| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Kracoj** |
| --- |
|  |
| Blubeka mutuo, Crax albertiBlubeka mutuo, *Crax alberti* |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Kokoformaj *Galliformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Kracedoj *Cracidae* |
| Subfamilio: | Kracenoj |
|
|
|
|
| Genro: | *Crax*(Linnaeus, 1758) |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Kracoj  |

 |
| v • d • r |

***Crax*** estas genro de mutuoj, tio estas birdospecioj el la familio Kracedoj, parenca el la nestamasuloj de Aŭstralazio, sed tiuj loĝantaj en tropika Sudameriko. Nur la Invaria mutuo havas teritoriojn norde tra Centrameriko tiom for kiom ĝis Meksiko.

Aspekto
-------

La vario de masklaj bekornamoj laŭ formoj kaj koloroj estas tipa ĉe tiu genro, same kiel ties krispa kresto kaj kontrasta blanka aŭ ruĝecbruna kloakareo. La specioj de la genro *Crax*, eĉ diste rilataj unu de alia, pretas hibridiĝi, produktante fruktodonan idaron teorie eble en ĉiuj eblaj pariĝkombinoj.

Specioj
-------

Ties specioj estas la jenaj:

* Invaria mutuo, *Crax rubra*
* Blubeka mutuo, *Crax alberti*
* Flavbrida mutuo, *Crax daubentoni*
* Globomutuo, *Crax globulosa*
* Ruĝbeka mutuo *Crax blumenbachii*
* Bendomutuo, *Crax fasciolata*
* Blankapuga mutuo, *Crax alector*

Tiu genro formas unu el du ĉefaj stirpoj de mutuoj. Ĝi distingeblas el siaj parencoj pro ties evidenta seksa dimorfismo (kun nura escepto ĉe la Blankapuga mutuo), kiu estas nur laŭ grando nur ĉe *Mitu*, kaj minora aŭ rara ĉe *Nothocrax* kaj *Pauxi*.

Evoluo
------

La mutuoj de la genro *Crax* probable originiĝis kiel distinga stirpo dum la Tortoniano (fina Mioceno), antaŭ ĉirkaŭ 10-9 mj, en okcidenta aŭ nordokcidenta Amazona Baseno, kiel indikita de analizo pere de DNA kalibrita kontraŭ okazoj pri geologio (Pereira & Baker 2004, Pereira *et al.* 2002). Antaŭ ĉirkaŭ 6 mj dum la Mesiniano, la praaj *Crax* disiĝis en du stirpoj kiuj estas nune separataj de la Andoj de Kolombio kaj la Cordillera de Mérida kiuj stariĝis ĉirkaŭ tiu epoko, kaj la Orinoko kiu sekve okupis sian nunan basenon.

La norda stirpo tuj radiiĝis al la prauloj de la Invaria, Blubeka, kaj Flavbrida mutuoj, kiuj estis izolataj unu el alia pro la starigo de la norda Cordillera Occidental, kaj la Serranía del Perijá, respektive; ĝi estas certe, ke tiuj stirpoj estis tre distingaj fine de la Mioceno. (Pereira & Baker 2004)

La evoluo de la 4 sudaj specioj estis iome pli komplika. En la Mesiniano, antaŭ ĉirkaŭ 6-5.5 mj, la prauloj de la Globomutuo iĝis izolataj en okcidenta Amazona baseno. Pro piiĝanta pliaridiĝo de sudorienta Brazilo, la prauloj de la Ruĝbeka mutuo trovis rifuĝon en la montaroj inter la Brazila Altebenaĵo kaj la Atlantiko dum la meza Zankleano, antaŭ ĉirkaŭ 4.5-4 mj. La diverĝo inter la stirpoj de la Bendomutuo kaj la Nigrapuga mutuo ŝajne okazis ĉirkaŭ la limo inter Ukviano kaj Ensenadano, antaŭ ĉirkaŭ 1.5 mj. Tio koincidas kun unu aŭ kelkaj periodo(j) de alta marnivelo dum kiuj la malsupra Amazona baseno estis saleca laguno kiu havigis malmultan habitaton por la mutuoj. Ties nunaj teritorioj estas tiele ankoraŭ separataj de la Amazona rivero. (Pereira & Baker 2004)

Notoj
-----

1. ↑  Almenaŭ maskla idaro povas esti fruktodona. Vidu *Crax rubra* kaj Regulo de Haldane.

Referencoj
----------

* Pereira, Sérgio Luiz & Baker, Allan J. (2004): Vicariant speciation of curassows (Aves, Cracidae): a hypothesis based on mitochondrial DNA phylogeny. *Auk* **121**(3): 682-694. [angla kun hispana resumo] DOI:10.1642/0004-8038(2004)121[0682:VSOCAC]2.0.CO;2 HTML resumo HTML kompleta teksto sen bildoj Arkivigite je 2009-09-13 per la retarkivo Wayback Machine

* Pereira, Sérgio Luiz; Baker, Allan J.& Wajntal, Anita (2002): Combined nuclear and mitochondrial DNA sequences resolve generic relationships within the Cracidae (Galliformes, Aves). *Systematic Biology* **51**(6): 946-958. COI:10.1080/10635150290102519 PMID 12554460 PDF kompleta teksto

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rBirdoj |
| --- |
| 
Regno: Animalo  •  Filumo: Ĥorduloj  •  Subfilumo: Vertebruloj  •  Infrafilumo: Makzeluloj  •  Superklaso: Tetrapodoj  •  Klaso: Birdoj |
| 

|  Birdoj laŭ ordoj *(alfabete)* |
| --- |
|  |
| 

|  |
| --- |
|  |
| Ordoj de | 

|  |
| --- |
| akcipitroformaj ~ anseroformaj ~ apodoformaj ~ cikonioformaj ~ falkoformaj ~ fenikopteroformaj ~ gavioformaj ~ gruoformaj ~ ĥaradrioformaj ~ kaprimulgoformaj ~ kokoformaj ~ kolomboformaj ~ koracioformaj ~ kukoloformaj ~ paseroformaj ~ pegoformaj ~ pelikanoformaj ~ podicipoformaj ~ procelarioformaj ~ psitakoformaj ~ pterokloformaj ~ sfeniskoformaj ~ strigoformaj ~ strutoformaj ~ tinamoformaj ~ trogonoformaj ~ trokiloformaj ~ turnicoformaj |

 |

 |

 |
| 
Rilataj artikoloj: Birdomigrado ~ Birdoprotektado ~ Birdnestoj ~ BirdkantoVidu ankaŭ: Dinosaŭraj birdoj |

 |


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Birdoj |

* Kracoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Kracoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kracoj en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)