recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Koordinatoj: 48° 40′ 37″ N 2° 4′ 17″ O﻿ / ﻿48.67694 °N, 2.07139 °O﻿ / 48.67694; 2.07139 (mapo)

**Cézembre** estas marborda insulo situanta en golfeto de Saint-Malo en departemento "Ille-et-Vilaine". Surfaca je 18 hektaroj, ĝi ne estas loĝata, escepte de hotelo-restoracio malfermita dum somera sezono. La insulo estas sur la teritorio de Saint-Malo.

Geografio
---------

Cézembre estas la plej granda insulo de la insuloj de la golfeto de Saint-Malo. Ĝi situas je 3,5 km de Saint-Énogat, en Dinard, kaj je 4 km de ĉirkaŭmura Saint-Malo. Plilonga laŭ sudokcidenta-nordorienta direkto, ĝi konsistas el du altebenaĵoj apartigitaj per profunda tranĉo. La insulo estas longa je 700 metroj, larĝa je 250 metroj. Ĝia kulmina punkto sen nomo, staras je 38 metroj. Estas plaĝo el fajna sablo suden, fronte al la kontinento, kaj roka kaj kruta bordo fronte al maro.

Historio
--------

La vorto Cézembre signifas plej alta punkto en kelta lingvo. La insulo estis la orienta pinto de la estuaro de rivero Rance kaj verŝajne estis *Segisama Briga* en la praromia epoko, kie staris opidumo gardanta la enirejon de marborda rivero. Cézembre tiam estis ligita al la kontinento. Ĝi estus fariĝinta insulo sekve de cunamo supozata en 709.

Fotoj
-----

* Cézembre vidata de Le Sillon en Saint-MaloCézembre vidata de Le Sillon en Saint-Malo
* Cézembre vidata de la maroCézembre vidata de la maro
* Lumturo de Grand Jardin sudokcidente de CézembreLumturo de Grand Jardin sudokcidente de Cézembre
* Cézembre, la ŝipdeklivoCézembre, la ŝipdeklivo
* Mevoj prifajfas malpermesojnMevoj prifajfas malpermesojn

Eksteraj ligiloj
----------------

* Elektronikaj dosierujoj de la ĝenerala inventaro de Bretonio Arkivigite je 2013-02-13 per Archive.today
* Senminigaj operacioj en 2008 kondukitaj sur la insulo[*rompita ligilo*]
* Marbirdoj sur Cézembre

Bibliografio
------------

* Louis Motrot.  (1992) *L'histoire d'une île, Cézembre*. Dinard: Danclau, p. 27. ISBN 2-907019-12-0.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  « Cézembre » en *Saint-Malo, 2000 ans d'histoire*, Volumo 1, de Gilles Foucqueron, novembro 1999, (ISBN 2-9500304-5-9)

|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri insuloj |
| Portala ikono | Portalo pri Saint-Malo |
| Portala ikono | Portalo pri Naturprotektado |
La disvolviĝa psikologio studas la ŝanĝojn kiuj okazas en la menso de persono. Tie kontrasto inter 95-jara maljunulino kaj kvinmonata bebo.
**Disvolviĝa psikologio** aŭ *evolua psikologio* estas la subfako de la psikologio kiu studas la disvolviĝadon, maturadon de psiko de individuoj kaj foje ankaŭ de grupoj. Ĝi studas la formon laŭ kiu la homaj estaĵoj laŭlonge de sia vivo, enhavas la studon de la viva ciklo, observas kiel ŝanĝiĝas kontinue la agoj de individuo kaj kiel tiu reagas al medio, kiu same estas en konstanta ŝanĝo. Psikologoj nomas "disvolviĝo" la psikologia sistema ŝanĝo kiu okazas laŭlonge de la vivo. Dum tiu procezo la persono aliras al pli kompleksaj statoj kaj pli "bonaj" ol tiuj antaŭaj.​ Tiu estas branĉo de la psikologio jam centjara. La psikologio de la disvolviĝo estas interesata en la klarigo de la ŝanĝoj kiuj okazas en la personoj dum la tempopaso, tio estas, laŭ la aĝo. Tiu subfako estas konata ankaŭ kiel "psikologio de la viva ciklo", ĉar ĝi studas la psikologiajn ŝanĝojn laŭlonge de la tuta vivo de la personoj.

Inter plej gravaj modeloj menciendas la psikoanalizo; la genetika psikologio de Jean Piaget; la socikultura modelo de Lev Vigockij apogita en la teorio de la vakuaj spacoj de Mercedes Chaves Jaime; la teorioj de lernado; la modelo de la procezado de la informado; kaj pli ĵuse la ekologia kaj etologia modeloj. Laŭ Erik Erikson, estas serio de nepraj taskoj en la disvolviĝo de la homa estaĵo, propraj de la sinsekvaj etapoj. Tiuj taskoj estas grandparte, truditaj de la socio kaj de la kulturo. Pere de la procezo de sociiĝo la plenumo de tiuj taskoj iĝas aspiro de la propra individuo, kaj tio markas definitive ĝian konduton en difinitaj momentoj de ĝia vivo.

Formadromano aŭ laŭ la germana termino uzata tiele originallingve en multaj lingvoj *Bildungsroman* (kun signifo romano pri formado aŭ lernado) estas tiu, kiu montras la fizikan, moralan, psikologian aŭ socian disvolviĝon de rolulo de romano, ĝenerale ekde la infanaĝo ĝis la maturaĝo. Tial tiu literatura ĝenro estas arta adpto de la intencoj de la disvolviĝa psikologio.

Referencoj
----------

1. ↑   Cantero V. M. Pilar (2011). «1.-Historia Y Conceptos De La Psicología Del Desarrollo». Psicología Del Desarrollo Humano: Del Nacimiento A La Vejez. Club Universitario. p. 14. ISBN 978-84-9948-613-0. Arkivita el originalo la 14an de decembro 2017. Konsultita la 5an de februaro 2018.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 800745
* GND: 4014963-8
* LCCN: sh85037359
* BNF: 11932669k
* NDL: 00563019
* NKC: ph116715
 |
**Gellért Belon,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Belon Gellért** estis hungara katolika pastro, episkopo, seminaria instruisto.

Gellért Belon naskiĝis la 24-an de septembro 1911 en Füzesabony, li mortis la 23-an de majo 1987 en Pécs.

Gellért Belon en Baja
Memortabulo pri Gellért Belon en Jánoshalma

Biografio
---------

Gellért Belon maturiĝis en jezuita gimnazio en Kalocsa en 1929, poste li studis teologion en seminario en Budapeŝto. Li pastriĝis en 1934 en Kalocsa, poste li komencis sian pastran karieron en Fajsz. Li doktoriĝis en la sekvanta jaro en Scienca Universitato Péter Pázmány. Inter 1935 kaj 1946 li instruis en seminario en Kalocsa, sed inter 1939–1940 li profundigis siajn ekleziajn sciojn en Romo. Li estis pastro en Sükösd (1947–1957), Baja (1957–1962), Miske (1962–1970), Jánoshalma (1970–1987). Intertempe li ricevis titolon abato en 1958, en la sekva jaro titulara episkopo, episkopo en 1982. Li pensiuliĝis en 1987, postmorte li estis entombigita en Baziliko-katedralo de Sankta Petro kaj Sankta Paŭlo en Pécs. Li havis tre malbonajn rilatojn kun la komunistoj.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Keresztény nagykorúság – kiskorú keresztények* (1953)
* *A papság misztériuma* (1957)
* *Biblikus elmélkedés a rendi papságról* (1973)
* *Imádkozzál! Elmélkedések gyakori imáinkról.* (1983, 1984, 1988, 2004)
* *Jézus lelkülete* (1984, 1988, 2005)
* *Ellesett pillanatok. Evangéliumi elmélkedések.* (1986)
* *Bibliai elmélődések* (kolektitaj kontribuoj, 1987)
* *Élet a halálból. A feltámadás misztériuma* (1990, 2006)

Memorigiloj
-----------

* memortabuloj en Jánoshalma (1991), Sükösd (2007) kaj Baja

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto Arkivigite je 2014-04-24 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Gellért Belon en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 679345
* GND: 119271354
* LCCN: n85059056
* VIAF: 300972287
* ISNI: 0000 0000 7995 2098
* SUDOC: 18065070X
 |
**Bezares** [beZAres] estas vilaĝo kaj municipo de Rioĥo (norda Hispanio), nome en la nordokcidenta Komarko de Nájera kaj precize en la centrokcidento de la regiono. La loknomo *Bezares* estas etimologie rilatebla al betulo, eble komprenebla kiel *Betulejo*, el regiona nomo *biezo*.

La municipa teritorio de Bezares, en la okcidento de la regiono.
La preĝejo de Bezares.

Geografio
---------

Bezares estas je 28 km de Logronjo, provinca kaj regiona ĉefurbo, kaj je 8 km de Nájera, komarka ĉefurbo. 

Ĝi estas je 717 m.s.m. ĉirkaŭita de la municipoj Arenzana de Arriba, Manjarrés kaj Santa Coloma, kaj limas tra la monto, kun Castroviejo. 

Ĝia malgranda municipa teritorio de 4,5 km havas pejzaĝon de terasoj de la valo de la rivero Yalde. Bezares estas ĉirkaŭita de diversaj montoj: nome Aserradero kaj Moncalvillo. 

Ĝi estas tre aparta loĝloko kun komunikvojo nur laŭ la regiona ŝoseo LR-429 tra Arenzana de Arriba al Tricio nordokcidente kaj tra la montaro al pli proksima Santa Coloma oriente trans la rivero Yalde. Ĝi estas je 698 metroj super marnivelo.

Historio
--------

La plej frua dokumenta mencio datas de la 1020: "Santa Columba de Bezares", kiu povas refernci ĉu al Bezares ĉu al Santa Coloma. En 1137 en donaco fare de Alfonso la 7-a al la monaĥejo de Santa María la Real de Nájera la loko estis nomita "Bizares". 

En la 1960-aj jaroj la elmigrado iris al enlandaj centroj, unue al Bilbao, Barcelono kaj Madrido, kaj en la 1970-aj jaroj al Logroño. El la 1900-aj jaroj oni malaltiĝis el 132 loĝantoj ĝis la nunaj 25. Sed somere la loĝantaro pliiĝas.

Aktualo
-------

La bazo de la ekonomio estas agrikulturo, kaj ĉefe vinproduktado, sekvita de betoj, tritiko kaj hordeo, krom la fruktoĝardenoj. Estas ankaŭ ŝafoj kaj bovoj.

La loĝantaro estas tre maljuniĝinta. Vizitindaĵoj estas la preĝejo kaj la ermitejo ktp.

Bildaro
-------

* Fotos de Bezares
* Pordego de la preĝejo.Pordego de la preĝejo.
* Detalo de la fasado de la preĝejo.Detalo de la fasado de la preĝejo.
* Kiosko.Kiosko.
* Interno de la ermitejo de Sankta Roĥo.Interno de la ermitejo de Sankta Roĥo.
* Fontano.Fontano.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de Rioĥo

Notoj
-----

1. ↑   Pascual RIESCO CHUECA, "Medio natural y poblamiento en la toponimia mayor de Zamora" Arkivita la 12an de Aprilo 2012 en Wayback Machine. el Anuario 2000, Instituto de Estudios Zamoranos "Florián de Ocampo", Diputación de Zamora, pp. 449-500.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 795907
 |
Olza en Kopytov
Jan Kubisz (1848-1929).
***Płyniesz Olzo po dolinie*** (Fluas Olzo tra la valo) estas neoficiala himno de Teŝinio, precipe de poloj, kiuj loĝas en ties ĉeĥa parto. La himnon verkis Jan Kubisz (1848-1929) en la jaro 1889 kiel manifestaĵo de la poleco de ĉi tiu regiono. La kanto traktas pri sennaciigon de la loka loĝantaro, kaj pri esperon por inversigo de tiu ĉi procezo. La rivero Olza estas komparita al la rivero Jordano, tiu komparo aldonas al la ideo de nacia reviviĝo novan religian aspekton.

Vidu ankaŭ
----------

* Teŝinio
* Olše
* Pola minoritato en Ĉeĥio

Bibliografio
------------

* Cicha, Irena; Kazimierz Jaworski; Bronisław Ondraszek; Barbara Stalmach; Jan Stalmach (2000). Olza od pramene po ujście. Český Těšín: Region Silesia. ISBN 80-238-6081-X.
* Hierowski, Zdzisław (1947). 25 lat literatury na Śląsku 1920-1945. Katowice - Wrocław: Wydawnictwa Instytutu Śląskiego. OCLC 69489660.
* Wierzgoń, Józef (2007). Śpiewamy wszyscy. Český Těšín - Cieszyn: Wydawnictwo Beskidy, Bronisław Ondraszek. ISBN 978-80-254-1043-1.
**Adolf GOERING** (naskiĝinta la 17-an de aprilo 1841 en Lüchow, mortinta la 5-an de decembro 1906 en Berlino) estis germana inĝeniero kaj supera fervojliniisto.

Vivo
----

Li studis ekde 1859 en Hanovro kaj ekdeĵoris ĉe la generaldirekcio de la Hanovraj Ŝtataj Fervojlinioj ekde 1864. Ekde 1868 Goering estis ĉefkonstruisto ĉe *Niederschlesisch-Märkische Staatsbahn* kaj estis en 1871 registrara ĉefarkitekto ĉe la sudaj linioj de *Magdeburg-Halberstädter Eisenbahn*. Kiel sekciestro li gvidis la planon kaj konstruon de la fervojtrakaro inter Langelsheim kaj Clausthal en la harca regiono laborante ankaŭ por *Deutz-Gießener Bahn*.
En 1877 Goering transprenis la nove fonditan katedron pri fervojlini- kaj tunelkonstruado ĉe la Reĝa konstruakademio berlina. En 1878 li nomumitis orda profesoro. Lia praktika laboraro ampleksis vere ĉiujn gravajn kampojn de fervojlinifarado inkluzive la stacidomajn areojn. Li okupiĝis pri projektrealigado sub tre malsamaj kondiĉoj. Kiel preleganto li tre ŝatis zorgado pri sistema aranĝo de stacidomoj. Ĉi-kampe li estis pioniro akademia.

Li verkis i.a.: »Eisenbahnbau« (7-a eldono, Berlino 1902), »Massenermittelung, Massenverteilung und Transportkosten bei Erdarbeiten« (4-a eldono, Berlino 1902); »Die Bauausführung der zweiten Weichselbrücke bei Dirsch« (Berlino 1890).

Fonto
-----

Meyers Großes Konversations-Lexikon, Band 8. Leipzig 1907, p. 137-138, kio legeblas tie ĉi interrete.

* Kategorio Adolf Goering en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 581984
* GND: 136044131
* LCCN: n90711161
* VIAF: 79257798
* ISNI: 0000 0001 0992 0282
* SUDOC: 236921045
* NKC: xx0259582
 |
**Adolf DIVALD,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Divald Adolf** estis hungara inĝeniero pri arbaroj, membro korespondanta de Hungara Scienca Akademio (1864). Lia frato estis József Divald.

Adolf Divald  naskiĝis la 1-an de junio 1828 en Hungara reĝlando, en urbo Selmecbánya (nuntempa Banská Štiavnica en Slovakio). Li mortis la 12-an de novembro 1891 en Szombathely.

Biografio
---------

Adolf Divald frekventis mezlernejon kaj akademion en sia naskiĝurbo, sed li interrompis la lernadon por esti soldato en la Hungara revolucio de 1848. Post falo de la liberecbatalo li akiris diplomon en la akademio, poste li eklaboris kiel arbaristo en diversaj partoj de tiutempa Hungario. En 1862 li partoprenis en fondo de grava arbara fakrevuo, poste li evoluis la hungaran lingvon pri arbaraj vortoj. En 1870 li ricevis nobelecon. En 1879 li partoprenis en kodiga laboro pri leĝo de arbaroj. En 1889 li emeritiĝis.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Az erdészeti magyar irodalom ügyében* (1861)
* *Zur ungarischen Forstliteratur* (1861)
* *Magyar-német és német-magyar erdészeti műszótár* (Hungara-germana kaj germana-hungara arbara fakvortaro) (1868)

Fontoj
------

* biografio hungare
* biografio hungare
* biografio hungare
**Adolf FARKAS**, alinome **paŝao Osman** (1823 en Moravio - 29-an de majo 1898, proksime al Konstantinopolo, memmortigo) estis komence adjutanto de Jozefo Bem, poste turka paŝao. Li translokiĝis kun siaj gepatroj fruaĝe al Hungario kaj estis inter la unuaj kiuj anoncis sin pro la revolucio de 1848.

Li partoprenis en 1849 en batalo de Vöröstorony, poste iĝis komandanto de Szamosújvár. En batalo apud Mehádia, li kontraŭstaris taĉmentojn de Mertens kaj tiel helpis rifuĝintojn transigi la Danubon. Sekvatage ankaŭ li fuĝis al Turkio, kie li soldatservis kiel kapitano en la turka armeo. Li surprenis la islaman kredon kaj nomon Osman.

En 1853, li batalis kiel majoro kaj kiel adjutanto de Omar-paŝao kontraŭ la rusoj. Pli poste oni sendis lin al Krimeo, kie li agadis en stabo de lordo Raglan, angla ĉefkomandanto.

Oni nomumis lin en 1870 instruisto de militara akademio en Konstantinopolo. Li lastfoje instruis kiel generalo.

Lia filino estis Nigjar Hanym, turka poetino (1862-?). Ŝi frue edziniĝis kaj baldaŭ trompiĝis en la feliĉo kaj verkis poemojn pri siaj korproblemoj. Ŝi eldonis du poemarojn kun nomo *Afsus'*.
**Gedo Senki** (japane: げド戦記 [gedo senki], lavorte: **La milita kroniko de Gedo**", 2006) estas japana animacia filmo de Studio Ghibli.

La reĝisoro estis Mijazaki Goro, filo de Mijazaki Hajao.  

La muzikon por tiu filmo komponis Teraŝima Tamija.

La rakonto de la filmo sekvas la novelon "Earthsea" (Ter-maro) de Ursula K. Le Guin.

Intrigo
-------

Tiu filmo ludas en fantasta mondo loĝata de homoj kaj drakoj. Ĝi rakontas la batalon de la sorĉisto Gedo por restaŭri la magion, kiu ŝajnas malaperi paŝon post paŝo.

Ĉefaj roluloj
-------------

En la mondo de Ter-maro ĉiuj loĝantoj havas du nomojn: la kutima nomo, plej ofte donita laŭ iu besto, planto aŭ juvelo, kaj la *vera nomo*, kiun al homo donas ties patrino post ritualo de plenkreskiĝo kaj kiun tiu devas ĉiam teni en sekreto, ĉar alie iu malica spirito aŭ sorĉisto povas uzi ĝin kontraŭ la homo. En Gedo Senki nur la vera nomo de ĉefa rolulo (Gedo) estas defaŭlte konata, aliaj roluloj ĉi-sube estas listigitaj nur per kutimaj nomoj.

* **Hajtaka / Gedo** (japane: ハイタカ [haitaka], laŭvorte: Nizo / げド [gedo])

Sorĉisto.
* **Aren** (japane: アレン [aren])

Junulo, princo de Enraddo.
* **Teru** (japane: テルー [terū])

Junulino.
* **Kokuo** (japane: 国王 [kokuō], laŭvorte: reĝo de la lando)

Reĝo de Enraddo, kaj patro de Aren.
* **Ohi** (japane: 王妃 [ōhi])

Edzino de la reĝo de Enraddo, kaj patrino de Aren.
* **Kumo** (japane: クモ [kumo], laŭvorte: araneo)

Sorĉisto.
* **Usagi** (japane: ウサギ [usagi], laŭvorte: kuniklo)

Subulo de la sorĉisto Kumo.
* **Tena** (japane: テナー [tenā])

Longtempa amikino de Gedo.

Filmo
-----

La filmo *Gedo Senki* aperis en la japanaj kinejoj en 2006, je novembro 2006 ankaŭ en DVD.

Titolo en aliaj lingvoj
-----------------------

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| **lingvo** | **titolo** | **signifo** |  |
| angla | Tales from Earthsea | rakontoj el TeroMaro |  |
| finna | Maameren tarinat | rakontoj de TeroMaro |  |
| franca | Les Contes de Terremer | la rakontoj de TeroMaro |  |
| hispana | Cuentos de Terramar | rakontoj de TeroMaro |  |
| itala | I Racconti di Terramare | la rakontoj de TeroMaro |  |
| japana | げド戦記 | (la) milita kroniko de Gedo |  |
| normĉina | 格得戰記 | (la) milita kroniko de Géde [= Gedo] |  |
| pola | Opowieści z Ziemiomorza | rakontoj el TeroMaro |  |
| rusa | Сказания Земноморья | legendoj de TeraMaro |  |

Libroj
------

En 2006 en Japanio aperis la kolorplena kvar-voluma filmkomikso pri *Gedo Senki* eldonita de Tokuma Shoten.

* Kategorio Gedo Senki (filmo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Lagata** [laGAta] estas municipo de Hispanio, en la centro de la komarko Belĉita Kampo kies ĉefurbo estas Belchite, en la sudo de la Provinco Zaragozo (regiono Aragono).

Geografio
---------

Lagata estas longeca municipa teritorio en la centro de la komarko Belĉita Kampo inter tiuj de Belchite norde kaj de Azuara sude. La loĝloko estas je 61 km de Zaragozo, provinca kaj regiona ĉefurbo, je 518 msm. Ĝi estas tute inter Letux norde kaj Samper del Salz sudokcidente.

Historio
--------

La konkero de la areo el islamanoj estis farita en la 12-a jarcento. Plue restis grava majoritato de moriskoj, kiuj laboris por agrikulturo; sed komence de la 17-a jarcento okazis la forpelo de la moriskoj el Hispanio, kio rezultis en krizo por la loko. 

La princo de Aragono Ramon Berenger la 4-a donis en 1154 al la abato Raimundo la lokon Lagata por konstrui monaĥejon cisteran. Tial, Lagata, same kiel Samper del Salz, dependis totale de la monaĥejo de Santa María de Rueda. Tiukadre en Lagata estis senjorlando de abatlando, tio estas, dependanta de la abato de monaĥejo, kiu eĉ nomumis la pastron; tiukadre la nune detruita palaco de Lagata estis nomita Palaco de la Abato. 

Dum la Hispana Enlanda Milito en Aŭgusto 1937 okazis batalo en proksima Belchite en la kadro de la Ofensivo al Zaragozo, kiu rezultis malsukcesa.

Preskaŭ ĉiuj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento kaj same en Lagata kie oni malaltiĝis ĝis nunaj 234 laŭlonge de la jarcento. Evidente elmigrado foriris al proksima grandurbo Zaragozo.

Aktualo
-------

Bazo de ekonomio nun estas agrikulturo (cerealoj, olivarboj kaj migdalarboj) kaj ĉefe brutobredado (kortobirdoj, ŝafoj kaj porkoj) kaj sekva nutrindustrio. Nune gravas ankaŭ natura, kultura kaj rura turismo. Inter nunaj vidindaĵoj menciidas la baroka preĝejo de la Sankta Kruco, la ermitejo de Sankta Barbara, la komplekso de fonto-lavejo, la arko de enirejo kaj naturaj lokoj de la Ĉasrifuĝejo La Lomaza kaj birdorezervejo El Planerón, por tipe stepaj birdoj ktp.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Zaragozo

Referencoj
----------


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 802105
 |
Ringo el oro kun diamanto.
**Gefianĉiĝa ringo** estas tiu ringo kiu, laŭ kutimoj de Okcidento, estas portata por indiki fianĉiĝon, tio estas engaĝiĝo por geedziĝo.

La ringo estas portata ĉirkaŭ la ringofingro (kiu laŭ tradicio enhavas la *vena amoris* (amvejno)). La mano en kiu oni portas la ringon tradicie dependas el la zono. El jarcentoj oni diras, ke la *vena amoris* pasas en la maldekstra ringofingro kaj konektas rekte al la koro. Tradicie, ĝi estas proponita de la viro kiel donaco al lia fianĉino dum aŭ tuj kiam ŝi akceptas la proponon de geedziĝo. Ĝi reprezentas formalan akcepton de la engaĝiĝo por la futuro. Etnologoj kaj antropologoj sugestas ankaŭ la simbolan formon de la kuniĝo de la ringo al la fingro, ĉu kiel ligilo ĉu kiel aludo al amoro.

La fianĉino normale ricevas kiel gefianĉiĝa ringon el arĝento (kaj malpli ofte el oro; ĉar oro estas uzata ĝenerale por la geedziĝa ringo), kiu ĝenerale montras juvelon, ĉu valorega ĉu duonvalorega (kiel diamanto). Tradicie, en Hispanio oni proponis juvelon al la fianĉino en familia ceremonio de nuptopropono (plej ofte braceleto) kaj nur ĵuse, kaj plej verŝajne pro influo de filmoj el Holivudo, disvastiĝas la ringo kiel preferato.

Vidu ankaŭ
----------

* Geedziĝa ringo

Notoj
-----

1. ↑  «¿Donde se ponen el anillo de compromiso y de casada? | Blanco de Novia». www.blancodenovia.com. Konsultita la 24an de Novembro 2018.

* Kategorio Gefianĉiĝa ringo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Lafleur** (esperante *La floro*) estas heroo kaj ĉefrolulo de la amiena teatro de marionetoj ekde la 19-a jarcento. Estis tiam pli ol sesdek teatroj en Amiens. Multaj malaperis pro la Unua mondmilito kaj la inventaĵo de la kinematografo. Tiu rolulo reviviĝis kun forta populara sukceso de 1930 ĝis 1960 danke al la teatro de Amikoj de Lafleur en 1930 kaj la teatro de « Ches cabotans d’Amiens » (Tiuj marionetoj de Amiens) en 1933. Danke al Maurice Domon, kreinto de « Ches Cabotans d’Amiens » la repertuaro iĝis vera socia kritiko. Oni ne forgesu André Huska kiu, de 1925 ĝis 1962, prezentis tra la regiono de Abbeville sian teatron de « Ches cabotans d’Abbeville ». Tiu pasiulo de la tradicio estis akirinta kontraŭ dek soldoj sian unuan teatropupon en 1908.

La ĉefrolulo
------------

Lafleur estas marioneto je stangetoj kaj fadenoj, en la pikarda « cabotan », vestita per kostumo el ruĝa veluro kiel la lakeoj en la 18-a jarcento, ĉemizo je ĵaboto, ŝtrumpoj strekitaj ruĝe kaj blanke. Li surmetas trikornan ĉapelon. Oni ne precize scias kiam li aperis en la amiena marioneta teatro, la plej malnova en la kolekto de la muzeo de Picardie datumas de 1811. Krom sia lingvo la pikarda, li estas karakterizata de :

* sia libera parolmaniero kaj sia ribelema kaj mokema menso,
* siaj kvereloj kaj siaj kutimaĉoj (trinki, manĝi kaj nenion-faradi),
* la regulaj riproĉoj de lia edzino Sandrine,
* siaj disputoj kun la aŭtoritato, enpersonigita de ĝendarmoj, ofte ridindigitaj, kiujn li molestas per grandaj piedbatoj de sia streĉita kruro. Liaj sturmoj kiel hufobatoj antaŭen trapasas la scenaron kiel rekantaĵo.

La kunvivantoj de Lafleur
-------------------------

* Sandrine, lia edzino
* lia fidelulo, adoleskanto « Tchot Blaise »
* la granda Popaul Calicot
* la avara kaj monavida burĝo Papa Tchu Tchu
* la urba policano (pikarde nomita : cadoreux de ville)
* la kampogardisto (pikarde nomita : cadoreux des champs)

Evoluo de la pupteatroj
-----------------------

En Amiens multaj pupteatroj malaperis ĉirkaŭ la jaroj 1900. Povas klarigi tion la kinematografa konkurenco, sed estis alia kaŭzo. La plejmulto de pupistoj estis profesie dungitaj ĉe la teksa industrio (fama amiena veluro inter aliaj). Kiam ili ne plentempe laboris pro teknika sendungeco, iliaj agadoj kiel pupistoj alportis al ili komplementan enspezon. Oni konstatis ligon inter la malapero relative rapida de pupteatroj kaj paralele la malapero de la teksa industrio en Amiens.

Tamen de 1925 ĝis 1970 estis kreintaj tiaj teatraj kompanioj pri Lafleur. Nuntempe la animada teatro « Ches cabotans d’Amiens » prezentas spektaklojn por la infanoj.

Fonto
-----

Tiu traduko plejparte devenas de la franca paĝo :

* Kategorio Lafleur (marioneto) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Geely Automobile** (Simpligita ĉina: 吉利汽车; ĉina skribo: 吉利汽车; pinjino: Jili Qìchē) (Hkse: **0175**) estas ĉina aŭtomobilmarko kaj la unua sendependa fabrikanto de aŭtomobiloj en Ĉina Popola Respubliko. La gepatra kompanio estas Geely Holding Group (吉利控股集团). En decembro 2009 estis anoncite, ke estis konsentita la akiro de Volvo Cars de Ford Motor Company.

Geely estas marko kiu komencis en 1986 kiel fabrikanto de fridujoj kaj klimatiziloj. En 1994, Geely komencis fabriki motorbiciklojn kaj skoterojn. La produktado de aŭtomobiloj komenciĝis en 1999. En 2005 Geely Automobile kaj Daewoo subskribis konsenton por disvolvi vehiklojn en Azio. Fakte, Ĉinio disponas pri 57 markoj de propraj aŭtomobiloj. Geely estas la naŭa ĉina aŭtomobila entrepreno laŭ grando de merkato, tre fora de la tri plej grandaj de Ĉinio: SAIC, BAIC kaj Dongfeng.

Geely havas uzinon de ĉ. 12 000 personoj. Ĝi ekspluatas ses fabrikojn de muntado tra tuta Ĉinio kun produkt-kapacito de entute 300 000 vehikloj ĉiujare. La grupo ankaŭ posedas ĉ. 500 vendejojn kaj 600 riparejojn en la tuta lando.

Geely oficiale akiris la svedan fabrikanton Volvo de manoj de Ford en 2010.

Bildgalerio
-----------

* Emgrand EC7Emgrand EC7
* Englon SC5-RVEnglon SC5-RV
* Englon TX4Englon TX4
* Geely CDGeely CD
* Geely CK-2Geely CK-2
* Geely Freedom CruiserGeely Freedom Cruiser
* Geely GX7Geely GX7
* Geely HQGeely HQ
* Geely MKGeely MK
* Geely MK/LG King KongGeely MK/LG King Kong
* Gleagle GC7Gleagle GC7
* Gleagle GS CC ConceptGleagle GS CC Concept
* Gleagle GS ConceptGleagle GS Concept
* Gleagle PandaGleagle Panda
* Geely LCGeely LC
* Geely Super ElectriCarGeely Super ElectriCar
* Shanghai Maple MarindoShanghai Maple Marindo

Referencoj
----------

1. ↑   Geely
2. ↑

Vidu ankaŭ
----------

* TX4

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Geely en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de Geely Holding Group
* Muzikvideo: kompania himno de Geely Arkivigite je 2013-05-19 per la retarkivo Wayback Machine

Fonto
-----

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Geely en la hispana Vikipedio.*
**Heinrich Wilhelm Franz AHRENDTS** (naskiĝinta en la 28-a de novembro 1841 en Dessau, mortinta en la 10-a de aŭgusto 1919 en Arnstadt) estis germana kuracisto kaj fakulo pri regiona historio.

Vivo
----

La filo de la instruisto Friedrich Ahrents ekdeĵoris je la komenco de la 1870-aj jaroj kiel kuracisto en Arnstadt. Li helpis fondi kaj plievoluigi la popolan bibliotekon. Je lia instigo estiĝis la i.a. publika legadosalono.

Li estis membro de la Scienca societo *(Wissenschaftlicher Verein)*, partoprenadis la historiajn vesperojn en Burg-kelo *(Altertumskränzchen)* kaj kunfondis la Muzean asocion Arnstadt. Tie li zorgs pri la aferoj de la komisiono pri historiaĵoj kaj responsis pri financoj.

Li loĝis en Arnstadt en Ritterstraße nr. 11.

Fonto
-----

Andrea Kirchschlager, Ulrich Lappe, Peter Unger (eld.): *Chronik von Arnstadt. Zeittafel/Chronik. Festschrift zur 1300-Jahrfeier der Stadt Arnstadt* (=Veröffentlichungen des Historischen Vereins für Schwarzburg, Gleichen und Hohenlohe in Thüringen, 3),
eldonejo Kirchschlager, 1-a eldono, Arnstadt 2003, (ISBN 3-934277-07-1), p. 178.
**Adolf Humborg,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Humborg Adolf** estis hungarlandana germana pentristo. Pri lia nacieco mankas informoj.

Pentraĵo de Humborg: Monaĥoj en la kelo
Adolf Humborg  naskiĝis la 18-an de januaro 1847 en Oravicabánya (Hungara reĝlando, nuntempa Oraviţa en Rumanio), li mortis la 14-an de aprilo 1921 en Munkeno (Germanio).

Biografio
---------

Adolf Humborg frekventis gimnaziojn en pluraj urboj, sed an aĝo 15 pro orfiĝo li estis komercisto en Temeŝvaro. Libertempe li desegnadis lerte, tial li estis sendita al Vieno kaj li studis en Akademio de Belartoj de Vieno inter 1867 kaj 1872. Li plulernis en simila akademio en Munkeno tri jarojn, kie lia ĉefinstruisto estis Sándor Wagner. En 1887 li studvojaĝis al Egipto, Palestino kaj Italio, poste li pentradis longe en Munkeno. En 1897 lia gorĝo malsaniĝis, tial li iris al suda Francio, kie li pentradis longajn jarojn. Liaj humuraj ilustraĵoj kelfoje aperis en hungaraj gazetoj. En 1913 li ricevis germanan ŝtatanecon. Humborg plej ofte ĉerpis la temojn pri la monaĥa vivo.

Elektitaj ekspozicioj
---------------------

* Munkeno (1876, 1879 - 1911)
* Londono (1893 kun arĝenta medalo)

Elektitaj pentraĵoj
-------------------

* Vizito en la monaĥeja kuirejo (1876)
* Paska kuko (1891)
* Memportreto (1907)
* vidu la bildojn!

Fontoj
------

* hungarlingva biografio

* Kiu estas svelta?Kiu estas svelta?
* Aldono al la monaĥejoAldono al la monaĥejo
* Ĉerizoj por la infanojĈerizoj por la infanoj
* Voja renkontiĝoVoja renkontiĝo
* La bildo de MadonoLa bildo de Madono
* Du monaĥoj en la keloDu monaĥoj en la kelo
* Avino kudras pantalononAvino kudras pantalonon
* En la monaĥeja kuirejoEn la monaĥeja kuirejo
* Tri monaĥoj vespereTri monaĥoj vespere
* Sen titoloSen titolo

* Kategorio Adolf Humborg en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 614511
* GND: 121093743
* VIAF: 202680229 96504956, 202680229
* ISNI: 0000 0000 8168 5486
* ULAN: 500109912
* RKD: 40586
 |
**František VYMAZAL** (naskiĝis la 6-an de novembro 1841 en Topolany apud Vyškov, Ĉeĥio - mortis la 6-an de aprilo 1917 en Brno) estis ĉeĥa poligloto, filologo, eldonisto de lingvaj, historiaj kaj sociologiaj lernolibroj, de konversaciaj manlibroj, tradukanto el la rusa kaj germana. Li verkis ankaŭ lernolibrojn de volapuko kaj Esperanto por ĉeĥoj.

Siajn verkojn li eldonis parte sub sia vera nomo, parte sub pseŭdonomoj Káro, Ivan Ivanovič, M. Maikow, St. Potocki, Aug. Schneid kaj Otto Schridde.

Vivo
----

Li devenis el malriĉa familio kaj malgraŭ granda talento li povis studi nur en gimnazio, aliajn sciojn li akiris aŭtodidakte. Li vivtenis sin kiel korektisto en Moravia Akcia Presejo en Brno, tiun malbone salajratan laboron li forlasis en maljunaĝo pro okulmasano. Pro malbonaj okuloj li pretervidis tramon, kiu lin mortigis en 1917.

Li vivis modeste kaj malriĉe, neniam edziĝis, estis severa al si mem. La lingva pedagogio estis lia granda hobio, al kiu li plene dediĉis sin. Kvankam ateisto, li estimis kristanismon kiel filozofian-kulturan sistemon kaj ofte uzis bibliajn citaĵojn. En 1916 li estis enkarcerigita, ĉar pro sia surdeco li ne aŭdis, ke oni ludas la aŭstrian himnon, kaj ne honoris ĝin. Li korespondis kun gravaj personoj, ekz. kun la poeto Josef Svatopluk Machar.

Li kreis grandan vicon de lingvaj lernolibroj por memlernantoj, t.n. serion „facile kaj rapide". Sur nur kelkaj paĝoj la studento trovis praktikajn frazojn, kiujn li aŭ ŝi devis parkeri. Inter la multaj lingvoj (angla, bulgara, cigana, franca, germana, greka, hebrea, hispana, hungara, kroata, latina, litova, nederlanda, praslava, rumana, rusa, slovaka, slovena, sveda, turka, ukraina) aperas ankaŭ volapuko kaj Esperanto. Pri volapuko li verkis sub pseŭdonomo Ivan Ivanovič kaj ĉar li ankoraŭ ne konis Esperanton, li konkludas, ke la plej bona internacia lingvo estus la angla kun fonetika ortografio.

Liston de liaj 152 verkoj vi trovos en la ĉeĥa Vikipedio. Estas inter ili ankaŭ libroj pri geometrio, ortografio, historio. En reta Enciklopedio de Brno aperas ankaŭ lia portreto.

Interlingvistikaj verkoj
------------------------

* Praktisch-kritischer Volapük-Trichter
* Světová řeč volapük ve třech lekcích (La mondlingvo volapuko en tri lecionoj, 1887)
* Vereinfachtes Volapük : praktischer Leitfaden für den Selbstunterricht
* Mezinárodní řeč Esperanto (Internacia lingvo Esperanto)
* Mezinárodní řeč esperanto pro samouky (Internacia lingvo Esperanto por memlernantoj, 1924)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio František Vymazal en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Biografio de František Vymazal en Enciklopedio de Brna Arkivigite je 2019-04-04 per la retarkivo Wayback Machine
* Elektronikaj versioj de lernolibroj de Vymazal Arkivigite je 2010-03-17 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 320224
* GND: 1055229280
* VIAF: 29904651
* ISNI: 0000 0001 1984 8501
* SUDOC: 184760267
* NKC: jk01151194
 |
dendrita ĉelo
**Dendritaj ĉeloj** estas ĉeloj de la imuna sistemo, kiuj laŭ tipo evoluiĝas el monocitoj aŭ el praformoj de T-limfocitoj. La ĉefa funkcio de la dendritaj ĉeloj estas la antigena (antikorpo-genera) procesigo kaj prezento de strukturoj kiujn la imuna sistemo antaŭe rekonis korpofremdaj - ekzemple mikroorganismoj aŭ ties eroj. Per disfluigo de specifaj citokinoj, do proteinoj reguligantaj la krekson kaj diferencigon de ĉeloj, kaj la elformigo de specifaj ĉelsurfacaj receptoroj, ili influas T-limfocitojn kaj sekve plifortigas la specifan ĉelan imunan defendon. La ĉeloj unuafoje priskribiĝis en 1973. Koresponde al sia nomo, la ĉeloj havas specifajn citoplasmajn "branĉetojn" (la latina vorto *dendriticus* signifas "disbranĉiĝinta"), kio donas al ili sian tipan stelforman aspekton.

La 3-an de oktobro 2011 la sciencistoj Ralph Marvin Steinman, Bruce Beutler kaj Jules Hoffmann estis honorigitaj per la Nobel-premio pri fiziologio aŭ medicino pro sia esplorado de la dendritaj ĉeloj kaj siaj korpaj funkcioj.

* Kategorio Dendrita ĉelo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 378440
* GND: 4313846-9
* LCCN: sh91001535
* NKC: ph560422
 |
**Adolf KUNC** (aŭ KUNCZ [kunc]), laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj pli komplete **Kuncz Adolf József** estis hungara pastro, monaĥo, kanoniko, instruisto, parlamentano.

Adolf Kunc  naskiĝis la 18-an de decembro 1841 en Sál. Li mortis la 12-an de septembro 1905 en Keszthely.

Biografio
---------

Adolf Kunc frekventis gimnaziojn en Keszthely kaj Szombathely. En 1857 li aliĝis al la ordeno, li ekinstruis en Keszthely en 1860, en 1863 li monaĥiĝis, en 1864 li pastriĝis. Li akiris pedagogian diplomon en Reĝa Universitato de Pest en 1867, post 2 jaroj li doktoriĝis. Liaj plej gravaj profesoroj estis Ányos Jedlik kaj Ottó Petzval. Post siaj studoj li daŭris la instruadon, inter 1875 kaj 1884 li estis gimnaziestro en Szombathely, poste ĝis 1887 li estis parlamenta deputito de Szombathely. En 1884 li estis nomumita preposto de Csorna.

Li multe okupiĝis pri sciencoj. En 1878 li establis telefonlineon en Szombathely, post 2 jaroj li prezentis kune kun Jenő Gothard pendolon de Foucault en kupolo de Katedralo de Vizito de Maria (Szombathely).

En 1878 li ricevis signifan premion.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Légkörünk és a vele összekötött tünemények = A Szombathelyi Katolikus Főgimnázium Értesítője, 1870-71. 3-13.p.*
* Szombathely-Savaria-rend. tanácsú város monographiája 1-2.r. (Szombathely, 1880-1894) - (1. rész)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio Arkivigite je 2016-02-03 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto Arkivigite je 2013-01-12 per la retarkivo Wayback Machine

* Kategorio Adolf Kunc en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Győző Kabók** [djOzO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kabók Győző** estis hungara aktoro.

Győző Kabók  naskiĝis la 10-an de aŭgusto 1881 en Szeged, pri la morto mankas informoj.

Biografio
---------

Győző Kabók frekventis mezlernejon en sia naskiĝurbo, poste li laboris en banko. En 1905 Ede Újházi aprezis lin talenta en amatora spektaklo, tial Kabók akiris aktoran diplomon en Tutlanda Teatra Lernejo en 1907. Post siaj studoj li havis rolojn en kabaredoj aŭ teatroj. Li batalis dum la 1-a mondmilito, poste li estis membro de pluraj ĉefurbaj teatroj (Teatro Madách (1918–1920), Teatro Városi (1926), Teatro Magyar (1927)). Inter 1928–1932 li ne havis kontraktojn, nur poste (ekzemple en Nacia Teatro (Budapeŝto). Post la 2-a mondmilito la aktora-politika komisiono malpermesis la aktoradon, ĉar li apartenis al ŝovinistoj, tial li plene malaperis.

Elektitaj teatraj roloj
-----------------------

* Ferenc Herczeg: *Ocskay brigadéros* - maljuna slovako
* József Gaál: *A peleskei nótárius* - gastejisto
* Lajos Zilahy:
	+ *Süt a nap* - vicjuĝisto
	+ *A bolond Ásvayné* - Ábris

Elektitaj kinaj filmaj roloj
----------------------------

* *Göre Gábor bíró úr kalandozásai Budapesten* (1913) – titolrolo
* *A baba* (1919) – policestro
* *Piri mindent tud* (1932) – domzorganto
* *Sári bíró* (1943) – kamparano

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Kategorio Győző Kabók en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
|  |  |
| --- | --- |
|  Mikso | **Oni proponas alinomi la artikolon «Denglisch (lingvo)» al «Denglisch».****Kialo:** "Denglisch" ne estas lingvo

---

Se vi konsentas aŭ kontraŭas la proponon, bonvolu skribi viajn argumentojn sur la diskutan paĝon. |

La **Denglisch** (vorto formata de germanaj vortoj ***De**utsch* kaj *E**nglisch***) estas germana lingvo kun anglalingvaj aldonoj. Oni parolas pri *Denglish* kiam oni insertas anglalingvajn esprimojn en germanlingvaj frazoj. Tio ne povas esti konsiderata ĝenerala socia kutimo nek disvastigata parolmaniero, sed nur fuŝa uzado de lingvo fare de nescipovaj parolantoj.

Ekzemploj
---------

* 1-a ekzemplo : *Der Flug wurde **ge**cancel**t.*** (« la flugo estis nuligita »).
* 2-a ekzemplo : *Ich habe dir gestern abend eine E-Mail geschrieben* (mi skribis al vi unu retleteron hieraŭ vespere) estas anglismo kaj la frazo *Ich habe dir gestern **ge**email**t*** estus *denglisch*.
* 3-a ekzemplo :

**(de)** Ich musste den Computer neu ***boot***en / ***reboot***en, weil die Software ge***crash***t ist.
**(en)** I had to reboot the computer because the software crashed.
* 4-a ekzemplo

**(de)** Hast du schon die neueste Firefox-Version ***down***ge***load***et / ge***download***et?
**(en)** Have you already downloaded the newest version of Firefox?.

Similecoj kun aliaj lingvoj
---------------------------

* Alemañol

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Denglisch (lingvo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* germane Argumentoj kontraŭ la Denglisch Arkivigite je 2010-05-15 per la retarkivo Wayback Machine
Domo en Portland Street, Southampton, kun brikitaj spacoj anstataŭ fenestroj
La **fenestra imposto** (aŭ fenestroimposto) estis tipo de la domimposto, ĉe kiu la fenestro estis la kalkula unuo. Tiu nova elpensita imposto aperis en Anglio – post ĉesigo de la fumimposto, en 1696, en Britio. Oni ĉesigis ĝin en 1851, kaj anstataŭis ĝin per loĝeja imposto.

La fenestra imposto enspezis multan monon en la britajn monrezervojn dum tre longa tempo. Kvankam la ekonomia krizo de la fino de la 17-a jarcento estis solvita, dum 155 jaroj la polemika imposto restis nerompita, konstante ĝisdatigita kaj rafinita en la metodoj de kalkulado kaj kolektado. Sed ne nur la imposto estis perfektigita, sed ankaŭ la metodoj eviti pagon. Ekzemple homoj brikis la fenestrojn de siaj hejmoj, kaj remalfermis ilin post kiam la ŝtataj inspektistoj preterpasis. Fenestroj ankaŭ fariĝis statusa simbolo. Kvankam malriĉaj homoj konstruis siajn hejmojn, kaj precipe siajn fenestrojn, por ke ili devu pagi kiel eble plej malmulte, tamen la riĉuloj en la socio rigardis la kapablon pagi la imposton kiel signon de sia riĉeco kaj konstruis domojn kun grandegaj fenestroj.

La imposto ankaŭ havis sanajn kaj arkitekturajn implicojn. Jam en la 1830-aj jaroj ekaperis pamfletoj, kiuj kondamnis la imposton pro tio, ke ĝi malebligis taŭgan ventoladon kaj sunlumon de la hejmoj de la loĝantoj de la reĝlando. Zorgoj pri la sanaj konsekvencoj de manko de ventolado kaj sunlumo daŭre kreskis kune kun la efikoj de urbanizado kaj industriiĝo akompanintaj la industria revolucio. Tiel kondukante al situacio, ke tra la jaroj arkitektoj provis pritrakti taŭgaj solvojn konstruante kvartalojn kaj hejmojn, kie loĝis malriĉuloj. Iam maldiafanaj fenestroj aŭ "fenestra preparo" fariĝis io sufiĉe ofta.

La imposto estis finfine aboliciita en 1851, sed ĝiaj efikoj videblas ĝis hodiaŭ. Imitaĵoj pri brita konstruaĵoj de tiuj 155 malhelaj jaroj prezentas maldiafanajn brikajn fenestrojn pro iu aŭ alia kialo, kaj eĉ la originon de la angla frazo "tagluma rabo" (Day light robbery) probable aludas, laŭvorte, al la fenestra imposto, kiu rabis la taglumon de la britoj.

Simila imposto estis konata en Francio kiel *fenestra kaj porda imposto* (1798 – ĉ. 1900), kaj ankaŭ en Nederlando.

* Kategorio Fenestra imposto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Jan Trąbka** (naskiĝis la 21-an de junio 1931 en Krakovo, mortis la 27-an de julio 2012 samloke) – kuracisto kaj sciencisto okupiĝinta pri neŭrologio, neŭrokibernetiko kaj spekulativo lime de filozofio kaj metodologio de scienco.

Scienca biografio
-----------------

En 1955 li finis Kuracistan Fakultaton de Medicina Akademio en Krakovo. Doktorecan tezon titolitan *Bioelektra aktiveco de cerbo enestanta en strio de 200-500 Hz* defendis en 1961 kaj habilitiĝis surbaze de la disertaĵo *Elektrofiziologia bildigo de malsimetrio de cerbaj duonsferoj*. En 1977 estis nomumita profesoro eksterordinara, kaj en 1988 profesoro ordinara pri neŭrologiaj sciencoj kaj komputiko. En la jaroj 1974-1991 gvidis la unuan en la lando, establitan de si Fakon pri Medicina Informadiko. Ankaŭ estis anstataŭanto de prezidanto de Krakova Filio de Pola Kibernetika Asocio. Dum pli ol dek jaroj (1991-2002), ĝis pensiiĝo estris Biokibernetikan Fakon de Collegium Medicum ĉe Jagelona Universitato. Ankaŭ estis prezidanto de la Ĉefa Estraro de Pola Asocio de Klinika Neŭrofiziologio, membro de Scienca Konsilio de la Komitato de Neŭrologiaj Sciencoj de Pola Akademio de Sciencoj (PAN) kaj prezidanto de Komisiono de Klinika Neŭrofiziologio de PAN, membro de Scienca Konsilio de Akademia Komputil-Centro "Cyfronet" Kraków. En 1980 iĝis membro de Internacia Instituto pri Cerbo-Esplorado, en 1985 - de Internacia Asocio por Bildigo de Cerbo en Psikiatrio (International Society for Neuroimaging in Psychiatry), en 1989 - de Eŭropa Asocio pri Sonĝo-Esplorado, en 1990 - membro-korespondanto de Collegium Europaeum Jenense. En la jaroj 1959-1960 kiel stipendiulo de la Fondaĵo Rockefeller estis scienca asistanto ĉe Universitato Harvard kaj en Mass General Hospital en Bostono. Samtempe li ligis kunlaboron kun Norbert Wiener, kreinto de kibernetiko en Masaĉuseca Instituto de Teknologio en Kembriĝo. Kiel unusola pola sciencisto estis senpera disĉilo de N. Wiener kaj populariganto de kibernetiko malantaŭ la fera kurteno.

Sciencaj atingoj
----------------

La sciencaj atingoj de profesoro Jan Trąbka ampleksas pli ol 500 laboraĵojn pri neŭrologio, neŭrofiziologio, neŭrofarmakologio, medicina informadiko kaj neŭrokibernetiko, en tio 15 librojn. La profesoro estis ankaŭ redaktoro de akademiaj lernolibroj. En 2006 ricevis Oran Medalon de Pola Asocio de Klinika Neŭrofiziologio. Kibernetikon nun ofte pritraktas lige al filozofio, gnostiko kaj teorio de kaoso.

Verkaro
-------

* *Mózg a jego jaźń* (Cerbo kaj ties egoo; 1991)
* *Neurocybernetyka* (Neŭrokibernetiko; 1994).
* *Gnoza a nauki neurologiczne* (Gnostiko kaj neŭrologiaj sciencoj; 1997)
* *Gnoza znaczy wiedza* (Gnostiko signifas scion; 1998)
* *Dusza mózgu* (Animo de la cerbo; 2000)
* *Odwieczny chaos a tworzenie się świata* (Eterna kaoso kaj mondokreiĝo; 2000)
* *Wyobraźnia* (Imago; 2001)
* *Świadomość. Lokalizacjonizm i globalizm* (Konscio. Surlokeco kaj terglobeco; 2001)
* *Neuropsychologia światła* (Neŭropsikologio de la lumo; 2003)
* *Mózg a świadomość* (Cerbo kaj konscio; 1983)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Privata paĝo de Jan Trąbka Arkivigite je 2011-06-11 per la retarkivo Wayback Machine
**Gábor Attalai,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Attalai Gábor** estis hungara grafikisto, industriartisto, tekstilartisto, membro de Hungara Arta Akademio (1992). Li estis elstara figuro de la hungara konceptarto.

Gábor Attalai  naskiĝis la 20-an de novembro 1934 en Budapeŝto, li mortis la 23-an de julio 2011 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Gábor Attalai akiris diplomon en Industriarta Altlernejo en 1958. Post la diplomo li kreis desegnaĵojn, gobelinojn, lignoskulptaĵojn, pentraĵojn, fotojn. En la 1960-aj jaroj li ĉerpis el la hungara popolarto, en la sekva jardeko li ofte kreis reliefojn el tekstiloj. Lia debuta ekspozicio estis videbla en 1963 en privata loĝejo. Li ricevis premiojn inter 1970 - 1988. Li havis edzinon.

El individuaj ekspozicioj
-------------------------

* 1963 Szeged
* 1966 Göteborg
* 1972, 1984, 2010 Budapeŝto
* 1978 Pécs

El grupaj ekspozicioj
---------------------

* 1969, 1980, 2007 Budapeŝto
* 1973 Rio de Janeiro, Graz
* 1975, 1999 Arthalo Budapeŝto
* 2010 Pécs

Elektitaj kreaĵoj
-----------------

* Kősarok (1970)
* Svédország áthelyezése (1971)
* Fémpénz tanulmány (serio, 1971)
* Robbanás

Fontoj
------

* anglalingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* Arkivigite je 2018-03-05 per la retarkivo Wayback Machine
**Fendosono** aŭ **plursono** estas en muziko la samtempa sonado de pli ol unu sonoj sur unu instrumento. Tiuj kromaj sonoj estas genereblaj per certaj pren- aŭ blovteknikoj (resp. la enigo de aĵoj en klavarinstrimentojn).

Akustike ili reiras sur kombinaj efektoj (diferenco- kaj sumotonoj) de la pokaze partoprenantaj parto-osciloj de sono. Ekzemple je multaj blovinstrumentoj estas eble, generi plurajn tonojn samtempe, ekblovante tutnormale iun tonon kaj samtempe kantante en la buŝaĵon alian tonon. Ĉe malsamaj ludataj kaj enkantataj tonoj ekestas supratonoj, kiuj estas tiel forte eksonas, ke ekestas eĉ akordoj; en populara muziko tiajn teknikojn komence evoluigis flutistoj kiel Roland Kirk kaj Ian Anderson (konataj de Jethro Tull). En Nova Muziko tiaj teknikoj estis enkondukataj preskaŭ samtempe kaj enigitaj en komponaĵojn. Ekzemple la hobojisto Heinz Holliger uzis fendosonon en la komponaĵo „Siebensang" (1966/1967) por kantvoĉoj, hobojo, laŭtparolilo kaj orkestro kaj ĉefe en „Studie über Mehrklänge" (1971) por sola hobojo.

Por la generado de sumaj kaj diferencaj tonoj en blovinstrumentojn ĉefe estas decida la osciladmaniero de la aerkolono en la interno de sontubo kaj buŝaĵo. Latunblovistoj kiel Albert Mangelsdorff, Vinko Globokar aŭ Michel Godard (sed ankaŭ flutistoj) produktas plursonojn plejofte per samtempa kantado kaj ludado de malsamaj tonaltoj kaj per la kombinotonoj rezultantaj el tio, lignoblovistoj kiel Theo Jörgensmann uzas por tio kutime apartajn almetoteknikojn kaj ŝanĝojn de la ekblovopremo (preterblovado) samkiel apartajn prenteknikojn. Sonoj generitaj per ĉi tiuj teknikoj dependas altgrade de la akustikaj ecoj de ĉiu instrumento, sed ankaŭ tiuj de ĝia ludanto (ekz. formo kaj mezuro de la gorĝo).

Vidu ankaŭ
----------

* Preparita piano
* Moodswinger
* John Cage
* Flaĝolettono

* Kategorio Fendosono en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
EdE-C
**Aimé COTTON** (koton), franco, fama scienculo, fizikisto, profesoro ĉe la Pariza Universitato, ano de la Scienca Akademio. Naskiĝis je la 9-a de oktobro 1869 en Bourg-en-Bresse, kaj mortis je la 16-a de aprilo 1951 en Sèvres. Li pristudis la interferojn, difrakton kaj polarizon de la lumo, efikojn de Cotton, de Faraday, de Zeeman, ktp. La granda elektromagneto, pri kiu li parolis en la UK de Bern, 1913, estis realigata en 1924. Tiun grandan ilon pezantan pli ol cent milkilogramojn Cotton instalis en laboratorio de Bellevue apud Paris. Tia elektromagneto permesas atingi elelektomagnetan indukton ĝis 7 tesloj; ĝin oni senĉese uzas por diversaj esploradoj, precipe pri la radioaktivaj substancoj kaj la magnetooptikaj fenomenoj.

Esperantisto ekde 1907, li ĉeestis dek UK-jn. Eksprezidanto de ISAE. kaj de la "Federation Universitaire Esperantiste de France", li propagandis per artikoloj en sciencaj kaj grandpublikaj revuoj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Aimé Cotton en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* "Pesilo de Cotton" uzita por mezuri elektromagnetajn fortojn (klarigoj en la franca lingvo)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 10709
* GND: 118670212
* LCCN: n85803062
* VIAF: 17284199
* ISNI: 0000 0001 2122 3842
* SUDOC: 027330311
* BNF: 12281580j
* BIBSYS: 90585071
 |



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.