recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Phan Boi Chau** (潘佩珠, 26-a de decembro 1867, 29-a de septembro 1940) estis vjetnama naciista gvidanto.

La filo de malriĉa klerulo ricevis doktorecon en 1900, en kiu tempo li jam estis forte naciisma. Kontraŭante al la franca registaro en Vjetnamio, li organizis klopodojn por meti la naciisman princon Cuong De (1882-1951) sur la trono. En 1905 li translokiĝis sian rezisto-movadon al Japanio, kie li renkontis Sun Yat-sen, Phan Chau Trinh kaj Tsuyoshi Inukai. Li sendis multajn vjetnamajn studentojn al Japanio (200 studentoj en la pinta jaro) kaj tio estis nomata *Đông Du* (Studo en la Oriento [nome, Japanio]). Li skribis la verkon *Việt Nam Vong Quốc Sử* (Historio de la perdo de Vjetnamio).

Liaj monarkiaj skemoj malsukcesis, ĉar li faris planon por murdi la ĝeneralan guberniestron de Franca Hindoĉinio kaj estis enprizonigita de 1914 ĝis 1917. Centoj da vjetnamoj protestis, kiam li estis arestita denove en 1925, poste estis liberigita kaj pasigis la reston de sia vivo en izoliteco.

Referencoj
----------

1. ↑  Marr, David G. (1970). *Vietnamese anticolonialism, 1885-1925*, University of California angle

Vidu ankaŭ
----------

* Hồ Chí Minh

* Kategorio Phan Bội Châu en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 460416
* GND: 121489914
* LCCN: n82268395
* VIAF: 6247153063248919320003 7408408, 6247153063248919320003
* ISNI: 0000 0003 6849 111X, 0000 0000 8086 1708
* SUDOC: 028616200
* BNF: 12041568h
* NLA: 35286895
* NDL: 00755971
* NKC: js20061201011
 |
**Phillip BARD** (Port Hueneme, Kalifornio, 1898 - 1977) estis usona fiziologo, profesoro. Bard gradiĝis en Princeton kaj Harvard, Walter Cannon superrigadis lian doktorigan disertacion. 

Antaŭ gradiĝo, servis kiel volontulo de ambulancoj dum la Unua Mondmilito en Francio (1917-1919). En 1929 li estis elektita membro de la Usona Societo de Fiziologio. Post sia doktoriĝo li laboris en Princeton (1928-1931) kaj Harvard (1931-1933), ĝis en 1933 iĝis profesoro kaj direktoro de la Departemento de Fiziologio de la Universitato Johns Hopkins, posteno kiun li estis ĉiam dezirinta. Li estis dekano de la Fakultato de Medicino en la periodo 1953-1957. 

Lia esplorado centriĝis en la funkcioj de la nerva sistemo, speciale pri kiel la cerbo peras en la kontrolo de la emocioj (biopsikologio de la emocio), la vestibla sistemo kaj la malordoj de movado. Li realigis gravajn kontribuojn en la lokigo de la funkcio kaj en la koncepto de la neŭra centro, kio havis evidentan efikon en la postaj esploroj.

En al kampo de la psikobiologio de la emocio, Bard reprenis la proponojn de sia instruisto Walter Cannon por ampleksigi kaj disvastigi ilin per tio kio estas konata kiel teorio de Cannon-Bard.

Verkoj
------

* Bard, P. «Limbic elements in the publication policies of the APS». Physiologist 6: 324- 327, 1963.
* Bard, P. «The ontogenesis of one physiologist». Annu. Rev. Physiol. 35: 1-16, 1973.

Bibliografio
------------

* Fenn, W. O. History of the American Physiological Society: The Third Quarter Century, 1937-1962. Washington D. C. Am. Physiol. Soc. 1963, p. 8-9.
* Mountcastle, V. B. «Philip Bard, 1898-». Physiologist 18: 1-5, 1975.
* Mountcastle, V. B. «Philip Bard, 1898-1977». Physiologist 20(3): 1-2, 1977.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 667475
* GND: 1146726627
* LCCN: n85817735
* VIAF: 84133158
* ISNI: 0000 0001 1073 5682
* SUDOC: 119646307
* BIBSYS: 97019738
* NKC: jo2002101399
 |
**Teobaldo** (m. la 18-an de aprilo 1161) estis ĉefepiskopo de Canterbury ekde 1139.

Li estis normanda, kaj eniris Abatejon Bec, kie li iĝis prioro en 1127 kaj abato en 1137. En 1138 reĝo Stefano de Anglio nomumis lin ĉefepiskopo de Canterbury. Tamen la frato de Stefano, Henriko de Blois estis esperinta iĝi ĉefepiskopo. Stefano aranĝis la elekton de la ĉefepiskopo kiam Henriko forestis: li timis ke lia frato iĝus tro potenca. Teobaldo kaj Henriko malamikiĝis. Henriko akiris la gravan postenon de papa legato en Anglio kaj tio malfaciligis la politikon de Teobaldo dum la longa enlanda milito inter Stefano kaj imperiestrino Matilda. Kiam vakiĝis la posteno de ĉefepiskopo de Jorko, Henriko proponis Vilhelmo Fitzherbert sed Teobaldo kontraŭis.

En 1143 estis nova papo kaj Henriko ne plu estis la papa legato. Tamen nur en 1150 akiris Teobaldo tiun postenon.

En 1148 la papo alvokis la anglajn episkopojn al konsilio. Stefano komandis ke ili ne iru, sed Teobaldo malobeis, elirante en fiŝboato. Stefano konfiskis liajn posedaĵojn en Anglio kaj ekzilis lin, malgraŭ ke Teobaldo sukcese persvadis la papon ne ekskomuniki Stefanon. Pro tio la papo ekskomunikis Anglion, sed oni efikigis tion nur en la diocezo Canterbury. Teobaldo revenis al Anglio kaj iris al Framlingham, posedata de grava subtenanto de imperiestrino Matilda.

De 1151 al 1153 Teobaldo ludis gravan rolon en la intertraktadoj kiuj kondukis al la fino de la enlanda milito. Li ĉeestis la morton de Stefano en 1154, kaj tiu nomumis lin regento ĝis Henriko la 2-a alvenus por kronado. Teobaldo kronis Henrikon en Abatejo Westminster la 19-an de decembro 1154. Li ĝuis la fidon de la nova reĝo. Li estis la patrono de Thomas Becket kaj rekomendis tiun al la reĝo por la posteno de Lord-Kanceliero. Li mortis en 1161 kaj entombiĝis en Katedralo Canterbury. En 1787 oni eltrovis lian plumban ĉerkon.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 271407
* GND: 100961916
* LCCN: n2012011144
* VIAF: 156637081 290499571, 156637081
* ISNI: 0000 0001 0467 9960, 0000 0003 9572 7044
* SUDOC: 178876887
* BNF: 10559331b
 |
**Mikola HUSOŬSKI** (beloruse: *Мікола Гусоўскі*, pole: *Mikołaj Hussowczyk*, latine: *Nicolai Hussoviani*) estis elstara belorusa mezepoka verkisto. Li naskiĝis en 1470 plej verŝajne en belorusa urbeto Usa (Usava). Komencan edukadon li ricevis en Belorusio, poste daŭrigis studadon en universitatoj de Bolonjo, Krakovo kaj Vilno (laŭ informoj el tieaj arĥivoj). Dato de lia morto estas necerta – iam post la 1533 jaro.

Biografio
---------

En 1518 — 1522 jaroj li partoprenis viziton al Romo kiel ambasadano de Granda Duklando Litva kaj Pola Reĝlando kun estro Erazm Vitelius. Laŭ peto de roma papo Leono la 10-a li verkis latinlingvan poemon: "Kanto pri uro". Originala latina nomo estas "*Carmen de statura feritate ac venatione Bisontis*" (Kanto pri staturo, feroco de uro kaj ĉasado kontraŭ ĝi). Ĝuste kiam la poeto finis la verkon al la Apenina duoninsulo venis terura pesto. Estis tiom multaj mortintoj ke oni ne sukcesis forigi ĉiujn kadavrojn, kiuj eĉ ŝtopis la riveron Tibero. La poeto atestis kiel en la ĉefurbo de kristismo miloj da homoj rezignis la kredon pri la Savonto kaj komencis oferi al paganaj dioj. Tre impresita de la eventoj, Husoŭski kreis verson-preĝon "Al sankta Sebastiano". Dum la pesto mortis kaj papo Leono la 10-a kaj la episkopo Vitelius. Sen la zorgantoj li ne sukcesis eldoni la verkon en Romo, sed nur en la 1523 jaro en Krakovo, helpe de granda dukino litva kaj reĝino pola Bona Sforca.

Verkoj
------

* poemo Kanto pri uro Arkivigite je 2007-09-30 per la retarkivo Wayback Machine 1523
* verso "Konsolo" 1523
* verso-preĝo: "Al sankta Sebastiano" 1523
* poemo: "Nova kaj glora venko kontraŭ turkoj..." 1524
* poemo "Vivo kaj heroaĵoj de sankta Giacinto" 1525

Tradukoj
--------

La poemo "Kanto pri uro" estas tradukita al la belorusa lingvo (ekzistas eĉ tri variantoj), kaj al la bulgara, litova, pola, rusa, ukraina lingvoj.
En 1980 jaro UNESCO, okaze de la 500-a datreveno de la poeto, listigis la nomon de Mikola Husoŭski en la kalendaron de plej elstaraj internaciaj datoj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Mikola Husoŭski en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* 
* Arkivigite je 2005-01-16 per la retarkivo Wayback Machine
* Arkivigite je 2006-05-12 per la retarkivo Wayback Machine
* (beloruslingve) Mikola Husoŭski Arkivigite je 2004-09-30 per la retarkivo Wayback Machine, ligiloj al liaj verkoj, tradukoj kaj artikoloj pri li.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 26326
* GND: 118962507
* LCCN: n84224277
* VIAF: 187221758 5730858, 187221758
* ISNI: 0000 0001 0865 9406
* BNF: 16542674c
* NKC: js2011635661
 |
**Stefan KUDELSKI** (naskiĝis la 27-an de februaro 1929 en Varsovio, mortis la 26-an de januaro 2013 en Cheseaux-sur-Lausanne) – pola elektronikisto kaj inventisto, kreinto de la serio de profesiaj magnetofonoj *Nagra*, baza tipo de la magnetofono uzata de radiaj kaj televidaj raportistoj kaj de filmaj studioj en la mondo, laŭreato de Oskar-premioj, distingita per honora doktoreco de la Svisa Federacia Instituto pri Teknologio Laŭzano.

Familio
-------

Stefan Kudelski naskiĝis en pola intelektula familio ligita kun antaŭmilita Stanisławów. Avo de Stefan – Jan Tomasz estis diplomito de Politekniko de Lvovo kaj urba arkitekto de Stanisławów, kiu postlasis grandan kontribuon al arkitekturo de la urbo, la patro de Stefan – Tadeusz, defendanto de Lvovo kontraŭ ukrainoj en 1918, post arkitekturaj studoj en Politekniko de Lvovo laboris en kemia industrio, la patrino – Irena Ulbrich estis antropologo. Bapto-patro de Stefan Kudelski estis la lasta antaŭmilita prezidanto de Varsovio Stefan Starzyński. En 1939 la familio Kudelski evakuigixs de militanta Pollando kaj tra Zaleszczyki (Podolio), Rumanio kaj Hungario atingis sudan Francion. Post germana invado en Fracion ili ektroviĝis en teritorioj administrataj de la reĝimo de Vichy. La patro de Kudelski, kiel pola oficiro soldatservanta partoprenis la francan rezistadon, sed post malkovro fare de germanoj de la loka konspira grupo laŭvican fojon devis fuĝi kun la familio, ĉi foje al Svislando. Pro siaj meritoj ambaŭ gepatroj de Kudelski estis distingitaj de la franca Milit-Kruco.

Lernado
-------

En Svislando juna Stefan Kudelski frekventis mezlernejon École Florimont en Ĝenevo kaj ankoraŭ antaŭ sia finlerno li serioze ekinteresiĝis pri tekniko kaj elektroniko. Li konstruis propran laboratorion, en kiu okupiĝis interalie pri aparatoj por ekstraktado de polvoj de la aero aŭ por mezuro de precizeco de horloĝoj – kelke da ili Kudelski patentis, kvankam ili ne trovis komercan aplikon. De 1948 li studis fizikon kaj fizikan inĝenierion en la Politekniko.

Photo of Kudelski receiving one of his very many Oscars
The detailed description on monument.

Bibliografio
------------

* Witold Iwańczak, *Polak z Oskarami* (Polo kun Oskaroj), „Niedziela", n-ro 1 (2.01.2011)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Stefan Kudelski en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Ĉefpaĝo de Nagra Group
* Firmao-paĝo de SKIDATA el Nagra Group – parkumejaj aparatoj Arkivigite je 2009-05-28 per la retarkivo Wayback Machine
* Firmao-paĝo DG Park, de pola reprezentanto de la firmao SKIDATA


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 511213
* GND: 1050782860
* VIAF: 39569057
* ISNI: 0000 0000 0337 9686
* SUDOC: 167109340
* BNF: 13963411v
 |
**Larisa Henijuŝ**, antaŭ edziniĝo **Miklaŝeviĉ** (27-an de julio/9-an de aŭgusto 1910 - 7-an de marto 1983) - belorusa proza verkistino kaj poetino.

Biografio
---------

Finis gimnazio en Vaŭkavisk (1928). Edziĝis kun Janka Henijuŝ kaj en la jaro 1937 forveturis kun li en Pragon kie ŝia edzo studis kaj poste laboris kiel kuracisto. Post kiam Sovetunio okupis la teritorion de Okcidenta Belorusio, ŝia patro estis arestita, kaj post kurta enprizonado, pafmortigita. Ŝiaj patrino kaj du fratinoj estis ekziligitaj en Kazaĥio. Dum 1937-1947 Larisa Henijuŝ vivis en Prago. Havis interrilatojn kun belorusaj elmigrintoj, partoprenis en agado de elmigrinta registaro de Belorusa Popola Respubliko; en la jaro 1943 ekagadis kiel Ĝenerala sekretario, kaj okupis sin per konservado kaj ordigado de registara arkivo. En la jaro 1948 Henijuŝ kaj ŝia edzo estis arestitaj kaj transdonitaj al sovetunia registaro.

Estis enprizonigita en sovetuniaj prizonoj de Vieno kaj Lvovo, poste en Minsko kie ŝin enketis ministro de ŝtata sekureco de Belorusa SSR mem, kiu sensukcese penis ke ŝi transdoni arkivon de Belorusa Popola Respubliko. En februaro de la jaro 1949 estis kondamnita al 25-jara prizono en koncentrejo. Al sama enprizono estis kondamnita ŝia edzo. En la jaro 1956 ŝi kun edzo estis parte rehonorigitaj, periodo de enprizonado estis reduktita ĝis 8 jaroj, kiuj jam trapasis de momento de kondamno. Post liberigado ili ekloĝis en naskiĝurbo de edzo Zelva. Principe nuligis sovetunian civitanecon, kaj konservis ĉeĥoslovakian civitanecon. En ŝia hejmo en Zelva, malgraŭ observado de KGB ofte vizitadis ŝin poetoj kaj verkistoj, pentristoj, sciencistoj.

Kreado
------

Verki versojn ŝi komencis dum studado en gimnazio, eldonadi en gazetaro - de 1939. En la jaro 1942, en Prago estis eldonita unua ŝia versaro. Verkis same en prizono. Post liberigado, dum 10 jaroj estis malpermesite eldoni ŝiajn versojn. En la jaro 1967, kunhelpe de Maksim Tank estis eldonita ŝia unua versaro en sovetunia Belorusio "Per sejno el Njoman". Longtempe al ŝi estis permesite agadi nur kiel porinfana poetino (eldonis 2 porinfanajn versarojn). Post disfalo de Sovetunio, postmorte, estis eldonitaj pli kompletaj kaj gravaj ŝiaj verkaroj.

* Kategorio Larisa Henijuŝ en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 390444
* GND: 119382288
* LCCN: no2013008181
* VIAF: 52497877
* ISNI: 0000 0001 0972 0133
* SUDOC: 165536888
* NKC: js20010125010
 |
**Larry COLLINS**, denaske John Lawrence Collins Jr. (14a de Septembro, 1929, Hartford, Konektikuto – 20a de Junio, 2005, Fréjus, Francio), estis usona verkisto.

En 1965, Collins kaj Dominique Lapierre kunpublikigis sian unuan kunan verkon, nome *Is Paris Burning?* aŭ *Paris brûle-t-il?*, nome rakonto pri la nazia okupado de la franca ĉefurbo dum la Dua Mondmilito kaj la planoj de Hitler por detrui Parizon antaŭ ties falo en la manoj de Aliancanoj. La libro estis tuja sukceso kaj estis adaptita al filmo en 1966 fare de la reĝisoro René Clément, kun aktoroj Kirk Douglas, Glenn Ford kaj Alain Delon.

En 1967, ili kun-aŭtoris *Or I'll Dress you in Mourning* pri la hispana *torero* Manuel Benítez El Cordobés.

En 1972, post kvin jaroj de esplorado kaj intervjuoj, ili publikigis *O Jerusalem!* pri la nasko de la ŝtato Israelo en 1948, kiu poste iĝis filmo de Elie Chouraqui.

En 1975, ili publikigis *Freedom at Midnight*, nome historio de la Sendependeco kaj Dispartigo de Hindio en 1947, kaj la posta murdo de Mahatma Gandhi en 1948.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 583693
* GND: 105170178
* LCCN: n80043550
* VIAF: 95318151
* ISNI: 0000 0001 2144 2594
* SUDOC: 026795264
* BNF: 11897359q
* NLA: 35029847
* NDL: 00436383
* BIBSYS: 90149825
* NKC: xx0033903
* ICCU: CFIV007738
* BNE: XX866658
 |
**Louis-Paul BOON** (naskiĝis la 15-an de marto 1920 en Aalst, mortis la 10-an de majo 1979) estis belga verkisto kaj pentristo.

Vivo
----

Hans Kolfschoten, Louis Paul Boon, Hanny Michaelis & Jacques Presser (1967)
Profesie aŭtomobila pentristo, li forlasis la lernejon je 14 jaroj sed plu studis dum sia libera tempo dum kelkaj jaroj. Li ekaktivis en disidenta kristan-socialista partio, la "daensistoj", kaj publikigis sian unuan romanon en 1939. Post la milito, li aliĝis al la komunista partio, iĝis ĵurnalisto kaj kulturredaktisto en la gazeto **Rode Vaan** kaj redaktosekretario en **Front**. En 1954, li iĝis redaktoro de la socialista gazeto **Vooruit**.

Lia tuta verkaro estas markita per fortaj socialismaj idealoj kaj per la deziro plibonigi la homon. Li estis socie engaĝita aŭtoro, kaj denuncis netolereblajn sociajn situaciojn en siaj romanoj.
En 1967, li ricevis la premion *Constantijn Huygens* por sia tuta verkaro.

Li mortis la 10an de majo 1979 en Erembodegem, dum li laboris super sia lasta romano.

Verkoj
------

* *Het brood onzer tranen*, 1939
* *De voorstad groeit*, 1942
* *Abel Gholaerts*, 1944
* *Kapellekensbaan*, 1953
* *Zomer te Termuren*, 1956
* *Pieter Daens*
* *De zwarte hand*
* *Het jaar 1901*
* *De Kasteelheertjes*

Rete legeblaj tekstoj esperante
-------------------------------

* La unua de majo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Louis Paul Boon en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* 


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 37362
* GND: 118935062
* LCCN: n79032146
* VIAF: 66482586
* ISNI: 0000 0003 6864 3347, 0000 0003 6864 3339, 0000 0001 2137 2194
* LIBRIS: 233614
* SUDOC: 028491777
* BNF: 12031701k
* MBA: 48e7a7e2-50ee-4503-9314-f11035df3545
* NLA: 35020256
* BIBSYS: 90546664
* RKD: 10563
* NKC: js20020218001
 |
**Stefania Wilczyńska** (naskiĝis la 26-an de majo 1886 en Varsovio, mortis la 6-an de aŭgusto 1942 en Treblinka) – edukistino kaj pedagogo, proksima kunlaborantino de Janusz Korczak.

Vivo
----

Naskita kiel filino de Julian (Izaak) Wilczyński (m. 1911) kaj Salomea el domo Walfisz (m. 1929). Edukita en pola familio juddevena, finis privatan lernejon ĉe Jadwiga Sikorska en Varsovio, poste ekstudis kaj finis studojn pri naturscienco en Universitato de Lieĝo en Belgio. Post reveno al Varsovio eklaboris – komence volontule – en neglektita azilo por judaj orfoj. Kiel bonega organizantino ŝi perfektigis la azilon kaj estis nomumita ĝia gvidantino. Tie ekkonis Korczak kaj ligis kun li kunlaboron, kiu – kun interompoj – daŭris ĝis tragika murdo de ambaŭ en Treblinka.

Kune kun Korczak fondis kaj gvidis Domon de Orfoj por judaj infanoj en Varsovio (1912-1942) ĉe la str. Krochmalna 92 (translokita al geto ĉe la str. Chłodna 33, kaj poste al str. Sienna 16 – Śliska 9), kie ili aplikis novecajn pedagogiajn metodojn. Ŝi gvidis la domon dum foresto de Korczak dum la unua mondmilito kaj dum lia vojaĝo al Palestino en la jaroj 1934 kaj 1936. Ŝi mem ankaŭ estis en Palestino, vizitis kibucon Ein Harod (Norda distrikto de Israelo), planis forveturi al Proksima Oriento.

Sur tombo de ŝiaj gepatroj en ĉefa aleo de la hebrea tombejo de Varsovio (segmento 64, vico 1) troviĝas ŝia simbola tombo.

Postmorte estis distingita per Arĝenta Merit-Kruco.

En majo 2013 grupo de sociaj aktivuloj apelaciis pri honorigo de Stefania Wilczyńska per aleo apud la Muzeo pri Historio de Polaj Judoj en Varsovio.

Bibliografio
------------

* Stefania Wilczyńska, *Słowo do dzieci i wychowawców* (La vorto al infanoj kaj edukistoj), elekto kaj prilaboro Barbara Puszkin, Marta Ciesielska, Ośrodek dokumentacji i Badań Korczakianum, Varsovio 2004, p. 262 + p. XX – Z Kręgu Korczaka. Tematy, Ludzie, Dokumenty (El la Rondo de Korczak. Temoj, Homoj, Dokumentoj)
* Jan Jagielski, *Przewodnik po cmentarzu żydowskim w Warszawie przy ul. Okopowej 49/51* (Gvidlibro tra juda tombejo en Varsovio ĉe la str. Okopowa 49/51), kajero 1, Segmentoj ĉe la Ĉefa Aleo, Towarzystwo Opieki nad Zabytkami (Societo pri Protekto de Antikvaj Monumentoj). Społeczny Komitet Opieki nad Cmentarzami i Zabytkami Kultury Żydowskiej w Polsce (Socia Protekto-Komitato pri Tombejoj kaj Antikvaj Monumentoj de Juda Kulturo en Pollando), Varsovio, 1996, p. 72-73, ISBN 83-90-66296-5

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Stefania Wilczyńska en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Simbola tombo de Stefania Wilczyńska laŭ bazo de donitaĵoj de la juda tombejo ĉe str. Okopowa en Varsovio


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 615976
* GND: 118858831
* LCCN: nr93038280
* VIAF: 20477945
* ISNI: 0000 0001 0877 4041
* SUDOC: 203865111
* NKC: mzk2004246378
 |
**Milena Pavlović-Barili** (alt. **Barilli**; en serba cirile: Милена Павловић-Барили; 5-a de novembro, 1909, Požarevac, Serbio – 6-a de marto, 1945, Novjorko, Nov-Jorkio, Usono) estis serba pentristo kaj poeto.

Ŝia itala patro Bruno Barilli estis influa komponisto, ŝia serba patrino, fora parenco de la dinastio Karađorđević, studis arton. Milena mem studis ĉe la *Reĝa lernejo de artoj* en Beogrado, Serbio (1922–1926) kaj en Munkeno (1926–1928).

Frue dum la 1930-aj jaroj ŝi lasis Serbion kaj revenis nur por nelongaj vizitoj ĝis la komenco de la dua mondmilito. Dum ŝiaj restadoj en Hispanio, Romo, Parizo kaj Londono, kie ŝi estis akompanata de Jean Cocteau kaj André Breton, ŝi estis influita de multaj okcidentaj skoloj kaj artistoj, precipe Giorgio de Chirico. Post 1939 ŝi restis nur en Nov-Jorko, kie ŝi mortis post akcidento dum ĉevala rajdado en 1945.

La temoj de ŝia laboro variis de portretoj el spritaj interpretoj ĝis bibliaj rakontoj. La motivoj ofte inkluzivis revumaj situacioj, vualoj, anĝeloj, statuoj de Venusa diino kaj Arlekenoj. Multaj de ŝiaj verkoj estas partoj de konstantaj ekspozicioj en Romo, Novjorko, Muzeo de Nuntempa Arta (Beogrado) kaj ŝia hejmurbo Požarevac, kie la domo en kiu ŝi naskiĝis estis transformita en muzeo por honorigi ŝin.

Pentraĵoj en postmarkoj
-----------------------

* Mem-portreto, 1938*Mem-portreto*, 1938
* Mem-portreto, 1939*Mem-portreto*, 1939
* Ago kun spegulo*Ago kun spegulo*

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Milena Pavlovic-Barili en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* (Angla)Artikolo Arkivigite je 2008-06-09 per la retarkivo Wayback Machine
* Tradukitaj verkoj de Milena Pavlović-Barili Arkivigite je 2020-10-13 per la retarkivo Wayback Machine

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Milena Pavlović-Barili en la angla Vikipedio.* 


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 526112
* GND: 123491231
* LCCN: nr91008780
* VIAF: 57521950
* ISNI: 0000 0001 2101 6077
* SUDOC: 15869757X
* BNF: 162594955
* NLA: 35289125
* RKD: 348930
* NKC: js2010570926
* BNE: XX5053853
 |
**Philippe Néricault DESTOUCHES** (naskiĝinta la 22-an de aŭgusto 1680 en Tours, mortinta la 4-an de julio 1754 en Melun) estis franca komediisto.

Vivo
----

Edukite en Parizo li estis certan tempon aktoro aŭ soldato kaj iris kun la markizo de Puysieux kiel legato en [[Svislando]n.
En Svislando li trovis la trankvilon orientigi sian talenton ĉe teatron. Per la aplaŭdo li akiris la gracon de la reganto, la duko de Orléans. Li faris Destouches en 1717 oficiala sendoto por Anglio. Post la reveno (1723) li iĝis membro de la Franca Akademio. Post la morto de la suvereno li tamen retiriĝis el teatrado.

Graveco
-------

Liaj komedioj brilas per glata lingvo kaj deca enhavo restante ofte sen granda efiko. La plej grandan sukceson havis: »Le philosophe marié« (1727), »Le glorieux« (1732), »Le dissipateur« (1736), »La fausse Agnès« (1759), kiuj ankaŭ en Germanlingvio konatis per tradukoj kaj ege ŝatatis. Lia verkaro »Œuvres« eldonitis en Amsterdamo inter 1755–59.

Literaturo
----------

* Lüdemann, *Über Destouches' Leben und Werke*, Greifswald 1895

Fonto
-----

Meyers Großes Konversations-Lexikon, Band 4. Leipzig 1906, p, 681, kio legeblas tie chi interrete.

* Kategorio Philippe Néricault Destouches en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 578567
* GND: 118671669
* LCCN: n83041971
* VIAF: 9873492
* ISNI: 0000 0001 0868 6463
* LIBRIS: 183709
* SUDOC: 029180368
* BNF: 12086090b
* MBA: 856e955e-1b16-48c8-ba45-04f7b26bf1b7
* NLA: 35800989
* BIBSYS: 2011893
* NKC: jn20030829016
* BNE: XX1737080
 |
**Laura MANCINELLI** (naskiĝis la 18-an de decembro 1933 en Udine, kaj mortis la 7-an de julio 2016 en Torino) estis italia germanisto, mezepokista, tradukistino kaj verkistino, Universitata lektoranto, tradukisto, eseisto (multaj eseoj pri mezepoka historio) kaj aŭtoro de historiaj romanoj.

Ŝi gradiĝis pri modernaj beletroj en la Universitato de Torino, per dizertacio pri germana literaturo.

Vivo kaj verko
--------------

Laura Mancinelli naskiĝis en Udine en 1933 kaj loĝis en Rovereto kvar jarojn antaŭ ol translokiĝi al Torino kun sia familio en 1937.

Post sia lerneja edukado kaj studoj, ŝi studentiĝis ĉe la Universitato de Torino en 1956 kun licenco en germana literaturo kun fokuso sur moderna literaturo.

En la jaroj post sia doktoriĝo ŝi instruis sen iam rezigni sian pasion por mezepoka germana kulturo. En 1969 ŝi verkis la eseon *La kanto de la Nibelungoj. Problemoj kaj valoroj*.

En la 1970-aj jaroj ŝi instruis ĝermanan filologion en la Universitato de Sassari kaj poste alvokis en Venecio la ĝermanan Ladislao Mittner, en 1976 ŝi fondis la Fakon pri Historio de Germana Lingvo en la Venecia Universitato Ca 'Foscari.

Laŭ konsilo de sia kolego kaj amiko Claudio Magris, en 1972 ŝi redaktis kaj tradukis al la itala el la originala volumo, la *Nibelungoj*, sekvita en 1978 de *Tristan* (Gottfried von Straßburg) kaj en 1989 de *Gregorio* aŭ *la bona pekinto* kaj *La povra Henriko* (Hartmann von Aue).

Post reveno al Torino kiel posedanto de la universitata katedro pri ĝermana filologio, en 1981 Laura Mancinelli debutis en fikcio, eldonante *I dodici abati di Challant*, historia romano aŭtoro komencis verki en 1968. Poste venis *Il fantasma di Mozart* en 1986 kaj *Il miracolo di santa Odilia* en 1989.

En la fruaj 1990-aj jaroj, trafita de multloka sklerozo, Laura Mancinelli forlasis la katedron pri germana filologio.

De 1994 pluen, ŝi dediĉis sin tute al verkado kaj publikigis pli ol dek kvin verkojn tra la jardeko, malgraŭ hospitalaj restadoj kaj longa rehabilitado. 

En 2009 ŝi publikigis la romanon *Gli occhiali di Cavour*, sekvitan de *Due storie d'amore* en 2011, senpagajn interpretojn de la historio de du famaj paroj, Krimhilda kaj Sigfrido, Tristan kaj Iseult.

Mancinelli mortis la 7an de julio 2016 en Torino kiel rezulto de sia malsano. La adiaŭa ceremonio okazis la 11an de julio 2016 en la monumenta tombejo de Torino; la funebro okazis en Exilles en la Suzo-Valo, kie la verkistino starigis unu el siaj romanoj.

Bibliografio
------------

* *I dodici abati di Challant* (1981)
* *Il fantasma di Mozart* (1986)
* *Il miracolo di santa Odilia* (1989)
* *Gli occhi dell'imperatore* (1993)

Vidu ankaŭ
----------

* Filologio
* Germanlingva literaturo
* Minnesang

* Kategorio Laura Mancinelli en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 641791
* GND: 119137402
* LCCN: n/79/95621
* VIAF: 61590101
* ISNI: 0000 0001 1655 0507
* SUDOC: 030404762
* BNF: 121825364
* CONOR.SI: 77530979
* BIBSYS: 90355792
* ICCU: CFIV011739
* BNE: XX4925871
 |
**Tereza Boučková** (\*naskiĝis la 24-an de majo 1957 en Praha) estas ĉeĥa verkistino, scenariistino kaj ĵurnalistino, filino de konata verkisto Pavel Kohout.

Tereza Boučková (2014)

Vivo
----

Ĉar post abiturienta ekzameno ŝi subskribis Ĉarton 77, ŝi havis pro politikaj kialoj eblecon nek plu oficiale studi, nek akiri bonan laboron.
Ŝi kleriĝadis en tiam sekretaj kaj nelaŭleĝaj t.n.loĝejaj universitatoj kaj ludis i.a. en spektakloj okazantaj en loĝejo de aktorino Vlasta Chramostová.
Ekde 2001 ŝi membras en ĉeĥa sekcio de Internacia PEN-klubo.
Ŝi engaĝigas aktive en medioprotektado.

Verkaro
-------

En la 80-aj jaroj ŝi povis eldoni siajn verkojn nur en samizdato.Ŝiaj plej gravaj prozoj *Indiánský běh*, *Křepelice*, *Když milujete muže*, *Krákorám* estas individue envicigitaj en antologioj de ĉeĥa literaturo en Usono, Britio, Danio, Pollando, Serbio, Koreio ktp, en gazeta formo ili aperis en multaj aliaj landoj.
La ĉefa temo de ŝiaj verkoj fariĝas precipe vivhistorio de juna virino sopiranta pri socia identiĝo kaj pri plenigo de sia potencialo.

Krome ŝi verkis scenarion por tutvespera filmo *Smradi*, kiu havis premieron en 2002 kaj estis nomumita je premio „Ĉeĥa leono" (la ĉeĥa „Oskar") en sep kategorioj, unu el ili ankaŭ por scenario. La filmo estas aŭtobiografie inspirita per adopto de du romaaj knaboj.

Bibliografio
------------

### Libroj

* *Indiánský běh*, Fragment, 1991
* *Daleko od stromu*, Československý spisovatel 1991
* *Indiánský běh a Končiny štěstí, končiny ticha*, Grafoprint, 1992
* *Křepelice*, Fragment, 1993 – novelo
* *Když milujete muže*, Středoevropské nakladatelství, 1995 – inkluzivas ankaŭ novelon *Křepelice*
* *Zlodějina*, Československý spisovatel, 1995
* *Krákorám*, Hynek, 1998
* *Indiánský běh; Křepelice; Když milujete muže; Krákorám*, Knižní klub, 1999, 2-a eldono 2002
* *Rok perel*, Garamond, 2000
* *Sodoma komora*, Větrné mlýny, Brno 2003
* *Jen si tak trochu schnít*, Petrov 2004

### Teatraĵoj

* *Romeo na kolečkách*
* *Hana a Marie*
* *Silnice*, 2007, teatra adapto de la filmo de Federico Fellini

### Eksterlande aperis

Büchler, Alexandra (ed); *Allskin and Other Tales by Contemporary Czech Women*.
An anthology of stories and novel excerpts by 16 Czech women writers, including Alexandra Berková, Tereza Boučková and Daniela Fischerová.
Women in Translation May 1998. ISBN 1879679116,
ISBN 978-1879679115

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Tereza Boučková en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Medaliono en Portalo de ĉeĥa literaturo ĉeĥlingve, kun bibliografio kaj portreto


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 236742
* GND: 1058392638
* LCCN: n94059835
* VIAF: 32415814
* ISNI: 0000 0000 5528 0581
* SUDOC: 13904020X
* NKC: jn19990209069
* BNE: XX5603591
 |
**Minamoto no Yoritomo** aŭ **Minamoto no Joritomo** (japane: 源 頼朝, Hepburne: Minamoto no Yoritomo) (9-an de majo 1147 – 9-an de februaro 1199) estis japana ŝoguno, fondinto kaj unua gvidanto de Kamakura-bakufu. Li regis inter 1192 kaj 1199.

Lia patro mortis en 1160 en la Heiĝi-ribelo, dum batalo kontraŭ Taira-klano. Oni tiam forpelis liajn filojn al provinco. Joritomo venis sub inspekton de la Hoĝo-klano, pli poste ŝi geedziĝis kun Hoĝo Masako, nome la „Monaĥina ŝoguno". Dum nova fazo de la milito inter la klanoj Taira kaj Minamoto, li mem estis venkita en 1180 kaj migris al Kamakura, kie establis la pli postan ŝogunan centron. Post kiam li kun helpo de pli juna frato Minamoto no Josicune en 1185 venkis la Taira-klanon kaj post kiam li venkis, murdis la rivalan fraton, Joritomo en 1192 ricevis de la imperiestro la ŝogunan titolon, signifanta tiam nur la militistan ĉefkomandantan titolon, kiun poste li plenigis per diktatoreca potenco, bazante la sekvan sepjarcentan potencon de la samurajoj. Post ŝoguneco de liaj du filoj, Joriije kaj Sanetomo, la potenco transiris al la parencaj Hoĝo-j, kiel "regentoj".

Joritomo estas simbolo en la japana historio pri la trankvil-sanga krueleco, lia figuro paradokse estas analoga al la modern-epokaj politikistoj, dum la veran samurajan spiriton reprezentas la venkita, romantika figuro de Josicune.

Vidu ankaŭ
----------

* 3902 Yoritomo

* Kategorio Minamoto no Yoritomo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 408318
* GND: 12269628X
* LCCN: n81061773
* VIAF: 47650270
* ISNI: 0000 0000 6682 5620
* SUDOC: 07593048X
* NDL: 00622848
* BIBSYS: 4065420
 |
Reĝo Stefano de Anglio
**Stefano** (naskiĝis ĉirkaŭ 1096, mortis la 25-an de oktobro 1154) estis la lasta normanda reĝo de Anglio. Li estas ofte nomata Stefano de Blois.

Li naskiĝis en Blois kaj estis la filo de Stefano la 2-a, grafo de Blois kaj Adela, filino de Vilhelmo la 1-a kaj Matilda de Flandrio. En 1106 li estis sendata al la kortego de sia onklo Henriko la 1-a. Ĉirkaŭ 1115 li iĝis grafo de Mortain. Ĉirkaŭ 1125 li edziĝis al Matilda, la filino de la grafo de Boulogne, kiu baldaŭ heredis tiun graflandon. Ekde 1128 Stefano estis kunreganto de Boulogne kaj, per sia edzino, akiris la titolon grafo de Boulogne.

En 1135 mortis Henriko la 1-a. Antaŭ sia morto li devigis siajn nobelojn promesi ke ili subtenu lian filinon, imperiestrinon Matilda, kiel heredonto de la angla trono, sed Stefano asertis ke la mortonta reĝo ŝanĝis sian intencon kaj nomumis Stefanon sia heredonto. Stefano kroniĝis kaj gajnis la subtenon de la plejparto de la anglaj nobeloj kaj de la papo. Tamen en 1139 komenciĝis enlanda milito inter Stefano kaj la imperiestrino Matilda. Dum la Batalo de Lincoln (1141) Stefano estis kaptata kaj poste enkarceriĝis en Bristol. Tamen lia edzino, Matilda de Bulonjo, sukcese kunigis la subtenon de la londonanoj kaj de multaj nobeloj, kaj la imperiestrino devis fuĝi el Londono. La subtenantoj de Stefano kaptis ŝian duonfraton, Roberto, kaj devigis ŝin liberigi Stefanon kontraŭ la liberigo de Roberto. Tiel Stefano regajnis la tronon, sed la milito daŭris. En 1142 la imperiestrino estis sieĝata en Oksfordo sed eskapis, vestate en blankaj roboj, trans la neĝon.

En 1147 ŝia filo Henriko, ankoraŭ adoleska, kunigis armeon sed estis dufoje venkata. Sen mono por pagi siajn soldatojn, li petis la helpon de sia onklo Roberto, grafo de Gloucester, sed li forsendis Henrikon. Henriko sekrete komencis intertraktojn kun Stefano, kiu konsentis donis al li la necesan monon kondiĉe ke li forsendu sian armeon.

Fine en 1153, post la morto de Eŭstako, la filo de Stefano, estiĝis la Traktato de Wallingford, per kiu la longdaŭra kaj akra enlanda milito finiĝis kaj estis decidate ke Henriko heredos la anglan tronon. Stefano mortis ĉe Dover la sekvantan jaron, kaj entombiĝis en la Abatejo Faversham, kiun li kaj Matilda de Bulonjo fondis en 1148.

Krom Eŭstako, Stefano kaj Matilda de Bulonjo havis kvar infanojn:

* Baldueno (mortis antaŭ 1135)
* Vilhelmo la 1-a, grafo de Boulogne (ĉirkaŭ 1137 - 1159)
* Matilda
* Maria, grafino de Boulogne (1136-1182)

Laŭ la Anglosaksa kroniko, dum la enlanda milito "homoj malkaŝe diris ke Kristo kaj liaj anĝeloj dormis".

* Kategorio Stefano (Anglio) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 270716
* GND: 118798693
* LCCN: n50047291
* VIAF: 265656958
* ISNI: 0000 0000 6700 5181
* LIBRIS: 212792
* SUDOC: 034418121
* BNF: 12517564t
* BIBSYS: 6005326
* NKC: jn20000728725
* BNE: XX960520
 |
**Therese HUBER** (naskiĝinta la 7-an de majo 1764 en Göttingen, mortinta en Augsburg la 15-an de junio 1829) estis germana verkistino.

Vivo
----

Therese, filino de la filologo Christian Gottlob Heyne, edziniĝis en 1785 al Georg Forster: sed la geedzeco estis malfeliĉa pro la tute kontraŭa karaktero de la paranoj. Tamen divorco ne fariĝis. Therese do sekvis la edzon al Vilno kaj poste al Majenco. Kiam en 1792 ekis la franca invado en Germanujo kaj Forster ekengaĝiĝis por la respubliko li sendis la edzinon kun la infanoj al Strasburgo kaj de tie al Neŭŝatelo kie ili gastis en la domo de amika familio.

Post la morto de Forster Therese edziniĝis al la verkisto Ludwig Ferdinand Huber. La malriĉeco naskigis en ŝi la ideon verkadi kaj la rezultoj ja bonis estante ĉiuj publikigataj sub la nomo de la edzo (»Die Familie Seldorf«, Tübingen 1795; »Luise«, Leipz. 1796; »Erzählungen«, Braunschweig 1800–02).

Kiam ŝi la duan fojon iĝis vidvino en la jaro 1804-a ŝi dum 10 jaroj vivis ĉe la en Bavario deĵoranta bofilo pasigante la tempon per skribado. Poste ŝi iris al Stuttgart kie ŝi transprenis en 1819 la redaktadon de »Morgenblatt«, kion ŝi plenumis per mirinda lerteco. En 1824 ŝi translokiĝis al Augsburg.

Verkoj aliaj
------------

Ŝiaj postaj verkoj (»Erzählungen«, Stuttgart 1820; »Hannah«, Leipzig 1821; »Ellen Percy«, Leipzig 1822; »Jugendmut«, Leipzig 1824; »Die Ehelosen«, Leipzig 1829) ja portas ŝian aŭtornomon. Ili entute evidentigas la spritan altecon, la trezoron apenaŭ malelĉerpitan de elstara homo-kono kaj la profundan sentaron de la aŭtorino. Ŝi ankaŭ eldonis pri la edzo »Briefwechsel nebst einigen Nachrichten von seinem Leben« (Leipzig 1829). Kolekton de rakontoj ŝiaj »Erzählungen« (Leipzig 1830–33) prizorgis la filo Victor Aimé Huber.

Fonto
-----

* *Meyers Großes Konversations-Lexikon*, volumo 9. Leipzig 1907, p. 588-590 (tie ĉi interrete)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Therese Huber en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Verkoj ĉe projekt-gutenberg.org
* Verkoj ĉe Zeno
* Ligiloj ĉe DDB
* Laŭtlegado de romana eltiraĵo de Huber en radielsendo; temo: mono kaj rilatoj


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 707932
* GND: 118883712
* LCCN: nr89015021
* VIAF: 29584708
* ISNI: 0000 0001 0883 3507
* LIBRIS: 377187
* SUDOC: 031039715
* BNF: 122185996
* NKC: jo20181016811
 |
**Stefano la 3-a** de Hungario (n. somere de 1147, Hungario – m. 4-an de marto 1172) estis hungara reĝo, membro de la Arpad-dinastio. Dum lia regado (1162–72), li defendis la landon kontraŭ la bizanca imperio, sed la lando suferis teritoriajn perdojn.

Lia patro estis Geza la 2-a hungara reĝo, lia patrino estis la kieva princino Eŭfrozina, lia edzino (ekde 1166) aŭstra princino Agneŝ. Lia sola filo (Bela) mortis jam en lia vivo.

Oni kronis lin al hungara reĝo post morto de lia patro, en aĝo de 15 jaroj, en junio de 1162, sed parto de hungaraj nobeloj elektis lian onklon Ladislaon la 2-an al hungara reĝo, anstataŭ Stefano. Li mem devis fuĝi al Bratislavo, li regis fakte nur en kelkaj departmentoj. Ladislao mortis en januaro de 1163, sed oni kronis denove alain personon, lian pli junan fraton kiel Stefanon la 4-an, kiu havis parencajn rilatojn al Manuelo la 1-a, bizanca imperiestro. Tiel ricevis helpon Stefano la 3-a (je instigo de lia patrino princino Eufrozina) de Frideriko la 1-a, german-romia imperiestro, ĉefe kontraŭaulo de Manuelo.

Stefano la 3-a – per germanaj trupoj – venkis armeon de Stefano la 4-a, la 19-an de junio 1163, ĉe Székesfehérvár. En la sekvaj du jaroj, li sukcese repuŝis tri bizancajn militirojn per germanaj kaj ĉeĥaj helpoj, kvankam armeo de Manuelo okupis en 1165 Dalmation, Kroation, Bosnion kaj la Szerémség, kaj tiujn konkerojn Stefano devis rekoni en packontrakto de 1167. Lian politikon apogis ne nur lia patrino, sed episkopo de Esztergom, Lukaĉ. Per lia helpo kontraktis pri konkordato Stefano kaj la Papo en 1169, en kiu li abdikis pri rajto de la investituro. Stefano la 3-a setligis en Hungario la templanojn kaj unuafoje donis privilegiojn al la fremdaj urbaj burĝoj en Székesfehérvár. Li mortis junaĝe, oni supozeble venenis lin. Oni entombigis lin en Esztergom, sekvis lin Béla la 3-a kiel reĝo.

| Antaŭe: | Reĝo de Hungario kaj Kroatio | Poste: |  |
| --- | --- | --- | --- |
| Géza la 2-a | 1162–1172(1162-63 paralele kun Ladislao la 2-a kaj Stefano la 4-a) | Béla la 3-a |

* Kategorio Stefano la 3-a (Hungario) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 163672
* GND: 136788106
* VIAF: 91151776776318011372 81074323, 91151776776318011372
 |
**Leonid Petrovich Derbenjov** (ruse *Леонид Петрович Дербенёв*); naskiĝis la 12-an de aprilo 1931 en Moskvo, mortis la 22-an de junio 1995, Moskvo) estis rusa poeto, aŭtoro de vortumadoj de multaj kantoj.

Biografio
---------

Leonid Derbenjov naskiĝis la 12-an de aprilo 1931 en Moskvo. Dum Dua Mondmilito li loĝis en la vilaĝo Ulovo en Vladimira provinco, poste revenis Moskven. Lia unua poeziaĵo aperis en porinfana ĵurnalo "Pionerskaja Pravda", kiam Leonid studis en mezlernejo.

Post kiam li en 1954 Derbenjov finis lernadon en Moskva Instituto de Juro, li laboris kiel juristo kaj verkadis poeziaĵojn, kiuj aperis en diversaj ĵurnaloj. En 1959 Derbenjov lasis laboron de juristo.

Dum vivo li verkis pli ol 2000 poeziaĵojn, centoj da ili estas tekstoj de kantoj, ofte tre popularaj. Li verkis kantojn por multaj filmoj. Ankaŭ li tradukis kantoj en la rusa el aliaj lingvoj.

Derbenev verkis la oficialan himnon de Joŝkar-Ola, la ĉefurbo de Mariio.

Li mortis la 22-an de junio 1995 en Moskvo pro stomaka kancero.

Derbenjov kaj Esperanto
-----------------------

Kelkaj kantoj de Derbenjov estis tradukitaj en Esperanto. Ekzemple, "Kien foriras infaneco?", "Dum vintro ŝtormas kaj fridas...", "Kanto pri feliĉo", "Insul’ de misfortuno", "Kanto pri leporoj", "Vulkan de pasi’" Kelkajn el ili oni povas trovi ĉe YouTube.

Referencoj
----------

1. ↑  Леонид Дербенёв en "Красная книга советской эстрады".
2. ↑  Esperantaj tradukoj de diversaj ruslingvaj kantoj de Paŭlo Moĵaev.
3. ↑  Dum vintro ŝtormas kaj fridas... ĉe YouTube
4. ↑  Kanto pri feliĉo ĉe YouTube

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 623421
* GND: 130387614
* LCCN: n93092686
* VIAF: 51998205
* ISNI: 0000 0001 1062 5926
* BNF: 155182968
* MBA: 92efd30b-c3f9-4a2f-b9f1-feb7a2ca062b
 |
**Pietro ARETINO** (naskiĝis la 20-an de aprilo 1492 en Arezzo, Italio; mortis la 21-an de oktobro 1556) estis itala verkisto kaj dramoverkisto.

Pietro Aretino naskigis en 1492 en Arezzo (lia kromnomo signifas "el Arezzo"). Proskrita de sia naskiĝurbo, Aretino trapasas dekon da jaroj en Perugia kaj poste iras en Romon, kie la riĉa bankisto Agostino Chigi, mecenato ankaŭ de Rafaelo, lin subtenas. Aretino fifamiĝas en Romo pro mordaj teatraĵoj kaj pro siaj Amoraj Sonetoj (*Sonetti lussuriosi*), krudvortaj poemoj, kiuj servis kiel teksta dekoraĵo al 16 pornografiaj bildoj de Giulio Romano. Tiun mispaŝon ne pardonis papo Leo la 10-a, kiu ĉesis subteni Aretinon.

*Vita di santa Caterina vergine e martire*, 1636.
Post malsukcesa atenco kontraŭ sia vivo, Aretino translokiĝas en Mantovon kaj finfine en Venecion (la plej kontraŭpapa el la italaj urboj) en 1527, kie li restas ĝis sia morto en 1556.

Aretino verkis kvin komediojn (interaliaj: *La cortigiana* kaj *La talenta*) kaj la tragedion "La Horacanoj" (1546). En sekureco en Venecio, li publikigis siajn leterojn, tiel premante ĉiujn italajn famulojn. La franca reĝo Francisko la 1-a kaj la Imperiestro Karolo la 5-a ambaŭ subtenis Aretinon samtempe, esperante per tiu amikeco damaĝi siajn konkurantojn. Je la fino de sia vivo, Aretino ankaŭ publikigis diversajn religiajn verkojn (itala traduko de la Psalmoj de Davido, tri librojn pri "la homeco de Jesuo Kristo", kaj unu verko pri la Pasiono de Kristo).

Aretino estis persona amiko de Titiano, kiu faris lian portreton almenaŭ tri foje.

La papo Paŭlo la 4-a inskribis la verkojn de la Aretino en la Indekso de malpermesitaj libroj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Biografio, en la angla

  

* Pietro Aretino en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Pietro Aretino en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 35135
* GND: 118650033
* LCCN: n79089193
* VIAF: 66609417
* ISNI: 0000 0001 2102 0148
* LIBRIS: 208317
* SUDOC: 026689987
* BNF: 13197293p
* ULAN: 500290983
* MBA: 1cabf889-8845-40b8-bf05-d4e7506473ed
* NLA: 35007904
* NDL: 00431675
* BIBSYS: 90357945
* RKD: 441201
* NKC: jn20000600368
* ICCU: CFIV045071
* BNE: XX1162980
 |
**Swithun** (m. la 2-an de julio 862) estis anglosaksa sanktulo kaj episkopo de Winchester.

Li verŝajne naskiĝis dum la regado de Egbert, reĝo de Wessex, kaj estis ordinata de Helmstan (episkopo de Winchester de 838 ĝis 852). Li instruis Aethelwulf, filon de Egbert, kiu iĝis reĝo de Wessex en 839. Post la morto de Helmstan, Aethelwulf nomumis Swithun episkopo de Winchester. Laŭdire, pro peto de Swithun, Aethelwulf donis dekonon de siaj bienoj al la eklezio. Swithun konstruis kaj restaŭris multajn preĝejojn, vojaĝis piede, kaj invitis malriĉulojn, ne riĉulojn, al bankedoj.

Estas multaj legendoj pri Swithun. Laŭ la plej konata, iam sur ponto laboristoj malice rompis korbon de ovoj: mirakle Swithun restaŭris la korbon kaj la ovojn.

Tuj antaŭ sia morto li komandis ke li entombiĝu ne en preĝejo sed ekstere en aĉa loko. Tamen en 971 oni translokigis liajn restaĵojn al la katedralo de Winchester.

Lia festotago estas la 15-a de julio.

Plej famas Swithun pro proverbo, laŭ kiu "se pluvas lian fest-tagon, pluvos 40 tagojn kaj 40 noktojn". Estas diversaj rimaj versioj de la proverbo. Tradicie se senpluvas, oni preĝu al Swithun por pluvo.
En Francujo, sankta Medardo (8-a de junio) kaj sanktaj Gervasio kaj Protasio (19-a de junio) estas supozitaj havi influon sur la vetero preskaŭ identan, kun tiu atribuita al sankta Swithun en Anglujo. 

* Kategorio Swithun en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 281289
* GND: 128386606
* VIAF: 62598582
* ISNI: 0000 0000 7976 509X
 |
**Mijamoto Musaŝi** (宮本 武蔵, angle *Miyamoto Musashi*) (1584–1645) estis fama-fifama japana glav-batalisto, pli poste filozofo, instruisto.

Biografio
---------

Li naskiĝis en 1584 en Japanio, en regiono *Mimasaka*, en vilaĝo *Mijamoto*.

Lia patro estis *Sinmen Munisaj*, grava glav-batalisto kaj altrangulo. Iom post naskiĝo de Musaŝi, la familio disiĝis kaj la filo restis ĉe la patrino. La juna Musaŝi devis ofte piediri kvindek kilometrojn por lerni glavbatalon.

Baldau evidentiĝis, ke la junulo havas elstaran kapablon por la batalo, li estis nekredeble rapida kaj ruza.

Lia unua duelo okazis en aĝo de 13 jaroj, en aĝo de 16 jaroj forlasis la familion kaj partoprenis en la batalo de Sekigahara. Li migris tra la lando ĝis aĝo de 50 jaroj kaj venkis en ĉiu duelo, batalo. Li iĝis vivanta legendo. Li neniam purigis sin, lian vangon kovris cikatroj, aknoj, lia vesto kaj hararo estas neimageble malpura kaj naŭziga. Li ofte uzis psiĥologion, malestimante la alian batalanton, tiel deviginte lin fari eraron. Li ofte atakis abrupte, kaŝe ofte kun iu ligna glavo aŭ glavo el remilo.

Li rekonis en la 30-aj jaraĝoj, ke li sukcesis ne pro kono de la *Strategia Vojo* (arto de la batalo, milito), sed pro la personaj kapabloj, forto, perforta personeco. Poste li trejnis sin tage-nokte por rekoni la veran esencon de la Strategia Vojo.

Li atingis en aĝo de 50 jaroj la Strategian Vojon, li abdikis pri ĉio kaj retiriĝis en montaran kavernon Reigandō por meditadi. En tiu vivperiodo verkis li sian ĉefan verkon **Go Rin No Sho** (Manlibro de strategio pri bataloj de glavo kaj vivo).

Musaŝi mortis en 1645 pro pulmokancero, unu semajnon post finverko de Dokukodo.

En la lastaj jaroj li verkis la faman *Libro de la kvin elementoj*, pri la duglava batalo.

* Kategorio Miyamoto Musashi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 293149
* GND: 118820907
* LCCN: n81015349
* VIAF: 308269900 96574356, 308269900
* ISNI: 0000 0001 0927 6589
* LIBRIS: 195342
* SUDOC: 027032388
* BNF: 11916327c
* ULAN: 500121067
* NDL: 00270885
* BIBSYS: 90171938
* NKC: jn19981001873
* BNE: XX1137078
 |
**Ludwik Szpitznagel** aŭ **Ludwik Spitznagel** pseŭdonimo U.G.W. U.U.W.(naskiĝis la 9-an de januaro 1807 en Vilno, mortis la 26-an de februaro 1827 en Snów, pola distrikto Nowogródek) – pola poeto de romantikismo, orientalisto, tradukisto, poligloto, amiko de Juliusz Słowacki.

Vivo
----

Ludwik Szpitznagel naskiĝis kiel filo de profesoro de Vilna Universitato - Ferdynand Spitznagel. En la aĝo de 15 jaroj iĝis jam studento, studojn finis kiel 18-jarulo (1824). En 1823 fondis malgrandan studentan asocion, kies membroj estis "edukiĝontaj kiel eble plej insiste, precipe pri matematiko".

En 1826 finis studojn en Orienta Instituto de Peterburgo, ricevis nomumon por tradukisto en rusa konsulejo en Aleksandrio. Forlasante Vilnon en bieno de Rdułtowski en Snów, en neklarigitaj cirkonstancoj, mortis per sinmortigo pafante sin "rekte en la koron".

Li estis la plej proksima amiko de Juliusz Słowacki; fariĝis heroo kaj adresato de pluraj liaj versaĵoj.

Li estis populariganto de orientalismo. En Vilno estis instruinta orientajn lingvojn al Adam Mickiewicz, sed neniu el ili tion mencias. Li konis 16 fremdajn lingvojn (grekan, latinon, rusan, francan, italan, germanan, anglan, hispanan, litovan, hungaran, araban, persan, turkan, hebrean, aramean kaj ĥaldean) kaj estis komencanta karieron de diplomato.

Stanisław Burkot en la eseo *Tajemnice Ludwika Spitznagla* (Misteroj de Ludwik Spitznagel) teorias, ke memmortiĝo en Snów etis falsigita por kaŝi veran taskon, kiun ricevis Spitznagel en la servo de la rusa diplomatio. Kune kun August Żaba, ankaŭ orientalisto kaj kolego de Vilno, li kiel sekreta agento estis apoginta ribelon de grekoj kontraŭ Turkio.

Bibliografio
------------

* Wacław Derejczyk, *Ludwik Spitznagel. Przyjaciel Juliusza Słowackiego* (Ludwik Spitznagel. Amiko de Juliusz Słowacki), Semper, Warszawa 1994, p. 85, ISBN 83-85810-34-X
* Stanisław Burkot, *Uwikłani w Historię. Szkice o literaturze, autorach i utworach z XIX i XX wieku* (Implikiĝintaj en la historion. Skizoj pri literaturo, aŭtoroj kaj verkoj de la 19-a kaj 20-a jarcentoj), Wydawnictwo Naukowe Akademii Pedagogicznej Kraków, Krakovo 2008, p. 36-57 ISBN 978-86-7271-496-1


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 553074
* GND: 119293579
* LCCN: n96055833
* VIAF: 253578
* ISNI: 0000 0001 1584 5573
* BNF: 14563512x
 |