaŭ la reveno post teruraj travivaĵoj dum la unua vojaĝo al Ameriko montras tian deziron bonege.

Sume estis ok jezuitoj kiuj oferis sin en tiu parto de Norda Ameriko; ili estis beatuligitaj en 1925 kaj sanktuligitaj en 1930 fare de Pio la 11-a. La memortago pri Jogues estas la 18-a de oktobro, dume la memoro ĝenerala pri la oferiĝintaj misiistoj celebratas en la 19-a de oktobro. Ne malmultaj paroĥujoj en Usono kaj Kanado estas sub ilia patroneco.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Isaac Jogues en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Biografio en la norvega


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 569498
* GND: 119308789
* LCCN: n84123934
* VIAF: 818760
* ISNI: 0000 0001 0837 1592
* SUDOC: 196890675
* BNF: 16654921g
* NLA: 61542974
* NKC: pna2015871274
* ICCU: UTOV520331
 |
Koordinatoj: 47° 45′ 55″ N 3° 53′ 36″ O﻿ / ﻿47.76528 °N, 3.89333 °O﻿ / 47.76528; 3.89333 (mapo)

**Poilly-sur-Serein** estas franca komunumo lokita en la departemento Yonne kaj en la regiono Burgonjo. Ĝi havis 260 loĝantojn laŭ censo plenumita en 1999.

Geografio
---------

Poilly-sur-Serein etendiĝas sur 21.28 km², kaj havis 260 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas 12 homoj po kvadrata kilometro. La komunumo situas en Yonne, en la nordokcidenta parto de Burgonjo.

Historio
--------

La departemento Yonne estis oficiale kreita la 4-an de marto 1790 dum la franca revolucio. 

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la komunumo S-ro Laurent Moreau, kiu do fariĝis la loka urbestro.

Administrado
------------

Poilly-sur-Serein apartenas al la kantono de Noyers, kies ĉefurbo estas Noyers. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Avallon, unu el la tri arondismentoj de la departemento Yonne.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Yonne
* Kantono de Noyers
**Enpanigo** (latine: impanatio) estas termino utiligita por priskribi la union de la korpo de Kristo kun la pano de la Eŭkaristio: la diaj atributoj de Kristo estus kundividitaj kun la Eŭkaristio tra lia korpo. Tiu vidpunkto trovas sian bazon sur la analogio kun la Hipostaza unio de Kristo: Dio farita karno en la persono de Jesuo Kristo certigus ke "Dio sin igas pano" en la Eŭkaristio.

Tion vidinte kiel *herezon*, la Katolika Eklezio, ĝin konsideras kiel la kunsubstancigon, sed tiu juĝo estas rifuzita ĉe la Luterana Eklezio: dum Lutero ne vidis neceson sin deklari pri la kunsubstancigo (la substanco de la korpo kaj de la sango ĉeestas kune kun la substanco de la pano kaj vino) aŭ pri enpanigo (Dio fariĝas laŭlitere pano), lia movado tendencis ĉiam pli al elekto de sia pozicio.

Fakte, ĉiam la evoluiĝo de la kristana penso monstras la reprezentado pri koncepto plurfoje; per la variado de la doktrinoj kaj de la sentemeco, la teorio de la enpanigo trapasis el la jeso de Johano de Damasko kaj de Alberto la Granda (kaj do ne kontraŭata ĉe membroj de la kristanaj komunumoj, orienta kaj okcidenta) al maljeso de la kondamno kiel *herezo* en la katolika kampo.

Sankta Johano de Damasko, efektive, konfesis vidpunkton pri la eŭkaristia transformiĝo kiel "*kvazaŭ enpanigo*": "estas du ekzisto-manieroj de la korpo de Kristo. Kiel Spirito, Li malsupreniris Marian por alestigi la korpon de la dia enkarniĝanta Verbo, kaj kiel Spirito Li malsupreniras sur la panon kaj sur la vinon kaj ilin estigas al unusola korpo. Tiu eŭkaristia korpo diferencas el la glora korpo, ĉar la unua povas esti dispecigita kaj manĝata, dum la dua estas senŝanĝa, sed ambaŭ estas unu per la "hipostaza unio". Kiel oni vidas, temas pli pri komparoj kaj distingoj ol doktrinoj.

Inter la luteranoj, estos Andreo Osiandro la unua kiu simpatiis por enpanigo.

Notoj
-----

1. ↑  Enpanigo estas definitive kondamnita en la Kvara Laterana Koncilio.
2. ↑  La teorio de enpanigo trovis apogon, kvankam ne pera, en la teorio pri Eŭkaristio de Berengaro de Tours laŭ kiu en la Eŭkaristio ĉeestas nur la pano kiu ĉi-kaze simbolas la karnon de Kristo: do ekzistas nur la pano kaj, eventuale, la spirita Kristo.

Vidu ankaŭ
----------

* Eŭkaristio
* Transsubstancigo
* Kunsubstancigo
* Panerumo
* Berengaro de Tours
* Kvara Laterana Koncilio
Koordinatoj: 47° 54′ 30″ N 3° 56′ 54″ O﻿ / ﻿47.90833 °N, 3.94833 °O﻿ / 47.90833; 3.94833 (mapo)

*Tiu ĉi artikolo temas pri la franca komunumo «Cheney». Por legi pri aliaj sencoj de "Cheney", vidu la apartigilon.*

**Cheney** estas franca komunumo lokita en la departemento Yonne kaj en la regiono Burgonjo. Ĝi havis 264 loĝantojn laŭ censo plenumita en 1999.

Geografio
---------

Cheney etendiĝas sur 5.95 km², kaj havis 264 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas 44 homoj po kvadrata kilometro. La komunumo situas en Yonne, en la nordokcidenta parto de Burgonjo.

Historio
--------

La departemento Yonne estis oficiale kreita la 4-an de marto 1790 dum la franca revolucio. 

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la komunumo S-ro Alain Sudron, kiu do fariĝis la loka urbestro.

Administrado
------------

Cheney apartenas al la kantono de Tonnerre, kies ĉefurbo estas Tonnerre. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Avallon, unu el la tri arondismentoj de la departemento Yonne.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Yonne
* Kantono de Tonnerre
**Enrakonta rakonto**, **historio ene de historio**, referencata ankaŭ kiel kiel *enmetita rakonto*, estas literatura rimedo en kiu rolulo de historio iĝas la rakontisto de dua historio (ene de la unua). Multaj tavoloj de historioj ene de historioj estas foje rimedo nomita "nestigitaj historioj", ekzemple en Don Kiĥoto. Teatraĵo povas enhavi pli mallongan teatraĵon en ĝi, kiel en la verko de Shakespeare nome Hamlet; ankaŭ filmo povas montri rolulojn rigardante kurtan filmon aŭ scenon de longa filmo; kaj same novelo povas enhavi mallongan historion ene de la novelo. Fakte historio ene de historio povas esti uzita en ĉiuj tipoj de rakontaj ĝenroj kaj formatoj: romanoj, noveloj, rakontoj, teatraĵoj, televidprogramoj, filmoj, poemoj, kantoj, videoludoj, kaj filozofiaj eseoj. 

Partikulara tipo de romano konsistas en tio, ke la ĉefa intrigo montras verkiston kiu verkas romanon, aŭ leganto legas romanon, kiu foje estas la romano mem, kiu estas leganta la leganto; tiuokaze oni parolas pri metaromano.

Notoj
-----

1. ↑   Herman, David; Jahn, Manfred; Ryan, Marie-Laure (13a de Majo 2013). *Routledge Encyclopedia of Narrative Theory*. Routledge. p. 134. ISBN 978-1-134-45840-0. Alirita la 30an de Julio 2013.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 806155
 |
La **preĝejo Sankta Marko la evangeliisto** estas romkatolika historia monumento en Hungario, en urbo Sárvár, en urboparto *Rábasömjén*, kiu estis memstara vilaĝo ĝis 1968.

Historio
--------

La romanika kirko Sankta Petro estis konstruita supozeble en la 13-a jarcento, la unua mencio okazis en 1288. Arkeologoj konstatis, ke la apuda tombejo funkciis jam dum regado de Stefano la 1-a (Hungario). Laŭ priskribo en 1698 la kirko (jam Sankta Marko) situas en mezo de la vilaĝo apud granda tombejo, Ĝi havas ornaman pordon, fortan turon, malgrandan sanktejon. En 1775 la preĝejo renoviĝis laŭ baroko. En 1933 pro signifa trakonstruo la preĝejo parte perdis la mezepokan formon kaj iĝis novromaniko. En la sekva trakonstruo en 1973 iom da mezepokaj partoj reaperis, la lasta restaŭrado okazis en la 2000-aj jaroj.

Konstruaĵo
----------

La preĝejo situas sola inter arboj. La fasado estas simetria, meze la ĉefenirejo funkcias, plej supre la kvadrata turo altiĝas. Antaŭ la fasado estas ŝtona kruco. La absido estas plurlatera kaj kontaktiĝas kun la sakristio. Interne freskoj estas videblaj pri vivoj de Sankta Marko kaj Kristo.

Flanko de la preĝejo
Kermeso okazas dimanĉe post la 25-an de aprilo.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun foto
* hungare kun foto
* hungare kun foto

* Flanka ornama pordoFlanka ornama pordo
* Flanko de la preĝejoFlanko de la preĝejo


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Enono** (helene "Οινώνη*, latine* Oinone*) estis en la helena mitologio nimfo el Troado, filino de rivera dio Kebreno.*

Enonon ekamis juna paŝtisto Pariso, en infanaĝo repudiita filo de troja reĝo Priamo. Orakolo determinis, ke tra tiu ĉi reĝa filo estos Trojo detruita. Enono amon de Pariso reciprokis, sed tio ne daŭris longe, ĉar Pariso ĉeestis paŝtistajn konkursojn kaj divenistino Kasandra ekkonis en li elpelitan reĝan filon.

Poste Paris estis invitita de dioj, ke li verdiktu konkurson pri beleco inter diinoj Hera, Atena kaj Afrodito. Li donu pomon „al la plej bela", sed tion li ne kapablis decidi. Helpis tio, ke ĉiu el la diinoj proponis al li ian apartan donacon - potencon, militan gloron aŭ amon de bela virino. Li akceptis la lastan donacon, proponitan de Afrodito. Al ŝi li donacis oran pomon kaj ŝi aljuĝis al li belan Helenon, edzinon de sparta reĝo Menelao. Pariso por ŝi alnavigis en Sparton. Diinoj incitis ilian reciprokan amon kaj Pariso ŝtele forportis Helenon en Trojon, kie li edziĝis ŝin. Grekoj kolektis grandegan ŝiparon kaj armeon kaj post naŭ jaroj de sieĝado en la deka jaro Trojon konkeris kaj detruis.

Pariso ankaŭ batalis en la milito, sed neniel aparte eminentiĝis. Lia momento de gloro venis nur nelonge antaŭ la morto. Li mortigis grandan heroon Aĥilon per sago, kiel aljuĝis al li malnova orakolo. Kovrita per altaj muregoj li pafis sagon ordone de dio Apolono. Tiu direktis la sagon en nekovritan Aĥilan kalkanon. Nelonge post tio estis ankaŭ Pariso morte vundita per sago pafita de Filokteto kaj en doloroj revenis al Ido, kie li en junaĝo estis paŝtisto. Li rememoris Enonon, sed ne sukcesis trovi ŝin.

Pri lia morto Enono eksciis malfrue, sed ŝi rapidis adiaŭi lin. Lastfoje ŝi esprimis al li sian amon, ĵetis sin en flamojn de la funebra ŝtiparo kaj mortis kun li.

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Oinóné en la ĉeĥa Vikipedio.*

Vidu ankaŭ
----------

* 215 Enono

* Kategorio Enono en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)