recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**István Fazekas** [iŝtvAn fazekaŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Fazekas István** estis hungara poeto, tradukisto.

István Fazekas naskiĝis la 5-an de majo 1967 en Csenger.

Biografio
---------

István Fazekas maturiĝis en gimnazio de Kisvárda en 1985, poste li akiris juran diplomon en Universitato de Miskolc en 1991. Jam dum la gimnaziaj jaroj kontribuis, verkadis. En 1994 li partoprenis en fondo de literatura societo, en 2001 establo de eldonejo. En 2006 li estis elektita vicurbestro de Százhalombatta. Ekde 2011 li estas redaktoro de literatura revuo. En 2016 li akiris teologian diplomon en Universitato Janos Selye. Li ricevis premiojn inter 2010-2019. Li havas edzinon, kiu naskis 4 gefilojn, krome li havas ankaŭ akceptitan knabinon.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Harangok és kereplők* (poemoj, 1993)
* *Forró laguna* (tradukita romano, 1994
* *Vigasztaló* (poemoj, 2006)
* *Kis Károly* (dramo, 2010)
* *Carpe viam!* (tradukutaj poemoj, 2011)
* *Nincs alku!* (elektitaj poemoj, 2016)
* *A pillanat érkezése* (dramo, 2018)

Fontoj
------

* hungarlingva biografieto kun foto
* oficiala paĝo Arkivigite je 2010-11-09 per la retarkivo Wayback Machine
*

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio István Fazekas (poeto) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 699035
* LCCN: nr95041183
* VIAF: 36811931
* ISNI: 0000 0000 4890 435X
 |
**János Sziládi** [jAnoŝ silAdi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Sziládi János** estis hungara verkisto, eldonisto, teatrestro. Lia origina familia nomo estis *Szilágyi*.

János Sziládi  naskiĝis la 11-an de aprilo 1939 en Budapeŝto, li mortis la 18-an de aŭgusto 1999 en Budapeŝto.

Biografio
---------

János Sziládi frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li plulernis en pedagogia Altlernejo de Eger, fine li akiris diplomon en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 1964. Post siaj studoj li laboris en teatra instituto, poste en ministerio pri eduko. Inter 1970 kaj 1974 li estis redaktoro de literatura revuo, poste de ĵurnalo. Li havis kulturan postenon en Hungara Socialista Laborista Partio 2 jarojn. Li estis teatrestro de la Nacia Teatro (Budapeŝto) inter 1979-1982, poste li estis eldonejestro.

Elektitaj verkoj
----------------

* *Reggeltől reggelig* (noveloj, 1975)
* *Tapsrend* (studoj, kritikoj, 1982)
* *Epizódok egy kétemeletes ház hétköznapjaiból* (romano, 1988)
* *Az elveszett falu meséi* (noveloj, 1990)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 581183
* GND: 11902876X
* LCCN: n83211650
* VIAF: 52490346
* ISNI: 0000 0001 0972 0010
 |
**István Gáll** [iŝtvAn], hungare **Gáll István** estis hungara verkisto.

István Gáll naskiĝis la 28-an de decembro 1931 en Budapeŝto, li mortis la 20-an de oktobro 1982 en Budapeŝto.

Biografio
---------

István Gáll akiris abiturienton en 1949. Post 2 jaroj li soldatiĝis, kaj tiam li ricevis malsanon. Poste li eklaboris en revuo, dume li frekventis universitaton nur 3 jarojn en Budapeŝto. En 1958 li eklaboris en Hungara Radio. Inter 1963-1965 li vivis en Tatabánya helpe de verkista stipendio. Ekde 1971 li estis redaktoro en grava literatura revuo. Li ricevis premion Kossuth en 1978, pli frue ankaŭ aliajn premiojn.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Patkánylyuk* 1961
* *Csapda* 1966
* *A napimádó* 1970
* *A ménesgazda* 1976
* *Vaskor* 1980
* *Éjszakai csöngetés* 1984

En Esperanto aperis
-------------------

*Obsedita de l' suno* (*A napimádó*), traduko de Vilmos Benczik eldonita de Hungara Esperanto-Asocio en 1986.

Fontoj
------

* Hungara Vikipedio

* Kategorio István Gáll en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 414152
* LCCN: n83173264
* VIAF: 13691002
* ISNI: 0000 0001 1039 8372
* SUDOC: 25057456X
* BNF: 12683837d
* NKC: jx20090921010
 |
*Ĉi tie estas islanda nomo. Plejmulto de islandanoj ne havas familiajn nomojn. La lasta nomo de ĉi tiu persono estas patronomo. Mencii lin oni povas sub lia persona nomo Jóhann.*
**Jóhann Jónsson** (1896-1932) naskiĝis je Staðarstaður en Snæfellsnes. Post frekvento de la Rejkjavika Gimnazio li iris al Germanio, kie li studis literaturon dum kelkaj jaroj en universitato. En Germanio li mortis pro tuberkulozo, nur 36-jara.
Jóhann ne estis produktiva poeto, sed liaj malmultaj poemoj atestas artan rafinitecon kaj evidentan poetan talenton. La plej multaj estas verkitaj sub tradiciaj formoj kaj laŭ la novromantika spirito. Jóhann majstris la germanan lingvon kaj tradukis en tiun lingvon islandajn literaturajn verkojn, i. a. poezion, kie fidele konservas la originalan tekston enhave kaj forme. Li evidente alte taksis la tradiciajn versformojn de la islanda poezio, sed tamen faris unu rimarkindan eksperimenton por renovigi la forman tradicion per la poemo Söknuður (Postperda sopiro) 1928. Esperanta traduko troviĝas en La Tradukisto, oka kaj naŭa numero 1992 farita de Baldur Ragnarsson.
La poemo estas senrima kun libera ritmo, sed aliteraciita en la originalo. La longo de "strofoj" kaj linioj estas neregula. Ekspresionisma influo estas konstatebla en la poemo en la emociplena esprimado de la realaĵo. Malespero kaj sento de vaneco forte esprimiĝas en elkrioj kaj ofte strangaj bildaj esprimoj.

En Esperanto aperis
-------------------

* *Postperda sopiro (Söknuður)*, poemo, en La Tradukisto, oka kaj naŭa numero, 12. januaro 1992, en traduko de Baldur Ragnarsson.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 101060
* GND: 1032739991
* LCCN: n2015057371
* VIAF: 64145126
* ISNI: 0000 0003 5487 4996
* SUDOC: 035258799
* BNF: 131772907
* MBA: f2435f80-5d3d-4585-ba1f-e52795174064
 |



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Grafo István Koháry** [iŝtvAn kohAri], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Koháry István** estis hungara reĝa juĝisto, militestro, politikisto, ĉambelano, poeto. Liaj nobelaj antaŭnomoj estis *csábrági kaj szitnyai* [ĉAbrAgi] [sitnjai].

István Koháry
István Koháry  naskiĝis la 12-an de marto 1649 en Hungara reĝlando en Csábrág (nuntempa Čabradský Vrbovok en Slovakio). Li mortis la 29-an de marto 1731 en Csábrág.

Biografio
---------

István Koháry komence lernis hejme, poste en jezuita kolegio en Nagyszombat. Li aĝis 15, kiam lia patro mortis en batalo, tial li devis transpreni taskon pri familiestro, samtempe li ricevis titolon fortikaĵestro de la reĝo. Post la kolegiaj jaroj li frekventis universitaton en Vieno, sed kiel magnato li ofte vizitis kortegon de Habsburgoj. Post lernado li hejmenvenis kaj li transprenis la estrecon en fortikaĵo en Fülek, kie li batalis en la regiono kontraŭ la turkoj. En 1678 Emeriko Thököly ne povis okupi la fortikaĵon. En 1681 li partoprenis en Sopron en la parlamenta kunsido, kie li tiel saĝe politikadis, ke en la sekva jaro li estis nomumita ĉambelano, interna reĝa konsilisto kaj kolonelo.

István Koháry
István Koháry - la poeto
En 1682 pro perfido Thököly okupis la fortikaĵon, Kohary estis en prizono de Thököly 3 jarojn. Post la liberiĝo eĉ la papo sendis al li ornaman ĉapelon kaj li grofiĝis. Inter 1685 kaj 1687 li sukcese batalis kontraŭ la turkoj en Székesfehérvár, Buda kaj Eger, kie li vundiĝis. Ekde 1703 li batalis kontraŭ liberecbatalo de Francisko Rákóczi la 2-a. Depost la liberecbatalo li akiris siajn bienojn kaj li ricevis la titolon eterna departementestro, en 1712 li estis emeritita de la reĝo, poste en 1714 iĝis reĝa juĝisto. Li estis signifa mecenato, ekzemple li fondis gimnazion en Kecskemét kaj li donacis monon ne nur la katolika, sed reformita preĝejoj.

Koháry neniam edziĝis. Li verkis poemojn precipe en la malliberejaj jaroj.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Sok óhajtás közben, inségviselésben, éhségszenvedésben, keserves rabságban Munkács kővárában szereztetett versek* (1720) - poemaro
* *Üdőmulatás közben szerzett versek* (1687) - poemoj
* *Sokféle kereszttel elkeseredett embernek kikoholt verse* (1706)
* *Hol egyszer s hol másszor kifaragott s összveszedett, rongyából leirt fűzfaversek* (1726)

Memorigiloj
-----------

* skolta taĉmento en Fiľakovo, ili kolektas la restintajn memoraĵojn
* memortabulo kaj memorejo en Fiľakovo
* memortabulo kaj skulptaĵo en Kecskemét

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

Memortabulo pri István Koháry
Skulptaĵo pri István Koháry
Memorejo pri István Koháry

* Kategorio István Koháry (reĝa juĝisto) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 556847
* GND: 13632391X
* LCCN: nb2016000928
* VIAF: 44293916
* ISNI: 0000 0000 7828 7794
* BNF: 11886699b
 |
**István PETŐFI** [iŝtvAn petOfi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Petőfi István** estis hungara poeto, agraristo, membro de Societo Petőfi.
István Petőfi naskiĝis la 18-an de aŭgusto 1825 en Szabadszállás. Li mortis la 1-an de majo 1880 en Csákó. Li estis la unusola frato de Sándor Petőfi, ĉiuj hungaroj konas lin pro konata poemo *Al mi frato István*, kiun Sándor Petőfi verkis.

Biografio
---------

István Petőfi frue helpis al la patro, poste li memstare laboris, kiel buĉisto en Kunszentmiklós kaj Várpalota.[*mankas fonto*] Li iomete poemadis kaj lernis lingvojn. En 1848 li aliĝis al la memstara hungara armeo kaj li finbatalis la liberecbatalon.[*mankas fonto*] Poste li estis trudsoldato en armeo de Habsburgoj.[*mankas fonto*] En 1857 li estis familia edukisto, poste sukcesa agraristo en Dános.[*mankas fonto*] En 1858 li estis zorganto de Zoltán Petőfi.[*mankas fonto*] En 1863 li edziĝis, sed tio ne sukcesis, same fiaskis sorto de Zoltán Petőfi.[*mankas fonto*] Baldaŭe li aĉetis bienon en Dévaványa, kie li abrupte mortis.[*mankas fonto*]

Verkaro (elekto)
----------------

* *A Petőfi Társaság költőinek antológiája* (Antologio de poetoj de Societo Petőfi) 1942
* *Lovagolok fűzfasípot fújva…* 1992 - kolektitaj poemoj
* *Petőfi koszorúi* (Kronoj de Petőfi) 1973 - kolektaĵo

Fontoj
------

* Hungarlingva Vikipedio

* Kategorio István Petőfi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Medeiros e Albuquerque (1867-1934), brazila verkisto.
**José Joaquim de Campos da Costa de Medeiros e Albuquerque** [ĵo**ze** ĵoa**kim** di**kam**pŭz da**kos**ta dime**dej**ruz jaŭbu**ker**ki] (naskiĝis en la 4-a de septembro 1867, en Recifo, kaj mortis en la 9-a de junio 1934, en Rio-de-Ĵanejro) estis brazila ĵurnalisto, profesoro, politikisto, poeto, rakontisto, teatra verkisto, romanisto, oratoro, eseisto kaj memorverkisto. Li estas fondinto de la Seĝo 22 de la Brazila Beletristika Akademio, kies patrono estas José Bonifácio de Andrada e Silva, la Plej Juna. Respublikano, Medeiros e Albuquerque verkis la himnon *Hino à Proclamação da República* ("Himno al la Proklamado de la Respubliko", musikigita de Leopoldo Américo Miguez), grava brazila glorkanto. Sindona esperantisto, laboris por la brazila registraro deklari Esperanton "klaran lingvon por telegrafo" (20 jaroj antaŭ la Internacia Telegrafa Unio). En la gazetaro, li skribis ankaŭ sub la pseŭdonimoj Armando Quevedo, Atásius Noll, J. dos Santos, Max kaj Rifiúfio Singapura.

En 1906 granda sukceso okazis dum prelego de la verkisto kaj federacia deputito Medeiros e Albuquerque, kiu altiris la atenton de pli ol 800 personoj. La temo estis: "De Babelo ĝis Esperanto".

En Esperanto
------------

* La velkinta floro, rakonto (traduko de Débora do Amaral Malheiro, en *Antologio de Brazilaj Rakontoj*).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Medeiros e Albuquerque en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* (**pt**) *De Babel ao Esperanto* (De Babela Turo al Esperanto) Arkivigite je 2006-06-24 per la retarkivo Wayback Machine - Konferenco de Medeiros e Albuquerque pri Esperanto
* (**pt**) Brazila Beletristika Akademio


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 121290
* GND: 1051973031
* LCCN: n83066820
* VIAF: 45674964
* ISNI: 0000 0001 0894 7256
* SUDOC: 094371482
* BNE: XX1227971
 |



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Juan ESLAVA Galán** estas hispana verkisto. Naskita en Arjona, Jaén, la 7-an de marto 1948, kiel filo de olivistoj. Li studis en la lokaj lernejoj ĝis kiam la familio translokiĝis al Ĥaeno kiam li estis dekjaraĝa. Tiuj unuaj jaroj aperas en lia unua novelo "Escuela y prisiones de Vicentito González" ("Lernejo kaj prizonoj de Vicentito González".

Li studis Filozofion kaj Beletron en la Universitato de Granada, kie diplomuĝis en Angla Filologio, kaj poste veturis al Britio por ampleksigi siajn studojn. Revene li estis instruisto en mezlernejo kaj poste doktoriĝis en la Universitato de Granada per tezo pri "Poliorcética y fortificación bajomedieval en el reino de Jaén".

Li adoras la Mezepokon, kio aperas en sia verko. Lia plej konata novelo estas "En busca del unicornio" ("Serĉante la Unukornulon"), kiu estis premiita per Premio Planeta, kio famigis lin kaj ĝin. Ties verkaro enhavas pli ol 50 librojn kaj eseojn inter kiuj elstaras *Catedral* (*Katedralo*) kaj *Señorita* (*Fraŭlino*). Ĵusa sukcesa libro estas "Una Historia de la Guerra Civil que no va a gustar a nadie" ("Historio de la Enlanda Milito kio neniun plaĉos"), kiu rakontas elstarajn eventojn de la Hispana Enlanda Milito inter ĵurnalismo kaj historia romano. Krome li ricevis premiojn kiel Ateneo de Sevilla, Premio Fernando Lara de Novela, Enrico Fattore de Italio aŭ la Premio de la Crítica Andaluza.

Krome sub la pseŭdonimo Nicholas Wilcox, li verkis kelkaj policajn romanojn. Tio estas kuriozaĵo, ĉar la stilo kaj temoj estas tute malsimilaj de tiuj de la "normala" Juan Eslava Galán.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Juan Eslava Galán en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Persona ejo de la aŭtoro
* Ejo pri Juan Eslava Galán
* pri Nicholas Wilcox


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 217949
* GND: 141394358
* LCCN: no2005105233 n80056432, no2005105233
* VIAF: 305861174, 21883659 85377303, 305861174, 21883659
* ISNI: 0000 0001 1074 9419, 0000 0003 6858 1342, 0000 0000 5929 2694, 0000 0004 4315 5352
* SUDOC: 027978206
* BNF: 119906053
* NLA: 54940226
* NKC: xx0011927
* BNE: XX1174142 XX841478, XX1174142
 |
**Larso Porseno** estis reĝo de etruska urbo Klusio. Li regis verŝajne ĉirkaŭ la jaro 500 a.K.

Konkero de Romo
---------------

Kiam en la jaro 510 a.K. estis el la Romo elpelita la lasta etruska reĝo Tarkvinio Superbo, turniĝis por helpo ĝuste al klusia Porseno. La reĝo ne hezitis kaj fronte de kelkmila armeo venis milite al Romo. Sur tiu ĉi loko antikvaj historiistoj diferenciĝas en priskribo de sekvantaj eventoj. *Porromaj* historiistoj, kiel ekzemple Tito Livio, prezentas, ke heroa kontraŭstaro de romianoj (Horatius Cocles, Mucius Scaevola) malebligis al Porseno konkeri la urbon. Aliaj fontoj male diras, ke Porseno la urbon konkeris kaj al venkitaj romianoj malpermesis uzadi ferajn ilojn por aliaj celoj ol terkulturistaj.

Nuntempaj historiistoj alkliniĝas al opinio, ke Porseno Romon fakte portempe uzurpis, sed nur por si mem kaj ne por reenkonduki tien tarkvinianojn. Romaj patriotaj mitoj celis tiun ĉi fakton nur kovri.

Koheraj paĝoj
-------------

* Etruskoj
* Romio

Eksteraj referencoj
-------------------

* Etruscan Clevsin, Umbrian Camars, Roman Clusium, Modern Chiusi - angle

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Lars Porsenna en la ĉeĥa Vikipedio.* 

* Kategorio Larso Porseno en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 586069
* GND: 123959306
* LCCN: nr89003318
* VIAF: 73698828, 6217162669692155500002, 340159474047627660933 3393096, 73698828, 6217162669692155500002, 340159474047627660933
* ISNI: 0000 0000 4753 3489
* ULAN: 500277102
 |
Mikola Zerov
**ZEROV Mikola** ukraine **Микола Зеров** (1890-1937) estis filologo, literatura esploristo, poeto kaj tradukisto.

Li naskiĝis en Zinkivo (nuna Poltava provinco) en familio de instruisto. En elementa lernejo lia samklasano estis fama ukraina humuristo Ostap Viŝnja. Li finis 1-an kijivan gimnazion, en Kijiva Universitato studis literaturon. Li instruis la latinan, ukrainologion, redaktis literaturajn revuojn. De 1923 li estis profesoro de Kijiva instituto de popola klereco. Krome li kompilis "Antologion de romia poezio" (1920), "Novan ukrainan verkistaron" (1924), nur en 1925 verkis 17 literatur-kritikajn artikolojn. 1935 arestita apud Moskvo kaj ekzelita al Solovki-insularo pro "la kontraŭ-revolucia agado"; mortpafigita en 1937.

Li estis unu el la plej talentaj poetoj, kiuj apartenis al nov-klasikuloj, sonet-verkisto. Tradukis de latina kaj la franca; en ekzilo, laŭ onidiroj, fintradukis "Enejidon" de Vergilio.

16 liajn sonetojn esperantigis Kris Long.

* Kategorio Mikola Zerov en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 134989
* GND: 119190893
* LCCN: n86028006
* VIAF: 27875924
* ISNI: 0000 0000 8045 0925
* SUDOC: 11053168X
* NKC: js20020925082
 |
Mendele Moicher Sforim
**Mendele Moicher Sforim** [**men**dele **moj**ĥer sfor**im**] aŭ **Mendele Mocher Sforim** (naskiĝis la 21-an de decembro 1835 laŭ la julia kalendaro / la 2-an de januaro 1836 laŭ la gregoria en Kopil apud Minsko, mortis la 25-an de novembro 1917 laŭ julia kalendaro respektive la 8-an de decembro 1917 laŭ la gregoria en Odeso, hebree מנדלי מוכר ספרים; jide מענדעלע מוכר ספרים; multaj nomaj variaĵoj *Mendele Mocher Sefarim*, *Mendele Mocher Sfarim*, *Mendele Mojcher Sforim*, *Mendale Moicher Sepharim*, *Mendale Mocher Spharim*, *Mendale Mocher Sforim* ktp; memelektita pseŭdonimo „Mendele la librokomercisto", fakte **Ŝalom Jakob Abramoviĉ** aŭ *Abramowicz* aŭ *Abramowitz* aŭ *Abramowitsch*) estis verkisto precipe de literaturo en la jida lingvo, sed ankaŭ en la hebrea lingvo - en la lastaj jaroj de sia vivo li mem tradukis parton de siaj verkaĵoj de la jida en la hebrean.

Li estis la lasta generacio Haskala, sed poste en la vivo li travivis la periodon de pracionismo, Ĥibat Cion, kaj la komencon de cionismo, kiu influis lian laboron. Lia lingvo estis perceptita kiel "sinteza lingvo", tio estas, kunmetita de pluraj antaŭaj lingvotavoloj kaj ne kiel rekta daŭrigo de iu aparta.

Li konsideriĝas la "patro" kaj tipa reprezentanto de la moderna jida literaturo, kiu per siaj verkaĵoj al la jida literaturo akiris mondan renomon, kaj estas la plej aĝa el la tri "klasikuloj" de la jida literaturo, krom Ŝalom Alejĥem (kiu ĉiam nomis sin "nepo de Mendele", kaj Icĥok Lejbuŝ Perec. Li estas nomata la plej granda prozisto de la jida literaturo, "kronisto de la orienteŭropaj judaj gettoj" kaj *„Sejde"* („avo", „prapatro") *de la jida literaturo*. Mendele estis litovia judo, samekiel L. L. Zamenhof.

Mendele verkis pri la vivo de juda socio en Orienta Eŭropo, pri vivmanieroj, kutimoj, kredoj kaj spertoj. Li temigis ne-heroajn heroojn, (male al herooj kaj heroaj priskriboj de aliaj literaturverkistoj) sed priskribis la tipan judon, sur liaj komikaj kaj patosaj flankoj. Lia verkado estis ankaŭ lingve kompleksa, ĉar li metis la fundamentojn kaj por moderna jida literaturo kaj por la novhebrea stilo de verkado.

Notoj
-----

1. ↑  "Praavo de la jida literaturo" nomatas Salomon Ettinger.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Mendele Sforim en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Mendele Sforim en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Informoj pri Mendele Sforim en katalogo de la Germana Nacia Biblioteko (germane)

* artikolo pri Mendele Moicher Sforim en la biografia-bibliografia leksikono de moderna hebrea literaturo (hebree) Arkivigite je 2010-06-11 per la retarkivo Wayback Machine
* Mendele Moicher-Sforim Arkivigite je 2014-09-01 per la retarkivo Wayback Machine. biografio pri li en la Grana Sovetunia Enciklopedio]]


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 400957
* GND: 119010054
* LCCN: nr94033932 n79076448, nr94033932
* VIAF: 6211629 56947970, 6211629
* ISNI: 0000 0001 0904 7081, 0000 0001 0796 7247
* LIBRIS: 76501
* SUDOC: 030060702
* BNF: 12155329d
* MBA: 19b713fb-bb1a-4c86-94b9-420f85b2a181
* NLA: 35651303
* NKC: xx0000252
* ICCU: CFIV030738
* BNE: XX1751711
 |
**István Seregély** [iŝtvAn ŝeregEj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Seregély István** estis hungara pastro, ĉefepiskopo.

István Seregély  naskiĝis la 13-an de marto 1931 en Szombathely, li mortis la 31-an de decembro 2018 en Nyíregyháza.

Biografio
---------

István Seregély maturiĝis en gimnazio en Miskolc en 1948. Post 2 jaroj li ekstudis en seminario de Szombathely, iom poste en seminario en Budapeŝto, respektive en Teologia Akademio. Li pastriĝis en Szombathely en 1955. Li estis pastro en Gyöngyösfalu (1956-1959), Nyőgér (1959), Zalaegerszeg (1960-1962), Katedralo de Vizito de Maria (Szombathely) (1963-1974), Kőszegszerdahely (1974–1981), Kőszeg (1981–1987). Intertempe en 1960 li doktoriĝis. En 1987 li estis nomumita ĉefepiskopo de Eger. Lia slogano estis: "Christus est via veritas et vita" (Kristo estas vojo, vero kaj vivo). Li partoprenis en fondoj de katolikaj universitato kaj radio. En 2007 li emeritiĝis. Li ricevis premiojn en 2005 kaj 2011.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Imádkozzál érettünk Istennek szent Anyja. Elmélkedések* (2001)
* *Szűz Mária levelei. Elmélkedések a rózsafüzér titkairól* (2007, 2015)
* *A kereszténység a vallás koronája. Válogatás az egri Szent István Rádióban elhangzott jegyzetekből* (2013)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio

* Kategorio István Seregély en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Kasko de Meskalamdug, elektrotipa (galvanoplastika) kopio de la Brita Muzeo, originalo estas en la Iraka Muzeo, Bagdado. La truoj ĉirkaŭ la rando sugestas, ke alia peco estis normale alkroĉita, kiel ekzemple en la plena masko atribuita al Sargono de Akado. La hararbo ligita ĉe la dorso de la kapo estas videbla ankaŭ ĉe aliaj regantoj, kiel Sargono aŭ Eannatum en la Stelo de la Vulturoj.
Ora kasko de Meskalamdug, dum tempo de elfosado.
**Meskalamdug** ("heroo de la dia lando") estis frua gvidanto de Unua dinastio de Ur en la 26-a jc. aK.. Li ne aperas sur la *Sumera reĝa listo*, sed konata pro lia entombigo, tombo PG 755 ĉe la Reĝa tombejo de Ur, kaj el bidaj surskriboj trovitaj en Mari, menciante lin kiel reĝon.

Tombo
-----

Lia tombo – malkovrita de la angla arĥeologo Siro Leonard Woolley en la Reĝa tombejo de Ur en 1924 – enhavis multajn orajn objektojn inklude de la ora kasko kun surskribo de la reĝa nomo.  Observante la enhavon de ĉi tiu reĝa tombo, estas klare, ke tiu ĉi antikva civilizo estis sufiĉe riĉa. La nomo de lia edzino estis reĝino Ninbanda. Meskalamdug ankaŭ estis menciita sur sigelo en alia tombo kun la titolo lugal (reĝo), tamen ĉar al lia propra tombo mankis kuntombintoj, Woolley supozis, ke li ne estas reĝa persono. La polemiko restas tamen, ĉar li estas nomata en bida surskribo - malkovrita en Mari fare de franca arkeologo André Parrot dek jarojn poste-, kiel patro de reĝo Mesannepada de Ur, kiu aperas en la reĝa listo kaj en multaj aliaj surskriboj.

Artefaktoj
----------

* Ora ponardo kaj ponardo kun oraj teniloj, el elfosadoj de Ur (1900). Ora ponardo kaj ponardo kun oraj teniloj, el elfosadoj de Ur (1900).
* Objektoj el la tombo de MeskalamdugObjektoj el la tombo de Meskalamdug

Referencoj
----------

1. 1 2  "Malantaŭ kapo de la forpasinto estis ora kasko. Li tenis en la manoj oran bovlon kun enskribita nomo de Meskalamdug. En la ĉerko, ekzemple, estis oraj kaj arĝentaj lampoj, dua ora bovlo kun enskribita nomo de Meskalamdug, kaj elektruma hakila kapo. Sur la nordoreinta parto, kontraŭe al la supra parto de la korpo, estis grava kolektaĵo de juvelaĵoj" en Hansen, Donald P..  (1998) *Treasures from the Royal Tombs of Ur* (angle). University of Pennsylvania Museum of Archaeology, p. 24–25. ISBN 9780924171543.

Fonto
-----

* 

* Kategorio Meskalamdug en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Tomboŝtono de István Szapolyai
**Stefano ZÁPOLYA** aŭ **Stefano SZAPOLYAI**, hungare **István SZAPOLYAI** [iŝtvAn sapojai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szapolyai István**, estis hungara magnato, palatino kaj guberniestro. Liaj fratoj estis Nikolao kaj Emeriko Zápolya, liaj filo kaj nepo estis hungaraj reĝoj Johano la 1-a kaj Johano la 2-a.
Pri naskiĝo de István Szapolyai  ĉiuj informoj mankas. Li mortis la 23-an de decembro 1499 en Pápa.

Biografio
---------

István Szapolyai komence estis armeestro de Matiaso la 1-a (Hungario), kie fine en 1481 li ricevis postenon pri guberniestro de Silezio, kie pli frue li ofte batalis. Post 2 jaroj li edziĝis. En 1487 li iĝis departementestro de Szepes. sed tiutempe li jam havis tutlande diversajn burgojn kun bienoj. Ekde 1490 li estris teritoriojn de la konkerita parto de Aŭstrio. En 1492 li estis elektita palatino, poste li riĉiĝis foje leĝe, foje neleĝe.

Lia filino Barbara iĝis unua edzino de pola-litova reganto Sigismondo la 1-a. Lia filo Johano iĝis hungara reĝo kaj edziĝis al Izabela Jogajlido, filino de la sama Sigismondo el dua geedzeco.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

* Kategorio István Szapolyai en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Meyer Dolinsky** (1923-1984), kiu ankaŭ uzis plumnomojn *Mike Dolinsky*, *Michael Adams* kaj *Mike Adams*, estis usona scenaristo kaj verkisto.

Li komencis sian karieron per *Science Fiction Theatre* (1955), post li scenarigis epizodojn por *Bonanza* (1959), *World of Giants* (1959) kaj *Adventures in Paradise* (1959) inter aliaj.

Dum la 1960-a jardeko li verkis scenarojn por televidserioj kiel *Ben Casey* (1961), *Stoney Burke* (1962), *The Outer Limits* (1963-64), *Star Trek* (1966), *Mission: Impossible* (1966), *The Invaders* (1967), *Hawaii Five-O* (1968) kaj *Then Came Bronson* (1969).

En la 1970-aj jaroj li verkis scenarojn por *Storefront Lawyers* (1970), *Cannon* (1971), *The Manhunter* (1972), *Harry-O* (1974), *SST: Death Flight* (1977), *The Fifth Floor* (1978) kaj *Big Shamus, Little Shamus* (1979).

En 1972 li publikigis libron *Mind One* (1972), ĉe Dell Books (ISBN 0-86007-079-4).


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 634593
* LCCN: n86139875
* VIAF: 16256667
* ISNI: 0000 0000 2830 1607
* BNE: XX908722
 |
La fuĝanto de Schumann
**Hans Conrad SCHUMANN** (naskiĝis la 28-an de marto 1942 en Leutewitz, Germanio; mortis la 20-an de junio 1998 en Oberemmendorf ĉe Kipfenberg) estis unu el la unuaj fuĝuloj post la konstruo de la berlina muro. La foto de lia salto super la pikdratrulaĵo estas unu el la plej famaj bildoj pri la malvarma milito.

Vivo
----

Schumann servis komence de la 1960-aj jaroj ĉe la popolpolico. Post tri-monata edukado en Dresdeno li estis sendita al suboficira lernejo al Potsdam. Poste li volontulis por servi en Berlino.

La 15-an de aŭgusto 1961 li gvatis ĉe la berlina muro, kiu staris tiam de du tagoj inter la *Ruppiner Straße* kaj la *Bernauer Straße*. Tie la muro estis nura malalta pikdratbarilo. Schumann kaptis la okazon kaj saltis super la pikdraton. Tuj post la salto li formetis sian maŝinpafilon kaj kuris al policveturilo, kies malfermita pordo kuraĝigis lin riski la salton.

Peter Leibing, fotografisto, fotis la famiĝintan foton dum la salto. Li supozis, ke io stranga okazos, kaj fotis ĝuste kiam Schumann troviĝis super la pikdrato. Tiu bildo iĝis unu el la plej famaj fotoj de la malvarma milito.

Post la fuĝo li translokiĝis al Günzburg en Bavario.

Post la falo de la berlina muro Conrad Schumann diris: "Nur ekde la 9-a de novembro 1989 mi sentas min vere libera."

Dum sia tuta vivo li timis venĝon de iamaj kunlaborantoj de la ministerio pri ŝtata sekureco.

Li memmortigis sin en 1998 ŝajne pro personaj problemoj kaj timoj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Conrad Schumann en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* La fama foto (JPEG). *tyskforlaget.dk* (2004-10-08). Alirita 2015-04-09.
* 14.08.98 / Geschichte einer Fahnenflucht: Der Bau der Berliner Mauer veränderte das Leben von Conrad Schumann (Artikolo pri la morto de Schumann) (germane). Junge Freiheit (1998-08-14). Alirita 2015-04-09.



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 218050
* GND: 122784804
* VIAF: 62438413
 |
**Italo SVEVO**, realnome: **Ettore SCHMITZ** (naskiĝis la 19-an de decembro, 1861, mortis la 13-an de septembro, 1928) estis itallingva verkisto.

Li naskiĝis en Triesto, kiel filo de juda komercisto de vitraĵoj. De 1873 ĝis 1878 li vivis en Germanio; reveninte al Triesto li fariĝis bankoficisto kaj poste entreprenisto.

Liaj unuaj du romanoj *Una vita* kaj *Senilità* (Maljuneco) aperintaj en 1892 kaj 1898 apenaŭ kaptis la atenton de la publiko, kaj li dum 25 jaroj nenion publikigis. Famon li tamen gajnis per sia amiko James Joyce, kiu malkovris la talenton de Svevo kaj subtenis lian karieron.

La 1-an de februaro de 1926 la franca revuo *Le Navire d'Argent* tradukis pecon de *Senilità* kaj tri ĉapitrojn de lia tria psikologia romano *La coscienza di Zeno* (La Konscienco de Zeno): Komenciĝis la eŭropa literatura fortuno de Svevo.

La verkaro de Italo Svevo estas influita de la naturalismo kaj de la psikoanalizo de Sigmund Freud. Krom romanojn li verkis teatraĵojn, rakontojn kaj eseojn.

Svevo mortis dum trafikakcidento en Motta di Livenza.

Leopold Bloom estas fikcia protagonisto kaj heroo de la verko de James Joyce nome *Uliso*. Lia pilgrimado kaj trafoj en Dublino la 16an de junio 1904 respegulas, je pli banala kaj ĉiutaga skalo, tiujn de Uliso/Odiseo en Odiseado. La rolulo de Leopold Bloom estis inspirita de la tre proksima rilato de James Joyce kun Aron Ettore Schmitz (Italo Svevo), aŭtoro de *La coscienza di Zeno*. Tiu estas la filo de hungardevena judo kiu konvertiĝis al la protestantismo en Irlando, kiu siavice konvertiĝas al la katolikismo por edziĝo.

Listo de verkoj
---------------

* *Una vita* (romano, 1892)
* *Senilità* (romano, 1898)
* *La coscienza di Zeno* (romano, 1923)
* *Una burla riuscita* (rakontoj, 1928)
* *Un marito* (teatraĵo, eld. 1931)
* *Saggi e pagine sparse* (eseoj kaj fragmentoj, eld. 1949)

* Kategorio Italo Svevo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 13184
* GND: 118758012
* LCCN: n79021228
* VIAF: 49232071
* ISNI: 0000 0001 2320 6587, 0000 0000 1181 6866
* LIBRIS: 199515
* SUDOC: 027409236
* BNF: 11925808f
* NLA: 35481436
* NDL: 00458150
* BIBSYS: 90158821
* NKC: jn20000605227
* ICCU: CFIV007334
* BNE: XX909921
 |
**Leandro de Sevilo** (naskiĝis ĉ. 534 en Kartaĥeno, mortis la 13-an de marto 596 en Sevilo) estis katolika episkopo kaj sanktulo naskiĝinta el grava familio hispani-romia. Lia patro estis hispani-romia kaj la patrino visigota, filino de Teodoriko, reĝo de la Ostrogotoj, sed tio estas malvera, ĉar tiam la miksitaj geedziĝoj estis malpermesitaj. Li estis frato de Sankta Isidoro. Lia patro nomiĝis Severiano kaj la patrino nomiĝis Teodora. Sankta Leandro estas rekonata ĉar danke al li kristaniĝis la visigotaj triboj kiuj invadis Hispanion kaj ke ties reĝo Rekaredo la 1-a iĝu tre fervora kristana kredanto.

Li estis ĉefepiskopo de Sevilo ekde 578 ĝis la jaro 600, kiam estis anstataŭita de la malpli aĝa frato Isidoro de Sevilo, kaj estas konsiderata kiel unu el la grandaj akcelantoj de la katolikismo en la Regno Visigota de tiu epoko.

Konsiderata kiel Patro de la Eklezio kaj fondinto de la teologia skolo de Sevilo, li havis specialan intereson pri la perbuŝa kaj skriba instruado de la katolikismo kaj en la preparado de la monaĥoj.

* Kategorio Leandro de Sevilo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 532097
* GND: 119002914
* LCCN: n82095741
* VIAF: 268854049 15570381, 268854049
* ISNI: 0000 0003 8346 2851
* LIBRIS: 207707
* SUDOC: 08765184X
* BNF: 12839279f
* NLA: 61543367
* BIBSYS: 99022276
* BNE: XX933040
 |
Mobutu (1973)

**Mobutu SESE SEKO** (kies vera nomo estis Joseph-Desire Mobutu) estis la ŝtata prezidanto de la nuna Demokratia Respubliko Kongo, tiam ekde la jaro 1971 nomata Zairio, por 32 jaroj, de 1965 ĝis 1997. Lia diktatora regado kaj lia amasa uzado de la mono de la ŝtato por lia persona uzo signifas ke lia nomo fariĝis simbola de kleptokratia kaj diktatura regado en Afriko.

Mobutu naskiĝis en Lisala en 1930, kiam lia lando estis ankoraŭ Belga kolonio. Li venis de la etna grupo Ngabandi, kaj liaj gepatroj estis relative malriĉaj. Post studoj en katolika lernejo, li eniris la armeon, kaj poste fariĝis ĵurnalisto. En 1958 li eniris la Nacian Movadon de Patrice Lumumba, kiu batalis por sendependeco. Li rapide fariĝis la persona helpanto de Lumumba. Post sendependeco en 1960 Lumumba decidis serĉi sovetan apogon, kaj la okcidentaj landoj helpis Mobutu liberiĝi de Lumumba kaj fariĝi la nova prezidanto post militista puĉo per kiu li forigis el la povo la ĝistiame, demokratie elektitan, prezidenton Joseph Kasa-Vubu.

Kiam li eniris la povon, Mobutu malleĝigis Francajn nomojn, kaj donis al si mem novan Afrikan nomon, Mobutu Sese Seko Ngbendu Wa Za Banga, kutime mallongigita al Mobutu Sese Seko.

En 1994 Mobutu ŝajne apogis la amasbuĉadon ĉefe de tutsioj nomita Ruanda genocido. En 1996 oni proklamis la forpelon de tutsioj el la lando kaj eksplodis ribelo en orientaj regionoj; krome aliaj kontraŭantoj de Mobutu insurekciis kaj en majo de 1997 la ribelo eniris en Kinŝaso, Mobutu forfuĝis kaj la landon ekregis Laurent-Désiré Kabila.

Mobutu mortis en 1997 en la ekzilo en Maroko pro kancero.

* Mobutu Sese Seko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Mobutu Sese Seko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 244810
* GND: 11878434X
* LCCN: n79105734
* VIAF: 113789313
* ISNI: 0000 0001 1480 2395
* SUDOC: 02811647X
* BNF: 119163470
* NDL: 01111948
* BNE: XX1400813
 |
Ivano Kalita
**Ivano Daniloviĉ** apartenis al princa dinastio Rjurik, kies regado en Rusio komenciĝis fine de la 9-a jarcento.

**Ivano la 1-a** naskiĝis en 1283 en Moskvo.

Post pereo de lia pliaĝa frato *Jurij* en 1325 li iĝis moskva princo.

Lia avo *Aleksandro Jaroslaviĉ* gloriĝis per siaj venkoj super kavaliraro de Teŭtona ordeno kaj svedaj armeoj. Nun li estas sanktulo de Rusa Ortodoksa Eklezio kaj fame konata en Rusio kiel Aleksandro Nevskij (la pseŭdonomon donis al li rivero Neva, nun fluanta tra St.Peterburgo), apud kiu okazis kruela batalo.

Tiutempe plimulto de rusaj princoj fakte estis vasaloj de Ora Hordo kaj estis devigitaj pagi ĉiujaran tributon. Evidente, ke ĉi tiu stato ne povis kontentigi ĉiun princon kaj sekve okazis multaj ribeloj kontraŭ la okupintoj. Tamen fortega Ora Hordo facile subpremis ĉiun indignon okazintan separe.

Grava evento okazis ĉirkaŭ 1326, kiam Moskvo ankaŭ fariĝis rezidejo de *metropolito Petro*, kiu altiris el urbo Vladimiro ampleksan klerikaron de Rusa Ortodoksa Eklezio.

Arĥangelskij katedralo de moskva Kremlo
Laŭ permeso de Ora Hordo princo **Ivano Daniloviĉ** iĝis la unua Granda princo de moskva kaj vladimira princlandoj. Lia regata teritorio estas ankaŭ konata kiel *Moskovio*.

Dum regado de **Ivano la Unua** aperis kverkaj muroj de moskva Kremlo. Interne de la fortreso li konstruis kelkajn templojn.

Por multigi enspezojn li grave pliigis impostojn, kiujn kompreneble ne aprobis civitanoj. Pro lia granda monujo (ruse *Калита*), kiun li ĉiam portis, li ricevis kromnomon **Ivano Kalita**.

Antaŭ sia morto li aliĝis al monakaro de Rusa Ortodoksa Eklezio sub nomo *Ananio*.

**Ivano la 1-a Kalita** mortis la 31-an de januaro 1340 en Moskvo. Lia tombo troviĝas en Arĥangelskij katedralo de moskva Kremlo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* biografio ruse
* biografio angle

* Kategorio Ivano la 1-a (Rusio) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 262623
* GND: 120178516
* LCCN: n94115742
* VIAF: 66442151
* ISNI: 0000 0000 5539 6437
* LIBRIS: 216171
* SUDOC: 085500739
* NKC: jo2004213456
 |
**Ivano Ivanoviĉ la Dua Ruĝa** (aŭ **Bela** en la antikva rusa lingvo), (ruse *Иван Иванович Красный*) estis filo de moskva Granda princo Ivano Kalita.
Li naskiĝis la 30-an de marto 1326 kaj mortis la 13-an de novembro 1359.

Post morto de frato *Simeono Fiera* li en 1353 iĝis Granda princo.

**Ivano Ivanoviĉ** estis kvieta kaj pacema reginto, kies sano ne estis perfekta, tial li preferis ne konflikti kaj militi kun la najbaraj princoj.

Realan potencon tiam havis metropolito de Moskvo kaj la tuta Rusio *Aleksio*.

Arĥangelskij katedralo de moskva Kremlo
La unua geedziĝo de **Ivano Ivanoviĉ** kaj brjanska princidino *Feodosio* generis neniujn idojn.
Lia dua edzino princino *Aleksandra* naskis du filojn *Demetrion* kaj *Ivanon*. Princo *Demetrio Ivanoviĉ* poste gloriĝis pro siaj militaj venkoj kaj ricevis kromnomon Dmitrij Donskoj.

**Ivano la Dua** regis ses jarojn kaj travivis nur 32 jarojn.

Lia tombo troviĝas en *Arĥangelskij* katedralo de moskva Kremlo.

* Kategorio Ivano la 2-a Ruĝa en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 262642
 |
**Júlia Deák,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Deák Júlia** estas hungara verkisto, filmisto. Ŝia origina familia nomo estis *Gödrös* [godroŝ] ĝis 1990.

Júlia Deák naskiĝis la 7-an de aprilo 1943 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Júlia Deák akiris literaturan diplomon en Scienca Universitato Loránd Eötvös, dum ankaŭ ĵurnalistan diplomon en koncerna akademio en 1968. Ŝi komence estis redaktoro en Hungara Televizio 7 jarojn, poste ŝi faris diversajn literaturajn laborojn, ofte verkis paroladojn. En 1976 ŝi naskis filon. Ŝiaj poemoj kaj noveloj ofte aperis en revuoj, baldaŭ ŝi kreis mallongajn filmojn, kie escepte la rolojn ŝi plej ofte faris ĉiujn filmajn laborojn. Ŝi edziniĝis en 1986. Ŝi ricevis premiojn inter 1972-2018.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* poemoj, noveloj en revuoj
* *A jólismert ajtó* (libro, 2002)
* *A Pincebérlő* (libro, 2008)

Ŝiaj dokumentaj filmoj (elekto)
-------------------------------

* *Zajok* (2014) - reĝisoro, scenaristo, produktoro
* *Azonosítás* (2017) - reĝisoro, scenaristo, produktoro
* *Noises and silences* (2019) - reĝisoro, kameraisto, filmomuntisto
* *Future Fractal* (2020) - reĝisoro, produktoro, kameraisto, filmomuntisto

Fontoj
------

* hungarlingva membiografio kun foto

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 772295
* VIAF: 41537576
 |


* Portalo pri Biografio
* Portalo pri Filmo
**Leono** (aŭ Levon) **5-a de Armenio** (kelkfoje ankaŭ konata kiel la 6-a) 1342-1393 estis suverena reĝo de la Armena reĝlando en Kilikio (aŭ Malgranda Armenio) de 1374 ĝis 1393.

Li estis filo de Johano de Lusignan (filo de Amalriko de Tiro kaj de Izabela de Armenio, filino de Leono la 3-a de Armenio) kaj de lia edzino Soldane (filino de Georgo la 5-a de Kartvelio). Li entroniĝis post la morto de lia malproksima kuzo kaj onklo Konstantino la 6-a. Leono kaj lia edzino, Margareta de Soissons, estis kronitaj en Sizo la 14-an de septembro 1374.

Post pluraj bataloj kontraŭ pli fortaj trupoj de mamelukoj, li rifuĝis en la fortikaĵo de Kapan, kie li kapitulacis. La mamelukoj portis lin en malliberon al Kajro en 1375, kie li estis enkarcerigita plurajn jarojn. En 1382, la reĝo de Kastilio, Johano la 1-a peris por lia liberiĝo kaj invitis lin en Kastilion kie la reĝo donacis al li la senjorejojn Madrido kaj Reĝurbo. Li neniam reklamis la armenan tronon kaj forpasis en Calais (Francio), la 29-an de novembro 1393. Liaj restaĵoj estis entombigitaj en la baziliko Sankta Denizo, proksime de Parizo. Li havis leĝan filinon, Maria de Lusinjano (kiu forpasis antaŭ la patro), kaj du neleĝajn, Gido kaj Stefano.

Je lia morto, Jakobo la 1-a (Kipro), malproksima parenco lia, fariĝis la pretendanto al la reĝtitolo de Armenio.

* Kategorio Leono la 5-a (Armenio) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 324123
* GND: 122729129
* LCCN: n2001153306
* VIAF: 32885934
* ISNI: 0000 0000 3808 5258
* SUDOC: 147550483
* BNF: 144306747
 |
Fajro brulanta en la Jazda Ataŝ Behram de Jazdo, Irano.
**Fajrtemplo** en Zoroastrismo estas la kultejo de ĝiaj praktikantoj, foje nomita *dar-e mehr* (en persa) aŭ *agiyari* (en guĝarata lingvo). En la religio zoroastra, la fajro aŭ *atar*, kun pura akvo aŭ *apas*, estas terminoj de rita pureco. La «pura, blanka cindro» por la purigaj ceremonioj estas konsiderata kiel la bazo de la rita vivo, «kiu estas esence la ritoj propraj de hejma fajro, ĉar la templo [fajro] estas la "fajro de fajro" altigita al nova soleneco». Por tiu «kiu foroferas al fajro per brulaĵo en sia mano... venas la feliĉo».

Jazda Ataŝ Behram de Jazdo, Irano.
Ekde 2017, estis 50 fajrtemploj en Mumbajo, 100 en la cetero de Barato kaj 27 en la cetero de la mondo. Ekzistas religia kutimo en Barato ne permesi la zoroastrismajn virinojn eniri en la Fajrtemplon kaj en la Silentoturon se ili edziniĝas al persono kiu ne estas de tiu religio. Tiu kutimo estis pledita antaŭ la Supera Tribunalo de Barato post kiam al zoroastrisma virino oni malpermesis la eniron en tiujn instituciojn.

Referencoj
----------

1. ↑  Boyce 1975.
2. ↑  Boyce, Mary (1993), "Dar-e Mehr", *Encyclopaedia Iranica*, **6**, Costa Mesa: Mazda Pub, pp. 669–670,
3. ↑  Kotwal, Firoz M. (1974), "Some Observations on the History of the Parsi Dar-i Mihrs", *Bulletin of the School of Oriental and African Studies* **37** (3): 665, doi:10.1017/S0041977X00127557
4. ↑  Boyce 1975, p. 455.
5. ↑  *Jasna* 62.1; *Njaŝes* 5.7
6. ↑   List of Fire Temples. Alirita 29a de oktobro 2017.
7. ↑  Mathai, Kamini, "Parsis go all out to celebrate milestone in Chennai", *The Times Group*, 12a de de julio 2010. Kontrolita 9a de marto 2018.
8. ↑  "Parsi Woman Excommunication Case",  *Supreme Court Observer*. (en-US)

 Arkivigite je 2018-01-06 per la retarkivo Wayback Machine

  

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Templo de fuego en la hispana Vikipedio.*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 846273
* LCCN: sh2005001133
 |
**Leopold TREPPER** (naskliĝis la 23-an de februaro 1904 en Neumarkt (Nowy Targ, Pollando); mortis la 28-an de decembro 1982 en Jerusalemo) estis pola komunisto, partopreninto en kontraŭstaro kaj publikisto, kun juda deveno.

Vivo
----

Leopold Trepper aliĝis en la 1920-aj jaroj al la neleĝa Komunista partio en Palestino, ĉar tiu estis la sola partio, en kiu egalrajtis araboj kaj judoj. Ĉar lin persekutis la britoj, li fuĝis ĉ. 1930 al Moskvo. Tie li studis kaj redaktis gazeton en la jida lingvo. Poste li - en komisio de la sovetunia sekreta servo NKVD – veturis al Bruselo kaj laboris kaŝe kiel kanada komercisto. Li organizis tie la kontraŭstaran spiongrupon Ruĝa Kapelo. Oni nomis lin la »Granda Ĉefo«. 

Liaj agentoj atentigis Stalinon en printempo de 1941 pri la atendebla nazigermana armea invado. Lia homo en Tokio, Richard Sorge, sciigis, ke ne atendeblas japana invado al Sovetunio, tiel oni povas aligrupigi taĉmentojn de la Ruĝa Armeo de Sovetunio. En 1942 la Ruĝa Kapelo anoncis pri la nazigermana invado de Kaŭkazio, tiel oni povis organizi la defendon de Stalingrado. Trepper en 1943 estis arestita de la nazioj, sed povis fuĝi.

Inter la jaroj 1945 kaj 1953, li estis enkarcerigita en Moskvo, ĉar Stalin timis pro lia scio pri detaloj de la germana invado. Li estis en 1954 rehabilita kaj revenis al Pollando, kie li estis eldonisto pri juda literaturo kaj gvidanto de judaj kultursocietoj. 

Pro la sestaga milito en 1967, Władysław Gomułka prezentis kontraŭjudisman malam-parolon. Sekve de tio, li estis arestita, sed altrudis per malsat-striko permeson pri elveturo al Israelo. Ĉe la enterigo, Ariel Ŝaron donis al li ordenon je la ĉerko.

Verkoj
------

* *Die Wahrheit*, aŭtobiografio de la "Granda Ĉefo" de la Ruĝa Kapelo. ISBN 3-89484-554-6

Eksteraj ligiloj
----------------

* Arkivigite je 2005-04-05 per la retarkivo Wayback Machine
* 


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 103210
* GND: 118623826
* LCCN: n50011650
* VIAF: 4937374
* ISNI: 0000 0001 1436 9886, 0000 0003 6858 5749
* LIBRIS: 241446
* SUDOC: 027168840
* BNF: 119270557
* NDL: 00621573
* BIBSYS: 90601769
* NKC: jn20000701840
* ICCU: IEIV019701
 |
**Muhammad Ahmad ibn as Sajid abd Allah**, ankaŭ konata kiel **La Mahdo** aŭ **Muhammad Ahmed al Mahdi** (en araba lingvo: ‏محمد بن السيد عبد الله بن فحل *Muhammad bin as-Sajid ʿAbdallāh ibn Fahl*, DMG *Muḥammad Aḥmad b. as-Sayyid ʿAbd Allāh b. Faḥl*) (n. en Darar, proksime al Dongolo, la 12-an de aŭgusto 1844 – m. en Omdurman, la 22-an de junio 1885), estis religia gvidanto el Islamo de la egipta Sudano.

Post arigo de multaj sekvantoj, Muhammad Ahmad proklamis esti la *Mahdo* tiom longe atendita de la muzulmanoj. Sub la aŭtoritato religia kuniĝis la klanoj Bagaraoj por formi aliancon kies celo estis la kreado de islama respubliko kiel antaŭaĵo de tutmonda islama ŝtato. Muhammad Ahmed deklaris la ĝihadon, kaj kondukis sian armeon al religia milito por meti finon al la okupado de otomanoj kaj egiptanoj. Lia ĉefa oponanto estis la generalo Charles George Gordon, kiun li venkis kaj mortigis en la batalo de Ĥartumo. Liaj trupoj atingis plurajn sukcesojn sed ses monatojn post la kapto de la urbo Ĥartumo, li mortis pro tifo.

Post lia morto, la movado de Ahmad perdis sufiĉe da forto kaj ĝi restis nur en la landlimoj de Sudano. Dum la regado de Lord Salisbury, la britoj gvidataj de Lord Kitchener entreprenis ofensivon, kiel venĝo pro la malvenko ĉe Ĥartumo kaj la mortigo de la generalo Gordon, kiu finiĝis per la detruo de la armeo de la sekvantoj de la *Mahdo* en la batalo de Omdurman en 1898. Post tiu batalo, la tombo de la Mahdo estis profanita kaj lia kranio estis konvertita de Kitchener en inkujon.

Vidu ankaŭ
----------

* Emblemo de Sudano

* Muhammad Ahmad en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Muhammad Ahmad en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 496909
* GND: 119156717
* LCCN: n82164387
* VIAF: 184457021
* ISNI: 0000 0001 1769 2136
* LIBRIS: 33236
* SUDOC: 114669597
 |
**ÉJSZAKI Károly** (e:jsaki) estis hungara inĝeniero, verkisto naskita en Réde la 2-an de oktobro 1818 kaj mortinta en Koloĵvaro la 26-an de januaro 1907.

Kariero
-------

Károly Éjszaki post studoj pri juro kaj mekaniko ĝis 1848 laboris kiel inĝeniero. Dum la hungara revolucio de 1848 li servis ĉe la László Csány. En 1860–61 li estis ĉefnotario de la departemento Fejér, en 1865–67 ĉefoficisto. De 1867 li estis ĉefinĝeniero en la ministerio pri publiklaboro kaj trafiko, poste ĉefinspektisto pri ŝtatfervojoj. Li havis rolon en la fondado de Societo Petőfi (1877), kies li estis vicprezidanto. Li verkis en maniero novromantika. Li publikis en *Koszorú*, *Szépirodalmi Közlöny*, *Fővárosi Lapok* kaj en aliaj gazetoj.

Teatraĵoj
---------

* *Egy lengyel követ Budán* (komedio; prezentita de Budai Színkör, 1874);
* *Markó Kapilet, a szerb hős* (historiteatraĵo, prezentita de Budai Színkör, 1888).

Fonto
-----

* Magyar Életrajzi Lexikon

* Kategorio Károly Éjszaki en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Mihály Helmeczy** [mihAj helmeci], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Helmeczy Mihály** estis hungara verkisto, redaktoro.

Mihály Helmeczy naskiĝis kiel *Bierbrauer Mihály* la 27-an de septembro 1788 en Hungario, en Királyhelmec (nuntempa Kráľovský Chlmec en Slovakio). Li mortis la 1-an de decembro 1852 en Pest (urbo), li estis entombigita en Törtel.

Biografio
---------

Mihály Helmeczy frekventis lernejojn en Sátoraljaújhely kaj Pest, en 1817 li iĝis juristo. Li estis grava figuro de lingvistoj, li multe tradukis, eldonis poemojn de Gábor Dayka, Dániel Berzsenyi, tamen la plej grava agado estis riĉigo de la hungara lingvo. Post fondo de Hungara Scienca Akademio li estis ties kasisto kaj li estis unu el la fondintoj de Societo Kisfaludy. Li ruze akiris periodaĵon, kiun li redaktis 17 jarojn. El tio li riĉiĝis kaj aĉetis bienon en Törtel. En tiu periodaĵo ofte verkis artikolojn István Széchenyi, tial la revuo estis grava en la politiko kaj ekonomio. Lia biblioteko nun estas apartenaĵo de MTA.

Fontoj
------

* Hungarlingva Vikipedio
* hungare Arkivigite je 2013-06-17 per la retarkivo Wayback Machine