recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Prezidento Antonín Zápotocký, dum kies regado la reformo estis farita
**Monreformo en Ĉeĥoslovakio okazis en 1953**, kiam la komunisma registaro de Ĉeĥoslovakio klopodis forigi la porciolimigon, malhelpi al nigra merkato kaj ankaŭ malplialtigi la rilaton de mendado al ofertado en la malriĉa epoko post la dua mondmilito.

Per la reformo la registaro forigis inflacion de la valuto, sed samtempe damaĝis al multaj et- kaj grand-ŝparintoj, entreprenistoj kaj komercistoj, kiuj pro ĝi perdis sian funkcian kapitalon. La reformo okazis malgraŭ mensoga trankviliga anonco, kiun la komunisma prezidento Antonín Zápotocký faris ankoraŭ 36 horojn antaŭe, kiam li publike proklamis en radio, ke la ĉeĥoslovaka krono estas firma kaj ke tia paŝo tute ne estas pensebla. Malgraŭ tiu aserto, la reformo efektive okazis, la 1-an de junio 1953.

Sekve de la reformo, kiu ne estis konsultita kun la Internacia Monunua Fonduso, oni en 1954 nuligis la membrecon de Ĉeĥoslovakio en tiu organizo.

Rilataj artikoloj
-----------------

* Komunisma reĝimo en Ĉeĥoslovakio

Referencoj
----------

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Československá měnová reforma (1953) en la ĉeĥa Vikipedio.* 


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Ĉeĥio |
| Portala ikono | Portalo pri Slovakio |
**Monica POTTER** (\* 30-an de junio 1971 en Cleveland, Ohio kiel *Monica Louise Brokaw*) estas usona aktorino.

Monica Potter (somere 2010)

Biografio
---------

Monica plenkreskis en Cleveland en strikte katolika familio, ŝi havas tri fratinojn. Ŝi vizitis la katolikan lernejon Villa Angela. Post la lernejo, ŝi komencis jam en aĝo de 12 modelludi kaj aperis en reklamoj, antaŭ ol ŝi decidis por la aktorado. En aĝo de 19, ŝi geedziĝis kun Tom Potter, kun kiu ŝi havis du filojn (David kaj Liam) kaj translokiĝis en 1994 al Los Angeles. Ŝia unua rolo estis en la televidserio  *The Young and the Restless* en 1994. Poste ŝi ludis en filmoj kiel *Con Air* kaj *Saw*. Ŝi iĝis konata per la filmo *Patch Adams*.

Ŝi estis en geedzeco de 1990 ĝis 1998 kun Tom Potter; ili havas du filojn. Ekde junio de 2005, ŝi estis edzino de Daniel Christopher Allison, kiu estas la patro de ŝia tria infano, filino naskiĝinta en 2005. Ili divorcis en 2018.

Filmaro
-------

* 1996: *Bulletproof*
* 1997: Con Air
* 1998: Patch Adams
* 1998: Without Limits
* 1998: *Martha, Meet Frank, Daniel and Laurence*
* 2001: *Head Over Heels*
* 2001: *Along Came a Spider*
* 2002: *I'm with Lucy*
* 2004: Saw (filmo)
* 2004: Boston Legal (televida serio)
* 2007: Protect and Serve (televida serio)
* 2008: Lower Learning
* 2009: Trust Me (televida serio)
* 2009: The Last House on the Left
* 2010-2015:Parenthood (televida serio)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 351102
* GND: 142049557
* LCCN: no99036291
* VIAF: 32196763
* ISNI: 0000 0001 1023 8918
* SUDOC: 074138766
* BNF: 140237401
* NKC: xx0144998
* BNE: XX1065291
 |
La **Monmouth Cricket Club** (Kriket-Klubo de Monmouth) estas bazita en Chippenham Sports Ground en Monmouth, Kimrio.

En 2012 la Monmouth Cricket Club kompetos en la "Glamorgan kaj Monmouthshire Ligo" ludante en Tria Divizio.

La klubo disponas pri kvar junularaj teamoj, sub 15-jaraĝaj, sub 13-jaraĝaj, sub 11-jaraĝaj kaj sub 9-jaraĝaj, kiuj unuafoje en 2012 ankaŭ ludos en kimra piramida aranĝo.

Historio
--------

Monmouth ekhavis kriket-klubon ekde almenaŭ 1838.

La klubo estis antaŭe trifoje gajnanto de unua ligo kaj pokalo de la "Herefordshire Marches League and Cup" (2003, 2004, 2005) poste progresante al la "Worcestershire County League" kie la klubo sukcesis atingi promociiĝon al 2-a Divizio. Ĝi restis en la ligo dum kvar jaroj kaj venis proksime al promociiĝo al 1-a Divizio en 2010.

En 2012, la Hotelo Kings Head (J D Westherspoons) patronis la "Monmouth Cricket Club". Estas enkadrita ĉemizo sur la muro kaj la klubo havas siajn monatajn kunvenojn en la trinkejo.

En 2012 la klubo entreprenis ludi en la Kimra Piramido en "Glamorgan kaj Monmouthshire Ligo" 3-a Divizio kun ĉiuj junularaj teamoj ankaŭ ludantaj kriketon en la "Gwent Youth structure".

Galerio
-------

* Monmouth Cricket Club - Vira kaj virina Teamoj en la fruaj 1950-aj jarojMonmouth Cricket Club - Vira kaj virina Teamoj en la fruaj 1950-aj jaroj
* Virina kriket-teamo en la 1950-aj jarojVirina kriket-teamo en la 1950-aj jaroj
* Alia bildo de Virina kriket-teamo en la 1950-aj jarojAlia bildo de Virina kriket-teamo en la 1950-aj jaroj
* Monmouth Cricket Club - ĉemizo eksponata en la Hotelo Kings HeadMonmouth Cricket Club - ĉemizo eksponata en la Hotelo Kings Head

Referencoj
----------

1. ↑  Morgan, Ian, "Monmouth Cricket Club have been accepted into Division 3 of the Thomas, Carroll Glamorgan and Monmouthshire Cricket League", 6 januaro 2012.
2. 1 2   Monmouth Cricket Club. Arkivita el la originalo je 2012-03-05. Alirita 2012-03-23.
3. ↑  "Monmouth Cricket Club", *Berrow's Worcester Journal (Worcester, Anglio)*: pĝ.1, 31 Majo 1838
4. ↑   Support for Monmouth Cricket Club.

Vidu ankaŭ
----------

* Kriketo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Retejo de Monmouth Cricket Club
Schleiz Alte Muenze
La **Monstampejo malnova** (germane: *Alte Münze*) troviĝas en Schleiz, Germanio. Nuntempe ĝi servas kiel artogalerio kaj urba informejo.

Historio
--------

Post kiam Schleiz venis sub la regadon de Reuß-Plauen en 1590 ĝi ricevis en la kuro de la tempo eĉ rezideja rango. Tio okazis post la divido de la regado en 1666 (Reuß-Schleiz).

La monfarejo estis inter 1678-81 loko de monstampado por propraj reuß-aj moneroj. La nomo familia de la monfaristo de 1678 estis Böttger, kiu estis la patro de la (re)inventisto de porcelano en Eŭropo, Johann Friedrich Böttger.

La konstruaĵo estas la plej malnova en la tuta urbo, kiu konserviĝis ĝis hodiaŭ. Dum la Dua mondmilito ĝi parte damaĝitis.

Fonto
-----

*mini-a-thür in Ruhla/Thüringen. Der Freizeitpark im Thüringer Wald*, broŝuro eldonita fare de la liberaera maketaĵparko de Ruhla, nr. 28

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Monstampejo malnova (Schleiz) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Arkitekuraj detaloj
* La historio sur la municipa paĝaro



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
La **Ministro de Financoj** (aŭ simple, **financ-ministro**) estas la estro de la Ministerio de Financoj de la registaro de Barato. Unu el plej antikvaj postenoj en la Registaro de Barato, la financa ministro estas responsa pro la fiska politiko de la registaro. Kiel parto de tio, ŝlosila tasko de la Financa Ministro estas prezenti la ĉiujaran buĝeton de la Barata Unio en la Parlamento, kio detalas la registaran planon por impostado kaj elspezado por la venonta financa jaro. Pere de la buĝeto, la financa ministro skizas ankaŭ la distribuojn de diversaj ministerioj kaj departementoj. Eventuale li estas helpata de la **Ministro de Ŝtato por Financoj** kaj de la pli malaltaranga **Deputita Ministro de Financoj**.

La unua estis Liaquat Ali Khan (1946), la lasta Arun Jaitley (2014). Famaj financ-ministroj estis T. T. Krishnamachari (1957 kaj 1963), Jawaharlal Nehru (1958), Indira Gandhi (1970), Rajiv Gandhi (1987), Manmohan Singh (1991, 2008, 2012),

Referencoj
----------

Eksteraj ligiloj
----------------

* Financa Ministro, Oficiala retejo
**Mont-Noble** estas komunumo en la distrikto Hérens en Kantono Valezo, Svislando. Ĝi havis 911 loĝantojn je la 31-a de decembro 2011.

Geografio
---------

La komunumo Mont-Noble situas en la franclingva Suba Valezo ĉe la okcidenta flanko de la Valo de Hérens, suda flanka vilaĝo de la rivero Rodano. La okcidentan limon de la komunumo formas la rivero Borgne, suda alfluanto de Rodano. La komunumo konsistas el la vilaĝoj Nax, Vase kaj Vernamiège.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 43,03 km², de kiuj 37,1% estas kovritaj de arbaro, 36,1% servas por agrikulturo kaj 3,5% por setlado.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Mont-Noble limas en nordoriento al Grône, en sudoriento al Anniviers, en sudo al Saint-Martin, en okcidento al VS, kaj en nordokcidento al la kantonĉefurbo Siono.

Trafiko
-------

Mont-Noble situas flanke de la gravaj trafikvojoj. Kurboriĉa montarvojo kondukas de Siono kaj Grône al Nax kaj de tie al Mase kaj Vernamiège kaj fine al Saint-Martin. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A9 situas 2 kilometrojn sude de la komunumo apud Siono. Pere de poŝtaŭtolinioj de Vernamiège kaj de Nax al Siono kaj de Nax al Vernamiège la komunumo estas konektita al la publika transportreto.

Historio
--------

La komunumo Mont-Noble estis fondita kun efiko de la 1-a de januaro 2011 per kuniĝo de la ĝis tiam aŭtonomaj komunumoj Nax, Vase kaj Vernamiège. En unua baloto la 24-an de feburaro 2008 la kuniĝo de la tri komunumoj per malgranda plimulto estis malakceptita. Okazis poste dua voĉdono la 7-an de septembro 2008, dum kiu la kuniĝo estis akceptita en ĉiuj tri komunumoj.
La unua dokumenta mencio de Vernamiège datiĝas el la 11-a jarcento kiel *Vernamesia*.
 Mase estis la unuan fojon menciita en la jaro 1100 kiel *villa Magis*. La unua dokumenta mencio de Nax datiĝas el la jaro 1001 kiel *Nas*. Dum mezepoko Nax kaj Vernamiège formis majorejon. La tri vilaĝoj apartenis ĝis la Helveta Revolucio de 1798 al la Valeza Dekono de Siono. Post la Helveta Revolucio la tri vilaĝoj estis atribuitaj al la nova Distrikto Hérens.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: Reta mapo 1:20000 de Swisstopo[*rompita ligilo*]
2. ↑  Fonto: Komunumdatumoj de la retejo de la Svisa Federacia Oficejo pri Statistiko, retejo konsultita la 5-an de novembro 2011
3. ↑  Fonto: *Catherine Raemy-Berthod* : *Vernamiège* en *Historia Leksikono de Svislando* (2013-02-26)
4. ↑  Fonto: *Patrick Maye*: *Mase* en *Historia Leksikono de Svislando* (2009-11-24)
5. ↑  Fonto: *Pierre Carruzzo*: *Nax* en *Historia Leksikono de Svislando* (2009-07-14)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la komunumo Mont-Noble

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Mont-Noble** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Hérens |
| --- |
| Ayent  •  Evolène  •  Hérémence  •  Les Agettes  •  Mont-Noble  •  Saint-Martin  •  **Vex** |  |

 |
**Mwene-Ditu** estas grandurbo en Demokratia Respubliko Kongo (eksa Zairio).

Bazaj informoj
--------------

* Koordinatoj: 07° 00′ S 29° 24′ O﻿ / ﻿7.000 °S, 29.400 °O﻿ / -7.000; 29.400 (mapo)Koordinatoj: 07° 00′ S 29° 24′ O﻿ / ﻿7.000 °S, 29.400 °O﻿ / -7.000; 29.400 (mapo)
* Areo:  km²
* Loĝantaro: 195.622 en 2012
* Supermara alteco: 911 m
* Horzono: UTC +2

Geografio
---------

Mwene-Ditu situas sur montaro en valo en la sudokcidenta parto de la lando. Mbuji-Mayi troviĝas 96, Kananga 168, Tshikapa 300, Kolwezi 469, Likasi 571, Lubumbashi 681, **Kinŝaso** 951 km.

Historio
--------

Mwene-Ditu estis grava loko post ekfunkcio de fervojo inter Lubumbashi kaj Ilebo. Ĝia graveco devenas de ĝia strategia pozicio, krom la menciita fervojo kaj same vojo estas ligo (nur voje) al la provinca ĉefurbo Mbuji-Mayi. En Mwene-Ditu kaj en la proksimaj komunumoj epidemio pri ĥolero okazis en 2002, kiu daŭris duonjaron. Alvenis Ruĝa Kruco kaj similaj organizaĵoj por helpi al la lokaj kuracistoj. La urbo ricevis statuson urbego en 2003.

Trafiko
-------

Mwene-Ditu havas flughavenon. Fervojaj linioj kaj ĉefvojoj kuras al Lubumbashi kaj Ilebo, krome estas vojoj al Mbuji-Mayi kaj Kananga.

Klimato
-------

Mwene-Ditu situas en la tropika zono. La averaĝa temperaturo varias inter 23 kaj 28 °C. Jare pluvas ĉ. 1400 mm. En ĉiuj monatoj pluvas. La pluvo kulminas en novembro kaj malkulminas en julio.

Fontoj
------

* Angla Vikipedio
* 
* mapo, distancoj Arkivigite je 2014-02-25 per la retarkivo Wayback Machine
* mapo
Plumaranĝado de Griza ardeo
La **Memaranĝado** aŭ simple **Aranĝado** ĉe animaloj estas agado instinkta kaj foje lernita kaj transmitita al venontaj generacioj (uzado de (varma) akvo, de tero, de folioj aŭ de polvo ekzemple).

Iaj specioj, tiom diferencaj kiom kokoj aŭ elefantoj ĵetas sur sin ĉu akvon ĉu polvon por puriĝi aŭ liberigi sin el parazitoj. Preciza aranĝado povas okazi postmanĝe (purigo el sango, el tero, el sevo aŭ el suko eliritaj el nutraĵoj) aŭ post lukto.

Funkcioj de la Aranĝado
-----------------------

Ĉe iaj specioj, la Aranĝado povas esti asocia al kondutoj ĉu antaŭseksaj ĉu seksaj, ĉefe masturbaj (ekzemple ĉe iaj specioj de vesperto). La purigo kaj higieno ne estas tiele la nuraj funkcioj de Aranĝado.

La etologio pruvis kaj studas ties socian kaj lernan rolojn, tre gravajn ĉe mamuloj, ekzemple pro pedikoj, kio kontribuas al markado de hierarkioj kaj al solvo de konfliktoj ĉe primatoj aŭ, aliekzemple, ĉe la leko de harao inter individuoj aŭ inter gepatroj kaj gefiloj ĉe felisedoj aŭ aliaj grupoj.

La Aranĝado konsistas ankaŭ al subskribo odora de individuo aŭ de grupo etendante sur la korpon la hormonojn aŭ feromonojn produktitajn de specialaj glandoj. Per frotado kontraŭ arboj aŭ rokoj, la bestoj lasas odorajn aŭ vidajn markojn kiuj kontribuas al markado de la teritorio. Foje la Aranĝadon oni faras en grupo kiel ĉe la Murhirundo.

Plejparto de plenkreskaj insektoj purigas regule sian korpon kaj ĉefe siajn antenojn.

La marmamuloj frotiĝas kontraŭ faldaj surfacoj aŭ sur la fondo por puriĝi.

Parazitoj
---------

Purigistoj
----------

Ĉe birdoj
---------

La Aranĝado estas la agado por komforto plej ŝatata de birdoj. Tiuj purigas siajn krurojn, frotas sian bekon (kaj akrigas ĝin foje) aŭ kombas kaj reorganizas siajn plumojn (Plumaranĝado). Tio estas ankaŭ socia agado. Kelkaj specioj scias laviĝi per io krom akvo kiaj la paserinoj kiuj faras «banojn» per fumo ĉe domkamenoj. Oni povas observi kelkajn metodojn:

* Bano en akvo
* Bano de polvo kaj de aliaj substancoj
* Kombado de plumoj por realĝustigo
* Briligo kaj akvimunigo
* Frotado aŭ polvigo de lanugo
* Sekado kaj sunbanado

Vidu ankaŭ
----------

* Socia aranĝado

* Kategorio Memaranĝado en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
***Monoplacophora***, kun la signifo "portanta ununuran platon", tiel ankaŭ monoplakoforoj aŭ unuplatforoj, estas polifiletika superklaso de moluskoj kun kaskedformaj konkoj nuntempe vivantaj ĉe la fundo de maro. Nuntempaj reprezentantoj ne estis rekonataj ĝis 1952; antaŭe ili estis konataj nur el fosilia registro, kaj oni supozis, ke ili estis formortintaj antaŭ 375 milionoj da jaroj.

Kvankam la konko de multaj monoplakoforoj estas simila al tiu de *pateloj* laŭ formo, ili ne estas gastropodoj, nek ili havas proksiman rilaton al gastropodoj.

Notoj
-----

1. ↑   Lindberg, D.R. (2009). "Monoplacophorans and the origin and relationships of mollusks" (PDF). Evolution: Education and Outreach. 2 (2): 191–203. doi:10.1007/s12052-009-0125-4. S2CID 26108547.
2. ↑   Taviani, M.; Sabelli, B.; Candini, F. (1990). "A fossil Cenozoic monoplacophoran". *Lethaia*. 23 (2): 213–216. doi:10.1111/j.1502-3931.1990.tb01361.x.

* Kategorio Monoplacophora en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Monoplacophora en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 777927
 |
**Membrana transiga proteino**, aŭ simple **transigilo**, estas membran-proteino kiu movas jonojn aŭ molekulojn trans biologia membrano. Transigilo povas neaktive faciligi difuzon de substancoj trans membrano aŭ aktive transigi ilin.

Oni povas apartigi transigilojn al *kanaloj* kaj *portistoj*. Kanalo estas malferma ĉe ambaŭ eniroj samtempe, kaj povas nur faciligi difuzon. Portisto estas malferma ĉe aŭ ena eniro aŭ ekstera eniro, kaj ŝanĝiĝas inter la du statoj; ekzistas portistoj kiuj aktive transigas molekulojn kaj tiuj kiuj faciligas difuzon.

Faciligata difuzo
-----------------

En difuzo, substancoj pasas tra la transigilo laŭ koncentriteca diferenco, moviĝantaj de la flanko kun alta koncentriteco al la malalta-koncentriteca flanko. Tiun metodon plej ofte ĝi uzas por jonoj aŭ polaraj molekuloj, ĉar ili tre malfacile difuzas tra la akvofobia membrano. La difuzo estas pasiva kaj do ne bezonas energion.

Aktiva transigado
-----------------

Aktiva transigado povas transporti substancojn kontraŭ la koncentriteca diferenco, movanta ilin de la malalte-koncentrita flanko al la alte-koncentrita flanko. Tiu agado bezonas energion. En *unua aktiva transigado*, la transigilo uzas energion de ATF por movi substancojn. *En dua aktiva transigado* aŭ *kuplata transigado*, la energio venas de elektrokemia diferenco de aliaj jono/ŝarĝata molekulo; la pasiva difuzo de la ŝarĝata substanco povigas la transigadon de la alia substanco.

Vortdeveno
----------

"Membrana transiga proteino" kaj "transigilo" estas proponita por ĉi tiu Vikipedia artikolo, devenaj de la angla *membrane transport protein* kaj *transporter*.

Fontoj
------

1. ↑  Stillwell W. (2016). Membrane Transport. *An Introduction to Biological Membranes*, pp. 423–451. https://doi.org/10.1016/B978-0-444-63772-7.00019-1

* Kategorio Membrana transiga proteino en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 800422
 |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Monotropo** |
| --- |
|  |
| pinasparago (Monotropa hypopitys)pinasparago (*Monotropa hypopitys*) |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Plantoj *Plantae* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Divizio: | Angiospermoj *Magnoliophyta* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Dukotiledonaj *Magnoliopsida* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Erikaloj *Ericales* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Erikacoj *Ericaceae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | **Monotropo** *Monotropa*L. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specioj |
| vidu tekston |
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Monotropo  |

 |
| v • d • r |

*Indiana pipo* (*Monotropa uniflora*)
La **monotropo** (*Monotropa*) estas holarktisa genro kun du specioj, kiun oni antaŭe konsideris la tip-genro de la familio de monotropacoj (*Monotropaceae*) sed nun klasas inter la erikacoj.

La du specioj, *Monotropa hypopitys* (pinasparago) kaj *Monotropa uniflora* (indiana pipo, spirita planto) kreskas en la norda hemisfero, en la modera klimata zono. La specio *M. uniflora* mankas en Eŭropo kaj havas unu floron kiel montras la scienca nomo. 

La plantoj ne entenas klorofilon, sed parazitas arboradikajn fungojn (mikoheterotrofo, mikorizo).

vidu ankaŭ
----------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Biologio |

monotropio
**Menorca** estas insulo de la Balearoj, Hispanio. Ĝi estas la dua plej granda el la insularo post Majorko.

* Ĉefurbo: Maono (katalune *Maó*, hispane *Mahón*).
* Aliaj urboj: Ciutadella, Alaior.
* Loĝantaro (2002): 78.796 h
* Surfaco: 694,39 km²
* Denseco: 113,47 h/km²
* Lingvoj: kataluna; ankaŭ la hispana estas oficiala.

La Kamparo minorka

Historio
--------

Dum la bronzepoko floris civilizo nomata talajota, kun grandaj rokaj monumentoj.

La romianoj ĝin konkeris en la jaro -123 kune kun la ceteraj Balearoj.

Post diversaj invadoj, la araboj okupis la insulon la jaron 903. Ĝin rekonkeris la kristanoj en 1287, kaj ĝi unuiĝis al la katalunaj teritorioj de la Kronlando de Aragono.

En 1708, post la Milito de hispana sukcedo, pro la Traktato de Utrecht ĝi fariĝis angla kolonio. Ĝi estis redonita al Hispanio en 1802. Tiu jarcenta okupado de la insulo donis al ĝi kelkajn trajtojn kaj kutimojn anglecajn, ankoraŭ konservitajn.

Dum la Hispana Enlanda Milito ĝi estis fidela al la respublikana flanko. Apenaŭ estis bataloj, ĝis la fino de la milito, kiam la lastaj defendantoj kapitulacis sub la protekto de la angla mararmeo. Unu el la homoj kiuj gvidis la defendon kaj devis ekziliĝi estis la esperantista militisto Fernando Redondo Ituarte.

Lingvoj
-------

La ĉefa lingvo de Minorko estas la kataluna, en sia dialekto minorka, kaj la hispana estas ankaŭ tre uzata. Ambaŭ lingvoj, la hispana kaj la kataluna, estas oficialaj. La precipaj diferencoj inter la lingvo kataluna ibera kaj la lingvo insula estas la uzo de artikoloj "saletoj"; ekzemple: *es, sa, ses* anstataŭ artikoloj normaj katalunaj, t.e. *el, la, els, les*. Ĉi tiu specialaĵo estas ankaŭ ofta en la ceteraj Balearoj.

La subdialekto minorka ankaŭ havas kelkajn vortojn anglecajn kaŭze de la angla rego, ekzemple: *boinder*- **bow window** kaj *txoc*-**chalk**.

Komunumoj minorkaj
------------------

La insulo estas dividita en ok komunumoj:

* Alaior (hispane *Alayor*).
* Ciutadella de Menorca (hispane *Ciudadela de Menorca*).
* Es Castell (hispane *Villa Carlos*).
* Es Mercadal (hispane *Mercadal*).
* Es Migjorn (hispane *San Cristobal*).
* Ferreries (hispane *Ferrerias*).
* Maó (hispane *Mahón*).
* Sant Lluís (hispane *San Luís*).

Vidu ankaŭ
----------

* Gimnesioj
* Balearoj

Eksteraj ligiloj
----------------

* Minorko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Minorko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Insula Registaro
* Menorca: Turisma paĝo Arkivigite je 2018-08-07 per la retarkivo Wayback Machine

  

* Minorko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Minorko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Minorko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Minorko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Lago **Monoun** estas lago en Okcidenta Provinco en Kameruno, kiu situas en vulkana kampo Oku je 5° 34′ 45″ N, 10° 35′ 4″ O (mapo)5.579166666666710.584444444444
. Je la 15-a de aŭgusto, 1984, la lago eksplodis per subita eligo de gaso el lago, kiu rezultis en liberigo de granda kvanto da karbona dioksido, kiu mortigis 37 homojn. Komence, la kaŭzo de la mortoj estis mistera, kaj kaŭzoj similaj al terorismo estis suspektitaj. Pluaj esploroj kaj simila evento du jarojn poste je Nyos gvidis al la nune akceptita ekspliko.

La katastrofo
-------------

Kelkaj homoj raportis, ke ili aŭdis bruegon en 15-a de aŭgusto 1984 ĉirkaŭ 22:30. Gasa nubo raportite eliĝis de kratero en la orienta parto de la lago. La rezultantaj mortoj de loĝantoj en malalte situanta areo okazis ŝajne inter 03:00 kaj krepusko. La viktimoj, oni diris, havis haŭtajn brulvundojn, kiuj poste estis klarigitaj kiel "haŭta damaĝo". Travivintoj raportis, ke la blankeca, fumeca nubo odoris amare kaj acide. Vegetaĵaro estis platigita ĉirkaŭ la orienta parto de la lago, verŝajne per akva ondo.

Referencoj
----------

1. ↑   Preliminary report on the june 2012 field expedition to lakes Nyos and Monoun, Cameroon (angle) (pdf). Japanese-Cameroonian SATREPS Project on Safety, Rehabilitation, and Development of the Lakes Nyos and Monoun areas in Northwest Cameroon. (2012-06-19). Arkivita el la originalo je 2015-04-02. Alirita 2015-03-28 (dewp).
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Monta pino** |
| --- |
|  |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Plantoj *Plantae* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Divizio: | Pinofitoj *Pinophyta* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Pinopsidoj *Pinopsida* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Pinaloj *Pinales* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Pinacoj *Pinaceae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | Pino *Pinus* |
|
| Subgenro: | Pino *Pinus* |
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***P. mugo*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Pinus mugo****Turra |
|
|
|
| Konserva statuso |
| **Konserva statuso: Malplej zorgiga (LR/lc)** |
|
|  |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Monta pino  |

 |
| v • d • r |

La **monta pino** aŭ **mugo**, **pigmea pino** (*Pinus mugo*) estas pingloarba specio el la familio de pinacoj kun kelkaj subspecioj kiel *ssp mugo* (kiu havas simetrian strobilon kaj kreskas en orienta kaj suda Eŭropo) aŭ *ssp uncinata* (kiu havas nesimetrian strobilon kaj kreskas okcidenta kaj orienta Eŭropo). Ĝi vivas en la eŭropaj altmontaroj ĝenerale de 1000 ĝis 2200 m.

La montara pino altas de 100 ĝis 300 cm kaj ĝi estas ekkonebla pro la kurba kresko kaj kun kuŝantaj aŭ iome strantaj trunkoj kaj branĉoj. Ili formas kelkfoje netraireblan „plektaĵon". La rigidaj, malhelverdaj pingloj staras duope, longas 5 cm kaj vivas 5-10 jarojn. La radikoj estas longaj disbranĉiĝantaj surtere pro la malgranda fekunda fundo.

La florado komenciĝas en la altmontaroj en julio, en mezmontaroj – ĉe marĉoj- jam en majo. La masklaj kaj femalaj floroj troviĝas sur la sama arbedo. La stamenaj floroj estas flavaj, la du anterojn interligas okulfrapa ligilo. La fruktodona strobilo estas ruĝa ĝis viola, aperas sur la pintoj de la novaj ŝosoj. La ovo- aŭ globforma strobilo evoluas tri jarojn por plena maturiĝo.

Vidu ankaŭ
----------

* Karpataj montarbaroj
* Pireneaj koniferaj kaj miksaj arbaroj

Referencoj
----------

1. ↑  Laŭ "Großes Wörterbuch Esperanto-Deutsch" de d-ro Krause, sur la paĝo 576
2. ↑  Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto PIV
3. ↑  Tymiński, Kazimierz.  *Mały słownik polsko esperancki Malgranda vortaro pola-esperanta*. ISBN 83-214-0858-3.

|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Biologio |
Ŝablono  *En ĉi tiu sekcio aŭ paĝo mankas ŝablono **{{Informkesto partio}}***. Bonvolu **aldoni** la ŝablonon, poste forigu ĉi tiun averton.
Se la artikolo havas pli ol unu mankon, bonvolu uzi la ŝablonon {{Pluraj problemoj}}. Krome aŭtomate aldoniĝas la kategorio Kategorio:Artikoloj sen ŝablono.

Partiestro Andrzej Lepper
**Samoobrona Rzeczpospolitej Polskiej** (mallonge **Samoobrona** aŭ **Samoobrona RP**, en Esperanto *Memdefendo de la Respubliko Pollando*) estas politika partio en Pollando. Ĝiaj kontraŭuloj ofte nomas ĝin popolisma. Laŭ ekonomika politiko ĝi estas maldekstra, sed laŭ socia politiko ĝi plejparte defendas katolikismajn-konservativismajn valorojn.

La partio en 1992 fondiĝis laŭ instigo de la sekva partia prezidanto *Andrzej Lepper* kaj asertas reprezenti la interesojn de la pollandaj kamparanoj. Laŭ eksterlanda politiko ĝi kritike kaj tendence kontraŭe rilatas al la internaciaj aliancoj NATO kaj Eŭropa Unio kaj al la membreco de Pollando en ili. Laŭ enlanda politiko la partio akre distanciĝas de ĉiuj liberalismaj movadoj kaj laŭ propraj asertoj sekvas "trian vojon" inter kapitalismo kaj komunismo, kiu tamen praktike ofte montriĝas ĝenerala malkonsento je ĉiaj politikaj proponoj kaj pasintece (plej)parte reduktiĝis al glorigo de la partia prezidanto Andrzej Lepper.

La partio pasintece ofte apogiĝis je eksterparlamentaj, parte kontraŭleĝaj kampanjoj. Plurfoje organiziĝis blokadoj de ŝoseoj por malebligi la transportadon de agrikulturaj produktoj el aliaj partoj de la Eŭropa Unio al Pollando. En la pola parlamento Sejmo la partianoj postulas pli altajn ŝtatajn subvenciojn por la pollandaj agrikulturistoj kaj konscie ligas tiujn postulojn al la centre administrata ekonomia sistemo de la realsocialisma Pola Popola Respubliko en la epoko inter 1945 kaj 1989.

Dum la 1990-aj jaroj la partio estis relative sensignifa, sed komence de la 2000-aj jaroj, kiam pliproksimiĝis la aliĝo de Pollando al la Eŭropa Unio (la 1-an de majo 2004), ĝi akiris impresan popularecon. En la naciaj parlamentaj balotoj de 2001 la partio akiris 10,2 % de la voĉoj kaj iĝis membro de la registara koalicio sub la gvido de la dekstra-flanka politika partio Juro kaj Justeco (PiS). Kvar jarojn poste, ĝi eĉ kolektis 11,41 % de la voĉoj.

En la naciaj parlamentaj balotoj de oktobro 2007, en kiuj ankaŭ la eksa ĉefministro Leszek Miller (antaŭe ano de la Alianco de Demokrata Maldekstrularo) kandidatis nome de la partio Samoobrona antrat, ĝi malpopulariĝis ĝis nur 1,53 % de la voĉoj kaj sekve ne rajtis sendi deputitojn en la nacian parlamenton. Planita balota alianco kun la nacie konservativa "Ligo de Polaj Familioj" (*Liga Polskich Rodzin*, LPR) ne realiĝis pro fortaj partiprogramaj malinterkonsentoj.

Rezultoj en balotoj pri la nacia parlamento Sejmo
-------------------------------------------------

* 1993: 2,78 %
* 1997: 0,08 %
* 2001: 10,20 %
* 2005: 11,41 %
* 2007: 1,53 %

Eksteraj ligiloj
----------------

* pole Retejo de la partio Samoobrona

Notoj
-----

1. ↑  *Wirtualna Polska: Wybory 2007* ("Virtuala Pollando: Balotoj 2007") (pole)
**Miklós Esterházy** [miklOŝ esterhAzi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Esterházy Miklós** estis hungara imperiestra duko, oficiro. Li estis nepo de Miklós József Esterházy.

Bildo pri Miklós Esterházy
Miklós Esterházy en 1803
Miklós Esterházy  naskiĝis la 12-an de decembro 1765 en Vieno. Li mortis la 25-an de novembro 1833 en Como.

Biografio
---------

Post lernado Miklós Esterházy rondvojaĝis en Eŭropo, poste li elektis la oficiran karieron. En 1791 li estis estra kapitano. Post 3 jaroj li atingis la rangon kolonelo, en 1796 generalo en armeo de Habsburga Imperio. Li partoprenis en la kontraŭ-Napoleonaj militoj. En 1797 li proprakoste establis regimenton. En 1804 li akiris la graflandon *Edelstetten* en Bavario, kies centro nun estas parto de la komunumo Neuburg an der Kammel, tial li rajtis uzi la titolon imperiestra duko. En 1809 Napoleono volis lin nomumi reĝo de Hungarlando, kion li rifuzis, ĉar li estis fidela al la Habsburgoj. Post jaroj li ricevis pliajn soldatajn rangojn, krome Ordenon de la Ora Ŝaffelo kaj signifan premion. Ekde 1828 li estis sinjoro de la parka insulo Mainau en la Bodenlago.

Li multe okupiĝis pri muziko, li aranĝis koncertojn kun Joseph Haydn kaj Johann Nepomuk Hummel, pri la familiaj bienoj, kasteloj, krome li kolektis pentraĵojn.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 532285
* GND: 130146870
* LCCN: no2008072550
* VIAF: 197879592
* ISNI: 0000 0003 5756 6075
* SUDOC: 119285509
* BNF: 151223671
* ULAN: 500702865
* MBA: 3fd49171-0e3d-4b45-ad3e-637bf77a917c
* RKD: 449328
* BNE: XX4609422
 |
**Monpolitiko** estas la procezo per kiu la mon-aŭtoritato de difinita lando kontrolas la mondisponeblon, ofte cele al celita inflacio aŭ al interezindico por sekurigi la prez-stabilecon kaj la ĝeneralan fidon en la valuto.

Pliaj celoj de monpolitiko estas kutime kontribui al ekonomia kresko kaj stabileco, al malaltigo de la sendungeco, kaj al elteno de antaŭvideblaj kurzoj kun aliaj valutoj.

Monekonomiko havigas alrigardon al kiel krei plej bonan monpolitikon.

Monpolitiko aludas al estado ĉu etenda aŭ al maletenda, kie etendigema politiko pliigas la totalan havigon de mono en la ekonomio pli rapide ol kutime, kaj maletendiga politiko etendas la mondisponeblon pli malrapide ol kutime aŭ eĉ bremsas ĝin. Etendigema politiko estas tradicie uzata por klopodi lukti kontraŭ sendungeco enrecesio per malaltigo de la interezindicoj en la espero ke facila kredito pliakcelu negocadon al etendo. Maletendiga politiko intencas bremsi inflacion por eviti la rezultan distordon kaj kadukiĝo de la valoro de havaĵoj.

Monpolitiko diferencas el fiska politiko, kiu aludas al impostado, registara elspezo, kaj asocia ŝuldo.

Notoj
-----

1. ↑  Jahan, Sarwat.  Inflation Targeting: Holding the Line. International Monetary Funds, Finance & Development. Alirita 28a de Decembro 2014.
2. ↑  "Monetary Policy", *Federal Reserve Board*, 3a de Januaro 2006.
3. ↑  "Monetary and Exchange Rate Policies", *Handbook of Development Economics, Elsevier*.
4. ↑  Benjamin M. Friedman, "Monetary Policy," Resumo. Arkivigite je 2008-12-06 per la retarkivo Wayback Machine International Encyclopedia of the Social & Behavioral Sciences, paĝoj 9976–9984, 2001.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Monpolitiko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Tobin, James (2008). "Monetary Policy". In David R. Henderson (ed.). Concise Encyclopedia of Economics (2nd ed.). Indianapolis: Library of Economics and Liberty. ISBN 978-0865976658. OCLC 237794267.  2008 Alirita la 14an de Januaro 2016. 2a eldono Library of Economics and Liberty, Indianapolis, isbn=978-0865976658 oclc =237794267.
* Bank for International Settlements
* US Federal Reserve
* CentralBankNews.info
* European Central Bank
**Miklós Hajmássy** [miklOŝ hajmAŝi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Hajmássy Miklós** estis hungara aktoro, teatrestro. Lia origina familia nomo estis *Hagymássy* [hadjmAŝi].

Miklós Hajmássy (dekstre)
Miklós Hajmássy  naskiĝis la 2-an de julio 1900 en Zalaegerszeg, li mortis la 1-an de marto 1990 en Bonaero (Argentino).

Biografio
---------

Miklós Hajmássy frekventis armean mezlernejon en Pécs, poste li akiris agrikulturan diplomon en Georgikon. Li eklaboris en bieno de Nagymágocs, fine li lernis aktoradon de privata lernejo de Kálmán Rózsahegyi. Li komencis sian aktoran karieron en 1926 en Nacia Teatro (Szeged). Inter 1927 kaj 1933 li apartenis al Gaja Teatro, poste al Operetoteatro (Budapeŝto), en 1935 al Vieno, ekde 1936 al Teatro Magyar, en 1943 al la Gaja Teatro. En la lastaj monatoj de la 2-a mondmilito li estis armea teatrestro en Nazia Germanio. Inter 1948-1953 li estis hungarlingva aktoro kaj teatrestro en Argentino, poste inter 1953-1959 li vivis en Brazilo, fine denove en Argentino. En 1973 li retiriĝis. Li havis edzinon.

Elektitaj teatraj roloj
-----------------------

* Sándor Hunyady: *Feketeszárú cseresznye* - Balásházy
* Zsigmond Móricz: *Úri muri* - Gosztonyi
* George Bernard Shaw: *Pygmalion* - Higgins

Elektitaj kinaj filmaj roloj
----------------------------

* *Zsuzsánna és a vének* (1928)
* *Az ellopott szerda* (1933)
* *Az utolsó Wereczkey* (1940)
* *Családunk szégyene* (1943)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
En 1974 plugis kamparano sur  **Mont'e Prama**  sur Sinis-duoninsulo en Provinco Oristano de Sardio kaj trovis kapon de statuo. La instancoj en Cabras informis arkeologojn Giovanni Lilliu kaj Enrico Atzeni, kiuj komencis arkeologiajn fosadojn. 

Sub maldika humo, oni trovis ĉ. 30 nedifektitajn nuragaj kaŭrajn tombojn, kiujn ĉiuj kovris sabloŝtona plato dika ĉ. 15 cm kaj grandan unu kvadratan metron. En kurbiĝanta linio, tiu plata vojo formis longon de ĉ. 40 m, kiu flanke estis parte rande metita per ortostatoj. Sub la platoj kuŝis la restaĵoj de la mortintoj, sen akompana tombejaĵo, en kavo profunda de 70-80 cm, plej ofte kun rigardo al oriento, la kapon kovris okaze eta ŝtonplato. 

En defalaĵejo, oni trovis 2000 erojn de 30 arkaikaj statuoj el sabloŝtono, kiuj estis iam altaj de 2,0 ĝis 2,6 m. Krom la intence detruitaj statuoj, oni malkovris detruitajn ŝtonkultaĵojn, bronzojn kaj nuragajn modelojn same larĝan platon de ceramikaĵoj, kiuj etendiĝas de la nuraga epoko ĝis la romia epoko. 

Statuo de Mont'e Prama
Inter la statuoj plimultas la prezentoj de arkpafistoj kaj militistoj, kiuj tre similas al la bronzaj figuroj de la nuraga kulturo (Abini, Serri, Teti) el la 8-6-a jarcento a.K.. Unu havas la habiton de la Luzitana militista statuo. Multaj havas frizuron simila al tiuj de keltoj kaj orientajn vestaĵojn (larĝa zono kaj mallonga kilto). La kaskoj de figuroj havas kornojn, ilia ŝildo estas ellaborita. Ili havas profunde situantajn okulojn el ekzakte koncentrajn rondojn, grandajn nazojn, sed ilia buŝo estas nur streketo. Kio igas ilin unuka por tiu periodo kaj la insulo, estas ilia enorma grando. 

Ekde ilia elfosado, ili estis stokitaj preskaŭ neatentite en humida kaj malhela kelo de la Muzelo de Cagliari. Oni elkeligis (el-kel-igis) ilin nur en 2003 je publika premo por restaŭrado.

La aĝo de la statuoj, tomboj ne estas precize difinebla, tio varias de 800-700 a.K. ĝis 1200 a.K. La pli malnovan aĝon oni bazigas per komparo de la bronzoj de la Abini-grupo. Kelkaj esploristoj datas la bronzojn nuntempe antaŭ la geometrian epokon. La plej malnova sarda bronza artaĵo estiĝis verŝajne en ĉ. 1200 a.K..

Literaturo
----------

* Massomo Pittau: *Il Sardus Pater e i guerrieri di Monte Prama*. EDES, Sassari 2008, ISBN 978-88-6025-108-4.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Retpaĝaro de arkeologia Muzeo «Mont'e Prama»

* Kategorio Mont'e Prama en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
pacokruco kaj (fone) kapelo sur batalkampo en Burgenland
**Memorigloko Mogersdorf** (germane: *Gedenkstätte Mogersdorf*) troviĝas en Mogersdorf, Aŭstrio, je memoro de la batalo de Mogersdorf en 1663/64 en la kvara milito de la Habsburga monarkio kontraŭ la turkoj.

Preĝejeto sur Schlößlberg-monto
-------------------------------

Sur la monto Schlößlberg staris iama grangio kun kapelo de la cistercia konvento de Sankta Gothardo el Szentgotthárd. En 1945 estis detruita la en 1897 konstruita novgotika kapelo parte. Kun preno de partoj de ĝi oni konstruis en 1963/64, jarojn de datrevenoj batalfaraj, modernan memorlokon post arkitektura konkurso kiun gajnis Ottokar Uhl.

Komence de la loko spekteblas ŝtono kun enskribo en la lingvoj germana, latina, franca kaj hungara kun informo pri la kuraĝo de la batalintaj respektive falintaj soldatoj. Poste du heĝlinioj kondukas ĝis la pinto de Schlößlberg rekte al betona kruco kun alteco de 15 metroj; ĝi videblas eĉ de malproksime. Apudkruce estas memorigkapelo kies altaro estas kupraĵo de la skulptisto Rudolf Kedl; ĝi estis starigita tie ĉi en la 1974-a jaro. Altarvande estis estinta triptiko de Herbert Boeckl kiu devis forpreniĝi pro klimataj kialoj. La internon oni ŝanĝis inter 1974 kaj 1979 tiel ke ĝi grandparte ne plu kongruas al la originalaj ideoj de Uhl.

Kapelo Sankta Anno
------------------

Ĉe la uesta vilaĝelirejo estas en 1670 konstruita Anno-kapelo, ronda konstruaĵo kun konusa tegmento kaj altarobildo el la jaro 1664-a pri Anno instruanta la filinon Mario. Donacis la tuton la vidvino de la batale falinta kavaliro de la Malta Ordeno kaj generalo Trauttmannsdorff.

Blanka kruco
------------

Sur t.n. Turka Tombejo ĉe bulvardo kondukanta Vienon staras ŝtona kruco de 1840 kun alia enskribo honoranta la falintojn de 1664.

Literaturo
----------

* Margit Pflagner, J. Marco (Fotos): *Burgenland. 80 Farbbilder mit Erläuterungen in Deutsch und Englisch.*, Frick Verlag, Wien 1970, Foto und Erläuterung Nr. 79.
* DEHIO-Handbuch. Die Kunstdenkmäler Österreichs: *Burgenland. Mogersdorf. Kapelle hl. Anna, Gedächtniskapelle auf dem Schlößlberg, Weißes Kreuz.* Bundesdenkmalamt (eld.), Verlag Anton Schroll & Co, Wien 1976, ISBN 3-7031-0401-5, p. 196.
* K. Brunner, Gerhard Granitz u. a.: *800 Jahre Mogersdorf. unter Berücksichtigung der Ortsteile Deutsch Minihof und Wallendorf.* 1987.
* Architekturzentrum Wien (eld.) kun Christa Kamleithner, Johannes Porsch, Bernhard Steger: *OTTOKAR UHL*; katalogo de la ekspozicio *Ottokar Uhl – Nach den Regeln der Architektur* (Architekturzentrum Wien, 3.3.-13.6. 2005), eldonejo Anton Pustet, Salzburg 2005, nr. 121, ISBN 3-7025-0508-3.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Memorigloko Mogersdorf en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Simon Hadler: Die Schlacht bei St. Gotthard/Mogersdorf im Jahr 1664 – Geschichte und Gedächtnis. Ĉe: www.tuerkengedaechtnis.oeaw.ac.at Arkivigite je 2016-09-07 per la retarkivo Wayback Machine
* artikolo pri la memorloko je Mogersdorf

46.9596816.236237Koordinatoj: 46° 57′ 35″ N, 16° 14′ 10″ O (mapo)
**Miklós Kolozsvári Grandpierre** [miklOŝ koloĵvAri granpier], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kolozsvári Grandpierre Miklós** estas hungara pentristo, grafikisto, skulptisto, ceramikisto, ilustristo.

Miklós Kolozsvári Grandpierre  naskiĝis la 18-an de julio 1950 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Miklós Kolozsvári Grandpierre frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, samtempe li lernis porcelanteknikon de Endre Szász. Post la abituriento li daŭris la lernadon pri artoj sen lernejoj kaj li estis ceramikisto kaj ilustristo. En 1975 li iĝis membro de la hungaraj akvafortistoj. Li ofte ekspoziciis, ekde 1980 ankaŭ eksterlande. baldaŭ li komencis instrui gejunulojn pri artoj. Li ricevis 3 usonajn premiojn inter 1992-1995. Li havas edzinon, kiu naskis 3 filinojn.

El solaj ekspozicioj
--------------------

* Budapeŝto (1974, 1981, 1986, 1997, 2004, 2007)
* Kaiserslautern (1983)
* Vieno (1985, 1989, 1992)
* Stokholmo (1996)

El kolektivaj ekspozicioj
-------------------------

* Nyíregyháza (1974)
* Harkány, Siklós (1979)
* Hódmezővásárhely (1983)
* Neumark (1991)
* Budapeŝto (2007, 2008)

Elektitaj pentraĵoj
-------------------

* Karneváli csavargók
* Boldogság kék madara
* Állatbarát Alíz
* Terepasztal

Elektitaj skulptaĵoj
--------------------

* *Tavasz*
* *Gorgo*
* *Léda ébredése a keselyűvel*

Elektitaj akvafortoj
--------------------

* *A bölcs*
* *Emlékkép*
* *Sziszegések*

Fontoj
------

* hungarlingva membiografio Arkivigite je 2014-05-08 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

* Kategorio Miklós Kolozsvári Grandpierre en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 612928
 |
Doktoro **Artur BORMANN** (naskiĝis en 1903; mortis la 1-an de oktobro 1986) estis honora membro de UEA kaj konata aktivulo en la germana Esperanto-movado. 

D-ro Bormann havis frue la konvinkon, ke por la scienca pritraktado de la planlingvaj problemoj gravas la fenomenoj de la socia kunvivado de la esperantistoj kaj de la lingvopolitiko; ili samrangas apud la pure lingvaj. Per tio do li plivastigis la bazon de la interlingvistiko: ĝi konsistas el lingvistiko kaj el sociologio, ĝuste lia fako. Li laboris por sia konvinko kaj ĝia diskonigado kun la celo, per pli trafaj argumentoj antaŭenpuŝi Esperanton inter sciencistoj, politikistoj kaj altaj ŝtatfunkciuloj.

Lia ĉefa tasko estis redaktado kaj eldonado de *Interlingvistika informa servo* regule ekde 1957 dum pli ol 25 jaroj. Li ankaŭ oficis kiel honora prezidanto de la *Societo por Internacia Lingvo*, en kiu li provizis la Esperanto-movadon mondvaste per science bazita informmaterialo kaj batalis por interkompreniĝo inter la popoloj kaj por paco en la mondo.

Ankaŭ lia filo d-ro Werner Bormann estas konata esperantisto.

Verkoj
------

* *Grundzüge der Interlinguistik* (Sonderdruck: "Sprachforum"; 1958)
* *Grundzüge der Interlinguistik* (En: Plansprachen: Beiträge zur Interlinguistik)
* *Memorandum über eine grundlegende Vereinfachung im internationalen Verkehr durch die Verwendung von zweisprachigen Dokumenten* (1950)
* *Nieder mit den Sprachenschranken! Der Weg zur Universalsprache* (Sonderdruck "La ponto", 1950)
* *Das Weltsprachenproblem* (1948)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Libroj kaj aliaj dokumentoj[*rompita ligilo*] de kaj pri Artur Bormann en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo Arkivigite je 2007-12-21 per la retarkivo Wayback Machine

  



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 11106
* GND: 104912138
* LCCN: no2001000897
* VIAF: 44751423
* ISNI: 0000 0003 8517 049X
* NDL: 00520185
 |
Memortabulo de Sándor Giesswein ĉe la urbo Dombóvár estis inaŭgurita okaze de la 125-a naskiĝdatreveno de lingvo Esperanto en 2012.
**Memortabulo**, **porĉiamatabulo** aŭ **dediĉa plakedo** (ankaŭ: **signo -**, **plako -**) estas plako fiksita sur la fasado de konstruaĵo, sur monumento, planko, trotuaro aŭ vojo, kaj portanta la surskribon festantan mortintajn personojn (en multaj kazoj en la loko, kie tiu loĝis, agis, mortis aŭ estis mortigita) aŭ historian eventon (kutime iu kiu okazis en la loko), aŭ bildoteksto rakontanta la historion de la loko.

Memortabulo normale estas el metalo, ceramiko, ŝtono, ligno aŭ alia materialo. Krom la teksto, ĝi foje inkluzivas ankaŭ reliefon, gravuraĵon aŭ pentraĵon. Memortabuloj ankaŭ kutimas mencii la nomojn de donacantoj al la institucio (lernejo, templo, ktp.).

Dediĉaj tabuletoj ankaŭ estas donataj kiel donaco, kiel memoraĵo, kiel omaĝo al atingo aŭ dum jaroj da laboro.

Piednotoj
---------


* Kategorio Memortabulo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Miklós Koltay** [miklOŝ koltai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Koltay Miklós** estis hungara kuracisto, infankuracisto, profesoro.

Miklós Koltay
Miklós Koltay  naskiĝis la 3-an de oktobro 1925 en Pécs. Li mortis la 23-an de januaro 1970 en Szeged.

Biografio
---------

Miklós Koltay frekventis mezlernejon en Szeged, poste li akiris diplomon en Scienca Universitato de Szeged en 1950. Dum la studentaj jaroj li laboris ankaŭ en la universitata instituto. Li havis plian ekzamenon pri infankuracado en 1954, pri infektaj malsanoj en 1963. Li laboris kaj instruis en la universitata kliniko inter 1958 kaj 1970, dume li kandidatiĝis en 1966, en la sekva jaro li estis nomumita docento. Li studvojaĝis pli frue al Frankfurto ĉe Majno al Parizo. En 1968 li ricevis memormedalon. Li mortis ricevinta infekton en la kliniko.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Gyermekgyógyászat*, 1960 (ankaŭ angle)
* *Ellenanyaghiányos állapotok és immunglobulinok*, 1965
* *Immuninsuffizienz im Kindesalter*, 1969

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)
* hungarlingva biografio
**Montalchez** estas komunumo en la distrikto Boudry en Kantono Neŭŝatelo, Svislando. Ĝi havis 236 loĝantojn je la 31-a de decembro 2010.

Geografio
---------

Montalchez situas ĉe la suda flanko de la Neŭŝatela Ĵuraso en la regiono Béroche proksimume 17 kilometrojn okcidentsudokcidente de la kantonĉefurbo Neŭŝatelo tute en la okcidento de la kantono. La komunumo konsistas el la vilaĝo Montalchez, la setlejoj La Combe norde de la vilaĝo sur alteco de 807 m s.m. la setlejo Corne du Bois sur alteco de 673 m s.m. kaj diversaj izolitaj bienoj. La plej alta punkto de la komunumo situas sur alteco de 1465 m s.m. sur la kulmino de la monto *Soliat*.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 4,62 km², de kiuj 37,5% estas kovritaj de arbaro, 57,9% servas por agrikulturo kaj 4,2% por setlado.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Montalchez limas en nordo al Gorgier, en oriento al Saint-Aubin-Sauges, en sudo al Fresens, kaj en okcidento al Provence (VD).

Trafiko
-------

Montalchez situas flanke de la gravaj aŭtomobilaj trafikvojoj. Tra la komunumo pasas vojo de Saint-Aubin-Sauges al Provence, sur kiu cirkulas aŭtobuso, per kiu la komunumo estas konektita al la publika transportreto. Flanka vojo kondukas de Montalchez al Fresens.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Montalchez datiĝas el la jaro 1340 kiel *villa de Montallichie*. Sur la teritorio estis trovitaj restaĵoj de la romia vojo *der Vy d'Etra*. Dum mezepoko Montalchez apartenis al la Senjorujo Gorgier, kiu en la jaro 1344 fariĝis havaĵo de la Grafoj de Neŭŝatelo.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: Komunumdatumoj de la retejo de la Svisa Federacia Oficejo pri Statistiko, retejo konsultita la 5-an de novembro 2011
2. ↑  Fonto: *Olivier Girardbille*: *Montalchez* en *Historia Leksikono de Svislando* (2008-11-26)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Montalchez en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Montalchez[*rompita ligilo*]

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Montalchez** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la Distrikto Boudry |
| --- |
|  Bevaix • **Boudry** • Brot-Dessous • Corcelles-Cormondrèche • Cortaillod • Fresens • Gorgier • Milvignes (Auvernier • Bôle • Colombier) • Montalchez • Peseux • Rochefort • Saint-Aubin-Sauges • Vaumarcus |  |

 |
**Miklós Lukács** [miklOŝ lukAĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Lukács Miklós** estas hungara zimbalonisto, komponisto, orkestrestro, instruisto.

Miklós Lukács naskiĝis la 9-an de januaro 1977 en Törökszentmiklós.

Biografio
---------

Miklós Lukács devenis el muzikiata familio. Li ricevis muzikajn lecionojn de la frua infanaĝo. Li studis en muziklernejo, poste en muzikarta mezlernejo (1991-1995) en Budapeŝto, fine li akiris diplomon en Muzikarta Altlernejo Ferenc Liszt en 1999. Dum la lernejaj jaroj lia muzikinstruisto estis Ágnes Szakály, en la altlernejo Ilona Szeverényi. Eksterlande li debutis en 1990 en koncerto de UNICEF en Bruselo. Post la diplomo li volis muzikadi klasikan muzikon, sed li ne ricevis eblecojn. Li ŝanĝis la interesojn al ĵazo, iomete al popolmuziko kaj mondmuziko. Ekde 2003 li kelkfoje ankaŭ komponadis, en la sama jaro li apartenis al orkestro, sed post 3 jaroj li fondis propran ĵazorkestron. Li jam muzikadis kun Herbie Mann, Archie Shepp kaj signifaj simfoniaj orkestroj. Inter 2002 kaj 2012 li instruis en muzika mezlernejo. Li ricevis premiojn inter 2000-2015.

Elektitaj koncertoj
-------------------

* Varsovio (2006, 2007)
* Saanen (2008, 2010)

Elektitaj komponaĵoj
--------------------

* *Hazám* (2003, por teatraĵo)
* *Divertimento kamarazenekarra és cimbalomra*
* *Cimbalomverseny* (dediĉita al Ágnes Szakály

Fontoj
------

* oficiala paĝo
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 653255
* GND: 1056970650
* LCCN: n2008015311
* VIAF: 14237174
* ISNI: 0000 0001 0956 0379
* SUDOC: 161880533
 |