recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Monaĥejo** aŭ **Abatejo Pfäfers** estas benediktana abatejo en la komunumo Pfäfers en Sarganslando, Kantono Sankt-Galo, Svislando. La monaĥejo estis fondita en la 8-a jarcento kaj malfondita en la jaro 1838 per decido de la granda konsilio de Kantono Sankt-Galo. En la baroka konstruaĵo de la monaĥejo el la 17-a jarcento ek de la jaro 1845 troviĝas la psikiatra kliniko Sankt-Pirminsberg. La iama monaĥeja preĝejo Sankt-Maria hodiaŭ estas la pastra preĝejo de la katolika eklezia komunumo de Pfäfers.

Historio
--------

Laŭ la kroniko de Hermann la lamulo de Reichenau la monaĥejo estis fondita en la jaro 731. La unuaj monaĥoj venis el la Monaĥejo Reichenaŭ. La legendo rilatigas la fondon de la monaĥejo al la migranta episkopo kaj posta sanktulo Pirmin. La abatejo estis unuan fojon dokumente menciita en la jaro 762. Apud la episkopa urbo Koiro la Monaĥejo Pfäfers dum mezepoko fariĝis la plej grava eklezia centro de Koira Retio. La monaĥejo fondis multnombrajn preĝejojn en la regiono kaj posedis bienojn vaste disdonitajn inter Sudtirolo kaj Baden-Virtembergo. En la jaro 840 la imperiestro Lotaro koncedis al Pfäfers la liberecon elekti sian abaton. Imperiestro Ludoviko la infano donacis la abatejon en la jaro 905 al la episkopo Salomo la 3-a, kiu samtempe estis abato de la Monaĥejo Sankt-Galo. Sekvis jardeka kverelo inter la Sankt-Galo kaj Koiro pri la posedo de la Abatejo Pfäfer. La imperiestro Oto la 1-a konfirmis en la jaro 949 denove la liberecon por elekti la abaton, kial la Abatejo Pfäfers gardis sian sendependecon.

En la jaro 1665 la monaĥejo estis detruita de inscendio. Sekvis la konstruo de la nova baroka konstruaĵo. En la jaro 1734 estiĝis kverelo, ĉar Zuriko rifuzis la konfirmon de la abato. Enketokomisiono tiam eltrovis, ke pluraj el la imperiestraj dokumentoj, kiuj koncedis privilegiojn kaj liberecojn al la monaĥejo, estis falsigoj. En la jaro 1794 okazis ribelo de la servutoj kontraŭ la abatejo. Post la enmarŝo de la franca armeo en la jaro 1798 la monaĥejo estis dumtempe malfondita, sed ĝi estis reinstalita post la findo de la Helveta Respubliko en la jaro 1803. Pro la katastrofa financa situacio la lasta abato *Plazidus Pfister* en la jaro 1838 devis peti la papon por mondigo de la monaĥejo, kiu en la sama jaro per decido de la granda kantona konsilio de Sankt-Galo estis malfondita.

Fontoj
------

La teksto baziĝas grandparte sur la artikolo Mohaĥejo Pfäfers en la germana vikipedio.

Vidu ankaŭ
----------

* Pfäfers

Eksteraj ligiloj
----------------

* Retejo de la komunumo Pfäfers

* Kategorio Monaĥejo Pfäfers en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**KOVÁCS András** [kova:ĉ] estas rumania hungara ĵurnalisto, redaktro, verkisto. Li naskiĝis en Bezidu Nou la 9-an de januaro 1926. Li estas la patro de ĵurnalisto András B. Kovács.

Kariero
-------

András Kovács komencis sian karieron kiel memlernanto en 1945 en radakcio de gazeto *Igazság*, kies li iĝis ĉefredaktoro de 1949. Li akiris diplomon en la Partialtlernejo Ștefan Gheorghiu de Bukareŝto (1955), poste kiel senfrekventulo li finis la mezlernejon (1963). Li estis dume docento, lekciisto en la Universitato Bolyai de Kluĵo. De 1970 li estis respondecsekretario de la semajngazeto *A Hét* ĝis sia pensiuliĝo (1985).

Libroj
------

* *Szén és acél* (raportaĵlibro, 1949);
* *Vallomás a székely szombatosok perében* (Konfesio pri proceso de sikulaj sabatistoj), (1981, Bp. 1983).

Fonto
-----

* Romániai magyar irodalmi lexikon Arkivigite je 2016-04-17 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 414310
* GND: 12470400X
* LCCN: n97075012
* VIAF: 97972699
* ISNI: 0000 0000 7869 770X
* SUDOC: 19488841X
 |
ardanta flavebrila feraĵo inter amboso kaj martelo
**Forĝisto** estas metiisto, kiu kreas objektojn el fero aŭ ŝtalo per la "projektado" de la metalo, tio estas, uzas ilojn por varpi, tranĉi kaj transformi la metalon kiam ĝi estas en solida stato. Plej ofte, ĉi tio fariĝas varmigante la metalon ĝis la punkto, kiam ĝi brilas ruĝa aŭ oranĝa.

Forĝistoj laboras kun "nigraj metaloj", plejparte kaj kutime fero. La nigra koloro devenas de la tavolo de oksido formita sur la surfaco de la metalo kiam ĝi estas varmigita. Ili varmigas la metalon ĝis ĝi fariĝas sufiĉe mola por formiĝi per la iloj de la forĝistoj, kiel martelo kaj ĉizilo. La varmego akireblas per hejtado per gaso, karbo kaj similaj rimedoj.

En lia forĝejo, uzante manlaboriloj, tradicie li laboras per martelo sur amboso, kaj la feron li ardigas en la forĝista forno. Forĝistoj povas produkti ornamaĵojn (ekz. Skulptaĵoj aŭ ornamitaj feraj mebloj); Iloj, kaj por laboro, kiel plugilo, kaj kuirado, kiel klingo por tranĉilo, kaj armiloj, kiel glavo; Same kiel infrastrukturo kiel framoj, pordegoj, retoj, fervojaj trakoj, hufumojn, simplajn ferajn ilojn kaj aliajn feraĵojn.

La tradicia forĝista profesio malgraviĝis pro apero de la traktoroj en la agrikulturo, motoraj veturiloj en la trafiko. Komence de la aŭtomobilismo, ofte la forĝistoj partoprenis en produkto de la unuaj (neseriaj) ekzempleroj.

Kvankam la antikva profesio estis anstataŭigita de plejparte industriaj landoj en industriaj plantoj, nun ekzistas revigliĝo (precipe en Eŭropo) de forĝistoj-artisanoj, kiuj vidas sin kiel parton de la kreivaj projektaj profesioj kaj provizas ornamaĵojn je la nivelo de "nigra" metala dezajno ĝis finpoluro. Hodiaŭ la forĝistoj faras artajn metiaĵojn, vendataj dum festoj en foiroj.

Antaŭ la moderna epoko, la forĝistoj havis rangon, reputacion en la vilaĝa hierarĥio, ili ofte faris la geedziĝan ceremonion (Gretna Green) aŭ kuracis malsanulojn.

Familinomoj
-----------

En diversaj lingvoj, oftas familiaj nomoj, kiuj indikas, ke ilia subjekto estas forĝisto aŭ posteulo de forĝistoj.

Angle *Smith* estas la plej ofta familia nomo en anglalingvaj landoj. Ĝi estas la familia nomo de ĉirkaŭ duona miliono da britoj kaj ĉirkaŭ tri milionoj da usonanoj. Germane la variaĵoj estas Schmidt, Schmid, Schmidl, Schmidtke, Smid (Schmidt, Schmid, Schmidt) kaj Smidt, kiuj estas komunaj nomoj; Ruse Кузнецов, (Kuznetsov), Кузнецов estas ofta familia nomo en Rusio. Jide Schmide kaj Goldschmidt; En la araba حداد (Haddad); En Ladino Ferrero (Ferrero, Ferreres); Rumane: Feraru.

Vidu ankaŭ
----------

* Forĝisto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Forĝisto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* *La forĝista forĝejo*
* Forĝado
* Forĝejo
* Ferepoko
* Hefesto
**Saint-Preux** (naskiĝis ĉirkaŭ la jaro 1950 en Parizo) estas franca komponisto, pianisto kaj orkestra dirigento. Liaj plej konataj komponaĵoj nomiĝas *Concerto pour une voix* ["Koncerto por unu voĉo"], *Le Piano sous la mer* ["La piano sub la maro"] kaj *Symphonie pour la Pologne* ["Simfonio por Pollando"].

En aĝo de ses jaroj, li komponis sian unuan verkaĵon por orgeno, kaj de tiam pli ol 300 verkoj konsistigas lian verkaron.

Internacie li ekkonatiĝis en aĝo de 19 jaroj, en 1969 per sia partopreno de la Festivalo de Sopot en Pollando, kie li estis orkestra dirigento en interpreto de sia komponaĵo *La Valse de l'enfance* ["La valso de la infaneco"]. Li ricevis la premion de la internacia gazetaro en tiu festivalo. Dum la sekvaj jaroj, aparte du komponaĵoj havis publikan sukceson, *Concerto pour une voix*, kies unuan aŭdigon interpretis la dirigento *Danielle Licari*, kaj *Le Piano sous la mer*.

La artisto estis dirigento de multnombraj orkestroj, inter ili la Simfonia Orkestro de Londono, la la Simfonia Orkestro de Pollando kaj la Ĥoraro de Krakovo, la Filharmonia Orkestro de Parizo kaj la la Simfonia Orkestro de Montrealo.

En 2005, reference al sia antaŭa sukcesa verkaĵo li komponis la muzikaĵon *Concerto pour deux voix* ["Koncerto por du voĉoj"], kiun kante interpretis lia filino Clémence Saint-Preux, tiam 16-jara, kaj la ĥora soloisto Jean-Baptiste Maunier. tiam 14-jara.

Diskaro
-------

* 1969 *Concerto pour une voix*
* 1972 *Le Piano sous la mer*
* 1973 *La Passion*
* 1974 *La Fête triste*
* 1975 *Your Hair & Missa Amoris*
* 1977 *Concerto pour Piano*
* 1977 *Symphonie pour la Pologne*
* 1978 *To be or not*
* 1979 *Atlantis*
* 1983 *Le Piano d'Abigaïl*
* 1991 *Phytandros*
* 1994 *The Last Opera*
* 1998 *Free Yourself*
* 2005 *Concerto pour deux voix*
* 2007 *Jeanne la romantique*
* 2009 *Nocturne pour violon*

Eksteraj ligiloj
----------------

* oficiala retejo, inkluzive de biografio

Notoj
-----

1. ↑  *Saint-Preux* estas pseŭdonimo. La nomo konatas en la literaturo kiel tiu de la vira protagonisto de la romano *Julie ou la Nouvelle Héloïse* de Jean-Jacques Rousseau, eldonita en 1761.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 308649
* GND: 134505735
* LCCN: nr94015173
* VIAF: 261672421
* ISNI: 0000 0000 5515 1907
* SUDOC: 087888939
* BNF: 13899341d
* MBA: c7c2eb24-6ca9-4204-ba5d-bfd34e15e506 11c29524-807b-4704-a8a1-caa156b62b66, c7c2eb24-6ca9-4204-ba5d-bfd34e15e506
* BIBSYS: 1535375965981
 |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Turkmena grundogarolo** |
| --- |
|  |
| Turkmena grundogaroloTurkmena grundogarolo |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Paseroformaj *Passeriformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Korvedoj *Corvidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Podoces* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***P. panderi*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Podoces panderi****(Fischer, 1821) |
|
|
|
| Konserva statuso |
| {{{220px}}}**Konserva statuso: Malplej zorgiga** |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Turkmena grundogarolo  |

 |
| v • d • r |

La **Turkmena grundogarolo**, Pandera grundogarolo aŭ Griza grundogarolo (***Podoces panderi***) estas specio de birdo de la familio de Korvedoj kaj genro ***Podoces***, kiu enhavas aliajn tri speciojn kaj kiuj loĝas altaltitudajn duondezertajn areojn el centra Azio al Mongolio.

Tiuj grundogaroloj montras adaptaĵojn al surgrunda vivo kiel longajn, fortajn gambojn adaptita al rapida kurado kaj kapablo saltegi al ŝtonegoj kaj rokoj kun granda viglo. Ties longaj, kurbaj dikaj bekoj estas adaptitaj al grundofosado kaj manĝerplukado. 

La Turkmena grundogarolo estas ĝenerale **griza sed pli helbruna en suba brusto kaj ventro**, dum en supra brusto montras rimarkindan grandan rondoforman **nigran makulon**. Aliaj nigraj markoj estas en bridostrio el la ankaŭ nigra beko al la ankaŭ nigra okulo, sed ĉirkaŭita helgrize, kaj en vosto.

Kvankam ili kapablas flugi (ili faras tion malofte kaj relative malforte), ili preferas kuri kaj ankaŭ ripozas sur arboj kaj arbustoj.

La Turkmena grundogarolo troviĝas en Kazaĥio, Turkmenio kaj Uzbekio.

  

* Turkmena grundogarolo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Turkmena grundogarolo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Turkmena grundogarolo en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)

Referencoj
----------

* BirdLife International 2004. Podoces panderi[*rompita ligilo*]. 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 26an de julio 2007.
Aĥaltekea ĉevalo. Tiu raso estas tre simila al la nune formortinta Turkmena ĉevalo. Kelkaj historiistoj kredas, ke ambaŭ estis diferencaj branĉoj de la sama raso.
La **Turkmena ĉevalo** estis raso de orientaj ĉevaloj el la stepoj de Centrazio, nune formortinta. Ili influis sur multaj aliaj ĉevalrasoj, kiaj la Pursangulo. Kelkaj ĉevalaj rasoj de Irano kaj Turkmenio nuntempe estas ankoraŭ referencataj kiel Turkmenaj, kaj havas similajn karakterojn.

Modernaj descendantoj estas la Aĥaltekeo, la Iomud (nomita ankaŭ Jamud), la Goklan kaj la Noĥorli.

Referencoj
----------

1. ↑  Firouz, Louise.  A Look at the Turkoman Horse in Iran. Museum of the Horse. Alirita 2013-04-23.

Literaturo
----------

* Kategorio Turkmena ĉevalo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Heritage of Central Asia, from Antiquity to the Turkish Conquest, R. Frye
* Illustrated Book of the Horse, S. Sidney, Wilshire Book Company, 1875
* Authentic Arabian Horse and His Descendants, Lady Wentworth, 1945
* Rewriting the Stud Book, Melanie Cabel-Allerstone, Country Life, January 1993
* Illustrated Book of the Horse, S. Sidney, Wilshire Book Company, 1875

Eksteraj ligiloj
----------------

*
**Subterejo de la reĝa palaco de Praga burgo** estas restaĵo de devena romana burga palaco de princo Soběslav, kaj ĝi estas alirebla por publiko el Malnova reĝa palaco en la 3-a kortego de Praga burgo.

Urbo Prago estiĝis per sinsekva kunigado de kelkaj romanaj vilaĝoj. Ties devena centro estis verŝajne staplejo en la lokoj de hodiaŭa Malgrankvartala placo. La staplejo kaj travadejo trans rivero Vultavo estis ŝirmataj de Praga burgo, kiu estiĝis ĉirkaŭ la jaro 875 en proporcie mallarĝa kaj sekega rokelstaraĵo, kiu ne estis antaŭe tro loĝigata. Dum pluaj konstrureguligoj estis necese la burgan parcelon ebenigi kaj plilarĝigi. Tiel okazis, ke kelkaj partoj de la devena burgejo hodiaŭ situas preskaŭ 7 m profunde sub tavoloj de ofte nestabilaj surveturigaĵoj.

Signifa alikonstruo de la burga distrikto komenciĝis en la jaro 1135 pro iniciato de princo Soběslav. En la suba etaĝo de Malnova reĝa palaco ni trovas monumentan romanan spacon, kiu estis devene apartigita en kelke da ĉambroj. La romanan volbon apogas pli novaj, gotikaj brikzonoj, kiuj statike sekurigas la supran etaĝon de la reĝa palaco. Niĉoj enfrunto kunigis la romanan ĉambregon kun kripto sub preĝejo de Ĉiuj sanktuloj, kie fine de la dua mondmilito estis kaŝitaj kronadjuveloj kaj parto de tombŝtono de Johano Nepomuka. La palaco de Soběslav servis devene eble kiel socia ĉambro, pli malfrue kiel vinkeloj kaj eĉ kiel karcero.

Malmulte konata estas arkeologia subterejo de Praga burgo sub la 3-a kortego. En la jaroj 1925 – 1929 ĉi tie okazis arkeologia esploro. Hodiaŭ estas sub ties pli granda parto ampleksa spaco kun elfosaĵoj kaj trotuaroj, kies plafonon kreas betona, nove reguligita konstruskeleto kovrita per pavimo laŭ propono de Josip Plečnik. En la subterejo estas ĉi tie malkovrita vico da rimarkindaj objektoj: parte detruitaj, per branĉoj traplektitaj remparoj de la devena burgejo, argilaj romanaj remparoj kaj preskaŭ plenaj fundamentoj de romana preĝejo, kiu estis kunigita kun baziliko per aparta koridoro.
**Oraj,** hindie **उरई**, urdue **اورئ‎** estas urbego en subŝtato Utar-Pradeŝo en norda Barato. Ĝi estas ankaŭ distrikta ĉefurbo.

Stacidomo de Oraj

Demografio
----------

En 2016 Oraj havis 217 389 da loĝantoj kun legopovo 82%.

Geografio
---------

Oraj situas sur ebenaĵo sur averaĝa alteco de 131 m. Bhind troviĝas 96, Kanpur 99, Banda 104, Ĝansi 107, Gvalior 130, Fatehpur 134, subŝtata ĉefurbo Laknaŭo 177, Agra 193, tutlanda ĉefurbo Delhio 369, Kolkata 980, Mumbajo 1036 kilometrojn (aere) .

Historio
--------

Oraj estis nomita laŭ sanktulo. Hindua ĉefministro kaj imperiestro establis hinduan raĝon en la 16-a jarcento, kiu baldaŭ apartenis al la Mogola Imperio ekde 1806 al la britoj. Ribelo okazis en la jaroj 1857 kaj 1858.

Ekonomio
--------

Oraj estas agrikultura urbo kun produkto de grenoj, kotonoj.

Religio
-------

La ĉefa religio en Oraj estas hinduismo (96%), poste islamo (6%), ĝainismo (1%) kaj aliaj.

Eduko
-----

En Oraj medicina altlernejo estas la plej grava instruejo.

Lingvoj
-------

En Oraj la oficiala lingvo estas la hindia.

Klimato
-------

En Oraj averaĝe pluvas jare po 791 mm. Precipe pluvas dum la musonoj inter junio kaj septembro kaj iom dum la postmusonoj en oktobro kaj novembro.

Trafiko
-------

Oraj havas trairan fervojan linion kaj ĉefvojon inter Ĝansi kaj Kanpur, krome estas alia traira ĉefvojo, fine unu flankovojo. Enurbe precipe motoraj rikiŝoj liveras la pasaĝerojn.

Vidindaĵoj
----------

* pluraj preĝejoj, precipe hinduaj

Fontoj
------

* WikiTrans


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Barato |
La **subprefekto** (franclingve *sous-préfet*) estas franca ŝtatoficisto, kiu reprezentas la ŝtatajn interesojn ĉe ĉiu franca arondismento. Li devas precipe kontroli la laŭleĝecon de la decidoj de la komunumoj en sia arondismento.

La subprefekto estas la subalterna delegito de la prefekto de sia departemento. Li estas ankaŭ helpita de la regiona prefekto de sia regiono.

La urbo kie loĝas la subprefekto estas la **subprefektejo**, ofte la plej granda urbo de la arondismento.

Ĉefaj taskoj
------------

* La subprefekto reprezentas sian departementan prefekton, kaj pli ĝenerale la francan ŝtaton en la arondismento.
* Kune kun la prefekto, li devas garantii ordon kaj sekurecon en la arondismento.
* Li kontrolas la laŭleĝecon de la decidoj de la komunumoj (t.e de la municipaj konsilioj) en sia arondismento. Okazeble, li povas ankaŭ konsili ilin por eviti kontraŭleĝajn aktojn.

En gravaj departementoj, ekzistas ankaŭ kelkaj subprefektoj kiuj ne prigardas arondismenton sed prizorgas specialan temon (ekzemple la administrado de danĝeraj kvartaloj kun la *sous-préfets à la ville*), ĉiam kun la kontrolo de la prefekto.

Vidu ankaŭ
----------

* Prefekto
* Regiona prefekto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
La **fosfolipidoj** estas tipo de lipidoj sapigeblaj kiuj komponas la membranojn de la ĉeloj, komponitaj per unu molekulo de alkoholo (glicerolo aŭ de esfingosino), al kiu kuniĝas du grasacidoj (1,2-diacilglicerolo) kaj unu grupo fosfato. La fosfato kuniĝas pere de fosfodiestera ligilo al aliaj molekuloj, kiuj ĝenerale enhavas nitrogenon, kiel kolino, serino aŭ etanolamino kaj multajn fojojn posedas elektran ŝargon. Ĉiuj aktivaj ĉelmembranoj posedas duoblan mantelon de fosfolipidoj.

Entreprenoj kiel Lipoid, Avanti Polar kaj VAV Life Sciences produktas industrie purigitajn fosfolipidojn, por kiuj oni trovis aplikaĵojn en la nanoteknologio kaj la scienco de la materialoj.

Notoj
-----

1. ↑  «VAV Life Sciences launches India’s first phospholipid manufacturing plant» Arkivigite je 2020-07-23 per la retarkivo Wayback Machine (en angla). Indian Express. Konsultita la 31an de januaro 2020.

* Kategorio Fosfolipido en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 697481
* GND: 4131432-3
* LCCN: sh85101108
* BNF: 11981712p
* NDL: 00569532
 |
|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Muziko |

**Paul Quinichette** (\* 17-an de majo 1916 en Denver; † 25-an de majo 1983 en Novjorko) estis usona ĵaz-tenorsaksofonisto, kiu estis konata ĉefe pro sia tempo ĉe Count Basie kiel ludanto forte influita de Lester Young.

Quinichette studis komence aldosaksofonon kaj klarneton ĉe la Ŝtata Altlernejo de Tenesio kaj poste transiris al tenorsaksofono. Li ludis en lokaj bandoj ritmenblusaj (Nat Towles, Shorty Sharrock) kaj ekde 1942 ĝis 1944 li koncertvojaĝis kun la bando de Jay McShann. Ekde 1945 ĝis 1947 li estis ĉe Johnny Otis en Kalifornio, poste ĉe Louis Jordan, Lucky Millinder, Milt Buckner, Eddie Wilcox, J. C. Heard (1948/9) kaj Henry Red Allen (1951) kaj atingis sian supron en 1952/53 ĉe Count Basie, kiu lin dungis, por ke li ludi kiel Lester Young. Tion li faris tiel bone, ke li ricevis la ŝercnomon *Vicprezidando* laŭ la scercnomo *Prez* de Lester Young (Young mem nomis lin moke *Lady Q*). Post sia tempo ĉe Basie li laboris je kelkaj sonregistradoj ĉe Emarcy (i.a. *The Vice Prez* kun Basie kaj Kenny Drew) kaj estris proprajn ensemblojn, ludis ĉe Benny Goodman (1955), akompanis Bilion Holiday , Saraon Vaughan (*Sarah Vaughan*, Emarcy 1954) kaj Dinaon Washington (*New Blowtop Blues* 1952), faris sonregistraĵojn kun Woody Herman kaj kun John Coltrane (*Cattin with Quinichette and Coltrane* 1957, kaj en *The Big Sound* de Gene Ammons) kaj publikigis ankoraŭ kelkajn pluajn albumojn ĉe Prestige kiel *For Basie* 1958 (kun Nat Pierce ĉe piano). Fine de la 1950-aj jaroj li plene retiriĝis de la ĵazo, laboris en Novjorko kiel elektromuntisto kaj denove prezentis nur ekde 1973 kaj faris ankaŭ ekde 1977 kelkajn sonregistraĵojn, antaŭ ol lia sanstato devigis lin pensiiĝi.

Diskregistro (selekto)
----------------------

* *Cattin´ with Coltrane and Quinichette*, Prestige 1957 (kun Ed Thigpen, Mal Waldron, Julian Euell (b)), OJC
* *For Basie*, Prestige 1958
* *On the sunny side*, Prestige 1957
* *The Vice Prez*, Emarcy 1954
* *Prez meets Vice Prez*, Emarcy 1954 (kun Lester Young)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Vihistorio kaj diskregistro en Jazzimprov Arkivigite je 2008-10-08 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 365127
* GND: 134490304
* LCCN: n78031054
* VIAF: 291797452 76501255, 291797452
* ISNI: 0000 0000 5515 1886
* SUDOC: 198332726
* BNF: 138987538
* MBA: daac94c4-689f-462f-bbfd-209e4eaf1b70
* BIBSYS: 1008353
* ICCU: MILV286802
* BNE: XX1432325
 |
**Zoltán Baranyai** [baranjai], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Baranyai Zoltán** estis hungara altlerneja instruisto, diplomato.

Zoltán Baranyai naskiĝis la 12-an de decembro 1888 en Nagyszőlős (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempa Vinohradiv en Ukrainio), li mortis la 25-an de oktobro 1948 en en:Notre Dame, Indiana (Usono).

Biografio
---------

Zoltán Baranyai akiris pedagogian diplomon en Reĝa Universitato de Budapeŝto en 1908, poste li plulernis en Sorbonne. Inter 1911-1914 li instruis en Budapeŝto, poste li batalis dum la 1-a mondmilito. Inter 1920-1925 li servis en Ĝenevo ĉe la Ligo de Nacioj, krome li doktoriĝis en Scienca Universitato Erzsébet en 1922. Inter 1926-1936 li instruis literaturhistorion en Scienca Universitato Ferenc József en instrua rango privata instruisto, poste li deĵoris en la Ministerio de Eksterlandaj Aferoj. Ekde 1947 ĝis sia frua morto li instruis en en:University of Notre Dame. Li edziĝis en 1918.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *A jelentéstannak egy új irányáról* (1909)
* *Edouard Sayous levelezése m. tudósokkal* (1918)
* *A francia nyelv és műveltség Magyarországon a XVIII. században* (1920)
* *A kisebbségi jogok védelme* (1922)
* *Ungarn. Das Antlitz einer Nation.* (1940)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 825585
* LCCN: nb2006023205
* VIAF: 75839967
* ISNI: 0000 0000 7977 9782
* SUDOC: 073667595
* BNF: 11045077x
 |



* Portalo pri Biografio
Kolonelo Paul Tibbets Jr. ĉe aviadilo Enola Gay
**Paul Warfield TIBBETS** la pli juna (naskiĝis la 23-an de februaro 1915, mortis la 1-an de novembro 2007) estis usona militisto, konata kiel la piloto de aviadilo Enola Gay, kiu faligis atombombon sur Hiroŝimon la 6-an de aŭgusto 1945 je la oka horo kaj 15 minutoj, unuafoje sur loĝata areo. La atombombo estis nomata *Little Boy* kaj kaŭzis morton de 90-200 000 personoj.

Tibbets estis kolonelo de la usona aerarmeo kaj dum la dua mondmilito piloto de B-29-bombaviadilo *Enola Gay*, nomata post sia patrino.

Paul Tibbets ricevis multajn distingojn – interalie *Purple Heart* – kaj agadis ĝis 1966 en la *Air Force*. Li forlasis la armeon en 1969.

Paul Tibbets ne volis tombejon kaj eĉ ne entombigan ceremonion, por malebligi manifestaciojn kontraŭ li kaj por ke lia tombo ne iĝu pilgrimejo por aliaj. Li deziris cindrigon de sia kadavro kaj disĵeton super la manika markolo.

* Paul Tibbets en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Paul Tibbets en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 220948
* GND: 133748383
* LCCN: n78000305
* VIAF: 43036142
* ISNI: 0000 0000 8223 6615
 |
Soester Börde inter Schwefe kaj Borgeln
La **Soester Börde** estas historia reglando kaj terkultura pejzaĝo en la centro de Vestfalujo (Germanujo), inter Sauerland en la sudo kaj Monasterlando en la nordo. Superregione ĝi estas konata kiel aparte fruktodona regiono pro ega dikeco de leŭso, kiun laŭ ĝia grundokvalito en Germanujo superas nur la Magdeburger Börde.

La nomo „Börde" havas dusencon: administre ĝi signifas iaman ĵuĝejan distrikton, kaj terkulture fruktodonan malaltejon.

Historie-administre Soester Börde ampleksas la iaman teritorion de la urbo Soest en la nunaj komunumoj Soest, Bad Sassendorf kaj Welver. Tiu ĉi apartenas naturregione al la leŭsaj malaltejoj ĉirkaŭ la Hellweg, kies nomdona centro ĝi estas. Ene de la naturregiona subdivido la Soester Börde tamen ne prezentas tian unuecon. Male la partopejzaĝoj *Soester Oberbörde* kaj *Unterbörde*, kies unuigo en la limoj deflankiĝas de la historia *Soester Börde*, estas alordigataj al malsamaj superaj unuoj. La limo inter la du partopejzaĝoj pasas iomete norde de la Hellweg.

Ankaŭ historie la pli krutan *Supran-Börde* en la sudo kaj la pli milde onditan *Malsupran-Börde* en la nordo – je iomete diferenca limigo – administris malsamaj voktoj.

Literaturo
----------

La literaturo parte estas transprenita.

* Klaus Diekmann: *Die Herrschaft der Stadt Soest über ihre Börde.* Jura doktortezo, Monastero 1962.
* Arnold Geck: *Topographisch-historisch-statistische Beschreibung der Stadt Soest und der Soester Börde.* Soest 1825. 430 paĝoj.
* Marga Koske: *Das Bördekataster von 1685.* Soest 1960.
* Marga Koske: *Geschichte der eingemeindeten Soester Stadtteile.* En: *Soester Zeitschrift* 112, 2000, p 23–78.
* Hermann Rothert: *Wie die Stadt Soest ihr Territorium, die Börde, erwarb.* In: Westfälische Zeitschrift 106, 1956, pj 79–111.
* Hans Weller: *Die Selbstverwaltung im Kreis Soest 1817–1974. Ein Beitrag zur Geschichte der übergemeindlichen Selbstverwaltung.* Paderborn 1987.
* Hartmut Witzig: *Die Rechtsverhältnisse der Bauern in der Soester Börde vom 14. bis zum 18. Jahrhundert.* jura doktortezo, Göttingen 1967.

Referencoj
----------

1. ↑  La termino *Hellwegbörden* estas kutima nur ekde la *Handbuch der naturräumlichen Gliederung Deutschlands* el la 1950-aj jaroj kaj pliampleksigas la terminon *Börde* ankaŭ sur la okcidente kaj oriente alligaj pejzaĝoj.
2. ↑  Literaturo parte laŭ:

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Soester Börde en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Naturraumkarten el la unuopaj folioj 1:200.000 de *Bundesinstituts für Landeskunde* – precipe gravas 542.12 kaj 542.22.
	+ *Blatt 97 – Münster*
	+ *Blatt 110 – Arnsberg*
**Aŭlakogeno** (de la greka *áulax* — *kanelo* kaj *génos* — naskanta) estas granda linea depresio (grabeno) ene de platformo. La termino estas enkondukita de la sovetia geologo Nikolaj Ŝatskij en 1960.

Situo
-----

La aŭlakogenoj estas ligitaj al longdaŭraj faŭltoj kaj povas esti kelkcent aŭ eĉ kelkmil kilometrojn longaj kaj dekojn ĝis centojn da kilometroj larĝaj kun fleksoamplitudo je kelkmil kilometroj. Kutime aŭlakogenoj estas rimarkigataj sur malnovaj platformoj (sur tiuj junaj iliaj analogoj nomiĝas riftoj).

Klasifiko
---------

Laŭ pozicio en geotektonika historio de la malnovaj platformoj, oni dividas la aŭlakogenojn je:

* la malnovaj aŭ fruaj (formiĝas ĝis ekformiĝo de la platforma kapoto);
* la malfruaj (formiĝas dum la plata etapo de la platforma evoluo).

Laŭ strukturaj trajtoj oni dividas la aŭlakogenojn je:

* la simplaj;
* la kompleksaj (konsistas el lineaj fleksejoj kaj levaĵoj, kiuj ilin dividas).

La malnovaj aŭlakogenoj estas konsiderataj la ĉefa tipo de la strukturoj de la transira etapo, dum kiu formiĝas la transira komplekso de la platformoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Rifto

Referencoj
----------

1. ↑   [2004] Р. И. Вяхирев: *Авлакоген // Российская газовая энциклопедия* (ruse). Москва: Большая Российская энциклопедия, p. 12. ISBN 5-85270-327-3.
**Sangoprodukto** estas ajna komponanto de sango kiu estas kolektata el donanto por ties uzado en sangotransfuzo. Kompleta sango estas malofte uzata en transfuza medicino nuntempe; plej sangoproduktoj konsistas el specifaj procezitaj komponantoj kiaj eritrocitoj, sangoplasmo, aŭ trombocitoj.

Rilato kun aliaj substancoj
---------------------------

Sangoproduktoj povas esti nomataj ankaŭ **sangobazitaj produktoj** por diferenci ilin el sangosurogatoj, kiuj ĝenerale referencas al artefarite produktitaj produktoj. Kompleta sango povas esti klasita kiel sangoprodukto aŭ kiel separata ento. Ankaŭ, kvankam multaj sangoproduktoj havas la efikon de voluma etendo, tiu grupo estas kutime distingata el volumetendigiloj, kiuj ĝenerale referencas al artefarite produktitaj substancoj kaj estas tiele en la fako de *sangosurogato*.

Tipoj
-----

Diferencaj sangoproduktoj {Cooper and Gunn`s Tutorial Pharmacy Ed. S.J.Carter}

* Kompleta sango
* Koncentritaj Homaj Ruĝaj Korpuskloj de Sango
* Sekigita Homa Plasmo
* Sekigita Homa Sero
* Homa Fibrinogeno
* Homa Trombino
* Homa Normala Immunoglobulina Injekto
* Homa Fibrina Ŝaŭmo
**PAPP Attila Zsolt** estas rumanuja hungara poeto, ĵurnalisto, ano de E-MIL naskita en Lugoj la 10-an de marto 1979.

Biografio
---------

Attila Zsolt Papp finis la mezlernejon en Gheorgheni en 1997 kaj hungaran-rumanan lingvojn en la Universitato Babeş-Bolyai de Kluĵo inter 1998 kaj 2002. Inter 2003 kaj 2007 li pristudis en Universitato Sapientia de Kluĵo fotoarton-filmarton-medifakon. Ekde 2002 li estis rubrikredaktoro de Krónika, ekde 2003 publicisto kaj redaktoro ties kultura kaj publikviva aldonaĵo *Szempont*. Li estas ano de E-MIL kaj *Fiatal Írók Szövetsége*. De 10-a de februaro 2014 li estas ĉefredaktoro de interreta portalo .

Premioj
-------

* 2003 - Premio por la plej bona unua libro de 2002 de la Rumanuja Ligo de Verkistoj;
* 2002 - Premio András Mikó;
* 2002 - Unua premio en kritikkonkurso de revuo LkKT.
* 2014 - Literatura premio László Csiki

Volumoj
-------

* *A Dél kísértése* (poemoj, Erdélyi Híradó, Kolozsvár), 2002.
* *Vízimozi*, (poemoj, Erdélyi Híradó Kiadó, 2014.

Fonto
-----

* Erdélyi Magyar Írók Ligája Arkivigite je 2016-03-31 per la retarkivo Wayback Machine

Eksteraj ligiloj
----------------

* Interreta portalo Főtérhungare
**KRISTÓ András** (kriŝto) estis hungara pedagogo, geologo naskita en Sâncrăieni la 10-an de junio 1930 kaj mortinta en Budapest la 14-an de decembro 1994.

Biografio
---------

András Kristó la mezlernejon finis en Csíkszereda (1949), la instruistdiplomon pri geografio-geologio li akiris en Universitato Bolyai de Kluĵo (1953). Sian karieron li komencis en Sepsiszentgyörgy kiel hidrogeologo ĉe la mineralakva verŝentrepreno, poste li instruis en Cârţa (Harghita), Csíkszentkirály, Csíksomlyó, ekde 1958 en Miercurea Ciuc, kie li estis ankaŭ lernejestro (1959-66), vicĉefinspektoro lerneja (1968-69). Ekde 1972 li instruis en Balánbánya, ekde 1987 denove en Csíkszereda ĝis sia pensiuliĝo (1990). Lia unua studaĵo aperis en 1955 en jarlibro de muzeo de Sfântu Gheorghe.

Ĉefaj verkoj
------------

* *A Csíki-medence földtörténete* (La geohistorio de Baseno Ĉiko), (Csíkszereda, 1956);
* *Hargita megye útikönyve* (Gvidlibro), (kun aliaj, ankaŭ en rumana lingvo, Csíkszereda 1973);
* *Románia ásványvizei* (Mineralakvoj de Rumanio, (kun Zoltán Kisgyörgy, 1978).
* *Beszélő tájak*, (elektitaj studaĵoj) Agora Kiadó, 2007.

Fontoj
------

* Romániai magyar irodalmi lexikon Arkivigite je 2014-05-17 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 225620
* LCCN: n79018293
* VIAF: 121451536
* ISNI: 0000 0000 8014 1559
 |
**Sangodopado** estas metodo (en konkursa sporto malpermesita dopado) por nenature kreskigi la hemoglobinan koncentriĝon en sango de sportisto, per transfusio de sangodeponaĵoj, kiuj entenas en plialtigita koncentro ruĝajn sangoĉelojn (eritrocitojn). La plialtigita hemoglobina nombro plibonigas la akcepton de oksigeno de la sango, kio fine montrigas en plikreskata povumo. La sango pro la transfusio povas esti propra aŭ fremda.

Sangodopado estas malpermesita metodo ekde 1988 ĉe Internacia Olimpia Komitato (IOC) kaj ĉe World Anti-Doping Agency (WADA).

Tekniko
-------

La sportisto antaŭ semajnoj de la konkurso plialtigas nombron de eritrocitojn en la deprenonta sango. Tio okazas per sportado en alta loko (inter montoj) aŭ per uzo de EPO. Oni disigas la eritrocitojn disde aliaj partoj de la sango per centrifugilo. La restaĵon oni tuj redonas al la sportisto, dum la eritrocito-riĉan deponaĵon stabiligas kaj malvarmigas. Mallonge antaŭ la konkurso, oni endonas la sangokonservaĵon al la sportisto.

Ĉe fremda sango, oni necesas uzi sangon kun sama sangogrupo, Rhesus-faktoro.

Historio
--------

La tekniko iĝis konata en la 1970-aj jaroj kaj disvastiĝis en la daŭraj (eltenaj) sportoj (biatlono, longkuro, naĝado, remado kaj biciklado. Kiam aperis en 1987 la EPO, la komplika uzo de sangodopado perdis sian gravecon, dum uzo de EPO iĝis ĝenerala en la 1990-aj jaroj. Per enkonduko de EPO-pruvado en 2000, la EPO sensignifiĝis kaj reaperis la sangodopado, kiu estas malfacile pruvebla (per kemiaj analizoj oni serĉas restaĵojn de la stabilizaĵoj kiel glikolo) okaze de propra sango. La senvualiĝo okazas per trovo de la blutdeponaĵoj, restaĵoj de la traktado.
**Attilio VAONA** (naskita la 20-an de septembro 1880 en Zevio; mortis en Romo en 1969) estis itala esperantisto, advokato kaj prokuristo. 

Lia socia kaj kultura agado estis ampleksa; li estis konsilanto kaj deputita membro de la komunumo Zevio ktp. Esperantisto li estis de 1911, kiam li kunfondis Esperanto-asocion en Verona. Li estis prezidanto de la komitato de la tria Itala Kongreso de Esperanto en 1912. De 1922 ĝis 1924 li estis prezidanto de Itala Esperanto-Federacio. Li kunorganizis komercan konferencon en Venecio en 1923. Li estis delegito ĉe la Ĝeneva konferenco por la enkonduko de Esperanto en lernejoj. Li faris multajn kursojn kaj paroladojn en diversaj italaj urboj kaj verkis propagandajn broŝuron kaj artikolojn. Dum la jaroj 1966-67 li estis prezidanto de la Itala Esperanto-Instituto.

Fontoj
------



|  |  |
| --- | --- |
|  Kopirajto | Ĉi tiu artikolo baziĝas (parte aŭ tute) sur artikolo el la **Enciklopedio de Esperanto**.

---

La originala teksto kontroleblas en interreta arkivo de la fonto. |
**András MIKÓ** [andrAŝ], laŭ la hungara skribmaniero **Mikó András** estis hungara reĝisoro kaj profesoro.

András Mikó naskiĝis la 30-an de junio 1922 en Budapeŝto. Li mortis la 17-an de decembro 1998 en Budapeŝto.

Biografio
---------

András Mikó lernis la reĝisoradon de Kálmán Nádasdy. En 1946 li aliĝis al stabo de Budapeŝta Ŝtata Operejo, kie li komence estis helpisto de Otto Klemperer. Baldaŭe li ricevis pli altajn postenojn: helporeĝisoro, reĝisoro (de 1949), ĉefreĝisoro (inter 1963-1987). Li edukis ekde 1950 en Muzikakademio Franz Liszt. Krome li reĝisoradis en Operetoteatro (Budapeŝto), en festivaloj de Szeged, eĉ en diversaj landoj de Eŭropo. Li ricevis premion Kossuth en 1975, inter 1963-1987 ankaŭ aliajn premiojn.

Ĉefaj reĝisoraĵoj
-----------------

* operoj *Kádár Kata*, *Az ajtón kívül*, *Együtt és egyedül*, *Vérnász*, *Hamlet*, *Bűn és bűnhődés*, *Mózes*

Elektitaj disĉiploj
-------------------

* Pálma Morvay
* Mária Temesi

Fontoj
------

* Hungara Vikipedio

* Kategorio András Mikó (reĝisoro) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**András LÉVAI** [andrAŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Lévai András** estis hungara inĝeniero, profesoro, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (1973).

Memortabulo pri András Lévai
András Lévai  naskiĝis la 22-an de decembro 1908 en Hungara reĝlando en Oravica (nuntempe en Oravița Rumanio). Li mortis la 23-an de aprilo 2003 en Budapeŝto.

Biografio
---------

András Lévai frekventis universitatojn en Vieno kaj Graz. Li ricevis diplomon en 1931, poste li laboris en rumaniaj firmaoj. Inter 1940–1946 li laboris en Csepel, en fabriko de Manfréd Weiss. En 1950 li fondis instituton, kion li direktis ĝis 1962. En 1953 li fondis en la universitato novan katedron, kiun li gvidis ĝis 1978. En 1957 li doktoriĝis. Li estis nomita vicministro en 1962, li estis nomita rektoro en 1969. Li okupiĝis pri energioproduktoj, li partoprenis ekzemple en kreo de nuklea centralo en Paks. Li ricevis premion Kossuth en 1949, precipe poste ankaŭ aliajn premiojn.

Memorigiloj
-----------

* skulptaĵo en Paks de 2009
* memortabulo en 2005

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

* Kategorio András Lévai en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 450532
* LCCN: n2001010881
* VIAF: 64525001
* ISNI: 0000 0000 7999 9160
* BIBSYS: 90806428
* NKC: xx0211438
 |



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
En programlingvoj, la **bulea datumtipo** estas datumtipo, kies du nuraj valoroj estas *vero* kaj *malvero* (aŭ, en multaj programlingvoj, 0 kaj 1), super kiuj estas difinitaj la operacioj de la bulea algebro, kaj super kiuj eblas fari **buleajn esprimojn**. 

La buleaj esprimoj estas uzataj en *kondiĉoj* de diversaj disbranĉigaj ordonoj, precipe la iteracioj kaj seoj. Rezulton de bulea esprimo eblas konservi en bulea variablo («flago», baskula indikilo).

Fakte, la nomo «bulea» povas esti iom misgvida, ĉar ekz-e en Paskalo estas ankoraŭ alia datumtipo, *aro*, kiu same rajtus je la epiteto *bulea*. Tamen la nomo funkcias per la internacie akceptita konvencio.

Ekzemplo pri bulea variablo, bulea funkcio, bulea esprimo en la Paskala pseŭdokodo:

```
  **var** indikilo : bulea;  { *deklaro de bulea variablo* }
  
  { *Deklaro de funkcio liveranta bulean valoron:* }
  **funkcio** para(n : entjera) : bulea;
  **starto**
      para := ((n **mod** 2) = 0);
  **fino**;
  { .... }
  { *Uzo en la programo:* }
  **starto**
      indikilo := para(4);
  **fino**.

```
**MIKOLA András** estis rumanuja hungara pentristo, pedagogo naskita Nagypeleske la 17-an de marto 1884 kaj mortinta la 4-an de julio 1970 en Baia Mare.

Biografio
---------

András Mikola li akiris siajn artajn instruadon en Artistkolonio de Nagybánya, en Budapeŝto kaj en Parizo. Li rezignis disde siajn jurajn studojn kaj en la privatskolo de Ferenc Szablya-Frischauf definitive decidis favore al arto. En 1905 per stipendio de Departemento Szatmár (reĝa departemento) li vojaĝis Parizon, kie unue frekventis la kursojn de Académie Julian, poste de Académie Délécluse. Por kelkaj monatoj (1908-09) li studis sub direktado de Károly Ferenczy en la belarta altlernejo de Budapeŝto, poste laboris memstare somere en Baia Mare, vintre en Budapeŝto. Post pli longa sudvojaĝo en Italujo kaj Germanujo li loksidiĝis definitive en Baia Mare. Ekde komenco li estis ano de Nagybányai Festők Társasága (NFT) (1911), de 1927 oni elektis lin prezidanto kaj komisiis lin kune kun János Krizsán kaj Samu Börtsök por gvidi al pentristkolonion.

Fonto
-----

* Artportal.hu Arkivigite je 2007-09-10 per la retarkivo Wayback Machine

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio András Mikola en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Arto en Hungarujo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 223062
* VIAF: 96115530
* ISNI: 0000 0000 6823 1279
* ULAN: 500063622
 |
pinta kruco sur la monto Fuchskaute
**Fuchskaute** estas estingita vulkano kun alteco de 657,3 m super marnivelo la plej alta monto de la mezmontaro Westerwald kaj distrikto Westerwald. Ĝi situas sur la teritorio de la rejnlando-palatinata komunumo Willingen.

La nomo *Fuchskaute* rilatas al loko, kie la vulpo havas sian kavernon („kaute").

Geografio
---------

### Situo

En la *Alta Vastervaldo*, altebenaĵo de la Vestervaldo, kiuj apartenas al la Rejnlanda ardeza montaro , altiĝas la monto Fuchskaute mezdistance inter Bad Marienberg en la okcidento kaj Breitscheid en la oriento de la teritorio de la komunumo Willingen. Ĉe la orienta deklivo estas la landlimo al Heslando, kaj tiu al Nordrejn-Vestfalio situa kelkajn kilometrojn pli norde. Apenaŭ tri kilometroj nordnororiente estas la trilanda punkto de Heslando, Nordrejn-Vestfalio kaj Rejnlando-Palatinato. Je la deklivoj fontas inter alia la rivereto Nister (*granda Nister*).

### Geologio

La monto estas etingita vulkano kaj parto de bazalta altebenaĵo.

alterikeja pejzaĝo sur la selo inter la suda kaj la nordapinto

Vidu ankaŭ
----------

* listo de vulkanoj en Germanio
* listo de montoj en Rejnlando-Palatinato

Referencoj
----------

<references>

* Kategorio Fuchskaute en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Kampara Fervojo de Balatonfenyves** (hungare *Balatonfenyvesi Gazdasági Vasút*) estas hungara et-ŝpura kampa fervojo, kiu trafikas de Balatonfenyves ĉe lago Balatono. Ĝi estas tiel nomata "GV", hungare *Gazdasági Vasút* aŭ kampara/kampar-mastruma fervojo; tiajn fervojojn oni konstruis en la 19-a jarcento por ligi kamparajn bienojn al la stacioj de grandaj fervojoj.

Ĝis 2002 la fervojo de Balatonfenyves havis tri liniojn, al Somogyszentpál, Táska kaj Csiszta. Nun funkcias nur la linio al Somogyszentpál. La trakoj al Táska estis ŝtelitaj.

Situo
-----

Mapo de la fervojo (ruĝaj linioj)
La fervojo komenciĝas proksime de la normal-ŝpura stacidomo de Balatonfenyves kaj iras suden al Imremajor. Tie la funkcianta linio debranĉiĝas okcidenten por iri al Pálmajor kaj Somogyszentpál. La du aliaj linioj plu iras suden kaj tiam turniĝas orienten, denove disbranĉiĝas direkte al Csiszta kaj Táska.

En Balatonfenyves ekzistas traktriangulo, kiu permesas la turnadon de lokomotivoj kaj vagonoj. La stacidomo situas ĉe unu el la tri lateroj de la triangulo.

* Kampara Fervojo de Balatonfenyves en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Kampara Fervojo de Balatonfenyves en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)


---

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Balatonfenyvesi Gazdasági Vasút en la hungara Vikipedio.*
La **hiligajnona lingvo**, sialingve nomata *Hiligaynon*, foje ankaŭ *Ilonggo* (pri tio vidu sube), estas lingvo el la Aŭstronezia lingvaro. Ĝi parolatas en la regiono Okcidentaj Bisajoj de la Filipinoj. Laŭ la nombro de denaskaj parolantoj temas pri la kvara plej granda lingvo de la Filipinoj. Nur ekde la 19-a jarcento ĝi estas skribata per latina alfabeto, antaŭe (inter la 13-a ka j19-a jarcentoj) uziĝis la tiel nomata bajbajina skribo (*Baybayin*).

La parolantoj de la hiligajnona koncentriĝas en la provincoj de Iloilo, Okcidenta Negroso, Gimaroj kaj Kapiso, sed la lingvo ankaŭ parolatas en la aliaj provincoj de la insulo Panajo, inkluzive de la provincoj Antiko kaj Aklano, kaj en multaj partoj de la insulo Mindanao inkluzive de Suda Kotabato kun la urbego Koronadalo, Sultan-Kudarato kaj en partoj de Norda Kotabato. Plue, ĝi estas parolata kiel dua lingvo de parolantoj de la kinaraja lingvo en Antiko, Aklano kaj Kapiso.

Sume proksimume sep milionoj da homoj denaske parolas la lingvon, kaj pliaj kvar milionoj kapablas paroli ĝin kun alta grado de kapableco.

Ĝi estas membro de la bisaja lingvofamilio.

La lingvo estas sialingve nomata *Ilonggo* (hispane *ilongo*) en la provincoj Iloilo kaj Okcidenta Negroso. Multaj argumentas, tamen, ke tio estas malĝusta uzado de la vorto "Ilonggo", kiu en preciza uzado nur devus rilati denaskaj loĝantoj de Iloilo kiuj parolas la lingvon.

* Kategorio Hiligajnona lingvo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Senpagaj brakumoj proponataj en Sidnejo, Aŭstralio (2004)
La **Kampanjo Senpagaj Brakumoj** (angle *Free Hugs Campaign*) estas fenomeno disigita per Interreto kiu verŝajne ekis en junio 2004 kaj vaste pripublikiĝis en 2006 pro muzika filmeto en YouTube. La fenomeno envolvas homojn kiuj sinproponas por senpage brakumi nekonatojn en publikaj lokoj.

Partoprenantoj de la forumo de la oficiala retpaĝaro de *la kampanjo senpagaj brakumoj* decidis deklari oficialan Internacian Tagon de Senpagaj Brakumoj. La tago okazis la 7-an de julio 2007. La celo de tiu tago estas promocii la kampanjon. La organizantoj esperas ke centoj da homoj dise en la mondo distribuos senpagajn brakumojn.

Vidu ankaŭ
----------

* Brakumo
* Internacia brakumtago
* Salutogestoj
* Masaĝo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kampanjo Senpagaj Brakumoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Kampanjo Senpagaj Brakumoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Oficiala Retpaĝaro de la Kampanjo Senpagaj Brakumoj (anglalingve)

Origina filmeto de la kampanjo en YouTube
Pri la komunumo
---------------

 **Hilfikon** estis ĝis la 31-a de decembro komunumo en la distrikto Bremgarten de Kantono Argovio, Svislando. Ĝi havis 251 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008. Kun efiko de la 1-a de januaro 2010 Hilfikon estis integrita al la politika komunumo Villmergen kaj ĉesis tiam ekzisti kiel aŭtonoma politika komunumo.

Geografio
---------

La tre kampara vilaĝo situas sur la orienta deklivo de la montoĉeno *Rietberg*. Ĝin akvigas la rivereto *Erusbach*, kiu en Dottikon alfluas al Bünz.

Najbaraj komunumoj antaŭ la integriĝo al Villmergen
---------------------------------------------------

Ĝis la aliĝo al Villmergen Hilfikon limis en nordo al Villmergen, en oriento al Büttikon, en sudo al Sarmenstorf, kaj en okcidento al Seengen.

Trafiko
-------

Tra Hilfikon pasas la kantona ĉefvojo de Wohlen al Muri. Ĝis la jaro 1997 la komunumo disponis pri stacidomo ĉe la fervojlinio de Wohlen al Meisterschwanden. Tiun linion oni en 1997 anstataŭis per aŭtobuso.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Hilfikon datiĝas el la jaro 924 kiel *Hilfiniswilare*. Kun efiko de la 1-a de januaro 2010 Hilfikon estis integrita al la komunumo Villmergen.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la komunumo Hilfikon
* Hilfikon en la Historia Leksikono de Svislando

* Kategorio Hilfikon en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Bremgarten |
| --- |
| Arni • Berikon • **Bremgarten** • Büttikon • Dottikon • Eggenwil • Fischbach-Göslikon • Hägglingen • Hermetschwil-Staffeln • Islisberg • Jonen • Niederwil • Oberlunkhofen • Oberwil-Lieli • Rudolfstetten-Friedlisberg • Sarmenstorf • Tägerig • Uezwil • Unterlunkhofen • Villmergen (Hilfikon) • Widen • Wohlen • Zufikon |  |

 |
**Barono Albert Nyáry** [njAri], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Nyáry Albert** estis hungara historiisto, arkivisto, membro korespondanta de Hungara Scienca Akademio (1872). Lia nobela antaŭnomo estis *nyáregyházi*. Lia patro estis Antal Nyáry, lia frato estis Jenő Nyáry.

Albert Nyáry  naskiĝis la 30-an de junio 1828 en Hungara reĝlando en Bagonya (nuntempa Bohunice (distrikto Levice) en Slovakio). Li mortis la 1-an de januaro 1886 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Albert Nyáry frekventis universitaton en Pest (urbo) inter 1844-1848. Dekomence li aliĝis al la hungara revolucio en 1848. Post malvenko de la liberecbatalo li forlasis la landon kaj li aliĝis al armeo de Giuseppe Garibaldi, poste al aparta armeeto de hungaroj. Depost 1860 li havis sekretarian postenon ĉe princa familio, krome li esploris en arkivejoj. Pro la politika ŝanĝo en 1867 li hejmenvenis. Li ricevis premion en 1849.

Verkaro (elekto)
----------------

* *A magyar forradalom napjai I–II.* (Tagoj de la hungara revolucio 1-2), (1848)
* *Árpádok jogai* (1862)
* *Una questione araldica* (1866)
* *Diplomatiai emlékek Mátyás király korából 1458–1490 I–VI* (1875–1878)
* *A heraldika vezérfonala* (1886)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio

* Kategorio Albert Nyáry en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 454661
* GND: 1024639436
* VIAF: 61536179
* ISNI: 0000 0000 7820 5437
* SUDOC: 103533923
* BNF: 10698182f
* NKC: mub20231188743
 |
**Hilelismo – propono pri solvo de la hebrea demando** (ruse *ГИЛЛЕЛИЗМЪ - ПРОЕКТЪ РЕШЕНИЯ ЕВРЕЙСКОГО ВОПРОСА*) estas ruslingva verko de L.L. Zamenhof sub pseŭdonimo *Homo Sum* (en la malnova Rusa ortografio *Гомо Сумъ*) publikigita en 1901. La broŝuro estis formale adresita al samgentanoj de L.L. Zamenhof (do al judoj), kiujn Zamenhof kalkulis kiel la unuajn entuziasmiĝontojn pri la projekto Hilelismo, pra-formo de Homaranismo. Praktikonte Hilelismon kiel universalan neŭtralan racian religietikon ili, laŭ Zamenhof, montros plej ĝustan – neŭtralan – religietikan evoluvojon al ĉiuj homoj (gentoj, popoloj) en la mondo. Tuj post la apero de la broŝuro, ĝia eldonisto bankrotis kaj la broŝuro dum kelkaj jaroj restis neakirebla. 

La originala teksto (en kaj la malnova ortografio ruslingva de la epoko de Zamenhof, kaj la moderna post-revolucia ortografio) troviĝas ĉe la paĝoj de Yuri Finkel.

Referencoj
----------

1. ↑  esperanto.mv.ru  Homo Sum (L. Zamenhof)

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 267095
 |