recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
La **Internacia Asocio de Fajrobrigadistoj** (angle ***International Association of Fire Fighters***, akronime **IAFF**) estas profesia asocio kiu reprezentas profesiajn fajrobrigadistojn en Usono kaj Kanado.

La IAFF havas pli ol 331,000 membroj en ties pli ol 3,500 filiaj organizaĵoj. Ties politika aga komitato, FIREPAC, estas unu el la plej aktiva PAC-oj en la lando. Ĝia sidejo estas en Vaŝingtono.

Historio
--------

La organizaĵo estis establita en 1918 kaj estas membro de la sindikata federacio *American Federation of Labor and Congress of Industrial Organizations* (AFL-CIO, Usona Federacio de Laboro kaj Kongreso de Industriaj Organizaĵoj) kaj de la Canadian Labour Congress. 

En la lastaj jaroj, la organizaĵo malfermis interparolon kun fajrobrigadistaj sindikatoj en anglosaksaj landoj kiel: Britio, Aŭstralio kaj Nov-Zelando, intertempe la organizaĵo esperas plivastigi kunlaboron kun aliaj landoj por plifortigi sian pozicion kiel internacia organizaĵo.

Nuntempe, la organizaĵo funkcias kiel unu el la ĉefaj krizservoj de Nordameriko, kune kun leĝoj kaj spertaj komitatoj kiuj traktas la kampon kaj ankaŭ konsilas pri la uzado de danĝeraj materialoj. Krome, medicinaj teamoj por unua helpo kaj sukuristoj ankaŭ laboras en la organizaĵo.

Referencoj
----------

1. ↑   IAFF News: Osceola Professional Firefighters (September 10, 2020). Arkivita el la originalo je November 13, 2020. Alirita October 1, 2020.
2. ↑   IAFF Raises Record-Breaking Donation For MDA Telethon.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo
* About Us. IAFF. Arkivita el la originalo je 2016-11-12. Alirita August 20, 2018.

* Constitution and By-Laws of the International Association of Fire Fighters (August 2016). Alirita August 20, 2018.

 **Internacia Asocio de Fajrobrigadistoj** en Vikimedia Komunejo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 851805
* LCCN: n50056078
* VIAF: 140266881
* ISNI: 0000000095194696
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitolaj artikoloj vidu la paĝojn El Escorial kaj El Escorial (stacidomo). |


El Escorial en la Madrida Regiono.
**El Escorial** esperantigita kiel *Eskorialo* estas municipo de la Madrida Regiono (Hispanio), apartenanta al la Gvadarama Baseno. Ĝi situas en la nordokcidento de la regiono, ĉe la suda flanko de la Gvadarama Montaro, je 46 kilometroj de la urbo Madrido. Ĝi estas populare nomata El Escorial de Abajo (Malsupra Eskorialo), por distingi ĝin de la najbara loĝloko San Lorenzo de El Escorial, kiu siaflanke ricevas la nomon El Escorial de Arriba (Supra Eskorialo).

Ĝi limas norde kun San Lorenzo de El Escorial, kiu ĉirkaŭas ĝin ankaŭ okcidente, kune kun Robledo de Chavela kaj Zarzalejo. Sudokcidente aperas Navalagamella kaj sude, Valdemorillo, Kolmenareĥo kaj Galapagar.

En ĝia teritorio estis starigita, en la 16-a jarcento, la fama Monaĥejo de El Escorial. Tamen, nuntempe ĝi troviĝas en San Lorenzo de El Escorial, municipo estigita du jarcentojn poste, kiel apartiĝo de El Escorial. La tialo de tiuj nomoj kaj konfuza situacio devenas el la tempo kiam la reĝoj malpermesis konstrui domojn ĉe la monaĥejo kiu kunhavis la nomon kun tiu ĉi vilaĝo. Poste oni permesis konstrui domojn ĉe la monaĥejo kiuj formis novan vilaĝon kiu jam ne povis nomiĝi El Escorial kaj devis ricevi novan San Lorenzo de El Escorial. Tiele El Escorial (monaĥejo) ne estas en El Escorial (vilaĝo), sed en San Lorenzo de El Escorial.

Vidu ankaŭ
----------

* El Escorial (Madrido) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio El Escorial (Madrido) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* El Escorial (stacidomo)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 366959
* VIAF: 295446856
* NKC: ge587032
* BNE: XX453368
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon San Blas (metroo de Madrido). |

**San Blas** estas unu el la 20 komunumoj de la meksika subŝtato Najarito, kiu situas en la okcidenta, centra parto de Meksiko, ĉe la pacifika oceano. La ĉefurbo de la komunumo ankaŭ nomiĝas **San Blas**. La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 18012.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 37478 loĝantojn. El tiuj estis 19145 viroj kaj 18333 virinoj. La komunumo havas surfacon de 824 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 10 metroj super la marnivelo.

Klimato
-------

En la komunumo jare falas averaĝe 1316 mm/m² de precipitaĵo. La averaĝa jara temperaturo estas 25  ℃.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 en la komunumo vivis 37550 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 338 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 0,9 % de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Vidu ankaŭ
----------

* Santiago (rivero)

Eksteraj ligiloj
----------------

* hispane San Blas Arkivigite je 2007-09-30 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México*
Lago **Adams** estas granda, profunda lago kun malvarma akvo. Ĝi situas je 51° 15′ N 119° 30′ U﻿ / ﻿51.250 °N, 119.500 °U﻿ / 51.250; -119.500 (mapo). La suda fino de la lago estas proksimume je 30 km (19 mejloj) norde de urbo Peli en la regiono Thompson-Okanagan de Brita Kolumbio (Kanado). La lago estas ĉe la okcidenta flanko de montoj Monashee.

Sude de provinca parko de lago Adams
La lago estas 63 km (39 mi) longa kaj inter 1,6 km kaj 3,2 km (1 kaj 2 mejlojn) larĝa. La surfaca alto estas 404 metroj (1.326 futoj) super la marnivelo. Akvo fluas en la lagon tra multaj alfluantoj (inkluzivante riveron Supra Adams, riveron Momich, kaj golfon Bush). La akvo degutas de la lago en la suban riveron Adams, kiu estas hejmo de tre granda kaj fama salmo sockeye, kiu allogas multajn vizitantojn al la regiono dum ĉiu jaro. De tie la akvo fluas en lagon Shuswap, kaj suben en riveron Thompson. La rivero Thompson estas granda alfluanto de la rivero Fraser, kiu enefluas en Pacifikan Oceanon proksime de Vankuvero, Brita Kolumbio.

Klimato
-------

* *Averaĝa kvanto de horoj de sunbrilo*: 2000+ por jaro
* *Averaĝa kvanto de pluvo*: 304,7 mm (11 in) ĉiujare
* *Averaĝa kvanto de neĝo*: 139,8 cm (55 in) en la valoj. Pli supre ĝis 644 cm (253,5 in) sur la montoj
* *Kvanto de tagoj sen frosto*: 120–175 tagoj ĉiujare

* Averaĝa maksimuma temperaturo (somero): 28,4  ℃ (84  ℉).
* Averaĝa minimuma temperaturo (vintro): –8,8  ℃ (16  ℉).

Sude de provinca parko de lago Adams

* Kategorio Lago Adams en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Andon** (koree 안동시, laŭ ĉinaj literoj **安東市**) estas universitata urbego, provinca ĉefurbo en orienta-centra Sud-Koreio. La urbego estas konata kiel "Ĉefurbo de Korea Spirita Kulturo".

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 1591 km²
* Alto super marnivelo: 139 m
* Loĝantaro: 168,581 en 2015
* Horzono: UTC + 9
* Poŝtkodoj: 760003-760944
* Telefonkodo: +82 54
* 36° 33′ 33″ N 128° 43′ 44″ O﻿ / ﻿36.55917 °N, 128.72889 °O﻿ / 36.55917; 128.72889 (mapo)

Geografio
---------

Andon situas en la meze-orienta parto de la lando laŭ rivero sur ebenaĵo.

Historio
--------

Andon estis fondita jam antaŭ Kristo, poste li nomiĝis Koĉhan. En 930 post batalo ĉi tie la loknomo jam estis Andon. Baldaŭ la urbo estis centro de la konfuceismo, eĉ akademio estis establita. Ekde la 16-a jarcento la influo de Andon falis. En Andon dum la Korea milito estis grandaj bataloj. Andon akiris urban statuson en 1973. Akvoenergia centralo estis farita en 1976 en la proksimeco.

Ekonomio
--------

Andon estas merkatcentro por la ĉirkaŭaj agrikulturaj areoj, same ankaŭ grava turisma kaj kultura centroj. La naciaj koreaj maskoj estas popularaj inter la turistoj. Kelkaj apudaj vilaĝoj estis deklaritaj Monda Heredaĵo de UNESKO en 2010.

Eduko, religio
--------------

La nacia universitato pri la korea folkloro funkcias ekde 1979. Andon estas katolika diocezo.

Klimato
-------

En Andon jare oni mezuras precipitaĵojn po 1066 mm. En ĉiuj monatoj pluvas aŭ neĝas, sed inter majo-septembro pli ofte. La averaĝtemperaturo estas 12 ℃, tio varias inter 6-18 ℃. Inter decembro-marto ofte frostas.

Vidindaĵoj
----------

* folklora festivalo
* budhaj temploj

Ĝemelurboj
----------

* Filipinoj Bacolod, Filipinoj (2008)
* Japanio Sagae, Japanio (2015)
* Popola Respubliko Ĉinio Pingdingŝano, Ĉinio (2018)
* Popola Respubliko Ĉinio Cjujfu, Ĉinio (2018)

Fontoj
------

* WikiTrans
* 

* Andon en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Andon en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 631847
* LCCN: n79074663
* VIAF: 136029698
* ISNI: 0000000460004847
 |
la urbocentra placo *Stora Torget*
**Örnsköldsvik** [œɳʃœldsˈviːk] estas urbo en la sveda provinco Västernorrlands län kaj la historia provinco Ångermanland (Angermanio). Ĝi situas borde de la Botnia Golfo inter la urboj Härnösand kaj Umeå, kaj estas la ĉefa loko de samnoma komunumo.

Historio
--------

Örnsköldsvik fondiĝis en 1842. Ekde la jaro 1885 la loĝloko estis transformita al urbo kaj laŭplana ekonomia centro de la regiono Ångermanland (Angermanio), ĉar la tiama provinca registaro estis konvinkita pri la avantaĝo havi signifan komercan centron ĉe la marbordo. En 1894 la loĝloko ricevis urbajn rajtojn. En 1971 la samnoma komunumo Örnsköldsvik en sia nuna formo kreiĝis per unuiĝo de la urba teritorio kun pluraj ĉirkaŭaj loĝlokoj.

La urbo estas nomata laŭ la historia goberniestro *Per Abraham Örnsköld*, kiu inter la jaroj 1762 kaj 1769 enkondukis progresajn metodojn en la loka agrikulturo kaj enkondukis la kultivon de terpomoj en la regiono. Laŭlitere la urba nomo signifas "golfo de agla blazono" (Örn-skölds-vik = "aglo-blazono-golfo"), kaj en la komunuma blazono aludiĝas ĉiuj tri eroj de la nomo.

En 1976 en Örnsköldsvik okazis la tutmonde unua Vintra Paralimpiko, kaj en 2008 en la urbo okazis la Eŭropa Ĉampioneco de Glitŝtonludo.

Ekonomio
--------

Örnsköldsvik estas industria urbo. Grandas firmaoj prilaborantaj lignon, produktantaj paperon kaj maŝinojn. La firmao *Fjällräven*, produktisto de vestaĵoj, dorsosakoj kaj tendoj por subĉielaj sportoj (migrado, grimpado, biciklado kaj similaj), en la urbo havas sian ĉefan sidejon.

Trafiko
-------

La plej grava trafika vojo estas la Eŭropa Ŝoseo 4. Krome konstruatas nova fervoja linio de Umeå tra Örnsköldsvik al Sundsvall, kiu havos la nomon *Botniabanan* ("Botnia fervojo"). 25 kilometrojn norde de la urbo situas flughaveno.

Distancoj:

* Härnösand 119 km
* Stockholm 550 km
* Umeå 111 km

Sporto
------

Plej populara sporta disciplino en la urbo estas glacihokeo. La unua vira teamo de la loka glacihokea klubo, "MoDo", konkursas en la plej alta svedia ligo. En la loka skisaltejo *Paradiskullen* ĉiujare okazas naciaj kaj internaciaj konkursoj.
Pri la unua Vintra Paralimpiko de 1976 kaj la Eŭropa Ĉampioneco de Glitŝtonludo en 2008 vidu supre.

Partneraj urboj
---------------

* kadra - Äänekoski, Finnlando
* - Sigdal, Norvegio
* - Hveragerði, Islando
* - Brande, Danio
* - Tarp, Germanio

Eksteraj ligiloj
----------------

* Örnsköldsvik en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Örnsköldsvik en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* oficiala retejo de la komunumo (en la sveda, resume ankaŭ en la angla, araba, franca kaj germana, krome informfolio je formato pdf en la hispana kaj portugala)
**Santiago Ixcuintla** estas unu el la 20 komunumoj de la meksika subŝtato Nayarit, kiu situas en la okcidenta, centra parto de Meksiko, ĉe la pacifika oceano. La ĉefurbo de la komunumo ankaŭ nomiĝas **Santiago Ixcuintla**. La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 18015.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 84314 loĝantojn. El tiuj estis 42063 viroj kaj 42251 virinoj. La komunumo havas surfacon de 1831 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 40 metroj super la marnivelo.

La Insulo Isabel apartenas al la municipo.

Klimato
-------

En la komunumo jare falas averaĝe 1355 mm/m² de precipitaĵo. La averaĝa jara temperaturo estas 26  ℃.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 en la komunumo vivis 85301 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 232 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 0,27 % de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Santiago Ixcuintla[*rompita ligilo*] en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)
Ponto ĉe SukurPonto ĉe Sukur

**Sukur** (urdue سكھر) estas metropolo, ankaŭ universitata urbo en provinco Sindo (Pakistano). Ĝi estas sidejo de la samnoma kantono.

Fortikaĵo

Bazaj informoj
--------------

* areo: 5,165 km²
* supermara alteco: 67 m
* loĝantaro: 550,700 (2017)
* horzono: UTC+ 5 (PST)
* poŝtkodo: 65200
* telefonkodo: (+92) 071

Geografio
---------

Sukur situas en la sudorienta parto de Pakistano laŭ la okcidenta bordo de Induso en rando de dezerto. La metropolo havas signifan ponton tra la rivero. Kveta troviĝas 332, **Karaĉio** 365, Multano 376, Fajsalabado 583, Lahore 683, Peŝavaro 746, Sialkot 767, Rawalpindi 769, **Islamabado** 781 kilometrojn (aere) .

Historio
--------

La historiaj loknomoj de Sukur estis Aror kaj Sakhar. Dum la historiaj tempoj ĝi estis grava strategia centro kaj komercitinero, eĉ ĝi tenis la statuson de regiona ĉefurbo. Aleksandro la Granda en 326 antaŭ Kristo invadis la regionon, la ruinoj daŭre ekzistas en la proksimeco de Sukur. En 711 post Kristo la araboj konkeris Sindon kaj Sukur iĝis parto de kalifujo. Pli poste diversaj triboj dominis ĉi tie. Inter En 1843 kaj 1947 la urbo estis parto de la Brita Imperio. La statuso iĝis municipo en 1862. Sukur vidis signifan ekonomian levadon post la 1930-aj jaroj, la britoj konstruis akvorezervujon ĉe la Induso inter 1923 - 1932 (tiam unu el la plej grandaj irigaciaj sistemoj en la mondo). Post la sendependeco de Pakistano en 1947, la hinduoj migris al Hindio, dum la islamaj rifuĝintoj de Hindio ekloĝis en Sukur. En 2010 grandega inundo trafis la metropolon, ĉirkaŭ 80 elcentoj de la loĝantoj restis senhejmaj.

Bildoj pri SukurUniversitato
Universitato
Lernejo

Ekonomio
--------

Sukur estas industria kaj agrikultura urbo. Oni okupiĝas pri produktado de ĉiuspecaj manĝaĵoj, kotonaj tekstiloj, ledoj, medikamentoj, agrikulturiloj, cementoj, manfare oni produktas boatojn, fiŝkaptantajn akcesoraĵojn, ceramikaĵojn. En la apudaĵo oni kultivas rizojn, kotonojn, tomatojn, pizojn, tritikojn, hordeojn, melonojn, daktilojn. Temas pri agrikuluro de irigacio danke al la Sukura Akvobaraĵo. La Induso havas laŭbordajn arbarojn, kiu ebligas tropikajn konstrulignojn.

La metropolo funkciigas plurajn universitatojn aŭ altlernejojn.

Bildoj pri SukurPonto
Ponto konstruita en 1889
Akvorezervujo (1932)

Klimato
-------

En Sukur somere estas varmego (iom nebula) kun mezaj ĉiutagaj temperaturoj de 35  ℃, foje eĉ 50  ℃. La vintro estas milda kun 7-22  ℃. La jara precipitaĵo estas 90 mm. Musonoj venas en la jaro dufoje, tamen ili portas nesufiĉan pluvon.

Trafiko
-------

Aŭtovojoj konektas Sukur al Multano, Lahore, Islamabado, Peŝavaro, Karaĉio. Parto de la menciitaj vojoj estas ankaŭ la pli larĝa ĉina-pakistana ekonomia koridoro. Estas ankaŭ fervoja kontakto helpe de stacidomo. Estas rapidaj trajnoj ekzemple al Kveta, Karaĉio, Peŝavaro. La enlanda flughaveno situas 8 km ekster la urbo.

Bildoj pri SukurLa sanktejo kaj apuda minareto de 1607
La sanktejo de 1607
Hindua templo
Tombo
Tombo
Ripozejo

Vidindaĵoj
----------

* moskeoj
* tomboj, maŭzoleoj
* hindua templo

Fontoj
------

* WikiTrans
*
Lago **Jackson** estas lago situanta en nordokcidenta Vajomingo (Usono) en Nacia Parko Granda Teton. La lago estas natura, sed ĝia nivelo plialtiĝis je 33 futoj (10 m) pro konstruado de la akvobaraĵo en 1911. Ĉi-tiu pli alta nivelo de la lago estas uzata de farmistoj en Idaho por irigacio. La lago estas rezulto de granda fosado de glaĉeroj el la najbara montoĉeno Teton; interalie nutras ĝin elfluoj de glaĉeretoj ĉe la pintoj de tiuj montoj. Ĉefa nutranto estas Serpenta Rivero, alfluanta de nordo.

Lago Jackson estas unu el la plej grandaj altaj lagoj en Usono, je alto de 2.064 metroj (6.772 futoj) super marnivelo. La lago estas 25 km longa, 11,25 km (7 mejlojn) larĝa kaj 134 metrojn (438 futojn) profunda. Eĉ dum varmaj someroj la akvo de la lago ne superas temperaturon de 15  ℃ (60  ℉) kaj en vintro povas frosti je tavolo de ĉ. du metroj..

Multaj specioj de fiŝoj loĝas en la lago, inkluzive de bruna truto, laga truto, ezoko kaj salmo.

Estas kelkaj insuloj en la lago, inkluzive de pinto Danahoe, kiu estas klare videbla de la ŝoseo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Jackson (lago) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

*. *Nacia Parko Granda Teton*. National Park Service - Nacia Parka Servo. Alirita 22-a de aŭgusto2006.
*. Topozone. Alirita 22-a de aŭgusto2006.
**Tuxpan** estas unu el la 20 komunumoj de la meksika subŝtato Nayarit, kiu situas en la okcidenta, centra parto de Meksiko, ĉe la pacifika oceano. La ĉefurbo de la komunumo ankaŭ nomiĝas **Tuxpan**. La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 18018.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 28550 loĝantojn. El tiuj estis 14054 viroj kaj 14496 virinoj. La komunumo havas surfacon de 474 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 10 metroj super la marnivelo.

Klimato
-------

En la komunumo jare falas averaĝe 1525 mm/m² de precipitaĵo. La averaĝa jara temperaturo estas 25  ℃.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 en la komunumo vivis 28489 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 56 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 0,2 % de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Tuxpan[*rompita ligilo*] en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)
Vidu ankaŭ: Glukozo, Ribozo, Galaktozo, Fruktozo, kaj Laktozo

| Strukturformulo |
| --- |
|  |
|  |
| **3D kemia strukturo de la Arabinozo** |
| Ĝeneralaĵoj |
| Nomo | Arabinozo |
| Aliaj nomoj | PektinozoGumsukeroAloinsukero |
| Sumformulo | C5H10O5 |
| CAS-numero | 5328-37-0 |
| Eta priskribo | senodora blanka kristala pulvoro |
| Ecoj |
| Molmaso | 150,13 g/mol |
| Fazostato | solida |
| Denso | 1,5 kg/m3 |
| Meltpunkto | 158  ℃ |
| Bolpunkto | -  ℃ |
| Vaporpremo | - Pa (x  ℃) |
| Solvebleco | solvebla en akvo |
| Sekurecindikoj |
| neniuj
 |
| R- kaj S-indikoj | R: Ŝablono:R-indikoj
S: Ŝablono:S-indikoj |
| MAK | - |
| Ŝablono:SI-kemiaĵoj |

 

**Arabinozo** estas nature troviĝebla monosaĥarido, kiu konsistas el kvin karbon-atomoj (=pentozo). Ekzistas D(-)arabinozo kaj L(+)arabinozo. (Enantiomeraj formoj). Oni kelkfoje ankaŭ uzas la nomojn "pektinozo", "gumsukero" aŭ "aloinsukero". En la D- kaj L-formo la sukero per ordinara feĉo ne estas fermentigebla. En 2005 esploristoj de la Goethe-universitato Frankfurt ĉe Majno, Germanio, sukcesis modifi feĉokultivaĵojn tiel, ke ili kapablas fermentigi ankaŭ arabinozon kaj ksilozon al etanolo.

La L-formo troviĝas en nutraĵoj iom ofte, precipe kiel konstruelemento en polisaĥaridoĉenoj en la planta regno. La D-formon oni pruvis kiel konsistoparton de polisaĥarido en tuberkulozo-baciloj.

Fontoj
------

1. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2007-07-13. Alirita 2007-03-08.
2. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2007-05-08. Alirita 2007-03-08.

* Kategorio Arabinozo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Svabi** urdue صوابۍ estas universitata urbego en Pakistano, en provinco Ĥajber-Paŝtulando, kie Svabi estas sidejoj de la samnomaj kantono kaj distrikto.

Universitato en Svabi

Bazaj informoj
--------------

* loĝantaro: 123 412 (2017, )
* horzono: UTC+ 5
* poŝtkodo:
* telefonkodo: +92 938
* Supermara alteco: 340 m
* Areo:

Geografio
---------

Svabi situas en montetaro proksime al la rivero Induso en norda parto de la lando. Mardan troviĝas 32, la provinca ĉefurbo **Peŝavaro** 74, Abotabad 109, landa ĉefurbo **Islamabado** 123, Ravalpindio 132, Fajsalabado 355, Multano 480, **Karaĉio** 1117 kilometrojn (aere) .

Historio
--------

La plej menciindaj konkerintoj de Svabi estis la sikoj, inter 1849-1947 la britoj. Ĝis 1988 tiu teritorio apartenis al Mardan, poste estis kreita distrikto por Svabi.

Ekonomio
--------

Svabi estas agrikultura urbego, la ĉirkaŭaĵo havas tre bonan grundon. Oni kultivas sukerkanojn, maizojn kaj tabakojn, kiujn oni prilaboras en Svabi.

Loĝantaro
---------

Loĝantaro| 1972 | 1981 | 1998 | 2017 |
| --- | --- | --- | --- |
| 37 292 | 46 344 | 80 157 | 123 412 |

Mapo pri vojoj de Pakistano, kie estas videbla Svabi kiel Swabi
La populacio kreskis preskaŭ trioble inter 1972 kaj 2017. Inter 1998 kaj 2017 la meza jara kresko estis 2,3%, simila al la tutlanda mezumo (2,4%).

Trafiko
-------

Al Svabi kuras 3 vojoj, inter ili la plej grava el Mardan. Mankas fervoja kontakto. La plej proksimaj internaciaj flughavenoj funkcias en Islamabado kaj Peŝavaro, krome loka flughaveno estas en Tarbela.

Klimato
-------

Svabi situas en humida subtropika klimato (Cwa) laŭ klimata klasifiko de Köppen. La meza jara temperaturo estas 22,2 ℃, la jara precipitaĵo averaĝe estas ĉirkaŭ 639 mm. Novembro estas la plej seka monato kun 12 mm, dum la plej malseka monato estas aŭgusto, kun averaĝe 137 mm. Junio estas la plej varma monato kun 32,9 ℃. La plej malvarma monato en januaro kun 10,2 ℃.

Fontoj
------

* WikiTrans
Ĉe populacigenetiko, **Genfluo** aŭ **Genofluo** (konata ankaŭ kiel **genmigrado**) estas transpaso de aleloj aŭ genoj el unu populacio al alia.

Migrado el aŭ al populacio povus esti responsa pri markata ŝanĝo en alelfrekvencoj (nome proporcio de membroj portantaj precizan varianton de geno). Enmigrado povas ankaŭ rezulti en aldono de novaj genetikaj variantoj al la jam setlita genprovizo de preciza specio aŭ populacio.

Estas multaj faktoroj kiuj tuŝas la indicon de genfluo inter diversaj populacioj. Unu el plej gravaj estas movkapablo, ĉar pli granda movkapablo de individuo tendencas havigi pli grandan migrokapablon. Animaloj tendencas esti pli moveblaj ol plantoj, kvankam kaj poleno kaj semoj povas esti elportataj granddistance fare de animaloj, akvo aŭ vento.

Reteneita genfluo inter du populacioj povas ankaŭ konduki al kombinado de du genprovizoj, reduktante la genetikan variadon inter ambaŭ grupoj. Pro tio genfluo forte agas kontraŭ speciiĝo, per rekombinado de la genprovizoj de la grupoj, kaj tiele, reparante la disvolvajn diferencojn en genetika variado kiu estus enkondukinte al plena speciiĝo kaj kreado de fila specio.

Ekzemplo se specio de herbo kreskas ambaŭflanke de aŭtoŝoseo, poleno plej verŝajne trapasos ĝin el unu flanka al alia kaj inverse. Se tiu poleno kapablas fekundigi la planton kie ĝi jam ne estas kaj produktas fruktodonan posteularon, tiam la aleloj de la poleno kapablis efike moviĝi el unu populacio de unu flanko de la aŭtoŝoseo al la alia.

Vidu ankaŭ
----------

* Klejstogameco

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Genfluo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Co-Extra research on gene flow mitigation Arkivigite je 2015-02-24 per la retarkivo Wayback Machine
* Transcontainer research on biocontainment Arkivigite je 2011-09-26 per la retarkivo Wayback Machine
* SIGMEA research on the biosafety of GMOs Arkivigite je 2011-10-07 per la retarkivo Wayback Machine
Volumoj 1-20, 3 suplementoj kaj NEO
La **Nacia Enciklopedio Sveda** (svede ***Nationalencyklopedin***, akornime **NE**) estas sveda enciklopedio publikigita en la 1980-aj kaj 1990-aj jaroj de eldonejo Bra Böcker AB. Ili ricevis prunton de 170 milionoj da svedaj kronoj fare de Riksdag de Svedio, kiu estis plene repagita en decembro 1990. De kaj inkluzive de septembro 2000, Nationalencyklopedin estas publikigita fare de NE Nationalencyklopedin AB. La ĉefredaktoro estas Arne Ekman, kaj Per Söderberg estas la ĉefredaktoro. 

La Nacia Enciklopedio estas la tria plej ampleksa presita enciklopedio de Svedio de ĉiuj tempoj, post *Nordisk familjebok* kaj *Svensk upsplagsbok*. La unua volumo estis publikigita en 1989, dum la lasta, volumo 20, venis en 1996. La enciklopedio konsistas el 23 volumoj (el kiuj 3 estas suplementoj), same kiel el vortaro, la **Nationalencyklopedins ordbok** ( **NEO** ). La vortaro estis publikigita en tri volumoj inter 1995 ĝis 1996. Tamen la lasta eldono de la vortaro estis publikigita en unu volumo, kaj aperis en 2004. Ekde 2006, la Nationalencyklopedin publikigas la biografian manlibron *Vem är det*, kiu unue estis publikigita en 1912.

La nacia enciklopedio libroforme enhavas proksimume 170.000 ŝlosilvortojn, 12.700 paĝojn enhavantajn ĉ. 100 milionoj da signoj. Entute NE havas iom pli ol 3 000 verkistojn. Ekde 1997, NE estas eldonita sur KD-ROM (6 KD-oj), kaj ekde 1998 ankaŭ sur DVD. En 2000, NE publikigis pli altnivelajn versiojn de la enciklopedio sur DVD kaj KD. En majo 2000, NE ankaŭ estis publikigita sur la Interreto, "ne.se". Tiu ĉi ret-bazita versio de kaj la enciklopedio kaj la vortaro estas regule ĝisdatigita kun novaj informoj, kaj konsistas el pliaj artikoloj. NE estas ankaŭ havebla sur saĝtelefonoj por tiuj kiuj abonas la retservon. Abonantoj ricevas aliron al angla/sveda-sveda/angla vortaro krom la enciklopedio.

En la aŭtuno de 2008, la Nacia Enciklopedio disponigis 64 000 el la serĉvortoj de NE senpage ĉe Ne.se. En 2015, la eldonisto de la enciklopedio subskribis interkonsentojn kun aliaj enciklopedioj sur la kontinento kiel ekzemple la germana Brockhaus-enciklopedio, kaj ĝi ofertas al abonantoj aliron al pli da artikoloj en diversaj eŭropaj lingvoj.

La Sveda Nacia Enciklopedio inspiris la eldoniston de la Dana Nacia Enciklopedio kiu dezajnis ĝin en ĉi tiu sveda bildo.

NE en tri volumoj
-----------------

*NE en tri grupoj* estas kompakta enciklopedio en tri volumoj kiujn NE lanĉis en septembro 2008. Ĝi konsistas el 64,000 elektitaj kaj mallongigitaj artikoloj kaj 5,000 ilustraĵoj (3,700 fotoj, 475 mapoj kaj 900 desegnaĵoj) sur 2,168 paĝoj disigitaj super 3 volumoj. Averaĝe estas 30 artikoloj kaj 2 aŭ 3 ilustraĵoj po paĝo.

Esperantistoj kontribuintoj
---------------------------

* Haldo Vedin

Referencoj
----------

1. 1 2  *Nationalencyklopedin blir delvis gratis*, Dn.se. Publisert 17. november 2008, lest 17. november 2008.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Nationalencyklopedin - Oficiala retejo (svede)
* *Svenska uppslagsverk* - ampleksa bibliografio de Christofer Psilander pri svedaj encyclopedioj


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 855999
 |
**Negro Pou La Vi** (Nigra Por La Vivo) estas muzikgrupo en Maŭricio, ludanta en stilo de regeo kaj kantanta pri amo, paco, respekto. Ĝi produktis jam kvin albumojn kaj estis nomumita al Kora Awards en Sud-Afriko.

La bando havas unu kanton en Esperanto, nome *La Persisto*, tradukita en Esperanton fare de Stefano KELLER okaze de Svislanda turneo de la grupo en 2006, el la kreola originalo de Maŭricio *Persévéranse*, verkita de Tony Farla (Negro Pou La Vi, NPLV). *La Persisto* – kun la kanzono de la same Maŭricia kantistino Mary-Jane Gaspard (*Nur Amiko*) - estis kandidato en la konkurso muzika de Internacia.tv, ĝuste kiam la konkurso ĉesis funkcii.

Fine de januaro 2006, ili koncertis en Svislando dank' al la teamo de DJ\_Wes\_Fayaman, kiam naskiĝis la Esperanta versio de la kanto.

* Ĉefkantistoj
	+ Soul T (Tony Farla)
	+ Know Me (Gabriel Edouard)
	+ Lin (Linlay Abdool Ramane)
	+ Ras Pat (Patrick Philippe)
* Tamburisto: Jean Simiette
* Gitaristo: Gerard Louis
* Basgitaristo: Hans Marthe
* Klavaristo: Frederic François
* Pianisto: Lansley Henri
* Ĥoristoj: Sandra Mayotte, Gerard Louis, Chevrine Etiennette, Bruno Malcolm

##### Eksteraj ligiloj

* hejmpaĝo de la grupo (en Facebook: vi devas esti konektita ĉe FB por ĝin vidi kaj ŝati)
* La kanalo de StudioPro ĉe jutubo
* www.fayaman.com (DJ Wes Fayaman) Arkivigite je 2021-03-30 per la retarkivo Wayback Machine
**Beloto** (france *belote* IFA:[bəlɔt]) estas Eŭropa kartludo, ordinare por 4 ludantoj.

Kartoj
------

|  |
| --- |
| la kvar kartaj emblemoj
  |
| trefo | piko | kero | karoo |
|  |  |  |  |
|

Beloto ludiĝas per kartaro da 32 kartoj, po 8 rangoj (aso, reĝo, damo, fanto, 10, 9, 8, 7) en 4 emblemoj (kero, piko, karoo, trefo).

Reguloj
-------

Jen la reguloj por la ordinara, franca, kvaropa formo de beloto.

Beloto estas ludata de kvar ludantoj en du teamoj; samteamano nomiĝas **partnero**.

### Kontraktoj

Antaŭ la ĉefparto de la ludo, unu el la ludantoj povas elekti unu karton, kies emblemo estos la **atuto** (france *atout*). Tiu ludanto ricevas la atutan karton, sed la aliaj ludantoj ricevas unu karton pli ol la atuton-elektinto.

### Preno

La ludo konsistas el 8 prenoj; la unua preno komenciĝas per la ludanto sekva de la kartodisdonanto.

Por ĉiu preno, la unua ludanto povas demeti ajnan karton. La emblemo demetita de la unua ludanto estas la **ĉefemblemo** de la preno. La sekvaj ludantoj devas demeti la ĉi-tiajn kartojn:

1. Oni devas sekvi la ĉefemblemon, se tio eblas.
2. Se la ĉefemblemo estas la atuto, oni devas ludi pli altrangan karton, se tio eblas, krom se la gajnonto de la aktuala preno estas onia partnero.

### Rango de kartoj

La rango de la kartoj dependas de ĉu la emblemo estas la atuto. Jen la ordo, ekde la plej alta ĝis la plej malalta:

* Atute: Fanto 9 Aso 10 Reĝo Damo 8 7
* Neatute: Aso 10 Reĝo Damo Fanto 9 8 7

### Poentoj

La valoroj de la kartoj dependas de ĉu la emblemo estas la atuto aŭ ne. Jen la tabelo de poentoj:

Poentoj| Poentoj | 20 | 14 | 11 | 10 | 4 | 3 | 2 | 0 | 0 | 0 |
| Neatute |  | Aso | 10 | Reĝo | Damo | Fanto | 9 | 8 | 7 |
| Atute | Fanto | 9 | Aso | 10 | Reĝo | Damo |  | 8 | 7 |

Krom tio, la **belotparo** estas la paro de atutaj reĝo kaj damo. la valoro de la belotparo estas 20 poentoj.

Historio
--------

La ludo beloto estis inventita en Francio ĉirkaŭ 1920. Ĝi restas tre populara en Francio kaj en kelkaj aliaj Eŭropaj landoj — ekz. Armenio, Bulgario, Kroatio, Kipro, Grekio, Moldavio, Nord-Makedonio.

En la arabaj landoj de la Persa Golfo, varianto de beloto (arabe بَلُوت‎, *balūt*) estas populara. En Kipro, ĝi estas konata kiel πιλόττα *pilótta*.

Referencoj
----------

1. ↑   "belot/o", *Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto 2020* (esperante).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Beloto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Tout sur la belote (france).
* Les règles officielle de la Belote (france). Fédération française de belote.
**Bahía de Banderas** estas unu el la 20 komunumoj de la meksika subŝtato Nayarit, kiu situas en la okcidenta, centra parto de Meksiko, ĉe la pacifika oceano. La ĉefurbo de la komunumo estas **Valle de Banderas**. La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 18020.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 83739 loĝantojn. El tiuj estis 42632 viroj kaj 41107 virinoj. La komunumo havas surfacon de 773 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 60 metroj super la marnivelo.

Klimato
-------

En la komunumo jare falas averaĝe 1159 mm/m² de precipitaĵo. La averaĝa jara temperaturo estas 25 ℃.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 en la komunumo vivis 41153 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 152 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 0,37 % de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Bahía de Banderas Arkivigite je 2011-05-18 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)
**Iam estis...** estas kartludo, kiun unuafoje eldonis la brita firmao Atlas Games en 1994. Unu el la celoj estas, ke la ludantoj rakontu fabelon grupe. Dume, ĉiu ludanto havas propran celon foruzi ĉiujn *fabelajn kartojn* en sia mano, kaj fini la fabelon per uzi sian *finan karton*. Unu estas elektita kiel rakontanto, kaj ricevas la rajton uzi siajn kartojn, dum la ceteraj ludantoj havas la rajton interrompi lian rakonton se, ekzemple, li menciis ion sur karto de alia ludanto.

Ludprogreso
-----------

Ĉiuj ludantoj ricevas po pluraj kartoj, kiuj reprezentas fabelerojn: homoj, objektoj, eventoj kaj ecoj ofte renkontataj en fabeloj (ekzemple, estas kartoj *Krono*, *Ŝlosilo*, *Princo*, *Tempo pasas*, *Dormanta*, ktp...). Tiuj "fabelaj" kartoj reprezentas elementojn de fabelo, t.e. vortoj aŭ frazoj kiuj kutime aperas en fabelo. Ĉiuj ludantoj krome ricevas po unu karto, kiu reprezentas tipan finfrazon, kaj kiu restas sekreta ĝis la lasta momento, kiam iu sukcesos uzi ĝin. La celo de la ludo estas elpensi kaj rakonti fabelon por ludi siajn kartojn, kaj konkludi sian rakonton per la fina karto.

Povas esti nur unu rakontanto samtempe. Kiam li mencias elementon kies karton li havas, li metas ĉi tiun karton sur la tablon. Se la rakontanto mencias elementon kies karton havas alia ludanto, tiu ĉi rajtas meti ĝin sur la tablon kaj interrompi la rakonton. Nun, la interrompinto fariĝas rakontanto kaj daŭrigas la fabelon laŭdezire. Eblas, ke ludanto devu preni pliajn kartojn (ekzemple: kiam oni interrompis lin, aŭ kiam li tro longe hezitis). Se la rakontanto ne plu havas fabelajn kartojn kaj finas la fabelon per sia fina karto, li gajnas. 

Oni atendas pri la ludantoj, ke ili kunlaboru (almenaŭ ĝis sufiĉa grado) por eviti kontraŭdirojn en la fabelo, absurdajn rakontojn kaj por trafi kontentigan finon.

Vidu ankaŭ
----------

* Homlupa ludo

### Eksteraj ligiloj

* Paĝo en la retejo de la originala eldonejo Arkivigite je 2008-12-25 per la retarkivo Wayback Machine (angle).
* La regularo en esperanto.
***Magic: The Gathering*** (***MTG*** ankaŭ nur ***Magic***, *esperante **Magio: La Kolektado***) estas kolektebla kartludo kreita de Richard Garfield.

*Magio* eldoniĝis en 1993 de la usona luda firmao *Wizards of the Coast* (Sorĉistoj de la Marbordo). Ĝi estis la unua kolektebla kartludo, kaj ĝi daŭras kreski. *Magio* havis dudek milionojn da ludantoj dum 2015. La ludo tradukiĝis de la angla al la rusa, la ĉina, la japana, la franca, la germana, la korea, la hispana, kaj la portugala. Oni povas ludi *Magion* kun du aŭ pli ludantoj. Kutime, ĉiu ludanto havas po unu kartaron da sesdek aŭ pli *Magiaj* kartoj.

Ĉiu ludo de *Magio* signifas batalon inter magiistoj, kiuj uzas sorĉojn, artefaritaĵojn, kaj bestojn signifitajn sur *Magiaj* kartoj por venki super la oponanto. Tamen, unue la ludo estis baziĝita el temoj de kutimaj fantaziaj rolludoj kiel Drakoj kaj Galerioj, la ludmaniero de *Magio* malmulte similas al plum'-kaj-paperaj rolludoj de aventurado. Ankaŭ, *Magio* havas pli grandegan nombron de reguloj kaj kartoj ol kutimaj kartludoj.

Novaj kartoj ofte eldoniĝas. Estas internacia sistemo de konkursoj, kaj tutmonda komunumo de *Magiaj* profesiistoj estiĝis. Ankaŭ estas granda merkato por brokantaj kartoj. Iuj kartoj multekostas pro siaj rareco aŭ utileco por la ludo. Prezoj de kartoj varias de iom da usonaj cendoj al miloj da usonaj dolaroj.

Referencoj
----------

1. ↑  Kotha, Suresh (October 19, 1998), *Wizards of the Coast*, archived from the original on 2006-09-01, retrieved 11a de Aŭgusto, 2013   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2006-09-01. Alirita 2016-08-11.
2. ↑  Lang, Eric (January 27, 2008), *Design Decisions and Concepts in Licensed Collectible Card Games*, archived from the original on 2015-09-05, retrieved 22a de Novembro, 2014   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2015-09-05. Alirita 2016-08-11.
3. ↑  
Owen Duffy (10a de Julio 2015).  How Magic: the Gathering became a pop-culture hit – and where it goes next. Theguardian.com. Alirita 14a de Julio 2015. "The original card game has 20 million players worldwide [...]".
4. ↑   Magic in Korean. Wizards of the Coast (23a de Julio 2011). Alirita 2011-10-25. .

* Magic: The Gathering en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Magic: The Gathering en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Ludo > Kartludo > **Set (ludo)**

---

Ludante *Set!*.
**Set** estas kartludo de Marsha Falco, originale eldonita en 1991 de Set Enterprises. Ĝi gajnis 9-an rangon de la Deutscher Spiele Preis en 1995. Ĝi estas ofte ludata dum Esperantaj renkontiĝoj.

Ĉiu karto montras bildojn de aĵoj. La kartoj havas 4 ecojn:

* nombro de aĵoj (1, 2, 3)
* koloro de la aĵoj (ruĝa, verda, purpura)
* formo de la aĵoj (kapsuloj, karooj, ondoj)
* pleneco de la aĵoj (plena, malplena, duonplena per linioj)

Ĉiu aĵo sur unu karto samas. Do estas 3x3x3x3 eblaj kartoj, kaj la ludo ja havas 81 kartojn.

La celo estas trovi triopojn da kartoj. Triopo konsistas el 3 kartoj kiuj ĉiuj samas aŭ ĉiuj malsamas laŭ la 4 ecoj. Alivorte, por ĉiu eco, la kartoj devas esti aŭ same aŭ tute malsame laŭ la eco. Ekzemple, se ĉiuj 3 kartoj havas 2 solidaj ondoj, (kun ruĝaj ondoj sur unu karto, verdaj ondoj sur alia karto, kaj purpura ondoj sur la lasta), do tiuj 3 kartoj estas triopo.

12 kartoj estas metitaj sur la tablon, kaj la unua ludanto kiu rimarkas triopon ("set") da kartoj diras "Set!", indikas la triopon, kaj kolektas ilin. Tiam tri novaj kartoj anstataŭas la prenitajn.

Se ludanto diras "Set!" kaj erare montros falsan triopon, tiu ludanto ne rajtas diri "Set" denove ĝis post alia ludanto kolektos triopon.

Se ĉiuj ludantoj konsentas ke ne estas triopo en la kartaro, aldonu 3 pliajn kartojn.

La ludado finiĝas post kiam ĉiuj kartoj estas aldonitaj kaj ĉiuj konsentas ke ne plu estas triopo trovebla. La ludanto(j) kiu(j) kolektis la plej multajn triopojn gajnas.

(Tio estas la kutima norma regularo; variaj versioj ekzistas.)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Set (ludo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Angla informa artikolo ĉe boardgamegeek.com
* Franca informa artikolo ĉe trictrac.net Arkivigite je 2013-05-09 per la retarkivo Wayback Machine
**Visto** (angle *whist* IFA:[ʍɪst]) estas angladevena kartludo. Ĝi estas la antaŭaĵo de la nuntempe pli populara briĝo.

Reguloj
-------

La visto estas kartludo por 4 ludantoj en du teamoj de duopoj; la samteamano nomiĝas **partnero** (angle *partner*).

La visto uzas la ordinaran francan kartaron de 52 kartoj, de 13 rangoj (2–10, fanto, damo, reĝo, aso) en 4 emblemoj (trefo, piko, kero, karoo). La aso estas la plej altranga; la duo, la plej malaltranga.

Ĉe la komenco de la ludo, ĉiu ludanto ricevas 13 kartojn. La lasta karto disdonita estas, malsimile al la aliaj, montrataj al ĉiuj ludantoj; ĝia emblemo estas la **atuto** (angle *trump*).

### Prenoj

La ludo konsistas el 13 prenoj (angle *trick*). Por ĉiu preno, la unua ludanto povas demeti ajnan karton, kies emblemo estas la **ĉefemblemo** de la preno. La sekvaj ludantoj devas demeti kartojn de la ĉefemblemo, se oni eblas.

La prenon gajnas tiu, kiu demetis la plej valoran karton. La plej valora karto estas:

* Se iu demetis atutan karton, la plej altrangan atutan karton
* Se neniu demetis atutan karton, la plej altrangan ĉefembleman karton.

La venkinto de la preno demetas unue por la sekva preno.

### Fino de la ludo

Post la 13 prenoj, la teamo, kiu venkis pli da prenoj, gajnas.

Historio
--------

La visto devenis de Anglio dum la 18-a jarcento. En 1742, la anglo Edmond Hoyle eldonis la libron *Mallonga Traktaĵo pri la Ludo Visto* (angle *A Short Treatise on the Game of Whist*), kiu normigis la regulojn de la ludo.

Visto restis populara en Britio dum la 18-a kaj 19-a jarcentoj. En la 1890-aj jaroj, briĝo, variaĵo de visto, populariĝis kaj rapide plejparte anstataŭigis la originalon por konkursoj. Pliaj variaĵoj estas keroj kaj pikoj.

Referencoj
----------

1. ↑   "vist/o", *Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto 2020* (esperante).
2. ↑  Hoyle, Edmond.  (1742) *A short treatise on the game of whist* (angle). W. Webster.

* Pole, William.  (1895) *The Evolution of Whist. A study of the progressive changes which the game has passed through from its origin to the present time* (angle). Longmans, Green, and Company.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Visto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* The Whist Markers Museum (angle).
| Strukturformulo |
| --- |
|  |
| Ĝeneralaĵoj |
| Nomo | D-altrozo |
| Kategorio | Monosaĥarido, Karbonhidrato |
| Sumformulo | C6H12O6 |
| CAS-numero | D:[1990-29-0]
L:[1949-88-8] |
| Eta priskribo | senkolora pulvoro |
| Ecoj |
| Molmaso | 180.16 g/mol |
| Fazostato | fest |
| Denso | - kg/m³ |
| Meltpunkto | 106-108 ℃ |
| Bolpunkto | -  ℃ |
| Vaporpremo | - Pa (x  ℃) |
| Solvebleco | bone solvebla en akvo |
| Certecindikoj |
| Danĝersimboloj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|  |  |

 |
| R- kaj S-indikoj | R: Ŝablono:R-indikoj
S: Ŝablono:S-indikojA |
| MAK | - |
| Kiom eble kaj kutime, oni uzas SI-unuojn. Se ne alie notite, validas la indikitaj datumoj je normkondiĉoj. |
|

 

**Altrozo** estas monosaĥarido kun ses karbonatomoj. Tiu sukero apartenas al la grupo de la ne nature troviĝanta aldoheksozoj kun la sumformulo C6H12O6.

Kiel je ĉiu sukero (escepte de dihidroksiacetono) ekzistas du enantiomaj formoj, kiuj unu al la alia estas kvazaŭ bildo kaj spegulbildo.

Ecoj
----

### Kemiaj ecoj

### Konduto en akveca solvaĵo

En akveca solvaĵo parte okazas intramolekula ringfermiĝo, tiel ke ekestas ekvilibro inter aldehidformo kaj ambaŭ ringformoj (furanozo-formo, proksimume 30 %, kaj piranozo-formo, proksimume 70 %).

### Pruvoreagoj

#### Fehling-reago

La pruvo pri la aldehidgrupo en akveca solvaĵo de miksaĵo el kupro(II)sulfato (Fehling I) kaj baza kalio-natrio-tartrat-solvaĵo (Fehling II) rezultas pozitive, formiĝas solida kupro-(I)-oksido (tegolruĝa precipitaĵo) (Vidu Fehling-provo).

#### Tollens-reago (arĝentspegulprovo)

La Ag+ en arĝentnitrat-solvaĵo rekuktiĝas per altrozo al elementa arĝento, kiu idealakaze tegas la testujon per metalspegulo (vidu Tollens-provo).

Certecindikoj
-------------

Ĉi tiu elemento koncerne sian venenecon ankoraŭ ne estas klasigita.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Altrozo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Sicherheitsdatenblatt bei Chemexper.com
**Balancán** estas unu el la 17 komunumoj de la meksika subŝtato Tabasco, kiu situas en sudorienta parto de Meksiko (survoje al la duoninsulo Jukatano, ĉe la meksika golfo. La ĉefurbo de la komunumo ankaŭ nomiĝas Balancán. La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 27001.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 53038 loĝantojn. El tiuj estis 26190 viroj kaj 26848 virinoj. La komunumo havas surfacon de 3237,9 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 30 metroj super la marnivelo.

En la komunumo ekzistas 451 tiel nomataj loĝlokoj (laŭ INEGI statistike por urboj, vilaĝoj, domaroj).

Estas ankaŭ la arkeologia kuŝejo de Moral Reforma, malkovrita en 1907 de Teoberto Maler.

Klimato
-------

En la komunumo jare falas averaĝe 1865,8 mm/m² de precipitaĵo. Kiel en la tuta substato en la komunumo relative ofte pluvas. La averaĝa jara temperaturo estas 32 ℃.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 en la komunumo vivis 47159 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 437 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 0,93 % de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Balancán Arkivigite je 2007-05-20 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)
**Emiliano Zapata** estas unu el la 17 komunumoj de la meksika subŝtato Tabasco, kiu situas en sudorienta parto de Meksiko (survoje al la duoninsulo Jukatano, ĉe la meksika golfo. La ĉefurbo de la komunumo estas **Emiliano Zapata**. La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 27007.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 26576 loĝantojn. El tiuj estis 12854 viroj kaj 13722 virinoj. La komunumo havas surfacon de 743,7 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 20 metroj super la marnivelo.

En la komunumo ekzistas 84 tiel nomataj loĝlokoj (laŭ INEGI statistike por urboj, vilaĝoj, domaroj).

Klimato
-------

En la komunumo jare falas averaĝe 1864 mm/m² de precipitaĵo. Kiel en la tuta substato en la komunumo relative ofte pluvas. La averaĝa jara temperaturo estas 26,6  ℃.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 en la komunumo vivis 22501 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 130 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 0,58 % de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Emiliano Zapata Arkivigite je 2007-05-29 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)
**Jasiro** estas tabulludo por du ludantoj, kiu verŝajne originas de la tataroj aŭ la mongoloj. Malgraŭ la facilaj reguloj, oni bezonas sian tutan atenton por ludi.

La reguloj
----------

La du ludantoj ludas per po kvin figuroj, kiuj (plej ofte estas ruĝaj kaj bluaj) havas du malsamajn flankojn. Ili devas tiel meti la pecojn sur la bazajn liniojn, ke la nemarkitaj flankoj estu supre.

La celo de la ludo estas okupi la bazajn kampojn de la kontraŭulo per minimume kvar figuroj (tamen ĉi tiu regulo faciligeblas al la komencantoj).
La figuroj moviĝas laŭ la linioj, kiuj kunligas la kampojn. Se ies figuro moviĝas sur kampo ligiĝanta al tia kampo, sur kiu estas figuro de la kontraŭulo, la kontraŭulo rajtas preni tiun figuron, kaj la preninta figuro iĝas privilegia.

Post kiam iu prenis, ankoraŭ rajtas movi iun ajn el iliaj figuroj ien ajn, ĉar la prenado ne estas moviĝo en la jasiro.

Se unu el la ludantoj sukcesas okupi unu el la bazajn kampojn de la kontraŭulo per privilegia figuro, si rajtas interŝanĝi la privilegion por unu el siaj prenitaj figuroj, kiun si metas sur malplenan kampon de sia baza linio.

Neniu el la figuroj, kiuj okupis bazan kampon de la kontraŭulo, rajtas preni aliajn figurojn.

La tabulo
---------

La tabulo havas 25 kampojn, kiuj estas ligataj de linioj, kaj la figuroj moviĝas kaj prenas laŭ ĉi tiuj linioj. La kampoj de la bazaj linioj estas markitaj. Malgraŭ la asimetrio de la linioj, ambaŭ flankoj de la tabulo estas same (mal)facilaj.

Vidu ankaŭ
----------

* Jarmo
**Larmiga gaso** estas kemiaĵo, plej ofta maltumultiga ilo dismonde.

Efikoj
------

* forta larmumo, salivfluo;
* malfacila spirado, tusado, aersopiro, brustopremo;
* peza kapdoloro, vomemo, svingemo;
* iritado de la malseka mukozo, okulo, haŭto, ruĝiĝo.

Ĝi ne kaŭzas restantajn damaĝojn, sed gravajn ja, kiam oni de proksimo enspiras la gason.

Konsisto
--------

#### CS

Molekulo de CS-gaso, C10H5ClN2
CS estas la plej disvatiĝinta bazmaterialo por larmogaso, kiu estas orto-klorobenziliden-malononitrilo (C10H5ClN2). Ĝia degela punkto estas 93–96 ℃, bolpunkto 310–315 ℃. Ĝi venenigas la akvajn organismojn. La nomo „CS" aludas la kemiistoj Ben Corson kaj Robert Stoughton, kiuj malkovris la materialon en 1928.

#### CR

CR estas adibenz-oksazepino kaj est 6-10-oble pli forta ol la CS. Ĝi kaŭzas intensan haŭtan iritacion kaj doloron, tusadon, eĉ provizoran blindecon, tiel kaŭzante panikon.

#### CN

CN, kloroacetofenono (C8H13ClO)

#### Pipro

naturdevena efikaĵo, aldonaĵoj por ŝprucado

#### Amonio

Uzo
---

Mana paf-ĵetilo...
...pafaĵo
Ĝi estas ĵetita per grenadĵetilo antaŭ la tumultantoj. Ĝi eligas la gason en formo de aerosolo. La instanco uzas ankaŭ kontraŭ futbal-huliganoj.

Civitano rajtas en multaj landoj kunporti sprejon por persona uzo kontraŭ rabistoj, atakantaj homoj, bestoj.

Protekto
--------

Sen gasmasko, teksaĵo trempita en karbondioksida akvo, vinagro, citronsuko. Oni povas uzi grasajn kremojn sur la haŭto por eviti iritacion de la haŭto.

Oni devas eviti uzon de kontakta lenso.

Vidu ankaŭ
----------

* Pipra aerosolo