recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Memmo di Filippuccio** (Memmo estas la diminutiva formo de Guglielmo) estis itala pentristo de freskoj pri sekularaj temoj el la siena lernejo kaj renesanca Italio. Lia filino estis edziĝinta al Simone Martini, kiu cetere estis partnero de lia filo Lippo di Memmo. Lia patro Filippuccio estis oraĵisto kaj havis fraton konatan kiel Mino di Filippuccio.

Biografio
---------

Memmo probable estis lernanto de Duccio. Memmo di Filippuccio pentris plurajn verkojn en la urbestrejo de San Gimignano en 1303, prezentante scenojn de la tiama ĉiutaga vivo. Li estis parto de grupo de artistoj, kiuj laboris ĉe la Baziliko de Sankta Francisko el Asizo. Ĉi tiu sperto markis lian stilon, kiu ĉiam havis fortan influon de Giotto. Li ankaŭ pentris ĉe la Palazzo Comunale en Sieno, kie li mortis.

Li havis du infanojn, kiuj ankaŭ estis pentristoj, Lippo Memmi kaj Frederiko Memmi (aktiva inter 1317 kaj 1348, kiam li mortis pro pesto). Lia bofilo Simone Martini estis unu el la plej gravaj kaj influaj pentristoj de Sieno. Eble li laboris kun sia filo Lippo Memmi en 1343 en la ciklo de la freskoj pri la Nova Testamento ĉe la Kolegiata preĝejo de San Gimignano.

Bildo de Johano la Evangeliisto, Muzeo Lindenau, Altenburg.

Literaturo
----------

* Certaldo. Poesia del Medioevo
* Personensuche
* Treccani
* Musei Online
* WorldCat Identities
* Encyclopedia[*rompita ligilo*]

Vidu ankaŭ
----------

* Cimabue (1240-1302)
* Duccio di Buoninsegna (1255-1319)
* Giotto (1267-1337)
* Simone Martini (1284-1344)
* Lippo Memmi (1285-1357)
* Melozzo da Forlì (1437-1494)

Referencoj
----------

1. ↑  Duccio, Simone, Pietro, Ambrogio e la grande stagione della pittura senese

* Kategorio Memmo di Filipuccio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 738183
* LCCN: n95094493
* VIAF: 50940245
* ISNI: 0000000031450216
* ULAN: 500030914
 |


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | **Rilataj artikoloj troviĝas en** Portalo pri Homoj |
**Ágnes Podmaniczky** [Agneŝ podmanicki], laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj kun plena nomo **Podmaniczky Ágnes Mariann** estas hungara pentristo.

Ágnes Podmaniczky  naskiĝis la 13-an de oktobro 1983 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Ágnes Podmaniczky frekventis mezlernejon en sia naskiĝurbo, poste ŝi akiris diplomon en Hungara Belarta Universitato en 2008. Ŝia plej grava instruisto estis Attila Kovács (pentristo). Jam dum la studentaj jaroj en 2006 ŝi debutis en ekspozicio. Post siaj studoj ŝi kreas en Budapeŝto aŭ Tahitótfalu. Ŝi ricevis premiojn inter 2006-2012.

Elektitaj ekspozicioj
---------------------

* Budapeŝto (2006-2012)
* Torino (2007)
* Parizo (2008, 2009)
* Berlin (2009)
* Romo (2012)

Elektitaj pentraĵoj
-------------------

* Granda lago (2008, kvazaŭ disertaĵo)
* Blanka sketilo, 2008, kvazaŭ disertaĵo)
* Glaciejo IV (2007, kvazaŭ disertaĵo)
* El Camino (2007)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 615461
* GND: 1185225994
* VIAF: 2252155708714922580006
 |
***Zaide*** (origine, *Das Serail*, La haremo) estas nefinita german-lingva opero, K. 344, verkita de Wolfgang Amadeus Mozart en 1780. Imperiestro Jozefo la 2-a, en 1778, estis plananta formadon de opera kompanio por la celo ludadi germanlingvan operon. Kondiĉo postulita de la komponisto por aliĝi al tiu kompanio estis ke li verku komikan operon. En Salcburgo en 1779 Mozart eklaboris por nova opero (nune konata kiel *Zaide* kvankam Mozart mem ne donis tian titolon). Ĝi enhavas parolitan dialogon, kio klasigas la verkon kiel *Singspiel* (laŭvorte, "kantoverko"). Nur la arioj kaj la korusoj el la unuaj du aktoj estis komponitaj. Estas perditaj overturo kaj tria akto.

Estis populara tiam ĉe operoj priskribi la elaĉeton de sklavigitaj okcidentanoj el la islamaj kortegoj, ĉar islamaj piratoj estis tiam predanta en Mediteraneo ŝipojn, partikulare por akiri sklavojn por diversaj celoj. Tiu opero rakontas la klopodojn de Zaide por savi sian amaton, Gomatzm anstataŭ havi feliĉan vivno kun la Sultano. La intrigo montras kelkajn similaĵojn kun la verko de Voltaire nome *Zaïre*.

La komponisto ĉirkaŭ 1780.
Mozart estis komponanta por germanlingva libreto de Johann Andreas Schachtner, kies agado okazas en Turkio, kio estis la scenejo de lia venonta, kompletita prisava *Singspiel* (nome *Die Entführung aus dem Serail*). Li abandonis *Zaide*, por labori por Idomeneo, re di Creta, kaj neniam revenis al la projekto. La verko perdiĝis ĝis post lia morto, kiam Constanze Mozart, lia edzino, trovis ĝin en liaj disaj manuskriptoj en 1799. La fragmentoj ne estis publikigitaj ĝis 1838, kaj ties unua ludo okazis en Frankfurto la 27an de Januaro, 1866, nome 110a datreveno de la nasko de Mozart. Oni diris, ke Zaide estas la fundamento de majstroverko, kaj ricevis kritikan laŭdon. La delikata kanto de soprano, "Ruhe sanft, mein holdes Leben" estas la nura muzikpeco kiu povas esti iom konsiderata familiara.

Famaj arioj
-----------

*Akto 1a*

* "Herr und Freund, wie dank ich dir!" – Gomatz
* "Ruhe sanft, mein holdes Leben" – Zaide
* "Nur mutig, mein Herze" – Allazim
* "O selige Wonne!" – Terzetto (Trio) Zaide, Gomatz, Allazim
* "Rase, Schicksal" – Gomatz

*Akto 2a*

* "Der stolze Löw' lässt sich zwar zähmen" – Sultano Soliman
* "Ich bin so bös als gut" – Sultano Soliman
* "Ihr Mächtigen seht ungerührt" – Allazim
* "Tiger! Wetze nur die Klauen" – Zaide
* "Trostlos schluchzet Philomele" – Zaide
* "Wer hungrig bei der Tafel sitzt" – Osmin


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 742366
* GND: 300112009
* LCCN: n81076976
* VIAF: 174586588
* BNF: 13915090b
 |
**Ákos TIMON** [Akoŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Timon Ákos** estis hungara juristo, profesoro.

Ákos Timon  naskiĝis la 27-an de aŭgusto 1850 en Eger. Li mortis la 7-an de aprilo 1925 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Ákos Timon frekventis gimnaziojn en sia naskiĝurbo kaj Buda, poste li akiris juran diplomon en Universitato de Budapeŝto en 1874. Post 2 jaroj li doktoriĝis, krome li plulernis en Berlino, Lejpcigo, Parizo. Post siaj studoj li instruis en jura akademio en Győr inter 1877 kaj 1889, kie en 1880 li jam estis ordinara profesoro. Ekde 1878 li instruis ankaŭ en Universitato de Budapeŝto, kie li estis rektoro en la studjaro 1921. Tiutempe li estis familia jura instruisto de Jozefo Karolo de Habsburgo-Loreno. En 1896 li ricevis titolon ministeria konsilisto.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *A germán ősalkotmány* (1881)
* *A párbér Magyarországon* (1902)
* *Magyar alkotmány- és jogtörténet tekintettel a nyugati államok fejlődésére* (1916; pli frue germane 1904 – 1909)
* *A szent korona elmélete és a koronázás* (1920)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al literoj T, TY, poste serĉu la nomon)
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al literoj T, TY, poste serĉu la nomon)
**Ágnes STILLER-LUZSICSA** [a:gneŝ luĵica], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Stiller-Luzsicza Ágnes** estas hungara pentristo. Ŝia patro estis Lajos Luzsicza, ŝia unua edzo estis János Baksa-Soós, ŝia dua edzo estas germano.

Ágnes Luzsicza  naskiĝis la 29-an de januaro 1953 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Ágnes Luzsicza frekventis industriartan mezlernejon en sia naskiĝurbo, kie ŝi lernis fresko- kaj mozaikoteknikojn de Ákos Birkás. Post la abituriento ŝi edziniĝis kaj la paro disidis al Okcidenta Germanio kaj akiris diplomon en Belarta Akademio (Kunstakademie) en Düsseldorf en 1977. Ŝiaj plej gravaj instruistoj estis Joseph Beuys kaj Gerhard Richter. Intertempe ŝi naskis en 1972. En nekonata jaro ŝi edziniĝis denove, baldaŭ ŝi kreas foje en Düsseldorf, foje en Budapeŝto. Krom la pentraĵoj ŝi ŝatas krei grandajn eksterajn murpentraĵojn, ceramikaĵojn, libroilustraĵojn.

Elektitaj ekspozicioj
---------------------

* Düsseldorf (1997, 2003)
* Sárvár (1999)
* Budapeŝto (2003, 2009)

Elektitaj eksteraj murpentraĵoj
-------------------------------

* Düsseldorf (1984, 1985, 1987)
* Mönchengladbach (1986)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun bildoj
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2018-08-24. Alirita 2018-08-24.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 617110
 |
**Zaire**, **Zaïre**, esperantigite kiel **Zairo** aŭ **Zairio** estis la nomo uzita por la aktuala teritorio kaj ŝtato de la Demokratia Respubliko Kongo dum la dua respubliko, inter 1971 kaj 1997. Kvankam tiu nomo datiĝas nur el 1971, la nomo Zaïre estas ĝenerale uzita ankaŭ por la periodo 1965-1971 de la dua respubliko, ĉar la tuta periodo estis markita de la enpovigo diktatora de Joseph-Désiré Mobutu.

Joseph-Désiré Mobutu ekhavis la povon en Kongo en 1965, kaj ordonis la enkarcerigon de Lumumba, kiu estis mortigita en karcero danke al la kompliceco de la belga sekreta servo. De 1965 la ŝtaton regis Mobutu Sese Seko. En 1971-1999 ĝi eknomiĝis *Zaira Respubliko*. Fakte en 1971, la tiama prezidento Mobutu ŝanĝis la nomon de la lando al *Respubliko Zaire*, nomo derivita el malĝusta prononcado en portugala de la vorto en kikongo *nzere* aŭ *nzadi*, kio tradukeblas kiel "la rivero kiu englutas ĉiujn riverojn", alude al la rivero Kongo, kiu same ŝanĝis sian nomon al *Zaire*.

Post 1980 la korupto kaj malbona administrado de la reĝimo de Mobutu lanĉis Kongon en la mizeron kaj la intercivitanan militon. De 1991 Mobutu dividis ŝtatpotencon kun la opoziciulo Etienne Tshisekedi, sed baldaŭ eloficigis lin el la ĉefministra posteno. Politika malharmonio transformiĝis al milita kontraŭstaro. De 1994 en la landon venis rifuĝintoj el la najbara Ruando, kio havis detruan influon al la landa ekonomio.

En 1994 Mobutu ŝajne apogis la amasbuĉadon ĉefe de tutsioj nomita Ruanda genocido. En 1996 oni proklamis la forpelon de tutsioj el la lando kaj eksplodis ribelo en orientaj regionoj; krome aliaj kontraŭantoj de Mobutu insurekciis kaj en majo de 1997 la ribelo eniris en Kinŝaso, Mobutu forfuĝis kaj la landon ekregis Laurent-Désiré Kabila, kiu redonis al la lando kaj al ŝtato la nomon de Demokratia Respubliko Kongo.

La vorto *Zaire* utilis ankaŭ por la tiama valuto.

Vidu ankaŭ
----------

* Rivero Kongo
* Libera Ŝtato Kongo
* Belga Kongo
* Demokratia Respubliko Kongo

Notoj
-----

1. ↑  En PIV NPIV Alirita la 16an de Aŭgusto 2022.
2. ↑  En PIV NPIV Alirita la 16an de Aŭgusto 2022.

### Bibliografio

* Guy Vanthmesche, *La Belgique et le Congo. empreintes d'une colonie (1885-1980)*, Complexe, 2007.
* Marie-France Cros kaj François Misser, *Géopolitique du Congo (RDC)*, Complexe, 2006.

Eksteraj ligiloj
----------------

* *Zaïre*, ĉe Biblioteko de la Usona Kongreso
situo de Zakinto en Grekio
**Zakinto** (greke *Ζάκυνθος*, itale *Zante*, dum la antikva tempo Ὕρια - *Hýria*) estas insulo en la okcidento de Grekio. Ĝi kovras areon de 410 km² kaj laŭ la censo de 2011 havis 40 758 loĝantojn. Temas pri la plej suda kaj post Korfuo kaj Kefalonio tria plej granda insulo el la ioniaj insuloj. Kune kun la neloĝata insularo *Strofades* Zakinto krome ĝis administra reformo efektivita komence de 2011 estis unu el la 51 grekaj provincoj ("prefektujoj", kiuj greke nomigas Νομός, do "nomos"). Tiu provinco estas parto de la administra regiono ("periferio") Ioniaj Insuloj. Ĉefa loĝloko de la insulo estas la samnoma urbo *Zakinto*, kiu de la lokuloj tamen plej ofte nomatas "Ĥora" kaj kiu havas proksimume 13.000 loĝantojn.

la haveno de la urbo Zakinto
Dum multaj jarcentoj la insulo estis regata de la historia Respubliko Venecio, kiu nomis la insulon *"Fior di Levante"* ("Floro de Levanto"). Nuntempe la insulo post Korfuo estas la dua plej frekventata turisma feriocelo de la ioniaj insuloj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Zakinto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Zakinto en Vikivojaĝo (Turisma gvidilo)

* zakynthos.gr oficialaj paĝoj de la insulo respektive provinco
* reta portalo pri Zakinto Arkivigite je 2007-09-27 per la retarkivo Wayback Machine
**Ágoston Haraszthy** [Agoŝton harasti], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Haraszthy Ágoston** estis hungara-usonana aventuristo, negocisto, fondinto de vitkulturo en Kalifornio.

Vitejo de Ágoston Haraszthy
Blazono de Ágoston Haraszthy (nun blazono de la vitejo)
Ágoston Haraszthy  naskiĝis la 30-an de aŭgusto 1812 en Pest (urbo), li mortis la 6-an de julio 1869 en Nikaragvo en Corinto?. (Estas fontoj pri naskiĝo en Futak.)

Edzino de Ágoston Haraszthy

Biografio
---------

Pri junaĝo de Ágoston Haraszthy estas kontraŭdiraj priskriboj. Ŝajnas, li studis juron, poste li komencis politikadi. Tutcerte li edziĝis en 1833, baldaŭ li havis 7 gefilojn. Tiutempe li estis subnotario, iom post li havis konflikton kun la regantaj Habsburgoj. Li komencis vojaĝadi komence al Britio, poste al Usono. En 1840 (aŭ en 1844) li vojaĝis jam kun la plena familio al Viskonsino, kie li fondis vilaĝon. Baldaŭ li vojaĝis al aliaj regionoj de Usono (li parolis eĉ kun prezidanto John Tyler), poste li mallonge revizitis Hungarion. Reveninta kun pluraj parencoj al Viskonsino li okupiĝis pri diversaj negocoj (vitkulturo, vaporŝipo, bredadoj) sen grandaj sukcesoj. En 1849 la familio translokiĝis al San-Diego, kie li denove faris plurajn negocojn. En 1850 li estis elektita policano (sheriff), poste policestro. En 1851 li estis elektita parlamenta deputito de Kalifornio, tial li translokiĝis al la tiama ĉefurbo Vallejo. Baldaŭ li okupiĝis pri vitkulturo. Li aĉetis bienojn, en 1861 li portis el Eŭropo plurajn vitoplantojn kaj plantis ilin en siaj bienoj en Kalifornio, sed en 1867 li bankrotiĝis. Tamen tiu vitejo ankaŭ nuntempe funkcias. En la sekva jaro li vojaĝis al Nikaragvo, kie li okupiĝis pri sukerkanoj kaj rumoj. Li volis trairi riveron, kie li malaperis, supozeble krokodiloj manĝis lin.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Éjszakamerikai utazások* (1844) - vojaĝopriskribo pri Usono

Memorigiloj
-----------

* reliefa memortabulo en San Diego

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun fotoj
* hungarlingva biografio Arkivigite je 2016-11-19 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio kun bildoj
* hungarlingva biografio kun foto Arkivigite je 2017-06-29 per la retarkivo Wayback Machine
* Arkivigite je 2008-07-24 per la retarkivo Wayback Machine angle

* Kategorio Ágoston Haraszthy en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 573980
* LCCN: n93030758
* VIAF: 21348668
* ISNI: 0000000110438856
* BNF: 122603403
 |
Poŝtmarko de Indonezio
**ZAKUMI** (Naskiĝis la 16-an de junio 1994) estas la oficiala maskoto de la Futbala Mondpokalo 2010. Temas pri leopardo kun verda hararo, kiu estis prezentita la 22-an de septembro 2008. Ĝia nomo devenas de « ZA », internacia mallongigo por Sud-Afriko, kaj « kumi », vorto kiu signifas « dek » en pluraj afrikaj lingvoj.

Profilo
-------

La naskiĝ-dato de Zakumi koincidas kun "Youth Day" (Tago de Junularo) en Sud-Afriko. 1994 ankaŭ estas la jaro de la unuaj ne-rasismaj balotoj en Sud-Afriko.

la verda kaj la flava estas koloroj de naturo kaj korespondas al la sportaj uniformoj en Sud-Afriko, interalie de la teamo de Sud-Afriko.

La ĉefa slogano de maskoto Zakumi estas: "Zakumi's game is Fair-Play" (la ludo de Zakumi estas lojala). Zakumi estis videbla dum la pokalo de konfederacioj 2009, kaj ankaŭ aperis dum la Mondpokalo 2010.

Vidu ankaŭ
----------

* Futbala Mondpokalo 2010

* Kategorio Zakumi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rLa Futbala Mondpokalo |
| --- |
| 
* Urugvajo 1930
* Italio 1934
* Francio 1938
* Brazilo 1950
* Svisio 1954
* Svedio 1958
* Ĉilio 1962
* Anglio 1966
* Meksiko 1970
* Ok. Germanio 1974
* Argentino 1978
* Hispanio 1982
* Meksiko 1986
* Italio 1990
* Usono 1994
* Francio 1998
* Japanio/Sud-Koreio 2002
* Germanio 2006
* Sudafriko 2010
* Brazilo 2014
* Rusio 2018
* Kataro 2022
 |

 |
**JEDLIK Ányos István** [Jedlik A:njoŝ IŜtva:n] (Szímő, 11-an de januaro 1800 – Győr, 13-an de decembro 1895): estis natursciencisto, malkovristo, benediktana monaĥo, elstara edukisto. Li malkovris la produktadon de dinamo kaj sodakvo.

Bibliografio
------------

Li studis en Nagyszombat, Pozsony, Győr kaj Pest (urbo), parte en lernejoj de benediktanoj. Li doktoriĝis en 1822 en liceo de Gyõr, ekde 1831 li instruis en Pozsony akademio de la benediktanoj. En 1839 li iĝis profesoro de la fizika kaj meĥanika katedro de peŝta scienca universitato, kie li instruis ĝis 1878 (li estis inter 1846–49 dekano, dum 1863/64 eĉ rektoro). Li instruis krom tio en *Institutum Geometricum* kiel profesoro pri naturscienco kaj povumscienco ekde 1838 ĝis 1850.

Li agadis en 1848 nacigvardiano, tiel trafis lin malavantaĝoj post malvenko de la hungara revolucio kaj liberecbatalo.

Li estis koresponda ano de la Hungara Scienca Akademio (ekde 1858), honora ano (ekde 1873). Lian nomon rememorigas la *Jedlik Ányos Társaság* (Asocio Ányos Jedlik) kaj la Jedlik-premio.

Malkovroj
---------

gravaj malkovroj:

* elektromagneta turnaparato en 1829 (unua elektromotoro de la mondo)
* unupola elektra startigilo en 1861 (senkomutatora unupola generatoro aŭ memindukta dinamo), kies industrian version ellaboris Siemens kaj Wheatstone en 1867
* poduktado de sodakvo en 1828

Li okupiĝis ekde 1842 pri lumscienco kaj teorio de la fotografado. Li pluevoluigis la Bunsen-akumulatorojn kaj oni premiis lian dufluidan pilon en la Pariza mondekspozicio de 1855 per bronza medalo.

En 1863 li konigis teorion pri la tensiomultobligo. Li prezentis en la Viena mondekspozicio de 1873 la propran fulmoestigilon (grandkapacitan elektran densigilon), kiu kapablis doni ĉ. 1 milionojn da Volto kaj fajreron je 90 cm. Tiu aparato meritis rekonon de la (Siemens-gvidata) ĵurio.

Li verkis unuafoje hungarlingvan universitatan natursciencan libron (*Súlyos testek természettana (1850) ~ Pri konduto de pezaj korpoj*. Krom tio li kunlaboris en diversaj vortaroj, leksikonoj, libroj.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 113489
* GND: 119434520
* LCCN: n82153941
* VIAF: 54957973
* ISNI: 0000 0000 7818 6088
* NKC: mzk2002140350
 |
**Zalaboldogfa** estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Zala, en Distrikto Zalaegerszeg.

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 11 km²
* Loĝantaro: 360
* Poŝtkodo: 8992
* Telefonprefikso: 92
* Koordinatoj: 46°53′53″N 16°46'08″E

Situo
-----

Zalaboldogfa situas sur mildaj deklivoj, fine de sakovojo. Zalaegerszeg troviĝas 11, Vasvár 21, Körmend 22, Zalaszentgrót 29, Nova 30, Budapeŝto 223 kilometrojn  Arkivigite je 2017-12-01 per la retarkivo Wayback Machine.

Historio
--------

La unua skriba mencio pri la vilaĝo devenis el 1411 en formo *"Bodogazonfalua"*. En 1428 la komunumo ricevis la titolon kampurbo. En 1910 vivis en Zalaboldogfa 561 homoj, (555 hungaroj kaj aliaj).

En Zalaboldogfa migra poŝto servas.

Vidindaĵoj
----------

* romkatolika preĝejo omaĝe al Dipatrino (Eta) el la 18-a jarcento

Famuloj
-------

En Zalaboldogfa naskiĝis:

* Imre Farkas (nobela juĝisto)
* István Farkas (nobela juĝisto)
* János Farkas (notario)
* János Nepomuk Farkas.

* Kategorio Zalaboldogfa en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Zalagyömörő** [zaladjomorO] estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Meza Transdanubio, en departemento Veszprém, en Distrikto Sümeg.

Blazono de Zalagyömörő
Preĝejo de Zalagyömörő

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 11 km²
* Loĝantaro: 490
* Poŝtkodo: 8349
* Telefonprefikso: 87

Geografio
---------

Zalagyömörő situas sur ebenaĵo, laŭ ĉefvojo Sopron-Balatono, laŭ fervojo Sümeg-Celldömölk.

Historio
--------

La unua mencio devenis el 1423 en formo *Vggyemerew*. Dum la historio loĝis tie nobeloj, ankaŭ dum la turka erao. Paroĥo konstruiĝis en 1788. Kolĥozo pri Paco formiĝis en 1949. La vilaĝo havas kurenton ekde 1947, ekde 1987 akvodukton, ekde 1997 tergason. En 1959 kulturdomo, en 1962 kuracejo konstruiĝis. En Zalagyömörő migra poŝto servas.

Vidindaĵoj
----------

* romkatolika preĝejo de 1788

Famuloj
-------

En Zalagyömörő naskiĝis futbalisto Károly Fatér (pli precize en ekstra parto nomata Nyírlak).

Ĝemelkomunumoj
--------------

* Slovakio Brestovec, Slovakio
* Rumanio Deményháza, Rumanio

* Kategorio Zalagyömörő en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Árnafjørður
**Árnafjørður** estas vilaĝo de Ferooj. Ĝi situas sur la insulo Borðoy, je koordinatoj 62° 15′ 21″ N 6° 32′ 3″ U﻿ / ﻿62.25583 °N, 6.53417 °U﻿ / 62.25583; -6.53417 (mapo), kaj estas parto de la komunumo Klaksvíkar. Árnafjørður havas proksimume 60 loĝantojn, kaj ĝia poŝtkodo estas FO 727.

Árnafjørður troviĝas piede de profunda fjordo, nomita Árnfjarðarvík, ĉe la orienta bordo de Borðoy. En 1875, forlasita norvega ŝipo, plena je granda kvanto da ligno, vage algrundiĝis al Árnafjørður. La ligno estis vendita per aŭkcio kaj, pro tiu subita ekceso, la prezo de ligno signife malgrandiĝis. Tio estis ege malkutima okazaĵo en lando, kie lignon oni ofte devis altpreze importi.

Vidu ankaŭ
----------

* Listo de urboj kaj vilaĝoj de Ferooj

Eksteraj ligiloj
----------------

* Árnafjørður en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Árnafjørður en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Faroeislands.dk: Arnafjordur Bildoj kaj tekstoj pri ĉiuj urboj de Ferooj
**Ákos Eleőd** [Akoŝ elOd], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Eleőd Ákos** estas hungara arkitekto.

Parko Memento fare de Eleőd
Ákos Eleőd naskiĝis la 28-an de oktobro 1961 en Budapeŝto.

Monumento en Szeghalom fare de Eleőd
Monumento pri Mór Jókai fare de Eleőd

Biografio
---------

Ákos Eleőd akiris arkitekturan diplomon en Teknikuniversitato de Budapeŝto en 1986. Li laboris inter 1986 kaj 1992 en privata firmao, poste li establis memstaran arkitekturan atelieron. En 1992 li gajnis konkuradon pri Parko Memento, poste tio estis kreita laŭ liaj planoj. Baldaŭ li faris similajn laborojn pri pluraj monumentoj. Li ricevis premiojn en 2012 kaj 2017. Li edziĝis en 1990, poste 3 gefiloj naskiĝis.

Elektitaj planitaj konstruaĵoj
------------------------------

* monumento en Szeghalom
* monumento pri Mór Jókai en Budapeŝto
* arkitekturaĵoj de Parko Memento

Fontoj
------

* oficiala paĝo
* anglalingva biografio[*rompita ligilo*]

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 685777
* LCCN: n2004037529
* VIAF: 75705371
* ISNI: 0000 0000 3693 376X
 |
**Zalaköveskút** [zalakoveŝkUt] estas tre malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Zala, en Distrikto Keszthely. La loknomo signifas: Zala-ŝtona-puto.

Panoramo de Zalaköveskút

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 2 km²
* Loĝantaro: 24
* Poŝtkodo: 8354
* Telefonprefikso: 83
* Koordinatoj: 46°50′50″N 17°08′36″E﻿

Situo
-----

Zalaköveskút situas en Montetaro Zala sur tre mildaj deklivoj, Zala (rivero) preterfluas, fine de traira flankovojo. Hévíz troviĝas 9, Keszthely kaj Zalaszentgrót po 14, Sümeg 23, Tapolca kaj Zalaegerszeg po 28 km-ojn.

Historio
--------

La unua mencio pri la vilaĝo devenis el 1408. Spite la turkajn atakojn la vilaĝo ne senhomiĝis.

En Zalaköveskút migra poŝto servas.

Komunumoj pri *kút* (= puto) en Hungara reĝlando
------------------------------------------------

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Bakonykúti | Cserkút | Feketekút | Forráskút | Hárskút | Hárskút | Hercegkút |
| Hidegkút | Kadarkút | Kardoskút | Kékkút | Kerkakutas | Keszőhidegkút | Kiskutas |
| Kőkút | Kutas | Kútfalva | Lókút | Mélykút | Nagykutas | Nagysomkút |
| Némethidegkút | Örménykút | Pesthidegkút | Salköveskút | Sókút | Sóskút | Székkutas |
| Széleskút | Szentistvánkút | Szentkút | Úrkút | Zalaköveskút |  |  |
**Áron Szilágyi** [silAdji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szilágyi Áron** estas hungara skermisto (sabristo), trifoja olimpiano, trifoja olimpika ĉampiono.

Áron Szilágyi naskiĝis la 14-an de januaro 1990 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Áron Szilágyi komencis skermi en 2000. Li maturiĝis en gimnazio en 2008 en sia naskiĝurbo. Li akiris psikologian diplomon en Kalvinana Universitato Gáspár Károli en 2017, post 3 jaroj alian diplomon en Scienca Universitato Loránd Eötvös. Dum lernado li atingis bonajn rezultojn en junularaj konkursoj ekde 2006. Li estis olimpiano en Somera Olimpiko 2012, Somera Olimpiko 2016 kaj Somera Olimpiko 2020 kun 3 ormedaloj sole, krome en mondĉampionumoj (2007, 2022) li estis la unua dufoje. Li edziĝis en 2017. Li ricevis plurajn premiojn.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto Arkivigite je 2022-11-20 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 802043
* GND: 1196789517
* LCCN: n2013070775
* VIAF: 305445637
 |



* Portalo pri Biografio
**Zalavár** estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Zala, en Distrikto Keszthely. La loknomo signifas: Zala-fortikaĵo.

Ruino en Zalavár
Monumento pri Cirilo kaj Metodo

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 31 km²
* Loĝantaro: 910
* Poŝtkodo: 8392
* Telefonprefikso: 83
* Koordinatoj: 46°40′12″N 17°09'25″E

Situo
-----

Zalavár situas sur ebenaĵo, laŭ maldekstra bordo de Zala (rivero) kun Eta Balatono. Zalakaros troviĝas 19, Pacsa kaj Nagykanizsa po 20, Letenye 28 km-ojn.

Historio
--------

Proksime de la vilaĝo oni trovis restaĵojn el la bronzepoko. Poste la romianoj konstruis malgrandan fortikaĵon. Antaŭ la hungaroj vivis tie hunoj, frankoj kaj slavoj. Post 1000 la grava loko iĝis departementejo. En 1019 nova baziliko kaj abatejo konstruiĝis, la fortikaĵo pligrandiĝis. La komunumo en 1424 rajtis aranĝi tutlandan bazaradon, ekde 1474 ankaŭ ĉiusemajne. Dum la kontraŭturkaj bataloj la fortikaĵo graviĝis ĝis 1702. Tiam ĝi malkonstruiĝis. Vilaĝservoj estas aŭtonomio de ciganoj, infanĝardeno, lernejo, poŝto, municipa administracio.

Vidindaĵoj
----------

* romkatolika preĝejo omaĝe al Reĝino de Dipatrino de 1923
* kapelo de 1996
* skulptaĵo pri Stefano la 1-a (Hungario)
* monumento pri Cirilo kaj Metodo
* diversaj mezepokaj ruinoj

Famuloj
-------

En Zalavár naskiĝis matematikisto Ferenc Gécseg.

Famaj nomportantoj
------------------

* József Zalavári

* Kategorio Zalavár en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj laŭ Zala (rivero) |
| --- |
| Komunumoj | Szalafő• **Őriszentpéter**• Nagyrákos• Pankasz• Felsőjánosfa•
**Zalalövő**• Keménfa• Salomvár• Zalacséb• Kávás• Zalaszentgyörgy•
Bagod• Boncodfölde• **Zalaegerszeg**• Zalaszentiván• Pethőhenye•
Alibánfa• Vöckönd• Kemendollár• Pókaszepetk• Zalaistvánd• Dötk•
Pakod• Zalabér• Batyk• **Zalaszentgrót**• Zalaszentlászló• Kallósd•
Kehidakustány• Zalacsány• Bókaháza• Szentgyörgyvár• Zalaapáti•
Zalavár |

 |
**Árpád DEGEN,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Degen Árpád** (malofte *Dégen Árpád*) estis hungara kuracisto, botanikisto, profesoro, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (1928). Lia patro estis Gusztáv Degen.
Árpád Degen  naskiĝis la 31-an de marto 1866 en Hungara reĝlando, en Pozsony (nuntempa Bratislavo en Slovakio). Li mortis la 30-an de marto 1934 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Árpád Degen frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, dume jam tiam li okupiĝis pri plantoscienco. Li plulernis en universitato en Budapeŝto, poste li komencis sian kuracistan karieron. Post kelkaj jaroj ĝismorte li gvidis instituton esplorantajn semograjnojn. En 1897 li ekinstruis en la universitato en Budapeŝto (en 1927 ankaŭ en Szeged). Krome li okupiĝis pri flaŭro de Hungario, Balkano. Li donacis sian kolektaĵon al Hungara Nacia Muzeo.

Verkaro (elekto)
----------------

* *A magyar korona országainak tizenkét új növénye* (12 novaj kreskaĵoj de Hungara reĝlando) (1907)
* *A magyar füvek gyűjteménye* (Kolektaĵo de hungaraj herboj) (1900–1914)
* *Flora Velebitica* (Flaŭro de Velebit) (1936–1938)

Fontoj
------

* biografio kun foto
* biografio kun foto


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 431214
* GND: 117628603
* VIAF: 121366378
* ISNI: 0000 0001 1008 4664
* SUDOC: 194480577
* NKC: mub20231189902
 |
**Árpád Hensch** [henŝl], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Hensch Árpád** estis hungara agronomo, akademia instruisto.

Reliefo pri Árpád Hensch
Árpád Hensch  naskiĝis la 26-an de oktobro 1847 en Hungara reĝlando en Késmárk (nuntempa Kežmarok en Slovakio), li mortis la 17-an de julio 1913 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Árpád Hensch frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li studis iomete en Reĝa Universitato de Pest, fine li akiris diplomon en Reĝa Ekonomia Supera Lernejo en 1869. Post siaj studoj li laboris 2 jarojn en diversaj bienoj, poste helpe de stipendio li studvojaĝis en Belgio, Francio, Anglio, Baden-Württemberg, eĉ li plulernis en Halle an der Saale. Hejmenveninta li denove laboris bieno, ekde 1877 li instruis en Kassa, inter 1880-1890 en Georgikon, poste en Ekonomia Akademio (Magyaróvár). Li estis akademia direktoro, en 1909 li pensiuliĝis kaj vivis plu en Budapeŝto.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Az okszerű talajmívelés elmélete és gyakorlata* (1885) - kun iu alia
* *A szántásvetésről* (1889, 1893)
* *Jószágberendezés- és kezeléstan* (1895)
* *Mezőgazdasági üzemtan (I–II.)* (1906)

Memorigiloj
-----------

* busto en Mosonmagyaróvár (2013)
* reliefo en Mosonmagyaróvár

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al majusklo H, poste serĉu la nomon)
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al majusklo H, poste serĉu la nomon)
* hungarlingva biografio kun bildo

* Kategorio Árpád Hensch en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Álvaro de Mendaña de Neira** (ankaŭ **Neyra**) (1541 - 18-an de oktobro 1595) estis hispana navigisto, kaj estis la unua okcidentulo kiu malkovris la Salomoninsulojn. Li naskiĝis en Zaragoza, kaj transloĝiĝis en 1558 al Limao (Peruo).

En 1567 li foriris kun Pedro Sarmiento de Gamboa el Callao je ekspedicio al la Pacifiko, por serĉi la legendecan Terra Australis. Li ŝipveturis interalie laŭ Nui kaj Lord Howe-insulo antaŭ ol li finfine en februaro 1568 albordiĝis sur Santa Isabel (=Bughotu), unu el la Salomoninsuloj. Ankaŭ Guadalcanal kaj San Cristóbal estis vizitataj, sed sur ĉiuj insuloj la kontakto kun la loĝantoj same okazis: komence afabla, poste kun tensioj pro nekomprenemo, kiuj finfine rezultis en punagoj ĉe kiuj oni mortigis membrojn de la loka populacio.

En majo Mendaña reiris al Peruo, ĉe kiu li unue direktis norden por tiel atingi la favoran Nordpacifikan marfluon. Li ŝipveturis laŭlonge la Marŝalinsuloj, la Gilbertinsuloj kaj Vejkinsulo. Pliposte li alvenis en forta ŝtormo. En septembro 1569 li revenis en Callao.

Mendaña volis reveni al la Salomoninsuloj, kaj pro tio donis al ili la nomon sub kiuj ili ankoraŭ estas konataj, sugestante ke la Salomoninsuloj estis la Ofiro de kie Salomono importis la oron. Dum longa tempo li ne aŭdis ion de la aŭtoritatuloj en Hispanio kaj Peruo; nur en 1595 li ricevis permeson por dua ekspedicio.

Mendaña kaj sia stiristo Pedro Fernández de Quiros malkovris dum tiu vojaĝo la Markizinsulojn, kaj finfine albordiĝis sur la Santakruzaj insuloj (Ndeni), kie oni establis kolonion. La kolonio tamen jam de la komenco estis malsukcesa, pro la mortigado de la loka populacio, malsanoj kaj malbona gvidado. Mendaña mem estis grave malfortiĝinta pro malario, kaj pro tio mortis. Ankaŭ okazis internaj disputoj, en kiuj denove homoj mortis.

Quiros finfine kun peno kondukis la ekspedicion al la Filipinoj. Adstringa situacio dum tio estas ke la ŝipanaro soifis dum la provizo de trinkakvo estis uzata de Doña Ysabel (la vidvino de Mendaña) por lavi ŝiajn vestojn.

* Kategorio Álvaro de Mendaña de Neira en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 540309
* GND: 122509943
* LCCN: nr90025896
* VIAF: 93107383
* ISNI: 0000000080066552
* SUDOC: 069323887
* BNF: 11156063v
 |
*Ne konfuzu kun Árpád Horvát!*
**HORVÁTH Árpád** [horva't] estis hungara reĝisoro, teatrestro, kritikisto, aktorpedagogo naskita la 25-an de novembro 1899 en Dés kaj mortinta  ?-a de decembro 1944 en Budapest.

Biografio
---------

Li studis en la fakultato pri filologio de Universitato Budapeŝto. Komence li publikis teatrokritikojn en *Független Szemle*. Ekde 1922 li laboris ĉe la Nacia Teatro (Budapeŝto) ĝis 1935 kiel reĝisoro. En 1930 li gastreĝisoris en Kluĵo, en 1934–1935 li estis ĉefreĝisoro de Király Színház, en 1935–1936 reĝisoro de Magyar Színház. En 1936 li estiĝis teatrestro en Debrecen, sed li bankrotis en 1939. Inter 1940 kaj 1944 li reĝisoris en Vígszínház. Ekde 1929 ĝis 1934 li instruis praktikon kaj reĝisoradon en la aktorakademio. La hungaraj faŝistoj pro lia partopreno en la kontraŭstara movado ekzekutis lin. En la muzeo de Pesterzsébet je la honoro de Árpád Horváth kaj lia edzino, Lili Neményi oni aranĝis memorĉambron.

Reĝsoraĵoj pli gravaj
---------------------

* Molière: A szerelem, mint orvos;
* Teleki L.: Kegyenc;
* Madách I.: *Az ember tragédiája*;
* Katona J.: Bánk bán;
* Pirandello: Játék vagy élet;
* Racine: Phaedra;
* Szophoklész: Antigoné;
* Zilahy L.: A szűz és a gödölye;
* Harsányi Zs.–Zágon I.: XIV. René; Jerome: Színház;
* Du Maurier: A Manderley ház asszonya;
* Shaw: Warrenné mestersége.

Libroj
------

* *Korszerűtlen jegyzetek a racine-i drámáról* (1935),
* *Szerep nélkül* (red. 1943),
* *Modernség és tradíció* (1982).

Fonto
-----

* Magyar Színházművészeti Lexikon
**Angel Albino Corzo** estas unu el la 118 komunumoj de la meksika subŝtato Chiapas, kiu estas la subŝtato kiu situas plej sude. La ĉefurbo de la komunumo estas Jaltengo de la Paz. Jaltenango en la navatla lingvo signifas "barilo de sablo. La komunumo havas sian nomon honore al politikisto de Chiapas, *Ángel Albino Corzo*. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 07008.

En 1999 la komumumo perdas parton de sia teritorio. Tiu parto nun apartenas al la komunumo Montecristo de Guerrero

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 28883 loĝantojn. El tiuj estis 14568 viroj kaj 14315 virinoj. La komunumo havas surfacon de 1750 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 640 metroj super la marnivelo.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 12684 personoj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 9312 scipovis legi kaj skribi kaj 3368 personoj estis analfabetoj. Do 73% de la personoj scipovis legi kaj skribi kaj 27% estis analfabetoj.

21848 personoj en la jaro 2000 aĝis pli ol 5 jaroj. El tiuj 636 personoj estis indiĝenoj. Tio signifas ke 2.91% de la loĝantaro en la koncerna jaro estis indiĝenoj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Angel Albino Corzo Arkivigite je 2011-06-17 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)
Zamaka ingoto.
**Zamako** aŭ **Zamak** (iam registrita marko kiel **ZAMAK** and also known as **Zamac**) estas familio de alojoj kun baza metalo zinko kaj alojaj elementoj de aluminio, magnezio, kaj kupro.

Zamakaj alojoj estas parto de la aloja familio zinkaluminia; ili estas distingataj el la aliaj ZA alojoj pro sia konstanta kompono de 4% el aluminio.

La nomo *zamak* estas akronimo de la germanlingvaj nomoj por la metaloj el kiuj estas komponataj la alojoj: *Zink* (zinko), *Aluminium* (aluminio), *Magnesium* (magnezio) kaj *Kupfer* (kupro). La *New Jersey Zinc Company* disvovigis zamakalojojn en 1929. Dum zinkalojoj estas populare referencataj kiel blankaj metaloj, zamako estas konsiderataj kiel taŭgaj por pli altaj industriaj standardoj.

La plej ofta zamakalojoj estas zamak 3. Krom tiu, ankaŭ zamak 2, zamak 5 kaj zamak 7 estas komerce uzataj. Tiuj alojoj estas plej ofte mulditaj. Zamakalojoj (partikulare #3 kaj #5) estas ofte uzataj en la industrio per centrifuga forto.

Referencoj
----------

1. ↑   *Zamak Latest Status Info*, retrieved 2008-03-02
2. 1 2 3 4   *Diecasting Alloys*, retrieved 2008-03-02

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Zamako en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Generic Terms For Zinc Alloys[*rompita ligilo*]
**Árpád Latabár,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **id. Latabár Árpád** estis hungara aktoro, infana aktoro. Li estis nepo de Endre Latabár (patro), filo de Kálmán Árpád Latabár, liaj filoj estis Kálmán Latabár kaj Árpád Latabár (1903).

Familio Latabár (Árpád Latabár maldekstre)
Árpád Latabár sidas maldekstre
Árpád Latabár  naskiĝis la 19-an de septembro 1878 en Miskolc, li mortis la 22-an de aŭgusto 1951 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Árpád Latabár havis jam rolojn dum sia infanaĝo en teatro de Zsigmond Feld. Li lernis en privata aktorlernejo de Zoltán Horváth (aktoro), poste li akiris diplomon en Reĝa Teatra Lernejo. Li komencis sian veran aktoran karieron en 1896 en teatra trupo en Szolnok, en la sekva jaro en trupo de András Leszkay en Arad (urbo). Inter 1898 kaj 1908 li apartenis al trupo de Albert Kövessy, poste al Ignác Krecsányi. Ekde 1911 li havis rolojn en Budapeŝto (*Teatro Király* (1911-1934), Teatro Magyar (1923, 1925, 1929), Teatro Városi (1935–1938), Operetoteatro (Budapeŝto) (1942–1948)).

Elektitaj teatraj roloj
-----------------------

* Imre Kálmán:
	+ *A csárdáskirálynő* - Ferkó
	+ *Marica grófnő* - princo Populescu
	+ *A cirkuszhercegnő* - Sergius Wladimir
* Béla Zerkovitz: *A legkisebbik Horváth lány* - Dorner
* Viktor Jacobi: *Sybill* - duko
* Zeller: *A madarász* - Csörsz

Elektitaj filmaj roloj
----------------------

* *Doktor úr* (1916) - policano
* *Vörösbegy* (1921) - Dobonthy
* *A varieté csillagai* (1939) - teatrestro
* *Álomkeringő* (1943)
* *Mágnás Miska* (1949)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
**Ángeles GONZÁLEZ-SINDE Reig** (Madrido, 7a de aprilo 1965) estas hispana scenaristo kaj reĝisoro, nuna prezidantino de la Reĝa Patronaro de la Muzeo Reĝino Sofia ekde 2020.​ Antaŭe, inter 2009 kaj 2011 ŝi estis ministro pri kulturo de la Registaro de Hispanio kaj inter 2006 kaj 2009 ŝi estis prezidanto de la Kinakademio de Hispanio. 

Ŝi estis la scenaristo de nombraj televidaj serioj, kiel *Truhanes* kaj *La casa de los líos*, same kiel dekduo da filmoj, inter kiuj *La buena estrella* (La bona stelo), de Ricardo Franco (1997), per kiu ŝi ricevis sian unuan Goya-premion. Ŝia debuto kiel reĝisoro, kaj unu de ŝiaj plej premiitaj filmoj estis *La suerte dormida* (2003), protagonistigita de Adriana Ozores. Ŝi estis ankaŭ reĝisoro de unu de la kurtoi de *Madrid 11M: Todos íbamos en ese tren* (2004). Pli ĵusa scenaro scenaro estis por la seksafera komedio *Mentiras y gordas* (2009), protagonistigita de aktoroj popularaj pro ilia partopreno en televidaj serioj, kiu estis sukcesa biletvendaĵo.​ 

Dum sia funkciado kiel ministro, ekestis polemiko pri la nomita "Leĝo Sinde", tio estas regulo kontraŭ la libera disvastigo de filmoscenoj pere de Interreto. Tiun regulon finfine oni ne aprobis.

Referencoj
----------

1. ↑   Riaño, Peio H. (23a de junio 2020). «Ángeles González-Sinde, nueva presidenta del patronato del Museo Nacional Reina Sofía». EL PAÍS. Konsultita la 9an de aprilo 2021.
2. ↑   El País. [ «El desenfreno según Albacete & Menkes».
3. ↑   Fotogramas.es (30a de marto 2009). «Mentiras y gordas arrasa en la taquilla».
4. ↑  El Gobierno entierra la ley Sinde tras un tumultuoso Consejo de Ministros

Eksteraj ligiloj
----------------

* en IMDB

  

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Ángeles González-Sinde en la hispana Vikipedio.*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 847273
* GND: 104726966X
* LCCN: no2003103629
* VIAF: 53847070
* ISNI: 0000 0001 2025 9640
* SUDOC: 145016781
* BNF: 162089431
* NLA: 47056616
* NKC: xx0172824
* BNE: XX1139843
 |
**Zamkovského chata** estas montara kabano, kiu troviĝas en Malá Studená dolina en Altaj Tatroj.

Historio
--------

La kabanon konstruis montloĝanto kaj montgvidisto Štefan Zamkovský, en la jaroj 1942 – 1943. Antaŭe li laboris en Téryho kaj Zbojnícka chata. En la jaroj 1929 - 1938 li estis plej bona slovaka montgrimpisto. Dum Dua mondmilito la kabano estis rifuĝejo por partizanoj, judoj kaj politikaj malliberuloj. La kabano estas proksime de populara loko Hrebienok - vojkruco de turistismaj itineroj al Téryho chata kaj Skalnaté pleso. Pro tio ĝi rapide populariĝis inter turistoj. Dum unuaj postmondmilitaj jaroj ĉi tie laboris fama montara portisto Ján Hudaček de Lendak. Pro naciigado de la kabano en la jaro 1948, li devis forlasi laboron. En la jaro 1951 ili ŝanĝis nomon de la kabano al Chata kpt. Nálepku. Sed Ján Nálepka - instruisto kaj militisto, partoprenanto de kontraŭfaŝisma opozicio - neniel rilatas al Altaj Tatroj. Štefan Zamkovský laboris en kabano ĝis 1952, kiam iris al najbara kabano Bilíkova chata. En la jaro 1991, laŭ iniciato de Július Andrášiho kaj Ivan Bohuša, termina komisio de urba komuna elekto (slovake *komisia Mestského národného výboru*) en Starý Smokovec, revenis la originan nomon al la kabano - Zamkovského chata. Lkabano tiam havis kiel posedantoj Tatranská správa účelových zariadení SO ČSZTV. Tiu ĉi organizo en la jaro 1989 donis al la kabano malgrandan hidroelektran centralon, kiu provizas al la kabano energion. Post Ĉeĥoslovaka revolucio en 1989 la kabanon posedis nova organizo Slovenské Karpaty. En la jaro 1993 oni transdonis posedon de Zamkovského chata al heredantoj de Štefana Zamkovského. Dum sekvaj jaroj ĝi estis rekonstruita. Novaj posedantoj de la kabano, post foriro de Ladislav Kulanga al Skalnatá chata, luis kabanon chata Mgr. Jane Kalinčíkovej, kiu en 2003 jaro iĝis ĝia posedanto. Al la kabano manĝaĵon kaj fuelo portas montaraj portistoj.

Kiel atingi
-----------

La plej optimuma vojo de Hrebienok laŭ  signo, kiu iras poste al la lago Skalnaté pleso.

De la kabano poste laŭ  signo iras vojo al la valo Malá Studená dolina.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Zamkovského chata en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Zamkovského chata en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala paĝo de Zamkovského chata Arkivigite je 2007-09-27 per la retarkivo Wayback Machine
***El príncipe destronado*** (La eltronigita princo) estas novelo de la hispana verkisto Miguel Delibes publikigita en 1973. La intrigo temas pri la vivo de infano en kies familio ĵus naskiĝis alia filo, pro kio li jam ne ricevas tiom da atento. Temas pri agado okazanta en urbo, kontraste kun la fruaj noveloj de la aŭtoro de rura medio.

Intrigo
-------

**Averto: *La teksto, kiu sekvas, malkaŝas detalojn pri la intrigo de la rakonto.***

En la novelo aperas nur malgranda fragmento de la vivo de Quico [KIko] (Franĉjo), trijaraĝa infano kiu vivas en riĉa familio. La historio okazas tuj post la nasko de Cristina, pli juna fratino Quico. Tio rezultas en li tio kion oni konas en infana psikologio kiel "sindromo de la eltronigita princo", kio nomas la verkon. Perdinte unuarangecon, dorlotadon kaj zorgon, Quico sentas ĵaluzon, kiu pelas lin al fiagado por altiri la atenton de la plenkreskuloj; pere de tio la leganto ekkonas lian mondorigardon kaj kiajn timojn.

Krom la centra temo pri infana psikologio, la novelo temas nkaŭ pri la familiaj rilatoj (gepatroj-gefiloj, gefratoj, geedzoj) kaj de la rilatoj inter la burĝaro kaj la servistinoj, en epoko ankoraŭ markita per la diktatura reĝimo elirinta el la enlanda milito. 

**Averto: *Malkaŝado de la intrigo de la rakonto ĉi tie finiĝas.***

Analizo
-------

La verko ne dividiĝas en ĉapitroj, sed en horoj, pli taŭge por la vivo de infano. Precize temas pri la dek du horoj el la deka matene ĝis la deka nokte. Ne estas fadena intrigo, sed izolaj epizodoj unu post alia, el kiuj la plej grava estas la englutado de najlo fare de Quico.

Kvankam estas ĉioscia rakontanto, tiu foje adoptas la perspektivon kaj la infanan rigardon de la protagonisto, kiel la referencoj al lia patrino kiel la fela mantelo aŭ la flora negliĝo.

Komentoj
--------

La romano estis adaptita al kino en la filmo "La guerra de papá" (1977) reĝisorita de Antonio Mercero.

Referencoj
----------

  

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo El príncipe destronado en la hispana Vikipedio.*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 849392
 |
**Zaozjornij** (ruse *Заозёрный*) estas urbo en Krasnojarska regiono en Rusio.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 04415.

La urbo estis fondita en jaro 1776.

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1948.

La urbo antaŭe estis nomita kiel:

* Troicko-Zaozjornoje (Троицко-Заозёрное) ĝis 1934.

La interurba telefona kodo estas 39165, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

Diferenco de la loka kaj moskva tempoj estas 4 horoj (en jaro 2005).

Geografiaj koordinatoj de la urbo estas: latitudo 55°58' norde, longitudo 94°42' oriente.

La urbo estas ĉe rivero Barga (Барга) (baseno de rivero Jenisej (Енисей)).

En la urbo estas fervoja stacio Zaozjornaja (Заозёрная).

En jaro 1959 la urbo havis 34,7 mil loĝantojn.

En jaro 2002 la urbo havis 12,5 mil loĝantojn.

Flago de Krasnojarska regiono
Urboj de Krasnojarska regiono

**Ĉefurbo**: Krasnojarsk

Aĉinsk |
Artjomovsk |
Bogotol |
Borodino |
Divnogorsk |
Dudinka |
Jenisejsk |
Ĵeleznogorsk |
Igarka |
Ilanskij |
Kansk |
Kodinsk |
Krasnojarsk |
Lesosibirsk |
Minusinsk |
Nazarovo 
Norilsk |
Sosnovoborsk |
Ŝaripovo |
Ujar |
Uĵur |
Zaozjornij |
Zelenogorsk
La **Ĉina Soveta Respubliko** (**ĈSR**; ĉine 中華蘇維埃共和國 aŭ 中华苏维埃共和国 transkribe Zhōnghuá Sūwéi'āi Gònghéguó), konata ankaŭ kiel **Soveta Respubliko Ĉinio** aŭ la **Ĉina Soveta Respubliko**, estas ofte aludita en historiaj fontoj kiel **Jiangksi Sovjet** (laŭ ties plej granda komponanta teritorio, nome la Soveto Ĝjangŝio-Fuĝjano). Ĝi estis establita en Novembro 1931 fare de la estontaj estroj de la Komunisma Partio de Ĉinio nome Mao Zedong, generalo Ĵu De kaj aliaj, kaj ĝi daŭris ĝis 1937.

Disaj teritorioj estis la sovetoj de Nordorienta Ĝjangŝio, de Hunano-Ĝjangŝio, de Hunano-Hubejo-Ĝjangŝio, de Hunano-Okcidenta Hubejo, de Hunano-Hubejo-Siĉuano-Gŭiĝoŭo, de Ŝaanksi-Gansu, de Seĉuano-Ŝensi, de Hubejo-Henano-Anhui, de Honghu kaj de Haifeng-Lufeng.

Mao Zedong estis kaj ŝtatestro de la ĈSR kaj ĉefministro; li estris la ŝtaton kaj ties registaron. La sperto de Mao kiel ĉefo de "malgranda ŝtato ene de ŝtato" havigis al li sperton en movomilito kaj en kamparana organizaĵo; tiu sperto helpis al li plenumi la komunisman reunuigon de Ĉinio dum la fino de la 1940-aj jaroj. La ĈSR estis eventuale detruita de la Nacia Revolucia Armeo de Kuomintang (KMT) en serio de la ĉirkaŭigintaj kampanjoj de 1934. Post la Okazaĵo de Siano de Decembro 1936, la komunistoj kaj Kuomintang formis malfacilan "Unuiĝintan Fronton" por rezisti kontraŭ la japana premo, kio kondukis al fakto ke la komunistoj agnoskis almenaŭ provizore Ĉiang Kai-ŝek kiel estro de Ĉinio kaj la oficiala dissolvo de la Soveta Respubliko en la 22a de Septembro 1937.

Referencoj
----------

1. 1 2   Chinese Soviet Republic. *Cultural China*. cultural-china.com (2007–2010). Arkivita el la originalo je 2012-10-25. Alirita 21a de Septembro 2012.

  Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2012-10-25. Alirita 2016-04-09.

Literaturo
----------

* *Yang Stamp Catalogue of The People's Republic of China (Liberated Area)* Nai-Chiang Yang, 1998, 7a eldono

Eksteraj ligiloj
----------------

* Ĉina Soveta Respubliko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Ĉina Soveta Respubliko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Enkonduko al la Fundamentaj Leĝoj de la Ĉina Soveta Respubliko
* flagoj el retejo FOTW
* moneroj Arkivigite je 2008-08-28 per la retarkivo Wayback Machine
* 12 poŝtmarkoj Arkivigite je 2003-06-26 per la retarkivo Wayback Machine