recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Francis Beaufort** estis kontradmiralo de brita maristaro. Li naskiĝis la 7-an de majo 1774 en County Meath (Irlando) en familio de reverendo Daniel August Beafort. Ekde sia 13-a jaro Beaufort restadis sur maro kiel stevardo de brita maristaro.

Beaufort interesis pri meteologio. Ekde sia 16-a jaro kadeto Beaforto faris precizajn meteologiajn registrojn, kies denseco per tio, kiel li ascendis sur kariera ŝtupetaro, pligrandiĝis. Fine li faris mezuradojn en duhoraj intervaloj. Apud informoj pri forto de vento la registroj enhavis ankaŭ informoj pri vetero. Beaufort kreis propran kodigon, per kiu li markis la veteron. Tiu ĉi kodigo estis en la jaro 1833 akceptita kiel oficiala markigo en la brita maristaro. En la jaro 1935 akceptis internacia konferenco reguligitan formon de tiu ĉi kodigo por interŝanĝo de meteologiaj indikoj.

Kiam li estis 22-jara, li estis avancita je leŭtenanto sur ŝipo *H. M. S. Phaeton*.

En la jaro 1805 Francis Beaufort estis nomumita komandanto de milita velŝipo *H. M. S. Woolwich*, kiu navigaciis ĝis Sud-Ameriko ĝis golfo Rio de la Plata. Tasko de Beaufort estis gvidi hidrografian esploron. Dum tiu ĉi navigaciado Beaufort faris en la jaroj 1805 - 1808 sian skalon de forto de vento. Boforta skalo estis en la brita maristaro ekde la jaro 1838 devige uzata por ĉiuj registroj en ŝipaj taglibroj.

Dum la tempo de sia uzado la skalo de Beaufort spertis multajn ŝanĝojn, kiuj reagis je aktualaj bezonoj de mezurado de la forto de vento. Ekz. en la jaro 1946 Internacia Meteologia Komitato disvastigis nombron de gradoj al 17 definante gradojn per amplekso de rapideco de vento mezuritaj en alteco de 10 metroj super la surfaco. Per tio la skalo de Beaufort estis ŝanĝita je Beauforta skalo de rapideco de vento.

En la jaroj 1811 - 1812 li navigaciis tra orienta Mediteraneo, kie li faris hidrografiajn esplorojn kaj patrolado kontraŭ korzaroj. En junio de 1812 dum astronomiaj mezuradoj estis grupo gvidita de Beaufort atakita de malamikaj trupoj de loka paŝao. Retiriĝante sur ŝipon *H. M. S. Fredrikssteen* Beaufort estis trafita per pafaĵo en kokson kaj li devis kelke da monatoj kuraci sin. Fine de la jaro la ŝipo revenis reen Anglion. Francis Beaufort jam neniam plu revenis en deĵoron sur la maro, eĉ kiam li restis en la brita maristaro ĝis sia 81 jaro.

Ekde la jaro 1829 Beaufort estis oceanografiisto de la brita maristaro.

En la jaro 1846 Francis Beaufort estis nomumita kontradmiralo kaj en la jaro 1848 estis al Beaufort pruntedonita titolo *komtur el Bath*.

Francis Beaufort estis emeritigita en la jaro 1855 post 68 jaroj de la deĵoro.

Francis Beaufort mortis la 13-an de decembro 1857 en Londono.

Rilataj temoj
-------------

* Boforta skalo

* Kategorio Francis Beaufort en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 157746
* GND: 116098120
* LCCN: no2002095335
* VIAF: 42580519
* ISNI: 0000 0001 0892 2227
* SUDOC: 060791934
* BNF: 10426504g
* NLA: 44789492
* ICCU: BCTV014562
* BNE: XX5286820
 |
Pentraĵo pri la batalo farita de Amos Cassioli
La **batalo de Legnano** [lenjAno] okazis la 29-an majo de 1176 ĉe tiu urbeto de la provinco de Milano en norda Italio. Ĝi estis la ĉefa batalo en la longa milito per kiu la Sankta Romia Imperio klopodis pliigi sian povon, almenaŭ super la komunumoj de norda Italio; sed tiuj forgesis siajn ĝistiamajn rivalecojn por unuiĝi formante la aliancon nome Lega Lombarda, helpata de la papo Aleksandro la 3-a. La imperiestro Frederiko Barbarossa estis venkita ĉar la lombardianoj taŭge uzis la terenon kaj la kunlaboradon inter la diversaj rotoj de la armeo, kontraŭ malamika armeo komponita preskaŭ ununure de kavalerianoj.

Fazoj de la batalo
------------------

La batalo de Legnano

Notoj
-----

Bibliografio
------------

* Giorgio D'Ilario, Egidio Gianazza, Augusto Marinoni, Marco Turri, *Profilo storico della città di Legnano*, 1984, Edizioni Landoni.
* Ugo Balzani, "Federico Barbarossa e la Lega lombarda", cap. XXV, vol. IV (La riforma della chiesa e la lotta fra papi e imperatori) della Storia del Mondo Medievale, 1999, pp. 859-904.

Vidu ankaŭ
----------

* Norditalaj komunumoj
* Gibelino
* Gelfo
* Lega Lombarda
* Alberto da Giussano
* Frederiko la 1-a (Sankta Romia Imperio)
* Ĵuro de Pontida
* Legnano

* Kategorio Batalo de Legnano en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **batalo de Jutlando** (31-an de majo – 1-an de junio 1916) estis la plej granda batalo inter la brita kaj la germana mararmeoj, dum la Unua Mondmilito. La batalo okazis en la Skagerrak-markolo – kiu ligas la Nordan kaj la Baltan marojn -, 100 km de la dania Jutlando.

La germanan mararmeon komandis Reinhard Scheer kaj Franz von Hipper, la britajn John Jellicoe kaj David Beatty. Posttagmeze, la 4-an horon ambaŭ armeoj ekpafadis, la britoj suferis gravajn perdojn, retiriĝis kaj ŝipis al ĉefaj fortoj de Jellicoe. La germanoj sekvis ilin kaj la batalo rebrulis du horojn poste. La krepusko estis favora por la britoj, tiel Scheer baldaŭ evitis la malamikajn fortojn. Kiam la germana ŝiparo ŝanĝis direkton al la hejmo, trafis la britan floton. La britoj intence manovris tiel, por ke ili alvenu inter la germanaj ŝipoj kaj la apogbazoj.

Scheer komandis ataki la britan floton per detru-ŝipoj kaj aliaj malpezaj ŝipoj, dum la pezaj batalŝipoj povas retiriĝi. Jellicoe same evitis la atakon –timante forton de la torpedoŝipoj – tiel la batalo finiĝis sendecide.

Ambaŭ batalinta parto deklaris sin venkinto: la germanoj sinkigis, detruis pli da ŝipoj ol la britoj, dum la britoj rezervis siajn poziciojn en la Norda maro.

* Batalo de Jutlando en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Batalo de Jutlando en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 237517
* GND: 4298378-2
* LCCN: sh85071160
* BNF: 119476439
* NKC: ph241816
 |
La fragmento pri la flegado de kancero.
La fragmento pri astmo konsilante herba miksaĵo metita sur bolantan brikon por ke la paciento povu spiri la fumojn.
La Ebers-papiruso estas praegipta kuracista tekstaro el la 16-a jarcento a.K. Ĝi estas skribita per hieratika skribo, kaj estas la plej ampleksa registro de antikvaj egiptaj medicinaj scioj konservitaj ĝis hodiaŭ. Tiu estas la plej malnova konata medicina teksto.

Ĝi inkluzivas multajn sorĉojn celantajn forigi malsanajn demonojn, kaj ĝi ankaŭ atestas longan tradicion de kuracista praktiko surbaze de sperto kaj observoj.

La rulaĵo longas 20 m kaj entenas 700 magiajn tekstojn kaj popolajn kuracmetodojn pri ekz. krokodila mordo, doloro de piedfingra ungo aŭ metodoj purigi la loĝejon disde la fi-insektoj, ratoj.

La papiruso enhavas "traktado sur la koro", ĝi indikas ke la koro estas la centro de la sangocirkulado, kaj estas ligita per tuboj al ĉiu el la organoj de la korpo. La kono de la egiptoj pri la renoj estis probable malabunda, ĉar ili konsideris la koron kiel la renkontpunkton de kelkaj tuboj, kiuj transportis ĉiujn korpajn fluidojn - sangon, larmojn, urinon kaj spermon. Ĝi priskribas surprize precize la sangocirkulan sistemon kaj angiojn en la korpo.

Mensaj malordoj, kiel depresio kaj demenco, estas diskutitaj detale en ĉapitro de la papiruso nomita "La Libro de Koroj". La priskriboj de la perturboj montras, ke la egiptoj traktis mensajn kaj fizikajn perturbojn preskaŭ same.

La papiruso enhavas ĉapitrojn pri kontraŭkoncipado, diagnozo de gravedeco kaj aliaj aferoj en la kampo de ginekologio, intestaj malsanoj kaj parazitoj, okulaj kaj haŭtaj problemoj, dentaj kaj kirurgiaj traktadoj por abscesoj kaj tumoroj, fiksado de ostoj kaj brulvundoj.

La Ebers-papiruso estis malkovrita en 1873 fare de la germana egiptologo kaj verkisto George Maurice Ebers.

Medicinoj kaj praktikoj
-----------------------

Iuj el la drogoj listigitaj

**Astmo**

"Miksaĵo de herboj varmigitaj sur briko, tiel ke la paciento enspiros la fumon leviĝantan de ili."
**stomako**

"Por gastra malplenigo: bovina lakto, 1; greno, 1; mielo, 1; pureo; kribrilu, kuiru; glutita en kvar partoj."
**Intestoj**

"Por la resanigo de la intestoj: mielo, 1; dato, 1; kuiru en oleo; oleigu la malsanan organon."
**Vestaĵoj**

Vestaĵoj povas esti protektataj kontraŭ musoj kaj ratoj per ŝmirado de ili per katgraso.
**Morto**

Duona cepo kaj ŝaŭmo de biero estis konsideritaj "bonega rimedo por morto".
**Dracunculiasis (ang), Guinea-vermo-malsano**

Volvu la elstaran finon de la vermo ĉirkaŭ bastono kaj eltiru ĝin malrapide. (Ĉi tiu formo de kuracado restas la sama hodiaŭ).
### Medicina uzo de Okra

Unu el la komunaj drogoj priskribitaj en papiruso estas okro, aŭ kuraca argilo. Ĝi estas inkluzivita ekzemple en la preskribo kontraŭ diversaj intestaj kaj okulaj malsanoj. Flava okro estis donita kiel kuracilo por urinaj malsanoj.

* Kategorio Ebers-papiruso en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Moutier-Malcard** estas franca komunumo lokita en la departemento Creuse kaj en la regiono Limoĝio. Ĝi havis 537 loĝantojn laŭ censo plenumita en 2006.

Geografio
---------

Moutier-Malcard etendiĝas sur 25,81 km², kaj havis 537 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas nur 19 homoj po kvadrata kilometro. La vilaĝo situas en Creuse, kiu estas kampara, maldense loĝata franca departemento en la nordokcidenta parto de la Centra Masivo. 

La regiono ĉefe konsistas el malaltaj montoj kaj altebenaĵoj : la plej alta punkto de Moutier-Malcard situas je alteco de 433 metroj.

Historio
--------

Antaŭ la franca revolucio de 1789 kaj la kreado de la departemento Creuse en 1790, Moutier-Malcard apartenis al la franca graflando Marche. Ekde la fino de la 15-a jarcento ĝis proksimume la jaro 1900, tiu regiono estis fama fonto da migrantaj masonistoj, kiuj ĉiujare dum la plej varma periodo laboris en grandaj urbocentroj, precipe en Parizo.

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la vilaĝo S-ino Jean-Marie Moutard, kiu do fariĝis la loka urbestro.

Lokaj famuloj
-------------

Guy de Blanchefort naskiĝis en Moutier-Malcard en 1446. Li estis granda majstro de la Malta Ordeno inter 1512 kaj 1513.

Administrado
------------

Moutier-Malcard apartenas al la kantono de Bonnat, kies ĉefurbo estas Bonnat. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Guéret, unu el la du arondismentoj de la departemento Creuse.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Creuse
* Kantono de Bonnat
**Teisterbant** (ankaŭ *Teisterband*, *Testerbant* aŭ *Testreband*) estas historia teritorio en nuna Nederlando. La unua nomparto „teister" eble devenas de malnova ĝermana aŭ kelta vorto por „dekstra", parenca kun la latina *dexter*.

Situo
-----

Teisterbant ampleksis la terenojn, kiuj lokis inter Lek kaj Mozo. En orientokcidenta direkto ĝi etendiĝis ekde la kantono Betuwe ĝis supozeble la enbuŝiĝejo de la riveroj Lek, Waal kaj Mozo en la grandan delton, kiu tiam havis tute alian formon ol hodiaŭ. La nomo de la teritorio ne plu estas troveblaj sur la mapoj. Nuna malsupra Betuwe (la suda parto de la provinco Gelderlando) estis ero de la regiono, ĉefurbo estis Tiel, menciataj estas urboj kiel Vianen, Buren, Culemborg, Batenburg, Malsen (Geldermalsen?).

Historio
--------

La grafoj de Teisterbant estis heredoĉambelano de la episkopo de Utreĥto kaj tenis de tiu ĉi teron je feŭdo. Post kiam en 741 Grafo Ditriĥo de Kleve estis geedziĝinta kun Grafino Ida de Teisterbant, Karolo Martelo feŭdis lin per Graflando Teisterbant. Grafo Baldueno de Kleve feŭdis en 800 sian filon Roberto (mortinta en 806) per Graflando Teisterbant. El la filoj de Roberto Ludoviko, la plej aĝa, daŭrigis la linion de Teisterbant, Roberto sidadis je Heusden kaj Teoderiĥo je Altena. La pranepo de Ludoviko, Ansfrido fariĝis episkopo de Utreĥto (995 ĝis 1010) kaj donacis sian teron en 994 parte al sia parencoj kaj parte al Princepiskopujo Utreĥto. Grafo Ditriĥo de Kleve donacis en 1290 la feŭdon de Heusden kaj Altena al Grafo Floris la 5-a de Holando.

Pli malfrue ĉi tiu feŭdo transiris de la grafo de Holando al Vilhelmo la Bavaro, Grafo de Holando, tiel ke la graflando finfine estis dividita kaj parte substaris al Holando, parte al Duklando Geldern kaj parte al Princepiskopujo Utreĥto.

Fontoj
------

* www.zedler-lexikon.de pri la vortodeveno
* de:Teisterbant
**Teherana universitato** (perse دانشگاه تهران; prononco: *daneŝgaĥ-e teĥran*) estas la plej malnova kaj granda universitato en Irano. Ĝia rektoro estas doktoro Farhad Rahbar, ekonomikisto, vic-prezidanto de la lando ĝis 2007.

Ĝi estis fondita en 1934 laŭ ordono de la ŝaho Reza Pahlavi surbaze de kelkaj altlernejoj. En 1937 virinoj ricevis rajton studi en la Teherana universitato. En 1945 sur la loko, kie pli frue troviĝis kazernoj de la Aliancanaj fortoj, estis konstruita studentara loĝejo. En 1986 surbaze de la medicina fakultato estis fonita la Teherana universitato pri medicinaj sciencoj.

La universitaton konsistigas 40 fakultatoj, institutoj kaj sciencaj centroj.

Studentoj de la universitato ĉiam aktive partoprenis la politikan vivon. En 1979 ili subtenis la iranan revolucion. En 1999 la studentaro protestis kontraŭ fermo de la opozicia gazeto «Salam». De 2005 ĝis 2008 la rektoro de la universitato estis ajatolo Abas-Ali Amid Zanĝani, profesoro pri teologio, proksima kunbatalanto de Ruhollah Ĥomejni.

Vidu ankaŭ
----------

* Listo de personoj de Teherana Universitato

* Kategorio Teherana universitato en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 291408
* GND: 1015713-X
* LCCN: n80004220
* VIAF: 135797810
* ISNI: 0000 0004 0612 7950
* SUDOC: 03074492X
* BNF: 12209971z
 |
**Hilda Furacão** (portugallingva signifo: "Hilda (kiel) Uragano") estas brazila romano verkita de Roberto Drummond kaj eldonita en 1991. La romano estis adaptata por televida novelo fare de Glória Perez kaj realigita de Rede Globo. Sukcese, la televidnovelo kontribuis por ke ĉi tiu verko estu la plej fama de Roberto Drummond. Entute, estis vendata 200 mil kopiojn. La libro estis verkita dum 64 tagoj.

Rakonto
-------

La historio de Hilda Furacão okazas en Belo Horizonte dum la 1960-aj jaroj. Hilda estas bela kaj multaj viroj volas ediziĝi kun ŝi. Surprize, ŝi lasas ĉion en ŝia vivo kaj transloĝas al bordelo kaj kiel prostitutino ŝi estas Hilda Furacão, ĉar ĉiuj viroj volas seksumi kun ŝi. Tamen, Hilda konas tri virojn el Santana dos Ferros: Aramel, la belulo (li volus esti aktoro en Hollywood), Malthus (franciskana monaĥo, li volus sanktiĝi), kaj Roberto (la rakontisto, li volus trovi lian *Sierra Maestra*). Hilda, amindumata de Malthus, estas la defio, kiun la sankto devas superi.
**Neuf-Mesnil** estas franca komunumo lokita en la departemento Nord kaj en la regiono Nordo-Kaleza Markolo. Ĝi havis 1 381 loĝantojn laŭ censo plenumita en 1999.

Geografio
---------

Neuf-Mesnil estas unu el la vilaĝoj lokitaj ĉirkaŭ la urbeto Hautmont, kiu situas inter Aulnoye-Aymeries kaj Maubeuge, en la suda parto de la natura baseno de la rivero Sambre.

La vilaĝo Neuf-Mesnil troviĝas proksime de la urbeto Avesnes-sur-Helpe, kaj do situas kerne de natura regiono nomita "Avesnois", kiu ĉefe konsistas el malaltaj heĝoj, tre verdaj pejzaĝoj, boskoj, fruktarbaroj kaj etaj vilaĝoj. Neuf-Mesnil etendiĝas sur 1,21 km².

Historio
--------

La 3-an de aŭgusto 2008, grava tornado trafis la urbetojn Hautmont, Neuf-Mesnil, Maubeuge kaj Boussières-sur-Sambre. Ĝi kaŭzis la mortojn de tri homoj (alia mortigis sin pro la katastrofo). Ĝi difektis entute 1 584 domojn kaj apartamentojn, el kiuj 291 estis tute detruitaj.

Administrado
------------

Neuf-Mesnil apartenas al la kantono de Hautmont, kies ĉefurbo estas Hautmont. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Avesnes-sur-Helpe, unu el la 6 arondismentoj de la departemento Nord.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Nord
* Kantono de Hautmont


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 277078
* LCCN: n99035558
* VIAF: 152629539
* BNF: 152669967
 |
**Ozora** estas vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Tolna, en Distrikto Tamási.

Preĝejo de Ozora

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 60  km²
* Loĝantaro: 1760
* Poŝtkodo: 7086
* Telefonprefikso: 74

Situo
-----

Ozora situas inter la Balatono kaj la Danubo duonvoje laŭ dekstra bordo de Sió. Budapeŝto troviĝas je 130 km-oj.

Historio
--------

La unua mencio pri la vilaĝo okazis en 1209. La fortikaĵo (pri kio famas Ozora) estis konstruita ekde 1416. Tiam la posedanto de la bienoj kaj la vilaĝo estis Filippo Buondelmonti degli Scolari, kiu mortis en 1426 sen posteuloj. Lia vidvino mortis en 1438, poste posedis ĝin aŭstroj, turkoj kaj denove hungaroj. La familio Esterházy riparigis ĝin kaj elformis en ĝi grenrezervujon. En tiu vilaĝo ludis - kiel aktoro - Petőfi. 

La arkeologiaj esploroj komenciĝis en la 1970-aj jaroj, la tuta rekonstruado de la fortikaĵo okazis ĝis 2008.

Ne menciita vidindaĵo estas la romkatolika Preĝejo de Stefano la 1-a (Hungario) (Ozora), kies turo estas 27 m-ojn alta.

Famuloj
-------

En Ozora naskiĝis:

* arkitekto Dezső Hönig
* Tibor Nagy (kajakisto)
* kemiisto László Cholnoky
* episkopo Zsigmond Bubics
* luterana pastro Imre Ozorai.

Famaj nomportantoj
------------------

* Imre Ozorai
* Filippo Buondelmonti degli Scolari konata ankaŭ **Ozorai Pipó**

Fotogalerio
-----------

* Aerobildo de la kasteloAerobildo de la kastelo
* Aerobildo de la kasteloAerobildo de la kastelo
* Aerobildo de la kasteloAerobildo de la kastelo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Aeraj fotoj
* pri la fortikaĵo[*rompita ligilo*]
La **ozona tavolo** estas parto de la stratosfero, kiu entenas ozonon en grave pli granda kvanto (ĉ. 8 ppm) ol kompare en suba troposfero. Tiu fortenas la ultraviolan sunlumon danĝeran al la plejmulto de vivaĵoj.

Pro la liberigado de fluorklorkarbonhidrogenaĵoj (FKKH) kaj karbona tetraklorido dum la 1970-aj jaroj la *ozona tavolo* komencis ekde tiam malkreski - precipe super la arkto kaj antarkto (vidu *ozontruo*).

Formiĝo
-------

Ultraviolaj radioj de la suno (aŭ aliaj fontoj de ionigo) transformas molekulojn de oksigeno en pozitivajn jonojn. Paralele tiuj radioj disigas oksigenajn molekulojn, t.e. faras el ili du neŭtralajn atomojn. Liberiĝinta dum jonigo elektrono (aŭ iu alia elektrono en ionigita gaso) «gluiĝas» al iu el atomoj. Kaj nun negative ŝarĝita atomo de oksigeno kaj pozitive ŝarĝita molekulo de oksigeno, tiriĝas unu al alia, formante neŭtralan molekulon de ozono. Ĉefe kun oksigeno interagas ultraviolaj radioj aperigante ozonon ĉar oksigeno havas malplejan jonig-energion el la atmosferaj gasoj.

O2 + sunlumo (fotonoj) → O + O , kaj: O + O2 → O3

Ozontruo
--------

 Pli detalaj informoj troveblas en artikolo Ozontavola detruo.
**Ozontavola detruo** konsistas el du rilataj aferoj observataj ekde la fino de la 1970-aj jaroj: konstanta malaltigo de ĉirkaŭ kvar procento en la totala kvanto de ozono en la atmosfero de la Tero (nome ozona tavolo), kaj multe pli granda pliiĝanta malpliigo de la stratosfera ozono ĉirkaŭ la polusaj regionoj de la Tero. Tiu lasta fenomeno estas referencata kiel **ozona truo** aŭ **ozontavola truo**.

Bildaro
-------

* 
* 
* 
*

Vidu ankaŭ
----------

* Kategorio Ozona tavolo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oksigeno
* DNA
* Atmosfero (tero)
* Ekologio

Notoj
-----

1. ↑  "Twenty Questions and Answers About the Ozone Layer" (PDF). Scientific Assessment of Ozone Depletion: 2010. World Meteorological Organization. 2011. Alirita la 29an de marto, 2020.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rTera atmosfero |
| --- |
| Troposfero • Stratosfero • Mezosfero • Termosfero • Eksosfero

---

 |
| Tropopaŭzo • Stratopaŭzo • Mezopaŭzo • Termopaŭzo

---

 |
| Ozona tavolo • Natrio tavolo • Turbopaŭzo • Jonosfero

---

 |
| Linio de Kármán • Geokrono |

 |


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 16512
* GND: 4130365-9
* LCCN: sh88004695
* SUDOC: 171872975 031265022, 171872975
* BNF: 122513315
* NDL: 00576770
* NKC: ph123891
* BNE: XX545363
 |
**László Várkonyi** [lAslO vArkonji], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Várkonyi László** estis hungara tablotenisisto, futbalisto, mondĉampiono, trejnisto, poŝtisto. Lia origina familia nomo estis *Weisz* [vejs].

László Weisz naskiĝis la 1-an de aprilo 1909 en Budapeŝto, li mortis la 1-an de marto 1972 en Budapeŝto.

Biografio
---------

László Várkonyi inter 1923-1960 estis tablotenisisto en pluraj ĉefurbaj sportkluboj, sed li estis ankaŭ futbalisto en alia sportklubo inter 1958–1972. Li estis hungara ĉampiono sepfoje ĉiam teame inter 1928-1954. Li estis la unua en mondĉampionumo en 1949 teame. En poŝtista sportklubo li fondis la tablotenisan branĉon en 1942. En la jaroj 1950 kaj 1951 li estis trejnisto de la nacia teamo, poste ĝis 1955 li estis ties respondeculo. Inter 1958-1972 li estis trejnisto en sportkluboj. En la sensporta vivo li estis poŝtisto. Li iĝis majstra trejnisto en 1961. Li ricevis premion en 1955.

Liaj libroj
-----------

* *Asztalitenisz* (1952)
* *Az asztalitenisz edzésrendszere* (kunaŭtoro, 1956)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto legebla pli malsupre
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 820581
 |




* Portalo pri Biografio
Non violence sculpture by carl fredrik reutersward malmo sweden.jpg*Senperforto*, skulptaĵo fare de Carl Fredrik Reutersward. Malmo, Svedio.
**Internacia tago de senperforto** (aŭ **senperforta tago**) estas la internacia tago en 2-a de oktobro ĉiujare. Ĝi estas la naskiĝtago de Mahatmo Gandhi, kiu uzis la senperforton kiel metodon de politika batalado dum la sendependiĝo de Hindio de la brita imperio. Gandhi nomis la senperforton "la plej granda povo kion la homaro posedas".

Je la 15a de junio 2007, la Ĝenerala Asembleo de la Unuiĝintaj Nacioj deklaris la 2an de oktobro "Internacia tago de senperforto". La ideo de tia ĉi tago venis de internacia kunveno en Nov-Delhio en januaro 2007. La kunveno -- "Paco, senperforto kaj plipovigado: gandhia filozofio en la 21a jarcento" -- markis la centjariĝon de la movado de civila malobeo kiun lanĉis Gandhi en Sud-Afriko. La partoprenintoj de la kunveno -- de 91 landoj kaj 122 organizaĵoj -- emfazis la bezonon "konstrui justecan kaj egalecan mondon, kie homoj povas vivi digne en paco kaj harmonio kunkune en diversaj kaj plurecaj socioj."

La rezolucio de la Ĝenerala Asembleo petas la membro-ŝtatojn marki la tagon "en taŭga maniero kaj disvastigi la mesaĝon de la senperforto, inkluzive per la edukado kaj la publiksciigado."

Vidu ankaǔ
----------

* Internacia Tago pri Paco

Eksteraj ligiloj
----------------

* La anglalingva teksto de la rezolucio de la Ĝenerala Asembleo Arkivigite je 2021-05-06 per la retarkivo Wayback Machine - Unuiĝintaj Nacioj

* La anglalingva enkonduko al la rezolucio proponata de la barata registaro por la Internacia tago de senperforto Arkivigite je 2012-09-27 per la retarkivo Wayback Machine - Unuiĝintaj Nacioj
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Somala korvo** |
| --- |
|  |
| Somala korvoSomala korvo |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Paseroformaj *Passeriformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Korvedoj *Corvidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Corvus* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***C. edithae*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Corvus edithae****(Lort Phillips, 1895) |
|
|
|
| Konserva statuso |
| {{{220px}}}**Konserva statuso: Malplej zorgiga** |
|
|  |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Somala korvo  |

 |
| v • d • r |

La **Somala korvo** aŭ **Nana korvo**, *Corvus edithae* estas birdospecio de la familio de korvedoj kaj el ĝia tipa genro *Corvus* ene de la ordo de paserinoj kiu loĝas en Afriko.

Ĝi estas tutnigra kaj proksimume samgranda kiel (44-46 cm longa) ol la Nigra korniko, *Corvus corone* sed kun **pli longa beko kaj iom pli bruneca nuanco** en plumaro ĉefe kiam ili jam estas eluzitaj.

Tiu specio loĝas ĉefe en la landoj de Afriko nome Somalio, norda Kenjo, Ĝibutio kaj orienta Etiopio en la mondoregiono konata kiel la Korno de Afriko kaj povas esti distingebla el la pli granda Brunkola korvo *C. ruficollis* pro sia alvoko (voĉo) kaj diferencoj en sia kutimaro.

Kvankam ĝi estis iam konsiderata subspecio de la pli granda *C. ruficollis*, ĝi ĵus estis levita al statuso de specio, same kiel la Griza korniko *Corvus cornix* el sia proksima parenco Nigra korniko.

Oni supozas nun, ke tiu specio estas pli proksima al la Makulkorvo *C. albus* ĉefe pro sia kutimaro ol al la Brunkola korvo. Hibriduloj inter la Makulkorvo kaj la Somala korvo (Nana korvo) ŝajne plifortigas tiun proksiman parencon kie la du specioj koincidas.

La nesto estas korakeca fortika strukturo en ĉu izolita arbo ĉu sur telegraffosto. Ili nestumas sur klifoj en marbordas regionoj aŭ areoj kie arboj estas disponeblaj. La ino demetas 3 al 5 ovojn aprile aŭ frue maje kvankam oni ne konas multe da informo pri la resto de la reproduktado.

La voĉo estis priskribita kiel akra *"kaŭ"* kiel tiu de la frugilego, *Corvus frugilegus* de Eŭrazio.
La **Internacia societo por fotogrametrio kaj distanca sondado** (angle *International Society for Photogrammetry and Remote Sensing* ; mallongigita **ISPRS**) estas internacia neregistara organizaĵo kiu kunigas organizaĵojn traktantajn en la kampo de telesensado (distanca sondado), fotogrammetrio, kaj aerfotado. 

La organizaĵo estis fondita en Svislando en 1910. La scienc-teknikaj programoj de la organizaĵo estas organizataj de kvin komitatoj, kiuj kunvenas en la kongresoj de la organizaĵo. Ĉiu komitato de la organizaĵo sub ĝia aŭspicioj estas elektita por la kvarjara periodo inter kongresoj. La prezidantoj kaj vicprezidantoj de la komitatoj respondecas pri la starigo de ĉirkaŭ 60 laborgrupoj. Ĉiu el ĉi tiuj respondecas pri antaŭenigado de esplorado pri certaj temoj en la kampo. En la mezo de la kvarjara periodo okazas sciencaj konferencoj de ĉiu komitato. Krome, la laborgrupoj ankaŭ okazigas konferencojn kaj esplorlaborrenkontiĝojn en ĝia nomo. La organizaĵo laboras ankaŭ por eldoni librojn kaj precipe por eldoni sciencajn kaj profesiajn artikolojn en tri konataj fakaj revuoj, kiuj havas tre altan statuson (indekson).

Interalie, la organizaĵo respondecas pri fonduso kiu donas stipendioj kaj premiojn por antaŭenigi la esploradon de telesensado, aerfotografio kaj fotogramometrio. Krome, ĝi ankaŭ respondecas pri internacia kunlaboro inter landoj kaj teknologia progreso en la kampo.

Fontoj
------

* (2020) "Photogrammetric terminology: fourth edition", *The Photogrammetric Record* **35** (170), p. 143–288. doi:10.1111/phor.12314.

Referencoj
----------

1. ↑   ISPRS2020 – Welcome to ISPRS2020 in Nice!.
2. ↑   Objectives and Activities.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo
* www.isprs.org/foundation - La ISPRS fondusa retejo
* www.isprs.org/members/
* www.isprs.org/technical\_commissions/
* www.isprs.org/structure/council.aspx


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 828314
* GND: 132008-7
* LCCN: n83121927
* VIAF: 149692177
* ISNI: 0000 0001 0944 9099
* SUDOC: 026588323
* BNF: 118807081
* NLA: 35527223
* NDL: 00743570
* NKC: ko2017956535
* ICCU: UFIV041958
* BNE: XX205653
 |
**Candilichera** [kandiliĈEra] estas municipo de Hispanio, en la regiono Kastilio kaj Leono, en la provinco Sorio kaj en la komarko *Campo de Gómara* en la oriento de la provinco. La loknomo *Candilichera* estas etimologie eble rilata al la hispanlingva vorto *candil* (olelampo).

Geografio
---------

*Campo de Gómara* en la oriento de la provinco Sorio.
Loko de Candilichera en la provinco Sorio.
Preĝejo de Mazalvete.
Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 44,83 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 100 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte perdis preskaŭ 550 loĝantojn el la 1940-aj jaroj. 

Ĝi distas 24 km de Sorio, provinca ĉefurbo. La municipa teritorio enhavas loĝlokojn Candilichera, Carazuelo, Duáñez, Fuentetecha y Mazalvete. Ĝi limas kun Renieblas, Aldehuela de Periáñez, Arancón, Alconaba, Cabrejas del Campo kaj Aldealafuente. Siavice la eksklavo Mazalvete, oriente, limas kun Arancón, Almenar de Soria kaj Cabrejas del Campo.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado fine de la 10-a jarcento. Ĝi apartenis al la *Comunidad de Ciudad y Tierra de Soria* formante parton de la *Sexmo de Arciel*. En la *Censo de Pecheros* de 1528 oni registris 38 *pecheros*, tio estas, impostopagantaj familioj.

Meze de la 19-a jarcento la municipa teritorio pliiĝis ĉar aligis Carazuelo, Duáñez, Fuentetecha kaj Mazalvete.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj), forstado, manĝoproduktado kaj transmigra brutobredado (ŝafoj kaj bovoj). Lastatempe funkciado de servoj plej ekgravis, kune kun kultura kaj rura turismo, piedirado tra naturaj lokoj. Inter vidindaĵoj estas la preĝejoj, tradicia arkitekturo kaj tiel plu.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de provinco Sorio

Notoj
-----

Bibliografio
------------

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rCampo de Gómara |
| --- |
| Alconaba• Aldealafuente• Aldealpozo• Aldealseñor• Aldehuela de Periáñez• Aliud• Almajano• Almaluez• Almazul• Almenar de Soria• Bliecos• Buberos• Buitrago• Cabrejas del Campo• Candilichera• Cañamaque• Carabantes• Cihuela• Ciria• Cirujales del Río• Deza• Fuentecantos• Fuentelmonge• Fuentelsaz de Soria• Gómara• Hinojosa del Campo• La Losilla• Los Villares de Soria• Monteagudo de las Vicarías• Narros• Pinilla del Campo• Portillo de Soria• Pozalmuro• Quiñonería• Renieblas• Reznos• Santa María de Huerta• Serón de Nágima• Tajahuerce• Tejado• Torlengua• Torrubia de Soria• Villar del Campo• Villaseca de Arciel |

 |


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 218923
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Tiu ĉi artikolo temas pri la komunumo Candela de Meksiko. Pri la samnoma komunumo de Italio vidu la arikolon Candela. |

**Candela** estas unu el la 38 komunumoj de la meksika subŝtato Coahuila, kiu situas en norda Meksiko kun limo al Usono. La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas *Candela*. La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 05005.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 1672 loĝantojn. El tiuj estis 873 viroj kaj 799 virinoj. La komunumo havas surfacon de 2305,5 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 430 metroj super la marnivelo.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 1995 en la komunumo vivis 1560 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 0 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 0 % de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon.

El la loĝantoj (pli aĝaj ol 5 jaroj en la jaro 1995), 1585 personoj apartenis al la katolika religio kaj 68 personoj al la protestantisma religio. 8 personoj apartenis al aliaj religioj kaj 22 personoj statistike apartenis al neniu religio.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).
**János Despotovich** [jAnoŝ despotoviĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Despotovich János** estis hungara pastro, monaĥo, profesoro.

János Despotovich  naskiĝis la 18-an de novembro 1638 en Hungara reĝlando en Csáktornya (nuntempa Čakovec en Kroatio). Li mortis la 4-an de januaro 1711 en Karintio en Klagenfurt.

Biografio
---------

János Despotovich aliĝis al la jezuitoj en 1656. Post siaj studoj li instruis en universitatoj de Vieno, Nagyszombat kaj Graz. En 1683 pro la alvenanta turka armeo li rifuĝis al Munkeno. Hejmenveninta li estis monaĥejestro en Zagrebo 8 jarojn, poste en Nagyszombat 3 jarojn, fine en Graz 4 jarojn. Li estis rektoro en Jezuita Universitato de Nagyszombat inter 1694/95–1696/97 , poste li estis elektita provincestro de la jezuitoj. Li verkis kelkajn poemojn.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Quinqua nova Ecclesiae sidera* (1671)
* *C. Coronaria et grandis littera* (1673)
* *Hecatombe votiva Magni Viennensium Flaminis inaugurationi erecta* (1686)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio[*rompita ligilo*]
**János Dömölky** [jAnoŝ domolki], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Dömölky János** estis hungara reĝisoro, altlerneja instruisto. Lia edzino estis Katalin Takács.

János Dömölky  naskiĝis la 30-an de oktobro 1938 en Budapeŝto, li mortis la 26-an de marto 2015 en Budapeŝto.

Biografio
---------

János Dömölky frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li akiris diplomon en Teatra kaj Filma Altlernejo en 1965. Jam dum la studentaj jaroj li laboris en Hungara Televizio, liaj ĉefaj altlernejaj instruistoj estis Félix Máriássy kaj Károly Makk. Post siaj studoj ĝis 1999 li estis reĝisoro de la Hungara Televizio, sed li estis ankaŭ teatra reĝisoro, eĉ malofte aktoro. Ekde 1978 li ankaŭ instruis en la menciita altlernejo. Li ricevis premiojn inter 1965-1986. Lia edzino naskis filon en 1985.

Elektitaj teatraj reĝisoraĵoj
-----------------------------

* Eŭripido-Göncz: *Magyar Médeia* (1976, 1982)
* Sándor Márai: *A gyertyák csonkig égnek* (2010)
* Friedrich Dürrenmatt: *A fizikusok* (2015)

Elektitaj filmaj reĝisoraĵoj
----------------------------

* Jenő Heltai: *Jaguár* (1967)
* *Hajnali háztetők* (1986)
* *A Valencia-rejtély* (1996)

Elektitaj filmaj roloj
----------------------

* *Öröklakás* (1964)
* *Mephisto* (1981)
* *Hogy volt!?* (televizia filmo, 2010)

Elektitaj disĉiploj
-------------------

* Emil Novák

Fontoj
------

* 

* Kategorio János Dömölky en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**FADRUSZ János** (fadrus) (n. 2-a de septembro 1858 en Hungario en Pozsony (nuntempa Bratislavo en Slovakio) , m. 26-a de oktobro 1903 en Budapeŝto) estis hungara skulptisto.

Skulptaĵo farita de Fadrusz
János Fadrusz en 1890

Biografio
---------

János Fadrusz komencis sian karieron kiel seruristlernanto. Inter 1875 kaj 1879 kiel stipendiulo studis en Vieno unue en la laborejo de portretoskulptisto Tilgner V. kaj ekde 1888 en la akademio.

Kreaĵoj ĉefaj
-------------

Li gajnis la unuan premion pro sia skulptaĵo *Kristo sur la krucoligno* kaj en 1892 la grandan premion de la landa artsocieto en Budapeŝto. En 1894 li gajnis konkurse la komision por krei la skulptaĵon pri la hungara reĝo Matiaso la 1-a. La skulptaĵo, kiu estas lia ĉefkreaĵo, estis starigita en 1902 sur la ĉefplaco de Kolozsvár. Laŭ la pritakso de Károly Kós, ĝi estas la plej valora skulptaĵo, kiun iam ajn kreis iu hungara skulptisto. Lia skulptaĵo pri Miklós Wesselényi staras en Zilah.

Elektitaj disĉiploj
-------------------

* Béla Radnai

Eksteraj ligiloj
----------------

* János Fadrusz en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio János Fadrusz en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Arto en Hungario


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 79523
* GND: 121693546
* LCCN: nb2006011700
* VIAF: 27934107
* ISNI: 0000 0001 1947 9099
* BNF: 165128520
* ULAN: 500085385
* RKD: 433562
 |
**Lipót Kauser** [kaŭzer], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Lipót Kauser** estis hungara juristo, profesoro, advokato, framasono. Lia avo estis samnoma Lipót Kauser (arkitekto).

Lipót Kauser  naskiĝis la 8-an de junio 1882 en Budapeŝto. Li mortis la 4-an de novembro 1962 en Pécs.

Biografio
---------

Lipót Kauser frekventis piaristan gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li akiris juran diplomon en Reĝa Universitato de Budapeŝto en 1906, sed li lernis iomete ankaŭ en Vieno, Lejpcigo, Berlino. Post siaj studoj li laboris en la ĉefurba municipo, ekde 1909 li estis kandidato pri advokato. En 1913 li akiris advokatan fakdiplomon, poste li iĝis memstara advokato. Li batalis dum la 1-a mondmilito, poate li estis denove advokato ĝis la ŝtatiĝo. En 1947 li estis nomumita publika ordinara profesoro de Universitato de Debrecen, inter 1949-1957 li estis katedrestro en Scienca Universitato de Pécs. Li estis dekano en la studjaro 1950, dekano kun rektororajto en 1957. En la sekva jaro li kandidatiĝis. Li multe okupiĝis pri civila juro. Li havis edzinon, kiu naskis filinon.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *A vétkes férj végleges nőtartási kötelezettsége megszűnhetésének kérdéséhez* (1912)
* *Tavaszi offenzíva* (1916) - romaneto pri la 1-a mondomilito laŭ pseŭdonimo Rideamusz Igitur
* *A megbocsájtás házassági jogunkban* (1925) - studo
* *Definitio a magánjogban* (1935)
* *A jogi személyről* (1948)
* *Öröklési jog* (1951) - studenta lernolibro
* *A Kauser-saga* (2009) - rememoroj pri la familio

Fontoj
------

* hungarlingva biografio


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Nuno Baena** (ankaŭ **Nuno ALVARES RODRIGUES**), pseŭdonimo: *La Forgesito*, naskiĝis en la 25-a de julio 1865 kaj mortis en la 11-a de novembro 1922. Li estis brazila esperantisto kaj mararmea kuracisto. 

Unu el fondantoj kaj la unua vicprezidanto de Brazila Klubo Esperanto en 1906, fondanto kaj unua prezidanto de la Esperanto-grupoj "Norda Matena Stelo" (1909), Studejo (1918) en Florianopolo kaj "Energio" (1921), en Belém (Parao). 

Parolado de Nuno Baena en la Nacia Biblioteko, Rio-de-Ĵanejro, dum la 5-a Brazila Kongreso de Esperanto, en decembro 1913
Prezidanto de la 6-a Brazila Kongreso de Esperanto. Poeto kaj rakontisto, verkis *Ama Stelaro*, (originalaĵoj kaj tradukaĵoj).

Verkoj
------

* *Ama Stelaro*. Tradukaĵoj kaj originalaĵoj de La Forgesito, 1922, 119 p.
* *La Problemo de la Lingvo Internacia*; Nuno Baena; Brazila Ligo Esperantista, Rio de Janeiro, Brazilo; 1925

Tradukoj
--------

* Coelho-Netto: **La Korvo kaj la Vulpo**


|  |  |
| --- | --- |
|  Kopirajto | Ĉi tiu artikolo baziĝas (parte aŭ tute) sur artikolo el la **Enciklopedio de Esperanto**.

---

La originala teksto kontroleblas en interreta arkivo de la fonto. |
*En ĉi tiu vjetnama nomo la familia nomo estas Đàm. Laŭ la vjetnama kutimo ĉi tiu persono devus esti ĝuste nomata per la persona nomo Sơn.*

**Đàm Thanh Sơn** (naskiĝinta en 1969 en Hanojo) estas vjetnama teoria fizikisto laboranta en kvanta kolor-dinamika scienco, aplikado de kordoteorio kaj de mult-korpa fiziko.

Li ricevis sian doktoriĝan titolon en la Instituto por Nuklea Esploro en Moskvo en 1995. Li faris siajn post-doktorajn studojn en la Universitato de Vaŝingtonio de 1995 al 1997, kaj MIT (Masaĉuseca Instituto pri Teknologio) de 1997 al 1999. De 1999 al 2002 li estis profesoro en la Kolumbia Universitato kaj partnera esploristo en RIKEN-BNL. Li translokiĝis al Seattle en 2002, kiam li iĝis Maljuna Partnero ĉe la Instituto por Nuklea Teorio kaj profesoro en la Fako pri Fiziko de la Universitato de Vaŝingtonio. Poste en 2012 li translokigis al Ĉikago kaj iĝis la 19-a persono kiu ricevis universitatan profesoran postenon en la Universitato de Ĉikago.

Son eklernis Esperanton dum la lastaj jaroj de sia laboro en Rusujo, en la fruaj 1990-aj jaroj. Li fakte regis Esperanton nur ekde 2010, kiam li komencis labori en Usono, danke al la libro "Teach yourself Esperanto" kaj precipe danke al Interreto. Li partoprenis la labor-grupon Vjetnama Terminaro en Esperanto kaj verkis artikolon en Vikipedio pri la vjetnam-devena planto Piper lolot, kiun li nomas Laloto (de la vjetnama Lá lốt).

Rekonoj
-------

* Elstara Juna Esploristo pri Nuklea Fiziko, DOE, 2000
* Partnero de la Fondaĵo Alfred P. Sloan, 2001
* Partnero de la Amerika Fiziko-Societo, 2006
* Premio Simons kiel eploristo, 2013
* Elektita al la Amerika Akademio de Artoj kaj Sciencoj, 2014
* Elektita al la Nacia Akademio de Sciencoj, 2014
**Klimatizilo** estas aparato kiu reguligas la ecojn de aero en ejo. 

Air condition 05

Ekologia vidpunkto
------------------

Klimatiziloj estas uzataj ĉefe en subtropikaj kaj tropikaj regionoj, por ke la labor- kaj loĝkondiĉoj korespondu al tiuj de moderaj regionoj. En multaj varmaj landoj klimatiziloj estas la kondiĉo kiu ebligas havi konkurskapablajn industriojn.

Sed tio kaŭzas novajn mediŝarĝantajn problemojn kaj samtempe altajn energikostojn, troajn energibezonojn kaj lokajn klimatoŝanĝojn. Pro tio la loĝantoj de Tokio, jam nun nomas sian regionon, kiu situas je la latitudo de Romo, "varmega insulo".

En 2004 oni instalis en Toronto (Kanado) novan tre elektroŝpareman malvarmigsistemon por laborejoj, la tiel nomatan *Deep Lake Water Cooling*. Oni uzas la ĉirkaŭ 4°-malvarman akvon de la lago Ontario por malvarmigi la domojn antaŭ ol verŝi la akvon denove en la lagon. Kiam disponeblas sufiĉe grandaj lagoj aŭ akvomasoj tia sistemo ekologie superas tradiciajn sistemojn.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Aŭta klimatizilo Arkivigite je 2007-03-11 per la retarkivo Wayback Machine
* Konsummezuroj je malfermita fenestro - WDR
* Aŭstra ttt-portalo pri klimatiztekniko

* Kategorio Klimatizilo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Alborge** [alBORĥe] estas municipo de Hispanio, en la sudokcidenta parto de la komarko *Ribera Baja del Ebro* kies ĉefurbo estas Quinto. Ĝi estas en la oriento de la Provinco Zaragozo (regiono Aragono).

Geografio
---------

Alborge estas municipa teritorio en la sudokcidenta parto de la komarko *Ribera Baja del Ebro*, kie ĝi okupas teritorion ĉirkaŭita de tiu de Sástago escepte okcidente kie limas kun tiu de Alforque; fakte ĝi estas unu el tri malgrandaj teritorioj de tri tre proksimaj vilaĝoj, nome Alborge, Alforque kaj Cinco Olivas. La areo estas tute ĉe la valo de la rivero Ebro kun la loĝloko tute sur la maldekstra bordo de la rivero.

La loĝloko Alborge mem estas je 62 km sudoriente de Zaragozo, provinca kaj regiona ĉefurbo, je la maldekstra bordo de la rivero Ebro tute ene de meandro. Ĝi estas sur 156 msm. La loĝloko mem estas konektita kun apudaj Sástago sude kaj Cinco Olivas okcidente.

Historio
--------

La loknomo *Alborge* devenas de la araba vorto البرج , Al Burĝ, kun signifo "la turo" aŭ fakte gvatoturo.

La teritorio de Alborge estis konkerita el islamanoj ĉirkaŭ 1133 fare de Alfonso la 1-a, kiu sekvis la fluejon de Ebro el Zaragozo. Post la konkero el islamanoj granda parto de la lokanoj estis mudeĥaroj kaj poste moriskoj. Ilia forpelo en 1610 okazigis demografian kaj ekonomian krizon.

Alborge demografie kreskiĝis fakte jam ekde la dua duono de la 19-a jarcento. Laŭlonge de la 20-a jarcento kelkaj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron, kaj ankaŭ en Alborge oni malaltiĝis ĝis nunaj 111 loĝantoj (2022) pro malproksimeco el la regiona ĉefurbo.

Ekonomio
--------

Tradicia bazo de ekonomio estis agrikulturo, brutobredado, kaj sekva nutrindustrio, krom ekstera dungado. Nune gravas ankaŭ natura, kultura kaj rura turismo.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Zaragozo

Referencoj
----------

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Alborge en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 808422
 |
Diakono surmetita per la liturgiaj *Albo* kaj Stolo.
**Albo** estas ordinara blanka vesto, kiun surmetas ĉiuj oficantoj dum liturgiaj ceremonioj. Ĝi estas vestita ne nur de sacerdoto ĉefoficanta, sed ankaŭ de la oficialaj kunceremoniantoj.

La albo kovras la tutan korpon.   

Per la vesto de la albo oni intencas simbole revoki la bapton en kiu ĉiu kristano ricevas la novan blankan veston, mem simbolon de la pureco de Jesuo. Krome, oni povas vidi en ĝi aludon al la Apokalipsa 7, 14-15: "14 Kaj mi diris al li: Mia sinjoro, vi scias. Kaj li diris al mi: Ĉi tiuj estas la venantoj el la granda afliktado, kaj ili lavis siajn robojn, kaj blankigis ilin en la sango de la Ŝafido. 15 Tial ili estas antaŭ la trono de Dio; kaj ili servas al Li tage kaj nokte en Lia templo; kaj la Sidanto sur la trono etendos super ili Sian tabernaklon".
Okaze de la Meso la albo, laŭ la "Principoj kaj normoj por la uzo de la Roma Meslibro" kaj la "Roma Ritlibro", devas esti vestita supre de la amikto (en la ambrozia rito oni ĝin, male, submetas) kaj estas ĉirkaŭpremita sur la flankoj per zono. Amikto kaj zono povas esti ankaŭ, laŭ la novaj normoj, preterlasataj kondiĉe, tamen, ke la albo, laŭforme, kovru la kolon kaj adheru al la flankoj.

Inter la apartaĵoj, ĉe ekstremoj de la vesto, sur la orloj, oni povas apliki brodaĵojn ĉiuspecajn, kiuj igas iujn albojn grandvaloraj. Sur tiuj foje oni aldonas kolorajn subŝtofojn aludantajn al la eklezia digneco de tiu kiu surmetas la albon.

Laŭ la Meslibro de papo Pio la 5a (16-a jarcento), dum la surmeto de la albo, la vestiĝanto devis reciti, latinlingve aŭ vulgarlingve, la preĝon "Sanktigu min, Sinjoro, kaj purigu mian koron por ke per la sango de la Ŝafido senmakule mi meritu la eternan ĝojon".

La modernaj alboj, foje, estas provizitaj per kolumo kiu adheras al la kolo kun ĉarniro sur la brusto aŭ sur la ŝultro. Uziĝas ankaŭ novaj tipoj de alboj similaj al la monaĥaj vestoj kun manikoj larĝaj kaj kapuĉo.

Super la albo la sacerdoto surmetas la liturgian stolon kaj la kazublon (aŭ, se temas pri diakono, la dalmatikon).

Notoj
-----

1. ↑  La originalo greka: "14 καὶ εἴρηκα αὐτῷ· Κύριέ μου, σὺ οἶδας. καὶ εἶπέν μοι· Οὗτοί εἰσιν οἱ ἐρχόμενοι ἐκ τῆς θλίψεως τῆς μεγάλης, καὶ ἔπλυναν τὰς στολὰς αὐτῶν καὶ ἐλεύκαναν αὐτὰς ἐν τῷ αἵματι τοῦ ἀρνίου15διὰ τοῦτό εἰσιν ἐνώπιον τοῦ θρόνου τοῦ θεοῦ, καὶ λατρεύουσιν αὐτῷ ἡμέρας καὶ νυκτὸς ἐν τῷ ναῷ αὐτοῦ, καὶ ὁ καθήμενος ἐπὶ τοῦ θρόνου σκηνώσει ἐπ' αὐτού"

Vidu ankaŭ
----------

* Kazublo
* Mitro
* Ornato
* Paliumo
* Pluvialo
* Skapulario
* Stolo

* Kategorio Albo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Kolor-stelo de Charles Blanc, kiu influis dividisman teorion
**Dividismo** (france *Divisionnisme*) estas pentra teĥniko kiu konsistas el almeto sur materialon de malgrandaj apudmetitaj puraj kolor-makuloj. Dividismo estas karakteriza de Nov-impresionisma pentrado difinita per la divido de koloroj en individuajn punktojn kiuj optike inter-agas.

Devigante la okulojn kaj cerbon de spektanto kombini kolorojn, dividistoj kredis atingi science plej eblan maksimumon de lumeco.

Fondintoj kaj teoriistoj
------------------------

Georges Seurat fondis tiun stilon ĉirkaŭ 1884, baziĝante sur sciencaj teorioj de Michel-Eugène Chevreul kaj liaj laboroj pri simultana kontrasto de koloroj, de Ogden Rood kaj Charles Blanc kaj lia *kolor-stelo*. Paul Signac, kiu verkis « *De Eugène Delacroix al nov-impresionismo* », estis la ĉefa teoriisto de dividismo.

Punktismo
---------

Dividismo estas pli teĥnika varianto de alia stilo, punktismo, kiu specife difiniĝas per uzo de punktoj de pentro kaj ne nepre fokusiĝante al apartigo de koloroj. La diferenco inter ambaŭ teĥnikoj estas ke la penik-tuŝoj de dividistoj estas pli longaj kaj pli variaj ol tiuj de punktistoj kiel Georges Seurat aŭ Paul Signac kiuj ŝprucigas malgrandajn kolor-punktojn sur siajn kanvasojn.

Konkreta ekzemplo
-----------------

Dum antaŭe farb-miksaĵoj fariĝis sur la paletro de pentristo, dividistoj apudmetas du purajn kolorojn rekte sur la kanvason. Tiamaniere, malgranda blua makulo metita apud malgrandan flavan makulon donas impreson de verda koloro sur la retino de la observanto.

Bibliografio
------------

* Gaetano Previati, tradukita el la itala fare de V. Rossi-Sacchetti, *Les principes scientifiques du divisionnisme, (la technique de la peinture)*, Parizo: A. Grubicy, 1910

Vidu ankaŭ
----------

* Charles Angrand
* Anna Boch
* Henri-Edmond Cross
* Albert Dubois-Pillet
* Willy Finch
* Georges Lemmen
* Maximilien Luce
* Jean Metzinger
* Théo van Rysselberghe
* Georges Seurat
* Paul Signac
* Jan Toorop
* Henry van de Velde

  

* Kategorio Dividismo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Offa** estas grandurbo en Niĝerio.

Bazaj informoj
--------------

* Koordinatoj: 08° 09′ N 04° 43′ O﻿ / ﻿8.150 °N, 4.717 °O﻿ / 8.150; 4.717 (mapo)
* Areo:  km²
* Loĝantaro: 166.112 en 2012
* Supermara alteco: 170-450 m
* Horzono: UTC +1
* Poŝtkodo: 240...

Geografio
---------

Offa situas sur malebenaĵo en la meza sekcio de la lando.

Historio
--------

Joruboj fondis la urbon en 1000. Fama kolegio ekfunkciis en 1987, krome 2 privataj universitatoj funkcias.

Ekonomio
--------

En Offa la ĉefa industrio estas la tekstila industrio, tinkturita per indigo. En la ĉirkaŭaĵo oni kultivas maizojn, maniokojn, sorgojn, nuksojn kaj kotonojn. Aliaj bredadas brutojn, kaprojn, ŝafojn kaj kokojn. La vegetaĵaro en Offa estas savano.

Trafiko
-------

El Offa kuras ŝoseoj al Ikirun kaj Ilorin, fervojaj linioj al Lagoso kaj Kano (urbo) (tamen nuntempe al Kano ne trafikas trajno).

Klimato
-------

Offa havas tropikan klimaton. La averaĝa temperaturo estas 24-30 °C. Jare pluvas 1326 mm. En ĉiuj monatoj pluvas. La pluvo kulminas en septembro, malkulminas en januaro.

Fontoj
------

* Angla Vikipedio
* 
* 
* Arkivigite je 2009-10-07 per la retarkivo Wayback Machine
*