recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
La **Stokholm-sindromo** aŭ **Sindromo de Stokholmo** aŭ **Stokholma sindromo** estas psikologia fenomeno - laŭ la scienco - kiu aperas ĉe viktimo de ostaĝpreno, forrabo, dum longtempa kunesto kaj kiam la viktimo havas pozitivan emocian rilaton al la forrabisto, ostaĝprenisto. Tio povas kulmini eĉ en tio, ke la viktimo montras kompaton aŭ eĉ reciprokan amon al la forrabinto.

La nomo venas el eventoj de 1973, kiam okazis ostaĝa dramo en Stokholmo. Du armitaj homoj atakis bankon kaj ostaĝis 4 dungitojn dum 5 kaj duontagoj. Dum tio, la ostaĝoj tiom ekŝatis la ostaĝintojn, ke post la liberiĝo ili parte defendis la konduton de la krimuloj kaj kritikis la agadon de la polico dum la jura proceso.

Stokholm-sindromo aperas ne nur okaze de kidnapo, ostaĝiĝo, sed ĉe sektanoj, regule batitaj edzinoj kaj korpe aŭ spirite mistraktitaj infanoj. Laŭ la psiĥologio, la Stokholm-sindromo estas formo de sindefendo. La viktimo scias, ke lia sorto estas en mano de la kidnapinto, tial ŝi/li provas atingi, ke la koncernulo estu kontenta kun ŝi/li, ĉar tiel ŝi/li havas pli da ŝanco por travivi la aferon. Por tio, ŝi/li necesas iom konsenti kun la situo de la reganta persono. Se la teroro tro multe daŭras, la viktimo tiel transprenas vidpunkton de la atakinto, ke ŝi/li ne povas disiĝi de la krimulo.
**Palso** estas malalta ovala teraltaĵo en regionoj kun ĉiamfrosta grundo, kiuj kreiĝas en marĉoj per engrunda kerno el frostigita glaciriĉa torfo kaj glacilentoj. Polso konsistas, simile kiel pingo, el frostogita kerno kaj sur ĝi (altiĝanta) grundaĵo, ĉe palso plej ofte marcgrundo.

Ekiĝo
-----

Palso bezonas por krei kernon grandan kvanton da akvo. Tial ĝi nur povas kreiĝi en marĉaj grundoj, kiuj povas stoki ege grandan kavanton da akvo en iliaj poroj. Ĉe la lokoj en marĉo, kie la froste rapide antaŭiĝas la glaciakulumado pli rapide progresas ol ĉe la ĉirkaŭanta marĉo. Kreiĝas glacilentoj, kiuj kreskas je kosto de la akvo. Pro la volumena dilato de la glacio tiu elpremas la akvon el la grundoporoj, kiu denove povas alfrosti al la glacilentoj kiuj refoje kaŭzas dilaton. Estiĝis memplifortiga meĥanismo. 
La pli kaj pli granda volumena dilato de la frostigita glacio puŝas la supran marĉtavolon alten. Palso kreiĝis.

Palsoj estiĝas precipe en marĉoj kaj tial ili donas la nomon al certa marĉotipo (vidu pluvmarĉo.

Trovejoj
--------

restaĵoj de glaciepoka palso en la Altaj Marĉoj, bone estas videbla la ringforma remparo.
palsomarĉo en Suomujo.
Palsoj estas, kiel pingoj, tipaj formoj de de regionoj kun ĉiamfrosta grundo, kaj tial ofte en la norda Ameiko, Siberio, norda Skandinavio, en Grenlando kaj Islando, en Antarkiso kaj Alasko. Ĝia nur maloftas sur Spicbergo.

Restaĵoj de glaciepokaj palsoj troviĝas ankaŭ en altmarĉoj de meza Eŭropo, ekzemple en la Altaj marĉoj de orienta Belgio.

Diferencoj kaj komunaĵoj inter pingoj kaj palsoj
------------------------------------------------

Palsoj tre similas en morfogio kaj estiĝo al pingoj, sed signife pli malgrandaj ol pingoj. Palsoj estas inter 0,5 kaj 2 m larĝaj kaj inter 5 kaj 25 m longaj. Krome palsoj aperas en grupoj kaj pingoj ankaŭ unuope.

Kaj palsoj kaj pingoj estiĝas per frostiĝado de akvo ĉe glacikerno. Ĉe palsoj ne nepre estas neceso hidrostata superpremo, ĉar la marĉoj estas sufiĉe humidaj. Ĉe la estiĝo de pingoj necesas ĉiukaze volumena dilato.
**Higuera de las Dueñas** [iGEra delasDŬEnjas] estas municipo en la sudo de la provinco Avilo, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al Komarko de Arenas de San Pedro kaj al la jurisdikcia teritorio de Arenas de San Pedro, en la sudo de la provinco. La loknomo *Higuera de las Dueñas* estas etimologie komprenebla kiel *Figarbo de la Senjorinoj* kaj pro tio aperas en la blazono figarbo.

Higuera de las Dueñas en la provinco Avilo.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 35,18 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 266 loĝantojn. Ĝi perdis 700 loĝantojn el la 1930-aj jaroj pro migrado al urbaj areoj. Ĝi distas 73 km de Avilo, provinca ĉefurbo.

Ĝi limas kun La Adrada, Sotillo de la Adrada, Fresnedilla, Cenicientos (Madrido), El Real de San Vicente (Toledo) kaj Pelahustán (Toledo). Higuera de las Dueñas estas en la suda parto de la Sierra de Gredos, en la supra valo de Tiétar je altitudo de 634 msm.

Historio
--------

Plej verŝajne estis jam loĝado en epoko de Al Andalus. En Mezepoko okazis reloĝado fare de la ekleziaj instancoj de Avilo; la kromnomo *de las Dueñas*, plej verŝajne aludas al atribuo al monaĥinoj. La areo apartenis al la Regno Kastilio. 

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj, olivarboj, fruktarboj) kaj brutobredado (bovoj, ŝafoj kaj iom porko kaj kortobirdoj) kaj rilata komercado. Lastatempe kultura kaj rura turismo ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado). Plej vizitinda loko estas la preĝejo de la 16-a jarcento, placo kaj ĉirkaŭaĵoj. Estas multaj naturaj lokoj, distrejoj, ktp.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Avilo

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 763436
* LCCN: n95037505
* VIAF: 152602960
 |
Laŭ la helena mitologio, **Hilajro** aŭ **Hilejro** (el la greka *Ιλάειρα*, «milde brilanta») estis unu el la leŭkipidinoj, meseniaj princinoj, filinoj de Leŭkipo el Mikeno kaj Filodiko. Tamen, alternativa versio asertas ke ŝia patro estis la dio Apolono.

*Forrabo de la filinoj de Leŭkipo*, laŭ Peter Paul Rubens (ĉ. 1617). Bildigo de la forkapto de **Hilajro** kaj sia fratino fare de la dioskuroj.Ŝi kaj sia fratino Febo, sacerdotinoj de la diinoj Artemiso kaj Ateno respektive, estis svatigitaj al Idaso kaj Linkeo, la ĝemelaj filoj de Afareo. Iliaj kuzoj Kastoro kaj Polukso venis al la geedziĝo, kaj subite enamiĝis al la ediniĝontinoj. Laŭ Apolodoro ili profitis la tumulton de la nupta festo por forkapti la fratinojn, sed Idaso kaj Linceo persekutis ilin kaj sukcesis mortigi Kastoron, la nura mortebla el ili. Plenlarme, Polukso konvinkis Zeŭson permesi ke ili kondividu senmortecon, do ekde tiam la Dioskuroj pasigas duonon de la jaro surĉiele, kiel dioj, kaj la alia duonon en Hadeso, kiel simplaj mortemuloj.

Fine, Hilajro edziniĝis al Kastoro, kaj naskis filon nomiĝinta Anogono aŭ Anaksiso. La leŭkipidinoj travivis saman destinon ol siaj edzoj: Febo kaj Hilajro diiniĝas ses monatojn jare, kaj restas en la submondo la ceteron. Fakte, iliaj nomoj (*luna brilo* kaj *milde brilanta*) forte rilatas al la steligitaj dioskuroj, kaj iĝis epitetoj de la luna diino Semelo, ankaŭ ĉiela rajdantino.

En la templo dediĉita al la dioskuroj en Argo Hilajro estis prezentita, kune kun sia fratino kaj la edzoj kaj filoj de ambaŭ, per skulpta grupo el ebona ligno kaj marmoro (la parto de la ĉevaloj) farita de Dipojno kaj Skiliso. Ankaŭ en Sparto (Lakonio) troviĝis sanktejo dediĉita al Febo kaj Hilajro. Ĝiaj sacerdotinoj estis junaj virgulinoj, nomitaj Leŭkipidinoj, kiel la diinoj. Unu el la tieaj skulptaĵoj estis ornamita de Leŭkipiso, unu el la sacerdotinoj, laŭ ordonoj ricevitaj en sonĝo. Pendiĝis el la tegmento de tiu sanktejo ovo ligita per rubando, kiu teorie estis tiu deponita de Ledo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Hilajro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* angle La leŭkipidinoj ĉe Theoi.com

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  William Smith. *Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology*.
2. ↑  Johano Tzestes. *Pri Likofrono*, 511.
3. 1 2  Paŭzanio. *Priskribo de Grekio*, 3.16.1.
4. 1 2  Higeno. *Fabloj*, 80.
5. ↑  Apolodoro. *Mitologia biblioteko*, 3.13.4.
6. ↑  Ovidio. *Fasti*, 5.709 kaj sekv.
7. ↑  Teokrito. *Idilioj*, 22.137 kaj sekv.
8. ↑  Pseŭdo-Apolodoro. *Mitologia biblioteko*, 3.13.4.
9. ↑  Paŭzanio. *Priskribo de Grekio*, 2.22.5.
10. ↑  Paŭzanio. *Priskribo de Grekio*, 2.22.5.
En ringo-teorio, **nemalkomponebla elemento** de integreca ringo estas nenula elemento, ne esprimebla kiel produto de du neinversigeblaj elementoj.

Difino
------

En integreca ringo {\displaystyle R}, nenula elemento {\displaystyle r\in R} estas **malkomponebla**, se ekzistas du elementoj {\displaystyle x,y\in R}, tiaj ke

* ambaŭ elementoj estas neinversigeblaj, t.e. ne ekzistas {\displaystyle s\in R} tia ke aŭ {\displaystyle xs=1} aŭ {\displaystyle ys=1};
* kaj {\displaystyle xy=r}.

En integreca ringo, **nemalkomponebla elemento** estas nenula elemento, kiu estas ne malkomponebla.

Propraĵoj
---------

Neniu inversigebla elemento estas nemalkomponebla. Nulo estas, laŭdifine, ne nemalkomponebla.

Ĉiu prima elemento de integreca ringo estas nemalkomponebla. Tamen, ekzistas ekzemploj de nemalkomponebla elemento, kiu ne estas prima elemento.

En faktoreca ringo, ĉiu elemento estas esence unike esprimebla kiel produto de nemalkomponeblaj elementoj.

Ekzemploj
---------

En la ringo de entjeroj, la nemalkomponeblaj elementoj estas tiuj de la formo {\displaystyle \pm p}, en kiu {\displaystyle p} estas primo.

En la integreca ringo {\displaystyle \mathbb {Z} [{\sqrt {-5}}]}, la elemento 3 estas nemalkomponebla; tamen, ĝi ne estas prima elemento.

Referencoj
----------

1. ↑  Nova Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto: faktor/ec/a "nemalkomponeblaj elementoj el la ringo"
dekstra
**Etaĝo** estas horizontala tavolo de ĉambroj en konstruaĵo.

Depende de kutimoj de la lando, oni numeras etaĝojn de tero de 0 aŭ de 1.
Sed se oni numeras ilin de 0, pri la etaĝo numero 0 oni diras, ke ĝi estas *teretaĝo* sed ne numero 0.

Laŭ Francisko Azorín **etaĝo** estas *samnivela parto de domo.* Kaj li indikas etimologion el greka *stege* kaj de tie la latina *staticum*. Kaj li aldonas teknikajn terminojn kiaj subteretaĝo, keletaĝo, teretaĝo, interetaĝo, ĉefetaĝo, beletaĝo, unua etaĝo, dua, tria, mansarda etaĝo, subtegmenta etaĝo, atika etaĝo, plur-apartamenta etaĝo.

Notoj
-----

1. ↑  Francisko Azorín, arkitekto, Universala Terminologio de la Arkitekturo (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 68.
2. ↑  Azorín, samloke.

Priskribo
---------

Alto de etaĝo preskaŭ ĉiam estas tia, ke homoj povu facile iri, do ne malpli ol 2,5 metroj.
Se la konstruaĵo estas por uzino, kiu bezonas grandajn aparatojn, la alto povas esti multe pli granda.
Ankaŭ en oficejaj konstruaĵoj oni faras pli altajn etaĝojn por havi lokon por diversaj multegaj dratoj.
Krome, alta etaĝo signifas prestiĝon de posedanto de la konstruaĵo.

Por tralokiĝi inter etaĝoj konstruaĵoj havas ŝtuparojn, liftojn kaj rulŝtuparojn.

Kvanto da etaĝoj en diversaj partoj de la sama konstruaĵo povas esti diversa se

* La etaĝoj en diversaj partoj havas diversajn altojn (ekzemple ofte estas pli altaj haloj);
* La partoj de konstruaĵo mem havas diversajn altojn;
* La konstruaĵo lokiĝas sur deklivo de tero.

Krome, kiel etaĝo iam nomiĝas horizontala tavolo de pecoj de aparato.

Vidu ankaŭ
----------

* *Loft*
* Mansardo
* Subtegmento

* Kategorio Etaĝo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Etelka Benkő,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Benkő Etelka** estis hungara operkantisto, (soprano), aktoro. Ŝia origina nomo estis (laŭ hungarlingve kutima nomordo) *Blau Adél*, ŝis edzo estis Zoltán Ambrus (verkisto), ŝia geedziĝa nomo estis *Ambrus Zoltánné*.

Etelka Benkő sur scenejo
Adél Blau  naskiĝis en 1877 en Szabadszállás, ŝi mortis la 29-an de aŭgusto 1921 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Etelka Benkő devenis el juda familio. Ŝi akiris aktoran diplomon en Reĝa Teatra Akademio, poste ŝi aliĝis al trupo de Pál Rakodczay en Teatro Kisfaludy. Ekde 1894 ŝi estis membro de unuigita trupo de Győr kaj Sopron, kie ŝi kantadis operetojn. En la sama jaro ŝi edziniĝis, poste ŝi plulernis en Muzikakademio de Budapeŝto. Ŝi kantadis ankaŭ en Népszínház. Ekde 1902 ŝi estis membro de Reĝa Operejo de Budapeŝto. Ŝi mortis pro hispana gripo.

El ŝia repertuaro
-----------------

* Giacomo Puccini: *Madama Butterfly* — Musette
* Ruggero Leoncavallo: *Pagliacci* - Mignon, Nedda
* Charles Gounod: *Faust* – Margit
* Léo Delibes: *Lakmé* — Miss Ellen
* Wolfgang Amadeus Mozart: *Die Zauberflöte* – Pamina
* Ferdinando Bertoni: La dresado de la megero (opero) - Bianca

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* anglalingva biografieto[*rompita ligilo*]
* hungarlingva biografio

* Kategorio Etelka Benkő en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Tököl** (kroate *Tukulja*, serbe *Тукуља* [tukulja]) estas urbo kun titolo vinvilaĝo en Hungario en regiono Meza Hungario, en departemento Pest, en Distrikto Szigetszentmiklós.

Kirko en Tököl

Situo
-----

Tököl situas sur ebenaĵo, sur insulo Csepel [ĉepel] laŭ interurba tramo inter Budapeŝto-Ráckeve. La urbo iomete estas for de Danubo, kontraŭe etendiĝas Százhalombatta. Szigethalom troviĝas 7, Szigetszentmiklós 9, Ráckeve 20, Budapeŝto 27 km.

Historio
--------

La urbo estis loĝata en la neolitiko kaj kuprepoko. Tököl iĝis kampurbo en la 16-a jarcento. La urbeto detruiĝis dum la turka erao. Liberiganto de Hungario Eŭgeno de Savojo ricevis la tutan insulon pro venko super la turkoj. Serboj, kroatoj kaj ŝvaboj refondis la komunumon. Ankaŭ nun vivas la slava parolo en la urbo.

En Tököl funkciis hungara fabriko pri flugmaŝinoj, tial Tököl estis grava celo por la britaj flugmaŝinoj dum la 2-a mondmilito.

En la urbo funkcias prizono por junuloj. Apud la urbo troviĝas flughaveno, kiun la soveta armeo uzis dum la socialisma erao. Nuntempe ĝi estas uzata apenaŭ. La 3-an de novembro 1956 tie estis stabo de Ruĝa Armeo. Ili invitis Pál Maléter hungara ministro por defendado por pritrakti retiriĝon de Ruĝa Armeo. La rusoj arestis lin spite la internacian juron.

Vidindaĵoj
----------

* origine gotika, poste copfa katolika preĝejo Naskiĝo de Maria (Tököl)
* kalvinana preĝejo el 2007
* Kapelo Sankta Anna (Tököl)

Famaj nomportantoj
------------------

* Attila Tököli, futbalisto

Fontoj
------

* distancoj[*rompita ligilo*]
Sabro kun glavingo.
Sabro de la epoko de la Mogola Imperio kun juvelarta glavingo.
Prilaborita kelta glavingo de la jaroj 1-200, kun du koloroj, el bronzo.
**Glavingo** estas ingo por teni glavon, tranĉilon, aŭ alian klingarmilon aŭ klingilon. Konsiderinte la danĝeron kiu implicas porti klingo- aŭ pinto-enhavan ilon, oni subkomprenas la neceson uzi ingon kiu protektu el la klingo aŭ pinto kiam oni transportas la ilon sen neceso aŭ intenco uzi ĝin kiel armilo mem.

Glavingoj estis faritaj el multaj diversaj materialoj laŭlonge de la jarmiloj, kiaj ledo, ligno, kaj metaloj kiaj stano aŭ ŝtalo.

Tipoj de glavingo
-----------------

Plej ofte, glavingo estis portitaj penditaj el glavozono aŭ ŝultrozono. Konsiderinte la neceson por militisto tuj elingigi la armilon necesas ke la glavingo permesu tujege elingigi tiun por rapide defendi sin aŭ ataki.

Ĉar en moderna epoko multaj glavoj (ekzemple sabroj) estas uzataj kiel ceremoniaj iloj pli ol kiel faktaj armiloj, tia menciita neceso permesi tuajn elingigon jam ne plu nepras, kaj glavingo povas ne nepre ebligi tiun tujaĵon aŭ eĉ tute malhelpi elingigon por eviti ĝenan nevolontan elingon de la glavo.

Tiuokaze (nefacila elingigo de la glavo) eblas uzi la tuton kiel fraparmilo kiu ne celu mortigon aŭ eĉ danĝeran vundon de la malamiko, sed nur perbate peli tiun konduti laŭ la dezirata maniero, ekzemple fare de polico, kiel bastonlukto ktp.

* Kategorio Glavingo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Frigyes Dohnányi** [fridjeŝ dohnAnji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Dohnányi Frigyes** estis hungara instruisto, stenografisto, violonisto. Lia filo estis Ernő Dohnányi.

Frigyes Dohnányi  naskiĝis la 13-an de junio 1843 en Hungara reĝlando en Szobotist (nuntempa Sobotište en Slovakio). Li mortis la 10-an de novembro 1909 en Pozsony (nuntempa Bratislavo en Slovakio).

Biografio
---------

Frigyes Dohnányi frekventis gimnaziojn en Pozsony kaj Nagyszombat, poste li akiris pedagogian diplomon en universitato de Vieno en 1868. Post siaj studoj li instruis en diversaj urboj, ekde 1873 en Pozsony. En 1886 li eldonis propran stenografian sistemon "Panstenographia", en la sekva jaro li ricevis permeson oficiale instrui ĝin. Li eldonis pri la Panstenographia periodaĵon, kiun li redaktis 3 jarojn. En la studjaro 1897 li establis la unuan hungaran rentgenan laboratorion, kiun li profitis por medicinaj celoj. Li okupiĝis ankaŭ pri mondolingvo. Li kreis kun germano internacian lingvon "Panroma" en 1903. Li pensiuliĝis en 1905.

Lia edzino estis lerta pianisto, en Pozsony ili ofte faris koncertojn, eĉ en 1874 li akompanis Franz Liszt-on per violonĉelo.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Arends gyorsírása magyar nyelvre alkalmazva* (1873, 1879)
* *Panstenographia* (1887)
* *Az elektromotoros erő mérésének egy igen egyszerű módjáról* (1888)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
*Tiu ĉi artikolo temas pri loka parto de urbo Litovel. Pri municipo pereinta sekve de konstruado de valbaraĵo Vír I temas artikolo Chudobín u Dalečína.*
*Tiu ĉi artikolo temas pri loka parto de urbo Litovel. Pri protektata teritorio temas artikolo Chudobín (natura memorindaĵo).*

Koordinatoj: 49° 41′ 17″ N 17° 02′ 08″ O﻿ / ﻿49.68806 °N, 17.03556 °O﻿ / 49.68806; 17.03556 (mapo)

**Chudobín** (germane *Chudwein*) estas vilaĝo en Ĉeĥio, administra parto de urbo Litovel en distrikto Olomouc. En la jaro 2009 ĉi tie estis registritaj 88 adresoj. En la jaro 2021 ĉi tie daŭre vivis 213 loĝantoj. La municipo troviĝas proksimume 5 km de Kavernoj en Mladeč.

**Chudobín** estas ankaŭ nomo de katastra teritorio kun areo 2,33 km².

Historio
--------

La unua skribmencio pri Chudobín estas el la 1-a de septembro 1200. En la pasinteco ĝi estis centro de senjorujo Chudobín. Situas ĉi tie tri preĝejoj: ortodoksa, romkatolika kaj husana.

Proksime de la municipo kondukas loka fervojlinio 274 el Mladeč ĝis Litovel.

En fruaj matenaj horoj la 16-an de marto 2020, en la tempo, kiam Ĉeĥa respubliko baraktis sin en pandemio de kronviruso COVID-19, higienistoj decidis rilate al abrupta kresko de pacientoj kun tiu ĉi malsano fermi urbojn Uničov kaj Litovel komune kun ties ĉirkaŭaĵoj. Polico gardis la regionojn kaj malebligis al neniu enpaŝi en la regionon nek forlasi ĝin. Unu el tiel ĉi trafitaj municipoj estis ankaŭ Chudobín.

Loĝantaro
---------

Evoluo de nombro de loĝantojLa datoj devenas el datumbazo de Vikidatumoj  

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 1869 | 254 |
| 1880 | 290 |
| 1890 | 255 |
| 1900 | 255 |
| 1910 | 255 |
| 1921 | 253 |

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 1930 | 305 |
| 1950 | 296 |
| 1961 | 286 |
| 1970 | 256 |
| 1980 | 228 |
| 1991 | 224 |

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 2001 | 218 |
| 2011 | 227 |
| 2021 | 213 |

Fotogalerio
-----------

* Ortodoksa preĝejo de sanktaj Cirilo kaj MetodoOrtodoksa preĝejo de sanktaj Cirilo kaj Metodo
* Husana korpuso de sanktaj Cirilo kaj MetodoHusana korpuso de sanktaj Cirilo kaj Metodo
* KasteloKastelo
* Vilaĝa domoVilaĝa domo
* Kruco en tombejoKruco en tombejo
* Monumento omaĝe al T.G.Masaryk el la jaro 1928Monumento omaĝe al T.G.Masaryk el la jaro 1928
* Katolika preĝejo de sankta Francisko el AsizoKatolika preĝejo de sankta Francisko el Asizo

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rPartoj de urbo Litovel (11) |
| --- |
| Březové ~ Chudobín ~ Litovel ~ Myslechovice ~ Nasobůrky ~ Nová Ves ~ Rozvadovice ~ Savín ~ Tři Dvory ~ Unčovice ~ Víska |

 |
La **Distrikto Szentendre** [sentendre] (hungare *Szentendrei járás*) estas distrikto en Hungario, en regiono Meza Hungario, en departemento Pest. Ĝi situas laŭ Danubo en Pilis kaj Montaro Visegrád, krome en Szentendre-insulo en la norda parto de la departemento (en la norda parto de Hungariio).

Distrikto Szentendre en Hungario
La distrikta ĉefurbo estas Szentendre, kiu estas urbo, krome estas ankaŭ 3 aliaf urboj kaj grandvilaĝo, la ceteraj 8 komunumoj estas vilaĝoj.

La areo estas 326,58 km², kie loĝas 77 720 homoj. La loĝantoj okupiĝas precipe pri fremdultrafiko, agrikulturoj kaj bredadoj, krome multaj laboras en Budapeŝto.

Historio
--------

Tiu distrikto funkciis ekde 1940, pli frue en tiu loko komence „Distrikto Pilis", baldaŭe +Distrikto Pomáz" funkciis. La distrikta sistemo ne funkciis en Hungario inter 1983-2013.

Komunumoj
---------

* distrikta ĉefurbo kaj urbo: **Szentendre**, kiu administras ankaŭ vilaĝon Pilisszentlászló
* aliaj urboj:
	+ Budakalász
	+ Pomáz (iama distrikta ĉefurbo)
	+ Visegrád
* grandvilaĝo: Leányfalu
* vilaĝoj:
	+ Csobánka
	+ Dunabogdány
	+ Pilisszentkereszt
	+ Pócsmegyer
	+ Szigetmonostor
	+ Tahitótfalu, kiu administras ankaŭ vilaĝon Kisoroszi

Fontoj
------

* la datenoj venis el la Hungara Vikipedio
**Frigyes Feszl** [fridjeŝ fesl], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Feszl Frigyes** estis hungara arkitekto, majstro de la hungara romantikismo.

Reliefo pri Frigyes Feszl en Szeged
Pentraĵo pri Frigyes Feszl
Frigyes Feszl  naskiĝis la 20-an de februaro 1821 en Pest (urbo). Li mortis la 25-an de julio 1884 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Frigyes Feszl apartenis al la germana minoritato en Hungara reĝlando. Li frekventis gimnazion, poste li lernis ĉe József Hild. Inter 1839-1844 li lernis en artakademio en Munkeno. En 1849 li edziĝis baldaŭe havanta 2 gefilojn, fine li vidviĝis. Li denove edziĝis en 1858. Inter 1861-1865 li lernis pentroarton en Parizo. Li iĝis gildano nur en 1866.

Elektitaj planoj pri konstruaĵoj
--------------------------------

* 1845 - parlamento
* 1851 - internaj partoj en Granda Sinagogo de Budapeŝto
* 1859-1865 - *Vigadó* - ĉefverko
* 1861 - Hungara Scienca Akademio (ne akceptita)
* 1867-1869 - Sinagogo de Pécs
* 1873 - konstruaĵoj laŭ la Danubo en Budapeŝto
* 1876-1877 - maŭzoleo pri Ferenc Deák

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio Arkivigite je 2014-02-22 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio Arkivigite je 2013-09-11 per la retarkivo Wayback Machine

Ĉefverko de Frigyes Feszl:"Vigadó"

* Kategorio Frigyes Feszl en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 470801
* GND: 119403773
* LCCN: n85125873
* VIAF: 15579538
* ISNI: 0000 0000 6675 3372
* SUDOC: 252876067
* BNF: 162790766
* ULAN: 500113074
 |
**Charles „Chuck" Israels** (\* 10-an de aŭgusto 1936 en Novjorko, Novjorkio) estas usona basinstrumentisto kaj komponisto de ĵazo. Li famiĝis pro sia kunverkado kun pianisto Bill Evans.

|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Muziko |

Vivo kaj verkado
----------------

Chuck Israels meminstruis al si kontrabasludon, sed studis pli malfrue muzikon ĉe Universitato Brandeis kaj en 1959 je Parizo. En 1960 li fariĝis membro de la sesopo de George Russell, surdiskigis i.a. kun Cecil Taylor, Eric Dolphy, Stan Getz, Herbie Mann, Herbie Hancock, Coleman Hawkins, J. J. Johnson, John Coltrane kaj Monica Zetterlund. Chuck Israels restos en memoro per sia muzikado en la triopo de Bill Evans, en kiun li membriĝis post la morta akcidento de basisto Scott LaFaro en 1961. Ĝis 1966 li kunverkis albumojn kiel *Nirvana, At Shelly Manne’s Hole, How My Heart Sings!, Moon Beams* kaj *Bill Evans At Town Hall* ein. Chuck Israels pri la verkado kun Bill Evans: „Estis tre laborintensa verkado - stimula, streĉa kaj koncentrita samtempe. Oni aŭdas tion de la sonregistraĵoj – silento dum la muziko, neniu aplaŭdo je la fino de soloo – ĉiuj aŭskultantoj sciis, ke jen artisto je verkado, kies enan pensofluon ili iamaniere partoprenis". 

Ekde 1986 Israels estis direktisto de la der ĵazstudoj ĉe Okcident-Vaŝingtonia Universitato en Bellingham.

Literaturo
----------

* Martin Kunzler: *Jazz-Lexikon*, Reinbek, Rowohlt, 1988
* Richard Cook kaj Brian Morton: *The Penguin Guide To Jazz On CD*, London, Penguin, 2-a eldono, 1994 kaj 6-a eldono, 2002
* Hanns E. Petrik: *Bill Evans - Sein Leben, seine Musik, seine Schallplatten*, Schaftlach, Oreos (Collection Jazz), 1989
* Bielefelder Katalog 1988 & 2002

### Referencoj

1. ↑  Israels pri la sonregistradoj de *At Shelly Manne’s Hole*, cit. laŭ Petrik: Bill Evans

* Kategorio Chuck Israels en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 391322
* GND: 134414802
* LCCN: n85098428
* VIAF: 71578348
* ISNI: 0000 0000 6311 1470
* SUDOC: 115684069
* BNF: 13895495n
* MBA: a74c3369-3576-4fba-845b-ee68f1787c03
* NKC: xx0282724
* ICCU: MODV295629
 |
La **Ĉarto de la laboro** de 1927 (itale: *Carta del Lavoro*) estis unu el la ĉefaj pecoj de la legislativo de Mussolini, itala faŝista diktatoro inter 1922-43. Ĝi estis enkondukita por modernizi la italan ekonomion. La ĉarton promulgis la Granda Konsilio de la Faŝismo kaj estis publikigita en la gazeto *Lavoro d'Italia*, la 23-an de aprilo 1927. Ĝin verkis ĉefe Giuseppe Bottai, vic-sekretario de Ŝtato de la Korporacioj.

La ĉarto deklaris la privatajn entreprenojn la plej efika, por ke Mussolini akiru apogon de la ricaj industrialistoj, iniciintoj de la faŝismo. La ĉarto entenis nur ĝeneralajn principojn pri dungito-dunginto.

Ĝi havis 4 ĉapitrojn kaj 30 subĉapitrojn. La unua ĉapitro parolas pri la korporacia ŝtato (itala nacio staras super la unuopuloj), kunagado de laboristoj-posedantoj, malfavorigo de la ŝtata agado en la ekonomio. la dua ĉapitro parolas pri la kolektivaj laborkontraktoj, laborkondiĉoj, la 3-a pri la laborperado, la 4-a antaŭskribas establon de bonstataj instancoj.

EL
--

* *Carta del lavoro, promulgata dal Gran Consiglio del Fascismo il 21 aprile 1927* Arkivigite je 2008-06-14 per la retarkivo Wayback Machine (plena teksto)
**Jacques GODECHOT** (Lunéville, Loreno, 1907 - Saint-Lary-Soulan, 1989), estis franca historiisto. 

Li estis fakulo pri la Franca revolucio de 1789 kaj lia doktoriga disertacio estis *Les Commissaires aux armées sous le Directoire*. En Strasburgo, li renkontiĝis kun Lucien Febvre kaj Marc Bloch. Neformante parton de la skolo de *Annales*, li ricevis ankaŭ la influon de la fondintoj de *Annales d’histoire économique et sociale*.

Li estis apartigita el la mezinstruado fare de la Reĝimo de Vichy pro la havo de judaj antaŭuloj (tiu parto de lia biografio estas iel paralela al tiu de Albert Soboul). En 1945 jam post la Dua Mondmilito, li estis nomumita profesoro en la fakultato de beletroj en Tuluzo. 

En la 1960-aj jaroj okazis polemiko kiam li defendis sintenojn favorajn al NATO.

Li mortis en 1989, meze de la celebroj de la ducentjariĝo de la Franca Revolucio, kiujn li helpis prepari. 


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 669779
* GND: 123343380
* LCCN: n50033622
* VIAF: 108217313
* ISNI: 0000 0001 0930 9176
* LIBRIS: 336770
* SUDOC: 026895013
* BNF: 11905231w
* NLA: 35129343
* NDL: 00441095
* BIBSYS: 90060441
* NKC: xx0025870
* BNE: XX1155996
 |
Etenda familio en Kab-urbo, Sudafriko.
Etenda familio en Hispanio.
**Etenda familio** aŭ **kompleksa familio** estas koncepto kun variaj diferencaj signifoj. Unue ĝi estas uzata kiel sinonimo de samsanga familio. Due, en tiuj socioj dominataj de geedza familio, ĝi referencas al la parencaro —reto de parenceco oni-centra kiu etendas trans la hejma grupo—, tiu ekskludita de la geedza familio. Tria signifo estas tiu kiu difinas la etendan familion kiel tiu strukturo de parenceco kiu loĝas en unu hejma unuo (aŭ hejmo) kaj estas formata de parencoj apartenantaj al kelkaj generacioj.

**Etenda familio** diferencas el kerna familio aŭ geedza familio, kiu estas komponata nur de geedzoj, plus gefiloj, dum tiu formiĝas aldonante gefratojn, gepatrojn, genevojn, genepojn, gekuzojn ktp. de la geedzoj. En kelkaj landoj la koncepto de familio kongruas nur kun la kerna familio, dum en aliaj pli kun la etenda familio. Tiele en kelkaj kulturoj apenaŭ estas diferencoj inter fratoj kaj kuzoj.

* Kategorio Etenda familio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Nepo-Botuoba naftogasa distrikto sur la mapo de Rusio
La **Nepo-Botuoba naftogasa distrikto** estas naftogasa distrikto, parto de la Leno-Tungusa naftogasa provinco. Ĝi estas ligita al la Nepo-Botuoba anteklizo, kiu situas en la sud-orienta parto de la Siberia kratono, en Rusio. Sud-oriente ĝin borderas la falto-surŝoviĝoj de la Antaŭpatoma fleksejo. La distrikta areo estas 250 mil km².

Ene de la distrikto oni apartigas kelkajn elementojn: la Viluĉanska breĉo, Nepa volbo, Mirna elstaraĵo, Viluĉanska levaĵo. La sedimenta kapoto estas dika 1,7 ĝis 3,5 km.

En la sekco estas tri naftogasaj kompleksoj:

* la ediakara;
* la malfruediakaro-frukambria;
* la kambria.

La ĉefaj naftogasohavaj horizontoj estas:

* la botuoba (ediakaro);
* la preobraĵenska;
* la osa;
* la jurjaĥa (ediakaro — frukambrio).

En iuj putoj de la kambria naftogasa komplekso oni ricevis alfluon de la hidrokarbonoj.

Ene de la naftogasa distrikto estas naftogasaj sektoroj: la Viluĉanska, Mirna, Peleduja, Ĉona, Ĉelena. Estas malkovritaj 18 minejoj. La Ĉajanda minejo, Mezbotuoba minejo, Supreĉona minejo kaj Talakana minejo estas ligitaj al grejsaj ediakaraj tavoloj. Kuŝejoj en la karbonataj rokaĵoj estas ligitaj al la preobraĵenska, osa kaj jurjaĥa horizontoj (la Nepa volbo kaj Viluĉanska breĉo).

Potencialaj gasresursoj estas taksataj je 5 trilionoj da kubaj metroj.

Vidu ankaŭ
----------

* Leno-Tungusa naftogasa provinco

Referencoj
----------

1. ↑  Силантьев, Ю. Б..  [2004] Р. И. Вяхирев: *Непско-Ботуобинская нефтегазоносная область // Российская газовая энциклопедия* (ruse). Москва: Большая Российская энциклопедия, p. 266. ISBN 5-85270-327-3.
**Gorgo** estis Sparta reĝino, edzino de granda reĝo de Sparto Leonidaso la 1-a.

Ŝia deveno estis ankaŭ reĝa, ĉar ŝi estis filino de Leonidasa frato Kleomemo la 1-a. Post morto de Kleomemo Leonidaso fariĝis reĝo kaj edziĝis kun Gorgo, ĉar en tiu tempo estis permesite, ke onklo edziĝis kun sia nevino. Ŝi naskis al li filon nomatan Pleistarĥo. Sed la reĝo Leonidaso kun ŝi multe da tempo ne ĝuis. Lia patro Anaksandrido la 2-a sukcesis forpuŝi atakojn de la persa reĝo Dario la 1-a, sed Daria filo Kserkso la 1-a volis ankaŭ kompari siajn fortojn kun Sparta reĝo. Pro tio Leonidaso kun sia armeo da proksimume 7.000 batalantoj inkluzive de 300 hoplitoj forvojaĝis en pasejon apud Termopilo, kie malgraŭ heroa militado de grekoj estis venkita kaj mortigita.

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Gorgó en la ĉeĥa Vikipedio.*

Vidu ankaŭ
----------

* 681 Gorgo

* Kategorio Gorgo (Sparto) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 516016
 |
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

**Ewa Bondar** (naskiĝis la 26-an de aŭgusto 1922 en Bjalistoko; mortis la 27-an de oktobro 2015 en Ełk) estis fama esperantistino, tre konata pola Cseh-instruisto.

Ŝi eklernis Esperanton en sia 60-a jaraĝo kaj tre baldaŭ akiris de Pola Esperanto-Asocio ateston pri instruado. Ewa Bondar partoprenis la Cseh-seminarion, gvidatan de la fama Cseh-instruistino Audrey Childs-Mee en 1985 kaj decidis studi kaj apliki la metodon. Post sia fina ekzameniĝo pri la metodo en 1987 ŝi fariĝis kunlaborantino de Mila van der Horst-Kolinska, transprenante parte la rolon de la forpasinta Audrey. Ŝi ne nur kursojn gvidis en multaj landoj sed ankaŭ trejnis Cseh-metodajn instruistojn kaj plurfoje volontulis farante administrajn laborojn ĉe la Cseh-aranĝoj dum la kongresoj.

Ewa Bondar en 2001 fariĝis honora membro de la Internacia Esperanto-Instituto.

  


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Vi povas plibonigi la jenon:
* Aldonu mankanta(j)n fontindiko(j)n al la artikolo.
* La artikolo ne enhavas referencojn aŭ tro malmultajn.

Se vi korektis unu el la menciitaj mankoj, bonvolu forigi la koncernan parametron de la ŝablono {{Pluraj problemoj}}. Detaloj estas en la dokumentado. |

* Kategorio Ewa Bondar en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Kore ankaŭ estas la tradicia bretona nomo de komunumo france nomata Coray.

**Kore** estas sesopa rokgrupo de Nantes, Francio kiu kantas en Esperanto. Ĝis nun ili eldonis nur du KD-ojn.
La bando koncertis en diversaj festivaloj en Tuluzo (KAFE), Strasburgo (IJK), kaj Angulemo. 
Kris daŭrigis sian vojon sola por verki kaj poluri sian stilon antaŭ ol kuniĝi kun François Tijou, kromnomita "Fiks", gitaristo, kaj lia amiko David Hadjadj, multinstrumentisto kaj aranĝisto el Parizo. El tiu nova kunlaborado, deko da titoloj estis registritaj en 2007, kio nun faras de Kore muzika triopo en studio, kaj sesopo da muzikistoj diverstendencaj sursceneje. 

La neŭtrala lingvo, kun latinslavaj sonorecoj, deklinaciata per tekstoj ofte aŭtobiografiaj, donas al la bando veran identecon. 
Laŭ la maniero de mitaj bandoj, Kore distingiĝas per lingva, muzika, kaj voĉa originalecoj kiu komplete forestas de la aktualaj scenejoj tre avidataj! Tio estas bedaŭrinda, ĉar Kore deziregus malkovrigi sian varietean popmuzikon tiom al la ĝenerala publiko kiom al la tutmonda esperantistaro.

Anaro
-----

* Kris Spitzer - voĉo
* Luk Baudet - gitaro
* Erik Mouton - klavaro
* Stéfan Rama - basgitaro
* Ricardo Guinée - frapinstrumento
* Mark Spitzer - kromvoĉo

Diskaro
-------

* 2000 - *Kia viv'*
* 2007 - *Tielas Vivo*

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo
* Kore ĉe Kantaro-Vikio


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Jaroj en muziko** bildigas respondantajn jarojn en la muziko kaj servas al rapida orientado kaj transŝaltado inter la unuopaj jaroj.

21-a jarcento en muziko
-----------------------

2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015

20-a jarcento en muziko
-----------------------

1900 1901 1902 1903 1904 1905 1906 1907 1908 1909
1910 1911 1912 1913 1914 1915 1916 1917 1918 1919  

1920 1921 1922 1923 1924 1925 1926 1927 1928 1929
1930 1931 1932 1933 1934 1935 1936 1937 1938 1939  

1940 1941 1942 1943 1944 1945 1946 1947 1948 1949
1950 1951 1952 1953 1954 1955 1956 1957 1958 1959  

1960 1961 1962 1963 1964 1965 1966 1967 1968 1969
1970 1971 1972 1973 1974 1975 1976 1977 1978 1979  

1980 1981 1982 1983 1984 1985 1986 1987 1988 1989
1990 1991 1992 1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999

19-a jarcento en muziko
-----------------------

1800 1801 1802 1803 1804 1805 1806 1807 1808 1809
1810 1811 1812 1813 1814 1815 1816 1817 1818 1819  

1820 1821 1822 1823 1824 1825 1826 1827 1828 1829
1830 1831 1832 1833 1834 1835 1836 1837 1838 1839  

1840 1841 1842 1843 1844 1845 1846 1847 1848 1849
1850 1851 1852 1853 1854 1855 1856 1857 1858 1859  

1860 1861 1862 1863 1864 1865 1866 1867 1868 1869
1870 1871 1872 1873 1874 1875 1876 1877 1878 1879  

1880 1881 1882 1883 1884 1885 1886 1887 1888 1889
1890 1891 1892 1893 1894 1895 1896 1897 1898 1899

18-a jarcento en muziko
-----------------------

1700 1701 1702 1703 1704 1705 1706 1707 1708 1709
1710 1711 1712 1713 1714 1715 1716 1717 1718 1719  

1720 1721 1722 1723 1724 1725 1726 1727 1728 1729
1730 1731 1732 1733 1734 1735 1736 1737 1738 1739  

1740 1741 1742 1743 1744 1745 1746 1747 1748 1749
1750 1751 1752 1753 1754 1755 1756 1757 1758 1759  

1760 1761 1762 1763 1764 1765 1766 1767 1768 1769
1770 1771 1772 1773 1774 1775 1776 1777 1778 1779  

1780 1781 1782 1783 1784 1785 1786 1787 1788 1789
1790 1791 1792 1793 1794 1795 1796 1797 1798 1799

17-a jarcento en muziko
-----------------------

1600 1601 1602 1603 1604 1605 1606 1607 1608 1609
1610 1611 1612 1613 1614 1615 1616 1617 1618 1619  

1620 1621 1622 1623 1624 1625 1626 1627 1628 1629
1630 1631 1632 1633 1634 1635 1636 1637 1638 1639  

1640 1641 1642 1643 1644 1645 1646 1647 1648 1649
1650 1651 1652 1653 1654 1655 1656 1657 1658 1659  

1660 1661 1662 1663 1664 1665 1666 1667 1668 1669
1670 1671 1672 1673 1674 1675 1676 1677 1678 1679  

1680 1681 1682 1683 1684 1685 1686 1687 1688 1689
1690 1691 1692 1693 1694 1695 1696 1697 1698 1699

16-a jarcento en muziko
-----------------------

1500 1501 1502 1503 1504 1505 1506 1507 1508 1509
1510 1511 1512 1513 1514 1515 1516 1517 1518 1519  

1520 1521 1522 1523 1524 1525 1526 1527 1528 1529
1530 1531 1532 1533 1534 1535 1536 1537 1538 1539  

1540 1541 1542 1543 1544 1545 1546 1547 1548 1549
1550 1551 1552 1553 1554 1555 1556 1557 1558 1559  

1560 1561 1562 1563 1564 1565 1566 1567 1568 1569
1570 1571 1572 1573 1574 1575 1576 1577 1578 1579  

1580 1581 1582 1583 1584 1585 1586 1587 1588 1589
1590 1591 1592 1593 1594 1595 1596 1597 1598 1599

Rilataj temoj
-------------

* Muziko - kronologia vido
|  |  |
| --- | --- |
|   | Ĉi tiu artikolo bezonas **poluradon**, ĉar ĝi montras stilajn kaj/aŭ gramatikajn kaj/aŭ strukturajn problemojn, kiuj ne konformas al stilogvido.

---

La priskribo de la problemo troviĝas ĉi tie. Bonvolu ŝanĝi la enhavon por plibonigi la artikolon. |

Populara poezio originale buŝa kaj poste impresita en simplaj folietoj eksponita por vendi kroĉita en kordoj. Tio esploras la rimo kaj en kelke da poemoj ilustrita en ksilografio. La strofo la plej komuna estas kun dek, ok aŭ ses versoj. La aŭtoroj reklamas la versoj preskaŭ kantita, apude de gitaro. 

La historio de la literaturo de kordelo komencis kun la ibera romanaro de Mezepoko kaj de Renesanco. La nomo, kordelo, estas ligita kun la maniero de la vendo de tia folieto en Portugalujo, kiam estas kroĉita en kordoj, en tiu lando, nomita "cordéis". Komence, ili ankaŭ enhavas teatraĵo, kiel la de aŭtoreco de Gil Vicente (1465-1536). La portugaloj alportis kordelon al Brazilo, en la dua duono de XIX jarcento. En hodiaŭa tempo, multe da folietoj estas eksponita horizontale en balkonoj. Kvankam ne estas ofte, ankaŭ ekzistas kreitaĵo de kordelo en prozo.

La temoj enhavas aktualaj faktoj, historiaj epizodoj, legendoj kaj religiaj temoj. Ofte, la aŭtoroj kreas improvize, per unu persono ke li volas omaĝi, aŭ kiam okazis io.

En Brazilo, la literaturo de kordelo estas komuna produktaĵo en nordoriento, precipe en Pernambuko, Paraibo kaj Cearao. Kutime, la aŭtoroj vendas kordelon en foiroj kaj bazaroj. En grandaj urboj, ekzistas bonaj printaĵoj. Sed, la produktado de kordela literaturo estas finanta.

La poetoj Leandro Gomes de Barros (1865-1918) kaj João Martins de Athayde (1880-1959) estas ĉe la principaj aŭtoroj.
La Mongola Imperio havis ingenian kaj efikan poŝtoservon unikan en la epoko, ofte referencata de fakuloj kiel *Ĝam*. Ĝi estis tre bone ekipita per zorgitaj vicostacioj konataj kiel *örtöö* tra la tuta imperio. Mesaĝisto povis tipe veturi 40 kilometrojn el unu stacio ĝis la venonta, ĉu por ricevi freŝan, ripozitan ĉevalon, ĉu por fidi la poŝtaĵon al venonta rajdanto por sekurigi la plej rapidan poŝtliveradon. Mongolaj rajdantoj regule povis kovri 200 km tage, pli ol la plej rapidaj registroj de Pony Express ĉirkaŭ 600 jarojn poste.

La vicostacioj havis stacidomojn por helpi la servon. Ĉiu kiu portis la oficiran identigilon *paiza* rajtis ricevi la servojn de la vicostacioj, dum tiuj kiuj portis militistajn identecojn uzis la servojn eĉ sen *paiza*. Ankaŭ multaj komercistoj, mesaĝistoj, kaj vojaĝistoj el Ĉinio, Mezoriento, kaj Eŭropo uzis la sistemon. Kiam Ĝingis-Ĥano mortis en Karakorum, la novaĵo atingis la mongolajn fortojn de Batu Ĥano en Centra Eŭropo post nur 4–6 semajnoj pere de la *Ĝam*.

Ĝingis-Ĥano kaj lia sukcedanto Ogedei Ĥano konstruis ampleksan sistemon de ŝoseoj, unu el kiuj ĉizita tra Altaja montaro. Dum la regado de Kublaj Ĥano, la *Ĝam* sistemo konsistis el ĉirkaŭ 1 400 poŝtostacioj, kiuj uzis 50 000 ĉevalojn, 8 400 oksojn, 6 700 mulojn, 4 000 ĉarojn kaj 6 000 boatojn.

La sistemo estis parte heredata de la Rusa carlando, post la disiĝo de la Ora Hordo.

Notoj
-----

1. ↑   Chambers, James. *The Devil's Horsemen*, Atheneum, 1979, ISBN 0-689-10942-3
2. ↑   Weatherford, Jack. (2004) *Genghis Khan and the Making of the Modern World*. New York, NY: Three Rivers Press. ISBN 978-0-609-80964-8. p. 158.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 793457
 |
Ĉambra astronomia horloĝo de Jan Mašek
**Ĉambra astronomia horloĝo** estas unika ĉambra astronomia horloĝo el la jaroj 1924-1935. Ĝia aŭtoro estas teknikisto el Ferfabriko Vítkovice Jan Mašek, kiu en la jaro 1967 omaĝe al 700-a datreveno de la unua mencio pri Ostrava donacis ĝin al la urbo. Nuntempe ĝi troviĝas en Ostrava muzeo.

La astronomia horloĝo enhavas klasikan horloĝan ciferplaton, kalendaron, astronomian parton kaj planedan parton. Sume ĝi havas 51 funkciojn. Tranĉita baroka kesto kun ora cizelado estas alta 225 cm. La maŝino estas movigata per okkilograma pezilo. Tiu ĉi pezilo memtiriĝas helpe de elektra kurento. Interne de la maŝino troviĝas 2500 konsisteroj. Interne krom aliaj troviĝas svisaj ludmaŝinoj kun ok operaj melodioj. Precizan funkciadon tenas sekunda kompensa pendolo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* La ĉambra astronomia horloĝo de sinjoro Mašek
* Metropolitan Magazine printempo/somero 2008[*rompita ligilo*]


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Ostrava |
La rivero **Jarmuk** (aŭ Yarmuk, arabe نهر اليرموك, Nahr Al-Yarmuk, aŭ شريعة المناذرة, Shariat el Menadhirah; hebree נהר הירמוך, Nahar HaYarmukh; latine *Hieromices*), estas rivero kaj la plej granda alfluanto de la rivero Jordano. Ĝi estas unu el la tri ĉefaj alfluantoj kiuj eniras en Jordano inter la Maro de Galileo kaj la Morta Maro; sude estas la riveroj Zarka kaj Muĝib (Arnon).

Geografio
---------

Ĝi fluas en Jordanio, Sirio, kaj Israelo kaj drenas multon de la ebenaĵo Hauran. Ties ĉefaj alfluantoj estas Uedoj 'Allan kaj Rukkad el la nordo, Ehreir kaj Zeizun el oriento. Kvankam ĝi estas mallarĝa kaj neprofunda laŭlonge de sia fluejo, je sia elfluejo ĝi estas preskaŭ tiom larĝa kiom Jordano, nome tridek futojn larĝe kaj kvin profunde. La fama Ponto Mateo estis iam uzata por trapasi la Jarmuk je ties kunfluejo kun la Jordano.

Referencoj
----------

* Kategorio Jarmuk en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Jordanio |
| Portala ikono | Portalo pri Sirio |
| Portala ikono | Portalo pri Israelo |

1. ↑   Schürer, Emil (2014-01-30). The History of the Jewish People in the Age of Jesus Christ. A&C Black. paĝo 133, noto 243. ISBN 9781472558299.
2. ↑   En Greka: Ἱερομύαξ, Hieromyax, aŭ Antikva Greka: Ιερμουχάς, Iermouchas.
3. ↑   Jewish Encyclopedia (1906). Alirita 8-a de majo 2018.

Vidu ankaŭ
----------

* Batalo de Jarmuk
* Jarmuk (rifuĝejo)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 611016
* GND: 4751420-6
* LCCN: sh00001862
* VIAF: 315139306
 |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Nepao** |
| --- |
|  |
| Nepa cinerea (vido de supre)*Nepa cinerea* (vido de supre) |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Bestoj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Artropodoj *Arthropoda* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Insektoj *Insecta* |
| Subklaso: | Flugilaj insektoj *Pterygota* |
| Infraklaso: | Neopteroj *Neoptera* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Hemipteroj *Hemiptera*Linnaeus, 1758 |
| Subordo: | Heteropteroj *Heteroptera* |
| Infraordo: | Nepoforma |
|
|
|
|
| Familio: | Nepedoj *Nepidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | ***Nepa*** |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Nepao  |

 |
| v • d • r |

Nepa cinerea (vido de malsupre)
**Nepao**  (scienca termino *Nepa*) estas genro, alinome **akvoskorpio**, apartenanta al la familio Nepedoj (*Nepidae*), el la ordo de hemipteroj kaj subordo de heteropteroj.

Ili estas ovala-korpaj, akvaj insektoj kun antaŭaj kruroj similaj al pinĉiloj de skorpio. Kiel aliaj membroj de *Nepidae*, ili havas paron de ne-entiriĝeblaj duon-cirklaj tuboj uzataj por spirado sur la fina segmento de la abdomenol, trajto, kiu distingas ilin de la familio *Belostomatidae*. Ili vivas en stagnanta akvo, malrapide paŝantaj sur surfacaj folioj aŭ ŝlimaj fundoj; ili kapablas flugi kiel aliaj hemipteroj. Iliaj ŝatataj predoj estas aliaj insektoj kaj malgrandaj akvaj vertebruloj. Ili povas kaŭzi dolorigan mordon kiam mane pritraktitaj.

Etimologio
----------

*Nepa* estas la latina vorto pri skorpio aŭ krabo.

Specioj
-------

Parta listo de specioj inkludas la sekvajn:

* *Nepa apiculata* Uhler, 1862
* *Nepa cinerea* Linnaeus, 1758
* *Nepa anophthalma* Decu et al. 1994

*Nepa apiculata* estas la sola specio trovata en Usono kaj estas grande disvastigata, dum *Nepa cinerea* troviĝas en Eŭropo.

Linnaeus listigis grandnombron da specioj en sia origina priskribo de la genro; multaj el ili, se ne ĉiuj, transferiĝis al aliaj genroj en lia 10-a eldono de *Systema Naturae*.

Eksteraj ligiloj
----------------

* 'Nepa' el bugguide.net (angle)

Referencoj
----------

1. ↑  Carl von Linné.  (1757) *Systema naturae*, 10‑a eldono.
2. ↑  Nepao sur NPIV, kaj vortaro.net
3. 1 2   (1970) **A field guide to the insects of America north of Mexico* (Gvidilo pri insektoj norde de Meksiko)*, p. 114. ISBN 978-0-395-07436-7.
4. ↑  'Nepa' el latin-dictionary.net
5. ↑  'Nepa' el ITIS.gov
6. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Biologio |
**Nepas** [NEpas] estas municipo de Hispanio, en la regiono Kastilio kaj Leono, provinco Sorio kaj komarko *Komarko de Almazán* en la sudcentro de la provinco.

Geografio
---------

*Komarko de Almazán* en la sudcentro de la provinco Sorio.
Loko de Nepas en la provinco Sorio.
Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 25,13 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 51 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte perdis 230 loĝantojn el la 1940-aj jaroj. 

Ĝi distas 41 km de Sorio, provinca ĉefurbo.

Historio
--------

Estis restaĵoj de keltiberoj kaj de romianoj. La areo post konkero fare de kristanoj apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado fine de la 10-a jarcento. Nepas apartenis al *Sexmo de la Sierra* de la *Comunidad de Villa y Tierra de Almazán*, kiu poste iĝis Markizlando. Fine de la 12-a aŭ komence de la 13-a jarcentoj oni konstruis la romanikan preĝejon.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj), forstado kaj brutobredado (ŝafoj kaj bovoj). Lastatempe funkciado de servoj plej ekgravis, kune kun kultura kaj rura turismo, piedirado tra naturaj lokoj. Inter vidindaĵoj estas la preĝejo.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de provinco Sorio

Notoj
-----

Bibliografio
------------

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rRegiono de Almazán |
| --- |
| Adradas• Alentisque• Almazán• Arenillas• Barca• Barcones• Berlanga de Duero• Borjabad• Caltojar• Centenera de Andaluz• Coscurita• Escobosa de Almazán• Frechilla de Almazán• La Riba de Escalote• Maján• Matamala de Almazán• Momblona• Morón de Almazán• Nepas• Nolay• Rello• Soliedra• Taroda• Velamazán• Velilla de los Ajos• Viana de Duero |

 |


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 350972
* VIAF: 4303149108575868780002
 |
**Martinamor** estas municipo de la provinco Salamanko, en la aŭtonoma komunumo Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la Jurisdikcia teritorio de Salamanko en la nordo-centro de la provinco kaj al la Municiparoj Cuatro Caminos kaj Pantano de Sta. Teresa. *Martinamor* estas derivata etimologie el *Martin Amor* alude al reloĝestro.

Ĝia municipa teritorio estas formata de la loĝlokoj Cuatro Calzadas, Martillán, Martinamor, Matamala, Revilla kaj Urbanización Mirasierra, okupas totalan areon de 24,04 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2017, ĝi havis 83 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 200 loĝantojn ekde la komenco de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. Ĝi distas 60 km de Salamanko, provinca ĉefurbo. 

Preĝejo *La Asunción*.
Ĝi fondiĝis komence de la 13-a jarcento. En postaj jarcentoj suferis pro militoj kaj ĉefe dum la Hispana Milito de Sendependigo. 

En Martinamor loĝis dum multaj jaroj familio Salazar Motos, malriĉaj ciganoj brutokomercistoj, kaj en ĝi naskiĝis Rafael Farina kiu iĝos fama kantisto de koplo kaj flamenko kaj lia frato Calderas de Salamanca. Rafael 7-jaraĝa translokiĝis al Salamanko, kie ekkantis ĉe trinkejoj kaj surstrate. Omaĝe al lia onklo José, fama Concha Piquer dungis lin por turneoj. Poste li dediĉis kanton al Martinamor kaj kelkajn aliajn al Salamanko. 

La tradiciaj agrikulturo (cerealoj, paŝtaĵoj) kaj brutobredado (bovoj kaj ŝafoj en kverkaroj) lastatempe iom dekadencis, sed pluas. Lastatempe rura turismo ekgravis.

La urbestro estas de dekstra partio PP.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Salamanko


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 753281
* VIAF: 316734324
 |