La **Vörösmarty tér** [voroŝmarti] (=Placo Vörösmarty) estas internurba finhaltejo de la M1 metrolinio en Budapeŝto. La stacio troviĝas sub Placo Vörösmarty.

Historio
--------

En 1893 oni komencis okupiĝi pri plano de metroo (tiam nomata subtera trajno). Oni supozis, ke la ebla tramo ĝenos trafikon de la kaleŝoj kuntiritaj per ĉevaloj, tial oni decidis konstrui subteran fervojon (tramon). La konstruado estis simpla: oni elfosis la teron laŭ la ĵus kreita avenuo, poste oni muntis la relojn sube kaj la elektran relon supre, oni faris la betonajn murojn, fine oni kovris la elfosaĵon. Menciindas, ke la vagonoj trafikis super la kanalizado, tial la farita tunelo estis laŭeble malalta. La subtera tramo ekfunkciis en 1896, ĉar ĝuste tiam estis miljara datreveno de alveno de la hungaraj triboj al la Karpata baseno. Post la malfermo vojaĝis mem Francisko Jozefo la 1-a (Aŭstrio) en iomete pli ornama vagono en la subtera tramo, kiu poste permesis, ke la tramo prenu la nomon Francisko Jozefo. En la sekva jaro Vilhelmo la 2-a (Germana Regno) uzis la subkrustan trajnon. Tiu vagono trafikis ĝis 1955. En 1941 plena Hungario ŝanĝis la trafikan direkton al la dekstra flanko, tamen la subtera tramo restis laŭ la maldekstra sistemo ĝis 1973. En 1970 ekfunkciis jam vera metroo, tial ĉi tiu linio estis nomita jam metrolinio, ja ĝi trafikas sub la tero, pli precize sub la krusto. En 1973 kaj 2005 plenaj renovigaj laboroj okazis.

La finhaltejo
-------------

Dum la inaŭguro la placo estis oficiale nomata placo Gizella. Simplaj ŝtuparoj kuras al la vagonoj, sed super ambaŭ ŝtuparejoj po unu dometoj kovris la ŝtupojn. La dometoj en 1911 estis malkonstruitaj. En la peronoj la muroj estas kovritaj per blankaj kaheloj. En la sekvaj jardekoj oni planis plilongigi la linion al la proksima Danubo, sed tio neniam estis farita. La placo apartenas al negoca-komerca centro de la urbego, tial baldaŭ la placo estis deklarita piediranta zono. La finhaltejo ne havas kontaktojn kun aliaj trafikiloj, tamen estas tre proksime aŭtobuso, iom poste tramo, poste tuj estas havenostacio de ŝipoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Metroo de Budapeŝto
* Metrostacioj de Budapeŝto

Fontoj
------

* Kategorio Vörösmarty tér (metrostacio) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* 

* La konstruado en la placo en 1896La konstruado en la placo en 1896
* La placo en 1902, kie estas videbla ornama (jam malkonstruita) dometo por la ŝtupojLa placo en 1902, kie estas videbla ornama (jam malkonstruita) dometo por la ŝtupoj
* Placo Vörösmarty, kie dekstre estas videbla ornama parapeto, malantaŭ tio estas ŝtuparo al la finhaltejo, pli supre la flava tabulo montras la metrohaltejonPlaco Vörösmarty, kie dekstre estas videbla ornama parapeto, malantaŭ tio estas ŝtuparo al la finhaltejo, pli supre la flava tabulo montras la metrohaltejon

  


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • r Metroo de Budapeŝto  |
| --- |
|  | 
* Vörösmarty tér
* Deák Ferenc tér
* Bajcsy–Zsilinszky út
* Opera
* Oktogon
* Vörösmarty utca
* Kodály körönd
* Bajza utca
* Hősök tere
* Állatkert (inter 1896-1973)
* Artézi fürdő (inter 1896-1973)
* Széchenyi fürdő (1973-)
* Mexikói út
 |
|  | 
* Örs vezér tere
* Pillangó utca
* Puskás Ferenc Stadion
* Keleti pályaudvar
* Blaha Lujza tér
* Astoria
* Deák Ferenc tér
* Kossuth Lajos tér
* Batthyány tér
* Széll Kálmán tér
* Déli pályaudvar
 |
|  | 
* Kőbánya–Kispest
* Határ út
* Pöttyös utca
* Ecseri út
* Népliget
* Nagyvárad tér
* Semmelweis Klinikák
* Corvin–negyed
* Kálvin tér
* Ferenciek tere
* Deák Ferenc tér
* Arany János utca
* Nyugati pályaudvar
* Lehel tér
* Dózsa György út
* Göncz Árpád városközpont
* Forgách utca
* Gyöngyösi utca
* Újpest-városkapu
* Újpest-központ
 |
|  | 
* Kelenföld vasútállomás
* Bikás park
* Újbuda-központ
* Móricz Zsigmond körtér
* Szent Gellért tér
* Fővám tér
* Kálvin tér
* Rákóczi tér
* II. János Pál pápa tér
* Keleti pályaudvar
 |
| 

| norda, okcidenta direkto |  | suda, orienta direkto |
| --- | --- | --- |
|  |  |  Linio M1 (en)finstacio |  | Deák Ferenc tér▷ *Mexikói út* |
| redakti vikidatumojn |

 |

 |