| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Arbarstrigo** |
| --- |
|  |
| Bruna specimeno, eble de Strix aluco alucoBruna specimeno, eble de *Strix aluco aluco* |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Strigoformaj *Strigiformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Strigedoj *Strigidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | Strigoj *Strix* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***S. aluco*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Strix aluco****Linnaeus, 1758 |
|
|
|
| Konserva statuso |
| {{{220px}}}**Konserva statuso: Malplej zorgiga** |
|
|  |
|
|
|
|
|
|
|
| Subspecioj |
| * *S. a. aluco*
* *S. a. sylvatica*
* *S. a. nivicola*
* *S. a. biddulphi*
* *S. a. willkonskii*
* *S. a. mauritianica*
* *S. a. sanctinicolai*
* *S. a. ma*
* *S. a. harmsi*
* *S. a. siberiae*
* *S. a. yamadae*
 |
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Arbarstrigo  |

 |
| v • d • r |

**Arbarstrigo** (***Strix aluco***) estas mezgranda strigo, tio estas birdospecio, fakte nokta rabobirdo, kiu apartenas al genro Strigo, parto de pli granda grupo de noktaj rabobirdoj konataj kiel Strigedoj, kiuj enhavas plej parton de la specioj nomataj strigoj. La alia grupo estas la turstrigoj, nome Titonedoj.

Disvastiĝo
----------

La areo de ĝia disvastiĝo estas granda. Ĝi loĝas en plejparto de Eŭropo (escepte de Irlando kaj norda Skandinavio), plej norda Afriko, okcidenta Azio (ĉefe en centra Azio kaj poste en izolitaj regionoj, sed ankaŭ en Tibeto ĝis suda Ĉinio), kaj eŭropa suda Rusio. Tutjara birdo. Vivmedio de ĉi birdo konzistas el arbaroj, maldensaj arbaraj medioj, inkluzive de urboj.

Griza birdo, probable *S. a. aluco*

Aspekto
-------

Grandeco de mezaveraĝa birdo estas 38 cm, sed ĝenerale temas pri **mezgranda senorela strigo**, 37–43 cm longa kun enverguro de 81–104 cm kaj pezo de 420 ĝis 590 g. La arbarstrigo estas fortika kun **granda rondoforma kapo** kaj rondoformaj flugiloj. Ĝi eblas en **du koloraj fazoj**, ruĝecbruna kaj grizecbruna, kun ĉiu intermezaj formoj. La helaj supraj partoj estas striitaj je bruno kaj la **vizaĝa disko estas hela kaj tre bordomarkita** kun la **grandaj nigraj okuloj** meze (kiuj diferencigas la specion de aliaj strigoj) kaj malhela angulo ekde la krono inter ili. La beko estas hela. Tiu strigo havas fortan rektan flugon.

La retino de la birdo havas ĉirkaŭ 56,000 lumosensivajn ĉelojn per kvadrata milimetro, kio permesas al ĝi kapti predojn je ĉirkaŭ 500 metrojn for de la lumo de kandelo. En malalta nivelo de lumokondiĉoj, tio estus ĉirkaŭ 100 fojojn pli bone ol ĉe la okuloj de homoj.

Voĉo
----

Ĝia kanto ulula estas tipa kaj bone konata, "U, u ... u-u-u-u" iom tremeca.
Alvokoj varias multe inter individuaj birdoj, sed la tipa kaj plej ofta - teritoriaj alvokoj - estas la vibranta *hu ... (paŭzo) ... hu-hu-hu-hu* (kiu estas kutime farita de la masklo) kaj la alvoko *kiu-uik* kiu estas gea alvoko. Fame, la alvoko *tu-uit tu-huu* estis eternigita de William Shakespeare en Akto 5, Sceno 2 de *Love's Labour's Lost* (Perditaj amlaboroj). Tiu alvoko estas rara, kaj ofte konfuzita kun la 'dueto' antaŭe priskribita. Tamen estas nur urba legendo ke ambaŭ seksoj faras tiun alvokon.

La normala dueto estas farita de du komunikantaj strigoj de malsama sekso. La ino faras *kiu-uik*, kaj la masklo respondas "huu".

Post naskiĝo, la idoj restas ĉirkaŭ la nesto, antaŭ scii flugi, ĝis ĉirkaŭ 50 tagoj.

Ekologio
--------

Tiu palearktisa birdo troviĝas en deciduaj kaj miksitaj arbaroj kaj kutime nestumas en truoj en arboj. Pli etaj arbaraj strigoj kiel la noktuo kaj la orelstrigo ne povas kutime kunloĝi kun la pli forta arbarstrigo, kaj ili troviĝas en diferencaj biotopoj. Tiu ĉi specio estas kapabla mortigi predojn kiel la brunan raton. Ili estas tre noktemaj kaj tre teritorifiksaj.

Ili manĝas ĉefe etajn ronĝulojn, birdojn, insektojn, ktp.

Ili konstruas neston en malplenaj trunkoj, uzitaj nestoj de aliaj grandaj birdoj, foje en konstruaĵoj kaj eĉ en kuniklaj ternestoj.

Ili vivas ĝis **18 jarojn**.

Klasigo
-------

An illustration of a tawny owl, from plate 12 of Birds from Moidart and elsewhere (1895).'Arbarstrigo,' el plato 12a de *Birds from Moidart and elsewhere* (1895) de Jemima Blackburn.
La Mezorienta strigo, *Strix butleri* estis iam foje konsiderata kiel subspecio de Arbarstrigo, sed ĝi estas nuntempe klasita kiel separata specio. La multnombraj agnoskataj subspecioj de Arbarstrigo estas apartigitaj baze de la geografio, sed tiuj identigoj estas ofte malkomplete certaj; la teritoriaj limoj de multaj eŭropaj kaj okcidentaziaj subspecioj ne estas tre konataj. Kelkaj fakuloj proponis subspeciojn kiel *claceyi*, *volhyniae*, kaj *obscurata*, kiuj nuntempe ne estas konsiderataj validaj de plej parto de fakuloj.

La *Strix intermedia* de Frua aŭ Meza Pleistoceno estis foje konsiderata paleosubspecio de la arbarstrigo. Tiukaze, ĝi estus la tuja praulo de *S. a. aluco*.

Homoj kaj arbarstrigoj
----------------------

Tiu ĉi specio probable vundas pli da homoj ol iu ajn eŭropa birdo. Ĝi estas tute maltima antaŭ homoj defendas siajn neston kaj idojn, kaj frapas vizaĝon de entruduloj per siaj akregaj kalkanoj kaj grifoj. Ĉar ĝia flugo estas silenta, la atakojn oni ne antaŭvidas ĝis kiam estas tro malfrue.

* Fama birdofotisto Eric Hosking perdis okulon pro arbarstrigo, kiam li fotis ĝin. Poste li titolis sian membiografion *An Eye for a Bird* (Okulon pro birdo).

* La 19an de marto, 2007, 32-jaraĝa viro estis trovita mortinta ene de kaĝo de arbarstrigo en la moskva Bestoĝardeno. Priserĉuloj supozas, ke li estis frapita senkonscie dum li klopodis ŝteli la strigon kaj mortis pro hipotermio dumnokte.

Arbarstrigo en popola kulturo
-----------------------------

Arbarstrigo aperas en la serio de Harry Potter kiel la strigo uzata de la lernejo Hogwarts por sendi mesaĝojn al lernantoj.

Bildogalerio
------------

* 
* 
* 
*

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑   Man Killed by Owl He Tried to Steal from Moscow Zoo | Russian Spy, World and Russian News. Arkivita el la originalo je 2008-04-12. Alirita 2008-04-06.
2. ↑   Man Found Dead, Naked Inside Owl Cage. Arkivita el la originalo je 2007-03-25. Alirita 2007-03-25.

* BirdLife International (2004). *Strix aluco*. *Internacia Ruĝa Listo de Endanĝeritaj Specioj*, eldono de 2006. IUCN 2006. Elŝutita 11 Majo 2006. Ne minacata

Eksteraj ligiloj
----------------

* ARKive - bildoj kaj filmoj de **Arbarstrigo** *(Strix aluco)* Arkivigite je 2006-02-22 per la retarkivo Wayback Machine
* Bildo de ido de **Arbarstrigo** kaj aliaj strigobildoj
* En la franca
* Arkivigite je 2005-11-13 per la retarkivo Wayback Machine
* 
* 
* 


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Birdoj |