recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Temas pri... Ĉi tiu artikolo temas pri floraro. Por informoj pri la samnoma stelo en la konstelacio Virgulino, vidu la artikolon Spiko (astro).
Floraroj (el ReVo): 1. Grapolo, 2. Korimbo, **3. Spiko**, 4. Amento, 5. Spadiko, **6. Spikaro**, 7. Grapolaro, 8. Korimbaro, 9. Funela korimbaro, 10. Umbelo, 11. Umbelaro, 12. Duaksa cumo, 13. Umbelaro, 14. Kapo, 15. Kapitulo, 16. Strobilo.
**Spiko** estas simpla nefinita floraro, kie la floroj sidas rekte ĉe la akso. La malsameco kun grapolo estas, ke la floroj estas sentigaj. Pro tio spiko estas floraro rekta, densa, longforma, pinta. La vorto devenas el la latina *spica*, pinto. Ekzemple, spiko de greno, plantago.

Skemo de spiko.

Kunmetitaj floraroj
-------------------

### Ĉe la poacoj

La tipa floraro de poacoj estas spiketo en kiu kuniĝas kelkaj floroj, aŭ eĉ unu sola. La spiketoj estas kunmetitaj, kaj eblas spiko de spiketoj (ekzemple ĉe tritiko, hordeo aŭ sekalo), aŭ grapolo de spiketoj (kiel ĉe aveno aŭ rizo).

Elformiĝo ĉe grenspecoj
-----------------------

La sovaĝaj, praaj formoj de la nunaj cerealoj disŝutas, lasas fali la semojn el la spiko. Ilia spika akso estas rompiĝema kaj ĝi disfalas jam antaŭ rikolto. La trajto pri semotena spiko estas trovebla kiel mutacio nur ĉe ĉiu 2 ĝis 4-miliona planto. Kiel eliminiĝis dum la malsovaĝigo tiu malavantaĝa semofaliga trajto? Oni analizis la aferon per komputila simulado kaj trovis, ke prahomoj kolektis la perditajn, restintajn spikojn en la kampo kaj konservis ilin tra la vintro. Inter la kolektitaj spikoj, la semotenaj, nerompiĝemaj spikoj estis super-reprezentitaj. Se oni semis la grajnojn sekvajare, la mutaciaj variantoj oftiĝis de jaro al jaro. Oni kalkulas, ke elormiĝis semotena varianto dum 200-250 jaroj.

Malmaturaj spikoj de hordeo, tritiko kaj sekalo.

Spikumado
---------

 Pli detalaj informoj troveblas en artikolo Spikumado.
Spikumado estas kutima rajto en agrikulturo, kiu en kelkaj landoj konsistas en rikoltado de forlasitaj spikoj da tritiko, kaj ankaŭ de granoj, kaj pajlo, post la fino de la rikolto. Tiu kutimo estas dokumentita ekde la Mezepoko. Tio ne damaĝas la rajtojn de la terposedantoj, kiuj jam faris sian negocon kaj utilis al multaj malriĉaj sociaj tavoloj, kiuj profitis el tiaj restaĵoj.

* Kategorio Spiko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Spiko en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rInfloreskoj |
| --- |
| simplaj-alcentraj | Amento • Grapolo • Kapitulo • Korimbo • Spadiko • Spiketo • Spiko • Umbelo |  |
| kunmetitaj-alcentraj | Duobla grapolo • Duobla spiko • Duobla kapitulo • Grapolaro (paniklo) |
| kunmetitaj-decentraj | Cumo • Tirso •
Ducumo • Duobla cincino • Duobla bostriko • Cincino (alterna unucumo) • Bostriko • Plurcumo |
| ŝajnfloroj | Pseŭdantio • Ciato (*Cyathium*) • Sikonod:Q2274579 (*Syconium*) |

 |



|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Biologio |
Brita pafisto ĉe Caen.
Per la nomo batalo de Caen oni konas la batalojn okazintajn dum la Dua Mondmilito inter fortoj de Aliancanoj kaj la germana armeo post la elŝipiĝo en Normandio la 6-an de junio 1944 por la kontrolo de la franca urbo Caen, historia ĉefurbo de Normandio, kiuj konkludis kun la venko de Aliancanoj.

Tiu urbo estis grava komunikcentro, nepre havebla por posta avanco al Parizo. La dekomenca plano de Aliancanoj celis la konkeron de Caen la saman tagon de la elŝipiĝo, nome la 6-an de junio nokte. Tamen, necesos finfine ses semajnoj kaj kvar sinsekvaj ofensivoj por la definitiva konkero, nome el la 10a de junio al la 20a de julio 1944.

La trupoj de Aliancanoj estis kanadaj kaj britaj estre de Bernard Montgomery. La germanaj trupoj inkludis lastajn rekrutojn de junuloj, maljunuloj kaj baltajn kontraŭsovetojn; la estro estis Erwin Rommel. Ambaŭ flankoj perdis po ĉirkaŭ 50 000 homojn inter mortintoj, vunditoj, kaptitoj kaj malaperintoj. La urbo rezultis ege detruita.

Operacoj
--------

La Operaco Epsom estis brita ofensivo kiu okazis inter la 26-a kaj la 30-a de junio 1944. La ofensivo celis superi la germanojn kaj konkeri la urbon Caen kiu estis okupita de la germanoj, kaj estis unu el la ĉefaj celoj de la Aliancanoj en la unuaj etapoj de la invado de la nordokcidenta Eŭropo.

* Batalo de Caen en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Batalo de Caen en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Ŝablono:Dua Mondmilito
En fiziko kaj matematiko, **spinoro** estas elemento de speciala prezento de la spina grupo, kiu estas duobla kovro de la speciala orta grupo. En fiziko, spinoraj kampoj priskribas fermionojn.

Difino
------

Konsideru la {\displaystyle n}-dimensian specialan ortan grupon {\displaystyle \operatorname {SO} (n)}. Do, ekzistas kanonan duoblan kovran grupon, la spinan grupon {\displaystyle \operatorname {Spin} (n)}. La **(Diraka) spinoro** estas kompleksa grupa prezento de la spina grupo {\displaystyle \operatorname {Spin} (n)} de dimensio {\displaystyle 2^{\lfloor n/2\lfloor }}. Konkrete, en {\displaystyle n} dimensioj, konsideru la Dirakajn matricojn {\displaystyle \gamma \_{\mu }}, kiuj estas prezento de la alĝebro de Clifford {\displaystyle \operatorname {Cl} (n)}:

{\displaystyle \{\gamma \_{\mu },\gamma \_{\nu }\}=2\delta \_{\mu \nu }\qquad (\mu ,\nu \in \{1,\dotsc ,n\})}.
La Dirakaj matricoj estas kompleksaj kvadrataj matricoj de grando {\displaystyle 2^{\lfloor n/2\lfloor }\times 2^{\lfloor n/2\lfloor }}.
Do, la elementoj de la alĝebro de Clifford de grado 2 formas alĝebron de Lie izomorfan al la spinan alĝebron:

{\displaystyle \operatorname {Cl} ^{2}(n)\cong {\mathfrak {so}}(n)}.
Tiuj respondas al la matricoj de la formo

{\displaystyle \gamma \_{\mu \nu }=\gamma \_{\mu }\gamma \_{\nu }-\gamma \_{\nu }\gamma \_{\mu }}.
per tiuj, la alĝebro de Lie {\displaystyle {\mathfrak {so}}(n)} agas sur la kompleksa vektora spaco {\displaystyle \mathbb {C} ^{2^{\lfloor n/2\lfloor }}} jene:

{\displaystyle R\bullet \psi =\mathrm {i} \sum \_{\mu ,\nu =1}^{n}R\_{\mu \nu }\gamma \_{\mu \nu }\psi \qquad (R\in {\mathfrak {so}}(n),\;\psi \in \mathbb {C} ^{2^{\lfloor n/2\lfloor }})}.
Tiel, {\displaystyle \mathbb {C} ^{2^{\lfloor n/2\lfloor }}} estas unita prezento de la spina grupo {\displaystyle \operatorname {Spin} (n)}. Elemento de tiu prezento nomiĝas **(Diraka) spinoro**.

La ĉi-supra konstruo de Dirakaj spinoroj ne dependas de la metrika signumaro. En specifaj dimensioj kaj signumaroj, oni povas malkomponi la Dirakan spinoron en pli malgrandajn spinorajn prezentojn.

Propraĵoj
---------

Simile al la vektora kaj tensoraj prezentoj de la orta grupo, kiuj difinas vektorajn kampojn kaj tensorajn kampojn, oni povas difini spinorajn kampojn. En unitaj kvantumaj kampaj teorioj, kiuj respektas la simetrion de Poincaré, la **spina-statistika teoremo** garantias, ke fermionaj partikloj respondas al tiuj prezentoj de la orta (Lorentz-a) grupo, kiuj estas tensora produto de spinora kaj tensora prezentoj; la plej ofta kazo estas tio de spino ½, por kiu la kampo estas simple spinora kampo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Eric W. Weisstein, *Spinor* en MathWorld.
* Spinor (angle). *Encyclopedia of Mathematics*. Springer-Verlag, Eŭropa Matematika Societo.
**Sordillos** [sorDIljos] estas loĝloko kaj municipo en la okcidento de la provinco Burgoso, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la komarko *Odra-Pisuerga*.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio, formita de loĝlokoj Mahallos kaj Sordillos, okupas totalan areon de 7,733 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 28 loĝantojn. Ĝi perdis multajn loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte perdis 15 el 1991. 

Demografia evoluo| 1991 | 1996 | 2001 | 2004 | 2007 | 2010 | 2012 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 43 | 35 | 30 | 31 | 29 | 32 | 25 |

Ĝi distas 50 km de Burgoso, provinca ĉefurbo, mezvoje inter Villadiego kaj Melgar de Fernamental.

Historio
--------

Mahallos.
La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado fine de la 9-a jarcento. Historie aperis ankaŭ literumadoj kiel Sordiellos kaj Sordillos de Sotabellanos. Fruaj mencioj estis de 1144 kaj 1166 (fondo de monaĥejo). En la 12-a jarcento ĝi apartenis al *Alfoz* de Treviño.

Sordillos formis parton de la kvaropo Odra en la *partido de Villadiego*, unu el dek kvar kiuj formis la komunumon *Intendencia de Burgos*. Muze de la 19-a jarcento ĝi aligis Mahallos.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj) kaj brutobredado (ŝafoj). Lastatempe plej ekgravis kultura kaj rura turismo, ekzemple piedirado tra naturaj lokoj. 

Inter vidindaĵoj menciindas la preĝejo de Sankta Petro, la ermitejo de Sankta Ana, mezepoka ponto kaj muelejoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Burgoso

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 774892
* VIAF: 74144648454181326412
 |
La **siria federacia ŝtato Granda Libano** aŭ **Franca Mandato de Libano** el 1923 (en franca, *État du Grand Liban*) — antaŭanto de la nuna Respubliko Libano — estis kreita en 1920 kiel aŭtonoma ŝtato ene de la Franca Mandato de Sirio.

Franca Mandato de Sirio kaj Libano.Dum la Unua Mondmilito, nome la 16an de majo 1916 oni decidis dividi la Otomanan Sirion en du influzonoj franc-britaj, kio plenumiĝis la venontan jaron, kaj kiel parto de la franca pleno en 1920, oni apartigis administracie kiel federacio la zonon kiu korespondis al Francio kiel Franca Sirio, kaj tiel la Granda Libano aperis kun la celo protekti la minoritatojn katolikan maronitan kaj grek-armenan, same kiel la ortodoksan, kio poste, en 1923, disiĝos en du mandatojn.

La Granda Siria Ribelo (en araba: الثورة السورية الكبرى) aŭ Granda Druza Ribelo (1925–1927) estis ĝenerala ribelo en la Mandataj Sirio kaj Libano kiu celis liberiĝi el la francoj, kiuj estis kontrolintaj la regionon ekde la fino de la Unua Mondmilito.

Vidu ankaŭ
----------

* Franca Mandato de Sirio
* Lebanono (montaro)
* Interkonsento Sykes-Picot

* Kategorio Granda Libano en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Operaco "Homlupo"** (germane *Aktion Werwolf*, pole *akcja Wilkołak*) – ekstermiga-deportada agado farita de germanoj en Zamość-regiono junie kaj aŭguste 1943, dum kiu oni deportis de 30 ĝis 60 mil polojn de 171 vilaĝoj. La deportadoj kadre de la operaco Werwolf estis la plej brutalaj agadoj de germana administrado sur tiu ĉi teritorio kaj celis tutan "purigon de la teritorio" de poloj por la germana kaj ukraina koloniismo.

Entute de Zamość-regiono, kiu estis elektita por germanoj ilia "lebensraum" oni deportis ĝis somero 1943 el preskaŭ 300 vilaĝoj 110 mil polojn, en tio 30 mil infanojn, parte al koncentrejoj, parte al germanigo, el kiuj 10 mil estis murditaj aŭ mortis pro frosto, malsatego aŭ alimaniere.

Celo de la operaco
------------------

La operaco estis praktika realigo de la nazia plano *Generalplan Ost*, celanta akiron de "vivada spaco" por germanoj. Ties celo estis tuteca deportado de pola loĝantaro de la teritorio de Zamość-regiono kaj ĝia setligo fare de la germanoj. La operaco estis la tria laŭvice provo de germana koloniismo de tiu ĉi teritorio, farita dum la okupado. Setliĝintaj de germanoj vilaĝoj estis plue ĉirkaŭotaj per zono de lokoj enloĝataj de ukrainoj (agado Ukraineraktion) kaj de volksdeutsche. Ili estis formotaj protektan zonon, ĉirkaŭfermante "la rason de la sinjoroj" de eventualaj atakoj de polaj partizanoj.

Bibliografio
------------

* Czesław Madajczyk: *Zamojszczyzna – Sonderlaboratorium SS*. Warszawa 1977.
* Jacek Wołoszyn: *Reakcja prasy konspiracyjnej na wydarzenia w Zamojskiem z lat 1942-1943* (Reago de konspira gazetaro pri eventoj en Zamość-regiono el la jaroj 1942-1943), „Pamięć i Sprawiedliwość" (Memoro kaj Justeco) N-ro 2 (2)/2002, Instytut Pamięci Narodowej.
* Zygmunt Klukowski: *Zamojszczyzna 1918-1943* (Zamość-regiono 1918-1943) ISBN 978-83-88288-92-0.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Janusz Jasiński: *Martyrologia Zamojszczyzny.* Arkivigite je 2016-03-06 per la retarkivo Wayback Machine Martireco de Zamość-regiono
* Bitwa o Zamojszczyznę Batalo pri Zamość-regiono
* Zdjęcia do filmu dokumentalnego „Pacyfikacja Zamojszczyzny" z 2005 Arkivigite je 2016-03-04 per la retarkivo Wayback Machine Fotoj por dokumenta filmo "Ekstermigado de Zamość-regiono" de 2005
* Biuro Edukacji Publicznej IPN: „Polacy wypędzeni", Zamość 2003 Arkivigite je 2015-10-18 per la retarkivo Wayback Machine Oficejo de Publika Edukado de Instituto pri Nacia Memoro
* Małgorzata Gliwa, Tomasz Bereza: „Tylko dla Niemców"[*rompita ligilo*] ("Nur por germanoj"), Nasz Dziennik, 2009-10-01
**Operaco "Ostra Brama"** (pole: Operacja „Ostra Brama") – militista operaco komencita la 7-an de julio 1944 de taĉmentoj de Pola Enlanda Armeo por memstare liberigi Vilnon de la germana okupanto kaj esti mastrumanto de la teritorio kontraŭ la Ruĝa Armeo. La plano estis prilaborita marte 1944 de la stabo de vilna areo – ĝi antaŭvidis konkeron de la urbo fare de kunligitaj fortoj de la Vilno- kaj Navahrudak-areoj de la Landa Armeo.

Premisoj
--------

Fundamenta premiso de la operaco estis kovinko, ke la malamiko subigita al paniko pensos nur pri rapida retiriĝo, lige al tio komandantaro de la operaco ne antaŭvidis pli gravajn batalojn pri la urbo krom konkero de gardejoj ĉefe rande de la urbo – poste partizanaj taĉmentoj estis konfome al la premisoj sen pli grandaj obstakloj penetri Mezurbon kaj okupi ties centron, kio signifus memstaran konkeron de ĝi flanke de Pola Enlanda Armeo. Tamen Vilno laŭ ordono de Hitler transformiĝis al fortikaĵo kun forta garnizono.

Plano de la operaco
-------------------

La 12-an de junio 1944 generalo Tadeusz Komorowski ordonis prepari planon liberigi la urbon antaŭ eniro de alproksimiĝanta Ruĝa Armeo.

Bataloj
-------

La 2-an de julio 1944 laŭ radia signalo de Londono komenciĝis "Tempesto" en la areoj de Vilno kaj Navahrudak.

Epilogo
-------

Pro tio, ke la operaco "Ostra Brama" estis malkonkorda kun interaliancanaj decidoj de t.n. Granda Trio koncerne ŝtatan apartenon de Vilno kaj fikso de nova pola-soveta landlimo laŭ Curzon-linio, ministro pri informado de Britio Brendan Bracken cenzoris ĉiun informon en britaj amaskomunikiloj, pro kio ĝi estis preterrimarkita en Okcidento.

Bibliografio
------------

* Stefan Korboński: *Polskie Państwo Podziemne (Przewodnik po Podziemiu z lat 1939 - 1943)* (Pola Subtera Ŝtato. Gvidlibro tra la subtera movado el la jaroj 1939-1943). Bydgoszcz: Wydawnictwo Nasza Przyszłość, p. 162–163.
* Roman Korab-Żebryk: *Operacja wileńska AK* (Vilna operaco), Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1985, ISBN 83-01-04946-4
|  |
| --- |
| Parto de serio
**Islamo**

**Historio de islamo** |
| **Kredo kaj praktikoj** |
| Unueco de Dio  Konfeso de kredo  Preĝo • Fasto  Pilgrimo • Almozo • Moskeo |
| **Ĉefaj personecoj** |
| Mohamedo 
Ali • Abu Bakr
Samtempuloj de Mohamedo 
Membroj de hejmo de Mohamedo
Profetoj de Islamo |
| **Tekstoj kaj leĝoj** |
| Korano • Sunao • Ŝario  Legislativo Biografioj de Mohamedo |
| **Branĉoj de islamo** |
| Sunaismo (Salafismo, Ŭahabismo) • Ŝijaismo • Sufiismo •  Ĥariĝismo (Ibadismo) |
| **Sociopolitikaj aspektoj** |
| Arto • Arkitekturo  Urboj • Kalendaro  Scienco • Filozofio  Religiaj gvidantoj  Virinoj en islamo  Politika islamo • Ĝihado
Liberalisma islamo |
| **Vidu ankaŭ** |
| Vortareto de islamaj nocioj  Listo de islamaj terminoj  Listo de signifaj moskeoj  Listo de artikoloj pri islamo |

Krescento de Ramadano en Jordanio.
**Ramadano** (arabe **رمضان**) estas la naŭa monato de la islama kalendaro. Ĝi estas monato de fasto. La finiĝo de la fastado estas markita per la festo Eid ul-Fitr.

Tiu fasto, arabe ṣaŭm صَوْم. (vorto kiu signifas sin deteni, ne fari) havas la sencon rezigni pro pio je ĉio, kio rigardatas kiel rompo de la fasto, t. e. manĝi, trinki, amori, incitiĝi aŭ malbone konduti, kaj tio ekde tagiĝo ĝis sunsubiro.
Tiu tempo (malnokto) estas difinita per tio,
ke eblas okule distingi blankan fadenon de nigra. (Tiu metodo estas iom nepreciza, sed la tempo de matena ekfasto, nomita "Imsak", estas aparte signita en la kalendaroj de preĝo, kiuj kutime estas havebla en la moskeoj).

El la Korano
------------

La Korano diras pri fastado en la dua surao:

> 
> **184.** ... Al vi estas ordonite fasti, kiel estis ordonite al tiuj,
> kiuj estis antaŭ vi, por ke vi evitu la malbonon.
>   
> 
> **185.** Tio validas por fiksita nombro da tagoj;
> sed kiu el vi estas malsana aŭ en vojaĝo,
> tiu fastu poste por la sama nombro da tagoj;
> kaj por tiuj, kiuj ne kapablas fari tion krom
> [escepte] per grava ofero, estos eble alie plenumi ilian devon,
> nome nutri malriĉulon.
> Kaj por tiu, kiu faros bonon,
> pli ol estas devo, de pli bone estos por li;
> kaj fasti estas bone por vi,
> se nur vi komprenas tion.
>   
> 
> **186.**
> Estas la monato Ramadân,
> en kiu estis sendita al vi la Korano kiel gvidilo por la homaro
> kaj kiel evidenta signo kaj ekkonigilo.
> Kiu el vi estos hejme en tiu monato, tiu fastu.
> Kiu tamen estas malsana aŭ en vojaĝo,
> tiu fastu poste por la sama nombro da tagoj...
> 
> 
>   
> 
> (El *La Nobla Korano*, tradukita de Italo Chiussi,
> Kopenhago 1970.)
> 
> 
>

Eroj
----

La Nokto de la Destino (arabe Laylatu l-Qadr لیلۃ القدر), estas la celebrado de du gravaj festoj en Islamo dum la sankta kaj fasta monato Ramadano.

* Ramadano en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Ramadano en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Strato.
La Avenuo de la Elizeaj Kampoj.
**Strato** estas (malmoligita) vojo inter konstruaĵoj en urbo aŭ vilaĝo (PIV), sur kiu oni povas piediri aŭ veturi per diversaj veturiloj kaj kiu ne estas fervojo. Stratoj estas promenejoj kaj ankaŭ trafikareoj, do veturejoj (ankaŭ placoj). Piedirantoj iras sur flankaj trotuaroj, dum veturiloj iras sur centra(j) ŝoseo(j). 

Laŭ Francisko Azorín **strato** estas *Vojo dborderita de domoj en urbo, vilaĝo.* Li indikas etimologion el la latina *strata* (etendita). Kaj li aldonas la terminojn *strateto* kaj *stratokruciĝo*.

Nomoj, numeroj kaj kategorioj de stratoj
----------------------------------------

Preskaŭ ĉiuj komunuma strato kaj placo havas nomon, ekz. la Esperantoplaco. Larĝaj urbostratoj estas avenuoj. En kelkaj urboj, ĉefe de kelkaj landoj, ekzemple amerikaj landoj, stratoj havas numerojn, kiuj faciligas la orientiĝon.

En multaj urboj plej centraj, gravaj kaj viglaj stratoj estas famaj, ĉefe se tie okazis historiaj eventoj, kiel *Fifth Avenue* en Novjorko, la *Rue Rivoli* aŭ la Avenuo de la Elizeaj Kampoj en Parizo, la strato *Ramblas* en Barcelono, *Gran Vía* en Madrido, *Unter-den-Linden* en Berlino ktp.

Vidu ankaŭ
----------

* Aleo
* Aŭtovojo
* Avenuo
* Bulvardo
* Dombloko
* Gregovojo
* Haŭlvojo
* Itinero
* Korso
* Pado
* Sakstrato
* Stratangulo
* Strateto
* Ŝoseo
* Tavolo
* Trotuaro
* Vojo

Notoj
-----

1. ↑  Francisko Azorín, arkitekto, Universala Terminologio de la Arkitekturo (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 191.
2. ↑  Azorín, samloke.

* Strato en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Strato en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Strato en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Kalendaro** estas ankaŭ presaĵo, kiu montras tagojn de difinita periodo da tempo. Gregoria kalendaro estas preskaŭ ĉiam la bazo de presitaj kalendaroj.

  

Presitaj kalendaroj ofte donas la eblon ion skribi en ili por memori kion necesos fari. Ili ankaŭ nomiĝas taglibro aŭ agendo.

Kalendaron de ĉiu monato oni kutime faras el kvar ĝis ses linioj, ĉiu el kiuj respondas al semajno. Ekzemplo:

| lu | ma | me | ĵa | ve | sa | di |
|  |  | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
| 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 |
| 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 |
| 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 |
| 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |  |  |
|   |

En diversaj landoj estas diversaj tradicioj de presado de la kalendaroj.

### Arabaj landoj

Ĉiuj arabaj landoj krom Sauda Arabio oficiale uzasas gregorian kalendaron. En Sauda Arabio oficiala estas la islama kalendaro. En Irano oficiala estas gregoria kalendaro sed islama kalendaro estas multe neoficiale uzata.

Gregorian kalendaron oni nomas kiel "naska kalendaro" ĉar ĝi kalkuliĝas ne nasko de Kristo.

Semajno komenciĝas sabate. Vendredojn oni presas per ruĝa tiparo.

En ĉiuj landoj krom Sirio nomoj de monatoj estas similaj al kutimaj, en Sirio oni uzas aliajn siajn nomojn de monatoj.

### Barato

Sur papero de kalendaro semajno kutime komenciĝas dimanĉe, sed ofte estadas ankaŭ kalendaroj kun semajno komenciĝanta lunde.

Dimanĉojn kaj iam ankaŭ sabatojn oni presas per ruĝa, oranĝkolora aŭ simila tiparo, sed ne per verda aŭ blua.

Festaj kaj religie signifaj tagoj povas havi specialan koloron aŭ bildeton.

### Ĉinio

Sur papero de kalendaro semajno komenciĝas dimanĉe. Kvankam en ĉina lingvo vortoj por tagoj de semajno de lundo ĝis sabato estas "semajno"+"unu", "semajno"+"du" ... "semajno"+"ses"; dimanĉo estas "semajno"+"suno". Ankaŭ en la lingvo januaro estas "unu"+"monato", februaro estas "du"+"monato" ktp.

Sabatojn kaj dimanĉojn oni presas per ruĝa tiparo.

### Israelo

Semajno komenciĝas dimanĉe. Sabatojn oni presas per alia koloro.

Dimanĉo estas unua labortago de semajno kaj estas presita per normala (nigra) koloro.

### Nepalo

Dimanĉo estas unua tago de semajno kaj estas presita per la sama koloro.

### Pollando

Semajno komenciĝas lunde. Dimanĉojn oni presas per ruĝa tiparo.

### Rusio

Semajno komenciĝas lunde. Dimanĉojn kaj festaj tagoj oni presas per ruĝa tiparo. Ankaŭ sabatoj povas esti ruĝaj.

### Turkio

Semajno komenciĝas lunde. Dimanĉojn kaj sabatojn oni presas per ruĝa tiparo.

* Kategorio Kalendaro (presaĵo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Matilda II** (angle *Tank Infantry Mark II Matilda II*) estas meza infanteria britia tanko de Dua Mondmilito. Ĝia rutina nomo estas nur "Matilda", malsimile al tanko "Matilda I".

Historio
--------

Oni konstruis la tankon en 1936-1938 kaj produktis ĝin ĝis aŭgusto de 1943. Tio ĉi estis unu el bazaj mezaj tankoj de Britio dum unuaj jaroj de la milito. Oni liveris ĝin multe ankaŭ al Aŭstralio kaj Sovetunio. Malgraŭ malaktuala konstrueco, malfacila moveco kaj malforta kanono, Matilda havis tre fortan blendon kaj estis efike uzita dum la unuaj militaj jaroj. Poste oni anstataŭigis ĝin per pli armita kaj blendita tanko Churchill.

Fabrikado
---------

Ĝis fino de fabrikado en aŭgusto 1943 oni ellasis en Britio 2987 tankojn "Matilda II". Oni sendis 1084 el ili en Sovetunion, el kiuj 918 revenis. La elprenitaj el anglaj trupoj "Matildoj II" estis transdonataj al Aŭstralio; ili partoprenis en bataloj en Pacifikaj insuloj ĝis fino de la milito kaj estis aktive refarataj en specialajn maŝinojn. En 1945 "Matildoj" ankoraŭ ĉeestis en la britia armeo; ĉi tio estas la nura angla tanko, uzita dum la tuta Dua Mondmilito.

Modifoj
-------

* Mark II — la unua seria varianto.
* Mark II A — nova BESA mitralo.
* Mark III — novaj dizelaj motoroj, radiostacio № 19.
* Mark III CS — 76-mm kanono.
* Mark IV — bonigitaj motoroj.
* Mark IV CS — nova kanono.
* Mark V — pneŭmata fortigilo.
* Matilda Baron — sapeistaj modifoj.

* Matilda (tanko) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Matilda (tanko) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Sorkifalud** [ŝorkifalud] estas malgranda unuigita vilaĝo en Hungario en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Vas (Hungario), en Distrikto Szombathely.

Vojo en Sorkifalud
Preĝejo en Sorkifalud

Bazaj informoj
--------------

* Poŝtkodo: 9774
* Telefonkodo: 94
* Areo: 17  km²
* Loĝantaro: 670

Situo
-----

Sorkifalud situas sur ebenaĵo laŭ la fervojo inter Szombathely kaj Vasvár, krome laŭ la flankovojo inter Szombathely kaj Rába.

Historio
--------

En 1939 memstaraj vilaĝoj **Dömötöri**, **Sorkikisfalud**, **Szentléránt**, **Taródháza** unuiĝis. Ĉe Taródháza iam estis fortikaĵeto, nun restis kelke da ŝtonoj.

Vidindaĵoj
----------

La baroka romkatolika mezepoka Preĝejo Sankta Leonardo (Sorkifalud) rekonstruiĝis en 1782, forbruliĝis en 1850, poste rekonstruiĝis. En la vilaĝparto **Taródháza** troviĝas Kastelo de Nádasdy el la 17-a jarcento.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Sorkifalud en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo
Souad Massi koncerte en 2013.
**Souad Massi** [suAD maSI] (سعاد ماسي), 23-a de Aŭgusto, 1972, estas Alĝeria kantistino de Berbera deveno, komponisto kaj gitaristo. Ŝi ekkarieris ludante en la Kabila politika rok-bando Atakor, antaŭ ol lasi la landon post serio de mortominacoj. En 1999, Massi ludis ĉe la koncerto *Femmes d'Algérie* (Virinoj de Alĝerio) en Parizo, kio kondukis al diskokontrakto kun Island Records.

La muziko de Massi, kiu ĉefe uzas akustikan gitaron, montras okcidentan muzikan stilon kun influoj kiaj de rok, kontreo aŭ de la portugala fado sed foje aliigas orientajn muzikajn influojn kaj orientajn instrumentojn kiaj la al-Udo same kiel afrikajn muzikstilajn influojn. Massi kantas en klasika araba, Alĝeri-araba, franca, foje en angla, kaj en Berbera lingvo, Kabila, ofte uzante pli ol unu lingvo en la sama kanto.

Diskaro
-------

* 2001: *Raoui*
* 2003: *Deb*
* 2005: *Mesk Elil*
* 2007: *Live acoustique*
* 2010: *Ô Houria*
* 2015: *El Mutakallimun*

Referencoj
----------

1. ↑  Wrasse Records 096, booklet enhavas nur anglan tradukon el la kantataj tekstoj

Eksteraj ligiloj
----------------

* www.myspace.com/massisouad


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 577681
* GND: 1031313591
* LCCN: no2003085884
* VIAF: 84230075
* ISNI: 0000 0001 1449 9541
* SUDOC: 087886316
* BNF: 140409121
* MBA: 0f7a9866-5644-4a45-9781-b87e60eb3269
* NKC: js20030929003
 |
Koordinatoj: 48° 15′ 01″ N 3° 19′ 30″ O﻿ / ﻿48.25028 °N, 3.32500 °O﻿ / 48.25028; 3.32500 (mapo)

**Soucy** estas franca komunumo lokita en la departemento Yonne kaj en la regiono Burgonjo. Ĝi havis 1371 loĝantojn laŭ censo plenumita en 2007.

Geografio
---------

Soucy etendiĝas sur 21.62 km², kaj havis 1371 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas 63 homoj po kvadrata kilometro. La komunumo situas en Yonne, en la nordokcidenta parto de Burgonjo.

Historio
--------

La departemento Yonne estis oficiale kreita la 4-an de marto 1790 dum la franca revolucio.

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la komunumo S-ino Mireille Ladrange, kiu do fariĝis la loka urbestro.

Administrado
------------

Soucy apartenas al la kantono Sens-Nord-Est, kies ĉefurbo estas Sens. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Sens, unu el la tri arondismentoj de la departemento Yonne.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Yonne
* Kantono Sens-Nord-Est

Eksteraj ligiloj
----------------

* france Oficiala retejo de Soucy Arkivigite je 2010-01-05 per la retarkivo Wayback Machine
La kvartalo **Southwark** - prononco ˈsʌðərk - en suda Londono, Anglio, formas parton de la urbodistrikto Southwark (angle *London Borough of Southwark*) kaj de Interna Londono, kaj estas konektata per pontoj tra la Rivero Tamizo al la urbo urbo Londono. Ĝi estis keita en 1965 kiam tri malgrandaj konsilareoj amalgamiĝis laŭ la Londonregistara Akto de 1963. Ĉiuj distriktoj de la areo estas ene de la Londona poŝta distrikto. Ĝi estas regata de la Londona municipa konsilio Southwark.

Tiu parto de la Suda Bordo de Londono ene de la kvartalo estas hejmo de la finstacio Ponto de Londono kaj de la allogejoj nome nunskrapulo *The Shard*, la galerio Tate Modern, la teatro Shakespeare's Globe, kaj la merkato *Borough Market*, kiu estas la plej granda el la vojoj en Southwark por la enlanda kaj internacia turismo.

Notoj
-----

1. ↑  "Southwark", en *The Columbia Lippincott Gazetteer of the World* (1952), Novjorko: Columbia University Press

Eksteraj ligiloj
----------------

* retejo de la Southwark Council Arkivigite je 2008-01-11 per la retarkivo Wayback Machine
* Historia Southwark Arkivigite je 2010-01-30 per la retarkivo Wayback Machine

Koordinatoj: 51° 27′ N 0° 05′ U﻿ / ﻿51.450 °N, 0.083 °U﻿ / 51.450; -0.083 (mapo)
Sovaĝa akvo de la rivero *Guil* en la Francaj Alpoj
Sovaĝa akvo de malgranda rivero en Kannonkoski, Meza Finnlando (finne *Keski-Suomi*)
**Sovaĝa akvo** (ekzemple germane *Wildwasser* [VILTvasa], nederlande *wildwater* [vildVA:ter] kaj ruse *бурунный перекат* [voroNI: pereKA:TJ], "ŝtorma fluo"), analogie al la nomo en pluraj naciaj lingvoj ankaŭ nomebla *"blanka akvo"* (precipe portugale *água branca* [Agŭa br*ĕ*nka] kaj angle *whitewater* [ŬAJT ŭota]) formiĝas se akvofluo vojas tre rapide, precipe, kiam gradiento de rivereto sufiĉe ŝanĝiĝas por generi tiom da turbulento ke aero estas kaptita en la akvo. Ĉi tio formas malstabilan fluon kiu ŝaŭmas, igante la akvon aspekti maldiafana kaj blanka. Tamen, por esperanto-parolanto kiu konas neniun el tiuj nacilingvaj terminoj, la vortumo "sovaĝa akvo" pli klaras ol "blanka akvo", aparte ĉar ne nur temas pri koloro kaj multaj bobeloj, sed pri fortega ondado kaj kirlado - tiun sovaĝecon oni rimarkas plej laste se oni provas per kanuo aŭ kajako pasi tra tia akvo.

La esprimo "sovaĝa akvo" ankaŭ havas pli larĝan signifon, validante por iu rivero aŭ rivereto kiu havas signifan nombron da torentaĵoj. La esprimo ankaŭ estas uzata kiel adjektivo priskribanta boatadon sur tiaj riveroj, kiel ekzemple blankakva aŭ sovaĝakva kanuado respektive blankakva aŭ sovaĝakva kajakado.

sovaĝa akvo en la rivero *Raquette* de Nov-Jorkio, nordorienta Usono

Referencoj
----------

1. ↑  en simila senco ankaŭ hispane *agua salvaje* [Agŭa salVAĥe], itale *acqua viva* [Agŭa VI:va] kaj france *eau vive* [o: VI:V], "akvo aparte viveca"
2. ↑  kvarlingva vortareto pri terminoj de sovaĝakva sporto en la franca, angla, germana kaj itala en la retejo de sovaĝakva parko de Hüningen/Huningue
3. ↑  noto pri la terminoj *"whitewater canoeing"* kaj *"whitewater kayaking"* en vortareto de anglalingvaj kanuaj terminoj, eldonita de la Klubo pri Kanuado de Okcidenta Lagoj, Aŭstralio, arkivigita de stato de 2014-08-08 kaj kontrolita je 2022-09-09 (angle)

Vidu ankaŭ
----------

* rapidfluo

* Sovaĝa akvo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Sovaĝa akvo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Soyaló** estas unu el la 118 komunumoj de la meksika subŝtato Chiapas, kiu estas la subŝtato kiu situas plej sude. La ĉefurbo de la komunumo estas Soyaló. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 07085.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 8852 loĝantojn. El tiuj estis 4494 viroj kaj 4358 virinoj. La komunumo havas surfacon de 179 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 1160 metroj super la marnivelo.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 4532 personoj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 3143 scipovis legi kaj skribi kaj 1383 personoj estis analfabetoj. Do 69% de la personoj scipovis legi kaj skribi kaj 31% estis analfabetoj. 

7767 personoj en la jaro 2000 aĝis pli ol 5 jaroj. El tiuj 2044 personoj estis indiĝenoj. Tio signifas ke 26.32% de la loĝantaro en la koncerna jaro estis indiĝenoj. 

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Soyaló Arkivigite je 2011-06-17 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)
Soŭko de Esna en Egiptio
**Soŭko** (arabe سوق, alternativaj, aliaj transskribaj formoj en diversaj lingvoj estas **Suq**, **Souk**, **Suk**, **Sook**, **Soukh** aŭ **Souq**) estas nomo de komerca kvartalo en araba urbo.

La soŭkoj estas ĝeneralaj karakterizaĵoj de araba urbo kaj plej ofte estas ties ekonomia centro. Male al la eŭropaj komercaj kaj metiaj kvartaloj, la soŭkoj estas neloĝataj kaj unuetaĝaj.

Ekonomia funkcio de la soŭkoj
-----------------------------

La tipajn soŭkajn stratetojn karakterizas la podetalaj komercejoj kaj la metiejoj. Aldone, la soŭkoj estas ankaŭ la centroj de la ekstera kaj dista komerco kaj de financaj kaj kreditaj aferoj kaj de ĉiuspecaj publikaj kaj privataj servoj. Soŭkoj estas tiel organizitaj, ke komercado kun samaj varoj okazas proksime, najbare unu al la alia. Ili havas ankaŭ proksiman ligon al la varostokejoj.

Kiel mezan punkton de granda kaj dista komercado, de financaj aferoj, formas pluretaĝa konstruaĵo kun fermebla interna korto.

Krom tio, ĝi estas tiel organizita, ke la komercado de la „noblaj" metiaĵoj (oraĵoj) okazas en mezo de la soŭko. Tradicie, la metiejo kaj la vendejo estas en sama loko. Multaj soŭkoj estas plejparte tegumentitaj, por ke protekti la vizitantojn de la varmega sunbrilo.

Historio
--------

Komence de la 20-a jarcento, la soŭkoj perdis sian gravecon kaj iĝis malmultekostaj loĝejoj por almigrantoj. Ili konkuris kun la okcident-stile organizitaj, konstruitaj urbopartoj. Kun kresko de la turismo, la soŭkoj graviĝis por la turisma industrio pro ties ekzoteco, ĉarmo. Tio plivalorigis la soŭkon ankaŭ en okuloj de la lokaj loĝantoj kaj tio alportis kostajn rekonstruajn laborojn je la restintaj konstruaĵoj. 

Pro la graviĝo de la turisma branĉo, la varostoko evoluis je bezono de la turistoj, tio estas, kreskis proporcio de folkloraj varoj, luksaj varoj kaj modaj ledvaroj.

Vidu ankaŭ
----------

* Bazaro
* Souk Ahras

* Soŭko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Soŭko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Jean Michel Jarre dum la ludo (koncerto) sur la lasera harpo en Gdansko - dum la koncerto la Spaco de Libero
Jean-Michel Jarre en Milano (2008)
**Spaco de Libero** estas titolo de la koncerto de Jean Michel Jarre (franca muzika komponisto kaj muzikisto utiliganta artfajraĵojn. Konsiderata kiel unu el la pioniroj de elektronika kaj novepoka muziko), kiu okazis la 26-an de aŭgusto 2005 ene de Gdanska Ŝipfarejo dum festa celebrado de la 25-a datreveno de ekesto de "Solidareco".

Kune kun la artisto kaj ties skipo ludis koruso de Universitato de Gdansko kaj Orkestro de Balta Filharmonio lokita malantaŭ la ĉefa scenejo en unu el haloj de la Ŝipfarejo. Oni plenumis konatajn verkojn de Jarre kaj novajn, komponitaj ĝuste por tiu ĉi okazo, nomitaj „Gdanska suito". Oni profitigis por ĝi kanzonfragmentojn de Jacek Kaczmarski , *Muroj*, funkciantan en la 80-aj jaroj kiel neoficiala himno de "Solidareco". Dum la koncerto estis ankaŭ utiligita ŝipkonstrua maŝinaro kiel gruo (ĝi portis metalplaton kiel aldonan ekranon) kaj transporta platformo, sur kies ferdeko Jean Michel „veturis’’ al la scenejo komencante la spektaklon, kiu daŭris ĉirkaŭ ekde la horo 21-a ĝis la 23.30.

Dum la koncerto ekparolis Lech Wałęsa kaj ankaŭ urbestro de Gdańsk Paweł Adamowicz, kiu enmanigis al la franca artisto la memorstatueton.

La koncerton, spektatan de pli ol 120 mil da personoj, oni transmisiis pere de televido kaj Interreto.

Jean Michel Jarre komponis 25 verkaĵojn, krom:

* "Summer - Presto" – Vivaldi DP
* "Muroj" – Lluís Llach

Parto de la verkaĵoj aperis en kompakta disko Live From Gdańsk (La Koncerto en Ŝipfarejo).

Surbendigo de la koncerto aperis kiel DVD *Solidarność Live*.
Spagetomanĝantoj, ĝenrisma foto el Napolo, antaŭ 1886
kuiritaj spagetoj (sen aldonaĵo)
kun aldono de tomatosaŭco kaj raspita fromaĝo
industriaj spagetoj
**Spagetoj** estas nudeloj el durum-tritiko kiuj havas rondan transversan sekcon, diametron de ĉirkaŭ 2mm kaj longon de ĉirkaŭ 30cm.

La nomo spagetoj (ital. *spaghetti*: de *spago* = ŝnuro, malgrandiga formo *spaghetto*, pluralo *spaghetti*) kaj la manĝaĵo mem devenas de Italio.

Ne disrompu spagetojn antaŭ la kuirado. En Italio oni kutime miksas la spagetojn kun la saŭco jam antaŭ surtabligi ilin, plej ofte en la pato en kiu oni ankaŭ preparis la saŭcon.

La kutima maniero manĝi spagetojn estas survolvi ilin sur forkon ĉe la interna rando de la telero, sed estas ankaŭ eble helpe uzi kuleron, kvankam iuj italoj ne estimas tion. Distranĉi la spagetojn per tranĉilo ne estas rigardate kiel bona ĉetabla konduto, krom se oni faras tion por la infanoj.

Historio
--------

Atestoj pri pastaĵoj abundas jam en la romia aĝo. La plej antikva atesto de pastaĵoj tre similaj al nuntempaj spagetoj venas de araba vojaĝanto, Idrisi, kiu en 1154 estis en Sicilio kaj vidis en la vilaĝo de Trabia apud Palermo "manĝaĵon el faruno kun la formo de fadenoj".

Estas tamen atestoj de manĝaĵoj similaj al spagetoj ankaŭ en Azio, ekzemple *riŝta* aŭ *raŝta* en la 13-a jarcento, kvankam la preparo havas etajn diferencojn.

Vidu ankaŭ
----------

* Nudelo
* Fluganta Spagetmonstro
* Naporitan, japanaj spagetoj (ナポリタン)

Referencoj kaj notoj
--------------------

1. ↑  Del Conte, Anna.  "Pasta through the ages", *Anna Del Conte on Pasta* (angle).
2. 1 2  Huang, H.T..  (2000) *Fermentations and Food Science*, Science and Civilization in China (angle), p. 494.

* Spagetoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Spagetoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Sparkilo
La  **sparkilo**  estas tiu organo en benzinmotoro, kiu produktas interne de la cilindro en ĝusta momento la sparkon, por ekbruligi la kunpremitan miksaĵon benzino /aero. Estas grave, ke la ekbruligado okazas, kiam la piŝto ĵus preterpasis la maksimuman kunpremadopunkton kaj ĵus rekte komencas la vastiĝo de gasvolumeno en cilindro..

Sparkilo havas metalan ŝraŭbaĵitan ŝelon. Ĝi estas elektre izolita de la centra elektrodo per porcelanizolilo. La centra elektrodo, kiu povas enhavi rezistilon, estas kunigita per bone izolita drato al la sparkbobeno. La metalŝelo de la sparkilo estas enŝraŭbita en la kulaso de la motoro kaj tiel elektre konektita al maso (tero). La centra elektrodo traboras la porcelanizolilon kaj elstaras en la brulkamero, formante unu aŭ pluraj sparkfendetoj inter sia interna ekstremaĵo kaj unu aŭ pluraj elstaraĵoj alkroĉitaj al la interna fino de la ŝraŭbaĵita ŝelo, kiu funkcias kiel "tera" elektrodo.

Referencoj
----------

1. ↑   Plena Ilustrita Vortaro 2002 p. 1067

* Kategorio Sparkilo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Mapo de la SEZ-oj kaj SAR-oj de Ĉinio
La **Specialaj Ekonomiaj Zonoj** (SEZ) de la **Ĉina Popola Respubliko** estas apartaj regionoj de Ĉinio, kie la Ĉina registaro aplikas specialajn leĝojn kaj ekonomiajn politikojn, por kuraĝigi investojn de eksterlandaj kompanioj kaj faciligi komercon.

Ĉi tiun politikon komencis la registaro de Deng Xiaoping en la komenco de la okdekaj jaroj. La unuaj SEZ-oj estis Ŝenĵeno, Zhuhai kaj Ŝantoŭo en la provinco Kantonio, Xiamen en la provinco Fuĝjano, kaj la tuta insula provinco Hajnano. En ĉi tiuj urboj kaj regionoj oni igis impostojn aparte malaltaj, kaj donis al eksterlandaj investantoj multe da aŭtonomio, kiun ili ne havus en la resto de Ĉinio. Ĉi tiu politiko estis tre sukcesa: la Specialaj Ekonomiaj Zonoj altiris multe da investado, ĉefe de Tajvano kaj de Ĉinoj kiuj vivis eksterlande. La plej sukcesa kazo estis Ŝenĵeno, kiu en la komenco estis nur vilaĝo de fiŝkaptistoj, sed nun fariĝis urbo kun 20 milionoj da homoj.

En 1984 Ĉinio establis la Marbordaj Disvolviĝaj Zonoj por kuraĝi eksterlanda investo en 14 aliaj urboj.

Ekde, la registaro havas establita multaj aliaj zonoj por eksterlanda investo, ĉar la sukceso de la SEZ-oj. Unu el la plej sukcesa estas la "Pudong Nova Zono" en Ŝanhajo, kiu estas nun certe la centro de eksterlanda investo tra Ĉinio.

Listo de SEZ-oj
---------------

| Speco | Urbo | Provinco |
| --- | --- | --- |
| Speciala Ekonomia Zono | Ŝenĵeno | Kantonio |
| Zhuhai | Kantonio |
| Ŝantoŭo | Kantonio |
| Xiamen | Fuĝjano |
| (tuta provinco) | Hajnano |
| Marborda Disvolviĝa Zono | Daljano | Ljaŭningo |
| Ĉinhŭangdaŭo | Hebejo |
| Tjanĝino | n/a |
| Jantaj | Ŝandongo |
| Qingdao | Ŝandongo |
| Lianyungang | Ĝjangsuo |
| Nantong | Ĝjangsuo |
| Ŝanhajo | n/a |
| Ningbo | Ĝeĝjango |
| Wenzhou | Ĝeĝjango |
| Fuĝoŭo | Fuĝjano |
| Kantono | Kantonio |
| Zhanjiang | Kantonio |
| Beihai | Gŭangŝio |
Sudafrikaj ĝirafoj estis translokigitaj al Senegalio, kie ĝirafoj suferis lokan formorton pro ĉasado kaj habitatoperdon.
**Specitranslokigo** en naturkonservado estas la kapto, transporto kaj liberigo aŭ enkonduko (enmeto) de specioj, habitatoj aŭ alia ekologia materialo (kiel ekzemple grundo) de unu loko ĝis alia. Ĝi kontrastas al reenkonduko, esprimo kiu estas ĝenerale uzita por indiki la enkondukon en la sovaĝejon de specioj de kaptita materialo.

Translokigo estas efika administra strategio kaj grava temo en konservadekologio. Ĝi malpliigas la riskon je formorto pliigante la teritorion (arealo) de specio, pliigante la nombrojn en endanĝerita populacio, aŭ establante novajn populaciojn tiel reduktante la riskon je formorto. Tio plibonigas la nivelon de biodiverseco en la ekosistemo.

Referencoj
----------

1. ↑   African Savanna: Giraffe Fact Sheet. National Zoo - Smithsonian Institution. Alirita 12a Oktobro 2011.

 Arkivigite je 2012-10-05 per la retarkivo Wayback Machine
2. ↑  Rout, T. M. C. E. Hauser kaj H. P. Possingham. Optimal translocation strategies for threatened species.. 2007. Alirita la 11an de Majo 2007.

Literaturo
----------

* Griffith, Brad, Michael Scott, James Carpenter, Christine Reed. "Translocation as a species conservation tool: status and strategy." 1989. *Science*. 245 (4917): 477-480.
* National Biological Service, United States..  (1995-09-11) *Our Living Resources: A Report to the Nation on the Distribution, Abundance, and Health of U.S. Plants, Animals, and Ecosystems*. Government Printing Office, p. 405–407.
*Se vi serĉas informojn pri la Esperanto-gazeto nomata "Spegulo", vi povas trovi ĝin ĉe Spegulo (revuo).*

*Se vi serĉas informojn pri la ero de anatomio de birdoj nomata "Spegulo", vi povas trovi ĝin ĉe speguleto.*

---

Spegulo reflektanta vazon
**Spegulo** estas reflekta surfaco kiu estas sufiĉe glata por formi bildon. La plej konata ekzemplo estas la simpla ebena spegulo en multaj domoj. En ĝi, paralela radio de lumo ŝanĝas sian direkton kaj tiel daŭrigas paralele. Tiel estiĝas bildo, kiu estas samgranda al la originala. (Vidu je spegula bildo.)

Laŭ Francisko Azorín **spegulo** estas *Glata, brila surfaco, resendanta la lumon k. la bildon de la objektoj.* Li indikas etimologion el la latina *speculum*, el *specio* (vidi). Kaj li aldonas la terminon *speguli*, por resendi la bildon de io.

Multaj modernaj speguloj estas faritaj per aldono de maldika tavolo el aluminio sur la vitron.

La koncepto de spegulo inspiris ankaŭ Lewis Carroll en lia porinfana libro *Trans la spegulo*.

Vidu ankaŭ
----------

* Periskopo (optika aparato)
* Optiko

Proverbo
--------

Ekzistas pluraj proverboj pri spegulo en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof, inter ili:

* |  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** *De l' koro spegulo estas la okulo.* **"** |

 |
* |  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** *Ne helpas spegulo al malbelulo.* **"** |

 |
* |  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** *Stomako ne estas spegulo: kion ĝi manĝis, ne vidas okulo.* **"** |

 |

Referencoj
----------

1. ↑  Francisko Azorín, arkitekto, Universala Terminologio de la Arkitekturo (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 188.
2. ↑  Azorín, samloke.
3. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2011-12-25. Alirita 2008-08-18.

* Spegulo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Spegulo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Spegulo en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)
**Spezkonto** estas konto uzata por komercaj kaj financaj interrilatoj reprezentantaj rilatecon ekzistantan inter du homoj, kiuj interspezas kaj konsentas kunfandi malŝuldojn kaj ŝuldojn rezultantajn el interspezado en saldon laŭ unueca reĝimo. Ĝi do jure distingiĝas disde deponkonto.

**Spezkonto** estas deponkonto en banko, kiu rolas kiel monpivota konto por ĉiutagaj rilatoj inter banko kaj ties kliento.

Ĉe tia spezkonto okazas:

* kontantaj enkontigoj kaj elkontigoj
* enkasigoj kaj pagoj, kiuj uzas alian pagrimedon ol kontantaĵon: ĉeko, kreditkarto, monĝiroj, ripetaj transspezoj...
* spezado kun aliaj kontoj kaj bankaj ofertoj (ŝparkonto, ŝparplanoj...)

La spezkonto, estas la sola deponkonto kiu povas esti alternative kaj kreditiva kaj debetiva (kaj ebligi mallongdaŭran pruntedonon laŭ banka formala rajtigo, kiun oni nomas kreditmalfermon, laŭ bone difinitaj limoj).

Oni kutime distingas inter:

* *privataj* spezkontoj, uzataj de privatuloj
* *profesiaj* spezkontoj, uzataj de entreprenoj aŭ profesiuloj (unuopaj entreprenistoj, sendependaj profesiuloj,...).

Ĉiun spezkonton, oni asocias kun bankidentiga numero (RIB).

Tenanto kaj mandatulo
---------------------

La klienton, kiu posedas spezkonton, oni nomas posedanto. Se la spezkonto estas tenata de pluraj homoj (geedza konto...), oni priskribas tiujn posedantojn kunposedantoj.  

Posedanto ankaŭ povas prokuracii al krompersono, kiun li/ŝi tiam mandatigas por la konto (mandatuloj rajtas plenumi iajn operacojn, eventuale limigitaj.

Simpla aŭ kolektiva konto
-------------------------

Oni ankaŭ distingas :

* la unuopula konto (la ununura posedanto estas la banka kliento)
* la pluropula konto (pluraj posedantoj konsistigas la bankan klienton).

El inter la pluropulaj kontoj, ankaŭ oni trovas kun-uzatajn (parkonton ekzemple) kaj neonigeblajn kontojn.

* Kunkonto : subskribo el unu el la posedanto sufiĉas por funkciigi ĝin (krom por apartaj faroj, kiel ekzemple malfermo de retabona kontrakto, kiu postulas konsenton de ambaŭ posedantoj).
* Unuopula aŭ neonigebla konto (interalie uzata por mastrumi heredrajton.) : subskribo de ĉiuj kunposedantoj necesas por funkciigi la konton.

* Kategorio Spezokonto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Spiekeroog** estas insulo – kaj sur ĝi komunumo – en la nordokcidento de Germanio. La insulo geografie apartenas al la orientfrisaj insuloj, la komunumo sur ĝi administre estas parto de la distrikto Wittmund de la federacia lando Malsupra Saksio. Fine de decembro 2019 la komunumo havis 1859 konstantajn loĝantojn. Dum la somero tiu nombro dumtempe multobliĝas, kiam someraj feriantoj inundas la insulon.

El-aera bildo

Geografio
---------

Spiekeroog situas en la 2780 kvadratajn kilometrojn granda federacilanda parto de la nacia parko Vadmaro, inter la najbaraj insuloj Langeoog kaj Wangerooge. La orientfrisaj insuloj malsame kiel la nordfrisaj insuloj ne estas restaĵo de per ŝtorminundoj forlavita marbordo. Ili kontraŭe estiĝis per alblovitaj sablobenkoj antaŭ proksimume 5000 jaroj. Pro la tajdofluoj kaj la fortaj okcidentaj ventoj la insuloj migras konstante de nordokcidento al sudoriento. Tio kaŭzis, ke praktike ĉiuj insulaj vilaĝoj, kiuj iam situis en la insulomezo, nun troveblas ĉe la okcidenta insulobordo. Nur la fortigo de la insulbordoj komence de la 20-a jarcento ĉesigis tiun migradon.

Trafiko
-------

Krom por fajrobrigado, polico kaj savveturiloj la insulo estas motortrafiklibera. Ĝi atingeblas per pramo al la kluzohaveno Neuharlingersiel.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Spiekeroog datiĝas el la jaro 1398.

Ĝis antaŭ proksimume 300 jaroj la insulo estis ankoraŭ multe malpli granda. Ĝian hodiaŭan formon kaj grandecon ĝi akiris per la kunfando kun la malnovaj insuloj *Lütjeoog* kaj *Oldeoog* kaj la endigigo kaj sekigo de la golfo *Harlebucht*.

* eksa banejo kaj poste flughaveno, nuna kafejo Laramieeksa banejo kaj poste flughaveno, nuna kafejo *Laramie*
* vojmarkilo "naturprotekta zono"vojmarkilo "naturprotekta zono"
* la urbodomola urbodomo
* trankvila komunuma vojo de la senaŭta insulotrankvila komunuma vojo de la senaŭta insulo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Spiekeroog en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Spiekeroog en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo (germane)

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Spiekeroog** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  La teksto parte baziĝas sur libera traduko de la artikolo pri Spiekeroog en la germana Vikipedio.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rurbaj kaj neurbaj komunumoj en la distrikto Wittmund |
| --- |
| Blomberg |  Dunum |  Esens |  Eversmeer |  Friedeburg |  Holtgast |  Langeoog |  Moorweg |  Nenndorf |  Neuharlingersiel |  Neuschoo |  Ochtersum |  Schweindorf |  Spiekeroog |  Stedesdorf |  Utarp |  Werdum |  Westerholt |  Wittmund | blazono de la distrikto Wittmund |

 |


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 185565
* GND: 4056216-5
* LCCN: sh85126631
* VIAF: 241432845
 |