Vidu ankaŭ: Tetradekanonitrilo kaj Heksadekanonitrilo

|  |
| --- |
| Pentadekanonitrilo |
| Kemia formulo |  **C15H29N** |
| Pentadekanonitrilo |
| **Bastona kemia strukturo de la Pentadekanonitrilo** |
| Pentadekanonitrilo |
| **Tridimensia kemia strukturo de la Pentadekanonitrilo** |
| Alternativa(j) nomo(j) |
| * Tetradekila cianido
* Ciano-tetradekano
* Pentadekileno-nitrilo
 |
| CAS-numero-kodo | 18300-91-9 |
| ChemSpider kodo | 78998 |
| PubChem-kodo | 87568 |
| **Fizikaj proprecoj** |
| Aspekto | senkolora aŭ blanka solidaĵo |
| Molmaso | 223,402 g mol−1 |
| Denseco | 0,828 g/cm−3 |
| Fandpunkto | 35,9°C  |
| Bolpunkto | 320,2°C |
| Refrakta indico | n\_{{761}}^{{20}} 1,4430 |
| Ekflama temperaturo | 127,5°C  |
| Solvebleco | Akvo:<8,429 x 10-5 g/L |
| Mortiga dozo (LD50) | >2000 mg/kg (buŝe) |
| **GHS etikedigo de kemiaĵoj** |
| GHS Damaĝo Piktogramo | 

|  |
| --- |
| 07 – Toksa substanco |

 |
| GHS Signalvorto | Averto |
| GHS Deklaroj pri damaĝoj | H302, H312, H332 |
| GHS Deklaroj pri antaŭgardoj | P261, P264, P270, P271, P280, P301+317, P302+352, P304+340, P317, P321, P330, P362+364, P501 |
| Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo(25 °C kaj 100 kPa) |

**Pentadekanonitrilo** aŭ **pentadekanonitrilo** (PDCN) estas organika kunmetaĵo apartenanta al la nitrila klaso de kunmetaĵoj. Ĝi estas senkolora likvaĵo kun bolpunkto de 320,2 °C kaj fandopunkto de 21,5°C. Ĝi estas tre reakciema kunmetaĵo kaj estas uzata en diversaj sciencaj kaj industriaj aplikoj. PDCN estas multflanka kunmetaĵo kiu estas uzata en gamo da celoj, inkluzive kiel reakciaĵo por organika sintezo, kiel solvanto por kromatografio, kaj kiel katalizilo por polimerigo.

Pentadekanonitrilo povas esti sintezata per diversaj metodoj, inkluzive de la reakcio de pentadekila klorido kun akva amoniako, la reakcio de pentadekila klorido kun hidrazino, kaj la reakcio de pentadekila klorido kun akva amoniako kaj bazo. La reakcio de pentadekila klorido kun akva amoniako estas la plej ofta metodo por sintezi pentadekanonitrilon. La reakcio okazas je temperaturo de 70-80 °C kaj premo de 1-2 atm. La reakcio estas kompleta en ĉirkaŭ 3 horoj kaj donas produkton kun pureco de 95-98%.

Pentadekanonitrilo estas utiligata en gamo da sciencesploraplikoj, inkluzive kiel reakciaĵo en organika sintezo, kiel solvanto por kromatografio, kaj kiel katalizilo por polimerigo. Ĝi ankaŭ estas uzata en la sintezo de diversaj organikaj substancoj, kiel ekzemple amidoj, karboksilataj acidoj kaj nitriloj, same kiel en la sintezo de diversaj polimeroj, kiel ekzemple polietileno, polipropileno kaj poliuretano. Pentadekanonitrilo ankaŭ estas uzata en la sintezo de farmaciaĵoj, kiel ekzemple antibiotikoj kaj kontraŭkanceraj medikamentoj.

Pentadekanonitrilo estas organika komponaĵo apartenanta al la nitrila klaso de komponaĵoj. Ĝi estas tre reakciema kunmetaĵo kaj estas uzata en diversaj sciencaj kaj industriaj aplikoj. Pentadekanonitrilo estas multflanka kunmetaĵo kiu estas uzata por gamo da celoj, inkluzive kiel reakciaĵo en organika sintezo, kiel solvanto por kromatografio, kaj kiel katalizilo por polimerigo. La mekanismo de ago de pentadekanonitrilo baziĝas sur sia kapablo formi fortajn kovalentajn ligojn kun aliaj molekuloj, kiel aminoj, alkoholoj kaj hidrokarbonidoj. Tio permesas al ĝi funkcii kiel katalizilo por gamo da reakcioj, inkluzive de la formado de amidoj, karboksilataj acidoj, kaj nitriloj.

Pentadekanonitrilo estas studata pro siaj eblaj biokemiaj kaj fiziologiaj efikoj. Studoj montris, ke pentadekanonitrilo povas funkcii kiel pro-oksidanto, kio signifas, ke ĝi povas pliigi la produktadon de reakciemaj oksigenaj specioj (ROS). Ĉi tio povas konduki al oksidiva damaĝo al ĉeloj, kiuj povas kaŭzi diversajn sanproblemojn. Aldone, pentadekanonitrilo pruviĝis havi kontraŭinflaman efikon, kiu povas esti utila en la traktado de inflamaj malsanoj.

Pentadekanonitrilo havas plurajn avantaĝojn por uzo en laboratorioeksperimentoj. Ĝi estas relative malmultekosta kaj povas esti sintezata de facile haveblaj materialoj. Pentadekanonitrilo ankaŭ estas tre reakciema kaj povas esti uzata por sintezi diversajn organikajn komponaĵojn. Plie, ĝi estas multflanka kunmetaĵo kiu povas esti uzata por gamo da celoj, inkluzive kiel reakciaĵo por organika sintezo, kiel solvanto por kromatografio, kaj kiel katalizilo por polimerigo. Tamen, ekzistas kelkaj limigoj al uzado de Pentadekanonitrilo en laboratoriaj eksperimentoj. Pentadekanonitrilo estas tre reakciema kunmetaĵo kaj povas esti danĝera se ne traktata ĝuste. Plie, ĝi havas la potencialon formi fortajn kovalentajn ligojn kun aliaj molekuloj, kiuj povas konduki al nedezirataj flankreakcioj.

Sintezoj
--------

### Sintezo 1

* Preparado de la **pentadekanonitrilo** per sendidratigado de **pentadekanamido** en ĉeesto de fosfora pentaoksido:

|  |
| --- |
| pentadekanamido {\displaystyle {\mathsf {{\xrightarrow[{-\,H\_{2}O}]{P\_{2}O\_{5}}}\,}}}pentadekanonitrilo +klorida acido |
|

  

### Sintezo 2

* Preparado de la **pentadekanonitrilo** per traktado de **klorodekano** kaj **natria cianido**:

|  |
| --- |
| klorotetradekano +natria cianido {\displaystyle {\mathsf {{\xrightarrow[{}]{}}\,}}}pentadekanonitrilo +klorida acido |
|

  

### Sintezo 3

* Preparado de la **pentadekanonitrilo** per traktado de **klorodekano** kaj **cianida acido**:

|  |
| --- |
| klorotetradekano +cianida acido {\displaystyle {\mathsf {{\xrightarrow[{}]{}}\,}}}pentadekanonitrilo +klorida acido |
|

  

### Sintezo 4

* Preparado de la **pentadekanonitrilo** per oksidigo de **pentadekilamino**:

|  |
| --- |
| pentadekilamino {\displaystyle {\mathsf {{\xrightarrow[{-\,H\_{2}O}]{CuO}}\,}}}pentadekanonitrilo |
|

Vidu ankaŭ
----------

* Nitriloj

Referencoj
----------

1. ↑  GuideChem
2. ↑  EPA United States Environmental Protection Agency
3. ↑  Chemsrc
4. ↑  The Good Scents Company