recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Großbachselten,** hungare **Nagykarasztos** [nadjkarastoŝ] estas ne memstara, malgranda vilaĝeto en Aŭstrio, en federacia lando Burgenlando, en distrikto de Oberwart, en municipo de Mischendorf.

Bazaj informoj
--------------

* Areo:  km²
* Alto super marnivelo: m
* Loĝantaro:
* Telefonprefikso: 03366
* Poŝtkodo: 7511
* Aŭtokodo: OW
* 47° 12′ 15″ N 16° 18′ 10″ O﻿ / ﻿47.20417 °N, 16.30278 °O﻿ / 47.20417; 16.30278 (mapo)Koordinatoj: 47° 12′ 15″ N 16° 18′ 10″ O﻿ / ﻿47.20417 °N, 16.30278 °O﻿ / 47.20417; 16.30278 (mapo)

Situo
-----

Großbachselten situas laŭ rojo. Oberwart troviĝas je 15 km-oj.

Historio
--------

La unua mencio okazis en 1387 laŭ tiama hungara ortografio *"Karasztus"*. En 1910 vivis en Nagykarasztos 217 homoj (plejparte aŭstroj). Ĝis 1921 la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Vas (reĝa departemento), al distrikto de Felsőőr, poste al Aŭstrio, inter 1938-1945 al Germanio. En 1971 Großbachselten aliĝis al Mischendorf.

Galerio
-------

* Vido de GroßbachseltenVido de Großbachselten
* Am Teichbach, strato en Großbachselten*Am Teichbach*, strato en Großbachselten
* Teichbach, rivereto en Großbachselten*Teichbach*, rivereto en Großbachselten
* TombejoTombejo
* KapeloKapelo

* Kategorio Großbachselten en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Nijolė Gelžinytė** (naskiĝis la 17-an de marto 1938 en Šiauliai) estas litovia teatra kaj kina aktorino kaj reĝisorino.

Biografio
---------

En 1956 ŝi finis la mezlernejon "Simonas Daukantas" en Šiauliai, kaj de tiam ĝis 1960 studis en la nacia konservatorio Lietuvos muzikos ir teatro akademija. De 1960 ĝis 1965 ŝi estis aktorino de la televida kanalo LTV (Lietuvos televizijos kaj radijo), de 1965 de la teatra ensemblo *Jaunimo teatras* ("teatro de juneco"). En pluraj kinejaj filmoj ŝi aktoris, kaj ekde la jaro 1997 kunlaboras kun la Keistuolių teatras. Ekde la jaro 1998 ŝi en la Vilna Universitato estas docento pri aktorado kaj fondis la teatran studion „Teatriukas" ("teatreto"), kies anoj siavice regule kunlaboras en la ensemblo Keistuolių teatras.

Aktoraj aperoj
--------------

**Teatre:**

* Laura – Tennessee Williams. Stiklinis Žvėrynas (*The Glass Menagerie*) 1968
* Pepė – Astrid Lindgren. Pepė Ilgakojinė (Pipi Ŝtrumpolonga) 1971
* Kadre – Enis Vetema. Vakarienė penkiems ("vespermanĝo kvinope") 1972
* Laima – Kazys Inčiūra. Gulbės giesmė ("la himno de cigno") 1975
* Mamytė – Saulius Šaltenis. Jasonas 1978
* Modė (Maude) – Colin Higgins, Jean-Claude Carrière. Haroldas ir Modė (Harold and Maude) 1984
* Emily Dickinson – William L.. Amhersto atsiskyrėlė 1989
* Sarah Bernhardt – John Murrell. Memuaroj 1999

**Kine:**

* *Sužeista tyla*, 1979, reĝisoro *Algimantas Kundelis*
* *Metai baigiasi saulėlydžiu*, 1990, reĝisoro *Sigitas Siudika*

**Televide:**

* *Giminės* ("Parencoj", serio, ekde 1993, reĝisoro *Saulius Vosylius*
* *Atžalos*, serio, ekde 1998, reĝisoro *Saulius Vosylius*

Pri ŝi estas filmita la dokumenta filmo „Kambariai be durų" ("ĉambroj sen pordoj"), kiun en 1997 reĝisoris *Edmundas Zubavičius*.

Notoj
-----
**Cabañas de Ebro** [kaBAnjas dEbro] estas municipo de Hispanio, en la centra parto de la komarko *Ribera Alta del Ebro* kies ĉefurbo estas Alagón, en la nordocentro de la Provinco Zaragozo (regiono Aragono).

Geografio
---------

Cabañas de Ebro estas municipa teritorio en la centra parto de la komarko *Ribera Alta del Ebro*, kie ĝi okupas teritorion inter Figueruelas sude kaj Torres de Berrellén norde, borde de la meandro de la rivero Ebro, sur la suda (dekstra) bordo. La rivero Ebro suferas fortan osciladon inter malaltaj kaj altaj niveloj kiam okazas pluvsezono foje koincide kun degelado; tio rezultas en inundoj.

La loĝloko Cabañas de Ebro mem estas je 32 km nordokcidente de Zaragozo, provinca kaj regiona ĉefurbo. Ĝi estas sur 219 msm ĉe la rivero Ebro. Sude de la loĝloko ĉe Pedrola estas la Aŭtovojo *Vasco-Aragonesa* (AP-68) kaj la Aŭtoŝoseo *Autovía del Ebro* (A-68) inter tute apuda Alagón sudoriente kaj Gallur nordokcidente. Estas ankaŭ fervojo kaj fervoja stacio.

Historio
--------

La plej antikvaj restaĵoj de loĝado estas la nomita *Cementerio de los Moros* (Tombejo de la Maŭroj), sed fakte el *castellum* de romia vilao, parto de iama riverhavena komplekso. La araboj lasis irigacian reton kaj uzis defendokastelon. La konkero de Zaragoza fare de Alfonso la 1-a en 1119 ebligis, ke ankaŭ tiu loko estis konkerita de kristanoj ĉirkaŭ tiu jaro. En diversaj dokumentoj aperis diferencaj literumadoj kiel Cabanyas, Cabannas, Cabammyas, Capannas kaj Capambis.

Cabañas de Ebro demografie kreskiĝis precipe ekde la dua duono de la 19-a jarcento, ĉefe pro la epidemio de filoksero en Francio, fekundeco de la valo kaj instalo de industrio. Sed poste tamen multaj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento, kaj ankaŭ en Cabañas de Ebro oni malaltiĝis ĝis nunaj 491 loĝantoj.

Ekonomio
--------

Tradicia bazo de ekonomio estis agrikulturo (ĉefe de irigacio: ĉefe cepoj, luzerno, maizo ktp.) brutobredado (ŝafoj, bovoj, porkoj), kaj sekva nutrindustrio (ĉefe vino), krom ekstera dungado. Nune gravas ankaŭ natura, kultura kaj rura turismo. Granda parto de la laboristaro laboras en industrio ekster la loko, ĉefe kiel salajruloj, kaj precipe en Opel España en apuda Figueruelas.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Zaragozo

Referencoj
----------

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Cabañas de Ebro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 808060
 |
**Cabañas de Sayago** [kaBAnjas desaĜAgo] estas municipo de la provinco Zamoro, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko Sayago en la sudokcidento de la provinco, sed kun trajtoj komunaj al tiu kaj al la najbara *Tierra del Vino*, kun kiu kunhavas pejzaĝon kaj produktadon de vino laŭ devennomigo *Tierra del Vino de Zamora*. *Cabañas* estas tradukebla etimologie al *Kabanoj* plej verŝajne rilate al tiuj de paŝtistoj. Du kabanoj videblas en la maldekstra duono de la blazono, dum en la dekstra videblas grapolo alude al la vinproduktado.

Ĝia municipa teritorio estas formata de unusola loĝloko, okupas totalan areon de 49,77 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 152 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 600 loĝantojn el la komenco de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. Ĝi distas 25 km de Zamoro, provinca ĉefurbo, kaj limas norde kun Villanueva de Campeán kaj Pereruela, sude kun Mayalde, oriente kun Peleas de Arriba, kaj okcidente kun Peñausende. 

Estas romiaj restaĵoj, sed la setlejo mem fondiĝis en la 13-a jarcento. En postaj jarcentoj suferis pro militoj kaj ĉefe dum la Hispana Milito de Sendependigo. 

La tradiciaj agrikulturo (cerealoj, legomoj, vitoj) kaj brutobredado (bovoj kaj ŝafoj) lastatempe iom dekadencis, sed pluas. Lastatempe kultura kaj rura turismo plie ekgravis.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de Provinco Zamoro


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 754395
 |
La 22-a de majo de 1810 okazis la ***cabildo abierto***, unu el la momentoj plej gravaj de la Revolucio de Majo. Pentraĵo de Pedro Subercaseaux en 1910.
La sistemo *cabildo abierto* [kaBILdo] (malferma urba konsilantaro) estis eksterordinara sistemo kunsidigi la loĝantojn de la urboj hispanamerikaj, dum la Hispana koloniado, kaze de urĝa neceso aŭ katastrofoj. Kutime, la koloniaj urboj estis regataj de *koloniaj konsilantoj*, nome institucioj municipaj integritaj de funkciuloj nomumitaj de la aŭtoritatoj koloniaj, sed kaze de urĝo, la konsilantaro povis kunvoki ja *cabildo abierto* integrita de la loĝantoj.

En la komenco de la Hispanamerikaj Militoj por Sendependigo la malfermaj konsilantaroj ludis gravan revolucian rolon, kiel organoj de partopreno popola kun rajto por elpostenigi la aŭtoritatojn koloniajn kaj starigi aŭtonomajn registarojn.

Moderne, kelkaj latinamerikaj landoj nomigis *cabildo abierto* al popola asembleo kunvokita de la municipa registaro kun la celo pritrakti aŭ decidi pri aferoj de publika loka gravo.

La termino translokiĝis al moderna lingvaĵo por aludi al la realigo de malfermaj kunsidoj popolaj kunvokitaj cele decidi.

Bibliografio
------------

* Levene, Ricardo. «El Derecho Municipal. Los cabildos de Indias». Manual de Historia del Derecho Argentino (3ª edición). Buenos Aires: Kraft. pp. 87–93.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Arkivigite je 2009-08-05 per la retarkivo Wayback Machine El cabildo abierto, alirita la 20an de julio de 2009, 2005, Biblioteca Luis Angel Arango.
Mitingo de Centrolew en la Svisa Valo en Varsovio, la 15-an de septembro 1930 
**Centrolew**, pli precize Unio por Defendi la Rajtojn kaj Liberojn de la Popolo (pole *Związek Obrony Praw i Wolności Ludu*) estis alianco de centristaj kaj maldekstraj partioj establita en 1929 por kontraŭbatali la regado-sistemon de Sanacio, politika partio de Józef Piłsudski. Centrolew konsistis el: Pola Partio Socialista, Pola Popola Partio "Wyzwolenie", Pola Popola partio "Piast" kaj kristan-demokratiaj partioj. 

Opoziciaj partio de la maldekstro kaj la centro decidis unuiĝi pro tio, ke Sanacio malobeis la regulojn de demokratia ŝtato. Tiel en 1929 kreiĝis Centrolew, kiu celis renversi la aŭtoritatan regadon kaj restarigi parlamentan demokration en Pollando. 

En junio 1930 la koalicio de Centrolew, en la Kongreso por Defendi la Rajtojn kaj Liberojn de la Popolo en Krakovo proklamis, interalie, *batali por forigi la diktatorecon de Józef Piłsudski, ĝis la venko* kaj volis establi "registaron de konfido" de Sejmo kaj la popolo. 

Centrolew kaŭzis la eksiĝon de la registaro de Kazimierz Świtalski. 

La sanaciaj aŭtoritatoj decidis senprokraste kontraŭagi. La 25-an de aŭgusto 1930 estis establita nova registaro kaj Piłsudski mem fariĝis ĝia ĉefministro. La 29-an de aŭgusto prezidanto Ignacy Mościcki finis la oficperiodon de Sejmo kaj Senato kaj ordonis novajn elektojn, rezulte de kiuj opoziciaj parlamentanoj estis senigitaj de imuneco. En la nokto inter la 9-a kaj 10-a de septembro, sanaciaj aŭtoritatoj arestis opoziciajn politikistojn sen juĝa ordono (inkl. Wincenty Witos kaj Wojciech Korfanty) kaj la subpremoj daŭris. Pluraj aktivuloj (inkluzive de la prokuroro en la proceso de ministro Gabriel Czechowicz, Herman Lieberman el PPS) estis forte batitaj, ĉiuj estis persekutataj kaj vorte insultitaj. Preskaŭ kvin mil aliaj Centrolew-aktivuloj estis arestitaj ene de kelkaj semajnoj. La subpremoj celis malfortigi Centrolew antaŭ la venontaj parlamentaj balotoj kaj senigi la aliancon de ĝiaj gvidantoj. 

La elektoj rezultigis severan malvenkon de Centrolew. Ĉi tio kaŭzis plenan disfalon de la alianco. La arestitaj aktivuloj estis malliberigitaj en la fortreso de Bresto. De oktobro 1931 ĝis januaro 1932 okazis en Varsovio la bresta proceso.

Referencoj
----------

1. ↑  Centrolew – Sejm rzuca wyzwanie Piłsudskiemu, histmag.org
2. 1 2 3  *Od niepodległości do niepodległości. Historia Polski 1918–1989*. Instytut Pamięci Narodowej, Warszawa 2010

Bibliografio
------------

* Adam Dziurok, Marek Gałęzowski, Łukasz Kamiński, Filip Musiał: Od niepodległości do niepodległości Historia Polski 1918–1989. Warszawa: Instytut Pamięci Narodowej, 2010.
La longdistanca biciklada vojo ***EuroVelo  2***, nomata ***Ĉefurba vojo***, estas internacia eŭropa vojo nur por bicikloj kaj aliaj senmotoraj veturiloj (precipe vicradaj glitiloj). Ĝi longas 5 500 kilometrojn kaj vojas en la eŭropaj ŝtatoj  Irlando,  Britio,  Nederlando,  Germanio,  Pollando,  Belorusio kaj  Rusio.

skema mapo
Pli detale, la internacia vojo pasas tra la lokoj 

Galivo (EV1) - Athlone - Dublino - Holyhead - Bristol (EV1) - Bath - Reading - Londono (EV12) - Harwich - Hoek van Holland (EV12, EV15, EV19) - Hago (EV12) - Utreĥto (EV12) - Münster (EV3) - Dessau - Berlino (EV7) - Poznano (EV9) - Varsovio (EV11) - Minsko - Moskvo kaj interligas ilin.

* Kategorio EuroVelo 2 en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)


Eŭropaj biciklaj vojoj

**1** (Atlantika vojo) ◇ **2** (Ĉefurba vojo) ◇ **3** (Pilgrima vojo) ◇ **4** (Centreŭropa vojo) ◇ **5** (Vojo al Romo) ◇ **6** (Atlantiko-Nigra Maro) ◇ **7** (Suna vojo) ◇ **8** (Mediteranea vojo) ◇ **9** (Sukcena vojo) ◇ **10** (Baltmara vojo) 
...
Emblemo
**EuroBillTracker** estas plurlingva tuteŭropa retkomunumo, kiu celas spuri la vojaĝon de eŭro-monbiletoj tra la tuta mondo. La partoprenantoj kontribuas tajpante la serian kodon de siaj monbiletoj, kaj la retejo aŭtomate montras, ĉu aliaj uzantoj jam enmetis tiujn samajn biletojn pasintece. En la ĵargono de la retejo, tiaj retrovoj nomiĝas "trafoj".

En la jaro 2010, trafoj okazis averaĝe je ĉiu 140-a bileto. La ekzakta kvanto tamen ege dependas de la lando: en Finnlando kaj Slovenio, kie la projekto plej furoras, okazis trafoj je ĉiu 40-a bileto, dum en Irlando, ekzemplocele, okazas trafoj je ĉiu 1000-a bileto.

EuroBillTracker neniel estas ligita kun la Eŭropa Unio, la Eŭropa Centra Banko, la naciaj centraj bankoj aŭ aliaj financaj institucioj. La uzado de EBT estas tute senpaga.

Historio
--------

La eŭro enkondukiĝis en la unuaj 12 membroŝtatoj de eŭrolando la 1-an de januaro 2002, kaj la retejo ekaperis en la reto ĝuste tiam.

La projekto estis inspirita de la samspeca usona retejo Where's George?, kiu celas sekvi la vojaĝon de usonaj dolaroj.

La projekton iniciatis franco, Philippe Girolami (*giro*). Ekde mez-2003 la retejo baziĝas sur dediĉita servilo funkciigata de finno, Anssi Johansson (*avij*). La retejo daŭre estas plibonigata de *avij*, ekde 2005 kun aldona helpo de germano, Marko Schilde (*nerzhul*). La retejestrojn kunhelpas teamoj de aktivaj EBT-uzantoj, kiuj bontenas la forumon, tradukas la retejon, provizas retpoŝtan subtenon, kaj efektivigas diversajn aliajn taskojn.

La esperantlingva versio de la paĝaro EuroBillTracker aperis en 2003.

Enskribitaj biletoj kaj trafoj laŭ jaro
---------------------------------------

| Jaro | Biletoj | Trafoj | Rilato |
| --- | --- | --- | --- |
| 2002 | 541 000 | 159 | 3 400 |
| 2003 | 1 031 000 | 602 | 1 700 |
| 2004 | 3 380 000 | 5 940 | 570 |
| 2005 | 7 500 000 | 31 200 | 240 |
| 2006 | 11 000 000 | 50 800 | 215 |
| 2007 | 13 900 000 | 71 500 | 195 |
| 2008 | 15 100 000 | 95 000 | 160 |
| 2009 | 16 400 000 | 117 600 | 140 |
| 2010 | 15 700 000 | 113 500 | 140 |

Eksteraj ligiloj
----------------

* EuroBillTracker en Esperanto
En algebra geometrio, **algebra kurbo** estas algebra diversaĵo de dimensio egala al 1. La teorio de ĉi tiuj kurboj en ĝenerala estis sufiĉe plene ellaborita en la dek-naŭa jarcento, post kiam estis konsideritaj multaj apartaj ekzemploj, startante kun cirkloj kaj aliaj konikoj.

Kurbo kun ekvacio *x3 = y2* kun pinto je (0,0)
Uzanta la apriora koncepto de tangenta spaco, punktoj P sur algebra kurbo *C* estas klasifikita kiel *ne-singularaj* aŭ *singularaj*. Singularaj punktoj inkluzivas navokruciĝojn super si, kaj ankaŭ specojn de *pinto*, ekzemple tiajn kiel la kurbo kun ekvacio *x3 = y2* havas je (0,0).

Kurbo *C* havas maksimume finian kvanton de singularaj punktoj. Se ĝi havas neniun, ĝi estas *ne-singulara*. Por ke ĉi tiu difino al esti konforma, oni devas uzi algebre fermitan kampon kaj kurbon *C* en projekcia spaco (kio estas *plena* en la senco de algebra geometrio). Se ekzemple oni simple rigardas kurbon en la reela afina ebeno tie povus esti singularaj punktoj 'je malfinio', aŭ ke bezonatas kompleksaj koordinatoj por ilia esprimo.

La teorio de ne-singularaj algebraj kurboj super la kompleksaj nombroj koincidas kun tio de la kompaktaj rimanaj surfacoj. Ĉiu algebra kurbo havas difinitan genron. En okazo de la rimana surfaco tio estas la samo kiel la topologia ideo de genro de 2-sternaĵo. La genro estas enhavata en la propozicio de la teoremo de Rimano - Roĥo kaj povas esti karakterizita kiel la sola entjero kiu verigas ĉi tiun teoremon. Ĉi tiu povas servi kiel difino de la genro por kurboj super aliaj kampoj.

La okazo de genro 1 - elipsaj kurboj - havas en si grandan kvanton de profundaj kaj interesaj esprimoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Listo de kurboj

* Kategorio Algebra kurbo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La longdistanca biciklada vojo ***EuroVelo  3***, nomata ***Pilgrima vojo***, estas internacia eŭropa vojo nur por bicikloj kaj aliaj senmotoraj veturiloj (precipe vicradaj glitiloj). Ĝi longas 5 122 kilometrojn kaj vojas en la eŭropaj ŝtatoj  Norvegio,  Svedio,  Danio,  Germanio,  Belgio,  Francio kaj  Hispanio.

skema mapo
Pli detale, la internacia vojo pasas tra la lokoj 

Trondheim (EV1) - Lillehammer - Oslo - Halden - Strömstad - Gothenburg (EV12) - Frederikshavn (EV12) - Aalborg - Viborg - Vejen - Padborg - Flensburg - Hamburgo (EV12) - Münster (EV2) - Wesel (EV15) - Duseldorfo (EV4) - Kolonjo - Aĥeno - Lieĝo (EV19) - Namuro (EV5, EV19) - Charleroi - Maubeuge - Parizo - Orléans (EV6) - Tours (EV6) - Bordeaux - Saint-Jean-Pied-de-Port - Roncesvalles - Pamplono (EV1) - Logronjo - Burgoso - Frómista (EV1) - Leono - Ponferado - Sarria - Santiago de Compostela kaj interligas ilin.

* Kategorio EuroVelo 3 en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)


Eŭropaj biciklaj vojoj

**1** (Atlantika vojo) ◇ **2** (Ĉefurba vojo) ◇ **3** (Pilgrima vojo) ◇ **4** (Centreŭropa vojo) ◇ **5** (Vojo al Romo) ◇ **6** (Atlantiko-Nigra Maro) ◇ **7** (Suna vojo) ◇ **8** (Mediteranea vojo) ◇ **9** (Sukcena vojo) ◇ **10** (Baltmara vojo) 
...
**Andrea YPSILANTI** (\* la 8-an de aprilo 1957 en Rüsselsheim sub la nomo *Andrea Dill*) estas germana politikistino en la germania socialdemokratia partio SPD). Ŝi ĝis januaro 2009 estis membro de la parlamento de la federacia lando Hesio kaj de marto 2003 ĝis januaro 2009 prezidantino de la partio SPD en Hesio. Krome de januaro 2007 ĝis januaro 2009 ŝi estis prezidanto de la SPD-frakcio en al landa parlamento kaj tiel gvidantino de la parlamenta opozicio.

Dum la landaj parlamentaj balotoj la 27-an de januaro 2008 ŝi estis la pinta kandidato de la hesia partio SPD por la posteno de la landa ministroprezidento. Ŝia partio rivevis plej multajn voĉojn, sed absolutan plimulton ĝi nur povus ricevi ene de koalicio kun la radikale maldekstra partio Die Linke, sed Andrea Ypsilanti antaŭ la baloto promesis ne alianciĝi kun tiu partio, kaj nun estis en dilemo. Fakte la federacia lando Hesio ekde januaro 2008 estis sen formala registaro.

Antaŭvideblis, ke tamen dum aprilo 2008 ŝi per tolero de la pli maldekstra partio tamen elektiĝos ministroprezidentino, kaj la intertempa fazo de rega vakuo finiĝos. Sed la vakuo daŭris multe pli longe: la elekto de Andrea Ypsilanti prokrastiĝis ĝis la 4-a de novembro 2008, kaj la antaŭan tagon kvar socialdemokrataj parlamentanoj – Jürgen Walter, Dagmar Metzger, Carmen Everts und Silke Tesch – anoncis ne doni sian voĉon al Ypsilanti. Tial la elekto nuliĝis, kaj anonciĝis novaj balotoj por la parlamento de Hesio dum januaro 2009. En tiuj balotoj la konservativuloj (CDU, 37,2 %) kaj liberaluloj (FDP, 16,2 %) kune ricevis la absolutan plimulton de parlamentaj seĝoj, kio egalis al signifa malvenko de la landaj socialdemokratoj, kaj Andrea Ypsilanti dum la vespero de la balota tago retiriĝis el la landa politiko.

Vidu ankaŭ
----------

* Ypsilanti (pri la deveno de la greka familia nomo)
* Roland Koch (pri ŝia nuna politika konkuranto rilate al la politika gvido de Hesio)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Andrea Ypsilanti en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* persona reta paĝaro Arkivigite je 2007-06-29 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 238299
* GND: 138144990
* LCCN: no2010008478
* VIAF: 262395005
* ISNI: 0000 0003 8191 1430
 |
La **graflando Wexford** (irlande *Contae Loch Garman*) estas unu el la graflandoj de la Respubliko Irlando. Tiu ĉemara graflando troviĝas je la sudorienta pinto de la insulo. Ĝi etendiĝas sur 2 352 km², kaj ĝia plejaltaĵo estas la monto Leinster (795 m).

La nomo de la graflando devenas de ĝia plej granda urbo, Wexford, kiu estis fondita de la Vikingoj. Wexford fariĝis grava centro de la angla koloniigo dum Mezepoko : oni tie parolis malnovan anglan dialekton, nomitan "Yola", ĝis la fino de la 19-a jarcento. La nordo de la graflando, tute male, longe restis kontrolita de la gaela klano de MacMurrough Kavanagh.

Historio
--------

La graflando Wexford estis unu el la plej firmaj subtenintoj de la irlanda kunfederacio, kiu nedaŭre regis la insulon dum la 1640-aj jaroj : pirata ŝiparo tiam uzis Wexford kiel bazon. La urbo estis do sekve detruita far la militistoj de Oliver Cromwell.

La graflando ankaŭ spertis intensajn batalojn okaze de la rebelio de 1798. Du gravaj bataloj okazis en Enniscorthy kaj Boolavogue. El la dua oni faris faman baladon.

Je la 1970-aj jaroj, la registaro provis starigi nuklean centralon ĉe la pinto de Carnsore (*Carnsore point*), sed devis rezigni la projekton pro masivaj protestoj. Ekde tiam, la loko fariĝis aŭtenta pilgrimejo por irlandaj antinukleuloj.

Ekonomio
--------

La ekonomio de la graflando koncentriĝas sur agrikulturo kaj maraj transportiloj. Rosslare estas la ĉefa haveno de la regiono : tie oni enŝipigas kargon kaj pasaĝerojn direkte al
(Fishguard kaj Pembroke) kaj Francio (Cherbourg kaj Roscoff).

Urboj
-----

La Monto Sliabh Buí, Graflando Wexford
* Bunclody
* Castlebridge
* Curracloe
* Enniscorthy
* Gorey
* New Ross, Rosslare Strand
* Wexford

Referencoj
----------

Vidu ankaŭ
----------

* Graflandoj de Irlando

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rGraflandoj de Irlando |
| --- |
| Connacht | Galway • Leitrim • Mayo • Roscommon • Sligo | St. Patrick's Cross |
| Munster | Clare • Cork • Kerry • Limerick • Tipperary (Nord-, Sud-) • Waterford |
| Leinster | Carlow • Dublino • Kildare • Kilkenny • Laois • Longford • Louth • Meath • Offaly • Westmeath • Wexford • Wicklow |
| Ulster | Antrim • Armagh • Cavan • Donegal • Down • Fermanagh • Londonderry • Monaghan • Tyrone |

 |

* Kategorio Graflando Wexford en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Andreas GRASSL** (n. 25-an de oktobro 1984) estas germano kiu en aprilo de 2005 veturis al Britio, kie onidire li volis sin mortigi. Post tiam li vagadis sur la stratoj de Sheerness, Kent, en Britio, kiam la polico kaptis lin en malseka vesto la 7-an de aprilo de 2005. Tiam li ne ekparolis kaj ŝajnis perdi la memoron.

Oni povis eltrovi lian personecon, tiel tiel lia vesto estis eltranĉitaj la slipoj, kiuj eble povintus helpi la detektivojn.

Oni ekzamenis lin en psikiatrio, sed ne trovis mensajn damaĝojn, fakte la viro ŝajnas esti timema pro io.

Kiam oni donis al li krajonon kaj paperon, li desegnis pianon. Post tio oni akompanis lin al la kapelo de la hospitalo, kie li sperte pianludis.
- ĉar li ne parolis eĉ unu vorton - Andreas Grassl ŝajnas suferi je amnezio kaj kiu ne kapablas paroli, sed li povas sin esprimi per desegnado kaj pianoludo. Pro tio li famiĝis kiel **Piano Man** (pianisto).

Paralelaĵoj
-----------

David Helfgott suferis je nerva kolapso en 1970. Lia rakonto estis surscenigita en la filmo *Shine* (Brilu).

Vidu ankaŭ
----------

* Kaspar Hauser

Eksteraj ligiloj
----------------

* 
* Arkivigite je 2005-11-01 per la retarkivo Wayback Machine
* 


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 46254
 |
Domo de R. Wagner en Tribschen
**Tribschen** estas malgranda terlango en al Vierwaldstättersee kun vilao ĉe la rando de Lucerno, kiu nun loĝigas la *Richard-Wagner-Muzeon*.

Historio
--------

La vilao ekestis jam en la malfrua mezepoko, kaj komence loĝis tie la „sinjoroj je Tripschen". En la 18-a jarcento ĝin transprenis la lucerna patriciofamilio „am Rhyn", kiu alikonstruis ĝin en ĝian nunan formon.

Post jaroj de vagado kaj vojaĝado Richard Wagner loĝis ses jarojn en Tribschen kune kun Cosima kaj iliaj gefiloj. Kolonelo Walter Ludwig am Rhyn-Schumacher luis la vilaon ekde 1866 ĝis 1872 al Richard Wagner. Tie li finis la komponadon de Die Meistersinger von Nürnberg kaj daŭrigis la komponadon de *Der Ring des Nibelungen*.

Pro honoro am Rhyn donis al li diplomon, kiu rajtigis la majstron de tiam uzi la blazonon de la fortmortinta familio Tribschen. Wagner muntigis ĝin en Wannsee. En la jaro 1931 la urbo Luzern akiris la domon kun la parko granda je 30.000 m². Du jarojn poste oni fondis la muzeon.

En la jaro 1938 antaŭ la domo okazis direktate de Arturo Toscanini la komenco de la Festivalo je Lucerno. Li prezentis antaŭ 1.200 aŭskultanoj interalie „Siegfried-Idyll", kiun Wagner estis komponinta en Tribschen. Ankaŭ en la memorjaro 1983 (Wagner mortis en 1883) okazis je ĉeesto de la nepinoj de Wagner matenmuziko kun verkoj kaj tekstoj de Richard Wagner.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Tribschen en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Retpaĝo de la Richard-Wagner-Muzeo Arkivigite je 2015-02-23 per la retarkivo Wayback Machine
Krono de grafoj uzata en Aŭstrio, Belgio, Francio, Germanio, Hispanio, Italio, Pollando kaj Rusio
**Grafo** estas persono havanta nobelan titolon, kiu rangas inter markizo kaj vicgrafo. Ĝi devenas de germana vorto *graf*; en Germanio ĝi estis komence titolo de reĝaj oficistoj kiuj prizorgis graflandojn; poste ĝi estis heredata kaj ligita kun nomo de lando. Komence de la 19-a jarcento oni nuligis en Germanio heredatan nomumadon de grafoj kaj la titolo restis nur kiel nobela simbolo.

Papo, kiel reganto de Vatikano, ĝis nun distingas per la titolo de papa grafo.

Historiaj grafoj
----------------

* Grafo de Flandrio
* Grafoj de Kiburgo

Kelkaj grafoj
-------------

Jen eta elekto de kelkaj grafoj en la eŭropa historio.

* Arthur de Gobineau
* Otto von Bismarck, grafo de Bismarck-Schönhausen
* Roĝero Guiscardo, grafo de de Sicilio kaj Kalabrio
* Klemens von Metternich, grafo de Metternich-Winneburg
* Raimundo la 4-a; grafo de Tuluzo
* Raimundo la 6-a; grafo de Tuluzo

Por pli da grafoj, vidu: Kategorio:Grafoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Historio de Germanio
* Nobelo
* Palatinato

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Grafo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* 
* 
* 
*
***Gheorghe Doja** alidirektas ĉi tien. Por la vilaĝo de distrikto Mureș, vidu Gheorghe Doja (komunumo).*

---

Portreto
**DÓZSA György** [do:ĵa djoerdj] aŭ **Georgo DÓZSA**, (rumane: **Gheorghe Doja**, Georgo Doĵa; origina nomo *Székely*) estis la estro de la hungara kamparana ribelo en 1514. Li naskiĝis ĉirkaŭ 1470 en Dalnoko (Hungario) kaj mortis la 20-an de julio 1514 en Temeŝvaro. Li estis pli aĝa frato de Gregorio Dózsa, sia submilitestro.

Biografio
---------

En aprilo de 1514 reĝo Vladislao la 2-a Jagello nomumis György Dózsa kiel ĉefestron de la krucmilita armeo kontraŭ la turkoj. Je la fino de majo li fariĝis estro de la kamparana ribelo. Post la malvenko ĉe Temesvár la 15-an de julio vundite li fariĝis kaptito de János Szapolyai, kiu ekzekutigis lin kiel "kamparan-reĝon" kun fajrokrono sur la kapo, sidantan sur ardfajra fertrono.

Fonto
-----

* Magyar Életrajzi Lexikon

* Kategorio György Dózsa en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 80995
* GND: 119311291
* LCCN: n81144244
* VIAF: 10653377
* ISNI: 0000 0000 3252 0220
* SUDOC: 252912810
* BNF: 16972855z
 |
**György Dörner** [djordj dorner], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Dörner György** estas hungara aktoro, voĉoaktoro, teatrestro.

György Dörner  naskiĝis la 9-an de decembro 1953 en Budapeŝto.

Biografio
---------

György Dörner akiris diplomon en Teatra kaj Filma Altlernejo en 1979, poste li aliĝis al trupo de Nacia Teatro (Budapeŝto). En 1982 li apartenis al fondintoj de Teatro Katona József. Inter 1989 kaj 2011 li ne ligiĝis al trupo, li havis rolojn en diversaj teatroj. En 2011 li estis nomumita teatrestro de Nova Teatro (Budapeŝto), kie li kunlaboris kun István Csurka. Li ricevis premiojn enkde 1981, en 2020 premion Kossuth. Li havas edzinon.

Elektitaj teatraj roloj
-----------------------

* Nikolaj Gogol: *La revizoro*
* *Háromgarasos opera* - (Nova Teatro (Budapeŝto))
* Molière *Képzelt beteg*

Elektitaj kinejaj filmaj teatraj roloj
--------------------------------------

* *Petőfi ’73* (1973)
* *Szívzűr* (1982)
* *Honfoglalás* (1996)
* *Csendkút* (2006)
* *Csonka délibáb* (2015)

Elektitaj televiziaj filmaj teatraj roloj
-----------------------------------------

* *A három jószívű rabló* (1979)
* *Kard és kocka* (1986)
* *Ábel Amerikában* (1998)
* *A titkos háború* (2002)

Aliaj roloj
-----------

* hungaraj voĉoj ekzemple de Eddie Murphy, Mel Gibson, Hugh Laurie, Bruce Willis, Heiner Lauterbach, Michael Douglas, Kirk Douglas

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
**Jiangyou** estas pitoreska historia kultura urbo situanta en la nordo de Sichuan-provinco. En tiu bela loko naskiĝis la granda ĉina poeto Li Bai.

La 22-26-an de septembro de 2001 en Jiangyou oni okazigis aktivadon por festi la 1300-an datrevenon de lia naskiĝo. Multaj erudiciuloj, fakuloj, famaj aktoroj kaj turistoj venis al la loko por ĉeesti la aktivadon.

Li Bai (701-762), alinome Li Taibai, naskiĝis en Tang-dinastio. Dum sia vivo de 61 jaroj li verkis multajn poemojn, kiuj estas rigardataj kiel gemoj en la ĉina literatura trezorejo. Lia patro estis alte klerigita en literaturo kaj la bona familia deveno kaj socia medio influis lin. En sia knabeco li jam montris geniecon en literaturo. En la juneco li ŝatis skermadon kaj muzikludadon. Tiuj hobioj riĉigis lian vivon kaj sciojn.

Jiangyou nutris la poeton kaj la lokanoj bone koservas lian domon kaj regule kultas lin. Oni restarigis pli ol 30 ruinojn rilate liajn naskiĝon, lernadon, pentradon, versoverkadon k.a.

Dum la aktivado la Muzeo de Li Bai unuafoje eksponis milojn da aktikvaĵoj, belaj ŝtonoj, kaligrafaĵoj kaj pentraĵoj de famuloj en la historio. En la unua tago de eksponado pli ol 3000 homoj vizitis la muzeon. En nebula pluvo, ĝuante muzikon de antikva muzikilo, la vizitantoj pririgardis la verkojn de famuloj kaj estis profunde infektitaj de la densa kultura atmosfero.

Inaŭguro de monumento de Stelearo de Taibai puŝis la aktivadon al la kulmino. En 2001, Sichuan-provinco kaj Jiangyou pagis 50 milionojn da juanoj por konstrui la Stelearon de Taibai. En la areo de 20 hektaroj staras 1500 steleoj dividitaj en 5 kategoriojn lau la stiloj de la poemoj de Li Bai.

1300 jaroj pasis post la 701-a jaro, en kiu naskiĝis Li Bai. Grandaj ŝanĝiĝoj okazis al Jiangyou, ke ĝi jam fariĝis nova industria kaj turisma urbo.

Surbaze de abundo da riĉfontoj, la popolo de Jiangyou starigis la industrian sistemon kun metalurgio, fuelo, maŝinfarado, kemiindustrio kaj tekstilado kiel la ĉefaj punktoj. Krome, en Jiangyou funkcias termoelektrejo plej granda en la sudokcidento de Ĉinio. La pokapa jara enspezo de la urbanoj atingis 6150 juanojn (8.3 juanoj = 1 usona dolaro). Samtempe Jiangyou estas unu el la 100 urboj kun plej bona financo.

Jiangyou havas ne nur abundon da produktaĵoj, sed ankaŭ multajn pitoreskejojn. En Jiangyou estas tri provincnivelaj pitoreskejoj inkluzive de Doutuan-monto. Krome ĝi estas nepra trapasejo al la pitoreskejo Jiuzhaigou, enlistigita de Unesko kiel monda natura heredaĵo. En la unuaj 7 monatoj de 2001 jam miliono da homoj vizitis Jiangyou.
**John MILLAR** (Shotts, la 22-an de junio 1735 - la 30-an de majo 1801) estis skota ekonomikisto, filozofo kaj historiisto.

Naskita en Shotts, vilaĝo en North Lanarkshire en Skotlando, Millar baldaŭ translokiĝis al Glasgovo, kie li studis ĝis li iĝis unu el la plej gravaj studentoj de la fondinto de politika ekonomio, Adam Smith. En 1761, en la aĝo de 26, li estis nomumita plena profesoro pri civila juro en Glasgovo, kie li donis klerigajn prelegojn kiuj rapide gajnis al li nacian famon.

En sia "*Origin of the Distinction of Ranks*" (La Origino de Klaso-Distingo, publikigita en 1778) li prezentas la hipotezon ke ĉiuj sociaj rilatoj, eĉ rilatoj inter la seksoj, estas determinitaj de la ekonomia sistemo. Ĉi tiu perspektivo poste iĝis konata kiel *ekonomia determinismo*. Naŭ jarojn poste li publikigis la "*Historical View of the English Government*" (Historian Analizon de la Angla Registaro, 1787) unu el la plej gravaj esploroj de tiama nuntempa historio en Anglio, kiu daŭre reprezentas mejloŝtonon en la evoluo de historiografio. En sia laboro Millar, komparante la verkojn de aliaj historiistoj, substrekas la sociajn kaj ekonomiajn sekvojn devenantajn de politikaj kaj instituciaj evoluoj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Elektitaj ĉefaj verkoj Arkivigite je 2016-07-28 per la retarkivo Wayback Machine
* Plena teksto de *The Origin of The Distinction of Ranks* Arkivigite je 2017-05-01 per la retarkivo Wayback Machine
* John Millar ĉe *La Enreta Biblioteko de Libereco*
* Verkoj fare de aŭ pri John Millar en bibliotekoj (WorldCat katalogo)

Referencoj
----------


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 800923
* GND: 11937711X
* LCCN: n79046238
* VIAF: 14835101
* ISNI: 0000 0000 8339 4498
* SUDOC: 031756360
* BNF: 12291239g
* NLA: 49860283
* NDL: 00808399
* BNE: XX4583857
 |
**György Csaba** [djordj ĉaba], laŭ la hungarlingve kutima nomordo kaj kun plena nomo **Csaba Dénes György** estis hungara kuracisto, biologo, altlerneja instruisto, institutestro.

György Csaba naskiĝis la 31-an de majo 1929 en Törökszentmiklós, li mortis la 31-an de aŭgusto 2020 en Budapeŝto.

Biografio
---------

György Csaba maturiĝis en 1947, poste li akiris medicinan diplomon en Budapeŝta Medicina Universitato en 1953, sed jam ekde 1949 li laboris en la universitato. Post la diplomo li estis aspiranto tri jarojn, inter 1956-1959 asistanto, poste lektoro ĝis 1963, inter 1963-1970 docento, fine altlerneja instruisto aŭ profesoro. Intertempe en 1957 li kandidatiĝis, en 1969 doktoriĝis antaŭ la Hungara Scienca Akademio, en 1994 habilitiĝis, en 2000 emeritiĝis. Li estis institutestro inter 1971–1994. Li edziĝis en 1954, lia edzino naskis kvarfoje. Li ricevis premiojn inter 1979-1994.

Liaj libroj
-----------

* *Az ember normális és patológiás fejlődése* (kunaŭtoro, 1964)
* *A szervátültetés jelene és jövője* (1969)
* *Regulation of mast cell formation* (1972)
* *Sejtbiológia* (1990)
* *Orvosi biológia* (1994)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun fotoj
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 823516
* GND: 127104194
* LCCN: n83034050
* VIAF: 34577334
* ISNI: 0000 0000 7834 6176
* SUDOC: 05245844X
* BNF: 125992106
 |



* Portalo pri Biografio
**György Csepellényi** [djordj ĉepelEnji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Csepellényi György** estis hungara katolika pastro, monaĥo, martiro.

György Csepellényi  Arkivigite je 2008-10-11 per la retarkivo Wayback Machine naskiĝis en 1620 en Hungara reĝlando en Bitcse (nuntempa Bytča en Slovakio). Li mortis la 24-an de majo 1674 apud la nuna Egerfarmos.

Biografio
---------

György Csepellényi aliĝis al la paŭlanoj en 1642, en la sekva jaro li monaĥiĝis. post kelkaj jaroj li pastriĝis. Post jaroj li ricevis taskojn en ĉirkaŭaĵoj de Mezőkövesd, Eger kaj Füzes, kie la ĉefa religio estis la protestantismo. En 1674 protestantoj kaptis lin. Li estis arestita 2 monatojn, fine li senkapiĝis. En 1689 li estis reentombigita en Sátoraljaújhely.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre
* hungarlingva biografio kun bildo Arkivigite je 2008-10-11 per la retarkivo Wayback Machine



* Kategorio György Csepellényi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**György Donáth** [djordj donAt], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Donáth György** estis hungara faŝismema parlamenta deputito.

György Donáth naskiĝis la 5-an de junio 1904 en Budapeŝto, li mortis la 23-an de oktobro 1947 en Budapeŝto.

Biografio
---------

György Donáth maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo, poste li akiris juran diplomon en Scienca Universitato Péter Pázmány. Komence li laboris en privata oficejo, inter 1932–1938 en la tutlanda statistika oficejo. En 1938 li aliĝis al politika movado de Béla Imrédy kaj li estis parlamentano inter 1939-1944. Lia ideo estis proksima al la itala faŝismo kaj iom for de la germana naziismo. Li daŭris la politikan agadon ankaŭ depost la mondomilito, tial li estis kondamnita je morto. Li havis edzinon.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Az utolsó szó jogán* (1988)

Memorigiloj
-----------

* busto (2016) en Budapeŝto, sed ne okazis prezento pro la aperintaj protestantoj

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* 
*

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio György Donáth en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 698622
* GND: 142129216
* LCCN: n2009066169
* VIAF: 101399755
* ISNI: 0000 0000 8170 5424
 |
Koordinatoj: 49° 11′ 24″ N 16° 26′ 57″ O﻿ / ﻿49.19000 °N, 16.44917 °O﻿ / 49.19000; 16.44917 (mapo)

**Kývalka** situanta en Ĉeĥio estas domaro, parto de municipo Omice en distrikto Brno-provinco. De la centro de municipo ĝi estas en distanco per aerlinio 2,5 km nordokcidente. Kreas ĝin 12 domoj. Ĝi estis fondita en la jaro 1844 per establo de senjora korto Josefhof sur la katastro de la pereinta municipo Bukovany (hodiaŭ la katstro de Omice). Krom aliaj estas ĉi tie kampadejo eluzata de vizitantoj dum agadoj en la proksima Masaryk-cirkvito, rajdistejo kaj bredistejo, kinologia klubo kaj eksperimenta abelujo Kývalka.

Sude de la domaro etendiĝas eksternivela vojkruciĝo de aŭtostrado D1 (eliro 182 Kývalka) kaj ŝoseo I/23, kiu daŭrigas de ĉi tie al Rosice en kvarstria aranĝo. Al tiu ĉi vojkruciĝo estas ankaŭ ligita ŝoseo II/602 el Brno. La transporta priserveco estas ankaŭ sekurigita per aŭtobusaj linioj el Brno direkte al Ostrovačice.

Kývalka situas en katastra teritorio **Omice** kun areo 10,46 km2.

Pluaj fotoj
-----------

* Aŭtostrado D1, eliro KývalkaAŭtostrado D1, eliro Kývalka
* KývalkaKývalka

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rPartoj de municipo Omice (1) |
| --- |
| Omice ~ ceteraj: Dvorek ~ Kývalka |

 |
**György Dénes** [djordj dEneŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj kun plena nomo **Dénes György József Auguszta** estis hungara aktoro, framasono .

György Dénes (maldekstre) en 1937
György Dénes  naskiĝis la 2-an de julio 1898 en Budapeŝto, li mortis la 14-an de aprilo 1962 en Budapeŝto.

Biografio
---------

György Dénes eklaboris en banko, dum li lernis kantadon, eĉ li akiris diplomon en Teatra Akademio. Jam dum la studentaj jaroj li estis figuranto en Nacia Teatro (Budapeŝto), ekde 1918 li havis statuson en privata teatro de Vilma Medgyaszay. En la sekva jaro li apartenis al trupo de Teatro Belvárosi, inter 1920-1926 de Gaja Teatro, inter 1926-1931 de Teatro Magyar. En la teatra jaro de 1931 li estis gastoaktoro en Vieno kaj pluraj teatroj en Germanio kaj Svislando. Hejmenveninta li estis videbla en pluraj ĉefurbaj teatroj, kie li ofte havis parajn rolojn kun Sándor Pethes. En 1934 li edziĝis. Post la 2-a mondmilito li denove havis rolojn en diversaj ĉefurbaj teatroj, plej longe li estis en Operetoteatro (Budapeŝto) inter 1949 - 1956. En roloj li estis lerta dancisto kaj kantisto. En 1957 li retiriĝis pro malsano. Li ricevis premion en 1958.

Elektitaj teatraj roloj
-----------------------

* "A császár partra száll" debuto en 1918 kiel partnero de Gizi Bajor
* Béla Balázs: *Boszorkánytánc* - Wernigerode
* Ferenc Molnár: *Játék a kastélyban* - Ádám
* George Bernard Shaw: *Pygmalion* - Harry Higgins

Elektitaj kinaj filmaj roloj
----------------------------

* *Tamás úrfi kalandjai* (1918) - titolrolo
* *Biller Irén mulat* (1929)
* Ombrelo de Sankta Petro (filmo de 1935) - studento
* *Makacs Kata* (1943) - fianĉo (vira ĉefrolo)
* *Úri muri* (1949)
* *Állami Áruház* (1952)

Elektitaj libroj
----------------

* *Álom Manci*
* *Amikor zuhog az eső*
* *Árnyak*

Fontoj
------

* hungarlingva biografio Arkivigite je 2010-01-06 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio[*rompita ligilo*]

* Kategorio György Dénes en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**András Hargitay** [andrAŝ hargitai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Hargitay András** estas fama hungara naĝisto, bestkuracisto.

András Hargitay
András Hargitay  naskiĝis la 17-an de marto 1956 en Budapeŝto.

Biografio
---------

András Hargitay partoprenis en konkursoj pri naĝado ekde 1965. Li ricevis bronzan medalon en la Somera Olimpiko 1972. Li aĝis 13, kiam li estis junulara ĉampiono pri naĝado dufoje en 1974 en Vieno en Eŭropa Ĉampionado. Li estis monda ĉampiono dufoje en 1975. Tiutempe li atingis mondajn rekordojn en diversaj naĝostiloj, naĝolongoj. En 1982 li ricevis diplometon pri trejnisto, en la sama jaro li akiris diplomon pri bestokuracado en Veterinara Universitato de Budapeŝto. Li eklaboris en la bestokuraca hospitalo. Inter 1985 kaj 1988 li gvidis la nacian teamon pri naĝado.

Fontoj
------

* hungare

Libro
-----

* *Négyes pályán* (1966) - membiografio

* Kategorio András Hargitay en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 524854
* LCCN: n2012021327
* VIAF: 121407988
* ISNI: 0000 0000 7954 7631
 |
**András Jaszlinszky** [andrAŝ jaslinski], laŭ hungarlingve kutima nomordo (kaj pli komplete) **Jaszlinszky András Endre** estis hungara pastro, profesoro, monaĥo, kanoniko.

András Jaszlinszky  naskiĝis la 1-an de septembro 1715 en Hungara reĝlando en Szina (nuntempa Seňa en Slovakio). Li mortis la 1-an de januaro 1783 en Rozsnyó (nuntempa Rožňava en Slovakio).

Biografio
---------

András Jaszlinszky aliĝis al la jezuitoj en 1733, poste li lernis teologion en Jezuita Universitato de Nagyszombat. Post lernado komence li instruis en diversaj urboj, en 1746 jam en Vieno. Li instruis ankaŭ en la Jezuita Universitato, kie li estis la lasta jezuita rektoro inter 1771 kaj 1773. En 1776 li atingis la pastran rangon kanoniko. Liaj studentaj lernolibroj pri fiziko temas pri la modernaj scioj en la 18-a jarcento.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Oratio de Virginis Deiparae sine macula conceptu, dum alma archi-episcopalis Soc. Jesu universitas Tirnaviensis, annuum in academica D. Ivannis Baptistae basilica immaculatae Virginis diem festive recoleret Tyrnaviae* (1744)
* *Institutiones Logicae et Metaphisicae* (1754, 1756, 1761, 1764)
* *Institutiones Physicae generalis et particularis* (1757, 1761)
* *Geographica Globi Terraquei synopsis ...* (1761)
* *Tractatus Theologicus de Angelis, Beatitudine, et actibus humanis. In usum scholae conscriptus.* (1762, 1769)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

* Kategorio András Jaszlinszky en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 543414
* GND: 133373711
* VIAF: 121370030
* ISNI: 0000 0000 7925 4644
* NKC: hka2016909342
 |
**András Holló** [andrAŝ holO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Holló András** estis hungara prokuroro, konstitucia juĝisto, altlerneja instruisto.

András Holló naskiĝis la 2-an de aprilo 1943 en Budapeŝto.

Biografio
---------

András Holló maturiĝis en sia naskiĝurbo en 1961, poste li estis devigsoldato jaron. Li akiris juran diplomon en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 1967. Post siaj studoj li estis prokuroro kaj faris la necesan ekzamenon post 2 jaroj. Inter 1971 kaj 1979 li laboris en la plej supera prokurorejo, poste en ŝtata instituto, inter 1971-1981 li instruis en la menciita universitato. Li daŭris la instruadon en Pezindustria Teknika Universitato kaj en 1984 li kandidatiĝis ĉe Hungara Scienca Akademio, ankaŭ docentiĝis. Depost fino de la socialismo (1990) li ekhavis postenon en la fondita konstitucia juĝejo. Li estis tie ankaŭ prezidanto, fine en 2013 li forlasis la juĝejon.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *A család jogi védelme* (kunaŭtoro, 1975)
* *Az állampolgári jogok Magyarországon* (1979)
* *A közigazgatás törvényességének ügyészi felügyelete* (1989)
* *Az államjogtól a jogállamig* (1993)
* *Az alkotmánybíróság* (1997)
* *Az értelmezett Alkotmány* (kunaŭtoro, 2003)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto Arkivigite je 2021-11-23 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingvaj intervjuo kaj biografio

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 700355
* LCCN: n83038750
* VIAF: 121458176
* ISNI: 0000 0000 8014 2164
* SUDOC: 111191513
 |
**András Huhn** [andrAŝ hun], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Huhn András** estis hungara matematikisto, profesoro.

András Huhn  naskiĝis la 26-an de januaro 1947 en Szeged. Li mortis la 6-an de junio 1985 en Szeged (pli precize inter Szeged-Budapeŝto.

Biografio
---------

András Huhn frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li akiris diplomon en Scienca Universitato József Attila en 1971. Post du jaroj samloke li doktoriĝis. Inter 1971-1973 li laboris en akademia laborejo, poste li laboris 2 jarojn algebra instituto. Inter 1977 kaj 1985 li estis docento de la instituto, ankaŭ de la menciita universitato. Tiutempe li esploris en Darmstadt (1972, 1985), en Manitoba (1978–1979). Li okupiĝis pri algebro.

Li tragike mortis pro trajna akcidento postlasinta edzinon. Li ricevis premiojn en 1970 kaj 1972.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Gyengén disztributív hálók* (1972, tralaborita en 1975)
* *A Reduced Free Product of Distributive Lattices* (1983)
* *Weakly Independent Subsets in Lattices* (1985).

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto
* angle


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 543110
* LCCN: n83234704
* VIAF: 238040991
* ISNI: 0000 0001 1053 5218
* BIBSYS: 90337273
 |
Murdita baleno sur Ferooj
Balenĉasado
**Balenkaptado** aŭ **balenĉasado** signifas ĉasadon el ŝipoj je cetacoj. Celo estas antaŭ ĉio akiro de la cetoleo, kiu estas uzata kiel brulaĵo kaj industria bazmaterialo. La karnogajno aperis nur en la 20-a jarcento. La balenĉasadon reguligas internaciaj traktatoj, kiuj nur tre strikte permesas la cetkapton. La plej multon de la cetoj, balenoj kaptas Japanio.

Oni komence kaptis la balenojn per plej simplaj metodoj, kiel per lanco el boato, kajako (inuitoj). (La specoj de lanco, kiuj uziĝas por balenkaptado, ankaŭ nomiĝas kiel harpunoj.) La celo estis tiam ĉefe la cetoleo, kiun oni uzis komence por lumigado. Ekde post la mezepoko, dum disvolviĝo de la industrio, oni uzis la cetoleon kiel bazmaterialon por ekz. sapo, margarino sed produktis el ĝis eĉ nitroglicerinon.

Pro la industriaj bezonoj kaj industria ĉasado per ŝipoj kaj eksplodaj lancoj ks, la nombro de la cetacoj malgrandiĝis jam danĝerigis la industrion. (Oni murdis en 1930/1931 ekz. 30.000 bluajn balenojn, pli ol nun vivas en la mondo). La Ligo de Nacioj rezoluciis en 1931 pri limigo de la balenĉasado, sed tio ekvalidis nur en 1935. La gravaj balenĉasaj landoj kiel Norvegio kaj Britio ne estis membroj en la Ligo, tiel la interkonsento estis malpli efektiva.

La balenĉasado estas reguligita ekde 1948 per Internacia Konvencio pri Reguligo de la Balenkaptado kiu organizis la kreadon de la Internacia Komisiono pri Balenĉaso. Oni listigis ĉaskvotojn kaj difinis protektitajn zonojn. Oni difinis nulo la nombron de la komercocele ĉaseblaj balenoj en 1986. Post tio Japanio, Norvegio, Islando, Sud-Koreio povas ĉasi oficiale nur pro sciencaj celoj. Norvegio, Japanio dumtempe rifuzas la moratorion kaj ĉasas plu.

La balenĉasado estas permesata por indiĝenaj loĝantoj (ekz. inuitoj) de Danio (Groenlando), Kanado, Usono, Rusio, Sankta Vincento kaj Grenadinoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Muzeo pri maro, rivero kaj haveno de Rueno
* Walvis Bay

* Balenkaptado en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Balenkaptado en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 226071
* GND: 4064438-8
* LCCN: sh85146357
* BNF: 119316560
* NDL: 00563334
* NKC: ph135098
 |