recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Prototipa muso
La nomo de komputila muso devenas de la simileco kun la ronĝulo. 
Komputila muso de Apple kun nur unu butono
Komputila muso de Microsoft kun du butonoj kaj radeto.
optika muso
"Magic Mouse" de Apple sen butonoj kaj sen radeto, konektita per Bluetooth
**Muso** estas dialoga flankaparato kiun la uzanto movas (fakĵargone: trenas) sur horizontala ebeno (ekzemple sur sia tablo, prefere kovrita per musmato), tiel movante musindikilon sur komputila ekrano. Temas pri speco de komputila montrilo. La elekto de la montrata pozicio kaj de la responda opcio indikita per piktogramo estas farata per premo ("klako") sur klavon provizitan sur la muso. Analogie al la vorto "komputila muso", tiujn klavojn eblas nomi "musorelo", ĉar ili sidas tie, kie ĉe biologia muso sidus la (kompare al la korpo grandaj) oreloj.

Musospecoj
----------

Depende de la metodo, per kiu estas detektata la moviĝo de la muso, oni distingas inter mekanikaj musoj (kun globeto ene, la ruliĝo de globeto estas konvertata al moviĝo) kaj optikaj musoj, kiuj registras ŝanĝon de la fono (kaj pro tio funkcias ne sur ĉiuj supraĵoj). 
Depende de la metodo, per kiu oni konektas muson al komputilo, oni distingas inter senkablaj musoj, kiuj komunikiĝas per speciala infraruĝa signalo kun komputilo (kutime oni bezonas specialan adaptilon por tio, kiun oni konektas al kutima musa konektingo), kaj kutimaj kablaj musoj.
Depende de la konektingo, musoj povas esti konektitaj aŭ al PS/2 konektingo, aŭ al USB konektingo. Krome, ekzistas ege malnovaj musoj, kiuj funkcias per COM-konektingo (seria konektingo). Novaj musaj ofte estas senkablaj, kaj uzas interfacan konekton per Bludento.

Ordinaraj malmultkostaj komputilaj musoj por IBM PK -kongruaj komputiloj havas du aŭ tri butonojn. Multaj musoj havas ankaŭ radeton por rapide foliumi tekston aŭ ŝovi ĝin. Musoj por Makintoŝo havas kutime nur unu butonon.

Multaj komputilaj musoj kun radeto ebligas klakadon eĉ per la radeto, ĉar ĝi estas vertikale movebla.

Kelkaj firmaoj ofertas komputilajn musojn en diversaj koloroj kaj kun kromaj ekzotikaj funkcioj (ekz. kun 5 klavoj, ktp)

Teĥnika funkciado de meĥanika muso
----------------------------------

centra

Produktantoj de musoj
---------------------

* A4Tech, Apple, BLUETAKE, BTC, Belkin, BenQ, COLORSit, Cellink, Cherry, Chicony, Codegen, Comep, Creative, Cyber Snipa, D.I.D. Defender, Delux, Dialog, Espada, Elecom, Fellowes, Floston, Fujitsu Siemens Computers, Gembird, Genius, GreenWood, Gyration, HP, IBM, Kensington, Logitech, Labtec, LinkWorld, Lŭeon, MacAlly, Microsoft, Mitsumi, Mobidick, NeoDrive, Oklick, Porto, Razer, Samsung, SecuGen, Siemens AG, Sony, SteelSeries, Sven, Targus, Thermaltake, Trust, Zboard, Zippy.

Fontindiko
----------

Komputila muso en la Komputada Leksikono

Vidu ankaŭ
----------

* Komputila muso en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Komputila muso en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Musmato
* Trouza Braka Malsano
* Tuŝplato
* Douglas Engelbart
* Stirstango
**Sladuevo** (makedoneСладуево) estas vilaĝo en Opština Demir Hisar en Norda Makedonio. En 2002 vivis tie 77 loĝantoj, kaj laŭ la censo de septembro 2021 estis ankoraŭ 52.

Loko, priskribo
---------------

La vilaĝo situas ĉirkaŭ en la centro de Opština Demir Hisar. La alteco estas ĉirkaŭ 630 - 800 m.

La areo de la vilaĝo estas ĉirkaŭ 1,3 km².

Proksimume meze de la vilaĝo de nordo al sudo fluas rivero Nigra rivero (Črna Reka).

La regiona vojo R1305 kuras paralela al la rivero, ligante la urbojn Demir Hisar kaj Kičevo.
Ĉe la norda rando de la vilaĝo kuniĝas ĉi tie la regiona vojo R1306, kiu kondukas al la urbo Kruševo.

Loĝantaro
---------

Laŭ la censo de 2002 , ĉiuj loĝantoj estis makedonoj.

La loĝantoj laboras ĉefe en agrikulturo.
Ekzistas fabriko en la vilaĝo, kiu traktas la aĉeton kaj prilaboradon de fungoj.

Pluaj fotoj
-----------

* Sladuevo - loko de la vilaĝo en la municipoSladuevo - loko de la vilaĝo en la municipo
* Sladuevo - Vido de la eklezio "Skt. Elija"Sladuevo - Vido de la eklezio "Skt. Elija"
* Sladuevo - kampoj ĉirkaŭ la vilaĝoSladuevo - kampoj ĉirkaŭ la vilaĝo

Referenco
---------

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Сладуево en la makedona Vikipedio.* 

1. ↑  loĝantaro de la Respubliko de Norda Makedonio laŭ etna alligiteco, laŭ setlejo, censo de septembro 2021 (makedone kaj angle)
**Tanya LEMANI** ankaŭ literumita kiel **Tania Lemani** aŭ **Tanya Lemani George** estas pseŭdonimo de **Tanya Soleimani** (naskita 1945 en Irano), rusa-usonana aktorino kaj dancistino.

Ŝi naskiĝis en Irano el rusaj gepatroj kaj translokiĝis al Usono 12-jaraĝa.. Dum infanaĝo ŝi lernis klasikan baledon.

Kariero
-------

Ŝi 16-a jaraĝa ekis karieron kiel dancistino ĉe kasino Flamingo en Las Vegas. En 1964 ŝi komencis en kino per filmo A Global Affair kaj en televido per serio The Man from U.N.C.L.E..

En 1960-aj jaroj ŝi aktoris en televidserioj Burke's Law, The Wackiest Ship in the Army, I Dream of Jeannie, Get Smart, My Mother the Car, Star Trek, The Rat Patrol, It Takes a Thief, The Flying Nun inter aliaj. En kino ŝi aperis en filmoj Dead Heat on a Merry-Go-Round, Gambit, The King's Pirate, The Hell with Heroes, **Big Daddy**, Some Kind of a Nut kaj **That Tender Touch**.

Dum 1970-a kaj 1980-aj jardeko ŝi partoprenis kinfilmojn **Did Baby Shoot Her Sugardaddy?**, The Don Is Dead kaj Long zai jiang hu. Ŝi ankaŭ aperis en televidaĵoj Barnaby Jones, The Bionic Woman, Hart to Hart ktp.

Ŝi aperis en la fino de 20-a jarcento ĉe kinfilmo Snapdragon krom malgrandaj produktaĵoj.

Verko
-----

Ŝi publikiĝis sian biografian libron "Have Belly, Will Travel" 2018.

Notoj
-----


1. ↑
Panorama vido de la Munkena Olimpa Stadiono

La **Olimpika Stadiono** (germane *Olympiastadion* estas stadiono situanta en Munkeno, Germanio. Situanta ĉe la kerno de la Olimpika Parko en norda Munkeno, la stadiono estis konstruita kiel ĉefa ejo por la Somera Olimpiko 1972.

Kun origina enhavokapablo de 80 000 spektantoj, la stadiono gastigis ankaŭ aliajn ĉefajn futbalajn matĉojn kiaj tiujn de Finalo de la Futbala Mondpokalo 1974 kaj la Finalo de la Eŭropa Futbal-Ĉampionado 1988. Ĝi gastigis ankaŭ la Finalojn de la Ligo de Ĉampionoj de UEFA de 1979, 1993 kaj 1997. La nuntempa enhavokapablo estas de 69 250 personoj.

Ĝis la konstruo de Allianz Arena por la Futbala Mondpokalo 2006, la stadiono estis hejmo al la futbalaj kluboj FC Bayern München kaj TSV 1860 München.

48° 10′ 23″ N 11° 32′ 48″ O﻿ / ﻿48.17306 °N, 11.54667 °O﻿ / 48.17306; 11.54667 (mapo)

La Olimpika Stadiono de Munkeno en Esperanto
--------------------------------------------

En la kvina kanto de la verko de Abel Montagut nome *Poemo de Utnoa* okazas asembleo de la Gobanoj (eksterteranoj). Tie oni akceptas, ke oni plikuraĝigu la malfortigitan Utnoan (nome la ĉefrolulo Noa) pere de la drogo *anoŭdo*. Inna malsupreniras kaj liveras ĝin al Noa. Je ties efiko aperas antaŭ li la poeto Valmikio kiu montras al li la enormajn atingojn de la estonta homaro, se li sukcesas savi ĝin, nome, en Azio, el Ĉina Murego al insulo Srilanko. Poste aperas la japana pentristo Hokusajo kiu siavice montras aliajn mirindaĵon el Azio. Kaj poste venas la vico de Fidiaso, kiu montras mirindaĵojn el suda kaj centra Eŭropo kaj la venonta ĉiĉerono estas Maria Sklodovska, kiu montros al Utnoa la mirindaĵojn de centra kaj orienta Eŭropo. Jen kiel ŝi prezentas Munkenon kun nura intereso al la Olimpika Stadiono:

|  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** 
Super Munkeno vidas la Stadionon Olimpan,
strukturon pleksiglacan, kiun ŝtaleca tubaro
subtenas, anticipon trafan al ekologia
konstruarto, ĉar tiu inter pejzaĝoj akordas
harmonie, kaj ankaŭ emblemon de l'nomadeco
monda de l'Olimpikoj per la tendego travida. **"** |

 |

Referencoj
----------

1. ↑  Abel Montagut, *Poemo de Utnoa*. Pro Esperanto. Vieno, 1993. ISBN 3-85182-007-X. 225 p. p. 120.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Olimpika Stadiono de Munkeno en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Olimpika Stadiono de Munkeno en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo Arkivigite je 2014-11-02 per la retarkivo Wayback Machine (germane kaj angle)
* Arkitekturo de la stadiono (angle)
la plene marmora Tut-Atena Stadiono panoramela plene marmora Tut-Atena Stadiono panorame

La **Pan-Atena** aŭ **Tut-Atena Stadiono**, ankaŭ nomata **stadiono *Panatinajko*** (greke : Παναθηναϊκό στάδιο) kaj ***Kalimarmaron*** ( greke : Καλλιμάρμαρο, "Bela Marmoro") en Ateno, Grekio, estas la ununura centra stadiono en la mondo konstruita tute el blanka marmoro. La marmoro estis alportita al la monto Penteliko.

la fina 100-metra kuro kun 15-jara greka knabo (jen dekstre) de la Olimpiko 1896 en la Tut-Atena Stadiono

Historio
--------

La stadiono estis uzata en antikva Grekio kiel la loko de la Panateneaj Ludoj, okazigitaj honore al la diino Ateno. En la klasika periodo de Grekio la stadiono estis konstruita el ligno. En 329 antaŭ nia erao Likurgo el Ateno konstruigis la marmoran stadionon, kaj ĝi estis vastigita de *Herodes Atticus* en 140 de nia erao, tiel ke ĝi povis gastigi 50 000 spektantojn.

La restaĵoj de la praa stadiono estis malkovritaj en 1870 kaj la stadiono estis rekonstruita en 1895 por funkcii kiel olimpika stadiono en la Somera Olimpiko 1896, la unua olimpiko en modernaj tempoj. La restarigo de la stadiono estis financita de George Abroff (kaj tial situas skulpto de li ĉe la enirejo de la stadiono), laŭ planoj de arkitektoj *Anastasios Metaksas* (Αναστάσιος Μεταξάς) kaj Ernst Ziller, kaj havis lokojn por 80 000 spektantoj. La stadiono estis konstruita laŭ siaj antikvaj dimensioj, kaj ne laŭ modernaj normoj, kiuj ankoraŭ ne estis formulitaj dum ĝia restarigo.

La stadiono situas inter la montetoj de Ardatos kaj Agra.

Arkpafada konkurso dum la Atena Olimpiko de 2004 en la stadiono
Hodiaŭ la stadiono estas uzata por oficialaj ceremonioj kaj festoj okazintaj post venkoj de grekaj teamoj. En 1997 la stadiono estis uzata por la malferma ceremonio de la Monda Atletika Ĉampionado.

Dum la Somera Olimpiko 2004 la pafaj konkursoj en arkpafado okazis en la historia stadiono, kaj ĝi servis kiel la finpunkto de la maratono por viroj kaj virinoj.

En 2011, la stadiono aranĝis la malferman feston de la "Specialaj Olimpikoj", la olimpika turniro por homoj kun lernmalfacilaĵoj okazinta en Ateno.

Vidu ankaŭ
----------

* Evangelos Zappas
* Olimpiaj ludoj de Zappas

* Kategorio Tut-Atena Stadiono en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo
* retpaĝaro de la Atena Olimpiko 2004
La **National Football Conference** (mallongigo: **NFC**; anglalingva por *Nacia Piedpilka Subligo*) estas unu el du subligoj de la National Football League, la ĉefa ligo por usona piedpilko en Usono. La plej bona teamo de la NFC kontraŭas la plej bona teamo de la American Football Conference en la Super Bowl.

Historio
--------

La AFC fondiĝis post la NFL kuniĝis kun la American Football League (AFL) en frua 1970. La Cleveland Browns, Pittsburgh Steelers, kaj tiama Baltimore Colts konsentis aligis la nova AFC kune kun la 10 antaŭa AFL-teamoj. La dekdu aliaj NFL teamoj iĝis la nova National Football Conference (NFC).

Priskribo
---------

Post la kunigo, tri teamoj aliĝis la NFC-on, tiel farante nun 16 teamojn. La teamoj estas kategoriigita en kvar divizioj ("North" Norda, "South" Suda, "East" Orienta, kaj "West" Okcidenta) havantaj kvar teamojn. Ĉiuj teamo kontraŭas aliajn teamojn en la divizio dufoje (hejmkampe kaj eksterkampe) plus dek plua ludoj kontraŭ ĉiuj membroj de du aliaj divizioj.

Ĉe la fino de la regulara sezono, turniro okazis de la plej bonaj teamoj de la NFC (la plej bonaj teamoj de la kvar divizioj, plus la plej bonaj 2 aliaj teamoj (nomata *Wild Cards*, "ajna-kartoj"). La lasta du teamoj ludas en la NFC Ĉampioneco, la konkuranta teamo gajnanta la Pokalo George Halas. La AFC- kaj NFC-ĉampionaj teamoj poste konkursas en la Super Bowl. 

| National Football League |
| --- |
| **AFC** | **East** | **North** | **South** | **West** |
| Buffalo Bills | Baltimore Ravens | Houston Texans | Denver Broncos |
| Miami Dolphins | Cincinnati Bengals | Indianapolis Colts | Kansas City Chiefs |
| New England Patriots | Cleveland Browns | Jacksonville Jaguars | Oakland Raiders |
| New York Jets | Pittsburgh Steelers | Tennessee Titans | San Diego Chargers |
| **NFC** | **East** | **North** | **South** | **West** |
| Dallas Cowboys | Chicago Bears | Atlanta Falcons | Arizona Cardinals |
| New York Giants | Detroit Lions | Carolina Panthers | St. Louis Rams |
| Philadelphia Eagles | Green Bay Packers | New Orleans Saints | San Francisco 49ers |
| Washington Redskins | Minnesota Vikings | Tampa Bay Buccaneers | Seattle Seahawks |
La **Ĉikago-Ursoj** - angle *Chicago Bears* - estas profesia klubo de usona piedpilkado bazita en Ĉikago. La unua vira teamo de la Ursoj konkuras en la Nacia Futbala Ligo (NFL) kiel membroklubo de la Norda Divido de Futbala Konferenco (NFC) de la ligo. La Ursoj gajnis naŭ NFL-Ĉampionecojn, inkluzive de unu "superpokalon" *Super Bowl*, kaj tenas la NFL-rekordon por la plej multaj montraĵoj en la Pro Futbala Halo de Famo. La Ursoj ankaŭ registris pli da venkoj ol iu ajn alia NFL-klubo.

La klubo estis fondita en Dekaturo (Ilinojo) la 17-an de septembro 1920 kaj translokiĝis al Ĉikago en 1921. Ĝi estas unu el nur du ceteraj kondaj membroj de la NFL en 1920, kune kun la Arizonaj Kardinaloj, kiu estis origine ankaŭ en Ĉikago. La teamo ludis hejmmatĉojn en *Wrigley Field* sur la Norda Flanko de Ĉikago ĝis la 1970 sezono; ili nun ludas ĉe Soldata Kampo sur la Proksima Suda Flanko, najbara al Lago Miĉigano. La Ursoj havas longan rivalecon kun la "Pakistoj de Verda Golfeto" el Green Bay (Viskonsino).

La ĉefsidejo de la teamo, *Halas Hall*, estas en la Ĉikaga antaŭurbo de Lake Forest (Lago-Arbaro), Ilinojso. La Ursoj ekzercas ĉe apudaj instalaĵoj tie dum la sezono, kaj komencis gastigi Trejnadon ĉe Halas Hall en 2020 post gravaj renovigoj.

Konataj sportistoj
------------------

* Brian Piccolo

* Chicago Bears en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Chicago Bears en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 693902
* LCCN: n79065289
* VIAF: 148910631
* MBA: a353cc16-b8f7-4f33-9b38-d5d3c661f41e
 |
Knabino tiklas bebon
**Tiklo** tuŝas la korpon tiel, ke kaŭzas distordon aŭ nevolan ridon. Tia sento povas kaŭzi plezuron aŭ eksciton, sed ĝi foje estas konsiderata malagrabla, precipe en la kazo de agresema tiklo, ekzemple ludkadre.

Fiziologio
----------

En 1897, psikologoj Justney Hall kaj Arthur Allen priskribis "tikli" kiel du malsamajn specojn de fenomenoj :

* La unua estas sento kaŭzita de milda movado kontraŭ la haŭto. Ĉi tiu speco de tiklo nomiĝas "knismesis" (knismezo), kaj ĝi kutime ne kaŭzas ridon kaj ofte estas akompanata de eta sento de kolero.
* La dua tipo kaŭzas ridon kaj nomiĝas "agresema tiklo". Ĝi formiĝas per multfoja premo en tiklosentemaj areoj, nomataj "garglesis" (garglezo).

Studoj
------

Oni scias, ke homoj ne kapablas tikli sin. Studo farita en 2018 identigas la mekanismon en la nerva sistemo, kiu malebligas mem-tikladon - kaj ĉi tion per komprenado de la neŭrologia mekanismo, kiu permesas al homoj diferencigi inter sia propra kontakto kaj tiu de aliaj homoj.

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Tiklo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Alnaŝa distrikto sur la mapo de Udmurtio
**Alnaŝa distrikto** (udmurte *Алнаш ёрос*, ruse *Алнашский район*) estas administra unuo en Udmurtio, Rusio. Ĝi situas en la sudo de la respubliko. Ĉia administra centro estas la vilaĝo Alnaŝi.

Ĝi havas 19 562 loĝantojn (2013) kaj areon de 896 km². La loĝantaro konsistas el 81,7 % udmurtoj, 12,2 % rusoj, 3,4 % tataroj, 2,1 % marioj. La distrikto estis formita en 1929.

Ligiloj
-------

* Oficiala retejo Arkivigite je 2006-06-30 per la retarkivo Wayback Machine

* Kategorio Alnaŝa distrikto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Flago de Udmurtio
Administra divido de Udmurtio

**Ĉefurbo**: Iĵevsk

**Urbaj distriktoj**:
Glazov |
Iĵevsk |
Moĵga |
Sarapul |
Votkinsk 

**Municipaj distriktoj**:
Alnaŝa |
Balezina |
Glazova |
Graĥova |
Debesa |
Igra |
Jakŝur-Bodja |
Jara |
Jukamenska |
Kambarka |
Karakulina |
Keza |
Kiznera |
Kijasova |
Krasnogorska |
Malopurga |
Moĵga   

Sarapula |
Selta |
Sjumsa |
Ŝarkana |
Uva |
Vavoĵa |
Votkinska |
Zavjalova
[[Dosiero:Washington, Usona licencplato 'Saluton' (1991).jpg|eta|

usona licencplato "Saluton", valida ĝis februaro 1991
**Licencplato** aŭ **numerplato** estas parto de la licenco de veturilo. Ĝi enhavas en iu specifa lando unike eldonitan kombinon de literoj kaj/aŭ ciferoj (la aŭtokodon), per kiu oni povas tracei la posedanton de la veturilo. La alfikso de licencplato sur aŭto preskaŭ ĉie en la mondo estas deviga. Plej ofte ili devas esti antaŭe kaj malantaŭe, ĉe motorcikloj kaj remorkoj (postveturiloj) nur malantaŭe. En kelkaj ŝtatoj de Usono ĝenerale sufiĉas malantaŭa ŝildo. En iuj lokoj, ekzemple en kelkaj ŝtatoj de Usono, eblas mem elekti la kombinon de literoj kaj/aŭ ciferoj relative libere, tiel ke eblas atentigi pri si aŭ pri socia temo per la plato: ekzemplo estas la dekstre bildigita usona licencplato de esperantisto el la 1990-aj jaroj kun vorto "Saluton".

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  la anglalingva subskribo "centennial celebration", do centjara jubileo, cetere rilatas aludas al la centjariĝo de Vaŝingtonio, 1889-1989, ne al la centjariĝo de Esperanto 1887-1987

Vidu ankaŭ
----------

* Regiona aŭtokodo

* Licencplato en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Licencplato en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Laŭ la helena mitologio, **Etero** (el gr. Αίθήρ kun la signifo *brilo* aŭ *prilumo*, derivita el αἵθω, *bruligi*), estis unu el la bazaj dioj, kiu personigis la supran ĉielon, kie la lumo estas pli hela. Ĝi estis la plej supera tavolo de la kosmo, inter Urano (la Ĉielo) kaj Aero. Li estis la luma kaj pura atmosfero kion spiris dioj, dum Aero (ἀήρ) estis la malhela gaso spirata de homoj.

Li estis la maskla paro de Hemera, la ina reprezento de la Tago. Ambaŭ Etero kaj Hemera estis gefiloj de Nikso (Nokto) kaj Erebo (Mallumo), aŭ nur de Erebo. Laŭ Higinio, Etero kaj Hemera estis gepatroj de Geo (Tero), Urano (Ĉielo) kaj Pontoso (Maro). Krome, Aristofano asertis ke Etero mem naskis la nefelojn, la nimfoj de nuboj. Alia ido de Etero kaj Hemera estis Talasa, kaj kun Geo, Etero estis patro de kelkaj malbonaj spiritoj: Pigreco, Trompo, Incesto, Malĝojo kaj Venĝo.

Aliaj verkistoj asertis ke Etero spruĉis el Ĥaoso, kaj la orfea tradicio diris ke li estas filo de Ĥrono kaj Ananko.

Li estis la animo de la mondo, kaj ĉiuj vivaĵoj devenis el li. Nikso disŝutis la mallumajn nebulojn de Erebo surĉiele, kaj kaŝis la lumon de Etero. Tiel ŝi kreis la nokton. Kontraŭe, Hemera dispelis ĝin kaj tiel ebligis la tagon. La antikvaj helenoj opiniis ke tago kaj nokto ne rilatis kun Suno, sed kun la hela supra lumo de Etero. 

Kiel supera tavolo de la ĉielo, Etero estis konata ankaŭ ĉar Zeŭso uzis ĝin kiel defenda bariero de la mondo kontraŭ la Tartaro.
La **preĝejo Sankta Kruco** estas romkatolika monumento historia en urbo Balatonföldvár (Hungario).

Historio
--------

Ekde la mezepoko la katolikoj havis kirkon en la najbara Kőröshegy. En Balatonföldvár estis konstruita kirko inter 1942-1944. La unua diservo okazis en 1943 ankoraŭ en la malplena preĝejo. La orgeno muzikas ekde 1993. Oni aranĝas koncertojn ĉiusomere.

Konstruaĵo
----------

La konstruaĵo situas sola en parko inter platanoj kontraŭ la stacidomo. La fasado estas malsimetria, en la maldekstra flanko antaŭĉambro plene reliefas. La kvadrata turo kun malpinta turpinto situas same en la maldekstra flanko. Granda fenestrorozo estas videbla en la fasada parto de la navo. La absido estas duonronda. Interne la plej okulfrapa estas la pentritaj vitrofenestroj, krome estas videblaj statuoj pri Judaso Tadeo kaj Sankta Antonio el Padovo.

Kermeso okazas en la 14-an de septembro.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* hungare kun foto



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Kategorio Preĝejo Sankta Kruco (Balatonföldvár) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Troja ĉevalo (mitologio). |

**Troja ĉevalo** (angle *trojan horse*) estas, en komputiko, speciala komputila programo kiu pretendas fari certan utilon, sed reale faras la malon, kiel permesi al fremdulo aliri la komputilon kaj legi aŭ ŝanĝi informojn. Kelkfoje la uzanto rimarkas tion sed ne ĉiam. Spionprogramo (angle *spyware*) estas ekzemplo de programo kiu tiel funkcias.

Estas rare akiri trojan ĉevalon en sian komputilon simple per vizitado de retejo, kvankam tio povas okazi. Plejofte ĝi estas alfiksita al io kio estas elŝutata. Kutime ili ligas sin al dosieroj de muziko [*mankas fonto*], tapeto, fonoj, ludoj, kaj speciale al plenumeblaj dosieroj (.exe) ktp.

Trojaj ĉevaloj (en komputiko) estas tre diversflankaj kaj do tre popularaj. Tial malfacilas listigi trajtojn de ĉiu speco de troja ĉevalo. Plej multaj trojaj ĉevaloj estas dezajnitaj por regi komputilon, ŝteli datumojn, spioni uzantojn aŭ meti pli da malica programaro en la komputilon de viktimo.

Ekzistas programoj por porteksi sin kontraŭ tiaj atakoj. Unu el la plej konataj estas *Malwarebites*.

Referencoj
----------

1. ↑  La nomo venas de la troja ĉevalo el la helena mitologio.

Vidu ankaŭ
----------

* Sekurado de Informacioj
* Fraŭdo

* Kategorio Troja ĉevalo (komputiko) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Tát** (tAt) estas urbo kun titolo vinvilaĝo en Hungario en regiono *Norda* Transdanubio, en departemento Komárom-Esztergom, en subregiono de Esztergom.

Situo
-----

Tát situas sur ebenaĵo, la Danubo preterfluas, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Budapeŝto-Nyergesújfalu. Dorog, Tokod, Nyergesújfalu kaj Esztergom estas proksime. Budapeŝto troviĝas 45 km.

Historio
--------

La komunumo estis loĝata jam dum la neolitiko, kuprepoko kaj bronzepoko.

De la historio de Panonio oni scias, ke ĉi tiu teritorio estis loĝata ankax en la tempoj de Romia Imperio kaj tio de Arpadoj. La strato al Aquincum disbranĉiĝis ĉi tie en la direkton de nuna Esztergom ĉe la Danubo kaj en la direkton de nuna Dorog tra la montaro Pilis.

Tát estas menciita unuafoje en 1146, en la diplomoj laŭ la plej novaj esploroj, sed la nuna loĝantaro datigas la fundon de sia vilaĝo en la jaron 1181. Tiam donacis reĝo Béla la 3-a la vilaĝon al la ordeno de kavaliroj de Sankta Johano. Sur la loko de nuna preĝejo staris tiama diservejo, kiu foje servis ankaŭ kiel malsanulejo. Pli malfrue la episkopo de Veszprém volis akiri la teritorion for de la kavaliroj. Eĉ popo Bonifaco la 8-a juĝis en tiu afero. Ĉefepiskopo Nikolao ĉirkaŭiris la limojn en 1356. Dum la regado de reĝo Zigismundo la bienon de ordeno de kavaliroj ricevis profanaj pastroj, kal pli frue estiĝis posedanto la kapitulo de Esztergom. Kvankam post 1500 la vilaĝo komencis detruiĝi, tamen la turkoj en 1570 listigis ĝin ankoraŭ kun 10 domoj.

Apud la vilaĝo okazis granda batalo, la Habsburgoj venkis la turkojn en 1685, sekve la regiono liberiĝis de la turkoj. Poste alvenis ŝvaboj kaj aŭstroj.

Tát urbiĝis en 2013. Nun en la urbo aŭtonomio de germanoj funkcias.

Vidindaĵoj
----------

* Preĝejo Ĉiuj Sanktuloj (Tát)

Ĝemelkomunumoj
--------------

* Slovakio Obid, Slovakio
* Germanio Buseck, Germanio
* Aŭstrio Molln, Aŭstrio
* Rumanio Căpleni, Rumanio

* Kategorio Tát en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)


Preĝejo en Tát
***Lucie, postrach ulice*** (esperante *Lucie, hororo de la strato*) estas porinfana ĉeĥoslovaka televidserio el la jaro 1980; tiam oni ĝin spektigis en okcidenta Germanio. En Ĉeĥoslovakio ĝi unuan fojon estis videbla 1984, kiel filmo.

La serio filmiĝis en Munkeno kaj bone sukcesis, speciale en Germanio ĝi estas ege ŝatata[*mankas fonto*].

Ĝi konsistas el ses partoj, kiujn scenaris Jindřich Polák kaj Ota Hofman. La agojn de la aktoroj kompletigas du animaciaj kneditaj skulptaĵoj el modlopasto, nomataj "Frederiko kaj Frederiko".

Rakonto kaj personoj
--------------------

**Averto: *La teksto, kiu sekvas, malkaŝas detalojn pri la intrigo de la rakonto.***

Lerneja komencantino Luci Kraŭze (rolo Luzie Krause; aktorino: Žaneta Fuchsová, posta nomo Žaneta Tomášková) havas la lastajn tagojn ĝis komenco de lernejado kaj sentas enuon. Ŝi deziras aniĝi en la kliko de Osvald Riĥter (rolo Oswald Richter, aktoro: Michael Hofbauer), sed tio nur realigeblas per elteno de diversaj kuraĝo-testoj. Unu el tiuj testoj estas ŝteli ion en grandmagazeno. Ŝi ŝtelas pakaĵon da knedaĵo. Tiu knedaĵo estas magia, estas du vivantaj kneditaj skulptaĵoj, Frederiko kaj Frederiko (»Friedrich & Friedrich«, laŭ la nomo de la fabriko): unu granda kaj oranĝkolora, la alia malgranda kaj verda. Ili kapablas ŝanĝi sian formon, imiti baldaŭ tion baldaŭ ion alian, sed kion ili plej bone kapablas estas krei kaoson.

**Averto: *Malkaŝado de la intrigo de la rakonto ĉi tie finiĝas.***

Eksteraj ligiloj
----------------

* pri »Luci, hororo de la strato« en la interreta filmoj-kartaro (Internet Movie Database)
* pri »Luci, hororo de la strato« ĉe TSFSI (germanlingve)
La rivero **Ubangi** (/uːˈbæŋɡi/) aŭ en Esperanto **Ubango** estas grava alfluanto de rivero Kongo en centra Afriko. Ĝi komenciĝas ĉe la kuniĝo de la riveroj Mbomou kaj Uele, fluas okcidenten proksimume 350 kilometrojn, tie kurbiĝas sudokcidenten, pasas tra Bangui, kaj fine fluas suden 500 pliajn kilometrojn ĝis la Kongo.

Kune kun rivero Kongo, ĝi estas grava trafikvojo por riverboatoj de la regiono.

De sia komencpunkto ĝis 100 km preter Bangui, la Ubangi difinas la limon inter Centr-Afrika Respubliko (CAR) kaj Demokratia Respubliko Kongo (DRK, Kongo Kinŝasa), kaj pretere formas la limon inter DRK kaj Respubliko Kongo (Kongo Brazavila), ĝis ĝi atingas la riveron Kongo.

En la 1960-aj jaroj, oni proponis planon por deturni riveron Ubangi al lago Ĉado. Laŭ la plano, la akvo el la Ubangi povus revigligi tiun lagon kaj vivteni fiŝkaptadon kaj agrikulturon por dekoj da milionoj da mezafrikanoj.

Provincoj en Kongo
------------------

* Norda Ubangi
* Suda Ubangi

* Kategorio Ubangi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

1. ↑  J. Callede, Y. Boulvert, J-P. Thiebaux: *Le bassin de l'Oubangui, Kap. 4*
**Tiszafüred** [tisafured] estas urbo en Hungario, en regiono Norda Ebenaĵo, en departemento Jász-Nagykun-Szolnok, en Distrikto Tiszafüred situanta sur bordo de la Tiso, rande de Hortobágy.

Aerfoto pri urbocentro de Tiszafüred
Urbodomo de Tiszafüred

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 162 km²
* Loĝantaro: 11 455 (2014)
* Poŝtkodoj: 5350, 5351, 5358, 5359
* Telefonprefikso: 59

Historio
--------

La rivero Tiso ankaŭ ĉiam havis gravan rolon en la vivo de la urbo. Tiszafüred estas la plej granda loĝloko kaj turisma centro de la Tiso-laga regiono. La urbo kaj sia ĉirkuaĵo estas favorata ripozejo kaj ĝi garantias trankvilecon por la gastoj, kiuj sopiras la kvietan belnaturon. La vizitantoj tie ĉi havas eblon por rajdi kaj partopreni rajdajn kaj biciklajn ekskursojn apude de la Tisza. Kiuj unufoje admiras ĉi tiun pitoreskan naturon, tiuj enamiĝinte de jaro ĝis jaro revenas ĉi tien. Apud la Tiso nia urbo havas alian grandan trezoron, la termoakvon, la turistojn atendas ankaŭ la termalbanejo, en kiu troveblas naĝbaseno, strandbaseno kaj kovrita termostrando, kies 39-grada alkala-hidrogena-karbonata akvo eminente taŭgas por regeneriĝi kaj kontraŭ diversaj movorganaj, reŭmatologiaj malsanoj. Pri la tranoktejoj por la gastoj zorgas unu belega riverborda hotelo, familecaj pensionoj, altnivelaj kampingoj kaj la privatsferaj loĝejoj.

Vidindaĵoj
----------

La interesiĝantoj pri la popolkulturo povas konatiĝi kun multe da jaroj fama potfaristeco de Tiszaüred, oni povas spekti la Muzeon "Kiss Pál" kaj la regionan dom-muzeon "Nyúzó Gáspár".

* Preĝejo Ĉieliro de Maria (Tiszafüred) (1827)
* Preĝejo Sankta Anna (Tiszafüred) (en urboparto Tiszaörvény)
* Kalvinana preĝejo (Tiszafüred)

Famuloj
-------

* en Tiszafüred naskiĝis:
	+ astronomo Zoltán Kolláth
	+ biologo Zsolt Boldogkői
	+ Miklós Szilágyi (etnografo)
	+ humuristo Gáspár Bernát
	+ Gábor Benedek (moderna pentatlonisto)
	+ psikologo Emőke Bagdy
	+ redaktoro Tamás Szana
* en Tiszafüred mortis:
	+ Ferenc Kovács (politikisto)
	+ Béla Bartha (juristo)

Muzeo de Tiszafüred
Banantoj en Tiszafüred

* Kategorio Tiszafüred en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Tiszafüred en Vikivojaĝo (Turisma gvidilo)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 163820
* GND: 4339353-6
* LCCN: n85207588
* VIAF: 147816279
* BNF: 15612685f
* NKC: ge131083
 |
Koordinatoj mankas! Bonvolu kunhelpi.

**San Fernando** [sanferNANdo] (Sankta Ferdinando) estas kvartalo en la okcidenta zono de Badajoz, Ekstremaduro, Hispanio, kun ĉirkaŭ 13 000 loĝantoj. Ĝi kuŝas sur la dekstra bordo de la rivero Gvadiano, dum la urbocentro kaj cetero de la urbo kuŝas trans la rivero. 

La kvartalo kreiĝis je la konstruado de la fervoja stacio de la urbo. Ekde tiam la kvartalo suferis diversajn ŝanĝojn kaj pligrandigojn. Ĝi naskiĝis kiel industria kaj laborista kvartalo kaj aktuale ĝi estas kvartalo tute loĝeja.​ 

Ĝi havas du ĉefajn aksojn: nome la avenuoj Augusto Vázquez kaj Carolina Coronado. Tiu lasta estis la unua strato de la kvartalo, kiu ligigis la tiaman nuran ponton de la urbo, nome Ponto Palmas, kiam alvenis la fervojo, kun la stacio mem.

En la jvartalo estas sancentro, tri lernejoj, seminario, ĉeriveraj parko kaj promenejo, tri preĝejoj ktp. 


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 854030
 |

  

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo San Fernando (Badajoz) en la hispana Vikipedio.*
La **Hungara Nacia Banko** estas impona konstruaĵo kaj instituto de Budapeŝto, situanta en Placo Szabadság (Budapeŝto). La arkitekto estis Ignác Alpár.

Nacia Banko de Budapeŝto

Historio
--------

En la 19-a jarcento Hungario ne estis plene sendependa ŝtato, pri la financoj oni zorgis en Vieno. La nuna konstruaĵo en 1905 konstruiĝis, kiel Aŭstra-Hungara Banko. La palaco estas ornamriĉa kaj iom harmonias kun la kontraŭa Palaco pri borso. Kremo de tiutempaj artistoj ornamis la palacon. La origina domo estis kvaretaĝa, sed en la 1950-aj jaroj inter la 1-a kaj 2-a etaĝoj oni konstruis plian etaĝon el ekstero nevidebla. Ankaŭ tiutempe la interna korto ĉesis kaj oni kovris ĝin. Tio estas nun muzeo pri la mono.

Post la 1-a mondmilito Hungario plene sendependiĝis, tial en 1924 Hungara Nacia Banko fondiĝis kaj ekhavis tiun bankon. Tiu instituto tuj faris la pengon, post la 2-a mondmilito la forinton.

Elektitaj bankestroj
--------------------

* Sándor Popovics (1924-1935)
* Béla Imrédy (1935-1938)
* Lipót Baranyai (1938-1943)
* Imre Oltványi (1945-1946)
* László Háy (1956)
* Andor László (1961-1975)
* Mátyás Tímár (1975-1988)
* Ferenc Bartha (1988-1990)
* György Surányi (1990-1991, 1995-2001)
* Péter Ákos Bod (1991-1994)
* Zsigmond Járai (2001-2007)
* András Simor (2007-2013)
* György Matolcsy (2013-)

Vidu ankaŭ
----------

* Eŭropa Sistemo de Centraj Bankoj

Ornamaĵoj de József Róna en Hungara Nacia Banko
-----------------------------------------------

* 
* 
* 
* 
* 

* Kategorio Hungara Nacia Banko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Éva Schmidt** [ŝmit], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Schmidt Éva** estis hungara lingvisto, etnografo. Ŝia patro estis Ádám Schmidt.

Éva Schmidt naskiĝis la  28-an de junio 1948(nun 1948-06-28) en Budapeŝto, ŝi mortis la 4-an de julio 2002 en Ĥanti-Mansijsko (Rusio, Siberio).

Biografio
---------

Éva Schmidt maturiĝis kun licenco ornamskulptisto en industriarta gimnazio en sia naskiĝurbo en 1966, poste ŝi akiris etnografian kaj pedagogian diplomojn en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 1973, dum ŝi studis ankaŭ en Akrao. Post la diplomoj ŝi laboris en instituto, inter 1976–1978 ŝi estis praktikanto en Scienca Universitato Lajos Kossuth. Ŝi estis aspiranto en Ŝtata Universitato Andrej Ĵdanov (Leningrado) (1979–1982), poste ŝi revenis al Budapeŝto, kie ŝi estis titulara docento. Intertempe en 1970, 1980 kaj 1982 ŝi esploris en Sovetunio en foraj lokoj, kie vivis lingvoparencoj de la hungaroj. Ŝi kandidatiĝis en 1979 en Leningrado, akceptita ankaŭ en Hungario. Ekde 1991 ĝismorte ŝi vivis en Belojarskij, kie ŝi kolektis etnografiaĵojn kaj lingvaĵojn pri parencaj lingvoj de hungaroj. Ŝi ricevis 2 premiojn en 1996 kaj 1998. Ŝi mortigis sin, sed antaŭ sia morto ŝi malpermesis esplori sian heredaĵon dum 20 jaroj, ĉar tiutempe tie okazis politikaj kvereloj. Tio malebligis ekkonon de la personaj datenoj, la prilaborado komenciĝis en 2022.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Északi vogul altatódal. Műfaji összefüggések.* (1976)
* *Die obugrischen Bären-Konzeptionen und ihre Zusammenhänge mit den religiösen Modellsystemen.* (1988)
* *A belojarszkiji Északi Osztják Folklór Archívum története.* (1997)
* *Jelentések Szibériából.* (2005)
* *Medvekultusz.* (2011)

Fontoj
------

* biografio hungare kun foto
* biografio hungare
* biografio hungare

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 852712
 |


* Portalo pri Biografio
Logoo
La **Metropola Komunuma Eklezio** (angle *Metropolitan Community Church*), ankaŭ konata kiel la Universala Kunularo de Metropolaj Komunumaj Eklezioj, estas internacia protestanta kristana konfesio. Ekzistas 222 membroj-kongregacioj en 37 landoj, kaj la Kunularo havas specifan atingon al lesbaninoj, gejoj, ambaŭseksemaj kaj transgenraj familioj kaj komunumoj.

La Kunularo havas oficialan statuson kiel Observanto ĉe la Monda Konsilio de Eklezioj. La Metropola Komunuma Eklezio estis rifuzita kiel membro en la Usona Nacia Konsilio de Eklezioj, sed multaj lokaj kongregacioj estas membroj de lokaj ekumenaj partnerecoj tra la tuta mondo kaj ĝi nuntempe apartenas al pluraj tutmondaj konsilioj de eklezioj en Usono.

La Metropola Komunuma Eklezio bazas sian teologion sur la historiajn kredojn de la kristana eklezio kiel la Kredo de la Apostoloj kaj la Kredo Nicea. Ĉiu eklezio estas devigita festi la Eŭkaristion almenaŭ unufoje semajne, kaj praktiki malferman komunion, kio signifas, ke ricevantoj ne bezonas esti membro de ĝi aŭ de iu ajn alia eklezio por ricevi la Eŭkaristion. Preter tio la Metropola Komunuma Eklezio permesas al siaj membroj sendependecon en doktrino, adorado kaj praktiko. Adoraj stiloj vaste varias de preĝejo al preĝejo.

Ĝi konsideras sian mision socia kaj spirita ankaŭ defendante la rajtojn de malplimultoj, precipe tiuj de lesbaninoj, gejoj, ambaŭseksemaj kaj transgenraj homoj (GLAT) homoj. MKE estis ĉefa forto en la evoluo de kvira teologio.

* Kategorio Metropola Komunuma Eklezio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Kuracila antitoksino de 1895 kontraŭ la difterio.
**Antitoksino** estas antikorpo kun la kapablo neutraligi specifan toksinon. Antitoksinoj estas produktitaj el kelkaj animaloj, plantoj, kaj bakterioj. Kvankam ili estas plej efektivaj en neutralizado de toksinoj, ili povas mortigi bakteriojn kaj aliajn mikroorganismojn. Antitoksinoj estas faritaj ene de organismoj, sed povas esti injektataj en aliaj organismoj, kiaj homoj. Tiu proceduro bezonas injekti al animalo sekura kvanto de partikulara toksino. Poste la korpo de la animalo faras ke la antitoksino necesu por neutraligi la toksinon. Poste, la sango estas retirita el la animalo. Kiam la antitoksino estas akirita el la sango, ĝi estas purigita kaj injektita en homo aŭ en alia animalo, okazigante pasivan imunecon. Por preventi la seran malsanon, estas ofte plej bone uzi antitoksinon generitan el la sama specio (ekz. uzi homan antitoksinon por trakti homojn).

Antitoksinoj kontraŭ la toksinoj de difterio kaj tetanoso estis produktitaj de Emil Adolf von Behring kaj liaj kolegoj el 1890 antaŭen. La uzado de kontraŭdifteriaj antitoksinoj por la traktado de difterio estis konsiderita de la fidinda gazeto *Lancet* kiel la "plej grava antaŭeniro de la [19a] jarcento en la medicina traktado de akuta infekta malsano".

Referencoj
----------

1. ↑   (1896) "Report of the Lancet special commission on the relative strengths of diphtheria antitoxic antiserums", *Lancet* **148** (3803), p. 182–95. doi:10.1016/s0140-6736(01)72399-9.
2. ↑   (1973) "Landmarks and pioneers in the control of diphtheria", *Can. J. Publ. Health* **64**, p. 317–36.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Arkivigite je 2013-03-21 per la retarkivo Wayback Machine
la protestantisma vilaĝa kirko
La **preĝejo de Seitenroda** (germane: *Dorfkirche Seitenroda*) troviĝas en Seitenroda, proksime de Kahla en Germanujo. Apartenas ĝi al la paroĥa sekcio de Trockenborn ene de la distrikto de Eisenberg de la Evangelia eklezio en Meza Germanujo.

Malpost la kirko altiĝis la majesta Kastelo Leuchtenburg de kiu la kirko bone videblas. Pli eoste situas Stadtroda.

Historio
--------

Konkreta stariĝdato ne estas konata. Klaras ke la ejo havis plurajn alikonstruadojn kies simpatia modesteco interne kaj malinterne egalas. Norde kaj oriente estas fenestroj kun ogivaj arkoj el la 16-a kaj 17-a jarcentoj kaj la galerioj en la naveto. La vitraloj rektangulaj sudaj alvenis post alikonstruo en la 1838-a jaro. La orgenon konstruis en 1838/39 Friedrich Menger el Paulinzella. De tiam datumas ankaŭ la galerioj (ĉiuflanke krom eoste) kaj fenestroj similas al la aferoj en la kastelkapelo de ĉe Leuchtenburg. Tio ŝuldiĝas al la deĵorantaj pastoroj kiuj ĉiam respondecis ankaŭ pri la surburga animzorgado. Ne forgesendas ke Leuchtenburg longe estis prizono kie pastroj ĉiam necesas.

Eksteraj ligiloj
----------------


* prikirkaj informoj fare de la eklezidistriktadministrado en Eisenberg]
* priorgenaj detaloj

50.80430711.618135Koordinatoj: 50° 48′ 16″ N, 11° 37′ 5″ O (mapo)
La **Urto** (france *Ourthe*, valone *Aiwe d' Oûte*, historie ankaŭ germane *Urt*) estas rivero en Belgio. Ĝi alfluas la riveon Mozo. La rivero sume longas 218 kilometrojn, kun la fonta rivero Ourthe Occidentale.

apud Esneux

Toponimio
---------

La nomo de la rivero devenas de la kelta vorto  *urd* , kiu signifas ŝtonan riveron aŭ rapidan fluon  (la svisa loko de  Urtenen, kiu disvolviĝis en la samnoma rivervalo, ŝajnas havi la saman radikon).

Ĝi ankaŭ povas esti komparata al la malnova valona vorto  *ourta*  (aŭ  *ourtha* ), kiu signifas fonto aŭ fontano .

Geografio
---------

La Okcidenta Urto kaj la Orienta Urto ambaŭ havas sian fonton en la Ardenoj. Ĉi tiuj fontoj estas ĉirkaŭ kvindek kilometroj unu de la aliaj.

Vilaĝoj transfluataj
--------------------

Ĝenerale estas distingas du partojn en la fluo de la rivero, la Supra Urto, kiu krucas Beho, Gouvy, Rettigny, Brisy, Houffalize, Nisramont , La Roche-en-Ardenne, kaj laŭflue la kunfluejo Malsupra Urto kun la Mozo ĉe Lieĝo. La Malsupra Urto, foje nomata Meza Urto, akvoj en provinco Luksemburgio:  Marcourt, Rendeux,  Hampteau,  Hotton, Melreux,  Fronville, Noiseux, Grande-Enneille (mallonga ekspedicio en provinco Namuro), Durbuy , Barvaux-sur-Ourthe kaj  Bomal tiam, en provinco Lieĝo:  Sy, Hamoir , Fairon, Comblain-la-Tour, Comblain-au-Pont,  Rivage, Chanxhe, Poulseur, Esneux, Hony,  Méry, Tilff kaj Chênée antaŭ ol atingi la Mozo, per la lieĝa kanalo Dérivation.

En Angleur, la Kanalo de la Urto etendiĝas por du kilometroj, paralele al la rivero, de la nivelo de la kunfluejo kun la Vesdre ĝis la Mozo.

Fotogalerio
-----------

* La Urto en La Roche-en-ArdenneLa Urto en La Roche-en-Ardenne
* La Urto antaŭ la preĝejo de HottonLa Urto antaŭ la preĝejo de Hotton
* La Urto en DurbuyLa Urto en Durbuy
* Reflektoj de la rokoj de Sy en la UrtoReflektoj de la rokoj de Sy en la Urto
* La Urto ĉe la ponto de HamoirLa Urto ĉe la ponto de Hamoir
* La Urto en Comblain-au-PontLa Urto en Comblain-au-Pont
* Meandro de la Urto ĉe la vilaĝo Roche-aux-FauconsMeandro de la Urto ĉe la vilaĝo Roche-aux-Faucons
* Kunfluejo de la Vesdre kaj la Urto en ChênéeKunfluejo de la Vesdre kaj la Urto en Chênée
* Kluzo proksime al la kunfluejo de la Urto kun la Mozo.Kluzo proksime al la kunfluejo de la Urto kun la Mozo.
* Kunfluejo de la Urto kaj la Mozo en LieĝoKunfluejo de la Urto kaj la Mozo en Lieĝo
* La Urto en la lago de Cherapont en GouvyLa Urto en la lago de Cherapont en Gouvy

Referencoj
----------

1. ↑  https: //fr.calameo.com/read/00201557890f2a758ade2
2. ↑  https: //www.gouvy.be/ma-commune/services-communaux/bulletin%20communal/vc31.pdf

* Kategorio Urto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**András Tállai** [andrAŝ], laŭ la hungarlingve kutima nomordo kaj kun plena nomo **Tállai András László** estis hungara urbestro, ekonomikisto, parlamentano.

András Tállai naskiĝis la  5-an de februaro 1959(nun 1959-02-05) en Debrecen.

Biografio
---------

András Tállai akiris ekonomikan diplomon en Financa Altlernejo de Budapeŝto en 1980, krome licencojn pri impostkonsilisto kaj librotenisto. Post la diplomo li estis oficisto en Tiszaújváros, inter 1983-1992 li havis postenon en lernejo en Mezőkövesd, poste li havis propran entreprenon. En 1997 li komencis politikadi jaron en municipo de Mezőkövesd, en la sekva jaro li aliĝis al Fidesz kaj iĝis parlamenta deputito, 2 jarojn subministro, inter 2002–2010 ankaŭ urbestro de Mezőkövesd. Lia edzino naskis dufoje.

Fontoj
------

* biografio hungare kun foto
* oficiala paĝo
* biografio hungare

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 854056
 |



* Portalo pri Biografio
**Varsovia genuflekso** (germane: Warschauer Kniefall, Der Kniefall von Warschau) estas nomo de evento, kiam la germana kanceliero Willy Brandt genuiĝis antaŭ la Monumento al Herooj en Varsovio, la 7-an de decembro 1970.

Disvolviĝo
----------

Post la dua mondmilito la rilatoj inter Okcidenta Germanio kaj Pollando estis malbonaj. Germanio invadis Pollandon en 1939. Dum la okupacio inter jaroj 1939 ĝis 1945 Wehrmacht kaj SS faris multajn militkrimojn, kiel masakroj kaj etnaj purigadoj, holokaŭsto. En 1944, post la Ribelo de Varsovio, la germana armeo detruis Varsovion kaj mortigis multajn polojn.

En 1969, Willy Brandt, politikisto de SPD, elektiĝis kiel Kanceliero de Germanio. Li estis kontraŭnaziisto, kiu baraktis kontraŭ Nazia Germanio. Por plibonigi la rilatojn kun Orienta Germanio kaj Orienta Eŭropo, li decidis agnoski la Odro-Niso-limon, ŝtata limo inter Orienta Germanio kaj Pollando post 1945. Ĝis 1970, Okcidenta Germanio refuzis agnoski Odro-Niso-limon, ĉar multaj germanoj, kiuj forpeliĝis el Orienta Eŭropo post la dua mondmilito, protestis kontraŭ perdo de ilia hejmlando.

La 7-an de decembro 1970, dum vizito en Varsovio, Brandt vizitis la Monumenton al Herooj de Varsovio. Post demeto de florkrono, li surgenuiĝis kaj silentis por mallonga tempo, antaŭ multaj ĵurnalistoj kaj polaj politikistoj.

Reago
-----

La agon de Brandt kritikis kelkaj germanaj politikistoj. En 1972, Brandt per 2 voĉoj gajnis parlamentan voĉdonadon kiu celis anstataŭi lin. En 1972 SPD venkis en la federaciaj balotoj, kaj havis sian plej bonan rezulton en la historio. Lia ago plibonigis la reputacion de Germanio post la dua mondmilito.

Poste, li rememoris tiun eventon tiel: "Unter der Last der jüngsten Geschichte tat ich, was Menschen tun, wenn die Worte versagen. So gedachte ich Millionen Ermordeter." (Sub la pezo de historio, mi faris kion homoj faris kiam mankas vortoj. Tiel mi memorfestis milionojn da mortigitaj homoj.)

En 2000, en Varsovio kreiĝis Monumento de Willy Brandt.

Referencoj
----------

* Kategorio Varsovia genuflekso en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



1. ↑  Der Kniefall von Warschau, 7-a de decembro 2010, Mitteldeutscher Rundfunk.
**Kvanjan** (koree 광양시, laŭ ĉinaj literoj **光陽市**) estas mara havenurbo en suda Sud-Koreio.

Urba oficejo de Kvanjan
Urbodomo en Kvanjan
Poŝtejo en Kvanjan

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 446 km²
* Alto super marnivelo: m
* Loĝantaro: 154,164 en 2017
* Horzono: UTC + 9
* Poŝtkodoj:
* Telefonkodo: +82 61
* 34° 56′ 00″ N 127° 41′ 00″ O﻿ / ﻿34.93333 °N, 127.68333 °O﻿ / 34.93333; 127.68333 (mapo)

Geografio
---------

Kvanjan situas en la suda landparto laŭ la Korea Markolo, pli precize laŭ Golfo Kvanjan. Apud la urbego montoj troviĝas. Kvanjan estas strategie grava grandurbo en la korea duoninsulo.

Ponto en Kvanjan

Historio
--------

En 2007 oni planis unuiĝon de urbegoj de Josu, Sunĉon kaj Kvanjan en novan urbaron, ekspluatante la Liberan Ekonomian Zonon, la internacian ekspozicion de Josu, haveninstalaĵojn, institutojn de Sunĉon kaj fabrikon de Kvanjan.

Ekonomio
--------

Kvanjan estas hejmo de ŝtalfabriko nomata POSCO, la plej granda instalaĵo de sia speco en la mondo. Ekstera apartenaĵo de la urbego estas la Libera Ekonomia Zono, kiu enhavas la havenan trafikon, ŝtalproduktadon, ŝipkonstruadon kaj distroinstalaĵojn.

Klimato
-------

Ŝtalfabriko en Kvanjan
Altlernejo en Kvanjan
En Kvanjan la jara averaĝa temperaturo estas 13,7 °C. En la plena jaro oni mezuras precipitaĵojn averaĝe 1296 mm.

Vizitindaĵoj
------------

Kvanjan estas hejmo de multaj unikaj naturaj kaj kulturaj ejoj same kiel multaj malsamaj festivaloj dum la kvar sezonoj. Aparte menciindaj estas la abrikotarboj.

Ĝemelurboj
----------

* Sud-Koreio Distrikto Songpa en Seulo, Sud-Koreio
* Sud-Koreio Pohan, Sud-Koreio
* Sud-Koreio Hadon, Sud-Koreio
* Filipinoj Cagayán de Oro, Filipinoj
* Aŭstrio Linz, Aŭstrio
* Popola Respubliko Ĉinio Dalian, Ĉinio
* Popola Respubliko Ĉinio Ŝenĵeno, Ĉinio
* Popola Respubliko Ĉinio Ĉengduo, Ĉinio

Fontoj
------

* WikiTrans

* Stacidomo en KvanjanStacidomo en Kvanjan
* Trietaĝa pagodoTrietaĝa pagodo
Iuj vakcinoj devas esti sub preskribita temperatura reĝimo ĝis la uzado.
Kamiono kun frostosistemo.
Frostigitaj marproduktoj.
**Malvarma liverĉeno** aŭ **liverĉeno por frostigendaj varoj** aŭ, eventuale, se ne eblas miskompreno, **ĉeno de malvarmo** estas temperatur-kontrolita provizoĉeno. Nerompita malvarma ĉeno estas senĉesa serio de stokad- kaj distribu-agadoj kiuj konservas antaŭfiksitan temperaturintervalon. Ĝi estas uzata por helpi etendi kaj certigi la komsumlimdaton (bretovivo) de produktoj kiel ekzemple freŝa agrikultura produkto, marfruktoj, frostmanĝaĵo, fotografia filmo, kemiaĵoj, kaj kuraciloj. Tiaj produktoj, dum transporto kaj dum stokado, estas nomitaj *malvarma kargo*. Male al aliaj varoj, malvarmĉenaj varoj estas efemeraj kaj ĉiam survoje direkte al fino aŭ celloko, eĉ kiam ĝi estis tenita provizore en frostejoj kaj tial ofte referita kiel kargo dum ĝia tuta loĝistika ciklo.

Oni uzas la manĝaĵ-frostigon en malvarmaj regionoj ekde jarcentoj. La frostigo disvastiĝis nur post apero de la meĥanikaj frostigaj metodoj, kaj aparatoj. En 1880 - hazarde - frostis ŝipkargo da viando, kiun oni liveris de Aŭstralio al Britio. La konservado sukcesis tiel bone, ke oni tuj ekuzis la metodon por la longdistancaj transportoj.

Oni eksperimentis la frostigan metodon por pluraj manĝaĵoj. Plej avantaĝa temperaturo estas la –18 °C aŭ malpli, kio okazas en hejmaj frostigujoj. Oni "frostigas" la frukton ofte en siropon aŭ per solida sukerkovraĵo, por fermi de la aero kaj tiel protekti ĝin for de la oksidado kaj de la sekiĝo.

Notoj
-----

1. ↑ .  Fruits and Vegetables Post-Harvest Care: The Basics (PDF). CrossTree techno-visors. Arkivita el la originalo je 2020-11-03. Alirita 2015-12-20.

  Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2020-11-03. Alirita 2021-12-30.
2. ↑  Gyesley, S. W. (1991). "Total Systems Approach to Predict Shelf Life of Packaged Foods". ASTM STP 1113-EB.
3. ↑  Lou Smyrlis (19a de Septembro, 2013). "CN's Claude Mongeau preaches 'eco-system of collaboration' at Port Days" Arkivigite je 2013-09-21 per la retarkivo Wayback Machine, Canadian Transportation Logistics, Alirita la 20an de Septembro, 2013

Bibliografio kaj eksteraj ligiloj
---------------------------------

* Kategorio Frostoĉeno en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Protecting Perishable Foods During Transport by Truck, USDA Handbook 669, 1995,  Arkivigite je 2014-05-16 per la retarkivo Wayback Machine
* *Manual on the Management, Maintenance and Use of Blood Cold Chain Equipment*, Monda Organizaĵo pri Sano, 2005, ISBN 92-4-154673-5
* Pawanexh Kohli, "Fruits and Vegetables Post-Harvest Care: The Basics" Arkivigite je 2020-11-03 per la retarkivo Wayback Machine, Frostoĉeno por fruktoj kaj legomoj.
* Clive, D. *Cold and Chilled Storage Technology*, 1997, ISBN 0-7514-0391-1
* EN 12830:1999 Temperature recorders for the transport, storage and distribution of chilled, frozen and deep-frozen/quick-frozen food and ice cream
* Ray Cowland, Developing ISTA Cold Chain Environmental Standards, 2007.
* Sofrigam, A better understanding of the cold chain, 2011.