recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Basostinato** estas variaĵo de la muzika formprincipo ostinato, kiu atingis relative plej grandan plivastiĝon kaj popularecon. La basostinato ekestis fine de la 16-a jarcento, pli malpli kune kun la ekesto de la muzika baroko kaj estis ofte kaj volonte utiligata kompozicia rimedo.

Dum kiam *ostinato* celas ajnan ĉiam denove revenantan muzikan elementon, la basostinato ricevas pli grandan gravecon precipe dum la barokepoko. En la baroko, ankaŭ nomata ĝeneralbasa epoko, la baso fariĝas la fundamenta voĉo de la muziko, en kiu sin montras la harmonia strukturo. Simile al nuntempaj akordsignoj, kiuj montras ekz. al akompana gitaristo aŭ pianisto la harmonian pason de muzikaĵo, tiun ĉi funkcion tiam transprenis la basvoĉo ekipita per numerado. Sur la baso fundamentis do finfine la kompleta muzikado.

La per basostinato treege reglamentata paso de la basvoĉo kreas fundamento, sur kiu eblas al la supra voĉoj, des pli libere moviĝi. Ofte do komponaĵoj, kiuj baziĝas sur basostinato, staras proksimege al muzikaj variacioj.

Ekzemploj
---------

* Johann Sebastian Bach, *crucifixus* el la b-minora-meso
* Johann Pachelbel, *kanono kaj ĝigo en D-maĵoro*
* Heinrich Ignaz Franz Biber, *sonato no. 7* el 12 sonatoj por trumpetoj, violonoj, timpanoj kaj kontinua baso („Sonatae tam aris, quam aulis servientes")
* Henry Purcell, *ĉakono en g*
* Claudio Monteverdi
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Kresta kukolkolombo** |
| --- |
|  |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birda klaso *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Kolomboformaj *Columbiformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Kolombedoj *Columbidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Reinwardtoena* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***Reinwardtoena crassirostris***(Gould, 1856) |
|

 |
|
|
|
|
| Konserva statuso |
| **Konserva statuso: Preskaŭ minacata** |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| v • d • r |

La **Kresta kukolkolombo** aŭ **Dikbeka kukolkolombo** laŭ la latinlingva nomo de la specio (*Reinwardtoena crassirostris*) estas specio de birdoj de la familio Kolombedoj kaj genro *Reinwardtoena*, kies komponantoj estas konataj kiel kukolkolomboj, pro siaj longaj vostoj. Tiu specio estas trovebla en la Salomonoj de Nov-Gvineo.

Ĝi troviĝas en la insuloj Salomonoj. Ties naturaj habitatoj estas tropikaj kaj subtropikaj humidaj arbaroj de malaltaj teroj kaj tropikaj kaj subtropikaj humidaj montararbaroj. La specio estas minacata per habitatoperdo.

La latinlingva nomo de la genro estas omaĝo al la germana natursciencisto Caspar Georg Carl Reinwardt. 


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 715676
 |
Campo de Ribatajada
**Campo de Ribatajada** estas komarko aŭ subkomarko (ĉar oni inkludas ĝin ene de la komarko Serranía Media-Campichuelo y Serranía Baja) de la provinco Cuenca konata ankaŭ kiel Campichuelo [kampiĈŬElo] (kampeto) situa norde de la ĉefurbo. Krom Ribatajada, la komarko estas komponita de la jenaj: Arcos de la Sierra, Cañamares, Castillejo-Sierra, Fresneda de la Sierra, La Frontera, Mariana, Sotorribas (Collados, Pajares, Ribagorda, Ribatajadilla, Sotos, Torrecilla kaj Villaseca), Portilla, Villalba de la Sierra, Zarzuela kaj, laŭ mapo de la provinco Cuenca de 1692, ankaŭ Las Majadas, Tragacete, Uña, Beamud, Buenache de la Sierra, Embid, Verdelpino, Valdecabras kaj Huélamo.

Ĝi estas trafluata de la rivero Júcar kaj de la rivero Trabaque (alfluanto de Taĵo).

Municipoj
---------

**Municipoj de Campo de Ribatajada**|  | Municipo | Loĝantaro (INE 2009) | Areo (km²) | Denseco (loĝ/km²) | Domaroj kaj submunicipoj |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1. | Sotorribas | 863 | 149,33 | 5,78 | Collados, Pajares, Ribagorda, Ribatajada, Ribatajadilla, Torrecilla kaj Villaseca |
| 2. | Villalba de la Sierra | 559 | 41 | 13,63 |  |
| 3. | Cañamares | 534 | 40,52 | 13,18 |  |
| 4. | Mariana | 293 | 39,96 | 7,33 |  |
| 5. | Zarzuela | 235 | 40,38 | 5,82 |  |
| 6. | La Frontera | 178 | 34,57 | 5,15 |  |
| 7. | Arcos de la Sierra | 106 | 39,50 | 2,68 |  |
| 8. | Portilla | 82 | 32,78 | 2,50 |  |
| 9. | Fresneda de la Sierra | 59 | 32 | 1,84 |  |
| 10. | Castillejo-Sierra | 38 | 30,27 | 1,26 |  |
|  | **TOTALO** | **2.947** | **480,31** | **6,13** |

Servoj
------

La komarko estas tre neloĝata kaj pro tio ĝi intencas unuigi servojn en la plej loĝataj urbetoj. Pro tiu senloĝigo ne ĉiuj municipoj povas havi bazlernejon, ĉar multaj el tiuj vilagetoj apenaŭ havas infanojn. Estas lernejoj en la jenaj lokoj: Sotos, Mariana kaj Villalba de la Sierra apartenantaj al la Rura Lernejo Grupigita CRA "Miguel Delibes"; kaj Cañamares kiu apartenas al la CRA Los Sauces.

Referencoj
----------

1. ↑   CRA Miguel Delibes, alirita la 19an de marto 2016.
2. ↑   CRA Los Sauces, alirita la 19an de marto 2016.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Campo de Ribatajada en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Mapa "Chorographia\_Obispado\_1692" provincia Cuenca[*rompita ligilo*]
* Diccionario geográfico universal 1833
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por aliaj signifoj, bv. rigardi la apartigilan paĝon: Střelice |

Koordinatoj: 49° 45′ 01″ N 17° 05′ 31″ O﻿ / ﻿49.75028 °N, 17.09194 °O﻿ / 49.75028; 17.09194 (mapo)

**Střelice** (germane *Strzelitz*) estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de urbo Uničov en distrikto Olomouc. La vilaĝo havas sian vilaĝan muzeon. En la jaro 2010 estis ĉi tie registritaj 157 adresoj. En la jaro 2021 ĉi tie dare vivis 396 loĝantoj.

Střelice situas en katastra teritorio **Střelice u Litovle** kun areo 6,08 km².

Historio
--------

Aparteneco de Střelice al Uničov estas donita jam de dokumento de margrafo Přemysl el la jaro 1234. Střelice estis diference de Uničov hejmo por pli da ĉeĥoj ol germanoj, tial ĝi estis ĉiam apogo de la ĉeĥa minoritato en Uničov.

En fruaj matenaj horoj la 16-an de marto 2020, en la tempo, kiam Ĉeĥa respubliko baraktis sin en pandemio de kronviruso COVID-19, higienistoj decidis rilate al abrupta kresko de pacientoj kun tiu ĉi malsano fermi urbojn Uničov kaj Litovel komune kun ties ĉirkaŭaĵoj. Polico gardis la regionojn kaj malebligis al neniu enpaŝi en la regionon nek forlasi ĝin. Unu el tiel ĉi trafitaj municipoj estis ankaŭ Střelice.

Loĝantaro
---------

Evoluo de nombro de loĝantojLa datoj devenas el datumbazo de Vikidatumoj  

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 1869 | 578 |
| 1880 | 577 |
| 1890 | 544 |
| 1900 | 595 |
| 1910 | 625 |
| 1921 | 610 |

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 1930 | 618 |
| 1950 | 463 |
| 1961 | 458 |
| 1970 | 441 |
| 1980 | 410 |
| 1991 | 371 |

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 2001 | 423 |
| 2011 | 418 |
| 2021 | 396 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rPartoj de urbo Uničov (9) |
| --- |
| Benkov ~ Brníčko ~ Dětřichov ~ Dolní Sukolom ~ Horní Sukolom ~ Nová Dědina ~ Renoty ~ Střelice ~ Uničov |

 |
**The Quarrymen** (literumita ankaŭ "the Quarry Men", nome la Quarry-uloj) estas brita grupo de skiflo/rokenrolo, formita de John Lennon en Liverpool en 1956, kiu evoluis al the Beatles en 1960. Origine konsistanta de Lennon kaj kelkaj amikoj el la lernejo, the Quarrymen ekhavis sian nomon el verso de la himno de ilia lernejo, nome Quarry Bank High School. La patrino de Lennon, nome Julia, instruis sian filon ludi banĝon, kaj Lennon kaj Eric Griffiths kiel ludi siajn gitarojn laŭ maniero simila al tiu de banĝo, kaj instruis ilin simplajn akordojn kaj kantojn.

Lennon fondis skiflan grupoj kiu estis dum mallonge nomita *the Blackjacks*, sed ili ŝanĝis la nomon antaŭ publikaj ludoj. Kelkaj rakontoj atribuas al Lennon la elekton de la nova nomo; aliaj rakontoj atribuas al amiko Pete Shotton la sugeston de la nomo. The Quarrymen ludis en festoj, dancolernejoj, kinejoj kaj amatoraj skiflaj eventoj antaŭ Paul McCartney aliĝis en Oktobro 1957. George Harrison aliĝis komence de 1958 je rekomendo de McCartney, kvankam Lennon dekomence malakceptis ĉar li sentis, ke Harrison (14-jaraĝa kiam li estis prezentita al Lennon) estas tro juna. McCartney kaj Harrison lernis en la Liverpool Institute.

La grupo faris amatoran registron en 1958, ludante la kanton de Buddy Holly nome "That'll Be the Day" kaj "In Spite of All the Danger", kanto verkita de McCartney kaj Harrison. La grupo ŝanĝiĝis al rokenrolo, pro kio kelkaj el la dekomencaj membroj foriris. Tio lasis kune Lennon, McCartney, kaj Harrison, kiuj ludis laŭ kelkaj aliaj nomoj, kiel *Johnny and the Moondogs* kaj *Japage 3* antaŭ reveni al la nomo the Quarrymen en 1959. En 1960, la grupo ŝanĝis sian nomon al "The Beatles".

En 1997, la kvar survivantaj originaj membroj de the Quarrymen reunuiĝis por ludi en la 40a datreveno de la ĝardenfesto en kiu Lennon kaj McCartney renkontiĝis por la unua fojo. Ekde 1998, ili ludis en landoj ekster Britio kaj publikigis kvar albumojn. Tri originaj membroj ankoraŭ ludas kiel the Quarrymen.

Notoj
-----

1. ↑  "Biographies". Originalquarrymen.co.uk. Alirita ĉe la 24a de Marto 2017.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio The Quarrymen en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de The Quarrymen
* Listo de koncertoj Arkivigite je 2008-04-08 per la retarkivo Wayback Machine
* Catherine E. Doyle: "From Blackjacks to Beatles: How the Fab Four Evolved"
* The Quarrymen's First Recordings


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 807245
* MBA: 9fcc463b-7cfc-4ea4-a65e-bab77fc78e9a
 |
Loko de la komarko *Campo de Cariñena* en la sudo de la provinco Zaragozo en centro de Aragono.
La **Karinjena Kamparo** (hispane *Campo de Cariñena* [KAMpo dekariNJEna]) estas komarko de komunumo Aragono, en Hispanio, en la sudo de la Provinco Zaragozo. Ĝi lokiĝas en la Ebra apudrivero kaj ĝia ĉefurbo estas Cariñena.

Municipoj
---------

Municipoj en Karinjena Kamparo.
La komarko ampleksas jenajn 14 municipojn:

* Aguarón
* Aguilón
* Aladrén
* Alfamén
* Cariñena
* Cosuenda
* Encinacorba
* Longares
* Mezalocha
* Muel
* Paniza
* Tosos
* Villanueva de Huerva
* Vistabella de Huerva.

Geografio
---------

Ĝi limas norde kun Valdejalón kaj la Centra Komarko, okcidente kun la Comunidad de Calatayud, sude kun Campo de Daroca kaj oriente kun Campo de Belchite.

Ekonomio
--------

La pluvdependa agrikulturo estas la plej grava ekonomia subsektoro, bazita en olivarboj, cerealoj kaj ĉefe vitejoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Provinco Zaragozo

Referencoj
----------

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Campo de Cariñena en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Komarko Campo de Cariñena, en comarcaacomarca.com
* Komarkoj de Aragono, Campo de Cariñena


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 802138
* VIAF: 316429244
 |
Manmelkado.
Melkado de boaco (19a jarcento).
**Melkado** estas la agado elpreni lakton el la laktoglandoj de animalo, tipe bovinoj (bovo), akvobubaloj, kaproj, ŝafoj kaj pli rare kameloj, ĉevaloj kaj azenoj. Melkado povas esti farita mane aŭ maŝine, kaj postulas ke la animalo estu tiam aŭ ĵuse graveda.

Manmelkado
----------

Manmelkado estas farita per masaĝado kaj subpelado el la cicoj de la mamaro, ŝprucante la lakton en sitelon. Estas du ĉefaj metodoj uzataj nome la jenaj:

* La pinto de la cico estas kaptita inter indikofingro kaj dikfingro, sendante lakton en la plej suban parton, kiu estas tiam premita fare de la aliaj fingroj, ŝprucante la lakton tra la truo de la pinto de la cico.
* La pinto de la cico estas kaptita inter fingroj kaj dikfingro, kiuj estas tiam premita suben al la cicopinto, pelante la lakton al la cicopinto.

Maŝinmelkado
------------

Detalo de melkomaŝino.
Plej melkado en disvolvigita mondo estas farita uzante melkomaŝinojn. La *cicotasoj* estas ligataj al la bovinaj cicoj, poste la tasoj alternas inter vakuo kaj normala aerpremo por elpreni la lakton. La lakto estas filtrata kaj malvarmigita antaŭ esti aldonita al grandaj *laktujegoj* por stokado.

Nuntempe ekzistas tute aŭtomataj melkomaŝinoj kiuj permesas al la bovino elekti kiam estu melkata, kaj tiele oni atingas pli grandan kvanton da lakto pli efike.

Vidu ankaŭ
----------

* Laktofabriko

Notoj
-----

1. ↑   Robotic Milking Machine. *YouTube*.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Melkado en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* MilkAcademy
La **graflando Heiligenberg** - germane *Grafschaft Heiligenberg*, prononco [GRA:Fŝaft HAJ:li:gnberk] estis graflando ĉe la nordokcidenta bordo de la Bodenlago. La rezidejo estis la kastelo Heiligenberg.

kastelo Heiligenberg dedistance

Historio
--------

La graflando eliris el la frua mezepoka graflando *Linzgau*, kiun en 1135 ricevis la grafoj de Heiligenberg. De ĉi tiuj ĝi iris en 1277 al la grafoj de Werdenberg kaj en 1535 al la princoj de Fürstenberg, kies posedo ekde 1664 formale nomiĝis princlando Fürstenberg. Dum la mezepoko la nomo de la Graflando Heiligenberg pasis al la tuta distrikto, tiel ke la nomo "Linzgau" estis anstataŭigita per la esprimo "Graflando Heiligenberg".

La respektivaj grafoj de Heiligenberg ekzercis altan jurisdikcion en sia graflando ĝis la 18-a jarcento, krom la liberaj imperiaj urboj Überlingen, Pfullendorf, Meersburg kaj Markdorf. Nur en la 17-a kaj 18-a jarcentoj ili vendis siajn rajtojn pri alta kortumo super aliaj regionoj al la regantaj monaĥejoj kaj urboj tie.

En la transformoj de 1803 kaj 1806, granda parto de la eksa graflando falis al la Grandduklando Badeno, precipe al la posta distrikto Überlingen. Nuntempe la areo situas en la distrikto Bodensee kaj en la sudo de la distrikto Sigmaringen.
**Libera danco** estas formo de danco populariĝinta dum la unua duono de la 20-a jarcento, kiu antaŭis la formo de moderna danco. Ribelante kontraŭ la rigidaj limigoj de la klasika baleto, la teatraj artistoj *Loie Fuller*, Isadora Duncan kaj *Ruth St. Denis* en Usono dum sia laboro en teatraj scenejoj evoluigis siajn proprajn stilojn de libera danco kaj tiel fundamentigis la koreografion kaj instruon de la usona stilo de libera danco. En Eŭropo, *Rudolf Laban, Emile Jaques-Dalcroze* kaj *François Delsarte* evoluigis siajn proprajn teoriojn pri arta homa movado kaj trovis instruajn metodojn, kiuj gvidis al eŭropa stilo de moderna danco kaj (aparte en Germanio) al ekspresionisma danco (germanlingve nomata *Ausdruckstanz*, "esprima danco").

Libera danco populariĝis precipe en centra kaj orienta Eŭropo, kie kreiĝis pluraj naciaj akademioj (kaj skoloj) de la danca formo - interalie la "Lernejo pri Muzika Movado *Geptaĥor*" en Rusio kaj la Danca "Lernejo *Orkesztika*" en Hungario.

Eksteraj ligiloj
----------------

* "Historio de Muzika Movado", artikolo anglalingva el la retejo de la "Lernejo pri Muzika Movado *Geptaĥor*" en Rusio Arkivigite je 2013-04-17 per Archive.today
* "Fruaj Tagoj de Moderna Danco en Hungario", artikolo ankaŭ anglalingva el la sama retejo Arkivigite je 2013-04-16 per Archive.today
**Antal Réthly** [rEtli], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Réthly Antal** estis hungara meteologiisto, profesoro.

Antal Réthly  naskiĝis la 3-an de majo 1879 en Budapeŝto. Li mortis la 21-an de septembro 1975 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Antal Réthly frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li studis geografion en Reĝa Universitato de Budapeŝto. Liaj profesoroj estis ekzemple Lajos Lóczy, Loránd Eötvös, Antal Koch, Radó Kövesligethy, Gusztáv Thirring. Ekde 1898 li havis ŝtatan postenon, ekzemple li laboris en la tutlanda meteologia instituto sub gvidado de Miklós Konkoly-Thege. En la jaroj 1903 kaj 1904 li laboris en observatorio de Ógyalla. Tiutempe li finis la lernadon en la universitato. Inter 1903 kaj 1914 li laboris en la universitata sisma instituto. En 1912 li doktoriĝis en Scienca Universitato Ferenc József antaŭ Jenő Cholnoky. En la sekva jaro li partoprenis en ekspedicio en Adriatiko. Ekde 1917 li instruis klimaton, komence en la agrikultura lernejo, poste en la universitato. En 1923 li estis nomumita privata profesoro. Inter 1925 kaj 1927 li estis invitita al Ankaro, kie li establis la turkan meteologian servon kaj observatorion, tial li ricevis premion de Mustafa Kemal Atatürk. En 1933 li estis nomumita vicinstutestro, post 3 jaroj instutestro. En 1948 li pensiuliĝis, en 1972 li doktoriĝis antaŭ la Hungara Scienca Akademio. En 1966 li ricevis memormedalon.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Az első magyar Adria-kutató út meteorológiai eredményei* (1914)
* *Időjárás és éghajlat (Vetero kaj klimato), (1921)*
* *Magyarország éghajlata* (Klimato de Hungario), (1938)
* *Budapest éghajlata* (1947)
* *A Kárpát-medencék földrengései* (1952)
* *Nordlichtbeobachtungen in Ungarn 1513-1960.* (1963)
* *Időjárási események és elemi csapások Magyarországon 1701-től 1800-ig* (1970)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio Arkivigite je 2004-12-29 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 555154
* LCCN: n85827976
* VIAF: 103210769
* ISNI: 0000 0000 8171 4072
* SUDOC: 191670073
 |
La **Teatro de la Princo**, aŭ en hispana *Teatro del Príncipe* aŭ *Corral del Príncipe* estis teatrokorto de la urbo hispana Madrido. Oni ekkonstruis ĝin la 7-a de majo de 1582 kaj estis inaŭgurita la 21-a de septembro de 1583 per teatraĵo ludita de Vázquez kaj Juan de Ávila. La posedaĵo estis origine de katolika religia entrepreno kiu proksimume en 1580, samtempe akiris la *Corral de la Pacheca* (Paĉeka Teatrokorto) aĉetis ankaŭ du domojn kie ĉe la strato de la Princo kaj apudaj oni starigis tiun fundamentan lokon en la historio de la teatro de la Hispana Ora Jarcento.

La korto havis ŝtonetan plankon kaj tol-tegmenton kiu protektis kontraŭ la suno, sed ne kontraŭ pluvo. Tie oni premieris gravajn teatraĵojn de la epoko.

Poste oni konstruis sur la sama loko veran teatron, kiu estis unu el plej gravaj el Hispanio. En 1849 ĝi iĝis la aktuala Teatro Español, kiu estas la nura teatro de Madrido kiu reale korespondas kun antikva teatrokorto.

Bibliografio
------------

* Manuel Gómez García, *Diccionario del teatro*. Madrid: Akal, 1997.
**Antal Reményi** [remEnji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Reményi Antal** estis hungara advokato, juĝisto, ĉefnotario, oficiro, vojaĝisto. Lia origina familia nomo estis *Hoffmann* ĝis 1862, lia frato estis Ede Reményi.

Kunvena domo pri Antal Reményi en Nagyvázsony
Antal Hoffmann naskiĝis la 15-an de aprilo 1825 en Miskolc, li mortis la 28-an de novembro 1912 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Antal Reményi devenis el juda familio. Ŝajnas, li studis en Ĉefepiskopa Jura Akademio (Eger) kaj Reĝa Universitato de Pest, li akiris juran diplomon en 1846. Li estis advokato 2 jarojn, poste li batalis dum la hungara revolucio de 1848. Post la malvenko jam kiel kapitano li elmigris kaj pasigis dek du jarojn en Anglio kaj Usono. Li partoprenis en pluraj ekspedicioj en nekonataj landpartoj de Usono, eĉ en 1855 en Panamo. Pro la politikaj okazintaĵoj li iris al Parizo en 1860, en la sekva jaro pro la politika mildiĝo li hejmenvenis kaj en Pest (urbo) li estis juĝisto, ekde 1869 notario, ekde 1872 denove advokato. Tamen ekde 1872 plej ofte li okupiĝis pri verkoj de artikoloj. Li ricevis reĝan premion en 1885. Post sia morto li postlasis 2 filojn.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Zur Geschichte der Donau-Flotille von den Römerzeiten bis zur Schlacht bei Mohács 1526* (1888)
* *A hadi tengerészetről* (1891)
* *A Szent Szövetség hadjárata II. Szelim szultán ellen* (1903)
* *Kolumbus származása és családja* (1903)

Memorigiloj
-----------

* kunvena domo nomata pri Antal Reményi en Nagyvázsony (vidu la foton!)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* germanlingva biografio
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al majusklo R, poste serĉu la nomon)

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 706849
* GND: 133033546
* VIAF: 47940293
* BNF: 102254874
 |
La **Teatro Thália** estas hungarlingva migra teatro en Košice (Slovakio).

Historio
--------

Rezulte de Praga Printempo estis fondita hungarlingva migra teatrejo en 1969 kun nomo *Vox Humana*. Tamen pro la aktuala politiko tiu nomo neniam oficialiĝis, sed ricevis la nomon *Scenejo Thália*. La debuto okazis en kulturdomo, ĉar la teatrejo ankoraŭ ne estis preta. La malfermo okazis en la nun videbla teatrejo en 1970. Laŭ la deklaro la teatro prezentis spektaklojn ne nur en Košice, sed ankaŭ enlande, kie vivis hungaroj, eĉ eksterlande en Hungario. En 1990 la teatro ricevis memstaran statuson, tial la nova nomo estis Teatro Thália. Post 3 jaroj la teatro aĉetis etaĝan domon, kiu estis trakonstruita ĝis 2002. Ene oni establis malgrandan scenejon kun 100 sidlokoj kaj kaj administraciajn ĉambrojn. En 2006 la teatrejo ricevis premion.

Teatrestroj
-----------

* Sándor Beke (reĝisoro) (fondinto)
* Péter Kolár (1990–1996, 1999–2011)
* Tibor Fabó (1996–1999)
* József Czajlik (2011-)

Membroj de la teatro (elekto)
-----------------------------

* Enikő Blénessy
* László Csendes
* Zoltán Reiter

Fontoj
------

* 
* 
* spektakloj
**Ĥeda,** laŭ guĝarata lingvo **ખેડા,** laŭ hindia lingvo **खेड़ा** (ankaŭ konata kiel Kaira) estas urbego kaj municipo en okcidenta Barato, subŝtato Guĝarato, en distrikto de Kheda, kie ĝi estis la iama sidejo. La loknomo devenis el la sanskrita lingvo.

Vido en Ĥeda

Demografio
----------

Ĥeda havis populacion de 102 587 en 2011 kun legopovo de 70%, kiu estas pli alta, ol la landa mezumo.

Geografio
---------

Ĥeda situas sur ebenaĵo laŭ rivero en alteco 21 m. Nadiad troviĝas 18, iama subŝtata ĉefurbo Ahmedabado 31, Anand 35, Ĥambat 48, nova subŝtata ĉefurbo Gandinagaro 53, Vadodara 71, Godhra 94, Mumbajo 421, tutlanda ĉefurbo Delhio 796, Kolkato 1609 kilometrojn (aere) .

Historio
--------

En malnovaj tekstoj Ĥeda estis menciita kiel Ĥetaka. Ĝi estis fondita en la 5-a jarcento. Post pluraj regnoj la britoj regis inter 1803-1947. Ili establis en la komunumo grandan armean stacion. Ĝis 1830 Ĥeda estis sidejo, poste prestiĝo de la urbo malpliiĝis. Dum malsatkatastrofo en 1919 Mohandas Karamchand Gandhi tie komencis kampanjon kontraŭ subprema impostado de la britoj. Tio estis Ĥeda Satjagraha de 1918.

Ekonomio
--------

Ĥeda estas la plej granda tabakproduktanto de la subŝtato.

Lingvoj
-------

En Ĥeda la oficialaj lingvoj estas la guĝarata la hindia kaj la angla lingvoj.

Religioj
--------

En Ĥeda plejparto de la populacio estas hinduoj (preskaŭ 69%), krome muslimoj (ĉirkaŭ 27%), iomete aliaj.

Klimato
-------

Ĥeda havas mildajn vintrojn kaj tre varmajn somerojn. Jare pluvas inter 700-1200 mm.

Trafiko
-------

Ĥeda ne havas fervojan kontakton. 9 vojoj kuras al la urbego. La plej proksima flughaveno funkcias en Ahmedabado.

Vidindaĵoj
----------

* pluraj preĝejoj
* urbodomo

Fontoj
------

* WikiTrans
**Antal Salamon** [ŝalamon], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Salamon Antal** estas hungara kuracisto, traŭmatologo, kirurgo.

Antal Salamon  naskiĝis la 21-an de aŭgusto 1928 en Nyíregyháza.

Biografio
---------

Antal Salamon akiris kuracistan diplomon en Universitato de Pécs en 1953, sed li poste akiris pliajn medicinajn fakdiplomojn en 1957, 1960, 1967 kaj 1992. Inter 1948 kaj 1954 li laboris en universitata anatomia instituto, poste en kliniko en Pécs ĝis 1975. En 1967 li kandidatiĝis, en 1970 li iĝis docento, en 1980 li doktoriĝis. En 1980 li estis nomumita titulara profesoro en la supre menciita universitato. Inter 1975 kaj 1995 li estis ĉefkuracisto en hospitalo de Szombathely. En 1995 li emeritiĝis, sed dum la aktiva vivo li studvojaĝis aŭ prelegis en Okcidenta Germanio, Orienta Germanio, Aŭstrio, Usono. Li ricevis premiojn aŭ memormedalojn inter 1984-2006. Li edziĝis, baldaŭe li havis 2 filinojn.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Untersuchung der sekretorischen Innervation der Magenschleimhaut mittels Kernveriationsstatistik* (1955)
* *Experimenteller Sehnenersatz mit gestrickten Polyestertransplantat* (1965)
* *Experimental repair of tendons with cutis grafts; light and polarization microscopic study* (1976)
* *Ultrastrukturális elváltozások Dupuytren-kóros aponeurosisokban* (1987)
* *A Dupuytren betegség etiopatogenezise* (1996)
* *A celluláris immunválasz vizsgálata a Dupuytren-betegségben* (2005)
* *A csípőtáji csonttörést szenvedett betegek D-vitamin-ellátottsága* (2014)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
Mapo de membroj de la Unuiĝintaj Nacioj, organizo kiu diskutas kaj engaĝiĝas en internationacieco.
Filozofo Jeremy Bentham elpensis la vorton, *internacio* (angle *international*), en 1780.
La termino "**internacia**" kutime indikas ion (socio, lingvo, organizaĵo, ktp.) kiu ampleksas pli ol unu landon. La laŭvorta signifo de la esprimo "internacia" estas interagado inter almenaŭ du nacioj, aŭ la transiro de naciaj limoj. Ekzemple: internacia juro, kiu estas aplikata de pli ol unu lando, kaj kutime ĉie sur la tero ; kaj la termino "internacia lingvo", kiu signifas lingvon parolatan de la loĝantoj de pli ol unu lando.

En la usona angla, la esprimo "internacia" ankaŭ estas uzata kiel politike ĝusta eŭfemismo por fremdulo aŭ eksterlandanoj .

Origino
-------

La termino "internacia" estis kreita de la utilisma filozofo Jeremy Bentham en sia libro "Introduction to Principles of Morals and Legislation", eldonita en 1780 kaj publikigita en 1789. Bentham skribis: "La vorto **internacia**, oni devas koncedi, estas nova vorto... ĝi estas elpensita por esprimi, en la plej signifa maniero, la branĉo de juridikcio konata kiel la juro de nacioj." La vorto estis adoptita en la franca lingvo en 1801. Thomas Holland notis en lia artikolo pri Bentham, en la 11-a eldono de la Encyclopædia Britannica, ke "multaj el la frazoj de Bentham, kiel ekzemple "internacia"... Ili estas gravaj aldonoj al nia lingvo; sed la plej granda parto de ili, precipe tiuj kies originoj estas en la greka, ne estis asimilita en ĝi."

Signifo
-------

* En Teama sporto, "internacia" estas ludo inter du naciaj teamoj, aŭ du ludantoj, ĉiu el ili reprezentante malsaman nacian teamon.
* En politiko, "internacia" povas rilati al internacia politiko.
* En lingvistiko, internacia lingvo estas lingvo parolata de homoj de pli ol unu nacio, kutime de multaj nacioj. Ankaŭ nomata "monda lingvo". La angla, la hispana, la franca kaj la araba estas konsiderataj mondlingvoj .
* En arto, internacia arta movado estas arta movado kiu inkludas artistojn de pli ol unu lando]], kutime multaj landoj. Kelkaj internaciaj artmovadoj estas: internacia literismo, internacia situaciismo, internacia stoikismo.

Foje, la termino "internacia" ankaŭ estas uzata kiel sinonimo por "tutmonda".

Fontoj
------

* Ankerl, Guy.  (2000) *Global communication without universal civilization*, INU societal research **1: Coexisting contemporary civilizations : Arabo-Muslim, Bharati, Chinese, and Western**. Geneva: INU Press. ISBN 978-2-88155-004-1.

Vidu ankaŭ
----------

* tutmondiĝo
* Unuiĝintaj Nacioj
* Multetna socio
* Multnacia korporacio

Referencoj
----------

1. ↑  The Columbia Guide to Standard American English
2. ↑  Le Nouveau Petit Robert 2010
3. ↑  Lingvo Mapo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Signifo de internacieco ĉe La Libera Vortaro
* Signifo de internacieco enarkivigita ĉe Cambridge vortaro
* Signifo de internacieco ĉe Oxford vortaro.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 818294
 |
**Katalin Szikra Falusné** [sikra faluŝnE], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Falusné Szikra Katalin** estis hungara ekonomikisto, profesoro, membro (korespondanta en 1976, ordinara en 1985) de Hungara Scienca Akademio. Ŝia origina nomo estis *Szikra Katalin*, kion li ŝanĝis al la nuna nomo post la edziniĝo.

Katalin Szikra Falusné  naskiĝis la 9-an de junio 1924 en Moskvo. Ŝi mortis la 6-an de januaro 2006 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Katalin Szikra Falusné abiturientis en Budapeŝto en 1942, poste ŝi lernis por esti tajloro. Post la 2-a mondmilito ŝi frekventis universitaton, ŝi akiris diplomon en 1951 en Universitato Marx Károly. Ŝi restis por instrui en la universitato, kie ŝi doktoriĝis en 1958. Samloke ŝi profesoriĝis en 1971. Ŝi atingis la sciencan gradon PhD en 1961, ŝi doktoriĝis en 1970 antaŭ la akademio. Ŝi estis la unua, kiu trovis kaŭzojn, kial malrapidas evoluo de la socialismaj landoj? Ŝi ricevis 4 premiojn inter 1961-1980.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *A szellemi és a fizikai munka viszonyáról hazánkban* (1955)
* *A technikai haladás és az ipari munka* (La teknika progreso kaj la industria laboro), (1961)
* *Automatizálás és szakmai képzettség* (1961)
* *A termelékenység és hajtóerői* (1975)
* *A kis tulajdon helyzete és jövője* (1986)
* *The Position and Conditions of Intellectuals in Hungary* (1995)
* *A tanulás átalakuló szerepe* (Transformiĝanta rolo de la lernado), (2003)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Flago de Laosa reĝlando (1952-1975)
La **flago de Laoso** estis adoptita la 2-an de decembro 1975. La flago antaŭe estis uzita de la mallongdaŭra laosa naciista registaro de 1945. La flago konsistas el tri horizontalaj strioj, meza blua strio estas dufoje la alteco de la pinto kaj fundoruĝaj strioj. En la mezo estas blanka disko, la diametro de la disko estas 0.8 fojojn la alteco de la blua strio. La flagoproporcio estas 2:3. La nacia flago de Laoso estis adoptita en 1975, kiam la lando iĝis popola respubliko. Ĝi estas unu el la malmultaj komunistaj flagoj kiu ne utiligas la kvin-pintan stelon kiel emblemon. En la centro estas blanka disko simbolante la unuecon da la homoj sub la gvidado de la Revolucia Partio de Laosanoj kaj la brila estonteco de la lando. Ĝi ankaŭ laŭdire reprezentas plenlunon ĉe la rivero Mekongo. La ruĝaj strioj signifas la sangon verŝitan de la homoj en sia lukto por libereco, kaj la bluo simbolas prosperon.

Tiu flago anstataŭis la originan flagon de Laoso, kiu estis ruĝa, kun triop-gvidita blanka elefanto sur piedestalo sub sunombrelo. Tio esprimis la antikvan nomon de la lando, "Lando de Miliono da Elefantoj," kaj originis de la 19-a jarcento. Estas legendo aŭ popola onidiro, ke iam reĝo vizitis vilaĝon kie oni hisis mallerte la elefantan flagon, do inverse, kaj tion konsideris la reĝo insulto kaj blasfemo kontraŭ la elefanta dio; tial oni decidis ŝanĝi la flagon al iu kiu estus same ĝuste hisita kaj inverse.

Notoj
-----

1. ↑  José M. Rodríguez, "Flagoj Inversigitaj", VENTO, numero 9, Aŭgusto 2021. p. 3.

* Flago de Laoso en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Flago de Laoso en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)


|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rNaciaj flagoj en Azio |
| --- |
| Afganio • Armenio • Azerbajĝano • Bangladeŝo • Barato • Barejno • Birmo • Brunejo • Butano • Ĉinio • Filipinoj • Indonezio • Irako • Irano • Israelo • Japanio • Jemeno • Jordanio • Kamboĝo • Kartvelio • Kataro • Kazaĥio • Kirgizio • Kuvajto • Laoso • Libano • Malajzio • Maldivoj • Mongolio • Nepalo • Nord-Koreio • Omano • Orienta Timoro • Pakistano • Rusio • Sauda Arabio • Singapuro • Sirio • Srilanko • Sud-Koreio • Taĝikio • Tajlando • Turkmenio • Turkio • Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj • Uzbekio • Vjetnamio |
| **Flagoj de ŝtatoj limigite agnoskitaj**: Abĥazio • Montara Karabaĥo • Norda Kipro • Palestino • Sud-Osetio • Tajvano |
| 
Vidu ankaŭ: Flagoj de Afriko, Ameriko, Eŭropo, Oceanio, internaciaj organizaĵoj • Listo de naciaj flagoj • Listo de naciaj emblemoj |

 |
Civitanoj en Kongo fuĝas de sia vilaĝo post fajroj dum la Nord-Kivu-milito en 2008 
**Interne dislokita persono** (angle: *internally desplaced person*, ***IDP*** ) estas iu, kiu estas devigata fuĝi de sia hejmo aŭ loĝloko, sed kiu restas ene de la limoj de sia propra lando. Ĉi tio signifas, ke interne dislokita persono jure ne samas al rifuĝinto, kiu ankaŭ forlasas sian landon. Interne dislokitaj personoj ofte havas la samajn kialojn kiel rifuĝintoj por forlasi sian hejmon, ekzemple pro milito aŭ alia perforto. 

En 2006 ekzistis ĉirkaŭ 24,5 milionoj da IDP-oj en 52 landoj tutmonde. Afriko estas la kontinento kun la plej multaj dislokitaj personoj; 11,8 milionoj trans 21 landoj. La plej grandaj grupoj de interne dislokitaj personoj troviĝas en Kolombio, Irako, Sudano, Kongo-Kinŝasa kaj Azerbajĝano.

Helpo
-----

Laŭtakse 5 milionoj da interne dislokitaj personoj en 11 landoj ne ricevas sufiĉan humanitaran helpon de sia propra registaro. 

Male al rifuĝintoj, ne ekzistas internacie agnoskita homama instanco, kiu kompromitas protekti kaj helpi interne dislokitaj personoj. Ankaŭ ekzistas neniu internacia traktato, kiu specife rilatas al interne dislokitaj personoj, dum tiaj traktatoj ja ekzistas por rifuĝintoj. Ekzistas, tamen, la *Internal Displacement Monitoring Center* (IDMC), kiu interalie okupiĝas pri la mapado de la nombroj de interne dislokitaj personoj en ĉiu lando.

Vidu ankaŭ
----------

* Senhejmigitoj

Eksteraj ligoj
--------------

(angla) Milito kaj dislokiĝo, ICRC

(angla) Internal Displacement Monitoring Center (IDMC), Norvega Konsilio pri Rifuĝintoj

Noto
----

Tiu ĉi artikolo estas parta traduko de la samtema artikolo en la nederlanda vikipedio je la 2-a de novembro 2019.

* Kategorio Interne dislokita persono en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Sanzoles** estas municipo de la provinco Zamoro, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko Tierra del Vino en la sudo de la provinco. *Sanzoles* estas rilatebla etimologie al *Sankta Zoilo* de Kordovo, kiel ebla nomigo fare de kordovaj mozaraboj kiuj venis reloĝadi laŭ la Jakoba Vojo kaj helpitaj de la reĝo de la Regno Leono. 

Preĝejo.
Popola rolulo.
Ĝia municipa teritorio estas formata de la ĉefa loĝloko kaj Valdemimbre (aŭ Dehesa de Valdemimbre) , okupas totalan areon de 25,66 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 471 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 1 100 loĝantojn el la komenco de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. Ĝi distas 18 km de Zamoro, provinca ĉefurbo, kaj limas norde kun Madridanos, sude kun El Piñero, oriente kun Toro kaj Venialbo, kaj okcidente kun Moraleja del Vino kaj Gema. 

Estas antaŭaj restaĵoj, sed la setlejo mem fondiĝis en la 12-a jarcento. En postaj jarcentoj suferis pro militoj kaj ĉefe dum la Hispana Milito de Sendependigo. 

La tradiciaj agrikulturo (cerealoj, legomoj, vitoj) kaj brutobredado (bovoj kaj ŝafoj) lastatempe iom dekadencis, sed pluas. Lastatempe kultura kaj rura turismo plie ekgravis (preĝejo, vinkeloj, popola arkitekturo).

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de Provinco Zamoro


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 754133
 |
La **amiotrof(i)a lateralsklerozo** aŭ **amiotrofia latersklerozo**, mallongigite **ALS**, alinome **Lou-Gehrig-malsano** aŭ **Charcot-malsano**, estas degenera nervosistema malofta malsano kun nekonata origino. La malsano aperas ĝenerale post aĝo de 40 jaroj, ĝi estas pli ofta ĉe viroj ol ĉe virinoj. Malsanas proksimume po 1–5 por 100,000 homoj. La malsanuloj mortas ĝenerale ene de 2–5 jaroj.

La ALS damaĝas al motoneŭronoj, tiuj nervoĉeloj, kiuj reguligas la muskolmovojn. La muskoloj kun damaĝitaj nervoĉeloj iĝas malfortaj, ili atrofiiĝas.

La malsano komenciĝas kaŝe, fruaj simptomoj estas la malfortiĝo, atrofiiĝo de la manmuskoloj. La muskolmalfortiĝo kaj la atrofio disvastiĝas tra la manoj al la ŝultro. La kruroj iĝas malfortaj kaj spasmemaj, okazas - preskaŭ ĉiam - rapida (para)mioklonio (rapidaj muskolspasmoj). La malforteco kaj la spasmeco povas antaŭsigni la atrofion je monatoj. La morton kaŭzas plej ofte la atrofiiĝo de la spirmuskoloj.

Oni nomas spina muskola atrofio tiun tipon de ALS, kiu kaŭzas la formorton de la spinaj nervoĉeloj (*Spinalis muscularis atrophia*). La simptomoj estas similaj al la supre skizitaj, sed diferenco estas, ke la suba korpomembro malfortiĝas, atrofiiĝas anstataŭ spasmeco. La malsanuloj de tiu ĉi tipo vivas pli longe ol tiuj de la klasika ALS.

La progresa mejlbulba paralizo kaŭzas la degeneradon de la cerbonervoj kaj nervoĉeloj de mezencefalo kaj tiel malfacilojn en maĉado, parolo, gluto. Ofte atrofiiĝas la lango. La malsanulo mortas ene de 1–3 jaroj.

Pluraj sciencaj studoj (vidu "Scientific articles" en ) trovis statistikajn korelaciojn inter ALS kaj iuj agrikulturaj pesticidoj.

Famaj ALS-malsanuloj
--------------------

Tutmonde plejfama viktimo de amiotrofa lateralsklerozo estas angla fizikisto Stephen Hawking. Lia longa postvivo kun la malsano - kvankam li jam suferis pli ol 40 jarojn - verŝajne estas ekstrema escepto. La juda filozofo Franz Rosenzweig mortis aĝe nur 42 jaroj je ALS. La ĉina registo Mao Zedong onidire malsanis je ĝi. La arkeologo konata per siaj reserĉadoj pri Ötzi, Konrad Spindler, kaj ankaŭ la itala politikisto Luca Coscioni mortis kaŭze de ALS. En Usono, la malsano estas komune konata kiel la Malsano de Lou Gehrig, kiu estis fama basbalisto mortinta pro la malsano. La usona animaciisto kaj marbiologo Stephen Hillenburg, kiu faris la kartunon Sponga Bobo, suferis kaj mortis je 2018 per ĝi. Finna muzikisto Pave Maijanen mortis kaŭze de ALS-malsaneco en 2021.

  

|  |  |
| --- | --- |
|   | Bonvolu atenti la konsilon rilate al artikoloj pri medicinaj temoj! |

* Kategorio Amiotrofa lateralsklerozo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 84005
* LCCN: sh85004728
* BNF: 12110754p
* NDL: 01127913
* NKC: ph397748
 |
**Édouard DANTAN** (naskiĝinta la 26-an de aŭgusto 1848 en Parizo, mortinta akcidente post falo el veturilo la 7-an de julio 1897 en Villerville) estis franca pentristo kaj nevo de la skulptisto Jean-Pierre Dantan.

Vivo
----

Li eniris la atelieron de Isidore Pils kaj elmontris en 1869 sian unuan bildon, epizodon el la pereo de Pompejo en la Pentrosalono de Parizo. Post la Francia-Prusia Milito li pentris parte scenojn el la antikvaj mitologio kaj historio parte (danke al buŝaj tradicioj familiaj) scenojn el skulptistaj atelieroj. Tiuj ĉi impresis ege per tona delikateco kaj naturalisma karakterizo de la temo kiel ankaŭ per lertega lumig-rego.

En 1872 aperis en la Pentrosalono la portreto de lia patro, la skulptisto Antoine-Laurent Dantan, laboranta ĉe marmora busto. En 1874 *Monaĥo kiel lignoskulptisto* (muzeo de Nantes), en 1875 *Diskos-ludo* (muzeo de Rouen), en 1876 *Nimfo Salmacis*, en 1880 *Ateliera angulo* (denove pri patro lia laboranta ĉe reliefo; en la Luksemburga muzeo en Parizo), en 1881 *Matenmanĝo de pentrota ulino*, en 1884 *Gipsa formaĵo*, en 1887 *Muldo pri la naturo* (pri modelo virina), *Potfarista laborejo* (en la Nova pinakoteko en Munkeno), en 1890 *Konstruo de forcejo*, en 1893 *Virina procesio*.

Literaturo
----------

* Emanuelle Le Bail (eld.): *Édouard Dantan (1848–1897). Peintre des ateliers, des figures et des rivages*. Saint Cloud 2013
* Sophie de Juvigny: *Édouard Dantan 1848–1897*. Somogy, Paris 2002, ISBN 2-85056-607-1.

Fonto
-----

*Meyers Großes Konversations-Lexikon*, vol 4. Leipzig 1906, p. 500 (tie ĉi interrete

* Édouard Dantan en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Édouard Dantan en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 707858
* GND: 124519164
* LCCN: n2003009460
* VIAF: 37190051
* ISNI: 0000 0000 6661 8816
* SUDOC: 070379866
* BNF: 14972480s
* ULAN: 500017661
* RKD: 20017
* BNE: XX1546399
 |
**Katalizo** estas fenomeno kiu konsistas en ebligo aŭ akcelo de kemia reakcio.

**Katalizanto** (**katalizilo**, **katalizanto**, **katalizatoro**) estas materialo aŭ aparato, kiu faciligas kemiajn reakciojn kaj kiu ne forkonsumiĝas dum la procezo kaj ne ŝanĝiĝas por daŭro.

Prezentiĝas simplaj katalizantoj kaj naturaj organikaj katalizantoj.

Simplaj katalizantoj
--------------------

La plimulto de la solidaj kataliziloj estas metalo aŭ oksido, sulfido aŭ halogenido de metalo aŭ duonmetaloj (ekz. boro, silicio). Oni uzas la gas- aŭ likvostatajn katalizilojn en pura stato, en solvaĵo aŭ porta surfaco. Oni surigas la solidajn katalizilojn sur la portan surfacon, fajne, disigite.

Organikaj katalizantoj
----------------------

La naturajn organikajn katalizantojn oni nomas enzimoj kaj riboenzimoj. Ili reguligas gravajn biokemiajn reakciojn.

Procezaj detaloj
----------------

Dum la procezo, la kataliza paŝo estas ĝenerale la kemia reakcio inter la katalizilo kaj la komenca materialo. Tiam estiĝas intermaterialoj (transiraj produktoj), kiuj eme reakcias unu kun la alia aŭ kun plua reagaĵo, tiel estiĝas la dezirata finprodukto.

Dum la kemia reakcio inter la transira produkto kaj la reakciaĵoj, la katalizilo regeneriĝas. La reakcio inter la katalizilo kaj la komenca materialo povas okazi tre diversmaniere, kaze de solida katalizado, la procezo povas esti tre komplika. Tiuj procezoj estas la acid-baz-reakcioj, redoks-reakcioj, estiĝo de koordinaj kompleksoj kaj liberaj radikoj. 

Dum la solida katalizado, la meĥanismon de la reakcio tre forte influas la suprecaj kaj elektraj proprecoj de la katalizilo kaj ties kristala strukturo. Iaj solidaj kataliziloj, kiujn oni nomas multifunkcia katalizilo, reakcias plurmaniere kun la ekaj materialoj. Oni uzas la dufunkciajn katalizilojn en la nafto-kemia industrio por la reformigaj reakcioj. 

Multaj kemiaj procezoj baziĝas sur katalizaj reakcioj. Kataliziloj tre gravas por trakti la ellasitajn gasojn de aŭtomobiloj.

Referencoj
----------

1. ↑  Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto kun suplemento, la tria eldono el 1987, paĝo 497
2. ↑  katalizanto vortaro.net : *katalizanto* pri substanco kiu reakcias; *katalizilo* pri aparato en aŭtomobilo
3. ↑  "Esperanta-pola vortaro"; Tadeusz Michalski

* Kategorio Katalizo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
***Écrasez l'Infâme*** (esperante: ("dispremu la fiegulon") estas frazo eltirita el la *Traité sur la tolérance* (Traktato pri tolero) de la filozofo de la klerisma epoko, Voltero publikigita en 1763. La frazo tuj eniris en la atenton de la konsentuloj kaj malkonsentuloj ĉar al primulto ŝajnis ke la aŭtoro aludu al la Katolika Eklezio aŭ kristanismo kiel fonto kaj origino de ĉiu maltolero de la religio kiu juĝas kaj kondamnas la konvertiĝanton al alia religio aŭ al nekredemo.

Veras ke la *Traktato pri tolero* estis okazigita de la provoko kiun la aŭtoro suferis antaŭ diversaj kazoj de maltolero en kiuj ne aperas katolikismo kiel maltotera kaŭzo; sed la interpreto ne ŝanĝiĝis se ne pli poste kaj precipe en la moderna epoko.

Hodiaŭ, fakte, plielstaras la sekva interpreto: por **Écrasez l'Infâme** Voltero intencus "dispremu la fiaĵon", nome la "maltoleron" ĝeneralsence, kaj fanatikismo de la konfesia religio. Ĝenerale tiu dua interpreto ŝajnas preferita de tiuj kiuj celas prezenti la filozofon malpli polemika kaj malpli elmetita al la akuzo de antaŭjuĝa "maltolero" ĉar per tiu, kaj aliaj, neagrabla kvalifiko Voltero intencus fulmi tiujn kiuj ne eniras en la aldono de siaj pensoj, nome kredantoj kaj filozofoj neklerismaj.

Rilate tiun verkon, aŭ marĝene de ĝi kiel aŭtora okaza komento, foje troviĝas iuj kiuj legas la sekvan frazon: "Mi ne akordas kun tio kion vi diras, sed mi estas preta elspezi mian vivon por ke vi povu tion eldiri". Sed ĵusaj esploroj pruvis ke tiu frazo ne troviĝas en tiu verko aŭ ne estas atribuebla al Voltero, sed al anglalingva komento pri la menciita verketo de Voltero. Temas pri Evelin Beatrice Hall kiu en sia *The Friends of Voltaire*, publikigita en Londono en 1906, al li ĝin atribuas.

Vidu ankaŭ
----------

* Tolero
* Religio
* Klerismo
* Dictionnaire philosophique
* Fanatikismo

Bibliografio
------------

* Marc Hersant, *Il* Dictionnaire philosophique*: opera a pieno titolo o un "guazzabuglio in prosa"?*, publikigita en «Littérales», 49 (2009)
* Harvey, Simon (2000). Voltaire: Treatise on Tolerance (Cambridge Texts in the History of Philosophy). Cambridge University Press. ISBN 0521649692.
**Medina Azahara** estas rokenrola muzik-ensemblo naskiĝinta en Kordovo (Andaluzio-Hispanio) en la jaro 1979-a. Ĝiaj unuaj membroj estis *Pablo Rabadán* (klavaro), *Manuel S. Molina* (basulo), *Manuel Martínez* (kantisto), *José A. Molina* (drumo) kaj *Miguel Galán* (gitaro).

Historio
--------

Ilia unua disko aperis en la jaro 1980-a, sub la nomo *Medina Azahara*, kaj ĝi tute enkadriĝas en la tiutempa andaluza rokenrolo, al kiu apartenis ankaŭ ensembloj kiel Triana. En la unua disko estas la fama kantaĵo *Paseando por la Mezquita*, kiu ĝis nun estas la plej konata elkreaĵo de la ensemblo. La dua disko estis *La esquina del Viento* de la jaro 1981-a, kaj en 1982-a aperis *Andalucía*. Sed tiam la andaluza rokenrolo ĉesis esti ekonomie profitodona kaj pro tio la entrepreno produktinta la diskojn de Medina Azahara ne produktis pliajn.

En la jaro 1986-a la membroj de la ensemblo mem produktis novan diskon *Caravana Española*. En la jaro 1989-a nova membro venis, li estis *Paco Ventura*, ludanta gitaron. Ili kontaktis kun nova entrepreno kaj tiel aperis la disko *Al-Hakim*. Nova drumisto eniris en la ensemblon; li estis *Manuel Reyes*.

En la jaro 1990-a aperis nova disko *En Directo*, sonbendigita okaze de koncerto en Leganés (Madrido). En la jaro 1992-a oni eldonis *Sin Tiempo*; du el la kanzonoj de tiu disko atingis la unuajn postenojn kiel plej venditaj diskoj. En la jaro 1993-a aperis *Dónde esta la luz* kaj en 1995-a *Árabe*. En la jaro 1998-a aperis *Tánger*, disko kun videbla influo de la araba kaj al-andalusa muziko en kiu kunlaboris maroka orkestro.

En la jaro *1999*-a ĝia disk-entrepreno eldonis *Baladas* kaj en la jaro 2000-a aperis *XX*, koincide al la 20-a datreveno de la ensemblo. En la jaro 2001-a ili sonbendigis versiojn de kantaĵoj de Triana, Miguel Ríos, Módulos, Los Salvajes….

En la jaro 2003-a aperis nova disko *Aixa* kiu atingis tiujare du gravajn premiojn, unu al la plej altkvalita rokenrola disko en Hispanio kaj alian por la kantaĵo *Córdoba*, en kiu ili havis kunlaboron de la Sinfonia Orkestro de Kordovo. En la jaro 2005-a, por festi la 25-an datrevenon, aperis *Medina Azahara 25 años* kaj en tiu jaro oni publikigis ankaŭ *La Estación de los Sueños*, unu el la plej belaj diskoj de la kordova ensemblo. En la jaro 2006-a aperis kompil-disko enhavanta la plej konatajn kantaĵojn plus la unuan kantaĵon en la angla lingvo: *Niños*. En la jaro 2007-a aperis *Se Abre la Puerta*, albumo omaĝa al la andaluza rokenrolo kun versioj de la ensembloj Triana kaj Alameda.

Medina Azahara estas konstanta muzik-ensemblo kiu naskiĝis en la ora epoko de la andaluza rokenrolo. Ili sukcesis sekvi propran linion kun senĉesa eldonado de diskoj kaj koncertoj tra la tuta Hispanio. Ili esas konataj kiel "la kalifoj de la hispana rokenrolo".
La **flago de Koloradio**  (subŝtato en Usono) konsistas el tri horizintalaj strioj samlarĝaj, en ĝiaj supra kaj malsupra partoj la strioj estas bluaj kaj la centra estas blanka. En la supro de ĉi strioj troviĝas la ruĝkolora litero "C", kun ora disko en ĝia interno. La bluo reprezentas la ĉielon, la oro reprezentas la riĉecon de la mineraloj de Koloradio, la blanko la plenneĝaj lokoj kaj la ruĝo por la ruĝeco de la rivero Koloradio (en hispana lingvo la ŝtato nomiĝas *colorado* t.e. "ruĝa"). 

La flagon dizajnis Andrew Carlisle Johnson en 1911 kaj aprobita de la Ĝenerala Asembleo de Koloradio la 5-an de junio samjare. Tamen, la parlamento ne specifigis detalojn pri la grandeco de la "C" nek pri la ĝustaj nuancoj de la koloroj blua kaj ruĝa. Tial, kelkaj flagoj prezentas etajn diferencojn, precipe pri la grando de la C aŭ pri la heleco de la koloroj.. Pro tio, la 28-an de februaro 1929, la Ĝenerala Asembleo aldonis al la priskribo de la flago, ke la koloroj devas estis samaj al tiuj de la flago de Usono. La 31-an de marto 1964, la parlamento diktis ke la diametro de la or-disko devos esti egala pro ĝia uzo en la centra strio.