recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Tibor Schön** [ŝOn], pli komplete *Tibor Moses Schön*, laŭ hungarlingve kutima nomordo **Schön Tibor,** hebree **טִיבּוֹר מֹשֶׁה שֶיְן** estis hungardevena naĝisto, arkitekto.

Tibor Schön naskiĝis la 8-an de septembro 1911 en Győr (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario), li mortis la 11-an de aprilo 1984 en Hajfo (Israelo).

Biografio
---------

Tibor Schön devenis el dulingva hungara-germana juda familio. Li maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo en 1927, poste li akiris arkitekturan diplomon en Reĝa Teknikuniversitato József en 1930. Pli poste li iris al Parizo (kie lia frato jam vivis) kaj li studis modernajn konstruteknikojn kaj stilojn. Post du jaroj li revenis kaj laboris en sia naskiĝurbo kiel specialisto de betona tekniko. En 1933 kiel naĝisto konkursanta eksterlande li ne venis reen en Hungarion kaj li elektis novan landon Palestinon. Li trovis loĝejon kaj arkitekturan postenon en Hajfo, ankaŭ tie li okupiĝis pri betonkonstruaĵoj. Li edziĝis en 1937, lia edzino naskis 2 filinojn en 1938 kaj 1943, li vidviĝis en 1978. Pli frue en 1965 la geedza paro vizitis Győr.

### Sporta kariero

Tibor Schön dum la studentaj jaroj estis naĝisto kun signifaj rezultoj, krome estis ankaŭ akvopilkisto. Dum la palestina periodo li same estis naĝisto, sed en 1943 li malsaniĝis, poste la kuracistoj malpermesis lin de la naĝado.

Fontoj
------

* traduko el la Germana Vikipedio

Referencoj
----------

1. ↑   WikiData

* Kategorio Tibor Schön en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 806691
* GND: 126800650
* VIAF: 42840824
 |



* Portalo pri Biografio
**Tibor Nónay** [nOnai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Nónay Tibor** estis hungara kuracisto, okulkuracisto, profesoro.

Tibor Nónay  naskiĝis la 13-an de oktobro 1899 en Budapeŝto. Li mortis la 19-an de septembro 1985 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Tibor Nónay post mezlernejo frekventis armean oficiran lernejon, poste ekde 1917 li soldatiĝis kaj batalis dum la 1-a mondmilito. Li akiris medicinan diplomon en Scienca Universitato Péter Pázmány en 1923. Post la diplomo li laboris en kliniko en Pécs apud József Imre. En 1929 li revenis al Budapeŝto al hospitalo pri okuloj. En 1943 li estis nomumita privata profesoro en la menciita universitato. Inter 1945 kaj 1970 li estis klinikestro, poste li pensiuliĝis. En 1952 li kandidatiĝis. Inter 1958-1962 li estis ĉefredaktoro de revuo pri okulaj malsanoj. Li ricevis premion en 1984.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Szemészeti műtéttan* (1943)

Memorigiloj
-----------

* reliefo de 2009 en Universitato Semmelweis

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Kvardirekta ligno-segado** estas maniero segi arbotrunkojn al tabuloj. Ĝi produktas tabulojn pli unuecajn ol paralela (unudirekta) segado, sed malpli unuecajn ol radiusa segado. Inverse ĝi perdigas malpli da ligno ol radiusa segado, sed pli ol paralela segado.

La avantaĝo de la metodo estas, ke angulo inter la tabula ebeno kaj la kreskoringoj de la trunko estas minimume 45°. Tio donas al la tabuloj pli homogenan firmecon kaj reduktas ilian tempan ŝanĝiĝon. Tia ligno estas uzata ekzemple en la konstruado de ŝipoj kaj de muzikaj instrumentoj.

Pro la ligno perdita, sed ankaŭ pro la pli granda nombro de laborpaŝoj la prezo de kvardirekte segita ligno estas pli alta kompare al paralela segado.

Ebla maniero de kvardirekta segado
Ebla maniero efektivigi kvardirektan segadon estas montrata en la ĉi-apuda bildo, en kiu la tranĉodirekto estas ĉiam vertikala, dum la segata peco turniĝas:

1. La unua tranĉo duonigas la trunkon. Unu duonon oni provizore formetas.
2. La alia duono estas turnita je 45°, unu okono de la trunko (kvarono de la duono) estas tabuligita. Kelkaj el la rezultantaj tabuloj estas tro mallarĝaj por esti utilaj.
3. La peco estas turnita je 90°, plia okono estas tabuligita.
4. La peco estas turnita je 135°, plia okono estas tabuligita.
5. La peco estas turnita je 135°, la lasta okono (en la duono) estas tabuligita. Se la segilaro kapablas segi tutan trunkokvaronon komencante ĉe la angulo, eblas kombini la paŝojn 4 kaj 5.
6. La dua duono estas traktata same. Sume estas naŭ tranĉoj (sep ĉe kombinado de 4/5), se konsideri la kapablon de modernaj segejoj fari plurajn paralelajn tranĉojn en unu paŝo.

La rezultaj sego-direktoj
La ĉi-apuda bildo montras la kvar tranĉodirektojn: Estas dividoj vertikala kaj horizontala de la trunko kaj tiam tabuligo laŭ anguloj, kiuj estas obloj de 45°.

Laŭ alia metodo oni komence ne nur duonigas, sed kvaronigas la trunkon. Tio signifas, ke la paŝojn 2 kaj 3 anstataŭas la kvaronigo, kaj al ĉiu kvarono oni aplikas la paŝojn 4 kaj 5. La rezulto estas tre simila, sed necesas dek tranĉoj (tamen nur ses ĉe kombinado de 4/5). Pro tiu kvaronigo kelkaj lingvoj nomas la metodon "kvaron-segado", sed la kvaronigo ne estas necesa. La esenca karakterizo estas, ke la tranĉoj ne estas ĉiuj paralelaj, sed havas kvar malsamajn direktojn, je anguloj de po 45°.

Iomete alia, sed kvalite kompara rezulto venas de la metodo de alterna segado: Kvaroniginte la trunkon oni desegas ĉiam nur unu tabulojn kaj post ĉiu tabulo turnas la pecon je 90°. Sed tiel ne eblas utiligi la kapablon de modernaj segejoj fari multajn paralelajn tranĉojn en unu laborpaŝo.

Por apliki kvardirektan segadon la trunko laŭeble havu diametron de almenaŭ 40 cm, alie la pliparto de la rezultantaj tabuloj estus tre mallarĝa. Kiam la arbotrunko estas tre dika (ekzemple pli ol 50 cm) oni povas komence preni kelkaj paralelajn tabulojn el ĝia centro kaj poste trakti la (preskaŭ-)duonojn laŭ la ĉi-supre priskribita metodo.
**PAPP Tibor** (1947-2003) estis fidela esperantisto, grava tradukisto en la hungara urbo Debrecen.

Li naskiĝis en la hungara urbo Debrecen la 23-an de junio en 1947 en la familio de maŝinmuntisto kaj dommastrino. Dum 32 jaroj, ĝis la jaro 1997 li laboris kiel gvidanto en plastoprilaboraj entreprenoj, uzinoj. Li esperantiĝis en 1961. HEA komitatano ekde 1977, prezidiano dum kvar jaroj ekde 1990. E-sekretario de departemento Hajdú-Bihar inter 1975 kaj 1999, sekretario de ORE (Ornitologia Rondo Esperantista) kaj redaktis la dek lastajn n-rojn de ĝia periodaĵo "La Mevo". Li aniĝis al la Societo Kalocsay en 2001. Li forpasis la 8-an de aprilo en la jaro 2003 pro pulmoembolio.

Fondinto-redaktoro kaj eldonanto de **Debrecena Bulteno** (DB) ekde 1980. Liaj tradukoj aperis en la Hungara Antologio(1983) kaj ĉefe en DB. Li tradukis pli ol 20 memstarajn librojn (poemaron, novelojn, fabelojn, religiajn-historiojn). Li instruis E-on ekde 1997. En la jaro 2000 la nombro de liaj gekursanoj superis milon. Kun la forpaso de Tibor Papp mortis ankaŭ la **Debrecena Bulteno**, en Hungario la sola esperantlingva literatura gazeto fine de la 90-aj jaroj.

Li estis teknika redaktoro de la hungarlingva E-populariga eldonaĵo Hírharsona (eventotrumpeto), ki aperis ekde 1991 ĝis fine de la 1990-aj jaroj.

Distingoj: Honorsigno de HEA, Pro Esperanto

Lia vidvino, Vilma Gebei, estas gvidantino de librotena-financa sekcio de meblofabriko en Debrecen (2003). Iliaj gefiloj: Andrea (1971) kaj Zoltán (1975), ilia nepo Máté (1976). Lia filo Zoltán Papp komencis en majo de 2006 ŝuti al la interreto tutan enhavon de Debrecena Bulteno ()

Tradukoj
--------

* Beke, Sándor: **Glaciflor' en mia man': poemoj por infanoj**
* Beke, Sándor: **Mi rebruligos la meĉon: preĝo-poemoj**
* Beke, Sándor: **Protestantaj magnolioj**
* Csohány, János: **Skizoj por la eklezia historio de la reformacio kaj la kontraureformacio**
* Csohány, János: **La vivovojo de Jesuo Kristo**
* Ébert, Tibor: **Alvenis la papagoj**
* Fazekas, Mihály: **Matiaso Ansera, la justa**
* Gelléri, Andor Endre: **Ekzekuto de ukrainoj: omaĝe al la memoro de Sallai kaj Fürst**
* Hanôk: **Libro de Ĥanoĥ**
* Jamart, Edgard: **Amoj kaj amantoj**
* Körmendi, Lajos: **Fakso al la savinto, aŭ Luizo IV. en Bejglio**
* Kovács, Eva D.: **Cervoreĝo**
* Kovács, Eva D.: **Lun-ŝafidoj**
* Lázár, Ervin: **La sepkapa feino: dudek du groteskaj, modernaj fabeloj**
* Ötvös, László: **Mia fenestro alĉiela**
* Pesti, József: **Sur rando vulkana**
* Rudnai, Gabor: **Libro de Krista**
* Tóth-Máthé, Miklós: **Trans la seĝo**
**Greensburg** estas urbo en Kantono Kiowa, en la suda parto de la usona ŝtato Kansaso, Usono. En ĝi situas la kantona sidejo. Laŭ la censo de 2000, la loĝantaro konsistis el 1 574 homoj.

Atrakcioj
---------

En Greensburg troviĝas "Big Well", la plej granda homforte elfosita puto en la mondo. Konstruita 1887-1888 por servi laboristojn en la konstruado de fervojo (Atchison, Topeka & Santa Fe), finkonstruite ĝi profundis pli ol 33 metrojn, kun diametro de preskaŭ 10 metroj. Ĝi provizis la akvon de la urbo ĝis 1932. Poste, oni ekipis ĝin por turismo, ebligante ke depost 1939 vizitantoj povu malleviĝi ĝis la fundo de la puto. Apuda muzeo (detruita de la tornado la 4-an de majo 2007) havas pli ol 450-kilograman meteoriton, kiu verŝajne alteriĝis antaŭ ĉ. 10 000 jaroj.

Tornado en majo 2007
--------------------

Ĉirkaŭ 40 minutojn post la 21-a horo CDT la 4-an de majo 2007, maksimume forta (EF5) tornado frapis al Greensburg. La ŝtormo moviĝis ĉ. 35 kilometrojn surtere je rapideco de ĉ. 33 kph, kaj larĝis preskaŭ du kilometrojn. La trapaso tra la urbeto daŭris 15-20 minutojn. Ĝi detruis proksimume 95 % el la konstruaĵoj en la urbo, kaj severe difektis la ceterajn. Laŭ la usona Nacia Vetera Servo la ventoj de la ŝtormo atingis rapidecon de 330 km/h. Tio estis la unua tornado al kiu oni aljuĝis la nivelon EF5 post la revizio de la skalo Fuĵita. Ĝis la 7-a de majo, 2007, oni konfirmis 9 mortojn en Greensburg pro la ŝtormo, plus du aliloke.

Kaj la ŝtatestro de Kansaso Kathleen Sebelius kaj la uzona prezidento George W. Bush deklaris la kantonon katastrofa zono; tia deklaro havebligas ekstran monon por krizaj helpoj kaj riparado.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Aeraj bildoj pri la tornada damaĝo Arkivigite je 2007-05-07 per la retarkivo Wayback Machine
La **kvara internacio posadista** estas trockiista internacio. Ĝi estis fondita en 1962 de J. Posadas, kiu estis la gvidanto de la Latin-Amerika Buroo de la Kvara Internacio en la 1950-aj jaroj kaj de sekcio de la Kvara Internacio en Argentino. Inter sia skismo disde la Internacia Sekretariato de la Kvara Internacio en 1962 kaj la morto de Posadas en 1981, posadistoj evoluigis specon de komunismo, kiu inkluzivis plurajn marĝenajn ideojn, kiuj konfliktigis la posadistojn kun pli ortodoksaj maldekstraj grupoj.

Posadismo estas verŝajne plej bone memorita hodiaŭ pro sia entuziasmo pri nuklea milito kiel maniero detrui kapitalismon kaj pro sia provo enkonduki elementojn de nifologio en la marksisman pensadon. Argumentante, ke nur komunismo povas permesi la evoluadon de interplaneta vojaĝado, ili konkludis, ke vizitantaj eksterteranoj sendube vivas en tre progresintaj komunismaj socioj kaj devos helpi Tero-bazitajn komunistojn okazigi la tutmondan revolucion.

Referencoj
----------

1. ↑   UFOs, dolphins, nuclear war and communism: the stranger than sci-fi political party (angle) (2017-11-01). Arkivita el la originalo je 2019-02-07. Alirita 2019-08-08.
2. ↑   *The A to Z of Marxism* (angle).
3. ↑   *Flying Saucers, the Process of Matter and Energy, Science, the Revolutionary and Working-class Struggle and the Socialist Future of Mankind* (angle).
4. ↑   Posadists Believe that Socialism Can Only Be Established With the Help of Aliens (angle) (15-a de septembro 2014).

Vidu ankaŭ
----------

Raelismo
Fantomurbo Bodie, Kalifornio
Craco
Oni nomas **fantomurbo** tiun tute forlasitan iaman setlejon, kiu iam estiĝis pro la proksimaj riĉaj resursoj kaj kiu estis forlasita pro elĉerpiĝo de la resursoj (oro, diamanto, nafto ktp.). Tiuj setlejoj estiĝis abrupte dum kelkaj jaroj kaj ili senhomiĝis post forflugo de la furoro. Tiuj urboj troviĝas ĉefe en Usono, urboj en aliaj mondpartoj estis forlasitaj pro ŝanĝiĝo de la naturaj cirkonstancoj (natura katastrofo). Urbo, en milito detruita kaj poste forlasita, nomiĝas ruinurbo.

En kelkaj forlasitaj urboj nun agadas kelkaj homoj por lukri monon per la vizitantaj turistoj.

Konataj fantomurboj
-------------------

* Craco (Italio)
* Kolmanskuppe, Namibio (diamanta furoro)
* Pithole (naftofuroro)
* Eureka (Koloradio)
* Bodie (oro)
* Calico (arĝento)
* Rhyolite (oro),
* Silverton en Aŭstralio
* Sewell en Ĉilio (kupro)
* Pripjato (nuklea akcidento)
* Ĉernobil (nuklea akcidento)
* Centralia, Pensilvanio (subtera karbobrulo)
* Fordlândia, en Brazilo

Vidu ankaŭ
----------

* Fantomvilaĝo
* Bagdad Café (filmo)
* forlasita loko

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Fantomurbo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Ghost towns in the American West
La Zeno-mapo de 1558 montras Frislandon - fantoman insulon en la norda Atlantika Oceano.
**Fantomaj insuloj** estis insuloj, kiuj laŭkrede ekzistis kaj estis menciitaj sur variaj mapoj dum certa periodo, sed kiuj poste montriĝis neekzistantaj. Plejmultaj fantomaj insuloj estis registritaj de la plej fruaj esploristoj de novaj regionoj de la mondo. Ili kelkfoje originis pro malĝusta lokigo de veraj insuloj, aŭ pro aliaj geografiaj eraroj. La insulo Pepys estis ekzemple mislokigo de la Falklandoj.

Aliaj fantomaj insuloj originis pro navigaciaj eraroj aŭ konfuzo rilate al glacimontoj, nebulo aŭ optikaj iluzioj.

Aparte detale, kvankam mise, lokigita fantoma insulo estis Nova Suda Gronlando, ankaŭ kromnomita *lando de Morrell*, registrita en marto 1823 de Benjamin Morrell, la usona ŝipestro de la ŝipo *Wasp*, okaze de fokĉasada kaj esplorada vojaĝo al la Weddell-maro en Antarkto. Naŭ jarojn post la vojaĝo, Morrell verkis vojaĝraporton titolitan *A Narrative of Four Voyages*, en kiu li proponis precizajn priskribon kaj geografiajn koordinatojn de la marbordo, kiun la ŝipo liadire laŭiris je pli ol 480 kilometroj. La neekzisto de la insulo pruviĝis nur en 1912.

Ekzemploj
---------

* Fortuninsuloj
* Taprobano

* Kategorio Fantoma insulo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Fantomo en Lubló,** origine hungare *Kisértet Lublón* estas romaneto de Kálmán Mikszáth en Hungario, kiun Jenő Forster tradukis al Esperanto.

Legendo
-------

Dum vivo de Kálmán Mikszáth en Supra Hungarujo oni konis legendon pri fantomo nomata *Kaszperek*. En familioj oni timigis la malbonan infanon tiel: "Venas Kaszperek!" kaj la infano silentiĝis kaj ektimis. La legendo aperis skribe pole, baldaŭe Matiaso Bel priskribis ĝin en 1723, kiun poste profitis Miklós Jósika en sia verko.

Romano
------

El la legendo Mikszáth verkis krimfikcian romaneton, kiu aperis unuafoje en gazeto kiel daŭrigata serio en 1892. Tio estis tiel sukcesa, ke en la sekva jaro la serio denove aperis en Vasárnapi Újság. Baldaŭe la historio aperis ofte libroforme.

Historio
--------

La historio okazas tiam, kiam la iama hungara urbo Lubló estis hipotekita al Pollando. Nuntempe la urbo situas kiel Stará Ľubovňa en Slovakio.

Aŭgusto la 2-a (Pollando-Litovio) kartlude gajnas ormonerojn, kiuj estis falsaj. Alia okazaĵo estas, ke vinkomercisto Csernyiczky estis akuzita pro ŝtelado, sed li abrupte mortis. Baldaŭe fantomo rajdas en la stratoj, kiu sidas sur la ĉevalo inverse. La fantomo pagas per falsaj ormoneroj, krome li vizitas ofte vidvinon Csernyiczky. La loĝantoj timas de la fantomo, fine oni oficiale elfosas kadavron de Csernyiczky, eĉ ili senkapigas la kadavron. Spite tion la fantomo - (kiu aspektas tute same, ol la mortinta vinkomercisto) - konstante aperas. Alvenas detektivo el Vieno pro la falsaj monoj. Post esplorado li supozas, ke estas rilatoj inter la mortinta vinkomercisto kaj la falsaj moneroj. Li deportas la vidvinon al abatinejo por kapti la fantomon. Sufiĉas tiom el la krimfikcio, kies fino klariĝos ĉio.

Filmo
-----

El la romano oni kreis koloran filmon en Hungario en 1976: Fantomo en Lubló (filmo).

Fontoj
------

* hungare
* 
* aŭdebla hungare (139 minutoj)[*rompita ligilo*]
En matematiko, **alterna faktorialo** *af(n)* estas la absoluta valoro de la alterna sumo de la unuaj *n* faktorialoj.

Ĉi tio estas:

* La sumo de faktorialoj *m!* por *m=1 ... n* kun la faktorialoj de neparaj *m* multiplikitaj per -1 se *n* estas para;
* La sumo de faktorialoj *m!* por *m=1 ... n* kun la faktorialoj de paraj *m* multiplikitaj per -1 se *n* estas nepara.

Aŭ

{\displaystyle \mathrm {af} (n)=\sum \_{i=1}^{n}(-1)^{n-i}i!}
aŭ

*af(n) = n! - (n-1)! + (n-2)! - (n-3)! + ... +/- 1!*
aŭ per la rikureca rilato

{\displaystyle \mathrm {af} (n)=n!-\mathrm {af} (n-1)}
en kiu *af(1) = 1*.

Sendistinge de pareco de *n*, la lasta *n*-a termo *n!*, estas donita kun pozitiva signo, la *(n-1)*-a termo *(n-1)!* estas donita negativa signo, kaj tiel plu.

La unuaj kelkaj alternaj faktorialoj estas

1, 1, 5, 19, 101, 619, 4421, 35899, 326981, 3301819, 36614981, 442386619, 5784634181, 81393657019
*af(1) = 1! = 1*
*af(2) = - 1! + 2! = 1*
*af(3) = 1! - 2! + 3! = 5*
*af(4) = -1! + 2! - 3! + 4! = 19*
Miodrag Zivković pruvis en 1999 ke estas nur finia kvanto de alternaj faktorialoj kiuj estas primoj, pro tio ke *af(3612702)* dividiĝas per 3612703 kaj pro tio *af(n)* por ĉiu *n≥3612702* dividiĝas per 3612703. Kiel en 2006, la sciataj primoj kaj verŝajnaj primoj estas *af(n)* por

*n = 3, 4, 5, 6, 7, 8, 10, 15, 19, 41, 59, 61, 105, 160, 661, 2653, 3069, 3943, 4053, 4998, 8275, 9158, 11164*
Nur la valoroj supren ĝis *n = 661* estas pruvitaj al esti primoj en 2006. *af(661)* estas proksimume 7,818097272875 × 101578.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Eric W. Weisstein, *Alterna Faktorialo* en MathWorld.
* A005165 en OEIS - la unuaj kelkaj alternaj faktorialoj
* A001272 en OEIS - *n* tiaj ke *af(n)* estas verŝajna primo
* Yves Gallot. Ĉu la kvanto de primoj {\displaystyle {1 \over 2}\sum \_{i=0}^{n-1}i!} estas finia?
* Paul Jobling. Problemo B43: serĉo por primoj de formo n!-(n-1)!+(n-2)!-(n-3)!+...+/-1!
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Ploto** |
| --- |
|  |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Aktinopterigoj *Actinopterygii* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Ciprinodontoformaj *Cyprinodontiformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Ciprinedoj *Cyprinidae* |
| Subfamilio: | Blankfiŝoj *Leuciscinae* |
|
|
|
|
| Genro: | **Rutelo** *Rutilus* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
| Dunomo |
| ***Rutilus rutilus***Linnaeus, 1758 |
|
|
|
| Konserva statuso |
| {{{220px}}}**Konserva statuso: Malplej zorgiga** |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Ploto  |

 |
| v • d • r |

**Ploto** (*Rutilus rutilus*, sinonimo: *Leuciscus rutilus*) estas fiŝo el la familio de la Ciprinedoj. En Eŭropo la plej ĝenerale troviĝanta fiŝo, kiu en preskaŭ ĉiu akvotipo grandnombre aperas.

Rekono
------

Ĝenerale oni povas rekoni la ploton pro ĝia ruĝa makulo en la irido super la pupilo. En grandaj riveroj kaj aliaj akvotipoj la okuloj kelkfoje estas palaj. Ankaŭ la koloro de la naĝiloj povas varii, de pala ĝis ruĝa. La supra parto de la korpo havas iom bluecan koloron la malsupra parto estas blanka. La anusnaĝilo havas mallongan bazon (12-14 naĝilradioj) samkiel la dorsnaĝilo (12-14). La nombro da skvamoj laŭlonge la flanka linio varias de 39 ĝis 48. La ploto estas sufiĉe svelta fiŝo sed fariĝas malrapide iom pli alta de konstruo ĉe pli granda formato.

* Kategorio Ploto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Ploto en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
|  |  |
| --- | --- |
|  Kunigi | **Oni sugestas kunigi ĉi tiun artikolon kun Fantomurbo.

---**
Bonvolu diskuti en la Diskuto:Fantomurbo. Nur ensalutintaj uzantoj povas aranĝi tion. |

Iama lernejo de Derenk
**Fantomvilaĝo** estas tia iama vilaĝo, kie longe loĝas neniu. Ĝi estas tipo de forlasita lokoj.

La fantomvilaĝoj estiĝas plej ofte:

* pro malfavora ŝanĝiĝo de la naturaj cirkonstancoj,
* alisetliĝo de la junuloj kaj formorto de la maljunuloj, ekzemple Gyűrűfű en Hungario, kiu ne senhomiĝis dum la turkoj, sed dum la socialismo pro manko de asfaltovojo senhomiĝis,
* pro registara forsetligo (Derenk, ruinvilaĝo en Hungario), Mochovce en Slovakio pro atomcentralo; tiukaze tre ofte la forigo de la loĝantaro kialas pro konstruo de akvobaraĵo kiu inundos la terenon, la domaron aŭ la kultivejojn.

Tiuj forlasitaj vilaĝoj post jardekoj tute malaperas, krom la konstruaĵoj el ŝtono.

Fantomvilaĝoj en literaturo
---------------------------

En la kazo ke simple loĝantoj elmigras al urboj kaj restas nur maljunuloj, finfine restas unu aŭ du solaj loĝantoj kies vivo kompreneble estas malfavora kaj trista. Tia estas la temo de du konataj romanoj en Hispanio, nome de Miguel Delibes *El disputado voto del señor don Cayo* (La pridisputata voĉdono de sinjoro Kajo), kie politikistoj venas dum balotado konvinki la ununuran loĝanton de fantomvilaĝo, sed trafas, ke fakte estas du loĝantoj, sed kiuj malamikiĝas kaj ne interparolas! La alia romano estas de Julio Llamazares, nome *La lluvia amarilla*, kie la lasta loĝanto de fantomvilaĝo fakte parolas nur kun la fantomo de sia mortinta edzino.

Vidu ankaŭ
----------

* Fantomurbo
* Forlasita loko
En geometrio, la **alterne edrotranĉita kuba kahelaro** estas unuforma kahelaro de eŭklida 3-spaco.

Ĝi estas unu el 28 konveksaj unuformaj kahelaroj de eŭklida 3-spaco.

Konstruo
--------

La kahelaro povas esti farita per *alterna edrotranĉo* de la regula kuba kahelaro. En ĉiu ebeno de ĉiu el 3 familioj de ebenoj de edroj de la fonta kahelaro, la edroj estas alterne tranĉataj en unu direkto perpendikulare al la ebeno, kaj en la mala direkto. Dum la operacio, duono de la kuboj, *al* kiuj estas la tranĉo, konservas sian formon. La alia duono de la kuboj iĝas malgrandajn rombokub-okedrojn. Novaj kvaredroj aperas en lokoj de verticoj de la fonta kahelaro.

La operacio estas malproksime simila al operacioj de alternado kaj edrotranĉo.

Noto ke ĉi tiu kahelaro *ne* estas rezulto de edrotranĉo de la alternita kuba kahelaro kaj *ne* estas rezulto de alternado de la *edrotranĉita kuba kahelaro* (la *edrotranĉita kuba kahelaro* estas la samo kiel la regula kuba kahelaro).

Vidu ankaŭ
----------

* Alterne edroverticotranĉita kuba kahelaro

* Kategorio Alterne edrotranĉita kuba kahelaro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
la kvar fantoj laŭ anglo-amerika kartludo
En la hispanaj tipaj modeloj de fanto (maldekstre), kontraŭmonarkia parodio de fanto post senkapigo de reĝo (meze sur pli flaveteca fono) kaj reĝo (dekstre).
En la kartludoj, la **fanto** (aŭ **bubo** aŭ **paĝio**) estas la figuro malsupera al la damo. Ofte bildiĝas signifa historia kavaliro aŭ soldato. La karto en la maldekstra supra angulo havas literon en la lingvo de la ludo: En germanlingvaj kartoj temas pri la litero „B" (por *Bube*), en franclingvaj kartoj „V" (por *Valet*), kaj en anglalingvaj „J" (por *jack*, laboristo).

En la franca tradicia kartludo laŭ emblemspeco (trefo, piko, kero kaj karoo) temas pri malsamaj historiaj kavaliroj:

* trefa bubo: *Lancelot*, kavaliro el la sagao pri reĝo Arturo
* pika bubo: *Hogier*, kuzo de Karolo la Granda
* kera bubo: *La Hire*, soldato kiu akompanis la batalistinon Johana de Arko
* karoa bubo: Hektoro de Trojo aŭ *Roland*, altranga grafo kiu servis al Karolo la Granda

La anglalingva nomo *„jack"* cetere nur uziĝas ekde la mezo de la 19-a jarcento. Antaŭe la karto angle nomiĝis *„knave"* (kiu etimologie parencas al la esperanta vorto knabo kaj signis la knaban helpanton de nobela kavaliro). Kiam tamen enkondukiĝis la rekonigaj literoj en la maldekstra supra angulo de la kartoj, oni timis konfuziĝojn de la kartoj markitaj per „Kn" kun tiuj markitaj „K" por *„king"*, do "reĝo". Sekve oni ŝanĝis la nomumon al *„jack"* (laboristo) kaj markis la karton per la nemiskomprenebla litero „J".

* Kategorio Fanto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **kromito** aŭ **kromferŝtono** **kromfererco** estas dura, metala, brunnigra oksida mineralo, kromofera oksido (FeCr2O4), plej grava industria erco de la kromo (kroma enteno 73 %). ĝi kristaliĝas en kuba kristala sistemo. Ĝi havas brunan skrapsurfacon, durecon de 5,5 kaj denson de 4,1 ĝis 5,1.

Ĝi estas la plej grava membro de la spinelkrada serio de la kromoksidoj. La serio dua natura membro estas la magneziokromito, kiu estas kromoksido (MgCr2O4) la magnezio kaj kromo.

La kromito formas ordinare fragilan konglomeraton en peridotitoj, serpentinoj kaj aliaj bazaj magmaj kaj transformiĝintaj ŝtonaroj. Lia malofte formas kristalan enfermaĵon en diamanto.

Oni minis kromion unuafoje el serpentino de la Bare montaro, proksime al Baltimore (Marilando, Usono). La plej gravaj kromitminejoj troviĝas en Sudafriko (Transvalo), Rusio (Uralo), Albanio, Filipinoj, Zimbabvo, Turkio, Brazilo, Barato (Sukinda) kaj Finnlando.

Kelkaj variaĵoj estas uzitaj kiel gemoj.

* Kategorio Kromito en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Rupela kosifo** |
| --- |
|  |
| Rupela kosifoRupela kosifo |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Paseroformaj *Passeriformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Muŝkaptuledoj *Muscicapidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Cossypha* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***C. semirufa'*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Cossypha semirufa****(Rüppell, 1840) |
|
|
|
| Konserva statuso |
| {{{220px}}}**Konserva statuso: Malplej zorgiga** |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Rupela kosifo  |

 |
| v • d • r |

La **Rupela kosifo** (***Cossypha semirufa***) estas specio de birdo de la familio de Muŝkaptuledoj kaj genro *Cossypha* kiu enhavas afrikajn insektomanĝantajn speciojn kun nigraj kaj helaj zonoj en vizaĝo kaj oranĝecaj subaj partoj. Tiu specio estis priskibita de la fama ornitologo fakulo pri afrikaj specioj nome Eduard Rüppell, el kiu oni nomis la specion en komuna nomo, dum la latina scienca nomo *semirufa* aludas al la tre **ruĝecaj pugo kaj subaj partoj** pli etendaj ol ĉe aliaj samgenranoj kiel la Kablanda kosifo, la Blankagorĝa kosifo, la Bluŝultra kosifo kaj la Grizflugila kosifo, sed tiom etendaj kiom ĉe aliaj kiel la Heŭglina kosifo, la Ruĝkapa kosifo, la Nigrakapa kosifo, la Blankakapa kosifo, la Neĝokrona kosifo kaj la Blankakrona kosifo, kiuj pli malpli same havas ruĝecajn kolumon kaj nukon.

Krome la supraj partoj estas grizecaj, pli malhele en krono kaj pli brunece en dorso, dum la flugiloj estas malhelgrizaj al nigrecaj, same kiel la vosto, kies ankaŭ la eksteraj vostoplumoj estas oranĝaj. La vizaĝo montras tre rimarkindan **blankan superokulan strion**, pli larĝa ol ĉe aliaj samgenranoj kaj ĉefe al la nuko, kaj tre larĝan **nigran traokulan zonon**, kiu larĝiĝas ĉe la orelzono. La beko estas nigra kaj kruroj kaj piedoj grizecaj.

Ĝi troviĝas en Orienta Afriko nome en Eritreo, Etiopio, Kenjo, Sudano kaj Tanzanio. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj montarbaroj kaj arbustaroj.

Referencoj
----------

* BirdLife International 2004. Cossypha semirufa[*rompita ligilo*]. 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 25an de julio 2007.
La **avesta lingvo** (ankaŭ konata kiel **zenda** aŭ *zend*) estas orienta irana lingvo, parenca al la malnovpersa, apartenanta al la familio de la hindeŭropaj lingvoj, en kiu estis verkita la Avesto aŭ la sankta libro de la Zaratuŝtrismo. Ĝi estis uzita en la antikva Persio

Ĝeneralaj karakteristikoj
-------------------------

La avestlingvaj vortoj povas aparteni al tri genroj: maskuleno, femineno kaj neŭtro. Koncerne la numero. la vortoj povas aparteni al la singularo, dunombro aŭ pluralo. Ĝi estas sinteza lingvo: la substantivoj estas deklinaciitaj en sep kazoj (nominativo, akuzativo, instrumentalo, dativo, ablativo, lokativo kaj genitivo).

La avesta alfabeto estas evoluo de la malfrua pahlavia skribo, kiu mem devenas de la aramea alfabeto. Ĝia nomo estas *Din Dabiri*. Tiu alfabeto por ĉiuj vokaloj kaj konsonantoj havas apartan klaran literon kaj skribiĝas de dekstre al maldekstre.

Vidu ankaŭ
----------

* Veda Sanskrito

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Língua avéstica en la portugala Vikipedio.* 

* Kategorio Avesta lingvo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 422317
* GND: 4004024-0
* LCCN: sh85010527
* BNF: 11972982f
* NKC: ph429622
 |
Hotelo Royal Hop Pole
**Tewkesbury** estas urbo en Gloucestershire, Anglio kun ĉirkaŭ dek mil loĝantoj laŭ la 2001-a censo. La nomo devenas de Theoc, anglosakso kiu tie fondis ermitejon en la sepa jarcento. La urbo famas pro sia abatejo.

Dum la anglosaksa epoko restis monaĥejo ĉe Tewkesbury sed mankas restaĵoj. Tuj post Vilhelmo la Konkerinto kaptis Anglion komenciĝis konstruo de monaĥejo. Vilhelmo donis la urbon al sia kuzo Roberto Fitzhamon, kiu komisiis la konstruon de la nuna abatejo. La konstruado komenciĝis en 1102. Roberto Fitzhamon mortis en 1107, antaŭ la fino de la konstruado, sed lia bofilo, Roberto (1-a Grafo de Gloucester) daŭre pagis la koston. La abatejo estas bela ekzemplo de normanda arkitekturo, kaj estas pli granda ol dek kvar el la anglaj katedraloj. En la abatejo entombiĝis multaj gravuloj, inter kiuj

* Roberto Fitzhamon mem (1107)
* Eduardo de Westminster (princo de Kimrio) (1471), filo de Henriko la 6-a (Anglio)
* Georgo Plantaĝeneto (duko de Clarence) (1477), frato de Eduardo la 4-a (Anglio) kaj Rikardo la 3-a (Anglio)

En 1178 parto de la abatejo detruiĝis pro incendio, kaj necesis iom da rekonstruo.

En 1471, dum la Milito de rozoj okazis grava batalo ĉe Tewkesbury, kiam la Jorkoj tute venkis la Lankastrojn kaj Eduardo Princo de Kimrio mortis. Post la batalo Lankastroj rifuĝis en la abatejo, sed Eduardo la 4-a kondukis la Jorkojn tien kaj ili mortigis multe da siaj malamikoj. Pro tiu sangverŝo la abatejo fermiĝis unu monaton, ĝis eblis ĝin rite purigi kaj rekonsekri.

Post la fermo de monaĥejoj dum la reĝado de Henriko la 8-a (Anglio), la loĝantoj de Tewkesbury savis la abatejon per aserti ke ĝi estis ilia paroĥa preĝejo: ili aĉetis ĝin de la reĝo kontraŭ la valoro de la metalo de la kloŝoj kaj plomba tegmento.

La urbo Tewkesbury suferis pro inundoj. Aparte gravaj inundoj okazis en la somero de 2007, kiam la abatejo iĝis preskaŭ insulo.

Abbey Lawn Domoj
**Ŝaraŝka** (ruse: шарашка) estis neoficiala nomo por sekretaj esploraj kaj malkovraj laboratorioj en la soveta gulaga trudlabora sistemo. 

La malkovroj de la ŝaraŝka-sciencistoj estis publikigitaj kompreneble sub nomo de alia persono, konfidebla soveta sciencisto.

Historio
--------

En 1934, Ramzin kaj aliaj inĝenieroj estis kondamnitaj en la "Industria Partia Juĝado". En 1938, Lavrentij Berija proponis krei "Отдел особых конструкторских бюро НКВД СССР". En 1939 ĝi estis alinomata al "Особое техническое бюро НКВД СССР" kaj en 1941 ricevis la sekretan nomon "4-й спецотдел НКВД СССР", kaj ekzistis ĝis 1953. Ekde
1939 la sistemon direktis generalo Valentin Kravĉenko sub siberkontrolo de Berija.

Gravaj Ŝaraŝka-prizonuloj
-------------------------

* Aleksandr Solĵenicin, verkisto.
* Lev Kopelev, verkisto (en Marfino)
* Sergej Korolov, ĉefo de la soveta raketa programo
* Valentin Gluŝko, ĉefo de raketa propulsia esplorado
* Andrej Tupolev,
* Vladimir Petljakov
* Vladimir Mjasiŝĉev,
* Leonid Kerber.
* Jurij Kondratjuk,
* Georgy Langemak,
* Helmut Gröttrup,
* Nikolaj Polikarpov,
* Lev Termen,
* Leonid Ramzin,
Temas pri... Ĉi tiu artikolo temas pri mitologia rolulino. Por aliaj signifoj vidu la artikolon Alteo.
Laŭ la helena mitologio, **Alteo** (el la greka *Ἀλθαία*, *alteo*) estis filino de la reĝo de Etolio, Testio, kaj de lia edzino Eŭritemiso, do gefratoj ŝiaj estis, inter aliaj, Ledo, Hipermnestro, Ifiklo kaj Evipo.

**Alteo** ĵetas la duon-brulintan lignon al fajro por ke Meleagro mortu, laŭ Johann Wilhelm Baur, 1659.Ŝi edziniĝis al Eneo, reĝo de Kalidono, kun kiu ŝi havis multnombran idaron. Tamen, ŝi ankaŭ havis am-rilatojn kun diversaj dioj. Pro tio kelkaj versioj asertas ke Meleagro vere estis filo de Areso, kaj Dejaniro de Dionizo, anstataŭ de Eneo. Ŝi ankaŭ rilatis al Pozidono, kun kiu ŝi iĝis patrino de Anceo.

Sep tagojn post la nasko de Meleagro, la Mojroj eniris la dormoĉambron de Alteo, kaj aŭguris la estonton de la ĵusnaskito: Kloto diris ke li estos nobla; Lakeso, ke li iĝos tre kuraĝa heroo; kaj kompense, Atropo asertis ke lia vivo estos ligila al ligno kiun tiam brulis en kameno, do Meleagro mortos kiam ĝi fine for-brulos. Aŭskultante tio, Alteo rapide eltiris la lignaĵon el la fajro, estingis ĝin per akvo kaj kaŝis la reataĵon inter ŝiaj vestaĵoj aŭ en kofro.

Jarojn pasis, kaj dum la kvereloj, kiujn generis la ĉaso de la Kalidona Apro, Meleagro mortigis Pleksipon kaj Ifiklon, fratoj de Alteo. Post vidi la kadavraĵojn, ŝi alvokis la inferajn gediojn, Hadeso kaj Persefono, kaj malbenis sian filon. Pro tio, Meleagro ne volis partoprenis la militon instigitan de siaj ceteraj onkloj kontraŭ Kalidono, sed fine sia edzino konvinkis lin batali, kaj tiam lin trafis la morto. Laŭ la diversaj rakontoj, li mortis dumbatale, estis murdita de Apolono (kiu apogis liajn onklojn) aŭ la teruraj Erinioj prenis lin aŭ konvinkis Alteon ĵeti la lignaĵon denove al fajro, provokante tiel internan bruligadon de Meleagro.

Post fari tion, Alteo pendumis sin de arbo-branĉo, aŭ enpuŝis ponardon en sian koron. Ŝiaj filinoj, konataj kiel la *Meleagridoj*, estis transformitaj en numidojn fare de Artemiso, ĝenita pro tio ke ili ploradis la forpason de ilia frato. Nur Dejaniro kaj Gorgo sukcesis konservi ilian homan korpon, danke al la ĝustatempa interveno de ilia patro, Dionizo.

La asteroido 119 Alteo ricevis sian nomon honore al tiu mita rolulino.

| Partneroj kaj idaro |
| --- |
| Eneo | Areso | Dionizo | Pozidono |
| * Ageleo
* Klimeno
* Dejaniro
* Gorgo
* Eŭrimedo
 | * Melanipo
* Meleagro
* Perifaso
* Tireo
* Tokseo
 | * Meleagro
 | * Dejaniro
* Gorgo
 | * Anceo
 |

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Apolodoro. *Mitologia biblioteko*, 1.7.10.
2. ↑  Higeno. *Fabloj*, 129, 171 kaj 174.
3. ↑  Ovidio. *Metamorfozoj*, 8.445.
4. ↑  Apolodoro. Mitologia biblioteko, 1.8.3.
5. 1 2 3  Laŭ alternativaj versioj.
La **Granda Fajromuro de Ĉinio** (angle *Great Firewall of China*, ofte mallongigita al **GFW**) estas la kombinaĵo de leĝdonaj agoj kaj teknologioj devigita de la Ĉina Popola Respubliko por reguligi la Interreton enlande. Ĝia rolo je la cenzuro pri interreto en Ĉinio estas bloki aliron al elektitaj eksterlandaj retejoj kaj malrapidigi transliman trafikon per interreto. La efekto inkluzivas: limigi aliron al eksterlandaj informaj fontoj, bloki eksterlandajn ilojn pri interreto (ekz. Google-serĉon, Facebook) kaj poŝtelefonajn aplikaĵojn, kaj postuli eksterlandajn kompaniojn adapti al enlandaj reglamentoj. Krom cenzuro, la GFW estas ankaŭ influinta la evoluon de interna interreta ekonomio de Ĉinio per nutrado de enlandaj kompanioj  kaj reduktante la efikecon de produktoj de eksterlandaj interretaj kompanioj.

La esprimo *Granda Fajromuro de Ĉinio* (angle *Great Firewall of China*) estas vortokunfando de fajromuro (angle *firewall*) kaj la Granda Muro de Ĉinio (angle *Great Wall of China*), kaj oni ĝin pensas kreita de Geremie Barmé je la jaro 1997.

Referencoj
----------

1. ↑  "Baidu and CloudFlare Boost Users Over China’s Great Firewall",  *The New York Times*, 2015-09-13. (angle)
2. ↑  "To Reach China, LinkedIn Plays by Local Rules",  *The New York Times*, 2014-10-05. (angle)
3. ↑  "New York Times launches website in Chinese language",  *The Guardian*, 2012-06-28. (angle)
4. ↑   China’s scary lesson to the world: Censoring the Internet works (angle). *The Washington Post* (2016-05-23). Alirita 2017-09-05.
5. ↑   America wants to believe China can’t innovate. Tech tells a different story. (angle). *The Washington Post* (2016-07-19). Alirita 2017-09-05.
6. ↑  "The China Yahoo! welcome: You've got Jail!",  *United Press International*, 2005-09-09. (angle)
7. ↑ .  The Great Firewall of China (angle). *Wired* (1997-01-06). Alirita 2021-06-30.

Vidu ankaŭ
----------

* Amasa gvatado

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Great Firewall of China en la angla Vikipedio.* 

* Kategorio Granda Fajromuro de Ĉinio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Granda Kampanjo** (germane: *Grossaktion in Warschau*) – likida operaco de Varsovia geto ligita kun amasa ekstermo de ĝiaj loĝantoj. Ŝlosila parto de la operaco Reinhardt, farita de SS-Komandanto kaj de Polico Odilo Globocnik.

La kampanjo komenciĝis la 22-an de julio kaj finiĝis la 21-an de septembro 1942. Judoj estis amasigitaj sur Umschlagplatz, de kie per var-trajnoj estis forveturigataj al pereigejo en Treblinka. Rezulte de la kampanjo oni murdis en gas-ĉambroj de Treblinka ĉirkaŭ 80% de la loĝantoj de geto, kaj ties surfacon oni limigis al teritorioj okupataj de produktejoj en norda parto de la fermita kvartalo kaj la produktejo de Tobbens apud str. Pańska.

Trapaso
-------

La 22-an de julio 1942 "Komisaro de deportadoj" SS-Sturmbannführer Hermann Höfle renkontiĝis kun membroj de varsovia Juda Konsilio (Judenrat) informante ties prezidanton Adam Czerniaków, pri "setligo orienten". Czerniaków – kies voĉo estis estimata inter la juda socio – sinmortigis en la momento, kiam malkovris perfidajn planojn de la germanaj nazioj. Li tuj estis anstataŭigita de Marek Lichtenbaum. La cetera parto de la loĝantaro de la geto ne estis informita pri vera stato de la afero. Ĝis fino de 1942 montriĝis, ke deportadoj celas ne setladon, sed eksterminadon.

Dum la Granda Kampanjo 265 mil judoj estis deportitaj al Treblinka. Surloke oni murdis ĉirkaŭ 10 mil, rezulte en la geto postrestis ĉirkaŭ 70 mil personoj. Estas malfacile kompari la agadon de somero 1942 kun la fina likvido de la geto printempe de la venonta jaro, kiam mortis kvinoble malpli da personoj, ol dum Grossaktion. Eventoj de 1942 estas ofte kovrataj per la fama heroa Ribelo en varsovia geto. Grossaktion de 1942 estis tamen decida en ekstermo de la juda loĝantaro de Varsovio.

Dum ok semajnoj senĉese iris trajnoj de Varsovio al Treblinka. Al ĉiun brutan vagonon oni enpelis pli ol 100 homojn, transportante tage ĉirkaŭ 5-6 miloj de judoj, kune kun kuracatoj de malsanulejo kaj infanoj el la Domo de Orfoj. Unu el pli konataj viktimoj de tiutempaj eventoj estis Janusz Korczak – konata pedagogo kaj verkisto – kiu, havante ŝancon eviti deportadon, mem decidis sekvi la sorton de siaj zorgatoj kaj proksimaj amikoj.

Post alveno al Treblinka la viktomoj estis senvestigataj kaj direktataj en 200-personaj grupoj al kameroj, kie estis gasumitaj. Civiluloj ne povis alproksimiĝi al la koncentrejo.

*Tragikan finon de la geto oni ne povis ŝanĝi, sed la vojo al tio povus estis alia, se aperus pli forta gvidanto. Sendube, se la ribelo en Varsovia geto okazus aŭguste kaj septembre 1942, kiam ankoraŭ estis 300 000 judoj, germanoj devus pagi multe pli altan prezon.* – David J. Landau

Eksteraj ligiloj
----------------

* Wielka Akcja Arkivigite je 2017-08-12 per la retarkivo Wayback Machine ŻIH (Juda Historia Instituto)
Tiu artikolo temas pri kazaĥa gazeto. Nenio rilata al similnoma Sara Baras, hispana dancistino de flamenko.

---

Emblemo de Ŝara-Bara
**Ŝara-Bara** (ruse *«Шара-Бара»*) estas provinca ĉiusemajna reklama gazeto, eldonata en urbo Ŝimkento de Sud-Kazaĥia provinco. La gazeto estas registrita en Ministerio de kulturo kaj informado de Respubliko de Kazaĥio (Atestilo № 3576 je 6-an de februaro 2003 jaro).

En la gazeto oni publikigas kiel pagitajn, tiel ankaŭ senpagajn (nur sur gazetaj talonoj, kiuj estas en ĉiu numero) anoncojn de organizaĵoj kaj privataj personoj.

La gazeto eldoniĝas ruslingve, kutime en kvarkolora aspekto (nigra, blanka, blua kaj ruĝa (kaj ĝiaj tonkoloroj) po tri partoj kaj konsistas el 80-100 paĝoj. Ĉiumarde estas eldonataj 13000 ekzempleroj (je 29.06.2010).

Krom reklamo, la gazeto ankaŭ proponas al legantoj diversajn utilajn informojn.

Rubrikoj
--------

**1-a parto**

* Transporto
* Higiena instalaĵo
* Hejmuzema teĥnikaĵo
* Meblo
* Konstruaj materialoj
* Organiza teĥnikaĵo
* Fabrikaj instalaĵoj
* Interŝanĝo

**2-a parto**

* Aĉetado
* Lulado
* Servoj
* Laboro
* Ceteraĵoj
* Informoj

**3-a parto**

* Nemoveblaĵoj

Referencoj
----------

* Oficia retpaĝo de gazeto Arkivigite je 2010-07-01 per la retarkivo Wayback Machine ruse
**Lajos Bazsay** [lajoŝ baĵai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bazsay Lajos** estis hungara aktoro. Lia nobela antaŭnomo estis *bazsófalvi* [baĵOfalvi].

Lajos Bazsay  naskiĝis la 13-an de aŭgusto 1886 en Budapeŝto, li mortis la 4-an de majo 1947 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Lajos Bazsay frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li lernis jaron en Reĝa Teknikuniversitato József. Ekde 1908 li estis aktoro unue en Kecskemét, poste en Szabadka kaj Kolozsvár. Ekde 1913 li havis rolojn en sia naskiĝurbo en kabaredoj aŭ teatroj (ekzemple Nova Teatro (Budapeŝto) (1928-1932), Nacia Teatro (Budapeŝto) (1937–1947)).

Li edziĝis en 1918, sed li eksedziĝis antaŭ sia morto.

Elektitaj teatraj roloj
-----------------------

* Molière: La Avarulo - Harpagon
* Ferenc Herczeg:
	+ *A három testőr* - Polacsek
	+ *A dolovai nábob leánya* - Biliczky
* Ferenc Molnár: *Doktor úr* - Puzsér

Elektitaj kinaj filmaj roloj
----------------------------

* *Elnémult harangok* (1916)
* *Fehér galambok fekete városban* (1923)
* *Pénz áll a házhoz* (1939) - Megyeri
* *Rákóczi nótája* (1943)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Interno de Sankta Johano de la Reĝoj, Toledo.
Fasado de la Lernejo de Sankta Gregorio, Valladolid.
Ekstera ornamo de la Kapelo de la Konestablo, Burgos.
**Izabela gotiko**, nomata ankaŭ **stilo Katolikaj Gereĝoj**, estas stilo propra de la Regno de Kastilio dum la regado de la Katolikaj Gereĝoj, kiu reprezentaa la transiron inter la fina gotiko kaj la komenca renesanco, kun karakteroj kaj proprak kaj influaj de la islama arto kaj de la mudeĥaro, el Flandrio kaj malpli el Italio. La konsidero ĉu la izabela estas stilo aŭ gotika aŭ renesanca, aŭ eklektika, aŭ fazo ene de la plej ĝenerala plateresko, estas demando pridiskutata ankoraŭ de la arthistoriistoj kaj ankoraŭ ne solvita.

La stilo izabela enkondukas plurajn ornamajn elementojn pli ol strukturajn, ĉu de la kastilia tradicio kaj ĉu ornamaĵoj de islama influo kaj aliaj devenaj el Flandrio, tipe la formoj flamecaj. Multaj de la konstruaĵoj kiujn oni konstruis en ĉi tiu stilo estis komisioj (mendoj) de la Katolikaj Gereĝoj aŭ estis de iu modo patronitaj de ili. Kurioze kaj paralele disvolviĝas en Portugalio tre simila arto nomita manuelismo. Kiel karaktero plej evidenta estas la dominado de la motivoj heraldikaj kaj epigrafiaj; speciale la simboloj de la jugo kaj la sagoj kaj la granato, kiuj faras referencon al la monarkoj. Ankaŭ estas karakteriza de ĉi tiu periodo la ornamado per buloj.

Ekzemploj
---------

* Palaco Infantado de Gvadalaharo

Vidu ankaŭ
----------

* Gotika arkitekturo

Notoj
-----

1. ↑  *...tampoco es satisfactoria la pretendidamente esclarecedora denominación de gótico plateresco, a partir de la terminología adoptada por D. Bayón para lo que Durliat llamara estilo Isabel y como aglutinante de lo uno y lo otro (Marías), pues si conceptualmente existe una continuidad, el repertorio ornamental empleado es bien distinto, y no existe constancia del uso del vocablo para las fantasías decorativas medievales.* Virginia Soto Caba *La cuestión plateresca* Arkivigite je 2012-03-01 per la retarkivo Wayback Machine, en *Artehistoria* (ankaŭ ne estas sufiĉiga la supozate klariga nomado de gotika plateresko, laŭ la terminologio adoptita de D. Bayón por kio Durliat nomis Izabelan stilon kaj kiel kunigaĵo de unu kun alia (Marías), ĉar se koncepte ekzistas kontinueco, la repertuaro ornameca oficiale estas tre malsama, kaj ne ekzistas konstato de la uzado de la vorto por la mezepokaj ornamaj fantazioj).

* Kategorio Izabela gotiko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Granda Kolombio** (formale **Respubliko de Kolombio**) (1822–1830) estis mallongviva ŝtato sur loko de la iama vicreĝlando de Nova Granado. Ĝi etendiĝis sur la hodiaŭaj teritorioj de Kolombio, Panamo, Venezuelo kaj Ekvadoro. Dum la sendependeca milito kontraŭ Hispanio, revoluciaj fortoj de Simón Bolívar fondis propran registaron en 1819, en Angostura (hodiaŭ Ciudad Bolívar, Venezuelo) dum la konstituciuma kongreso. Ili difinis la finan formon de la Respubliko en 1821 dum la kongreso de Cúcuta. La ĉefurbo iĝis Bogoto, prezidento Bolívar, vicprezidento Francisco de Paula Santander. La forta, centrigita, militara registaro direktis tra regionaj vicprezidentoj, dum la prezidento Bolívar daŭrigis la militiron. Oni transformis la ŝtaton al centrigita, repezent-sistema respubliko. La konstitucio antaŭskribis duĉambran parlamenton el la tri regionoj de la respubliko.

En 1826 okazis regionaj tumultoj en Venezuelo, pro konkuroj por la civitaj kaj militaraj oficoj. Bolívar regis ekde 1828 ĝis 1830 kiel diktatoro poste kunvokis la *Nacian Konvencion* por redifini la novan konstitucion. Tiun novan konstitucion rekonis nur Respubliko de Nova Granado (Kolombio kaj Panamo), pro tio Bolívar abdikis kaj translokiĝis al la norda parto, kie li mortis la 17-an de marto 1830, proksime al Santa Marta. Tiam Venezuelo kaj Ekvadoro jam eliĝis el la nevivkapabla ŝtatformo.

* Kategorio Granda Kolombio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Ĥajim Kelter**

El la Enciklopedio de Esperanto 1933–1934

```
Ĉi tiu artikolo enhavas citaĵon el la originala 
Encikopedio de Esperanto. Ne ŝanĝu la tekston 
cititan, kies ĝusteco estas zorge kontrolita. 
Se vi volas ŝanĝi la informojn aŭ korekti ion, 
faru tion en aldona teksto.
```

El la *Enciklopedio de Esperanto* (1933–1934)

> 
> "**Kelter Ĥ.** firmo de l’ presejo, kiu unua en la mondo akiris supersignojn
> kaj presigis la unuan broŝuron de L. I. de d-ro E, 1887. La presisto, kiu ankaŭ poste presigis multajn verkojn de Z, estis la filo de Ĥ. Kelter, Jakobo (1869–1922 en Varsovio), sed en 1887 li presigadis ankoraŭ ĉion ĉe sia patro, ĉe strato Nowolipe. La firmo J. Kelter ekzistas ankoraŭ nun ĉe Strato Rymarska en V."
> 
> 
>

Referencoj
----------

1. ↑

Vidu ankaŭ
----------

* Presejo de Jakov Kelter

|  |  |
| --- | --- |
|  Kopirajto | Ĉi tiu artikolo baziĝas (parte aŭ tute) sur artikolo el la **Enciklopedio de Esperanto**.

---

La originala teksto kontroleblas en interreta arkivo de la fonto. |