recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
la regiona administrejo
**Bnei Ŝimon** aŭ **Bnei Shimon** (hebree בני שמעון), estas regiono de Israelo, administrata de regiona konsilo. La regiono situas en la norda parto de la dezerto Negevo, en la Suda Distrikto de Israelo. La plejparto de la regiona teritorio situas norde de la urbo Be'er Ŝeba kaj la resto okcidente kaj oriente limas al la urbo. La orienta limo de la teritorio estas parto de la "verda linio", la armistica limo de la jaro 1949 inter Israelo kaj la najbaraj ŝtatoj Egiptio, Jordanio, Libano kaj Sirio.

Ekzistas 13 komunumoj en la regiono: inter ili sep estas kibucoj, kvar moŝavoj kaj du estas pli poste fonditaj urboj. Kvar el la komunumoj (tri kibucoj kaj unu moŝavo) fondiĝis dum la israela projekto de la jaro 1946 eksetli en la dezerto Negevo, la ceteraj komunumoj aldoniĝis post la fondiĝo de la ŝtato Israelo.

**Kibucoj**

* *Beit Kama*
* *Dvir*
* *Hacerim* (fondita dum 1946)
* *Kramim*
* *Lahav*
* *Miŝmar HaNegev* (fondita dum 1946)
* *Ŝoval* (fondita dum 1946)

lerneja buso de la regiono
**Moŝavoj**

* *Broŝ*
* *Nevatim* (fondita dum 1946)
* *Taaŝur*
* *Tidhar*

**Urboj**

* *Gvaot Bar*
* *Ŝomria* - eksa kibuco kiu transformiĝis por akcepti judajn rifuĝintojn el la teritorio Guŝ Katif en la Gaza Sektoro, kiuj devis forlasi siajn setlejojn dum 2005.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Bnei Ŝimon en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* oficialaj paĝoj de la regiona konsilio Arkivigite je 2007-06-23 per la retarkivo Wayback Machine
* mapo de la teritorio
Branĉoj de arboj kreas kurtan cirkviton dum ŝtormo.
**Kurta cirkvito** - elektra kunigo de du partoj de elektra cirkvito kun malsamaj tensioj (relative al maso aŭ tero) ne laŭ ideo de la aparato (aŭ sistemo). Ĝi povas igi la aparaton ne funkcipova, aŭ damaĝi ĝin.
Kurta cirkvito povas okazi pro difektiĝo de izolaĵo de konduktiloj aŭ pro misintertuŝado de neizolitaj konduktilaj partoj de la aparato.

Kurta cirkvito povas okazi inter du konduktiloj de elektra cirkvito, aŭ inter konduktilo kaj korpo de la aparato, ĉar la korpo kutime estas kunigita kun certa parto de la cirkvito.

Pri stokado de povumaj kondensiloj, volonta rekte-konekto de iliaj du elektrodoj farendas pro sekureca kialo, ĉar se ili restus sen tiu antaŭzorgo, ili povus krei neantaŭviditajn kaj danĝerajn tensiojn inter siaj konduktiloj, pro *elektra polarizado* de dielektriko.

En trifaza reto povas esti tiuj tipoj de kurtaj cirkvitoj

* Unufaza - de unu fazo al tero;
* Dufaza - de unu fazo al la alia;
* Dufaza al tero - du fazoj kune al tero;
* Trifaza - tri fazoj kune;

En elektraj maŝinoj pli ofte okazas tiuj kurtaj cirkvitoj:

* Interbukla - de unu buklo de iu buklaro al la alia buklo de la sama buklaro;
* Interbuklara - de buklo de unu buklaro al buklo de la alia buklaro;
* Al la korpo (maso).

Konsekvenco de kurta cirkvito
-----------------------------

Post kurta cirkvito pligrandiĝas kurento en cirkvito kaj povas okazi elektra arko. Kurta cirkvito povas igi varmecan aŭ meĥanikan damaĝon al la aparato. Ankaŭ povas esti damaĝo pro disiĝantaj eroj de fandeblaj metaloj.

Ŝirm-metodoj
------------

Kontraŭ kurtaj cirkvitoj, oni kutime faras specialajn ŝirmilojn:

* Kurentolimigantajn rezistilojn aŭ reaktancojn (tia reaktanco estas induktilo);
* Fandogardilojn;
* Meĥanikajn aŭtomatajn malŝaltilojn;
* Specialajn elektronikajn cirkvitoj.
* amplifier

En retoj de disvastigado de elektro, ĉi tiu ŝirmilo nomiĝas Relajsa defendo kaj aŭtomateco; tiam por malŝalti la kurenton, oni uzas grandtensian ŝaltilon.

* Kategorio Kurta cirkvito en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**György CZIFFRA** [djordj cifra], hungare **Cziffra György** estis hungara pianisto.

Desegnaĵo pri György Cziffra
Li naskiĝis en la 5-an de novembro 1921 en Budapeŝto. Li mortis en la 17-an de januaro 1994 en Senlis.

Biografio
---------

La gepatroj estis ciganoj, la patro estis violonisto. Li havis nur 8 jarojn, kiam li frekventis jam la Muzikartan Altlernejon. Post 5 jaroj li jam eksterlande koncertis. Dum la 2-a mondmilito li estis militkaptito en Sovetunio. Poste longe li muzikis en amuzejoj. En 1950 li provis sensukcese rifuĝi el Hungario, sekve li estis arestita ĝis 1953. Li profitis la revolucion en 1956, kaj li disidis al Francio. Li sukcese faris koncertojn en Eŭropo. Lia filo abrupte mortis en 1982, tial li longe krizis. Li ricevis diversajn premiojn en Francio kaj en Hungario.

Verkoj (elekto)
---------------

* membiografia libro "Kanonoj kaj floroj" en 1983 (Budapeŝto)
* diversaj koncertaj muzikdiskoj

Elektitaj disĉiploj
-------------------

* István Kassai

Memorigiloj
-----------

* memorkolono en Budapeŝto

* György Cziffra en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio György Cziffra en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 386876
* GND: 134353420
* LCCN: n85160919
* VIAF: 114148064
* ISNI: 0000 0001 1006 2190
* LIBRIS: 338238
* SUDOC: 026808161
* BNF: 138929014
* MBA: 88f4b33d-1351-4ea4-bb7b-0498628cc026
* NLA: 35954751
* NDL: 031833292
* BIBSYS: 6038625
* NKC: xx0018528
* BNE: XX900361
 |
***One of the Hollywood Ten*** (Unu el la Holivuda Dekopo, en hispana *Punto de mira*) estas filmo verkita kaj reĝisorita de la kimra Karl Francis, premierita en 2001. Estis kunproduktoraĵo inter Unuiĝinta Reĝlando kaj Hispanio, mezvoje inter la biografia dramo kaj la politika trilero.

Kadre de la nomita Ĉasado de Sorĉistinoj organizita de la usona senatano Joseph McCarthy, rakontas la agititan artan karieron de la reĝisoro Herbert J. Biberman, kiu estis inter la nomitaj Dekopo de Holivudo, grupo de kinistoj akuzitaj je aparteno kaj apologio de komunismo. Biberman formis parton de la nigraj listoj kun sia edzino, la aktorino Gale Sondergaard, kaj famiĝis ekde sia filmo de 1954 *La tersalo*, unu de la malmultaj filmoj konservitaj de la Kongresa Biblioteko de Usono pro sia historia kaj kultura gravo.

*Punto de mira* rakontas faktojn en Holivudo dum la 1940-aj kaj 1950-aj jaroj, same kiel la malfacilojn de Biberman por pluigi la filmadon de *La tersalo*, inter ili la deportado de la protagonista aktorino, la meksika Rosaura Revueltas.

La geaktoraro inkludas Jeff Goldblum kiel Biberman, Greta Scacchi kiel Gale Sondergaard, Ángela Molina kiel Rosaura Revueltas kaj Antonio Valero kiel Juan Chacón. Humphrey Bogart, Edward Dmytryk kaj Howard Hughes estas kelkaj el la realaj roluloj kiuj aperas priskribitaj en la filmo.

Oni filmis en Madrido, Hispanio, kaj la minejajn scenojn en la Regiono Murcio, de sudorienta Hispanio.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 738190
 |
**Aquila** estas komunumo en la meksika subŝtato Veracruz. La ĉefurbo de la komunumo estas Aquila. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 30 018.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 1616 loĝantojn. El tiuj estis 748 viroj kaj 868 virinoj. La komunumo havas surfacon de 35.4 kvadratkilometroj. La komunumo situas je 18 gradoj kaj 48 minutoj norda latitudo kaj 97 gradoj kaj 18 minutoj okcidenta longitudo. La meza alteco estas 1880 metroj super la marnivelo.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 1995 en la komunumo vivis 1624 personoj. En la jaro 2000 temis pri 1776, do temis pri kresko / malkresko je 1.81 %. En la jaro 2000 (INEGI) en la komunumo vivis 1543 personoj, kiuj aĝis pli ol 5 jaroj. El tiuj 29 personoj parolis indiĝenan lingvon. Tio egalas al 1.88 % de la loĝantoj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Aquila (Veracruz) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

 Arkivigite je 2007-03-07 per la retarkivo Wayback Machine


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**György DEMKÓ** [djordj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Demkó György** estis hungara pastro, preposto, profesoro.

György Demkó  naskiĝis la 15-an de februaro 1856 en Hungara reĝlando en Nagyida (nuntempa Veľká Ida en Slovakio). Li mortis la 5-an de majo 1914 en Balatonfüred.

Biografio
---------

György Demkó frekventis gimnazion en Eger, poste li akiris teologian diplomon en Vieno en 1878. Hejmenveninta li pastriĝis, li komence estis pastro en Törökszentmiklós. En 1880 li revenis al Vieno por plene fine la diplomon, poste li ekinstruis en Teologia Altlernejo (Eger). Li doktoriĝis en 1882. En la sekva jaro li estis nomumita profesoro en Universitato de Budapeŝto, li atingis la rangon publika ordinara profesoro en 1888. En la studjaro 1904 li estis rektoro. En 1907 li iĝis kanoniko kaj lernejestro en Eger. En 1913 li pensiuliĝis.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Jus ecclesiasticum peculiari respectu habito ad Hungariam...* (1888)
* *Árpádházi boldog Margit élete* (Vivo de Margareta de Hungario), (1895) - libro
* *A gyermekek vallása* (Religio de la infano), (1897)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al litero D, poste serĉu la nomon)
* hungarlingva biografio


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
"**One, two, three, viva l'Algérie"!** estas slogano kantata de subtenantoj de la Alĝeria futbalteamo. Ĝi ankaŭ estas uzata en aliaj disciplinoj same kiel en ne-sportaj kuntekstoj rilataj al Alĝerio.

Slogana kompono
---------------

La slogano miksas vortojn en tri lingvoj: "One, two, three" en la angla ("unu, du, tri"), "viva" en la hispana ("vivu"), kaj "Algérie" en la franca, kutime prononcita kun la alĝeria akcento (kun la rulita "r").

Historio
--------

Laŭ Kader Abderrahim, esploristo ĉe la IRIS, ne ekzistas "neniu historia certeco" koncerne la originon de ĉi tiu slogano kaj "pluraj teorioj cirkulas sen vere scii de kie venas ĉi tiu kantaĵo".

La universitato de Tiaret donas politikan originon: ĝi estas derivita de unu el la sendependecaj sloganoj de la alĝerianoj en la 1950-aj jaroj, "We want to be free!" ("Ni volas esti liberaj", kriegis al la internaciaj amaskomunikiloj), kiu poste fariĝas "Unu, du, tri" sekvante simplan prononceraron per kolektiva ripetado.

Laŭ alia teorio, "One, two, three, viva l'Algérie!" estas kantataj de subtenantoj la 3-an de majo 1974 en la stadiono Habib-Bouakeul en Orano dum la matĉo venkita 3-1 de la alĝeria teamo kontraŭ la angla Sheffield United. Tiu ĉi slogano estas uzata ankaŭ tiun jaron en la kunteksto de alĝeria-maroka streĉiteco pro la krizo de krizo de la Okcidenta Saharo: Alĝerianoj estas kantintaj "One, two, three, viva l'Algérie!" En respondo al marokanoj kantantaj "Unu, du, tri, vivu la reĝo" en tiu tempo. Ĉi tiu teorio estas polemika, tamen, ĉar ĝi estas ĉefe prezentita de politikistoj.

Fine, en 1975, dum 1975 mediteraneaj ludoj organizite ĉe Alĝero, la alĝeria futbalteamo, sub la direkto de Rachid Mekhloufi, gajnis la oran medalon kontraŭ la franca teamo kun poentaro de 3 kontraŭ 2 la 6-an de septembro 1975, denove kaŭzante al ĉi tiu kanto en la standoj.

Poste, dum la Monda Pokalo en Brazilo en 2014, belgaj subtenantoj parodias ĝin por sia propra nacia teamo: "One, two, frites, viva la Belgique!" (Unu, du, frititaj terpomoj, vivu Belgio!)

Kulture
-------

*One, two, three, viva l'Algérie!* estas la titolo de alĝeria dokumenta serio elsendita en 2009 (proksimume 19 epizodoj po 36 minutoj) kiu spuras la grandajn momentojn de alĝeria piedpilko de la kolonia epoko ĝis la 2000-aj jaroj.

*One, two, three, viva l'Algérie!* estas la titolo de pluraj alĝeriaj kantoj uzante ĉi tiun sloganon, interpretitaj de diversaj artistoj: Chebba Sonia kaj Cheb Mahfoud, Palermo, Jimmy Oihid, DJ Kayz, Fenneca Kompanio kaj Milana Grupo.

*Bienvenidos a mi país. One, two, three viva l'Algérie* estas la titolo de libro de Antonia Santolaya, Edicions de Ponent, 2011.

«One, Two, Three, Viva l’Algerie!» estas la titolo de libro verkita de Djilax kaj rakontanta la aventuron de du amikoj en Egiptio kaj Sudano en streĉa futbala kunteksto inter Egiptio kaj Alĝerio.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 748533
 |
**György Csík** [djordj ĉIk], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Csík György** estis hungara kostumisto, dekoraciisto, universitata instruisto.

György Csík  naskiĝis la 25-an de decembro 1959 en Csorna.

Biografio
---------

György Csík frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li akiris diplomon en Hungara Belarta Altlernejo en 1984. Li lernis ĉefe de Gábor Szinte (pentristo) kaj Márta Jánoskúti. Post la diplomo li laboris 4 jarojn en produktejo de filmoj, inter 1988–1996 Teatro Szigligeti (Szolnok). En la sekvaj jaroj li ne apartenis al teatro, sed li faris kostumajn kaj dekoraciajn laborojn ekzemple en Nacia Teatro (Pécs), Teatro Csokonai (Debrecen), Nacia Teatro (Szeged), Teatro József Attila. Li instruas en Universitato de Kaposvár kaj Hungara Belarta Universitato. Li ricevis plurajn premiojn inter 1993-2015.

Elektitaj teatraj kostumaj, dekoraciaj laboraĵoj
------------------------------------------------

* William Shakespeare: Reĝo Lear (1986)
* Béla Bartók: Burgo de la Blubarbulo (1990)
* Giuseppe Verdi: Rigoletto (2000)
* Ferenc Erkel: Ladislao Hunyadi (opera versio, 2010)

Elektitaj kinejaj kostumaj, dekoraciaj laboraĵoj
------------------------------------------------

* *Szerelem első vérig* (1986)
* *A kísértés* (2007)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
La fasado de antikva brikdomo en urboplaco de Bolesławiec
La fasadoj de domoj en Amsterdamo
**Fasado** aŭ **precipa domfronto**. La vorto fasado devenas de la latina "*facies*" = *aspekto* trans la franca "*facade*") estas flanka (la surfacon formanta) parto de konstruaĵo.

Laŭ Francisko Azorín **fasado** estas *Antaŭa parto de konstruaĵo, enhavanta la ĉefan enirpordon. Eksteraĵo.* Kaj li indikas etimologion el la latina *facies* (faco). Kaj li aldonas teknikajn terminojn kiaj ĉefa fasado; flanka fasado; posta fasado; korta fasado.

Priskribo
---------

Tradicie temas pri la precipa enireja kaj speciale bela flanko de konstruaĵo, per kiu tiu ĉi direktiĝas kaj prezentiĝas al placo aŭ strato, foje ankaŭ al ĝardeno (ekzemple ĉe barokaj kasteloj.

Ĉe modernaj konstruaĵoj oni ofte nomas ĉiujn eksterajn murojn fasado.

En figura senco oni foje diras, ke io "*estas nura fasado*" kun la signifo *trompa*, *iluzia*, *nesolida*, *facile senmaskigebla*.

Vidu ankaŭ
----------

* Fasadismo, ebla konstrumetodo ĉe malnovaj kontruaĵoj
* Fronto

Referencoj
----------

1. ↑  Francisko Azorín, arkitekto, Universala Terminologio de la Arkitekturo (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 72.
2. ↑  Azorín, samloke.

* Kategorio Fasado en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Damo Margaret Beaufort dum preĝado
**Damo Margaret (Margareta) BEAUFORT** (n. la 31-an de majo 1443, m. la 29-an de junio 1509) estis patrino de Henriko la 7-a.

Ŝi naskiĝis ĉe la kastelo Beltsoe, Bedfordshire kaj estis pra-nepino de Johano de Gaunt kaj lia tria edzino Katerina Swynford. La infanoj de Johano de Gaunt kaj Katerina estis legitimataj kondiĉe ke ili, kaj iliaj posteuloj, neniam pretendus la anglan tronon Ŝia patro estis Johano Beaufort, 1-a Duko de Somerset, kiu mortis kiam ŝi havis nur du jarojn. Henriko la 6-a (Anglio) elektis kiel ŝia edzo sian duon-fraton Edmundo Tudor, 1-a Grafo de Richmond. Margaret edziĝis al Edmundo la 1-an de novembro 1455, sed Edmundo mortis la sekvantan novembron. Margaret gravedis, kvankam ŝi havis nur dek-tri jarojn. Post la komenco de la enlandaj militoj "La Militoj de la Rozoj" (angle, Wars of the Roses) ŝi kaj ŝia filo Henriko translokiĝis al Pembroke, kie ŝi restis ĝis la Jorkista triumfo de 1461. Kiam Henriko la 6-a regajnis la tronon en 1470, ŝi revenis al sia kortego sed ŝia filo fuĝis al Bretonio kun sia onklo Jasper Tudor.

Post la morto de Edmundo Tudor, Margaret edziĝis al

* Kavaliro Henriko Stafford (m. la 4an de oktobro 1471), filo de Humphrey Stafford, 1-a Duko de Buckingham kaj poste al
* Tomaso Stanley, 1-a Grafo de Derby

sed ne naskis pluajn infanojn, eble rezulte de gravedo dum ŝi ankoraŭ tre junis.

Ŝi partoprenis komplotojn kontraŭ Reĝo Rikardo la 3-a, kaj, post la batalo apud Bosworth estis ŝia tria edzo Tomaso Stanley kiu metis la kronon sur la kapon de ŝia filo Henriko.

En 1502 ŝi kreis postenon Profesoro de Teologio ĉe la Universitato de Kembriĝo ("Lady Margaret's Professorship of Divinity"). En 1505 ŝi faris grandan donacon por refondi la Kembriĝan kolegion God's House kun la nomo Christ's College. Ŝi mortis la 29an de junio 1509 en la domo de la dekano de Abatejo Westminster, kaj entombiĝis en la kapelo de Henriko la 7-a en tiu abatejo.

La unua virina kolegio de la Universitato de Oksfordo, Lady Margaret Hall, nomiĝis laŭ Margaret Beaufort.

* Kategorio Margaret Beaufort en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 270330
* GND: 119277085
* LCCN: n81070586
* VIAF: 46834598
* ISNI: 0000 0001 2131 1084
* SUDOC: 083739270
* BNF: 12345281c
* ULAN: 500314056
* NLA: 35569468
* BIBSYS: 90890676
* BNE: XX5445640
 |
**György Dénes** [djordj dEneŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Dénes György** estis hungara speleologo, geografo, hidrologo, altlerneja instruisto.

Memortabulo pri György Dénes
György Dénes naskiĝis la 3-an de septembro 1923 en Orosháza, li mortis la 30-an de aprilo 2015.

Biografio
---------

György Dénes devenis el juda familio. Li maturiĝis en sia naskiĝurbo, ekde 1942 li studis en Reĝa Scienca Universitato Erzsébet), iom poste li estis trudlaborosto. Dum la nazia erao li estis deportita al Bergen-Belsen. Depost fino de la 2-a mondmilito li daŭris la lernadon kaj akiris juran diplomon. Komence li estis juristo en Marcali, iom poste li instruis en Hungara Ekonomia Universitato, pli poste denove juristo. Tiutempe li estis jam tre aktiva en esploroj de hungaraj grotoj. Li apogis la hungaran revolucion de 1956, poste li estis monaton en malliberejo. Li akceptis inviton de László Jakucs kaj ili laboris kune en grotoj de Aggtelek. Inter 1958-1960 li studis en Scienca Universitato de Szeged, poste en Scienca Universitato Loránd Eötvös li akiris geografian diplomon. En 1961 li fondis speleologian ambulancan servon (la unuan en Hungario). Baldaŭ li instruis en Teknikuniversitato de Budapeŝto kaj li partoprenis en fondo de internacia speleologia asocio. Li forlasis la instruadon kaj li estis hidrologo en instituto. Laste li instruis en Universitato de Pécs. Li ricevis premiojn (ankaŭ eksterlandajn) inter 1967-2010. Li havis edzinon, kiu naskis 2 dufoje.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Vártúrák kalauza. I.* (kunaŭtoro, 1969, 1975)
* *Aggteleki-karsztvidék. Útikalauz.* (kun László Jakucs kaj Pál Jakucs, 1975)
* *A Bódvaszilasi-medence 700 éves története.* (1983)
* *Budai barlangok* (kunaŭtoro, 1992)
* *Budapest és a Dunakanyar* (2001)

Memorigiloj
-----------

* memortabulo en Angyalföld (2017)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun desegnaĵo
* hungarlingva biografio[*rompita ligilo*]

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio György Dénes (speleologo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 676824
* LCCN: n92112539
* VIAF: 18883719
* ISNI: 0000 0000 7905 1230
* NKC: jx20071128006
 |
**Saldón** [salDON] estas vilaĝo kaj municipo de la provinco Teruelo (nordorienta Hispanio), nome en la sudokcidenta komarko *Sierra de Albarracín*.

Geografio
---------

Ĝi estas ĉe la montaro *Sierra de Albarracín*, je 35 km de Teruelo, provinca ĉefurbo. La municipa teritorio estas montara, abundas pinaroj kaj transmigra brutobredado de ŝafoj. Saldón estas unu el la sudokcidentaj municipoj de la regiono.

Saldón estas sur tre montara areo je 1 395 msm, komunikebla laŭ la regiona ŝoseo A-1513 sude al Valdecuenca kaj tra Bezas oriente al Teruelo.

Historio
--------

La originoj de la loĝloko estus de fino de la 12-a jarcento je la konkero fare de kristanoj kaj posta reloĝado de la montaro fare de navaranoj. 

Ekde 21a de junio 1257, per decido de la reĝo Jakobo la 1-a en Teruelo, Saldón ekformis parton de la komunumo *Sesma de Jabaloyas* en la komunumaro *Comunidad de Santa María de Albarracín*, kiu dependis rekte de la reĝo, kaj tio restis ĝis 1837, kun aktuala sidejo en Tramacastilla.

Aktualo
-------

Bazo de ekonomio estas agrikulturo (cerealoj) kaj brutobredado. Preskaŭ ĉiuj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento kaj tiukadre oni malaltiĝis el 500 loĝantoj en 1930-aj jaroj ĝis nunaj 25 loĝantoj.

Altiraĵoj estas la preĝejo, popola arkitekturo, naturaj lokoj, pinaroj.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Teruelo

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 797319
 |
**Fasadopentrado** (germane: *Lüftlmalerei*, pli malofte skribita: *Lüftelmalerei*) indikas artan esprimon en formo de pentraĵoj sur la eksteraj muroj de domoj en Supra Bavario, precipe en la regiono de *Werdenfelser Land* ĉirkaŭ Garmisch-Partenkirchen kaj en Tirolo (precipe en Holzgau aŭ Telfs). 

Ĉi tiuj pentraĵoj estas faritaj laŭ la tekniko de freskoj sur freŝa kalkŝtono, tiel ke la koloroj povas penetri profunde en la mortero ankoraŭ malseka, permesante ke la koloroj pli longe konserviĝas. 

***Lüftlmalerei*** estas populara varianto de pentrotrompo. 

* *Lüftlmalerei* en Supra Bavario, Austrio
* Oberammergau "Kuatala" 7 Mühlbach
* Kölblhaus, Oberammergau
* Pilatus-Haus, Oberammergau
* Oberammergau
* La restoracio Zum Husaren en Garmisch-Partenkirchen.
* *Lüftlmalerei* en Holzgau, Tirolo, Aŭstrio
* Ornamata domo
* Ornamata domo
* Ornamata domo
* Ornamata domo
* Domo el la duono de la 18-a jarcento.   Pentrarto sur la fasado de Josef Degenhart, ĉirkaŭ 1790
* Farmbieno el la sama periodo, pentraĵo de la fasado, probable, fare de Josef Degenhart, ĉirkaŭ 1790

Notoj kaj referencoj
--------------------

Ĉi tiu artikolo estas parte aŭ tute traduko de la Vikipedia artikolo en la germana titolita "Lüftlmalerei "( vidu la liston de kontribuintoj ) .

Eksteraj ligiloj
----------------

* (germana) Fasadopentrado en Mittenwald, Supra Bavario, Germanio
* (angla) Fasadopentrado - Lüftlmalerei, Telfs, Tirolo, Aŭstrio[*rompita ligilo*]

* Kategorio Fasadopentrado en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**NAGY Ödön** [nadj] estis rumanuja hungara etnografo naskita en Sajóudvarhely la 31-an de majo 1914 kaj mortinta la 1-an de septembro 1995 en Câmpenița.

Biografio
---------

Ödön Nagy finis la mezlernejon en Târgu Mureș (1932); li studis du jarojn en la Universitato Ferdinand la 1-a, pli poste li finis la reformitan teologion (1937). En Budapest li studis etnografion ĉe István Györffy (1937–38). Li estis helppastro en Kissármás, pastro en Mezőköbölkút, Hari, Istvánháza, Szolokma kaj Havad (1940–81). Lia esplorkampo estis la popolkutimoj lige de ekleziaj festoj kaj kolekto de popoltradicioj. Liaj studoj post 1990 aperis en la jarlibro de Kriza János Néprajzi Társaság (A havadi juhtenyésztés. 1. 1992. 24–36; A mezőfelei gyékényfeldolgozó háziipar. 2. 1994. 128–146; Halál és temetés Hariban. 3. 1995. 92–98), en *Néprajzi Látóhatár* (Temetési szokások a Maros megyei református gyülekezetekben. I. 1992. 3–4. sz. 53–63; A hagyományos szőlőtermesztés és borászat Mezőfelében. II. 1993. 3. sz. 140–141; Népi joghagyományok Havadon. II. 1993. 4. sz. 21–39; Fehértemetés a gyimesi Magyarcsügén. IV. 1994. 3–4. sz. 190–192; A hagyományos táplálkozás és változásai a Maros megyei Mezőfelében. V. 1995. 1–2. sz. 106–113), en volumo *Népismereti Dolgozatok* (Természetbeni fizetési formák Havadon. 1994. 141–152).

Verkoj
------

* *Szórvány és beolvadás* (Klny. a Hitelből. Kv. 1938);
* *Téli néphagyományaink* (Útmutató néprajzi gyűjtőknek. Klny. Kv. 1938);
* *Tavaszi néphagyományok* (Kv. 1939);
* *Adatok téli néphagyományaink ismeretéhez* (kune kun Endre Makkai, ETF. 103. Kv. 1939).
* *A mezőfelei adventista gyülekezet, Egy szórványgondozó lelkész naplója, Adatok tavaszi néphagyományaink ismeretéhez* en manuskripto.

Fontoj
------

* Romániai magyar irodalmi lexikon


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 250155
* LCCN: n2002094525
* VIAF: 78142153
* ISNI: 0000 0000 3700 8672
 |
La **Farø-pontoj** (dane *Farøbroerne*) estas aŭtoŝoseaj pendopontoj en la Balta Maro, kiuj apartenas al la ŝtato Danio. Ili ligas la centran insuleton Farø kun la multe pli grandaj insuloj Sjælland norde kaj Falster sude. Ambaŭ partaj pontoj finkonstruiĝis dum la jaro 1984.

La suda ponto kuŝas inter la insuloj Farø kaj Falster. Ĝi longas 290 metrojn, kaj 95 metrojn altaj pilonoj per diagonalaj kablegoj stabiligas la konstruaĵon. La norda ponto longas 1596 metrojn kaj per konstruaĵo de betonaj traboj ligas la insulojn Farø kaj Sjælland. Sur la insuleto Farø inter ambaŭ pontoj ekzistas ŝosea debranĉiĝo, kiu de tie dige pere de la insuleto Bogø gvidas al la insulo Møn.

pilonoj de la suda ponto
La pontoj administre apartenas parte al la teritorio de la komunumo Guldborgsund kaj parte al tiu de la komunumo Vordingborg.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Farø-pontoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* 0004583 arkitekturaj informoj pri la norda ponto (germane)
* arkitekturaj informoj pri la suda ponto (germane)
**György Csanádi** [djordi ĉanAdi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Csanádi György** estis hungara ekonomikisto, inĝeniero, politikisto, profesoro, membro (korespondanta en 1958, ordinara en 1970) de Hungara Scienca Akademio. Lia origina familia nomo estis **Czipszer** [cipser].

György Csanádi  naskiĝis la 28-an de julio 1905 en Aŭstrio-Hungario en Laibach. Li mortis la 27-an de aprilo 1974 en Budapeŝto.

Biografio
---------

György Csanádi frekventis teknikuniversitaton en Budapeŝto akirinta inĝenieran diplomon en 1927, sed post 2 jaroj li akiris ankaŭ ekonomian diplomon. Inter la 2 diplomoj li instruis en la teknikuniversitato. Li eklaboris en 1929 en MÁV. En 1941 li soldatiĝis, sed li restis fervojisto en Dombóvár. Post la 2-a mondmilito li aliĝis al la komunistoj kaj li havis diversajn postenojn rilate al la fervojoj. Li strebis multe pri refunkciado de la trajnoj. Inter 1949-1956 kaj 1962-1963 li estis ĉefdirektoro de MÁV. Dum la hungara revolucio de 1956 li estis ministro pri trafiko kaj poŝto, poste komisaro, fine denove ĝismorte ministro.

Li instruis en la teknikuniversitato inter 1951-1963 kiel katedrestro, poste ĝismorte kiel profesoro. Li atingis la sciencan gradon PhD en 1952, li doktoriĝis en 1955 antaŭ la akademio. Li ricevis premion Kossuth en 1956, inter 1946-1973 aliajn premiojn, en 1969 finnan premion.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *A szocialista vasút* (La socialisma fervojo), (1950)
* *Vasúti üzem* (1954) - studenta lernolibro
* *A közlekedéstudomány, a közlekedéspolitika és a gyakorlati közlekedéspolitika összefüggései a szocialista és a tőkés társadalmi- gazdasági rendszerben* (1960)
* *A nemzetközi közlekedéspolitika elméleti és gyakorlati problémái* (1970)

Memorigiloj
-----------

* memortabulo en altlernejo en Győr de 1974

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto (la teksto estas legebla maldekstre post klako al literoj C, CS kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

* Kategorio György Csanádi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 475341
* VIAF: 121474931
* ISNI: 0000 0000 7967 338X
 |



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Christian Ulrich,** laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj hungarece **Ulrich Keresztély** estis aŭstrohungara arkitekto, altlerneja instruisto.

Christian Ulrich naskiĝis la 27-an de aprilo 1836 en Vieno, li mortis la 22-an de januaro 1909 en Vieno.

Biografio
---------

Christian Ulrich post mezlernejo frekventis politeknikon kaj studis astronomion en la Universitato de Vieno en 1855. Sekvis studoj en politekniko en Karlsruhe antaŭ ol li studis en la Akademio de Belartoj de Vieno ĉirkaŭ 1860. Liaj plej gravaj instruistoj estis de:Carl Roesner, de:Eduard van der Nüll kaj de:August Sicard von Sicardsburg. Li studvojaĝis al Francio, Belgio kaj Italio. Inter 1865-1885 li estis arkitekto en sia naskiĝurbo, sed li ankaŭ prizorgis la fabrikon pri speguloj de gepatroj. De 1885 ĝis 1892 Ulrich projektis en Hungara reĝlando, eĉ li prenis hungaran civitanecon (de 1885 ĝismorte) kaj loĝis en Budapeŝto. De 1892 Ulrich laboris denove en Vieno. En 1896 li estis nomumita profesoro de la TU Wien, kie li estis katedrestro, inter 1899-1900 rektoro. En 1905 Ulrich edziĝis, lia geedzeco restis seninfana. Li ricevis imperiestran premion en 1885.

Elektitaj planitaj konstruaĵoj
------------------------------

* Muzeo en Haarlem (1878)
* Grenejo en Budapeŝto (1880, jam malkonstruita)
* Industria halo en Budapeŝto (1885, jam malkonstruita)
* Etaĝa domo en Vieno (1901)

* Muzeo en HaarlemMuzeo en Haarlem
* Grenejo en BudapeŝtoGrenejo en Budapeŝto
* Industria halo en BudapeŝtoIndustria halo en Budapeŝto
* Domo en Vieno (1901)Domo en Vieno (1901)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* germanlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Christian Ulrich en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 691651
* GND: 1072708892
* VIAF: 316740015
 |
**Fasolado**, (greke φασολάδα, φασουλάδα aŭ φασόλια) estas greka, kipra kaj levantena supo, kun sekaj blankaj faboj, olivoleo kaj legomoj, foje nomataj la "nacia manĝaĵo de la grekoj".

Ĝi havas similan varianton en la turka kuirarto kiu nomiĝas kuru fasulye. La araba versio nomiĝas fasulia (arabe: فاصوليا) kaj troviĝas en Egiptio, Irako, Israelo, Jordanio, Libano, Libio, Palestino, Sauda Arabio, Sudano, Sirio kaj Jemeno.

Fasolado estas farita el boligita fazeolo kun tomatoj kaj aliaj legomoj kiel karoto, cepo, petroselo, celerio kaj nobla laŭro. Faboj foje estas uzataj anstataŭ blankaj faboj. Receptoj varias konsiderinde.

Ĝi ofte riĉiĝas per olivoleo ĉu en la kuirejo, ĉu sur la tablo.

Male al la itala *fagiolata*, la brazila kaj portugala *feijoada*, rumana *fasole* kaj la hispana *fabada*, fasolado ne enhavas viandon.

Notoj
-----

1. ↑   Λεξικό της κοινής Νεοελληνικής, 1998

* Kategorio Fasolado en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Vista** estas urbo en Usono, en subŝtato Kalifornio, en Kantono San Diego. La loknomo signifas hispane: vido.

Situo de Vista en Kalifornio kaj en la kantono
Urbomezo de Vista

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 48 km²
* Loĝantaro: 93.834 (en 2010)
* Supermara alteco: 99 m
* Horzono: UTC-8h (en somero UTC-7h)
* Poŝtkodoj: 92081, 92083-92085
* Telefonkodoj: 760, 442

Geografio
---------

Vista situas en la sudokcidenta landparto de Usono, en la suda parto de la subŝtato. Oceanside (Kalifornio) troviĝas 8 km, Pacifiko etendiĝas 7 mejlojn.

Historio
--------

Publika konstruaĵo en Vista
Publika konstruaĵo en Vista
En tiu areo indianoj loĝis ĝis fondo de misio fare de hispanoj en 1798. En la jaro 1830 Meksiko sendependiĝis, la prospero de la misio malpliiĝis. En 1850 oni komencis agrikulturadi, sed jam ili estis usonanoj. En 1879 oni kulturis jam vinberojn. En 1882 la poŝto ekfunkciis, tiel la urbeto fondiĝis. En 1963 Vista oficiale urbiĝis.

Klimato
-------

Vista situas en mediteranea klimato laŭ klimata klasifiko de Köppen. La temperaturo averaĝe varias inter 11-23 °C. La varmo kulminas inter junio-septembro kun rekordo 42 °C, la malvarmo kulminas en januaro kun rekordo -7 °C. Jare pluvas po 336 mm. La pluvo kulminas en februaro, aŭguste malkulminas.

Trafiko
-------

El Vista ĉefvojoj kuras al Oceanside (Kalifornio) kaj Escondido.

Fontoj
------

Mapo pri Kalifornio, kie estas trovebla Vista en la plej suda parto de Kalifornio
* Képes Világatlasz ISBN 963 8475 38 2
* Tiu ĉi artikolo tradukiĝis helpe de Guglo, estis prenitaj nur tiuj frazpartoj, kiuj estis sencohavaj el anglalingva Vikipedio
Christian Wehrschütz kiel moderigisto ĉe Eŭropa Forumo Wachau, 2018.
**Christian Ferdinand WEHRSCHÜTZ** (naskiĝinta la 9-an de oktobro 1961 en Graz) estas aŭstra ĵurnalisto kaj juristo.

Vivo
----

Post trapaso de la abiturienta ekzameno en 1980 en Graz (Bundesgymnasium und Bundesrealgymnasium Kirchengasse) li studis inter 1981 kaj 1985 jursciencojn ĉe Universitato de Graz. Krome li ekstudis slavistikon. Li estas oficiro rezervista en rango de majoro. Li komencis sian ĵurnalisman agadon ĉe la dekstra monatgazeto "Die Aula" kie li aktivis ĝis 1983. Inter 1987 kaj 1990 li ĉefredaktistos ĉe "Neue Freie Zeitung" de la partio FPÖ kaj estis aŭtoro ĉe diversaj organoj. En 1988 li volontulis ĉe Neue Zürcher Zeitung verkante por ĝi dum pluraj jaorj recenzojn en la rubriko *Das politische Buch*. Wehrschütz. Li regule skribas por Kleine Zeitung pri la Balkana duoninsulo.

Ekde 1991 li deĵoras ĉe ORF laborante ĝis 1992 ĉe ORF-teleteksto kaj poste ĝis 1999 ĉe ORF-radio en la novaĵsekcio. En novembro 1999 li senditis kiel balkani-eksperto fare de ORF al Belgrado de kie li reporteris pri la eksa Jugoslavujo kaj Albanujo.

En junio 2011 li eĉ kandidatis por la ofico de ĝenerala direktoro de ORF. en 2002 li eks-aniĝis de FPÖ.

Laŭ propraj informoj li parolas la lingvojn anglan, rusan, ukrainan, serban, francan, slovenan, makedonan kaj albanan estante armeinterpretisto pri la lingvoj rusa kaj ukraina. Li estas kunedza kaj havas du filinojn. En septembro 2015 li komisiitis per la gvidado de la nova korespondanta buroo je Kievo.

Verkoj
------

* *Im Kreuzfeuer. Am Balkan zwischen Brüssel und Belgrad*. Molden, Wien/Graz/Klagenfurt 2009, ISBN 978-3-85485-247-6.
* *Brennpunkt Balkan. Blutige Vergangenheit, ungewisse Zukunft*. Styria premium, Wien 2013, ISBN 978-3-222-13427-2.
* *Brennpunkt Ukraine. Gespräche über ein gespaltenes Land*. Styria premium, Wien 2014, ISBN 978-3-222-13474-6.

Premioj kaj honoroj
-------------------

* 2000: Staatspreis für publizistische Leistungen im Interesse der Geistigen Landesverteidigung
* 2007: Leopold-Kunschak-Pressepreis
* 2014: honorado kiel ĵurnalisto de la jaro fare de la gazeto "Der Österreichische Journalist"

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Christian Wehrschütz en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Hejmpaĝo
* Etportreto ĉe ORF
* Informoj pri Christian Wehrschütz en katalogo de la Germana Nacia Biblioteko (germane)

Notoj
-----

1. ↑
2. ↑  "Freimaurer: Widerstand gegen Wehrschütz". Ĉe: Der Standard, 28.9.2011
3. ↑  Thomas Götz: *Porträt der Woche: Ein Kämpfer gegen Windmühlen*. Ĉe: Kleine Zeitung, 8.8.2011, p. 7.
4. ↑
5. ↑
6. ↑
7. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2016-03-27. Alirita 2022-02-25.
8. ↑
9. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 758567
* GND: 139733418
* LCCN: no2010150905
* VIAF: 102586760
* ISNI: 0000 0000 8285 9126
* NKC: jo2015865774
 |
Kopio de la Statuo de Libereco en Visnes
**Visnes** estas vilaĝo de la komunumo Karmøy sur la samnoma insulo Karmøy, en la departemento Rogaland ĉe la okcidenta marbordo de Norvegio.

En Visnes estis la vejno da kupro kiu havigis materialon por la Statuo de Libereco de Novjorko, Usono. Kupro tie estis unuafoje malkovrita en 1865. Visnes estis la loko de unu el plej aktivaj kuprominoj de Norvegio. Dum la 1870-aj jaroj, ĝi estis la plej granda kupromino en Norvegio. Ĝis 70% el la norvegaj kuproeksportado venis el Visnes, kiu tiam estis unu el plej grandaj minoj de norda Eŭropo. Tiu mino estis en plena funkciado dum multe de la fina duono de la 19a jarcento kaj ne fermiĝis tute ĝis 1972. La kupromino havas sian propran muzeon, Visnes Gruvemuseum.

Referencoj
----------

1. ↑   Vigsnes Mining Field. Olavsrosa.no (2007-07-28). Alirita 2012-03-19.
2. ↑   Discovery of Copper at Visnes in Norway (Visnes Copper Mines). Park.org. Alirita 2012-03-19.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Visnes Gruvemuseum

Koordinatoj: 59° 21′ 37″ Nordo 5° 13′ 46″ Oriento﻿ / ﻿59.3603 °N, 5.22944 °O﻿ / 59.3603; 5.22944 (mapo)
EMS VCS3
La **VC S3** (por *Voltage Controlled Synthesizer with 3 oscillators*, "tensi-kontrolata sintezilo kun 3 oscilatoroj") aŭ *Putney* estas duonmodula analoga sintezilo kun 3 oscilatoroj produktita de la angla kompanio Electronic Music Studio (EMS) ekde 1970. Ĝi estis konceptata en 1969 de Peter Zinovieff, Tristram Cary kaj David Cockerell.

Priskribo
---------

La elektroniko de ĉi-tiu sintezilo estis konceptata de David Cockerell, dum la kesta dezajno estas pro Tristram Cary.

Malgranda, ĝi tamen ofertis porepoke grandajn eblecojn de sona esplorado, dank'al sia matrico kunmetita de malgrandaj elektronikaj rajdantoj por konekti la modulojn kune sen uzado de kabloj, kaj ankaŭ al sia stirstango

Origine sen klavaro, la aparato estis uzata ĉefe por kreado de sonefektoj kaj bruaĵoj. Oni tamen povas aldoni la klavaron DK1 (1969 - The Cricklewood), poste la DK2 (1972 - duofonia versio de la DK1), kaj la ebenan klavaron kun sentemaj klavoj, la KS (1972 - Keyboard Sequencer, poste integritan en la kovrilo de la Synthi A por formi la AKS), kun malfacilo akiri ĝustajn notojn ĉar la oscilatoroj ne tre stabilas.

Fama sintezilo
--------------

La VCS3 estis ĉefe uzata de rokmuzikaj grupoj kiel Pink Floyd, King Crimson, Tangerine Dream, Yes, Depeche Mode, Roxy Music (Brian Eno-epoko), The Who, Gong, ktp. kaj de muzikistoj kiel Brian Eno, Klaus Schulze, Jean Michel Jarre, Franco Battiato, ktp.

La grupo Pink Floyd uzas ĝin en la albumoj Obscured by Clouds, The Dark Side of the Moon, Wish you were here, Animals kaj The Wall.

Synthi A (1971) estas portebla versio de VCS3; la Synthi AKS (1972) enkorpigas la klavaron KS kun ĝia integrita sekvencilo.

La VCS3 apartenas al la familio de mitaj sinteziloj, same kiel la Minimoog kaj la ARP 2600. Malofta maŝino, ĝia prezo estas tre alta sur la dua-mana merkato.

* Kategorio EMS VCS3 en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Rodney William ANSELL** (1953 – 4-a de aŭgusto 1999) estis aŭstraliano el aŭstralia makisarbaro, kiu donis inspiron por la rolulo ludata de Paul Hogan en filmo Crocodile Dundee de 1986. Li estis murdita fare de polico.

Li vere ekzistis. La arbarano, kiun en komedio *Krokodilo Dundee* rolis Paul Hogan, fakte nomiĝis Rodney Ansell. Li famiĝis pro tio, ke en la jaro 1977 li erarvagis en makiso norde en Aŭstralio, kie li estis supervivanta sep semajnojn sur malgranda insuleto ĉirkaŭigita de krokodiloj armita sole per tranĉilo kaj du hundoj.

Post tio, kiam vizitis lin du ĵurnalistoj kaj faris kun li intervjuon, estiĝis pri li eĉ kurta dokumenta filmo kaj fine eĉ libro. Tiam lian okazintaĵon rimarkis filma produktoro John Cornell. Li komencis skribi scenarion. En la jaro 1986 eliris el ĝi komedio Krokodilo Dundee kaj baldaŭ post tio ankaŭ daŭrigo.

La scenojn en la filmo, kiam la ĉefa heroo dormas en kvinstela hotelo en dormosako aŭ trinkas akvon el bideo, estas inspiritaj per veraj situacioj, kiujn Ansell travivis en Sidnejo dum propagando de sia libro. Kurioze estas, ke aktoro Paul Hogan estis tre simila al li - kunigis ilin blondaj haroj kaj bluaj okuloj.

Por honorarioj Ansell aĉetis farmon kun grego da brutaro, sed li perdis ĝin kulpe de infekto. Li perdis tri milojn da bovinoj. En la jaro 1992 li estis persekutita pro ŝtelo. La edzino divorcis el li kaj foriris de li ankaŭ liaj du filoj.

En aŭgusto de 1999 li provis enŝteliĝi en najbaran domon, dum kio li vundis du virojn. Li fuĝis kaj policistoj fermis la tutan regionon. Kiam ili atingis lin, li pafmortigis unue unun el ili kaj malaperis en la makiso. Ansell provis trabati la ĉirkaŭigon kaj komencis pafadi kontraŭ ŝosea patrolo, sed li estis pafmortigita.

Li estis 44-a jara.

Referencoj
----------

1. ↑   'Dundee' Ansell dies in shootout. *CNN*. Alirita 2006-09-05.
**Hermann WISLICENUS** (naskiĝinta la 20-an de septembro 1825 en Eisenach, mortinta la 25-an de aprilo 1899 en Goslar) estis germana pentristo.

Vivo
----

Wislicenus frekventis la akademion en Dresdeno kaj iĝis poste disĉiplo de Eduard Bendemann, poste de Julius Schnorr von Carolsfeld. Lia unua bildo *Überfluß und Elend* aĉetitis fare de la dresdenaj galeriistoj. En 1853 li danke al stipendio permesis al si vojaĝon en Italujon kie li en Romo aparte aliĝis al la rondoj de Peter von Cornelius. Post reveno li eksetliĝis en Vajmaro kie li plenumis diversajn mendojn, ekz. *Götterbacchanal* (por plafona pentraĵo por domo en Lepsiko); la oleaĵojn *Die Nacht* (por la grandduko), *Die Phantasie, von den Träumen getragen* (por grafo Schack en Munkeno), *La kvar evangeliistoj* (por la funebra kapelo de granddukino Maria Pavlovna Romanova Vajmare); plurajn desegnaĵojn, ekz. *Ruhmeshalle deutscher Dichter* (enmuzee Vajmare), *Deukalionische Flut* (samloke), *Prometheussage* (enmuzee Lepsike). En Vajmaro li ankaŭ planis la ornamojn por la Stegmann-domo.

*La vekiĝo de Barbarossa*, Imperia Palaco, Goslar.
En 1868 li sekvis vokon profesoran al Düsseldorf kie estiĝis grandaj pentraĵoj: *Die vier Jahreszeiten* (Berline), *Germania auf der Wacht am Rhein*, *Die Lurlei* ktp.

En 1877 oni aljuĝis al li la unuan premion en la konkurencado pri la pentrado de la imperiestra salonego de ĉe Kaiserpfalz en Goslar: pentritis diversaj aferoj el la historio de la germanaj imperiestroj kaj el la legendaro. Per tio li okupiĝis kune kun disĉiploj ĝis 1897.

Fonto
-----

*Meyers Großes Konversations-Lexikon*, volumo 20. Leipzig 1909, p. 691-692, (tie ĉi interrete)

* Kategorio Hermann Wislicenus en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Śniardwy** (germane *Spirdingsee*, litove *Spirdingas* historie, nun ofte Sniardvai) estas lago en la lagoregiono Mazurio en Pollando. Ĝi estas la plej granda lago en Pollando kun areo de 113,2 km². La lago estas de 22,1 km longa kaj de 13,4 km larĝa. Maksimuma profundo estas 23 m.

Ok insuletoj situas en la lago. La relative plej grandaj nomiĝas *Szeroki Ostrów* (*Larĝa Insulo*, germane *Spirdingswerder*), *Czarci Ostrów* (germane *Teufelswerder*), *Wyspa Pajęcza* ("aranea insulo", germane *Langenwerder*) kaj *Wyspa Kaczor* ("viransera insulo", germane *Erpelwerder*).

Sekureco
--------

En multaj lokoj sub la akvosurfaco troviĝas migraj ŝtonegoj (foje eĉ je 20-30-centimetra profundo) kiuj estas danĝeraj por velboatoj. 

Alian danĝeron, precipe por nespertaj akvosportemuloj, prezentas tre fortaj ventoj. La plej tragedia evento sur la lago estis la 21-an de aŭgusto 2007 kiam vento blovanta ĝis 130 km/h (12 laŭ la boforta skalo) renversis kaj dronigis kelkdek boatojn. Mortis 12 homoj. La katastrofo daŭris nur 10 minutojn.

laga panoramo

* Kategorio Śniardwy en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Reklamafiŝo de marko de fumpapero (1902).
**Fumpapero** aŭ **cigaredpapero** estas tipo de papero kiu estas uzata por envolvi cigaredojn. La fumpapero havas en la pinto iom da glupapero por fermi la cigaredon per humidigo ekzemple el salivo; la averaĝa pezo oscilas inter 12 kaj 25 g/m² depende de la kompono, markoj kaj uzoj. Kelkaj famaj markoj estas "India", "Zomopaper","Smoking", "Raw", "OCB" kaj "Rizzla".

La uzado de fumapapero permesas al la fumanto produkti sian propran cigaredon kun deziritan enhavokvanton, densecon ktp. Kontraŭ la konsumo de jam industriigitaj cigaredpakoj, ĉefe en epoko de malriĉeco, tiu sistemo permesis al la konsumanto dozigi sian tabakokonsumon. Ekde la 1960-aj jaroj kaj ĉefe poste el la 1970-aj jaroj, en multaj disvolvigitaj landoj la konsumo de fumpapero pliiĝis, dum malpliiĝis la konsumo fare de la tradiciaj konsumantoj, pro la facileco aldoni nepermesitajn substancojn al la tabakenhavo, nome haŝiŝon, mariĥuanon ktp.

Aldonaĵoj
---------

La fumpapero fabrikita enhavas ofte aldonaĵojn uzatajn por kontroli la brulrapidon de la cigaredo.

* Kalcia karbonato
* Fosfato
* Nitrato
* Tartrato

Aliflanke eblas ankoraŭ iom malrapidigi la brulrapidon per humidigo ekzemple per salivo.

Notoj
-----

1. ↑  Jean Guéguen, laborantin à la papeterie d'Odet - GrandTerrier, 14a de Aprilo 2007

* Kategorio Fumpapero en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 728141
* GND: 4816831-2
* LCCN: sh85025960
* BNF: 155288844
 |
Ŝablono:Informkesto atolo/prizorgo/AltecoMankasf3

La atolo **Funafutio** (tuvale *Funafuti*) estas insuletaro (kaj ĉefurbo) en la oceania ŝtato Tuvalo. Ĝi havas ĉirkaŭ 4.000 loĝantojn kaj estas la plej loĝata atolo en Tuvalo. La atolo konsistas el 33 insuloj ĉirkaŭ la laguno Te Namo (*La Laguno*), el kiuj almenaŭ tri estas loĝataj.

La plej granda insulo estas Fongafale, en kies vilaĝo Vaiaku estas la registara sidejo. Kelkfoje oni nomas Vaikau aŭ Fongafale kiel ĉefurbon, sed la oficiala ĉefurbo estas la kompleta atolo Funafutio.

En ĝi ekzistas flughaveno, hotelo (Vaiaku Lagi Hotel), registaraj konstruaĵoj kaj ankaŭ domoj, konstruitaj laŭ la tradicia maniero, tio estas per palmo-folioj, sed lastatempe ankaŭ per cemento, pro la minaco de uraganoj. La plej elstara konstruaĵo estas la Kirko de Tuvalo. Alia interesa loko estas la restaĵejo de la usona aviadilo, kiu kraŝis sur Funafution dum la Dua mondmilito, kiam la dromo estis uzata de la usona armeo por defendi la tiamajn Insulojn Gilbert (nuna Kiribato).

Insuloj en Funafutio
--------------------

La lernejo en Funafutio
Ekzistas almenaŭ 33 insuloj en la atolo. La plej grandaj estas Fongafale kaj Funafala. Almenaŭ tri insuloj estas loĝataj, kiuj estas Fongafale, Funafala kaj Motuloa.

* Amatuku
* Avalau
* Falaoigo
* Fale Fatu (or *Falefatu*)
* Fatato
* Fongafale
* Fuafatu
* Fuagea
* Fualefeke (aŭ *Fualifeke*)
* Fualopa
* Funafala
* Funamanu
* Luamotu
* Mateika
* Motugie
* Motuloa
* Mulitefala
* Nukusavalevale
* Papa Elise (aŭ *Funangongo*)
* Pukasavilivili
* Te Afuafou
* Te Afualiku
* Tefala
* Telele
* Tengako (duoninsulo en la insulo Fongafale)
* Tengasu
* Tepuka
* Tepuka Vili Vili
* Tutanga
* Vasafua
* Kaj almenaŭ aliaj 5 insuloj

* Kategorio Funafutio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)


|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rInsuloj kaj atoloj de Tuvalo |
| --- |
| Insuloj | Nanumanga • Niulakita • Niutao | Flago de Tuvalo |
| Atoloj | Funafutio • Nanumea • Nui • Nukufetau • Nukulaelae • Vaitupu |

 |
| Parinirvano |
| --- |
| Tradukoj deपरिनिर्वाण (*parinirvāṇa*) |
| Palie | परिनिब्बान (*parinibbāna*) |
| Sanskrite | परिनिर्वाण (*parinirvāṇa*) |
| Sinhale | පරිනිර්වාණය (*parinirvāṇaya*) |
| Ĉine | 般涅槃 (*bōnièpán*) |
| Japane | 般涅槃 (*hatsunehan*) |
| Kmere | បរិនិព្វាន (*Parek Nippean*) |
| Koree | 반열반 (*banyeolban*) |
| Tibete | མྱང་འདས། (*myang 'das*) |
| Birme | ပရိနိဗ္ဗာန် (*parinibbaran*) |
| Taje | ปรินิพพาน |
|  Terminaro de Budhismo  |
| v • d • r |

**Parinirvano** estas la fina estingiĝo kaj liberiĝo de sansaro. En mahajana budhismo, laŭ la *Mahāparinirvāṇasūtra*, ĝi estas kie la vera budha atmano estas.

La parinirvano de la budho Gotamo
---------------------------------

La elestingiĝo de la budho Gotamo, kaverno 26, Aĝanto.
La rakonto pri la parinirvano de la budho Gotamo aperas en la *Mahāparinibbānasutta* (DN 16) en la *Saṃyuttanikāya* (SN 6.15) kaj en la *Mahāvaṃsa* en Palio. Kaj en la *Mahāparinirvāṇasūtra* en T99 p253c-254c, la *Ekottara-āgama* (T125 p750c), la *Buddhacarita* kaj la *Avadāna-śataka* en Sanskrito. Ĝi ankaŭ aperas en ĉinaj sutroj, kaj en la *Vinajo* de antikvaj skoloj en Ĉinio, kiel Sarvāstivāda kaj Mahāsāṃghika.

La plej antikva kaj kerna evento el ĉiu versio estas la elestingiĝo de la budho Gotamo en Kuŝinagaro kaj la funebro post ĝi.

Referencoj
----------

1. ↑  Bareau, Andrė: *La composition et les étapes de la formation progressive du Mahaparinirvanasutra ancien*, Bulletin de l'École française d'Extrême-Orient 66, 45–103, 1979

|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri budhismo |
La **preĝejo Sankta Anna** estas romkatolika historia monumento en Hungario, en mezo de vilaĝo Zalatárnok.

Historio
--------

Ĉirkaŭ en 1500 franciskanoj konstruis kirkon kun monaĥejo. En 1565 ili estis trakonstruitaj al malgranda fortikaĵo pro la kontraŭturkaj bataloj. En 1587 la turkoj detruis la fortikaĵon. En 1755 el la jam ruinoj oni konstruis pli novan preĝejon. Inter 1871-1874 trakonstruoj okazis, tiam oni konstruis la turon kaj la navo perdis la gotikan stilon. La orgeno estis kreita en 1895. Interne la preĝejo renoviĝis en 1955.

Konstruaĵo
----------

La konstruaĵo situas sola laŭ la ĉefvojo. Antaŭ la fasado kruco estas videbla. En la fasado la turo plene reliefas. La kvarangula sakristio havas etaĝon, la absido estas oklatera. Apud la navo kaj absido etaĝa sakristio aliĝas. La absido kaj parte la navo estas apogitaj per pilieroj. En la sanktejo la freskoj pri Sankta Anna estis pentritaj en 1955.

Kermeso okazas en dimanĉo depost la 26-a de julio.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* 
* 


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.