recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
La urbodomo historia sur la Centra bazarplaco en Gotha
La **Urbodomo historia de Gotha** (germane *Altes Rathaus Gotha*) estas belega administraciejo en la centro de Gotha, Germanio.

Historio
--------

Furoris Gotha kiel rezidejo eksa de la Duklando Sachsen-Gotha kaj evoluis je unu el la plej belaj urboj de Turingio. Meze de la bazarplaco longega kaj sterniĝanta en la direkto de la Kastelo Friedenstein la fortimpresa renesanca konstruaĵo admireblas.

Ĝi estiĝis ĉ. la jaro 1570 komercodomo kun vendejoj ĉe la orienta flanko. Post la granda brulo, unu jarcenton poste, la konstruaĵo transformitis urbodomen fare de la ĉefarkitekto A. Rudolphi.

La 40 metrojn alta urbodomoturo dominas la urban kernon. La norda fasado kun riĉe prilaborita gablo kaj portalo belega renovitis akurate. La antaŭplacon ornamas baroka fontano kun pluraj pelvoj el la jaro 1725.

Fonto
-----

*mini-a-thür in Ruhla/Thüringen. Der Freizeitpark im Thüringer Wald*, broŝuro eldonita fare de la liberaera maketaĵparko de Ruhla, nr. 29

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Urbodomo malnova (Gotha) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Detala priskribo Arkivigite je 2015-12-22 per la retarkivo Wayback Machine
**Urbofajfisto** (Itale "Piffari") estis precipe en la 14-a ĝis la 18-a jarcento de urboj dungitaj muzikistoj, kiuj kuniĝis en gildoj; en la 19-a jarcento la urbofajfistaroj estis pliampleksigataj je urbokapeloj. Ili havis la taskon, muzike formi la urbajn solenaĵojn. En kelkaj urboj la urbofajfistoj samtempe estis turgardistoj komisiitaj per signaldonaj taskoj.

Ankaŭ urbetoj kiel ekzemple Eisenach (kun ĉ. 6000 loĝantoj) posedis urbofajfistarojn. La tradicio de la urbofajfistoj konserviĝis, speciale en meza Germanio, ĝis en la 20-a jarcento. Multloke el tiuj evoluis unue urbaj muzikokapeloj, poste ankaŭ urbaj orkestroj.

La urbofajfistoj sin organizis en gildoj. Majstro havis submajstrojn kaj metilernantojn, kiuj devis lerni kiel eble ĉiujn kutimajn instrumentojn.
La urbofajfistoj ludis sur klarionoj, naturtrumpetoj, trombonoj, violonoj, susurfajfoj, dolĉianoj, bombardoj, kromornoj, flutoj kaj frapinstrumentaro.

En la literaturo troveblas ekzemple du klarionoj kaj tri trombonoj ("Hora decima", kvardek Lepsikaj tursonatoj de Johann Christoph Pezel) resp. unu klariono kaj tri trombonoj ("Vierundzwanzig Quatricinien" de Gottfried Reiche).

Urbofajfistoj muzikis okaze de gefianĉiĝo, geedziĝoj, bankedo kaj aliaj solenaĵoj kiel ekz. la enmarŝado de la suvereno en sia urbo. Krome ili blovis la temposignalon ekde la turo de la urbo, por indiki la horon al la urbanoj ne posedantaj horloĝojn. Ili ankaŭ estis komisiita muziki en la preĝejoj. La reguloj estis jenaj: dum normalaj tagoj en la liturgia jaro ili ludas trombonojn kaj klarionojn, dum festotagoj trumpetojn kaj timbalojn. En la diservo la urbofajfistoj duobligis la kantvoĉojn per t.n. (Itale) Colla parte-akompanado.

Kiel ege impresa priskribas epokatestantoj la enmarŝadon en Vienon de la trupoj venkintaj la turkojn: sinsekve muzikis ĥoro kaj urbofajfistaro ekde la tegmentoj, inter ili la armemuziko kaj la kanontondro.

Jam en la frutempo de la urbofajfistoj oftis la kritiko pri la misuzo de la arto per la "bierviolonistaĉoj, sakfajfistoj kaj simila muzikistaĉoj".

Multaj membroj de la familio Bach laboris kiel urbofajfistoj, kaj de Johann Sebastian Bach estas konata, ke li malbone opiniis pri la urbofajfistaro en Lepsiko.

* Kategorio Urbofajfisto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Torre de Santa María** (Turo de Sankta Maria) estas municipo de Hispanio, en la provinco de Cáceres, regiono de Ekstremaduro. Estas dek vilaĝoj en la provinco kies nomoj komencas per derivaĵoj el la hispana vorto "torre", turo, kiel pruvo de la iama graveco de loĝado ĉe defenda konstruaĵo.

Loĝantoj
--------

La loĝantoj nomiĝas *Torregueños*. La censita populacio en 2009 estis de 632 loĝantoj.

Situo
-----

Torre de Santa María estas situa en la centra parto de Ekstremaduro en la komarko aŭ distrikto Sierra de Montánchez; je 35 km de Cáceres, provinca ĉefurbo kaj je 50 km de Mérida, la regiona ĉefurbo. La areo de ties teritorio estas de 19,07 km².

Ekonomio
--------

Agrikulturo kaj brutobredado tradicie, sed la juna laborforto preferas labori en la ŝtonminejoj de la komarko, kiuj estas pli profitodonaj. Inter servoj iom da komerco, gastejado kaj konstruado.

Kulturo
-------

Estas administraj servoj, krom Kulturdomo kiu proponas instruadon kaj organizadon al diversaj sociaj organizoj, inter ili tiuj kiuj prizorgas faman feston de "los tableros", tio estas turoj de ornamaĵoj ĉe kio oni dancas.

Demografio
----------

|  |
| --- |
| **Demografia evoluo de Torre de Santa María (Cáceres) inter 2001 kaj 2006**
 |
| **2001** | **2002** | **2003** | **2004** | **2005** | **2006**
 |
| 727 | 711 | 670 | 669 | 673 | 668 |
Koro, la simbolo de amo
**Koro** estas en multaj kulturoj disvastigita simbolo, kiu povas marki amon, ĉion kunigitan kun ĝi.

Unu el interpretoj de la ♥ estas, ke ĝi prezentas stiligitajn figajn foliojn. Tiuj en la 2-a jarmilo antaŭ Kristo, pli poste komune kun folioj de hedero aperas kiel ornamaĵo sur vazoj kaj minoaj freskoj. En la 8-a jarcento antaŭ Kristo korintaj pentristoj ornamas la vazojn de figuraj bildigoj komune kun hederaj folioj kaj vinberoj en aspekto de koro. La hedero en greka, romia kaj frue kristanisma kulturoj simboligis eternan amon.

En kavalira literaturo de la 12-a jarcento kaj la 13-a jarcento aperas folioj de hedero en amscenoj, ofte pentrigitaj ĝis ruĝa koloro; la ruĝa koloro mem estas samtempe simbolo de amo. La hodiaŭ konata simbolo de ruĝa koro disvastiĝis tra Eŭropo, tiun disvastiĝon helpis ankaŭ estimo al La Koro de Jesuo, kiu mem estas simbolo de dia amo al homo, en katolika eklezio. La simbolo de koro venis en heraldikon kaj fine de la 15-a jarcento la simbolo de koro aperis ankaŭ sur ludkartoj.

La simbolo de ♥ ekkaptiĝis kiel metaforo de homa koro nur inter la 13-a jarcento kaj la 16-a jarcento. Antaŭe oni uzis al la samo pinsemajn strobilojn aŭ piramidojn.

Kiel miensimbolo estas uzata <3. En Unikodo ekzistas kelke da simboloj de koro:

| Signo | Priskribo | Kodo en HTML |
| --- | --- | --- |
| ♥ | U+2665 BLACK HEART SUIT | `&#x2665;` aŭ `&#9829;` aŭ HTML-subtenata signo `&hearts;` |
| ♡ | U+2661 WHITE HEART SUIT | `&#x2661;` aŭ `&#9825;` |
| ❤ | U+2764 HEAVY BLACK HEART | `&#x2764;` |
| ❥ | U+2765 ROTATED HEAVY BLACK HEART BULLET | `&#x2765;` |
| ❦ | U+2766 FLORAL HEART | `&#x2766;` |
| ❧ | U+2767 ROTATED FLORAL HEART BULLET | `&#x2767;` |

Kiel simbolo de plej arda aŭ seksa amo oni uzas koron trapasatan de sago, kio simbolas respektive la virinan kaj viran seksajn organojn.

* Kategorio Koro (simbolo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Torrecaballeros** [torekabaLJEros] estas municipo en la sudoriento de la provinco Segovio, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko *Tierras de Segovia* (Teroj de Segovio) en la sudo de la provinco. La loknomo *Torrecaballeros* estas etimologie komprenebla kiel Turo de Kavaliroj. Tiukadre aperas turo inter glavoj en la blazono.

Torrecaballeros en la provinco Segovio.

Toponimio
---------

En 1247 oni mencias Oter de Caballeros (montetoj), en la 16-a jarcento Tor de Caballeros kaj en 1759 jam kiel Torrecaballeros (Turo de Kavaliroj aŭ de Ĉevalzorgantoj, se ĝi estas pli antikva).

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio estas formata de loĝlokoj Cabanillas del Monte, Aldehuela, La Torre kaj Torrecaballeros; ĝi okupas totalan areon de 42,14 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 1 389 loĝantojn. Ĝi ne perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, sed male post malgranda malaltiĝo post la 1960-aj jaroj ĝi fakte akiris pli ol 1 000 el la 2000-aj jaroj pro sia funkciado kiel serva urbo de la provinca ĉefurbo.

Ĝi distas nur 10 km de Segovio, provinca ĉefurbo kaj limas kun municipoj Espirdo, Basardilla, Rascafría (Madrid) kaj Trescasas. Parto de la teritorio estas inkludita en la Nacia Parko de la Sierra de Guadarrama. Tra la municipa teritorio fluas rojoj, inter kiuj menciindas Ciguiñuela, alfluanto de Eresma. La altitudo gamas inter 2050 m ĉe la limo kun la provinco Madrido (Alto de las Calderuelas) kaj 1080 m borde de la rivero Ciguiñuela. Aliaj gravaj altaĵoj estas la montopintoj Navahonda (1895 m) kaj La Asperilla (1641 m). La loĝloko mem staras je 1152 m super marnivelo.

Historio
--------

Estas restaĵoj de antaŭromia kaj romia epokoj. La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado. Ĝi gravis kiel trapasejo de paŝtistoj kaj centro de lankomercado.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj, vitejoj, legomoj kaj terpomoj) kaj brutobredado (ŝafoj) kaj rilata komercado. Lastatempe funkciado kiel dormurbo kaj de servoj plej ekgravis. De la historia pasinteco restis tre diversaj vizitindaj vidindaĵoj kiel la preĝejo de Sankta Nikolao.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Segovio

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 767123
 |
Ekzemplo de rusia urbo-tipa loĝloko
**Urbo-tipa loĝloko** (el la rusa *посёлок городского типа*, IFA: [pɐˈsʲoɫək gərɐˈt͡skovə ˈtipə]; angle *urban-type settlement*) — speco de loĝloko, meza inter urbo kaj vilaĝo, kutima por sovetia kaj postsovetia urbo-konstrua politiko (nun tiu nocio estas uzata en Belorusio, Kazaĥio, Rusio, kaj aliaj eks-ŝtatoj de Sovetunio).

Plej ofte la urbo-tipaj loĝlokoj estas konstruataj ĉirkaŭ industriaj entreprenoj, fervojaj stacioj, sanatorioj kaj hidroteĥnikaj konstruaĵoj. Por ke la loĝloko ricevu la statuson de urbotipa loĝloko, ĝi plej ofte devas havi ne malpli ol 2000 loĝantojn, kies pli granda parto (ne malpli ol 60-70 elcentoj) devas esti ne agrikulturistoj, sed laboristoj kaj oficistoj. Malofte en la loĝloko povas vivi malpli da homoj, se la pli granda parto de la loĝantaro laboras en la sama grava industria entrepreno.

Administre la urbotipaj loĝlokoj principe ne diferencas disde la grandaj vilaĝoj — foje la urbotipa loĝloko havas sian propran konsilantaron, foje kelkaj loĝlokoj estas unuigitaj en unu komunan administran unuon. Do la ĉefa kriterio por distingi inter vilaĝo kaj urbo-tipa loĝloko estas la dominantaj okupoj de iliaj loĝantoj — ĉu agrikulturo, ĉu industrio.

La kvanto de urbotipaj loĝlokoj en Sovetunio konstante kreskis (kune kun la kresko de la loĝantaro). Ekzemple, en Rusio la 1-an de januaro 2006 estis 1359 urbotipaj loĝlokoj. En Pollando la sama nocio ekzistis inter la jaroj 1954 kaj 1972, sed poste estis forigita (nun en Pollando ajna loĝloko estas aŭ urbo, aŭ vilaĝo).
**Torrecilla sobre Alesanco** [toreZIlja sobrealeSANko] estas vilaĝo kaj municipo de Rioĥo (norda Hispanio), nome en la nordokcidenta Komarko de Nájera kaj precize en la nordokcidento de la regiono. La loknomo *Torrecilla sobre Alesanco* estas etimologie komprenebla kiel *Tureto super Alesanco*, alude al la najbara loĝloko.

La municipa teritorio de Torrecilla sobre Alesanco, en la nordokcidento de la regiono.

Geografio
---------

Tiu municipo estas ĉe la meza fluejo de la rivero Tuerto en la Supra Rioĥo. Tiu valo havas ebenan terenon kaj estas bordita de diversaj niveloj de teraso kiuj staras ekde la valo ĝis la montetoj. 

Ĝi estas loĝloko kun komunikvojo laŭ la regiona ŝoseo LR-206 inter Azofra kaj Alesanco norde kaj la ceteraj lokoj de la valo sude, nome Canillas de Río Tuerto, Cañas kaj Villar de Torre sude. Ĝi estas je 612 metroj super marnivelo.

Historio
--------

La plej fruaj dokumentaj mencioj datas de la 10-a jarcento. En tiu epoko la areo apartenis al la Regno Navaro.

En la 1960-aj jaroj la elmigrado iris al enlandaj centroj, unue al Bilbao, Barcelono kaj Madrido, kaj en la 1970-aj jaroj al Logroño. El la 1950-aj jaroj oni malaltiĝis el 286 loĝantoj ĝis la nunaj 35.

Aktualo
-------

La bazo de la ekonomio estas agrikulturo.

La loĝantaro estas tre maljuniĝinta. Vizitindaĵoj estas la preĝejo ktp.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de Rioĥo

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 795992
 |
**Torregamones** estas municipo de la provinco Zamoro, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko Sayago en la sudokcidento de la provinco. *Torregamones* estas devena etimologie el *Torre de Gamones*, tio estas *Turo de Gamones*, estante Gamones apuda municipo etimologie komprenebla kiel asfodelo. Turo inter tri asfodeloj videblas en la blazono sur ruĝa fono.

Ĝi apartenas al la Natura Parko Arribes del Duero.

Torregamones en la provinco Zamoro.
Arribanzos en Torregamones, vidita de Miranda do Douro (Portugalio).
Ermitejo de la Virgulino de la Templo.
Ĝia municipa teritorio estas formata de unusola loĝloko, okupas totalan areon de 37,07 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 237 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 500 loĝantojn el la mezo de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. Ĝi distas 44 km de Zamoro, provinca ĉefurbo, kaj 34 km de Fermoselle kaj 17 de Bermillo de Sayago. La municipa teritorio limas norde kun Villardiegua de la Ribera, oriente kun Moralina, sude kun Gamones, Argañín kaj Badilla kaj okcidente kun Miranda do Douro (Portugalio). 

Estas prahistoriaj restaĵoj, sed la setlejo mem fondiĝis en la 12-a jarcento el la najbara Gamones. En postaj jarcentoj suferis pro militoj (Portugala Milito de Restaŭrado, Milito de hispana sukcedo) kaj ĉefe dum la Hispana Milito de Sendependigo. 

La tradiciaj agrikulturo (cerealoj, legomoj, vitoj) kaj brutobredado (bovoj kaj ŝafoj) lastatempe iom dekadencis pro malhelpo de la natura parko, sed pluas. Lastatempe kultura kaj rura turismo plie ekgravis: naturaj lokoj de la Natura Parko Arribes del Duero, muelejoj, ŝtonaj kabanoj "chiviteros", preĝejo, ermitejo de la Virgulino de la Templo (eble aludo al Templanoj), fortikaĵo, festoj ktp.

La urbestro estas de maldekstra partio PSOE.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de Provinco Zamoro


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 754490
 |
La **urea ciklo** (konata ankaŭ kiel **ornitina ciklo**) estas ciklo de biokemiaj reakcioj (nome procezo de metabolo) kiuj produktas ureon (NH2)2CO el amoniako (NH3). Tiu ciklo okazas en ureotelaj organismoj.

Se oni ne estas reuzataj por la sintezo de novaj aminoacidoj aŭ de aliaj nitrogenhavaj produktoj, la grupoj aminoj estas kanaligitaj al unika fina produkto de ekskrecio. La majoritato de akvospecioj, kiel por eksemplo la ostaj fiŝoj, ekskrecias la aminan nitrogenon en formo de amoniako pro kio ili estas nomataj amonotelaj bestoj; la majoritato de surteraj bestoj estas ureotelaj, ekskrecias la aminan nitrogenon en formo de ureo; la birdoj kaj la reptilioj estas urikotelikaj, ekskrecias la aminan nitrogenon en formo de ureata acido.

En la ureotelaj organismoj, la amoniako stokita en la mitokondrioj de la hepatocitoj iĝas ureo pere de la ciklo de la ureo.

Tiu vojo estis malkovrita en 1932 fare de Hans Krebs (kiu poste malkovros la citracidan ciklon) kaj de studento pri medicino asocia, nome Kurt Henseleit. La produktado de ureo okazas preskaŭ nur en la hepato kaj reprezentas la destinon de la plej granda parto de la amoniako tien kanaligita. La ureo pasas al la sanga fluo kaj de tie al la renoj kaj ekskrecias en la urinon, kaj tiel produktas ureon kiel finan produkton.

Bildaro
-------

* Ciklo de la ureoCiklo de la ureo
*

Eksteraj ligiloj
----------------

* *(The chemical logic behind the urea cycle)*
* *(Basic Neurochemistry)*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 697596
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Tiu ĉi artikolo temas pri urbo Jõhvi (estone *Jõhvi linn*) en Estonio. Eblus aparta teksto pri la aŭtonoma *komunumo Jõhvi*, estone nomata *Jõhvi vald*, al kiu apartenas la urbo, sed ĝis nun tia dua teksto ne kreiĝis. |

Koordinatoj: 59° 21′ 27″ N 27° 24′ 44″ O﻿ / ﻿59.35750 °N, 27.41222 °O﻿ / 59.35750; 27.41222 (mapo)

**Jõhvi** estas urbo en Estonio. Ĝi estas la administra centro de la distrikto Ida-Viru ("orienta Viru").

Historio
--------

La loĝloko unuafoje skribe menciiĝis en la jaro 1241. Probable en la loko de la nuna urba preĝejo situis antikva estona fortikaĵo. Post konkero de la regiono fare de la dana reĝlando tiuloke konstruiĝis ligna kristana preĝejo.

la urba preĝejo de Sankta Mikaelo
Cistercianoj fondis la preĝejon, kiu dediĉiĝis al la arkianĝelo Mikaelo. Ĉirkaŭ la jaro 1250 ekestis kristana paroĥo Jõhvi. Post detruiĝo de la unua preĝejo en batalo inter rusoj kaj germanaj soldatoj de la livonia ordeno en la jaro 1367 konstruiĝis ŝtona fortikaĵa preĝejo, kiu estis parto de remparo inter la lago Peipsi kaj la Finna Golfo. Dum la Livonia Milito (1558 ĝis 1583), parto de la Nordiaj Militoj, en kaj apud la loĝloko okazis fortaj bataloj. Post ĝia konkero, la fortikaĵa preĝejo en februaro 1558 prirabiĝis kaj detruiĝis. Multaj homoj mortiĝis kaj kiel la preĝejo ankaŭ granda nomo de pluraj domoj de la loĝloko detruiĝis. En 1581 la armeo de Svedio konkeris la loĝlokon, kaj transformis la monaĥan posedaĵon al sveda feŭdo.

Ekde la jaro 1782 la poŝtkaleŝoj inter la urboj Talino kaj Sankt-Peterburgo ne plu vojaĝis rekte ĉe la marbordo sed prenis novan vojon tra Jõhvi. Ankaŭ la plej grava vojo de Sankt-Peterburgo al okcidenta Eŭropo, tra Tartu kaj Riga, kondukiĝis tra Jõhvi. Tial jam en 1782 la loĝloko ekhavis poŝtkaleŝan stacion. En 1825 okazis la unua loka foiro en la loĝloko kaj malfermiĝis unuaj vendejo.

la nuna urbodomo
Unua lernejo fondiĝis en la jaro 1852 fare de germanlingva luterana pastro, kaj en 1866 ekestis oficiala administra komunumo Jõhvi. En 1919 la loĝloko iĝis parto de la novkreita demokratia Respubliko Estonio, kaj sekve dividis ties sorton.

Eksteraj ligiloj
----------------

* oficiala retejo de la urbo (estone kaj ruse)
* retejo de muzeo en la historia fortikita preĝejo (estone, ruse kaj angle)
**Torrehermosa** [torerMOsa] estas municipo de Hispanio, en la sudokcidento de la komarko *Comunidad de Calatayud* kies ĉefurbo estas Calatayud mem, en la sudokcidento de la Provinco Zaragozo (regiono Aragono). La loknomo *Torrehermosa* estas etimologie komprenebla kiel *Belega Turo* kaj tiukadre aperas turo en la municipa blazono.

Geografio
---------

Vinkeloj sur la deklivo de la kastelmonto.
Torrehermosa estas municipa teritorio en la sudokcidento de la komarko *Comunidad de Calatayud*, kie ĝi estas sude de Monreal de Ariza kaj norde de Alconchel de Ariza. La pejzaĝo estas tre seka. 

La loĝloko Torrehermosa mem estas je 138 km sudokcidente de Zaragozo, provinca kaj regiona ĉefurbo, je 839 msm en la Iberia Sistemo, ĉe la limo kun la provinco Sorio. Ĝi estas inter Monreal de Ariza norde kaj Alconchel de Ariza sude laŭ ŝoseo CV-937 paralela al la limo kun la provinco Sorio.

Historio
--------

Islamepoka turo.
Jam estis kastelo en la epoko de islamanoj, unue kiel defendolinio kontraŭ kristanoj; poste kontraŭ kastilianoj. La areo estis konkerita el islamanoj en la 12-a jarcento fare de Alfonso la 1-a, kiu lasis la areon al la templanoj. 

Preskaŭ ĉiuj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento kaj same en Torrehermosa kie oni malaltiĝis ĝis nunaj 63 loĝantoj en 2021. Evidente elmigrado ĝenerale foriris al industriaj aŭ pli viglaj areoj kiel Zaragozo, Daroko, Calatayud kaj Karinjeno.

Aktualo
-------

Vinkeloj.
Bazo de ekonomio nun estas agrikulturo (cerealoj, olivarboj kaj vitejoj), kaj brutobredado (kortobirdoj, ŝafoj kaj porkoj) kaj sekva nutrindustrio (vinproduktado). Nune gravas ankaŭ natura, kultura kaj rura turismo. 

Inter nunaj vidindaĵoj menciindas la preĝejo, krucmonumentoj, vinkeloj, la restaĵoj de la kastelo kaj naturaj lokoj ĉefe en la montaroj kaj ĉe la riveroj.

Bildoj
------

* Panoramo.Panoramo.
* Preĝejo de Torrehermosa.Preĝejo de Torrehermosa.
* Krucmonumento.Krucmonumento.
* Krucmonumento.Krucmonumento.
* Piliero Vallejos.Piliero Vallejos.
* Vinkelo ĉe la kastelo.Vinkelo ĉe la kastelo.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Zaragozo

Referencoj
----------

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Torrehermosa en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 802836
 |
| Nordlanda Konsilistaro 

---

 |
| --- |
| Oficialaj lingvoj de la Nordlandoj | dana, feroa, finna, gronlanda, islanda, norvega, sveda |
| Laborlingvoj de la Nordlanda Konsilantaro | dana, norvega, sveda |
| Sidejo | Kopenhago |
| Ĝenerala sekretario | Kristina Háfoss (2021-) |
| Prezidanto | Jorodd Asphjell (2023) |
| Vicprezidanto | Helge Orten (2023) |
| Fondo | 1952 |
|  |
|

La **Nordia Konsilantaro** (aŭ **Nordia Konsilio**) estas interparlamenta organizaĵo de la landoj de Nordio. La parlamentoj de la membraj ŝtatoj kaj memregaj regionoj sendas konsilantojn al la Konsilantaro, kiuj tie reprezentas la interesojn de sia nacio; ĉiujare oni nove elektas la konsilantojn. La Konsilantaro estis fondita en 1952 de Danujo, Islando, Norvegujo kaj Svedujo. Ekde tiam okazas ĉiujaraj renkontiĝoj. Finnujo aliĝis al la Konsilantaro en 1955.  La laboro estas kunordigata en kvin fakaj komisiitaroj.

En 1962 la jura bazo de la Konsilantaro estis difinitaj per *Traktato inter Danujo, Finnujo, Islando, Norvegujo kaj Svedujo*, ankaŭ nomata *Traktato de Helsinko* (alia ol Esperanto-rilata *Kontrakto de Helsinko)*. 

La taskoj de la Nordia Konsilantaro konsistas el la kunordigo kaj ellaborado de ne-devigaj konsiloj por la interŝtataj rilatoj de la membraj ŝtatoj. La landaj registaroj devas raporti al la Nordia Konsilantaro.

Fontindikoj
-----------

1. 1 2  informo pri la prezidanteco de 2023 en la konsilia retejo (jen angle)
2. ↑  Osmo Jussila k.a. Politische Geschichte Finnlands seit 1809. Vom Großfürstentum zur Europäischen Union, Berlin Verlag 1999, ISBN 3-87061-833-7, p. 308

* Kategorio Nordia Konsilantaro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Slango** estas aro da vortoj kaj parolmanieroj, apartenantaj al profesia nocio aŭ alimedia ĵargono (ekz. prunteprenitaj el aliaj lingvoj), kiuj uzate ekster sia medio, akiras specialan stilan efekton, ofte apartigan. Ĉefe, **slango** signifas la lingvuzon de friponoj, ŝtelistoj ktp. por ke ili ne estu komprenataj de aliaj personoj, ĉefe polico kaj eblaj viktimoj. Rapide, **slango** popularigas inter populaĉo, de ĝi iras al homoj kiuj loĝas en malriĉaj partoj de la urboj, kaj fine al tuta socio. Tiel, multaj vortoj de **slango** estas sankciataj de la populara uzado kaj, post iom da tempo, eniras en la ĝeneralan, eĉ literaturan lingvouzon. Ofte ekestas **slango** en certaj sociaj grupoj, kiuj uzas slangaĵojn por distingi sin disde la cetera socio, eĉ se ili ne estas krimuloj. Tipaj kreantoj de slango estas junuloj, kiuj uzas lingvon kiel manieron oponi kontraŭ la pliaĝa generacio, kaj anoj de "alternativaj" urbaj societoj ktp.

Okazas tiel riĉigo kaj renoviĝo de la vortprovizo, danke al la procedo de vort-formado, fare de la populara uzado. La slango estas universala fenomeno kaj, ĝenerale, la procedoj aplikataj estas similaj en la diversaj landoj. Okazas ekzemple forigo de silaboj, kiam oni diras: Espo anstataŭ Esperanto. Estas komuna ankaŭ la uzo de metaforoj, kiuj rapide iĝas malklaraj: krokodilo (ne-lerta esperantisto, iu kiu uzas nacian lingvon en Esperanta medio, ne-esperantisto), bakfiŝo tro juna knabino, ktp.

Esperanta slango
----------------

 Pli detalaj informoj troveblas en artikolo Esperanta slango.
Ĉar Esperanto estas parolata nur en etaj komunumoj, nia lingvo enhavas malmulte da slango kompare kun aliaj lingvoj. Tamen certaj slangaĵoj evoluis en junularaj renkontiĝoj, kiel *'stas* por *estas*, *malino* por *viro*, *vosto* por *peniso*, *malmanĝi* por *feki*, kaj *mojosa* por la angla *cool* ktp.

Speciala slango (Gavaro) estis kreita de Manuel Halvelik.

Vidu ankaŭ
----------

* Popido
* Sakro
* Mallongigo
* Terminego

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Slango en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* http://www.nettie.fi/droespo/ ĉe archive.org, konservita la 25-an de oktobro 2004
* Provizora privata listo de slango kaj ĵargono
* Filmeto pri slango de Jezer Dorante, aperinta en 14 junio 2021
**Leó Lánczy** [lAnci], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Lánczy Leó** estis hungara bankisto, politikisto. Lia origina familia nomo estis *Lazarsfeld* ĝis 1861, lia frato estis Gyula Lánczy.

Leó Lánczy
Leó Lánczy naskiĝis la  10-an de majo 1852(nun 1852-05-10) en Pest (urbo), li mortis la 26-an de januaro 1921 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Leó Lánczy devenis el juda familio. Li frekventis komercan akademion en sia naskiĝurbo, ekde 1870 li laboris en pluraj bankoj. Post 9 jaroj li estis levita bankestro kaj li lerte establis sistemon de hipoteka prunto sendepende de vienaj bankoj. Li investis multe en industrion kaj fervojan trafikon. Inter 1893-1901 li estis parlamenta deputito, ekde 1905 senatano. Dum la Hungara Sovetrespubliko li estis arestita, sed li rifuĝis. Li ricevis premion en 1891, titolojn "kotega konsilisto" en 1900, "vera sekreta konsilisto" en 1911.

Fontoj
------

* biografio hungare kun foto
* biografio hungare
* biografio hungare legebla en la 2-a punkto
* biografio hungare legebla en la 2-a punkto
* biografio angle

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 846032
 |


* Portalo pri Biografio
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Jozefo. |

**Jozef** (aŭ **Jozefo**), hebree יוֹסֵף, estis unu el la dek du filoj de la hebrea patriarĥo Jakob, kaj la plej amata filo de la patro. Lia patrino estis Raĥel. Lian historion rakontas la finaj 14 ĉapitroj de Genezo.

Biografio
---------

La nomo Jozef signifas "Javeo pliigas/aldonas"; oni diras ke Raĥel, naskante lin, ekdiris "La Eternulo aldonos al mi alian filon" (Ge 30.24).

Deksepjara Jozef paŝtadis gregojn kune kun la fratoj. La fratoj enviis lin pro lia favorateco ĉe Jakob. Ili forkaptis lin, intencante murdi lin, sed Ruben intervenis dirante "ne verŝu lian sangon", do ili vendis lin kiel sklavon al komerca karavano preterpasanta, kiu kondukis lin en Egiptujon. La fratoj ŝiris la mikskoloran veston, kiun ili prenis de Jozef, kaj ŝmiris ĝin je kapra sango. (Ge 37)

En Egiptujo Jozef fariĝis sklavo de la ministro pri sekureco, Potifar. Potifar rimarkis lian benatecon kaj liajn talentojn, kaj estrigis lin inter la sklavaro de la domo. Sed lia edzino volis tromplogi lin, kaj kiam li rifuzis cedi antaŭ ŝia logado, ŝi akuzis lin pri provo seks-atenca. Oni do malliberigis lin, sed li sukcesis akiri la favoron ankaŭ de la prizonestro, kiu faris lin administranto de la malliberejo kie li mem malliberis. (Ge 39)

Faraono malliberigis du el sia servistoj (la viniston kaj la bakiston) en la sama ejo kun Jozef. Ili sonĝis strangajn sonĝojn, kaj Jozef interpretis por ili la signifojn. La vinisto liberiĝis, sed oni pendumis la bakiston, konforme al la prognozoj, kiujn Jozef tiris el iliaj sonĝoj. (Ge 40)

Faraono sonĝis strangan sonĝon. Li ne scipovis interpreti ĝin. La vinisto reklamis pri Jozef kaj lia interpreta talento. Faraono malliberigis Jozefon, aŭskultis lian klarigon pri la sonĝo, kaj faris lin ministro kun respondeco pri planado kontraŭ venonta malsatego. Jozef lerte planis kaj plenumis la necesajn paŝojn por ke Egiptujo travivu sepjaran senpluvecon sen malsatmortoj. (Ge 41)

Dume, Jakob kaj liaj restantaj filoj en la lando Kanaana suferis pro la manko de pluvo. Li do sendis la filojn al Egiptujo, ĉar oni aŭdis ke tie abundas la grenstokoj. Finfine Jozef sukcesis alvenigi ankaŭ la patron Jakob al Egiptujo, kaj la tuta familio enmigris tien (entute 70 animoj laŭ Ge 46.27) (Ge 42-46)

Jakob mortis, kaj poste ankaŭ Jozef.

Jozef konsideriĝas la prapatro de unu el la 12 triboj de izraelidoj. Fakte tiu tribo baldaŭ dividiĝas al pli norda parto, kiu nomiĝas laŭ Manasse (hebree אֶפְרַיִם), filo de Jozef, kaj pli suda parto, nomata laŭ Efraim (hebree מְנַשֶּׁה), alia filo de Jozef. Laŭ tiu divido fakte temas pri dek tri triboj.

Jozef en posta literaturo
-------------------------

Hendrik Bulthuis verkis romanon *Jozef kaj la edzino de Potifar*.

* 
* 
* 
*

Referencoj
----------

1. ↑  *Genezo 35:22-24,* Esperantlingva traduko de L. L. Zamenhof

* Kategorio Jozef (filo de Jakob) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 51777
* GND: 118639986
* LCCN: n79097427
* VIAF: 54941695
* LIBRIS: 235155 327273, 235155
* NKC: ola2002113705
 |
**Torrescárcela** [toresKARzela] estas municipo en la sudoriento de la provinco Valadolido, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko *Campo de Peñafiel* (Kamparo de Peñafiel) en la sudoriento de la provinco. La loknomo *Torrescárcela* estas iel komprenebla kiel Turo-prizono.

Torrescárcela en la provinco Valadolido.
La komarko *Campo de Peñafiel* de la provinco Valadolido, malhelblue, sudoriente.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio, formita de loĝlokoj Torrescárcela kaj Aldealbar, okupas totalan areon de 50,87 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 168 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono. 

Ĝi distas 45 km de Valadolido, provinca ĉefurbo kaj estas inter Aldealbar, Cogeces del Monte kaj Bahabón. Ĝia municipa teritorio estas ebeneca kaj trairata de la rivero Valcorba. Plej proksima loĝloko estas Cogeces del Monte.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Leono kaj poste al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (ĉefe cerealoj, kaj ankaŭ betoj, legomoj kaj terpomoj) kaj brutobredado (ŝafoj) kaj forstado de pinoj. Lastatempe kultura kaj rura turismo ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado). 

De la historia pasinteco restis vizitindaj vidindaĵoj el kiuj menciindas la preĝejo Justo kaj Pastor kaj la ermitejo.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Valadolido

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 766282
 |
Kirkee Milito Tombejo
Kirkee 
La Kirkee Milito Tombejo estas tombejo en Khadki (siatempe nom Kirkee), kvartiro en Puneo (siatempe Poona) en Maharaŝtro, Barato. La tombejo estis kreita provizi tombojn por la falintoj de centra kaj okcidenta Barato en la Dua Mondmilito, kie tiu(n) loko(n) ne povis esti certeco pri iliaj tomboj aliloke estanta konstante daŭrigita. La tombejo havas tombojn de 1,668 Brita Komunumo de Nacioj-anoj de la armitaj fortoj de LA DUA MONDMILITO, kaj 629 de La Unu-a Mondmilit-o kiu estis retombigitaj ĉi tie de Bombay's Sewri Christian Cemetery en 1962. La tomboj de Sewri estas sensigna kaj ilia nomoj estas listigitaj sur la Kirkee (1914 - 18) Monumento. La Kirkee (1914 - 1918) Monumento estas por al 735 Brita Komunumo de Nacioj-anoj de la armitaj fortoj kiu mortis en Barato en La Unu-a Mondmilit-o kaj kies tomboj estis en diversaj lokoj kie ili ne povis daŭrigita, al la 629 kies rest estis retombigitaj ene de la tombejo en 1962 de Sewri Kristana Tombejo, kaj al proksimume 193 soldatoj de Oriento kaj Okcidento Afrika deveno kiu mortis pro 1939 al 1945 en diversaj neoperacieblaj lokoj tra la tuta lando. Ankaŭ estas la Kirkee (1939 - 1945) Monumento al 197 Brita Komunumo de Nacioj-anoj de la armitaj fortoj (escepte (de) Oriento kaj Okcidento Afrika) kiu mortis en LA DUA MONDMILITO kaj kies tomboj en alia partoj de Barato kaj en Pakistano estas maldaŭrigo. Estas du specialaj monumentoj starigis de la Brita Komunumo de Nacioj Milito Tomboj Komisiono.
**Ursy** estas komunumo en la distrikto Glano en Kantono Friburgo, Svislando. Ĝi havis 1889 loĝantojn je la 31-a de decembro 2010.

Geografio
---------

La komunumo Ursy situas en la Friburga Mezlando sur altebenaĵo inter la valoj de la riveroj Brojo en okcidento kaj Glano en oriento. Ursi situas proksimume 9 kilometrojn sudokcidente de la urbo Romont kaj 5 kilometrojn sudoriente de Moudon. La komunumo Ursy konsistas el la vilaĝoj Bionnens, Esmonts, Morlens, Mossel, Ursy, Vauderens kaj Vuarmarens, kaj la vilaĝetoj Invau, Fin de Vau kaj Pré du Château.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 14,96 km², de kiuj 26,0% estas kovritaj de arbaro, 66,3% servas por agrikulturo kaj 8,2% por setlado.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Ursy limas en nordo al Brenles (VD), en oriento al Siviriez, en sudo al Le Flon, en sudokcidento al Rue, en nordokcidento al Montet, kaj en nordnordokcidento al Chavannes-sur-Moudon (VD).

Trafiko
-------

Tra Ursy pasas la kantona ĉefvojo n-ro 151.1 de Romont al Montet. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A12 situas proksimume 10 kilometrojn sude de la komunumo apud Châtel-Saint-Denis. En Vauderens troviĝas stacidomo ĉe la trajnlinio de Svisaj Federaciaj Fervojoj de Friburgo al Laŭzano.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Ursy datiĝas el la jaro 1160 kiel *Ursei*. Dum mezepoko Ursy apartenis al la Senjorujo Rue, kiu post la konkero fare de la urba ŝtato Friburgo fariĝis friburga voktejo kaj post la Helveta Revolucio de 1798 distrikto. En la jaro 1848 Ursy surbaze de la nova kantona konstitucio de Friburgo estis integrita al la Distrikto Glano. Kun efiko de la 1-a de januaro 2001 la ĝis tiam sendependaj komnumoj Bionnens, Mossel kaj Vauderens estis kunigitaj kun la komunumo Ursy, kaj la 1-an de januaro 2012 ankaŭ Esmonts, Morlens kaj Vuarmarens estis integritaj al la komunumo.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: Reta mapo 1:20000 de Swisstopo[*rompita ligilo*]
2. ↑  Fonto: Komunumdatumoj de la retejo de la Svisa Federacia Oficejo pri Statistiko, retejo konsultita la 24-an de decembro 2012
3. ↑  Fonto: *Marianne Rolle*: *Ursy* en *Historia Leksikono de Svislando* (2012-08-06)

Vidu ankaŭ
----------

* Vauderens (stacidomo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la komunumo Ursy

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Ursy** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Glano |
| --- |
| Auboranges • Billens-Hennens • Chapelle • Châtonnaye • Ecublens • Grangettes • La Folliaz • Le Châtelard • Massonnens • Mézières • Montet • **Romont** • Rue • Siviriez • Torny • Ursy • Villaz-Saint-Pierre • Villorsonnens • Vuisternens-devant-Romont |  |

 |
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

**Postrenkontiĝa sindromo** aŭ **postkongresa sindromo** (ofte mallongigita al **PRS** aŭ **PKS**, por la ekstera publiko ankaŭ **PERS** kun *E* por *Esperanto*) estas aro de sentoj, kiujn kelkaj esperantistoj havas post forveturo el Esperanto-renkontiĝo aŭ post alveno hejmen. Ne temas pri vera "sindromo" en senco de "malsano", sed nur nomo por simpla kaj klara esprimo de la sentoj.

La "simptomoj" estas jenaj: manko de la esperantistaj amikoj kaj deziro vidi ilin kaj/aŭ deziro viziti plian Esperanto-renkontiĝon, ĝenerala malĝojo, ofte eĉ (ĉefe ĉe junuloj kaj organizantoj) fizika laceco. Partopreno en karavano estas por kelkaj homoj maniero kiel malfortigi aŭ ŝovi postrenkontiĝan sindromon.

Alia flanko de la postkongresaj epokoj estas profito de la enmergiĝo en la esperanta etoso kaj de la sekvaj kontaktoj por pli forta aktivado en la plej diversaj iniciatoj de Esperantujo: komencigo de Esperanto-kursoj koincide kun komenco de lernojaro (en kelkaj landoj), agado por reaktivigo de Esperanto-asocioj post elektoj de novaj estraroj ktp. Tiukadre la Esperantlingva Vikipedio atingis la 250 000-an artikolon en septembro (2018) post la fino de Esperanto-aranĝoj en antaŭa aŭgusto.

Vidu ankaŭ
----------

* Esperanto-kulturo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kvin receptoj kontraŭ la "post-Esperanto-renkontiĝo-sindromo"
* Kanto *Post-Esperanto-renkontiĝo-sindromo (P.E.R.S.)* de La Kuracistoj
* Kanto *Postrenkontiĝa Sindromo* de la YouTube-kanalo *negermano*.
**Torrijas** [toRRIĥas] estas vilaĝo kaj municipo de la provinco Teruelo (nordorienta Hispanio), nome en la sudorienta komarko Gúdar-Javalambre, kies komarka ĉefurbo estas Mora de Rubielos. La loknomo *Torrijas* estas ne-etimologie komprenebla kiel pankukoj; sed certe okazis popola etimologio kiu ne rilatas al tiu signifo. En provinco Toledo estas urbo Torrijos.

Geografio
---------

Ĝi estas je 66 km de Teruelo, provinca ĉefurbo, laŭ ŝoseo, je 38 km rektalinie. Al Teruelo alvenas de nordo tri ŝoseoj, de sudo aliaj tri kaj unu okcidente el Gea de Albarracín. El la tri sudaj, tiu plej orienta nome N-234 kun A-23 *Autovía Mudéjar* venas el sudoriento kune kun fervojo. Laŭ tiu Albentosa estas la plej malproksima en la komarko, kaj de tie sudokcidente la A-1514 komunikas kun Manzanera, kaj poste kun Torrijas pli sudokcidente, inter tiu kaj Arcos de las Salinas.

La municipa teritorio etendiĝas ĉe la montaro Javalambre. La loĝloko staras je 1359 m super marnivelo, kaj ĉirkaŭe fluas la rivero Albentosa.

Historio
--------

En la islama epoko la areo estis loĝata de berberoj, eble pro la geografia simileco de tiu zono kaj de la brutobredaj ebloj kun ilia devenregiono en Nordafriko. 

Pordego de la preĝejo.
Kristanoj konkeris la areon el islamanoj en 1202 fare de Petro la 2-a de Aragono, kiel unu el lastaj islamaj lokoj kiuj rezistis en Aragono. 

Kristanoj konkeris la lokon el islamanoj en la 13-a jarcento, kaj post konstituo de la komunumo de domaroj de Teruelo, ĝi estis inkludita en la Sesma del Campo de Sarrión ĝis la provinca divido de 1833. Poste Torrijas prosperis pere de komerco de lano.

Aktualo
-------

Bazo de ekonomio estis agrikulturo (cerealoj), forstado kaj brutobredado. Preskaŭ ĉiuj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento kaj tiukadre ankaŭ en Torrijas oni malaltiĝis el 629 en 1900 ĝis nunaj 527 loĝantoj. 

La ĉefa ekonomia agado de la municipo estas turismo. Ludas gravan rolon vintre la proksimeco de la skiejo Aramón Javalambre, same kiel rikoltado de fungoj. Ludas gravan rolon ankaŭ la naturaj sportoj. 

Inter vidindaĵoj menciindas preĝejo, urbodomo ktp.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Teruelo

Notoj
-----

Bibliografio
------------

* Ibáñez González, Javier (kunord.) (2009). Las Hoces del Mijares y los Caminos del Agua. Qualcina. Arqueología, Cultura y Patrimonio. ISBN 978-84-937190-0-5.
* Ibáñez González, Javier & Casabona Sebastián, José F. (2013). Castillos, murallas y torres. La arquitectura fortificada de la Comarca de Gúdar-Javalambre. Qualcina. Arqueología, Cultura y Patrimonio. ISBN 978-84-937190-5-0.

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 798040
 |
**Torrijo de la Cañada** [toRIĥo delakaNJAda] estas municipo de Hispanio, en la nordo de la komarko *Comunidad de Calatayud* kies ĉefurbo estas Calatayud, en la sudokcidento de la Provinco Zaragozo (regiono Aragono). La loknomo *Torrijo de la Cañada* estas etimologie komprenebla kiel *Tureto de la Brutovojo*.

Geografio
---------

Panoramo: malsupre, ponto; meze, domoj; supre, vinkeloj.
Torrijo de la Cañada estas municipa teritorio en la nordo de la komarko *Comunidad de Calatayud*, kie ĝi estas inter Bijuesca norde kaj Villalengua sude.

La loĝloko Torrijo de la Cañada mem estas je 106 km sudokcidente de Zaragozo, provinca kaj regiona ĉefurbo, sur 725 msm en la Iberia Sistemo, ĉe la valo de la rivero Manubles.

Historio
--------

La historio de Torrijo estas antikva, kiam ĝi estis konata kiel Termes kaj Turriga. Tie okazis epizodo rakontita de la historiisto Apiano protagonizita de la prokonsulo Kvinto Pompeo en la jaro 137 a.K. ene de la keltiberaj militoj kiam venkinte Numantion, iris kontraŭ la urbo Termes, kie li perdis 700 homojn.

Alfonso la 1-a definitive konkeris la areon el islamanoj en la 12-a jarcento kadre de la konkero de Calatayud.

Preskaŭ ĉiuj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento kaj same en Torrijo de la Cañada kie oni malaltiĝis ĝis nunaj 204 loĝantoj en 2021. Evidente elmigrado ĝenerale foriris al industriaj aŭ pli viglaj areoj kiel Zaragozo, kaj Calatayud.

Aktualo
-------

Tradicia bazo de ekonomio estis agrikulturo (cerealoj, olivarboj kaj vitejoj), kaj brutobredado (kortobirdoj, ŝafoj kaj porkoj) kaj sekva nutrindustrio (ĉefe vinproduktado). Nune gravas ankaŭ natura, kultura kaj rura turismo.

Aliaj altiraĵoj estas la gotika preĝejo de la Virgulino, la renesanca de Sankta Johano, la ponto, la restaĵoj de la kastelo, la ermitejo-rigardejo el deklivo de iamaj vinkeloj (nun amikarejoj), krucmonumentoj, restaĵoj de aliaj ermitejoj, kaj naturaj lokoj ĉefe ĉe la rivero.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Zaragozo

Bildaro
-------

* Statuoj de Sanktaj Feliksoj kaj Regula.Statuoj de Sanktaj Feliksoj kaj Regula.
* Turo de la murego.Turo de la murego.
* Romia ponto.Romia ponto.
* Romia ponto kaj turo de la murego.Romia ponto kaj turo de la murego.
* Preĝejo de Sankta Johano.Preĝejo de Sankta Johano.
* Sonorilturo de la Preĝejo de Sankta Johano.Sonorilturo de la Preĝejo de Sankta Johano.
* Portiko de la Preĝejo de Sankta Johano.Portiko de la Preĝejo de Sankta Johano.
* Kastelo.Kastelo.
* Preĝejo de Nuestra Señora del Hortal.Preĝejo de *Nuestra Señora del Hortal*.
* Portiko de la Preĝejo de Nuestra Señora del Hortal.Portiko de la Preĝejo de *Nuestra Señora del Hortal*.
* Urbodomo.Urbodomo.

Referencoj
----------

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Torrijo de la Cañada en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 803219
* GND: 1165018551
* VIAF: 316733417
 |
**Tamás Bauer** [tamAŝ baŭer], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Bauer Tamás** estas hungara ekonomikisto, politikisto, altlerneja instruisto. Lia pseŭdonimo estis *Csonka Dénes* [ĉonka dEneŝ] dum la socialismo.

Tamás Bauer naskiĝis la  6-an de majo 1946(nun 1946-05-06) en Budapeŝto.

Biografio
---------

Tamás Bauer maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo en 1964, poste li akiris ekonomikan diplomon en Universitato Károly Marx en 1968. Post la diplomo li laboris 2 jardekojn en akademia instituto, ekde 1988 li instruis en la Universitato de Frankfurto. Intertempe li kandidatiĝis (CSc) en 1984 antaŭ la Hungara Scienca Akademio. Inter 1966-1974 li apartenis al la socialistoj, baldaŭe li aliĝis al la subtera opozicio. inter 1994 kaj 2002 li estis parlamenta deputito. Li edziĝis en 1969, gefiloj naskiĝis 1970 kaj 1972.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *A vállalatok ellentmondásos helyzete a magyar gazdasági mechanizmusban* (1975)
* *Tervgazdaság, beruházás, ciklusok* (1981)
* *The New Hungarian Forms of Enterprise Management and their Economic Environment* (1986)
* *Two Remarks on Socialism and Reforms* (1991)

Fontoj
------

* biografio hungare kun foto
* biografio hungare kun foto
* biografio hungare kun foto

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 845570
 |



* Portalo pri Biografio
**Urueña** [uRŬEnja] estas municipo en la centrokcidento de la provinco Valadolido, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko *Montes Torozos* (Montoj Torozos) en la okcidento de la provinco.

La urba kerno estas tre bone konservita kaj pro tio estis deklarita Histori-Arta Ensemblo en 1975. Ĝi konservas grandan parton de la murego kun du el ties pordegoj, kelkajn partojn de la kastelo, blazondomojn kaj la preĝejon gotik-renesancan de *Santa María del Azogue*. Gravaj kulturaj centroj estas la Etnografia Centro "Joaquín Díaz", la Muzeo Luis Delgado de tutmondaj instrumentoj, la ekspoziciejo Mercedes Rueda kaj la Muzeo de Sonoriloj. El la urbo eblas rigardi la pejzaĝon de la komarko *Tierra de Campos*, la tradiciajn kolombejojn kaj la ermitejon *Nuestra Señora de la Anunciada*, elstara ekzemplo de romanika arto.

Urueña en la provinco Valadolido.
La komarko *Campo de Peñafiel* de la provinco Valadolido, malhelblue, sudoriente.
La kastelo.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 44,04 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 191 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono.

Ĝi distas 50 km de Valadolido, provinca ĉefurbo kaj limas kun municipoj Villardefrades, Villanueva de los Caballeros kaj La Santa Espina. Ĝia municipa teritorio estas ebeneca, kun la loĝloko sur monteto, kaj trairata de la rojo de la Ermitejo.

Historio
--------

En la loko estis setlejo de [vakceoj]] kaj de romianoj. La areo apartenis unue al la Regno Leono kaj poste al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado. En la 12-a jarcento ĝi estis grava lima setlejo (inter Kastilio kaj Leono) kun Medina de Rioseco kaj Castromonte. Pro tio ĝi iĝis centro de konfliktoj. En 1876, la urbo suferis teruran incendion kiu detruis grandan parton de la loĝloko.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj, vitejoj, legomoj kaj terpomoj) kaj brutobredado (ŝafoj) kaj rilata komercado. Lastatempe kultura kaj rura turismo plej ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado).

De la historia pasinteco restis vizitindaj vidindaĵoj el kiuj menciindas la murego kun du el ties pordegoj, la kastelo, blazondomoj kaj la preĝejo gotik-renesanca de *Santa María del Azogue*.

Bildoj
------

* La murego.La murego.
* Pordego de la murego.Pordego de la murego.
* Ermitejo Nuestra Señora de la Anunciada.Ermitejo *Nuestra Señora de la Anunciada*.
* Preĝejo gotik-renesanca de Santa María del Azogue.Preĝejo gotik-renesanca de *Santa María del Azogue*.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Valadolido

Notoj
-----


* Urueña en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Urueña en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 766329
* GND: 7734393-1
* VIAF: 240160416
 |
Ulanoj de la Varsovia Duklando, militantaj por Francio dum la Napoleonaj Militoj
Ulanoj de Germanio, 1912
Ulanaj regimentoj de Aŭstrio-Hungario dum la Batalo de Custoza, 1866
La **ulano** (pole *ułan* [ˈuwan], germane *Ulan* [uˈlaːn], litove *ulonas*, france *uhlan* [ylɑ̃]) estis militisto, kiu rajdis ĉevalon kaj armis sin per lancoj.

Priskribo
---------

La originalaj polaj-litovaj ulanoj rajdis ĉevalojn kaj armis sin per lancoj, sabroj, kaj pistoloj.

La uniformo de la ulanoj konsistis el jako (pole *kurtka*) kun antaŭa kolora panelo (pole *plastron*) kaj kolora tola oblikva bendo de ŝultro ĝis talio, kune kun nesimetria, kvarpinta ĉapo (pole *rogatywka*). Iliaj lancoj havis malgrandan standardon ĉe la pinda fino.

Historio
--------

La nomo "ulano" devenas de la tjurka vorto turke *oğlan*, turkmene *oglan*, azerbajĝane *oğlan*, kiu signifas knabon aŭ junan viron.

La tjurkaj tataroj enmigris en Litovion en la 14-a jarcento, kaj servis kiel milististoj por Litovio kaj poste ankaŭ por Pollando. Post la arkaikiĝo de kirasaj kavaliroj, kio okazis en la 16-a jarcento, kaj la fondo de la la Respubliko de Ambaŭ Nacioj, la litovaj tataroj organiziĝis sub standardojn, simile al la husaroj, servanta la monarko de tiu lando (kiu estis samtempe la Granda Duko de Litovio kaj la Reĝo de Pollando).

La unuaj formalaj ulanaj regimentoj fondiĝis dum la 1720-aj jaroj en la Respubliko de Ambaŭ Nacioj. Pro la disvolviĝo de pafiloj, la ulanoj ekarmis sin ankaŭ per pistoloj, kune kun la tradiciaj lancoj kaj sabroj.

Dum la Napoleonaj Militoj, dum kiu Pollando kuŝis sub Francia influo kiel la Varsovia Duklando, la ulanoj militis por Francio.

Dum la 19-a jarcento, aliaj landoj fondis regimentojn nomitajn laŭ la polaj-litovaj ulanoj. En 1914, la armeo de Germanio inkluzivis 26 ulanajn regimentojn. Tiuj estis modelitaj laŭ la polaj-litovaj regimentoj, kun similaj uniformoj kaj armiloj. Ulanaj regimentoj ankaŭ ekzistis en Aŭstrio-Hungario.

Post 1934, la pola kavalerio ne plu uzis lancojn dum batalo, nur ceremonie. La lasta regimento nomita "ulano" malfondiĝis en 1947.

Piednotoj
---------

1. ↑  Nova Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto: ulan/o

Referencoj
----------

* Marrion, R.J..  (1975) *Lancers and Dragoons* (angle). , Almark Publishing Company Ltd.. ISBN 0-85524-202-7.
* Niegolewski, Jędrzej.  (1854) *Les Polonais à Somo-Sierra en 1808 en Espagne Réfutations et rectifications relatives à l’attaque* (france). Adolphe Thiers.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Ulano en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Ulano en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Le Uhlan on the web (france).