recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
| Skorzonero |
| --- |
| Skorzoneroj |
| **Biologia klasado** |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| *Regno*: | Plantoj *Plantae* |
| *Divizio*: | Angiospermoj *Magnoliophyta* |
| *Klaso*: | Dukotiledonoj *Magnoliopsida* |
| *Ordo*: | Asteraloj *Asterales* |
| *Familio*: | Asteracoj *Asteraceae* |
| **Genro**: | **Skorzonero** *Scorzonera* |

 |

**Skorzonero** estas legomo, kiu antaŭ la Dua Mondmilito relative multe estis manĝata en Eŭropo, sed poste malpopulariĝis, eble pro ĝia laborpostuleco. Dum la senŝeligado de la longaj, malhelaj radikoj liberiĝas glueca plantolakto. Pro tio la legomo ricevis la kromnomon *kuiristina ĉagreno*.

Alia kromnomo estas *vintro-asparago* (aŭ *povrul-asparago*): la gusto de la legomo iomete similas al tiu de asparago. Skorzonero estas tipa vintra legomo, kun la plej granda alportado en februaro.

Post la senŝeligado oni tranĉas la skorzonerojn en pecetojn kaj kuiras ilin kun iom da vinagro por eviti senkoloriĝon. Oni povas eviti la gluecan plantolakton per la portado de kuirejaj gantoj. Ankaŭ oni povas pli facile senŝeligi la skorzonerojn post kuirado.

Nutra valoro
------------

La nutra valoro de 100 g da freŝaj skorzoneroj estas:

|  |  |
| --- | --- |
| Energia valoro | 69 kkal / 289 kĴ |
| Karbonhidrato | 12,5 g |
| Proteino | 1,5 g |
| Graso | 0,5 g |
| Vitamino C | 5 mg |
| Vitamino B1 | 0,05 mg |
| Vitamino B2 | 0,02 mg |
| Kalio | 400 mg |
| Kalcio | 60 mg |
| Fero | 1,5 mg |

* Kategorio Skorzonero en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Skorzonero en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
La Nornoj difinas per sia teksado la destinojn de homoj.
**Sorto** rilatas al destinitaj sinsekvoj de okazoj. Sorto estigas antaŭfiksitan estontecon individuan aŭ ĝeneralan. Tiu ĉi koncepto baziĝas en la kredo ke ekzistas ordo natura en la universo. 
Unuaflanke sorto estas vidata kiel personigita potenco alta, kiu sen homa kunago influas grave la vivon individuan (ekz. "Sorto ofte alsendas, kion oni ne atendas."). Aliaflanke sorto estas komprenata kiel neinfluebla aldonito al homo aŭ grupo, do esprimo nepersona potenco(j) - ekzemple: "Sian sorton neniu evitos." Ankaŭ ekzistas la ideo, ke homo povas ŝanĝi sian sorton, do ĉiu estas kunligita kun la sorto de la alia ("Ĉiu kreas sian forton, ĉiu forĝas sian sorton.").

La sinteno kontraŭ la sorto povas esti

* kompleta kapitulaco (fatalismo)
* la kredo je ebleco subigi ĝin
* la neado sorton per la libera volo.

El la kredo je antaŭfiksita sorto estiĝis la koncepto per aŭgurado diveni la estontecon.

Epikurismo, unu el la ĉefaj skoloj de greka filozofio, instruas, ke sorto ne estas la produkto de malbona aŭ bona volo de dioj, sed estas produkto hazarda. Aldone, ĉar la animo ne estas senmorta, oni ne zorgu pri ia sorto post la morto, pri ia puno de la dioj. 

En la kristanismo staras anstataŭ la sorto la ideo de dia providenco (predestino). 

Laŭ Hinduismo estas la sorto en ĉi tiu vivo la rezulto de pasintaj faroj. La estonta feliĉo dependas de la nunaj faroj (la doktrino de karmo).

Vidu ankaŭ
----------

* Libera volo
* Destino
* Determinismo
* Fatalo
* Hazardo
* La Fabela Destino de Amélie Poulain (filmo)
* Lola kuras (filmo okupiĝanta pri hazardo kaj sorto)
* La Rado de Fortuno
* Tikeo

Proverbo
--------

Ekzistas pluraj proverboj pri sorto en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof, inter ili:

* |  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** *Al mono kaj forto humiliĝas la sorto.* **"** |

 |
* |  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** *Kiun favoras la sorto, por tiu eĉ koko estas ovoporta.* **"** |

 |
* |  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** *Sorto donas favoron, sorto donas doloron.* **"** |

 |

Referencoj
----------

1. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2011-12-25. Alirita 2008-08-26.

* Kategorio Sorto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Sorto en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)
Sorĉistina ringo en la herbaro
**Sorĉistina ringo** (aŭ feina ringo) estas natura fenomeno, aperanta dum kresko de kelkaj fungoj. La micelio de la fungoj kreskas radi-direkte, poste elkreskas la fungokorpoj je sama distanco, ringoforme de la elira punkto. La sorĉistinan ringon signas ne ĉiam fungoj, sed povas ĝin indiki la diferenca kresko aŭ stato de la grundosupra plantaro. Ĝi plej ofte aperas en arbaroj, pli malofte sur kampoj. Ĝia grando povas superi la 10 metrojn.

Origino de la nomo
------------------

La nomo sorĉistina (feina) ringo venas el tiu mezepoka superstiĉo, ke la sorĉistonoj (aŭ feinoj, koboldoj, elfoj) nokte dancis kaj ĉirkaŭ ili ekaperis la fungoj.

Fungoj formantaj sorĉistinan ringon
-----------------------------------

* *Muŝoamanito* (Amanita muscaria)
* *Calocybe gambosa*
* *Clitocybe dealbata*
* *Clitocybe geotropa*
* *Clitocybe nebularis*
* *Clitocybe rivulosa*
* *Chlorophyllum molybdites*
* *Chlorophyllum rhacodes*
* *Entoloma sinuatum*
* *Gomphus clavatus*
* *Leucopaxillus giganteus*
* *Marasmius oreades*
* *Sarcodon imbricatus*
* *Tricholoma pardinum*
* *Likoperdo* (Calvatia gigantea)
* *Granda sunombrelfungo* (Macrolepiota procera aŭ Lepiota procera)

Vidu ankaŭ
----------

* feina rondo
Loko de Soto de Viñuelas en la regiono kaj municipa teritorio de Madrido.
Vido de Soto de Viñuelas ekde la limo inter Madrido kaj Tres Cantos.
La kampigita anzinaro de la deklivmontoj.
**Soto de Viñuelas**, konata ankaŭ kiel **Monto Viñuelas** [binjuElas], estas kampigita anzinaro situanta norde de la urbo Madrido, Hispanio, sude de Tres Cantos kaj San Agustín del Guadalix, oriente de Monto El Pardo kaj okcidente de San Sebastián de los Reyes, ĉiu ili municipoj kaj lokoj de Madrida Regiono (Hispanio).

Temas pri bieno de ĉirkaŭ 3.000 hektaroj, kiu enhavas gravajn ekologiajn, pejzaĝajn kaj artajn valorojn. Ĝi apartenas al la municipa teritorio de Madrido, sed enhavas ankaŭ malgrandajn nordajn etendojn, kiuj korespondas al Tres Cantos —en unu el ili estas samnoma domaro—. aliaj proksimaj dmoaroj estas Ciudalcampo kaj Fuente del Fresno, situaj en ties okcidenta limo.

Estas integritao ekde 1985 en la Regiona Parko de la Alta Baseno de Manzanaro, nome la natura protektita loko plej etenda de la regiono, kie ĝi estis katalogita kiel Zono B, leĝa konsidero kiu permesas la agrikulturan (kej bestobredan) uzadon de la tereno. Ĝi ricevis ankaŭ la deklaron de *Zona Especial de Protección para Aves* (, speciala zono de birdoprotektado, ZEPA).
Armed men on small ships, fighting each other.Marbatalo de Dan-no-ura en 1185.
Kopio de japana galiono de 1613 nome *San Juan Bautista*, en Iŝinomaki, Japanio.
La **Imperijapana Ŝiparmeo** (malnovkaraktre: japane 大日本帝國海軍 kaj novkaraktre: 大日本帝国海軍 *Pri tiu ĉi sono Dai-Nippon Teikoku Kaigun* "Ŝiparo de la Granda Japana Imperio", aŭ 日本海軍 *Nippon Kaigun*, "Japana Ŝiparo") estis la ŝiparo de la Imperio de Japanio el 1868 al 1945, kiam ĝi estis dissolvita dum la Okupacio de Japanio post la Kapitulaco de Japanio fine de la Dua Mondmilito. La Japana Memdefenda Marforto (JMDMF) estis formita post la dissolvo de la IJŜ.

La Imperijapana Ŝiparmeo estis la tria plej granda ŝiparmeo en la mondo ĉirkaŭ 1920, malantaŭ la brita Reĝa mararmeo kaj la Usona Mararmeo (USN). Ĝi estis helpita de la Imperijapana Ŝiparmea Aerservo por aviadilaj operacoj el la ŝiparo. Ĝi estis la ĉefa rivalo de la Aliancanoj en la Pacifika Fronto de la Dua Mondmilito.

La originoj de la Imperijapana Ŝiparmeo estis el frua interagado kun landoj de Azio, el frua mezepoka periodo kaj atingis pinton de aktiveco dum la 16a kaj 17a jarcentoj en la erao de kultura interŝanĝo kun eŭropaj potencoj dum la Epoko de Malkovroj. Post du jarcentoj de stagnado dum la epoko de apartiga politigo sub la *Ŝogunoj* de Edoa periodo, la ŝiparo de Japanio estis kompare malprogresa kiam la lando estis devigita malfermiĝi al komerco pro la usona interveno en 1854. Tio eventuale kondukis al la Mejĝi-reformo. Akompanate de la re-ascendo de la Imperiestro venis periodo de agititaj modernigo kaj industriigo. La ŝiparo havis kelkajn sukcesojn, foje kontraŭ multe pli povaj malamikoj kiel en la ĉin-japana milito kaj la Rus-japana milito, antaŭ esti ege detruita en la Dua Mondmilito.

Notoj
-----

1. ↑  Kongresa Biblioteko, Japan> National Security> Self-Defense Forces> Early Development
2. ↑  Evans, David C; Peattie, Mark R (1997). Kaigun: strategy, tactics, and technology in the Imperial Japanese Navy, 1887–1941. Annapolis, Maryland: Naval Institute Press. ISBN 0-87021-192-7.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Imperijapana Ŝiparmeo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Axis History Factbook — Imperial Japanese Navy (IJN)
* Nobunaga's ironclad navy
* Hiroshi Nishida's IJN site
* Imperial Japanese Navy page
* Imperial Japanese Navy Awards of the Golden Kite in World War 2, a Note
* Imperial Japanese Navy in World War 1, 1914–18 including warship losses Arkivigite je 2019-11-16 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 627549
* GND: 5173757-7
* LCCN: n81013193
* VIAF: 128935715
* ISNI: 0000 0001 0684 7382
* NKC: kn20040526004
 |
**Sotragero** [sotraĤEro] estas loĝloko kaj municipo en la centro de la provinco Burgoso, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la komarko *Alfoz de Burgos*.

Geografio
---------

Mapo de la komarkoj de Burgoso. Alfoz de Burgos, centre kaj malhelverde.
Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 5,490 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 289 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, sed poste rekuperiĝis pro la proksimeco al la provinca ĉefurbo kaj atingis 300 loĝantojn. 

Ĝi distas 8 km de Burgoso, provinca ĉefurbo.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado fine de la 9-a jarcento. 

Sotragero formis parton de la *Alfoz y Jurisdicción de Burgos* en la *partido de Burgos*, unu el dek kvar kiuj formis la komunumon *Intendencia de Burgos* inter 1785 kaj 1833, kiel registrita en la Censo de Floridablanca de 1787. estis reĝlanda jurisdikcio kun vicurbestro.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj) kaj brutobredado (ŝafoj). Lastatempe plej ekgravis kultura kaj rura turismo, ekzemple piedirado tra naturaj lokoj kaj ĉefe funkciado kiel dormurbo. Inter vidindaĵoj menciindas la preĝejo.

Demografia evoluo
-----------------

| 1887 | 1897 | 1900 | 1910 | 1920 | 1930 | 1940 | 1950 | 1960 | 1970 | 1981 | 1991 | 2001 | 2011 | 2021 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 241 | 237 | 253 | 268 | 268 | 272 | 266 | 234 | 237 | 173 | 146 | 122 | 164 | 281 | 289 |

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Burgoso

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 775690
 |
Skemo de la dorika ordo kun hispanlingvaj klarigoj: la du malsupraj ŝtupoj estus la **stereobato** kaj la tria sub la kolonoj estas **stilobato**.
**Stilobato**, el la greka στυλοβάτης ("bazo sur kiu apogas sin la kolonoj"),[1] estas termino kiu utilas por aludi en arkitekturo al la supra ŝtupo (aŭ al supra ebeno) sur kiu staras greka templo; ĝi formas parton de la krepidomo: nome ŝtupareca platformo kiu plialtigas la edificon sur la kvoto de la tereno por elstarigi ĝin. La malsupraj ŝtupoj estas la "stereobato". En kelkaj tekstoj oni uzas la terminon "stereobato" por la tuta platformo.

Laŭ Francisko Azorín **stereobato** estas *Substrukturo; fundamenta platformo sur kiu stariĝas la konstruaĵoj, speciale la antikvaj.*[2] Li indikas etimologion el la greka *stereobatos*, el *stereos + bathos* (solida, masiva bazo).[3] Kaj **stereobato** estas *Bazamento subtenanta kolonaron.*[4] Li indikas etimologion el la greka *stilobates*, el *stilos + basis* (kolona bazo), kaj de tie la latina *stylobata*.[5]

Notoj
-----

1. ↑   Lajo Pérez, Rosina (1990). Léxico de arte. Madrid - España: Akal. p. 74. ISBN 978-84-460-0924-5.
2. ↑  Francisko Azorín, arkitekto, Universala Terminologio de la Arkitekturo (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 190.
3. ↑  Azorín, samloke.
4. ↑  Francisko Azorín, arkitekto, Universala Terminologio de la Arkitekturo (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 190.
5. ↑  Azorín, samloke.
**Sociala ŝtato** estas formo politika, kiu naskiĝis kaj kreskiĝis per la pligrandigo de koncepto pri civitaneco. Aperis la ideo, ke ĉiuj homoj havas neforigeblajn sociajn rajtojn. De ĉi tiu ideo aperis la koncepto de *providenca ŝtato* (angle *Welfare State*). Laŭ ĉi tiu koncepto, ĉiu individuo rajtus, ekde sia naskiĝo, aron da havaĵoj kaj servoj, kaj la Ŝtato devus garantii ĉi tiujn rajtojn rekte aŭ per regulado al socio. Tiuj rajtoj inkluzivus sanon, edukadon, asekuron kontraŭ senlaboreco, garantion al minimuma maljuneca pensio ktp.

Svedio estas, eble, la plej konata ekzemplo de politika agado je Sociala Ŝtato. Tie aperis ekde 1932 la unua pruvo de Sociala Ŝtato, kiam la socialdemokrata partio, kune kun agrikulturista partio, formis estraron bazitan en tiuj principoj. Kiam finiĝis la totalismaj reĝimoj (naziismo kaj faŝismo) en Okcidenta Eŭropo (escepte de Iberio) kaj aperis la eŭropkomunisma skolo post la dua mondmilito, ekis la hegemonio de socialdemokrataj registaroj en norda Eŭropo.

Ne nur providencaj zorgoj karakterizas Socialan Ŝtaton. Vere ĉiuj modernaj ŝtatoj havas ian politikon pri socia zorgo. Ĉefaj karakteroj de Sociala Ŝtato estas politika kaj kultura demokratio kaj egaleco. Totalismaj reĝimoj, kiuj zorgas pri bona estado de siaj civitanoj, ne povas esti rigardataj kiel Socialaj Ŝtatoj, ĉar ne ĉiuj homoj havas la samajn rajtojn.
Por teni la abundan donoj, socialaj ŝtatoj havas grandajn impostojn.
Tamen ili devas zorgi, ke la impostado ne malinstigu entreprenemon.

Post la krizo de 70-aj jaroj kaj la apero de fleksebla akumulo kaj fine, post la fino de komunisma "minaco" en Orienta Eŭropo, la Sociala Ŝtato malvigliĝis. La novliberalaj pensuloj eĉ akuzis ĝin je malhelpo al progresado.

Notoj
-----

Vidu ankaŭ
----------

* Socialema ŝtato
* Sociala sekureco
* Friedrich August von Hayek
* Adam Smith
* John Maynard Keynes
* Vilfredo Pareto
* Alexis de Tocqueville

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kio estas en Francio la "providenca ŝtato?"[*rompita ligilo*]
La plej maldekstra parto de tekokomputila klavaro; la stirklavo havas la etikedon "Ctrl"
**Stirklavo** estas modifklavo sur komputila klavaro. Plej ofte sur ĝi estas skribita "Ctrl", el la anglalingva *control*, sed alilingvaj klavaroj uzas ankaŭ aliajn nomojn kiel "Strg" (*Steuerung*) en Germanujo kaj Aŭstrujo.

Ĝia origina celo estis ebligi enmeti la stirsignojn de ASCII, kiuj havas kodojn sub 32. En Windows kaj grafikaj programoj por Unix-ecaj operaciumoj, ĝi estas kutime uzata por rapide atingi ofte uzatajn funkciojn, ekzemple stirklavo+C por kopii la markitan tekston. Mac OS kaj OS X uzas por tiu celo la komandklavon.

Oftaj notmanieroj por la stirklavo estas:

* stirklavo+M / ctrl+M
* C-m (Emacs)
* ^M (ekzemple en menuoj de OS X)

* Kategorio Stirklavo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomputilaj klavoj |
| --- |
| Senpaŝaj klavoj | 
* Kunigo
 |
| Modifklavoj | 
* Stirklavo
* Ŝaltklavo
* Alt/Option (Apple)
* AltGr
* Command/Meta (Apple/MIT/Sun klavaroj)
* Windows
* X
* Super
* Hyper
* Fn (kompaktaj klavaroj)
 |
| Baskulklavoj | 
* ScrLk
* Num Lock
* Caps Lock
 |
| Navigado | 
* Arrow
* Page Up/Page Down
* Home/End
* Esc
 |
| Redaktado | 
* Return/Enter
* Backspace
* Insert
* Delete
* Tab
* Space bar
 |
| Diversaj | 
* System request/Print screen
* Break/Pause
* Menu
* Numeric keypad
* Function
* Power management (Power, Sleep, Wake)
* Language input
* any key
* Macro key
 |

 |
**Stimme der DDR** (laŭvorte: *Voĉo de GDR*) estis ŝtata radia programo de Germana Demokratia Respubliko destinite (ankaŭ) por germanlingvaj aŭskultantoj eksterlande, precipe por muntantaj laboristoj kaj marveturantoj internacie. Memkompreneble ĝi servu ankaŭ kiel propagandilo ene de la malamikaj kapitalismaj landoj. Ĝi estis, kiel ĉiuj amaskomunikiloj orientgermanaj, ilo de Socialista Unueca Partio de Germanio havante ampleksan parolatan parton en la elsenditaro kaj provizante politikajn informojn, amuzon kaj kulturon. De la lanĉo de la programo en 1949 ĝis 1971 kaj denove ekde 1990 ĝi nomiĝis *Deutschlandsender*.

Historio
--------

Post kiam la ŝtata radio-komiteo decidis en 1971 anstataŭigi la staciojn *Deutschlandsender* kaj *Berliner Welle*, kiuj estis direktitaj al kapitalisma Okcidenta Germanio kaj Okcidenta Berlino, la nova programo ekis la 15-an de novembro 1971. La redakcioj havis sidejojn siajn en la radiodomo ĉe Nalepa-strato.

La unua direktoro de la stacio estis Kurt Goldstein. *Stimme der DDR* dissendis sian programon per longondoj (177 kHz), mezaj ondoj (783 kaj 1359 kHz) kaj FM trans la tuta sovetie okupita parto de Germanlado kaj estis ricevebla ankaŭ en la landlimaj areoj de la libera parto de Germanlando. Precipe per longondoj la programo povis esti ricevata facile dumtage en multaj partoj de Eŭropo.

La 8-an de februaro 1990 okazis rea alinomiĝo je *Deutschlandsender* (DLS) kaj kvar monatojn pli malfrue en junio 1990 la tuto kunfandiĝo kun *Radio DDR 2* kun la intenco formi la kanalon *DS Kultur*. En la 1.1.1994 ĝi fariĝis parto de Deutschlandradio.

Ekde 2011 *Stimme der DDR* estas registrita komerca marko por blogo kun "nostalgia" fokuso pri Orienta Germanio kaj ties socio. La blogo estis en 2018 sur la observolisto por la Alternativa amaskomunikil-premio.

Notoj
-----

1. ↑  "Rundfunk in der Deutschen Demokratischen Republik" Arkivigite je 2018-07-12 per la retarkivo Wayback Machine
2. ↑  "Stimme der DDR jetzt wieder Deutschlandsender"
3. ↑  "Rundfunk-Wende"
4. ↑  "67 Jahre und kein Tag mehr: Der Sender Berlin-Britz"
5. ↑  "Registerauskunft des Deutschen Patent- und Markenamtes (DPMA)"
6. ↑
7. ↑  anonco sur la bloga hejmpaĝo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 822745
* GND: 2074303-8
 |
**Soulce** estis ĝis la 31-a de decmebro komunumo kaj kaj ek de la 1-a de januaro 2013 parto de la komunumo Haute-Sorne en la Distrikto Delemonto en Kantono Ĵuraso, Svislando. Ĝi havis 256 loĝantojn je la 31-a de decembro 2009.

Geografio
---------

Soulce situas inter du ĉenoj de la Ĵurasa Montaro ĉe la borde de la samnoma rivero, kiu alfluas okcidente al Sorne alfluanto de Birs. En nordo la valon limigas la kresto de *Le Mont*, en sudo la kresto de le *Montagne de Moutier* (Monto de Moutier), kie sur alteco de 1165 m s.m. troviĝas la plej alta punkto de la komunumo. La teritorio de la komunumo etendiĝas sura areo de 24,68 km², de kiuj 70% estas kovritaj de arbaro, 28% servas por agrikulturo kaj 2% por setlado.

Iamaj najbaraj komunumoj
------------------------

La komunumo Soulce limis ĝis fino de 2012 en nordo al Courtételle, en nordoriento al Courfaivre, en oriento al Châtillon, en sudoriento al Moutier (BE), en sudo al Perrefitte (BE), en sudokcidento al Souboz (BE), kaj en okcidento al al Undervelier.

Trafiko
-------

Soulce situas komplete flanke de ĉiuj gravaj trafikvojoj. Je tri flankoj la vilaĝo estas ĉirkaŭita de montoj, kaj nur al okcidento estas vojo al Undervelier. Per aŭtobuslinio tra Undervelier al Bassecourt la komunumo estas konektita al la publika transportreto.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Soulce datiĝas el la jaro 1148 kiel *Sulza*.
Dum mezepoko Soluce apartenis al la Paraoĥaro Moutier-Grandval. En la jaro 1468 la episkopo de Bazelo aĉetis la vilaĝon, kiu tiam formis parton de la paroĥo Undervelier. En la jaro 1746 la vilaĝo estis sendependigita de la politika komunumo Undervelier, kaj en 1802 ĝi ankaŭ eklezie sendependiĝis. Post la Franca Revolucio de 1792 dum unu jaro la vilaĝo apartenis al la Raŭraka Respubliko por poste aparteni de 1793 ĝis 1815 al Francio, unue kiel parto de la departemento Mont-Terrible kaj poste de la departemento Haut-Rhin. En la jaro 1815 la Viena Kongreso atribuis la regionon al la svisa Kantono Berno. Ek de la 1-a de januaro 1979 Soulce apartenas al la nove fondita Kantono Ĵuraso.

Kun efiko de la 1-a de januaro 2013 la iamaj komunumoj Bassecourt, Courfaivre, Glovelier, Soulce kaj Undervelier estis kunigitaj al la nova komunumo Haute-Sorne kaj ĉesis do ekzisti kiel aŭtonomaj komunumoj.

Referencoj
----------

1. ↑  Fonto: *François Kohler*: *Soulce* en 'Historia Leksikono de Svislando *(2010-11-19)*

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Soulce en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Soulce Arkivigite je 2006-01-03 per la retarkivo Wayback Machine
* Soulce en la Historia Leksikono de Svislando

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Delemonto |
| --- |
| maldekstraBoécourt • Bourrignon • Châtillon • Corban • Courchapoix • Courrendlin • Courroux • Courtételle • Delemonto • Develier • Ederswiler • Haute-Sorne (Bassecourt • Courfaivre • Glovelier • Soulce • Undervelier) • Mervelier • Mettembert • Movelier • Pleigne • Rebeuvelier • Rossemaison • Saulcy • Soyhières • Val Terbi (Montsevelier • Vermes • Vicques) • Vellerat |  |

 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por aliaj signifoj, bv. rigardi la apartigilan paĝon: Soumaintrain (apartigilo) |

Koordinatoj: 48° 01′ 14″ N 3° 49′ 35″ O﻿ / ﻿48.02056 °N, 3.82639 °O﻿ / 48.02056; 3.82639 (mapo)

**Soumaintrain** estas franca komunumo lokita en la departemento Yonne kaj en la regiono Burgonjo. Ĝi havis 195 loĝantojn laŭ censo plenumita en 2008.

Geografio
---------

Soumaintrain etendiĝas sur 10.61 km², kaj havis 198 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas 19 homoj po kvadrata kilometro. La komunumo situas en Yonne, en la nordokcidenta parto de Burgonjo.

### Industrio

La nomo de la fromaĝo Soumaintrain elvenas el la vilaĝo. Tie oni produktas ankaŭ da Soumaintrain.

Historio
--------

La departemento Yonne estis oficiale kreita la 4-an de marto 1790 dum la franca revolucio.

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la komunumo S-ino Nicole Berlot, kiu do fariĝis la loka urbestro.

Administrado
------------

Soumaintrain apartenas al la kantono de Flogny-la-Chapelle, kies ĉefurbo estas Flogny-la-Chapelle. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Avallon, unu el la tri arondismentoj de la departemento Yonne.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Yonne
* Kantono de Flogny-la-Chapelle
La **socibiologio**, **sociobiologio** aŭ **socia biologio** estas fako de studo de la homaj socioj el la biologia bazo de la sociaj kondutoj de la animaloj (inklude homojn) kiel la kunlaborado, la agreso, la teritorieco, la sociaj sistemoj kaj la elekto de partnero.

Iel oni povas konsideri fako tre rilata al diversaj sciencoj, kiel etologio, sociologio, biologio, antropologio ktp.

La socibiologio aperis kiel klopodo ampleksigi la koncepton de natura selektado de evolucio al la sociaj sistemoj kaj al la socia konduto de la animaloj, inklude homojn. La socibiologoj pensas, ke la denaskaj kondutmodeloj estas modifeblaj, kaj eĉ, povas malaperi en la daŭro de la procezo de natura selektado. Kelkaj sociobiologoj havas sintenojn proksimajn al la socia darvinismo.​

Notoj
-----

1. ↑   Wilson, E. O. (1978). On Human Nature. Harvard. p. x. ISBN 978-0674016385.
2. ↑   Wilson, David Sloan Wilson; Wilson, Edward O. (2007). «Rethinking The Theoretical Foundation of Sociobiology». The Quarterly Review of Biology 82 (4): 327-348. doi:10.1086/522809.

Bibliografio
------------

* Marvin Harris (2004): Teorías sobre la cultura en la era postmoderna, Eld. Crítica, ISBN 9788484325420.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 713667
* GND: 4069490-2
* LCCN: sh85124192
* NDL: 00575496
* NKC: ph125748
 |
**Sodišinci,**, hungare **Bírószék** estas malgranda vilaĝo en Slovenio en provinco Prekmurje, en statistika regiono Pomurske, en Občina Tišina. La historia hungara loknomo estis *"Szodesinc(z)"*. Pro la hungariga politiko oni ekuzis la supran hungarecan nomon.

Municipo Tišina en Slovenio, kie Sodišinci troviĝas
Kapelo de Sodišinci

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 3 km²
* Alto super marnivelo: 200 m
* Koordinatoj: 46° 40′ 19.63″ N 16° 2′ 56.44″ O﻿ / ﻿46.6721194 °N, 16.0490111 °O﻿ / 46.6721194; 16.0490111 (mapo)Koordinatoj: 46° 40′ 19.63″ N 16° 2′ 56.44″ O﻿ / ﻿46.6721194 °N, 16.0490111 °O﻿ / 46.6721194; 16.0490111 (mapo)
* Loĝantaro: 210
* Poŝtkodo: 9251
* Aŭtokodo: MS

Situo
-----

Sodišinci situas sur ebenaĵo, laŭ rojo, laŭ traira flankovojo, laŭ la aŭstra landlimo.

Historio
--------

Dum la hungara regado oni nombris en Bírószék 43 domojn kaj 260 homojn. Ĝis fine de la 1-a mondmilito la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Vas (reĝa departemento), al distrikto de Muraszombat, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio. En 1941 la germana armeo senbatale okupis la komunumon kaj post 10 tagoj transdonis ĝin al Hungario. Ĝis 1945 tio estis parto de Hungario, ekde 1991 de Slovenio.

Vidindaĵo
---------

* kapelo omaĝe al Johano Baptisto de 1901

Fontoj
------

* hungara kaj slovena Vikipedioj
* w.vasidigikonyvtar.hu
* w.ms.sik.si
* w.geopedia.si

* Kategorio Sodišinci en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
dekstra
La **skota ŝafhundo** (angle: *Scotch Collie*) estas raso de skotlanda ŝafhundo, longhara, popularigita en kino kaj televido per la fama rolulo de *Lassie*. (eo:*Lasi*)

Kun sia nemisrekonebla aspekto samtempe ŝike "nobeleca" kaj naive "ridetanta", la skota ŝafhundo estas ŝafhundo milda, kortuŝiĝema, ege fidela, inteligenta, kvieta dum cetere ege ŝatanta elsporti pofoje per impetaj kurludoj, sed rapide reiras al sia mastro, al kiu ĝi dediĉas senliman korinklinon kaj senmankan fidelecon. Al ĝi pli plaĉas kuregi sur neĝo ol sunumi.

Ĝi ne estas timema sed malfidema kontraŭ la fremduloj, sed ĝi tre kapablas simpatiiĝi kun ili kiam ĝi sentas, ke ili estas afablaj kaj malmalicaj, kiel ĝi mem. Ĝi ŝatas, ke oni komprenu ĝin kaj respektu ĝin. Neniam seniluziigu ĝin, ĝi iĝus ege malfeliĉa pro tio; oni estu psikologia kaj komprenema. Ĝin oni eduku kun mildo kaj firmo, sed sen akra ordonemo, kaj ne laŭtigante la voĉon; ĝi malŝategas se oni riproĉas senkiale aŭ maljuste, ĝi postulas klarigojn. Ĝi estas milda kaj pacienca kun la infanoj, kiujn ĝi gardas zorgeme. Ankaŭ la domon ĝi gardas, sed sen agresemo, nur bojante ĝustacele.
Ĝi ĉiam direktas tenerplenan rigardon al sia mastro, al kiu ĝi sindonemas kaj serĉas plezurigi. Ĝi sentas kiam tiu estas malfeliĉa kaj tiam provas tiun konsoli. Ĝi havas paŭteman faceton, kiu donas al ĝia personeco ian ĉarmon, ĝi izoliĝas por paŭti kiam ĝi spertas ĉagrenon kaj ne volas ĝin montri; ĝi esperas esti dorlotita tiam.

dekstra
Tiu raso ekzistas laŭ tri kolorvarioj:

* "trikolora" (precipe rufa, kun iom da nigro, kaj la fama abunda blanka "barbo")
* "nigra" (simila sed kun la dorso kaj flankoj nigraj)
* "sabla" (flavgriza kaj blanka, la plej malofta)

La raso estis finfiksita fine de la 19-a jarcento per iom da mestizigo per la rusaj leporhundoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Kanisedoj

* Kategorio Skota ŝafhundo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Skribonia**, *Skribonja*, *Skribonjo* aŭ *Skribonio* (75 a.K. - 16 p.K.) estis la dua edzino de la Romia imperiestro Aŭgusto Cezaro kaj la patrino de lia nura natura filo, nome Julia la plej aĝa. Ŝi estis bopatrino de la imperiestro Tiberio, pra-avino de la imperiestro Kaligulo kaj la imperiestrino Agripina, bo-avino de la imperiestro Klaŭdio, kaj pra-pra-avino de la imperiestro Nerono.

Ŝi estus edziniĝinta tri fojojn. Laŭ Suetonio, ŝiaj du unuaj edzoj estis ambaŭ iamaj konsuloj. La nomo de la unua estas nekonata, sed oni sugestis ke estis Gnaeus Cornelius Lentulus Marcellinus (konsulo 56 a.K.), pro la ekzisto de skribaĵo kiu referencas al liberigitoj (post 39 a-K.) de Skribonia kaj de ŝia filo Cornelius Marcellinus, kio indikus ke ŝi havis filon el antaŭa geedzeco kiu estis loĝanta kun ŝi post ŝi divorcis el Oktaviano. Tiu filo, nemencita de historiistoj, povus esti mortinta juna. Ŝia dua edzo estis Publius Cornelius Scipio, subtenanto de Pompeo. Ilia filino Cornelia Scipio edziniĝis al la censoro Lucius Aemilius Paullus, kaj ŝia morto en 16 a.K. estis la temo de unu el plej fajnaj elegioj de la poeto Seksto Propercio. Skribonia plvus esti ankaŭ la patrino de Publius Cornelius Scipio, konsulo en 16 a.K..

En 40 a.K. Skribonia estis devigita divorci el sia dua edzo kaj edziniĝi al Oktaviano, kiu estis kelkajn jarojn pli juna. Oktaviano siavice estis divorcita el sia edzino Klodja Pulkra. La tialo ke Oktaviano edziĝu al Skribonia estis cementigi la politikan aliancon kun Seksto Pompeo, kiu estis edziĝinta al nevino de Skribonia (nomita ankaŭ Skribonia). Tiu geedzeco estis mallonga kaj malfeliĉa. Oktaviano akuzis Skribonio-n ĝenadi lin. Li divorcis el ŝi la saman tagon de la nasko de ilia filino, Julia la plej aĝa, lia nura natura filo, probable en Oktobro de 39 a.K. Skribonia neniam reedziniĝis.

Notoj
-----

1. ↑   CIL 6.26033: Libertorum et familiae Scribonae Caes. et Corneli Marcell. f. eius
2. ↑   Scheid, J, Scribonia Caesaris et les Cornelii Lentuli, Bulletin de Correspondence Helléenigue 100: 185-201.
3. ↑   Billows, R. American Journal of Ancient History.
4. ↑   Kasjo Diono 48.34.3

* Kategorio Skribonia en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 612529
 |
La *tergasmolekulo* (2009) en Kolham
La skulptaĵo **Tergasmolekulo** estas pligrandigo de molekulo de la ĉefa elemento (81,9 %) de tergaso CH4 (metano) sur loko nur kelkdek metrojn for de la loko, kie oni en 1959 por la unua fojo trovis tergason, en Kolham (komunumo Slochteren) en la provinco Groningen (Nederlando).

La skulptaĵo estis farita de skulptisto Marc Ruygrok, altas ok metrojn kaj troviĝas sur la meza vojbordero de ŝoseo A7 (E22) kaj konsistas el unu (blua) karbonatomo kaj kvar hidrogenatomoj. La skulptaĵo estas tie metita pro memoro al la kvindekjara jubileo de la unua trovo de teregaso en Slochteren. Ĝi estas donaco al la komunumo Slochteren de la Nederlandse Aardolie Maatschappij (Nederlanda Terolea Kompanio), la Gasunie kaj GasTerra.

Je la 16-a de junio 2009 reĝino Beatriks inaŭguris la skulptaĵon.

Koordinatoj:53° 10′ 21″ N 6° 44′ 43″ O﻿ / ﻿53.172484 °N, 6.745384 °O﻿ / 53.172484; 6.745384 (mapo)Koordinatoj: 53° 10′ 21″ N 6° 44′ 43″ O﻿ / ﻿53.172484 °N, 6.745384 °O﻿ / 53.172484; 6.745384 (mapo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Retejo Groningen Gas 50 Arkivigite je 2021-01-28 per la retarkivo Wayback Machine (nederlande/angle)
* Retejo Gas in beeld (nederlande)
* Retejo Marc Ruygrok Arkivigite je 2017-09-19 per la retarkivo Wayback Machine (nederlande/angle)

* Kategorio Skulptaĵo de tergasmolekulo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Geto**, laŭ Nova PIV, estas urba kvartalo, kie la judoj devis loĝi laŭ ordono de la magistrato. La vorto estas uzata ankaŭ pri aliaj urbopartoj loĝataj de minoritatoj, ekzemple getoj de nigruloj en Usono.

El la Venecia itala dialekto, *Ghetto*, nomo de kvartalo en Venecio, kie devis loĝi la judoj.

El tio oni nomis poste per tiu nomo ĉiujn tiajn kvartalojn, kie la judoj, ĉu volonte, ĉu trudite, kunloĝis.

Finfine, ĉar tiuj kvartaloj estis ofte pro la persekutado kontraŭ judoj, mizeraj kvartaloj, kaj iel enfermitaĵejo de forpuŝitaj homoj, la vorto iĝis moderntempe ofte uzata por signi kvartalojn aŭ iaspecajn lokojn kie homoj ĉu estas iel trudataj loĝi en malprivilegiaj kondiĉoj (ekzemple: la nigrulaj getoj en Usono), ĉu malvolonte ĉu memvole disiĝas de la cetera mondo (ekzemple "nuntempe riĉuloj kreas "getoj"n kie ili vivas kune sub protekto de alarmiloj kaj privataj gardistoj"). En ambaŭ sencoj la vorto uzatas malŝate.

Dua Mondmilito
--------------

Getoj estis establitaj en teritorioj de Ukrainio, Belorusio, Ĉeĥio, Hungario, plejparte tamen sur terenoj, kiuj antaŭlamilito apartenis al Dua Pola Respubliko. Kreitaj i.a. en Bjalistoko, Częstochowa, Kielce, Krakovo, Lublin, Lodzo, Radom, Varsovio, Vilno kaj Lvovo. Ĝenerale en okupata Pollando germanoj fondis de 400 ĝis 600 getoj.

Kelkaj getoj
------------

* Bjalistoka geto
* Kielce-geto
* Krakova geto
* Lodza geto
* Lublina geto
* Varsovia geto

En kulturo
----------

"In the Ghetto" (En la geto, origine titolita "The Vicious Circle", malvirta cirklo) estas kanto verkita de Mac Davis kaj famigita kaj popularigita fare de Elvis Presley, kiu sukcesis per ĝi en 1969. Ĝi ne temas pri judoj, sed pri junulo kiu misedukiĝas en medio al krimado.

Vidu ankaŭ
----------

* Bantustano
* Favelo
* Juda kvartalo
* *Judenrat*
* Getourbo
* Harlem
* Ladurbo
* Urbanizado

* Kategorio Geto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Geto en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)
|  |  |
| --- | --- |
|  | Tiu ĉi artikolo temas pri la aerarmeo de Nazia Germanio dum la Dua Mondmilito. Pri la nuntempa aerarmeo de Federacia Respubliko Germanio, vidu Germana Aerarmeo. |

insigno de membro de Luftwaffe
La **Luftwaffe** (el la germana *Luft* - aero kaj *Waffe* - armilo) estas germana nomo por Germana Aerarmeo. Historie, **"Luftwaffe"** nomiĝas aerarmeon de Nazia Germanio inter 1935 kaj 1945, ĉefe dum la Dua Mondmilito. Luftwaffe estis fondita en 1935 kaj ties pastra patro kaj arkitekto estis Hermann Göring, kiu konstruis ĝin kiel elitan kaj post SS eble politike la plej konscia armea konsistero de Adolf Hitler, respektive de la nazia Tria regno.

La 13-an de septembro 1939 rezulte de ordonita de Wolfram von Richthofen la eksperimenta bombado de pola urbo Frampol, kies ununura celo estis pritakso de la efikeco de bombado en kampaj cirkonstancoj, bruliĝis ne malpli ol 60% de konstruaĵoj — ofte citata kiel ekzemplo de senbaza teroro de la germana aviado.

En la turnopunkta plurmonata batalo de Anglio la potenco de Luftwaffe dum la dua mondmilito estis rompita rilate al pilotoj, kvankam ne atakaviadiloj.

Vidu ankaŭ
----------

* Legio Condor
* Bombardado de Gerniko
* Baedeker Blitz

* Kategorio Luftwaffe en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Poŝhorloĝo
**Poŝhorloĝo** estas horloĝo, kiu estas tiel malgranda, ke oni tenas ĝin en veŝtopoŝo kaj kiu ofte pendas je ĉeno. La poŝhorloĝo jam ne estas moda, anstataŭigis ĝin la brakhorloĝoj. La poŝhorloĝo estis populara antaŭ la Dua Mondmilito, kiam portis ĝin riĉuloj.

La evoluo de la poŝhorloĝoj ebliĝis post eltrovo de la risorta movigo en la frua 15-a jarcento. Ĝis tiam, la horloĝojn movis la pezo (gravito). La ekipumo per risorto ebligis la malgrandigon de la horloĝoj. La unuajn poŝhorloĝojn oni nomis Nurenberga ovo, sed ili ne ĉiam havis ovoformon. La eleganta poŝhorloĝo havis/havas ornaman, saltan kovrilon (la kovrilo abrupte supren-malfermiĝas per premo de butono).

La valoraj poŝhorloĝoj estis ŝatataj ŝanĝovaroj dum la Dua Mondmilito.

Famaj firmaoj: Doxa, OMEGA

Vidu ankaŭ
----------

* Horloĝopoŝeto

  

* Poŝhorloĝo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Poŝhorloĝo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Poŝhorloĝo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Poŝhorloĝo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Supermarine Spitfire** estas Brita piŝtmotora, ĉasaviadilo, uzata de la brita Reĝa Aerarmeo precipe dum la Dua Mondmilito.

La Spitfire estis dezajnita de ĉefinĝeniero de Supermarine, Reginald Joseph Mitchell (1895-1937) en 1936. La Reĝa Aerarmeo komencis operaciadon de Spitfire en aŭgusto 1938. kaj 19 eskadroj ekipis Spitfire dum la Batalo de Britio, 1940. Spitfire estis progresive ĝisdatigita, alprenante kanonojn anstataŭ maŝinpafiloj. La modifiĝinta versio por aviadilŝipa operaciado, **Seafire** ("marfajro"), portŝipa ĉasaviadilo. La Marko IX de 1944 flugis je 655 km hore, portis kanonojn kaj 5 maŝinpafilojn kaj ĝi havis vagkapablon de 700 km.

Dum la Dua Mondmilito, pli ol 20,000 Spitfire estis produktitaj, batalis en Eŭropo, Nord-Afriko kaj Pacifiko. La lasta Spitfire estis retirigita en 1954 el la Reĝa Aerarmeo.

Vidu ankaŭ
----------

* Supermarine Spitfire en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Supermarine Spitfire en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Hawker Hurricane
* Messerschmitt Bf 109
Fungonubo post eksplodo de la nuklea bombo de Nagasako, Japanio, la 9-an de aŭgusto 1945.
**Atomkerna eksplodo** aŭ **nuklea eksplodo** (aŭ komune erare nomata **atomeksplodo**) estas eksplodo, kiu okazas kiel rezulto de rapida liberigo de energio el rapidega nuklea ĉena reakcio. La okaziga reakcio povas esti nuklea fisio, nuklea fuzio aŭ mult-stadia kaskada kombino de ambaŭ, kvankam ĉiuj ĝisnune disponeblaj fuzi-bazitaj armiloj uzas ankaŭ fisian aparaton por komenci fuzion, kaj pure fuzia armilo restas hipoteza aparato.

Atmosferaj atomkernaj eksplodoj estas asociaj kun fungonuboj, kvankam fungonuboj ankaŭ povas okazi pro grandaj kemiaj eksplodoj. Atomkernaj eksplodoj produktas radiadon kaj radioaktivan rubon.

Historio
--------

La plej fruan nuklean eksplodon oni okazigis 1945-06-16 post trijara intensa esplora kaj produkta laboro. Tiam Usono posedis 3 bombojn, nome du plutoniajn (implodajn) kaj unu uranian (kunpafan). Oni decidis komenci per prova eksplodigo de unu el la du plutoniaj bomboj, kiuj estis pli komplikaj kaj pri kies taŭgeco oni malpli certis. La eksplodo okazis je tempopunkto 05:50 en dezerto, ĉe loko "Trinity Test Site" en subŝtato "New Mexico". La rezulto kongruis bone kun antaŭatendoj kaj kontentigis la respondeculojn. Estiĝis decido utiligi la du restantajn bombojn kontraŭ Japanlando, kiu daŭrigis la Duan Mondmiliton kontraŭ Usono malgraŭ fino de milito en Eŭropo kaj senespera situacio por Japanlando. La urania bombo nomita "Little Boy" eksplodis supre de urbo Hiroŝimo "Hiroshima" 1945-08-06, aŭ 50 tagoj post la prova eksplodo. Japanlando, ne sciante kiom da bomboj Usono havis, obstinis kaj rifuzis kapitulaci. Do Usono eksplodigis la plutonian bombon nomita "Fat Man" supre de urbo Nagasako "Nagasaki" je nur 3 tagoj poste.

* Kategorio Atomkerna eksplodo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Bombado de Wieluń** - serio da aeratakoj de Luftwaffe kontraŭ la pola urbo Wieluń la 1-an de septembro 1939. La atakoj estis farataj al civilaj celoj de 29 bombaviadiloj Ju 87B — la urbo detruiĝis 75%, i.a. malsanulejo, kvankam tegmente markita per la Ruĝa Kruco, sinagogo kaj preĝejo. Ĉirkaŭ 1200 poloj pereis.

La aviadilatakoj okazis subite, sen deklaro de milito fare de Tria Regno. Tio estas montrata kiel ekzemplo de bruteco kaj senkaŭza teroro de germana aviado.

Oni akceptas, ke la bombado de Wieluń estis la unua atako kontraŭ civilaj celoj, kaj la batalo de Westerplatte la unua atako kontraŭ militistaj celoj. Ambaŭ eventoj okazintaj sojle de la invado en Pollandon komencis la duan mondmiliton.

Literaturo
----------

* Marius Emmerling: *Luftwaffe nad Polską. Stukaflieger* (Luftwaffe super Pollando. Stukaflieger) Gdynia: Armagedon, 2006, p. 19-25. ISBN 83-918106-6-6.
* Tadeusz Olejnik, *Wieluńska hekatomba. Początek wojny totalnej* (Hekatombo de Wieluń. Komenco de la totala milito), Wieluń 2014, (ISBN 978-83-935401-5-0); (ISBN 978-83-7982-043-6)

Vidu ankaŭ
----------

* Bombardado de Varsovio dum la Dua Mondmilito

Eksteraj ligiloj
----------------

* Bombado de Wieluń en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Wieluń 4.40 (TVP)
**Nicholas J. SPYKMAN** estas ĵurnalisto kaj usona universitatano naskiĝinta la 13an de oktobro 1893 en Amsterdamo kaj mortinta la 26an de junio 1943 en New Haven. Li estas konsiderata kiel unu el la patroj de la geopolitiko en Usono.

Li verkis du librojn pri eksterlanda politiko. La unua, *America's Strategy in World Politics*, aperis en 1942, iom post Usono eniris en la Duan mondmiliton. Li analizas la malsamajn politikojn el geopolitika vidpunkto kaj admonas Usonon kontraŭ la germana konkero de Eŭropo kaj la japana ekspansio en Azio. La dua libro, *The Geography of the Peace*, aperis en 1944, unu jaron post lia morto. Li ilustras sian geostrategian vidon, orientante sian analizon al la usona sekureco, kiu, laŭ li, postulas ioman ekvilibron de la povo en Eŭrazio.

Li estas la fondinto de la tiel nomata Rimland-teorio, kiu kontraŭas la teorion elpensitan de Halford Mackinder: nome la Teorio de la Korlando.

* Kategorio Nicholas Spykman en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 836711
* GND: 124229867
* LCCN: no94019503
* VIAF: 32146677
* ISNI: 0000 0001 0779 3654
* SUDOC: 084585862
* BNF: 13474618d
* NDL: 00550244
* BIBSYS: 90629710
 |
Fruktoj kaj grandaj ovalaj folioj.
**Sodoma pomo** (*Calotropis procera*) estas planto indiĝena ĉe la Morta Maro kaj Sodomo, Israelo kaj en aliaj dezertaj regionoj de Mezoriento kaj Nordafriko. La nomo venas el la hebrea *Tapuah Sdom*. Ĝi kreskas ankaŭ en supra Egiptio kaj Jemeno. La frukton de la planto priskribis la romia juda historiisto Jozefo Flavio, kiu vidis ĝin en proksimo de Sodomo.

La planto mem estas arbusto aŭ arbeto, alta je 3-5 m. Ĝi havas helbrunan arboŝelon kaj dense starantajn, grandajn ovalajn, karnecajn foliojn. La floroj havas la diametron de 2 cm kaj formas densan infloreskon. La petaloj estas parte lilaj.

Ĝia frukto aspektas kiel pomo, sed ĝi fakte estas foliklo, kun venenaj fluggrajnoj. La frukto ofte abrupte kreviĝas dum malfermiĝo kaj diŝsutas la grajnojn. La disfluganta grajnoamasao similas al fumo.

La laktosuko de la planto forte iritas la haŭton kaj kaŭzas haŭtan inflamon. Oni uzis la laktosukon kiel sagovenenon.

Fotoj
-----

* Aspekto en naturo, ĉe Tamanrasset, Alĝerio.Aspekto en naturo, ĉe Tamanrasset, Alĝerio.
* Folioj kaj infloresko kun floroj kaj burĝonojFolioj kaj infloresko kun floroj kaj burĝonoj


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Biologio |

* Sodoma pomo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Sodoma pomo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Sodoma pomo en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
**Kwame Ture** (denaske **Stokely Standiford Churchill Carmichael**; 29a de Junio, 1941 – 15a de Novembro, 1998) estis elstara organizanto en la Afrikusona Civilrajta Movado en Usono kaj en la tutmonda Tutafrika movado. Naskiĝinta en Trinidado, li kreskiĝis en Usono el aĝo de 11 kaj iĝis aktivulo estante studento en la Bronks Altlernejo de Scienco. Li estis ŝlosila estro en la disvolvigo de la Movado Nigra Povo, unue kiel estro de la Studenta Neviolenta Kunordiga Komitato (SNCC), poste kiel "Honora Ĉefministro" de la Partio Black Panthers (BPP), kaj fine kiel estro de la Tutafrika Popola Revolucia Partio.

Carmichael estis unu el la originaj liberec-vojaĝistoj de SNCC de 1961 sub estreco de Diane Nash. Li iĝis grava aktivulo por voĉdonrajto en Misisipio kaj Alabamo mentorita de Ella Baker kaj Bob Moses. Kiel plej junuloj en la SNCC, li seniluziiĝis el la dupartia sistemo post la Demokrata Nacia Konvencio de 1964 ne agnoskis la Libereca Dermokratia Partio de Misisipio kiel oficialaj delegitoj el la subŝtato. Carmichael finfine decidis disvolvigi sendependan tutnigrajn politikajn organizaĵojn, kiel la *Lowndes County Freedom Organization* kaj dum ioma tempo, la tutlanda Partio Black Panthers. Inspirita de la ekzemplo de Malcolm X, li artikulis filozofion de Nigra Povo, kaj popularigis ĝin kaj per provokaj diskursoj kaj per pli retenitaj verkaĵoj. Carmichael iĝis unu el la plej popularaj kaj polemikigaj estroj de nigruloj de la finaj 1960-aj jaroj. J. Edgar Hoover, direktoro de FBI, sekrete identigis Carmichael kie la homo plej verŝajne sukcedonto de Malcolm X kiel usona "nigrula mesio". La FBI celis per kontraŭspionado fare de sia programo COINTELPRO, kaj tial Carmichael translokiĝis al Afriko en 1968. Li reestabliĝis en Ganao, kaj poste en Gvineo ĉirkaŭ 1969. Tie, li adoptisla nomon Kwame Ture, kaj ekkampanjis internacie por revolucia socialisma tutafrikismo. Ture mortis pro prostata kancero en 1998 estante 57-jaraĝa.

Notoj
-----

1. ↑  "Stokely Carmichael" biography, *Freedom Riders*, *American Experience* website (PBS).
2. 1 2   Warden, Rob (10a de Februaro, 1976). "Hoover rated Carmichael as 'black messiah'" (PDF). Chicago Tribune. Alirita la 9an de Julio 2022.
3. ↑  See Molefi K. Asante, Ama Mazama. *Encyclopedia of Black Studies*. pp 78-80

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 779579
* GND: 123021774
* LCCN: n50032466
* VIAF: 56766707
* ISNI: 0000 0001 0904 4526
* LIBRIS: 306970
* SUDOC: 069261970
* BNF: 13517905j
* MBA: 6df74405-1d8a-487e-8160-83d9180a23c6
* NLA: 35025962
* NDL: 00520557
* BIBSYS: 90720972
 |
**Sojuela** [soĤŬEla] estas vilaĝo kaj municipo de Rioĥo (norda Hispanio), nome en la norda Komarko de Logronjo kun ĉefurbo en la provinca kaj regiona ĉefurbo Logronjo. 

La municipa teritorio de Sojuela, en la nordocentro de la regiono.

Geografio
---------

Ĝi estas sur la okcidenta montaro ĉe la valo de la rivero Iregua kouminita nordokcidente kun Medrano kaj nordoriente kun Entrena kaj la komarkaro Kameroj dum norde estas Logronjo. Ĝi estas je 666 m de altitudo.

Historio
--------

Ĝi aperis por la unua fojo en memordokuemnto redaktita de García Sánchez la 2-a de Pamplono en kiu oni instigas la restaŭradon de la monaĥejo de Sankta Juliano. En 1044, García de Nájera donis Medrano kaj Sojuela al la monaĥejo de Sankta Juliano de Sojuela, loko en kiu oni trovis mezepokajn tombojn. Ĝi estis unu de la nomitaj *siete villas de Campo* por privilegio de la reĝino Estefanía kun Entrena, Fuenmayor, Hornos de Moncalvillo, Velilla de la Rad, Medrano kaj Navarrete favore de la privilegio por unuigo kaj aliaj rajtoj.​

Ĝis 1811 kiam oni nuligis la sistemon de la senjorlandoj, ĝi apartenis al la markizoj de Villacampa.

Aktualo
-------

La rura elmigrado okazis el la 1950-aj jaroj kaj tial oni malaltiĝis el 283 loĝantoj ĝis 86 en 2001; poste pro proksimeco al Entrena kaj Logronjo kaj pro kreado de nova domaro ĉe golfludejo oni plialtiĝis al nunaj 465.

La ekonomio estas bazata ĉefe sur la brutobredado, agrikulturo, kaj la rura turismo.

Vizitindaĵoj estas la preĝejo, interpretejo pri neĝujoj, naturaj lokoj kaj rigardejoj al montara pejzaĝo de Moncalvillo ktp.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de Rioĥo

Notoj
-----

1. ↑   Cantera Orive, Julián. «Un cartulario de Santa María la Real de Nájera del año 1209». www.vallenajerilla.com. Konsultita en Aŭgusto 2010.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 796382
* VIAF: 127144648588347215522
 |
**Pola Komitato de Nacia Liberigo** (Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego (PKWN), aŭ Lublina Komitato) – uzurpa, marioneta, provizora organo de plenuma povo en Popola Respubliko, aganta de la 21-a de julio ĝis 31-a de decembro 1944, en teritorio okupata de Ruĝa Armeo post la germana okupado – inter ŝoviĝanta linio de soveta-germana fronto kaj Curzon-linio. Ĝi konsistas el polaj komunistoj kaj iliaj formale nekomunistaj politikaj marionetoj. Fondita en Moskvo kaj politike direktata de Josef Stalin. Ĝian ekeston influis Centra Buroo de Polaj Komunistoj kaj delegitaro de Landa Nacia Konsilio, tamen la finan decidon pri ĝia fondo, nomo, statuso kaj persona aspekto entreprenis Stalin.

Fondo de PKNL / PKWN kreis politikan strukturon, kiu kun modifoj netuŝantaj ties fundamentojn, konserviĝis ĝis 1989. Fundamentoj de la reĝimo estis: monopolo de komunista partio koncerne regopovon kaj subigo de Pollando al Sovetunio.

Elektitaj eventoj
-----------------

26.07.1944: Alvoko "Al Pola Nacio": delegito de la pola ekzila registaro vicĉefministro Jan Stanisław Jankowski kaj Ĉefkomandanto de Pola Enlanda Armeo Leopold Okulicki kondamnis KRN (Landa Nacia Konsilio) kaj PKWN kiel uzurpajn komunistajn regopovojn; Pola Komitato de Nacia Liberigo subskribis en Moskvo sekretan interkonsenton pri la pola-soveta landlimo, rezulte Orientaj Limregionoj de la Dua Pola Respubliko eksterleĝe ektroviĝis flanke de Sovetunio — tio praktike signifis amasajn reprezaliojn de la soldatoj kaj aktivuloj de Pola Subtera Ŝtato kun ekstermo kaj forveturigo al sklava laboro en Sovetunion;

De la 1-a de aŭgusto 1944 sidejo de PKWN iĝis Lublin. Gazeta organo estis „Rzeczpospolita".

Vidu ankaŭ
----------

* Pola ekzila registaro

Bibliografio
------------

* Tadeusz Żenczykowski, *Polska Lubelska 1944* (Lublina Pollando 1944). Editions Spotkania, Warszawa 1990