La **Verda Linio**, aŭ **Bufro Zono en Kipro ‎de Unuiĝintaj Nacioj** (foje ankaŭ konata kiel la "Attila Linio", laŭ la kodnomo donita al ĝi fare de la turka armeo  greke *Πράσινη Γραμμή*, Prasini Grammi; turke *Yeşil Hat*) estas la batalhaltlinio kiu apartigas la Respublikon de Kipro (regata de la grekcipra registaro) kaj la turkan Respubliko Norda Kipro (fakte sendependa ŝtato, kies registaro estas turkcipra).

Laŭlonge de la verda linio estas bufrozono, kies larĝo varias de kelkaj metroj ĝis pluraj kilometroj. La manko de homa agado en la bufrozono kaŭzis la kreadon de neplanita parko en kiu ekzistas unika ekosistemo .

Vojlinio kaj bufrozono
----------------------

La longo de la linio estas proksimume 300 kilometroj, kaj ĝi estas ĉirkaŭita ambaŭflanke de bufrozono kiu estas sub la kontrolo de UN-fortoj en la plej multaj partoj, kaj sub la kontrolo de britaj trupoj en la suda parto, areo kie Britio konservas militaj bazoj laŭ speciala interkonsento (la "respondeca kontrakto") kiu estis subskribita eĉ antaŭ la disapartigita krizo de Kipro .

La linio transiras la insulon Kipro de la orienta marbordo ĝis la okcidenta marbordo. Ĝi foriras de punkto ĉe Paralimni en distrikto Famagusta sur la orienta marbordo norde de Kabo Greco kaj oriente de la brita militbazareo en Daĥlia. Ĝi serpentumas, kaj iam ĝi turniĝas norden kaj atingas la ĉefurbon de Kipro, kie ĝi apartigas la du partojn de la urbo: Nikozio sude kaj Lefkoŝa (**Lefkoşa**) norde. La verda linio transiras la urbon en la koro de la konstruita areo, kaj la areo de la bufrozono ene de ĝi estas la plej malgranda. De la grandurbo la linio daŭras okcidente, kaj finiĝas ĉe vilaĝo Kato Pyrgos sude de Morpho Golfo. Aparta sekcio pli okcidente ĉirkaŭas Kokkina, kiu estas eksklavo de turka kipro. La parto norde de la linio, okupita fare de la turka armeo en 1974, kaj sub turkcipra kontrolo, inkluzivas 37% de la surfaco de la insulo.

Historio
--------

Emblemo de la pactrupa misio de UN ĉe KiproLa apartiga linio kaj ĉirkaŭanta bufrozono estis kreita en 1975 kiel rezulto de la invado de Turkio en Kipron en 1974, kaj la transpreno de ĝia armeo de la norda triono de la insulo. La turka invado venis pro turka timo de anekso de Kipro al Grekio, kaj ĝi implikis la deportadon de ĉirkaŭ 200,000 grekcipranoj de la nordo de la insulo al la sudo, kaj kontraŭflanka-deportado de Proksimume 60,000 turkcipranoj de la sudo de la insulo norde.

Perfortaj okazaĵoj laŭ la Verda Linio okazis foje, sed ne ofte. Ĝenerale, kun la fino de la batalado en 1974, la linio estis trankvila, sed ĝi estis tute fermita sen ebleco trapasi ĝin. En longaj partoj de ĝi, fizikaj malhelpoj kiel ekzemple muroj kaj bariloj estis starigitaj kiuj malhelpis ajnan eblecon de trairejo. Nur en du vilaĝoj, kiuj restis en la bufrozono kontrolita de UN, grekcipranoj kaj turkcipranoj vivis unu apud la alia, sed eĉ tie certa grado da apartigo inter la komunumoj estis konservita.

La trairejo ĉe Ledra strato en Nikozio 
Post kiam la falo de la Berlina Muro en 1989, Nikozio restas la lastan disigita ĉefurbon en Eŭropo. Kelkaj 10,000 homoj vivas en pluraj vilaĝoj kaj laboras sur bienoj troviĝita ene de la zono; sed kelkaj areoj estas netuŝitaj de homa trudado kaj restis sekuran rifuĝejon por vegetaĵaro kaj bestaro .

Signifa ŝanĝo en la situacio okazis en aprilo 2003, kiam estis decidite malfermi la Verdan Linion al limigita movado de cipraj loĝantoj kaj turistoj ĉe kvar punktoj. Du el ili estas en la areo sub brita kontrolo, unu en Nikozio/Lafkoŝa, kaj unu aliloke laŭ la linio. La malfermo de la verda linio estis farita sekvante la atendon de la unuiĝo de la insulo en preparo por la aliĝo de la Respubliko de Kipro al la Eŭropa Unio. La espero pri la unuiĝo de la insulo estis detruita, ĉar la sindikata interkonsento proponita de la ĝenerala sekretario de UN, Kofi Annan, estis malakceptita en referendumo okazigita en la greka parto. Malgraŭ tio, la kvar transirejoj sur la Verda Linio restas malfermitaj. Kvankam oficiale la plej multaj el la landoj de la mondo, inkluzive de Eŭropa Unio, rekonas la suverenecon de la Respubliko Kipro super ĉiuj partoj de la insulo, sed tamen praktike nur la greka parto aliĝis al Eŭropa Unio, kaj la Eŭropa Unio akordiĝis kun la ekzisto de la Turka Respubliko Norda Kipro, eĉ se ne formale oficiala.

Lima traireja stacio ĉe Ledra strato en Nikozio. La foto estis prenita de la greka flanko. Sur la stando estis metita signo skribita en la greka kaj la angla: "Nenio estas atingita sen ofero, kaj libereco ne estas atingita sen sango"
La 3-an de April 2008, nova transirejo estis malfermita sur la Verda Linio, sur strato Ladera en la ĉefurbo. Tiu ĉi transirejo estas la sola, kiu ligas rekte inter la turka parto kaj la greka parto, sen devi trapasi la areon sub kontrolo de britio aŭ de UN. Strato Ladera estis la ĉefstrato de la urbo antaŭ la apartigo, sed ĝi estis blokita kaj prirezignita en 1974. La malfermo de la transirejo sur la strato Ladera estis ebligita post alia kompromiso en la rilatoj inter la grekoj kaj la turkoj en Kipro kaj estis akompanita de solena ceremonio kun la partopreno de la gvidantoj de ambaŭ partoj de la insulo.

En marto 2021 Kipro starigis drata barilo laŭlonge de ĝia flanko de la bufra zono limigi por kontraŭleĝan enmigradon .

Referencoj
----------

1. ↑  Oxford References: *Attila Line*
2. 1 2   Biodiversity in Cyprus 346 square kilometres Buffer Zone. United Nations Development Programme. Arkivita el la originalo je 2018-02-03. Alirita 10 March 2016.
3. ↑   UNFICYP Background. UN Peacekeeping. Alirita 10 March 2016.
4. ↑   About the Buffer Zone. United Nations Peacekeeping Force in Cyprus (20 November 2015). Alirita 10 March 2016.
5. ↑  Associated Press: *30 years after the Berlin Wall, Cyprus’ division endures*
6. ↑  Independent.co.uk: *Europe’s other wall: How militarised barrier continues to divide Cyprus, 30 years after Berlin’s came down*
7. ↑  "Cyprus rebuked for 'violent' pushbacks of boats carrying asylum seekers",  *The Guardian*, 18 March 2021.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Verda Linio (Kipro) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Retejo de UNFICYP
* Forgesita Arkitekturon Bufra Zono de UN en Kipro Fotografio de Adrian Scarbrough


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 828980
 |