recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Suba akvofalo de Nefcerka** (slovake *Nižný nefcerský vodopád*) estas akvofalo en valo Nefcerka (slovake *Dolina Nefcerka*), kiu estas flanka valo de Kôprová dolina (esperante: Aneta valo) en montaro Altaj Tatroj en distrikto Poprad en Slovakio. Ĉi tiu valo troviĝas malantaŭ monto Kriváň. Sur la teritorio de valo troviĝas nacia natura rezervacio. Tuta teritorio apartenas al urbo Vysoké Tatry kaj troviĝas sur la teritorio de Nacia parko Vysoké Tatry, kiu estas la plej malnova nacia parko en Slovakio.
La akvofalon kreas Torento de Nefcerka (sk:Potok Nefcerka), kiu apartenas al riverbaseno de Váh kaj estas en la alteco 1600 m.s.m, super la akvofalo de Kmeť, kiu estas la plej alta akvofalo en Slovakio. Ĝi ne falas rekte sed en la klina fendo en rokaĵo en larĝeco de 37 m, kiu troviĝas en la roka sojlo alta 100-130m, kiu kreiĝis post la retiriĝo de glaciaro en la montaro post la fino de lasta glaciepoko. Rokaĵo en kiu kreiĝis akvofalo estas granodiorito.

Aliro
-----

Nuntempe akvofalo estas ne alirebla por vizitantoj pro la naturprotekto.

Vidu ankaŭ
----------

Listo de slovakaj akvofaloj

Fonto de informoj kaj bildo de akvofalo
---------------------------------------

Paĝaro de Stata protekto de naturo de Slovakio pri slovakaj akvofaloj (slovake):

*
Ludoviko la 14-a kaj Colbert. (1666, Charles le Brun)
**Absoluta monarkio** estas formo de monarkia registaro laŭ kiu la reĝo rajtas estri sian landon kaj siajn regnanojn tute libere, sen leĝoj aŭ alia leĝa sistemo por kontraŭstari lian potencon. En absoluta monarkio ne ekzistas konstitucio aŭ alia jura akto, kiu povus superi la decidojn de la reĝo. La motivigo de la posedo de la tuta povo en la manoj de la monarko estas aŭ estis plej ofte ke Dio mem elektis la antaŭulon de la reĝo kaj donis la povon al tiu. Pro tio tiaj absolutaj monarkioj estas nomataj ankaŭ teokratiaj monarkioj.

Historie, ĝenerale dum absolutismo la regno atingas la plej altan nivelon de centrismo, kreiĝas disbranĉita burokrata aparato, armeo kaj polico, kaj kutime funkciado de la organoj de popolaj kaj nobelaj reprezentantoj ĉesas. Absolutismo prosperis en la landoj de Okcidenta Eŭropo en 17-18 jc, en Brazilo dum frua 19-a jarcento en Rusio kaj en kelkaj landoj ekster Eŭropo ĝi ekzistis ĝis la 20-a jarcento. En plimulto de landoj ĝi estis aboliciita per burĝaraj revolucioj, en Rusio per komunisma revolucio kaj en 20-a jarcento ankaŭ pro ekstera premo.

La plej frua, aŭtentika absoluta monarko, kaj ankaŭ unu el la plej famaj, estis la franca reĝo Ludoviko la 14-a.

Vidu ankaŭ
----------

* Antikva Reĝimo
* Didevena rajto de reĝoj
* Epoko de la revolucioj
* Liberala ŝtato
**Akva konuso** estas loka levaĵo de la surfaco de planduma akvo dum ekspluatado de borputoj en la naftaj aŭ gasaj kuŝejoj.

Ĝi kreiĝas pro specifa distribuo de hidrodinamika premo ĉirkaŭ putbuŝo, ĉe kiu vertikala komponanto de gradiento de la premo kaj de la rapideco de filtrado havas maksimuman ekstremumon ĉe malsupra finaĵo de traborita spaco, kiu situas super akvonafta aŭ gasakva kontaktoj. Formadon de akvokonuso grave influas neizotropeco de tavolo kaj tavola depresio ĉe putbuŝo.

Se en tavolo haveblas longaj, nepenetreblaj argilaj tavoletoj, akvumeco de la puto malkreskas pro pumpado en putbuŝon de tampona solvaĵo ĝis ilia nivelo. 

Formiĝo de akvokonuso okazas malregule pro elpremiĝo de nafto aŭ gaso fare de akvo.

Literaturo
----------

* Ильченко, В. П..  [2004] Р. И. Вяхирев: *Водяной конус // Российская газовая энциклопедия* (ruse). Москва: Большая Российская энциклопедия, p. 55. ISBN 5-85270-327-3.
la Arbara Kapelo
**Waldkapelle** (laŭvorte: *Arbara kapelo*) estas romkatolika kaj monumentprotektita preĝejeto apud Stuhlfelden en Aŭstrio. Ĝi situas cent metrojn pli alta ol la vilaĝo sur la monto Sonnberg kaj supre de la Kirchberg-bieno, ĉe la piedo de Dürnberg-monto malsupre de la 1805 metrojn alta Stimmelhöhe-monto. Atingeblas ĉi kaj piede kaj aŭte.

Interno
-------

Temas pri eta, laŭ kamparana barokklasikismo farita tuto kun ŝinda tegmento kaj eta firstotureto. La interno estas malplialtigita barelvolbo; la apsido estas separita en tri pli malgrandajn barelvolbajn erojn pere de triumfa arko. Nuntempe forbaro estas farata krade.

Tie ĉi pendas bildo de la Virgulino Maria, helpo de la kristanoj, flanke spekteblas statuoj de Ruperto de Salcburgo kaj de Virgilio de Salcburgo.

apsido
La volbon ornamas kvar sekpentraĵoj bildimitantaj pri la sankta familio, Jozefo de Nazareto, la fuĝo al Egiptio, bildo de la financinto pri Mario-vizio kaj prezento de la madono kun Jesuo kaj ŝafido (fone estas fulmo mortiganta lupon). Ĉiuj artaĵoj estis unuece faritaj de loka majstro. Bendo ĉe la volbo tekstas jene: *Klein ruht er in deinen Armen, // der Liebe größter Held. // Maria das Erbarmen, // Jesus der Trost der Welt.*
La forĝita krado kun orumita kruco datumas de 1973. Malantaŭvande estas tabulbildo pri la graveda Mario kaj alia kun la kronado de la Virgulino Maria kaj la 14 helpantoj en mizero.

Historio
--------

La kamparana filino Maria Deng de la Unterhaslacher-bieno starigis la kapelon post resaniĝo en 1833. kun la helpo de najbaraj kamparanoj.

En 2002 okaze de uragano la preĝejeto estis sentegmentita. Sekvintaj restaŭradlaboroj estis modeldone bonegaj farite de la ĉarpentistoj Dankl (premio en 2004).

Literaturo
----------

* Josef Lahnsteiner: *Oberpinzgau von Krimml bis Kaprun. Eine Sammlung geschichtlicher, kunsthistorischer und heimatkundlicher Notizen für die Freunde der Heimat.* Hollersbach 1956

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Arbara Kapelo (Stuhlfelden) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* *Waldkapelle*. Ĉe: *"Kirchen & Kapellen in Stuhlfelden"*

Notoj
-----

1. ↑  Traduko: *Vidu kiel eta kuŝas en viaj brakoj la plej granda amo-heroo: ĉar Mario estas kompato, Jesuo la konsolo por ĉiuj.*
2. ↑  "Kapellen - Pfarrverband Mittersill"
3. ↑  Wirtschaftskammer Salzburg (eld.): *Waldkapelle in neuem Glanz* (=Meisterliches Handwerk, 39), Salzburg 2005

47.2904612.520698899Koordinatoj: 47° 17′ 25,66″ N, 12° 31′ 14,51″ O (mapo)
 

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 812591
 |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Arbara muŝkaptulo** |
| --- |
|  |
| Arbara muŝkaptuloArbara muŝkaptulo
 |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Paseroformaj *Passeriformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Muŝkaptuledoj *Muscicapidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Fraseria* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***F. ocreata'*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Fraseria ocreata****(Strickland, 1844) |
|
|
|
| Konserva statuso |
| {{{220px}}}**Konserva statuso: Malplej zorgiga** |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Arbara muŝkaptulo  |

 |
| v • d • r |

La **Arbara muŝkaptulo** aŭ Arbara afrika muŝkaptulo (***Fraseria ocreata***) estas specio de birdo de la familio de Muŝkaptuledoj.

Ĝi estas specio simila al la parenca Blankabrova muŝkaptulo kun kiu kunhavas plej parton de la teritorion, kvankam tiu estas specio de pli altaj teroj; krome tiu ĉi estas pli **helbruna aŭ flaveca** ol malhelgriza kiel la alia samgenrano, kiel la latina scienca nomo sugestas, tio estas *ocreata* aŭ "okreca".

Ĝi estas indiĝena de subsahara Afriko el la Golfo de Gvineo al la baseno de la rivero Kongo, nome en Angolo, Benino, Kameruno, Centrafrika Respubliko, Respubliko Kongo, Demokratia Respubliko Kongo, Eburbordo, Ekvatora Gvineo, Gabono, Ganao, Gvineo, Gvineo-Bisaŭa, Liberio, Niĝerio, Sieraleono kaj Ugando. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj arbaroj de malaltaj teroj aŭ montarbaroj.

Referencoj
----------

* BirdLife International 1989. Fraseria ocreata[*rompita ligilo*]. 1987 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 25an de julio 1988.
Monda heredaĵo de UNESKO

La belfrido de Gento
Oni verŝajne komencis konstrui la belfridon de **Gento** antaŭ la jaro 1314, la jaro de kiam datas la unuaj kalkuloj. Plano en la muzeo De Bijloke estas de Jan Van Haelst; arkitekto. En 1323 la unuaj kvar konstrutavaloj (de entute ses planitaj) estis pretaj. Inter 1377 kaj 1380 oni konstruis provizoran lignan turokronadon. Sur tiu estis levita la legenda 'Drako de Gento'.

Dum la sekvanta jarcento la turpinto regule estis adaptita. La konstruado de la Lakenhal - drapohalo, kiu situas tuj apud la Belfrido, oni ekis en la jaro 1425 kaj finis en la jaro 1445. De la 11 planitaj traveoj estis konstruitaj nur 7.

En 1903 oni kromkonstruis la kvar mankantajn traveojn laŭ la originalaj planoj.

La Belfrido de Gento ekde 1999 estas Monda Kulturheredaĵo de UNESKO.

Referencoj
----------

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Belfrido de Gento en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 42201
 |
**Gerd Oswald** (1919 -1989) estis uson-germana reĝisoro de kino kaj televido.

Li estas filo de Richard Oswald kaj aktorino Käthe Oswald. Li laboris kiel infana aktoro antaŭ iri al Usono en 1938. En tiu lando li eklaboris kiel helpisto en malgrandaj kinstudioj kiel Monogram Pictures. Li ankaŭ estis helpreĝisoro de fama The Captain from Köpenick, reĝisorita de sia patro.

La ĉefaj filmoj de Oswald estis *A Kiss Before Dying* (1956), *Valerie* (1957), *Crime of Passion* (1957), *Brainwashed* (1960), kaj *Bunny O'Hare* (1971). En televido, liaj ĉefaj reĝisoraĵoj estis epizodoj de *Perry Mason*, *Blue Light*, *Bonanza*, *The Outer Limits*, *The Fugitive*, *Star Trek*, *Gentle Ben*, *It Takes a Thief*, kaj *The Twilight Zone*. Li ankaŭ reĝisoris televidfilmon de 1966 *Agent for H.A.R.M.*.

Referencoj
----------

1. ↑  Langman, Larry.  (1999) *Destination Hollywood: The Influence of Europeans on American Filmmaking*. McFarland & Company, p. 106. ISBN 978-0786406814.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 631460
* GND: 132950502
* LCCN: n95012885
* VIAF: 2754241
* ISNI: 0000 0001 1586 5697
* SUDOC: 157153088
* BNF: 15046537v
* BIBSYS: 97026904
* NKC: xx0186841
* BNE: XX1493423
 |
Monda heredaĵo de UNESKO


**Butrint** aŭ *Butrinti* (greke antikve Βουθρωτόν *Buthroton*, nuntempe Βουθρωτό *Buthroto*; itale *Butrinto*; esperantigebla kiel *Butrinto* aŭ *Butroto*) estas ruinloko en suda Albanio, proksime al urbo Saranda. Butrint kun la antikvaj ruinoj apartenas al plej famaj vidindaĵoj de Albanio kaj estas same Monda kulturheredaĵo de Unesko (1992).

Laŭ legendoj, la urbon fondis rifuĝantaj trojanoj. Fakte la loko estas loĝata jam ekde ĉirkaŭ 3000 jaroj, kiam oni fondis ĝin por defendi nutraĵliverojn al Korfuo. Ĝi estis sub regado de romianoj (Julius Caesar deklaris la lokon ripozejo por veteranoj), Bizanco, Venecio, Turka imperio.

La ora epoko de la urbo estis en la 5-a jc. p.K. kiam vivis tie ĉirkaŭ 20.000 loĝantoj.

La urbon remalkovris en 1928 la juna arkeologo Luigi Maria Ugolini (kun apogo de la itala registaro). Li elfosis plimulton de la nun videblaj ruinoj (urbopordon, grekan teatron, templon de Asklepios, baptejon, venecian palacon).

La urbo estas alveturebla sur aŭtovojo ekde 1959, kiam Hruŝĉov vizitis la lokon.

Vidu ankaŭ
----------

Malnovaj kaj prahistoriaj eŭropaj fagaj arbaroj (Unesko)

* Butrint en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Butrint en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 130868
* GND: 4489547-1
* LCCN: n88142065
* VIAF: 133798839
* NKC: ge354364
 |
Markemblemo de 51-a ILEI-Kongreso
La **51-a ILEI-Kongreso** okazis en Madrido, Hispanio, de la 18-a ĝis la 25-a de julio 2018. La kongresa temo estis: la kultura heredaĵo de Esperanto.

Ĝia komenco kongruis kun la 77-a kongreso de Hispana Esperanto-Federacio HEF, kiu okazis samloke, tio estas en la universitato *Complutense*. Ĝia fino vidis simpozion, kiu daŭris unu tagon kaj duonon, kun partopreno de profesoroj de la gastiganta institucio.

Aliĝis 256 personoj. Partoprenis iom malpli.

Okazis Lingva Festivalo, Nacia Vespero, ekskursoj diversaj, Internacia Vespero, AMO-seminario, lertigado EIT Esperanto Instruista Trejnado, lingvokurso por komencantoj, lingvokurso por progresantoj, lingvokurso pri la hispana lingvo.

Per komuna buso la partoprenantoj sukcesis atingi la urbon Lisbono, Portugalio, por partopreni UK-on.

Dum tiu kongreso la Komitato elektis novan Estraron por la Ligo ILEI. Mireille Grosjean elektiĝis unuanime trian fojon. Plie la Komitato elektis du novajn honorajn membrojn de ILEI: Duncan Charters kaj Ron Glossop. Estis akceptitaj du novaj sekcioj: en Senegalo kaj en Armenio.

Vidu ankaŭ
----------

* 77-a Hispana Kongreso de Esperanto

Eksteraj ligiloj
----------------

* Filmetoj en Jutubo Prelego Interkultura lernado kaj la aldona valoro de Esperanto · Kristin Tytgat · ILEI-Simpozio
**Buus** estas komunumo en la distrikto Sissach en Kantono Bazelo Kampara, Svislando. Ĝi havis 939 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

Geografio
---------

Buus situas en la nordo de la distrikto Sissach, sude de la urbo Rheinfelden. En la vilaĝo kunfluas pluraj malgrandaj riveretoj al la rivero *Buuserbach*, kiu siavice alfluas al *Magderbach*, alfluanto de Rejno.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Buus limas en nordo al Zeiningen (Kantono Argovio), en nordoriento al Zuzgen (Kantono Argovio), en oriento al Hellikon (Kantono Argovio), en sudoriento al Hemmiken, en sudo al Ormalingen, en sudokcidento al Rickenbach, en okcidento al Wintersingen, kaj en nordokcidento al Maisprach.

Trafiko
-------

La komunumo Buus situas flanke de la gravaj trafikvojoj. Ĝi estas konektita al la publika trafikreto per la buslinio n-ro 17 al Gelterkinden respektive al Rheinfelden.

Historio
--------

Preĝejo de Buus
La unua dokumenta mencio de Buus datiĝas el la jaro 1273 kiel *Bus*.

En mezepoko la supera jurisdikcio pri Buus apartenis al la Grafoj de Lencburgo, kiuj estis la voktoj de la Abatejo Beromünster, ilin sekvis la senjoroj de Frohburg kaj ek de 1323 la Grafoj de Habsburgo-Laufenburg. En 1372 Buus transiris al la Grafoj de Thierstein kaj en 1461 al la urbo Bazelo. Dum la tempo de la Helveta Respubliko de 1798 ĝis 1803 la komunumo apartenis al la tiama distrikto Gelterkinden, en la jaro 1814 ĝi estis atribuita al la distrikto Liestal. Ek de la Bazela Kantondisiĝo en la jaro 1832 ĝi apartenas al la distrikto Sissach, kiu fariĝis parto de la 1833 nove fondita Kantono Bazelo Kampara.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la komunumo Buus
* Buus en la Historia Leksikono de Svislando

* Kategorio Buus en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rDistrikto Sissach |
| --- |
| SissachSissach Anwil  •  Böckten  •  Buckten  •  Buus  •  Diepflingen  •  Gelterkinden  •  Häfelfingen  •  Hemmiken  •  Itingen  •  Känerkinden  •  Kilchberg  •  Läufelfingen  •  Maisprach  •  Nusshof  •  Oltingen  •  Ormalingen  •  Rickenbach  •  Rothenfluh  •  Rümlingen  •  Rünenberg  •  Sissach  •  Tecknau  •  Tenniken  •  Thürnen  •  Wenslingen  •  Wintersingen  •  Wittinsburg  •  Zeglingen  •  Zunzgen | Sissach |

 |
**Daniel ADAM z Veleslavína** (naskiĝis la 31-an de aŭgusto 1546 en Prago - mortis la 18-an de oktobro 1599 en Prago) estis ĉeĥa humanisto, libropresisto, tradukisto kaj organizanto de la literatura vivo en Bohemio.
Li estis bofilo kaj daŭriganto de Jiří Melantrich.
Malgraŭ tio, ke li estas aŭtoro de unusola origina verko (*Kalendář historický* - Historia kalendaro), la tuta periodo de la ĉeĥa literaturo, en kiu li vivis kaj verkis, estas nomata laŭ li.

Biografio
---------

Li devenis el la praga urbana familio, studis en la praga universitato, en 1569 akiris tie titolon de majstro kaj prelegis pri historio. Post geedziĝo kun filino de la elstara praga presisto Jiří Melantrich en 1576 li eklaboris en la entrepreno de sia bopatro. Baldaŭ li fariĝis tie ĉefo kaj ekde 1586 ankaŭ ĝia heredinto kaj ĉefposedanto.

Kiel presisto kaj eldonisto li koncentris ĉirkaŭ si vicon da kunlaborantoj, kun kiuj li faris multan meritan laboron pri disvastigo de klereco kaj altigo de morala kaj nacia sentado de la socio kaj de la ĉeĥa lingvo. La tiel nomata ĉeĥa lingvo de Veleslavín fariĝis bazo de la moderna ĉeĥa literatura lingvo.

Li eldonadis precipe populare-sciencajn verkojn (pri historio, juro, medicino, socio) kaj librojn religiajn-moralajn, sed ankaŭ vortarojn kaj lingvolernolibrojn. Multajn el siaj eldonaĵoj li mem tradukis aŭ lingve adaptis. Krome li estis la unua eldonando de muziknotaj materialoj.

Libroj eldonitaj en la presejo de Adam el Veleslavín elstaris pro bonega ĉeĥa lingvo kaj eksterordinare bela tipografia aranĝo. Tial laŭmerite li estas nomata „prega ĉefpresisto".

titolpaĝo de la *Historia kalendaro* (1578)

Verkaro
-------

* *Kalendář historický* (Historia kalendaro, 1576)
* *Kroniky dvě o založení České země* (Du kronikoj pri fondo de la Bohemia lando) - kolektiva verko, kiun Adam adaptis kaj verkisantaŭparolon al ĝi

Eldona agado
------------

pli grava ol lia verkista aktiveco:

* *Bible kralická* (Biblio de Kralice) en 6 volumoj, ekde 1579
* *Mathiolliho herbář* (Atlaso de kuracplantoj de Mattioli)
* *Silva quadrilinguis* (Riĉeco de la kvar lingvoj, 1598) - vortaroj de la latina, greka, ĉeĥa kaj germana lingvoj

Literaturo
----------

* BARTOŠ, Josef - KOVÁŘOVÁ, Stanislava - TRAPL, Miloš: *Osobnosti českých dějin*. Olomouc : ALDA, 1995. ISBN 80-85600-39-0. *Kapitola Adam z Veleslavína, Daniel*, s. 4.
* *Památník Danieli Adamu z Veleslavína*. Praha : Gremium knihkupců pražských, 1899.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Daniel Adam z Veleslavína en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 54850
* GND: 122397541
* LCCN: n88114731
* VIAF: 301631252 23022234, 301631252
* ISNI: 0000 0000 6680 9890
* LIBRIS: 31745
* SUDOC: 099211971
* BNF: 16295974f
* NKC: jk01010030
 |
**Ferenc Donáth** [donAt], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Donáth Ferenc** estas hungara gimnastikisto, dufoja olimpiano, trejnisto, altlerneja instruisto.

Ferenc Donáth (gimnastikisto) naskiĝis la 28-an de junio 1954 en Nagykőrös.

Biografio
---------

Ferenc Donáth (gimnastikisto) estis gimnastikisto en ĉefurbaj sportkluboj, dum li apartenis al la hungara nacia teamo jardekon kaj li estis hungara ĉampiono 19-foje. Li estis olimpiano en Hungario en la Somera Olimpiko 1976 kaj Hungario en la Somera Olimpiko 1980 kun teame bronza medalo, krome en tri mondĉampionumoj li estis la tria dufoje. Li finis sian aktivan sportan karieron en 1984 (tiam Hungario bojkotis la Olimpikon), poste li estis trejnisto ankaŭ en Svislando, krome li estis asistanto en Gimnastika Altlernejo de Budapeŝto.

Ŝia filino estis atleto.

Fontoj
------

* rezultoj angle kun foto
* hungarlingva aprezo kun foto
* rezultoj

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo
2. ↑   facebook

* Kategorio Ferenc Donáth (gimnastikisto) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 818636
 |



* Portalo pri Biografio
**Ferenc Csolnoky** [ĉolnoki], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Csolnoky Ferenc** estis hungara kuracisto, kirurgo.

Ferenc Csolnoky  naskiĝis la 9-an de aprilo 1853 en Veszprém (urbo). Li mortis la 3-an de januaro 1941 en Veszprém.

Biografio
---------

Ferenc Csolnoky frekventis mezlernejon en sia naskiĝurbo, poste universitaton en Pest (urbo), fine li havis kuracistan diplomon en 1872. Li komence eklaboris en Budapeŝto, sed en 1878 li revenis al Veszprém. Komence li kuracadis en la prizono, ekde 1881 jam en la urba hospitalo, kie li restis duonjarcenton. En 1894 li iĝis kirurgo. Li multe strebis por la malsanulejo, krome li establis domegon pri malriĉuloj, kiu funkciis inter 1890 kaj 1950. Li gvidis la hospitalon inter 1899 kaj 1926. En 1924 li establis apartan pavilonon por kirurgio kun 30 litoj. Li ricevis titolon reĝa konsilisto en 1916, medicina ĉefkonsilisto en 1925.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *A veszprémi városi kórház története* (Historio de la urba hospitalo en Veszprém), (1912)

Memorigiloj
-----------

* memortabulo en Veszprém
* memorkomitato Csolnoky Ferenc
* hospitalo de Veszprém prenis la nomon Csolnoky Ferenc en 1990

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto

* Kategorio Ferenc Csolnoky en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Ben GAGE** (29an de oktobro 1914 - 28an de aprilo 1978) estis usonana kantisto kaj anoncisto de radio, voĉatoro, kaj aktoro de televido aktiva de 1937 al 1975. Naskita en Chicago, Illinois, li estis edziĝinta al Esther Williams.

Kariero
-------

Li debutis en radio NBC en 1937, li estis kantisto kaj anoncisto de radioprogramoj *Olsen and Johnson*, *Blue Network Varieties*, *Remember This Song?*, *Bob Hope Show* ktp. En 1942 li komencis kiel kantisto por kinfilmoj per My Gal Sal, Song of the Islands kaj Coney Island.

Dum Dua Mondmilito li estis serĝento ĉe United States Army Air Forces [aerforto de usona armeo] kiel kantisto de propagandaj radioprogramoj.

Post mondmilito, li daŭris kantadon por la filmoj State Fair, Centennial Summer kaj Three Little Girls in Blue.

Lia komenco kiel kinaktoro estis en Dangerous When Wet en 1953. En televido li komencis per *Our Miss Brooks* en 1954. Li estis produktoro de televidaĵo *The Esther Williams Aqua Spectacle* (1956) kaj aperis ankaŭ en kelkaj televidaĵoj kaj en kinfilmo The Big Operator (1959).

Dum 1960-aj jaroj li partoprenis televidseriojn kiel Maverick, Batman, Bonanza kaj Star Trek.

En 1970-a jardeko Gage laboris ĉe televidaĵoj *McCoy*, *Coonskin*, Police Woman kaj Police Story.

Privata vivo
------------

En sia membiografio, Esther Williams portretis Gage kiel alkoholula parazito kiu elspezaĉis 10 milionojn da usonaj dolaroj el ŝiaj enspezoj. Gage kaj Williams separiĝis en 1952, kaj divorcis en aprilo 1959.

Notoj
-----

1. ↑   Wayne 2003, p. 382.
2. ↑  "Esther Williams Wins Divorce From Ben Gage", 9a de aprilo, 1958, *Los Angeles Times* Arkivigite je 2012-11-05 per la retarkivo Wayback Machine.

Bibliografio
------------

* Wayne, Jane Ellen (2003). The Golden Girls of MGM: Greta Garbo, Joan Crawford, Lana Turner, Judy Garland, Ava Gardner, Grace Kelly, and Others[*rompita ligilo*] (unua eld.). New York: Carroll & Graf Publishers. ISBN 978-0-7867-1303-5. OCLC 54010001. Alirita la 30an de julio, 2010.

* Kategorio Ben Gage en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 639330
 |
**Csáfordjánosfa** [ĉafordjanoŝfa] estas malgranda unuigita vilaĝeto en Hungario en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Győr-Moson-Sopron, en Distrikto Sopron.

Aleo de Csáfordjánosfa

Bazaj informoj
--------------

* Poŝtkodo: 9375
* Telefonkodo: 99
* Areo: 5  km²
* Loĝantaro: 240

Situo
-----

Csáfordjánosfa estas for de ĉefvojo, fervojo kaj rivero, estas nur rojo **Répce**. Flankovoje Sárvár, Répcelak kaj Bük estas proksime.

Historio
--------

Pli frue romianoj loĝis tie. La unuaj mencioj okazis pri Csáford en 1382 en formo „Chapford", pri Jánosfa en 1414. En 1939 memstaraj vilaĝoj **Répcejánosfa** (pli frue nur *Jánosfa*)kaj **Répcecsáford** (pli frue nur *Csáford*) unuiĝis. La loĝantaro okupiĝas pri agrikulturo.

En Csáfordjánosfa migra poŝto servas.

Vidindaĵoj
----------

Vidindaĵoj estas romkatolika preĝejo omaĝe al Emeriko de Hungario kaj fraksenoaleo.

Famuloj
-------

En Jánosfa naskiĝis teologo Izidor Guzmics.

* Kategorio Csáfordjánosfa en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Csányoszró** [ĉAnjosrO], kroate **Ostrovo** estas malgranda unuigita vilaĝo en Hungario, en regiono *Suda* Transdanubio, en departemento Baranya, en subregiono de Sellye.

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 29  km²
* Loĝantaro: 710
* Poŝtkodo: 7964
* Telefonprefikso: 73
* Koordinatoj: 45°52′54″N 17°54'29″E

Situo
-----

Csányoszró situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo, laŭ fervojo Villány-Barcs, kiu ne funkcias ekde 2007. Sellye troviĝas 6, Szentlőrinc 23, Szigetvár 25, Pécs 41 km-ojn.

Historio
--------

Dum la mezepoko 3 vilaĝoj situis tie: **Kiscsány** [kiŝĉAnj], **Oszró** [osrO] kaj **Zsen** [ĵen]. La unua mencio pri Kiscsány devenis el 1257 en formo *"Chan"*, Oszró en 1475 en formo *"Osztro"*. Inter 1918-1921 armeo de Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj okupis la vilaĝojn. En 1934 la vilaĝoj unuiĝis. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, lernejo, biblioteko.

Vidindaĵoj
----------

* kalvinana malfrubaroka preĝejo de 1812
* malnova stacidomo

* Kategorio Csányoszró en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Ferenc Dáni,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Dáni Ferenc** estis hungara advokato, parlamenta deputito, departementestro. Liaj familiaj nomvariantoj estis *Dani* kaj ĝis 1848 *Danné*.

Ferenc Dáni naskiĝis la 25-an de novembro 1816 en Szeged, li mortis la 19-an de februaro 1883 en Szeged.

Biografio
---------

Ferenc Dáni maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo, poste li studis teologion du jarojn ĉe la piaristoj, pli poste li estis ĉefamilia edukisto, fine li akiris juran diplomon en Reĝa Jura Akademio (Pozsony) en 1842. En la sekva jaro li estis jam advokato en sia naskiĝurbo. Li edziĝis en 1845, iom poste 2 filinoj naskiĝis. Li partoprenis en la Hungara revolucio de 1848, poste li kaŝiĝis, fine li estis en malliberejo nur kelkajn monatojn. Li luis bienon, kie lia laboro estis sukcesa, li iom riĉiĝis. En 1860 li revenis al Szeged kaj en la sekva jaro li estis elektita parlamentano (la kunsidoj okazis nur en 1861). Inter 1865–1869 li denove estis parlamentano, fidelulo de Ferenc Deák. Baldaŭ li estis departementestro, fine li retiriĝis kaj okupiĝis nur pri la propra bieno. Li ricevis reĝan medalon.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Jelentés az 1865–68. országgyűlés eddigi működéséről...* (1868)
* *Méltóságos Dáni Ferencz Szeged, Arad és Kecskemét sz. kir. városok főispánjának...* (1871)
* *Emlékbeszéde, melyet 1866. augusztus 14. Klauzál Gábor felett tartott* (1866)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Ferenc Dáni en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 698125
 |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Dazipa lacerto** |
| --- |
|  |
| 
 |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Reptilioj *Sauropsida* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Skvamuloj *Squamata* |
| Subordo: | Sauria |
|
|
|
|
|
| Familio: | Kordiledoj *Cordylidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | Kordilo *Cordylus* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***C. cataphractus*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Cordylus cataphractus**** |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Dazipa lacerto  |

 |
| v • d • r |

**Dazipa lacerto** (*Cordylus cataphractus*) estas lacerto el genro Cordylus, familio kordiledoj, ordo skvamuloj, klaso reptilioj.

Ĝian korposurfacon kovras dornaj skvamoj. Ĝia nomo venas el tio, ke se ĝin trafas atako sur malfermita areo, ĝi globformas sin kiel dazipo, la dornan voston kaptas per la buŝo kaj formas tiel dornan ringon. Ĉar ĝi havas dikan surfacon kun ostiĝintajn haŭtajn skvamojn, ĝi moviĝas malrapide.

La unuopaj lacertoj komune serĉas nutraĵon, precipe termitojn, kiujn ili elfosas per la fortaj ungoj. Se atakas ilin mungoto, ili kaŝas sin en fendo, kie ili blovas la korpon. Tiel la atakanto ne povas tuŝi ilin pro la elradiantaj dornoj.

La dazipa lacerto - pro la malrapideco - estas ofte atakata de la rabobirdoj. La defendon kontraŭ tiu atako helpas ankaŭ la kolonia kunvivo de la unuopaj lacertoj. La idoj ne forlasas la kolonion kaj eĉ la virseksuloj ne iras aventure serĉi inojn aliloke.

Ĝi estas indiĝena en dezertaj areoj de suda Afriko.

* Dazipa lacerto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Dazipa lacerto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Dazipa lacerto en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
dekstra
**Csávoly** (ĉAvoj) estas vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono **Suda Ebenaĵo**, en departemento Bács-Kiskun, en subregiono de Baja.

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 47 km²
* Loĝantaro: 2050
* Poŝtkodo: 6448
* Telefonprefikso: 79

Situo
-----

La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ ĉefvojo Baja-Szeged. Baja troviĝas 15 km-ojn for.

Historio
--------

La nomo aperis unuafoje en 1198 en formo *Chayol*. La turkoj faris senhoma la vilaĝon. Sudslavoj refondigis ĝin en 1734, post 6 jaroj jam preĝejeto pretiĝis. Fine de la jarcento alvenis ankaŭ germanoj el Hungario, kiuj vivis tie ĉi en majoritato. Inter 1918-1921 la serboj okupis la vilaĝon kaj kun la regiono formiĝis respubliko. Post la 2-a mondmilito la germanoj estis deportitaj al Germanio, fine alvenis hungaroj el Ĉeĥoslovakio.

Vidindaĵoj
----------

* baroka katolika preĝejo omaĝe al Ŝanĝiĝo de Nia Sinjoro de 1783, pligrandigita en 1888
* muzeeto pri germaneco kaj sudslaveco
* artefarita lago nomata Bara

Famuloj
-------

En Csávoly naskiĝis episkopo Miklós Bertalan Milassin.
**Csongor István Nagy** [nadj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Nagy Csongor István** estis hungara advokato, altlerneja instruisto.

Csongor István Nagy naskiĝis la 16-an de decembro 1979 en Cluj (Rumanio).

Biografio
---------

Csongor István Nagy apartenis al la hungara minoritato en Rumanio. Li akiris juran diplomon en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 2003. En la sekvantaj jaroj li akiris sciencajn gradojn L.L.M. kaj S.J.D en Mez-Eŭropa Universitato, li plustudis en Roterdamo, Heidelberg kaj Novjorko, fine en 2009 li akiris Ph.D. en Universitato Loránd Eötvös. Ekde 2007 li instruas en la Scienca Universitato de Szeged, kie li estis katedrestro post 4 jaroj. Intertempe en 2008 li ankaŭ advokatiĝis kaj ekde la sama jaro li estas docento de Teknika kaj Ekonomia Universitato de Budapeŝto. Li instruas ankaŭ en Transilvania Hungara Universitato Sapientia ekde 2013. Lia habilitiĝo okazis en 2014 en Universitato de Szeged. Krom la hungara li parolas angle, latine, germane, rumane. Li ricevis stipendiojn en la 2000-aj kaj 2010-aj jaroj, tiutempe ankaŭ premiojn.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Az Európai Unió nemzetközi magánjoga* (2006)
* *A közösségi és a magyar kartelljog kézikönyve* (manlibro, 2008)
* *Útmutató a tisztességtelen kereskedelmi gyakorlat tilalmáról* (2012)
* *EU and US Competition Law: Divided in Unity?* (2013)

Fontoj
------

* hungarlingva membiografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingvaj datenoj kun foto

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 705189
* GND: 1033724998
* LCCN: nb2008018621
* VIAF: 288990217
* ISNI: 0000 0003 9448 5848
* SUDOC: 16873477X
* BNF: 167232168
* BIBSYS: 13016482
* NKC: mub20231177102
 |
**Ferenc Delly** [deli], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Delly Ferenc** estis rumanuja hungara aktoro, reĝisoro naskita en Szeged la 3-an de oktobro 1903 kaj mortinta en Kluĵo la 3-an de februaro 1960.

Kariero
-------

Ferenc Delly debutis en Eger kiel ĥoristo kaj helpaktoro, dancist-komikulo. Li aperis en Faun Kabaré kaj en teatro de Újpest, en Szeged kaj Kaposvár. Ekde 1927 ĝis 1937 li ludis en la Teatro Belvárosi kaj Operetoteatro (Budapeŝto). Inter 1937 kaj 1944 li estis ano de la Teatro Andrássy úti, poste de la Andrássy Színház. En 1945 li dungiĝis al Oradea, poste en 1946 al Székely Színház. Ekde 1948 li instruis en Magyar Művészeti Intézet, poste en Színművészeti Egyetem Szentgyörgyi István Tagozat. Inter 1953 ĝis novembro 1956 li estis ĉefreĝisoro de la Kolozsvári Állami Magyar Színház.

El liaj roloj
-------------

* titolrolo (József Katona: Bánk bán);
* Macpherson (Szimonov: Az orosz kérdés);
* Báró (Maksim Gorkij: Éjjeli menedékhely);
* Pool felügyelő (Priestley: Váratlan vendég);
* Dorn doktor (Anton Pavloviĉ Ĉeĥov: Sirály);
* Tipătescu (Caragiale: Az elveszett levél);
* Zsellyei Balogh Ábel (Zsigmond Móricz: Úri muri);
* Dőry báró (Kálmán Mikszáth: Különös házasság)

El liaj reĝisoraĵoj
-------------------

* Katona J.: Bánk bán;
* Lovinescu: Romba dőlt fellegvár;
* Csiky G.: Buborékok.

Fonto
-----

* *Magyar Színházművészeti Lexikon*

* Kategorio Ferenc Delly en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 309380
 |



* Portalo pri Biografio
**Vilmos Varjú** [vilmoŝ], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Varjú Vilmos** estis hungara globoĵetisto, kvarfoja olimpiano, policisto, oficiro.

Vilmos Varjú naskiĝis la 10-an de junio 1937 en Gyula, li mortis la 17-an de februaro 1994 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Vilmos Varjú estis edukita en Endrőd, sed li maturiĝis jam en mezlernejo en Budapeŝto en 1962. Li apartenis al la ministerio pri enlandaj aferoj ekde 1969. Li akiris policoficiran diplomon en 1981 Polica Altlernejo. Li pensiuliĝis en rango majoro en 1987. Lia edzino naskis filon.

### Sporta kariero

Vilmos Varjú inter 1953-1975 estis globoĵetisto en ĉefurbaj sportkluboj. Li estis hungara ĉampiono 13-foje inter 1958 kaj 1972, dum li apartenis al la hungara nacia teamo inter 1957-1974. Li estis olimpiano en Hungario en la Somera Olimpiko 1960, Hungario en la Somera Olimpiko 1964, Hungario en la Somera Olimpiko 1968 kaj Hungario en la Somera Olimpiko 1972 kun bronza medalo (1964), krome en eŭropaj ĉampionumoj li estis la unua en 1962 kaj 1966. Li finis sian aktivan sportan karieron en 1975.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* datenoj

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 821209
 |



* Portalo pri Biografio
**Csákánydoroszló** [ĉAkAnjdoroslO] estas unuigita vilaĝo en Hungario en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Vas (Hungario), en Distrikto Körmend. Ĉakan estas turka nomo, Draslav estas slava nomo.

Preĝejo de Csákánydoroszló kun la ornama puto
Panoramo pri fortikaĵo-kastelo en Csákánydoroszló

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 27 km²
* Loĝantaro: 1780
* Poŝtkodo: 9716
* Telefonprefikso: 94
* Koordinatoj: 46°58′22″N 16°30'16″E

Situo
-----

Csákánydoroszló situas en valo de Rába, laŭvoje kaj laŭfervoje inter Körmend kaj Szentgotthárd, pli precize de Körmend la unua vilaĝo ĉe Rába. Körmend troviĝas je 9 km-oj.

Historio
--------

Dum la historio estis tie du vilaĝoj: Nagy**csákány** (granda Ĉ.) kaj Rába**doroszló**. La unua mencio okazis en 1248. Dum la kontraŭturkaj bataloj familio Batthyány konstruis komence kasteleton, poste faris el tio burgon. Tiu kastelo ankaŭ nun estas uzata.

En 1920 la vilaĝo trovis sin apud la nova landlimo. En 1939 la du vilaĝoj unuiĝis. Post 1945 **fer-kurteno** konstruiĝis laŭ la aŭstra landlimo. La vilaĝo estis vizitebla nur per permesilo. En 1965 estis granda inundo de Rába. En 1989 la fer-kurteno nuliĝis, oni trovis ĉe la limo netuŝitan zonon dum 40 jaroj.

Vidindaĵoj
----------

En 1765 romkatolika Preĝejo de Johano Nepomuka (Csákánydoroszló) konstruiĝis, kies turo estas 38 m-ojn alta. Alia vidindaĵo estis Kastelo de Csákánydoroszló.

Famuloj
-------

* en la vilaĝo naskiĝis Joe Eszterhas
**Ferenc Deák** (konata ankaŭ Ferenc Deák (pli aĝa)), laŭ hungarlingve kutima nomordo **Deák Ferenc** estis hungara juĝisto, nobela juĝisto, bienulo. Lia nobela antaŭnomo estis *kehidai*, liaj plej konataj filoj estis la samnoma Ferenc Deák kaj Antal Deák.

Ferenc Deák naskiĝis la 15-an de junio 1761 en Kehida, li mortis la 25-an de januaro 1808 en Kehida.

Biografio
---------

Ferenc Deák akiris juran diplomon, poste ĝismorte li servis en la ŝtata administracio. Li havis enspezojn ankaŭ de la familia bieno. Inter 1784-1786 li estis nobela subjuĝisto en Zalaegerszeg, inter 1790-1791 nobela ĉefjuĝisto en alia loko, fine li estis juĝisto en ĉefjuĝejo de Zala (reĝa departemento). Intertempe en 1788 li edziĝis, lia edzino naskis 7 gefilojn, sed ŝi mortis en 1803 pro la lasta nasko.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun bildo
* datenoj Arkivigite je 2020-11-07 per la retarkivo Wayback Machine

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Ferenc Deák (juĝisto) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 698489
 |
**VARGA Vilmos** [pr. varga] (naskiĝis la 9-an de decembro 1931 en Hegyközkovácsi, mortis la 9-an de julio 2016 en Germanujo) estis rumanuja-hungara aktoro.

Kariero
-------

Varga ekde 1958 dungiĝis al la teatro Temesvári Állami Csiky Gergely Színház de Temeŝvaro, poste ekde 1969 al la teatro Nagyváradi Állami Színház Szigligeti Társulat de Oradea. Inter 1983 kaj 1985 li finis la fakon pri reĝisorado en Bukareŝto. Li estis ankaŭ populara deklamisto.
Varga estis inter 1971 kaj 1973 aktoro de la teatro Temesvári Állami Csiky Gergely Színház de Temeŝvaro, poste ĝis 1977 de la teatro Nagyváradi Állami Színház Szigligeti Társulat de Oradea. En 1977 li elmigris en Usonon, kie li elpaŝis en hungarlingvaj spektakloj. En 1987 en Losanĝeleso li establis kun sia edzino la teatron *Magyar Színkör*, kiu ĝis 1989 plufunkciis sub nomo *Thália Stúdió*.

Roloj
-----

* Teodoro (Lope de Vega: A kertész kutyája);
* Lucifer (Madách I.: Az ember tragédiája);
* Nyil (Gorkij: Kispolgárok);
* Val Xavier (Williams: Orpheusz alászáll);
* Arnolphe (Molière: A nők iskolája).

Reĝisoraĵoj
-----------

* Ĉeĥov: Ványa bácsi;
* Karinthy Fr.: Holnap reggel;
* Csurka I.: Eredeti helyszín;
* Sütő A.: Vidám sirató egy bolyongó porszemért.

Deklamrecitaloj
---------------

* *Maszek-ballada*;
* *Ady Endre*;
* *Én, François Villon*.

Fonto
-----

* Magyar Színházművészeti Lexikon

* Kategorio Vilmos Varga en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Balsa** (balŝa) estas vilaĝo en Hungario, en regiono **Norda Ebenaĵo**, en departemento Szabolcs-Szatmár-Bereg, en subregiono de Ibrány-Nagyhalász.

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 23  km²
* Loĝantaro: 930
* Poŝtkodo: 4468
* Telefonprefikso: 42

Situo
-----

Balsa situas sur ebenaĵo, laŭ maldekstra bordo de Tiso kun pramo, laŭ traira flankovojo, fine de etfervojo el Nyíregyháza. Tokaj troviĝas 15 km-ojn for.

Historio
--------

La unua mencio devenis el la 13-a jarcento. En 1643 la vilaĝo ricevis privilegiojn kaj iĝis hajduka urbo, baldaŭe en 1708 laŭ pli novaj privilegioj de Francisko Rákóczi la 2-a iĝis kampurbo. En 1836 incendio okazis. En vintro de 1848 la hungara armeo sukcese tenis la fronton kontraŭ la aŭstroj. En 1919 la rumanoj okupis la vilaĝon. En 1931 ponto konstruiĝis por veturiloj kaj por etfervojo. Tiu lasta kunligis la nordajn montojn kun centro de la ebenaĵo. La ponto detruiĝis en 1944 neniam rekonstruata.

Vilaĝservo estas infanĝardeno.

Vidindaĵoj
----------

* kalvinana preĝejo de 1951
* romkatolika preĝejo
* grekokatolika preĝejo

* Kategorio Balsa (Hungario) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Kukulkano** estas grava dio en la majaa mitologio, majae *k'u uk'ulkan*, tio estas "plumo kaj serpento" konata ankaŭ kiel **Gukumatz** en la mitologio de la kiĉeoj. Kiĉee *Q'uk'umatz*, tio estas "plumigita serpento". Tiele aperas en Popol Vuh kiel dio kreanta de la mondo kun *Tepiŭ*.

Kukulkano estas la majaa nomo de Kecalkoatlo, grava rolulo de la majaoj, en la sankta libro Popol Vuh konata kiel "Gukumatz". En bildo de basreliefo de Yaxchilán.
Por kelkaj fakuloj tiu ĉi dio estas la sama Kecalkoatlo (en la navatla lingvo *quetzalcōātl* [ketsalˈkoːaːtɬ], „plumhava serpento" de la aztekoj kaj toltekoj, por aliaj el la olmekoj. Ĉiukaze ties deveno estas tre antaŭa al la majaoj de Jukatano kaj al la Itzaeoj, fondintoj de Chichén Itzá en la 6-a jarcento, kie oni starigis piramidon por marki lian descendon en la agrikultura ciklo kaj en la politiko de la majaoj. La gravo de la plumserpento kiel dia simbolo estas ĉieesta en tuta Mezameriko. 

En Chichén Itzá estas observebla kiel serpento formata kiel lumefiko kiu descendas tra la ŝtuparo de la templo de Kukulkano. 

La Templo de Kukulkano aŭ Piramido de Kukulkano (strukturo ankaŭ konata kiel «La Kastelo», ĉar la hispanaj konkistadoroj en la 16-a jarcento serĉis ĝian similecon arkitekturan kun la ekzistantaj en la eŭropa kontinento), estas antaŭkolumba konstruaĵo situanta en la Jukatana duoninsulo, en la nuna samnoma subŝtato en Meksiko. La nuna templo estis konstruita en la 12-a jarcento p. K. de la icaaj majaoj en sia ĉefurbo, la antaŭkolumba urbo Chichén Itzá en la 6-a jarcento P.K.

Notoj
-----

1. ↑  Barrera Vásquez, Alfredo, Juan Ramón Bastarrachea kaj William Brito Sansores, *Cordemex*, *Diccionario Maya-Español*, konsultita la 24an de aŭgusto 2010, 1980, Mérida, Jukatano, Meksikio, paĝoj 420, "K'UK'ULKAN: lit:Serpiente emplumada, dios introducido por los invasores mexicanos, el nombre maya es una traducción de Quetzalcóatl, el conocido dios y héroe cultural del panteón mexicano...".
**Tirinto** aŭ **Tirinzo** (Antikva greka: Τίρυνς; Moderna greka: Τίρυνθα) estas Mikenciviliza arkeologia loko en Argolando en Peloponezo, kelkajn kilometrojn norde de Nafplio.

Tirinto estis monteta fortikaĵo okupita ekde antaŭ sep mil jaroj, el antaŭ la komenco de la Bronzepoko. Ĝi atingis sian pinton inter 1400 kaj 1200 a.K. kiam ĝi estis unu el plej gravaj centroj de la Mikena mondo, kaj en partikularo en Argolando. Ties plej elstaraj trajtoj estas la palaco, ties ciklopecaj tuneloj kaj ĉefe ties muregoj, kiuj donis al la urbo ties homeran epiteton "povmuregigita Tirinto". En antikvaj epokoj, la urbo estis ligita al la mitoj ĉirkaŭ Heraklo, kaj kelkaj fontoj citis ĝin kiel ties naskoloko.

La fama megaro de la palaco de Tirinto havas grandan akceptejon, ĉefan ĉambron kiu havis tronon ĉe la dekstra muro kaj centran kernon bordita de kvar Minoa-stilaj lignaj kolonoj kiuj utilis kiel teniloj por la tegmento. Du el la tri muroj el la megaro estis aligitaj al la arkaika templo de Hera.

La loko dekadencis fine de la Mikena periodo, kaj estis komplete senhoma ĉe la tempo kiam Paŭzanio vizitis ĝin en la 2a jarcento. Tiu loko estis elfosita de Heinrich Schliemann en 1884-1885, kaj estis celo de pliiĝantaj elfosaĵoj fare de la Germana Arkeologia Instituto de Ateno kaj de la Universitato de Hajdelbergo. En 1300 a.K. la citadelo kaj malsupra urbo havis loĝantaron de 10,000 personoj kovrante 20-25 hektarojn. Spite la detruon de la palaco en 1200 a.K. la urba loĝantaro pluigis la pliigon kaj ĉirkaŭ 1150 a.K.estis ĉirkaŭ 15,000 loĝantoj.

Tirinto estis agnoskita kiel Monda heredaĵo de Unesko en 1999.

Vidu ankaŭ
----------

* Mikeno
* Nacia Arkeologia Muzeo de Ateno

Notoj
-----

1. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2002-08-07. Alirita 2015-07-18.
2. ↑
3. ↑
4. ↑

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Tirinto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Greka Ministerio de Kulturo: Tirinto Arkivigite je 2016-08-10 per la retarkivo Wayback Machine
* Mikena akropolo en Tirinto


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 529571
* GND: 4060216-3
* LCCN: sh91006054
* VIAF: 242988230
* SUDOC: 027254143
* BNF: 119336794
* NKC: ge131174
 |
**Vilmos Westsik,** laŭ la hungara skribmaniero **Westsik Vilmos** estis hungara agronomo, instruisto, membro (korespondanta en 1958) de Hungara Scienca Akademio.

Vilmos Westsik naskiĝis la 3-an de marto 1883 en Hungario, en Modor (nuntempa Modra en Slovakio). Li mortis la 29-an de januaro 1976 en Nyíregyháza.

Biografio
---------

Vilmos Westsik frekventis lernejojn komence en sia naskiĝurbo, poste en Keszthely. Li ekinstruis en 1906 en Kecskemét, poste en Jászberény. Dum la 1-a mondmilito li estis soldato. En 1919 li havis instruan postenon en Kiskunfélegyháza, poste en 1929 li gvidis esploran bienon en Nyíregyháza kun sukcesoj. En 1957 li pensiuliĝis, en la sekva jaro li doktoriĝis. Li ricevis premion Kossuth en 1952, inter 1928-1963 ankaŭ aliajn premiojn.

Memorigiloj
-----------

* faklernejo en Nyíregyháza prenis la nomon pri "Westsik Vilmos" en 1998

Fontoj
------

* hungare Arkivigite je 2008-09-17 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 420029
* LCCN: n86003716
* VIAF: 16240140
* ISNI: 0000 0000 7903 5935
 |
**Reformita animo** (japane: 改造魂魄 [kaizo: kompaku]; angle: modified soul, modsoul) estas fikcia ilo en mangaa kaj animea serioj *Bleach*. En la serio, aperas reformita animo nomata **Kon** (コン). Nur en animea serio, ankaŭ nomataj Ririn(リリン), Claude(蔵人 [kuroŭdo]), Nova (之芭 [noba]) aperas. Oni enigas reformitan animon bonbono-forman en homan korpon aŭ pupon, kaj la animo manipulas la korpon.

Projekto Spear Head
-------------------

La Soul Society planis projekton *Spear Head* ke ŝinigamioj bataligi kadavrojn kontraŭ Hollow(malbona animo). Ili produktis prove reformitajn animojn, tamen multe da ŝinigamioj malaprobis la projekton laŭ humanismo. Do, ili estis forigitaj, tamen unu reformita animo (nomota Kon) hazarde restis Urahara-Butikon.

Kon
---

Kuchiki Rukia aĉetis bombonojn, pseŭdo-animoj(Gikongan, Soul Candy) de Urahara-Butiko, kioj ebligas Ichigo iĝi ŝinigamio mem, en la evento kio Rukia estis ne ĉirkaŭ li. Kiam ŝi uzis la bombonon, la reformita animo ekposedis korpon de Ichigo.

La reformita animo deziris ne reiĝi en bombonan formon, embarasis geamikojn de Ichigo kaj forkuris de persekutado de Ichigo. Tamen, Hollow aperis kaj atakis grupon de infanoj, li helpis ilin kaj kune Ichigo venkis la Hollow.

Ichigo kaj Rukia permesis lin vivi en leon-forma rembrita pupo, kaj nomis "Kon"(el Kaizo **Kon**paku; Ichigo rifuzis nomi **Kai** ĉar ĝio bonsonas). Liaj piedoj estas plibonigitaj, li povas kuri rapide eĉ per pupaj piedoj.
**Loĝantarpiramido**, **populacipiramido** aŭ **aĝpiramido**, estas maniero reprezenti grafike loĝantaron, kun indiko de sekso, aĝo kaj evoluo tra la tempo. Ĝi povas aspekti kiel fungo, kiel piramido, kiel sonorilo.

Kutime viroj aperas maldekstre kaj virinoj dekstre. Kutime la junaj aĝoj aperas sube kaj la altaj aĝoj aperas supre. La longeco de la linioj indikas la kvanton de loĝantoj de iu preciza lando.

Iuj eventoj kiel milito vidiĝas sur tia skemo, kiam la kvanto en unu aŭ du linioj subite aperas malpli granda. Aperas ankaŭ, ke virinoj vivas pli longe ol viroj.

Tipaj formoj* Pyramide avec la base très largeProfilo « piramido »: Angolo (2016). Alta nombro de naskiĝoj, alta nombro de forpasoj.
* Pyramide avec la base pareille à la zone centraleProfilo « sonorilo »: Francio (2016). Stabila loĝantaro.
* Pyramide amb base estreta i cente ampleProfilo « fungo »: Hispanio (2016). Maljuniĝanta loĝantaro.

Vidu ankaŭ
----------

* Kategorio Loĝantarpiramido en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Demografia transiro
* Loĝantarpiramido de la tutmondaj landoj (france).

Referencoj
----------

1. ↑  Aĝpiramido en NPIV
Du personoj kiuj donas alt-frapon unu al la alia
**Alt-frapo**, aŭ **Alt-kvino** (angle: high five), estas gesto kiu esprimas certan triumfon kaj okazas kiam du homoj simultane levas unu manon ĝis alteco proksime de la kapo kaj reciproke frapas la manplatojn. La origino de la gesto estas neklara.

En Usono, kie la gesto estas tre populara, estas iniciato por celebri ĉiun trian ĵaŭdon de la monato aprilo kiel *National High Five Day* (nacia altfrapa tago).

Aera-frapo
----------

Du virinoj dum aera frapo.
La aera frapo aŭ aera kvino estas variaĵo de la gesto sen fizika kontakto. Oni nur bezonas partneron en vida distanco. Ĝi havas avantaĝojn por partoprenantoj, kiuj alimaniere estus tro malproksimaj por atingi fizikan kontakton en la momento de la gesto, ankaŭ eblas havi pli ol nur du partoprenantoj. Aldone, higienaj kialoj povas ludi rolon en la decido preferi la aeran kvinon.

Origino
-------

La origino de la gesto supozeble estas en sporto, pli specife en usona basketbalo. La uzado de la termino *high five* kiel substantivo estis en 1980 akceptita en la Oxford English Dictionary (Oksforda angla vortaro) kaj en 1981 kiel verbo.

Vidu ankaŭ
----------

* Neparola komunikado

* Kategorio Alt-frapo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)