recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Sándor Szalai** [ŝAndor salai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szalai Sándor** estis hungara sociologo, filozofo, profesoro, membro (korespondanta en 1948, ordinara en 1970) de Hungara Scienca Akademio. Lia patro estis Emil Szalai.

Sándor Szalai [*rompita ligilo*] naskiĝis la 22-an de oktobro 1912 en Budapeŝto. Li mortis la 18-an de majo 1983 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Sándor Szalai devenis el juda familio. Li lernis en Lejpcigo, Frankfurt am Main, Zuriko. Inter 1935-1939 li estis ĵurnalisto en germanlingva ĵurnalo en Budapeŝto, poste li laboris en libroeldonejo. En 1944 li estis trudlaboristo. Post la 2-a mondmilito li laboris en instituto, sed samtempe li havis ankaŭ alian postenon. En 1950 li false estis akuzita, sekve li iĝis malliberulo ĝis 1956. Li komencis instrui en Scienca Universitato Loránd Eötvös, poste li laboris en la universitata biblioteko. Inter 1966-1972 li laboris en UNO, poste li instruis en 2 universitatoj en Budapeŝto. Li ricevis premion en 1982.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Philosophische Grundprobleme der psychoanalythischen Psychologie* (1935)
* *Társadalmi valóság és társadalomtudomány* (1946)
* *Idő a mérlegen* (1978)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto[*rompita ligilo*]
* hu
* hungarlingva biografio kun foto


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 462642
* GND: 1047924307
* LCCN: n50026237
* VIAF: 35012350
* ISNI: 0000 0001 0964 1187
* SUDOC: 136921000
* BNF: 10334290m
* NLA: 35537085
* BIBSYS: 98015718
* NKC: vse2017959626
 |
**Wolfgang Schwarz** (n. 14-an de septembro 1947 en Vieno) estis aŭstra artosketisto.

Sporto
------

Lia plej granda sukceso estis la surpriza olimpia venko en la Vintra Olimpiko 1968 en Grenoblo antaŭ la usona *Timothy Wood* kaj franca *Patrick Pera*.

Pliaj sukcesoj estis la dua lokumo en la Eŭropa ĉampionado de 1965 kaj Monda ĉampionado de 1967. Post retiriĝo, li laboris dum 10 jaroj en surglacia amuza spektaklo *Holiday on Ice*.

Verdiktoj
---------

Li invitis junulinojn el Litovio en 2002 por dancado, sed igis ilin putinoj. Oni juĝis lin je 1,5-jara prizono (danke al kuracista atesto pri haŭta kancero, li sukcesis resti libera). Ĉar li planis forrabon de filino de riĉulo, li en 2006 por ok jaroj prizoniĝis, kaj en 2007 la jaroj ankoraŭ estis altigitaj al dek kaj duono - komence de 2014 li liberiĝis.

Vidu ankaŭ
----------

* Aŭstrio en la Vintra Olimpiko 1968

* Kategorio Wolfgang Schwarz en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 127786
 |
**Sándor Szekeres-Lukács** [ŝAndor sekereŝ-lukAĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szekeres-Lukács Sándor** estis rumania hungara oficisto. Lia origina familia nomo estis *Szekeres*.

Sándor Szekeres naskiĝis la 17-an de septembro 1954 en Sângeorgiu de Pădure (Rumanio).

Biografio
---------

Sándor Szekeres-Lukács apartenis al la hungara minoritato en Rumanio. Li maturiĝis en gimnazio en Sovata en 1973, poste li soldatiĝis, pli poste li akiris diplomon en Universitatea Babeș-Bolyai. Post siaj studoj ekde 1981 li estis ŝtata oficisto aŭ li faris plurajn jurajn laborojn en Rumanio. Dum agonio de la socialismo (1989) li translokiĝis al Hungario, kie li faris similajn oficistajn laborojn. Li pensiuliĝis en 2018. Li edziĝis en 1977, lia edzino naskis 2 gefilojn en 1979 kaj 1984. Li verkis historiajn studojn, artikolojn pri Transilvanio.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Gyűjtéstől az előadásig (Kolozsvári székely tánccsoport)* (1980)
* *A magyar rovásírásról* (1996)
* *Kodáros kincsei, Fejezetek Felsősófalva és a Székely-Sóvidék történelméből* (2002)
* *Székely Mózes, Erdély székely fejedelme* (2007)
* *Rovásírásos múltunk feltárása* (2012)
* *Az erdélyi fejedelem udvari főszakácsmestere: Szakács Tudomány 1580-ból* (2018)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 708321
 |
**Negros**, aŭ **Negroso** en esperanto, estas insulo de Filipinoj situa en la Bisajoj. Ĝi estas la kvara plej granda insulo en la lando, kun tera areo de 13,328 km². Loĝantoj nomiĝas *Negrenses* laŭ hispana lingvo.

Geografio
---------

Politke kaj lingve, **Negroso** estas dividata en du provincoj: Orienta Negroso en la regiono de Centraj Bisajoj kaj Okcidenta Negroso, parto de la regiono de Okcidentaj Bisajoj. Tiu divido de la insulo, kiu sekvas la montan teritorion en la centro de la insulo, korespondas al du etna-lingvaj grupoj en tiu parto de la lando. La okcidenta parto estas kie la Ilongoj aŭ Hiligajnon-parolantaj Negrenses situas, kaj la orienta parto estas hejmo de la cebu-parolanta populacio.

La ĉefaj urboj de la insulo estas Bacolod en Okcidenta Negroso kaj Dumaguete en Orienta Negroso.

Ekonomio
--------

Negroso famas pro esti la ĉefa produktanto de sukero en lalando. Sukerkanaj plantejoj abundas en la agrikulturaj areoj de la insulo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Negroso en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la Provinca Registaro de Orienta Negroso
* Oficiala retejo de la Provinca Registaro de Okcidenta Negroso

10° N 123° O﻿ / ﻿10 °N, 123 °O﻿ / 10; 123 (mapo)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 364672
* GND: 4288702-1
* VIAF: 315126233 233816354, 315126233
* BNF: 11992372w
* NDL: 00628920
 |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Hinda junipero** |
| --- |
|  |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Plantoj *Plantae* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Divizio: | Pinofitoj *Pinophyta* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Pinopsidoj *Pinopsida* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Pinaloj *Pinales* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Cipresacoj *Cupressaceae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | Junipero *Juniperus* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
| Dunomo |
| ***Juniperus indica***Bertol. |
|
|
|
| Konserva statuso |
| **Konserva statuso: Malplej zorgiga (LR/lc)** |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Sinonimoj |
| *Juniperus wallichiana* |
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Hinda junipero  |

 |
| v • d • r |

La **hinda junipero** (latine kaj science : *Juniperus indica*) estas specio de junipero indiĝena en la altaj altitudoj de Himalajo, troviĝanta ekde norda Induso-Valo en Kaŝmiro oriente al okcidenta Junano en Ĉinujo.
Ĝi estas interesa kiel la ligneca planto kiu monde vegetas ĝis la plej alta altitudo, tie ĉi ĝis 5 200 m en suda Tibeto; ĝia plej malalta limo estas 2 600 m.

Angle oni nomas ĝin *black juniper* rilate al nigraj fruktoj.

Priskribo
---------

Tiu orientalisa arbedo atingas alton de 50 ĝis 200 cm, kun larĝe horizontale etendiĝantaj branĉoj. La folioj estas malhele griz-verdaj, duformaj, kun plenkreskaj plantoj havantaj plejofte skvamecajn foliojn kiuj longas 1-3 mm, dum junaj plantoj havas plejofte pinglecajn kiuj longas 5-8 mm, sed pingloj ankaŭ troviĝas ĉe ombrokovritaj ŝosoj de plenkreskaj plantoj. La folioj estas triope verticile arigitaj sur fortikaj ĉeftigaj ŝosoj, kaj kontraŭstarante duope sur pli maldikaj malrapid-kreskantaj ŝosoj.

Ĝi estas dioika, kun masklaj (poleno) kaj femalaj (semo) strobiloj sur izolaj plantoj. La maturaj semostrobiloj estas ovoidaj, berecaj, brile nigraj, longas 6-10 mm, kaj enhavas unusolan semon. La semoj estas dissemitaj per birdoj kiuj manĝas la strobilojn, digestas la karnecan strobilpulpon, kaj ekskrecias la semojn kun siaj ekskrementoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Orient-himalajaj subalpaj koniferaroj

Eksteraj ligiloj
----------------

* angle Hinda junipero (IUCN)


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Biologio |
**Confolent-Port-Dieu** estas franca komunumo lokita en la departemento Corrèze kaj en la regiono Limoĝio. Ĝi havis 30 loĝantojn laŭ censo plenumita en 2004.

Ĝi estas la malplej loĝata komunumo de Corrèze. Ĝia nomo estas referenco al la vilaĝo Port-Dieu, kiu estis subakvigita pro la konstruado de la akvobaraĵo de Bort-les-Orgues.

Geografio
---------

Confolent-Port-Dieu etendiĝas sur 8,47 km², kaj havis 30 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas 4 homoj po kvadrata kilometro. La vilaĝo situas en Corrèze, kiu estas kampara, maldense loĝata franca departemento en la nordokcidenta parto de la Centra Masivo. 

La regiono ĉirkaŭ Ussel ĉefe konsistas el malaltaj montoj kaj altebenaĵoj : la plej alta punkto de Confolent-Port-Dieu situas je alteco de 786 metroj.

Historio
--------

La departemento Corrèze estis oficiale kreita la 4-an de marto 1790 dum la franca revolucio. Confolent-Port-Dieu antaŭe apartenis al la reĝa provincio Limoĝio.

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la komunumo S-ino Martine Jamin, kiu do fariĝis la loka urbestro.

Administrado
------------

Confolent-Port-Dieu apartenas al la kantono de Bort-les-Orgues, kies ĉefurbo estas Bort-les-Orgues. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Ussel, unu el la tri arondismentoj de la departemento Corrèze.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Corrèze
* Kantono de Bort-les-Orgues
**Negombo** (en sinhala: මීගමුව ˈmiːɡamuʋə; en tamila: நீர்கொழும்பு nir koɭumbu) estas ĉefa urbo en Srilanko, situanta sur la okcidenta marbordo de la insulo kaj ĉe la elfluo de la Laguno Negombo, en la Okcidenta Provinco, Srilanko. Negombo estas la kvina plej granda urbo en la lando post la ĉefurbo Kolombo, Kandi, Jafno kaj Galle, kaj ĝi estas la dua plej granda urbo en la Okcidenta Provinco post Kolombo. Negombo estas ankaŭ administracia ĉefurbo de la Distrikto Negombo. Ĝi estas unu el ĉefaj komercaj centroj en Srilanko kun ĉirkaŭ 128 000 loĝantoj ene de la urbolimoj. Ĝi situas proksimume 35 km norde de urbo Kolombo. Negombo estas konata pro sia granda kaj malnova indistrio de fiŝkaptado kun aktivaj fiŝmerkatoj kaj sablaj strandoj. La internacia flughaveno de Srilanko estas ankaŭ situanta en Metropolo Negombo. Kadirana, Kurana, Bolaŭalana, Akkara, Mahahunupitiya, Thimbirigaskatuwa estas kelkaj vilaĝoj situantaj en la metropola areo de Negombo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Negombo Municipa Konsilantaro
Mapo de la tektonaj platoj; la Hind-Aŭstralia Plato estas dividita ambaŭflanke de la mapo en la oranĝa suba areo.
La **Hind-Aŭstralia Plato** estas ĉefa tektona plato kiu inkludas la teramason de la kontinenta Aŭstralio  kaj la ĉirkaŭan oceanon, kaj etendas nordokcidente por inkludi la teramason de la Hinda subkontinento kaj apudajn akvojn. Ĝi estis formita de la kuniĝo de la Hindia kaj de la Aŭstralia platoj antaŭ 43 milionoj da jaroj. Ĵusaj studoj, kaj tertremaj okazaĵoj kiaj la tertremoj de la Hinda Oceano de 2012, sugestas ke la Hind-Aŭstralia Plato eble rompiĝis en du aŭ tri separataj platoj ĉefe pro la premoj induktitaj el la kolizio de la Hind-Aŭstralia Plato kun Eŭrazio laŭlonge de Himalajo, kaj ke la Hindia plato kaj la Aŭstralia plato estis separataj ekde almenaŭ antaŭ 3 milionoj da jaroj.

Referencoj
----------

1. ↑  (2010) Australia: The Land Where Time Began
2. ↑  (1995) Geologists Find: An Earth Plate Is Breaking in Two
3. ↑  R. R. Hillis, R. D. Müller. *Evolution and Dynamics of the Australian Plate*
4. ↑   (2002) "The January 26, 2001 Bhuj Earthquake and the Diffuse Western Boundary of the Indian Plate". doi:10.1029/GD030p0243.  Alirita 2015-12-25..

* Kategorio Hind-Aŭstralia Plato en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Krystyna SKARBEK** (1-a de majo 1908 - 15-a de junio 1952) estis pola-brita spiono dum la dua mondmilito. Ŝi estas ekzemplo por virina ĉefrolulino de la filmo James Bond, *Casino Royale*.

Ŝi estis parenco - tra la patrino- al la influa pola-juda Goldfeder-familio kaj al la plej malnova aristokrata familio de Pollando (tra la patro). Lia patro nomis lin Vesperale.

Komence de la 1930-aj jaroj, mortis ŝia patro kaj la familio perdis la posedaĵon, ŝi devis eklabori. Li edziniĝis en la aĝo de 23 jaroj jam la duafoje. Ŝia dua edzo estis Jerzy Gizycki.

La geedza paro estis en Etiopio, kiam komenciĝis la dua mondmilito. Ili tuj veturis al Londono kaj ofertis iliajn servojn kontraŭ la nazioj. La brita sekreta servo SIS dungis nur la edzinon kaj ŝi veturis al Budapeŝto por kontakti la polajn kontraŭstarantojn. Ŝi kaj la pola milististara ataŝeo skiis en februaro de 1940 tra la Karpatoj, Tatro (30 gradoj en minuso) al la okupita Pollando, kie ili restis 5 semajnojn kaj kontaktis la lokajn partizanojn. Ŝi tiujare ankoraŭ dufoje vizitis Pollandon kaj kolektis informojn.

Ŝi ankaŭ sciigis pri antaŭpreparo de la germana atako kontraŭ la Sovetunio. Ŝi iĝis amatino de leŭtenanto Andrzej Kowerski, kiu havis nur unu piedon, alian li perdis en ĉasakcidento. La paron arestis la hungara kontraŭspiona asocio kiel geedzan paron en februaro de 1941 je postulo de la germanoj. Ĉar ŝi prezentis turberkuloz-similajn simptomojn, oni ordonis kontrolon. Ĉar evidentiĝis por la hungaroj, ke la Skorbek-familio estas malproksime parenca al la hungara guberniestro Miklós Horthy, ili liberlasis ilin. Ili tuj veturis al la brita ambasadoro, kiu tuj donis al ili falsajn pasportojn por tiel ebligi forlason de la lando. Ili veturis tra Beogrado al Kairo, kie ili ripozis.

Kristyne iĝis reaktivigita en 1944, ŝi agadis en suda Francio. Okazis en aŭgusto de 1944, ke la germanoj kaptis gvidantojn de SOE kaj ties du kunlaborantojn. Ŝi prezentis sin kiel nevino de generalo Bernard Montgomery kaj minacis Gestapo-oficiron. La germanoj ellasis la kaptintojn kontraŭ elaĉeta mono.

Ŝi alprenis dum la milito la nomon Christine Granville (falsa nomo en la pasporto de la brita ambasadejo), poste retenis tion.

Ŝi laboris post la milito kiel telefonistino, magazena vendistino, servistino sur pasaĝera ŝipo.

Ŝin murdis senespere amanta kunlabora servisto.

* Kategorio Krystyna Skarbek en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 140194
* GND: 12102783X
* LCCN: n99038221
* VIAF: 22986838
* ISNI: 0000 0004 3984 4454
* SUDOC: 159742404
* NKC: pna2016933950
 |
**Forosa preĝejo** (ruse *Храм Воскресения Христова*) ortodoksa preĝejo, situanta ĉe la loĝloko Foroso sur la Suda Bordo de Krimeo, (Ukrainio). La preĝejo troviĝas sur alte situanta elstara roko survoje inter Foroso kaj la montpasejo "Bajdara pordego". La Forosa preĝejo estas unu el la plej popularaj vidindaĵoj kaj simboloj de la Suda Bordo de Krimeo.

Vidaĵo de Foroso kaj de Forosa preĝejo de sur la montpasejo "Bajdara pordego"
La plena nomo de la preĝejo estas "Preĝejo de la Krista resurekto". Ĝi estis konstruita en la jaro 1892 kontraŭ mono de negocisto A. G. Kuznecov laŭ la projekto de arkitekto N. M. Ĉagin memore pri la "mirakla" saviĝo de imperiestro Aleksando la 3a kaj lia familio dum trajn-averio, kiu okazis la 17an de oktobro 1888.

La preĝejo troviĝas sur abrupta klifo (la tiel nomata Ruĝa Roko) 400 metrojn super la mar-nivelo.

La preĝejo estas konstruita en bizanca stilo. La mozaikaj ornamaĵoj estis faritaj en la metiejo de italo A. Salviati; la interno de la preĝejo estis pripentrita fare de la pentristoj A. K. Korzuĥin, V. Je. Makovskij, N. Je. Sverĉkov.

En la jaro 1924 la preĝejo estis fermita; la krucoj estis forrompitaj kaj la internaj pentraĵoj - farbokovritaj. Ĝis la jaro 1969 en la preĝeja konstruaĵo estis
manĝejo por turistoj; ekde la jaro 1969 ĝi estis tute neprizorgata.

En la jaro 1992 la preĝejo estis redonita al la kristana paroĥo. Post restaŭrado en la preĝejo denove okazas la di-servoj.

Nuntempe la preĝejo estas fama kaj populara vizitindaĵo de la Suda Bordo de Krimeo. Por atingi ĝin, oni veturu aŭ piediru kelkajn kilometrojn supren laŭ la aŭtovojo, kiu kondukas el Foroso al la montpasejo "Bajdara pordego".

* Forosa preĝejo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Forosa preĝejo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Krzysztof Pigoń** (naskiĝis la 2-an de februaro 1925 en Vilno, mortis la 5-an de februaro 2001) – pola fizika kemiisto, profesoro de Vroclava Politekniko. Filo de la rektoro de Universitato de Vilno je la nomo al Stefan Batory - Stanisław Pigoń.

Vivo
----

Kemiajn studojn li finis en 1948 en Jagelona Universitato. Poste laboris kiel asistanto de Kazimierz Gumiński en Vroclava Universitato. Doktoran disertaĵon defendis en 1956. Jaron poste transprenis Katedron de Fizika Kemio. La titolon de profesoro pri kemiaj sciencoj akiris en 1970. Kunkreinto de la vroclava skolo de la kemia fiziko pri organika solido. Kunaŭtoro, kune kun Zdzisław Ruziewicz, de la lernolibro *Chemia fizyczna* (Fizika kemio).

En Pola Popola Respubliko informoj pri Krzysztof Pigoń estis cenzuritaj. En 1977 lia nomo troviĝis sur speciala listo de personoj sub aparta kontrolo de la cenzuro. Cenzorajn konsilojn pri li notis Tomasz Strzyżewski, kiu en sia libro pri komunista cenzuro publikigis informan noton el la 7-a de januaro 1977 de la Ĉefa Kontrol-Oficejo de Gazetaro, Publikaĵoj kaj Spektakloj. Direktivoj por cenzuristoj listigis lian nomon kun la notaĵo: "Ĉiaj provoj de popularigo en amaskomunikiloj (ĉiutaga gazetaro, radio, televido, soci-politikaj semajnrevuoj) de sube listigitaj personoj oni devas anonci al la gvidantoj de GUKPPiW". Cenzoraj konsilioj permesis nur publikaĵojn en specialiĝinta gazetaro, scienca kaj en multobligitaj lekcioj ktp.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* K. Pigoń, *Über die Halbleitereigenschaften des Magnesiumarsenids Mg3As2*, Helv. Phys. Acta, 41, 1104 (1968).
* K. Pigoń, K. Gumiński, J. Vetulani, *Półprzewodniki organiczne*, WNT Warszawa, 1964.
* K. Pigoń, H. Chojnacki, *Anisotropy of electrical conductivity in imidazole crystals*, Acta Phys. Polon. 31, 1069 (1967).
* L. Komorowski, A. Krajewski, K. Pigon, *Phase diagram and electrical conductivity in the binary system: picric acid – o-bromoaniline*, Mol. Cryst. Liq. Cryst. 36, 337 (1976).

Bibliografio
------------

* Strona o profesorze Pigoniu Arkivigite je 2016-03-05 per la retarkivo Wayback Machine Paĝo pri la Profesoro (angle)
* Tomasz Strzyżewski, *Wielka księga cenzury PRL w dokumentach* (Granda libro de cenzuro de Pola Popola Respubliko en dokumentoj), Prohibita, Warszawa 2015, p. 91. ISBN 9788361344704.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 603147
* LCCN: n80070496
* VIAF: 23439955
* ISNI: 0000 0000 2450 3228
 |
**Panzerlied** (Esperante: *La kanto de la tankoj*) estas konata germana milita marŝo de la Nazia epoko kaj unu el la plej konataj marŝoj de la iama germana armeo *Wehrmacht*.

Historio
--------

*Panzerlied* estis komponita en 1933. En 2017, oni malpermesis al la nuna Germana Armeo publiki kantarlibrojn kiuj enhavu la marŝon *Panzerlied* kaj aliaj marŝkantojn, fare de la Ministrino de Defendo Ursula von der Leyen kiel parto de novaj efortoj cele de 'sennaziigo'.

Teksto
------

##### Germanlingva

Ob´s stürmt oder schneit,

Ob die Sonne uns lacht,

Der Tag glühend heiß

Oder eiskalt die Nacht.

Bestaubt sind die Gesichter,

Doch froh ist unser Sinn,

Ist unser Sinn;

Es braust unser Panzer

Im Sturmwind dahin.

  

##### Esperantlingva

Subneĝe aŭ subŝtorme,

aŭ sub ridanta sun',

la tag' flagru bojle

aŭ sub malvarma lun'.

Mienoj pulvoplenas,

sed gajas nia mens',

Jesja, nia mens'!

Niaj tankoj leonblekas

en la ŝtorma vent'!

Referencoj
----------

1. ↑  Nazi imagery from Taiwan stems from ignorance, not hate, analysts say, *Los Angeles Times*
2. ↑
Larĝa vido pri fortikaĵo de TataLarĝa vido pri fortikaĵo de Tata
La **fortikaĵo de Tata (Hungario)** estas akva fortikaĵo, unu el la juveloj de la urbo.

Akva fortikaĵo de Tata

Historio
--------

Supozeble en la frua 14-a jarcento la loka bienulo konstruis en tiu loko L-forman malgrandan burgon, el tio arkeologoj trovis kelkajn partojn en la 20-a jarcento. Inter 1397-1409 Sigismondo (Sankta Romia Imperio) konstruis kompletan U-forman fortikaĵon. Samtempe oni fosis sulkon pro defendaj vidpunktoj. Dum regado de Matiaso la 1-a (Hungario) li trakonstruis la fortikaĵon al impona somerferiejo, sed ankaŭ pluraj defendaj konstruoj okazis. Inter 1543-1566 preskaŭ ĉiujare okazis okupoj inter turkoj kaj aŭstrohungaroj. Post pli longa hungara posedo jam pli malofte okazis okupoj. Lastfoje la turkoj okupis la fortikaĵon en 1683, poste ili eksplodis ĝin. Inter 1727-1945 la familio Esterházy estis la posedanto. En tiu periodo kelkaj negravaj trakonstruoj okazis. Ekde 1955 muzeo funkcias interne, ĝuste post jardeko arkeologia esplorado okazis. Ekde 2017 restaŭraj laboroj komenciĝis. Intertempe la muzeo etendiĝis al pretaj ĉambroj de la fortikaĵo.

La fortikaĵo en 1618

Konstruaĵo
----------

La fortikaĵo situas laŭ lago en la urbo. En la glora epoko ĝi havis kvadratan formon, ĉe la anguloj kun bastionoj. La interna palaco ekde Sigismondo ĝis Esterházy-oj ofte ŝanĝiĝis, tamen plej parte estas stilo de la romantikismo.

Fontoj
------

* 
* hungare kun fotoj

* AerfotoAerfoto
* Poŝtmarko pri la fortikaĵoPoŝtmarko pri la fortikaĵo
* 
* 
* 
* 
* 

* Kategorio Fortikaĵo de Tata (Hungario) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Arisba** (helene **Ἀρίσβη**, latine *Arisbes*) estis en la helena mitologio filino de la profetanto Meropso. 

Ŝia fratino estis Kleita, edzino de la doliona reĝo Kiziko. Ĝuste en tago de geedziĝo de Kleita kaj Kiziko okazis plago - Argonaŭtoj, kiuj en tiu tago fornavigis el ilia insulo, estis per ŝtormo kaj vento pelitaj reen al ĝiaj bordoj. En la nokta mallumo ili ekbatalis kontraŭ dolionoj, multajn da ili mortigis kaj la reĝon Kizikon mortigis per sia sago Jazono mem. Kiam en mateniĝo ili ekkonis, ke batalis kontraŭ siaj amikoj, ili tre funebris kaj bedaŭris tion. La reĝa novedzino Kleita pro kordoloro freneziĝis kaj mortpendigis sin. 

Arisba pli poste fariĝis edzino de la troja reĝo Priamo kaj naskis al li filon Esakon. Esako havis profetantajn kapablojn post sia avo kaj antaŭdiris, ke Pariso fariĝos kaŭzo de la troja pereo. Bedaŭrinde lia averto ne estis elaŭdita.

La reĝo Priamo edziĝis duafoje kun Hekaba, kiu donis al li 19 filojn (sume, ankaŭ de aliaj virinoj, la reĝo havis kvindek filojn), la plej konataj estas Hektoro kaj Pariso. 

  

  

Transprenita kaj malstrikte tradukita de
la "flago de Ĉina Tajpeo"
la oficiala flago de Tajvano
La Olimpika flago de Ĉina Tajpeo estas uzata de la sportistaj teamoj de la Respubliko Ĉinio (kutime en Esperanto simple Tajvano laŭ la ĉefa insuloj de ĝi), kiuj konkuras sub la titolo "Ĉina Tajpeo" dum la Olimpikoj kaj aliaj eventoj, anstataŭ la flago kaj nomo de la Respubliko Ĉinio. Tio estas rezulto de la kompleksaj politikaj rilatoj inter la Respubliko Ĉinio kaj la Ĉina Popola Respubliko. La olimpika flago estas uzata ekde 1981, post la decido de la Internacia Olimpika Komitato ke teamoj de la Respubliko Ĉinio ne (plu) povus konkuri sub la nomo aŭ flago de la lando.

Pro tiu ĉi limigo, la Nacia Himno de la Respubliko Ĉinio ankaŭ ne povus esti ludita kiam la teamo gajnas medalojn, do, anstataŭe, la "Nacia Flaga Himno de la Respubliko Ĉinio" estas ludata dum la flaglevado de la medalceremonio.

La flago centre montras la bluan ĉielon kun blanka suno (la emblemo de la Respubliko Ĉinio kaj de la politika partio Kuomintango) kaj la olimpiajn ringojn, ĉirkaŭitajn de kvin-petala prunarba floro (la nacia floro de Tajvano) desegnita en ruĝa, blanka kaj blua koloroj (la koloroj de la flago de Tajvano).

Aldone al ĝia uzo en la olimpikoj, kelkaj firmaoj agantaj en kontinenta Ĉinio uzas la ĉinan flagon de "Ĉina Tajpeo" anstataŭ la flago de Tajvano por reprezenti Tajvanon ĉar la Ĉina Popola Respubliko ne rekonas Tajvanon kaj siajn simbolojn.

* Kategorio Flago de Ĉina Tajpeo (Tajvano) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Reĝo Michał Korybut Wiśniowiecki
**Daniel Schultz** la juna (1615 – 1683) estis la fama pola pentristo dum baroko. Li pentris multajn reĝojn, nobelulojn kaj homojn de la kulturo kaj ankaŭ bestojn. Li fariĝis la plej granda pentristo en la 17-jarcenta Pollando.

Propable li naskiĝis ĉirkaŭ la 1615 jaro en Gdańsk en Respubliko de Ambaŭ Nacioj. Li lernis la arton de sia onklo Daniel Schultz la pliaĝa (?-1646). Post la morto de sia onklo li vojaĝis al Francio kaj Nederlando kie li lernis plu la pentraĵon. Li studis tie dum tri jaroj.

Li revenis al Pollando en 1649 kaj fariĝis la privata pentristo de la pola reĝo Johano Kazimiro. Li kreis tiam la gravan pentraĵon prezentantan la reĝon en la sombreco. Post Johano Kazimiro la reĝon fariĝis Mikaelo Korybut Wiśniowiecki. La mallonga reĝado finiĝis kaj elektita estis Johano Sobieski. Schultz vivis en Varsovio ĝis la 1660 jaro. Inter pentraĵoj de Herman Han kaj Bartłomiej Strobel la verkaro de Schultz estas plej eminenta fenomeno de la pola baroka pentraĵo.

Post la reveno al Gdańsk li vivis ĉi tie ĝis la morto en 1683. La verkojn de Schultz alvenigis al Varsovio Jeremias Falck.

* Michał Korybut Wiśniowiecki*Michał Korybut Wiśniowiecki*
* Johano Kazimiro*Johano Kazimiro*
* Johano Hevelio*Johano Hevelio*
* Stanisław Krasiński*Stanisław Krasiński*
* Ŝtelita de Germanoj pentraĵo de besta batalo*Ŝtelita de Germanoj pentraĵo de besta batalo*
* Ŝtelita de Germanoj pentraĵo de birdoj*Ŝtelita de Germanoj pentraĵo de birdoj*
* Pentraĵo de kozako fragmento*Pentraĵo de kozako* fragmento
* Wincenty Korwin Gosiewski*Wincenty Korwin Gosiewski*

* Daniel Schultz en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Daniel Schultz en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 225188
* GND: 122786920
* LCCN: n2005054301
* VIAF: 15661804
* ISNI: 0000 0000 8200 5729
* RKD: 434190
 |
**Arifvala,** urdue عارِف والا estas urbego en provinco Panĝabo (Pakistano), en kantono de Pakpatan, kie Arifvala estas sidejo de la samnoma distrikto.

Bazaj informoj
--------------

* loĝantaro: 111 403 (2017, )
* horzono: UTC+ 5
* poŝtkodo:
* telefonkodo:
* Supermara alteco: 157 m
* Areo:

Geografio
---------

Arifvala situas en orienta parto de la lando sur ebenaĵo sudokcidente de la kantona sidejo Pakpatan .

Historio
--------

En la 19-a jarcento en tiu loko estis nur vilaĝo nomata laŭ brita administracio *Chak-n-ro 61 / EB*. En 1908 oni fondis la novan urbon Arifvala.

Ekonomio
--------

Industrio de Arifvala dependas de la ĉirkaŭa agrikultura produkto. En la urbego oni produktas trinkaĵojn kaj manĝaĵojn, krome rizaj kaj farunaj muelejoj funkcias. La grenmerkato de Arifvala estas unu el la plej grandaj grenmerkatoj en Pakistano.

Loĝantaro
---------

Loĝantaro| 1972 | 1981 | 1998 | 2017 |
| --- | --- | --- | --- |
| 28 171 | 43 654 | 74 174 | 111 403 |

Fervojaj linioj en Pakistan, kie estas videbla ankaŭ Arifvala (kiel Arifwala)
La populacio de Arifvala kreskis preskaŭ kvaroble inter 1972 kaj 2017. Inter 1998 kaj 2017 la meza jara kresko estis 2,2%, iomete malpli alta, ol la nacia mezumo (2,4%). La panĝaba estas la denaska parolata lingvo, sed la urdua ankaŭ estas vaste uzata.

Trafiko
-------

Arifvala situas laŭ fervoja linio Bahavalpur-Lahoro en la etapo Pakpatan-Burevala. Vojoj kuras al Burevala, Pakpatan, Bahavalnagar kaj Sahival (ŝoseo mankas).

Klimato
-------

La klimato de Arifvala estas ekstrema, atingante 45 °C somere, la temperaturo falas preskaŭ al frostopunkto vintre.

Fontoj
------

* WikiTrans
* 
*
Flago de unuiĝinta Koreio
**La Flago de unuiĝinta Koreio** (koree: **한반도기**) estas flago intencita por uzado kiam Suda Koreio kaj Norda Koreio partoprenas kune internacian sportan eventon per unuiĝinta teamo, aŭ eĉ per apartaj. Tio unue okazis en 1991, kiam la flago uziĝis ĉe la 41-a mondĉampiona konkurso de Tabloteniso en Ĉiba, Japanio kaj la 8-a monda junul-ĉampiona konkurso de FIFA en Lisbono, Portugalujo. La teamoj de la du landoj enmarŝis kune sub la flago de unuiĝinta Koreio en pluraj Olimpikoj (2000, 2004, 2006), kaj ĉe la Aziaj Ludoj de 2006, kvankam ili konkurencis kiel apartaj landoj. La flago ne uziĝis ĉe la Olimpikoj de 2008. La flago ne havas oficialan statuson en Koreio. Ĝi montras bluan silueton de la korea duoninsulo kun la insuloj Ĵeĵudo kaj Uleŭngdo kontraŭ blanka fono.

Citaĵoj
-------

1. ↑  Arkivigite je 2011-06-13 per la retarkivo Wayback Machine 한국일보 : [니하오! 베이징] 한국 176번째, 북한은 177번째 입장 外

* Kategorio Flago de unuiĝinta Koreio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Davangere,** laŭ kanare ದಾವಣಗೆರೆ estas urbego, sidejo de la samnoma distrikto Davangere en subŝtato Karnatako en sudokcidenta Barato. 

Teknologia instituto

Geografio
---------

Davangere situas sur altebenaĵo en centro de la subŝtato en alteco 603 metrojn de la marnivelo. Hubli-Dharwad troviĝas 130, subŝtata ĉefurbo Bengaluro 243,Mumbajo 601, tutlanda ĉefurbo Delhio 1582, Kolkato 1591 kilometrojn (aere) .

Demografio
----------

En 2011 populacio de Davangere estis 435 125 (preskaŭ metropolo). La legopovo estas 85%.

Historio
--------

Davangere estis sensignifa vilaĝo ĝis reganto de Majsuro levis la lokon administrejo en la 18-a jarcento. Tio allogis komercistojn kaj Davangere iĝis grava komerca centro kun rapida kresko. En la 19-a jarcento la britoj establis la kotonindustrion, kiu daŭre estas la plej grava industrio ankaŭ hodiaŭ. La urbeto ricevis statuson de municipo jam en 1870, denove en 1951, fine rajto pri urba korporacio en 2007. La distrikto estis kreita en 1997, nature la sidejo iĝis Davangere. La urbego travivis religiajn tumultojn en la 1990-aj jaroj.

Ekonomio
--------

Davangere estas kotonnabo konata antaŭe kiel la Manĉestro de Karnatako. En la ĉirkaŭaĵo la agrikulturo produktas helpe de irigacioj.

Trafiko
-------

La plej proksima enlanda flughaveno funkcias en Hubli, la internacia en Mangaloro. La ĉieaj aŭtorikiŝoj liveras la pasaĝerojn ene de la urbego. Ankaŭ ŝtataj kaj privataj aŭtobusoj trafikas. Al la urbego kuras vojoj el ĉiuj direktoj. La fervoja stacidomo estis konstruita dum la brita periodo kaj estis renovigita lastatempe. Ĝi estas sufiĉe oportune situanta en la urbocentro. 

Statuo

Eduko kaj lingvoj
-----------------

En Davangere signifa teknologia instituto funkcias.

La ĉefaj lingvoj en 2011 estis kanara lingvo (kiel oficiala lingvo) (66%), la urduo estas minoritata lingvo.

Religio
-------

73 procentoj de la populacio estas hinduoj, 25 procentoj estas islamanoj.

Klimato
-------

En Davangere jare pluvas averaĝe nur po 644 mm.

Botanika ĝardeno

Vidindaĵoj
----------

* pluraj preĝejoj
* botanika ĝardeno
* statuoj

Fontoj
------

* WikiTrans


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Barato |
**Emma Harmath** [harmat], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Harmath Emma** estis hungara aktoro, operetkantisto, primadono. Ŝia fratino estis Ida Harmath, ŝiaj geedziĝaj nomvariantoj estis (laŭ hungarlingve kutima nomordo) *Bényeiné Harmath Emma* aŭ *Bényei Istvánné*.

Emma Harmath naskiĝis la 17-an de julio 1843 en Gyöngyös, ŝi mortis la 30-an de aprilo 1915 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Emma Harmath debutis jam en aĝo 14 en teatra trupo de Endre Latabár (1811 - 1873) en Miskolc. Ŝi estis ankaŭ korusestro. En 1859 ŝi membriĝis en Nacia Teatro (Pest), iom poste en aliaj teatraj trupoj aŭ en aliaj teatroj. Ŝi edziĝis en 1863 al István Bényei, poste ŝi partoprenis en liaj teatraj spektakloj, precipe en operetoj en la tuta lando, foje eĉ en Vieno. Ŝi emeritiĝis en 1896.

Liaj teatraj roloj (elekto)
---------------------------

* Jacques Offenbach:
	+ *Kékszakáll* - Boulotte
	+ *Dunanan apó* - Pamela
	+ *Chouffleuri úr otthon lesz* - ĉefrolo
* Franz von Suppé:
	+ *La bela Galatea* - Ganymed
	+ *Tíz leány, egy férj sem* - ĉefrolo
* János Komjáthy-Béni Egressy: *Tündérlak Magyarhonban* - Marcsa

Fontoj
------

* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Emma Harmath en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 729407
 |
**Daniela Bikácsi** [bikAĉi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bikácsi Daniela** estas hungara pentristo.

Daniela Bikácsi  Arkivigite je 2018-03-14 per la retarkivo Wayback Machine naskiĝis la 28-an de februaro 1943 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Daniela Bikácsi frekventis artan gimnazion en sia naskiĝurbo, poste ŝi akiris diplomon pri arkitekto pri internaj spacoj en Industriarta Altlernejo en 1964, fine diplomon pri pentrado en Hungara Belarta Altlernejo en 1967. Ŝi samloke plulernis en majstra grado inter 1967–1969. Ŝia ĉefinstruisto estis Aurél Bernáth. Ŝi debutis en ekspozicio en 1970. Ŝi ofte havis stipendiojn (1971-1974, 1988-1989, 1999, 2001-2002, 2005, 2006, 2007). Ŝi ricevis plurajn premiojn inter 1976-2006.

El solaj ekspozicioj
--------------------

* Budapeŝto (1969, 1975, 1981, 1993, 1996, 2003, 2011)
* Hamburgo (1978)
* Sopron (2005)

El grupaj ekspozicioj
---------------------

* Arthalo Budapeŝto (1976)
* Budapeŝto (1978, 1994)
* Londono (1981)
* Milano (1992)

Elektitaj pentraĵoj
-------------------

* Kertben
* Este
* Hegyek
* Fa
* Út
* Kapu
* Asztali csendélet

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto Arkivigite je 2014-04-13 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
**Daniel MRÁZEK**, nomata **Dan** (naskiĝis la 23-an de novembro 1985), estas ĉeĥa esperantisto kaj estrarano de Ĉeĥa Esperanto-Junularo.

Kiam en 2005 refondiĝis la Ĉeĥa Esperanto-Junularo, li membris en ties unua revizia komisiono. En 2007 li fariĝis vicprezidanto kaj en 2009 prezidanto de la asocio. En 2012 li eksprezidantiĝis kaj fariĝis membro de la revizia komisiono.

Ekde sia naskiĝo li vivis en Prago, sed en 2011 li komencis transloĝiĝon al Pardubice. En Prago li finstudis historion ĉe la pedagogia fakultato de la Karola Universitato. Ekde 2013 li laboras kiel ĉiĉerono en la burgo Kunětická hora proksime de Pardubice.

Li estas aktiva kontribuanto de la Ĉeĥa radio kaj jam plurfoje aperigis tie kaj en aliaj amaskomunikiloj informojn pri aŭ akiritaj per esperanto. En la LKK de la 65-a IJK en Liberec' li respondecis pri ties eksteraj rilatoj en Ĉeĥio. Mallonge dum la jaro 2011 li estis redaktoro de la movada rubriko TEJO Tutmonde de revuo Kontakto.

Referencoj
----------

1. ↑   Nova redaktoro pri movadaj novaĵoj de TEJO – Daniel Mrázek. Arkivita el la originalo je 2013-05-15. Alirita 2019-06-28.
***Emma Zunz*** estas la titolo de rakonto verkita de la argentina verkisto Jorge Luis Borges. Ĝi publikiĝis la unuan fojon en 1948, en la revista *Sur*, kaj post unu jaro ĝi estis inkludita en la rakontaro *El Aleph*.

Borges en 1976.

Enhavo
------

**Averto: *La teksto, kiu sekvas, malkaŝas detalojn pri la intrigo de la rakonto.***

Ĉio okazis komence de 1922. Emma Zunz, laboristino de fabriko de teksaĵoj, ricevis leteron per kiu oni komunikas la morton de ŝia patro pro troa dozo de barbituratoj. Kortuŝita, la junulino decidis venĝi kontraŭ kiu estas konsiderata de ŝi la vera kulpulo de la memmortigo de la patro: ŝia aktuala estro, Aarón Loewenthal. Ses jarojn antaŭe, estante Loewenthal administristo de la fabriko, okazis defraŭdo pro kiu oni akuzis la patron de Emma, la kasisto Emmanuel Zunz; rezulte de tio, la sinjoro Zunz devis fuĝi al Brazilo dum la administristo iĝis kunposedanto de la kompanio.

La venontan tagon, Emma ŝajnigis al siaj amikinoj normalecon, nome eviti rilaton kun viroj. Post du tagoj ŝi agadis: post detrui la leteron kiu povus fari ŝin kulpulo, telefonis al Loewenthal por diri al li ke ŝi havas informon pri striko preparata de la laboristaro kaj ke samnokte, profite de la malhelo kaj ke la instalaĵoj estos senhomaj, ŝi vizitos lin en la oficejo por malkovri ĝin al li. Por scii pri amaferoj, ŝi havis seksrilatojn kun nekonatulo kaj iris viziti Loewenthal. Dum la intervjuo, ŝajnige nervozecon dum malkaŝas la nomojn de koleginoj, la supozita denuncintino petas glason da akvo. Loewenthal forestis por momento kaj Emma profitis por serĉi en la tirkestoj faman pafilon pri kiu ĉiuj en la fabriko aŭdis. Kiam la estro revenis al la oficejo, ricevi tri pafojn kaj mortis.

Poste ŝi ŝajnigis, ke li venigis ŝin profitante la tialon de la striko kaj klopodis seksperforti ŝin. Ŝi defendis sin kaj pafis. Ŝia versio aspektas senriproĉa, tamen...

**Averto: *Malkaŝado de la intrigo de la rakonto ĉi tie finiĝas.***
**Raymond GONIN** – naskiĝis la 28-an de decembro 1913 en kampara vilaĝeto de la departemento Saône-et-Loire, mortis la 11-an de aprilo 2003 - estis franca esperantisto, kiu loĝis la plejparton de sia vivo en Villeurbanne, departemento Rodano, la laŭ nombro de loĝantoj plej granda antaŭurbo de Liono. Ekde 1923 li ekstudis en la blindula lernejo de Villeurbanne kaj pli poste studis tute sola por akiri pli altajn ŝtatajn diplomojn sekve de kiuj li fariĝis instruisto pri lingvoj por blinduloj. 

En 1930, li hazarde trovis brajlan broŝureton «L’Espéranto en dix leçons» de Théophile Cart kaj post eklerno de la lingvo, li ĉeestis dum 1932 sian unuan universalan kongreson en Parizo kiam kreiĝis UABO, t.e. Universala Asocio de Blindul-Organizaĵoj. Poste kreiĝis nova asocio FUBE (Franca Unuiĝo de Blindaj esprantistoj) kaj dum multaj jaroj li prezidis la asocion. Aldone multajn jarojn li funkciis kiel ĝenerala sekretario respektive prezidanto de la Ligo Internacia de Blindaj Esperantistoj. De 1958 ĝis 1992, li dediĉis multajn fortojn al la redaktado de brajla monata revuo «Esperanta Ligilo». En 1969, kun la edzino kaj filo li trapasis la pedagogian ekzamenon de Franca Esperanto-Instituto (FEI). Li fariĝis komitatano de UFE (Unuiĝo Franca por Esperanto) kaj FEI (Franca Esperanto-Instituto) kaj ankaŭ gvidis kursojn en liona regiono. En 1974, kvarjaron antaŭ la emeritiĝo, li estis honorigita ricevante la ordenon «Palmes Académiques» pro sia laboro profesia kaj poresperanta, kaj en 1994, li estis honorigita per la honora membreco de UEA.

Vidu ankaŭ
----------

* Noveloj (André Maurois)
La **norda mezepoka literaturo** estas la literatura verkaro skribita en Praskandinava lingvo dum Mezepoko.

Mallonga Historio
-----------------

Ĝis jaro 800 (kiam komencis la vikingaj invadoj) la nordaj popoloj parolas la idiomon nomata *dansk tunga*.

Je la fino de la IX-a jarcento, multaj norvegiaj familioj iris al Islando. Tiam la "dansk tunga" estis dividita inter du dialektoj: la orienta dialekto (parolata en Danlando kaj Svedlando) kaj la okcidenta dialekto (parolata en Norvegio kaj Islando).

Dum la X-a jarcento la nordaj popoloj eltrovis Groenlando kaj Vinlando (eble Ameriko). Tiam la kristanismo komencis evangeli al Nord-Eŭropo. La kristanismo interŝanĝis la runan alfabeton (uzata por mallongaj tekstoj) por la latina alfabeto, tiel li bazis la komenciĝon de la literaturo.

En la XIII-a jarcento la norda literaturo floris.

Poezio kaj Prozo
----------------

La skaldoj estas poetoj-militistoj de la reĝa restadejo. Siaj verkoj estas nomata skalda-poezio. La skaldoj uzis vortfigurojn konata kiel *kenning*.

La "sagao" estas normala rakontado, senversa. Ekzemple *La sagao de Njal* estas la plej fama el islandaj sagaoj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Norda mezepoka literaturo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Promesita lando de la literaturo de A. MILDWURF[*rompita ligilo*]
**Peguerinos** [pegeRInos] estas municipo en la plej orienta pinto de la provinco Avilo, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio, lime kun la provincoj Madrido kaj Segovio. Ĝi apartenas al la jurisdikcia teritorio de Avilo, en la centro de la provinco. 

Peguerinos en la provinco Avilo.
Isabela papilio.
Preĝejo.
Hoyo de la Guija.

Blazono
-------

En la blazono oni montras bovinon en la malsupra duono (kiel simbolo de la brutobreda tradicio), kaj en la supra duono inter du pinoj (kiel simbolo de la forsta tradicio) ekzempleron de endemia isabela papilio, *Graellsia isabellae*, malkovrita de la hispana sciencisto Mariano de la Paz Graells en Peguerinos en 1848. Li nomis ĝin kiel *Saturnia isabellae* omaĝe al la reĝino Isabel la 2-a de Hispanio. Poste la specio estis renomita *Graellsia isabellae* omaĝe al la malkovrinto.
​

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio estas formata de du loĝlokoj, nome Peguerinos mem kaj Hoyo de la Guija; ĝi okupas totalan areon de 87,01 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 273 loĝantojn. Ĝi perdis 700 loĝantojn el la mezo de la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj. Ĝi distas 48 km de Avilo, provinca ĉefurbo.

Ĝi limas kun El Espinar (Segovio), Dehesa de la Cepeda (Madrido), Guadarrama (Madrido), Las Navas del Marqués, San Lorenzo de El Escorial (Madrido), Santa María de la Alameda (Madrido). La municipa teritorio estas montara ĉe la Gvadarama montaro.

Historio
--------

En Mezepoko okazis reloĝado. La areo apartenis al la Regno Kastilio. 

Dum la Hispana Enlanda Milito la vilaĝo estis konkerita de la frankismaj trupoj la 30an de Aŭgusto 1936 fare de falangistoj kaj marokaj koloniaj trupoj kiuj fifaris kruelaĵojn: la vunditoj de la milthospitalo instalita en la preĝejo estis tie tuj ekzekutitaj (kion faris kutime la marokaj koloniaj trupoj dum la milito) kaj du flegistinoj kaj kelkaj virinoj —inter kiuj knabino 14-jara— estis perfortitaj; multaj domoj estis rabitaj kaj bruligitaj.​ 

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj) kaj ĉefe brutobredado kaj rilata komercado. Lastatempe kultura kaj rura turismo ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado).

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Avilo

Notoj
-----

1. ↑  «Diez curiosidades sobre la sierra de Guadarrama: Graellsia, la mariposa real». ABC.es. 1a de Aŭgusto 2015. alirita la 17an de Marto 2022.
2. ↑   Payne, Stanley G. (1968). *Los militares y la política en la España contemporánea*. Parizo: Ruedo Ibérico. p. 361.
3. ↑   Vidarte, Juan-Simeón (1973). *Todos fuimos culpables*. Fondo de Cultura Económica. p. 427.
4. ↑   Preston, Paul (2011). El holocausto español. Odio y exterminio en la Guerra Civil y después. Barcelona: Debate. pp. 289-290. ISBN 978-84-8306-852-6.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 762570
 |
**preĝejo Sankta Antonio el Padovo** estas romkatolika Monumento historia en Hungario, en Tét, en ekstera parto Tétszentkút. Ĝi estas vaste konata pilgrima loko de Sankta Maria.

Historio
--------

Laŭ la onidiro aŭstra oficiro sonĝis tion, ke la vundo saniĝos en sia piedo, se li iros al fonto en arbaro de Tét. Tio plenumis, tial li konstruis kapelon apud la fonto en 1715. Li metis kopian bildon pri Helpema Maria (Mariahilf). La famo disetendiĝis kaj amase pilgrimantoj alvenis. Tial oni pligrandigis la kapelon, kiu pretiĝis en 1744, dume oni enterigis la fonton, ĉar oni timis, ke la preĝejo disfalas.

Konstruaĵo
----------

La konstruaĵo situas sola en korto. Apude troviĝas skulptaĵo pri Sankta Maria kun Jesuo. Apud la preĝejo foje oni aranĝas subĉielajn mesojn. La unusola turo troviĝas en mezo de la fasado super la enirejo, la sanktejo estas duonronda. Interne la predikejo kaj la altaroj estis faritaj en la 18-a jarcento. Ĉe la ĉefaltaro 3 bildoj pri Sankta Maria kaj Sankta Antonio estas videblaj. Flanke estas po unu skulptaĵoj pri Stefano la 1-a (Hungario) kaj Ladislao la 1-a (Hungario).

Kermesoj okazas en la 13-an de junio kaj en la 12-an de septembro.

Fontoj
------

* hungare
* hungare
* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* hungare[*rompita ligilo*]


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
| muelejo *Keukenhofmolen* |
| --- |
|  |
| loko: | Lisse, Keukenhof |
| ŝtato: |  Nederlando |
| konstrujaro: | 1892 (translokigo dum 1957) |
| formo: | okangula muelejo |
| origina funkcio: | antaŭa poldera muelejo |
| tipo: | platforma muelejo |

La **Keukenhof-muelejo** aŭ *Keukenhofmolen* (nederlande) estas platforma muelejo sur la tereno de la flora parko Keukenhof en Lisse (provinco Suda Holando de Nederlando). La muelejo origine staris en *Scharmer*, kie ĝi dum la jaro 1892 konstruiĝis kiel poldera muelejo. Tie ĝi staris kune kun aldona surtera muelejo.

Dum la jaro 1957 la muelejo estis translokigita al la tereno de la flora parko Keukenhof, kiel donaco de la *Holanda-Amerika* ŝipa linio. En la flora parko la muelejo nur havas dekoran funkcion. Ĝi povas plenfunkcie turniĝi kaj havas diametron de 17,90 metroj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Keukenhof-muelejo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* noto en nederlandlingva mueleja datumaro pri la nuna muelejo
* noto en la sama datumaro pri la origina mueleja lokiĝo en Scharmer
* informo en plia nederlandlingva mueleja datumaro Arkivigite je 2016-03-06 per la retarkivo Wayback Machine

  

* 
* 
* 
* 

Koordinatoj: 52° 16' norde, 4° 32' oriente
**Choloma** [ĉolOma] estas grandurbo kaj municipo en Honduro. 

Panoramo en Choloma

Bazaj informoj
--------------

* Koordinatoj: 15° 38′ N 88° 00′ U﻿ / ﻿15.633 °N, 88.000 °U﻿ / 15.633; -88.000 (mapo)Koordinatoj: 15° 38′ N 88° 00′ U﻿ / ﻿15.633 °N, 88.000 °U﻿ / 15.633; -88.000 (mapo)
* Areo: 182 km²
* Loĝantaro: 152.172 (en 2010) - urbo; 281.175 (en 2013) - municipo
* Supermara alteco: 40 m
* Horzono: UTC-6 h
* Poŝtkodoj:
* Telefonkodoj:

Geografio
---------

Choloma situas en la norda parto de Honduro. San Pedro Sula troviĝas 16, Puerto Cortes 30, Tegucigalpa 186 km.

Historio
--------

En la nuna Choloma komence indianoj (indiĝenaj popoloj) vivis. Hispanoj menciis ĝin en 1524. La vilaĝo estis translokita iomete pro la rivero. Baldaŭe la urbeto estis prirabita multfoje fare de piratoj, tial la urbeto serĉis pli danĝeron lokon. Urbo fondiĝis en 1894, sed post 39 jaroj ĝi prenis la nomon Choloma. En la 19-a jarcento disvolvis industrio pri bananoj kaj en la sekva jarcento oni komencis kultivi sukerkanojn. Baldaŭe oni okupiĝis pri brutoj, citrusoj kaj grenoj. Fine multe da fabrikoj ekfunkciis en Choloma pro la malmultekostaj laboroj.

Klimato
-------

Choloma situas en humida tropika klimato. En la urbego la averaĝa temperaturo varias inter 17-34 °C. Estas varma, seka sezono de januaro ĝis junio kaj pli malvarma pluva sezono de julio ĝis septembro. La vento venas de la nordo aŭ nordoriento.

Trafiko
-------

El Choloma ĉefvojoj kuras al San Pedro Sula kaj Puerto Cortes.

Fontoj
------

* Anglalingva Vikipedio helpe de WikiTrans, hispana kaj nederlanda Vikipedioj helpe de Guglo
La **Preĝejo Reviviĝinta Kristo** estas romkatolika kaj grekokatolika eklezia konstruaĵo en Hungario, en urbo Veszprém. Loke ĝi estas vaste konata ankaŭ preĝejo Károly. La preĝejo servas ne nur al la romkatolika, sed ankaŭ la grekokatolika eklezioj.

Historio
--------

La preĝejo estis konstruita en 1907 laŭ ordono de Károly Hornig. La orgeno estis farita en 1904 por ekspozicio, ekde la konsekro estas aŭdebla en la preĝejo. La marmora enirejo estis preta en 1913. Dum la 2-a mondmilito kaj Hungara revolucio de 1956 la preĝejo difektiĝis, sed poste la necesaj renovigaj laboroj estis faritaj.

Konstruaĵo
----------

La konstruaĵo situas sola en korto, kie estas ankaŭ granda kruco. La preĝejo havas komplikan formon, inter la centro estas diversaj aloj, haloj, ĉambregoj. La enirejo estas ornamriĉa. Interne la muroj estas riĉe kovritaj per pentraĵoj, la altaro estis skulptita el ligno. La vitraloj estis faritaj de Miksa Róth.

En la preĝejo estas entombigita Károly Hornig.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* 


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.