recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
La Balázs Orbán-pordegoj
**Băile Seiche** [bəile sejke], (hungare *Szejkefürdő*, sejkefurdo) estas setlejo en Rumanio nordokcidente de Odorheiu Secuiesc.

Historio
--------

Ĝia unua skriba mencio estas en 1766, tiam apartenanta al Transilvanio. Ĝi estas kuracbanejo de 1850 kaj loko, kie oni organizas lokajn, landajn kaj internaciajn renkontiĝojn. Balázs Orbán aĉetis la lokon en 1871 kaj modernigis ĝin. Li konstruigis la necesajn konstruaĵojn, ili estis malkonstruitaj en 1941 pro vojkonstruado. Li tie estas entombigita. Lia tombejmonumento estis konstruita en 1932.

Fonto
-----

* Magyar nagylexikon, 1-18. 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Historiaj banejoj en Transsilvanujo (aŭgusto 2009, revuo Korunk
* Administracia mapo de distrikto Arkivigite je 2006-08-22 per la retarkivo Wayback Machine
* Interaga mapo de distrikto Harghita
* Fiziografia mapo de distrikto Arkivigite je 2006-05-16 per la retarkivo Wayback Machine
* Popolnombrado 2002
matenstelo
La **matena stelo** aŭ **matenstelo** estas batarmilo, kiu estis uzata en la mezepoko kaj ĝis la frua moderna epoko. Ĝi estas la pluevoluigado de la bataldraŝilo.

La klasika speco de matenstelo konsistas el 60 cm longa, forta lignotenilo, je kies fino estas ligna aŭ fera kapo (ĉ. 8 ĝis 20 cm de diametro). Tiu kapo havas dornojn, kiuj donis al ĝi stelforman aspekton. Ofte je la malsupra fino de la tenilo estis fiksita pugorimeno por malebligi la perdon de la armilo en batala ĥaoso. La uzon de matenstelo estas komparebla kun batalmartelo aŭ batalhakilo. Por uzi la matenstelon oni bezonas multe da forto, tamen la uzo estis rigardata kiel „nekavalireca". Variantoj ĉe kiuj la kapo estis ligita de ĉeno al la tenilo nomiĝas batsldraŝilo.

Hodiaŭ preciza difino de matenstelo estas malfacila. 

La matenstelo estis uzata ĝis en la 17a jarcento. En la tranĉea milito de la unua mondmilito estis uzataj similaj armiloj.

* maloftaj variantoj: ferglobo ĉe ĉeno, 15a jarcento
* brita fosaĵklabo, unua mondmilito
* 20-pinta skulpturo *dudekpinta stelo*,en Vieno, Morgensternplatz

Vidu ankaŭ
----------

* batalkolbo

Literaturo
----------

* George Cameron Stone: *A Glossary of the Construction, Decoration and Use of Arms and Armor in All Countries and in All Times.* With an introduction by Donald J. LaRocca. Courier Dover Publications, Mineola NY 1999, ISBN 0-486-40726-8, S. 228.
* Martin J. Dougherty: *Weapons and fighting Techniques of the medieval warrior, 1000 - 1500 AD.* Amber Books Ltd. London 2008, ISBN 978-1-906626-06-8 (Deutsche Ausgabe: *Kriegskunst im Mittelalter. Ausrüstung und Kampftechniken von 1000 bis 1500 n. Chr.* Weltbild, Augsburg 2008, ISBN 978-3-8289-0861-1).

* Kategorio Matena stelo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Péter GÁCS** [gAĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Gács Péter** estas hungara-usonana matematikisto, profesoro, membro (ekstera (2013)) de Hungara Scienca Akademio. Lia uzata nomo estas en Usono **Peter Gacs**.

Péter Gács  Arkivigite je 2016-08-19 per la retarkivo Wayback Machine naskiĝis en Budapeŝto la 9-an de majo 1947.

Biografio
---------

Péter Gács frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li akiris diplomon (M.S.) en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 1970. Post siaj studoj li laboris en akademia matematika instituto ĝis 1977, sed interrompoj okazis: en 1972 Moskvo - statistika laboratorio; en 1975 en Gotingeno. Li akiris Ph.D en Universitato de Frankfurto en 1978. Li laboris en Universitato Stanford en 1979, inter 1980-1984 li instruis en Universitato de Roĉestro. Ekde 1984 li instruis en Universitato de Bostono, kie li profesoriĝis en 1992. Interrompoj okazis ekzemple en 1993 kaj 2000 (Amsterdamo), en 2008 (Budapeŝto), en 2013 (Montpellier). Li ricevis hungaran premion en 1974.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Packing of convex sets in the plane with a large number of neighbors* (1972)
* *On the relation between descriptional complexity and algorithmic* (1983)
* *Deterministic computations whose history is independent of the order of ´ updating* (1995)
* *The angel wins* (2006)
* *A Turing machine resisting isolated bursts of faults* (2013) - kun iu alia

Fontoj
------

* 
* 


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 563273
 |
**Péter Halász** [halAs], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Halász Péter** estas hungara dirigento.

Péter Halász naskiĝis la 23-an de julio 1976 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Post studado de pianado kaj komponado en sia hejmurbo Péter Halász akiris diplomon en muzika universitato de Vieno de en:Leopold Hager. Li partoprenis en majstrokurso de Bernard Haitink en Lucerno, krome li estis asistanto de Ádám Fischer en Eisenstadt. En la teatra jaro 2001 Halász estis helpekzercisto en studio de operejo de Zuriko. En la sekva teatra jaro li ricevis dirigentan statuson en en:Staatstheater Mainz. Inter 2011-2013 li havis altan postenon en simila teatro en Aachen. Li debutis en Budapeŝta Ŝtata Operejo en 2010. Ekde tiam li sisteme dirigentas en sia naskiĝurbo, eĉ li estis muzika direktoro de la Budapeŝta Operejo inter 2013-2016. Li ricevis hungaran ŝtatan premion en 2017.

Elektitaj dirigentaĵoj
----------------------

* Budapeŝta Operejo (2016, koncerto de Plácido Domingo)
* vasta repertuaro pri operoj

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 650434
 |
**Péter Frankl,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Frankl Péter** estas hungardevena-brita pianisto, altlerneja instruisto. Li plejparte prezentas muzikon de la klasika epoko (precipe Mozart) ĝis la frua moderna periodo. Liaj registradoj inkludas la kompletan solludan pianan muzikon de Robert Schumann kaj Claude Debussy.

Péter Frankl  naskiĝis la 2-an de oktobro 1935 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Péter Frankl aĝis 5, kiam li komencis pianadi hejme. Li akiris diplomon en Muzikarta Altlernejo Ferenc Liszt. Liaj plej gravaj instruistoj estis Lajos Hernádi, Zoltán Kodály kaj Leó Weiner. Li atingis la trian lokon jam dum la studentaj jaroj en 1953 en junulara pianista konkurso en Bukareŝto. Post 4 jaroj li estis jam la unua en Parizo, same en Munkeno. En 1958 li disidis kaj vivis en Parizo ĝis 1961, poste en Londono. Li faris koncertojn en pluraj landoj, ekde 1972 jam denove ankaŭ en Hungario. Li fondis muzikan triopon kun György Pauk kaj Ralph Kirshbaum, ili muzikadis kune 28 jarojn. Frankl instruas en Universitato Yale ekde 1987. Li ricevis signifajn usonan kaj hungaran premiojn.

Elektitaj koncertoj
-------------------

* Londono (1962)
* Novjorko (1967)
* Edinburgh (1968)
* Budapeŝto (1972)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑  Jean-Pierre Thiollet, *88 notes pour piano solo*, "Solo nec plus ultra", Neva Editions, 2015, p.52. ISBN 978 2 3505 5192 0.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 633216
* GND: 132634031
* LCCN: n81080879
* VIAF: 35622406
* ISNI: 0000 0000 6309 704X
* SUDOC: 080880835
* BNF: 13926928v
* MBA: 7a119954-bb2b-4bb9-865a-904ffb731046
* NKC: xx0167681
 |
**Péter FÖLDES** [foldeŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Földes Péter** estis hungara kemiisto, profesoro, membro korespondanta de Hungara Scienca Akademio (1982).

Péter Földes  naskiĝis la 11-an de januaro 1930 en Budapeŝto. Li mortis la 28-an de novembro 1982 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Péter Földes akiris kemian diplomon en Teknika kaj Ekonomia Universitato de Budapeŝto en 1952, poste li plulernis en Leningrado. Hejmenveninta li ekinstruis en la menciita universitato, kie li iĝis universitata profesoro en 1969, katedrestro en 1977. Li havis postenon ankaŭ en filio de MTA. Li okupiĝis precipe pri destilado.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Desztillálóberendezések* (Destililoj) (1970)
* *Rektifikálás* (1978)
* *Energetische Analyse von Stoffübertragungsprozessen* (1980)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
La ***Himno del Valle del Cauca*** (Hispane:Himno de Valo de Kaŭko), oficiale ***Himno al Departamento del Valle del Cauca*** (Himno de la Departemento Valo de Kaŭko), estis skribita de José Ignacio Tamayo kaj Pablo Emilio Camacho Perea; Santiago Velasco Llanos estis kiu kreis la muzikon de la himno. Ĝi estis kreita en 1961 kaj ludita unuafoje la 14-an de majo de tiu jaro en la placo de Sankta Francisko, en la urbo Kalio. La himno estis oficiale adoptita kiel la oficiala himno de la Departemento de Valo de Kaŭko la 15-an de marto 1967 per la Dekreto No. 0245.

Teksto
------

La oficiala teksto de la himno, en la hispana, estas la jena:

**Ĥoro:**

*¡Salve!, Valle del Cauca, mi tierra,*
*verdes campos de vida y solaz;*
*paraíso de sol donde brillan*
*la llanura, la sierra y el mar*
**I**

*Bajo el límpido azul de tu cielo*
*riega el Cauca los campos en flor;*
*y el arado fecunda en tu suelo*
*frutos de oro, de miel y de amor*
**II**

*Por el bien de mi Valle, ¡adelante!,*
*por la paz, por la fe y la virtud,*
*firme paso al compás redoblante,*
*adelante, feliz juventud.*

Vidu ankaŭ
----------

* Valo de Kaŭko
* Nacia Himno de Kolombio

Eksteraj ligiloj
----------------

* Himno al Valle del Cauca en Vikifontaro (Universala biblioteko)

Referencoj
----------

1. ↑   Bandera y Escudo del Valle del Cauca. Página oficial de la Gobernación del Valle del Cauca. Arkivita el la originalo je 2013-10-30. Alirita 14-a de aprilo 2009.
2. ↑   Biografía Santiago Velasco. Biblioteca Luis Ángel Arango (Banco de la República). Arkivita el la originalo je 2009-03-01. Alirita 14-a de aprilo 2009.
3. ↑   *Una Mirada al Valle del Cauca*.

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Himno al Valle del Cauca en la hispana Vikipedio.*
**Himmelried** estas komunumo en la distrikto Thierstein en Kantono Soloturno, Svislando. Ĝi havis 933 loĝantojn je la 31-a de decembro 2010.

Geografio
---------

Himmelried situas proksimume 15 kilometrojn sude de la urbo Bazelo ĉe la norda flanko de la Soloturno Ĵursaso. Tra la komunumo fluas la rojoj *Chastelbach* kaj *Ibach*, kiuj ambaŭ alfluas al Birs. En nordo de la komunumo leviĝas la monto *Homberg*. Al la komunumo apartenas la krom la ĉefvilaĝo Himmelried la vilaĝetoj Steffen (sur alteco de 543 m s.m.), Baumgarten (sur alteco de 560 m s.m.) kaj Schindelboden (sur alteco de 459 m s.m.).

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Himmelried limas en nordo al Grellingen (BL), en nordoriento al Duggingen (BL), en oriento al Seewen, en sudoriento al Nunningen, en sudokcidento al Breitenbach, kaj en okcidento al Brislach (BL).

Trafiko
-------

Himmelried situas flanke de la gravaj trafikvojoj. Per poŝtaŭtolinio de Grellingen al Nunningen la komunumo estas konektita al la publika transportreto.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Himmelried datiĝas el la jaro 1288 kiel *in villa Heimenriet*. En la Kastel-Kaverno estis malkovritaj ŝpuroj el la paleolitiko, kiuj estas la plej malnovaj homaj ŝpuroj en Kantono Soloturno. Himmelried estis dum mezepoko parto de la episkopa senjorujo Pfeffingen. Poste ĝi estis havaĵo de la Grafoj de Pfeffingen-Thierstein. En la jaro 1517 Himmelried estis vendita al la episkopo de Bazelo, kiu ĝin koncedis en la jaro 1527 al Soloturno, kiu ĝis atribuis al la distrikto Thierstein. Dum la tempo de la Helveta Respubliko de 1798 ĝis 1803 Himmelried apartenis al la distrikto Dornach kaj ek de 1803 al la distrikto Thierstein.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: *Lukas Schenker*: *Himmelried* en *Historia Leksikono de Svislando* (2006-11-10)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Himmelried en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Himmelried en la Historia Leksikono de Svislando germane france itale

* Oficiala retejo de la komunumo Himmelried

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Himmelried** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Thierstein |
| --- |
| Bärschwil  •  Beinwil  •  **Breitenbach**  •  Büsserach  •  Erschwil  •  Fehren  •  Grindel  •  Himmelried  •  Kleinlützel  •  Meltingen  •  Nunningen  •  Zullwil |  |

 |
**La Mudarra** [lamuDAra] estas municipo en la nordocentro de la provinco Valadolido, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko *Montes Torozos* en la centrokcidento de la provinco. *La Mudarra* estas etimologie rilatebla al iu *Mudarra*, kiu koincidas kun araba legenda rolulo de mezepokaj romancoj kaj posta familinomo.

La Mudarra en la provinco Valadolido.
La *Montoj Torozos* de la provinco Valadolido, flave, okcidente.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio estas formata de unusola loĝloko, okupas totalan areon de 18,82 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 156 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj. Ĝi distas 28 km de Valadolido, provinca ĉefurbo.

Ĝi limas kun Medina de Rioseco, Valdenebro de los Valles, Valladolid, Castromonte kaj Peñaflor de Hornija, ĉiuj samprovincaj. Ĝia municipa teritorio estas trapasata de la rivero Hornija, kiu ekfluas tie.

Historio
--------

En Mezepoko okazis reloĝado. La areo apartenis al la Regno Leono kaj poste al la Regno Kastilio. 

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj: tritiko, sekalo), brutobredado kaj forstado. Lastatempe kultura kaj rura turismo ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado). En La Mudarra estas elektra substacio, propraĵo de Red Eléctrica de España, kiu distribuas elektron al nordokcidenta Hispanio, ĉefe devena el la Termika Centralo de La Robla (Leono), sed ankaŭ el aliaj elektraj centraloj de la areo (Galegio, Asturio kaj Leono) por Madrido (ĉirkaŭ 40% de la madrida bazono).​ 

De la historia pasinteco restis vizitindaj vidindaĵoj el kiuj menciindas la preĝejo.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Valadolido

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 764429
* VIAF: 316735036
 |
**La Nava de Santiago** estas municipo de Hispanio, en la provinco de Badajoz, regiono de Ekstremaduro.

La loĝantoj nomiĝas *naveños*. La censita populacio en 2008 estis de 1.105 loĝantoj.

Situo
-----

Alange estas situa en la centra parto de Ekstremaduro, je altitudo de 269 m; je 56 km de Badajoz, provinca ĉefurbo kaj je 31 km de Mérida, la regiona ĉefurbo. La surfaco de ties teritorio estas de 45 km².

Toponimio
---------

**Nava** estas arabdevena vorto kiu signifas "ebenaĵo inter montoj" aŭ "altebenaĵo". Oni diras, ke estis tri "navas" laŭlonge de la historio (post la 14a jarcento): la unua estus "Nava del Membrillo" (de la cidonio), la dua "Nava de Mérida" kaj la aktuala "Nava de Santiago".

Historiaj restaĵoj
------------------

Estas ege menciinda la eksito de unu el la monumentoj de la megalitismo plej bone konservita de Eŭropo: la dolmeno de Lácara; enorma koridora dolmeno mezvoje inter La Nava kaj Aljucén kaj fakte en bieno inter anzinoj kaj korkokverkoj. La regiona registaro *Junta de Extremadura* decidis en 2007 ties akiron por plibonigi la aliron kaj eblan konstruon de interpretejo, sed tion ankoraŭ oni ne faris.

La patronino estas Santa Quiteria (martiro de la romia epoko kaj laŭ kelkaj fratino de plej fama martiro Santa Eulalia de Mérida) kaj ties adoro estas rilata al hundoj. Ŝia solena kamparfesto okazas la unuan dimanĉon post la fina dimanĉo de la Sankta Semajno en la bieno Matapega.
**La Muŝoj** (originale en la franca : *Les Mouches*) estas teatraĵo de Jean-Paul Sartre de 1943. Ĝi estas adapto de la mito de Elektro, antaŭe uzata per la Grekaj teatraj verkistoj-scenaristoj Sofoklo kaj Eŭripido. La teatraĵo rakontas la historion de Oresto kaj lia fratino Elektro en ilia serĉado venĝi la morton de ilia patro Agamemno, reĝo de Argoso, per mortigi ilian patrinon Klitemnestro kaj ŝian edzon Egisteo, kiuj detronigis kaj mortigis lin.

Sartre enmetas ekzistadisman temon en la teatraĵon, havante Elektron kaj Oreston engaĝantajn en batalo kun Zeŭso kaj liaj Erinioj, kiuj estas la dioj de Argoso kaj la centraĵo por sinneaj religiaj ritaroj. Tio rezultigas timon kaj mankon de aŭtonomio por la adorantoj de Zeŭso, kiuj vivas en kontinua honto de sia homeco.

Oresto unue alvenas kiel vojaĝanto, kaj ne serĉas engaĝon, ĝis li renkontas sian fratinon kaj vidas la teruran staton, en kiu estas la urbo. Li findecidas mortigi la gereĝojn, kaj per fari tion, liberigi la urbetanojn de la Erinioj de Zeŭso, kiuj plagas la homojn, kaj pluadorigas ilin. Li kaj Elektro mortigas la gereĝojn, kaj poste estas devigataj fuĝi homamason de la partianoj de la reĝo.

Tie ili estas alfrontitaj per honto, kaj ĉar ili malkonektiĝis pri si mem de la leĝoj de la dioj, sentas doloran senton de respondeco kaj izoleco. Ili ambaŭ estas devigataj decidi inter obeadon al Zeŭso, kiu nun klare reprezentas la Kristanisman Dion en la okuloj de Sartre, aŭ totala sinkonstato kaj fiere akcepti iliajn faritaĵojn.

Oresto rifuzas preni punon pro siaj agadoj, dum Elektro konfidas malforte en la ofero de Zeŭso de puno. Tiel Oresto fariĝas la superhomo de Nietzsche, kiu anstataŭ submeti sin al la valoroj de kulpo kaj puno prenas la ŝarĝon de la kulpo de la tuta urbo sur sin. En la finaj linioj de la teatraĵo Oresto komparas sin al la Ratkaptisto de Hameln kiu kunvenigas la ĉiujn ratojn (muŝojn) de la urbo per sia fluto kaj procedas gvidi ilin el la urbeto. Per tio lasi la urbon por la homoj, temoj de anarĥiismo kaj/aŭ komunismo (kiel la homoj zorgos pri si mem nun senreĝe, kiel Sartre, advokato de komunismo, dezirus) estas esprimitaj per Oresto.

Vidu ankaŭ
----------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Literaturo |

* Ekzistencialistaj Herooj en la Literatura Verkaro de J.-P. Sartre
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Sillery (stacidomo). |

**Sillery** [sileri] estas franca vilaĝo proksime de Reims (12 km).

* **Areo:** 9,2 km²
* **Alteco:** 88 m super marnivelo
* **Horzono:** UTC+1h (+2h de aprilo ĝis oktobro)
* **Loĝantaro:** 1 575 en la jaro 2006)

  

La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj

Vidindaĵoj
----------

* Kastelo de la 20-a jc.
* Urbodomo
* Milita tombejo

La nacia nekropolo de Sillery situas proksime de la centro de la vilaĝo, apud la kanalo.

Ĝi estis kreita en 1923 por ricevi la korpojn de la francaj militistoj de apudaj vilaĝoj kaj de provizoraj tombejoj de la unua mondmilito. Estas mortintoj de Pompelle, Ferme d'Alger, Saint-Léonard, Prunay, Sillery kaj Reims.

En tiuj lokoj la bataloj estis fortaj inter 1914 ĝis aŭtune de 1918.
La tombejo havas areon de 24 966 m² kaj estas konstruita de 1923 ĝis 1933.
Ĝi entenas korpojn de 11 259 soldatoj, 11 228 francaj soldatoj kaj 2 ĉeĥoj de la unua mondmilito kaj 29 francaj soldatoj de la dua mondmilito.

Ekonomio
--------

* Sukera fabriko konstruita en 1950 , kapacito de 19.000 Tunoj po tago apartenas al kooperativo Cristal Union.
* Vinoj (Ĉampagnoj)

Historio
--------

Gaŭla loko dum la galo-romana epoko. Sankta Vincent-de-Paul misiis en 1643. Ludoviko la 14-a faris tien halton en 1673. La imperiistino Marie-Louise estis gastita en la kastelo de Sillery en marto 1810. La vilaĝo estis bruligita de la Rusoj en 1814.

### Ĝemeliĝo

La urbeto estas ĝemelita kun Sillery (Québec) (Kanado) kaj Adenau (Germanio).

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Marne
* Sillery (stacidomo)
**Tunna kaj Gommon** estas laŭ frue mezepoka hagiografio onidiraj murdintoj de Sankta Ludmila. Pri ŝia murdo fare de murdintoj de tiuj ĉi nomoj mencias Legendo de Kristiano en sia kvara sekcio.

La murdo de sankta Ludmila
--------------------------

Tunna kaj Gommon laŭmende de princino Drahomíra devis la 15-an de septembro 921 murdi en burgo Tetín sanktan Ludmilon. Laŭ teksto de la legendo de Kristiano ili sufokigis ŝin per ŝia propra vualo. La vualo poste fariĝis atributo de tiu ĉi landa sanktulino post ŝia enkonduko en ĉeĥan landan panteonon de sanktuloj. La nomoj de ambaŭ murdintoj signas, ke ili povis deveni el vikinga, aŭ varenga, sed prefere franka medio.

Legendo de Kristiano
--------------------

La Legendo de Kristiano, elpreno de la paso, rilata al la murdigo de sankta Ludmila fare de murdintoj Tunna kaj Gommon.

> "Ĉar se servistino de Kristiano Ludmila, kiel ni diris pli antaŭe, flankeniĝis el la okuloj de perfiduloj, en tiu burgo, kien ŝi rifuĝis, estas de la malamikoj denove persekutata. La dirita dukino *[te. Drahomíra]* nome iujn siajn magnatojn, la filojn de maljusteco, de nomoj Tunna kaj Gommon, sendis kun forta bando al Tetín, por ke ŝian bopatrinon pereigu."
> —-, *Legendo de Kristiano*
> 
>

Literaturo
----------

* Kolár, Jaroslav; Selucká, Markéta *Středověké legendy o českých světcích*. Brno: 2011.
* Třeštík, Dušan *Počátky Přemyslovců*. Praha 1997.
* Fiala, Zdeněk *Hlavní pramen legendy Kristiánovy*. Praha 1974.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Ĉeĥa traduko de la legendo
* Latina versio de la legendo - por eldono preparis, tradukis kaj per notoj havigis Jaroslav Ludvíkovský. Praha 1978
*Por aliaj aferoj kun la sama nomo, bonvole vidu la apartagilpaĝon* Tra la Mondo.

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

 

***Tra la mondo*** estis sendependa revuo pri Esperanto-movado en Ĉinio, fondita en januaro 2017 de Trezoro Huang Yinbao, direktoro de Esperanto-Centro Ora Ponto, helpe de kelkaj aktivuloj. La ĉiusezona revuo estis eldonita kolore papere kaj rete en formato A4 (202mm×268mm).

Historio
--------

Post malapero de la papera revuo *El Popola Ĉinio* en la jaro 2001, oni neniam legis paperan revuon pri Esperanta Movado en Ĉinio escepte ĉe la dulingva Informilo de Ĉina Esperanto-Ligo.

En la unua numero de la revuo, la ĉefredaktoro Trezoro diris: «*Dum la volontula laborado en la Centra Oficejo de UEA septembre kaj oktobre 2016, foliumante amason da revuoj en Esperanto el diversaj landoj venis al mi ideo krei revuon pri Ĉinio, kies civitanoj atingas sesonon de la tutmonda loĝantaro. Agado estas pli praktika ol resti en pensado. Jen aperas la revueto* Tra la mondo*. La revuo aperigas/os artikolojn pri diversaj temoj pri Esperanto en Ĉinio.*» Post reveno al Ĉinio li tuj komencis prepari eldonadon de la revuo.

La 1-a numero 2017
------------------

En la 1-a numero la revuo aperigis 42 artikolojn en ĉirkaŭ dudek rubrikoj, ekzemple, Azia kongreso, Esperanto en Ĉinio, Esperantistoj, Intervjuo, Lernejoj, Ekzamenoj, Kursoj, Libroj, Kunvenoj, Seminario, Pensado, Junuloj, Infanoj, Vojaĝoj, Retejoj, Donaco ktp. El la revuo oni povas facile trovi diversajn informojn, eĉ historiajn materialojn, pri Esperanto-Movado en Ĉinio. Oni povas trovi ankaŭ artikolojn pri literaturo, scienco, arto kaj turismo. La ĵus elektita nova estrarano de ISAE kreis ankaŭ specialan rubrikon *Scienco en la revuo*. Por plifortigi kaj bonkvalitigi la revueton, la redakcio serĉas internaciajn kunlaborantojn por venontaj numeroj.

La 1-a numero de 2017 de Tra la mondo estas senpage elŝultebla ĉe 

Aperis nur 4 numeroj en 2017.

Referencoj
----------

1. ↑  Kontaktu: trezoro@qq.com aŭ agrikulturo@126.com. (Teksto de Wei Shan) el El Popola Ĉinio

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rEsperanto en Ĉinio |
| --- |
| Asocioj | Ĉina Esperanto-Ligo • Ĉina Junulara Esperanto-Asocio • Honkonga Junulara Esperanto-Asocio • Pekina Esperanto-Asocio • Societo de Mongolaj kaj Ĉinaj Esperantistoj • Ŝanhaja Esperanto-Asocio • Xi'an-a Esperanto-Asocio | Esperanto-flago Flago de Ĉinio |
| Revuoj | *El Popola Ĉinio* • *Informilo de ĈEL* • *Tra la mondo* |
| Aranĝoj | Komuna Seminario |
| Organizaĵoj | Ĉina Radio Internacia |
| Centroj | Esperanto-Centro Ora Ponto • Internacia Esperanto-Muzeo en Zaozhuang |

 |
**Villa González Ortega** estas komunumo en la meksika subŝtato Zacatecas. La ĉefurbo de la komunumo estas Villa González Ortega.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 30420 loĝantojn. El tiuj estas 14993 viroj kaj 15427 virinoj. La komunumo havas surfacon de 324 kvadratkilometroj kaj ĝi situas (meza punkto) je 2,140 metroj super la marnivelo. La kvanto de precipitaĵo (jare) estas 400 milimetroj. La geografia koordinatoj de la komunumo estas 22° 31′ norda latitudo kaj 101° 55′ okcidenta longitudo.

Sociogeografio
--------------

En la komunumo vivas 10289 personoj kiuj aĝas 5 jaroj aŭ pli. El tiuj 5 personoj parolas indiĝenan lingvon. Tio egalas al 0.05 % de la personoj, kiuj aĝas 5 jaroj aŭ pli.

6,888 loĝantoj aĝas 15 jaroj aŭ pli. Inter ili estas 6128 alfabetoj kaj 326  analfabetoj. Do 10.98 % de la loĝantoj, kiuj aĝas 15 aŭ pli estas analfabetoj.

Inter la virinoj estas 3,420 alfabetoj kaj 430 analfabetoj. Do la grado de analfabeteco inter virinoj estas 11.17%. Inter la viroj estas 2,708 alfabetoj kaj 326 analfabetoj, do 10.74% el la viroj estas analfabetoj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI

Eksteraj ligiloj
----------------

 Arkivigite je 2007-05-31 per la retarkivo Wayback Machine
|  |  |
| --- | --- |
|  | Tiu ĉi artikolo temas pri la komunumo Villa Hidalgo de la subŝtato Zacatecas de Meksiko, kaj pri ties ĉefa loĝloko. Pri aliaj signifoj de la vorto vidu la apartigan paĝon Villa Hidalgo. |

**Villa Hidalgo** estas komunumo en la meksika subŝtato Zacatecas. La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas Villa Hidalgo*.*

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 16 540 loĝantojn. El tiuj estas 7 963 viroj kaj 8 577 virinoj. La komunumo havas surfacon de 355 kvadrataj kilometroj kaj ĝi situas (meza punkto) je 2 160 metroj super la marnivelo. La kvanto de precipitaĵo (jare) estas 400 milimetroj. La geografia koordinatoj de la komunumo estas 22° 21′ norda latitudo kaj 101° 43′ okcidenta longitudo.

Sociogeografio
--------------

En la komunumo vivas 13 637 personoj kiuj aĝas 5 jaroj aŭ pli. El tiuj 2 personoj parolas indiĝenan lingvon. Tio egalas al 0,01 % de la personoj, kiuj aĝas 5 jaroj aŭ pli.

9 042 loĝantoj aĝas 15 jaroj aŭ pli. Inter ili estas 7 43 alfabetoj kaj 606 analfabetoj. Do 15.41 % de la loĝantoj, kiuj aĝas 15 aŭ pli estas analfabetoj.

Inter la virinoj estas 4 002 alfabetoj kaj 787 analfabetoj. Do la grado de analfabeteco inter virinoj estas 16,43 %. Inter la viroj estas 3 641 alfabetoj kaj 606 analfabetoj, do 14,27 % el la viroj estas analfabetoj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI

Eksteraj ligiloj
----------------

* Arkivigite je 2007-05-22 per la retarkivo Wayback Machine
**Bordón** [borDON] estas vilaĝo kaj municipo de la provinco Teruelo (nordorienta Hispanio), nome en la nordoriento de la orienta komarko *Maestrazgo*, kies administracia ĉefurbo estas Cantavieja.

Geografio
---------

Ĝi estas je 140 km de Teruelo, provinca ĉefurbo, sur 828 msm de altitudo.​ La municipa teritorio estas en la nordoriento de la komarko en kiu ĝi limas nur kun Castellote norde kaj kun Villarluengo iom sudokcidente. La loĝloko mem ne havas rektan konekton kun ajna loko de la provinco Teruelo kaj nur tra Olocau del Rey en la provinco Kasteljono tien kaj de tie al Tronchón, Villarluengo kaj la cetero de la provinco Teruelo. 

La loko estas en la Iberia Sistemo, ĉe la montaro de Malsupra Aragono.

Historio
--------

La konkero fare de kristanoj okazis en la 12-a jarcento kaj la zono estis donita al la Ordeno de Templanoj ĉirkaŭ 1196 en ilia filio de Castellote. La loko ricevis la rajtigilon *Carta de Población* en 1282. Ĉirkaŭ 1306 la templanoj konstruis preĝejon kiu helpis la disvolvigon de la loĝloko.

Preskaŭ ĉiuj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento kaj same en Bordón kie oni malaltiĝis ĝis nunaj 116 loĝantoj laŭlonge de la jarcento.

Aktualo
-------

Bazo de ekonomio nun estas agrikulturo (ĉefe cerealoj, sed ankaŭ iom da fruktarboj, legomoj), brutobredado kaj sekva nutrindustrio. Nune gravas ankaŭ kultura kaj rura turismo.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Teruelo

Notoj
-----

Eksteraj ligiloj
----------------

* Bordón: mitos medievales, templarios y otros enigmas
* bordon-teruel.tk


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 801651
 |
Diorito.
La **diorito** estas plutona roko el intermeza konsisto ĝenerale konsistanta el du trionoj da plagioklaso kaj triono da malhelaj mineraloj kiaj hornblendo, biotito kaj kelkoje pirokseno. La vulkana ekvivalento de la diorito estas la andezito. Komparita kun aliaj magmorokaĵoj la diorito kaj la magma diorita-andezito estas akvoriĉa (H2O) kiel videblas en la 1.15 wt% de akvo kiun la dioritoj mezume havas. La dioritoj oftas en orogenezaj zonoj. Kutime ili estas konsiderataj la plej primitivaj rokoj el la familio de la granitoj.

Mineralogio kaj kemio
---------------------

La diorito ĝenerale konsistas, volume, el du trionoj da plagioklaso kaj triono da malhelaj mineraloj kiaj hornblendo, tazito kaj kelkfoje pirokseno. Tamen, la kvanto da plagioklaso povas esti tiel malalta kiel 50% el la volumo, sed ne pli ol tio.

La diorito ankaŭ povas havi kvarcon, magnetiton, titaniton, sulfidajn mineralojn, zirkonon, apatiton kaj ilmeniton kiel akcesoraj mineraloj.

La precipa diferenco inter la diorito kaj la gabro estas ke ĉi lasta havas variaĵojn de plagioklaso pli riĉaj je kalko. Diorito kun feldspato estas nomata monzodiorita.

Kemia komponaĵo mezuma de la andezitoj laŭ maso-procento de oksidoj estas:

| SiO2 | TiO2 | Al2O3 | Fe2O3 | FeO | MnO | MgO | CaO | Na2O | K2O | P2O5 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 58,34 | 0,96 | 16,92 | 2,54 | 4,99 | 0,12 | 3,77 | 6,68 | 3,59 | 1,79 | 0,29 |

*La ciferoj estas mezumoj de 2600 analizoj de dioritoj.*

Malgraŭ tio ke ĝiaj proprecoj tre similas al tiuj de la granito, ĉi tiu roko ne oftas en la konstruado.

Notoj
-----

1. ↑  Le Maitre, R. W. (1976). The chemical variability of some common igneous rocks. J. Petrol. 17:589–637.

* Kategorio Diorito en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Monroy** estas municipo de Hispanio, en la provinco de Cáceres, regiono de Ekstremaduro.

Loĝantoj
--------

La loĝantoj nomiĝas *monroyegos*. La censita populacio en 2008 estis de 979 loĝantoj.

Situo
-----

Monroy estas situa en la norda parto de Ekstremaduro en la komarko aŭ distrikto Llanos de Cáceres, je altitudo de 378 m; je 35 km de Cáceres, provinca ĉefurbo kaj je 95 km de Mérida, la regiona ĉefurbo. La areo de ties teritorio estas de 204,45 km². Ĝi estas proksima al la Nacia Parko Monfragüe.

Ekonomio
--------

Agrikulturo kaj brutobredado.

Geografio
---------

La klimato estas kontinenta kun rigoraj vintroj kaj varmaj someroj. La zono ĉirkaŭa estas karaktera de la ebenaĵo. En la pejzaĝo elstaras la malferma arbaro (*dehesas*) de anzinoj kaj la paŝtejoj. Ekzistas multnombraj subteraj akvujoj kiuj eliras eksteren kiel fontoj, inter ili elstaras tiu de Corchito, Las Guapas, Las Palomas, El Manantío, La Juntana, El Huerto kaj La Amapola, do ne estas problemo pro akvo en tiu vilaĝo, malsame kiel en aliaj samregionaj.

Historio
--------

Estas restaĵoj de la Metalepoko, de la Romia Imperio, de visigotoj. Jam en la 14a jarcento aperas la nomo de la vilaĝo ligata al la povega familio de nobeluloj samnoma, tio estas la familio Monroy kiu estis ligata ankaŭ al la kastelo de Belvís de Monroy. La familio ege respondecis pri la okazintaĵoj de tiu epoko ĝis la enlanda milito en la regiono kaj en tuta Kastilio fine de la 15a jarcento. En la 17a jarcento la familio akiris markizecon. La kastelo estis rekonstruita dum diversaj epokoj, eĉ moderna, ĉar estis privata loĝejo.

Demografio
----------

|  |
| --- |
| **Demografia evoluo de Monroy inter 2001 kaj 2006**
 |
| **2001** | **2002** | **2003** | **2004** | **2005** | **2006**
 |
| 1060 | 1014 | 981 | 994 | 986 | 1001 |
**Marazoleja** [marazoLEĥa] estas municipo en la sudokcidento de la provinco Segovio, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la komarko *Campiña Segoviana*. La loknomo *Marazoleja* estas etimologie komprenebla kiel diminutivo de Marazuela, apuda urbeto, sed nun malpli loĝata. 

Marazoleja en la provinco Segovio.
Ermitejo.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 26,36 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 103 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte 300 el la 1960-aj jaroj. 

Ĝi distas 22 km de Segovio, provinca ĉefurbo kaj limas kun municipoj Marazuela, Anaya, Sangarcía, Juarros de Riomoros, Marugán, Juarros de Riomoros kaj Abades.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado. 

La plej frua mencio de Marazoleja tiel estas de eklezia dokumento de la Katedrala Arkivo de Segovio, datita de la 1a de Junio 1247. Ekde sia fondo ĝi apartenis al la *Comunidad de Villa y Tierra de Segovia* kaj al *Sexmo de la Trinidad*, eble reloĝata de "frankoj" (transpirineanoj).​

Dum la periodo inter 1970 kaj la 1a de Oktobro 1982 ĝi apartenis al la municipo Sangarcía; fakte la rura elmigrado de la junularo maljunigis la loĝantaron kaj kvaronigis ĝin ekde 1930.​

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj kaj vitejoj) kaj brutobredado (ŝafoj) kaj rilata komercado. Lastatempe funkciado de servoj plej ekgravis, kune kun piedirado tra naturaj lokoj: plej parto de lokanoj estas emerituloj. De la historia pasinteco restis tre diversaj vizitindaj vidindaĵoj kiel la preĝejo kaj la ermitejo.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Segovio

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 767570
 |
**Farmakoterapio** estas terapio kiu uzas farmaciajn drogojn, distinge el terapio kiu uzas kirurgion (kirurgia terapio), radiado (raditerapio), movado (fizioterapio), aŭ aliaj metodooj. Inter kuracistoj, foje la termino ***medicina terapio*** referencas specife al farmakoterapio kontraste al kirurgia aŭ alia terapio; por ekzemplo, en onkologio, medicina onkologio estas tiele distingata el kirurgia onkologio.

Apotekistoj estas fakuloj en farmakoterapio kaj estas respondecaj pri la sekurado de certa, taŭga kaj ekonomia uzado de farmaciaj drogoj. La lerteco postulita por labori kiel apotekisto postulas konon, trejnadon kaj esperton ĉe biomedicina, farmacia kaj klinika sciencoj. Farmakologio estas la scienco kiu celas kontinue plibonigi farmakoterapion. La farmacia industrio kaj la universitata esplorado uzas bazajn sciencojn, aplikatajn sciencojn, kaj intermezajn sciencojn por krei novajn farmaciajn drogojn.

Kiel farmakoterapiaj fakuloj, farmaciistoj havas respondecon por rekta pacientozorgo, ofte funkciante kiel membron de multfaka teamo, kaj agante kiel unuaranga fonto de drog-rilata informaro por aliaj sansistemaj profesiuloj. Farmakoterapiaj fakulo estas individuo kiu estas specializita en administrado kaj preskribado de kuraciloj, kaj tiu posteno postulas etendan akademian sciaron pri farmakoterapio.

Notoj
-----

1. ↑  Pharmacotherapy Definition
2. ↑  The ACCP Clinical Practice Affairs Committee Subcommittee B, 1998–1999 (2000), Practice Guidelines for Pharmacotherapy Specialists. Pharmacotherapy, 20: 487–490. doi: 10.1592/phco.20.5.487.35054
3. ↑  The ACCP Clinical Practice Affairs Committee, Subcommittee B,1998-1999. Practice Guidelines for Pharmacotherapy Specialists. Pharmacotherapy, 20: 487-490. dio: 10.1592/phco.20.5.487.35054

* Kategorio Farmakoterapio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Historia ĉevronotegmento kun kusanta tegmenta trabaro; la tegmenta trabaro laŭ malvasta senco estas bildigita blue
**Lignokonstruado** estas la kampo de la konstrufako, kiu uzas la konstrumaterialon ligno. La rezulto de lignokonstruado oni nomas **lignokonstruaĵo**. Krom masivligno oni ankaŭ uzas lignaĵojn kiel ekzemple tavollignon.

Lignokonstruado estas malnova kaj memstara fako, kiu distingiĝas per siaj specifaj teknikoj kaj materialoj ekzemple de la masonado, la ŝtalbetona aŭ la ŝtala konstruado. Oni distingas inter la ĉarpentista kaj la inĝeniera lignokonstruado evoluinta ekde la fino de la 19-a jarcento.

Lignokonstruado ofte estas kombinata kun aliaj konstruteknikoj. Ekzistas ekzemple lignotrabaj plafonoj en la masonado, tegmentaj trabaroj sur konstruaĵoj el masonaĵo aŭ betono kaj por multaj aliaj uzokampoj.

En la lastaj jaroj oni konstruis multajn antaufabrikitajn domojn. Tiu ĉi speco de lignodomoj ofte tre energiŝparaj kaj la konstruado estas malpli kosta ol individua konstruado.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Ligna konstruado en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* 
* 


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 431465
* GND: 4025677-7
* LCCN: sh85017720
* NDL: 00567781
* NKC: ph114410
 |
**Tlaxcala de Xicohténcatl** (aŭ mallonge **Tlaxcala**) estas ĉefurbo de la ŝtato Tlaxcala en Meksiko.

Historio
--------

Antaŭ la hispana konkero, en la areo de la ŝtato Tlaxcala ekzistis indiĝena ŝtato de la sama nomo, kiu estis malamiko de la aztekoj, sed ĉi tiuj lastaj ne povis konkeri ĝin. La lando ne havis tute klaran ĉefurbon kaj estis centrita ĉirkaŭ kelkaj kompromisoj, unu el kiuj estas la origino de la hodiaŭa urbo de Tlaxcala.

Kiam Hernán Cortés alvenis en la regiono en 1519 li faris aliancon kun la Tlaxcalanoj kontraŭ la aztekoj kaj ili helpis al li venki la Aztekan Imperion. La hispanoj tiam helpis al la Tlaxcalanoj establi la urbon de Tlaxcala. Komence la urbo estis loĝata ĉefe de indiĝenoj, sed tra la jaroj ili forlasis la urbon kaj hispanaj setlantoj venis anstataŭ ilin. En 1535 reĝo Karlo la 5-a donis al Tlaxcala la statuson de urbo.

En 1824, post la Meksika Milito de Sendependeco, la Federacia Teritorio de Tlaxcala estis kreita. En 1856 la teritorio iĝis subŝtato de Meksiko, kaj la urbo de Tlaxcala estis elektita por esti ĝia ĉefurbo.

La urbo suferis pro la revolucioj kaj diktatoraj reĝimoj en Meksiko en la 19-a jarcento, sed ĝi komencis resaniĝi post la Meksika revolucio komence de la 20-a jarcento.

Ekonomio
--------

Tlaxcala estas la ekonomia centro de la ŝtato de Tlaxcala. La loka ekonomio dependas ĉefe de podetala komerco.

Edukado
-------

Pluraj altlernejoj funkciigas en la urbo, inkluzive de la Aŭtonoma Universitato de Tlaxcala.

Vidu ankaŭ
----------

* Respubliko Tlakskala

Eksteraj ligiloj
----------------

 **Tlaxcala (urbo)** en Vikimedia Komunejo
**RADNAI Farkas** (pro. radnai), ĝis 1872 Rillhammer hungara romkatolika episkopo, eklezia verkisto naskita en Kisjenő la 25-an de marto 1848 kaj mortinta en Sümeg la 14-an de oktobro 1935.

Biografio
---------

Radnai Farkas finis teologion en la universitato de Peŝto. Oni ordinis lin pastro 1871. En 1872 li alvenis la episkopan kortegon de Nadjvarado, kie pli poste li fariĝis oficejestro. De 1899 li estis kanoniko kaj gvidinto de porpastra instituto. De 1901 li estis helpepiskopo de kardinalo Lőrinc Schlauch. En 1904 li okupis la seĝon de episkopo de Besztercebánya. En 1919 oni elpelis el Ĉeĥoslovakio lin kune kun grafo Vilmos Batthyány, episkopo de Nyitra. Ili ricevis titolon de arkiepiskopo.

Verkoj
------

* *A kereszténység és királyság szövetsége Magyarországon (Nagyvárad, 1900).*

Fonto
-----

* Magyar Életrajzi Lexikon


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Kategorio Farkas Radnai en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Farkaĵdin troviĝas en (verda) Municipo Zrenjanin en Serbio
Mapo pri municipo Zrenjanin
Ortodoksa preĝejo de Farkaĵdin
**Farkaĵdin,** serbe **Фаркаждин,** slave **Farkaždin,** hungare **Farkasd** [farkaŝd] estas vilaĝo en Serbio, en provinco Vojvodino, en distrikto **Meza** Banato, en municipo de Zrenjanin.

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 39  km²
* Koordinatoj: 45°11′18″N 20°28'11″E
* Alto super marnivelo: 63 m
* Loĝantaro: 1380
* Poŝtkodo: 23264
* Telefonprefikso: 23
* Aŭtokodo: ZR

Situo
-----

Farkaĵdin situas sur ebenaĵo, laŭ flankovojoj, laŭ dekstra bordo de Timiş (kun ponto al Idvor).

Historio
--------

Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Torontál, al distrikto de Antalfalva, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio, ekde 2006 kiel Serbio. En 1941 la germana armeo okupis la komunumon ĝis 1944. En 2002 loĝis en Farkaĵdin 1386 homoj, (1316 serboj (95 %), 49 ciganoj, 5 hungaroj kaj aliaj).

Vidindaĵoj
----------

* ortodoksa preĝejo

Vidu ankaŭ
----------

* Strukturo de Vojvodino

* Kategorio Farkaĵdin en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Vilvestre** estas municipo de la provinco Salamanko, en la aŭtonoma komunumo Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la Jurisdikcia partio de Vitigudino en la nordokcidento de la provinco kaj al la Municiparo Centro Duero. 

Ĝia municipa teritorio estas formata de unusola loĝloko, okupas totalan areon de 46,52 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2017, ĝi havis 436 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 1 500 loĝantojn ekde la komenco de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. Parto de ĝia teritorio estas ene de la Natura Parko Arribes del Duero, naturejo protektita de grandaj valoroj kaj mediaj kaj turismaj. 

Kruc-pilorio de Vilvestre.
Limas kun loĝlokoj Mazouco (Portugalio), Mieza, Cerezal de Peñahorcada, Freixo de Espada à Cinta (Portugalio), Barruecopardo kaj
Saucelle. Ĝi distas 96 km de Salamanko, provinca ĉefurbo. 

Ĝi fondiĝis en la 12-a jarcento. En postaj jarcentoj suferis pro militoj kun najbara Portugalio kaj dum la Hispana Milito de Sendependigo. 

La tradiciaj agrikulturo kaj brutobredado (fromaĝo) lastatempe iom dekadencis sed pluas. Lastatempe rura turismo ekgravis. Vidindaĵoj estas rokpentraĵoj, kruc-pilorio, preĝejo, ermitejo, rigardejoj, vojoj por piedirado, naturaj ĉirkaŭaĵoj ktp.

La urbestro estas de dekstra partio PP.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Salamanko


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 752876
* VIAF: 316735316
 |
**Tuxtilla** estas komunumo en la meksika subŝtato Veracruz. La ĉefurbo de la komunumo estas Tuxtilla. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 30 190.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 2126 loĝantojn. El tiuj estis 1041 viroj kaj 1085 virinoj. La komunumo havas surfacon de 168.6 kvadratkilometroj. La komunumo situas je 18 gradoj kaj 14 minutoj norda latitudo kaj 95 gradoj kaj 8 minutoj okcidenta longitudo. La meza alteco estas 10 metroj super la marnivelo.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 1995 en la komunumo vivis 2153 personoj. En la jaro 2000 temis pri 2210, do temis pri kresko / malkresko je 0.52 %. En la jaro 2000 (INEGI) en la komunumo vivis 2012 personoj, kiuj aĝis pli ol 5 jaroj. El tiuj 12 personoj parolis indiĝenan lingvon. Tio egalas al  % de la loĝantoj. 

Fontoj: Statistikoj de la INEGI

Eksteraj ligiloj
----------------

* Tuxtilla[*rompita ligilo*] en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Christian HAGANS** (naskiĝinta en la 27-an de septembro 1829 en Erfurto, mortinta samloke la 26-an de aŭgusto 1908) estis germana lokomotivfabrikanto.

Biografio
---------

La filo de forĝisto trejnitis kiel seruristo kaj frekventis la lernejon *Gewerbeinstitut* en Berlino antaŭ ol plukleriĝe vojaĝi. Li laboris en Szeczin ĉe la posta *Vulcan*-ŝipfarejo kaj en Hagen kie li unuafoje estis en kontakto kun fervoja tekniko. Post la morto de la patro li transprenis en 1854 lian atelieron, al kiu apratenis ankaŭ vendejo por feraĵoj. Tri jarojn poste Hagans fondis sur propra grundo fergisejon, kie li paŝon post paŝo faris agrikulturajn maŝinojn kaj ekipaĵojn por muelejoj, sukerfabrikoj kaj salfarejoj.

En la jaro 1864-a li ekigis la fabrikadon de duonlokomotivoj *(Lokomobil)* (1864) kaj de lokomotivoj (1872). Pro la malgrandeco de la uzino Hagans limigis sin je etŝpuraj maŝinoj. Nur multe pli malfrue li ankaŭ produktis grandajn tendrolokomotivojn normalŝpurajn. En la nova uzino en Erfurt-Ilversgehoven (norde de Erfurto, hodiaŭ parto de la turingia ĉefurbo), kiu transiris en 1916 en la posedon de la maŝinfabriko Wolf el Magdeburg-Buckau, li farigis ankaŭ grandajn lokomotivojn, eĉ tiajn kun trentendroj. Fino de surloka lokomotivfabrikado estis en 1928.

Graveco
-------

La nomo de Hagans ĉiam estos en konekto kun speciala lokomotivspeco taŭga por kurbozaj linioj. Ili inter 1890 kaj 1910 grandnombre ankaŭ eksportitis. La malfacilaj kondiĉoj de la turingiaj pejzaĝoj (i.a. kun ĝiaj montoj) inspiris lin plani la t.n. *Hagans-lokomotivon*. Lin centprocente subtenis Locher, la tiama komisiito pri lokomotivoj de la prusia fervoja direkcio en Erfurto. Sur tiu reto veturis ne tute 100 specoj T 13 respektive T 15 kun kvar respektive kvin aksoj. Ankaŭ kavaksa versio liveritis, aparte por etŝpuraj maŝinoj.

Eksteraj ligiloj
----------------

Biografio ĉe *NDB*.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 501777
* GND: 136803970
* VIAF: 81087665
* ISNI: 0000 0000 5625 1838
 |
**Helmut WELGER**, esperantigite **Helmuto Velger**, (naskiĝis en 1946, mortis la 12-an de majo 2008) estis germana esperantisto kaj esperantologo.

Laŭ profesio, li estis psikologo, psikoterapeŭto kaj advokato, kvalitcertigisto de kliniko. Pro grava malsano (amiotrofa lateralsklerozo) li devis ĉesigi sian profesion laboron en 2006.

Welger esperantistiĝis en 1976. En la 1980-aj jaroj, li fondis la *Informan servon kaj eldonejon por kosmopolita humanismo (homaranismo)*.

Lia plej grava kontribuo al la esperantologio estis nova, "jurscienca" interpreto de la Fundamento de Esperanto, kiun li nomis "norma esperantologio", kontraste al la ĝistiamaj interpretoj filologia (Waringhien k.a.), "logika" (Analiza Skolo) kaj "spirita" (metagramatika, Makkink). Welger substrekis, ke Zamenhof "sufiĉe ofte klarigis, ke la Fundamento por li estas leĝo" kaj "ke Zamenhof la Fundamenton 'leĝo' ne nur nomis, sed ĝin fakte tiele traktis, interpretis kaj strikte obeis". La esperantistaro - laŭ Welger -, "agante kiel ia leĝdonanto, oficiale akceptis du konstituciajn leĝojn: nome

* la Fundamenton, kaj
* la Deklaracion pri la Esenco de la esperantismo (mallonge: Bulonja Deklaracio).

La Bulonja Deklaracio estas precipe (sed ne nur) la enkonduka leĝo de la Fundamento. Ambaŭ kune konsistigas la konstitucion de Esperanto. Ili estis oficiale akceptitaj la 9-an de aŭgusto 1905.

De tiu elirpunkto li deduktas, kio estas gramatike ĝusta kaj stile bona Esperanto, aplikante la kutimajn interpret-metodojn de jurscienco, nome interpretado laŭ la vort-senco, kunteksto, norm-celo (teleologio) kaj historia ekesto.

Kvankam lia "jurscienca interpreto" estas kohera sistemo pripensinda, ĝi ĝis nun estas nur malmulte diskutata de aliaj esperantologoj, eble ĉar Welger ne aktive partoprenis en la publika diskuto en fakaj periodaĵoj kaj simpozioj.

Welger aktivis ankaŭ kiel vikipediisto.

Referencoj
----------

1. ↑  Antaŭparolo de "Kontribuoj al la Norma Esperantologio"

Verkoj
------

* Survoje al pontokulturo. Materialoj por la kosmopolita humanismo (homaranismo). 1987
* Kosmopolitischer Humanismus (Homaranismo). 1999. ISBN 3-933417-02-3
* Kontribuoj al la Norma Esperantologio. Enkonduko • Ekspertizetoj • Kritikoj (Oktobro 1999)

Vidu ankaŭ
----------

* Norma Esperantologio

Eksteraj ligiloj
----------------

* Retejo de Helmut Welger (en la germana kaj Esperanto)
**La kariero de Nikodem Dizma** (pole ***Kariera Nikodema Dyzmy***) estas la romano plej populara de la pola verkisto Tadeusz Dołęga-Mostowicz. La libro estis publikigita en 1932, kaj estis granda sukceso.

Intrigo
-------

La libro priskribas la kurson de la vivo de la protagonisto, Nikodem, kiu hazarde akceptis inviton ne destinitan al li, kaj sekve troviĝas en diversaj okazaĵoj, kiujn li ekspluatas plej bone de sia ruzo, kaj transformiĝas de simpla homo, nekapabla trovi laboron, al "granda homo", "ekonomia geniulo" kiu preskaŭ fariĝis la Ĉefministro de Pollando.

En pola, la nomo de la libro estas uzata kiel idiotismo kiu signifas bonŝanca kariero.

La libro estis verŝajne inspirinta al la sukcesa libro *Being There*, de poldevena usona aŭtoro Jerzy Kosiński, publikigita en la angla en 1971. Kosiński ne menciis *La kariero de Nikodem Dizma*, kiu estis nekonata al anglaj legantoj. Enketo publikigita fare de la Village Weiss en 1982 akuzis Kosiński je literatura ŝtelo, inkluzive de la intrigo de *Being There*.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 747138
 |