recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
La **preĝejo Sankta Mikaelo** estas romkatolika Monumento historia en Hungario, en Tar (vilaĝo) sur monteto ĉe rando de vilaĝo proksime al la tombejo.

Historio
--------

La preĝejo kun la defenda muro
La unua romanika kirko (la nuna sanktejo) konstruiĝis jam antaŭ ol 1300. La paroĥo mem estis menciita en 1335. En la 14-a jarcento kaj inter 1412-1448 ĝi estis pligrandigita kaj trakonstruita. Tiutempe konstruiĝis la defenda muro. Dum dominado de turkoj la konstruaĵo ruiniĝis. En la 17-a jarcento okazis parte renovigo, poste en 1776 oni plene trakonstruis la preĝejon, ekzemple tiam oni konstruis la turon kaj la galerion. En 1804 nova sakristio konstruiĝis. La orgeno ekfunkciis en 1867. En 1978 arkeologia esplorado, poste renovigo okazis.

Konstruaĵo
----------

La konstruaĵo situas sola en mezo de defenda muro. La fasado komenciĝas per vestiblo, poste sekvas la turo, kiu situas en mezo de la fasado. La sakristio situas en la orienta, la turo en la okcidenta flankoj. Inter ili troviĝas la brikoforma navo. La preĝejo havas 2 enirejojn: ĉe la piedo de la turo kaj ĉe la suda flanko. La sakristio situas en la norda flanko. Interne la arkeologoj trovis mezepokajn freskojn. La predikejo estis farita en la 18-a jarcento, la mebloj post jarcento. la ĉefa altaro estis farita en 1936, ties bildo prezentanta Sanktan Mikaelon pentriĝis en 1942.

Kermeso okazas en la 29-an de septembro.

Fontoj
------

* hungare
* hungare kun fotoj
* hungare kun multe da fotoj
* hungare kun fotoj

* Aerfoto pri la preĝejoAerfoto pri la preĝejo
* SakristioSakristio
* Gotika fenestroGotika fenestro
* Aerfoto pri la preĝejoAerfoto pri la preĝejo
* Aerfoto pri la preĝejoAerfoto pri la preĝejo
* La proksima iama nobeldomo, sed ankaŭ la preĝejturo estas videblaLa proksima iama nobeldomo, sed ankaŭ la preĝejturo estas videbla

* Kategorio Preĝejo Sankta Mikaelo (Tar) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Vidu ankaŭ: Ciklopropilfentanilo, Ciklobutilfentanilo, kaj Ciklopentilfentanilo

|  |
| --- |
| Cikloheksila fentanilo |
| Kemia formulo |  **C26H34N2O** |
| Cikloheksilfentanilo |
| **Bastona kemia strukturo de la Cikloheksila fentanilo** |
| Cikloheksilfentanilo |
| **Tridimensia kemia strukturo de la Cikloheksila fentanilo** |
| CAS-numero-kodo | 2309383-13-7 |
| ChemSpider kodo | 68003799 |
| PubChem-kodo | 137699959 |
| **Fizikaj proprecoj** |
| Aspekto | blanka solidaĵo |
| Molmaso | 390,56884 g mol−1 |
| Denseco | 1,098 g/cm−3 |
| Fandpunkto | 117°C |
| Bolpunkto | 525,8°C  |
| Refrakta indico | n\_{{761}}^{{20}} 1,5849 |
| Acideco (pKa) | 8,92 |
| Ekflama temperaturo | 231,5°C |
| Solvebleco | Akvo:solvebla |
| Mortiga dozo (LD50) | 357 mg/kg (buŝe) |
| **GHS etikedigo de kemiaĵoj** |
| GHS Damaĝo Piktogramo | 

|  |  |
| --- | --- |
| 06 – Venena substanco | 07 – Toksa substanco |

 |
| GHS Signalvorto | Damaĝa substanco |
| GHS Deklaroj pri damaĝoj | H301, H412 |
| GHS Deklaroj pri antaŭgardoj | P264, P270, P273, P301+316, P321, P330, P405, P501 |
| Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo(25 °C kaj 100 kPa) |

**Cikloheksilfentanilo** aŭ **cikloheksila fentanilo** Cikloheksilfentanilo estas opioida analgeziko kiu estas analogo de fentanilo kaj estis vendita interrete kiel sinteza medikamento, plejparte en Svedio kaj aliaj skandinavaj landoj.

Flankaj efikoj de fentanil-analogaĵoj estas similaj al tiuj de fentanilo mem, kiuj inkluzivas jukadon, naŭzon kaj eble gravan spiran depresion, kiuj povas esti vivdanĝeraj. Fentanil-analogaĵoj mortigis centojn da homoj ĉie en Eŭropo kaj la iamaj sovetiaj respublikoj ekde kiam la plej lastatempa revigliĝo en uzo komenciĝis en Estonio en la fruaj 2000-aj jaroj, kaj novaj derivaĵoj daŭre aperas. Nova ondo de fentanil-analogaĵoj kaj rilataj mortoj komenciĝis ĉirkaŭ 2014 en Usono, kaj daŭre kreskis en la tuta mondo; precipe ekde 2016 ĉi tiuj drogoj kaŭzis centojn da superdozaj mortoj ĉiusemajne.

Cikloheksilfentanilo fariĝis kontraŭleĝa en Svedio en januaro 2017 kaj eniris en la listo de kontrolitaj drogoj en Usono ekde la 1-a de februaro 2018.

Vidu ankaŭ
----------

* Fentanilo

Referencoj
----------

1. ↑  Chemical Book
mapo pri la etnoj de Angolo, la vivregiono de la ovamboj (laŭ stato de la jaro 1970) estas markita helbrune lime al Namibio (sude)
La bantua socio de la **ovamboj**, foje ankaŭ nomataj *amboj*, estas la plej multnombra grupo de loĝantoj en Namibio. Ili loĝas precipe en la namibia-angola limregiono, kiu dum la germana kolonia epoko kaj sub la sudafrika okupado nomiĝis "ovambolando". Ĝi situas inter sud-angolo kaj la nacia parko Etoŝa en Namibio.

La ovamboj dividiĝas je dek du grupoj. La ok grupoj loĝantaj en la namibia parto de ovambolando estas la **kvanjamoj, ndongoj, kvamboj, nganĝeroj, mbalanhuoj, kvaludoj, eundoj** kaj **kolonkdoj**, kiuj en 1994 kune nombris proksimume 670.000 anojn. La ovamba lingvo nomiĝas *oŝivambo*.

Historio
--------

Ekonomio kaj socio
------------------

Famaj ovambonamibianoj
----------------------

Literaturo
----------

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Ovamboj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Die "DDR-Kinder von Namibia" (germanlingva)
Vido de la roko Alhucemas ekde maroka marbordo
La **Roko Alhucemas** estas insuleto ĉe la okcidenta Mediteraneo, kiu apartenas al Hispanio kaj ĝi troviĝas ĉe la samnoma golfeto, je 300 m de la marbordo de Maroko kaj je 84 km de la plej proksima hispana teritorio, Melilo. Ĝi kaj du aliaj neloĝataj insuletoj (Ter-insulo kaj Mar-insulo) apenaŭ je 50 metroj de la marbordo, kaj je 800 kaj 900 m distance de la roko, estas la insuloj Alhucemas.

Ĝi havas 170 metrojn longe kaj 86 larĝe, kun surfaca areo de 0,15 km² kaj pleja alteco je 27 metroj en la norda parto. Ĝi havas konstruaĵojn el diversaj epokoj, restaĵoj de fortikaĵoj kaj aliaj. Ĝi havas preĝejon, lumturon, plurajn domojn, havenon kaj fortikaĵon kun keloj. Ĝi ankaŭ havas akvujon kiu periode estas plenigata per akvo alportita per ŝipo ekde la iberia duoninsulo. Ĝi estas la ŝnurumpunkto de pluraj submaraj kabloj ligitaj al Melilo, Ceŭto kaj la Iberia Duoninsulo. Ĝi estas plentempe gardata de militistaj fortoj de Melilo. Ligita al la ĉefa insulo per ponteto troviĝas la eta insulo nomata La Pulpera, kiu antaŭe funkciis kiel tombejo. La insulo iam gastigis 350 personojn.

* Kategorio Roko Alhucemas en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Dosiero:Shakuni consolating Duryodhana.jpgŜakuni (maldekstre) konsolanta Durĝodanon.
**Ŝakuno**, **Ŝakuni** aŭ *Shakuni* (sanskrite शकुनि, laŭvorte *birdo*) konata ankaŭ kiel *Saubala* (en Sanskrito: सौबल, laŭvorte *filo de Subala*), *Gandharnareŝ*, *Gandhararaja* (en Sanskrito: गान्धारराज, laŭvorte *reĝo de Gandaro*) kaj *Subalraja* (en Sanskrito): सुबलराज, laŭvorte "Reĝo de la Regno Subala", estis princo de la Gandara Regno, kiu poste iĝis reĝo post la morto de sia patro. Li estas la ĉefa antagonisto en la Hindua eposo Mahabarato. Li estis la frato de Gandari kaj tial la patrinflanka onklo de Durĝodano.

Portretita kiel tre inteligenta, ruza kaj komplikema homo, Ŝakuni estas ofte konsiderata kiel kaŝorganizanto de la milito de Kurukŝetro. Li influis siaje nevojn, speciale Durĝodanon, el iliaj infanaĝoj kaj komplotis kontraŭ la Pandavoj multajn fojojn. Poste en la eposo, Ŝakuni planis la ludon de la ĵetkuboj, kiu estis unu el la turnopunktoj. Dum la milito, Ŝakuni estis mortigita de Pandava Sahadevo.

Referencoj
----------

1. ↑ .  Shakuni: The Master Conspirator (en-US) (2019-12-12). Alirita 2020-09-01.

Literaturo
----------

* Dutt, Romesh.  Maha-Bharata, The Epic of Ancient India.
* Dwaipayana, Vyasa.  The Mahabharata of Krishna.
* Ganguly, Kisari.  The Mahabharata of Krishna-Dwaipayana Vyasa.
* Menon, Ramesh.  (20a de Julio 2006) *A Modern Rendering, The Mahabharata*. ISBN 9780595845644.
* The Story of Shakuni, Sribd.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 725876
 |
Shamoji kaj kulero komparcele
**Ŝamoĵi** (japane: 杓文字 aŭ しゃもじ; Transskribado Hepburn) estas japana plata kulerego por rizo.

Oni uzas *ŝamoĵi-on* por turni aŭ servi kuiritan rizon el rizkuirilo, sed ankaŭ por miksi rizon, rizan vinagron, sukeron kaj salon por prepari suŝirizon en ligna ujo (*hangiri*).

Materialo
---------

La kuirilo estas kutime malmultekosta kaj tradicie el bambuo, ligno aŭ lako, nuntempe ofte el plasto.

Oni devas enakvigi *ŝamoĵi*-on dum la uzo por malhelpi algluon de la rizo, ĉar kuirita Japana rizo kiun oni kutime manĝas en Japanio, estas tre algluiĝema.

Multekostaj plastaj *ŝamoĵi*-oj havas specialajn multajn malgrandajn ĝibaĵojn. Ili malhelpas rizon algluiĝi al ŝamoĵio ĉar ili malgrandigas kontaktareon kun rizoj.
Metalo estas uzita malofte por malhelpi damaĝon al la rizeroj aŭ lignaj ujoj.

Memoraĵo de Mijaĵima
--------------------

Lignaj *ŝamoji*-oj estas tipa memoraĵo de la insulo Mijaĵima en Hiroŝima prefektujo, ili estas ornamitaj per desegnaĵoj aŭ ideogramoj kaj ekzistas en longeco ĝis 1 metro.

En fino de 18-a jarcento, Seishin, la budhisma monaĥo de Templo Komyoin, rekomendis al la insulanoj vendi ŝamoĵion kiel memoraĵo de pilgrimo, kiu similas al Biŭa (muzikilo de budhisma dio Benzaiten).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Shamoji Arkivigite je 2007-09-28 per la retarkivo Wayback Machine

* Kategorio Ŝamoĵi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Pentraĵo de la pentristo Guo Xi (1020-1090)
**Ŝan ŝui** (*ĉine :* 山水, monto-akvo), estas speco de reprezentado de pejzaĝo tre disvastiĝinta en la ĉina pentroarto.

Historio
--------

Tiu pentroarto evoluiĝis en la 10-a kaj 11-a jarcentoj sub la regno de la dinastio Song. Malgranda grupo de pejzaĝpentristoj estigis tiun movadon.

Konceptoj
---------

Pentraĵo de Tao Chi (1660-1710)
Pejzaĝoj estas centritaj je montoj. En la ĉina tradicio, montoj estas sanktaj lokoj, loĝejoj de la dioj. La arton de Ŝanŝui, kiel multajn aliajn ĉinajn pentrostilojn influis taoismo.

La majesteco donita al la montoj kaj aliaj eroj de la pejzaĝo substrekas la nesignifon de homoj en la senfineco de la kosmo (taoisma temo).

Kiam pentristo pentras verkon laŭ la stilo Ŝanŝui, li ne provas montri tion, kion li vidis en la naturo, sed bildon de sia sperto pri naturo. Tiel formoj kaj koloroj ne devige estas realaj.

Enhavo
------

Ĉiu pentraĵo Ŝanŝui devas enteni almenaŭ la jenajn tri bazajn erojn:

* *la vojon* - Vojoj estu neniam rektaj, sed kontraŭe, tre kurbiĝemaj. Vojojn povas reprezenti ankaŭ riverojn aŭ eĉ la marko de la sunvojo malantaŭ la montoj.

* *la celon de la vojo* - La vojo devas celi apartan punkton. Tiu punkto povas esti monto, ties ombro surtere, aŭ ekzemple la ĉielo.

* *la koro* - La koro estas la fokusa punkto de la pentraĵo, kaj ĉiuj eroj konduku la vidon al tiu punkto. La koro difinas la signifon de la pentraĵo.

Eroj kaj koloroj
----------------

Ŝanŝui uzas la teorion de la kvin elementoj. Tiel al ĉiu ero rilatas unu direkto kaj unu koloro. Tiu teorio difinas bonajn kaj malbonajn interagojn inter koloroj kaj eroj.

* Kategorio Ŝan Ŝui en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Ŝanhaja geto**, oficiale konata sub la nomo *restriktita sektoro por senŝtataj rifuĝintoj*, estis areo de proksimume unu kvadrata mejlo en la distrikto Hongkou de la japane okupata Ŝanhajo, kie ĉ. 20.000 judaj rifuĝintoj kuniĝis eskapinte la persekutojn en Nazia Germanio, Aŭstrio, Ĉeĥoslovakio, Hungario, Rumanio, Pollando kaj Litovio antaŭ kaj dum Dua Mondmilito.

Vivo en la geto
---------------

La granda nombro de rifuĝintoj trafis la japanan administracion tute neatendite. Tial atendis la alvenantojn katastrofaj vivkondiĉoj: 10 homoj loĝis en unu ĉambro, ĉiama malsato, teruraj higienaj kondiĉoj, kaj apenaŭ eblo prilabori sian vivon. Parte ankaŭ la vivkondiĉoj de tieaj ĉinoj estis tiaj.

La jam de pli longe en Ŝanghajo hejma grupo de judoj, la tiel nomataj *bagdadi*, kaj pose la *American Jewish Joint Distribution Committee* (JDC) provis plibonigi tiujn kondiĉojn. Malgraŭ lingvaj bariloj, granda malriĉeco kaj disvastiĝantaj epidemioj, la rifuĝintoj kapablis starigi funkciantan komunumon, kun lernejoj, gazetoj kaj eĉ teatraĵoj, kabaredoj kaj sportokonkursoj.
Tiu artikolo temas pri popolo. Por genro de birdoj vidu la artikolon Pipiloj.

---

**La pipiloj** estas indiĝena popolo kiu loĝas la okcidentan kaj centran zonon de Salvadoro. Ilia lingvo estas la pipila aŭ nahuata. La prapipiloj elmigris el Meksiko kaj setlis kie nun estas Salvadoro en la 10-a jarcento.

Etimologio kaj branĉoj
----------------------

La vorto *Pipilo* estas nahuatla termino kiu devenas el *Pipiltzin* kio signifas *nobelulo, senjoro aŭ princo*, kvankam ĝi devenas ankaŭ de *Pipiltoton*, kio signifas *infano, knabo aŭ hometo*. La nomon donis al la nahuataj triboj kiuj loĝis en Salvadoro kaj aliaj centramerikaj landoj la tlakskaltekoj kaj aliaj popoloj de la sama lingva trunko de Meksikio kiuj estis aliancitaj kun Pedro de Alvarado en la konkero de la regiono, supozeble ĉar kiam ili aŭdis la pipilan, ŝajnas al ili nahuatla malbone prononcita kvazaŭ de infano.

La branĉoj de la Pipiloj estas la jenaj:

* La **Kuskatlekoj**, kiuj loĝis en Cuscatlán (aktuale la urbo de Antikva Kuskatlano en la areo de San Salvador).
* La **Izalkoj**, kiuj kultivis kakaon kaj komercis ilojn de obsidiano.
* La **Nonualkoj**, kiuj estis militemaj.
* La **Mazahuaoj**, kiuj bredis blankavostajn cerbojn.

* Kategorio Pipiloj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Ŝarĝotrajno en Rusio, Rostova provinco
**Ŝarĝotrajno** (konata ankaŭ kiel *vartrajno*) uzas ŝarĝovagonojn por transporti varojn aŭ materialojn (ŝarĝo) – esence ajn trajno kiu ne estas uzata por transporti pasaĝerojn. **Ŝarĝotrajna transporto** estas la uzado de fervojoj por transporti ŝarĝon male al transporto de homaj pasaĝeroj. **Ŝarĝotrajno** aŭ **vartrajno** estas grupo de ŝarĝovagonoj aŭ *varvagonoj* (IFU) trenitaj de unu aŭ pliaj lokomotivoj sur fervojo, transportante ŝarĝojn la tuton aŭ parte el la vojo inter la ŝarĝejo kaj la intencita celo kiel parto de loĝistika ĉeno. Trajnoj povas transporti ŝutmaterialon, kontenerojn, ĝeneralan ŝarĝon aŭ specializitan ŝarĝon en intence dezajnitaj vagonoj. Praktikoj kaj ekonomiko de ŝarĝotrajnoj varias laŭ landoj kaj laŭ regionoj.

Se konsiderite laŭ terminoj de tun-miloj aŭ tun-kilometroj trenitaj por unuo de energio konsumita, reltransporto povas esti pli efika ol aliaj transportrimedoj. Maksimumaj ekonomioj estas tipe realigitaj per ŝarĝinstalaĵoj (ekz. karbo), speciale kiam trenite dum longaj distancoj. Tamen, ŝarĝado per fervojo ne estas tiom fleksebla kiom laŭ aŭtovojo, kiu rezultis en multo da ŝarĝo trenita pere de kamionoj, eĉ dum longaj distancoj. Movi varojn per fervojo ofte okazigas tranŝarĝadajn kostojn, partikulare kiam ĉu la sendanto ĉu la ricevonto na hvas rektan fervojan aliron. Tiuj kostoj povas superi tiun de la funkciado de la trajno mem, faktoro kiun praktikoj kiaj kontenerado celas malpliigi.

* Kategorio Ŝarĝotrajno en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 527808
* GND: 4158531-8
* NKC: ph157978
 |
La kvin irokezaj nacioj, ĉ. 1650
**Senekoj** estas indiana etno en Nordameriko. Ili nomas sin mem **tshoti-nondawaga** aŭ **oneniuteronron** (la montetaranoj). La seneka lingvo (/ˈsɛnɪkə/; en la seneka Onödowá'ga꞉ aŭ Onötowá'ka꞉) estas la lingvo de la seneka popolo.

Senekoj apartenas al la irokeza ligo de kvin nacioj, el kiuj ili okupas la plej okcidentan terenon, ĉefe borde de Seneka Lago kaj rivero Genesee (usona federacia ŝtato Novjorkio).

Hodiaŭ ili precipe vivas en la rezervejoj Towananda, Catarauga, Alleghany kaj Oil Springs (New York) - en 1960 estis 3.507 personoj, kaj kelkaj en Oklahoma (877 personoj) kaj Grand River (Ontario), Kanado (300). En la censo de 2000 registriĝis 13.676 Senekoj.

Senekoj vivtenas sin per virinoj kultivantaj maizon, fazeolojn kaj kukurbojn ("la tri fratinoj") kaj viroj ĉasantaj kaj fiŝkaptantaj.

Historio
--------

Dum la Milito de Sendependeco Senekoj kune kun la najbaraj Kajugoj gvidis multajn atakojn kontraŭ setlejoj kaj fortikaĵoj de la sendependiĝemaj blankuloj (ofte instigite de la britoj en Fort Niagara).

Packontrakton kun la usona registaro ili faris la 11-an de novembro 1794 en Canandaigua.

Konataj Senekoj
---------------

• en:Network Jacket • en:Cornplanter • en:Handsome Lake • en:Ely Parker • en:Arthur C. Parker • en:Jesse Cornplanter • en:Paula Underwood • en:Jamie Sams

Vidu ankaŭ
----------

* Mingoj
* Listo de indianaj etnoj en Nordameriko

Literaturo
----------

* Anthony F. C. Wallace: *The Death and Rebirth of the Seneca*, New York: Alfred A. Knopf 1970   
Wallace priskribas la iaman potencon de la Senekoj super la najbaraj Algonikinoj, kaj la iom-post-ioman perdon ĝis dependeco de la rezerveja sistemo en 1800. En la „mizerurboj sovaĝejaj" montriĝis socia malprospero kaj kultura malorientiĝo, ekscesa alkoholumado, perforto kaj kredo je magiaĵoj. La religia gvidanto kaj profeto Handsome Lake rekonsciigis sian popolon pri propra kulturo kaj memestimo, sed fine lia agado kontraŭ "sorĉistinoj" subfosis lian pozicion.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Senekoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Senekoj - informoj pri historio kaj kulturo Arkivigite je 2021-04-17 per la retarkivo Wayback Machine angle
* retejo de la Seneka nacio de indianoj (SNI), Novjorko angle
**Preĝejo Stefano la 1-a (Hungario)** estas romkatolika historia monumento en Hungario, en urbo Sátoraljaújhely, en la urbomezo.

Historio
--------

En la mezepoko Sátoraljaújhely jam havis kirkon, kiu nun ne estas videbla. En la 18-a jarcento oni konstruis plurajn preĝejojn pro la oftaj incendioj. En tiu loko la ruina kirko estis malkonstruita, poste rekonstruita en 1795. Post incendio en 1860 denove oni rekonstruis la preĝejon. En 1909 oni alkonstruis krucnavon kaj sanktejon. La orgeno ekfunkciis en 1890, en 1931 oni trakonstruis ĝin.

Konstruaĵo
----------

La preĝejo situas sola en mezo de la ĉefplaco. En mezo de la fasado turo altiĝas, kies piedo enirejo funkcias. La absido estas duonronda. Apud la absido po 1 sakristioj troviĝas kun enirejoj. Ankaŭ ĉe la krucnavo funcias enirejo. Interne menciindas la altaro kaj la freskoj.

Fontoj
------

* hungare kun bildoj
* hungare kun multe da fotoj
* hungare
* hungare Arkivigite je 2013-09-19 per la retarkivo Wayback Machine

Malantaŭa parto de la preĝejo
Interna parto de la preĝejo

* Kategorio Preĝejo Stefano la 1-a (Sátoraljaújhely) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Nigra pokalo «ovoŝela» tipa de la kulturo Longŝan. Universitato de Pekino.
Vazo de ceramiko Dĝu, 4a al 3a jarcento a.K.
La **Ĉina ceramiko** estas artotipo disvolvigita ekde la dinastiaj periodoj. La unuaj ceremikoj estis fabrikitaj antaŭ ĉirkaŭ 20 000 jaroj, dum la paleolitiko.

Ĝi estis ĉefe konata pro sia porcelano, el kio la ĉinoj estis inventistoj, kaj pro sia tuta longa tradicio de teknikoj, plinovigaĵoj kaj emajloj. La Jangŝao-kulturo de 4 000 jaroj a.K. estas la unua kiu stampas la gravan nomon de la ĉinaj ceramikistoj, kvakam jam antaŭ multaj jaroj montriĝis elstaraj la kulturoj Ciŝan en Hebejo kaj Peiligang en Henano. En la epoko de neolitiko, post la kulturo Janŝao, la kulturo Majiajao, la produktado de la kulturo Longŝan pruvis la uzadon de la tornilo, neanstaŭebla por realigi fajnecon kaj altecon de iaj pecoj de la prestiĝa tipo «ovoŝelo».

Teknikoj
--------

Bildaro
-------

* Kaolino, nome «ceramikosto», laŭ ĉinoj.Kaolino, nome «ceramikosto», laŭ ĉinoj.
* Petuntse, «la karno de la porcelano», estas feldspato.*Petuntse*, «la karno de la porcelano», estas feldspato.
* Wu Shuang Pu dekoracio kun Ban Chao (32-102), Xianfeng periodo (1850-1861)Wu Shuang Pu dekoracio kun Ban Chao (32-102), Xianfeng periodo (1850-1861)

Notoj
-----

1. ↑   Pallab Ghosh, La cerámica más antigua del mundo url= BBC Mundo, 29 de junio de 2012, alirita la 1an de julio 2012.
2. ↑  url= Arkivigite je 2007-06-14 per la retarkivo Wayback Machine The discovery of early pottery in China, alirita la 21an de majo de 2012, Zhang Chi.
3. ↑  He Li, *La Céramique chinoise*, 2006, paĝo 19
4. ↑   Tour de potier et céramiques «coquilles d'œuf» dans la culture de Longshan. Arkivita el la originalo je 2011-07-28. Alirita 2013-04-03.

Bibliografio
------------

* He Li (2006). La Cerámique chinoise. Thames & Hudson. ISBN 2-87811-270-9.

* Kategorio Ĉina ceramiko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
la moskeo
La **Ŝehitlik-moskeo en Berlino** (turke *Berlin Türk Şehitlik Camii*, germane *Şehitlik-Moschee Berlin*) konstruiĝis inter la jaroj 1999 kaj 2005 en la loko de antaŭa moskeo de la historia turka tombejo de Berlino ĉe la avenuo *Columbiadamm* en la urbodistrikto Neukölln. Konstruinto kaj posedanto estas la Turka-Islama Unio por Religiaj Aferoj (turke *Diyanet İşleri Türk İslam Birliği*, DITIB), asocio sub rekta kontrolo de la Prezidejo pri Religiaj Aferoj (turke *Diyanet İşleri Başkanlığı*) de la ŝtato Turkio. La nomon *Şehitlik*, kiu signifas pli-malpli "honora tombejo" aŭ "heroa tombejo", la moskeo transprenis de la turka tombejo, kiu jam kreiĝis en 1866 kiel diplomata tombejo.

Moskeo
------

La moskeo havas lokon por 1500 preĝantoj kaj la preĝa halo sur la unua etaĝo havas areon de 365 kvadrataj metroj. Ĝi konsistas el kvar etaĝoj, havas 21 metrojn altan centran kupolon kaj du flankajn minaretojn de po 37 metroj. 

La moskeon kun najbaraj konstruaĵoj konstruis turkia firmao laŭ planoj de la arkitekto Hilmi Şenalp, kiu ankaŭ planis moskeojn en Aŝgabato (Turkmenio) kaj en Tokio (Japanio). La statikajn kalkulojn faris la inĝeniero Hüseyin Portakal el Augsburg. La konstruo ekde 1999 efektiviĝis sub la direkto de Tarkan Akarsu el Berlino, kiu ankaŭ petis de la urba administrejo permesojn pri planaj ŝanĝoj de la konstruaĵo. 

### Uzo

La moskeon kiel preĝejo uzas la islamanoj de la najbaraj urbodistriktoj, precipe Neukölln kaj Kreuzberg. Preĝa lingvo estas ĉefe la turka, depende de la okazo ankaŭ la araba. Krome, en la moskeo okazas la plej multaj funebraj ceremonioj de la islama komunumo de Berlino. La mortintoj poste transferiĝas al la pejzaĝa tombejo *Gatow* en la okcidenta urbodistrikto Spandau aŭ en la hejma ŝtato de la mortinto, ĉar la turka tombejo apud la moskeo samkiel la islama tombaro de la proksima tombejo *Neuer Garnisonsfriedhof* estas plenaj.

Krom esti preĝejo, la konstruaĵaro ankaŭ plenumas la funkcion de socia komunuma centro, do ekzistas publikaj ejoj malfermitaj al neislamanoj, ekzemple por ekspozicioj aŭ publikaj diskutoj.

### Arkitekturo

Kiel arkitektura modelo de la moskeo servis la otomana arkitekturo de la 16-a kaj 17-a jarcentoj. Tiu periodo estis karakterizita per la arkitekto Sinan, per kiu la Otomana arkitekturo atingis sian klasikan kulminon. La interna dekoro de la tiutempaj moskeoj karakteriziĝas per ekvilibro inter ceramikaĵoj kaj [[[marmoro]].

* Kategorio Ŝehitlik-moskeo en Berlino en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Referencoj
----------

1. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2015-09-16. Alirita 2015-09-18.
**Kristen Shelley HARRIS** (Kalgario, Kanado, naskiĝis la 16-an de novembro 1976) estas kanada aktorino.

Biografio
---------

Kristen Shelley Harris estis naskita kaj edukita en Kalgario, Kanado. Post mezlernejo ŝi translokiĝis al Los-Anĝeleso, 17-jaraĝa ŝi studis ĉe la Groundlings Theatre Improv School. Ŝi poste moviĝis al Toronto kaj studis kantadon ĉe la muzikfakultato de la Universitato de Toronto.

Ŝia unua profesia kinrolo ludis la fratinon de Mary-Louise Parker en la televida filmo Vinegar Hill. En 2005, ŝi ludis kiel Marissa en la kanada filmo *Lucid*. De 2008 ĝis 2013 ŝi havis la revenantan rolon de Lisa Larkin en la kanada televidserio *Less Than Kind*, filmita en Vinipego. En 2011 ŝi ludis la gvidrolon de Beatrico en la filmo *Passionflower* de direktoro Shelagh Carter, pro kiu ŝi gajnis multajn premiojn. En 2012, ŝi aperis en du mallongaj filmoj montritaj ĉe la Festivalo de Cannes: *The Lost Dreams of Narcissus and Echo and The Forest Path*. Ŝi estis parto de la rolantaro de la nigra komedio *Sorry for Your Loss* de 2018 de verkisto-reĝisoro Collin Friesen, kun ĉefroloj de Bruce Greenwood, Inbar Lavi, Sandrine Holt, Justin Bartha kaj Lolita Davidovich. Tiun saman jaron, Harris aliĝis al la rolantaro de la krimsuspensfilmo *Night Hunter* de verkisto-reĝisoro David Raymond, kun ĉefroloj de Ben Kingsley, Stanley Tucci, Henry Cavill kaj Alexandra Daddarion. Baldaŭ poste ŝi estis gisita en la psikologia horora filmo de verkisto-reĝisoro Assaf Bernstein, *Look Away* (2018), en kiu ĉefrolas India Eisley, Jason Isaacs kaj Mira Sorvino.

Harris aliĝis al reĝisoro Shelagh Carter por la dramo *Into Invisible Light* (2018), en kiu ĉefrolas Jennifer Dale. Harris aliĝis al Aaron Paul por la suspensfilmo de reĝisoro Christopher Cantwell, *An Unlikely Friendship* (2019), kaj tiam estis gisita en sia unua Hollywood-studia filmo, *Leap of Faith* (2019), kun Marcel Ruiz, Topher Grace, Josh Lucas, Sarah Constable kaj Dennis Haysbert.

Harris tiam akiris rolon en la komediodramo de Bob Odenkirk, *I Am Nobody* (2021), kun Connie Nielsen kaj Christopher Lloyd. Harris atingis kunstelulstatuson en la terura suspensfilmo *Rest* (2023) de verkisto-produktanto-reĝisoro Lori Evans Taylor, kun ĉefroloj de Melissa Barrera, Guy Burnet kaj Paul Essiembre.

Eksteraj ligiloj
----------------



* Kristen Harris ĉe Interreta filma datumbazo (angle)
* 

* Kristen Harris ĉe AllMovie (angle)
* Kristen Harris ĉe Box Office Mojo
* Kristen Harris ĉe Metacritic
* Kristen Harris ĉe Rotten Tomatoes

* Portalo pri Biografio
* Portalo pri Filmo
* Portalo pri Televido

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 837010
 |
**Ŝenborn,** ukraine kaj ruse **Шенборн,** rutene **Нижньый Шенборн** [niĵnij ŝenborn], germane **Unterschönborn,** hungare **Alsóschönborn** [alŝOŝonborn] estas malgranda vilaĝeto en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto de Mukaĉeve. La oficiala rusa loknomo ĝis 1995 estis **Новое Село** [novoje selo]. 

Transkarpata provinco en Ukrainio
Distrikto de Mukaĉeve en Transkarpatio

Bazaj informoj
--------------

* 48° 23′ 24″ N 22° 43′ 05″ O﻿ / ﻿48.39000 °N, 22.71806 °O﻿ / 48.39000; 22.71806 (mapo)Koordinatoj: 48° 23′ 24″ N 22° 43′ 05″ O﻿ / ﻿48.39000 °N, 22.71806 °O﻿ / 48.39000; 22.71806 (mapo)
* Areo: 0.6 km²
* Alto super marnivelo: 162 m
* Loĝantaro: 370
* Poŝtkodo: 89670
* Telefonprefikso: +380 3131
* Aŭtokodo: AO

Situo
-----

Historio
--------

Karl Friedrich Schönborn fondis la vilaĝon en la 18-a jarcento. Ĝis Traktato de Trianon Alsóschönborn apartenis al Hungara reĝlando, al Bereg, al distrikto de Munkács, poste al Ĉeĥoslovakio. La komunumo rehungariĝis inter 1938-1945, ĉar la unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Ekde 1945 ĝi apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio.

Vidindaĵoj
----------
La **ĉina ventomuelilo** turniĝas ĉirkaŭ vertikala akso. Steloforme aranĝitaj veloj pelas ĝin.

Ĉina ventomuelilo, desagnaĵo per krajono
Ĉina ventomuelilo

Historio
--------

En tombo en Liaoyang, (provinco Liaoning) oni trovis murpentraĵojn kiuj montras ventomuelilojn, kio pruvas la uzon de ventomueliloj jam dum la orienta Dinastio Han, 25 ĝis 220 post kristo, do ekde 1700 jaroj.

La mueliloj estis uzataj por akvopumpado kaj por produktado.

En 1959 ekzistis en la provinco Jiangsu pli ol 200.000 funkciantaj ventomueliloj.

Tekniko
-------

La veloj estas de la sama tipo kiel tiuj uzataj sur ĵonkoj, do kun aro da latoj el bambuo.
La veloj moviĝas dum la turniĝo aŭtomate en la ĝustan direkton. Dum unu turniĝo ĉiu velo faras du manovrojn, unu halson, t.n. patenthalson (vento de malantaŭe) kaj unu turnon (vento de antaŭe). La velo estas konstante bindita kaj ne bezonas iun prizorgadon.

La muelilo funkcias je iu ajn direkto de la vento. Kontraŭe al la eŭropa versio de ventomueliloj ĝi ne bezonas rearanĝon je alia direkto de la vento.

Funkcianta modelo estas videbla je

Oni bone vidas tie la svingantajn velojn farantaj halsojn.
Bedaŭrinde sub tiu adreso krom la ĉina tipo estas montritaj diversaj aliaj tipoj de vertikalaj mueliloj. La ĉina tipo havas la titolon

VAWT great chinese windmill open air test.AVI

Rimarkoj
--------

La dua foto estas laŭ la klarigoj pri ĝi farita en dec. 2010 en ĉinio, do montras modernan, funkciantan muelilon kun almuntita akvopumpilo.

```
Pliaj fotoj kaj informoj serĉendaj
```

1. ↑
2. ↑
*Palazzo della Sapienza*, iama hejmo de la Universitato ĝis 1935.
Preĝejo *Sant'Ivo alla Sapienza*, origine la kapelo kaj sidejo de la universitata biblioteo (ĝis 1935).
La nova kampuso de la Roma Universitato, konstruita en 1935 fare de Marcello Piacentini laŭ faŝismeca stilo, en foto de 1938.
La **Universitato 'Sapienza' de Romo**, oficiale **Sapienza – Università di Roma**, nomata ankaŭ simple **Sapienza** prononce [saˈpjɛntsa], itale por "sciaro" aŭ "saĝeco" aŭ ankaŭ "Universitato de Romo", ĝi estas altlernejenhava esplora universitato situanta en Romo, Italio. Iam konata kiel **Università degli studi di Roma "La Sapienza"**, estas la plej granda universitato en Eŭropo laŭ aliĝoj (la tria konsiderinte ankaŭ la lernejojn de dedistanca edukado) kaj unu el la plej antikvaj en historio, fondita en 1303.

La Sapienza edukis nombrajn elstarajn studentojn, inklude multajn Nobel-premiojn, prezidentojn de la Eŭropa Parlamento, ŝtatestrojn de kelkaj landoj, elstarajn religiulojn, sciencistojn kaj astronaŭtojn.

41° 54′ 12″ N 12° 30′ 57″ O﻿ / ﻿41.90333 °N, 12.51583 °O﻿ / 41.90333; 12.51583 (mapo)

Elektitaj studentoj
-------------------

* Curzio Malaparte
* Edith Pásztor

Referencoj
----------

1. ↑  oficialaj gvidlinioj pri la universitata nomo (itale), teksto en formato PDF, vidita la 2-an de junio 2016
2. ↑   Chi siamo - Sapienza - Università di Roma. *uniroma1.it*.
3. ↑   Sapienza. UniRoma (2014). Alirita la 11-a de julio 2014.

Eksteraj ligiloj
----------------



* itallingva retejo Sapienza Universitato de Romo
* anglalingva retejo Sapienza Universitato de Romo Arkivigite je 2017-11-16 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 554803
 |
Ŝereo-kelo
**Ŝereo** (hispane *jerez*, angle *sherry*, france *xérès*) estas tia hispana vino produktata en la regiono ĉirkaŭ Jerez (pr. ĥereθ', ĥeres' aŭ ĥere'), Andaluzio, Hispanio.

Ĝi estas ellaborata en la andaluzaj municipoj Jerez de la Frontera, El Puerto de Santa María kaj Sanlúcar de Barrameda. 

Estas almenaŭ kvar tipoj da ŝereo:

* **Fino:** nedolĉa helflava kun nukseca gusto.
* **Manzanilla:** la plej klara kaj nedolĉa el la kvar, ofte kun iom pli amara gusto.
* **Amontillado:** sukcenkolora kun milda aromo.
* **Oloroso:** la plej dolĉa kun malhela koloro, ofte trinkata kiel desertvino.

Teritorio *Marco de Jerez*
--------------------------

Marco de Jerez.
En 1933 fondis la institucio *Consejo Regulador* de la Nomo de Origino Jerez-Xérès-Sherry, la unua hispana vina regulkunsido.

La vino ŝereo estas ellaborata nur en la municipoj Jerez de la Frontera, El Puerto de Santa María kaj Sanlúcar de Barrameda. Tiuj tri municipoj en provinco Kadizo estas la vinproduktanta teritorio nomita *Marco de Jerez*. 

Tiu teritorio de produktado (sed ne ellaborado) de la vino enestas ankaŭ aliaj municipoj ĉe la provincoj Kadizo (Chiclana de la Frontera, Chipiona, Puerto Real, Rota kaj Trebujena) kaj Sevilo (Lebrija).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Retpaĝo de oficiala institucio pri la vino ŝereo Arkivigite je 2015-11-13 per la retarkivo Wayback Machine

Referencoj
----------

1. ↑  Historia del jerez según el Consejo Regulador de la D.O. Jerez-Xérez-Sherry y Manzanilla-Sanlúcar de Barrameda. Arkivigite je 2008-01-01 per la retarkivo Wayback Machine Vidu apartigilo *Siglo XX*
**Ŝervin Hajipur** aŭ **Shervin Hajipur** (perse شروین حاجی‌پور ; naskiĝis la 3-an de marto 1997 en Babolsar) estas irana komponisto, muzikredaktisto kaj kantaŭtoro. En 2023, li gajnis la premion Grammy pro la kanto *Baraje* ( perse: برای, angle: *Baraye*), kiu akiris grandegan popularecon kaj iĝis unu el la simboloj de protestoj en Irano en la unuaj tagoj post ĝia premiero; la kanto estis nomumita en la kategorio "plej bona kanto por socia ŝanĝo".

Protestkanto Baraje (شروین - برای)
----------------------------------

Hajipur estis arestite fare de iranaj sekurecaj taĉmentoj la 1-an de septembro 2022 post kiam li kantis la protestkanton *Baraye* (perse برای‎) esprimante subtenon por la ondo de protestoj post la morto de Jina Mahsa Amini .

"Baraye" estis registrita fare de iranaj kaj ne-iranaj artistoj, kantistoj kaj dancistoj ekster Irano kaj prezentita en la persa same kiel tradukitaj versioj en ekzemple la franca, germana, hispana, itala, nederlanda kaj sveda.

Referencoj
----------

1. ↑  (fa) "Biografio de Sharvin Hajipour kaj liaj plej bonaj kantoj", *iranenfejar.info, l*a 13-an de julio 2022
2. ↑  (en) *Shervin Hajipour Wins Best Song For Social Change For "Baraye | 2023 GRAMMYs*, alirite la 6-an de februaro 2023.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kanto "Baraye" | شروین - برای "de Shervin Hajipour en la persa originalo, YouTube
* Jutuba kanalo de Ŝervin Hajipur
Sankta **Anastazia la Patriciino** estis honordamo ĉe la bizanca kortego kaj pli posta kristana sanktulino. El patricia familio, ŝi estis kuracistino de la bizanca imperiestrino Teodora la 1-a en la 6-a jarcento. Justiniano la 1-a, la edzo de Teodora, eble persekutis ŝin, ĉar Teodora iĝis ĵaluza pri ŝi. Anastazia, por eviti ajnan problemon, foriris al Aleksandrio en Egiptio. Ŝi alvenis al loko nomata [[Pempton (greke *τὸ πέμπτον*, [tó pémpton], "la kvina"), proksime de Aleksandrio, kie ŝi fondis [[monaĥejon]n kiu poste ricevis nomon laŭ ŝi. Ŝi vivis kun monaĥa disciplino kaj teksis ŝtofon por subteni sin.

Post la morto de Teodora en 548, Justiniano provis inviti la honordamon reveni al Konstantinopolo, sen sukceso. Anstataŭe, Anastazia foriris al sketa dezerto, serĉante helpon, de la monaĥo patro Danielo, gvidanto de la monaĥejo tiutempe. Por protekti ŝin, li lasis ŝin translokiĝi en monaĥejan ĉelon 18 mejlojn de la sketa valo en la dezerto, vestiĝi kiel (vira) monaĥo kaj okupi la vivon de ermito en tempo kiam tio estis permesita nur al viroj. Li vizitis ŝin ĉiun semajnon kaj certigis, ke unu el liaj disĉiploj liveru al ŝi kruĉojn da akvo. Anastazia loĝis en izoliteco dum dudek ok jaroj.

En 576, konscia pri ŝia proksimiĝanta morto, ŝi skribis plurajn vortojn por patro Danielo sur peco de rompita ceramiko kaj metis ĝin ĉe la enirejo al la kaverno. La disĉiplo trovis ostrakon, do argilaĵ-romperon kun ĉizitaj literoj, kun la vortoj "Alportu la glavojn kaj venu ĉi tien." Kiam Daniel tion vidis, li sciis, ke Anastazio estas proksima al morto. Li iris viziti ŝin kun sia disĉiplo kaj por doni al ŝi komunion kaj aŭdi ŝiajn lastajn vortojn. Danielo malkaŝis la plenajn detalojn de ŝia historio al sia disĉiplo post ŝia morto.

Ŝia historio pluvivas en verkaĵoj de la Kopta Ortodoksa Eklezio kaj de rakonto de Danielo. Ŝia festotago estas la 10-a de marto en la Orienta Ortodoksa Eklezio, la Katolika Eklezio, kaj la Kopta Ortodoksa Eklezio de Aleksandrio - la dato de ŝia morto donita en la etiopa *Vivo de Danielo de Scetis*.
'*Ĉiripaoj **en Esperanto aŭ** chiripás **[ĉiriPA]s,** avá-guaraníes**,** avakatuetés**,*** **avá katú etés**, **avá chiripás**, **tsiripá** [ĉiriPA] aŭ **apytaré** memnomitaj **ñandevá** (*la ni*) en Brazilo, estas indiĝena popolo el la grupo de la gvaranioj kiu loĝas ĉefe en Paragvajo en la zono limigita de la rivero Paranao kaj de la riveroj Acaray kaj Jejuí, dum en Brazilo ili kunvivas kun aliaj grupoj gvaraniaj en domaroj de la ŝtatoj Suda Mato-Groso (kie ili estas nomataj simple *gvaranioj*), Paranao kaj Sanpaŭlio. La termino *ñandevá* estas uzata en Paragvajo por aludi al la tapieteoj. En Argentino ili troviĝas nur en malgrandaj grupoj kiuj loĝas inter la mbjaoj en la provinco Misiones. Ili estas tre senkulturigitaj sed pluhavas siajn dialektojn kaj tradiciojn religiajn.

En Paragvajo ĉirkaŭ 2002, estis ĉirkaŭ 6.918 personoj de tiu etno (1.900 parolantoj de la lingvo). Loĝantoj en Brazilo (ĉirkaŭ 4.900) kaj en Argentino estas inkluditaj ĝenerale en la nombroj de la *paí tavyterá* (aŭ *kaiwá*), mbjaoj kaj aliaj gvaraniaj popoloj.

Notoj
-----

1. ↑  Glosario de lenguas indígenas sudamericanas, Edgardo Civallero, Universidad Nacional de Córdoba
„Bantu"-infanoj en vilaĝo apud Jawhar
La **ŝidloj** estas etna minoritato en Somalio, kiuj loĝas en la valo de la rivero ŝabelo apud Jawhar. Ili vivtenas sin de agrikulturo kaj estas klientoj de la Mobileen-Mudulood-Hawiye, kiuj estas nomadaj bestbredistoj. Ilia nombro ne estas konata, verŝajne estas kelkaj 10.000 homoj.

Nomo
----

La nomo verŝajne venas de la vorto *ŝid* kiu signifas „muelŝtono". Uzi muelŝtonon estas karakerizaĵo de nenomada-agrikultura popolo..
mapo de la etnaj grupoj en Somalio 1977; etnaj minoritato, inter ili ŝidloj, ruĝe

Deveno
------

Ili devas - same kiel makanoj pli riversupre apud Beledweyne – de la nigrafrika („negroidaj") popoloj, kiuj jam vivis antaŭ la somaloj en la regiono. Lauixdire aldoniĝis dum la jaroj fuĝintaj aŭ liberigintaj sklavoj. Por kelkaj etnologoj la ŝidloj apartenas al la „somaliaj bantuoj", termino, kiu estas uzata ekde la 19910jaroj por idoj de la iamaj bantuaj sklavoj kaj pli vaste por la nigrafrikaj minoritataj grupoj en Somalio. Necertas, ĉu ili iam parolis bantuan lingvon.

*Muhammad Qulid al-Rashidi* de la Sufo-Ordeno de la Salihiyya fondis du relegiaj setlejoj sur la tritorio de la ŝidloj, kie li en la jaro 1918 mortis.

Dum la itala regado (Itala Somalilando) Luigi Amadeo von Savoyen fondis en la jaro 1920 sur la ŝidla teritorio la setlejon *Villaggio Duca degli Abruzzi*, la pli postan urbon Jawhar.

Dum la Somalia interna milito la ŝidloj suferis atakojn de la somalaj klanoj „Hawiye" kaj Darod.

Fontoj
------

* UN-OCHA: A study on minorities in Somalia Arkivigite je 2009-05-12 per la retarkivo Wayback Machine
* Ken Menkhaus: Bantu ethnic identities in Somalia, in: *Annales d'Ethiopie*, No 19, 2003
* Francesca Declich: Fostering Ethnic Reinvention, in: *Cahiers d'études africaines*, 2000

Referencoj
----------

1. ↑  Massimo Colucci 1924, zit. en Ioan M. Lewis: *Peoples of the Horn of Africa: Somali, Afar and Saho*, *Ethnographic survey of Africa: North-Eastern Africa, Part I*, *International African Institute*, London, 1955 (S. 31, 41–42)
2. ↑  Library of Congress Country Studies: *Somalia: Religious Orders and the Cult of the Saints*
3. ↑  I. M. Lewis: *Review of La Somalia e l'Opera del Duca degli Abruzzi by Clelia Maino*, in: *Journal of the International African Institute*, Vol. 30, No. 2 (April 1960)
Brita arĝenta ŝilingo, Viktoria, 1853
**Ŝilingo** estas la nomo de la valuto de diversaj ŝtatoj. Ĝi germane nomiĝas *Schilling*, angle *shilling* kaj dum la mezepoko ankaŭ uziĝis en norda Germanio kaj Danio sub la malaltgermane kaj dane nomo *Skilling*.

Oficiala valuto la ŝilingo nuntempe estas en Kenjo (kenja ŝilingo), Somalio (somalia ŝilingo), Tanzanio (tanzania ŝilingo) kaj en Ugando (uganda ŝilingo). En iuj aliaj landoj ĝi antaŭe estis valuto aŭ unuopa monero, ekzemple en Aŭstrio (aŭstra ŝilingo) aŭ Britio.

Etimologio
----------

La deveno de la vorto *ŝilingo* ne tute klaras. En la gota lingvo ĝi estis la vorto por la romia ora monero *solidus*, kiun homoj ankaŭ portis kiel juvelo je kolĉeno. Laŭ aliaj teorioj la vorto de venu de la ĝermanaj *schild-ding* aŭ *schild-ling*, kio signifus ŝildaĵo, aŭ de la altgermana "Schelle" ( = sonorilo).

Germanio
--------

La ŝilingaj moneroj kompareblis al la groŝoj (Groschen) kaj ĝenerale havis la valoron de 12 pfenigoj, ekzemple en la urbo Hamburgo antaŭ la jaro 1871.

Britio
------

La antaŭe kutima brita monero *shilling* (mallongigite „s" de *solidus*) havis valoron de 12 pencoj (mallongigite „d" de *denarius*). Ĝi malaperis dum la jaro 1971, kiam la nacia valuto reorganiziĝis laŭ la dekuma sistemo. La moneroj tamen ankoraŭ dum iom da tempo uziĝis kaj ankoraŭ valoris 5 pencojn. Tial oni poste ankoraŭ foje nomis la "novan" 5-pencan moneron "ŝilingo".

Aŭstrio
-------

De 1925 ĝis 1938 kaj de 1945 ĝis la 28-a de februaro 2002 la aŭstra ŝilingo estis la valuto de Aŭstrio.

Kenjo
-----

Vidu la artikolon pri kenja ŝilingo.

Tanzanio
--------

Vidu la artikolon pri tanzania ŝilingo.

* Ŝilingo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Ŝilingo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Peter William KRAUSE** (12an de aŭgusto, 1965) estas usona aktoro, reĝisoro kaj produktoro. Li ludis gravajn rolojn en pluraj televidserioj, portretanta Casey McCall sur *Sporta Nokto* (1998–2000), Nate Fisher sur *Ses futojn sub tero* (2001–2005), Nick Georgo sur *Malpura Seksalloga Mono* (2007–2009), Adam Braverman sur *Gepatreco* (2010–2015), Benjamin Jones sur *La Kaptaĵo* (2016–2017) kaj Bobby Nash sur *9-1-1* (2018–donaco).

Pro sia laboro sur *Ses futojn sub tero* Nesufiĉe, Krause estis nomumita por tri Primetime Emmy Premioj, du Oraj Globaj Premioj kaj sep Ekranaj Aktoroj Gildaj Premioj, gajnante dufoje por Elstara Elfaro de Ensemblo en Drama Serio.

Biografio
---------

Krause estis naskita la 12-an de aŭgusto 1965, en Aleksandrio, Minesoto. Liaj gepatroj, Wanda Marie Krause (denaske Johnson) kaj William Popham "Bill" Krause, estis ambaŭ instruistoj en Minesoto. Li estis kreskigita en Roseville, Minesoto, antaŭurbo de St. Paul, kaj havas du gefratojn, Amy kaj Michael.

Kiel adoleskanto, Krause estis aktiva en atletiko kaj gimnastiko kaj studentis en Alexander Ramsey High School en Roseville, Minesoto. Li studentiĝis ĉe mezlernejo en 1983 kaj estis antaŭmedicina studento ĉe Gustavus Adolphus College en Sankta Petro ĝis li malkovris aktoradon en sia komencantjaro kaj ŝanĝis sian finan specialaĵon al Angla Literaturo. En la universitato, li paroprenis en teatraĵoj kiel *Story Theatre* de Paul Sills, *Cloud 9* de Caryl Churchill kaj *The Dumb Waiter* de Harold Pinter, kiuj ĉiuj kondukis al lia plena engaĝiĝo al aktorado. Post studentiĝado ĉe kolegio en 1987, Krause moviĝis al Novjorko kaj kompletigis *Master of Fine Arts*-gradon en aktorado de la *Graduate Acting Program* de Novjorka Universitato ĉe la Tisch Lernejo de Artoj en 1990. En Novjorko, li laboris kiel drinkejisto ĉe *Broadway's Palace Theatre* kun Aaron Sorkin, kiu poste kreis kaj administre produktis *Sports Night*, kiu ĉefroligis Krause.

Ĉe *Tisch School of the Arts*, li ĉefrolis en produktadoj de Makbeto, Onklo Vanja, kaj *Arms and the Man*. Baldaŭ post diplomiĝo, Krause translokiĝis al Los-Anĝeleso post akiro de regula rolo sur la skeĉa komedioserio *Carol & Company* de Carol Burnett.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Peter Krause en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Peter Krause ĉe Interreta filma datumbazo (angle)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 809356
* GND: 132179261
* LCCN: no2003030999
* VIAF: 41162060242751400400
* ISNI: 0000 0001 1478 342X
* SUDOC: 109721403
* BNF: 15107697k
* BNE: XX4805945
 |
**Ŝilka** (ruse *Шилка*) estas urbo en Transbajkala regiono en Rusio.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 76254501.

La urbo estis fondita en la unua duono de la 18-a jarcento.

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1951.

La interurba telefona kodo estas 30244, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

Diferenco de la loka kaj moskva tempoj estas 6 horoj (en jaro 2005).

Geografiaj koordinatoj de la urbo estas 51° 51′ N 116° 02′ O﻿ / ﻿51.850 °N, 116.033 °O﻿ / 51.850; 116.033 (mapo)Koordinatoj: 51° 51′ N 116° 02′ O﻿ / ﻿51.850 °N, 116.033 °O﻿ / 51.850; 116.033 (mapo).

La urbo estas en valo de rivero Ŝilka (Шилка).

En la urbo estas fervoja stacio (konstruata en 1897).

En jaro 1959 la urbo havis 16,8 mil loĝantojn.

En jaro 2002 la urbo havis 14,7 mil loĝantojn.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rUrboj de Transbajkala regiono |
| --- |
| Balej • Borzja • Ĉita • Ĥilok • Krasnokamensk • Mogoĉa • Nerĉinsko • Petrovsk-Zabajkalskij • Sretensk • Ŝilka | Flago de Zabajkala regiono |

 |
**Sankta Pankracio** (latine: *Pancratius*; naskiĝinta ĉirkaŭ 290 en Frigio, mortinta en 304 en Romo) estis martiro de la juna Eklezio en Romo. La nomo estas greka (Παγκράτιος/Pankrátios) kaj signifas homo *kiu regas ĉion*. Lia festotago estas la 12-a de majo. Festas lin kaj la katolikaj kaj la ortodoksaj eklezianoj.

Bildo de Pankracio en la paroĥeja kirko Oedheim-Degmarn

Vivo
----

Pankracio estis nur 14-jara kiam li mortis sub la regadaĉo de imperiesto Diokleciano. Li senkapigitis en la strato Via Aurelia kaj entombigitis ĉe la tombejo de Kalepodio sub la zorgo de la bonkora damo Octavilla. La tombejo poste nomitis por Pankracio. La samloke starigita kirko renovigitis en la 5-a jarcento fare de papo Simako kaj en la 7-a jarcento fare de papo Honorio la 1-a. Gregorio la Granda faris en ĝi ankoraŭ nun relegeblan predikon (nr. 27).
Gregorio de Tours nomis lin *venĝanto de la malveraj ĵuroj* rakontante (de gloria M. M. c. 30) pri la mirakloj punaj, kiuj normale okazis antaŭ liaj relikvoj. Tamen lia glora matiromorto ofte pridubitatis. La Eklezio de Romo tamen ĉiam konservis kun altestimo la memoron je li. Jes ja, la t.n. *Agoj* (acti) kun legendaj rakontoj pri li ne ĉiam veras.

Legendo pri li
--------------

Pankracio - laŭdire - estis la ununura filo de riĉaj paganoj en Synnada (turke: *Şuhut*, Provinco Afyonkarahisar). Post la morto de la patro li iris kun la onklo Dionizio al Romo, kie ili ekloĝis en granda domo sur la monteto Kaelio. Baldaŭ ili ekkonis la diservojn kaj la pian vivon de la kristanoj; ambaŭ ekfrekventis ilian instruadon kaj baptitis malgraŭ la brutalaj persekutoj. La onklo malsaniĝis kaj en paco anima mortis. La juna Pankracio kondutis sin kiel perfekta kristano kaj la paganoj plendis pri tiu cirkonstanco dirante: "Kia estos nia estonteco, se jam senbarbaj adoleskantoj malŝatas la diojn?". Ili tuj perfidis la kristanecon de Pankracio. La arestito metitis antaŭ tribunalo kie li konfesis impone: "Mi ja estas juna je aĝo, sed mia konvinko estas firma kaj mi ne timas ion." Poste li kondamitis je senkapiĝo perglava.

Honorado
--------

Lia kapo estas kultata en la Baziliko Sankta Johano de Laterano. En la jaro 655-a papo Vitaliano sendis parton de la relikvoj al la angla reĝo Oswin. En Italujo, Anglujo, Franclando, Hispanujo kaj Germanujo (tie ĉi la kultado reklamitis fare de Sankta Bonifaco) ne malmultaj preĝejoj estas sub lia patroneco. Bildoj montras lin apud glavo kun krono enmana.

Vidu ankaŭ
----------

* Sanktuloj de la glacio

Fontoj
------

* Vollständiges Heiligen-Lexikon, Band 4. Augsburg 1875, p. 667-668, kio legeblas tie ĉi interrete.

* Kategorio Pankracio de Romo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 578971
* GND: 11884251X
* VIAF: 283338477 27868592, 283338477
 |
**Šumice** (rumane: **Șumița** [ŝumica], hungare: **Cseherdős**) estas unu el ses ĉeĥaj vilaĝoj en la rumana Banato sudoriente de Reșița. En 1910 Cseherdős havis 427 loĝantojn (ĉeĥoj), en 1992 210, kaj laŭ la stato de 2021 en la loĝloko vivis 56 loĝantoj. Ĝia unua mencio skriba estas el 1828. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario, al Krassó-Szörény. Administre ĝi apartenas al Lăpușnicel.

Ĉar en la vilaĝo ankoraŭ ne estas trinkakva reto, la domoj pliparte disponas pri propraj putoj.

Șumița estas unu el ses (aŭ ok) banataj vilaĝoj origine setlitaj de ĉeĥoj.

Fonto
-----

* Magyar nagylexikon, 1-18. 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

Komunumoj pri *cseh* (= ĉeĥo) en Hungara reĝlando
-------------------------------------------------

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Csehbánya | **Cseherdős** | Csehi | Csehimindszent | Csehipuszta |
| Drávacsehi | Egercsehi | Kiscsehi | Ordacsehi | Sümegcsehi |

Eksteraj ligiloj
----------------

* Interaga mapo de distrikto
* Administra mapo de distrikto Arkivigite je 2008-02-19 per la retarkivo Wayback Machine
* Popolnombrado 2002

Ĉeĥaj vilaĝoj en Banato

Ĉeĥaj vilaĝoj en la rumana Banato: **Bigăr (Bígr) • Eibenthal (Eibentál) • Frauvízn** (inundigita) **• Gârnic (Gerník) • Ravensca (Rovensko) • Sfânta Elizabeta (Svatá Alžběta)** (pereinta) **• Sfânta Elena (Svatá Helena) • Şumiţa (Šumice)**  
 Ĉeĥaj vilaĝoj en la serba Banato: **České Selo • Krušice**  
 Vilaĝoj de ĉeĥaj germanoj el Klatovy-regiono en la rumana Banato: **Wolfswiese • Brebu Nou (Weidenthal) • Weidenheim • Lindenfeld**