Vidu ankaŭ: 5-Pentadekanono, 6-Pentadekanono, 7-Pentadekanono, 2-Heksadekanono, 3-Heksadekanono, 4-Heksadekanono, 5-Heksadekanono, 7-Heksadekanono, 8-Heksadekanono, kaj 2-Heptadekanono

|  |
| --- |
| 6-Okso-heksadekano |
| Kemia formulo |  **C16H32O** |
| 6-Heksadekanono |
| **Bastona kemia strukturo de la 6-Heksadekanono** |
| 6-Heksadekanono |
| **Tridimensia kemia strukturo de la 6-Heksadekanono** |
| Alternativa(j) nomo(j) |
| * Pentila dekila ketono
* 6-Okso-heksadekano
 |
| CAS-numero-kodo | 57661-23-1 |
| ChemSpider kodo | 84621 |
| PubChem-kodo | 93752 |
| **Fizikaj proprecoj** |
| Aspekto | blanka aŭ flava, brulema solidaĵo |
| Molmaso | 240,42948 g mol−1 |
| Denseco | 0,829 g/cm−3 |
| Fandpunkto | 36,8°C  |
| Bolpunkto | 308,1°C 307,8°C  |
| Refrakta indico | {\displaystyle n\_{761}^{20}} 1,4440 |
| Ekflama temperaturo | 83,6°C  |
| Solvebleco | Akvo:0,001497 g/L |
| Mortiga dozo (LD50) | 5000 mg/kg (buŝe) |
| **GHS etikedigo de kemiaĵoj** |
| GHS Damaĝo Piktogramo | 

|  |
| --- |
| 07 – Toksa substanco |

 |
| GHS Signalvorto | Averto |
| GHS Deklaroj pri damaĝoj | H227, H411 |
| GHS Deklaroj pri antaŭgardoj | P273, P391, P501 |
| Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo(25 °C kaj 100 kPa) |

**6-Heksadekanono** aŭ **pentila dekila ketono** estas organika kombinaĵo rezultanta el interagado de la heksanalo kaj **klorodekano**. Ĝi estas blanka aŭ flava, brulema solidaĵo, nesolvebla en akvo. 6-Heksadekanono posedas 16 karbonatomojn, 32 hidrogenatomojn kaj 1 oksigenatomon. 6-Heksadekanono, ankaŭ konata kiel 6-okso-hexadekano, estas mono-nesaturita grasacida ketono, kiu estas speco de lipida molekulo. Ĝi estas senkolora, senodora kaj nevolatila kunmetaĵo vaste studata pro ĝiaj eblaj aplikoj en diversaj sciencaj esplorkampoj, kiel ekzemple biokemio, fiziologio kaj farmakologio. Aparte, ĝiaj biokemiaj kaj fiziologiaj efikoj estis la temo de multaj studoj.

6-Heksadekanono povas esti sintezata per diversaj metodoj, inkluzive de kemia sintezo, enzima sintezo kaj biotransformado. Kemia sintezo implicas la reakcion de heksadekanoata acido kun alkoholo, kiel metanolo, por formi 6-Heksadekanonon. Enzima sintezo implicas la uzon de enzimoj, kiel ekzemple lipazo, por katalizi la reakcion de heksadekanoata acido kun alkoholo. Biotransformado implicas la uzon de mikrobaj kulturoj, kiel ekzemple bakterioj kaj fungoj, por konverti heksadekanoatan acidon en 6-Heksadekanono.

6-Heksadekanono estis vaste studita por ĝiaj eblaj aplikoj en scienca esplorado. Ĝi estis uzita en studoj de lipida metabolo, ĉelaj signaligaj vojoj, kaj medikamentaj liversistemoj. Krome, ĝi estis uzata en studoj pri la efikoj de mediaj toksinoj sur la homa korpo, same kiel la efikoj de dietaj lipidoj sur la imunsistemo. 6-Heksadekanono ankaŭ estis uzata en studoj pri la efikoj de drogoj sur la centra nervosistemo.

Rilate al la mekanismo de ago, ĝi verŝajne funkcias kiel kontrolilo de ĉelaj signaligaj vojoj. Estis montrite aktivigi plurajn specojn de G-proteinaj kunligitaj receptiloj, same kiel malhelpi la agadon de certaj enzimoj, kiel ekzemple fosfodiesterazoj. Krome, ĝi pruviĝis kontroli la agadon de pluraj transkribaj faktoroj.

6-Heksadekanono pruviĝis havi diversajn biokemiajn kaj fiziologiajn efikojn. Estis montrite moduli la agadon de pluraj enzimoj, kiel ekzemple fosfodiesterazoj, kaj aktivigi gamon da G-proteinaj kunligitaj receptiloj. Krome, estis montrite kontroli la agadon de pluraj transkribo-faktoroj. Ĝi ankaŭ pruviĝis havi kontraŭinflamajn, kontraŭ-oksidigajn, kaj kontraŭ-apoptozajn efikojn.

Sintezoj
--------

### Sintezo 1

* Preparado de la **6-heksadekanono** per traktado de **heksanoila klorido** kaj **nonano**:

|  |
| --- |
| heksanoila klorido +nonano {\displaystyle {\mathsf {{\xrightarrow[{}]{}}\,}}}6-heksadekanono +klorida acido |
|

  

### Sintezo 2

* Preparado de la **6-heksadekanono** per oksidado de la **6-hexadekanolo**:

|  |
| --- |
| 6-Hexadekanolo {\displaystyle {\mathsf {{\xrightarrow[{}]{CuO}}\,}}} 6-heksadekanono |
|

### Sintezo 3

* Preparado de la **6-heksadekanono** per traktado de **heksanalo** kaj **klorodekano**:

|  |
| --- |
| heksanalo +klorodekano {\displaystyle {\mathsf {{\xrightarrow[{}]{}}\,}}}6-heksadekanono +klorida acido |
|

  

### Sintezo 4

* Preparado de la **6-heksadekanono** per traktado de **dekanalo** kaj **pentila klorido**:

|  |
| --- |
| dekanalo +pentila klorido {\displaystyle {\mathsf {{\xrightarrow[{}]{}}\,}}}6-heksadekanono +klorida acido |
|

Vidu ankaŭ
----------

* Ketonoj

Referencoj
----------

1. ↑  GuideChem
2. ↑  EPA United States Environmental Protection Agency EPA United States Environmental Protection Agency
3. ↑  Chemical Book
4. ↑  Alfa Aesar
5. ↑  Chemnet
6. ↑  Chembk
7. ↑  Chemsrc
8. ↑  The Good Scents Company
9. ↑  BenchChem