recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
La **Mondkomerca Centro** (angle *World Trade Center* ˈwɝld ˈtɹeɪd ˈsɛntər) estis sepopo da konstruaĵoj en Novjorko, Usono, kiuj staris sur la insulo Manhatano inter la jaroj 1972 kaj 2001.

Centro estis la **Ĝemelturoj** - konstruaĵoj 442-metraj kaj 110-etaĝaj. Je sia konstruo, ili estis la plej altaj en la mondo. Tamen en 1974, en Ĉikago la Sears-Turo superis la ĝemelturojn. La turoj estis nur du konstruaĵoj de la 7-konstruaĵa Mondkomerca Centro, tamen oni ofte nomas la ĝemelturojn mem Mondkomerca Centro. Ili estis uzataj por komerco. Multaj grandaj financaj firmaoj havis oficejojn tie.

En 1993 la turojn atakis teroristoj, kiuj eksplodigis bombon en la subtera aŭtoparkejo. 

La 11-an de septembro 2001, la turoj estis denove atakitaj de teroristoj, kiuj akaparis du aviadilojn el Bostono kaj intence trafis la du plej altajn turojn. El tiuj la Suda Turo kolapsis je la horo 9.59 matene, la Norda Turo kolapsis je la horo 10.28 matene (loka tempo). Krome je la horo 5.20 posttagmeze kolapsis la 174 metrojn alta konstruaĵo n-ro 7 de la Mondkomerca Centro; tiun turon ne trafis aviadilo.

Pri la falokaŭzo de la tri turoj ekzistas pluraj teorioj. Laŭ la oficiala versio ekstreme varmegaj fajroj moligis la ŝtalajn apogilojn de la du plej grandaj turoj kaj ili, post unu ĝis du horoj da brulado, kolapsis; la falon de turo n-ro 7, sep horojn post la unuaj du turoj, oni klarigas per plia fajro. Almenaŭ 2602 homoj mortis tiutage, plejparte oficejaj laboristoj kaj fajro-brigadistoj.

Je 2002 la planado por la loko daŭris, tamen estas konfesite ĉie ke oni ne rekonstruos la ĝemelturojn.

Nuntempa (2022) aspekto de la loko
En 2004 simbole ekkonstruiĝis nova turdomo nomita komence **Turo de Libero** (angle *Freedom Tower*), fine **Unumonda Komerca Centro** (angle *One World Trade Center*), kiu planiĝis denove esti la plej alta en la mondo. Ĝi altas 541,32 metrojn; tio estas 1776 futoj; la mezuro memorigu pri la jaro 1776 de la Usona Revolucio. La centra konstruaĵo altas 335 metrojn kaj havas helikecan formon; sur ĝi estas ŝtaltraba konstruaĵo kun ventocentralo, kiu produktas parton de la elektro bezonata. Sur tiu centralo leviĝas tureto, kiu atingas la menciitan alton.

Luprenanto de la malnova Mondkomerca Centro kaj posedanto de la nova Unumonda Komerca Centro estas *Larry Silverstein*.

* World Trade Center en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio World Trade Center en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Vidu ankaŭ
----------

* la apartigan paĝon Monda Komerca Centro.
* Tapiŝo de World Trade Center
Frankisma tabulo rememora.
**Montokazerno**, **Kazerno La Montaña** [montAnja] aŭ en la hispana rekte **Cuartel de la Montaña** estis kazerno de Madrido, Hispanio, konstruita dum la 19a jarcento, situanta sur la Monto Princo Pio, kie nun estas la Okcidenta Parko. Akiris elstarecon ĉar tie komencis la milita insurekcio de julio de 1936 en la hispana ĉefurbo.

Historio
--------

Ĝi staris sur la loko kie laŭŝajne la francaj trupoj de la armeo de Napoleono la 3an de majo de 1808 mortpafis la insurekciintojn de la antaŭ tago. Ties konstruo ekis en 1860 kaj finis 1863. Temis pri solida konstruaĵo el briko kaj granito, kvadrata kun du kortoj, kiu povis enhavi el 2.600 al 3.000 soldatoj.

Enlanda Milito
--------------

 Pli detalaj informoj troveblas en artikolo Sieĝo de la Montokazerno.
La 19-a de julio de 1936, la generalo Fanjul zorgante pri la organizado de la puĉo en Madrido, eniris, vestita je civilulo, en la Montokazerno. Anstataŭ eliri kun trupoj por konkeri ĉefajn strategiajn punktojn de la ĉefurbo, proklamis la militstaton kaj restis kun 1.500 militistoj kaj ĉirkaŭ 180 falangistoj en la kazerno. Li esperis helpotrupojn el la kazernoj de Kampamento, Getafe kaj Kvar Ventoj, kie la puĉo fakte malsukcesis. La Montokazerno gravis por la respublika registaro ĉar tie estis ŝlosilaj pecoj de pafiloj, neutilaj sen tiuj.

Posttagmeze la kazerno estis ĉirkaŭita de trupoj fidelaj al la registaro de la Respubliko kaj popolaj milicoj. Mateniĝe komencis kanonado kaj la puĉistoj rezitis nur horojn. Okazis diferencoj inter la puĉistoj ĉar kelkaj montris la blankan flagon, dum aliaj plupafis kontraŭ la registaraj sieĝantoj (aŭ temis pri trompoklopodo). Intervenis aviado kaj dum la konkero preskaŭ estis detruita la kazerno. Oni kalkulis inter 500 kaj 900 mortintoj, depende de la fontoj kaj el la enkalkulitaj homgrupoj. La respublikanoj kaptis la generalon Fanjul kaj aliajn oficirojn, kiuj estis enprizonitaj, juĝitaj la 15an de aŭgusto kaj mortpafitaj tiun saman monaton.

La konstruaĵo post tiu preskaŭ detruo, ricevis ankoraŭ pliajn bombojn dum la milito, ĉar la fronto proksimis ekde komenco de 1937. Fine de la milito estis nur ruinoj, el kiuj kelkaj restis ĝis komenco de la 1970-aj jaroj.

Frankismo
---------

Julie de 1972 oni inaŭguris frankisman monumenton omaĝe al tiuj mortintaj puĉistoj, samtempe kun la inaŭguro de la restarigo de la Templo de Debod.

Notoj
-----

1. ↑  «Testimonios del 18 de julio: A la sombra del Cuartel de la Montaña» Arkivigite je 2007-10-15 per la retarkivo Wayback Machine — Carlos Sampelayo

Vidu ankaŭ
----------

* Hispana Enlanda Milito

* Kategorio Montokazerno en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Ŝakuntalo haltiĝas por rigardi reen al Duŝjanta, Raja Ravi Varma (1848-1906).
Laŭ la antikva eposo en sanskrito nome Mahabarato, **Ŝakuntalo**, *Ŝakuntala* aŭ *Shakuntalá* estis la filino de la apsara Menakā, kiu seksaltiris unu nokton la saĝulon Viŝuamitra. Ŝia historio, rakontita en la Mahabarato, estis teatrigita diversajn okazojn, el kiuj la plej fama estas la poezia teatraĵo *Abhijñānaśākuntalam* ("La ekkonilo de Ŝakuntala" aŭ "De Ŝakuntala rekonita per ĵetono") verkita de Kalidaso. En Hinduismo, Ŝakuntalo (en sanskrito: Śakuntalā) estas la edzino de Duŝjanta kaj patrino de la imperiestro Bharata.

La verko *Ŝakuntalo* de Kalidaso markis la plej altan pinton de la Sanskrita literaturo kaj apartenis al la periodo de la Gupta imperio. Ĝi estas ĝenerale rigardita kiel majstraĵo. Ĝi estis inter la unuaj sanskritaj verkoj estantaj tradukitaj en la anglan, kaj poste estis tradukita en multajn lingvojn.

Vidu ankaŭ
----------

* Ŝakuntalo (verko)

Notoj
-----

1. ↑  Kalidas, Encyclopedia Americana

Fontoj
------

* Dorothy Matilda Figueira. *Translating the Orient: The Reception of Sakuntala in Nineteenth-Century Europe*. SUNY Press, 1991. (ISBN 0791403270)
* Romila Thapar. *Sakuntala: Texts, Readings, Histories*. Columbia University Press, 2011. (ISBN 0231156553)
* Vjaso. *Mahabharata*.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 696210
* LCCN: sh85116671
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Santiago Bernabéu (metroo de Madrido). |

interna aspekto en 2008
La **Stadiono Santiago Bernabéu** (hispane *Estadio Santiago Bernabéu* estaðjo santjaɣo βernaβeu̯), en Madrido (Hispanio) estas la hejma stadiono de la futbala klubo *Real Madrid* ekde ĝia finiĝo en 1947, kun nuna kapablo de 81 044 sidlokoj.

Santiago Bernabéu estas unu el la plej famaj kaj prestiĝaj futbalaj lokoj de la mondo. Ĝi gastigis la finalon de la Ligo de Ĉampionoj de UEFA en kvar okazoj: en 1957, 1969, 1980 kaj 2010. La finaj matĉoj por la Eŭropa Futbal-Ĉampionado 1964 kaj la Futbala Mondpokalo 1982 ankaŭ en la stadiono, igante ĝin la unua stadio en Eŭropo kiu gastigis kaj la Eŭropan Ĉampionecon de la UEFA kaj la finalon de la Mondpokalo de FIFA

ekstera aspekto en 2008
La stadiono portas la nomon de tiu kiu estis dum multaj jaroj la prezidanto de la klubo Real Madrid, Santiago Bernabéu.

Vidu ankaŭ
----------

* Kategorio Stadiono Santiago Bernabéu en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Santiago Bernabéu (metroo de Madrido)
Ŝakŝuko en pato
**Ŝakŝuko** (tunizi-arabe: شكشوكة‎; hebree שקשוקה‎) estas manĝaĵo el ovoj poĉitaj en tomata saŭco kun kapsiketoj kaj cepoj, ofte spicita per kumino kaj ajlo. Ĉar la ĉefa ingredienco estas ovoj, ŝakŝuko kutime troviĝas en matenmanĝa menuo, sed en Israelo ĝi estas servata ankaŭ vespere.

Ŝakŝuko estas grava parto de tunizia, libia, alĝeria, maroka kaj egipta kuirartoj, tradicie servata en gisfera pato kun pano. Ĝi verŝajne havas tunizian originon.. Ĝi estas ankaŭ populara en la kuirarto de Israelo, kien enkondukis ĝin tuniziaj kaj magrebaj judoj, centmiloj da kiuj elmigris al Israelo en la 1950-aj jaroj.

Etimologio
----------

La vorto *ŝakŝuka* signifas "miksaĵo" en la tunizi-araba aŭ en aliaj magrebaj dialektoj de la araba.

Referencoj
----------

1. ↑  Difino de *ŝakŝuko* en PIV
2. ↑  Roden, Claudia.  (2000) *The New Book of Middle Eastern Food - Revised Edition*. Knopf, p. 168. ISBN 0-375-40506-2.
3. ↑  International Inner Wheel Sfax, *Nos recettes de tous les jours et jours de fêtes*, p. 115
4. ↑  Gur, Janna.  (2008) *The Book of New Israeli Food: A Culinary Journey*. Schocken, p. 80–82. ISBN 0-8052-1224-8.
5. ↑  International Inner Wheel Sfax, *Nos recettes de tous les jours et jours de fêtes*, p. 115
6. ↑  Josephs, Bernard, "Shakshuka: Israel’s hottest breakfast dish", *The Jewish Chronicle Online*, 08.10.2009. Kontrolita 22.01.2016.

* Kategorio Ŝakŝuko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
*La dukino de Alba kun blanka vesto*, pentraĵo de Goya kaj unu el la ĉefaj artaj trezoroj de la Palaco de Liria.
La **palaco de Liria** estas granda konstruaĵo de la 18a jarcento, rezidejo de la dukoj de Alba en Madrido kaj ĉefa sidejo de ties arta kolekto kaj historia arkivo, ambaŭ de eksterordinara valoro. Ĝi situas je la numeroj 20-22 de la aktuala strato *Princesa* (Princino). Oni diras, ke temas pri la privata loĝejo plej granda de Madrido, kaj ke ties ĝardenoj estas la únikaj privataj kiuj aperas markitaj verde en ĉiu mapo de la urbo.

La konstruon komencis ne la familio de Alba, sed alia dukfamilio, nome la dukoj de Berwick el Britio, kiam James Fitz-James, neleĝa filo de Jakobo la 2-a, ekloĝiĝis en Hispanio komence de la 18a jarcento, kiam li ekservis ĉe la kandidato Filipo de Anjou (estonta Filipo la 5-a) en la Hispana Milito de Sukcedo. La duko de Berwick ricevis de la nova reĝo burbona la duklandojn de Liria kaj Jérica pro sia venko en la decida batalo de Almansa (1707). Tiam li ekkonstruis la palacon pere de nekonata arkitekto, sed poste li translokiĝis al Parizo kaj poste mortis en Germanio en 1734.

La konstruon de la palaco de Liria reiniciatis lia nepo, jam laŭ gusto de novklasikismo laŭ planoj de la arkitekto Ventura Rodríguez. La ekkonstruo okazis ĉirkaŭ 1770 kaj finis en 1779. La konstruaĵo estis iom reformata komence de la 20a jarcento fare de Edwin Lutyens, sed tiu ŝanĝo ne survivis al incendio de 1936 dum la Hispana Enlanda Milito, post kiam ĝis estis rereformita fare de la sama angla arkitekto.

En 1802, kiam mortis la dukino Cayetana, muzo de Goya, la stirpoj Álvarez de Toledo (Alba) kaj Fitz-James (Berwick) unuiĝis sub ununura titularo, la duko Carlos Miguel. La Palaco de Liria ekestis tiam rezidejo de la familio Alba, kiuj antaŭe loĝis en tiu de Buenavista, proksime de Avenuo Prado kaj kiu aktuale estas Ĝenerala Kazerno de la Armeo.

Nuntempe enhavas gravegan artan kolekton kun pentraĵoj de Tiziano, Goya, Pietro Perugino, Velázquez, Ignacio Zuloaga, Anton Raphael Mengs kaj multaj aliaj, krom modernaj. La palaco viziteblas, sed laŭ antaŭmendo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Palaco de Liria en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Vido satelita per Google de la Palaco de Liria
**Ŝamano ŝtono** (ruse *Шаман-камень*) estas roko ĉe lago Bajkalo en fonto de rivero Angara. Tiu estas natura monumento de  Apudbajkala nacia parko.

La ŝtono troviĝas je 800 metroj malsupre de linio prama transirejo «Haveno Bajkalo (Порт-Байкал) — Listvjanka (ruse *Листвянка*)» (inter kaboj Ustjanskij (ruse *Устьянский*) kaj Rogatka (ruse *Рогатка*)), en mezo de la rivero, ĉirkaŭ je 500 metroj de ambaŭ bordoj. 

Ŝamano ŝtono. Vidaĵo de rivero Angara

Adorado kaj legendo pri Ŝamano ŝtono
------------------------------------

Ekde antikveco Ŝaman-ŝtonon oni havigis per ne ordinara forto. Laŭ la kredo de la burjatoj loĝantaj laŭlonge de Angara, Ŝamano ŝtono estis kiel loĝejo de mastro de la rivero — Ama Sagan Nojon (ruse *Ама Саган Нойон*). La ŝtono estis preĝloko kaj ritloko. Al la roko oni viturigis krimulon kaj lasis lin por nokto kaj se akvoj de Bajkalo ne forportis lin tiam li estis senkulpa.

Legendo pri la roko rakontas, ke Bajkalo volis edzigi sian belan knabinon Angara kun juna militisto Irkut (ruse *Иркут*). Sed Angara enamiĝis je alia heroo Jenisejo kaj forkuris al li. Kolera patro ĵetis al ŝi grandega roko Ŝaman-ŝtono.

Homa influo
-----------

Post konstruado de Irkuska akvoenergia centralo nivelo de akvo ĉe fonto de Angara supreniĝis kaj nun nur ĉe bona vetero eble vidi pinton de roko Ŝaman-ŝtono, kiu elstarita el akvo je 1—1,5 metro.

Inĝenieroj proponis detrui la rokon per ekplodo sed projekto havis multe da difektoj kaj kontraŭuloj tial ĝi lasis ne realigita.

En moderna kulturo
------------------

Ŝaman-ŝtono menciis en kanto "Ploro" (ruse *Плач*) de Konstantin Kinĉev (ruse *Константина Кинчева*), estas solisto de muzikgrupo "Alisa" (ruse *Алиса*).

Referencoj
----------

1. ↑   Байкал.. Arkivita el la originalo je 2017-02-15. Alirita 2015-11-28.

* Kategorio Ŝamano ŝtono en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Margrafo **György Pallavicini** [djordj palaviĉini], laŭ la hungarlingve kutima nomordo kaj kun plena nomo **Pallavicini György Mária Arthúr József Ede István Gusztáv Károly** estis hungara politikisto, parlamentano, senatano. Lia patro estis Ede Pallavicini.

György Pallavicini naskiĝis la  5-an de decembro 1881(nun 1881-12-05) en Budapeŝto, li mortis la 4-an de januaro 1946 en Budapeŝto.

Biografio
---------

György Pallavicini maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo, poste li akiris juran diplomon en Scienca Universitato de Budapeŝto. Inter 1903-1905 li estis nobela juĝisto en Somogy (reĝa departemento), poste parlamenta deputito (1906-1918), en la lasta jaro ankaŭ subministro. Li estis ankaŭ senatano inter 1908-1918. Dum la Hungara Sovetrespubliko li vivis en Vieno, post ties fiasko li hejmenvenis kaj estis aktiva en la politika vivo, eĉ denove parlamentano (1920-1926, 1931-1935). Dum la 2-a mondmilito li ne apogis Hitleron. Li edziĝis en 1911, lia edzino Borbála Andrássy naskis 4 gefilojn inter 1912-1922.

Fontoj
------

* biografio hungare kun foto
* hungare kun foto
* biografio hungare
* biografio hungare (legebla en la 318-a paĝo)

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

* Kategorio György Pallavicini en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 851823
 |



* Portalo pri Biografio
Spektaklo de tango en Bonaero
**Tango** estas socia danco, kiu naskiĝis en Bonaero en Argentino. La muzikaj stiloj, kiuj evoluis kun la danco, ankaŭ nomiĝas tango.

Origino
-------

La nomo ŝajne devenas el lingvo de la afrikaj sklavoj en Ameriko, kiel ankaŭ la nomoj de parenca muziko milongo (*milonga*).

La nuna tango naskiĝis en la bordeloj de Montevideo kaj Bonaero, en la du lastaj jardekoj de la 19-a jarcento. Ĝin influis la muzikoj de la enmigrintoj venintaj el Italio kaj Germanio. Ĝi estis komence muziko de la plej malaltaj sociaj tavoloj, kaj la danco ankoraŭ montras trajtojn de la originloko.

En la komenco de la 20-a jarcento aperis la unuaj konataj komponistoj kaj muzikistoj. La unua tango kun konata aŭtoro estas *El entrerriano* (*Tiu el Entre Ríos*), de Rosendo Mendizábal, publikigita en 1898.

Piazzola kaj Ferrer, la moderna tango
Iom post iom la tango modiĝis, kaj atingis pli altajn sociajn klasojn. Ankaŭ komenciĝis la internaciiĝo, precipe pere de la filoj de riĉaj familioj vojaĝantaj al Parizo. Ankaŭ la interpretistoj profesiiĝas kaj alvenas pli spertaj komponistoj.

La klasika periodo
------------------

La jaroj 20-aj kaj 30-aj fariĝas ora epoko por la tango. La ĉefa figuro estas Carlos Gardel, kiu famiĝis tutmonde. Li komponis grandan parton de la muziko de siaj tangoj, dum pri la tekstoj zorgis lia amiko Alfredo Le Pera. Iliaj tangoj fariĝis klasikuloj. Gardel partoprenis diversajn filmojn kaj kantis en Parizo kaj Novjorko. Post lia frua morto en aviadilakcidento en Medellín, Kolombio, li fariĝis mito por la argentinanoj.

Aliaj gravaj figuroj tiutempaj estis muzikistoj kiel Pascual Contursi, Juan Carlos Cobián, Julio de Caro, Osvaldo Fresedo, kaj kantistoj kiel Ignacio Corsini, Sofía Bozán, Rosa Quiroga aŭ Agustín Magaldi.

En la 40-aj jaroj la tango firmiĝis. Kvankam ĝi transiris al la riĉaj scenejoj, plu restis la popola karaktero, kaj la mito de la kvartaloj.
Formiĝis diversaj orkestroj, kaj brilis la tekstoj de Enrique Santos Discépolo, Homero Manzi, Enrique Cadícamo, Cátulo Castillo kaj Osvaldo Pugliese.

Post ia stagno, alvenis renovigo de la tango. La plej konata figuro estas Ástor Piazzolla, tre influita de la modernaj kurentoj de la klasika muziko (interalie de Igor Stravinski kaj Béla Bartok), kiu tial suferis fortajn kritikojn de la puristoj.

Nuntempe estas ofta la mikso kun aliaj tipoj de muziko, kiel la ĵazo, la roko aŭ la elektronika muziko. Konataj grupoj estas Bajofondo Tango Club, Tanghetto aŭ Gotan Project, kaj muzikistoj kiel Adrián Iaies kaj la saksofonisto Miguel de Caro, inter aliaj.

Vidu ankaŭ
----------

* Brazila tango
* Tango (flamenko)

Ligiloj
-------

### En Esperanto

* Ĉi tiu artikolo legita esperante ĉe YouTube
* tango.info/epo Tutmondaj tangaj informoj

### En aliaj lingvoj

* Kategorio Tango en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Elportaldeltango.com Arkivigite je 2006-11-15 per la retarkivo Wayback Machine
* www.tangofestivals.net Arkivigite je 2018-09-12 per la retarkivo Wayback Machine
* Tango[*rompita ligilo*]
* Pasiontango
**Christian August VULPIUS** (naskiĝinta la 23-an de januaro 1762 en Vajmaro, mortinta samloke la 25-an de junio 1827 estis germana verkisto.

Vivo
----

Vulpius, bofrato de GoetoVulpius lernantis ĉe la Vilhelmo-Ernesto-gimnazio en Vajmaro kaj studis en Jena kaj Erlangen. Poste li vivis diversloke. Por povi nutri sin li baldaŭ devigitis verkadi. Goeto, kies amrilato kun ties fratino Christiane Vulpius tie komenciĝis en 1788, longan tempon vane klopodis peri al Christian August bonan postenon.

Li fariĝis en 1797 registristo, en 1806 bibliotekisto en Vajmaro. Tie li verkis la romanon «Rinaldo Rinaldini» (Leipzig 1798, 3 vol.), kiu estis tradukita en multajn lingvojn kaj iĝis modelo por nenombreblaj rabistaj romanoj. Ĝi estis pligrandigita fare de Doeger je 4-a volumo titolita: «Nikanor, der Alte von Fronteja» (1858). Krome Vulpius verkis diversajn komikajn kaj mezepokajn romanojn kaj kelkajn negravajn dramojn respektive operajn tekstojn.
Vulpius estis entombigita en la Historia tombejo vajmara.

Fonto
-----

Meyers Großes Konversations-Lexikon, Band 20. Leipzig 1909, p. 278, kio legeblas tie ĉi.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Christian August Vulpius en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Informoj pri Christian August Vulpius en katalogo de la Germana Nacia Biblioteko (germane)
* Verkoj surrete legeblaj


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 567876
* GND: 118770489
* LCCN: nr88006184
* VIAF: 19718047
* ISNI: 0000 0001 0876 3545
* LIBRIS: 306271
* SUDOC: 030184304
* BNF: 12165246x
* MBA: 49fd6945-e3cb-42bb-b229-2801cffadf07
* NKC: jo2008409253
 |
En lineara algebro, oni povas konsideri iun finidimensian vektoran spacon, kiu povas havi asociitan kun ĝi iun bazon kun kiu oni povas labori. La norma bazo povas esti sufiĉa, sed oni ankaŭ povas **ŝanĝi bazon** por konverti certajn problemojn en la pli simplajn.

Ideoj
-----

Estu finidimensia vektora spaco *V* kun krepuska *V* = *n*. Tiam supozu estas bazoj *B*1 = {***e***1, ... ***e****n*}, *B*2 = {***f***1, .... ***f****n*}
Nun, oni havas

***f***1 = *A*11***e***1+*A*12***e***2+...+*A*1*n****e****n*
***f***2 = *A*21***e***1+*A*22***e***2+...+*A*2*n****e****n*
:
***f****n* = *A**n*1***e***1+*A**n*2***e***2+...+*A**nn****e****n*
Oni povas krei matricon el ĉi tiuj ekvacioj:

{\displaystyle M={\begin{pmatrix}a\_{11}&a\_{12}&\cdots &a\_{1n}\\a\_{21}&a\_{22}&\cdots &a\_{2n}\\\vdots &\vdots &\ddots &\vdots \\a\_{n1}&a\_{n2}&\cdots &a\_{nn}\end{pmatrix}}}
Ĉi tiu matrico estas sciata kiel *matrico de ŝanĝo de bazo*.

Se oni havas vektoron ***v*** kun koordinatoj en *B*1, oni povas ŝanĝi la vektoro al ĝi havu koordinatojn en *B*2 per multipliko al *M*, do, *M* ***v***. Oni povas vidi ke ĉi tiu okazo [***v***]*B*1=*b*1***e***1+...+*b**n****e****n* kaj la ŝanĝo de bazo estas klare lineara.

* Kategorio Ŝanĝo de bazo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La elektra **ŝargodenso**  (simila al la koncepto de la masodenso) estas la kvociento inter la kvanto da elektra ŝargo kiu troviĝas en parto de la spaco kaj la grando de la spaco mem.

Linia ŝargodenso
----------------

En kazo de homogena distribuo, la linia ŝargodenso, estas la kvociento inter la ŝargo (Q) distribuita sur drato, baro aŭ iu ajn alia korpo kun unudimensia simetrio kaj ĝia longo laŭ la kurbolinia absciso (*d*). Kiel formulsigno oni kutime uzas {\displaystyle \lambda }.

{\displaystyle \lambda ={\frac {Q}{S}}}

La mezurunuo en S.I sistemo estas C/m.

Surfaca ŝargodenso
------------------

En kazo de homogena distribuo, la surfaca ŝargodenso estas la kvociento inter la ŝargo (*Q*) distribuita sur iu ajn surfaco kaj la areo (S) de la surfaco mem. Kiel formulsigno oni kutime uzas {\displaystyle \sigma }.

{\displaystyle \sigma ={\frac {Q}{S}}}

La mezurunuo en S.I sistemo estas C/m2.

Volumena ŝargodenso
-------------------

En kazo de homogena distribuo, la volumena ŝargodenso estas la kvociento inter la ŝargo (Q) distribuita ene de iu ajn solido kaj ĝia volumeno (*V*). Kiel formulsigno oni kutime uzas {\displaystyle \rho }.

{\displaystyle \rho ={\frac {Q}{S}}}

La mezurunuo en S.I sistemo estasm3.

La ŝargodenso estas maksimuma en la proksimeco de eĝoj kaj pintoj, kie estas mezurebla la plej granda koncentriĝo de elektraj liberaj elektraj ŝargoj. La elektra kampo estas konservativa. Cetere ĝia diverĝenco estas nulo en la regionoj, kie ne estas ŝargo. Tio signifas ke en tiuj regionoj la kampolinioj de la elektra kampo  paralelaj rektoj. 

Sur eĝo amasiĝas la ŝargoj alportitaj de la kampolinioj kiu insistas sur la du flankoj de la eĝo. La fenomeno estas pli videbla sur la pintoj de piramidformaj aŭ konusaj objektoj,  kie estas maksimuma la nombro de kampolinioj kiuj renkontiĝas ĉe la vertico.

Laŭ ĉi tiu principo, funkcias la fulmoŝirmilo kiu funcias ne nur pro la konduktiveco de la materialo, sed ankaŭ pro la pintoforma geometrio.

Notoj
-----

1. ↑  angle IUPAC Gold Book, "surfaca ŝargodenso"

Vidu ankaŭ
----------

* Elektra ŝargo
* Denso
* Teoremo de Coulomb
* Elektra kampo
Rompdancado
Nocio **rompdancado** markas plurajn formojn de danco, kiuj estiĝis inter afrik-amerika kaj porto-rika junularoj en Usono en la 70-aj jaroj de la 20-a jarcento. La danco estas karakteriza per akrobataĵoj.

Rompdanco prezentas por junularo formon de fuĝo el stereotipa anonima vivo de grandurbo. La estiĝo kaj la evoluo de tiu ĉi danco estas principe kunigita kun subkulturo de hiphopo. Inter la plej konatajn rompdancistajn grupojn apartenas Rock Steady Crew, New York City Breakers aŭ South Side Rockers.

Formoj de rompdancado
---------------------

Rompdancado
Rompdanco estas dividigebla en la sekvantajn formojn:

### Breaking

* "Breaking / B-boying" (deveno en suda Bronkso, New York) estas riska formo de danco, kiu enhavas akrobaĵojn (turniĝado sur la kapo, dorso...). Oni dancas kiel eble plej glata, pura areo, oni uzas ankaŭ silikonan disŝprucigilon, kiu ebligas plialtigi glitemon de dancareo.

### Poping a Locking

* "Poping", "Locking" kaj "Electric Boogie" (deveno en Los Angeles, Kalifornio prezentas mekanikajn movojn similaj al fikciaj movoj de roboto, plu gestikuladon kaj similigadon de movoj de marionetoj aŭ komiksaj figuroj.

Elementoj de rompdanco
----------------------

Rompdancado enhavas grandan nombron de diversaj elementoj:

* "Uprocking" - fikcia batalado kontraŭ kontraŭulo, provokema gestikulado, similigado de interbatalo
* "Toprock" - dancado starante
* "Floorrock" - dancado surtere
* "Powermoves" - estas akrobataĵoj, inter la plej gravajn apartenas "windmill" (turniĝado sur la dorso), "headspin" (turniĝado sur la kapo), "tracks", "swipes" kaj pluaj. La nomoj de trukoj estas samaj kiel en la angla.
* "Freez" - markas pozon finiĝinte ian aron de paŝoj aŭ movoj

Konkursoj
---------

Dum konkursoj en rompdancantoj konkursas kontraŭ si unuopuloj aŭ grupoj (la t.n. crews). Kutime oni kreos rondon, en kiun enkuras dancistoj prezentante siajn kapablojn. Ne ekzistas precizaj reguloj, validas nur malpermeso de intenca tuŝo de kontraŭulo. Dum internaciaj konkursoj faka jurio decidas je venkinto.

La plej granda konkurso en la mondo estas *"Battle Of The Year (B.O.T.Y)"*, inter pluaj apartenas *Freestyle Session* kaj *Soul Expression*.

Vidu ankaŭ
----------

* Hiphopo
* Radiokasedilo

* Kategorio Rompdancado en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 115870
* GND: 4434550-1
* LCCN: sh85016666
* BNF: 119691205
* NKC: ph774886
 |
La **Pilagaoj** aŭ en hispana **pilagás** (en sia lingvo: *pit´laxá*) estas popolo de indiĝenoj de la familio de guaikuruoj kiuj loĝas en la centro de la provinco argentina Formosa. Kelkaj grupoj loĝas ankaŭ en la provinco Ĉako.

Kun la abiponoj, la mokovioj kaj la tobaoj (kiuj estas la grupoj indiĝenaj kiuj loĝis ekde la 16a jarcento ĉe kio estas nun Asunción del Paraguay), estis nomitaj «guaycurúes» (gvajkuruoj) fare de la gvaranioj kaj «frentones» (fruntuloj) de la hispanoj (pro ties kutimo razi la antaŭan parton de la kapo).

Ili estas tre rilataj kun la tobaoj kaj ĉirkaŭ 2000 parolas sian propran lingvon, krom la hispanan.

Ili estas inter 5000 kaj 9800, dise en 19 komunumoj en la centro de la provinco Formosa. Tiuj komunumoj estas la jenaj:

* Ayo La Bomba
* Barrio Qompí Juan Sosa (en Pozo del Tigre).
* Bartolomé de las Casas (kun tobaoj).
* Cacique Coquero
* Campo del Cielo
* Colonia El Calaudillal.
* El Descanso
* El Simbolar
* Estanislao del Campo
* Juan Bautista Alberdi
* Kilómetro 14
* La Línea
* La Yolita aŭ Ceferino Namuncurá
* Laqtasatanyi
* Pozo de los Chanchos
* Pozo Molina
* Pozo Navagan
* San Martín 2
* Sánchez Ibarreta

Iam ili estis ĉasistoj-kolektistoj.

La ECPI (*Encuesta Complementaria de Pueblos Indígenas*) 2004-2005, komplementa enketo de la argentina censo ŝtata *Censo Nacional de Población, Hogares y Viviendas 2001*, montris rezulton, ke agnoskiĝas aŭ rekte descendas el popolo pilagao 3948 personoj en la provinco Formosa, el kiuj 3867 loĝas en komunumoj. En la tuta lando agnoskiĝis 4465 pilagaoj, el kiuj 3867 loĝas en komunumoj.

Notoj
-----

1. ↑  Eprints.rclis.org[*rompita ligilo*] (*Glosario de lenguas indígenas sudamericanas*, de Edgardo Civallero, Universidad Nacional de Córdoba).
2. ↑   INDEC. Censo 2001 - Encuesta Complementaria de Pueblos Indígenas. Arkivita el la originalo je 2007-04-06. Alirita 2014-04-14.

* Kategorio Pilagaoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Biljeta ornamado ĉe la fenestro de la absido de la Katedralo de Zaragozo.
**Biljeto** aŭ *ŝakornamo* estas tipo de arkitektura ornamaĵo, de fino de la 11-a jarcento,​ en serio trovebla en frisoj kaj arkivoltoj, fundamente konsista en kvadratetoj aŭ ortanguloj, kelkaj elstaraj kaj kelkaj alterne malstaraj, laŭ paralelaj linioj, almenaŭ tri,​ kio okazigas ombrojn kiuj iel similas al ŝaktabulo, el kio derivas la alternativa nomo.

Laŭ Francisko Azorín **biljeto** estas *Ornamo formita per rektanguletoj aŭ cilindretoj.* Kaj li indikas etimologion el latina *billa* (karteto).

Notoj
-----

1. ↑   Arkivigite je 2018-03-02 per la retarkivo Wayback Machine Alirita la 4an de Decembro 2017.
2. ↑   Diccionario visual de términos arquitectónicos. Varios. Grandes Temas Cátedra. 2012. ISBN 978-84-376-2997-1. paĝo 314
3. ↑  Francisko Azorín, arkitekto, Universala Terminologio de la Arkitekturo (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 35.
4. ↑  Azorín, samloke.

* Kategorio Biljeto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Ŝarura,** arabe **شرورة** estas urbo en Sauda Arabio, en Regiono Naĝrano.

Bazaj informoj
--------------

* Areo:  km²
* Supermara alteco: 723 m
* Loĝantaro: 75,237 en 2010
* Horzono: UTC+3 (ankaŭ somere)
* Telefonkodo:
* Poŝtkodo: 9667
* Koordinatoj: 17° 29′ 00″ N 47° 07′ 00″ O﻿ / ﻿17.48333 °N, 47.11667 °O﻿ / 17.48333; 47.11667 (mapo)

Geografio
---------

Ŝarura situas en suda parto de la lando en dezerto sur altebenaĵo. Naĝran troviĝas 307, Rijado 806 km. Limo de Jemeno estas proksime, la urbo funkcias plejparte kiel limurbo.

Historio
--------

Ŝarura ricevis strategian gravecon pro la proksima limpasejo, tial la armea ĉeesto estas bone videbla. La italoj konstruis armean hospitalon kun kapacito 50 litoj.

Eduko
-----

Arta Altlernejo funkcias en Ŝarura.

Trafiko
-------

El Ŝarura kuras 3 vojoj, la unua al Naĝran (pavimita ekde 1981), la dua al Jemeno, la tria al la sudorienta landoparto. La enlanda flughaveno estas civila kaj ne armea.

Klimato
-------

Ŝarura havas dezertan klimaton. La averaĝa jara temperaturo estas 27 °C, inter majo-septembro tio estas pli ol 30 °C, en decembro kaj januaro malpli ol 20 °C.

Fontoj
------

* WikiTrans
**Feroa ĉendanco** (feroe *kvaðdansur*) estas malnova kaj ankoraŭ viva tradicio danci baladon en Feroaj insuloj.

Oni ĉendancas baladon voĉe sen muzikinstrumenta akompano, tenante unu la alian mane en fermita ĉeno ("cirklo" kvankam ofte pli faldita ol ronda) kaj paŝante en simpla branla maniero.

Paŝoj
-----

La dancopaŝoj estas jenaj:

**#: <Dance> (Kv: pi Pi pi Pi Pe pe)×**

kie

* la rimarko <Dance> indikas taktsilabojn por danco,
* la ilumo [Kv] signifas baladdancan prenon, do ke oni tenas unu la manojn de aliaj en ĉena ringo,
* la taktsilabo [pi] estas unu paŝo maldekstren,
* [pe] unu paŝo dekstren,
* supra tonciklo [pe, pi] signifas maldekstran piedon,
* meza tonciklo [Pe, Pi] signifas dekstran piedon kaj
* la kruco × signifas ke la tuta parentezo ( ) ripetiĝas.

La rapido estas ĉirkaŭ 1,6: ĝis 1,8: hercojn, tio estas inter 96 kaj 108 batojn aŭ paŝojn por minuto (BPM).
Multaj feroaj baladoj havas en ĉiu strofo 29 aŭ 31 takterojn (taktobatojn, dancopaŝojn), kio igas ke la "sinĥroniĝo" inter dancopaŝoj kaj melodio varias de strofo al strofo.

Kantoteksto
-----------

Kantestro antaŭkantas la strofojn, almenaŭ la komencon de ĉiu strofo, dum aliaj dancantoj aliĝas post la unuaj vortoj kaj ĉiuj kunkantas la rekantaĵon kiu revenas ĉiustrofe. Iuj baladoj longas kelkdek strofojn dum aliaj havas plurcent strofojn. Ĝenerale pli ol duono el ĉiu strofo konsistas el rekantaĵo. Dum unu horo oni kantas inter cent kvindek kaj ducent strofojn (ĉirkaŭ tri por minuto).

Ek de jaro 2014 estas tradukitaj esperanten kelkaj malnovaj feroaj baladoj. Inter tiuj estas (en fino de 2014) tute tradukitaj:

* Sigurda balado. Forĝisto Regin (Sjúrðarkvæði. Regin smiður), 165 strofojn espe,
* Drako longa (Ormurin langi), 87 strofojn espe,
* Bresta balado (Brestiskvæði), 60 strofojn espe,
* Sigmunda balado malnova (Sigmundskvæði eldra), 85 strofojn espe,
* Vilmunda balado (Vilmundskvæði), 81 strofojn espe.

Novaj heroaj baladoj
--------------------

En 2015 aperas novas esperantaj baladoj pri herooj de la esperantomovado. Celo de tiuj estas triobla, bazita je rezultoj montritaj de baladoj feroaj:

* fortigi la socialan kuneston kaj etoson dum internaciaj kunvenoj,
* kantigi en esperanto, kio estas bona lingvekzerco kaj por komencantoj kaj por tiuj esperantistoj kiuj ne havas ĉiutage okazon paroli en la internacia,
* eduki espojn pri la historio de la internacia lingvo kaj movado.

Vidu ankaŭ
----------

Norda Kantaro, ĉapitro '#44 Baladoj,

Cirklodanco

Kolo

Referencoj
----------

Retejo pri feroa danco kaj baladoj

M. Strid, specifaj trajtoj kaj funkcioj de baladoj - internacia riĉaĵo (PDF)

Valdemara balado

Ĉiuj tri fontoj ĉi supre ĉerpeblas el Norda Kantaro Arkivigite je 2021-05-18 per la retarkivo Wayback Machine

* Feroa ĉendanco en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Feroa ĉendanco en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Ŝarĝo-ĉevalo
**Ŝarĝbesto** aŭ **tirbesto** estas laborbesto uzata de homoj kiel rimedo por transporto de materialoj per ligado de ili al la dorso de animaloj; tiu termino povas esti aplikita ĉu al individua animalo aŭ al specio tiele uzita. la termino *ŝarĝbesto* estas foje uzata kontraste al *tirbesto*, kiu estas laborbesto kiu tipe pelas ŝarĝon kiu estas malantaŭ si mem (kiel ĉe plugilo aŭ radĉaro) pli ol porti la ŝarĝon rekte sur sia dorso.

Multaj specioj de hufuloj estas tradicie ŝarĝbestoj, kiaj elefantoj, kameloj, gruntbovoj, boacoj, kaproj, akvobubaloj kaj lamoj, kaj multaj el la aldomigitaj Ekvedoj (familio de ĉevaloj kun azenoj, muloj ktp.).

Kamelo transportante nomadajn materialojn en Ejl, Somalio.

Ŝarĝbestoj laŭ regionoj
-----------------------

* Andoj - lamo, azeno, mulo
* Arkto - hundo, boaco
* Centrafriko kaj Sudafriko - okso, mulo, azeno
* Centrazio - Baktria kamelo, gruntbovo, mulo, azeno.
* Eŭrazio- azeno, okso, ĉevalo
* Nordameriko - ĉevalo, mulo, azeno
* Nordafriko kaj arabaj landoj - dromedaro
* Oceanio - azeno, ĉevalo, dromedaro, mulo, okso
* Sudazio kaj Sudorienta Azio - Hinda elefanto, akvobubalo, gruntbovo

Vidu ankaŭ
----------

* Bestenergia transporto

Eksteraj ligiloj
----------------

* Llama Backpacking Dokumentalo produktita de Oregon Public Broadcasting
**Monaco** : koktelo el biero kun siropo de grenadino
**Grenadino** (el la franca vorto *grenade* : granato) estas sukotrinkaĵo, prae farita el pulpo de granato, ankoraŭ tiel fabrikita en mediteraneaj landoj (Hispanio, Magrebo). Ĝi plej ofte estas vendita sub formo de siropo.

En Francio kaj okcidentaj landoj, la trinkaĵo tiel nomata *grenadino* estas miksaĵo de sukoj de ruĝaj fruktoj, (fragoj, framboj, riboj, rubusoj, beroj de sambuko...) foje suko de citrono aromigita per vanilo (aŭ pli ofte vanilino) kaj ruĝa kolorilo.

En kokteloj, grenadino uzatas por fari nuancojn de koloro, verŝante la siropon sur la internan vandon de la glaso, turnigante ĝin. (ekzemple en la tequila sunrise).

En Francujo, (tion malmultaj homoj mem konstatas) la industrie fabrikitaj grenadin-boteloj havas sur la etikedo desegnon de orkidaco kiu montras la laŭleĝan uzon de vanilo kiu ja fontas el orkidaco. Se vi iam bonŝancis trovi grenadin-siropon plene naturan, ne miru se ĝi estis senkolora. Franca registaro foje provis malkonsili la uzadon de artefaritaj koloraĵoj, sed rapide la patrinoj plendis, ke por havi (ne eblan) koloron la grenadin-emuloj metis tro grandan parton de la siropo en la glason antaŭ ol ĝin akvoplenigi. Tio fine kostis tro multe kaj rapide industrio reenmetis artefaritajn kolorojn. Ja la parto da koncentritaj fruktoj neniam povas alporti sufiĉe da koloro (tio validas por verdaj aŭ ruĝaj fruktoj).

Citaĵo
------

"Vivo tristas kiel glaso da grenadin' " (el kanzono "Libertine" de Mylène Farmer)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Grenadino en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* france Faru mem vian grenadinan siropon Arkivigite je 2010-02-13 per la retarkivo Wayback Machine
Paelo de Valencio
**Paelo** aŭ **Paeljo** (hispane kaj katalune/valencie: ***paella***) estas tipa plado el Valencio, farita el rizo kun legomoj, viando kaj/aŭ mariskoj. La plado tiel populariĝis en la cetero de Hispanio, ke ĝi fariĝis kvazaŭ nacia plado, kaj ĝi tre populariĝis ankaŭ kiel tipa plado por turistoj.

La nomo devenas de la valencia nomo de la patego (t.e. grandega pato), sur kiu oni ĝin kuiras, nomata "paella" (hispane ankaŭ *paellera*).

Ekzistas tre granda diverseco de paeloj laŭ la konsisto de la uzitaj ingrediencoj. Paelo povas enhavi jen viandon, jen fiŝaĵon, jen ambaŭ (ĉi-kaze oni parolas pri *miksita paelo*), kaj ankaŭ ekzistas vegetara varianto nome *legoma paelo* (hispane: *Paella de verduras*).

En Valencio estas kutima maniero prezenti paelon en tre granda pato, ĉe celebradoj, speciale en malfermaj spacoj dum la somero. Tiaj celebradoj fariĝis tipaj en esperantistaj renkontiĝoj organizitaj en Valencilando.

* Paelo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Paelo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Ŝaŝi,** ĉine **沙市区** estas metropolo kaj distrikto en Ĉina Popola Respubliko.

Geografio
---------

Ŝaŝi etendiĝas sur ebenaĵo laŭ maldekstra bordo de Jangzio en meza parto de la lando.

Historio
--------

Ŝaŝi fondiĝis en la 18-a jarcento, poste kelkfoje plene detruiĝis pro la militadoj. La urbo aspektas, kiel tipa ĉina socialisma urbo sen historiaj domoj. Tamen ankaŭ en la 21-a jarcento oni konstruis modernajn domojn, precipe hotelojn.

Ekonomio
--------

Ŝaŝi havas ekologiajn problemojn. La rivero estas poluita ĉe la haveno per diversaj metaloj kaj kemiaĵoj.

Klimato
-------

Ŝaŝi havas subtropikan klimaton kun influo de musono. En la urbo la averaĝa jara temperaturo estas 20 °C, sed dum somero foje preskaŭ superas 40 °C. Jare pluvas po 800-1500 mm. Inter decembro kaj februaro foje-foje frostas kaj neĝas.

Strato en Ŝaŝi

Trafiko
-------

Ŝaŝi ne havas flughavenon kaj fervojon, sed havas riveran havenon.

Famuloj
-------

* ĉina verkisto Deng Huijin, kiu de 1981 estis gvidanto de loka Esperanto-societo en Ŝaŝi

Ĝemelurboj
----------

* Marŝala Insularo Majuro, Marŝaloj (1989)
* Japanio Fukuoka, Japanio (1998)
* Francio Nantes, Francio (2003)
* Sud-Koreio Pusano, Sud-Koreio (2005)

Fontoj
------

* Angla Vikipedio

Eksteraj ligiloj
----------------

* Mapo pri Ŝaŝi
Porvira 20-km marŝkurado dum la 10a Atletika Monda Ĉampionado okazinta en Helsinki, Finnlando. La marŝanto dekstre ŝajnas kontraŭleĝa ĉar ambaŭ piedoj estas elgrunde, sed laŭ la nuntempaj reguloj, oni fifaras nur se la perdo de kontakto estas videbla al la *homa* okulo.
**Marŝkurado** estas long-distanca fako ene de sportaro de atletiko. Kvankam temas pri perpieda konkurenco, ĝi estas diferenca el kurkonkurenco en tio ke unu piedo devas ŝajni ĉiam kontakte kun la grundo en ĉiu momento. Tio estas konstante kontrolita de oficialaj juĝistoj. Tipe ĝi okazas sur ŝoseoj aŭ sur kurejoj, kaj oftaj distancoj varias el 3000 metroj ĝis 100 kilometroj.

Estas du marŝaj distancoj uzataj por la Someraj Olimpikoj: nome 20 kilometra (kaj viroj kaj virinoj) kaj 50 kilometra (por nur viroj). Ambaŭ estas okazigitaj kiel ŝoseaj eventoj. Ankaŭ la duajara Atletika Monda Ĉampionado uzas la samajn tri eventojn. La Monda Marŝkura Pokalo de IAAF, unuafoje okazinta en 1961, estas sendependa tutmonda konkurenco por la fako kaj ĝi havas 10 kilometran marŝadon por junaj atletoj, aldone al la Olimpi-normigaj eventoj. La Monda Subtegmenta Ĉampionado de IAAF uzas 5000 m kaj 3000 m marŝkurajn variojn, sed tio estis diskonstanta el 1993. Altnivelaj atletikaj ĉampionadoj kaj ludoj tipe uzas 20 km marŝkuradajn eventojn.

Olimpikaj majstroj
------------------

* Robert Korzeniowski

Referencoj
----------

1. ↑  Belson, Ken. "One Step at a Time? It’s More Complicated Than That", 10a de Aŭgusto, 2012. Kontrolita 2016-08-28.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Marŝkurado en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Racewalk.com
* High School Race Walking
* Race Walking Record – News, photos and reports all about racewalking
**Ŝaŝinci,** serbe **Шашинци,** kroate **Šašinci,** hungare **Sasinc** [ŝaŝinc] estas vilaĝo en Serbio, en aŭtonomio Vojevodio, en distrikto Srem (regiono), en municipo de Sremska Mitrovica.

Ŝaŝinci situas en la mapo en la verda municipo
Mapo pri municipo de Sremska Mitrovica

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 37  km²
* Koordinatoj: 44°58′08″N 19°44'20″
* Alto super marnivelo: 87 m
* Loĝantaro: 1830
* Poŝtkodo: 22425
* Telefonprefikso: 22
* Aŭtokodo: SM

Situo
-----

Ŝaŝinci situas laŭ traira flankovojo, aŭtoŝoseo Beogrado-Zagrebo preteriras, Savo preterfluas.

Historio
--------

La unua mencio pri la vilaĝo devenis el la 18-a jarcento. Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Aŭstrio-Hungario, al Szerém, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio, ekde 2006 kiel Serbio. Dum la 2-a mondmilito la vilaĝo apartenis al tiam sendependa Kroatio. En 2002 loĝis en Ŝaŝinci 1830 homoj, (1754 serboj (96 %), 27 ukrainoj, 9 jugoslavianoj, 6 kroatoj kaj aliaj).

Vidindaĵoj
----------

Vidu ankaŭ
----------

* Strukturo de Vojvodino
**Ŝehrazad** (perse: شهرزاد, Ŝahrzad, "naskita en urbo" aŭ "infanino de la urbo", en pluraj lingvoj konata kiel *Ŝeĥerizada*) estas la rolantino, kiu rakontas la kolekton *Mil kaj unu noktoj*.

La edzino de sultano Ŝahriar adultis. Sekve la sultano rezoluciis de tiam edziĝi ĉiumatene kun virgulino, kiu estos senkapigita la sekvantan matenon. Tiel okazis dum kelkaj semajnoj, multaj junulinoj devis morti. Malgraŭ la protestoj de sia nobela patro, Ŝehrazad deklaris sin volonta por edziniĝi kun la sultano, kalkulante pri sia lerteco rakonti fabelojn. Ĉiunokte ŝi rakontis al la sultano novan fabelon kun la zorgo neniam diri la fabelfinon antaŭ la matena horo de mortigo. Ekde ŝia unua fabelo la sultano tiom deziregis scii la finon, ke li lasis ŝin viva por unu plia tago. Do vespere ŝi rakontis la finon de la fabelo kaj la komencon de nova fabelo. Tiu artifiko daŭris 1001 noktojn, ĝis la sultano forkonfesis sian rezolucion kaj deklaris, ke Ŝehrazad estos lia edzino plu.

La kerno de tiuj fabeloj konsistas el malnova persa libro titolita *Hezar-afsana* (perse: هزارافسانه, "Mil Fabeloj").

* Kategorio Ŝehrazad en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Funkenburg, la ĉeenireja portalturo
Afiŝo ĉe la stacidomo de Greußen
La **Muzeo liberaera Funkenburg** (germane: *Archäologisches Freilichtmuseum Funkenburg*) troviĝas en Westgreußen, Germanio, je 1 km oriente de la urbo. Temas pri muzeo pri ĝermana ĉiutaga vivo.

Priskribo
---------

Inter Ebeleben kaj Greußen admirindas unu el la plej interesaj arkeologiaj elfositaĵaroj de tuta Turingio, Funkenburg. Ĝi estas la granda rekonstruita ĝermana setlejo situanta sur monteto. Sub la gvido de Günther Behm-Blanke (Muzeo pri pra- kaj protohistorio de Turingio elfosititis la tuto inter 1974-1980. Oni trovis spurojn de ĉirkaŭ 60 kabanoj kaj centojn da fosoj, ligna defendoremparo kun du fosoj, gvatturo kaj enireja turo. Baldaŭ klaris ke temis pri rezidejo de tribestro. Ceramikaĵoj hepis por korekta datumigo inter 200 kaj 50 A.K. verŝajne ĝi estis ankaŭ oferejo pagana kie okazis ankaŭ murdoj ritualaj de homoj.

Post la Turniĝo restaŭritis la areo inter 1992 kaj 1999 kaj nove aranĝitis kiel liberaera muzeo alirebla dum la tuta jaro. La vizitantoj povas mem malkovri aspektojn multajn de la ĉiutaga vivo de siaj prapatroj. Krome ekzistas multaj aranĝoj de tn. eksperimenta arkeologio (potfarado, panbakado, sphinado), specialaj porlernantaj kursoj kaj rondgvidoj kaj unufoje por jaro en la monato aŭgusto la de ĉiuj ŝtatata Funkenburg-festo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Hejmpaĝo muzea

* Kategorio Arkeologia muzeo liberaera Funkenburg en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Grafo **Manó Péchy** [péĉi], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Péchy Manó** estis hungara aristokrato, politikisto, bienulo. Lia nobela antaŭnomo estis *pécsújfalusi* [pEĉUjfaluŝi], liaj personaj nomvariantoj estis *Emánuel* aŭ *Emmánuel*. Lia konata nepino estis Eleonóra Zichy.

Manó Péchy naskiĝis la  31-an de oktobro 1813(nun 1813-10-31) en [[]], li mortis la 24-an de julio 1889 en Budapeŝto.

Manó Péchy en 1960

Biografio
---------

Manó Péchy maturiĝis en piarista gimnazio en Tata (Hungario), poste li akiris juran diplomon en Reĝa Jura Akademio (Kassa), pli poste li akiris advokatan licencon en 1834. Li estis subnotario, poste ĉefnotario en Abaúj. Ekde 1841 li estis deputito de la departemento en Pozono, kie li apogis politikon de Ferenc Deák. Li simpatiis kun la hungara revolucio de 1848 dum li ne estis aktiva, poste li retiriĝis kaj okupiĝis nur pri la propraj bienoj. En 1867 li aktiviĝis en la politiko kaj li estis respondeculo pri reunuiĝo de Hungarlando kaj Transilvanio. Li edziĝis en 1844, lia edzino naskis trifoje, li vidviĝis en 1861. Li ricevis reĝajn premiojn kaj titolon "vera interna sekreta konsilisto".

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Beszéde Zemplén vármegye főispáni helytartói székébe 1841. decz. 13. végbement bevezetése alkalmával.* (1842)
* *Kolozsvár országgyűlési képviselőinek (Péchy Manó gróf és Hajós János) beszédeik és Sámi László válasza a polgárság nevében.* (1875)
* parlamentaj paroladoj

Fontoj
------

* biografio hungare
* biografio hungare
* biografio hungare (legebla en la 3-a punkto)

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 852675
 |



* Portalo pri Biografio
Koordinatoj mankas! Bonvolu kunhelpi.

La **Maroka muro** estas 2.720 kilometrojn longa sistemo de defendaj muroj/remparoj, iranta plejparte tra la Okcidenta Saharo regata per Maroko. Nerimarkinda sekcio troviĝas en la sudorienta parto de Maroko. Ĝi estas kromnomata *La Muro de honto* de la Fronto Polisario kaj la saharanaj sendependemuloj.

Fizika strukturo
----------------

La baro estas pli longa ol la israela baro en Cisjordanio kaj la Berlina muro. Ĝi konsistas el sablaj kaj ŝtonaj muroj ĉirkaŭ tri metrojn altaj, kun bunkroj, bariloj kaj kontraŭpersonaj minoj disigitaj laŭ la tuta longeco. Militistaj bazoj, artileriaj poŝtoj kaj flugokampoj limas la internon de la muro en regulaj intervaloj, kaj radaroj kaj alia elektronika gvatekipaĵo skanas la lokojn antaŭ ĝi.

Ĝi estis laŭpaŝe konstruata ekde 1983, kun la ĉefa planata funkcio estanta protekti la partojn de Okcidenta Saharo regataj de Maroko kontraŭ la gerilaj batalantoj de la Fronto Polisario, kiu strebis pri Okcident-Sahara sendependeco ekde antaŭ Hispanio finis sian kolonia okupadon tie en 1975. Fakte, la Polisario regas ĉiujn lokojn oriente de la baro, sed ĉi tiuj lokoj estas plejparte neloĝataj. Unuoj de la misio MINURSO de la Unuiĝintaj Nacioj tenas la du flankojn aparte.

Multaj de la Okcident-Saharaj indiĝenoj - la Saharanoj - vivas kiel rifuĝintoj en tendaroj en la provinco Tindouf de Alĝerio, kie la Polisario estas bazita. Ĉar la baro estas duobligita en multaj lokoj, kun signifa interspaco inter la du duonoj, multaj Saharanoj loĝas en ĉi tiu nenieslando, profunde limigitaj je movebleco kaj alirebleco.

Internacia reago
----------------

Okcidenta atento al la Maroka muro, kaj al la Maroka aneksado de la Okcidenta Saharo ĝenerale, estas minimuma, krom en Hispanio. Unu fojon ĉiujare, malgranda manifestacio estas organizata kontraŭ la baro fare de kelkaj homrajtaj aktivuloj, de kiuj multe estas Italoj.

En Afriko, la aneksado de Okcidenta Saharo de Maroko allogis iom pli atento: Alĝerio, kiu subtenas la Polisarion, kaj la Organizaĵo por Afrika Unueco/Afrika Unio kaj la Unuiĝintaj Nacioj proponis diversajn solvojn.

Konstruo de la muro
-------------------

La muro estis konstruita en ses etapoj, kaj la loko malantaŭ la muro estis vastigita ekde malgranda loko apud Maroko en la nordo, ĝis la plejmulto de la okcidenta kaj centra partoj de la lando laŭpaŝe. La konstruitaj muroj estis:

* **1-a muro** (Aŭg 1980-Jun 1982) ĉirkaŭanta la "utilan triangulon" de El Aaiún, Smara kaj la fosfataj minejoj ĉe Bu Craa.
* **2-a muro** (Dec 1983-Jan 1984)
* **3-a muro** (Apr 1984-Maj 1984)
* **4-a muro** (Dec 1984-Jan 1985)
* **5-a muro** (Maj-Sep 1985)
* **6-a muro** (Feb-Apr 1987)

Vidu ankaŭ
----------

* Saharo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Maroka muro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Artikolo kun mapo de la baroj Arkivigite je 2005-02-09 per la retarkivo Wayback Machine *(nederlande)*
* Detala MINURSO-mapo montranta la eksteran baron
*
Murego
La **Murego de Cuéllar** estas romanika militista palisaro kiu ĉirkaŭas la historian urboparton de la vilaĝo Cuéllar. Ĝi reprezentas unu el la muregaj kompleksoj plej gravaj kaj plej bone konservataj de la aŭtonoma regiono Kastilio kaj Leono (Hispanio).
La murego estis konstruita ekde la 11-a jarcento kaj plifortigitaj en la 15-a jarcento fare de Francisco Fernández de la Cueva, dua duko de Alburkerko kaj senjoro de la vilaĝo. Komence ĝi havis longecon de pli ol 2.000 metroj (2 km), el kiuj konserviĝis proksimume 1.400. Ĝi havas metron kaj duonon da larĝo kaj meza alto de kvin metroj. Ankoraŭ konserviĝas sep el la dek unu alirpordoj.

Ekde la 17-a jarcento la murego ne plu estis utila por la defendado de la urbo kaj la intereso por ĝia konservado perdiĝis, pro tio en la 19-a jarcento, oni malkonstruis la plej damaĝitajn sekciojn. Tio kaj la fendoj kaj truoj okazigitaj de la eluzo kaj la abandono, perdigis la kvaronon de la murego. En la 1970-aj jaroj ekbremsiĝis tiu malboniĝo, restaŭrante diversajn sekciojn.

* Kategorio Murego de Cuéllar en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)