recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Raimundo de Farias Brito
**Raimundo de Farias Brito** (24-a de julio 1862 - 16-a de januaro 1917) estis brazila verkisto kaj filozofiisto. Li naskiĝis en la vilaĝo São Benedito, tiam en la provinco Cearao kaj ekstudis en Sobral, kien li iris en 1870. En 1878 li translokiĝis al Fortalezo kaj en 1881 matrikuliĝis en la Fakultato pri Juro de Recife, kie li bakalaŭriĝis en la fino de 1884. Reveninte al Cearao, oni nomis lin publika akuzisto. Respublikano kaj aboliciismano, li ekagis en la politika medio en la fino de la imperia epoko de Brazilo.

De 1902 ĝis 1909 vivis Farias Brito en Belém (Parao), kie advokatis, estis publika akuzisto kaj profesoro en fakultato pri juro. Irinte al Rio-de-Janejro en 1909, li enskribiĝis en konkurso por la katedro pri logiko de la Lernejo Pedro II. Ekzameniĝis 15 kandidatoj, inter ili Euclides da Cunha, kiu aprobiĝis unue kaj fariĝis profesoro, dum Farias Brito aprobiĝis due. Poste, Euclides mortis kaj Farias Brito ekokupis lian lokon. Li mortis en Rio-de-Ĵanejro

Verkaro
-------

* *Finalidade do Mundo - Volume I* (Celo de la de Mondo - Volumo I), *en 1895;*
* *Finalidade do Mundo - Volume II* (Celo de la Mondo - Volumo II), *en 1899;*
* *Finalidade do Mundo - Volume III* (Celo de la Mondo - Volumo III), *en 1905;*
* *A Verdade como regra das ações* (La vero kiel regulo de la agoj), *en 1905;*
* *A base física do espírito* (La fizika bazo de la spirito), *en 1912; kaj*
* *O Mundo Interior* (La Interna Mondo), *en 1914.*

* Kategorio Raimundo de Farias Brito en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 164168
* GND: 132483513
* LCCN: n81144576
* VIAF: 39516500
* ISNI: 0000 0001 1625 0475
* LIBRIS: 333245
* SUDOC: 079124534
* BNF: 131756211
* NKC: ola2002153786
* ICCU: RMSV766992
 |
**Rasmus NIELSEN** (naskiĝinta la 4-an de julio 1809 sur Fyn, mortinta la 30-an de septembro 1884 en Kopenhago) estis dana filozofo.

Vivo
----

La filo de etkamparano studis unue teologion ĉe Martensen kaj iĝis en 1840 licencitulo. Sed en 1841 li transprenis la profesorecon pri filozofio estante fervora ano de Hegelo. Li poste aliĝis al la ideoj de Søren Kierkegaard komencante samtempe profundan studon pri la ekzaktaj sciencoj.

Inter 1864 kaj 1866 aperis lia ĉefa verko: »Grundideernes Logik« (2 vol.), kiu kaŭzis inter la danaj intelektuloj gravan kverelon inter la t.n. monistoj (Martensen unuflanke, Bröchner kaj Georg Brandes aliaflanke) kaj la dualistoj (Nielsen kaj siaj disĉiploj). La Nielsanoj klopodis la egalan rajton je supereco por la sciencoj kiel ankaŭ por la kredo religia. Surbaze de tiu ĉi ĉefa penso Nielsen publikigis pli malfrue ankoraŭ siajn du gravajn verkojn »Religions philosophie« (1869) kaj »Natur og Aand« (»Natur und Geist«, 1873).

Fonto
-----

Meyers Großes Konversations-Lexikon, Band 14. Leipzig 1908, p. 671-672, kio interrete ĉi tie legeblas.

* Kategorio Rasmus Nielsen en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 586022
* GND: 122916239
* LCCN: no2008023124
* VIAF: 5826798
* ISNI: 0000 0000 6632 2097
* LIBRIS: 293973
* SUDOC: 124658717
* BIBSYS: 90757303
 |
**Robert BELL**, (naskiĝinta la 10-an de januaro 1800 en Cork, mortinta la 19-an de aprilo 1867 en Londono), estis irlanda verkisto.

Vivo
----

Estante filo de altranga oficisto li studis en Dublino kaj transprenis la redaktadon de politika gazeto. Li verkis teatraĵojn el kiuj realiĝis »The double disguise« (La duobla alivestiĝo) kaj »Comic lectures« (Komikaj prelegoj). En 1837 li iris Londonon, kie li famigis ĉe »New Monthly Magazine« (Nova monata revuo) serion da »Reminiscences« (Rememoradoj). Feliĉe li transprenis la ĉefredaktadon de la unua politika-beletra semajngazeto »Atlas«. Tiu ĉi publicitaĵo implikis lin en la politikan proceson kontraŭ Lord Lyndhurst, post kiu li danke al lerta memdefendo ĝojis pri absolva verdikto. 

Poste li verkis por la lardner-a »Cabinet Cyclopaedia« la verkon »History of Russia« (nova eldono en 1853) (Historio de Rusujo), »Lives of English dramatists« (i.a. kun Dunham, 1837) (Vivoj de anglaj dramistoj) kaj »Lives of the English poets« (1839) (Vivoj de la anglaj poetoj). Por la sama kolektolibrego li prilaboris la lastan volumon de la southey-a »Naval history of England« (1837) (Ŝipa historio de Anglujo) kaj la 10-an volumon de la mackintosh-a »History of England« (Historio de Anglujo). 

Post kiam li forlasis la redaktadon de »Atlas« li fondis en 1840 kun Bulwer kaj Lardner la gazeton »The Monthly Chronicle«, kiu pli malfrue iĝis posedaĵo lia; lasttempe li aktivis ĉe »Home News«. Liaj tiutempaj skribitaj dramoj »Marriage« (1842), »Mothers and daughters« (1843) kaj »Temper« (1847) tre aplaŭditis fare de la spektantaro. Krome li verkis plurajn memstarajn historiajn verkojn, ekzemple: »Outlines of China« (1845), »Life of George Canning« (1846), »Memorials of the civil war« (1847). El lia plumo estas ankaŭ »Wayside pictures through France, Belgium and Holland« (nova eldono de 1858) kaj la romano »The ladder of gold« (nova eldono 1857). Menciindas ankoraŭ eldono lia de »Fairfax correspondence« (1849), »Annotated edition of the British poets« (nova eldono 1870), »Songs from the dramatists« (dua eldono 1855), »Early ballads, illustrative of history« (eldono nova 1877); »Golden leaves« (antologio de anglaj poemoj; nova eldono 1872) kaj »Poetical works of Butler« (1867).

Fonto
-----

*Meyers Großes Konversations-Lexikon*, volumo 2. Leipzig 1905, p. 608-609 (tie ĉi interrete)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 708489
* GND: 101330308
* LCCN: n82155084
* VIAF: 90631229
* ISNI: 0000 0000 8345 4235
* SUDOC: 07902386X
* NLA: 35017008
* BNE: XX1714004
 |
Simon Carmiggelt (1973)
Simon Carmiggelt
**Simon CARMIGGELT** (Hago, 7-a de oktobro 1913 – Amsterdamo, 30-a de novembro 1987) estis Nederlanda aŭtoro kaj ĵurnalisto, precipe konata pro siaj kolumnoj en la gazeto *Het Parool*.

Junaĝo
------

Li naskiĝis en Hago, kie li vivis sian junaĝon. Li devenis de socialisma, tre kontraŭ-faŝista medio.

Li komencis sian karieron kiel ĵurnalisto. Kiam li laboris ĉe la Haga socialisma *Het Volk* (la Popolo) kiel recenzisto pri teatro kaj filmo, li komencis verki siajn *kolumnojn* sub la nomo *Kleinigheden* (Etaĵoj).

Dua Mondmilito
--------------

La Germanoj konfiskis ĉiujn presmaŝinojn. Proteste je tio Cartmiggelt foriris de la gazeto kie li laboris. Li eklaboris kiel libera verkisto, redaktis ekzemple raportaĵojn de psikologia fondaĵo, verkis detektivromanon en ĉiutagaj sinsekvoj k.t.p.

Pere de amikoj, en Amsterdamo li implikiĝis en la kontraŭleĝa rezistada gazeto *Het Parool*, kiun li helpis produkti kaj distribui. Okaze de razio, li estis enkarcerigita. Lia frato intertempe mortis en koncentrejo Vught.

Kiam li estis liberigita pro manko de pruvoj, Carmiggelt tuj ree eklaboris en la "kontraŭleĝeco". Dum la lasta militojaro li estis redaktoro de *Het Parool*.

Poste
-----

Postmilite, *Het Parool* fariĝis normala gazeto; Carmiggelt estis redaktoro pri la rubriko "arto". Li verkis recenzojn pri teatro kaj filmo.
Pliposte li ekverkis tiugazete denove siajn *kursivaĵojn*, kiel oni nomas liajn mallongajn skizojn, kiuj pleje famigis lin.

Ĉe lia morto en 1987 pli ol 10.000 da ili estis aperintaj.
Dum jaroj, ĉiujare aperis libroforme elekto el la kursivaĵoj, foje ilustritaj de amikoj-ilustristoj kiel Peter Vos, Charles Boost, Otto Dicke aŭ Peter van Straaten.

Reputacio
---------

La kursivaĵoj de Carmiggelt estas sufiĉe unikaj en la nederlanda literaturo. Ilia stilo estas tre apuda al ĉiutaga babilado, sed samtempe tre rafinita.
Carmiggelt verkis en plej diversaj lokoj: hejme, sur benko en parko, en kafejo, sur teraso ktp...

En 1974 li ricevis la plej prestiĝan nederlandan literaturan premion, la P.C.Hooft-premion.

Lia verkaro
-----------

Estas preskaŭ senfina la listigo de liaj libro-titoloj.

En Esperanto
------------

En 2002 aperis *Morgaŭ denove ni vidu* en traduko de Gerrit Berveling.

* Kategorio Simon Carmiggelt en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 230434
* GND: 118667173
* LCCN: n80013072
* VIAF: 111526347
* ISNI: 0000 0003 5525 9186
* SUDOC: 050225677
* BNF: 12197543t
* BPN: 02810306
* MBA: 62fc9833-99a0-4e90-8d04-9d152788a8bd
* NKC: mub2018990748
* BNE: XX1721277
 |
Stephen Pearl Andrews
**Stephen Pearl Andrews** (naskiĝis en la 22-a de marto 1812 Templeton, Masaĉuseco kaj mortis en la 21-a de majo 1886) estis anarĥiisto kaj filozofo. Li iris al Luiziano 18-jaraĝe kaj studis advokatismon ĉi tie. Poste li iris al Teksaso en 1839, kie li kaj lian familion preskaŭ estis murditaj pro siaj publikaj manifestoj kontraŭ sklaveco. Tiam li eliris Usonon kaj iris al Britio por akiri monon por kontraŭsklavismo, sed ne sukcesis. Li revenis al Usono kaj proponis reformon de anglan ortografion. Li studis lingvojn kaj oni diras ke li eble lernis 30 lingvojn.

Fine de l' 1840-jaroj, li stablis komunitatojn utopiajn "Modern Times" en Islip, Nov-Jorkio (1851) kaj, poste "Unity Home" en Nov-Jorko, Usono, (1857).

Li proponis la ideon de "pantarkio" kaj, poste, filozofion nomata
"universologio". En 1871 li kreis planlingvon Alevato.

Verko
-----

Andrews, Stephen Pearl
The primary synopsis of Universology and Alwato, the new scientific universal language
New York: Dion Thomas, 1871
Weston [Massachusetts]: M & S Press, 1971 (224+ p.)

* Stephen Pearl Andrews en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Stephen Pearl Andrews en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 41327
* GND: 125904568
* LCCN: n50023919
* VIAF: 1254887
* ISNI: 0000 0000 8191 1420
 |
Insuloj Haŭaroj ruĝe
La **Insuloj Haŭaroj** (en araba جزر حوار; nome: Juzur Ḥawār) estas grupo de insuloj situantaj ĉe la okcidenta marbordo de Kataro en la Golfo de Barejno de la Persa Golfo. Ĝi estas ankaŭ laŭ Ramsar-loko, ekologie grava malsekejo aparte protektita per la Ramsar-Interkonsento.

Spite ties proksimeco al Kataro (Suŭad al Janubijah estas nur je 1.4 km el la katara ĉeftero nome duoninsulo Ras Abruko, dum Rubud Al Garbijaho, la insulo plej proksima al la ĉefa insulo de Barejno, kuŝas je distanco de 19.7 km al ĝi), la insuloj apartenas al Barejno sed estas polemiko inter ambaŭ statoj pri tio. La insuloj iam koincidis kun la municipo *Minṭaqat* Juzur Ḥawār (مِنْطَقَة جُزُر حَوَار) kaj estas nune administrataj kiel parto de la Suda gubernio de Barejno. La areo estas 50.6 km². Ĉe la censo de 2001, la populacio estis de 3,875 loĝantoj.

Koordinatoj: 25° 39′ N 50° 47′ O﻿ / ﻿25.650 °N, 50.783 °O﻿ / 25.650; 50.783 (mapo)

Notoj
-----

1. ↑  (Ramsar site mentioned), "Developers face new curbs", 5a Decembro, 2007. Kontrolita 4a Julio 2012.

* Kategorio Insuloj Haŭaroj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
la romkatolika kirko de Ellrich
*Preĝejo Sankta Bonifaco'* (germane: *St. Bonifatius*) estas romkatolika kirko en Ellrich, Germanujo. Estante sub la patroneco de Bonifaco ĝi filias al la Katedralo Sankta Kruco (Nordhausen).

Historio
--------

Fondiĝis komunumo de katolika fidelulo en marto 1852. Kvar jarojn pli malfrue oni starigis provizoraĵon kaj 1859 la komunumo plialtrangiĝis je misia paroĥo. La meto de la fundamenta ŝtono por la Bonifaco-kirko okazis en majo 1891, la konsekro eblis en la 24.5.1893.

Ekde oktobro 1995 la komunumo estas ankaŭ animzorgada stacio por Niedersachswerfen. En novembro 2016 ĉesis restaŭradlaboroj.

Arkitekturo
-----------

La orientita preĝejo konstruiĝis el kalkŝtono el la ŝtonrompejo de najbara Nüxei (Bad Sachsa); kronas la tuton firstotureto. 
Ĉe la fronta flanko de la ĥorejo troviĝas rozvitralo kun bildigo la Bona Paŝtisto. La fenestro estis masonfermita en la 1965 jaro por havi spacon por vanda pentraĵo pri Bonifaco; tiu ĉi plano neniam realiĝis kaj en 1992 oni reliberigis de puco la rozvitralon. 
La krucifikso estas verko de Hildegard Hendrichs el la 1971-a jaro.
La en 1930 konstruita orgeno de la firmao Speith el Rietberg ĝuis restaŭriĝon en la 2015-a jaro fare de la firmao Brode.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Preĝejo Sankta Bonifaco (Ellrich) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* informoj sur la katedralpaĝaro

Notoj
-----

1. ↑  listo de paroĥoj de la Episkopujo erfurta
2. ↑  historio kaj meblaro de la kirko de Ellrich
3. ↑  registro de eŭropaj orgenoj
Temas pri... Ĉi tiu artikolo temas pri reganto. Por aliaj signifoj vidu la artikolon Tirano (apartigilo).
Modernuze, **tirano** estas unuopa estro aŭ despoto tenanta vastan, aŭ eĉ absolutan, potencon per ŝtato aŭ en organizaĵo. La termino moderne sugestas brutan, kruelan estron, kiu konsideras siajn interesojn aŭ la interesojn de malgranda oligarkio super la plej bonaj interesoj de la ĝenerala popolo kion li regas aŭ kontrolas. Tamen, en la klasika senco, la vorto simple signifas iun, kiu akiris potencon per siaj propraj rimedoj kontraste al per heredaj povoj (kaj ĝenerale sen la modernaj signifoj). Ĉi tiun manieron de regado oni nomas tiranecon. Multajn individuajn regantojn aŭ registarajn oficistojn oni akuzas pri tiraneco, sed tiu ĉi etikedo preskaŭ ĉiam polemikas. 

La vorto devenas de la latina vorto *tyrannus*, kaj de la greka *τύραννος* aŭ *tyrannos*, signifante "mallegitiman estron." Eble ekzistas konekto al la biblia hebrea vorto *seren*, signifante "kapitano de la filiŝtoj."

La tiranio (el la latina *tyrannus*, «neleĝa registo», el la greka τύραννος [týrannos], «suverana reĝo, registo de polis») en la senco kiun havis la termino en la Antikva Grekio, estis la reĝimo de absoluta povo, plej ofte unupersona, enkondukita de tirano, nome la registo kiu estis elpostenigita de si mem pere de la perforto, elposteniginte la antaǔan registaron de polis (la grekaj urbo-ŝtatoj), sed plej ofte danke al la popola apogo aǔ pere de militista puĉo aǔ eksterlanda interveno. La tirano okupis la povon ne jure (*de iure*), sed nur fakte uzis ĝin perforte (*de facto*). Tamen por la moderna pensaro, la tiranio identiĝas kun troiga kaj kruela uzado de la politika povo okupita, nome povo ne nur eksterleĝa laǔ deveno (kvankam ne ĉiam), sed ankaŭ maljusta pro ĝia plenumo kiu subpremas ajnan opozicion.

Ekzemploj
---------

* Tirano (reganto) en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)

* Tridek Tiranoj
* Polikrato el Samoso


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 231307
* GND: 4186520-0
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | - La mallongigo VD en Gland VD staras por la svisa Kantono Vaŭdo. Por aliaj signifoj de la nomo vidu sub **Gland**. |


---


**Gland** estas urbo kaj komunumo de la Distrikto Nyon ĉe la bordo de lago Lemano en Kantono Vaŭdo. Ĝi havis 10 648 loĝantojn je la 31-a de decembro 2006. La urbo estas pro sia situo kaj favoraj impoŝtkondiĉoj tre alloga kiel loĝloko precipe por monhavaj personecoj. En Gland ekzemple loĝas la aŭtomobil-ĉampiono Michael Schumacher.

En Gland estas la sidejoj de internaciaj organizoj WWF ( Monda Natur-Fonduso) kaj Internacia Unio por la Konservo de Naturo. La urbo ankaŭ gastigas la sekretariejon de la Ramsar-Interkonsento.

Geografio
---------

Gland situas je alteco de 432 m super la marnivelo. Ĝi troviĝas en distanco de 5 km nord-oriente de la distrikta ĉefkomunumo Nyon. La komunumo etendiĝas laŭlonge de la suda flanko de la Ĵuraso ĉe la vaŭda bordo de la Lemano.

La najbaraj komunumoj estas Prangins, Vich, Luins kaj Dully.

Trafiko
-------

Gland estas trafike bonege atingebla. Unuflanke ĝi troviĝas sur la trajnlinio de Laŭzano al Ĝenevo, kaj aliflanke estas ligita kun la svisa aŭtoŝoseo A1.

Historio
--------

La setlado de la urba tereno havas longan historion. Arkeologoj trovis en la urboparto La Lignière tombojn el la epoko de La-Tène-kulturo. Estis ankaŭ trovita vilao el la romia epoko. Unua dokumenta mencio okazis en la jaro 994 sub la nomo *Villa Glannis*. Per la konkero de Vaŭdo fare de Berno la komunumo estis subigita al la voktdistrikto Nyon. Dum la tempo de la Helveta Respubliko la komunumo apartenis la tiama Kantono Lemano, kiu poste integriĝis al la Kantono Vaŭdo.

Famuloj ligitaj al la urbo
--------------------------

* Oscar Wilde, irlanda dramverkisto, loĝis en Gland en 1899.
* Karolo la 1-a, la lasta imperiestro de Aŭstrio-Hungario, loĝis en Gland en 1920.
* Michael Schumacher, germana aŭtosportisto, estis sepfoja Formulo 1 mondĉampiono kaj loĝas en Gland.

### Esperanto-movado

Claude Piron
En Gland vivis ĝis sia morto la 22-an de januaro 2008 la elstara Esperanto-verkisto Claude Piron.

Vidu ankaŭ
----------

* Gland (stacidomo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Gland VD en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la urbo Gland en la franca

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Nyon |
| --- |
| Arnex-sur-Nyon • Arzier-Le Muids • Bassins • Begnins • Bogis-Bossey • Borex • Bursinel • Bursins • Burtigny • Chavannes-de-Bogis • Chavannes-des-Bois • Chéserex • Coinsins • Commugny • Coppet • Crans-près-Céligny • Crassier • Duillier • Dully • Essertines-sur-Rolle • Eysins • Founex • Genolier • Gilly • Gingins • Givrins • Gland • Grens • La Rippe • Le Vaud • Longirod • Luins • Marchissy • Mies • Mont-sur-Rolle • Nyon • Perroy • Prangins • Rolle • Saint-Cergue • Saint-George • Signy-Avenex • Tannay • Tartegnin • Trélex • Vich • Vinzel |  |

 |


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 229956
* GND: 4235670-2
* LCCN: n96058713
* VIAF: 236889772
 |
Fotelo Ludoviko la 15-a
Fotelo en Strasburgo, (Palaco Rohan)
**Fotelo** (el la franca *fauteuil*) aŭ 'brakseĝo' (kelkfoje 'apogseĝo'), estas tipo de meblo, nome remburita, facile movebla seĝo, plejofte kun brakapogiloj kaj kelkfoje kun nefiksita enmetebla kuseno.

Etimologio
----------

* Komparu: malnovgermane *faldstuol*, (faldseĝo).

* Mezepoka faldstuolMezepoka *faldstuol*

Historio
--------

Tiuj seĝoj fariĝis laŭmodaj dum la 17-a kaj 18-a jarcento. Prototipoj de modernaj foteloj aperis en antikva Egiptio kaj Mezopotamio. Dum arkeologiaj elfosadoj sur La teritorio De Mezopotamio, normo de milito kaj paco estis malkovrita, sur kiu la sceno de La Festo De La Sumeroj estis aranĝita en mozaiko.

Bildaro
-------

* Berĵero (Ŝafistina seĝo)*Berĵero* (Ŝafistina seĝo)
* Fotelo (Stilo Ludoviko la 15-a)Fotelo (Stilo Ludoviko la 15-a)
* Voltaire-seĝo*Voltaire-seĝo*
* Fotelo en EmpirostiloFotelo en Empirostilo

* Kategorio Fotelo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Eksteraj ligiloj
----------------

Evoluo de la seĝo
**Fuerteventura** [fŭertebentura] estas la plej proksima kanaria insulo al ĉeflanda Afriko, Maroko. Estas ĉirkaŭ 44.000 loĝantoj (en 2002). La ĉefurbo estas Puerto del Rosario (14.000 loĝantoj). Post Tenerife, ĝi estas la 2-a plej granda el la Kanarioj. Ĝi havas propran parlamenton (*Cabildo Insular* [kabildo insular']) ekde 1912.

Geografio
---------

Fuerteventura estas la plej malnova insulo en Kanarioj, de antaŭ 20 milionoj da jaroj. Ĝi estis formita de vulkana efiko. La lasta vulkana aktivo datas antaŭ 4.000 - 5.000 jaroj.

La plej alta punkto estas monto *Jandía* [ĥanDIa] (807 m) en samnoma duoninsulo.

Municipoj de Fuerteventura: 1. Puerto del Rosario; 2. La Oliva; 3. Antigua; 4. Betancuria; 5. Tuineje; 6. Pájara.
Ĝi havas jenajn ses municipojn:

* Antigua
* Betancuria
* La Oliva
* Pájara
* Puerto del Rosario
* Tuineje

Biogeografio
------------

Situo
Laŭ la tipologio de la Monda Natur-Fonduso (WWF), la insulon kovras la mediteraneaj sekaj duonarbaroj de akacio kaj arganio. Tiu estas tersupraĵa ekoregiono el la mediteranea ekoprovinco de la palearkta ekozono.

La ekoregiono ankaŭ apartenas al la biomo de la mediteraneaj arbaroj, duonarbaroj kaj arbustaroj.

Historio
--------

Pro ĝia foreco el Iberio, la diktaturo de Miguel Primo De Rivera uzis ĝin kiel ekzilejon de kontraŭuloj. Filozofo Miguel de Unamuno estis tien veturigita en la 1920-aj jaroj.

Vidu ankaŭ Jean de Béthencourt,

Nunaj aferoj
------------

La insulo ricevas multajn turismantojn ĉefe el Germanio. La vento allogas sportantojn kun ventotabuloj (veltabuloj).

La skulptisto Eduardo Chillida decidis en 1996 bori la monton *Tindaya* malplena kiel artaĵo. Tio kaŭzis protestojn inter tiuj, por kiuj Tindaya estis simbolo de la insulaj praloĝantoj.

Pro sia proksimo al Afriko (ĉirkaŭ 100 kilometroj), Fuerteventura estas la celo de boatoj, per kiuj kontrabandistoj sendas eksterleĝajn enmigrintojn al eŭropunia Hispanio. La vojaĝo estas tre danĝera, kaj ofte kadavroj de malsukceseguloj atingas la marbordon, sed la alternativa mallonga vojo tra Ĝibraltara markolo estis barita de nova fortika gvatsistemo en ĵusaj jaroj. La loka registaro plendas, ke kaptitaj eksterleĝuloj en improvizitaj malliberejoj tro kostas.

Bildaro
-------

* 
* 
*

Eksteraj ligiloj
----------------

* Fuerteventura en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Fuerteventura en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Cabildo de Fuerteventura (Oficiala retejo)
* Retejo priFuerteventura
* Retejo priFuerteventura Sunnyfuerteventura Arkivigite je 2008-07-29 per la retarkivo Wayback Machine
* Fuerteventura3D.com
**Veena Malik** (urdue: وينا ملک, naskiĝis kiel **Zahida Malik**) estas pakistana aktorino, manekeno kaj komediistino. Dum interspaco de dek jaroj, ŝi laboris kun novaĵ-stacioj kaj en filmoj, rikoltante laŭdojn kaj agnoskon por ŝiaj prezentoj. Malik poste establis sin kiel plej elstara aktorino de la urdua kinejo. Ŝi ankaŭ estas konata pro siaj diversaj sociaj roloj, plej precipe kiel reprezentanto de la Monda Organizaĵo pri Sano.

Biografio
---------

Veena Malik naskiĝis en Rawalpindi en la provinco de Panĝabo, kiel filino de Ali Malik, kaj lia edzino, Zeenat Malik. Ŝia patro, iama pakistana armea soldato, estis komence kontraŭ ŝia aktorineco. Ŝi havas BA en sociologio, psikologio kaj la persa.

Antaŭ komenci ŝian karieron kiel aktorino, Malik agadis kiel komikulo por pluraj televidaj spektakloj kaj serioj. Ŝia filma debuto okazis kun *Shaan* kaj *Zara Sheikh* en *Tere Pyar Mein* de Askari (2000).

* Kategorio Veena Malik en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 386319
* LCCN: n2008217035
* VIAF: 21628112
 |
**Vega de Villalobos** [BEga debiljaLObos] estas municipo de la provinco Zamoro, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko Tierra de Campos, en plej nordoriento de la provinco, angule kun la Provincoj Leono kaj Valadolido. *Vega de Villalobos* estas etimologie tradukebla al *Valo de Vilaĝo de Lupoj*. 

Municipoj de la komarko de *Tierra de Campos* en la provinco Zamora.
Preĝejo.
Ĝia municipa teritorio estas formata de unusola loĝloko, okupas totalan areon de 10,14 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 92 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 500 loĝantojn el la mezo de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. Ĝi distas 76 km de Zamoro, provinca ĉefurbo. Kaj estas proksime al la natura rezervejo de la Lagetoj de Villafáfila kun parto de teritorio en birdoprotektejo ZEPA.

Estas atestaĵoj de prahistoria loĝado; en Mezepoko okazis reloĝado. Plej frua mencio estas de la jaro 1142. Ĝi apartenis al la Provinco Leono.

Tradiciaj enspezofontoj estas agrikulturo kaj brutobredado. Lastatempe kultura kaj rura turismo plie ekgravis (vinkeloj, kolombejoj).

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de Provinco Zamoro

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 755935
 |
**Vegas del Condado** [BEgas delkonDAdo] estas municipo en la oriento de la provinco Leono, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko *Tierra de León*, en la centroriento de la provinco. *Vegas del Condado* estas komprenebla etimologie kiel *Valoj de la Graflando*.

Komarkoj de la provinco Leono; *Tierra de León* centroriente, flave.
Castro del Condado.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio estas formata de la loĝlokoj Castrillo del Condado, Castro del Condado, Cerezales del Condado, Moral del Condado, Represa del Condado, San Cipriano del Condado, San Vicente del Condado, Santa María del Condado, Secos del Condado, Vegas del Condado, Villafruela del Condado, Villamayor del Condado kaj Villanueva del Condado, okupas totalan areon de 133,90 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 1 149 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 3 000 loĝantojn el la mezo de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. Ĝi distas 24 km de Leono, provinca ĉefurbo. La rivero Porma trairas la municipan teritorion.

Historio
--------

En Mezepoko okazis reloĝado. La areo apartenis al la Regno Leono. Plej fruaj mencioj estis Vaica de Porma (929), Beica de Porma (943), Vegas (1188). 

Tradiciaj enspezofontoj estas agrikulturo (maizo kaj aliaj cerealoj) kaj brutobredado. Lastatempe kultura kaj rura turismo plie ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado).

Bildoj
------

* Cerezales del Condado.Cerezales del Condado.
* San Cipriano del Condado.San Cipriano del Condado.
* Santa María del Condado.Santa María del Condado.
* Secos del Condado.Secos del Condado.
* Villafruela del Condado.Villafruela del Condado.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de Provinco Leono

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 759936
* LCCN: n91072263
* VIAF: 157241955
 |
**Vekerd**, rumane **Vecherd** estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Ebenaĵo, en departemento Hajdú-Bihar, en Distrikto Berettyóújfalu.

Blazono de Vekerd

Bazaj informoj
--------------

* 47° 06′ 00″ N 21° 20′ 00″ O﻿ / ﻿47.10000 °N, 21.33333 °O﻿ / 47.10000; 21.33333 (mapo)Koordinatoj: 47° 06′ 00″ N 21° 20′ 00″ O﻿ / ﻿47.10000 °N, 21.33333 °O﻿ / 47.10000; 21.33333 (mapo)
* Areo: 7 km²
* Loĝantaro: 150
* Poŝtkodo: 4143
* Telefonprefikso: 54

Situo
-----

Vekerd situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo, Komádi kaj Berettyóújfalu estas proksime.

Historio
--------

La unua mencio devenis el 1332 pri la komunumo en formo *"Vened"*. En 1605 Stefano Bocskai donis privilegiojn al la vilaĝo. Post jarcento sudslavoj disrabis ĝin kaj pro la oftaj militadoj la vilaĝanoj forlasis la lokon. Baldaŭe rumanoj refondis ĝin. En 1919 la rumanoj okupis Vekerd-on. La vilaĝeto famas pri ŝafobredado.

Vilaĝservoj estas migra poŝto, kuracejo.

Vidindaĵoj
----------

Vidindaĵo estas la grekokatolika (ortodoksa) preĝejo el la 18-a jarcento.

Famaj nomportantoj
------------------

* Béla Vekerdi
* László Vekerdi
**Velamazán** [belamaZAN] estas municipo de Hispanio, en la regiono Kastilio kaj Leono, en la sudo de la provinco Sorio kaj komarko *Komarko de Almazán* en la sudcentro de la provinco.

Geografio
---------

*Komarko de Almazán* en la sudcentro de la provinco Sorio.
Loko de Velamazán en la provinco Sorio.
Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 71,59 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 72 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte perdis 450 loĝantojn el la 1940-aj jaroj. 

Ĝi distas 56 km de Sorio, provinca ĉefurbo. Kaj limas kun Caltojar, Ciadueña, Barca, Rebollo kaj Casillas. Ĝi enhavas la loĝlokojn Fuente Tovar, Rebollo de Duero kaj Velamazán.

En ĝia teritorio kaj inkluditaj en la Reto Natura 2000 estas la jenaj lokoj:

* Loko de Komunuma Intereso konata kiel *Altos de Barahona*, okupanta 10 hektarojn.​
* Loko de Komunuma Intereso konata kiel *Riberas del Río Duero y afluentes*, okupanta 81 hektarojn.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado fine de la 10-a jarcento.

Fine de la 20-a jarcento la teritorio de la municipo pliiĝis ĉar ĝi aligis Rebollo de Duero. .

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj), kaj brutobredado (ŝafoj kaj bovoj). Lastatempe funkciado de servoj plej ekgravis, kune kun kultura kaj rura turismo, piedirado tra naturaj lokoj. Inter vidindaĵoj estas la preĝejoj (el kiuj unu ruina uzata kiel tombejo), la Palaco de la Markzio de Velamazán apartenanta al la familio González de Castejón kaj gvatoturo.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de provinco Sorio

Notoj
-----

Bibliografio
------------

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rRegiono de Almazán |
| --- |
| Adradas• Alentisque• Almazán• Arenillas• Barca• Barcones• Berlanga de Duero• Borjabad• Caltojar• Centenera de Andaluz• Coscurita• Escobosa de Almazán• Frechilla de Almazán• La Riba de Escalote• Maján• Matamala de Almazán• Momblona• Morón de Almazán• Nepas• Nolay• Rello• Soliedra• Taroda• Velamazán• Velilla de los Ajos• Viana de Duero |

 |


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 350969
 |
Muzeo en Vejfango
**Vejfango** (**潍坊**, **濰坊**) estas metropolo en Ĉina Popola Respubliko.

Geografio
---------

Vejfango situas en orienta parto de la lando sur ebenaĵo.

Historio
--------

Vejfango havis gravan lokon en la historio dum la Tri Suverenoj kaj Kvin Imperiestroj. Nuntempe la plej menciinda produktaĵo estas dizelmotoroj.

Klimato
-------

Vejfango havas parte subtropikan, parte kontinentan klimaton kun influo de musono. Inter decembro-februaro la averaĝa temperaturo falas sub 0 °C. Inter majo-aŭgusto la averaĝa temperaturo ofte atingas 30 °C-ojn. Jare pluvas po 588 mm (precipe inter julio-aŭgusto).

Kulturo
-------

Kajtflugado estas tradicia kutimo inter la homoj el Vejfango printempe. La lertecoj de la kajtkreiantoj el Vejfango popularigas la kajtojn tra la tuta ĉinio ankaŭ eksterlande 

Je 1984, la unua internacia kajtofesto okazis en Vejfango. Pli ol dek mil kajtaj ŝatantoj ĉeestis la inaŭguran feston. Homoj el dek-unu landoj kiel usono kaj kanado partoprenis en la festo, kaj flugadis kajtojn. Ekde tiam, Veifango gastigas la internacian kajtan feston ĉiuaprile. La urbo estas konata kiel la internacia kajta urbo ĉirkaŭ la tutmondo

Ĉiujara tabulo de Yangjiabu (杨家埠木版年画), unu el la tri plej famaj ĉinaj popolaj pentraĵoj en historio, ekkomenciĝis je la fino de la dinastio Ming. Ĝi atingis la nivelon de sia evoluo dum la dinastio Qing. Homoj kutime anstataŭigas la malnovajn tabulojn por novaj tabuloj je la antaŭtago de printempa festo, kiu estas la plej grava festo en ĉinio, ekzistas beni la familianojn kaj amikoj de la benito por la venonta jaro. Temoj de la ĉiujaraj tabuloj estas diversaj. Ĝi enhavas bildojn de floroj, pejzaĝoj ankaŭ uloj el mitoj kaj legendoj. La konstrua lerteco montras la distingajn karakterizaĵojn de la Vejfanganoj.

Vidindaĵoj
----------

* Ĝardeno de Ŝihu
* Pavilono de Fangong
* nacia arbarparko
* Aĝa Drako-Fonto
* kajto-festivalo

Ĝemelurboj
----------

* Sud-Koreio Anjang, Sud-Koreio
* Usono Pueblo (Kolorado), Usono

Vidu Ankaŭ
----------

* Listo de urboj de Ĉinio

* Vejfang en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Vejfang en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Stephen Dedalus** estas literatura *alter ego* de James Joyce, aperanta kiel la protagonisto kaj kontraŭheroo de lia unua, duon-membiografia romano pri artaj konsideroj nome *A Portrait of the Artist as a Young Man* (1916) kaj grava rolulo en la romano de Joyce de 1922 nome *Ulysses*.

En *Stephen Hero*, frua versio de tio kio iĝis poste *Portrait*, la familia nomo de Stephen estis literumita "Daedalus" en pli preciza anglalingva aludo al Dedalo, nome arkitekto en la Greka mitologio kiu estis dungita de la reĝo Minos por konstrui la Labirinton en kiu li enprizonigos la filon de sia edzino nome Minotaŭro. Buck Mulligan referencas al mita nomo en *Ulysses*, dirante al Stephen, "Via absurda nomo, antikvgreka!" Reviziante la mamutan *Stephen Hero* en la pli konsiderinda pli kunpremita *Portrait of the Artist as a Young Man*, Joyce mallongigis la nomon al "Dedalus".

Notoj
-----

1. ↑  Joyce, James, Mallongigita profilo el *World Authors 1900-1950*. Alirita la 16an de Oktobro, 2008. En webarchive  16an de Majo, 2008.
2. ↑  Ovidio, en sia *Metamorfozoj*, sugestas, ke Dedalo konstruis la Labirinton tiom lerte ke li poste rare povos eliri el ĝi post ties konstruo.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 709086
* NKC: jo2016908849
 |
**William Henry GATES, III**, pli bone konata kiel **Bill GATES** [gejts] (naskiĝis la 28-an de oktobro 1955) estas la kunfondinto (kun Paul Allen) de la firmao Mikrosofto.

Li estis unuenaskito kaj nura filo en familio de bonfama juristo el Seattle. Lia patrino ankaŭ okupis altan pozicion en la socio. Li havis du pli junajn fratinojn. En 7-a klaso Bill entuziasmiĝis pri komputiloj kaj revis iĝi profesoro pri matematiko.

Bill kun sia lerneja kunulo Paul Allen tiom entuziasmiĝis pri procezo, ke li pasigis tutan tempon antaŭ komputilo. Laŭ vortoj de Allen ili restis en lernejo ĝis la 4-a horo matene kompilante programojn kaj pasigis ripozajn tagojn antaŭ komputilo.

Je aĝo de 15 jaroj Gates kaj Allen iĝis entreprenistoj. Ili skribis programon por regulado de trafiko kaj fondis entreprenon por disvastigo de la programo. La entrepreno nomiĝis "Traf-O-Data" [Tref-O-Dejta]. Ili laborakiris 20 000 dolarojn kaj forlasis lernejon. Aĝe de 17 jaroj Gates jam famiĝis kaj ricevis oferton krei programan staplon por distribuo de energio de digo de Bonnevill.

Li kun Allen kreis la firmaon de softvaro Microsoft je la 4-a de aprilo de 1975, kiam li ankoraŭ estis studento en la Universitato de Harvard. En 1976, li forlasis la universitaton kaj translokiĝis al Albuquerque, sidejo de Altair, por pakti la cedon de programo Basic.

En 1980, li sukcesis vendi al IBM la operaciuman sistemon *DOS*, sed konservis la rajtojn pri ĝia uzado. Tiu ĉi estas la bazo de lia enorma riĉaĵo.

Je la fino de la dua jarmilo, la programoj de Microsoft (baze Windows kaj la programaro Office) estas la plej uzataj en la komputiloj de la tuta mondo.

Bill Gates estas en la nuna momento la homo plej riĉa el la mondo. Laŭ la jara listo de la revuo Forbes, lia riĉaĵo estas ĉ. 56.000 milionoj da usonaj dolaroj (2007)

La firmao estis akuzita je monopolaj agadoj, ĉefe pro la konekso de la ceteraj programoj al la sistemo Windows. Aliflanke ĝi estas ofte kulpigita pri kopiado de ideoj unue disvolvitaj de aliaj kompanioj.

Je la 15-a de junio 2006, Microsoft anoncis, ke Gates ne plu partoprenus aktive en la ĉiutaga laboro de la kompanio, por dediĉi sian tempon prefere al la agado de sia fondaĵo, la Fondaĵo Bill kaj Melinda Gates.

* Bill Gates en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Bill Gates en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Bill Gates en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 9671
* GND: 119081199
* LCCN: n91008414
* VIAF: 102370574
* ISNI: 0000 0001 0929 6053
* LIBRIS: 225416
* SUDOC: 032108222
* BNF: 12057155q
* ULAN: 500356023
* MBA: ef958680-aa07-48d2-8c81-4b9335a86bb9
* NLA: 35309122
* NDL: 00513394
* BIBSYS: 90621148
* NKC: jn20000601714
* BNE: XX926317
 |
**Ŝahmuĥi-ortografio** (en ŝahmuĥia: شاہ مکھی) estas unu el la du ĉefaj ortografioj de panĝaba. Ĝi estas abĝado, kiu baziĝas sur arab-persa ortografio kaj oni ĝin uzas ĉefe en okcidenta Panĝabo. Ĝi tute malsamas al gurumuĥi-ortografio, kiun oni uzas en orienta Panĝabo. Malkiel Esperanto, oni skribas en *ŝahmuĥi* de dekstre al maldekstre kaj *Nastaleeq* estas populara tiparo. Kvankam panĝaba estas tona lingvo, kiel ĉina, la ortografio ne havas apartajn signojn por montri tonon.

Aboco
-----

Ŝahamuĥa ortografio estas abĝado. Tial vokaloj estas nur montrantaj en la infanaj libroj aŭ tekstoj celitaj al fremduloj lernantaj la lingvon. Ekzemple, oni skribas 'Zamenhof' kiel 'Zamnhŭf', 'Esperanto' kiel *sprantŭ' kaj 'kvin' kiel 'kvn.'*

La ortografio donas multe da vortdevena informo pro la uzado de literoj kies sonoj nur troviĝas perse kaj arabe, sed ne ekzistas panĝabe.

La ortografion oni kutime dividas inter du tipoj da literoj: (1) Bazaj literoj, kaj (2) Okulvitraj literoj.

### Bazaj literoj

| Nomo | Elpa. | Nomo | Elpa. | Nomo | Elpa. | Nomo | Elpa. | Nomo | Elpa. |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ا | alif |  – | ب | be | ba | پ | pe | pa | ت | te | ta | ٹ | ṭe | ʈa |
| ث | se | sa | ج | ĝim | ga | چ | ĉe | t͡ʃa | ح | he | ha | خ | ĥe | xa) |
| د | dal | da  | ڈ | ḍal | ɖa | ذ | zal | za | ر | re | ra | ڑ | ṛe | ɽa |
| ز | ze | za | ژ | ĵe | ʒa | س | sin | sa | ش | ŝin | ʃa | ص | sad | sa |
| ض | zad | za | ط | ta | ta | ظ | za | za | ع | ain | ' | غ | ghain | ɣa |
| ف | fe | fa | ک | kaf | ka | ق | qaf | ka | گ | gaf | ga | ل | lam | la |
| م | mim | ma | ن | nun | na | و | ŭaŭ | ŭa, va, o, u: | ہ | eta he | ha | ء | e |  |
| ی | granda i | i: | ے | eta i | i) |  |  |  |  |  |  |  |  |  |

### Okulvitraj literoj

Okulvitraj literoj estas tiel nomataj pro la uzado de ھ (ha-okulvitra) kun bazaj literoj por ĝuste montri sonon de indiĝenaj vortoj kaj vortoj devenitaj el sanskrita, hinda/urdua kaj aliaj subkontinentaj lingvoj.

La uzando de 'ha-okulvitra' ankaŭ distingas ne-tonhavajn literojn al ton-havaj.

| Nomo | Elpa. | Nomo | Elpa. | Nomo | Elpa. | Nomo | Elpa. | Nomo | Elpa. |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| بھ | bha | pà | پھ | fa | fa | تھ | tha | tʰa | ٹھ | tha | ʈʰa | جھ | jha | ʈa |
| چھ | chha | t͡ʃʰa | دھ | dha | tà | ڈھ | dha | ʈà | کھ | kha | kʰa | گھ | gha | kà) |

Ŝahamuĥa ortografio kaj Esperanto
---------------------------------

Estas tute eble transskribi Esperanton pere de ŝahamuĥa. Sube estas ekzemplo:

این لا نورد اوریینا پارتو دے آفریکو تروویجاس ایگیپتو، لا پاترویو دے لا پلے آنتیکوا تْسیویلیزاتْسیو این لا موندو۔

En la nord-orienta parto de Afriko troviĝas Egiptio, la patrujo de la plej antikva civilizacio en la mondo.

Ankaŭ Vidu
----------

* Gurumuĥi-ortografio

Inform-fontoj
-------------

1. ↑  M. G. Abbas Malik.  Punjabi Machine Transliteration. Department of Linguistics Denis Diderot, University of Paris 7 Paris, France.

Eksteraj Ligiloj
----------------



* Panĝaba Vikipedio en Shahmukhi-ortografio
* Panĝabaj Libroj en Shahmukhi-ortografio
La **gurumuka skribsistemo** (en gurumuko: ਗੁਰਮੁਖੀ; *el la buŝo de guruo*) estas unu el la du ĉefaj skriboj de la panĝaba, la dua estas ŝahmuka skribsistemo. Ĝi estas abugido, kiu evoluis el malnovaj skriboj de la subkontinento. Oni ĝin uzas ĉefe en orienta Panĝabo.

Aboco
-----

La alfabeto konsistas el 38 konsonantoj, 10 vokaloj, 9 vokal-signoj, 2 kromsingoj por nazaloj kaj 1 signo por duobli la sonon de konsonanto. Tiu ĉi skribo estas tute malsama de la ŝahmuka skribsistemo, kiu estas uzata en okcidenta Panĝabo.

| Nomo | Elpa. | Nomo | Elpa. | Nomo | Elpa. | Nomo | Elpa. | Nomo | Elpa. |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ੳ | uṛa |  – | ਅ | æṛa | ə | ੲ | iṛi |  – | ਸ | səsa | sa | ਹ | haha | ha |
| ਕ | kəka | ka | ਖ | kʰəkʰa | kʰa | ਗ | gəga | ga | ਘ | kəga | kà | ਙ | ngənga | ŋa |
| ਚ | chəcha | t͡ʃa | ਛ | chʰəchʰa | t͡ʃʰa | ਜ | jəja | d͡ʒa | ਝ | chəja | t͡ʃà | ਞ | neiia | ɲa |
| ਟ | ṭenka | ʈa | ਠ | ṭʰəṭʰa | ʈʰa | ਡ | ḍəḍa | ɖa | ਢ | ṭəḍa | ʈà | ਣ | ṇaṇa | ṇa |
| ਤ | təta | ta | ਥ | tʰətʰa | tʰa | ਦ | dəda | da | ਧ | təda | tà | ਨ | nəna | na |
| ਪ | pəpa | pa | ਫ | pʰəpʰa | pʰa | ਬ | bəba | ba | ਭ | pəba | pà | ਮ | məma | ma |
| ਯ | yaiya | ya | ਰ | rara | ra | ਲ | ləla | la | ਵ | vava | ʋa | ੜ | ṛaṛa | ɽa |
| ਸ਼ | Sussa pair bindi | ʃa | ਖ਼ | Khukha pair bindi | xa) | ਗ਼ | Gugga pair bindi | ɣa) | ਫ਼ | Phupha pair bindi | fa | ਲ਼ | Lalla pair bindi | ɭa |

Kvankam panĝaba estas tona lingvo la ortografio rare montras tonon.

Gurumuka skribo kaj Esperanto
-----------------------------

Eblas transskribi Esperanton per la gurumuka skribo. Ĝi enhavas ĉiujn sonojn, kiujn uzas Esperanto. Sube estas prezento:

ਏਨ ਲਾ ਨੋਰਦ-ਓਰੀਏਂਤਾ ਪਾਰਤੋ ਦੇ ਆਫ਼ਰੀਕੋ ਤ੍ਰੋਵੀਜਾਸ ਏਜੀਪਓ, ਲਾ ਪਾਤਰੂਯੋ ਦੇ ਲਾ ਪਲੇਇ ਆਨਤੀਕਵਾ ਸਿਵੀਲੀਜ਼ਾਸੀਓ ਏਨ ਲਾ ਮੋਂਦੋ।

En la nord-orienta parto de Afriko troviĝas Egiptio, la patrujo de la plej antikva civilizacio en la mondo.

Ankaŭ vidu
----------

* ŝahmuka skribsistemo

Eksteraj ligiloj
----------------



Panĝaba Vikipedio en la gurumukhi-skribo

Panĝabaj Libroj en la gurumukhi-skribo-

Referencoj
----------

1. ↑  M. G. Abbas Malik.  Punjabi Machine Transliteration. Department of Linguistics Denis Diderot, University of Paris 7 Paris, France.
Mohandas Karamchand Gandhi en 1946
**Gandhi Gimnazio, Kolegio kaj Elementa Arta Skolo** (prononco:[gandi gimnazio]) estas la unua cigana (romaa) maturekzamen-dona institucio en Hungario kaj Eŭropo, fondita de la *Fondaĵo Gandhi* en 1994 en la urbo Pécs. Ĝi ricevis la nomon de Mohandas Gandhi, hinda politikisto. La unua direktoro de gimnazio estis János Bogdán.

Ĝia celo estas eduki *"liberajn scienc-akceptemajn romaajn junulojn, ligitajn al sia popolo kaj gepatra lingvo"*, kaj certigi, ke ĉiuj romaaj infanoj en Hungario ricevu la saman edukan kvaliton kiel ne-romaaj lernantoj de Hungaroj kaj ili povu lerni en etnaj institucioj.

Edukaj kontribuoj
-----------------

La lernejo ofertas trejnadon en du fakoj: plentempa kaj plenkreska edukado. La organiza kadro de la edukado estas 4a kaj 5a klaso, lingvoinstruista tipo etna gimnazia edukado.

Studentoj povas konatiĝi kun ambaŭ lingvoj parolataj de la romaoj en Hungario: Beas kaj Lovári. Gravas vidi la belecojn de naciaj lingvoj kaj esti integra parto de ilia identeco kune kun elementoj de mediaciita roma-kulturo. Studante la temon pri cigana etnografio, lernantoj konas ciganajn tradiciojn kaj kulturon, lernas pri la popola historio de la romaoj, sia hinda patrujo, ilia migrado tra Eŭropo, sia etnografio, lingvistiko, popola kaj arta kulturo, arto, ktp.

Ilia *tradicia bando* estis invitita kiel prezentisto en multaj setlejoj de Suda Transdanubio.

Kandidatoj de gimnazio povas ricevi edukadon pri aktorado, danco, pentrado kaj instrumenta muziko.

* La ĉefkonstruaĵo de gimnazioLa ĉefkonstruaĵo de gimnazio
* La ĉefkonstruaĵo de gimnazioLa ĉefkonstruaĵo de gimnazio
* La ĉefkonstruaĵo de gimnazioLa ĉefkonstruaĵo de gimnazio
* La ĉefkonstruaĵo de gimnazioLa ĉefkonstruaĵo de gimnazio

Famaj instruistoj, ekslernantoj
-------------------------------

* János Bogdán eksa direktoro, fondanto de gimnazio
* Franciska Lakatos, aktorino
* Róbert Orsós aktoro, reportero
* Márk Király aktoro, reĝisoro

Traduko
-------

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Gandhi Gimnázium en la hungara Vikipedio.*

Fontoj
------

* A Gandhi Gimnázium honlapja
* A Mainzi Egyetem anyaga az iskoláról
* Az intézmény működésével kapcsolatos vélemények

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Gandhi Gimnazio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Bemutatkozik a Gandhi Gimnázium
* 2020 BALLAGÁS - Gandhi Gimnázium, Kollégium és AMI
* Dr. Ámbédkar Iskola: Gandhi Gimnázium Arkivigite je 2021-05-05 per la retarkivo Wayback Machine

Vidu ankaŭ
----------

* Budhista Gimnazio
**Vatin,** serbe **Ватин,** germane **Wattin,** hungare **Versecvát** [verŝecvAt] estas malgranda vilaĝo en Serbio en aŭtonomio Vojvodino, en distrikto **Suda** Banato en municipo de Versec.

Vatin situas en la mapo en la verda municipo
Municipo de Versec
Ortodoksa preĝejo kaj ĉefstrato en Vatin

Bazaj informoj
--------------

* 45° 14′ 05″ N 21° 14′ 36″ O﻿ / ﻿45.23472 °N, 21.24333 °O﻿ / 45.23472; 21.24333 (mapo)Koordinatoj: 45° 14′ 05″ N 21° 14′ 36″ O﻿ / ﻿45.23472 °N, 21.24333 °O﻿ / 45.23472; 21.24333 (mapo)
* Areo: 16  km²
* Alto super marnivelo: 82 m
* Loĝantaro: 250
* Poŝtkodo: 26337
* Telefonprefikso: +381 13
* Aŭtokodo: VŠ

Situo
-----

Vatin situas proksime de la rumana landlimo, rivero Moravica kaj aŭtovojo E70.

Historio
--------

La loko estis loĝata jam dum la bronzepoko. Sekvis dominado de romianoj, hungaroj, turkoj. Poste la loko estis senhoma. Ĝis Traktato de Trianon Versecvát apartenis al Hungara reĝlando, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio, ekde 2006 kiel Serbio. En 1941 la germana armeo okupis la vilaĝon ĝis 1944. En 2002 loĝis en Vatin 250 homoj, (133 serboj (53 %), 67 hungaroj (27%), 12 jugoslavianoj, 10 rumanoj, 5 germanoj kaj aliaj).

Vidindaĵoj
----------

* ortodoksa preĝejo
* romkatolika preĝejo omaĝe al Dipatrino

Vidu ankaŭ
----------

* Strukturo de Vojvodino

Romkatolika preĝejo de Vatin
Rivero Moravica ĉe Vatin

* Kategorio Vatin en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Vaĝo**, **Vaĝuo** aŭ *Vayu* (sanskrita prononco [|ʋaːjʊ], sanskrite वायु, IAST Vāyu) estas unuaranga Hindua diaĵo, nome senjoro de la ventoj same kiel diaĵo de spiro kaj spirita patro de Hanumano kaj Bimo. Li estas konata ankaŭ kiel **Anila** ('aero, vento'), **Vyāna** ('aero'), **Vāta** ('aera elemento'), **Tanuna** ('la vento'), **Pavana** ('la puriganto'), kaj foje **Prāṇa** ('vivoforto').

Skulptaĵo de Vaĝuo, en la templo Gokarneŝŭor Mahadev Temple, Gokarna, Katmanduo.Barata verkisto Vanamali diras, "Viŝnuismaj aŭ sekvantoj de Viŝnu, kredas, ke la venta dio Vaĝuo trapasis tri reenkarnigojn por helpi la Senjoron Viŝnu. Kiel Hanumano li helpis Rama, kiel Bimo, li helpis Kriŝna, kaj kiel Madhva (1238 - 1317) li fondis la Viŝnuisman sekton nome Dvaita". Hindologo kaj verkisto G. R. Sholapurkar diras, "Oni diras, ke la filozofio proponita de Madhva estis origine transigita de Vaĝuo al lia filo Hanumano, kiu donis ĝin al Bimo kaj finfine estis ricevita de Anand Teertha aŭ Madhva.

Notoj
-----

1. ↑  Eva Rudy Jansen; Tony Langham (1993), *The book of Hindu imagery: The Gods and their Symbols*, Binkey Kok Publications, (ISBN 978-90-74597-07-4), "God of the wind ... also known as Vata or Pavan ... exceptional beauty ... moves on noisily in his shining coach ... white banner ..."
2. ↑  Vanamali 2010, p. 14.
3. ↑  Sholapurkar 1992, p. 308.

Bibliografio
------------

* Vanamali, V (2010). Hanuman: The Devotion and Power of the Monkey God. Simon and Schuster. ISBN 978-1594779145.
* Sholapurkar, G. R. (1992), Saints and Sages of India, Bharatiya Vidya Prakashan, ISBN 9788121700498


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 725912
* LCCN: sh85142439
 |
**Pál Juhász** [juhAs], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Juhász Pál** estis hungara ekonomikisto, sociologo, parlamentano. Lia patro estis la samnoma Pál Juhász.

Pál Juhász naskiĝis la  20-an de februaro 1944(nun 1944-02-20) en Debrecen, li mortis  en Budapeŝto.

Biografio
---------

Pál Juhász maturiĝis en gimnazio en 1962 en Sárospatak, poste li akiris diplomojn en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 1965 kaj 1971, intertempe plian diplomon en Universitato Károly Marx en 1969. Li laboris en instituto ekde 1969, lia ĉeftemo estis la agrara ekonomio kaj ties sociologo. Jam en 1968 li ne akceptis la hungaran intervenon kontraŭ la Praga Printempo, li apartenis al la opozicia movado. Li ne rajtis vojaĝi eksterlande, liaj kontribuoj aperis nur en subteraj eldonoj. Depost fino de la socialismo li estis parlamenta deputito inter 1990–1998. Li ricevis premion en 1994.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Emberek és intézmények. Két zsákutca az agráriumban* (2006)
* *Történelemformáló ostobaság a magyar agrárkérdésben* (studo, 2013)

Fontoj
------

* biografio hungare kun foto
* intervjuo kun biografio hungare

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 847977
 |


* Portalo pri Biografio
**Vega de Valdetronco** [BEga debaldeTRONko] estas municipo en la okcidento de la provinco Valadolido, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko *Montes Torozos* en la centrokcidento de la provinco. *Vega de Valdetronco* estas etimologie komprenebla kiel *Valkamparo de la Valo de la Arbotrunko*.

Vega de Valdetronco en la provinco Valadolido.
La *Montoj Torozos* de la provinco Valadolido, flave, okcidente.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio estas formata de unusola loĝloko, okupas totalan areon de 17,48 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 96 loĝantojn. Ĝi perdis 550 loĝantojn el la mezo de la 19-a jarcento pro migrado al urbaj areoj. Ĝi distas 40 km de Valadolido, provinca ĉefurbo.

Ĝi limas kun Mota del Marqués, Adalia, Gallegos de Hornija, Marzales kaj Bercero, ĉiuj samprovincaj. Ĝia municipa teritorio estas trapasata de la rivero Hornija.

Historio
--------

En Mezepoko okazis reloĝado. La areo apartenis al la Regno Leono kaj poste al la Regno Kastilio. 

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj: tritiko, sekalo) kaj brutobredado kaj rilata komercado. Lastatempe kultura kaj rura turismo ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado).

De la historia pasinteco restis vizitindaj vidindaĵoj el kiuj menciindas la preĝejo.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Valadolido

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 764645
 |