recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Marek Michał Grechuta** (naskiĝis la 10-an de decembro 1945 en Zamość, mortis la 9-an de oktobro 2006 en Krakovo) – pola kantisto, poeto, komponisto kaj pentristo, laŭ edukiteco arkitekto. Ankaŭ interesiĝis pri skulptarto kaj filozofio.

Lian kreadon oni nomas kutime milda formo de progresiva roko kun fortaj influoj de rokĵazo (precipe dum frua periodo de la verkado). Konata kiel kantaŭtoro kaj plenumanto de kantata poezio.

Vivo
----

Marek Grechuta de la plej junaj jaroj lernis ludi piane. Finis Ĝeneralklerigan Liceon je la nomo de Jan Zamoyski. Post translokiĝo al Krakovo studis arkitekturon ĉe Krakova Politekniko. Tie kun Jan Kanty Pawluśkiewicz fondis la Kabaredon de Arkitektoj *Anava* (laŭ la franca en avant – antaŭen), kiu baldaŭ iĝis ensemblo akompanata al li dum prezentiĝoj. Grechuta debutis en 1967 gajnante la duan lokon ĉe la Studenta Festivalo de Kanto en Krakovo. En 1968 dum la 6-a Landa Festivalo de la Pola Kanto en Opole gajnis premion de ĵurnalistoj pro la kanto *Koro* kaj unu jaron pli poste dum la 7-a unu el ĉefpremioj pro *Nupto*. Kun la ensemblo Anava surbendigis du diskojn – *Marek Grechuta & Anawa* (1970) kaj *Korowód* (Solena irado) (1971). En 1971 Grechuta forlasis la ensemblon *Anava* fondante la alian WIEM (Mi scias) (akronimo de En Alia Muzika Epoko). Kun ĝi pretigis du albumojn – *Vojo trans limvidon* kaj *Magio de nubetoj*. Post kvin jaroj revenis al kunlaboro kun Pawluśkiewicz kaj komencis verki muzikon al la tekstoj de Stanisław Ignacy Witkiewicz. En 1977 dum la 15-a festivalo lia kanto *Hop – szklankę piwa* (Hop! - glason da biero) gajnis la Premion Grand Prix.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Marek Grechuta en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* "Korowód" – interreta paĝo dediĉita al Marek Grechuta Arkivigite je 2012-01-02 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 378833
* GND: 133951324
* LCCN: no2006076399
* VIAF: 6137445
* ISNI: 0000 0000 8017 5425
* MBA: 17d126de-97b6-458b-8b19-7615c19a0a79
* BIBSYS: 12027029
* NKC: xx0060654
 |
**László GERÉB** [lAslO gerEb], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Geréb László** estis hungara pastro, ĉefepiskopo, episkopo, preposto. Lia nobela antaŭnomo estis *wingarti* aŭ *vingárti*. Lia kuzo estis Matiaso la 1-a (Hungario).

László Geréb  naskiĝis en 1452, li mortis la 6-an de julio 1502.

Biografio
---------

László Geréb frekventis altlernejon en la renesanca Italio. Hejmenveninta li estis preposto kaj subkanceliero en Buda. En la reĝa kortumo li helpis la artojn, ekzemple li invitis András Hess por fondi presejon. En 1475 li estis elektita episkopo de Transilvanio. Tiun postenon ankaŭ la papo aprobis en la sekva jaro. En 1484 Inocento la 8-a nomumis lin diplomato, kiu respondecis por la plena Hungara reĝlando. Nur en 1489 li pastriĝis. Geréb ricevis la ĉefepiskopan seĝon en Kalocsa de Vladislao la 2-a Jogajlido en 1501. Lia morto ne permesis oficiale okupi la episkopan seĝon.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
**Marek Tadeusz Kuchciński** (naskiĝis la 9-an de aŭgusto 1955 en Przemyśl) – pola politikisto kaj ĵurnalisto, Sejmmarŝalo.

De 2001 parlamentano al Pola Sejmo de la 4-a ĝis 8-a kadencoj, en la jaroj 2010–2015 vicmarŝalo de la 6-a kaj 7-a kadencoj, de 2015 Sejmmarŝalo de la 8-a kadenco.

Vivo
----

**Edukiteco kaj profesia laboro**

Post edukado en mezlernejo de 1974 ĝis 1978 studis historion de arto en Katolika Universitato de Lublin, sed ne finis. En 1978 iĝis diplomito de Postabitura Studumo de Hortikulturo. Dum juneco ligita kun hipia movado. De 1979 ĝis 1991 gvidis familian bienon.

De 1990 ĝis 2000 gvidis Kulturan Societon de Przemyśl. De 1989 ĝis 1993 estis ĉefredaktoro de monatrevuo "Spojrzenia Przemyskie" (Rigardoj de Przemyśl). De 1989 ĝis 1992 plenumis funkcion de vicprezidanto de la filio de Asocio de Polaj Ĵurnalistoj en Rzeszów. De 1994 ĝis 1998 prezidis al programa konsilio de Pola Radio Rzeszów. Ankaŭ estis korespondanto de Radio Lvovo. Kunlaboris interalie kun "Nowe Państwo" (Nova Ŝtato), "Rola Katolicka" kaj novjorka "Nowy Dziennik".

Distingita i.a. per premio de Pola Radio kaj Televido en Rzeszów kaj premio de la vojevodo pro atingoj en la kampo de kulturo.

**Publika agado**

Opozicia agado

Fine de la 70-aj jaroj kunlaboranto de sendependa popola movado. De 1981 membro de Sendependa Aŭtonomeca Sindikato de Individuaj Agrikulturistoj "Solidareco". Post enkonduko de la milita stato en Pollando la 13-an de decembro 1981 ekaktivis opozicie: presis kaj distribuis samizdatojn.

Posedis rezervan klaŭzon de veturo al ĉiuj landoj de la mondo en la jaroj 1985 – 1989.

Agado post 1989

Kunkreinto kaj populariganto de la projekto "Eŭropo de Karpatoj" – iniciato de disvolvo de internacia kunlaboro de sep ŝtatoj: Ĉeĥio, Hungario, Pollando, Rumanio, Serbio, Slovakio kaj Ukrainio.

Bibliografio
------------

* Strona sejmowa posła VIII kadencji Sejma paĝo de parlamentano de la 8-a kadenco
* Nota biograficzna w Encyklopedii Solidarności Arkivigite je 2020-11-28 per la retarkivo Wayback Machine Biografia noto en *Enciklopedio de Solidareco*

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Marek Kuchciński en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Marek Kuchcińki - strona prywatna privata paĝo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 616162
* VIAF: 301644107
* ISNI: 0000 0004 0871 5270
 |
**Olavo BRÁS MARTINS dos GUIMARÃES BILAC** (16-a de decembro 1865 — 28-a de decembro 1918) estis brazila parnasanista poeto, naive naciisma, alinomata "Princo de Brazilaj Poetoj". Verkis la brazilan *Himnon al la Flago*, unu el la kvar oficialaj himnoj de Brazilo. Li apogis Esperanton en la frua 20-a jarcento, kvankam li mem ne lernis Esperanton. En la 25-a de aŭgusto 1901 Bilac, en la ĵurnalo "Gazeta de Notícias" skribas la jenon: (...) eĉ ĉi tie ni jam havas multajn esperantistojn inter kiuj menciindas unue Caetano Coutinho, de Sete Lagoas, kiu estas fervora propagandisto de la lingvo internacia.

La numero 2 (majo 1907) de la "Brazila Revuo Esperantista", la unua E-revuo redaktita en Brazilo, citas la brazilan poeton Olavo Bilac: "Alia kurso duonoficiala estas tiu en [la lernejo] Pedagogium, kiu speciale celas konigi Esperanton al la kleraj profesorinoj de tiu domo, inde direktata de Sro Olavo Bilac, konata en tuta Brazilujo [sic], kaj kiu ankaŭ estas esperantisto."
Jam en la 3-a numero de Brazila Revuo Esperantista en junio 1907 aperis tradukon de la soneto "Aŭdi Stelojn", tradukita de Daltro Santos:

"Nu (vi parolas), aŭdi stelojn! Certe  
La saĝon perdis vi!" mi diros tamen,  

Ke por aŭdi la stelojn mi vekiĝas,  

Kaj mi malfermas la fenestron pale...  
  

Kaj mi babilas, dum la Lakta vojo,  

Kiel mantelo malfermita supre,   

Briletas. Kaj la suno alveninte,   

Ilin mi serĉas tra l' ĉiel' ankoraŭ.  
  

Vi diros nun: "Mia freneza frato!  

Kion kun ili vi parolas nokte?  

Kion iliaj frazoj al vi diras?"  
  

Kaj mi diros: "Por ilin aŭdi, amu!  

Ĉar povas havi nur l' amant' orelojn  

Kapablaj aŭdi kaj kompreni stelojn.

* Olavo Bilac en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Olavo Bilac en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 25376
* GND: 121751961
* LCCN: n82099964
* VIAF: 73898176
* ISNI: 0000 0001 0915 424X
* SUDOC: 030458323
* BNF: 121868556
* NKC: kup20000000007917
 |
Olavo la 2-a
**Olavo la 2-a Haraldsson** (naskiĝinta en 995, mortinta la 29-an de julio 1030) estis sanktigita reĝo de Norvegio. Li estis filo de la norvegia subreĝo Harald Grenske, pranepo de Harald Hårfagr. Lia memortago estas la 29-a de julio (respektive en katolikaj komunumoj ankaŭ la 10-a de julio).

Vivo
----

Post la forpelo de la filoj de Håkon Sigurdsson li ekregis en 1016 super Norvegion. Ĝi troviĝis ekde 1000 sub kontrolo dana kaj sveda. En Trondheim fonditis episkopujo de Olavo; episkopo unua iĝis la monako Grimkeln. Li venigis el Anglio pastrojn kaj monakojn; eĉ sur la Orknejaj Insuloj kaj en Islando li enkondukis la kristanan religion. La paganaj temploj malkonstruitis kio kolerigis la anojn de la malnova kredo. Poste li atakitis de la dana reĝo Knuto la Granda kiun apogis la ribelema norvegia kamparana nobelaro nekristana. Olavo devis fuĝi kaj fine venkitis, kiam li intencis regajni la regnon, fare de kamparanaj taĉmentoj apud Siklastad ĉe la fjordo de Trondheim. Lia kadavro entombigitis poste en la katedralo de Trondheim. Pro siaj klopodoj je kristanigo li deklaritis en 1164 sanktulo protektanta Norvegion porĉiame (latine: *Rex Perpetuus Norvegiae*, norvege: *Norges Evige Konge*).

Mezepokaj skaldoj dediĉis al li tutan kantaron sagaan. Eĉ hodiaŭ lia nomo glorigatas. Aljuĝatas ĝis hodiaŭ la t.n. Ordeno de Sankta Olavo. De tempo al tempo kritikatas ankaŭ liaj ne ĉiam humanaj metodoj de kristanigo.

Vidu ankaŭ
----------

* Listo de norvegaj reĝoj

Literaturo
----------

* Maurer: *Norwegens Schenkung an den heiligen Olav*, Munkeno 1877

Fonto
-----

* Meyers Großes Konversations-Lexikon, Band 15. Leipzig 1908, p. 20, kio legeblas tie ĉi interrete.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Olavo la 2-a (Norvegio) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Olavo la 2-a (Norvegio) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Prie en leksikono de sanktuloj de Stadler


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 585658
* GND: 118736159
* LCCN: n82009967
* VIAF: 53023432
* ISNI: 0000 0001 0718 586X
* LIBRIS: 196256
* SUDOC: 027669068
* BIBSYS: 90356223
* NKC: jo2015887616
 |
**LASKAI CSÓKÁS Péter** (laŝkai ĉokaŝ) estis hungara reformita teologo, filozofo, instruisto kaj pastro naskita en Laskó, ĉirkaŭ en mezo de 16-a jarcento kaj mortinta en Gyulafehérvár en 1587.

dekstra

Biografio
---------

Laskai Csókás lernis en Kolozsvár kaj en Gyulafehérvár, poste estis la direktoro de lernejo de Fogaras. Post la frekvento de universitatoj en Svislando, Italujo, Francujo kaj Germanujo en 1580 li estis la direktoro de lernejo de Marosvásárhely, sed la sekvan jaron oni invitis lin pastro al Fogaras. Dume li denove vojaĝis Italujon kaj Francujon, poste 1582 li restadis en Wittenberg. En 1584–85 li denove estis en Ĝenevo, Wittenberg. Li estis la aŭtoro de la hungara parto de 10 lingvaj vortaro *Calepinus* (1585). El liaj pluraj verkoj en latina kaj greka lingvoj la plej grava estas *Speculum exilii*.

Ĉefaj verkoj
------------

* *Speculum exilii* (Coronae, 1581).

Bibliografio
------------

* Horváth János: A reformáció jegyében (Bp. 1953);
* Mátrai László: Régi magyar- filozófusok. XV – XVII. század (Bp. 1961).
**Teliha Olena** (ukraine *Олена Теліга*; 1906-1942) estis poetino kaj soci-politika aganto. Naskiĝis apud Moskvo, en familio de renoma ukrain-devena akvo-inĝeniero Ivan Ŝovgeniv. En 1918 la familio translokiĝis en Kievon, kie Olena vigle interesiĝis pri la ukraina lingvo. Kiam bolŝevikoj okupis Ukrainion la familio elmigris en Ĉeĥo-Slovakion. En Prago frekventis Ukrainan pedagogian kolegion, studante historion kaj filologion. Dank’ al influo de ukrainaj poetoj Olena ekverkis mem. Edziĝinte, iris al Varsovio, kie ŝi loĝis ĝis la Dua mondmilito.

1941 - revenis en Kijivon, estris Ukrainan verkistan asocion, redaktis gazeton "Litavroj". Pro sia aparteno al Organizaĵo de Ukrainaj Naciistoj kaj ege aktiva socia agado estis arestita fare de Gestapo kaj ekzekutita kun la edzo. Sur la prizon-ĉela muro ŝi lasis la lastajn vortojn: "Tie ĉi estis malliberigita kaj de tie ĉi iris al pafmortigo Olena Teliha".

Prezidento de Ukrainio Viktor Juŝĉenko la 22-an de majo 2006 eldonis la Ukazon "Pri la festado de 100-jara datreveno de naskiĝo de Olena Teliha".

Ĉiuj poem-kolektoj estis eldonitaj postmorte.

Tri poemojn esperantigis Kris Long (Ukraina Stelo, Novembro, 2011).

* Kategorio Olena Teliha en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 135051
* GND: 12153796X
* LCCN: n81003875
* VIAF: 20540183
* ISNI: 0000 0001 1749 3364
* SUDOC: 111923646
* NKC: js20020925221
 |
*Por italaj muzikistoj, kiuj uzas pseŭdonomon Oliver Onions, vidu Oliver Onions*

---

**George Oliver Onions**, (prononcita de lia familio kiel en legomo-vendejo, ne **oh-NY-ons.** Tio ankoraŭ devus esti notita, ke li estis laca kiel infano rilate al sia familia nomo.) (n. 13-an de novembro 1873 – m. 9-an de aprilo 1961) estis signifa angla novelisto, kiu publikigis pli ol kvardek kolektojn de romanoj kaj okazintaĵoj. Antaŭ la komenco de sia kariero kun verkado li devene estis instruita kiel reklama grafikisto kaj li laboris kiel proponisto de afiŝoj kaj libroj kaj kiel ĵurnala ilustristo. Unuaj eldonoj de liaj noveloj estis publikigitaj kun kovertoj ilustritaj de Onions mem. En 1909 li edziĝis kun verkistino Berta Ruck kaj ili havis du filojn - Arthur (naskiĝinta en 1912) kaj William (naskiĝinta en 1913). Onions laŭleĝe ŝanĝis sian nomon al George Oliver en la jaro 1918, sed li daŭrigis en la publikigado sub la nomo Oliver Onions.

* Kategorio Oliver Onions en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 270616
* GND: 118736345
* LCCN: n50002935
* VIAF: 2579928
* ISNI: 0000 0001 1035 4281, 0000 0003 6857 4580
* SUDOC: 034421645
* BNF: 125178968
* NKC: xx0053196
* ICCU: BCTV013192
 |
**Péter Zsoldos** [ĵoldoŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Zsoldos Péter** estis hungara verkisto pri sciencfikcioj, redaktoro.

Péter Zsoldos  naskiĝis la 20-an de aprilo 1930 en Szentes, li mortis la 26-an de septembro 1997 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Péter Zsoldos maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo, poste li akiris muzikpedagogian-korusestran diplomon en Muzikarta Altlernejo Ferenc Liszt en 1956. Post la diplomo li akiris redaktoran statuson en Hungara Radio. Dum laboro li ankaŭ studis kaj akiris psikologian diplomon en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 1967. Tiutempe li jam okupiĝis ankaŭ pri la sciencfikcio, sed li ankaŭ publikigis artikolojn pri muziko. Li estis redaktoro de populara muzika programo en la Hungara Radio. Li ricevis premiojn ekde 1972, la lastan jam postmorte en 2011.

Elektitaj romanoj
-----------------

* A Viking visszatér (1963)
* Távoli tűz (1969)
* Ellenpont (1973)
* A bunker (1978, escepte televizia serio)
* Az utolsó kísértés (1988)

Memorigiloj
-----------

* en 1998 premio pri Péter Zsoldos estis fondita

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 650282
* GND: 1060820811
* LCCN: n88641266
* VIAF: 84980099
* ISNI: 0000 0001 1074 4423
* BNF: 12976092c
* NKC: ola2003169769
 |
**Paŭlo Ĝovjo** (naskiĝis la 19-an de aprilo 1483 - mortis la 11-an de decembro 1552) estis itala kuracisto, historiisto kaj biografisto. Li estas plej konita pro sia kroniko de la italaj militoj. Liaj raportoj pri multaj bataloj konsistigas unu el la plej signifaj historiaj fontoj de tiu periodo.

Preskaŭ nenion oni scias pri lia junaĝo. Lia familio devenis de Isola Comacina, apud la lago Como. Lia patro, juristo, mortis ĉirkaŭ 1500. Li estis edukita de sia pli aĝa frato, Francesco Giovio, kiu estis humanisto kaj historiisto. Kvankam li interesiĝis pri literaturo, li estis sendita al Padua por studadi medicinon. Li obtenis sian diplomon en 1511.

Giovio unue laboris kiel kuracisto en Como sed, post la disvolviĝo de pesto en tiu urbo, li transloĝiĝis al Romo, kie la papo Leono la 10-a igis lin instruiton pri morala filozofio kaj sekve pri natura filozofio, en la romia universitato. Li estis cetere kavalirigita de la papo. Giovio samtempe komencis verki historiajn eseojn.

En 1517, li fariĝis la persona kuracisto de la kardinalo Giulio de' Medici (estonta papo Klemento la 7-a). Li krome redaktis kelkajn eseojn, ekzemple la *De optima victus ratione*, en kiu li esprimas dubojn pri tiama farmacio. Klemento la 7-a igis lin episkopon de Nocera Inferiore.

En 1536, Giovio akiris personan vilaon ĉe la lago Como kaj nomis ĝin *Museo*, ĉar li enmetis tien sian kolekton da portretoj de famuloj. En 1549, la papo Paŭlo la 3-a nuligis lian episkopan titolon, kaj Giovio decidis transloĝiĝi al Florenco, kie li mortis en 1552.

Verkoj
------

* *De romanis piscibus* (1524)
* *De legatione Basilii Magni Principis Moschoviae* (1525)
* *Commentario de le cose de’ Turchi* (1531)
* *Elogia virorum litteris illustrium* aŭ *Elogia doctorum virorum* (1546)
* *Descriptio Britanniae, Scotiae, Hyberniae et Orchadum* (1548)
* *Vitae* (1549)
* *Historiarum sui temporis libri* (1550-52)

* Kategorio Paolo Giovio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 216041
* GND: 118958682
* LCCN: n82154669
* VIAF: 64015055
* ISNI: 0000 0001 0858 0570
* LIBRIS: 56060
* SUDOC: 028060296
* BNF: 11997100p
* ULAN: 500318447
* NLA: 35126254
* NDL: 001358088
* BIBSYS: 90619279
* RKD: 416921
* NKC: mzk2003198643
* ICCU: CFIV037153
* BNE: XX1280503
 |
**László Márkus** [lAslO mArkuŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Márkus László** estis hungara reĝisoro, dramisto, ĵurnalisto, kritikisto, kostumisto, dekoraciisto, teatrestro, altlerneja instruisto, membro de Societo Petőfi (1937).

Memortabulo pri László Márkus
László Márkus  Arkivigite je 2020-07-24 per la retarkivo Wayback Machine naskiĝis la 19-an de novembro 1881 en Szentes, li mortis la 25-an de aprilo 1948 en Budapeŝto.

Biografio
---------

László Márkus frekventis liceon en Máramarossziget, kie li partoprenis ankaŭ en la urba kultura vivo. Li studis kelkajn jarojn en Reĝa Universitato de Budapeŝton, poste li iĝis ĵurnalisto, ekde 1907 reĝisoro de Teatro Magyar. Inter 1923 kaj 1935 li estis ĉefreĝisoro de Budapeŝta Ŝtata Operejo, en la jaroj 1932-1933 li estis teatrestro de Nacia Teatro (Budapeŝto). En 1934 li estis nomumita eterna membro de la Operejo. Dum la nazia erao li helpis al la judoj kaŝiĝi, krome li ne istruis en la Muzikakademio. Ekde 1945 ĝismorte li instruis en Aktora Akademio.

Liaj dramoj
-----------

* *Attila, hun legenda* (1911) - Nacia Teatro (Budapeŝto)
* *Varsótól az Adriáig* (1914)
* *Ágis tragédiája* (1936) - Nacia Teatro (Budapeŝto)

Liaj elektitaj mutaj filmoj
---------------------------

(En ĉiuj kiel reĝisoro, scenaristo, dekoraciisto)

* *Az aranyszemű hölgy* (1920)
* *Az óhaza* (1920)

Liaj libroj
-----------

* *Magyar gondok* (Hungaraj zorgoj), (1916) - eseoj
* *A színház etikája* (Etiko de la teatro), (1934)

Liaj tradukaĵoj
---------------

* D’Annunzio: A Holt város (1905)
* Friedrich Hebbel: Mária Magdolna
* Ibsen: A vadkacsa
* Ibsen: Hedda Gabler

Elektitaj reĝisoraĵoj
---------------------

* Goethe: Faust (ankaŭ dekoraciisto)
* Ibsen: Peer Gynt (ankaŭ dekoraciisto kaj kostumisto)
* Ŝekspiro: Hamleto, dana reĝido (ankaŭ dekoraciisto)
* Richard Wagner: Parsifal

Memorigiloj
-----------

* memortabulo en Budapeŝto

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

* Kategorio László Márkus (reĝisoro) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Parisato**, la plej juna filino de Artakserkso la 3-a de Persio, edziniĝis al Aleksandro la Granda en 324 a.K. dum la nomitaj Nuptoj de Suzo. Ŝi eble estis murditaj de la unua edzino de Aleksandro nome, Roksano, en 323 a.K.

Biografio
---------

Post la morto de ŝia patro en 338 a.K. ŝia frato Arses regis dum mallonge, antaŭ esti sukcedita de sia duon-kuzo, Dario la 3-a, en 336 a.K. Ŝajne post la morto de sia patro, Parisato kaj ŝiaj fratinoj pluloĝis en la kortego de Persio. Dum la kampanjo de Dario kontraŭ la invado de Aleksandro la Granda, Parisato kaj ŝiaj fratinoj, kun multaj aliaj membroj de la persa elito, akompanis la persan armeon. Psot la Batalo de Iso en 333 a.K. Parisato kaj multaj el ŝia parencoj estis kaptitaj en Damasko fare de la Macedonia generalo Parmenio.

Aleksandro
----------

Eble Parisato restis en Suzo kun la virinoj de la familio de Dario dum Aleksandro kondukis kampanjon en Hindion. Laŭ Ariano, en 324 Parisato edziniĝis al Aleksandro en Suzo. Samtage, Aleksandro edziĝis ankaŭ al la plej aĝa filino de Dario, nome Statira. Edziĝante al ambaŭ virinoj, Aleksandro fiksis siajn ligojn al ambaŭ branĉoj de la reĝa familio de la Akemenida Imperio. Tiuj nuptoj de Suzo daŭris kvin tagojn. Dum tiu tempo, 90 aliaj persaj nobelinoj estis edzinigitaj al Macedonianoj kaj al aliaj grekaj soldatoj kiuj estis fidelaj al Aleksandro.

Referencoj
----------

1. ↑  Garthwaite (2005), p. 39.
2. 1 2 3  Carney (2000), p. 110.
3. 1 2  O'Brien (2001), p. 197.

Fontoj
------

* Carney, Elizabeth Donnelly (2000), Women and Monarchy in Macedonia, Norman, OK: University of Oklahoma Press, ISBN 0-8061-3212-4
* Garthwaite, Gene R. (2005), The Persians, Malden, MA: Blackwell Publishing, ISBN 1-55786-860-3
* O'Brien, John Maxwell (2001), Alexander the Great: The Invisible Enemy - A Biography, New York: Routledge, ISBN 0-415-10617-6


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 574993
 |
**László MÉCS** [lAslO mEĉ], hungare **Mécs László,** Esperante **Ladislao Mécs** estis hungara poeto kaj ĵurnalisto.

Skulptaĵo De László Mécs
Hungarlingva memortabulo de László Mécs
László Mécs naskiĝis (kiel *Martoncsik József*) la 17-an de januaro 1895 en **Hernádszentistván** [hernAdsentiŝtvAn], kiu nun estas Družstevná pri Hornáde, Slovakio. Li mortis la 9-an de novembro 1978 en Pannonhalma.

Biografio
---------

Li lernis en universitato en Budapeŝto nur unu jaron, poste li aliĝis al ordeno, kiel pastro. La unuaj poemoj aperis en 1915, la unua volumo en 1923. Li estis pastro, foje bibliotekisto. En 1935 li vojaĝis al Francio kaj Belgio, kie li renkontiĝis kun Paul Valéry. Post la 2-a mondmilito li vivis en Csorna kaj Pannonhalma. En 1953 la komunistoj kondamnis lin por prizono kaj li denove rajtis plenumi la pastrajn taskojn post 1956. Unusolan premion li ricevis en 1939.

Verkoj (selekto)
----------------

* *Hajnali harangszó* (Frumatena sonoro), poemo, 1923
* *Válogatott költeményei* (Elektitaj poemoj), 1934
* *Összes versei* (Ĉiuj poemoj), 1941
* *Mécs László válogatott költeményei* (elektitaj poemoj de L. Mécs), 1953
* *Üzenet* (Mesaĝo), poemaro

Memorigiloj
-----------

* skulptaĵo kaj memortabulo en Kráľovský Chlmec

Fontoj
------

* Hungara Vikipedio

* Kategorio László Mécs en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 390050
* GND: 122066294
* LCCN: n86055816
* VIAF: 79460053
* ISNI: 0000 0000 7820 643X
* SUDOC: 191248622
* BNF: 11288600w
* BIBSYS: 90784229
 |
**Paskalo la 3-a** estis kontraŭpapo de 1164 ĝis la 20-a de septembro 1168.

Lia reala nomo estis Guido el Kremono. Kontraŭpapo estis la dua el kontraŭpapoj kiuj defiis la regadon de la papo Aleksandro la 3-a. En 1164, malgranda nombro de kardinaloj kiuj estis elektintaj la kontraŭpapon Viktoro la 4-a kunsidis denove por voĉdoni al Paskalo la 3-a kiel lia sukcedanto. Li setlis ĉe Viterbo kaj sukcese evitis la legitiman papon atingi Romon.

Por ricevi plian subtenon el imperiestro Frederiko la 1-a, Paskalo kanonizis Karlomagnon en 1165. La Katolika Eklezio neniam agnoskis tiun kanonizon, ĉar Paskalo estis kontraŭpapo. En 1179, la Tria Laterana koncilio nuligis ĉiujn lian ordonojn, inklude la kanonizon. Karlomagno restis tamen bone konsiderita ankoraŭ inter katolikoj, kaj Prosper Guéranger eĉ komponis preĝon al Karlomagno.

* Kategorio Paskalo la 3-a en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 488282
* GND: 100957048
* VIAF: 66823035
 |
**Jenő Farkasházy** [farkaŝhAzi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Farkasházy Jenő** estis hungara ceramikisto, entreprenisto. Lia nobela antaŭnomo estis *farkasházi*, lia origina familia nomo estis Fischer [fiŝer] ĝis 1904, lia avo estis Mór Fischer, lia frato estis Zsigmond Farkasházy.

Trumpeta vazo fare de Jenő Farkasházy
Jenő Farkasházy naskiĝis la 29-an de marto 1861 en Székesfehérvár, li mortis la 4-an de majo 1926 en Herend (li estis entombigita en Tata (Hungario).

Biografio
---------

Jenő Farkasházy devenis el riĉa juda familio. Li maturiĝis en cisterciana gimnazio en sia naskiĝurbo, poste li studis 8 jarojn en Nacia Altlernejo de Belartoj en Parizo, fine li profundigis siajn studojn en Anglio kaj Germanio. Komence li estis arta gvidanto en porcelana uzino en Ungvár, ekde 1897 uzinestro en Herend. Li mem planis kaj pentris porcelanojn. En mondekspozicio en Parizo li ricevis inspiron pri modernaj formoj kaj teknikoj. Li ricevis Honoran legion.

Elektitaj ekspozicioj
---------------------

* mondekspozicio en Parizo (1900)

Liaj kontribuoj
---------------

* *Palissy élete és művei* (monografio, 1887)
* *A Della Robbia család* (monografio, 1896)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre) Arkivigite je 2019-05-10 per la retarkivo Wayback Machine
* Arkivigite je 2020-06-16 per la retarkivo Wayback Machine

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Jenő Farkasházy en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 694730
* GND: 119329035X
* VIAF: 3046156677156733770004
 |
**MIHÁLY László** (miha:j), Barna Mihály László, estis hungara poeto, verkisto, publicisto naskita en Székelyudvarhely la 29-an de decembro 1902 kaj mortinta en Budapest la 5-an de julio 1977.

Biografio
---------

La mezlernejon li finis en sia naskiĝurbo. Li estis kunlaboranto de Ifjú Erdély, Pásztortűz, Vasárnap, Dacia, Délkelet, Erdélyi Helikon, Erdélyi Szemle, Ellenzék. En 1923 li estis unu el kunlaborintoj de *Tizenegyek antológia*. Ekde 1926 li vivis en Budapeŝto. En 1930 li havigis diplomon pri historio en la Universitato Pázmány Péter. Li estis ĵurnalisto de gazetoj de Centra Presarentrepeno. De 1941 li estis ĝia raportisto el Italio. Inter 1945 kaj 1949 li estis la kunlaboranto de Ĉefurba Szabó Ervin Biblioteko. Post sia maldungo li estis helplaboristo. Ekde 1962 ĝis sia morto li laboris en la enciklopediredakcio de la Akademia Libroeldonejo.

Verkoj
------

* *Áldozat a jövőért* (teatraĵo, Székelyudvarhely, 1920);
* *Hóvirágok* (poemoj, Kolozsvár, 1923);
* *Hazavágyom! (poemoj, Bp. 1926);*
* *Új harcos székely nép* (teatraĵo, Bp. 1927);
* *Tavaszi vihar* (romano, Kv. 1933);
* *Költő, ne félj!* (poemoj, Bp. 1936);
* *Tengeri tündér* (romano, Bp. 1938);
* *Buda alá!* (poemoj, Bp. 1938);
* *Presente!* 1920-1940 (publicistikaj verkoj Bp. 1941).


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 254929
* VIAF: 163382133
* ISNI: 0000 0001 1219 0014
 |
**Jenő Kemechey** [kemeĉei], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kemechey Jenő** estis hungara verkisto, ĵurnalisto, membro de Societo Petőfi.

Jenő Kemechey naskiĝis la 28-an de decembro 1862 en Hungario, en Királyhelmec (nuntempa Kráľovský Chlmec en Slovakio). Li mortis la 14-an de januaro 1905 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Jenő Kemechey komence lernis en Eger por esti pastro, poste li pristudis juron en universitato de Budapeŝto. Poste li eklaboris en diversaj lokoj, precipe en ŝtataj oficejoj. En 1891 li iris al Szeged, kie li redaktis la lokan gazeton. En 1894 li iris al Budapeŝto, kie li raportis pri la parlamenta laboro por gazeto *Budapesti Hírlap*.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Magyar gentry-történetek* 1891 - novelaro
* *A kis király* (La eta reĝo) 1899 - romano
* *Magyar mohikánok* 1901 - noveloj
* *Bodrogközi történetek* 1902 - noveloj
* *Magyarország nagyasszonyai* 1902 - romanecaj biografioj
* *A föld* 1902 - dramo
* *Az emigráns* 1904 - teatraĵo

Fontoj
------

* Hungarlingva Vikipedio
* biografio hungare[*rompita ligilo*]
* biografio hungare

* Kategorio Jenő Kemechey en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

**Johann SCHMIDERER**, naskiĝinta en 1868 en Bairau (Lofer), mortinta en 1944, estis aŭstra verkisto kaj teologo.

La pilgrimadlokoj Maria Kirchental en Pinzgau, kie Schmiderer estis seminariestro.

Vivo
----

Li estis lernanto ĉe la renomita ĉefepiskopa gimnazio Borromaeum en Salcburgo, sacerdotiĝis en 1892 kaj fariĝis samloke katedrala ĉefpredikisto en 1908 por dek jaroj. Inter la jaroj 1918 kaj 1938 li estis ĉefpastro en la pilgrimadparoĥejo de Maria Kirchental en St. Martin bei Lofer.

Kiel verkisto li prikantis per multaj kantoj sian hejmregionon. Multaj poemoj publikiĝis ĉe *Deutscher Hausschatz*, ĉe *Rupertikalender* kaj en diversaj edifaj gazetoj. Li estas kvazaŭ pioniro en la neartaĉa, nekiĉa edifa literaturo por la junularo katolika kunigante spiritaĵojn kun spiroraba kaj fascina romana intrigaro.

Verkoj
------

* Hans von Bairau, *Aus meinen Zwanzigerjahren*, 1905
* *Vom Singen der Achen* (antologio parte dialekta, ekz. *Da Mond*, *Andreas Hofers letzter Brief*, *An Anton Faistauer*, *Im Untersberg*)
* *Am Tische des Herrn* (historioj por junuloj)
* *Tauerngold*
* *Salzburger Geschichten*

Fonto
-----

Josef Lahnsteiner, *Mitterpinzgau*, memeldono, Hollersbach 1962, p. 410
**Osbald** (m. 799) estis reĝo de Northumbria, Anglio, dum parto de 796.

Li havis reputacion pro perforto. La 9-an de januaro 780 li mortbruligis Bearn, filon de Aelfwald la 1-a, tiam reĝo de Northumbria. En 793 Alcuinus sendis al li du leterojn per kiuj li petegis lin forlasi sian ne taŭgan vivmanieron: Alcuinus kritikis lin pro lia avareco, luksaj vestaĵoj kaj pagana hararstilo, kaj urĝis lin dediĉi sin al Dio ĉar "luksaĵoj de princoj signifas malriĉecon de ordinaraj homoj".

La 18-an de aprilo 796 Aethelred la 1-a estis murdata. Osbald - kiu estis potenca nobelo - altroniĝis sed regis nur 27 tagojn antaŭ esti forlasata de la reĝa domanaro. Eardwulf tiam gajnis la tronon. Osbald fuĝis al Lindisfarne, kie li ricevis leteron de Alcuinus, kiu konsilis lin iĝi monaĥo. Post kiam Osbald rifuzis, Alcuinus skribis pluan leteron en kiu li diris, "Mia kara amiko Osbald ... Mi ege bedaŭras ki vi ne sekvas miajn konsilojn. En [mia antaŭa] letero mi urĝis vin forlasi tian vivmanieron. Ne aldonu pekon al peko per ruinigi vian landon kaj verŝi sangon. Memoru, kiom da sango de reĝoj, princoj kaj homoj jam estas verŝita pro vi kaj via familio."

Post nelonge Osbald velis kun siaj kunuloj al la regno de la piktoj, kie Constantín mac Fergusa donis al li rifuĝon.

Osbald mortis en 799 kaj entombiĝis en anonima tombo en la katedralo de Jorko.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 288158
 |
**Paul GRAHAM** (naskiĝis en 1965 en Weymouth) estas brita programisto, riska investanto kaj eseisto.

Li estas fama pro lia laboro pri Lisp kaj kiel kun-fondinto de Viaweb. Li ankaŭ estas aŭtoro de la libroj 'On Lisp' (1993), 'ANSI Common Lisp' (1995) kaj 'Hackers & Painters' (2004).

Viaweb
------

En 1995, Graham kaj Robert Morris fondis Viaweb. La programaro de Viaweb verkiĝis per Common Lisp programlingvo. Viaweb estis la unua retpaĝaro kiu permesas uzantojn krei siajn proprajn Interretajn vendejojn. Dum la somero de 1998 ili vendis Viaweb al Yahoo! kontraŭ 455,000 akcioj de Yahoo!, kostantaj 49.6 millionoj da dolaroj. Nun Viaweb nomiĝas 'Yahoo! Store'.

Eseoj
-----

Li poste komencis verki eseojn por lia populara retpaĝaro www.paulgraham.com. Ili inkludas "Beating the Average" ('Superigi la Mezumon'), kiu komparas Lisp kun aliaj programlingvoj, kaj 'Why Nerds are Unpopular' ('Kial Nerdoj estas Malpopularaj'), meditado pri vivo de nerdoj dum superaj klasoj. Kolekto de liaj eseoj estis publikiga kiel 'Hackers and Painters' de O'Reilly. Multe da liaj eseoj estas tradukitaj en diversajn lingvojn, inklude Esperanton.

* Skribado, Koncize (Writing, Briefly)
* Farita en Usono (Made in USA)
* Kopiu Tion Kion Vi Ŝatas (Copy What You Like)
* La Insula Testo (The Island Test)
* Tenu vian identecon malgranda (Keep Your Identity Small)
* Kion Programlingvoj Solvas(What Languages Fix)
* Verku kiel vi parolas(Write Like You Talk)
* La centjara lingvo(The Hundred-Year Language)
* Superigi la mezumon(Beating the Averages)

Y Combinator
------------

En 2005, post prezentaĵo por la Harvard Computing Society kiu poste li publikigis kiel How to Start a Startup ('Kiel komenci ekfirmaon'), li kun Trevor Blackwell, Jessica Livingston and Robert Morris fondis 'Y Combinator' por havigi startan kapitalon al grandaj grupoj de ekfirmaoj, specialaj tiaj kun maljunaj, teknike pensaj junuloj. Ĝis nun 'Y Combinator' investis en 400 ekfirmaojn, inklude reddit, Dropbox, Airbnb, Stripe, Justin.tv, loopt kaj Xobni.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Paul Graham en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 317665
* GND: 1102715948
* LCCN: no2005023870
* VIAF: 24014685
* ISNI: 0000 0000 4041 3855
* SUDOC: 06934339X
* NDL: 00893092
 |
Maria-Johanino Baptistino de Savojo
**Maria-Johanino Baptistino de Savojo** (france : *Marie Jeanne Baptiste de Savoie*) naskiĝis en Parizo je la 11-a de aprilo 1644 kaj mortis en Torino je la 15-a de marto 1724.

Ŝi estis la filino de Karlo-Amadeo de Savojo, duko de Ĝenevo, de Nemuro kaj de Aŭmalo (*Aumale*), kaj de lia edzino Elizabeto de Burbono.

Ŝi fianĉiniĝis en 1662 kun la duko de Loreno Karlo la 5-a, sed la gefianĉoj separiĝis en 1665.

Je la 10-a de majo 1665 ŝi edziniĝis en *Chambery* kun sia kuzo Karlo-Emanuelo la 2-a de Savojo kaj naskis al li la estontan reĝon de Sardio Viktoro-Amadeo la 2-a (1666-1732).

Kiam mortis sia edzo en 1675, ŝi fariĝis regentino je la nomo de sia filo. Ŝi estis energia kaj ambicia virino, kiu nomis sin (dua) *Madama Reale* kiel faris ŝia bopatrino Kristino de Francio. Ŝi provis kapti por sia filo la tronon de Portugalio per lia geedziĝo kun lia kuzino kaj unusola heredantino, la princino *Isabel Luiza de Beira*. Tiel ŝi estus konservota por si mem la tutan duklandon de Savojo. Sed dua geedziĝo de la reĝo Petro la 2-a de Portugalio kaj ribelo en Piemonto devigis ŝin forlasi siajn planojn kaj transdoni la regadon al sia filo je la 14-a de marto 1684.

En 1686 ŝi vendis la duklandon de Aŭmalo al Ludoviko-Aŭgusto de Burbono, kiu estis nelegitima (poste legitimita) filo de la franca reĝo Ludoviko la 14-a kaj de Sinjorino de Montespano. Ŝi estis la lasta grafino de Ĝenevo, kiu unuiĝis kun Savojo post ŝia morto en 1724, dum regis Francion ŝia pranepo Ludoviko la 15-a.

* Kategorio Maria-Johanino Baptistino de Savojo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 162645
* GND: 121104885
* LCCN: nr2004007255
* VIAF: 51963895
* ISNI: 0000 0001 0654 3047
* LIBRIS: 173476
* SUDOC: 171235932
* BNF: 14976927p
* ULAN: 500354618
* RKD: 444791
* NKC: mzk2010612473
* ICCU: LIGV049716
 |
**Paul Maximilian Lamoral Prinz von Thurn und Taxis**, ekde 1866 **Paul von Fels** (naskiĝis la 27-an de majo 1843 en Kastelo Donaustauf ĉe Regensburg; mortis la 10-an de marto 1879 en Cannes, Francujo), estis la tria ido de Princo Maximilian Karl von Thurn und Taxis kaj de lia dua edzino Mathilde Sophie zu Oettingen-Oettingen und Oettingen-Spielberg (1816–1886).

Amikeco kun Ludoviko la 2-a de Bavarujo
---------------------------------------

Laŭ deziro de la patro de Paul, Maximilian, tiun ĉi akceptis Maksimiliano la 2-a la 15-an de novembro 1861 en la bavaran armeon kiel oficiro. Pro tio li fariĝis la 1-an de majo 1863 en la aĝo de 18 jaroj ordonportista oficiro de la tiama kronprinco Ludoviko. Ludoviko kaj Paul fariĝis intimaj amikoj, kiam ili en septembro de 1863 pasigis tri semajnojn kune en Berchtesgaden. Post surtroniĝo de Ludoviko en la jaro 1864 Paul plirangiĝis la 18-an de januaro 1865 al persona adjutanto de la reĝo. Dum la sekvaj du jaroj oni ofte komparis la belecon de Paul von Thurn und Taxis kun tiu de la juna reĝo. Li fariĝis la plej intima amiko kaj konfidato de la reĝo.

Kiel la rilato de la reĝo kun Richard Wagner tiu al sia adjutanto Paul ja same malhavis seksan eron, tamen estis nepre famoj en Munkeno, ke Ludoviko amoras kun sia adjutanto. Paul verŝajne skribis taglibron, sed tio ĉi estis – kiel ĉio alia pri li en la arĥivoj de la familio Thurn und Taxis en Regensburg – neniigita.

Paul von Thurn und Taxis kiel Lohengrin
Paul kaj Ludoviko celebris kune sian pasion por Richard Wagner kaj la teatro. Paul estis talentita per bela voĉo kaj kantis plurfoje antaŭ la reĝo. Jen aparte menciindas la festo de la 20-a datreveno de Ludoviko la 25-an de aŭgusto 1865, celebrata ĉe Alpsee en Hohenschwangau. Wagner estis studinta kun Paul parton de la opero *Lohengrin*. Estis elspeze ekipita: Paul – transvestita kiel Lohengrin – surhavis arĝente brilan kirason. Artefarita cigno trenis lin trans la lagon, kaj elektra lumo prilumis la scenon.

Vivo post Ludoviko
------------------

En novembro 1866, li estis abrupte elpostenigita, eble pro intrigoj de Richard kaj Cosima Wagner.
En 1868 li geedziĝis kun la ne-nobela, juddevena aktorino Elise Kreuzer – rilato, kiun lia patro kaj la nobelfamilio Thurn und Taxis absolute neniel povis akcepti. Li perdis la nobelan princan titolon, la enspezojn, kaj eĉ la familian nomon kaj restis nura barono *von Fels*. Barono Paul von Fels mortis 35-jara pro tuberkulozo en Cannes. Lia vidvino Elise von Fels (post dua geedziĝo *von Fels-Cabisius*) ĝuis alte respektatan teatran karieron kaj mortis 90-jara, pli ol 50 jarojn post sia unua edzo.

Referencoj
----------

1. ↑  Georg Jacob Wolf, 1926. König Ludwig II. und seine Welt. Dua eldono, p. 196.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Paul von Thurn und Taxis en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* artikolo en Süddeutsche Zeitung, 2018-04-21, legita 2020-02-13 germane


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 432367
* GND: 11725696X
* VIAF: 35229432
 |
**Joanna Wronecka** (naskiĝis la 30-an de marto 1958 en Krotoszyn) – pola arabistino, tradukistino kaj diplomato. Ambasadoro de Pollando en Egiptio (1999–2003) kaj Maroko (2005–2010), ambasadoro de Eŭropa Unio en Jordanio (2010–2015), en la jaroj 2015–2017 subsekretario de la ŝtato en Ministerio pri Eksteraj Aferoj, konstanta reprezentanto de Pollando ĉe Unuiĝintaj Nacioj (2017–2021).

Vivo
----

En 1981 finis arabistikon ĉe Varsovia Universitato. En 1985 defendis doktorecan disertaĵon pri arab-islama filozofio. Laboris en Instituto de Mediteraneaj kaj Orientaj Kulturoj, kaj en Fako de Ektereŭropaj Landoj de Pola Scienca Akademio.

En 1993 komencis laboron en Ministerio pri Eksteraj Aferoj. En 1996 iĝis vicdirektoro de Departamento de la Sistemo de UN, en 1998 irektoro de la Departamento de Afriko kaj Proksima Oriento. En la jaroj 1999–2003 estis ambasadoro de Pollando en Egiptio, poste gvidis sekretariejon de la ministro pri eksteraj aferoj. En 2005 iĝis ambasadoro de Pollando en Maroko, plenrajtigita en Maŭretanio kaj Senegalo, malpostenigita en 2010.

Laŭ decido de Alta Reprezentanto por la komuna ekstera kaj sekureca politiko de la Eŭropa Unio Catherine Ashton, anoncita la 15-an de septembro 2010, iĝis ĉefo de delegitaro de Eŭropa Unio (ambasadoro de EU) en Jordanio.

La 27-an de novembro 2015 iĝis subsekretario de la ŝtato en Ministerio pri Eksteraj Aferoj pri la evolua kunlaboro kaj politiko koncerne Afrikon kaj Proksiman Orienton. Novembre 2017 prezidanto de Pollando Andrzej Duda nomumis ŝin al posteno de la konstanta reprezentanto de Pollando ĉe UN en Novjorko.

Tradukaĵoj
----------

* Ibn Arabi, *Księga o podróży nocnej do najbardziej szlachetnego miejsca* (Libro pri nokta vojaĝo al la plej nobla loko), Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Varsovio 1990, serio: Biblioteka Klasyków Filozofii (Biblioteko de Klasikuloj de Filozofio), ISBN 83-01-09566-0.
* Ibn ʾArabi, *Traktat o miłości* (Traktato pri amo), Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Varsovio 1995, serio: Biblioteka Klasyków Filozofii, ISBN 83-01-11844-X.
* Al-Ghazali, *Nisza świateł* (La niĉo de lumo), p. 82, PWN, Varsovio

Distingoj
---------

Distingita per Kavalira Kruco de la Ordeno *Pollando Restituta* (2010).

Vidu ankaŭ
----------

* Sufiismo
* Lidia Milka-Wieczorkiewicz
* Zygmunt Smogorzewski

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Joanna Wronecka en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Joanna Wronecka i Tomasz Kozłowski pierwszymi polskimi ambasadorami w dyplomacji Unii Europejskiej Joanna Wronecka kaj Tomasz Kozłowski unuaj polaj ambasadoroj en diplomatio de UN, msz.gov.pl, la 15-an de septembro 2010


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 685743
* VIAF: 301349792
* ISNI: 0000 0004 0869 5038
* SUDOC: 244766738
 |
**Mario Amaya** (6a de Oktobro, 1933 – 29a de Junio, 1986) estis usona artokritikisto, muzeodirektoro, gazeteldonisto kaj iama direktoro de *New York Cultural Center* (1972–1976) kaj de *Chrysler Museum of Art* en Norfolk, Virginio (1976–1979). Li estis ankaŭ ĉefa komisaro de la Artgalerio de Ontario (1969–1972) kaj fonda eldonisto de la Londona *Art and Artists Magazine*. Li studis *Art Nouveau* dum 35 jarojn, kelkajn el tiuj sub instruado de Mark Rothko. Li verkis librojn pri arto, kiaj *Pop As Art: A Survey of the New Super Realism* (1965), *Art Nouveau* (1966), kaj *Tiffany Glass* (1967).

Atenco
------

La 3an de Junio 1968, Amaya estis en la oficejo de Andy Warhol kiam la radikala feministo Valerie Solanas pafis kontraŭ ambaŭ Amaya kaj Warhol. Amaya, 34jaraĝa tiam, estis tuj elhospitaligita post ricevi kuracadon pro kuglaj grat-vundoj sur sia dorso, dum Warhol suferis multe pli gravajn rezultojn.

Morto
-----

Li mortiĝis pro komplikoj pro Aidoso la 29an de Junio, 1986, en hospitalo de Londono, je aĝo de 52.

Referencoj
----------

Notoj

1. 1 2   Deaths England and Wales 1984-2006. Arkivita el la originalo je 2009-08-23. Alirita 2015-04-11.

Fontoj
* Amaya, Mario. *Art Nouveau.* Studio Vista, Ltd. London, 1966;
* Bourdon, D. "New York Museum Crisis: Two Bite Dust." *Art in America,* vol.63, No.5, 1975;
* Russell, John. "Mario Amaya, 52, Art Critic, Editor and Museum Director," *The New York Times* June 30, 1986;
* Russell, John. "Obituary," *Art in America,* vol.74, 1986;
* *The Globe and Mail* No. 36968, June 4, 1968.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 521883
* GND: 188421548
* LCCN: n50024134
* ISNI: 0000 0000 8449 1249
* SUDOC: 077724763
* ULAN: 500698645
* BIBSYS: 2095314
* RKD: 440091
 |
**Oto el Northeim** (germane: *Otto von Northeim*; naskiĝinta ĉirkaŭ 1020, mortinta la 11-an de januaro 1083) estis duko de Bavario originante el malnova kaj riĉa saksia klano el Northeim proksime de Göttingen.

Vivo
----

Senkompate kaj militeme se temis pri propra potenckonservo li ricevis en 1061 fare de imperiestrino Agnes de Poitou la Duklandon Bavario. En 1062 li konspiris kun ĉefepiskopo Anno la 2-a el Kolonjo kaj Ekbert el Meißen por kidnapi la junan Henrikon la 4-an en Kaiserswerth. Li gvidis la kampanjon en 1063 kontraŭ la Hungaroj, helpis en 1066 en la detronigo de la hamburga ĉefepiskopo Adalberto el Bremeno en Trebur en 1066. Oto gajnis influegon sur la regnan registaron kaj iĝis unu el la plej akraj malamikoj de Henriko la 4-a.

Kiam li kulpigitis voli fari murdatencon kontraŭreĝan li rifuzis pruvigi sian senkulpon per dia juĝo. En 1070 li proskribitis kaj perdis la duklandon sian. Li provis rezisti armile sed devis finfine en 1071 submetiĝi. Poste li regajnis kelkajn posedaĵojn. En 1073 li gvidis ribelon kontraŭ la Saksoj kaj sukcesis en la redono de Bavario en la 2.2.1074 per la Packontrakto de Gerstungen. Sed en la 9.6.1075 li venkitis apud Bad Langensalza fare de Henriko. En la 26.10. de la sama jaro li la duan fojon submetis sin al la reĝo. Li gajnis gracon antaŭ ties okuloj kaj eĉ ricevis konfidon tioman ke Henriko iam donis al li la administradon de Saksio. Sed 1076 Oto denove malfidelis.

Danke al Oto detroniĝis Henriko la 4-a en Trebur kaj elektitis Rudolfo de Rheinfelden (Ŝvabio) kontraŭreĝo en 1077 en Forchheim. Poste Oto gvidis la taĉmentojn saksiajn (kiam la du reĝoj batalis) apud Mellrichstadt en 1078, apud Flarchheim kaj Hohenmölsen en 1080: tie li venkis. Post la morto de Rudolfo li kontinuigis la reziston.

Fonto
-----

Meyers Großes Konversations-Lexikon, Band 15. Leipzig 1908, S. 255, kio legeblas tie ĉi interrete.

* Kategorio Oto el Northeim en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 584452
* GND: 119144107
* LCCN: no2005098086
* VIAF: 68671716
* ISNI: 0000 0001 0196 5160
* SUDOC: 118218522
* BNF: 155585184
 |
**Johano HONTERO**, Honter, familinomo Grass, (naskiĝis 1498 en Braŝovo / Kronstadt, mortis la 23-an de januaro 1549 samloke) estis saksa verkisto, presisto, humanista sciencisto, evangelia predikisto en Transilvanio.

Biografio
---------

Johannes Honterus post studoj en Braŝovo daŭrigis siajn studojn ĝis 1525 en Vieno, poste en Krakovo, en 1532 en Bazelo, kie li akiris ĉe Sebastian Henriepetri la presadmetion, la mapfaradon kaj lignogravuradon. Li revenis en Braŝovon en 1534 kaj en 1539 li malfermis sian presejon, en kiu dum 24 jaroj li presis 31 librojn, grandparte siajn proprajn verkojn. Oni elektis lin urbkonsilanto, en 1544 pastro primara de Braŝovo. Jam en tiu jaro li organizis lernejon kaj publikan bibliotekon. Li fondis en urbo paperfabrikon. Li verkis kvazaŭ 30 verkojn (grandparte tradukite el greka lingvo).

Johannes Honterus aparte gravas kiel decida kontribuanto al la protestanta Reformacio en Transilvanio kaj la estigo de la posta Evangelia eklezio de Aŭgsburga konfeso en Rumanio.

Li reorganizis la edukadon en Braŝovo: la de li kreita humanisma gimnazio,longtempe la ununura siaspece en Eosta Eŭropo, nomiĝas ĝis hodiaŭ Honterus-gimnazio.

Verkoj
------

* *De grammatica* (Cracoviae, 1530);
* *Rudimenta Cosmographiae* (Cracoviae, 1530);
* *Chorographia Transylvaniae* (Magyarország és Erdély térképe, Basiliae, 1532);
* *Formula reformationis ecclesiae Coronensis* (1542);
* *Compendium juris civilis in usum civitatum ac sedium Saxonicarum* (Coronae, 1544)

Fonto
-----

* Magyar Életrajzi Lexikon

* Kategorio Johannes Honterus en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 350720
* GND: 118553445
* LCCN: n83200843
* VIAF: 14759813
* ISNI: 0000 0001 0871 6845
* LIBRIS: 289500
* SUDOC: 079029108
* BNF: 10472781j
* BIBSYS: 1011548
* NKC: mzk2009532503
* ICCU: BVEV038661
* BNE: XX1308343
 |
**Ottó Tolnai,** hungare **Tolnai Ottó** estas hungara poeto, verkisto kaj tradukisto.

Ottó Tolnai naskiĝis la 5-an de julio 1940 en Magyarkanizsa, kiu ĝuste tiam rehungariĝis ĝis 1944, poste la urbo apartenis al Jugoslavio, al aŭtonoma regiono Vojvodino.

Biografio
---------

Ottó Tolnai frekventis hungarlingvan gimnazion en Senta, poste universitaton en Novi Sad, poste li plulernis en universitato de Zagrebo. En 1961 li estis redaktoro de hungarlingva periodaĵo en Novi Sad. Baldaŭe li fondis novan periodaĵon. Inter 1974-1994 li apartenis al stabo de hungara dissendo de Radio Novi Sad. En la 2000-aj jaroj li redaktas revuon, kiu fondiĝis en Veszprém. Li ricevis premion Kossuth en 2007, pli frue ankaŭ aliajn (ankaŭ jugoslavian) premiojn.

Verkaro (selekto)
-----------------

* poemolibroj, ekzemple *Homorú versek* - debuta poemaro - 1963; *Legyek karfiol* 1973; *Világpor* 1980; *Versek könyve* 1992;
* romanoj, ekzemple *Rovarház* - debuta romano - 1969; *Virág utca 3.* 1983
* noveloj, ekzemple *Gogol halála* 1972; *Június* (Junio) 1994
* eseoj: *A meztelen bohóc* 1992
* dramoj: *Bayer aspirin* 1981; *Végel(ő)adás* 1996

En sia versromano *Ómama egy* *rotterdami* *gengszterfilmben* (2006), inspirita de partopreno en poezia festivalo Roterdama, li mencias Esperanton. Liaj verkoj estas tradukitaj al germana, franca, serba lingvoj, ekzemple Lorand Gaspar tradukis al la franca lingvo.

Fontoj
------

* Hungara Vikipedio

* Kategorio Ottó Tolnai en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 415019
* GND: 119340062
* LCCN: n89622815
* VIAF: 44525469
* ISNI: 0000 0000 7842 0014
* SUDOC: 059518715
* BNF: 144714753
* BIBSYS: 90827440
 |