recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
tipaj domoj de Kerkrade
La **45-a Internacia Junulara Kongreso** (IJK) de TEJO okazis dum somero 1989 en la urbo Kerkrade en la sudoriento de Nederlando. La kongreson partoprenis 525 junaj esperantistoj - grandparte studentoj, lernejanoj kaj junaj laboristoj sub 30 jaroj.

En epoko, kiam ankoraŭ malfacilis vojaĝi inter la komunistaj kaj nekomunistaj ŝtatoj de Eŭropo, estis impone por la gastoj el orienteŭropo sperti la limon inter Nederlando kaj Germanio, kiu dividas la urbojn Kerkrade okcidente kaj Herzogenrath oriente: En 1989, piedirantoj ĉie rajtis libere alterni inter Nederlando kaj Germanio, nur aŭtoj devis pasi la limon en difinitaj limpasejoj, pro simbola lima muro en alteco de malpli ol 20 centimetroj (intertempe multloke ankaŭ forpreniĝis la mureto). Multaj kongresanoj ludeme balanciiĝis sur tiu ŝtatolima mureto, kaj suspiris komparante ĝin kun tiam ekster oficialaj limtrairejoj ankoraŭ neniel-paseblaj armeecaj liminstalaĵoj inter la ŝtatoj de okcidenta kaj orienta Eŭropo, ekzemple inter la du germanaj ŝtatoj FRG kaj GDR.

En la kultura programo de la kongreso elstaris publika subĉiela koncerto de la slovaka rokmuzika grupo TEAM en Esperanto, kaj premiera prezento de la teatraĵo Kato sur varmega ladotegmento de Tennessee Williams fare de la aktora grupo Kia Koincido, kiu poste ankaŭ sursceniĝis en la UK 1989 en Brajtono (Britio).

Referencoj
----------

1. ↑  URL de referenco:
2. ↑  URL de referenco:

Vidu ankaŭ
----------

* UK 1989

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rInternaciaj Junularaj Kongresoj de TEJO |
| --- |
| 1938 • 1939 • 1947 • 1948 • 1949 • 1950 • 1951 • 1952 • 1953 • 1954 • 1955 • 1956 • 1957 • 1958 • 1959 • 1960 • 1961 • 1962 • 1963 • 1964 • 1965 • 1966 • 1967 • 1968 • 1969 • 1970 • 1971 • 1972 • 1973 • 1974 • 1975 • 1976 • 1977 • 1978 • 1979 • 1980 • 1981 • 1982 • 1983 • 1984 • 1985 • 1986 • 1987 • 1988 • 1989 • 1990 • 1991 • 1992 • 1993 • 1994 • 1995 • 1996 • 1997 • 1998 • 1999 • 2000 • 2001• 2002 • 2003 • 2004 • 2005 • 2006 • 2007 • 2008 • 2009 • 2010 • 2011 • 2012 • 2013 • 2014 • 2015 • 2016 • 2017 • 2018 • 2019 • 2020 • 2021 • 2022 • 2022 • 2023 • 2024 | emblemo de TEJO |

 |
|  |  |
| --- | --- |
|  Redaktas | **Ĉi tiu artikolo estas redaktata de iu.**

---

Por eviti la riskon de redaktokonflikto, ne redaktu la artikolon. Kontrolu la kronologion kaj forigu la ŝablonon, se necese. |

**Ernesto Giménez Caballero** (Madrido, 2a de aŭgusto 1899 - Madrido, 14a de majo 1988) estis hispana verkisto, intelektulo, kaj diplomato. Li estis fondinto kaj ĉefredaktoro de *La Gaceta Literaria* (1927-1932), elstara reprezentanto de avangardismo, prozisto de la generacio de la 27a kaj enkondukinto de faŝismo en Hispanio.​

Biografio
---------

Lia patro estis entreprenisto en la sektoro de grafiko. Li studis en Madrido kaj en la Universitato estis liaj profesoroj Américo Castro, Miguel Asín Palacios, García Morente, Ortega y Gasset, Menéndez Pidal, Julián Besteiro kaj Julio Cejador.​ Tiam li egadis kun socialistoj, el kiuj kelkaj poste iĝos komunistoj. Pro rekomendo de Américo Castro, en 1920, tuj post la Unua Milito, li iĝis instruisto de hispana lingvo en la Universitato de Strasburgo, helpanto de Eugène Kohler. Poste, en 1935, li iĝis instruisto de literaturo en la Mezlernejo Cardenal Cisneros de Madrido kaj en la Oficiala Altlernejo de Ĵurnalismo kaj dum kelkaj jaroj li estis diplomato en Iberameriko.

Verkoj
------

Referencoj
----------

### Bibliografio

* Juan Manuel Bonet, *Diccionario de las vanguardias en España (1907–1936)*. Madrid: Alianza, 1995.
* Luis Sagrera, *Agustín de Foxá y su obra literaria*. Madrid: Cuadernos de la Escuela Diplomática, 1967.
* *La Corte Literaria de José Antonio*. Mónica kaj Pablo Carbajosa. Crítica, Madrid 2003

  

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Agustín de Foxá en la hispana Vikipedio.*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 849852
 |
***2046*** estas ĉina filmo de WONG Kar-Wai kiu enkiniĝis en 2004.

Rakonto
-------

La ĉefa intrigo de la filmo okazas en Hongkongo, en la "Orienta Hotelo" inter 1966 kaj 1969. La filmo ankaŭ montras scenojn de estonta kaj moderna metroo, supoze alkondukanta al la jaro 2046.
2046 estas ankaŭ la numero de la ĉambro kie CHOW Mo-Wan verkas sian libron. En tiu hotelo, li ankoraŭ renkontas BAI Ling, ĉarma kaj belega virino kun kiu li baldaŭ amludas. Sed, ŝi ne estas lia estonta edzino, nur epizoda koramikino, kiel CHOW ŝatas ilin kolekti.

Ĉefrolantoj
-----------

* Tony LEUNG Chiu-Wai : CHOW Mo-Wan
* Zhang Ziyi : BAI Ling
* GONG Li : SU Li Zhen
* Kimura Takuya : Tak / Koramiko de WANG Jin Weng
* WONG Faye : WANG Jin Weng / Androido en la 2046-a trajno
* LAU Carina : Lulu / Mimi / Androido en la 2046-a trajno
* CHANG Chen : Koramiko de Mimi
* WANG Sum : Sinjoro WANG / Trajna konduktoro
* PING Lam Siu : PING Ah
* Cheung Maggie : SU Li Zhen (1960)
* Thongchai McINTYRE : Birdo
* DONG Jie : WANG Jie When

Pri la filmo
------------

2046 estas tre malrapida filmo pri amo en la kutimo de sia estimata reĝisoro : WONG Kar-Wai (王家衛, Hanyu Pinyin: Wáng Jiāwèi). Ĝi estas la tria filmo kun la samaj personuloj (sed ne kun la samaj rolantoj) : *huā yàng nián huá (花樣年華, La beleco de niaj jaroj pasas kiel floroj)* en 2000 kaj *ā fēi zhèng zhuàn (阿飛正傳, La vera historio de AH Fei)* en 2001.

2046 estas ankaŭ la numero de la ĉambro kie Tony LEUNG Chiu-Wai kaj CHEUNG Maggie renkontas en Huā yàng nián huá por verki sia libroserio pri Kungfuo.

2046 estas 49 jaroj post la retransdono de la insulo Hongkongo de Britio al Ĉinio kiu okazis la 1-a de julio 1997. Ekde tiu dato, la popola respubliko de Ĉinio anoncis ke la insulo estis sub mem-regulada reĝimo por la sekvontaj 50 jaroj. La filmtitolo estas ebla aludo al tiu promeso.

La filma produkcio haltis en 2003, dum la epidemio de sasoso.

Kiam la aktorino WONG Faye devis ŝajnigi ploro, la kamerao filmis ĉiam la maldekstra flanko de sia vizaĝo, pro problemoj en sia dekstra okulo.

Dumfilme, fotografisto de duonformata presaĵo sukcesis ŝtelfoti la interno de la 2046-a ĉambro de la orienta hotelo. Post la eldonaĵo de la fotoj, la reĝisoro kiu persiste emis konservi la filmadon tutsekreta, tute rekonstruis la ĉambron kaj plendis kontraŭ la paparadzo.

Ĉiu rolanto parolas sian propran lingvon dumfilme : *CHOW Mo-Wan* la kantonan, *BAI Ling* la ĉinan dum *Tak* parolas la japanan. Kvankam en la filmo, ĉiu ŝajnas glati kaj la rolantoj ŝajnas tre bone kompreni unu la alian!

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala TTT-ejo ĉine angle
* Kompleta retejo japane
* Oficiala TT-ejo germane
* IMDb angle
* Kritikoj de HK Mania france


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 75081
* GND: 7509512-9
* VIAF: 225071149
* SUDOC: 113198345
* BNF: 155330978
 |
**Zita KABÁTOVÁ** (naskiĝinta la 27-an de aprilo 1913 - mortinta la 27-an de majo 2012) estis eminenta ĉeĥa aktorino, kiu prave apartenas inter la plej grandaj steloj de ĉeĥa filmo de la 30-aj kaj la 40-aj jaroj de la 20-a jarcento. Ŝiaj aktoraj eblecoj estis ja tre limigitaj, tamen pro la tipo ŝi bonege taŭgis en tiamajn komercajn filmojn. Ŝi interesiĝis pri arto jam ekde la junaĝo. Ŝia patro gvidis ŝin al tio, modelon ŝi havis ankaŭ en sia onklo-aktoro Josef Šváb-Malostranský. Por filmo malkovris ŝin reĝisoro Václav Kubánek kaj li konfidis al ŝi rolon en la plej granda filmaĉo de tiu tempo, en kortuŝega okazintaĵo *Lumo de liaj okuloj*.

Tiutempa kritiko markis ŝin kiel „orharulan sinjorinon de la ĉeĥa filmo". Ŝi kreadis rolojn de noblaj virinoj, komprenemaj amantinoj, sed ankaŭ misteroplenaj intrigantinoj. Ŝia populareco kreskis filmo de filmo, eĉ kiam temis plimulte nur pri ordinaraj amuzigaj kaj am-okazintaĵoj (*Aera torpedo 48*, *Ŝia peko*, *Dekokjarulino* aŭ *Ĉe sankta Mateo*).

La plej grandan popularecon certigis al ŝi ĝis hodiaŭ sukcesa filmo *Viroj ne maljuniĝas*. Ĉefrolulo Jan Pivec vere preskaŭ ne estis maljuniĝanta, lia kunulino Zita Kabátová jes. En la unua parto de la filmo ŝi rolis junan edzinon, meze de la filmo la patrinon de mezaĝo kaj en la fino de la filmo ŝi jam estis avino de plenkreskinta nepino. Dum okupado ŝi rolis ankoraŭ en du komedioj kun Vlasta Burian (*Stacidomestro*, *Ora fundo*) kaj ankaŭ en patriotaj filmoj *Tio estis ĉeĥa muzikisto* kaj *Patro Bezoušek*. Kaj ankaŭ, sub pseŭdonomo Maria von Bucholow, ŝi rolis en germana filmo.

Post la milito ŝi ne plu revenis al la aktora profesio, nur post longaj dudek kvin jaroj (1969) reĝisoro Jiří Hanibal enroligis ŝin en filmon *Stelo*, kie ŝi tre konvinke rolis rolon de amikino de aktorino, kiu esperas, ke ŝi denove fariĝos fama. Ŝi renkontiĝis ĉi tie kun kelkaj koleginoj el la tempo de la plej granda gloro – Jiřina Štěpničková, Marie Glázrová kaj Nelly Gaierová.

Sed filmon, kiu alportis al ŝi sukceson kaj poste forgesis pri ŝi, ŝi neniam ekmalamis – dum longaj jaroj ŝi estis estrino de kinejo Illusion, kiu projekciis filmojn ĝuste el tiuj „memorantaj" tempoj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kabátová ĉe imdb.com (angla)
* Logo Wikimedia Commons Bildoj, sonoj kaj videoj pri temo Zita Kabátová en Vikimedia Komunejo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 36363
* GND: 132516616
* LCCN: n00035281
* VIAF: 1242839
* ISNI: 0000000114659605
* NKC: jn20000710127
 |



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
***Sofo en Novjorko*** (angle: *A Couch in New York*; france: *Un divan à New York*) estas franc-usona filmo kunverkita kaj reĝisorita de Chantal Akerman, elsendita en 1996. La intrigo temas pri anonima interŝanĝo de apartamentoj inter sukcesa novjorka psikoanalizisto (William Hurt) kaj virino el Parizo (Juliette Binoche).

Intrigo
-------

**Averto: *La teksto, kiu sekvas, malkaŝas detalojn pri la intrigo de la rakonto.***

Henry Harriston estas psikoanalizisto kies pacientoj frenezigas lin ĉar konstante lasas al li mesaĝojn en liaj liberaj horoj. Senpense li publikigas proponon por interŝanĝi sian aparatmenton. Béatrice Saulnier (Juliette Binoche) pariza dancistino respondas kaj nerenkontiĝante ili interŝanĝas saijn loĝejojn. Béatrice iĝas impresita per la alta-teknologia apartamento de Henry, bela kaj granda. Henry dume panikas veninte al la apartamento de Béatrice, malpura kaj fuŝa. La pacientoj de Henry, kiuj kutime estas atentitaj de Henry hejme, ekvenas serĉante terapion. Béatrice ekaŭdas iliajn historiojn, kaj la pacientoj akceptas ŝin kiel provizora anstataŭanto de Henry.

Tiu ĉe Béatrice malkovras aron de amleteroj verekitaj al Béatrice fare de diversaj viroj. Ankaŭ la amantoj de Béatrice ekvenas al ŝia apartamento kaj ekparolas al Henry pri sia amo por ŝi. Kiam ili venas al la aparatmento dirante al Henry kiom hela li estas kaj kion ili deziras paroli kun li, Henry forkuras kaj revenas al Novjorko.

**Averto: *Malkaŝado de la intrigo de la rakonto ĉi tie finiĝas.***

Geaktoraro kaj roluloj
----------------------

* Juliette Binoche kiel Béatrice Saulnier
* William Hurt kiel Henry Harriston
* Stephanie Buttle kiel Anne
* Barbara Garrick kiel Lizbeth Honeywell
* Paul Guilfoyle kiel Dennis
* Richard Jenkins kiel Campton
* Kent Broadhurst kiel Tim
* Matthew Burton kiel Wood
* Henry Bean kiel Stein
* Bernard Breuse kiel Jérôme
* Adam LeFevre kiel restoraciestro
* Boris Leskin kiel taksiisto #1
* Tiffany Frazer kiel Julie
* Wendy Way kiel laboristo en la flughaveno
* Jerry Dean kiel taksiisto #2

Referencoj
----------

Eksteraj ligiloj
----------------

* en IMDb

  

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo A Couch in New York en la angla Vikipedio.*
**Oŝo** – kirgize kaj ruse en cirila alfabeto **Ош**, en tjurkaj lingvoj **Oş** – estas la dua plej granda urbo en Kirgizio, en la sudo de la ŝtato. Ĝi estas la administra, ekonomia kaj kultura centro de la samnoma provinco Oŝ, sed mem situas ekster la provinca teritorio kaj mem estas provinconivela administra unuo (samkiel la ŝtata ĉefurbo Biŝkeko). La urbo, kiu en Kirgizio ofte nomatas "ĉefurbo de la sudo", aĝas almenaŭ 3000 jarojn, kaj ekde la jaro 1939 estas la administra centro de la provinco. Ĝi havas etne miksitan loĝantaron de proksimume 281 900 homoj el precipe kirgizoj, uzbekoj, taĝikoj kaj aliaj pli malgrandaj etnaj grupoj. Historie Oŝo estas itinero de la Silka Vojo.

La urbo estas vivoplena, kaj havas la plej larĝan kaj plej laŭdire plej plenŝtopitan subĉielan merkaton de tuta Centra Azio. La urba industria fundamento, kreita dum la sovetunia epoko, plejparte kolapsis post la disfalo de Sovetunio kaj nur iom post iom revivas. La proksimeco de la limo al Uzbekio, kiu distranĉas historie ligitajn teritoriojn kaj loĝlokojn, prenas de la urbo grandan parton de la tradicia malurba ĉirkaŭaĵo kaj prezentas signifan obstaklon al la urba komerco kaj ekonomia evoluo. Ĉiutagaj flugoj ligas la urbon kaj lige al tio la tutan sudon de Kirgizio kun la flughaveno de Biŝkeko kaj do la nordo de la ŝtato. Aldone la modernigo de la longa kaj antaŭe pene superebla montara ŝoseo de Oŝo al Biŝkeko fine de la 2000-aj jaroj plibonigis la trafikajn konektojn. 

La urbo havas plurajn monumentojn, inkluzive de statuo de la "reĝino de suda Kirgizio", *Kurmanĝan Datka*, kaj unue el la malmultaj restintaj statuoj de Lenino. Rusie ortodoksa eklezio, remalfermita post la disfalo de Sovetunio, la plej granda moskeo de Kirgizio (situanta rekte ĉe la granda bazaro, kaj la 16-jarcente konstruita moskeo *Rabat Abdul Ĥan* povas esti trovataj en la urbo. La ununura monda natura heredaĵo de Unesko en Kirgizio, la monto *Sulajman*, ebligas elstaran panoraman vidaĵon de la urbo kaj sia ĉirkaŭaĵo. Monta kavo estas loko de muzeo, kiu prezentas kolekton de arkeologiaj, geologiaj kaj historiaj trovaĵoj de la regiono, kaj donas informojn pri la loka flaŭro kaj faŭno.

Gefiloj
-------

* Ĝamala, ukrainia kantistino

Partneraj urboj
---------------

* Turkio Istanbulo, Turkio
* Rusio Sankt-Peterburgo, Rusio
* Sauda Arabio Ĝido, Sauda Arabio

Eksteraj ligiloj
----------------

* oficiala urba retejo (ruse) Arkivigite je 2016-12-15 per la retarkivo Wayback Machine
* informo pri la urbo en la retejo de la medicina instituto de la urba ŝtata universitato (angle) Arkivigite je 2009-02-07 per la retarkivo Wayback Machine

|  |  |
| --- | --- |
|  | dimanĉa merkato |

* Kategorio Oŝo (urbo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Oŝo (urbo) en Vikinovaĵoj (Liberaj novaĵoj)



1. ↑  2017-жылдагы Кыргыз Республикасынын облустарынын, райондорунун, шаарларынын, шаар тибиндеги кыштактарынын калкынын саны, Численность населения Кыргызской Республики на 1 января 2017 года
Zmajevo situas en la mapo en la verda municipo
Katolika preĝejo de Zmajevo
Ortodoksa preĝejo de Zmajevo
La iama luterana tombejo
**Zmajevo,** serbe **Змајево,** germane **Altker,** hungare **Ókér** estas vilaĝo en Serbio, en aŭtonomio Vojvodino, en distrikto **Suda** Baĉka, en municipo de Vrbas. Ó kaj Alt signifas: malnova.

Bazaj informoj
--------------

* Alto super marnivelo: 81 m
* Loĝantaro: 4360
* Poŝtkodo: 21213
* Telefonprefikso: 21
* Aŭtokodo: NS

Situo
-----

Zmajevo situas sur ebenaĵo, laŭ fervojo Subotica-Novi Sad.

Historio
--------

Hungaroj alvenis en 896 kaj ili fondis ŝtaton en 1000. Post la turka erao diversaj popoloj alvenis al la senhomaj lokoj. En 1910 loĝis en Ókér 4414 da homoj, (2551 germanoj). Ĝis fine de la 1-a mondmilito la loko apartenis al Habsburga Imperio, al Hungario, al Bács-Bodrog, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio. En 1941 la hungara armeo okupis la regionon kaj ĝis 1944 Ókér estis parto de Hungario. Poste la germanoj estis deportitaj, la luterana preĝejo estis tute detruita. En 2002 loĝis en Zmajevo 4361 da homoj, (serboj 3177 (73 %), montenegranoj 435 (10 %), hungaroj 306 (7 %) kaj aliaj).

Vidindaĵoj
----------

* katolika preĝejo omaĝe al Sankta Mikaelo de 1816, en 1924 renoviĝis, la turo estas 28 m-ojn alta
* ortodoksa preĝejo

Komunumoj pri *Kér* en Hungara reĝlando
---------------------------------------

Kér estas unu el la 7 hungaraj gentoj. 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Abaújkér | Bedegkér | Egyházaskér |
| Hajmáskér | Hontkiskér | Ipolykér |
| Kérsemjén | Kiskér | Nemeskér |
| Németkér | Nyírkércs | Nyitranagykér |
| Ókér | Szamoskér | Szentgáloskér |
| Újkér | Varjaskér |  |
**Zinacantán** estas unu el la 118 komunumoj de la meksika subŝtato Chiapas, kiu estas la subŝtato kiu situas plej sude. La ĉefurbo de la komunumo estas Zinacantán. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 07111.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 31061 loĝantojn. El tiuj estis 14818 viroj kaj 16243 virinoj. La komunumo havas surfacon de 171 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 2140 metroj super la marnivelo.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 15842 personoj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 7211 scipovis legi kaj skribi kaj 8616 personoj estis analfabetoj. Do 46% de la personoj scipovis legi kaj skribi kaj 54% estis analfabetoj. 

29754 personoj en la jaro 2000 aĝis pli ol 5 jaroj. El tiuj 24500 personoj estis indiĝenoj. Tio signifas ke 82.34% de la loĝantaro en la koncerna jaro estis indiĝenoj. 

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Zinacantán Arkivigite je 2011-06-17 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)
**Znjacovo,** ukraine **Зняцьово,** rutene **Зняцёво** [znjacovo], ruse **Зняцево** [znjacevo], slovake **Zňacovo,** hungare **Ignéc** estas vilaĝo en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto de Mukaĉeve.

Transkarpata provinco en Ukrainio
Distrikto de Mukaĉeve en Transkarpatio

Bazaj informoj
--------------

* 48° 29′ 00″ N 22° 30′ 53″ O﻿ / ﻿48.48333 °N, 22.51472 °O﻿ / 48.48333; 22.51472 (mapo)Koordinatoj: 48° 29′ 00″ N 22° 30′ 53″ O﻿ / ﻿48.48333 °N, 22.51472 °O﻿ / 48.48333; 22.51472 (mapo)
* Areo: 3 km²
* Alto super marnivelo: 110 m
* Loĝantaro: 1700
* Poŝtkodo: 89650
* Telefonprefikso: 3131

Situo
-----

Historio
--------

La unua mencio okazis pri la vilaĝo en la 13-a jarcento laŭ tiama hungara ortografio *"Ignech"*. Ĝis Traktato de Trianon Ignéc apartenis al Hungara reĝlando, al Bereg, al distrikto de Munkács, poste al Ĉeĥoslovakio. Ignéc rehungariĝis inter 1938-1945, ĉar la unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Ekde 1945 ĝi apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio.

Vidindaĵoj
----------

* grekokatolika preĝejo omaĝe al Dipatrino (Granda)

* Kategorio Znjacovo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Andrea Navaĝero**, latinigita al **Andreas Naugerius** aŭ en Esperanto **Andreo Navaĝero** (Venecio, 1483 - Blois, Francio, 8-a de majo de 1529), estis humanisto, verkisto kaj politikisto el Venecio.

Biografio
---------

Li naskiĝis al nobela familio, studis en Padovo sub gvidado de Marco Antonio Sabellico, en greka de Marko Muzuro kaj en filozofio de la aristotela Pietro Pomponazzi; poste, en Venecio, li estis inter la kunlaborantoj de la presisto de greklatinaj klasikuloj Aldo Manuzio la Maljuna kaj por li zorgis pri notitaj eldonoj de latinaj aŭtoroj de epoko de Aŭgusto, el kiu li estis fanatika fakulo: nome la verkoj de Kvintiliano (1513), Vergilio (1514), Lukrecio (1516), Ovido kaj Terencio (1517) kaj Horacio kaj Cicerono (1519).

Verkaro
-------

Restis el li ampleksa leteraro de granda historia gravo, kun elstaraj kvin leteroj al la humanisto Giambattista Ramusio kaj tiuj per kiuj li parolas pri siaj veturoj tra Hispanio kaj Francio. Estas de granda intereso ankaŭ por la studoj pri botaniko, ĉar li estis granda amanto de la floroj kaj de la ĝardenoj kaj en siaj veturoj li ĉiam detaligas kion li observas. Kiel poeto rimarkindas ĉefe liaj verkoj en latina, kolektitaj sub la titolo de *Lusus, in Carmina quinque illustrium poetarum* (1548); la plej elstaraj verkoj estas paŝtistaj dialogoj, eklogoj, epigramoj ktp; krome la Venecia Respubliko mendis al li funebrajn diskursojn por Caterina Cornaro (1510), Bartolomeo d’Alviano (1515) kaj por la doĝo Leonardo Loredan (1521). Kiel humanisto li estis netolerema partiano de la klasika latino, kaj eĉ oni rakontas ke li bruligis la verkojn de Marcialo.

Bibliografio de la aŭtoro
-------------------------

* *Lusus, in Carmina quinque illustrium poetarum* (1548);
* *Viaggio fatto in Spagna ed in Francia* (Veturo farita al Hispanio kaj al Francio) (Venecio, 1563).
* *Opera omnia* (1718).

* Kategorio Andrea Navagero en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 440649
* GND: 115571248
* LCCN: n84155423
* VIAF: 64016044
* ISNI: 000000011028181X
* LIBRIS: 79418
* SUDOC: 028185706
* BNF: 120071890
* NKC: mzk2009532657
* ICCU: LO1V130143
* BNE: XX1045913
 |
La **Konsorcio de Metropola Transporto de Malago** aŭ en hispana **Consorcio de Transporte Metropolitano del Área de Málaga** (CTMAM) estas ento de publika juro konstituita la 18an de septembro de 2003 por artikuligi la ekonomian, teknikan kaj administran kunlaboradon inter la administroj konsorciitaj por plenumi kune kaj kunordige la respondecon kiu korespondas al ili pri la kreado kaj administrado de infrastrukturoj kaj servoj de transporto, en la teritoria nivelo de la konsorciaj municipoj.

La konsorcio estas komponita de la Junta de Andalucía, la Municiparo de Malago kaj la municipoj de Malago, Benalmádena, Mijas, Rincón de la Victoria, Alhaurín de la Torre, Alhaurín el Grande, Cártama, Pizarra, Almogía, Colmenar, Casabermeja kaj Totalán. La municipo de Álora aliĝis praktike al la konsorcio septembre de 2007, kio permesis al ties civitanoj profiti la avantaĝojn de la Unika Bileto, kaj de la informaro al la uzantoj pri la linioj kiuj funkcias en ties teritorio. Oni notu, ke la municipoj de Torremolinos kaj Fuengirola, spite situi enklave en la teritorio de la konsorcio, ne integriĝis en tiu formale, pro kio ili ne povas uzi la transportkartojn en iliaj municipoj, nek disponas el koncerna urba meblaro aŭ informaro al la uzanto specife en ties teritorioj.

La ĉefa celo de la konsorcio estas kunordigi kaj plibonigi la servojn de publika transporto en la Metropola areo de Malago, starigi novan tarifaron zonan per kiu la publiko povu profiti el rabatoj pere de la uzado de la "unika bileto", kaj proponi kompletan informaron pri la sistemo de publika transporto.

En la aktualo, ties administra direktorino estas Marina García Ponce.

Koordinatoj: 36° 43′ N 4° 25′ U﻿ / ﻿36.717 °N, 4.417 °U﻿ / 36.717; -4.417 (mapo)

Vidu ankaŭ
----------

* Metroo de Malago

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo
Paraceratherium (rekonstruaĵo)
Paraceratherium distribution
***Paraceratherium*** (pli frue ankaŭ ***Baluchitherium*** aŭ ***Indricotherium***) estis genro de antaŭhistoriaj rinoceroj kiuj apartenis al la plej grandaj terloĝataj mamuloj de ĉiu tempo. Nur kelkaj de la plej grandaj rostruloj povis atingi similan grandecon.

Kiel reprezentanto de *Rhinoceratoidea*, ĝi estas parenca al la hodiaŭaj rinoceredoj, sed ĝi ne havis nazkornon.

Ĝi vivis en la tempo de oligoceno ĝis en la frua mioceno en suda kaj centra Azio. Ĝia kranio mem longis 1,3 m, la tuta korpo 7,4 m kaj la postkola alteco 4,8 m. Ĝi pezis laŭ kalkuloj ĉ. 17  tunojn, estis plantovoranto. Ĝi havis tri fingrojn je ĉiu piedo.

La unuajn ostojn de la besto malkovriĝis en 1911 Siro Clive Forster Cooper en Beluĉistano. Pliajn ostojn trovis en 1922 usona ekspedicio, nome suban makzelon kaj fragmentojn de kranio. El 365  kraniaj fragmentoj, oni povis rekonstrui kompletan kranion. Oni trovis ankaŭ fosiliojn en Pakistano kaj Mongolio.

En muzeo de paleontologio de Universitato de Kalifornio estas ekspoziciita skeleto de tiu besto.

Referencoj
----------

1. ↑  Larramendi, A. (2016). "Shoulder height, body mass and shape of proboscideans", *Acta Palaeontologica Polonica* **61**. doi:10.4202/app.00136.2014.
2. ↑  Fortelius, M.; Kappelman, J. (1993). "The largest land mammal ever imagined", *Zoological Journal of the Linnean Society* **108**, p. 85–101. doi:10.1111/j.1096-3642.1993.tb02560.x.

* Kategorio Paraceratherium en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Paraceratherium en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Pele** alidirektas ĉi tien. Vidu Pele (apartigilo) por aliaj signifoj*. |

**Pelé** [peLE] (artistnomo de **Edison Arantes do Nascimento;** naskiĝis la 23-an de oktobro 1940 en Três Corações - mortis la 29-an de decembro 2022) estis brazila futbalisto.

Li estas konsiderata unu el la plej elstaraj aŭ eĉ la plej elstara futbalisto en la tuta historio, kaj lia nomo estas fama en la tuta mondo. Nenio mankis en lia repertuaro kiel atakanto.

Li komencis sian junulan karieron en Bauru AC el Bauru, gvidata de elstara emerita ludisto Waldemar de Brito. En 1956 li iris al Santos FC en Santos, kaj restis en tiu teamo dum preskaŭ la tuta kariero. Li eniris la brazilan nacian teamon nur dek monatojn poste.

Li akiris internacian famon en 1958, kiam li gajnis la Futbalan Mondpokalon en Svedio kun la Brazila nacia teamo. Pelé havis nur 17 jarojn, sed tamen li faris ses golojn dum la turniro, inkluzive du en la finalo kontraŭ Svedio. Lia unua golo en la finalo estis tre okul-frapa.

Pelé gajnis entute tri mondpokalojn (1958, 1962 kaj 1970), kaj tio estas rekordo por individua ludisto. Li ankaŭ ludis en la mondpokalo de 1966. Tamen, indas diri ke en 1962 kaj 1966 lia kontribuo estis limigita de vundiĝoj en la unuaj ludoj. Entute li faris dek du golojn dum kvar mondpokaloj: ses en 1958, unu en 1962, unu en 1966 kaj kvar en 1970.

Dum lia vivo li faris 1281 golojn dum oficialaj ludoj. En la 19-a de novembro de 1969, je 23h11 en la Stadiono Maracanã en Rio de Janeiro, li faris sian 1000-an golon dum la matĉo CR Vasco da Gama 1 - 2 Santos FC. 65157 homoj spektis la matĉon de la turniro Roberto Gomes Pedrosa, tiama nacia turniro de Brazilo. La golo estis frukto de punŝoto kaj la viktimo estis la golisto Andrada.

Li estis Ministro pri Sportoj de Brazilo de 1995 ĝis 1998.

Pelé kaj Esperanto
------------------

Francisco Almada varbis lian subtenon al Esperanto. Kvankam Pelé ne parolas la lingvon, li publike vorte subtenis ĝin. Pro tio Almada aperigis esperantan tradukon de aŭtobiografio de Pelé, *Mi estas Pelé.*,

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| "| Esperanto estos ĝenerale tre utila al sportistoj por interproksimigi ilin kaj faciligi por ili amikajn kaj sportajn interrilatojn. | "|

Vidu ankaŭ
----------

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Trovu **« Pelé »** inter la  **Vizaĝoj de homoj rilataj al la ideo «Internacia Lingvo»** |

 | 
* Pelé en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Pelé en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Pelé en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)

 |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 50787
* GND: 118592505
* LCCN: n80145774
* VIAF: 59087501
* ISNI: 0000000120266189, 0000000368628681
* LIBRIS: 195819
* SUDOC: 027659593
* BNF: 11918951c
* MBA: 736ce674-b38c-4c81-bdee-4c586a01f9cc
* NDL: 00451005
* BIBSYS: 37271
* NKC: jo20000080752
* ICCU: LO1V023801
* BNE: XX1064135
 |

Eksteraj ligiloj
----------------



1. ↑
2. ↑
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Eleganta Zinio** |
| --- |
|  |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Plantoj *Plantae* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Divizio: | Angiospermoj *Magnoliophyta* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Dukotiledonaj *Magnoliopsida* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Asteraloj *Asterales* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Asteracoj *Asteraceae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | Zinio, *Zinnia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Eleganta Zinio  |

 |
| v • d • r |

**Zinio** (*Zinnia*) estas genro de plantoj el asteracoj - unu- kaj plurjaraj herboj kaj arbustetoj - kun kontraŭe duopaj folioj kaj kun ofte grandaj kaj okulfrape koloraj, apeksaj kapituloj; 11 specioj el Ameriko, kelkaj pororname kultivataj, precipe la **eleganta zinio** (*Zinnia elegans*) (PIV). La nomo de genro oni donis omaĝe al germana botanikisto Johann Gottfried Zinn (1727-1759).

Eleganta Zinio
--------------

Zinio, *Zinnia* specio
Zinio, *Zinnia* specio
Zinio, *Zinnia* specio
Eleganta zinio estas ĝardena planto origine meksika. Ĝi estas unujara planto, kies alteco varias de 15 cm ĝis 1 m, kun koloraj floroj (blankaj, rozkoloraj, flavaj, purpuraj aŭ ruĝaj). Ĝi estas tre rezista en tropikaj klimatoj kaj, pro tio, uzata en publikaj ĝardenoj de varmaj landoj. Ziniaj floroj allogis multajn papiliojn kaj multaj ĝardenistoj plantas zinion tiucele. Oni plantas ĝin per semoj en areoj sub sunon.

  

* Zinio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Zinio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Zinio en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por aliaj signifoj, bv. rigardi la apartigilan paĝon: Zolná |

**Zolná** estas rivereto en meza Slovakio, dekstraflanka alfluo de Hučava kun longeco 28 km.
Elfontas en montaro Poľana, en parto Vysoká Poľana, sub Ľubietovská Bukovina (1.194,4 m s. m.) en supermara alteco ĉirkaŭ 1.100 m s. m.
De komenco fluas nordorienten, alportas sian unuan alfluon de maldekstro (925,6 m s. m.), turniĝas okcidenten enfluas kaj entras en Zvolenská kotlina (Zvolena valkaldrono), en subparto Ponická vrchovina. Trafluas *Martinova dolina* (Valo de Martin), en kiu alportas maldekstraflanka alfluo de najbara *Piačková dolina*. Sekve tranĉas en masivo de montaretaro en spaco inter montoj *Granátka* (811,6 m s. m.) kaj Farská hora (846,5 m s. m.) alnonorde kaj *Učovník* (758,9 m s. m.) kaj *Žiar* (732,9 m s. m.) sude. Poste kreas Veľkú dolinu (Granda Valo), kiu lasas ĉe Ponická Huta, en teritorio de elfonto de pluraj mineralaj elfontoj. Sur la teritorio de vilaĝo alportas de maldekstro *Malá Zolná* kaj poste fluas sudorienten tra plilarĝiĝata riverfluejo. Trafluas ĝi vilaĝon Dúbravica, de maldekstro alportas *Zolnica* kaj poste de dekstro *Vladárka*. Turniĝas ĝi sude, fluas tra vilaĝoj Čačín (ĉi tie alportas alfluo de dekstra flanko), Čerín, Bečov kaj Sebedín (alfluo de dekstro). Ĝi komencas signife meandri, samtempe, de ĝia parto de Sebedín ĝis Zolná estas protektita teritorio kun protekto de bord kreskaĵaro en bona stato de alnoj kaj salikoj. Sekve trafluas vilaĝon Zolná, malantaŭ kiu ĝi turniĝas sudeokcidenten, denove meandras kaj enfluas en Hučava.

* Kategorio Zolná (rivereto) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
***Un tour de manège*** (*Karusela rondiro*) estas franca filmo reĝisorita de Pierre Pradinas, elsendita en 1989. En ĝi stelulas Juliette Binoche, François Cluzet, Denis Lavant kaj Michel Aumont. Ĝi estis la unua kaj ĝis nun nura filmo reĝisorita de la laŭdita franca teatra reĝisoro Pierre Pradinas. La filmadon oni faris surloke en Parizo en la somero de 1988.

Intrigo
-------

**Averto: *La teksto, kiu sekvas, malkaŝas detalojn pri la intrigo de la rakonto.***

Al (Francois Cluzet) kaj Elsa (Juliette Binoche) formis paron dum iom da tempo, sed estas malmultaj ŝancoj kie ilia rilato estus longdaŭra. Unuflanke, Al estas tro dependa el Elsa por siaj emociaj bezonoj. Aliflanke, Elsa estas nekredeble nepreciza persono, tre malfacile kondukebla pri io ajn — speciale pri io ajn kio ĝenas ŝin. Mirindas ke ili sukcesis survivi tiom longe. Kiam Al sukcesas atingi oportunon esti pruvita por filmorolo, li kontentas pro la ŝanco havigi iom da materia kontentigo por sia amata Elsa. Sed kion precize li deziras?

**Averto: *Malkaŝado de la intrigo de la rakonto ĉi tie finiĝas.***

Geaktoraro kaj roluloj
----------------------

* Juliette Binoche : Elsa
* François Cluzet : Al
* Thierry Gimenez : Duc
* Daniel Jégou : Sylvain
* Jean-Chrétien Sibertin-Blanc : Olivier Rateau
* Denis Lavant : Berville
* Thierry Fortineau : Jo
* Albert Prévost : Montaigne
* Brigitte Catillon : Karine
* Michel Aumont : Bankestro

Referencoj
----------

Eksteraj ligiloj
----------------

* en IMDb

  

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Un tour de manège en la franca Vikipedio.*
**Zoltán Barabás Kiss** [barabAŝ kiŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Barabás Kiss Zoltán** estas hungara aktoro, muzikalkantisto, voĉoaktoro.

Zoltán Barabás Kiss naskiĝis la 4-an de septembro 1970 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Zoltán Barabás Kiss maturiĝis en mezlernejo en sia naskiĝurbo en 1989, poste li akiris muzikalkantistan diplomon en Altlernejon pri Teatro kaj Filmo en 1993. Liaj plej gravaj instruistoj estis Miklós Szinetár, Ida Versényi kaj István Kazán. Dum la plenaj studentaj jaroj li ricevis jam rolojn en Teatro Madách, poste nature li ricevis statuson. Lia voĉo ofte estas aŭdeblaj en eksterlandaj filmoj aŭ en desegnaj filmoj. Lia edzino naskis filon.

Liaj teatraj roloj (elekto)
---------------------------

* Lev Tolstoj: Anna Karenina - profesoro
* Sofoklo: Antigona - 1-a gardisto
* Victor Hugo: Les Misérables (muzikalo) - Javert
* Andrew Lloyd Webber: *La Fantomo de la Opero* - Joseph Bouquet

Liaj filmaj roloj (elekto)
--------------------------

* *Gálvölgyi Show* (1997)
* *Tűzvonalban* (televízia serio, 2007)
* *Jóban Rosszban* (televizia serio, 2021)

Voĉoaktoraj roloj (elekto)
--------------------------

* hungaraj voĉoj de Will Forte, Guy Williams, Tom Green kaj aliaj

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* 
* datenoj kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

Referencoj
----------

1. ↑   Barabás Kis

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 728484
 |
**Petro la Iberia** (kartvele: პეტრე იბერი , romanigita kiel: petre iberi) (ĉ. 417-491) estis kartvela princo, teologo kaj filozofo, kiu estis elstara figuro en frua kristanismo kaj unu el la fondintoj de kristana novplatonismo. Kelkaj asertis, ke li estas la aŭtoro konata konvencie kiel Pseŭdo-Dionizio la Areopagano.

Liaj plenumoj inkluzivas fondi la unuan kartvelan monaĥejon en Betleĥemo kaj iĝi la episkopo de Majuma proksime de Gazao. La plej malnovaj kartvelaj *surskriboj Bir el Qutt* mencias Petron kun lia patro..

Diversaj orientaj eklezioj opinias, ke li eble deviiĝis de la kalcedona doktrino. Ĉi tiuj Eklezioj (armena, kopta, ktp) kredas, ke Petro la Iberia estis miafizisto kaj kontraŭkaldeona, dum ĉi tiu vidpunkto ne estas kundividita de la kartvela ortodoksa eklezio. Kvankam liaj biografioj ne diskutas ĉi tiun aferon, iuj el la fakuloj, kiuj subtenas la armenajn fontojn, akceptas la ideon, ke li estis kontraŭ-kalcedona, dum aliaj ne. Ekzemple, David Marshall Lang kredas je la ebleco, ke li estis monofizito, dum Shalva Nutsubidze kaj Ernest Honingmann kredas, ke li estis novplatona filozofo.

Referencoj
----------

* Kategorio Petro la Iberia en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

1. ↑  *Lives and Legends of the Georgian Saints*, (David Marshall Lang, trans.)
2. ↑   "Peter the Iberian", Kofsky, Aryeh. Arkivita el la originalo je 2016-03-06. Alirita 2013-01-17.
**Zoltán BAY** [baj], hungare **Bay Zoltán** estis hungara fizikisto, inventisto ano de Hungara Scienca Akademio.

Memortabulo pri Zoltán Bay
Li naskiĝis en la tiama Gyulavári (nun parto de Gyula), en la 24-an de julio 1900, li mortis en Vaŝingtono, en la 4-an de oktobro 1992.

Kariero
-------

Li frekventis la mezlernejon en Debrecen, kie li konatiĝis pri Lőrinc Szabó, Gyula Illyés, László Németh kaj Lajos Zilahy, tamen li interesiĝis ankaŭ pri Lóránd Eötvös. En Budapeŝto li frekventis universitaton, poste li laboris, kiel fizikisto kaj profesoro. En 1926 li ekhavis la plej altan gradon en la universitato. Poste li loĝis en Berlino 4 jarojn, kie vivis Max Planck, Albert Einstein, Erwin Schrödinger kaj Max von Laue. Li okupiĝis precipe pri atomoj de nitrogeno. Poste li havis profesoran postenon en Szeged, kie li konatiĝis kun Albert Szent-Györgyi. En 1936 li jam laboris en Budapeŝto. En 1944 li helpis la judojn. Post la 2-a mondmilito li estris grupon, kiu sukcese radaris la Lunon, spite tion, ke la Ruĝa Armeo forprenis ĉiujn ilojn. Tiam nova sciencobranĉo naskiĝis.

La sekva politika etoso baris laboradon de Bay, tial li migris al Usono, kie li estis profesoro en Vaŝingtono.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 388286
* GND: 119451794
* LCCN: n78034330
* VIAF: 42149349
* ISNI: 0000 0000 7847 7395
* SUDOC: 181004097
* BNF: 15518826r
 |
**Johano la 22-a** naskiĝis en 1249 en la urbo Cahors, sudokcidente de Francio. Lia vera nomo estas Jacques Duèze. Li estis elektita kiel papo en 1316. Li estis jam 71-jaraĝa, sed tamen restis papo dum 18 jaroj, ĝis 1334. Li loĝis en Avignon. Li precipe laboris por plibonigi la papan kaj eklezian administracion kaj faris ĝin pli efika.

Vivo
----

La filo de metiisto iĝis la kanceliero de Roberto de Napolo, en 1300 episkopo de Fréjus, en 1310 ĉefepiskopo de Avinjono, en 1312 kardinala episkopo de Porto kaj en 1316 finfine papo.

Liaj enmiksiĝoj en sekularajn aferojn en favoro de Francujo, nome liaj atakoj kontraŭ reĝo Ludoviko la bavaro (ekskomunikita en 1324 pro ties nevolo obei al la juĝadoj de la papo) protestigis la plej renomitajn juristojn tiutempe, ekz. Marsilius de Padovo. Ilin la papo reage ekskomunikis en 1327. Ankaŭ multaj franciskanoj batalis kontraŭ li kaj la bavaro Ludoviko nomumis eĉ kontraŭpapon en 1238 (Nikolao la 5-a): sed tiu papo arestitis kaj devigitis en 1330 demisii.

Pro liaj ŝantaĝoj kaj ekspluatoj de ekleziaj ratjoj pro financaj kialoj li sukcesis amasigi grandajn sumojn. Liaj nekutimaj kondutoj listigitis eĉ en la eklezia jurista libro *Corpus iuris canonici*.

Fonto
-----

Meyers Großes Konversations-Lexikon, Band 10. Leipzig 1907, p. 266-268, kio legeblas tie ĉi interrete.

* Kategorio Johano la 22-a en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 2088
* GND: 118557912
* LCCN: n50057518
* VIAF: 19145376724483720847 32005351, 19145376724483720847
* ISNI: 0000000108846367, 0000000449165295
* LIBRIS: 64830
* SUDOC: 029176557
* BNF: 11988770j
* ULAN: 500320191
* NLA: 35861766
* BIBSYS: 3030414
* NKC: mzk2002157165
* ICCU: SBLV119433
* BNE: XX1182617
 |
**Pierre DEJEAN** (döĵan) (naskiĝis la 11-an de junio 1877 en Lussaeles-Chateaux (apud Poitiers), mortis la 12-an de januaro 1938 en Grenoble pro koratako ĉe la direktilo de sia aŭtomobilo) estis franca inĝeniero kaj scienculo, kiu aktivis por enkonduko de Esperanto en la sciencan mondon.

Vivo
----

Dejean laboris de 1903 ĝis 1914 ĉe la firmo Schneider (le Creusot). Post la unua mondmilito li eniris en la universitaton de Grenoble kaj fariĝis doktoro kaj profesoro ĉe la Scienca Fakultato. Poste li estis subdirektoro de la Politeknika Instituto de l'Universitato en Grenoble, kaj Direktoro de la Laboratorio de provoj meĥanikaj kaj fizikaj ĉe tiu Instituto. Li estis konsiderata kiel unu el la eminentaj fizikistoj en la mondo.

Esperanta agado
---------------

Dejean estis sekretario, poste prezidanto de lokaj grupoj kaj prezidanto de la Burgonia federacio ĝis 1912. En 1913 li kreis la sekcion de fizikistoj kaj kemiistoj de la Internacia Scienca Asocio Esperanta (ISAE). En 1932 li fariĝis komitatano de ISAE. Li verkis sciencajn artikolojn en la antaŭmilita *Scienca Revuo* kaj la postmilita *Bulteno de ISAE* kaj artikolojn pri Esperanto por francaj teknikaj periodaĵoj.

Literaturo
----------

* **1945**: Esclangon, Félix. "Pierre Dejean (1877-1938). En: Annales de l'université de Grenoble vol. 21 (1945), p. 31-39 (en la franca).
* **1938**: Nekrologa informo en revuo Esperanto (UEA) de la 15-a de februaro 1938 (n-ro 457) kaj Ĉeĥoslovaka Radiobulteno de 14-a de februaro 1938 (sen detaloj)
* **1938**: Nekrologo en Bulteno de ISAE Apr. 1938, p. 4.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Franclingva biografio de Esclangon, Félix. "Pierre Dejean (1877-1938). 1945.
* Nekrologo en Bulteno de ISAE Apr. 1938, p. 4 (kun mortodato).
* Mortosciigo en Revuo Esperanto (UEA) Feb. 1938.


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

|  |  |
| --- | --- |
|  Kopirajto | Ĉi tiu artikolo baziĝas (parte aŭ tute) sur artikolo el la **Enciklopedio de Esperanto**.

---

La originala teksto kontroleblas en interreta arkivo de la fonto. |

1. ↑  Bulteno de ISAE, fev. 1938, n 51, p.1
PapoPapo

**Pio la 6-a** (Giovanni Angelo Conte Braschi) naskiĝis la 27-an de decembro 1717 en Cesena kaj mortis la 29-an de aŭgusto 1799 en Valenco. Li estis papo ekde 1775 ĝis 1799.

Li estis elektita papo nur preskaŭ kvin monatojn post la morto de papo Klemento la 14-a, la 15-an de februaro 1775. Li estis pastro ekde 1758 kaj kardinalo ekde 1773.

La 10-an de marto 1791, respondante la deklaracion de homaj kaj civitanaj rajtoj, li skribis:
*Ĉu eblas elpensi iun pli grandan sensencaĵon ol tian dekreton pri egaleco kaj libereco por ĉiuj?*

En la jaro 1796 la Papa Ŝtato estis okupita de francaj trupoj. La papo devis pagi milionan sumon al Francio. Kiam post tio li koaliciis kun Aŭstrio kaj Napolo, la francoj atakis denove kaj deklaris Romon respublikon la 15-an de februaro 1798. La papon oni proklamis elpelita kaj oni ekzilis lin unue al Sieno, poste al Florenco. Fine, jam malsanege oni forkondukis lin al Francio, kie li mortis dum la somero 1799.

* Pio la 6-a en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Pio la 6-a en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 17367
* GND: 118594710
* LCCN: n82256873
* VIAF: 89089872
* ISNI: 0000000121029468
* LIBRIS: 275445
* SUDOC: 029038944
* BNF: 12074862m
* ULAN: 500324155
* NLA: 47753454
* BIBSYS: 2002713
* RKD: 456695
* NKC: js20020124014
* ICCU: SBLV232324
* BNE: XX1167715
 |
**Zoltán Bíró,** laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Bíró Zoltán** estas hungara politikisto, literaturhistoriisto, altlerneja instruisto.

Zoltán Bíró naskiĝis la 21-an de aprilo 1941 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Zoltán Bíró post la maturiĝo li laboris en kulturdomo en Dabas inter 1959–1965, poste li akiris diplomon en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 1969, fine li doktoriĝis en Scienca Universitato Attila József. Ekde 1969 li kontribuis en pluraj revuoj. Inter 1971–1980 li havis postenon en ministerio, inter 1981–1983 li estis muzeestro, inter 1983–1988 li estis bibliotekisto en la Tutlanda Biblioteko Széchényi, poste li instruis kiel docento en Scienca Universitato de Szeged. Dum ĉeso de la socialismo li estis grava figuro inter la politikistoj. Li kandidatiĝis en 1996 antaŭ la Hungara Scienca Akademio. Inter 2013 kaj 2019 li gvidis institutan arĥivon.

Li edziĝis en 1966. Li ricevis premiojn inter 2001-2020.

Elektitaj libroj
----------------

* *Vállalások és kételyek* (eseoj, 1987)
* *Saját út. Népi írók magyar jövőképe 1945-1948* (studo, 1988)
* *Kizárt a párt* (rememoroj, 1989)
* *Elhervadt forradalom* (1993)
* *Endre Ady sorsköltészete* (1998)
* *Két nemzedék. A magyar irodalom két nagy nemzedéke a 20. században. (studenta lernolibro, 2001)*
* *Országkép, 2010-2013* (2014)

Fontoj
------

* hungarlingva intervjuo kaj biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 825910
* GND: 1253617139
* LCCN: n90718013
* VIAF: 66875053
* ISNI: 0000 0001 0982 2420
* SUDOC: 160361443
* BNF: 12892452h
 |



* Portalo pri Biografio
**Zoltán Bókay** [bOkai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bókay Zoltán** estis hungara infankuracisto, profesoro, framasono. Lia patro estis Árpád Bókay.

Zoltán Bókay  naskiĝis la 9-an de septembro 1885 en Budapeŝto. Li mortis la 1-an de aprilo 1955 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Zoltán Bókay akiris kuracistan diplomon en Reĝa Scienca Universitato de Budapeŝto en 1908. Li restis samloke por instrui unu jaron, poste li laboris en hospitalo pri geinfanoj, kie laboris lia onklo János Bókay (kuracisto, 1822). En 1911 li aliĝis al loĝio Pátria. En 1916 li estis nomumita privata profesoro, en 1926 titulara eksterordinara profesoro. Inter 1918 kaj 1930 li laboris en kliniko en Budapeŝto, inter 1930 kaj 1947 li estis publika ordinara profesoro en Universitato de Debrecen, samtempe li estis klinikestro. En 1951 li revenis al Budapeŝto, kie li estis ĉefkuracisto en kliniko.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *A gyermekorvoslás tankönyve* (Lernolibro de la infankuracado), (1912, 1925)
* *A veleszületett szívbajok monográphiája esetek kapcsán* (1913)
* *A gyermekorvostan története* (1920)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)
* hungarlingva biografio kun foto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Kovrilo de la unua libro pri lucidaj sonĝoj.
**Lucida sonĝo** (latine: lux, lūcis "lumo") estas sonĝo en kiu oni scias, ke oni sonĝas. Plie la persono povas gvidi kaj la enhavon de la sonĝo kaj siajn agojn. Personon, kiu havas tiajn sonĝojn, oni nomas "sonĝonaŭto" (de la greka: oneiros "sonĝo" kaj nautēs, "ŝipano"). Ĉiu homo havas la kapablon sperti lucidajn sonĝojn kaj oni povas lerni indukti tiajn sonĝojn.

Kelkaj, ĉefe mistikuloj, nomas "lucidaj sonĝoj" eblajn elirojn de la spirito el la korpo, kiel sinonimon de spirita projekciado, spirita etendo aŭ astra vojaĝo.

Kvankam la afero estis delonge konata de la antikvaj orientaj kaj amerikaj popoloj, en moderna okcidento estis la franco Hervey de Saint-Denys (kromnomo de Marie-Jean Léon le Coq), kiu komencis esplore atenti tiajn sonĝojn kaj skribis en 1867 libron pri la temo: "La sonĝoj kaj kiel regi ilin" (france "Les rêves et les moyens de les diriger"). Tamen la vortojn "lucida sonĝo" unuafoje uzis Frederik van Eeden (nederlanda psiĥiatro) en studo publikigita en 1913.

En psikoterapio, lucidaj sonĝoj, pro siaj pruvitaj utilecoj, estas uzataj por kuraci traŭmaton.

Sciencaj aspektoj de lucidaj sonĝoj
-----------------------------------

### Limigo de la termino

Ekzistas pluraj difinoj de la termino *lucida sonĝo*. Celia Green proponis en la jaro 1968 jenan priskribon: "Lucida sonĝo estas sonĝo, en kiu la sonĝanto scias pri sia sonĝo." Tiu minimumkondiĉo estas akceptita nuntempe, tamen aliaj verkistoj postulas kromajn kondiĉojn. Tholey precizigis la diferencon inter normala sonĝado kaj lucida sonĝado per sep klareckondiĉoj:

* "1. *Klareco pri la konsciostato*: pri tio, ke oni sonĝas,

* 2. *Klareco pri la propra decidlibereco*: pri tio, ĉu oni fuĝas de koŝmarfiguro aŭ ĉu oni provas ekamikigi kun ĝi,

* 3. *Klareco de la konscio*: kontraŭe al stato de konfuziĝo aŭ duonkonscio,
* 4. *Klareco pri la maldorma vivo*: pri tio, kiu oni estas kaj kion oni planis por tiu sonĝo,
* 5. *Klareco de la perceptado*: pri tio, kion oni vidas, aŭdas, flaras, gustas, sentas,
* 6. *Klareco pri la senco de la sonĝo*,
* 7. *Klareco pri la sonĝmemoro.* Oni rimarku, ke tiu kondiĉo, kontraste al la aliaj, estas nur nerekte ligita al la sonĝostato."[1]

Eksteraj ligiloj
----------------

* onirujo

1. ↑  Tholey, Paul: *Klarträume als Gegenstand empirischer Untersuchungen*, en: *Gestalt Theory*, 2, 1980, p. 175–191. Komparu al tio ankaŭ la popularsciencan publikaĵon de Tholey: Paul Tholey, Kaleb Utecht: *Schöpferisch träumen.* 3a eldono, Klotz, Eschborn 1997, p. 61–62.
| Nomoj |
| --- |
| Ĉine (simpligite): | 卷 |
| Ĉine (tradicie): | 卷 |
| Pinjino: | juan |
| Kantone: | Kǔun |
| Indonezie: | lumpia |
| Vjetname: | giò |
| Koree: | 권 |
| Ankaŭ konata kiel: | Lumpia |
|  |

La kunfaldado de eta lumpio
Lumpio el Semarang
**Lumpio** aŭ **Printemporulo** estas manĝaĵo kiu origine venas el Ĉinio sed ankaŭ estas surtabligata en Indonezio, Vjetnamio kaj Tajlando. Ĉiu lando havas siajn variantojn de la lumpio. Plejofte oni manĝas ĝin kiel antaŭmanĝo aŭ hastmanĝo.

Origino
-------

La indonezia vorto "lumpia" venas de "Lun Pia" 潤餅, kio proksimume signifas molan patkukon en la minnana dialekto.

Lumpioj apartenas al la tradicioj de la ĉina novjaro, la plej grava festotago de la jaro, ĉe kiu oni ankaŭ festas la komencon de la printempo. Ekster Ĉinio ofte troviĝas la vorto por printempo en la nomo de la lumpio. Ĝi simbolas la silkraŭpon kiu ĉirkaŭ tiu tempo eloviĝas.

Konsisto de la manĝaĵo
----------------------

Ĝi konsistas el longforma sako farita el maldika membrano de pasto kun en ĝi legomoj (ekz. bambuŝosoj, brasiko, mungidoj), salikokoj, viando, planta oleo, omletstrioj kaj spicoj. Oni kunfaldas la paston kiel koverto kaj fritas ĝin en oleo. Kompreneble ankaŭ eblas fari vegetarajn lumpiojn.

Referencoj
----------

1. ↑  Nova Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto: lumpi/o

Vidu ankaŭ
----------

* Ĉopsuo

* Kategorio Lumpio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)