recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Sárkeresztes** [ŝArkeresteŝ] estas vilaĝo en Hungario en regiono **Meza** Transdanubio, en departemento Fejér, en subregiono de Székesfehérvár. La loknomo estas hungare: koto-kruca.

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 23  km²
* Loĝantaro: 1488 en 2011
* Poŝtkodo: 8051
* Telefonprefikso: 22
* Supermara alteco: 120 m

Situo
-----

Sárkeresztes situas sur ebenaĵo laŭ rojo, laŭ la ĉefvojo Székesfehérvár-Mór. Székesfehérvár troviĝas 5 km.

Historio
--------

Oni trovis restaĵojn de neolitiko. La unua konata popolo, kiuj loĝis tie, estis la keltoj. La unua mencio devenis el 1193 en formo *"Borz"*, tiam la reĝino donacis tiujn kampojn al krucmilitistoj. En 1449 kaj 1499 vicpastro de Fehérvár senrajte okupis la vilaĝon kun la bienoj. En 1543 la krucmilitistoj forfuĝis pro la turkoj, la kampoj poste apartenis al fortikaĵo de Csókakő. En 1685 la turkoj detruis la vilaĝon, baldaŭe la kampoj apartenis al diversaj nobelaj familioj. En 1810 tertremo okazis.

Vidindaĵoj
----------

* kalvinana preĝejo de 1715, la turo konstruiĝis en 1790, apud la preĝejo monumento situas
* paroĥo de 1862

Famuloj
-------

István Bársony, verkisto naskiĝis en Sárkeresztes.

Fontoj
------

* Hungarlingva Vikipedio

* Kategorio Sárkeresztes en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Sárosd** [ŝAroŝd] estas grandvilaĝo en Hungario en regiono Meza Transdanubio, en departemento Fejér, en Distrikto Székesfehérvár. La loknomo estas hungare kota, ĉar la regiono estis marĉa, kota.

Katolika preĝejo en Sárosd

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 48  km²
* Loĝantaro: 3520
* Poŝtkodo: 2433
* Telefonprefikso: 25

Situo
-----

La grandvilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ fervojo inter Budapeŝto kaj Pécs, laŭ flankovojo inter Székesfehérvár kaj Dunaújváros.

Historio
--------

En la 14-a j.c. kumanoj setlis. La kumanaj setlejoj ne apartenis al la departemento, sed tio estis aŭtonoma distrikto. La kumanoj precipe en la maldekstra flanko de Danubo loĝadis. La turkoj forviŝis la kumanojn.

Vilaĝservoj estas infanĝardeno, lernejo, kuracejo, infankuracejo, dentokuracejo, apoteko, policejo.

Vidindaĵoj
----------

* kastelo de **Esterházy**
* katolika preĝejo

Famuloj
-------

En Sárosd naskiĝis István Boros (biologo).

Famaj nomportantoj
------------------

* Rezső Sárosdy

Ĝemelkomunumo
-------------

* Slovakio Bodzianske Lúky, Slovakio

* Kategorio Sárosd en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Károly Vigh** [kAroj vig], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Vigh Károly** estis hungara historiisto, instruisto. Lia familia nomvarianto estis *Vígh*.

Károly Vigh naskiĝis la  28-an de junio 1918(nun 1918-06-28) en Losonc (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempa Lučenec en Slovakio), li mortis la 3-an de novembro 2013 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Károly Vigh inter 1920-1938 apartenis al la nova ŝtato Ĉeĥoslovakio. Li maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo en 1936, poste li studis 2 jarojn en Universitato Komenio en Bratislavo, fine li akiris pedagogian kaj filozofian diplomojn en Scienca Universitato Péter Pázmány en 1942, eĉ li doktoriĝis en 1945. Li laboris en instituto (1942–1949), poste 2 jarojn en Hungara Tutlanda Arkivo. Li kandidatiĝis (CSc) en , li doktoriĝis (DSc) en antaŭ la Hungara Scienca Akademio, lia habilitiĝo okazis en. Li edziĝis en 1971. Li ricevis premiojn inter 1948-1998.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

*

Fontoj
------

* biografio hungare
* datenoj kun foto
* biografio hungare
* biografio hungare

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 844140
 |


* Portalo pri Biografio
**Sâmbăta de Jos** [sımbəta de ĵos] (hungare *Alsószombatfalva*, germane: **Unter-Mühlendorf**) estas vilaĝo en Rumanio okcidente de Făgăraș. Administre ĝi apartenas al Voila.

Loĝantaro
---------

En 1910 ĝi nombris 986 loĝantojn (rumanoj, hungaroj), en 1956 745.

Historio
--------

Ĝia unua skriba mencio estis en 1534. En la mezepoko ĝi estis rumana vilaĝo. Ĝis Traktato de Trianon ĝi apartenis al Hungara reĝlando, al Fogaras.

Famuloj
-------

En la iama Alsószombatfalva naskiĝis la hungara biofozikisto Gyula Koczkás.

Fontoj
------

* Magyar nagylexikon, 1-18. 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

Sâmbăta de Jos situas ĉe nacia vojo DN1, inter Voila kaj Olteț, proksime de rivero Olt.

Komunumoj pri szombat (=sabato) en Hungara reĝlando
---------------------------------------------------

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| Alsószombatfalva | Bakonyszombathely | Kisszombat | Krassószombat |
| Magyarszombatfa | Muraszombat | Nagyszombat | Pórszombat |
| Rimaszombat | Szepesszombat | Szombatfa | Szombatfalva |
| Szombathely | Szombati | Szombatság | Zalaszombatfa |

Eksteraj ligiloj
----------------

* Popolnombrado 2002
**Sânmartin (Oradea)** [sınmartin] (hungare: **Váradszentmárton**) estas komunumo en Rumanio sude de Oradea. En 1910 ĝi nombris 292 loĝantojn (hungaroj, rumanoj); en 1992 23 856 (rumanoj, 10% hungaroj). Ĝi estis unue menciita skribe en 1291. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 apartenis al Hungario, Bihar. Administre apartenas al ĝi Betfia, Rontău.

Famuloj
-------

En la iama Püspökfürdő naskiĝis hungara skermisto Zoltán Schenker.

Fontoj
------

* Magyar nagylexikon, 1-18. 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

Komunumoj de Sankta Marteno en Transilvanio
-------------------------------------------

La ceterajn en Hungara reĝlando vidu: Alsószentmárton

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| Csíkszentmárton | Dicsőszentmárton | Homoródszentmárton | Kakszentmárton |
| Mezőszentmárton | Nyárádszentmárton | Szentmárton | Szentmártonmacskás |
| Szépkenyerűszentmárton | Váradszentmárton |  |  |

Eksteraj ligiloj
----------------

* Mapo de distrikto Arkivigite je 2007-10-17 per la retarkivo Wayback Machine
* Popolnombrado 2002
* Administracia mapo de distrikto Arkivigite je 2007-10-17 per la retarkivo Wayback Machine


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Sânmihaiu Român** [sınmihaju romın] (hungare **Bégaszentmihály,** germane **Rumänisch-Sankt-Michael**) estas vilaĝo en Rumanio okcidente de Timișoara. En 1910 ĝi havis 2 124 loĝantojn (rumanoj, hungaroj), en 1992 1 581 (rumanoj).

Ĝia unua mencio estas en 1327 kiel ekleziejo. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario, departemento Krassó-Szörény. Administre apartenas al ĝi Sânmihaiu German, Utvin.

Fonto
-----

* Magyar nagylexikon, 1-18. 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

Komunumoj pri Sankta Mikaelo en Transilvanio
--------------------------------------------

Pro grandeco de la tabulo la ceterajn en Hungara reĝlando vidu: Alsómihályi!

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Almásszentmihály | Alsószentmihály | Bégaszentmihály | Csíkszentmihály | Felsőszentmihály |
| Mezőszentmihály | Nádasszentmihály | Németszentmihály | Székelyszentmihály | Szentmihály |
| Tordaszentmihály |  |  |  |  |

Eksteraj ligiloj
----------------

* Mapo de distrikto Arkivigite je 2006-09-23 per la retarkivo Wayback Machine
* Popolnombrado 2002
* Administracia mapo de distrikto Arkivigite je 2009-01-22 per la retarkivo Wayback Machine
Koordinatoj mankas! Bonvolu kunhelpi.

tipa secesia konstruaĵo en Benrath
**Benrath** estas unu el la sudaj kvartaloj de la urbo Düsseldorf (Duseldorfo) en okcidenta Germanio kaj situas ĉe la Rejno kaj ĉe la rivereto *Itter* tie enfluanta la Rejnon. Benrath apartenas al urba distrikto 9 de Duseldorfo kaj kovras areon de 6,02 kvadrataj kilometroj kun 16 751 loĝantoj (la 31-an de decembro 2018). Tio respondas al loĝdenso de 2 783 loĝantoj je kvadrata kilometro.

Inter lingvistoj la loko aparte konatas, ĉar laŭ ĝi nomatas lingva linio kondukanta inter okcidenta kaj orienta Germanio, kiu dividas la nordajn dialektojn pli influatajn de la platgermana de la sudaj dialektoj, kiuj uzas multe pli da diftongoj kaj ĝenerale evoluis malsame. Tio ne nur koncernas la modernan epokon: jam en la Malnovaltgermana lingvo, kiu paroliĝis inter la jaroj 750 kaj 1050, la linio de Benrath estis signifa dividilo.

Aparte de tio, en la kvartalo nuntempe vidindas la historia loĝloka kerno kun multaj secesiaj konstruaĵoj, kaj la vasta kastelo de Benrath el la 18-a jarcento.

Eksteraj ligiloj
----------------

* [http:// Oficiala retejo] (germane)

la kastelo dumtage
kaj dumnokte
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Gallieni (pariza metrostacio). |

**Joseph Gallieni** (naskiĝis la  24-an de aprilo 1849(nun 1849-04-24) en Saint-Béat, mortis la 27-an de majo 1916 en Versailles) estis franca milita ĉefo de la francaj kolonioj kaj de la Unua mondmilito.

Biografio
---------

Li studis en la fama *Prytanée national militaire* de La Flèche, kaj poste en la milita akademio *École spéciale militaire de Saint-Cyr*, iĝante sub-leŭtenanto post batalado en la Francia-Prusia Milito (1870-1871). Li estis promociita al leŭtenanto en 1873 kaj kapitano en 1878.

Post servado en franca transmara departemento Martiniko, Gallieni iĝis guberniestro de Franca Sudano, kie li sukcesis ĉesigi ribelon de loka popolo gviditan de Mahmadu Lamine. De 1892 ĝis 1896 li deĵoris en Franca Hindoĉinio komandante la duan militan divizion, antaŭ ol esti ekspedita al Madagaskaro. Tie li denove sukcesis ĉesigi ribelon, ĉifoje faritan de loka monarkio. Li estis guberniestro de Madagaskaro ĝis 1905, kie li plifirmigis sian bildon de justa kaj honesta reganto.

Gallieni retiriĝis de la armeo en aprilo 1914 sed estis revokita en aŭgusto por helpi en la defendo de Parizo dum la Batalo de la Marno.

Joseph Gallieni mortis en majo 1916 kaj ricevis la titolon de Marŝalo de Francio kiel postmortan omaĝon.

Vidu ankaŭ
----------

* Kategorio Joseph Gallieni en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Gallieni (pariza metrostacio)

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Joseph Gallieni en la portugala Vikipedio.* 


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 535968
* GND: 119032619
* LCCN: n88609716
* VIAF: 741159234248203371041, 556159234786303372789 11129, 741159234248203371041, 556159234786303372789
* ISNI: 0000 0001 0854 465X
* SUDOC: 026879840
* BNF: 11903977n
* NLA: 35396312
* BIBSYS: 90586382
* BNE: XX1240070
 |
Restaĵoj de la Templo de Vesta.
La **Templo de Vesta** (en Latino *Aedes Vestae*; en Itala: *Tempio di Vesta*) estas antikva konstruaĵo en Romo, Italio, situa en la Roma Forumo ĉe Regia kaj la Domo de la Vestaj Virgulinoj. La plej rekonebla trajto de la templo estas ĝia cirkla plano. Ĉar la adorado al Vesta ekis en privataj hejmoj, la arkitekturo ŝajnas rememoriga de tiu deveno. La nuna templo uzis Grekan arkitekturon kun Korintaj kolonoj, marmoro, kaj centra *cella*. La restanta strukturo indikas ke estis dudek Korintaj kolonoj konstruitaj sur podio dekkvin metroj en diametro. La tegmento probable havis aerelirejon ĉe la verto por ebligi la eliron de fumo.

Konstruo
--------

La formo de la templo estas unika pro la deziro de la arkitektoj ke la strukturo de la templo similas la pajlo- kaj koto- kabanojn de la unuaj setlantoj en tiu areo. Origine rito de la diino Vesta estis farita en la centro de la familia hejmo, kaj la formo de la strukturo estis intencita mencii tion. La konstruaĵo estas konstruita en la stilo de greka arkitekturo, kun korintaj kolonoj faritaj el marmoro. En la centro de la ronda centra ĉambro estis dudek korintaj kolonoj, kaj la templo estis konstruita sur ronda podio 15 metrojn en diametro.

En la centro de la plafono de la konstruaĵo estis ellastruo kaj en la centro de la templo bruladis la sankta fajro de la diino. Ĉirkaŭ la eksteraj muroj de la konstruaĵo estis alia cirklo de kolonoj. Ĉiuj temploj de Vesta estis rondaj, kaj iliaj malfermaĵoj turniĝis orienten al la sunleviĝo simbolanta la fonton de vivo. En la centro de la templo ne estis statuo de la diino - sed nur la fajro sankta al ŝi.

Bibliografio
------------

* Brockman, Norbert (2011), Encyclopedia of Sacred Places, 1, ABC-CLIO, ISBN 978-1-59884-654-6
* Gorski, Gilbert J.; Packer, James E. (2015), The Roman Forum: A Reconstruction and Architectural Guide, Cambridge University Press, ISBN 978-0-521-19244-6
* Howatson, M. C. (2011), The Oxford Companion to Classical Literature (Third ed.), Oxford University Press, ISBN 978-0-19-954855-2
* Middleton, John Henry (1886). "The Temple and Atrium of Vesta and the Regia". Archaeologia, Or, Miscellaneous Tracts Relating to Antiquity: 395. Alirita la 25an de Majo 2014.
* Middleton, John Henry (1892), The Remains of Ancient Rome, 1
* Stamper, John W. (2005), The Architecture of Roman Temples: The Republic to the Middle Empire, Cambridge University Press, ISBN 0 521 81068 X
* Wildfang, Robin Lorsch (2006), Rome's Vestal Virgins, Routledge, ISBN 0-415-39795-2

* Kategorio Templo de Vesta en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 612587
* GND: 7592745-7
* VIAF: 135145858182123022972
 |
**Louis Félix Marie Franchet d'Espèrey** (25-an de majo 1856 en Mostaganem, Alĝerio; 3-an de julio 1942 en Albi) estis franca generalo kaj pli poste marŝalo de Francio.

Biografio
---------

Franchet d'Esperey naskiĝis kiel filo de franca kolonia oficiro kaj finstudis en la oficira lernejo de Saint-Cyr en 1876. Poste li soldatservis en Hindoĉinio, en Ĉinio dum la boksera ribelo de 1900 kaj en Maroko.

Post la komenciĝo de la unua mondmilito, en 1914 li komandis korpuson de la franca armeo dum la batalo de Charleroi. Inter marto 1916 kaj majo 1918, li komandis du armeajn korpusojn de la franca armeo.

Post la grava malvenko en la batalo de Chemin des Dames, konata ankaŭ kiel tria batalo ĉe Aisne, oni fortiris lin el la fronto de Francio kaj li agadis plu kiel ĉefkomandanto de la aliancaj trupoj sur la Balkano.

Tie komenciĝis la 29-an de septembro 1918 granda ofensivo kontraŭ la aŭstra-hungaraj kaj bulgaraj trupoj, kiuj devigis Bulgarion forlasi la militon. Li eluzis la sukceson de la ofensivo kaj komencis rapidan penetron tra la Balkano, kiu finiĝis antaŭ la hungara limo.

Louis Félix Marie Franchet d'Espèrey estis nomumita la 19-an de februaro 1921 marŝalo de Francio. La 1-an de novembro 1930 li iĝis membro de la Franca Akademio.

Vidu ankaŭ
----------

* Louis Franchet d'Espèrey en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Louis Franchet d'Espèrey en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Franchet d'Esperey (stacidomo) (fervoja stacio en Reims)

  



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 161535
* GND: 123392055
* LCCN: n00042043
* VIAF: 29658640
* ISNI: 0000 0001 0883 7372
* LIBRIS: 321418
* SUDOC: 03015930X
* BNF: 127538536
* NLA: 49782847
* NKC: jo2015883594
* BNE: XX1365078
 |
**Sânpaul** (hungare **Szentpál**): estas vilaĝo apartenanta al Șofronea, en Rumanio, en departemento Arad.

Situo
-----

Sânpaul situas 10 km de la landlimo al Hungario. Arad troviĝas 8 km-ojn sud-oriente de ĝi.

Historio
--------

Preĝejo omaĝe al Sankta Paŭlo estis menciita unue en 1332 (laŭ aliaj: 1235). La vilaĝo estis kampurbo en 1471, sekve la urbeto estis centro de la proksimaj vilaĝoj. En la 16-a jarcento parte hungaroj, parte sudslavoj loĝis tie ĝis la verŝajna senhomiĝo, okazinta en 1596. Post du jarcentoj hungaraj tabakplantistoj refondis la komunumon. En 1919 la rumanoj okupis la regionon kaj ĝi nun apartenas al Rumanio. Je la censo de 2002 el la 611 loĝantoj 530 deklaris sin hungar-etnaj.

Fonto
-----

* Magyar nagylexikon, 1-18. 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Mapo

Komunumoj pri Sankta Paŭlo en Hungara reĝlando
----------------------------------------------

Vidu la artikolon listo de hungaraj loknomoj kun "szentpál".

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Dunaszentpál | Homoródszentpál | Kerelőszentpál | Magyarszentpál | Porrogszentpál |
| Szentpál | Szepesszentpál | Tótszentpál | Zselicszentpál |  |
**Subhoko** estas diakrita signo (¸) kun similo al hoketo. La subhoka arketo ĉiam malfermas sin kontraŭe al la legodirekto, samkiel dekstra parentezo. (Krom ĉe minuskla g en la Latva, kie ĝi pro kialo praktika-estetika aperas 180-grade turnita super la litero.) Subhoko originas en subskribo de minuskla Z post C: *cz* al *cz* al *ç;* la nomo "cedilo" venas de la malnov-Hispana *cedilla* aŭ *zedilla* "zo-eto".

La plej vaste uzata litero subhoka estas *Ç*. Subhokoj ankaŭ aperas ĉe la litero *S*, kaj en la Latva ortografio ĉe *G*, *K*, *L*, *N*. La subhoko en latva skribo ofte pli similas al fiksita komo ol ĉe *C* kaj *S*.

En rumanlingvaj tekstoj oni ofte vidas subhokajn *S* kaj *T*. Tio tamen estas eraro, estigita pro mankohava teĥniko. Tiuj *S* kaj *T* devas havi subkomojn.

#### Subhokaj literoj

A̧ a̧ - Ç ç -Ḑ ḑ -Ȩ ȩ -Ɛ̧ ɛ̧ - Ə̧ ə̧ - F̧ f̧ - Ģ ģ - Ḩ ḩ - I̧ i̧ - Ķ ķ - Ļ ļ - M̧ m̧ - Ņ ņ - O̧ o̧ - Ɔ̧ ɔ̧ - Q̧ q̧ - Ŗ ŗ - Ş ş - Ţ ţ - U̧ u̧ - X̧ x̧ - Z̧ z̧ 

Ne konfuzu kun: subkomo, ogoneko
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por aliaj signifoj, bv. rigardi la apartigilan paĝon: Kembriĝo |

**Kembriĝo** [kejmbreĝ] (angle *Cambridge*, esperantigo: *Kembriĝo*) estas urbo en
Masaĉuseco, Usono, apartigita de Bostono per la Rivero Charles. En 2000, loĝis 101.355 homoj en Kembriĝo. Kiel Kembriĝo (Britio), ĝi estas universitata urbo. Ĝi estas la hejmo de Harvard kaj MIT, inter aliaj.

Kembriĝo estis fondita de elmigrintoj kiuj eliris Brition en 1630. Ĝi havis la nomon Newtowne ("nova urbo") ĝis 1638 kiam la nomo iĝis Kembriĝo. En 1846 ĝi iĝis urbo, kuniginte tri vilaĝojn: Malnova Kembriĝo, «Cambridgeport,» kaj Orienta Kembriĝo.

Hodiaŭ, Kembriĝo estas la hejmo de kulture diversa loĝantaro. Pli ol 50lingvoj aŭdiĝas dur la strato de la urbo, inkluzive la hispana, la kreola, la portugala, la ĉina, la amhara, kaj la korea. Infanoj el 82 malsamaj landoj ĉeestas la publikajn lernejojn. Studentoj el la tuta mondo studas ĉe Universitato Harvard, la Instituto Radcliffe por Altnivela Studo, la Masaĉuseca Instituto de teknologio, kaj Universitato Lesley. La pezajn industriojn de la 19-a kaj frua 20-a jarcentoj anstataŭiĝis la entreprenoj teknologie bazitaj, inkluzive de elektroniko, la mem-rivelantaj filmoj kaj fotiloj de la firmao Polaroid, softvaro, kaj bioteknologia esplorado.

La ŝtato Masaĉuseco estas politike interesa loko nuntempe. Estas du signifaj politikaj partioj en Usono kaj oni malofte aŭdas pri aliaj. Sed en Kembriĝo, en la voĉdonado por prezidento de Usono en 2000, la kandidato por la Verda Partio de Usono gajnis la duan lokon, kaj George W. Bush (kiu fine gajnis la postenon) estis la tria laŭ kvanto de voĉdonoj.

Vidindaĵoj
----------

Servoj
------

La sidejo de la Usona Akademio de Artoj kaj Sciencoj
* La Usona Akademio de Artoj kaj Sciencoj estas ĉefsidejita en Kembriĝo.
* Instituto Radcliffe por Altnivela Studo
* Universitato Lesley

Famuloj
-------

En Kembriĝo mortis:

* hungardevena fizikisto László Tisza
* hungardevena universitata instruisto József Hollósi Somogyi.

Ĝemelaj urboj
-------------

Inter la ĝemelaj urboj de Kembriĝo estas Coimbra, Portugalio; Gaeta, Italio; Galway, Irlando; San Jose Las Flores, Salvadoro; Cukubo, Japanio; kaj Jerevano, Armenio.

Vidu ankaŭ
----------

* Muzeo de Kompara Zoologio

Eksteraj ligiloj
----------------

* *La TTT-ejo de Kembriĝo en la angla*

  

* Kategorio Kembriĝo (Masaĉuseco) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 686
* GND: 4009352-9
* LCCN: n79061258
* VIAF: 146568069
* SUDOC: 074501062
* BNF: 11951255z
* NKC: ge134104
* BNE: XX6068406
 |
**Csaba Sorbán** [ĉaba ŝorbAn], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Sorbán Csaba** estas hungara aktoro, instruisto, altlerneja instruisto.

Csaba Sorbán en 2020
Csaba Sorbán naskiĝis la 28-an de majo 1981 en Satu Mare (Rumanio).

Biografio
---------

Csaba Sorbán apartenis al la hungara minoritato en Rumanio. Li maturiĝis en kolegio en sia naskiĝurbo en 1999, poste li akiris aktoran diplomon en Teatroarta Universitato sekcio Szentgyörgyi István en 2004. Li komencis sian aktoran karieron en Teatro de Nyíregyháza. Inter 2005-2008 li estis membro de Teatro de Kecskemét, poste li estis sendependa aktoro kaj ludis en diversaj teatroj. Inter 2011-2018 li apartenis Nacia Teatro (Szeged). Intertempe li instruis en Budapeŝto (2010) kaj Szeged (2013-2016). Li ankaŭ plulernis en Universitatea Babeș-Bolyai kaj en la Teatroarta Universitato. En la lasta universitato li instruis ekde 2016. Li ricevis premiojn inter 2004-2015.

Liaj teatraj roloj (elekto)
---------------------------

* William Shakespeare:
	+ Kiel Plaĉas al Vi - kortega stultisto
	+ *Szeget szeggel* - Lucio
	+ La gajaj edzinoj de Windsor - Pistol
* Molière:
	+ La Nobela Burĝo – grafo Dorante; tajloro
	+ *Don Juan aŭ la Ŝtona Festeno* – Sganarelle
	+ La mizantropo – Acaste
* Anton Ĉeĥov:
	+ Tri fratinoj - Saljonij
	+ Onklo Vanja - Mihail Lvoviĉ Astrov (kuracisto)
* József Katona: *Bánk bán* - Biberach; Endre la 2-a
* Ede Szigligeti: *Liliomfi* – Szellemfi
* József Gaál: *Peleskei nótárius* – Jonatán Fátermörder

Lia filma rolo
--------------

* *Ibrinkó* (2001)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* oficiala paĝo
* roloj

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 750001
 |



* Portalo pri Biografio
***The Price Is Right*** (*La prezo estas ĝusta*) estas usona televidprogramo kiu premieris ĉe CBS la 4-an de septembro 1972. Bob Barker estis ĝia gastiganto dum 35 jaroj, kaj kiam li demisiis la 15-an de junio 2007, Drew Carey transprenis kiel gastiganto.

*The Price Is Right* estas konkursprogramo en kiu la partoprenantoj en la konkurso divenas prezojn, kiajn malsamajn varojn kaj produktojn kostas en certa vendejo. Partoprenantoj povas gajni kaj grandajn monsumojn kontantajn kaj aliajn premiojn. Dum la anoncisto vokas iliajn nomojn, la konkursantoj estas elektitaj el la studiospektantaro kaj alvokita pere de la fama slogano de la spektaklo "Come on down!" (venu malsupre).

La originalversio de *The Price Is Right* estis elsendo inter la jaroj 1956 kaj 1965, kaj tiam Bill Cullen estis la gastiganto. Kiam la televidprogramo premieris en 1972, la programo spertis multajn ŝanĝojn kaj kelkaj novaj ludelementoj estis aldonitaj.

*The Price Is Right* estas unu el la plej popularaj televidprogramoj de ĉiuj tempoj en Usono kaj elsendiĝis pli ol 9 000 epizodojn. La 49-a sezono premieris la 27-an de oktobro 2020 .

Bibliografio
------------

* Schwartz, David.  (1999) *The Encyclopedia of TV Game Shows*, 3‑a eldono, New York: Facts on File. ISBN 0-8160-3846-5.

Referencoj
----------

1. ↑   'The Price Is Right' Celebrates 50 Years Tonight On CBS With New Games And Special Guests. CBS New York (2021-09-30). Alirita 2022-07-04.
2. ↑   CBS' Iconic Game Show "The Price Is Right" Celebrates its 50th Season when the Daytime Emmy Award-winning Series Premieres Monday, September 13.. Paramount (August 16, 2021). Alirita 2021-08-17.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo
* *The Price is Right* ĉe IMDb
* Oficiala retejo ĉe CBS.com
* Oficiala retejo ĉe Fremantle.com
* *The Price Is Right*  en Interreta filma datumbazo (angle)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 834426
 |
**Popollernejo** estis bazlernejo en antaŭa lernejaj sistemoj en nordiaj landoj.

Finnlando
---------

Intereso en popollernejoj komenciĝis en Finnlando en la 1840-aj jaroj. Okazis vigla diskuto en la gazetaro, interalie, pri J.V. de Snellman. En la 1850-aj jaroj, Anders Svedberg iĝis pioniro de popollernejoj en Ostrobotnio, Svedio.

Finnlando havis 4-jaran publikan lernejon ekde 1866. En marto 1856, Aleksandro la 2-a oficiale prezentis leĝproponon al la senato "pri kiel faciligi la organizon de lernejoj por publika eduko en kamparaj municipoj". En 1858, la Senato nomumis Uno Cygnaeus kiel la ricevanto de ŝtatstipendio por studvojaĝo por lerni pri popoleduko eksterlande. En 1861, Cygnaeus faris proponon koncerne la organizon de publikaj lernejoj en Finnlando, kiu formis la bazon por la publiklerneja dekreto eligita en 1866. Komence, la publika lernejo ne instruis legadon aŭ skribkapablojn. Kutime la pastroj instruis legi la infanojn, kiuj volis iri al publika lernejo. Poste, la instruado pri legado kaj skribo okazis ankaŭ en la publika lernejo.

En 1898, finnaj municipoj estis devigitaj provizi ĉiun per la ŝanco ekzameni publikan lernejon.

En 1921, popollerneja partopreno fariĝis deviga, sed la decido ne estis plene efektivigita dum jardekoj. En 1958, nova leĝo pri publika lernejo estis aprobita, kiu interalie kreis dujaran civitanan lernejon, kiu estis deviga por tiuj, kiuj ne iris de popollernejo al alia lernejo, kiel mezlernejo. En 1964, la Leĝo pri popolernejoj estis ŝanĝita tiel ke unu aŭ du fremdaj lingvoj povus esti instruitaj en ĉiuj publikaj lernejoj (se du fremdaj lingvoj estis instruitaj en lernejo, unu el ili devis esti alia hejma lingvo), sed ĝi ne estis deviga por lernejoj.

En la 1970-aj jaroj, la popollernejo, la publika lernejo kaj la *keskikoulu*, la unua parto de la *oppikoulu*, estis kombinitaj do, ke farigxis la nuna 9-jara *peruskoulu*.
'

Svedio
------

**Popollernejo**, svede *folkskola* estis la pli malnova formo de Svedio de lernejo kiu ekzistis inter 1842 kaj 1972. En 1842, la sveda parlamento decidis enkonduki popollernejojn, per kio la luteraj parokanaroj havis devon organizi instalaĵojn por publikaj lernejoj kaj dungi instruistojn ene de kvin jaroj. La temoj en la lernejoj estis legado, aritmetiko, skribo, kristana scio, desegnaĵo, geografio, historio kaj gimnastiko kun ludoj kaj sportoj. Tamen, per la instruado de la eklezio, la plimulto de la loĝantaro sciis legi jam komence de la 18-a jarcento; alfabeteco tiam estis kontrolita per la t.n en hejmaj intervjuoj. Multaj lernejoj ankaŭ havis bankuvojn por instrui al infanoj la gravecon de higieno dum tempo kiam malsano daŭre estis senbrida. La popollernejo ankaŭ evoluis tra la jaroj. Naciaj lernejaj studentoj ekskursis kaj lernejajn ekskursojn, diskutis kaj fine ekstudis la germanan, kiu estis anstataŭigita per la angla post la dua mondmilito.

Metioj estis unu el la malmultaj fakoj, kie oni havis apartan fakan instruiston en bazlernejo.
**Tendenosinovito** estas inflamo de la tendeningo. Ĝi sin montras per fortaj pikaj aŭ tiraj doloroj. Tendenosinovitoj aperas precipe en la regiono de la manartiko, sed ankaŭ en la regiono de la tarsa artiko. Ĉefe ili eblas ĉie, kie ekzistas tendeningoj.

Kaŭzoj
------

### Neinfektaj kaŭzoj

Ekstensaj tendenignoj de la manartiko
Tendenosinovitoj aperas en sporto ĉefe pro rapidaj ŝarĝointensigoj aŭ ŝarĝodaŭro. Tio ekz. koncernas ĉe skiaj longdistancaj kurantoj la tendeningojn de la piedekstensiloj kaj de la piedfleksiloj.

Ankaŭ trostreĉado de la manartikoj povas kaŭzi tendenosinovitojn. Ekzemploj por tiaj kaŭzoj estas mispozicioj aŭ malergonomia ekipo ĉe komputilaj laborlokoj – kiuj povas konduki al, foje en la lingvo de la ĉiutaga vivo tiel nomata "musobrako", trouza braka malsano – kaj simile unutone ŝarĝaj agadoj same kiel daŭra trostreno de la manartiko. Ofte koncernitaj profesiaj grupoj estas skribistoj, programistoj, muzikistoj (ekz. pianistoj), frizistoj, masaĝistoj kaj fizioterapiistoj same kiel muntistoj, konstruistoj kaj floristoj.

Tendenosinovitojn ankaŭ povas havi psikosomatajn kaŭzojn.

### Infektaj kaŭzoj

Infektoj aperas antaŭ ĉio je pikvundoj, kiu kaŭzas malfermadon de la tendeningo kaj prisetlado per bakterioj. La infestiĝo de la sinovio-epitelio per tendeningoj ankaŭ estas konata por ĝermoj, kiuj povas ekigi postinfektajn artritidojn. La plej oftaj ĝermoj ĉe malfermaj vundoj estas stafilokokoj kaj streptokokoj. La kuracado orientiĝas je tiu de ĉiuj infektoj de molaj korpopartoj. Ĉefe estas trankvilpoziciigo, kirurgia malŝarĝo kaj dozo de antibiotiko.

Fontoj
------


* Kategorio Tendenosinovito en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
***The Song of Songs*** (Kanto el kantoj, 1933) estas usona antaŭkoda amafera drama filmo, reĝisorita de Rouben Mamoulian, en kiu stelulis Marlene Dietrich kiel naiva germana kamparanino nome Lily kiu translokiĝas al Berlino kaj suferas konsiderindajn koratakojn. Tiu partikulara versio de la filmo estis bazita sur la romano de 1908 nome *The Song of Songs*, kiu estas ankaŭ tradukebla el la germanlingva titolo *Das Hohe Lied* kiel "La himno", kaj kiu estis verkita de Hermann Sudermann. Ankaŭ la teatraĵo de 1914 nome *The Song of Songs* de Edward Sheldon kontribuis al tiu versio. Ĝi estas refilmo de la muta filmo de 1918 nome *The Song of Songs* en kiu stelulis Elsie Ferguson kaj de la muta filmo de 1924 nome *Lily of the Dust* kun Pola Negri.

En Berlino, Lily renkontiĝas kaj pozas por Richard, nome najbara skulptisto. Spite la finfinan amaferon inter ambaŭ amantoj, Lily edziniĝas al unu el la riĉaj klientoj de Richard, nome Barono von Merzbach. Fine de la historio, Lily kaj Richard reunuiĝas post luktoj de Lily dum persona veturado.

Notoj
-----

1. ↑   The American Film Institute Catalog Feature Films: 1931-40 de The American Film Institute, ĉc. 1993
2. ↑  "The Song of Songs (1933)". NYMag.com. Alirita la 31an de majo 2019.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 645785
 |
**Ĵenja (Yevgeniya) Zvereva AMIS** naskiĝis la 5-an de septembro 1978 en Kievo, Ukrainio, kaj esperantistiĝis en 1999; ŝi loĝis en Atlanto (Usono) en 2005-2010, kaj ekde oktobro 2010 ŝi loĝas en Montrealo, Kanado.

En 2003 ŝi diplomiĝis de Nacia Teknika Universitato de Ukrainio "KPI" (eldona fakultato) kiel ĵurnalisto-redaktoro. En Ukrainio ŝi kunlaboris kiel ĵurnalisto kun kelkaj tutlandaj turismaj ĵurnaloj kaj revuoj kiel ĵurnalisto kaj redaktoro (ŝi multe kontribuis, interalie, per artikoloj pri Esperanto).

Ekde 2002 ĝis somero 2007 ŝi estis ĉef-redaktorino de *Kontakto*, kaj ekde somero 2007 ĝis somero 2008 - ĝia kompostisto kaj vic-redaktoro; ŝi ankaŭ estis vicredaktorino kaj kompostistino de *TEJO Tutmonde* kaj de la revuo de *Esperanto-USA* (antaŭe ELNA). Ŝi estas estrarano de *Esperanto-Societo Kebekia* kaj redaktoro de ties revuo *La Riverego*.

Ŝi magistriĝis (2016) de la Universitato Kebekia en Montrealo (UQAM) en la fako de Sciencoj de Administrado (Merkatiko). 

Ŝi estas estrarano de Kanada Esperanto-Asocio, la redaktoro de ĝia organo (*Lumo*) kaj aŭtoro de pluraj verkoj (mallongaj rakontoj por La Ondo de Esperanto, INK: Interkultura Novelo-Konkurso, poezio: Beletra Almanako, kaj tradukisto de pluraj rakontoj de ukrainaj verkistoj). Ŝi verkis kaj produktis teatraĵon "1910", kiu debutis dum la Universala Kongreso de Esperanto en Montrealo (2022), kie ŝi estis sekretario, respondeculo pri sociaj retoj kaj tagaj ekskursoj. 

Ŝi laboras por la Nacia Film-Oficejo de Kanado.

Familio
-------

En majo 2005 ŝi edziniĝis al Joel Amis en rozkruca geedziĝceremonio en la Atlanta Loĝio de la Rozkruca Ordeno, AMORC.

Vidu ankaŭ
----------

Olha Kobilanska
**Dell Hathaway Hymes** (naskiĝis la 7-an de julio 1927 en Portland, Oregon - mortis la 13-an de novembro 2009 en Charlottesville, Virginio) estas sociolingvisto, antropologo kaj folkloristo kies laboro precipe rilatas al la indiĝenaj lingvoj de Ameriko (de la Pacifika nordokcidento). Li instalis la modelon PARLANT/*SPEAKING/PAROLANTE.* Li estis unu el la unuaj nomantaj la kvaran subkampon de antropologio "lingva antropologio" anstataŭ "antropologia lingvistiko".

La modelo PARLANT
-----------------

En socilingvistiko, la modelo PARLANT (angle: SPEAKING) estas memorarta modelo (mnemotekniko) disvolvita de Dell Hymes. Temis pri ilo kontribuanta al la identigo kaj specigo de la komponantoj de lingva interago. Tiu ilo estis kreita de Hymes kiu pensis ke por dece paroli lingvon, necesis ne nur majstri la vortoprovizon kaj la gramatikon, sed ankaŭ scii la kuntekston en kiu ĉiu vorto estas uzata. Por ke lia pensaro pli facile ekfunkciigu, Hymes strukturis ĝin konstruante la akronimon ***S-P-E-A-K-I-N-G*** (por *setting* kaj *scene, partoprenantoj, ends, acts sequence, key, instrumentalities, norms, & genre,* aŭ kiel li mem proponis en la franca, ***P-A-R-L-A-N-T,*** por *partoprenantoj*, *agoj, raison* aŭ rezulto*, loko, agentoj, normoj, tono*) en kiu li kolektis la dek ses komponantojn kiujn li identigis en ok sekcioj.

Referencoj
----------

1. ↑  (en) *Deceased Fellows,* British Academy,

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 698157
* GND: 121099407
* LCCN: n50030390
* VIAF: 71410639
* ISNI: 0000 0001 0913 6033
* LIBRIS: 284653
* SUDOC: 028787013
* BNF: 120550580
* NKC: xx0233181
* ICCU: TO0V028613
 |
Duaranga tensoro tridimensia.
En matematiko kaj en fiziko, **tensoro** estas klaso de algebra ento de diversaj komponantoj, kiu ĝeneraligas la konceptojn de skalaro, vektoro kaj matrico tiel ke ĝi estas sendependa disde ajna definita Koordinatsistemo.

Post elekti vektoran bazon, la komponantoj de tensoro en tiu bazo estos havigitaj de plurmatrico. La ordo de tensoro estos la nombro de indicoj necesa por specifigi senambigue komponanton de tensoro: skalaro estos konsiderata tensoro de ordo 0; vektoro, tensoro de ordo 1; kaj havigita vektora bazo, la tensoroj duarangaj povas esti reprezentataj de matrico.

Bibliografio
------------

* A. I. Borisenko, I. E. Tarapov (1979), Vector and Tensor Analysis With Applications, Worth Publishers, ISBN 9780486638331.
* K. F. Riley, M. P. Hobson, S. J. Bence (2006), Mathematical Methods for Physics and Engineering, Cambridge University Press, ISBN 9780521861533.
* Tai L. Chow (2000), Mathematical Methods for Physicists: A Concise Introduction, Cambridge University Press, ISBN 9780521652278.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 674915
* GND: 4192487-3
* LCCN: sh85018808
* BNF: 11931685k
* NKC: ph126538 ph126539, ph126538
 |
***The Three Caballeros*** (La tri ĝentlemanoj, en hispana "caballeros") estas usona real-agada animaciita miksa filmo de 1944 produktita de Walt Disney kaj publikigita de RKO Radio Pictures. Ĝi estas la sepa animacia longa filmo de Disney kaj la dua el ses filmokolektoj produktitaj de Walt Disney Productions en la 1940-aj jaroj. La filmo premieris en Meksikurbo la 21an de decembro, 1944. Kaj estis publikigita en Usono la 3an de februaro, 1945 kaj en Britio tiun marton. Ĝi estis programita kiel parto de la Politiko de bona najbareco de Usono kun landoj de Latinameriko cele al plifortigo de aliancoj dum la Dua Mondmilito. La serio jam komencis per la filmo *Saludos Amigos*.

La filmo estis planita kiel serio de apartaj segmentoj, kunigita pere de la ligilo de Donald Duck kiu malfermas donacojn de naskiĝtago el siaj latinamerikaj amikoj. Kelkaj latinamerikaj steluloj de la periodo aperas, kiel la kantistino Aurora Miranda (fratino de Carmen Miranda) kaj Dora Luz, same kiel la kantistino kaj dancistino Carmen Molina. 

La filmo estis produktita kiel parto de la bonvola mesaĝo de la studio por Latinameriko. En la filmo stelulas Donald Duck, kiu dum la filmo estas aligita de sia olda amiko José Carioca, nome cigar-fumema papago el *Saludos Amigos*, kiu reprezentas Brazilon, kaj poste li amikiĝas kun pistolema virkoko nome Panchito Pistoles, kiu reprezentas Meksikon.

Notoj
-----

1. ↑   Disney, Walt. "An Interview with Walt Disney". Orson Welles Mercury Theater (Interview). Interviewed by Fletcher Markle.

Eksteraj ligiloj
----------------

* *The Three Caballeros*  en Interreta filma datumbazo (angle)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 647473
 |
**Teocuitatlán de Corona** estas unu el la 126 komunumoj de la meksika subŝtato Jalisco. La ĉefurbo de la komunumo estas Teocuitatlán de Corona. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 14 092.

Geografio
---------

**Teocuitatlán de Corona** apartenas al la regiono Sur kiu situas en la centra suda parto de la subŝtato. Al tiu regiono entute apartenas 16 komunumoj. La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 10226 loĝantojn. El tiuj estis 4881 viroj kaj 5345 virinoj. La komunumo havas surfacon de 412,67 km². La meza alteco estas 1370 metroj super la marnivelo. La meza jara temperaturo estas 21,1 C. En la komunumo estas 579,8 mm da precipitaĵo jare. 

Situo de la koncerna regiono en la subŝtato Jalisco.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 1995 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 3799 viroj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 3229 scipovis legi kaj skribi kaj 570 viroj estis analfabetoj. Do 15 % de la viroj estis analfabetoj. En la sama jaro en la komunumo vivis 4263 virinoj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 3797 sciis legi kaj skribi kaj 465 virinoj estis analfabetoj. Do 10,91 % de la virinoj estis analfabetoj. En 1995 en Teocuitatlán de Corona vivis 10915 personoj kiuj aĝis pli ol 5 jaroj. El tiuj estis 13 indiĝenoj. Tio signifas ke 0,119 % de la loĝantaro en la koncerna jaro estis indiĝenoj. 

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Teocuitatlán de Corona Arkivigite je 2007-05-28 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)
***The Times*** (***Tajmzo***, t.e. «La tempoj») estas ĉiutaga tutlanda gazeto eldonata en Britio de post 1785, kiam ĝi estis ankoraŭ konata kiel *The Daily Universal Register*. *The Times* kaj ties gazetfrato *The Sunday Times* estas eldonataj de la firmao *Times Newspapers Limited*, filio de *News International*. *News International* estas entute posedata de la grupo News Corporation, estrata de Rupert Murdoch.

*The Times Literary Supplement* (aŭ TLS, kiel ĝi aperas sur sia ĉefpaĝo ekde 1969) estas tradicia literatura kritikilo kiu estas ĉiusemajne publikigita en Londono fare de News International, filio de News Corp.

Ĝi inspiris la titolojn de multaj alilandaj gazetoj, interalie *The New York Times*, *The Times of India*, kaj *The Irish Times*. De la 15-a de oktobro 2007 en Pollando aperas gazeto "Polska", kies redakcio kunlaboras kun „The Times" – elektitaj materialoj pri internacia temaro aperas samtempe en ambaŭ gazetoj. "The Times" rekomendis projeki prestipon Times New Roman, kiun uzis de 1932.

Interesaĵoj
-----------

La gazeto difinis la sovetan atakon al Pollando, bazitan sur sekreta aldona protokolo al la Pakto Ribbentrop-Molotov, kiel "bato dorsen".

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio The Times en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* La reta versio de *The Times* (angle).
**Teodora** aŭ Fedora estas virina persona nomo grekdevena (semantike *Teodora* estas varianto de Dorotea). Ekvivalento vira estas Teodoro.

Diverslandaj variantoj
----------------------

**Fedora** (Italio), **Феодора** (Rusio), **Федора** (Rusio), **Théodora** (Francio), **Teodóra** (Hungario), **Dóra** (Hungario), **Dora** (Italio, Germanio, Aŭstrio, Svislando, Portugalio, Kroatio, Francio, Unuiĝinta Reĝlando), **Fenja** (Germanio, Danio, Norvegio, Svedio), **Feodora** (Germanio, Danio), **Teodora** (Svedio, Hispanio, Slovenio, Rumanio, Portugalio, Pollando, Germanio, Litovio, Serbio), **Thea** (Germanio), **Tea** (Italio), **Theodora** (Germanio, Unuiĝinta Reĝlando), **Theda** (Germanio), **Θεοδώρα** (Grekio), **Теодора** (Bulgario, Nord-Makedonio, Serbio), **Тодорка** (Bulgario, Nord-Makedonio), **Teddi** (Unuiĝinta Reĝlando), **Teddie** (Unuiĝinta Reĝlando), **Teddy** (Unuiĝinta Reĝlando)

Vidu ankaŭ
----------

* Fedora – GNUa kaj Linuksa distribuaĵo
* Fedora – opero de *Umberto Giordano*
* Fedora – francia-germania filmo el 1978
* Personaj nomoj en Esperanto

Konataj personoj tiel nomitaj
-----------------------------

* Fedora Barbieri – italia kantistino
* Dora Doll - franca aktorino
* Dóra Maurer - hungara novavangarda pentristo, grafikisto, reĝisoro kaj profesoro
* Teodora Mirčić – tenisistino serbia
* Teodóra Uhrik - hungara baletisto, aktorino, koreografo kaj profesoro
* Dora Wunderbaum - pola-israela esperantistino
**Benny TÖRNROOS** estas svedlingva finnlanda aktoro kaj kantisto naskiĝinta la 16-an de junio 1950. Li kantas kaj finne kaj svede. Li estas aktiva artisto ekde 1984. 

Li estas precipe konata pro siaj kantoj pri Mumintroloj. Li kantas tiujn kantojn kaj finne kaj svede en televida serio pri mumintroloj. En komenco de episodo estas kanto *Käy Muumilaaksoon* ("iru al Muminvalo") kaj fine la kanto *Hei Muumit* ("saluton, Muminoj"). Ili estas vere popularaj. Ambaŭ kantojn komponis Pierre Kartner. Ili estis tradukitaj al 56 lingvoj kaj diskigitaj en 12 landoj. En alilingvaj diskitoj estas kiel antaŭbildo voĉo de Törnroos. 

En 1993 Törnroos ricevis premion pro sia muminokantdisko, kiu aperis en 1992. Li apartenas al muzika grupo *Benny Törnroos & Muumit*. Li laboras en Yleisradio ekde 1977. Li faris muzikon ankaŭ por plenkreskuloj. Törnroos publikigis 11 diskojn. En la 1970-aj jaroj li apartenis al muzika grupo Country Express. Tiu grupo publikigis 5 diskojn. Ĝi prezentiĝis denove en 2008. Ekde la 1980-aj jaroj li agas ankaŭ en la grupoj Society Fox Orchestra kaj *Brushane Big Band*. Li multfoje kunlaboris kun Lasse Mårtenson.
**Teodoriko el Bern** (germane *Dietrich von Bern*; mitologifone temas grandparte pri Teodoriko la Granda) estas unu el la plej gravaj herooj de la ĝermana legendaro.

Detaloj
-------

Originante el la gento de la Amaloj Teodoriko sendube centras en la ostrogota legendaro. Laŭ la pli malnova tradicio li estas la filo de Teodemiro, laŭ pli nova li generitis fare de demono. El lia buŝo saltas fajro dum koleriĝo. Jam kiel adoleskanto li duelis kun la giganto Sigenot kaj la militisto Ecke, poste en la Roza ĝardeno apud Worms ankaŭ kun Sigfrido. Antaŭ Ermrich, la frato de la patro, li devis fuĝi el sia regno disde Italujo al Hungarujo kie li estas bonvenigata kune kun siaj akompanantoj (i.a. la maljuna Hildebrand) fare de Atilo la Huno. Militiro kontraŭ Ermrich kun soldatoj donacitaj de Atilo malsukcesis kaj necesis do reiro al la Hunoj.

Pli malfrue Teodoriko kampanjis en Italujo kaj konkeris post batalego la urbon Raveno, forpelis Ermrich kaj reeksuverenis. 

Teodoriko ankaŭ enplektitis en la legendaron burgonjan-frankian ĉirkaŭ Sigfrido kaj tiumaniere oni renkontis Teodorikon, personon gravegan sed tamen modestan kaj simpatian, en la dua parto de Kanto de la Nibelungoj ĉe la kortego de Atilo. 

Ĝenerale kolektiĝis kun la kuro de la tempo ĉirkaŭ Teodoriko ampleksa sagaaro, riĉa inspirfonto de la mezepokaj germanaj poetoj (ekz. »König Laurin«, »Ecken Ausfahrt«, »Sigenot«, »Alpharts Tod«, »Dietrichs Flucht«, »Rabenschlacht«), kaj eĉ la kamparanoj kantis ankoraŭ post multe da tempo pri la heroo fidela kaj vere populara. Ĉefa historia persono malantaŭ li estis la ostrogoto Teodoriko la Granda kiu havis sian sidejon en Verono (kies antaŭa germana nomo estis *Bern*). Pro la multo da gigantaĵoj kaj drakaĵoj lia personuleco adoptis vole malnove ankaŭ mitologiajn trajtojn.

Fontoj
------

* *Meyers Großes Konversations-Lexikon*, volumo 4. Leipzig 1906, p. 900 (tie ĉi interrete)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Teodoriko el Bern en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* "Historio pri Thidrek el Bern", de C. Unger (1858)
* Resumo legenda lau Ludwig Uhland
* Teodorikaĵo ĉe Gutenberg.de
* Sagao pri Teodoriko kaj la nano Laurin
* Pri la historio de Kastelo Runkelstein, kie troviĝas bildo de Teodoriko ĉe la somera domo ĉe Kastelo Runkelstein, ĉirkaŭ 1390 Arkivigite je 2017-08-03 per la retarkivo Wayback Machine
La **teofagio** (el la antikva greka θεός = *theòs*, kaj φαγεῖν = *fagein* : manĝi dion) estas religia rito konsistanta en la manĝado de nutraĵo konsiderata dia, per kiu realiĝas simbola identiĝo kun la dio mem.  Laŭ iuj antropoloj tio estis praktikita en iuj praaj religioj.

Eŭkaristio kaj antikvaj misterecaj kultoj
-----------------------------------------

Laŭ la kredo katolika kaj ortodoksa, dum la rito de la Eŭkaristio la fideluloj ricevas, en la komunio, la Substancon de la homaj korpo kaj sango de Jesuo ĉeesta en la hostio (pano) kaj en la vino ekde la momento de la konsekro.  

Sed laŭ la konstanta kristana teologio la manĝo referencas al la elementoj videblaj de la pano kaj vino, ne al dieco de la dia persono de Jesuo.

Iuj antropololoj malkovris en aliaj tiuepokaj religioj, aparte en la Misterecaj religioj, ion similan: ekzemple en la kulto al la dio Dionizo kaj Iziso, Mitrao kaj aliaj. Jesuo estus imitinta tiujn ritojn en la ofero de siaj korpo kaj sango, kiun poste estis plidisvolvigita per la identigo kun la ŝafido de Dio de Johano (8,46) kaj en la unua epistolo de Petro apostolo. Vidu: James Frazer kaj Marcello Craveri.    

Tiu indenigo, tamen, ne trovas konfirmon ĉe samvaloraj kristanaj antropologoj jen pro malsamecoj jen pro tio ke la simileco ne egalas al identigo.

Vidu ankaŭ
----------

* Antropofagio
* Eŭkaristio
* Komunio
* Homa ofero
* Bakteriofago

Notoj
-----

1. ↑ . *teofagia* in *Treccani Vocabolario online*.
2. ↑  Cf. James Frazer, *Il Ramo d'Oro*, cap. 49: *Il dio come alimento*.
3. ↑  Marcello Craveri, *Un uomo chiamato Gesù*, 1993, ISBN 88-7122-975-4, p. 113-114.

Literaturo
----------

* F. Bammel, *Das heilige Mahl im Glauben der Völker. Eine religionsphänomenologische Untersuchung*, Gütersloh 1950
* Å. Hultkrantz,*Conditions for the Spread of the in Peyote Cult North America,* in: New Religions (hgg. von H. Biezais), Uppsala 1975, 70-83
* Å. V. Ström, *Prinzipienfragen und Grundbegriffe,* in: Die Religionen der Völker (hgg. von H. Ringgren und Å. V. Ström), Stuttgart 1959, S. 1-32
**Suchiate** estas unu el la 118 komunumoj de la meksika subŝtato Chiapas, kiu estas la subŝtato kiu situas plej sude. La ĉefurbo de la komunumo estas Ciudad Hidalgo Suchiate. La komunumo situas en la regiono Soconusco, tuj ĉe la landlimo al Gvatemalo. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 07087.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 32976 loĝantojn. El tiuj estis 16105 viroj kaj 16871 virinoj. La komunumo havas surfacon de 303 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 10 metroj super la marnivelo.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 18249 personoj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 14206 scipovis legi kaj skribi kaj 4025 personoj estis analfabetoj. Do 78% de la personoj scipovis legi kaj skribi kaj 22% estis analfabetoj.

30251 personoj en la jaro 2000 aĝis pli ol 5 jaroj. El tiuj 113 personoj estis indiĝenoj. Tio signifas ke 0.37% de la loĝantaro en la koncerna jaro estis indiĝenoj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Suchiate Arkivigite je 2007-09-30 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)
Koordinatoj: 48° 10′ 07″ N 3° 25′ 49″ O﻿ / ﻿48.16861 °N, 3.43028 °O﻿ / 48.16861; 3.43028 (mapo)

**Theil-sur-Vanne** estas franca komunumo lokita en la departemento Yonne kaj en la regiono Burgonjo. Ĝi havis 528 loĝantojn laŭ censo plenumita en 2006.

Geografio
---------

Theil-sur-Vanne etendiĝas sur 11.55 km², kaj havis 528 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas 47 homoj po kvadrata kilometro. La komunumo situas en Yonne, en la nordokcidenta parto de Burgonjo.

Historio
--------

La departemento Yonne estis oficiale kreita la 4-an de marto 1790 dum la franca revolucio.

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la komunumo S-ro Bernard Coquille, kiu do fariĝis la loka urbestro.

Administrado
------------

Theil-sur-Vanne apartenas al la kantono de Villeneuve-l'Archevêque, kies ĉefurbo estas Villeneuve-l'Archevêque. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Sens, unu el la tri arondismentoj de la departemento Yonne.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Yonne
* Kantono de Villeneuve-l'Archevêque