recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Zsolt Wintermantel** [ĵolt vintermantel], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Wintermantel Zsolt** estis hungara urbestro, politikisto.

Zsolt Wintermantel naskiĝis la  26-an de februaro 1972(nun 1972-02-26) en Budapeŝto.

Biografio
---------

Zsolt Wintermantel maturiĝis en teknika mezlernejo en Újpest, poste li akiris an diplomon en Teknika kaj Ekonomia Universitato de Budapeŝto. Jam ekde 1990 li aliĝis al Fidesz, dum li estis aktiva inter la studentoj, krome ekde 1994 li partoprenis en laboroj de municipo Újpest kaj ekde 2006 li estis urbestrarano. Intertempe en 1996 li praktikadis duonjaron en la ĉefurba municipo. Inter 1998-2003 li havis postenetojn, inter 2003-2010 li estis ĉefeldonisto de la universitato. Inter 2004-2006 li estis parlamenta deputito, inter 2010-2019 urbestro de Újpest. Li edziĝis en 2004, lia edzino naskis 2 gefilojn en 2005 kaj 2009.

Fontoj
------

* biografio hungare kun foto
* biografio hungare kun foto
* oficiala paĝo kun foto
* biografio hungare[*rompita ligilo*]
* parlamentaj datenoj

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

* Kategorio Zsolt Wintermantel en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 855299
 |


* Portalo pri Biografio
**István Horváth** [iŝtvAn horvAt], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Horváth István** estas hungara fizikisto, altlerneja instruisto.

István Horváth naskiĝis la  4-an de aŭgusto 1963(nun 1963-08-04) en Debrecen.

Biografio
---------

István Horváth akiris fizikistan kaj astronomian diplomojn (MSc) en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 1989, ankaŭ pedagogian diplomon same en nivelo MSc en 1994, fine li doktoriĝis (Ph.D.) en la sekva jaro. Jam inter 1986-1989 li instruis en budapeŝta kampuso de la Altlernejo János Kodolányi, poste ĝis 1994 li laboris kun stipendio en fizikista instituto, sed inter 1991 – 1994 li prelegis ankaŭ en Scienca Universitato Lajos Kossuth. Inter 1995-1997 li esploris en Universitato de Pensilvanio, poste jaron en Busano. Inter 1998 – 2012 li estis docento en Universitato Miklós Zrínyi, poste li estis levita profesoro, krome li estis katedrestro. Intertempe li kandidatiĝis (CSc) en 1998, li doktoriĝis (DSc) en 2018 antaŭ la Hungara Scienca Akademio, lia habilitiĝo okazis en 2007. Li ricevis premiojn kaj stipendiojn.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Some Notes on Stationary Kerr Generalizations in Spin Coefficients* (kun Béla Lukács (fizikisto), 1992)
* *Redshift distribution of gamma-ray bursts and star formation rate* (kunaŭtoro, 2006)
* *Anomalies in the GRBs' distribution* (kunaŭtoro, 2014)
* *Mapping the Universe with gamma-ray bursts* (kunaŭtoro, 2024)

Fontoj
------

* datenoj kun foto
* biografio hungare
* datenoj

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 860347
 |



* Portalo pri Biografio
La **Universitato János Kodolányi** hungare *Kodolányi János Egyetem* estas provinca universitato (iam altlernejo) en Hungario en Székesfehérvár, sed kampusoj funkcias en Budapeŝto, Siófok kaj Orosháza. La hungara mallongigo estas **KJE**.

Historio
--------

La altlernejo estis fondita en 1992, en la lernojaro eklernis 147 studentoj. La municipo donacis konstruaĵon por la kampuso, ĉar en la urbo ĝis tiam mankis altlernejo aŭ universitato. La edukejo dekomence prenis la nomon János Kodolányi, ĉar la verkisto ligiĝis al la urbo. En 1994 startis la propra radiodissendo por la tuta urbo, kie la lernantaj raportistoj paraktikadis. En 1997 propra mezlernejo ekfunkciis, en la sama jaro fakultato en Siófok, en la sekva jaro kampuso en Budapeŝto. En Orosháza (apud Gyopárosfürdő) en 2004 komenciĝis la lernado. En 2017 loko de la kampuso estis transmetita al Orosháza, En la sekva jaro la altlernejo estis altrangigita universitato.

Kapacito
--------

En la altlenejo instruas preskaŭ 200 pedagogoj 3500 studentojn en 11 katedroj.

Eduka strukturo
---------------

* BA, BSc lernadoj: pri eduko-scienco, pedagogio, turismo-gastigado, komunikado
* MA, MSc lernadoj: pri turismo, entreprenado, kultureduko

Elektitaj instruistoj
---------------------

* Viktor Bérces
* Magdolna Csath
* Juli Fábián
* István Horváth (fizikisto)
* Endre Kiss
* András Lánczi
* Krisztina Máté
* Barna Pély
* Ferenc Schreck
* Annamária Szalai
* Gábor Ujváry

Elektitaj studentoj
-------------------

* Sebastián Cortés (koreografo)
* Erika Kertész
* Sarolta Kovács
* Gyula Mesterházy
* András Nemény

Fontoj
------

* oficiala paĝo Arkivigite je 2017-10-02 per la retarkivo Wayback Machine hungare, angle ruse
* hungare
**Endre Szekrényessy** [sekrEnjeŝi], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Szekrényessy Endre** estis hungara policisto, juristo. Lia nobela antaŭnomo estis *székelyhídi* [sEkejhIdi].

Endre Szekrényessy naskiĝis la  13-an de novembro 1805(nun 1805-11-13) en Győr, li mortis la 26-an de februaro 1874 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Endre Szekrényessy akiris juran diplomon en la Jura Akademio (Győr). En la fruaj 1830-aj jaroj li translokiĝis al Pest (urbo), kie li estis advokato, li havis profanan postenon en la kalvinana eklezio, krome li kontribuis en gazetoj. Li konsekvence estis fidelulo de Habsburgoj, li apogis reforman movadon de István Széchenyi, sed li kontraŭis movadon de Lajos Kossuth, same la hungaran revolucion inter 1848-1849. Li estis elektita policestro de urbo Pest en 1843. Depost la revolucio Julius von Haynau levis lin en plurajn postenojn de administrado kaj juĝado. Li havis edzinon.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Das Lachen oder das einfachste Mittel das Leben zu erheitern, das Gesicht zu verschönern, und zugleich das allereinfachste Geheimniss, die Hypolchondrie gründlich zu heilen* (ŝerclibro, 1830, 1831, 1852)
* *Demokritusi cseppek* (ŝerclibro, 2 volumoj, 1833–1834)
* *Ügyvédek és perlekedő felek kézikönyve* (traduko, 1835)
* *A magyar magános polgári törvény* (jura libro, traduko, 1835)

Fontoj
------

* biografio hungare
* datenoj

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 859429
 |


* Portalo pri Biografio
Dar Młodzieży
**STS *Dar Młodzieży*** – trimasta pola lerneja velŝipo, de Mara Akademio en Gdynia, sekvanto de STS "Lvovo" kaj SV "Dar Pomorza".

Historio
--------

Post diskutado fine de la 70-aj jaroj oni interkonsentis, ke por la Pola Komerca Ŝiparo estus bezona nova velŝipo por lernejaj celoj. Oficialan apelacion por kolekti monon junie 1978 komencis la junularo de Gdańsk. Komandanto de "Dar Pomorza" Tadeusz Olechnowicz promociis la ideon en la lando kaj eksterlande kolektante fremdan monon kaj donacofertojn. Aparte fruktodonaj estis vizitoj de "Dar Pomorza" en la usonaj havenoj Filadelfio kaj Savannah kaj en Stokholmo en 1979.

Ĉefa konstruisto iĝis inĝeniero Zygmunt Choreń. Per konsiloj helpis al li spertaj kapitanoj de "Dar Pomorza" Tadeusz Olechnowicz kaj Kazimierz Jurkiewicz. Disputoj sub la slogano "hamakoj aŭ kuŝejoj" longe daŭris, favore al la dua propono. La velŝipo estis konstruita en la ŝipfarejo en Gdańsk en 1981, parte de sociaj kotizoj. Solena hiso de la ŝipflago okazis la 4-an de julio 1982.

En 2018 STS *Dar Młodzieży* elnavigis ĉirkaŭ la mondo kun preskaŭ 1000 junuloj kun promocio de Pollando okaze de la 100-jariĝo de la pola sendependeco por viziti 22 havenojn en 18 landoj de 5 kontinentoj, kaj atingi januare 2019 la Mondan Junularan Tagon en Panamo

Marveturo de Sendependeco
-------------------------

**Havenoj**

* Gdynia, Pollando 20-a de majo 2018
* Talino, Estonio 24-26.05
* Kopenhago, Danio 30.05-1.06
* Stavanger, Norvegio 4-6.06
* Szczecin, Pollando 10-14.06 Tagoj de Maro
* Bremerhaven, Germanio 19-21.06
* Bordeaux, Francio 27-29.06
* Tenerifo, Hispanio 10-12.07
* Dakaro, Senegalo 18-20.07
* Kaburbo, Sud-Afriko 15-17.08
* Maŭricio 4-6.09
* Ĝakarto, Indonezio 2-5.10
* Singapuro Singapur 9-12.10
* Ŝanhajo, Ĉina Popola Respubliko 2-5.11
* Osako, Japanio 13-16.11
* San-Francisko, Usono 20-22.12
* Los-Anĝeleso, Usono 25-28.12
* Acapulco, Meksiko 9-11.01 2019
* Panamurbo, Panamo 22-28.01 Monda Junulara Tago 2019
* Miami, Usono 8-11.02
* Ponta Delgada, Portugalio 4-6.03
* Londono, Britio 18-20.03
* Gdynia, Pollando 28-a de marto

Eksteraj ligiloj
----------------

* STS ''Dar Młodzieży'' en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio STS ''Dar Młodzieży'' en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Dar Młodzieży Arkivigite je 2018-05-26 per la retarkivo Wayback Machine interreta paĝo de Mara Akademio en Gdynia
* Fotoj[*rompita ligilo*]
Doktrinado en la klasĉambro, la enkorpigo de politika enhavo en la studmaterialo aŭ instruistoj, kiuj misuzas sian rolon por doktrini studentojn, kontraŭas la celojn de edukado, kiu celas liberecon de penso kaj kritika pensado.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sur la infanajn cerbojn presas
mispensojn la eduksistemo
kaj tiu infanaĝa premo
por naciismo ilin dresas.
La fieduko tre sukcesas —
ĝangale kreskas tiu semo;
sur la infanajn cerbojn presas
mispensojn la eduksistemo.
La diferencojn oni jesas,
silentas pri l' similoj — emo,
en kiu fontas la problemo;
kaj mison, kies fort' ne ĉesas,
sur la infanajn cerbojn presas.
la 29an de marto 1954 William Auld
El Rimleteroj de M. Boulton kaj W. Auld,
Manĉestro: Esperantaj Kajeroj, 1976.  |

**Deviga edukado**, **deviga studsistemo** aŭ **deviga eduksistemo** estas nomoj ricevataj de la diversaj cikloj de la eduksistemo, instruado aŭ studoj kiuj devige devas trairi infano aŭ junulo; kaj kies studobjektaro, daŭro, celoj, enhavo, proceduroj kaj metodologio, varias depende de la eduksistemo de ĉiu lando kaj epoko.

Tiu etapo en la edukado de knaboj plej ofte estas aplikata al studentoj inter ĉirkaŭ 6 ĝis 14 aŭ 16 jaroj.

En la majoritato de landoj evoluintaj (kaj en multaj evoluantaj) ekzistas la deviga edukado. Finlando, Danio, Francio, Unuiĝinta Reĝlando, Aŭstralio kaj Usono, anstataŭ deviga enlernejigo, establas la devigon eduki la filojn, permesante formojn alternativajn al la enlernejigo, kiel ekzemple la hejma instruado.

La deviga edukado en plej landoj estas normala maniero plenumi la universalan rajton al edukado. La oficalaj instancoj de la ŝtato disvolvigas la ĝeneralan kaj partikularan regularojn de la deviga eduksistemo kaj devas financi ĝin per la koncerna buĝeto.

Vidu ankaŭ
----------

* Alternativa edukado
* Bazlernejo
* Mezlernejo
* Rajto pri edukado
La transgenra fiera flago
Transgenrula simbolo
Transgenra aktivulino en transgenrula manifestacio en Parizo, 2005
Leĝoj rilataj al la esprimo de seksa identeco laŭ lando aŭ teritorio en 2015.
Fotomontaĵo de famaj transgenruloj
**Transgenrulo** estas homo kun malakordo inter sia socia sekso kaj sia biologia sekso.
La vorto estas vaste uzata kvankam neologisma fakvorto, elpensita por konservi la spiriton de la originala anglalingva termino kaj distingi transseksulojn (homojn kun seksa disforio) disde aliaj specoj de soci-seksa diverseco (por "genro" en la senco de "socia sekso" vidu ankaŭ socian sekson). Ĝi estas uzata por pli aŭ malpli vastaj kategorioj de homoj. Sub la rubriko "transgenro", oni foje inkluzivas transvestulojn kaj reĝinjojn, kaj eĉ ĉiujn kiuj agas de maniero forte kontraŭ la genra ŝablono de sia biologia sekso.

Tamen, la plej ofta uzado estas pli specifa: persono al kiu ne taŭgas ŝia aŭ lia sekso pro malakordo kun ŝia aŭ lia genra identeco. Transgenraj homoj havas profundan senton de strangeco en la korpo de sia denaska sekso, sentante sin virino en vira korpo aŭ inverse. 

Ili vivas, aŭ volas vivi, tuttage en la alia sekso, ne pro kialo de seksuma plezuro sed pro profunda sento de idento. Ili povas havi sekso-ŝanĝan ĥirurgion; en tiu kazo, ili ofte nomiĝis transseksuloj, tamen nun ĉi tiu vorto estas malnova kaj povas esti insulta.

Mallonga konsila registara filmeto pri la portretado de transgenraj malamaj krimoj, kun esperantaj subtekstoj

  

Transgenruloj ĉiam formis parton de la kvira aŭ GLAT-rajta movado; en Usono, nigraj transgenruloj eĉ komencis la movadon per la Ribelo de Stonewall. Tamen iuj ne konsentas kun ilia partopreno, inklude iuj transgenruloj, kiuj vidas sian kondiĉon kiel medicinan (vidu ankaŭ transseksecon). Transgenruloj ofte suferas diskriminacion, malfacilojn en civilaj procedoj por ŝanĝi la sekson notitan en siaj dokumentoj, kaj ankaŭ perforton kaj eĉ murdon, pro sia genra identeco.

Vidu ankaŭ
----------

* Abby Stein
* Principoj de Jogjakarto
* Kathoey
* João W. Nery
* Transseksulo
* Transfobio
* Jin Xing
* *The Admiral Was a Lady*

Eksteraj ligiloj
----------------

* Transgender Workplace Diversity
* Stanislavo Belov (2016-11-21) Dana junulino: malvera historio pri la vera amo (esperante). Blogger. Arkivita el la originalo je 2017-09-18. Alirita 2017-09-18. *(pri la filmo «Dana junulino», bazita sur la vivhistorio de transgenrulo Lili Elbe)*
* Kategorio 'transgenraj aferoj' ĉe Egalecen Arkivigite je 2017-07-24 per la retarkivo Wayback Machine
* Transgenrulo, en: Terminaro pri Seksa Identeco kaj Seksa Orientiĝo

* Kategorio Transgenrulo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Transgenrulo en Vikinovaĵoj (Liberaj novaĵoj)
**Ĉevolga Altaĵo** (ruse *Приволжская возвышенность*) estas parto de Orienteŭropa ebenaĵo, situanta sur la okcidenta bordo de Volgo ekde Niĵnij Novgorod norde ĝis Volgogrado sude. Okcidente ĝi estas limigita per Okao-Dona ebenaĵo (kaj ties parto Tambova ebenaĵo). Grandparte de la teritorio la altaĵo konsistas el relative facile detrueblaj rokaĵoj: sabloj, argiloj, marnoj, kretoj, kiuj rilatas al ĵurasio, kretaceo kaj paleogeno. Apud Samara kurbiĝo, kaj ankaŭ en aliaj lokoj (apud Saratov k.a.) surface aperas pli malmolaj kaj antikvaj sedimentaj rokoj — karboniaj kaj permiaj kalkoŝtonoj kaj dolomitoj. Inter paleogenaj sedimentaĵoj estas ŝirmantaj tavoloj de firmaj grejsoj. La bazo de la altaĵo estas profunda (pli ol 800 metroj).

Reliefo
-------

Ĉevolga Altaĵo havas abruptan randon flanke de Volgo kaj poiomete malleviĝas al Okao-Dona ebenaĵo. Multaj eroziaj valetoj distranĉas la altaĵon, precipe ties volgan deklivon. Kelkaj partoj de alta volga deklivo tradicie estas nomataj *montaroj*, malgraŭ ilia malgranda alteco, ekzemple, montaroj Ĵiguli, Djatlovi, Undora montaro. Kelkloke aperas karstoj. La teritorio estas multe agrikulturata.
Norde de Ĉevolga altaĵo, inter Niĵnij Novgorod kaj Kazano, plimultas altecoj 150–180 metroj. Pli sude la altecoj pligrandiĝas: apud Uljanovsko ĝis 200 metroj, apud Samaro ĝis 300 metroj. La plej alta loko de Ĉevolga Altaĵo (381 m) troviĝas en montaro *Ĵiguli* ĉe Volgo. Preskaŭ samaj altecoj troveblas apud Ĥvalinsk (369 m) kaj apud Kamiŝin (359 m). Sude de Kamiŝin Ĉevolga Altaĵo iom post iom malaltiĝas, kaj ĉe Volgogrado plimulto de altecoj estas 125–130 metroj.

Longo de Ĉevolga Altaĵo estas ĉirkaŭ 800 kilometroj de nordo al sudo. Larĝo varias: norde ĝi estas pli ol 500 km, ĉe Volgogrado – ne pli ol 60 km.

Hidrologio
----------

Sur Ĉevolga Altaĵo troviĝas Volgo-Dona akvodislimo. Norde ĝia linio malproksimas de Volgo, estante pli okcidente ol Sura. Sude la linio estas tuj apud Volgo, tial la volga kaj la dona deklivoj estas tute malegalaj. Sur la altaĵo fluas aŭ komenciĝas kelkaj grandaj riveroj: Sura, Svijaga, Mokŝa, Ĥopjor, Medvedica, Ilovlja kaj multaj malgrandaj.

Referencoj
----------

1. ↑  Энциклопедия | Приволжская возвышенность
2. 1 2  Приволжская возвышенность

Literaturo
----------

* Краткая географическая энциклопедия, Том 3/Гл.ред. Григорьев А. А. М.:Советская энциклопедия — 1962, 580 с. с илл. 19 л. карт
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

**La Nurenberga Mondlingva Klubo** - germane *Nürnberger Weltspracheverein* - fondiĝis en la germana urbo Nurenbergo la 26-an de februaro 1885 kun la aldona titolo "Volapüka klub". Ĝia unua prezidanto estis Leopold Einstein. La 22-an de februaro 1888 Christian Schmidt fariĝis prezidanto pro la grava malsaniĝo de Einstein. Pro la influo de Einstein kaj Schmidt la klubo konvertiĝis al Esperanto la 18-an de decembro 1888 kaj la 25-an de marto 1890 akceptis la aldonan titolon "**Esperanto-klubo**". Kvankam la klubo havis tiam pli ol cent membroj, ne certas kiom da ili vere ellernis Esperanton. Laŭ L. L. Zamenhof mem ĝia aliĝo al Esperanto estas kondiĉa ke estos faritaj en la lingvo necesaj reformoj. Detaloj pri tiuj reformoj mankas.

Post la voĉdonado pri reformoj en Esperanto en 1894 Schmidt kaj la klubo lasis Esperanton. Schmidt laboris por la reformo de Volapük, kiu fariĝis Idiom Neutral. La 9-an de majo 1901 la klubo akceptis novan aldonon al sia titolo - "Klub de amiki de lingu universala". Je la apero de Ido en 1907 Schmidt estis ankoraŭ prezidanto; la klubo aliĝis al tiu lingvo. La klubo estas bone konata en la historio de Esperanto kiel la unua Esperanta klubo en la mondo. Oni ne ofte mencias, ke ĝi forlasis Esperanton post nur ses jaroj.

Literaturo
----------

* Marcus Sikosek: *Dokumente zum "Weltspracheverein Nürnberg".* En: *Esperantologio* 3 (2005) Arkivigite je 2012-03-04 per la retarkivo Wayback Machine, paĝoj 45–54. *(germane kun resumoj en Esperanto kaj la angla)*
Koordinatoj: 32° 10′ 37″ N 104° 26′ 29″ U﻿ / ﻿32.17694 °N, 104.44139 °U﻿ / 32.17694; -104.44139 (mapo)

Por publiko, la nealirebla **kaverno Lechuguilla** de la Nacia Parko Kavernoj de Carlsbad estas la naŭa plej longa kaverno en la mondo (la kvara plej longa en Usono post Mamuta kaverno, Kaverno de juveloj kaj Venta kaverno) kun longo 223 km kaj la plej profunda kaverno en Usono profunda 489 m. La kaverno estas la plej fama pro sia aparta geologio, pro siaj unikaj karstaj formoj kaj ties konkrecioj.

La kaverno estis malkovrita en la jaro 1986 (kvankam en enirejaj partoj oni komence de la 20-a jarcento ekspluatis guanon). Ekde tiu tempo estis fare de kavernistoj traesploritaj dekoj da kilometroj de koridoroj kaj "katedraloj". Aperis eĉ artikolo pri kunigo de la kaverno kun Kavernoj de Carlsbad, sed la artikolo montriĝis kiel malprava.

En tiu ĉi grandega kalkoŝtona kaverno troviĝas granda kvanto gipsoŝtono kaj fosforaj sedimentoj. Troviĝas ĉi tie sesmetraj gipsoŝtonaj kurtenoj, kvinmetraj stangetoj, kavernaj perloj kaj pluaj apartaj formacioj.

"Lechuguilla" [leĉugIja] estas hispanlingva vorto (signife "laktuketo") por specio de agavo abunde kreskanta proksime de la enirejo en la kavernon.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Virtuala vizito de la kaverno Arkivigite je 2007-04-01 per la retarkivo Wayback Machine
* Mapo kaj bildetoj de Lechuguilla
* Nova: Mistera vivo en kavernoj
* Projekto grandega kristalo Arkivigite je 2005-11-19 per la retarkivo Wayback Machine
* BBC presinformo: Kaverno de planedo Tero kaj Lechuguilla
La marhaveno de la urbo Petropavlovsk-Kamĉatskij
**Kamĉatko** (ruse *Камчатка* [kamĉatka]) estas duoninsulo en la orientazia parto de Rusio. Ĝis la jaro 2007 ĝi konsistis el la aŭtonoma distrikto Korjakujo en la nordo kaj Kamĉatka provinco en la sudo, kiuj tiam unuiĝis al unueca kamĉatka regiono. Ĝi estas 1 250 km longa kaj grandas je 472 300 km². Ĝi troviĝas ĉe la Pacifiko kaj apartigas la marojn Beringa (oriente) kaj Oĥotska (okcidente). Inter la duoninsulo kaj la Pacifiko troviĝas la abismo Kuril-Kamĉatko profunda je 10 500 m.

Vulkanoj kaj aliaj geografiaj elementoj
---------------------------------------

La centra valo kaj rivero Kamĉatko estas ĉirkaŭataj de ĉeno da 160 vulkanoj el kiuj 29 ankoraŭ vivas. Same tiu duoninsulo estas trapasata de kelkaj montaroj el kiuj la plej alta punkto estas la vulkano Kljuĉevskaja, 4 750 m. alta.

* Lago Anana
* Rivero Pauĵetka

Urboj kaj loĝantaro
-------------------

La ĉefa urbo estas Petropavlovsk-Kamĉatskij kun 192 500 loĝantoj (2001), kiu troviĝas sude de la duoninsulo. Aliaj gravaj urboj estas Viljuĉinsko kun 29.400 loĝantoj (2002) kaj Kluĉi kun 11 300 (1992). Entute la regiono Kamĉatko enhavas 378 300 loĝantojn (2001) kiuj dediĉas sin ĉefe al la ĉaso kaj fiŝkaptado. La klimato estas tre malvarma kaj pro tio terkulturado eblas nur en suda parto.

Administre la duoninsulo konsistas el la Kamĉatka provinco (*Камчатская область*) kaj en la plej granda parto de la nordo (301 500 km²) la aŭtonoma distrikto Korjakija (*Корякский автономный округ*); ambaŭ teritorioj estas partoj de Rusio. La plej granda parto de la loĝantaro estas etne rusa, dum la ĉefa minoritato estas la **korjakoj**, el kiuj 13 000 loĝas la aŭtonoman distrikton.

Historio
--------

Printempe de 1740 eksploristo Vitus Bering elŝipiĝis en la nuna golfeto Avaĉa, kaj ekas koloniigon de la nuna urbo Petropavlovsk-Kamĉatskij, en siaj klopodoj atingi Amerikon tra la nordoriento.

Dum la Malvarma milito, Sovetunio pruvis atingeblecon kaj fideblecon de siaj misiloj per lanĉado ĝis la duoninsulo Kamĉatko kiel celo.

En Esperanto aperis
-------------------

* Bergman, Sten 1932 : *Tra sovaĝa Kamĉatko*, vojaĝpriskribo de zoologo, tradukis Birger Gerdman, Stokholmo: Eldona Societo Esperanto, 276 paĝoj.
* Cibulevskii, Dimitrij 2000 : *En lando de vulkanoj,* rakonto pri bicikla vojaĝo, Ĥarkiv, 44 paĝoj, kun fotoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Listo de maraj ekoregionoj

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kamĉatko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Kamĉatko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kamĉatko en Vikinovaĵoj (Liberaj novaĵoj)

* esperante *Tra sovaĝa Kamĉatko* (På hundsläde genom Kamtchatka)


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Antal Gyenes** [djeneŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Gyenes Antal** estis hungara politikisto, ministro, parlamentano, profesoro.

Antal Gyenes  naskiĝis la 30-an de oktobro 1920 en Mezőtúr. Li mortis la 17-an de januaro 1996 en Keszthely (laŭ alia fonto en Zalaszántó).

Biografio
---------

Antal Gyenes frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste teknikuniversitaton en Budapeŝto. Dum la studentaj jaroj li partoprenis en la junularaj kontraŭnaziaj okazintaĵoj. Li aliĝis al la komunistoj en 1941, poste li estis atestita 3 monatojn, poste dum la nazia erao li kaŝiĝis, sed li partoprenis en la rezista movado. Inter 1945 kaj 1947 li estis parlamenta deputito, dume li ricevis diversajn ŝtatajn kaj partiajn taskojn, krome li fondis agrikulturan gazeton. En 1950 la partio punis lin, li devis labori kiel simpla laboristo. En la sekva jaro li ekinstruis en la agrikultura altlernejo. Li estis nomumita ministro pri nutrokolekto dum la Hungara revolucio de 1956, li tuj deklaris finon de deviga nutrokolekto. Li apartenis al fideluloj de Imre Nagy (politikisto). Post falo de la revolucio li apartenis al stabo de János Kádár, dume li pledis Nagy-on. ĉefe partiajn taskojn kun postenojn. Ekde 1957 li laboris en agrikultura esplorinstituto, kie li kandidatiĝis en 1962. Li pensiuliĝis en 1985.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 514368
* GND: 170118681
* LCCN: n80080982
* VIAF: 60382148
* ISNI: 0000000109783281
* SUDOC: 116900776
 |



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Nombr-ludo** aŭ **Elektludo** estas simpla ludo kiu uzas elekti personon, ofte, por la ludanta alia ludoj.
Ekzemploj:

* Ŝtono, papero, tondilo
* Morra
* Monerumado
* Prenanta de Pajlero - La persono kiu havas la plej mallonga pajlero gajnas
* Bizz buzz

Dum multaj nombr-ludoj, unua persono, kiu recitas rimoj, almontras al ĉiuj ludantoj, kiu staras je cirklo. Dum la diranta de ĉiu novvorto, la persono almontras al nova persono.

Ordinaraj rimoj
===============

Anglo
-----

### Ini, mini, majni, mo

**Ini, mini, majni, mo** (Angle **Eeny, meeny, miny, moe**) estas infan-nombr-ludo. Tiu ekzistas ekde 1850 aŭ pli frua.

Britia Versio

*Eeny, meeny, miny, moe*
*Catch a baby by the toe*
*If it squeals let it go,*
*Eeny, meeny, miny, moe.*
(Esperante, "Ini, mini, majni, mo / Kaptu beb' per piedfingro / Se ĝi ploros, lasu ĝin, ho, / Ini, mini, majni, mo.")
Angla Versio 

*Eeny, meeny, miny, moe*
*Catch a tiger by the toe*
*If he hollers let him go,*
*Eeny, meeny, miny, moe.*
(Esperante, "Ini, mini, majni, mo / Kaptu tigr' per piedfingro / Se li ploros, lasu li, ho, / Ini, mini, majni, mo.")
**Smederevo** (serbe *Смедерево*, hungare *Szendrő*, turke *Semendire*) estas urbo en Serbio, en departemento Danuba, kies centro ĝi estas.

* Areo:  km²
* Loĝantaro: 77800[*kiam?*]
* Poŝtkodo: 11300
* Telefonprefikso: +381 26

La urbo situas sur ebenaĵo, laŭ maldekstra bordo de Danubo.

Historio
--------

Urbodomo de Smederevo
Fortikaĵo de Smederevo
Preĝejo de Smederevo
La romianoj fondis tie komunumon *Vinceium*. La turkoj okupis ĝin en 1413, sed ili ne povis longe teni. Serba despoto Georgo Brankoviĉ konstruis fortikaĵon en 1433, kaj tie mortis en 1457. En 1437 la turkoj ne povis okupi ĝin, ĉar alvenis la hungara armeo, sed la turkoj post 2 jaroj jam havis Smederevon. En 1448 Brankoviĉ tie tenis János Hunyadi en malliberejo, sed alvenis hungara armeo kaj Hunyadi liberiĝis. En 1454 mem Hunyadi forpelis la turkajn sieĝintojn. Dum la batalo en 1494 mortis hungara militestro Paŭlo Kinizsi. En 1512 hungara reĝo Johano Szapolyai (sapojai) ne povis okupi la fortikaĵon, sed en 1688 la turkoj forfuĝis. En 1690 la turkoj longe akiris la fortikaĵon. La Habsburgoj reokupis ĝin en 1789. La serboj okupis ĝin en 1805, fine inter 1941-1944 la germanoj havis ĝin.

Ĝemelurboj
----------

* Herceg Novi, Montenegro
* Pale, Bosnio
* Volos, Grekio

Famuloj
-------

* hungara militestro Paŭlo Kinizsi tie mortis

* Smederevo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Smederevo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
iama Partialtlernejo de KPSU, nun *Rusia ŝtata humanisma universitato* (RGGU)
La **Lenin-partialtlernejo de KPSU** (ruse *Высшая партийная школа*, mallongigo *ВПШ*) estis la plej supera klerigejo de la Komunisma Partio de Sovetunio en Moskvo. 

La tuto ekzistis inter 1939 kaj 1991. Tie ankaŭ ne malmultaj komunistoj de t.n. frataj socialismaj ŝtatoj kleriĝis en kursaro de unu aŭ tri jaroj. Altlerneje ekzistis katedroj pri: 

* historio de KPSU
* filozofio marksisma-leninisma
* scienca komunismo
* politika ekonomio
* partistruktura esplorado
* modernaj internaciaj komunistaj kaj laboristaj movadoj kaj la naciaj liberigaj movadoj
* sovetia ekonomio
* agrikultura ekonomio
* konstitucia juro kaj la sovetia evoluo
* ĵurnalismo kaj literaturo
* rusa lingvo
* fremdaj lingvoj.

Partianojn diplomiĝintajn ĝis la aĝo de 40 jaroj tie oni trovis, kiuj estis oficiale komunistoj dum almenaŭ kvin jaroj. Ili estis proponitaj al la Centra Komitato de la Komunista Partio de Sovetunio fare de centraj partiaj subkomitatoj aŭ de aliancitaj partioj.

La maksimuma kursodaŭro estis de tri jaroj. La universitato apogis aliajn socialismajn landojn en trejnado de kadroj por partilaboro kaj ŝtataj funkcioj. Ĉirkaŭ dek mil partiaj kaj ŝtataj oficistoj sukcesis fari ekzamenojn. En 1970 la lernejo havis 720 studentojn. Ekzistis 120 prelegantoj dungitaj en ĉiuj fakultatoj (krom lingvoj), inkluzive de 21 profesoroj kaj habilitiĝintoj. 

Krom la moskva altlernejo ekzistis multaj necentraj partialternejoj de KPSU, ekz. en Ĥabarovsko, Volgogrado, Rostovo ĉe Dono.

Konataj studintoj el GDR
------------------------

* Oskar Fischer (1962–1965)
* Egon Krenz (1964–1967)
* Günter Schabowski (1967–1968)
* Helmut Holter (1985–1987)

Eksteraj ligiloj
----------------

* artikolo en la Granda Sovetia Enciklopedio

55.77711537.59566Koordinatoj: 55° 46′ 38″ N, 37° 35′ 44″ O (mapo)
**Lelĉicia distrikto** (beloruslingve: Лельчыцкі раён; ruse: Лельчицкий район) estas administrada subdivido en Homela regiono (situas en la nordokcidenta parto de la regiono) de Belorusio. La distrikto estis fondita en 1924 jaro, en 1954 jaro eniris en konsisto Homelan regionon (antaŭe eniris en aliaj regionoj). Areo estas 3200 da km2. Administrada ĉefurbo estas urbo Lelĉici. En la distrikto estas eldonata gazeto "La Hela vivo".

Loĝlokoj kaj administrada subdivido
-----------------------------------

En la distrikto estas 74 da loĝlokoj, pli granda el kiaj estas Lelĉici, kaj la distrikto estas subdividita je 14 vilaĝaj sovetoj.

Naturo
------

Altaĵoj estas ĝis 160 da metroj. Arbaroj okupas 68 % de areo. En la distrikto fluas riveroj Uborc kun flankriveroj Bolotnica, Karostinka, Svinavod; Stviga kun flankrivero Plav.

Agrokulturo
-----------

En la distrikto situas 19 da kolĥozoj, 3 da sovĥozoj, estas disvastigataj bovbredado, porkbredado, cerealplantado, terpomplantado, furaĵplantado.

Industrio
---------

Elfosaĵoj
---------

En la distrikto elminiĝas torfo, argilo, ŝtonoj (por ĥejmkonstruado).

Komunikado
----------

Tra la distrikto trairas aŭtovojo el Mazir tra Lelĉici ĝis Turaŭ.

* Kategorio Lelĉicia distrikto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
*Nganga* en muzeo. Temas pri "palo", bastonetoj ligitaj al specialaj povoj havigitaj de la spiritoj.
**Palo** aŭ **kongo** estas religio kun grupo de nomoj tre forte ligitaj, kun deveno el Bantuoj, disvolvigitaj de sklavoj elkaptitaj en Centra Afriko kaj alportita en Kubon, kien venis ankaŭ derivitaj de la joruba religio de la zono de la Golfo de Gvineo. Aliaj nomoj asociaj kun la diversaj branĉoj de tiu religio estas jenaj: palo monte, palo mayombe, palo congo, brillumba kaj kimbisa kaj ĝi havas rilaton ankaŭ kun la socio *abakuá*. La hispanlingva vorto "palo" signifas bastoneton (vidu foton).

Temas pri kredo konata kiel subtenanto de la pesilo inter Bono (Mbote) kaj Malbono (Mbi). La historio de Palo Monte originis en la mondoregiono Kameruno, de kie etendiĝis al aliaj regionoj. Ekde mezo de la 20-a jarcento la Palo kongo eketendiĝis ekster la kubaj komunumoj, al Usono, Venezuelo, Kolombio, Domingo kaj Puertoriko. Ĉie miksiĝas kun elementoj de kristanaj devenoj. Oni ne konas nombron de sekvantoj, sed certe ili abundas en la zonoj de Havano, Matanzas, Pinar del Río kaj en aliaj zonoj kaj centraj kaj orientaj de la insulo, kaj ili kredas la tuton aŭ almenaŭ grandan parton de ties principoj. Pri etneco de la kredantoj, ili estas majoritate nigruloj, mulatoj kaj kelkaj blankuloj; plej parto ili estas baptitaj en la Katolika Eklezio.

La metodoj por divenado uzitaj en Palo kongo estas variaj. Tradicia metodo, nomita Vititi Mensu konsistas en la uzado de korno de sanktigita besto kaŝita per spegulo. La sekvantoj kutime salutas per la frazo "Nsala malekum", kaj la respektiva respondo estas "Malekum nsala"; kio evidentigas klaran influon de la araba lingvo, ĉu el la devenlokoj ĉu el la sklavistoj mem.

En kelkaj lokoj okazas sinkretismo de "palo" (bastonoj) kun la kristana kruco aŭ bildoj de sanktuloj.

Ankaŭ en Brazilo, Jamajko, Bahamoj kaj Virgulininsuloj estas similaj kaj rilataj kredoj.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 717292
 |
**Alfred MOCK** (naskiĝinta la 17-an de majo 1908 en Heiligenstadt-Kalteneber, mortinta la 19-an de junio 2006 en Hünfeld) estis romkatolika monaĥo kaj pastro kaj profesoro pri filozofio.

Havinte ok gefratoj kaj estante filo de kamparano, Mock lernantis ĝis 1927 - kiel sia frato Aloys - en Ravensbosch apud Valkenburg aan de Geul, en misia lernejo. Li pasigis la abiturientan ekzamenon en Oberlahnstein kaj iĝis en 1928 novico en la klostro *Engelport* apud Treis-Karden, ĉe la Oblataj misiistoj (*Oblati Mariae Immaculatae*, OMI). Li studis en la orda centra sidejo en Hünfeld kaj en Romo. Tie li faris la ĉiaman profeson en 1932. Du jarojn poste li estis ordinita (la 15-an de julio 1934, en la roma Kirko Sankta Ignaco); sekvis doktoriĝo en 1935.

Dum naziismo li aktivis inter 1935 kaj 1941 kiel filozofiinstruisto malgraŭ arda volo fariĝi misiisto; en 1941 la nazioj neniigis la tiean altlernejon sed eblis por Mock kaj kelkaj studentoj rekunvenadi poste en Obermedlingen. Tamen soldatadaj devoj de la studentoj ĉe Wehrmacht malebligis daŭran aktivadon kaj li petis rajti animzorganti en diversaj komunumoj en Turingio. En oktobro 1945 li fuĝis de la sovetia okupita Turingio al Heslando.

De 1968 li denove profesoris ĉe la Altlernejo de Hünfeld ene de la Bonifaca monaĥejo. Post ĉeso de akademia instruado tie, li mallonge aktivis en Fulda antaŭ retiriĝo al Engelport por fari ekzercadojn kaj religiajn pluklerigaĵojn. En 1971 li denove estis en Hünfeld por animzorga helpado. De 1979 ĝis 1993 li estis hospitala pastro en Hünfeld kaj pretis ankaŭ alie helpi.

Eksteraj ligiloj
----------------

* nekrologo
Antoine Alciatore
**Antoine ALCIATORE** (naskiĝinte *Angelo Alciatore* en 1822 aŭ 1813en Alassio, mortinta en Franclando en 1877) estis kuiristo en Eŭropo kaj Ameriko estante de itala origino.

Vivo
----

Li komencis la profesian kuiradon en Nico ĉe Jean-Louis-François Collinet aŭ en Marseille. Poste li iris al Novjorko kaj post kelkaj jaroj al Nov-Orleano. Tie li fondis gastejon kaj tavernon ĉe Saint-Louis-strato.

Edzigis lin en 1855 Sopie Freyss el Alzaco. En 1868 aĉetiĝis pli granda domo: sub la nomo "Antoine's" ĝi ĝis hodiaŭ funkcias. En ĝi elpensis Jules Alciatore, filo de Antoine, la pladon Rockefeller-ostroj, antaŭ 1909. En 1940 oni festis la datrevenon centan de la knajpo-malfermiĝo; tio ege pridubindas ĉar tiam necesus veno de Alciatore al Usono jam en la 1838-a jaro.

Literaturo
----------

* *Souvenir du Restaurant Antoine* (1940?)
* Paul Freedman, *10 Restaurants That Changed America*. Novjorko: W. W. Norton, 2016
* Roy F. Guste, *Antoine's Restaurant Cookbook*. Nov-Orleano: Carbury-Guste, 1980
* David S. Shields, *The Culinarians: Lives and Careers from the First Age of American Fine Dining*. Ĉikago: University of Chicago Press, 2017. ISBN 9780226406923

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Antoine Alciatore en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* "Founder Antoine Alciatore" (2012)
* Poppy Tooker, "Antoine's Restaurant" (2023)

Notoj
-----

1. ↑  Laŭ Shields (2017), pp. 137-138
2. ↑  *Find a grave*
***Oxford Latin Dictionary*** (mallongigo **OLD**) estas vortaro latina-angla kies unua eldono estis finfarita en la 1982-a jaro kaj aperis ĉe *Oxford University Press*. Ĝi estis farita laŭ Oxford English Dictionary kiel memstara sekvanto de *A Latin Dictionary* enhavante sur 2126 paĝoj 40 miloj da lemoj. Siaformate ĝi estas la plej disvastigata verko en Anglalingvio.

Historio
--------

Britaj leksikografoj volis en la unua triono de la 20-a jarcento elfari multampleksan, modernan leksikonon de la latina. *Latin Dictionary* de Charlton T. Lewis kaj Charles Short datumis de 1879 estante simpla traduko de germanlingvaĵo. 

En 1933 ekigisi eldonisto Alexander Souter kolekti referencojn por la vortaro laŭ modernaj teksteldonoj. Post malkomisiiteco lia alvenis eldonontaj en l939 Cyril Bailey kaj J. M. Wyllie. Post foriro de Baileys en 1949 Wyllie sole kontinguis la tuton ĝis anstataŭiĝo fare de Peter G. W. Glare en 1954. Glare komencis eldoni ok libropartojn inter 1968 kaj 1982; en 1982 la entrepreno finiĝis. Partoprenis krome ankaŭ elstaraj filologoj aliaj, ekz. John Chadwick (1946–1952).

Represoj de la 1982-a eldono estis surmerkatigitaj en 1983, 1985, 1988, 1990, 1992 kaj 1994. En 1996 aperis korektita versio kiu siavice ĝuis represiĝon en 1997 kaj 2000. (ISBN 0-19-864224-5). La nuntempe valida dua eldono aperis en 2012 ree plibonigita (= Oxford Latin Dictionary. Eldonis Peter G.W. Glare. Dua eldono [du volumoj]. Oxford University Press, Oksfordo 2012, 2398 paĝoj, ISBN 0-19-958031-6]).

Graveco
-------

Ne sukcesis *Oxford Latin Dictionary* ke la malnova verko *Latin Dictionary* tute malaperis kiel referencilo. Pro ĝia nekonsidero de malfruantikvaj kaj kristanaj aŭtoroj oni preferis OLD dum traktado de klasikuloj dume por aliaj tekstoj ankoraŭ ne povis anstataŭiĝi la trezoro de Lewis/Short. Ĉiuokaze ambaŭ vortaroj estas famaj, eĉ ĉe uloj kies gepatra lingvo ne estas la angla.

Eksteraj ligiloj
----------------

* bibliografia atestado de la unua eldono de OLD
* Peter Habermehl: recenzo de la pritraktita eldono de OLD, ĉe "Forum Classicum" 1 (2013) 79
* Oxford Scholarly Editions Online


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 859527
 |
Fluejo de la rivero Iguazuo ene de la baseno de la rivero Paranao.
El **rivero Iguazú** aŭ **Iguazuo** en Esperanto estas rivero de nordorienta Argentino kaj sudokcidenta Brazilo, en la centroriento de Sudameriko. Ĝi apartenas al la Plata Baseno. Ĝi ekfluas en la montaro brazila nome Serra do Mar, en la subŝtato Paranao, kaj post vojo de proksimume 1300 kilometroj elfluas ene de la rivero Supra Parano.

Etimologio
----------

Ties nomo devenas el vortoj de la gvarania lingvo «*y*» (sono inter «i» kaj «u») kiu signifas 'akvo' kaj «*guasu*» («guasú»), kiu signifas 'grandan', tio estas: 'granda akvo'. En kolonia Brazilo ĝi estis konata dumlonge kiel *Rio Curityba*.

Oni ne konfuzu, spite paronomazion kaj identan etimologion kun la samnoma paragvaja rivero Iguasuo.

Akvofaloj Iguacuo
-----------------

 Pli detalaj informoj troveblas en artikolo Akvofaloj Iguacuo.
Ĉirkaŭ 23 km antaŭ la kunfluo formiĝas ampleksas delto, ĝuste antaŭ la falo en la Akvofaloj de Iguacuo, kiuj formas parton de la Monda Naturheredaĵo de Unesko. Poste la rivero fluas tra kanjono de muroj el bazalto (malsupra Iguazuo). Iam la akvofaloj situis ĉe la elfluo, sed malrapida erozio sur la bazalto okazigas ke jaron post jaro ili retroiran centimetrojn.

Notoj
-----


* Kategorio Rivero Iguazuo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Panorama vido de la haveno.Panorama vido de la haveno.

**Ermupoli** (greke *Ερμούπολη*), konata ankaŭ laŭ la formala pli aĝa nomo **Ermupolis** aŭ **Hermupolis** (en greka Ἑρμούπολις el Ἑρμοῦ πόλις nome "Urbo de Hermeso"), estas urbo kaj iama municipo de la insulo Siros, en la insuloj Cikladoj, Grekio. Ekde la loka administra reformo de 2011, ĝi estas parto de la municipo Siros-Ermupoli, el kiu ĝi estas kaj sidejo kaj municipa unuo. Ĝi estas ankaŭ la ĉefurbo de la regiono Suda Egeo.

Historio
--------

**Ermupoli** estis fondita dum la Greka Revolucio en la 1820-aj jaroj, kiel etendo de la ekzista Ano Siros. Ĝi iĝis tuj ĉefa komerca kaj industria centro de Grekio, same kiel ties ĉefa haveno. La fama Greka Vaporŝipa entrepreno estis fondita en la urbo en 1856. Miloj da ŝipoj estis konstruitaj en la diversaj ŝipkonstruejoj de Siros.

Eventuale Ermupoli estis eklipsita de Pireo fine de la 19a jarcento. En la venontaj jardekoj la tuta urbo malgraviĝis. Ĵuse ties ekonomio plialtiĝis baze sur la servindustrio.

Notoj
-----

1. ↑  Leĝo Kallikratis Arkivigite je 2017-04-27 per la retarkivo Wayback Machine Greka Ministerio de Interno

* Kategorio Ermupolis en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 445766
* LCCN: n80145734
* VIAF: 154772932
* BNF: 122607390
 |
Chiapas.
**Chiapas** [ĈJApas] (Esperantigite : **Ĉiapaso**) estas la plej suda federacia subŝtato de Meksiko. Sudoriente ĝi limas al Gvatemalo. Entute Ĉiapaso konsistas el 118 komunumoj (Vidu ankaŭ la liston de komunumoj en Chiapas).

Ĝi havas areon de preskaŭ 74 000 km² kaj loĝantaron de ĉirkaŭ 4 milionoj.
Ĝia ĉefurbo estas Tuxtla Gutiérrez; alia grava urbo estas San Cristóbal de las Casas.

La provinca kodo laŭ ISO 3166-2 estas "MX-CHP".

Ĉiapaso de 1994 konatiĝis interalie pro la ribelo de EZLN,
la Zapatana Armeo de Nacia Liberigo (hispane: *Ejército Zapatista de Liberación Nacional*).

En la orienta parto de Ĉiapaso estas la okcidenta parto de Selva Lacandona (la orienta parto apartenas al Gvatemalo), pluvarbaro, kie dum kelkaj jarcentoj vivis izolite la malplej asimiliĝintaj el la majaoj, la lakandonoj. En la montoj, parto de Suda Patrinmontaro, vivas aliaj majaaj popoloj, ekzemple cociloj, celtaloj kaj ĉoloj.

Vidu ankaŭ
----------

* Centramerikaj miksaj koniferaroj
* Ĉiapasa Patrinmontaro
* Meksikaj loknomoj
* Oaĥaka Patrinmontaro
* Petenaj-verakrucaj humidaj arbaroj
* Ribelaj Zapatismaj Aŭtonomaj Komunumoj
* Zapatista Armeo por Nacia Liberigo
* Majaa Trajno

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo

* Chiapas en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Chiapas en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Meksika flago
Federaciaj subŝtatoj de Meksiko

Aguascalientes |
Baja California |
Baja California Sur |
Campeche |
Chiapas |
Chihuahua |
Coahuila |
Colima |
Durango |
Guanajuato |
Guerrero |
Hidalgo |
Jalisco |
Jukatanio |
Estado de México |
Michoacán |
Morelos |
Nayarit |
Nuevo León |
Oaxaca |
Puebla |
Querétaro |
Quintana Roo |
San Luis Potosí |
Sinaloa |
Sonora |
Tabasco |
Tamaulipas |
Tlaxcala |
Veracruz |
Zacatecas
  
  
Federacia Distrikto (Distrito Federal)
**Coahuila** [kŭaŬIla] (Esperantigite : **Koaŭilo**) estas federacia subŝtato de Meksiko kaj situas norde, lime al Usono. Ĝi havas areon de 150 000 km² kaj loĝantaron de 2,3 milionoj. Ĝi dividiĝas en 38 komunumojn (municipoj). Vidu ankaŭ la liston de komunumoj en Coahuila. La ĉefurbo de Coahuila estas Saltillo. Ĝia kodo laŭ ISO 3166-2 estas "MX-COA".

Coahúila norde limas al Teksaso; ĉe la lima rivero Rio Grande del Norte situas la urboj *Boquillas del Carmen*, *Acuña* kaj *Piedras Negras*.

Vidu ankaŭ
----------

* Meksika Altebenaĵo
* Meksikaj loknomoj

Eksteraj ligiloj
----------------

* Coahuila en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Coahuila en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo

Meksika flago
Federaciaj subŝtatoj de Meksiko

Aguascalientes |
Baja California |
Baja California Sur |
Campeche |
Chiapas |
Chihuahua |
Coahuila |
Colima |
Durango |
Guanajuato |
Guerrero |
Hidalgo |
Jalisco |
Jukatanio |
Estado de México |
Michoacán |
Morelos |
Nayarit |
Nuevo León |
Oaxaca |
Puebla |
Querétaro |
Quintana Roo |
San Luis Potosí |
Sinaloa |
Sonora |
Tabasco |
Tamaulipas |
Tlaxcala |
Veracruz |
Zacatecas
  
  
Federacia Distrikto (Distrito Federal)

 

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 32425
* GND: 4229880-5
* LCCN: n81035576
* VIAF: 158283144
* BNF: 12003185n
* BNE: XX452425
 |
**Esperanto-rusa vortaro de Boris Kondratjev** – estas la plej granda kaj moderna Esperanto-rusa vortaro. La vortaro estis lanĉita en la 1990-aj jaroj komence en slipa formo kaj poste komputiligita kaj fin-fine prezentita en Interreto. En la sama paĝaro troveblas preparita parto de ankaŭ la rusa-esperanta vortaro de Kondratjev, tiu lasta ankoraŭ ne estas tute preta.

Jen estas la taĉmento nun faranta la vortaron:

* Boris Kondratjev - la aŭtoro
* Aleksandr Osokin - redaktoro kaj kunordiganto de la projekto
* Igorj Safonov - reganto de la paĝaro
* Jegor Ĉemisov - verkanto de Poket-versio, testisto

En Soveta Unio kaj poste en Rusio dum longa tempo la plej granda kaj atingebla vortaro estis la Esperanto-rusa vortaro de Eŭgeno Bokarev. La vortaro (eldonita en 1974) estis prilaborita versio de la Rusa-Esperanto vortaro eldonita en 1966. Bedaŭrinde tiuj vortaroj ne estis sufiĉe riĉaj el lingva vidpunkto. Dum pli ol 30 jaroj (sed pli ĝuste dum 70 jaroj ekde la eldono de la vortaro de Kolĉinskij kaj Izgur) ruslingvanoj soifis taŭgan Esperanto-rusan vortaron.

Ekzistas *mobi-versio* (por poŝtelefonoj, poŝkomputiloj ks regataj de operaciumoj Android (Google), BlackBerry, Windows Mobile, Symbian OS, Palm OS).

Recenzoj
--------

**2010**: Kondratjev: Granda Vortaro Esperanto-Rusa 2006.

Vidu ankaŭ
----------

* Esperanto-rusaj vortaroj

Eksteraj ligiloj
----------------

* Ambaŭ vortaroj de Boris Kondratjev (la Esperanto-rusa estas tuta, en la rusa-Esperanta oni iom post iom aldonas novajn vortojn).
* Kondratjev: Granda Vortaro Esperanto-Rusa 2006
* RuEo, la vortaro rusa-esperanto en formo de apo (Google Play)
**József Szekrényessy** [jOĵef sekrÉnjeŝi], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Szekrényessy József** estis hungara advokato, entreprenisto, kulturisto. Lia nobela antaŭnomo estis *székelyhídi* [sEkejhIdi], lia konata frato estis Endre Szekrényessy, liaj plej konataj filoj estis Kálmán Szekrényessy, Lajos Szekrényessy kaj Árpád Szekrényessy.

József Szekrényessy naskiĝis la  16-an de aprilo 1811(nun 1811-04-16) en Győr, li mortis la 7-an de aŭgusto 1877 en Újpest.

Biografio
---------

József Szekrényessy post siaj studoj estis juristo de grafoj György Andrássy, poste de István Széchenyi. En 1840 li malfermis memstaran advokatejon, el tio li riĉiĝis. Depost fino de la hungara revolucio de 1848 kiel simpatianto de la revolucio li ne povis esti plu advokato, sed li estis entreprenisto. Ekzemple li luis banejon en Budao (urbo) por aranĝi kulturajn renkontiĝojn (tiam ili estis malpermesitaj en oficialaj ejoj). Li agis en ĉiuj kulturaj branĉoj kiel mecenato kaj patrioto. La publiko donacis al li epiteton "posteulo de Széchenyi". Li edziĝis en 1842, lia edzino naskis plurfoje.

Liaj teatraĵoj
--------------

* *A véletlen úrrá levés* (komedio prezentita en 1833)
* *A reá szedett atyafiak* (komedio prezentita en 1834)

Fontoj
------

* biografio hungare
* biografio hungare
* datenoj

Referencoj
----------

1. ↑   wikidata
2. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

* Kategorio József Szekrényessy en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 859347
* LCCN: n2009015623
* VIAF: 83482403
* ISNI: 0000000057211344
 |


* Portalo pri Biografio
|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ĉi tiu artikolo temas pri urbo en Kolombio. Por antikva ruina urbo rigardu la paĝon Palmira. Koncerne aliajn signifojn aliru la apartigilon Palmyra (apartigilo).* |


**Palmira** estas urbego, diocezo kaj tre signifa universitata urbo en Kolombio, en departemento Valo de Kaŭko.

Bazaj informoj
--------------

Vido en Palmira
* Loĝantaro: 245 109 en 2012
* Supermara alteco: 1 001 m
* Areo: 1 123 km²
* Telefonkodo: 57 + 2
* Poŝtkodoj: 76520000
* Horzono: UTC – 5
* 03° 32′ 05″ N 76° 17′ 44″ U﻿ / ﻿3.53472 °N, 76.29556 °U﻿ / 3.53472; -76.29556 (mapo)

Geografio
---------

Palmira troviĝas sur altebenaĵo en valo de rivero en la sudokcidenta parto de la lando. Santiago de Cali troviĝas 27 km.

Katedralo de Palmira

Historio
--------

Palmira estis fondita en 1688, laŭ alia informo en 1813 laŭ tiama nomo Villa de las Palmas. En 1911 oni entreprenis konstruon de la vojo tra la kanjono, sed ĝi estis neniam kompletigita. La urbo longe estis grava agrikultura kaj brutara centro.

Ekonomio
--------

Palmira estas "agrikultura ĉefurbo de Kolombio". Oni kultivas en la ĉirkaŭaĵo tabakojn, kafojn, sukerkanojn, rizojn, maizojn kaj grenojn. La forbruligo de la rubkano estas ĉeffonto de la aerpoluo en la urbego.

Klimato
-------

Konstruaĵo en Palmira
Palaco en Palmira
Sukerkanoj apud Palmira
En Palmira la averaĝa temperaturo estas 23 °C.

Trafiko
-------

Palmira estas atingebla laŭ ŝoseoj (eĉ trairas Tut-Amerika Ŝoseo), fervojoj, krome internacia flughaveno funkcias. La flughaveno estas apartenaĵo de Santiago de Cali, tamen en proksimeco de Palmira situas. La plej ofta metodo de la civitanoj por trafiki enurbe estas la biciklo kaj motorciklo. Blankaj armeaj ĉaroj funkcias por turistoj.

Vidindaĵoj
----------

Palmira estas konata pri siaj parkoj. Signifa vidindaĵo estas la katedralo.

Fontoj
------

* hispane
* angle
* Angla Vikipedio helpe de WikiTrans

* Kategorio Palmira (Kolombio) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
*Tiu ĉi artikolo temas pri la provinco de Meksiko; por aliaj uzoj vidu: Puebla (apartigilo)*

---

**Puebla** [Pŭebla] ( **Pŭeblo** ) estas federacia subŝtato de Meksiko.

Ĝi havas areon de ĉirkaŭ 34 000 km² kaj loĝantaron de 5 milionoj, kiu dividiĝas en 217 komunumojn. Vidu ankaŭ la liston de komunumoj de Puebla

Ĝia nomo estas la vorto, kiun la hispanaj konkerantoj uzis por novaj setlejoj (la hispana vorto *pueblo* signifas "popolo" aŭ "vilaĝo").

Ĝia kodo laŭ ISO 3166-2 estas "MX-PUE". Ĝia ĉefurbo estas *Puebla de los Ángeles* (*Puebla* de la anĝeloj), alinome *Puebla de Zaragoza*, aŭ simple **Puebla**.

Vidu ankaŭ
----------

* Balsaso
* Balsasaj sekaj arbaroj
* Meksikaj loknomoj
* Verakrucaj humidaj arbaroj
* Merita Aŭtonoma Universitato de Puebla

Eksteraj ligiloj
----------------

* Puebla en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Puebla en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Provinca retejo

Meksika flago
Federaciaj subŝtatoj de Meksiko

Aguascalientes |
Baja California |
Baja California Sur |
Campeche |
Chiapas |
Chihuahua |
Coahuila |
Colima |
Durango |
Guanajuato |
Guerrero |
Hidalgo |
Jalisco |
Jukatanio |
Estado de México |
Michoacán |
Morelos |
Nayarit |
Nuevo León |
Oaxaca |
Puebla |
Querétaro |
Quintana Roo |
San Luis Potosí |
Sinaloa |
Sonora |
Tabasco |
Tamaulipas |
Tlaxcala |
Veracruz |
Zacatecas
  
  
Federacia Distrikto (Distrito Federal)