recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Lucona** estis la nomo de malnova kargoŝipo intence sinkigita en la Hinda Oceano en 1977 per bombo fare de aŭstra komercisto Udo Proksch. Tio estis parto de planita asekurtrompego.

Historio
--------

Proksch, la posedanto de la ŝipo, estis ankaŭ la posedanto de la fama viena sukeraĵejo *Demel*. Li postulis 20 milionojn da dolaroj usonaj de sia asekurentrepreno, dirante ke la kargo estis multekosta urania minadekipaĵo. Li poste estis kondamnita en 1991 pro la murdo de ses skipanoj (de sume 12) kiuj estis mortigitaj per la eksplodo. Proksch mortis en malliberejo.
La ŝipego trovitis fare de la amerika vrakĉasisto David Mearns en 1990 en profundeco de 4200 metroj. Laborante kun *Oceaneering International* Mearns trovis ke la ŝipo estis mallevita per horloĝbombo. Dum fraŭdo estis suspektita, enketoj estis malhelpitaj fare de potencaj aŭstraj socialdemokratoj, kiuj estis amikoj de Proksch. Poste pluraj eks-ministroj estis kondamnitaj pro sia implikiĝo. Leopold Gratz, eks-ministro pri eksteraj aferoj, estis juĝita por forĝado de dokumentoj kiuj aŭtentikigu la kargon. Du aliaj ministroj estis forsenditaj post enketadmalhelpado. La ministro pri ŝtatdefendo Karl Lütgendorf, akciulo en la Proksch-firmao, donis permeson liveri eksplodaĵojn por saboti la ŝipon kaj faris memmortigon kiam tio iĝis konata.
Proksch fuĝis al Filipinio en 1988 post kiam la ĵurnalisto Hans Pretterebner publikigis libron pri la skandalo, kaj restis ĉe la diktatoro Ferdinand Marcos, lia persona amiko. Faris esplorojn ankaŭ la detektivo Dietmar Guggenbichler. Revenante al Vieno en 1989 inkognite, Proksch finfine estis rekonita kaj arestita. Li estis kondamnita al 20 jaroj en malliberejo la 11-an de marto 1991, kaj unu jaron poste la kondamno estis pliigita al vivo en malliberejo. Li mortis la 27-an de junio 2001 dum koroperacio.

Verkoj pri la skandalo
----------------------

* 1988: Hans Pretterebner publikigis libron pri la Lucona kazo, *Der Fall Lucona.*
* 1993: *Der Fall Lucona* - filmigo de la libro kun David Suchet kiel ĉefrolulo

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Lucona en la angla Vikipedio.*

Eksteraj ligiloj
----------------

* Informoj pri la filmigo de la historio
* Informoj ĉe aŭstria surreta leksikono
* Radielsendo de ORF prie, el 2009
En fotometrio, **Lumintenso** estas mezuro de la ondolongo-dependa povumo eligata de lumfonto en specifa direkto, bazita sur la lumintensa funkcio, normigita modelo de la sentivo de la homa okulo. La SI-unuo de lumintenso estas la kandelo (**cd**). Ĝi estas baza unuo en SI.

Fotometrio pritraktas la mezuradon de videbla lumo kiel perceptata de homaj okuloj. La homa okulo povas vidi lumon nur en la videbla spektro kaj ĝia sentivo al lumo dependas de la ondolongo en la spektro. Kiam adaptita por helaj kondiĉoj (fotopia vido), la okulo estas plej sentiva al verda-flava lumo ĉe 555 nm. Lumo kun la sama radia intenso ĉe aliaj ondolongoj havas malplian efektan intenson. La kurbo kiu mezuras la reagon de la homa okulo al lumo estas difinita normo, konata kiel la lumintensa funkcio. Ĉi tiu kurbo, kiun indikas {\displaystyle V(\lambda )} aŭ {\displaystyle {\overline {y}}(\lambda )}, estas bazita sur mezuro de tre variaj eksperimentaj datumoj el sciencistoj uzintaj malsamajn mezurajn teĥnikojn. Ekzemple, la mezuritaj reagoj de la okulo al viola lumo variis tra faktoro de dek.

Ne konfuzu pri lumintenso kaj alia fotometria unuo, lumflukso, kiu estas la tuta perceptata povumo eligata en ĉiuj direktoj. Lumintenso estas la perceptata povumo *je unito de solida angulo*. Lumintenso malsamas ankaŭ al radia intenso, la rilata objektiva fizika kvanto uzebla en la metrologia branĉo radiomezurado.

Uzmaniero
---------

La lumintenson por lumo de specifa ondolongo {\displaystyle \lambda } donas

{\displaystyle I\_{v}=683I\,{\overline {y}}(\lambda ),}
kie

{\displaystyle I\_{v}} estas la lumintenso en kandeloj,
{\displaystyle I} estas la radia intenso en W/sr,
{\displaystyle {\overline {y}}(\lambda )} estas la norma lumintensa funkcio.
Se pli ol unu ondolongo ĉeestas (kiel kutime), oni devas adicii aŭ integrali tra la spektro de ondolongoj ĉeestantaj por atingi la lumintenson:

{\displaystyle I\_{v}=683\int \_{0}^{\infty }I(\lambda )\,{\overline {y}}(\lambda )d\lambda .}

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rMezurunuoj de la Sistemo Internacia |
| --- |
| Bazaj unuoj | ampero (*A*) • kandelo (*cd*) • kelvino (*K*) • kilogramo (*kg*) • metro (*m*) • molo (*mol*) • sekundo (*s*) |
| Derivitaj unuoj | bekerelo (*Bq*) • celsia grado (*°C*) • farado (*F*) • grajo (*Gy*) • henro (*H*) • herco (*Hz*) • ĵulo (*J*) • katalo (*kat*) • kulombo (*C*) • lukso (*lx*) • lumeno (*lm*) • neŭtono (*N*) • omo (*Ω*) • paskalo (*Pa*) • radiano (*rad*) • simenso (*S*) • siverto (*Sv*) • steradiano (*sr*) • teslo (*T*) • vato (*W*) • vebero (*Wb*) • volto (*V*) |

 |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Lumpo** |
| --- |
|  |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj ‘‘Animalia’’ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Aktinopterigoj *Actinopterygii* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Skorpenoformaj *Scorpaeniformes* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Genro: | *Cikloptero* Cyclopterus |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
| Dunomo |
| ***Cyclopterus lumpus***Linnaeus, 1758 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Lumpo  |

 |
| v • d • r |

  

La **lumpo** (*Cyclopterus lumpus*), estas aktinopteriga fiŝo el la familio de la ciklopteredoj (Cyclopteridae), ordo de la skorpenoformaj (Scorpaeniformes). La fiŝo longas maksimume 61 centimetrojn kun pezo de 9500 gramoj.

Habitato
--------

La lumpo estas marfiŝo. La specio troviĝas en arkta ĝis modera akvo en la norda parto de la Atlantiko, la Norda Maro kaj la Balta Maro je profundo ĝis 400 metroj.

La lumpo trovas ĝian nutraĵon tiel ĉe la fundo kiel en la akvokolono. Por fraji kaj demeti ovojn ili tamen iras al la fundo. La virfiŝo gardas kaj prizorgas la ovojn ĝis elkoviĝo.

La frajo de la fiŝo estas uzata kiel pagebla alternativo por kaviaro. 

La lumpo estas sur la posta flanko de la islanda monero de 100 kronoj.

Retejoj
-------

nederlande SoortenBank.nl Arkivigite je 2015-12-25 per la retarkivo Wayback Machine priskribo kaj bildoj  

angle Fotoj de la lumpo je FishBase
Internacia famulino Drew Barrymore
**Famulo** aŭ **fama persono** estas persono amplekse konata, kiu postulas altan gradon de atento de la publiko kaj de la amaskomunikiloj. La vorto "famulo" devenas de la latina vorto *fāmōsus*.

Dum la famo estas ĝenerale kondiĉo por atingi la statuson de "famulo", ĝi ne ĉiam sufiĉas. Ekzistu ia nivelo de publika intereso pri tiu persono, sed tre ofte multaj famuloj estas tiaj nur dum certa tempoperiodo pro portempaj kialoj kiel esti aperinta en televida programo, esti farinta ion, kio lokas ĝin sub la publikan atenton (kiel trapasi la Manikan Markolon naĝe) aŭ esti la unua, farinta ion. Estas ankaŭ fakaj famuloj, kiuj estas famuloj nur por tiuj, kiuj ĝuas specifan temon, kaj pro tio ili konsideras ilin kiel famulojn nur ene de tiu limigita medio, ekz L. L. Zamenhof por tiuj kiuj interesiĝas pri Esperanto.

Famuloj estas konataj de granda sekcio de la ĝenerala publiko, kaj multaj fervore sekvas iliajn proprajn, personajn, kaj eĉ privatajn, vivojn. La famula fenomeno tre rilatas al klaĉoj. Tuta industrio de fotistoj, konata kiel la "spionĵurnalistoj", vivtenas sin per akiro de fotoj de famuloj. La famuloj ofte respondas al vojerisma instinkto; Tiel la zorgo pri la vivoj de famuloj estas populara ŝatokupo. Multaj famuloj rilatas al skandaloj de malfidelo, intrigo, sekso kaj drogoj. Ĉu pro sia vivmaniero, kiu permesas hedonismon, ĉu pro la multe da publika intereso, kiu igas la amaskomunikilarojn reliefigi ĉi tiujn eventojn.

Famuloj, aliflanke, ĝuas sian popularecon, kaj ofte povas akiri multekostajn reklamajn kontraktojn, invitojn al prestiĝaj sociaj eventoj kaj signifajn rabatojn pri aĉeto de produktoj, kiel parto de la merkatado de ĉi tiuj produktoj. Estas famuloj kiuj ne ŝatas la publikan intereson kaj invadon de privateco kaj provas eviti la fotistojn, adorantojn kaj klaĉkolumnojn. Multaj famuloj dungas konsilistojn pri amaskomunikiloj kaj publikaj rilatoj por plibonigi sian rilaton kun la spektantaro kaj malpezigi la ŝarĝon implikitan en komunikado kun ĝi.

Multaj ĵurnaloj eldonas klaĉkolumnojn, en formo de regula sekcio temigante klaĉajn detalojn pri famuloj.

Politiko
--------

Estas du formoj de la fenomeno de la "famula politikisto", kiu kombinas la kampon de politiko kun famulo. La unua estas tiu de politikisto elektita al oficejo aŭ kandidato por publika oficejo kiu uzas elementojn de steluleco por prezenti sian postulon al la reprezentado de grupo aŭ celo. La dua formo estas tiu de famulo el la kampo de popola kulturo, kiu uzas admiron al li por esprimi sian opinion pri aktualaĵoj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Famulo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Eseo pri la uzo de la vorto "fama", aperinta en *Monato*, internacia magazino sendependa, numero 2013/06, paĝo 5: *Fama? Ne dankon!* verkita de Paul Gubbins.

Vidu ankaŭ
----------

* Japana idolo
* Seksosimbolo
* Pop-ikono
* Junulara idolo
* Populara kulturo
* Holivudo
* Aktoro


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 228092
* GND: 4191412-0
* LCCN: sh85021618
* BNF: 11934226p
* NKC: ph115615
 |
**Mirialguda** (telugue **మిర్యాలగూడ**) estas urbego, municipo en orienta Barato, en subŝtato Telangano, en distrikto de Naligonda. 

Kristana preĝejo en Mirialguda

Geografio
---------

Mirialguda situas sur ebenaĵo en averaĝa alteco de 105 metrojn de la marnivelo. Surjapet troviĝas 38, distrikta sidejo Naligonda 44 , subŝtata ĉefurbo Hajderabado kaj Khammam ĉirkaŭ po 90, Varangal ĉirkaŭ 110, Mumbajo kaj Kolkato ĉirkaŭ po 720, tutlanda ĉefurbo Delhio ĉirkaŭ 1300 kilometrojn (aere) .

Demografio
----------

Laŭ la censo en 2011 Mirialguda havis populacion de 109 891. La legopovo estas 81,4 %.

Historio
--------

Mirialguda ricevis municipan triagradan statuson en 1984. Dum kreado de la artikolo la statusa grado estas unuagrada.

Ekonomio
--------

En Mirialguda la plej grava industrio estas muelado de tritikoj.

Lingvoj
-------

La plej grava kaj oficiala lingvo en Mirialguda estas la telugua.

Religioj
--------

En Mirialguda vivas hinduoj ĉirkaŭ (84%), ĉirkaŭ muslimoj (14%) kaj aliaj.

Boatejo ĉe Miryalaguda

Trafiko
-------

Mirialguda havas trairan fervojan linion kaj 4 alvenantajn ĉefvojojn.

Vidindaĵoj
----------

* pluraj preĝejoj

Fontoj
------

* WikiTrans
* germanlingva kaj telugua Vikipedioj
Compay Segundo
***Compay Segundo*** [kom-PAJ se-GUN-do] (naskiĝis la 18-an de novembro 1907, mortis la 14-an de julio 2003) estis kuba muzikisto kaj kantisto.
Lia reala nomo estis **Francisco REPILADO**.

Naskiĝinte en Santiago de Cuba, li kiel knabo lernis ludi gitaron kaj klarneton.
En la jaro 1934 Nico Saquito engaĝas lin en Havano.
En 1948, li kune kun Lorenzo Hierrezuelo fondas la duopon *Los Compadres* ("La amikoj"), kiu rapide famiĝis, sed komence nur en Kubo.
Dum tiu ĉi tempo, li ricevis sian pseŭdonimon: *Compay* (laŭ la hispana vorto *compadre*) kaj *Segundo* (hispane *dua*), ĉar li ĉiam kantis la duan voĉon.

En la jaro 1955 Segundo pro kvereloj disiĝis de sia partnero, eklaboris ĉe cigarproduktisto kaj forlasis sian muzikan karieron.
Nur en 1970 li revenis al la muziko, ludante mem-inventitan gitaron kun sep kordoj, *armónico*.
En 1989 li vojaĝis al Usono, kie li prezentis sian novan kanton *Chan Chan* kaj produktis sondiskon.

Mondfamon li akiris en 1997: Wim Wenders faris la filmon *Buena Vista Social Club*, kaj Segundo (apud Ry Cooder) ricevis ĉefrolon.
Kun eksterordinara sukceso li en la aĝo de 90 jaroj fariĝis stelulon! Malgraŭ sia aĝo, li ne ĉesis fumi tabakon kaj trinki rumon.

La 14-an de julio 2003 Compay Segundo - sekve de rena malsano - mortis en Havano. Hazarde, post tri tagoj, mortis alia stelulo de kuba muziko, Celia Cruz.

* Compay Segundo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Compay Segundo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 11917
* GND: 124946135
* LCCN: no98100767
* VIAF: 6875149108418468780008
* ISNI: 0000 0001 2279 9034
* LIBRIS: 257585
* SUDOC: 079505597
* BNF: 13994342q
* MBA: 8b8ab7a4-add8-4353-a586-e1086e521af8
* BIBSYS: 1096421
* NKC: js20031027008
* ICCU: LO1V184805
* BNE: XX4417194 XX1318211, XX4417194
 |
**Fanni KAPLAN** (aŭ Fanny, ruse Фанни Ефимовна Каплан, ankaŭ *Fanja Kaplan*, originale *Фейга Хаимовна Ройдман* naskiĝis la 10-an de februaro 1890 en gubernio Volhinio, Ukrainio; m. 3-an de septembro 1918 en Moskvo) estis rusa anarĥiistino, kiu famiĝis pro atenco kontraŭ Lenin.

Vivo
----

Kaplan naskiĝis en juda kamparana familio. Ŝi estis arestita jam en 1906 pro atako kontraŭ registara oficisto, Oni ekzilis ŝin al trudlaborejo en la Siberia Akatuj. Ŝi liberiĝis nur post la Februara revolucio en 1917.

Ŝi famiĝis pro atenco kontraŭ Lenin per du kugloj, la 30-an de aŭgusto 1918 ĉe Moskva fabriko, dum ties parolo. Oni kaptis ŝin kaj ŝi konfesis sian intencon murdi Leninon. Ĉar ŝi suferis je malbona vidkapablo dum la trudlaboro en Siberio, kelkaj pridubas, ĉu vere ŝi faris la atencon aŭ ĉu ŝi protektis iun.

Literaturo
----------

* Scott B. Smith: *Who shot Lenin?* - in: Jahrbücher für Geschichte Osteuropas / N.F. 46.1998 - S. 100-119
* S. Lyandres: *The 1918 Attempt on the Life of Lenin: A New Look at the Evidence*

* Kategorio Fanni Kaplan en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 124815
* GND: 119496445
* LCCN: n00085813
* VIAF: 823448
* ISNI: 0000 0003 6830 0205
* SUDOC: 139769463
 |
**Andor Földes** [foldeŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Földes Andor** estis hungara-usona internacie fama pianisto. Lia nomo estis en Usono *Andor Foldes*.

Andor Földes  Arkivigite je 2016-03-29 per la retarkivo Wayback Machine naskiĝis la 21-an de decembro 1913 en Budapeŝto, li mortis la 9-an de februaro 1992 en Herrliberg apud Zuriko (Svislando).

Biografio
---------

Andor Földes estis mirinfano edukita de la patrino, kiu mem estis pianisto. Li mem debutis jam en 1921, en la sekva jaro li komencis lerni en Muzikakademio de Budapeŝto. Liaj plej gravaj instruistoj estis Arnold Székely, Leó Weiner, baldaŭ Ernő Dohnányi. Li finis majstrokurson en 1932, sed pli frue en 1929 li debutis eksterlande en Vieno. En la 1930-aj jaroj li ofte faris turneojn eksterlande. Komence de la 2-a mondmilito li vojaĝis al Usono, kie li faris komunajn koncertojn kun József Szigeti (violonisto) 3 jarojn. En 1948 Foldes akiris usonan ŝtatanecon, tiutempe li edziĝis. En 1953 li muzikadis en Sud-Ameriko, tiutempe li faris majstrokursojn en Parizo, Berlino, Tokio. Inter 1957 kaj 1965 li instruis (kiel katedrestro) en muzika altlernejo de Saarbrücken, ekde 1960 li estis ankaŭ dirigento. En 1957 li ricevis francan muzikan premion, en 1963 okcidentgermanan premion. En 1961 la geedza paro translokiĝis al Svislando.

Liaj libroj
-----------

* *Keys to the Keyboard: A Book for Pianists, with Explanatory Music*
* *Gibt es einen zeitgenössischen Beethoven-Stil?*
* *Erinnerungen*
* *Seventy Years on Music's Magic Carpet*

Liaj libroj hungare
-------------------

* *Zongoristák kézikönyve* (1970)
* *Emlékeim* (1995) (ISBN 9633790727)

Memorigiloj
-----------

* memortabulo en Budapeŝto
* muzika konkurso: Földes Andor-Jürg Marquard ekde 1994

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

* Kategorio Andor Földes en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 600160
* GND: 118692100
* LCCN: n81023052
* VIAF: 10033161
* ISNI: 0000 0001 1437 7077
* LIBRIS: 211778
* BNF: 13893999x
* MBA: 473afcf8-2087-495e-a414-9278bae57fea
* NDL: 00521700
* NKC: xx0079230
* BNE: XX929900
 |
**Andor Berei,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Berei Andor** estis hungara politikisto, ministro, parlamentano, ekonomikisto, redaktoro, profesoro. Lia edzino estis Erzsébet Andics.

Andor Berei  Arkivigite je 2009-04-06 per la retarkivo Wayback Machine naskiĝis la 9-an de novembro 1900 en Budapeŝto. Li mortis la 28-an de januaro 1979 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Andor Berei frekventis universitatojn en sia naskiĝurbo kaj Vieno. En 1917 li aliĝis al la socialdemokratoj, post 2 jaroj al la komunistoj. Post falo de Hungara Sovetrespubliko li rearanĝis la partion, tial en 1921 li estis kondamnita je 15 jaroj. En la sekva jaro li estis ŝanĝita kaj li vivis plu en Soveta Rusio. Inter 1934 kaj 1946 li agitis en Belgio, poste li translokiĝis al Hungario. Inter 1948 kaj 1951 li estis subministro pri eksteraj rilatoj, inter 1948 kaj 1976 (kun interrompoj) li instruis en Universitato Marx Károly, eĉ li estis katedrestro. Tiutempe li ricevis ankaŭ ŝtatajn kaj partiajn postenojn, inter ili li gvidis Tutlandan Planadan Oficejon en rango ministro. Dum Hungara revolucio de 1956 li vojaĝis al Sovetunio kaj li revenis kun János Kádár. Lia politika kariero tuj finiĝis, li ricevis nur redaktajn taskojn, ekzemple li redaktis la Novan Hungaran Leksikonon. En 1963 li ricevis premion.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio Arkivigite je 2009-04-06 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 513848
* LCCN: n84208518
* VIAF: 32486106
* ISNI: 0000 0000 8019 0115
* SUDOC: 098587498
* NLA: 35797313
* NKC: mzk2013796897
 |
**Comonfort** estas komunumo en la meksika subŝtato Guanajuato. La ĉefurbo de la komunumo estas Comonfort Chamacuero.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 70189 loĝantojn. El tiuj estas 32544 viroj kaj 37645 virinoj. La komunumo havas surfacon de 485,90 kvadratkilometroj kaj ĝi situas (meza punkto) je 1790 metroj super la marnivelo. La kvanto de precipitaĵo (jare) estas 776.8 milimetroj. La geografiaj koordinatoj de la komunumo estas 20° 43′ norda latitudo kaj 100° 46′ okcidenta longitudo.

Sociogeografio
--------------

En la komunumo vivas 58084 personoj kiuj aĝas 5 jaroj aŭ pli. El tiuj personoj 145 personoj parolas indiĝenan lingvon. Tio egalas al 0,25 % de la personoj, kiuj aĝas 5 jaroj aŭ pli.

39206 loĝantoj aĝas 15 jaroj aŭ pli. Inter ili estas 31942 alfabetoj kaj 7227analfabetoj. Do 18,43% de la loĝantoj, kiuj aĝas 15 aŭ pli estas analfabetoj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Comonfort en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

 Arkivigite je 2007-05-27 per la retarkivo Wayback Machine
Koordinatoj: 48° 21′ 57″ N 3° 16′ 36″ O﻿ / ﻿48.36583 °N, 3.27667 °O﻿ / 48.36583; 3.27667 (mapo)

**Compigny** estas franca komunumo lokita en la departemento Yonne kaj en la regiono Burgonjo. Ĝi havis 162 loĝantojn laŭ censo plenumita en 2006.

Geografio
---------

Compigny etendiĝas sur 7.79 km², kaj havis 162 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas 15 homoj po kvadrata kilometro. La komunumo situas en Yonne, en la nordokcidenta parto de Burgonjo.

Historio
--------

La departemento Yonne estis oficiale kreita la 4-an de marto 1790 dum la franca revolucio. 

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la komunumo S-ro Jean-Claude Brunel, kiu do fariĝis la loka urbestro.

Administrado
------------

Compigny apartenas al la kantono de Sergines, kies ĉefurbo estas Sergines. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Sens, unu el la tri arondismentoj de la departemento Yonne.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Yonne
* Kantono de Sergines
|  |  |
| --- | --- |
|  | Tiu ĉi artikolo temas pri la urbo Abadano en Turkmenio. Ekzistas ankaŭ urbo Abadano en Irano. |



|  |  |
| --- | --- |
| Abadano (Turkmenio)Abadano (Turkmenio)DMSAbadanoAbadano

|  |
| --- |
| Abadano  |

 |

**Abadano** estas urbo en la provinco Ahal en la sudokcidento de Turkmenio. La urbo situas proksimume 20 kilometrojn nordokcidente de la nacia ĉefurbo Aŝgabato kaj 30 kilometrojn norde de la limo al Irano. Abadano fondiĝis en la jaro 1963 kaj havas pli-malpli 5000 loĝantojn. La origina, rusa, nomo estis *Бюзмейн*, turkmene *Büzmeýin*, ĝis kiam la tiutempa prezidanto de Turkmenio, Saparmurat Niyazov, en oktobro 2002 donis al la urbo la novan nomon "Abadan".

Tragika akcidento pro eksplodo
------------------------------

La 7-an de julio 2011 laŭ raporto de urbanoj granda parto de la urbo detruiĝis pro eksplodoj en municia deponejo de la turkmena armeo. Laŭ tiuj raportoj pli ol 1000 urbanoj mortis pro tio. Ŝtataj instancoj tamen ne konfirmis tiujn raportojn, sed indikis eksplodon de piroteknikaĵoj en granda vendejo, per kiu mortis 13 urbanoj. La 1-an de aŭgusto turkmenaj aŭtoritatoj deklaris, ke la urbo estas plene restarigita post la eksplodoj.
**Fanerofito** estas unu el la plantaj vivoformoj laŭ Raunkiær ( greke : φανεσός - *faneros* - klare videbla; φυτόν - *fito* - planto ) .
Fanerofito estas plurjara planto ( arbo aŭ arbedo), kiu helpe de rekreskaj burĝonoj travintras kaj kies rekreskaj burĝonoj troviĝas almenaŭ 25 centimetrojn super la grundonivelo. La burĝonoj tiele troviĝas super la litiero aŭ super la neĝokovraĵo kaj do ne havas neniun ajn ŝirmon kontraŭ la vintra malvarmo. Kaŭze de tio, ofte ekzistas specialaj adaptaĵoj por la vintra malvarmo kiaj aŭtuna defalo de la folioj aŭ kiaj pingloformaj folioj.

Oni jene subdividas la fanerofitojn :

* **Nanofanerofitoj** (< 2 m) - Ulekso
* **Mikrofanerofitoj** (2 m-10 m) - Ordinara junipero
* **Mesofanerofitoj** (10 m-22 m) - Korkokverko
* **Makrofanerofitoj** (22 m-50 m) - Blanka abio
* **Megafanerofitoj** (> 50 m) - Sekvojo

Esceptoj
--------

Estas vere ke tropikaj arboj ankaŭ estas fanerofitoj, sed ili ne havas ĉiujn ties karakterizaĵojn. Ĉar la burĝonoj ne havas, en la humidaj tropikoj, neniun travintran funkcion kaj por tio ili estas tipe nudaj. Ŝirmo kontraŭ la malvarmon ne estas bezonata.

Eksteraj ligiloj
----------------

* hispane Listo de ekologiaj terminoj.[*rompita ligilo*]

Bibliografio
------------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Biologio |

* germane Adler W. Oswald K. Fischer R. 1934 : Exkursionsflora von Österreich. Bestimmungsbuch für alle in Österreich wildwachsenden sowie die wichtigsten kultivierten Gefäßpflanzen (Farnpflanzen und Samenpflanzen) mit Angaben über ihre Ökologie und Verbreitung, Ed 1. *Verlag Eugen Ulmer*, Wien.
* france Da Lage, Antoine & Georges Métailié e.a. 2000 : Dictionnaire de biogéographie végétale, *CNRS Éditions*, Paris, 580 p. p. 402, ISBN 2-271-05816-3
* germane Denffer D. Ziegler H. Ehrendorfer F. Besinsky A.: Straßburger 1983 : Lehrbuch der Botanik für Hochschulen, Ed 32. *Gustav Fischer Verlag*, Stuttgart.
lignoturnisto en Birmo
**Tornisto** estas profesio ĉe kiu la praktikanto faras ĉiajn produktojn, inter kiuj maŝino- kaj ilarerojn, sur eta ĝis mezgranda tornomaŝino. Tornisto laboras laŭ labordesegnaĵo, skizo aŭ ekzemploparto. 

**Industrie**, la profesio konsideratas fako de metalurgio kaj oni uzas diversajn materialojn kiel ŝtalo, gisfero, kupro, bronzo, latuno, duavice ankaŭ plasto. 

Tamen la **metio** de tornisto estas unu el la plej aĝaj profesioj, jam praktikata en antikva Egiptio, antikva Grekio, Romio kaj ĉe la etruskoj. Metie, krom ligno pli malofte ankaŭ prilaboratas korno, eburo, sukceno, alabastro, steatito (sapoŝtono), serpentinito, polimetilmetakrilato (akrila vitro) kaj aliaj plastoj - Malgraŭ tio, en Esperanto oni kutimas nomi la metilaboran teknikon laŭ la ĉefa materialo lignotornado, precipe ĉar sen la aldonaĵo la vorto tre elvokas pensojn pri la samnoma ŝtormo tornado.

Horloĝisto uzanta tornomaŝinon por metaltornado
lignoturnado en Indonezio
Oni faras etajn seriojn de produktoj, vicpartoj aŭ prototipoj. La industria 'tornado' okazas sur tornomaŝino. La laboritaĵo rotacias per granda rapideco dum ĝi estas prilaborata per ĉizilo.

Familiaj nomoj
--------------

En la eŭropa mezepoko, oni ofte uzis metiistajn profesiojn kiel familiaj nomoj. Tial, en la germana kaj jida lingvoj la nomo oftas kiel familia nomo en la formoj *Drechsler* [DREKSla] aŭ historie [DREKSler], *Drexler, Dressler* kaj *Dreyer* [DRAja], per hebreaj literoj *דרעכסלער*, la finna analogio estas *Sorvari*, en la rusa kutimas cirila formo de la germana kaj jida nomoj, Дрехслер [DREĤSler], sed ankaŭ ekzistas la familia nomo Токарь [TO:karʼ]), same en la pola la nomo  *Tokarz*, kaj analogie ankaŭ la angla familia nomo *Turner* devenas de la profesia nomigo *woodturner*. La vorto ne mankas en la hungara lingvo kiel *esztergályos* [estergAjoŝ], ekzemple aktoro Cecília Esztergályos.
**Lumbreras de Cameros** [lumBREras dekaMEros] estas vilaĝo kaj municipo de Rioĥo (norda Hispanio), nome en la suda komarko Nova Kamero. La loknomo *Lumbreras* estas etimologie komprenebla kiel *Fajrejoj* aŭ *Fajrujoj*.

La municipa teritorio de Lumbreras de Cameros, en la sudo de la regiono.
Preĝejo.
Ermitejo de Sankta Marteno.
Ermitejo de Sankta Kristo.

Geografio
---------

Ĝi estas komunikita laŭ la nacia ŝoseo N-111 sudoriente kun la apuda diglago, la domaro San Andrés kaj tra tre montara areo al la provinco Sorio kaj norde kun Villanueva de Cameros. Ĝi estas je 51 km de Logronjo, provinca kaj regiona ĉefurbo, laŭ la ŝoseo N-111, kiu trapasas la municipon inters km 266 kaj 285. 

Oriente de la urba kerno estas la akvobaraĵo de Pajares kaj la domaro San Andrés, nura el iamaj domaroj de la municipo kiu konservas loĝantaron ĉefe pro la apudeco de la diglago.

Historio
--------

Estis trovitaj restaĵoj de kastrumo de visigotoj.

Lumbreras estis unu el triopo, kun Ortigosa de Cameros kaj Villoslada de Cameros, kiun la reĝo Henriko la 2-a de Kastilio donis al don Pedro Manrique de Lara pro lia defendo kontraŭ la reĝo Pedro la 1-a en 1366 en la Unua Kastilia Enlanda Milito. 

En 1482 la grafoj de Treviño ricevis el la Katolikaj Gereĝoj la titolon de Dukoj de Nájera, per kiu Lumbreras ekdependiĝis de tiu duklando, ĝis en 1781 ĝi iĝis urbo de reĝlanda jurisdikcio.

Dum la Moderna Epoko, Lumbreras prosperis pro la protekto fare de la Mesta kaj la industrio de la lano. La tolaĵoj fabrikitaj en la 18-a jarcento estis konsumitaj de la lokanoj, sed ankaŭ estis liveritaj al la reĝaj trupoj aŭ eksportataj al la cetero de Iberio. Pro tio, en 1733, Filipo la 5-a liberigis el militservo la lanistoj kaj ŝafopaŝtistoj de Laguna de Cameros, Lumbreras, Pradillo kaj Ortigosa de Cameros. En tiu epoko estis pli ol 70 000 ŝafoj en la loko, kaj ties tekstila industrio eksportis lanon al Francio kaj Anglio.

Aktualo
-------

La rura elmigrado okazis laŭlonge de la 20-a jarcento kaj tial oni malaltiĝis el 740 loĝantoj ĝis nunaj 150.

La ekonomio estas bazata ĉefe sur la brutobredado, forstado, la industrio pri ligno kaj la rura turismo.

Vizitindaĵoj estas la preĝejo, kvar ermitejoj, la diglago, turo, muzeo pri transmigra brutobredado, natura parko kun mirindaj rigardejoj al pejzaĝo ktp.

Bildaro
-------

* Ermitejo de la Turo.Ermitejo de la Turo.
* Krucmonumento en Venta de Piqueras.Krucmonumento en Venta de Piqueras.
* Diglago Pajares.Diglago Pajares.
* Submunicipo San Andrés ĉe la Diglago Pajares.Submunicipo San Andrés ĉe la Diglago Pajares.
* Preĝejo de San Andrés.Preĝejo de San Andrés.
* El Horcajo.El Horcajo.
* Preĝejo de El Horcajo.Preĝejo de El Horcajo.
* Ruinoj de senhomejo El Hoyo.Ruinoj de senhomejo El Hoyo.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de Rioĥo

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 796151
* LCCN: n2002025537
* VIAF: 156131258
 |
La **Timurida dinastio** naskiĝis kun Timuro, filo de Taragajo, kiu estis emiro de Transoksiano. Timuro konstruis grandan imperion en Centrazio, kiu memorigis pri la Orepokon de la mongoloj.

Li situigis la ĉefurbon en Samarkando, urbo kiun li regis kaj beligis per konstruado de palacoj kaj ĝardenoj. Ekde 1370 ĝis sia morto en 1405, Timuro entreprenis serion de militkampanjoj per kiu li etendigis la imperion ĝis 4.4 milionoj da km².

Post disrabado de Bagdado (1393) kaj Damasko (1401) kaj venki la otomanojn en la batalo de Ankaro malliberigante la sultanon Beyazid la 1-a en 1402, Timuro ekpreparis la militkampanjon kontraŭ Ĉinio. Li arigis grandegan armeon kaj fine de la aŭtuno de 1404 riris al Utrar, kiel li planis atendi. Tie li mortis la 19-an de januaro 1405 pro malsano.

Timuro estis islamano, sed lia armeo estis miksaĵo inter islamoj, ĉamanoj, kristanoj, paganoj kaj zoroastranoj.

La timuridoj ankaŭ uzis elefantojn kaj ili estis trejnitaj por la batalo. La timuridoj estis la posteuloj de Timuro. Lia pliaĝa filo Hahangir mortis kaj la sukcedo falis sub ties filo, Pir Muhammad, kaj poste en lia frato Jalil Sultan. Alia filo de Timuro, Ŝaho Roĥ, prenis la povon en 1406, kaj estis la dua plej elstara ano de la dinastio. Je lia morto en 1447 lin sukcedis sia filo Ulug Beg kaj en 1449 ties filo, Abd al-Latif.

En 1450 dum malmulte da tempo estus suverenulo Abdallah Mirza, filo de Ulug Beg, kaj poste Abu Said, nepo de Miranŝah (frato de Ŝah Roĥ). En 1469 estis pranepo de Umar Ŝajk (alia frato de de Ŝah Roĥ), Ĥusejn Bajkara.

En 1503 Babur aŭ Baber, nepo de Abu Said, prenis la povon en Delhio. Bajkara regis ĝis 1506 kaj poste estis sukcedita de siaj filoj Badiaz kaj Zaman.

La timurida imperio finiĝis per la establado de la Mogola Imperio en 1526 sub Babur, posteulo de Timuro. La mogoloj regis sur tiu teritorio ĝis la dekadenco en la 18-a jarcento. En 1857, la imperio malaperis kun la alveno de la britoj.

Timuridaj emiroj de Transoksiano
--------------------------------

* Timuro 1370-1405
* Pir Muhammad 1405
* Ĥalil Sultan 1405-1406
* Ŝaho Roĥ 1406-1447
* Ulugh Beg 1447-1449
* Abd al-Latif 1449-1450
* Abdallah Mirza 1450-1451
* Abu Said 1451-1469
* Ĥusejn Bajkara 1469-1506
* Badiaz 1506-1507
* Zaman 1506-1507

Vidu ankaŭ
----------

* Barlas

* Kategorio Timuridoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 388470
* GND: 118758306
* VIAF: 64803093
* NDL: 00576472
 |
**Donzenac** estas franca komunumo lokita en la departemento Corrèze kaj en la regiono Limoĝio. Ĝi havis 2 385 loĝantojn laŭ censo plenumita en 2007.

Geografio
---------

Donzenac etendiĝas sur 24,12 km², kaj havis 2 385 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas 99 homoj po kvadrata kilometro. La vilaĝo situas en Corrèze, kiu estas kampara, maldense loĝata franca departemento en la nordokcidenta parto de la Centra Masivo. 

La komunumo troviĝas en la geografia baseno de Brive-la-Gaillarde, en la sudokcidenta parto de la departemento.

Historio
--------

La departemento Corrèze estis oficiale kreita la 4-an de marto 1790 dum la franca revolucio. Donzenac antaŭe apartenis al la reĝa provinco Limoĝio.

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la komunumo S-ro Yves Laporte, kiu do fariĝis la loka urbestro.

Administrado
------------

Donzenac estas la ĉefurbo de la kantono de Donzenac. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Brive-la-Gaillarde, unu el la tri arondismentoj de la departemento Corrèze.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Corrèze
* Kantono de Donzenac

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de Donzenac
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

La **57-a Universala Kongreso de Esperanto** okazis de la 29-a de julio ĝis la 5-a de aŭgusto 1972 en Portlando, Usono, kun 923 partoprenantoj el 40 landoj. La kongresa temo estis "Monda turismo kaj lingva diverseco".

La Alta Protektanto estis Tom McCall, ŝtatestro de Oregono. Prezidanto de la LKK estis Jim Deer.

La organizantoj de la UK estis tre malkontentaj pro fakto ke neniu estrarano de UEA vizitis ĝin. Samtempe okazis seminario aranĝita de la prezidanto de la Sveda Esperanto-Federacio, Jan Strönne, en la sveda kongres- kaj sportejo Frostavallen en Skanio, kiun partoprenis pluraj estraranoj.

Buckminster Fuller, Mario Pei, senatanoj Mark Hatfield kaj Robert Packwood, kongresano Roman Pucinski, universitato-prezidento Paul E. Waldschmidt, Karlin Capper-Johnson de Lewis and Clark College, arkobiskopo Robert J. Dwyer, Stephen Zamenhof kaj la nobel-premiantoj Linus Pauling kaj Hannes Alfvén estis honoraj prezidantoj de la kongreso.

Fontoj
------

1. ↑

  



|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Esperanta Flago | Universalaj Kongresoj | Esperanta Flago |
| 1905-1915 • 1920-1939 • 1940-1980 • 1981-2010 |
| Kopenhago 1956 • Marsejlo 1957 • Mainz 1958 • Varsovio 1959 • Bruselo 1960 |
| Harrogate 1961 • Kopenhago 1962 • Sofio 1963 • Hago 1964 • Tokio 1965 |
| Budapeŝto 1966 • Roterdamo 1967 • Madrido 1968 • Helsinki 1969 • Vieno 1970 |
| Londono 1971 • Portlando 1972 • Beogrado 1973 • Hamburgo 1974 • Kopenhago 1975 |
| Ateno 1976 • Rejkjaviko 1977 • Varna 1978 • Lucerno 1979 • Stokholmo 1980 |
| Brasilia 1981 • Antverpeno 1982 • Budapeŝto 1983 • Vankuvero 1984 • Aŭgsburgo 1985 |
| Pekino 1986 • Varsovio 1987 • Roterdamo 1988 • Brighton 1989 • Havano 1990 |
**Pál Michelberger** [mihelberger], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Michelberger Pál** estis hungara inĝeniero pri maŝinoj, profesoro, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (1990), membro de Academia Europaea (1993).

Pál Michelberger  naskiĝis la 4-an de februaro 1930 en Vecsés, li mortis la 11-an de aprilo 2014 en Budaörs.

Biografio
---------

Pál Michelberger frekventis universitaton en Budapeŝto inter 1948-1952, poste li ekinstruis samloke en la universitato. En 1969 li iĝis katedrestro, en 1985 dekano, baldaŭe rektoro ĝis 1994. Li doktoriĝis en 1970 antaŭ la akademio. Li partoprenis en fakgazetoj, ekzemple *Periodica Polytechnica*. Krom la instruado li longe gvidis fabrikon "Ikarus", kiu produktis aŭtobusojn. Li okupiĝis precipe pri trafikiloj, ofte pri aŭtobusoj. Li havas edzinon, kiu naskis 2 gefilojn. Li ricevis premiojn kaj medalojn inter 1973-2006.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Jármű vázszerkezetek statikai méretezése* (1968)
* *Az autóbuszok viselkedése baleset esetén* (1974)
* *Alumínium kézikönyv* (Manlibro pri aluminio), (1984)
* *Kinematika és kinetika* (1991)
* *SVD-based Complexity Reduction to TS Fuzzy Models* (2002) - kunaŭtoro

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
**MAZALÁN Pál** (29-an de majo 1891, Igló - 3-an de decembro 1959, Budapeŝto) estis minada inĝeniero, geofizikisto kaj hidrogeologo, kandidato de la teknikaj sciencoj.

Li studis en Selmecbánya, dum la unua mondmilito esploris tergasajn kampojn en Transsilvanio per torda pendolo. Poste direktis la esplorlaborojn en Hungario (1920-aj jaroj) kaj tio rezulstis malkovron de la naftokampo ĉe Lispe, apud Nagykanizsa. Li gvidis en 1924, Nov-Gvineo naftoesplorojn de brita entrepreno, poste en 1926 esploris en Japanio, poste en Usono.

Ekde la dua duono de la 1920-aj jaroj, li esploris trink- kaj industriakvojn en Hungario. Dum la dua mondmilito, li fondis propran entreprenon por produktado de naftoesploraj kaj boraj instalaĵoj.

Li instruis ekde 1938 en la teknika Universitato de Budapeŝto, poste li estis gvidanto de naftosekcio de la Minada Esplorinstituto.

Verkoj
------

* A mélyfúrású kutak helyes létesítési módja és az ezzel kapcsolatos teendők (Vízü. Közl. 1939. 3 - 4. sz.)
* A mélységi hidraulika módszereivel elért újabb eredmények (MTA Műszaki Tudományok Oszt. Közl. 1953)

Literaturo
----------

* Mazalán Pál (Nekrológ, Bány. L. 1960); M. P. (Földtani Közl. 1960.)
Situo en la antaŭa municipo Eemsmond
Nomŝildo
**Doodstil** (Morte silenta) estas setlejo kun 102 loĝantoj (2010) – kaj la nomo de tiea ponto (til) trans la Boterdiep – en la municipo Het Hogeland en la provinco Groningeno en Nederlando. Doodstil situas proksimume 3 kilometrojn sude de Uithuizen kaj 20 kilometrojn norde de la urbo Groningeno.

La nomo verŝajne venas de la virnomo *Doode* aŭ *Doede*. La nomo *Doede* ankoraŭ nuntempe estas ĝenerale uzata kiel antaŭnomo en Frislando kaj Groningeno kaj ankaŭ pluvivas kiel familia nomo kiel Dooijes, Doma kaj Doema. La nomo 'Doodstil' do havas la signifon: *la ponto de Doode*.

Tradicia rakonto diras ke la ponto pro tute alia kaŭzo ricevis tiun nomon. En la pasinteco nome sur tiu loko ne estus ponto sed pramo. Tiel je iu tago oni devis transigi ĉerkon. Meze sur la Boterdiep la boateto faris neatenditan movon, pro kio la ĉerko malaperis en la akvon. Por estonte preventi tion, oni konstruis "ponton por la mortintoj".

La plej bela nomo
-----------------

La loknomo plue tiklas la imagon pro la vortaro-signifo: *kompleta silenta*. En majo 2005 Doodstil tial estis proklamita kiel plej bela loknomo de Nederlando. La setlejo gajnis dum interretelektado de la Zelanda-Flandra Waterlandkerkje, la Overisela Muggenbeet kaj la Brabanta ĉefurbo 's-Hertogenbosch.

* La nova "Doodstil" en DoodstilLa nova "Doodstil" en Doodstil
* La monumenta vilao de la antaŭa urbestro de KantensLa monumenta vilao de la antaŭa urbestro de Kantens
* La monumenta farmbieno Nieuw HoijkingaheerdLa monumenta farmbieno Nieuw Hoijkingaheerd
* La monumenta farmbieno LangenhuisLa monumenta farmbieno Langenhuis
**Ponza** [pOndza] estas itala insulo en la Gaeta Golfo de la Tirena Maro, la ĉefa insulo de la Ponza Insularo.

La plej grava loĝata loko estas la urbeto Ponza, ĉefurbo de la komunumo entenanta la tutan insulon kaj tri apudajn insuletojn (la insulo, la ĉefa urbeto kaj la komunumo estas samnomaj).

Geografio
---------

Haveno de Ponza
Ponza havas areon de 7,5 km² kaj estas longa kaj mallarĝa (ĉ. 10 km de la norda pinto al la suda, sed nur 1-2km inter la orienta kaj la okcidenta flanko).

Ĝi estas preskaŭ komplete montara, kvankam ne atingas grandajn altojn; elstaras centre la montoj *Core* [kore] (201 m), *Tre Venti* (177 m) kaj *Pagliaro* [paljaro] (177 m), sed la plej alta loko, monto *Guardia* [gŭardja] (280 m), estas ĉe la suda ekstremo.

La bordoj de la insulo estas multpintaj kaj plejparte rokaj, el kaolino kaj tofo, kio montras (kune kun multaj krateroj, estingiĝintaj sed rekoneblaj) la vulkanan originon de la insulo.

Submaraj grotoj allogas turistojn; baniĝemuloj vizitas precipe la faman plaĝon de *Chiaia di Luna* (sud-okcidente).

Historio
--------

La insulo estis loĝata sub Romio kaj uzata kiel loko de punizolado. Inter aliaj, estis truditaj loĝi en Ponza Agripino la Juna, filino de Germaniko, kaj Flavia Domitilla sub Domiciano.

Dum la frua Mezepoko, la loĝantoj flugis for de la insulo pro la timo de la nordafrikaj piratoj. Nur ekde ĉirkaŭ 1700 la insulo estis denove loĝata. Ĝi apartenis tiam al la Reĝlando de Napolo (Reĝlando de la Du Sicilioj). En 1861 ĝi sekvis la sorton de tiu ŝtato kaj estis aligita al Italio.

En 1928 la faŝisma registaro transformis la insulon al malliberejo (*confino*) por politikaj kontraŭuloj. Inter aliaj, estis punizoladitaj en Ponza Sandro Pertini, Pietro Nenni, Giorgio Amendola, Altiero Spinelli.

En 1935 komenciĝis minado de bentonito, argileca mineralo, ĉe urbo *Le Forna*, kiu daŭris ĝis 1975.

Inter la 27-a de julio kaj la 7-a de aŭgusto 1943 Benito Mussolini estis mallibera sur la insulo.

Trafiko
-------

Ponza havas pramajn ligojn al Anzio, Formia, Terracina kaj Napolo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Mapo de Ponza (it)
* Retejo de la turisma asocio

* Ponza (insulo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Ponza (insulo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Dontreix** estas franca komunumo lokita en la departemento Creuse kaj en la regiono Limoĝio. Ĝi havis 419 loĝantojn laŭ censo plenumita en 1999.

Geografio
---------

Dontreix etendiĝas sur 47,45 km², kaj havis 419 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas nur 8 homoj po kvadrata kilometro. La vilaĝo situas en Creuse, kiu estas kampara, maldense loĝata franca departemento en la nordokcidenta parto de la Centra Masivo. 

La regiono ĉefe konsistas el malaltaj montoj kaj altebenaĵoj : la plej alta punkto de Dontreix situas je alteco de 753 metroj.

Historio
--------

Antaŭ la franca revolucio de 1789 kaj la kreado de la departemento Creuse en 1790, Dontreix apartenis al la franca graflando Marche. Ekde la fino de la 15-a jarcento ĝis proksimume la jaro 1900, tiu regiono estis fama fonto da migrantaj masonistoj, kiuj ĉiujare dum la plej varma periodo laboris en grandaj urbocentroj, precipe en Parizo.

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la vilaĝo S-ro Denis Richin, kiu do fariĝis la loka urbestro.

Administrado
------------

Dontreix apartenas al la kantono de Auzances, kies ĉefurbo estas Auzances. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Aubusson, unu el la du arondismentoj de la departemento Creuse.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Creuse
* Kantono de Auzances
Protesto kontraŭ dopado dum la Tour de France de 2006
**Dopado** estas nocio markanta en sporto uzadon per reguloj malpermesitaj subtenaj materioj kaj rimedoj. La dopado aperas en kulminaj sportaj konkursoj de lasta kvarono de la 20-a jarcento kaj ĝi estadas regule kaŭzo de vico da skandaloj. Pro ebla dopado kulminaj sportistoj estas devigaj tuj fininte la konkurson doni modelojn de urino al analizo, eventuala pozitiva rezulto de testo gvidas kutime al diskvalifikigo de la sportisto el la konkurso kaj al forpreno de medalo.

Difino
------

La difino de dopado ne estas tiel evidenta ol ŝajne.
Kelkaj ekzemploj permesas kompreni tiun malsimplecon:

* la formanĝo de stimulaĵoj kiel kafo, teo, folio de kokao, ktp estas kutimo ĝenerala el tuta homaro, ĝuste pro la plibonigo de kapablecoj.
* la manĝo de vitaminoj, riĉaj nutraĵoj, studitaj trinkaĵoj efikas direkte la rudimentojn.
* la simpla sporta trejnado celas la plibonigon de rezultoj

Vidu ankaŭ
----------

Pri esperantlingva literatura trakto de la temo vidu la paĝon pri la bildstria libro Asteriks ĉe la olimpiaj ludoj.

* Dopado en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Dopado en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 149041
* GND: 4126002-8
* LCCN: sh85039081
* BNF: 11944112x
* NKC: ph119562
 |
La **Orenburga naftogasa distrikto** estas naftogasa distrikto, parto de Volga-Urala naftogasa provinco. Ĝi estas ligita al Oriento-Orenburga levaĵo kaj al Sol-Ilecka volbo, kiu situas ĉe la junto de Ĉekaspia sineklizo (Orienteŭropa kratono) kaj Antaŭurala randofleksejo. La areo estas 30 mil km².

Nafto kaj gaso
--------------

La industrie gravaj naftogasaj tavoloj estas ligitaj al la sedimentaĵoj de devonio, karbonio kaj permio. Tergaso troviĝas ĉefe en la sedimentaĵoj de meza karbonio kaj malsupra permio. 

Estas malkovritaj proksimume 50 minejoj, el kiuj 14 havas gaskuŝejojn. Gasminejoj estas plejparte ligitaj al Sol-Ilecka volbo. Pli ol 98% da gasa kapacito troviĝas en la unika Orenburga minejo, kie gastavoloj estas ligitaj al la sedimentaĵoj de malsupra permio — karbonio (la kaŝiro-kungura naftogasa komplekso). 

Poreco varias de 8 ĝis 18%. Penetrebleco estas 0,0001 ĝis 0,034 mkm². Elminigado de gaso atingas 800 mil m³/tage.

Literaturo
----------

* Аленин, В. В..  [2004] Р. И. Вяхирев: *Оренбургская нефтегазоносная область // Российская газовая энциклопедия* (ruse). Москва: Большая Российская энциклопедия, p. 295. ISBN 5-85270-327-3.

Vidu ankaŭ
----------

* Orenburga minejo
**Dora Maar** (france ***Dora Maar***, naskiĝis la  22-an de novembro 1907(nun 1907-11-22) - mortis la 16-an de julio 1997) estis fotisto kaj pentristo, argentina kaj franca judo. Ankaŭ konata kiel la amanto kaj muzo de Pablo Picasso.

Biografio
---------

Naskita **Henrietta Theodora Markowitz**, la filino de la paro Jozef Markowitz, la juda arkitekto de Kroatio kiu desegnis multajn domojn en la argentina ĉefurbo, kaj Louise-Julie Wazan, francino de Cognac. Maar naskiĝis en la urbo Tours sed kreskis en Bonaero. En Parizo ŝi studis francan, hispanan kaj anglan lingvojn. En siaj fruaj jaroj kiel fotistino ŝi komencis uzi la nomon Dora Maar. Maar venis Parizon en 1926 kaj komencis studi pentradon en privata lernejo kaj poste ekfotis. En 1935 ŝi malfermis sian fotostudion.

la kafejo "Les Deux Magots" en 2006
En 1936 ŝi unue renkontis Picasso'n en Kafejo Les Deux Magots, en Parizo. Dum ilia renkontiĝo Maar estis propra artisto kaj produktis impresan kolekton de fotoj. Picasso estis sukcesa kaj fama 55-jaraĝa pentristo. La periodo de kunlaboro inter ili komenciĝis kiam li petis ŝin foti siajn bildojn. Ilia komuna laboro igis Maar dediĉi sin al pentrado. Dora, kiu estis dudek kvin jarojn pli juna ol Picasso, plenumis la postulon de Picasso, kiel li diris: "Kiam mi loĝas kun virino pli juna ol mi, tio helpas min resti juna."

Picasso pentris la portreton de Dora dekdufoje; unue li pentris ĝin realisme kaj poste, plurajn jarojn antaŭ ol ili disiĝis, distorditaj per nekunigita kun monstra vizaĝo.

La klarigo de Picasso pri la distordaj kaj doloraj esprimoj en la portretoj de Dora estis simpla: "Mi pentras ŝin tiamaniere de jaroj. Tiu virino estas torturita, sed ne pro sadismo, kaj ne ĉar mi ĝuas ĝin, sed pro obeo al bildigo, kiu trudis sin al mi".

Picasso lasis ŝin por ekrilati al Françoise Gilot.

Vidu ankaŭ
----------

* Dora Maar kun kato (pentraĵo de Picasso, 1941)

* Kategorio Dora Maar en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 731408
* GND: 119167492
* LCCN: n93016971
* VIAF: 4614149068452565730009
* ISNI: 0000 0000 7104 0924
* LIBRIS: 313689
* SUDOC: 030210283
* BNF: 12167434z
* ULAN: 500007694
* NDL: 00817468
* BIBSYS: 90715924
* RKD: 51540
* NKC: jo2014847910
* BNE: XX906631
 |
En komputado kaj tipografio la **eventuala streketo** estas la stirsigno kies bildigo dependas je la linifaldo: se (apero de) vorto entenanta eventualan streketon plene lokeblas en la kuranta linio, la eventuala streketo neniel bildiĝas; alie, se la antaŭa parto de la vorto lokeblas sur la linio, okazas vortotransporto kaj la bildigo de eventuala streketo egalas tiun de vortodivida streketo. Alivorte, eventuala streketo indikas la preferindajn tranĉlokojn en transportebla vorto. En Unikodo eventuala streketo havas la numeron 173=U+00AD; HTMLe, `&#173;` aŭ `&shy;`.

Ekzemplo
--------

Jen estas unu sama tekstopeco el la «Fundamenta krestomatio», kies vortoj estas farĉitaj per eventualaj streketoj, diverse bildiĝantaj ĉe diversaj linilarĝoj:

**En la ju­ĝ­ejo**. Ju­ĝ­an­to: Kiel oni vidas el la pre­pa­r­aj aktoj, la ŝte­l­ado estas via pro­fe­sio! Ju­ĝ­ato: Kion do vi volas, sin­jo­ro ju­ĝ­an­to, ke mi ŝte­l­adu por *ple­zu­ro*?

**En la ju­ĝ­ejo**. Ju­ĝ­an­to: Kiel oni vidas el la pre­pa­r­aj aktoj, la ŝte­l­ado estas via pro­fe­sio! Ju­ĝ­ato: Kion do vi volas, sin­jo­ro ju­ĝ­an­to, ke mi ŝte­l­adu por *ple­zu­ro*?

**En la ju­ĝ­ejo**. Ju­ĝ­an­to: Kiel oni vidas el la pre­pa­r­aj aktoj, la ŝte­l­ado estas via pro­fe­sio! Ju­ĝ­ato: Kion do vi volas, sin­jo­ro ju­ĝ­an­to, ke mi ŝte­l­adu por *ple­zu­ro*?

* Kategorio Eventuala streketo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Christian Ferdinand Abel** (\* julio aŭ aŭgusto 1682 en Hanovro; entombigita la 3-an de aprilo 1761 en Köthen) estis unu el la plej famaj basviolonistoj kaj precipe gambovjolaj virtuozoj de la baroko.

Vivo
----

La patro de Abel estis komponisto, basviolonisto kaj orgenisto Clamor Heinrich Abel laboranta en Hanovro. Por kelka tempo Christian Ferdinand servis en la sveda armeo de Karolo la 12-a dum la okupado de norda Germanio kaj edzinigis la svedinon Anna Christina Holm.

Poste li iris al Berlino, kie li fariĝis elstara membro de la kortega kapelo de reĝo Frederiko la 1-a de Prusio. Tie li restis ĝis ties malfondado far la ŝparema "soldatoreĝo" Frederiko Vilhelmo la 1-a en la jaro 1713. Kune kun pluraj el siaj kolegoj li poste translokiĝis al Köthen (Anhalt), por labori kiel violonisto kaj gambovjolisto en la tiea kortegokapelo, fondita en 1714, sub direktado de Augustin Reinhard Stricker. 

Sub la sukcedanto de Stricker, Johann Sebastian Bach, Abel estis "unua muzikisto" de la kortegokapelo. Bach estis baptopatro de lia filino Sophie-Charlotte naskiĝinta la 6-an de januaro 1720 en Köthen. Jam en la sama jaro Abel kaj Bach akompanis princon Leopold je lia vojaĝo al Karlsbad. Oni supozas, ke Bach komponis siajn tri sonatojn por gambovjolo kaj klaviceno eble por Abel, por instrui al princo Leopold la gambovjolan ludadon. Abel pasigis la reston de sia vivo en Köthen, kie li ankaŭ estis entombigita.

Carl Friedrich Abel, la filo de Abel naskiĝinta en 1723 en Köthen, konatiĝis kiel produktema komponistoj kaj gambovjola virtuozo, precipe tamen pro la londonaj "Bach-Abel Concerts" en kunlaborado kun Johann Christian Bach, la unuaj abonokoncertoj en Anglio.

  



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 320959
* GND: 131992775
* VIAF: 2909152744522127850004 67614926, 2909152744522127850004
* ISNI: 0000 0000 1978 9276
* BNF: 173224010
* MBA: 825db9d2-9dcd-4961-9071-454829c9a762
 |