recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
*Tiu ĉi artikolo temas pri televida programo. Pri asteroido kun la sama nomo temas artikolo 33377 Večerníček.*

***Večerníček*** estas proksimume dekminuta vespera televida programo kun fabela aŭ kun alia okazintaĵo destinita por infanoj, elsendata ĉiuvespere devene de Ĉeĥoslovaka televido kaj hodiaŭ de Slovaka televido kaj Ĉeĥa televido en supozata tempo de ilia enlitiĝado kaj dormado.

Simbolo de la programo estas pentrita knabo Večerníček en papera ĉapo en titolsekvenco, kiu antaŭkuras al fabela epizodo; aŭtoro de la figureto estas pentristo Radek Pilař.

Historio
--------

Antaŭulo de *Večerníček-oj* estis programo *Stříbrné zrcátko* (esperante: *Arĝenta speguleto*), kiu komencis sian elsendadon en la jaro 1963, en dimanĉa subvespera tempo. Ekde la 2-a de januaro 1965 Večerníček estis tutigita formo kun regula elsendado. Belartisto Milan Nápravník estas fondanta kreinto kaj la unua dramaturgo de *Večerníček*. Animeo de titolsekvenco de Večerníček estas la plej malnova televida titolsekvenco en Ĉeĥio. Aŭtoro de la pentrita figuro de "knabo - večerníček" en kurta animea prezento, enkondukota la fabelon, estas belartisto Radek Pilař. Kreinto de muziko estis Ladislav Simon. Salutojn "Dobrý večer" ("Bonan vesperon") kaj "Dobrou noc" ("Bonan nokton") paroligis la tiam sesjara Michal Citavý (\* 1958). La titolsekvencon filmis en aŭgusto de 1964 reĝisoro Václav Bedřich. La unua kolora elsendado komenciĝis en la jaro 1973, ekde la sama jaro la programo estas elsendata ĉiutage.

Al la plej konataj fabeloj de *Večerníček-oj* apartenas *Pri talpĉjo*, *Pri rabisto Rumcajs*, *Pri Mikŝo*, *Fabeloj el musko kaj veraj filikoj*, *Pri papava pupinjo*, *Karkonoŝaj fabeloj*, *Rakontadoj pri feino Amalinjo*, *Maxipes Fík*, *Pat kaj Mat*, *Bob kaj Bobek*, *Mach kaj Šebestová*. El eksterlandaj fabeloj tio estis ekz. Pes Filipes, Tip kaj Tap, Nu, pogodi! aŭ okazintaĵoj de Bolek kaj Lolek, sed en lastaj jaroj Večerníček elsendas eksplicite hejman kreadon.

Interesaĵoj
-----------

*Večerníček* estas la plej rigardata infana programo en Ĉeĥio kaj ankaŭ la plej longe elsendata infana programo. En la jaro 2015 ĝi solenis 50 jarojn.

La 2-an de januaro 2011 estis *Večerníček* kaj motivo de fono el la animea titolsekvenco parto de reguligita logoo de Google (la tn. Google Doodle), por rememorigi la 46-an datrevenon de la unua elsendado.

Laŭ la animea figuro estis nomita asteroido 33377 Večerníček, malkovrita la 12-an de februaro 1999 fare de Petr Pravec en Observatorio de Ondřejov.

Referencoj
----------

1. ↑   46-a datreveno de Večerníček. Google. Alirita 2017-03-20.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Stránky ČT – listo de elsendado de Večerníček-oj
* Evoluo de Večerníček kaj ĝia influo al nuntempaj antaŭlernejaj infanoj Zdeňka Hochmanová (bakalářská práce)
* Portrét Večerníčka[*rompita ligilo*] – Večerníček: Stelo ne nur en Ĉeĥio


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 645094
* NKC: unn2006375331
 |
Vido de la urbo.
Centra placo.
**Agrinio** (en greka: Αγρίνιο) estas la plej granda urbo de la regiona unuo Etolio-Akarnanio, en Grekio, kaj ties plej granda municipo, kun 106,053 loĝantoj. Ĝi estas la ekonomia centro de Etolio-Akarnanio, kvankam ties ĉefurbo estas la urbo Misolongi. La setlejo datas el la antikvaj tempoj. Antikva Agrinio estis 3 kilometrojn nordoriente de la nuna urbo; kelkaj muregoj kaj fundamentoj estis elfositaj. En mezepokaj tempoj kaj ĝis 1836, la urbo estis konata kiel Vraĥori (Βραχώρι).

La majoritato de la loka loĝantaro estis okupita dum grava periodo en la industrio de tabako, el la lastaj jardekoj de la 19a ĝis la fino de la 20a jarcento. Oni fondis en la urbo grandajn entreprenojn de tabako, kiaj la fama Papastratos, kune kun Panagopoulos kaj Papapetrou. Agrinio estas agrikulture konata ankaŭ pro sia produktdo de olivoj.

En 2011 estis 94,181 loĝantoj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Agrinio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo
* Richard Stillwell, ed. *Princeton Encyclopedia of Classical Sites*, 1976: "Agrinion Greece"
* www.agriniovoice.gr, lokaj novaĵoj
* Agrinio City Guide Arkivigite je 2012-08-26 per la retarkivo Wayback Machine
**Orion CLEMENS** (17a de Julio, 1825 – 11a de Decembro, 1897) estis usona ĵurnalisto kaj la unua kaj nura Sekretario de la Nevada Teritorio. Lia pli juna frato Samuel Langhorne Clemens iĝis fama verkisto kun la plumonomo Mark Twain.

Biografio
---------

En 1839, la familio Clemens translokiĝis al Hannibal (Misurio), havenurbo ĉe la rivero Misisipo, kiu finfine estos inspiro por kelkaj el la rakontoj de sia frato Sam. Estante junulo, Clemens laboris en la ĝenerala vendejo de sia patro, kaj poste kiel metilernanto en la loka gazeto, antaŭ translokiĝi al Sankta Luiso, Misurio. En Sankta Luiso, Clemens ekstudis juron kun advokato Edward Bates, kiu poste servis kiel Ĝenerala Akuzisto por la Prezidento Abraham Lincoln. Post la morto de sia patro en 1847, Clemens revenis al Hannibal kaj aĉetis la lokan gazeton, poste iĝis la posedanto de la *The Hannibal Journal* kie Samuel laboris por li. Nekapabla sukcesi kiel ĵurnalisto tie, Clemens translokiĝis al Muscatine, Iovao, en 1853 por estri en la *Muscatine Journal*.

Ĉirkaŭ 1860 Clemens estis konvinkita ke sklaveco estas morale maldeca, kaj estis laborante por la elekto de la respublikano Abraham Lincoln. Post la elekto de Lincoln kiel prezidento tiun jaron, Clemens estis nomumita Sekretario de la nova gubernio Teritorio Nevada kun salajro de 1 800 dolaroj jare. Lia juna frato Sam akompanis lin tien somere 1861. Sam poste verkos pri tiu vojaĝo en sia duon-memiografia libro, *Roughing It*. Sam dediĉis sin al minado kaj ĵurnalismo, dum lia frato Orion servis kiel la Teritoria Sekretario kaj ofte kiel fakta guberniestro kiam James W. Nye forestis. Tiukadre Orion akiris politikan popularecon evitante la militon "Sagebrush" kontraŭ Kalifornio pro disputoj pri la ŝtataj limoj.

Referencoj
----------

1. ↑   Louis J. Budd (2001). *Mark Twain: Social Philosopher* (Mark Twain & His Circle Book 1). University of Missouri.
2. ↑   Twain, Mark, *Roughing It*, 1872. ISBN 0-7434-3650-4.
3. ↑   Fanning, Philip Ashley, *Mark Twain and Orion Clemens: Brothers, Partners, Strangers*. The University of Alabama Press, 2003. ISBN 0-8173-1310-9.

  

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Orion Clemens en la angla Vikipedio.*
La **otosklerozo** estas primera aŭda perturbo, kies kaŭzo ne estas konita. Ĝi povas okazi gvidantan aŭ senzoneuralan malbonigadon de aŭdado. Ĝi estas inflamo de osta skatolo de interna orelo, kiu transkonstruas la ostojn. La kaŭzoj povas esti genetikaj, hormonaj, kaj ankaŭ la morbilo povas elvoki ĝin.

Ĝia ofteco estas 0,3-0,4% en tipo de kaŭkazaj blankuloj. Ĝi okazas 3-7% de malbonigado de aŭdado, kaj 10-17% de gvidanta malbonigado de aŭdado. Ĝi estas trioble ofta en virinoj, kiu subtenas la hormonajn faktorojn.

La ĉefaj faktoroj estas:

* Perzistanta infekto per morbilo
* CD46 polimorfio (persona alternativa splicing)
* Kreskitaj viriniaj hormonoj (östrogenoj, progresterono)
* Malkreskita NaF en trinkakvo
* OTSC1-9 genoj
* Col1-a1 polimorfio

En la KIM ĝi havas la kodon H80 en la klaso KIM-10-08 (Ĉapitro 08 : malsanoj de la oreloj inkluzive de la mastoidoj).

Fontoj
------

* Fülspecialista Arkivigite je 2008-10-05 per la retarkivo Wayback Machine
* Dr. Info[*rompita ligilo*]
* dizziness-and-balance.com

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Otoszklerózis en la hungara Vikipedio.* 

* Kategorio Otosklerozo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La insulo havas reproduktan kolonion de Blua pingveneto.
**Mezinsulo** aŭ en angla *Middle Island* estas malgranda (c.2 ha), rokeca insulo kuŝa ĉe la bordo de sudokcidenta Viktorio, Aŭstralio, ĉe Stingray Bay najbare al la urbo Warrnambool. Ĝii estas natura rifuĝejo kiu estas hejmo por reproduktaj kolonioj de Blua pingveneto kaj Fajnbeka pufino. Ĝi ne estas malferma al la ĝenerala publika aliro.

Projekto Maremma
----------------

La Projekto Maremma uzas Maremmajn ŝafhundojn por protekti la pingvenojn el vulpoj.
La ĉefa minaco por la populacioj de Blua pingveneto estis predado (inklude nestopredado) fare de katoj, vulpoj, sovaĝiĝintaj hundoj, grandaj reptilioj, furoj kaj ermenoj, kiuj povas veni al la insulo dum malalta tajdo. Pro ties malgrando kaj enmeto de novaj predantoj, kelkaj kolonioj malpliiĝis tiom multe kiom ĝis 98 % en nur kelkaj jaroj, kiaj la malgranda kolonio ĉe Mezinsulo, ĉe Warrnambool, Viktorio, kiu malpliiĝis el proksimume 600 pingvenoj en 2001 al malpli ol 10 en 2005. Pro tiu minaco de kolonia malapero, konservadistoj pioneris eksperimentan teknikon uzante la helpon de la Maremma ŝafhundo por protekti la kolonion kaj forigi la eventualajn predantojn. De tiam la pingvena populacio rekuperiĝis.

Referencoj
----------

1. ↑   BBC - Science & Nature -Sea Life - Fact Files: Little/Fairy penguin. bbc (2005-07). Arkivita el la originalo je 2013-01-13. Alirita 2011-11-25.
2. ↑ .  Sheepdogs Guard Endangered Fairy Penguin Colony. Softpedia (2009-01-07). Alirita 2011-11-25.

  Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2012-10-25. Alirita 2013-11-25.
3. ↑   Middle Island Maremma Project. *Visit Warrnambool*. visitwarrnambool.com.au. Alirita 2012-09-06.

 Arkivigite je 2013-01-08 per la retarkivo Wayback Machine  Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2013-01-08. Alirita 2013-11-25.
4. ↑   Middle Island Maremma Project. *Warrnambool*. Warrnambool City Council. Alirita 2012-09-06.

Koordinatoj: 38° 24′ 13″ S 142° 28′ 19″ O﻿ / ﻿38.40361 °S, 142.47194 °O﻿ / -38.40361; 142.47194 (mapo)

* Kategorio Mezinsulo (Warrnambool) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Otradnij** (ruse *Отрадный*) estas urbo en Samara provinco en Rusio.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 36424.

La urbo estis fondita en komenco de la 1920-aj jaroj.

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1956.

La urbo antaŭe estis nomita kiel:

* Otradnij (Отрадный) ĝis 1956.

La interurba telefona kodo estas 84661, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

Diferenco de la loka kaj moskva tempoj estas 1 horo (en jaro 2005).

Geografiaj koordinatoj de la urbo estas 53° 22′ N 51° 21′ O﻿ / ﻿53.367 °N, 51.350 °O﻿ / 53.367; 51.350 (mapo)Koordinatoj: 53° 22′ N 51° 21′ O﻿ / ﻿53.367 °N, 51.350 °O﻿ / 53.367; 51.350 (mapo).

La urbo estas sur maldekstra bordo de rivero Bolŝoj Kinel (Большой Кинель) (kiu dedekstre enenfluas en riveron Samara Самара, baseno de rivero Volgo).

En la urbo estas fervoja stacio Noovootradnoje (Ноовоотрадное).

En jaro 1959 la urbo havis 27,9 mil loĝantojn.

En jaro 2002 la urbo havis 50 mil loĝantojn.


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Paul Hogan** estas aŭstralia aktoro, naskiĝinta la 8-an de oktobro 1940 en Lightning Ridge, Novsudkimrujo

Lia patro estis unue profesia soldato. Paul Hogan elkreskis en Sidnejo. Li ne finvizitis mezlernejon kaj alternigis vicon da profesioj, li laboris ekz. kiel ŝoforo de kamiono, havena laboristo, boksisto kaj muntisto konstruanta pontojn. Li havis sukceson en televido, serĉanta novajn talentojn kaj danke al produktoro John Cornell li akiris unuan pli grandan okazon en regula televida programero *A Current Affair* kaj post nelonge li havis sian propran *The Paul Hogan Show*, kiu certigis al li grandan popularecon.

Li fariĝis la plej ŝatata aŭstralia komikulo, ofte li aperis en reklamaj filmeroj kaj li akiris eĉ titolon Aŭstralano de la jaro 1985. La mondan stelulon kaj tenanton de Ora Globo 1986 farigis en unu fojo el li titola rolo de sentima aŭstralia arbarano Michaelo "Krokodilo" Dundee, kies vivo principe ŝanĝiĝos post renkontiĝo kun atrakta usona ĵurnalistino (Linda Kozlowski), en komerce sukcesa aventurema komedio Krokodilo Dundee.

Sed kun nenia plua filmo li jam atingis tian reeĥon ĉe spektantoj, kiel li sukcesis tion ĉe la "Krokodilo". Post pli granda eksilento li lasis sin aperi kiel aktoro, scenariisto kaj kunproduktoro de vesterna komedio Fulmorapida Jack, en kiu li kreis titolan staturon de maljuniĝanta pistolisto.

Lia dua edzino fariĝis en la jaro 1990 lia filma kunulino Linda Kozlowski.

Vidu ankaŭ
----------

* Rodney Ansell

* Kategorio Paul Hogan en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 141508
* GND: 118979884
* LCCN: n88626138
* VIAF: 85512013
* ISNI: 0000 0000 9486 6665
* SUDOC: 059377585
* BNF: 14026686s
* MBA: 48da9d03-754c-4006-bb2a-56075e35a957
* NKC: xx0034212
* BNE: XX1324463
 |
Larĝa panoramo de Peoria

**Peoria** estas grandurbo en Usono, en subŝtato Ilinojso, en la samnoma Kantono Peoria. La urbego ankaŭ estas romkatolika diocezo kaj administra centro de la kantono.

Skizo pri situo de Peoria en la subŝtato (ruĝo)
Situo de Peoria

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 130 km²
* Loĝantaro: 115 007 (en 2010)
* Supermara alteco: 201 m
* Horzono: UTC-6h (en somero UTC-5h)
* Poŝtkodo: 61602-61606, 61614-61615
* Telefonkodo: 309

Geografio
---------

Peoria situas sur montetaro laŭ rivero *Ilinojso* en meza parto de Usono, en meza parto de Ilinojso.

Urbodomo de Peoria

Historio
--------

Peoria estas unu el la plej maljunaj urboj en Ilinojso, ĉar esploristoj unue riskis pluiri laŭ rivero. La kampoj unue estis loĝigitaj en 1680, kiam francaj esploristoj René Robert Cavelier konstruis fortikaĵon. En 1691 oni establis ankaŭ vilaĝon. Tiu fortikaĵo baldaŭe bruldetruiĝis, tial en 1813 pli nova fortikaĵo konstruiĝis havanta la nomon *Fort Clark*. En 1825 aperis oficiale la loknomo Peoria, kiu prenis la nomon de tribo, kiu signifas: "grasa lago". En 1835 municipo formiĝis. urbiĝis en 1845. 

Caterpillar (la plej granda produktanto de konstrumaŝinoj) havas la ĉefsidejon en Peoria.

Klimato
-------

En Peoria la temperaturo averaĝe varias inter 5-16 °C. La varmo kulminas en julio averaĝe 30, rekorde 45 °C. La malvarmo kulminas en januaro averaĝe -8, rekorde -33 °C. Jare oni mezuras precipitaĵojn po 926 mm. En ĉiuj monatoj estas precipitaĵoj, kiu kulminas en majo kaj ĝi malkulminas en januare.

Trafiko
-------

Peoria havas internacian flughavenon. En la urbego aŭtobusoj kaj relaj trafikiloj liveras la pasaĝerojn. En 1981 finiĝis la interurba relservo.

Vidindaĵoj
----------

Teatro de Peoria
* katedralo de Sankta Maria
* katedralo de skotoj
* monumento pri la enlanda milito
* bestoĝardeno
* botanika ĝardeno
* regiona muzeo
* urbodomo
* teatro Madison

Famuloj
-------

* en Peoria naskiĝis Betty Friedan
* en Peoria mortis Ernst Ising

Hotelo en Peoria

Ĝemelurboj
----------

* Germanio Friedrichshafen, Germanio
* Ĉina Popola Respubliko Bensi, Ĉinio
* Irlando Clonmel, Irlando

Fontoj
------

* Képes Világatlasz ISBN 963 8475 38 2
* Al tiu ĉi artikolo la informoj venis helpe de WikiTrans el anglalingva Vikipedio

Mapo pri Ilinojso, kie estas trovebla Peoria en la meza parto
**Paul KUUSBERG** (naskiĝis la 30-an de aprilo 1916 en Talino; mortis la 21-an de januaro 2003 en Talino) estis estona verkisto.

Paul Kuusberg estis filo de konstrulaboristo en Talino. Unue li mem laboris en konstruado. De 1942 ĝis 1946 li estis redaktisto de gazeto de la estonaj pafistoj ĉe Ruĝa Armeo. Post la milito li lernis en Moskvo ĉe KPSU, kies membro li estis. De 1957 ĝis 1960 kaj de 1968 ĝis 1976 li redaktis estonan kulturgazeton *Looming* kaj komunisman gazeton *Rahva Hääl.* De 1960 ĝis 1983 li estis, kun kelkaj interrompoj, prezidanto de la verkista asocio de Estonio. En 1976 kaj 1984 li estis honorata per la ordeno de Lenin. Li estis la nura estona verkisto, kiu ricevis la sovetan oran medalon kiel heroo de socialisma laboro. Malgraŭ sia komunisma ideologio Paul Kuusberg agadis por la literatura libereco de estonaj verkistoj dum komunismaj tempoj.

Dum la soveta regado en Estonio li unue laboris kiel kulturideologo, ĵurnalisto kaj politika publicisto. Nur poste li vere malkovris sian verkistan talenton. Lia unua verko, *Müürid* (1957), temas pri liaj vivspertoj. Li fariĝis fama en 1960/1961 per la libro *Enn Kalmu kaks mina* pri la sorto de la estonoj, kiuj batalis sur la soveta flanko dum la dua mondmilito. Majstrajn vivpriskribojn enhavas *Andres Lapeteuse juhtum* (1963) kaj *Südasuvel (Somermeze)* (1966). La romano *Vihmapiisad* (1976) temis pri la politikaj ŝanĝoj en Estonio post la dua mondmilito. Por la du noveloj *Roostetanud kastekann* (1971) kaj *Võõras või õige mees* (1978) mi ricevis literaturan premion nomitan laŭ Friedebert Tuglas. Pliaj gravaj verkoj estas *Naeratus* (1971), *Üks öö* (1972), *Linnukesega* (1977) kaj *Kes nad olid?* (1986). Liaj verkoj estas tradukitaj al pli ol 30 lingvoj.

En Esperanto aperis
-------------------

* *Somermeze (Südasuvel).* El la estona lingvo tradukis Alma Lekko. Redaktis Henrik Seppik. – Tallinn: eldonejo "Eesti Raamat", 1981. 358 paĝoj.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 162223
* GND: 128878754
* LCCN: n79106163
* VIAF: 109675117
* ISNI: 0000 0000 8175 1551
* SUDOC: 034890874
* BNF: 12559538k
* NKC: ola2003175081
 |
Orsuvereno de 1842.
**Ormonero** estas monero farita preskaŭ entute aŭ entute el oro.
Oro estis uzata por fabrikado de moneroj de la komenco de la invento de moneroj, komence pro la valoro de la metalo. En moderna epoko la plej multaj ormoneroj estas aŭ vendotaj al kolektantoj aŭ kiel investaĵo.

Oro estis uzata kiel mono pro multaj kialoj. Ĝi estas facile interŝanĝebla kun malalta diferenco inter aĉeto- kaj vendoprezoj. Oro estas ankaŭ facile transportebla, ĉar ĝi havas altan rilaton inter valoro kaj pezo kompare al aliaj komercaĵoj kiel ekzemple arĝento. Oro povas esti dividita en pli malgrandajn unuojn sen detruo de valoro; ĝi povas esti fandita al ingotoj kaj represitaj al moneroj. La denso de oro estas pli alta ol tiuj de la plej multaj aliaj metaloj, kaj tiel ĝi estas ne facile falsebla. Oro estas tre malreagema. La malabundo de oro ekvilibrigas ĝian valoron.

Kelkaj ormoneroj
----------------

Monero de kvin gineoj, Jakobo la 2-a, Granda Britio, 1688.
* Darkemono
* Floreno
* Gineo
* Kanada Acerfolio Ora (Monero)
* Kruger-rando
* Maravedo
* Orsuvereno
* Usona dudekdolara ormonero de 1933, plej valora ormonero
* Usona Oraglo

Bibliografio
------------

* Robert Friedberg, *Gold Coins of the World: From Ancient Times to the Present - An Illustrated Standard Catalogue with Valuations* (Coin and Currency Institute, 2003) ISBN 978-0871843074

Vidu ankaŭ
----------

* Arĝentmonero
* Dolara monero (Usono)
* Eŭro-moneroj
* Etalona monero

Eksteraj ligiloj
----------------

* Ormonero en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Ormonero en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Paul László** [lAslO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **László Pál** estis hungardevena germana, pli poste usona arkitekto, arkitekto pri internaj spacoj. Lia familia nomo estis en Usono la pli simpla **Laszlo**.

Konsola tablo fare de Paul László
Paul László naskiĝis la 6-an de februaro 1900 en Debrecen (Hungara reĝlando), li mortis la 27-an de marto 1993 en Santa Monica, Kalifornio, Usono.

Biografio
---------

Paul László devenis el juda familio. La 1-a mondmilito interrompis lian lernadon kaj li estis soldato. Poste li studis laŭvice en Vieno kaj Stutgarto. Li komencis sian arkitekturan karieron en Germanio. Liaj projektitaj domoj post jaroj estis grandparte bombarditaj kaj detruitaj dum la 2-a mondmilito. Li estis molestita pro la juda deveno, tial en 1936 li rifuĝis al Usono. Li malfermis arkitekturan atelieron en Beverly Hills. Li iĝis populara inter la elita socio, inter liaj klientoj apartenis ekzemple Ronald Reagan, Gary Cooper, Cary Grant, Fritz Lang, Sonja Henie, Billy Wilder. Estis periodo, kiam li projektis bunkrojn (por resti preskaŭ eterne), baldaŭ domojn kaj internajn spacojn, ankaŭ meblojn. Li edziĝis dufoje, lia dua edzino naskis filon.

Elektitaj planitaj konstruaĵoj
------------------------------

* en:Crown Center
* en:Bullocks Wilshire
* en:Ohrbach's

Fontoj
------

* anglalingva biografio[*rompita ligilo*]

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 690067
* GND: 1138722413
* LCCN: nr2004027448
* VIAF: 233545150
* ISNI: 0000 0003 7524 1987
* ULAN: 500267812
 |
**Peranzanes** [peranZAnes] estas municipo de la provinco Leono, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko El Bierzo, en la okcidento de la provinco. Temas pri areo kie oni parolas la hispanan kaj la leonan.

Komarkoj de la provinco Leono; El Bierzo plej okcidente, oranĝece.
Municipa teritorio de Peranzanes en la provinco Leono.
Kastrumo Ĉano.
Kastrumo Ĉano.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio estas formata de la loĝlokoj Cariseda, Chano, Faro, Fresnedelo, Guímara, Peranzanes kaj Trascastro, okupas totalan areon de 117,54 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 269 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 1 600 loĝantojn el la komenco de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. Ĝi distas 147 km de Leono, provinca ĉefurbo.

Historio
--------

Estas atestaĵoj de antaŭromia (kastrumoj) kaj romia loĝado rilata al la orminado; en Mezepoko okazis reloĝado. La areo apartenis al la Regno Leono kaj suferis pro la militoj kontraŭ Portugalio kaj pro la Milito de Hispana Sendependiĝo. En la jaroj tuj post la Hispana Enlanda Milito la tuta areo de El Bierzo estis rifuĝejo de kontraŭfrankisma gerilo kaj tial okazis oftaj konfliktoj de policaj civilgvardianoj kontraŭ gerilanoj kaj apogantoj. 

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo, brutobredado kaj vagkomercado. Lastatempe kultura kaj rura turismo plie ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado, somera reveno).

Bildaro
-------

* "Pallozas"."Pallozas".
* Valo de FornelaValo de Fornela

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de Provinco Leono

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 757593
 |
**Otto GILDEMEISTER** (naskiĝinta la 13-an de marto 1823 en Bremeno, mortinta la 26-an de aŭgusto 1902 samkloke) estis germana politikisto, ĵurnalisto kaj tradukisto. Lia frato estis la arkitekto Karl Gildemeister.

Vivo
----

Estante filo de senatoro Friedrich Gildemeiser li dediĉis sin en Bonn inter 1842 kaj 1845 al historiaj kaj filologiaj studoj. Reveninte al Bremeno li eniris la redakcion de la tiam ĵus fondita gazeto "Weserzeitung". Ĝin li estris ĉefredaktiste ekde 1850 ĝis mallonge antaŭ la morto.

En 1852 Gildemeister iĝis sekretario de la senato bremena, en 1857 senatano kaj estis eĉ urbestro de Bremen inter 1872–75, 1878–81 kaj 1882–87. Literaturartiste li furoris danke al ege spritaj gvidartikoloj en la menciita gazeto "Weserzeitung". Krome li verkis ne malmultajn eseojn priliteraturajn kaj politikajn-ekonomiajn kiuj aperis sub la titolo *Essays, herausgegeben von Freunden* en Berlino/1896–97 (2 volumoj).

Furoris lia genia traduko de verkoj de George Byron (Berlino 1864, en 6 volumoj); sekvis bonegaj tradukoj de diversaj dramoj de Ŝekspiro (inter ili la *Historioj*) por la eldono Brockhaus-Bodenstedta kaj de ties sonetoj (Leipzig 1871), de *Orlando furioso* de Ariosto (Berlino 1882, 4 vol.) kaj de *La Divina Commedia* (Berlino 1888).

Fonto
-----

*Meyers Großes Konversations-Lexikon*, Band 7. Leipzig 1907, p. 847, kio relegeblas tie ĉi interrete.

* Kategorio Otto Gildemeister en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 617893
* GND: 116624108
* LCCN: no2008049894
* VIAF: 67221657
* ISNI: 0000 0001 0982 5031
* SUDOC: 107803437
* NKC: mub20211121362
 |
**Ottó Schöck** [ŝOk], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Schöck Ottó** estis hungara ŝlagromuzikisto (gitaristo, klavaristo, kantisto, komponisto, tekstopoeto).

Ottó Schöck (maldekstre)
Ottó Schöck  naskiĝis la 31-an de aŭgusto 1946 en Győr, li mortis la 16-an de junio 1999 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Ottó Schöck maturiĝis en teknika mezlernejo en sia naskiĝurbo en 1964, sed li interesiĝis pri la britaj ŝlagroj (ekzemple Beatles). Li muzikadis en ŝlagrorkestro Metro (rokgrupo) inter 1963-1970. Laŭ la tiamaj kutimoj li faris preskaŭ ĉion, verkis tekstojn, komponadis, gitaris, klavaris, kantis. Post ĉeso de Metro li fondis propran ŝlagrorkestron kaj ili muzikadis plej ofte eksterlande, tamen sen menciindaj sukcesoj.

Liaj filmoj
-----------

* Ezek a fiatalok (1967)
* 12 óra tánc (televida, 1970)

Elektitaj ŝlagrotekstoj
-----------------------

* A festő és a fecskék
* Bell, a részeges kutya
* Fák, virágok, fény (gajninto de la Hungara Kantokonkurso (1971) interpretita de Sarolta Zalatnay
* Fekete Pál
* Gyémánt és arany
* János bácsi pipája
* Nem vagyok én apáca

Fontoj
------

* anglalingva biografio kun foto
* Arkivigite je 2019-06-27 per la retarkivo Wayback Machine

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 648719
* MBA: e67914e2-0c82-4e59-8749-7e95dbc9652d
 |
**Ottó Solymosi** [ŝojmoŝi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Solymosi Ottó** estas hungara reĝisoro.

Ottó Solymosi en 2013
Ottó Solymosi  naskiĝis la 20-an de februaro 1927 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Ottó Solymosi frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li studis en Teatra Akademio, kiun li forlasis en 1947. Li komencis sian teatran karieron en revuo, poste inter 1948 kaj 1951 li apartenis al Teatro Magyar. Lia sekva teatra stacio estis Teatro Úttörő, poste li estis reĝisoro de Hungara Radio inter 1954–1974, baldaŭ ĉefreĝisoro. Inter 1974–1983 li estis reĝisoro en Hungara Televizio. Li ricevis premion en 1974. Li havis edzinon, kiu naskis filon en 1958.

Elektitaj teatraj reĝisoraĵoj
-----------------------------

* Ferenc Lehár: *Luxemburg grófja* (1963)
* Hervé: *Mam'zelle Nitouche* (1985)
* Zsigmond Móricz: Rokonok

Elektitaj filmaj reĝisoraĵoj
----------------------------

* *Tűzoltó utca 25.* (1973)
* *Mesék Mátyás királyról* (1982)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* anglalingva biografio kun foto
*
Pere Nuez Pérez (1927-1984) estis librotenisto kaj kataluna esperantisto. Esperantistiĝis en 1956 kaj vigle aktivis en la movado, precipe kiel lingvo-instruanto. Lia *Elementa kurso* atingis la dekan eldonon en 1984. Li reviziis ankaŭ la faman poŝvortaron *Lexicón Sopena Esperanto-Español y Español-Esperanto*. Respondeculo de la Kunordiga Servo de Hispana Esperanto-Federacio en Katalunio kaj ĉefa organizinto de pluraj Barcelon-Provincaj Esperantistaj Renkontiĝoj, li fariĝis en 1980 kunfondinto de Kataluna Esperanto-Asocio. Li estis dumviva membro de Universala Esperanto-Asocio, Hispana Esperanto-Federacio kaj Kataluna Esperanto-Asocio.

Krome, Pere Nuez estis ĝorĝisto (Henry George, ekonomisto 1839-1897, teoristo de unika terimposto) kaj eĉ prelegis pri Ĝorĝismo ĉe Amikoj de Unesko en Barcelono en 10-05-1980. La titolo de la prelego estis: "Una realitat económica. [Quatre anys de georgisme a Dinamarca"(Ekonomia realo. [Kvar jaroj de ĝorĝismo en Danlando]).

Fontoj
------

* Antonio Marco Botella. *Esperanto en Katalunio (1887-1987)*. Barcelona Esperanto-Centro, Barcelono, 2005.
Skema reprezento de kolizio de kontinentoj, plattektona situacio kiu povas konduki al montariĝo. Tektona plato estas parto de la litosfero (2), de kiu la terkrusto (1) estas parto. La maldekstra plato ŝoviĝas sub la dekstran kaj konsistis el oceana krusto (4) kaj kontinenta krusto (1), antaŭ ol la unua pro subdukcio subŝoviĝis en la astenosferon (3). Post tio ekestis kontinenta kolizio, dum kiu la krusto dikiĝis kaj la montaro (5) ekestis. Je (6) formiĝas plataĵo.
**Orogenezo**, aŭ **montariĝo**, estas rezulto de platotektonismo, moviĝo de platoj unu apud la alia, unu sur la alia kaj unu for de la alia. Dum tiuj ĉi moviĝoj foje ekestas montaro, kvankam tio ĉi estas plejofte nur la kaŭzo de moviĝoj kiuj kunpremas.

Nomo
----

Orogenezo devenas el la grekaj vortoj ὄρος (*oros* = monto) kaj γένεσις ('*genesis* = naskiĝo). La vorto estas neoficiala.

Notoj
-----

1. ↑  Orogenezo estas en PIV sed ne en ReVo kaj ne en Akademia Vortaro.

Vidu ankaŭ
----------

* Kategorio Orogenezo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Montarmasivo
* Platotektoniko
* Terstrukturo
* Tektona levo
Simpla mapeto de la Perekopa terkolo
**Perekopa terkolo** (ruse *Перекопский перешеек*, ukraine *Перекопський перешийок*, krime-tatare *Or boynu*) estas
la terkolo, kiu konektas la Krimean duoninsulon al la kontinento. Samtempe la terkolo dividas
la Azovan maron (pli ĝuste, ĝian golfon Sivaŝo) disde la Nigra maro (pli
ĝuste, disde la *Perekopa golfo*, kiu estas la plej orienta parto de la Karkinita golfo de la Nigra
maro).

La Perekopa terkolo estas la plej norda parto de Krimeo. Ĝia longeco estas 30 km. la larĝeco estas
inter 7-9 km.

Antaŭe la terkolo havis aliajn nomojn: la helena geografo Strabono nomis ĝin *Istm* (tradukite - simple *istmo*, *terkolo*),
la ĝenovanoj nomis ĝin *Zuĥalo*, en la krime-tatara lingvo tiu teritorio nomiĝas *Or*. Jam
en la antikva tempo ĉi tie ekzistis signifaj defendaj konstruoj - la t.n. Perekopa fosaĵo.

Sur la Perekopa terkolo troviĝas la Armjanska municipo de Aŭtonoma Respubliko Krimeo.
La plej grandaj loĝlokoj ĉi tie estas la urbo Armjansko kaj la vilaĝo *Perekop*, kiu situas sur la
loko de la samnoma historia urbo, kiu estis detruita dum la Interna milito en la 1920-aj jaroj.

Tra la terkolo pasas unu el la du transportaj arterioj (aŭto- kaj fer-vojo), kiuj ligas Krimeon
al la kontinento.

* Kategorio Perekopa terkolo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Orom situas en la mapo en la verda munucipo
Preĝejo de Orom

Bazaj informoj
--------------

**Orom,** (ankaŭ hungare), serbe **Ором** estas vilaĝo en Serbio, en aŭtonomio Vojvodino, en distrikto **Norda** Banato (tamen geografie en regiono Baĉka), en municipo de Kanjiĵa.

* Areo: 65  km²
* Alto super marnivelo: 107-110 m
* Loĝantaro: 1560
* Poŝtkodo: 24207
* Telefonprefikso: 24
* Aŭtokodo: KI

Situo
-----

Orom situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo, laŭ fervojo Subotica-Senta. La lasta troviĝas 23, Kanjiĵa 21, Subotica 19, la aŭtoŝoseo 15 km-ojn for.

Historio
--------

Hungaroj alvenis en 896 kaj ili fondis ŝtaton en 1000. Post la turka erao diversaj popoloj alvenis al la senhomaj lokoj. Longa vico da farmoj formiĝis ĉi tie. La fervojo atingis la lokon en 1889, kie lernejo konstruiĝis en 1893. Ĝis fine de la 1-a mondmilito la loko apartenis al Hungario, al Bács-Bodrog, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio. En 1941 la hungara armeo okupis la regionon kaj iĝis parto de Hungario ĝis 1944. Orom iĝis vilaĝo en 1848. En 2002 loĝis en Orom 1561 da homoj, (hungaroj 1471 (94 %), serboj 35 (2 %), kroatoj 11 (1 %) kaj aliaj).

Vidindaĵo
---------

* preĝejo

Ĝmelkomunumo
------------

Hungario Köröstarcsa, Hungario
**Paul Schirrmeister** (1868-1945) estis eminentulo de la vivreforma movado, nome de la grundoreformo kaj natura kuracado.

Li estis de 1897 membro de la estraro de la *Eden Gemeinnützige Obstbau-Siedlung* (bienprojekto apud Oranienburg, kie ankaŭ estas instruata Esperanto), kunfondis 1898 la *Bund deutscher Impfgegner* (ligo kontraŭ vakcinado), prezidanto de *Deutscher Bundes der Vereine für naturgemäße Lebens- und Heilweise (Prießnitz- Bund)*, kiu kutimis utiligi la presejon de Möller & Borel por siaj publikaĵoj.

Kiel redaktatanto de la revuo *Der Naturarzt* li certe havis kontakton kun la presejo.

Li estis prezidanto de *Deutsche Gartenstadtgesellschaft* (bv. kompari Parkurbo Esperanto kaj la vizito dum la UK en Cambrigde de la ĝardenurbo Leitchworth kun la gesinjoroj Zamenhof, gvidata de la fondinto Ebenezer Howard, esperantisto), kaj de la *Zentralverbande deutscher Arbeiter- und Schrebergärten*.

Poste li estis membro de NSDAP kaj vicprezidanto de *Deutschen Volksgesundheitsbundes*

fontoj
------

* Biografio Schirrmeister (germane)
Pergameno kun plumo kaj inko.
Pergameno el kaprofelo
**Pergameno** estas felo (ĉefe de ŝafo) preparita por skribado.

Historio
--------

La nomo de *pergameno* devenas el la helena urbo Pergamo. Pergamenon oni interalie uzis por fenestroj kaj skribovolvaĵoj, la antaŭuloj de niaj modernaj libroj.

Laŭ Francisko Azorín **pergameno** estas *Ŝafofelo preparita por pentri aŭ skribi sur ĝi, multe uzata de la 4ª ĝis la 10ª jc. skribita per ruĝa, blua, aŭ violkolora inko. La biblioteko de Atalo en Pergamo (197 j. a. K.), havis 200.000 pergamenojn.* Li indikas etimologion el *Pergamo*, propra greka nomo de nuna urbo Bergamo en Malgranda Azio kaj de tie la latina *pergamena*.

Tekniko
-------

La pergameno estis tradicie pretigita el netanita felo de remaĉuloj (ekz. bovido, kapro, ŝafo).

Por fari pergamenon, unue, oni lavu la felon per kalkakvo por ke ĝi forigu la harojn. Tuj post kiam la kruda senhara felo estas etendita, ĝi estas pergameno. Oni povas lavi la felon per tanino. Oni traktis la pergamenon, senharan felon per tanaj materialoj por igi ĝin eltena al putriĝo.

Tre delikata speco de pergameno estas veleno.

Bibliografio
------------

* Clemens, Raymond; Graham, Timothy (2007). Introduction to Manuscript Studies. Ithaca: Cornell University Press. ISBN 978-0-8014-3863-9.
* Eisenlohr, Erika (1996), "Die Kunst, Pergament zu machen", in Lindgren, Uta, Europäische Technik im Mittelalter. 800 bis 1400. Tradition und Innovation (4th ed.), Berlin: Gebr. Mann Verlag, pp. 429–432, ISBN 3-7861-1748-9
* Murray, Fiona, "Parchment Craft" in Australian Paper Crafts, No 23 2003, Pride Publishing, Rozelle NSW, pp. 10–13
* Reed, Ronald. (1975). The Nature and Making of Parchment. Leeds, England: Elmete Press
* Roberts, Colin H.; Skeat, T. C. (1983), The Birth of the Codex, London: Oxford University Press, ISBN 0-19-726024-1

Notoj
-----

1. ↑  Francisko Azorín, arkitekto, Universala Terminologio de la Arkitekturo (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 162.
2. ↑  Azorín, samloke.

Vidu ankaŭ
----------

* Pergameno en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Pergameno en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Biblioteko de Pergamo
* Celulozo
* Cipero
* Palimpsesto
* Papero
* Papiro
|  |  |
| --- | --- |
|  | Ne konfuzu ĉi tiun artikolon kun Peridotito. |

En geologio, **peridoto** estas magnezio-plena, gemkvalita vario de olivino.

Priskribo
---------

Olivino estas kontinuaĵo de mineralaj varioj de la formulo (Mg,Fe)2SiO4: la magnezio-plena fino de la kontinuaĵo nomiĝas forsterito; la fero-plena fino, fajalito. **Peridoto** estas la nomo de tiu vario de olivino, kiu estas pli magnezio-plena ol fero-plena, kiu estas travidebla kaj gemkvalita.

Peridoto estas verda gemo; la verda koloro devenas de la fera enhavo. Pli flavetaj varioj nomiĝas **krizolito**.

* Poluritaj peridotoj kiel gemoj Poluritaj peridotoj kiel gemoj
* Peridoto el Pakistano Peridoto el Pakistano
* Peridoto el Egiptio Peridoto el Egiptio
* Kolĉeno de peridotoj kaj diamantoj Kolĉeno de peridotoj kaj diamantoj

Lokoj
-----

Ĉefaj minejoj de la peridoto
Peridoto troviĝas ĉefe en Usono, Pakistano, Birmo, kaj Ĉinio.

Historio
--------

La termino *peridoto* devenas de la franca *péridot*, de necerta origino.

Dum la Mezepoko en Eŭropo, oni kredis, ke peridoto enhavis kuracajn povojn kontraŭ deprimo. La peridoto estas la gemo asociita al la monato Aŭgusto.

Referencoj
----------

1. ↑   Péridot, subst. masc. (france). *TLFi*.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Peridoto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Peridot (angle). *Gem Encyclopedia*. Gemological Institute of America.

Vidu ankaŭ
----------

* Olivino
* Krizolito
Vido el la stacio *Wien Krottenbachstraße*
La **Periferia Linio** (germane *Vorortelinie*) estas fervoja linio en Vieno. De 1987 ĝi estas, kiel linio S 45, parto de la *S-Bahn*-reto de Vieno.

La linio estas foje nomata **Montara Fervojo en Metropolo**. La linio estas malgraŭ sia plena situo en la urbego Vieno klasifikita, de oficiala, teknika flanko, kiel montara fervojo: ĝi superas reajn kaj reajn niveldiferencojn helpe de pontoj, viaduktoj kaj tuneloj. La linio interligas la nordajn kaj okcidentajn periferiajn antaŭlokojn de Vieno inter si - kondukante de *Wien Hütteldorf* al *Wien Heiligenstadt* - kaj ĉiuj ĝiaj laŭhoraraj personaj trajnoj pluiras al la stacio *Handelskai* en la 20a distrikto por tiel konektiĝi (pere de la linio U6) ankaŭ al la transdanubaj distriktoj.

La nuntempe servataj stacioj estas:

* *Wien Hütteldorf* (metrolinio U4, regionaj kaj longdistancaj trajnoj)
* *Wien Penzing* (regionaj trajnoj)
* *Wien Ottakring* (metrolinio U3)
* *Wien Hernals*
* *Wien Gersthof*
* *Wien Krottenbachstraße*
* *Wien Oberdöbling*
* *Wien Heiligenstadt* (U4, regionaj trajnoj)

Kvankam tie ĉi finiĝas, el teĥnika vidpunkto, la Periferia Linio, ĝiaj trajnoj pluiras ankaŭ al *Wien Handelskai* (U6, regionaj trajnoj).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Periferia Linio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Reta informejo pri la Viena rapid-trajno, germane, angle
**Paula Bacsányi** [baĉAnji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bacsányi Paula** estis hungara aktoro, sufloro. Ŝia origina plena nomo estis (laŭ hungarlingve kutima nomordo) *Bacsányi Paulina Erzsébet*, ŝia familia nomvarianto estis *Batsányi*.

Paula Bacsányi  naskiĝis la 21-an de julio 1885 en Tapolca, ŝi mortis la 8-an de januaro 1963 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Paula Bacsányi lernis en sia naskiĝurbo, jam en 1904 ŝi edziniĝis. Post 2 jaroj ŝi komencis sian aktoran karieron. En la teatra jaro 1908 ŝi apartenis al trupo de Sándor Krémer. Ŝiaj pli gravaj teatraj stacioj estis:

* Buda kaj Temeŝvaro (1910, 1913-1920)
* Teatro Kisfaludy (1911)
* Munkács (1912)
* Miskolc (1920–1922)
* Teatro Renaissance (1922-1926)
* Teatro Belvárosi (1926).

Ŝi estis aktoro kaj sufloro de Nacia Teatro (Budapeŝto) (1928-1938). Dum la 2-a mondmilito ŝi apartenis al Teatro Magyar (1938-1941), Teatro Madách (1942, 1944), poste al trupo de Béla Szentiványi. Intertempe ŝi plurfoje edziniĝis, lastfoje en 1949.

Elektitaj teatraj roloj
-----------------------

* Imre Földes (verkisto): *Terike* - S-ino Zsombolyi
* Zsigmond Móricz: *Légy jó mindhalálig* - onklino Török
* Létraz: *Túlvilági feleség* - Berte

Elektitaj kinaj filmaj roloj
----------------------------

* *Terike* (1927)
* Printempo de morto (filmo) (1939) – Juli
* *Szerető fia, Péter* (1942) – patrino

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio Arkivigite je 2017-12-15 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio Arkivigite je 2017-12-15 per la retarkivo Wayback Machine
**Perilla de Castro** [peRIlja deKAStro] estas municipo de la provinco Zamoro, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko Tierra de Alba, en la centro de la provinco. *Perilla de Castro* estas etimologie tradukebla al *Pireto de Fortikaĵo*, alude al tiu de Castrotorafe.

Municipoj de la komarko Tierra de Alba en la centro de la provinco Zamoro.
Ponto de 1869, kutime subakve.
Nova ponto de 1933.
Ĝia municipa teritorio estas formata de unusola loĝloko, okupas totalan areon de 33,11 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 163 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 550 loĝantojn el la mezo de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. Ĝi distas 38 km de Zamoro, provinca ĉefurbo.

Estas atestaĵoj de prahistoria kaj romia loĝado; en Mezepoko okazis reloĝado. Ĝi apartenis al la Regno Leono kaj suferis pro la militoj kontraŭ Portugalio kaj pro la Milito de Hispana Sendependiĝo.

Tradiciaj enspezofontoj estas agrikulturo kaj brutobredado. Lastatempe kultura kaj rura turismo plie ekgravis (popola arkitekturo, pontoj, historia heredo, piedirado ĉe rivero Esla kaj Akvorezervejo).

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de Provinco Zamoro

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 756314
 |
**Paula Marosi** [maroŝi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Marosi Paula** estis hungara skermisto (o), dufoja olimpiano, olimpika ĉampiono, oficisto. Ŝia frato estis József Marosi, ŝiaj geedziĝaj nomoj estis (laŭ hungarlingve kutima nomordo) *Földessy Ödönné,* poste *Bánvölgyi Dezsőné*.

Paula Marosi naskiĝis la 3-an de novembro 1936 en Budapeŝto, ŝi mortis la 4-an de marto 2022 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Paula Marosi skermis ekde 1950 en sportklubo, inter 1961-1970 ŝi estis membro de la hungara nacia teamo. Tiutempe ŝi estis hungara ĉampiono okfoje. Ŝi estis olimpiano en Somera Olimpiko 1964 kaj Somera Olimpiko 1968 kun ora kaj arĝenta medaloj, krome mondĉampiono teame en 1962. Ŝi plene forlasis la skermon en 1972, poste ŝi estis oficisto en ministerio ĝis la pensiuliĝo en 1990. Ŝi edziĝis dufoje, dum ŝi divorcis en 1960 kaj ankaŭ ŝi naskis.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 802394
 |




* Portalo pri Biografio
**Muŝ-dialekto** (armene: Մշոյ բարբառ, Mšo barbař) estas okcident-armena dialekto antaŭe parolita en la urbo Muŝ (Muş) kaj la historia regiono Tarono, en nuna orienta Turkio. Kiel rezulto de la ekstermo de la indiĝena armena loĝantaro dum la genocido de 1915, la dialekto hodiaŭ preskaŭ formortis kun nur kelkaj mil denaskaj parolantoj en kelkaj vilaĝoj en Armenio kaj tri armenaj loĝataj vilaĝoj en la provinco Samcĥe-Javaĥeti de Kartvelio.

En la frua 20a jarcento, la Muŝ-dialekto estis parolata en la urboj Bitlis, Xizan (Hizan), Khlat (Xlat), Arjesh, Bulanikh, Manazkert, Khnus (Xnus) kaj Alashkert. La dialekto disvastiĝis okcidente de la lago Van.

Dum la Rusa-Turka Milito de (1877-78), armenoj de Muŝ kaj Alaŝkerto establis vilaĝojn en la Erevana gubernio: en Aparano kaj sude de Novo-Bajazit (nuna Gavar). Ekzistis 21 armenaj vilaĝoj en la Erevana gubernio kie la Muŝ-dialekto estis parolita. Alia grupo de armenoj de Khnus ekloĝis proksime al Aĥalkalaki, precipe en tri vilaĝoj: Heshtia, Toria kaj Ujmana.

Laŭ artikolo de 1955 la Muŝ-dialekto estis parolata en vilaĝoj situantaj en la sekvaj distriktoj de sovetia Armenio: Talin, Aparan, Artik, Aghin, Eĉmiadzin kaj Martuni.

Unu fama vilaĝo en Armenio kie la dialekto ankoraŭ estas parolata estas Kamo en la nordokcidenta provinco Ŝirako.

Referencoj
----------

1. ↑  Simavoryan, Arestakes.  Ախալքալաքի և Նինոծմինդայի հայ կաթոլիկ համայնքների խնդիրները [Problemoj de la Katolikaj armenaj komunumoj en Aĥalkalako kaj Ninocmindo] (armene). Noravank Foundation (21 Maj 2009). "Միավորող է նաև լեզվի գործոնը՝ Մշո բարբառը...".
2. ↑   Կամո [Kamo] (armene). Ministerio de Teritoria Administrado kaj Urĝaj Situacioj de la Respubliko Armenio. Arkivita el la originalo je 2015-10-25. Alirita 2019-05-30. "Բնակչությունը հիմնականում հայեր են և խոսում են մշո բարբառով:".

  Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2015-10-25. Alirita 2019-05-30.
3. ↑  ""Թող ընպես ընեն, որ էս երկրում գյուղացին կրնանա շունչ քաշե, ես էլի կդառնամ հող կմշակեմ",-ասում է Կամո գյուղի բնակիչ Զարզանդ Գորգորյանը",  *Hetq Online*, 28an de Aprilo 2011. (armene)

 Arkivigite je 2015-07-10 per la retarkivo Wayback Machine  Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2015-07-10. Alirita 2019-05-30.
**Periodoj de literaturo**, **literaturaj periodoj** aŭ **literaturaj epokoj** (ankaŭ nomitaj movadoj) estas mensaj dividoj per kiuj la pristudanto aŭ simpla ŝatanto de literaturo povas ordigi, klasifiki kaj lokigi la diversajn literaturajn produktajoxjn laŭlonge de la historio. La bazo de tiu sistemo kuŝas sur la supozo, ke de tempo al tempo la komuna modo aŭ mondokoncepto varias en difinita mondoregiono kaj tiamaniere ŝanĝas ankaŭ la literaturan produkton. Tio taŭgas ne nur por literaturo, sed ankaŭ por aliaj artaj produktaĵoj (muziko, arkitekturo, ktp) kaj eĉ aliaj kulturaj kamparoj (religio, filozofio, moroj, ktp.).

En Eŭropo
---------

Ekzemple en Eŭropo oni kutimas pripensi la kulturan historion de la kontinento post la klasika erao laŭ jenaj periodoj:

* Mezepoko
* Renesanco
* Klasikismo
* Baroko
* Romantismo
* Modernismo

En Japanio
----------

* Antikva
* Klasika
* Mezepoka
* Fruamoderna
* Moderna

En Turkio
---------

* Antaŭislama periodo
* Islama periodo
* Respublika periodo

Subdividoj
----------

Kompreneble la multnombraj verkoj eblas klasigi nur en plej kompleksa ordigo. Tiele en tiuj ampleksaj periodoj eblas diferencigi inter pli precizaj epokoj, inter stilaj skoloj, foje laŭgeografiaj skoloj, ktp. Krome kaj ĉefe dum la 20-a jarcento la granda kvanto de literaturo verkita kaj konsumita en ĉiuj landoj permesas la subdiferencigon de plej precizaj grupoj de verkistoj: konatuloj, samideanoj, ktp. kiuj tre ofte verkas similmaniere.
**Gyula Alapi** [djula], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Alapi Gyula** estis hungara ĵurnalisto, arkivisto, arkeologo, politikisto. Lia familia nomvarianto estis **Alapy,** lia pseŭdonomo estis *Aliquis*.

Gyula Alapi naskiĝis la  20-an de oktobro 1872(nun 1872-10-20) en Komárom (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempa Komárno en Slovakio), li mortis la 20-an de januaro 1936 en Komárno (Ĉeĥoslovakio).

Memortabulo pri Gyula Alapi
Pentraĵo pri Gyula Alapi

Biografio
---------

Gyula Alapi maturiĝis en benediktana gimnazio en Esztergom en 1889, poste li studis juron ĝis 1892. Li akiris filozofian diplomon en Scienca Universitato de Budapeŝto en 1910, sed li finis ankaŭ arkivistan licencon en 1902 kaj arkeologian licencon en 1910. Li laboris en la agrikultura ministerio inter 1892-1898, poste li havis ŝtatan postenon en sia naskiĝurbo, poste inter 1903-1923 li estis arkivisto. Pli frue jam ekde 1891 li estis ankaŭ ĵurnalisto, baldaŭ li havis postenon ankaŭ en la loka muzeo, eĉ li faris arkeologiajn esplorojn. Depost Traktato de Trianon li apartenis al la hungara minoritato de Ĉeĥoslovakio. Ekde 1928 li ankaŭ politikadis. Lia edzino naskis filon en 1911.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Költemények* (poemoj, 1895)
* *Komáromvármegye és város írói* (1908)
* *Bűbájosok és boszorkányok Komáromvármegyében* (1914)
* *Az illetőség jogvitája* (1924)
* *A csallóközi halászat története* (1933, 1994)
* *Komárom vármegye kultúrtörténetéből* (2000)

Memorigiloj
-----------

* memortabulo en Komárno (2006)

Fontoj
------

* biografio hungare kun foto
* biografio hungare kun bildoj
* biografio hungare
* biografio hungare
* biografio hungare

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 840381
 |



* Portalo pri Biografio
Peristalto
**Peristalto** estas pinĉanta movado de tubforma organo, kiu antauenigas manĝon en la intestoj aŭ urino en la uretro inter la renoj kaj veziko. Tiel ekzemple eblas trinki akvon pendante fundalsupre.

Peristalta movado okazas en la ezofago, kie manĝo estas puŝita de la buŝo al la stomako; En la intesto, kie la digestita manĝaĵo kaj precipe la rubo estas puŝitaj malsupren la inteston, ĝis ili atingas la anuson; Kaj en la renoj, de kiuj la urino estas puŝita en la vezikon.

Peristalta movado en la stomako kaŭzas eĉ kiam ĝi estas malplena, kiam la besto sentas malsaton. Stomakaj krampoj en peristalta movado kaŭzas abdomenan kvakadon. La procezo akceliĝas per neŭralaj signaloj venantaj de la malsata centro en la hipotalamo.

Peristalta movado estas kaŭzita de "kontraŭvolaj" glataj muskoloj aktivigitaj de la aŭtonoma nerva sistemo.

La peristalta movado permesas la movadon de la enhavo trovita en la intesto de la besto eĉ kiam la movado estas en la kontraŭa direkto al gravito. Tiel, ekzemple, manĝaĵo moviĝos laŭ la ezofago al la stomako eĉ kiam persono plenumas kapstaron.

Kiam la peristalto estas en alta frekvenco, feko nomata "lakso" formiĝas kaj kiam la peristalto estas en malalta frekvenco, aparte seka feko formiĝas.

Ĉe homoj normala peristaltismo estas movado ĉiun 5-20 sekundon. Unu movado por minuto estas difinita kiel malrapida peristaltismo kaj movado ĉiun tri sekundojn estas difinita kiel rapida peristaltismo.