recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Sergej Dmitrieviĉ Sazonov** (ruse *Сергей Дмитриевич Сазонов*; 10-an de aŭgusto 1860, gubernio de Rjazanj, Rusio - 25-an de decembro, 1927, Nizza, Francio) estis politikisto kaj diplomato, ministro pri eksteraj rilatoj de Rusio inter 1910 kaj 1916. Pjotr Stolipin (ĉefministro de Rusio de 1906 ĝis 1911) estis lia bopatro kaj apoganto de lia kariero.

Sazonov eklaboris en la eksterafera ministerio en 1883. Li servis en la ambasadejoj (1904-1909) de Rusio en Londono, Vaŝintono, Vatikano. Poste li iĝis vic-ministro pri eksteraj aferoj (majo de 1909) kaj en oktobro eĉ ministro.

Lia politiko estis la fortigo de la alianco al Francio kaj Britio (Kora Entento), samtempe volis mildigi la konfliktojn kun Germanio (novembro de 1910), apogis la balkanan *status quo*. Liaj kunlaborantoj kaj la agentoj sur la Balkano agadis do por fondo de la Balkana Ligo, kiu entenis Serbion, Bulgarion, Grekion kaj Montenegron. La Ligon apogis originale Rusio por balancigi la forton de Aŭstrio-Hungario, sed la Ligo turniĝis kontraŭ la Osmana Imperio. 
Tiel Sazonov estis trudita apogi la ligon kaj tiel malbonigi la rilaton al la turkoj. 

Kiam la Aŭstra-hungara monarĥio sendis ultimaton al la serboj (julio 1914), Sazonov klare deklaris ke ne toleras neniigon de Serbio. Je premo de la militista gvidantaro premis Nikolaon la 2-a por ordoni tutan mobilizon de la armeo (30-a de julio). Tio estis kaŭzo de la militdeklaro de Germanio kontraŭ Rusio. 

En komenca periodo de la Unua Mondmilito, Sazonov celis difinojn de la militaj celoj de Rusio. Post kiam Turkio deklaris militon en novembro de 1914, li akiris apogon de la du aliaj aliancanoj por anekso de Dardaneloj, Konstantinapolo kaj ties ĉirkaŭo.

Lin forigis la caro la 5-an de aŭgusto 1916, ĉar Sazonov volis trudi la caron por doni aŭtonomion al Pollando. 

Antaŭ la 1917-a februara burĝa revolucio, oni nomumis lin al ambasadoro en Londono (12-an de januaro), sed la provizora registaro retiris la komision en majo de 1917. Tiam li veturis al Parizo, kie li iĝis - post la oktobra revolucio - eksterafera ministro de la kontraŭbolŝevika registaro de Aleksandr Kolĉak.

Vidu ankaŭ
----------

* Krizo de Liman von Sanders


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 226551
* GND: 118794612
* LCCN: n89635406
* VIAF: 808538
* ISNI: 0000 0001 0947 4120
* SUDOC: 106924788
* BNF: 14978133w 13012104x, 14978133w
* BIBSYS: 90196022
* NKC: uk20211107434
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Senserifaj tipoj |
|  | Serifaj tipoj |
|  | Serifoj ruĝe markitaj |

**Serifo**, ankaŭ nomata "kalkano", estas malgranda transversa streketo ĉe la finaj partoj de iuj tipoj (literoj, ciferoj kaj signoj) en tipografio. Tiujn tipojn oni nomas "serifaj tipoj", kontraste al "senserifaj tipoj", kiuj ne havas serifojn (vidu la bildon).

Ekzemploj de serifaj tiparoj estas: Bodoni, Century Schoolbook, Clarendon, Courier, Garamond, Kuriero, Palatino, Rockwell, Times ...

Ekzemploj de senserifaj tiparoj: Antique Sans, Arial, Helvetica, Svisujo, Verdana...

Uzado
-----

Ekzemplo de populara senserifa tiparo: Verdana
En la tradicia presado serifaj tipoj estas uzataj por la ĉefa teksto, ĉar ili estus pli facile legeblaj ol la senserifaj specoj. Senserifaj tipoj estas uzataj por pli mallongaj tekstopartoj, ekzemple por titoloj, enkondukoj, k.s. En Eŭropo senserifaj tiparoj estas iom pli kutimaj ol en norda Ameriko, sed restas tamen malpli oftaj ol la serifaj.

En interretaj paĝoj senserifaj tipoj estas pli kutimaj. Vidu ekzemple la retpaĝojn de Monato en kiuj nur la senserifa tiparo *Verdana* estas uzata.

Praktiko
--------

Oni povas argumenti, ke la uzo de serifoj estas afero de gusto. Tamen ekzistas kelkaj praktikaj konsideroj. Ekzemple la minuskla litero "l" (la unua litero de "lando") kaj la majuskla litero "I" (la unua litero de "Italio") estas identaj en multaj senserifaj tiparoj, kio povas kaŭzi konfuzojn por tekstrekonaj programoj, kiuj ekzemple ne rekonas, kiuj estas la unua kaj kvara literoj de "Italio". Kaj preter ĉiutaga teksto, ankaŭ la vertikala streko "|" tro similas al "l" (minuskla L) kaj "I" (majuskla i).

En neproporciaj tipoj, tio estas tipoj, kiuj ĉiuj estas samlarĝaj, longaj serifoj estas uzataj por plilarĝigi mallarĝajn literojn kiel "i" kaj "l".

Nelatinaj skribsistemoj
-----------------------

Ĉinaj karaktroj, jen sen jen kun serifoj (鱗)
Serifoj rolas ankaŭ en tiparoj de aliaj alfabetoj kaj eĉ ideografiaj skribsistemoj, ekzemple en la karaktraro uzata por skribi la ĉinajn kaj japanan lingvojn.

* Kategorio Serifo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Koordinatoj: 47° 32′ 13″ N 3° 47′ 38″ O﻿ / ﻿47.53694 °N, 3.79389 °O﻿ / 47.53694; 3.79389 (mapo)

**Sermizelles** estas franca komunumo lokita en la departemento Yonne kaj en la regiono Burgonjo. Ĝi havis 225 loĝantojn laŭ censo plenumita en 1999.

Geografio
---------

Sermizelles etendiĝas sur 7.01 km², kaj havis 225 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas 32 homoj po kvadrata kilometro. La komunumo situas en Yonne, en la nordokcidenta parto de Burgonjo. 

  

La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj

Historio
--------

La departemento Yonne estis oficiale kreita la 4-an de marto 1790 dum la franca revolucio. 

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la komunumo S-ino Isabelle Sautreau, kiu do fariĝis la loka urbestro.

Administrado
------------

Sermizelles apartenas al la kantono de Avallon, kies ĉefurbo estas Avallon. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Avallon, unu el la tri arondismentoj de la departemento Yonne.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Yonne
* Kantono de Avallon
* Sermizelles - Vézelay (stacidomo)
Transkarpata provinco en Ukrainio
Distrikto de Mukaĉeve en Transkarpatio

Bazaj informoj
--------------

**Serne,** ukraine **Серне,** hungare **Szernye** estas vilaĝo en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto de Mukaĉeve. La ukraina historia nomo estis **Рівне** (rivne). Barkasovo apartenas al la municipo.

* 48° 22′ 12″ N 22° 27′ 0″ O﻿ / ﻿48.37000 °N, 22.45000 °O﻿ / 48.37000; 22.45000 (mapo)Koordinatoj: 48° 22′ 12″ N 22° 27′ 0″ O﻿ / ﻿48.37000 °N, 22.45000 °O﻿ / 48.37000; 22.45000 (mapo)
* Areo: 3  km²
* Alto super marnivelo: 104 m
* Loĝantaro: 1970
* Poŝtkodo: 89653
* Telefonprefikso: 3131
* Aŭtokodo: AO

Situo
-----

Serne situas sur ebenaĵo, laŭ rojo, laŭ fervojo Ĉop-Mukaĉeve. La lasta troviĝas 20–27 km-ojn.

Historio
--------

La unua mencio devenis el 1270 en formo *Zyrnua*. Post la mezepoko la regiono foje apartenis al Habsburga Imperio, foje al Transilvanio. En 1566 la tataroj detruis ĝin. En 1910 loĝis en Szernye 1257 da homoj, plejparte hungaroj. Ĝis 1920 Szernye apartenis al Hungara reĝlando, al Bereg, al distrikto de Mezőkaszony, poste al Ĉeĥoslovakio. Szernye rehungariĝis inter 1938-1945, ĉar la unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. La alveninta Ruĝa Armeo fine de 1944 deportis 204 da hungaroj al la gulago, inter ili tie mortis 34. Ekde 1945 Rivne apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio. En 2001 loĝis en Serne 1979 da homoj, (1690 hungaroj). Vilaĝservoj estas lernejo, infanĝardeno, biblioteko, kulturdomo, poŝto, kuracejo, 5 vendejoj, 2 kafejetoj.

Vidindaĵoj
----------

* katolika gotika preĝejo el la 15-a jarcento, ekde 1530 kalvinana, en 1755 kaj en 1774 barokiĝis, en 1910 renoviĝis
* sonorilstablo de 1779

Ĝemelkomunumo
-------------

* Hungario Kisújszállás, Hungario
Serra Pelada en 2011
**Serra Pelada** (Esperante: *Nuda Montaro*) estas brazila vilaĝo, distrikto de la komunumo de Curionópolis, en la sudoriento de Pará.

La vilaĝo situas proksime de montoĉeno nomata "Serra Pelada" Ĝi famiĝis dum la 1980-a jardeko pro esti moderna orimpetego, la plej granda ora prospekto de sia speco en la mondo, de kie oni elminigis, oficie, 30 tunojn da oro. Ĝi lokiĝas proksime al la urbo Curionópolis.

La montaro estas minerala formo kiu ampleksas entute 5 mil hektaroj. Hodiaŭ estas multaj kooperativoj en la regiono defendante la rajtojn de siaj ministoj. La malnova fosajo en kie la prospektado okazis estas nun lago kun profundeco de 200 metroj. Oni pritaksas, ke estas en la loko ĉirkaŭ 350 tonoj da altvaloraj mineraloj, inkluzive oro, plateno kaj paladio.

Referencoj
----------

1. ↑   Serra pelada. Brasil Escola.
2. 1 2   Serra Pelada: um sonho, sete brasileiros. Guia do Estudante. Arkivita el la originalo je 2009-09-03. Alirita 2016-04-19.

  Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2009-09-03. Alirita 2016-04-19.
3. ↑   Nova exploração de Serra Pelada deve gerar R$ 3 bilhões. Radioagência NP. Arkivita el la originalo je 2016-05-31. Alirita 2016-04-19.

  Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2016-05-31. Alirita 2016-04-19.
*Serra do Mar* kun atlantika pluvarbaro.

La **Marmontaro** (en portugala, ***Serra do Mar***) estas montaro de la terena reliefo de Brazilo kiu etendiĝas proksimume ĉirkaŭ 1500 km laŭlonge de la marbordo el oriento ĝis la sudo de la lando, el la ŝtato Rio-de-Ĵanejrio ĝis la nordo de la ŝtato Sankta Katarino.​ Kelkaj fontoj inkludas ankaŭ *Serra Geral* en *Serra do Mar*, tiuokaze la montaro etendiĝus ankaŭ ĝis la nordoriento de la ŝtato Suda Rio-Grando. 

La plej alta punkto estas la pinto *Maior de Friburgo*, kun altitudo de 2310 m s.m.

La montaro estas nekontinua en kelkaj lokoj kiuj ricevas unuopajn nomojn kiel *Serra de Bocaina*, *Serra de Paranapiacaba*, *Serra Negra*, *Serra dos Órgãos*, *Serra do Indaiá*, ktp. La montaro etendiĝas ankaŭ al kelkaj insuloj ĉe la marbordo, kiel Ilhabela kaj Ilha Anchieta.

Notoj
-----

1. ↑  «Unidades de Relevo» (PDF). IBGE. Konsultita la 19an de Decembro 2012.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 741543
* VIAF: 134146153131905251851
* SUDOC: 144827468
 |
**Serse** (anglalingva titolo: Xerxes; HWV 40) estas serioza opero triakta de George Frideric Handel. Ĝi estis premierita en Londono la 15an de aprilo 1738. La italalingva libreto estis adaptita fare de nekonata mano el tiu de Silvio Stampiglia por pli frua opero samnoma de Giovanni Bononcini en 1694. La libreto de Stampiglia estis mem bazita sur alia de Nicolò Minato kiu estis muzikigita de Francesco Cavalli en 1654. La agado de la opero okazas en Persio (nuntempa Irano) ĉirkaŭ 470 a.K. kaj estas iel bazita sur la figuro de Kserkso la 1-a de Persio. *Serse*, dekomence kantita de mezosoprano kastrita kantisto, estas nune ludita de mezosoprano aŭ de kontratenoro.

Caffarelli, kiu ludis la rolon de Serse.
Georg Friedrich Händel - *Serse* - titolpaĝo de la libreto - Londono 1738.
La malferma ario, "Ombra mai fu", kantita de Serse al platano (*Platanus orientalis*), estis plialtigita al rango de unu el la plej bone konataj melodioj de Handel, kaj estas ofte konata kiel "Largo" de Handel (spite esti markita "larghetto" en la scenaro).

Notoj
-----

Bibliografio
------------

* Winton Dean; Knapp, Merrill J. (1987), Óperas de Händel, 1704-1726, Clarendon Press, ISBN 0-19-315219-3


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 699069
* GND: 300065752
* VIAF: 184446027
* BNF: 13913132z
 |
Mezepoka seruro el Katmanduo.
Pendseruro kun ŝlosilo.
**Seruro** estas aparato servanta por fermi pordon aŭ keston per ŝlosilo aŭ per ciferkombinaĵo.

Laŭ Francisko Azorín **seruro** estas *Risorta aparato por fermefiksi pordojn.* Li indikas etimologion el la latina *sera, serare* (fermi). Li aldonas la terminojn *pendseruro*, por pendanta, portebla seruro; *seruri*, por fermi per seruro; *serusrito*, *serurkesto*, *serurtruo*, *serurŝildo*, *serurriglilo*, kaj krome en bildo li montras la partojn: prenilo, ŝildeto, klinko kaj riglilo.

Historio
--------

Romiaj ringŝlosiloj el la 2-a/3-a jarcento
Kiel multaj teknikaĵoj de la romianoj certe ankaŭ la romiaj seruroj havis grekajn praulojn, kiujn oni tamen apenaŭ konas el elfosadoj, tiel ke restas nun nur la romia ŝlostekniko. Kiel pri multaj teknologiaj ĉefverkoj, de la planka hejtsistemo ĝis la akvasistema necesejo, ankaŭ pri ŝlostekniko validas, ke la teknologioj konataj antaŭ la 19-a jarcento jam ekzistis en la romia epoko. La plej multaj de tiuj ideoj perdiĝis tamen post falo de la romia imperio kaj devis esti ellaboritaj denove dum la mezepoko.

La haŭso de la serurproduktado, kiu videblas pro la granda kvanto de romiaj ŝlosiloj trovitaj havis ĉefe du kialojn. Unue la granda disvastiĝo de metalprilaborado en tiu epoko kaj due la urba vivmaniero de la romianoj. En ĉiu konkerita regiono la romianoj kreis novajn urbojn, kie la popolo koncentriĝis. Malsekureco kaj anonimeco kiuj venis kun la amasiĝo de la loĝantaro desvastigis la uzon de mekanikaj sekurecaĵoj, do seruroj.

Tipoj de fermiloj
-----------------

* Falebo
* Klavarseruro
* Pendseruro
* Protektata seruro
* Riglilo

Notoj
-----

1. ↑  Francisko Azorín, arkitekto, Universala Terminologio de la Arkitekturo (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 182.
2. ↑  Azorín, samloke.

* Kategorio Seruro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Seruro en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)
*Mille Regretz* de Collegium Vocale
"**Mille Regretz**" estas franca ĉansono el la 15-a jarcento, kiu en sia kvarparta aranĝo kutime estas atribuita al Josquin des Prez. La versio de Josquin estas en la fryga modo. Ĝia dolorplena simpleco faris ĝin populara bazo por revortigoj (ekzemple la meso far Cristóbal de Morales, kaj la ĉansono kun 6 voĉoj (SATTBB) far Nicolas Gombert), la variaĵoj por vihuelo konataj kiel "La Canción del Emperador" far Luis de Narváez, same kiel pli lastatempaj variaĵaroj kaj threnodioj. Tradukoj de la kanto malsamas en sia interpreto de la vortoj 'fache/face amoureuse' en la dua linio (varie 'amorous anger' aŭ 'loving face').

  

**Teksto:**

*Mille regretz de vous abandonner*

*Et d'eslonger vostre fache amoureuse,*

*Jay si grand dueil et paine douloureuse,*

*Quon me verra brief mes jours definer.*

**Teksto en moderna franca**

*Mille regrets de vous abandonner*

*et de m'éloigner de votre visage amoureux.*

*J’ai si grand deuil et peine douloureuse*

*qu’on verra vite mes jours prendre fin.*

  

**Esperanto traduko**

Mila bedaŭroj pro foriro de vi, kaj forlaso de via amema vizaĝo.

Mi havas tiel grandan malĝojon, kaj doloran suferon,

ke ŝajnas al mi, ke miaj tagoj baldaŭ finiĝos

  

La aŭtoro de la originalo kiel de Josquin estas disputata.

  

Oni diris, ke la ĉansono estis ŝatata de Reĝo Karolo la Unua de Hispanio.

1. ↑  David Fallows, *Who composed Mille regretz?*, in Barbara Haggh, ed. *Essays on Music and Culture in Honor of Herbert Kellman* (Paris, 2001), 214-52
Setinterna maro inter la tri insuloj Honŝuo, Ŝikoku, kaj Kjuŝuo.
Vidaĵo de Setinterna maro el insulo Icukuŝima.
La **Setinterna maro** (瀬戸内海, *Seto Naikai*?), foje mallongigita kiel **Interna maro**, estas la akvejo kiu separas la insulojn Honŝuo, Ŝikoku, kaj Kjuŝuo, tri el la kvar ĉefaj insuloj de Japanio. Ĝi utilas kiel akvovojo kiu konektas la akvojn de la Pacifika Oceano ĝis la Japana maro. Ĝi konektas kun la Osaka Golfeto kaj havigas martransportan ligilon kun la industriaj centroj de la regiono Kansajo, kiel Osako kaj Kobe. Antaŭ la konstruado de la fervoja Ĉefa Linio de Sanĝo, ĝi estis la ĉefa transporta ligilo inter Kansajo kaj Kjuŝuo.

La prefekturoj Jamaguĉi, Hiroŝimo, Okajamo, Hiogo, Osako, Vakajamo, Kagavo, Ehime, Tokuŝimo, Fukuoka, kaj Oitao havas marbordojn en la Setinterna maro; ankaŭ la urboj Hiroŝimo, Ivakuni, Takamacu, kaj Macujama estas en ĝi.

La regiono Setouĉi enhavas la maron kaj la ĉirkaŭajn marbordajn areojn. Tiu regiono estas konata pro sia modera klimato, kun stabila tutjara temperaturo kaj relative malalta pluvokvanto. La maro estas fama pro sia periodaj ruĝaj tajdoj (赤潮, *akashio*?) okazigitaj per densa grupigo de ia fitoplanktono kiu rezultas en la morto de grandaj nombroj de fiŝoj. Ekde la 1980-aj jaroj, la norda kaj suda bordoj de la maro estas konektitaj per la tri vojoj de la Honŝu–Ŝikoku Pontoprojekto, kiel la Granda Setoponto, kiu servas al trafiko de kaj fervojo kaj de aŭtomobiloj.

34° 10′ N 133° 20′ O﻿ / ﻿34.167 °N, 133.333 °O﻿ / 34.167; 133.333 (mapo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Setinterna maro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Setinterna maro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Nacia Parko de Setinterna maro. Oficiala retejo {japana}
* I Love Setouchi Arkivigite je 2020-08-09 per la retarkivo Wayback Machine - Setouchi Brand
* Enjoy the Setouchi of Japan: Setonaikai - Yokoso! Japanio de Japana Nacia Turisma Organizaĵo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 751418
* GND: 4245040-8
* LCCN: sh85066477
* VIAF: 251799254
* NDL: 00638302
* NKC: ge1015988
 |
*La piazza di Settignano*, Telemaco Signorini, 1880.
**Settignano** estas *frazione* (submunicipo) sur monteto nordoriente de Florenco, Italio. La malgranda *borgo* Settignano portas familiaran nomon ĉar produktis tri skulptistojn de la Florenca Renesanco, nome Desiderio da Settignano kaj la fratoj Gamberini, plej bone konataj kiel Bernardo Rossellino kaj Antonio Rossellino. La juna Mikelanĝelo loĝis kun skulptisto kaj lia edzino en Settignano — en farmo kiu estas nune "Villa Michelangelo" — kie lia patro posedis ŝtonminejon de marmoro. En 1511 alia skulptisto naskiĝis tie, nome Bartolomeo Ammannati. La bonkvalitaj marmorminejoj de Settignano produktis tiun serion de skulptistoj.

Aliflanke ankaŭ famaj verkistoj loĝis en Settignano, kiel Giovanni Boccaccio, Niccolò Tommaseo, Mark Twain, Gabriele d'Annunzio ktp.

Referencoj
----------

Literaturo
----------

* Intervjuo kun Carolyn McPherson, Charlottesville, VA, 24a de Aŭgusto 2019.
* Twain, Mark, *The £1,000,000 Bank Note and Other New Stories,* enkond. de Malcolm Bradbury (The Oxford Mark Twain, Oxford U. Press, 1996)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Settignano en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo
* Villa Gamberaia Arkivigite je 2021-09-12 per la retarkivo Wayback Machine: arkitekturo

Koordinatoj: 43° 47′ N 11° 19′ O﻿ / ﻿43.783 °N, 11.317 °O﻿ / 43.783; 11.317 (mapo)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 738180
* GND: 4399968-2
* LCCN: n81084611
* VIAF: 130196375
 |
Dancante sevilanojn
La **sevillanas**  [sebijAnas] (sevilaninoj, esperante) estas la plej konataj el la tradiciaj danco kaj kanto de Andaluzio (suda Hispanio). Tiaj danco kaj kanto naskiĝis en la urbo de Sevilo sed oni povas danci kaj kanti ilin dum la celebrado de multaj andaluzaj festoj, ĉefe dum la Foiro de Aprilo de Sevilo, la Pilgrimado de El Rocío (en la provinco de Huelva), *Krucoj de Majo* de *Lebrija* (en la provinco de Sevilo), ktp.

Ĝia deveno estas antaŭa al la epoko de la Katolikaj Gereĝoj. Oni diras ke ĝi evoluis de la *seguidillas castellanas* (tradiciaj muziko kaj danco de Kastilio). Tamen ĝiaj literaturaj antaŭaĵoj estas je la malnovaj *jarchas*, *muwasahas* kaj *zéjeles* (popularaj mozarabaj kantoj kaj poemoj). 

Poiome, la *seguidillas castellanas* flamenkiĝis ĝis iĝi nunajn sevilanojn. Poste, je la 18a jarcento oni aldonis la dancon.

Nun ĝi estas la plej dancata popoldanco en Hispanio.

La kanto
--------

Ĝi estas populara kanto kiu temas pri ofta okazo de la ĉiutaga vivo. Ĝenerale estas facilmemorebla teksto kies strukturo havas kvar partojn kun malsama danco.

La klazika strofo havas du partojn:
Unu grupo de kvar versoj kaj unu refreno de tri versoj.

Senfina vario de temoj ekzistas, la plej gravaj temoj estas religiaj, feriaj, amaj, kampaj, najbaraj, urbaj, ktp.

La danco
--------

Eble ĝi estas la plej konata kaj ludata danco en Hispanio. Oni povas trovi malrapidajn kaj rapidajn dancojn. Ofte, ĝi estas dancata pare (viro kaj virino), sed kelkfoje oni povas danci ĝin per personaro.

La danco havas kvar malsamajn partojn (*coplas*) nomataj *la unua*, *la dua*, *la tria* kaj *la kvara parto*. Kelkaj movadoj kiujn oni ripetas dum la dancado estas la *pasada*, la *paseíllo*, la *zapateado* kaj la *careo*.

La fina parto finas per bela kaj romantika fino.

La muziko
---------

La muziko de la *sevillanas* estas tre gaja kaj viveca. La kanto estas akompanata per la gitara muziko kaj ofte per aliaj muzikiloj kiel la kastanjeto, la *pito rociero* (andaluza aermuzikilo), kaj la tamburino.

La takto estas 3/4 (la unua pulso estas forta kaj la dua kaj tria pulsoj estas malfortaj).

Autoroj
-------

Iuj aŭtoroj de sevillanas estas *Los Marismeños*, *Cantores de Híspalis*, *Ecos del Rocío*, *Los Requiebros*, ktp.

Vidu ankaŭ
----------

* Andaluzaj foiroj
* Foiro de Aprilo

* Sevillanas en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Sevillanas en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Koordinatoj: 43° 01′ 33″ N 25° 06′ 14″ O﻿ / ﻿43.02583 °N, 25.10389 °O﻿ / 43.02583; 25.10389 (mapo)

Urbodomo de Sevlievo
**Sevlievo** (bulgare *Севлиево*) estas urbo en Bulgario. La urbo havas malnovepokan kaj heroan pasintecon. Ĝi situas meze inter gravaj malnovromiaj provincoj Trakio kaj Mizio. La regiono antaŭ longe logis atentemon de diversaj rasoj kaj naciecoj, kiuj priloĝis Balkanan duoninsulon. Arkeologoj ĉi tie malkovris restaĵojn el neolito, tombmonumentoj parolas pri daŭra ĉeesto de trakianoj kaj kelkaj restaĵoj de romiaj belfridoj kaj loĝdomaroj montras, ke la regiono ĉirkaŭ Sevlievo estis objekto por atentemo ankaŭ dum unuaj jarcentoj de nia erao.

Arkeologiaj fosaĵoj malkovris proksime de la hodiaŭa urbo pli grandan laŭ dimensioj loĝdomaron kun citadelo, kiu ekzistis ekde antikvaj tempoj ĝis la 15-a – 16-a jarcentoj. Tio certe estas restaĵoj de mezepoka bulgara urbo, menciata kiel „Ĥotel" aŭ Ĥotaliĉ".

En la periodo de komenco de Renaskiĝo sub nomo de Sevli, kaj poste Sevlievo, la urbo fariĝas grava administra kaj ekonomia centro kun forte evoluiĝintaj metioj kaj viglaj komercaj rilatoj al Eŭropo – Vieno kaj Lepsiko. En la jaro 1844 ties patriotoj konstruis en la urbo lernejon, kiu estis unu el la unuaj en la regiono, kaj en la jaro 1870 estiĝas societo por disvastigado de klerigado de popolo. La societo fariĝas ne nur klereca centro, sed ankaŭ movadcentro de revolucia batalo. Ties revoluciuloj levigas por batalo ankaŭ ceterajn balkanajn vilaĝojn Batoŝevo (bulgare *Батошево*), Krǎvenik (bulgare *Кръвеник*) ka. kontraŭ turka milito. Kontraŭfaŝisma batalo en la regiono ĉirkaŭ Sevlievo kostas multajn viktimoj. Ankoraŭ dum aŭtuno de 1942 formiĝas partizana trupo, kiu dum 1943 plifortiĝas en Sevlievan kaj pli malfrue en Gabrovo-Sevlievan partizanan taĉmenton. Post multaj bataloj la 9-an de septembro de 1944 la taĉmento komune kun ribeliĝinta nacio kaj kun la helpo de la soveta armeo proklamas la patrujon al Patrujfronto en la regiono de urboj Sevlievo kaj Gabrovo.

En Sevlievo ni povas viziti plurajn memorigaĵojn, kiel ekz. urban historian muzeon kaj artan galerion, templon „Prorok Ilija" (bulgare *Пророк Илия*) en senpera proksimeco de la muzeo, horloĝturon (el la 1779) en la centro de la urbo kaj aliajn.

Naskiĝloko de Simeon St. Ĥesapĉiev.

Eksteraj ligiloj
----------------

* 
* 
* 
*
Triangulo en sfera geometrio, kies tri anguloj sumas al pli ol 180 gradoj. Por triangulo kiu situas sur kvarono de duonsfero, ties anguloj sumas al 270 gradoj.
La **sfera geometrio** estas la geometrio de la dudimensia surfaco de sfero. Ĝi estas ekzemplo de neeŭklidaj geometrioj.

En ebena geometrio la bazaj konceptoj estas la punkto kaj la linio. En la sferp, la punktoj estas difinitaj en la kutima senco. La ekvivalentoj de la linioj ne estas difinitaj en la kutima senco de la "rekta linio" sed en la senco de "la plej mallongaj trajektorioj inter la punktoj", kio estas nomata geodezia linio. En la sfero geodeziaj estas la ĉefcirkloj, same kiel la aliaj geometriaj konceptoj estas difinitaj kiel en la ebena geometrio sed kun la linioj anstataŭataj per la ĉefcirkloj. Tiel, en sfera geometrio la anguloj estas difinitaj inter la ĉefcirkloj, rezulte en sfera trigonometrio kiu estu diferenca disde la ordinara trigonometrio en multaj aspektoj (por ekzemplo, la sumo de la internaj anguloj de triangulo superas la 180 gradojn).

La sfera geometrio estas la plej simpla modelo de la elipsa geometrio, en kiu difinita linio ne havas paralelan linion tra difinita punkto. Tio kontrastas kun la hiperbola geometrio, en kiu linio havas du paralelajn liniojn, kaj nefinitan nombron de ultra-paraleloj, tra difinita punkto.

La sfera geometrio havas gravajn praktikajn aplikojn en navigado kaj astronomio.

Samradiusajn cirklojn uzas la sfera geometrio simile, kiel rektojn la Eŭklida. Sfer-geometrie, ĉiu sufiĉe longa linio kontaktas alian, do paraleloj ne ekzistas. Tiu geometrio estas utila modelo por la surfaco de sfero. Tial uzas ĝin oni en surtera navigacio.

Notoj
-----

1. ↑  *Geometría esférica* (hispana lingvo, "Sfera geometrio") de la UNAM.
2. ↑  Non-Euclidean Geometry (angla lingvo) en Liberal Arts Mathematics, fare de Galivan kaj Radke.

* Kategorio Sfera geometrio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 756988
* GND: 4182228-6
* NDL: 01212460
 |
sfera ŝelo, dekstre du duonoj
En geometrio, **sfera ŝelo** estas ĝeneraligo de ringo al tri dimensioj. Ĝi estas la regiono inter du samcentraj sferoj de malsamaj radiusoj.

### Areo

La areo de sfera ŝelo estas la sumo de la ena kaj de la ekstera areoj. 

{\displaystyle A=\pi R^{2}+\pi r^{2}}
{\displaystyle A=\pi (R^{2}+r^{2})}
kie *r* estas la radiuso de la ena sfero kaj *R* estas la radiuso de la ekstera sfero.

Fakte laŭ ke oni rigardas de ene aŭ de ektere de la sfera ŝelo, nur estas videbla respektive la ena areo {\displaystyle A\_{en}=\pi r^{2}} aŭ la ekstera areo {\displaystyle A\_{eks}=\pi R^{2}.}

### Volumeno

La volumeno de sfera ŝelo estas la diferenco inter la ena volumeno de la ekstera sfero kaj la ena volumeno de la interna sfero: 

{\displaystyle V={\frac {4}{3}}\pi R^{3}-{\frac {4}{3}}\pi r^{3}}
{\displaystyle V={\frac {4}{3}}\pi (R^{3}-r^{3})}
kie *r* estas la radiuso de la ena sfero kaj *R* estas la radiuso de la ekstera sfero.

Iu proksimumo por la volumo de maldika sfera ŝelo estas la areo de la interna sfero multobligita per la diko  *t*  de la ŝelo: 

{\displaystyle V\approx 4\pi r^{2}t,}
kie *t* estas ege eta rilate al *r* {\displaystyle (t\ll r).}

### Sekco per ebeno

La ebena sekco de sfera ŝelo per ebeno paralela al tanĝa ebeno, kies distanco al ĉi-lasta estas {\displaystyle 0<d\leq (R-r)}, estas disko.

La ebena sekco de sfera ŝelo per ebeno paralela al tanĝa ebeno, kies distanco al ĉi-lasta estas {\displaystyle (R-r)<d\leq R}, estas ringo.

En populara kulturo
-------------------

Dyson-sfero rilatas al fikcia sferega ŝelo ĉirkaŭ stelo, kiel estis unue priskribita de la aŭtoro Olaf Stapledon.

Referencoj
----------

1. ↑   *Spherical Shell* (angle). Wolfram Research, Inc.. Arkivita el la originalo je 2 August 2016. Alirita 7 January 2017.
2. ↑  Znamenski, Andrey Varlamov, Lev Aslamazov; scientific editor, A.A. Abrikosov, Jr. ; translators, A.A. Abrikosov, Jr. J. Vydryg, & D..  (2012) **The wonders of physics* (La mirindaĵoj de fiziko)*, 3‑a eldono (angle), Singapore: World Scientific. ISBN 978-9814374156.

Vidu ankaŭ
----------

* Blastulo
* Druzo
* Fulereno
* Globo
* Pilko
* Sapveziko
* Solida toro
* Toro
**Shaoang Liu** [ŝaoang], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Liu Shaoang,** ĉine **刘少昂** estas hungara-ĉina mallongdistanca rapid-sketisto, dufoja olimpiano, dufoja olimpika kaj monda ĉampiono. Lia frato estis Shaolin Sándor Liu.

Shaoang Liu naskiĝis la 13-an de marto 1998 en Budapeŝto.

Shaoang Liu en 2019

Biografio
---------

Shaoang Liu devenis en varia hungara-ĉina familio. Li konatiĝis pri la rapidsketado en sia aĝo 11. Ekde 2006 li estis rapidsketisto en pluraj sportkluboj en sia naskiĝurbo. Li estis hungara ĉampiono trifoje en 2019 en pluraj distancoj. Li estis olimpiano en Hungario en la Vintra Olimpiko 2018 kaj Hungario en la Vintra Olimpiko 2022 kun 2 oraj medaloj unuoble kaj stafete, krome en mondĉampionumoj li estis la unua sesfoje en 2021 kaj 2022. En 2022 li ŝanĝis landon kaj konkursis plu en Ĉinio, ĉar lia sportano Csaba Burján ofendis Ĉinion. Li ricevis hungarajn premiojn inter 2018-2022.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun fotoj
* hungarlingva biografio kun foto
* datenoj
* datenoj

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Shaoang Liu en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 822429
 |



* Portalo pri Biografio
**Shari LEWIS** estas plumnomo de **Phyllis Naomi Hurwitz** (1933 – 1998). Ŝi estis jud-usona aktorino, ventroparolisto, marionetisto kaj prezentisto de televidaj spektakloj por infanoj. Ŝi estis edzino de Stan Lewis (el kiu ŝi prenis familinomon) kaj Jeremy Tarcher kaj estas patrino de Mallory Lewis.

Ŝi komencis sian karieron 13-a jaraĝa kiel helpmagiistino, ĵonglistino kaj akrobatistino. Ŝi lernis ventroparoladon de John W. Cooper. En 1952, Lewis per marionetismo gajnis la unuan premion en la televida serio CBS *Arthur Godfrey's Talent Scouts*.

La 5-an de julio de 1953, Lewis faris sian debuton kiel televidprezentistino en programo *Facts N'Fun* en NBC - stacio WRCA-TV. La programo estis porinfana diversspektaklo en kiu ŝi engaĝis siajn spektantojn en ludoj, kantoj, rakontoj, informaj segmentoj, kaj intervjuoj. Ŝi ankaŭ prezentis komediojn kun du manietoj: Samson kaj Taffy Twinkle. La televidserio daŭris ĝis septembro 1953. Ŝi moviĝis al WPIX por anstataŭigi muzikiston Ted Steele kiel gastiganto de *Kartoon Klub* (sic). Ŝi iĝis fame konata kiel la origina marionetisto de la pupeto Lamb Chop, kiu unue aperis ĉe televidprogramo Captain Kangaroo en marto 1956. Lamb Chop, kiu estis malmulte pli ol ŝtrumpeto kun okuloj, funkciis kiel neaktiva egoo por Lewis.

Lewis prezentiĝis per pulpoj Randy Rocket kaj Taffy Twinkle, kaj la programo ankaŭ prezentis ripetojn de animaciserio  *Crusader Rabbit*. Kartoon Klub poste ŝanĝis sian titolon al Shari & Her Friends la 23-an de septembro 1956, kaj poste al Shariland monaton poste.

NBC donis al Lewis sian unuan programon en la reto, *The Shari Lewis Show*, kiu ekis la 1-an de oktobro 1960 anstataŭigante prezentaĵon "The Howdy Doody Show". La spektaklo daŭris ĝis la 28-a de septembro 1963. En 1961, ŝi ludis titolan personon *Dulie Hudson* en "*Watching Out for Dulie*, produktado de *United States Steel Hour* [Ŝtala Horo de Usono]". Ŝi ankaŭ aktorigis en epizodoj de *Car 54, Where Are You?*, *The Man from U.N.C.L.E.*, kaj *Love, American Style*, krom kunverkis por Star Trek la epizodon The Lights of Zetar en 1969.

De 1970-a ĝis 1990-a jardeko, ŝi aparis ĉe multaj porinfanaj televidprezentaĵoj de Usono kaj Brito.

Referencoj
----------

1. ↑   Shari Lewis. *IMDb*. Alirita 2014-12-26.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 635124
* GND: 1180509595
* LCCN: n79123482
* VIAF: 33283175
* ISNI: 0000 0000 6337 4270
* SUDOC: 076773841
* MBA: 494d75c7-c493-4fe3-897e-9862a5aae32e
* NLA: 35303830
* BNE: XX1666820
 |
Panorama vido de SandakpurPanorama vido de Sandakpur

Padomapo de Sandakfu (sen ĝusta skalo).
**Sandakphu**, **Sandakfu** aŭ **Sandakpur** (3 636 m; 11,930 ft) estas la plej alta pinto en la distrikto Ilam, Nepalo, kaj Okcident-Bengalo, Barato. Ĝi estas la plej alta punkto de la Singalila Montaro en la distrikto Darjeeling en la okcidenta limo de Okcident-Bengalo-Nepalo. La montopinto situas en la bordo de la Singalila Nacia Parko kaj havas malgrandan vilaĝon sur la monto kun kelkaj hoteloj. Kvar el la kvin plel altaj pintoj en la mondo, nome Everest, Kangchenjunga, Lhotse kaj Makalu, povas esti vidataj el ĝia montopinto. Ĝi ankaŭ havigas belan vidaĵon el la tuta Montaro Kangĉenjunga.

Bildaro
-------

* Singalila Montaro kaj Kanĉenĝango el SandakpurSingalila Montaro kaj Kanĉenĝango el Sandakpur
* Hejma gruntbovo.Hejma gruntbovo.
* Pinta vido de SandakphuPinta vido de Sandakphu
* SandakphuSandakphu

27° 6′ 21″ N 88° 0′ 6″ O﻿ / ﻿27.10583 °N, 88.00167 °O﻿ / 27.10583; 88.00167 (mapo)

Notoj
-----

1. ↑   Sandakphu & Singalila Trek  Alirita la 28an de Novembro 2018.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Sandakphu en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Monto Everest kaj Lhotse vidita el Sandakphu
* In the Land of Sleeping Buddha - A Guide to Sandakphu Trek Arkivigite je 2018-11-29 per la retarkivo Wayback Machine
**José Bonifácio de ANDRADA e SILVA** [ĵoZE boniFAsjŭ djanDRAdaj SILva], alinomata **Patriarko de Sendependo** (naskiĝis en Santos, Brazilo la 13-an de junio 1763, mortis en Paquetá, Rio-de-Ĵanejrio la 6-an de aprilo 1838) estis naturalisto kaj politikisto brazila.

En 1777 li iris al San-Paŭlo, lernis gramatikon, retorikon kaj filozofion. En 1780 li vojaĝis al Portugalio por studi en Universitato de Coimbra "Natura Filozofio" kaj "Eklezia Juro", en kiuj diplomitiĝis en 1787 kaj 1788.

José Bonifácio fakuliĝis pri mineralogio kaj iĝis ano de *Academia Real de Ciências* (Reĝa Akademio de Sciencoj) de Lisbono en (1789), de kiu estis dumviva sekretario ekde (1812).

De 1790 ĝis 1800 li vojaĝis tra la Eŭropo per stipendio de la portugala registaro, kaj studis en multaj eŭropaj universitatoj. Kiam li revenis al Portugalio li estis nomita profesoro pri metalurgio kaj tuj poste estis nomita "Ĝenerala intendanto de minoj kaj metaloj de la Regno" per la Reĝa Ĉarto de 18-a de majo de 1801. Li estis ano de la "Kortumo de la Minoj", administranto de karbaj minoj de Buarcos kaj direktoro de la "Reĝa Laboratorio de la Monetfarejo".

Dum la Duoninsula Milito eniris la portugalan armeon kaj batalis kontraŭ Napoléon Bonaparte kiel kolonel-leŭtenanto.

Reiris al Brazilo en 1819, kie li amikiĝis al princo Petro kaj estis unu el la homoj kiuj laboris por la brazila sendependo. Tiam li iĝis vic-provincestro de San-Paŭlio en 1821.

Post la brazila sendependo (1822) li fariĝis "Ministro de Internlando kaj de la Fremdaj Aferoj". Li elektiĝis ankaŭ deputito al Konstitucia Asembleo. Pro liaj liberalaj ideoj, li estis eksigita de Ministerio en julio de 1823. Kiam la imperiestro dissolvis la asembleon en novembro, li estis arestita.

Pune ekzilita al Francio en 1823, tie li vivis ĝis 1829, kiam la imperiestro rezignis la kronon kaj nomis lin, en 1831, zorganto de la princo Petro la 2-a. Denove arestita, post puĉo, en 1823 de la reganto Diogo Antônio Feijó, li finis sian vivon arestita en la insulo Paquetá.

Verkoj
------

* 1814-1815 - *Memória minerográfica da serra que decorre de Santa Justa até Santa Comba e suas vizinhanças na província do Minho* (Museu Paulista, Coleção José Bonifácio, Doc. 290).
* 1815 - *Sobre a necessidade e utilidade do plantio de novos bosques em Portugal.*
* 1816 - *A Primavera.*
* 1817 - Memória sobre a nova mina de ouro da outra banda do Tejo.
* 1818 - *Memória sobre as pesquisas e lavra dos veios de chumbo de Chacim, Souto, Ventozello, e Villar de Rey na província de Trás-os-Montes.*\*1825 - Poesias Avulsas
* s/d - *Memória minerográfica sobre o distrito metalífero entre os rios Alva e Zêzere* (Museu Paulista, Coleção José Bonifácio, Doc. 291.)

* Kategorio José Bonifácio de Andrada e Silva en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 53201
* GND: 117661120
* LCCN: n82152318
* VIAF: 281497237 22160159, 281497237
* ISNI: 0000 0001 2277 3491
* LIBRIS: 335446
* SUDOC: 028661877
* BNF: 12045123d
* NKC: jo2016918086
 |
**Sandinisto** estas termino, signifanta anon de politika movado en Nikaragvo (t. e. de "sandinismon").

Flago de la F.S.L.N.
La termino devenas de nomo de Augusto César Sandino, gvidanto de gerila lukto kontraŭ la usona okupado de la lando en la komenco de la 20-a jarcento.

La pli oficiala nomo estas **Frente Sandinista de Liberación Nacional** (FSLN, *Sandinista Fronto de Nacia Liberiĝo*), politika organizaĵo de maldekstra tendenco kreita en 1962 en Nicaragvo.

La Sandinista Fronto gvidis la lukton kontraŭ la diktaturo de la familio Somoza en Nikaragvo de 1978. Tiu lukto estis nomita nikaragva revolucio kaj finiĝis per la eniro de la ribeluloj en Managvon en 1979 kaj la ekziligo de la diktatoro Anastasio Somoza Debayle. La sandinistoj prenis la povon, en koalicio kun aliaj opoziciaj fortoj, kaj post demokrataj voĉdonoj en 1984 la gvidanto de la organizo Daniel Ortega fariĝis la prezidento, kun la verkistoj Sergio Ramírez, kiu iĝis vicprezidento kaj Ernesto Cardenal, kiu iĝis Ministro de Kulturo.

Afiŝo en strato de Leono (Nikaragvo) en marto de 1988.
La nova registaro suferis koleron de la Usona registaro, gvidata de konservativa Ronald Reagan, kiu timis vastiĝon de la kuba revolucio. Usono organizis kontraŭrevoluciulan militistaron, nomatan *contra* (de *kontraŭrevoluciularo*).

La malbonega heredata ekonomia situacio, la usona blokado kaj la propraj eraroj kaŭzis fortan ekonomian krizon. Post nova balotado en 1990, venkis la opozicia kandidato Violeta Barrios, vidvino de ĵurnalisto Pedro Chamorro, murdita de la reĝimo de Somoza.

Poste la FSLN perdis estrecon, sed restis la ĉefa opozicia partio de Nikaragvo. Ĝi suferis plurajn dividojn, kio naskis fondon de partioj, nomataj *renoviĝintaj sandinistoj*.

En novembro 2006, la kandidato de la Fronto, Daniel Ortega, akiris plejmulton de la voĉdonoj, kaj denove fariĝas prezidento de Nikaragvo.

Vidu ankaŭ
----------

* Nikaragva signolingvo

* Sandinista Fronto de Nacia Liberigo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Sandinista Fronto de Nacia Liberigo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 40232
* GND: 219822-8
* LCCN: n50000584
* VIAF: 129620461
* ISNI: 0000 0001 1939 8600
* SUDOC: 027311309
* BNF: 12255527f
* NLA: 35226704
* BIBSYS: 90381436
* NKC: kn20061212008
 |
Sandviĉo kun terpomfingroj.
**Sandviĉo** estas manĝaĵo farata el pano (ofte blanka) kun aliaj enhavaĵoj, kiel viando, legomoj, kondimentoj, fromaĝo, kolbaso, spicoj aŭ saŭcoj. En multaj landoj, sandviĉo tradicie estas farata el du aŭ pli da pantranĉaĵoj. Inter la pantranĉaĵoj estas la enhavaĵoj. Tamen sandviĉo povas esti "malferma", el unu panpeco kun la enhavaĵoj suraj.

Ĝi estas nomita pro John Montagu, Grafo de Sandwich [sendŭiĉ], kiu estis angla aristokrato, tamen oni dubas, ke li inventis ĝin. Oni diras, ke la sandviĉo plaĉis al Grafo Sandwich, ĉar ĝi permesis al li manteni sian manĝaĵon dum partopreno en hazardludo.

Vidu ankaŭ
----------

* Hamburgero
* Kolbasobulko
* Pansurmetaĵo
* Panŝmiraĵo
* Sandviĉa ŝmiraĵo
* Sandviĉo (seksumado)
* Submarŝipforma sandviĉo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Sandviĉo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Sandviĉo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Sandviĉaj receptoj[*rompita ligilo*] angle.
* Historio de sandviĉoj angle.
* Klubo de sandviĉ-amantoj angle.
* La Brita Sandviĉa Asocio angle.
* Sandviĉa Klubo france.
**Sandvík** (dane Sandvig) estas vilaĝo sur insulo Suðuroy de Ferooj. Administre, ĝi apartenas al distrikto Hvalba.

Geografio
---------

Sandvík estas la plej norda komunumo de Suðuroy. Ĝi situas sur orienta parto de la insulo kaj ĝia nomo venas de la sabla marbordo. Mallarĝa vojo kondukas al la okcidenta parto, kie krutaj birdorokoj formas la marbordan linion. Sur la roko *Ásmundarstakkur* – elstaranta el la maro 97 metrojn - nestas centoj da birdoj. En la vilaĝo troviĝas eta muzeo, kiun oni elformis el tradicia feroa domo, konstruita en 1860.

Monumento de Sigmundur Brestisson en Sandvík

Historio
--------

Laŭ sagao de la feroanoj, oni murdis sur tiu loko Sigmundur Brestisson, post kiam li fuĝis naĝante disde Tróndur í Gøtu el Skúvoy. Tiel la unua mencio de la loko troviĝas en tiu sagao. 

La vilaĝo senhomiĝis en 1349, liajn loĝantojn mortigis la nigra morto. En 1816, ĝi estas traktata denove kiel loĝata loko, tie setlis homoj el Hvalba. Ĝia preĝejo estis konstruita originale en Froðba en 1840, poste oni transportis al Tvøroyri, fine en 1908 al la nuna loko.

La komunumo estis nomita ekde la mezepoko ĝis 1911 aŭ 1913 Hvalvík, sed la loĝantoj ŝanĝis ties nomon, ĉar ĝenis ilin, ke iliaj leteroj, poŝtaĵoj misvojis al Hvalvík de Streymoy.

Trafiko
-------

La vilaĝo aliĝas la vojreto de la insularo per 1500 m longa monta tunelo, la t.n. *Sandvíkartunnilin*.

Personoj
--------

* Tie mortis Sigmundur Brestisson (961-1005) feroa vikinga ĉefo, kristanigo de la feroanoj.
Du knaboj en rura Laoso interesiĝas en libro pri intestaj parazitoj.
**Saneduko** estas profesio kaj agado eduki homojn pri sano. Areoj ene de tiu profesio enhavas median sanon, fizikan sanon, socialan sanon, emocian sanon, intelektan sanon, kaj spiritan sanon. Ĝi povas esti difinita kiel la principo laŭ kiu individuoj kaj grupoj de personoj lernas konduti laŭ taŭga maniro por disvastigo, pluteno, aŭ restaŭro de sano. Tamen, ĉar estas multaj difinoj de sano, estas ankaŭ multaj difinoj de saneduko. La *Joint Committee on Health Education and Promotion Terminology* (Miksa Komitato pri Saneduko kaj Disvastigo de Terminologio) de 2001 difinis Sanedukon kiel "ajn kombino de planitaj lernespertoj bazitaj sur fortikaj teorioj kiuj havigas al individuoj, grupoj, kaj komunumoj la oportunon akiri informon kaj la kapablon necesaj por fari kvalitajn sandecidojn."  La Monda Organizaĵo pri Sano difinis Sanedukon kiel "enhavanta konscie konstruitajn oportunojn por lernado de engaĝigo de kelkaj formoj de komunikado dezajnita por plibonigi sanstudojn, kiel plibonigi konaron, kaj disvolvigo de vivkapabloj kiuj estas taŭgaj por individua kaj komunuma sano." 

La agado de Saneduko povas kosnisti el informaj kampanjoj, enkonduko de santemoj en la studobjekto de lernejoj, helpo al esplorado en sansciencoj ktp.

Referencoj
----------

1. ↑  McKenzie, J. Neiger, B. Thackeray, R. (2009). Health education can atlso boobe seen as preventive medicine (marcus 2012). Health Education and Health Promotion. *Planning, Implementing, & Evaluating Health Promotion Programs*. (pp. 3-4). 5a eldono. San Francisco, CA: Pearson Education, Inc.
2. ↑  Donatelle, R. (2009). Promoting Healthy Behavior Change. *Health: The basics*. (pp. 4). 8a eldono. San Francisco, CA: Pearson Education, Inc.
3. ↑  Joint Committee on Terminology (2001). "Report of the 2000 Joint Committee on Health Education and Promotion Terminology", *American Journal of Health Education* **32** (2), p. 89–103.
4. ↑  Woorld Health Organization. (1998). List of Basic Terms. *Health Promotion Glossary*. (pp. 4). Konsultita la 1a de Majo, 2009, frogym oyohttp://www.who.int/hpr/NPHj/ddoocs/hp\_glossary\_en.pdf.

Vidu ankaŭ
----------

* Lernejaj sanservoj

* Kategorio Saneduko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Bazaj informoj
--------------

**Serényfalva** (ŝerEnjfalva) estas vilaĝo en Hungario, en la regiono **Norda Hungario**, en la departemento Borsod-Abaúj-Zemplén kaj en la subregiono de Ózd.

* Areo: 20  km²
* Alteco super marnivelo: 171 m
* Loĝantaro: 1100
* Poŝtkodo: 3729
* Telefonprefikso: 48

Situo
-----

La vilaĝo situas sur deklivoj, laŭ rojo, borde de la slovaka landlimo kaj laŭ traira flankovojo. Ĉefvojo kaj la fervojo Miskolc-Slovakio preteriras. Putnok troviĝas 6 km-ojn for, Ózd 15, Kazincbarcika 23 kaj Miskolc 42 km-ojn for.

Historio
--------

La unua mencio devenas el la 13-a jarcento. Post la mezepoko la turkoj senhomigis la vilaĝon. Komence de la 20-a jarcento brikofabriko ekfunkciis. Post la Traktato de Trianon la vilaĝo trovis sin apud la nova limo de Ĉeĥoslovakio. Ekde 2008 ankaŭ Slovakio apartenas al interna zono de Schengen, sekve la kontrolo ĉesis ĉe la limo. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, lernejo, biblioteko, poŝto kaj hoteleto.

Vidindaĵoj
----------

* kalvinana preĝejo de 1926
* romkatolika baroka preĝejo omaĝe al Ĉiuj Sanktuloj el la 18-a jarcento
* statuo de Johano Nepomuka
* monumento pri la jarmilo
Fenestrorozo laŭ Viollet-le-Duc
Saint-Nicaise sur gravuraĵo de Nicolas de Son el 1625
La iama benediktana abatejo **Sankta Nikazo** (france *Saint-Nicaise*) estas pereinta konstruaĵo en la urbo Reims en Francujo (departemento Marne, regiono Champagne-Ardenne).

La abatopreĝejo, kiu validas kiel unu el la ĉefaj verkoj de gotika arĥitekturo, estis konstruata ekde 1231 ĝis 1263 fare de Hugues Libergier; ĝin finkonstruis Robert de Coucy. La imponan fasadon ilustras gravuraĵo de Nicolas de Son el la jaro 1625. En la jaro 1799 oni malkonstruis la katedralon; sur ĝia tereno nun staras la ĉampanfarejo *Taittinger*.

La gravuraĵo de Nicolas de Son montras imponan gotikan preĝejon kun fasado, kies du turoj portas pintpiramidajn tegmentojn, triangulan gablon kun tri okulfenestroj, sep ornamgablojn, kaj grandega fenestrorozo super du pintarkaj fenestroj.

Literaturo
----------

* Jean-Marie Pérouse de Montclos (eldoninto): *Le Guide du Patrimoine. Champagne-Ardenne*. Hachette, Paris 1995, p. 290 (artikolo pri Reims), kun represaĵo de la gravuraĵo de de Son, ISBN 2-01-020987-7

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Sankta Nikazo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Sheffield** [ŝefild] estas taŭno en kantono Berkshire, Masaĉuseco. Ĝi apartenas al la antaŭurbaro de Pittsfield. Oni eksetlis ĝin en 1726 kaj establis la taŭnon en 1733. Laŭ la popolnombrado de 2000, la tuta loĝantaro de Sheffield nombris 3 335. La taŭno altas proksimume 206 metrojn super la marnivelo. Ĝia poŝta kodo estas 01257, kaj ĝi situas en la telefona regiono 413. Sheffield troviĝas ĉe 42°06′37″N, 73°21′20″U. Ĝi ampleksas surfacan areon de 125,7 km², el kio nur 1,0 km² estas akva surfaco.

Masaĉuseco (Sheffield ruĝas)La Rezolucioj de Sheffield, aprobita de la taŭna kunsido en 1773, estis frua petletero kontraŭ brita regado de la usoniĝontaj kolonioj kaj por individuaj rajtoj. Tiu dokumento aprobiĝis je la 12-a de januaro 1773 kaj presiĝis en *The Massachusetts Spy, Or, Thomas’s Boston Journal* (*La Masaĉuseca Spiono, Aŭ, La Bostona Ĵurnalo de Thomas*) je la 18-a de februaro. En Sheffield okazis ankaŭ la plej sanga batalo de la Ribelo de Shays, la 27-an de februaro, 1787.

George Frederick Root, populara verkisto/komponisto de kantoj dum la Usona Enlanda Milito, naskiĝis en Sheffield en 1820.

Vizitindaĵoj
------------

* Colonel John Ashley House muzeo, historia domo, kie (oni diras ke) la Rezolucioj de Sheffield verkiĝis

* Kategorio Sheffield (Masaĉuseco) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)