La **Arta Muzeo de Baltimoro** (**AMB**, oni ankaŭ povus nomi la **Baltimora Muzeo de Arto**, angle ***Baltimore Museum of Art***, akronime **BMA**) estas artmuzeo en Baltimoro kiu estis fondita en 1914. La kolekto de la muzeo inkluzivas 90,000 artaĵojn, inkluzive de eŭropa kaj amerika arto de la 13-a jarcento ĝis la nuntempo, same kiel artaĵoj kaj objektoj de Azio, Afriko kaj antaŭkolumba Ameriko. La AMB ankaŭ estas hejmo de la plej granda kolekto de verkoj de Henri Matisse. La muzeo ankaŭ inkluzivas du ĝardenojn en kiuj skulptaĵoj de la 20-a jarcento estas montritaj kaj biblioteko enhavantan pli ol 70,000 volumojn .

Fondite en 1914. La muzeokonstruaĵo estis konstruita en 1929 en klasikaj formoj, simila al antikva romia templo, dezajnita fare de John Russell Pope. Ĝi ludas pri la titolo de la ĉefranga muzeo de Baltimoro kun la Walters Art Museum.

La AMB situas inter la Charles Village kaj Remington-najbarejoj, ĵus najbara al la Homewood-kampuso de Universitato Johns Hopkins, kvankam la muzeo estas sendependa institucio, ne asociita kun la universitato. La arta panoramo kiun ĝi proponas estas precipe solida en arto de la 19-a kaj 20-a jarcentoj; Ĝi estas kompletigita, en la grandurbo de Baltimoro mem, fare de la Walters Museum, kiu ampleksas arton de antaŭaj epokoj.

Historio
--------

La AMB estis fondita en 1914 laŭ iniciato de ok civitanoj de la grandurbo de Baltimoro. Naŭ jarojn poste, en 1923, la inaŭgura ekspozicio de la muzeo, kiu estis provizore gastigita en la Garett Mansion, okazis. La sekvan jaron, al la AMB estis koncedita milion-dolara prunto por konstrui sian propran muzeokonstruaĵon. John Russell Pope, konata pro neoklasikaj konstruaĵoj, estis elektita kiel la arkitekto. En la sekvaj jaroj, la kolekto kreskis konstante tra donacoj kaj akiroj. En 1925, ĝi ricevis ĉambron kiel donaco kiu estis meblita kun dekoracia arto de ĉirkaŭ 1700. Du jarojn poste, la pentraĵo *Rinaldo kaj Armida* de Anthonis van Dyck venis en la kolekton de la AMB, kiu formis centran laboron en la eŭropa artaĵkolekto. La muzeokonstruaĵo malfermiĝis la 18-an de aprilo 1929.

En 1936, la muzeo okazigis unu el la plej fruaj ekspozicioj de afrika arto en Usono. En 1936 kaj 1937 ĝi ankaŭ partoprenis en elfosadoj en Antioĥio kaj sekve ricevis antioĥianajn mozaikojn por la kolekto. Unu el la unuaj ekspozicioj de arto de nuntempaj afrik-usonanaj artistoj estis prezentita en la muzeo en 1939. Kiel rezulto, la AMB ĉiam pli kolektis artaĵojn de tiuj artistoj kaj iliaj prapatroj. En 1950, la muzeo ricevis unu el la plej signifaj donacoj de la fratinoj Claribel kaj Etta Cone, kies kolekto inkluzivis verkojn de Henri Matisse, Pablo Picasso kaj Paul Cézanne, inter aliaj. Ĉi tiu donaco certigis internacie gravan kolekton de moderna arto por la AMB. En 1960, la muzea administrado estis permesita ekspozicii la Bienalon de Venecio.

En 1980 la muzeo malfermis la *Wurtzburger Skulptaĵo-Ĝardenon* kaj en 1988 la *Levi Sculpture Garden*, kreante parkon en la mezo de Baltimoro en kiu 20-a-jarcentaj skulptaĵoj estas montritaj. En 1982, la nova orienta alo de la AMB malfermiĝis, disponigante spacon por provizoraj ekspozicioj, la muzeobutiko, restoracio kaj prelegejo. La okcidenta alo estis malfermita en 1994 por vastigi la prezenton de nuntempa arto. En 1996, la *Lucas Collection* de 19-a-jarcenta franca arto de la Marilanda Instituto-Kolegio de Arto iĝis la posedaĵo de la muzeo post kiam ĝi estis sur permanenta prunto tie dum 60 jaroj. En 2001, la AMB malfermis la renovigitan spacon por la *Konuso-Kolekto*. Okaze de la 100-a naskiĝtago en la muzeon komence de 2014 translokiĝos pli ol 30 pentraĵoj, desegnaĵoj, presaĵoj kaj skulptaĵoj el la germana ekspresionisma periodo. La speciala ekspozicio nomiĝas "Germana Ekspresionismo" kaj videblas ĝis oktobro 2014.

Kolekto
-------

La kolekto de la AMB estas dividita en la areojn de afrika arto, amerika arto, Antaŭkolumba arto, Antikva arto kaj romiaj mozaikoj de Antioĥio, azia arto, nuntempa arto, eŭropa arto, Moderna arto, indiana arto, Pacifika arto, Grafikaĵoj kaj teksaĵoj.

Verŝajne, la ĉefaj verkoj estas eble *Rozkolora Nudo* de Henri Matisse, de 1935 (la muzeo havas 1 200 ekzemplojn de la artisto, inkluzive de pentraĵoj, desegnaĵoj kaj skulptaĵoj) kaj *Paro de Botoj* (1887) de Vincent van Gogh.

### Afrika arto

La kolekto de Afrika arto estas inter la plej malnovaj kaj gravaj en Usono. Tiu sekcio estis parto de la permanenta ekspozicio ĉar kolektantoj Janet kaj Alan Wurtzburger faris grandan donacon al la muzeo en 1954. Ĝi inkluzivas pli ol 2,000 objektojn kiuj kovras periodon de antikvaj tempoj ĝis hodiaŭ. Ekzemple, ekzistas verkoj kaj objektoj el Antikva Egiptio kaj la regnoj de Bambara (en) kaj la Kuba Federacio, same kiel de nuntempa Afriko. Ili ankaŭ kovras diversajn specojn de artaĵoj kaj objektoj. Same estas maskoj, juvelaĵoj, kapvestaĵoj, teksaĵoj, ceremoniaj armiloj kaj ceramiko. 

### Azia arto

La Azia arta Kolekto inkluzivas verkojn el Barato, Ĉinio, Japanio, Tibeto, Mezoriento kaj Sudorienta Azio. Ĉina porcelano, kiu ĉefe devenas de la Dinastio Tang, konsistigas signifan parton de ĉi tiu kolekto. Du precipe konataj verkoj de la kolekto estas vivgranda 15-ajarcenta Guanyin -figuro de Hebeja Provinco kaj ĉevalfiguro de tombo de la Han-dinastio. Artaĵoj de Melanezio kaj Polinezio estas parto de la relative malgranda kolekto de Pacifika Insula arto. Ĉi tiu estas unu el la plej bonaj en Usono kaj inkluzivas diversajn objektojn kiel vestaĵojn, ornamaĵojn kaj juvelaĵojn. Elstara peco en ĉi tiu kolekto estas Tongala kestornamaĵo ornamita per birdoj kaj steloj kaj farita el balena eburo kaj konkoŝelo, unu el la plej grandaj konataj en la mondo. Alia estas havaja reĝa kolĉeno de la 18-a jarcento.

### Antaŭkolumba arto

La arto de antaŭkolumba Ameriko estas reprezentita per 59 kulturaj tradicioj en la kolekto de la AMB. La verkoj kaj objektoj kovras periodon de 2500 a.K. ĝis 1500 p.K. Ili estas verkoj de la majaoj kaj aztekoj de Mezameriko, la Chimú (en) kaj Mŭiska de la Andoj regiono de Sudameriko. Aparte gravaj pecoj en tiu sekcio de la kolekto estas ceramikaj objektoj de okcidenta Meksiko. La Hinda Artkolekto ofertas sekcon de la kulturo de tiuj homoj. Oni povas vidi ekzemple ceramikaĵojn el la Acoma (de) aŭ eburajn amuletojn el la eskimoj el la komenco de la 20-a jarcento.

### Usona arto

Ankaŭ eksponata en la kolekto estas usona arto de la kolonia epoko ĝis la nuntempo. Tiuj inkluzivas verkojn kun regiona ligo, kiel ekzemple portretoj de Rembrandt Peale kaj aliaj membroj de lia familio, mebloj pentritaj fare de John Finlay kaj Hugh Finlay, kaj arĝento de la fabriko Samuel Kirk & Son. La kolekto ankaŭ inkluzivas gravajn verkojn de 18-a-jarcenta usona portretpentraĵo, 19-a-jarcenta pejzaĝo, usona impresionismo kaj modernismo.

Reprezentitaj artistoj inkluzivas Thomas Sully, Thomas Eakins, Thomas Hart Benton, John Singer Sargent kaj Childe Hassam. La eŭropa arta sekcio montras gravajn artaĵojn kiel *Rinaldo kaj Armida* de Anthony van Dyck aŭ portreton de Rembrandt van Rijn montranta sian filon *Tito*. Aliaj verkoj devenas interalie de Frans Hals, Jean Siméon Chardin, Sandro Botticelli, Ticiano, Jean-Baptiste-Camille Corot kaj Camille Pissarro. La grava *Konusa Kolekto* inkluzivas ankaŭ 500 verkojn de Henri Matisse, kaj ankaŭ aliajn de Paul Cézanne, Paul Gauguin kaj Vincent van Gogh.

La kolekto estas kompletigita per kolektoj de kuprogravuroj kaj desegnaĵoj, same kiel nuntempaj fotoj (Gallagher / Dalsheimer Collection), inkl. Imogen Cunningham, Man Ray, Paul Strand kaj Alfred Stieglitz.

En oktobro 2020, la muzeo planis aŭkcii pentraĵojn de Brice Marden, Clyfford Still kaj Andy Warhol ĉe Sotheby's, kun prepara takso de 65 milionoj USD. La enspezo laŭsupoze estis uzata por pliigi dungitajn salajrojn kaj aĉeti verkojn de virinaj artistoj kaj "neblankulaj" artistoj kiel parto de la programo pri sekso kaj rasa diverseco. Tamen, kiel rezulto de premo de membroj de la estraro de direktoroj kaj kuratoroj de la muzeo, kiuj kolektis en la okazaĵo de interkonsento por senigi la muzeon de donacoj kun valoro de proksimume 50 milionoj USD, la plejmulto estis retirita de vendo en la lasta momento .

### Nuntempa arto

La kolekto de la AMB ankaŭ inkluzivas *Composition V* de Piet Mondrian kaj verkojn de André Masson, Marc Chagall, Vasilij Kandinskij, Ernst Ludwig Kirchner kaj Max Pechstein. Nuntempa arto prezentas verkojn de Jackson Pollock, Donald Judd, Sol LeWitt, Jasper Johns, Alison Saar kaj Frank Stella. La AMB ankaŭ havas unu el la plej grandaj kolektoj de la malfruaj verkoj de Andy Warhol en Usono .

Galerio
-------

* Rafaelo: Emilia Pia da Montefelro.Rafaelo: *Emilia Pia da Montefelro*.
* Rembrandt: Portreto de la Filo de Tito, ĉ. 1660Rembrandt: Portreto de la Filo de Tito, ĉ. 1660
* Chardin. Ludo de Ĵetkuboj, ĉ. 1734Chardin. *Ludo de Ĵetkuboj*, ĉ. 1734
* E. Vigée-Lebrun. Princino A. A. Golitsyna, 1797E. Vigée-Lebrun. *Princino A. A. Golitsyna*, 1797
* Gauguin: Portreto de la violonisto Schneklyud (ru), 1894Gauguin: Portreto de la violonisto Schneklyud (ru), 1894
* Theodore Robinson: In the GroveTheodore Robinson: *In the Grove*
* Theodore Robinson: Mother and Child by the HearthTheodore Robinson: *Mother and Child by the Hearth*
* Francesco Guardi: La Granda Kanalo en San Geremia, vidita de gondola ŝipligejoFrancesco Guardi: *La Granda Kanalo en San Geremia, vidita de gondola ŝipligejo*
* Paul Gauguin: tahitia virino kun mangoPaul Gauguin: *tahitia virino kun mango*
* Paul Cézanne: Montagne Sainte-Victoire, vido el la ŝtonminejo BibémusPaul Cézanne: *Montagne Sainte-Victoire, vido el la ŝtonminejo Bibémus*
* Alfred Sisley: Herbejo en ByAlfred Sisley: *Herbejo en By*
* Vincent van Gogh: Paro da ŝuojVincent van Gogh: *Paro da ŝuoj*

  

* Francesco Guardi, Venecio (ĉ. 1750).Francesco Guardi, *Venecio* (ĉ. 1750).
* Benjamin West, Memportreto (1770).Benjamin West, *Memportreto* (1770).
* Louis Comfort Tiffany, alĝeriaj butikoj (ĉirkaŭ 1872-1887).Louis Comfort Tiffany, *alĝeriaj butikoj* (ĉirkaŭ 1872-1887).
* John Robinson Tait, Vespero ĉe la Lagobordo (1876).John Robinson Tait, *Vespero ĉe la Lagobordo* (1876).
* Pejzaĝo sur la Banko de Sejno, de Pierre-Auguste Renoir, 1879, petrolo sur kanvaso, 14 × 23 cm, laboro ekspoziciita ĉe la Baltimora Muzeo de Arto*Pejzaĝo sur la Banko de Sejno*, de Pierre-Auguste Renoir, 1879, petrolo sur kanvaso, 14 × 23 cm, laboro ekspoziciita ĉe la Baltimora Muzeo de Arto
* Paul Gauguin, Vahine no te vi (1892).Paul Gauguin, *Vahine no te vi* (1892).
* Paul Cézanne, Montagne Sainte-Victoire (1897).Paul Cézanne, *Montagne Sainte-Victoire* (1897).
* Norbert Gœneutte, La Pont de l'Europe kaj la Gare Saint-Lazare sub konstruo (1888).Norbert Gœneutte, *La Pont de l'Europe kaj la Gare Saint-Lazare sub konstruo* (1888).
* John Robinson Tait, Pejzaĝo (ĉ. 1900).John Robinson Tait, *Pejzaĝo* (ĉ. 1900).
* Arshile Gorky, La Neatingebla (1945).Arshile Gorky, *La Neatingebla* (1945).

Referencoj
----------

1. ↑ .  Baltimore Museum of Art will only acquire works from women next year: 'You have to do something radical'. Alirita 2019-11-20.
2. ↑   About the BMA. Arkivita el la originalo je 2021-05-02. Alirita 2024-02-22.
3. ↑  Jillian Billard. What It Means When an Auction Lot Is Withdrawn (el Retarkivo 20211208213340) // *Artsy*, la 23an de marto 2021
4. ↑  Stanley Mazaroff, *A Paris Life, A Baltimore Treasure*, Chapter Fourteen, Johns Hopkins University Press, 2018.

Literaturo
----------

* Jack D. Flam: *Matisse in the Cone Collection: The Poetics of Vision*. Baltimore Museum of Art, 2001. ISBN 0-912298-73-1
* Sona K. Johnston: *American Paintings, 1750-1900: From the Collection of the Baltimore Museum of Art*. Baltimore Museum of Art, 1983. ISBN 0-912298-53-7

Eksteraj ligiloj
----------------

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Arta Muzeo de Baltimoro** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

* Baltimore Muzeo de Arto
* Baltimore Museum of Art: the Cone CollectionArkivigite je 2021-04-14 per la retarkivo Wayback Machine
* Virtuala travojaĝo de la Baltimore Muzeo provizita de Google Arto & Kulturo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 855872
* GND: 1019202-5
* LCCN: n79079550
* VIAF: 139120204
* ISNI: 0000000403735459
* SUDOC: 026471302
* BNF: 11871368t
* ULAN: 500306982
* NLA: 35012942
* BIBSYS: 90067908
* RKD: 495904
* NKC: kn20070220001
* ICCU: SBLV295497
 |