recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Caminreal** [kaminreAL] estas vilaĝo kaj municipo de la provinco Teruelo (nordorienta Hispanio), nome en la nordokcidenta komarko Jiloca [ĥiLOka], kies komarka ĉefurbo estas Calamocha. La loknomo *Caminreal* estas etimologie komprenebla kiel "Reĝa Vojo" alude al krucejo inter iamaj vojoj kiuj nun estas la aŭtoŝoseo A-23 kaj la nacia ŝoseo N-234 de nordo suden kaj la N-211 inter Torralba de los Sisones okcidente kaj Bañón oriente.

Geografio
---------

Ĝi estas je 67 km de Teruelo, provinca ĉefurbo. Krom la ĉefa urbokerno Caminreal estas submunicipo Villalba de los Morales. La urba kerno staras je 920 m super marnivelo.

Ĝi estas atingebla ĉefa laŭ la aŭtoŝoseo A-23 kaj la nacia ŝoseo N-234, sude de Calamocha kaj Fuentes Claras kaj nur iomete norde de Torrijo del Campo kaj Monreal del Campo.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| *Nordokcidente:* Torralba de los Sisones | *Norde:* Fuentes Claras | *Nordoriente:* Fuentes Claras kaj Bañón |
| *Okcidente:* Torralba de los Sisones |  | *Oriente:* Bañón |
| *Sudokcidente:* Blancas | *Sude:* Torrijo del Campo | *Sudoriente:* Rubielos de la Cérida |

Historio
--------

La zono venis al posedo de kristanoj post la venko de Alfonso la 1-a la Batalema, sed tiu loĝloko estis de malfrua kreado. Jam ekzistis en la 13-a jarcento, sed la preĝejoj estis konstruitaj en la 18-a jarcento.

Preskaŭ ĉiuj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento kaj same en Caminreal oni malsupreniris en pli ol milo da loĝantoj el la mezo de la jarcento ĝis nunaj 600.

Aktualo
-------

Bazo de ekonomio estis agrikulturo (cerealoj, betoj), forstado, kaj brutobredado. Nune rura turismo.

Estas altiraĵoj en la urbo, nome la preĝejo, ermitejoj, arkeologia kuŝejo, trajnstacio, piedirado tra proksimaj naturaj lokojktp.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Teruelo

Notoj
-----

Eksteraj ligiloj
----------------

* Retejo de la Municipo Caminreal


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 800935
 |
Koordinatoj: 49° 48′ 08″ N 17° 08′ 20″ O﻿ / ﻿49.80222 °N, 17.13889 °O﻿ / 49.80222; 17.13889 (mapo)

**Horní Sukolom** (germane *Aichen*) estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de urbo Uničov en distrikto Olomouc. Ĝi troviĝas proksimume 4 km nordoriente de Uničov. Kondukas tra ĉi tie ŝoseo II/449. En la jaro 2009 estis ĉi tie registritaj 45 adresoj. En la jaro 2021 ĉi tie daŭre vivis 119 loĝantoj.

**Horní Sukolom** estas ankaŭ nomo de katastra teritorio kun areo 2,55 km².

Historio
--------

En fruaj matenaj horoj la 16-an de marto 2020, en la tempo, kiam Ĉeĥa respubliko baraktis sin en pandemio de kronviruso COVID-19, higienistoj decidis rilate al abrupta kresko de pacientoj kun tiu ĉi malsano fermi urbojn Uničov kaj Litovel komune kun ties ĉirkaŭaĵoj. Polico gardis la regionojn kaj malebligis al neniu enpaŝi en la regionon nek forlasi ĝin. Unu el tiel ĉi trafitaj municipoj estis ankaŭ Horní Sukolom.

Loĝantaro
---------

Evoluo de nombro de loĝantojLa datoj devenas el datumbazo de Vikidatumoj  

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 1869 | 222 |
| 1880 | 230 |
| 1890 | 247 |
| 1900 | 240 |
| 1910 | 240 |
| 1921 | 250 |

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 1930 | 264 |
| 1950 | 191 |
| 1961 | 184 |
| 1970 | 170 |
| 1980 | 166 |
| 1991 | 133 |

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 2001 | 119 |
| 2011 | 115 |
| 2021 | 119 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rPartoj de urbo Uničov (9) |
| --- |
| Benkov ~ Brníčko ~ Dětřichov ~ Dolní Sukolom ~ Horní Sukolom ~ Nová Dědina ~ Renoty ~ Střelice ~ Uničov |

 |
**József KNOLL,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Knoll József** estis hungara kuracisto, farmaciisto, profesoro, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (1979).

József Knoll  naskiĝis la 30-an de majo 1925 en Ĉeĥoslovakio, en Košice.

Biografio
---------

József Knoll apartenis al la hungara minoritato en Ĉeĥoslovakio. Li abiturientis, poste frekventis universitaton en Budapeŝto inter 1945-1951. Jam pli frue en 1949 li eklaboris en la universitata farmacia instituto. Baldaŭe li esploris kaj instruis. En 1962 li doktoriĝis antaŭ MTA. Inter 1962-1992 li estis katedrestro, inter 1964-1967 vicrektoro. Li partoprenis en kreoj de novaj medikamentoj. En 1995 li pensiuliĝis, sed pli frue li ankaŭ redaktis diversajn kuracistajn revuojn. Li edziĝis en 1951 kaj 1984. Li ricevis premiojn kaj memormedalojn inter 1961-2010.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Gyógyszertan* (1965), la 8-a eldono en 1993 - universitata lernolibro
* *The Theory of Active Reflexes. An Analysis of Some Fundamental Mechanisms of Higher Nervous Activity* (1969)
* *Some Puzzling Pharmacological Effects of Monoamone Oxidase Inhibitors* (1972)
* *Memories of my 45 years in research* (1994)
* *The Brain and Its Self. A Neurochemical Concept of the Innate and Acquired Drives* (2005)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
**János Baintner** [jAnoŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Baintner János** estis hungara juristo, profesoro, membro korespondanta de Hungara Scienca Akademio (1865). Lia filo estis Hugó Baintner, lia nepo estis Géza Baintner.
János Baintner  naskiĝis la 15-an de januaro 1815 en Liptóújvár (nuntempa Liptovský Hrádok en Slovakio). Li mortis la 14-an de aŭgusto 1881 en Pusztaberki.

Biografio
---------

János Baintner frekventis universitaton en Pest (urbo), poste li ekhavis postenon pri notario inter 1836-1838. En 1841 li estis juristo ĉe familio Eszterházy [esterhAzi]. En 1848 li ekinstruis en Reĝa Jura Akademio (Pozono), ost 2 jaroj li estis samloke jam direktoro. Ekde 1861 li instruis en urbo Pest. Li emeritiĝis en 1880.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Magyar régi és új törvényszéki rendezet és törvénykezési eljárás* 1851
* *Az ausztriai általános magánjog alaptanai* 1868
* *A birósági szervezetről* 1870
* *A birósági szervezet és peres eljárás köztörvényi polgári ügyekben, előadási vezérfonalul* 1877

Fontoj
------

* Hungarlingva Vikipedio
* biografio hungare


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 425094
* VIAF: 2030156565688723500000
 |
**János Balázs** [jAnoŝ balAĵ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Balázs János** estis hungara aktoro, reĝisoro. Lia filo estas Péter Balázs (aktoro).

János Balázs  naskiĝis la 12-an de septembro 1910 en Kisújszállás, li mortis la 29-an de septembro 1983 en Budapeŝto.

Biografio
---------

János Balázs studis teologion, poste li akiris aktoran diplomon en privata aktorlernejo de Kálmán Rózsahegyi. Post siaj studoj li aliĝis al trupo de Teatro Csokonai (Debrecen) (1936-1938), al kabaredo en Budapeŝto (1938-1939), al Teatro Magyar (1941-1944). Post la 2-a mondmilito li estis aktoro kaj reĝisoro de Hungara Radio, sed li estis videbla ankaŭ en Gaja Teatro (1948), Teatro Belvárosi (1950). Inter 1950–1957 kune kun Rózsi Völcsey li faris duopajn spektaklojn en vilaĝoj. Li havis edzinon, kiu naskis unufoje.

Elektitaj teatraj roloj
-----------------------

* Szabolcs Fényes: *Vén diófa* - Sétáló István
* K. Vándor: *Idegen asszony* - Honvéd

Elektitaj kinaj filmaj roloj
----------------------------

* *Erzsébet királyné (1940) – familia servisto*
* *Fehér vonat (1943) - soldato (ĉefrolo)*
* *Sorompó (1959) - fervoja barilisto*

Elektitaj televiziaj filmaj roloj
---------------------------------

* *Hétköznapi történet* (1966)
* *Zokogó majom* (1978)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio Arkivigite je 2017-12-14 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**János Anti Szabó** [jAnoŝ sabO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Anti Szabó János** estis hungara skulptisto, ilustristo, arkitekto pri internaj spacoj, altlerneja instruisto.

János Anti Szabó naskiĝis la 18-an de majo 1942 en Ikervár.

Biografio
---------

János Anti Szabó estis skulptista disĉiplo de Ferenc Laborcz inter 1965-1970, poste li akiris diplomon pri arkitekturo pri internaj spacoj en Industriarta Altlernejo de Budapeŝto en 1975. Liaj plej gravaj instruistoj estis Ferenc Laborcz kaj Gyula Illés. Post siaj studoj li estis privata industriartisto, krom la menciitaj artaj branĉoj li ankaŭ faris pentraĵojn, grafikaĵojn. En la 1990-aj jaroj li gvidis industriartajn kursojn en Gödöllő, ekde 1994 li instruas en la Agrikultura Universitato de Gödöllő. En 1998 li fondis industriartan atelieron en Gödöllő.

Elektitaj skulptaĵoj
--------------------

* *Tengerészkapitány* (ligno, Tihany, 1986)
* infanludejaj lignaĵoj (Gödöllő, 1986-1990, 2000)
* lignaj reliefoj (Balassagyarmat, 2000)

Elektitaj fasonaĵoj
-------------------

* pluraj medicinaj tabloj (1975)
* infanludiloj (1984)

Elektitaj projektoj pri internaj spacoj
---------------------------------------

* ruldomoj (1978-1980)
* ŝipo sur Danubo

Liaj libroj (kiel ilustristo)
-----------------------------

* *Vöröskönyv. A Magyarországon kipusztult és veszélyeztetett növény- és állatfajok.* (1990, 1994)
* *Így volt, hogy volt …, Emlékképek a Gödöllői Kastélyról* (1994)

Elektitaj solaj ekspozicioj
---------------------------

* Dunaújváros (1985)
* Tiszaújváros (1992)
* Gödöllő (2000)
* Veresegyház (2011)
* Turnhout (2016)

Elektitaj grupaj ekspozicioj
----------------------------

* Budapeŝto, (1991, 1994)
* Wageningen (1995)
* Gödöllő (2001, 2003)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio Arkivigite je 2020-03-19 per la retarkivo Wayback Machine

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 694607
 |
**János Adriany** [jAnoŝ adrianj?], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Adriany János** estis hungara inĝeniero, profesoro.

János Adriany  naskiĝis en 1799, li mortis la 19-an de marto 1871 en Miskolc.

Biografio
---------

János Adriany akiris diplomon en Akademio de Selmec en 1826. Post siaj studoj li laboris en diversaj lokoj, li okupiĝis ĉefe pri maŝinoj. Ekde 1834 li instruis en la menciita akademio. Dum la hungara revolucio de 1848 plejparto de la profesoroj ĵuris al la hungara konstitucio, sed Adriany ne faris tion. Tamen post falo de la revolucio li estis forigita iom da tempo el la akademio. En 1851 li estis nomumita ĉefkonsilisto pri minado, samtempe li ricevis signifan postenon en minejo. Li faris fundamentan laboron pri karbonminejoj en Borsod. Li inventis pli novan pumpilon, kiu eĉ eksterlande etendiĝis.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Leitfaden seiner vorlesungen über Markscheidekunst* (1852, 1861)
* *Bergbaukunde für Grübenaufseher* - restis en manuskripto

Fontoj
------

* hungarlingva biografieto (la koncerna teksto estas legebla post klako al majusklo A, poste serĉu la nomon)
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 17-a paĝo)
* Arkivigite je 2016-09-17 per la retarkivo Wayback Machine


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**János Aszalai** [jAnoŝ asalai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Aszalai János** estis hungara instruisto, tradukisto, jakobeno. Lia origina familia nomo estis Szabó, lia baldaŭa familia nomvarianto estis *Aszalay* [asalai].

János Aszalai naskiĝis la 25-an de januaro 1769 en Aszaló (Hungara reĝlando, Aŭstra Imperio), li mortis la 12-an de oktobro 1796 en Graz (Aŭstra Imperio).

Biografio
---------

János Aszalai studis en Sárospatak, dum li estis familia instruisto ĉe Ferenc Kazinczy. Baldaŭ li estis instruisto en lernejo en Sárospatak. Tiutempe disvastiĝis la jakobena movado, la polico faris ekzamenon pri Aszalai, fine li perdis la postenon. Li estis hejma instruisto ĉe Ferenc Kubinyi. En 1794 li estis arestita kaj akuzita en la jakobena proceso. Li estis kondamnita je kvinjara prizono. Li mortis en malliberejo de Graz. Li postlasis tradukaĵojn, liaj tradukitaj komedioj plurfoje estis prezentitaj.

Elektitaj tradukaĵoj
--------------------

* *Lesszingnek meséi három könyvben* (tradukitaj fabeloj de Gotthold Ephraim Lessing, 1793)
* *Politikus csizmadia* (tradukita komedio de Ludvig Holberg)
* *Minden lépés egy botlás* (tradukita komedio de Goldsmith-Schröder)
* *Minden lében kanál* (tradukita komedio)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 2-a punkto)

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 707956
 |
**ASZÓDY János** (aso:di) estis rumanuja hungara ĵurnalisto, redaktoro naskiĝinta en Arad la 16-an de oktobro 1908 kaj mortinta en Bukarest la 24-an de novembro 1976.

Biografio
---------

Ekde 1926 li estis oficisto en Temeŝvaro, poste li estis kunlaboranto de Korunk, Független Újság kaj Brassói Lapok. Ekde 1945 li estis ĉefredaktoro de *Igazság*, ekde 1947 de *Viaţa Sindicală*. Inter 1948 kaj 1950 li gvidis la hungaran subsekcion de la nacimalplimulta sekcio de Ŝtata Literatura kaj Arta Eldonejo. Ekde 1957 ĝis 1969 li estis redaktoro en Bukareŝto de Korunk.

Verkoj
------

* *Így kezdődött...* A világháború kitörésének kulisszáiból, Temesvár, 1934;
* *Petőfi, poetul domniei poporului*, Bk. 1949;
* *Szaud-Arábia és az arab petróleum* [ankaŭ rumane kaj germane], Bk. 1957;
* *Égő víz*. La historio de ŝtonoleo [ankaŭ rumane], Bk. 1959;
* *Láthatatlan ellenség*, porjunulara romano, Bk. 1962;
* *Pagini din istoria vitezei*, Bk. 1967;
* *Akcióban az Interpol* [ankaŭ rumane], Bk. 1969;
* *A pokol zsoldosai*. *Az idegenlégió*. Paĝoj el historio de koloniigo, Bk. 1975 [rumane: Bk. 1974].

Fonto
-----

* Magyar Életrajzi Lexikon
**Norda Barato** aŭ ankaŭ foje **Norda Hindio** estas izola difinita regiono konsista el la norda parto de Hindio. La hegemoniaj geografiaj karakteroj de Norda Hindio estas la Indus-Ganga Ebenaĵo kaj la Himalajo, kiu markas la regionon de la Tibeta Altebenaĵo kaj Centra Azio. Norda Hindio estis la historia centro de imperioj Maŭrja, Gupta, Pala, Harŝa, Mogola, Sura, Marata, Siĥa kaj Brita Hindia. Ĝi havas diversajn kulturojn, kaj inkludas la hinduismajn pilgrimajn centrojn de Ĉar Dam, Haridwar, Varanasio, Ajodhjo, Mathura, Vaiŝno Devi kaj Puŝkar, la budhismajn pilgrimajn centrojn de Bodh Gaja, Sarnath kaj Kuŝinagar, la sikajn Oran Templon same kiel la mondaj heredolokoj kiaj la Nacia Parko Nanda Devi, Khaĝurahaj temploj, montetaj fortikaĵoj de Raĝastano, Jantar Mantar (Ĝajpuro), Bhimbetkaj grotoj, Sanĉi monumentoj, Kutb Minar, Ruĝa fortikaĵo, Fortikaĵo Agra, Fatehpur Sikri kaj la Taĝ-Mahalo. Hindia estis la lingvafrankao de Norda Hindio kaj havas oficialan statuson kune kun la angla.

La termino *Norda Hindio* oficiale aludas al la ses nordbarataj ŝtatoj de Panĝabo, Jammu kaj Kaŝmiro, Delhi, Harjano, Himaĉal Pradeŝ, Utaraĥando kaj la Unia Teritorio Ĉandigaro. Aliaj kvar ŝtatoj kiuj ne estas formale parto de Norda Hindio, sed kiuj estas tradicie - kulture kaj lingve - vidataj kiel tio estas Raĝastano, Utar-Pradeŝo, Biharo kaj Madhja-Pradeŝo.

Vidu ankaŭ
----------

* Eklezio de Norda Barato
* Hindia klasika muziko
* Hindustana klasika muziko

Referencoj kaj bibliografio
---------------------------

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Norda Barato en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* North Indian temple architecture
* India
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

**Jacqueline TRÉSORIER** (naskiĝis la 11-an de majo 1919 en Lillebonne, mortis la 30-an de decembro 1996) estis franca esperantistino dum pli ol 50 jaroj kaj UEA-membro, 25 jarojn vicdelegito kaj delegito en Nevers (Francio). Ŝi esperantistigis ankaŭ siajn gefilojn: ŝia filo Claude estas delegito de UEA en Göttingen (Germanio). Precize ŝi esperantistiĝis en la vintro 1936-37 dum studado en "Ecole Normale d'Institutrices" en Rouen kaj tuj komencis korespondi kun pli ol 80 samideanoj el la tuta mondo, i.a. Ĉinio, imperiisma Japanio, stalinisma Sovetunio, nazia Germanio (mallegale preter Nederlando). Unu el ŝiaj korespondintoj estis la nepo de la fama pentristo Camille Pissarro. En 1939 ŝi aliĝis al SFPE kaj al la franclingva sekcio de Internacia Ligo de Esperantistaj Instruistoj (ILEI), nomata *Groupement des Enseignants d'Espéranto (GEE)*. Pro la Dua Mondmilito ŝi nur kaŝe renkontiĝis kun normandaj esperantistoj, publikigis Esperanto-bulteneton per rimedoj laŭ Célestin Freinet kaj aktivis inter la junulgastejoj kaj naturamikoj por Esperanto. 

En 1945, jam patrino, ŝi translokiĝis al vilaĝeto apud Besançon kaj tie plu aktivis kun la grupo de "École Normale". En 1947 ŝi aliĝis al SAT kaj SAT-Amikaro, tie varbis por la instruistoj de GEE, kiu tiam estis la progresiga alo de UFE (eks-SFPE). Ĉ. 1949 ŝi iĝis kasistino de GEE. En 1951 por la aĉeto de kastelo Greziljono, ŝi interkonsentis kun Henri Micard pruntedoni 250 000 FRF, t.e. sian tutan ŝparitan monon kiun ŝi havis kun sia edzo por aĉeti domon. Dum la du unuaj jaroj ŝi estis samtempe kasistino de Greziljono kaj de GEE. Ŝi demisiis por ke oni ne akuzu ŝin esti tro enplektita en ambaù institucioj. Ŝi kunlaboris en Greziljono ĉefe dum la komenco (1951-1961), post familiaj kaj sana problemoj revenis dum la 1970-aj kaj 1980-aj jaroj. En 1992 ŝi havis cerbatakon kaj forgesis Esperanton tute, mortis kelkajn jarojn poste.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 350504
 |
Solopa boato
**Solopa remboato** aŭ **unuremista remboato** (mallonge nur *solopa* aŭ *unuremista*) en rem-sporto estas nomo por ĉiu boato, kiu estas antaŭenigita de unu persono. Ĝi estas duremila boato. La mallongigo por la solopa estas *1x*. Kune kun la okopa remboato oni taksas ĝin kiel grava kategorio. La solopa estas olimpika kategorio ekde la dua olimpiko en 1900.

Remi en solopa boato estas bona maniero por plibonigi la remilsvingon de individua remisto. La kialo estas, ke la remisto mem kaŭzas ĉiun movon de la boato. Tio donas al la remisto rektan informon pri ĝia svingo. Ĉar la boato estas mallarĝa, malspertuloj facile renversiĝas remante solopan boaton. Ĉar oni remas sen influo de aliaj remistoj, trejnistoj uzas konkursojn inter solopaj remistoj por elekti la membrojn de pluropaj boatoj.

Priskribo
---------

Bildsimbolo de la solopa
La konstruo de la solopa similas al tiuj de aliaj remboatoj. Ĝi havas longan kaj mallarĝan korpon kun elstarilo kaj remilingo sur ambaŭ flankoj kaj stabiligilo ĉe la boatovosto. Ĉar la solopa ne havas rudron, oni stiras la boaton per tiri remilon pli forta ol la alia. Laŭ FISA la minimuma pezo estas 14 kg por eviti tro multekostajn boatojn. La minimuma longo estas 7,2 m. Fakte la boatoj estas 7,4 ĝis 8,3 m longaj kaj 26 ĝis 29 cm larĝaj ĉe la akvosupraĵo. La precizaj mezuroj dependas de la pezo de la remanto.

Referencoj
----------

* Kategorio Solopa remboato en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

1. ↑   FISA Rule Book (angle), p. 63. Alirita 28-a de aprilo 2019.
2. ↑   FISA Rule Book (angle), p. 60. Alirita 28-a de aprilo 2019.
**Amatenango de la Frontera** estas unu el la 118 komunumoj de la meksika subŝtato Chiapas, kiu estas la subŝtato kiu situas plej sude. Amatenango situas rekte ĉe la landlimo al Gvatemalo. La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas Amatenango de la Frontera. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 07006.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 25346 loĝantojn. El tiuj estis 12186 viroj kaj 13160 virinoj. La komunumo havas surfacon de 171 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 870 metroj super la marnivelo.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 14851 personoj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 11201 scipovis legi kaj skribi kaj 3640 personoj estis analfabetoj. Do 75% de la personoj scipovis legi kaj skribi kaj 25% estis analfabetoj. 

26094 personoj en la jaro 2000 aĝis pli ol 5 jaroj. El tiuj 760 personoj estis indiĝenoj. Tio signifas ke 2.91% de la loĝantaro en la koncerna jaro estis indiĝenoj. 

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Amatenango de la Frontera Arkivigite je 2011-06-17 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)
Situo de Savoonga, Alasko
La insulo **Sankta Laŭrenco** (angle *St. Lawrence Island*, en Jupika *Sivuqaq* aŭ *Savoonga*) estas situanta okcidente de kontinenta Alasko, Usono, en la Beringa Maro, ĝuste sude de la Beringa Markolo, je ĉirkaŭ 63°30' Norde 173°20' Okcidente. La vilaĝo de Gambell estas situanta en la nordokcidenta kabo, je 58 km el la Ĉukotka duoninsulo en Ĉukotka aŭtonoma distrikto. La insulo estas parto de Alasko, Usono, sed pli proksime de Siberio ol de la kontinenta Alasko. La insulo Sankta Laŭrenco supozeble estas unu el la lastaj videblaj partoj de la tera ponto kiu iam kunigis Azion kun Nordameriko dum la Pleistoceno. Ĝi estas la sesa plej granda insulo en Usono kaj la 113a plej granda insulo en la mondo.

Laŭ la usona censo de 2000 estis 1,292 personoj vivantaj en terareo de 4,640.1 km². La insulo estas ĉirkaŭ 140 km longa kaj 13–36 km larĝa. La insulo ne havas arbojn, kaj la ununura arbecaj plantoj estas la Arkta saliko, kiu staras ne pli ol 30 cm.

La insula abundo de marbirdoj kaj maraj mamuloj okazas pro la influo de la Marfluo Anadir, oceana marfluo kiu alportas varmecon, nutroriĉan akvon el la profundaj akvoj de la ŝildobordoj de la Beringa Maro.

Vilaĝoj
-------

Prahistorio
-----------

Historio
--------

Notoj
-----

1. ↑  Tools and Implements: St. Lawrence Island and the Bering Strait Region, University of Missouri-Columbia Museum of Anthropology,  Arkivigite je 2011-06-24 per la retarkivo Wayback Machine Konsultita la 24an de majo 2006.
2. ↑  Block Group 6, Census Tract 1, Nome Census Area[*rompita ligilo*] United States Census Bureau

* Kategorio Insulo Sankta Laŭrenco en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Solon Irving Bailey** (naskiĝis la 29-an de decembro 1854 en Lisbon (Nov-Hampŝiro), mortis la 5-an de junio 1931 en Bostono (Masaĉuseco)) estis usona astronomo kaj fotisto Post lernado en la Universitato de Bostono, li dungiĝis en la Observatorio de la Universitato Harvard en 1887.

Kiam la observatorio ricevis la "Boyden Fonduson", donacita de Uriah A. Boyden, Bailey
aktivis por la kreado de la "Boyden stacio" en Arekipo
(Peruo), kaj sin komisiis pri ĝin inter 1892 kaj 1919. Li esti unu el la unuaj 
kiuj faris meteologiajn studojn en dezertaj kaj altaj regionoj de Peruo.
La "Boyden Stacio" transloĝiĝis en 1927 en Sud-Afrikon, kie estis pli bonaj 
meteologiajn kondiĉoj, kaj prenis la nomon de Observatorio Boyden.

Solon Irving Bailey faris detalajn studojn de variantaj steloj en la
globaj stelamasoj de la suda ĉielo; li malkovris la 
asteroidon *504 Cora* la 30-an de junio 1902 kaj, en 1903, mezuris la 
luman kurbon de 433 Eroso dum ĝia opozicio
kun granda precizeco.

Li estis provizora direktoro de la Observatorio de la Universitato Harvard de 1919 ĝis
1921, inter la morto de Edward Charles Pickering kaj la enoficigo de 
Harlow Shapley.

Eksteraj ligiloj
----------------

Nekrologiaj noticoj (angle)

* JRASC **25** (1931) 266
* MNRAS **92** (1932) 263
* PASP **43** (1931) 317

* angle Solon Irving Bailey, Biografia memuaro de Annie J. Cannon[*rompita ligilo*]
**Cú Chulainn** ([kuːˈxʊlˠɪnʲ], irlanda por "la leporhundo de Culann", ankaŭ literumita **Cúchulainn**, **Cúchulain**, **Cú-ċulain**, **Cúchullain** aŭ **Cú Chulaind**, Esperantigite **Kuĥulen**), estas irlanda mitologia heroo kiu ekaperas en la rakontoj de la Ulsterjaka Ciklo, same kiel en la skota kaj manksa folkloro. La filo de la dio Tenilo kaj Deichtine (fratino de Conchobar-Mac Nessa) estis origine nomita Setanta.

Li akiris sian superul-sciitan nomon kiel infano post kiam li senvivigis la mordeman gardohundon de Culann en memdefendo, kaj ofertis preni ĝian lokon ĝis anstataŭaĵo povus esti edukita. En la aĝo de deksep li defendis Ulsterjakon sole kontraŭ la armeoj de reĝino Medb de Connacht en la eposa Táin Bó Cúailnge ("Brutaro-Atako de Cooley"). Estis profetite ke liaj bonegaj faroj donus al li eternan famon, sed ke lia vivo estus fuŝkontakto. Tio estas la kialo kial li estas komparita al la greka heroo Aĥilo. Li estas konata por sia timiga batalofuriozecon aŭ *ríastrad* (similan al la furiozeco de *berzerker*, kvankam foje nomite "varpospasmo" pro la fizikaj ŝanĝoj kiuj okazas en la militisto), en kiu konvenas nerekonebla monstro kiu konas nek amikon nek malamikon. Li batalas de lia armea ĉaro, veturigita fare de lia lojala *karioter* Láeg, kaj tirita fare de liaj ĉevaloj, Liath Macha kaj Dub Sainglend. En pli modernaj tempoj, Cú Chulainn ofte estas referita kiel la "Leporhundo de Ulsterjako".

* Cú Chulainn en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Cú Chulainn en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Jacqueline Picasso** aŭ **Jacqueline Roque** (Parizo, 24-a de Februaro 1927 – Mougins, 15-a de Oktobro 1986) estis konata kiel la muzo kaj dua edzino de Pablo Picasso. La artisto faris ĉirkaŭ 400 portretojn de sia muzo, pli ol de alia modelo laŭlonge de sia vivo.

Ŝi devenis el malriĉa kaj malfacila familio, edziniĝis, havis filon kaj divorcis. Pablo Picasso konis Jacqueline en 1953 en ateliero de ceramiko, kiam ŝi estis 26-jaraĝa kaj li 72-jaraĝa. Ŝi akceptis ekrilati ses monatojn poste. En 1955, la unua edzino de Picasso, Olga Ĥoĥlova, mortis kaj li edziĝis al Jacqueline en Vallauris la 2an de Marto 1961. 

La bildo de Jacqueline ekaperis en la pentraĵoj de Picasso ekde Majo 1954. Tiuj portretoj estas karakteraj ĉar havis tro longan kolon kaj katecan vizaĝon, kiel distordoj de la aspekto de Jacqueline. Finfine, ŝiaj malhelaj okuloj kaj okulharoj, altaj vangoj kaj klasika profilo iĝis familiaraj simboloj en liaj lastaj pentraĵoj. Tre verŝajne la serio de pentraĵoj de Picasso nome *Les femmes d'Alger* deriviĝos el *Femmes d’Alger dans leur appartement* de Eugène Delacroix, la artisto deklaris, ke "Delacroix jam estis koninta Jacqueline". En 1955 li desegnis Jacqueline kiel "Lola de Valence", reference al pentraĵo de Édouard Manet pri la hispana dancistino. En 1963 li pentris ŝian portreton 160 fojojn, kaj plue pentris ŝin abstrakte ĝis 1972.​

Post la morto de Picasso en 1973, Françoise Gilot, la partnero de Picasso inter 1943 kaj 1953 kaj patrino de du el liaj filoj, nome Claude kaj Paloma, luktis kontraŭ Jacqueline por ricevi la havaĵon de la artisto. Gilot kaj liaj filoj estis deklarinta malsukcese, ke Picasso suferas mensan malsanon. Jacqueline avertis Claude kaj Paloma por ke ili ne alvenu al la funebro de Picasso. Finfine, ambaŭ partioj interkonsentis la establadon de la Muzeo Picasso en Parizo. Jacqueline Picasso memmortigis sin per pafo en 1986 en Mougins kiam ŝi estis 59-jaraĝa kaj estis entombigita en la Kastelo de Vauvenargues apud Picasso.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 758546
* GND: 118845187
* LCCN: n83036335
* VIAF: 64804838
* ISNI: 0000 0000 8144 915X
* SUDOC: 027754421
* BNF: 11972938z
* NKC: jx20100507015
 |
**Ĉinlingva literaturo** estas la literaturo verkita en ĉina lingvo, kaj ĝenerale konsiderita la literaturo de Ĉinio kaj de la ĉinaj komunumoj tutmonde.

Laŭlum en sia artikolo *Ĉina klasika beletro en Esperanto* disvolvigas detalan priskribon de la tuta panoramo de la klasika ĉina literaturo. "La libro de poezio" de Konfucio estis la unua antologio de ĉinaj poemoj. Qu Yuan (340-278 a.K.) metis la fundamenton de la ĉina romantikismo. En Han Dinastio (206-220) aperis nova poezia formo "jŭefu"-o; en Jin Dinastio (265-420) aperis Tao Yuanming, majstro de idilioj; en Tang Dinastio (618-907) aperis poetoj kiel Li Bai kaj Du Fu. En Song Dinastio (960-1279) prosperis la versoj laŭmelodiaj. Pri prozo en Jin aperis "Romano pri la Tri Regnoj", "Ĉe akvorando" kaj "Pilgrimo al la okcidento"; en Ming Dinastio (1368-1644) Feng Menglong kolektis rakontojn kaj verkis "Parabola novelaro"; en Qing Dinastio (1665-1911) aperis "Ruĝdoma sonĝo" de Cao Xueqin kaj Gao E kaj "Mirrakontoj de Liaozhai" de Pu Songling pri "fantomoj, feoj, spiritoj de vulpoj kaj aliaj bestoj" por eviti politikan subpremadon. Por teatro la Yuan Dinastio (1279-1368) estis prospera epoko por operoj.

Famaj verkoj
------------

* Ĉe akvorando
* Daŭdeĝingo
* Ruĝdoma sonĝo
* Tin Pching Mej

Ĉinaj verkistoj
---------------

### Prozistoj

* Pu Songling
* Ba Jin
* Cao Xueqin
* Lao Ŝe
* LU SIN

### Ĉinaj poetoj (epokvice)

* Shujing (= libro de poezio)
* Song Zihou
* Cao Cao
* Cao Zhi (caŭ ĝi)
* Tao Qian (taŭ ĉjan)
* Hulujin (huljuĝin)
* Li Bai (li baj)
* Du Fu
* Wang Han (ŭang han)
* Zhang Juiling (ĝang ĝiuling)
* He Zhingzhang (He ĝiĝang)
* Meng Haoran (meng haŭjang)
* Wang Wei (ŭang ŭej)
* Gao Shi (gaŭ ŝi)
* Qian Qi (ĉjan ĉji)
* Jin Chanĝu (ĝin ĉangŝju)
* Li Yi
* Bai Juyi (baj ĝuji)
* Li Shen (li ŝen)
* Liu Yŭi (liŭ juŝji)
* Meng jiao (meng ĝjaŭ)
* Yong Tao (jong taŭ)
* Zhang Ji (ĝang ĝji)
* Li He
* Du Mu
* Li Shangyin
* Su Ŝi
* Cui Hu
* Xu Hun
* Wei Zhuang
* Guo Moruo (ĝŭo mojŭo)
* Wen Yiduo
* Xu Zhimo (ŝju ĝimo)
* Liu Yanling
* Dai Wangshu
* Zang Kejia
* He Qifang (heĉjifang)
* Li Guangtian - Bian Zhilin

Vjetnamaj verkistoj
-------------------

* Ngujen Traj

Vidu ankaŭ
----------

* Ĉinologio


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 695
* GND: 7507839-9
* LCCN: sh85024323
* BNF: 119686193
* NDL: 00573855
* NKC: ph128196 ph128205, ph128196
 |



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

Notoj
-----

1. ↑  Laŭlum, *Ĉina klasika beletro en Esperanto*, en La arto labori kune: festlibro por Humphrey Tonkin, Roterdamo, 2010, UEA (ISBN 978-92-9017-113-3). pp. 748-760.

* Kategorio Ĉinlingva literaturo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Franghiz Ali-Zadeh** (azerbajĝane *Firəngiz Əlizadə*, ruse *Франгиз Али-Заде*, naskiĝis la 28-an de majo 1947 en Bakuo, Azerbajĝano) estas azera komponistino kaj muzikistino, nuntempe loĝanta en Germanio.

Artisto por Paco de Unesko
--------------------------

Franghiz Ali-Zadeh estis nomumita Artisto por Paco de Unesko en aprilo 2008 pro siaj klopodoj konsciigi muzikan edukadon por orfoj kaj infanoj kiuj bezonas helpon.

Ali-Zadeh dediĉis sian karieron kiel komponistino al konstruado de kulturaj pontoj per la kreado de unika muzika stilo, kombinante la azeran tradicion de Mugham, proklamita ĉefverko de la parola kaj nemateria heredaĵo de la homaro en 2003, kaj per nuntempaj teknikoj.

Kiel Artisto por Paco de Unesko, ŝi subtenas la programon de Unesko por edukado de infanoj en mizero. La ĉefa celo de ĉi tiu programo estas doni pli bonan vivon al ekskluditaj kaj vundeblaj infanoj, per projektoj, laŭ la plej bonaj edukaj praktikoj kaj kiuj faciligas socian transformon kaj inkluzivon.

Vidu ankaŭ
----------

Artistoj por Paco de Unesko

Referencoj
----------

1. ↑  (fr, en) Franghiz Ali-Zadeh, Unesko

* Kategorio Franghiz Ali-Zadeh en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 711088
* GND: 124557031
* LCCN: n91121247
* VIAF: 84233860
* ISNI: 0000 0001 1494 3817
* BNF: 139707444
* MBA: fd33624a-a34a-4954-a109-a0f9d92e8c05
* NKC: js20050502001
 |
**Richard BÄRWINKEL** (naskiĝinta en la 3-a de julio 1840 en in Dallmin, mortinta en la 12-a de julio 1911 en Erfurto) estis germana teologo evangelia.

Vivo
----

Estante filo de pastoro li frekventis la gimnazion en Torgau kaj studis filologion ĉe la universitato de Bonn kaj teologion ĉe la altlernejo de Halle (Saale). En aŭtuno de 1862 li iĝis privata instruisto en Erfurto.

La sekvintajn jarojn li iĝis instruisto samloke ĉe la nehumanisma gimnazio. De 1868-1908 li krome estis paroĥo de la komunumo de la Preĝejo de la kanonikoj aŭgustenanaj. Paralele li estis de 1888 ĝis 1911 inspektanto (latine: *officium ephorale*) por la Ekleziaro de Erfurto.

Ekde 1891 Bärwinkel ankaŭ membris ĉe Akademie gemeinnütziger Wissenschaften. Gravis lia agado en la ligo *Evangelischer Bund*.

Literaturo
----------

Johannes Biereye: *Richard Bärwinkel*. In: Historische Kommission für die Provinz Sachsen und für Anhalt (Hrsg.): *Mitteldeutsche Lebensbilder.* 3. Band *Lebensbilder des 18. und 19. Jahrhunderts.* Selbstverlag, Magdeburg 1928, p. 507–521.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 508718
* GND: 117535036
* LCCN: nr2002012747
* VIAF: 8167679
* ISNI: 0000 0000 4796 2283
 |
**Richard Girulatis**, naskita la 21-an de aŭgusto 1878, mortinta la 12-an de majo 1963, estis germana trejnisto pri futbalo.

Inter 1903 kaj 1908 li vivis en Usono. Reveninte al Germanio li iĝis trejnisto de la sporta klubo *Union 92 Berlin*. En 1912 li iĝis trejnisto de la klubo *Tennis Borussia Berlin*. EN 1914 la germana futbala asocio DFB komisiis Girulatis, ke li starigu nacian futbalan teamon por la olimpikoj de 1916, kiuj ne okazis pro la unua mondmilito.

En 1920 la Germana Altlernejo pri Sporto (*Deutsche Hochschule für Leibesübungen*) vokis lin kiel docenton; li tie produktis la unuan instruan filmon pri futbalo por DFB. Poste li estis trejnisto de la kluboj *Hamburger SV* kaj *Hertha BSC*.

En 1920 li publikigis futbalan instrulibron kun la titolo *Fußball – Theorie, Technik, Taktik* (futbalo – teorio, tekniko, taktiko). Jena citaĵo el tiu libro iĝis famega: "Dek unu amikoj vi devas esti, se vi volas atingi venkojn" (*elf Freunde müsst ihr sein, wenn ihr Siege wollt erringen*). Tiu devizo inspiris interalie la titolon de futbalista novelo de Sammy Drexel. Oni atribuis tiun frazon al postaj futbalistoj, ekzemple Sepp Herberger, sed verŝajne Girulatis mem transprenis ĝin de la tiama germana futbala premio, la "Viktoria-Statuo", kiu jam en 1903 portis tiun surskribon.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 137924
* GND: 126413665
* VIAF: 23131980
* ISNI: 0000 0000 1844 513X
 |
**Burakumin** (部落民) estas plej granda socia malplimulto de Japanio, kun 3–4 milionoj da personoj, kiuj similas socie al la hindua kasto dalito ("netuŝeblaj homoj"). Ili havas malavantaĝojn en la socia vivo, kvankam, laŭ leĝo de 1871, estas malpermesita ilia nomumo kaj registro kiel *burakumin* (ekde tiam ili iĝis *sin heimin*, 'novaj civitanoj/publikanoj').

Ili aspektas kiel alia japana loĝanto, sed ilia praa historia disigo ne estas facile superebla. La burakumin-oj laboris kiel buĉistoj, tiel agis kontraŭ la bestomortiga malpermeso de la budhismo kaj la pureca sento de ŝintoismo. Tiu socia disiga daŭras ekde antaŭ 1500 jaroj. Ekde la Nara-epoko (710–794) al tiu socia grupo estis aldonita la *hinin*-oj kiuj estis almozpetantoj, vagabondoj (migrantaj aktoroj!), felistoj, tinkturistoj. Dum la Edo-epoko (1600–1867) al la socia klasdivido de *ŝi–nó–kó–ŝó* (militisto, kamparano, metiisto, komercisto) oni aldonis la „eta–hinin"-on, kies anoj havis la taskon kolekti la rubaĵojn kaj lavi, entombigi la kadavrojn. Ili rajtis vivi nur en apartaj difinitaj vilaĝoj *(buraku)*.

La burakuminoj ankaŭ hodiaŭ luktas kontraŭ la kaŝita diskriminado, ĉefe en okcidenta Japanio kaj ĉe la pli maljunaj japanoj. Ili do havas rajton ŝanĝi sian nomon por pli bone kaŝi la devenon, malfacilignte serĉon je iliaj prauloj.

* Kategorio Burakumin en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 464667
* LCCN: sh85018032
* NDL: 00561058
* NKC: ph563366
 |
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

 
***Tendaraj Tagoj*** estas tri-kajera lernilo-serio kun pure Esperantlingva enhavo. La verkinto estas Stefan MacGill, kun ilustraĵoj de Pavel Rak. La verkon eldonis Internacia Ligo de Esperantistaj Instruistoj en Budapeŝto.

La unua kajero aperis en 1990, kun du reeldonoj. Ĝi ampleksas 42 paĝojn kaj prezentas kvardekon da verboj. Ĝi nun estas ekster la merkato kaj atendas reverkadon kaj reeldonon. Intertempe la kajero 'Okulo' servas kiel anstatauaĵo, ĉar ĝi kovras similan gramatikon kaj leksikan materialon.

La dua kajero aperis en 1992, kun unu reeldono. Ĝi ampleksas 72 paĝojn kaj kovras signifan parton de la lernaĵoj necesa por aktive uzi la lingvon. 

La tria kajero aperis en 1996 kun amplekso de 76 paĝoj. Ĝi kovras post-komencantan lingvo-materialon kaj fakte estas uzebla kun lernantoj de ajna aĝo. La kulmino de la dekomenca atento je la karaktero (transitiveco) de la verboj en Esperanto estas atinginta en ĉi tiu tria kajero, kun detala gvido tra la uzado de la gravaj sufiksoj -ig- kaj -iĝ- (la kaŭzativo kaj la rezultativo).

Enhavo
------

Pere de aventuroj de la E-spiono 005, la libro en leĝera maniero konigas plurajn bazajn fenomenojn de la Esperanto-mondo: la Centra Oficejo, *Unua Libro*, *Fundamento de Esperanto*, Akademio, *Plena Ilustrita Vortaro* kaj simile.

La libro uzas la situaci-komunikan aliron al lingvo-lernado kaj estas unuavice celata por grupa uzo kun pli junaj lernantoj. Pro la pure cellingva enhavo, ĝi aparte konvenas por uzado kun lernantoj el malsamaj lingvo-fonoj. Konvene al la bezonoj de Esperanto, ĝi estas tre verbo-centra.

La baza situacio estas deko da diversnaciaj junuloj en Esperanto-tendaro. Ili estas inventemaj kaj spritaj personoj - tra iliaj ideoj, ludoj kaj verkoj, la studantoj renkontos multajn pliajn interesajn homojn kaj bestojn: biskviteman urson, kuraĝan cirkan ĵongliston, la plej malkapablan sorĉistinon en la mondo kaj la propran Esperantan heroon kaj spionon 005.

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Lingvo |
| Portala ikono | Portalo pri Esperanto |

* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
* Katalogo "Erfgoedbib" en *LibraryThing*
Rozkolora triangulo
**Rozkolora triangulo** estas simbolo, kiun ekde la 1970-aj jaroj uzas GLAT-movadanoj. Ili proprigis la triangulon kiel simbolo pri fiero, ĉar la rozkolora triangulo estis unue insigno pri honto. La hontsimbolon devigis porti la nazioj al viraj samseksemuloj, ambaŭseksemuloj, transgenruloj kaj aliaj "kontraŭmoralecaj deliktuloj" en naziaj koncentrejoj dum la 1930-aj kaj 1940-aj jaroj.

En la 1970-aj jaroj, ĝi estis revivigita kiel simbolo de protesto kontraŭ homofobio, kaj poste estis adoptita de la pli granda GLAT-komunumo kiel populara simbolo de fiereco kaj GLAT-rajta movado.

En la nuntempa GLAT-movado, la ĉielarka flago plejparte anstataŭas la rozkoloran triangulon kiel simbolo de GLAT-a fiero.

Nazia Germanio
--------------

Homdistingiloj en naziaj koncentrejoj
En Nazia Germanio kaj en la landoj, kiun ĝi okupis, "kontraŭmoralecaj deliktuloj" estis malliberigitaj en koncentrejoj, kie ili devis porti la rozkoloran triangulon. Deliktoj kontraŭ "la moraloj" estis samseksemo, ambaŭseksemo, transgenreco kaj ankaŭ seksperforto, pedofilio kaj zoofilio.

Povis ke en koncentrejo la rozkolora triangulo estis portata sur renversa flava triangulo. Tio signifis al koncentrejgardistoj ke la "kontraŭmoralulo" estis ankaŭ judo.

Nigran triangulon devis porti "kontraŭsociuloj". La "socio" en tiu kontraŭsocieco signifis la ideala nazia socio. "Kontraŭsociaj" estis mallaboremuloj, senhejmuloj, sekslaboristoj, vagabondoj, kaj ankaŭ feministoj kaj inaj samseksemuloj.

Vidu ankaŭ
----------

* GLAT-simboloj

* Kategorio Rozkolora triangulo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Pita-pano.
Pita-pano kun kikerbuloj.
**Pita** (greke πίτα, de la itala dialekto de Kalabrio *pitta* kaj tio origine de la latina vorto *picta*), arabe kaj hebree (פיתה) same prononcata "pita", turke **Pide**, en Irano **Nān-e Barbarī**, estas malalta, mola pano el gistopasto, tre disvastiĝinta inter Grekio respektive Bosnio okcidenten kaj Mezoriento/Irano oriente, do en sudorienta Eŭropo kaj okcidenta Azio. Ĝi en tiu mondoparto servas, plurfoje tage freŝe bakite, kiel aldonaĵo al la pladoj de preskaŭ ĉiuj manĝoj.

La recepto iom varias laŭ la regionoj; komuna bazo estas simpla, iom saligita gistopasto, kiu povas enhavi iom da planta oleo aŭ butero, kaj kies surfaco ofte antaŭ la bakado estas perfingre dekorita per iom da strioj kiel ke ekestas pluraj romboj. Poste la surfaco estas kovrita per iom da likvaĵo el ovoflavaĵo kaj oleo aŭ el kuirita faruno-akvaĵo, kaj fine sur la pasto antaŭ la bakado metiĝas iom da sezamaj aŭ nigelaj semoj. La pasto sen ujo bakiĝas rekte sur la fundo de ŝtona forno.

En okcidenta Eŭropo kaj norda Ameriko la panoformo konatiĝis dum la 1950-aj kaj 1960-aj jaroj pro grekaj kaj turkaj enmigrintoj, kaj tre ligiĝas al la viandaj pladoj Giros (en la greka kuirarto) respektive Kebabo (en la turka), kun iom da salato kaj ajla jogurta saŭco (Tsatsiki greke respektive Cacık turke) servitaj en tranĉita Pita-pano.

Tamen en Grekio kaj la aliaj balkanaj landoj la vorto πίτα, do Pita, ankaŭ povas signi similforman panecan pladon el foliigita pasto, kompareblan al la turka plado Börek, kun kovraĵo el hakita viando kaj ajle spicigita oleo.

Laŭ etimologio ankaŭ la itala plado Pico devenas de la sama latina vorto *picta* (tre maldika, origine sengista pano). Tamen la itala pico multe pli perdis la karakteron esti "pano", kaj ne plu proksime parencas al la greka, turka, araba kaj persa Pita- aŭ Pide-pano.

Notoj
-----

1. ↑  G. Babiniotis: *Großwörterbuch der Neugriechischen Sprache* [vortarego de la novgreka lingvo] (germanlingva), eldonejo *Lexikologisches Zentrum* [leksikologia centro], 2-a eldono Ateno 2006, ISBN 960-86190-1-7.

* Kategorio Pita en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Maiza ustilago** |
| --- |
|  |
| Maiza ustilago(Ustilago maydis)Maiza ustilago(*Ustilago maydis*) |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
| Domanio: | Eŭkariotoj *Eukaryota* |
| Subdomanio: | *Opisthokonta* |
|
| Regno: | Fungoj *Fungi* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Subregno: | *Dikarya* |
|
|
|
|
|
| Filumo: | klabfungoj **Basidiomycota** |
|
| Subfilumo: | *Ustilaginomycotina* |
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | *Ustilaginomycetes* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | *Ustilaginales* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | *Ustilaginaceae* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
| Genro  |
| ***Ustilago***(Pers.) Roussel 1806 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Kelkaj specioj |
| * *Ustilago maydis*
* *Ustilago tritici*
* *Ustilago nuda*
* *Ustilago scitaminea*
 |
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Maiza ustilago  |

 |
| v • d • r |

La **ustilago** (aŭ fulgofungo aŭ smutofungo) estas genro el la ordo ustilagofungoj (*Ustilaginales*) kaŭzantaj multajn gravajn malsanojn al vaskulplantoj ĉefe al poacoj.

La specioj de la genro parazitas en la histoj de la plantoj. Multaj specioj penetras la mastroplantojn dum embrio- aŭ ĝermostato kaj sur tiu elevoluas plene dum la plenkreska fazo. La ustilaga parto de la planto (grajno, folio, tigo, partoj de la floro aŭ bulbo) aperas fulgosimile, en tiel nomata soroj. Post kreviĝo de la soro, la nigra spormaso disvastiĝas per la vento. 

Oni preventas per fungicida traktado de la grajno aŭ per kultivado en neinfektita agro. Oni neniigas la atakitajn plantojn aŭ plantajn partojn antaŭ la sporformado kaj kreviĝo.

Vidu ankaŭ
----------

* Maiza ustilago
* Ŝtona ustilago
**Iván Raisz** [rajs], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Raisz Iván** estis hungara matematikisto, profesoro.

Iván Raisz  naskiĝis la 4-an de oktobro 1912 en Diósgyőr. Li mortis la 1-an de aŭgusto 1986 en Miskolc.

Biografio
---------

Iván Raisz akiris pedagogian diplomon en Scienca Universitato Péter Pázmány en 1935. En la sekva jaro li akiris plian diplomon en Scienca Universitato Ferenc József. Inter 1935 kaj 1949 li instruis en luterana lernejo por instruistoj, sed interrompo okazis en 1944 pro la soldatiĝo. En la studjaro 1949 li instruis en gimnazio en Miskolc, poste en Pezindustria Universitato Mátyás Rákosi. Li estis docento inter 1952-1977, poste li pensiuliĝis. Li ricevis memormedalon en 1961. Li okupiĝis pri trigonometrio.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Gépész-és Villamosmérnökök Kézikönyve I-II.* (1959-1961) - kunlaboranto
* *Alkalmazott matematika olajmérnökök részére* (1962)
* *Műszaki Matematika I-IV.* (1968-1969) - kunlaboranto

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Bildo de Gihona Fonto ("Fonto de Siloam") en la verko de David Roberts "The Holy Land, Syria, Idumea, Arabia, Egypt, and Nubia".
Fonto de la Virgulino en 1907.
**Giĥon** aŭ **Gihon** (en hebrea: מעיין הגיחון‎, en araba نبع ام الدرج, aŭ Fonto de la Virgulino) estas fonto en la Kidron Valo. Ĝi estis la ĉefa fonto de akvo por la rezervujo Siloe en Jebus kaj poste Urbo de Davido, nome la origina loko de Jerusalemo.

Dum regado de reĝo Ĥizkija Jerusalemo estis en la jaro 701 a. K. sieĝita fare de asiria soldataro. Sed Jerusalemo supervivis la sieĝadon (diference de nordizraela Samario, kiu estis en 722 a. K. konkerita), krom alia danke al Silua tunelo, kiu alkondukis akvon el la fonto Giĥon troviĝanta ekster la urbo, en rezervujon Siloe interne de la remparoj.

La alternativa nomo *Fonto de la Virgulino* derivas el la legendo ke tie Maria lavis la bendaĵojn de Jesuo.

Koordinatoj: 31° 46′ 23″ N 35° 14′ 11″ O﻿ / ﻿31.77306 °N, 35.23639 °O﻿ / 31.77306; 35.23639 (mapo)

Notoj
-----

1. ↑   Berrett, Lamar C. (April 1996). Discovering the World of the Bible. ISBN 9780910523523.
2. ↑  Miloš Bič. *Stopami dávných věků. Mezi Nilem a Tigridem*. 1. vyd. Praha: Vyšehrad, 1979. p. 100n.
3. ↑  [:en:Easton's Bible Dictionary] 1897

* Kategorio Gihon en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 708067
* VIAF: 315161526
 |
**Iván Hindy** [hindi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Hindy Iván** estis hungara oficiro, kolonelo, akademia instruisto. Lia nobela antaŭnomo estis *kishindi* [kiŝhindi], lia frato estis Zoltán Hindy.

Iván Hindy naskiĝis la 28-an de junio 1890 en Budapeŝto, li mortis la 29-an de aŭgusto 1946 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Iván Hindy frekventis armean lernejon en Kassa, poste li estis profesia soldato. Li akiris la rangon leŭtenanto en 1912. Li batalis dum la 1-a mondmilito, fine li estis kapitano kaj plurfoje li ricevis signifajn armeajn premiojn aŭ medalojn. Dum la Hungara Sovetrespubliko li interrompis la servadon, sed poste li revenis al la armeo. Inter 1933-1939 li instruis en la militakademio, poste li ricevis statuson ĉe la armeo. Li partoprenis ankaŭ en la 2-a mondmilito, li ne plenumis ordonon de Miklós Horthy pri la kapitulaco kaj li kunlaboris kun la nazioj. Ferenc Szálasi levis lin ĉefdefendanto dum sieĝo de Budapeŝto. Li estis kaptita fare de Ruĝa Armeo kaj militkaptito (1945-1946), poste la hungara tujjuĝejo kondamnis lin je morto. Li havis edzinon. Laŭ historiistoj lia peko estis la neplenumo de Horthy-ordono.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* anglalingva biografio kun foto

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 700424
 |


‎
**Iván Herczeg** [herceg], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Herczeg Iván** estas hungara kajakisto, mondĉampiono, informadikisto, altlerneja instruisto.

Iván Herczeg naskiĝis la 25-an de septembro 1954 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Iván Herczeg akiris inĝenieran diplomon en altlernejo en 1983, baldaŭ li laboris ĉe bankoj kiel informadikisto. Inter 2008-2018 li prelegis en Universitato Semmelweis. Li edziĝis en 1976, lia edzino naskis kvarfoje. Li pensiuliĝis en 2019.

### Sporta kariero

Iván Herczeg ekde 1967 estis kajakisto en sportklubo de centra sporta lernejo, baldaŭ en diversaj ĉefurbaj sportkluboj. Jam ekde 1969 li venkis en signifaj junularaj konkursoj. Li estis hungara ĉampiono dufoje en 1976 kaj 1977 duope, respektive kvarope. Li estis mondĉampiono en 1975 stafete en distanco 500 m. En la sama jaro li jam estis ankaŭ hungara ĉampiono. Dum la vintraj sezonoj li estis karateisto. Li finis sian aktivan sportan karieron en 1981.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* medaloj
* hungaraj ĉampionoj

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 812484
 |




* Portalo pri Biografio