recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Taal** estas 400 metrojn alta aktiva vulkano de la stratovulkana tipo sur la insulo Luzono de la Filipinoj. La vulkano situas meze de kratero lago en kaldero (vulkana "kaldrono"), la "lago Taal", kaj konsistigas insulon en la lago. Ĝi apartenas al la urbaj komunumoj *Talisay* kaj *San Nicolas* en la provinco Batangas pli-malpli 50 kilometrojn sude de Manilo.

La vulkano havis plurajn fortajn erupciojn en sia historio, kiuj gvidis al sume 5000 ĝis 6000 homaj mortoj en la dense loĝata areo ĉirkaŭ la vulkano.

Geologia evoluo
---------------

La vulkano Taal estas parto de ĉeno el vulkanoj en la okcidento de la insulo Luzono, kiu ekestis pro la subŝoviĝo de la eŭrazia plato de la litosfero sub la filipinan platon. La lago Taal situas en kaldero de 25 ĝis 30 kilometroj da diametro, kiu ekestis en kvar gigantaj erupcioj inter antaŭ 500.000 ĝis antaŭ 100.000 jaroj. Ĉiu el tiuj erupcioj kaŭzis elsputon de granda kvanto de tofaj rokoj en distanco de ĝis 50 kilometroj, do ankaŭ ĝis la areo en kiu nuntempe situas la urbo Manilo.

la kratero kaj la lago, viditaj el aviadilo
Ekde la ekesto de la kaldero, pliaj vulkanaj erupcioj kaŭzis la kreon de vulkana insulo ene de la kaldero. La insulo kovras areon de pli-malpli 23 km² kaj konsistas el entute 47 vulkanopintoj kaj krateroj unu sur kaj apud la alia. Proksimume 3000 homoj vivas sur la vulkana insulo.

Kratera lago kaj "vulkana punkto"
---------------------------------

Sur la vulkana insulo ekzistas kratera lago kun diametro de pli-malpli 2 kilometroj, en kiu situas plia vulkana insulo. La tiel nomata "vulkana punkto", angle *vulcan point*, estas la tutmonde plej granda insulo en lago sur insulo en lago sur insulo .

Pli junaj erupcioj
------------------

Ekde la jaro 1572 dokumentiĝis 33 erupcioj. Aparte detrua erupcio kun pli ol mil homaj mortoj okazis en 1911. La plej juna fazo de vulkana aktiveco okazis inter la jaroj 1965 kaj 1977 kaj karakteriziĝis per la interago el magmo kaj marakvo, kiu kreis impresajn eksplodojn. Aparte la erupcio de la jaro 1965 gvidis al polvaj-gasaj riveroj, kiuj etendiĝis plurajn kilometrojn trans la lago kaj detruis plurajn vilaĝojn ĉe la malproksima bordo de la lago, mortigante pli-malpli 100 homojn. La erupcioj de 1968 kaj 1969 kaŭzis grandajn laforiverojn, kiuj atingis la lagan bordon. Kvankam la vulkano neaktivas ekde la jaro 1977, ekde 1991 estas signoj de nova aktiveco, per fortiĝantaj tertremetoj kaj kreo de malgrandaj gejsero sur la vulkana insulo.

Referencoj
----------

1. ↑   retejo *elbruz.org*: "Insuloj kaj lagoj" (angle). Arkivita el la originalo je 2016-04-22. Alirita 2009-10-28.

Eksteraj ligiloj
----------------

* informo pri la vulkano en la "Globala Vulkanisma Programo" de la usona institucio *Smithonian* (angle) Arkivigite je 2021-12-09 per la retarkivo Wayback Machine
* informoj de la ŝtata universitato de Oregono (same angle) Arkivigite je 2009-02-13 per la retarkivo Wayback Machine
* vulkano informoj en retejo de la universitato de Akeno (germane) Arkivigite je 2020-01-15 per la retarkivo Wayback Machine

* Vulkano Taal en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Vulkano Taal en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Whole Earth Catalog** estis usona kontraŭkultura revuo kaj produkta katalogo publikigita de Stewart Brand plurfoje jare inter 1968 kaj 1972, kaj foje poste, ĝis 1998. La revuo havis eseojn kaj artikolojn, sed ĉefe enhavis recenzojn de produktoj. La redakta fokuso temis pri memstareco, ekologio, alternativa edukado, "faru vi mem" (DIY), kaj holismo, kaj prezentis la sloganon "aliro al iloj". Kvankam ĝi listigis kaj reviziis larĝan gamon de produktoj (vestoj, libroj, iloj, maŝinoj, semoj, ktp.), ĝi ne vendis la produktojn rekte. Anstataŭe la informoj pri kontakto de la vendisto estis listigitaj kune kun la artikolo kaj ĝia revizio. Jen kial, kvankam ne regule eldonita gazeto, estas necesaj multaj eldonoj kaj ĝisdatigoj por ĝisdatigi la prezon kaj disponeblajn informojn.

* Whole Earth Catalog en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Whole Earth Catalog en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 641113
* LCCN: no2012011029
* VIAF: 1155145856996522920867
 |
**Mario BIONDI** (naskiĝis kiel Mario Ranno en Katanio, la 28-an de januaro 1971) estas itala kantisto el Sicilio.

Filo de populara kantisto, dum sia junaĝo kantis en diversaj malgrandaj ĥoroj. Jarojn poste li akompanis Franco Califano, Peppino Di Capri, Fred Bongusto, Rosario Fiorello kaj aliajn en iliaj koncertaj turneoj. Post longa serio de tantiemoj kun italaj kaj internaciaj artistoj, kaj malgranda produktado de muzika disko, dum 2006 li sukcesis kun la albumo *Scheme Records Handful of Soul*. Lia profunda kaj varma voĉo memorigas la grandajn interpretistojn de soulo kaj ritmo kaj blusmuziko. En 2007, li publikigis duoblan diskon enhavanta realan materialon, titolitan *I Love You More LIVE*. En 2010 li publikigis koncertan albumon *Yes You* (vive) kaj sekvis tion en 2011 kun duobla KD-albumo Due. En 2013, Biondi publikigis novan albumon SUN kaj Mario Christmas. La 5an de majo 2015 Mario eldonis novan albumon: *Beyond*, kun kantoj kiel *Love is a temple*.

* Kategorio Mario Biondi (kantisto) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 636612
* GND: 135495245
* LCCN: no2014142682
* VIAF: 80222210
* ISNI: 0000 0000 5658 0674
* BNF: 167703710
* MBA: 406c77d1-4c07-405b-bb86-4217fa4fc0a4
* BIBSYS: 14003907
* ICCU: UBOV072647
 |
**Botond Kőszegi** [kOsegi], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Kőszegi Botond** estis hungara ekonomikisto, altlerneja instruisto.

Botond Kőszegi naskiĝis la  18-an de novembro 1973(nun 1973-11-18).

Biografio
---------

Botond Kőszegi maturiĝis en gimnazio en Budapeŝto, poste li akiris matematikan diplomon MSc en Universitato Harvard en 1996, post 4 jaroj li doktoriĝis (Ph.D.) el ekonomiko en Masaĉuseca Instituto de Teknologio. Inter 2002-2012 li instruis en Universitato de Kalifornio en Berkelio, poste en Mez-Eŭropa Universitato jam kiel docento, dum li okupiĝas pri kondutekonomiko. Li doktoriĝis en 2015 antaŭ la Hungara Scienca Akademio. Li ricevis internacian premion en 2015.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Advances in Behavioral Industrial Organization* (disertaĵo)

Fontoj
------

* biografio hungare (legebla en la 1678-a paĝo)
* datenoj angle kun foto
* intervjuo kaj biografieto hungare kun fotoj

Referencoj
----------

1. ↑   akademia datenaro

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 848878
 |



* Portalo pri Biografio
**ADY Mariska** (adi) estis hungara poetino, verkistino, kuzino de Endre Ady naskita en Hadad la 26-an de februaro 1889 kaj mortinta en Budapest la 4-an de februaro 1977.

Biografio
---------

Mariska Ady havigis diplomon de bazlerneja instruisto. Ŝiaj verkoj aperis ĉefe en la gazetoj *Csíki Lapok*, *Ellenzék*, *Magyar Nép*, *Pásztortűz*, *Székely Nép*, *Szilágy*, *Vasárnapi Újság*, *Zord Idő*. Ŝiaj familiaj rememoraĵoj aperis ankaŭ en volumo de Miklós Kovalovszky *Emlékezések Ady Endréről* (I. Bp. 1961). Ŝi estis ano de Kemény Zsigmond Társaság. Pro sia malsano ŝi ĉesis verki frue.

Volumoj
-------

* *Sok ború – kevés derű* (rakontoj, skizoj, Zilah 1907);
* *Én az őszben járok...* (poemoj, Székelykeresztúr 1924, pliampleksigite, Kv. 1925).

Fonto
-----

* Magyar Életrajzi Lexikon


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 256421
* VIAF: 121363024
* ISNI: 0000 0000 8013 3639
 |
**William Ruxton Davison** (mortis en 1893) estis brita ornitologo kaj kolektisto.

Davison estis zorgisto de la Muzeo Raffles en Singapuro el 1887 al 1893. Antaŭ tio Davison laboris kiel kolektisto por Allan Octavian Hume. Li veturis je la konto de Hume en Tanintario (Birmo) en la 1870-aj jaroj kaj kolektis tie 8,600 specimenojn. La rezulto de tio estis publikita en kuna artikolo de Davison kaj Hume, *A Revised List of the Birds of Tenasserim* (1878). Li estis konsiderata unu el la plej bonkvalitaj kamponaturalistoj de sia epoko.

*Iomys horsfieldii davisoni*
Davison estas rememorata en la nomo de la Blankanuka ibiso, *Pseudibis davisoni*, kaj en subspecio de la Java flugosciuro.

Referencoj
----------

1. ↑  Duff, Sir Mountstuart Elphinstone Grant.  (1899) *Notes from a Diary: Kept Chiefly in Southern India, 1881-1886, Volume 1*. John Murray, London, p. 330.

Literaturo
----------

* *Mearns'*, Barbara kaj Richard (1998). *The Bird Collectors.* Academic Press (London) : xvii + 472 p.
***Women Strike for Peace*** (WSP, ankaŭ konata kiel Virinoj por Paco) estis virina pacaktiva grupo en Usono. En 1961, proksime al la pinto de la Malvarma Milito, ĉirkaŭ 50.000 virinoj marŝis en 60 urboj ĉirkaŭ Usono por protesti kontraŭ la testado de nukleaj armiloj. Ĝi estis la plej granda protesto de pacaj naciaj virinoj dum la 20-a jarcento. Alia grupa aranĝo estis gvidita de Dagmar Wilson, kiam ĉirkaŭ 1.500 virinoj kolektiĝis ĉe la piedo de la Vaŝingtona Monumento dum prezidento John F. Kennedy rigardis el la Blanka Domo. La protesto helpis "puŝi Usonon kaj Sovetion subskribi traktaton-malpermeson de nukleaj testadoj du jarojn poste". Pro la tempoperiodo en kiu la grupestroj estis edukitaj, inter la unua ondo de feminismo kaj la dua ondo de feminismo iliaj agoj kaj atendoj kliniĝis al ina sinofero anstataŭ al siaj mem-interesoj. Tamen, ili puŝis la potencon de maltrankviligita patrino al la avangardo de usona politiko, transformante la patrinon el "pasiva viktimo de milito al aktiva batalanto por paco".
Koordinatoj: 49° 52′ 07″ N 14° 30′ 02″ O﻿ / ﻿49.86861 °N, 14.50056 °O﻿ / 49.86861; 14.50056 (mapo)

**Žampach** estas domaro en Ĉeĥio, sur la dekstra bordo de rivero Sázava. Ĝi situas proksimume 0,6 km norde de Kamenný Přívoz. Parto de la domaro sur la maldekstra bordo de rojo Chotouňský potok estas konsisto de municipo Kamenný Přívoz, parto de Žampach sur la dekstra bordo de la rojo estas konsisto de urbo Jílové u Prahy. Kondukas tra ĉi tie fervojlinio Prago - Čerčany, sur kiu en la katastro de Jílové proksime de la domaro troviĝas unika viadukto Žampach. En la arto de domaro de Kamenný Přívoz estas registritaj 9 adresoj. Vivas ĉi tie loĝantaro ne ĉeestas en vikidatumoj loĝantoj ().

Historio
--------

La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1788.

Loĝantaro
---------

**Lua‑eraro: bad argument #1 to 'getAllStatements' (string expected, got nil).**

Transporto
----------

Kondukas tra ĉi tie fervojlinio Prago - Čerčany, sur kiu en la katastro de Jílové proksime de la vilaĝo troviĝas unika Viadukto Žampach.

Pluaj fotoj
-----------

* Eksa pramejoEksa pramejo
* Pramejo ŽampachPramejo Žampach

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rPartoj de municipo Kamenný Přívoz (4) |
| --- |
| Hostěradice ~ Kamenný Přívoz ~ Kamenný Újezdec ~ Žampach |

 |
**Vladimir PÉTER,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Péter Vladimir** estis hungara skulptisto, oraĵisto, juvelisto, altlerneja instruisto. Lia patrino estis Margit Anna.

Vladimir Péter  naskiĝis la 28-an de junio 1947 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Vladimir Péter frekventis mezlernejon en sia naskiĝurbo, poste li studis en Industriarta Altlernejo inter 1968-1973 akirinta diplomon en la lasta jaro. Lia ĉefinstruisto estis József Engelsz. Li kreis juvelojn ne nur el la plej ŝatata arĝento, sed el ŝtonoj, ostoj, aliaj metaloj, vitroj, gemoj, lignoj. En 1980 li studvojaĝis al Danio. En 1983 li ekinstruis en la menciita altlernejo, ekde 2001 li gvidis katedron. Li akiris sciencan gradon DLA en 1989, li habilitiĝis en 1997. En 1993 li establis propran metiejon, baldaŭ ankaŭ galerion. Li ricevis premiojn inter 1973-1996.

Elektitaj solaj ekspozicioj
---------------------------

* Budapeŝto (1970, 1975, 1997, 2004)
* Londono (1984)
* Gent (1992)
* Szentendre (2001)

Elektitaj kolektivaj ekspozicioj
--------------------------------

* Meksikurbo (1973)
* Munkeno (1976, 1979, 1986, 1988)
* Arthalo Budapeŝto (1979, 2001)
* Londono (1984, 1987, 1989)
* Budapeŝto (1990, 1996, 2007, 2010)
* Utrecht (1995)
* Novjorko (2015)

Elektitaj skulptaĵoj
--------------------

* ŝildo en Tapolca (1973)
* ŝildo en Sopron (1980)
* muzo en Szentendre (1988)
* fontano en Budapeŝto (1993)
* memortabulo pri Ferenc Fejtő en Nagykanizsa (2009)

Elektitaj disĉiploj
-------------------

* Géza Samu

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio Arkivigite je 2018-11-24 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 624153
* LCCN: n83038732
* VIAF: 67836467
 |
La **Nacia Asocio de Socialaj Laboristoj** (angle *National Association of Social Workers* mallongigite **NASW**) estas profesia organizo de socialaj laboristoj en Usono. NASW havas ĉirkaŭ 120.000 membrojn. Ĝi gvidas, esploras, ĝisdatigas informojn, subtenas kaj provizas aliajn rimedojn por siaj membroj kaj por socialaj laboristoj ĝenerale. Membroj de NASW ankaŭ povas akiri asekurojn, publikigadojn kiuj estas ekskluzivaj por membroj, rabatojn ĉe aliaj produktoj kaj servoj, kaj daŭran edukadon.

La NASL okupiĝas pri sociala laboro. Nevoĉdonaj membroj de la estraro inkluzivas la Plenuman Direktoron, kiu funkcias kiel Prezidanto de la Fondaĵo kaj la Elektita Prezidanto.

La Fondaĵo administras ampleksan gamon de instruaj kaj esploraj programoj por plenumi sian ĉefan mision, plibonigi la bonfarton de individuoj, familioj kaj komunumoj per la antaŭenigo de politiko kaj praktiko en sociala laboro.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 641827
* LCCN: no95055889
* VIAF: 146879937
* ISNI: 0000000099010313
* NKC: ko2003164292, ko2003164294, ko2003164295, ko2003164297, ko2003164298, ko2003164299 ko2003164300, ko2003164292, ko2003164294, ko2003164295, ko2003164297, ko2003164298, ko2003164299
 |
**Vytautas SIRTAUTAS** (naskiĝis la 10-an de junio 1921 en Aukštašlynis, distrikto Raseiniai, mortis la 29-an de decembro 2008 en Šiauliai) estis lingvisto, pedagogo, doktoro de sociaj (filologiaj) sciencoj (1969), esperantisto.

Vivo
----

V. Sirtautas post fino de gimnazio en Raseiniai (1941), instruis en lernejo litovan, latinan, francan, germanan lingvojn. En 1945-1950 li studis litovan lingvon kaj literaturon en Vilna Universitato. Dum 1950-1956 V. Sirtautas prelegadis en Instruista Instituto de Klaipėda, ekde 1956 instruis en Pedagogia Instituto (ekde 1997 09 01 Universitato) de Šiauliai. Li estis estro de la Filologia fakultato (1957), gvidanto de katedro pri litova lingvo (1960–1961), profesoro (ekde 1988).  
Sciencan laboron li komencis, kiam profesoro Juozas Bačikonis akceptis lin ekde decembro 1945 al redaktora ofico en Instituto de Litova Lingvo. Ĉi tie li laboris ĝis aŭgusto 1949. Li redaktis la 2an volumon de akademia Vortaro de Litova Lingvo kaj verkis artikolojn por la 3a.  
La ĉefa kampo de liaj sciencaj esploradoj estis sintakso de litova lingvo. V. Sirtautas eldonis pli ol 27 librojn (inkluzive 15 lernolibroj), publikigis 180 artikolojn el historio de litova lingvo, sintakso, metodiko de instruado, lingva kulturo. La profesoro kun la familianoj ( ili estas ankaŭ filologoj de litova lingvo) verkis lernolibrojn de litova lingvo por mezlernejoj.  
V. Sirtautas apartenis al Tutmonda Societo de Lituanistoj, Societo de Litova Lingvo, Asocio de Litovaj Sciencistoj. Li bone scipovis 13 lingvojn kaj povis traduki skribe el 30.

Esperantista agado
------------------

Esperanton V. Sirtautas ellernis de sia frato en 1934. Li abonadis Litovan Stelon. Laŭ lia iniciato la revuo enkondukis kolumnon por junularo. La revuo publikigis 2 litovajn fabelojn tradukitajn de V. Sirtautas.
V. Sirtautas gvidis priesperantan diploman laboron de Aloyzas Gudavičius. Li estis membro de Litovia Filio de ASE (1979-1987), Litova Esperanto-Asocio, la urba Esperanto klubo "Ruto".

Distingo
--------

Premio de Stasys Šalkauskis 2001

Verkoj
------

  

* *Veiksmažodinis tarinys dabartinėje literatūrinėje lietuvių kalboje* ("Verba predikato en nuntempa literatura litova lingvo", doktora disertacio, nepublikigita, 500-paĝa studio)
* *Sakinio dalys* ("Frazelementoj", 1976, 1981)
* *Pagrindinių sakinio dalių derinimas* ("Akordigo de ĉefaj frazelementoj", 1978)
* *Kalbotyros pradmenys* ("Principoj de lingvistiko", 1981)
* *Kaip tirti kalbą* ("Kiel esploradi la lingvon", 1981)
* *Kalbotyros pagrindai* ("Fundamento de lingvistiko", 1983)
* *Lietuvių kalbos sintaksė* ("Sintakso de litova lingvo", kun Česys Grenda, 1988)
* *Kalbotyros įvadas* ("Enkonduko al lingvistiko", kun V. V. Sirtautas, 1995)
* *Rinktiniai kalbotyros straipsniai* ("Elektitaj lingvistikaj artikoloj", kun Regina Petkevičienė, Č. Grenda, Šiauliai, 2001)
* *Dunksi laiko žingsniai nebylūs* ("Frapas mutaj paŝoj de la tempo", versoj, 2008)

Referencoj
----------

1. ↑  Kazimieras Župerka, *Atsisveikinant su Profesoriumi*[*rompita ligilo*]
2. ↑  *Estingiĝis Homa Homo* (Litova Stelo, n-ro 1, p. 28, 2009)
Koordinatoj: 50° 53′ 01″ N 14° 16′ 52″ O﻿ / ﻿50.88361 °N, 14.28111 °O﻿ / 50.88361; 14.28111 (mapo)

**Pravĉica pordego** (ĉeĥe *Pravčická brána*) estas natura arko, la plej konata kaj la plej admirata rokformacio de Ĉeĥa Svislando, la plej granda rokpordego en Eŭropo. Ĝi situas en Muroj de Jetřichovice en Ĉeĥio proksime de ŝtatlimo kun Germanio sur mallarĝigita sudokcidenta fino de rokdorso. Ĝi estiĝis en turonaj kvadraj kalkoŝtonoj pro milionoj da jaroj daŭranta eroziado de sabloŝtonaj eroj en malmulte rezistema parto de la masivo. La fundo de Pravĉica pordego situas en supermara alteco 415 m, ties larĝeco ĉe la fundo estas 26,5 m, la alteco de aperturo 16 m, la supra parto de arko estas 21 m super la fundo, la larĝeco de la arko estas 7 – 8 m kaj la minimuma dikeco 3 m. Supreniro sur la propran Pravĉican pordegon estas ekde la jaro 1980 fermita, ĉar la rokponto estis endanĝerigita pro la granda viziteco. Por ke ne okazu plua damaĝigo de tiu ĉi unika naturmemorigaĵo, la sablobloko estis firmigita per speciala miksaĵo kun ingredienco de rezino. Sed alireblaj estas rokobservejoj en la senpera ĉirkaŭaĵo de la pordego, de kie estas bela elrigardo al kelkaj dominaĵoj en la ĉeĥa kaj la saksa partoj de la sabloregiono. En iu el rokokavaĵoj proksime de Pravčická pordego onidire restadis legenda ermito Prebisch, laŭ kiu germanoj nomigas tiun ĉi lokon Prebischtor. En la komencoj de turismo eblis por ekskurso sur Pravčická pordego lui mulojn aŭ grupon de portistoj. Jam en la jaro 1826 ĉi tie estis konstruita elkranejo, kiu en la jaro 1881 anstataŭis kuraĝe lokigita hotelo nomata *Skalní hnízdo* (*Roknesto*), laŭvorte algluita al la sabloŝtona roko. La eniro en la rokareon estas pagata.

Pluaj fotoj
-----------

* Pravĉica pordegoPravĉica pordego
* Pravĉica pordegoPravĉica pordego

### Panoramo

Pravĉica pordegoPravĉica pordego
**Vladimiro Ilich Lenin MONTESINOS Torres** (Arequipa, 20a de Majo 1945) estas perua eksmilitisto, advokato kaj politikisto. Li estis konsilisto de la tiama prezidento Alberto Fujimori inter 1990 kaj 2000.

En 1976 li havigis al Usono liston pri la armilaro de soveta deveno de Peruo kaj pri novaj akiroj de armiloj por ebla milito kontraŭ Ĉilio kiam tie regis Pinochet.​ Pro tio li estis procesita per la Militista Juro, sed en novembro 1984 oni senkulpigis lin pro manko de certiga pruvaro.

Kiam venkis Alberto Fujimori en la prezidentaj balotoj de 1990, li nomumis Montesinos kiel Ĉefo de la Servo de Nacia Spionado de Peruo (SIN), Konsilisto de Sekureco de la Registaro kaj ĉefa konsilisto de la Prezidento de Peruo inter 1990 kaj 2000. Li kunlaboris en la dezajno de la politika strategio por fronti la insurekciajn retojn de Sendero Luminoso kaj de la *Movimiento Revolucionario Túpac Amaru* (MRTA).

Pro la strategio de Montesinos registranta liaj kunsidoj kun subaĉetontoj oni disponis pri granda kvanto de filmoj kaj registraĵoj en kiuj oni vidas lin kontraŭleĝe disdonante monon kaj favorojn al peruaj entreprenistoj kaj politikistoj. Tiuj fiagadoj markis la finon de la regado Fujimori. Montesinoj estas enprizonigita en Callao kaj frontis tre diversajn procesojn en la lastaj jaroj. Totale li estis akuzita je 63 deliktoj el drogokomercado ĝis murdo. En Septembro 2006 estis kondamnita al 20 jaroj de prizono pro rekta partopreno en havigo de 10 000 armiloj al la FARC. En Oktobro 2010 estis kondamnita al 25 jaroj de prizono kun militistoj de la Grupo Colina pro diversaj murdoj.

Notoj
-----

1. ↑   (Gustavo Gorriti, "El Traidor de la Democracia Peruana. Montesinos, el Svengali de Fujimori", documento de La República, 4.7.94, origine publikigita en la usona revuo Covert Action)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 720017
* GND: 128387548
* LCCN: n99262274
* VIAF: 31332464
* ISNI: 0000 0003 7441 8664
* SUDOC: 058862412
* BNF: 150045157
 |
**Vlajkovac,** serbe **Влајковац,** hungare **Temesvajkóc,** rumane **Vlaicovăţ,** germane **Wlajkowatz** estas vilaĝo en Serbio en aŭtonomio Vojvodino, en distrikto **Suda** Banato en municipo de Versec. 

Vlajkovac situas en la mapo en la verda municipo
Municipo de Versec
Preĝejo de Vlajkovac

Bazaj informoj
--------------

* 45° 04′ 17″ N 21° 12′ 01″ O﻿ / ﻿45.07139 °N, 21.20028 °O﻿ / 45.07139; 21.20028 (mapo)Koordinatoj: 45° 04′ 17″ N 21° 12′ 01″ O﻿ / ﻿45.07139 °N, 21.20028 °O﻿ / 45.07139; 21.20028 (mapo)
* Areo: 49  km²
* Alto super marnivelo: 80 m
* Loĝantaro: 1170
* Poŝtkodo: 26332
* Telefonprefikso: +381 13
* Aŭtokodo: VŠ

Historio
--------

La vilaĝo estis loĝata jam dum la bronzepoko. Ĝis Traktato de Trianon ĝi apartenis al Hungara reĝlando, al Temes (reĝa departemento), al distrikto Versec, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio, ekde 2006 kiel Serbio. Fine de la hungara erao la komunumo havis la rangon grandvilaĝo. En 1941 la germana armeo okupis la vilaĝon ĝis 1944. En 2002 loĝis en Vlajkovac 1178 homoj, (656 serboj (56 %), 288 rumanoj (24 %), 182 hungaroj (15 %), 16 jugoslavianoj kaj aliaj).

Vidindaĵoj
----------

* ortodoksa preĝejo

Vidu ankaŭ
----------

* Strukturo de Vojvodino
**Vácduka** [vAcduka] estas vilaĝo en Hungario en regiono Meza Hungario, en departemento Pest, en Distrikto Vác.

Blazono de Vácduka
Nobeldomo en Vácduka
Aerfoto pri Vácduka

Bazaj informoj
--------------

* 47° 44′ 48″ N 19° 12′ 36″ O﻿ / ﻿47.74667 °N, 19.21000 °O﻿ / 47.74667; 19.21000 (mapo)Koordinatoj: 47° 44′ 48″ N 19° 12′ 36″ O﻿ / ﻿47.74667 °N, 19.21000 °O﻿ / 47.74667; 19.21000 (mapo)
* Areo: 8 km²
* Loĝantaro: 1010
* Poŝtkodo: 2167
* Telefonprefikso: 27

Situo
-----

Vácduka situas sur ebenaĵo, laŭ flankovojoj, laŭ fervojo Aszód-Vác. La lasta urbo troviĝas je 7, Szob je 38, Budapeŝto je 40 km-oj.

Historio
--------

La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1295 en formo *Duka*. La turkoj faris senhoma la vilaĝon. Baroka preĝejo en 1738 konstruiĝis, apude troviĝas kapelo. La fervojo en 1906, la vilaĝdomo en 1967 ekfunkciis.

Vidindaĵoj estas kastelo de **Brunszvik** kaj nobeldomoj de Serényi [ŝerEnji] kaj de Latinovics-Bottlik.

Famuloj
-------

* en Vácduka naskiĝis pentristo Lajos Somlai
* en tiam nomata Duka mortis Teréz Brunszvik (fondinto de la unua hungara infanĝardeno)

Fontoj
------

* Hungara Vikipedio

* Kategorio Vácduka en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**SÁNDOR Zoltán** (ŝa:ndor), ĝis 1945 Lokodi estis hungara inĝeniero pri kemio, universitata profesoro, kandidato pri kemiaj sciencoj (1952) naskita en Medgyes la 1-an de marto 1900 kaj mortinta en Bp. la 3-an de novembro 1982

Biografio
---------

Zoltán Sándor diplomitiĝis en 1924 en Budapeŝto. Li debutis kiel instruisto en 1925, li doktoriĝis en 1931. De 1932 li prelegis dudek jarojn novan studobjekton, la teknikan mikroskopion. Li laboris ankaŭ en Vieno apud profesoro Wasicky. En 1937 li ricevis la titolon de privatprofesoro laŭ la verko „Élelmiszerek mikroszkópiai vizsgálata". Li precipe interesiĝis pri nutraĵkemio, teknika mikroskopio.

Verkoj
------

* *Élelmiszerchémia* (kun Mihály Vuk, Bp. 1934, 1938);
* *Technikai mikroszkópia* (Bp. 1935);
* *A konzerválóanyagok kimutatása és meghatározása élelmiszerekben* (Bp. 1936);
* *A hűtőtechnika jelentősége a mezőgazdasági iparban* (Bp. 1942);
* *Élelmiszerek és élvezeti cikkek vizsgálata* (kun Vuk Mihály, Bp. 1943);
* *Mezőgazdasági kémiai technológia* (Bp. 1950);
* *Enzimológia és mikrobiológia* (Bp. 1951);
* *Mikrobiológia* (Bp. 1951).

Fonto
-----

* Magyar Életrajzi Lexikon
**Willis-Turo** (angle *Willis Tower* aŭ *233 S. Wacker Dr.*) Ŝtal-vitra oficejturo en Ĉikago, Ilinojo, Usono. Plej alta konstruaĵo en Nord-Ameriko, tria plej granda en la mondo post la Petronas-Turoj en Kuala-Lumpuro, Malajzio. Altas 108 etaĝojn, 443 metrojn (ĝis tegmento), 520 metrojn (ĝis pinto de l' antenoj). Malfermis 1974, post 3-jara konstruado. Nomata pro la firmao kiu monhelpis ĝian konstruon kaj okupis ĝin ĝis la 1990aj jaroj, magazenaro Sears, Roebuck & Co (**Sears-Turo**).

Polemiko
--------

Kiu vere estas la plej alta konstruaĵo en la mondo? La Petronas-Turoj altas nur 88 etaĝoj, la plej alta uzata etaĝo estus malpli alta ol la tegmento de Willis-Turo. Sed *Council on Tall Buildings and Urban Habitats* (Konsilantaro por Altaj Konstruaĵoj kaj Urbaj Loĝejoj) nomis Petronas-Turojn la "plej altaj" ĉar la arkitektura pinto, la suproj de spajroj, pli altas ol Willis.

* 
* 
*

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Willis-Turo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo
**SCHILLING Zoltán** [ŝilink zoltan] estis hungara inĝeniero pri mekaniko. Li estis naskita en 1876 en Koloĵvaro kaj li mortis en 1942 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Zoltán Schilling studis la universitatoj de Kolozsvár kaj Zürich kaj diplomitiĝis en Budapeŝto en 1898. Li debutis ĉe *Ganz Villamossági Rt.* de 1902 li laboris ĉe la Patenta Oficejo. Inter 1920 kaj 1924 li estis teknika vicprezidanto de *Országos Központi Árvizsgáló Bizottság* (prezrevizia komitato), de 1923 li gvidis la industriinspektadon de la Ministerio pri Komerco, de 1928 ĝis sia morto li estis prezidanto de la Patenta Tribunalo. De 1911 li estis sekretario de *Magyar Mérnök- és Építész Egylet* (Asocio por inĝenieroj kaj konstruistoj), inter 1914 kaj 1917 ĝia ĉefsekretario. Li estis unu el fondintoj, pli poste honora ano de *Magyar Mérnökök és Építészek Nemzeti Szövetsége* (ligo de inĝenieroj kaj konstruistoj). Li havis rolon en la fondado de Inĝeniera Ĉambrego de Budapeŝto en 1924. De 1931 li estis ĝis sia morto prezidanto de la Inĝeniera Konsilantaro.

Fontoj
------

* *Magyar Életrajzi Lexikon*
* hungare kun foto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Václav Kaplický** (naskiĝis la 28-an de aŭgusto 1895 en Sezimovo Ústí – mortis la 4-an de oktobro 1982 en Prago) estis ĉeĥa verkisto de historiaj romanoj pri la ĉeĥa historio.

Li studis en gimanzio en Tábor, poste kiel soldato dum la unua mondmilito li eniris legiojn en Rusio, sed pro konflikto kun la komandantoj estis prizonata en la kabo Gornostaj apud Vladivostoko. Fine de 1919 li estis sendita kiel prizonulo al ĈSR kaj transdonita al tribunalo. Tiu lin liberigis, sed li malfacile serĉis laboron. Fine li komencis labori kiel redaktoro kaj verkisto de societaj romanoj. Post la dua mondmilito li komencis verki historiajn romanojn, per kiuj li atingis plej grandan sukceson.

Lia plej fama romano, ankaŭ filmigita, estas **Martelo kontraŭ sorĉistinoj** - la titolo estis transprenita el la fama inkvizicia verko, sed la romano priskribas kazon, kiu efektive okazis en Bohemio en la 17-a jarcento. Naiva maljuna kampulino dum la meso en Velké Losiny ne englutis hostion, sed sekrete ĝin kaŝis en poŝo, dezirante manĝigi ĝin al sia bovino, por ke ĝi donu pli multe da lakto. Tamen la kaŝo estis rimarkita, la kulpulino kaptita kaj akuzita pro nigra magio. Oni venigis maljunan inkvizitoron, kiu vidis en la kazo ŝancon riĉiĝi. Per torturado li devigis la maljunulinon, ke ŝi akuzu plej riĉajn homojn en la urbo pro sorĉado, poste li arestis ilin kaj konfiskis ilian havaĵon. Ili mem estis ankaŭ torturataj, ĝis ili akuzis aliajn homojn kaj estis aŭtodafee likviditaj. Fine li atakis eĉ pastron, dekanon, kiu klopodis lin haltigi, ankaŭ tiu estis ŝtiparumita.

En siaj verkoj Kaplický priskribis epokon de husanaj militoj, la komencon de la tridekjara milito en batalo apud Prago kaj postaj persekutoj kaj ekzekutoj, fine lia atento koncentriĝis al kampulaj ribeloj.

Societaj romanoj
----------------

* **Princezna z Košíř** (Reĝidino el kvartalo Košíře, 1927)
* **Bomba v parlamentě** (Bombo en parlemanto, 1933)
* **Zrádná obálka** (Perfida koverto, 1938)
* **Pozor, zlý člověk!** (Atentu, danĝera homo!, 1941)
* **Červen v Pučálkách** (Junio en Pučálky, 1941)
* **Něžný manžel** (Tenera edzo, 1943)
* **Hvězda na východě** (Stelo en la oriento, 1946)
* **Ďáblem posedlí** (De diablo obseditaj, 1946)
* **Květnové dni** (Majaj tagoj, 1946)

Historiaj romanoj
-----------------

* **Gornostaj** (1936)
* **Kraj kalicha** (Regiono de la kaliko, 1945)
* **Čtveráci** (Kvarakastuloj, 1952)
* **Železná koruna** (Fera krono, 1954)
* **Zaťatá pěst** (Pugnita mano, 1959)
* **O věrnosti a zradě** (Pri fideleco kaj perfido, 1959)
* **Kladivo na čarodějnice** (Martelo kontraŭ sorĉistinoj, 1963)
* **Táborská republika** (La respubliko de Tábor, 1969)
* **Nalezeno právem** (Trovita kiel prava, 1971)
* **Královský souboj** (Reĝa duelo, 1971)
* **Kainovo znamení** (La signo de Kain, 1975)
* **Škůdce zemský Jiří Kopidlanský** (Landa damaĝanto Jiří Kopidlandský, 1976)
* **Veliké theatrum** (Granda teatro, 1977)
* **Kdo z koho** (Kiu venkos kiun, 1979)
* **Život alchimistův** (Vivo de alkemiisto, 1980)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 174268
* GND: 118776681
* LCCN: n81055512
* VIAF: 61959289
* ISNI: 0000 0001 2027 025X
* BNF: 11503348q
* NKC: jk01052912
 |
**Václav LEVÝ**, naskiĝinta je la 14-a de septembro 1820 en okcidenta Bohemio, mortinta je la 30-a de aprilo 1870, estis ĉeĥa skulptisto.

Jam kiel knabo li ŝatis skulpti lignajn figurojn.
Ĉar liaj gepatroj ne havis monon por artista instruo, li lernis ĉarpentadon.
Sed ĉar en tiu profesio li devis tro bridi sian fantazion, li preferis labori kiel kuiristo kaj skulpti en sia libera tempo.

Kiam li laboris en la palaco de Liběchov, ties posedanto, grafo Antonín Veith, ekkonis lian talenton kaj ebligis al li studi skulptadon en Prago kaj Munkeno.
Post tio, ĉirkaŭ 1850, li kreis la konatajn skulptaĵojn en naturaj rokoj proksime de Štětí, ekzemple la Kapojn de Diablo (vidu Mordloch ĉe Štětí).

Post siaj studoj Levý verkis skulptaĵojn por sia mecenato Veith kaj por aliaj; multaj ankoraŭ staras en palacoj, preĝejoj kaj monaĥejoj de Ĉeĥio.
Post la morto de sia mecenato Levý dum 12 jaroj restadis en Romo, skulptis kaj pliigis siajn sciojn kaj kapablojn.
En tiu periodo li pli koncentriĝis pri kristanismaj temoj kaj kreis ekzemple statuojn de Sankta Maria por preĝejoj en pluraj landoj.

Siajn lastajn jarojn li pasigis en Prago, interalie instruante junajn artistojn.
Li estis la unua instruanto kaj kunlaboranto de Josef Václav Myslbek.
Li mortis eĉ ne kvindekjara kaj estis entombigita en la nacia honora tombejo de Vyšehrad en Prago.



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Balón de fútbol americano.
Bola de voleibol marca Wilson
Wilson US Open3 front
**Wilson Sporting Goods** (ofte konata simple laŭ la nomo *Wilson*) estas firmao fondita de Thomas E. Wilson kaj specialiĝas pri sportvaroj kaj akcesoraĵoj .

La firmao estas plej konata pro siaj tenisaj rakedoj , sed ĝi ankaŭ produktas sportajn ekipaĵojn por aliaj sportoj kiel teniso, futbalo, basketbalo, flugpilko, golfo, padelteniso, basbalo, softbalo, usona piedpilko kaj rakedpilkado .

Flugpilko Wilson "kunaktoris" kun Tom Hanks en la filmo *Cast Away*. Sekvante la sukceson de la filmo, Wilson Sporting Goods kreis kaj surmerkatigis flugpilkojn kun la "vizaĝo" de Wilson presita sur ili .

En 1967, la tegmentofirmao Wilson & Co estis transprenita, post kiu la sportsekcio estis vendita al PepsiCo. En la 1980-aj jaroj, Wilson disiĝis de PepsiCo, iĝante posedata fare de Amer Sports de Finnlando en 1989 .

Sponsoradoj
-----------

Multaj pintaj tenisistoj ludas per Wilson-rakedoj, inkluzive de Pete Sampras kaj Stefan Edberg, kiuj ludis per Wilson-rakedoj. Nuntempe, sponsoroj inkluzivas Roger Federer, Serena Williams kaj Venus Williams.

Referencoj
----------

1. ↑   History of Wilson Sporting Goods Company.
2. ↑   Wilson Tennis Rackets, Equipment and Accessories. Arkivita el la originalo je 2021-06-15. Alirita 2023-09-12.
3. ↑  Wilson & the NFL since 1941 Arkivigite je 2021-06-24 per la retarkivo Wayback Machine on Wilson website, 13 Mar 2019
4. ↑  Price, Annie. Tom Hanks is emotionally reunited with his beloved Wilson from Castaway *Daily Express*, London, 6 February 2015.
5. ↑  Freudenheim, Milt. Amer Group to Acquire Wilson Sporting Goods, *The New York Times*, February 21, 1989

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo
* Wilson the Volleyball ĉe IMDb


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 836688
* LCCN: no95020995
* VIAF: 159740457
 |
**Mediumeco** estas kapablo, talento de mediumo. Laŭ kelkaj religioj kaj religiaj pensoj, kaj spiritualismaj grupoj (kiel Teozofio, ekzemple), mediumeco estas kapablo komunikigi inter homoj kaj ne-fizikaj estaĵoj, ĉefe spiritoj.

Laŭ spiritismo, la mediumeco apartenas al la organismo; ĝi estas sendependa de la moralaj kvalitoj de la mediumo, kaj oni ĝin trovas elvolviĝintan en la plej malindaj same kiel en la plej indaj.

Por tiuj, kiuj kredas je ĝi, per la mediuma fenomeno oni povas havi la pruvon de la senmorteco de la animo. Do, la mediumeco esence celas pruvi, ke la morto de tiuj elirintaj de sur la Tero ne estis la fino.

La mediumeco esence celas favori al la spiritoj ties komunikiĝon, montrante la pluvivon de la animo post tomba forpaso. En la historio ĝi ĉiam ĉeestus kiel profetaĵo, en la revelacioj de la sibiloj, de la hierofantoj, per kies rimedoj ili ĉiam komunikiĝis. 

Laŭ Allan Kardec, ĉiuj portas mediumajn fakultojn, unuj estas viglaj mediumoj, ĉe kiuj la mediumeco aperas sen averto, aliaj estas la ordinaraj mediumoj, kies kapablon Charles Richet nomis la sesa senso. Jen la vibra zono, laŭ kiu, elirinte el la materiaj sensoj, ni eniras en la supernormalajn fenomenojn. Ĝia edukado, tiel, kiel tiu de inteligenteco kaj memoro, okazadas per la ekzerco de la kono pri ĝiaj funkcioj, per profundaj pripensoj, per la medito kaj per la preĝo. 

Kiam ĝi ne spontane prezentiĝas, laŭ spiritismo, ĉiuj povas praktiki la internan sinkoncentradon tiel, ke profundiginte nian penson en nian kernon, ni ekkaptas la parafizikajn vibrojn kaj malrapide ni pliampleksigas la kampon de perceptoj, ĝis kiam la fenomeno intensiĝos, plivigliĝos. Per la ekzerco, oni edukas la mediumecon, kaj al ĝi ni plivastigas la eblojn. Oni disponas apartan teknikon, laŭ la spiritisma mediumeco, kiu postulas de ni la internan plibonigan reformon, la alprenon de la postulatoj de Jesuo, por ke ni plibone harmoniu kun la noblaj spiritoj.
**Vágar** (dane *Vågø*) estas la tria plej granda insulo de Ferooj. Ĝia nomo signifas *Golfoj*, pro la tri golfoj en la suda insula parto. Tie funkcias la flughaveno de Ferooj, la Flughaveno de Vágar.

Geografio
---------

mapo de Vágar
Domo nordokcidente de Gásadalur
La areo de Vágar estas 176,38 km², tiel ĝi estas la tria plej granda insulo de Ferooj post Streymoy kaj Eysturoy. Ĝia plej alta punkto estas Árnafjall (722 m). Tie videblas la du plej grandaj lagoj de Ferooj, la Leitisvatn kaj Fjallavatn.

Loĝantaro
---------

La loĝantara nombro de Vágar estas ĉ. 2900, sur la insulo troviĝas tri grandaj kaj tri etaj vilaĝoj. Pli frue ekzistis ankaŭ sepa komunumo (Víkar), sed tiu senhomiĝis en 1910. La plej granda komunumo estas Miðvágur, kiu situas insulo-centre, havas policejon kaj kuracistan prizorgejon.

Trafiko
-------

Sur insulo de Vágar troviĝas sola flughaveno de Ferooj, la Flughaveno de Vágar. Ĝin konstruis, uzis la britaj okupantoj dum la dua mondmilito, poste dum 20 jaroj, ĝi ne estis uzata. Post tiu periodo, oni renovigis, larĝigis ĝin, ekde tiam ĝi funkcias kiel civila flughaveno. Ĉiujare uzas ĝin 17.000 pasaĝeroj. Tio estis tre granda ŝarĝo je la feroa trafikreto kaj pro tio oni konstruis en 2002 submaran tunelon Vágatunnilin (longas 4900 m), kiu interligas insulon Streymoy (sur kiu troviĝas la ĉefurbo Tórshavn) kaj Eysturoy.
Transkarpata provinco en Ukrainio
Distrikto de Raĥiv en Transkarpatio

Bazaj informoj
--------------

**Vodicja,** ukraine **Водиця** hungare **Kisapsa** [kiŝapŝa] estas vilaĝo en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto de Raĥiv.

* 48° 04′ 33″ N 23° 57′ 23″ O﻿ / ﻿48.07583 °N, 23.95639 °O﻿ / 48.07583; 23.95639 (mapo)Koordinatoj: 48° 04′ 33″ N 23° 57′ 23″ O﻿ / ﻿48.07583 °N, 23.95639 °O﻿ / 48.07583; 23.95639 (mapo)
* Areo: 45  km²
* Alto super marnivelo: m
* Loĝantaro: 1880
* Poŝtkodo: 90610
* Telefonprefikso: +380 3132

Situo
-----

Historio
--------

Ĝis Traktato de Trianon Kisapsa apartenis al Hungara reĝlando, al Máramaros, al distrikto de Máramarossziget, poste al Ĉeĥoslovakio. En 1939 la plej orienta regiono de disfalanta Ĉeĥoslovakio deklaris malgrandan sendependan respublikon Karpata Ukrainio. Iom poste Hungario okupis la respublikon kaj tuj aranĝis aŭtonomion por rutenoj, kies parto estis ankaŭ tiu ĉi vilaĝo. Ekde 1945 Vodicja apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio.

Vidindaĵoj
----------

La vilaĝo havas neuzitan sulfuran fonton.
Marklingvo bazita sur SGML estas tiu uzata por verki la ciferecan version de *Oxford English Dictionary*. Ĝi ebligas kompleksajn serĉojn, krom faciligi la konvertiĝon al HTML
XML kodo
**Marklingvo** aŭ **Markolingvo** estas interpretilo. Ĝi konsistas el aro da instrukcioj kaj datumoj. Ĝi ne samas kiel programlingvo, ĉar nur programlingvoj povas havi se-ordonojn kaj aliajn kondiĉajn deklarojn. La unuaj marklingvoj estis uzataj por presado; estis la teksto, kaj estis instrukcioj pri kiel la teksto devas esti presita. La fontkodo estas ĝenerale farita en ASCII. Poste estas markoj (etikedoj). Tiel LaTeX (kaj kun ĝi Vikipedio) uzas la instrukcion \mu por skribi la simbolon {\displaystyle \mu } de la greka litero "Mu". HTML uzas &micro; por skribi la saman simbolon.

Referencoj
----------

1. ↑   Why HTML is Not a Programming Language. Syracuse University. Alirita 27 junio 2016.

Vidu ankaŭ
----------

* HTML
* LaTeX
* ReStrukturitaTeksto
* Programlingvo
* SGML
* XML

Fonto
-----

* Kategorio Marklingvo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Markup language en la baza angla Vikipedio.*
**Vámosgyörk** (vAmoŝdjork) estas vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Heves, en Distrikto Gyöngyös.

Stacidomo de Vámosgyörk

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 22  km²
* koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 47.6847/19.9288
* Loĝantaro: 2050
* Poŝtkodo: 3291
* Telefonprefikso: 37

Situo
-----

Vámosgyörk situas sur ebenaĵo, laŭ flankovojoj, fervojaj linioj estas al Budapeŝto, Miskolc, Újszász kaj Gyöngyös. La lasta troviĝas 14, Hatvan 24, Jászberény 25 km-ojn.

Historio
--------

Vámosgyörk estis loĝata dum la bronzepoko. La unua mencio pri la vilaĝo okazis en 1273 en formo *"Jurk"*. Dum dominado de turkoj la vilaĝo senhomiĝis. La fervojo atingis la vilaĝon en 1870, post unu jaro Vámosgyörk atingis la rangon grandvilaĝo.

Vidindaĵo
---------

* romkatolika novgotika preĝejo de Ĉiuj Sanktuloj de 1896, la turo estas 48 m-ojn alta.

Famuloj
-------

En Vámosgyörk naskiĝis kuracisto-ministro László Medve.

Komunumoj pri *vám* (= dogano) en Hungara reĝlando
--------------------------------------------------

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Bodzavám | Felsővámos | Sajóvámos | Somogyvámos | Vám | Vámfalu |
| Vámos | Vámosatya | Vámoscsalád | Vámosderecske | Vámosfalva | Vámosgálfalva |
| Vámosgyörk | Vámosladány | Vámosláz | Vámosmárga | Vámosmikola | Vámosoroszi |
| Vámospércs | Vámosszabadi | Vámosudvarhely | Vámosújfalu |  |  |
**Michael John POLLARD** estas artistnomo de **Michael John Pollack Jr.** (naskita 1939) usona aktoro.

Li komencis sian karieron per televidaĵo *Omnibus* en 1958 kaj en kino per It Happened to Jane en 1959.

En 1960-aj jaroj li partoprenis televidseriojn kiel The Andy Griffith Show, The Nurses, Gunsmoke, Lost in Space, The Virginian, I Spy, Star Trek kaj The Girl from U.N.C.L.E. kaj kinfilmojn Hemingway's Adventures of a Young Man, The Stripper, Summer Magic, The Russians Are Coming the Russians Are Coming, The Wild Angels, Caprice, Bonnie and Clyde, Jigsaw, Hannibal Brooks, inter aliaj.

Pollard dum 1970-a kaj 1980-aj jaroj aperis en kinfilmoj Little Fauss and Big Halsy, Les pétroleuses,Dirty Little Billy, Sunday in the Country, I quattro dell'Apocalisse, Melvin and Howard, The American Way, Heated Vengeance, Roxanne, American Gothic, Scrooged, Sleepaway Camp III: Teenage Wasteland, Next of Kin, Tango & Cash ktp. krom en televidaĵoj kiel Get Christie Love!, The Fall Guy kaj Leo & Liz in Beverly Hills. 

Li en la 1990-aj jaroj aktoris en kino per Why Me?, Dark Angel, Dick Tracy, The Arrival, Another You, Split Second, Arizona Dream, Skeeter, Mad Dog Time, Tumbleweeds, inter aliaj kaj en televido per Nasty Boys, Blossom, Tales from the Crypt, Wings, The Odyssey, ktp.

En 21-a jarcento Pollard rolis en kinfilmoj kiel House of 1000 Corpses, *Sunburnt Angels* kaj *The Woods*.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 640808
* GND: 172681405
* LCCN: n88226404
* VIAF: 24801035
* ISNI: 0000 0001 0880 2479
* SUDOC: 066776392
* BNF: 140277431
* NLA: 35662905
* BIBSYS: 3109142
* ICCU: UBOV027346
* BNE: XX1053590
 |
**Wimborne** (ofte konata kiel **Wimborne Minster** pro sia antikva preĝejo) estas malgranda urbo en orienta Dorset, Anglio. Ĝi situas kvin mejlojn norde de Poole. En 2001, laŭ la tiujara censo, ĝi havis 6418 loĝantojn.

Preĝejo Wimborne MinsterEn la urbo estas multaj antikvaj konstruaĵoj el la 15-a, 16-a 17-a kaj 18-a jarcentoj. Inter la vizitindaĵoj estas muzeo (*Priest's House Museum*) pri la ĉiutaga vivo de homoj en la pasinteco kaj ampleksa maketo de la urbo ĉirkaŭ 1950. Ĉiun junion okazas festivalo de tradicia muziko kaj danco.

La antikva *minster* (tio estas, kolegiata preĝejo) evoluis de benediktana monaĥinejo fondita en 705. Tie entombiĝis Ethelred (Wessex), frato de Alfredo la granda, kaj la tombo troveblas en la nuna preĝejo. La danoj detruis la monaĥinejon en 1013. En 1043 Eduardo la Konfesanto fondis kolegiatan preĝejon, kiun la normandoj rekonstruis inter 1120 kaj 1180. Krom Ethelred, en la preĝejo entombiĝis Johano Beaufrot (1-a grafo de Somerset), patrina avo de Henriko la 7-a (Anglio), kaj sia dukino. En la *minster* estas ankaŭ astronomia horloĝo.

Mortis en Wimborne
------------------

* Jan Fabricius

* Wimborne Minster en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Wimborne Minster en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Vulfstano** (**Wulfstan**) (n. ĉ. 1008, m. 1095) estis sanktulo kaj episkopo de Worcester, Anglio.

Li estis de anglosaksa kaj skandinava deveno kaj naskiĝis en Long Itchington, vilaĝo de Warwickshire. Lia onklo estis Wulfstan la 2-a. Li studis ĉe la monaĥejoj de Evesham kaj Peterborough antaŭ iĝi kleriko ĉe Worcester. Li estis ordinata en 1038 kaj eniris la benediktanan monaĥejon de Worcester. Tie li servis kiel kasisto kaj prioro.

La 8-an de septembro 1062 Wulfstran konsekriĝis kiel episkopo de Worcester, parte pro la influo de Harold Godwinson: la papo komandis lian antaŭulon, Aldred, rezigni la oficon ĉar li estis ankaŭ ĉefepiskopo de Jorko.

Post la normanda konkero de Anglio, Wulfstan klopodis helpi malriĉulojn kaj estigi pacon inter la anglosaksoj kaj la normandoj. Li kontraŭis la sklav-komercon de Bristol. Li estis la sola anglosaksa episkopo kiu retenis sian oficon sub Vilhelmo la Konkerinto.

En 1072 li subskribis decidon de angla eklezia koncilio ke la ĉefdiocezo de Canterbury superas tiun de Jorko.

En 1075 estis ribelo de Roĝero de Breteuil (2-a grafo de Hereford) kaj Ralph de Gael, grafo de Norfolk. Kiam Roĝero penis transiri la riveron Severn kun sia armeo, por kuniĝi kun la soldatoj de Ralph de Gael, li estis haltigata de armeo sub Wulfstan kaj lojalaj nobeloj.

Wulfstan fondis la priorejon de Great Malvern, Malvern, Worcestershire kaj restaŭris aŭ pligrandigis la katedralojn de Worcester kaj Hereford, la abatejon de Tewkesbury, kaj multajn preĝejojn.

De 1071 al 1072 li administris la diocezon de Lichfield kiam ne estis episkopo.

Li estis amiko de Roberto, episkopo de Hereford, kiu estis matematikisto kaj astronomo.

Wulfstan mortis en 1095 post longa malsano. Estis sanktejo dediĉata al li en la priorejo de Great Malvern. Tie, dum pasko 1158, Henriko la 2-a (Anglio) kaj Eleonora de Akvitanio demetis siajn kronojn, ĵurante ke ili neniam reportos ilin.

Wulfstan kanoniziĝis la 14-an de majo 1203. Lia fest-tago estas la 19-an de januaro.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 281478
* GND: 118635565
* LCCN: n88259554
* VIAF: 33565404
* ISNI: 0000 0000 7989 8810
* LIBRIS: 200729
* SUDOC: 09270283X
* BIBSYS: 90705816
 |
Vulkana cindro
La **vulkana cindro** estas komuna nomo de ŝtoneroj, elŝprucitaj el vulkana kratero kaj kiuj estas malpli grandaj ol ĉ. 2 mm. Dum la erupcio, super la vulkano formiĝas erupcia kolono el cindro, gasoj kaj vaporoj. Okaze de kuncementiĝo, estiĝas tufo.

La vulkana cindro - male al cindro de la simpla brulado, kiu estas mola kaj malpeza - estas dura kaj peza. Ĝi ne solviĝas en la akvo kaj bone kondukas la elektrecon en akva stato.

La plej detrua formo de la vulkana cindro estas la piroklasta fluo, kiu estiĝas post kolapso de la erupcia kolono. Ĝi estas lavino el varmega cindro, gasoj kaj aliaj ŝtonaĵoj.

La vulkana cindro estas danĝera okaze de enspirado, ĉar povas koaguli en la pulmo. Pro ties kruda surfaco, ĝi iritas kaj és gratas surfacon de la okuloj.

La vulkana cindro estas ankaŭ granda danĝero por aviadiloj, ĉar la etaj grajneroj povas ĝeni funkciadon de la motoroj.

Vidu ankaŭ
----------

* Pucolano

* Vulkana cindro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Vulkana cindro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Vulkana cindro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Vulkana cindro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Väinämöinen** (prononco en finna [ˈʋæinæˌmøinen]) estas dio, heroo kaj la centra rolulo en finna folkloro kaj la ĉefa rolulo en la nacia eposo *Kalevala*. Lia nomo devenas el la Finna vorto *väinä,* signife *roja banejo.* Väinämöinen estis priskribita kiel maljuna kaj saĝa viro, kaj li posedas povan, magian voĉon.

Robert Wilhelm Ekman: VäinämöinenVäinämöinen (la blankbarbulo) defendas sian boaton kontraŭ la virinaĉoj, pentraĵo de Akseli Gallen-Kallela.Li estas ŝamana heroo kiu kapablas kanti magie. Lin naskis la Virgulino de la Aero, kaj li helpis krei la teron. Multaj el liaj vojaĝoj similas al ŝamanaj vojaĝoj, precipe kiam li vizitas la stomakon de la tergiganto Antero Vipunen por trovi la ĝustajn vortojn por krei boaton. Li ludas kantelon (*kantele*), finna kordinstrumento ludata kiel citro. Unu el liaj kanteloj estas farita el la maksela osto de giganta ezoko. Li neniam trovas edzinon (unu el liaj virinoj anstataŭe dronas sin) kaj ŝtelas de la norda popolo la magian muelejon *Sampo*.

Referencoj
----------

1. ↑  Siikala, Anna-Leena.  (2013) *Itämerensuomalaisten mytologia*. Finnish Literature Society. ISBN 978-952-222-393-7.

Literaturo
----------

* Kompilis Elias Lönnrot, Johan Edvard Leppäkoski, *Kalevala*, Ornamis Akseli Gallen-Kallela, Helsinko, Fondumo Esperanto, 1964. - 368 p. -
* 2-a eldono - Helsinko : Esperanto-Asocio de Finnlando, 1985. - 392 p. - ISBN 951-9005-51-X

* Kategorio Väinämöinen en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)