recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Koordinatoj: 49° 49′ 36″ N 15° 59′ 25″ O﻿ / ﻿49.82667 °N, 15.99028 °O﻿ / 49.82667; 15.99028 (mapo)

**Žďárec u Skutče** estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de urbo Skuteč, troviĝanta en distrikto Chrudim. Ĝi troviĝas proksimume 2 km sude de Skuteč. Estas ĉi tie registritaj 118 adresoj. En la jaro 2021 daŭre vivas ĉi tie 306 loĝantoj.

**Žďárec u Skutče** estas ankaŭ nomo de katastra teritorio kun areo 2,09 km².

Transporto
----------

Sur la teritorio de Ždárce troviĝas fervoja stacio Žďárec u Skutče, la tiel nomataj malnovaj fervojoj (ekde sia estiĝo ĝis la jaro 1960 sole Skuteč), kie el fervojlinio Pardubice - Havlíčkův Brod deflankiĝas fervojlinio ĝis Svitavy, sed en periodo de jaroj 2012-2014 trafikata sole el Svitavy ĝis Pusté Kamenice.

Tra la katastra teritorio kondukas ŝoseoj III/3062, III/3063, III/3064 kaj III/3065.

En la vilaĝo estas plu restoracio, lernejo kaj trafluas tra ĝi rivereto Žejbro. Ŝtona ponteto estas verŝajne el la 16-a jarcento. Dum la unua respubliko ĉi tie estadis ankaŭ Kredita Unio.

Pluaj fotoj
-----------

* Vendejo ĉe vilaĝplaco Vendejo ĉe vilaĝplaco
* Ponto trans rivereto Žejbro Ponto trans rivereto Žejbro
* Gastejo ĉe stacidomo Gastejo ĉe stacidomo

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rPartoj de urbo Skuteč (13) |
| --- |
| Borek ~ Hněvětice ~ Lažany ~ Lešany ~ Lhota u Skutče ~ Nová Ves ~ Radčice ~ Skuteč ~ Skutíčko ~ Štěpánov ~ Zbožnov ~ Žďárec u Skutče ~ Zhoř |

 |
**Rubandofiŝoj** (Regalecedoj) estas grandaj, serpentoformaj, pelagaj ostaj fiŝoj, kiuj kvankam tre malofte videblaj, vivas en ĉiuj tropikaj kaj moderklimataj oceanoj. La familio de la rubandofiŝoj entenas kvar konatajn speciojn. Unu el ili, *Regalecus glesne*, aperas en la Guinness-libro de rekordoj kiel plej longa vivanta osta fiŝo: ĝi atingas la longon de 11 metroj.

Karakterizaĵoj
--------------

La rubandofiŝoj havas flanke kunpremitan, rubandoforman korpon sen skvamoj. Ilia dorsa naĝilo komenciĝas rekte super la okuloj kaj etendiĝas preskaŭ ĝis la vostopinto. La unuaj aristoj de dorsa naĝilo estas forte plilongiĝintaj kaj brile ruĝaj. Entute, la dorsa naĝilo konsistas el de 260 ĝis 412 naĝilaj aristoj. Ankaŭ la eta okulo estas ruĝa. La ventraj naĝiloj konsistas el nur unuopa, forte longiĝinta naĝila aristo. Al ĝi mankas la naĝovezikoj kaj vostonaĝiloj. La fiŝo havas 143 ĝis 170 vertebrojn, la buŝo estas sendenta. Ĝi nutras sin verŝajne per planktonoj. La specio *Agrostichthys parkeri* havas 8-10 „brankonasajn" dornojn en la faŭko, *Regalecus glesne* eĉ 40 ĝis 58. Tiel ili filtras la nutraĵon el la akvo.

Sistematiko
-----------

*Regalecus glesne*
Oni dividas la rubandofiŝojn en du genrojn:

* Genro *Agrostichthys*
	+ *Agrostichthys parkeri* (Benham, 1904)
* Genro *Regalecus*
	+ *Regalecus glesne* Ascanius, 1772
	+ *Regalecus kinoi* Castro-Aguirre, Arvizu-Martinez & Alarcon-Gonzalez, 1991
	+ *Regalecus russelii* (Cuvier, 1816)

Interesaĵo
----------

Surbaze de ilia grando kaj aspekto, oni supozas, ke la rubandofiŝoj donis bazon al la maristaj legendoj pri la maraj serpentoj.

* Kategorio Rubandofiŝoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Rubandofiŝoj en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
**Rumpelstilzchen** [**rump**.lŝtilc*h*.n] estas ĉef-rolulo de fabelo kiu originiĝis en Germanio (kie li estis konata kiel *Rumpelstilzchen* dum en aliaj landoj kiel *Rumpelstiltskin*, *Nain Tracassin*, aŭ *Tremotino*). La rakonto estis kolektita de la Fratoj Grimm en la eldono de 1812 de *Kinder- und Hausmärchen*. La saltema nano inkludas tradiciajn elementojn kiaj maleblaj taskoj, la penkondiĉo, la interŝanĝo de la filo, kaj, ĉefe, la sekreta nomo.

Rumpelstiltskin-Crane1886

Intrigo
-------

Muelisto asertas pri sia bela filino ke ŝi povas ŝpini pajlon al oro kaj volas edzinigi ŝin kun la reĝo. La reĝo vokas la filinon al si kaj donas al ŝi la taskon ŝpini ĉambron plenan de pajlo al oro tuj, alie ŝi devos morti. La filino de la muelisto estas malespera, ĝis kiam ekaperas mistera vireto. Li ofertas al ŝi sian helpon interŝanĝe kontraŭ ŝia kolĉeno kaj ŝpinas la pajlon al oro por ŝi. La sama afero ripetiĝas en la dua nokto, ĉi-foje kontraŭ la prezo de ringo. La reĝo tiam promesas geedziĝon al la knabino se ŝi povas ŝpini alian kameron plenan de pajlo al oro. Ĉi-foje la vireto postulas de la filino de la muelisto ricevi ŝian unuan infanon, pri kio ŝi finfine ankaŭ konsentas.

Post la geedziĝo kaj la naskiĝo de la unua infano, la vireto postulas la promesitan rekompencon. La filino de la muelisto ofertas al li ĉiujn riĉaĵojn de la imperio, sed la vireto postulas ŝian infanon. Moligite per ŝiaj larmoj, li donas al ŝi tri tagojn por diveni lian nomon. Se ŝi konos lian nomon en la tria nokto, tiam ŝi povos plu havi sian infanon. En la unua nokto la reĝino provas ĉiujn nomojn kiujn ŝi konas; sed sen sukceso. En la dua nokto ŝi provas malsukcese kun nomoj kiujn ŝi demandis de siaj regatoj. La venontan tagon ŝi ekscias de mesaĝisto pri vireto kiu loĝas en malgranda domo malproksime, kiu dancas kaj kantas ĉirkaŭ fajro nokte:

*Hodiaŭ mi bakas, morgaŭ mi bierfaras,*
*postmorgaŭ mi alportos de la reĝino ŝian infanon;*
*ho, kiel bone, ke neniu scias*
*ke mi nomiĝas Rumpelstilzchen!*
La reĝino unue demandas al la vireto ĉu li estas nomata "Kunz" aŭ "Heinz" kaj nur poste donas la ĝustan tradician nomon. Tiel ŝi solvis la enigmon. Rumpelstilzchen ege koleras kaj disŝiras sin per jenaj vortoj "Tion la diablo malkaŝis al vi!"

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Rumpelstilzchen en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Rumpelstilzchen en Vikifontaro (Universala biblioteko)

* Kategorio Rumpelstilzchen en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Rumpelstilzchen en Vikifontaro (Universala biblioteko)

* Free version of translation of "Household Tales" by Brothers Grimm from Project Gutenberg
* The Brothers Grimm's 'Rumpelstiltzkin' Arkivigite je 2019-10-29 per la retarkivo Wayback Machine
* 'Tom Tit Tot: an essay on savage philosophy in folk-tale' de Edward Clodd (1898)
* Parallel German-English text in ParallelBook format
* 1985 TV movie
**SNARE** estas granda familio de proteinoj, troveblaj en eŭkariotaj ĉeloj. Ili estas tre gravaj pri veziket-transportado (unu el la plej gravaj ĉel-aktivecoj), pro tio ke ili partoprenas en la kunfandiĝo de veziketoj kun la ĉelmembrano aŭ aliaj elementoj (kiel ekzemple lizosomoj). Sen tiuj ĉi proteinoj, transportado de substancoj al la ĉel-supraĵo (aŭ inter organetoj) ne eblus, aŭ devus esti ege malsimila.

Ekzemple, lizosomaj enzimoj devas esti transportitaj de la golĝa aparato al la lizosomoj, kaj ne al la endoplasma retikulo aŭ al mitokondrio. Por ke tio ĉi okazu, la veziketoj devas identigi la membranon de lizosomo, kaj poste kunfandiĝi kun ĝi. La SNARE-proteinoj plenigas tiun ĉi taskon.

Nomo
----

* La nomo *SNARE* estas mallongigo de la angla ***SNA**P **Re**ceptors* (SNAP-receptiloj).
* Samtempe *SNAP* estas mallongigo de la angla ***s**oluble **N**SF **a**ttachment **p**rotein* (solvebla proteino ligita al NSF).
* *NSF* estas mallongigo de la angla ***N**-ethylmaleimide **s**ensitive **f**usion protein* (proteino influebla de N-etilmaleimido).
* *N-etilmaleimido* estas ĥemia kompozito el maleika acido.

Kategorioj
----------

Distingeblas du kategorioj de SNARE-proteinoj (depende de ilia loko):

* **v-SNARE** (aŭ veziketaj SNARE-proteinoj), kiuj estas proteinoj asociitaj al membrano de transport-veziketoj, kaj
* **t-SNARE** (kie *t* venas el la angla *target* = *celo*), kiu estas proteinoj asociitaj al membrano de la celita elemento.
Interno de la konstruaĵo. La spirala deklivirejo de la Rundetarn, kiu estas unu el ĝiaj markoj, sen ŝtuparo en la turo mem.
surskribo sur la fasado
La **Rundetarn** (dane *Rundetårn*; angle *Round Tower*) estas turo situanta en la ĉefurbo de Danio, Kopenhago.

La konstruaĵo funkcias kiel observatorio, kaj estas parto de la konstruaĵaro de la Universitato de Kopenhago. La turo estis starigita laŭ ordono de Kristano la 4-a, reĝo de Danio. La turstrukturo estas najbara al la Triunua Preĝejo.

Konstruado daŭris inter 1637 kaj 1642 sub la superrigardo de Hans van Steenbinkel la juna. La observatorio en la turo estas unu el la plej malnovaj en Eŭropo. En la 17a kaj 18a jarcentoj kelkaj famaj astronomoj laboris ĉe la retejo, inkluzive: Ola Remer kaj Feder Horbow.

Kun la paso de la tempo Rundetarn fariĝis unu el la plej rekoneblaj simboloj de Kopenhago. En 1728 ekbrulis fajro en Kopenhago kaj la Preĝejo de la Triunuo estis grave damaĝita, sed ĝi estis restarigita. En 1861 la universitato establis novan observatorion kaj Rundetarn fariĝis amatora observatorio.

Unuflanke de la turo aperas la eksplicita nomo de la reĝo en oraj literoj skribitaj. Interne de la turo ne estas ŝtuparo kaj la supreniro al la supro de la turo estas farita per spirala deklivirejo.

Eksteraj ligoj
--------------

* La retejo de la observatorio

* Rundetarn en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Rundetarn en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Flavio Cotti**, (n. 18-an de oktobro 1939, m. 16-an de decembro 2020) estis svisa politikisto, kiu naskiĝis en Muralto, Kantono Tiĉino, kaj estis civitano de Lavizzara. Li estis membro de la Federacia Konsilio de Svislando de 1986 ĝis 1999.

Vivo
----

Flavio Cotti estis la filo de la komercisto Leone Cotti kaj de Agnese naskiĝinta Chiappini. Post gimnazio en Ascona kaj Sanro li studis juron en la Universitato de Friburgo kaj poste malfermis advokatejon kaj notariejon en Locarno. De 1967 ĝis 1975 li estis membro de la Granda Konsilio de Kantono Tiĉino. En la jaro 1975 li fariĝis membro de la kantona registaro de Svislando. En la jaro 1981 li fariĝis prezidanto de la Kristana popo-partio de Svislando. Ek de 1983 li estis membro de la Nacia Konsilio de Svislando. En la jaro 1986 li elektiĝis membro de la Federacia Konsilio. En la jaro 1991 kaj 1998 li estis federacia prezidanto de Svislando.

Fischhof-Premio
---------------

En la jaro 1999 Falvio Cotti ricevis la Fischhof-Premion de la Asocio de la Malplimultoj en Svislando por lia konstanta lukto kotraŭ rasa, etna kaj religia diskriminacio.

Vidu ankaŭ
----------

* Listo de la federaciaj konsilantoj de Svislando

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Flavio Cotti en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Flavio Cotti en la Historia Leksikono de Svislando germane france itale



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 440513
* GND: 119075555
* LCCN: n93122662
* VIAF: 680478
* ISNI: 0000 0000 5529 4123
* SUDOC: 032657706
* BNF: 123645356
* NKC: pna20191038925
* ICCU: RAVV076416
 |
Temas pri... Ĉi tiu artikolo temas pri la internacia alarmsignalo. Por informoj pri la aliaj signifoj de SOS, vidu la artikolon SOS (apartigilo).
**SOS** estas la internacia alarmsignalo por telegrafia komunikado. En morsa kodo ĝi sonas jene: (**· · · – – – · · ·**) (Pri tiu ĉi sono aŭskultu). Sen paŭzoj inter la literoj. Por atentigi pri krizo-situacio oni elsendas ne nur unufoje SOS, sed dum iom da tempo ripetas SOSOSOSOS…, do ne duobligas la "S".

La antaŭaĵo de SOS estis *CQD*. Ĝi deriviĝas de la ĝenerale uzata voko CQ kaj la aldono D (por la angla *danger* = danĝero aŭ *distress* (mizero, krizo), aŭ de la angla frazo *come quickly danger* (venu rapide danĝero).

La unua SOS, kiu estas kaptita de instalaĵo muntita de Alexander Popov surŝipe de la rusia krozoŝipo "Afrika" en 1897, datiĝas de 1900. Oni akceptis la signalon en la Internacia Funk-konferenco en Berlino, la 3-an de oktobro 1906. La SOS (tri mallongaj, tri longaj, tri mallongaj: · · · − − − · · ·. elparolante: titititatatatititi) estis internacie akceptita kaj enkondukita la 1-an de julio 1908.

En 1909 la SOS unuafoje estis uzata de usonanoj (ŝipo *Slavonia* proksime de Acoroj). Post la pereo de Titanic, kies SOS-vokon la plej proksima ŝipo ne aŭdis, oni enkondukis unuecan frekvencon por SOS-vokoj kaj ordonis, ke almenaŭ ĉiun duonan horon oni aŭskultu tiun frekvencon; iom grandaj ŝipoj instalis radioricevilon dediĉitan nur al tiu frekvenco.

Origine estis elektita SOE (**· · · – – – ·**), sed oni ŝanĝis la lastan E (unu punkto) al S, ĉar unu punkto facile povas malaperi. Cetere la (**· · · – – – · · ·**) (di-di-di-da-da-da-di-di-di) estas pli facile rekonebla de nebone trejnitaj telegrafiistoj.

La signifo "Save our ship." (Savu nian ŝipon.) kaj "Save our souls" (Savu niajn animojn.) estas pliposte elpensitaj. (La Esperanta versio estas: "Savu nin oni sinkas" aŭ "Savu Onin Savu", kaj SOSOSOSOS estus "Savu onin, savu onin, savu onin, savu onin, savu".)

La speciala signifo de SOS estas, ke laŭ internaciaj kontraktoj ĉiu ŝipo, kiu ricevas SOS-vokon kaj povas helpi, devas tion fari sen pridemandi la aferon. Aliflanke tiu, kiu elsendas SOS-vokon, devas kompensi ĉiujn kostojn kaj perdojn, kiujn kaŭzas la sav-klopodoj. Pro tio ŝipestroj hezitas SOS-voki kaj en malpli gravaj okazoj elsendas la vokon TTT (kiu morse konsistas nur el strekoj). Ankaŭ al tiu voko necesas reagi, sed helpi nur post interkonsento de la vokinto.

En la radiotelefonio SOS ne estas uzata, ĉi tie oni uzas kiel alarmsignalon "Mayday" [mejdej] (el la franca *Venez m'aider* (Venu helpi min)) kaj por malpli gravaj akcidentoj aliajn (kiel *PAN*, derivita de la vorto *Paneo*).

La nuna sistemo por alarmsituacioj surmare estas konata kiel GMDSS (Global Maritime Distress and Safety System) (Globa Mara Alarma kaj Sekureca Sistemo).

Eble iom konfuze, multe aŭdiĝas nuntempe la iom simila morsa kodo por SMS (**· · · – – · · ·**) por indiki alvenon de tekstaj mesaĝoj en iuj mobiltelefonaparatoj.

Vidu ankaŭ
----------

* SOS-Infanvilaĝo

Eksteraj ligiloj
----------------

* SOS en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio SOS en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* SOS ĉe Hospitalo de Caen ĉe YouTube
Preĝejo (la pinto de la turo estas riparata)
**Rupelmonde** (nederlande: [ry:p'lMONd']) estas vilaĝo kiu dependas de la ĉefa municipo Kruibeke. La vilaĝo situas ĉe la rivero Skeldo sur la kontraŭa riverbordo de la enfluejo de la rivero Rupel en la Skeldon. La domo kie naskiĝis Gerardus Mercator havas memortabulon pri la fama kartografo.

Historio
--------

Ekde la 12-a jarcento Rupelmonde disvolviĝis al grava komercejo. En 1271 *Margaretha van Constantinopel* donis al Rupelmonde la privilegion postuli impostojn de la transportistoj sur la riveroj *Skeldo* kaj *Rupel*. Ekde la 14-a jarcento Rupelmonde posedis urbajn rajtojn. En la malfruaj mezepokaj tempoj, pro multe da militoj, ekestis ekonomia malprospero.

En la 19-a jarcento ekonomio reprosperis, ĉefe pro starigo de brikofarejoj kaj saloproduktado. Tiu ĉi produktado finiĝis pro la tro malgranda areo de la urbeto kaj ĉirkaŭ 1880 la brikoproduktado translokiĝis al apuda vilaĝo Steendorp kie oni ĝis nun pluproduktas.

Vidindaĵoj
----------

Detalo de la eklezio
* La preĝejo *Onze-Lieve-Vrouwekerk* konstruiĝis en 1757-1758. La preĝejo posedas multe da skulptaĵoj kaj pentraĵon *Vizito de sankta Maria al sia nevino Elizabeto*. Tiu ĉi estas kopio de pentraĵo de Jacob Jordaens, de li farita por tiu ĉi preĝejo. La originala pentraĵo estis en 1794 ŝtelita de la francoj kaj troviĝas nun en Lyon, Francio.
* Sur la centra placo de Rupelmonde staras statuo de Gerardus Mercator.

Sur la centra placo de Rupelmonde staras statuo de Gerardus Mercator.
* La grenmuelejo de Rupelmonde estas restaŭrita kaj funkcianta por la turistoj. Ĝi estas unika pro la fakto ke ĝia meĥanismo estas funkciigata per la diferenco de la tajdoj de la Skeldo. Kiam la akvorezervujo estas plena kaj en la rivero estas malalta tajdo, la muelisto povas trafluigi la akvon kaj tio turnigas la radojn kaj muelŝtonon.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Rupelmonde en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

*
***SOS*** estas kanto de barbada artisto Rihanna de ŝia dua albumo *A Girl like Me* (Knabino kiel Mi) (2006). Ĝi estas skribita fare de J. R. Rotem, Evan "Kidd" Bogart kaj Ed Cobb kaj poste produktita fare de J. R. Rotem. Ĝi estis publikigita kiel unuopaĵo la 13-an de februaro 2006. SOS estas "R&B" kaj danc-populara kanto kaj havas provaĵon de la kanto *Tainted Love* (Makulita Amo), verkita fare de Cobb en 1965 kaj popularigita fare de *Soft Cell*. *SOS* ricevis pozitivajn recenzojn, ĉefe por la specimeno *Tainted Love* (Makulita Amo). Kelkaj kritikistoj komparas *SOS* kun ŝia unua unuopaĵo, *Pon de Replay* (2005).

*SOS* estis komerca sukceso. En Usono, ĝi estis numero unua dum tri semajnoj, la unua kanto kiu gajnis la numeron unua fare de Rihanna. *SOS* estis numero unua en *Hot Dance Club Play* kaj *Pop Songs*. *SOS* estas atestita kiel plateno fare de la *Recording Industry Association of America* (*RIAA*) pro la vendo de unu miliono da ekzempleroj. La kanto estis sukcesa ĉirkaŭ la tuta mondo, ĝi estis numero unua en Aŭstralio dum ok semajnoj.

Tri filmetoj estis faritaj por *SOS.* Krom la antaŭeco, filmita fare de Chris Applebaum, la kanto estas utiligita en tolaĵreklamoj fare de *Agent Provocateur* kaj Nike. Rihanna elfaras SOS ĉe la 2006-datita MTV Europe Music Awards en Kopenhago. *SOS* estas inkludita en la *Last Girl on Earth Tour* (Esperante: Lasta Knabino sur Tero-a Turneo) (2010-2011). La Tamiasinoj kovras la kanton por la filmo *Alvin kaj la strioj 3* (2011).

Referencoj
----------

1. ↑  angle Jocelyn Vena, "Rihanna Says EMA Show Is A Chance To Discover New Music", ĉe MTV, [arkivo]la 7-an de novembro 2010 (eldonita la 15-an de majo 2012)
2. ↑  angle Jocelyn Vena, Rihanna Dazzles At Sold-Out New York Show , ĉe MTV, [arkivo]la 13-an de aŭgusto 2010 (eldonita la 15-an de majo 2012)
3. ↑  angle Chipwrecked (Muziko de la Filmo) [Luksoklasa Versio], motion%2Fid472876138#federation=archive.wikiwix.com [arkivo] Arkivigite je 2021-12-25 per la retarkivo Wayback Machine ĉe iTunes (eldonita la 15-an de majo 2012)
**Rezső Hikisch** [reĵO hikiŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Hikisch Rezső** estis hungara arkitekto, altlerneja instruisto.

Rezső Hikisch naskiĝis la 3-an de septembro 1876 en Budapeŝto, li mortis la 28-an de julio 1934 en Budapeŝto.

Hotelo Astoria en Budapeŝto fare de Hikisch
Urbodomo de Kiskunhalas fare de Hikisch; aspekto en 1957

Biografio
---------

Rezső Hikisch frekventis arkitekturan lernejon en sia naskiĝurbo, poste li laboris en arkitektura laborejo de Vilmos Ray Rezső. Li plulernis en arta akademio de Dresdeno de Paul Wallot. Inter 1899–1900 li laboris en Munkeno apud Theodor Fischer, kie li planis pontojn por Isar. Antaŭ hejmenveno li studvojĝis al Parizo kaj Italio. Ekde 1902 li laboris en Budapeŝto. Post tri jaroj li malfermis propran arkitekturan atelieron. Li instruis en la Teknikuniversitato József dum la Hungara Sovetrespubliko, sed post la falo li ne rajtis instrui. Post jaroj li ricevis ŝtatan rangon "kabineta ĉefkonsilisto".

Elektitaj planitaj konstruaĵoj
------------------------------

* kastelo en Babapuszta (1906–1907)
* Urbodomo de Kiskunhalas (1908)
* hotelo Astoria (Budapeŝto) (1913)
* pordego de Sopron
* heroa monumento en Székesfehérvár
* fasonado en 2 ĉambroj en Palaco Sándor (Budapeŝto) (1927-1928)

Memorigiloj
-----------

* memorekspozicio en 1938

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

* Heroa pordego en SopronHeroa pordego en Sopron
* Turo en urbodomo de KiskunhalasTuro en urbodomo de Kiskunhalas
* Suda enirejo en Urbodomo de KiskunhalasSuda enirejo en Urbodomo de Kiskunhalas
* Orienta fasado en Urbodomo de KiskunhalasOrienta fasado en Urbodomo de Kiskunhalas
* Heroa monumento en SzékesfehérvárHeroa monumento en Székesfehérvár


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 686735
* VIAF: 96585294
 |
Ilustraĵo en la fermilo de truodisko-muzikskatolo.
**Muzikskatolo** estas aŭtomate ludanta mekanika muzikinstrumento. **Muzikhorloĝo** tamen estas mekanika horloĝo, kiu ludas melodion.

Ĉe muzikskatoloj oni distingas du specojn:

* rulcilindro-muzikskatoloj
* truodisko-muzikskatoloj

Muzikskatolo kun rotacia figuro; maldekstre apude la mekaniko.
Truodisko de *Polyphon*.
Truodisko, suba flanko.
La invento de muzikskatolo devenas de la ĝeneva horloĝofaristo Antoine Favre-Salomon, kiu en 1796 aplikis la principon de sonanta ŝtallameno por muzikanta poŝhorloĝo (jen la origino de la vorto „muzik-horloĝo").

Ĉiu tonlameno devis esti aparte produktata, agordata kaj poste ŝraŭbata sur lamentrabo. Tio estis tre peniga laboro. Malmultajn jarojn poste oni sukcesis produkti 4 ĝis 5 tonlamenojn el unu peco de ŝtallado, kio jam estis granda plibonigo. Ĉi tiujn muzikskatolojn oni nomas segmentaj muzikskatoloj. Per evoluigo de aparta frezmaŝino ĝeneva fabrikanto sukcesis en 1810 produkti lamenkombilon el unu peco da ŝtallado .

Lamenkombilo aŭ tonkombilo estas ŝtalkombilo kun pintolongecoj gradigitaj ekde mallongaj al longaj. La pintoj nomiĝas tonlamenoj. Ĉiu tonlameno estas agordata sur certa tono. Rotacia cilindro (la tonorulcilindro) okupita per ŝtalstiftoj ekpinĉas ĉi tiujn lamenojn kaj ekvibrigas ilin, je kio la aranĝo de stiftoj estigas certan melodion.

Dum kiam la plej multaj mekanikaj muzikiloj posedas songenerilojn, kiuj ankaŭ ekzistas en permane ludataj instrumentoj, ĉe tonkombilo temas pri songenerilo aparte koncipita por mekanikaj muzikilo.

La delikate ludantaj aŭtomatoj komencis venkomarŝon tra la tuta mondo. Ili ekzistas en multaj versioj: kiel muzikskatolo en ligna kesto, kiel muzikhorloĝoj, enkonstruitaj en juvelujo aŭ en skatoloj kun dancantaj pupoj ktp..

Svisaj muzikskatoloj disvastiĝis plej vaste kaj estis eksportataj en la tuta mondon. Granda malavantaĝo de rulcilindraj muzikskatoloj konsistis en ilia limigita muzikrepertuaro. Plejparte unu cilindro ludis 6 muzikaĵojn. Ĉar la cilindroj ne estis ŝanĝeblaj, oni devis – estante tedita – aĉeti novan muzikskatolon.

Sondokumentoj de truodiska muzikskatolo
---------------------------------------

"Der Donauwalzer" sur *Polyphon*, daŭro 58 sek.

"Stille Nacht, Heilige Nacht" sur *Polyphon*, daŭro 55 sek.

Referencoj
----------

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Muzikskatolo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Originaltext von Detlef Knick mit weiterführenden Informationen und musikalischen Beispielen (de)
* Gesellschaft für selbstspielende Musikinstrumente e.V. (de)
* Museum für Musikautomaten – Schweizerisches Nationalmuseum, Seewen, Schweiz Arkivigite je 2006-12-28 per la retarkivo Wayback Machine (de)
* Weltgrößte funktionsfähige Spieldose, Neuhausen / Erzgebirge, Deutschland (filmo, de)
dekstra
Skribaĵo en la Arko de Tito.
Kloako kun la skribaĵo S.P.Q.R. en la urbo de Romo.
**SPQR** (*Senatus Populus Que Romanus* en la latina lingvo) estas la devizo de la urbo kaj la mallongigo de la menciita frazo: ***S**enatvs **P**opvlvs **Q**ve **R**omanvs*, kies traduko estas « Senato kaj romana popolo ». Estas diversaj versioj pri la ĝusta signifo de la mallongigo, depende de la deklinacio de la vorto koresponda kun la lasta litero, la **R**, kiu povus deklinacii kiel *Romanus* (romia popolo) aŭ *Romæ* (popolo de Romo). La unua versio aperas en la Trajana Kolono.

Ĝi estis simbolo de la armeo (legioj), la ŝtato kaj la Imperio de Romo kaj poste de la nuntempa urbo de Romo, kie Mussolini popularigis ties uzadon eĉ en la kloakoj.

Anekdoto estas ke koincidas kun la mallongigo la frazo en itala "Sono pazzi questi Romani" (SPQR) signife "Frenezas tiuj Romianoj", tre uzata de Obeliks en *Asteriks*.

Vidu ankaŭ
----------

* Historio de la Romia Imperio

* SPQR en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio SPQR en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Rezső MAUCHA** [reĵO maŭĥa], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Maucha Rezső** estis hungara kemiisto, hidrobiologo, limnologo, profesoro, membro de Hungara Scienca Akademio.

Rezső Maucha naskiĝis la 19-an de septembro 1884 en Budapeŝto. Li mortis la 19-an de januaro 1962 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Rezső Maucha frekventis universitaton en Budapeŝto, poste li eklaboris en 1907 en *Fiŝobreda Esplora Instituto*, kie li estis baldaŭe direktoro inter 1933-1955. En 1909 li doktoriĝis. En 1910 li studvojaĝis en Germanio, kie li studis la fiŝistojn. Baldaŭe li longe okupiĝis pri fiŝolagoj. En 1932 li ekinstruis en la universitato. En 1945 li emeritiĝis. Li ricevis premion Kossuth en 1954.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Winkler Lajos vízvizsgáló módszereinek alkalmazása a limnológiában* 1929
* *Hydrochemische Methoden in der Limnologie* 1932
* *Graphische Darstellung von Wasseranalysen* 1933
* *Újabb szempontok a vizek termelőképességének megállapítására* 1947
* *A fotoszintézis jelentősége a vizek potenciális termelésének meghatározásakor 1955*

Fontoj
------

* Hungarlingva Vikipedio
* hungare
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**anda rubuso** |
| --- |
|  |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Plantoj *Plantae* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Divizio: | Angiospermoj *Magnoliophyta* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Dukotiledonuloj  *Magnoliopsida* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | *Rosales*  |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Rozacoj (Rosaceae ) |
|
|
|
|
|
| Genro: | *rubuso*  (Rubus ) |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
| Dunomo |
| ***Rubus glaucus***Benth. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri anda rubuso  |

 |
| v • d • r |

***Rubus glaucus*** aŭ **anda rubuso** estas rubuso, kiu estas indiĝena en Sudameriko. Ĝi estas simila al Rubus x loganobaccus.

Ĝi estas perena duongripa arbedo el la plantfamilio Rozacoj. Ĝi havas kelkajn ĝis 3 m longajn, rondajn kaj dornajn tigojn. La folioj estas malhelverdaj, trifolieraj kun denta rando. Tigoj kaj folioj estas kovritaj de blanka pudro.

La frukto estas eta trupetaro, kiu estas 15 – 25 mm granda kaj 3-5 g peza. Matura ĝi estas ruĝa aŭ malhelpurpura. La matura frukto estas riĉa je vitamino C, kalcio kaj fosforo. La gusto estas dolĉe amara. Ĝi taŭgas por fari sukon, marmeladon, ĵeleon, glaciaĵon k.a. frandaĵojn. La fruktoproduktado estas kontinua dum la jaro kun du pintoj jare. La planto produktas fruktojn ekde la aĝo de unua jaro ĝis 12 aŭ 20 jaroj.

La andena rubuso kreskas plej bone inter la temperaturo de 12 kaj 19 °C, kun relativa humideco de 80 ĝis 90%, alta sunbrilo kaj pluvo inter 800 kaj 2.500 mm jare.
Ĝi estas indiĝena en la tropikaj altlandoj de la nordokcidenta Sudameriko kaj Mezameriko. Ĝi preferas tie altecon inter 1.500 m kaj 3.100 m.

Similaj specioj
---------------

* *Rubus adenotrichos* (Schltdl. 1839)
* *Rubus bogotensis* (Kunth, 1824)
* *Rubus giganteus* (Benth. 1846)
* *Rubus megalococcus* (Focke, 1874)
* *Rubus nubigenus* (Kunth, 1824)

Referencoj
----------

1. ↑
La **Reĝa Komisiono pri Dulingvismo kaj Dukulturismo** (en angla: *Royal Commission on Bilingualism and Biculturalism*, en franca: *Commission royale d’enquête sur le bilinguisme et le biculturalisme*, konata ankaŭ kiel *Bi-Bi Komisiono* kaj la *Laurendeau-Dunton Komisiono*) estis kanada Reĝa Komisiono establita la 19an de Julio 1963, fare de la registaro de la ĉefministro Lester B. Pearson por "esplori kaj informi pri la stato de dulingveco kaj dukultureco en Kanado kaj por rekomendi kiujn ŝtupojn oni entreprenu por disvolvigi la Kanadan Konfederacion sur la bazo de egala partnereco inter la du fondintaj rasoj, enkalkulante la kontribuon faritan de la aliaj etnaj grupoj al la kultura riĉigo de Kanado kaj la mezurojn kiuj estu plenumataj por konservi tiun kontribuon".

La Komisiono estis kunparolita de André Laurendeau, publikigisto de "Le Devoir", kaj de Davidson Dunton, prezidanto de la Carleton Universitato. Kiel rezulto, ĝi estis foje konata kiel Laurendeau-Dunton Komisiono.

Dek komisionanoj reprezentantaj ĉiujn el la provincoj estis inkluditaj en la komisiono ĉar areoj kiel edukado estis provincaj respondecoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Dulingvismo en Kanado

Notoj
-----

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 710182
* VIAF: 301146462598627770695
 |
Pecoj de puzlo
Solvita 15-puzlo.
**Puzlo** estas enigmo kaj ludilo kiu konsistas el multaj malgrandaj pecoj. La celo de puzlo estas interkonekti la pecojn ĝuste. Ĉiu peco de puzlo havas parton de kompleta bildo. Post ĝusta kunmeto de puzlo montriĝas la bildo.

Origine por krei puzlojn, oni pentris bildon sur rektangula ligno kaj tranĉis la lignon je malgrandaj pecoj.

John Spilsbury inventis la unuan puzlon en 1767 por helpi la infanojn lerni geografion. Li kreis puzlojn pri ok temoj - la Mondo, Eŭropo, Azio, Afriko, Ameriko, Anglio kaj Kimrio, Irlando kaj Skotlando.

Tipoj
-----

* Bastonpuzlo
* Glitopuzlo
* Konstrupuzlo
* Malkroĉopuzlo
* Mekanika puzlo
* Serurpuzlo
* Transportpuzlo

En Esperanto
------------

* Lilia Ledon da Silva: *Puzlo-mondoj*. Analizo pri la fenomeno de puzloj, kiel ekzemplo de la homa agado por arto, kulturo ktp. Beletra Almanako (27), oktobro 2016. pp. 129-134.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Interreto puzloj kolekto
* Surrete ludeblaj puzloj
* Puzloj

* Puzlo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Puzlo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Ludoj |
elsendo de la Esperanto-stacio UU4JM de Ukrainio, ricevita de DJ4PG
elsendo de SSTV ofte inkludas stacioalvokojn, kodojn RST, informojn pri ricevado kaj ĵargonon de radiamatoro.
Sono
**Slow-scan television** SSTV, malrapide skanita televido, estas metodo por sendi kaj ricevi bildojn, kiu estas ĉefe uzita en amatora radio. La bildoj estas senditaj per radio.

Normala televido bezonas altan povumon je la sendilo kaj larĝan bendon de ĉirkaŭ 6 MHz, ĉar ĝi sendas 25 aŭ 30 bildojn po sekundo. SSTV estas desegnita por uzo de nur mallarĝa bendo de ĉirkaŭ 3 kHz, la bendospaco kutima por sendado de voĉaj signaloj.

SSTV povas sendi nur unu bildon dum ok sekundoj, en nigra/blanka. Elsendo de kolorita bildo daŭras pli ol unu minuton.

### Frekvencoj

Radio-amatoroj uzas SSTV je ĉiuj amatoraj bendoj, inter aliaj je la mallongaj ondoj, kie interkontinentaj kontaktoj estas eblaj. Modulado estas unuflankzona, angle SSB

| Bendo | Frekvenco | flankzono |
| --- | --- | --- |
| 80 m | 3845 kHz (3730 en Europo) | LSB |
| 40 m | 7170 kHz (7165 en Europo) | LSB |
| 20 m | 14,230 kHz | USB |
| 15 m | 21,340 kHz | USB |
| 10 m | 28,680 kHz | USB |
| 11 m | 27,700 kHz (CB-radio) | USB |

Aparatoj bezonataj
------------------

Oni uzas la normalajn sendricevilojn. Anstataŭ mikrofono kaj laŭtparolilo komputilo estas konektita.
La komputilo uzas la sonkarton kaj specialan softvaron por transformi la bildojn al sono je la sendila flanko kaj por retransformi la sonojn al bildoj je la ricevila flanko.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | 

|  |
| --- |
| Ekzemplo de SSTV sono |
|  |
| Bildo sendita pere de SSTV |
| 

---

 |

 |
| *Ĉu problemoj aŭdigi ĉi tiun dosieron? Vidu helpon.* |

* Kategorio SSTV en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
41° 48′ 43.97″ N 1° 41′ 34.80″ O﻿ / ﻿41.8122139 °N, 1.6930000 °O﻿ / 41.8122139; 1.6930000 (mapo)Koordinatoj: 41° 48′ 43.97″ N 1° 41′ 34.80″ O﻿ / ﻿41.8122139 °N, 1.6930000 °O﻿ / 41.8122139; 1.6930000 (mapo)

Klostro de la monaĥejo .
Turo
La **Reĝa Monaĥejo de Santa María de Veruela** aŭ simple **Monaĥejo de Veruela** kaj en hispana *Real Monasterio de Santa María de Veruela* estas iama abatejo cisterciana de la 12-a jarcento, situanta en la ĉirkaŭoj de Vera de Moncayo, en la provinco Zaragozo, Aragono, Hispanio.

Historio
--------

En 1141 Pedro de Atarés donacis la valojn Veruela kaj Maderuela al monaĥoj de *Scala Dei* por fondo de monaĥejo laŭ titolo de la Virgulino Maria. Tamen la ordeno Cister ne permesis la fondon ĝis 1145.

La monaĥoj cistercianoj ĝuis la abundon de ŝtonoj kaj akvo por la konstruo kaj funkciado de la monaĥejo krom posedo de apudaj loĝlokoj, farmoj ktp. kio faris de la monaĥejo institucio senjora de la areo. Veruela estis abandonita de cistercianoj en 1835, okaze de la *desamortización* de Mendizábal, kio okazigis la detruon kaj abandonon de la monaĥejo. Tamen asocio de lokanoj de Borja kaj Tarazona malhelpis la totalan ruinon kaj kreis gastejon por konservi la monumenton. Ties gastis ekzemple dum la dua duono de la 19-a jarcento riĉaj zaragozanoj kaj gravuloj kiaj la fratoj Bécquer, nome la poeto Gustavo Adolfo kaj Valeriano Domínguez Bécquer, la pentristo; ambaŭ trovis tien romantikan lokon kiu inspiris multajn partojn de ties verkoj, ĉefe la kolekto de leteroj de Gustavo Adolfo publikitaj laŭ la titolo de *Desde mi celda* (ekde mia ĉelo), kaj parto de la kolekto de gravuraĵoj de Valeriano. Tio famigis la monaĥejon de Veruela pli ol la longa estado de cistercianoj el 1145 al 1835, aŭ la estado de jezuitoj el 1877 al 1975.

En 1976 la ŝtato pruntedonis la monaĥejon al la Provinco Zaragozo por ties rehabilitado kaj konservado. Ekde 1998 Veruela estas malfermita al la publiko kaj tie okazas kultura agado, kia ekspozicioj, kursoj aŭ muzikaj festivaloj.

Arkitekturo
-----------

La konstruaĵo enhavas diversajn arkitekturajn stilojn, el la Romaniko ĉe la pordego de la preĝejo, al la Gotiko de la interno de la templo aŭ de la klostro mezepoka, la Renesanco en la reformoj fare de la abato Hernando de Aragono kaj la Baroko ĉe la pordego de la sakristio kaj de la nova monaĥejo.

Referencoj
----------

1. ↑

Eksteraj ligiloj
----------------

* Reĝa Monaĥejo de Santa María de Veruela en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Reĝa Monaĥejo de Santa María de Veruela en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Monaĥejo de Veruela, *Diputación Provincial de Zaragoz*a Arkivigite je 2011-09-05 per la retarkivo Wayback Machine
* Virtuala vizito al la Monaĥejo de Veruela Arkivigite je 2021-03-01 per la retarkivo Wayback Machine
La **Reĝa Palaco** (france *Palais-Royal*) estas fama kaj historia palaco de Parizo, lokita en la unua arondismento de la franca ĉefurbo, norde de la Luvro.

Eniro de la Palais Royal.

Historio
--------

La palaco estis konstruita ekde 1624 de la arkitekto Jacques Lemercier, pro peto de la kardinalo Richelieu. Tiam, oni nomigis ĝin "Palais Cardinal" (*Palaco Kardinalo*). Kiam li mortis, Richelieu heredigis la palacon al la franca reĝo Ludoviko la 13-a. Post la morto de tiu ĉi en 1643, la regentino Anno de Aŭstrio, la juna heredanto Ludoviko la 14-a kaj la kardinalo Mazarin forlasis la Luvron por enloĝiĝi tien. La nomo "Palais Royal" datiĝas de tiu epoko. Dum la Frondo, en 1648, kelkaj rebelaj Parizanoj invadis la palacon por malebligi la fuĝon de la reĝo kaj de la regentino.

En 1661, Ludoviko la 14-a reenloĝiĝis en la Luvro, kaj la Palais Royal estis atribuita al sia plijuna frato, Filipo de Orléans, alinomita *Monsieur* ("Sinjoro").

La palaco aktuale
-----------------

Palais-Royal, Paris
La Palais Royal hodiaŭe gastigas plurajn gravajn francajn instituciojn : la Ŝtata Konsilio akiris parton de la konstruaĵo en 1875. Tie ankaŭ loĝas la Konstitucia Konsilio kaj la ministrejo pri kulturo. La fama franca teatro Comédie Française plie posedas teatrejon en la palaco.
  

* Reĝa Palaco (Parizo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Reĝa Palaco (Parizo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Saale-ponto disde la dekstra riverbordo kun vido de la preĝejo
**Saale-ponto** (germane *Saalebrücke*) en Bad Kösen, Germanujo, estas strata ponto ĉe historia transirejo tra rivero Saale. Ĝis historia nomo estis *Cösener* aŭ *Kösener Brücke*.

La malmultajn kilometrojn malsupre de Rudelsburg situanta konstruajho unigas la plej malnovan parton de Kösen dekstre de Saale kun pli moderna parto ĉe la maldekstra riverbordo. Ĝi markas Saale-trairadon disde la tempo de Reĝa vojo (Via regia) kies kondukon transprenis la nuna federacia ŝoseo B 87.

Historio
--------

Dipatrin-statuujo ĉe pontokomenciĝo, restaĵo de la malnova ponto
Bad Kösen estis dum jarcentoj ĝis la 19-a jarcento la plej grava surteriĝloko por longaj lignaĵoj de sur Saale pere de flosigado. Tiel surlokis aŭtomate ankaŭ doganejo kiu funkciis ĝis la mezo de la 19-a jarcento. 

La unua lignoponto laŭtradicie estis estinta surloke eĉ jam antaŭ la fondo de la Pforta-klostro kun unua mencio ĉ. 1298 kaj detruitis en 1393 okaze de kverelado de la burĝoj de Naumburg kun la grafoj de Mansfeld. Mallonge poste ĝi rekonstruitis. Ĉ. 1454 oni aŭdas la unuan fojon pri ŝtona ponto kun longeco de 288 piedoj sur tri rondaj kaj kvin argivaj arkoj. Tiu ĉi ponto estis ĝis la 18-a jarcento grava landmarkilo en la Elektoprinclando Saksio. Ĝi estis la landlimo kontraŭ Turingio tra kiu dum milittempo marŝis multaj taĉmentoj. 

La mezepoka ŝtonponto damaĝitis en novembro 1890 dum akvego terurega per flulignajhoj flosigotaj. La inundo atingis post digrompiĝoj ĉe la supra fluujo de Saale. Provizora pontona poonto sekurigis intertempe la transiron. Ekde 1892 estiĝis samloke la novkonstruo de la hodiaŭa ŝtonponto kiel arkoponto kun karakteriza turo sur la pilastroj (inaŭguro enla 24.11.1893). Flosigado sursaale-a ĉesis ĉ. la jaro 1910. La akvego kialis pro ke oni starigis dum la sekvaj dekadoj multajn barilojn sur la supra fluujo de Saale. 

La longeco de la ponto estas de 137 metroj; larĝeco de la arkoj havas po 24,5 metroj borde kaj po 27,0 meteroj rivermeze.

Literaturo
----------

* Hinsche: *Die Bedeutung der alten Kösener Brücke im mittelalterlichen Straßennetze, ihre Zerstörung und der Wiederaufbau*. In: Bad Kösen. Heimatliche Geschichtsbilder, Bad Kösen 1930, p. 20–23
* Bundesministerium für Verkehr, Bau- und Wohnungswesen: *Steinbrücken in Deutschland*, Verlag Bau und Technik, Düsseldorf (Deutschland), 1999; p. 151–155. ISBN 3764003898, 1999

Notoj
-----

1. ↑  Hinsche, p. 18–19.
2. ↑  Annegret Bäßler, Jens Eder: *Historische Hochwasser in Europa.* p. 33
Rudolf Faltin
**Ernst Karl Rudolf FALTIN** (\* naskiĝinta la 2-an de junio 1830 en Rigo, mortinta la 27-an de januaro 1918 samloke) estis grava protestantisma pastoro kaj misiisto.

Vivo
----

Estante filo de bestokuracisto Johann Friedrich Leopold Faltin kaj de grafino Juliane Dorothea von Vietinghoff li studis inter 1852 kaj 1855 teologion ĉe Universitato de Tartu. Poste li laboris du jarojn ĝis 1858 kiel helpparoĥestro je Arĥangelsko en la evangelia komunumo antaŭ li ordinitis en 1859 en Rigo. Poste li iris al Kiŝinevo kie li transprenis multon da spiritaj taskoj. Li i.a. aktivis kiel armea animzorganto por la besarabiaj taĉmentoj. Paralele li estris la komunumaron de la besarabiaj germanoj en la mezo, okcidento kaj nordo de la lando. Li responsis pri diasporo longe disĵetita. Li ankaŭ estis pedagogo instruante religion ĉe gimnazio kiŝineva. En 1890 li iĝis preposto de la Unua sudrusia prepostejo de la Evangelia Eklezio kiu estis parto de la konsistoro de Sankt-Peterburgo. Sekve Faltin estis ĉefo de ĉiuj pastoroj aktivantaj en besarabiaj kaj ĥersonaj komunumoj. Li ankaŭ engaĝiĝis, kaj ne sen sukceso, konvertigado de judoj.

En 1903 li emeritiĝis enironte Rigon. Lia tombo troviĝas en Jelgava.

Familio
-------

Rudolf Faltin trifoje iĝis edzo:

* Luitgarde Erasmus (1828-1862): infanoj Rudolph († 1863), Betty, Luita (\* 1860) kaj Johannes (1862-1863)
* Adelaide Katharina Bernardazzi (1829-1887): filo Herrmann Immanuel (1864-1932)
* Mathilde Siering (\*1862)

Lia frato estis la juristo kaj reformema politikisto Alexander Faltin.

Referencoj
----------

1. ↑   baptoregistro de Preĝejo Jesuo je Rigo. Arkivita el la originalo je 2020-05-04. Alirita 2022-04-25.

Literaturo
----------

* Cornelia Schlarb: *Tradition im Wandel – Die evangelisch-lutherischen Gemeinden in Bessarabien 1814–1940*, Köln 2007, ISBN 978-3-412-18206-9, p. 36.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Rudolf Faltin en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Album academicum der Kaiserlichen Universität Dorpat, Dorpat 1889


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 767968
* GND: 118403883X
* VIAF: 364155598029615600006
 |
**Rusi Tomcsányi** [ruŝi tomĉAnji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Tomcsányi Rusi** estis hungara aktoro, operetkantisto. Ŝia origina nomo estis (laŭ hungarlingve kutima nomordo) *Tomecz Róza*.

Rusi Tomcsányi
Rusi Tomcsányi naskiĝis la 15-an de oktobro 1879 en Budapeŝto, ŝi mortis la 29-an de aprilo 1904 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Rusi Tomcsányi debutis en teatra trupo de Miklós Kunhegyi en Szolnok en 1896. Baldaŭ ŝi havis rolojn en pluraj teatroj en la ĉefurbo kaj province, ekzemple en Teatro Magyar, respektive en Szeged, Marosvásárhely, Arad (urbo). Ŝi frue mortis pro hejma fajra akcidento.

Ŝiaj teatraj roloj (elekto)
---------------------------

* *Hüvelyk Kató* (opereto, origine *La petite Poncette* - titolrolo
* Lajos Makó: *Hajduk hadnagya* -
* Ede Szigligeti: *Bajusz* (komedio) -

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
*

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 743888
 |


* Portalo pri Biografio
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Saanen (stacidomo). |



**Saanen** (france **Gessenay**) estas de Kantono Berno en Svislando. Ĝis la 31-a de decembro 2009 ĝi apartenis al la malnova distrikto Saanen kies ĉefloko ĝi estis, kaj ek de la 1-a de januaro 2010 ĝi estas parto kaj ĉefloko de la nova administra distrikto Supra Simme-Valo-Saanen. Ĝi havis 6961 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008, kiu nombro kreskis al 7053 ĝis la 31-a de decembro 2009.

Geografio
---------

Saanen situas ĉe la bordo de la rivero Sarino, de kies germana nomo *Saane* la komunumo ricevis sian nomon. Al Sarino alfluas en Saanen la du fontriveroj *Louibach* kaj *Turbach*. Krom la ĉefvilaĝo Saanen mem apartenas al la komunumo la vilaĝoj Abländschen, Bissen, Ebnit, Gruben, Grund, Gstaad, Kalberhöni, Saanenmöser, Schönried kaj Turbach, kiujn oni en la loka alemana dialekto nomas *Bäuerte*.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 119,74 km², de kiuj 35,3% estas kovritaj de arbaro, 51,3% servas por agrikulturo kaj 4,6% por setlado.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Saanen limas en nordo al Charmey kaj Jaun (ambaŭ en Kantono Friburgo), en oriento al Boltigen, Zweisimmen, Sankt-Stefano kaj Lenk en Simme-Valo, en sudo al Lauenen kaj Gsteig ĉe Gstaad, kaj en okcidento al Château-d'Œx kaj Rougemont (ambaŭ en Kantono Vaŭdo).

Trafiko
-------

Saanen disponas pri stacidomo ĉe la Montreux-Berna Oberlanda-Fervojo de Montreux al Zweisimmen. De la stacidomo de Saanen krome eliras diversaj poŝtaŭtolinioj.

Tra Saanen ankaŭ kondukas la pasejstrato tra la Col-des-Mosses-Pasejo de Zweisimmen al Château-d’Œx.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Saanen datiĝas el la jaro 1228 en la franclingva formo *Gissinay*. La germanlingva formo estis menciita unuan fojon en la jaro 1340 kiel *Sanon*.

Partneraj komunumoj
-------------------

La komunumo Saanen havas urbajn partnerecojn kun:

* Francio Cannes (Francio)
* Germanio Darmstadt (Germanio)
* Andoro La Massana (Andoro)

Vidu ankaŭ
----------

* Iama distrikto Saanen
* Administra distrikto Supra Simme-Valo-Saanen
* Saanen (stacidomo)
* Saanenmöser (stacidomo)
* Schönried (stacidomo)
* Gstaad (stacidomo)

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: Komunumdatumoj de la retejo de la Svisa Federacia Oficejo pri Statistiko, retejo konsultita la 5-an de novembro 2011

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la komunumo Saanen
* Saanen en la Historia Leksikono de Svislando

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Saanen** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la administra distrikto Supra Simme-Valo-Saanen |
| --- |
| Boltigen • Gsteig ĉe Gstaad • Lauenen • Lenk en Simme-Valo • Saanen • Sankt-Stefano • Zweisimmen |  |

 |


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la iama distrikto Saanen ĝis 2009 |
| --- |
| maldekstraGsteig ĉe Gstaad • Lauenen • **Saanen** |  |

 |
**KASZTNER Rezső** aŭ **Rudolf KASZTNER,** poste **Israel KASTNER** estis hungarlingva judo (n. 1906 en Kolozsvár [nun Rumanio] – m. 15-an de marto 1957, Tel-Avivo, Israelo), unu gvidanto de la budapeŝta cionisma kontraŭstaro. Li mondfamiĝis pro la traktadoj kun la nazioj, kio kondukis al eskapo de riĉaj hungaraj judoj. Pro la traktado, lia morala prijuĝo estas diversa.

Li studis al juristo, ĵurnalisto, estis kunlaboranto de 1925 ĝis 1940 de la hungarlingva juda taggazeto *Új Kelet*, en Kolozsvár. Kiam norda Transsilvanio estis aldonita al Hungario (1940), li translokiĝis en Budapeŝton kaj baldaŭ akiris aŭtoritaton en la cionisma movado. Li fondis en januaro de 1943 - kun Brand Joel - la Budapeŝtan Helpan Komisionon, la kunorganizon de la juda *Jewish Agency*.

Ĝis marto de 1944 (nazia okupado de Hungario), la Helpa Komisiono helpis fuĝon de la persekutitaj judoj. Post la okupo, Kasztner ektraktis kun gvidantoj de SS, i.a. kun Adolf Eichmann kaj Kurt Becher, ke kontraŭ kompenso, ili indulgu la vivon de la judoj. Laŭ la plano, kontraŭ 10.000 ŝarĝaŭtoj kaj aliaj militaj materialoj, la germanoj devintus permesi elmigradon de ĉ. 100.000 judoj. La plano fiaskis pro neapogo de la Aliancanoj.

Laŭ la postaj traktadoj de Kasztner, fine 1686 judoj povis forlasi Hungarion. Kasztner sukcese persvadis Becher, ke fine de 1944, mildigu persekuton de la judoj en Budapeŝto kaj oni permesu eskapi la judojn de Bratislavo al Svislando.

Kasztner - kun la familio- translokiĝis en 1946 en Israelon kaj daŭrigis la ĵurnalisman kaj la politikan agadon. Oni komence estimis lin, sed tio baldaŭ turniĝis al malamo kaj oni akuzis lin je Kunlaborado kun la nazioj.

Oni akuzis lin en 1953, ke li prisilentis la intencojn de la germanoj, tiel helpis murdon de centmilioj da judoj, dum lia familio kaj amikoj povis fuĝi. Kasztner ekis juĝproceson pri misfamigo, sed la juĝistaro trovis pruvita la akuzojn. La apelacio de Kasztner al Supera Kortumo venis tro malfrue, li ne ĝisvivis la rehabilitiĝon. Oni mortpafis lin la 4-an de marto 1957 antaŭ sia hejmo en Tel-Avivo, li mortis pro la vundoj.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 173914
* GND: 119077159
* LCCN: nr88007248
* VIAF: 56897837
* ISNI: 0000 0001 2134 4441
* SUDOC: 102476624
* BNF: 150551382
* NKC: jx20110404018
 |