recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Mapo de la Fekunda duonluno.
Neolitika hakilo el polurita ŝtono kun tenilo el ligno.
**Antaŭceramika neolitiko** aŭ **Protoneolitiko** estas periodo de la prahistorio kiu estis disvolvigita en kelkaj regionoj de la nomita Fekunda duonluno kaj, tre probable, en Grekio. La Fekunda duonluno estas nomo uzita de arkeologoj kaj historiistoj por referenci al geografia areo kiu enhavus teritoriojn de la Antikva Egipto, Levantenio, sudoriento de Anatolio, Mezopotamio kaj nordoriento de Persio, konsideritaj de la esploristoj kiel la plej antikva kerno de surloka disvolvigo de la neolitiko. En multaj kuŝejoj de tiu zona estis konstatitaj arkeologie ke la ĉefaj trajtoj de la nomita neolitika revolucio (agrikulturo, brutobredado, malnomadismo, apero de la polurita ŝtono kaj ĝeneraligo de la ceramiko) ne ekokazis samtempe. Estis tempoperiodo, varia depende de la regiono, dum kiu ceramiko ne ekzistis en la setlejoj, sed ja estas dokumentataj la agadoj de produktafo de manĝaĵoj kiuj identigas kiel tia neolitikan socion: nome la agrikulturo kaj la brutobredado.

La antaŭceramika neolitiko estas dividebla en du fazoj: nome A kaj B. La inicialoj asociataj estas, respektive: PPNA kaj PPNB (en angla *Pre-Pottery Neolithic A* kaj *B*). La preciza kronologio estas malfacile establata, kaj la ekzisto de unu aŭ de la alia fazo, aŭ eĉ de ambaŭ, dependas de la studenda zono kaj de la studantaj esploristoj, ĉar la diversaj arkeoligiaj skoloj establas kronologiojn iom diferencajn.

Aktuale ne estas uzata tiom la termino *antaŭceramika*, kiu estas foje anstataŭata per tiu de **aceramika**, pli ĝusta. Tiel, la fazoj povas esti nomitaj per la akronimo ANA por la aceramika neolitiko A (en angla *Aceramic Neolithic A*) kaj ANB por la aceramika neolitiko B (en angla *Aceramic Neolithic B*).

Notoj
-----

1. ↑   Fullola, Josep Mª; Nadal, Jordi (2005). «Introducción a la prehistoria. La evolución de la cultura humana». Barcelona (unua eldono) (Ed. UOC). pp. 124,130. ISBN 84-9788-153-2.

Bibliografio
------------

* Eiroa, J.J. (septiembre de 2006). Nociones de Prehistoria General (3a eldono). Barcelona: Ariel. ISBN 978-84-344-5213-8. Konsultita la 12an de julio 2020.
* Pardo, Pilar (2003). «Las materias primas del neolítico precerámico A y B (PPNA y PPNB) en los asentamientos del Próximo Oriente» (PDF).[*rompita ligilo*] Boletín de la Asociación Española de Orientalistas 39: 89-108. ISSN 0571-3692. Konsultita la 12an de julio 2020.

* Kategorio Antaŭceramika neolitiko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Intervertebra disko** (latine *Discus intervertebralis*) estas elasta kartilaga ligo inter du vertebroj.

La homa spino posedas 23 intervertebrajn diskojn. Ĉe aliaj specioj de vertebruloj tio varias depende de la nombro de la vertebroj. Inter la kranio kaj la unua vertebro de la kolo (*atlaso*) ne estas intervertebra disko, same ne inter la unua kaj la dua vertebro de la kolo (*akso*).
La *intervertebraj diskoj* ampleksas ĉirkaŭ 25 centonojn de la spina longo.

**prolapso de intervertebra disko**, la prolapsinta gelatineca kerno premas la antaŭan parton de la spina nervo.   
1 spina medolo, 2 dorsa radiko de la spina nervo, 3 spina ganglio, 4 ventra radiko, 5 spina nervo, 6 + 7 intervertebra disko: 6 fibra ŝelo, 7 gelatineca kerno, 8 korpo de la vertebro
Intervertebra disko konsistas el du partoj:

* ekstera fibreca ŝelo (*Anulus fibrosus*)
* interna gelatineca kerno (*Nucleus pulposus*)

La ŝelo konsistas el koncentraj tavoloj de kolagenaj fibroj, ene pli kaj pli da kartilago.
La gelatineca kerno enhavas grandan parton da akvo kaj nur malmultajn ĉelojn. Ĝi funkcias kiel akvokuseno kaj kapablas sorbi skuojn. Oni taksas la kernon kiel restaĵon de la notokordo (*chorda dorsalis*) - vidu ĥorduloj.

La intervertebraj diskoj entenas likvaĵon. Sub premo ili perdas ĝin. Tiel homo dumtage povas ŝrumpi je eĉ 3 cm. Dum malpremo ili repleniĝas per likvaĵo. 
Intervertebraj diskoj ne disponas pri angioj, kiuj nutras ilin, ili povas ĉerpi nutraĵojn nur per tiu proceso de interŝanĝo de likvaĵo. Tial la alterno de premo kaj malpremo esencas por la metabolo de la diskoj.

Daŭra damaĝo de intervertebra disko povas rezulti en - tre doloriga - prolapso de intervertebra disko.

* Kategorio Intervertebra disko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

**Frédéric CROS** (naskiĝis en 1860, mortis la 23-an de marto 1925) estis rusiljona elektristo kaj esperantisto.

La 26-an de januaro 1911 okaze de la ĝenerala kunveno de la nova "Grupo de Esperanto" en Perpinjano, Frédéric Cros estis elektita kiel kasisto. Li aliĝis en aŭgusto 1914 al la 10-a Universala Kongreso en Parizo, kiu ne okazos pro la militdeklaro.

Kiam la "Grupo de Esperanto" reaktiviĝis post la milito en 1920, li iĝis denove kasisto, kvankam en la sekva jaro li fariĝis prezidanto de la samurba grupo "La verda stelo" (sidejo: 3, imp. Émile Zola, Perpinjano). En 1924, li iĝis honora prezidanto de la unuiĝo de la tri lokaj grupoj "Grupo de Esperanto", "La verda stelo" kaj "Paco kaj Amo".

Fontoj
------

El la verko de Jean Amouroux *Histoire du mouvement espérantiste en Roussillon*, Revuo "Conflent" n° 137, 1985, kun afabla permeso de l'aŭtoro.

Referencoj
----------

1. ↑  *L'Indépendant*, 14-an de februaro 1911

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 281644
 |
**Nicola Guerra** [nikola], laŭ hungarlingve kutima nomordo en Hungario **Guerra Miklós** [miklOŝ] estis itala baletisto, koreografo, baletinstruisto.

Nicola Guerra naskiĝis la 2-an de majo 1865 en Napolo, li mortis la 5-an de februaro 1942 en Cernobbio (Itala Reĝlando).

Biografio
---------

Nicola Guerra lernis baleton en lernejo de Teatro San Carlo en sia naskiĝurbo de Carlo Blasis. Post lernado li dancis en pluraj italaj teatrejoj (ankaŭ en Teatro alla Scala en 1879), poste li estis la "vira primabalerino" eksterlande. Li dancis en Sanktpeterburgo, Parizo, Londono, Novjorko, inter 1896-1902 en Viena Ŝtata Opero. Li estis signifa baletisto, koreografo kaj baletmajstro de Reĝa Operejo de Budapeŝto inter 1902-1915, kie lia laboro estis signifa. Normo de la baletistoj pliiĝis al eŭropa nivelo. En tiu periodo li prezentis 20 baletojn, el kiuj 18 estis novaj koregrafioj, kaj verkis 7 scenarlibrojn. Li rompis la tradicion kaj li kreis ĉiam unuecan agon. Lia laboro havas decidan influon en la hungara baleta arto ĝis hodiaŭ.

En 1915 li hejmenvenis kaj funkciigis propran baletan kompanion, poste li faris baletajn laborojn (precipe instruadon) en Parizo kaj Romo. Li verkis 2 italajn librojn pri la baleto. Li retiriĝis en 1935. Li unufoje ricevis premion.

Liaj koreografiaĵoj (elekto)
----------------------------

* Rezső Máder: *Szerelmi kaland* (1902)
* Ferenc Skofitz: *Művészfurfang* (1903)
* Berté: *Velencei karnevál* (1903)
* Adolf Szikla: *A törpe gránátos* (1903)
* *Álom* (1905)
* *Csodaváza* (1908)
* Ernő Dohnányi: *Pierette fátyla* (1910)
* Iván Hűvös: *Havasi gyopár* (1911)
* Beethoven: *Prometheus* (1913)
* *Castor kaj Pollux* (1918)
* *La Tragédie de Salome* (1919)

Elektitaj disĉiploj
-------------------

* Szidi Balogh
* Ede Brada
* Ferenc Nádasi
* Emília Nirschy
* Anna Pallay

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 796458
* LCCN: n97872646
* VIAF: 36219735
* ISNI: 0000 0000 7102 3139
* BNF: 14762202w
* ICCU: INTV011779
 |


* Portalo pri Biografio
Nick Romeo Reimann jen 8-jara en 2006
**Nick Romeo Reimann** (naskiĝis la 14-an de januaro 1998 en Munkeno) estas germana aktoro, kiu aktoras ekde la infana aĝo de sep jaroj.

Post kiam li en 2005 aktoris por du filmetaj varbaĵoj, li en 2006 konatiĝis per sia rolo de la knabo „Nerv" en la germanlingva kineja filmo *Die Wilden Kerle 3 - Die Attacke der Biestigen Biester* pri grupo da futbalemaj infanoj, kiuj al sia grupo donis la nomon "die wilden Kerle", do "la sovaĝuloj". En la kvara filmo el tiu serio, publikigita en 2007 sub la nomo *Die Wilden Kerle 4 - Der Angriff der Silberlichten* li videblis en la sama rolo, samkiel en la kvina filmo de la serio, *DWK 5 – Die Wilden Kerle: Hinter dem Horizont*, kiu publikiĝis en 2008. En la nova filma adapto de la infana romano *"Vorstadtkrokodile"* de la verkisto Max von der Grün, en kiu li havas la viran ĉefrolon, li kineje videblis en 2009, kaj en la sekvaĵoj *Vorstadtkrokodile 2* de 2010 kaj *Vorstadtkrokodile 3* de 2011.

En intervjuo el la jaro 2006 li nomis la usonan aktoron Johnny Depp kiel rola modelo. En 2007 Nick Romeo Reimann nomumiĝis por la premio *Undine* kiel plej bona junula aktoro en kineja filmo.

En printempo 2009 li voĉregistris la infanlibran serion *"Diary of a Wimpy Kid"* ("taglibro de timema infano") de la usona verkisto *Jeff Kinney* kaj de tiam estas la germanlingva voĉo de la knaba figuro *Greg*, la centra rolo de la libraro.

Filmaro
-------

* 2006: televida krimfilma serio *SOKO 5113* - epizodo: *„Ein besseres Leben"* en la rolo de *Tobias Stadler*
* 2006: *Die Wilden Kerle 3* en la rolo de *Nerv*
* 2007: *Die Wilden Kerle 4* en la rolo de *Nerv*
* 2008: *DWK 5 – Die Wilden Kerle: Hinter dem Horizont* en la rolo de *Nerv*
* 2009: *Vorstadtkrokodile* en la rolo de *Hannes*
* 2010: *Vorstadtkrokodile 2* en la rolo de *Hannes*
* 2011: *Vorstadtkrokodile 3* en la rolo de *Hannes*
* 2012: *Türkisch für Anfänger* en la rolo de *Nils*
* 2012: *Der Cop und der Snob* en la rolo de *Timmi*
* 2013: *V8 – Du willst der Beste sein* en la rolo de *Hell GTI*

Notoj
-----

1. ↑   intervjuo el la jaro 2006 (germane, retarkive). Arkivita el la originalo je 2007-10-08. Alirita 2007-10-08.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Nick Romeo Reimann en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Nick-Romeo-Reimann.de - oficiala retejo Arkivigite je 2012-05-26 per la retarkivo Wayback Machine
* Nick Romeo Reimann ĉe Interreta filma datumbazo (angle)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 308979
* GND: 143667866
* LCCN: no2016032530
* VIAF: 169815214
* ISNI: 0000 0001 1863 152X
* MBA: 8150aaaa-d83c-464a-94e7-9d7712c5c2e1
* BNE: XX5249104
 |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Tupelo** |
| --- |
|  |
| Nigra tupelo (Nyssa sylvatica)Nigra tupelo (Nyssa sylvatica) |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Plantoj *Plantae* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Divizio: | Angiospermoj *Magnoliophyta* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Dukotiledonaj *Magnoliopsida* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Kornusaloj *Cornales* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Kornusacoj *Cornaceae* (Tupelacoj *Nyssaceae*) |
|
|
|
|
|
| Genro: | **Tupelo** *Nyssa*L. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specioj |
| *Nyssa aquatica* - Akvo-tupelo
*Nyssa biflora* - Marĉa tupelo
*Nyssa javanica* - Indonezia tupelo
*Nyssa leptophylla* - Hunana tupelo
*Nyssa ogeche* - Ogiĉia tupelo
*Nyssa sinensis* - Ĉina tupelo
*Nyssa sylvatica* - Nigra tupelo
*Nyssa ursina* - Ursa tupelo
*Nyssa yunnanensis* - Junana tupelo |
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Tupelo  |

 |
| v • d • r |

La **tupelo** (*Nyssa*) estas nomdona genro de la familio tupelacoj (*Nyssaceae*) en la ordo kornusaloj (*Cornales*); iuj subordigas ĝin al la familio kornusacoj. La genro havas 9 speciojn el kiuj 5 kreskas en marĉa, humida regiono de orienta Usono. La aliaj specioj estas indiĝenaj en Orient-Azio kaj en okcidenta Malajzio. Iliaj branĉoj estas horizontalaj aŭ subenkliniĝantaj, la larĝaj folioj staras dise, la arboj estas unuseksaj. 

La plej disvastiĝanta specio en Nord-Ameriko estas la nigra tupelo (*Nyssa sylvatica*). Ĝi altas 18 m, malofte eĉ 30 m. Oni plantas ĝin kiel ornamplanton pro la skarlatruĝa aŭtuna foliaro. 

La akvo-tupelo (*N. aquatica*) kreskas ĝis 24–30 m, la trunko estas okulfrape dikiĝanta ĉe la bazo. 

La ogiĉia tupelo (*N. ogeche*) estas malofta specio kun manĝebla frukto. 

La floroj de la tupelo-arboj estas etaj, verd-blankaj, la fruktoj estas malgrandaj, blu-nigraj aŭ purpuraj beroj. 

La ligno de la tupelo (plej ofte vendita estas la lignaĵoj el ŝlim-tupelo) estas helflava aŭ helbruna kun fajna strukturo. Oni produktas el ili skatolojn, tavollignon, kestojn, plankokovrajn lamenojn ktp.
**Tradicia ekonomio** estas ekonomia sistemo nebazita sur mono, en kiu tradicioj, kutimoj, kaj kredoj formas la varojn kaj la servojn kiujn la ekonomio produktas, same kiel la regulojn kaj manieron de sia distribuo. Landoj kiuj uzas tiun specon de ekonomia sistemo ofte estas kamparaj kaj bien-bazitaj. Ankaŭ konata kiel *natura ekonomio*, tradicia ekonomio estas difinita per natura interŝanĝo kaj komercado. Malgranda pluso estas produktita, kaj se entute troaj varoj estas faritaj, ili estas tipe donitaj al reganta aŭtoritato aŭ terposedanto.

Pura tradicia ekonomio havis neniujn ŝanĝojn en kiel ĝi funkcias (ekzistas malmultaj el tiuj hodiaŭ). Ekzemploj de tradiciaj ekonomioj inkludas tiujn de la inuitoj aŭ tiujn de la teplantejoj en Suda Barato. Tradiciaj ekonomioj estas populare elpensitaj de "primitivaj" aŭ "neevoluintaj" ekonomiaj sistemoj, havante ilojn aŭ teknikojn viditajn kiel malmodernaj. Ĉar kun la nocio de nuntempa primitiveco kaj kun moderneco mem, la vido ke tradiciaj ekonomioj estas malantaŭen ne estas partumita fare de akademiuloj en ekonomiko kaj antropologio.

Tradiciaj ekonomioj povas esti bazitaj sur kutimo kaj tradicio aŭ ordonoj, kun ekonomiaj decidoj surbaze de kutimoj aŭ kredoj de la komunumo, familio, klano, aŭ tribo.

Notoj
-----

1. ↑  George K. Tharian and P. K. Michael Tharakan, "Penetration of Capital into a Traditional Economy: the Case of Tea Plantations in Kerala, 3880–3950". *Studies in History*, Aŭgusto 1986 (vol. 2 no. 2, pp. 199–229. COI:10.1177/025764308600200204
2. ↑  Arkivigite je 2020-09-26 per la retarkivo Wayback MachineArchived from the original 2012-04-10.
3. ↑  David Alexander, "Newfoundland's Traditional Economy and Development to 2003". *Acadiensis: Journal of the History of the Atlantic Region*, vol. 5, No. 2 (Spring 1976), pp. 56–78.
4. ↑  Marina V. Rosser *et al.*, "The new traditional economy: A new perspective for comparative economics?" MCB UP Ltd COI:10.1108/03068299910227318

Vidu ankaŭ
----------

* Vivtena ekonomio
Estas diversaj konceptoj pri **tradicia gramatiko**. Tradicia gramatiko povas esti la kolekto de ideoj pri gramatiko kiun la okcidentaj socioj estis heredintaj de Antikva Grekio kaj Romio. La preskriba gramatiko estas formulita kutime per terminoj de la preskribaj konceptoj hereditaj de la tradicia gramatikaro. La moderna priskriba gramatiko celas korekti la erarojn de la tradicia gramatiko, kaj ĝeneraligas sian limigan normaron por eviti limigi la lingvojn al la modelo de la Latino.

La tradicia gramatiko estas la gramatika antaŭscienca alproksimiĝo uzita en la edukako kaj instruado de duaj lingvoj. Ĝenerale la tradicia gramatiko konsistas el terminologio klasiga por la elementoj kiuj intervenas en la gramatiko kaj por ĉiu difinita lingvo, ĝi formulas serion de precizaj reguloj. La celo de tiu gramatiko ne estas analizi la strukturon de la lingvoj, sed krei terminaron specializitan kiu ebligu la traktadon propre de la faktoj de la lingvoj kaj faciligi ĝian uzadon kaj lernadon en praktikaj situacioj. Ĝenerale la konceptoj kaj la terminologio de la tradicia gramatiko rezultas netaŭgaj por la problemoj aktuale generitaj en la lingva esplorado en kiu oni uzas aliajn teoriajn alproksimigojn pli formalajn kiel por ekzemplo la genera gramatiko aŭ la funkcia gramatiko.

Publikaĵoj
----------

* The Theory of Functional Grammar (Part I: The Structure of the clause), 1989 ISBN 90-6765-432-9
* The Theory of Functional Grammar (Part II: Complex and Derived Constructions), 1997 ISBN 3-11-015404-8 (pt.I); ISBN 3-11-015403-X (pt. I paperback); ISBN 3-11-015406-4 (pt. II); ISBN 3-11-015405-6 (pt. II paperback)

Bibliografio
------------

* Dyer, Matthew (2006). "Descriptive theories, explanatory theories, and Basic Linguistic Theory". In F. Ameka, A. Dench, and N. Evans. Catching Language: The Standing Challenge of Grammar Writing. Walter de Gruyter. pp. 207–234. ISBN 978-3-11-018603-1.
* Frede, Michael (1987). "The origins of traditional grammar". Essays in Ancient Philosophy. University of Minnesota Press. pp. 338–359. ISBN 978-0-8166-1275-8.
* Perry, Marvin; Baker, J. Wayne; Hollinger, Pamela Pfeiffer (2002). The Humanities in the Western Tradition: Ideas and Aesthetics. Houghton Mifflin Harcourt. ISBN 978-0-395-84811-1.
* Malmkjaer, Kirsten (2009). "History of grammar". The Routledge Linguistics Encyclopedia. Routledge. pp. 251–265. ISBN 978-0-203-87495-0..
**Chavanat** estas franca komunumo lokita en la departemento Creuse kaj en la regiono Limoĝio. Ĝi havis 131 loĝantojn laŭ censo plenumita en 2006.

Geografio
---------

Chavanat etendiĝas sur 12,73 km², kaj havis 131 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas nur 10,3 homoj po kvadrata kilometro. La vilaĝo situas en Creuse, kiu estas kampara, maldense loĝata franca departemento en la nordokcidenta parto de la Centra Masivo.

La regiono ĉefe konsistas el malaltaj montoj kaj altebenaĵoj : la plej alta punkto de Chavanat situas je alteco de 647 metroj.

Historio
--------

Antaŭ la franca revolucio de 1789 kaj la kreado de la departemento Creuse en 1790, Chavanat apartenis al la franca graflando Marche. Ekde la fino de la 15-a jarcento ĝis proksimume la jaro 1900, tiu regiono estis fama fonto da migrantaj masonistoj, kiuj ĉiujare dum la plej varma periodo laboris en grandaj urbocentroj, precipe en Parizo.

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la vilaĝo S-ro Guy, kiu do fariĝis la loka urbestro.

Administrado
------------

Chavanat apartenas al la kantono de Saint-Sulpice-les-Champs, kies ĉefurbo estas Saint-Sulpice-les-Champs. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Aubusson, unu el la du arondismentoj de la departemento Creuse.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Creuse
* Kantono de Saint-Sulpice-les-Champs

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de Chavanat
New York State Theater
La **Baleto de Novjorko** (angle: **New York City Ballet**) estas baletkompanio fondita en 1948 de la koreografoj George Balanchine kaj Lincoln Kirstein. La kompanio naskiĝis el baleta trupo nomata Ballet Society. La nomo ŝanĝiĝis por iĝi nova kompanio kun sidejo en Novjorka Centro por Muziko kaj Dramo. Ĝi konvertiĝis en la unua baletkompanio en Usono kun konstantaj kontraktoj en du lokoj: unu en New York State Theater de Lincoln Center kaj alia en Saratoga Performing Arts Center, en Saratoga Springs, Novjorko.

La *City Ballet*, kiel ĝi estas konata, sub la gvido de Balanchine konvertiĝis en usona baletkompanio je mondskala famo kaj ankoraŭ havas la plej ampleksan repertuaron inter ĉiuj usonaj baletkompanioj.

Steluloj
--------

* Jerome Robbins

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Baleto de Novjorko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* New York City Ballet


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 392842
* GND: 5188987-0
* LCCN: n50003343
* VIAF: 133657447
* ISNI: 0000 0001 2287 8306
* SUDOC: 027753964
* BNF: 11972901m
* MBA: de7094ee-2a6f-43c5-bb3b-04c1caec2451
* NLA: 35383154
* BIBSYS: 90703779
 |
**Erich Georg Anton Sebastian von Falkenhayn** (Graudenz, Okcidenta Prusio, 11-a de septembro de 1861 - Potsdam, 8-a de aprilo de 1922). Generalo de Infanterio kaj ĉefa stabanaro germana de septembro 1914 al aŭgusto 1916, li estus la ĉefa planinto de la atako ĉe Verdun, destinita « saigner à blanc l'armée française » (elĉerpi la francan armeon).

Biografio
---------

Dum la Unua mondmilito, la germana stabo iĝis intrigejo el kiam von Falkenhayn sukcedis al Helmuth Johannes Ludwig von Moltke estre de la stabo de la okcidenta fronto. Li tute dependis de la favoro de la *Kaiser*, ĉar lia karaktero malamikigas lin kun siaj samuloj.

Falkenhayn planis la atakon al Verdun sciante ke la orientfrontaj stabanoj komplotis kontraŭ li. Lia malvenko permesos al Hindenburg kaj Ludendorff anstataŭi kin kaj iĝis la postaj kontrolantoj de la milita Germanio, kiun ili kondukos al la malvenko en 1918.

Foto piedstare, date de 1917
Oni povas fari tri kritikojn al Falkenhayn: li neniam informis siajn aliancanojn aŭstri-hungarajn, por ke la atako al Verdun estu surprizo totale; li ege subtaksis la kapablojn rezisti de la franca armeo; kaj li neniam klarigis al siaj komandantojn surloke la fonojn de sia strategio.

Elpostenigita pro la malvenko de liaj planoj ĉe la Batalo apud Verdun kaj antaŭ la aliancana atako al la Somme, li partoprenis en la kampanjo de Rumanio en 1916 kaj en 1917; li konkeris kaj okupis Bukareston.

Liaj memoroj (redaktataj je tria persono) montras sufiĉemon kaj fieron. Ĝis sia morto, en 1922, Falkenhayn pluasertis ke, por ĉiu germana soldato mortigita batale, la franca armeo perdis du.

Lia bofilo, Henning von Tresckow, estis germana oficiro dum la Dua Mondmilito kaj komplotos kontraŭ Adolf Hitler.

Notoj
-----

Vidu ankaŭ
----------

* Unua mondmilito
* Verdun
* Kastelo Lindstedt kie li vivis lastajn jarojn

* Kategorio Erich von Falkenhayn en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 414854
* GND: 118531875
* LCCN: n80160201
* VIAF: 47021276
* ISNI: 0000 0001 0896 5390
* SUDOC: 095652507
* BNF: 146477037
* NLA: 36553902
* NDL: 00549701
* BIBSYS: 90720795
* NKC: ola20191054161
* ICCU: RAVV080430
* BNE: XX5751696
 |
**Klementevo** estas vilaĝo en Moĵajska distrikto de Moskva provinco, Rusio, 15 km de Moĵajsko. La loĝantaro estas 1020 homoj (2010). La administra centro estas Klementjevskij. 

En la vilaĝo ekzistas flegista sekcio ĉe la Klementjivka distrikto hospitalo.

Antaŭe la vilaĝo ankaŭ nomiĝis Vvedenskoje, laŭ la nomo de la preĝejo en honoro de la Eniro en la Templon fare de la Patrino de Dio kun kapelo de Sankta Nikolao, konstruita en 1703. 

Antaŭ la Granda Malordo en tiu regiono jam ekzistis ligna preĝejo je la nomo de Sankta Nikolao; post la detruo, ĝi estis rekonstruita en 1629. En 1734 la posedanto de la vilaĝo iĝis grafo Jozef Efimovskij. En la 1730-aj jaroj al la preĝejo estis aldonita sonorilturo. Dum la sovetia epoko, la templo estis fermita kaj detruita; konserviĝis nur la tureto de la preĝeja gardisto kaj la sonorilturo. Post decembro 2005, la konstruaĵo estis renovigita, ikonostazo estis instalita, diservoj rekomenciĝis.

Proksime de la preĝejo situas lernejo, apud kiu en 1975, je la 30-a datreveno de la venko en la Granda Patriotisma Milito, estis starigita monumento al diplomiĝintoj de la lernejo, kiuj partoprenis en la milito.

En Moĵajsko ekzistas strato kiu kondukas de la centro de la urbo direkte al la vilaĝo kaj nomiĝas Klementjevskaja.
Kleist-muzeo en Frankfurto
**Kleist-muzeo** (germane: *Kleistmuseum*), situante ĉe Faberstraße 7 en Frankfurto ĉe Odro, Germanio, estas belega muzeo dediĉita al la vivo kaj laboro de Heinrich von Kleist.

Historio
--------

En 1922/23 la unua muzeo estis malfermita en la domo kie Kleist estis naskita, kion organizis la Kleist-societo. En 1937 la Kleist-ekspozicio de la Oderland-muzeo en la Lienau-domo estis integrita en la kolektojn de Kleist-domo. Ambaŭ detruitis en aprilo 1945.
Post la fino de la milito nova kolekto estis iom post iom kunmetita en la urba biblioteko. Post la konvertiĝo de la antaŭa Garnizona lernejo oni translokitis la kolektojn tien. La konstruaĵo kaj la kolekto estis oficiale malfermitaj la 20an de septembro 1969 kiel la memorig- kaj esplorejo *Kleist-Gedenk- und Forschungsstätte*. La 21an de oktobro 1995 la societo *Kleist- Gedenk- und Forschungsstätte e.V.* estis establita, kiu poste ekresponsis pri la muzeo.

Priskribo
---------

Krom la prizorgo de la pluviva intelekta kaj literatura heredaĵo de Heinrich von Kleist la muzeo ankaŭ inkludas en si la literaturan heredaĵon de la parencoj Ewald Christian von Kleist kaj Franz Alexander von Kleist, kaj ankaŭ de Karolino kaj Friedrich de la Motte Fouqué. Laŭtlegadoj kaj literatur-muzikaj okazaĵoj pri verkoj de Kleist surloke okazas regule. En junio la somerfestivalo estas okazigita, kaj en oktobro la Kleist-festotagoj.
La muzeokolektoj inkluzivas la artaĵkolekton, konsistante el verkoj inspiritaj fare de Kleist kaj liaj verkoj: "Theatralia", konsistante el materialoj rilatigantaj al la produktado de liaj dramecaj verkoj; "Musealia", kiuj estas objektoj asociitaj kun lia vivo; krome eroj alimaniere konektitaj.
La biblioteko de la muzeo estas porspecialista kaj poresplorista estante en kunkteksto kaj kun Heinrich von Kleist mem kaj kun liaj samtempuloj. Ĝi enhavas proksimume 10.000 volumojn.
La 17an de oktobro 2013 nova konstruaĵo estis malfermita, kostante 5.4 milionojn da eŭroj. Ĝi ligita al la nun protektita Garnizona lernejo per strukturo de vitro kaj ŝtalo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Kleist-muzeo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Artikolo pri novmalfermo muzea de 2013 Arkivigite je 2019-10-28 per la retarkivo Wayback Machine
* Hejmpaĝo muzea


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 665998
* GND: 10044701-6
* LCCN: n2002042168
* VIAF: 148077313
* ISNI: 0000 0001 2342 6432
 |
**Preĝejo Sankta Jozefo** estas romkatolika konstruaĵo en Hungario, en vilaĝo Abda.

Historio
--------

En Abda kirko kun paroĥo funkciis jam dum la mezepoko. En la 1550-aj jaroj ili neniiĝis. Dokumento mencias pli novan preĝejon kun ligna turo en 1698, alia dokumento informas pri konsekro en 1734. En tiu loko nun kapelo situas. La nun videbla preĝejo estis konstruita jam en alia loko post inundo okazinta en 1829. La orgeno estis farita en 1944. En 1985 la preĝejo estis renovigita.

Konstruaĵo
----------

Antaŭ la preĝejo situas ŝtona skulptaĵo pri Dipatrino kaj monumento pri falintoj dum la mondomilitoj. La konstruaĵo havas unusolan turon super la enirejo. Interne la ĉefaltaro prezentas Sanktan Jozefon. La bildoj en la navo estas malfreskoj. 2 flankaj altaroj aliĝas al la ĉefnavo. 

Kermeso okazas en la 20-an de aŭgusto, kiu estas tago de la konsekro.

Fontoj
------

* Helytörténet : Látnivalók községünkben hungare
* Somogyi György: AZ ABDÁI PLÉBÁNIATEMPLOM hungare
* Magyar Katolikus Lexikon hungare


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Balgach** estas komunumo en la elektodistrikto Rejnvalo, Kantono Sankt-Galo, Svislando. Ĝi havis 4 136 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007.

Geografio
---------

Balgach situas en la Suba Rejnvalo inter Sankt-Margreto kaj Altstätten rekte sub la apencelaj montetoj. La orientan limon de Balgach formas la kanalo Rheintaler Binnenkanal, kiu akvigas kaj senakvigas la ebenaĵon inter la apencelaj montetoj kaj la Rejno. Sur la teritorio de la komunumo Balgach situas ankaŭ parto de la municipo Heerbrugg kaj precipe la Kastelo Heerbrugg. La komunumo limas en oriento al la apencelaj komunumoj Reute AI en Kantono Apencelo Interna kaj Oberegg AI en Kantono Apencelo Ekstera. Sudoriente ĝi limas al Rebstein, sudokcidente al Oberriet SG, okcidente al Diepoldsau kaj Widnau kaj norde al Berneck.

Trafiko
-------

Per lokaj aŭtobusoj kaj poŝtaŭtobusoj Balgach estas konektita kun la stacidomo de Heerbrugg, kiu siutas sur la teritorio de la najbara komunumo Au-Heerbrugg kaj Altstätten SG. Ankaŭ la nacia aŭtostrato A13 facile atingeblas.

Ekonomio
--------

Tradicie Balgach estis vinkultivada komunumo, kion ĝi restis ĝis hodiaŭ. Post la konsturo de la fervojo en la jaro 1958 en Heerbrugg estiĝis grava industria setlejo kaj ankaŭ en Balgach mem instaliĝis pli kaj pli da industrio. Tiel ekzemple la insturmentkonstruisto Leica Geosystems AG havas sian sidejon en Balgach.

Historio
--------

La unua skriba mencio de Balgach datiĝas el dokumento de la jaro 890 aŭ 891 kiel *Palgaa*. La dokumento temas pri reĝa bieno. En la jaro 1347 la *Libersinjoroj von Sax* transdonis siajn voktrajrojn pri la bieno Balgach al la virina Abatejo Lindau. En la jaro 1510 la Monaĥejo Sankt-Galo akiris la regadon de Balgach. Ĝis la jaro 1798 Balgach estis parto de la kamparvoktejo Rejnvalo. En la jaro 1803 Balgach fariĝis memstara politika komunumo en la nove fondita Kantono Sankt-Galo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la komunumo Balgach
* Balgach en la Historia Leksikono de Svislando

* Kategorio Balgach en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la elektodistrikto Rejnvalo |
| --- |
| maldekstraAltstätten SG • Au-Heerbrugg • Balgach • Berneck • Diepoldsau • Eichberg SG • Marbach SG • Oberriet SG • Rebstein • Rheineck SG • Rüthi SG • Sankt-Margreto • Widnau |  |

 |
**Baja Mali Knidza** (serbe *Баја Мали Книнџа*, naskiĝnomo **Mirko Paicin** aŭ serbe *Мирко Пајчин* naskiĝis la 13-an de oktobro 1966 en Gubin, vilaĝo proksime de Livno, Federacio Bosnio kaj Hercegovino) estas serba kantisto kaj kantaŭtoro de popolaj kantoj. Dum la kroata kaj bosnia militoj (1991–1995) Knidza estis la plej fama kantisto de lastatempe komponitaj militkantoj en la antaŭa Respubliko Serba Krajina kaj la bosnia-hercegovina ento *Republika Srpska* (Serba Respubliko) 

Baja Mali Knidza estas la plej populara kantisto en Serba Respubliko (serba ŝtato ene de Bosnio kaj Hercegovino). Liaj albumoj bone vendiĝis en la Serba Respubliko, Serbio kaj ĉirkaŭ la mondo, kie ekzistas granda serba diasporo (inkluzive de Kanado, Aŭstralio).

Baia Mali Kninja iĝis la kantaŭtoro por kantoj de multaj aliaj artistoj, kiel ekzemple la kantoj "*Sounds of Tromeђe*", "*Pevaj Srbiјo*" kaj "*Srpski Taliban*i". Krom sia denaska lingvo, la serba, li parolas la rusan kaj la anglan.

En preskaŭ dudek jaroj da lia popkariero, Baja publikigis pli ol 20 albumojn (inkluzive de kunlaboroj kun la grupo "Braca sa Dinare" ( serbe *Братья с Динары*Fratoj el Dinara).

Eksteraj ligiloj
----------------

Oficiala retejo
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Embrach-Rorbas (stacidomo). |

Pri la komunumo
---------------

**Embrach** estas komunumo en la distrikto Bülach, Kantono Zuriko, Svislando. Ĝi havis 8577 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007. Embrach disponas pri bela malnova vilaĝcentro kun diversaj konstruaĵoj bone konservitaj el la mezepoko.

Geografio
---------

Embrach situas en la Zurika Unterlando inter Bülach kaj Vinterturo, kvin kilometre norde de la interkontinenta Flughaveno Zuriko ĉe la bordo de la rivero Töss.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Embrach limas en nordo al Freienstein-Teufen, en nordoriento al Dättlikon, en oriento al Pfungen, en sudoriento al Oberembrach, en sudo al Lufingen, en sudokcidento al Winkel, en okcidento al Bülach, kaj en nordokcidento al Rorbas.

Trafiko
-------

Embrach disponas pri stacidomo *Embrach-Rorbas* de la fervojkompanio THURBO, kiu situas sur la linio de Vinterturo tra Bülach, Eglisaŭ al Waldshut. Per ĝi kaj per la poŝtaŭtobuslinio al la Flughaveno Zuriko kaj al Rorbas kaj Teufen Embrach estas konektita al la reto de la Zurika Trafik-Unio.

Historio
--------

La *Ĥorsinjorkonvento Sankta-Paetro de Embrach* estis unuan fojon dokumjente menciita en la jaro 1044 kaj malfondita en la jaro 1524 okaze de la reformacio. Ĝi observis ĝis tiam la malsuperan jurisdikcion de la habsburga Grafejo Kiburgo. Kun ties transiro al Zuriko la regiono fariĝis zurika posedaĵo en la 15-a jarcento.

En la jaro 1444 Embrach estis dum militiro de la armeo de la Svisa Ĵurkomunumo kontraŭ la fortiĝanta urbo-ŝtato Zuriko elrabita kaj bruligita. Dum tio atako la komunumo kun escepto de du domoj komplete detruiĝis.

De la 15-a jarcento ĝis la jaro 1798 Embrach estis regita de la urbo Zuriko tra ĝia Grafejo Kiburgo. Ĉe la fondiĝo de la Helveta Respubliko Embrach estis atribuita al la distrikto Bülach, al kiu ĝi ankoraŭ hodiaŭ apartenas.

Famuloj
-------

* tie naskiĝis Ábrahám Ganz

Esperanto-movado
----------------

Dietrich Michael Weidmann, nuntempa kunprezidanto de Svisa Esperanto-Societo kaj longjara komitatano kaj iama ĝenerala sekretario de TEJO kaj multjara komitatano de UEA, estas civitano de Embrach.

Vidu ankaŭ
----------

* Embrach-Rorbas (stacidomo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la komunumo Embrach

* Kategorio Embrach en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Bildoj
------

* Fasada pentraĵo, kiu memorigis al la detruo de la vilaĝo far la Svisa Ĵurkomunumo en la jaro 1444Fasada pentraĵo, kiu memorigis al la detruo de la vilaĝo far la Svisa Ĵurkomunumo en la jaro 1444
* Reformita preĝejoReformita preĝejo

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Bülach |
| --- |
| Bachenbülach • Bassersdorf • **Bülach** • Dietlikon • Eglisau • Embrach • Freienstein-Teufen • Glattfelden • Hochfelden • Höri • Hüntwangen • Kloten • Lufingen • Nürensdorf • Oberembrach • Opfikon-Glattbrugg • Rafz • Rorbas • Wallisellen • Wasterkingen • Wil • Winkel |  |

 |


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 233266
* GND: 4375714-5
* LCCN: n83031309
* VIAF: 247363145
 |
La **blazono** aŭ pli formale **ŝtata emblemo de Kataro** - arabe **شعار قطر** - estas uzata ekde 1976.

La emblemo montras du krucigitajn blankajn kurbajn glavojn en flava cirklo. Inter la glavoj estas tradicia araba velŝipo sur bluaj kaj blankaj ondoj apud insulo kun du palmarboj. La rondo estas ĉirkaŭita de ronda ringo, kiu estas dividita horizontale. En la blanka sekcio la nomo de la ŝtato Kataro estas skribita en araba kaligrafio kaj en la bruna sekcio, la angla (la sola inter arabaj ŝtatoj) traduko (Ŝtato de Kataro) estas skribita en blankaj gotikaj literoj. La blazono estas iam montrita sen la angla traduko kaj la glavoj estas kelkfoje brunaj (anstataŭ blankaj).

La nuna versio estis enkondukita en 1976 kaj anstataŭigis alian, kiu estis uzata ekde 1966, kaj kiu konsistis el du kurbaj glavoj, perlokonko kaj du palmo-branĉoj kun la surskribo "Kataro".

Pluraj elementoj de la emblemo estas prezentitaj en naciaj emblemoj de pluraj mezorientaj landoj: la tradicia araba kurba glavo ankaŭ bildeblas en la blazonoj de Sauda Arabio kaj Omano; la araba tradicia velŝipo estas en la blazono de Kuvajto kaj la iama blazono de la Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj. La palmo estas ankaŭ nacia simbolo de Sauda Arabio. La koloroj kaj la disiĝo de la ekstera ringo venas de la flago de Kataro.

Vidu ankaŭ
----------

* Flago de Kataro

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rBlazonoj de la ŝtatoj en Azio |
| --- |
| Afganio • Armenio • Azerbajĝano • Bangladeŝo • Barejno • Barato • Birmo • Brunejo • Butano • Ĉinio • Filipinoj • Indonezio • Irako • Irano • Israelo • Japanio • Jemeno • Jordanio • Kamboĝo • Kartvelio • Kataro • Kazaĥio • Kipro • Kirgizio • Kuvajto • Laoso • Libano • Malajzio • Maldivoj • Mongolio • Nepalo • Nord-Koreio • Omano • Orienta Timoro • Pakistano • Palestino • Rusio • Sauda Arabio • Singapuro • Sirio • Sri-Lanko • Sud-Koreio • Taĝikio • Tajlando • Tajvano • Tibeto • Turkmenio • Turkio • Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj • Uzbekio • Vjetnamio |  |
| Aliaj regionoj | Abĥazio • Honkongo • Makao • Montara Karabaĥo • Sud-Osetio |
| 
Vidu ankaŭ la navigilojn pri blazonoj de Afriko • Azio • Eŭropo • Nord-Ameriko • Sud-Ameriko • Oceanio • Listo de ĉiuj naciaj blazonoj |

 |

* Kategorio Emblemo de Kataro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**John Garang**
**John Garang de Mabior** (n. 23-an de junio en 1945 en Wagkulei ĉe Bor; mortis 30-an de julio de 2005 en suda Sudano ĉe helikoptera akcidento; arabe جون قرنق دي مبيور) estis sud-Sudana ribelogvidanto kaj politikisto. Li estris la Liberigan Armeon de la Sudana Popolo ĝis sia morto.

Biografio
---------

La dinkaa Garang naskiĝis kiel filo de malarma, anglikana familio. Post la frua morto de siaj gepatroj, studis en mezlernejo en Tanzanio. Li finis siajn studojn en *Grinell College* en Iowa, Usono kun baĥalero de sciencoj. Post reveno al Tanzanio, eklaboris li en 1967 en la Universitato de Daresalamo. Li aliĝis al "University Students African Revolutionary Front", asocio de maldekstraj intelektuloj.

En 1970 li revenis al Sudano kaj aliĝis al Anyana-movado. Post fino de la ribelo en 1972, ricevis li postenon en la sudana armeo. Liaj militaraj studoj okazis en Fort Benning en Georgia, Usono. Ekde 1977 ĝis 1981 faris li en *Iowa State University* doktoriĝon pri ekonomiaj sciencoj (en agrar-ekonomio). Ekde 1982 instruis li en Ĥartumo kaj en diversaj oficiraj lernejoj.

En 1983 li ŝanĝis la sintenon kaj ekis batalon kontraŭ la registaro, por la liberigo de Sud-Sudano. Tio finiĝis en 2004 Post la interpaciĝo, li iĝis la 9-an de julio de 2005 unua vic-prezidento de Sudano.

La 1-an de aŭgusto de 2005, li mortis kun 13 kunveturantoj en helikoptera akcidento. Ili estis revenintaj el renkontiĝo kun Yoweri Museveni, reprezentantoj de Usono kaj EU en Ugando.

Li estis entombigita en maŭzoleo proksime al *All Saint’s Cathedral* en Ĝubao.

Lia posteulo iĝis Salva Kiir Mayardit.

Vidu ankaŭ
----------

* Darfuro

* Kategorio John Garang en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 49117
* GND: 118973487
* LCCN: n88020348
* VIAF: 111010450
* ISNI: 0000 0001 1698 8058
* SUDOC: 033253730
* BNF: 124138724
* BIBSYS: 90619418
* NKC: js20050808007
 |
La **Transilvania Ebenaĵo** aŭ **Ebenaĵo de Transsilvanio** (rumane *Câmpia Transilvaniei*, hungare *Mezőség*, *Erdélyi Mezőség*) estas ebenaĵo en Rumanio, kiu situas en la distriktoj Mureș kaj Cluj.

Situo
-----

Ĝi etendiĝas de la rivero Someș ĝis la linioj de Mureș kaj Niraj, laŭ iuj ĝis la linio de la rivero Târnava Mică. Ĝi estas senarbara. Inter la larĝaj valoj estas multe da artefaritaj lagoj (fiŝlagoj). Ĝiaj plej valoraj naturtrezoroj estas la salo kaj la tergaso.

Historio
--------

En la regiono troviĝas ĉirkaŭ 300 komunumoj loĝataj de rumanoj, hungaroj kaj germanoj. La hungaroj koloniiĝis tien dum la 10-a kaj 11-a jarcentoj. La rumanoj komencis koloniiĝi grandnombre en la regionon je la fino de la mezepoko.

En multaj loknomoj la aldono *de Câmpie* aludas al la aparteneco al la regiono.

Popolkulturo
------------

La kulturo de la tieaj hungaroj estas unu el la plej arkaikaj de la hungaroj en Transilvanio. Memkompeneble estas karakteriza ankaŭ la reciproka influo de la rumana kaj hungara kulturoj. La etnografio studadas la tiean kulturon, precipe la popolmuzikon kaj popoldancon, nur ekde la mezo de la 20-a jarcento. La tieaj popoldancoj apartenas al la plej popularaj dancoj en la tiel nomataj *tánházak* (dancdomoj) de kelkaj jardekoj. Inter 1909 kaj 1913 kaj en aprilo de 1914 Béla Bartók kolektis popolmuzikon hungaran kaj rumanan en la regiono. Inter aliaj tie li notis la tekston, kiu servis kiel bazo por la teksto de lia fama komponaĵo Cantata profana.

Bibliografio
------------

* Soó Rezső: *Az Erdélyi Mezőség flórája* (Debrecen, 1949).
* *Szigetek a holttengerben*, literatura antologio, kompilis Pál Nagy, Mentor, 1998.
* Dr. Kós Károly: *A Mezőség néprajza* 1–2. Mentor Kiadó, Marosvásárhely, 2000.
* Makkai Gergely: *Az erdélyi mezőség tájökológiája*, 2003.
* Keszeg Vilmos: *Mezőségi hiedelmek*. Mentor Kiadó, Marosvásárhely, 2006.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Loka agrokultura grupo GAL Câmpia Transilvaniei rumane
* Interaga mapo de la distrikto Mureș
* Interaga mapo de la distrikto Cluj


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Eaubonne** [obon] estas franca komunumo kaj pariza ĉirkaŭurbo, lokita en la departemento Val-d'Oise kaj en la regiono Francilio, apud Pontoise.

Ĝi havas proksimume 23 000 loĝantojn, kiujn oni kutime nomigas *Eaubonnais* [obone].

Geografio
---------

La komunumo situas kore de la valo de Montmorency, proksimume 15 kilometrojn nordokcidente de Parizo. Ĝi havas landlimojn kun la komunumoj Ermont, Saint-Prix, Montlignon, Margency, Andilly, Soisy-sous-Montmorency, Saint-Gratien kaj Sannois.

La urbo oficiale dividiĝas en kvin kvartalojn : *Flammarion* nordokcidente, *Jean-Jacques Rousseau* nordoriente, *Mont-d'Eaubonne* centre, *Paul Bert* sude kaj *Cerisaie - Jean Macé* okcidente.

Vidindaĵoj
----------

La **preĝejo Sainte-Marie** estas monumento, kiu datiĝas de la 12-a jarcento : ĝi inspiris interalie la pentriston Maurice Utrillo. La **hotelo de Mézières** estis starigita en 1762. Ĝi fariĝis la urbdomo de la vilaĝo en 1913, sekve komunuma biblioteko kaj finfine ekspoziciejo.

La **kastelo La Chesnaie** estas franca historia monumento, konstruita en 1766. Ĝi estas bela kastelo, kies stilo estas tipa de la reĝado de Ludoviko la 15-a. En la parko de la kastelo ekzistis domo, kie loĝis S-ino d'Houdetot, kaj kie ŝi kutime gastigis la verkiston Jean-Jacques Rousseau. La domo estis detruita dum la 19-a jarcento.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Val-d'Oise
* Listo de urboj de Francio
* Ermont - Eaubonne (stacidomo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo
**Dolič,** hungare **Völgyköz** estas malgranda vilaĝo en Slovenio en provinco Prekmurje, en statistika regiono Pomurske, en Občina Kuzma. La historia hungara loknomo estis **Dolics**. Pro la hungariga politiko la vilaĝo ricevis hungarecan nomon.

Municipo Kuzma en Slovenio, kie Dolič troviĝas

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 6 km²
* Alto super marnivelo: 269 m
* Koordinatoj: 46° 50′ 2.44″ N 16° 5′ 33.62″ O﻿ / ﻿46.8340111 °N, 16.0926722 °O﻿ / 46.8340111; 16.0926722 (mapo)Koordinatoj: 46° 50′ 2.44″ N 16° 5′ 33.62″ O﻿ / ﻿46.8340111 °N, 16.0926722 °O﻿ / 46.8340111; 16.0926722 (mapo)
* Loĝantaro: 410
* Poŝtkodo: 9263
* Aŭtokodo: MS

Situo
-----

Dolič situas sur deklivoj, laŭ traira flankovojo.

Historio
--------

Dum la hungara regado oni nombris tie 92 domojn kaj 505 homojn. Ĝis fine de la 1-a mondmilito Völgyköz apartenis al Hungara reĝlando, al Vas (reĝa departemento), al distrikto de Muraszombat, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio. En 1941 la germana armeo senbatale okupis la komunumon kaj post 10 tagoj transdonis ĝin al Hungario. Ĝis 1945 tio estis parto de Hungario, ekde 1991 de Slovenio. En Dolič minoritata vivas ciganoj.

Fontoj
------

* slovena Vikipedio
* w.ms.sik.si
* w.geopedia.si
**SASAKI Macue** (naskiĝis la 3-an de majo 1886 en Ĉiba, mortis la 18-an de junio 1933 en Tokio) estis japana esperantistino, edzino de s-ro Sasaki Tasku, antaŭe f-ino Morita. Hejme instruis anglan lingvon kaj Esperanton. Esperantistino de 1920. Unue kredis je kristanismo, poste konvinkiĝis pri socialismo kaj aliĝis al SAT. Danke al ŝia talenta gvido sane kreskis „Klara Rondeto", Tokio, la preskaŭ sola Esperantistina Klubo en la Japana Imperio, fondita la 12-an de aprilo 1925 honore al Klara Zamenhof, mortinta la antaŭan jaron. Aliaj virinaj grupoj estis fonditaj samjare en Jokohamo kaj Osako.

Vidu ankaŭ
----------

* *Vortoj de Macue Sasaki*

Referencoj
----------

1. ↑  artikolo *"Portretoj de senlandlimaj virinoj*" de Henri Masson en la retejo ipernity, jen esperante, jen ankaŭ france.

|  |  |
| --- | --- |
|  Kopirajto | Ĉi tiu artikolo baziĝas (parte aŭ tute) sur artikolo el la **Enciklopedio de Esperanto**.

---

La originala teksto kontroleblas en interreta arkivo de la fonto. |
Koordinatoj: 58° 56′ 22″ N 23° 32′ 27″ O﻿ / ﻿58.93944 °N, 23.54083 °O﻿ / 58.93944; 23.54083 (mapo)

Virabelvidbendo de Haapsalu 2022
**Haapsalu** (germane kaj svede *Hapsal*) estas apudmara urbo en Estonio. 

Haapsalu situas ĉe la okcidenta marbordo de Estonio kaj estas varma ban- kaj kurac-loko, simile kiel Pärnu.
Pro ĝiaj multaj akvovojoj estonoj nomas la urbon ankaŭ la „Venecio de la Nordo" aŭ „Venecio ĉe la Balta Maro".

Historio
--------

Burgo Haapsalu (1889)
La urbo estis fondita inter 1260 kaj 1270. La unua skriba dokumento mencias ĝin en 1279. 

La german-balta kuracisto Carl Abraham Hunnius malkovris la sanigan efikon de la ŝlimo de Haapsalu en la 19-a jarcento, en 1825 fondis unuan sanatorion kaj rapide establis la urbon kiel monduman kurac-lokon. Jam la rusa cara familio de la Romanovidoj ŝatis la banlokon. Ankoraŭ hodiaŭ ĝi altiras multajn en- kaj eksterlandajn vizitantojn, precipe en somero. 

Laŭdire Pjotr Iljiĉ Ĉajkovskij verkis sian 6-an sinfonion en somera domo en Haapsalu.

### Kresko de la loĝantaro

* 1934 - 4.649
* 1959 - 8.567
* 1970 - 11.483
* 1979 - 13.035
* 1989 - 14.617

Politiko
--------

### Partneraj urboj

* Finnlando Loviisa, Finnlando
* Germanio Rendsburg, Germanio (de 1989)

Kulturo kaj vidindaĵoj
----------------------

La ĉefaj vidindaĵoj estas la episkopa kastelo, la marborda promenejo (*Promenaad*), sur kiu jam promenis artistoj kiel Pjotr Iljiĉ Ĉajkovskij kaj la pentristo Nikolai Roerich, kaj la *Kuursaal* (spektakla salonego, konstruita en 1898).

### Konstruaĵoj

Haapsalu havas multajn vilaojn en la secesia stilo, kiu estas renovigitaj iom post iom.

De 1957 troviĝas la probable plej malnova, ankoraŭ ekzistanta monumento por la germana poeto kaj verkisto Friedrich Schiller en la *Läänemaa Muuseum* (muzeo) de Haapsalu. Ĝin Dorothea Augusta von Rosen (1781–1826), konatino de la edzino de Schiller, starigis en 1813 sur la apuda duoninsulo Hanila.

Esperanto en Haapsalu
---------------------

Haapsalu estis la sidejo de la eldonejo *Tamverk*, kiu publikigis plurajn tradukojn de Henrik Seppik en la 1920-aj jaroj. 

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Eksteraj ligiloj
----------------

* Haapsalu en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Haapsalu en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la urbo
* Germanlingva retejo pri Haapsalu kun bildoj
* Bildoj el Haapsalu
La plejmulto da la terminoj pri scienconomoj estas grekdevena. La plej oftaj postafiksoj de tiaj terminoj, ĉiuj neoficialaj en Esperanto, estas jenaj:

* **-nomio** (gr. "nomos" - leĝo)
* **-logio** (gr. "logos" - studo, scienco)
* **-skopio** (gr. "skopeo" - mi rigardas)
* **-grafio** (gr. "grapho" - mi skribas, priskribas)
* **-iatrio** (gr. "iatreou" - mi kuracas)
* **-metrio** (gr. "metreo" - mezuri)
* **-pedio** (gr. "paideia" - edukado);
* **-iko** (pri arto aŭ teĥniko).

Ofte eblas formi nomon de scienco per pure Esperanteca kunmetado; tial, foje ekestas du paralelaj formoj por nomi la saman sciencon, unu kunmetita per pure Esperantaj radikoj, kaj la alia per pure grek- aŭ latin-devenaj radikoj. Ekzemple, ŝtonscienco havas tute saman signifon kiel petrologio, sociscienco estas tute sama afero kiel sociologio, kaj toksologio estas samsignifa esprimo al venenoscienco. Foje, la pure Esperanta alternativo estas pli taŭga en neformalaj kuntekstoj, dum la grekeca esprimo pli bonas en fakulaj rondoj, kie ne ekzistas risko pri nekompreno de la celata signifo.

vidu ankaŭ
----------

* Sciencnomo
* Listo de sciencoj
**Preĝejo Apostolo Sankta Jakobo** estas romkatolika Monumento historia en Hungario, en vilaĝo Tornaszentjakab. Tiu konstruaĵo apartenas al la gravaj mezepokaj restaĵoj.

Historio
--------

Unuj opinias, ke tiu ĉi romanika kirko estis konstruita en la 12-a jarcento, laŭ aliaj en la sekva jarcento. La unua mencio okazis en 1273. La navo estis grandparte malkonstruita, poste rekonstruita jam laŭ gotiko en la 14-a jarcento. La tiama pordo estis enmurita, sed arkeologoj jam faris ĝin videbla. Laŭ dokumento en 1746 la iom ruina preĝejo apartenis al la kalvinanoj, sed post 4 jaroj la katolikoj reprenis la konstruaĵon. Post jaroj oni konstruis la barokan turon. Tertremo okazis en 1834, la necesaj rekonstruoj okazis en 1875 kaj 1876. La orgeno alvenis en 1911, ĝi estis trakonstruita en 1978.

Konstruaĵo
----------

La preĝejo situas sola en korto. En mezo de la fasado la kvadrata turo altiĝas, la enirejo funkcias en flanko de la turo. En fino de la navo la duonronda absido etendiĝas kun simpla sakristio.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun foto[*rompita ligilo*]
* hungare kun 2 fotoj
* [*rompita ligilo*]
* 


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.