**Émile BOIRAC** [emil' bŭarak'] estis franca esperantisto, doktoro pri filozofio kaj prezidanto de la Akademio de Esperanto. Li naskiĝis la 26-an de Aŭgusto 1851 en Guelma (Alĝerio), kaj mortis la 20-an de Septembro 1917 en Salses apud Perpignan. Li estis nomita rektoro de la Universitatoj de Grenoble (1898) kaj de Dijon (1902).

Li kreis la konceptojn metagnomio kaj supersensa percepto.

Profesio kaj movado
-------------------

Kiel filozofo, lia precipa verko estas lia doktoriĝa tezo *"La Ideo de la Fenomeno"*; li penis akordigi la teoriojn de du el la grandaj francaj filozofoj, Renouvier kaj Fouilée pri la substanco, la realeco de la ekstera mondo, la idealismo-fenomenismo. Li priskribis paramnezion sub populara nomo déjà vu en sia verko *L'Avenir des Sciences Psychiques* (La Esonteco de la psiĥaj sciencoj). Li kreis la Instituton elektroteknikan de Grenoblo, kaj la "pri-vinan" Instituton de Diĵono.

En 1900 li estis varbita al Esperanto per leteroj de Méray. Post iom da hezito li senlace laboris por Esperanto. Li prezidis la unuan Universalan Kongreson en Boulogne-sur-Mer (1905). Poste li ĉeestis ĉiujn kongresojn, krom du. Elektita de L.L. Zamenhof kiel prezidanto de la Lingva Komitato, li energie subtenis la fundamentajn principojn dum la Idistaj atakadoj. Lia raporto al la Kvara Kongreso en Dresdeno en 1908 pritraktas lian partoprenon en la laboroj de la "Delegacio por alpreno de la lingvo internacia" kaj la konduton de tiu ĉi.

En 1908 Boirac estis fondinto, kune kun Jean Camille Chaigneau kaj aliaj, de internacia asocio de Esperanto-psikistoj, mallonge Esperanta Psikistaro, kaj ĝia unua, honora prezidanto.

Lingva agado
------------

Karikatura bildkarto (el ĉ. 1912):
**BOIRAC**  

Rektoro de la Universitato en Dijon  

Hon. membro de la E. Gr. de Beaune  

Prez. de la E. Gr. de Dijon—Membro de la K.K.K.  

Prez. de la L.K. -- Prez. de la Esp. Akademio  

subskribita de Jean Robert 
La *Plena Vortaro Esperanto-Esperanta* de Boirac el 1909 laŭ la juĝo de *Enciklopedio de Esperanto* (EdE, 1934) estis "unu el la plej gravaj libroj por la lingvolaborantoj". La spertojn kolektitajn dum ĝia verkado Boirac en 1911 ĝeneraligis en siaj *Fundamentaj Principoj de la Vortaro Esperanta*.

EdE plie juĝas: "Boirac sin montris unu el niaj plej bonaj stilistoj kaj spertuloj. Per sia fluanta voĉo kaj ridetanta bonhumoro, kaj eble per sia psika influo, kune kun sia persona aŭtoritato, li ĝuis grandan influon en la Esperantistaj kunvenoj, kaj estis ĉiam tre atente aŭskultata. Li fondis diversajn grupojn kaj altiris al Esperanto gravajn Universitatanojn".

Li verkis multajn artikolojn en revuoj francaj (speciale en la "Revuo Pedagogia") kaj esperantaj kiel *La Revuo* kaj la *Oficiala Gazeto Esperantista*.

Verkoj
------

* Traduko de Leibniz : *Monadologio*, 1902-
* *Ŝlosileto kvarlingva* 1903 -
* *Perdita kaj Retrovita* 1905 -
* *Qu'est-ce que l'espéranto?* 1906 -
* *Le Congrès espérantiste de Genève*, 1906 -
* *Pri la Homa Radiado*, 1906 -
* Traduko de Molière: *Don Juan aŭ la ŝtona festeno*, 1909 -
* Traduko de Van Dyke: *La kvara Mago aŭ la alia Saĝulo*, 1909 -
* *Plena Vortaro Esperanto-Esperanta kaj Esperanto-Franca* 1909 -
* *Le problème de la langue internationale*, 1911 -
* *Vortaro de la Oficialaj Radikoj* 1911 -
* *Fundamentaj Principoj de la Vortaro Esperanta* 1911
* *L'Avenir des Sciences Psychiques* (1917)

Bildaro
-------

* Subskribo, 1911Subskribo, 1911
* Perdita kaj Retrovita de Emile Boirac*Perdita kaj Retrovita* de Emile Boirac
* Esperanta Psikistaro*Esperanta Psikistaro*

Bibliografio
------------

* Nekrologo en Oficiala Gazeto Esperantista 7a jaro 1917, n-ro 7-8 (73-74), p. 132-135
* Delcourt, Marcel & Amouroux, Jean 1977 : Du datrevenoj de E. Boirac. Filozofo kaj Esperantisto, *Esperanto, 863 (11), p. 188-189*

Eksteraj ligiloj
----------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Trovu **« Émile Boirac »** inter la  **Vizaĝoj de homoj rilataj al la ideo «Internacia Lingvo»** |

* *Enciklopedio de Esperanto*/B en sia originala formo en la Interreto
* *Enciklopedio de Esperanto* en elŝutebla versio (PDF).
* Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo
* Artikoloj de kaj pri Émile Boirac en Elektronika Bibliografio de Esperantaj Artikoloj (EBEA)

Referencoj
----------

1. ↑  Federacio Spiritista Belga, *Raporto pri la Subkongreso de Esperanta Psikistaro*, Anvers, 1911.

* Kategorio Émile Boirac en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Émile Boirac en Vikifontaro (Universala biblioteko)


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rEsperanto |
| --- |
| 
* Historio
* Movado
* Universalaj Kongresoj
* Esperanto-renkontiĝoj
* Asocioj
* Esperantistoj laŭ la nacieco
* Komunumo
* Kulturo
* Slango
* Literaturo
* Muziko
* Radiofonio
* Filmoj
* Verkistoj
* Esperantologio
* Kursoj
 | Esperanta Flago |

 |


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 10093
* GND: 130410802
* LCCN: nr91039162
* VIAF: 49357737
* ISNI: 0000 0001 0718 543X
* SUDOC: 035180935
* BNF: 130091408
* NLA: 35739499
* NKC: xx0120222
* BNE: XX1209754
 |