recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Zviad Konstantines ĵe Gamsaĥurdja** (en la kartvela alfabeto: ზვიად გამსახურდია) (n. la 31-an de marto, 1939 - m. la 31-an de decembro, 1993) estis kartvela disidento, sciencisto kaj verkisto, kiu servis kiel la unua demokratie elektita Prezidento de la Kartvela Respubliko post la soveta epoko.

Biografio
---------

Zviad Gamsaĥurdja naskiĝis en la ĉefurbo de Kartvelio, Tbiliso, en 1939. Li estis membro de konata kartvela familio: lia patro, la akademiano Konstantin Gamsaĥurdja (1893-1975), estis unu el la plej famaj verkistoj en la kartvela lingvo de la 20-a jarcento. Zviad estis filologo, kaj komencis labori kiel literatura tradukisto de la cirila alfabeto.

La soveta registaro estis tre nefleksebla kaj akra kontraŭ ĉia kartvela kultura esprimo ĉefe en la jardeko 1950. En 1955, Zviad Gamsaĥurdja establis sekretan junularan grupon (konata kiel *Gorgasliani*, reference al la antikva linio de kartvelaj reĝoj) kiu sin dediĉis al la cirkulado kaj diskonigado de malrespekto kontraŭ la homaj rajtoj. En 1956 estis arestita dum la manifestacioj en Tbiliso kontraŭ la soveta politiko rusigado, kaj denove arestata en 1958 pro disdonado de faldfolioj kaj kontraŭ-komunisma literaturo. Pro tio, li estis sendata dum ses monatoj al mensa institucio en Tbiliso, kie oni diagnozis ke li estas psikopato. 

Li fariĝis tre konata 1972, dum kampanjo kontraŭ la koruptado, kiu verŝajne, okazis en la sino de la Kartvela Ortodoksa Eklezio.

* Kategorio Zviad Gamsaĥurdja en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 311856
* GND: 119389711
* LCCN: n78041406
* VIAF: 69737880
* ISNI: 0000 0001 0984 5614
 |
La **neoterikoj** (helene νεωτερικοί "plinovuloj" aŭ "modernuloj," latine *poetae novi* "novaj poetoj") estis serio de avangardaj grekaj kaj latinaj poetoj, kiuj verkis dum la Helenisma Epoko (323-31 a.k.e.). La neoterikaj poetoj intence forturnis sin de la klasika Homera epopeo. Anstataŭ koncentri sin al la agoj de antikvaj herooj kaj dioj, ili propagis novan stilon de poezio per rakontoj, kiuj okazis malpli grandskale laŭ temoj kaj kadroj. La periodo, kiam tiuj poetoj verkis, estas fojfoje nomata la **neoterika periodo**.

Kvankam la poemoj de la neoterikoj ŝajnas temi pri bagatelaĵoj, oni tamen vidis, kaj ankoraŭ vidas ilin, kiel subtilajn kaj lertajn verkojn.

Grekaj neoterikoj
-----------------

La plej famaj grekaj neoterikoj estis la Aleksandriaj grekoj, Kalimako, kiu verkis multajn epigramojn, kaj Teokrito, bukolika (paŝtisma) poeto el Sicilio.

Latinaj neoterikoj
------------------

Influitaj de la grekaj neoterikoj, la latinaj neoterikoj aŭ "poetae novi" (novaj poetoj, skribantaj dum la 1-a jarcento a.K.) malakceptis tradiciajn sociajn kaj literaturajn normojn. Ilian poezion karakterizas konciza konstruado, ludema uzado de ĝenro, vortludado, kaj kompleksaj aludoj. La plej grava pluvivanta latina neoteriko estas Katulo. La moderna versio de liaj verkoj estas derivata de unusola kodekso, kiu aperis en la 14-a jarcento en lia hejma vilaĝo Verona, sed jam estas perdita. Lia poezo ekzemplas la elegantan vortuzon, metron kaj sonon, pri kiu la neoterikoj strebis, kaj balancas ĝin kun la egale grava aluda elemento de ilia stilo.

Latinaj poetoj, kiujn oni normale klasifikas kiel neoterikoj, estas Katulo kaj liaj samtempanoj Helvius Cinna, Publius Valerius Cato, Marcus Furius Bibaculus, Quintus Cornificius, ktp. Iuj neoterikaj stilaj trajtoj povas esti vidataj ankaŭ en la verkoj de Virgilio, kiu apartenis al unu generacio post la *poetae novi*. Ili foje estis subjektoj de la malestimo de pli maljunaj, pli tradicie pensantaj romianoj kiel Kikero.
La **ambliopio** estas difekto de la okulo. Ĝi signifas, ke la vidakreco de la okulo malgrandiĝis sen organa kialo, aŭ malgrandiĝis signifike pli grande, ol la organaj kialoj povas malgrandiĝi. La ulo ne povas legi per sia tia okulo. Ĝi estas kaŭzita per la ne kuracitaj aŭ ne korektitaj okulmalsanoj (ekzemple strabismo) aŭ refrakciaj eraroj (hipermetropio aŭ anisometropio). Ĝi estas kuracebla ĝis la 8-12 jaroj, poste la normala vidakreco ne estas restarigebla. La kovra teĥniko povas iom helpi ankaŭ al plenkreskuloj. Laŭ la ekzamenoj la 2-4% aŭ 4-5% de la homaro havas ambliopan okulon.

La vidakreco de unu aŭ ambaŭ okuloj malgrandiĝis, ke la ulo ne povas, aŭ povas malfacile legi per tiŭ okulo. Li povas pli bone orientiĝi en la spaco, ol en la paĝo. En severaj kazoj tiŭ okulo povas esti blinda. En multaj kazoj ĝi vidas pli ruĝe, ol la sana okulo.

Kaŭzoj
------

La plej pli ofta kaŭzo estas la strabismo, sed ĝi povas esti okazita per aliaj difektoj de la kunlaboro de la okuloj, ekzemple per anizometropio. Ĝi povas ekigi per katarakto. Aliaj okazoj estas malsanoj, kiuj ruinigas la funkcionadon de la flava makulo, aŭ ĉiu, kiu malhelpas la vidon de lumo en la okulo. Tiuj difektoj estas rekoneblaj nur per la tralumado de la okulo. Tiuj faktoroj povas esti heredaj.

Kunsekvoj
---------

La ulo ne povas vidi la spacon pro la difekto de la kunordigo de la okuloj. La ulo estas pli difektebla, ol aliuloj; se la alia okulo difektas, li restas blinda aŭ parte vida malkapabla. La plej plia difekto difektas la pli bonan okulon.

Rekonado
--------

En multaj kazoj ne estas la simptomoj ekstere videblaj, do gravas la ekzaminado de la infanoj ekde naskiĝo.

La plej certa metodo estas la kovra testo. En trankvila cirkonstanco oni kovras alterne la okulojn de la bebo. Se li krias aŭ protestas, la bona okulo estas kovrita. La pli grandaj infanoj, kiuj povas legi, legas per unu okulo, poste per la alia okulo. Krome oni ekzamenas la infanon serĉante la signojn de la strabismo.

Krome oni uzas tabulojn, kiun duono estas griza, alia duono estas stria. Se la bebo vidas la striojn, li rigardas la striojn. Oni movas la tabulon, kaj atentas, ke la bebo sekvas ĝin. Poste oni uzas bildojn. La 3 aŭ 4 jaraj infanoj devas rekoni simbolojn, poste nombrojn.

Alia metodo estas, ke oni fotografas la infanon, kaj ekzamenas la ruĝan lumeĥon. Iuj okulmalsanoj donas falsan negativan rezulton, do tiu metodo ne estas tial certa, kial la aliaj.

Kuracado
--------

Laŭ la ĝenerala opinio estas korigebla ĝis 8-12 jara aĝo. Poste oni povas la vidkapablon de la okulo nur malgrande bonigi. Oni kuracas la kaŭzojn: korigas la refrakciajn erarojn, la strabismon preterlasas per la kovra teĥniko kaj operacio, aŭ per la penalizado, kiu donas du okulvitroj al la infano, kiun li devas alterne uzi. Unu korigas la malbonan okulon plej bone, kaj la bonan okulon malproksime. La alia ankaŭ korigas la malbonan okulon plej bone, sed la alian korigas proksime. Tiu devigas la malbonan okulon vidi kaj proksime kaj malproksime.

Fontoj
------

* Kategorio Ambliopio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Webbeteg
* Házipatika
* Babanet
* Babaszoba
En metriko de Eŭropa poezio, la **kvartrokeo** estas metro konsistanta el po kvar trokeoj en ĉiu verso.

Priskribo
---------

Laŭ la kvartrokeo, ĉiu verso konsistas el kvar trokeoj (—◡):

—◡ —◡ —◡ —(◡)
La lasta piedo povas esti trokeo (—◡), tiel farante inan rimon, aŭ povas esti akcenta silabo (—), por vira rimo.

La jamboj estas malofte anstataŭigita per aliaj dusilabaj piedoj (jambo, piriko, spondeo) por reliefigo aŭ alia poezia efiko.

Ekzemplo
--------

### Esperanta kvartrokeo

La kvartrokeo okazas ofte en Esperanto. La plej fama kaj plej frua Esperanta kvartrokeo estas la poemo "Mia penso" de L. L. Zamenhof, origine verkita en Pra-Esperanto:

Sur la / kampo / for de l’ / mondo,
◡◡ —◡ —◡ —◡
antaŭ / nokto / de so- / mero,
—◡ —◡ ◡◡ —◡
ami- / kino / en la / rondo
◡◡ —◡ ◡◡ —◡
kantas / kanton / pri l’ es- / pero.
—◡ —◡ ◡◡ —◡
### Germanlingva kvartrokeo

Kvartrokeoj troviĝas ofte en germanlingva poezio. Fama ekzemplo estas la *Odo al Ĝojo* far Friedrich Schiller (poste uzita kiel la teksto de la kvara movimento de la *Naŭa Simfonio* de Betoveno):

Freude, / schöner / Götter- / funken,
—◡ —◡ —◡ —◡
"Ĝoj’! Fajrero belradia!"
Tochter / aus El- / isium,
—◡ ◡◡ —◡◡
"Elizea di-filin'!
(La traduko estas far Kálmán Kalocsay, kaj sekvas la saman metron.)

Alia ekzemplo estas *La rozeto* de Goeto, en kiu la fina silabo mankas (t.e. kun vira rimo).

Sah ein / Knab' ein / Röslein / stehn,
—◡ —◡ —◡ —
"Knabo vidis — jen rozeto"
Röslein / auf der / Heiden,
—◡ ◡◡ —◡
"Sur la kampo staras;"
La traduko estas far L. L. Zamenhof, trovebla en la *Fundamenta Krestomatio*; la Zamenhofa traduko estas ankaŭ kvartrokeo, sed kun la fina silabo (t.e. kun ina rimo).

### Anglalingva kvartrokeo

La plej bone konata anglalingva kvartrokeo estas la epopeo *La Kanto de Hiavata* (angle *The Song of Hiawatha*) far Henry Wadsworth Longfellow:

By the / shores of / Gitche / Gumee,
◡◡ —◡ —◡ —◡
"Apud la bordoj de Giĉe-Gumi,"
By the / shining / Big-Sea- / Water,
◡◡ —◡ —— —◡
"Apud la brila Grand-Mar-Akvo,"
Stood the / wigwam / of No- / komis,
—◡ —◡ ◡◡ —◡
"Staris la vigvamo de Nokimis,"
Daughter / of the / Moon, No- / komis.
—◡ ◡◡ —◡ —◡
"Filino de la Luno, Nokimis."
### Kvartrokeo en la finna lingvo

La finna nacia epopeo *Kalevala* estas verkita plejparte en kvartrokeoj:

Veli / kulta, // veikko- / seni
—◡ —◡ —◡ —◡
"Kara amiko, amata frato"
En la metro de *Kalevala*, ekzistas cezuro inter la du dutrokeaj hemistikoj.

Referencoj
----------

1. ↑  Nova Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto: kvar/troke/o

Bibliografio
------------

* Kalocsay, Kálmán; Waringhien, Gaston; Bernard, Roger 1984 : *Parnasa Gvidlibro*, reviziita kaj kompletigita de G. Waringhien, kun skizo de Esperanta metriko; la arto poetika, esperanta rimaro, 3-a eld. Edistudio, Pizo, 207 p. ISBN 88-7036-018-0
* Clark, Brendon 1957 : *Kien la Poezio?*, Rickmansworth, Esperanto Publ. Co. 156 p.
**PREVI** estas mallongigo por **Caixa de Previdência dos Funcionários do Banco do Brasil,** brazila privata asocio administranta pensian fonduson por provizi kroman pension al dungitoj de Banco do Brasil, ekster la ŝtata sistemo de sociala sekureco. Kreita eĉ antaŭ la sociala pensisistemo de la lando, PREVI estas inter la plej grandaj pensiaj fondusoj en Latin-Ameriko. La monrimedoj de PREVI estas investitaj diversmaniere kaj devenas esence de kontribuoj de la laboristoj kaj Banco do Brasil.

PREVI estis fondita de grupo de laboristoj de la banko la 16-an de aprilo 1904, sub la nomo de *Caixa Montepio dos Funccionarios do Banco da Republica do Brazil*, kun 52 asociitoj. 

En 1926 kadre de PREVI kreiĝis *Caixa de Pecúlios dos Funcionários do Banco do Brasil (CAPEC)*. Kun ĝi, la familio de la forpasinta dungito tuj ricevas la tutan monprofitaĵon. Ĝi estas subtenata de specifaj kontribuoj sendependaj de la planoj de monprofitaĵoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Banco do Brasil
* Instituto Nacional do Seguro Social

Referencoj
----------

1. ↑  Informpaĝo sur la retejo de Previ
2. 1 2  Informpaĝo pri historio en la retejo de Previ

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de PREVI
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

**Zuzanna ĆWIKLIŃSKA** (naskiĝis en 1911 en Stryj, mortis la 24-an de januaro 2000 en Krakovo) — pola juristino, laborinspektoro, esperantistino.

En 1934 finis juron en Jagelona Universitato. Apartenis al Asocio de Armita Batalado.

Membrino de Krakova Esperanto-klubo kaj de Pola E-Delegitaro, partoprenantino de UK 1931, kunlaborantino de "Pola Esperantisto", aktivulino de Internacia Ligo de Esperantistaj Instruistoj, distingita per la Ordeno *Polonia Restituta*.

Ŝi multflanke kaj diversfunkcie aktivis en Krakovo ekde 1931. Ŝi instruis la lingvon kaj konstante kunlaboris kun "Pola Esperantisto". En 1941 ŝi kun siaj gefratoj Stanislawa kaj Władysław estis arestita pro kontraŭnazia kaj por-Esperanta agado, malliberigita en la koncentrejo Ravensbrück; la fratinoj lastmomente saviĝis pro la liberigo de la koncentrejo Ravensbrück, sed Władysław estis mortpafita en Aŭŝvico.
***Furtivos*** (ŝtelĉasistoj) estas hispana filmo premierita en 1975. Reĝisorita kaj verkita de José Luis Borau, kunlabore kun Manuel Gutiérrez Aragón, ege sukcesis kaj ricevis la Oran Konkon al la plej bona filmo en la Donostia Internacia Filmfestivalo, inter multaj aliaj premioj kaj honoroj.

Intrigo
-------

**Averto: *La teksto, kiu sekvas, malkaŝas detalojn pri la intrigo de la rakonto.***

Ángel (Ovidi Montllor) estas ŝtelĉasisto kiu loĝas en arbara domo kun sia patrino Martina (Lola Gaos), tirana kaj violenta virino. Ili ricevas porokazan protekton de konatulo, nome provincestro. Dum vojaĝo al urbo, Ángle konas Milagros (Alicia Sánchez), juna marĝenulino kaj amantino de konata deliktulo. Ángel protektas kaj portas ŝin hejmen, rezulte en feroca malamikeco fare de la patrino al Milagros. La altiro de Ángel al ŝi, kun la enfermiteca aspekto de la rilatoj inter la roluloj, kondukas al dramo.

**Averto: *Malkaŝado de la intrigo de la rakonto ĉi tie finiĝas.***

Ĉefaj geaktoroj kaj roluloj
---------------------------

* Lola Gaos kiel Martina
* Ovidi Montllor kiel Ángel
* Alicia Sánchez kiel Milagros
* Ismael Merlo kiel pastro
* José Luis Borau kiel provincestro
* Felipe Solano kiel deliktulo Cuqui [KUki]
* José Luis Heredia kiel sekretario de la provincestro
* Erasmo Pascual kiel armilisto
* José Riesgo kiel Salvita
* Beni Deus kiel Gonzalo
* Antonio Gamero kiel arbargardisto

Komentoj
--------

La surekranigo de *Furtivos* estis tiom kondiĉita de la frankismaj aŭtoritatoj, ke ĝi ne povis partopreni en la kinfestivaloj de Cannes aŭ Berlino. Tamen ĝi estis bone akceptita en Donostio, kio estis startejo por granda sukceso de kritiko kaj publiko. La malpreteco de la frankismaj aŭtoritatoj rilatis al prezentado en la filmo de provincestro interesata nur per ĉasado kaj manĝoj, tuta kortego de subuloj pretaj plenumi liajn dezirojn kaj arbara etoso kie homoj vivas en nehumana prasocio.

Per tiu filmo, Ovidi Montllor, konata ĝis tiam kiel teatra aktoro en la kompanioj de Núria Espert kaj Adrià Gual, kaj kiel kantisto, startigis paralelan kaj elstaran karieron de kinaktoro.

En la premiera jaro la filmo enspezis 130 012 380 pesetojn, kaj 1 665 765 spektantojn. La filmo enspezis totale 1 575 025,54 eŭrojn.

Referencoj
----------

1. ↑  «Festival de San Sebastián». sansebastianfestival. Konsultita la 2an de marto 2021.
2. ↑  «Furtivos: Saturna devorando a su hijo | elmundo.es». www.elmundo.es. Konsultita la 2an de marto 2021.
3. ↑   SensaCine, Furtivos, Konsultita la 2an de marto 2021.
4. ↑  «Recaudación anual en los ámbitos de producción, distribución, exhibición y comercialización de las películas del 1975.».
5. ↑  «Datos de Pelicula ICAA - Catalogo de Películas ICAA». sede.mcu.gob.es. Konsultita la 2an de marto 2021.

  

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Furtivos en la hispana Vikipedio.*
Koordinatoj: 49° 51′ 23″ N 17° 50′ 58″ O﻿ / ﻿49.85639 °N, 17.84944 °O﻿ / 49.85639; 17.84944 (mapo)

**Žimrovice** (germane *Zimrowitz*) estas parto de urbo Hradec nad Moravicí en distrikto Opava en Ĉeĥio. Ĝi etendiĝas laŭlonge laŭ maldekstra bordo de rivero Moravice proksimume 2,5 km sudokcidente de Hradec nad Moravicí. Al la jaro 2021 en Žimrovice vivis 767 loĝantoj. En la municipo troviĝas baza lernejo kaj infanĝardeno.

Jam ekde la jaro 1891 funkcias en la municipo paperfarejo, kiun fondis entreprenisto Carl Weisshuhn kaj nuntempe ĝi estas konsisto de internacia grupo Smurfit Kappa. Unikaĵo de tiu ĉi paperfarejo estas flosejo, kiu estas longa 3,6 km. Devene ĝi servis al flosigado de metraj hakitaj lignoj, ĝi donis al la paperfarejo la akvon kaj ĝi estis fonto de energio. Hodiaŭ oni produkatas en Žimrovice paperon el 100% el kolekta papero.

En la katastron de Žimrovice atingas nacia naturrezervejo Kaluža.

Historio
--------

La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1357.

Loĝantaro
---------

Evoluo de nombro de loĝantojLa datoj devenas el datumbazo de Vikidatumoj  

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 1869 | 344 |
| 1880 | 351 |
| 1890 | 412 |
| 1900 | 444 |
| 1910 | 574 |
| 1921 | 650 |

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 1930 | 609 |
| 1950 | 596 |
| 1961 | 762 |
| 1970 | 727 |
| 1980 | 668 |
| 1991 | 721 |

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 2001 | 734 |
| 2011 | 786 |
| 2021 | 767 |

Rilataj artikoloj
-----------------

* Carl Weisshuhn

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rPartoj de urbo Hradec nad Moravicí (8) |
| --- |
| Benkovice ~ Bohučovice ~ Domoradovice ~ Filipovice ~ Hradec nad Moravicí ~ Jakubčovice ~ Kajlovec ~ Žimrovice |

 |
La **Blokpartio** origine nomiĝas politika partio, kiu estas parto de elektobloko, tamen nun ĝenerale tiel nomiĝas partio, kiu eniras registaron ĉe aŭtoritata aŭ totalisma reĝimo sen esti gvidanta partio. Ĉeesto de blokpartioj diferencigas tiajn sistemojn de unupartia ŝtato, kvankam plej ofte ili ne estas konsiderataj opozicio aŭ alternativa povoforto. Historie, blokpartioj ofte aperis kaj aktivas en pluraj socialismaj ŝtatoj kaj militreĝimoj.

La vorto *Blokpartio* devenas de la germana vorto *Blockpartei*, kiun oni origine aplikis al membropartioj de Nacia Fronto, la elektobloko en GDR. Poste kiam blokpartioj perdis realan politikan potencon, kiu koncentriĝis ĉe Socialista Unueca Partio de Germanio (SED), la signifo de la vorto ŝanĝiĝis al "satelita partio (sub la diktatura reĝimo)". En Orienta Azio kiel Ĉinio, oni nomas tion **satelita partio** (ĉine 卫星党).

Koncepto
--------

En aŭtoritatisma aŭ totalisma reĝimoj gvidanta politika grupo kontrolas ĉiujn politikajn aktivadojn. Sed foje anstataŭ malpermesi iun ajn politikan agadon krom ene de la gvidanta partio, oni konsideras pli efika ebligi funkciadon de iuj politikaj organizaĵoj, reprezentantaj (reale aŭ ŝajnige) iujn sociajn grupojn. Tiaj partioj nepre rekonas gvidan rolon de la ĉefa partio kaj celas ne oponi ĝin, sed konsulti kaj helpi en ĝia nedisputebla regado. Tio ebligas almenaŭ parte haltigi radikaliĝon de la respektivaj sociaj grupoj, kiuj ricevas laŭleĝan platformon por esprimi siajn vidpunktojn, inkluzive kritikajn.

Historiaj ekzemploj
-------------------

La blokpartioj ekzistis en pluraj socialismaj ŝtatoj kiel GDR, Ĉeĥoslovakio, Pollando, Bulgario, kie nemarksismaj partioj akceptis ombrelan rolon de la komunisma partio. Ili nominale reprezentis kamparanojn, intelektulojn ktp, tamen ili ne povis atingi politikan potencon tra parlamenta baloto. Komunistaj partioj ofte uzis "elektoblokon" kiel Nacia Fronto (GDR, Ĉehoslovakio), por gvidi kaj limigi tiajn partiojn. Nuntempe blokpartia sistemo plu funkcias en Ĉina Popola Respubliko, kie Ĉina Komunista Partio estas la ĉefa, sed ne sola partio kaj milionoj da komunistoj anas en aliaj partioj. Ankaŭ aliaj socialismaj ŝtatoj kiel Vjetnamio, Laoso, Nordkoreio uzas blokpartian sistemon.

Ekzistas unika ekzemplo kiam blokpartio akiris gvidan povon. Dum la parlamenta baloto en GDR en 1989 la gvidanta SED malvenkis kaj blokpartioj kiel Kristana Demokrata Unio gajnis gvidantajn seĝojn en la parlamento. Tiuj partioj decidis unuiĝon kun Federacia Respubliko Germanio.

Kaze de transiro al demoktrata multpartia sistemo, la blokpartioj transformiĝas al ordinaraj partioj, kiuj povas krei aliancojn kun aliaj politikaj fortoj. Ekzemple, kiam la pola sindikato Solidareco gajnis plejparton de la seĝoj en baloto en 1989, la satelitaj partioj kiel Pola Unuigita Popola Partio subtenis ĝin kaj transformiĝis al normalaj parlamentaj partioj.

Vidu ankaŭ
----------

* Aŭtoritatismo
* Totalismo
Lakuno en *Codex Boernerianus*
**Lakuno** en filologio estas breĉo en historia teksto aŭ dokumento, kiu aŭ estas videbla en la strukturo de la dokumento (ekz. truo aŭ mankanta paĝoparto) aŭ konkludita el enhava nekohereco de la teksto. Lakuno de la dua speco povas ekesti ekzemple per kopiado, kiam la kopianto erare transsaltas linion aŭ forgesas kopii vorto(j)n, ekzemple saltante de vorto al alia okazo de la sama vorto.

Kiam perdiĝas la originalo, la enhavo de la lakuno estas nur konjektebla.

En publikigo de lakunhava teksto oni ofte indikas lakunon per tri punktoj en ortaj krampoj. Ĉe tio tamen perdiĝas informo pri la ebla longo de la lakuno.

Por rekonstrui la eblan enhavon de lakuno povas helpi la kunteksto, sed ankaŭ la grandeco de la lakuno kaj en poezio la reguloj de la koncerna poetiko, ekzemple rimo aŭ aliteracio.

Konata ekzemplo de ebla lakuno estas en la evangelio laŭ Marko (10, 46): "Kaj ili venis al Jeriĥo; kaj kiam li foriris el Jeriĥo kun siaj disĉiploj…"; ĉar la alveno en Jeriĥo estas menciata, kvankam nur je la foriro io okazas. Tiun eblan lakunon proponas plenigi la Sekreta evangelio laŭ Marko.

Etimologio
----------

La vorto devenas de la latina *lacuna*, kiu signifas "fosaĵo" aŭ "breĉo" kaj estas diminutivo de *lacus* (lago).
**László Muszbek** [lAslO musbek], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Muszbek László** estas hungara kuracisto, hematologo, profesoro, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (1995), membro de Academia Europaea (1992).

László Muszbek  naskiĝis la 25-an de februaro 1942 en Sárrétudvari.

Biografio
---------

László Muszbek frekventis universitaton en Debrecen inter 1960-1966, poste li eklaboris samloke en la universitata instituto. Baldaŭe li ankaŭ instruis. En 1980 li iĝis hematologo, post 6 jaroj universitata profesoro. Inter 1995-1999 li estis rektoro. Li ofte esploris aŭ instruis eksterlande, ekzemple en Harvard. Li doktoriĝis en 1987 antaŭ la akademio. Li okupiĝas precipe pri trombozo kaj kancero. Li ricevis premiojn kaj memormedalojn inter 1989-2003.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Haematosis and Cancer* (1987)
* *A XIII-as véralvadási faktor celluláris típusa* (1991)
* *Thrombocyta fehérjék poszttranszlációs módosítása zsírsavakkal* (1996)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
**Healer Girl** (japane ヒーラー・ガール [hīrā gāru]; "**Kuracista fraŭlino**") estas japana originala animea serio farita de studio 3Hz. Ĝi estis direktita de Irie Yasuhiro, la intrigo estis verkita de Kimura Noburo, la roluldezajno estis farita de Akiya Yukie kaj la muziko estas fare de Takahashi Ryo. Ĝi estis dissendita de aprilo al junio 2022.

Kromverka mangao nomita *Healer Girl espressivo*, fare de Ouno Imo, ekpublikiĝis per Monthly Comic Alive ekde la 26-an de majo 2022.

Resumo
------

La rakonto situiĝas en mondo kie estas tri skoloj da medicino: okcidenta, orienta kaj "voĉmedicino". La resanigo de malsanoj kaj vundoj per kantoj estas speciala tekniko kiu kaj plibonigas la mensan sanon de pacientoj, kaj ankaŭ la mensan sanon de doktoroj. Tiuj "Kuracistoj" (japane Healer [hīrā]) strebas kanti kiam vokitaj al ilia devo al la sano kaj maltrankvilo de pacientoj kaj doktoroj egale. La animeo figuras la 3 trejnantajn kuracistinojn ĉe la Voĉmedicina Instituto Karasuma.

Roluloj
-------

**FUJI Kana** (藤井 かな [fuĝi kana]) Voĉoaktoro: Isobe Karin

Kuracistlernanto de Karasuma, Kana decidis fariĝi kuracisto post kiam ŝi havis astman atakon sur aviadilo kaj  kuracisto helpis ŝin resanigi. Kana havas denaskan talenton sed foje penadas pri teknikaĵoj kaj studado.

**MORISHIMA Hibiki** (森嶋 響 [moriŝima hibiki]) Voĉoaktoro: Kumada Akane

Hibiki estas kolega lernanto kune kun Kana kaj Reimi. Ŝi estas parenca al sia instruistino Karasuma, kiu vizitas ŝian familion ĉi-somere. Ŝi ĉiam amis kanti el infanaĝo kaj decidis fariĝi kuracisto kiam ŝia muzika instruisto instigis ŝin. Ŝi vivas kun Karasuma en la kliniko.

**ITSUSHIRO Reimi** (五城 玲美 [icuŝiro reimi]) Voĉoaktoro: Horiuchi Marina

Kiel Kana kaj Hibiki, Reimi estas lernanto de Karasuma, kiun ŝi adoras. La gepatroj de Reimi estas sukcesaj oper-kantistoj kiu loĝas eksterlande. Ŝi vivas kun Aoi, partatempa servistino kaj muzika studento, kiu fariĝis kvazaŭ kiel fratino por Reimi.

**YANAGI Sonia** (矢薙 ソニア [janagi sonia]) Voĉoaktoro: Yoshitake Chihaya

Lerneja kamarado de Kana, Hibiki kaj Reimi. Ŝi rigardas Karasuma kiel rivalo kaj ŝi estas tre intima kun Shinobu.

**HONOSAKA Shinobu** (穂ノ坂 しのぶ [honosaka ŝinobu]) Voĉoaktoro: Takagi Miyu

La nepino de la instruisto de Karasuma. Ŝi volas fariĝi komponisto.

**KARASUMA RIA** (烏丸 理彩) Voĉoaktoro: Takagi Ayahi

La mentoro de Kana, Hibiki kaj Reimi. Ria estas kvalifikita kaj fama kuracisto kiu gvidas sian propran klinikon kaj estas konata kiel "La Sorĉistino de KMU". Ria havas medicinan licencon sed lasis la praktikon de okcidenta medicino abrupte por fariĝi voĉkuracisto.

**NAGISA SHOUKO** (渚 笙子 [nagisa ŝōko]) Voĉoaktoro: Toujou Hisako

Longtempa amiko de Karasuma. Ŝi laboras ĉe la kliniko.

Referencoj
----------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8   Healer Girl (TV) (angle). animenewsnetwork.com.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo (japane)
* Healer Girl ĉe Twitter


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 798839
 |
Haŭlvojo uzata ĉe la Finow-kanalo en Germanio.
**Haŭlvojo** aŭ **Tirpado** estas vojo aŭ migrovojo sur la bordo de rivero, kanalo, aŭ alia enlanda akvovojo. La celo de tirpado devas permesi ter-veturilon, ŝarĝobestojn, aŭ teamon de homaj trenkamionoj treni boaton, ofte barĝon. Tiu veturtransportado estas ofta kie velŝipoj estas nepraktikaj pro tuneloj kaj pontoj, malfavoraj ventoj, aŭ la mallarĝeco de la kanalo.

Post la Industria revolucio, trenado iĝis malnoviĝinta kiam motoroj estis pli konvenaj sur boatoj kaj kiam fervoja transportado anstataŭis la malrapidan trenadmetodon. Ekde tiam, multaj el tiuj tirpadoj estis transformitaj al multi-uzaj migrovojoj. Ili daŭre estas nomitaj tirpadoj - kvankam ili nun estas nur foje uzitaj por la celo de trenado de boatoj.

Haŭlado signifas la trenadon de ŝipoj sur kanaloj aŭ riveroj per homoj, tirbestoj aŭ poste sur mallongaj distancoj. **Haŭlisto** estas nomataj esperante ankaŭ *burlako* el la ruslingva vorto "burlak" (ruse: бурла́к).

Referencoj
----------

Bibliografio
------------

* Cumberlidge, Jane.  (2009) *Inland Waterways of Great Britain (8th Ed.)*. Imray Laurie Norie and Wilson. ISBN 978-1-84623-010-3.
* Hadfield, Charles.  (1972) *The Canals of Yorkshire and North East England (Vol 1)*. David and Charles. ISBN 0-7153-5719-0.
* McKnight, Hugh.  (1981) *Shell Book of Inland Waterways*. David and Charles. ISBN 978-0-7153-8239-4.
* Roffey, James.  (1989) *The Chesterfield Canal*. Barracuda Books. ISBN 0-86023-461-4.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Haŭlvojo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Towpath Cycling in the UK
Temas pri... Ĉi tiu artikolo temas pri piedo de verso. Por aliaj signifoj vidu la artikolon Spondeo.
En metriko, **spondeo** (*greke σπονδειος* (spondeios),) en liriko laŭ PIV estas piedo de verso, konsistanta el du longaj (aŭ akcentaj) silaboj.

Priskribo
---------

En la metriko de la klasikaj Eŭropaj lingvoj (latino, antikva greka lingvo), kies metriko estas kalkulata laŭ la longo de silaboj, la spondeo estas la piedo konsistanta el du longaj silaboj:

— —
En aliaj lingvoj (kiel Esperanto), kies metriko uzas akcentecon de silaboj, la spondeo estas la piedo konsistanta el du akcentaj silaboj.

En la heksametro, kie ĝi povas konsistigi la unuajn kvar el la entute ses piedoj, en maloftaj kazoj ankaŭ la kvinan piedno, ĝi precipe servas je diversigo kaj evito de monotoneco.

Etimologio
----------

La vorto "spondeo" devenas de la helena vorto por "trinkaĵa ofero"; spondeoj , la verso de ofera kanto.

Ekzemploj
---------

### Spondeoj en klasikaj lingvoj

En la klasikaj Eŭropaj lingvoj, spondeoj okazas ofte. Ekzemple, la unua verso de la daktil-heksametra *Eneado* far Vergilio konsistas el tri daktiloj kaj tri spondeoj:

Ārma vi- / rūmque ca- / nō, Troī- / aē quī prīmus ab / ōrīs
—◡◡ —◡◡ —— —— —◡◡ ——
"Pri armo kaj la viro mi kantats, el Trojaj bordoj kiu unue"
### Spondeoj en akcentaj lingvoj

En akcentaj lingvoj, spondeoj estas maloftaj, ĉar akcentitaj silaboj tipe ne okazas sinsekve. Specife, en Esperanto, la spondeo estas ordinare neebla pro la regula antaŭlastsilaba akcento. Tamen, jen kelkaj Esperantaj ekzemploj:

Fi, fi! / Ĝarden- / o plen- / a de / venenaj
—— ◡— ◡— ◡◡ ◡—◡
Malbel- / aj her- / boj, ĉi- / e sen- / escepte!
◡— ◡— ◡— ◡— ◡—◡
(el *Hamleto*, far Ŝekspiro, tradukita de L. L. Zamenhof)
La Zamenhofa traduko de *Hamleto* estas kvinjambo (same kiel la originalo), sed la "Fi, fi!" anstataŭigas jambon per spondeo.

For, for / lia sceptro / kaj trono
—— ◡◡—◡ ◡—◡
Vin mem / mi deziras, / aminda!
—— ◡◡—◡ ◡—◡
(el "En Sonĝo" (germane *Mir träumte von einem Königskind’*) far Heinrich Heine, tradukita de L. L. Zamenhof en *Fundamenta Krestomatio*)
La ordinare neebla spondeo okazas, pro la akcentiteco de du unusilabaj emfazaj vortoj ("for, for" kaj "vin mem")

Simile, en anglalingva poezio:

Cry, cry! / Troy burns, / or else / let Hel- / en go.
—— —— ◡— ◡— ◡—
"Kriu, kriu! Trojo brulos, se vi ne lasas Helenon foriri."
(el "Trojlo kaj Kresida" (angle *Troilus and Cressida*) far Ŝekspiro)
La poemo estas en jamba pentametro, sed en ĉi tiu verso la poeto anstataŭigis la unuajn du jambojn per spondeoj, por emfazo.
*Hyaloperonospora parasitica*: hifoj kaj haŭstorioj.
Haŭstorio de *Cuscuta epilinum* (konvolvulacoj) sur ordinara lino.
En botaniko, **haŭstorio** aŭ **suĉradiko** aŭ **suĉhifo**, estas la alpendaĵo aŭ parto de parazita fungo (la hifa pinto) aŭ de la radiko de parazitplanto (kiel ekzemple la orobankacoj aŭ la visko) kiu penetras la histon de la gastiganta planto kaj prenas nutraĵojn de ĝi. Haŭstorioj ne penetras la ĉelmembranojn de la gastiganto.

Fungoj en ĉiuj gravaj taksonoj formas haŭstoriojn. La haŭstorioj alprenas plurajn formojn. Ĝenerale, penetrante, la fungo pliigas la surfacareon en kontakto kun la gastiganta ĉelmembrano liberigante enzimojn kiuj malkonstruas la ĉelan parieton, ebligante pli da movado de organika karbono de gastiganto al fungo. Tiel, insekto gastigante parazitfungon kian ekzemple *Cordyceps* povas esti konsiderata kiel estanta "manĝata ekde sia interno eksteren" kiam la haŭstorioj disvastiĝas en ĝi.

Funkcia interŝanĝo okazas ene de la haŭstoria komplekso. La gastiganto liveras organikan karbonon al la fungo, kaj la metabola agado ene de la komplekso estas sufiĉe pli granda ol ekster ĝi. La karbono de la gastiganto estas absorbata per la fungo, kaj transportata al la resto de la talo. La gastigantplanto ŝajnas esti funkcianta laŭ signaloj de la fungo kaj la komplekso ŝajnas esti sub la kontrolo de la invadanto.

La haŭstorio povas esti de micelia aŭ de radika formo.

Referencoj
----------

1. ↑  Plena Ilustrita Vortaro 2002 p. 426
2. ↑  angle Mycology - Structure and Function - Haustoria Arkivigite je 2011-02-21 per la retarkivo Wayback Machine

Vidu ankaŭ
----------

* Blanka santalo

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Biologio |

* angle Haŭstorio (*Encyclopedia Brittanica*)
* angle  (30-a de novembro 2008) *Dictionary of the Fungi*. CABI. ISBN 978-0-85199-826-8.


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rPlantaj partoj |
| --- |
| Aeraj organoj | Arboŝelo • Burĝono • Ĉiro • Dorno • Draĵo • Folieto • Folio • Floro • Frondo • Frukto • Induzio • Kladodio • Kotiledono • Kulmo • Pikaĵo • Semo • Soro • Tigo • Trunko |
| Subteraj organoj | Radikoharo • Radiko • Rizomo • Tubero |
| Ambaŭaj organoj | Apogilradiko • Bulbo • Bulbilo • Haŭstorio • Lignotubero • Stolono • Talo |
| *Vidu ankaŭ floraro kaj fruktaro* |

 |

* Kategorio Haŭstorio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Dunaszentgyörgy** estas vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Tolna, en Distrikto Paks. La loknomo signifas: Danubo-Sankta Georgo. La pli fruaj nomoj estis Tolnaszentgyörgy, Magyarszentgyörgy, Ráczszentgyörgy.

Dunaszentgyörgy el la supro
Dunaszentgyörgy
Dunaszentgyörgy

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 38 km²
* Loĝantaro: 2690
* Poŝtkodo: 7135
* Telefonprefikso: 75

Situo
-----

Dunaszentgyörgy situas sur ebenaĵo, laŭ ĉefvojo Budapeŝto-Mohács, la Danubo preterfluas. Paks troviĝas 10, Szekszárd 25 km-ojn for.

Historio
--------

La vilaĝo estis loĝata dum la neolitiko kaj bronzepoko. La unua mencio devenis el 1471. La kampoj apartenis al diversaj ekleziuloj. La turkoj faris senhoma la vilaĝon. En 1718 kalvinanaj hungaroj refondis la komunumon.

Vidindaĵoj
----------

* kalvinana preĝejo de 1783
* katolika preĝejo omaĝe al Sankta Georgo de 1996

Famuloj
-------

* En Dunaszentgyörgy naskiĝis János Dömötör, ĵurnalisto, poeto.
* En Dunaszentgyörgy mortis István Pap (Bilkei), kalvinana pastro.

Komunumoj de Sankta Georgo en Hungara reĝlando
----------------------------------------------

Pro grandeco la tabelo ne havas la ceterajn komunumojn en Transilvanio, vidu ilin Csíkszentgyörgy!

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| Bácsszentgyörgy | Balatonszentgyörgy | Bánokszentgyörgy | Baranyaszentgyörgy |
| Bégaszentgyörgy | Borsodszentgyörgy | Búrszentgyörgy | Dunaszentgyörgy |
| Garamszentgyörgy | Gombaszentgyörgy | Homokszentgyörgy | Iszkaszentgyörgy |
| Jászalsószentgyörgy | Jászfelsőszentgyörgy | Lajtaszentgyörgy | Mezőszentgyörgy |
| Répceszentgyörgy | Szentgyörgy | Szentgyörgyvár | Szentgyörgyvölgy |
| Szepesszentgyörgy | Tatárszentgyörgy | Tótszentgyörgy | Turócszentgyörgy |
| Tüskeszentgyörgy | Víziszentgyörgy | Zalaszentgyörgy |  |

* Kategorio Dunaszentgyörgy en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Lingvo Internacia. |

 
***La Internacia lingvo Esperanto*** (ruse *Международный язык "ЭСПЕРАНТО"*) estas historia ruslingva lernolibro pri Esperanto de 1904.

La libro estas reeldono de La Unua Libro kun modernaj aldonoj de la jaro 1904. Ĝi produktiĝis en la presejo de Типография Якова Кельтера (Tipografija Jakova Keltera) en Varsovio, kie ankaŭ produktiĝis la ruslingva eldono de la La Unua Libro, kvankam en 1887 la eldonejo ankoraŭ havis la nomon de la patro de Jakobo Kelter, nome Ĥajim Kelter. Ekzemplero de la libro situas interalie en la privata biblioteko de P. Fiŝo.

La tuta titolo, kun subtitolo, estas *La Internacia lingvo "ESPERANTO" kun antaŭparolo kaj du vortaroj kaj kun aldona broŝuro "Mallongaj informoj"* (ruse *Международный язык "ЭСПЕРАНТО" с предисловием и двумя словарями и с приложением брошюры "Краткие сведения"*).

La instruilo konsistas el jenaj partoj:

1. Antaŭparolo
2. Plena instruilo de internacia lingvo Esperanto
3. Internacia-rusa kaj rusa-internacia vortaroj
4. Koncizaj informoj pri internacia lingvo "Esperanto"
5. Deklaro
6. Specimenoj por traduko
7. Eltiraĵo el la vortaro
8. Kelkaj opinioj pri internacia lingvo "Esperanto"
9. La listo de haveblaj libroj

El la enhavo
------------

* La plena instruilo de internacia lingvo EsperantoLa plena instruilo de internacia lingvo Esperanto
* La Internacia-rusa kaj rusa-internacia vortarojLa Internacia-rusa kaj rusa-internacia vortaroj
* La deklaroLa deklaro
* La listo de haveblaj librojLa listo de haveblaj libroj


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Lingvo |
**Friedrich Ludwig KELLER** (naskiĝinta la 17-an de oktobro 1799 en Zuriko, mortinta la 11-an de septembro 1860 en Berlino) estis svisa jursciencisto.

Vivo
----

Keller estis en 1825 profesoro pri civila juro ĉe la Politika instituto de Zuriko kaj iĝis samloke juĝisto de la Tribunalo de unua instanco, prezidanto de la Supera tribunalo kaj membro de la edukadokonsilio. En 1830 li fariĝis deputito parlamenta; de la parlamento li faritis en 1832 kaj 1834 eĉ prezidanto. Ofte li reprezentis sian kantonon ĉe la Svisa Dieto kaj engaĝiĝis tre por la reformoj de la federacio (1833) kiel ankaŭ de la milita punleĝaro kaj milita procesordigilaro (1837). Post la finfaro de la laste menciita laboro li nomumitis ĉefo de la svisa justicstabo.

En 1843 li transloĝiĝis al Halle (Saale) por deĵori kiel universitata profesoro, en 1847 samfunkcie al Berlino. Estinte liberalulo je la komenco, li iĝis pli kaj pli konservisma pli poste. Kiel membro de la Prusia dua ĉambro kaj de la Erfurta Unuigparlamento li gvidis la reakciemajn frakciojn. Post nobeliĝo li iĝis membro de la ĉambro nobela.

Graveco
-------

Merito restanta de Keller estis la revivigo de la sciencoj pri romia procesojuro. Prie menciindas liaj verkoj: »Über Litiskontestation und Urteil« (Zürich 1827) kaj »Der römische Zivilprozeß und die Aktionen« (Leipzig 1852). Sed li evidentiĝis ankaŭ esti bona filologo se konsideri la verkon »Semestria ad M. T. Ciceronem« (Zürich 1842–51). Krome li verkis: »Monatschronik der Züricher Rechtspflege« (Züriĉ 1833–38, 12 vol.) kaj »Die Baseler Teilungssache« (1833). Liajn prelegojn pri la pandektoj eldonis Friedberg (Leipzig 1861).

Fonto
-----

*Meyers Großes Konversations-Lexikon*, volumo 10. Leipzig 1907, p. 822 (tie ĉi interrete)

* Kategorio Friedrich Ludwig Keller en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 571831
* GND: 100177085
* LCCN: n2007013182
* VIAF: 39718875
* ISNI: 0000 0001 2129 2629
* SUDOC: 185827659
* BIBSYS: 1060975
* NKC: mub2016909363
 |
**Karl Friedrich Louis DOBERMANN** (naskiĝinta *Tobermann* la 2-an de januaro 1834 en Apolda, mortinta la 9-an de junio 1894 samloke) estis germana justica oficulo en sia naskiĝurbo kaj krome tekstilfaranto, kadavroforigisto, impostokolektanto kaj hundokaptisto por la Administradujo Niederroßla. 

Monumento por dobermann-oj en Apolda antaŭ translokiĝo al nova situo antaŭ Marteno-kirko

Bredado hunda
-------------

Danke al krucado de variaj hundoj (ekz. de la specoj Pinscher, Weimaraner, Pointer kaj ĉasbesttrovemaj ĉashundoj) li metis la fundamenton por la posta laŭ li nomita speco Dobermano. Li estis laborinta ankaŭ kiel nokta policano bezonante mordeman ĉiutagan hundon por personoprotektado. Do li okupiĝis pri hundobredado eksperimentante kun diversaj hazarde ĉemanaj specoj. La ekzakta konsisto de la unuaj Dobermann-hundoj tial ne plu en ĉiuj detaloj postspureblas. La sinjoroj Göller, Tischler kaj Krumbholz perfektigis la bredadon i.a. fondante Dobermann-klubon.

Honoroj
-------

Por li kaj liaj hundoj starigitis en Apolda monumento *Dobermann-Denkmal* en la 11.9 1999. Dua inaŭguro okazis advente de 2019 post translokiĝo al Marteno-kvartalo. Por li ankaŭ nomitis asteroido 3022 Dobermann.

Eksteraj ligiloj
----------------

* ĉi-prie ĉe Brita Enciklopedio

Notoj
-----

1. ↑   "Das Dobermann-Denkmal".. Arkivita el la originalo je 2021-12-05. Alirita 2021-12-06.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 746972
 |
**Arar,** arabe **عرعر** estas urbego, la ĉefurbo (ankaŭ la plej granda urbo) de Regiono de la Norda Landlimo en Sauda Arabio. La loknomo devenis de origina naftejo, kiu ekzistis antaŭ la estonta urbo: "Kampo RR" aŭ loke "R.R.", kiu poste iĝis ʿArar. La nomo Arar signifas juniperon en la araba.

Bazaj informoj
--------------

* Areo:  km²
* Supermara alteco: 536 m
* Loĝantaro: 166,512 (2010)
* Horzono: UTC+3 (ankaŭ somere)
* Telefonkodo: +966-
* Poŝtkodo:
* Koordinatoj: 30° 59′ 00″ N 41° 01′ 00″ O﻿ / ﻿30.98333 °N, 41.01667 °O﻿ / 30.98333; 41.01667 (mapo)

Geografio
---------

Arar situas en nordorienta parto de la lando ĉe la proksima Irako sur kalkŝtona montaro. Rijado troviĝas 888, Ĝido 1451 km .

Historio
--------

Arar estis fondita en 1951 post konstruado de la naftodukto. Ĝi estis komence nafta pumpostacio kun sancentro kaj loĝejoj por laboristoj. En 1968 oni malkovris restaĵojn de pratempa urbo situanta 30 km. La ejo donis multajn skulptaĵojn pri fiŝoj, testudoj kaj aliaj akvobestoj.

Ekonomio
--------

Agrikulturoj (datoj, fruktoj, legomoj) kaj brutobredadoj (ŝafoj, kameloj) estas la ĉefaj ekonomiaj agadoj, la menciita naftodukto ne havas en la urbo signifajn laborlokojn.

Trafiko
-------

El Arar kuras 4 aŭtovojoj (unu el la vojoj al Irako). La urbego havas flughavenon.

Klimato
-------

Arar havas dezertan klimaton. La averaĝa temperaturo varias inter 14 kaj 28 °C. En la jaro pluvas (malofte neĝas) 96 mm. Inter oktobro-aprilo pluvetas, en la ceteraj monatoj ne aŭ apenaŭ pluvas.

Fontoj
------

* WikiTrans
*
La **kapelo Vizito de Maria** estas eklezia historia monumento kun pilgrimloko en Hungario, en urbo Szolnok. Ĝi estas la plej malnova restanta konstruaĵo de la urbo.

Historio
--------

Laŭ la onidiro en tiu loko post dominado de turkoj oni faris holmon kaj ties supro ventomuelejon por mueli konsistaĵojn de nigra pulvo. Tiutempe la muelejo estis for de la urbo pro la eblaj eksplodoj. Supozeble tio laboro finiĝis, germano konstruis kapelon en loko de la muelejo en 1717. Ĝi estis renovigita fare de la urbo en 1799. Dum okupado de Szolnok en 1849 la kapelo estis strategia loko, tial en 1869 la kapelo renoviĝis. En 1856 oni metis lignan krucon antaŭ la enirejon, ĝi estis ŝanĝita al ŝtona kruco en 1929. Ankaŭ en 1929, 1940 kaj 1948 la kapelo denove estis renovigita, sed poste dum la socialismo la kapelo preskaŭ forgesiĝis. Intertempe la urbaj domoj atingis la kapelon. Depost la socialismo la grekokatolikoj ricevis la kapelon, poste ili renovigis ĝin.

Konstruaĵo
----------

La konstruaĵo situas sola sur holmo. La fasado estas simetria, meze la enirejo troviĝas, plej supre malgranda turo situas. Super la enirejo ŝirmilo kontraŭ pluvo estis metita. Kaj interne kaj ekstere la muroj estas blankaj. Interne la origina altara bildo perdiĝis, la nun videbla estis pentrita en 1955.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* 

Interno de la kapelo
La **kapelo Stefano la 1-a (Hungario)** estas historia monumento en vilaĝo Mecseknádasd.

Historio
--------

En la vilaĝo estis konstruita romanika-gotika paroĥa kirko depost invado de tataroj (1242), sed arkeologo trovis fundamenton de pli frua kirko. La unua mencio okazis en 1235. En la 14-a jarcento la preĝejo estis pligrandigita, poste oni pentris freskojn. En la 16-a jarcento oni konstruis defendan ŝtonan muron ĉirkaŭ la kirko. Dum dominado de turkoj la konstruaĵo ruiniĝis, la katolika grupo estis refondita en 1719. La kirko estis renovigita en 1723. La loĝantoj konstruis pli novan preĝejon en 1770, poste tiu ĉi preĝejo iĝis tombeja kapelo. Inter 1970-1972 oni restaŭris la preĝejon. En 2004 oni faris noktan ornamlumon.

Konstruaĵo
----------

La kapelo situas sola sur deklivo en rando de la vilaĝo. La mezepokaj partoj ekstere ne estas videblaj. La fasado estas simetria, meze la kvadrata turo plene reliefas. La turpinto estas piramida. Enirejoj estas tra la turo kaj en flanko de la navo. La absido estas kvarangula, pli mallarĝa, kaj malalta, ol la navo.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj Arkivigite je 2016-05-13 per la retarkivo Wayback Machine
* hungare kun foto
* 

* FasadoFasado
* AbsidoAbsido
* AltaroAltaro
* FreskoFresko
**Arapiles** estas municipo de la provinco Salamanko, en la aŭtonoma komunumo Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la Jurisdikcia teritorio de Salamanko en la nordo-centro de la provinco.

Ĝia municipa teritorio estas formata de la loĝlokoj Arapiles, El Ventorro, La Pinilla, Las Torres kaj Orejudos, okupas totalan areon de 25,26 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2017, ĝi havis 653 loĝantojn. Ĝi ne perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj kaj ties proksimeco al la provinca ĉefurbo. Ĝi distas nur 11 km de Salamanko, provinca ĉefurbo. 

Ĝi fondiĝis komence de la 13-a jarcento. En postaj jarcentoj suferis pro militoj kun najbara Portugalio kaj ĉefe dum la Hispana Milito de Sendependigo. Tiukadre la 22an de Julio 1812, sur la montetoj de la teritorio okazis la grava batalo de Arapiles, en kiu la trupoj de la aliancanoj, hispanaj, britaj kaj portugalaj, estritaj de la duko de Wellington, venkis sur la francaj trupoj estritaj de Auguste Marmont. 

La tradiciaj agrikulturo (cerealoj, paŝtaĵoj) kaj brutobredado (bovoj kaj ŝafoj en kverkaroj) lastatempe iom dekadencis, sed pluas. Lastatempe rura turismo ekgravis kaj helpo al la provinca ĉefurbo (dormurbo).

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Salamanko


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 752994
* LCCN: n79088716
* VIAF: 144235062
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Larche (stacidomo). |

**Larche** estas franca komunumo lokita en la departemento Corrèze kaj en la regiono Limoĝio. Ĝi havis 1 649 loĝantojn laŭ censo plenumita en 2006.

Geografio
---------

Larche etendiĝas sur 5,74 km², kaj havis 1 649 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas 287 homoj po kvadrata kilometro. La vilaĝo situas en Corrèze, kiu estas kampara, maldense loĝata franca departemento en la nordokcidenta parto de la Centra Masivo. 

La komunumo troviĝas en la geografia baseno de Brive-la-Gaillarde, en la sudokcidenta parto de la departemento.

  

La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj

Historio
--------

La departemento Corrèze estis oficiale kreita la 4-an de marto 1790 dum la franca revolucio. Larche antaŭe apartenis al la reĝa provinco Limoĝio.

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la komunumo S-ro Henri Chartier, kiu do fariĝis la loka urbestro.

Administrado
------------

Larche estas la ĉefurbo de la kantono de Larche. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Brive-la-Gaillarde, unu el la tri arondismentoj de la departemento Corrèze.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Corrèze
* Kantono de Larche
* Larche (stacidomo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo
**Sagipa** estis indiĝena ĉefo (aŭ "zipa") de la grupo Mŭiska, grupo kiu loĝadis en la suda parto de la altebenaĵo de la departementoj Kundinamarko kaj Bojakao en Kolombio. Li regis en la jaroj 1538-1539, post la morto se sia frato Tiskesusa (hispanlingve "Tisquesusa"). Li estis militema kaj malfaciligis por hispanaj konkeristoj la subpremadon de sia gento.

Antaŭe de la alveno de la hispanoj al la mŭiska teritorio en 1537, Sagipa estis estro de la mŭiska armeo kiam la ĉefo ("zipa) estis Nemekene (hispanlingve "Nemequene"), kaj gvidis kelkajn batalojn kontraŭ aliaj triboj. Li daŭris kiel armea estro kiam, post Nemekene, la ĉefecon prenis sia frato Tiskesusa.

Kiam poste Tiskesusa estis mortigita far la hispanoj, Sagipa fariĝis ĉefo, kvankam la ĉefecon disputis al li la tribestro de regiono "Ĉia" ankaŭ en Kundinamarko. Li daŭrigis la atakojn kontraŭ la hispanoj.

Poste, por sin defendi kontraŭ atakoj far aliaj triboj, li decidis pli bone peti helpon al la hispanoj. Danke al paco-celaj dialogoj inter la hispano Gonzalo Jiménez de Quesada kaj Sagipa, la hispanaj konkeristoj helpis lin en batalo kontraŭ tiuj triboj, kaj profitis tion por peti al li oran trezoron de sia frato Tiskesusa, kion li fine promesis doni. Tamen li ne plenumis tiun promeson, kaj tial li estis kondamnita kaj torturita, pro kio li mortis en 1539. Li estis la lasta mŭiska ĉefo aŭ "Zipa" en Bogoto.

Vidu ankaŭ
----------

* Mŭiska
* Mŭiska (or-kulturo)

  



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.