recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Songnim** koree *송림시*, ĉine *松林市* estas urbego, grava rivera havenurbo en provinco Nord-Hŭanghae, en Nord-Koreio.

Fabriko en Songnim en 1945

Bazaj informoj
--------------

* Areo:  km²
* Supermara alteco: m
* Loĝantaro: 128,831 (2008)
* Horzono: UTC+8:30
* Telefonkodo:
* Poŝtkodo:
* 38° 44′ N, 125° 38′ O (mapo)38.733333333333125.63333333333

Geografio
---------

Songnim situas en sudokcidenta parto de la lando laŭ la malsupra parto de la rivero Taedong. Pjongjango troviĝas 34 km .

Historio
--------

Songnim estis origine fiŝkaptista vilaĝo nomita *Solme*. En 1916 (sub la japana dominado) la fera industrio kaj la havena trafiko komencis disvolvi en ĉi tiu urbo. Dum la Korea milito en 1950 la urbo estis forte bombardita, poste ĝi estis rekonstruita.

Ekonomio
--------

En Songnim oni produktas kemiajn kaj konstruajn materialojn, ŝtalojn, nutraĵojn.

Trafiko
-------

Songnim havas trairan ĉefvojon, fervojan kontakton kaj signifan riveran havenon. La haveno akceptas ŝipojn de 4,000 tunoj.

Fontoj
------

* WikiTrans
*
George Na'ope
**George Lanakilakekiahiali'i Na'ope** (25an de februaro 1928 - 26an de oktobro 2009), naskiĝinta en Kalihi, Havajo, estis fama mastro de kumu hula, mastra havaja ĉantisto, kaj ĉefa gvidanto kaj konservanto de indiĝena havaja kulturo tutmonde. Li instruis hula dancon dum pli ol sesdek jaroj en Havajo, Japanio, Gvamo, Aŭstralio, Germanio, Anglio, Nordameriko kaj Sudameriko.

Na'ope estis erudiciulo de antikva hula, kiu estas hula evoluinta kaj dancita jam antaŭ 1893. Li unue studis Hula 3 jarojn aĝa sub gvido de sia avino, Mary Malia Pukaokalani Na'ope, kiu vivis pli ol 100 jarojn. Kvar jarojn aĝa, li komencis studi kun Mary Kanaele, la patrino kaj instruisto de Edith Kanaka'ole. Kiam li translokiĝis al O'ahu je la aĝo de dek jaroj, li studis dum dek jaroj kun Joseph Ilala'ole. Post diplomiĝo ĉe mezlernejo, Na'ope translokiĝis al Honolulu kie li starigis la George Na'ope Hul-Lernejon, poste daŭrigante siajn studojn sub Kumu Hula Lokalia Montgomery kaj Tom Hiona.

Na'ope komencis instrui Hula kiam li aĝis 13 jarojn. Lia familio estis malriĉa, do li instruis Hula kontraŭ 50 cendoj semajne por daŭre pagi lernejon. Li instruis ĉanton kaj kahikon al la Ray Kinney-dancistoj, kaj vojaĝis kun Ray Kinney.

En 1964, Na'ope fondis la Merrie Monarch-Festivalon, ĉiujaran semajnlongan festivalon de tradiciaj havajaj artoj, manfaritaĵoj, kaj agadoj kun tri-taga hula konkurado. La festivalo fariĝis populara kaj grava parto de la havaja renaskiĝo. En intervjuo Na'ope diris pri la fondado de la festivalo: "Mi sentis, ke la hula fariĝis tro moderna kaj ke ni devas konservi ĝin. David Kalakaua [Reĝo de Havajo, konata kiel "The Merrie Monarch"] alportis la hulan dancon reen al Havajo, kaj konsciigis nin, kiom grava ĝi estis por nia popolo. Nenio estis ĉi tie en Hilo, do mi decidis honori Kalakaua kaj havi festivalon kun nur hula. Mi ne supozis, ke ĝi fariĝos unu el la plej grandaj aferoj en nia ŝtato."

Na'ope ricevis multajn aliajn premiojn, estis nomita *Vivanta Trezoro de Havajoj* fare de la budhisma templo Honpa Hongwanji Misio de Hawaivajo, Trezoro de Havajoj fare de la Prezidanto George W. Bush kaj la Smithsonian Institution, kaj ricevis premion National Heritage Fellowship de la Nacia Donaco por la Artoj (angle *National Endowment for the Arts*) en 2006, kiu estas la plej alta honoro de Usono en la folkloraj kaj tradiciaj artoj.

En 2007, Na'ope fondis la "Halau Hula Is Hawai'i Trust" kaj "Hula Is Hawai'i, LLC", kaj heredigis tiucele sian bienon, kion poste kontraŭis iuj personoj.

Na'ope ankaŭ fondis la Humu Mo'olelo, trimonatan ĵurnalon pri la hula arto.

Morto
-----

Ĝis sia morto pro kancero la 26-an de oktobro 2009, je la aĝo de 81 jaroj, li loĝis en Hilo, Havajo, kaj ĉeestis multajn hulaajn festivalojn, kie li estis konsiderita "vivanta trezoro".

Eksteraj Ligiloj
----------------

* Kategorio George Naʻope en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* George Na'ope - Daily Telegraph obituario angle


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 598096
* LCCN: n97848722
* VIAF: 50984664
* ISNI: 0000 0000 3371 0579
 |
**Zacatecas** (en Esperanto *Zakateko*) estas komunumo en la meksika subŝtato Zacatecas. Laŭ ĝi la ŝtato havas sian nomon. La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas *Zacatecas* - ĝi estas la administra centro de la subŝtato.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 17 195 loĝantojn. El tiuj estas 8 427 viroj kaj 8 768 virinoj. La komunumo havas surfacon de 444 kvadratkilometroj kaj ĝi situas (meza punkto) je 2 420 metroj super la marnivelo. La kvanto de precipitaĵo (jare) estas 500 milimetroj. La geografia koordinatoj de la komunumo estas 22° 46′ norda latitudo kaj 102° 34′ okcidenta longitudo.

Sociogeografio
--------------

En la komunumo vivas 110 450 personoj kiuj aĝas 5 jaroj aŭ pli. El tiuj 284 personoj parolas indiĝenan lingvon. Tio egalas al 0,26 % de la personoj, kiuj aĝas 5 jaroj aŭ pli.

85 696 loĝantoj aĝas 15 jaroj aŭ pli. Inter ili estas 82 887 alfabetoj kaj 1 021 analfabetoj. Do 3,19 % de la loĝantoj, kiuj aĝas 15 aŭ pli estas analfabetoj.

Inter la virinoj estas 43 907 alfabetoj kaj 1 712 analfabetoj. Do la grado de analfabeteco inter virinoj estas 3,75 %. Inter la viroj estas 38 980 alfabetoj kaj 1 021 analfabetoj, do 2,55 % el la viroj estas analfabetoj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI

Eksteraj ligiloj
----------------

* Arkivigite je 2007-09-30 per la retarkivo Wayback Machine
**George LAZENBY** [ĝorĝ LEJznbi] (naskiĝis la 5-an de septembro 1939 en Queanbeyan, Novsudkimrio, Aŭstralio) estas aŭstralia fotomodelo kaj aktoro. Li plej konatiĝis pro sia rolo de la agento James Bond en la kineja filmo *On Her Majesty's Secret Service* de 1969.

Kariero
-------

George Lazenby post siaj lernejaj jaroj unue estis vendisto de aŭtomobiloj en Aŭstralio. En 1964 li translokiĝis al Anglio. Ankaŭ tie li komence vendis aŭtomobilojn, ĝis li renkontis la modan fotiston *Chard Jenkins*, kiu juĝis la junan aŭstralianon tre bonaspekta kaj konvinkis lin labori kiel fotomodelo. Li akceptis kaj sukcese aperis interalie en varbaĵoj pri vestaĵoj, kosmetikaĵoj kaj ĉokolado, ne nur en Britio, sed ankaŭ en Germanio, Francio, Italio kaj Svislando.

### Rolo de James Bond

Post la foriro de Sean Connery el la serio de kinejaj filmoj pri la brita fikcia agento James Bond la filmproduktisto *Albert R. Broccoli* urĝe serĉis posteulon por la titola figuro de la filmserio. La produktisto jam konis la tiam 29-jaran aŭstralianon, sed nur post kiam George Lazenby oficiale prezentis sian kandidatecon por la posteno, li akceptiĝis inter la eblaj kandidatoj. Lia bona aspekto kaj la fakto ke li pro multe da naĝado kaj atletiko havis tre sportecan korpon, fine kaŭzis ke li ricevis la rolon de la agento en la kineja filmo *On Her Majesty's Secret Service*, la unua kaj lasta filmo, en kiu la aktoro rolis la britan agenton. Pro tiu rolo li nomumiĝis por la filma premio *Golden Globe Award* en la kategorio "plej bona nova aktoro".

La filmprodukta firmao *Eon Productions* komence ofertis al li kontrakton pri sep jaroj kaj kvin kinejaj filmoj el la serio, sed li dumlonge ne subskribis, pro malinterkonsento pri kontraktaj detaloj. Nur post kiam la filmo jam estis finita, ĉiuj kontraktaj detaloj estis solvitaj, sed la aktoro pli kaj pli arogantis pro sia nova fameco kaj la ĉefoj de la filmprodukta firmao estis ĉagrenitaj pro la longega marĉandado, kaj decidis ke ili post tiu filmo serĉis plian, novan aktoron por la rolo. La fakto ke rezulte la aktoro ne akcentiĝis en la varbado pri la filmo, kaj ke la filma rolo estis kreita por la multe pli konata aktora kolego Sean Connery, kontribuis al ne tro granda sukceso de la filmo. Poste, George Lazenby aktoris en malpli konataj aventuraj filmoj, interalie en pluraj parodioj pri James-Bond-filmoj, kaj plu fotiĝis por varbaĵoj.

Privata vivo
------------

George Lazenby havis unuan geedzecon kun la gazeta heredantino *Christine Townson*. El tiu geedzeco rezultis du infanoj. En 2002 li komencis duan geedzecon kun la eksa tenisistino *Pam Shriver*. El tiu geedzeco rezultis tri infanoj. Aŭguste 2008 Pam Shriver anoncis divorciĝon.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio George Lazenby en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* George Lazenby ĉe Interreta filma datumbazo (angle)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 305435
* GND: 102691227X
* LCCN: no97039148
* VIAF: 64206618
* ISNI: 0000 0001 1950 5883
* SUDOC: 237193124
* BNF: 14036648f
* MBA: 2a979abd-1d8e-4cf6-bbe5-f46a835c2a48
* NKC: xx0164276
* ICCU: UBOV493709
* BNE: XX1277996
 |
**Songo** estas stilo de kuba muziko, kiun disvolvis Changuito, perkutinstrumentisto de la grupo Los Van Van. Ĝi distingiĝas per la uzado de diversaj perkutinstrumentoj kiel timbaleoj, bovtintiloj, lignoblokoj, elektraj tamburoj kaj cimbaloj same kiel per frapteĥniko per la manoj.

Historio
--------

La songo estas afrikokuba ritmo derivita de la kuba sono, ellaborita ekde la sepdekaj jaroj en la orkestro Los Van Van de Juan Formell. Ĝian patrecon oni ĝenerale atribuas al la perkutinstrumentisto kaj frapinstrumentisto José Luis Quintana, alinome *Changuito*. 

Songo estas esence ritmo, kvankam kelkaj inklinas konsideri ĝin ĝenro, ĉar ĝi ebligas la enigon de aliaj nuntempaj stiloj ne latinamerikaj kiel la ĵazo aŭ el funko. Ĝin disvolvis en Havano krom Changuito kaj Los Van Van ankaŭ perkutistoj kaj muzikistaroj kiel *Ritmo Oriental, Los Latinos, Los Reyes 73, Grupo Irakere* kaj aliaj. La songo estas ankaŭ antaŭanto de la timbo aŭ "salsa cubana", speco de salsa sono, sed kun kuba stampo.

Multaj latinamerikaj muzikistoj priskribis songon kiel speco de soŭlo; Juan Formell diris, ke "es la síntesis de una personalidad, de una manera de ser y de sentir la música, un resumen de culturas y manera de hacer de un músico polifacético y original" [estas la sintezo de personeco, de maniero de esti kaj de senti la muzikon, resumo de kulturoj kaj farmaniero de multfaca kaj originala muzikisto].

Kiam oni ludas songon, la perkutado ĉiam frapas en la baso bazan modelon nomata "tumbao" kaj poste konstruas per la manoj. La tumbao estas ludata per la timbalo sur la kvara taktotempo kaj en paŭzo de la dua je 4/4-a takto. La perkutado en la songo estas pasie ludata en la unua linio, kio ne signifas, ke du frapinstrumentaroj aŭ timbaloj povas que dos baterías o timbales puedan tocar al mismo tiempo.
Lampo *Bubble*.
**George Nelson** (Hartford, Konektikuto, 1908 - Novjorko, 1986) estis usona arkitekto kaj fasonisto. Li diplomiĝis por arkitekto je la Universitato de Yale kaj studis artojn en Romo.

Li elstaris en industria fasonado, precipe en la kreo de objektoj por internoj, mebloj, lampoj, ktp. Konataj estas liaj seĝoj *Pretzel*, *Mashmallow* kaj *Coconut*.

Same kiel Paul László, Charles Eames kaj Isamu Noguchi, li konatiĝis pro la objektoj por la kompanio Herman Miller.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio George Nelson en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

angle Oficiala retejo de George Nelson.  

hispane Biografio kaj projektoj de George Nelson.  

germane George Nelson[*rompita ligilo*] je vitra


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 433108
* GND: 119252600
* LCCN: n79006998
* VIAF: 54265995
* ISNI: 0000 0000 8383 4609
* SUDOC: 076120848
* BNF: 12572603x
* ULAN: 500017574
* NDL: 00524724
* RKD: 314396
* NKC: jn20000701306
* BNE: XX4868823
 |
**Jakob Morenga** (familia nomo ankaŭ literumata *Jacobus, Jakobus* kaj *Jacob*, familia nomo ankaŭ *Marengo*; naskiĝis en ĉ. 1875 en  Germana Sudokcidenta Afriko, la nuntempa Namibio; mortis la 19-an de septembro 1907 proksime al *Eenzamheid*, loko afrikanse nomata "soleco"), konata kiel la "nigra Napoleono", estis unu el la plej gravaj gvidantoj en la ribelo de hereroj kaj namoj de 1904 ĝis 1908.

La militado de la hereroj kaj namoj diferencis unu de la alia: Dum la hereroj serĉis senkaŝan batalkampon, la namoj kaj orlamoj (inter alie la bondelzvartoj, kiuj ribelis jam en 1903) preferis sekretan batalon de embusko kaj tiel povis kaŭzi gravajn perdojn al la germana protekta trupo. Ĉi tio kaŭzis registaran krizon en Berlino kaj ekigis novan elekton de la nacia parlamento *Reichstag* - la tiel nomata "Hotentota elekto" la 25-an de januaro 1907.

Morenga estas konsiderata unu el la unuaj modernaj gerilanoj. En la lastaj jaroj de sia vivo li estis popola heroo por la sudokcidentaj kaj sudaj afrikanoj kaj unu el la ĉefaj malamikoj de la germana kolonia potenco. Imperiestro Vilhelmo la 2-a persone proponis por lia mortigo premion de 20 000 regnaj markoj. Jakob Morenga falis en 1907 kontraŭbatalante siajn britajn persekutantojn, kiuj ĉi-kaze kunlaboris kun la germana militistaro.



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 710777
* GND: 137933746
* LCCN: n78039277
* VIAF: 6190994
* ISNI: 0000 0000 7882 4289
* SUDOC: 079256082
 |
La ***wasei-eigo*** (和製英語, laŭvorte «Angla fabrikita en Japanio») estas aro de esprimoj Japanlingvaj, kies etimologio estas plene aŭ parte angla kaj kiu estas uzita en Japanio, sen ekzisti tiaj en la anglaparolantaj landoj.

Plej komune, temas pri mallongigo de du anglaj vortoj (laŭ ilia silaba transskribo en strekaj kanaoj por faciligi ilian uzon), konservante la sencon aŭ la ideon esprimitan en la originala. Oni povas renkonti ilin tiom en la populara lingvo, ol en la industrio, sub formo de markoj. Iuj termoj de *wasei-eigo* foriris Japanion. Oni ne konfuzu ilin kun la *gairaigo*, kiu estas Japana vorto devenanta rekte el fremda lingvo.

Ekzemploj
---------

Ekzemploj de *wasei-eigo* :

* *Karaoke* (カラオケ): el la japana *kara* (signifante malplena) kaj la angla *orchestra* (orkestro).
* *Pokémon* (ポケモン, *pokemon*): el la angla *pocket* (poŝo) kaj *monster* (monstro).
* *Light novel* (ライトノベル, *raito noberu*), foje mallongigita *ranobe* (ラノベ).
* *Lolicon* (ロリコン, *Rorikon*).
* *Cosplay* (コスプレ, *kosupure?*).
* *Girls' Love* (ガールズラブ, *gāruzu rabu?*)

Eksteraj ligiloj
----------------

* angle What are these pseudo English words like salaryman? (kun aliaj ekzemploj)
Notoj de la unua paĝo
Presaĵo de la sceno de Goethe
**Gretchen am Spinnrade** estas lido de Franz Schubert el la jaro 1814. Ĝi baziĝas sur sceno el la tragedio *Faŭsto* de Johann Wolfgang von Goethe. Schubert publikigis gin en 1821 kiel verknumero 2 (D 118). *Gretchen am Spinnrade* estas krom la muzikigo de la balado *Erlkönig* unu el liaj unuaj sukcesaj lidoj.

Priskribo
---------

Franz Schubert, litografio de C. Helfert laŭ Josef Kriehuber, (postmorta)
Gretchen kantas dum la ŝpinado kaj pensas pri ĉiuj siaj interparoladoj kun Faŭsto.

Ĉi tiu lido estas verkita en rondeloformo (ABACADA). La akompanado imitas la radŝpinilon per daŭre turniĝaj sesdekononotaj figuroj de la dekstra mano, en la maldekstra mano oni aŭdas kvazaŭe la piedon, tretantan la pedalon por la inercirado, el kio rezultas reage sur la teksto akceloj kaj malakceloj, kiuj montras la eksciton aŭ malatenton de Gretchen. Samtempe la akompanado ankaŭ sonprentre respegulas la maltrankvilon de Gretchen („Meine Ruh ist hin" - mia trankvilo estas for) kaj ties maldekstra mano ŝian batan koron. Je la supro de la peco haltas la piano, kiam Gretchen subite estas distrata per la penso pri la kiso de Faŭsto. Poste Gretchen denove komencas turni la inerciradon kaj ŝpini.

Sonregistraĵoj
--------------

Rimarkindaj sonregistraĵoj ekzistas de

* Elly Ameling kaj Jörg Demus
* Elly Ameling kaj Dalton Baldwin
* Barbara Bonney kaj Geoffrey Parsons
* Janet Baker kaj Gerald Moore.
* Nina Hagen, Street CD, 1991, sub la titolo *Gretchen*
* Anne Sofie von Otter, Schubert-Lieder kun orkestro, akompanata de la Ĉambrorkestro de Eŭropo sub Claudio Abbado.

Pliaj rimarkindaj sonregistraĵoj devenas interalie de Kathleen Ferrier, Renée Fleming, Christa Ludwig, Gundula Janowitz, Jessye Norman, Irmgard Seefried, Elisabeth Schumann, Lotte Lehmann, Rosette Anday kaj Elisabeth Schwarzkopf.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Gretchen am Spinnrade en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Germanlingva teksto Arkivigite je 2015-02-10 per la retarkivo Wayback Machine
* Sonregistraĵo de Jeannine Altmeyer kun Val Underwood, piano Arkivigite je 2011-10-07 per la retarkivo Wayback Machine
* Akompanaĵo por kunkantado ĉe impresario.ch
* Gretchen am Spinnrade: Liberaj muziknotoj por elŝuti de International Music Score Library Project.
* Noteldono kaj MIDI-dosiero ĉe mutopiaproject.org Arkivigite je 2021-03-09 per la retarkivo Wayback Machine
Vidaĵo de Alkazaro de Segovio ekstere de la urbo.
La **Alkazaro de Segovio**, en hispana *Alcázar de Segovia*, estas unu el la plej elstaraj monumentoj de Segovio, Hispanio, kiu stariĝas sur monteto en la kunfluejo de la riveroj  Eresmo kaj Klamoro.

La alkazaro estis konstruita inter la 12-a kaj 16-a jarcentoj, multfoje restaŭrita kaj ampleksigita, eble ekde Alfonso la 10-a ĝis Filipo la 2-a. Al tiu ĉi lasta ŝuldiĝas ĝia nuna aspekto, ĝia "silueto" igas ĝin unika inter la hispanaj kasteloj.

Dum la Mezepoko, kaj pro la sekureco kaj la proksimeco al la ĉasejo, la Alkazaro konvertiĝis en unu el la plej ŝatataj rezidejoj de la Gereĝoj de Kastilio, speciale de Alfonso la 10-a. Ĝi estis multfoje loĝata kaj eĉ estis unu el la plej luksaj kastelo-palacoj en la 15-a jarcento.

En la interno, la salonoj kaj ĉambroj estis dekoraciataj lukse kaj bele fare de pentristoj kaj artistoj el mudeĥara stilo. Nuntempe ĝi gastigas muzeon kaj militistan arkivejon.

Vidu ankaŭ
----------

* *Alcázar*

Eksteraj ligiloj
----------------

* Patronato de la Alkazaro de Segovio

* Alkazaro de Segovio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Alkazaro de Segovio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 302370
* GND: 4443101-6
* LCCN: sh89001093
* VIAF: 316736328 237436374, 316736328
* ULAN: 500308864
* BNE: XX83953
 |
**Servus Servorum Dei** estas latina sintagmo tradukebla per «Servisto de la servistoj de Dio», uzita ofte de la papoj komence de dokumentoj, kiel buleoj, al la tuta katolika komunumo.

Historio de «Servus servorum Dei»
---------------------------------

La unua elpensanto kaj uzanto de la frazo estis papo Sankta Gregorio la 1-a,[1] kiu papis ekde 590 ĝis 604, eble referencante al simila, sed sence malsama, kiun ekuzis Johano ĉefepiskopo de Konstantinopolo. Tiu ĉi ekuzis la titolon de Patriarko Ekumana. Gregorio, kiu antaŭe estis praktike longatempa ambasadoro de la Roma Eklezio ĉe la Imperia Kortego de Konstantinopolo, elpensis por si ion malpli pompan, kvankam funditan sur vera aŭtoritato, aŭtoritato kiu devas esti kaj prezentiĝi humile.

Tiu titolo estis laŭ iuj jarcentoj preskaŭ ignorita sed ekde la 9-a jarcento ĝi konstante aperas en la lingvaĵo de la papoj. Foje ankaŭ civilaj regantoj revestis sian aŭtoritaton per tia frazo, sed ekde la 12-a jarcento ĝi restis distinga heredaĵo de la papoj.

Ekde la Dua Vatikana Koncilio la papoj uzis tiun frazon por dedukti el ĝi novan koncepton pri la praktikado de papado kaj por igi la oficojn de la Sankta Seĝo pli simplaj kaj malpli regaj: Paŭlo la 6-a rezignis uzi la papan tiaron (kaj aŭkciigis la sian en Novjorko) kaj neniu el siaj posteuloj ĝin reprenis; papoj Johano Paŭlo la 1-a, Johano Paŭlo la 2-a kaj Benedikto la 16-a rezignis ankaŭ papan kronadon, opciante male por simpla liturgia inaŭguro. Dum tiuj inaŭguraj ceremonioj, anstataŭ kroniĝi per la papa tiara, la tri homoj ricevis paliumon. 

Krome, la Majesta pluralo estis praktike aboliciita, parole kaj skribe, kaj anstataŭe reaperis la "mi" (la unua tion farinta estis Paŭlo la 6-a); ĝi tamen restis en la latina lingvo, lingvaĵo en kiu, kiel ankaŭ en la greka, la iom nepersona "nos" (ni) efektas opone al tiu reala de la enparola "ni" (kiel, se ekzempli per la Biblio, en Rm 1,5) "per kiu ni ricevis gracon kaj apostolecon por obeemo de fido ĉe ĉiuj nacioj pro lia nomo".

Fakte en sia *Motu Proprio* Summorum Pontificum, Benedikto la 16-a uzas la malfortiĝan latinan reĝecan "nos (= ni)".

Biblia fono
-----------

La esprimo reeĥas la hebrean poliptoton en kiu subjekto plus kvalifika komplemento konstruas la absolutan superlativon kun signifo de "vera servisto, tuta servisto".

Tiu papa epiteto havas ankaŭ biblian fonon en la Evangelio laŭ Mateo 20, 25 - 27: «25 Sed Jesuo, alvokinte ilin al si, diris: Vi scias, ke la regantoj de la nacioj kondutas kiel sinjoroj super ili, kaj iliaj granduloj ekzercas aŭtoritaton super ili. 26 Ne tiel estos inter vi; sed kiu volas esti granda inter vi, tiu estu via servanto; 27 kaj kiu volas esti la unua inter vi, tiu estu via servisto".

Jam en la Malnova ĝi sonis tiel (Palmo 3, 9-10): "Parolu, Sinjoro, via servisto vin aŭskultas".

Referencoj
----------

1. ↑   "Servus servorum Dei". Catholic Encyclopedia. New York: Robert Appleton Company. 1913; Katolika Encikopedio = Servus servorum Dei.
La **kalvinana preĝejo** estas sakrala konstruaĵo en urbo Szentgotthárd (Hungario), pli precize en urboparto Rábakethely.

Historio
--------

La unua mencio pri kalvinanoj en Szentgotthárd okazis en la 1600-aj jaroj. En la sekvaj jarcentoj ili vivis sporade. En la frua 20-a jarcento ili fondis komunan eklezian grupon kun la luteranoj, sed en 1939 ili fondis kalvinanan filion, kiu estis sendependa de la luteranoj. Ekde 1940 okazis kalvinana diservo en junulara domo, ekde 1945 en la luterana preĝejo (Szentgotthárd). En 1946 oni deklaris memstaran statuson anstataŭ filio, post 3 jaroj oni aĉetis etaĝan domon, kie spite la malfacilaĵojn oni kreis preĝdomon kaj pastran loĝejon. La preĝdomo estis konsekrita en 1958. Post jardekoj stato de la domo malboniĝis, tial la diservoj okazis en la kulturdomo. La preĝdomo estis forvendita en 1997 kaj la nun videbla kirko estis konstruita inter 1798 kaj 2002.

Konstruaĵo
----------

La kirko situas sola en korto kaj aspektas plene moderna. Ĝi etendiĝas laŭlarĝe. La fasado estas simetria, meze la kvadrata turo reliefas, sed malsupre antaŭĉambro estas kun la enirejo.

Fontoj
------

* hungare kun foto
* hungare


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Uĥao
**Uĥao** (ruse *уха*) estas fiŝa supo, kiun kutime preferas prepari en gamelo fiŝkaptistoj kaj turistoj piknikantaj ĉe lignofajro el ĵus kaptita fiŝaro.

**Ingrediencoj** por 4 porcioj: malgrandaj fiŝoj (perĉo, perko k.a.) - 400g; grandaj fiŝoj (sandro - 250g kaj lojto - 250g); 5-6 mezgrandaj terpomoj; 2-3 cepbulboj; 1 petrosela radiko; 10-12 pizoj da piprarbedo; verdaj petroselo kaj aneto po 25g; 3 laŭraj folioj; akvo -2 litroj; salo laŭguste.

**Preparo**: Senskvamajn kaj senviscerajn malgrandajn fiŝojn metu en staminon kaj nodu ĝin. Metu ĝin en gamelon kun malvarma akvo. Post kiam akvo ekbolas, forigu ŝaŭmon, aldonu distranĉitan petroselan radikon, senŝelajn cepbulbojn, laŭrajn foliojn, pizojn de piprarbedo kaj kuiru 30 minutojn. Poste eligu la staminan saketon kaj aldonu distranĉitajn terpomojn kaj pecojn de grandaj fiŝoj. Kuiru 15 minutojn. Dum preparado la gamelon ne necesas kovri, do 0,5 litroj da akvo kutime vaporiĝas kaj sekve buljono iĝas pli densa kiel konsomeo. En ĉiun teleron metu distranĉitajn verdan petroselon kaj aneton.

Kiam oni piknikas en naturo, do lertaj kuiristoj fine de kuirado metas en la gamelon brulnigran ŝtipon el la lignofajro por bona gusto.

* Kategorio Uĥao en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Flago de Ĝibraltaro** estas longforma standardo de la Blazono de Ĝibraltaro, koncedita de la reĝino Isabel la 1-a (Kastilio) la 10-an de julio 1502.

La flago estis normaligita en 1982 kaj estas formita de du horizontalaj bendoj de blanka (pinto, duobligas larĝon) kaj ruĝa kun kastelo en la centro de la blanka bendo. Pendante de la kastelpordego estas orŝlosilo koncentrita pri la ruĝa bendo. La flago devojiĝas de aliaj britaj transmaraj teritorioj, ĉar ĝi ne estas brita flago. La kastelo ne similas ajnan en Ĝibraltaro, sed laŭsupoze reprezentas la fortikaĵon de Ĝibraltaro. La ŝlosilo laŭdire simbolas la signifon de la fortikaĵo kiel defendejo kaj kontrolejo de la Ĝibraltara Markolo. Kiel aliaj britaj dominioj kaj kolonioj Ĝibraltaro ekuzis kiel propran ﬂagon bluan standardon kun la brita ﬂago en supra angulo apud la masto. Ene de la ﬂago aperis ankaŭ propra simbolo de la kolonio, ĉi-foje kastelo kun ŝlosilo kaj la latin-lingva moto "Montis Insignia Calpe" (Flago de la Monto Calpe), ĉar Calpe estis la nomo havigita de la romianoj al la Ĝibraltara Rokego.

La flago estas hisita ĝenerale en Ĝibraltaro, foje oficiale kune kun la Union Jack kaj flago de la Eŭropa Unio, kvankam verdire la teritorio ne formas parton de la Eŭropa Unio kaj tiele eŭropunianoj bezonas pasporton por eniri en la teritorio. Elstaraj lokoj kiuj uzas la flagon inkludas la limon kun Hispanio, ĉe pinto de La Roko kaj ĉe la Parlamentejo.

La flago estas simbolo de ĝibraltara naciismo, kaj estas populara inter ĝibraltaranoj. Por la Ĝibraltara Nacia Tago (10-an de septembro), multaj ĝibraltaraj hejmoj kaj oficejoj pendigas la flagon de iliaj fenestroj kaj balkonoj, kaj kelkaj individuoj eĉ uzas kaj vestas iliajn veturilojn per la flago por festado de la nacia tago. Tio ankaŭ estis vidata dum la festadoj de 2004 de la tricentjariĝo de brita Ĝibraltaro.

Notoj
-----

1. ↑  Lukas Toczki, "Britaj koloniaj ﬂagoj en la Mediteranea Maro", VENTO, numero 9, Aŭgusto 2021. pp. 9-10.

* Kategorio Flago de Ĝibraltaro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 350282
 |



|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rNaciaj flagoj en Eŭropo |
| --- |
| Albanio • Andoro • Armenio • Aŭstrio • Azerbajĝano • Belgio • Belorusio • Bosnio kaj Hercegovino • Britio • Bulgario • Ĉeĥio • Danio • Estonio • Finnlando • Francio • Germanio • Grekio • Hispanio • Hungario • Irlando • Islando • Italio • Kartvelio • Kipro • Kosovo • Kroatio • Latvio • Liĥtenŝtejno • Litovio • Luksemburgo • Makedonio • Malto • Moldavio • Monako • Montenegro • Nederlando • Norvegio • Pollando • Portugalio • Rumanio • Rusio • San-Marino • Serbio • Slovakio • Slovenio • Svedio • Svislando • Turkio • Ukrainio • Vatikano |
| **Ŝtatoj limigite agnoskitaj:** Abĥazio • Ĉednestrio • Kosovo • Montara Karabaĥo • Sud-Osetio • Turka Nord-Kipro |
| **Dependaĵoj kaj aliaj teritorioj:** Aĝario • Alando • Azoroj • Ferooj • Gagauzio • Gernsejo • Ĝibraltaro • Madejro • Manksinsulo • Naĥiĉevano • Svalbardo • Vojvodino |
| 
Vidu ankaŭ: Flagoj de Afriko, Ameriko, Azio, Oceanio, internaciaj organizaĵoj • Listo de naciaj flagoj • Listo de naciaj emblemoj |

 |
Bajánsenye, church
**Bajánsenye** [bajanŝenje] estas malgranda vilaĝo en Hungario en regiono **Okcidenta** Transdanubio, en departemento Vas (Hungario), en subregiono de Őriszentpéter.

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 22 km²
* Loĝantaro: 550
* Poŝtkodo: 9944
* Telefonprefikso: 94
* Koordinatoj: 46°48′06″N 16°23'03″E

Bajánsenye konsistas el 4 iamaj vilaĝoj: **Bajánháza**, **Senyeháza**, **Dávidháza**, **Kotormány**, kiuj unuiĝis en du manovroj, en 1939 kaj 1950. La lasta vilaĝo estas turkdevana, ja la hungaroj ankaŭ turkaj tribetoj alvenis. La aliaj estas hungaraj nomoj.

Historio
--------

La alvenintaj hungaroj en 895 trovis tie montetojn, deklivojn. La tuta regiono iĝis limgardejo, sentinelserio. Ĉi tie la vilaĝoj konsistis ne el apudaj domoj, sed el sporadaj farmoj. Ĉiu farmo konstruiĝis sur montetopintojn. La loĝdomo, stalo kaj ceteraj konstruaĵoj formis kvadraton, tiel la loko estis defendebla. Tiu sistemo en Hungario troviĝas nur ĉi tie en la ĉirkaŭaĵo. La tataroj kaj la turkoj ne povis detrui tiujn vilaĝojn.

La vilaĝo estas trapasejo kaj fervoje, kaj voje al Slovenio. Apud la komunumo estas artefarita fiŝlago. En la komunumo estas katolika kaj luterana preĝejoj. En la alia flanko de la landlimo estas Hodoš, kun kiu estas frataj kontaktoj.

Kaj en Bajánsenye, kaj en Hodoŝ nuntempe nuliĝis la historiaj farmoj, tamen estas parto de Nacia Parko **Őrség** kaj Hanság.
**UŜE-eĥo** en la 1930-aj jaroj estis esperantlingva politika gazeto por propagandi inter esperantistoj realigon de vizia "Uniĝintaj Ŝtatoj de Eŭropo" (UŜE). Fondinto, eldonisto kaj redaktanto estis la germana instruisto, librovendisto kaj eldoninto Josef Zauner (1895-1959) en Timiŝoaro, Rumanio. 

Unua numero aperis en januaro 1930; en tiu jaro aperis 4 numeroj kun entute 24 pagoj je formato 24x32 cm. De januaro 1931 ĝis julio 1933 sekvis pliaj 8 numeroj kun 32 paĝoj je plia larĝa formato 32x48 cm. Pri tiuj 12 unuaj eldonaĵoj la Enciklopedio de Esperanto publikigita en 1934 pozitive juĝis: "Vigla redaktado, interesaj artikoloj kaj lertaj ilustraĵoj pri la eŭropa problemo kaj por propono de UŜE". Ĝis la numero 35 de januaro 1935 la gazeto regule plu aperis en la pli vasta formato de 32x48 cm, kaj certe ankaŭ post 1935 daŭre aperis, nur ke pri tiu lasta periodo ĉi tie ankoraŭ ne notiĝis informoj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* titolpaĝo de la numero 35 de januaro 1935 en *ipernity*, arkivigite laŭ stato de novembro 2016

Noto
----

Ĉar la eldoninto Josef Zauner mortis en 1959, laŭ la politiko de kopirajto komence de **2030** eblos en la vikimediaj projektoj libere alŝuti materialojn pri la gazeto, ekzemple ankaŭ la supre ligitan titolpaĝon de janaro 1935. Tiujn malmultajn jarojn ankoraŭ eblas atendi.

  


|  |  |
| --- | --- |
|  Kopirajto | Ĉi tiu artikolo baziĝas (parte aŭ tute) sur artikolo el la **Enciklopedio de Esperanto**.

---

La originala teksto kontroleblas en interreta arkivo de la fonto. |
Sub **Ruhr-okupacio** oni komprenas la franc-belgan okupadon de la Ruhr-regiono en 1923. Post kiam Francio opiniis ke Germanio ne pagis sufiĉe da reparacioj pro la unua mondmilito en certa tempodaŭro, ĝi kaj Belgio invadis en januaro tiun regionon en Germanio, kiu estis grava pro industrio kaj karbominado. Britio kritikis la okupacion.

Unue la germana registaro respondis per pasiva rezistado, kaj kelkaj teroristaj grupoj atakis la okupantojn. La pasiva rezistado (ekz. plupago de salajroj de strikantaj ŝtatoficistoj kaj laboristoj) estis kontribuo al la hiperinflacio tiam en Germanio. Cetere minacis en Germanio ribeloj de dekstraj kaj maldekstraj ekstremistoj.

En septembro 1923 la nova registaro sub Gustav Stresemann deklaris la ĉeson de la pasiva rezistado, kaj ekeblis intertrakti kun Francio kaj Belgio pri fino de la okupacio. Konforme al la Dawes-plano de 1924 la francaj kaj belgaj trupoj eliris en julio-aŭgusto 1925. Dum pluraj jaroj okupataj restis partoj de Germanio okcidente de la Rejno. En politika senco la okupacio havis negativajn rezultojn por Francio, ĉar ĝi perdis la internacian simpation.

Esperanto
---------

Pro la okupacio, estis timoj pri francaj kaj belgaj partoprenantoj de la Universala Esperanto-Kongreso tiujare en Nurenbergo. Tial LKK, subtenate de la Konstanta Komitato de l' Kongresoj, petis ilin resti hejme, ĉar la veno povus kaŭzi neagrablajn okazojn.

Referencoj
----------

1. ↑  Die neutrale Sprache, p. 192.

* Kategorio Ruhr-okupacio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Bajna** estas vilaĝo en Hungario en regiono Meza Transdanubio, en departemento Komárom-Esztergom, en Distrikto Esztergom apud Nyergesújfalu, Bajót, Nagysáp, Epől, Szomor kaj Gyermely.

Kastelo de Bajna

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 37  km²
* Loĝantaro: 2000
* Poŝtkodo: 2525
* Telefonprefikso: 33

Geografio
---------

Bajna situas sur malebenaĵo ĉe montaro Gerecse, laŭ flankovojoj. La plej proksima urbeto estas Tokod.

Historio
--------

Preĝejo de Bajna
La skribita historio de vilaĝo Bajna, kiu nun havas du mil loĝantojn, estas kondukebla reen ĝis la 11-a jarcento, ja, en 1087 ĝi estis jam loko kun domoj. La preĝejo estis konstruita en 1484 kun unu navo en gotika stilo, kaj en 1880 estis plilarĝigita kun kvernavo kaj du flankonavoj dank’ al János Simor la primaso de Esztergom. Ankaŭ la lernejon konstruigis Simor al siaj amataj kredantoj. La golgoto de Csimar, proksime al la vilaĝo, staras sur la loko de preĝejo de detruita vilaĝo en la turkaj tempoj, kun praa kruco el ruĝa marmoro. La famon de Bajna tamen ne donis ĝi, sed la tiel nomita kastelo de Sándor-Metternich. La grafo Móric Sándor, kiu vivis en la 19-a jarcento, kaj estis obstina, necedema, flamiĝema homo. Li vetinte saltigis malsupren de la balkono de la kastelo per sia ĉevalo. La ĉevalo pereis pro atrakcio, sed la grafo estas menciata eĉ hodiaŭ en la vilaĝo la diablorajdisto. La grafo transkonstruigis la kastelon por sia amatino, Leontina la filino de kanceliero Metternich laŭ la planoj de fama hungara arĥitekto József Hild.

Vidindaĵoj
----------

* Kastelo de Bajna
* Preĝejo Sankta Adalberto (Bajna)

Famaj nomportantoj
------------------

* ĉefministro Gordon Bajnai
**Salzach** [ZALcaĥ] estas flanka rivero de Inn. Ĝi fontas en Aŭstrio kaj de Salzburg ĝis sia fino formas la landlimon inter Aŭstrio kaj Germanio. La rivero longas ĉirkaŭ 225 km.

La nomo *Salzach* signifas "sal-rivero". Tio rilatas ne al la gusto de la akvo, sed al la fakto, ke jam antaŭ longa tempo oni uzis la riveron por transporti salon el la minejoj de Hallein kaj Berchtesgaden.

De sia fonto ĝi fluas unue ĉ. 80 km orienten inter la montoĉenoj de la centraj kaj de la nordaj Alpoj. Ĉe urbo Sankt Johann ĝi kurbiĝas norden, trarompas la nordajn Alpojn ĉe pasejo Lueg kaj tenas tiun direkton ĝis sia fino. La trarompejo germane nomiĝas *Salzachöfen* (= fornoj de Salzach).

La fluejo de Salzach estas parte arte firmigita per ŝtonoj, sed ne havas akvobaraĵojn. Tio estas unikaĵo inter la nordaj alpaj riveroj. Pri la rektigo kaj de Saalach kaj de Salzach engaĝiĝis Oskar Meyer.

Urboj ĉe rivero Salzach
-----------------------

* Mittersill (AT)
* Bruck (AT)
* St. Johann im Pongau (AT)
* Bischofshofen (AT)
* Hallein (AT)
* Salzburg (AT)
* Freilassing (DE)
* Laufen (Salzach) (DE) kaj Oberndorf (AT)
* Tittmoning (DE)
* Burghausen (DE)

Laufen kaj Oberndorf estas kontraŭaj kaj ligitaj per lima ponto. Pliaj limaj pontoj estas ĉe Tittmoning kaj ĉe Burghausen (2).

Inter Salzburg kaj Bruck la sola fervoja ligo inter orienta kaj okcidenta Aŭstrio sekvas la riveran valon. Ĉe Bruck ĝi transiras al la najbara valo de rivero *Saalach*, flanka rivero de Salzach.

* la rivero ĉe la loko Ostermiething en Aŭstriola rivero ĉe la loko *Ostermiething* en Aŭstrio
* rivera gorĝo Salzachöfenrivera gorĝo *Salzachöfen*
* panoramo de Salzburg somere kaj...panoramo de Salzburg somere kaj...
* vintre, vidata de la rivera bordovintre, vidata de la rivera bordo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Salzach en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Arkivigite je 2009-05-29 per la retarkivo Wayback Machine
* 
* 
* Arkivigite je 2009-07-22 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 35498
* GND: 4051414-6
* LCCN: sh89006037
* VIAF: 243432356
* NKC: ge206807
 |
Anton Pieck (1980)
**Anton Franciscus Pieck** (Den Helder, 19-a de aprilo 1895 - Overveen, 24-a de novembro 1987) estis nederlanda pentristo, desegnisto kaj grafikisto.

De 1920 ĝis 1960 Anton Pieck estis desegno-instruisto en Bloemendaal Noord-Holland. La desegnaĵojn kiujn li faris, havis tre propran stilon, ofte fabeleca kaj nostalgia laŭ karaktero, kaj montras la grandan fantazion kaj detalan precizecon. Liaj ilustraĵoj fariĝis eksterordinare popularaj. La etosplenaj desegnaĵoj regule videblas sur naskiĝokartoj kaj kalendaroj.

Efteling
--------

Pieck ankaŭ estas la projektinto de la originala fabelparko De Efteling en Kaatsheuvel, kiu elkreskis ĝis unu el la plej gravaj plezurparkoj en Nederlando, kaj ankaŭ ekster Nederlando ĝi famiĝis.

Autotron
--------

Voorste Venne
En 1968 Anton Pieck estis alparolita de sinjoro Lips por formplani konstruaĵon por lia kolekto da antikvaj aŭtomobiloj. Ĉi tiu konstruaĵo estis inaŭgurita en 1972 en Drunen. Ĝi fariĝis impona konstruaĵo kun oficejoj, restoracio kaj granda ekspoziciejo. Kiam oni volis plivastigi la Autotronon kun plezurparko, sed ne ricevis permeson por tio, oni translokigis la Autotron al Rosmalen. Oni konservis la konstruaĵon en Drunen kaj Ĝi nun havas aliajn destinojn. La nomo estas ŝanĝita en "De Voorste Venne".

Anton Piecklernejo
------------------

En Kaatsheuvel estas lernejo nomita laŭ Anton Pieck.

Busto
-----

La skulptisto Kees Verkade faris bronzan buston de li, kiu troviĝas en la vilaĝo Overveen (komunumo Bloemendaal) Noord-Holland .

Anton Pieck Muzeo
-----------------

Ekde 1984 en Hattem (Gelderland) estas Anton Pieck Muzeo kun la nomo: "Huis voor Anton Pieck" (Domo por Anton Pieck).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Anton Pieck en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Anton Pieck Muzeo en Hattem
* La Anton Pieck Dokumentada Centro Arkivigite je 2007-10-15 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 216035
* GND: 119303825
* LCCN: n50019735
* VIAF: 93197391
* ISNI: 0000 0001 0925 5315
* SUDOC: 129327352
* BNF: 126315461
* BPN: 05039936
* ULAN: 500122729
* RKD: 63350
* NKC: xx0272649
* BNE: XX5454936
 |
**Intuicia logiko** aŭ **intuiciisma logiko**, foje pli ĝenerale nomita **konstrua logiko**, referencas al sistemoj de simbola logiko kiuj diferencas el la sistemoj uzataj por klasika logiko per pli fermita montrado de la nocio de konstrua pruvaro. Partikulare, sistemoj de intuicia logiko ne inkludas la leĝon de la ekskludita mezo kaj la nuligon de la duobla neado, kiuj estas fundamentaj reguloj de la inferenco en klasika logiko.

Formaligita intuicia logiko estis origine disvolvigita de Arend Heyting por havigi formalan bazon por la programo de intuiciismo de Luitzen Egbertus Jan Brouwer. El pruvteoria perspektivo, la kalkuloj de Heyting estas limigo de klasika logiko en kiu la leĝo de la ekskludita mezo kaj la nuligo de la duobla neado estis forigitaj. La ekskludita mezo kaj la nuligo de la duobla neado povas ankoraŭ esti pruvataj por kelkaj propozicioj en ia kazo pre de kazbazo, tamen, sed tio ne estu universala kiel ĉe la klasika logiko.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 725008
* GND: 4162199-2
 |
Anton TOMIC
**Anton TOMIĆ** estis jugoslava esperantisto, naskita en 1906, kiu loĝis en Kolombio kaj multe laboris por La Internacia Lingvo en Kolombio. Li estis filo de Stanislav Tomić, inĝeniero, kaj ankaŭ esperantisto, aŭtoro de pluraj verkoj, kiu alvenis al Kolombio por labori en la konstruado de fervojo en la regiono de Antjokio.

Anton Tomić estis delegito de UEA ekde la jaroj 1932 (al 1938?), kiam li loĝis en urbo Medellin kaj laboris kiel oficisto. Li atingis kolombian ŝtatanecon en la jaro 1946.

Poste li loĝis en la kolombia ŝtatĉefurbo Bogoto, kaj ekde la jaro 1950 (al 1958?) li estis delegito de "Universala Ligo". Tiujare li ankaŭ komencis instrui Esperanton en la lernejo "República Argentina" de tiu urbo.

Dum sia daŭra agado por Esperanto, s-ro Tomić ankaŭ okupiĝis pri la diskonigado de kolombia kulturo en eksterlando, precipe en sia patrujo, kaj tiucele sendadis kolombiajn dokumentojn al Boegrado, Sarajevo kaj Zagreb.

Inter la tradukaĵoj faritaj de Anton Tomić, estas tre ŝatata far la kolombiaj esperantistoj *"Kompatinda Maljunulineto"*, traduko el tre populara fabelo *"La Pobre Viejecita"* de verkisto Rafael Pombo. Tiu verketo estis publikigita en la literatura sekcio de medellina ĵurnalo El Colombiano, la 11an de decembro de 1955.

Verŝajne, Anton Tomić estis la unua homo kiu interesiĝis pri skribi la historion de Esperanto-Movado en Kolombio, tasko kiu li fakte entreprenis en la jaro 1977.

Dum la lastaj jaroj de sia vivo li vojaĝis el Bogoto por ekloĝi denove en Medellin serĉante pli bonan klimaton por sia jam ne tre bona sanstato. Li mortis en ĉi-lasta urbo en 1984.

Li estis homo absolute influa en la divastigo kaj intelekta prestiĝo de Esperanto en Kolombio, precipe en Medellin kaj en Bogoto. Lia malrapida kaj klara elparolo estis ĉiam preciza kaj de vaste klera homo, kun plezurige bona lingvaĵo.

La influo de Anton Tomiĉ etendiĝis nerekte ĝis Kalio. La ĉefa disvastiganto de Esperanto en Kalio, Libardo Mejía, lernis la lingvon en Bogoto pro rekomendo de Tomiĉ en 1960.
**Anton Wilhelm AMO** (\* ĉ. 1700, † post 1753) estis filozofo kaj la unua afrikano kun universitata edukiĝo en Eŭropo.

Anton Wilhelm Amo naskiĝis ĉe la Ora Bordo, nuntempe Ganao. Tie nederlandaj homrabistoj kaptis lin infanaĝa kaj donacis lin en 1707 al princo Anton Ulrich von Braunschweig-Wolfenbüttel [**an**ton **ul**ri*h* fon **braŭn**ŝvajk volfen**b*i*t**.l].

Ĉe la princa kortego Amo estis sisteme edukita, ekzemple pri la lingvoj germana, franca, latina, greka, hebrea kaj nederlanda, kaj de 1721 ĝis 1727 estis studento de la Universitato de Helmstedt. Ekde 1727 li studis filozofion kaj juron en la universitatoj de Halle kaj Wittenberg (Germanio). En 1729 Amo publike diskutis la temon *De iure Maurorum in Europa* ("Pri la jura situacio de negroj en Eŭropo") kaj en 1734 li publikigis filozofian disertacion pri la menso-korpo-dualismo: *De Arte sobrie et accurate Philosophandi* ("Pri la arto de sobra kaj ekzakta filozofado").

Post siaj studoj Amo laboris kiel docento en la universitatoj Halle, Wittenberg kaj Jena. En 1747 li revenis al Ora Bordo. Tie li sentis sin fremda, sed restis ĝis morto.

Laŭskole Anton Wilhelm Amo apartenas ne al afrika filozofio, sed al eŭropa. Kutime oni opiniis lin disĉiplo de Christian Wolff [**kris**tjan **volf**], sed novaj prijuĝoj similigas liajn ideojn al stoikismo.

Honore al Anton Wilhelm Amo la universitato de Halle-Wittenberg en 1965 starigis monumenton kaj ekde 1994 aljuĝas *Anton-Wilhelm-Amo-Premion* por elstaraj sciencaj verkoj de studentoj.

En 2020, Oksford Universitata presejo publikigis tradukon (en la anglan) de liaj latinaj verkoj de la fruaj 1730-aj jaroj.

* Kategorio Anton Wilhelm Amo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 141222
* GND: 118502603
* LCCN: n50051912
* VIAF: 93663953
* ISNI: 0000 0000 9866 5393
* SUDOC: 147725747
* BNF: 12200099p
 |
**Willem VERMANDERE** estas flandra kabareta artisto/kantisto, skulptisto kaj pentristo.

Willem naskiĝis je la 9-an de februaro 1940 en Lauwe en la belga Westhoek. Lia patro estis klarnetisto. Jam frue Willem VERMANDERE kunmarŝis en la komunuma harharmoniorkestro de Sint-Cecilia.

Willem studis la grekan kaj latinan lingvojn, sed estis pli pasiita de gitaro. Li ankaŭ desegnis karikaturaĵojn de siaj instruistoj en malnetkajeroj. Poste li ekkomponis melodiojn kaj surmuzikigis poemojn. Pli aĝe, li studis religiajn sciencojn en Gent kaj li dum tri jaroj instruis en 
Nieuwpoort. 

Dum la 60aj jaroj Vermanere ekestis konata pro siaj kantoj el la okcidenta flandra dialekto pri ĉiutagaj aferoj, "lia" Westhoek kaj la granda milito. Liaj koncertaj kantoj estas jen facilanimaj, jen ĝisfunde seriozaj.

Li kreis ok longludajn diskojn kaj same multajn KDojn kaj li daŭrigas ankoraŭ. Liaj permanentaj akompanantoj estas Freddy DESMEDT flutoj kaj klarneto) kaj Pol DEPOORTER (gitaroj kaj mandolino).

Liaj plej konataj numeroj estas *Als ik zing*, *Blanche en zijn peird*, *Bange blankeman*, *Duizend soldaten*, *La Belle Rosselle* en *Ik plantte ne keer patatten*, *Krullebolle*, *Mijn Vlaanderland*, *Reintje*, …

Diskografio
-----------

KDoj

* *Als Ik Zing* (1984)
* *De Eerste Jaren* (1989)
* *Help Mij* (1993)
* *Een Avond In Brussel* (1993)
* *De Vergeten Liedjes* (1996)
* *In De Donkerste Dagen* (1997)
* *Onderweg* (1999)
* *Gezongen Uit De Ark* (2000)
* *De Eerste Jaren II* (2000)
* *Omzwervingen* (2002)
* *Op Den Duur* 2003)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Willem Vermandere - Fansite[*rompita ligilo*]

* Kategorio Willem Vermandere en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 44549
* GND: 143842749
* VIAF: 221802727
* ISNI: 0000 0003 6194 6791
* BNF: 161495503
* MBA: ea1bdc4f-1172-4085-864e-491ae5c54811
* RKD: 101796
 |
Tiu bildo montras plurajn ekzemplojn de intruzioj per la magmo (ruĝkolora).
**Intruzio** en geologio signifas ĝenerale la enpenetradon de viskoza materialo en jam ekzistantajn petrokorpojn (ekzemple ankaŭ de sala kupoloj aŭ de malmolaj argiloj en la superkuŝantajn tavolojn).

Sed plej ofte la nocio koncernas la enpenetradon de fandofluida magmo (vidu: plutonismo) respektive, ne tutprecize, la petrokorpojn tiamaniere ekestintajn (vidu: plutono). La magmaj petroj, kiuj dum la solidiĝo de la magmoj kristaliĝas (plutonitoj), pro tio nomiĝas ankaŭ *intruzipetroj*.

Literaturo
----------

Hans Murawski: *Geologisches Wörterbuch*. 8. völlig überarbeitete und erweiterte Auflage, Ferdinand Enke Verlag, Stuttgart, 1982. ISBN 3-432-84108-6.

Vidu ankaŭ
----------

* Kategorio Intruzio (geologio) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Ekstruzio (geologio)
* Efuzio (vulkanismo)
* Kriptovulkanismo
* Vulkanerupcio

Eksteraj ligiloj
----------------

* Vulkantubenhavoj kaj intruzikorpoj sur Islando Arkivigite je 2011-05-31 per la retarkivo Wayback Machine
**Anton Wittmann** [vitman], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Wittmann Antal** estis aŭstra advokato, agronomo, altlerneja instruisto longe vivanta en Hungario. Lia nobela antaŭnomo estis *denglázi* de 1818 aŭ 1824.

Reliefo pri Anton Wittmann
Anton Wittmann naskiĝis la 26-an de oktobro 1770 (aŭstra fonto mencias alian datenon) en St. Bernhard-Frauenhofen (Malsupra Aŭstrio, Aŭstra Imperio), li mortis la 31-an de aŭgusto 1842 en Wittingau (Bohemio, Aŭstra Imperio, nuntempa Třeboň en Ĉeĥio).

Biografio
---------

Anton Wittmann akiris juran diplomon, poste li specialiĝis pri agraraj aferoj. Inter 1801–1811 li estis biena administranto kaj ankaŭ interesiĝis pri bredado de ŝafoj. En 1813 li ricevis altan postenon en princa bieno kaj li translokiĝis al Magyaróvár. Tie li kreis imponan bienon kaj konsento de la princo li establis Ekonomian Superan Privatan Instituton. (Tiu edukejo nuntempe estas universitata fakultato.) Wittmann estis la unua instruisto, ankaŭ rektoro inter 1818 – 1834. Post morto de la princo li forlasis Hungarlandon, sed laŭ lia deziro li estis entombigita en Magyaróvár.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Landwirthschaftliche Blätter den Zöglingen der Bildungs-Anstalt in Ungarisch-Altenburg gewidmet* (1820)
* *Landwirthschaftliche Hefte* (9 libretoj, 1823-1833)
* *Beiträge zur Beantwortung der Frage: Wie soll man Güter-Verwaltungen deren landwirthschaftliche Cultur-Unternehmungen und ihre Erfolge beurtheilen* (1842)

Memorigiloj
-----------

* reliefo, busto kaj parko en Mosonmagyaróvár
* universitata lernejo portas la nomon "Wittmann Antal"

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* germanlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Anton Wittmann en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 725542
* GND: 1071062166
* VIAF: 315958747
 |
**Kanado** aŭ *Kanada* estis hinda filozofo, kreinto de la vaijesika branĉo de la filozofio njaja (kiu asertas, ke la mondo estas formita de aro de partikloj).​

Same kiel la greka Demokrito de Abdero (460 - 370 a.n.e.), Kanado havis ideon ke estas minimumaj partikloj el tero, akvo, fajro, aero kaj etero. La legendo pri lia malkovro estas jena: li havis mane manĝaĵon. Li manĝis pecetojn, disigante ilin en pli malgrandaj pecetoj pli kaj pli. En iu momento li intuis ke certe estas partikloj tiom malgrandaj ke ne estas plie disigeblaj en pli malgrandaj partoj. Li nomis tiujn partiklojn *aṇu* (‘eteto’). El tiu legendo, li estis konata kiel Kanada (‘kiu manĝas partiklojn’). 

Kongrue kun la tiamaj hinduismaj prasciencoj (disvolvigitaj laŭlonge de la unua jarmilo a.n.e.), Kanado kredism ke la vivuloj estas komponitaj el kvin bazaj elementoj: nome tero, akvo, fajro, aero kaj etero. Sed Kanado transiris kaj kongruigis la komponon de ĉiu tipo de vivulo:

* la vegetaloj havas nur teron kaj akvon
* la insektoj havas teron, akvon kaj fajron
* la birdoj havas teron, akvon, fajron kaj aeron
* la bestoj havas teron, akvon, fajron, aeron kaj eteron
* la homoj havas (maksimumo en la kreitaĵaro) teron, akvon, fajron, aeron, eteron kaj menson.

Kanado teoriis, ke la respondeco de la falo de la objektoj estas de la pezo (*gurú-tua*, la ‘kvalito de tio kio pezas’).

Notoj
-----

1. ↑  Swami-Krishnananda.org (The Brahma Sutras, ĉapitro 2).
2. ↑  Oliver Leaman (1999), *Key Concepts in Eastern Philosophy.* Routledge, (ISBN 978-0415173629), p. 269
3. ↑  J Ganeri (2012), The Self: Naturalism, Consciousness, and the First-Person Stance, Oxford University Press, (ISBN 978-0199652365)

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 734534
* GND: 118988301
* LCCN: n85106557
* VIAF: 19723902 185524721, 19723902
* SUDOC: 181250136
* BNF: 133198627
* ICCU: CFIV044756
 |