recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Claudia SESSA** estis itala komponisto, monaĥino ĉe la konvento de Santa María Annunciata en Milano. Ŝi naskiĝis ĉirkaŭ 1570 kaj forpasis en nekonata dato inter 1617 kaj 1619. Ŝi estis laŭdata kiel kantistino, instrumentisto kaj komponisto. Ŝi famiĝis pro sia splenda voĉo, pro sia gusto en ornamado, pro sia esprimkapablo kaj la efiko de sia muzika personeco. Tia estis la beleco de ŝia kanto, ke "multaj estis devigataj resti ekster [la preĝejo]… por aŭdi ŝin", kiel atestis la tiutempa verkisto, Gerolamo Borsieri en "Il supplimento della nobiltà di Milano". Tiu verkisto estas, nuntempe, la plej detala fonto pri la muzika personeco de Sessa, kiun li laŭdis pro ŝia muzika talento kaj ŝia modesta naturo.

La prezentoj de Claudia Sessa estis inspiraj, ĉar ŝi transdonis la impreson esti, samtempe, "muzikisto kaj aktorino"; ŝi beligis la pecojn, kiujn ŝi kantis. Malgraŭ la limigoj truditaj de la Koncilio de Trento, malpermesante certajn specojn de muziko en konventoj, Sessa modeste kaj kontinue komponis kaj kantis al tiom da publiko, kiu plenigis la preĝejon. Inter ŝiaj admirantoj estis Margareta de Aŭstrio (Reĝino de Hispanio), la Duko de Savojo, kaj la nobelaro de Parmo kaj Mantuo. Oni diras, ke la arkiduko Alberto la 7-a de Aŭstrio kaj lia edzino, Isabela, dum sia vizito al Milano, eskapis de siaj oficialaj devoj por aŭdi ŝin kanti.

Claudia Sessa estis "... energia en sia voĉo, atenta kaj rapida en siaj triloj, ĉiam amplena." Ŝi estis lerta muzikisto kaj aktorino, kiu ŝate interpretis komponaĵojn verkitajn de aliaj, sed restis modesta pri siaj talentoj. Plue, ŝi estis ĉarma homo kaj monaĥino feliĉa esti tio, kio ŝi estas. La reĝino Margareta invitis ŝin al sia hispana kortego. Claudia ĝentile rifuzis kaj konservis fidon al siaj religiaj votoj; ŝi preferis, ke la konvento estu ŝia sola loko de prezentado.

Nur konserviĝas du religiaj verkoj de Claudia Sessa: nome "*Vattene pur lasciva orecchia umana*" kaj "*Occhi io vissi di voi*" por soprano kaj baso, ambaŭ publikigitaj en 1613 en la antologio "*Canoro pianto di Maria Vergine*". La verkaro de Claudia Sessa estas priskribita kiel originala kaj ambicia, sufiĉe por meti ŝin en la liston de rimarkindaj komponistoj de sia tempo.

Fonto de tiu teksto estas artikolo numero 10 en la artikolserio *Virinoj en muziko* en la Esperanta Retradio, verkita de Sonia Risso el Urugvajo.

Verkoj
------

* *Occhi io vissi di voi*
* *Vatteme pur Lascivia*

Ŝia muziko estis registrita kaj eldonita sur KD, inkluzivanta:

* *Rosa Mistica* Cappella Artemisia/Lombardi/Smith, (2000) Tactus

Eksteraj ligiloj
----------------

* Liberaj partituroj de Claudia Sessa sur la Internacia Muzika Partituroj Biblioteko Projekto


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 730444
* GND: 1027880185
* LCCN: no2003129740
* VIAF: 274973640
* ISNI: 0000 0003 8425 7518
* MBA: 92fa600d-e90b-4122-acad-8777fe416827
 |
**Sinjorino Mary Dering** (née **Mary Harvey**) (*bap*. la 3-an de septembro 1629 – 7-an de februaro 1704) estis angla komponisto, filino de riĉa Londona komercista familio, membroj de la *Levant Company*, kaj fratino de la kuracisto William Harvey*,* malkovranto de la cirkulado de la sango.

Je la aĝo de 11 ŝi eniris en la *Hackney College*, eleganta angla lernejo por knabinoj, kie ŝi studis muzikon kaj ankaŭ lernis la latinan, la francan, kuiradon, kudradon kaj dancon.

Kiam ŝi aĝis 16 jarojn ŝi sekrete edziĝis al sia kuzo *William Hawkes*; geedziĝo kiun ŝia patro nuligis atendante pli avantaĝan geedzecon. En la aĝo de dek- naŭ ŝi edziĝis al *Sir Edward Dering* kun kiu ŝi havis 17 geinfanojn.

Post la geedziĝo ŝi estis entuziasmita de sia edzo al studado de liuto kaj komponado sub *Henry Lawes* (1596-1662), angla muzikisto kaj komponisto de la kortego de Karlo la 1-a.

Kiam, post kelkaj jaroj, Lawes publikigis sian propran kolekton da verkoj *Select Ayres and Dialogues* (1655), li dediĉis la tutan verkon al sia studentino "… *la honorinda Lady Dering, edzino de Sir Edward Dering*" ĉar "*malmultaj el ambaŭ seksoj egalis ŝian perfektecon*". Tial li inkludis tri komponaĵojn de Lady Mary Dering kune al siaj verkoj. Ĉi tiuj tri pecoj estas la solaj en la kolekto, kiuj ne estas verko de Henry Lawes. Kvankam la kovrilo nur mencias Henry Lawes kiel komponisto, la nomo de Lady Dering aperas en la muziko mem.

La komponaĵoj de Mary Harvey, Lady Dering estas tri ĉarmaj, malpezaj kantoj por solista voĉo laŭ la lirika stilo. Ili eĥas la stilon de la tempo, meze de la 17-a jarcento; same kiel la versoj, kiuj "*ŝia nobla edzo havis la plezuron doni* "reflektas la stilon de la plej konataj samtempuloj en la mondo de poezio.

La lirika kanto *A false design to be cruel,* estis peco de granda populareco dum ŝia vivo. Ĝi estis publikigita en tri apartaj kolektoj de Lawes, kaj poste de *John Playford*. En ŝia klopodo verki muzikon por reflekti la ritmajn vortojn de la teksto, ĉi tiu kanto uzas jamban mezurilon en kvin-mezuraj frazoj.

Mary Harvey, Lady Dering ricevas lokon en la historio de la angla muziko pro tio, ke ŝi estis la unua virino en Anglio kies muzikaj komponaĵoj estis publikigitaj sub ŝia propra nomo.

Fonto de tiu teksto estas artikolo numero 44 en la artikolserio *Virinoj en muziko* en la Esperanta Retradio, verkita de Sonia Risso el Urugvajo.

Referencoj
----------

* Ian Spink. "Sinjorino Mary Dering", *Boska Muziko Enreta*, ed. L. Macy (aliris 13a de septembro, 2006), grovemusic.Com (abona aliro).
* Judith Tiktako. "Virinoj en Muziko", *Boska Muziko Enreta*, ed. L. Macy (aliris 13a de septembro, 2006), grovemusic.Com (abona aliro).


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 730260
* GND: 123803195
* LCCN: nr93022771
* VIAF: 37834910
* ISNI: 0000 0000 5133 5880
* MBA: dc94a83f-31b4-4810-91e4-88a021fbb107
 |
**Go-Saga** (japane: 後嵯峨天皇, *Go-Saga-tennō*) (naskiĝis la 1-an de aprilo 1220; mortis la 17-an de marto 1272) estis la 88-a imperiestro de Japanio (21-a de februaro 1242 – 16-a de februaro 1246).
Li estis filo de la imperiestro Tsuchimikado kaj lia persona nomo estis *Kunihito* (邦仁).

Post kiam lia patro Tsuchimikado estis ekzilita el Kioto, la onta imperiestro kreskis en la domo de sia patrino.

Post kiam lia antaŭulo imperiestro Shijō mortis en 1242 sen lasi filon, ekis disputo pri la onta imperiestro. Dum dek unu tagoj ne estis imperiestro antaŭ ol Go-Saga, laŭ la konsilo de la ŝoguna reĝimo de Kamakura surtroniĝis, ĉar lia patro restis relative neŭtrala dum la Jokyu-disputo.

Li famiĝis kiel forta politikisto kontraŭ la ŝoguna reĝimo. Lia povo estis limigita, ĉar la ŝoguna reĝimo kvazaŭ formis la registaron, ĉefe pri militaj kaj financaj kampoj. Tamen la imperiestreco konservis sian tradician aŭtoritaton. Post kvar regjaroj, li memvole transdonis la tronon al du el siaj filoj, unue en 1246 al Go-Fukakusa kaj en 1260 al Kamejama, dume li, el la monaĥejo konservis la povon super la kortumo kaj regadis.
Li ankaŭ sendis unu filon al Kamakura kiel ŝogunon - la unua tiel nomita *princŝoguno*. Post la fino de la vera ŝogunfamilio, la *Minamoto*-klano (ĉar estis murdita la tria ŝoguno Minamoto no Sanetomo), la plej alta nobelo iĝu ŝoguno. Go-Saga insistis por ke lia filo estu ŝoguno kaj tiel ricevis politikan influon super la ŝoguna reĝimo de Kamakura.

De liaj du filoj devenas la du kontraŭaj imperiestraj linioj.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Antaŭa:**Shijo** | **Imperiestroj de Japanio** | Sekva:**Go-Fukakusa** |

* Kategorio Go-Saga en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 123255
* LCCN: no2009085987
* VIAF: 90509973
* ISNI: 0000 0000 6211 1305
* NDL: 01159413
 |
**Horacio** aŭ pli ĝuste **Quintus Horatius Flaccus** (8-an de decembro 65- 27-an de novembro 8 a. Kr.), estas kun Vergilio unu el la plej gravaj poetoj de Romo dum la epoko de Aŭgusto, t.e. inter 43 a. Kr. kaj 14 p. Kr. de la morto de Cicerono ĝis la morto de Aŭgusto.

En 35 a.Kr. aperis lia unua libro de *Satiroj*; la dua samtitola libro aperis en 30 a.Kr. La satiroj de Horacio neniel estas sarkasmaj, male - ofte mildegaj. La satirojn li verkis en heksametroj.

Pli malpli samepoke li verkis sian libron *Epodoj*; tio estas kolekto plejparte en jamba formo.

Lia famo ege kreskis, kiam en 23 a.K. aperis la unuaj tri libroj de Odoj. En tiu verko li klopodis por stile rivali la klasikajn Grekajn poetojn - kiel Sapfoa, Alkajo kaj Pindaro. En siaj odoj li aplikis preskaŭ ĉiujn jam ekzistantajn metrikojn. Neniam iu ajn Latina poeto tion faris!
La temoj estas ĉefe amo, vino, festeno kaj la bonfaroj de, kaj bonfarto sub, la regado de Aŭgusto. La verkado de l' Odoj postulis pli malpli sep jarojn.

Liaj Odoj estis ege laŭdataj tra la jarcentoj, sed preskaŭ neniu eĉ klopodis por iom imiti lin. Oni lin admiras, kaj tre ofte citas po unu aŭ du versojn, sed imiti...

Specialan lokon inter la Odoj havas la Odoj III:1-6, kiujn ofte oni nomas la **Romaj Odoj**. En tiuj ses Odoj la poeto esprimas sian politikan kaj etikan esperon je la estonto de Romo.

Multe pli poste li ankoraŭ aldonis kvaran libron da Odoj.

En 20 kaj 13 a.Kr. aperis ambaŭ liaj libroj *Epistoloj*, leteroj en heksametra formo. Inter ili troviĝas unu el la plej influaj tekstojn, kiujn entute li verkis: la *Epistolo al la Pizonoj*, pli konata kiel lia **Arto Poetika**.

En Esperanto aperis ...
-----------------------

En El Parnaso de Popoloj de Antoni Grabowski - 1913 - aperis traduko de Odo III:30.

En Tutmonda Sonoro de Kálmán Kalocsay - 1981 - aperis de li tradukoj je paĝoj 196-212.

En Antologio Latina, volumo 2, de Gerrit Berveling - 1998 - aperis el ĉiuj liaj verkoj ekzemplaj eroj en la paĝoj 325-382. Ĉe tio la tradukinto ĉiam sekvis la originan metrikon.

La *Romaj Odoj* aperis kiel memstara libreto ĉe VoKo kun dediĉo al s-ino Perla Martinelli - 1991, 24 p.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Spaco Horace (france)
* La tuta originala verko de Horacio (latine)
* Mallonga biografio Arkivigite je 2007-03-11 per la retarkivo Wayback Machine germane

* Horacio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Horacio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Horacio en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)
* Horacio en Vikifontaro (Universala biblioteko)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 123172
* GND: 118553569
* LCCN: no92010069 n79081354, no92010069
* VIAF: 2130151778256418130004, 181035649, 19672699 100227522, 2130151778256418130004, 181035649, 19672699
* ISNI: 0000 0001 2145 2178, 0000 0004 0224 0470
* LIBRIS: 189659
* SUDOC: 026659166
* BNF: 11886570b
* ULAN: 500404135
* MBA: af616f1f-6242-4802-a1bf-8d3f0647083c
* NLA: 35206138
* NDL: 00540086
* BIBSYS: 90055203
* NKC: jn20000603003
* ICCU: CFIV000246
* BNE: XX891549
 |
**Edgar Félix Pierre Jacobs** (la 30-a de marto ‏, 1904 - la 20-an de februaro 1987), konata sub la plumnomo **Edgar P.** **Jacobs**, estis belga komiksa artisto kaj pentristo, kiu estas konsiderita unu el la fondopatroj de belgaj bildstrioj, plejparte dank'al siaj Blake kaj Mortimer komiksaj serioj kaj lia fruktodona kunlaboro kun Hergé .

Kariero
-------

Jacobs estis ia multfaranto. Ekzemple, li laboris dum kvinjara periodo en la 1930-aj jaroj kun opero kiel baritona kantisto ĉe la Opéra de Lille.

Aldone al sia propra *Blake kaj Mortimer* (ilustritaj fare de Jacobs 1946-1972; poste transprenite per aliaj) kaj asistanto desegnante *Tinĉjon*, li ankaŭ produktis belgan aprobitan version de *Blixt Gordon*. Krome, li faris la memstaran albumrakonton *Le Rayon U* ( *La U-radio)*.

En kontrasto, la produktado de la ĉefa serio de Jacobs ne estis precipe lerta. Dum tri jardekoj, nur dek *Blake kaj Mortimer* -albumoj estis produktitaj de la plumo de Edgar P. Jacobs. La serio, kiu estas aventurserio kun elementoj de krimromano kaj Jules Verne inspirita sciencfikcio, estis karakterizita per granda ŝato por detaloj kaj multvorta prozo. Multaj franc-belgaj karikaturistoj de postaj generacioj estis influitaj per la stilo de Jacobs, inkluzive de kelkaj gravaj nomoj de la 1980-aj jaroj el la "klara linio" lernejo.

Jacobs en kulturo
-----------------

Edgar P. Jacobs figuras en iomete kaŝvestita formo - kaj tre envolvita kondiĉo - en la Tinĉjo albumo *Pharaoh's cigars*. Sur paĝo 8 de la redesegnita versio (origina 1955 franca eldono) li aperas kiel mumio numero 14 en la tombo de Kih-Oskh. Jacobs estas prezentita ĉi tie kiel la egiptologo "EP Jacobini", kompleta kun okulvitroj kaj la ofte fotita bantkravato de Jacobs.

Referencoj
----------

1. ↑  de Grand Ry, Michel.  (1986) "E.P. Jacobs", *Le livre d'or de la bande dessinée*. Brussels: Centre de la bande dessinée Belge, p. 16–17.
2. ↑ .  Tintin année 1946 (france).

Eksteraj ligiloj
----------------

* E.P. Jacobs 2004 centjara memora retejo (france)
* *Blake et Mortimer* oficiala ejo ĉe Dargaud (france)
* Edgar Pierre Jacobs biografio ĉe Lambiek Comiclopedia


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 841924
* GND: 120049562
* LCCN: n82150609
* VIAF: 29535650
* ISNI: 0000 0001 2125 8033
* LIBRIS: 191352
* SUDOC: 026932792
* BNF: 11908394s
* MBA: 71a75cd1-b88b-468c-ac85-f57ff5ab2190
* RKD: 41335
* BNE: XX887981
 |
**Colin ROSS** (naskiĝinta la 4-an de junio 1885 en Vieno, sinmortiginta la 29-an de aprilo 1945 en Kochel am See) estis aŭstra verkisto kaj inĝeniero.

Vivo
----

Ross migris ekde 1912 tra multaj partoj de la mondo kaj setlis post longa restado en Usono en Munkeno. Dum la Unua mondmilito li estis rekognoska oficiro kaj dum la Novembra revolucio de 1918 li mallongen gravis. Estante nazio ekde 1933 - li ĉiam taksis sin servanto de politikaj sistemoj - li kritikis la rasismajn teoriojn de nacisocialismo. Lia filo Ralph falis en 1941 en Rusio. Li mem estis milita raportisto ekde 1933. Inter la du mondmilitoj li nombriĝis kune kun Egon Erwin Kisch, Richard Katz kaj Alfred E. Johann inter la plej konataj germanlingvaj vojaĝverkistoj.

Graveco
-------

Li verkis pli ol 20 vojaĝlibroj, kiuj ofte havis plurajn eldonojn. Li dokumentade akompanis la senteblan malekfloro de koloniismo. En Suda Ameriko li reklamis por la Vajmara Respubliko, de post 1933 bedaŭrinde ankaŭ por la nazioj. Same kiel Karl Haushofer prezentanta sian "geopolitikon" ankaŭ Ross intencis konatigi la mondon al la germanoj. Kontraŭe al aliaj vojaĝverkistoj li ĉiam vojaĝis kun sia familio. La germana esprimo "Mit Kind und Kegel" (kun sia tuta domo kaj havo) aldonite al diversaj librotitoloj baldaŭ iĝis lia karakterizaĵo. Li ankaŭ antaŭvidis la estontan gravecon de Orienta Azio, dume Eŭropo klasifikatis malsana kontintento.

Verkoj (elekto)
---------------

* Im Banne des Eises, 1911
* Im Balkankrieg, 1913
* Südamerika, die aufsteigende Welt, 1922
* Das Meer der Entscheidungen, 1925
* Mit Kamera, Kind und Kegel durch Afrika, 1928
* Mit Kind und Kegel durch die Südsee, 1933
* Mit Kind und Kegel in die Arktis, 1934
* Das neue Asien, 1940
* Aus dem umkämpften Afrika, 1944

Eksteraj ligiloj
----------------

* Informoj ĉe AEIOU
* Biografia resumo okaze de prelego en 1996
* Verkoj surrete


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 558553
* GND: 119375710
* LCCN: no2008070462
* VIAF: 56253593
* ISNI: 0000 0001 1764 4580
* SUDOC: 034326472 142346381, 034326472
* BNF: 12509258b
* NKC: skuk0004871
 |
**Joe ESZTERHAS** (n. 23-an de novembro 1944) estas hungardevena usona scenara verkisto kaj produktisto.

Biografio
---------

Lia patro estis verkisto István Eszterhas, lia patrino sekretariino, ili ambaŭ estis membroj de la hungara nazia partio kaj fuĝis el Hungario en 1945. Ili kaŝis sin en aŭstra kaŝloko por naziaj oficistoj, kiujn oni kaŝis kiel germanan rifuĝejon. Ili restis du monatojn en Mauthausen, poste translokiĝis en alian.

Ili elmigris en 1960 al Usono kaj setlis en Cleveland. Patro de Joe laboris kiel redaktoro ĉe la katolika gazeto *Katolikus Magyarok Vasárnapja*.

Joe Eszterhas studis en Universitato de Ohio, sed ne diplomiĝis. Li laboris en 1974 ĉe la magazino Rolling Stone. Li eldonis romanon *Apokalipso Charlie Simson*, kiun oni nomumis Internacia Libro-premio. La verko atentokaptis iun agenton kaj instigis Eszterhas je verkado de scenlibroj.

Li verkis la scenlibron por la filmo PUGNO. La filmon reĝisoris Norman Jewison kaj ĉefrolis Sylvester Stallone, sed la filmo trafalis. Li sukcesis en 1981 per tralaboro de scenlibro de *Flashdance*. Lia sekva sukceso estis en 1985, la *Breĉetita ponardo* (Richard Marquand), laŭ ideo kaj verko de Eszterhas.

La mondan sukceson por li alportis la scenlibro de la *Baza instinkto*, filmigita kun Sharon Stone, reĝisorita kun Paul Verhoeven. Li ricevis 3 milionojn da USD por la scenlibro kaj li mem iĝis plej influa scenlibroverkisto de Halivudo.

Li verkis en 1993 *Sliver* kun modesta sukceso, en 1995 la *Showgirls* kun trafalo.

### Personaĵoj

Li divorcis post 24-jara geedzeco kun Gerri Javor, postlasante du infanojn. Li geedziĝis kun pli juna Naomi MacDonald, kiu naskis kvar filojn.

Li estis portempe forte fumanto kaj alkoholisto, tiel li malsaniĝis je gorĝa kancero. Post kiam li ĉesis la tabakfumadon kaj la alkoholismon, li saniĝis.

Filmoj
------

* Baza instinkto 2 (2006) – karaktero de la ĉefrolulo
* Rendezte Alan Smithee: Brulo do, Halivudo!, (1997)
* Jade (1995)
* Showgirls (1995)
* Sliver (1993)
* Nowhere to Run (1993)
* Baza instinkto (1992)
* Music Box (1989)
* Checking Out (1989)
* Betrayed (1988)
* Big Shots (1987)
* Hearts of Fire (1987)
* Breĉetita ponardo (1985)
* Flashdance (1983)
* Pugno, (1978)

Verkoj
------

* 1974, Apokalipso Charlie Simson
* 1997, Mensogi en Usono
* 2007, Hollywood Animal


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 194148
* GND: 129293326
* LCCN: n92070583
* VIAF: 85644214
* ISNI: 0000 0001 1450 6705
* SUDOC: 026854104
* BNF: 119019624
* BIBSYS: 4005523
* NKC: xx0053368
* BNE: XX1262094
 |
**Johanino de Aragono**, edzin-reĝino de Napolo (en hispana *Juana de Aragón*, en itala *Giovanna*; 16a de Junio 1455 – 9a de Januaro 1517) estis reĝino de Napolo kiel la dua edzino de la reĝo Ferdinando la 1-a. Ŝi estis fratino de Ferdinando la Katolika.

Ŝi servis kiel regento (General-Leŭtenanto) de Napolo inter la abdikado kaj foriro de la reĝo Alfonso la 2-a en la 22a de Februaro 1495 ĝis la formala sukcedo fare de Ferdinando la 2-a.

Naskiĝinta en Barcelono, Johanino estis la dua filo de la reĝo Johano la 2-a de Aragono kun lia dua edzino, Juana Enríquez de Córdoba, kaj lia plej juna legitima filo. 

Johanino montris tendencon solvi politikajn aferojn. En Aŭgusto 1485, ŝi ekveturis tra Italio, probable por certigi fidelecon al si edzo en la ondo de ribeloj estritaj de la Barono Antonello Sanseverino kaj apogis la papon Inocento la 8-a kaj la tiam kardinalon Giulio della Rovere. Kelkajn jarojn poste, post la konspiro estis nuligita, Johanino revenis al Abruzzo, akompanata de sia filino Johanino. Ili vizitis plej granda parto de la monaĥejoj en L'Aquila tiun jaron.

Notoj
-----

1. ↑  GIOVANNA d'Aragona, regina di Napolidi Piero Doria - Dizionario Biografico degli Italiani - Volume 55 (2001)
2. ↑   Doria, Piero. "Giovanna d'Aragona, regina di Napoli". L'enciclopedia italiana (itale). treccani.it. Alirita la 18an de Marto, 2012.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 804993
 |
**Eduard SCHEIDEMANTEL** (naskiĝinta la 11-an de marto 1862 en Vajmaro, mortinta samloke la 18-an de marto 1945) estis germana filologo, eldonisto, kuratoro kaj germanisto.

Tombo de Eduard Scheidemantel

Vivo
----

Estante filo de la kortega artĉarpentisto Hermann Scheidemantel kaj de Charlotte Bauch (kaj frato de la kantisto ĉambra Karl Scheidemantel) li studis en Berlino kaj Lepsiko. En 1883 li doktoriĝis ĉe la Universitato de Lepsiko post sukcesa defendo de la disertacio *Quaestiones Euanthianae*.

Scheidemantel renomiĝis kiel literaturhistoriisto kaj eldonisto. Li estis supera registarkonsilisto kaj profesoro en Vajmaro. Krome li direktoris ĉe Schiller-domo kaj ĉe Germana Ŝilera Ligo kiun li estis kunfondinta en 1906. Ekde 1912 li estris ĉe Goeto-muzeo kie li la vicestradon jam estis havinta en manoj siaj dum kelkaj jaroj. En 1917 sevkis la malfermo de Kirms-Krackow-domo. Tie li mem ankaŭ inspektistis dum la muzeo-aranĝiĝo. Konsekvence li eldonis ankaŭ la rememorojn de la kortegbiografino Charlotte Krackow. Tiuj manskribitaj notoj de Krackow datumis de 1889. Charlotte Coelestine Krackow estis ne nur la lasta loĝanto de la domo de ĉe Jakobo-strato sed ankaŭ la nevino de Franz Kirms.

En 1942 oni aljuĝis al li la Oran Goeto-medalon; en 1926 li estiĝis honora civitano kaj ĉ. la jaro 1920 busto de li el gipso faritis kies kreinton oni ne konas. Ĝin posedas nun Klassik Stiftung Weimar (inventarnumero G 1860).

Tombo lia estas sur la Historia tombejo.

Verkoj (elekto)
---------------

* *Quaestiones Euanthianae*, Dissertation Leipzig 1883 (Digitalisat; biografio p. 74).
* *Zur Entstehungsgeschichte von Goethes Torquato Tasso*, 1896.
* *Das klassische Weimar*, 1907.
* *10 Jahre Deutscher Schillerbund*, Weimar 1917.
* *Almanach des Weimar-Bundes deutscher Mädchen und Frauen*, eldonistece, Weimar 1926.
* *Führer durch das Schillerhaus*, 1930.
* *Schillers Bestattung*, Weimar 1930.
* *Nachbarn und Gäste des Kirms-Krackow-Hauses*, Weimar 1933.
* *Schillers Diener Georg Gottfried Rudolph*, 1939.

Aldonotas multaj eldonitaĵoj, speciale de goetaj verkoj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Thüringer Literaturrat
* Kulthura
* Klassik-Stiftung[*rompita ligilo*]

Referencoj
----------

1. ↑  Klassik-Stiftung[*rompita ligilo*].
2. ↑  Goethe-Weimar.
3. ↑  Eduard Scheidemantel (Hrsg.): *Erinnerungen von Charlotte Krackow*, Panses Verlag G.m.b.H. Weimar [1921]. Verkoj ĉi-tiuj ĝuis plurajn eldonojn.
4. ↑  TLZ.
5. ↑  Wolfgang Holler, Gerda Wendermann, Gudrun Püschel: *Krieg der Geister – Weimar als Symbolort deutscher Kultur vor und nach 1914.* Sandstein, Dresden 2014, ISBN 978-3-95498-072-7, p. 70 Kat. Nr. 23 und p. 305; Raporto de la restaŭrintoj kun bildoj.
6. ↑  Slabo de Eduard Scheidemantel.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 723870
* GND: 11719378X
* LCCN: no2009133802
* VIAF: 20451054
* ISNI: 0000 0001 1749 2847
* SUDOC: 070429421
* BIBSYS: 90332240
* NKC: xx0067104
 |
**Huberto ROHDEN** (Naskiĝis en la 30-a de decembro 1893 en Tubarão, Brazilo; mortis en la 7-a de oktobro 1981), estis diplomito pri scienco, filozofio kaj teologio en la universitatoj de Innsbruck, Valkenburg kaj Napolo kaj verkinto de multaj filozofiaj verkoj.

Rohden fondis kaj direktis la Brazilan tutlandan movadon *Alvorada* (Tagiĝo), kun sidejo en San-Paŭlo kaj filioj en Rio-de-Ĵanejro, Porto Alegro kaj Goiânia.

En la jaroj 1945 kaj 1946 li ĉeestis magistran kurson ĉe Universitato Princeton, en Usono, kie li kunvivis kun Albert Einstein kaj starigis la fundamenton por la Universa Filozofio, prenante kiel bazon de l' homaj penso kaj vivo la konsisto mem de l' Universo.

La Amerika Universitato de Vaŝingtono invitis lin instrui sian Universan Filozofion kaj Komparajn Religiojn, kion li plenumis dum 5 jaroj. Li faris vojaĝon en 1960 por spiritsutado kaj esplorado tra Palestino, Egiptio, Hindio kaj Nepalo, kaj li partoprenis kunsidojn kun joganoj.

Pli ol 50 librojn li verkis pri filozofio, scienco kaj religio el kiuj ok eldonitaj en Esperanto.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Libroj[*rompita ligilo*] de kaj pri Huberto Rohden en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 33051
* GND: 1021709069
* LCCN: n86812101
* VIAF: 45796255
* ISNI: 0000 0000 2906 2329
* NKC: xx0171160
 |



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Jan Stanisław SKORUPSKI** (naskiĝis la 18-an de julio 1938 en Łoszniów en Pollando) estas pola poeto kaj eseisto, redaktoro de radiaj kaj televidaj elsendoj pri literaturo.

En 1972 li estis gvidanto de la tutmonde unua ekologia kampanjo sub veloj sur la rivero Danubo, kun la alvoko "Protekto super la natura medio de l' homo estas urĝe bezona", en la tempo, kiam ĉispeca agado estis en ĉedanubaj landoj malpermesita (Greenpeace sur la ŝipo "Rainbow Warrior 1" faris la saman aktivadon en 1978).

Jan Skorupski estas aŭtoro de unu el la tutmonde unuaj libroj pri la turnoperiodo de 1989, kiu estis tradukita parte al 14 lingvoj ("...kompreni polojn", "Pola purgatorio" ktp. - en postaj eldonoj estis diversaj titoloj), aŭtoro de la eseoj pri ŝanĝoj en Eŭropo (ekz. en la germana lingvo "Eŭropo - aŭtonoma aŭ universala?"); aŭtoro de la ciklo de sonetoj SONETADO, 8784 sonetoj en la pola kaj en Esperanto (ne estas tradukoj de la unua lingvo al la dua). Krome li estas aŭtoro de multaj aliaj cikloj de sonetoj kaj sonetoidoj, baladoj kaj kanzonoj, kiuj dum poeziaj koncertoj estis surbendigitaj kaj libre aŭ diske eldonitaj (pole, germane kaj en Esperanto kun akompano fortepiana de Witold Czajkowski).

Nun li loĝas en Zuriko kaj Venecio, iam antaŭe li vivis en la Malnova Urbo de Varsovio, en la vilaĝo Księżyce, en Turoszów, en Berlino, en Parizo kaj en Vieno.

Guinness-libro de rekordoj
--------------------------

En la jaro 1997 Skorupski aperis pro siaj sonetoj verkitaj paralele en Esperanto kaj en la pola lingvo en la germanlingva eldono de la Guinness-libro de rekordoj: *"La plej multajn sonetojn verkis la pola verkisto vivanta en Zuriko (Svislando), Jan Stanisław Skorupski: 732 poemojn li verkis inter la 1-a de januaro 1995 kaj la 3-a de novembro 1995 en po du lingvoj, la pola kaj Esperanto."*

Eksteraj ligiloj
----------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Trovu **« Jan Stanisław Skorupski »** inter la  **Vizaĝoj de homoj rilataj al la ideo «Internacia Lingvo»** |

* persona retejo *www.skorupski.com*
* Verkoj de kaj pri Jan Stanislaw Skorupski[*rompita ligilo*] en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo Arkivigite je 2016-08-02 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 136905
* GND: 111458048
* LCCN: nr94009939
* VIAF: 101915567
* ISNI: 0000 0001 1693 7373
* SUDOC: 033749566
* BNF: 12458548g
 |
**Princino Leila de Irano** (*Leila Pahlavi*) (Perse: لیلا پهلوی); ‎27-an de marto 1970 en Teherano – 10-an de junio 2001 en Londono) estis princino de Irano, la plej juna filino de ŝaho Mohammad Reza Pahlavi kaj lia tria edzino Farah Pahlavi.

Ŝi estis 9-jara, kiam ŝia familio estis devigita forlasi Iranon pro la venanta tiel nomata irana islama revolucio gvidata de Ruhollah Ĥomejni.

La patro de Leila mortis en la jaro 1980 en Egiptio. Poste la tuta familio translokiĝis en Usonon, kie la princino fariĝis vizitantino de ĉiutaga ŝtata lernejo en Rye en Novjorkio. Poste ŝi elektis privatan studadon en Universitato de Brown, kiun ŝi finis en la jaro 1992.

Princino Leila neniam edziniĝis. Plimulton de sia tempo ŝi dediĉis al vojaĝado inter la domo en Connecticut kaj Eŭropo.

Leila Pahlavi estis malsana pro anoreksio. La 10-an de junio 2001 ŝi estis trovita morta en sia ĉambro en hotelo Leonard en Londono. Ŝi estis sepultita en pariza tombejo Cimetière de Passy, apud sia avino - Farideh Ghotbi Diba.

* Kategorio Leila Pahlavi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 254280
* LCCN: n2004052499
* VIAF: 19072483
 |
**BARÓTI SZABÓ Dávid** (baroti sabo) estis hungara poeto naskita en Barót la 1-an de aprilo 1739 kaj mortinta en Virt la 22-an de novembro 1819.

Biografio
---------

Dávid Baróti Szabó devenis el sikula nobelfamilio. En 1757 en Székelyudvarhely li enpaŝis en jezuitan ordenon. Li lernis kaj instruis en diversaj lokoj (Trencsén; Szakolca, 1759–60; Székesfehérvár, 1760; Nagyszombat, 1761–63; Kolozsvár, 1763–64; Eger, 1764–65; 1765–70) ĝis sia pastrokonsekrado (Kassa, 1770). En 1770 li estis gimnazia instruisto en Nagyvárad, en 1772–73 pasigis sian trian provjaron en Besztercebánya. Post disigo de jezuita ordeno ekde 1773 en Komárom, sekve ekde 1777 ĝis 1799 en Kassa li instruis. Tie li redaktis kune kun Ferenc Kazinczy kaj János Batsányi ekde 1788 la unuan hungarlingvan revuon Magyar Museum. En 1799 li pensiuliĝis kaj ĝis sia morto li vivis en Virt ĉe sia iama lernanto, Pyber Benedek. Li enkondukis la grekan-latinan versadon en hungaran poezion.

Ĉefaj verkoj
------------

* *Új mértékre vett külömb verseknek három könyvei* (Kassa, 1777);
* *Ki nyertes hangmérséklésben* (Kassa, 1787);
* B. Sz. D. költeményes munkáji (Kassa, 1789);
* *Orthographia és grammatikabéli észrevételek a magyar prozódiával együtt* (Komárom, 1800).
* *Magyarság virágai* (Komárom, 1803);
* *Virgilius Énéisse* (1. rész, Bécs, 1810; 2. rész és Eclogák: Pest, 1813

Fonto
-----

* Magyar Életrajzi Lexikon

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Dávid Baróti Szabó en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 223902
* GND: 142876038
* LCCN: no93005914
* VIAF: 14898164
* ISNI: 0000 0001 0653 1580
* SUDOC: 250137984
* BNF: 12778666m
 |
**Donald Michael THOMAS** (la 27-an de januaro 1935 - la 26-an de marto 2023 ) kiu estis konata kiel **D. M. Thomas**, estis brita verkisto, poeto, tradukisto kaj dramisto .

Vivo
----

Li naskiĝis en la vilaĝo Carnkie, Redruth en Kornvalo, Anglio, en familio de stanministoj. En lia junaĝo, lia familio enmigris al Aŭstralio, sed li revenis al Anglio por sia deviga armeservo. Dum sia militservo en 1950-aj jaroj, je la apogeo de la Malvarma Milito, li lernis la rusan. Thomas studis anglan literaturon en Universitato de Oksfordo, instruis en Hereford College of Education (AN) kaj funkciis kiel estro de la fako de literaturo ĝis la kolegio fermiĝis en 1978.

Tra la jaroj li publikigis poezion kaj fikcion. Thomas fariĝis tre fama pro sia libro de 1981, "The White Hotel" (La Blanka Hotelo) , kies intriga koro okazas rilate al la masakro de Babij Jar dum la holokaŭsto. Krom poezio kaj fikcio, li verkis nefikcion, inkluzive de biografio de Aleksandr Solĵenicin. Liaj verkoj estis tradukitaj en multajn lingvojn.

Inter 1983 kaj 1990, Thomas publikigis serion da romanoj nomataj "Russian Nights Quintet" (kvinteto de rusaj noktoj), komenciĝante kun *Ararat* kaj sekvinte de *Swallow* (1984), *Sfinkso* (1986) *Summit* (1987) kaj *Lying Together* (1990). *Summit* (pintkunveno) estis inspirita per superpotencaj renkontiĝoj inter gvidantoj Miĥail Gorbaĉov kaj Ronald Reagan) kaj *Lying Together* antaŭdiris la dissolvon de Sovet-Unio. Poste, lia romano *Flying in to Love (1992)* koncernas la atenco kontraŭ John F. Kennedy.

Lia scio pri la rusa kaj lia intereso pri la rusa kulturo kaj literaturo estis esprimitaj en serio de tradukoj de la poezio de Aleksandr Puŝkin, Anna Aĥmatova kaj Jevgenij Jevtuŝenko .

Thomas vivis ekde 1987 en Truro en Kornvalo. Lia lasta libro, *Corona Man: A Fictional Verse Journal in the Plague Year* (La korona homo: fikcia versa ĵurnalo en la jaro de la pesto), estis publikigita en julio 2020.

Referencoj
----------

1. ↑  retejo de BBC - Donald Michael Thomas
2. ↑  "Personal History". I'm Cornish, and very proud of it. It's where I live now
3. ↑  Skene Catling, Patrick (la 5an de januaro 2009). "Bleak Hotel by DM Thomas – review". *The Daily Telegraph*. Arkivita de la originalo la 15an de februaro 2018. 'The movie-making business is like sex', according to DM Thomas, the Cornish novelist... He thinks a late night of his drinking and singing may have caused William Golding to die the next day.
4. ↑  Ruslingvaj tradukoj

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo
* D. M. Thomas registraĵoj ĉe la Poezia Arkivo
* D. M. Thomas biografio ĉe la *Literatura Encyclopedia*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 817175
* GND: 118891421
* LCCN: n81043179
* VIAF: 19684961
* ISNI: 0000 0001 0876 1515
* LIBRIS: 228595
* SUDOC: 02716117X 035226145, 02716117X
* BNF: 11926501f
* NLA: 35847118
* NDL: 00458605
* BIBSYS: 90118522
* NKC: jn20000605310
* ICCU: CFIV000491
* BNE: XX940970
 |
**Effi BIEDRZYNSKI** (naskiĝinta *Kaiser* la 5-an de aprilo 1910 en Schweina, mortinta la 8-an de decembro 2004 en Stutgarto) estis germana pruvlegistino eldoneja, esploristino pri Goeto kaj publicistino.

Vivo
----

Biedrzynski nomiĝis inter fakuloj *damego* de la goeta kaj vajmara literaturaĵoj. Ŝi pasigis la junulajn jarojn en Schweina kaj Bad Liebenstein fascinite jam frue de ĉio rilata al Goeto. Tion ŝi pliintensigis post nupto kun la berlina privata klerulo kaj filozofo Oswald Bendemann en la jaro 1934-a. Li estis pranepo de la skulptisto kaj grafikisto Johann Gottfried Schadow falonte dum la lastaj militaj tagoj en 1945 ie inter Poznano kaj Toruń. Effi danke al ties familianoj (ekz. al la en la vajmara strato *Südstraße* vivanta avino Hedwig Bendemann) baldaŭ sentis sin hejme ankaŭ en Vajmaro. Ne mallonge poste ŝiaj profundaj konoj pri la Vajmara klasikismo furoris en la tuta urbo.

Biedrzynski iĝis konata ankaŭ pro ŝia poŝkalendaro *Goethekalender* kiun ŝi eldonis inter 1964 kaj 2003 - *Mit Goethe durch das Jahr*. Por ĝi, kies eldonon prizorgis la eldonejo Artemis en Zuriko, ŝi elektis la citaĵojn kaj eltiraĵojn kaj kunliveris notojn kaj fontindikojn. La eldonokvanto por jaro estis mire de pli ol po 40.000 ekzempleroj.

Biedrzynski vivis kaj laboris duonan jarcenton en Stutgarto kie ŝi ankaŭ forpasis. Ŝia postlasitaĵaro tamen troviĝas je Goeto-Ŝilero-Arkivo en Vajmaro.

Honoroj
-------

* 1995: Goldene Goethe-Medaille der Goethe-Gesellschaft Weimar
* 1996: Verdienstmedaille des Landes Baden-Württemberg

Verkoj
------

* *Goethes Weimar. Das Lexikon der Personen und Schauplätze.* Artemis & Winkler, München/Zürich 1992, ISBN 3-7608-1064-0.
* Vorwort in: *Das große deutsche Novellenbuch.* Artemis und Winkler, München 1995, ISBN 3-538-06640-X.
* eldonistinece: Johann Wolfgang von Goethe: *Dichter lieben nicht zu schweigen.* Das Leben im Gedicht. Artemis & Winkler, Düsseldorf/Zürich 1999, ISBN 3-538-07083-0.

Mit Goethe durch das Jahr (ekzemplo)
* ZDB-ID 207870-3
* 37-a serio kun la temo *Goethes Haus am Frauenplan in Weimar.* 1984, ISBN 3-7608-4785-4.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Informoj pri Effi Biedrzynski en katalogo de la Germana Nacia Biblioteko (germane)
*

Notoj
-----

1. ↑
2. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 734952
* GND: 107923742
* LCCN: nr90003098
* VIAF: 10123844
* ISNI: 0000 0001 1593 8016
* SUDOC: 073301736
* BNF: 15005333v
* NKC: xx0152442
 |
**José Efraín Ríos Montt** (naskiĝis la 16-an de junio 1926, mortis la 1-a de aprilo 2018) estis iama Prezidento de Gvatemalo, diktatoro, generalo, kaj eksprezidento de la Kongreso de Gvatemalo.

Generalo en la gvatemala armeo, Ríos Montt venis al la prezidenta ofico tra puĉo je la 23-a de marto 1982. Mallonge poste, li estis anstataŭigita de sia defendministro, Óscar Humberto Mejía Victores, dum alia puĉo je la 8-a de aŭgusto 1983. En la prezidenta elektado de 2003, li malsukcese kuris kiel la kandidato de la Fronto Respublika de Gvatemalo (FRG). En 2007 Ríos Montt revenis al ŝtatofico kiel membro de la Kongreso, akirante prosekutan imunecon je paro de longtempaj procesoj kiuj atribuis militkrimojn al Ríos Montt kaj kelkaj el liaj eksministroj dum ilia periodo en la prezidentejo en 1982-83. Lia imuneco finiĝis je la 14-a de januaro 2012. La 26-an de januaro 2012 Ríos Montt aperis en tribunalo en Gvatemalo kaj estis formale akuzita je genocido kaj krimoj kontraŭ la homaro.

Ríos Montt restas unu el la plej kontestataj figuroj en Gvatemalo. Du Verkomisionoj, la REMHI-raporto, sponsorita fare de la Romkatolika Eklezio, kaj la CEH-raporto, skribita de la Unuiĝintaj Nacioj kiel parto de la 1996-datita Akordoj de Firma kaj Daŭra Paco, dokumentis multajn misuzojn far la armereĝimo de Ríos Montt, inkluzive de ĝeneraligitaj masakroj, seksperfortoj, torturo, kaj agoj de genocido kontraŭ la indiĝena loĝantaro. Subtenantoj asertas ke li devis regi per "fera mano" por stabiligi la landon dum la interna milito. Ríos Montt, de tempo al tempo, havis proksimajn ligojn al Usono, kaj ricevis rektan kaj nerektan subtenon el certaj de ĝiaj agentejoj, inkluzive de la CIA.

Referencoj
----------

1. ↑  Doyle, Kate (Spring 2012). Justice in Guatemala, *NACLA Report on the Americas* **45** (1), p. 37–42.

* Kategorio Efraín Ríos Montt en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 435580
* GND: 142674818
* LCCN: n84006853
* VIAF: 72783430
* ISNI: 0000 0000 9044 1205
* SUDOC: 101879784
* NKC: jx20100602015
 |
**Daniel BRENDEL von Homburg** (naskiĝinta la 22-an de marto 1523 en Aschaffenburg, mortinta samloke la 22-an de marto 1582) estis germana romkatolika teologo kaj de 1555 episkopo kaj elektisto de Majenco.

Vivo
----

Estante filo de la majenca guberniestro *(vicedominus)* Friedrich Brendel von Homburg li iĝis katedrallernejestro en Speyer. Tiufunkcie li estis akceptita en 1548 en la katedralan kapitulon de Majenco.

Brendel von Homburg ankaŭ partoprenis la legataron dum la finaj intertraktoj pri la kontrakto de Passau (1552) inter imperiestro Ferdinando la 1-a kaj duko Maŭrico de Saksio). Li estis la unua persono kiu metis surkontraktpaperen sian subsignon. En la 18.4.1555 li estis elektita, pro imperiestra rekomendo, nova arkiepiskopo majenca: alternativa kandidato, kiu ankaŭ gajnis multajn voĉojn, estis la Vitelsbaĥa palatino Reichart von Simmern kun porprotestantisma sinteno.

Unue necesis ordigi la financan ĥaoson de Majenco kaj redoni internan stabilecon al la lando. En 1559 Brendel von Homburg retenigis la grafujon de Rieneck, en 1581 li ricevis la grafujon de Königstein. Dum la elekto de Maksimiliano la 2-a (1562) kaj Rudolfo la 2-a (1575) li strikte subtenis la katolikajn vidpunktojn kvankam li ruzpolitike ĉiam favoris bonajn rilatojn kun protestantismaj najbaraj landoj.

En 1561 li vokis la jezuitojn al Majenco por profesori kaj plialtigi la terure malbonan nivelon de la universitato. Li fondis en 1564 en Majenco kolegion porjezuitan kaj sendis ilin al nepraj kontraŭreformaciaj laboroj en la regionon de Eichsfeld. Tiam estiĝis ankaŭ en Heiligenstadt jezuita kolegio. 

Post kiam li promesis ĉe la imperia dieto en Ratisbono en 1565 la akcepton de la dekretoj de la Koncilio de Trento fare de la katolikaj soci-reprezentantoj li faris ĉion eblan efektivigi skrupule la novajn regulojn. Laŭ lia instigo necesis ekde 1572 por iĝi kapitulano publike konfesi la trentan kredo-simbolon *(professio fidei Tridentinae)*. Fakte estis Daniel Brendel von Homburg kun siaj pieco kaj politika lerteco kiu metis fruktodone la fundamentan ŝtonon por impona katolika revivigo de la tuta elektista kaj episkopa lando.

Fonto
-----

* Brück, Anton Ph. "Brendel von Homburg, Daniel". Ĉe: *Neue Deutsche Biographie* 3 (1957), p. 507-508 (tie ĉi interrete)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Daniel Brendel von Homburg en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Brendel von Homburg ene de la katolika hierarkio
**Ehm WELK** [em velk] (naskiĝis la 29-an de aŭgusto, 1884, mortis la 19-an de decembro, 1966) estis germana verkisto. Ehm Welk naskiĝis en Biesenbrow, apud Angermünde en Norda Germanio. Post lernado en la lernejo de sia vilaĝo, li lernis komercan fakon, fariĝis maristo kaj eklaboris kiel ĵurnalisto por diversaj gazetoj.

En 1922 li vojaĝis al Usono kaj Suda Ameriko; unu jaron poste li revenis al Germanio kaj laboris kiel ĵurnalisto kaj verkisto en kaj apud Berlino.

Li verkis du revoluciajn dramojn *Gewitter über Gottland* (1926) kaj *Kreuzabnahme* (1927), kiuj malgraŭ sukceso ĉe la publiko kaŭzis skandalojn kaj post mallonga tempo devis malaperi el la teatroj.

En 1934 Ehm Welk devis pasigi mallongan tempon en faŝisma koncentrejo. Kialo estis kritika artikolo direktita al la nazia politikisto Joseph Goebbels *Herr Reichsminister, ein Wort, bitte!* Dum la tempo post la aresto la nazioj malpermesis al li la verkadon.

Post 1935 Ehm Welk ja rajtis reveni al la verkado, sed la kondiĉo estis, koncentriĝis al ne-politikaj temoj. Dum tiu tempo estiĝis kelkaj el liaj plej popularaj romanoj, kiuj kun ilustra humuro priskribis la vivon de la kampara popolo en norda Germanio.

Post la Dua mondmilito li dum kelkaj jaroj forlasis sian literaturan karieron. Li restis en GDR kaj fondis en Meklenburgo ses *popolajn altlernejojn*; en 1946 li fariĝis direktoro de tia institucio en Schwerin.

En 1950 li ekloĝis en Bad Doberan. Ekde tiam li plene dediĉis sin al la verkado. Li gajnis diversajn altrangajn premiojn, fariĝis honora civitano de la urboj Bad Doberan kaj Angermünde, honora doktoro kaj profesoro en la Universitato de Greifswald.

Ehm Welk mortis en Bad Doberan.

Listo de verkoj
---------------

* *Gewitter über Gottland* (dramo, 1926)
* *Kreuzabnahme* (dramo, 1927)
* *Die Heiden von Kummerow* (romano, 1937)
* *Die Lebensuhr des Gottlieb Grambauer* (romano, 1938)
* *Die Gerechten von Kummerow* (romano, 1943)
* *Mein Land, das ferne leuchtet* (romano, 1952)
* *Im Morgennebel* (romano, 1953)
* *Der Hammer will gehandhabt sein* (rakontoj, 1958)
* *Der wackere Kühnemann aus Puttelfingen* (romano, 1959)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Ehm Welk en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Literaturmuzeo pri Ehm Welk en Angermünde, germanlingva Arkivigite je 2004-11-21 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 25657
* GND: 118630776
* LCCN: n87151931
* VIAF: 41967175
* ISNI: 0000 0001 0891 7460
* SUDOC: 08595716X
* BNF: 127815091
* MBA: e894ad12-741d-4ef3-b78d-dd76a4ea1d60
* BIBSYS: 90127304
* NKC: kup19950000110729
 |
Ehsan Jarŝater (aŭ angle: Yarshater) (perse: احسان يارشاطر, naskita en 31 de Aprilo, 1920, en Hamedano, Irano, mortis la 2-an de septembro 2018 en Fresno) estas la direktoro de La Centro por Iranaj Studoj ĉe Kolumbia Universitato.

Li estas fama por redaktado de la monumenta Encyclopædia Iranica kune kun 40 aliaj redaktistoj kaj 300 verkintoj el diversaj akademiaj institucioj ĝenerale en Usono, Eŭropo, kaj Azio. Li ankaŭ estas fama por redaktado de la tria volumo de la Kembriĝa Historio de Irano (*Cambridge History of Iran*), konsistante el la historio de Selĝukidoj, Partoj, kaj Sasanidoj, same kiel volumo titolita "Persa Literaturo" (*Persian Literature*). Li gajnis plurajn internaciajn premiojn, inkluzive Uneskan Premion en 1959. La Jarŝatera docenteco estas konsiderata laŭ iuj kiel la plej prestiĝa honoro en kampo de Iraniaj Studoj.

* Kategorio Ehsan Jarŝater en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 383575
* GND: 118959263
* LCCN: n79059308
* VIAF: 79043650
* ISNI: 0000 0001 0918 6719
* LIBRIS: 172524
* SUDOC: 028365526
* BNF: 12021580z
* BIBSYS: 90320878
* NKC: jo20211116322
 |
*Ĉi tie estas islanda nomo. Plejmulto de islandanoj ne havas familiajn nomojn. La lasta nomo de ĉi tiu persono estas patronomo. Mencii lin oni povas sub lia persona nomo Einar.*

**Einar Benediktsson** (31-a de oktobro 1864 en Elliðavatn – 21-a de januaro 1940 en Herdísarvík) estis islanda poeto kaj tradukisto.

Li kombinis en sia karaktero du elstarajn kvalitojn: tiun de profunda poeto kaj tiun de vizia aferisto. Li estis juristo laŭ eduko kaj servis frue en sia kariero kiel distriktestro en Norda Islando, poste ankaŭ en Suda Islando. Li ankaŭ estis advokato en Rejkaviko kaj redaktoro de la unua tagĵurnalo en Islando 1896-1898. Dum kelka periodo li sin multe okupis pri politiko. Post 1907 li loĝis eksterlande ĝis 1921 (en Britujo kaj Danlando) kiel aferisto. En tiuj jaroj kaj poste li multe vojaĝis ĝis li revenis al Islando kaj loĝis ĝis sia morto en izoleco sur sia bieno, Herdísarvík, okcidente sur la suda bordo de Islando. Einar Benediktsson estas inter la plej rimarkindaj islandaj poetoj en la moderna tempo, liaj poemoj elstaras pro pensa profundo kaj forma virtuozo. Lia verkaro respegulas liajn multnombrajn vojaĝojn eksterlanden kaj la travivon de fremdaj kulturoj, same kiel lian profundan amon al sia islanda patrujo.

Famaj verkoj
------------

* Sögur og kvæði/ 1897
* Hafblik/ 1906
* Hrannir/ 1913
* Vogar/ 1921
* Hvammar/ 1930

En Esperanto aperis
-------------------

* *Oceano (Útsær)*, poemo, en La Tradukisto, dudektria numero, en traduko de Baldur Ragnarsson.

* Kategorio Einar Benediktsson en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 38534
* GND: 119288370
* LCCN: n81109158
* VIAF: 150090
* ISNI: 0000 0000 5511 8592
* LIBRIS: 50921
* SUDOC: 035236108
* BNF: 13175888v
* MBA: bbbdfc95-e673-47a8-b234-358fbba3cd74
* NKC: ola2002152543
 |
**Eleanora de Clare** (n. la 3-an de oktobro 1292, m. la 30-an de junio 1337) estis angla nobelino kiu edziĝis al Hugo Despenser (la pli juna).

Naskiĝo kaj gepatroj
--------------------

Eleanora naskiĝis ĉe Caerphilly, Glamorgan, Kimrio kaj estis la plej aĝa filino de Gilberto de Clare (6-a grafo de Hertford) kaj Johana de Akko, filino de Eduardo la 1-a (Anglio).

Edziĝo al Hugo Despenser
------------------------

Majon 1306, ĉe Abatejo Westminster, Eleanora edziĝis al Hugo Despenser (la pli juna). Ŝia avo Eduardo la 1-a faris nuptan donacon de du mil pundoj.

Eleanora kaj Hugo Despenser havis naŭ idojn:

* Hugo (1308-1349)
* Gilberto (1309-1381)
* Eduardo (1310-1342), kiu mortis batalante en Francio
* Izabela (1312-1356), kiu edziĝis al Rikardo Fitz-Alan (10-a grafo de Arundel)
* Johano (1311-1366)
* Eleanora (ĉ.1315-1351), kiu iĝis monaĥino
* Johana (ĉ.1317-1384), kiu eniris Abatejon Shaftesbury
* Margareta (ĉ.1319-1337), kiu iĝis monaĥino
* Elizabeta (1325-1389), kiu edziĝis al Maŭrico de Berkeley (4-a barono Berkeley)

Malliberiĝo
-----------

Malfrue de la 1310-a jardeko Hugo Despenser iĝis favorato de Eduardo la 2-a (Anglio) kaj potencegiĝis. Tamen multaj nobeloj malamis lin. Fine en 1326 la angla reĝino, Izabela de Francio, kaj ŝia amorato Roĝero Mortimer (1-a grafo de March) invadis Anglion kaj faligis Hugon, kiu kruele ekzekutiĝis la 24-an de novembro tiun jaron. Eleaonara mem malliberiĝis an la Turo de Londono ĝis februaro 1328. Aprilon 1328 ŝi regajnis siajn bienojn.

Dua edziĝo
----------

Januaron 1329 Vilhelmo de la Zouche, kiu helpis kapti Hugon Despenser, forrabis Eleanora: tute ne certas ĉu ŝi volonte konsentis al tio. Ili geedziĝis. La regento de Anglio, Roĝero Mortimer, denove konfiskis ŝiajn bienojn kaj malliberigis ŝin en la Turo de Londono. Krom geedziĝo sen reĝa permeso, ŝi akuziĝis pro ŝtelo de juveloj en la Turo. Januaron 1330 ŝi pardoniĝis kontraŭ transdono al la reĝo de la plejparto de siaj bienoj: estis decidate ke ŝi regajnus ilin nur se ŝi pagus la grandegan sumon de 50 mil pundoj ene de unu tago.

Post nelonge Eduardo la 3-a faligis kaj ekzekutis Roĝeron Mortimer. En 1331 Eduardo redonis ŝiajn konfiskitajn bienojn kontraŭ dek mil pundoj (poste malpligrandigitaj al kvin mil) pageblaj en partoj. La plejparton restis nepagita kiam Eleanora mortis.

Tamen daŭre estis tiklaĵo. Alia nobelo asertis ke li edziĝis al Eleanora antaŭ Vilhelmo de la Zouche, kaj plurajn fojojn apelaciis la papon. Tiu fine faris juĝon favoran al Vilhelmo de la Zouche.

Vilhelmo mortis februaron 1337. Li kaj Eleanora havis du idojn:

* Vilhelmo (n. 1330, m. post 1360), kiu iĝis monaĥo de Abatejo Glastonbury
* Joyce (n. 1331, m. post la 4-a de majo 1372), kiu edziĝis al Johano (2-a barono Botetourt)

* Kategorio Eleanora de Clare en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 311894
* LCCN: n2008062724
* VIAF: 29008392
* SUDOC: 254991041
 |