recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Johann Friedrich Fasch
**Johann Friedrich FASCH** (n. 15-an de aprilo 1688 en Buttelstedt ĉe Vajmaro, m. 5-an de decembro 1758 en Zerbst) kaj estis grava muzikisto kaj komponisto.

Vivo
----

Fasch estis la unua filo de la lernejestro Friedrich Georg Fasch. Post la morto de sia patro en la jaro 1700 Fasch iris al la frato de sia patrino, vikario Gottfried Wegerig en Teuchern. Supozeble tiel li ankaŭ ekkonas la operkomponiston Reinhard Keiser.
Kiel knabo Fasch estis kantisto en Weißenfels kaj en Lepsiko Thomas-lernanto sub Thomas-kantoro Johann Kuhnau. Post kiam li jam inter 1711-12 verkis operojn por Naumburg kaj Zeitz, en 1713 li iris al Darmstadt, por studi tie ĉe Christoph Graupner komposition. inter 1714-19 li alprenis la postenon de ĉambroskribisto en Gera, inter 1719-21 li estis orgenisto en Greiz. Poste li eklaboris kiel kapelestro de la grafoj Grafen Morzin al Prago, kaj finfine en 1722 li iĝis kortegokapelestro en Zerbst. Je la 18-a de novembro 1736 ĉi tie naskiĝis lia filo Karl Fasch.

Johann Friedrich Fasch validas kiel unu el la plej eminentaj instrumentaj komponistoj de la Bach-epoko kaj estis ege ŝatata ankaŭ de Johann Sebastian Bach. Li mortis 70-jaraĝe je la 5-a de decembro 1758 en Zerbst.

Verkoj (elekto)
---------------

* 12 Germanlingvaj operoj
* Kantatoj (5 jarkolekto)
* Orkestrosuitoj
* Orkestrokonzertoj
* Triosonatoj

Literaturo (elekto)
-------------------

* Bimberg, Guido: Fasch und die Musik im Europa des 18. Jahrhunderts. - Weimar : Böhlau, 1995. - ISBN 3-412-10393-4
* Küntzel, Gottfried: Die Instrumentalkonzerte von Johann Friedrich Fasch. - Frankfurt a.M. Univ. Diss. 1965
* Pfeiffer, Rüdiger: Johann Friedrich Fasch : 1688-1758, Leben und Werk. - Wilhelmshaven : Noetzel, 1994. - ISBN 3-7959-0613-X

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Johann Friedrich Fasch en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Startseite der Internationalen Fasch-Gesellschaft e.V.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 157799
* GND: 11872262X
* LCCN: n81048462
* VIAF: 5117472
* ISNI: 0000 0001 0950 4887
* LIBRIS: 215001
* SUDOC: 077863119
* BNF: 13893812r
* MBA: 7e162e7b-1ca4-494f-b16b-dadb9006b0de
* NLA: 35423742
* NDL: 01141829
* BIBSYS: 90766060
* NKC: ola2002153138
* BNE: XX1224671
 |
**Jacqueline GOVAERT** [ĵAkelin ĥOvart] (naskiĝis la 20-an de aprilo 1982 en Kaatsheuvel) estas nederlanda kantistino, kantverkistino kaj pianistino, rekonita kiel la kantistino de la grupo *Krezip* kaj pro sia kunlaboro kun grupoj kaj artistoj kiel ekzemple Ayreon, Relax, Armin van Buuren kaj Fernando Lameirinhas. Post kiam Krezip disiĝis en 2009, Govaert komencis solokarieron. Ŝi publikigis sian debutalbumon, *Good Life* en aŭgusto 2010.

Govaert loĝas en Harlemo kun sia partnero. La 29-an de oktobro 2008, ŝi sciigis, ke ŝi atendas infanon kaj prenis paŭzon de la muzika industrio. Govaert naskis filon la 26-an de marto 2009. Ŝia dua filino naskiĝis la 10-an de novembro 2010. Jacqueline estas la pli aĝa fratino de Onno Govaert, drumisto plejparte aktiva en la kampo de nova improvizadmuziko.

Jacqueline Govaert en 2005

Eksteraj ligiloj
----------------

* Jacqueline Govaert ĉe Interreta filma datumbazo (angle)
* Jacqueline Govaert - retejo
* Jacqueline Govaert - BBC Profilo
* Jacqueline Govaert - Discogs Profilo
* Jacqueline Govaert - LastFm Profilo
* Jacqueline Govaert - MusicBrainz Profilo
* Jacqueline Govaert - Twitter Profilo

* Kategorio Jacqueline Govaert en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 766290
* GND: 135245907
* LCCN: no2011198744
* VIAF: 80056868
* ISNI: 0000 0000 5677 9624
* MBA: 9965a710-43b6-4b52-b090-8db8dcbcbd2f
 |
**Johannes AURIFABER** (naskiĝinta *Johannes Goldschmied* ĉ. 1519 en Vajmaro, mortinta la 18-an de novembro 1575 en Erfurto) estis germana teologo de protestantismo kaj reformanto. Por distingo de la samnoma vroclava samtempulo Johannes Aurifaber (Vratislaviensis) oni aldonis al lia nomo *Vimariensis*, do *vajmarano*. 

Tomboŝtono de Aurifaber en la Dominikana preĝejo de Erfurto

Vivo
----

Aurifaber studis inter 1537 kaj 1540 ĉe la Universitato de Wittenberg estonte instruisto de la junaj grafoj de Mansfeld. Deĵoron de milita predikisto li ankaŭ plenumis en 1544/45 kaj denove dum la Ŝmalkalda milito (1546/47). Ne antaŭ la 1540-aj jaroj li ekigis personan rilaton kun Marteno Lutero estante de 1545 ĝismorte ties asistanto. En 1551 li iĝis kortega predikisto en Vajmaro sed devis forlasi la urbon pro lia aktiva partopreno koncerne disputojn internpolitikajn. Ilin kaŭzis demando pri la necesa grado de luterana ortodokseco.

Azilon li ricevis tiam ĉe la grafoj de Mansfeld je Eisleben. En 1566 li nomumitis paroĥestro ĉe la Dominikana preĝejo erfurta kie li ekkverelis kun Andreas Poach pri adiaphora, do pli malpli neglektendaj aferoj en temoj pri eklezio kaj kredo.

Graveco
-------

Eldoninte la grandan luterverkaran eldonon de Jena li publikgis neprestiajn germanlingvajn epistolojn kaj *Tischreden* (t.n. familiaraj kolokvoj ĉetable) de Lutero. Tiu ĉi verko, kiu baziĝis komplete pri tre arbitreca kunmeto aurifaber-a, influegis teologie (!) ankoraŭ ĝis la 20-a jarcento.

Fonto
-----

Hammann, Gustav, "Aurifaber, Johann" ĉe: Neue Deutsche Biographie 1 (1953), p. 457 (tie ĉi interrete)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Johannes Aurifaber (Vimariensis) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Ligiloj ĉe DDB
**Johann Christoph SCHMIDT** (naskiĝinta la 28-an de decembro 1727 en Bad Langensalza, mortinta la 4-an de oktobro 1807 en Vajmaro) estis germana politikisto en Saksio-Vajmaro. 

Pogwisch-domo en Ilm-parko; la grundon aĉetis Schmidt

Vivo
----

Post frekvento de Landesschule Pforta li ekigis oficistan karieron. En 1776 li iĝis sekreta legatokonsilisto, en 1788 sekreta konsilisto kaj ĉambra prezidanto en Vajmaro. Tiun ĉi lastan postenon ĝis tiam plenumis Johann Wolfgang von Goethe kion komunikis Friedrich Schiller al sia amiko Christian Gottfried Körner en letero skribita en la 14.11.1788. Schmidt nerekte partoprenis la skandalan verdikton de la infanmurdistino Johanna Catharina Höhn (kiel ekz. Goethe), tamen ekzistas de li paragrafo sub skribaĵo de duko Karlo Aŭgusto (Saksio-Vajmaro-Eisenach) al la registaranoj (de la 24.11.1783): Schmidt estis amiko de Friedrich Gottlieb Klopstock dum junulecaj tagoj estante frato Maria Sophia Schmidt je kiu Klopstock havis pasian senton. Tiutempe Schmidt mem eĉ provis verki odojn. Schmidt ĉiam restis senedzina. Loĝis en sia domo, laŭ W. Daniel Wilson, alia senedzulo, la kortega medicinisto Johann Heinrich Abt..

Apud la Goeta ĝardendomo situas la Pogwisch-domo kun grundoj kiujn iam aĉetis Johann Christoph Schmidt.

Notoj
-----

1. ↑  Effi Biedrzynski: *Goethes Weimar. Das Lexikon der Personen und Schauplätze.* Dua eldono. Artemis & Winkler, Zürich 1993, ISBN 3-7608-1064-0, p. 388
2. ↑  *Goethes Gespräche, Biedermannsche Ausgabe*, Bd. 1: 1749–1805, eldonis Wolfgang Herwig, München 1998, p. 455.
3. ↑  Rüdiger Scholz (eld.) (2004): *Das kurze Leben der Johanna Catharina Höhn. Kindesmorde und Kindesmörderinnen im Weimar Carl Augusts und Goethes. Die Akten zu den Fällen Johanna Catharina Höhn, Maria Sophia Rost und Margarethe Dorothea Altwein*. Würzburg: Königshausen & Neumann, p. 90-91
4. ↑  books.google.de: Goethes Weimar und die Französische Revolution: Dokumente der Krisenjahre / W. Daniel Wilson, p. 596.
5. ↑  koncerne Schmidt kaj ties domon ĉe Horn kp. Wolfgang Huschke: *Die Geschichte des Parkes von Weimar* (=Thüringische Archivstudien, eldonis Willy Flach), Weimar 1951, p. 68-69; p. 90-91 ; p. 88; p. 103-104
**István Vitális** [iŝtvAn vitAliŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Vitális István** (naskiĝis la 14-an de marto 1871 en ekstera parto de Orosháza (Pusztaszenttornya), mortis la 9-an de novembro 1947 en Budapeŝto) estis hungara geologo, profesoro, membro (korespondanta en 1920, ordinara en 1945) de Hungara Scienca Akademio.  Lia filo estis Sándor Vitális.

Biografio
---------

István Vitális akiris diplomon en Universitato Pázmány Péter en 1893, poste li estis asistanto de Lajos Lóczy en la Reĝa Teknikuniversitato palatino József. Baldaŭe li instruis en mezlernejo. En 1903 li instris jam en altlernejo en Selmecbánya (nuntempa Banská Štiavnica en Slovakio), kie li profesoriĝis en 1912. En la studjaro 1919 li estis rektoro. poste kune kun la altlernejo li translokiĝis al Sopron. Li strebis por akiri universitatan rangon al la altlernejo. Li pensiuliĝis en 1941. Li okupiĝis precipe pri trovoj de ercoj kaj karbonoj en Hungario.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *A balatonvidéki bazaltok* (1911)
* *Új eocén szénkincs Németegyházán Bicske határában* (1927)
* *Recski arany-, ezüst és rézércbánya* (1933)
* *Szénkészletünk, a vízveszély és a védekezés* (1947)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio Arkivigite je 2008-04-13 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio kun foto (la komcerna teksto estas legebla en la 183-a paĝo)


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Kategorio István Vitális en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 470903
* GND: 127995633
* VIAF: 121468101
* ISNI: 0000 0000 7949 2896
 |
John Playford
**John PLAYFORD** estas angla eldonisto, kiu publikigis en 1651 manlibron priskribantan la tiam ege popularaj *"country dancing"*, Anglaj kampardancoj , dancitaj fakte ĝis en la kortego de la angla reĝo. La populareco de tiu danco-stilo daŭris almenaŭ unu jarcenton plu, kaj aliaj eldonoj sinsekvis, entenante pli kaj pli da malsamaj novaj dancoj. Tiuj dancoj estante figur-dancoj, gravis, ke la dancontoj antaŭe lernu la sinsekvon de la paŝoj kaj figuroj de ĉiu individua konata danco antaŭ ol riski sin ekdanci ĝin. El ili devenis en la 19-a jarcento la *"quadrilles"*, kaj en Usono la *"square dance"*.  

Tiuj dancoj iom post iom malfuroriĝis kaj malaperis. Sed komence de la dudeka jarcento Cecil Sharp kolektis kaj revivigis ilin. De tiam en Anglio kaj egale alilande asocioj aranĝas staĝojn por lerni, kaj balojn por danci ilin, kaj malampleksa sed fervora ŝatantaro plu flegas tiun genron da danco, kies ĉarmon ili aprezas.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio John Playford en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* *The English Dancing Master* La angladanca gvidilo (anglalingve)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 14472
* GND: 133555143
* LCCN: n50019902
* VIAF: 59270608
* ISNI: 0000 0000 8138 6478
* LIBRIS: 212130
* SUDOC: 080220681
* BNF: 13898550p
* MBA: c299e778-611b-4702-9602-00474220ceac
* NLA: 35425628
* BIBSYS: 1101146
* NKC: jn20030731004
* BNE: XX1606074
 |



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Verko de Schneider pri testudoj

**Johann Gottlob SCHNEIDER** (naskiĝinta la 18-an de januaro 1750 en Wermsdorf-Collm, mortinta la 12-an de januaro 1822 en Vroclavo) estis germana filologo kaj naturscienculo.

Vivo kaj verkado
----------------

Post studoj ekde 1769 en Leipzig kaj Göttingen li iris en 1774 al Strasburgo por helpi al Richard François Philippe Brunck eldoni klasikulojn de la helena literaturo. En 1776 li iĝis profesoro pri retoriko en Frankfurto ĉe Odro de kie li translokiĝis (pro universitata malfondiĝo) al Vroclavo.

Lia majstroverko estas la vortaro »Großes kritisches griechisch-deutsches Handwörterbuch« (Züllichau 1797–98; suplementoj de 1821), fundamento de ĉiuj sekvontaj helenaj vortaroj. Rilatas al la naturscienco de la antikveco »Literarische Beiträge zur Naturgeschichte aus den Alten, vorzüglich aus den Schriftstellern des 13. Jahrhunderts« (Frankfurto ĉe Odro 1786), »Eclogae physicae ex scriptoribus praecipue graecis excerptae« (Jena 1801); »Ad reliqua librorum Friderici et Alberti Magni capita commentarii etc.« (Leipzig 1788); krome eldonoj de la verko de Klaŭdio Eliano »De natura animalium« (Strasburgo 1784), de Aristotelo »Animalium historia« (Leipzig 1811), de Epikuro »Physica et Meteorologica« (Leipzig 1813), de Teofrasto (Leipzig 1818–21) kaj de la du Oppianoj (Oppianus Corycius, Oppianus Apameensis; Strasburgo 1776 kaj Leipzig 1813), de Nikandro de Kolofono »Alexipharmaca« (Halle 1792) und »Theriaca« (Leipzig 1816), de latinlingvaj aŭtoroj el »Scriptores rei rusticae« (Leipzig 1794–97) kaj de Vitruvio (Leipzig. 1807–08).

Ekster tio oni ŝuldas al li eldonojn de Ksenofono (unue unu post la alia, Leipzig 1790 ss.; poste la kompleta verkaro 1815–19), de la pseŭdaj orfeaĵoj »Argonautica« (Jena 1803), de Aristotelo »Politika« (Frankfurto ĉe Odro 1809), de Ezopo (Vroclavo 1812) kaj de la pseŭdaj aristotelaĵoj »Oeconomica« (Leipzig. 1815). Krome Schneider verkis: »Naturgeschichte der Schildkröten« (Leipzig 1783) kaj »Historia amphibiorum« (Jena 1799)

Fonto
-----

*Meyers Großes Konversations-Lexikon*, Band 17. Leipzig 1909, p. 924 (surrete)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Informoj pri Johann Gottlob Schneider en katalogo de la Germana Nacia Biblioteko (germane)
* Verkoj surrete

* Kategorio Johann Gottlob Schneider en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 681431
* GND: 104117672
* LCCN: n86834594
* VIAF: 29565948
* ISNI: 0000 0001 0883 2424
* LIBRIS: 268069
* SUDOC: 029553709
* BNF: 12115542b
* NKC: pna2007384179
* BNE: XX1751907
 |
**Jacques Bergier** france: ʒak bɛʀʒie - ruse: Яков Михайлович Бергер, (naskiĝis la 8-an de aŭgusto 1912 en Odesa, mortis la 23-an de novembro 1978 en Parizo) – pola-franca verkisto juddevena, alkemiisto, spiono, ĵurnalisto.

Vivo
----

Laŭ edukiteco estis kemiisto kaj dediĉis sin al scienco, precipe al nuklea kemio. En 1936 malkovris kunlabore kun nuklea fizikisto André Helbronner manieron uzi pezan akvon por malrapidigi elektronojn kaj unuafoje sintezas kemian elementon polonio.

Dum la dua mondmilito en Liono aniĝis al la franca rezistado, membro de "trio de inĝenieroj", poste de sekreta reto Marco-Polo. Danke al liveritaj de li informoj, transdonitaj al Londono lia agentejo kontribuis al bombado de Peenemünde, germana eksperimenta bazo de raketoj V-2. Jacques Bergier interesiĝis pri alkemio en Francio, kion esprimis en la libro verkita kune kun Louis Pauwels - *Le Matin des Magiciens* (Mateno de Magoj), eldonejo Gallimard, 1960. Li asertis, ke renkontis alkemiiston Fulcanelli kaj publikigis intervjuon, en kiu Fulcanelli antaŭvidas agadon de atombombo (la intervjuo estis farita ok jarojn antaŭ detruo de Hiroŝimo). Bergier estas konata de siaj ekstersciencaj interesiĝoj. Kelke da liaj libroj apartenas al esoterismo kaj al sciencfikcio, aliaj al spiona literaturo.

Jacques Bergier kredis pri ekzisto de eksterteruloj, kaj ilian influon al la vivo de homoj jam de la plej malnovaj tempoj. Kune kun Louis Pauwels kreis literaturon nomatan "fantazia realismo". Li tamen opiniis, ke esplorkampo forĵetata de oficiala scienco postulas precizan sciencan rigoron kaj pri tio okupiĝis. Ekzemple: ne kredis fabelojn pri nifoj laŭ ĝenerala kompreno de la termino, sed okupiĝis pri esplorado de la fenomeno laŭ noviga maniero.

Libro de damnitaĵoj
-------------------

En 1955 tradukis en la francan lingvon "Libron de damnitaĵoj", la ĉefverkon de usona verkisto pri paranormaleco Charles Fort.

Vidu ankaŭ
----------

* Sekreta societo
* Okultismo
* Parapsikologio
* Konspira teorio

* Kategorio Jacques Bergier en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 574344
* GND: 1013699645
* LCCN: n50007480
* VIAF: 100251721
* ISNI: 0000 0001 2347 9497
* SUDOC: 026720809
* BNF: 11891420h
* NDL: 00433017
* BIBSYS: 90329489
* NKC: ola2002103619
* BNE: XX839992
 |
**John Dennis PROFUMO** (30-an de januaro 1915 – 10-an de marto 2006 en Londono) estis konservativa brita politikisto, kiu en la 1960-aj jaroj kaŭzis seks-skandalon, nomatan post li al Profumo-afero.

Biografio
---------

Profumo studis en Oksfordo en Brasenose College. Li iĝis membro de la Konservativa Partio de Grand-Britio kaj iĝis jam en 1940 parlamentano. Tiutempe, li estis la plej juna parlamentano en la brita parlamento. Post la dua mondmilito, li estis por mallonga tempo stabestro de la Brita Armeo en Japanio. Post kiam li en 1950 revenis en Brition, okupis divesajn politikajn postenojn, antaŭ ol li iĝis en 1960 Armea ministro (angle *Secretary of State for War*) sub gvido de Harold Macmillan.

En la sekva jaro, oni prezentis al li la fotomodelon Christine Keeler kaj li komencis li kun ŝi seksrilaton, kvankam li estis geedziĝinta kun aktorino Valerie Hobson. Christine Keeler mem havis kontaktojn al la rusa armea ataŝeo en Londono, kiun ŝi poste identigis kiel soveta spiono.

La afero senvualiĝis la 2-an de marto, kiam la Laborpartia parlamentano George Wigg tenis parolon, en kiu li informis pri trikoj de Profumo kaj lia konateco al Christine Keeler. Kelkajn semajnojn post la parolo, Profumo konfirmis la konatecon al Keeler, sed disputis malĝustan paŝon.

Li abdikis la 5-an de junio 1963, post kiam li rekonis sian mensogon antaŭ la ekzamena komisiono.

Post lia retiriĝo el la politiko, li laboris ĉe la publikutila *Toynbee Hall*. Oni distingis lin - pro apogo de la Londonaj malriĉuloj - en 1975 per *Commander of the British Empire*. La edzino de Profumo, Valerie Hobson - spite al la afero - restis ĉe la edzo kaj laboris pri komunaj publikutilaj projektoj (ŝi mortis en 1998).

En la lastaj jaroj de sia vivo, Profumo estis ligita al rulseĝo, li malofte aperis antaŭ la publiko.

Lia filo estas la ĵurnalisto kaj aŭtoro David Profumo (naskiĝis en 1955).

Literaturo
----------

* Alfred Denning: *John Profumo & Christine Keeler 1963*, Tim Coates 1999, ISBN 0117024023
* Tim Coates: *The Scandal of Christine Keeler and John Profumo: Lord Denning's Report, 1963*, Tim Coates 2003, ISBN 1843810247
* Christine Keeler: *The Truth at Last: My Story*, Pan 2002, ISBN 0330481673

* Kategorio John Profumo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 216416
* GND: 118741977
* LCCN: n87898012
* VIAF: 54943740
* ISNI: 0000 0000 5938 138X
* SUDOC: 029337909
* BNF: 120985505
* BNE: XX1248918
 |
Lokomotivo *Le belge*, kiun kunmetis Ehrhardt
**Johann Heinrich EHRHARDT** (ankaŭ: *Erhardt*; naskiĝinta la 29-an de aprilo 1805 en Zella, mortinta la 29-an de aprilo 1883 en Radebeul) estis germana inĝeniero kaj lokomotivfabrikanto.

Vivo
----

Estante filo de fusilfaristo treniĝis en la patra ateliero antaŭ iro Belgujon en 1831 al la firmao de la fratoj Cockerill kies unuan lokomotivon *Le Belge* li kun aliaj muntis en la 1835-a jaro. Post frekvento de la metiista lernejo en Düsseldorf li ekdeĵoris ĉe Saksia maŝinfar-kompanio en Chemnitz kie li gvidis en 1839/40 la konstruadon de la du solaj de la menciita firmao konstruitaj lokomotivoj *Teutonia* kaj *Pegasus* por la fervojlino inter Lepsiko kaj Dresdeno. Inter 1843 kaj 1868 li estis supera maŝinestro en la servo de Saksia-silezia fervojo kaj de Saksiaj ŝtataj fervojoj. Krome Ehrhardt inventis la balaciĝanta ŝafto de duflanka bremso (1847) kaj la transporteblan pesilon por mezuri la aksan premon de veturilioj.

Ehrhardt taksatas teknika pioniro de jam establita fervojo kaj amikiĝis ege kun George Stephenson.

Fonto
-----

* Metzeltin, Günter: "Erhardt, Johann Heinrich", ĉe: Neue Deutsche Biographie 4 (1959), p. 580 (tie ĉi interrete)
Johannes Theodor Reinhardt
**Johannes Theodor Reinhardt** (naskiĝis la 3-an de decembro 1816 en Kopenhago, mortis la 23-an de oktobro 1882 en Frederiksberg) estis dana zoologo kaj herpetologo. Li estis filo de Johannes Christopher Hagemann Reinhardt.

En 1848 li iĝis zorganto ĉe la *Königlichen Naturhistorischen Museum* en Kopenhago (nune Zoologia Muzeo de la Universitato de Kopenhago). Li instruis zoologion ĉe la *Danmarks Tekniske Universitet* (1856–1878) kaj ĉe la Universitato de Kopenhago (1861–1878). En 1854 li ricevis la titolon de profesoro.

Dum la 1840-aj jaroj kaj 1850-aj jaroj li portempe laboris en Brazilo kiel helpanto al paleontologo Peter Wilhelm Lund (1801–1880). Li estis frua subtenanto de la evoluismaj teorioj de Darvino, kaj pro sia studo pri formortintaj specioj, kritikis la koncepton de "kontraŭ-evolua katastrofismo" de Georges Cuvier.

Kun Christian Frederik Lütken (1827–1901), estis kunaŭtoro de *Bidrag til Kundskab om Brasiliens Padder og Krybdyr* (Kontribuoj al kono de brazilaj amfibioj kaj reptilioj).

Referencoj
----------

1. 1 2  Darwinarkivet Biographies; Johannes Theodor Reinhardt
2. ↑  Journal of Herpetology de: The Society for the Study of Amphibians and Reptiles

* Kategorio Johannes Theodor Reinhardt en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 468259
* GND: 102309566
* LCCN: nr95044252
* VIAF: 47150760
* ISNI: 0000 0000 8379 9292
* SUDOC: 25513388X
 |
**John SELDEN** (la 16-an de decembro 1584 - la 30-an de novembro 1654 ) estis angla juristo, pensulo, kaj politikisto. Li estas konata kiel akademiulo de la antikvaj leĝoj kaj konstitucio de Anglio , kaj akademiulo de juda juro, kiel unu el la plej grandaj hebreististoj de sia generacio .Li estas konsiderata unu el la plej gravaj konservativaj pensuloj kaj lia pensado ege influis Edmund Burke. Klasika liberalismo ankaŭ estis influita de la penso kaj verkado de Selden.

Selden dediĉis sian tutan vivon al la studado de antikva hebrea juro. Li estis plenigita de ambicio: montri ke la leĝoj de la hebreoj, kiel ili aperas en la Pentateŭko kaj estas interpretitaj en la Talmudo kaj en Majmonido, estas la historia kerno de la natura juro komuna al ĉiuj homoj.

Selden estis honorita fare de la grandaj leĝaj pensuloj kaj teoriistoj de sia tempo. Kiel konata polimato, John Milton salutis Selden en 1644 kiel "la ĉefo de kleraj homoj, reputata en tiu lando".  Grotius vidis en li la "Gloron de Anglio". Ankaŭ Leibniz kaj Locke multe aprezis lin. En la kerno de la grandega kolekto de eseoj lasitaj de Selden staras lia granda verko *The Law of Nature and Nations According to the Hebrews* (*La Leĝo de Naturo kaj Nacioj laŭ la Hebreoj*, 1640), kiu havas sep ĉapitrojn, konforme al la sep ordonoj de Noa, kiujn Selden vidis kiel komenca esprimo de natura juro kaj fundamento por la leĝo de nacioj. Por ĉi tiu granda provo redukti la universalan naturan leĝon al ĝiaj originaj komponantoj, kiel verkitaj en la hebrea, Selden gajnis gloron dum sia vivo - sed sarkasmo dum la generacioj post lia morto.

Verkoj (elekto)
---------------

* Titles Of Honour (Titoloj de honoro, 1614)
* The Law of Nature and Nations According to the Hebrews (La leĝo de naturo kaj nacioj laŭ la hebreoj, 1640)
* A History of Tithens (Historio de Tithens, 1618)
* The Jewish Law of Marriage and Divorce (La juda juro de geedziĝo kaj eksgeedziĝo, 1646)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Ibbetson, David John.  (2001) *Common Law and Ius Commune*. Selden Society. ISBN 978-0-85423-165-2.

 **John Selden** en Vikimedia Komunejo

Referencoj
----------

1. ↑  Pocock, John (1957), The Ancient Constitution and the Feudal Law, Cambridge: Cambridge University Press.
2. ↑  Herzog, Isaac (1931), "John Selden and Jewish Law", Journal of Comparative Legislation and International Law, 3, 13 (4): 236–45.
3. ↑  "Areopagitica de Milton Arkivigite je 2021-01-24 per la retarkivo Wayback Machine"

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 767846
* GND: 118796127
* LCCN: n50005935
* VIAF: 51728429
* ISNI: 0000 0001 0900 4698
* LIBRIS: 90950
* SUDOC: 030086760
* BNF: 121573783
* NLA: 35488571
* NDL: 031314765
* NKC: mzk2007408518
* BNE: XX1117938
 |
**István Énekes** [iŝtvAn Enekeŝ], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Énekes István** estis hungara boksisto, olimpiano, olimpika ĉampiono, fervojisto.

István Énekes naskiĝis la 20-an de februaro 1911 en Budapeŝto, li mortis la 2-an de januaro 1940 en Budapeŝto.

Biografio
---------

István Énekes inter 1927-1940 estis boksisto en fervojista sportklubo. Li estis hungara ĉampiono trifoje unuoble en 1929, 1930 kaj 1932, dum li apartenis al la hungara nacia teamo inter 1928-1933 26-foje. Li estis olimpiano en Hungario en la Somera Olimpiko 1932 kun ora medalo, krome en eŭropaj ĉampionumoj li estis la unua trifoje en 1930, 1932 kaj 1934. Lia pezklaso estis muŝpezo. Ekster la sporta vivo li laboris en Hungaraj Ŝtatfervojoj. Li suferis en en:Acute stress disorder kaj li mortigis sin. Li ricevis ŝtatan premion en 1932.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

* Kategorio István Énekes (boksisto) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 817895
 |



* Portalo pri Biografio
*John Taverner devus ne konfuziĝi kun la 20-a—21-a-jarcenta britia komponisto John Tavener.*

**John TAVERNER** (naskiĝis ĉirkaŭ 1490, mortis je la 18-a de oktobro, 1545) estas konsiderata kiel la plej grava angla komponisto de sia tempo. Li estis ankaŭ orgenisto.

TAVERNER naskiĝis en suda Lincolnshire. Li dungiĝis en kirko en Tattershall en la fruaj 1520-aj jaroj. En 1526 TAVERNER estiĝis la unua ĥormajstro ĉe la Kolegio de la Kardinalo, Oxford (nun Krista Kirko, Oxford). Li foriris tie en 1530 post kiam li estis mallonge malliberigata pro herezo en 1528 post envolviĝo en Lutera skandalo. Li estis sekve laika skribisto ĉe la paroĥa kirko de Sankta Botolfo en Boston.

Ofte diratas, ke TAVERNER poste forlasis muzikon kaj laboris kiel agento de Thomas Cromwell asistanta en la Dissolvo de la Monaĥejoj, tamen la vereco de ĉi tio estas nun dubata.

Plej de la muziko de TAVERNER estas voĉa, kaj inkluzivas mesojn, Magnifikatojn kaj motetojn. La plejmulto de lia kreaĵo supozeble datiĝas el la 1520-aj jaroj. Lia plej bone konata meso baziĝas sur populara kanto, "The Western Wynde" (John Sheppard kaj Christopher TYE poste ankaŭ verkis mesojn bazatajn sur ĉi tiu sama kanto). Parto de la *Benedictus* de lia maso *Gloria tibi Trinitas* uziĝis kiel la pratipo por instrumentaj verkoj de multaj aliaj komponistoj kun la nomo *In nomine* (latine: en la nomo (de)).

La vivo de TAVERNER estis la temo de *Taverner*, opero de Peter Maxwell Davies.

* Kategorio John Taverner en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 34860
* GND: 118801457
* LCCN: n79091190
* VIAF: 3267137
* ISNI: 0000 0000 8083 1832
* LIBRIS: 207283
* SUDOC: 076915670
* BNF: 13900308q
* MBA: b65b5ed2-aa5a-4a2f-a65c-78a74fe95846
* BIBSYS: 1019201
* NKC: xx0139769
 |
**Isák estas** samea-norvega muzikgrupo kiu kantas dulingve, samea kaj angla kaj kombinas *joik* kun elektronika muziko. La gurpo konsistas el la sameaj muzikistoj Elle Marie Hætta Isaksen, Daniel Eriksen kaj Aleksander Kostopoulos. Isák estas unu el la plej popularaj sameaj muzikgrupoj. La adaptoj kiujn ili faris de la kantoj Máze kaj *Elle* de Mari Boine igis la grupon populara.

En 2018 la grupo gajnis la sameajn muzikpremiojn (*Sami Music Awards*) en la kategorio de la plej bona nova grupo kaj partoprenis en la samea muzikfestivalo Riddu Riđđu.

En 2019 ili publikigis sian unuan albumon *Ealán* kun kantoj en la angla kaj norda samea .

En 2021, la dua albumo de la grupo estis publikigita: *Roasut* (Katastrofoj). La tekstoj de la kantoj, verkitaj de Isaksen, traktas politikajn kaj vivmediajn aferojn, sed ankaŭ amon.

Diskografio
-----------

* 2019: *Ealán*
* 2021: *Ruosut*

Referencoj
----------

1. ↑  (no) *Her er de hotteste artistene og låtene i Sápmi,* *nrk.no*, la 14-an de aprilo 2018
2. ↑  (no) Hienerwadel, Bernhard, *Enda en pris til Isák*, *Altaposten*, la 11-an de februaro 2018.
3. ↑  (no) Tanja Linnea Eriksen Norbye: *Dette er vinneren av NRK Urbi*, *NRK*, la 6-an de februaro 2018,
4. ↑  (nordsamea) *ISÁK almmuha ođđa skearru*, Sveriges radio, la 29-an de januaro 2021.

Vidu ankaŭ
----------

Riddu Riđđu

Ulla Pirttijärvi-Länsman, samea-finna muzikgrupo

Multlingveco en muziko

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Isák en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Oficiala retejo de Isák (Isakband.no)

Isák ĉe Discogs
**Itala Orienta Afriko** (en itala: *Africa Orientale Italiana*, AOI) estis kolonio de Italio situanta en Afriko inter la jaroj 1936 kaj 1941, kunformata de la teritorioj de la Etiopia Imperio, ĵus okupitaj post la Dua italio-etiopia milito, kaj la italaj kolonioj de Eritreo kaj Somalio. Ĝi estis establita je la nomo de Viktoro Emanuelo la 3-a, Reĝo de Italio. En aŭgusto de 1940 ĝi aligis ankaŭ la teritoriojn ĵus konkeritaj de la Brita Somalilando.

Teritorioj
----------

En 1936, la kolonio *Itala Orienta Afriko* enhavis ĉiujn teritoriojn de la aktualaj Etiopio, Eritreo kaj plej parto de Somalio, escepte la teritorion kiu enhavas nune *de facto* la sendependan teritorion de Respubliko de Somalilandio. La *kolonio* estis dividita en ses provincoj, ĉiu regata de itala guberniestro:

* Amaro,
* Eritreo,
* Gala kaj Sidamo,
* Harar
* Ŝoao,
* Somalio.

La administraj dividoj de la kolonio estis gravaj por la faŝisma reĝimo de Italio cele detrui la strukturojn de la antikva regno de Etiopio kaj fondi novan politikan kaj administran reĝimon. Tiuj reformoj inkludis, krome, la konstruadon de fervojoj, ŝoseoj, lernejoj, poŝtaj oficejoj, publikaj konstruaĵoj, sanigejoj, policejoj kaj bankan sistemon.

En aŭgusto de 1940 la Itala Orienta Afriko estis iom ampleksigata, kiam la itala armeo konkeris la teritorion de la Brita Somalio, kiu estis aligita al la teritorio de la Provinco de Somalio. Post unu jaro, ili denove separiĝis kiam la Itala Orienta Afriko estis okupata de la brita armeo, dum la Dua Mondmilito.

* Kategorio Itala Orienta Afriko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Johann Gottfried SEUME** [johan gotfrit sojme] (n. la 29-an de januaro 1763 en Poserna, Saksio, m. la 13-an de junio 1810 en Teplice, Bohemio) estis germana verkisto.

*Spaziergang nach Syrakus im Jahre 1802*, 1830-1841
En la jaro 1780 li komencis studi teologion en Leipzig, sed jam post unu jaro li forlasis tiun ĉi karieron por vojaĝi al Parizo. Survoje lin kaptis soldataj varbistoj, kiuj devigis lin al militservo en Norda Ameriko. En 1784 li sukcesis fuĝi al Germanio, sed oni arestis lin kaj nur en 1789 li finfine regajnis la liberecon.

Li studis juron kaj ekde 1796 li laboris kiel korektisto en la eldonejo de sia amiko Georg Joachim Göschen. Ekde 1801 li multe vojaĝis, i.a. al Sicilio, Rusio, Finnlando kaj Svedio, kaj li priskribis siajn impresojn kun speciala rigardo al la sociaj, ekonomiaj kaj politikaj cirkonstancoj. Pro siaj spertoj kiel soldato en Norda Ameriko li pledis por la rajto pri individua kaj popola libereco.

Listo de verkoj
---------------

* *Spaziergang nach Syrakus im Jahre 1802* (vojaĝraporto, 1803)
* *Mein Sommer 1805* (vojaĝraporto, 1806)
* *Mein Leben* (membiografio, eld. 1813)

* Johann Gottfried Seume en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Johann Gottfried Seume en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 11843
* GND: 118613480
* LCCN: n83319326
* VIAF: 17304124
* ISNI: 0000 0001 2122 4247
* LIBRIS: 250534
* SUDOC: 032851413
* BNF: 12380096g
* ULAN: 500339572
* MBA: 2774b73c-28ad-4f26-9ceb-45296b2f89a7
* NLA: 35235666
* BIBSYS: 90345220
* NKC: jx20060310004
* BNE: XX1756916
 |
Johano Georgo la 3-a, princelektisto de Saksio
**Johano Georgo la 3-a** (naskiĝinta la 30-an de junio 1647 en Dresdeno, mortinta la 22-an de septembro 1691 en Tübingen) el la dinastio Wettin estis ekde 1680 elektoprinco de Saksio kaj regna arkimarŝalo. Lia patro estis Johano Georgo la 2-a (Saksio).

Vivo
----

Johano Georgo estis bonkaraktera kaj politike celorientiĝanta princo. Post fruaj bataloj kontraŭ la francoj, partoprenado je registaraĵoj kaj transpreno de la Landa voktejo Supra Luzacio en 1672 li posteulis bone preparite la patron. Li bridis la kortegan diboĉemon kaj reduktis la tro grandan nombron da korteganoj. Kontraŭ la albertidaj flankaj linioj li ekde la komenco klare insitis pri siaj superaj rajtoj. Nek fideleco je la imperiestro kaj antaŭenpuŝo de la regna ideo mankis krom lia milita talento.

Kiel regna princo li gvidis siajn trupojn kontraŭ turkoj kaj francoj kaj mem partoprenis en 1683 la Batalon de Vieno. En 1690 li ĉfekomandis la regnan armeon kontraŭ Franclando. En Elekto-Sakio li kreis ĉiam pretan milicon, la Sekretan militkonsilion (1684), la kadetejon (1687). La saksajn pretendojn je Lauenburg post la morto de la lasta duko (1689) li tro malkonsekvence sekvis kaj finfine sensukcese.

Graveco
-------

Johano Georgo, kvankam li de multaj taksitis *saksia Marso*, ankaŭ tre interesiĝis pri taga politiko kaj flegado de kulturo kaj artoj. Philipp Jacob Spener servis al li inter 1686 kaj 1691 ĝis kiam li maldungitis en la ofico de supera kortega predikisto. Lia duka moŝto mortis dum kampanjo en Franclando kiun li partoprenis malgraŭ korpaj problemoj.

Fonto
-----

Blaschke, Karlheinz, "Johann Georg III." ĉe: Neue Deutsche Biographie 10 (1974), p. 527 (tie ĉi interrete)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Johano Georgo la 3-a (Saksio) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Informoj pri Johano Georgo la 3-a (Saksio) en katalogo de la Germana Nacia Biblioteko (germane)
* Retpaĝo pri la saksaj princoj


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 736779
* GND: 102117470
* LCCN: n96075545
* VIAF: 20062220
* ISNI: 0000 0000 3512 9446
* LIBRIS: 210103
* SUDOC: 241672406
* NKC: ntk20201063694
* ICCU: MUSV030354
 |
**Johann Jacob Dillen Dillenius** (naskiĝis en 1684, mortis la 2-an de aprilo 1747) estis germana botanikisto.

Dillen naskiĝis en Darmstadt kaj estis edukita ĉe la Universitato de Giessen, kie li verkis kelkajn botanikajn artikolojn por *Ephemerides naturae curiosorum*, kaj presis, en 1719, sians *Catalogus plantarum sponte circa Gissam nascentium*, ilustraciita per figuroj fare de si mem, kaj enhavanta priskribojn de multaj novaj specioj. En 1721, laŭ instigo de la botanikisto William Sherard (1659—1728), li translokiĝis al Anglio, kaj en 1724 li publikigis novan eldonon de la verko de John Ray *Synopsis Methodica Stirpium Britannicarum*. En 1732 li publikigis *Hortus Elthamensis*, nome katalogo de raraj plantoj kreskantaj ĉe Eltham, Londono, el la kolekto de la pli juna frato de Sherard nome James (1666—1738), kiu, post riĉiĝi danke al laboro ĉe apoteko, dediĉis sin al ĝardenado kaj muziko. Pro tiu verko Dillen mem faris 324 platojn, kaj ĝi estis priskribita de Lineo, kiu pasigis unu monaton kun li ĉe Oksfordo en 1736, kaj poste dediĉis sian *Critica botanica* al li, kiel *opus botanicum quo absolutius mundus non vidit* (botanika verko kiu absolute neniam estis vidita). Lineo poste nomigos genron de tropika arbo *Dillenia* en lia honoro. En 1734 Dillenius iĝis ŝerarda profesoro de botaniko ĉe Oksfordo, laŭ la testamento de W. Sherard, kiu je sia morto en 1728 lasis al la universitato 3000 pundojn por stipendio de la katedro, same kiel sia biblioteko kaj herbario, ĉio kondiĉe ke Dillenius estu la unua profesoro.

Dillen, kiu estis ankaŭ aŭtoro de *Historia muscorum* (1741), mortiĝis ĉe Oksfordo, pro apopleksio. Liaj manuskriptoj, libroj kaj kolektoj de sekigitaj plantoj, kun multaj desegnoj, estis aĉetita de sia sukcedanto ĉe Oksfordo, Dro. Humphry Sibthorp (1713–1797), kaj laste pasis al la posedo de Oksforda Universitato. Por priskribo de liaj kolektoj konservitaj ĉe Oksfordo, vidu *The Dillenian Herbaria*, de G. Claridge Druce (Oxford, 1907).

La standarda aŭtora mallongigo **Dill.** estas aplikata al specioj kiujn li priskribis.

Referencoj
----------

1. ↑   DNB, Dillenius, John James, volumeno 15, 1888, paĝo 79.

* Kategorio Johann Jacob Dillenius en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 488885
* GND: 11764157X
* LCCN: n85388160
* VIAF: 156009
* ISNI: 0000 0001 2117 4104
* LIBRIS: 240371
* SUDOC: 035645539
* BNF: 13326841r
* BIBSYS: 2013532
* ICCU: RMLV033239
 |
**John Bennett FENN** (15a de Junio, 1917 – 10a de Decembro, 2010) estis usona profesoro de analiza kemio kiu kunricevis la Nobel-premion pri kemio en 2002. Fenn kunhavis la duonon de la premio kun Koichi Tanaka kiu elstaris pro sia disvolvigo de nova metodo por amas-spektrometria analizo de biologiaj makromolekuloj. La alia duono de la premio de 2002 iris al Kurt Wüthrich. La kontribuo de Fenn specife rilatis al la disvolvigo de elektrospraja jonigo, nuntempe ofte uzata tekniko por grandaj molekuloj kaj rutina likvo-kromatografia mas-spektrometrio. Frue en sia kariero, Fenn esploris en la kampo de jeto-propulso en la Projekto SQUID, kaj fokusis al studo de molekularoj. Fenn finis sian karieron per pli ol 100 publikaĵoj, inklude unu libron.

Fenn naskiĝis en Novjorko, kaj translokiĝis al Kentukio kun sia familio dum la Granda Depresio. Fenn subgradiĝis ĉe Berea College, kaj doktoruĝis el Yale. Li laboris en industrio ĉe Monsanto kaj en privataj esplorlaboratorioj antaŭ transiri al akademiaj postenoj kiel ĉe Yale kaj ĉe Virginia Commonwealth University.

La esploroj de Fenn pri la disvolvigo de elektrospraja jonigo okazis en la centro de jura disputo kun la Universitato Yale. Li perdis la proceson, post ĝi determinis, ke li misfidis la universitaton pri la ebla utileco de la teknologio. Yale ricevis 500 000 dolaroj pro juraj pagoj kaj 545 000 dolarojn pro damaĝoj. La decifo plaĉis al la universitato, sed okazigis diversajn reagojn el kelkaj personoj aliĝintaj al la institucio, kiuj estis seniluziigitaj pro tia traktado al Nobel-premiito kun tia delonga historio en la lernejo.

Notoj
-----

1. ↑  Papers of John B. Fenn, 1948-2010 (bulk 1970-1990). Science History Institute. Arkivita el la originalo la 29an de Marto, 2019. Alirita la 21an de Decembro, 2021. "Click on 'Fenn Papers Finding Aid 2014' for finding aid to archive."

* John B. Fenn en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio John B. Fenn en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 748658
* GND: 172085462
* LCCN: n81113683
* VIAF: 112003589
* ISNI: 0000 0001 0788 0803
* LIBRIS: 240018
* SUDOC: 095695958
* NKC: nlk20030145224
 |
**Jonathan Dwight V** (1858–1929) estis usona ornitologo.

Vivo
----

Jonathan Dwight naskiĝis la 8an de decembro 1858 en Novjorko. Lia patro estis civila inĝeniero Jonathan Dwight (1831–1910), avo Jonathan Dwight (1799–1856), praavo Jonathan Dwight (1772–1840), kaj repraavo ankaŭ samnoma Jonathan Dwight (1743–1831), ĉiuj parto de granda familio el Nova Anglio. Lia patrino estis Julia Lawrence Hasbrouck. En 1861 la familio translokiĝis al Madison (Nov-Ĵerzejo). Lia familio havis somerdomon en Tadusako (Kebekio), kaj lia unua artikolo estis publikita en 1879 pri la birdoj observitaj tie. Li gradiĝis el Harvard Universitato en 1880, kaj aliĝis al sia patro por fervoja dezejno.

Li iĝis policano en 1889 kaj poste interesiĝis al medicino. En 1893 li eniris en Kolumbia Universitato por studi medicinon, sed post kelka laboro en hospitalo, dediĉis sin pli kaj pli al studado de birdoj. Dwight estis membro de American Ornithologists' Union ekde ties fondo en septembro de 1883. Li estis ties kasisto el 1903 al 1920, vicprezidento ĝis 1923, kaj prezidento en 1926.
La Usona Muzeo de Natura Historio havigis lokon por lia kolekto en 1909.

Li edziĝis al Georgina Gertrude Rundle (filino de Richard Plaskett Rundle) en 1901, sed ŝi mortis la 29an de januaro 1903.
Li poste edziĝis al Ethel Gordon Wishart Adam en 1914. Li mortis pro kancero hejme ĉe 43 West 70th Street en Novjorko la 22an de februaro 1929.
Marcia Brady Tucker, filino de fondinto de Union Carbide kaj direktoro de la National Association of Audubon Societies, akiris la kolekton de Dwight.
Carll Tucker donacis ĝin al la Smithsonian Institution en 1976.

Referencoj
----------

1. ↑  Benjamin Woodbridge Dwight.  (1874) *The history of the descendants of John Dwight, of Dedham, Mass* **2**. J. F. Trow & son, printers and bookbinders, p. 882.
2. 1 2 3  J. H. Fleming (January 1930). "In memoriam: Jonathan Dwight, M.D.", *The Auk* **62** (1), p. 1–6. doi:10.2307/4079957. 

 Nekrologo legita la 22an de oktobro 1929.
3. ↑  "Obituary" (PDF), February 1, 1903.
4. ↑  "Jonathan Dwight, Bird Expert, Dies; Noted Ornithologist Loaned Collection of 60,000 Birds to American Museum. Headed Linnean Society; He Had Studied Engineering and Was a Graduate Physician-—Wrote Several Books", February 23, 1929.
5. ↑  Frederic F. Burchsted and Cheryl Knott Malone Jonathan Dwight, Marcia Brady Tucker Collection, Smithsonian Institution Libraries. Universitato de Teksaso. Alirita January 26, 2011.

  Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2011-06-16. Alirita 2013-10-13.
6. ↑   Jonathan Dwight Notebooks and Catalogues. Smithsonian Institution. Alirita 26an de Januaro, 2011.

[*rompita ligilo*]

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 455443
* GND: 117664103
* LCCN: n93011599
* VIAF: 79393170
* ISNI: 0000 0000 7858 5441
 |
**Johann Melchior BIRKENSTOCK** (naskiĝinta la 11-an de majo 1738 en Heilbad Heiligenstadt, mortinta la 30-an de oktobro 1809 en Vieno) estis germana-aŭstra politikisto kaj instruadreformanto.

Vivo
----

Post studoj en Göttingen kaj Erfurto li eniris la servojn de la Aŭstra Imperio en 1763; li jam estis engaĝiĝinta por la kronadceremonio de imperiestro Jozefo la 2-a en Frankfurto ĉe Majno kaj poste ĉe la legatejoj aŭstriaj ĉe la kortegoj de Majenco, Trier kaj Kolonjo, en Palatinato kaj Saksio.

El Saksio li vokitis fare de Maria Tereza de Aŭstrio plibonigi la edukadsistemon en Aŭstrio. Post taskarfino li vojaĝis tra tuta Germanujo por viziti la plej renomajn lernejojn kaj trovi ulojn taŭgajn por tiu projektego. Post la reveno Vienon li iĝis registara konsilisto, poste kortega konsilisto kaj ĉefa cenzuristo. Kaj Maria Tereza kaj ŝia posteulo Jozefo la 2-a plene konfidis lin. Sub la regado de imperiestro Leopoldo la 2-a li nomumitis direktoro de la Departemento instruada-edukada kiun li estris ĝis 1803. Poste li retiriĝis pro sanecaj kialoj.

Graveco
-------

Liaj meritoj por plialtigi la nivelon de instruado, kulturo kaj sciencoj ne malgrandas kaj opiniitis de ĉiuj pozitivaj. En siaj klopodoj helpis la propra klerita gusto, la ĝenerala kulturo, la bona juĝpovo kaj la raciisma sinteno malantaŭjuĝinte provi ĉion. Postlasis li krome egan kolekton da libroj, bildoj kaj artaĵoj. Rakonto pri Frederiko la 2-a kaj priskribo de monumento de arkidukino Christine (kiun kreis amiko lia Antonio Canova) havas lakonan stilon. Birkenstock mem estis en letera interŝanĝado kun multaj viroj el la tuta mondo, i.a. kun Benjamin Franklin aŭ Robertson.

Fonto
-----

Artikolo "Birkenstock, Johann Melchior Edler von" de Ferdinand Spehr, en: Allgemeine Deutsche Biographie, herausgegeben von der Historischen Kommission bei der Bayerischen Akademie der Wissenschaften, Band 2 (1875), p. 662. (surrete.)

* Kategorio Johann Melchior Birkenstock en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 673437
* GND: 119462206
* LCCN: n98030151
* VIAF: 59894734
* ISNI: 0000 0000 8386 8163
* NKC: jcu2010602692
 |
**Johann Wilhelm Cornelius von Königslöw** (\* 16-a de marto 1745 en Hamburgo; † 14-a de majo 1833 en Lübeck) estis germana orgenisto kaj komponisto de la klasikismo, kiu pli ol 50 jaroj aktivis ĉe la preĝejo St. Marien en Lübeck.

Vivo
----

De sia patro *Johann Christoph Burchard von Königslöw* li jam junaĝe ricevis klavaran kaj kantan instruojn. En la jaro 1758 Adolf Karl Kunzen, orgenisto de la preĝejo Marienkirche en Lübeck, petis von Königslöw iri al li en Lübeck, kie tiu ĉi kunagis kiel diskantisto diskantisto i.a. je la vespermuzikadoj.

Ĉe Kunzen li ricevis komponan, orgenan kaj violonan instruojn. Post kiam Kunzen travivis apopleksion, von Königslöw estis dungita kiel ties en la jaro 1772 zu dessen adjunkto kaj anstataŭulo kaj sukcedis Kunzen post ties morto en la jaro 1781 en la ofico de orgenisto kaj majstro ĉe St. Marien. La postean sukcedon en la ofico la konsilantaro de Lübeck jam promesis al von Königslöw okaze de la transpreno de la adjunktoposteno.

Königslöw prezentis unuafoje en Lübeck nurajn orgenkoncertojn, kiuj ankaŭ estis markitaj kiel tiaj. Krome li daŭrigis la serion de ĉiujare cikle okazantaj vespermuzikadojn ĝis en la tempo de la franca okupado de Lübeck ĉ. 1810, prezentis tamen ekde ĉirkaŭ 1793 antaŭ ĉio fremdajn aŭ jam pli malnovajn verkojn.

Krom tiujn taskojn von Königslöw prizorgis la *Liebhaber- und Winter-Konzerte* [ŝatantaj kaj vitraj koncertoj] de Lübeck, kies sole responsa estro li iĝis en la jaro 1791.

Krom la konsilantarmuzikistoj, kiujn la urbo Lübeck senkoste proponis, von Königslöw enmetis en siajn koncertojn ankaŭ amatorajn muzikantojn kaj fondis por la konzertado de oratorioj (i.a. de Händel, Haydn, Mozart kaj Beethoven) kaj pliaj voĉkantaj verkoj *Singinstitut* [kantinstituto].

Verkoj
------

* *Der gebor'ne Weltheiland*, oratorio (1788), Bibliothek der Hansestadt Lübeck 2006
* *Davids Klage am Hermon*, oratorio (1793), Bibliothek der Hansestadt Lübeck 2003
* *Introduction und Fuge in d* kaj *Introduction und Fuge in c*, en: *Lübecker Orgelbuch*, Veröffentlichungen der Stadtbibliothek Lübeck Reihe 3, Bd. 26, Lübeck 2003
* *Introduction und Fuge in C-Dur* kaj *Introduction und Fuge in F*, en: *Lübecker Orgelbuch*, Veröffentlichungen der Stadtbibliothek Lübeck Reihe 3, Bd. 10, Lübeck 2000

Eksteraj ligiloj
----------------

* Informoj pri Johann Wilhelm Cornelius von Königslöw en katalogo de la Germana Nacia Biblioteko (germane)

* Kategorio Johann Wilhelm Cornelius von Königslöw en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 201355
* GND: 128781181
* VIAF: 67527795
* ISNI: 0000 0000 5545 0552
 |
**István Pluhár** [iŝtvAn], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Pluhár István** estis hungara ĵurnalisto, raportisto, futbalisto, altlerneja instruisto. Lia familia nomvarianto estis *Pápai* (kiel futbalisto).

István Pluhár  naskiĝis la 10-an de decembro 1893 en Tóváros, li mortis la 1-an de decembro 1970 en Budapeŝto.

Biografio
---------

István Pluhár frekventis gimnazion en Győr, poste li studis en Reĝa Universitato de Budapeŝto. Dum la studentaj jaroj li ankaŭ estis futbalisto, eĉ dufoje li estis membro de la nacia teamo en 1921. Pli frue jam ekde 1920 li estis sporta ĵurnalisto, paŝo post paŝo li havis pli altajn postenojn en la redaktejo. En 1928 li ĉesis la aktivan sporton, post 2 jaroj li debutis kiel la unua sporta raportisto de Hungara Radio. Inter 1931 kaj 1944 li instruis en Gimnastika Altlernejo de Budapeŝto. En 1947 li false estis akuzita, poste nur ignorita.

Li edziĝis en 1930, vidviĝis en 1953.

Elektitaj libroj
----------------

* *Sportok könyve* (1935, redaktoro)
* *Svéd világ, svéd sport* (1943)
* *Szerelmünk, a mikrofon* (1967, kun György Szepesi)
* *Játszottam, oktattam, tudósítottam* (1977)

Memorigiloj
-----------

* memortabulo en Tata

Fontoj
------

* hungarlingva biografio[*rompita ligilo*]
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

* Kategorio István Pluhár en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)