recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Castelar** estas urbego en Argentino en Provinco Bonaero. Ĝi apartenas al urbaro de Granda Bonaero.

Busto de Emilio Castelar

Bazaj informoj
--------------

* Areo:  km²
* Loĝantaro: 104 019 en 2001
* Supermara alteco: 28 m
* Horzono: UTC-3h
* Poŝtkodo: B 1712
* Telefonkodo: +54 11

Geografio
---------

Castelar situas sur la apudmara ebenaĵo apud Ituzaingó (Bonaero). Ĝi estas la okcidenta antaŭurbo de Bonaero.

Historio
--------

Tiu loko, kie nun estas Castelar, dum la historio estis bieno. En 1913 oni konstruis stacidomon, kie estis nur somerumaj dometoj. La komenca nomo estis "kilometro 22", poste Castelar omaĝe al la hispana verkisto kaj politikisto Emilio Castelar. La stacidomo helpis la evoluon de la ripozejo. En 1971 la vilaĝo jam superis 10.000 kaj estas deklarita urbo. En 2013 fervoja katastrofo okazis.

Klimato
-------

Castelar situas en subtropika klimato, kie jare pluvas ĉ. 1100 mm. La temperaturo varias inter 6-32 °C.

Fontoj
------

* hispana Vikipedio helpe de Guglo
* hispane
La **Tago de Kantabrio** estas festo okazanta la duan dimanĉon de aŭgusto en la municipo Cabezón de la Sal, en Kantabrio (Hispanio). Per ĝi oni feste laŭdas la kutimojn, tradiciojn kaj folkloron de Kantabrio.

Dum la festo estas foiroj, spektaklo de tradiciaj sportoj kaj muziko. Ĉiujare la feston ĉeestas la prezidanto de Kantabrio, kiu prelegas pri la kantabra identeco. Ankaŭ okazas solena ceremonio omaĝe al flagoj: homoj kun tradiciaj vestaĵoj hisas ĉiujn flagojn de la hispanaj aŭtonomaj komunumoj kaj tiun de Hispanio.

La festo ekestis en 1967, iniciatite de Ambrosio Calzada, kiu estis estro de municipo Cabezón de la Sal, kun celo organizi feston montrantan popolajn tradiciojn de Kantabrio. Ĝia originala nomo estis ***Día de la Montaña*** (tio estas, *Tago de la Monto* pro tio, ke *La Montaña* estas delonge uzata kromnomo por "Kantabrio"). En 1982 la tiama provinco Santandero iĝis aŭtonoma komunumo kun nomo Kantabrio kaj la nomo de la festo paralele ŝanĝiĝis al *Tago de Kantabrio*.

Vidu ankaŭ
----------

* Tago de la Institucioj de Kantabrio
* Flago de Kantabrio
* Blazono de Kantabrio
* Himno a la Montaña

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Ambrosio Calzada estis ĉefrolulo en movado por aŭtonomeco de Kantabrio. En 1979 li estris la unuan municipan registaron oficiale postulantan, ke Kantabrio iĝu aŭtonoma komunumo.

* *El Diario Montañés* (2007).  Cabezón se prepara para recibir a miles de visitantes en el día de la región (hispane). Arkivita el la originalo je 2016-03-04. Alirita 27-08-2009.
**Tago de Kriptologio** (pole: Dzień Kryptologii) – festo celebrata la 25-an de januaro, fiksita en 2007 de Matematika kaj Komputada Fakultato de Universitato de Adam Mickiewicz en Poznań.

Starigo de la festo okazis en la 75-an datrevenon de la rompo de ĉifro de la germana ĉifranta maŝino Enigma, uzata komerce en la 20-aj jaroj de la 20-a jarcento. Tion faris la 14-an de decembro 1932 tri polaj matematikistoj kaj kriptologoj, diplomitoj de Matematika-Naturscienca Fakultato de UAM: Marian Rejewski, Jerzy Różycki kaj Henryk Zygalski, tiutempe laborantaj en Ĉifr-Oficejo de Ĉefa Stabo de Pola Militistaro.

Tiu ĉi tago estas esprimo de omaĝo al la tri sciencistoj kaj diplomitoj de UAM, kiuj per sia atingo kontribuis al postaj sukcesoj de Aliancanoj en batalo kun hitleranoj dum la dua mondmilito kaj samtempe al limigo de nombro da mortaj viktimoj. Historiistoj de la dua mondmilito asertas, ke ilia atingo mallongigis la militon je 3 jaroj. Unu militjaro signifis 10 milionojn da viktimoj, do la rompo de la Enigma povis savi ekziston de ĉ. 30 mln. Ĝuste poloj kreis la fundamenton de ĉifrado, pri kio ili povis montri sian kontribuon nur en la 70-aj jaroj. Britoj oficiale rekonis ilian kontribuon post aliĝo de Pollando al NATO en 1999. 

En 2000 ili ricevis postmorte, unu el la plej altaj polaj civilaj distingoj, la Ordenon de Blanka Aglo.

La 25-a de januaro 2008, „Tago de Kriptologio", komencis ciklon de ĉiujaraj lekcioj de ilia nomo pri komputado, al kies kreo ili signife kontribuis. Dum la tago, antaŭ inaŭguro de lekcioj, okazas solena meto de floroj antaŭ monumento al la kriptologoj, troviĝanta fronte al la Kultur-Centro „Zamek" (Kastelo), kie dum antaŭmilita periodo estis Matematik-Naturscienca Fakultato de UAM. La monumento estis malkovrita la 10-an de novembro 2007.

Bibliografio
------------

* Małgorzata Mikołajczyk: Sukcesoj de polaj kriptologoj aprezitaj! matematyka.wroc.pl, januaro 2008
**Christian Fürchtegott MUFF** (naskiĝinta la 14-an de aŭgusto 1841 en Treffurt, mortinta la 6-an de aprilo 1911 en Kösen-Schulpforte) estis germana pedagogo.

Vivo
----

Tombomonumento en Treffurt
Muff, filo de princa hohenlohe-a ĉefforstisto, frekventis la gimnazion en Mühlhausen (Turingio) antaŭ ol studi inter 1861 kaj 1864 filologion klasikan ĉe la Universitato de Halle. Post studfino kaj doktoriĝo (defendante la disertaĵon *De antiquitatibus Romanis in Vergilii Aeneide illustratis*) li iĝis en oktobro 1865 instruisto ĉe la lernejo *Latina* de Francke-fondaĵoj en Halle (Saale) kie li nomumitis en 1875 profesoro. En aŭtuno 1880 oni komisiis lin organizi strukturojn de la ĵus malfermita Reĝo-Vilhelmo-Gimnazion en Szczecin. En 1893 li iĝis direktoro de la Vilhelmo-Gimnazio en Kaselo kaj en 1898 rektoro de Landesschule Pforta. Ekde 1904 Muff paralele estis orda honorarprofesoro ĉe la fakultato pri filozofio en Halle (Saale).

Apud la ada pedagogia ago li eldonis plurajn komentitajn tekstojn de la verkoj de Sofoklo kaj Eŭripido. La lernolibro *Deutsches Lesebuch für Höhere Lehranstalten* havis ankaŭ postmorte plurajn noveldonojn. Post morto je Schulpforte li entombigitis en sia naskiĝurbo.

Literaturo
----------

* Gustav Uhlig: *† Christian Muff*. Ĉe: Das humanistische Gymnasium. Organ des Gymnasialvereins 23 (1911), p. 99–103.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Ligiloj ĉe DDB
* Catalogus professorum Halensis
* Pri Muff en la datenbanko de BBF[*rompita ligilo*]


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 751526
* GND: 117179671
* LCCN: no92020619
* VIAF: 64777149
* ISNI: 0000 0001 1767 5168
* SUDOC: 197846173
* NKC: mub2012688472
 |
**Taglibro trovita en bankuvo** (pole *Pamiętnik znaleziony w wannie*) – romano de Stanisław Lem, unue eldonita de Wydawnictwo Literackie en 1961.

*Taglibro...* estas romano lokita en la jaro 3149 de la nova kalendaro (ĉ. 5000 laŭ la nuna), kiam la titola taglibro estas retrovita. La ĉefaj eventoj estas priskribitaj en la taglibro kaj rilatas al la eventoj de antaŭ 1680 jaroj.

Temas pri rememoroj de agento malliberigita profunde en la subtera armea komplekso *Nova Pentagono, ie sub la* Roka Montaro. La mondo kaj vivo de sekreta registara komplekso similas al *kafkaj* vizioj pri burokratio kaj perdiĝo en la raddentoj de oficistaj maŝinoj. La heroo en ĉi tiu malamika mondo, kie nur li ŝajnas esti normala, devas, sub la minaco de sia vivo, daŭrigi la sekretan mision de milita agento, direktitan kontraŭ nekonataj internaj malamikoj. Ĉio estas organizita laŭ la stilo de ultra-sekretaj spionaj aventuroj.

La rakontanto trovas sin en paranoja distopio, kie nenio aspektas tia, kia reale estas, kaj ĉio ŝajnas esti regata de kaoso. Ĉiuj suspektas unu la alian. En danĝero perdi la menson, la ĉefrolulo komencas konservi la titolan taglibron, en kiu li notas la detalojn de la lastaj tagoj. Estonte, ĉi tiuj notoj estos eltiritaj el la ruinoj de *Nova Pentagono,* trovitaj en bankuvo, kiu estis la sola rifuĝejo de la heroo. Kiel kelkaj konservitaj paperaj *datumportiloj* (post la katastrofo de *papyrolizo*), ĉi tiu verko atestas pri la malnovaj tempoj.

Referencoj
----------

1. ↑  Pri la libro en la oficiala retejo de la aŭtoro

Eksteraj ligoj
--------------

* Pri la libro en la oficiala retejo de la aŭtoro
**Paul Detlev Christian PAULSEN** (naskiĝinta la 10-an de januaro 1798 en Flensburg, mortinta la 28-an de decembro 1854 samloke) estis dana juristo. Li ankaŭ engaĝiĝis pri la flego de la dana lingvo en sia dulingva patrujo.

Vivo
----

La filo de komercisto lernantis i.a. ĉe Salzmann-lernejo (Schnepfenthal) kaj studis ekde 1816 jursciencon en Göttingen, Berlin, Heidelberg kaj Kiel. Li pasigis en 1821 la finan ekzamenon ĉe Gottorf. En Kiel li profesoriĝis eksterorde pri dania leĝaro. En 1828 li entreprenis vojaĝon tra Germanujo kaj Italujo. En 1842 li nomumitis orda profesoro en Kiel. Sed en 1848 li iris Kopenhagon kiel provizora kunlaboranto de la registaro slesviga-holstinia-laŭenburga kaj karieris plie: li iĝis ŝtatkonsilisto, ano de la supera justickomisiono kaj en 1851 membro de la asembleo supera en Flensburg.

Lia ĉefa verko pri privata juro titoliĝas *Lehrbuch des Privat-Rechts in den Herzogthümern Schleswig und Holstein* (Altona 1834; 2-a eldono pliriĉigita per la laŭenburgaj leĝoj en Kiel 1842). Postmorte aperis liaj pli malgravaj skribitaĵoj kun biografia endkonduko fare de H. N. Clausen en tri volumoj en Kopenhago inter 1857 kaj 1859.

Verkoj (elekto)
---------------

* *Commentatio exhibens Rhodi descriptionem Macedonica aetate*, 1818
* *Ueber Volksthümlichkeit und Staatsrecht des Herzogthums Schleswig nebst Blicken auf den ganzen dänischen Staat*, 1832
* *Det danske sprog i hertugdømmet Slesvig*, 1837 (interrete)
* *Slesvigsk rets-formularbog, samt tydsk-dansk lovkyndigheds-ordbog*, 1853 (interrete)

Fonto
-----

"Paulsen, Paul Detlev Christian" fare de Emil Julius Hugo Steffenhagen, en: *Allgemeine Deutsche Biographie*, eldonis Historischee Kommission bei der Bayerischen Akademie der Wissenschaften, Band 25 (1887), p. 286–287, kio relegeblas tie ĉi interrete.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Christian Paulsen en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Christian Paulsen ĉe denstoredanske.dk
* Christian-Paulsen-medalo de 1954


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 624567
* GND: 118592181
* VIAF: 57407253
* ISNI: 0000 0000 8137 0513
* SUDOC: 083384537
 |
**Christian NEFF** (naskiĝinta la 18-an de februaro 1863 apud Ludwigshafen, mortinta la 30-an de decembro 1946 estis menoanisma teologo kaj historiisto germana.

Tombo de Neff en Weierhof

Vivo
----

Neff studis en Erlangen, Berlino kaj Tübingen teologion. En ĝi li influitis i.a. de la protestantisma teologo Theodor Zahn. Finstudinte li iĝis en 1887 paroĥo en Bolanden-Weierhof. Krom pastore li deĵoris ankaŭ instruiste por la fakoj religio, germana lingvo kaj historio.

Neff baldaŭ transprenis gravajn taskojn ene de la sudgermania menoanismaj komunumoj kaj vokitis en 1905 en la estraron por samfideluloj en la Germana Imperiestra Regno. En la jaro 1913-a li vojaĝis dum pluraj semajnoj en Nordan Amerikon por pliintensiigi la kontaktojn kun la fratojn tie. Li volis memori digne la fondon de la unua menoanisma komunumo kaj sekve (sukcese) proponis okazigi la unuan Mondkonferencon menoanisman en Bazelo. Ankaŭ la sekvintajn konferencojn (Gdańsk 1930, Amsterdamo 1936]] li ĉefrespondecis. Do tre korekte oni lin taksas la vera fondinto de tiaj konferencoj. Krome li engaĝiĝis pri la religia porjunulara laboro kaj kunfondis la Porjunularan ligon de la sudgermanaj menoanoj *(Jugendwerk der süddeutschen Mennoniten)*.

Honoroj
-------

En 1925 Neff iĝis honora doktoro de la Universitato de Zuriko.

Publicista agado
----------------

Neff ankaŭ estis redaktoro de la (en 1941 malaperinta) gazeto "Mennonitischen Blätter" kaj kuneldonanto de la leksikono "Mennonitisches Lexikon". Ekster tio li laboris por eldono kaj enhavo de la kantolibro de 1910 kaj de la kalendaro "Christlichen Gemeinde-Kalender".

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Christian Neff en la germana Vikipedio.*

Eksteraj ligiloj
----------------

* Pri Neff ĉe *Global Anabaptist Mennonite Encyclopedia Online*
* Informoj pri Christian Neff en katalogo de la Germana Nacia Biblioteko (germane)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 566284
* GND: 116906057
* VIAF: 49989260
* ISNI: 0000 0001 2025 5009
* SUDOC: 162295421
* NKC: mzk2011646959
 |
la televizia masto en Nord-Dakoto (Usono) estas kun 629 metroj la plej alta elsendoturo de la mondo.
kontraŭ la tero izolita memradianta elsendomasto por mezondo, jen: mezonda sendilo, Baden-Virtembergo, 40 m alta.
elsendomasto por ultramallongondo kaj televiziaj elsendoj elsendomasto Gera-Ronneburg apud Rückersdorf (Turingio), alteco 188 m.
elsendomasto sur la Merkurturo (Nigra arbaro, Baden-Baden), kompleta alteco: 63 m.
**Elsendomasto** estas plej ofte per stajoj streĉita konstruaĵo el ĵaluzia aŭ ŝtala tubo kun sama transversa sekco de la kompleta alteco. Ĝi portas antenojn por elsendado. Eblas ankaŭ ke la masto rekte havas la taskon elsendi per antenoj.

Problemoj de konstruo
---------------------

Kompare al elsendoturoj el ŝtalo aŭ betono elsendomastoj estas pli malmultekoste konstrueblaj. Ili balanciĝas en vento ofte pli libere ol starantaj konstruaĵoj de sama alteco. Pro staja fundamento tiaj konstruaĵoj havas pli grandan bezonon je areo.

Problemo de elsendomastoj estas la ventokaŭzita svingado. Tiu estas precipe granda en ŝtaltubaj mastoj. Oni povas redukti la svingadon enkonstruante cilindrajn svingodampilojn.

Ekzistas konstrukaĵoj, kiuj ekzistas el libere staranta turo (plej ofte el ŝtalbetono) sur kies pinto estas munita al la tero fiksita elsendomasto. La plej fama el tiuj konstruaĵo estas la Gerbrandytoren en Lopik (Nederlando). Pliaj turoj de tiuj konstruspecoj staras apud Smilde (Nederlando) kaj ĝis 2009 en Waldenburg (Virtembergio).

Vidu ankaŭ
----------

* listo de altaj konstruaĵoj

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Elsendomasto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Structurae: Sendetürme und Sendemasten

Referencoj
----------

1. ↑  *Kleine Enzyklopädie Technik.* Bibliographisches Institut, Leipzig 1981, S. 534.
Ikso-radia filmeto de ino de Misisipa aligatoro dum spirado. Elspiro okazas kiam malpleniĝas la pulmosako.
**Elspirado** (aŭ **elspiro**) estas la fluo de la spira fluo el la organismo. En homoj ĝi estas la movado de aero el la bronkoj, tra la aervojoj, al la ekstera medio dum spirado.

Tio okazas pro elastaj trajtoj de la pulmoj, same kiel la internaj interripaj muskoloj kiuj malgrandigas la torakon kaj malpliigas torakan volumenon. Ĉar la toraka diafragmo senstreĉiĝas dum elspirado kiun ĝi kaŭzas al la histo, ĝi deprimis por pliiĝi supere kaj meti premon sur la pulmojn por forpeli la aeron. Dum nevola elspirado, kiel dum krevigado de kandelo, ekspiratoraj muskoloj inkluzive de la ventromuskoloj kaj internaj interripaj muskoloj generas abdomenan kaj torakan premon, kiu devigas aeron foriri el la pulmoj.

Elspirita aero estas riĉa je karbondioksido, kromprodukto de ĉela spirado dum la produktado de energio, kiu estas stokita kiel adenozina trifosfato. Elspirado havas komplementan rilaton al enspiro; la ciklado inter tiuj du klopodoj difinas spiradon.

Vidu ankaŭ
----------

* Enspiro

Notoj
-----
**Preĝejo Apostolo Sankta Andreo** estas romkatolika historia monumento en vilaĝo Terény (Hungario).

Historio
--------

la unua mencio pri la romanika preĝejo okazis en la 1330-aj jaroj, fenestro kaj kelkaj restaĵoj restis el la romaniko. En la 1400-aj jaroj la kirko gotikiĝis, en la 18-a jarcento barokiĝis. La orgeno estis farita en 1880, en 1930 ĝi estis iom modernigita. En 1910 la konstruaĵo estis renovigita, tiam oni konstruis la nun videblan turon. En 1977 denova renoviĝo okazis tamen laŭ arkeologia vidpunkto.

Konstruaĵo
----------

La konstruaĵo situas sola en korto, sed en la korto ŝtona kruco kaj kelkaj arkeologiaj restaĵoj estas videblaj. La fasado estas simetria, meze la kvadrata turo reliefas. La absido estas rektangula kaj malpli larĝa kaj alta, ol la navo. Ankaŭ teretaĝa, kvadrata sakristio aliĝas al la kirko.

Kermeso okazas en la sekva dimanĉo post 30-a de novembro.

Fontoj
------

* 
* hungare kun foto
* hungare kun fotoj
* 

Katolika preĝejo de Terény

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**La Ginebrosa** [laĥineBROsa] estas vilaĝo kaj municipo de la provinco Teruelo (nordorienta Hispanio), nome en la sudo de la nordorienta komarko *Bajo Aragón*, kies administracia ĉefurbo estas Alcañiz.

Geografio
---------

Ĝi estas je 143 km de Teruelo, provinca ĉefurbo, sur 702 msm de altitudo.​ La municipa teritorio estas tre longa en la sudo de la komarko en kiu ĝi limas kun almenaŭ ok aliaj municipoj inter kiuj Calanda norde. Ĝi estas laŭ la regiona ŝoseo A-1409 inter La Cañada de Verich nordoriente kaj Aguaviva sudokcidente, ambaŭ en la strio kie oni parolas la katalunan lingvon.

Historio
--------

Gravaj restaĵoj atestas pri la pasinteco de la areo jam el iberoj kaj de epoko de araboj.

La konkero fare de kristanoj okazis en la 12-a jarcento kaj ĝi en 1272 ĝi apartenis al Blasco de Alagón. En 1291 Artal de Alagón donis rajtigan dokumenton al la lokanoj de La Ginebrosa. En 1414 ĝi estis regata de la Ordeno de la Hospitalo en ties filio de Castellote, poste de la Ordeno de templanoj, kaj poste estis posedo de la Ordeno de Sankta Johano de Jerusalemo en la 14-a jarcento.​ Poste ĝi estis de ties filio de Castellote kaj poste al la Ordeno de Kalatravo de Alcañiz. Komence de la 17-a jarcento, en 1613, ĝi perdis parton de sia teritorio pro sendependiĝo de Aguaviva kaj Mas de las Matas, ĝis tiam domaroj de La Ginebrosa. 

Preskaŭ ĉiuj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento kaj same en La Ginebrosa kie oni malaltiĝis ĝis nunaj 200 loĝantoj laŭlonge de la jarcento.

Aktualo
-------

Bazo de ekonomio nun estas agrikulturo (ĉefe cerealoj, sed ankaŭ iom da fruktarboj, legomoj), brutobredado kaj sekva nutrindustrio. Nune gravas ankaŭ rura turismo. 

Estas altiraĵoj en la urbo, nome la gotika preĝejo, panforno, neĝujoj, lavejo, kaj restaĵoj de muelejo kaj piedirado tra proksimaj naturaj lokoj ktp.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Teruelo

Notoj
-----

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 801522
* VIAF: 316734127
 |
La **Islama Internacia Brigado** (ruse *Исламская международная бригада*), ankaŭ konata kiel *"islama internacia packonserva brigado"* (ruse *Исламская международная миротворческая бригада*, mallonge ИММБ) aŭ *"islama packonserva armeo"*, estis la nomo de internacia islamisma muĝahida milita organizaĵo, fondita en 1998.

La brigado konsistis el inter 400 kaj 1 500 aktivuloj, plejparte dagestananoj estas (plejparte avaroj kaj dargoj), samkiel ĉeĉenoj, araboj, turkoj kaj aliaj eksterlandaj batalantoj.

Ĝiaj ĉefoj, kiuj mem donis al si la titolon emiroj, estis la araba muĝahido *Ibn Al-Ĥattab* (arabe ثامر صالح عبد الله) kaj ĉeĉeno Ŝamil Basajev. La brigado estis aktiva en la milito en Dagestano de 1999, kiu komenciĝis per invado de la brigado. Tie multaj el ĝiaj membroj estis mortigitaj aŭ kaptitaj de rusiaj armeaj unuoj. Plej multaj el la ceteraj membroj poste batalis en la Dua Ĉeĉenia milito, en kiu ĝiaj iamaj gvidantoj mortis (Al-Ĥattab en marto 2002 kaj Basajev en julio 2006).

Referencoj
----------

1. ↑  *profilo de terorista organizaĵo* en retejo de la nacia usona konsorcio por la studo de terorismo kaj respondoj al terorismo Arkivigite je 2013-12-21 per la retarkivo Wayback Machine (angle)
2. ↑  informoj pri *la "Islama Internacia Packonserva Brigado"* (IIPB) en retejo de la Federacio de Usonaj Sciencistoj (FAS) (same angle)
Dua stabila aranĝo de polipeptidaj ĉenoj estas la etendita ĉeno, aŭ beta-plisita lameno. En ĉi tiu strukturo, pluraj paralelaj polipeptidaj ĉenoj, plene etenditaj, estas tenataj en lamen-simila aranĝo per hidrogen-ligoj de la tipo

```
                        \       /
                         N-H:O=C
                        /       \  
```

En ĉi tiu aranĝo, la hidrogen-ligoj estas inter ĉenoj prefere al inter
aminoacidoj en unuopa ĉeno, kiel en la alfa-helico.
Lamenoj povas esti paralelaj aŭ kontraŭparalelaj, depende de tio, ĉu la N-finlokaj aminoacidoj estas ĉe la sama finaĵo (paralelaj), aŭ ĉe malaj finaĵoj (kontraŭparalelaj). 

Oni trovas la beta-plisitan lamenon ofte nur en la proteino de silko. Se
oni vaporumas la lanan proteinon, alfa-keratinon, kaj poste sekigas ĝin
dum ĝi estas streĉata, ĝi daŭre tenas la streĉitan formon. La proteino
alprenas la aranĝon de la beta-plisita lameno en la streĉitaj lanaj fibroj.
Oni konas kelkajn ekzemplojn kie unuopa polipeptida ĉeno formas mallongajn sekciojn de kontraŭparalela beta-plisita lameno per refaldo sur sin.

Ĉi-tiuj strukturoj similas al lamenoj, kun la ĉefĉeno(j) plate interligita(j) kaj kun la flankaj grupoj de aminoacidoj direktitaj perpendike kaj al la ekstero de la lameno supren kaj malsupren.

  

```
   N          C      N          C            N           N           N
    \_      _/        \_      _/              \_          \_          \_
     Cα     Cα         Cα     Cα               Cα          Cα          Cα
    /        \        /        \              /           /           /
 O=C          N-H::O=C          N-H        O=C       ::O=C       ::O=C
    \_      _/        \_      _/              \_   :::    \_    ::    \_
     N-H::O=C          N-H::O=C                N-H::       N-H::       N-H
    /        \        /        \              /           /           /
   Cα        Cα      Cα        Cα            Cα          Cα          Cα
    \_      _/        \_      _/              \_          \_          \_
     C=O::H-N          C=O::H-N                C=O::       C=O::       C=O         
    /        \        /        \              /    :::    /    :::    /
 H-N          C=O::H-N          C=O        H-N       ::H-N       ::H-N
    \_      _/        \_      _/              \_          \_          \_
     Cα     Cα         Cα     Cα               Cα          Cα          Cα
    /        \        /        \              /           /           /
   C          N      C          N            C           C           C
   
```

```
      kontraŭparalelaj ĉenoj                     paralelaj ĉenoj

```
**Balatonfenyves** (balatonfenjveŝ) estas vilaĝo kaj samtempe feriejo en Hungario, en regiono **Suda** Transdanubio, en Somogy, en subregiono de Fonyód. La nomo signifas: Balatono-pinoarbaro.

Lokomotivo de etfervojo en Balatonfenyves

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 52 km²
* Loĝantaro: 1880
* Poŝtkodo: 8646
* Telefonprefikso: 85

Situo
-----

La vilaĝo situas laŭ suda bordo de Balatono, laŭ ĉefvojo, aŭtoŝoseo kaj fervojo Budapeŝto-Nagykanizsa.

Historio
--------

La loko apartenis al Fonyód dum la historio. En la 18-a jarcento oni disdonis parcelojn por la malriĉaj vinberistoj, kiuj plantis ankaŭ pinojn. En 1912 nomumis tiun parton *Balatonfenyves*. Tiutempe oni konstruis ripozdomojn ĉe la Balatono. En 1933 la tiama vilaĝparto ricevis la rangon feriejo. Balatonfenyves ricevis rangon municipo en 1991.

Vidindaĵo
---------

* industria etfervojo, nun unusola en Hungario

Ĝemelkomunumoj
--------------

* Pollando Sulmierzyce, Pollando
* Pollando Zduny, Pollando


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 250100
* LCCN: n80042251
* VIAF: 148919123
* NKC: ge889425
 |
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

**Arie van WEERHORST** (naskiĝis la 25-an de aŭgusto 1893 en Amersforto, mortis la 19-an de marto 1946 en Nimego) estis nederlanda esperantisto, prezidento de la Nimega Centra Esperanto-Propaganda Komisiono kaj profesie prokuristo. Inter 1925 kaj 1936, Van Weerhorst propagandis la mondlingvon Esperanto en Nimego kaj en diversaj nederlandaj ĵurnaloj.

Biografio
---------

Van Weerhorst naskiĝis en Amersforto, sed transloĝiĝis en 1923 al Nimego. Tie li aliĝis la Esperanto-asocion Stelo de la Maro, kiun "kolonelo Niesten" prezidis ĝismorte. De 1924, la nimega esperantistaro kunvenis en la loĝvilao de Van Weerhorst. En 1926, kune kun kelkaj esperantistaj nimeganoj, Van Weerhorst fondis la Nimegan Centran Esperanto-Propagandan Komisionon (nederlande *Nijmeegsche Centrale Esperanto Propaganda Commissie*; NCEPK). Kun Anton van Straaten kiel kursgvidanto, la NCEPK gvidis du kursojn: unu por intelektuloj, kaj unu por malplikleraj uloj. Plue, ili havis skriban kurson. Totale, la NCEPK havis 22 500 kursanojn inter 1926 kaj 1931.

Van Weerhorst loĝis en Vilao *Schoonzicht* (Belvido) en Ubbergen, oriente de Nimego. Li mortis 52-aĝe.

Referencoj
----------

1. ↑   Bevolkingsregister met Arie van Weerhorst. Alirita 2018-08-09.
2. ↑   Overlijden Arie van Weerhorst, 19-03-1946. Arkivita el la originalo je 2018-08-09. Alirita 2018-08-09.
3. ↑  A. van Weerhorst.  (1931) *Jubileumboek 1926-1931: opgedragen aan de 22.500 cursisten*. Nijmegen: Centrale Esperanto Propaganda Commissie.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 616129
 |
Banantaj paŝtistoj en arbaro
**Johann Sebastian Bach** (\* 26-an de septembro 1748 en Berlino; † 11-an de septembro 1778 en Romo) estis germana desegnisto kaj pentristo.

Li estis filo de Carl Philipp Emanuel Bach kaj per tio nepo de la samnoma komponisto kaj Thomas-kantoro. Bach studis i.a. ĉe Adam Friedrich Oeser en Lepsiko. En majo 1773 li transloĝiĝis al Dresdeno, kaj en februaro 1776 li transloĝiĝis al Hamburgo, kie lia patro estis urba muzikdirektoro. En septembro 1776 li ekvojaĝis por studoj al Romo, kie li baldaŭ post sia alveno grave malsaniĝis. Pro la sekvoj de ĉi tiu malsano, pri kiu nenio ekzakta estas konata, li mortis.

Bach ĉefe faris penikajn desegnaĵojn de idiliaj pejzaĝoj, plejparte vivigitaj per homoj. Liaj verkoj ekkonigas la influon de Salomon Gessner. Je la fino de sia vivo li sin turnis al la prezentado de homo kaj formis historiajn kaj mitologiajn scenaranĝojn. Li ankaŭ kreis vinjetojn kaj ilustraĵojn pri verkoj de Gottlieb Wilhelm Rabener kaj Christian Felix Weiße. Siatempe li estis nepre renoma artisto, i.a. Lessing enmetis siajn fortojn por li.

Pli grandaj kolektoj de liaj verkoj troviĝas en Coburg, Dresden, Hamburgo, Lepsiko kaj Vieno.

Vidu ankaŭ
----------

* Familio Bach

Literaturo
----------

* Anke Fröhlich: *Zwischen Empfindsamkeit und Klassizismus, Der Zeichner und Landschaftsmaler Johann Sebastian Bach der Jüngere (1748–1778)*, Leipzig : Evang. Verlagsanst. 2007, ISBN 978-3-374-02464-3

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Johann Sebastian Bach (pentristo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Informoj pri Johann Sebastian Bach (pentristo) en katalogo de la Germana Nacia Biblioteko (germane)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 315997
* GND: 124534767
* LCCN: no2007125625
* VIAF: 47696694
* ISNI: 0000 0000 6682 5970
* SUDOC: 193491419
* ULAN: 500023805
* RKD: 3341
 |
**Ceolfrith** (n. ĉ.642, m. 716) estis anglosaksa abato kaj sanktulo.

Verŝajne li iĝis monaĥo ĉe Abatejo Gilling tuj post la morto (ĉ.660) de sia frato Cynefrith, kiu estis la dua abato de tiu abatejo. Lia kuzo Trumbert estis la unua abato de Hexham, Northumbria.

Ceolfrith pasis kvar jarojn ĉe Gilling. Post epidemio de pesto, Sankta Wilfrid venigis lin al la abatejo de Ripon. Wilfrid ordinis Ceolfrith pastro kaj permesis ke li irus al la monaĥejo de Wearmouth (fondita de Benedikto Biscop) kiel abato. En 682 li iĝis abato de la nova ligata monaĥejo ĉe Jarrow. Tie Bede estis juna monaĥo, kaj la du viroj amikiĝis. Kiam pesto afliktis Wearmouth kaj Jarrow, ili kune flegis la malsanulojn, kaj poste refortigis ambaŭ fondaĵojn.

Ceolfrith estis ankaŭ amiko de Benedikto Biscop. Kiam tiu faris sian finan pilgrimadon al Romo, li elektis nur Ceolfrith kiel sia akompananto.

Ceolfrith komissiis tri kopiojn de la vulgata biblio: du por siaj abatejoj, kaj la alia por la papo. Ceolfrith, kiu estis mortanta, demisiis kiel abato (li estis sekvata de Hwaetberht), kaj velis al Francio kun la tria kopio. Li mortis en Langres, Haute-Marne. Ne certas ĉu la tria kopio iam atingis la papon, sed ĝi estas la Codex Amiatinus - la plej antikva kopio de la tuta Vulgato - kiu eniris la posedon de monaĥejo en Florenco.

* Kategorio Ceolfrith en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 284895
* GND: 119541513
* LCCN: nr94013537
* VIAF: 84482870
* ISNI: 0000 0000 4804 4353
* SUDOC: 133872858
* BNF: 12309320k
* NLA: 61539434
* NKC: kup19980000014420
 |
Ĝenerala vido de Betanzos.
**Betanzos** estas urbo kaj municipo de la provinco Korunjo (Galegio, Hispanio), ĉefurbo de la samnoma regiono. La municipo havas areon de nur 24,19 km², unu el la plej malgrandaj municipoj de la provinco.

La teritorio dividiĝas en sep paroĥojn: Betanzos, Brabío, Piadela, Pontellas, Requián, San Pedro das Viñas kaj Tiobre. Ĝi limas norde kun la Rio de Betanzos kaj la municipo Bergondo, oriente kun Paderne kaj Coirós, sude kun Oza-Cesuras kaj okcidente kun Abegondo. Tri riveroj trairas la municipon: Mandeo, Mendo kaj Mero.

Ekonomio
--------

La ekonomio de Betanzos ĉefe baziĝas sur servoj. Betanzos estas administra kaj jura centro de la regiono kiu portas ĝian nomon, ĝia kreskado baziĝas sur la komerco, banko, kulturo kaj turismo.

Ekde industria vidpunkto, la urbo iĝis, pro ties strategia situo, loĝistika centro de kelkaj el la plej grandaj entreprenoj pri transportado, nutrado, ktp.

Monumentoj
----------

Preĝejo Sankta Francisko (14-a jarcento).
Betanzos estas konsiderata kiel la ĉefurbo de la galega gotiko, ĝi posedas unu el la plej bone konservataj historiaj urbopartoj de Galegio. En ĝi troviĝas palacetoj, preĝejoj, muzeoj, vinkeloj, ktp.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Retpaĝo de la Urbodomo de Betanzos
* Oficiala kronikisto de Betanzos
* Retpaĝo pri novaĵoj de Betanzos Arkivigite je 2011-12-23 per la retarkivo Wayback Machine
* Dosierujo da retpaĝoj de Betanzos Arkivigite je 2012-06-18 per la retarkivo Wayback Machine

* Betanzos en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Betanzos en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 309821
* GND: 4508641-2
* LCCN: n88201835
* VIAF: 132067176
 |
**Johann STRAUß III** [**jo**han ŝtr**aŭs**] (aŭ *Johann Eduard STRAUß*, naskiĝis la 16-an de februaro 1866, mortis la 9-an de januaro 1939) estis aŭstra komponisto kaj dirigento, la filo de Eduard Strauß, kaj la nevo de Josef Strauß kaj Johann Strauß II.

Dumvive li verkis kelkajn dancajn komponaĵojn laŭ la stilo de sia parencoj, sed li neniam atingis la saman popularecon aŭ famecon kiel ili. Precipe li konatas hodiaŭ kiel dirigento. Unu el liaj plej famaj verkoj estas la *Krönungs-Walzer* (Koronado-Valso).

Ankaŭ Strauß komponis triaktan opereton Katze und Maus (Kato kaj muso), sed ĝi estis ricevita senlaŭde de la publiko, kaj kritikistoj kuraĝigis la komponiston reaperi sub pseŭdonimo, por ke li ne malheligu la faman nomon de la familio Strauß.

Strauß aktive registris la verkaron de liaj onkloj; gramofondiskoj tiam estis nova teĥnologio. Li mortis en Berlino en 1939 kiam li estis 72-jaraĝa.

* Kategorio Johann Strauß III en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 395175
* GND: 117312096
* LCCN: no98090641
* VIAF: 27261561
* ISNI: 0000 0000 5516 7773
* SUDOC: 080733778
* BNF: 139912839
* MBA: 67f113aa-4c2a-4ec2-85cc-96c60fa9dceb
* NKC: jx20070329007
 |
Reptiliejo konstruita en 1875.
La **Bestoĝardeno de Cincinnati**, laŭ oficiala nomo en angla *Cincinnati Zoo and Botanical Garden* estas unu el plej malnovaj bestoĝardenoj en Usono, kiu situantas en Cincinnati, Ohio. Ĝi malfermiĝis en 1875, ĝuste 14 monatojn post la Filadelfia Bestoĝardeno kiu malfermiĝis la 1an de julio 1874. La Reptiliejo estas la plej malnova bestoĝardena konstruaĵo en Usono, date el 1875.

La Bestoĝardeno de Cincinnati situantas en la kvartalo de Cincinnati nome Avondale. Ĝi estis fondita en tereno de 26.5 ha en la mezo de la urbo, kaj ekde tiam ĝi akiris kelkajn el ĉirkaŭajn terenojn kaj kelkajn rezervejojn en la ekstera ĉeurbo de Cincinnati. La Bestoĝardeno kondukas bredoprogramojn, kaj estis la unua kiu sukcese bredis Kaliforniajn marleonojn. La Bestoĝardeno de Cincinnati havas aliajn bredoprogramojn kiaj tiujn de gepardoj, la Sumatra rinocero, la Malaka tigro, la Okcidenta gorilo, Perodiktikoj, kaj la Masaja ĝirafo. La Bestoĝardeno de Cincinnati estis hejmo de Martha, nome la lasta vivinta Migrokolombo, kiu mortiĝis en 1914. Ĝi estis hejmo ankaŭ de la lasta vivinta Karolina konuro en 1918. Vizitantoj povas viziti la Zoon kaj Botanikan Ĝardenon ĉiutage de 10:00 a.m. ĝis 5:00 p.m.

La Bestoĝardeno de Cincinnati estas membro de la *Association of Zoos and Aquariums* (AZA), kaj membro de la Monda Asocio de Bestoĝardenoj kaj Akvarioj (WAZA).

Referencoj
----------

1. 1 2  *History, Mission and Vision.* Retpaĝaro de zoo, alirita la 24-an de Majo 2021.
2. ↑   Cincinnati Zoo & Botanical Garden. Arkivita el la originalo je 2022-06-16. Alirita 2022-06-16.

* Bestoĝardeno de Cincinnati en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Bestoĝardeno de Cincinnati en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 417044
* LCCN: n98103160
* VIAF: 139736965
* ISNI: 0000 0000 9486 2488
 |
Memortabulo ĉe la Evangelia paroĥestrejo en Buttstädt
**Johann Samuel SCHRÖTER** (naskiĝinta la 25-an de februaro 1735 en Rastenberg, mortinta la 24-an de marto 1808 en Buttstädt) estis germana teologo kaj natursciencisto.

Vivo
----

Lia unua instruisto estis la patro estanta lernejestro. Poste Schröter studis teologion en Jena. Krome li ĉiam okupiĝis diligente pri natursciencoj kiuj lin estis interesintaj jam ekde la junulaj jaroj. Post la studofino li iĝis estro de la lernejo en Dornburg (Saale) en 1756. En 1763 li iĝis paroĥestro en Blankenhain-Thangelstedt, baldaŭ poste konventa predikisto en Vajmaro. Tie li ankaŭ prizorgis la kolektitaĵojn de natursciencaĵoj. Mortanta li estis superintendanto kaj unua predikisto de Buttstädt.

Kiel natursciencisto
--------------------

Inter la branĉoj de natursciencoj Schröter preferis ĉefe konkologion, mineralogion kaj paleontologio. Li ege meritis en ĉiuj tiuj sciencoj haviginte al ili multajn novajn ideojn. Li ekzemple akuratege priskribis diversajn specojn de konkoj kaj propagandis okupiĝon pri fosiliiĝo kio tiutempe ankoraŭ ne tro atentitis.

Verkoj (elekto)
---------------

* Lithologisches Real- und Verballexikon, Berlin 1772
* Journal für Liebhaber des Steinreichs und der Conchyliologie, 6 vol. Weimar 1774–80
* Vollständige Einleitung in die Kenntniß und Geschichte der Steine und Versteinerungen, Altenburg 1774–84
* Abhandlungen über verschiedene Gegenstände der Naturgeschichte, 2 partoj, Halle 1776–77
* Einleitung in die Conchylienkenntniß nach Linné, 3 vol. 1783–86
* Neue Literatur und Beiträge zur Kenntniß der Naturgeschichte, vorzüglich der Conchylien und Fossilien, 4 vol. Leipzig 1784–87
* Generalregister zu Martinis Conchyliencabinet

Fonto
-----

"Schröter, Johann Samuel" fare de Wilhelm Heß, en: *Allgemeine Deutsche Biographie*, herausgegeben von der Historischen Kommission bei der Bayerischen Akademie der Wissenschaften, Band 32 (1891), p. 569–570, kio legeblas tie ĉi interrete.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 595278
* GND: 117098108
* LCCN: n87145750
* VIAF: 67234100
* ISNI: 0000 0000 6319 8369
* LIBRIS: 309047
* SUDOC: 152836292
* BIBSYS: 90235593
* NKC: mzk2009511093
 |
**Johann Philipp Bach** (n. 1752 en Meiningen; m. 1846 Meiningen) estis germana muzikisto kaj pentristo el la familio Bach.

Li estis la filo de la kortega orgenisto kaj kortega pentristo de Saksio-Meiningen, Gottlieb Friedrich Bach. Kiel junulo li konatiĝis en Erlangen kun pentristo Konrad Geiger (1751−1808), post ties frua morto li tamen pli kaj pli trovis sian propran pentrostilon. En 1790 li heredis la postenojn de sia patro kiel kortega pentristo, kortega orgenisto kaj kortega klavicenisto. En la jaroj 1794–1796 li restadis pokaze por pluraj monatoj en Londono pro studaj celoj.

Johann Philipp Bach kreis sukcede de Thomas Gainsborough kaj Joshua Reynolds pli ol 100 kompreniĝemajn portretojn (pentraĵojn kaj paŝtelaĵojn) pri burĝoj kaj kortegaj dungitoj el Meiningen, kiujn samtempuloj komparis kun verkoj de Johann Heinrich Wilhelm Tischbein. Li ankaŭ portretis en Hamburgo la parencan komponiston Carl Philipp Emanuel Bach

Kolekto da bildoj de Bach troviĝas en Kastelo Elisabethenburg en Meiningen. Pluaj verkoj videblas en la artkolekto de Nordrejn-Vestfalio en Duseldorfo kaj en la pinakoteko je Munkeno.

Vidu ankaŭ
----------

* Familio Bach

Fontoj
------

* Diccionario Enciclopédico de la Música *Música Maestro*, Editorial Rombo, 1996, ISBN 8482579323

* Kategorio Johann Philipp Bach en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 316166
* GND: 132166380
* VIAF: 67619999
* ISNI: 0000 0000 6688 5850
* ULAN: 500027637
* RKD: 3340
 |
**Centro svisa de dokumentado pri esplorado de faŭno (CSDF)** estas projekto de federala oficejo pri medio, Berno, kaj la universitato de Zuriĥo. La nomo estas traduko de franca nomo.

Nomoj
-----

* La nomo en germana lingvo estas *Schweizerische Dokumentationsstelle für Wildbiologie (SDW)*
* La nomo en franca lingvo estas *Centre Suisse de documentation sur la recherche de la faune (CSDF).*
* La nomo en angla lingvo estas *Swiss Wildlife information service* (SWIS).

Gazetoj en germana kaj franca lingvo
------------------------------------

La projekto eldonas 6 gazetojn en reto en la jaro en germana lingvo kaj franca lingvo kun germana nomo CH-WILDINFO aŭ en franca nomo CH-FAUNE-INFO. Oni eldonas ankaŭ presajn eldonojn de gazetoj.

Serio de artikoloj pri natura biologio
--------------------------------------

Ekde 1978 oni eldonas kvaronjare la serion pri scienca esplorado.

Literatura servo pri esplorado "SWIS"
-------------------------------------

La servo estas ekde 30 jaroj por la scienco kaj esplorado en faŭna scienco.

Vidu ankaŭ
----------

* Faŭno (biologio)
* Faŭno (mitologio)

Eksteraj ligiloj
----------------

* oficiala paĝo germane, france, itale, angle kaj retaj gazetoj
Loko de Karaikal sudoriente de Barato super Srilanko
**Karaikal** (*kāraikkāl* ankaŭ **Karikal** aŭ **Karaikkal**) estas grava havenurbo de la orienta marbordo de Barato kaj municipo en la distrikto Karaikal de la Unia Teritorio Pondiĉero, Barato. Oni proponis diversajn klarigojn por la vorto 'Karaikal'. La imperia gazeto *Gazetteer* donis la signifon de 'fiŝa pasejo'. Laŭ Julien Vinson la urbo estis konata kiel Karaigiri en Sanskrito. Tamen, la nomo Karaikal estas sendube kombino de du vortoj nome 'Karai' kaj 'Kal'. Ambaŭ vortoj 'Karai' kaj 'Kal' havas kelkajn signifojn, el kiuj plej akcepteblaj estas 'brikego' kaj 'kanalo' respektive. De tie oni sugestis, ke la nomo povus aludi al kanalo konstruita el brikegoj. Tamen estas neniu rsto de tio nune.

Referencoj
----------

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Karaikal en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 471453
* GND: 4680025-6
* LCCN: n82252419
* VIAF: 125520769
* BNF: 119455050
 |
**Karabanĉelo**, hispane *Carabanchel* [karabanĉEl], estas la nomo de unu el la 21 distriktoj kiuj konsistigas la municipon Madrido, ĉefurbo de la Provinco Madrido kaj la Madrida Regiono, (Hispanio). Ĝi troviĝas inter la Aŭtoŝoseo M-30 kaj la Aŭtoŝoseo M-40, tre proksime de la urbocentro, per publika transporto inter 15 kaj 20 minutoj. 

Karabanĉelo havas 250.000 loĝantojn, kaj estas unu el la plej loĝataj distriktoj (nune la dua nur superigita de Latino kaj kun pleja loĝdenso de Madrido. Ĉi tie ekzistas granda kultura diverseco, en Karabanĉelo eblas renkontiĝi kun ĉiuj naciecoj, en la distriktoj estas 23,1 % de eksterlandanoj, la dua laŭ procento kaj la unua laŭ kvanto (58.818 personoj) en Madrido.

Ĝis 1948, ekzistis Malsupra Karabanĉelo kaj Supra Karabanĉelo kiel du sendependaj municipoj. En tiu jaro ili estis aneksitaj kontraŭvole al la municipo Madrido sub la nomo Karabanchelo, perdante sian aŭtonomecon. Malgraŭ tio la loĝantoj konsideras sin *karabanĉelanoj* kiel antaŭe.

En 1971 la distrikto Karabanĉelo pro la restrukturado de la distriktoj de Madrido dividiĝis en tri: Usero, Karabanĉelo kaj Latino.

Karabanĉelo perdis teritoriojn kiel parto de Usero kaj Aluĉo.

**Karabanĉelo** havas la jenajn kvartalojn: Komiljo, Opanjelo, Sankta Isidro, Gaja Vido, Bela Pordo, Bonavido, Abrantes.

Vidu ankaŭ
----------

* Carabanchel (metroo de Madrido)
Kruda propoliso
Propoliso en abelujo
**Propoliso** (abelvakso) estas rezinhava substanco, kiu protektas la arbajn kaj arbustajn burĝonojn de la media influo kaj de sekiĝo. La abeloj kolektas propolison kaj uzas ĝin kvazaŭ cementon, per kies helpo ili fermas truojn kaj fendojn en la abelujo. Ili uzas propolison ankaŭ por desinfekti la vaksĉelojn, en kiujn estas kolekta mielo, poleno, kaj en kiujn la abelreĝino metas ovojn. La abeloj uzas ĝin ankaŭ por enbalzamigo de malamikoj, mortigitajn interne de la abelujo kaj kies forigo estas neebla pro ĝia grandeco, ekzemple limako k.a.
La enhavo de **propoliso**, same kiel tiu de florpoleno, estas ekstreme malsimpla. Propoliso enhavas ĉirkaŭ 30% da diversspecaj vaksoj, 55% da rezinoj kaj balzamoj, 10% da eteraj oleoj kaj 5% da polenoj. Krome ĝi entenas en malgrandaj kvantoj tutan aron de ne kutimaj substancoj, kaj oni plu konstante malkovras en ĝi novajn konsistaĵojn. 
Jam Hipokrato (460-377 a. K.) preskribis propolison por kuraco de internaj kaj eksteraj ulceroj. Hodiaŭ oni uzas propolison en apiterapio, ĉefe en la rusa kaj orienteŭropa medicino.

Vidu ankaŭ
----------

* Propoliso en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Propoliso en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Abelisto
* Fenetila kafeato
* Metila kafeato
* Medo
* Polenado
* Reĝa ĵeleo
**Johann Friedrich Christoph ERNESTI** (naskiĝinta en la 23-a de februaro 1705 en Bad Tennstedt, mortinta en la 24-a de februaro 1758 en Arnstadt) estis germana teologo.

Vivo
----

La superintendanto de Arnstadt estis la frato de la fama Johann August Ernesti. Post antaŭtrejnado ĉe la Gimnazio de Gotha li dediĉis sin al studoj de teologio en Wittenberg kaj Leipzig. 

En 1730 li iĝis ĉefbibliotekisto de la biblioteko de princo Wilhelm von Schwarzburg. Poste li administris la paroĥon de Alkersleben kaj estis 9 jarojn inspektoro en Gehren. Li iĝis en la 1744-a jaro arkidiakono kaj en 1747 superintendanto. Parlele li docentis ĉe la gimnazio en Arnstadt pri religiaj sciencoj. Dum multaj jaroj li okupiĝis pri diversaj versioj de la hebrea teksto de la Malnova testamento. Krome li predikadis kaj skribis fakartikolojn pri tekstoj bibliaj.

Verkoj (elekto )
----------------

* *Gründliche Vorbereitung, die Bücher N.T. nützlich zu lesen, aus dem Französischen des Lenfant übersetzt*, 1730
* *Epistola de lectionibus variantibus codicis Hebraei*, 1731

Eksteraj ligiloj
----------------

Biografio ĉe *ADB*.
**Karaikudi,** ankaŭ **Karaikkudi,** (tamile காரைக்குடி) estas urbego en distrikto Sivaganga, en subŝtato Tamilnado, en sudorienta Barato. Ĝi estis deklarita heredaĵurbo. La loknomo derivas sian nomon de dorna planto. 

Ĉefvojo en Karaikudi

Geografio
---------

Karaikudi situas sur ebenaĵo en averaĝa alteco de 82 metrojn. Pudukkottai troviĝas 17, Tiruĉirapali 69, Tanĝavur 73, Maduraj 79, Dindigul 85, Koimbatore 212, subŝtata ĉefurbo Ĉenajo 352, Mumbajo 1160, Kolkato 1710, tutlanda ĉefurbo Delhio 2051 kilometrojn (aere). 

Stacidomo

Demografio
----------

En 2011 Karaikudi havis 106 714 da loĝantoj. La meza legopovo estas 81.48%.

Historio
--------

Karaikudi estis establita en la 19-a jarcento. Mahatma Gandhi faris du paroladojn en la urbo en 1927. La municipo estis fondita en 1928, en pli altaj statusoj en 1973, 1988 kaj 2013.

Ekonomio
--------

Karaikudi estas evolua urbo precipe industrie. Gravas ankaŭ la hejmindustrio, la virinoj teksas korbojn el palmfolioj, la viroj produktas kahelajn mozaikojn.

Religio kaj lingvoj
-------------------

La ĉefa religio en Karaikudi estas hinduismo. La tamila estas la oficiala lingvo.

Eduko
-----

En Karaikudi universitato kaj kolegio funkcias.

Trafiko
-------

Karaikudi estas bone ligita voje kaj fervoje al la proksimaj areoj. La plej proksimaj flughavenoj funkcias en Tiruĉirapali kaj Maduraj.

Klimato
-------

Karaikudi havas savanoklimaton laŭ klimata klasifiko de Köppen kun musonoj. Jare pluvas averaĝe 920 mm. En ĉiuj monatoj pluvas, tamen en la dua jarparto pli ofte. La temperaturo varias inter 24-34 °C.

Palaco

Vidindaĵoj
----------

* temploj, moskeoj, kirkoj
* palaco

Fontoj
------

* WikiTrans


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Barato |

* UniversitatoUniversitato
* UniversitatoUniversitato
**Hukwe Ubi ZAWOSE** (naskiĝis en 1938 aŭ 1940 en Dodomao kaj mortis la 30-an de decembro 2003 en Bagamoyo) estis eminenta tanzania muzikisto kaj kantisto, apartenanta al la gogoj. Zawose ludis la ilimba, grandan lamelofonon similan al la mbira, same kiel plurajn aliajn tradiciajn instrumentojn.

Li estis konata nacie kaj internacie post kiam Julius Nyerere, la prezidento de Tanzanio, invitis lin vivi kaj labori en Daresalamo. Krome, li ankaŭ kunlaboris kun brita muzikisto Peter Gabriel kaj registris du muzikalbumojn sur la etiketo *Gabriel's Real World Records*. Lia lasta albumo, «Assembly», estis kunlabora klopodo kun produktanto kaj gitaristo Michael Brook. Ĉe la 2005 *Tanzania Music Awards*, li ricevis la Premio Halo de Famo.

La familio de Hukwe Ubi Zawose aperas en la dokumenta filmo de 2009 «Throw Down Your Heart», kiu sekvas usonan banĝludanton Béla Fleck dum vojaĝo tra Afriko.

Referencoj
----------

1. 1 2  Obituary: Hukwe Zawose | Global | The Guardian. Alirita: 24 majo 2020
2. 1 2   Hukwe Zawose: Afropop Artist - Tanzania, East Africa (angle) (HTML). Arkivita el la originalo je 24 aprilo 2020. Alirita 24 majo 2020.
3. ↑   Tanzania Music Awards : 2005 Winners (angle) (HTML). Arkivita el la originalo je 6 aprilo 2017. Alirita 24 majo 2020.
4. ↑  Throw Down Your Heart (2008) - IMDb. Alirita: 24 majo 2020

Eksteraj ligiloj
----------------

* Bela Fleck: Throw Down Your Heart - Trailer. Alirita: 24 majo 2020

  


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 692486
* GND: 135040140
* LCCN: nr92008629
* VIAF: 113774388
* ISNI: 0000 0000 8411 0098
* SUDOC: 124607764
* BNF: 13966567g
* MBA: e773ed6a-93e7-45ef-b12a-5881c9a82eb5
 |
**Charlotte Coelestine KRACKOW** (naskiĝinta la 21-an de februaro 1825 en Vajmaro, mortinta la 13-an de julio 1915 samloke) estis biografino de la kortego de Vajmaro, Germanujo. Ŝi estis la nevino de Franz Kirms kaj la lasta enloĝantino de la Kirms-Krackow-domo en Vajmaro.

Otto Rasch: Charlotte Krackow
Loĝdomo de Charlotte Krackow

Vivo
----

Ŝi mortis en 1915 en la aĝo de 90 jaroj. Estante la lasta loĝanto de la Kirms-Krackow-domo ŝi konservis ankaŭ la buŝajn tradiciojn de familio sia kiuj reiris ĝis la regado de dukino Anna Amalia kaj tiel ĝis la tempo de Goeto. Ĉar ŝi ne ordonis iujn ŝanĝojn ĉe al heredita domo nek tuŝis la meblaron el la unua triono de la 19-a jarcento la bidermajra karaktero doma ja restis. Post multaj jaroj ŝi transdonis la domon al la urbo Vajmaro kaj ebligis la perspektivon de instalo de muzeo. Tio realiĝis en 1917 sub la estrado de Eduard Scheidemantel. Ĵus antaŭ ŝia morto la loka pentristo Otto Rasch portretis ŝin olee. Ĝi troviĝas ene en la Kirms-Krackow-domo.

Eduard Scheidemantel estis la unua kiu eldonis rememorojn ŝiajn. Sur la Historia tombejo vajmara estas steleo funebra por ŝi.

Eksteraj ligiloj
----------------

* *Stadtmuseum gibt Krackow-Erinnerungen heraus.* Radiolotte.de, 12.12.2018
* Eltiraĵo el verkaro ŝia, pri la dukino Anna Amalia
* Detlef Jena: "Marginalien zur Geschichte: Über das Leben im Kirms-Krackow-Haus zu Weimar", TLZ, 12.4.2018
* Foto de ŝi

Notoj
-----

1. ↑
2. ↑  Gertrud Ranft: *Das Kirms-Krackow-Haus in Weimar*, Nationale Forschungs- und Gedenkstätten dar Klassischen Deutschen Literatur in Weimar, Weimar, eldono kvina, Weimar 1978, p. 6-7
3. ↑
4. ↑  Ranft 1978, p. 7 kaj 35
5. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 723845
* GND: 1030252173
* VIAF: 5927022
* ISNI: 0000 0003 9729 5038
 |