**Edgar John BERGEN** (naskiĝis la 16-a de februaro, 1903, en Ĉikago, Ilinojo, mortis la 30-a de septembro, 1978) estis usona aktoro kaj radia ludisto, bone konata kiel ventroparolisto.

BERGEN naskiĝis al sveda familio, kreskis en Decatur, Miŝigano, kaj instruis mem ventroparolismo el libreto kiam li havis nur 11 jarojn. Plu jaroj poste li komisiigis lignoskuptanton fari similaĵo de friponan irlandan gazetliverantiston li konis. La ĉapo suriris manekenon nomiĝis **Charlie McCARTHY**, kiu estiĝis vivtempa kunligo de BERGEN.

La unuaj ludaĵoj de BERGEN estis en vodevilo kaj unu-bobeno mallongaj filmoj, sed lia aktuala sukceso estis sur la radio. Li kaj Charlie estis vidata ĉe Hollywood festo de Noel Coward, kiu rekomendis ilin por aperaĵo sur la programo de Rudy Vallee. La aperaĵo estis tro sukcesa ol la sekvanta jaro ili estas doniĝanta iliajn proprajn programon. Ili estis sur la aero el 1937 al 1956.

Por la radioprogramo, BERGEN disvolvigis aliajn karakterojn, notinde la malrapida spritata Mortimer Snerd kaj la viro-malŝata Effie Clinker. La stelo, tamen, estis Charlie, kiu estis ĉiam prezentuis kiel infano – spite de en cilindra ĉapelo, kabo, kaj monoklo – gajmiena, virinofreneza, infano-ĉirkaŭ-urbo. Kiel infano, kaj ligna unu ĉe tia, Charlie povas agi senpune kun *double entendre* (duobla signifo) tio adoltaj homoj ne povas, eĉ en tiuj pli cenzurada tempoj.

Charlie: "Ĉu estas permesate kiso adiaŭe?"
Dale Evans: "Bone, mi ne povas vidi ĉiun lezon en tio!"
Charlie: "Ho. Mi volas vi povus. Neleza kiso ne sonas tre vibriganta."
Similaj linioj donis al Mae West en skizo sur la programo rezultis en ŝia 15-jara disaŭdiĝanta malpermeso.

Charlie's vendeto kun W. C. Fields estis regularo emfazaĵo de la programo.

Charlie (al FIELDS): "Se mi havis meĉon mi gluis ĝin en vian buson kaj luprenos vin ekstere por alkohola lampo!"
W. C. Fields: "Ĉu estas ĝi vera ke via patro estis porda gambata tablo?"
Charlie: "Se ĝi estas, via patro estis sub ĝin."
W. C. Fields: "Mi amas infanojn. M povas rememori kiam, kun miaj propraj malgrandaj necertaj gamboj, mi paŝetis el ĉambro al ĉambro."
Charlie: "Kiam estis tio? Lasta nokto?"
BERGEN ne estis la plej teknike lerta ventroparolisto – Charlie MCCARTHY frekvente incitetis lin por movanta liajn lipojn; sed lia senco de komedieca tempado estis grandioza, kaj li traktis la akratonan dialogon de Charlie kun aplombo. La brila sprito de BERGEN en kreanta la trafan personecon de MCCARTHY kaj ilian de liaj aliaj karakteroj faris la programon. Kaj movanta liajn lipojn estis ne grava, kiel li estis radioventroparolisto.

BERGEN kaj MCCARTHY estas iom kreditata kun "savanta la mondo" ĉar, sur la nokto de la 30-a de oktobro, 1938, kiam Orson Welles ludis lian *War of the Worlds* (Milito de la Mondoj) radioteatraĵon tiu do panikata la nacio, la plejparto de la usona publiko tonigis en aŭdi BERGEN kaj MCCARTHY kaj neniam aŭdis la teatraĵon de WELLES.

Post la fino de la radioprogramo, BERGEN kaj MCCARTHY aperis sur la televida programo *Do You Trust Your Wife?*, kaj ankaŭ en viva ludado.

En aldono al lia laboro kiel ventroparolisto, BERGEN estis ankaŭ aktoro. Li aperis kiel la sinĝena norvega aspiranto en *I Remember Mama* (1948). Li ankaŭ aperis en *Captain China* (1949) kaj *Don't Make Waves* (1965). Li kaj MCCARTHY aperis en *The Goldwyn Follies* (1938) kaj en *The Muppet Movie* (1979). Ĝi estis lia lasta aperaĵo, kaj la filmo estis dediĉata al li. En 1938 BERGEN estis prezentata Honora Oscar (en la formo de ligna Oscar statueto) por lia kreado de Charlie MCCARTHY.

BERGEN atendis Northwestern University, sed ne did not graduate. Later the school gave him an honorary degree as *Master of Innuendo and Snappy Comeback*.

Edgar BERGEN mortis de rena malsano en Las Vegas, Nevada ĉe la aĝo de 75. Li estis elektata al la Usona Radia Halo de Famo en 1990, la sama jaro ke *The Charlie McCarthy Show* (La Programo de Charlie MCCARTHY) estis elektata kiel honorata programo.

BERGEN estis la patro de aktorino Candice Bergen, kiuj unuaj ludaĵoj estis sur la radia programo; kvankam ŝi lacis de estata vokiĝata "Charlie's malgranda filino".

En 1940 li estas granda marŝalo de la *Tournament of Roses Parade* (Parado de la Turniro de Rozoj).

Externaj ligoj
--------------

* Edgar Bergen en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Edgar Bergen en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Radia Halo de Famo Arkivigite je 2005-04-04 per la retarkivo Wayback Machine
* Snerdville, TTT-paĝo pri la radioelsendaĵo (el Retarkivo 2006)
* IMDb filmografio


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 36244
* GND: 1117371263
* LCCN: n85129723
* VIAF: 34655046
* ISNI: 0000 0000 2474 1197
* SUDOC: 162333900
* BNF: 140086458
* MBA: 8ea79d95-e38f-4bb2-9741-b6edc10d6d1d 270daee1-8263-4342-a010-347e38a3848b, 8ea79d95-e38f-4bb2-9741-b6edc10d6d1d
 |