recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
La **Kvar Valoj** (perse: *Chahár Vádí*) estas libro verkita de *Bahá'u'lláh*, Profeto-Fondinto de la Bahaa Kredo. La Sep Valoj (perse: *Haft-Vádí*) ankaŭ estis verkita de *Bahá'u'lláh*, kaj la du libroj estas kutime kune eldonita sub la titolo "La Sep Valoj kaj la Kvar Valoj". La du libroj estas distinge malsimilaj kaj ne havas rektan rilaton.

La Kvar Valoj
-------------

La "Kvar Valoj" estis verkita ĉirkaŭ 1857 en Bagdado, responde al demandoj de '*Abdu'r-Raḥmán*, la "honorita kaj nedisputebla gvidanto" de la *Qádiríyyih* ordeno de Sufiismo. Li neniam fariĝis kredanto sed estis konata admiranto de *Bahá'u'lláh*. Ĉefaj gvidantoj de la Ordeno eĉ nun scias pri tiu ĉi fono.

En la libro, *Bahá'u'lláh* priskribas kvar specojn de homoj : "Tiuj, kiuj progresas en mistika vagado estas kvar specoj."

### Vortuzado

Estas iom malfacila traduki tekston verkitan en poetisma stilo, kun referencoj al konceptoj de Sufiismo, kiuj estas fremdaj en la Okcidento. Kelkaj nomoj restas en la originalaj arabaj formoj. Ekzemple, *Maqṣúd* (la "Intencito"), en tiu ĉi libro estas uzata rilate al la sankta Kaabo en Mekko kaj estas adjektivo por ĝi, t.e. ĝi signifas "la intencita Kaabo", tamen el la kunteksto estas klara, ke ĝi ne estas fizika loko sed unu el la gradoj sur la pado al Dio.

### Enhavo

Tiu ĉi epistolo ŝajne enhavas multajn temojn, kiel interpretadon de sanktaj skriboj, religiaj kredoj kaj doktrinoj de la pasinteco. La temoj traktitaj inkludas : Mistikaj Skriboj, sciado, dia filozofio, misteroj de kreado, medicino, alĥemio, ktp.

Tra la libro *Bahá'u'lláh* admonas la homojn al edukado, bona karaktero kaj diaj virtoj.

Bibliografio (en la angla)
--------------------------

* Interreta teksto de la Sep Valoj kaj Kvar Valoj
* Arkivigite je 2005-12-16 per la retarkivo Wayback Machine Enkonduko al la Sep Valoj
* Interreta studado de la Sep Valoj

Vidu ankaŭ
----------

* Sep Valoj
**Akordmetado** signifas en ĵazo, aparte sur piano kaj gitaro, sed ankaŭ je ĵazaranĝaĵoj la aranĝado de la akordotonoj en la tonspacon laŭ ritmaj kaj kontrapunktaj postuloj. La angla vorto por akordmetado estas **voicings** (= voĉecoj) estas iomete miskomprenebla, tamen uzata ne nur de anglalingvaj ĵazmuzikistoj.

Mallongigita
------------

Multaj ĵaz- kaj popularmuzikistoj uzas normigitan skribmanieron por akordmetadoj. Je la numera signado ili bildigas al si gamon sur la gamnoto de la respektiva akordo kaj numeras la tonojn per la nombroj 1 ĝis 13.

La gamo C-maĵoro ekz. konsistas el la tonoj c-d-e-f-g-a-b-c'-d'-e'-f'-g'-a'. Oni signas *c* kiel (1-a ŝtupo), *e* kiel 3, *g* kiel 5, *b* kiel 7, *d* kiel 9, *f* kiel 11 *a* kiel 13. Pli malofte aperas 2, 4 kaj 6, kutime oni signas ilin kiel 9, 11 kaj 13. Se ĉi tiuj bazaj ŝtupoj estas alteraciitaj, oni figuras tion per dieso (♯) aŭ bemolo (♭). Minoran septakordon en baza pozicio oni skizas do jene:
1-♭3-5-♭7.

Pianistoj aldonas ofte la indikon, kiujn tonojn oni ludu per per kiu mano, plejofte per punktokomo. Minora 11-akordo povus aspekti do jene: 1-5-9; ♭3-♭7-11 (maldekstra mano; dekstra mano).

Krom la numera signado ankaŭ aliaj skribmanieroj estas kutimaj. Ekz. en gitarliteraturo la akordmetado de la kvart-apoĝaturo *sus 4* estas figurita ankaŭ per tabulaturo.

Vidu ankaŭ
----------

* Akordsimbolo

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑  Komp. ekzemplon[*rompita ligilo*]

* Kategorio Akordmetado (ĵazo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Fritz WERNER** (naskiĝinta en Berlino la 3-an de decembro 1827, mortinta samloke la 16-an de aprilo 1908) estis germana pentristo.

Vivo
----

Li memtrejnitis je kuprogravurado ĉe la Berlina Akademio inter 1846–49 kaj okupiĝis poste mallongan tempon pri portretoj; li faris i.a. la *Tablorondon de Frederiko la Granda* laŭ Adolph von Menzel. En 1852 li iris Parizon, por trovi modelojn el la malnovaj, famaj artistoj. En 1855 li setlis en Düsseldorf sed sekvis jam en 1861 Menzel al Kenigsbergo. Tie li helpis lin ĉe liaj studoj por la granda kronobildo. En 1864 Werner tute transiris al pentrado, kun speciala prefero de Rokoko kaj de la epoko de Frederiko la 2-a (Prusio). Al lia unua bildo tiumaniera (*Der Grenadier im Vorzimmer zu Rheinsberg*, 1864), li ŝuldis la rimedojn necesajn por studvojaĝo al Amsterdamo kaj Parizo. Tie li plukleriĝis ĉe Bonnat kaj ricevis gravajn inspirojn de ĉe Jean-Louis-Ernest Meissonier. Ties stilon en klareco, heleco kaj emajla brilo li imitis, sed ankaŭ pejzaĝojn kaj arkitekturaĵojn li pentris volonte.
En 1889 li nomumitis profesoro.

Verkoj
------

Jen liaj ĉefaj verkoj:

* Der Fahnenjunker vom Regiment Schwerin
* Grenadiere Friedrichs d. Gr. in Sanssouci mit Kindermädchen scherzend
* Friedrich II. in seiner Bibliothek in Sanssouci (Dresdener Galerie)
* Marketenderin zwischen den Regimentern Dessau und Bayreuth (Berliner Nationalgalerie)
* Der Ausstopfer
* Der Naturforscher
* Der Konchyliensammler
* Im naturhistorischen Kabinett
* Lessings Wohnhaus in Wolfenbüttel
* Stadttor in Tangermünde
* Straße in Amsterdam
* Rückkehr des Prinzen Wilhelm von der Parade
* Fürst Bismarck auf seinem Rückwege von der Reichstagssitzung am 6. Febr. 1888
* Capella Palatina in Palermo
* Schloß Marienburg
* Der Bibliothekar (Nationalgalerie)

Fonto
-----

Meyers Großes Konversations-Lexikon, Band 20. Leipzig 1909, p. 540-541, kio legeblas tie ĉi interrete.

* Kategorio Fritz Werner en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 577116
* GND: 117298077
* VIAF: 22915472
* ISNI: 0000 0000 6675 7146
* ULAN: 500042158
* RKD: 83688
 |
Larĝa panoramo ĉe Bükkmogyorósd
**Bükkmogyorósd** [bukmodjorOŝd] estas malgranda vilaĝeto en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Borsod-Abaúj-Zemplén, en Distrikto Ózd. Bükkmogyoró signifas: Bükk-avelo.

Futbalejo de Bükkmogyorósd

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 10  km²
* Alto super marnivelo: 293 m
* Loĝantaro: 170
* Poŝtkodo: 3648
* Telefonprefikso: 48

Situo
-----

Tombejo de Bükkmogyorósd
Bükkmogyorósd situas deklivoj, laŭ traira flankovojo. Bélapátfalva kaj Borsodnádasd troviĝas po 10, Ózd 15, Putnok 23, Miskolc 60 km-ojn.

Historio
--------

La loko estis loĝata jam dum la neolitiko. La unua mencio devenis el 1292 en formo *Mogyorosd*. En 1552 la turkoj detruis la vilaĝon, kiu baldaŭe senhomiĝis. Depost la turka erao la vilaĝo rehomiĝis.

En Bükkmogyorósd migra poŝto servas.

Vidindaĵo
---------

* romkatolika preĝejo omaĝe al Dipatrino de 1939

Komunumoj pri *mogyoró* (=avelo) en Hungara reĝlando
----------------------------------------------------

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Bükkmogyorósd | Mogyorós | Mogyoród | Mogyorós | Mogyorósbánya |
| Mogyoróska | Tapolymogyorós | Újhelymogyoród |  |  |
**Bükkszék** [buksEk] estas malgranda vilaĝo kaj feriejo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Heves, en Distrikto Pétervására.

Panoramo al Bükkszék

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 15  km²
* Loĝantaro: 870
* Poŝtkodo: 3335
* Telefonprefikso: 36

Sankta Anna
Kuracbanejo de Bükkszék

Situo
-----

Bükkszék situas en valo de rojo, laŭ traira flankovojo. Bélapátfalva troviĝas 18, Eger 22 km-ojn.

Historio
--------

La unua mencio devenis el 1275 en formo *Szeck*. La turkoj dufoje faris senhoma la vilaĝon. Bükkszék gravas pro la kuracakvo malkovrita en 1938. Tiu akvo estas elstara por digestaj, spirvojaj kaj movorganaj malsanoj. La kuracakvo estas elgajnita el profundo de 540 m kaj havas tiam la temperaturon de ĉ. 40 °C. Oni enboteligas loke la mineralakvon kaj vendas dislande laŭ la nomo **Salvus**. Oni povas eĉ sin bani en la kuracakvo - de majo ĝis aŭgusto. Vilaĝservoj estas lernejo, infanĝardeno, poŝto, kuracejo, etbanko.

Vidindaĵoj
----------

* Preĝejo Sankta Spirito (Bükkszék) el la 13-a jarcento?, plurfoje trakonstruita
* kuracbanejo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Bükkszék en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Bükkszék
* La oficiala paĝo de Bükkszék
* Bükkszék - Foto Arkivigite je 2011-07-21 per la retarkivo Wayback Machine
Temas pri... Ĉi tiu artikolo temas pri germana elektronik-muzikisto. Por informoj pri germana esperantisto, vidu la artikolon Fritz Hilpert.

**Fritz HILPERT** (n. 31-an de majo 1956 en Amberg) estas membro de la germana muzikbando Kraftwerk. Li aniĝis en 1987.

Hilpert lerneje studis trumpeton kaj perkutajn instrumentojn kaj poste ankaŭ drumadon. Ekde 1990 li anstataŭis sian kolegon *Wolfgang Flür* dum vivaj prezentadoj. Ekde 1990 li ankaŭ komponas por Kraftwerk.

Li laboras, kune kun *Henning Schmitz*, kiel son-mastrumanto en *Kling-Klang-Studio* kaj administras la retejojn *klingklang.com* kaj *kraftwerk.com*.

Referencoj
----------

1. ↑   Klingklang Komsum Produkt GmbH (angle). Arkivita el la originalo je 2018-05-11. Alirita 2016-05-16.
2. ↑   Kraftwerk (angle). Alirita 2016-05-16.

* Kategorio Fritz Hilpert (Kraftwerk) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 558938
* LCCN: no2009133688
* VIAF: 305411545
* ISNI: 0000 0001 3254 756X
* MBA: 090d8a25-6271-4e51-b5a5-622cf128c7be
* BIBSYS: 7025545
* NKC: xx0177843
 |
**Klodja Pulkra** aŭ **Clodia Pulchra**, konata ankaŭ simple kiel **Claudia** aŭ **Klaŭdja** (n. 57 a.K./56 a.K.) estis la filino de Fulvia kun ŝia unua edzo Publius Clodius Pulcher. Ŝi estis la duonfilino de Marko Antonio kaj duonfratino de Marko Antonio Antilo kaj de Iulo Antonio.

Marko Antonio estis la tria edzo de ŝia patrino. Kiel Clodius jam faris antaŭe, Antonio kun plezuro akcepti la monon de Fulvia por helpi sian karieron. Post la murdo de Julio Cezaro la 15an de varto, 44 a.K. Antonio formis la duan triumviraron kun Oktaviano kaj Lepido kaj entreprenis sovaĝan proskribaron. Por plifirmigi la politikan aliancon, Fulvia proponis Clodia al la juna Oktaviano kiel edzino, dum Lepido proponis la nevinon de sia edzino Servilia (filino de Junia Prima kaj Publius Servilius Isauricus). Tiel, Oktaviano elektis Klodjan.

Oni scias malmulte pri Klodja aŭ ŝia geedzeco. La fiagado fare de Oktaviano okazigis politikan kaj socian malkontentojn, sed kiam Oktaviano petis divorcon el Clodia, Fulvia mem decidis agadi. Kun Lucius Antonius, sia bofrato, ŝi levigis ok legiojn en Italio por lukti por la rajtoj de Antonio kontraŭ Oktaviano, en tio kio iĝis la Perusia Milito. Tiu armeo okupis Romon dum mallonge, sed eventuale retiriĝis al Perusia (nuntempa Perugia). Oktaviano sieĝis Fulvia kaj Lucius Antonius en la vintro de 41-40 a.K. kaj malsatigis ilin ĝis kapitulaco. Fulvia estis ekzilita al Sikiono, kie ŝi mortis pro subita malsano.

Oktaviano divorcis el Clodia por edziĝi al Skribonia, kun kiu li havos sian solan filon, Julia la plej aĝa. Lia geedzeco kun Clodia nenian estis plenumita, li revenigis ŝin al ŝia patrino kun letero informanta ke li revenigas ŝin "netuŝita".

La posta vivo de Clodia Pulchra estas nekonata.

Notoj
-----

1. ↑   Suetonio, *Augustus* 62. 1; Kasjo Diono, *Roma Historio* 48. 5. 3.

* Kategorio Klodja Pulkra en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 612499
 |
**Bienvenidos al Lolita** (Bonvenon al Lolita) estas hispana televida serio produktita de Globomedia por la kanalo Antena 3. Ĝi estas komedia dramo, unue eldonita la 7an de januaro 2014.

Intrigo
-------

La tempo elĉerpiĝas kaj kiam la situacio fariĝas neeltenebla por la Lolita Kabareto, fermita antaŭ sep monatoj, subite kaj neatendite, investanto kaj ties rigida nepo interesiĝas pri la loko kaj revivigas tiel la esperojn de la tuta akompanaro, kiu dum ĉi tiu krizeca tempo eksterkutime hejmigis la malnovan hotelon, kie la famuloj gastiĝis iam. Tamen, ili baldaŭ malkovras ke la celo de la novaj estroj estas ne revivigi la kabareton, sed posedi la konstruaĵon kaj plenfermi la distrejon.

Ĉi tiu kutimar-komedio bildigas la vivon de supervivantoj kun fortaj ligoj, personaj konfliktoj kaj malfermaj rakontoj el estinteco ne bona por ĉiuj. Grupo, kiu preter etaj disputoj kaj envio, troviĝas neeviteble kunligita per deziro redoni la noktan brilon iaman al la kabareto. Grupo, kiu se ion scias, estas vidi la bonan flankon de ĉiaj aferoj kaj rideti kontraŭ la malbonaj tempoj, kiuj vivendas iliavice.

Roluloj
-------

### Fiks-roluloj

* Beatriz Carvajal estas Dolores 'Lola' Reina.
* Luis Varela estas Don José Luis.
* Natalia Verbeke estas Violeta Reina.
* Rodrigo Guirao estas Jota.
* Nerea Camacho estas Greta Vidal.
* Roberto Álamo estas Cúper.
* Carlos Santos estas Alfredo Carballeira.
* Estefanía de Los Santos estas Charo.
* Font García estas Virgilio.
* Jorge Bosch estas Reverendo.
* Pablo Espinosa estas Camilio.
* Maggie Civantos estas Fany.
* Sara Vega estas Roxy.
* Cristina Peña estas Norma.
* Denisse Peña estas Daniela.
murrestaĵoj de la bieno Weilach
La **biena ruino Weilach**, ankaŭ nomata **la malnova domo**, estas la ruino de bieno en la Palatinata arbaro proksime de Bad Dürkheim en la germana federacia lando rejnlando-palatinata distrikto Bad Dürkheim.

Geografia situo
---------------

La bieno Weilach situas en la meza Palatinata arbaro. 13/01/2017i troviĝas 3 km nordokcidente de la kerna urbo Bad Dürkheim kaj 3,2 km okcidente de la urboparto Ungstein de Bad Dürkheim inter la monto Peterskopf (aslteco 493,5 m) en la nordokcidento kaj la monto Teufelsstein (ĉ. 285 m) en la sudoriento en la valo de la rivereto  Weilach sur alteco de apenaŭ 320 m.

Historio
--------

La bieno estis menciita unuafoje en la jaro 1381 kiel Weilacher Hof en posedo de la grafoj de Leiningen.

Literaturo
----------

* Otto Gödel: Zeitschrift *Pfälzerwald*, Heft 2 1982, die Geschichte des leiningischen Hofes Weilach
* Walter Eitelmann: *Rittersteine im Pfälzerwald*. 4. überarbeitete und wesentlich erweiterte Auflage. Pfälzerwald-Verein, Neustadt/Weinstraße 1998, ISBN 3-00-003544-3

49.4763888888898.1358333333333Koordinatoj: 49° 28′ 35″ N, 8° 8′ 9″ O (mapo)
 

* Kategorio Bieno Weilach en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Alŭarka** aŭ *Al Ŭarka* (en araba: الورقاء) estas distrikto en orienta Dubajo, Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj (UAE), nome en Dejra, sudoriente de la Dubaja Rojo. Tiu estas komunumo kiu limas norde kun Mirdif, okcidente kun Nad Alhamar-Aŭir kaj sude kun Ŭarsan aŭ Internacia Urbo.

Alŭarka Granda Moskeo.
Alŭarka enhavas kvin sub-komunumojn, nome la jenaj:

* Alŭarka Unua
* Alŭarka Dua
* Alŭarka Tria
* Alŭarka Kvara
* Alŭarka Kvina

Komerca Centro Asŭaak en Alŭarka Dua.
Ĝi havas 5 loĝantojn.

La ŝoseoj E 311 (Ŝoseo de Emirlandoj) kaj E 44 (Al Aŭir) formas al okcidentan kaj sudan periferiojn de Alŭarka. Iam nur dise loĝata industria zono proksima al la Dubajaj urbolimoj, Alŭarka nuntempe ege kreskas pro la konsiderinda disvolvigo de la Internacia Urbo kaj aliaj proksimaj projektoj. Kelkaj gravaj lokoj en Alŭarka estas la Dubaja Municipa Rubejo, la Komerca Centro Asŭaak kaj la Alŭarka Granda Moskeo, krom parkoj kaj altlernejoj.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rDistriktoj de Dejra en Dubajo |
| --- |
| Abu Hejl  ~ Ajal Naser ~ Albaraha ~ Albutin ~ Aldagaja ~ Algarhud ~ Alhamrija Haveno ~ Alĥabisi ~ Alkarama ~ Alkusajs ~ Almamzar ~ Almizhar ~ Almorar ~ Almotina ~ Almurakkabat ~ Alnahda ~ Alras ~ Alraŝidija ~ Alrigga ~ Alsabĥa ~ Altŭar ~ Alŭarka ~ Alŭohejda ~ Dubaja Internacia Flughaveno ~ Hor Alanz ~ Kornico Dejra ~ Mirdif ~ Muhajsna ~ Nad Alhamar ~ Nad Ŝamma ~ Naif ~ Rigga Albutin ~ Said Haveno ~ Um Ramul ~ Ŭarsan |

 |
Kloako en Parizo.
Kloako en Parizo.
Kloako en Brighton.
**Kloako** estas aro de tuboj kaj tubegoj por forfluigi rub- kaj pluvakvon tra subteraj kanaloj.

Estas parto de la kloako aldone al la kanalaro ankaŭ kolektejoj, pumpejoj, ktp. La kolektita akvo fluas tra la kloako al akvopurigejo aŭ rekte al rivero aŭ maro.

Laŭ Francisko Azorín **kloako** estas *Kanaleĵo [ĉu por Kanalaĵo aŭ por Kanalejo] por defluigi la malpuraĵojn.* Li indikas etimologion el la latina *cloaca*, el *cluo* (purigi). Kaj li aldonas la terminojn *kloakaro* kaj *kloakaĵo*.

Kloaka akvo (aŭ hejma kloakaĵo aŭ municipa kloakaĵo) estas speco de kloakaĵo kiu estas produktita de komunumo de homoj. Ĝi estas karakterizita per volumeno aŭ indico de fluo, fizika kondiĉo, kemiaj kaj toksaj substancoj, kaj ĝia bakteria statuso (nome kiujn organismojn ĝi enhavas kaj en kiuj kvantoj). Ĝi konsistas plejparte el grizakvo (de lavujoj, kuvoj, pluvperiodoj, vazlaviloj, kaj vestaĵlaviloj), kloakaĵo (la akvo irinta al akvopeliloj, kombinita kun la homa rubo kiun ĝi flulavas for); sapoj kaj lesivoj; kaj neceseja papero (malpli en regionoj kie bideoj estas vaste uzitaj anstataŭe de papero).

Vidu ankaŭ
----------

* Drenado
* Kloaka kovrilo
* Kloaka akvo
* Herrenknecht
* Muzeo de kloakoj (Parizo)

Notoj
-----

1. ↑  Francisko Azorín, arkitekto, Universala Terminologio de la Arkitekturo (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 112.
2. ↑  Azorín, samloke.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Kloako (kanalo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Instituto por subtera infrastrukturo
* Miksita kloako
* berliner-unterwelten.de Arkivigite je 2007-08-23 per la retarkivo Wayback Machine
* Jürgen Gottschalk: La kloako de la metropolo Parizo Arkivigite je 2006-11-25 per la retarkivo Wayback Machine (pdf-dosiero; prelego 2004)
* En la muzeo de la pariza kloako: viziteblas 500 metroj de la pariza kloako
* Mistero de kloakoj Arkivigite je 2007-09-29 per la retarkivo Wayback Machine – nzz.ch – formato – dokumento el Parizo
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

La eksa bierfarejo Otto Bahlsen: bone ankoraŭ videblas la inicialoj.
Etĝardenaro sur terenoj ceditaj de la firmao Bahlsen
**Brauerei Bahlsen** estis bierfarejo en Arnstadt, Germanujo.

Historio
--------

La bierfarejo fonditis en la 21.9.1877 fare de Otto Bahlsen, kiu estis transpreninta la entreprenon *Brauerei Unbehaun* situanta Vor dem Riedtore nr 9/11. Ĝi estas la ununura industria ejo en Arnstadt konstruita laũ secesistilo. Ekde 1887 ĝi nomitis *Hofbrauhaus* (Kortega bierfarejo).

En 1892 malfermitis botelbiervendejo urbokerne ĉe Holzmarkt nr 5 kaj en juli 1894 instalitis elektrika lumo - 5 grandaj arklampoj, ĉ. 160 inkandeskaj lampoj en la atelieroj, paralele munto de diversaj elektrikaj motoroj en la uzino - fare de la erfurta teknikisto Richard Hegelmann. Puto estante profunda 21,5 metrojn garantiis la provizadon akvan.

Post la morto de la firmafondinto
---------------------------------

Post la morto de Otto Bahlsen en la 23.6.1899 lia vidvino Helene Bahlsen (fraŭlina nomo: Unbehaun) ekestris la firmaon. En 1904 starigitis modernaj maŝinoj faritaj ĉe Rud. Ley Maŝinfabriko kaj samjare akiritis la konkurenca *Schwanbrauerei* en Ranke-strato: ties estro fariĝis prokuristo ĉe Bahlsen post la transpreno.

En 1909 komencitis por la dungitoj la aranĝo de etĝardenaro disde Ichtershäuser-strato ĝis Mühl-vojo, por kio la firmao metis je dispono grandampleksan grundon. En la 2.10.1911 fonditis la akcia kompanio *Hofbrauhaus Otto Bahlsen AG* kun sidejo en Arnstadt; tiu ĉi akcia societo transprenis la ĝis tiaman *Hofbrauerei Bahlsen*.

En la 30.4.1921 fonditis pro financaj kialoj *Mergel-Bahlsen s.r.l.*, tamen ambaŭ uzinoj restis memstaraj. Nur la vendado kaj reklamado faritis kune. Afergvidantoj iĝis August Mergell kaj Friedrich Bahlsen. Tiu ĉi entreprenstrukturo restis nur ĝis 1930. En 1932 kelkaj salonoj ceditis al la vaporgrandlavejo *Wäscherei Edelweiß*. En la 23.7.1937 finfine transdonitis la havaĵoj inkluzive de la ŝuldoj al la lepsika entrepreno *Leipziger Bierbrauerei Reudnitz Riebeck & Co. AG*. Tio kaŭzis la finon de la akcia kompanio kaj de la firmao Otto Bahlsen.

Biero faritis ankoraŭ ĝis 1940. Post la milito la atelieroj utiligitis i.a. fare de la vitroprilaboranta firmao Heinrich Arlt kaj la vulkanizentrepreno Max Kuhlmeyer. Poste ene estis kantino.

Vidu ankaŭ
----------

Stadtbrauerei Arnstadt

Literaturo
----------

* Andrea Kirchschlager, Ulrich Lappe, Peter Unger (eld.): *Chronik von Arnstadt. Zeittafel/Chronik. Festschrift zur 1300-Jahrfeier der Stadt Arnstadt* (=Veröffentlichungen des Historischen Vereins für Schwarzburg, Gleichen und Hohenlohe in Thüringen, 3), eldonejo Kirchschlager, 1-a eldono, Arnstadt 2003, (ISBN 3-934277-07-1), p. 198-199
Luigi Lucheni dum aresto
**Luigi Lucheni** (Parizo, 22-an de aprilo 1873 – Ĝenevo, 19-an de oktobro 1910) estis itala anarĥiisto, murdisto de reĝino Elizabeto de Aŭstrio-Hungario.

Lucheni naskiĝis ekster geedzeco de itala laboristino, plenkreskis en orfejo kaj ĉe diversaj edukaj gepatroj. Li devis labori jam ekde aĝo de 10 jaroj. Li servis en la kavalerio 3,5 jarojn, partoprenis en la Abesinia militiro de 1896. Poste setlis en Svislando, kie li vivtenis sin el provizoraj laboroj.

Pro siaj daŭre mizeraj cirkonstancoj li fariĝis anarĥiisto. Post kiam la itala reĝo Umberto la 1-a sange subpremis laboristan ribelon en Milano, Lucheni ĵuris venĝon, sed ne havis monon por veturi al Italio.

Li volis murdi membron de aristokrataro. Komence li planis atencon kontraŭ la princo de Orléans, sed ŝanĝis la planon ĉar la princo ne vojaĝis al Ĝenevo. Poste li elektis la malpli forte garditan Elizabeta. Li studis en anatomia libro, kie troviĝas la koro kaj aĉetis raspilon, kiun li akrigis.

Kvankam Elizabeta alvenis en inkognito, iu gazeto skribis pri la alveno. Lucheni atendis la reĝinon antaŭ la hotelo (antaŭtagmeze de la 10-a de septembro 1898) kaj korpikis ŝin. Ĉar la raspilo estis dika je 1 cm, la koro malrapide enfiltris la internajn kavojn, la reĝino povis iomete piediri.

Luigi Lucheni fieris pri la murdo. Li estis juĝita je ĝismorta enprizonigo. Post dek jaroj, li pendumis sin en 1910 per la pantalona zono.

Lia kapo estis alportita al Vieno la 24-an de decembro 1985 kaj estas rezervita en la Turo de Frenezuloj de la viena Publika Hospitalo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Luigi Lucheni en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Stanislavo Belov (2018-07-24) Hofburgo: majesto kaj tragedioj de imperiestroj (esperante). Blogger. Arkivita el la originalo je 2019-02-24. Alirita 2019-02-24. *(inkluzivas historion de la murdo)*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 163274
* GND: 120183307
* LCCN: n85284483
* VIAF: 95151084
* ISNI: 0000 0000 7249 0054
* SUDOC: 035702699
* BNF: 169909644 13330612c, 169909644
* BIBSYS: 13008843
* NKC: jo20211121192
 |
**Eduard Adolf JACOBI** (naskiĝinta la 11-an de decembro 1796 en Jena, mortinta la 21-an de novembro 1865 en Gotha) estis germana teologo kaj instruisto.

Vivo
----

La filo de la superintendanto Johann Adolph Jacobi frequentis en Gotha la Gymnasium Illustre kaj iris poste al la Universitato de Göttingen, por studi teologion kaj filologion. Siajn studojn li finis per doktoriĝo. Poste li instruis ekde 1817 ĉe la gimnazio de Göttingen laborante paralele en la biblioteko altlerneja. En 1819 li ordinitis kaj iĝis helplernejestro kaj supera instruisto ĉe la Ernestinum-gimnazio en Rinteln.

En 1828 Jacobi, famiĝante pri retoriko, nomumitis unua kortega predikisto en Koburgo kie li edukis princon Alberto, la postan edzon de reĝino Viktoria kaj Erneston la 2-a, la postan dukon de la Duklando Saksio-Koburgo kaj Gotao.

En 1832 Jacobi plukarieradis kaj iĝis supera kortega predikisto kaj supera konsistorikonsilisto en Gotha. En 1838 li transprenis honorofice, krom siaj taskoj multaj eklezie, administre, instruade, por la daŭro de unu jaro la postenon de lernejstro de la Ernestinum-gimnazio. En 1845 li gvidis por duona jaro la Dukan malhumanisman gimnazion kaj sukcesis plibonigi ties renomon. En 1858 Jacobi iĝis ministerikonsilisto pri ekleziaĵoj kaj lernejajhoj en Gotao. Ĉi-tiufunkcie li mortis.

Verkoj (elekto)
---------------

* *Adnotationes quaedam ad Platonis Phaedonem*, Rinteln 1820.
* *Handwörterbuch der griechischen und römischen Mythologie*, 2 partoj, 1830–35 (franca traduko: 1846).
* *Eine Bemerkung über Goethe zum 28. August 1849*.

Literaturo
----------

* Albert Schumann: *Jacobi, Eduard Adolf.* En: *Allgemeine Deutsche Biographie* (ADB). Band 13, Duncker & Humblot, Leipzig 1881, S. 576 f.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 704356
* GND: 115394915
* VIAF: 290764101
* ISNI: 0000 0003 9593 9397
* SUDOC: 179964429
* BNF: 10473302j
* NKC: mzk2016931288
 |
Urba bierejo, The World's End (la mondofino), Camden Town, Londono.
Vilaĝa bierejo, *The Ale-House Door* (pentraĵo de ĉ. 1790 de Henry Singleton).
**Bierejo** estas esperantlingva termino por traduki tipon de trinkejoj tre popularaj en multaj landoj, en kies multaj lingvoj estas tre ofte adaptaĵoj de la anglalingva vorto *pub*. Eble la plej ofta trinkaĵo konsumata en tiaj trinkejoj estas biero, kaj de tie la nomo. Ja unu el la detaloj de tiaj trinkejoj estas la serio de bierglasoj pendantaj sur la mendotablo.

Bierejo estas instalaĵo rajtigita vendi alkoholaĵojn, kio tradicie inkludas bieron (kiaj elo) kaj cidro. Ĝi estas trankvila, socia trinkejo kaj elstara parto de la kulturo de Britio, Irlando, Bretonio, Novzelando, Kanado, Sudafriko kaj Aŭstralio. En multaj lokoj, speciale en vilaĝoj, la bierejo estas la kerna punkto por la komunumo. En sia 17a-jarcenta taglibro Samuel Pepys priskribis la bierejon kiel "la koro de Anglio".

En la etoso de bierejo ludas gravan rolon detaloj kiaj trankviliga fonmuziko, ne tro forta iluminacio, vesperludoj kiaj sagoĵetado ktp.

Notoj
-----

1. ↑  En Esperanto por tio ne eblas neologismo *pubo*, ĉar pubo estas anatomia termino.
2. ↑   Public House Britannica.com. Alirita la 30 de Aprilo 2018.
3. ↑   Cronin, Michael; O'Connor, Barbara (2003). Barbara O'Connor, ed. Irish Tourism: image, culture, and identity. Tourism and Cultural Change. 1. Channel View Publications. p. 83. ISBN 978-1-873150-53-5.  Alirita la 30an de Aprilo 2018.
4. ↑  Australian Drinking Culture Convict Creations.  Arkivigite je 2020-11-09 per la retarkivo Wayback Machine Alirita la 30an de Aprilo 2018.
5. ↑   "In praise of ... pubs". The Guardian. 10a de Decembro 2016.  Alirita la 30an de Aprilo 2018.

* Bierejo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Bierejo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**TÖRÖK János** (teoreok) hungara instruisto, martiro de lukto por sendependeco de Hungario.Li naskiĝis en Bágy la 11-an de junio 1806 kaj mortis en Marosvásárhely la 10-an de marto 1854.

Biografio
---------

János Török estis instruisto de la reformita kolegio de Marosvásárhely. En somero de 1848 li partoprenis kiel kapitano en la milita preparigo de sikula junularo. En novembro de 1848 oni kaptis lin kaj forprenis lin al Sibio. En marto de 1849 la honvedoj de Bem liberigis lin. La registaro de Bertalan Szemere nomumis lin direktoro de la kolegio de Marosvásárhely. Li abdikis disde sia posteno en januaro de 1850, pli poste en oktobro oni malpermesis al li instrui, sed en 1851 li denove rivecis katedron de instruisto. Li estis jam ano de la komploto gvidita de József Makk. Oni nomumis lin la milita kaj civila ĉefgvidanto de organizado en Sikullando. En 1852 oni arestis lin kune kun Károly Horváth kaj Mihály Gálfi kaj en oktobro de 1853 oni kondamnis ilin al morto, sed la juĝdecidon oni ekzekutis nur la 10-an de marto 1854. En 1874 oni starigis memorkolonon al la loko de ekzekuto. Dum lia instruista kariero li verkis plurajn lernolibrojn kaj aliajn verkojn.

Verkoj ĉefaj
------------

* *Római régiségtan* (Marosvásárhely, 1840).

Literaturo
----------

* Hentaller Lajos: A balavásári szüret (Bp. 1894);
* Koncz József: A marosvásárhelyi kollégium múltja (Marosvásárhely, 1896);
* Lukács Lajos: Magyar függetlenségi és alkotmányos mozgalmak 1849 – 67 (Bp. 1955).
***Bienvenue chez les Ch’tis*** ("Bonvenon en *Ŝti*-lando", "Ŝti" estas dialekta vorto por nordfrancoj) estas franca filmo aperinta en 2008. Ĝi estas la dua filmo de la franca humuristo Dany Boon, post *La Maison du bonheur*.

Intrigo
-------

Philippe Abrams (Kad Merad), estro de poŝtoficejo en Salon-de-Provence en Bouches-du-Rhône (suda Francio), klopodas por akiri postenon ĉe mediteranea marbordo. Ĉar li malsukcese provis fripone kredigi, ke li estas invalido, li estas punita: oni enoficigas lin al Bergues en Nordfrancio, apud Dunkerque.

En la filmo, sudfrancoj opinias, ke nordo estas malkomforta kaj malvarmega regiono. Philippe Abrams malĝoje forlasas sian hejmon, havante multe da antaŭjuĝoj. Kontraŭatende li malkovras tre gasteman kaj interesan regionon. Li amikiĝas kun Antoine Bailleul (Dany Boon), poŝtisto en la oficejo, kiun li estras. Philippe Abrams provas kaŝi tiun ĝojan surprizon al sia edzino (Zoé Félix), restanta en sudo; li konsideras, ke momenta malproksimeco estas bona por ilia rilato. Li ŝajnigas sian novan vivon suferiga, por ke ŝi ne volu veni al Bergues.

Aktoroj
-------

Dany Boon en Bergues dum farado de la filmo, junie de 2007
* Kad Merad: Philippe Abrams, poŝtoficisto
* Dany Boon: Antoine Bailleul, leterportisto kaj kariljonisto
* Zoé Félix: Julie, edzino de Philippe Abrams
* Anne Marivin: Annabelle Deconninck
* Line Renaud: patrino de Antoine Bailleul
* Stéphane Freiss: Jean
* Philippe Duquesne: Fabrice Canoli
* Guy Lecluyse: Yann Vandernoout
* Lorenzo Ausilia-Foret: Raphaël Abrams, filo de Philippe kaj Julie
* Michel Galabru: praonklo de Julie, kiu vivis infane en nordo
* Patrick Bosso: ĝendarmo de aŭtovojo A7
* Fred Personne: S-ro Vasseur
* Zinedine Soualem: Momo
* Jérôme Commandeur: inspektisto Lebic
* Alexandre Carrière: Tony
* Jenny Clève: maljunulino kantanta *Le P'tit Quinquin*
* Christophe Rossignon: la kelnero

Pri la filmo
------------

La belfrido de Bergues, loko de la filmo
La vorto *Ch’ti* (elparolata "ŝti") estas dialekta nomo de iuj loĝantoj de norda Francio. Ĝi ankaŭ estas la nomo de ties lingvo, pikarda dialekto, kiu preferas la ŝuŝajn sonojn al la siblaj.

Dany Boon deziris realigi filmon pri sia devena regiono. Li konstatis, ke multaj francaj komedioj okazas en suda Francio (*Brice de Nice*, *Taxi*), dum nordo estas loko de dramaj filmoj (*Germinal*).

*Bienvenue chez les Ch’tis* aperis la 20-an de februaro 2008 en Nordo-Kaleza Markolo kaj en kelkaj kinejoj de Somme. Ĝi aperis en tuta Francio unu semajnon poste. La filmo rapide fariĝis granda sukceso: je la 8-a de aprilo, pli ol 17 milionoj da spektantoj vidis ĝin, 6 semajnojn post la apero. Estas la unua franca filmo plej vidita en Francio, antaŭ *La Grande Vadrouille*.

Videoteko
---------

Aperis DVD, blu-radia disko kaj VHS-kasedo la 29-an de oktobro 2008.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Aldono de *La Voix du Nord*, 20-a de februaro 2008 - p.4

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Bienvenue chez les Ch'tis en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* france Oficiala retejo
* *Bienvenue chez les Ch’tis* ĉe Internet Movie Database
**Charles CHAMBERLAND** (12a de Marto 1851 – 2a de Majo 1908) estis franca mikrobiologo el Chilly-le-Vignoble en la departemento Jura kiu laboris kun Louis Pasteur.

Komponantoj de la filtrilo Pasteur-Chamberland.
En 1884 li disvolvigis tipon de filtrado konata nuntempe kiel filtrilo Chamberland aŭ filtrilo Chamberland-Pasteur, aparato kiu uzas neemajlita bastono de porcelano. La filtrilo havis porojn kiuj estis pli malgrandaj ol bakterioj, tiel ebligante apliki solvaĵon kiu enhavu bakteriojn tra la filtrilo, kaj faras, ke la bakterioj tute estu forigitaj el la solvaĵoj. Chamberland ankaŭ estis konsiderita kiel pioniro de la esplorprojekto kiu kondukis al la invento de la aŭtoklavo en 1879.

En 1879, Pasteur dum esplorado pri kokoĥolero, planante por feritempo, instrukciis sian helpanton, Charles Chamberland inokuli kokojn per freŝa bakteri-kultivaĵo. Chamberland forgesis kaj foriris feritempe ankaŭ li mem. Reveninte, li injektis la unumonat-aĝajn kultivaĵojn al sanaj kokoj. la kokoj montris kelkajn simptomojn de infekto, sed anstataŭ la infektoj iĝis mortigaj kiel ili kutime estis, la kokoj rekuperiĝis komplete. Chamberland komprenis, ke oni faris eraron, kaj intencis forĵeti la ŝajnan malsukcesan kultivaĵon, sed Pasteur haltigis lin.

Referencoj
----------

1. ↑  Horzinek MC (1997). "The birth of virology", *Antonie van Leeuwenhoek* **71** (1–2), p. 15–20. doi:10.1023/A:1000197505492.
2. ↑   (2015) "The Filter of Life", *Distillations* **2** (3), p. 6–7.  Alirita 26a de Marto 2018..
3. ↑  Dixon, Bernard (1980). "The hundred years of Louis Pasteur". *New Scientist*. No. 1221. Reed Business Information. pp. 30–32.
4. ↑  Sternberg, George M..  (1901) *A Textbook of Bacteriology*. Nov-Jorko: William Wood and Company, p. [htt://archive.org/details/atextbookbacter01stergoog/e/n313 278]–279. "pasteur loir anthrax.".

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Charles Chamberland en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Charles Edouard Chamberland and Louis Pasteur, PasteurBrewing.com


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 754308
* GND: 117651087
* LCCN: n86841507
* VIAF: 57397840
* ISNI: 0000 0000 7836 2280
* SUDOC: 108839524
* BNF: 13185013z
 |
**Gerlinci**, hungare **Görhegy**, germane **Jörgelsdorf** estas malgranda vilaĝo en Slovenio, en provinco **Prekmurje**, en statistika subregiono **Pomurska**, en Občina Cankova. La historia hungara loknomo estis **Görlinc(z)**.

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 6  km²
* Alto super marnivelo: 343 m
* Loĝantaro: 370
* Poŝtkodo: 9261
* Aŭtokodo: MS
* Telefonprefikso:

Situo
-----

La vilaĝo situas sur malebenaĵo, laŭ la aŭstra landlimo, laŭ traira flankovojo al Klöch.

Historio
--------

Ĝis fine de la 1-a mondmilito la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Vas (reĝa departemento), al distrikto de Muraszombat (ankaŭ tiam ĉe la aŭstra limo), poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio. En 1941 la germana armeo senbatale okupis la komunumon kaj post 10 tagoj transdonis ĝin al Hungario. Ĝis 1945 tio estis parto de Hungario, ekde 1991 de Slovenio. Depost 2007 Slovenio kaj Aŭstrio apartenas al interna zono de traktato Schengen, sekve la limoj ne estas gardataj, ili estas trapaseblaj senkontrole ie ajn.
**János Tüdős** [jAnoŝ tudOŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Tüdős János** estis hungara prokuroro, parlamenta deputito. Lia filino estis Klára Zsindelyné Tüdős.

János Tüdős naskiĝis la 26-an de novembro 1862 en Debrecen, li mortis la 11-an de januaro 1918 en Budapeŝto (laŭ hungara Vikipedio la 10-an de januaro 1918 en Debrecen)

Biografio
---------

János Tüdős studis juron en kalvinana kolegio de Debrecen, poste li spertiĝis Budapeŝto, kie li akiris advokatan diplomon en Reĝa Universitato de Budapeŝto. Ekde 1890 en Debrecen li ĉeestis en la urba vivo, post 3 jaroj li estis prokuroro. En 1909 kaj 1910 li estis elektita parlamentano. Lia edzino naskis filinon.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *A Csokonai-kör Évkönyve 1890-1893. évekről* (1894)
* *A debreczeni takarékpénztár 50 éves története* (1896)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografieto

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 709581
 |
**Charles COLBERT DE CROISSY** (naskiĝis en 1629 en Reims - mortis 28-a de julio 1696 en Versailles) estis franca diplomato dum la reĝado de Ludoviko la 14-a. Charles estis la frato de la fama ministro Jean-Baptiste Colbert.

Li fariĝis la franca ambasadoro ĉe Berlino, Romo kaj sekve en Anglio ekde 1668 ĝis 1674. Tie, li obtenis sekretan aliancon kun Karlo la 2-a per la traktato de Dovero. Li estis ankaŭ unu el la traktintoj de la traktato de Aachen en 1668 kaj de la traktato de Nijmegen en 1678.

Li fariĝis la nova franca ministro pri eksteraj aferoj en 1679, kaj anstataŭis Simon Arnauld de Pomponne. Charles plenumis la "kunigan politikon" de Ludoviko la 14-a ĉe la orientaj limoj de la reĝlando, kaj tio kaŭzis la militon de la ligo de Augsburg. Li finfine preparis la traktadon de la traktato de Ryswick, en 1697.

* Kategorio Charles Colbert de Croissy en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 104984
* GND: 122126475
* LCCN: n91064082
* VIAF: 37036730 204534766, 37036730
* ISNI: 0000 0000 6307 1974
* SUDOC: 088730506
* BNF: 125977401
* NKC: ola2009507544
 |
**István Csorba** [iŝtvAn ĉorba], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Csorba István** estis hungara aktoro, komikisto, reĝisoro.

István Csorba  naskiĝis la 16-an de januaro 1922 en Budapeŝto, li mortis la 26-an de septembro 1981 en Nagymaros (laŭ aliaj fontoj la 1-an de septembro 1981 en Budapeŝto).

Biografio
---------

István Csorba finis la lernadon en 1946 en aktora lernejo de la aktora societo. Li komencis sian aktoran karieron en Teatro de Kecskemét. Inter 1958 kaj 1962 li apartenis al trupo de Teatro Csiky Gergely (Kaposvár), poste li havis rolojn en Operetoteatro (Budapeŝto). Ekde 1966 li denove aktoradis laŭvice en Kecskemét kaj Kaposvár, ekde 1977 en pli malgrandaj teatroj en Budapeŝto. Li ofte roladis en Hungara Radio en ties humuraj programoj. Lia repertuaro konsistis ne nur el prozoj, sed ankaŭ kantaj roloj (operetoj). Li ricevis premion en 1964.

Elektitaj teatraj roloj
-----------------------

* Rostand: Cyrano de Bergerac - Ragueneau
* Loewe–Lerner: *My Fair Lady* - Doolittle
* William Shakespeare:
	+ *Epifanio: aŭ kiel vi volas* - Tobias Böffen
	+ La gajaj edzinoj de Windsor - Falstaff

Elektitaj kinejaj filmaj roloj
------------------------------

* *Forró mezők* (1949)
* *Hattyúdal* (1963)
* *Jelbeszéd* (1974)

Elektitaj televiziaj filmaj roloj
---------------------------------

* *A mikádó* (1974)
* *Rest Miska* (1981)

Liaj reĝisoraĵoj
----------------

* Szabolcs Fényes: *Baj van Rómeóval*
* *Hamupipőke* (=Cindrulino)
* Mihály Eisemann: *Egy csók és más semmi*

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
***Teurgoule*** [tœʁ.ɡul] estas riza pudingo, specifa al Normandio. Tradicie ĝi estis populara ĉe vilaĝaj festoj en Malsupra Normandio, kaj hodiaŭ ĝi restas familia plado. Ĝi konsistas el rizo kuirita en lakto, dolĉigita kun sukero, kaj bonodora kun cinamo kaj foje muskato. Ĝi estas bakita en kuirpoto dum pluraj horoj. Longa kuirado kreas densan brunan karameligitan kruston super la teurgoule.

La nomo devenas de la normanda lingvo kaj signifas "tord-buŝo", referenco al la vizaĝo supozeble kuntirita de iu, kiu gustumis ĝin, pro la spicado de la plado.

Teurgoule eĉ havas fratecon *Confrérie des Gastronomes de la Teurgoule et de la Fallue de Normandie*, kiu havas sian sidejon en Houlgate kaj prezidas la jaran konkurson de teurgoule. La prezidantaj membroj surhavas la ceremonian robon de la frateco, kiu estas verda kaj oranĝa kun mantelo. La frateco konservas la oficialan recepton.

Recepto
-------

Ingrediencoj:

* 2 litroj da lakto
* 165 gramoj da ronda rizo
* 150 gramoj da bruna sukero
* cinamo

Nepre necesa ilo: poto el emajlita grejso

* Buterumu la poton
* Metu rizon, lakton, sukeron en la poton
* Pulvorigu la surfacon per cinamo
* Enfornigu la poton dum tri horoj (je temperaturo de 180 gradoj)

Tiu deserto estas tipa normanda recepto el la 17-a jarcento. Rizo kaj cinamo ne kreskas en Normandio sed tiuj ingrediencoj estis rabitaj sur hispanaj karaveloj kiuj grundis sur la normandaj marbordoj alvenante de « Nova Mondo ».

Referencoj
----------

1. ↑  Austin de Croze, *Les Plats régionaux de France* (1928)
2. ↑   Ouest-France: La confrérie de la teurgoule distribue ses prix, dimanche

Vidu ankaŭ
----------

* Laktorizo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Teurgoule en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Nutrado kaj gastronomio |

* Confrérie des Gastronomes de la Teurgoule et de la Fallue de Normandie Arkivigite je 2019-07-11 per la retarkivo Wayback Machine (france)
* Teurgoule en Wikimanche (france)
* Teurgoule de Janville (france)

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Teurgoule en la angla Vikipedio.*
**Valverdón** estas municipo de la provinco Salamanko, en la aŭtonoma komunumo Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la Jurisdikcia teritorio de Salamanko en la nordo-centro de la provinco kaj al la Municiparo La Armuña. *Valverdón* estas tradukebla etimologie al *Granda Verda Valo*.

Ĝia municipa teritorio estas formata de la loĝlokoj Valverdón kaj Zorita, okupas totalan areon de 21,98 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2017, ĝi havis 285 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 200 loĝantojn ekde la mezo de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. Ĝi distas 13 km de Salamanko, provinca ĉefurbo. 

Ĝi fondiĝis en la 13-a jarcento. En postaj jarcentoj suferis pro militoj ĉefe dum la Hispana Milito de Sendependigo. 

La tradiciaj agrikulturo (cerealoj, paŝtaĵoj) kaj brutobredado (bovoj kaj ŝafoj en kverkaroj) lastatempe iom dekadencis, sed pluas. Lastatempe rura turismo ekgravis.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Salamanko


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 753503
* VIAF: 316735704
 |
La **mentala retardeco** aŭ **pseŭdodebilieco** signifikas malrapidan evolvon de intelekto. Ili estas ĉe la limo de intelekta malkapablo, ofte de malfavora ĉirkaŭaĵo. Per bona edukado la inteligento de tiuj infanoj povas evolvi ĝis la normala nivelo.

Onin povas mezuri ĉe la mentale retarditaj infanoj mezuri 70-80 IQ poentojn. Karakteraj estas la malrapida lernado, kaj la malpli granda memstareco. Ili ofte malinterpretas la taskojn, malflekseble pensas, ofte eraras, kaj rapide igas lacaj. Se la kialoj de retardeco malestigas, kaj la edukado estas propra, ili povas multan evolviĝi. Ili ne estas vere intelektaj malkapabluloj.

La angla lingvo uzas la esprimon (mental retardation) por intelekta malkapablo. Internacie estas la esprimo uzita laŭ la internacia klasifikado de malsanoj.

Literaturo
----------

* Mesterházi Zsuzsa: Mentálisan retardált. In: Pedagógiai Lexikon. 2. köt. Főszerk. Báthory Zoltán, Falus Iván. Budapest, Keraban Könyvkiadó. 1997. 456. p.
* Mentale retarditaj[*rompita ligilo*]
Kastoreo
**Kastoreo** estas ekskrecia produkto de kastoroj.

Kastoroj havas glandon inter la anuso kaj la seksorganoj en kiu formiĝas kastoreo. Kastoroj uzas ĝin por grasigi la felon. Kastoreo estas akirata kiel kromprodukto, oni ĉasas kastorojn pro ĝia pelto.

Kastoreo estas malhelbruna rezineca substanco kun karakteriza besta dolĉa odoro kiu havas amaran fortan guston, kiu estas komparebla kun mosko.

Kastoreo estas multuzata en parfumo kaj kiel gustigaĵo en glaciaĵo. Antaŭ la uzo en parfumoj ĝi estas transformita en rezinoido.

En antaŭaj tempoj kastoreo estis ingredienco en amaraj trinkaĵoj. Ankoraŭ nun ĝi estas uzata en alternativaj medicinoj, interalie ĝi estus afrodiziigaĵo. En kastoreo estas salikilata acido, parto de aspirino, kiu la kastoro akiras pro la konsumo de salikoŝelo. Jam en antikvaj tempoj kuracistoj uzis kastoreon, ekzemple por kuraci febron. Mencioj de tio troviĝas en la verkoj de inter aliaj Aristotelo.

La uzado en parfumo ne plu estas kutima pro la alta prezo.

Parfumo farita kun kastoreo
Glaciaĵo povus enhavi kastoreon

* Kategorio Kastoreo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Arūnas Poniškaitis** (naskiĝis la 1-an de aŭgusto 1966 en vilaĝo Vyšpiniai (komunumo Šakiai)) estas litova episkopo

Biografio
---------

**Arūnas Poniškaitis** naskiĝis la 1-an de aŭgusto 1966 en vilaĝo Vyšpiniai (distrikto Šakiai). En 1984 li finis mezlernejon en Vilkaviškis, militservis en la soveta armeo, dum 1987-1992 studis en Kaŭna Interdioceza Pastra Seminario. La 31an de majo 1992 li akceptis sacerdotan ordinon kaj estis enoficigita kiel vikario en paroĥo de Sanktaj Anĝeloj Gardistoj (urbo Alytus). Li daŭrigis teologiajn studojn en Papa Universitato Gregoriana en Romo, kie en 1997 ricevis licencion de teologio kaj en 2001 akiris sciencan gradon de teologia doktoro. Reveninte en Litovion, li laboris kiel paroĥestro en paroĥo de Sankta Kazimiro en Alytus, dum 2001-2004 okupis oficon de spirita patro en Pastra Seminario de Beatulo Jurgis Matulaitis en Marijampolė, dum 2001-2009 instruis fundamentan teologion en Kaŭna Universitato de Vytautas la Granda. En 2003 Arūnas Poniškaitis estis enoficigita notario en kurion de diocezo Vilkaviškis, kaj en 2004 – ĝenerakvikario de episkopo de Vilkaviškis Rimantas Norvila.

La 5-an de februaro la papo Benedikto la 16-a nomumis mons-ron Arūnas PONIŠKAITIS nova Vilna aŭgzilaro (helpanto de Vilna ĉefepiskopo).
Mons-ro Arūnas Poniškaitis estis konsekrita episkopo en Vilna arkikatedralo en la tago de Sankta Kazimiro (la 4an de marto), protektanto de Litovio.
**Lajos Alszeghy** [lajoŝ alsegi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Alszeghy Lajos** estis hungara aktoro. Lia origina familia nomo estis *Augner*.

Lajos Augner  naskiĝis la 24-an de marto 1912 en Budapeŝto, li mortis la 18-an de decembro 1947 (aliaj fontoj mencias malsamajn datenojn) en Budapeŝto.

Biografio
---------

Lajos Alszeghy frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li akiris diplomon en Teatra Akademio en 1933. Liaj plej gravaj instruistoj estis Sándor Góth, Adorján Nagy kaj Árpád Ódry. Post siaj studoj li aliĝis al migranta teatra trupo. En la sekva teatra jaro li apartenis al *Teatro Király,* poste li ludis al la hungara minoritato en Bratislava. Inter 1936 kaj 1939 li apartenis al Teatro Csokonai (Debrecen). Liaj sekvaj teatraj stacioj estis:

* migranta trupo de Róbert Bánky (1939–1941)
* Teatro Magyar (1941–1943)
* Gaja Teatro (1943–1944)
* Teatro Madách (1946–1947).

Li mortigis sin.

Elektitaj teatraj roloj
-----------------------

* William Shakespeare:
	+ Reĝo Lear - stultulo
	+ La Venecia Komercisto - Shylock
* John Steinbeck: Pri Musoj kaj Homoj - Candy

Elektitaj filmaj roloj
----------------------

* *Lelki klinika* (1941) – ĵurnalisto
* *Egér a palotában* (1942) – ŝakludanto
* *Valamit visz a víz* (1943) – Gergely
* *Makkhetes* (1944) – tajloro

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
ovingoj el arĝentano
**Arĝentano**[1][2] - aŭ laŭ iuj lingvoj "Nov-Arĝento", de L. L. Zamenhof nomita laŭ la sinonimo *alfenido*[1][2] - estas specifa alojo el la metaloj nikelo, kupro kaj zinko, kiu aspektas tre simile al arĝento, sed kemie tute ne rilatas al ĝi. En la hispana kaj angla lingvoj oni ankaŭ nomas la metalon *plata alemana* respektive *german silver*, do "germana arĝento". Arĝentano kovrita per maldika tavolo de arĝento estas nomata "ĉina arĝento".

Ecoj
----

Arĝentano estas hele arĝente brilanta alojo el inter 45 kaj 70 procentoj da kupro, 5 ĝis 30 procentoj da nikelo, 8 ĝis 45 procentoj da zinko kaj eventuale tre etaj kvantoj da plumbo, stano aŭ fero. Pro la kvanto da nikelo ĝi estas aparte malmola kaj korodimuna.

* Fandopunkto: ekde proksimume 900 °C, laŭ miksaĵo de la alojo ankaŭ pli alta temperaturo
* Denseco: 8,7 g/cm³
* Elektra rezistivo: proksimume 2–3·10−7 (Ω m)
* Varma konduktivo: proksimume 25–35 W/(m K)
* Koeficiento de varmodilato[3]: 16·10−6 K−1 ĝis 17·10−6 K−1

Referencoj
----------

1. 1 2  Nova PIV, paĝo 108
2. 1 2  Doug Portmann, Donald Rogers.  (1993) *Kemia kaj scienc-teknika vortaro*. Naperville, Illinois, U.S.A.: D.P. en Usono. paĝo 9
3. ↑  Vd *dilato* laŭ PIV
**Arĥeloĥo** (malnovgreke *Ἀρχέλοχος* –*Archelochos*, latine *Archelochus*) estas en la greka mitologio filo de Antenoro kaj lia edzino Teano.

Arĥeloĥo estis filo de Antenoro, konsilisto de troja regxo Priamo. Antenoro ĝuis ĝeneralan estimon pro sia amo al juĝo kaj saĝeco. Same Trojanoj estimis Arĥeloĥon kaj liajn fratojn pro ilia braveco en batalo. 

Komence de la Troja milito danke al Odisea braveco Aĥajoj sukcesis elŝipiĝi kaj ataki trojajn muregojn. Sed la atakon trojanoj forpuŝegis kaj Aĥajoj devis starigi tendaron kaj la urbon sieĝi. Batalantaro de Trojanoj en komenco estis malmultenombra, sed danke al aŭdaco de batalantoj, kiuj ne hezitis por defendo de la urbo eĉ riski sian vivon, sukcese defendis ĝin. Post kverelo inter supera komandanto de aĥaja armeo Agamemno kaj heroo Aĥilo Trojanoj, firmigitaj de aliancanoj kaj helpe de dioj, sukcesis konkeri aĥajajn muregojn kaj eĉ endanĝerigi aĥajajn ŝipojn ĉe la marbordo. Laŭ Iliado de Homero Arĥeloĥo transprenis kune kun siaj fratoj Akamaso kaj Eneo. 
komandon de unu el kvin "divizioj" de la troja armeo.

Sed en la dekkvara kanto de Iliado Aĥajoj atakon de Trojanoj sukcese forpuŝis. La batalo postulis multe da mortintoj sur ambaŭ flankoj. Trojan grundon kolorigis ankaŭ sango de Arĥeloĥo, kiun dum batalo trafis en la kolon ĵetlanco de Aĥaja heroo Ajakso.

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Archelochos en la ĉeĥa Vikipedio.*