recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Luyego** [luĜEgo] estas municipo de la provinco Leono, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko La Cabrera, en la sudokcidento de la provinco. Temas pri areo kie oni parolas la hispanan kaj la leonan.

Komarkoj de la provinco Leono; La Cabrera plej sudokcidente, helverde.
Ermitejo de *Nuestra Señora la Virgen de los Remedios*, Luyego.
Preĝejo de Santa Stefano, Luyego.
Ĝia municipa teritorio estas formata de la loĝlokoj Luyego de Somoza, Quintanilla de Somoza, Villalibre de Somoza, Villar de Golfer, Priaranza de la Valduerna kaj Tabuyo del Monte, el kiuj la kvar unuaj formas parton de la historia teritorio de la Maragatería kaj la du lastaj de La Valduerna; ĝi okupas totalan areon de 132,31 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 564 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 1 900 loĝantojn el la mezo de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. Ĝi distas 76 km de Leono, provinca ĉefurbo.

Estas atestaĵoj de romia loĝado rilata al la orminado; en Mezepoko okazis reloĝado. Ĝi apartenis al la Regno Leono kaj suferis pro la militoj kontraŭ Portugalio kaj pro la Milito de Hispana Sendependiĝo. En la jaroj tuj post la Hispana Enlanda Milito la tuta areo de La Cabrera estis rifuĝejo de kontraŭfrankisma gerilo kaj tial okazis oftaj konfliktoj de policaj civilgvardianoj kontraŭ gerilanoj kaj apogantoj. En parto de la teritorio oni instalis en la 20-a jarcento areon por milita trejnado kaj pafado.

Tradiciaj enspezofontoj estas agrikulturo, brutobredado kaj ĉasado. Lastatempe kultura kaj rura turismo plie ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado).

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de Provinco Leono

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 756838
* VIAF: 6214153716427358820001
 |
*Tiu ĉi artikolo temas pri geomorfologia tutaĵo. Pri protektita pejzaĝa regiono temas artikolo Protektita pejzaĝa regiono Luzacia montaro.*

Monto Luzo
**Luzacia montaro** (ĉeĥe: Lužické hory, germane: Lausitzer Gebirge) situas en la nordo de Ĉeĥio kaj en la sudoriento de Germanio, proksime al la punkto, kie renkontiĝas la limoj de Ĉeĥio, Germanio kaj Pollando (respektive la historiaj regionoj Bohemio, Saksio kaj Silezio). La montaron apudas Bohemia baseno kaj la urbo Česká Lípa en sudokcidento, Bohemia mezmontaro en sudo, Elba Grejsmontaro en nordokcidento, la urboj Zittau kaj Liberec en nordoriento. La rivero Niso, kiu trafluas Liberec kaj preterpasas Zittau, apartigas Luzacian montaron dis de la proksima Izera montaro. Sudoriente najbaras Jeŝteda montaro, ĉeĥe: Ještědské Pohoří, (nomita laŭ la monto Ještěd; 1012 m), kiun tradicie oni rigardis parton de Luzacia Montaro. Ĉiukaze ambaŭ formas parton de la sudetaj montaroj kaj konsistas grandaparte el grejso kaj parte ankaŭ el bazalto, kiuj apogas sin je granita soklo de antaŭkambria origino.

La plej altaj montoj estas Luzo (sorabe kaj ĉeĥe: Luž; 793 m, esperante: Luzo) kaj Pěnkavčí Vrch (germane: Finkenkoppe; 792 m). Pliaj konataj altaĵoj estas Jedlová (Tannenberg; 774 m), Klíč (Kleiß; 760 m) kaj der Hochwald (750 m), kiuj origine estis vulkanoj.

La germanan parton de Luzacia Montaro oni kutime diferencigas je du partoj kaj nomas ilin Lausitzer Bergland kaj Zittauer Gebirge.

Rilataj temoj
-------------

* Luzacia lignita regiono

Eksteraj ligiloj
----------------

* 
* 
* 
*
La **Luterana preĝejo** estas religia Monumento historia en Hungario, en vilaĝo Bakonyszentlászló.

Historio
--------

La romanika preĝejo omaĝe al Ladislao la 1-a (Hungario) estis konstruita en la 13-a jarcento, sed dum la kontraŭturkaj bataladoj ĝi ne estis uzata. Baldaŭe la luteranoj profitis ĝin post la trakonstruo. La konstruaĵo ne havis turon, tial oni konstruis sonorilostablon en 1693, poste en 1744. La preĝejo estis trakonstruita en 1816 al baroka aspekto, ekde tiam turo apartenas al la preĝejo. Dum la socialismo ĝi estis renovigita.

Konstruaĵo
----------

La preĝejo havas po unu turon kaj navon. La sanktejo estas kvinkvadrata kaj malpli larĝa, ol la navo. La orgeno funciis ekde 1876 en alia preĝejo, oni portis tien en 1914.

Fontoj
------

* hungare
* hungare Arkivigite je 2012-02-14 per la retarkivo Wayback Machine
* hungare kun fotoj
* hungare

Sanktejo de preĝejo de Bakonyszentlászló

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Kategorio Luterana preĝejo (Bakonyszentlászló) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
***Los olvidados*** (La forlasitoj, La forgesitoj) estas meksika filmo filmita el 6a de februaro ĝis la 9a de marto 1950 en l studioj Tepeyac kaj surloke en Meksikurbo, premierita la 9an de novembro samjare en la kinejo México.​ Verkita kaj reĝisorita de Luis Buñuel, kiu ricevis prie la premion al la plej bonkvalita reĝisoro en la Festivalo de Cannes, kaj kiu estis nomumita Memoro de la Mondo fare de la Unesko.​ *Los olvidados* rakontas tragedian kaj realisman historion pri la vivo de malriĉaj infanoj en marĝenita kvartalo de Meksikurbo.

Tiu filmo estas la plej grava verko de Buñuel post kiam li komencis sian meksikan etapon post sia ekzilo al Meksiko post la Hispana Enlanda Milito. La filmo eniras en la modelo de la itala novrealismo, al kiu Buñuel aldonis surrealisman nuancon kiel observeblas en la sceno de la sonĝo de Pedro, la obsedo pri kokinoj aŭ la ovo ĵetita al la filmilo.

La temo de la filmo enhavas amarajn epizodojn de la vivo de geknaboj en tute malriĉa kvartalaĉo, en kiuj elstaras momentoj de reciproka brutaleco inter ili (batado de unu el kiuj rezultas en mortigo), seksa anksio, krueleco el kaj al blindulo, nerespondecaj patroj, vivo kun animaloj, reciproka ŝtelado ktp. La fino kondukas al tragedio.

Notoj
-----

1. ↑   Cineteca Nacional. Expediente A-00053 Los olvidados. México, CONACULTA, konsultita en la Centro de Documentación e Investigación.
2. ↑   «Declaran a la película Los olvidados de Luis Buñuel, Patrimonio de la Humanidad». NOTICIAS Voz e Imagen de Oaxaca con información del CONACULTA, 16a de septembro 2003.

Bibliografio
------------

* Kategorio Los olvidados en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 729794
* GND: 4668784-1
* NKC: unn2008433122
 |
La **Luterana preĝejo** estas religia historia monumento en Hungario, en urbo Balassagyarmat.

Historio
--------

Laŭ dokumento jam en 1577 vivis luteranoj en la tiama urbeto *Gyarmat*. Ili konstruis kirkon en 1785 en rando de la urbeto, kie dum dominado de turkoj oni pendumis homojn. Permeso al la turo alvenis nur en 1793, la sonoriloj estis faritaj jam en la antaŭa jaro. Incendio okazis en 1809, post 3 jaroj la plena preĝejo denove estis en bona stato. Interne en 1836 estis konstruita la korusa galerio. La orgeno alvenis en 1862. En fino de la 2-a mondmilito kanonokuglo trafis la preĝejon, baldaŭe la preĝejo renoviĝis.

Konstruaĵo
----------

La konstruaĵo situas sola sur malalta monteto en korto. Ŝtupoj kuras al la enirejo, sed ankaŭ granda ŝtona kruco etendiĝas tie. La fasado estas simetria, meze la turo reliefas. La absido estas pli mallarĝa, ol la navo. La sakristio aliĝas al la sanktejo. Kálmán Tichy pentris la nun videblan ĉefaltaran bildon pri Kristo.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj Arkivigite je 2016-09-14 per la retarkivo Wayback Machine
* hungare kun fotoj
* [*rompita ligilo*]
* Arkivigite je 2007-10-10 per la retarkivo Wayback Machine

* Kategorio Luterana preĝejo (Balassagyarmat) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Ludwig COMPENIUS** (naskiĝinta ĉ. en 1603 en Halle (Saale), mortinta en la 11-a de februaro 1671 en Erfurto) estis mezgermana konstruisto de orgenoj kaj klavicenoj kaj ano de la konata orgenkonstruista familio Compenius.

Loĝdomo de Compenius en la Markgrafen-strateto en Erfurto, apud la Majenca guberniestrejo.

Vivo
----

La familia tradicio en Erfurto komenciĝis en 1576 kun Heinrich, la avo de Ludwig. Li alvenis kiel renomita orgenfaristo el Eisleben, kiel li jam estis dejhorinta che la Dominikana preĝejo. El liaj filoj ighis elstaraj orgenfaristoj Esaias kaj Heinrich la pli juna.

Ludwig Compenius estis verŝajne la plej talentita filo de Heinrich Compenius la pli juna. Li deĵoris en Naumburg ĉe la katedralkapitulo kiel respondeculo por orgenoj (li ekloĝis tie verŝajne en 1632; en Naumburg li eĉ devis pagi monpunon pro "duobla gravedigo"). De post 1647 li dokumentitis kiel loĝanto de Erfurto.

En 1646/47 li konstruis la orgeno por la Preĝejo Sankta Johano en Gera, de 1647-49 la orgeno de la Dominikana preĝejo (Erfurt) de kiu ankoraŭ ekzistas la orgenfasado. En 1655/56 li faris la orgenon de la Franciskana preĝejo de Altenburg, en 1657 la Kastela orgeno en Weimar kaj de 1662-64 la orgeno de la Unterneustädter-kirko en Kassel. La orgenojn de la kaselaj Franciskana kaj Marteno-kirkoj li renovigis en 1664 "je la kontentigo de ĉiuj". Por la Tomaso-kirko en Leipzig li konstruis en 1670 klavicenon.

Ĉe lia orgeno en Erfurto ludis Johann Pachelbel, en Weimar estis de 1708-17 kortega orgenisto la granda Johann Sebastian Bach de 1708 ĝis 1717.

Ludwig havis kvar filojn; unu el ili - Christoph (nask. en 1625) - estis kortega muzikisto kaj kantoro; la aliaj estis Anton Joachim Compenius (nask. 1632), Johann Gottfried (1648-67) kaj Heinrich Rudolph (1650-55).

Verkoj
------

| Jaro | Loko | Kirko | Bildo | Manualoj | Registroj | Komentoj |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1632 | Zeitz | St. Nicolai |  |  |  |  |
| 1635 | Naumburg | Naumburger Dom |  |  |  |  |
| 1647 | Gera | St. Johannes |  |  |  |  |
| 1649 | Erfurt | Dominikana preĝejo |  |  |  | orgenfasado konservita |
| 1650 | Suhl |  |  |  |  |  |
| 1652 | Gotha-Siebleben |  |  |  |  |  |
| 1652 | Erfurt | Mikaelo-kirko |  |  |  | 1999/2000 rekonstruita per firmao *Orgelbau W. Rühle* |
| 1656 | Altenburg | Brüderkirche |  |  |  |  |
| 1657 | Weimar | Kastela kapelo |  |  |  | kun subsemitonioj |
| 1662 | Naumburg | Stadtkirche St. Wenzel |  |  |  | pligrandiĝis |
| 1664 | Unterneustadt (Kassel) |  |  |  |  |  |
| 1664 | Kassel | Brüderkirche |  |  |  | restauriĝis |
| 1664 | Kassel | Martinskirche |  |  |  | restauriĝis |
| 1667 | Apolda | Martinskirche |  |  |  | restauriĝis |

Eksteraj ligiloj
----------------

* Informoj pri Ludwig Compenius en katalogo de la Germana Nacia Biblioteko (germane)
* La familio Compenius
* Ludwig Compenius kaj Erfurt ĉe *erfurt-web*.

* Kategorio Ludwig Compenius en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Flago de la Patriota Fronto de Aŭstrio.
**Aŭstrofaŝismo** estas komune uzata vorto de la nekonservativaj historiistoj por priskribi la aŭtoritatecan reĝimon reganta en Aŭstrio inter la jaroj 1934 kaj 1938. Ties registaro estis bazita en la partio *Vaterländische Front* (Patriota Fronto) kaj ĝia paramilitista milico *Heimwehr*. La junularo organiziĝis en Aŭstra Juna Popolo.

La partio estis fondata en majo 1933 de Engelbert Dollfuß, kiu forpasis dum intenco de ŝtatpuĉo ekzekutita de naziaj simpatiantoj la 25-an de julio 1934; anstataŭata de Kurt Schuschnigg, eksa membro de la partio *Christlichsoziale Partei* (Social-Kristana Partio), kiu integriĝis al la *Vaterländische Front*.

La ideologio de la registaro estis bazita sur la itala faŝismo kaj la klera faŝismo, kio en la praktiko videblis per la anstataŭado de la demokratia konstitucio kaj la parlamenta sistemo tiame ekzistantaj per aŭtoritateca reĝimo nomata *Ständestaat*. Ĉi tiu faŝismo samtempe intencis bremsi la nazian tutgermanismon kiu minacis ekde 1933 la malgrandan landon. Ĝi fiaskis fine per la aneksado de Aŭstrio al la nazia Germanio la 13-an de marto 1938 (Anschluss) kaj la reĝimo ĉesis ekzisti.

La konservativaj historiistoj preferas uzi la vorton "Ständestaat" (Ŝtatoj de ŝtatoj) por priskribi tiun reĝimon.

En filmoj
---------

* La familio *Von Trapp* en Melodio Muzika estas Aŭstrofaŝistoj, kies stardardoj ornamas murojn dum festa sceno en kiu la familio gastigas ĉe si siajn amikojn.

Aŭstrofaŝismo kaj Lingvo Internacia
-----------------------------------

Ĉiukaze, kontraŭe al la hitlera Germanlando pluraj aŭstraj politikistoj tiutempe tre favoris Esperanton kaj mem volis igi ĝin ilo de propagando por ilia politiko. Peranto inter politiko kaj Esperanto-movado estis Hugo Steiner.

Notoj
-----

1. ↑  Pri Esperanto en Aŭstrio, i.a. inter 1934-38
**Hipsipilo** (helene *Ὑψιπύλη*, latine *Hypsipyle*) estis en la helena mitologio reĝino en la insulo Lemno, filino de la reĝo Toaso.

Hipsipilo de ilustristo el la dek kvina jarcentoKiam Argonaŭtoj proksimiĝis dum sia fama navigado per la ŝipo Argo por la ora ŝaffelo en la foran Kolĥidon, la profetanto rakontis al ili, ke en la insulo Lemno vivas neniu viro. Virinoj sur la insulo nesufiĉe adoris Afroditon. Pro tio la diino punis ilin: iliaj virioj perdis intereson pri ili kaj preferis virinojn el la kontinento alveturigante ilin por edziĝi. Tio elvokis koleron kaj virinoj el Lemno mortigis ĉiujn virojn. Ununura savis sin la reĝo Toaso, kiun lia filino Hipsipilo kaŝis en kestoŝranko, kiun ŝi flosigis sur maro. Sed baldaŭ la virinoj ekkonis, ke sen viroj la vivo estas eĉ pli malfacila kaj kiam proksimiĝis la ŝipo kun Argonaŭtoj, la virinoj invitis ilin en la insulon, ĉirkaŭflirtis ilin kaj petis, ke ili restu kun ili pli longe. La reĝino Hipsipila eĉ proponis transdonon de la potenco al Jazono, sed li rifuzis. Malgraŭ tio ili estis en la insulo sufiĉe longe, ĝis fine pro insistado de Heraklo ili levis la ankrojn kaj forveturis. Sed multaj lasis en la insulo siajn posteulojn. Sed superregado de virinoj en Lemno ne daŭris longe, en Iliado de Homero estas dirite, ke dum la Troja milito reĝadis la insulon Eŭeno, filo de Jazono kaj Hipsipilo.

Aliaj legendoj sciigas, ke la lemnaninoj vendis sian reĝidon Hipsipilo en sklavecon pro tio, ke ŝi ununura savis vivon de viro – de sia patro, dum ĉiuj ceteraj siajn virojn murdis. Hipsipilo venis sklavece al la nemea reĝo Likurgo kaj estis vartistino de lia bebo Ofelto. Sed kiam ŝi lasis la filon sur herbejo negardanta, grandega serpento sufokigis lin. La reĝo intencis mortigi ŝin, sed malebligis tion al li unu el soldatoj tirantaj en la militon Sep kontraŭ Tebo.

Rebrilo en arto
---------------

* *Hipsipilo* estas dramo de Eŭripido, fragmentoj de kiu oni malkovris en la jaro 1908
* En sia dramo *Sep kontraŭ Tebo* Esĥilo priskribas tempon de ŝia sklavado

Eksteraj referencoj
-------------------

* Hyperion: Eltiraĵoj el originalaj Grekaj fontoj angle

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Hypsipylé en la ĉeĥa Vikipedio.* 

* Kategorio Hipsipilo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
el birda perspektivo
***Esperantoplatsen*** (*La Esperantoplaco*) estas loko en la distrikto Inom Vallgraven en la centra Gotenburgo. Ĝi longas ĉirkaŭ 100 metrojn kaj etendiĝas inter Rosenlundsgatan 2 kaj Kungsgatan 1.

Historio
--------

La loko ricevis sian nomon en 1954 - laŭ iniciato de la urbaj Esperanto-kluboj - kaj oni decidis elekti lokon en la regiono, kie la Laborista Eduka Unio kaj la Esperanto-movado delonge agadis.

Ĉirkaŭ la estonta Esperantoplatsen estis dum longa tempo diversaj magazenoj kaj industriaj ejoj, situantaj proksime de la kajoj ĉe Vallgraven kaj Göta älv (Göta Rivero).

Bildaro
-------

* la placo kaj angulo de apuda "lingva kafejo"la placo kaj angulo de apuda "lingva kafejo"
* la centra herbeja flagola centra herbeja flago
* la "lingva kafejo"la "lingva kafejo"

Koordinatoj: 57° 42′ 9.69″ N 11° 57′ 20.21″ O﻿ / ﻿57.7026917 °N, 11.9556139 °O﻿ / 57.7026917; 11.9556139 (mapo)

Referencoj
----------

* *Göteborgs Gatunamn : 1621 t o m 2000*, [4-a eldono], red. Greta Baum, Tre Böcker Förlag, Göteborg 2001 (ISBN 91-7029-460-7), s. 91

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Esperantoplatsen en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Eniro kartor, Esperantoplatsen
* Invigning av Esperantoplatsen[*rompita ligilo*]


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 714526
 |
**PÁLÓCZY László** [pr. pa:lo:ci], *Papolczy* estis hungara aktoro naskiĝinta en Nagyvárad la 26-an de julio 1907 kaj mortinta ?.

Lia kariero
-----------

László Pálóczy studis en Parizo poste en 1931 li finis ankaŭ la aktorakademion. En 1931–1932 li dungiĝis al la Teatro de Andrássy Vojo. Poste li ludis en la Gaja Teatro, Magyar Játékszín Kamaraszínház, Teatro Magyar, en Nacia Teatro (Szeged), en la teatroj Belvárosi, Művész, Dunaparti Színpad, Magyar, Andrássy, Új Magyar, Gaja Teatro. En 1945 li elpaŝis en la teatroj Béke kaj Művész. En 1948 li elmigris en Brazilon. Inter 1937 kaj 1944 li ludis en pluraj filmoj.

El liaj teatraj roloj
---------------------

* Prokesch (Rostand: A sasfiók),
* Timár Ferenc (Bókay J.: Szakíts helyettem);
* Tibor (Bókay J.: Ragaszkodom a szerelemhez);
* László (Vaszary G.: A meztelen lány);
* Browning Róbert (Besier: Ahol tilos a szerelem).

El liaj filmaj roloj
--------------------

* *Vihar után* (1945) - Ferenc
* *Egy szív megáll* (1942) - bonvivanto
* *Nincsenek véletlenek* (1939) - komponisto

Fontoj
------

* Magyar Színházművészeti Lexikon
* hungare kun foto
* 

* Kategorio László Pálóczy en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Kalaiso kaj Zeto** (helene  *Κάλαϊς, Ζήτης* , latine *Calais, Zetes*) estis en la helena mitologio filoj de la nordventa dio Boreo kaj lia edzino Oritia.

Ilia patro Boreo estis filo de la dio de ventoj kaj steloj Astraio kaj lia edzino Eoso, diino de mateno kaj komencanta tago.
Li trovis plaĉon en la reĝa filino Oritia, kies patro estis atena reĝo Ereĥteo. La reĝa filino timis furiozon de Boreo kaj ne volis fariĝi lia edzino. Ŝia patro rifuzadis la svatulon per elturnaj promesoj. Boreo perdis paciencon kaj uzurpis Orition perforte kaj forportis ŝin en la landon de Kikonoj. En la edzeco Boreo evidente trankviliĝis kaj la edzino alkutimiĝis pri li. Ili naskigis kvar posteulojn - ili estis fratoj ĝemeloj Kalaiso kaj Zeto, filino Ĥiono, kiu pli malfrue donis filon Eŭmolpon al la mara dio Pozidono kaj filino Kleopatro, kiu fariĝis edzino de la trakia reĝo [[Fineo #Fineo, la divenisto|]].

Kiam Kalaiso kaj Zeto maturiĝis en viran aĝon, kreskis al ili flugiloj. Sed laŭ aliaj versioj ili la flugilojn havis de sia naskiĝo. Ĉiakaze ili danke al la flugiloj famiĝis per multaj agoj. Kiam la heroo Jazono invitis la plej bonajn virojn de la Grekio sur ferdekon de la ŝipo Argo por fari longan veturon kaj alveturigi la Oran ŝaffelon, ambaŭ fratoj senhezite la proponon akceptis.

Vojaĝanta al Kolĥido la ŝipo albordiĝis en Trakio, kie ilia fratino Kleopatro vivis kun sia edzo Fineo, la reĝo de tiu lando kaj bonfama profetanto. La fratoj estis surprizitaj, pro siigo, ke Fineo ilian fratinon forpelis kaj denove edziniĝis. Pro insistoj de la dua edzino Fineo forpelis ankaŭ siajn filojn de la unua edzeco, enprizonigis ilin kaj iuj eĉ sciigis, ke li blindigis ilin. Kalaiso kaj Zeto tuj liberigis ilin, sed sian bofraton ne kondamnis, ĉar li agis sub virina premo.

Sed dioj ne estis tiel toleremaj, Fineon punis per nekvietebla malsato. En lian landon ili sendis terurajn harpiojn, duone virinoj, duone birdoj. Ili ĉiun manĝaĵon devoris kaj restaĵojn surfekis.

Kalaiso kaj Zeto decidiĝis la reĝon de harpioj liberigi. Ili flugleviĝis alten, kaŝis sin malantaŭ nuboj kaj de supre Harpiojn forte atakis. Ili pro teruro turniĝis al sudo kaj per sovaĝa flugo venis ĝis Plotaj insuloj en distanco de 500 kilometroj. La fratoj volis denove ataki ilin, sed haltis ilin la diino de pluvarko Iriso kaj nome de dioj certigis ilin, ke Fineo jam neniam estos de Harpioj ĝenata. Poste Kalaiso kaj Zeto revenis al la ŝipo Argo kaj daŭrigis en veturado.

La insulojn oni alinomis je Strofadoj, t.e. Insuloj de la reveno kaj ili tiel nomiĝas ĝis nun.

Rebrilo en arto
---------------

* Scenojn kun "flugilhavaj Boreidoj" estas troveblaj sur multaj vazaj pentraĵoj. Inter la plej bonajn apartenas pentraĵo sur atika vazo el la 5-a jarcento a.K "Boreidoj persekutas Harpiojn" (nun en Brita muzeo en Londono) kaj ankaŭ sur aliaj vazoj en Vatikana muzeo kaj en Nacia arĥeologia muzeo en Ateno.

### Fonto

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Kalaís a Zétés en la ĉeĥa Vikipedio.* 

* Kategorio Kalaiso kaj Zeto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Statuo de la ĝemeloj Kastoro kaj Polukso
Laŭ la helena mitologio Leda estis edzino de Tindaro, reĝo de Sparto. Zeŭso amis ŝin kaŝe. Kiam li volis viziti ŝin, li aliformiĝis al cigno. Leda ellasis du ovojn : el unu naskiĝis Polukso kaj Helena, kies patro estis Zeŭso. El la alia naskiĝis Kastoro kaj Klitemnestro, kies patro estis Tindaro. Konsekvence, la du unuaj infanoj estis do nemortaloj, la du aliaj, mortaloj.

Polukso kaj Kastoro estis edukitaj de Kirono, la centaŭro, same kiel Uliso, Cefeo kaj Heraklo. Kastoro fariĝis ĉarŝoforo kaj Polukso luktisto. Ili partoprenis la ekspedicion por trovi la oran ŝaffelon, kiel Argonaŭtoj kun la gvidanto Jazono. En Kolĥido, kie troviĝis tiu felo, ili konstruigis la urbon Dioskurias. Tiu nomo devenas de Dioskuroj, kio signifas *filoj de Zeŭso*. Dum la vojaĝado kun la Argonaŭtoj, okazis fulmotondro, kiu minacis la ŝipon kaj la maristaron. Tiam Orfeo faris voton al la dioj kaj tuj flamoj aperis sur la kapo de Kastoro kaj Polukso kaj la fulmotondro ĉesis. Ekde tiu tempo, Kastoro kaj Polukso fariĝis protektantoj de maristoj, ĉar oni diras ke ili aperas ĉe la pintoj de mastoj kiam fulmotondras. En la kristana tradicio, oni anstataŭigis ilin per Sankta Elmo.

Iun tagon, ili estis invititaj al la geedziĝfesto de siaj kuzinoj Febo kaj Hilajro. Antaŭ la ceremonio, ili forrabis la kuzinojn. La fianĉoj Idas kaj Linkeo ekrajdis post ili. Fine Linkeo mortigis Kastoron. La problemo estis ke Kastoro kaj Polukso estu disigitaj. Ĉar Kastoro, kiel mortalo, devis iri en inferon post sia morto. Polukso neniam irus kun li ĉar, kiel nemortalo, li irus en Olimpon, restadejo de la dioj. Polukso petis Zeŭson, ke lia frato ne iru en inferon. Zeŭso decidis ke ili loĝu en inferon dum ses monatoj kaj en Olimpo dum ses aliaj monatoj. Tiel ili por ĉiam vivu kune.

* Kastoro kaj Polukso en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Kastoro kaj Polukso en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Referencoj
----------

1. ↑  *"Les plus belles histoires de la mythologie"* (la plej belaj rakontoj de la mitologio),eld. Fernand Nathan, 1978
2. ↑  *"Encyclopédie des symboles"* (enciklopedio de simboloj), eld. France Loisirs, 1997
**PERÉNYI László** (pere:nji lAslO) *Predics* estis hungara aktoro. Li naskiĝis en Szászrégen la 23-an de aprilo 1910 kaj mortinta en Baja la 8-an de novembro 1993. Lia edzino estis Margit Árpád inter 1931 - 1933.

Biografio
---------

László Perényi finis la aktorakademion en 1930 kaj dungiĝis al la Nacia Teatro (Budapeŝto). De 1935 ĝis 1941 en Gaja Teatro, de 1941 ĝis 1944 li ludis en Nova Teatro (Budapeŝto), sed li havis rolojn ankaŭ en *Márkus Parkszínpad* kaj en la *Szegedi Szabadtéri Játékok*. Post 1945 li ludis en provinco, inter 1951–1953 en Szolnok, poste en la aranĝoj de la Landa Filharmonio, en 1956–1958 li ludis en Teatro Madách. De 1960 ĝis 1963 li estis ano de la teatro de Békéscsaba, inter 1963 kaj 1973 de Teatro de Kecskemét. En la jaroj de 1930–1940-aj li estis unu el filsteloj de la hungaraj filmoj.

Roloj ĉefaj en teatroj
----------------------

* Étienne (Deval: Az ifjú pásztor);
* Malcolm (Sh.: Macbeth);
* Cléante (Molière: A fösvény);
* Csongor (Vörösmarty: Csongor és Tünde);
* Jack (Maugham: Fenség, fizetek!);
* Jázon (Grillparzer: Médea); Ponza (Pirandello: Mi az igazság?);
* Prospero (Sh.: A vihar);
* Sebők (Sarkadi I.: Elveszett paradicsom).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio László Perényi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Filmroloj
**Liko** - (helene **Λύκος**, latine *Lycus*) estis en la helena mitologio citita kelkfoje, dufoje temis pri reĝoj, alifoje temis pri nomo de Kentaŭro kaj ankaŭ tiun ĉi nomon havas subtera rivero en Frigio.

Liko de Tebo
------------

En Tebo, post morto de Labdako transprenis regadon Nikteo, kiu havis belegan filinon Antiopon, kiun kontraŭ volo de ŝia patro edziĝis Sikiona reĝo Epopeo. Nikteo kontraŭ li malsukcese militis kaj sur mortlito petis sian fraton Likon, venĝi lin. Liko aranĝis militekspedicion al Peloponezo, detruis urbon Sikionon kaj reĝon Epopeon mortigis. 

Sur reenvojaĝo al Tebo Antiopo naskis du filojn, Amfionon kaj Zeton, sed Liko ordonis forĵeti ilin en arbaro. Duan tagon trovis ilin paŝtisto kaj prenis ilin por edukado. Antiopo vivis sen ĝojo kaj turmentiĝis pro sopiro pri infanoj. Ankaŭ suferis pro malbona traktado de Lika edzino Dirka. Ŝi postulis de Antiopo multe da laboro, batadis kaj turmentis ŝin. Zeŭso ekamis forte Antiopon, malfermis ŝian malliberejon ke Antiopo povu forkuri. Ŝi venis al paŝtisto, kiu savis ŝiajn filojn. 
Sed Dirka elesploris ŝin kaj mensoge sciigis al ŝiaj filoj ĉion plej malbonan kaj instigis ilin la nekonatan virinon forpeli. Persvadis ilin eĉ al la plej terura krimego: ke ili ligu ŝin al sovaĝa virbovo kaj mortŝanceligu ŝin. Lastmomente la paŝtisto malkovris al la knaboj, kia estis lia sonĝo kaj rakontis al ili kiel li trovis ilin antaŭ kelkaj jaroj kaj ke nun aperiĝis ilia propra patrino. Amfiono kaj Zeto konsciiĝis kio povis okazi kaj turniĝis kontraŭ Dirka kaj faris al ŝi kion ŝi konsilis fari al Antiopo. Sovaĝa virbovo mortigis ŝin kaj el ŝia sango elŝprucis fonto, kiun oni nomis Dirka.

Antiopo kaj ŝiaj filoj revenis en Tebon. Pro konsilo de dio Hermeso ili rezignis pri puno al la reĝo Liko, donacis al li vivon, sed forpelis lin el la urbo. Eblas ankaŭ, ke validas alia versio de tiu ĉi okazaĵo, ke ili mortigis lin. Ili transprenis regadon, plibonigadis la urbon kaj ekkonstruadis fortajn muregojn ĉirkaŭ ĝi.

Liko kaj Heraklo
----------------

Argonaŭtoj sur vojaĝo al Kolĥido vizitis landon nomatan Misio, kie regis alia reĝo Liko. Tiu akceptis ŝipanojn gastame kaj pruve de amikeco preparis sian filon Daskilon al forvojaĝo kun Jasona ekspedicio, kies admiranto li estis. Li estis amiko de Heraklo kiu ekstremis sovaĝajn Bebrikojn, kiam ili atakis lian landon. Ilian landon Heraklo dediĉis al Liko, kiu pro dankemo nomis ĝin Herakleio. 

Alia versio priskribas Likon tute negative, onidire li perfidis Heraklon dum lia ekskurso en submondon, kaptis lian edzinon kaj infanojn kaj volis pereigi ilin. Sed Heraklo ĝustatempe revenis, savis sian familion kaj Likon mortigis.

Tiel li estas ankaŭ arte esprimita en tiuj ĉi verkoj: 

* Eŭripida tragedio "Heraklo" (el periodo ĉirkaŭ la jaro 420 a.K.) aŭ
* statuaro de Antonio Canova *Heraklo mortigas Likon* (el tempo ĉirkaŭ la jaro 1800, nun en Nacia muzeo en Napolo).

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Lykos en la ĉeĥa Vikipedio.*
Moreno Ocampo dum 1985**José Luis Moreno Ocampo** (la 4-an de junio 1952 en Bonaero ) estas argentina advokato, kiu funkciis kiel prokuroro ĉe la Internacia Puna Kortumo de 2003 ĝis junio 2012, kiam li estis anstataŭita de sia deputito, Pato Bensuda. Lia ofico estis implikita en dudek el la plej malfacilaj krizoj de la 21-a jarcento, inkluzive de Irako, Koreio, Afganio kaj Palestino. Li faris esplorojn en sep malsamaj landoj, kaj prezentis akuzojn kontraŭ Muamar Kadafi pro krimoj kontraŭ la homaro faritaj en Libio, sudana prezidanto Omar al-Baŝir pro genocido en Darfuro, iama Ebur-Bordo prezidanto Laurent Gbagbo, Joseph Kony kaj iama vicprezidanto. de la Demokratia Respubliko Kongo Jean-Pierre Bamba. Antaŭ lia nomumo, li funkciis kiel prokuroro en Argentino, kaj iĝis konata pro sia batalo kontraŭ korupto kaj por administrado de la procesigo en la proceso de la argentina junto, en kiu la membroj de la argentina armea junto kiu regis Argentinon inter 1976 kaj 1983 estis procesigitaj pro krimoj, kiujn ili faris dum la malpura milito. Li ankaŭ laboris por tempeto kiel privata advokato kaj kiel profesoro pri kriminala juro ĉe la Universitato de Bonaero.

Referencoj
----------

1. ↑  Prof. Luis Moreno Ocampo, La fakultato de Juro en la Hebrea Universitato de Jerusalemo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Luis Moreno Ocampo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Internacia Krima Tribunalo: Oficejo de la Prokuroro
* Case Closed: A Prosecutor Without Borders[Usurped!], "World Affairs", Spring 2009
* La Polemikaj Agoj de la ICCa Prokuroro: Krizo de Matureco?, "La Hague Justeca Portalo", 15 septembro 2008
* "Kultivistoj kaj Kokoj" intervjuo kun Luis Moreno Ocampo de Guernica Joel Whitneyde Revuo
* BBC Novaĵo (traduko) revizion de la profilo de Moreno
* Luis Moreno Ocampo ĉe Interreta filma datumbazo (angle)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 816164
* GND: 129062545
* LCCN: no2009006284
* VIAF: 67535254
* ISNI: 0000 0000 1727 3970
* SUDOC: 193060833
 |
**Atamanto** (helene *Αθάμας*, latine *Athamas*) estis en la helena mitologio filo de la tesalia reĝo Eolo, lia avo estis Heleno, prapatro de ĉiuj grekoj. Atamanto fariĝis reĝo en la beotia Orĥomeno.

Liaj fratoj estis:

* Kreteo, kiu fondis la urbon Jolkon
* Sizifo, kiu fondis la urbon Korinton
* Salmoneo, kiu regis en la urbo Salmono
* Deiono, kiu regis en la urbo Focido
* Periero, kiu regis en Mesenio.
* Magneso, kiu regis en la urbo Magnesio

Atamanto edziĝis dufoje, la unua lia edzino estis diino de nuboj Nefelo. Ŝi naskis al li filon Frikson kaj filinon Helon. Atamanto kaŭzis malfeliĉan sorton al si kaj al la gefiloj per forpelo de Nefelo. Duafoje li edziniĝis kun Inoa, filino de Kadmo, reĝo de Tebo. Kun ŝi pli poste li havis du filojn, Learĥon kaj Melikerton. La duonpatrino Inoa la infanojn de la unua edzeco malamis tiel, ke ŝi per artifikoj kai intrigoj atingis konsenton de Atamanto kun ofero de ili al dioj, por ke li savu la reĝolandon de malsato, mizero kaj ribeloj de la popolo. Momenton antaŭ la ofera ceremonio la patrino de la infanoj, Nefelo, sendis la oran virŝafon, kiu la infanojn forportis el la templo. Ĝi transportis ilin trans maro en foran Kolĥidon. Tio finiĝis bone por Frikso, sed Helo dronis en la maro.

Baldaŭ post tio Atamanto perdis favoron de la diino Hero, pro tio, ke li prizorgis malgrandan Dionizon, filon de la plej granda dio kaj edzo de Hero Zeŭso kaj lia amantino Semela. Hero sendis al Atamanto frenezecon, en kiu li mortigis sian filon Learĥon. Li jam ne povis difekti la duan filon Melikerton, kiun Inoa elŝiris de li, sed ŝi jam ne kapablis fuĝi kaj kun la filo ĵetis sin en maron. Sed dioj savis ilin kaj eĉ levis ilin inter si. Inoa akceptis nomon Leŭkoteo kaj el Melikerto fariĝis Palemono. Kiam freneza Atamanto provis mortigi ankaŭ Dionizon, la knabon kaŝis la dio Hermeso.

Fino de Atamanto ne estas en la mitoj atestita, memmortigon oni nur supozas. Okazaĵo de Atamanto kaj lia filo Frikso staras en la komenco de la pliaj grandaj mitoj, precipe pri la granda ekspedicio de Jazono kaj Argonaŭtoj en Kolĥidon por la Ora ŝaffelo.

Transprenita kaj malstrikte tradukita de cs:Athamás

* Kategorio Atamanto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Ojleo** (helene  *ᾨλεύς*, latine *Oileus*) estis en la helena mitologio reĝo en Lokrido.

La reĝo Ojleo estas nomata inter kvindek bravaj Argonaŭtoj, viroj, kiuj ĉeestis navigadon de la ŝipo Argo, kiu sub komando de Jazono navigis el Jolko ĝis malproksima Kolĥido por Ora ŝaffelo. Oni sciigas, ke li suferis pro vundo kaŭzita per metala plumo de stimfala birdo, kontraŭ kiuj Argonaŭtoj batalis laŭ nekutima maniero: komencis fortan brukrion kaj susuris per armiloj tiel, ke la birdojn timigis kaj devigis ilin lasi la insulon Aretiadon kaj prisetli en malproksimaj montaroj. Vundon, kiun de ili Ojleo suferis, sanigis kuracisto de la ekspedicio Asklepio tiel, ke la reĝo feliĉe revenis en sian naskiĝregionon Lokridon.

En tempo de Troja milito li jam havis tre progresintan aĝon, pro tio li ne povis persone ĉeesti ĝin. Kontraŭe liaj du filoj bonfamiĝis en ĝi: Ajakso, nomata „malgranda Ajakso" estis unu el la plej bonaj piklancistoj. Famon li gajnis apud sia samnomulo Ajakso, nomata „granda Ajakso". Malgranda Ajakso ne estis ia fortulo, sed superis per rapideco kaj korpelasteco.

La dua filo de Ojleo estis Medono, lia patrino estis nimfo Reno. Tiu estris trupojn de heroo Filokteto, kiu estis kun nesanigebla vundo fare de helenoj lasita sur insulo Lemnos.

  

Ankoraŭ **alia Ojleo** *rolis en la Troja milito. Tiu estis kondukisto de militveturilo. Li ne revenis el la milito, estis mortigita de mikena reĝo Agamemno.*

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Oileus en la ĉeĥa Vikipedio.*
**VÁGÓ László** (va:go: la:slo:) estis hungara arkitekto naskita en Nadjvarado, tiama Aŭstrio-Hungario, la 20-an de marto 1875, kaj mortinta en Budapeŝto, Hungario, la 30-an de decembro 1933.

Kariero
-------

Vágó finis industrian altlernejon en Budapeŝto en 1893. En 1899 li gajnis la ormedalon de la Asocio de Hungara Inĝenieroj kaj Arkitektoj pro aranĝplano de la Monto Gellért, respektive de pontkapo de la Erzsébet-ponto de Buda. Post pli longa studvojaĝo eksterlande li laboris kune kun sia frato József Vágó (Gutenberg-domo, Nemzeti Szalon ktp.). En 1911 li gajnis arĝentan medalon en la romia internacia ekspozicio, poste li memstariĝis kaj ĉefe li sukcesis per rekonstruo de teatroj (Magyar Színház kaj Miskolci Nemzeti Színház).

Je la fino de 1920-aj jaroj li projektis kune kun Ferenc Faragó kulturdomon, la arkadan tombkorton de la sinagogo de Förster-speca en Dohány strato kaj la Preĝejon de Herooj en Budapeŝto. Li projektis ankaŭ ludomojn. Estas gravaj ankaŭ liaj urbaranĝaj planoj pri Budapeŝto (Clark Ádám placo, Roosevelt placo kaj Vigadó placo).

Fonto
-----

* Magyar Életrajzi Lexikon

* Kategorio László Vágó en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Luising,** hungare **Lovászad** [lovAsad] estas iama vilaĝo, nun parto de Heiligenbrunn en Aŭstrio, en la federacia lando Burgenlando, en distrikto de Güssing.

Bazaj informoj
--------------

* Poŝtkodo: 7522
* Telefonkodo:
* Aŭtokodo: GS
* Loĝantaro: 130
* 47° 00′ 50″ N 16° 28′ 45″ O﻿ / ﻿47.01389 °N, 16.47917 °O﻿ / 47.01389; 16.47917 (mapo)Koordinatoj: 47° 00′ 50″ N 16° 28′ 45″ O﻿ / ﻿47.01389 °N, 16.47917 °O﻿ / 47.01389; 16.47917 (mapo)

Situo
-----

Luising situas laŭ rojo. Güssing troviĝas je 11 km-oj.

Historio
--------

La unua mencio okazis en 1455 laŭ tiama hungara ortografio *"Louazad"*. La bienoj longe apartenis al abatejo de Ják. La turkoj faris senhoma la komunumon en 1532, kroatoj en 1538 refondis ĝin. En la 18-a jarcento ŝvaboj alvenis kaj en 1773 aperis jam la germana formo *„Linsing"*. En 1787 loĝis tie 256 homoj en 40 domoj, en 1828 236 homoj en 34 domoj, en 1857 221 homoj en 36 domoj. En 1921 plebiscito okazis, kie la loĝantoj elektis Aŭstrion. Ĝis 1923 ĝi apartenis al Vas (reĝa departemento), al distrikto de Körmend, poste al Aŭstrio (escepte inter 1928-1945 al Germanio). En 1971 Luising aliĝis al Heiligenbrunn.

Vidindaĵoj
----------

* romkatolika preĝejo omaĝe al Sankta Anna

* Kategorio Luising en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Ferenc Lebó,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Lebó Ferenc** estas hungara skulptisto, medalisto, restaŭristo.

Ferenc Lebó  naskiĝis la 9-an de novembro 1960 en Szarvas.

Gábor Patachich fare de Ferenc Lebó
Justitia fare de Ferenc Lebó

Biografio
---------

Ferenc Lebó frekventis belartan mezlernejon en Szeged, poste li studis en Pedagogia Altlernejo Gyula Juhász 2 jarojn, fine li akiris diplomon en Belarta Altlernejo en 1987. Lia ĉefinstruisto estis Pál Kő, pli frue en Szeged Gyöngyi Szathmáry. Pli frue en aĝo 18 li kreis la unuan medalon, en aĝo 25 li kreis la unuan memortabulon. Li kreas en Győr, kie li fondis novan muzeon. Li kreas ĉiuspecajn skulptaĵojn, signifajn medalojn kaj restaŭras skulptaĵojn ekzemple en Győr kaj Pannonhalma. Li ricevis hungarajn kaj usonan premiojn inter 1987-2013.

Elektitaj solaj ekspozicioj
---------------------------

* Orosháza (1981)
* Budapeŝto (1987, 1993, 2006
* Győr (1988, 1993, 1999, 2004, 2007, 2012)
* Mosonmagyaróvár (1993, 2003)
* Bruselo (2011)

Elektitaj kolektivaj ekspozicioj
--------------------------------

* Szentendre (1984)
* Moskvo (1986)
* Sopron (1987-1999)
* Győr (1988, 1998)
* Budapeŝto (1990, 1994)

Elektitaj skulptaĵoj
--------------------

* Vilmos AporVilmos Apor
* Ladislao la 1-a (Hungario)Ladislao la 1-a (Hungario)
* HolokaŭstoHolokaŭsto
* MosonMoson
* Matiaso la 1-a (Hungario)Matiaso la 1-a (Hungario)
* Stefano la 1-a (Hungario)Stefano la 1-a (Hungario)

Elektitaj memortabuloj
----------------------

* Géza FialaGéza Fiala
* Rudolf LángRudolf Láng
* Ferenc DeákFerenc Deák
* Kálmán KandóKálmán Kandó

Lia libro
---------

* *Ab Ovo* (2006, membiografio)

Fontoj
------

* hungarlingva membiografio kun foto Arkivigite je 2018-11-06 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Ferenc Lebó en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 622842
* VIAF: 121399503
* ISNI: 0000 0000 7943 1807
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por aliaj signifoj, bv. rigardi la apartigilan paĝon: Loučná |

**Loučná** estas rivero en Ĉeĥa respubliko, regiono Pardubice. La rivero mezuras 80,3 km kaj la areo de la riverbaseno estas 724,7 km².

Karaktero de la akvofluo
------------------------

La rivero elfontas en supermara alteco 541 metroj ĉe la vilaĝo Karle, 7 km okcidente de Svitavy. Ĝi fluas trans geologia tabulo de Loučná, kiu deklivas norden kaj estas esprimplene dividita per valoj de akvofluoj. En regiono de meza kaj suba fluoj troviĝas kelkaj fiŝlagoj, el kiuj la plej grandaj estas Velký Zálešský kaj Chobot apud Vysoké Mýto kaj Lodrant ĉe vilaĝo Dolní Roveň. Sur la rivero ne estas valbaraĵoj. Pro hidrogeologiaj kaŭzoj, granda parto de subteraj akvoj, ĝi havas relative harmoniajn flukvantojn kaj malvarman akvon.

Loučná en Litomyšl
Inundo de Loučná en Vysoké Mýto
Meza flukvanto ĉe Sezemice estas 4,43 m³/s.
La rivero pasas la sekvajn urbojn: Litomyšl, Vysoké Mýto, Zámrsk, Dašice, Sezemice.

Antaŭ enfluo de Loučná al rivero Elbo deflankas el ĝi maldekstren la kanalo Halda, kiu kondukas akvon en la riveron Chrudimka en Pardubice. La kanalo estas restaĵo de estinta fiŝlaga kaj defenda sistemo de Pardubice el la 15-a jarcento.

En mezepoko Loučná estis nomata Trstěnice kaj laŭlonge de ĝi gvidis t.n. Trstenická pado, unu el ĉefaj vojoj ligantaj Bohemion kaj Moravion.

Eksteraj ligiloj
----------------

Logo Wikimedia Commons Bildoj, sonoj kaj videoj pri temo Loučná en Vikimedia Komunejo

* Raportprofiloj Arkivigite je 2010-05-23 per la retarkivo Wayback Machine ĉeĥe
* Raportprofilo Dašice Arkivigite je 2009-03-11 per la retarkivo Wayback Machine ĉeĥe
Lumintensaj funkcioj de fotoreceptoroĉeloj en la homa retino; ondolongo esprimitas en nanometroj (nm). La koloraj kurboj rilatas al la tri tipoj de konusetoj per iliaj respektivaj kolorosensivecoj, la nigra kurbo rilatas al la bastonetoj.
**Lumsensilo** aŭ laŭ la komuna ĵargono **Lumkapta ĉelo**, aŭ pli komplike kaj neologie ***Fotoreceptoroĉelo***, estas speciala speco de neŭrono troviĝanta en la retino de la okulo, kiu estas kapabla je fototransmeto. La granda biologia graveco de fotoreceptoroj estas, ke ili konvertas lumon (elektromagneta ondo) en signalojn, kiuj povas stimuli biologiajn procezojn. Pli specife, fotoreceptoroproteinoj en la ĉelo sorbas fotonojn, ekigante ŝanĝon en la membranopotencialo de la ĉelo.

La du klasikaj tipoj de fotoreceptoroĉeloj estas bastonetoj kaj konusetoj, ĉiuj kontribuas al informoj uzataj de la vida sistemo por formi reprezentadon de la vida mondo, nome vidaĵo. La bastonetĉeloj estas pli mallarĝaj ol la konusetĉeloj kaj distribuantaj alimaniere trans la retino, sed la kemia procezo per kiu oni subtenas la fototransmeton estas simila. Bastonetoj estas multe pli nombraj (ĉ. 95 % de la fotoreceptoroĉeloj) ol la konusetoj; sed estas neniu bastonetĉelo en la centra parto (surfaco je 0,6 mm diametro) de la foveo. Estas tri specialigitaj sortoj de konusetoj, ĉiu estas aparte sensiva al unu el la tri koloroj: ruĝa, verda kaj blua (vidu bildon).

Tria klaso de lumkaptaj ĉeloj estis malkovrita dum la 1990-aj jaroj: nome la lumsentemaj *ganglioĉeloj*. Tiuj ĉeloj ne kontribuas al vido rekte, sed supozeble apogas tago-noktajn ritmojn kaj pupilan reflekson.

Ekzistas gravaj funkciaj diferencoj inter la bastonetĉeloj kaj konusetĉeloj. Bastonetoj estas ekstreme sentemaj, tiamaniere ke ili povas esti ekigataj per tre malmulto da fotonoj (preskaŭ nur unu). Pri tre malaltaj lumaj niveloj, vida sperto estas kalkulita sole de la bastonetosignalo, pro tio ke la konusetoj ne estas sufiĉe sensivaj. Tio klarigas kial koloroj ne povas esti vidataj ĉe malaltaj lumoniveloj: nur unu speco de lumkapta ĉelo estas aktiva.

Referencoj
----------

1. ↑  Vidu  kaj NPIV
2. ↑  "eye, human." Encyclopædia Britannica. Encyclopaedia Britannica Ultimate Reference Suite. Chicago: Encyclopædia Britannica, 2010.
3. ↑   (1991) "*Circadian photoreception in the retinally degenerate mouse (rd/rd)* (Taga fotoreceptoro en degenera retino de muso)", *Journal of Comparative Physiology A* (angle) **169** (1). doi:10.1007/BF00198171.
4. ↑   (1942) "*Energy, Quanta, and Vision* (Energio, kvantummo kaj vidado)", *Journal of General Physiology* (angle) **25**, p. 819–840. doi:10.1085/jgp.25.6.819.

Vidu ankaŭ
----------

* Bastoneto (ĉelo)
* Fotodiodo
* Fotoelektra efiko
* Fotosintezo
* Fotovoltaiko
* Fotoĉelo
* Sunĉelo

* Kategorio Lumsensilo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Monda Konsilio de Indiĝenaj Popoloj** (angle *World Council of Indigenous Peoples*, akronime **WCIP**) estis internacia neregistara organizaĵo (INO), fondita en 1975 por antaŭenigi la rajtojn kaj konservi la kulturojn de la indiĝenaj popoloj de la Amerikoj, la Suda Pacifiko kaj Skandinavio.

Ĝia ĉefsidejo situas en Otavo, Kanado.

Kiel formala internacia organizaĵo dediĉita al havi konceptojn de aboriginal rajtoj akceptita sur tutmonda skalo, la WCIP havis observantan statuson en la Unuiĝintaj Nacioj, sekretariejo bazita en Kanado kaj reprezentita super 60,000,000 Indiĝenaj loĝantaroj tutmonde.

La konsilio traktis la ekonomiajn, kulturajn, politikajn kaj sociajn rajtojn de indiĝenaj popoloj, kune kun la retenado de ilia lando kaj naturaj rimedoj. Antaŭ ol solvita en 1996 la WCIP estis potenca forto por indiĝenaj loĝantaroj, donanta ties membrojn konkreta sperto en internacia politiko .

Referencoj
----------

1. ↑  (en) *World Council of indigenous peoples: WCIP president addresses ICC*

Eksteraj ligiloj
----------------

* Solemn declaration, World Council of Indigenous People, Port Alberni Canada. Alirita 10 February 2016.



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 835635
* LCCN: n78027575
* VIAF: 154205627
* ISNI: 0000 0001 0328 1045
 |
**Louise FRÉCHETTE** (naskiĝis la  16-an de julio 1946(nun 1946-07-16) en Montrealo) estas kanada politikistino kaj diplomatino. Inter 1998 kaj 2006 ŝi estis vica ĝenerala sekretariino de Unuiĝintaj Nacioj.

Vivo
----

En Montrealo Fréchette studis pri historio. Ĉe la *College of Europe* en Brügge ŝi aldone ricevis diplomon pri ekonomio. En 1971 ŝi eklaboris diplomatie. Ekde 1973 ŝi laboris en la kanada ambasadorejo en Ateno. En 1975 ŝi transiris al la sekcio pri okcidenta Eŭropo de la kanada ministerio pri eksteraj aferoj. En 1979 ŝi venis al Ĝenevo kiel konsilanto de la konstanta reprezentejo de Kanado en la ĉefejo de Unuiĝintaj Nacioj. En 1982 ŝi iĝis estrino de la sekcio pri eŭropaj aferoj en la kanada ministerio pri eksteraj aferoj.

Inter 1982 kaj 1983 ŝi estis vica estrino de l’ sekcio pri komerca politiko. En 1985 ŝi estis sendita al Argentino kiel ambasadorino, kaj tri jarojn poste ŝi iĝis vica ministrino pri Latin-Ameriko kaj pri la Karibio kaj en 1991 pri ekonomio kaj komerco. Ekde 1992 ŝi estis la administra estrino de la UN-pactrupoj kaj delegitino de Unuiĝintaj Nacioj. En 1994 ŝi iĝis kanada vicministrino pri financoj kaj en 1995 vicministrino pri defendo. Kofi Annan igis ŝin en januaro 1998 lia viculino. En 2006 ŝi eksiĝis el sia posteno kiel vica ĝenerala sekretarino, ĉar ŝi ricevis multan kritikon de Usono pro sia Oleo-por-nutraĵoj-programo.

* Kategorio Louise Fréchette en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 416844
* GND: 17336781X
* VIAF: 104024438
* ISNI: 0000 0001 1080 2419
* SUDOC: 227132475
 |
**Liptód,** kroate **Litoba** estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Baranya, en Distrikto Bóly.

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 15  km²
* Loĝantaro: 210
* Poŝtkodo: 7757
* Telefonprefikso: 69
* Koordinatoj: 45°57′31″N 18°23'04″E

Situo
-----

Liptód situas sur deklivoj, fine de longa sakovojo. Urboj Bóly troviĝas je 11, Mohács kaj Pécsvárad po 18, Kozármisleny 21, Villány 25, Pécs 27, Bátaszék 28 km.

Historio
--------

Dum regado de Stefano la 1-a (Hungario) la kampoj apartenis al abatejo de Pécsvárad. La unua mencio pri la vilaĝo devenis el 1220 laŭ tiama hungara ortografio *"Likytowt"*. Post la mezepoko la vilaĝo apartenis al la Osmana Imperio. En la 1690-aj jaroj serbaj paŝtistoj, poste germanoj alvenis. Inter 1918-1921 armeo de Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj okupis la vilaĝon. Vilaĝsevoj estas infanĝardeno, lernejo, biblioteko, interretejo, junulara klubo, kuracejo (nur semajne po 1), migra poŝto.

Vidindaĵoj
----------

* romkatolika baroka preĝejo omaĝe al Ĉiuj Sanktuloj de 1788
* kapelo kun golgoto

* Kategorio Liptód en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Endre Szkárosi** [skAroŝi], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Szkárosi Endre** estis hungara poeto, altlerneja instruisto, ŝokprezentisto. Lia origina familia nomo estis Horváth.

Endre Szkárosi naskiĝis la  28-an de majo 1952(nun 1952-05-28) en Budapeŝto, li mortis la 22-an de marto 2022.

Biografio
---------

Endre Szkárosi maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo en 1970, poste li akiris diplomon en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 1977. Li laboris ĉe kvazaŭopozicia literatura revuo inter 1978-1983, poste li instruis jardekon en Scienca Universitato Attila József, ekde 1994 en Universitato Loránd Eötvös. Jam ekde la 1970-aj jaroj li publikigis poemojn kaj kreis ŝokprezentaĵojn. Li edziĝis en 1974. Li ricevis stipendiojn en/inter 1976, 1986, 1989, 1998–2004, italan kaj hungarajn premiojn inter 1986-2022 (la lastan postmorte).

Elektitaj libroj
----------------

* *Ismeretlen monológok* (1981)
* *Szellőző művek* (1990)
* *Mi az, hogy avantgárd. Írások az avantgárd hagyománytörténetéből* (2006)
* *Verboterror. Performanszköltemények* (2013)
* *Égzsák. Szkár Channel. Régi és új hangköltemények* (2020)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* datenoj kun foto

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 836715
* GND: 1163422312
* LCCN: n2003085770
* VIAF: 51066302
* ISNI: 0000 0000 3604 8250
 |


* Portalo pri Biografio
Mezaĝa viro kun longaj, buklaj blondaj haroj parolantaj en mikrofono.Luis Mandoki en 2016.
**Luis Mandoki** (naskita en la urbo de Meksiko1954) estas meksika kinoartisto. Li laboras ne nur en Meksiko, sed ankaŭ en Hollywood. Li ricevis plurajn internaciajn premiojn. Li debutis pere de la longdaŭra filmo *Silent Music* en 1976. Laste li produktis du dokumentfilmojn, kiuj rilatas kun la prezidentaj elektoj en Meksiko de 2006, nome la filmojn *Kiu estas sinjoro López* (2006) kaj *Fraŭdo: Meksiko 2006* (2007). En 2012 debutis la plej lasta filo de Mandoki kun la titolo La frumatura kaj mallonga vivo de Sabina Rivas (hispane: La vida precoz y breve de Sabina Rivas)

Premioj
-------

* Filmfestivalo Cannes en 1976: por *Silent Music*
* Premio Ariel en 1980: *Plej bona reĝisoro* por *La sekreto*
* Golden Globe: *Gaby: vera historio*
* Premio Oscar: *Gaby: vera historio*
* Festivalo de Berlino: Kristalurso por Senkulpaj Voĉoj,
* Premio Stanley Kramer: por Senkulpaj Voĉoj

* Kategorio Luis Mandoki en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 418288
* GND: 141728485
* LCCN: no2002008741
* VIAF: 46968418
* ISNI: 0000 0001 1634 9686
* SUDOC: 188739424
* BNF: 141183345
* NKC: xx0099781
* BNE: XX1167575
 |