recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
La **Ligo de Usonaj Verkistoj** aŭ en usonangla **League of American Writers** estis asocio de usonaj romanistoj, dramaturgoj, poetoj, ĵurnalistoj, kaj literaturaj kritikistoj lanĉita de la Komunisma Partio de Usono (CPUSA) en 1935. Tiu grupo inkludis membrojn de la Komunisma Partio, kaj tiele nomitaj "vojkunuloj" kiuj deproksime sekvis la politikan linion de la Komunisma Partio sen esti formale partimembroj, same kiel individuojn simpatiajn al specifaj politikoj proponitaj de la organizaĵo. 

La politikaj celoj de la Ligo ŝanĝis laŭlonge de la tempo kongruek un la ŝanĝanta partilinio de la CPUSA. Komencinta kiel kontraŭfaŝisma organizaĵo en 1935, la Ligo turniĝis al kontraŭmilita sinteno sekve al la subskribo de la Pakto Ribbentrop-Molotov de 1939 kaj al promilita sinteno post la germana invado de Sovetunio okazinta en Junio 1941. La organizaĵo elstaris en la defendo de la respublika Hispanio dum la Hispana Enlanda Milito kaj por havigo de financa kaj morala subteno al bezonantaj verkistoj kaj en Usono kaj internacie. 

La organizaĵo estis nuligita en Januaro 1943.

Bibliografio
------------

* Franklin Folsom, *Days of Anger, Days of Hope: A Memoir of the League of American Writers, 1937-1942.* Niwot, CO: University Press of Colorado, 1994.
* Henry Hart (eld.), *The American Writer's Congress*. New York: International Publishers, 1935.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Gvidilo al la arkivoj de la Ligo de Usonaj Verkistoj, Bancroft Library, University of California, Berkeley.
* Teksto de alvoko por Kongreso de Usonaj Verkistoj, Arkivigite je 2008-04-04 per la retarkivo Wayback Machine *The New Masses,* 22a de Januaro, 1935, pg. 20.
**Cerezal de Peñahorcada** estas municipo de la provinco Salamanko, en la aŭtonoma komunumo Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la Jurisdikcia partio de Vitigudino en la nordokcidento de la provinco kaj al la Municiparo Centro Duero. *Cerezal de Peñahorcada* estas tradukebla etimologie al *Ĉerizarbaro de la Fendorokaro*.

En la fono Fendorokaro.
Ĝia municipa teritorio estas formata de unusola loĝloko, okupas totalan areon de 17,93 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2017, ĝi havis 74 loĝantojn. Ĝi perdis preskaŭ 500 loĝantojn ekde la mezo de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. Parto de ĝia teritorio estas ene de la Natura Parko Arribes del Duero, naturejo protektita de grandaj valoroj kaj mediaj kaj turismaj. 

Limas kun loĝlokoj Mieza, La Zarza de Pumareda, Vilvestre, Cabeza del Caballo kaj El Milano. Ĝi distas 93 km de Salamanko, provinca ĉefurbo. 

Ĝi fondiĝis en la 12-a jarcento. En postaj jarcentoj suferis pro militoj kun najbara Portugalio kaj dum la Hispana Milito de Sendependigo. 

La tradiciaj agrikulturo kaj brutobredado lastatempe iom dekadencis. Lastatempe rura turismo ekgravis.

La urbestro estas de dekstra partio.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Salamanko


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 752728
 |
**Carlos Alberto FONSECA Amador** (1936 - 1976) estis instruisto, politikisto kaj revoluciisto Nikaragvano.

Carlos Fonseca fondigis la Nacia Fronto de Sandinista Liberiĝo (FSLN) kun, inter aliaj, Santos López, Silvio Mayorga, Faustino Ruiz kaj Tomás Borge.

Tri jaroj post sia morto batalante kontraŭ la diktatoreco de Anastasio Somoza Debayle (nome la filo de la murdinto de Augusto César Sandino) la FSLN triumfante eniris al Managvo finigante la diktatoran periodon de la Somoza familio. Li poste ricevis la titolon de "Nacia Heroo de Nikaragvo"

Biografio
---------

### Infanaĝo kaj Junaĝo

Carlos Fonseca naskiĝis en la urbo Matagalpa la 23a de junio 1936. Li studis en la baza lernejo por viroj de Matagalpa kiam li estis 6 jaraĝa. Post 3 jaroj, kiam li estis 9-jara infano li ekis la vendon de karamelojn kaj ĵurnalojn sur la stratoj de sia urbo por kontribui kun la familia ekonomio. Li estis tre laborema kaj studema, kaj ĉe la mezgrada lernejo li estis la plej bona studento dum la tutaj 6 jaroj.

Je la fino de sia tria jaro en la mezgrada lernejo li malkovris Karl Marx kaj Friedrich Engels kies filozofio multe influis lin. Carlos studis la francan lingvon por povi kompreni la librojn kiuj nur estis disponeblaj en la franca. Li legadis tro multe kaj estis konata en la mezlernejo kiel la unika persono kiu legis la tutan kolekton de la *Historio de Usono*.

Pli malfrue kiam li jam estis 18-jara, kun aliaj kompanoj aperigis la revuon *Segovia*. Carlos renkontiĝis kun Marco Altamirano kaj li ambaŭ partoprenis ĉe "Studaj cirkloj" kaj lernis pli da teoria maldekstra politiko.

La 4-a de marto 1955 li gradigis el la mezlernejo, translokiĝis al la ĉefurbo Managvo kaj laboris kiel direktoro de la biblioteko en la fama lernejo "Miguel Ramirez Goyena". Tiam li ankaŭ studis Ekonomikon ĉe la Nacia Universitato.

### Fondigo de FSLN

En 1961 dum kunveno de la *Movado Nova Nikaragvo* en Honduro Carlos proponis la nomon **Nacia Fronto de Sandinista Liberiĝo** (hispane: "Frente Sandinista de Liberación Nacional") por la revolucia armita organizaĵo kiu antaŭ kelkaj monatoj jam estis formita.

Vidu ankaŭ
----------

* Sandinisto

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Carlos Fonseca Amador en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Pri Carlos Fonseca  

FSLN TTT-ejo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 410311
* GND: 119307588
* LCCN: n80079187
* VIAF: 36918294
* ISNI: 0000 0000 6303 8023
* SUDOC: 02686830X
* BNF: 119030388
* NKC: xx0045866
 |
**Čepinci**, hungare **Kerkafő** estas vilaĝo en Slovenio, en provinco **Prekmurje**, en statistika regiono **Pomurska**, en Občina Šalovci. Ĝis 1889 la oficiala hungara nomo estis **Csöpincz**.

* Areo: 9  km²
* Alto super marnivelo: 335 m
* Loĝantaro: 310
* Poŝtkodo: 9203
* Aŭtokodo: MS
* Telefonprefikso:

Situo
-----

La vilaĝo situas sur malebenaĵo, laŭ la hungara landolimo, laŭ flankovojoj, ankaŭ al Felsőszölnök kaj Kétvölgy.

Historio
--------

La unua mencio devenis el 1414 en formo *Chypencz*. Ĝis fine de la 1-a mondmilito la vilaĝo apartenis al Hungario, al Vas (reĝa departemento), al distrikto de Szentgotthárd, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio. En 1941 la germana armeo okupis la regionon kaj post 10 tagoj transdonis al Hungario. Ĝis 1945 tio estis parto de Hungario, ekde 1991 de Slovenio. Ekde 2002 la loko estis limotrapasejo. Depost 2007 Slovenio kaj Hungario apartenas al interna zono de Schengen, sekve la limoj ne estas gardataj, ili estas trapaseblaj senĝene.
**José Miguel Gómez**, n. en Sancti Spíritus, Las Villas, la 8-a de junio 1858 – m. en Novjorko, la 13-a de junio 1921. Kuba militisto kaj politikisto, dua prezidanto de la Respubliko Kubo.

José Miguel Gomez

Regado
------

La regado de José Miguel Gómez komenciĝis la 28an de januaro 1908, per la establiĝo de la paco kaj diplomatiaj rilatoj inter la politikaj grupoj. Li devis energie kontraŭstari la veteranojn de la milito, kiuj estis deciditaj ke antikvaj batalantoj de la milito ne rajtu okupi administrajn postenojn, kaj la ribelojn provokitaj de la Nigraj Sendependentistoj kiuj batalis por la egaleco kaj agnoskado de la nigruloj ene de la nova kuba socio.

Dum lia regado estis kreata la nacia mararmeo, pliboniĝis la kondiĉoj de la armeo kaj konstruiĝis la akvorezervejo kaj pavimado de Havano. Dum tiu periodo estis konstruataj kamparaj lernejoj por garantii la kamparan instruadon kaj establiĝis la Akademioj de Arto kaj Historio, kaj la Nacia Muzeo.

Lia regado estis tre kritikata pro kelkaj koncedoj en la publika servo kaj tre diskutataj leĝoj en tiu epoko, kiel la permesado de kokbataloj, la nacia lotumado kaj skandaloj pri koruptado.

Tamen, lia regad-periodo enirigis la kuban politikon ĵus naskita en pli malpli stabila etapo ĝis la alveno de Gerardo Machado. Kvankam la registaroj estis koruptaj sed demokrataj, helpis establi la bazojn por la rapida disvolviĝo kiun la insulo havis kaj la kreskado ekonomia kaj loĝantara.

* José Miguel Gómez en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio José Miguel Gómez en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 277090
* LCCN: n92105434
* VIAF: 28733244
* BNE: XX1665127
 |
**José Miaja Menant** [mjAĥa] (Oviedo, 20-a de aprilo 1878 - Meksikurbo, 14-a de januaro 1958) estis hispana militisto, konata pro sia ŝlosila rolo dum la Hispana Enlanda Milito kaj, partikulare, en la defendo de la sieĝata ĉefurbo Madrido.

Li partoprenis en la Rif-milito, dum kiu li atingis diversajn ascendojn kaj estris diversajn unuojn. Dum la okazigo de la enlanda milito Miaja ludis gravan rolon en la defendo de Madrido inter novembro kaj decembro 1936, dum li plenumis la postenon de estro de la Defendojunto. Poste li estris la Armeon de la Centro kaj partoprenis en konataj bataloj kiel tiuj de Jarama, Guadalajara aŭ Brunete, kaj poste la Grupon de Armeoj de la Centra Regiono. Tio igis lin la respublika militestro de la zono sudcentra. Dum la trairado de la milito li koncentris plian militan povon ol iu ajn alia respublika generalo.​

Li kritikis la efikon de la milito por la Respubliko, kaj en marto 1939 li apogis la nomitan puĉo de Casado kaj akceptis prezidi la Nacian Defendokonsilantaron kiu klopodis negocadi, sed malsukcese, la finon de la milito. En la lastaj tagoj de la milito li forlasis Hispanion kaj foriris al ekzilo, unue en Francion kaj, poste, en Meksikon, kie li mortis.

Notoj
-----

1. ↑   Engel, 1999, p. 173.
2. ↑   Thomas, 1976, pp. 437-438.

Bibliografio
------------

* Engel, Carlos (1999). Historia de las Brigadas Mixtas del Ejército Popular de la República. Madrid, Almena. 84-922644-7-0.
* Thomas, Hugh (1976). Historia de la Guerra Civil Española. Barcelona: Círculo de Lectores. ISBN 84-226-0874-X.

* Kategorio José Miaja en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 603939
* GND: 1100733094
* LCCN: n86025882
* VIAF: 35928624
* ISNI: 0000 0001 1874 8867
* SUDOC: 188280987
* BNF: 135476160
* BNE: XX1248256
 |
**José Patricio GUGGIARI CORNIGLIONE** (la 17-an de marto 1884, en Asunción – la 30-an de oktobro 1957, en Bonaero) estis paraguaya politikisto de la Partido Liberal Radical Auténtico.

Li servis kiel Prezidanto de la Respubliko de Paragvajo inter la jaroj 1928 ĝis 1932. En 1931, post kiam sanga subpremo kontraŭ manifestacio petinta pli vigla agado en defendo de la Chaco (vidu Ĉaka milito), li lasis sian oficejon por esti juĝita fare de la parlamento. Senkulpigita, li reakiris la prezidantecon.

Li estis la unua demokratie elektita prezidanto kun libera politika partopreno en la historio de Paragvajo, venkanta la kandidaton de la Asociación Nacional Republicana, S-ro. Eduardo Fleitas.

Li estas konata de sia fama frazo "La fiero de esti liberalisto estas nur venkita de la honoro de esti paraguaya".

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio José Patricio Guggiari en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 808186
* LCCN: n87873644
* VIAF: 70456586
* ISNI: 0000 0000 2762 9483
* SUDOC: 120285991
 |
Ekvadoro kaj Peruo entreprenis, ekde ties sendependiĝo komence de la 19a jarcento kaj ĝis 1998, teritorian konflikton pri regionoj amazoniaj kaj andaj, kiu konstituis la plej longdaŭran konflikton pri landlimoj en la okcidenta hemisfero. Ties ekzisto okazigis konstantajn prilimajn bataletojn, same kiel movilizadoj pli ampleksaj kiuj kondukis al militoj ĝenerale mallongdaŭraj. La konflikto iĝis dum du jarcentoj la ĉefa faktoro kiu endanĝerigis la rilatojn peru-ekvadoraj en ĉiuj aspektoj trans la militista kaj diplomata medioj.

Kolonia epoko
-------------

### 1802 kaj 1803

Sendependiĝa epoko
------------------

Konflikto inter Peruo kaj Granda Kolombio
-----------------------------------------

Teritoria konflikto inter Peruo, Ekvadoro, Kolombio kaj Brazilo
---------------------------------------------------------------

Al komenco de la 20a jarcento
-----------------------------

Milito de 1941-1942
-------------------

Milito de 1995
--------------

Bibliografio
------------

* Tobar Donoso, Julio (1945). La invasíón Peruana y el Protocolo de Río, Antecedentes y explicación histórica. Quito.
* Basadre Grohmann, Jorge (2004). Historia de la República del Perú [1822-1933]. Lima: Díarío El Comercio. ISBN 9972-205-62-2.
* Díarío La República (2003). Atlas departamental del Perú. Lima: Ediciones PEISA S.A.C.. ISBN 9972-40-257-6.
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Lentano** |
| --- |
|  |
| Lantana camara*Lantana camara* |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Plantoj *Plantae* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Divizio: | Angiospermoj *Magnoliophyta* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Dukotiledonoj *Magnoliopsida* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Lamialoj *Lamiales* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Verbenacoj *Verbenaceae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | **Lentano** *Lantana* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specioj |
| ĉ. 150 specioj, inter ili:
*Lantana camara*
*Lantana montevidensis*
*Lantana rugulosa*
*Lantana tiliifolia*
*Lantana trifolia* |
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Lentano  |

 |
| v • d • r |

**Lentano** (*Lantana*) estas genro da plantoj el la familio de la verbenacoj.

Priskribo
---------

Temas pri arbustoj kaj grimpoplantoj, en malmultaj kazoj ankaŭ pri herboj kaj arbetoj. La tigoj ofte estas haraj aŭ iom pingletaj. 

La floroj grupiĝas en densaj infloreskoj. La unuopaj floretoj havas mallongajn tigetojn, kaj la centra floreto elstaras el inter la ĉirkaŭaj, kiuj formas kalikon. La florfolioj povas havi preskaŭ ĉiujn kolorojn: ekzistas blankaj, flavaj, ruĝaj, bluaj kaj violkoloraj. La fruktoj havas unu aŭ du semojn kaj iom memorigas pri rubusoj. Ili dissemiĝas pere de birdoj.

Disvastiĝo
----------

La plej multaj el la proksimume 150 specioj kreskas en la tropikaj kaj subtropikaj regionoj de Ameriko, kelkaj ankaŭ el tropikaj regionoj de Afriko. Iuj specioj tamen pro homa influo transportiĝis al aliaj varmaj regionoj de la tero. 

* Lantana camara*Lantana camara*
* Lantana montevidensis*Lantana montevidensis*

### Eksteraj ligiloj

* Lentano en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Lentano en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Lentano en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)

* Flaŭro de Zimbabvo - Lentano
* Flaŭro de Ĉinio - Lentano
Jean-Martin Charcot montras la aplikon de la hipnoto al malsanulo pro histerio nome Blanche Wittman, Gemälde von André Brouillet (1887).
**Histerio** estas neŭrozo, kiu atakas ĝenerale virinojn, sed kelkfoje ankaŭ virojn kaj eĉ infanojn. La vorto devenas el la greka *Υστερία* kaj signifas "utera malsano". Tiun vorton oni uzis por montri ke virinoj estas la viktimoj de tiu malsano. Fakte ofte svenis virinoj pro granda emocio, viroj ne. La kaŭzo estas tute simpla: virinoj tiom ligis sin per korsetoj, ke ne estis sufiĉe da spaco por enspiri sufiĉe da aero. Sekvo estis sveno pro manko de oksigeno.

Kvankam ĝi povas manifestiĝi diversmaniere, ĝenerale ĝi komenciĝas per antaŭavertaj simptomoj: senmotiva rido aŭ ploro; sento de ovaria doloro, kiu poste ascendas laŭlonge de la ventro kaj brusto ĝis atingi la gorĝon, kvazaŭ bulo ("histeria bulo") estiganta sufokiĝon. Tiam la paciento falas teren, krias kaj konvulsias; ties vizaĝo kongestiĝas kaj tiu povas eĉ perdi dum kelkaj momentoj la konscion. Post varia tempodaŭro de minutoj ĝis horoj, tiu revenas grade al sia normala stato, sed kun sento de intensa laceco, plorado kaj abunda urinado. En kelkaj gravaj kazoj la simptomoj tre intensiĝas kaj la daŭro estas pli longa.

Kvankam la histeria krizo similas al la epilepsia, estas facile distingi ilin unu de la alia, ĉar en ĉi-lasta kazo la malsanulo falas subite teren ien ajn kaj ne povas eviti kelkfoje vundojn kaj brulvundojn; dum en la unua kazo oni sukcesas fali sendanĝere. Krome la epilepsiulo prezentas intensajn konvulsiojn dum kiuj tiu mordas sian langon, eligas urinon kaj eĉ fekaĵojn; kaj, kiam la atako ĉesas, li profunde endormiĝas kaj, vekiĝante, li nenion memoras pri la okazintaĵo.

Ekzistas aliaj formoj de **histerio**, kiuj prezentiĝas kun aŭ sen konvulsioj, karakterizataj per difektŝanĝoj de la voĉo, kontrakturoj, doloraj aŭ nesensivaj korpopartoj kaj eĉ paralizoj, kiuj povas afekcii la duonon de la korpo aŭ nur unu membron (ĝenerale brakon). Tiuj paralizoj kelkfoje malaperas subite; alifoje persistas longe kaj eĉ povas okazigi muskolan atrofion.

La **histerio**, karakterizata de granda ekscitiĝo, povas ankaŭ preni la formon de diversaj organaj malsanoj, inter kiuj la histeria blindeco (ambliopeco), kiu ĝenerale trafas knabinojn kaj junajn virinojn, kelkfoje junajn virojn. Ĝi afekcias pleje nur unu okulon, kaj ĝia plej konstanta simptomo estas la malpliiĝo de la vidakreco, ĝis la plena perdo de la vidkapablo (amaŭrozo). Kelkfoje oni rimarkas ankaŭ en la okulo senmovajn (fiksajn) regionojn pli aŭ malpli ampleksajn, sen vidkapablo (skotomo), malfortiĝo aŭ perdo de la vidado en nur duono de la okulo (hemianopsio), lumtimo (fotofobio), duobla vidado, palpebra spasmo ktp.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Histerio, la plej miskomprenata malsano, artikolo el la scienca blogo Scivolemo, afiŝita la 6an de junio 2018 de Frank van Hertrooij

* Kategorio Histerio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Histerio en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)
***Histoire de la sexualité*** estas tri-voluma franclingva studo pri la sekseco en la okcidenta mondo, verkita de la franca filozofo kaj historiisto Michel Foucault. La unua volumo, *La volonté de savoir* [La volo scii], estis unuafoje publikigita en 1976 de la eldonejo Gallimard. Sekvis ĝin *L'usage des plaisirs* [La uzo de la plezuroj] kaj *Le souci de soi* [La zorgo de si mem].

La unua volumo analizas la ideojn de Foucault rilate al la "subprema hipotezo", la ideo, ke la okcidenta socio estus aboliciinta la seksecon ekde la 17a jarcento ĝis la mezo de la 20a. Li argumentas, ke ĉi tiu hipotezo estas fakte iluzio kaj ke la debatoj pri la sekseco abundis dum tiu periodo. Li plu argumentas, ke en tiu tempo la specialistoj komencas science studi seksecon, klasifikante la diversajn tipojn de sekseco kaj kuraĝigante la homojn konfesi siajn sentojn kaj kondutojn, ĉio ĉi kun la deziro koni la "veron" rilate la sekson.

Foucault interesiĝis pri la kreo de la subjekto kaj la maniero kiel stariĝas la individuo. En *Histoire de la sexualité* li argumentas, ke en la okcidenta mondo, dum la 18a kaj 19a jarcentoj, la identeco de la homoj iĝas pli kaj pli ligita al sia sekseco .

Referencoj
----------

1. ↑  Foucault, Michel: *L'Herméneutique du sujet* (france). Parizo: Gallimard, 2001. ISBN 2020308002.
2. ↑  McGee, R. Jon; Warms, Richard L. *Anthropological Theory: An Introductory History* (angle). Nov-Jorko: McGraw Hill, 2011.
**Anna Szandtner** [santner], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szandtner Anna** estas hungara aktoro. Ŝia patrino estis Zsuzsa Cserje, ŝia pli maljuna fratino estis Zsófia Szamosi.

Anna Szandtner (maldekstre)
Anna Szandtner naskiĝis la 17-an de februaro 1980 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Anna Szandtner maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo, poste ŝi akiris aktoran diplomon en Universitato de Dramo kaj Filmo (Budapeŝto) en 2003. Ŝia ĉefinstruisto estis Gábor Máté (aktoro). Ŝi pasis post la diplomo 2 jarojn en Teatro Katona József, poste ŝi instruis hispanan lingvon. Inter 2009–2018 ŝi estis membro de Teatro István Örkény, poste ŝi havis rolojn en *Schauspielhausban* en Graz. Ŝi ricevis premiojn inter 2004-2014. Ŝi naskis unufoje.

Ŝiaj teatraj roloj (elekto)
---------------------------

* Fjodor Dostojevskij: La idioto (2003)
* Ŝekspiro: Somermeznokta sonĝo (2008)
* István Örkény: *Macskajáték* (2009)

Ŝiaj filmaj roloj (elekto)
--------------------------

* *Drakulics elvtárs* – parolisto (2018)
* *Az ajtó* – junulino (2012)
* *Szép napok* – Claudia (2002)
* en kelkaj eksterlandaj filmoj hungaraj voĉoj

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
*

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑
3. ↑

* Kategorio Anna Szandtner en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 734050
* GND: 1062297423
* VIAF: 311706332
 |
**Bliecos** [BLJEkos] estas municipo de Hispanio, en la regiono Kastilio kaj Leono, en la provinco Sorio kaj en la komarko *Campo de Gómara* en la oriento de la provinco.

Geografio
---------

*Campo de Gómara* en la oriento de la provinco Sorio.
Loko de Bliecos en la provinco Sorio.
Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 16,48 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 29 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte perdis preskaŭ 200 loĝantojn el la 1940-aj jaroj. 

Ĝi distas 40 km de Sorio, provinca ĉefurbo. La municipa teritorio enhavas loĝlokojn Bliecos kaj Torre de Serón. Ĝi limas kun Velilla de la Sierra, Renieblas, Soria, Candilichera, Los Rábanos kaj Aldealafuente.

En ĝia teritorio inklude en la Reto Natura 2000 estas la Loko de Komunuma Intereso konata kiel *Quejigares de Gómara-Nájima*, okupanta 450 hektarojn, nome 27 % de la teritorio.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado fine de la 10-a jarcento.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj), manĝoproduktado kaj transmigra brutobredado (ŝafoj kaj bovoj). Lastatempe funkciado de servoj plej ekgravis, kune kun kultura kaj rura turismo, piedirado tra naturaj lokoj. Inter vidindaĵoj estas la preĝejoj, ermitejo, gvatoturo, tradicia arkitekturo kaj tiel plu.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de provinco Sorio

Notoj
-----

Bibliografio
------------

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rCampo de Gómara |
| --- |
| Alconaba• Aldealafuente• Aldealpozo• Aldealseñor• Aldehuela de Periáñez• Aliud• Almajano• Almaluez• Almazul• Almenar de Soria• Bliecos• Buberos• Buitrago• Cabrejas del Campo• Candilichera• Cañamaque• Carabantes• Cihuela• Ciria• Cirujales del Río• Deza• Fuentecantos• Fuentelmonge• Fuentelsaz de Soria• Gómara• Hinojosa del Campo• La Losilla• Los Villares de Soria• Monteagudo de las Vicarías• Narros• Pinilla del Campo• Portillo de Soria• Pozalmuro• Quiñonería• Renieblas• Reznos• Santa María de Huerta• Serón de Nágima• Tajahuerce• Tejado• Torlengua• Torrubia de Soria• Villar del Campo• Villaseca de Arciel |

 |


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 218608
 |
**István Barta** [iŝtvAn], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Barta István** estis hungara pentristo, grafikisto, esperantisto.

István Barta  naskiĝis la 14-an de oktobro 1892 en Hódmezővásárhely, li mortis la 11-an de septembro 1976 en Budapeŝto.

Biografio
---------

István Barta akiris diplomon en Industriarta Lernejo en 1912. Lia plej grava instruisto estis Aladár Körösfői-Kriesch. Post siaj studoj li studvojaĝis al Munkeno (1913) kaj Parizo (1914), poste li hejmenvenis. Dum la Hungara Sovetrespubliko li pentris grandajn pentraĵojn por la Sovetrespubliko. Post la falo li rifuĝis al Vieno, iom poste al Italio, kie li estis pentristo kaj grafikisto. Inter 1925-1927 li estis dekoraciisto en Parizo, sed li kreis ankaŭ afiŝojn. Li pentradis en la jaroj 1929 kaj 1930 en Artistkolonio (Szentendre), en 1934 en Artistkolonio de Baia Mare. Li instruis esperantan lingvon en 1937 en Danio, tiutempe li ilustris Esperantajn librojn. En la 1960-aj jaroj li apartenis al Artistkolonio (Kecskemét).

El solaj ekspozicioj
--------------------

* 1930, 1958, 1965, 1969, 1973, 1975, 1986 Budapeŝto
* 1964, 1968 Kecskemét
* 1973 Kolonjo
* 1974 Esztergom

El grupaj ekspozicioj
---------------------

* 1915, 1950-1952 Arthalo Budapeŝto
* 1930 Budapeŝto
* 1986 Budapeŝto (memorekspozicio)

Elektitaj pentraĵoj
-------------------

* Nyúl (1905)
* Modell (Akt műteremben) (1910)
* Idill (Mese lovakkal) (1910)
* Kislány ágyban (1911)
* Szendergés (1915)
* Népviseletben (Magyar táncos) (1920)
* Taorminai kert (1930)
* Női akt (1935)
* Dunapart (Dunakanyar) (1958)
* Házak a Dunakanyarban (1962)
* Brassói kert (1963)
* Szalmakalapos önarckép

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
**Anna Schäffer** [Anna Ŝeffer] (naskiĝis la 18-an de februaro, 1882 en Mindelstetten, Bavario; mortis la 5-an de oktobro, 1925 en Mindelstetten) estas germana virino kiun la Romkatolika Eklezio taksas kiel sanktulinon.

Ŝi estis filino de malriĉa ĉarpentisto, kiu havis sume 8 gefilojn. Ŝi ŝatis iĝi monaĥino, sed ŝi ne sukcesis. Ŝi komencis labori tre juna, pro la malriĉo de la familio. En 1901, kiam ŝi estis 19-jara, ŝi falis en kuvon plenan je varmega akvo kun lesivo. Ŝiaj kruroj estis trafitaj de gravaj vundoj, kiuj neniam resaniĝos.

Poste, ŝiaj suferoj grandiĝis. Ŝi havis plurajn malsanojn kaj ne plu povis piediri. Dum sia longa malsanado, ŝi multe preĝis, legis, skribis kaj konsilis. Kaj ŝi ege ŝatis kudri: ŝi deklaris ke ŝi havis 3 ŝlosilojn de la Paradizo, sian suferon, la kudrilon kaj la skribilon. Ŝi ankaŭ "sonĝis" pri Jesuo kun Sankta Francisko el Asizo, pri sia gardanĝelo ktp. kaj havis aliajn mistikajn spertojn.

Ŝi mortis 43-jara, en la sama vilaĝo kie ŝi pasis preskaŭ la tutan vivon. Ŝi lasis 12 librojn.

La 7-an de marto, 1999, la papo Johano Paŭlo la 2-a deklaris ŝin beatulino kaj la 21-an de oktobro, 2012 la papo Benedikto la 16-a deklaris ŝin sanktulino.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Anna Schäffer en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Retpaĝaro pri Anna Schäffer (plurlingve - bedaŭrinde ne esperante)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 454590
* GND: 118932837
* LCCN: no2013049500
* VIAF: 37715481
* ISNI: 0000 0000 6136 6496
* NKC: hka20211125687
 |
**Alajos Gedeon** [alajoŝ], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Gedeon Alajos** estis hungara instruisto, lernejestro.

Alajos Gedeon naskiĝis la  6-an de aŭgusto 1875(nun 1875-08-06) en Alsó-Mecenzéf (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempa Medzev en Slovakio), li mortis la 2-an de marto 1926 en Makó (Hungara reĝlando).

Biografio
---------

Alajos Gedeon supozeble apartenis al la germana minoritato de la lando. Li akiris diplomon en Reĝa Universitato de Budapeŝto, poste li studvojaĝis al Aŭstrio, Germanio, Italio kaj Francio. En Parizo li lernis la francan kaj akiris lingvodiplomon. Inter 1909–1920 li estis lernejestro en Nagyvárad, poste li ne akceptis la rumanan regadon, tial li sen havaĵoj translokiĝis al Makó. Li estis gimnaziestro ĝis sia frua morto. Lia scienca laboro rilatis ĉefe al la germanaj lingvo kaj literaturo.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Csíky Gergely mint drámaíró* (1899)
* *Német hősmondák* (1904)
* *Az alsó-mecenzéfi német nyelvjárás hangtana* (1905)
* *Német stílusgyakorlatok* (1906)

Fontoj
------

* germanlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto legebla pli malsupre
* hungarlingva biografio legebla pli malsupre
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 828568
* LCCN: n94042297
* VIAF: 54517269
 |


* Portalo pri Biografio
**BELEZNAY UNGER István**, Beleznai Unger [beleznai] estis hungara aktoro, reĝisoro, teatrestro naskita en Szatmárnémeti la 5-an de februaro 1902 kaj mortinta en Miskolc la 14-an de oktobro 1963. Lia edzino estis Terus Kováts.

Kariero
-------

Li debutis en 1922 kaj dum sia kariero li plejparte laboris en provincaj urboj: Debrecen, Pozsony, Újpest, Pécs, Kecskemét, Miskolc, Székesfehérvár, Békéscsaba. En Budapeŝto li laboris en Teatro Magyar, Pódium Kabaré.

Roloj pli gravaj
----------------

* Daniló (Ferenc Lehár: A víg özvegy);
* Edgar (Strindberg: Haláltánc);
* Foster ezredes (Vailland: Foster ezredes bűnösnek vallja magát).

Reĝisoraĵoj pli gravaj
----------------------

* Maurice Maeterlinck: Monna Vanna;
* Johano Strauss pli juna: A cigánybáró;
* Shaw: Warrenné mestersége;
* Imre Kálmán: A csárdáskirálynő.

Fonto
-----

* Magyar Színházművészeti Lexikon


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
La fasado de la Barfüßer-lernejo
La **Franciskana lernejo** (germane: *Barfüßerschule*) estas publika elementa lernejo en la urbokerno de Erfurto, Barfüßerstraße nr 21.

Priskribo
---------

Komencoj konstruaj estis estinta jam en 1833. La nova lernejo konstruitis en 1863 sub la gvido de la urba ĉefarkitekto Schulze. Proponoj de la famekonata arkitekto Karl Friedrich Schinkel - li "korektis" diversajn planojn - kiuj estus plipompigintaj la planojn ne realigitis fare de la urbo pro financaj kialoj. En 1863 supermetitis tria etaĝo kaj festsalonego. La tuto estas altvalora ekzemplo de klasikismo. Temas do pri trietaĝa, masiva konstruaĵo. Ĝi troviĝas sur eksa monakeja tereno de la Franciskana preĝejo. La korto troviĝas sur eksa monakeja tombejo. Trans la rivero *Breitstrom* troviĝas la Konsilantargimnazio.

Historio
--------

Komence la lernejo estis planata por la knaba supera lernejo kaj kelkaj klasoj kun knabinoj.
Inter 1844-1885 gastis tie ĉi la Urba realisma lernejo kaj la Supera burĝa lernejo por knaboj. Inter 1885-1930 venis 20 klasoj de la suda asocio de evangeliaj bazlernejoj. En 1895 ekgastis la Katolika burĝa lernejo. En 1902 venis tien ĉi la evangelia bazlerneja asocio 4. Inter 1930-1944 gastis ĉi tie la Bazlernejo 4. La detruo de la Franciskana kirko en 1944 malebligis lernejajn agadojn. Tamen rekomenciĝis instruado en ĉiuj lernejoj de Erfurto en la 24.7.1945. En 1950 venis la Erfurta lernejo pri desegnado. Poste venis lernantoj de Politeknika supera lernejo (POS) ĝis 1981. Ekde 1981 la konstruaĵo servis kiel internulejo de POS 21 kaj 12. Post restaŭrado post la Turniĝo rekomenciĝis instruado en 1992. Nomdono "Barfüßerschule" oficiale faritis en la 24.7.1993.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Hejmpaĝo de la lernejo
* Pri la arkiteturhistorio de la lernejo ĉe erfurt-web.de
**István Berthóty** [iŝtvAn bertOti], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Berthóty István** estis hungara urbestro, juristo.

István Berthóty  naskiĝis la 17-an de aŭgusto 1872 en Németújfalu, li mortis la 20-an de julio 1929 en Szeged.

Biografio
---------

István Berthóty frekventis bazlernejon en Mezőberény, gimnazion en Szarvas, poste li akiris juran diplomon en Jura Akademio (Nagyvárad) en 1893. Li doktoriĝis en Kolozsvár en 1903. Post siaj studoj komence li laboris en administrado de Bihar (historia departemento), ekde 1894 de Gyula. Post jaroj li estis subnotario, en 1902 titulara ĉefnotario. Inter 1906 kaj 1916 li estis nobela juĝisto de Orosháza, poste departementa ĉefnotario. En 1918 li estis elektita urbestro de Békéscsaba, ĉar pli frue li strebis por urbiĝo de Békéscsaba. En 1928 li ricevis la titolon ĉefkonsilisto. Pro la frua morto li ne estis nomumita departementestro.

Memorigiloj
-----------

* memortabulo en Békéscsaba (1992)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 18-a paĝo)
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre) Arkivigite je 2015-09-12 per la retarkivo Wayback Machine


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Reĝa krono de Serbio (dinastio Karađorđević)
La dinastio **Karađorđević** [karaĝorĝevi*ĉ*] (serbe *Карађорђевићи / Karađorđevići*, "Idoj de Karađorđe") estis reganta reĝa dinastio en Serbio kaj pli poste en la jaroj 1918 - 1929 en Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj kaj en la jaroj 1929 - 1946 en Reĝlando Jugoslavio. Kiel fondinto de la moderna dinastio estas konsiderata Đorđe Petrović, nomata **Karađorđe** ("Nigra Đorđe", "Nigra Georgo"), kiu mortis en la jaro 1817. Post lia morto venis en Serbio al potenco la dinastio Obrenoviĉ kaj ekde tiu tempo la dinastio Karađorđević gvidis sangbatalon pri regado kontraŭ la dinastio Obrenović. Nur en la jaro 1903 ili fine fariĝis regantoj de Serbio. En la jaro 1946 ĝi perdis la tronon, kiam Komunista Partio venis en Jugoslavio al potenco. Petro la 2-a Karađorđević neniam abdikis.

Regantoj
--------

*Regantoj en Serbio*

* (1903–1918) Petro la 1-a Karađorđević

*Regantoj en Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj*

* (1918–1921) Petro la 1-a Karađorđević
* (1921–1929) Aleksandro la 1-a Karađorđević

*Regantoj en Reĝlando Jugoslavio*

* (1929–1934) Aleksandro la 1-a Karađorđević
* (1934–1941) regenta konsilantaro anstataŭ la neplenkreska Petro la 2-a Karađorđević frunte kun princo Paŭlo Karađorđević
* (1941–1946) Petro la 2-a Karađorđević

* Dinastio Karađorđević en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Dinastio Karađorđević en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 276439
* GND: 121808483
* VIAF: 49151776826918012765, 316581449, 305486711 879024, 49151776826918012765, 316581449, 305486711
* NKC: jx20060718011
 |
**István Balázs** [iŝtvAn balAĵ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Balázs István** estis hungara inĝeniero, profesoro.

István Balázs  naskiĝis la 20-an de aŭgusto 1881 en la iama vilaĝo Kispalugya (kiu nun estas jam urboparto de Liptovský Mikuláš en Slovakio), li mortis la 11-an de februaro 1962 en Sopron.

Biografio
---------

István Balázs frekventis gimnazion en Körmöcbánya, poste li akiris diplomon en Akademio de Selmec en 1902. Post siaj studoj li laboris 2 jarojn en ferfandejo, poste li revenis instrui al la akademio, ĵus levita al altlernejo. Interrompo okazis inter 1906–1908, tiam li vizitis diversajn metalurgiajn objektojn kaj enlande kaj eksterlande. Li batalis en la 1-a mondmilito, poste li revenis al la altlernejo, kie li estis nomumita minkonsilisto. Li partoprenis al translokiĝo de la altlernejo en 1919 al Sopron. Li instruis en Sopron kiel vickatedrestro kaj mina ĉefkonsilisto, ekde 1923 kiel privata profesoro kaj katedrestro. En 1929 li instalis metalurgian laboratorion, poste li gvidis ĝin. En 1934 li estis nomumita publika ordinara profesoro, post 4 jaroj li pensiuliĝis. Li ricevis oran diplomon en 1958.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Drótkötelek szilárdsági vizsgálata* (1912)
* *A füstgázok szénsav-, szénmonoxid és hidrogén tartalmának elektromos úton való meghatározása* (1924)
* *Mangánnal ötvözött öntöttvasfajták tulajdonságai* (1932)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto (la koncerna teksto estas legebla en la 21-a paĝo)
* hungarlingva biografio Arkivigite je 2018-11-30 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Johano la 1-a, fondinto de la dinastio Aviso
Genealogia arbo de la reĝoj de Portugalio de la dinastio Aviso (verde). Ĝi inkluzivas la lastajn reĝojn de la dinastio Burgonjo (rozkolore), kaj ankaŭ al la Habsburgoj (oranĝe).
La **dinastio Aviso** aŭ la Dua dinastio estis dinastio de Reĝoj de Portugalio, kiuj regis la landon ekde 1385 ĝis 1580. Ĝi ekregis post la malvenko de Kastilio en la Batalo de Alĵubaroto la 14-an de aŭgusto 1385, metante finon al la krizo en Portugalio inter 1383 kaj 1385, kiam la Superulo de la Ordeno de Aviso, Johano, biologia filo de Pedro la 1-a la Justiciga, estis proklamata reĝo en la Kortego de Koimbro. La Avis-dinastio finiĝis poste sen posteuloj de Sebastiano la 1-a en la Batalo de Alkazarkiviro (la 24-an de aŭgusto 1578), kaj la morto sen posteuloj de la onklo kaj regento de Sebastiano, Henriko la 1-a la Ĉasta. Ĉi tiu situacio estis profitata de Filipo la 2-a de Hispanio por kunigi la tri reĝlandojn de la Iberia Duoninsulo sub la sama reganto de la Habsburga Dinastio.

Reĝoj de la Avis-dinastio
-------------------------

* Johano la 1-a (r. 1385 - 1433)
* Duarto la 1-a (r. 1433 - 1438)
* Alfonso la 5-a (r. 1438 - 1481)
* Johano la 2-a (r. 1481 - 1495)
* Emanuelo la 1-a (r. 1495 - 1521)
* Johano la 3-a (r. 1521 - 1557)
* Sebastiano la 1-a (r. 1557 - 1578)
* Henriko la 1-a (r. 1578 - 1580)
* Antono la 1-a (r. 1580)

Aliaj membroj
-------------

* Dukino Izabela de Portugalio, regento de Filipo la 2-a, duko de Burgonjo
* Henriko la Naviganto, Duko de Viseu
* Pedro de Portugalio, Duko de Koimbro
* Fernando, la Sankta Infanto
* Sankta Johanino Princino
* Fernando de Portugalio kaj Aragono, Duko de Viseu, patro de la reĝo Emanuelo la 1-a
* Izabela de Portugalio, edzino de Karlo la 5-a , reĝino de Hispanio kaj imperiestrino de la Sankta Romia Imperio

Vidu ankaŭ
----------

* Listo de reĝoj de Portugalio
* Reĝlando Portugalio

* Kategorio Dinastio Aviso en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
la fjordeca lago Königssee vidata de nordo
La **Königssee** (*reĝolago*) estas lago en sud-orienta Bavario en la bavaraj Alpoj. Al tiu apartenas norde la **Obersee**, situanta kelkajn metrojn pli malalta. Königssee situas inter altaj montoj, okcidente leviĝas la 2717 metrojn alta Watzmann.

Dum la lasta glaciepoko la basenon de la lago formis glaciaj torentoj kaj natura remparo retenis ties akvon. La beleco de la lago kaj la ĉirkaŭaj montoj estis kaŭzoj por establo de la Nacia Parko Berchtesgaden.

La lagoakvo elfluas tra *Königsseer Ache* (*Ache* estas bavare por rivero) al Salzach kaj fine al Danubo (*Donau*).

Vidalvide al la elfluejo de la lago troviĝas profunda ravino (*Eisthal*=glacivalo), en kiu fluas samnoma rojo (*Eisbach*=glacirojo). Ĝi kunportis rubon kaj formis en la lago la duoninsulon *Hirschau* (=cervoherbejo). Sur ĝi situas la pilgrima Preĝejo Sankta Bartolomeo (Königssee) konstruita anstataŭ iama kapelo el la jaro 1134. Je la 23-a de aŭgusto (tago de Sankta Bartolomeo) okazas pilgrimado tien.

  

Königssee

* Königssee en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Königssee en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Zoltán Vajna,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Vajna Zoltán** estis hungara inĝeniero pri mekaniko, profesoro, membro (korespondanta en 1993, ordinara en 1998) de Hungara Scienca Akademio.

Zoltán Vajna  naskiĝis la 15-an de aŭgusto 1928 en Kluĵo kaj mortis la 27-an de majo 2023.

Biografio
---------

Zoltán Vajna apartenis al la hungara minoritato en Rumanio. Li frekventis Teknika Universitato de Budapeŝto inter 1948-1952. Li eklaboris en fabriko kiel inĝeniero, sed baldaŭ li revenis al la universitato havanta postenon dum 22 jarojn. Li apogis la revolucion en 1956, tial li ricevis memormedalon en 1991. En 1988 li ricevis la instruan rangon titulara profesoro, samtempe li doktoriĝis antaŭ la akademio. Inter 1990-1994 li estis dekano. Li okupiĝis precipe pri mekaniko de la fluidaĵoj. Li ricevis premiojn inter 1977-1988.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Zur Berechnung der Drallregelung von Radialventilatoren* (1961)
* *Vegyészmérnöki Kézikönyv* (Kemiista manlibro), (1968)
* *Some Limitation on the Use of Fluidic Pulse Width and Pulse Position Modulation for Phase Measurement* (1972)
* *Kvázi-háromdimenziós módszer félaxiális átömlésű áramlástechnikai gépek méretezésére* (1987)
* *Hurkos csőhálózatok méretezése* (1999)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 469206
* VIAF: 121496597
* ISNI: 0000 0000 7932 1034
 |
**BALOGH István** [balog] estis rumanuja hungara grafikisto, miniaturpentristo naskita la 10-an de julio 1890 en Nagyvárad kaj mortinta la 12-an de januaro 1956 en Oradea.

Kariero
-------

En 1911-1912 István Balogh studis en Bavara Reĝa Akademio de Munkeno, faris studvojaĝojn en Italujo, precipe en Romo (1913–1914). Li estis ano de la Holnap Irodalmi Társaság. Lia unua ekspozicio estis en 1910 en Kafejo Művészház. Liaj pli famaj unuekzempleraj volumoj estis la verkoj de Endre Ady, Mihály Babits, JUHÁSZ Gyula, Tamás Emőd, Géza Tabéry, Oscar Wilde (Ady Múzeum, Nagyvárad). Post la dua mondmilito kune kun Gábor Miklóssy, Tibor Cs. Erdős, József Fekete li partoprenis en la fondo de Artlernejo de Oradea, kiu antaŭ la estiĝo de Magyar Művészeti Intézet (1948) estis grava forumo de artinstruado en Transsilvanujo.

Memorekspozicioj
----------------

* 1956 • Ady Múzeum, Oradea
* 1973 • Körösvidéki Múzeum, Oradea
* 1974 • Kluĵo, Bukareŝto • Szépművészet Múzeum, Budapest
* 1997 • Petőfi Irodalmi Múzeum, Budapest (retro. kat.)
* 1998 • Déri Múzeum, Debrecen.

Elektitaj grupaj ekspozicioj
----------------------------

* 1942-1956 • Grupaj ekspozicioj en Oradea
* 1997 • Libroilustracio secesia en Hungarujo 1895–1925, Miskolci Galéria, Miskolc

Kreaĵoj en publikkolektoj
-------------------------

Ady Múzeum, Oradea
Iparművészeti Múzeum, Budapest
Magyar Nemzeti Galéria, Budapest
Petőfi Irodalmi Múzeum, Budapest.

Fonto
-----

* Artportalo.hu

Eksteraj ligiloj
----------------

* Pentraĵoj


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 305481
* LCCN: nb2005001489
* VIAF: 58596693
* ISNI: 0000 0000 7908 5879
 |
**István Baranya** [iŝtvAn baranja], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Baranya István** estis hungara luktisto, olimpiano, policisto.

István Baranya naskiĝis la 9-an de februaro 1931 en Hódmezővásárhely, li mortis la 24-an de junio 2007 en Budapeŝto.

Biografio
---------

István Baranya maturiĝis kaj akiris licencon pri ilfarado en Budapeŝto en 1949, poste li estis ilfaristo ĝis 1951, pli poste policano ĝis la pensiuliĝo en 1986. Intertempe li akiris diplomon en oficira altlernejo en 1964 kaj en pli alta grado post kvar jaroj. Lia plej alta rango estis subkolonelo. Li havis edzinon.

### Sporta kariero

István Baranya inter 1946-1950 estis luktisto en ĉefurba fabrika sportklubo, poste en alia ĉefurba klubo ĝis 1956. Li estis hungara ĉampiono en 1952, dum li apartenis al la hungara nacia teamo inter 1952–1956. Li estis olimpiano en Hungario en la Somera Olimpiko 1956 sen medalo, krome li partoprenis en aliaj signifaj konkursoj kun variaj sukcesoj.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* datenoj
* datenoj angle

Referencoj
----------


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 817548
 |




* Portalo pri Biografio
**Zoltán Túróczy** [tUrOci], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Túróczy Zoltán** estis hungara luterana pastro, episkopo.

Zoltán Túróczy  naskiĝis la 23-an de oktobro 1893 en Arnót. Li mortis la 22-an de novembro 1973 en Győr.

Biografio
---------

Zoltán Túróczy frekventis gimnazion en Rozsnyó, poste inter 1911-1915 li lernis teologion en Pozsony. Li komencis sian pastran karieron laŭvice en Komárom, Ózd, Arnót, Ózd, Győr, Nyíregyháza. En 1939 li estis elektita episkopo pri episkopejo Tiso. En 1945 li estis kondamnita pro kontraŭ-Sovetunia skribaĵo. Post lomga proceso li liberiĝis, en 1948 li iĝis episkopo de Transdanubio: En 1952 li estis trude pensiulo. Komence de la jaro 1957 oni elektis lin episkopo, sed post monatoj la ŝtato nuligis ĝin.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* ’’Evangélikus öntudat’’ (1925)
* ’’A finnek egyházi élete’’ (Eklezia vivo de la finnoj), (1933)
* ’’Jézus az ítélet ura’’ (1940)

Memorigiloj
-----------

• lernejo, infanĝardeno kaj fondaĵo portas la nomon Túróczy Zoltán

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

* Kategorio Zoltán Túróczy en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Situo de Nova Zemlo
La insularo **Nova Zemlo** (aŭ **Nova Zembla**, ruse *Новая Земля* - *Novaja Zemlja*; "Nova Lando") konsistas el du grandaj kaj kelkaj malgrandaj insuloj en la Arkta Oceano norde de Rusio. La insularo apartenas al la Arĥangelska provinco de Rusio.

La longeco de la insularo de sud-okcidento al nord-oriento estas 925 km. La totala areo — pli ol 83 000 kv. km.

La insularo estas ĉefe fama pro la testokampo, en kiu oni testis nukleajn armilojn de 1955 ĝis 1990 (kiam estis proklamita deteno de nukleaj armilo-testoj). Entute tie okazis 135 nukleaj eksplodoj, inter kiuj 42 subtere kaj la ceteraj en aero, sur aŭ sub la maro; la plej granda kaj potenca iam ajn inter ili estis ekplodo de hidrogena bombo ("Car-bombo") en 1961, ekvivalenta al 100 megatunoj da trinitrotolueno (TNT).

Malgraŭ la proklamita deteno, testoj daŭre okazis en la insularo. Temas pri eksplodigo de malgrandaj "modeloj" de nukleaj armiloj (ekvivalento de ĉirkaŭ 0,1 mkg da trotilo) (ref?)

En la insuloj loĝas nur oficiroj kaj soldatoj de la rusia armeo (entute ĉirkaŭ 3 mil personoj).

Historio
--------

La nederlandano Willem Barentsz ŝipveturis en 1596 ĉirkaŭ la plej norda parto de la insuloj kaj travintris je la orienta marbordo, tuj apud la norda pinto. Lia ekspedicio travintris en memfarita loĝejo, het Behouden Huys (la sekura domo). Dum ĉi tiu vojaĝo oni por la unua fojo kartografis la insulojn.

Vidu ankaŭ
----------

Insuloj en Rusio

Arkto

Eŭropo

Insulo

* Nova Zemlo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Nova Zemlo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Eksteraj ligiloj
----------------

Fotoj kaj ruslingvaj rememoroj
La partio **Nova Unio (Socialliberaloj)** (litove *Naujoji Sąjunga (Socialliberalai)*, mallongigita per *NS*) estas politika partio en Litovio.

La partio fondiĝis dum 1998 kaj laŭ la stato de 2007 gvidiĝas de Artūras Paulauskas.

La partia politiko baziĝas sur la socialliberaj fundamentaj ideoj: libero de la individuo, socia solidaro, sociala prizorgo kaj justeco. Naujoji Sąjunga estas membropartio de la Eŭropa liberala, demokratia kaj reforma partio kaj observanto ĉe la Liberala Internacio.

Dum la lastaj parlamentaj balotoj en Litovio la 10-an de oktobro 2004 la partio interkonsentis pri balota koalicio kun la socialdemokratia partio Lietuvos socialdemokratų partija: La koalicio *A. Brazausko ir A. Paulausko koalicija „Už darbą Lietuvai" (koalicio A. Brazauskas kaj A. Paulauskas "Laboro por Litovio")*, atingis 20,7 procentojn da voĉoj. La partio Naujoji Sąjunga sekve ricevis 11 el la entute 141 seĝoj de la nacia parlamento Seimas.

Eksteraj ligiloj
----------------

* oficialaj paĝoj de la partio
La **nova ekonomia mekanismo** (aŭ sistemo) estis grava ekonomia reformo en Hungario en la malfruaj 1960-aj jaroj.

Historio
--------

Kiam János Kádár en jarfino de 1956 prenis la plenan potencon, li post jaroj deklaris, ke "tiuj, kiuj ne estas kontraŭ ni, ili estas kun ni". Ja Kádár eksciis, ke li povas teni la potencon pli facile, se daŭre kreskas la vivnivelo. Post plena kolĥoziĝo de la lando - kiu okazis en sistemo de Sovetunio - la lando politike firmiĝis. La sekva paŝo de Kádár estis krei pli saĝan sistemon pri kolĥozoj. Oni enkondukis ekzemple pli liberan elekton pri la kultivado, fine eĉ oni permesis tion, ke la kamparanoj laboru en uzinetoj, kie oni prilaboris diversajn industriaĵojn. La uzinetoj funkciis sub gvidado de kolĥozoj, la origina hungara nomo estis "melléküzemág" (apuda uzina branĉo). Tio estis ĝermo de la nova ekonomia sistemo.

Jenő Fock en 1972
Post la sukcesoj oni komencis planadi novan sistemon ankaŭ en la industrio. La plej signifaj gvidantoj estis Rezső Nyers kaj Jenő Fock.

Laŭ la nova mekanismo malpliiĝis la centra planado, sekve la entreprenoj rajtis fari ankaŭ aliajn produktojn, kiuj donis profitojn. Se la laŭplana celo pleniĝis, la laboristoj (ankaŭ la estroj) ricevis pli grandan salajron. Se la plano ne realiĝis, salajro de la estroj malpliiĝis, dume la laboristoj ricevis la kutimajn salajrojn. Aperis novaj varoj en la merkato, tial la ŝtato kreis 3 kategoriojn:

* fiksaj prezoj estis ĉefe la bazaj nutraĵoj
* limigitaj prezoj estis tiuj varoj, pri kio la ministerio deklaris prezon, tamen en la merkato ili povus esti pli malkaraj
* liberaj prezoj estis ĉefe la luksaj varoj, la prezo povis esti iom ajn.

Tamen la paŝo estis singarda, ne povis okazi nuligo de neprofitaj entreprenoj, ĉar tiam estus estinta senlaboreco.

Reformo en Ĉeĥoslovakio
-----------------------

Praga printempo 1968
Fiaskon de la nova ekonomia mekanismo kaŭzis mem Ĉeĥoslovakio. En 1968 ankaŭ tie oni komencis krei similan mekanismon, sed printempe Alexander Dubček estis nomumita partiestro. Lia stabo paŝo post paŝo forlasis la ekonomian mekanismon kaj ŝanĝis ĝin al politika ŝanĝo (Praga printempo 1968, Socialismo kun homa vizaĝo). Ili volis krei homvizaĝan socialismon. Fine Leonid Breĵnev okupis la landon kaj faris finon de la homvizaĝa socialismo. Dum la okupado Kádár estis signifa apoganto de Breĵnev.

Estas demando, Breĵnev kial ne atakis ankaŭ Hungarion por fini la reformon?

* Tiutempe en Sovetunio la hungaraj kaj ĉeĥaj ĵurnaloj estis vaste disvastigitaj. La hungaraj tekstoj estis nekompreneblaj por rusoj (ja neslava lingvo), sed ĉiuj rusoj konis ankaŭ la latinan alfabeton, tial ili komprenis la ĉeĥajn tekstojn.
* Sovetunio ne interesiĝis pri tio, ke en Hungario iomete laboras alimaniere, sed tre interesis tio, ke en Ĉeĥoslovakio komenciĝis kontraŭsoveta politikado (vaste konata Praga printempo).

Kádár konjektis, ke la sekva paŝo estus Hungario, tial li tre singarde retiris la reformojn.

Fontoj
------

* hungare
* hungare