La parolalfabeto aŭ literumalfabeto de ICAO (nomata ankaŭ la Aeronaŭtika Fonetika Alfabeto) estas vaste uzata parolalfabeto kreita de NATO kaj la Internacia Civil-Avia Organizaĵo por ebligi bonan komprenon dum voĉaj radiokontaktoj. Ĝi estis poste adoptita de multaj aliaj organizaĵoj, kiel la Internacia Amatora Radia Unio.

La nomado de vortoj baziĝis en anglaj vortoj, facile prononcataj ankaŭ de francoj k hispanoj, kiuj komencas per la literoj. Eblas uzi ĝin ankaŭ en Esperanto.

Tabelo
------

| Litero | Kodvorto | Prononcate  |
| --- | --- | --- |
| A | **alfa** | alfa | [ˈalfa] |
| B | **bravo** | bravo | [ˈbravo] |
| C | **charlie** | ĉali *aŭ* ŝali | [ˈtʃali, ˈʃali] |
| D | **delta** | delta | [ˈdɛlta] |
| E | **echo** | eko | [ˈɛko] |
| F | **foxtrot** | fokstrot | [ˈfɔkstrɔt] |
| G | **golf** | golf | [ˈɡɔlf] |
| H | **hotel** | hotél | [hoˈtɛl] |
| I | **india** | índia | [ˈɪndia] |
| J | **juliett** | ĝúliét | [ˈdʒuliˈɛt] |
| K | **kilo** | kilo | [ˈkilo] |
| L | **lima** | lima | [ˈlima] |
| M | **mike** | majk | [ˈmai̯k] |
| N | **november** | novemba | [noˈvɛmba] |
| O | **oscar** | oska | [ˈɔska] |
| P | **papa** | papá | [paˈpa] |
| Q | **quebec** | kebék | [keˈbɛk] |
| R | **romeo** | rómio | [ˈromio] |
| S | **sierra** | siera | [siˈɛra] |
| T | **tango** | tango | [ˈtaŋɡo] |
| U | **uniform** | únifom *aŭ* júnifom | [ˈunifɔm, ˈjunifɔm] |
| V | **victor** | vikta | [ˈvɪkta] |
| W | **whiskey** | viski | [ˈwɪski] |
| X | **x-ray** (NATO **xray**) | eksrej | [ˈɛksrei̯] |
| Y | **yankee** | janki | [ˈjaŋki] |
| Z | **zulu** | zulu | [ˈzulu] |
|. [fraza] | **stop** | stop | [ˈstɔp] |
| 1 | **one** (ITU **unaone**) | van, únáván | [ˈwan, ˈuˈnaˈwan] |
| 2 | **two** (ITU **bissotwo**) | tu, bísótú | [ˈtu, ˈbiˈsoˈtu] |
| 3 | **three** (ITU **terrathree**) | tri, térátrí | [ˈtri, ˈteˈraˈtri] |
| 4 | **four** (ITU **kartefour**) | foa, kátéfóa | [ˈfoa, ˈkaˈteˈfoa] |
| 5 | **five** (ITU **pantafive**) | fajf, pántáfájf | [ˈfai̯f, ˈpanˈtaˈfai̯f] |
| 6 | **six** (ITU **soxisix**) | siks, sóksísíks | [ˈsɪks, ˈsɔkˈsiˈsɪks] |
| 7 | **seven** (ITU **setteseven**) | sevn, sétésévn | [ˈsɛvən, ˈseˈteˈsɛvən] |
| 8 | **eight** (ITU **oktoeight**) | ejt, óktóéjt | [ˈei̯t, ˈɔkˈtoˈei̯t] |
| 9 | **nine** (ITU **novenine**) | najna, nóvénájna | [ˈnai̯na, ˈnoˈveˈnai̯na] |
| 0 | **zero** (ITU **nadazero**) | ziro, nádázéró | [ˈziro, ˈnaˈdaˈziˈro] |
| , [nombra] | **decimal** | désímál | [ˈdeˈsiˈmal] |
| 00 | **hundred** | handred | [ˈhandrɛd] |
| 000 | **thousand** | táŭzánd | [ˈtau̯ˈzand] |

*Nine* estas elparolata kiel angla *niner* por eviti konfuzon ĉe germana *nein* 'ne', *five* kiel angla *fife* por eviti konfuzon ĉe angla *fire* 'pafu', kaj *four* kiel ĝia malnova angla prononco dusilaba por eviti konfuzon ĉe angla *for* 'por'. *Three* kaj *thousand* estas elparolataj per la konsonanto *t*, por eviti ke oni prononcu la anglan *th*-sonon kiel *s*.

La longaj numerovortoj estas tiuj de la Internacia Telekomunika Unio (ITU) kaj la Internacia Mara Organizo (IMO). Ĉiu silabo estas akcentita, krom la malpeza silabo de *seven* kaj la aldonitaj silaboj de *nine* kaj *four*. 

La ĉapelitaj literoj
La plej ofte uzata metodo por literumi ĉapelitajn literojn estas, uzi la Zamenhofan transliterumadon, do 'ch' por 'ĉ', voĉe *ĉali-hotél* ktp.

Origino
-------

Oni uzas aeronaŭtikan fonetikan alfabeton por buŝsendi ajnan informon sed ĉefe kiam estas nombroj aŭ vortoj kiuj estas tre gravaj.

Multaj lingvoj havas literojn kaj ciferojn voĉlegatajn egale; kiel la angla lingvo, kie la ciferon 0 kaj la literon O oni ofte egale nomas *oŭ*; aŭ la hispana, kie la literojn B kaj V oni egale nomas *be*. Alia problemo kiun ne havas la aeronaŭtika fonetika alfabeto estas ke elsendi nomojn, alilandajn vortojn kiel "Tsiolkovsky", aŭ nombrojn kiuj kun interferoj kaj bruoj kiu ofte okazas dum la radiofonaj sendoj, povas esti konfuza, kiel "ses dek sep" kaj "sep dek sep".

Laŭ internacia akordo inter la landoj membroj de ICAO, oni kreis universalan fonetikan alfabeton por internaciaj radiosendoj kiu sin bazas sur la alfabeto de la angla (la lingvo uzata por internacia aeronaŭtiko) kaj kiu anstataŭas aliajn fonetikajn alfabetojn kiuj ekzistis ĝis tiam. Krom esti uzata en la aeronaŭtikaj elsendoj kiujn ICAO kontrolas, ĝi estas uzata en militaj elsendoj. Ĝi estas la alfabeto de la NATO kaj de amatora radio tutmonde.

Metodo por uzi
--------------

Ĉi tiu alfabeto funkcias donante vorton po ĉiu litero, kiel ni vidas en la ekzemploj:

* N345AA: *novemba tri foa fajf alfa alfa* por numerplato de avio.

Kiam oni uzas tiun sistemon per komuna lingvo, oni povas traduki la numerojn:

* N345AA: *novemba tri kvar kvin alfa alfa*

Ankaŭ oni povas, por fari pli rapidaj la elsendojn, kalkuli kiomfoje numero aŭ litero ripetas, kiel jene:

* N334AA: *novemba duobla tri foa duobla alfa*
* 1700000123 *unu sep kvinobla nul unu du tri*

La uzo de cent kaj de mil estas jena:

* 800 *ejt handred* (ok cent)
* 834 *ejt tri foa* (ok tri kvar)
* 3000 *tri taŭzand* (tri mil)
* 4600 *foa taŭzand siks handred* (kvar mil ses cent)
* 12000 *van tu taŭzand* (unu du mil)

La numeran apartigon, ĉu pukto ⟨.⟩ aŭ ĉu komo ⟨,⟩, oni nomas *désímál* ("decimal"). Ekzemple:

* 118.15 *van van ejt désímál van fajf* por tiu radiofrekvenco (esperante: "unu unu ok decimalo unu kvin")

Referencoj
----------

1. ↑  Literuma alfabeto laŭ icao.int
2. ↑  DIN 5009:2022-06, Anhang B: Buchstabiertafel der ICAO („Radiotelephony Spelling Alphabet")

vidu ankaŭ
----------

* Literuma alfabeto for la kodvortoj de radioamatoroj esperantistaj
* radioamatora vortaro