La kovrilo de *Lingue vasconum primitiae* la unua publikigita libro en la eŭska lingvo, kiu estis publikigita en 1545.
La **Eŭska Instituto Etxepare** (**EIE**, eŭske ***Etxepare Euskal Institutua***) estas publika agentejo kiu funkcias kiel kultura organizaĵo kaj kiu estis kreita fare de la Registaro de la Aŭtonoma Komunumo de Eŭskio (euskadi) .

Ĝia celo estas promocii la eŭskan lingvon, kulturon kaj kreivan talenton de la eŭskoj internacie, kaj konstrui daŭrajn rilatojn kun aliaj landoj kaj kulturoj en tiuj ĉi lokoj. Tiucele, la Eŭska Fondaĵo Etxepare subtenas kvalitajn artajn agadojn kaj la kulturan moviĝeblon de artistoj kaj industriaj profesiuloj, same kiel la instruadon de la eŭska kaj eŭska kulturo. Ĝi ankaŭ instigas kunlaboron kun internaciaj koncernatoj en la kampoj de kulturo kaj supera eduko, proksime laborante kun oficialaj eŭskaj delegacioj eksterlande.

Menciindas, ke la eŭskoj kaj la katalunoj (kun la Institut Ramon Llull) estas la nuraj du neŝtataj nacioj kun tia kompleksa kaj strategia organizo.

Historio
--------

La Instituto povas esti vidita kiel parto de la kultura diplomatio de la naskiĝanta eŭska naciŝtato. Tiurilate, ĝi ankaŭ havas la karakterizaĵojn de milda potenca strategio asociita kun la nacio de suverenaj ŝtatoj kaj pli.

La Eŭska Fondaĵo Etxepare malfermis siajn pordojn la 29an de oktobro 2010 en sia oficejo en Kale Prim en Donostio (San Sebastián). En septembro 2015, la Instituto translokiĝis al ĝia permanenta loko en la Tabakalera konstruaĵo en Donostio. 

Etxepare estas subtenata de la Departemento pri Edukado, Lingva Politiko kaj Kulturo de la Eŭska Registaro ( Parlamento de Eŭskio ). La Eŭska Instituto Etxepare estis kreita en 2007 per Leĝo 3/2007, la 20-an de aprilo, kiu reguligas ĝian kreadon.

La Instituto estas nomita laŭ Bernat Etxepare, pastro kaj verkinto de *Linguae Vasconum Primitiae* (1545), la unua libro estanta publikigita en la eŭska. La frazo, kiu difinas la mision, troviĝas en tiu unua libro: "Heuscara/Ialgi hadi mundura" ("Eŭskara, eliru en la mondon"). La organizaĵo nun renovigis tiun ĉi moton al: 'Eŭskara. Kulturo. Mundura' ("Eŭska. Kulturo. Al la mondo").

Ĝia direktoro estas Irene Larraza.

Celoj
-----

La celo de la Eŭska Fondaĵo Etxepare estas diskonigi la plej signifajn aspektojn de la eŭska kulturo. Ĝiaj ĉefaj celoj estas:

* Kuraĝigi kaj antaŭenigu internacian rekonon de la eŭska lingvo.
* Promocii la instruadon, lernadon kaj uzadon de la eŭska lingvo tra la mondo.
* Subteni esploradon pri eŭska kulturo, precipe en universitatoj kaj altnivelaj esplorcentroj.
* Inspiri scivolemon pri eŭska kulturo.
* Plialtigi la internacian profilon de kulturaj projektoj kreitaj en Eŭskio: instigi klopodojn kaj agojn utilajn al disvastigo, kun emfazo pri promocio kaj sekurigado de elirejo por kulturaj entreprenoj kreitaj en la eŭska.
* Kunlaboro kun eŭska talento, koncernatoj kaj kreivaj produktantoj: ofertado de novaj ŝancoj bazitaj sur bezonoj, malferma aliro al internaciaj kulturaj organizaĵoj kaj reklamantoj; la aŭtoroj estas la rimedo, la Instituto estas la ponto.

Agado
-----

La tradicia muziko de la Txalaparta, unu aspekto de la eŭska kulturo antaŭenigita inter pli nuntempaj esprimoj
Eŭska restoracio en la urbo de Reno, Nevado kie ekzistas historia eŭska komunumo
En la laboro de promocio de la eŭska, la Eŭska Instituto Etxepare promocias spacojn por interago kun aliaj lingvoj kaj komunumoj, kaj lanĉas internaciajn programojn por informado kaj esplorado pri la lingvo kaj kulturo. Ĉi tiu verko inkluzivas reton de universitataj prelegantoj, stipendiojn proponitajn al studentoj de ĉi tiuj kursoj, katedrojn pri eŭskaj studoj kaj instruado koncentrita al trejnado de internaciaj instruistoj.
Entute, la instituto havas 36 prelegecojn disvastigitaj tra la mondo, same kiel 9 profesorecojn:

* Bernardo Atxaga, Prezidanto: Urba Universitato de Novjorko
* Jon Bilbao, Prezidanto: Universitato de Nevado ĉe Reno
* Manuel de Irujo, Katedro: Universitato de Liverpolo
* Koldo Mitxelena, Prezidanto: Universitato de Ĉikago
* Eduardo Chillida, Prezidanto: Goethe Universität de Frankfurto
* Jean Haritschelhar, Prezidanto: Universitato Bordeaux Montaigne
* Eloise Garmendia Bieter, Katedro: Ŝtata Universitato Boise
* William A. Douglass, profesoreco: Universitato de Masaĉuseco, Amherst
* Amale Artetxe, Prezidanto: CONICENT - Nacia Konsilio por Scienca kaj Teknika Esploro (Argentino)

Krome, ĝiaj representantoj partoprenas altnivelajn internaciajn lingvajn forumojn kaj aliajn lingvajn eventojn por konigi la eŭskan lingvon kaj ĝian realecon al publikaj institucioj kaj eksterlandaj civitanoj.

Antaŭenigi tradukojn estas unu el la ĉefaj laborlinioj de la Instituto. Tiucele ĝi ĉiujare ofertas subvenciojn por tradukado de eŭskaj literaturaj verkoj al fremdaj lingvoj, kaj ankaŭ administras la Premion de Tradukado Etxepare - Laboral Kutxa por la plej bona traduko de la jaro. Tiusence ĝi ankaŭ havas trilingvajn verkojn aperintajn papere kaj rete pri eŭska kulturo kaj literatura kreado.

Por plenumi tiun celon, ĝi havas proksiman rilaton kun eŭskaj kreintoj kaj la eŭska kultura industrio, por reklami iliajn kreaĵojn en la plej taŭga maniero kaj konstrui pontojn kiam necese.

Unu el la ĉefaj principoj de EIE estas kunlaboro kun aliaj agentoj. Interkonsentoj estas subskribitaj kun organizoj kaj entoj por efektivigi specifajn programojn kaj agadojn. Ĝi enscenigas produktadojn kaj kunproduktaĵojn en strategiaj kulturaj lokoj ĉirkaŭ la mondo, formante teamon kun lokaj agentoj. Ĝi ankaŭ kunlaboras kun diversaj festivaloj por ke ili dediĉu spacon al la eŭska kulturo; ekzemple, la sekcio *Eŭska Fenestro* (angle "Basque Window") kiu estis kreita en kelkaj festivaloj en Ameriko kaj Eŭropo aŭ nomanta Eŭskio kiel la gastlando en muzikaj kaj teatraj festivaloj.

Tamen EIE supozas sian devon kiel kondukisto, tial ĝia agado ne limiĝas al konigi la eŭska kulturo. Ilia deziro estas ke kulturaj rilatoj estu dudirektaj, kreskigante rilatojn kun aliaj kulturoj. Sekvante ĉi tiun linion, ĝi kreis, kune kun aliaj agentoj, loĝejprogramojn por plibonigi la provizon kaj internaciigon de eŭskaj artistoj. Krome, ĝi baldaŭ lanĉos iniciaton venigi fakulojn el la tuta mondo al Eŭskio, por ke ili konu propramane pri la laboro de eŭskaj kreintoj .

En 2017 ili kunlaboris kun la Sismògraf Festivalo, sendante nuntempan eŭskadan dancon al la festivalo.

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑   El "ecosistema cultural" de Tabakalera, a punto de brotar. Noticias de Navarra (2 Medi 2015). Arkivita el la originalo je 2016-08-07. Alirita 7 Awst 2016.
3. ↑

Eksteraj ligiloj
----------------

* Eŭska Instituto Etxepare oficialan retejon etxepare.eus/en


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 852042
* LCCN: n2012025941
* VIAF: 239692317
 |