recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
En la kampoj scienco, teknologio kaj statistiko, la **ekzakteco** (komparebla kun *ĝusteco*)
de mezura sistemo estas la grado de proksimeco de mezuroj de kvanto al ties reala (vera) valoro. La **precizeco** (komparebla kun *fideleco*)
de mezura sistemo, ankaŭ nomita *reproduktebleco* aŭ *ripetebleco* laŭ la respektivaj mezuradaj kondiĉoj, estas la grado al kiu ripetaj mezuroj sub la samaj kondiĉoj donas la samajn rezultojn.
Kvankam la du terminoj ekzakteco kaj precizeco povas havi la saman signifon en ĉiutaga parolado, oni intence kontrastigas ilin en la kunteksto de la scienca metodo.

Mezursistemo povas esti ekzakta sed ne preciza, aŭ preciza sed ne ekzakta, aŭ ekzakta kaj preciza, aŭ malekzakta kaj malpreciza. Se eksperimento enhavas sisteman eraron, pliigi la nombron da specimenoj ĝenerale plibonigas la precizecon sed ne la ekzaktecon. La rezulto estas konsekvenca sed malekzakta rezultaro el difekta eksperimento. Elimini la sisteman eraron plibonigas la ekzaktecon sed ne ŝanĝas la precizecon.

Oni konsideras mezursistemon valida se ĝi estas kaj ekzakta kaj preciza.

Rilataj terminoj
----------------

Rilataj terminoj inkludas:

*taksdevio* - nehazardaj aŭ direktitaj efikoj kaŭzitaj de faktoro(j) nerilata(j) al la sendependa variablo
*ekarto* - diferenco inter la proksimuma kaj la ekzakta valoro
*eraro* - malĝustaĵo, kaj estas uzata en malsamaj fakoj
*tolero* (pp industria preciz-fabrikado) allasebla ekarto al la ekzakta valoro de certa grando (dimensio, maso, frekvenco k.a.)
*distingivo* aŭ distingokapablo
*signifaj ciferoj* de numero - la nombro da ciferoj de la valoro kiuj estas pravigeblaj de la ekzakteco kaj precizeco
La samajn terminojn oni aplikas al nerektaj mezuroj, t.e. valoroj akiritaj per kalkula proceduro sur observitaj datenoj.

Plue al ekzakteco kaj precizeco, mezuroj eble ankaŭ havas mezuran distingivon, kiu estas la plej malgranda ŝanĝo en la konsiderata fizika kvanto, kiu tamen donas respondon en la mezuro.

En cifereca analitiko, ekzakteco ankaŭ estas la proksimeco de kalkulo al la vera valoro; dum precizeco estas la distingivo de la reprezentaĵo, tipe difinita de la nombro da dekumaj aŭ duumaj ciferoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Ekzaktaj sciencoj
* Ekarto
* Eraro
* F-testo
* Bilda distingokapablo aŭ Distingivo
* Mezuro
* Necerteco
* Statistiko
* PIV

Referencoj
----------

1. 1 2  *JCGM 200:2008 International vocabulary of metrology — Bazaj kaj ĝeneralaj konceptoj kaj rilataj anglalingvaj terminoj (VIM)*
2. ↑  John Robert Taylor.  (1999) *An Introduction to Error Analysis: The Study of Uncertainties in Physical Measurements*. University Science Books, p. 128–129. ISBN 0-935702-75-X.

* Kategorio Ekzakteco kaj precizeco en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Aguilar de Bureba** [agiLAR debuREba] estas loĝloko kaj municipo en la nordoriento de la provinco Burgoso, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la komarko *La Bureba*. La loknomo *Aguilar de Bureba* povas esti komprenebla etimologie kiel *Aglejo de Bureba*, alude al la komarkonomo.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 9,45 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 52 loĝantojn. Ĝi perdis multajn loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte perdis 210 loĝantojn el la 1900-aj jaroj. Ĝi distas 48 km de Burgoso, provinca ĉefurbo.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado fine de la 9-a jarcento.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj kaj vitejoj) kaj brutobredado. Lastatempe laboro ĉe industria zono de Briviesca plej ekgravis, kune kun kultura kaj rura turismo, ekzemple piedirado tra naturaj lokoj. 

Inter vidindaĵoj menciindas la romanika preĝejo.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Burgoso

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 773791
* VIAF: 3866154198360120230005
 |
**Pola Nacia Organizaĵo** (pole *Polska Organizacja Narodowa* mallongigita **PON**) estis pola politika organizaĵo fondita de Józef Piłsudski la 5-an de septembro 1914 en Kielce. Ĝi ekestis rezulte de disrompo en Naczelny Komitet Narodowy (Supera Nacia Komitato). Fronte de ĝi ekstaris Witold Jodko-Narkiewicz. La organizaĵo gajnis, danke al permeso pri laŭleĝa agado, la rajton al propagando kaj eldonado. Ĝi komencis interalie publikigon de periodaĵoj "Ruch" (Movado), "Legionista" (Legiano), "Wici" (Alvoko) kaj "Do Broni" (Al Armilaro).

Pro malfondo de Orienta Legio, Piłsudski ne subiĝis al rekomendoj de la Supera Nacia Komitato pri neverbado de la loĝantoj de Pola Reĝlando al Okcidenta Legio. Li akiris apogon de la germanaj armeaj regopovoj (de la komandantaro de la 9-a Hindenburga Armeo).

Novembre 1914 pro malsukcesoj de germanaj armeoj pri provo konkeri Varsovion, Piłsudski estis devigita subiĝi la organizaĵon al la Supera Nacia Komitato. Kreitaj de Piłsudski civilaj oficejoj, surbaze de Pola Nacia Organizaĵo, riĉigis kadre sekretan Polan Militistan Organizaĵon (Polska Organizacja Wojskowa - POW).

Membroj
-------

* Ignacy Daszyński
* Witold Jodko-Narkiewicz
* Józef Piłsudski
* Stefan Starzyński
* Leon Wasilewski
* Jerzy Żuławski

Bibliografio
------------

* Henryk Zieliński, *Historia Polski 1914–1939* (Historio de Pollando 1914-1939), Ossolineum, Vroclavo 1983, ​ISBN 83-04-00712-6​
**Ekzameno** estas zorga trarigardo kaj detala esploro de iu problemo en ĝenerala senco, en pedagogia senco kontrolo de scioj de lernanto, studento aŭ kandidato por iu funkcio aŭ rango.

En la lerneja praktiko estas lernantoj ekzamenataj de sia instruisto ĉe la tabulo, starante antaŭ la samklasanoj. Tiu metodo ne nur eliminas je minimumo eblecon de suflorado aŭ utiligo de kaŝslipetoj, sed instruas ankaŭ publike paroli antaŭ pluraj personoj, subpremi nervozecon kaj klare prononci. Preskaŭ ĉiutage estas kelkaj lernantoj ekzamenataj, sed tute ne regule, por ke la lernantoj ne sciu, kiam venos ilia vico. Tio devigas ilin senĉese atenti kaj atendi alvokon al la tabulo, ne maldiligenti, ne neglekti la lernadon.

Universitataj studentoj estas ekzamenataj pri unuopaj studobjektoj laŭ semestroj. Estas ilia afero, ĉu ili vizitis la prelegojn kaj kiamaniere ili utiligis la lernolibrojn - ili devas sukcesi ĉe la semestra ekzameno por povi daŭrigi la studadon. Malsukcesintaj studentoj ricevas ŝancon fari **riparan ekzamenon**.

Speciala kazo estas **finstudaj ekzamenoj** antaŭ la **ekzamena komisiono** konsistanta el pluraj **ekzamenantoj**, kiuj kontrolas la sciojn de **ekzamenatoj**.

Ĉe metilernejo oni faras **metian ekzamenon**, kiu estas parte teoria, parte praktika (kreo de propramana produkto de la koncerna fako).

Ĉe la mezlernejoj (gimnazio, liceo, teknikumo) la ekzamenatoj devas submetiĝi al **abiturienta ekzameno**, nomata ankaŭ **ekzameno pri matureco**.

Por mezlernejoj kaj altlernejoj kutime oni devas submetiĝi al **akcepta ekzameno**.

Universitataj studentoj kiel parton de sia finstuda ekzameno devas prezenti kaj defendi **diplomlaboraĵon** por fariĝi **diplomitoj**.

Por akiri pli superan rangon oni devas fari ekzamenojn bakalaŭrajn, magistrajn, inĝenierajn, doktorajn (kompletigitajn per disertaĵo), por docentiĝi kaj profesoriĝi necesas habilitiĝo.

* Ekzameno en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)
La **Vilao Festge** (germane *Festge-Villa*) estas monumentprotektita vilao en Erfurto, Cyriakstraße nr 39. Ĝi elstaras inter la multnombraj aliaj fortimpresaj konstruaĵoj en la sudokcidento de la turingia ĉefurbo. En la vilao troviĝas hodiaŭ i.a. la *Galerio Panse* kaj dezajnagentejo.

Priskribo
---------

La tuto pli memorigas onin pri kastelo ol pri loĝejo, posedo de la entrepreno kaj kortega fotisto Karl Festge. La impona konstruaĵa korpo troviĝas en vasta en la direkto de la strato dekliveta parko malsupre de la Citadelo Cyriaksburg. Ornamis ĝin riĉaj arkitektureroj, ŝtuparoj, balkonoj, garnaĵoj kaj kupolsimila turo. Unuj trovas la historisman vilaon el la 1899-a jaro impresa kaj reprezenta, aliaj troimpresema kaj snoba kaj pavanta. Ĉiuokaze ĝi dokumentas kiel elstara arkitektura monumento la meminterpretadon de la burĝaj superaj klasoj en la tempo de imperiestro Vilhelmo la 2-a. Oni riĉiĝis kaj intencis montri la bonstaron klare.

Antaŭkondiĉo por tio estis la ekonomia ekfloro de Germanio post la fondo de la Regno en 1871. Tio forigis nur du jarojn poste ĉian remparan karakteron de Erfurto kiu troviĝis tuj meze de la lando. Rapidege la urbo grandiĝis en ĉiuj direktoj kaj inter 1871-1906 la enloĝantaro kreskis de 45.000 al 100.000! Memkompreneble tiu etendiĝo iĝis diversmaniere laŭ urbokvartaloj. Norde kaj oriente estiĝis kvartaloj por logdomoj de pli malriĉaj personoj kiel ankaŭ por uzinaj ejoj. La pejzaĝe pli alloga sudokcidento rezervitis al la riĉuloj loĝantaj ne malofte en vilaoj. Cetere ĝis hodiaŭ tiu urbostrukturo (tipa ankaŭ por aliaj grandurboj el la Periodo de spekulanto-kompanioj) grandparte restis tia.

Nobla medio
-----------

La Cyriak-strato apartenis al la plej karaj adresoj en la sudokcidenta urbero, kun la Festge-vilao kiel kvazaŭa admiralŝipo. Festge fakte estis je la pinto de la riĉa burĝaro. Li ne nur furoris kiel fotisto sed akiris grandan havaĵon ankaŭ kiel entreprenisto (i.a. brikfabrikado) kaj terenmakleristo.

La arthistoriistoj Ruth kaj Eberhard Menzel la pompajn eksteron kaj internon de la vilao detalege priskribis. La bildprogramo ĉefasade aludas la biografion de Festge - videblas i.a. kamerao. Mortis Festge en la 1909-a jaro kaj transprenis la vilaon en 1912 la lampofabrikanto Stübgen. Ĝi eksproprietigitis en la 1946-a jaro fare de la sovetaj okupantoj kaj servis i.a. por gastigi gravulojn.

Literaturo
----------

Hans Hoffmeister (eld), Ruth Menzel: *Villen in Erfurt*, vol. 1-4, eldonejo Rhino, 1996 sekv.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Pri la vilao - artikolo de Steffen Raßloff.
* Ekzemplo por kulturaranĝo ene de la vilao. Arkivigite je 2014-12-19 per la retarkivo Wayback Machine
* Hejmpaĝo de *Galerio Panse*.
* Hejmpaĝo de la dezajnagentejo Ina Panse. Arkivigite je 2014-12-19 per la retarkivo Wayback Machine
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Rubio** |
| --- |
|  |
| Rubia tinctorum*Rubia tinctorum* |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Plantoj *Plantae* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Divizio: | Angiospermoj *Magnoliophyta* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Dukotiledonoj *Magnoliopsida* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Gencianaloj *Gentianales* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Rubiacoj *Rubiaceae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | **Rubio** *Rubia*L. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Rubio  |

 |
| v • d • r |

**Rubioj** (genro **Rubio** el la latina *Rubia*) estas plurjaraj herboj kaj arbustetoj kun kontraŭe duopaj folioj ŝajne verticilaj pro folisimilaj stipuloj. Tiu genro enhavas ĉirkaŭ 60 speciojn el Afriko, Ameriko, Azio kaj Eŭropo. *Tinktura rubio* estis pasinte vaste kultivata pro la ruĝa tinkturo eltirita el ĝiaj radikoj. **Migra rubio** estas grimpa planto, ĝiaj folioj havas kroĉetojn. Ĝi abundas borde de Mediteraneo laŭlonge de la vojoj grimpante en veproj kaj sur arbetaĵojn.

Ĉefaj specioj
-------------

* Eŭropa flaŭro :
	+ *Rubia peregrina* L. — Migra rubio
	+ *Rubia tinctorum* L. — Tinktura rubio

* Azia flaŭro :
	+ *Rubia cordifolia* L. — Korfolia rubio
**Judit Bonyár** [bonjAr], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bonyár Judit** estas hungara kantisto, komponisto. Ŝia edzo estis Péter Hűvösvölgyi.

Bonyár-Hűvösvölgyi paro muzikas
Judit Bonyár naskiĝis la 11-an de februaro 1973 en Heves (urbo).

Biografio
---------

Judit Bonyár en sia aĝo 8 komencis violonĉeladi en sia naskiĝurbo, poste ŝi maturiĝis en muzika mezlernejo de Debrecen, fine ŝi akiris muzikan diplomon en Scienca Universitato Janus Pannonius. Kun sia edzo ŝi fondis orkestron en 2004. Ili estis komponistoj de la Teatro Petőfi (Sopron) ekde 2012. Ili eldonis muzikdiskojn. Ili vivis en Jászszentandrás kun 2 filoj. Ŝi ricevis premiojn inter 2006-2017.

Ŝiaj muzikaj partoprenoj (elekto)
---------------------------------

* popolkantoj
* mondmuzikaĵoj
* Judit Ágnes Kiss: *Prága, főpályaudvar* - komponisto, rolanto
* *A szép Cerceruska* - komponisto
* *Padam, Padam* - kantisto de kanzonoj de Édith Piaf
* *Piaf két arca* - rolanto

Vidu, aŭdu ankaŭ
----------------

*

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* 
*

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 795321
 |


* Portalo pri Biografio
**Ĉefstila ĵazo** estas – limige la pli eksperimentemajn ĵazstilojn – la muziko de diversaj reprezentantoj de ĵazo, kiu flegas pli tradiciajn ludmanierojn. La termino plurfoje ŝanĝiĝis dum la historio de ĵazo; ĝi ne estas klare difinita, kaj la ĵazesploro ne rekonas ĝin.

Pli malnova difino
------------------

Someron de 1954 sondisko-eldonejo Columbia Records komencis serion da sonregistraĵoj de spontankoncertoj, kiuj okazis sub la nomo Buck Clayton. Stile ili etikedis kiel „ĉefstila ĵazo" (angle: „Mainstream-Jazz") , termino, kiun tiam stampis i. a. Stanley Dance, kaj kiun antaŭenigis la enkonduko de la longeluda disko, kiu ebligis esence pli longajn pecojn ol tiuj sur diskoj kun 78 turniĝoj por minuto. „Ĉefstilo" tiam estis la ludmaniero de muzikistoj, kiuj ne ludis la tiam modernajn ĵazstilojn kiel malpasian ĵazon aŭ malmolbopon, aliaflanke ne apartenis al la tradiciistoj de diksilando-ĵazo. Laŭ Doering oni povus nomi ĝin ankaŭ „moderna svingo", des pli multe ĉar la termino celis esence iamajn svingomuzikistojn el la medio de la orkestro de Count Basie (Jo Jones, Freddie Green). Ĉi tiun tendencon antaŭenigis produktisto John Hammond per la sondiska serio *The Basie Bunch* (1957–58).

Pli nova difino
---------------

Dislimiĝe de moderna kreema ĵazo kaj kunfando-ĵazo la publiko kaj la organizantoj nomas *ĉefstila* tiun nuntempan ĵazon, kiu reekprenas elementojn de svingo, de malpasia ĵazo kaj de bibopo. Post la ondoj de libera ĵazo kaj kunfando-ĵazo multaj ĵazmuzikistoj orientiĝis en la 1980-aj jaroj denove je pli plaĉaj kaj amaspublikemaj ludmanieroj. Jen nomendas aparte nov-tradiciistoj kiel Wynton Marsalis, sed ankaŭ la reprezentantoj de novbibopo. Kadre de ĉi tiu evoluo ankaŭ multaj ĵazveteranoj kun ĵazbandoj, kiuj propagandis la klasikajn stilojn, festis revenon. Al ĉi tiuj muzikistoj apartenas interalie Stan Getz, Dizzy Gillespie kaj Oscar Peterson. Ĉi tiun muzikstilon antaŭenigas aparte diskeldonejo Concord-Jazz, kiu publikigas muzikon de ĉefstilaj reprezentantoj kiel Stan Getz, Monty Alexander, Ray Brown, Scott Hamilton, Barney Kessel, Ken Peplowski, Chris Potter, Toots Thielemans, Mel Tormé kaj aliaj.

Selektdiskografio por ĉefstila ĵazo de la 1950-aj/1960-aj jaroj
---------------------------------------------------------------

* Buck Clayton: *Jam Session* (Mosaic Records CD 144, 1956) kun Coleman Hawkins
* Ben Webster: *Meets Oscar Peterson* (Verve, 1959)
* Duke Ellington and Johnny Hodges: *Side By Side* (Verve, 1959/1963)
* Coleman Hawkins: *Encounters Ben Webster* (Verve, 1959)
* Lester Young: *Lester Swings* (Verve, 1952-58)#
* John Bunch & Bucky Pizarrelli: *NY Swing* (LRC 1992)
* The Count Basie Bunch: *Too Marvellous For Words* (Vanguard 1957-58)
* Benny Carter: *Jazz Giant* (Contemporary, 1957-58)
* Ike Quebec: *Blue And Sentimental' (Blue Note, 1961)*

Literaturo/fonto
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Muziko |

* Teddy Doering: *Coleman Hawkins. Sein Leben, seine Musik, seine Schallplatten.* Waakirchen, Oreos (Collection Jazz), 2001 - ISBN 3-923657-61-7
* Martin Kunzler: *Jazzlexikon.* Reinbek bei Hamburg, Rowohlt 2002
**Aiŝa** (arabe عائشة بنت أَبي بكر, *ʿĀʾiŝa bint Abī Bakr*) estis la plej ŝatata edzino de Mohamedo (aŭ, pli tradicie, Mahometo), fondinto de islamo. Ŝi naskiĝis en ĉ. 614 p.K kaj mortis en 678 en Medina.

Ŝi estis filino de la komercisto kaj posta kalifo Abu Bakr el la tribo de Kurajŝoj. La patrino de Aiŝa venis el la tribo Al Harit. La triboj de la gepatroj de Aiŝa estis tre respektataj. Ŝia nomo havas araban devenon kaj signifas „la vivanto".

Mohamedo vizitis domon de Abu Bakr kaj tie konatiĝis kun Aiŝa. Aiŝa estis gaja, vivema knabineto. Ŝi kaptis koron de Mahometo, kaj li alparolis tiele la patrinon de Aiŝa: „Estu bona al Aiŝa kaj levu ŝin por mi."

Mohamedo edzinigis ŝin en aĝo de 6 jaroj kaj seksume penetris ŝin en aĝo de 9 jaroj. La geedziĝa festo estis modesta en mallarĝa familia rondo. Tiutempe Mohamedo aĝis jam super 50 jaroj.

Kiam en ĉ. 660 okazis disputoj inter Ali kaj Mu'aŭija pri la kalifeco, ŝi apogis Mu'aŭija. Ŝi estis kun Mu'aŭija venkitaj far Ali kaj ekzilitaj al Mekka.

Aiŝa mem ne havis infanojn, sed kiam ŝia frato Abdar-Rahm mortis, ŝi ekprizorgis liajn filon kaj filinon.

Tre bone karakterizas pozicion de Aiŝa en la haremo, ke Mohamedo decidis pasigi siajn lastajn tagojn en kamero de Aiŝa. Ŝi estis tiutempe 18 jarojn aĝa.

Dum kalifeco de sia patro kaj ties posteulo, Aiŝa ne politikumis. Ŝi esprimis sian simpation nur por ribelantoj kontraŭ tria kalifeco kaj apogis ilin. Post morto de la kalifo ŝanĝis sian opinion kaj postulis venĝon. Kun Talha b. Ubaidallah kaj Abdallah ibn az-Zubair ŝi apogis en 656 ribelon kontraŭ la kvara kalifo, Ali, konkurinto de sia mortinta edzo. La kalifo do venkis en la t.n. „kamelbatalo" ĉe Basra kaj kaptis inter aliaj eĉ Aiŝa-on. Li donis amnestion por ŝi ordonis iri al Medina, kie li vivis ĝis sia morto en 678.

Por sunaistoj, ŝi apartenas al la plej gravaj personecoj de islamo. Ŝi reprezentas por ili la pion, kaj ili nomas ŝin "Umm al Mu'minin" (Patrino de la kredantoj).

Por ŝijaistoj, ŝi estas ĵaluza intrigemulino kontraŭ Ali kaj patrino de Mohamedo. Ŝi estas por ili malamikino de Dio.

Ŝi rekte instruis homojn pri la kredo; tial oni vidas ŝin kiel ekzemplon por virinaj roloj en islamo.

* Kategorio Aiŝa en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 54931
* GND: 118903888
* LCCN: n84022227
* VIAF: 21073782
* ISNI: 0000 0000 6691 1756
* SUDOC: 078064090
* BNF: 12558690q
 |
Ne konfuzenda kun la kreola lingvo en Trinidado kaj Tobago, bazita sur la franca lingvo (ankaŭ nomata la antilia kreola lingvo), denaska nomo *Kreyol*, *Kwéyòl*, surloke nomata ***Patois,*** foje skribita en tiu kunteksto ***patwah*** , precipe en referenco al la jamajka-kreola lingvo.

**Patois** (/ˈpætwɑː/) estas ajna lingvo kiu estas konsiderita nenorma, kvankam la esprimo ne estas formale difinita en lingvistiko. Ĝi povas rilati al piĝinoj, kreolaj lingvoj, dialektoj, kaj aliaj formoj de indiĝena aŭ loka parolado, sed ne ofte al ĵargono aŭ slango, kiuj estas vortproviz-bazitaj formoj de kriptolekto. Klasaj barieroj estas enkonstruitaj en perspektivo, desegnita inter tiuj kiuj parolas dialekton kaj tiujn kiuj parolas la norman aŭ dominan lingvon uzitan en literaturo kaj parolado, t.e. "acrolect".

Etimologio
----------

La esprimo "patois" venas el malnovfranca lingvo, *patois* "loka aŭ regiona dialekto" (pli frue "mallerta, aŭ nekultivata parolado"), eventuale de la verbo *patoier*, "por trakti malglate", de "pate" - "piedo", de malnovnederlanda lingvo *patan* "piedon, plandon" + - *ois*, pejorativa sufikso. La lingvosenco eble ekestiĝis de la nocio de mallerta aŭ malglata maniero de parolado.

Referencoj
----------

1. ↑  (en) Jo-Anne Sharon Ferreira, *A Brief Overview of) The Sociolinguistic History of Trinidad & Tobago. University of the West Indies,* unb.br, la 24-an de julio 2014, Wayback Maŝino.
2. ↑   patois. *Oxford Dictionaries*. Oxford University Press. Arkivita el la originalo je 2021-01-12. Alirita 2013-05-19.
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Crest (stacidomo). |

**Crest (Drôme)** estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Drôme, okcitane *Droma*, kaj en la pli vasta regiono Aŭvernjo-Rodano-Alpoj (france *Auvergne-Rhône-Alpes*, okcitane *Auvèrnhe Ròse Aups*). Ene de la departemento, la komunumo apartenas al la arondismento Valence kaj al la kantono Crest. 

Fine de 2020 en la komunumo vivis 8 707 loĝantoj sur areo de 23,38 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de 372 loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun la najbaraj komunumoj Vaunaveys-la-Rochette, Aouste-sur-Sye, Cobonne, Divajeu kaj Eurre.

Geografio
---------

La komunumo situas en Drôme, en la okcidenta parto de la francaj Alpoj.

Historio
--------

La departemento Drôme estis oficiale kreita la 5-an de marto 1790 dum la franca revolucio.

Monumentoj
----------

La urbeto ĉefe famis pro sia turo, kiu estas la plej alta ĉefturo de la tuta Eŭropo.

Administrado
------------

Crest apartenas estas la ĉefurbo de du kantonoj, nome la kantono Crest-Nord kaj la kantono Crest-Sud. Tiuj kantonoj mem estas partoj de la arondismento de Die, unu el la tri arondismentoj de la departemento Drôme.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Drôme
* Kantono Crest-Nord
* Crest (stacidomo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* france Oficiala retejo de Crest
**Irén Bartos** [bartoŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bartos Irén** estis hungara baletisto, baletinstruisto. Ŝia geedziĝa nomo estis (laŭ hungarlingve kutima nomordo) *Gaál Józsefné Bartos Irén*, ŝia parenco estis Imre Dózsa.

Irén Bartos naskiĝis la 15-an de decembro 1917 en Budapeŝto, ŝi mortis la 18-an de februaro 1981 en Duseldorfo.

Biografio
---------

Irén Bartos akiris baletistan licencon en baleta lernejo de Reĝa Operejo de Budapeŝto en 1932. Ŝiaj plej gravaj instruistoj estis Jan Ciepliński, Rezső Brada kaj Ferenc Nádasi. Ŝi komencis sian baletistan karieron en la Operejo de Budapeŝto, kie ŝi estis levita privata dancisto en 1940. Inter 1942-1944 ŝi dancis en Nacia Teatro (Kolozsvár), poste en Nacia Teatro (Szeged), kie ŝi ankaŭ instruis. En 1949 ŝi denove dancis en la Operejo de Budapeŝto kaj ŝi instruis dekomence (1950) en la Ŝtata Baleta Instituto. En 1971 ŝi disidis al Okcidenta Germanio kaj ŝi instruis en Arta Universitato Folkwang (1971–1972), de:Deutsche Oper am Rhein (1972–1976), poste ĝismorte en de:Oper Köln. Ŝi edziĝis en 1936 kaj naskis filinon.

Ŝiaj roloj (elekto)
-------------------

* Béla Bartók-Gyula Harangozó: *A fából faragott királyfi* - akva feino; reĝidino
* Jan Ciepliński: *Babatündér* - japana pupo
* Ernő Vashegyi: *Bihari nótája* - putino
* Léo Delibes: *Coppelia* - Swanilda
* Aurél Milloss: *Prométheusz teremtményei* - Kalliope
* Gyula Harangozó: Csárdajelenet - drinkejistino
* György Lőrincz: *A csodálatos mandarin* - knabino

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 796453
 |


* Portalo pri Biografio
Preĝejo de Cserhátsurány

Bazaj informoj
--------------

**Cserhátsurány** (ĉerhAtŝurAnj) estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono **Norda Hungario**, en departemento Nógrád, en subregiono de Balassagyarmat.

* Areo: 19  km²
* koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 47.9791/19.4277
* Loĝantaro: 960
* Poŝtkodo: 2676
* Telefonprefikso: 35

Situo
-----

Cserhátsurány situas en valo de rojo, laŭ flankovojoj. Balassagyarmat troviĝas 17, Pásztó 26, Rétság 27 km-ojn.

Historio
--------

Cserhátsurány estis loĝata jam dum la neolitiko. La unua mencio devenis el 1138. Post la mezepoko pro la konstantaj kontraŭturkaj bataloj la vilaĝo senhomiĝis. Vilaĝservoj estas lernejo, infanĝardeno, poŝto.

Vidindaĵoj
----------

* gotika romkatolika Kirko Stefano la 1-a (Cserhátsurány) de 1344, baldaŭe barokigita, en 1934 renovigita, la turo estas 32 m-ojn alta
* luterana preĝejo de 1821
* kastelo de Jánossy (jAnoŝi) el la 17-a jarcento
* kastelo de Simonyi (ŝimonji) el la 18-a jarcento
* muzeeto

Famuloj
-------

En Cserhátsurány naskiĝis ministro pri defendo István Sréter.

* Kategorio Cserhátsurány en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**István Hollós** [iŝtvAn holOŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Hollós István** estis hungara kuracisto, psikiatro. Lia nomo estis *Hesslein Izidor* ĝis 1887.

István Hollós  naskiĝis la 16-an de aprilo 1872 en Budapeŝto. Li mortis la 2-an de februaro 1957 en Budapeŝto.

Biografio
---------

István Hollós devenis el juda familio. Li frekventis mezlernejon en sia naskiĝurbo, poste li akiris kuracistan diplomon en 1897 en Universitato de Budapeŝto. Post siaj studoj li laboris en diversaj hospitaloj (ankaŭ en provinco). Tiutempe li multe strebis kontraŭ la alkoholismo. Li atingis la rangon ĉefkuracisto en 1910 en Nagyszeben. Dum la 1-a mondmilito li estis armea kuracisto, poste ĉefkuracisto en la centra neŭrologia hospitalo en Budapeŝto, kiun li nomis "flava domo". En 1927 li pensiuliĝis pro la juda deveno. En 1944 Raoul Wallenberg savis lin de la mortpafo.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Az öröklésnek az elmebetegségek fellépésére való jelentősége* (1904)
* *Az elmegyógyintézeti therapia multja és jövője* (1914)
* *Zur Psychoanalyse der paralytischen Geistesstörung* (1922)
* *Búcsúm a sárga háztól : Doktor Pfeiflein Telemach különös írása az elmebetegek felszabadításáról* (1928 (ankaŭ germane), 1990)
* *Sigmund Freud összegyűjtött művei* (Kolektitaj verkoj de Sigmund Freud), (1929) - tradukaĵo
* *Sigmund Freud: Álomfejtés* (1935, 1985, 1993, 1996, 2000, 2003, 2011) - tradukaĵo

Memorigiloj
-----------

* premio Hollós István fondita en 1991

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)
* hungarlingva biografio kun foto Arkivigite je 2014-07-14 per la retarkivo Wayback Machine
**Irén Feld,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Feld Irén** estis hungara aktoro, deklamisto, teatrestro, infana aktoro. Ŝia patro estis Zsigmond Feld, ŝiaj fratoj estis Mátyás Feld kaj Aurél Föld.

Irén Feld  naskiĝis la 26-an de marto 1883 (laŭ alia informo la 15-an de junio 1883) en Budapeŝto, ŝi mortis la 19-an de oktobro 1944 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Irén Feld devenis el juda familio. Ŝi jam frue ricevis rolojn en infanteatro de Zsigmond Feld. Ŝi akiris diplomon en Reĝa Teatra Akademio en 1898, poste ŝi malofte havis rolojn en Nacia Teatro (Budapeŝto) (1900, 1908), Gaja Teatro (1901), foje en Teatro Magyar. En 1910 ŝi fondis dimanĉan teatron sen sukcesoj, post 3 jaroj infanteatron. Ankaŭ tio fiaskis, tamen ankaŭ en la 1920-aj kaj 1930-aj jaroj ŝi ofte aranĝis infanspektaklojn. Menciindas, ke ŝi ofte estis deklamisto kun pli grandaj sukcesoj. Ŝi estis viktimo de la holokaŭsto.

Elektitaj teatraj roloj
-----------------------

* William Shakespeare: *Otelo* - Desdemona
* Ede Tóth: *A falu rossza* – Boriska
* August Strindberg: *Júlia kisasszony* – titolrolo
* Henrik Ibsen:
	+ *Rosmersholm* – Rebeka
	+ *Nora* – titolrolo

Elektitaj filmaj roloj
----------------------

* *Ninon de Lenclos* (1913)
* *Halálos szerelem* (1922)
* *Magyar feltámadás* (1939)

Ŝia sola libro
--------------

* *Szerelmi csirkefogók* (1929)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la dekstra kolumno)
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
**CHOE Taesok** - ankaŭ latinliterigata CHOI Dae Suk (koree 최대석), naskiĝis lunkalendare la 16-an de februaro 1962 en Gjongbuk, Koreio - estas korea esperantisto, ĵurnalisto, ĉiĉerono, korealingva lektoro de la Vilna universitato, eklezia Espertanto-tradukisto de ŭonbulismo, prizorganto de ĝia oficiala esperantlingva retejo, korespondanto de pluraj koreaj televidoj kaj radioj kaj de koreaj gazetoj. Li loĝas en Vilno, Litovio. Li esperantistiĝis en 1981.

Magistro pri publika administrado ĉe la universitato Dankook en Seulo (1986).

Magistro pri esperantologio ĉe la universitato ELTE en Budapeŝto (1997): Aljuĝita por Stipendio Ivo Lapenna en 1999.

Korespondanto de la sudkorea ŝtata televido KBS (한국방송공사; Hanguk Bangsong Gongsa, 2001-nun) kaj de la semajngazeto Donga (2001-nun). Korespondanto de Korea Telecom Hitel (1998-2001) kaj de la korea televido YTN (*Yonhap* Televidaj Novaĵoj). Blogisto de .

Prezidanto de Korea Esperanto-Junularo (1989-1990). Komitatano A de TEJO (1989-1990). Prezidanto de Esperantista Asocio de Ŭonbulismo (1985-1993). Redaktoro de la revuo La Espero el Koreio (1987-1994). Vojaĝinto dumtrijara en Eŭropo per Esperanto (1990-1993). Redaktoro de KEA-organo La Lanterno Azia (1995-1996). Ĝenerala sekretario de Korea Esperanto-Asocio (1993-1996). Trifoje LKK-ano: la 79-a UK en Seulo en 1994, la 90-a UK en Vilno en 2005 kaj la 102-a UK en 2017. Retejestro de Litova Esperanto-Asocio. 

**Redaktis:**

"Zamenhof Malpravis en Kvieta Mateno" (1995)

"Verkoj de Elpin" (2004)

"LEE Chong-Yeong, gvidanto nia" (2009)

"Uyang HAN Moo-hyup" (2015)

"Meandro" (2004) - la ĉiutaga gazeto de BET en Litovio

"La Vilna Sonorilo" (2005) - la ĉiutaga gazeto de la UK en Vilno

"Sagisto" (2007) - la ĉiutaga gazeto de BET en Litovio

"Fera Lupo" (2008) - la ĉiutaga gazeto de TEĴA en Litovio

"La Verda Kandellumo" (2017) - la ĉiutaga gazeto de la UK en Seulo

"Lumturo" (2023) - la ĉiutaga gazeto de BET en Litovio 

**Tradukis:**

Kovrilpaĝo de la sankta libraro de ŭonbulismo
"Vastas la Mondo, Multas Laboro" (1998)

"La Sankta Instruo de Ŭonbulismo" (1998)

"La Ĝongsana Instruo" (2000)

"Kompleksia Medicino kaj Saama Akupunkturo" (2003)

"La Himnaro de Ŭonbulismo" (2006)

"La Ritaro de Ŭonbulismo" (2016)

"La Historio de Ŭonbulismo" (2016)

"La Esenca Skribaro de la Budho kaj Patriarko" (2016) - interalie, La Diamanta Sutro, La Kora Sutro

"Komentario pri la Metodo de Sidmedito en la Fundamenta Instruo" (2017)

"La Desana Instruo" (2019)

"Korea Kantaro en Esperanto" (2022) - 122 koreaj kantoj + 18 diverslandaj kantoj

Pli ol 50 koreaj poemoj

Pli ol 30 koreaj rakontoj

**Verkis:**

리투아니아에서의 생활
"Litovio, la Centro de Eŭropo" (2011, en la korea)

**Premiiĝis**

Stipendio "Ivo Lapenna" 1999 

3a poezia premio de la Belartaj Konkursoj de UEA 2021

Eksteraj ligiloj
----------------

* Retejo de CHOE Taesok  (en Esperanto)
* Blogo de CHOE Taesok en la korea
* Blogo de CHOE Taesok en la angla kaj en Esperanto


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 263322
* VIAF: 282580190
 |
*Ne miskomprenu kun Cserhát!*

Panoramo en Cserehát
**Cserehát** [ĉerehAt] estas montetaro en Hungario en Norda Mezmontaro en departemento Borsod-Abaúj-Zemplén. Ĝi estas ponto inter montaroj Bükk kaj Montaro Zemplén), aliflanke trapaso al Granda Hungara Ebenaĵo. La hungara nomo venis de Quercus cerris, kiu plej ofte kovras la montetaron.

Loko de Cserehát en Hungario
Vido al artefarita lago ĉe Rakaca
La plej alta punkto estas „Kecske-pad" (340 m), la plej malalta punkto situas apud Szikszó (115 méter). La averaĝa alteco estas 250–300 m. Riveroj de la montetaro estas Hernád kaj Sajó. kalkoŝtono kovras la montetaron, kiun la arbaroj iomete traformis. Foje aperas ankaŭ sabloj kaj argiloj.

Komunumoj
---------

En la montetaro malgrandaj vilaĝetoj povis establiĝi.


|  |  |
| --- | --- |
| 
* Abaújlak
* Abaújszolnok
* Baktakék
* Bódvarákó
* Bódvaszilas
* Becskeháza
* Büttös
* Csenyéte
* Debréte
* Edelény
* Encs
* Fáj
* Fancsal
* Felsőgagy
* Felsővadász
* Gibárt
* Irota

 | 
* Kány
* Keresztéte
* Kupa
* Lak
* Martonyi
* Nyésta
* Perecse
* Rakaca
* Rakacaszend
* Szalonna
* Szemere
* Szendrő
* Szendrőlád
* Tomor
* Tornabarakony
* Tornaszentandrás

 |

Fontoj
------

* hungare
* hungare Arkivigite je 2013-12-27 per la retarkivo Wayback Machine

* Kategorio Cserehát en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Charles Vidor** [ĉars], laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj ortografio **Vidor Károly** estis hungardevena usona reĝisoro. Kontraŭe al la komuna kredo, li ne estas parenca al kolega direktoro en:King Vidor.

Károly Vidor naskiĝis la 27-an de julio 1900 en Budapeŝto, li mortis la 4-an de junio 1959 en Vieno.

Biografio
---------

Károly Vidor devenis el juda familio. Li batalis dum la 1-a mondmilito, poste li akiris diplomon en Scienca Universitato Loránd Eötvös. Post la diplomo li translokiĝis al Berlino, kie li aliĝis al tiam mondfama filma produktejo UFA. Li komence estis filmomuntisto, baldaŭ helporeĝisoro. Post jaroj li translokiĝis al Usono, kie li estis kantisto en Broadway. Vidor memfinancis sian unuan eksperimentan mallongan filmon en 1929, sekve Holivudo akceptis lin kiel reĝisoro ekde 1932. Resume li reĝisoris 35 plenlongajn filmojn. En 1953 kaj 1956 li estis nomumita kiel "Plej bona reĝisoro". Li mortis dum sia lasta filmo pro koratako. Li estis edziĝinta kvar fojojn kaj resume li havis 3 idojn.

Liaj filmaj reĝisoraĵoj (elekto)
--------------------------------

* *The Bridge* (mallonga filmo, 1929) - debuto, ankaŭ scenaristo
* *Sensation Hunters* (1933)
* *New York Town* (1941)
* *Gilda* (1946) - lia plej elstara filmo
* *Hans Christian Andersen* (1952)
* *Song Without End* (1960) - lia amiko George Cukor finis la filmon

Memorigiloj
-----------

* stelo sur Trotuaro de famo en Holivudo

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* filmoj

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑

* Kategorio Charles Vidor en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 781151
* GND: 138775656
* LCCN: n87911915
* VIAF: 29591923
* ISNI: 0000 0001 2320 1444
* SUDOC: 069106169
* BNF: 12263125c
* NKC: xx0164993
* BNE: XX1167725
 |


* Portalo pri Biografio
* Portalo pri Filmo
**Irén Bánó,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bánó Irén** estis hungara operetkantisto, operkantisto (soprano). Ŝia origina familia nomo estis *Büchler* ĝis 1905, ŝia geedziĝa nomo estis (laŭ hungarlingve kutima nomordo) *Sándor Pálné* [ŝAndor]. Ŝia edzo estis Pál Sándor (politikisto), ŝia bofratino estis Emma Sándor.

Irén Bánó naskiĝis la 28-an de majo 1884 en Budapeŝto, li mortis la 27-an de oktobro 1965 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Irén Bánó devenis el juda familio. Ŝi akiris tre frue diplomon en Tutlanda Hungara Reĝa Muzikakademio en 1903. Post la diplomo ŝi estis membro de jam malkonstruita teatro, kie ŝi havis sukcesojn en operetoj. En 1910 ŝi debutis en Reĝa Operejo de Budapeŝto, eĉ ŝi ricevis statuson en la teatra jaro 1911. Ŝi edziniĝis en 1923, poste ŝi jam ne kantis.

Ŝia repertuaro (elekto)
-----------------------

* Jenő Huszka: *Aranyvirág* (debuto)
* Pongrác Kacsóh: *János vitéz* – franca reĝidino (rolo 153-foje)
* Károly Goldmark: *Sába királynője* – Szulamit
* Johann Strauß (filo): *Die Fledermaus* - Rosalinda
* Giuseppe Verdi: Aida – titolrolo
* Richard Wagner: Lohengrin – Elza

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 782655
 |



* Portalo pri Biografio
*In principio erat verbum*, latina por *En la komenco estis la Vorto*, el la Vulgato, Evangelio laŭ Johano, 1:1-18.
La **Antaŭekzisto de Kristo** temas pri la doktrino de la ontologia aŭ persona ekzisto de Kristo antaŭ lia naskiĝo. Unu el la signifaj bibliaj citaĵoj estas Johano 1:1-18 kie, en la triunuisma vido, Kristo estas identigita kun antaŭekzistanta dia hipostazo nomata Logos aŭ Vorto. Tamen, aliaj ne-triuniismaj vidpunktoj pridubas la aspekton de persona antaŭekzisto aŭ pridubas la aspekton de dieco, aŭ ambaŭ.

La koncepto de antaŭekzisto de Kristo estas centra dogmo de la doktrino de la Triunuo. Triunuisma kristologio esploras la naturon de la antaŭekzisto de Kristo kiam la Dio hipostazo estis nomita Logos aŭ Vorto, priskribita en verso de la Evangelio laŭ Johano 1:1-18, kiu komenciĝas:

|  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** En la komenco estis la Vorto, kaj la Vorto estis kun Dio, kaj la Vorto estis Dio. Tiu estis en la komenco kun Dio. Ĉio estiĝis per li; kaj aparte de li estiĝis nenio, kio estiĝis. **"** |

 |

Kiam la Triunuo estas reflektita en kristana arto, Logos foje estas prezentita en maniero kiel tiu kiu similas al la viro Jesuo (en bildoj de la Edena ĝardeno kiam Enkarniĝo ankoraŭ ne okazis).

Eblas akcepti la antaŭekziston de Kristo sen akcepti lian plenan diecon en la triunuisma signifo. Ekzemple, estas verŝajne ke Ario kaj plej frue rekomendantoj de Arianismo akceptis antaŭekziston de Kristo. Same Miguel Servet kvankam neis la doktrinon de la Triunuo akceptis personan antaŭekziston de Kristo. John Locke kaj Isaac Newton ŝajnas konservi la kredon je la antaŭekzisto de Kristo malgraŭ ilia malakcepto de la Triunuo.

Hodiaŭ, pluraj ne-triuniismaj sektoj aŭ kongregacioj kredas je ia formo de antaŭekzisto de Kristo, inkluzive de Atestantoj de Jehovo kiuj identigas Jesuon kiel la ĉefanĝelo Mikaelo, interpretante la evangelion de Johano Mormonismo instruas la antaŭekziston de Kristo kiel unua kaj plej granda el la spiritaj filoj.

La Polaj Fratoj (17-a jarcento), unitaristoj (18-a jarcento), kaj kristadelfianoj (19-a jarcento) ne akceptas la kredon je la antaŭekzisto de Kristo.
**Esperanto-Centro** (Paderborn), nuna nomo EsperantoLand, ekestis kiel esperanta eldonejo, poste aldoniĝis libroservo; ĝi estis fondita de Hermann Behrmann. Intertempe la asocio sub la nuna nomo EsperantoLand organizas ankaŭ Esperanto-renkontiĝojn kaj funkciigas informriĉajn retpaĝojn.

Ĝi registriĝis kiel asocio laŭ germana juro en 1977. Ĝia antaŭulo estis la Esperanto-eldonejo en Löhne fondita en 1969. En 2003 la Centro kuniĝis kun la laborgrupo EsperantoLand sub tiu nomo. Ĝi havas sian sidejon en Berlino. Nuntempe ĝi nur malofte eldonas librojn (en 2006 reeldono de Tesi, la testudo).

La asocio daŭrigas la vendadon de la librostoko de la Esperanto-Centro. Krome ĝi organizas renkontiĝojn kiel Novjara Renkontiĝo, PRINTEMPE, SOMERE kaj Internacia Kongreso (IK). La nuna asocio EsperantoLand publikigas la retejojn www.esperantoland.de kaj www.esperantoland.org kun diversaj subretejoj (i.a. tutmondaj mapoj de Esperanto-grupoj, de renkontiĝoj kaj de kursoj).

La centro eldonis unue la kurson Esperanto programita, poste ankaŭ tradukojn de Richard Schulz kaj librojn pri la Analiza Skolo.

Ĝia gazeto *Speciala Cirkulero* estis unue informilo por lernantoj de Esperanto kaj klientoj de la libroservo; ekde 1987 ĝi fariĝis ĉefe forumo de la Analiza Skolo. Nuntempe ĝi ne plu aperas.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Retejo de la Esperanto-Centro (germanlingva, arkivigita laŭ stato de marto 2012)
**Csatár** [ĉatAr] estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Zala, en Distrikto Zalaegerszeg.

Preĝejo de Csatár
Fiŝkaptista lago de Csatár

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 8 km²
* Loĝantaro: 560
* Poŝtkodo: 8942
* Telefonprefikso: 92
* Koordinatoj: 46°46′40″N 16°51'51″E

Situo
-----

Csatár situas sur mildaj deklivoj en Montetaro Zala laŭ rojo, fine de tre mallonga sakovojo el ĉefvojo Nagykanizsa-Zalaegerszeg, fervojo Rédics-Zalaegerszeg preteriras. La lasta urbo troviĝas 8, Pacsa 16, Hévíz 30 km-ojn.

Historio
--------

La unua mencio pri la vilaĝo devenis el 1141 laŭ tiama hungara ortografio *"Chitary"*. Tiutempe ankaŭ abatejo fondiĝis, kiu havis ornaman Biblion. Tiu Biblio nun troviĝas en Vieno.

En Csatár migra poŝto servas.

Vidindaĵoj
----------

* romkatolika romanika Preĝejo Senmakula Koncipiĝo (Csatár) de 1137, en 1775 barokiĝis
* ŝtonkruco de 1817
* fiŝkaptista lago

* Kategorio Csatár en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Charles Wallace RICHMOND** (31a de Decembro, 1868 – 19a de Majo, 1932) estis usona ornitologo. Li estas memorita ĉefe pro la kompilado de latinsciencaj nomoj de birdoj kiu estas nomata *Richmond Index*.

Li devis labori eĉ tre juna, ekzemple por la *House of Representatives*. Estante 15-jaraĝa li iĝis mesaĝisto en la *Geological Survey*. En 1897 li gradiĝis studinte medicinon en la Universitato Georgetown kaj sekvajare li edziĝis al Louise H. Seville.

Ankoraŭ en Viskonsino li jam ekkolektis birdovojn, kaj translokiĝinte en Vaŝingtonon, en 1881 li vizitis la muzeon de la *Smithsonian Institution* kaj vidinte la grandan kolekton de ovoj kaj nestoj, li komprenis, ke li neniam povos havi tian kolekton per si mem kaj havigis sian propran kolekton al la muzeo. Tiukadre li renkontiĝis kun Robert Ridgway, kies influo gravis por la estonta ornitologo. Lia laboro en la *House of Representatives* permesis al li uzadi la tiean bibliotekon riĉa je birdolibroj.

En 1888, Richmond partoprenis en ekspedicio de la United States Geological Survey al Montano. Li iĝis ornitologia funkciulo en la usona ministerio pri agrikulturo (*United States Department of Agriculture*). Post kolektekspedicio en Nikaragvon li aliĝis al la stabanaro de Usona Nacia Muzeo en Vaŝingtono kiel noktogardisto.

Referencoj
----------

1. 1 2 3  Stone, Witmer (1933). "In memoriam: Charles Wallace Richmond 1868–1932", *Auk* **50** (1), p. 1–22. doi:10.2307/4076543.
2. 1 2 3 4   Charles Wallace Richmond Library Catalog and Lists, 1906–1908 and undated. *SIA RU007382*. *Smithsonian Institution Archives*. Alirita 23a de Majo 2012.

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Charles Wallace Richmond en la angla Vikipedio.*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 818734
* LCCN: n93060403
* VIAF: 1562
* ISNI: 0000 0000 2999 8952
* SUDOC: 229546072
* BNF: 10534742g
 |
**Károly Vagyóczky** [kAroj vadjOcki], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Vagyóczky Károly** estas hungara grafikisto, akvafortisto, poŝtmarko- kaj bankbiletoplanisto.

Monbileto fare de Károly Vagyóczky
Monbileto fare de Károly Vagyóczky
Károly Vagyóczky  naskiĝis la 21-an de septembro 1941 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Károly Vagyóczky aĝis 6, kiam li jam desegnadis. Li abiturientis en industriarta mezlernejo en sia naskiĝurbo, poste li akiris diplomon en Belarta Altlernejo en 1966. Post siaj studoj li havis stipendion kaj li eklaboris en la ŝtata presejo pri monbiletoj. Li lernis plene la akvafortan teknikon. En 1978 li estis nomumita arta gvidanto. Aktuale en 2019 ĉiuj hungaraj bankbiletoj estas liaj verkoj. Li planis ankaŭ 100 hungarajn poŝtmarkojn. Depost 1990 li kreis plurajn akciojn kaj valorpaperojn. Li ricevis premiojn inter 1967-2001.

Elektitaj solaj ekspozicioj
---------------------------

* Budapeŝto (1978, 1981, 1998)
* Hamburgo (1979)
* Pécs (1984)

Elektitaj kolektivaj ekspozicioj
--------------------------------

* Arthalo Budapeŝto (1968, 1971, 1975)
* Budapeŝto (1968-1970, 1974)
* Vieno (1969, 1972)
* Berlino (1970)
* Romo (1973)
* Miskolc (1973, 1977, 1987)

Elektitaj poŝtmarkoj
--------------------

* Ervin Szabó (1977)
* Attila József(1980)
* István Széchenyi (1991)

Elektitaj akvafortoj
--------------------

* Tatabányai táj
* Erzsébet híd
* Halászbástya
* Lánchíd a Gellért heggyel

Elektitaj pentraĵoj
-------------------

* Virágzó mandulafa

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva membiografio kun foto Arkivigite je 2016-08-10 per la retarkivo Wayback Machine

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 630643
* VIAF: 121496242
* ISNI: 0000 0000 7961 4208
 |
La **MS 61** (**M**aterialo **S**uburba) estas materialo mendita de RATP en 1963, kun la celo priservi la nunan RER de Francilio A, kiu estis tiam en fazo de moderniziĝo.

Konstruita de pluraj konstruistoj, interalie *Brissonneau et Lotz*, *ANF* kaj *compagnie industrielle de matériel de transport* (CIMT), la unuaj vagonaroj MS 61 estis liveritaj al RATP en februaro 1967 sur "Linio de Sceaux" (poste fariĝinta suda parto de RER de Francilio B), la unua vagonaro plenuminte sia unuan komercan veturadon la 29-an de junio 1967. La 14-an de decembro 1969, sekve al la enservigo de stacidomo *Nation* kiu fariĝis la nova finstacio de la malnova "linio de Vincennes" (poste fariĝinta orienta parto de RER de Francilio A), la MS 61 anstataŭis la suburban trajnon trakciitan de vaporlokomotivo 141 TB.

Nuntempe, la MS 61 plenumas, sub supertraka kontakta lineo kun tensio de 1 500 voltoj, marŝrutojn *Saint-Germain-en-Laye* ↔ *Boissy-Saint-Léger*, *Marne-la-Vallée - Chessy* ↔ *Rueil-Malmaison* kaj *La Défense* ↔ *Torcy* (rompo de interkonekto dum pintaj horoj por la du laste menciitaj marŝrutoj).

Bildaro
-------

* MS 61 A/B en Rueil-MalmaisonMS 61 A/B en *Rueil-Malmaison*
* Interno de MS 61 renovigitaInterno de MS 61 renovigita
* Lasta MS 61 en La DéfenseLasta MS 61 en *La Défense*

Videoj
------

* Renovigita MS 61 en *Vincennes*
* Ne renovigita MS 61 de tipo A/B en *Vincennes*

Referencoj
----------

1. ↑  *Les 100 plus belles locomotives*, hors série *La Vie du Rail*, aprilo 1996.

Vidu ankaŭ
----------

* Kategorio MS 61 en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* RATP
* RER de Francilio
* RER de Francilio A

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rVeturanta materialo de RER kaj Transilien |
| --- |
| Estinta | 
* MS 61
* Z 5300
 |  |
| Estanta (trajno) | 
* VB 2N
* MI 79/ MI 84
* Z 5600
* Z 8800
* Z 20500
* MI 2N Altéo
* MI 2N Eole
* Z 20900
* Z 50000
* MI 09
* Z 57000
 |
| Estanta (tramo) | 
* U 25500
* U 53600/ U 53700/ U 53800
 |
| Estonta | 
* RER NG
 |
| **Vidu ankaŭ:** Veturanta materialo de la metroo de Parizo |

 |
La **Lockheed Martin F-22 Raptor (F-22)** estas Usona kaŝa ĉasaviadilo.

La F-22 estas unua kaŝĉasaviadilo, kiu nuntempe servas en aerarmeo.

Historio
--------

En 1981, Usona Aerarmeo ordonis ellabori novan ĉasaviadilon por anstataŭi F-15 kaj F-16 kun kaŝa teknologio. La sukceso de kaŝaviadiloj kiel skoltaviadilo SR-71 kaj atakaviadilo F-117 ankaŭ influis al prilaboro de "kaŝa ĉasaviadilo", kiu ebligas batali kontraŭ malamikaj ĉasaviadiloj en absoluta supereco. La 31-an de oktobro 1986, du modeloj de Lockheed/Boeing/General Dynamics (YF-22) kaj Northrop/McDonnell Douglas (YF-23) estis selektita de Usona Aerarmeo. La 23-an de aprilo 1991, Usona aerarmeo selektis modelon YF-22 por nova ĉasaviadilo.

La YF-22, prototipo de F-22 unue flugis la 29-an de septembro 1990, sed F-22 estis malrapide prilaborita, ĉar malvarma milito estis finita, tial programo de rivala ĉasaviadilo estis fakte haltigita. Alta produktkosto ankaŭ influis al malrapida ellaboro de aviadilo, dum la malkresko de defenda buĝeto. F-22 unue flugis la 7-an de septembro 1997.

Pro alta operadkosto kaj strategia graveco en aerarmeo, F-22 malfrue debutis en Siria enlanda milito, post 9 jaroj ekde ellaboro. Dum la interveno en Sirio, F-22 bombis Tiŝrinan Akvobaraĵon kontraŭ Islama ŝtato. La produktado de F-22 estis haltiĝita en 2011 pro prilaboro de F-35 kaj foresto de rivalaj ĉasaviadilaj programoj.

Notoj
-----

1. ↑  La unua milita kaŝaviadilo estas atakaviadilo *F-117 Nighthawk* de Usona aerarmeo.

Referencoj
----------

1. ↑  [ La Kronologio de F-22 angle. Arkivita el la originalo je 2008-03-07. Alirita 2017-07-11. La Kronologio de F-22 angle]
2. ↑  F-22 pafis unuan pafon kontraŭ tero, ne aercelon, *Aviation week* angle

Vidu ankaŭ
----------

* Usona Aerarmeo
* Lockheed F-117 Nighthawk
* Lockheed Martin F-35 Lightning II

* Lockheed Martin F-22 Raptor en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Lockheed Martin F-22 Raptor en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**László Dunaiszky** [lAskO dunajski], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Dunaiszky László** estis hungara skulptisto. Lia patro Lőrinc Dunaiszky estis same skulptisto.

Fiŝvendisto fare de László Dunaiszky
László Dunaiszky  naskiĝis la 15-an de oktobro 1822 en Pest (urbo) (Hungara reĝlando), li mortis la 3-an de julio 1904 en Budapeŝto.

Biografio
---------

László Dunaiszky lernis skulptadon frue hejme, li kreis la unuan skulptaĵon en 1833. Li studis komence en belarta akademio de Munkeno, poste li studvojaĝis al Vieno kaj Romo. En 1863 li hejmenvenis kaj establis atelieron. Li kreis statuojn, tombomonumentojn, ornamaĵojn.

Ekspozicioj
-----------

* Londono (1871)
* Budapeŝto (1898)

Elektitaj skulptaĵoj
--------------------

* Busto pri József KatonaBusto pri József Katona
* Márton Lendvay (patro)Márton Lendvay (patro)
* Busto pri István SzéchenyiBusto pri István Széchenyi

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografieto

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio László Dunaiszky en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 620567
* GND: 143957422
* VIAF: 170518041
* ISNI: 0000 0001 1928 5518
 |