recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
István Kenesei
**István Kenesei** [iŝtvAn keneŝei], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kenesei István** estas hungara lingvisto, profesoro, membro korespondanta (2016), ordinara (2022) de Hungara Scienca Akademio, membro de Academia Europaea (2013).

István Kenesei  naskiĝis la 29-an de marto 1947 en Budapeŝto.

Biografio
---------

István Kenesei akiris diplomon en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 1970. En la sekva jaro li ekinstruis en Scienca Universitato de Szeged, kie li doktoriĝis en 1974. Li kandidatiĝis (CSc) en 1980, docentiĝis en 1982, doktoriĝis (DSc) en 1992. Li estis nomumita katedrestro en 1985, universitata profesoro en 1993. Inter 1997-2000 li estis vicrektoro. Li iĝis ankaŭ institutestro en 2002. En 1987 li instruis en Delavaro, en 1995 en Venecio, en 2004 en Utrecht. Li ricevis premiojn en 2002 kaj 2007.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *A nyelv és a nyelvek* (La lingvo kaj la lingvoj), (1984, 1989, 1995, 2000, 2004, 2011)
* *Hungarian: Descriptive Grammars Series* (1998) - kun aliaj
* *A nyelvtudomány a társtudományok tükrében* (2006)

Fontoj
------

* hungare
* hungarlingva biografieto kun foto

* Kategorio István Kenesei en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 558729
* GND: 123218473X
* LCCN: n85110577
* VIAF: 12525852
* ISNI: 0000000108710646
* SUDOC: 061401811
* BNF: 14446151v
* BIBSYS: 90780085
* NKC: jo2013768422
 |
**Zsolt PÁLES** [ĵolt pAleŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Páles Zsolt** estas hungara matematikisto, profesoro, membro (korespondanta (2016), ordinara (2022)) de Hungara Scienca Akademio.

Zsolt Páles  Arkivigite je 2016-06-05 per la retarkivo Wayback Machine naskiĝis la 6-an de marto 1956 en Sátoraljaújhely.

Biografio
---------

Zsolt Páles frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li akiris diplomon en Scienca Universitato Lajos Kossuth en 1980, li samloke doktoriĝis post 2 jaroj. Li restis en la universitata instituto havanta stipendion. Inter 1984 kaj 1987 li frekventis korespondan kurson en Budapeŝto, sed li instruis en la Universitato Lajos Kossuth. En la studjaro de 1986 li instruis ankaŭ en Altlernejo de Nyíregyháza. Li kandidatiĝis en 1987, li akiris PhD ĝuste post jardeko. En 1989 li atingis la instruan rangon docento. En 2001 li doktoriĝis antaŭ la Hungara Scienca Akademio kaj ankaŭ la habilitiĝo okazis en Debrecen. Inter 2010–2013 li estis vicrektoro, poste li estas katedrestro. Li ricevis premiojn inter 1980-2014. Li havas edzinon, kiu naskis 2 gefilojn.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Kvázieltérés-középértékek összehasonlítása* (1980) - disertaĵo
* *Bevezetés az analízisbe* (1998) - studenta lernolibro

Fontoj
------

* hungarlingva membiografio Arkivigite je 2016-06-05 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio kun foto Arkivigite je 2016-06-11 per la retarkivo Wayback Machine
* hungare


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**János HAAS** [jAnoŝ ?], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Haas János** estas hungara geologo, profesoro, membro (korespondanta (2016), ordinara (2022)) de Hungara Scienca Akademio.

János Haas [*rompita ligilo*] naskiĝis la 3-an de majo 1947 en Budapeŝto.

Biografio
---------

János Haas frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li akiris diplomon en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 1967. Ĝuste post jardeko li doktoriĝis en la universitato. En 1977 li ekhavis mezaltan postenon en la ŝtata geologia instituto. Li akiris sciencajn gradojn PhD en 1982, DSc en 1990. Li estis nomumita titulara docento en 1986, ĝuste post jardeko la habilitiĝo okazis, en 1998 li atingis la rangon privata profesoro. En 2007 li ricevis la statuson esplora konsilisto. Li estas ĉefredaktoro de *Acta Geologica Hungarica*. Li ricevis premiojn aŭ memormedalojn inter 2000 -2012.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *A bakonyi felső kréta képződményeinek monografikus feldolgozása* (1979)
* *Sümeg környéke földtani képződményeinek monográfiaája* (1984)
* *Magyarország litosztratigráfiai alapegységei - triász* (1993)
* *Karbonátszedimentológia* (1998)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
**Ilie Ilașcu** (naskiĝis la 30-an de julio 1952 en Taxobeni, Făleşti-distrikto) estas moldava politikisto, fama esti mortkondamnita fare de la separatisma ĉednestia registaro pro kvazaŭa implikiĝo en du murdoj dum ĉednestria milito kaj pro agoj, kiuj estis priskribitaj kiel 'moldova ŝtatsponsorita terorismo de ĉednestriaj registaraj oficialuloj'.

Biografio
---------

Ilie Ilașcu, rumana poŝtmarko okaze de la 50 jariĝo de la Eŭropa konvencio de homaj rajtoj.Ilie Ilașcu, rumana poŝtmarko okaze de la 50-jariĝo de la Eŭropa konvencio pri homaj rajtoj.
Naskita en Taxobeni, Făleşti-distrikto, Ilașcu diplomiĝis en la Fakultato de Ekonomiaj Studoj en la Agrikultura Instituto en Chişinău. Ilie Ilașcu laboris kiel ĉefa ekonomikisto ĉe "Dnestr" Esplora Instituto en Tiraspol. Ilașcu iĝis konata pro sia opozicio al la Moldavo Komunista Partio pro ties politiko, kiu kontraŭis sendependecon de Moldavio, ĉar li malkaŝe aktivis por la uzado de la latina skribo kaj por peti ke la rumana lingvo akiru la statuson de oficiala lingvo.

Liaj kontraŭuloj nomis lin "*glavnyj ekstremist*" (ĉefa ekstremisto) anstataŭ "*glavnyj ekonomist*" (ĉefa ekonomikisto). En januaro 1989, li estis unu el la fondintoj de moldava asocio en Tiraspolo. La 9-an de julio 1989, li estis arestita por la unua fojo, kaj estis liberigita kun senkulpigoj post kelkaj tagoj. Ankaŭ en 1989, li estis maldungita, sed sukcesis reakiri sian pozicion post pledo en supera juĝinstanco. La 5-an de septembro 1989, kiam li parolis dum renkontiĝo en Tiraspol favore al la lingvaj leĝoj akceptitaj de la moldova parlamento, li devis esti protektita de policistoj kontraŭ la amaso de politikaj kontraŭuloj.

Dum la ĉednestria milito, laŭ datumoj de esplorado de ĉednestriaj aŭtoritatoj, la 30-an de aprilo de 1992 jaro, en vilaĝo Kickani, grupo de partizanoj sub gvidado de Ilie Ilaŝku pafis aŭton, en kiu estis ĉednistria deputato kaj komandanto de suda fronto de ĉednestriaj armitaj fortoj Nikolaj Ostapenko, kiu poste mortis en malsanulejo..

En decembro de 1993 jaro, la superma kortumo de Ĉednestrio kondamnis Ilie Ilaŝku al mortpuno .

La 5-an de majo de 2001 jaro Ilașcu estis liberiĝita el ĉednestria prizono.

Li estas gvidanto de la Demokrata Forumo de Rumanoj en Moldavio. En 2010, Ilașcu anoncis ke li subtenos Mihai Ghimpu kaj la Liberalan Partion.

Vidu ankaŭ
----------

* Ĉednestrio

Referencoj
----------

1. ↑   MGB gvidantaro ne forĵetas la eblon de atakoj efektivigita de homoj vivantaj en Ĉednestrio. Arkivita el la originalo je 2009-04-11. Alirita 2019-02-24.
2. ↑  "Kion la naciistoj volas?", intervjuo kun Ilie Ilașcu en "Moldavio" nr. 1/1990
3. 1 2
4. ↑  ИА REGNUM «Молдавская „Группа Илашку" — террористы или политзеки?» (el Retarkivo 20160305060406) 03.06.2005
5. ↑   Membroj de "Ilascu Grupo", premiita "Ordinul Republicii". Arkivita el la originalo je 2010-09-08. Alirita 2019-02-24.

* Kategorio Ilie Ilașcu en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 633046
* GND: 119478579
* LCCN: n94114966
* VIAF: 9083780
* ISNI: 0000000078620569
* SUDOC: 071071733
 |
La **preĝejo Sankta Emeriko de Hungario** estas romkatolika historia monumento (deklarita en 2001) en urbo Nyírmada (Hungario).

Historio
--------

Laŭ eklezia fonto en la iama Mada ekzistis paroĥo en 1332. La loĝantoj prenis la klavinismon antaŭ 1696. La katolika grupo estis refondita en 1928. La nun videbla kirko estis konstruita en 1938, sed 2 sonoriloj estis kreitaj pli frue en 1929.

Konstruaĵo
----------

La preĝejo situas sola en korto, kie ankaŭ ŝtona kruco videblas. La fasado estas simetria, meze la kvadrata turo iomete reliefas. La turpinto estas plurlatera piramido. La enirejo estas meze tra la turo, antaŭe estas malferma porĉo. La fasado havas ankoraŭ striktajn kaj altajn fenestrojn. La turo plene malsimilas de la navo kaj estas kovrita per ruĝaj brikoj. La navo finiĝas en plurlatera absido, pli mallarĝa kaj malalta, ol la navo. Ankaŭ sakristio aliĝas al la absido.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* 
* hungare kun foto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Zsolt Szendrő** [ĵolt sendrO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szendrő Zsolt** estas hungara biologo, genetikisto pri bestoj, profesoro, membro (korespondanta (2016), ordinara (2022)) de Hungara Scienca Akademio.

Zsolt Szendrő  naskiĝis la 12-an de junio 1947 en Gödöllő.

Biografio
---------

Zsolt Szendrő akiris diplomon en kampuso de sia naskiĝurbo en 1969, poste li restis samloke por instrui. Inter 1970-1987 li esporis en la universitata instituto, poste li instruis en Universitato de Kaposvár. En la sama jaro li kandidatiĝis (PhD), li doktoriĝis (DSc) ĝuste post jardeko antaŭ la Hungara Scienca Akademio. Li ricevis mondfamon pri bredado de kunikloj. Li ricevis premiojn en 2005, 2007, 2012.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Behaviour of growing rabbits under various housing conditions* (2008)
* *Effect of floor type on behavior and productive performance of growing rabbits* (2014)

Fontoj
------

* hungarlingva teksto kun foto[*rompita ligilo*]
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografieto kun foto[*rompita ligilo*]
* hungarlingva biografio kun foto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**László Csiba** [lAslO ĉiba], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Csiba László** estis hungara kuracisto, neŭrologo, profesoro, membro (korespondanta (2016), ordinara (2022)) de Hungara Scienca Akademio, membro de Academia Europaea.

László Csiba [*rompita ligilo*] naskiĝis la 10-an de majo 1952 en Sajószentpéter.

Biografio
---------

László Csiba akiris medicinan diplomon en Universitato de Debrecen en 1976, poste li instruis samloke kaj kuracadis en la kliniko. En 1980 li akiris neŭrologian diplomon, en 1985 psikiatrian diplomon (ambaŭ en Universitato Semmelweis). Inter 1981 kaj 1983 li esploris en instituto Max-Planck en Kolonjo, en la jaroj 1986 kaj 1987 li faris la samon en Japanio, en 1991 ankaŭ en Toulouse. Li akiris sciencan gradon PhD en 1990, DSc en 1999 (ambaŭ antaŭ Hungara Scienca Akademio). Li estas en Debrecen katedrestro, klinikestro kaj institutestro. Li okupiĝas precipe pri apopleksio. Li estas gastoprofesoro en Beogrado, Novi Sad kaj en aliaj 2 universitatoj. Li ricevis premiojn (ankaŭ eksterlandajn) inter (1991-2014).

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *RELATIONSHIP BETWEEN CALCIUM ACCUMULATION AND RECOVERY OF CAT BRAIN AFTER PROLONGED CEREBRAL-ISCHEMIA* (1983) - kun aliaj
* *Early onset carotid atherosclerosis is associated with increased intima-media thickness and elevated serum levels of inflammatory markers* (2003) - kun aliaj
* *Computed Tomography and Transcranial Doppler Findings in Acute and Subacute Phases of Intracerebral Hemorrhagic Stroke* (2014) - kun aliaj

Fontoj
------

* angle
* hungarlingva biografieto kun foto
* hungarlingva biografieto kun foto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
La **Bavaria Arbaro** germane *Bayerischer Wald* (Pri tiu ĉi sono aŭskulti) estas arbara malaltmonta regiono en Bavario, Germanio. Ĝi etendas laŭlonge de la limo kun Ĉeĥio kaj pluas en ĉeĥa flanko per Šumava (Bohemia Arbaro). Geografie la Bavaria Arbaro kaj la Bohemia Arbaro estas partoj de sama montara teritorio. Parto de la Bavaria Arbaro apartenas al la **Nacia Parko Bavaria Arbaro** (*Nationalpark Bayerischer Wald*) (240 km²), fondita en 1970 kiel unua nacia parko de Germanio. Aliaj 3008 km² apartenas al Natura Parko Bavaria Arbaro (*Naturpark Bayerischer Wald*), fondita en 1967, kaj 1738 km² al la Natura Parko Orientbavaria Arbaro (*Naturpark Oberer Bayerischer Wald*), fondita en 1965. La Bavaria Arbaro estas restaĵo de la Hercinia Arbaro kiu etendis tra suda Germania en epoko de la Romia Imperio. Ĝi estas la plej granda protektata arbarareo en centra Eŭropo.

La plej alta monto de la regiono estas la Großer Arber ("Granda Arber", 1456 m). La ĉefa rivero estas la Regen, kiu formiĝas per kuniĝo de la Blanka Regen kaj la Nigra Regen kaj iras el montoj al urbo de Regensburg.

Vidu ankaŭ
----------

* Mortintaj tabuloj

Galerio
-------

* tipa pejzaĝo de la bavaria arbarotipa pejzaĝo de la bavaria arbaro
* Situo enkadre de BavarioSituo enkadre de Bavario
* Situo de Bavaria arbaro sur topografia mapo de ŠumavaSituo de Bavaria arbaro sur topografia mapo de Šumava
* 
* Rachel-lago proksime de la landlimo al ĈeĥioRachel-lago proksime de la landlimo al Ĉeĥio
* La naĝantaj insuloj en la granda Arber-lagoLa naĝantaj insuloj en la granda Arber-lago

Referencoj
----------

1. ↑  *Bavarian Forest delights with nature’s elegant artistry*[*rompita ligilo*]

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Bavaria arbaro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Nationalpark Bayerischer Wald
* Bavarian Forest - Oficiala Retejo de la Regiono


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 358979
* GND: 4005032-4
* LCCN: sh85012480
* VIAF: 240768629
* BNF: 15052238m
* NKC: ge128393
 |
interno
**Katedralo de Winchester** troveblas en Winchester, Hampshire kaj estas la plej longa katedralo (169 m) en Anglio. Ĝi bazas je la saksa Sankta Svithun-katedralo, kiun oni trakonstruis dum la episkopo Walkelin (1070–98) en normana stilo. La gotikstila ĉefhalo estiĝis en la 14-a jarcento, dum episkopoj de William of Edington kaj William of Wykeham. La katedralo baziĝas sur fostoj je aluvioj de la rivero Itchen kaj oni devis fortigi la bazojn en la 20-a jarcento.

La plej frua parto de la nuna katedralo estas la kripto el la 12-a jarcento. La konstruo de centra turo komenciĝis en 1202 kaj montras normanajn arkitekturajn trajtojn. La katedralo estis konstruita dum la 14-a, 15-a, 16-a jarcentoj, restaŭrado okazis inter 1905–1912.

La katedralo entenas restaĵojn de Sankta Swithun, episkopo el la 9-a jarcento kaj de Alfredo la Granda, Vilhelmo la 2-a (1100).

Eventoj
-------

Gravaj eventoj en la katedralo:

* kronado de Eduardo la Konfesanto (1043)
* geedziĝo de Edvardo kun Edith (1045)
* kronado de Matilda de Flandrio (1068)
* kronado de Henriko la Juna Reĝo kaj sia reĝino, Marguerite (1172)
* dua kronado de Rikardo la 1-a (1194)
* Geedziĝo de reĝo Henriko la 4-a kaj Johana de Navaro (1403)
* Geedziĝo de reĝino Maria la 1-a kaj reĝo Filipo la 2-a (1554)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Katedralo de Winchester en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* oficiala paĝo
* virtuala vizito Arkivigite je 2007-03-10 per la retarkivo Wayback Machine
Monda heredaĵo de UNESKO

Katedralo de Durham fotita el la sudo
**La Katedralo de Durham Kirko de Kristo, Benata Maria la virgulino kaj Sankta Cuthbert de Durham** (kutime konata kiel **Katedralo de Durham**) estas katedralo en la urbo Durham, Anglio, la sidejo de la anglikana episkopo de Durham. La episkopejo datas de 995, kaj la nuna katedralo fondiĝis en 1093. Ĝi estas konata kiel unu el la plej fajnaj ekzemploj de normana arkitekturo. Ĝi estas monda heredaĵo de Unesko.

La hodiaŭa katedralo anstataŭas la "Blankan kirkon" el la 10-a jarcento konstruita kiel parto de monaĥa fondaĵo al la domo de relikvujo de Sankta Cuthbert de Lindisfarne. La trezoroj de la kastelo de Durham inkluzivas relikvojn de Sankta Cuthbert, la kapon de Sankta Oswald kaj la restaĵojn de la historiisto Bede.

La katedralo okupas strategian pozicion sur promontora altaĵo super la rivero Viuro. Ĝi estas ĉefa turista allogaĵo, la centra turo de 66 m donas vidaĵojn de Durham kaj la ĉirkaŭa areo.

Multaj famaj personoj entombiĝis en la katedralo kaj la ĉirkaŭa tombejo.

Vidu ankaŭ
----------

* Listo de mondaj heredaĵoj en Eŭropo

Referencoj
----------

1. ↑  UNESCO, "Durham Castle and Cathedral"; retrieved 2012-4-19.
2. ↑   In Memoriam: Bishop Alfred Robert Tucker, June 19, 1914. World Digital Library. Alirita 2013-04-29.

* Kategorio Katedralo de Durham en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 549218
* GND: 668890-1
* LCCN: n50075775
* VIAF: 156864169
* ISNI: 0000000114113768
* SUDOC: 030717655
* BNF: 12207771x
* NLA: 35232580
* NKC: kn20040209006
 |
Fronta vido de la katedralo de Cefalù.
La **katedralo de Cefalù** estas unu el la plej gravaj normandaj monumentoj de la insulo Sicilio, suda Italio, nome en la urbo Cefalù. Dediĉita al la Savinto kaj al la Transfigurado de Jesuo, la katedralo estis konsekrita dum la festo Pentekosto en 1131 per ordono de reĝo Ruĝero la 2-a de Sicilio. Origine elpensita kiel la panteono de la reĝoj de Sicilio, la posteuloj de Ruĝero la 2-a, kiu kompletigis ĝin en 1240, sed rifuzis ĝian uzon kiel maŭzoleon, donante ĉi tiun funkcion al la Katedralo de Palermo.

Post la morto de la reĝo Ruĝero la 2-a, la komenca arkitektura projekto suferis modifojn tiel ke diversaj arkitekturaj stiloj estas aprezitaj.

En julio 2015, la ensemblo "Palermaj arab-normandaj konstruaĵoj kaj la katedraloj de Cefalù kaj Monrealo" estis inkluditaj en la listo de la Monda Heredaĵo de Unesko. La katedralo de Cefalù estas unu el la naŭ unuopaj strukturoj, kiuj konsistas el la deklaro (kun ID 1487-008)

* Kategorio Katedralo de Cefalù en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Monda heredaĵo de UNESKO

La **Katedralo de la Dormado** aŭ **katedralo de Kutaisi**, sed pli konata kiel **katedralo de Bagrati** (kartvele: ბაგრატი; ბაგრატის ტაძარი, aŭ *Bagratis tadzari*) estas katedralo de la 11-a jarcento de la urbo Kutaisi, regiono Imereti, Kartvelio, listigita en la Monda heredaĵo de UNESKO en 1994, kune kun la Monaĥejo Gelati.

La katedralo, nun en ruinoj, estis konsiderata kiel ĉefverko de la kartvela mezepoka arkitekturo. Ĝi estas okultrafa en la centro de Kutaisi. La katedralo troviĝas sur la pinto de la monteto Uk’imerioni. Ĝi estis konstruita en la unuaj jaroj de la 11-a jarcento , dum la regado de la reĝo Bagrato la 3-a pro kio ĝi nomiĝas kartvele «Bagrati», tio estas, katedralo de Bagrat. Memorskribaĵo en la norda muro revelacias ke la planko estis establita en la jaro 1003. En 1692, ĝi estis damaĝata pro eksplodo far la osmanidoj, kiuj invadis la Reĝlando de Imereti. La eksplodo kaŭzis la falon de la plafono kaj kupolo.

La konservado kaj restaŭrado, kaj ankaŭ la arkeologiaj esploroj, kiuj ekis en 1952 kaj finiĝis nur en 2012. En 2001, la katedralo estis denove liverita al la Kartvela Ortodoksa kaj Apostola Eklezio. Ofte ĝi estas uzata kiel simbolo de la urbo Kutaisi. En ĝia interno estis enterigata la reĝo Georgo la 1-a.

* Katedralo de Bagrato en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Katedralo de Bagrato en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Sioni** aŭ **Katedralo de la Dormado** (kartvele სიონი (ტაძარი)) estas kartvela ortodoksa preĝejo en Tbiliso, la ĉefurbo de Kartvelio. Laŭ la sekvo de la mezepoka kartvela tradicio nomi la preĝejojn laŭ la sanktaj lokoj de la Sankta Lando, la Katedralo Sioni portas la nomon de la monto Ciono en Jerusalemo. Ĝi estas ofte konata kiel "Tbilisi Sioni" por distingi ĝin de aliaj samnomaj preĝejoj en Kartvelio.

La Katedralo Sioni
InternoLa Katedralo Sioni Tbilisi troviĝas en la historia *Sionis Kucha* (strato Sioni) en la urbocentro de Tbiliso, kun ĝia orienta fasado antaŭ la tereno dekstre de la rivero Mtkvari. Komence ĝi estis konstruata inter la 6-a kaj 7-a jarcentoj. Ekde tiam ĝi estis detruita de la eksterlandaj invadintoj kaj rekonstruita plurfoje. La nuna preĝejo baziĝas sur versio de la 13-a jarcento kun kelkaj ŝanĝoj de la 17-a kaj 19-a jarcentoj. La Katedralo Sioni estis la ĉefa Katedralo de la Kartvela Eklezio kaj la sidejo de la Katolika Patriarko de tuta Kartvelio ĝis la konstruado kaj konsekriĝo de la Katedralo de la Triunuo en 2004. 


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 311534
 |

* Katedralo Sioni en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Katedralo Sioni en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Katedralo de Santiago vidata el la antaŭa parko 
La **Primasa Katedralo de Santiago de Cuba** estas la katedralo de Santiago de Kubo en Kubo.
Komence de la hispana koloniigo en Kubo, estis konstruita en 1514 la unua preĝejo en Santiago, dediĉata al Sankta Katarino; ĝi estis malgranda rudimenta ermitejo kiu situis sur altaĵo, kie poste konstruiĝis la Provinca Malliberejo.

Je la 28-a de aprilo 1522, la papo Adriano la 6-a akceptis la translokadon de la episkopejo de Baracoa al la urbo Santiago de Cuba, kie konstruiĝis la katedralo. Komence estis akceptita kiel katedralo la Ermitejo Sankta Katarino, ĉar ĝi estis la sola preĝejo, kvankam ĝi ne havis bonajn kondiĉojn por gastigi kaj la katedralecon kaj la episkopejon. Pro tio, en 1528 ekis la konstruado de la unua Katedralo, el ŝtono, ĝia kreinto estis la episkopo Frato Miguel Ramírez de Salamanko. Ĝi estis orientita okcidenten kaj kostis ĉ. 50 mil dukatojn. Ĝi estis finkonstruita en 1555.


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Kategorio Katedralo de Santiago de Cuba en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
dekstra
La **Preĝejo de la Dek du Apostoloj** (ruse *Патриарший дворец и церковь Двенадцати апостолов*) estas malpli grava katedralo de la Kremlo en Moskvo, konstruigita de la Patriarko Nikono kiel parto de lia majesta loĝejo en 1653 kaj dediĉita al Sankta Filipo tri jarojn poste.

Kvankam ejo por la Moskva metropolito ekzistis en Kremlo ekde la 14-a jarcento, la Patriarko Nikono, kiu deziris konkuri kun la caro en aŭtoritato kaj gloro, anstataŭis ĝin per alia pli ambicia loĝejo, centriĝante sur vasta krucforma ĉambro, kaj ampleksa bankedsalono kiu nun funkcias kiel muzeo pri dekoraciaj artoj.

La preĝejo preskaŭ estas same elstara kiel la najbaraj katedraloj de la 15-a jarcento, pro ĝia situo sur alta frontono, trapikita de du grandaj arkoj permesante transiron de la Placo de la Katedraloj ĝis la korto de la patriarko. La patriarka loĝejo estis grave damaĝita kiam la bolŝevikoj atakis la Kremlon dum la Oktobra Revolucio en 1917. Poste la preĝejo estis restarigita por la gastigado de muzeo.

* Kategorio Preĝejo de la Dek du Apostoloj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Katedralo Sankta Sofia** de Kievo (ukraine *Собор Святої Софії*, *Sobor Sviatoji Sofiji* aŭ Софійський собор, *Sofijs’kji sobor*) estas elstara arkitektura monumento de la iama Kieva Regno. Hodiaŭ, ĝi estas unu el la plej konataj kaj vizitataj monumentoj de la urbo kaj la unua en la listo de la Monda heredaĵo de UNESKO de Ukrainio.

Katedralo Sankta Sofia de Kievo, Monda heredaĵo de UNESKO
La sonorilturo de Sankta Sofia vidata ekde la placo Bohdan Khmelnytsky.
Soveta memoriga monero de la Katedralo Sankta Sofia de Kievo de 1988 okaze de la jarmilo de la kristaniĝo .
La katedrala komplekso estas la ĉefa konsistaĵo de la Nacia Sanktejo «Sofia de Kievo» la ŝtata institucio kiu okupiĝas pri ĝia konservado kune kun aliaj historiaj monumentoj de la urbo.

La nomo de la katedralo venas de la katedralo Hagia Sofia de la 6-a jarcento en Konstantinopolo (kio signifas «Dia Saĝeco») kaj ĝi estas dediĉata al la *Sankta Dia Saĝeco* pli ol specifa sanktulino kun la nomo *Sofia*. Laŭ malpli fama teorio, ĝia modelo estis la Katedralo Sankta Sofio de Novgorod, en nuna Rusio, kun ĝiaj 13 kupoloj el kverko (989), kiun Jaroslavo la Saĝa decidis imiti el ŝtono kiel signo je dankemo al la loĝantaro de Novgorodo kiu helpis lin savi la tronon de Kievo en 1019.

En la komenco, la katedralo ankaŭ funkciis kiel tombejo por la regantoj de la Kieva Regno inkluzive de Vladimiro la 2-a, Vsevolod Jaroslaviĉ kaj la fondinto de la katedralo, Jaroslavo la Saĝa, kvankam nur postvivis la tombon de tiu lasta. Vidu bildon).

Post la Rusa Revolucio de 1917, kaj dum la soveta kontraŭreligia kampanjo de la 1920-aj jaroj, la registaro petis la detruadon de la katedralo kaj la transformiĝon de la tereno en parko por la «Herooj de Perekop» (venko de la Ruĝa Armeo en la Rusa Enlanda Milito en Krimeo). La katedralo saviĝis de la detruado ĉefe pro la penado de multaj sciencistoj kaj historiistoj. Tamen, en 1934, la soveta registaro konfiskis la strukturon, inkluzive de la arkitektura komplekso de la 17-a-18-a jarcentoj kiuj ĉirkaŭis ĝin kaj estis fondata arkitektura kaj historia muzeo.

Fine de la 1980-aj jaroj, la sovetaj aŭtoritatoj, kaj poste la ukrainaj, promesis redoni la konstruaĵon al la Ortodoksa Eklezio. Pro diversaj skismoj kaj koterioj ene de de la Eklezio, la redonado prokrastiĝis ĉar ĉiuj ortodoksaj kaj grek-katolikaj eklezioj reklamis ĝin. Kvankam ĉiuj ortodoksaj eklezioj estis rajtigitaj diservi en diversaj datoj, kelkfoje oni malpermesis ĝian uzadon. La nuna komplekso funkcias kiel muzeo de la Kristanismo de Ukrainio, la plejparto de la vizitantoj estas turistoj.

La 27-an de aŭgusto 2007, la Katedralo Sankta Sofia estis konsiderata kiel unu el la Sep Mirindaĵoj de Ukrainio, per balotadsistemo de fakuloj kaj la interreta komunumo.

Vidu ankaŭ
----------

* Monaĥejo de la Grotoj de Kievo
* Katedralo Sankta Sofio de Novgorod
* Hagia Sofia

Eksteraj ligiloj
----------------

* Retpaĝo de la muzeo (ukraine)
* Sobory.ru -Pri la katedralo (ruse)
* travel.kyiv.org - Pri la katedralo por turistoj angle

* Katedralo de Sankta Sofia (Kievo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Katedralo de Sankta Sofia (Kievo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Landakotskirkja, la katedralo de la rejkvavika episkopujo
La **Preĝejo Kristo Reĝo** (islande *Basilika Krists konungs* aŭ laŭ ĝia geografia situo *Landakotskirkja*) estas la katedralo de la romkatolika Episkoplando Rejkjaviko. Ekde 1999 ĝi rajtas porti la honoran titolon de *basilica minor* situante sur monteto kaj proksime al haveno en la uesto de Rejkjaviko, Islando.

Historio
--------

La baziliko bilde dekstre; fone videblas la Grótta-lumturo
La unuaj katolikaj sacerdotoj atingintaj Islandon - post la perforta estingo de katolikismo pro Reformacio en la 16-a jarcento - estis la francoj Bernard Bernard kaj Jean-Baptiste Baudoin. Ili aĉetis grundon ĉe la bieno Landakot por starigi ĝuste tie etan kapelon en la jaro 1864-a. Mallonge poste proksime apud Túngata oni konstruis etan lignan preĝejon.

Post la Unua mondmilito kaj la fondo de la Apostola vikariujo rejkjavika la deziro de islandanoj katolikaj je pli granda kresko kreske senteblis. Sekve oni komisiis la arĥitekton Guðjón Samúelsson fari belan aĵon laŭ novgotika konstrustilo. Tiam temis pri la plej granda preĝejo en la tuta lando, kiu konsekritis solene en la 23.7.1929 ricevante la patronecon de Kristo Reĝo. Fakte temis pri unu el la unuaj kirkoj portantaj la dediĉon al Kristo Reĝo en la tuta mondo pro ke nur kvar jarojn pli frue lia papa moŝto Pio la 11-a estis eniriginta tiun ĉi feston eklezikalendaren.

Arĥitekturo
-----------

Okulfrapas la malpinta turo sen spajro memorigante onin je anglaj kaj irlandaj malsekularaj ejoj. Ĝi estas en betono; same kiel ĉe la protestantisma preĝejo Hallgrímskirkja bazaltformoj modelis por la pilastroj. Nuntempe najbaras tuj la ununura katolika lernejo de Islando.

Bildoj
------

* Statuo de la Dipatrino, el flanka altaroStatuo de la Dipatrino, el flanka altaro
* Alia Mario-statuoAlia Mario-statuo
* InternoInterno

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Baziliko Kristo Reĝo (Rejkjaviko) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Hejmpaĝo
La Katedralo
Bildo de la Virgulino de la Almudeno
la katedralo de la Almudeno ekde la placo de la Armilaro.
La katedralo **Santa María La Real de La Almudena** estas la episkopejo de la Madrida diocezo. Ĝi estas templo je 102 metroj longe kaj 73 alte kun miksaĵoj de malsamaj stiloj: novklasikismo ekstere novgotikismo interne kaj novromaniko en la kripto. La tuta konstruado daŭris de 1883 ĝis 1993.

Estis konsekrita de la papo Johano Paŭlo la 2-a dum lia kvara vojaĝo al Hispanio, la 15-an de junio 1993. Ĝi estas la unua hispana katedralo konsekrita de iu ajn papo kaj la unua konsakrita de Johano Paŭlo ekster Romo.

Ĝi situas en la urbocentro de Madrido. La ĉefa fasado rigardas la "plaza de la Armería" (placo de la armilaro), antaŭ la Madrida Reĝa Palaco. Al la latera pordo enireblas tra la strato "Bailén" kaj al la kripto, tra la strato "Mayor". Malsame al aliaj katedraloj kies orientiĝo estas oriento-okcidento, la de la Almudeno estas nordo-sudo. Ĉar ĝi estis konstruita kiel kunaĵo de la Madrida Reĝa Palaco kiu apudas.

Horaro
------

La katedralo ne povas esti vizitata dum diservo.

**Katedralo** malfermita de la 10:00 matene ĝis 19:30. 
Meshoraro 
labortagoj vespere: 19 h.
dimanĉoj kaj feritagoj Matene: 10:30, 12 kaj 13:30 h. Vespere: 19 h.
Horaro por konfesado Matene: de 11:30 ĝis 12:45. Vespere: de 17:00 ĝis 19:30.

**Kripto** Malfermita de 10:00 ĝis 20:00.
Meshoraro 
Labortagoj: Matene: 11 h. Vespere: 18:30 h
Sabatoj vespere: 19:00 h
Dimanĉoj kaj feritagoj: Matene: 11:30 kaj 13:00 h. Vespere: 18:30 h.

Horaro de oficejo de luno ĝis vendredo. Matene: 10:00 ĝis 12:30. Vespere: 18:00 ĝis 19:00.

Vidu ankaŭ
----------

* Virgulino de la Almudeno
* La Almudena (metroo de Madrido)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Historio de la Katedralo de la Almudeno Arkivigite je 2007-11-23 per la retarkivo Wayback Machine
* Arkivigite je 2012-08-12 per la retarkivo Wayback Machine

* Katedralo La Almudeno en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Katedralo La Almudeno en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Katedralo de Sankta Kristoforo de La Laguna
La **Katedralo de Sankta Kristoforo de La Laguna** ankaŭ nomata **Katedralo de Nia Sinjorino de Rimedoj** situas en la urbo Sankta Kristoforo de La Laguna en la insulo de Tenerife (Kanariaj Insuloj, Hispanio). La katedralo estas la sidejo de la Diocezo de Tenerife, inkluzive de la Provinco Sankta Kruco de Tenerifo. La katedralo situas en la historia urbo de La Laguna, deklarita Monda Heredaĵo en 1999 de Unesko.

En 1511 stariĝis en la nuna loko de la katedralo, kapelo, kiu estis anstataŭita en 1515 per pli granda konstruaĵo, dediĉita al la Virgulino de la Rimedoj, mudeĥara, kies turo estis starigita en 1618. La templo iĝis katedralo fare de papo Pio la 7-a la 21-a de novembro, 1819. La fasado, novklasika, datiĝas de 1820 kaj estis konstruita sur la planoj de la Katedralo de Pamplono, la nuna strukturo de la katedralo estis konstruita inter 1904 kaj 1915 kaj estas novgotika.

* Katedralo de Sankta Kristoforo de La Laguna en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Katedralo de Sankta Kristoforo de La Laguna en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 419638
* LCCN: n85257612
* VIAF: 126740026
* BNE: XX96589
 |
Katedralo de Barcelono
La **Katedralo de la Sankta Kruco kaj Sankta Eŭlalia** (ankaŭ nomata, anstataŭ katedralo, **Seo**, aŭ *Seu* katalune) estas la gotika katedralo de Barcelono, sidejo de la Ĉefdiocezo de Barcelono, en Katalunio.

La nuna katedralo konstruiĝis dum la 13-a kaj 15-a jarcentoj sur la antikva romanika katedralo, ankaŭ konstruata sur preĝejo de la visigota epoko kiu antaŭis la prakristanan bazilikon, kies restaĵoj videblas en la subgrundo, en la Muzeo pri Historio de Barcelono. La finkonstruado de la impona fasado samstila, tamen, estas multe pli moderna (19-a jarcento).

Ĝi estas dediĉata al la Sankta Kruco kaj al Sankta Eŭlalia, patronino de la urbo Barcelono (nuntempe estas multe pli kultata la Virgulino de la Favoro kiu, strikte, estas patronino de la ĉefdiocezo, sed ne de la urbo), juna pucelino kiu, laŭ la katolika tradicio, suferis la martiron dum romia epoko.

La katedralo havas en ĝia klostro 13 blankajn anserojn (oni diras ke Eŭlalia havis dek tri jarojn kiam estis martirigita kaj ke ĝi bredis anserojn proksime de la urbo).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Retpaĝo de la Katedralo

* Katedralo de Barcelono en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Katedralo de Barcelono en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La katedralo de Halle en 2009
La **Katedralo de Halle** (germane: *Dom zu Halle*) estas historie grava evangelia kirko en Halle (Saale), Germanio. Longe ĝi estis la rezideja kirko de la ĉefepiskopoj de Magdeburg.

Historio
--------

Temas pri la ununura granda konstruaĵo frugotika en la urbo (de ĉ. 1280) kaj la iama monakeja kirko de la dominikanoj. Ĝi plurfoje alikonstruitis. Ĝis la Reformacio ĝi estis centro de eklezia arto en Germanlando. Sed ankaŭ la sciencoj flegitis far la katedralestroj.

Ekde 1520 kardinalo Albrecht von Brandenburg uzis tiun ĉi kirkon, kiun li alikonstruigis, kiel deponejon por siaj relikvoj multegaj. En la germana lingvo oni nomis tiun ĉi egan relikvujon ‘’Hallesches Heiltum’’. La katedralo estis ankaŭ elektita por servi kiel maŭzoleo al li. Do preĝejo relative simpla de la dominikanoj transformitis en renesanca stilo al pompa ejo. Multo el tiu pompo ne plu videblas en nunaj tempoj. Predikisto ĉekatedrala estis ekz. Ludwig Gottfried Blanc.

Priskribo
---------

Albrecht farigis belan novan helikan ŝtuparon *(Wendelstein)*, la galeriojn, 17 pilastrajn figurojn estantajn de super natura grandeco (komisiitis prie la majenca skulptisto Peter Schro, inter 1520-1540), dediĉan tabulon en la norda flanka navo, la ambonon (de Ulrich Creutz, 1526) kaj la altarejan seĝaron. Albrecht komisiis Lucas Cranach la Maljunan en la jaro 1520 fari kvazaŭ ĉiujn el la ne malpli ol 18 altaroj kaj multajn bildojn: tiel li volis reagi al la komenciĝinta reformacio. Kiam Albrecht forlasis la urbon finfine en 1541 li prenis kun si al Aschaffenburg la bildojn kaj la altarojn.

Ekstere okulfrapas tegmento sen turoj kaj la portalo de 1525 (la originalo troviĝas en la Kastelo Moritzburg. Apude troviĝas la *Nova Rezidejo* kun blazono de Albrecht super la enirejo. En ĝi troviĝas la geologia kaj paleontologia **Geiseltal-muzeo**. Post 1541 la preĝejo iĝis protestantisma; hodiaŭ ĝi apartenas al la reformita eklezio de la kalvinanoj. Duko Aŭgusto de Saksio (1635-1680) destinigis la kirkon kortega kirko. Li barokigis parton de la intero. En 1702/03 Georg Friedrich Händel estis orgenisto katedrala.

Literaturo
----------

Norbert Eisold/Edeltraud Lautsch: *Sachsen-Anhalt* (=Dumont Kunstreiseführer), Ostfildern 2005, ISBN 3-7701-3968-2, p. 290-291

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Katedralo de Halle en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Hejmpaĝo katedrala
* Informoj prie ĉe dome-schloesser.de Arkivigite je 2017-04-05 per la retarkivo Wayback Machine
Okcidenta vidaĵo
Orienta vidaĵo
La **Vilibrorda katedralo** (germane *Willibrordi-Dom*) en Wesel, Germanio, ekestis ekde 1498 ĝis 1540 kiel malfrugotika baziliko de kvin navoj. La turo starigita en 1478 estas transprenaĵo de la trinava gotika konstruaĵo ekestinta inter 1424 kaj 1480.

La Vilibrorda katedralo estas la urba preĝejo de Wesel, en kiu la protestantisma paroĥo solenas siajn diservojn. Ĉe la sabatoj antaŭ pasko kaj kristnasko kaj je specialaj okazoj oni festas ankaŭ ekumenismajn diservojn. Je elstaraj aranĝoj, ekzemple la fondado de urbĝemeleco la katedralo prezentas la solenejon. Okazas tie ankaŭ orgenkoncertoj kaj koncertoj kun religia muziko je partopreno de la eklezimuzikaj ensembloj de la katedralo, la katedrala ĥoro kaj la latunblova ensemblo. Krom tio en la katedralo okazas multaj aliaj artaj prezentadoj.

Konstruhistorio
---------------

En la tempo de 781 ĝis 800 sur ĉi tiu loko staris trabfaka preĝejo. La domo estis dumpase de la jaroj plurfoje pligrandigata kaj novigata. En plej frua tempo la katedralo substaris sub abatejo de Echternach, tombopreĝejo de la frisa misiisto *Vilibrordo*. Kiel hansa urbo kaj ĉefurbo de la duklando Kleve la urbo rajtis en 1540 aliĝi al la reformacio. Pro la influo de religiaj rifuĝintoj ĝi fariĝis sekvatempe centro de reformita kristanismo. Tiu ĉi evoluo respeguliĝas ĝis nun en la modesta elformado de la preĝejointerno. Ĝis 1612 tie staris ankoraŭ pli ol 30 altaroj. Ekde 1883 ĝis 1896 oni renovigis la vilibrordan katedralojn per monrimedoj el lotadoj laŭ la tiam enmoda novgotika stilo. Je tio oni ankaŭ realigis la ĥorĉirkaŭirejon jam planitan en la mezepoko kaj starigis la 50 ekzistajn tombŝtonojn metitajn en la planko ĉe la murojn. Ĝis 1805 oni uzis la preĝejon ankaŭ kiel urban entombigejon.

Aliancanaj elaeraj bombatakoj kaj grenada bombardo je la fino de la Dua Mondmilito difektis kune kun la urbo Wesel ankaŭ konsinderinde la Vilibrordan katedralon. La rekonstruo okazis ekde 1948 laŭ la malfru-mezepoka versio. La novgotikaĵojn el la 19-a jarcento oni plejparte malkonstruis escepte la ĥorĉirkaŭirejon. Per starigo de ĥorejtureto en 1994, de kiu eksonas nun ĉiutage po kvar fojoj kariljonado, finiĝis la rekonstruo.

Literaturo
----------

* Wolfgang Deurer: *Willibrordi-Dom. Sed de suo resurgit rogo.* B.o.s.s. Druck und Medien, Kleve 2005. ISBN 3-933969-51-4

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Katedralo de Wesel en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Vilibrorda katedralo sur la retpaĝo de la protestanta paroĥo de Wesel Arkivigite je 2012-03-05 per la retarkivo Wayback Machine
* Skizoj kaj planoj pri la alikonstruo fine de la 19-a jarcento
Katedralo de Wetzlar
La **katedralo de Wetzlar** (germane *Dom Unserer Lieben Frau*) estas unu el la atributoj de Wetzlar kaj samtempe la plej granda preĝejo de la urbo. La iama monaĥopreĝejo kaj nuna paroĥopreĝejo staras sub patroneco de Sankta Maria. Fakte ĝi ne estas katedralo proprasence, ĉar ĝi neniam estis sidejo de episkopo. La nomo *katedralo* tamen venkis fine de la 17-a jarcento, post kiam la ĉefepiskopo de Treviro en 1671 estis transpreninta la oficon de preposto. La katedralo de Wetzlar estas nun la plej aĝa preĝejo en la teritorio de la protestanta eklezio en Rejnlando, kiun katolikoj kaj protestantoj komune uzas.

En la 14-a jarcento oni volis anstataŭi kaj pligrandigi la romanikan konstruaĵon de la katedralo de Wetzlar per preĝejo de gotika arĥitekturo, kio laŭkutime okazis per starigo de novkonstruaĵo ĉirkaŭ la antaŭan konstruaĵon ne jam malkonstruitan. Apartaĵo de la katedralo de Wetzlar estas, ke la konstruaĵo restis nefinita en ĉi tiu alikonstrua fazo kaj la diversaj enkapsuligitaj konstrupartoj restis parte konserviĝintaj.

Galerio
-------

* Elaera foto de la katedralo en la historia urbocentroElaera foto de la katedralo en la historia urbocentro
* Katedralo vidate ekde fortikaĵo KalsmuntKatedralo vidate ekde fortikaĵo Kalsmunt
* La katedralo kun la malnova ponto super rivero Lahn en la malfonoLa katedralo kun la malnova ponto super rivero Lahn en la malfono
* Domenico Quaglio: Katedralo de Wetzlar, 1820/22Domenico Quaglio: Katedralo de Wetzlar, 1820/22

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Katedralo de Wetzlar en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Wetzlarer Dombau-Verein
* Virtuala katedrala konstrumetiejo Arkivigite je 2007-09-27 per la retarkivo Wayback Machine
* www.hr-online.de Arkivigite je 2014-11-13 per la retarkivo Wayback Machine

Referencoj
----------

1. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2014-11-13. Alirita 2021-08-14.
Suda vidaĵo
Nordokcidenta vidaĵo
La **Katedralo Sanktaj Maria kaj Cecilia** (germane: ***Dom St. Maria und Cäcilia*** estis la katedralo de la iama romkatolika episkopujo Verden; post enkonduko de la reformacio en Verden en la jaro 1568 ĝis la Vestfalia Paco 1648 sidejo de la luteranaj princepiskopoj de Verden. Nun ĝi loĝigas la protestantan-luteranan paroĥon de Verden.

Konstruhistorio
---------------

La romanika katedralo el la 12-a jarcento viktimiĝis pro brulego je la fino de la 13-a jarcento. De ĝi konserviĝis nur la malsupraj etaĝoj de la masiva turo.

La unua konstrufazo de la gotika katedralo daŭris de 1290 ĝis 1323. Tiutempe ekestis la haloĥoreja ĉirkaŭirejo, la transversa navo kaj la unua navero de la laŭlonga domo. Ekde 1473 ĝis 1490 oni alkonstruis la restajn tri laŭlongdomajn naverojn.

Dum renovigo en 1829 sub estrado de konstruestro Leo Bergmann oni forigis ŝanĝojn el renesanco kaj baroko kaj regotikigis la katedralon laŭ romantisma spirito. La ĥorejo ricevis je tio novgotikan ĉefaltaron.

Priskribo de la konstruaĵo
--------------------------

La laŭlonga domo (tegmentokresto altas 38 metrojn) estas trinava halo kun kvar naveroj. La ĥorejo havas same altan ĉirkaŭirejon. La transversa navo estas mallonga, la navokruciĝo kvadrata. La murojn de ĥorejo kaj laŭlonga domo ordigas grandaj ornamripaj fenestroj kaj apogopilastroj. La transversnavaj fasadoj belas pro abunde ornamriĉaj brikogabloj. La internon strukturas rondpilastroj kun fortikaj bendarkoj kaj maldikaj faskokolonoj.

* La interno je rigardo orienten Innere mit Blick nach OstenLa interno je rigardo orienten Innere mit Blick nach Osten
* Rigardo en la haloĥorejon kun altaroRigardo en la haloĥorejon kun altaro
* Rigardo en la volbon de la haloĥorejoRigardo en la volbon de la haloĥorejo
* foli-ornamaĵoj ĉe la rondpilastrojfoli-ornamaĵoj ĉe la rondpilastroj
* Tombomonumento de princepiskopo Filipo-ZigismundoTombomonumento de princepiskopo Filipo-Zigismundo
* Bronza tomboplato de episkopo Bertoldo de Landsberg.Bronza tomboplato de episkopo Bertoldo de Landsberg.

Taksado
-------

La tuta aperaĵo de la konstruaĵo estas malgraŭ longa konstrutempo unueca. La katedralo estas halopreĝejo kun la supozeble plej malnova haloĥora ĉirkaŭirejo en Germanujo. Arĥitekture la katedralo sin apogas sur la katedraloj de Reims kaj Minden. Ĝi mem ankaŭ estis modelo por diversaj preĝejoj, interalie por la preĝejo Sankta Johano en Lüneburg kaj por la ĥorejo de la katedralo de Lübeck.

Literaturo
----------

* Urs Boeck k.a.: *Der Dom zu Verden* (DKV-Kunstführer 394). Deutscher Kunstverlag, Munkeno 2001
* Adolf E. Hofmeister: *500 Jahre gotischer Dom zu Verden. Dokumente zur Geschichte des Verdener Domes*. Domgemeinde, Verden 1990
* Ernst Andreas Friedrich: *Der Dom zu Verden*, S.54-56, en: *Wenn Steine reden könnten*, volumo 3, Landbuch-Verlag, Hanovro 1995, ISBN 3-7842-0515-1.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Katedralo de Verden en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Retpaĝo de la katedralo je Verden



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 497916
* GND: 4244842-6
* LCCN: n90727576
* VIAF: 153739291
 |
Katedralo Sanktaj Petro kaj Paŭlo je Naumburg
La nun protestanta **Katedralo Sanktaj Petro kaj Paŭlo je Naumburg** (mallonge **Katedralo de Naumburg**) en Naumburg ĉe Saale estas la iama katedralo de la Episkopujo Naumburg-Zeitz kaj originas plejparte el la unua duono de la 13-a jarcento. Ĝi apartenas al la plej gravaj konstruaĵoj de malfrua romaniko en Saksujo-Anhalto kaj estas stacio ĉe la Strato de la romaniko.

La fama okcidenta ĥorejo de la katedralo ekestis post la mezo de la 13-a jarcento kaj estas per la okcidenta ĥorbarilo kaj la figuroj de donacintoj unu el la plej gravaj konstruaĵoj de gotika arĥitekturo.

Post la reformacio en 1542 ekoficis per Nikolaus von Amsdorf unuan fojon en la Sankta Romia Imperio protestanta episkopo. Post la morto de la lasta episkopo Julius von Pflug en 1564 la episkopujo estis malfondata kaj transiris al la elektoprinclando Saksujo, la preĝejo perdis sian funkcion kiel episkopa sidejo, restis tamen la preĝejo de la protestanta katedrala paroĥo. Nun fondaĵo administras la katedralon.

Historio
--------

* Episkopujo Naumburg-Zeitz

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Katedralo de Naumburg en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Hejmpaĝo de la katedralo de Naumburg
* Pri la arĥitektura ornamado de la katedralo de Naumburg

Referencoj
----------

1. ↑  Peter Brunner: *Nikolaus von Amsdorf als Bischof von Naumburg.* Gütersloher Verlagshaus, Gütersloh 1961. p. 60sj.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 495605
* GND: 4228478-8
* LCCN: n82254957
* VIAF: 312808873
* NKC: kn20050425040
 |
**John Craig VENTER** (Sallaga Urbo, Utaho, Usono; 14a de oktobro 1946) estas usona biologo kaj entreprenisto. Li estis la fondoprezidanto de Celera Genomics, kaj famiĝis per iniciato de sia propra Homgenoma Projekto en 1999, for de la publika konsorcio, kun komercaj celoj kaj uzante la teknikon "shotgun sequencing". 

Reveninte el la Vjetnama milito, li ekkarieris en medicino, sed ŝanĝis sian fakon kaj diplomiĝis en Biokemio en 1972 kaj doktoriĝis en Farmacio en 1975, ambaŭ ĉe la Universitato de Kalifornio en San-Diego. Laborinte en la Universitato ĉe Buffalo de Novjorkio, li eniris en la Nacia Instituto pri Sano en 1984.

Estante en la NIS, Venter eklernis la teknikon por identigi rapide grandparte la mesaĝajn RNA estantaj en ĉelo, kaj ekuzis ilin por identigi rapide genojn de la homa cerbo. La sekvencoj uzitaj estas tiuj konataj kiel EST. En polemika jura procezo, Venter klopodis patenti ilin, sed li perdis la kazon. 

Unu de siaj sukcesaj atingoj estis deĉifri por la unua fojo la kompletan sekvencon de viva organismo: nome la bakterio *Haemophilus influenzae*. 

En junio de 2005, li kunfondis Synthetic Genomics, firmao dediĉita al la uzado de mikroorganismoj genetike modifitaj por la produktado de etanolo kaj hidrogeno kiel alternativaj brulaĵoj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Craig Venter en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)

* Membiografio en nobelprize.org


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 856578
 |

  

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Craig Venter en la hispana Vikipedio.*
La **mjelino** estas blanka grasa substanco, ĉirkaŭanta la aksonon de iaj nervoĉeloj, abunda en la mjelo kaj la cerbo.

Ĝi estas plurtavola strukturo formita de la plasmaj membranoj de la ĉeloj de Schwann kiuj ĉirkaŭas per sia citoplasmo la aksonojn de la neŭronoj, kreante protektadon​ krom rapidecon kreante la nervan elanon​. El biokemia vidpunkto estas konstituita per lipoprotea materialo kiu formas kelkajn sistemojn de fosfolipidaj duoblaj tavoloj. Ĝi estas en la nerva sistemo de vertebruloj, formante dikan tavolon ĉirkaŭ la neŭronaj aksonoj kiu ebligas la transmision de la nervaj elanoj al distancoj relative longaj pere de sia izoliga efekto. Tiu ŝirmilo estas konata kiel «mjeliningo».

La mjeliningoj estas produktitaj de gliaj ĉeloj: nome ĉeloj de Schwann en la periferia nervosistemo kaj oligodendroĉeloj en la centra nervosistemo. La ĉeloj de Schwann ruliĝas ĉirkaŭ ununura aksono pere de sia citoplasmo, dum la oligodendroĉeloj posedas multajn plilongigojn kiuj ruliĝas ĉirkaŭ aksonoj de variaj neŭronoj.

La malsanoj kiuj damaĝas la mjeliningon produktas gravajn misojn de la nervosistemo, ĉar la nerva elano ne transmisiiĝas je sufiĉa rapideco aŭ haltiĝas meze de la aksonoj. Tiu tipo de patologioj kutime estas memimunaj malsanoj. Ekzemploj de tiuj malsanoj estas la multloka sklerozo kaj la leŭkodistrofio.

Referencoj
----------

1. ↑  PIV NPIV Alirita la 10an de Februaro 2024.
2. ↑   Arroyo, E. J. et al. (2000). *On the molecular architecture of myelinated fibers*.
3. ↑  «Grease The Groove - Método de entrenamiento para neuroadaptación». Ectomorfosis. 10a de majo 2022. Konsultita la 10an de februaro 2022.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Neŭrologio. Arkivigite je 2005-04-14 per la retarkivo Wayback Machine (el Retarkivo 20050414004034)
* Malsanoj produktitaj de mjelino.

  

|  |  |
| --- | --- |
|   | Bonvolu atenti la konsilon rilate al artikoloj pri medicinaj temoj! |



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 854399
 |

  

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Mielina en la hispana Vikipedio.*