recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
dekstra
**PETRÁS INCZE János** (petraŝ) estis hungara pastro, ĵurnalisto, folkloristo, lingvisto naskita en 1813 en Forrófalva en (Moldavio (Rumanio) kaj mortinta en Klézse la 6-an de septembro 1886.

Biografio
---------

János Petrás Ince studis teologion en Eger. En 1831 li enpaŝis en la minoritan ordenon. Li iris kiel misiulo en sian naskiĝlandon. Li estis pastro en Pusztina, poste en Klézse. Li estis en interrilato dum sia tuta vivo kun Gábor Döbrentei kaj Ferenc Toldy, reprezentantoj de MTA. Li sendis gravajn raportaĵojn pri la situacio kaj vivmaniero de ĉangoj. Li donis multajn helpojn al hungaraj esploristoj kaj vojaĝistoj (Bernát Munkácsi, Gábor Szarvas, Mózes Rubinyi, János Jerney). Li fariĝis viktimo de rabmurdo. Lia artikolserio prietnografia aperis en Magyar Nyelvőr 1874 – 81. jarkolekto.

Bibliografio
------------

* Veszely, Imets és Kovács utazása Moldva-Oláhhonban (Marosvásárhely, 1870);
* Domokos Pál Péter: A moldvai magyarság (Csíksomlyó, 1931);
* Domokos Pál Péter – Benjámin Rajeczky: Csángó népzene (I. Bp. 1956).

Dramo
-----

* *Petrás Incze János* de Laura Iancu, MAGYAR NAPLÓ KIADÓ, 2013.

Fonto
-----

* Magyar Életrajzi Lexikon

* Kategorio János Petrás Incze en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 225903
* LCCN: n82044221
* VIAF: 60422718
* SUDOC: 202416232
* BNF: 164086248
* NKC: xx0024245
 |
**Amerigo Tot,** hungare **TÓTH Imre** [tOt] estis hungara skulptisto.
li naskiĝis en la 27-an de septembro 1909 en Fehérvárcsurgó. Li mortis la 13-an de decembro 1984 en Romo.

Biografio
---------

Inter 1926-1928 li frekventis lernejon en Budapeŝto, poste li aliĝis al movado Bauhaus, al hungaro László Moholy-Nagy en Germanio. En 1933 li elektis loĝlokon en Romo. Tie li akiris internacian sukceson per ornamaĵo de stacidomo de Romo. Ekde 1950 li faris diversajn skulptaĵojn. En 1969 li revenis en Hungarion, kie li daŭre faris diversajn skulptaĵojn, kiel *Madono*. Inter 1960-1970 li rolis en filmoj. En Pécs muzeo gardas la plej menciindajn skulptaĵojn. Nepre menciinda estas reliefo en la hungara kapelo en Romo.

Fontoj
------

* Hungara Vikipedio

* Kategorio Amerigo Tot en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 386956
* GND: 1012437175
* LCCN: n85091290
* VIAF: 43268375
* ISNI: 0000 0001 2024 7674
* SUDOC: 182652483
* RKD: 77985
 |
La **Rondo Petőfi** aŭ **Petőfi-rondo** (hungare *Petõfi Kör*) estis intelektulara diskutrondo en 1955-56. Ĝin kreis en 1955 la tiam sola junulara organizo de Hungario, nome la Asocio de Laboranta Junularo (*DISZ Dolgozó Ifjúság Szövetsége*), junkomunista asocio de la hungara kompartio. Ĝi estis kreita por la budapeŝtaj junaj intelektuloj. La rondo ravis en spirita-politika antaŭpreparo de la hungara revolucio de 1956, en formado de la publiko. La estiĝon ebligis la pli libera politika aero sub unua regado de Imre Nagy (1953–55). 

Ankoraŭ en 1954 la poeto István Lakatos kaj kelkaj amikoj ekorganizis diskutrondon. Oni nomis tiun Bessenyei-rondo. Ĉar la ŝtatsocialsima sistemo ne permesis la individuajn iniciatojn, tiel brakumis la aferon al menciita junkomunista organizo. 

La Rondo Petőfi oficiale fondiĝis la 25-an de marto 1955 en la Kossuth-klubo kaj kun gvidantaro, delegita senescepte de la komunistoj (ekzemple Géza Losonczy). 

La sekretario iĝis Gábor Tánczos (instruisto), kie personeco karakterizis la organizon. Lin ekskulid la junkomunista organizo en 1951, sed li apogis politikon de Nagy, tiel oni tiel rehabilitis lin.

La diskutoj en la rondo vigliĝis nur post la 20-a Kongreso de la Soveta Komunista Partio. Ekde printempo de 1956 daŭre aperis la tematikaj diskutoj pri publikinteresaj temoj. 

Ili pridiskutis ekzemple la aktualajn demandojn de la politika ekonomiko, la duan kvinjaran planon, filozofion, edukadon ktp. Tie aperis pli frue silentigitaj homoj ekz. György Lukács, Ferenc Mérei, Tibor Liska, Tibor Déry , Ferenc Donáth, Tamás Nagy, Domokos Kosáry ktp.. 

La diskutoj okazis komence en la Kossuth-klubo, sed pro la grandiĝanta intereso, oni serĉis pli grandajn ejojn. 

Post eko de la hungara revolucio de 1956, ĝi malgraviĝis kaj post malvenko de la revolucio ĉesis, Gábor Tánczos venis en prizonon.

Vidu ankaŭ
----------

* Rondo Galilei


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 121530
 |
**American Relief Administration** (Usona Helpa Asocio (Administrado)) estis usona helpa misio al Eŭropo kaj poste al Sovetrusio, post la unua mondmilito. Herbert Hoover, estonta prezidento de Usono, estis la direktoro de la programo.

La tuja antaŭulo de ARA estis la Committee for Relief in Belgium, estrita de Hoover kaj kiu nutris 7 milionojn da belgojn kaj 2 milionojn da homoj el norda Francio dum la dua mondmilito. Tuj post la milito, ARA liveris pli ol 4 milionojn da tunoj de helpa provianto al 23 militsuferintaj landoj.

Post kiam komenciĝis amasa malsatego en Sovetrusio, en mez-1921, la direktoro de ARA en Eŭropo, Walter Lyman Brown, komencis interkonsenti kun la soveta delegato de Popola komisaro pri eksterlandaj aferoj, Maksim Litvinov, en Riga, Latvio. Ili interkonsentis la 21-an de aŭgusto, 1921 kaj okazis aldona interkonsento fare de Brown kaj Popola komisaro pri eksterlandaj aferoj, Leonid Krasin la 30-an de decembro, 1921.

Ĉe la pinta laboro, ARA dungis 300 usonanojn, pli ol 120.000 rusojn kaj nutris 10,5 milionojn da homoj ĉiutage. Ĝian rusan agadon estris kolonelo William N. Haskell. La Medicina Divizio de ARA funkciis de novembro 1921 ĝis junio 1923 kaj helpis superi tifan epidemion en Rusio. La ARA-helpo okazis paralele kun la pli granda helpagado de la menonitoj.

La helpagado de ARA finiĝis la 15-an de junio, 1923, kiam ĉesis la malsatego.

Notoj
-----

* la kontrakto ĉe ’’Hoover Archives’’ Arkivigite je 2004-12-11 per la retarkivo Wayback Machine
* Mennonite Central Committee Photograph Collection Arkivigite je 2012-02-04 per la retarkivo Wayback Machine

Referencoj
----------

* Bertrand M. Patenaude. *The Big Show in Bololand*, Stanford University Press, 2002, ISBN 0-8047-4493-9

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio American Relief Administration en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Hoover Tower Rotunda Exhibit: The American Relief Administration in Soviet Russia Arkivigite je 2005-12-22 per la retarkivo Wayback Machine

Vidu ankaŭ
----------

* Plano Marshall


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 161634
* LCCN: no88001548
* VIAF: 153882968
* ISNI: 0000 0001 2188 9871
 |
**Vladimír Mohapl**, (naskiĝis la 8-an de aŭgusto 1919 - mortis la 6-an de aŭgusto 2012) estis ĉeĥa esperantisto, aktivulo en Olomouc, honora membro de ĈEA kaj honora membro de Esperanto-klubo en Olomouc.

Doktoro pri juro. La studadon de juro li komencis antaŭ la 2-a mondmilito, sed ĉar la ĉeĥajn universitatojn la okupaciantoj fermis, li povis finstudi nur post la milito.

Esperantisto ekde 1936 kiel lernanto de Henrik Seppik. Li fariĝis membro de studenta esperantista grupo ĉe Studenthejmo en Olomouc. Post la milito li denove aktivis en Esperantujo. La unua postmilita kunveno (19.9.1946) lin elektis kiel prezidanton de la klubo en Olomouc. Tiun funkcion li plenumis ĝis 1973 kaj poste denove post 1983 kiel pensiulo. Li laboris ankaŭ kiel regiona komisiito, redaktoro de Informilo (Olomouc). En tiu funkcio li organizis dekon da regionaj kunvenoj kun prelega programo.

En 1952 estis la esperantista organizo en Ĉeĥoslovakio likvidita. D-ro Mohapl sukcesis envicigi la esperantistan rondeton sub la aŭspicion de Kultura Societo de Nacia Komitato, kie la klubo funkciis ĝis 1990. Por 20-21 oktobro 1956 li aranĝis tutlandan kongreson, kiu klopodis refondi la asocion, sed la ŝtata polico en lasta momento malpermesis okazigo. 

Post revivigo de organizita movado li fariĝis membro de revizia kaj kontrola komisiono de ĈEA.

Verkoj
------

* *90 jaroj de la Esperanto-movado en Olomouc* (2001)
La **Amerika Konvencio pri Homaj Rajtoj** (hispane *Convención Americana sobre Derechos Humanos*, portugale *Convenção Americana de Direitos Humanos*) en 1969 subskribiĝis en San-Joseo (Kostariko). Ĝi ekvalidis post kiam la lasta el dek unu subskribintaj ŝtatoj, Grenado, ratifis ĝin en 1978. Baze de la konvencio, en 1979 instaliĝis Interamerika Kortumo pri Homaj Rajtoj kaj Interamerika Komisiono pri Homaj Rajtoj.

Enhavo kaj celoj
----------------

Laŭ la enkonduko de la konvencio, ĝia celo estu la politika integriĝo de la kontinento, do la interproksimiĝo kaj plikunlaboriĝo de la tieaj ŝtatoj kaj regionoj, per fortigo de la demokratiaj institucioj kaj de la homaj rajtoj.

En la unua ĉapitro de la konvencio la subskribintaj ŝtatoj deklaris apliki la konvenciajn regulojn al ĉiuj personoj sub juro de tiuj ŝtatoj. La nacia leĝaro estu adaptita laŭ la konvencio. En la dua ĉapitro estis listigitaj 23 rajtoj de personoj - kiel la parollibereco kaj la kunvenlibereco. La sola artikolo de la tria ĉapitro temigas la ekonomiajn kaj kulturajn rajtojn.

Aldonaj protokoloj
------------------

Poste kreiĝis du aldonaj protokoloj de la Amerika Konvencio pri Homaj Rajtoj. La aldonan protokolon pri forigo de la mortpuno de 1990 nur subskribis naŭ kaj ratifis ok el la membroŝtatoj. Ĝi pro tio ne estas internacie liga. Kiel escepto, la protokolo permesus utiligon de mortpuno en militoj, se ŝtatoj oficiale klarigus tian neceson al la aliaj membroŝtatoj de la konvencio.

Vidu ankaŭ
----------

* Organizaĵo de Amerikaj Ŝtatoj
* Komunumo Sudamerika de Nacioj
* Merkosudo
* Internacia juro de homaj rajtoj

* Kategorio Amerika Konvencio pri Homaj Rajtoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 406559
* GND: 4562100-7
* VIAF: 194765256
* NKC: unn2015894155
 |
**Lauri Antero Johannes MERTARANTA** (naskiĝinta 17-a de januaro 1956), estas finna sporta anoncisto, redaktoro, prezentisto kaj instruisto. En Finnlando oni konas lin speciale kiel glacihokea anoncisto. Ekde 1995 li anoncas ĉiujn mondĉampionecludojn de glacihokea nacia teamo de Finnlando. Li anoncas ankaŭ atletajn konkurencojn. Li komencigis la anoncistan karieron en 1980-aj jaroj. Li estas nomita kiel la plej bona finna sporta anoncisto. Tipe Mertaranta parolas rapide kaj uzas multe vortfigurojn. Li uzas ankaŭ humuron, kiam li anoncas. En 2000-aj jaroj Mertaranta gastigis televidan programon *Se on siinä*. Mertaranta loĝas en Lahti. June li instruiĝis pri rokenrolo. Li ŝtudis en Jyväskylä en sekcio de instruista eduko. Poste li laboris kiel elementlerneja instruisto. Edzeco de Mertaranta finis en 2013. Mertaranta havas tri filojn.

* Kategorio Antero Mertaranta en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 758412
* ISNI: 0000 0003 7273 9165
* MBA: f3cc37ad-b915-42b4-ba9e-80cb18f5cf7d
 |
La **American Task Force on Palestine** (ATFP) ( en la esperanto: *Usona Tasko Forto en Palestino* ), estas organizo fondita en la jaro 2003 por defendi la landajn interesojn de usonanoj kaj promocii finon al la konflikto inter palestinoj kaj israelanoj, tra la kreo de palestina ŝtato kiu kapablu vivi apud israela ŝtato, en paco kaj kun sekureco. 

La organizo kondamnas ĉiun klason de perforto direktita al la civiluloj, sen gravi kiuj estas la viktimoj aŭ la krimintoj. ATFP estas financita integre de gvida konsilantaro kaj simpatiantoj. ATFP ne ricevas financojn el neniu registaro aŭ registara agentejo. La organizo subskribis kaj revizoradis siajn financajn deklarojn kaj eldonis ilin en sia retpaĝo. La asocio laboras ĉefe en Vaŝingtono, kaj serĉas konstrui rilatojn de fortaj laboroj kun la registaraj departementoj kaj la agentejoj, la pensfabriko, la ne registaraj organizoj kaj la komunikiloj. La asocio al tenitaj kontaktoj kun la registaroj de Usono, Palestino, Israelo, kaj Jordanio, por defendi siajn politikajn celojn. La asocio partoprenis en la kolektado de financoj, por apogi humanajn kialojn rilatigitaj kun la eduko kaj la sano, en la palestinaj okupitaj teritorioj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* *American Task Force for Palestine* (en la angla)
Renkonto inter iamaj ĉefministroj de Hispanio kaj Pollando (Jarosław Kaczyński kaj José Luis Rodríguez Zapatero) en 2007. La duflankeco de la bildo respegulas la duflankeco de la ekstera politiko de ambaŭ landoj.
La **ekstera politiko** difiniĝas kiel aro de la politikaj decidoj kiujn faras la registaro de ŝtato pri la landaj interesoj kaj rilate al la ceteraj agantoj de la internacia sistemo. Ĝi povas difiniĝi ankaŭ kiel la areo de registara agado planita por la ŝtataj rilatoj kun aliaj faktoroj. Ĝi estas la ekstera varianto de la projekto kiun ĉiu lando difinas en preciza momento de sia historia disvolvigo. Kiel integrita parto de landa projekto, la ekstera politiko devas respondeci, unuarange, pri la deziroj de paco kaj sekureco kaj pri la necesoj de politika, ekonomia kaj socia disvolvigoj de la lando. Tio respegulas la solideco de ŝtato, integrita kiel nacio, kun stabila registaro kaj kun suvereneco metita sur la civitanoj kaj esprimita de ties reprezentantoj pere de la landa intereso.

La rilatoj kun aliaj landoj estas normale farita pere de diplomatio, tio estas la agado de ambasadoroj, diplomatoj kaj aliaj agantoj por interrilatigi du aŭ pliajn ŝtatojn. En la kadro de la enlanda politiko, tio estas respondeco de la Ministerio de Eksteraj Aferoj. Kiam la diplomatio ne funkcias, oni povas alveni al stato de milito, kiu estas la plej nedezirata stato de ekstera politiko.

Vidu ankaŭ
----------

* Diplomatio
* Interna politiko
* Internaciaj rilatoj
* Povekvilibro

Notoj
-----

1. ↑  Lasagna, Marcelo. LAS DETERMINANTES INTERNAS DE LA POLITICA EXTERIOR: UN TEMA DESCUIDADO EN LA TEORIA DE LA POLITICA EXTERIOR. Arkivigite je 2018-12-01 per la retarkivo Wayback Machine Konsultita la 13-11-2018.

* Kategorio Ekstera politiko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Ekstera politiko en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)
* Ekstera politiko en Vikinovaĵoj (Liberaj novaĵoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 625019
* GND: 4003846-4
* LCCN: sh85050519
* NKC: ph127522
* BNE: XX4344012
 |
**Eksteraj movimentoj** estas la unuaj kaj lastaj movimentoj de plurmovimentaj komponaĵoj, kiuj estas tenataj en *allegro* ĝis *presto*, ofte ankaŭ garnitaj kun la subnotoj de la komponistoj, ekz. "ma non troppo" (*ne tro multe*), "assai" (*tre*), "ma non tanto" (*ne tiom vigle*), samkiel aldonaĵoj, kiuj montras en la alian tempodirekton, ekz. "con brio" (*kun fajro*) aŭ "furioso" (*furioza*).

Ekesto kaj evoluo
-----------------

Unuafoje aparte okulfrape tion uzas Antonio Vivaldi en siaj La kvar sezonoj.

Eksteraj movimentoj do ankaŭ estas aperaĵo de la baroka muziko kaj kontribuas kiel utiligata stilrimedo al esenca elformado de la sonata formo. En eksteraj movimentoj la unua kaj la lasta movimento, kompareble kun ekspozicio kaj reprizo samkiel finaĵo en la sonata ĉefmovimenta formo, lige parenca unu kun la alia. Samtempaj komponistoj, kiel Antonio Vivaldi aŭ Johann Sebastian Bach kaj Henry Purcell, serĉis novan specon de ligo inter du movimentoj, kiuj transiris trans la jam kaj ofte uzataj muzikaj parametroj de la melodiko kaj harmoniko kaj tiel malkovris por si la eksterajn movimentojn. Tiel la barokaj komponistoj perfektigis siajn orkestroverkojn ĝis tiam maturiĝintajn al trimovimenta konĉertformo, enspirigante al siaj parte entiuziasmigaj eksteraj movimentoj rondan karakteron kaj vivon.

Fontoj
------

* Antonio Vivaldi: La kvar sezonoj "Le quattro staggioni" op.8 Nr.1 "La Primavera"
* Johann Sebastian Bach: 6. Brandenburgisches Konzert (BWV 1051)
nacia geotopo „Druidenstein"
la pinto de la Druidenstein super la arbopintoj (de la Otto-turo)
norda flanko kun statuo de Maria
Druidenstein sub la Lakta Vojo.
La **Druidenstein** estas konusforma bazaltoroko en Hellerbergland supre de la urbo Kirchen ĉe la Sieg en la komunumo Herkersdorf, distrikto Altenkirchen. La bazaltkonuso havas altecon de 431 m super marnivelo.

Ekesto
------

La Druidenstein aĝas proksimume 25 milionoj da jaroj (nova terciaro) kaj okupas areon de ĉ. 100 m². Sian nekutimam formon ĝi ricevis, kiam lafo trapremiĝis tra tavolo de devona graŭvako de la baza montaro kaj tiam rigidiĝis. Tiel formiĝis vertikale al la malvarmigaj surfacoj prismaj kolonoj.
Pro erozio restas nur la malmola bazalta kerno.

Historio
--------

La keltoj verŝajne uzis la Druidenstein kiel religia kultejo kaj renkontiĝejo.

Referencoj
----------

1. ↑  Die Rheinpfalz/Südwestdeutsche Zeitung: Der Fels der Sonnenanbeter.2010. Januar 8

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Druidenstein en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Offizielle Webseite der Verbandsgemeinde Kirchen (Sieg): "Der Druidenstein" Arkivigite je 2017-01-05 per la retarkivo Wayback Machine

50.7948777777787.9102277777778Koordinatoj: 50° 47′ 42″ N, 7° 54′ 37″ O (mapo)
Flago de Francio, oficiala flago en Nov-Kaledonio
Oficiala flago kune kun la flago de Francio ekde 2010
Ĝis 2010 la nura **flago en oficiala uzo en Nov-Kaledonio**, transmara teritorio de Francio, estis la franca trikoloro. Tamen, kun la oficiala adopto de la Kanak-flago kun la franca trikoloro en julio 2010, Nov-Kaledonio fariĝas unu el la malmultaj landoj aŭ teritorioj en mondo kun du oficialaj naciaj flagoj.

En 2008, Registaro de Nov-Kaledonio diskutis la enkondukon de regiona oficiala flago kaj himnon, ene de la Interkonsento de Noumeo. Flago sufiĉe ĝeneraligita en neoficiala uzo, estis la flago de la Kanaka Socialista Nacia Liberiga Fronto, partio preferante sendependecon por Nov-Kaledonio, sed la franca trikoloro restus la nura oficiala flago dum la venontaj du jaroj.

La 17-an de julio 2010, franca Ĉefministro François Fillon, partoprenis en ceremonio en Noumeo kie la kanaka flago estis levita apud la franca trikoloro, donante al ambaŭ flagoj oficialan statuson. Baldaŭ antaŭ la vizito, la Kongreso de Nov-Kaledonio voĉdonis kaj adoptis la Kanak-flagon.

La adopto de la Kanak-flago ricevis konteston. Kelkaj nov-kaledonoj argumentis kaj pledis por tute nova flago por Nov-Kaledonio, kiu prenus dizajnojn kaj de la franca trikoloro kaj de la kanak-flago. La celo de nova flago estus la apogo de kunvivado inter etnaj kanakoj kaj francoj, loĝantoj en Nov-Kaledonio.



* Kategorio Flago de Nov-Kaledonio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)


|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rNaciaj flagoj en Oceanio |
| --- |
| Aŭstralio • Fiĝio • Kiribato • Marŝaloj • Mikronezio • Nauro • Nov-Zelando • Palaŭo • Papuo-Nov-Gvineo • Salomonoj • Samoo • Tongo • Tuvalo • Vanuatuo |
| **Dependaĵoj kaj aliaj teritorioj** Aceho • Bugenvilo • Franca Polinezio • Gvamo • Havajo • Niuo • Nov-Kaledonio • Norfolkinsulo • Nord-Marianoj • Kokosinsuloj • Kristnaskinsulo • Paskinsulo • Pitkarninsulo • Rotumo • Tokelao • Usona Samoo • Valiso kaj Futuno |
| Vidu ankaŭ: 
Flagoj de Afriko, Ameriko, Azio, Eŭropo, internaciaj organizaĵoj • Listo de naciaj flagoj • Listo de naciaj emblemoj |

 |
EdE-E

**Ekstereŭropa karaktero de E-a morfologio**. "La gramatikaj finaĵoj elmontras tendencojn esti ne nur afiksoj, sed esti ankaŭ memstare uzeblaj vortar-elementoj. Tiamaniere entute stariĝas la principo, ke formale ĉiu E-lingvo-elemento troviĝas en la vortaro kaj ke iu speciala gramatika-morfologia regularo en E fakte eĉ ne necesas. Ĉion difinas la vortaro kaj la senco-ideoj atribuataj al la vort-elementoj en la vortaro. Tia morfologia strukturo de E estas tre parenca al lingvoj malproksim-orientaj monosilabaj (ĉina) kaj speciale al la lingvoj aglutinaj (turktataraj). Ne nur sufiksoj kaj prefiksoj, sed ankaŭ la tuta afiksaro necesa por deklinado kaj konjugacio-praktike povas esti konsiderata kiel memstaraj, ne ŝanĝeblaj vort-elementoj, kies kuniĝo ĉiam difinas la logikan sencon de vorto kunmetita. Speciale la azianoj preferas tiun econ de E kaj ŝatas la esprimojn similajn al vagonarhaltigilo anstataŭ bremso. Tiu karaktero de E cetere pruvas, ke E estante laŭ vortaro lingvo okcident-eŭropa kaj roman-devena, samtempe Iaŭ sia strukturo pli similas la lingvojn ekstereŭropajn. Konservinte homogenecon (samformecon) de la vortaro, ĝi sukcesis adaptigi tiun vortaron at la lingvostrukturaj tradicioj ekster-eŭropaj. Do E estas iusence lingvo efektive internacie, interlingve farita." v. Drezen, Skizoj. v. Agtutina karaktero de E. Drezen, Skizoj, p : 59

|  |  |
| --- | --- |
|  Kopirajto | Ĉi tiu artikolo baziĝas (parte aŭ tute) sur artikolo el la **Enciklopedio de Esperanto**.

---

La originala teksto kontroleblas en interreta arkivo de la fonto. |
Lernejo de Kozarac
**Kozarac,** serbe **Kозарац,** hungare **Keskend,** germane **Geisdorf** estas malgranda vilaĝo en Kroatio, en distrikto **Osijek-Baranja**, en municipo de Čeminac.

* Areo: 10  km²
* Supermara alteco: 90 m
* Loĝantaro: 780
* Poŝtkodo: 31 325
* Aŭtokodo: BM
* Telefonprefikso: 31

Situo
-----

La komunumo situas sur ebenaĵo, laŭ ĉefvojo Mohács-Osijek. Čeminac troviĝas 4, Beli Manastir 10 km-ojn for.

Historio
--------

Hungaroj alvenis en 896 kaj ili fondis ŝtaton en 1000. Post la turka erao alvenis diversaj popoloj, interalie serboj kaj germanoj. Ĝis fine de la 1-a mondmilito la vilaĝo apartenis al Hungario, al Baranya (reĝa departemento), poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio. En 1941 la hungara armeo okupis la regionon kaj ĝis 1945 tio estis parto de Hungario (apartenanta al distrikto de Villány), ekde 1991 de Kroatio. En 1991 loĝis en Kozarac 933 da homoj, (kroatoj 815 (87 %), serboj 67 (7 %), hungaroj 25 (3 %), jugoslavianoj 16 (2 %) kaj aliaj).

Vidindaĵoj
----------

* preĝejo omaĝe al Emeriko (Hungario) de 1811
* Skulptaĵo pri Sankta Floriano de 1927

* Skulptaĵo pri Sankta FlorianoSkulptaĵo pri Sankta Floriano
* Panoramo al KozaracPanoramo al Kozarac
* Ŝtona kruco en KozaracŜtona kruco en Kozarac

* Kategorio Kozarac (Čeminac) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Koordinatoj: 48° 45′ 54″ N 16° 03′ 51″ O﻿ / ﻿48.76500 °N, 16.06417 °O﻿ / 48.76500; 16.06417 (mapo)

**Excalibur City** estas vendeja kaj amuzcentro en domaro Hatě enfalanta sub Chvalovice ĉe Znojmo proksime de landlimo de Aŭstrio kaj Ĉeĥio. Troviĝas ĉi tie vendejoj, restoracioj, kazinoj, diversaj servoj kaj amuzparko "Infana mondo de Merlin". Proksime troviĝas la samnomata flughaveno.

Troviĝas ĉi tie krom aliaj forĵetita, kolore rekolorigita aviadilo Iljuŝin Il-62 kiu flugis inter la jaroj 1974 ĝis 1981 por Ministerio de enlando de ĈSSR kaj inter 1981 ĝis 1991 por ĈSA, ĉe pluaj kompanioj 1991 ĝis 1994. En la jaro 1998 ĝi estis ĉi tien transportita kaj je unu jaro pli poste ĝi akiris la nunan kolorigon kaj interne estiĝis restoracio. Temas pri ununura "konservita" tipo de Il-62 sur la teritorio de Ĉeĥio.

Historio
--------

Plimulto de konstruaĵoj estis konstruitaj ĉirkaŭ la jaro 1998. Antaŭ Kristnasko 2006 ĉi tie okazis incendio, kiu kaŭzis damaĝon proksimume 40 milionoj da kronoj. Kaŭzis ĝin vjetnamo, kiu prezentis sian piroteknikon al klientoj. Sume 4,5 milionoj da homoj vizitis ĉi tien en la jaro 2007. En la jaro 2008 estis malfermitaj novaj partoj rekonstruitaj post la incendio.

Pluaj fotoj
-----------

* Nazo de aviadilo Iljuŝin Il-62 kaj granda globo de Excalibur CityNazo de aviadilo Iljuŝin Il-62 kaj granda globo de Excalibur City
* Burgo en Excalibur CityBurgo en Excalibur City
* Infana mondo de MerlinInfana mondo de Merlin
* Excalibur CityExcalibur City

Referencoj
----------

1. ↑  "Nejošklivější stavba Česka: Excalibur City v Hatích". Kontrolita 2017-11-12.
2. ↑  "Excalibur na Hatích v dětských očích vyroste - staví zde lunapark". Kontrolita 2017-11-12.
3. ↑  "Hasiči dohasili požár tržnice v Hatích. Škoda je 40 miliónů". Kontrolita 2017-11-12. (cs-CZ)
4. ↑   Muž, který zapálil Excalibur City, stále uniká policii.
5. ↑   Centrum Excalibur u Hatí otevřelo po požáru nové obchody.
**Imre Klauzál,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Klauzál Imre** estis hungara agronomo, membro korespondanta de Hungara Scienca Akademio (1833).

Imre Klauzál  Arkivigite je 2014-09-07 per la retarkivo Wayback Machine naskiĝis la 11-an de januaro 1799 en Szeged. Li mortis la 5-an de marto 1847 en Vieno.

Biografio
---------

Imre Klauzál lernis en tiam hungara urbo Nagyvárad (nuntempa Oradea en Rumanio), poste li eklaboris en la ŝtata administrado, baldaŭe li havis agronomiajn taskojn en grafa bieno. En 1838 li fondis agronomian lernejon en Rohonc. Ĝi baldaŭe fiaskis, tial poste li posteniĝis en grafa bieno en Borostyánkő. Intertempe li laboris private kun Ede Egan, foje kun Róbert Czilchert. Post kelkaj jaroj li fondis agrarian instituton (tiam unika en Hungara reĝlando) en Oroszvár.

Verkaro (elekto)
----------------

Liaj verkoj aperis en periodaĵo *Gazdasági Tudósítások*:

* *Néhány tekintet Magyarország földművelésére* (1837)
* *Saját jószágkezelés, haszonbér és száztóli* (1841)
* *Juh és növény-tenyésztés* (ŝafobredado kaj kreskaĵkultivado*, (1845)*

Fontoj
------

* biografio hungare (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero K kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)
* hungarlingva biografio Arkivigite je 2014-09-07 per la retarkivo Wayback Machine

* Kategorio Imre Klauzál en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 446944
* GND: 1013595319
* VIAF: 173554808
* ISNI: 0000 0001 2363 1110
 |
La **flago de Nov-Meksiko** (subŝtato en Usono) konsistas el ruĝa suno, simbolo de la ziaoj (branĉo de la pueblo-indianoj), sur flava fono. La koloroj honorigas al Izabela la Katolika kaj al la konkistadoroj kiuj esploris la regionon ŝianome.

La flago de Nov-Meksiko havas la plej bonan dizajnon el ĉiuj subŝtatoj de Usono, teritorio aŭ kanada provinco, laŭ esploro realigita en 2001 de la Nordamerika Veksilologia Asocio.

En 1920 organiziĝis konkurso por dizajni la flagon de la ŝtato, kaj la premiito estis Harry Mera, el Santa Fe. Mera, arkeologo, estis familiariĝinta kun la simbolo de la suno de la ziaoj, eltrovita en poto de la 19-a jarcento, kaj kiu havis sanktan signifon por la lokaj indiĝenoj, ĉar la numero 4 estas simbolo de la vivcirklo: kvar ventoj, kvar sezonoj, kvar direktoj kaj kvar sanktaj devoj. La cirklo kunfandas ĉiujn dek ses elementojn. La dizajno de Mera estas senŝanĝe uzata ĝis nun. En la lastaj jaroj, la ziaoj klopodis forigi la sanktan simbolon el la ŝtata flago.

* Kategorio Flago de Nov-Meksiko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Imre Koltai,** laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Koltai Imre** estis hungara kemiisto, politikisto.

Imre Koltai naskiĝis la 15-an de januaro 1938 en Somogyszil, li mortis la 23-an de septembro 2022 en Vác.

Biografio
---------

Imre Koltai maturiĝis en gimnazio en Kaposvár en 1956, poste li akiris kemian diplomon en Kemia Universitato de Veszprém en 1961. Post la diplomo li eklaboris en uzino pri cementoj en Vác, kie en la lasta periodo li estis la ĉefa uzinestro. Inter 1980-1990 kaj inter 1994-1998 li estis parlamentano, inter 1990–1993 li laboris en cementa uzino en Lábatlan. Intertempe en 1967 li akiris ekonomian diplomon en Ekonomia Universitato Károly Marx, en 1985 politikistan diplomon en altlernejo. Lia edzino naskis filon en 1964. Li ricevis premiojn inter 1981-1991.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 823905
 |



* Portalo pri Biografio
***Explicit*** (el la Latina lingvo *explementum* = plenumo") origine estis unu el rubrikaĵoj de la mezepokaj manuskriptaj kodeksoj. Tia rubrikaĵo, ĉi-kaze, signalis la konkludon de la verko samkiel en la komenco, en kiu "Incipit" signalis la starton de la temado. En Explicit (= finiĝas) aperis ankaŭ resumo, foje kun juĝo, foje komento. 

Pormontre klaras la ekzemplo en la Kodekso Verona, kie ankaŭ la Explicit, kiel la "Incipit-oj, estas skribitaj per ora inko. 

Kun la enirigo de presarto kaj la falo de la manuskripta tradicio, la vorto "exlicit" estis uzita por indiki la finaranĝon de la verko, aparte versa, aŭ (malpli vaste) kiel samsencan "finalon" por la prozaj verkoj.

La funkcion de "explicit", laŭ iuj literaturistoj, plenumas la konkludoj de romano aŭ rakonto, kie estas reprezentata la momento plej forta de la rakonta teksto kaj utilas por liberigi la leganton el la tensio akumulita dum la legado kaj foje ne malproksimas el tio kion Aristotelo difinas Katarso.

Ĉi-rilate aldoneblas, kiel probabla analogio kun la mezepoka explicit, ke troviĝas, en modernaj verkoj, diversaj specoj de finaloj: finalo kiu "larĝigas la perspektivon" de la rakontaĵo, finalo kiu "rompas" la rakonton, finalo kiu "relanĉas" la rakontan temon, finalo kiu "antaŭvidas" la finan reagon kaj do ekzercigas "iluminon", finalo kiu baziĝas sur la "renverso", finalo kiu "surprizas", finalo kiu ne konkludas kaj tiam difiniĝas "finalo aperta", kaj finalo "kun feliĉa fino"...
**LAKATOS Imre** (lakatoŝ) estis rumanuja hungara ĵurnalisto, publicisto naskita en Marosvásárhely la 23-an de aprilo 1882 kaj mortinta en Aŭŝvico en 1944.

Biografio
---------

Imre Lakatos havigis diplomon de kuracisto en la Universitato de Koloĵvaro. En 1907 li vojaĝis Parizon kaj li iĝis ĵurnalisto. Tie li amikiĝis kun Aladár Kuncz. Post eksplodo de la unua mondmilito li fuĝis Svislandon, kaj nur en 1919 li revenis en sian naskiĝurbon. Liaj artikoloj aperis en Zord Idő. Li traktis precipe natursciencajn, filozofiajn kaj psikologiajn problemojn. En 1925 li venis al Ellenzék kaj ĝis 1941 li gvidis ĝian eksterpolitikan rubrikon. Dume mallongtempe li redaktis ankaŭ la revuon Erdélyi Helikon. Tie aperis lia studo (*A tragikus remekmű*) pri la ĉefverko (*Fekete kolostor*) de Aladár Kuncz (1931. 7. sz.). En 1941 laŭ la faŝistaj leĝoj li perdis sian postenon. Post eniro de germanoj en Koloĵvaron la Gestapo kaptis lin kaj oni deportis lin al Auschwitz.

Literaturo
----------

* Jancsó Elemér: L. I. a humanista szellem, a demokrata Európa hitvallója (Kortársaim, Bukarest, 1976).
* Thury Zsuzsa: Barátok és ellenfelek (visszaemlékezés, Bp. 1979).

Fontoj
------

* Romániai magyar irodalmi lexikon
**László Baksa Soós** [lAslO bakŝa ŝOŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Baksa Soós László** estis hungara aktoro, reĝisoro. Lia filo estis (laŭ necerta informo) János Baksa-Soós.

László Baksa Soós  naskiĝis la 28-an de aprilo 1910 en Budapeŝto, li mortis la 10-an de oktobro 1985 (laŭ alia informo la mortotago estas la 21-a) en Budapeŝto.

Biografio
---------

László Baksa Soós akiris diplomon en privata aktorlernejo de Szidi Rákosi en 1930. Li debutis post 2 jaroj en trupo de Artúr Bárdos, poste en diversaj avangardaj trupoj. Inter 1937 kaj 1945 li apartenis al Nacia Teatro (Budapeŝto). Ekde 1948 li gvidis laboristan teatran trupon, post 3 jaroj li estis reĝisoro de *Teatro Déryné*. Ekde 1953 ĝis sia morto li estis ĉefreĝisoro de la Hungara Radio.

Elektitaj teatraj roloj
-----------------------

* Friedrich Schiller: Wilhelm Tell - Leuthold
* Imre Madách: La tragedio de l' homo - Michelangelo
* Ferenc Herczeg: *Ocskay brigadéros* - Czeglédi
* Viktor Rákosi: *Elnémult harangok* - Gáspár

Elektitaj filmaj roloj
----------------------

* *Ne kérdezd, ki voltam* (1941) - verkisto (ĉefrolo)
* *Ópiumkeringő* (1942)
* *Valamit visz a víz* (1943)

Elektitaj teatraj reĝisoraĵoj
-----------------------------

* Molière: Tartufo
* Ernő Urbán: *Tűzkeresztség*

Elektitaj radiaj reĝisoraĵoj
----------------------------

* András Berkesi: *Sellő a pecsétgyűrűn*
* Ŝekspiro: Somermeznokta sonĝo
* Bertolt Brecht: *Állítsátok meg Arturo Uit!*

Dubladaj roloj
--------------

* en kelkaj eksterlandaj filmoj hungaraj voĉoj de John Le Mesurier kaj aliaj

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Eliro** (en la angla: **Exodus,** hebrea: **אֶקְסוֹדוּס**) estas romano de la juda-usona verkisto Leon Uris publikigita en 1958.

La romano iĝis furorromano en Usono kaj en 1960 estis adaptita al samnoma filmo fare de reĝisoro Otto Preminger. 

La nomo de la romano devenas de Libro de Eliro en la Biblio, nomita en la angla/latina 'Exodus', kiu rakontas pri la vojaĝo de la Izraelidoj el sklaveco en Antikva Egiptio (kiun Uris komparas al ekzilo kaj diasporo) al libereco en nova patrujo. La nomo ankaŭ estas rilata al la kontraŭleĝa enmigrinta ŝipo Exodus, kies rakonto estas priskribita komence de la romano, sed tiu ne okupas multe da spaco.

Intrigo
-------

La romano en sia unua parto estas konstruita kiel serio de memuaroj priskribantaj la lukton de la judoj por enmigri al tiama Mandata Palestino en la periodo post la Dua Mondmilito kaj la ekestiĝo de Israelo. En la centro de la romano ĉefrolulas kaj Ari Ben-Canaan kaj Catherine Fremont, du figuroj de malsama fonto sed kiuj laboregas por la sama celo de realigi cionismon. Ari Ben-Canaan estas arda israelano de la Jiŝuv, kiu estas unu el la gvidantaj komandantoj en la Hagana, kaj tiele respondeculo pri la operaco de kontraŭleĝa Alija B. Catherine Fremont estas usona flegistino kiu estas sendita por labori en rifuĝejo por kaptitaj postvivantoj de la holokaŭsto en Kipro. Ĉirkaŭ ili estas figuroj kiel Dov Landau poldevena juda knabo, kiu postvivis la varsovian geton kaj la ekstermkoncentrejon Aŭŝvico, kaj Keren Hansen, germandevena knabino kiu rifuĝis en Danio kaj tiel postvivis la holokaŭston. Post la renkontiĝo de la herooj kaj iliaj apartaj memoroj en civila brita militkaptitejo en Kipro, Ari Ben-Canaan sukcesas kontrabandi ilin al Eretz Israelo, kie la dua parto de la romano komenciĝas, la lukto por la fundo de la juda ŝtato. La tria parto de la romano estas dediĉita al la israela milito de sendependeco kaj la kvara parto al la aŭdacaj operacoj transporti al Israelo jemenajn kaj irakajn judojn en operaco Magia Tapiŝo.

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 747027
 |
**Imre Lengyel** [lendjel], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Lengyel Imre** estis hungara matematikisto, ekonomikisto, altlerneja instruisto.

Imre Lengyel naskiĝis la 11-an de novembro 1954 en Mezőberény.

Biografio
---------

Imre Lengyel maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo en 1973, poste li akiris matematikistan diplomon en Scienca Universitato Attila József en 1979. Inter 1979-1984 li laboris en uzino pri ceramikaĵoj en Békéscsaba, sed laŭ vespera instruado li studis inter 1981-1986 en Ekonomia Universitato Károly Marx, krome en universitato en Szeged li doktoriĝis en 1983. Fine li akiris ankaŭ ekonomian diplomon (1986). Inter 1984-1985 li laboris same en Békéscsaba en ŝtata laborejo, inter 1986-1993 en akademia instituto. En 1994 li ekinstruis en altlernejo de Békéscsaba kiel docento kaj katedrestro. Post 3 jaroj li instruis en Universitato Attila József kun la sama rango, eĉ en 2000 profesoro kaj vicdekano, en 2004 institutestro. En tiu periodo li kandidatiĝis ĉe la Hungara Scienca Akademio (1995), doktoriĝis ĉe la akademio (2005), tial li ricevis ankaŭ stipendion inter 1997-2000. Li habilitiĝis en Scienca Universitato de Szeged en 2003. Inter 2005-2009 li instruis en instituto de Universitato Reĝo Sankta Stefano. En la 2010-aj jaroj li instruas en staĝoj por doktoriĝo en pluraj universitatoj. Li ricevis premiojn inter 1997-2016. Li edziĝis en 1977, poste du filinoj naskiĝis.

Liaj disertaĵoj
---------------

* „A darabolási feladatok és a megoldásukra alkalmazott módszerek áttekintése" (1983)
* „A lakossági megtakarítások és hitelek főbb regionális jellemzői Magyarországon" (1995)
* „Régiók versenyképessége és gazdasági fejlődése Magyarországon" (2005)

Elektitaj publikaĵoj (libroj, ĉapitroj, studoj)
-----------------------------------------------

* *Development of local government finance in Hungary* (1993)
* *Regionális gazdaságtan* (2004)
* *Knowledge-based local economic development for enhancing competitiveness in lagging areas of Europe: The case of the University of Szeged* (2009)
* *Regionális gazdaságfejlesztés* (2010)
* *Térségek versenyképessége, intelligens szakosodása és újraiparosodása* (2016)
* *Térségek növekedése és fejlődése: egészségipari és tudásalapú fejlesztési stratégiák* (2018)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Imre Lengyel en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 669393
* GND: 17093005X
* LCCN: n2010049381
* VIAF: 121413602
* ISNI: 0000 0000 8338 0504
* NKC: jo2013798567
 |
**Comunità Collinare Val Rilate** estas komunuma kuniĝo de 13 komunumoj en valo *Rilate* en provinco Asti de Italio. Ĝi formiĝis la 28-an de oktobro 2000 kaj konsistas el jenaj dek tri komunumoj:

* Camerano Casasco
* Chiusano d'Asti
* Cinaglio
* Corsione
* Cortanze
* Cortazzone
* Cossombrato
* Frinco
* Montechiaro d'Asti
* Piea
* Settime
* Soglio
* Villa San Secondo

Tiuj ĉi komunumoj kune havas areon de 82,35 km².

Kialoj de la kuniĝo
-------------------

Laŭ la censo de 2001 la 13 komunumoj havis sume 6.475 loĝantojn, do mezume malpli ol 500 en ĉiu komunumo. Ĉar necesis provizi en la komunumoj certan aron da servoj, ili decidis provizi tiujn komune por tiel malpliigi la koston.

La komunumaro donis al si statuton, kies dua artikolo listigas la celojn de la kuniĝo.

La oficiala sidejo de la komunumaro estas en komunumo Montechiaro d'Asti, la plej loĝata komunumo (kun ĉ. 1.400 loĝantoj).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Statuto de la komunumaro (en aranĝo pdf)
* Komunumara retejo
Flago de Paraibo.
La **Flago de Paraibo** eble havas la plej interesajn historiojn el flagaro de brazila ŝtatoj. Antaŭ 1930 ĝi havis alian flagon farita de nederlandanoj kiu okupis ĝin en 17-a jarcento: Tri "sukerpanoj" (t.e. konoj de sukero ankaŭ konataj kiel "sukeraj knaboj") sur blua fono. En 1928, aperis ruĝa flago kiel simbolo de Demokratia Partio (burĝa, ne socialisma) en Paraibo. La Estro de ĉi tiu estis João Pessoa, ĝi kontraŭas la Respublika Partio kiu uzis verdan flagon. En tiu tempo, kvankam estis formala popola konsulto, brazila prezidento estis elektita de federaciaj ŝtatestroj; kiam prezidento Washington Luís demandis al João Pessoa ĉu li apogos sian kandidaton al prezidenteco, la tiam federaciaj ŝtatestroj João Pessoa, Antônio Carlos kaj Getúlio Vargas neis sian apogon kaj komunikis intencon peti popolan konsulton. Pro tio, sur la ruĝa flago de Demokratia Partio, oni skribis "NEGO", t. e. "Mi Neas" (la apogon al oficiala kandidato).

Demokratia Partio perdis balotadon, kaj João Pessoa estis mortigita de João Dantas en majo 1930, pro tio, oni metis sur la flagon de Demokratia Partio la nigra stango je funebro. Tuj poste, en aŭgusto 1930, asembleo de Paraibo faris la flagon de Demokratia Partio leĝe flago de Paraibo.


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Ferenc Horusitzky** [horuŝucki], laŭ hungarlingve kutima nomordo (kaj pli komplete) **Horusitzky Ferenc Nándor** estis hungara geologo, profesoro. Lia patro estis Henrik Horusitzky, lia frato estis Zoltán Horusitzky.

Ferenc Horusitzky  naskiĝis la 10-an de februaro 1901 en Budapeŝto. Li mortis la 24-an de novembro 1971 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Ferenc Horusitzky doktoriĝis el geologio en 1924 (dum li studis ankaŭ en germana geologia instituto), en la sekva jaro li akiris pedagogian diplomon en Scienca Universitato Pázmány Péter. Post siaj studoj li estis asistanto en la geologia instituto, sed li ankaŭ studvojaĝis al diversaj montaroj de Eŭropo, krome li plulernis 2 jarojn en Sorbono. En 1940 li estis nomumita privata profesoro en la menciita hungara universitato, inter 1946 kaj 1950 li instruis en Scienca Universitato de Szeged kiel ordinara publika profesoro kaj katedrestro. Pro ĉeso de la katedro li denove laboris plu en instituto, ekde 1952 li instruis en kampuso en Sopron, krome malofte li instruis en Ekonomika Universitato Marx Károly. En 1952 li doktoriĝis. Inter 1955-1961 li denove laboris en la geologia instituto, poste li pensiuliĝis. En 1966 li ricevis memorringon.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Ásványtan és földtan* (1928) - mezlerneja lernolibro
* *A kréta és harmadkor közötti határkérdések temészetes megoldása* (1933)
* *A Budai-hg. hegyszerkezetének nagy egységei* (1943)
* *Fúrószakmunkás tanfolyam geológiai anyaga* (1950) - faklerneja lernolibro
* *A magyar föld kincsestára* (Trezoro de la hungara tero), (1954)
* *Magyarázó Mo. 1:300.000-es földtani térképéhez* (1958)
* *Alsó miocén vitakérdések* (1979)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 542738
* GND: 127089454
* LCCN: n79142506
* VIAF: 3761383
* ISNI: 0000 0000 7981 5405
 |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Apokritoj** |
| --- |
|  |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Artropodoj *Arthropoda* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Insektoj *Insecta* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Himenopteroj *Hymenoptera* |
| Subordo: | Apokritoj *Apocrita* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Apokritoj  |

 |
| v • d • r |

**Apokritoj**, *Apocrita*, estas subordo de insektoj en la ordo de Himenopteroj. Ĝi inkludas vespojn, abelojn kaj formikojn, kaj konsistas el multaj familioj. Ĝi enhavas la plej antaŭenirajn himenopterojn kaj estas distingitaj el la Simfitoj pro la mallarĝa "talio" (petiolo) formita inter la unuaj du segmentoj de la fakta abdomeno; la unua abdomena segmento estas kunigita kun la torako, kaj estas nomita propodeo. Tamen, estas ĝenerala praktiko, kiam oni studas la korpon de apokrito en teknika senco, referenci al la mezozomo kaj al la metazomo (aŭ "gaster") pli ol al la "torako" kaj al la "abdomeno", respektive. La evoluo de kunpremita talio estas grava adapto por la paraziteca vivostilo de praula apokrito, ĉar permesas plian manovreblon de la ovodemetilo de la ino. La ovodemetilo aŭ etendiĝas libere aŭ estas kuntirita, kaj povas esti disvolvigita en pikilo kaj por defendo kaj por paralizado de predo. Larvoj estas senkruraj kaj blindaj, kaj manĝas aŭ ene de gasto (planto aŭ animalo) aŭ en nestoĉelo provizita de la patrinoj.

Familioj
--------

* Vespedoj

Notoj
-----

1. ↑   Grimaldi, David; Engel, Michael S. (2005). Evolution of the Insects. Cambridge University Press. p. 414. ISBN 978-0-521-82149-0.

* Kategorio Apokrito en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Apokrito en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
**Kalvinana malnova kirko** estas religia konstruaĵo en Hungario, en urbo Pécs, en proksimeco de la stacidomo.

Historio
--------

En la 16-a jarcento Pécs apartenis al la Osmana Imperio. La katolikaj kirkoj estis parte detruitaj, sed samtempe alvenis reformataj predikistoj. Depost dominado de turkoj la Habsburgoj komence malpermesis la kalvinanajn preĝejojn. La unua kalvinana grupo formiĝis nur en 1902. Post 5 jaroj estis konstruita la nun videbla kirko.

Konstruaĵo
----------

La preĝejo situas sola en korto. En la mezo de la fasado alta turo altiĝas, sed flanke estas videblaj ankaŭ po unu malaltaj turetoj. Malsupre meze estas la ĉefenirejo (sed estas ankaŭ la turetoj havas enirejojn). Post la turo la navo etendiĝas, kies fino mankas absido, nur estas mallarĝa parto, kiu iomete estas pli mallarĝa, ol la navo. Interne laŭ la kutimo la muroj estas blankaj, sed ĉe la fenestroj ornamaj brikoj estas videblaj.

Fontoj
------

* hungare
* fotaro Arkivigite je 2014-12-23 per la retarkivo Wayback Machine
* hungare kun foto Arkivigite je 2014-11-01 per la retarkivo Wayback Machine
* hungare kun fotoj


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Ferenc Jávori,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Jávori Ferenc** estis hungara violonisto, orkestrestro, komponisto, instruisto. Lia origina familia nomo estis *Jakubovics* [jakuboviĉ], lia vaste konata karesnomo estas „Fegya" [fedja].

Ferenc Jávori en 2013
Ferenc Jávori  naskiĝis la 10-an de februaro 1946 en Mukaĉeve (Sovetunio, nuntempe en Ukrainio).

Biografio
---------

Ferenc Jávori devenis el hungara juda familio. Li lernis violonadon kaj li interesiĝis pri la klezmero. Li akiris diplomon en Muzikarta Universitato de Uĵhorodo, poste li instruis muzikon en pluraj proksimaj urboj, sed li estis ano en ŝlagroorkestroj. En 1976 li translokiĝis al Hungario kaj li estis violonisto en Operetoteatro (Budapeŝto) pli ol jardekon. En 1990 li fondis klezmeran orkestron, kiu estis unika en Hungarlando. Iom poste li tralaboris la teatraĵon "Fiddler on the Roof" laŭ klezmero, tiu estis furora sukceso en Teatro Madách. Li ricevis premion Kossuth en 2014, pli frue kaj poste ankaŭ aliajn premiojn.

Elektitaj koncertoj
-------------------

* Palaco de Artoj (Budapeŝto) (2008)

Elektitaj komponaĵoj
--------------------

* *Purim, avagy a sorsvetés* (baleto)
* *Klezmer Szvit*
* *Menyasszonytánc* (muzikalo)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun video
* hungarlingva intervjuo, poste biografio

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Ferenc Jávori en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 638112
* GND: 1063690293
* LCCN: no2009045205
* VIAF: 2662338
* ISNI: 0000 0000 8604 9040
* SUDOC: 130434558
* BNF: 13949542f
* MBA: 242178a7-faee-4240-8398-c5ab74d3f484
 |
La **Kalvinana preĝejo** estas religia historia monumento en Hungario, en urbo Alsózsolca.

Historio
--------

En tiu loko la loĝantoj prenis la kalvinismon en fine de la 16-a jarcento. Ili profitis la mezepokan katolikan kirkon. Post fiasko de liberecbatalo de Francisko Rákóczi la 2-a la loĝantoj konstruis propran lignan preĝejon. La nun videbla preĝejo konstruiĝis inter 1789-1795. La turo estis konstruita inter 1800-1815. En 1939 oni konstruis galerion por la orgeno, kiu estis renovigita en 2002. Renovigo de la preĝejo okazis en 1976.

Konstruaĵo
----------

La preĝejo situas sola en korto laŭ la strato. En mezo de la fasado estas la kvadrata, larĝa turo, ties la pinto estas bulboforma. La ĉefenirejo troviĝas en suba parto de la turo. La navo estas brikoforma. La sanktejo estas duonronda.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare
* hungare Arkivigite je 2014-11-02 per la retarkivo Wayback Machine


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Kategorio Kalvinana preĝejo (Alsózsolca) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Ferenc JOÓ** [jO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Joó Ferenc** estis hungara kemiisto, profesoro, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (2007).

Ferenc Joó  naskiĝis la 6-an de januaro 1949 en Tótkomlós.

Biografio
---------

Ferenc Joó frekventis universitaton en Debrecen inter 1967-1972, poste samloke li ekinstruis. En 1991 li doktoriĝis. Li iĝis katedrestro en 1998, inter 2004-2007 vicrektoro. Li estis gastoprofesoro en Jerusalemo kaj Zaragoza. Li okupiĝas precipe pri biologiaj membranoj. Li ricevis 3 premiojn inter 1980-1998.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Formation and Catalytic Properties of Water-soluble Phosphin Complexes* (1975)
* *Cyanonickel(II) Complexes as Catalysts for the Phase-Transfer-Catalyzed Carbonylation of Allyl Halides* (1985)
* *Aqueous Organometallic Chemistry and Catalysis* (1995)
* *Fémorganikus katalízis vizes közegben – sajátos jelenségek, sajátos alkalmazások* (2001)
* *Új utak a homogén katalízisben* (2007)

Fontoj
------

* biografio kun foto