| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Orientazia ruĝvostulo** |
| --- |
|  |
| Orientazia ruĝvostuloOrientazia ruĝvostulo
Ino de P. a auroreusIno de *P. a auroreus* |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Paseroformaj *Passeriformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Muŝkaptuledoj *Muscicapidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Phoenicurus* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***Ph. auroreus'*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Phoenicurus auroreus****(Pallas, 1776) |
|
|
|
| Konserva statuso |
| {{{220px}}}**Konserva statuso: Malplej zorgiga** |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Orientazia ruĝvostulo  |

 |
| v • d • r |

La **Orientazia ruĝvostulo** aŭ Orientazia fenikuro (***Phoenicurus auroreus***) estas specio de birdo de la familio de Muŝkaptuledoj kaj la genro de *Phoenicurus*, Ruĝvostuloj laŭ popola nomigo aŭ Fenikuroj laŭ adapto de la scienca nomo. La latina scienca nomo de la genro devenas el latinigitaj vortoj de la antikva greka kiuj signifas "purpura" aŭ "ruĝa" (*feniko*) kaj "vosto" (*uros*) kaj fakte la plej karaktera eco de la genro estas longa **ruĝeca vosto** pli malpli.

Ĝi estas specio el moderklimata Azio.

Priskribo kaj sistematiko
-------------------------

Kiel ĉiuj tipaj ruĝvostuloj, ili montras klaran ekzemplon de seksa dimorfismo. Reproduktantaj maskloj havas **grizajn kronon kaj nukon kun pli helaj frunto kaj kronflankoj, nigran vizaĝon kaj mentonon, brunecajn dorson kaj flugilojn kaj grandan blankan flugilmakulojn**; la brusto, malsupra dorso kaj pugo estas oranĝaj kaj la vosto estas malhela kun oranĝaj bordoj. Junaj maskloj estas similbildaj sed multe pli senkoloraj kaj malpli klare markitaj.

Inoj estas tre brune supre, pli palaj sube, havas oranĝajn pugon kaj vostobordojn, kaj havas grandajn flugilmakulojn similajn al tiuj de la maskloj. Beko, okuloj, kruroj kaj piedoj estas nigraj en ambaŭ seksoj.

Ili estis iam klasitaj kiel membro de la familio de Turdedoj, sed nuntempe estas konsiderataj kiel membro de la familio de Muŝkaptuledoj. Tiu specio estas dividita en du subspecioj, la orienta *P. a. auroreus* kaj la okcidenta *P. a. leucopterus*.

Ili apartenas al la proksima eŭrazia klado kiu inkludas ankaŭ la speciojn de la Nigra ruĝvostulo (*P. ochruros*), la Hodgsona ruĝvostulo (*P. hodgsoni*), la Ruĝventra ruĝvostulo (*P. erythrogastrus*) -kiuj povus esti proksime rilataj al la *P. auroreus*-, kaj eble de la Alasĉana ruĝvostulo (*P. alaschanicus*). Tiuj ĉiuj diverĝis dum la lasta parto de la Malfrua Pljoceno kaj la plej frua Frua Pleistoceno, antaŭ ĉirkaŭ 3-1.5 milionoj da jaroj (ma), dum la eko de la Kvaternara glaciepoko.

Distribuado kaj ekologio
------------------------

Ĝi estas tre komuna birdo en Orienta Azio, kun orientaj teritorioj el Mongolio kaj Himalajo. Ili estas migrantaj; *P. a. auroreus* vintras en Koreio, Japanio, sudorienta marborda Ĉinio kaj Tajvano, kaj *P. a. leucopterus* en norda Barato kaj partojn de Sudorienta Azio.

Orientaziaj ruĝvostuloj preferas malfermajn arbarojn, arbarbordojn, bordojn de terkultivejoj kaj troviĝas komune en parkoj kaj urbaj ĝardenoj. Ili estas sufiĉe fidemaj kaj ofte permesas homojn alproksimiĝi antaŭ foriri. Ili reproduktiĝas somere, kun partnero de la nomiga subspecio trovita en komenco de majo.

Ĝi estas disvastigata kaj sufiĉe komuna, tiele tiu birdo ne estas konsiderata minacata specio de la IUCN.

Vidu ankaŭ
----------

* Ruĝvostuloj (grupo)

Notoj
-----

1. 1 2  Brazil (2008)
2. ↑  Ertan (2006), Brazil (2008)
3. ↑  BLI (2008), Brazil (2008)
4. ↑  Bangs (1932), Brazil (2008)
5. ↑  BLI (2008)

Referencoj
----------

* Orientazia ruĝvostulo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Orientazia ruĝvostulo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Orientazia ruĝvostulo en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)

* Outram Bangs (1932): Birds of western China obtained by the Kelley-Roosevelts expedition. *Fieldiana Zoology' **18**(11): 343-379. Plena teksto ĉe Internet Archive*
* IUCN2008, BirdLife International, 2008, 147500, Phoenicurus auroreus, 12a Majo 2009.
* Brazil, Mark (2009): *The Birds of East Asia: China, Taiwan, Korea, Japan, and Russia*. Princeton University Press. ISBN 0-691-13926-1
* Ertan, Kemal Topaç (2006): The evolutionary history of Eurasian redstarts, *Phoenicurus*. *Acta Zoologica Sinica* **52** (Supplement): 310–313. PDF plena teksto Arkivigite je 2014-05-25 per la retarkivo Wayback Machine