recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Pacifika hirundo** |
| --- |
|  |
| Pacifika hirundoPacifika hirundo
 |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Paseroformaj *Passeriformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Hirundedoj *Hirundinidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Hirundo* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***H. tahitica'*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Hirundo tahitica****(Gmelin, 1789) |
|
|
|
| Konserva statuso |
| {{{220px}}}**Konserva statuso: Malplej zorgiga** |
|
|  |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Pacifika hirundo  |

 |
| v • d • r |

La **Pacifika hirundo** (*Hirundo tahitica*) estas malgranda paserina birdo de la familio de Hirundedoj. Ĝi reproduktiĝas en tropika suda Azio el suda Barato kaj Srilanko tra sudorienta Azio kaj la insuloj de suda Pacifiko. Ĝi estas loĝanta nemigranto aparte de kelkaj lokaj sezonaj movoj. Tiu birdo estas asocia kun marbordoj, sed ĝi estas pli kaj pli disvastiĝanta al arbaraj pli altaj teroj.

Tiu specio estas malgranda hirundo 13 cm longa. Ĝi havas **tre bluajn ŝultrojn kaj dorson** kun pli nigrecaj flugiloj iom brunaj kaj pli **bruneca vosto**. Ankaŭ la kapo estas blunigra, pli nigra tra la okulo al nigra beko kaj **ruĝaj frunto, gorĝo kaj supra brusto, sen nigra brustozono**, sed ampleksa ruĝa areo. La subaj partoj estas el blankeca al brunflaveca kun horizontala brunflava strietado kaj pli grizaj flanke. Ĝi diferenciĝas el la Kamphirundo kaj el la tre parenca Aŭstralia hirundo pro sia pli mallonga kaj malpli forkoforma vosto, kiu montras blankecan bildon sube.

La Pacifika hirundo konstruas pokalforman neston, konstruita el kotobuletoj, kiel ĉe aliaj membroj de la genro, kolektitaj en sia beko, sub klifokornico aŭ manfarita strukturo kiel konstruaĵo; ponto aŭ tunelo. La nesto estas kovrita per pli milda materialo, kaj la ovodemetado estas de 2 aŭ 3 ovojn, ĝis 4 en Sri-Lanko. Ĝi estas simila laŭ kutimaro al aliaj aeraj insektomanĝantoj, kiel la aliaj hirundoj kaj la nerilataj apusoj. Ĝi estas rapida fluganto kiu manĝas insektojn, ĉefe muŝojn, dumfluge.

Referencoj
----------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Birdoj |

1. 1 2 3  Turner, Angela K; Rose, Chris.  (1989) *Swallows & martins: an identification guide and handbook*. Houghton Mifflin. ISBN 0-395-51174-7.
2. ↑  Grimmett, Richard; Inskipp, Carol; Inskipp, Tim.  (2002) *Pocket Guide to Birds of the Indian Subcontinent*. Londono: Christopher Helm Publishers Ltd. ISBN 0713663049.
*Jupitero kaj Merkuro ĉe Filemono kaj Baŭciso* (1630–33) laŭ la ateliero de Rubens: Zeuso kaj Hermes, testante la vilaĝan praktikon de gastemo, estas ricevitaj nur de la maljunuloj Filemono kaj Baŭciso, kiu esti premiitaj dum liaj najbaroj estis punitaj.
**Ksenio** aŭ ***Ksenia*** (ξενία *xenía*), gastemo, estis tre grava praktiko en antikva Grekio. Ĝi estis preskaŭ rita amikeco formita inter gasto kaj gastiganto, kiuj antaŭ povus esti fremduloj. La gastiganto nutras kaj havigas loĝejon por la gasto, kiu espereble korespondas per nur dankemo. La gravo de tio povas vidiĝi tra epizodoj de la Greka mitologio — partikulare, en la verkoj de Homero nome *Iliado* kaj *Odiseado*.

La greka dio Zeŭso estas foje nomata *Zeŭso Ksenios* en sia rolo kiel protektanto de gastoj. Li tiele enkorpigas la religian devigon esti gastema al veturantoj. **Teoksenio** aŭ ***teoksenia*** estas temo en la Greka mitologio en kiu homaj estaĵoj montras sian virton aŭ piecon etendante la gastemon al malriĉa fremdulo *(ksenos)*, kiu rezultas esti maskita diaĵo *(theos)* kun la kapablo doni premiojn. Tiuj historioj avertas la mortulojn ke ajna gasto estu bone traktata kvazaŭ ĝi estu maskita dio kaj tio helpas establi la ideon de *ksenia* kiel fundamenta greka kutimo. La termino *theoksenia* ankaŭ kovris distron inter dioj mem, nome populara temo en klasika arto, kiu estis revivigita de la Renesanco en verkoj kiuj priskribas Feston de Dioj.

Tute alia la ideo uzatas literature, ekz. en la germanlingva literaturo, kp. *Xenien* de Ŝilero/Goeto.

Referencoj
----------

1. ↑  Bruce Louden, *Homer's* Odyssey *and the Near East* (Cambridge University Press, 2011), pp. 31–32; John B. Weaver, *Plots of Epiphany: Prison-Escape in Acts of the Apostles* (Walter de Gruyter, 2004), p. 34.

Fontoj
------

* Iom da tiu materialo venas el prelegoj de Dro. Elizabeth Vandiver, registritaj kaj distribuitaj de The Teaching Company.

Vandiver, Elizabeth, Ph.D. (Lecturer). (1999). *The Iliad of Homer*. [Audio CD]
Vandiver, Elizabeth, Ph.D. (Lecturer). (1999). *The Odyssey of Homer*. [Audio CD]
Vandiver, Elizabeth, Ph.D. (Lecturer). (2000). *Greek Tragedy Part I*. [Audio CD]

Eksteraj ligiloj
----------------

* Xenia Bildliteraturo ĉe Greek Myth Comix
la plej grandaj platoj - la pacifika plato **helflava**
La **Pacifika plato** estas la plej granda tektona plato de la mondo. Kiel ĉiuj tektonaj platoj ĝi estas parto de la litosfero. La plato ampleksas, kun la escepto de iuj malgrandaj randaj zonoj, la tutan Pacifikan Oceanon. Ekspertoj taksas ĝian grandecon je 108.000.000 km². La pacifika plato konsistas el oceana, do peza, bazalta rokaro.

La plato limas - de nordo laŭ horloĝa direkto - kun la nordamerika plato, la pli etaj Juan-de-Fuca-, kokosa kaj Nazca-plato, la antarkta plato, la aŭstralia plato kaj la denove pli eta filipina plato. Eventuale en la tuŝaj zonoj al la grandaj najbaraj kontinentaj platoj ankoraŭ ekzistas iuj pliaj etaj platoj; ilia ekzisto tamen ne jam sendube pruviĝis.

Tertremoj kaj vulkanaj erupcioj
-------------------------------

Kadre de la moviĝo de ĉiuj tektonaj platoj la pacifika plato moviĝas kun rapideco de pli-malpli 10 cm ĉiujare nordokcidenten. Laŭ la direkto de moviĝo en la tuŝaj zonoj de la najbaraj platoj okazas diversaj geologiaj fenomenoj. En la nordoriento, proksime al la nordamerika kaj Juan-de-Fuca-platoj, la fortoj estas diverĝaj, do disiraj - ĉi tie pliprofundiĝas profunda submara kanjono. Konverĝa, do kunprema, forto kunpuŝas la pacifikan platon al la filipina, rezulte de kio la pacifika plato ŝoviĝas sub la filipinan kaj ankaŭ ĉi tie estas profunda submara kanjono. En Kalifornio kunpuŝiĝas la pacifika kaj nordamerika platoj, kio rezultas en montaroj kaj oftaj tertremoj.

Grandaj partoj de la rando de la pacifika plato apartenas al la tielnomata "pacifika ringo de fajro", zono en kiu troviĝas la plejmulto el ĉiuj aktivaj vulkanoj de la tero.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Pacifika plato en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* *prof-o d-ro Fred Duennebier de la universitato Havajo pri la movo de la pacifika plato (paĝo angla)*

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

|   | Tektonaj platoj |  |
| --- | --- | --- |

 |
| **Grandaj (ĉefaj) platoj** |
| Afrika plato | Antarkta plato | Aŭstralia plato | Eŭroazia plato | Nordamerika plato | Pacifika plato | Sudamerika plato |
| **Malgrandaj platoj** |
| Amura plato | Apulia plato | Arabia plato | Filipina plato | Hindia plato | Jangzia plato | plato Juan de Fuca | Kariba plato | Kokosa plato | Oĥotska plato | plato Nazca | Skotia plato | Somalia plato | Sunda plato |
| **Mikroplatoj** |
| Anatolia plato | Banda plato | Birma plato | Egea plato | Galapaga plato | Karolina plato | Kermadeca plato | Mariana plato | Moluka plato | Okinava plato | Panama plato | plato Altiplano | plato Balmoral Reef | plato Birds Head | plato Conway Reef | plato Futuna | plato Juan Fernandez | plato Suda Bismarck | plato Manus | plato Maoke | plato Niuafouo | plato Novaj Hebridoj | plato Rivera | plato Norda Bismarck | Sandviĉa plato | Nordanda plato | Ŝetlanda plato | Solomona plato | Timora plato | Tonga plato | Paskinsula plato | plato Woodlark |
*Pri uzado de samradika vorto en sociologio, vidu artikolon izomorfeco (sociologio).*
En matematiko, **izomorfio** (greka lingvo:*\_isos\_* "egala", kaj *\_morphe\_* "formo") estas tia dissurĵeto *f* inter du objektoj havantaj algebran strukturon de la sama tipo, ke kaj *f*, kaj ĝia inverso *f*−1 estas homomorfioj, t.e. *strukturo-konservantaj* funkcioj.

Neformale, izomorfio estas speco de funkcio inter objektoj, kiu montras strukturan similecon inter iliaj respektivaj ecoj aŭ/kaj operacioj. Se ekzistas izomorfio inter du strukturoj, oni nomas la du strukturojn **izomorfaj**. En certa senco, izomorfaj strukturoj estas **strukture identaj** - se oni malatentas pli subtilajn diferencojn, kiuj devenas de iliaj respektivaj difinoj, t.e. detalojn nerilatajn al la ecoj de konsiderata tipo de strukturo.

Celo
----

Izomorfioj estas ofte uzataj por malpligrandigi laboron pri studado de matematikaj objektoj. Se bona izomorfio povas troviĝi de relative nekonata parto de matematiko en iun pli bone studitan parton de matematiko, kie multaj teoremoj estas jam pruvitaj, kaj multaj metodoj estas jam haveblaj por trovi respondojn, do la funkcio povas esti inversigita por transigi problemojn el la unua parto en la duan kaj inverse.

Abstraktaj ekzemploj
--------------------

### Rilato-konserva izomorfio

Ekzemple, se unu objekto konsistas el aro *X* kun ordigo ≤ kaj la alia objekto konsistas de aro *Y* kun ordigo {\displaystyle \sqsubseteq } tiam izomorfio de *X* al *Y* estas dissurĵeto *f* : *X* → *Y* tia ke

{\displaystyle f(u)\leq \_{Y}f(v)} se kaj nur se {\displaystyle u\leq \_{X}v}.
Tia izomorfio estas nomata **orda izomorfio**.

Vidu ankaŭ
----------

* Aŭtomorfio
* Homomorfio
* Homeomorfio
* Strukturkonservanta transformo
* Klaso de izomorfeco
* Izometrio

  


|  |  |
| --- | --- |
|  <!-- --> | Ĉi tiu artikolo enhavas dume forkomentitajn partojn de la teksto, ĉar ili ankoraŭ ne estas sufiĉe bonaj. Vi povas redakti la paĝon kaj plibonigi kaj malkomenti la forkomentitajn partojn. |
Jubileo de "Paco kaj Justeco" en 1987.
**Paco kaj Justeco** estas, apud la Bruĝa Grupo Esperantista, unu el la du bruĝaj Esperanto-asocioj..

Origino de la grupo
-------------------

En 1937 la flandra turisma organizo VTB organizis Esperantokurson, ĉeestatan de kvardeko da junuloj 20- ĝis 30-jaraĝaj. Post la kurso la grupo decidis resti kune kaj aliĝi al Flandra Esperanto-Ligo. Jam en 1938 la grupo organizis la jarkongreson de la Ligo en Bruĝo.

Dum 1940, la unua jaro de la milito, la grupo rajtis organizi kurson, sed la postan jaron, pro la aperigo de regularo pri junularaj grupoj, la juna Esperantogrupo devis malaperi. Oficiale, oni rezignis, sed kaŝe oni daŭrigis la laborojn kaj eĉ sekrete eldonis revuon.

La grupo nomiĝis ‘Paco kaj Justeco’. Tio estas ne nur nomo, sed ankaŭ programo, kiu bone kongruas kun la ideologio de la Esperantomovado, kiu ĉiam kontraŭis Naci-socialismon.

Kompreneble, granda aktiveco eblis nur post la milito. Tiam krom laborkunvenoj kaj kurso ankaŭ estis studgrupo kaj okazis pens- kaj aliaj sportoj: ŝako, volejbalo, teatro kaj popoldanco.

Dum la unuaj jaroj post la milito la grupo havis prezentadojn en pluraj kongresoj, inter aliaj en Gento, Antverpeno, Lieĝo, Hilversum kaj Roterdamo.

Unu el la faktoroj kiuj kontribuis al la kunrestado de la membroj sendube estas la fakto ke estis ne malpli ol 11 geedziĝoj ene de la grupo.

Nacia Kongreso, Bruĝo 1952.

Bibliografio
------------

* Verstraeten, Jules 1977 : Toespraak bij 75e verjaardag Brugse Esperanto-groep, FelixArchief, Antwerpen, document 2233-181, 2 blz.
**Linth** (en Esperanto ankaŭ **Linto**) estas la fontrivero de Limato en Svislando. Ĝi havas longecon de proksimume 60 km. La koordinatoj de ĝia fonto estas 46° 48′ 12″ N 8° 55′ 42″ O﻿ / ﻿46.80333 °N, 8.92833 °O﻿ / 46.80333; 8.92833 (mapo)Koordinatoj: 46° 48′ 12″ N 8° 55′ 42″ O﻿ / ﻿46.80333 °N, 8.92833 °O﻿ / 46.80333; 8.92833 (mapo).

Priskribo
---------

La fonto de Linth estas *Bifertenbach*, kiu elfluas el la glaĉero Bifertenfirn ĉe la piedo de la monto Tödi en la komunumo Linthal en Kantono Glaruso, Svislando. La valon de la hodiaŭa Linth grandparte kongruas kun la Kantono Glaruso kaj ĝin fosis dum la lasta malvarmepoko la tiama Linth-Glaĉero. La rivero post Linthal fluas norden tra Rüti, Betschwanden, Luchsingen kaj Haslen. Tiam en Schwanden alfluas al ĝi la rivero Sernf, kiu alfluas de Elm. La rivero poste fluas tra Mitlödi, Ennenda, Glarus, Netstal kaj Näfels. En Netstal alfluas al ĝi Löntsch el norda direkto. La rivero tiam fluas ek de la Linthkorekto en la 19-a jarcento en kanalo al Valenlago kaj poste denove elfluas el Valenlago en la tiel nomita **Lint-Kanalo** ĉe Schmerikon al la Lago de Zuriko. El la Lago de Zuriko la rivero poste elfluas kiel Limato.

Lintkorekto
-----------

Antaŭ la **Lintkorekto** Linth fluis rekte al la Lago de Zuriko. Apud Ziegelbrücke alfluis al ĝi la rivero **Maag**. La du riveroj regule kaŭzis en la tiel nomita Lint-Ebenaĵo grandajn inundojn, kaj en la marĉoj de la ebenaĵoj vivis multaj kuloj, kiuj estis portantaj de infektmalsanoj kiel malario. En la jaro 1783 la Svisa Dieto decidis pri korektoprojekto, kiu tamen povis esti rekonsiderata nur post la napoleonaj militoj en la jaro 1804. La projekto antaŭvidis la kanaligon de Linth ek de Mollis, ĝian alkondukon al Valenlago kaj rektigon de la riverujo de Maag inter Valenlago kaj Lago de Zuriko. La konstrulaboroj komenciĝis en la jaro 1807 sub la gvido de Hans Conrad Escher von der Linth. La hodiaŭ kiel *Escher-Kanalo* konata kanalo ek de Mollis estis malfermita en la jaro 1811. En la jaro 1816 estis finitaj ankaŭ la laboroj de la kanalo inter Valenlago kaj Lago de Zuriko. La iama rivero Maag per la korekto malaperis, la akvo de Valenlago nun fluis tra la **Linth-Kanalo** al la Lago de Zuriko.

Monda naturheredaĵo
-------------------

La Lint-Valo apartenas al la Svisa Tektonika Areno Sardona, regiono kiu estis la 7-an de julio 2008 akceptita kiel Monda Naturheredaĵo de UNESKO.


Monda heredaĵo de UNESKO

Vidu ankaŭ
----------

* Listo de riveroj en Svislando

* Kategorio Linth en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Retejo de la Linth-Escher-Fondumo por la konservado de la Linthverko
Pacon Nun.
**Pacon Nun** (hebree שלום עכשיו, Ŝalom Aĥŝav; angle *Peace Now*) estas eksterparlamenta politika movado en Israelo. La movado havas – laŭ siaj deklaroj – la celon influi la publikan opinion kaj konvinki la israelan registaron pri neceseco kaj ebleco "de justa paco kaj historia interkompreniĝo kun la palestina popolo kaj la arabaj landoj, surbaze de teritoria rezigno en kadro de formulo „Landon por paco"".

Historio
--------

Post vizito de Anvar Sadat en Israelo en 1978, 348 israelaj rezervaj soldatoj en oficira rango verkis peticion al la tiama israela ĉefministro Menaĥem Begin, por daŭrigi la pacproceson. Tiu peticio kondukis al fondo de „Pacon Nun" por akiri apogon de la pacproceso. Ili manifestaciis en Tel Aviv por paco kun Egipto, per redono de la Sinajo.

La movado protestis en 1982-1984 kontraŭ la Libana milito kaj postulis retiron de la israelaj trupoj el Libano. La pinton atingis la protestoj, kiam evidentiĝis la Masakro de Sabra kaj Ŝatila. La 10-an de februaro 1983 dekstra aktivisto Jonah Avroushemi murdis per grenado la movadanon Emil Grunzweig, kiu partoprenis en protestoj en Jerusalemo. Pliaj manifestaciantoj vundiĝis. La movado same malaprobis agadon de la setlantoj en la Okcidenta Flanko de Jordanio, ĉar tiuj subminas eblecon de la paco. 

La Pacon Nun postulis rekonon de la OLP en la 1980-aj jaroj kaj komence de la 1990-aj. Ili agnoskis la unuan intifadon (1987-1993) kiel politikan agadon. Post komenciĝo de la Al-Aksa intifado (ekde 2000), la movado perdis apogantojn.

Konataj membroj de Pacon Nun
----------------------------

* Jael Dajan
* Emil Grunzweig
* Schulamith Koenig
* Avishai Margalit
* Amos Oz – israela verkisto

Eksteraj ligiloj
----------------

* peacenow.org Arkivigite je 2009-01-21 per la retarkivo Wayback Machine angle
* peacenow.org hebree
Landa radio sendilo Sottens, sur la montetoj de Jorat
**Jorat** estas molasa montaro en la Vaŭda Mezlando en oriento de la regiono Centro de Vaŭdo kaj sudokcidento de la regiono Brojo-Vully inter la valoj de la riveroj Mentue en okcidento kaj Brojo en okcidento.

Geografio
---------

La suda limo de Jorat estas la baseno de la Lago Lemano. Jorat situas sur la akvodislimo inter la riversistemoj de Rejno en nordo kaj Rodano en sudo. Granda parto de la montetoj de Jorat estas kovritaj de la tiel nomita *Bois de Jorat* (Arbaro de Jorat). Al nordo, oriento kaj okcidento la montoj iom post iom transiras al la ebenaj regionoj de la Svisa Mezlando, dum en sudo ĝi falas relative abrupte ĝis al la Lago Lemano. La plej alta punkto de Jorat situas sur alteco de 929 m s.m. En la Arbaro de Jorat fontas diversaj riveroj kiel Mentue, Talent kaj Bresonne. La montaro etendiĝas sur la teritorio de la komunumoj Laŭzano en sudo, Corcelles-le-Jorat, Froideville, Hermenches, Jorat-Menthue, Montpreveyres, Moudon kaj aliaj.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Jorat datiĝas el la jaro 1140 kiel *Jurat*. Dum mezepoko la regiono apartenis grandparte al la Katedrala Kapitolo de Laŭzano kaj diversaj abatejoj kaj monaĥejoj kaj senjoroj en la regiono. Ek de 1536 ĝis la Helveta Revolucio de 1798 ĝi estis sub berna regado kaj dividita inter diversaj bernaj voktejoj. Post gix ĝis 1803 apartenis al Kantono Lemano, kiu tiam estis integrita al la nova Kantono Vaŭdo.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: *Olivier Frédéric Dubuis*: *Jorat-Menthue* en *Historia Leksikono de Svislando* (2007-02-13)
 

* Kategorio Jorat (montaro) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Antarkta ŝterno** |
| --- |
|  |
| 
 |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birda klaso *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Ĥaradrioformaj *Charadriiformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Ŝternedoj *Sternidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | Sterna *Sterna* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | **Antarkta ŝterno** '**Sterna vittata'**Johann Friedrich Gmelin 1789 |
|

 |
|
|
|
|
|
|
|  |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Antarkta ŝterno  |

 |
| v • d • r |

La **Antarkta ŝterno** (***Sterna vittata***) estas tipa ŝterno, tio estas birdo de la familio de Ŝternedoj. Ĝia teritorio estas la sudaj oceanoj.

La monda loĝantaro estas ĉirkaŭ **140,000** individuoj kaj 45,000 reproduktantaj paroj.

Aspekto
-------

Gix estas tre simila laŭ aspekto al la parenca Arkta ŝterno, sed ĝi estas pli fortika kaj la flugilpintoj estas grizaj anstataŭ nigrecaj dumfluge. Tio kompreneble en reprodukta plumaro dum la suda somero, kiam la Arkta ŝterno jam estis ŝanĝinta sian plumaron al nereprodukta aspekto. 

La Antarkta ŝterno estas eta birdo 31-40 cm longa kun enverguro de ĝis 80 cm. Ties beko estas kutime malhelruĝa aŭ nigreca. Ĝi estas ĉefe helgriza kaj blanka, sed ĝi havas **nigran kronon** dum reproduktado. For de tiu sezono la nigro blankiĝas ĉefe per blankaj punktoj antaŭe kaj la frunto estas blanka; krome la ruĝa beko nigriĝas. Ankaŭ la kruroj estas ruĝaj. La flugilpintoj estas griznigraj.

La plumaro de junuloj estas blanka ĉe ventro, frunto, nuko kaj brusto. La dorso estas griza kaj la beko estas nigra. Nematuruloj havas similan plumaron kiel plenkreskuloj.

Kutimoj
-------

La reproduktado okazas ekde fino de novembro ĝis komenco de decembro (sudhemisfera somero). La ino demetas 3 ovojn en kamuflitajn nestojn, por ke la predantaj mevoj ne manĝu ilin. Kovado daŭras ĉirkaŭ 23 tagojn. La idoj eloviĝas el decembro ĝis februaro kaj estas zorgitaj de la patrino. Rabmevoj estas la ĉefaj predantoj de ovoj kaj idoj de tiu ĉi specio kaj eĉ persekutas la junulojn.

Aprile komencas la migrado de tiu ĉi specio al pli nordaj teritorioj, ekzemple al Sudafriko ĝis septembro kaj oktobro.

Tiu ŝterno manĝas enmare ĉefe etajn fiŝojn kiel la Antarkta haringo, krilon kaj krustulojn.

Subspecioj
----------

*S. v. bethunei*  

*S. v. gaini*  

*S. v. georgiae*  

*S. v. macquariensis*  

*S. v. tristanensis*  

*S. v. vittata*

Referencoj
----------

* Ian Sinclair, Phil Hockey and Warwick Tarboton, *SASOL Birds of Southern Africa* (Struik 2002) ISBN 1-86872-721-1

Eksteraj ligiloj
----------------

* La **Antarkta ŝterno** ĉe Birdlife International Aŭgusto 25a, 2006
* Ejo pri la **Antarkta ŝterno** Arkivigite je 2008-08-27 per la retarkivo Wayback Machine Aŭgusto 25a, 2006
**Pedraza de Campos** [peDRAza deKAMpos] estas municipo en la sudokcidento de la provinco Palencio, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la komarko *Tierra de Campos*. La loknomo *Pedraza de Campos* estas komprenebla etimologie kiel Ŝtonejo de Kampartero (alude al la komarkonomo).

Geografio
---------

Preĝejo de Sankta Cipriano.
Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 32,38 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 74 loĝantojn. Ĝi perdis multajn loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte perdis pli ol 500 loĝantojn el la jaro 1900. Ĝi distas 20 km de Palencio, provinca ĉefurbo.

La municipa teritorio estas ebeneca, kultivata plejparte je cerealo, kun iam kelkaj malaltaj montetoj. Ties klimato estas ekstrema kaj seka.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado. Ĝi estis citita en historia dokumento de 1112 en kiu oni informas, ke la reĝo Alfonso la 8-a donis al la palencia hospitalo de San Antolín ĉiujn reĝajn posedojn en «Petraza». Fine de la 16-a jarcento, la monarko Filipo la 2-a, cele al monkolektado klopodis vendi Pedraza-n, al kiu forte opoziciis la palencia katedralanaro, ĉar ĝi ricevis grandajn rentojn por la hospitalo de San Antolín. Pro tio, la urbo ne estis vendita.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj kaj vitejoj) kaj brutobredado (ŝafoj kaj kolombejoj). Lastatempe funkciado de servoj plej ekgravis, kune kun piedirado tra naturaj lokoj. De la historia pasinteco restis diversaj vizitindaj vidindaĵoj kiel la preĝejo de Sankta Cipriano, la kolombejoj ktp.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Palencio

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 771829
 |
**Commons** (angla por komunaj bonoj) konsistas el rimedoj uzeblaj de ĉiuj membroj de grupo aŭ socio. Ĉi tiuj povas esti naturaj rimedoj, kiel historie komuna teritorio (komuna tero) en aŭ proksime al vilaĝo, nuntempe ankaŭ en metafora senco (puraj) akvo kaj aero, sed ankaŭ informfontoj, scio kaj kulturo, kiel tekstoj kaj ilustraĵoj. En 2009, ekonomikisto Elinor Ostrom, kune kun Oliver E. Williamson, ricevis la Nobel-premion pri ekonomiko "pro sia analizo de ekonomia regado, precipe la *commons*". Ostrom montris, ke la komuna uzado de rimedoj ne ĉiam kondukas al troo kaj elĉerpiĝo, kiel ekonomiistoj jam delonge supozis ("*Tragedy of the Commons* ").

Estas subtila sed grava diferenco inter la *commons* kaj la publika havaĵo (angle *public domain*). Kie publika havaĵo rilatas al ĝenerale kundividita posedrajto kaj uzorajto (neniu estas ekskludata de aliro, ne malofte ĉar tio estas praktike ne farebla, kiel ekzemple en la kazo de aero), en la kazo de *commons* tiu ne nepre rilatas al kundividita posedo. Esenca estas la distingo inter posedo-rajtoj kaj uzo-rajtoj. La posedanto de rimedo (ekzemple posedanto de tero aŭ posedanto de kopirajto) povas doni al aliaj (al specifaj personoj aŭ al ĉiuj) formojn de uzo. La personoj al kiuj estis konceditaj uzo-rajtoj estas nomitaj "*commoners*". En verkoj kun kopirajto, ĉi tiu diferenco estas evidenta en la terminologio "*iuj rajtoj rezervitaj*" (*commons*) kontraŭ "*neniuj rezervitaj rajtoj*" (publika havaĵo), dum "*ĉiuj rajtoj rezervitaj*" estas uzata kiam la posedanto de rajtoj ne liberigis uzo-rajtojn.

Referencoj
----------

1. ↑  (en) *The Sveriges Riksbank Prize in Economic Sciences in Memory of Alfred Nobel 2009*, NobelPrize.org
2. ↑  (en) Hardin, Garrett (1968-12-13). *The Tragedy of the Commons*. Science 162: 3859, 1243-1248.

Literaturo
----------

* James Boyle, *The Public Domain, Enclosing the Commons of the Mind*, New Haven / London, Yale University Press, 2008, ISBN 978-0-300-13740-8
* Charlotte Hess & Elinor Ostrom (red. ), Kompreni Scio kiel Komunejo, De Teorio al Praktiko, 2007, ISBN 978-0-262-08357-7
* Lawrence Lessig, *La Estonteco de Ideoj, La sorto de la komunumoj en konektita mondo*, New York, Hazarda Domo, 2001, ISBN 978-0-375-72644-6
* Mancur Olson, *La Logiko de Kolektiva Agado.* *Publikaj varoj kaj la teorio de grupoj*, Cambridge MA / Londono, 1971, ISBN 0-674-53751-3

Vidu ankaŭ
----------

* Kategorio Commons en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Commons (malambiguiga paĝo)
* Komuna bono
* Scio Sen Barilo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 699967
 |
**Sergej Kovalov** (ruse *Сергей Адамович Ковалёв*; naskiĝis la 2-an de marto 1930 en Seredina-Budao, Sumia distrikto, Ukraina SSR, Sovetunio — mortis la 9-an de aŭgusto 2021 en Moskvo, Rusio) – estis rusa biofizikisto, soveta disidento kaj aktivulo pri homaj rajtoj.

Komenco de la kariero kaj arestigo
----------------------------------

En 1932 la familio de Kovalov translokiĝis al vilaĝo apud Moskvo. En 1954 li finis studojn ĉe la Moskva Ŝtata Universitato. Kiel biofizikisto li estis aŭtoro de pli ol 60 sciencaj publikaĵoj. De la duono de la 50-aj jaroj kontraŭstaris al eraraj teorioj de Trofim Lisenko, oficiale apogata de la Komunista Partio de Sovetunio.

En 1969 li fondis la unuan en Sovetunio organizaĵon pri la defendo de homaj rajtoj – Iniciatan Grupon por Defendo de Homaj Rajtoj en Sovetunio. En posta periodo lia sorto ligiĝis kun disidentaj movadoj en Litovio. Kovalov aktive publikigis en samizdato por moskva Kroniko de Preterpasantaj Eventoj kaj Kroniko de la Katolika Eklezio en Litovio.

Li estis arestita la 8-an de decembro 1974 en Vilno. Oni azkuzis lin pri "propagando kaj kontraŭsoveta agitado" laŭ artikolo 70-a de la Puna Kodekso de Sovetunio. Sep jarojn pasigis en gulagojn en la permja regiono kaj en malliberejo en Ĉistopol, sekvajn tri en interna ekzilo apud Kolima. Post reveno li setlis en Kalinin (nun Tverj).

Perestrojko
-----------

Dum la tempo de perestrojko, iniciatita de Miĥail Gorbaĉov, oni permesis al Kovalov reveni Moskvon, kion profitis en 1986. Li daŭrigis sian agadon fondinte kelke da signifaj organizaĵoj kaj humanecaj iniciativoj:

* Asocio favore al defendo de la homaj rajtoj,
* *Memorial* dediĉita al memoro kaj rehonorigo de viktimoj de politikaj reprezalioj en Sovetunio. Sergej Kovalov de 1990 estis gixa vicprezidanto.
* Moskva filio de la Amnestio Internacia.
* Membro de organiza komitato de Internacia Humaneca Seminario (1987).
* Kunkreo de gazetara klubo *Glasnost*.

En 1989 Andrej Saĥarov rekomendis lin kiel kunprezidanton de la Projekta Grupo de Homaj Rajtoj ĉe Internacia Fondaĵo Por Protekto kaj Evoluo de la Homaro – poste alinomita kiel Rusa-Amerika Grupo de Homaj Rajtoj.

Multfoje li estis avertanta kontraŭ Vladimir Putin kaj opinianta, ke la nuntempa Rusio estas perfektigita Sovetunio.

Premioj kaj distingoj
---------------------

Pro firma defendo de homrajtoj estis nomumita al Nobel-premio pri paco en la jaroj 1995, 1996 kaj 2004. Li ricevis pli ol 10 altajn distingojn kaj internaciajn premiojn, kiel: Honora legio, Ordeno de la Kruco de Terra Mariana kaj Honora doktoreco de Varsovia Universitato, krome ĉeĉenajn, ĉeĥajn kaj litovajn distingojn. Interalie li estis la unua, kiu en 1994 ricevis la tiujare fonditan premion *Homo Homini* el Prago.

* Kategorio Sergej Kovaljov en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 393871
* GND: 119438658
* LCCN: n92110924
* VIAF: 299608562
* ISNI: 0000 0001 1691 2088
* SUDOC: 087518457
* BNF: 14524658x
* BIBSYS: 4111921
* NKC: jn20000401450
* ICCU: RAVV221040
 |
**Ostrogoĵsk** (ruse *Острогожск*) estas urbo en Voroneĵa provinco en Rusio.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 20430.

La urbo estis fondita en la unua kvarono de la 17-a jarcento, kvankam oficiala jaro de la fondo estas 1652.

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1765.

La interurba telefona kodo estas 07375, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo (en jaro 2005).

Geografiaj koordinatoj de la urbo estas 50° 52′ N 39° 04′ O﻿ / ﻿50.867 °N, 39.067 °O﻿ / 50.867; 39.067 (mapo)Koordinatoj: 50° 52′ N 39° 04′ O﻿ / ﻿50.867 °N, 39.067 °O﻿ / 50.867; 39.067 (mapo).

La urbo estas ĉe rivero Tiĥaja Sosna (Тихая Сосна) (kiu enenfluas en riveron Don (Дон)), en 3 km de fervoja stacio kun la sama nomo kiel la urbo (la stacio estas ekde 1895).

En jaro 1959 la urbo havis 28,4 mil loĝantojn.

En jaro 2002 la urbo havis 34,6 mil loĝantojn.

Flago de Voroneĵa provinco
Urboj de Voroneĵa provinco

**Ĉefurbo**: Voroneĵ

Bobrov |
Boguĉar |
Borisoglebsk |
Buturlinovka |
Ertil |
Kalaĉ |
Liski |
Novoĥopjorsk |
Novovoroneĵ |
Ostrogoĵsk |
Pavlovsk |
Povorino |
Rossoŝj |
Semiluki
**Opština Saraj** (makedono Општина Сарај) estas unu el la 10 komunumoj, kiuj konsistigas la ĉefurbon Skopje. En 2002 tie vivis 35408 loĝantoj.

Loko, priskribo
---------------

Ĝi situas en la okcidenta parto de Skopje kaj havas areon de 229,06 km².

La norda parto estas la rivero Vardar, en la sudo la rivero Treska, kiu fluas en la riveron Suva Reka. Sur la rivero Treska estas konstruita digo, super kiu la lago Matka.

Opština Saraj
La alteco estas ĉirkaŭ 270 m en la orienta parto ĝis 1264 m en la centra parto (monto Bodeni Kamen).

Ĉirkaŭ la mezo komunuma nivelo, la valo de la rivero Suva Reka, pasante okcidente aŭtovojo A2 / E65 al la urbo de Skopje por daŭrigi Tetovo kaj Gostivar.

Vardar valoj laŭ la fervoja linio, kiu etendiĝas en la sama urboj.

Opstine konsistas tuta de 23 vilaĝoj:

Arnakija (Арнакија), Bojane (Бојане), Bukoviḱ (Буковиќ), Glumovo (Глумово), Gorno Svilare (Горно Свиларе), Grčec (Грчец), Dvorce (Дворце), Dolno Svilare (Долно Свиларе), Kondovo (Кондово), Kopanica (Копаница), Krušopek (Крушопек), Laskarci (Ласкарци), Ljubin (Љубин), Matka (Матка), Paničari (Паничари), Raduša (Радуша), Raoviḱ (Раовиќ), Rašče (Рашче), Rudnik Raduša (Рудник Радуша), **Saraj** (Сарај), Semenište (Семениште),  Čajlane (Чајлане), Šiševo (Шишево).

Lago Matka
Najbaraj municipoj estas:

Opština Gorče Petrov en la Nordoriento, Opština Karpoš oriente, Opština Sopište sude, Opština Želino okcidente kaj Opština Jegunovce en la nordokcidento. Norde en mallonga sekcio tra la limo kun Kosovo.


Ĉirkaŭ **Opština Saraj**| Opština Jegunovce | Kosovo | Opština Gorče Petrov |
| Opština Želino | Opština Saraj | Opština Karpoš |
|  | Opština Sopište |  |

Loĝantaro
---------

Laŭ statistiko de 2002 ili vivis en la komunumo

Albanoj - ĉirkaŭ 91,5%

Makedonoj - proksimume 4%

Bosnio - ĉirkaŭ 3%

aliaj - proksimume 1,5%

Referencoj
----------

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Општина Сарај en la makedona Vikipedio.* 

Statistikoj: 

Naciecoj :
"Padrão" de Diogo Cão en la kabo Negro (Angolo).
***Padrão*** estas ŝtonpiliero lasita de portugalaj maristaj esploristoj en la 15-a kaj 16-a jarcentoj por marki gravajn lokojn kaj tiel establi prioritaton kaj posedrajton en la epoko de Portugalaj malkovroj. Ili estis ofte metitaj sur elstaraĵoj kaj kaboj aŭ ĉe la enfluejoj de gravaj riveroj. Fruaj markiloj estis simple lignaj pilieroj aŭ krucoj sed ili tuj ruiniĝis en la tropika klimato kie ili estis ofte starigitaj. Poste, "padrões" estis el ĉizita ŝtono en la formo de piliero kronita per kruco kaj la Blazono de Portugalio.

Diogo Cão metis, en 1482, la "padrão" de Sankta Aŭgusteno kaj tiun de Sankta Georgo, respektive, en la kabo de Sankta Maria (Angolo) kaj ĉe la enfluejo de la rivero Kongo. En la surskribaĵo de la "padrão" legeblis jeno:

> "Aquí chegaram os navios do esclarecido rei D. João II de Portugal – Diogo Cão, Pero Anes, Pero da Costa" (Ĉi tien alvenis la ŝipoj de la fama D. Johano la 2-a de Portugalio – Diogo Cão, Pero Anes, Pero da Costa)
> 
> 

Li metis "padrão" ankaŭ en la kabo Negro (Angolo) kaj alian, en 1485, en la kabo Cross, en la aktuala Namibio.

Samcele por marki la prioritaton de la malkovro, "padrões" estis starigitaj de Bartolomeu Dias en la sudokcidento de Afriko (Pinto Días), en la sudoriento (*False Island*) kaj ankaŭ en la Kabo de Bona Espero. Same Vasco da Gama metis *padrões* en Suda Afriko (Angra de São Brás) kaj sur la orienta marobrdo (Quelimane), Ilha de Moçambique kaj Malindi kaj en la insuloj Lakŝadivoj (insuleto de Sankta Maria).

Vidu ankaŭ
----------

* Pilorio

Notoj
-----

1. ↑   Portugallingva prononco: [pɐˈðɾɐ̃w̃]; plurale: padrões
2. ↑   Bell 1975
3. ↑   Russell-Wood 1998

Bibliografio
------------

* Bell, Christopher (1974). Portugal and the Quest for the Indies. New York: Barnes & Noble.
* Crowley, Roger (2015). Conquerors: How Portugal Forged the First Global Empire. New York: Random House. ISBN 9780812994001.
* Gunn, Geoffrey C. (2011). History Without Borders: The Making of an Asian World Region, 1000-1800. Hong Kong University Press.
* McLachlan, Gavin (2013). "Bartolomeu Dias Cross - Replica". Artefacts.
* Russell-Wood, A. J. R. (1998). The Portuguese Empire, 1415-1808. Baltimore: Johns Hopkins University Press. ISBN 0801859557.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 714301
 |
Pafarkisto el la Paleolitiko.
**Pafarko kaj sago** komponas sistemon de pafarmilo (nome pafarko kaj sagoj) kiu estas antaŭa al la skriba historio kaj estas komuna al la plej parto de tutmondaj kulturoj. Tiu sistemo estis uzita kaj por ĉasado kaj por milito.

La pafarko estas fleksebla armilo kiu pafas aerodinamikajn pafaĵojn nomitaj sagoj. Ĝi konsistas el fleksebla bastoneto kun ŝnuro aŭ laco kiu ligas la du pintojn de la pafarko; kiam oni trenas la ŝnuron malantaŭen, la pintoj de la pafarko flekseblas kaj malantaŭenigas la metitan sagon. Kiam oni liberigas la ŝnuron, la potenciala energio generita de la flekseco de la pafarko estas transformata en la rapideco de la sago.​ La atingo al la celo dependos de la lerteco de la pafarkisto kaj de la taŭgeco de la teknikaj kondiĉoj de kaj pafarko kaj sago, nome forteco, pezo, materialo uzita ktp.

La sistemo komponita de pafarko kaj sago aperis ĉirkaŭ la transiro el la Malfrua Paleolitiko al la Mezolitiko. Post la fino de la lasta glaciepoko, la uzado de la pafarko ŝajne etendiĝis al ĉiuj kontinentoj, inklude Amerikon, sed ne en Aŭstralion.​

Nuntempe, pafarko kaj sago estas uzataj ĉefe por la ĉasado kaj por la sporto de arkpafado. Kvankam en tre apartaj civilizacioj pafarko kaj sago estas ankoraŭ uzataj foje kiel militarmiloj, la disvolvigo de la pulvo kaj de la pafiloj, kaj la kreskinta grando de la armeo jam delonge anstataŭis en milito ekde antaŭ kelkaj jarcentoj la sistemon de arkopafado en la plej granda parto de la mondo.

Notoj
-----

1. ↑   Paterson, W. F. (1984). St. Martin's Press, eld. Encyclopaedia of Archery. Novjorko. ISBN 0-312-24585-8. pp. 27-28
2. ↑   M. H. Monroe, *Aboriginal Weapons and Tools*: "The favoured weapon of the Aborigines was the spear and spear thrower. The fact that they never adopted the bow and arrow has been debated for a long time. During post-glacial times the bow and arrow were being used in every inhabited part of the world except Australia. A number of reasons for this have been put forward [...] Captain Cook saw the bow and arrow being used on an island close to the mainland at Cape York, as it was in the Torres Strait islands and New Guinea. But the Aborigines preferred the spear."

* Kategorio Pafarko kaj sago en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 727620
* NKC: ph120075
 |
**Opština Čair** (Makedono: *Општина Чаир*, Albana: *Komuna e Çairit*) estas unu el la 10 komunumoj kiuj formas Skopjon, la ĉefurbon de Norda Makedonio. En 2002 tie vivis 64 773 loĝantoj. La historia urbocentro de Skopjo troveblas en la komunumo.

Loko, priskribo
---------------

Opština Čair situas en la regiono Skopjo, en la centra parto de la urbo sur la maldekstra bordo de la rivero Vardar. La areo de la komunumo estas 3,52 km².

Opština Čair
Najbaraj municipoj estas:
Opština Centar en la sudokcidento, Opština Karpoš en la okcidento,Opština Butel en la nordo kaj Opština Gazi Baba oriente.


Ĉirkaŭ **Opština Čair**|  | Butel |  |
|  Karpoš | Opština Čair |  Gazi Baba |
|  Centar |  |  |

Loĝantaro
---------

Laŭ la censo de 2002 loĝis ĉi tie entute 64 773 homoj.

El la totala nombro, 36.921 Albanoj (57,0 %), 15 628 makedonoj (24,1 %), 4 500 Turkoj (6,9 %), 3 083 Ciganoj (4,8 %) kaj la ceteraj.

Referencoj
----------

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Општина Чаир en la makedona Vikipedio.* 

Statistikoj: 


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 714412
 |
**Pegazus** estas australia bando de metalroko el Melburno. Tiun bandon formis fine de 1993 gitaristo Johnny Stoj kaj venis al internacia rekono en 1998 kontraktinte kun germana diskeldonejo *Nuclear Blast*. La bando publikigis kvin studialbumojn, el kiuj la plaj ĵusa estis *In Metal We Trust* en 2011. Kvankam ili aperis en la festivalo *Wacken Open Air* en Germanio kaj turneis en Eŭropo dufoje, ekde ĉirkaŭ 2000 Pegazus ludis nur en Aŭstralio kaj faris plurajn koncertojn ĉe la orienta marbordo.

Kultivante aspekton kaj muzikan stilon similajn al tiuj de bandoj kiel Judas Priest kaj Manowar, la bando registris memtitolitan albumon en 1995 kun Justin Fleming kante kaj Dave King ĉe baso. Sekvis diversaj membroŝanĝoj, koncertoj kaj registraĵoj. *The Headless Horseman*, publikigita en 2002, estis la unua albumo de Pegazus en tri jaroj kaj la lasta ĉe Nuclear Blast. Post kelkaj jaroj de neaktiveco Pegazus revenis al koncertado en 2009, sed antaŭ Rob Thompson lasis la bandon pro personaj tialoj kaj estis anstataŭita de la dekomenca kantisto Justin Fleming.

Diskaro
-------

### Studialbumoj

* Pegazus (1995)
* Wings of Destiny (1997)
* Breaking the Chains (1999)
* The Headless Horseman (2002)
* In Metal We Trust (2011)

### Koncertalbumoj

* Live! Thunder Down Under (2004)
* Mythology Chapter II (2006) filmeto

Eksteraj ligiloj
----------------

* retejo Australian Metal Guide
* Diskaro de Pegazus ĉe Discogs

  

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Pegazus en la angla Vikipedio.*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 822381
* VIAF: 145037607
* ISNI: 0000 0001 0725 4538
* BNF: 140275366
* MBA: b0787a32-f918-4162-850e-fee189edaba9
 |
**Ivan Dimitar Ŝiŝmanov** (naskiĝis la 22-an de junio 1862 em Sviŝtov - mortis la 23-an de junio 1928 en Oslo) estis bulgara etnografo, lingvisto, literatura kritikisto, d-ro, universitata profesoro de literaturo, eksministro de la instruado.

Donis senrezerve sian apogon al la Esperanto-movado kaj multfoje demonstraciis sian esperantistecon. En 1912 li prelegis pri Esperanto en la Universitato de Sofia (aperis en broŝuro *Ĉu estas ebla kaj necesa internacia helplingvo*, tri eldonoj). Estis honora prezidanto de BEA.

Li naskiĝis en Sviŝtov. Post lernado en sia naskiĝurbo li studis en Vieno, filologion en Jeno, poste en Ĝenevo kaj ricevis doktoran titolon en Lepzig. Li estis profesoro de literaturo ĉe la Sofia Universitato de ĝia kreiĝo mem, ministro de popola instruado (1903-1907). Li mortis en la norvega Oslo dum PEN-kongreso.

Al lia iniciativo Bulgario ŝuldas la kreon de Nacia Teatro, de la Muzika Lernejo (poste Muzika Akademio), de la Pentr-arta Lernejo (poste Akademio de Artoj). Li kreis studojn pri literaturo, etnografio, folkloro, fondis kaj redaktis **Kolekton de popolaj verkaĵoj, de scienco kaj de literaturo** (24 volumoj). Li estis membro de la Bulgara Akademio de Sciencoj kaj membro-korespondanto de multaj alilandaj akademioj. Li aŭtoris ĉirkaŭ 400 verkojn.

Li ankaŭ tradukadis el la germana poemojn.

Enhavo de *Ĉu estas ebla kaj necesa internacia helplingvo*

dekstra

En sia prelego de 1912 la 50-jara Ŝiŝmanov rakontis, kiel en 1887 en Leipzig, li, tiam 25-jara studento, preparis sin por doktoriĝo. Foje li vidis surstrate afiŝeton pri prelego de profesoro Kirchhoff, kiu volas prezenti volapukon. Ŝiŝmanov venis por priridi la stultaĵon, sed li estis surprizita, ke la aŭditorio estis plenplena de aŭskultantoj de ĉiuj sociaj tavoloj, dum li atendis nur grupeton de frenezuloj. Ankoraŭ pli surprizis lin la profesoro. Ne komika figuro, sed bonanima persono, el kiu ĉio elspiris harmonion, dolĉecon, humanismon. La profesoro skizis la historion de klopodoj pri universala lingvo ekde Descartes.

Ŝiŝmanov venis hejmen forte skuita. Li komprenis du aferojn: helplingvo ne volas forpuŝi naciajn lingvojn, kiel li supozis, sed servi kiel ponto inter la nacioj, do helpas konservi la naciajn lingvojn, kaj due, ke tiuj lingvoj ne estas iaj sanktaĵoj, sed fakte instrumentoj por pensi kaj komuniki, sekve kiel ĉiu ajn alia instrumento ili povas esti adaptataj kaj eĉ inventataj.

En la sama jaro aperis Esperanto, kiun Ŝiŝmanov proste aprobis kiel pli bonan solvon ol volapukon, pro motivoj prononcaj, pro apliko de internacia vortprovizo kaj pro pli simpla gramatiko.

|  |  |
| --- | --- |
|  Kopirajto | Ĉi tiu artikolo baziĝas (parte aŭ tute) sur artikolo el la **Enciklopedio de Esperanto**.

---

La originala teksto kontroleblas en interreta arkivo de la fonto. |

* Kategorio Ivan D. Ŝiŝmanov en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 28201
* GND: 118914766
* LCCN: n83145635
* VIAF: 12532256
* ISNI: 0000 0001 1021 3120
* SUDOC: 079057152
* BNF: 11264636h 14480644b, 11264636h
* NKC: js2008439172
 |
La **Placo Marjah** (arabe ساحة المرجة / literumite: *sāḥat al-Marjah*), konata ankaŭ kiel "**Placo de la Martiroj**" (ساحة الشهداء *sāḥat ash-Shuhadā’*), estas placo en centra Damasko, Sirio, ĝuste ekster la muregoj de la malnova urbo. La Siria Ministerio de Interno havas siajn sidejojn ĉe tiu placo.

Historio
--------

* Kategorio Placo Marjah en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

La Poŝtoficejo en la Placo Marjah en 1890.
La Placo estis konstruita de Otomanoj fine de la 19-a jarcento. Oni konstruis novajn poŝtoficejon kaj urbodomon tie uzante ŝtalon kaj cementon, novajn konstrumaterialojn en Damasko tiam. La Otomanoj publike ekzekutis sep siriajn naciismajn aktivulojn sur la placo en la de tiam nomata Martira Tago, nome la 6an de majo 1916, kaj pro tio ĝi estas konata kiel "Placo de la Martiroj". Post Francio ekkontrolis Sirion, ili plue uzis la placon por la sama celo. Faĥri Hassan al-Ĥarrat, filo de la estro de la Granda Siria Ribelo nome Hasan al-Ĥarrat, estis pendumita tie en 1925–26.

33° 30′ 46″ Nordo 36° 17′ 53″ Oriento﻿ / ﻿33.5128 °N, 36.2980 °O﻿ / 33.5128; 36.2980 (mapo)

Referencoj
----------

1. ↑  Faedah M. Totah (2014). *Preserving the old city of Damascus*. Syracuse, NY: Syracuse University Press. (ISBN 9780815652625). p. 41.
2. ↑  Sami M. Moubayed (2006). *Steel & silk: men and women who shaped Syria 1900-2000*. Seattle, WA: Cune. (ISBN 9781885942418). p. 359.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 644035
 |
**Oszkár Abay Nemes** [oskAr abai nemeŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Abay Nemes Oszkár** estis hungara advokato, naĝisto, olimpiano, trejnisto, parlamenta deputito.

Memortabulo pri Oszkár Abay Nemes
Oszkár Abay Nemes naskiĝis la 22-an de septembro 1913 en Magyardiószeg (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempa urboparto en Sládkovičovo en Slovakio), li mortis la 30-an de januaro 1959 en Pécs (Hungario).

Biografio
---------

Oszkár Abay Nemes frekventis bazlernejon en Paks (kie li lernis naĝi en la Danubo), poste li lernis en jezuiita gimnazio en Kalocsa (1923–1927) kaj cisterciana gimnazio de Pécs (1927–1931), pli poste li akiris juran diplomon en Universitato Erzsébet en 1935. Pli frue ekde 1929 li estis naĝisto en Pécs, en 1932 li estis hungara ĉampiono. En Somera Olimpiko 1936 li gajnis bronzan medalon teame en la 4 × 200 m naĝado. Post kelkaj sukcesoj fine en 1941 li forlasis la naĝsporton kaj en la sama jaro li advokatiĝis kaj malfermis atelieron en Pécs. Inter 1941–1944 li estis ankaŭ soldato. Post la 2-a mondmilito li ankaŭ politikadis, inter 1947–1949 li estis parlamentano. Tiutempe li estis ankaŭ trejnisto de naĝistoj. Depost fiasko de la hungara revolucio de 1956 li specialiĝis defendi la revoluciulojn, tial li estis molestita, fine en 1958 la ateliero estis fermita. Kun amika helpo li trovis laboron en la minejo, kie li mortis pro akcidento. Li ricevis 2 ŝtatajn medalojn (1936, 1940). Lia edzino naskis 3 gefilojn (1943, 1944, 1945).

Memorigiloj
-----------

* naĝejo en Pécs konstruita en 1997 portas la nomon "Abay Nemes Oszkár"
* memortabulo en Pécs
* sporta premio "Abay Nemes Oszkár"

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio Arkivigite je 2021-06-16 per la retarkivo Wayback Machine

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Oszkár Abay Nemes en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 710689
 |
Koordinatoj: 49° 24′ 42″ N 12° 45′ 23″ O﻿ / ﻿49.41167 °N, 12.75639 °O﻿ / 49.41167; 12.75639 (mapo)

**Capartice** estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de kampurbo Klenčí pod Čerchovem en distrikto Domažlice. Ĝi troviĝas proksimume 2,5 km sudokcidente de Klenčí pod Čerchovem. Kondukas tra ĉi tie ŝoseo II/189. En la jaro 2009 estis ĉi tie registritaj 49 adresoj. En la jaro 2021 ĉi tie daŭre vivis 41 loĝantoj.

Capartice situas en katastra teritorio **Klenčí pod Čerchovem** kun areo 14,27 km².

Historio
--------

La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1748.

Loĝantaro
---------

Evoluo de nombro de loĝantojLa datoj devenas el datumbazo de Vikidatumoj  

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 1869 | 171 |
| 1880 | 166 |
| 1890 | 140 |
| 1900 | 186 |
| 1910 | 211 |
| 1921 | 209 |

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 1930 | 183 |
| 1950 | 12 |
| 1961 | 29 |
| 1970 | 32 |
| 1980 | 42 |
| 1991 | 37 |

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 2001 | 21 |
| 2011 | 24 |
| 2021 | 41 |

Memorindaĵoj
------------

* Monumento omaĝe al Jindřich Šimon Baar
* Kapelo de sankta Vojteĥo
* Kapelo de sankta Johano Nepomuka
* Instrua vojo

Interesaĵoj
-----------

Capartice estas kabanista domaro kaj ankaŭ vitra centrejo por skikuristoj kaj loko konata precipe kiel elirpunkto por turistoj celantaj al la plej alta monto de Bohemia arbaro - Čerchov.

En la ĉirkaŭaĵo ankaŭ troviĝas kelke da naturaj interesaĵoj: instrua vojo Caparticaj herbejoj, naturmemorindaĵo Skalky na Sádku kaj Haltravia zono. Menciindaj estas ankaŭ tri lokoj kun interesa okazintaĵo. Ĉirkaŭaĵo de *Bučina*, kie dum la dua mondmilito frakasiĝis aviadilo. *Výhledy*, kiu, pro kun statuo de Jindřich Šimon Baar kaj pro sia belvido, fariĝis simbolo de Ĥodio. Kaj loko tri krucetoj, kiu estas kunigita kun legendo de arbaristo, kiu ĉi tie pro eraro pafmortigis bienulon vestita en bruna peltmantelo, li konfesis al la krimo nur sur morta lito kaj lia lasta deziro estis konstruigi kruceton, la alian poste lasis konstrui lia filo kaj la trian poste lia amiko.

Pluaj fotoj
-----------

* Malnova domoMalnova domo
* Usona monumento al falintaj soldatojUsona monumento al falintaj soldatoj
* CaparticeCapartice

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rPartoj de kampurbo Klenčí pod Čerchovem (4) |
| --- |
| Capartice ~ Černá Řeka ~ Jindřichova Hora ~ Klenčí pod Čerchovem |

 |