recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
La ***Enĥeiridion*** aŭ ***Manlibreto de Epikteto*** (antikve-greke *Ἐγχειρίδιον Ἐπικτήτου*, *Enkheirídion Epiktḗtou*) (*enĥeiridion* estas greka por "tio, kion oni tenas en la mano") estas mallonga manlibro de stoika etika konsilo kunmetita de Ariano, 2a-jarcenta disĉiplo de la greka filozofo Epikteto.

Enhavo
------

Kvankam la enhavo estas simila al la *Diskursoj de Epikteto*, ĝi ne estas resumo de la *Diskursoj* sed anstataŭe kunmetaĵo de praktikaj admonoj. Evitante metafizikon, Ariano fokusis lian atenton sur la laboro de Epikteto aplikante filozofion en la ĉiutaga vivo. La precipa temo estas, ke oni devus akcepti tion, kio okazas:

|  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** Embarasas la homoj ne la aferoj mem, sed iliaj opinioj pri la aferoj. Ekzemple la morto ne estas timiga, alie ankaŭ Sokrato tion opinius…"  — Ĉapitro Kvin **"** |

 |

Tamen, "kelkaj aferoj dependas de ni, aliaj ne" kaj ni devas agi laŭe, prenante respondecon plani kaj ek-efikigi tion, kion ni povas, kun virto kaj sen ĉagreniĝo aŭ senkuraĝiĝo per malhelpaĵoj kaj renversaĵoj preter nia povo.

Dum multaj jarcentoj, la *Enĥeiridion* restigis sian aŭtoritaton kaj kun kristanoj kaj kun paganoj. Du kristanaj aŭtoroj—Nilus kaj sennoma samtempulo — skribis parafrazojn de ĝin en la frua 5-a jarcento kaj Simplicio de Kilikio skribis komentarion pri ĝi en la 6-a. La verkon unue eldonis en latina traduko Poliziano en Romo en 1493; Filippo Beroaldo eldonis alian eldonon en Bolonjo en 1496. La origina greka unue eldoniĝis en Venecio kun la komentario de Simplicio en 1528 kaj angla traduko aperis tiel frue kiel en 1567. La libro estis ofta lerneja libro en Skotlando dum la Skota Klerismo. Adam Smith havis 1670-an eldonon en sia libraro, akirita kiam li estis lernejano.

Referencoj
----------

1. 1 2  *Manlibreto de Epikteto, trad. Gerrit Berveling, 2005.*
2. ↑  Phillipson, Nicholas.  (2010) *Adam Smith: An Enlightened Life*. Yale University Press, p. 19.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Teksto de traduko de Gerrit Berveling, en 2005, *Manlibreto de Epikteto*
Dobrica troviĝas en (verda) Municipo Alibunar en Serbio
Mapo pri municipo Alibunar
Ortodoksa preĝejo de Dobrica
**Dobrica,** serbe **Добрица,** germane **Dobritza** [dobrica], hungare **Kevedobra** estas vilaĝo en Serbio, en provinco Vojvodino, en distrikto **Meza** Banato, en municipo de Alibunar.

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 55  km²
* Koordinatoj: 45°12′32″N 20°50'35″E
* Alto super marnivelo: 57 m
* Loĝantaro: 1340
* Poŝtkodo: 26354
* Telefonprefikso: 013
* Aŭtokodo: PA

Situo
-----

Dobrica situas sur ebenaĵo, laŭ flankovojoj.

Historio
--------

La vilaĝo apartenis ĝis Traktato de Trianon al Hungara reĝlando, al Torontál, al distrikto de Alibunár, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio, ekde 2006 kiel Serbio. En 1941 la germana armeo okupis la komunumon ĝis 1944. En 2002 loĝis en Dobrica 1344 homoj, (1043 serboj (78 %), 177 rumanoj, 81 hungaroj kaj aliaj).

Vidindaĵoj
----------

* ortodoksa preĝejo

Vidu ankaŭ
----------

* Strukturo de Vojvodino

* Kategorio Dobrica en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**La kaptitino**, en franca *La Prisonnière*, estas la kvina ero de *À la recherche du temps perdu* de Marcel Proust publikigita jam en 1923 post la morto de la verkisto. 

Reveninte al Parizo, al la loĝejo de siaj gepatroj, kiuj forestas, la rakontanto ekvivas kun Albertine. Ilin servas la hejma servistino Françoise. Lia amo al Albertine fariĝas pli kaj pli ĵaluza, li provas ŝin restigi ĉiam hejme aŭ akompanigi de komuna amikino kiam ŝi eliras. Ilia rilato per tio tre similas al la iama situacio de Charles Swann kun Odette de Crécy. Iun tagon Albertine frumatene eliras kaj postlasas adiaŭan leteron.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rVerkoj de Marcel Proust |
| --- |
| *Reserĉe al la perdita tempo* | 
* *Sur la vojo de Swann*
* *En ombro de florantaj junulinoj*
* *La vojo de Guermantes*
* *Sodomo kaj Gomoro*
* *La kaptitino*
* *Albertine disparue*
* *Tempo retrovita*
 |
| Romanoj kaj eseoj | 
* *Plezuroj kaj tagoj*
* *Pastiĉoj kaj artikoloj*
* *Kontraŭ Sainte-Beuve*
* *Jean Santeuil*
 |

 |


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 795223
* GND: 4622636-9
* VIAF: 215056702
* BNF: 15539123f
 |
Erdélyi Gazdasági Egyesület (Transilvania Ekonomia Asocio) – mallongigite EGE – estis jurpersoneca socia asocio fondita la 4-an de marto 1844 en Kluĵo, Hungario por disvastigi la agrikulturajn sciojn.

Historio
--------

La 21-an de majo 1939 ĝia nomo ŝanĝis al *Erdélyi Nemzetiségi Gazdasági Egyesület*, poste *Erdélyi Magyar Gazdasági Egyesület*, mallongigite EMGE. Post la Viena arbitracio ĝi funkciis ĝis 1944 kun du organizoj: en Sud-Transilvanio kun centro Aiud, en Nord-Transilvanio plue kun centro Kluĵo.

Prezidantoj
-----------

Dum ĝia 105-a ekzisto ĝi havis 10 prezidantojn. La plej gravaj estis: Imre Mikó (1854-76), Gábor Jósika (1916-31), György Bethlen (1931-36), Pál Szász (1936-42 kaj 1945-47; Sud-Transilvanio (1942-44); Béla Teleki (1942-44).

Rezultoj de ĝia agado
---------------------

Ĝia gazeto Erdélyi Gazda – la fakrevuo de asocio – en aŭtuno 1944 aperis en 70 000 ekzempleroj. En 1947 la anoj de la mastrumantrondoj nombris 150 000. Antaŭ 1919 la plej gravaj momentoj de ĝia agado estis: la fondado de Gazdasági Intézet en Kolozsmonostor en 1869 (hodiaŭ Universitatea de Ştiinţe Agricole şi Medicină Veterinară Cluj-Napoca), la eldono de revuo *Erdélyi Gazda*, la organizado de best- kaj produktaĵekspozicioj, ekskursoj, konkursoj, maŝinprezentoj, malfermaj kamparanlernejoj en Algyógy kaj Torda (1906), libroeldonado en hungara, rumana, germana kaj slovakaj lingvoj. Inter 1936 kaj 1947 ĝi organizis 400 vintrajn ekonomiajn kursojn kaj plurajn fakkursojn.

Fontoj
------

* Romániai magyar irodalmi lexikon
**Erdélyi Helikon** [ERdeji HElikon] estis monatrevuo literatura kaj kritika en la hungara lingvo aperinta en Kluĵo, Rumanio. Ĝi estis la plej altranga revuo de la rumania hungara literaturo inter la du mondmilitoj.

Historio
--------

La fondadon de la revuo decidis la Verkista laborkomunumo Helikon jam en 1926 je la una renkontiĝo de transilvaniaj verkistoj en Marosvécs, sed ĝia unua numero aperis nur en majo 1928 kaj la lasta en septembro 1944. La titolo de la revuo en jaroj 1936-1937 estis *Helikon*.

Redaktoraro
-----------

Ĝia respondecredaktoro originale estis Károly Kós kaj la ĉefredaktoro tuttempte Miklós Kisbán (Miklós Bánffy). Je ekiro redaktis Lajos Áprily, ekde julio 1929 Aladár Kuncz, ekde oktobro 1931 Imre Lakatos, ekde januaro 1932 Károly Kós (apud li vicredaktoro László Kovács). Ekde januaro 1934 sur la interna titolpaĝo figuras László Kovács, sed sur la ektera titolpaĝo nur ekde aprilo 1942. La eldonisto de la revuo estis la Erdélyi Szépmíves Céh.

Bibliografio
------------

* *A Helikon és Erdélyi Szépmíves Céh levelesládája* (1924-1944). Publikas Ildikó Marosi. 1-2. 1979.

Fontoj
------

* Romániai magyar irodalmi lexikon

Eksteraj ligiloj
----------------

* Fotoj pri helikonanoj.
* Repretoriumo de la revuo Arkivigite je 2007-06-28 per la retarkivo Wayback Machine
La **principon de mezumoj**, estas filozofia nocio ke "se hazarda elekto de io estas farita de kelkaj kategorioj, estas pli verŝajne ke tiu io apartenas al kategorio kun la plej granda nombro da eroj ol al iuj da la aliaj kategorioj". La implico de la ideo estas ke situacioj estas kreitaj sekvante hazardan ĉenon de probabloj kaj koincidoj, kaj antaŭfiksita situacio estas tia ke ĝi estas pli verŝajna esti tia. Laŭ ĉi tiu principo, kiam observanto trovas apartan situacion aŭ okazaĵon, estas pli verŝajne ke la okazaĵo reprezentas la ordinaran kaj la ĝeneralan situacion, ol specialan aŭ unufojan.

Laŭ ĉi tiu principo, estas pli verŝajne ke la kondiĉo kiun ni vidas sur la Tero, t.e. la evoluo de vivo, kaj aparte inteligenta vivo, estas ofta afero en la universo, ol la supozo ke la Tero estas la nura loko en la universo kie ekzistas vivo, aŭ tiu ke homo estas la sola inteligenta estaĵo en la tuta universo. Tia supozo kontraŭdiras certajn spiritajn aŭ religiajn konceptojn, laŭ kiuj la homaro estas en speciala aŭ preferata statuso. La ideo estas inspirita de la kopernika principo nomita laŭ Nikolao Koperniko kiu forigis la homon kaj la teron de la centro de la mondbildo: la tero kaj la homo estas parto de la universo kaj ne ĝia centro, kaj ilia statuso en la universo ne estas precipe grava. Kiam la principo de mezumoj estas aplikata al la sfero de ekstertera vivo, la rezulta konkludo estas ke la Tero kaj vivo sur ĝia surfaco ne estas specialaj, do estas tre verŝajne ke vivo povus ekzisti ekster ĝi.

Kritiko
-------

Kritiko de la principo estas direktita ĉefe al ĝia difino kaj malsukceso efektivigi ĝin. Unu el la asertoj emfazas la probleman naturon de la difino de la principo - la principo kondukas al la supozo ke certa hazarda elekto apartenas al certa grupo nur ĉar ĝi estas la plej granda grupo. Koncerne al ekstertera vivo, propagandantoj de la principo supozas ke la universo enhavas multajn inteligentajn civilizaciojn ĉar ekzistas inteligenta civilizo sur la Tero, kaj la tero havas neniun specialan statuson en la universo.

La principo inspiris la kreadon de la Formulo de Drake, formulo evoluigita fare de astronomo Frank Drake por kalkuli la nombron da inteligentaj civilizoj provantaj fari kontakton kun la Tero. Ĉi tiu formulo kaj ĝiaj gvidprincipoj estis atakitaj en la libro "La Rara Tero ", asertante ke ĝi ignoras multajn trajtojn de la Tero. Laŭ la libro, la evoluo de Tero kaj vivo sur ĝi estas malofta kaj neverŝajna koincido, tial ekstertera vivo estas malofta.

Alia demando pri la temo estas nomita la Fermi Paradokso, nomita laŭ ĝia pensulo Enrico Fermi, kaj ĝi estas **"Se efektive ekzistas inteligenta vivo en la universo, kie ili estas?"**. Laŭ la principo de mezumoj, la tero estas averaĝa planedo orbitanta ĉirkaŭ meza stelo, do la ekzisto de inteligenta vivo estas averaĝa materio. Se jes, stariĝas la demando, kial inteligenta vivo ekster la Tero ne provis kontakti la homon.

Vidu ankaŭ
----------

* Ekstertera vivo
* La Kopernikana principo
* La formulo de Drake

Eksteraj ligiloj
----------------

Piednotoj
---------


1. 1 2  Extraterrestrials: A Philosophical Perspective, André Kukla
2. ↑  The Mediocrity Principle, Edge.org
***Desiderata*** (latine: "deziderataj aferoj") estas proza poemo de usona verkisto Max Ehrmann el la jaro 1927. Plejparte nekonata dum la vivdaŭro de la aŭtoro, la teksto fariĝis ĝenerale konata post ĝia uzo en religiaj registraĵoj kaj en registraĵoj de parolata voĉo en 1971 kaj 1972.

```
La Desiderata

Iru trankvile meze de la bruo kaj hasto, kaj rememoru kian pacon oni povas trovi en silento. Kiel eble plej multe, sen kompromito, estu afabla kun ĉiuj homoj.

Parolu vian veron kviete kaj klare. Kaj aŭskultu aliajn, eĉ la mallertajn kaj malklerajn; ankaŭ ili  havas sian rakonton.

Evitu laŭtajn kaj agresemajn homojn; ili malĝojigas la spiriton. Se vi komparas vin al aliaj, vi eble iĝos vanta, aŭ amara, ĉar ĉiam estos homoj pli grandaj kaj malpli malgrandaj ol vi.

Ĝuu viajn atingojn kaj viajn planojn. Restu ĉiam interesata pri via propra kariero, kiel ajn malaltranga; ĝi estas vera posedaĵo tra la onda fortuno de tempo.

Estu singarda en viaj komercaj aferoj, ĉar la mondo estas plena de trompado. Sed ĉi tio ne blindigu vin al tia virto, kiu ekzistas; multaj homoj strebas al altaj idealoj, kaj ĉie la vivo estas plena de heroeco.

Estu vi mem. Precipe, ne ŝajnigu amon. Nek estu cinika pri amo; fronte al ĉia manko de sentemo kaj disreviĝo, ĝi estas tiel persista kiel la herbo.

Akceptu afable la konsilon de la jaroj, gracie forlasante la aferojn de juneco.

Kultivu forton en via spirito por ŝirmi vin kontraŭ subita missorto. Sed ne ĝenu vin per malhelaj elpensaĵoj. Multaj timoj naskiĝas de laceco kaj soleco.

Preter salubra disciplino, estu milda kun vi mem. Vi estas infano de la universo ne malpli ol la arboj kaj la steloj; Vi rajtas esti ĉi tie.

Ĉu estas klare al vi, aŭ ne, la universo disvolviĝas laŭplane. Tial estu en paco kun Dio, kia ajn estas via koncepto de Li.

Kaj kiaj ajn viaj laboroj kaj aspiroj, en la malkvieta konfuzo de la vivo, konservu la pacon en via animo. Kun ĉiuj siaj kapricoj, penoj kaj rompitaj sonĝoj, ĝi ankoraŭ estas bela mondo. Estu honesta. Strebu esti feliĉa.

```

Historio
--------

Usona verkisto Max Ehrmann (1872–1945) skribis la prozan poemon "Desiderata" en 1927. En 1956, la Reverendo Frederick Kates, rektoro de Preĝejo de Sankta Paŭlo en Baltimore, Marilando, enigis *Desiderata* en kompilon de religiaj materialoj por sia kongregacio. La kompilo enhavis la daton de fondiĝo de la preĝejo: "Malnova Preĝejo de la Sankta Paŭlo, Baltimore 1692 p.K.". Sekve, la dato de kreo de la teksto estis (kaj ankoraŭ estas) ĝenerale malĝuste komprenata kiel la jaro 1692.

Referencoj
----------

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Desiderata en la angla Vikipedio.* 

1. 1 2  Cavinder, Fred D..  (1973-08) *Respectfully Quoted: A Dictionary of Quotations*, p. 212.
2. ↑   Desiderata History. *fleurdelis.com*. Alirita 2015-07-01.
**Eduard ROSÉ** (Iași, 29-a de marto 1859 - Koncentrejo de Terezín, 24-a de januaro 1943) estis aŭstria muzikisto, koncertisto de violonĉelo, koncertmajstro kaj instruisto pri muziko, frato de la violonisto Arnold Rosé kaj onklo de Alma Rosé. Unu el liaj studentaj kolegoj kaj poste bofrato (edziĝis al lia fratino Emma) estis Gustav Mahler. Pro sia deveno el judoj la naziistoj enkarcerigis lin en la Koncentrejo de Terezín, en kiu li mortis.

Biografio
---------

Eduard Rosenblum debutis kiel koncertisto la 11a de julio 1978 en Vieno.

En 1882, kun sia frato Arnold, Julius Egghard kaj Anton Loh fondis la kvaropon Rosé-Quartett, kiu faris turneojn dum multaj jaroj kaj ege sukcesis. Samtempe li faris propran karieron kiel violonĉelisto kaj laboris por gravaj orkestroj kiel tiu de la Budapeŝta Ŝtata Operejo, la Simfonia Orkestro de Bostono (1898), la Berliner Philharmoniker kaj finfine (ekde septembro 1900) la Ŝtata Orkestro je Vajmaro. Tie li estis nomumita unua violonĉelisto, kaj li retenis tiun postenon ĝis sia emeritiĝo en 1926. Krome li instruis ludadon de violonĉelo kaj piano en la Konservatorio de Vajmaro.

Kvankam li konvertiĝis al protestantismo, je la alveno de la naziistoj al la povo en 1933, pro sia juda deveno perdis siajn rajtojn kaj finfine li estis arestita en 1941 kaj sendita al Theresienstadt, kie li mortis. Liaj filoj Wolfgang kaj Ernst sukcesis elmigri al Usono.

Notoj
-----

1. ↑   P. Caro (27a de februaro 2017). «Régimen sin oido para la música». 20minutos.es. Konsultita la 28an de Majo 2021.

Bibliografio
------------

* Bernhard Post: Eduard Rosé. Ein Musikerschicksal im Spannungsfeld zwischen europäischer Kultur und deutscher Provinz.[3] in Mainzer Zeitschrift, Mittelrheinisches Jahrbuch für Archäologie, Kunst und Geschichte, Jg. 96/97, 2001/2002, pp. 417–435.
* Kay Weniger: Zwischen Bühne und Baracke. Lexikon der verfolgten Theater-, Film- und Musikkünstler 1933 bis 1945.[4] With a foreword by Paul Spiegel. Metropol, Berlin 2008, ISBN 978-3-938690-10-9, p. 409.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 726834
* GND: 130136972
* LCCN: no2003091000
* VIAF: 62647150
 |
**Eduard PFEIFFER** (24-a de novembro, 1835 – 13-a de majo 1921) estis loĝanto de la germana urbo Stutgarto kaj estas konata pro siaj diversaj socialpolitikaj kaj socialreformaj aktivecoj.

En 1864 li iniciatis en Stutgarto la "Consum- und Ersparnisverein" (Konsum- kaj Ŝparasocio), du jarojn poste la "Verein für das Wohl der arbeitenden Klassen" (Asocio por la bonfarto de la laborantaj klasoj). Li apogis la "Arbeiterbildungsverein" (Asocio por klerigo de laboristoj) per grandaj sumoj kaj en 1904 per fondaĵo por tiu celo. De 1892 ĝis 1903 li realigis siajn viziojn pri sociala loĝejkostruado per la setlejo Ostheim en Stutgarto.

Li karieris kiel bank- kaj ekonomifakulo, apartenis al la fondintoj de la "Württembergische Vereinsbank" (Virtemberga Asocibanko). Kvankam unu el la plej riĉaj virtemberganoj de sia tempo, riĉeco por li neniam estis absoluta celo, sed devigo servi al la komuno (porsociala devigo de propraĵo).

Seninfana, li kvar jarojn antaŭ sia morto, en 1917, fondis la fondaĵon "Eduard-Pfeiffer-Stiftung", al kiu li heredigis sian tutan posedaĵon. Celoj de lia fondaĵo estas interalie la popolklerigo, la malpliigo de socialaj kontrastoj kaj tensioj kaj la plibonigo de la sancirkonstancoj.

Lia tombo troviĝas en la stutgarta tombejo "Pragfriedhof".


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Kategorio Eduard Pfeiffer en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 136195
* GND: 119102714
* VIAF: 67268508
* ISNI: 0000 0000 8254 7181
* SUDOC: 103681035
 |
Diametroj de la partoj de la dika intesto (anglalingve)
La **descenda kojlo** (latine *colon dēscendēns*) aŭ, neformale, la **maldekstra kojlo** estas la vertikala parto de la homa dika intesto antaŭ la sigmoido.

Priskribo
---------

La descenda kojlo estas la parto de la nutrokanalo antaŭ la sigmoido kaj la rektumo kaj post la transversa kojlo. Ĝia longo en plenkreskintaj homoj estas proksimume 25 centimetroj; ĝia diametro en plenkreskintaj homoj estas proksimume 6,3 centimetroj.

La descenda kojlo estas tipe rekta kaj vertikala, tra kiu la digestataĵo moviĝas malsupren. Normale, la descenda kojlo troviĝas en la maldekstra flanko de la homa abdomeno.

Funkcio
-------

Sorbado de akvo aŭ aliaj nutraĵoj ne multe okazas en la descenda kojlo. La ĉeffunkcio de la descenda kojlo estas entenado de la ĉimo ĝis fekado. La ĉimo solidiĝas kaj fariĝas fekaĵo dum la malsupreniro tra tiu parto de la dika intesto.

Referencoj
----------

1. ↑   "kojl/o", *Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto 2020* (esperante).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Descending colon (angle). *Encyclopædia Britannica*.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rDigesta sistemo de homo |
| --- |
| buŝo kaj buŝkavo • salivaj glandoj • laringo • ezofago • stomako • maldika intesto • pankreato • hepato • dika intesto • rektumo • anuso |

 |


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 710571
 |
**Eduard QUARTIER-la-TENTE** (naskiĝis en 1855 en Havano, mortis en 1925 en Ĝenevo) estis svisa politikisto kaj esperantisto. Komence li estis pastro en Fleurier, poste ŝtata konsilanto kaj profesoro de teologio. Li gvidis dum 27 jaroj la departementon pri edukado en sia kantono kaj faris el la akademio de Neuchatel universitaton.

Ekde 1885 Quartier-la-Tente estis framasono kaj inter 1900 kaj 1905 la 12-a grandmajstro de la grandloĝio Alpina.

Quartier-la-Tente estis ekde 1905 la gvidanto de la tutmonda oficejo de framasonismo "Freimaurerische Weltgeschäftsstelle" kaj de 1907 franclingva redaktoro de Alpina. De 1921 ĝis sia morto li estis grandkancliero de A.M.I. (Association Maconnique Internationale) en Ĝenevo.

Quartier-la-Tente subtenis Esperanton kiel komuna lingvo de framasonismo. Estis rilato kun Universala Framasona Ligo, kiu uzis la bultenon, eldonita de "Freimaurerische Weltgeschaeftsstelle" kiel oficiala komunikilo.

Literaturo
----------

* Le Bureau international de relations mag. pendant les 18 premieres années de son existente. Son histoire, son but, ses difficultés, son activité, son avenir. 1902-1920. Par Ed. Quartier - la - Tente. Berne 1920: Büchler & Cie. 52 S. 8°
* De mapnnieke Geest door Ed. Quartier-la-Tente, vertaald door H. J. D. Kellevink. [Amsterdam:] Ma,onniek Weekblad 1911. 22 S. 8°.
En psikologio, **desensigo** aŭ **malplireagigo** estas difinita kiel malpliigita emocia reageco aŭ reagemo al negativa aŭ kontraŭa stimulo post ripeta ekspono al ĝi. Ĝi okazas kiam emocia reago estas ripetite alvokita en situacioj en kiuj la agotendenco kiu estas asocia kun la emocio montriĝas banala aŭ nenecesa. Desensigo estas procezo dekomence uzita por helpi individuojn mallerni fobiojn kaj obsedojn kaj estis disvolvigita de psikologo Mary Cover Jones. Joseph Wolpe (1958) disvolvigis metodon de hierarkia listo de anksieco elvokante stimulojn por intenseco, kio permesas al individuoj superi adapton. Kvankam disponeblas kuraciloj por individuoj kiuj suferas pro anksieco, timo aŭ fobioj, empiria pruvaro eltenas desensigon kun altaj indicoj de kuracado, partikulare ĉe klientoj kiuj suferas el deprimiĝo aŭ skizofrenio.

Notoj
-----

1. ↑  Stolerman, Ian.  (2010) *Encyclopedia of Psychopharmacology*. Berlin Heidelberg: Springer.
2. ↑  T.L. Brink (2008) Psychology: A Student Friendly Approach. "Unit 6: Learning." pp. 101
3. ↑  Coon.  (2008) *Psychology: A Journey*. Usono: Thomson Wadsworth Corporation..
4. ↑  Nemeroff, C.B..  (2001) *The Corsini Encyclopedia of Psychology and Behavioral Science*. Canada: John Wiley & Sons.

Vidu ankaŭ
----------

* Agorafobio
Eduard Majsch: La pentristo kaj lia modelo (1891)

**Eduard Majsch** aŭ *Maisch* [majŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Majsch Ede** estis hungaria slovaka pentristo, instruisto.

Eduard Majsch: Motivo el Pressburg
Eduard Majsch  Arkivigite je 2018-07-19 per la retarkivo Wayback Machine naskiĝis la 10-an de oktobro 1841 en Pressburg (Habsburga Imperio, Hungara reĝlando, nuntempa Bratislavo en Slovakio), li mortis la 31-an de majo 1904 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Eduard Majsch studis en Akademio de Belartoj de Vieno inter 1864-1869 de Carl Wurzinger, inter 1870-1874 de Eduard von Engerth. Post siaj studoj li studvojaĝis al Italio kaj Francio. Ekde 1880 li hejmenvenis al sia naskiĝurbo, kie estis aktiva en arta vivo. Krom la pentradoj li malfermis pentristan lernejon kaj establis urban artan societon. Li tre bone aplikiĝis al la grandaj eŭropaj aŭkcioj.

Ekspozicioj
-----------

* Bratislavo (1883, 1902, 1903, 1955, 1972, 1977, 1980, 1985)
* Vieno (1873, 1877)
* Prago, Lejpcigo

Elektitaj pentraĵoj
-------------------

* vidu la bildojn en tiu ĉi paĝo!

Fontoj
------

* slovaklingva biografio
* anglalingva biografio

* Soldatoj (1871)Soldatoj (1871)
* NudulinoNudulino
* Sunsubiro kaj arbombrojSunsubiro kaj arbombroj
* KortobalaoKortobalao

* Kategorio Eduard Majsch en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 614960
* GND: 1057389064
* VIAF: 96661244
* ULAN: 500156591
 |
La **Emirlando de Kordovo** (araba: **إمارة قرطبة**, *Imārat Qurṭuba*) estis emirlando sendependa kun ĉefurbo en Kordovo kiu ekzistis en la Iberia Duoninsulo de 756 ĝis 929.

Post la rapida islama konkero de la Iberia Duoninsulo en la periodo 711–718, tiu strukturiĝis kiel sendependa provinco de la kaliflando de Umajadoj. Ties registoj fiksis ties ĉefurbon en Kordovon kaj ricevis el kalifo de Damasko la titolon de *valio* aŭ emiro.

Tiam la islama populacio duoninsula estis formata de la araboj instalataj en la urboj, la berberoj setliĝintaj en ruraj areoj kaj sirianoj, kiuj estis formintaj la unuajn invadajn armeojn. Tiuj popoloj kontraŭstaris por akiri plej nombron de teroj kaj metis la duoninsulon en endemia enlkanda milito ĝis la apero de Abd Ar-Rahman la 1-a.

En 750, la Abasidoj venkis super la Umajadoj de la Kaliflando de Damasko kaj ordonis la murdon de la tuta familio de Umajadoj. Post ses jarojn, en 756, Abd Ar-Rahman la 1-a – kiu estis fuĝinta el sanga fino de la Umajadoj kaj sukcesis eliri el Damasko – elŝipiĝis en Al-Andalus kaj proklamiĝis emiro post konkeri Kordovon kaj, en 773, sendependiĝis de la nova ĉefurbo, Bagdado. Tiu sendependo estis politika kaj administra, sed plurestis la unuiĝo kaj spirita kaj morala ĉar restis la religia ligo kun la Abasida Kaliflando.

La vera organizanto de la emirlando sendependa estis Abd Ar-Rahman la 2-a, kiu delegis la povon en manoj de la veziroj kaj faris islamigon ege rapida de la duoninsulo, malpliigante konsiderinde la nombron de kristanoj en islama teritorio (nome mozaraboj aŭ *dhimmi*).

La kvereloj inter araboj kaj berberoj ne finis post la proklamo de la Emirlando, kio permesis la reorganizadon de la kristanaj regnoj norde kaj la komencon de la Reconquista, kuraĝigata de la politiko pro-araba fare de la dinastio de Umajadoj, kio kaŭzis nombrajn insurekciojn fare de *muladioj*, kiuj endanĝerigis la propran ekziston de la Emirlando.

Ĉe Abd Ar-Rahman la 3-a en 912, la dekadenco politika de la Emirlando estis evidenta. Por klopodi fortigi sian aŭtoritaton kaj finigi la insurekciojn kaj konfliktojn kiuj estis detruinta Iberion, li proklamiĝis kalifo en 929 kaj setligis la reĝimon de la Kaliflando de Kordovo.

Emiroj de Kordovo
-----------------

Ĉiuj de la Umajada dinastio.

| Numero | Nomo | Periodo |
| --- | --- | --- |
| 1 | Abd ar-Rahman la 1-a | 756-788 |
| 2 | Hiŝam la 1-a | 788-796 |
| 3 | Alhakeno la 1-a | 796-822 |
| 4 | Abd ar-Rahman la 2-a | 822-852 |
| 5 | Mohamed la 1-a | 852-886 |
| 6 | Almundir | 886-888 |
| 7 | Abd Allah | 888-912 |
| 8 | Abd ar-Rahman la 3-a | 912-929 |

* Kategorio Emirlando de Kordovo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**István Cserháti** [iŝtvAn ĉerhAti], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Cserháti István** estis hungara ŝlagromuzikisto (komponisto, klavaristo). Lia karesnomo (vaste konata) estis **Pityi** [pitji].

István Cserháti  naskiĝis la 29-an de aŭgusto 1954 en Ajka, li mortis la 21-an de aŭgusto 2005.

Biografio
---------

István Cserháti kiel junulo li muzikadis en ŝlagrorkestro en Budapeŝto. En 1977 li estis allogita al tutlande konata ŝlagrorkestro, kie ĝis tiam mankis klavaristo. En la nova muzikgrupo li ankaŭ komponadis. Stilo de la orkestro ne estis konvena en la oficialuloj, tial ili estis neglektitaj. En 1980 Cserháti fondis novan orkestron, post 6 jaroj li translokiĝis al Debrecen, kie li iĝis restoraciestro kaj en la loĝejo li establis muzikstudion. En 2001 li refondis orkestron, kie li muzikadis, sed en 2005 li mortis pro kancero.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto kaj video

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 642542
* MBA: 227e1d63-ab80-4cc2-98f9-a6218909c3d3
 |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**tuberfabo** |
| --- |
|  |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Plantoj *Plantae* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Divizio: | Angiospermoj *Magnoliophyta* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | dukotiledonuloj *dicotyledones* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Fabaloj *Fabales* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Fabacoj *Fabaceae* |
| Subfamilio: | Faboideoj *Faboideae* |
|
|
|
|
| Genro: | *Paĥirizo* Pachyrhizus |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | P. tuberosus |
|

 |
| Dunomo |
| ***Pachyrhizus tuberosus***(LAM.) SPRENG. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| v • d • r |

**Tuberfabo** (*Pachyrhizus tuberosus*) estas plantspecio el la genro de la Paĥirizo (*Pachyrhizus*). Kiuj origine venas en la norda Sudameriko. Ĝi estas kultivata pro la manĝeblaj tuberoj kaj la semoj en Sudameriko, Azio kaj Afriko.

Priskribo
---------

Tuberfabo estas forta, multjara herba grimpplanto kun ĝis 7 m longaj tigoj. Ili estas kultivataj plej ofte kiel unujaraj plantoj, ĉar la tuta planto estas rikoltata pro la tuberoj. La planto formas amelhavaj radiktuberoj kiel subgrundaj rezervorganoj. La folioj konsistas el tri folietoj. La pinta folieto estas romboida, la du aliaj estas unusimetriaj. La folirando estas glata.

La grapolaj floraroj konsistas el triopaj floraroj. La sepaloj havas longecon de 1 cm, kiuj estas kovrataj de rustrobrunaj triĥomoj. La korolo estas blanka aŭ flava. La „ŝipeto" estas preskaŭ strikta kaj nur malmulte fleksigita..

La guŝoj estas ĝis 20 cm longaj, apenaŭ 2 cm larĝaj havas trieĝan ĝis 3 mm longan bekon. La renvormaj semojestas relative grandaj kaj ruĝaj.

Vidu ankaŭ
----------

* listo de legomoj

Fontoj
------

* J. Francis Macbride: *Pachyrrhizus*. In: *Flora of Peru*, Fieldiana Botany, Band XIII, Teil III, Nummer 1, 1943. Seite 294.
* Walter H. Schuster, Joachim Alkämper, Richard Marquard & Adolf Stählin: *Leguminosen zur Kornnutzung : Kornleguminosen der Welt*, Justus-Liebig-Universität Gießen, 1998.: Joachim Alkämper: Informationen zur Andine Knollenbohne (*Pachyrrhizus tuberosus*). (deutsch)
* Vielseitige Informationen zur Art. Arkivigite je 2007-12-05 per la retarkivo Wayback Machine (deutsch)
|  |  |
| --- | --- |
| Helppaĝo pri apartigiloj | **Ĉi tiu paĝo estas apartigilo: listo de artikoloj kun sama aŭ preskaŭ sama titolo.**
Se vi venis ĉi tien per ligilo en artikolo, bonvolu direkti tiun ligilon rekte al la celita paĝo. |

**Emisio** povas havi tre diversajn signifojn depende de la koncerna fako.

Ekonomio
--------

Emisio estas eldono de valorpaperoj kaj de kontanta mono al publiko fare de la rajtigita kreinto, tiel ke tiuj dokumentoj ekhavas sian valoron.

### Emisio de valorpaperoj

Temas pri vendo de novaj valorpaperoj, ofte helpe de banko kaj borso. La emisianto estas

* la kreditoro ĉe fiks-rentaj kaj similaj paperoj,
* la koncerna akcia kompanio ĉe akcioj.

### Emisio de mono

Banknotoj kutime estas emisiataj de centra banko. Monerojn ofte emisias la koncerna ŝtato. Dum valorpaperojn en merkata ekonomio rajtas emisii ĉiu, kiu obeas al difinitaj reguloj, monon rajtas emisii nur unu instanco (aŭ almenaŭ malmultaj difinitaj) en ĉiu lando.

Fiziko
------

Emisio estas elsendo de partikloj, gasoj aŭ fizikaj radioj (kiel ekzemple pri emisia nebulozo).
**István Csapody** [iŝtvAn ĉapodi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Csapody István** estis hungara kuracisto, okulkuracisto, universitata instruisto. Lia nobela antaŭnomo estis *fejéregyházi* ekde 1905.

István Csapody  Arkivigite je 2016-11-04 per la retarkivo Wayback Machine naskiĝis la 3-an de majo 1892 en Budapeŝto, li mortis la 27-an de februaro 1970 en Budapeŝto.

Biografio
---------

István Csapody frekventis piaristan gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li akiris diplomon en Reĝa Universitato de Budapeŝto en 1913. Post siaj studoj li estis asistanto en la universitata kliniko. Dum la 1-a mondmilito li estis armea kuracisto, poste li laboris en diversaj klinikoj kaj hospitaloj. En 1923 li estis nomumita privata profesoro en Universitato Erzsébet. En la sekva jaro li edziĝis, baldaŭ li havis du filojn. En 1926 li iĝis ĉefkuracisto. Ekde 1929 li instruis en Reĝa Universitato Péter Pázmány, kie en 1936 li atingis la instruan rangon publika eksterordinara profesoro. En 1930 en Heidelberg li prezentis pioniran metodon pri skulptado de fidela vivanta okulo sen iu ajn danĝeroj. En la sekvaj jaroj li okupiĝis pri la okulaj operacioj. (En 1932 József Dallos inventis materialon, helpe de tio kaj helpe de metodo de Csapody li kreis la unuan vitran kontaktlenson.) En 1952 li kandidatiĝis, en 1955 li doktoriĝis antaŭ la Hungara Scienca Akademio. Li emeritiĝis en 1960.

Elektitaj libroj
----------------

* *Olvasó-próbák* (1932)
* *Berufsleben des Augenartzes* (1941)
* *Szemüregiplasztikák* (1953) - ankaŭ germane
* *Látáspróbák* (1960)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto (la koncerna teksto estas legebla en la 51-a paĝo)
* hungarlingva biografio kun foto Arkivigite je 2016-03-04 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Béla Gerster,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Gerster Béla** estis hungara inĝeniero.

Memortabulo pri Béla Gerster
Béla Gerster  naskiĝis la 20-an de oktobro 1850 en Kassa (nuntempa Košice en Slovakio). Li mortis la 3-an de aŭgusto 1923 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Béla Gerster frekventis universitaton en Vieno. Li ĝenerale okupiĝis pri kanaloj, tial li ricevis laboron en la tiama suda parto de Hungario (nuna norda Serbio), kie li gvidis diversajn kanalajn laborojn. Li laboris en 1876 en Panama kanalo kune kun Ferdinand de Lesseps kaj István Türr. Inter 1881 kaj 1893 li gvidis konstruadon de Korinta kanalo. Hejmenveninta li laboris en novaj fervojaj linioj, fine en kanalo Danubo-Tiso.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* ’’ A korinthusi földszoros és átmetszése *(1894)*
* *L'isthme de Corinthe et son percement.* ( 1896)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto

* Kategorio Béla Gerster en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 495741
* GND: 1110784694
* VIAF: 23147095164025082654
 |
La **Smolenska-Moskva altaĵo** estas en la regionoj Jaroslavla, Vladimira, Moskvo kaj Smolenska de Rusio, same kiel ĉe la Vicebska regiono de Belorusio.
55° 38′ Nordo 34° 36′ Oriento﻿ / ﻿55.64 °N, 34.60 °O﻿ / 55.64; 34.60 (mapo)

Geografio
---------

Ĝi etendas el sudokcidento nordorienten el la belorusa urbo Orŝa ĝis Jurjev-Polskij. Ĝi konsistas el la Smolenskaj Altaj Teroj (okcidenta parto) kaj el la Moskvaj Altaj Teroj (orienta parto).

Ĝi etendas 500 km. Ties plej alta punkto estas 320 m (nordorienta parto de Smolensko). La tereno estas monteta, erozi-moreno. En okcidento la morenĉeno iras ĝis la belorusa montaro.

La riveroj Dnipro (okcidente) kaj Volgo (oriente) drenas la montetojn. La akvokolekta baseno nutras tri marojn: nome la Balta (Kasplja → Okcidenta Dvino), Nigra (Dnipro) kaj la Kaspia (Volgo, Okao kaj iliaj alfluantoj).

Ekologio
--------

Ĝi estas kovrita de miksitaj arbaroj, dominataj de piceoj kaj betuloj. Estas ankaŭ torfejoj.

Referencoj
----------

1. 1 2   (2002) *Большой Энциклопедический словарь* (ruse). ISBN 5-85270-160-2.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 742905
 |
**Gondija,** marate **गोंदिया** estas urbego, ankaŭ municipo en meza parto de federacia ŝtato Barato, en subŝtato Maharaŝtro, en la samnoma distrikto, kie ĝi estas la sidejo. La loknomo signifas la lokan popoleton.

Geografio
---------

Gondija troviĝas en alto 300 metrojn super la marnivelo. Seoni troviĝas 109, Nagpur 121, Rajpuro 152, Ĉandrapur 191, Ramagundam 310, subŝtata ĉefurbo Mumbajo 818, Kolkato 851, tutlanda ĉefurbo Delhio 852 kilometrojn (aere) .

Demografio
----------

Laŭ la censo en 2011 Gondija havis populacion de 132 821. La legopovo estas 93%.

Historio
--------

Dum brita rego en Hindio la granda malsatkatastrofo de 1876-1878 disponigis ŝancon por la konstruado de fervoja interligo en tiu regiono. Gondija stacidomo estis kreita laŭ tiu interligo en 1888. La fervojo alportis komercon, kiu faris prosperon. La magistrato estis establita en 1920.

Ekonomio
--------

Gondija havas grandan nombron da rizmuelejoj.

Lingvoj
-------

La oficiala lingvo estas la marata lingvo.

Religioj
--------

En Gondija vivas majoritate hinduoj 76%, krome minoritate budhanoj 14%, islamanoj 7,5%, sikoj, ĝainistoj kaj kristanoj malpli ol po 1%.

Klimato
-------

En Gondija jare pluvas po 1271 mm. En ĉiuj monatoj pluvas, tamen inter junio-septembro pli ofte pluvas (pro la musono). La meza ĉiujara temperaturo varias inter 20-34 °C.

Trafiko
-------

Al Gondija kuras po 4 vojoj kaj fervojaj linioj. La flughaveno situas 12 kilometrojn de la urbocentro kaj estis konstruita en 1942. Proksime ne ekzistas alia flughaveno.

Vidindaĵoj
----------

* pluraj preĝejoj

Fontoj
------

* WikiTrans
**William PARR** (n. ĉ. 1512, m. la 28-an de oktobro 1571) estis frato de Catherine Parr, la sesa edzino de Henriko la 8-a (Anglio).

Liaj gepatroj estis Kavaliro Thomas Parr de Horton House, Northamptonshire, kiu devenis de Eduardo la 3-a (Anglio), kaj ties edzino Maud Green. Thomas Parr estis ŝerifo de Northamptonshire kaj ministro de Henriko la 8-a; Maud Green, Damo Parr, servis en la domanaro de Katerino de Aragono, la unua edzino de Henriko la 8-a. William Parr havis du fratinojn, Catherine, kiu iĝis la sesa edzino de Henriko la 8-a, kaj Anne.

La 9-an de februaro 1526 William edziĝis al Anne Bourchier (7-a Baronino Bourchier). En 1542 tiu forkuris kum amoranto kaj la 17-an de aprilo 1543 per akto de la parlamento la geedziĝo nuliĝis kaj oni deklaris ke la idoj de Anne nelegitimis. William Parr ricevis la bienojn de sia antaŭa edzino. Dume, ekde 1541, William loĝis kune kum amantino Elizabeth Brooke, edzino de la poeto Thomas Wyatt kiu mortis la sekvantan jaron.

Julion 1543 lia fratino Catherine edziĝis al Henriko la 8-a. La 23-an de decembro tiun jaron William Parr ricevis la rangon grafo de Essex. En 1547 li iĝis ankaŭ markizo de Northampton. Eduardo la 6-a (Anglio) priskribis William kiel sia "tre amata onklo".

Somere de 1548 William Parr kaj Eizabeth Brooke sekrete geedziĝis. Pro politikaj kialoj (William subtenis Jane Grey kiel reĝino de Anglio post la morto de Eduardo la 6-a), oni deklaris la nupton nevalida en 1553, kiam oni senigis William de liaj nobelaj titoloj, kaj denove valida en 1558, post la surtroniĝo de Elizabeto la 1-a. En 1559 oni restaŭris al William la nobelajn rangojn.

Lia dua edzino Eizabeth mortis en 1565. En 1571, kvin monatojn antaŭ sia morto, li denove edziĝis, al Helena Snakenborg, sveda nobelino. Li mortis senide.

* Kategorio William Parr (1-a grafo de Essex) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 295920
* GND: 1024473902
* LCCN: nr2004001651
* VIAF: 68877584
* ISNI: 0000 0000 6121 5241
 |
**Bingu wa Mutharika** (naskiĝinta la 24-an de februaro 1934 en Kamoto, mortinta la 5-an de aprilo 2012 en Lilongwe) estis ekonomikisto kaj Prezidanto de Malavio.

Vivo
----

Mutharika naskiĝis kiel filo de katolika bazlerneja instruisto. Li studis en Universitato Delhi en Barato, kie li diplomiĝis. Li laboris en publika servo de Malavio.

Li eklaboris en 1978 en la Unuiĝintaj Nacioj, kie li estis direktoro pri komerco kaj evolufinancado por Afriko. Li ŝanĝis al UN, ĉar li kontraŭis registaron de Hastings Kamuzu Banda. Post kiam Banda estis devigita liberaligi la landon, Mutharika kunfondis la partion United Democratic Front, kiu venkis en la unuaj plurpartiaj parlamentaj elektoj en 1994.

Tiutempe, Mutharika estis apoganto de UDF-gvidanto, prezidento Bakili Muluzi. Li baldaŭ kritikis ekonomian politikon de Muluzi kaj forlasis la UDF kaj en 1997 fondis propran partion (United Party (UP)). Lia partio malsukcesis en 1999 kaj Mutharika malfondis UP kaj aliĝis denove al UDF, post kiam li ricevis la postenon por gvidi la Centran Bankon de Malavio. Li iĝis ministro (2002) pri ekonomia planado kaj evoluo kaj Muluzi nomumis lin al sia posteulo.

Lia partio venkis la parlamentajn elektojn la 24-an de majo 2004 kontraŭ opozicianto John Tembo.

Li neglektis la okcidentajn proponojn kaj ekapogis la propran agrikulturon (prezon de agrokemiaĵoj). Tiel en 2007 ĉesis la malsato en Malavio kaj la lando eĉ povis eksporti nutraĵojn.

Notoj
-----

1. ↑

* Kategorio Bingu wa Mutharika en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 226746
* GND: 1016364326
* LCCN: n90668074
* VIAF: 163711303
* ISNI: 0000 0001 1785 5724
* SUDOC: 16023297X
 |
**Gerard Głuchowski** (naskiĝis la 24-an de septembro 1936 en Varsovio) – pola filozofo specialiĝinta pri la hinda filozofio.

Biografio
---------

Li studis psikologion kaj filozofion ĉe la Varsovia Universitato. Dum la studado paralele interesiĝis pri la hinda hulturo kaj filozofio, precipe pri la sistemo de la klasika jogo de Patanjĝali. De 1969 laboris en la redaktejo de Filozofia Redakto de Pola Scienca Eldonejo (PWN) okupiĝante pri libroj el la kampo de formala logiko, metodologio de sciencoj kaj historio de filozofio. De 1973 iĝis scienc-didaktika laboranto de Universitato al Maria Curie Skłodowska en Lublin, kie krom sistema filozofio li lekciis pri la hinda filozofio kun aparta konsidero de la klasika jogo.

Publikaĵoj
----------

Gerard Głuchowski estas aŭtoro de pli ol cent laboraĵoj publikigitaj plejparte en sciencaj revuoj kaj enciklopedioj. Ilia temaro ofte rilatas al problemoj de la klasika jogo.

Pentrado
--------

En la jaroj 1986-1993 d-ro Głuchowski kreis ciklon de pentraĵoj, kiuj pere de la simboliko de geometriaj formoj kaj koloroj respegulas filozofian enhavon de la klasika jogo. La unua ekspozicio titolita *Filozofia koncepto de jogo en la pentroarto de Gerard Głuchowski* okazis en la Azia Galerio de Muzeo pri Azio kaj Pacifiko en Varsovio en 1989.La pentraĵoj gajnis signifan sukceson en Barato. La ciklo, kiu nombras 43 laboraĵojn ankoraŭ ne estas finita

Fontoj
------

Katalogoj de ekspozicioj:

* *Polish Posters, Paintigs*, Center for Graphic Art, Sitaram Bhartia Institute, New Delhi 1992
* *Formy symboliczne jogi klasycznej* (Simbolaj formoj de la klasika jogo), VI Polski Zjazd Filozoficzny (Pola Filozofia Kunveno), 5-9.09.1995, Toruń 1995

Eksteraj ligiloj
----------------

- Meditaj pentraĵoj inspiritaj de la klasika jogo
**William Leonard PEREIRA** (25a de Aprilo, 1909 – 13a de Novembro, 1985) estis usona arkitekto el Ĉikago, Ilinojso, kiu famis pro siaj futurismaj dezajnoj de mejloŝtonaj konstruaĵoj keil la Transamerika Piramido en San-Francisko, Kalifornio. Rimarkinde fekunda, li laboris ĉe Los-Anĝeleso, kaj estis konata pro sia amo al sciencfikcio kaj multekostaj aŭtoj, sed ĉefe pro sia nekonfuzebla stilo de arkitekturo, kiu helpis difini la aspekton de Usono meze de la 20-a jarcento.

Transamerika Piramido en San-Francisko, 1972
Je la momento de sia morto, Pereira havis ĉirkaŭ 400 projektojn kun sia nomo.

Pereira ankaŭ laboris iom kiel arta reĝisoro ĉe Holivudo. Li kunricevis Oskar-premion pro Plej Bonkvalitaj Specialaj Efektoj pro la filmo *Reap the Wild Wind* (1942). Li estis ankaŭ arta reĝisoro de "This Gun for Hire", unua filmo de Alan Ladd. Li estis produktora dezajnisto de la drama *Jane Eyre* (1943), kaj de la militdrama *Since You Went Away* (1944). Pereira estis ankaŭ produktoro de la krim/drama *Johnny Angel* (1945), kaj de la drama filmo de Joan Fontaine nome *From This Day Forward* (1946).

En 1949, Pereira iĝis profesoro de arkitekturo en la Universitato de Suda Kalifornio.

Referencoj
----------

1. ↑  "Nominees and Winners". The 15th Academy Awards. 1943. Alirita la 22an de Junio, 2013.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio William Pereira en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* William Pereira ĉe Interreta filma datumbazo (angle)
* Tuberculosis and Solar Architecture (part 1). solarhousehistory.com.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 785088
* GND: 128368721
* LCCN: nr2001022028
* VIAF: 35506529
* ISNI: 0000 0000 6681 8770
* SUDOC: 145359751
* ULAN: 500065994
* BNE: XX5154168
 |
William Pitt (pli maljuna)
**William PITT, la pli maljuna**, alinome (ekde 1766-tól) Earlo de Chatham (15-an de novembro 1708, Londono, Britio – m. 11-an de majo 1778, Hayes, Kent) estis brita ŝtatviro, dufoje (1756–61, 1766–68) kvazaŭa ĉefministro de Britio, li helpis elkonstruon de la brita monda imperio.

Lia patro estis parlamentano (Robert Pitt), lia avo (Thomas) estis gvidanto de la Orient-Hindia Asocio.

Li lernis en Etono, poste unu jaron en la oksforda *Trinity College*, poste en Universitato de la nederlanda Utrecht. Lin apogis milionulo Lordo Cobham kaj sendis lin al eŭropa rundvojaĝo kaj poste dungis lin en sia armeo.

Pitt heredis en 1735 de sia frato elektan distrikton, tiel li sukcese enparlamentiĝis. Li apartenis - kun Cobham - al opozicio de ĉefministro Siro Robert Walpole, kiu fiaskis en 1742 kaj sekvis lin John Carteret, earlo de Granville.

Pitt iĝis en 1746 vic-trezoristo de Irlando, unu jaron poste ĉefa sold-prizorgisto de la armeo.

Pitt retiriĝis en 1754 - pro sanaferoj - al kuracbanejo Bath, kie aĉetis eĉ domon. Tiam li konatiĝis kun *Lady Hester Grenville* kiun li edzinigis en novembro de 1754. Ili setlis en Hayes, kie Pitt tute saniĝis.

Li iĝis ĉefministro de Britio kaj refortigis la landon kaj sukcese militiris. Li devis abdiki, kiam li ne povis akceptigi militon kontraŭ Hispanio. Li plu agadis en la politiko -estis xcefministro de 1766-68-, sed li tute retiriĝis en 1768.

Lia filo estas William Pitt, la pli juna.

* Kategorio William Pitt (pli maljuna) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 206196
* GND: 118792385
* LCCN: n80106735
* VIAF: 6407151778229018130006 34466316, 6407151778229018130006
* ISNI: 0000 0001 0886 2308
* LIBRIS: 316283
* SUDOC: 028066510
* BNF: 11997596n
* BPN: 63994283
* ULAN: 500292209
* NLA: 35456062
* NDL: 00795183
* BIBSYS: 90534124
* NKC: mub2015853837
* BNE: XX1244165
 |
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

**William R. HARMON** (naskiĝis la 29-an de majo 1927 en El Dorado, Kansaso, mortis la 27-an de novembro 2019 en maljunulejo en la suda Oregono) estis usona esperantisto. Li loĝis longan tempon en San Pablo, norda Kalifornio.

Li translokiĝis al Kalifornio en 1938. Dum la dua mondmilito li estis militmaristo, plejparte en la Atlantiko kaj Mediteranea Maro. De 1949 li profesiiĝis en la transporta fako, unue ĉe la Fervojo Santa Fe dum 17 jaroj kaj poste kun diversaj martransportaj kompanioj. Li emeritiĝis en 1990 de Matson Navigation Company kiel Vicprezidanto kaj estro de la fako pri tarifoj. Krom edzino Lusi, lia familio konsistas el tri filoj, sep genepoj kaj sep pragenepoj.

Li esperantistiĝis en 1939 en Losanĝeleso de instruisto John Clewe. Li estis aktiva en la Esperanto-Klubo de Losanĝeleso ĝis la milita servo en la Usona Militmaristaro ekde 1944, li kunfondis Esperanto-klubon en Long Beach, Kalifornio kun William O. Wanzer. Li instruis Esperanton sur militŝipo USS Franklin D. Roosevelt inter 1945 kaj 1947, kontaktante multajn esperantistojn en Eŭropo, Afriko kaj Brazilo dum tiu tempo.

Dum trijara loĝado en Japanio 1972-75, li estis aktiva en diversaj Japanaj Esperanto-organizoj. Li ofte prelegis, vizitis Ĉinion plurfoje, en unu okazo helpe al la planado de la Pacifika Konferenco en Qingdao, Ĉinio en 1992. Aktiva en la Usona nacia organizo ELNA ekde tuj post ties komenco en 1952, li establis la iaman Centran Oficejon de ELNA en Kalifornio en 1975. Li estis estrarano de ELNA 1958-1960 kaj 1966-1997, entute 35 jarojn; prezidanto de ELNA 1976-1981; kaj estrarestro 1965-1967. ELNA nomis lin Honora Membro en 1992.

Li estis ĉefdelegito de UEA en Usono ekde 1987 kaj ĉeestis multajn Universalajn Kongresojn. Lia edzino Lusi reprezentis la usonan esperantistaron kiel Komitatano A de UEA. Ekde 1993 li estis dum 6 jaroj kunordiganto de la Elekto-komisiono de UEA. UEA nomis lin Honora Membro de UEA en 1998.

Li verkis anglalingvan Historio de la Esperanto-Ligo por Norda Ameriko (2002). Li ofte servis kiel interpretisto en esperantistaj vojaĝgrupoj kaj ĉe publikaj prezentadoj. Li tradukis en Esperanton du gravajn verkojn de Ĉefo Luther Standing Bear, *Mia indiana knabeco* (My Indian Boyhood) kaj *Historietoj de la Siuoj* (Stories of the Sioux), ambaŭ publikigitajn de Eldonejo Bero.

Vidu ankaŭ
----------

* Auld, William 1976: Letero al William R. Harmon, en Facetoj de Esperanto, Brita Esperanto-Asocio, pp. 49-51.
**Róbert Dariday** [daridai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Dariday Róbert** estis hungara aktoro, reĝisoro. Lia familia nomvarianto estis *Daridai*.

Róbert Dariday naskiĝis la 21-an de februaro 1928 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Róbert Dariday batalis dum la 2-a mondmilito, kie li estis fine militkaptito. Hejmenveninta post studado li akiris aktoran diplomon en Altlernejo pri Teatro kaj Filmo en 1955. Liaj plej gravaj instruistoj estis Zoltán Várkonyi kaj Imre Apáthi. Li komencis sian aktoran karieron en Nacia Teatro (Pécs). Inter 1962-1966 li estis membro de Teatro Gárdonyi Géza, poste de Nacia Teatro (Miskolc). Ekde 1982 ĝis sia pensiuliĝo en 1988 li apartenis al Teatro Jókai (Békéscsaba), tamen ankaŭ poste li estis videbla sur la scenejo. Li estis ankaŭ reĝisoro. Li ricevis premiojn en 2021 kaj 2022, krome li havis la titolon eterna membro de Teatro Jókai (2020).

Liaj teatraj roloj (elekto)
---------------------------

* William Shakespeare:
	+ Somermeznokta sonĝo - Gyalu
	+ Makbeto - Macduff; Menteith
	+ Kiel Plaĉas al Vi - Olivér
	+ *Dekdua Nokto aŭ Epifanio : aŭ kiel vi volas* - Orsino
	+ Reĝo Lear - grafo Gloster
	+ Hamleto - spirito
* Anton Ĉeĥov:
	+ Onklo Vanja - Aleksandr Vladimiroviĉ Serebrjakov
	+ Ĉeriza ĝardeno - Boris Borisoviĉ Simeonov-Piŝĉik
* Edmond Rostand: Cyrano de Bergerac - Castel-Jaloux
* István Örkény: *Tóték* - Tót

Liaj reĝisoraĵoj (elekto)
-------------------------

* Lajos Barta: *Szerelem*
* Nicolaj: *Hárman a padon*
* Róbert Dariday: *A csizmás kandúr*

Liaj kinaj filmaj roloj (elekto)
--------------------------------

* *Egy asszony elindul* (1949)
* *Pesti háztetők* (1962)

Liaj televidaj filmaj roloj (elekto)
------------------------------------

* *A menekülő herceg* (1973)
* *Sztyepancsikovo falu és lakói* (1986)

Vidu, aŭdu ankaŭ
----------------

*

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun fotoj
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 769418
 |


* Portalo pri Biografio