recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Věra Podhradská** (naskiĝis la 13-an de aŭgusto 1939, mortis la 5-an de februaro 2019 en Brno) estis ĉeĥa esperantisto, honora membrino de ĈEA.

Ŝi laboris en tajlor-fabriko Kras en Brno (tajlorado de pantalonoj, jakoj, jupoj ks.) en personara fako. Siajn spertojn trakti kun homoj ŝi utiligis ankaŭ en Esperanto-movado ĉe organizado de aranĝoj (kongresoj, konferencoj, tendaroj).

Esperanton ŝi renkontis unuafoje en la jaro 1951, kiam logis ŝin al lernado operkantistino Věra Borská. Ŝi baldaŭ fariĝis membrino de la Esperanto-klubo en Brno, kie oni tiutempe solenis 50 jarojn de Esperanto en Brno. En la jaro 1952 ŝi partoprenis en la Somera Esperanto-Kolegio en Doksy, kie ŝi unuan fojon renkontis esperantistojn ekster sia "hejma" urbo. 

Sub gvido de operkantistino Věra Borská ŝi partoprenis en amatora teatra Esperanto-grupo Verda Masko, kiu preparis kulturajn programojn por la klubanoj.

Ekde la jaro 1953 ŝi partoprenas en diversaj Esperantaj someraj tendaroj, ekde la jaro 1962 kiel instruistino. Ekde la jaro 1969 ŝi estis fidela al la Somera Esperanto-Tendaro en Lančov, kiel instruistino kaj en la estraro de la tendaro ĝis 2018.

Membrino de la Ĉeĥa Esperanto-Asocio ŝi fariĝis tuj en la jaro 1969, kiam la Asocio estis fondita en Brno. Ŝi baldaŭ estis elektita en la Centran Plenumkomitaton de ĈEA kaj en la jaro 1979 en la estraron de la Asocio (Komitato de ĈEA). Ŝi plenumis en la asocia Komitato diversajn funkciojn, kiel vicprezidantino, kasistino, en la jaroj 1999-2005 ŝi laboris kiel prezidantino de la Asocio.

Ŝi ne forgesis ankaŭ sian "hejman" klubon en Brno, kie ŝi laboris plurajn jarojn en la kluba komitato. Inter 2009 kaj 2016 ŝi estis prezidantino de Societo por la internacia lingvo Esperanto en Brno.

Klubaj prelegoj
---------------

* Ekesto de Portugalio (8.7.1952)
* Antonín Dvořák al Moravio (22.6.1954)
* Rakontoj de A. P. Ĉeĥov (28.9.1954)
* La Ruĝa Kruco centjara (22.10.1963)
* Mi vidis Anglion (8.12.1964)
* Komuna kantado kun gitaro (14.9.1976)
* Gaje kaj kantante (5.4.1977)
* Nikolao-vespero (5.12.1978)
* La 68-a UK (1.11.1983)
* Aktualaĵoj el Ĉeĥa Esperanto-Asocio (28.10.1986)
* ĈEA 1999-2002 (Starto 4/2002)
* Mistero de Bermuda triangulo (3.5.2006)
* Junularaj E-tendaroj en la fluo jaroj 1952-2003 (15.11.2006)
* Esperanto kaj Ido antaŭ 100 jaroj (16.3.2008)
* La projekto "Memoro de Ĉeĥa Esperanto-Movado" (18.2.2009)
* Adolf Loos (26.1.2011)
* Kulturaj programoj (21.5.2011)
* Grava persono de Brno – Jaromír Šikula (22.2.2012)
* Niaj unuaj damoj – prezident-edzinoj (9.5.2012)
* Eroj el la historio de Brno (29.5.2013)
* 10 belaj malaperintaj lokoj en Brno (29.1.2014)
* Rememoroj pri Josef Vondroušek (17.12.2014)
* 115 jaroj de EK Brno (22.6.2016)
* Sankta Nikolao (7.10.2016)
* El mia esperantista vivo (1.11.2017)
* Kion nin atendas en 2018 (3.1.2018)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Nekrologo en la domajno de ĈEA
* Rememoro en la kluba kroniko
* El mia esperantista vivo – Rememoroj de V. Podhradska
* Sankta Nikolao
* Historio de Brno
* Unuaj damoj
* D-ro Jaromír Šikula, grava persono de Brno
* Kulturaj programoj de Brno
* Mistero de Bermuda triangulo
* ĈEA inter 1999-2002
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Bluflugila kukabarao** |
| --- |
|  |
| Bluflugila kukabarao, maskloBluflugila kukabarao, masklo
Bluflugila kukabarao, inoBluflugila kukabarao, ino |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Koracioformaj *Coraciiformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Halcionedoj *Halcyonidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Dacelo* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***D. leachii*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Dacelo leachii****(Vigors & Horsfield, 1826) |
|
|
|
| Konserva statuso |
| {{{220px}}}**Konserva statuso: Malplej zorgiga** |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Bluflugila kukabarao  |

 |
| v • d • r |

La **Bluflugila kukabarao** aŭ Bluvosta kukabarao, *Dacelo leachii* estas unu el la plej malgrandaj specioj de kukabaraoj, tio estas birdoj de la familio de Halcionedoj, ĉirkaŭe 40 cm longa.

Aspekto
-------

Bluflugila kukabarao
Ĝi estas simila al la Komuna kukabarao, sed havas helkoloran okulon, ne havas traokulan strion, kaj havas **pli da bluo en flugiloj** ol la aliaj specioj de tiu genro. Ankaŭ **la vosto estas blua**, anstataŭ ruĝbruna kun strioj, kiel ĉe la Komuna kukabarao, sed la vostofino ĉe tiu ĉi specio estas ankaŭ blanka, sed eĉ pli rimarkinde. La beko estas simila: fortika, hela supre, malhela sube; kaj ankaŭ la ĝenerala koloro estas simila: malhelbruna en dorso kaj kremokolora ĝenerale.

Aliaj
-----

La Bluflugila kukabarao havas distribuon el suda Novgvineo kaj la plej humidaj partoj de norda Aŭstralio, al suda Kvinslando tra la Supra Fino, kaj tiom malproksime sude en marbordo de Okcidenta Aŭstralio kiom ĝis la areo de la golfeto Shark.

La scienca nomo rememoras la britan zoologon William Elford Leach.

Disvastigita kaj komuna tra sia granda teritorio, la Bluflugila kukabarao estas klasita kiel Malpli Zorga ĉe la IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj.

Subspecioj
----------

* *Dacelo leachii cervina*
* *Dacelo leachii cliftoni*
* *Dacelo leachii intermedia*
* *Dacelo leachii kempi*
* *Dacelo leachii leachii*
* *Dacelo leachii occidentalis*
* *Dacelo leachii superflua*

Lester Bridge, SE Kvinslando, Aŭstralio

Referencoj
----------

* BirdLife International (2004). *Dacelo leachii*. *Internacia Ruĝa Listo de Endanĝeritaj Specioj*, eldono de 2006. IUCN 2006. Elŝutita 11 Majo 2006. Ne Minacata

Eksteraj ligiloj
----------------

* Bluflugila kukabarao en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Bluflugila kukabarao en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Bluflugila kukabarao en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)

* BirdLife Specidatumbazo Arkivigite je 2007-09-29 per la retarkivo Wayback Machine
* IUCN Ruĝa Listo
**Filmo 35mm kun sonbendoj (simulita bildo)**

*(Ĉi tiu bildo estas uzpermesita laŭ FDL)*

**Filmo 35mm** estas la baza filmformato uzata en fotografio kaj kinematografio, kaj restas sufiĉe senŝanĝa, de ĝia enkonduko en la fino de la 19-a jarcento. La filmon fotografian oni tranĉas laŭ strio de larĝo de 35 milimetroj, kun truoj laŭ la du randoj ses oble 25.4 mm (unu colo).

Ĉe la norma formato kinematografia, la bildoj havas alton de kvar truoj (19 mm, 0.75 colo) kaj proporcion de proksimume 4:3. En senmova fotografio kaj la kinoformato Vistavision troviĝas horizontala bildo kun longo de ok truoj (38 mm, 0.75 colo), kaj pro tio plej longa proporcio de 3:2 kaj pli detala bildo, ĉar pli da la filmo uziĝas por unu bildo.

La ofta anamorfa vastekrana formato Cinemascope, Panavision ktp uzas la kutiman bildgrandon de kvar truoj, sed anamorfan lenson uzas kaj kamerae kej projekcie por plilarĝigi la horizontalan grandon al proporcio de 2.35. La bildo surfilma aspektas kunpremita horizontale.

Nuntempe oni plej ofte filmas kaj projekcias filmojn per la formato 4-trua, sed oni kaŝas la supran kaj malsupraj striojn de la bildoj por meza proporcio de 1.85 aŭ 1.65. Ĉe televidado, kie oni ne bezonas servi dekmilojn de projekciiloj 35mm, 3-trua formato estas ofte uzata por la proporcio 16:9 de HDTV kaj kvarona ŝparado de filmo.

Kiam oni enkondukis sonon en la kinon, post fiaskitaj provoj kun sondiskoj, cilindroj, ktp, la sonon oni ekregistris optike sur la filmon. Por ĉi tiu sonbendo analoga rezerviĝas mallarĝa strio laŭ la maldekstro de la bildareo, malgrandigante la bildareon. Novaj sonsistemoj ciferecaj ekde la jaroj 1990 estas Dolby Digital, registrata inter la truoj; SDDS, registrata laŭ strioj ĉe la ekstremo ekster la truoj, kaj DTS, kun la sono sur kompakta disko kaj sinkronigilo laŭ strieto inter la bildo kaj la analoga sonbando. Ĉar ĉiu el ili lokiĝas en diversaj pecoj de la filmo, unu filmo povas enhavi ĉiun sonformaton por esti projekciita bonsone en ĉiu kinejo.

  

* Kategorio Filmo 35mm en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
En la muziko **proporcia kanono** estas speco de kanono, muzika komponaĵo, kiu aplikas melodion kun unu aŭ pli imitadoj pri la melodio en aliaj voĉoj post certa daŭro (ekz. kvarona paŭzo, unu takto ktp.). En proporcia kanono ĉiu voĉo ne nur kantas aŭ ludas la saman muzikon, sed ankaŭ faras tion per „diferencaj tempoj" (aŭ prolacioj, metrika termino kiu datiĝas el la mezepoka kaj renesanca epokoj).

Voĉoj povas komenci aŭ sukcede aŭ samtempe. Proporciaj kanonoj estas tre malfacile verkeblaj kaj tiel maloftas en la repertuaro, kvankam ili estis ege kutimaj dum la frurenesanco kaj ekde la 20-a jarcento ĝis nuntempe.

Ekzemploj de proporciaj kanonoj el diversaj epokoj inkludas *Le Ray Au Soleyl* de Johannes Ciconia (malfrua 14-a jarcento), la tuta *Missa prolationum* de Johannes Ockeghem (meza15-a jarcento), en kiu ĉiu aparta alineo de la meso esploras diferencan proporcion (aŭ diferencan spacon inter komenco kaj relativa rapideco de ĉiu voĉo), la Agnus Dei el la *Missa L'homme armé super voces musicales* de Josquin Desprez (malfrua 15-a jarcento), la *Canon a 4 per Augmentationem et Diminutionem*, la lasta en serio de 14 kanonoj verkita kiel apendico al la *Goldberg-variacioj* de Johann Sebastian Bach kaj en la 20-a jarcento la Cantus In Memoriam Benjamin Britten de Arvo Pärt (1976) uzota en la filmo de Michael Moore Fahrenheit 9/11 el 2004. Larry Polansky skribis multnombrajn kvarvoĉajn proporciajn kanonojn, kies melodioj estas permuto de limigita nombro da elementoj.

Example of a prolation canon. Agnus Dei el *Missa l'homme armé super voces musicales* de Josquin Desprez
En la ekzemplo la unuaj 12 taktoj de la Agnus Dei II de la pli frua el la du mesoj Josquin verkis melodion surbaze de la *L'homme armé*, ĉiu voĉo kantas la saman muzikon, sed je diferencaj rapidecoj. La supra voĉo kantas en tri kvarona takto. La plej malrapida voĉo estas tiu ĉi en la mezo. La plej malrapida voĉo (meza voĉo) kantas la saman melodion duonrapide kompare kun la mezrapida (basvoĉo) kaj la plej alta voĉo kantas la saman muziko trioble rapide kiel la plej malrapida. En la originala partituro nur unu voĉo estas notita: nortado super la ununura muziklinio indikas la tri proporciojn uzendajn kaj dua notado super la linio indikas, kie ĉiu voĉo finiĝu korekta.

Fontoj
------

* Artikolo "Canon," *The New Grove Dictionary of Music and Musicians*, eld. Stanley Sadie. 20 vol. Londono, Macmillan Publishers Ltd. 1980. ISBN 1-56159-174-2
* *Harvard Anthology of Music*. Du volumoj. Cambridge, Massachusetts, Harvard University Press, 1949. ISBN 0-674-39300-7
* *The New Harvard Dictionary of Music*, eld. Don Randel. Cambridge, Massachusetts, Harvard University Press, 1986. ISBN 0-674-61525-5
**Hinzerath** estas vilaĝo en la mezmontaro Hunsrück, parto de la komunumo Morbach en la distrikto Bernkastel-Wittlich en Rejnlando-Palatinato.

Geografio
---------

Hinzerath situas tuj je la norda rando de la Idarwald, 1 km norde de la vilaĝo iras la Hunsrückhöhenstraße. Unu kilometro okcidente de la vilaĝo situas la burgon Baldenau, unu el la malmultaj akvoburgoj de la Hunsrück.
Ĉ. Du kilometroj norde zur la dorso de la Hunsruko ĉe federacia strato B 50 kaj B 327 (Hunsrückhöhenstraße) troviĝas la Arkeologia parko Belginum ĉe la iama Ausoniusstraße kaj vidalvide la historia gardoturo *Stumpfer Turm*, kiu troviĝas ankaŭ en la vilaĝa blazono.

Nejbaraj lokoj
--------------

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Hundheim | Wederath |  |
| Morbach |  | Hochscheid |
|  | Idarwald |  |

Historio
--------

Ekde la 31-a de decembro 1974 Hinzerath apartenas al la senkomunumara komunumo Morbach.

### Blazono

blazonpriskribo: „En oro el verda trimonto kreskanta argentkadrita nigra ardeza ŝtonbloko."

La ardeza ŝtonbloko simbolas la tuj apud la Hunsrückhöhenstraße B 327 kaj 100 m nordoriente de la kruciĝo ku la B 50 - L 159 staranta Stumpfer Turm el la 14a jarcento.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Hinzerath auf www.morbach.de

Referencoj
----------

1. ↑  Amtliches Gemeindeverzeichnis 2006, Statistisches Landesamt Rheinland-Pfalz Arkivigite je 2015-09-24 per la retarkivo Wayback Machine, Seite 187 (PDF; 2,6 MB)
**Witold Zacharewicz** (naskiĝis la 26-an de aŭgusto 1914 en Płock, mortis la 16-an de februaro 1943 en Aŭŝvico) – pola teatra kaj filma aktoro de intermilita periodo, murdita en koncentrejo pro helpo al judoj.

Vivo
----

Naskiĝis kiel dua infano de Kiejstut Zacharewicz kaj Wanda Kraczkiewicz. Ĝis 1919 liaj gepatroj estis bienuloj en Stanowo, apud Płock. Poste ili divorcis kaj vendis la havaĵon.

Witold Zacharewicz finis varsovian gimnazion (1932) kaj daŭrigis edukadon en polista fakultato de Varsovia Universitato. Samtempe li frekventis laborejon en Ŝtata Instituto de Teatraj Artoj.

En la jaroj 1933-1936 li prezentiĝis en varsoviaj urbaj teatroj. Krome en la sezono 1934/35 estis en la ensemblo de varietea teatro Stara Banda, kaj en 1936 ludis en Ĉambra Teatro. Tamen la plej grandan popularecon donis al li filmaj roloj, kelkiam de filmaj amantoj, al kio kontribuis lia korpa staturo. La famon atingis rolante en filmoj de Michał Waszyński kaj Józef Lejtes. La jaro 1938 estis periodo de lia plej granda populareco kiel aktoro. La lasta filmo kun lia partopreno estis *Geheno*.

Bibliografio
------------

* Witold Zacharewicz – przedwojenny aktor. Wspomnienia żony Haliny Zacharewicz z d. Schneidr oraz filmografia. Witold Zacharewicz - antaŭmilita aktoro. Rememoroj de lia edzino Halina el domo Schneider kune kun filmografio

Eksteraj ligiloj
----------------

* Witold Zacharewicz ĉe Interreta filma datumbazo (angle)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 603595
* VIAF: 4765150869804322190000
* RKD: 461469
 |
Larĝa marborda panoramo en Vũng TàuLarĝa marborda panoramo en Vũng Tàu

**Vũng Tàu**  estas urbego kaj havenurbo en provinco *Bà Rịa-Vũng Tàu* en Vjetnamio. Ĝi estis provinca ĉefurbo ĝis 2012, dum la franca erao la loknomo estis *Cap Saint-Jacques*.

Strato en Vũng Tàu
Hotelo en Vũng Tàu
Templo en Vũng Tàu

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 141 km²
* Supermara alteco: 0- m
* Loĝantaro: 450,000 en 2014
* Horzono: UTC +7
* Telefonkodo:
* 10° 23′ 00″ N 107° 07′ 00″ O﻿ / ﻿10.38333 °N, 107.11667 °O﻿ / 10.38333; 107.11667 (mapo)

Geografio
---------

Vũng Tàu situas laŭ Sudĉina Maro en suda parto de la lando ĉe la pinto de malgranda duoninsulo. Ho-Ĉi-Min-urbo troviĝas 120, Hanojo 1700 km.

Historio
--------

Vido en Vũng Tàu
Dum 14-a kaj 15-a jarcentoj la loko estis marĉo, kiun la eŭropaj komercŝipoj vizitadis regule. La agadoj de la ŝipoj inspiris la nomon Vũng Tàu, kio signifas "ankrejo ". En tiu loko estis origine tri vilaĝoj *Tam Thắng* ("Tri Boatoj"). En la 18-a jarcento malajaj piratoj konstruis bazon ĉi tie, la komerca ŝipado iĝis danĝera. Baldaŭ la piratoj estis forigitaj kaj la soldatoj ricevis la teron kiel kompenso. En 1859 okazis la unua kanonado al la francaj batalŝipoj. En 1895 "Cap Saint Jacques" estis establita, poste ĝi estis aŭtonomia urbo. La loĝantaro en 1901 estis 5,690. Dum la franca periodo la urbo evoluis konstante.

Dum erao de 2 landoj tiu urbo apartenis al Suda Vjetnamio. Dum la Vjetnama milito la aŭstralia armeeto havis tie bazon kaj nature ankaŭ la usona armeo.

Ekonomio
--------

Vũng Tàu tradicie estis signifa haveno, nuntempe ankaŭ estas la nura naftobazo de Vjetnamio. La rekonstruo de ŝipfabriko okazis ekde 2008, sed pluraj aliaj fabrikoj funkcias en la urbego. Estas menciinda la turismo pro la marbordaj strandoj.

Trafiko
-------

Vũng Tàu estas atingebla per flugmaŝinoj, aŭtoj kaj ŝipoj.

Strando en Vũng Tàu
Statuo pri Kristo en Vũng Tàu

Vidindaĵoj
----------

* amuzparko
* pluraj festivaloj
* statuo de Jesuo (1974-1993) 32 metrojn alta etendanta liajn 18,3metrajn longajn brakojn sur la pinton de 170 metrojn alta monto, la plej granda en Azio
* pagodoj

Ĝemelurboj
----------

* Aŭstralio Darvino, Aŭstralio
* Aŭstralio Parramatta, Aŭstralio
* Azerbajĝano Bakuo, Azerio
* Azerbajĝano Ganĝa, Azerio
* Indonezio Padang, Indonezio
* Usono Newport Beach, Kalifornio, Usono
* Vjetnamio Hạ Long, Vjetnamio
* Vjetnamio Yên Bái, Vjetnamio

Fontoj
------

* WikiTrans
* angle
|  |  |
| --- | --- |
|  | - La mallongigo SG en Wittenbach SG staras por la svisa Kantono Sankt-Galo. Por aliaj signifoj de la nomo vidu sub **Wittenbach**. |


---


**Wittenbach SG** estas komunumo en la elektodistrikto Sankt-Galo, Kantono Sankt-Galo, Svislando. Ĝi havis 8661 loĝantojn je la 31-a de decembro 2006.

Geografio
---------

Wittenbach situas norde de la urbo Sankt-Galo. La plej alta punkto de la komunumo troviĝas sur la monteto *Peter und Paul* je alteco de 780 m s.m. la plej malalta estas en la fluejo de la rivero Steinach je alteco de 490 m s.m. Partnerkomunumoj de Wittenbach estas Wilburgstetten kaj Selma. En Wittenbach troviĝas la Kastelo Dottenwil.

La komunumo konsistas el la municipoj *Wittenbach*, *Kronbühl*, *Bruggwaldpark* kaj pluraj disigitaj setlejoj kaj la eksklavo *Hinterberg*.

Trafiko
-------

Wittenbach disponas pri stacidomo ĉe la linio de Svisaj Sudorientaj Fervojoj de Sankt-Galo al Romanshorn. Estas ankaŭ aliro al la nacia aŭtoŝoseo N1.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Wittenbach datas laŭ la Historia Leksiko de Svislando el la jaro 1297. La komunumo apartenis ĝis la jaro 1831 la la distrikto Rohrschach, de 1831 ĝis 1918 al la distrikto Tablat kaj ĝis 2002 al la distrikto Sankt-Galo. Ek de 2002 ĝi estas parto de la nova elektodistrikto Sankt-Galo.

Vidu ankaŭ
----------

* Wittenbach (stacidomo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Wittenbach SG en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Wittenbach SG
* Wittenbach SG en la Historia Leksiko de Svislando

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la elektodistrikto Sankt-Galo |
| --- |
| maldekstraAndwil SG  •  Eggersriet  •  Gaiserwald  •  Gossau SG  •  Häggenschwil  •  Muolen  •  Sankt-Galo  •  Waldkirch SG  •  Wittenbach SG |  |

 |
Poŝtmarkbloko okaze de la 150-a datreveno de poŝtmarkendkonduko en Aŭstrio kaj WIPA-ekspozicio, 2000. Temas pri tri poŝtmarkoj kun specifa temo: poŝtmarko ene de poŝtmarko.
**WIPA** (mallongigo por *Wiener Internationale Postwertzeichen-Ausstellung*; angle: *International Philatelic Exhibition in Vienna*, Esperante: *Viena Internacia Poŝtmarkfoiro*) estas filatela grandevento en Vieno, Aŭstrio, kiu estis okazinta ĝis nun kvinfoje.

Historio
--------

La unuan ekspozicion organizis en 1933 Edwin Müller, unu el la plej gravaj aŭstraj filatelistoj. Poste ĝi viziteblis en 1965, 1981, 2000 kaj 2008 veranstaltet. *WIPA 2000* estis kun speciala fokuso pri Friedensreich Hundertwasser, kiu tiujare mortis estinte kreinta mem multajn poŝtmarkojn. La lastpasinta okazis inter 18.-21.9.2008 en Vieno.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio WIPA en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* WIPA 2008 Arkivigite je 2021-05-13 per la retarkivo Wayback Machine
* WIPA 2000 en memoro je Hundertwasser Arkivigite je 2015-02-13 per la retarkivo Wayback Machine
WJSN
**WJSN** (hangule: 우주소녀; ĉine: 宇宙少女), ankaŭ konata kiel **Cosmic Girls**, estas sudkorea knabingrupo formita fare de Starship Entertainment kaj Yuehua Entertainment. La nuna vicigo de la grupo estas kunmetita de dek membroj: Seola, Bona, Exy, Soobin, Luda, Dawon, Eunseo, Yeoreum, Dayoung kaj Yeonjung. La grupo debutis la 25-an de februaro 2016, kun la muzikalbumeto *Would You Like?* kun la dekdu-membra vicigo. Dektria membro, Yeonjung, aliĝis en julio 2016. Post paŭzo ekde 2018, Xuanyi, Cheng Xiao kaj Meiqi de Yuehua foriris de la grupo la 3-an de marto 2023.

La 4-an de decembro 2015, Starship Entertainment kaj Yuehua Entertainment lanĉis 12-membran knabingrupon nomitan WJSN, kie la koreaj kaj ĉinaj membroj estis dividitaj en malsamajn subunitojn.

La 10-an de decembro, la unua unuo, **Wonder Unit**, estis anoncita (Cheng Xiao, Bona kaj Dayoung). La 17-an de decembro, la dua trimembra unuo (Xuanyi, Eunseo kaj Yeoreum) estis prezentita: **Joy Unit**. La 21-an de decembro, Wonder kaj Joy Units de WJSN publikigis kristnaskan kovron de "All I Want For Christmas Is You" de Mariah Carey. La 24-an de decembro, la tria unuo, **Sweet Unit**, estis sciigita (Seola, Exy kaj Soobin). La 31-an de decembro, la fina unuo estis sciigita: **Natural Unit** (Meiqi, Luda kaj Dawon).

* Kategorio WJSN en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 829917
* MBA: 99689c05-4f6d-4bff-9b00-06731277fe42
 |
**Andres Laguna de Segovio** kaj en hispana **Andrés Laguna de Segovia** (Segovio 1499 - Guadalajara 1559), estis kuracisto, farmakologo, botanikisto, filozofo, politika pensulo kaj hispana humanisto de la 16-a jarcento, kiu estis precipe influita de la pensado de Erasmo de Roterdamo.

Biografio
---------

Laŭ Diego de Colmenares kaj aliaj historiistoj, Laguna estis filo de konvertita juda kuracisto.

Liaj interesoj rilatis ankaŭ al la politika pensado. Li tradukis kaj komentis kelkajn dialogojn de Cicerono *Las cuatro elegantísimas y gravísimas oraciones de Cicerón contra Catilina*, tiujn de Lukiano de Samosato, kelkajn librojn de Aristotelo pri la virtoj kaj la filozofian historion de Galeno de Pergamo. Prelego en Kolonjo kaj publikigita en 1543,*Europa heautentimorumene es decir, que míseramente a sí misma se atormenta y lamenta su propia desgracia* proponas eŭropan rigardon proksime al la moderna ideo de unuiĝinta kaj paca Eŭropo. Marcel Bataillon atribuas al li ankaŭ *Viaje de Turquía*, verko kiu multe pli frue ol Montesquieu, kritikas la okcidentajn kutimojn pere de vojaĝo en Turkion.

Lli uzis sian influon por antaŭenigi la kreon de la Reĝa Botanika Ĝardeno de Madrido.

Bibliografio
------------

maldekstra(en) A Puigvert, *Andres Laguna (1494--1560)*, in *Investigative urology*, vol. 16, n-ro. 5, marto 1979, p. 408, PMID 372130.

(en) Francisco López-Muñoz, Alamo Cecilio, García-García Pilar, *"Than all the herbs described by Dioscorides...": the traces of Andrés Laguna in the works of Cervantes*, in *Pharmacy in history*, vol. 49, n-ro. 3, 2007, paĝoj 87–108, PMID 18548904.

(en) A Puigvert, *Andrés Laguna 1494-1560*, en: *Actas urologicas españolas*, vol. 3, n. 1, 1979, pp. 1–4, PMID 377921.

(en) A De La Pena, *Two great physicians of the sixteenth century. (Andres Laguna)*, in *The Journal of the International College of Surgeons*, vol. 2, januaro 1963, paĝoj 15–8, PMID 14025846.

(lat) Andrés Laguna, *Epitomes omnium Galeni Pergameni operum. 1*, Lugduni, apud Gulielmum Rouillium, sub Scuto Veneto, 1553.

* Kategorio Andres Laguna de Segovio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Referencoj
----------

1. ↑  (en) *Immanuel Jakobovits,* *Jewish Medical Ethics: A Comparative and Historical Study of the Jewish Religious Attitude to Medicine and its Practice*, 2-a elĉerpita eld. (w:st="on"New York: Bloch, 1975; orig. 1959)
2. ↑  (en) Aron Gurevich, Medieval Popular Culture: Problems of Belief and Perception, trad. János M. Bak kaj Paul A. Hollingsworth (Cambridge: Cambridge University Press kaj Parizo: Éditions de la Maison des Sciences de l’Homme, 1997

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 616896
* GND: 11937014X
* LCCN: n79099099
* VIAF: 69737516
* ISNI: 0000000109131371
* SUDOC: 068526938
* BNF: 12462540g
* NKC: nlk20010094953
* ICCU: CFIV007038
* BNE: XX952169
 |
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

 
***Johano la Brava***   estas verko de Sándor Petőfi, tradukita de Kálmán Kalocsay. La originala verko, kies hungara titolo estas *János Vitéz*, aperis en 1844 aŭ 1845; ĝi havas la formon de poema fabelo kaj en Hungarujo havas preskaŭ la statuson de nacia trezoro.

Johano (*Kukorica Jancsi*) estas malriĉa paŝtista knabo, kiu perdas sian laboron, ĉar li volas defendi sian amatinon *Iluska*. Li travivas multajn aventurojn kaj sukcesas iĝi brava husaro.

En 1974 Marcell JANKOVICS kreis desegnitan filmon pri la historio.

Ekzistas ankaŭ germana traduko, titolita *Der Held János*, de Karl-Maria Kertbeny, kaj angla traduko kun la titolo *John the Valiant*, kreita en 1999 de John Ridland. Interese, Ridland ne scias la hungaran lingvon. Verŝajne li uzis prozan tradukon kiel bazon.

En Esperanto
------------

*Johano la Brava* : poemfabelo de Petöfi, el la hungara trad. Kalocsay. 1923, 88 p.
Ĝi estis Kronita verko de la Akademio.

### Recenzoj

|  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** Ĉarma, okazoplena, idilia versrakonto, vestita en popularan stilon. Tre konvena por legigo dum progresaj kursoj. **"** |
| — Totsche, De Paĝo al Paĝo, paĝo 87 |

 |

Referencoj
----------

1. ↑  Stojan, Petro 1929 : *Bibliografio de Internacia Lingvo* numero 4182, paĝo 369
2. ↑   Courtinat, Léon 1965 : *Historio de Esperanto* II, Bellerive-sur-Allier, paĝoj 530-532

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Literaturo |

* *Enciklopedio de Esperanto*/J en sia originala formo en la Interreto
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
* Katalogo "Erfgoedbib" en *LibraryThing*

  



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 21071
 |
la municipoj de la regiono ruĝe sur mapo de ĉiuj municipoj de Belgio
La **Waasland** estas geografia regiono en Flandrio, la nederlandlingva parto de Belgio. Ĝi estas parto de la belgaj provincoj Orienta Flandrio kaj Antverpeno. En la nordo ĝin limigas la ŝtata limo de Belgio kaj Nederlando, oriente kaj sude la rivero Skeldo, kaj okcidente la kanalo de Gento al Terneuzen. La (neformala) ĉefurbo kaj plej granda urbo de la regiono estas Sint-Niklaas.

Ĝi estas nomata ankaŭ *Land van Waas* ("lando de Waas"); **Waas** plej probable aludas al la akvoplena grundo de la regiono kvankam la ĝusta etimologio estas nekonata. Unu ebleco estas ligo al la angla vorto "wasteland" ("neuzata lando"). La marĉoj kiuj karakterizas ĝin jam delonge sekiĝis pro drenado kvankam multaj kampoj estas ankoraŭ rimarkinde konveksaj - la rezulto de multaj jaroj da plugado de la grundo al la kampa centro por plibonigi la drenadon.

blazono de la regiono
Historie, pro ĝia akvoplenaj, marĉaj, malriĉaj grundoj la regiono estis maldense loĝata kompare al la resto de Belgio kaj la agrikulturistoj devis forte improvizi por kultivi rikoltojn el la malfacila grundo, kvankam la loĝantoj de la proksimaj kaj historie riĉaj urboj Gento kaj Antverpeno ĉiam estis bona merkato por vendado de la rikoltaĵoj. *Charles Townshend*, unu el la propagandantoj de la frua brita agrikultura revolucio, eksplicite rekomendis uzi la spertojn de la agrikulturaj praktikoj unue evoluigitaj tie en Belgio, kiel ekzemple la uzo de napoj en rotacio de legomkultivado, kaj la regiono dum iom da tempo altiris multajn studvojaĝantojn pri agrikulturo. Nehazarde, simbolo de napo bildiĝas en la regiona blazono, kaj ankaŭ en iuj pliaj blazonoj lokaj, kiel ekzemple tiu de la urbo Lokeren.

La familia nomo "Waas" kaj variaĵoj ĝiaj estas sufiĉe ofta en Belgio kaj rilatas al tiu regiono.

Municipoj en la regiono
-----------------------

la urbodomo de Sint-Niklaas
En la provinco Orienta Flandrio:

* Beveren
* Kruibeke
* Lokeren
* Moerbeke
* Sint-Gillis-Waas
* Sint-Niklaas
* Stekene
* Temse
* Waasmunster

En la provinco Antverpeno:

* Zwijndrecht
Unua paĝo de la teksto de 1623.
Gravuraĵo *La Dresado de la Megero* de William Lawson Thomas surbaze de pentraĵo de Charles Robert Leslie.Petroccio instruas la ribelemulon submetiĝi al sia volo, kiam ŝi malakceptis donacojn pro tio, ke ili ne sufiĉe bonas.
***La Dresado de la Megero*** (angle ***The Taming of the Shrew***) estas verŝajne la unua el pluraj komedioj de Ŝekspiro, kies precipa temo estas la amo, kaj ĝi povas esti eĉ la unua komedio, kiun li verkis. Kvankam regas nenia certeco pri la precizaj datoj, kiam prezentiĝis liaj fruaj dramoj, oni konjektas, ke "la megero" estas verkita jam en 1588.

Laŭ normoj de stilo kaj lirika tono ĝi ŝajne antaŭdatas la pli maturan *La Komedio de Eraroj*, kiu estas prezentita ĉirkaŭ la jaro 1592. Cetere ĝi enhavas klaran aludon pri *La Hispana Tragedio*  (de Thomas Kyd), kiu aperis plej malfrue je la fino de 1591. Fine, se pravas la lastatempaj esploroj, stampante la presitan *La Dresado de Unu Megero* kiel "malbonan kvarton" (t.e. malfidela misskribita ["pirata"] versio) de la ŝekspira dramo, do la megero nepre estis larĝe prezentita antaŭ 1594, kiam la anonima "Unu megero" estis notita en la Registro de eldonoj.

Notoj
-----

1. ↑   Ne temas pri *La Hispana Tragedio* de Jef Last

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio La Dresado de la Megero en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Literaturo |

* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
* Katalogo "Erfgoedbib" en *LibraryThing*
* Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto

  



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 252668
* GND: 4316949-1
* LCCN: n85269935
* VIAF: 182695202
* SUDOC: 03114909X
* BNF: 12242095m
 |
Ehringsdorf ene de Vajmaro
Mario-kirko Ehringsdorf
**Ehringsdorf** estas kune kun Oberweimar urbokvartalo de Vajmaro, Germanujo.

Ĝi lime ĉirkaŭatas de la rivero Ilm, Ilm-parko kaj Kastelo Belvedere. Ĝi troviĝas sude de la urbokerno. Eĉ pli sude estas la federacia aŭtoŝoseo A 4. La Landa ŝoseo B 2261 pli eostas kiel ankaŭ la fervojlinio ĝis Jena. En Ehringsdorf loĝas ĉ. 6000 homoj.

Ehringsdorf ankaŭ laŭdatas pro la faro de elstara biero en la fabriko *Ehringsdorfer*.

Arĥeologia zono liberaera
-------------------------

Ekde 1908 oni trovis en la travertino-ŝtonrompejo de Ilm-valo krom ŝtonigitajn kreskaĵojn kaj besterojn ankaŭ restaĵojn de pleistocenaj homoj, kies aĝo estis pli ol 120 miloj da jaroj. Ill datumas de Eem-varmperiodo kaj kelkaj aĵoj eble aĝas eĉ pli ol 200 miloj da jaroj. Mondfama iĝis la en 1925 malkovrita t.n. *Ehringsdorf-a prahomo* (Ehringsdorfer Urmensch). La skeleta fragmento evidentiĝis kvazaŭ komplete konserviĝinta krania ujo. La multo de tiaj trovitaĵoj el la ŝtonrompejoj de Ehringsdorf kaŭzis difinon de arĥeologia protektozono por ebligi al scienculoj ĉiaman alireblecon al esplorado kaj konservado. Nature tio ĝenis la ĝistiaman ŝtonrompejan funkciadon.

En 2009 malfermitis aventurparketo *Archäologisches Freigelände Weimar-Ehringsdorf* danke al la senĉesa laboro de la amikara societo *Freundeskreis zur Errichtung eines Freilichtmuseums im Travertinsteinbruch Weimar-Ehringsdorf*. Antaŭa sukcesa paŝo estis en 1998 kiam la tuto iĝis protektota pejzaĝero.

Silikan pinton trovis tie ĉi la artisto Walter Sachs.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Ehringsdorf en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Ĉi-prie sur la vajmara municipa paĝaro Arkivigite je 2021-07-26 per la retarkivo Wayback Machine
**Eŭropa konferenco pri plurlingveco** kunvenigas politikajn gravulojn, esploristojn kaj membrojn de ne-registaraj organizaĵoj por pridiskuti lingvajn aferojn kaj iliajn konsekvencojn politikajn kaj sociojn je nivelo de eŭropuniaj institucioj kaj de ĉiu europunia ŝtatomembro. Eŭropa ĉarto pri plurlingveco estis ankaŭ verkita el la unuaj konferencoj.

Historio
--------

La unua konferenco pri plurlingveco okazis la 24an kaj 25an de novembro 2005 en Parizo kaj emfazis la neceson pri verkado de eŭropa ĉarto pri plurlingveco, laboron kiun faris la eŭropa observejo pri plurlingveco kaj ĝiaj partneroj de pluraj landoj. La protokoloj estis eldonitaj sub la titolo "Plurlingveco, interkultureco kaj dungiteco ».

La dua konferenco subigita la duoblan patronecon de la urbodomo de Berlino kaj la urbodomo de Parizo okazis en la *Centre français de Berlin* la 18an kaj 19an de junio 2009 kaj kunvenigis ĉirkaŭ 150 partoprenantojn el sindikataj kaj firmaj organizoj. La protokoloj de la dua konferenco estis eldonitaj ĉe la retejo de la eŭropa observejo pri plurlingveco. Financaj partneroj de la dua konferenco estis : Eŭropa Komisiono (*Agence européenne Éducation Culture Audiovisuel - Programme Citoyenneté*), la urbodomo de Parizo, la asocio *Verein Deutsche Sprache*, la franca ministerio pri kulturo (*Délégation générale à la langue française et aux langues de France*) kaj la agentejo *Agence universitaire de la Francophonie*.

La tria konferenco okazis en Romo la 10an, 11an kaj 12an de oktobro 2012 sub la ĝenerala temo "Lingvoj sen limoj : plurlingveco". Dum dek temaj kunvenoj estis pridiskutitaj temojn pri plurlingveco rilate la mediojn de edukado, de ekonomio, de politiko kaj de kulturo kun la duobla celo klarigi agadon kaj vortumi proponojn.

La kvara konferenco okazis en Bruselo la 18an de majo, 19an kaj 20an de majo 2016. La temo de la konferenco estis « Plurlingveco kaj kreemo ».

La kvina konferenco okazis en Bukareŝto la 23an kaj 24an de majo 2019. La temo estis plurlingveco kaj daŭripova disvolviĝo.

La sesa konferenco okazos en 2022.

Bibliografio
------------

* (esperanto, germana), Werner Bormann, Helmar G. Frank, *Por plurlingveco de Eŭropo - Für Europas Mehrsprachigkeit*, Akademia Libroservo de Institut für Kybernetik, 1994, ISBN 3-929853-02-7

Referencoj
----------

1. ↑   Centre Français de Berlin.. Arkivita el la originalo je 2009-07-11. Alirita 2015-04-03.
2. ↑  Deŭièmes Assises européennes du plurilinguisme – Programme.

Vidu ankaŭ
----------

* Plurlingveco
* Eŭropa observejo pri plurlingveco
* Eŭropa ĉarto pri plurlingveco‎
**Wacław Felczak** (naskiĝis la 29-an de majo 1916 w Golbice (distrikto Łęczycki), mortis la 23-an de oktobro 1993 en Varsovio) – pola historiisto, profesoro, konanto de mezeŭropa temaro, precipe la hungara kaj sudlava.

Vivo
----

Wacław Felczak naskiĝis kiel la oka, la plej juna infano en la familio de Antoni kaj Michalina el domo Pałczyński, posedantoj de ĉ. 20-hektara bieno (komunista juĝisto priskribis lin poste kiel filon de kulako). Lia patro estis surloka socia aganto. La patrino devenis de malriĉigita nobela familio, rezulte de caraj reprezalioj postinsukrekciaj (ŝiaj antaŭuloj paroprenis novembran ribelon kaj januaran ribelon kontraŭ Rusia Imperio kaj estis ekziligitaj en Siberion). Wacław estis edukita en kulto de la ribela tradicio.

Post abituro akirita en 1934 en Toruń li komencis studi historion en Universitato Adam Mickiewicz en Poznań. Pro sugestio de unu el profesoroj eklernis la hungaran lingvon kaj ekinteresiĝis pri historio de polaj-hungaraj rilatoj. Li fondis studentan Amik-Rondon de Hungario. Aŭguste 1936 unuafoje forveturis al Hungario por partopreni somerajn kursojn de la kulturo kaj la hungara lingvo. La lingvon ekposedis tiom bone, ke post fino de studoj junie 1938 elpaŝis pri stipendio, kiu permesus al li daŭrigi sciencan laboron en hungaraj arkivoj. Baldaŭ kiel stipendiulo de la pola registaro iris al Budapeŝto, kie komencis kolekti materialojn por doktoriga laboraĵo pri la polaj-hungaraj rilatoj dum la periodo de la Revolucio de 1848 kaj la januara ribelo. Samtempe li sendis korespondaĵojn al la gazetaro ligita kun Labor-Partio (lia frato Zygmunt Felczak estis aktivulo de tiu ĉi Partio).

Somere 1939 revenis por ferioj al Pollando, kaj post la septembra malvenko ligiĝis kun la Pola Subtera Ŝtato komencante kurieran servon. Dum la dua mondmilito, en la jaroj 1940-1945 estis kuriero de la pola registaro en ekzilo inter Londono kaj la lando.

Publikaĵoj
----------

* Wacław Felczak, *Historia Węgier* (Historio de Hungario), Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Vroclavo 1983, ​ISBN 83-04-01028-3​
* Wacław Felczak, *Historia Jugosławii* (Historio de Jugoslavio), (kun Tadeusz Wasilewski), Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Vroclavo 1985, ​ISBN 83-04-01638-9​
* Wacław Felczak, *Ugoda węgiersko-chorwacka w 1868* ((Hungara-kroata pakto 1868)

Bibliografio
------------

* W. Frazik, *Wacław Felczak (1916-1993)*, en: *Konspiracja i opór społeczny w Polsce 1944-1956. Słownik biograficzny* (Konspiro kaj socia rezisto en Pollando 1944-1956. Biografia vortaro), volumo 2, Kraków-Warszawa-Wrocław 2004, p. 108-117.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Wacław Felczak en la bazo „Ludzie nauki" (Homoj de la scienco) en portalo Nauka Polska (Pola Scienco) (OPI).


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 586723
* GND: 122061381
* LCCN: n81032897
* VIAF: 29570889
* ISNI: 0000 0000 8342 5717
* SUDOC: 029952158
* BNF: 121468332
* NKC: mzk2009534964
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por aliaj signifoj, bv. rigardi la apartigilan paĝon: Wohlen |


 **Wohlen** estas urbo kaj komunumo en la distrikto Bremgarten de Kantono Argovio, Svislando. Ĝi havis 14200 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

Geografio
---------

La urbo Wohlen situas ĉe la bordo de la rivero Bünz grandparte en la ebenaĵo de la Bünz-Valo kaj je proksimume triono ĉe la sudokcidenta deklivo de la montoĉeno *Wagenrain*. Al la urbo Wohlen apartenas ek de 1914 ankaŭ la vilaĝo Anglikon.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Wohlen limas en nordo al Hägglingen kaj Niederwil, en nordokcidento al Fischbach-Göslikon, en oriento al Bremgarten, en sudo al Waltenschwil kaj Büttikon, en okcidento al Villmergen, kaj en nordokcidento al Dottikon.

Trafiko
-------

Wohlen situas ĉe la trajnlinio de Svisaj Federaciaj Fervojoj de Lencburgo al Rotkreuz. Samtempe Wohlen estas la finhaltejo de la mallarĝŝpura fervojo Wohlen-Bremgarten-Dietikon. La urbo disponas pri propra loka busreto kaj estas ankaŭ elirpunkto de diversaj poŝtaŭtolinioj.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Wohlen datiĝas el la jaro 1178 kiel *Wolon*.

Ek de 1185 Wohlen formis parton de la familia havaĵo de la Habsburgoj. En la jaro 1415 la Svisa Ĵurkomunumo konkeris Argovion kaj atribuis Wohlen al la *Libera Distrikto*, kiu troviĝis sub komuna servuteco de la membroj de la Jŭkomunumo.

En la jaro 1529 la loĝantoj de Wohlen aliĝis al la reformacio sed devis post la 2-a Milito de Kappel repreni la katolikan kredon.

En marto 1798 la francaj trupoj liberigis Argovion de la ĵurkomunuma servuteco kaj deklaris la Helvetan Respublikon. Wohlen nun dum kvin jaroj fariĝis parto de la tiama Kantono Baden. Post la malfondo de Kantono Baden la komunumo en la jaro 1803 estis integrita al la distrikto Bremgarten de la nova Kantono Argovio.

En la jaro 1914 la ĝis tiam aŭtonoma komunumo Anglikon post bankrotiĝo pro lerneja konstruo per kantona dekreto estis integrita al la komunumo Wohlen.

En la 1960-aj jaroj la komunumo Wohlen superis la nombron de 10000 loĝantoj kaj atinigs la grandecon de urbo.

Vidu ankaŭ
----------

* Wohlen
* Wohlen AG (stacidomo)
* Wohlen Oberdorf (stacidomo)
* Erdmannlistein (stacidomo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Wohlen AG en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Wohlen

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Bremgarten |
| --- |
| Arni • Berikon • **Bremgarten** • Büttikon • Dottikon • Eggenwil • Fischbach-Göslikon • Hägglingen • Hermetschwil-Staffeln • Islisberg • Jonen • Niederwil • Oberlunkhofen • Oberwil-Lieli • Rudolfstetten-Friedlisberg • Sarmenstorf • Tägerig • Uezwil • Unterlunkhofen • Villmergen (Hilfikon) • Widen • Wohlen • Zufikon |  |

 |
***Wade-Giles*** (angle [ˌweɪd ˈdʒaɪlz]) estas sistemo por transskribi la ĉinan lingvon per la latina alfabeto anstataŭ per la ĉinaj skribsignoj. Ĝi iam estis la ĉefa sistemo uzata de la anglalingvanoj, sed en la kontinenta Ĉinio ĝi estis tute anstataŭigita per la pinjina sistemo aprobita en 1958. En Tajvano la sistemon Wade-Giles oni ankoraŭ ofte uzas por transskribi personajn kaj lokajn nomojn.

Inventisto de la metodo Wade-Giles
----------------------------------

La inventisto de la metodo Wade-Giles estis Thomas Wade en la 19-a jarcento, Herbert Giles baze de la metodo en 1912 verkis ĉinan-anglan vortaron, kiu tre konatiĝis. La metodo en la 20-a jarcento iĝis grava ilo en la komunikado inter ĉinoj kaj anglalingvanoj, sed ankaŭ alilingvaj neĉinoj. Tamen ĝi ne estis universale uzata: ekzemple la franclingvanoj uzis alian sistemon.

Nova sistemo de ĉina registaro ekde 1958
----------------------------------------

En 1958 la ĉina registaro mem enkondukis kaj oficialigis alian plian sistemon , nomatan pinjino - *(Pinyin,* - *hànyu pīnyīn)* - kaj pli kaj pli oni emas sekvi ties transkribadon, kvankam la pinjina sistemo ofte konfuzigas okcidentulojn nespertajn pri la ĉina lingvo.

Vidu ankaŭ pri Wade-Giles
-------------------------

En eksteraj ligiloj oni trovas helpilon pri la sistemo Wade-Giles. La helpilo klarigas kaj diferencigas inter la du sistemoj Wade-Giles kaj pinjino. Bonas koni ambaŭ sistemojn - aparte legante malnovajn anglalingvajn librojn pri Ĉinio kaj la ĉinlingva kulturo.

Vidu ankaŭ
----------

* norma ĉina lingvo pri la lingvo *Pǔtōnghuà*.
* *hànyu pīnyīn* (pinjino) pri prononco
* Esperantigo de vortoj el ĉina fonto
* *Bopomofo* - Tajvana nelatina fonetika skribo

relativa ŝanĝo de la sonalto en la tonoj - pinjn
La a tonaj supersignoj en pinjin

Eksteraj ligiloj
----------------

* Libera vortaro Arkivigite je 2012-03-25 per la retarkivo Wayback Machine Pinjin - Malferma vortaro ĉina-Esperanto - *(cídiǎn)*
* aŭdado-tabelo hànyu pīnyīngermane hànyu pīnyīnfrance *wàiyǔ péixùnbān; yǔyánbān*
*Noto: Ne konfuzu ĝin kun Pordego al Barato (Delhio)*

---

La ***Pordego al Barato*** (*Gateway of India* en la angla) estas impona konstruaĵo ĉe la marbordo tutsude de Mumbajo, Barato.

Starigita inter 1915 kaj 1934 por honori la viziton de la brita reĝo Georgo la 5-a kaj reĝino Maria de Teck en 1911, tiu arko el bazalto 26 metroj alta distingiĝas per sia arkitektura influo proksima de la guĝarata stilo de la 16-a jarcento.

Post sendependiĝo, la lastaj britaj trupoj forlasante Baraton pasis sub la pordego.

Nuntempe, la vidindaĵo allogas kvantojn da naciaj kaj internaciaj turistoj kaj amasoj da fotistoj proponas al turistoj fotojn pro memoraĵo. Fronte al la pordego staras la hotelon Taĝmahalo, unu el la plej fama kaj ŝika en la mondo.

Tuj post la pordego flosas multajn boatojn kiuj regule eknavigas al la Elefanta insulo.

Pordego al Barato

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Pordego de Barato (Mumbajo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Pordego al Barato (angle). Alirita 2023-05-04.
**Wagenhausen** estas komunumo de la distrikto Frauenfeld (ĝis la 31-a de decembro 2010 de la distrikto Steckborn) en Kantono Turgovio, Svislando. Ĝi havis 1 589 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007.

Geografio
---------

Wagenhausen situas norde de la rivero Rejno vid-al-vide de Stein ĉe Rejno inter Ŝafhaŭzo kaj Kreuzlingen.

La komunumo konsistas el la vilaĝoj Wagenhausen, Bleuelhausen, Kaltenbach, Etzwilen kaj Rheinklingen.

Najbaraj komunumoj
------------------

En nordo Wagenhausen limas al Ramsen (Kantono Ŝafhaŭzo) kaj Hemishofen (Kantono Ŝafhaŭzo), en nordoriento al Stein ĉe Rejno ( ankaŭ Kantono Ŝafhaŭzo), en oriento al Eschenz, en sudoriento Hüttwilen, en sudo al Oberstammheim (Kantono Zuriko), en sudokcidento al Unterstammheim (ankaŭ Kantono Zuriko) kaj en okcidento al Diessenhofen.

Trafiko
-------

Wagenhausen situas ĉe la laga trajnlinio de Svisaj Federaciaj Fervojoj de Ŝafhaŭzo al Kreuzlingen kaj la trajnlinio de Vinterturo al Stein ĉe Rejno. La stacidomo de Etzwilen estas servata per la regionaj trajnlinioj S3 kaj S8 de la turgovia fervojkompanio THURBO AG en duonhora kadenco kaj de la linio S29 en hora kadenco. La komunumo ankaŭ atingeblas per ŝipo sur la Rejno ek de Ŝafhaŭzo kaj Konstanco.

Etzwilen estas la komenca respektive fina haltejo de la muzea fervojlinio de Etzwilen al Singen, sur kiu la linia trafiko estis ĉesigita en 1969 kaj sur kiu hodiaŭ funkiciigas la Asocio por la savo de la Fervojlinio de Etzwilen al Singen [germane: Verein zur Erhaltung der Bahnlinie Etzwilen-Singen (VES)] somere vaportrajveturadojn.

Historio
--------

La plej malnova dokumenta mencio de komunumparto de Wagenhausen estas la mencio de Bleuelhausen, parto de la municipo Kaltenbach, kiel *Pluwileshusirum* la 13-an de marto 799. La unua dokumenta mencio de Etzwilen datiĝas el la jaro 888 kiel *Zezinwilare*.

La hodiaŭa politika komunumo Wagenhausen estiĝis la 1-an de januaro 1995 per la kunigo de la lokkomunumo *Kaltenbach-Etzwilen* kun la municipkomunumo Wagenhausen kadre de la turgovia komunumreformo.

Vidu ankaŭ
----------

* Aliaj lokoj kun la nomo Wagenhausen
* Etzwilen (stacidomo)

* Kategorio Wagenhausen TG en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la komunumo Wagenhausen
* Etzwilen en la Historia Leksikono de Svislando
* Kaltenbach en la Historia Leksikono de Svislando
* Retejo de la historia fervojlinio de Etzwilen al Singen

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Frauenfeld |
| --- |
| Basadingen-Schlattingen • Berlingen • Diessenhofen • Eschenz • Felben-Wellhausen • Frauenfeld • Gachnang • Herdern • Homburg • Hüttlingen • Hüttwilen • Mammern • Matzingen • Müllheim • Neunforn • Pfyn • Schlatt • Steckborn • Stettfurt • Thundorf • Uesslingen-Buch • Wagenhausen • Warth-Weiningen |  |

 |



|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la iama distrikto Steckborn |
| --- |
| Berlingen • Eschenz • Herdern • Homburg • Hüttwilen • Mammern • Müllheim • Pfyn • Raperswilen • Salenstein • **Steckborn** • Wagenhausen |  |

 |
ISO

Wageningen, kirko
**Wageningen** (vAĥeninen) (Pri tiu ĉi sono prononco) estas urbo en la provinco Gelderlando, en Nederlando. Laŭ la stato de 2021 en la municipo vivis 39 635 loĝantoj sur areo de 32,35 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de 1 225 loĝantoj/km². 

La teritorio havas komunan limon kun Ede, Neder-Betuwe, Overbetuwe kaj Rhenen.

Historio
--------

Post la elirado de romianoj el la teritorio de nuna Nederlando, Wageningen estis vilaĝo tiam havanta nur kelkajn dekojn da bienoj kaj domoj kaj aperis en 1263 sub la nomo Nova-Wageningen (Nijwageningen, aŭ modern-nederlande 'Nieuw-Wageningen') – la malnova Wageningen situis sur la 'Berg' (monto) - ŝtatrajtoj de la grafo Otto la 2-a el Gelre. La nobela urbo situis rekte ĉe la rivero Rejno.

Hotel De Wereld (Hotelo La Mondo)
En la unua duono de la 16-a jarcento leviĝis povo-plena fortikaĵo en la sudorienta parto de la urbo (la kastelo de Wageningen) kaj la defendaj laboroj de la urbo kreskiĝas kaj sufiĉiĝas. Kiam la teritorio de Gelre transiras en 1543 al la manoj de la imperiestro Karolo la 5-a, kiu ankaŭ tenis Utreĥton kiel propraĵon, Wageningen ĉesis esti fortika urbo. Dum la Okdekjara Milito rekreskis la gravo de la urbo kiel fortikeca, sed nun sub la gardo de la Veluwe. In 1672 Wageningen donas rezignon al francaj trupoj, kaj tiel okazis la fino de Wageningen kiel fortika urbo.

Wageningen estis la loko de kapitulaco de la germana generalo *Johannes Blaskowitz* al la kanada generalo *Charles Foulkes* je la 5-a de majo 1945. Per tio la dua mondmilito oficiale finiĝis en Nederlando. La generaloj negocis pri la kondiĉoj de la kapitulaco en *Hotel de Wereld*.

Servoj
------

* Universitato de Wageningen

la loka arbareto en printempo
  

okcidenta parto de la Bowles-parko
  

topografia mapo de Wageningen, decembro 2016

Esperantistoj
-------------

* Ivana van den Hork

Partnera urbo
-------------

* Germanio Mörfelden-Walldorf en Germanio

* Kategorio Wageningen en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo (nederlande)

| **Provinco Gelderlando**  |  |
| --- | --- |
| Aalten | Apeldoorn | Arnhem | Barneveld | Berg en Dal | Berkelland | Beuningen | Bronckhorst | Brummen | Buren | Culemborg | Doesburg | Doetinchem | Druten | Duiven | Ede | Elburg | Epe | Ermelo | Geldermalsen | Harderwijk | Hattem | Heerde | Heumen | Lingewaal | Lingewaard | Lochem | Maasdriel | Montferland | Neder-Betuwe | Neerijnen | Nijkerk | Nimego | Nunspeet | Oldebroek | Oost Gelre | Oude IJsselstreek | Overbetuwe | Putten | Renkum | Rheden | Rozendaal | Scherpenzeel | Tiel | Viĥeno | Voorst | Wageningen | West Maas en Waal | Westervoort | Winterswijk | Zaltbommel | Zevenaar | Zutphen |
| Nederlando | Provincoj | Municipoj |