recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
La **Internacia Unio por Radiosciencoj** (france *l'Union Radio-Scientifique Internationale*, akronime: **URSI**) estas unu el 40 internaciaj organizaĵoj asociitaj kun la Internacia Scienca Konsilio. La unio funkcias sen profito kaj ne estas submetita al iu ajn registaro, kaj ĉirkaŭ 40 landoj estas membroj. La sindikata sekretariejo situas en la Universitato de Gento en Belgio.

Historio
--------

La organizaĵo estis establita en 1919, kiel daŭrigo de la agado de la Internacia komitato por Sendrata Telegrafio (1913-1914, kiam la nura disvastigita sendrata komunikado estis telegrafio). Ekde 1922, la unio okazigis trijaran kongreson. En la 1950-aj jaroj, la unio reklamis la projekton de la Internacia Geofizika Jaro.

La celo de la organizaĵo en la momento de ĝia starigo estis "procedo de scienca esplorado de sendrata telegrafio, precipe de la tipo kiu postulas internacian kunlaboron". Tra la jaroj, la deklaro de intencoj disetendiĝis kaj hodiaŭ ĝi ankaŭ inkluzivas la akcelon de esplorado pri telekomunikado, radioastronomio, radarinĝenierado, biologiaj efikoj de elektromagneta radiado kaj fizikaj efikoj kaŭzitaj de radiondoj, en la intervalo inter ekstreme malalta ofteco kaj videblaj ondolongoj.

Celoj
-----

La deklarita celo de la organizaĵo hodiaŭ estas  :

* promocio de internacia agado en radioscienco kaj ĝiaj uzoj, kaj ĝia reprezentado en la publiko
* normigado de la mezurmetodoj en la radiosciencoj, kaj pliigante la kunordigon inter la ekzistantaj metodoj
* promocio kaj disponigo de rimedoj por esplorado en radiosciencoj.

Sciencaj komitatoj
------------------

La organizaĵo havas 10 aktivajn komitatojn, kiuj kunvenas laŭbezone. La komisionoj traktas malsamajn kampojn de radioscienco :

* komitato por Elektromagneta Meteologio
* komitato por Kampoj kaj Ondoj
* komitato por elektronikaj komunikaj sistemoj kaj signal-prilaborado
* komitato por Elektroniko kaj Fotoniko
* komitato por Media Elektromagneta Kongrueco
* komitato por Onda Disvastigo kaj Telesensado
* komitato por Plasmaj Ondoj
* komitato por Radioastronomio
* komitato por Elektromagnetaj Efikoj pri Medicino kaj Biologio

Referencoj
----------

1. ↑   Listo de membroŝtatoj. Arkivita el la originalo je 2016-08-19. Alirita 2023-07-10.
2. ↑   Historio. Arkivita el la originalo je 2015-08-19. Alirita 2023-07-10.
3. ↑   Celoj. Arkivita el la originalo je 2013-04-13. Alirita 2023-07-10.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo
* Usona nacia komitato de la Internacia unio de radia scienco


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 828311
* GND: 5097-0
* LCCN: n79099059
* VIAF: 152283551 140152516, 152283551
* ISNI: 0000 0001 2097 5807
* SUDOC: 032047886
* BNF: 123152169
* NLA: 35235342
 |
**Internacia Psikoanaliza Asocio** (angle *International Psychoanalytical Association*, mallongigita **IPA**) estas asocio kiu inkludas 12 000 psikoanalizistoj kiel membroj kaj funncias per 70 konstituantaj organizoj. Ĝi estis fondita en 1910 fare de Sigmund Freud, laŭ ideo proponita de Sándor Ferenczi.

La Usona Psikoanaliza Asocio, en angla *American Psychoanalytic Association* ("APsaA") estas asocio kiu havas membrajn societojn kiuj kovras ĉirkaŭ 75% de la psikoanalizistoj de Usono (la ceteraj estas membroj de "sendependaj" societoj kiuj estas en rekta rilato kun la IPA).

Historio
--------

En 1902 Sigmund Freud startis kunsidi ĉiusemajne kun kolegoj por studi sian laboron, kaj tiel naskiĝis la *Psikologia Merkreda Societo*. Ĉirkaŭ 1908 estis 14 regulaj membroj kaj kelkaj gastoj estis Max Eitingon, Carl Jung, Karl Abraham, kaj Ernest Jones, ĉiuj estontaj prezidantoj de IPA. Tiu *Societo* iĝis la Viena Psikoanaliza Societo.

En 1907 Jones sugestis al Jung le oni devus aranĝi internacian kunsidon. Freud bonvenigis la proponon. La kunsido okazis en Salcburgo la 27an de aprilo, 1908. Jung nomis ĝin la "Unua Kongreso por Freud-a Psikologio". Ĝi estis poste rekonita kiel la unua Internacia Psikoanaliza Kongreso. Tamen, la IPA ne estis ankoraŭ fondita.

La IPA estis establita en la venonta Kongreso okazinta en Nurembergo en marto 1910. Ties unua prezidanto estis Carl Jung, kaj ties unua sekretario estis Otto Rank. Sigmund Freud konsideris ke internacia organizo estu esenca por antaŭenigi siajn ideojn.

Notoj
-----

1. ↑   Grupa portreto: Freud kaj asociitoj en foto de ĉ. 1922, Berlino. Side (el maldekstro dekstren): *Sigmund Freud*, [[Sándor Ferenczi]], [[Hanns Sachs]]. Stare (el maldekstro dekstren): [[Otto Rank]], [[Karl Abraham]], [[Max Eitingon]], [[Ernest Jones]].. Arkivita el la originalo je 2016-03-03. Alirita 2020-02-09.
2. ↑  How did the IPA begin? En webarchive  2009-04-21

* Kategorio Internacia Psikoanaliza Asocio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 679934
* LCCN: n86111104
* VIAF: 147419931
* ISNI: 0000 0004 1787 0715
* SUDOC: 028872150
* NKC: xx0111654
 |
**Pál Hoitsy** [hoiĉi ?], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Hoitsy Pál** estis hungara ĵurnalisto, redaktoro, astronomo, politikisto, parlamentano. Lia nobela antaŭnomo estis *domályosi* [domAjoŝi].

Pál Hoitsy  naskiĝis la 31-an de decembro 1850 en Vatya [vatja] (nuntempa parto de Újlengyel). Li mortis la 23-an de decembro 1927 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Pál Hoitsy frekventis lernejojn en Nagykőrös, Sopron, Pest (urbo), Szarvas inter 1861 kaj 1869, poste li akiris 2 diplomojn en Reĝa Universitato de Budapeŝto en 1873 kaj 1874. Post siaj studoj li estis asistanto en la universitato apud Ányos Jedlik, poste li estis soldato. Inter 1875-1877 li plulernis en Berlino, poste li laboris en observatorio. Ekde 1877 li instruis 3 jarojn en Budapeŝto, sed li ankaŭ kontribuis komence astronomiajn artikolojn. Li estis parlamenta deputito inter 1881–1896 kaj 1906-1910. Li estis redaktoro de Vasárnapi Ujság inter 1905-1921. En 1927 li estis elektita senatano.

Pál Hoitsy tombo

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *A biztosság feltételei bolygók pályaelemeinek számításánál* (1877)
* *A nagy természet és a kicsiny ember* (1883)
* *Jövőnk és az uralkodóház. Geologia mint politikai tényező.* (1894)
* *Nagy-Magyarország. A magyar történet jövő századai* (1902)
* *Régi magyar alakok* (1923)

Memorigiloj
-----------

* memortabulo en Szarvas (1930)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto

* Kategorio Pál Hoitsy en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 542184
* GND: 102602077
* LCCN: n86044234
* VIAF: 29925218
* ISNI: 0000 0001 1049 8058
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ĉi tiu artikolo temas pri tipo de ludilo en formo de persono. Koncerne aliajn signifojn aliru la apartigilon Pupo.* |

Kewpie-bebo.
La **Pupo Kewpie** nomatas laŭ la romia dio Kupido (Amoro).

Historio
--------

Ĝi famiĝis je la komenco de la 20-a jarcento post kiam ĝi produktitis unuafoje en Ohrdruf en la 1913-a jaro. La skizoj estas de la usona desegnistino Rose O'Neill (1874-1944), kiu komisiis produktadon en Germanio. Kiel materialon oni tiam uzis porcelanon kaj celuloido.. 

Pro facila ekflamiĝemo kaj post brulo de vendejo la produktado laŭ la origina maniero finiĝis. Ekde la fino de la 1940-aj jaroj reekis la fabrikado el malmola plasto. La pupo fariĝis populara en okupita Japanio post la Dua mondmilito, kie ĝi ankaŭ produktitis. De tiam konserviĝis ekzempleroj kun la enskribo "Made in occupied Japan".

Ekspozicio
----------

Ĉe *Kastelo Ehrenstein* en Ohrdruf multaj ekzempleroj kaj informoj videblis ĝis tragika incendio en la 2013-a jaro. Pioniro pupfabrika en Ohrdruf estis ankaŭ Johann Daniel Kestner el Waltershausen kiu havis porcelanfabrikon surloke.

Literaturo
----------

* *Kewpies Dolls & Art With Value Guide: Dolls & Art, With Value Guide*  September 2001, ISBN 978-0-87588-589-6
* *Bum Rap In Branson* Kewpie dolls and Rose O'Neill play a prominent part in this mystery novel by J.R. Ripley (Glenn Meganck), Beachfront Publishing, 2004, ISBN 978-1-892339-89-8
* *Kewpies And Beyond* Shelley Armitage, University Press of Mississippi, ISBN 978-0-87805-711-5

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kolektado de pupoj kiel ŝatokupo.
* Pri kewpie-manio. Arkivigite je 2014-01-02 per la retarkivo Wayback Machine
* Bildoj de la pupoj Kewpie.

Subnotoj
--------

1. ↑
2. ↑
La **riproĉa kubo**, aŭ **alternita kubokedro**, estas pluredro, arĥimeda solido.

La riproĉa kubo havas 38 edrojn, el kiuj 6 estas kvadratoj kaj la restaj 32 estas egallateraj trianguloj. Ĝi havas 60 laterojn kaj 24 verticojn. Ĝi havas du formojn, kiuj estas spegulaj bildoj unu de la alia.

Karteziaj koordinatoj
---------------------

Karteziaj koordinatoj de la verticoj de riproĉa kubo estas ĉiuj paraj permutoj de

(±1, ±ξ, ±1/ξ)
kun para kvanto de plusoj, kune kun ĉiuj neparaj permutoj kun nepara kvanto de plusoj, kie ξ estas la reela solvaĵo de

ξ3+ξ2+ξ=1,
kiu estas

{\displaystyle \xi ={\frac {1}{3}}\left({\sqrt[{3}]{17+{\sqrt {297}}}}-{\sqrt[{3}]{-17+{\sqrt {297}}}}-1\right)}
aŭ proksimume 0,543689.
Se preni la parajn permutojn kun nepara kvanto de plusoj, kaj la neparajn permutojn kun paraj nombroj de plusoj rezultiĝas la spegulita formo.

Geometriaj rilatoj
------------------

La riproĉa kubo estas farata per alternado de granda rombokub-okedro, do per fortranĉo de alternaj verticoj. Ĉiuj originalaj edroj havas nur duonon de verticoj, kaj la kvadratoj degeneras en laterojn. Ĉar granda rombokub-okedro havas 3 edrojn/vertico, novaj trianguloj estas formitaj. Poste necesas malmulte misformigi la pluredron por ke ĝi denove estu unuforma.

Ankaŭ, la riproĉa kubo povas esti konstruita per preno la ses kvadrataj edroj de la kubo kaj distirado ilin eksteren malmulte tiel ke ili jam ne intertuŝu. Tiam donu al ĉiu el ili malgrandan turnon ĉirkaŭ akso orta al la edra ebeno kaj estanta tra la centro. Ili ĉiuj devas esti turnitaj je la sama angulo kaj en la sama direkto - laŭhorloĝnadle aŭ mallaŭhorloĝnadle, se rigardi deekstere. Tiam la spaco inter la kvadratoj povas esti plenigita per trianguloj. Se ĉiuj operacioj estas faritaj je vera grado la trianguloj estos egallateraj kaj la rezultanta pluredro estos unuforma.

La riproĉa kubo estas ero de vico de riproĉigitaj regulaj pluredroj kaj regulaj kahelaroj de la eŭklida kaj hiperbola ebenoj kun verticaj figuroj (3.3.3.3.n).

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Dudekedro (3.3.3.3.3) | Riproĉa kubo (3.3.3.3.4) | Riproĉa dekduedro (3.3.3.3.5) |
| Riproĉa seslatera kahelaro 3.3.3.3.6 | Riproĉa ordo-3 seplatera kahelaro (3.3.3.3.7) | Riproĉa ordo-3 oklatera kahelaro (3.3.3.3.8) |

Vidu ankaŭ
----------

* Senpintigita kubo
* Riproĉa kvadrata kahelaro
* Kombinaĵo de 2 riproĉaj kuboj

Referencoj
----------

* Williams, Robert.  (1979) *The Geometrical Foundation of Natural Structure: A Source Book of Design - La Geometria Fundamento de Natura Strukturo: Fonta Libro de Dizajno*. Dover Publications, Inc. ISBN 0-486-23729-X. (Sekcio 3-9)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Riproĉa kubo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* La unuformaj pluredroj
* Virtualaj realaj pluredroj - la enciklopedio de pluredroj
|  |  |
| --- | --- |
|  Polurinda artikolo | Ĉi tiu artikolo bezonas **poluradon**, ĉar ĝi montras stilajn kaj/aŭ gramatikajn kaj/aŭ strukturajn problemojn, kiuj ne konformas al stilogvido.

---

La priskribo de la problemo troviĝas ĉi tie. Bonvolu ŝanĝi la enhavon por plibonigi la artikolon. |

struktura formulo

  

**Acarboso** estas kuracilo kontraŭ la diabeto (Diabetes mellitus), tiel nomata perbuŝa kontraŭdiabetaĵo.

Ĝi estas malhelpanto de la α-Glukosidason, enzimo kiu katalizas en la intesto la hidrolizon de Oligosaĥaridoj, Trisaĥaridoj, Disaĥaridoj kaj aliaj Monosaĥaridoj al Glukozo.

Ĝi reduktas la altigon de la valoroj de sanga sukero post maĝoj. Tial Acarboso estas taŭga por la terapio de Diabetes mellitus tipo 2 (diabeto de alta aĝo). Per la apliko de acarboso, la fermentado de amelo ne okazas en la maldika intesto. En la dika intesto la amelo estas fermentita sub la ekesto de buteracido.

La plej oftaj kromefikoj, kiuj povas redukti la aplikeblecojn estas intestaj gazoj kaj diareo.

Produktoj
---------

Acarboso estas vendata de Bayer Schering Pharma sub la nomo Glucobay en eŭropo, sub la nomo Precose en Usono kaj Prandase en Kanado.

* Kategorio Acarboso en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 233357
* GND: 4141222-9
* LCCN: sh85000330
* BNF: 12451869k
 |
**Pál Oberfrank,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Oberfrank Pál** estis hungara aktoro, voĉoaktoro, teatrestro. Lia frato estas Péter Oberfrank, lia edzino estas Róza Juhász.

Pál Oberfrank
Pál Oberfrank  naskiĝis la 3-an de majo 1964 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Pál Oberfrank frekventis piaristan gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li akiris diplomon en Komerca Altlernejo en 1986, poste aktoran diplomon en Teatra kaj Filma Altlernejo en 1991, sed li lernis ankaŭ en studio de Nacia Teatro (Budapeŝto). Inter 1991 kaj 2008 li apartenis al Gaja Teatro, poste li ne ligiĝis al trupo. En 2010 li estis nomumita teatrestro de Teatro Petőfi (Veszprém). Li ricevis aktorajn premiojn en la 2000-aj jaroj, en 2023 premion Kossuth. Li havas edzinon ekde 1988.

Elektitaj teatraj roloj
-----------------------

* William Shakespeare:
	+ La ventego - Antonio
	+ Reĝo Lear - duko de Burgund
	+ Romeo kaj Julieta - Tybalt
	+ Makbeto - Lennok
	+ Rikardo la 3-a - markizo Dorset
	+ Somermeznokta sonĝo - Tompor
	+ Kiel plaĉas al vi - Oliver; Amiens
	+ La komedio de eraroj
	+ La dresado de la megero
* Imre Madách: La tragedio de l' homo - Ádám (unu el la ĉefroloj)
* Edmond Rostand: Cyrano de Bergerac - Valvert Vicomte

Elektitaj kinaj filmaj roloj
----------------------------

* ‘‘Melodráma’‘ (1991)
* ‘‘Sorstalanság’‘ (2005)
* ‘‘Álom.net’‘ (2009)

Elektitaj televiziaj filmaj roloj
---------------------------------

* ‘‘Édes Anna’‘ (1990)
* ‘‘Kaffka Margit és Bauer Henrik’‘ (2003)
* ‘‘Égi madár’‘ (2011)

Dubladaj roloj
--------------

* en eksterlandaj filmoj hungaraj voĉoj de Lee Van Cleef, Herbert Lom, Alain Delon, Tim Robbins kaj aliaj

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto
*
**Puras** [PUras] estas municipo en la sudoriento de la provinco Valadolido, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko *Tierra de Pinares* (Pinartero) en la sudo de la provinco. 

Puras en la provinco Valadolido.
La *Tierra de Pinares* de la provinco Valadolido, verde, sude.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 10,71 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 42 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte 30 el la 1991. 

Ĝi distas 55 km de Valadolido, provinca ĉefurbo kaj limas kun la provinco Segovio sude kaj pli precize kun municipoj Almenara de Adaja, Fuente de Santa Cruz, Ataquines, Santiuste de San Juan Bautista kaj Montejo de Arévalo. Ĝia municipa teritorio estas ebeneca kaj ĉirkaŭita de montetoj.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Leono kaj poste al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj, vitejoj, legomoj kaj terpomoj) kaj brutobredado (ŝafoj) kaj rilata komercado. Lastatempe kultura kaj rura turismo ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado). 

De la historia pasinteco restis vizitindaj vidindaĵoj el kiuj menciindas la preĝejo.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Valadolido

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 765686
 |
**Pál Szarvas** [sarvaŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szarvas Pál** estis hungara kemiisto, profesoro.

Reliefa memortabulo pri Pál Szarvas
Pál Szarvas  naskiĝis la 11-an de aŭgusto 1910 en Vác. Li mortis la 30-an de januaro 1986 en Debrecen.

Biografio
---------

Pál Szarvas akiris kemian-fizikan diplomon en Scienca Universitato Péter Pázmány, poste li restis samloke por instrui. En 1950 li instruis en Pezindustria Teknika Universitato de Miskolc, sed en la sekva jaro li estis nomumita katedrestro de Scienca Universitato Lajos Kossuth. Li estis dekano inter 1954-1957, en 1962 vicrektoro, inter 1963-1966 rektoro. En 1962 li doktoriĝis je kemiaj sciencoj. Li okupiĝis precipe pri analiza kemio kaj fizika kemio.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Általános és szervetlen kémia* (1954) - kunverkinto
* *Újabb eredmények a szervetlen polisavak kémiájában* (1970)

Memorigiloj
-----------

* reliefa memortabulo en universitato de Debrecen (2010)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Pál Sztrókay** [strOkai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Sztrókay Pál** estis hungara inĝeniero.

Pál Sztrókay  Arkivigite je 2019-08-17 per la retarkivo Wayback Machine naskiĝis la 12-an de septembro 1899 en Budapeŝto. Li mortis la 31-an de decembro 1964 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Pál Sztrókay frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li akiris diplomon en Reĝa Teknika Universitato palatino József en 1922. Post siaj studoj li laboris en Berlino kaj Vieno. Ekde 1926 li laboris ĝis sia morto en fabriko nomata pri kaj Ganz. Inter 1945 kaj 1963 li gvidis kolegojn, kiuj okupiĝis pri elektraj lokomotivoj, poste kiel pensiulo li estis konsilisto. Li okupiĝis ankaŭ pri dizelmotoraj lokomotivoj, li estis signifa kunlaboranto de Kálmán Kandó. Li doktoriĝis antaŭ Hungara Scienca Akademio en 1960. Li ricevis 2 premiojn, eĉ ankaŭ postmortan premion en 1965.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Helyiérdekű közúti és városi gyorsvasutak* (1942)
* *Dieselvillamos járművek szabályozása* (1951)
* *Korszerű vasúti villamos vontatómotorok és hajtások* (1963)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
La **Pure Earth** antaŭe konata kiel **Blacksmith Institute**  aŭ **Instituto Blacksmith** estas privata organizaĵo fondita en 1999 en Novjorko kaj apogas la eliminon de gravaj mediopoluadoj. Tiuterene, ĝi laboras srtikta kun aliaj sendependaj, neŝtataj organizoj (NGO). Ĝi donas strategian, teknikan, financan helpon kaj eĉ fakspertulojn por malkovri la problemojn kaj elimini tiujn.

La Instituto estis nomata post la angla nomo por forĝisto, kiu laboris inter malpuraj cikonstancoj, sed kreis tre utilajn ilojn.

La instituto komencis la projekton *Polluted Places Initiative* en novembro de 2003 por trovi, identigi la plej poluatajn lokojn de la mondo. La instituto publikigis la unuan liston la 18-an de oktobro 2006 pri la plej poluataj lokoj. Oni analizis 300 lokojn, sed publikigis nur la 10 plej polatajn.

La dua listo aperis en septembro de 2007 kaj entenis la jenajn lokojn:

* Sumgayit, Azerbajĝano
* Linfen, Ĉinio
* Tianying, Ĉinio
* Sukinda, Barato
* Vapi, Barato
* La Oroya, Peruo
* Dzerĵinsk, Rusio
* Norilsk, Rusio
* Ĉernobilo, Ukrainio
* Kabwe, Zambio

Eksteraj ligiloj
----------------

* oficiala paĝo de la Blacksmith Institute angle


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 221476
* LCCN: no2006113934
* VIAF: 143438762 8029147425869545040009, 143438762
* ISNI: 0000 0004 5906 2150
 |
**Rita Kerkay** [kerkai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kerkay Rita** estas hungara aktoro.

Rita Kerkay naskiĝis la 29-an de marto 1987 en Székesfehérvár.

Biografio
---------

Rita Kerkay maturiĝis en cisterciana gimnazio en sia naskiĝurbo en 2005, poste ŝi studis en aktorakademio en Budapeŝto, fine ŝi akiris aktoran diplomon en Universitato de Dramo kaj Filmo (Budapeŝto) en 2014. Ŝiaj plej gravaj instruistoj estis Sándor Zsótér kaj Gábor Zsámbéki. Post la diplomo ŝi estis membro de Teatro Vörösmarty (Székesfehérvár). Ŝi ekspoziciis siajn pentraĵojn en 2016 en Székesfehérvár.

Ŝiaj teatraj roloj (elekto)
---------------------------

* Molière: L'Avarulo (2013)
* Henrik Ibsen: Peer Gynt
* Miĥail Bulgakov: La Majstro kaj Margarita (2014)
* Reginald Rose: *12 furiozaj homoj*: (2015)
* Georges Feydeau: *A hülyéje* (2017)

Ŝiaj filmaj roloj (elekto)
--------------------------

* *Valakinek a valamije* (mallonga filmo, 2009)
* *Jupiter holdja* (2017)
* *Ítélet és kegyelem* (televizia filmo, 2021)
* en 2 eksterlandaj filmoj hungaraj voĉoj

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* 
*

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 737505
 |


* Portalo pri Biografio
**Pál Vidor,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Vidor Pál** estis hungara aktoro, teatrestro, kantisto (baritono). Lia origina familia nomo estis *Bodonyi Kajtor*, laŭ aliaj informoj Bodonyi Kajtár aŭ Bodrogi Kojtor.

Pál Bodonyi Kajtor  naskiĝis la 17-an de novembro 1846 en Hungara reĝlando en Osgyán (nuntempa Ožďany en Slovakio, sed laŭ alia informo la naskiĝloko estas Kalonda), li mortis la 1-an de decembro 1906 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Pál Vidor aĝis 18, kiam li iĝis migranta aktoro en pluraj urboj. Inter 1873 kaj 1878 li apartenis al Nacia Teatro (Kolozsvár). En 1878 li aliĝis en Budapeŝto al teatro *Népszínház*, kie li estis sceneja partnero de Lujza Blaha, post jaroj li iĝis reĝisoro, ekde 1897 ĉefreĝisoro, ekde 1906 teatrestro. Li verkis ankaŭ teatraĵojn kaj operetojn, ĉiuj estis prezentitaj en Népszinház. Li sterebis por halti la financan bankroton, sed tio ne sukcesis, tial li sinmortis.

Elektitaj teatraj roloj
-----------------------

* Jacques Offenbach: *Les Contes d'Hoffmann* - Miracle; Lindorf
* Robert Planquette: *Rip van Winkle* - titolrolo
* Elek Erkel: Zsigmond Báthory - titolrolo
* Giuseppe Verdi: Nabucco - pstro de Baal

Elektitaj teatraj verkoj
------------------------

* *A vörös sapka* (1882)
* *Czifra Zsuzsi lakodalma* (1886)
* *Szökjünk* (1892)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al majusklo V, poste serĉu la nomon)
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio[*rompita ligilo*]
Strukturo de la lignino.
La **lignino** estas polimero kiu estas en la ĉelaj muroj de organismoj de la regno Plantoj kaj ankaŭ en la Dinofitoj de la regno *Chromalveolata*. La vorto *lignino* devenas de la latina termino *lignum*, kiu signifas ‘ligno’; tiele, la plantoj kiuj enhavas grandan kvanton de lignino estas nomataj lignaj. La lignino okupiĝas pri la plidikigo de la tigo (respektive trunko).

La lignino estas formata de la neinversebla elpreno de la akvo de la sukeroj, kreante aromajn komponaĵojn. La polimeroj de lignino estas strukturoj transkonektitaj kun molekula pezo de 10.000 amu.

Ĝi karakteriziĝas ĉar estas aroma komplekso (ne karbohidrata) el kiu ekzistas multaj strukturaj polimeroj (ligninoj). Konvenas uzi la terminon *lignino* laŭ kolektiva senco por aludi al la lignina frakcio de la fibro. Post la polisakaridoj, la lignino estas la organika polimero plej abunda en la vegetala regno. Menciindas ke ĝi estas la nura fibro nepolisakarida konata.

Tiu komponanto de ligno realigas multajn funkciojn esence gravajn por la vivo de la plantoj. Ekzemple, ĝi havigas elteneblon al la ĉelmuroj. Certe, la lignaj histoj rezistas la atakon de la mikroorganismoj, malhelpante la eniron de la enzimoj kiuj detruas la ĉelmurojn.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Lignino en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Germanaj esploristoj asertas, ke estontece la lignino povus anstataŭi la plaston (en angla).
* Studo pri fungoj taŭgaj por senlignigo Arkivigite je 2007-06-11 per la retarkivo Wayback Machine (en hispana).
Rita rita Day.pngRita rita Day
***Rita rita*** (en bengala: রিঠা) estas specio de bagreda katfiŝo kiu troviĝas tra lokoj de tuta suda Azio. Ĝi estis registrita en Afganio, Bangladeŝo, Barato, Birmo, Nepalo kaj Pakistano. Ĝi estas unu el la gigantoj de sia genro, ĉar ili atingas longon de 150 cm. Ĝi estas komerce fiŝkaptita por homa konsumado.

*R. rita* estas nevigla, fundo-loĝanta katfiŝo. Ĝi loĝas en riveroj kaj estuaroj, preferante kotecan anstataŭ klaran akvon. Ĝi ankaŭ preferas akvojn de trankvilaj kirlejoj.

*R. rita* estas ĉiomanĝanta katfiŝo; la kerno de ties dieto konsistas el moluskoj. Aldone, ĝi manĝas malgrandajn fiŝojn, krustulojn, insektojn, same kiel putriĝantan organikan materialon.

Notoj
-----

1. 1 2   (June 2006) "Surface architecture of the mouth cavity of a carnivorous fish *Rita rita* (Hamilton, 1822) (Siluriformes, Bagridae)", *Belg. J. Zool.* (PDF) **136** (2), p. 155–162. 

  Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2013-10-20. Alirita 2020-10-18.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 705532
 |
**Conan the Barbarian** (Konan la barbarulo) estas usona filmo de 1982 reĝisorita de John Milius. La filmo rakontas la historion de barbarulo nomita Konan kiu serĉas revenĝon pro la morto de siaj gepatroj fare de Thulsa Doom, la estro de sekto kiu adoras serpentojn. La historio estas bazita sur la rakontoj de Robert E. Howard, pri samnoma rolulo kaj la etoso de glavo kaj sorĉado.​ La protagonista roloj estas ludataj de Arnold Schwarzenegger kaj James Earl Jones.

Intrigo
-------

**Averto: *La teksto, kiu sekvas, malkaŝas detalojn pri la intrigo de la rakonto.***

Tuj post lia patro konfesas al li la «sekreton de la ŝtalo» kaj la gravon de tiu por la popolo kimeria, ĉe la fabrikado de grandioza glavo, la familio de Konan estas masakrita kun la tuta vilaĝo; ankaŭ la glavon prenas la venkinto, kiu detruis la vilaĝon dum la rabado. La infanojn oni vendis kiel sklavoj kaj Konan estas katenita dum jaroj al enorma radego. Li kapablas movi la radegon pere de sia eksterordinara forto kiun li ekhavis pere de tiu ekzercado. Aĉetita de gladiatorestro, Konan venkas ĉiujn batalojn, pere de sia forto kaj de armiltrejnado. Liberigita, li savas ŝteliston, Subotai, kaj trairas la mondon kun li serĉe de revenĝo.

Ambaŭ renkontas Valeria, aventurulino, kaj la triopo ŝtelvenas al turo de la mistera sekto mortiginte la gigantan serpenton gardistan de la loko. Konan tiam malkovras, ke Thulsa Doom, la sektestro, estas kiu detruis sian vilaĝon. Doom estis kaptinta en sia rabado la filinon de la reĝo Osric, kiu promesas al la triopo fortan rekompencon se ili revenigas ŝin. Valeria kaj Subotai proponas gardi la monon donitan de Osric kaj fuĝi, sed Konan deziras ĉefe la revenĝon: rezignante pri la amo de Valeria kaj pri la amikeco de Subotai, li lasas ilin por serĉi Doom. Konan alvenas ĝis lia templo, nome la povomonto, sed li estas kaptita kaj krucumita sur «la arbo de la malfeliĉo», post Doom klarigis, ke la povo sur la karno estas pli grava ol la povo sur la ŝtalo. 

**Averto: *Malkaŝado de la intrigo de la rakonto ĉi tie finiĝas.***

Geaktoraro kaj roluloj
----------------------

* Arnold Schwarzenegger, Konan
* James Earl Jones, Thulsa Doom
* Max von Sydow, Reĝo Osric
* Sandahl Bergman, Valeria
* Ben Davidson, Rexor
* Cassandra Gava, sorĉistino
* Gerry López, Subotai
* Makoto Iwamatsu / Mako, Magiisto Akiro / rakontisto
* Valérie Quennessen, princino Jasimina
* William Smith, patrino de Konan
* Franco Columbu, esploristo pikta
* Jack Taylor, pastro
* Sven Ole Thorsen, Thorgrim
* Nadiuska, patrino de Conan
* Jorge Sanz, Konan infano

Informaro
---------

Plimulton de eksteraj scenoj oni filmis en diversaj lokoj de Hispanio.

La filmo ricevis plurajn premiojn en internaciaj festivaloj.

  

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Conan el Bárbaro (película de 1982) en la hispana Vikipedio.*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 841512
 |
**Queimados** estas urbego kaj municipo de la brazila subŝtato Rio-de-Ĵanejrio. Ĝi estas dividita en 37 distriktojn.

Blazono de Queimados
Flago de Queimados

Bazaj informoj
--------------

Queimados en la subŝtato (ruĝe).
* Loĝantaro: 137,938 en 2010
* Supermara alteco: 29 m
* Areo: 75 km²
* Telefonkodo:
* Poŝtkodo:
* Horzono: UTC -3
* 22° 42′ 57″ S 43° 33′ 18″ U﻿ / ﻿22.71583 °S, 43.55500 °U﻿ / -22.71583; -43.55500 (mapo)

Geografio
---------

Placo en Queimados
Queimados situas en suda parto de Brazilo sur ebenaĵo. Nova Iguaçu troviĝas 14, **Rio-de-Ĵanejro** 41, São Gonçalo 57, Belo Horizonte 313, Guarulhos 314, San-Paŭlo (urbo) 324, Campinas 360, Curitiba 650, **Braziljo** 895, Goiânia 898, Porto Alegre 1113, Salvador de Bahio 1207, Maceió 1675, Recife 1876, Teresina 1962, Natalo (Brazilo) 2085, São Luís 2247, Belém 2423, Manaus 2810 km.

Historio
--------

Vido en Queimados
Queimados sendependiĝis de Nova Iguaçu en 1990.

Klimato
-------

Queimados situas en tropika zono. En la urbego pluvas jare pli ol 1000 mm. En ĉiuj monatoj pluvas, plej ofte inter novembro-marto. La averaĝa jara temperaturo estas 26 °C, ĝi varias inter 21-27 °C.

Trafiko
-------

En Queimados aŭtobusoj liveras la pasaĝerojn. La grandurbo havas ankaŭ fervojan stacidomon.

Referencoj
----------

1. ↑  IBGE (2010).  Censo 2010 (HTML). Alirita 2 de aŭgusto 2011.

Vidu ankaŭ
----------

* Kategorio Queimados en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Municipoj de Rio-de-Ĵanejrio

Eksteraj ligiloj
----------------

* portugale Oficiala paĝo
* portugale Asocio de Municipoj de Rio-de-Ĵanejrio
* angle mapo, distancoj Arkivigite je 2016-09-11 per la retarkivo Wayback Machine
**Pápateszér** [pApatesEr] estas vilaĝo en Hungario, en regiono Meza Transdanubio, en Veszprém (departemento), en Distrikto Pápa. La slava vorto tesar signifas: ĉarpentisto.

Preĝejo de Pápateszér
* Areo: 31 km²
* Supermara alteco: 185 m
* Loĝantaro: 1290
* Poŝtkodo: 8556
* Telefonprefikso: 89

Situo
-----

Pápateszér situas sur malebenaĵo, laŭ traira flankovojo, laŭ iama fervojo Tatabánya-Pápa. Pannonhalma troviĝas 24, Pápa 25, Győr 50 km-ojn for.

Historio
--------

La vilaĝo estis loĝata dum la neolitiko. Antaŭ la hungaroj romianoj loĝis tie. La unua mencio devenis el 1292. Tiam la kampoj apartenis al la reĝino. Post la turkoj multe da akvomuelejoj funkciis. Inter 1905-2007 fervojo trafikis. En 1920 fabriko pri brikoj ekfunkciis. En 1951 kolĥozo pri *Konstitucio* formiĝis.

Vilaĝservoj estas lernejo, akvodukto ekde 1992, gasodukto ekde 1996, telefona reto ekde 1994.

Vidindaĵoj
----------

* baroka romkatolika preĝejo omaĝe al Dipatrino de 1778
* monumento pri falintoj dum la mondomilitoj

Famuloj
-------

En Pápateszér naskiĝis skulptisto Tibor Szemenyey-Nagy.
**Páramo del Sil** [PAramo delSIL] estas municipo de la provinco Leono, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko El Bierzo, en la okcidento de la provinco kaj en la nordo de la komarko. *Páramo del Sil* estas etimologie komprenebla al *Alta stepo de la rivero Sil*. Temas pri areo kie oni parolas la hispanan kaj la leonan.

Komarkoj de la provinco Leono; El Bierzo plej okcidente, oranĝece.
Monto Miro el Páramo del Sil.
Monto El Catoute, la plej alta de El Bierzo.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio estas formata de la loĝlokoj Anllares del Sil, Anllarinos del Sil, Argayo del Sil, Primout, Páramo del Sil, Salentinos, Santa Cruz del Sil, Sorbeda del Sil kaj Villamartín del Sil, okupas totalan areon de 190,17 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 1 244 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 2 700 loĝantojn el la mezo de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj, la fino de la konstruado de akvobaraĵo kaj de hidroelektra centralo kaj precipe pro la dekadenco de la karbominado. Ĝi distas 129 km de Leono, provinca ĉefurbo. Ĝi limas norde kun Asturio, oriente kun Palacios del Sil, sude kun Toreno, Fabero, Noceda del Bierzo kaj Igüeña kaj okcidente kun Peranzanes.

Historio
--------

Estas atestaĵoj de antaŭromia kaj romia loĝado rilata al la orminado; en Mezepoko okazis reloĝado rilate al monaĥejoj kiaj tiu de San Andrés de Espinareda el kiu venas la plej frua mencio en 1224 kiel loĝorajto. La areo apartenis al la Regno Leono kaj suferis pro la militoj kontraŭ Portugalio kaj pro la Milito de Hispana Sendependiĝo (provinca stabanaro en la 5a de Januaro 1809), fakte pasante la diversaj loĝlokoj el nobelo al alia. En la jaroj tuj post la Hispana Enlanda Milito la tuta areo de El Bierzo estis rifuĝejo de kontraŭfrankisma gerilo kaj tial okazis oftaj konfliktoj de policaj civilgvardianoj kontraŭ gerilanoj kaj apogantoj. Meze de la jarcento pliiĝis la minado de karbo, kio altiris loĝantaron, sed el la 1980-aj jaroj tio dekadencis. Inter 1982 kaj kaj 2018 funkciis la termoelektra centralo de Anllares.

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo, brutobredado kaj minado. Lastatempe kultura kaj rura turismo plie ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado, montara flaŭro kaj faŭno).

Bildaro
-------

* Páramo del Sil - Barrio de la Eras.Páramo del Sil - Barrio de la Eras.
* Páramo del Sil - Barrio de Las Campas.Páramo del Sil - Barrio de Las Campas.
* Panoramo de Anllares del Sil.Panoramo de Anllares del Sil.
* Minlaboro en 1983.Minlaboro en 1983.
* Termoelektra centralo de Anllares.Termoelektra centralo de Anllares.
* Blazono de familio Díaz Negro de la Calzada.Blazono de familio Díaz Negro de la Calzada.
* Kameno.Kameno.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de Provinco Leono

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 757372
* LCCN: n93124515
* VIAF: 133845382
 |
Mapo de la Amazona Baseno kun la Purusa Rivero markita
Purus Rivero
La **rivero Puruzo** (hispane Purús, portugale Purus) estas granda rivero de Sudameriko, unu el la ĉefaj alfluantoj de la rivero Amazono. Ties baseno estas 63,166 km² granda, kaj la ĉefa flukvanto estas de 8,400 m³/s. Ĝi estas tre sinua rivero, kun blanka akvo kaj superabunda bela naturo. Ĝi estas la lasta granda alfluanto de la dekstra marĝeno de la rivero Solimões (nomo donita al Amazono antaŭ ĝia renkonto kun la Nigra Rivero). Ĝi longas 3.590 km. Puruzo naskiĝas en Peruo je alto de 500 metroj en la Montaro Kontamano en unu el la plej nealireblaj partoj de perua arbaro. Ĝi markas landlimon inter Peruo kaj Brazilo laŭlonge de 38 kilometroj. Ĝi eniras en la Amazona Rivero okcidente de la rivero Madejro, kiun ĝi paralelas sude dum la akvofaloj de tiu lasta. Ĝi fluas tra konstanta arbaro ĉe la fono de granda depresion kuŝa inter la rivero Madejro, kiu markas la bordon de la grejsa altebenaĵo de Brazilo, kaj la Ukajali kiu alvenas al la bazo de Andoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Humidaj arbaroj de sudokcidenta Amazonio

Referencoj
----------

* Purus River. (2010). In *Encyclopædia Britannica*. Konsultita la 12an de Januaro 2010, el Encyclopædia Britannica Online:

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Puruzo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Mapo de Amazona Ŝtato kun la rivero Purus- Brazila Ministerio de Transporto
**Glikogeno** estas disbranĉiĝanta polisakarido, konsistanta el D-glukozmolekuloj. Ĝi havas grandan biologian signifon, ĉar ĝi havas la saman rolon ĉe homa kaj besta korpo, kiel la simistruktura amelo ĉe plantoj. Oni nomas ĝin kelkfoje bestas amelo pro ties deponrolo.

Ĝi estas delikata, blanka grajneca materialo, kiu similas en kelkaj ecoj al amelo, amilopektino. Ĝi solviĝas en akvo kolide, la jodo farbigas ĝin ruĝa aŭ ruĝebruna.

Ĝia kemia formulo estas (C6H10O5)n, la molekulomaso estas plurmiliono. Ĝi konstruiĝas el alfa-D-glukozmolekuloj per alfa 1,4-tipa ligo, la ĉedisbranĉaj ligoj estas alfa1,6-tipaj. Disbranĉoj okazas je 8-12 molekuloj.

Ĝi akumuliĝas en la besta organismo en la hepato (2-8 % je malseka maso) kaj en la muskoloj ĉefe kiel grajneto. Tiuj grajnetoj grandas 15-13 nm kaj oni povas gapi ilin per elektronmikroskopo, En la hepato la grajneto grupiĝas al 10-150 nm granda grajneto.

Ĝin malkombinas la alfa 1,4-glukoz-maltohidrolazo (enzimo), sed krom maltozo ĉiam estiĝas pli granda molekulo nome „limdekstrino", ĉar la enzimo ne kapablas malkombini ĉe la disbranĉoj. La 1,6-tipajn ligojn de amilopektino kaj amelo kapablas malkombini la bakteriodevena enzimo pullulanazo.

Ĝi tute malkombiniĝas dum la glikogenolizo kaj glikolizo.

* 
* Dosiero:Glycogen 2.png
*

Vidu ankaŭ
----------

* Metabolo
* Karbonhidrato
* Insulino
* Glukagono

* Kategorio Glikogeno en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Páty** [pAtj], germane **Bath** estas vilaĝo en Hungario kun titolo vinvilaĝo en regiono Meza Hungario, en departemento Pest, en Distrikto Budakeszi.

Aerfoto de Páty
Vinkeloj de Páty
Katolika preĝejo de Páty

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 39 km²
* Loĝantaro: 5450
* Poŝtkodo: 2071
* Telefonprefikso: 23

Situo
-----

La vilaĝo situas laŭ flankovojoj, aŭtoŝoseo M1 Budapeŝto-Vieno preteriras. Urboj Biatorbágy kaj Budakeszi estas ne tro for.

Historio
--------

La komunumo estis loĝata jam dum la neolitiko. Antaŭ la hungaroj romianoj vivis tie. La unua mencio devenis el 1286. Post la mezepoko la turkoj faris preskaŭ senhoma la vilaĝon. Nuntempe Páty estas malkovrita por feriejo.

Vidindaĵoj
----------

* romkatolika preĝejo
* kalvinana preĝejo
* kastelo de Splényi-Váradi
* muzeo pri oldaj aŭtoj kaj motoroj

Famuloj
-------

En Páty mortis arkeologo Ferenc Fülep.

Ĝemelkomunumo
-------------

* Germanio Kirchheim bei München, Germanio

Kalvinana preĝejo de Páty

* Kategorio Páty en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Koordinatoj: 49° 29′ 25″ N 18° 15′ 57″ O﻿ / ﻿49.49028 °N, 18.26583 °O﻿ / 49.49028; 18.26583 (mapo)

**Pustevny** estas montpasejo (1 018 m. s. m.), tradicia, signifa centro de somera kaj vintra turismo kaj refreŝigado kun vico da kultur- kaj naturinteresaĵoj en okcidenta parto de montaro Moravskoslezské Beskydy, en norda Moravio, 8 km sudoriente de urbo Frenštát pod Radhoštěm, 10 km nordoriente de urbo Rožnov pod Radhoštěm. La montpasejo situas en ĉefa eŭropa disfluejo, kondukas ĉi tie limo inter distriktoj Vsetín kaj Nový Jičín.

Situo
-----

Pustevny ricevis nomon laŭ ermitoj, kiuj ĉi tie en pasinteco vivis. Por turismo la loko estis malkovrita jam fine de la 19-a jarcento, kiam Pohorská jednota Radhošť (Montarunueco Radhošť) igis en la jaro 1891 konstrui la unua turistan rifuĝejon nomata **Pustevna** (Ermitejo), poste en la jaro 1894 ŝtonan Šumná. Sekvis konstruado de la tuta arkitektona komplekso. Ĝis la jaro 1898 estis konstruitaj konstruaĵoj kun popolmotivoj Libušín kaj unuetaĝa **Maměnka** (Panjo), kiu estis fine de la 90-aj jaroj de la 20-a jarcento amplekse renovigita. Ili estas plenigitaj per ligna valaĥia sonorilejeto. Same Pustevna (teretaĝa ligna konstruaĵo kun valaĥiaj motivoj en frontono) estis en la jaro reguligita laŭ proponoj de D. Jurkovič. La plej juna estas hotelo **Tanečnice** (Dancistino). Komence de la 20-a jarcento oni kuracis ĉi tie ftizon per sana aero kaj per ŝaffromaĝo. Fine de la dua mondmilito malhelpis la 2-a slovaka partizana brigado de M. R. Štefánik ruinigon de la konstruaĵoj en Pustevny de retiriĝantaj germanaj soldatoj.

Proksimume 400 m okcidente de Pustevny troviĝas roksupreniroj (markataj kiel Gradoj aŭ Subgradoj) kun altaneto nomata Cyrilka, de kie estas bela panoramo. Proksimume 250 m oriente de la altaneto estas enirejo en ampleksajn pseŭdokarstajn kavernojn Cyrilka. Speleologoj indikas longecon preskaŭ 370 m, kun kavoj preskaŭ 6 x 3 m, kun etaj stalaktitoj, precipe interesa estas parto nomata Labyrint (Labirinto), kiu estas bedaŭrinde nealirebla por publiko.

Pustevny estas signifa centro de vintra kaj somera refreŝigado, elirloko de turismaj vojoj (ebleco de loĝigo, skitelferoj, skisaltejo, ciklovojoj, montardeĵorejo), 2 km sude situas turisma kabano **Skalíkova louka** (Herbejo de Skalík) kun baseno. Jam en jaro 1940 estis ebla al Pustevny veni per sidloka pend-telfero, tiam temis pri unua telfero en Eŭropo. Hodiaŭ estas uzata seĝtelfero konstruita en jaro 1987 el municipo Trojanovice per telfero Ráztoka - Pustevny, kie estas ebleco de loĝigo.

Vidu ankaŭ
----------

* Valaĥia muzeo en naturo

Pluaj fotoj
-----------

* Pustevny vintrePustevny vintre
* Maldekstre Libušín, dekstre MaměnkaMaldekstre Libušín, dekstre Maměnka
* Interno de MaměnkaInterno de Maměnka
* LibušínLibušín
* Libušín, riparoj post incendioLibušín, riparoj post incendio
* LibušínLibušín
* Libušín, post incendioLibušín, post incendio

Referencoj
----------

1. ↑


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Quicena** [kiZEna] (en aragona *Quizena* aŭ *Quicena*) estas loĝloko kaj municipo de Hispanio, en la centro de la komarko *Hoya de Huesca* (kies ĉefurbo estas la provinca ĉefurbo mem nome Ŭesko) apartenanta al la okcidenta parto de la Provinco Huesko (regiono Aragono).

Geografio
---------

Ĝia malgranda municipa teritorio estas en la centro de la komarko *Hoya de Huesca*. Ĝi estas iomete oriente kaj tute apude de la provinca kaj komarka ĉefurbo: fakte kaj Quicena kaj Tierz estas du malgrandaj municipoj ambaŭflanke de la nacia ŝoseo N-240 survoje al la enirejo al Ŭesko, nome Quicena norde kaj Tierz sude.

La loĝloko Quicena mem (476 msm) estas je 5 km oriente de Huesca proksime al la nacia ŝoseo N-240 kiu kondukas al la provinca ĉefurbo.

Historio
--------

Preĝejo de Quicena.
La loko estis loĝata de islamanoj, poste moriskoj.

La loko estis konkerita en la 11-a jarcento.

En 1086 la reĝoj Sancho Ramírez kaj Petro la 1-a donis al Montearagón la lokon de Quicena. La Monaĥejo de Montearagón donis al Quicena serion de privilegioj en 1266 kolektitaj en la *Carta Puebla* (loĝĉarto), konservita en la Historia Nacia Arkivo.

La Enlanda Milito estis sangelverŝa en la areo pro la atakoj de la respublikaj fortoj kontraŭ la provinca ĉefurbo Huesca, kiu estis kontrolita de la insurekciuloj ekde la komenco de la milito.

Aktualo
-------

La loka ekonomio evoluis el la tradiciaj agrikulturo (cerealo, vitejoj, olivarboj kaj fruktarboj) kaj brutobredado (ŝafoj, porkoj, kortobirdoj) al irigaciaj kultivoj, plus natura, kultura kaj rura turismo.

Ĉefaj vidindaĵoj estas la Kastelo de Montearagón, romia akvedukto, ponto super la rivero Flumen, preĝejo, ermitejo, kaj ekstere naturaj lokoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Ŭesko

Bildoj
------

* Kastelo de Montearagón.Kastelo de Montearagón.
* Romia akvedukto.Romia akvedukto.
* Ruinoj de ermitejo.Ruinoj de ermitejo.
* Panoramo de la ravino nomita Salto de Roldán.Panoramo de la ravino nomita *Salto de Roldán*.

Referencoj
----------

Bibliografio
------------

* *Aragón constante histórica*. Publicaciones de la Caja de Ahorros de Zaragoza, Aragón y Rioja. 1979.
* Ubieto Arteta, Antonio (1981-1989). *Historia de Aragón*. 6 vol. Zaragoza: Anubar.
* Ubieto Arteta, Antonio, "Historia de Aragón". Los pueblos y los despoblados 1 (Eld. Anubar. Zaragoza, 1984)
* CONTE OLIVEROS, Jesús. "Personajes y Escritores de Huesca y Provincia". Eld. Librería General (Zaragoza 1981)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo

* Kategorio Quicena en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 813943
 |
La **Pusto**, hungare *puszta*, estas pejzaĝo sur granda areo de Hungario. La pejzaĝo estas stepo, preskaŭ sen iu arbo, kaj havas forte kontinentan klimaton - somere pli varman, vintre pli malvarman, ol ĉe la eŭropaj marbordoj. La origina pejzaĝo, en kiu nur kreskis malaltaj herboj kaj kiu nur uzeblis por paŝtado de bestoj, intertempe en grandaj partoj kultiviĝis. La tute ne-ŝanĝita, origina stepa pejzaĝo nun nur troveblas en malmultaj lokoj, ekzemple en la Nacia Parko de Hortobágy.

La grundo plejparte konsistas el sablo. Subtera akvo troviĝas malprofunde sub la tersurfaco, tiel ke la tre malmultaj arboj kaj arbustoj dum la tuta jaro havas simplan aliron al akvo. Tiu malprofunda nivelo de la subtera akvo ankaŭ favoras la funkcion de la historiaj tir-putoj, tute tipaj por la Pusto.

La vorto *Puszta* signifas pli-malpli "malplenejo" aŭ "paŝtejo". Ĝi estas parto de pluraj lokonomoj. Oriente de la urbo Debrecen situas la arbarego "Erdős Puszta" (en Esperanto pli-malpli "arbara malplenejo").

La Pusto estas eksklavo de la *eŭrazi-stepa pejzaĝo*.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Nacia parko Hortobágy - La Pusto
**Pusztacsalád** [pustaĉalAd] estas malgranda vilaĝo en Hungario en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Győr-Moson-Sopron, en Distrikto Sopron. La loknomo estas hungare pusto-familio.

Panoramo de Pusztacsalád
Preĝejo de Pusztacsalád

Bazaj informoj
--------------

* Poŝtkodo: 9373
* Telefonkodo:
* Areo: 24  km²
* Loĝantaro: 250

Situo
-----

Pusztacsalád situas sur ebenaĵo, for de ĉefvojo, fervojo kaj rivero. Kapuvár kaj Fertőd troviĝas po 17, Sopron 34 km-ojn. La vilaĝo estas ĉirkaŭita precipe per arbaroj (kverkoj, pinoj, robinioj), ĉar la grundo estas aĉa.

Historio
--------

La unua mencio pri la vilaĝo devenis el 1257 en formo *"Calha"*. Longe nur servutuloj loĝis en la vilaĝo. En 1879 fervojo ekfunkciis, kiu tuŝis la komunumon. En Pusztacsalád migra poŝto servas.

Vidindaĵoj
----------

Vidindaĵoj estas la katolika Preĝejo Johano Baptisto (Pusztacsalád) el la 18-a jarcento, Kastelo de Pusztacsalád kaj skulptaĵo pri Stefano la 1-a (Hungario).

* Kategorio Pusztacsalád en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Rivas** estas la ĉefurbo de la samnoma departemento Rivas en la sudo de Nikaragvo ĉe la landlimo al Kostariko. Je la 1-a de januaro 2005 la urbo havis 26.046 loĝantojn.

Historio
--------

En Rivas okazis du bataloj de la centramerika milito kontraŭ la pirato William Walker. La unua batalo en Rivas okazis je la 11-a de aprilo 1856. La soldataro de Kostariko, estrita de la prezidanto Juan Rafael Mora Porras venkis kontraŭ la soldatoj de Walker. Poste multaj el la anoj de la kostarika armeo suferis je ĥolero kaj la piratoj denove okupis la urbon.

En la dua batalo de Rivas, kiu okazis je la 11-a de aprilo 1857 militfortoj el kvin centroamerikaj ŝtatoj, gvidataj de la generalo José Joaquín Mora Porras klopodis okupi la urbon, kie estis la piratoj gvidataj de Walker mem. Post kvarhora batalo la centramerikaj militfortoj devis cedi pro multaj perdoj. Kvankam la piratoj venkis tiun duan batalon de Rivas, ĝi estis la lasta batalo de Walker, ĉar je la 1-a de majo 1857 Walker akceptis la kapitulacion.

Politiko
--------

Urbestro de la urbo Rivas post la balotoj je la 9-a de novembro 2008 estas la bestobredisto Wilfredo López Hernández de la partio FSLN. Li estas la unua urbestro de tiu partio en Rivas.

Famuloj
-------

* Adán Cárdenas (1836-1916), ŝtatprezidanto de Nikaragvo de 1883 ĝis 1887
* Francisco Urcuyo Maliaños (1915-2001), prezidanto de Nikaragvo dum du tagoj (17-a ĝis 18-a de julio 1979)
* Violeta Barrios de Chamorro (1929-), prezidantino de Nikaragvo de 1990 ĝis 1996 (unua prezidantino de tuta Ameriko)

Ĝemelurbo
---------

* Offenbach am Main, Germanio