recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
La fronta enireja salono de la Florida Muzeo de Natura Historio.
La **Florida Muzeo de Natura Historio** (angle *Florida Museum of Natural History*, FLMNH) estas la oficiale deŝtata subtenita kaj konstituita naturhistoria muzeo de la ŝtato de Florido en Usono. Ties ĉefaj konstruaĵoj situantas ĉe 3215 Hull Road ĉe la kampuso de la Universitato de Florido en Gainesville, Florido.

La konstanta ekspozicio de Powell Hall fokusiĝas al flaŭro, faŭno, fosilioj kaj historiaj popoloj de la teritorio de la nuna ŝtato Florido. La muzeo estas senpaga al plej da ekspozicioj; esceptoj estas la *Butterfly Rainforest* (papilia pluvarbaro) kaj kelkaj nekonstantaj ekspozicioj.  

La muzeo estis fondita en 1891 kaj relokita ĉe la kampuso de la Universitato de Florido en 1906 kaj estis konstituita kiel ŝtata oficiala naturhistoria muzeo en 1917. Iam konata kiel la **Florida State Museum** (Florida ŝtata muzeo), tiu nomo estis ŝanĝita en 1988 la pli ĝusta respegulante la muzea misio kaj helpi eviti konfuzon kun la Florida Ŝtata Universitato, kiu situantas ĉe Tallahassee.

Historio
--------

El la 1950-aj jaroj, Pierce Brodkorb konstruis grandan kolekton de birdaj fosilioj el Mioceno, Plioceno, kaj Pleistoceno de Florido, kiu inkludis 12,500 skeletojn el 129 familioj, kaj estas videbla ĉe la Florida Muzeo de Natura Historio.

* Kategorio Florida Muzeo de Natura Historio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 427679
* LCCN: n85140807
* VIAF: 137870618
* ISNI: 000000012166957X
* NKC: mzk2004999999 ko2004238664, mzk2004999999
 |
La *Groeningemuseum*, Dijver 12, Bruĝo.
*Madono kun pastro van der Paele* de Jan van Eyck estas unu el la majstroverkoj de la muzeo.
Joseph Denis Odevaere, *Lord Byron sur sia mortolito*.
La ***Groeningemuseum*** estas municipa muzeo en Bruĝo, Belgio, konstruita sur la loko de la mezepoka Abatejo Eekhout.

Ĝi estas hejmo de kompleta kolekto de ses jarcentoj de Flandra kaj Belga pentrarto, el Jan van Eyck al Marcel Broodthaers. La multaj majstroverkoj de la muzeo inkludas sian kolekton de Flandraj Primitivuloj, de verkoj el ampleksa gamo de mastroj de la Renesanco kaj de la Baroko, same kiel elekto de pentraĵoj el la Novklasikismo kaj el la Realismo de la 18a kaj 19a jarcentoj, de mejloŝtonoj de la Belgaj simbolismo kaj modernismo, majstroverkoj de Flandra Ekspresionismo kaj multaj artaĵoj el la urba kolekto de la post-milita moderna arto.

Gravaj pentristoj kies verkoj estas ekspoziciataj
-------------------------------------------------

* Jan van Eyck
* Gerard David
* Hieronymus Bosch kaj lia ateliero
* Adriaen Isenbrandt
* Hugo van der Goes
* Nicolaes Maes
* Jan Provoost
* Dirk Bouts
* Fernand Khnopff
* René Magritte
* Joseph Denis Odevaere

* Kategorio Groeningemuseum en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 612031
* LCCN: n80090000
* VIAF: 173734538
* ISNI: 0000 0001 2353 9031, 0000 0004 0440 271X
* SUDOC: 02660616X
* BNF: 11882152b
* ULAN: 500306089
* NLA: 36517040
* NKC: kn20100419004
 |
La **Katedralo de Aleksandro Nevski** (bulgare: *Свети Александър Невски*) en Sofio, ĉefurbo de Bulgario, estas arkitekturaĵo honore al la rusoj falintaj por la liberigo de Bulgario for de la Turka Imperio en 1877-1878. Estas la katedrala sidejo del Patriarkato de Bulgario.

Estas unu el la plej gravaj reprezentoj de la konstruarto ene de la ortodoksismo, agnoskita pro sia arkitekturo, freskoj kaj dimensioj. Ĝi estas 72 metrojn longa, 42 metrojn larĝa kaj 52 metrojn alta, ĝi havas areon de 3170 m² kaj enhavkapablon por 5.000 personoj. Ĝi suferis pro la du mondmilitoj dum kiu preskaŭ oni detruis ĝin.

Ĝi estas unu de la plej grandaj katedraloj de la kristana ortodoksismo de la mondo kaj en ĝia kripto troviĝas artgalerio de antikva bulgara arto kaj renesanca de la periodo inter 4-a kaj 19-a jarcentj, komponita de antikvaj ikonoj. tiu galerio posedas unu de la ĉefaj kaj pli grandaj kolektoj de ortodoksaj ikonoj de la mondo. La preĝejo estis proklamita monumento de kulturo en 1924.

* Kategorio Katedralo de Aleksandro Nevski de Sofio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **bersebo-tribo** estas orlama tribo el Berseba en Namibio.

La orlamoj formiĝis en la 18-a jarcento kaj loĝis en Pella kaj Clan William en la Kaboprovinco. Ekde 1815 ili ekmigris je pluraj migradgrupoj por pli bonaj paŝtejoj kaj ĉasejoj norden trans la riveron Oranjo kaj eksetlis tie proksime al la misiostacio Betanio. 

Sed ĉar tie jam estis ekloĝinta nama tribo, la betanio-tribo, nur malgranda parto de la almigrintoj povis resti - nome la en 1915 enmigrinta bois-tribo (tiel nomata laŭ ilia gvidanto Jan Boois). Kelkaj el ili daŭre restis en Betanio kaj per intermikso enkorpiĝis en la betanio-tribon, kiu ekde nun alkalkuliĝis al la etno orlamoj. (Sed Jan Boois plumigris kun la militema triboparto kaj ekvivadis vage en la kamparo de Rehoboth.)

Por la poste almigrantaj orlamaj triboj Bethanio estis nur interstacio: la pli granda parto de ili sub la gvido de Paul Goliath ekloĝis en la najbara Berseba (ekde tiam nomataj la bersebo-tribo aŭ goliat-tribo) kaj la pli malgranda parto sub sia gvidanto Amraal Lambert (pro tio nomata amral-tribo trovis novan loĝregionon ĉe Gobabis.
Turoj de la Malnova kaj Nova Katedraloj
Norda fasado
La **Nova Katedralo de la Asuncio de la Virgulino** estas, kune kun la Malnova Katedralo, unu el la du katedraloj de la urbo Salamanko, en Hispanio. Ĝi estas la sidejo de la Diocezo de Salamanko.

Ĝi estis konstruita inter la 16-a kaj 18-a jarcentoj en du stiloj: malfrua gotiko kaj baroko.

La nova katedralo konstruiĝis inter 1513 kaj 1733 konservante la malnovan katedralon. En la komenco oni pensis detrui ĝin, kvankam estis pli forta la decido konservi ĝin por la diservado dume la nova estis konstruata. Post la finoj de la konstruado en la 18-a jc. estis rekonsiderata la ideo pri detruado kaj pro tio ĝi ankoraŭ konserviĝas. Malgraŭ tio, la dekstra muro de la Nova Katedralo apogiĝas sur la maldekstra muro de la malnova. La turo de la nova katedralo estis plifortigata pro la okazinta Tertremo de Lisbono. Ĝi estis konstruita sur la turo de la malnova.

La ideo pri la konstruado de nova katedralo venas de la 15-a jarcento pro la plimultiĝo de la loĝantaro de Salamanko, ĉefe pro la allogeco de la universitato. Tial, la malnova katedralo en tiu epoko ŝajnis «eta, malhela kaj malalta». Kun la subteno de Fernando la Katolika, kiu en 1509 ordonis la arkitektojn kiuj antaŭe laboris en Toledo kaj Sevilo, Antón Egas kaj Alonso Rodríguez (arkitekto), iri al Salamanko kaj krei la dizajnon de la nova adorejo.

La katedralo, post pluraj diskutoj, estis konstruita apud la malnova, realigata el franka ŝtono de Villamayor laŭ gotika stilo.

Dum preskaŭ la tuta 17-a jarcento la konstruado haltiĝis kaj estis reprenita en la 18-a jarcento ĝis la finkonstruo en 1733. La katedralo suferis la efektojn de la Tertremo de Lisbono, kiu okazis la 1-a de novembro 1755, restante ankoraŭ videblajn signojn en la truoj kaj vitraloj rompitaj. Post la tertremo la kupolo devis estis rekonstruita kaj plifortigi la sonorilturon kiu tre similis al tiu de la katedralo de Segovio.

En 1810 la armeo de la franca okupado detruis la kvartalon kiu troviĝis norde de la katedralo, estiĝante la nuna placo Anaya kaj reliefigante la nordan fasadon, kiu ne estis preparita por tiu celo kaj ne tiom bela. Pro tiu okazintaĵo la plej konataj fotoj de la katedralo ĉiam estas faritaj en tiu parto, forgesigante la ĉefan fasadon, multe pli interesan sed situantan en mallarĝa strato kaj sen sufiĉa spaco por bonaj fotoj. Kiam oni restaŭris la ornamaĵojn de la norda fasado, precize por montri ke temas pri modernaj skulptaĵoj oni aldonis bildon de kosmonaŭto kaj de taŭro el la nuna provinca blazono: tiele temas pri la ununura kosmonaŭto en la mondo en gotika-renesanca katedralo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Nova Katedralo de Salamanko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retpaĝaro de la Katedralo de Salamanko
La **Bondelzvartoj** (germane *Bondelswart* aŭ Bondelzwart, ankaŭ Bondelzwart-Nama aŭ Bondelzwart-Hottentotten - pri tio vidu la artikolon "hotentotoj"; name *Gam-nun*) estis afrika orlama-nama etno, kiu vivis en la hodiaŭa Namibio, la tiama Germana Sudokcidenta Afriko. 

La bondelzvartoj eniris en la historion komence de la 20-a jarcento, kiam ili fine de 1903 faris ribelon kontraŭ la koloniaj "protektotrupoj". En tio subtenis ilin Jakob Morenga, kiu povis uzi siajn taktikajn spertojn je la batalo kontraŭ la germanoj poste en la ribelo de hereroj kaj namoj de 1904 ĝis 1908.

Post kiam Germana Sudokcidenta Afriko fine de la Unua Mondmilito estis cedita al Sudafrika Unio sub brita superregado, la bondelzvartoj denove armile ribelis kontraŭ siaj novaj potenculoj en la jaro 1922.

Literaturo
----------

* *Native uprisings in Southwest Africa : documents on the armed uprisings of the Bondelzwart tribe (1922) and the bloodless revolt of the Rehoboth bastards (1925) in ex-German Southwest Africa administered by the Union of South Africa under mandate*/ Dewaldt, Franz. - Salisbury, NC : Documentary Publications, 1976 .
Katedralo de Santandero
La **Katedralo de Santandero** estas gotika katedralo en la hispana urbo Santandero (ĉefurbo de Kantabrio) konsekrita al Ĉielenpreno de Maria. Oni konstruis ĝin inter la 13-a kaj 17-aj jarcentoj. Ĝi konsistas el du etaĝoj (unu super la alia) kaj unu klostro.

Historio
--------

La tereno de la katedralo ampleksas diversajn historiajn konstruaĵojn. Oni unue konstruis sur antikva monaĥejo kaj uzis la lokon kiel abatejon. De la 8-a jarcento oni konservis en la loko la relikvojn de la sanktuloj Sankta Emeterio kaj Sankta Celedonio, devenaj de Calahorra (Rioĥo). Oni konstruis la unuan etaĝon en la 12-a jarcento. Ĝi iĝis kapitula kirko en 1131, laŭ ordono de la reĝo Alfonso la 7-a de Leono kaj Kastilio. La rekonstruon de la nunaj konstruaĵo komencis la reĝo Alfonso la 8-a, kiam la urbo Santandero ricevis foruo-rajtojn. Oni konstruis la supran parton de la konstruaĵo ĉirkaŭ la fino de la 12-a jarcento kaj komenco de la 14-a jarcento. Poste, oni alkonstruis gotikan klostron.

En 1754 oni kreis la diocezon de Santandero kaj la tiama kapitula kirko iĝis katedralo, laŭ ordono de la papo Benedikto la 14-a. Tiam ĝi iĝis ĉefa sidejo de la episkopujo de Santandero.

La katedralo suferis gravan difekton pro la dinamita eksplodo de la vaporŝipo Cabo Machichaco en 1893. Kvankam ĝi sukcese vivis tra la Hispana Enlanda Milito, ĝi ankoraŭ suferis gravan difekton pro la incendio de Santandero de 1941. Oni rekonstruis kaj ampleksigis ĝin en 1942 kaj ree en 1953.

* Kategorio Katedralo de Santandero en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
dekstra
Trikmaŝino el la 19-a jarcento en la Muzeo, originata el la iama hungara fabriko "Kokron"
La **Muzeo pri Teksaĵ- kaj Vestaĵindustrio** funkcias en la eksa sidejo de unu el la plej malnovaj entreprenoj de la teksaĵa industrio, en la centra konstruaĵo de la firmao Goldberger, fondita en 1784.
La domo estas pli ol 200 jaraĝa. La teretaĝo servis kiel blupresanta fabriko, la familio Goldberger loĝis en la unua etaĝo. La fabriko daŭre kreskis dum kvar generacioj kaj ĝiaj presitaj teksaĵoj estis vendataj en la enlanda markato kaj merkatoj de ceteraj landoj de Eŭropo ĝis la alŝtatigo de la firmao post la dua mondmilito.

La unuaj objektoj de la muzeo estis kolektataj por unu el metiekspozicioj en la 60-aj jaroj. La Muzeo estis fondita en 1975 kaj de tiam daŭre oni serĉadas kaj deponas tie la objektojn pri teksaĵindustrio.

La unua konstruaĵo de la muzeo kun vizitebla ekspozicio estis malfermita en 1986, sed en 1991 la posedanto vendis la konstruaĵon, kaj la ekspozicio estis fermita.

En 1992 iĝis ebla la relanĉo de la muzeo. Por lokigi la ekspozicion en nova konstruaĵo kaj funkciigi la muzeon tiam estis fondita aparta *Fondaĵo pri Industria Historio de Teksaĵoj kaj Teksaĵvestaĵoj*. La Fondaĵo aĉetis la antaŭan domojn de la familio Goldberger de la bankrotinta firmao *Budaprint*, kaj laŭ muzeaj kaj artkonstruaj vidpunktoj renovigis ilin. La renovigo daŭris ses jarojn kaj estis finacita parte per la kapitalo de la Fondaĵo, parte per mono, gajnita en diversaj konkursoj.

La Muzeo malfermiĝis por la publiko en 1999. En la preta konstruaĵ-parto estas vizitebla kvar konstantaj ekspozicioj kaj estas eblo ankaŭ por aranĝado de porokazaj ekspozicioj. La kvar konstantaj ekspozicioj estas la sekvaj:

* relikvoj pri la familio Goldberger;
* diversaj malnovaj teksaj maŝinoj de la pantoflo-fabriko de la urbeto Tamási por farado de trikataj pantofloj, kaj unu trikmaŝino el la 19-a jarcento, farita ĉefe el ligno laŭ la principo de la origina konstruo el 1589 de William Lee, inventinto de la trikmaŝino;
* modeloj de diversaj teksaj maŝinoj;
* historio de presado de drapoj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Muzeo pri Teksaĵ- kaj Vestaĵindustrio en Budapeŝto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Retpaĝo de la muzeo, angle, hungare
**Orientazia Arta Muzeo pri "Hopp Ferenc"** (hungare *Hopp Ferenc Kelet-Ázsiai Művészeti Múzeum*) estas muzeo laŭ avenuo Andrássy en Budapeŝto, kiu kolektas industriartajn objektojn pri Orienta Azio.

Orientazia Arta Muzeo
Ornamaĵo en la korto

Konstruaĵo
----------

La muzeo havas lokon en vilao. La konstruaĵo estis iam loĝdomo de Ferenc Hopp, nuntempe historia monumento.

Ekspozicio
----------

Bazo de la kolektaĵo estas donaco de Ferenc Hopp, kiu konsistis el 4000 objektoj. La muzeo ekfunkciis en 1923. Tiam aldoniĝis similaj objektoj el diversaj hungaraj muzeoj, poste alvenis donacoj precipe post 1945, ekzemple de Vjetnamio, Ĉinio, Nord-Koreio. En 2006 la kolektaĵo konsistis jam el 23 000 objektoj. El ili nepre menciindaj la japanaj bronzaĵoj kaj porcelanoj. La tuta muzeo prezentas ĉinajn, japanajn, baratajn, nepalajn, tibetajn, mongolajn, koreiajn artaĵojn. La vilao jam ne sufiĉis prezenti ilin, tial ekde 1955 estas 2 ekspozicioj. Ĉi tie estas porokazaj ekspozicioj, la iamaj artaĵoj de Ferenc Hopp estas videblaj proksime en alia vilao.

Elektitaj muzeanoj
------------------

* László Ferenczy (muzeologo)

Fontoj
------

* Hungarlingva Vikipedio
* 
* oficiala paĝo

* Kategorio Orientazia Arta Muzeo (Budapeŝto) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Torre de la Higuera (Turo de la Figarbo)
Lumturo de Matalascañas.
**Matalascañas** (*Mortigu la kanojn*) estas strando kaj marborda domarkerno apartenanta al la urba teritorio de Almonte en la provinco de Huelva, je la sudokcidento de la Aŭtonoma Komunumo de Andaluzio, en Hispanio. Estas ĉirkaŭita tute de la Nacia Parko de Doñana. Ĝia homa loĝantaro suferas grandan variadon inter vintro kaj somero, ĉar estas ĉefe uzata kiel zono de somerumo.

La mediaj problemoj estigitaj al Doñana estis tradicie la troespluatado de akvejoj kaj la granda trafiko kiun kaŭzas la ŝoseo de Almonte, tialo de la moritgo de iuj iberiaj linkoj. La surveturado de faŭno limiĝis en la lastaj jaroj danke al novaj bariloj de la ŝoseo kaj subteraj trapasejoj por bestoj.

La granda turisma elemento estas la Turo de la Figarbo, defenda turo konstruita ĉirkaŭ la 16a jarcento por averti de esto de piratoj, kaj nun detruita de la maro.

Estas 4,5 km longa la plaĝo de Matalascañas kaj ĝuindas pro sia blanka sablo de fajna sablero, kiu varias laŭ denseco el la zono de Torre la Higuera al El Coto (ĉe la Nacia Parko de Doñana). Ĝi enhavas hotelajn instalaĵojn, distrejojn, duonnaturajn plaĝojn pli de 60 km longajn, tiele unu el la plej longa de la *Costa de la Luz* (Luma Marbordo).

* Kategorio Matalascañas en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Koordinatoj: 36° 59′ 36″ N 06° 32′ 36″ U﻿ / ﻿36.99333 °N, 6.54333 °U﻿ / 36.99333; -6.54333 (mapo)
**Marcelo Valle Silveira Mello** (Braziljo, 9 aŭgusto 1985) estas brazila retpirato. Li estis arestita en 2018 dum Operação Bravata pro incito al perforto. Li nun plenumas 41-jaran kondamnon al mallibereco.

Eksa IT-studento, Marcelo kuraĝigis perfortajn agojn kaj publikigon de bildoj pri murdo kaj pedofilio ekde 2005, kiam li aktiviĝis en la socia reto Orkut. En 2009 li fariĝis la unua brazilano se temas pri respondi pro rasismaj krimoj en la interreto. Li laŭdire kontaktis Welligton Menezes de Oliveira, kiu en 2011 mortigis 12 infanojn en la Urba Lernejo Tasso da Silveira, en Realengo, Rio-de-Ĵanejro. Li estis komence arestita en 2012, liberigita en 2013, kaj arestita denove en 2018, kiam li loĝis en Curitiba. Li minacis kaj atakis dum pluraj jaroj la argentinano Dolores Aronovich, profesoro ĉe la Federacia Universitato de Ceará, kiu estas Doktoro pri la angla kaj pasigis jarojn denuncante la praktikojn de Marcelo. La agoj de Dolores, nomataj Lola, inspiris leĝon 13.642 / 2018, sankciitaj pasintjare, rajtigante la Federacian Policon esplori mizoginecon en interreto.

Referencoj
----------

1. 1 2  The Most Notorious Misogynist in Brazil Is Behind Bars, Again. Vice, 10a de majo 2018.
2. 1 2  Dogolachan: the internet underworld which inspired the young men in Suzano Arkivigite je 2020-06-23 per la retarkivo Wayback Machine. Gazeta do Povo.
3. ↑  Dogolachan And The Ghost Of Massacres Past. 7a de novembro, 2019.

* Kategorio Marcelo Valle Silveira Mello en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Muzeo pri Aplikita arto** (germane: *Museum für Angewandte Kunst*) troviĝas en Gera (Germanujo), Greizer Straße nr 37.

La Muzeo pri Aplikita arto en la domo *Ferbersches Haus*, Gera

Priskribo
---------

La muzeo gastas en monumentprotektita duobla domo nomita *Ferbersches Haus*. Konstruite ĉ. la jaro 1760 ĝi nombriĝas hodiaŭ inter la plej belaj burĝaj domoj de la urbo. Ĝin posedas ekde 1842 la familio Ferber. Post ampleksa restaŭradlaboro oni malfermis ĝin en 1984 al la publiko kiel *Muzeo pri arta metiado*. En la jaro 1991-a ĝi ricevis novan nomon pro plua etendigo de la kolektara profilo.

Kolektoj
--------

Ekde oktobro 2004 prezentas sin tute nova, daŭra ekspozicio en la unua etaĝo en historiismaj salonoj. Sub la titolo *1925-stilo kaj funkciaddevigismo - Aplikita arto inter la du mondmilitoj* oni estas invitata travivi la - koncerne la kulturon - eble plej interesan epokon de la 20-a jarcento, kies graveco senteblas ĝis nun. Franclando estas juste rigardata kiel lulilo por la luksa kaj diboĉa 1925-stilo kaj en ekskluzive aranĝitaj internoj de loĝejoj kaj ĉe objektoj de ĉiutaga vivo. Sed la Bauhaus de Vajmaro kaj Dessau krome estas simboloj de tiu interesa epoko de funkciaddevigismo kaj ambaŭ lokoj eminente ĉeestas en tiu ĉi elmontrejo.

Menciindas ekzemple ŝranko de la *papo* inter la tiutempaj francaj dezajnistoj Jacques-Émile Ruhlmann kaj granda kolekto da vazoj el la ateliero pri ceramikaĵoj de Dornburg (Saale).

En la dua supra etaĝo de la muzeo montratas nedaŭraj specialaj ekspozicioj kun bunta gamo da fokusoj (ceramiko, porcelano, vitro, tekstila arto, fotografio, reklamado, grafikoj, dezajno ktp.). La baza koncepto konsistas el viva kaj intima unuigo de nuntempa arto kun la gravaj paŝoj de la frua 20-a jarcento.

Ekde la fondiĝo la muzeo sukcesis furoi ĉe fakuloj el la tuta mondo, ankaŭ danke al multaj naciaj kaj internaciaj ekspozicioj kiujn ĉiam akompanas fakkatalogoj de elstara kvalito.

Premio Biermann
---------------

Ekde 1992 ĉiun duan jaron altribuatas la premio *Aenne-Biermann-Preis für deutsche Gegenwartsfotografie* pro la konektoj de la muzeo kun la loka fotistino Aenne Biermann. Ŝin oni tiel honoras kiel reprezentanton de la *Nova fotografio*.

Literaturo
----------

Museumsverband Thüringen (eld.): *Museen in Thüringen*, Edition Leipzig 2001, ISBN 978-3-361-00612-0, p. 73

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Muzeo pri Aplikita arto (Gera) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Pri la muzeo sur la urba retpaĝaro. Arkivigite je 2012-02-25 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 493664
* GND: 2089780-7 2123392-5, 2089780-7
* LCCN: n94113293
* VIAF: 700158127377315150000 159873380, 700158127377315150000
* ISNI: 0000000110109163
* SUDOC: 146785304
* ULAN: 500306342
 |
El la oskoj la plej nordaj estis la sabenoj.
**Sabenoj**, kun etruskoj, latinoj, ekvoj, liguroj, samnitoj, sabelioj kaj ernikoj, inter aliaj, estis antikvaj popoloj kiuj loĝis en Italio antaŭ Romio. Ilia origino ne estas facile determinebla certece, sed oni supozas, ke ili estis en Latio el la prahistorio kaj post la starigo de la Roma Respubliko, asimiliĝis al ties kulturo kaj iĝis romiaj civitanoj. Oni ligis ilin al la legendo kiu konektas la trojan militon kun la fondo de Romo.

La sabenoj dediĉis sin al brutobredado sur montetoj proksimaj al Romo en Latio, okcidente de la Apeninoj, okupante la orientan bordon de la rivero Nera kaj ambaŭflanke de la Velino (Velinus), ĝis Tibero kaj Aniene (Annio) sude.

La forkapto de la Sabeninoj (fragmento) de Giovanni Francesco Romanelli (1612–1660).
Aktuale la regiono kiu estis loĝata de la sabenoj estas nomata Sabenio (Sabinia). En la romia epoko la klasikaj verkistoj citis ĝin kiel "tero de sabenoj" (*Sabinorum ager*, aŭ *Sabinus ager*), dum al nomo Sabinia aŭ Sabina estis havigita de la grekkoj (Σαβινη).

Notoj
-----

1. ↑   Strabono nomis ĝin tiel menciante, ke estis la montara regiono post Tirenio, kaj ke ambaŭ etendiĝis ĝis la bordo de la Tirena Maro. Cfr. Strabono, Geografio v.2.10

Bibliografio
------------

* Donaldson, John William (1860). "Chapter IV: The Sabello-Oscan Language". Varronianus: a critical and historical introduction to the ethnography of ancient Italy and the philological study of the Latin language. London: John W. Parker and Son.
* Brown, Robert. "Livy's Sabine Women and the Ideal of Concordia." Transactions of the American Philological Association 125 (1995): 291-319. doi:10.2307/284357.
* MacLachlan, Bonnie. Women In Ancient Rome: A Sourcebook. London: Bloomsbury Academic, 2013.

* Kategorio Sabenoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 702333
* NKC: xx0115320
 |
**Media determinismo** aŭ **Medideterminismo** (konata ankaŭ kiel *klimata determinismo* aŭ *geografia determinismo*) estas la fako de geografio kaj ekologio kiu konsistas en la studo kiel la fizika medio kondiĉigas kaj sociojn kaj ŝtatojn al partikularaj disvolvigaj vojoj. Multaj fakuloj emfazis, ke tiu alproksimigo subtenas koloniismon kaj eŭropcentrismon, kaj subvaloras la homan agadon en ne-okcidentaj socioj. Jared Diamond, Jeffrey Herbst, Ian Morris, kaj aliaj soci-sciencistoj okazigis revivigon de tiu teorio dum la fino de la 20a kaj komenco de la 21a jarcentoj. Tiu pensoskolo de "nov-medideterminismo" ekzamenas kiel geografiaj kaj ekologiaj fortoj influas la konstruon de ŝtatoj, la ekonomian disvolvigon kaj la instituciojn.

Vidu ankaŭ
----------

* Kultura geografio
* Friedrich Ratzel

Notoj
-----

1. ↑   Conceptually (20a de januaro 2019). "Determinism - Explanation and examples". conceptually.org. Alirita la 22an de marto 2020.
2. ↑   Gilmartin, M. (2009). "Colonialism/Imperialism". Key concepts in political geography (pp. 115–123). London: SAGE.
3. ↑   Sluyter, Ander (2003). "Neo-Environmental Determinism, Intellectual Damage Control, and Nature/Society Science". Antipode-Blackwell.
Popoloj sur la itala duoninsulo komence de la ferepoko (ĉirkaŭ la jaro 800 a.K. )

|  |  |
| --- | --- |
| - ﻿ Liguroj
- ﻿ Pravenetanoj
- ﻿ Etruskoj
- ﻿ Picenoj
- ﻿ Umbroj
 | - ﻿ Latianoj
- ﻿ Oskoj
- ﻿ Mesapianoj
- ﻿ Grekoj
 |

La **mesapianoj** (latine *messapii*) estis la loĝantoj de la suda parto de la antikva regiono *Japygia*, la nuntempa regiono Apulio en la sudo de Italio. Temas pri teritorio ĉirkaŭ la nuntempaj urboj Taranto, Brindizio kaj Lecce. La mesapianoj estis parencaj al la peuketianoj (en la nuntempa provinco de Bari) kaj al la daunianoj (en la nuntempa provinco de Foggia), kiuj ankaŭ konatas sub la nomo "salentianoj". La ĉefaj urboj de la mesapianoj estis Uzentum, Rudiae, Brindizio (latine Brundisium) kaj Oria (latine Uria).

Oni pensas, ke la nomo mesapianoj signifas "popolo inter du maroj", kio kongruas kun la fakto, ke ili setlis en la sudo de Apulio, inter la Adriatika Maro kaj la Ionia Maro, tio estas en la kalkanumo de la boto, por tiuj kiuj vidas la italan duoninsulon kiel botobildo. La mesapianoj miksiĝis kun alipopolaj lokuloj kaj fondis la unuajn urbojn, en kiujn ili enkondukis siajn tradiciojn kaj ritojn.

ceramikaĵoj de la mesapianoj
Laŭ la helena historiisto Herodoto la mesapianoj, kiuj estis etne unueca popolo, devenis de la kretanoj. Nuntempaj historiistoj tamen supozas, ke ili devenis el Ilirio kaj ĉirkaŭ la jaro 1000 a.K. venis al Otranto.

Herodoto ankaŭ mencias, ke la mesaianoj serioze venkis la helenojn en la greka setlejo Taranto dum la jaro 473 a.K. – la helena historiisto ligas tiun venkon al la mitologia reĝo Minoo de Kreto.

Nur malvasta nombro da enskribaĵoj en la mesapiana lingvo konserviĝis ĝis la nuntempo; iuj el ili videblas en la nacia arkeologia muzeo de Taranto.

Literaturo
----------

* [ Luciana Aigner-Foresti: Gli Illiri en Italia: Istituzioni politiche nella Messapia preromana.- "La iliroj en Italio: institucioj politikaj en la Mesapio antaŭ-romia", itale
* Gianpaolo Urso - *Dall'Adriatico al Danubio. l'Illirico nell'età greca e romana* ["De la Adriatiko al la Danubo: La iliria en la ŝtatoj helena kaj reomia"]. Atti del Convegno internazionale. Cividale del Friuli, 25-27 settembre 2003. (=I convegni della Fondazione Niccolò Canussio. 3). Pisa 2004. ISBN 88-467-1069-X.

Aliaj projektoj
---------------

* Mesapianoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Centra Oficejo por la Esplorado de Nacisocialismaj Krimoj** (germane ***Zentrale Stelle der Landesjustizverwaltungen zur Aufklärung nationalsozialistischer Verbrechen***) ofte simple nomita *Zentrale Stelle*, estas la centra oficejo de Germanio por la enketo de nacisocialismaj krimoj dum Dua Mondmilito. La oficejo, establita la 1an de decembro 1958, komence esploris krimojn ekster la teritorio de Germanio, precipe la agojn de Einsatskommandos, sed poste ankaŭ agojn ene de la Federacia Respubliko .

Fono
----

Antaŭ la fondo de la Federacia Respubliko Germanio (Okcidenta Germanio) en 1949, militkrimoj sub la nacisocialisma reĝimo estis esploritaj fare de la okupaciaj aŭtoritatoj starigitaj fare de la Aliancanoj. Post kiam la aliancanoj malmuntis sian okupacian registaron, en 1958 la unua grava militkrimo-kazo venis antaŭ germana tribunalo. Okazis proceso en Ulm kontraŭ la akuzito Bernhard Fischer-Schweder. Evidentiĝis al la prokuroro de Hesio, Erwin Schüle, ke la akuzo donis tute nekompletan bildon de la krimoj. Se detalan superrigardon de la amplekso de la krimoj estus ricevota, pli bona kunordigo de la enketo devus esti atingita sur la germana flanko. Devis esti kunordigita klopodo de ĉiuj ŝtatoj kaj vi ankaŭ devis ricevi subtenon de la aliancitaj aŭtoritatoj, kiuj havis la koncernan materialon el la tagoj de la milito. La solvo al ĉi tio estis krei la esplorunuon *Zentrale Stelle*.

Agado
-----

La oficejo laboras por kunlabori en la procesigo de diversaj naziaj krimuloj. Interalie, la oficejo traktis la kazon de Demjanjuk kaj rekomendis en 2008 ke akuzo estu prezentita kontraŭ li ĉar li estas "konvinkita" ke li estis implikita en la murdo de almenaŭ 29,000 judoj. 

Komence la oficejo estis rajtigita por esplori nur krimojn faritajn ekster Germanio kaj en 1964 ricevis la aŭtoritaton esplori krimojn kiuj ankaŭ okazis sur germana grundo. Je ĝia pinto, 121 dungitoj laboris nome de la oficejo, aktuale en 2021 ekzistas 21 dungitoj. Ekde ĝia establado, la oficejo kunlaboris en malfermado de procedoj kontraŭ pli ol 7,000 naziaj krimuloj. 

La oficejo enhavas rekordojn pri pli ol 700,000 nomoj, lokoj kie krimoj estis faritaj kaj la nomoj de la unuoj respondecaj.

Referencoj
----------

1. ↑   University of Stuttgart. Arkivita el la originalo je 2007-06-11. Alirita 2024-01-05.
2. ↑  "The German Judiciary Failed Approach to Auschwitz and Holocaust", 28 August 2014.
3. ↑   Wiesenthal Center Report. Arkivita el la originalo je 2007-08-27. Alirita 2024-01-05.
4. ↑   Institute of National Remembrance. Arkivita el la originalo je 2007-09-13. Alirita 2024-01-05.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 849165
 |
João Baptista da Silva Leitão de Almeida Garrett (Porto, 1799-Lisbono, 1854), studis juron en Koimbro, kie li elgradiĝis en 1821. Politike li favoris al la liberalismo, kaj laŭ tiu pensmaniero li agadis kiel parlamentano kaj ĵurnalisto. Li devis fuĝi al Anglujo post la fiasko de la tiel nomata Vila-Francada, liberalisma ribelo okazinta en Vila Franca de Xira (1823). Dum ekzilo li spertis plian kontakton kun la angla literaturo, ricevante influon de romantikaj verkistoj kiel Byron kaj Walter Scott. En 1825, li publikigis la poemon *Camões*, verko kiu enkondukis romantikismon en Portugalujon. Tiam Garrett travivis sian ekzilon en Francujo. Iom da tempo li reiris al Portugalujo, sed surtroniĝis Dom Miguel. Tiam Garrett iris returne al Anglujo. En 1832, li partoprenis la trupojn de Pedro la 4-a, kiu sukcesis venki sian fraton, Mikaelo la 1-a. Kun la venko de la liberaluloj, Garrett laboris kiel diplomato kaj estris la politikajn klopodojn por revivigo de la teatro en Portugalujo.

Verkoj de Garrett
-----------------

### Poezio

Estas poeziaj verkoj de Garrett *Retrato de Vênus* (1821), *Camões* (1825), *Dona Branca* (1826), *Adozinha* (1828), *Lírica de João Mínimo* (1829), *Romanceiro* (1843-1851), *Flores sem fruto* (1845) kaj *Folhas caídas* (1853).

### Prozo

Menciindas ĉe la fikcia prozo de Garrett *Arco de Santana* (1845-1850) kaj *Viagens na minha terra* (Veturado tra mia lando) (1846).

### Teatro

Viciĝas kiel teatraĵoj de Garrett *Katono* (1822), *Mérope* (1841) *Um auto de Gil Vicente* (1838), *Dona Filipa de Vilhena* (1842), *O alfageme de Santarém* (1842), *Frei Luís de Sousa* (1844), kaj aliaj.

Aliaj projektoj
---------------

* Almeida Garrett en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Almeida Garrett en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 286782
* GND: 118716417
* LCCN: n82036024
* VIAF: 12303244
* ISNI: 0000000120991188
* LIBRIS: 35127
* SUDOC: 027373835
* BNF: 11886390d
* MBA: 529fc51e-cd32-4a32-894d-72800ac53dc1
* NLA: 36502094
* NKC: jn20011211085
* ICCU: MILV022442
* BNE: XX874039
 |
La **mohikanoj** (**mahikanoj**) estas indiĝenaj usonaj triboj, kiuj vivis en kaj ĉirkaŭ la Hudson-valo ĉe alveno de la unuaj eŭropanoj en 1609. La mahikanoj migris dum la posta 100 jaroj orienten pro streĉoj inter la mahikanoj kaj mohavkoj same kaj eŭropanoj; multaj setlis en loko, kiu estas nun Stockbridge (Masaĉuseco). Pro tio, tiu gupo de mahikanoj estas konata kiel **stokbriĝaj indianoj**. Ili kristaniĝis en la 18-a jarcento. 

Kvankam ili batalis sur flanko de la usonaj koloniistoj en la franca-indixgena kaj la Usona Revolucio, ili devis moviĝi al okcidento, unue al Stockbridge (Novjorko) en ĉ. 1780 kaj pli poste al Shawano County (Viskonsino) en la 1820-30-aj jaroj. En Wisconsin, ili formis indiĝenan rezervejon kun Munsee-oj; (**Stockbridge-Munsee**).

Hodiaŭ la rezervejo estas konata kiel **Stockbridge-Munsee Band of Mohican Indians**.

La nun formortinta **mahikana lingvo** apartenis al la orienta algonkina branĉo de algika lingvaro.

La romano de James Fenimore Cooper, *The Last of the Mohicans* (La lasta mohikano) konfuzas la mahikanojn kun moheganoj, diferenta algonkvina tribo en orienta Connecticut. La novelo ludatas en Hudson-valo, mahikana lando, sed al karakteruloj havas moheganajn nomojn (Uncas).

La indianistiko uzas la nocion mohikanoj kiel supernocion por la parencaj triboj mahikanoj kaj mohagenoj. Al ili apartenas ankoraŭ la tribo Pequot.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Stockbridge-Munsee komunumo
* Mohican nation Stockbridge-Munsee band: nia historio Arkivigite je 2006-02-07 per la retarkivo Wayback Machine
* Mohikanaj lingvoj
***Petrozavodsk*** (ruse *Петрозаводск*, finne *Petroskoi*) estas urbo en Rusio, ĉefurbo de respubliko Karelio.

Historio
--------

La urbo estis fondita de caro Petro la Granda en la jaro 1703 rilate al konstruado de kanonfandejo por Nordia Milito, ĉar tie troviĝis grandaj fer-ercoj. Dum la Turka-Rusa Milito (1773-1774) en Petrozavodsk estis fondita Aleksandra fabriko.

Statuson de urbo Petrozavodsk akiris en la jaro 1777. En la jaro 1786 estis fondita unua Ĉefa Popola Lernejo. Regula vaporŝipa komunikaĵo inter kun Peterburgo estis estigita jare 1861. Komence de 20-a jarcento en Petrozavodsk funkciis 21 instruejoj inklude gimnazioj, faklernejoj, klerika seminario, ktp. Dum la 17-a jarcento Petrozavodsk estiĝis fabrika urbo. Je la jaro 1835 tie loĝis nur 3352 homoj. Unua kinoteatro aperis en la urbo en 1911.

La urbo estas sur bordo de lago Oneĵskoje (cirile *Онежское*). Tra la urbo fluas tri riveroj: *Neglinka*, *Lososinka* kaj *Ŝuja*.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 86401.

La interurba telefona kodo estas 8142, la enurbaj telefonnumeroj estas sesciferaj (en jaro 2005).

Ekonomio
--------

Ekonomio de la urbo estas bazita sur peza industrio (konstruado de traktoroj, ŝipoj), energio, teksindustrio, kaj tipografio. En Petrozavodsk funkcias du alkoholaĵfabrikoj, viandkombinato, du laktkombinatoj, ktp.

En la urbo estas haveno, fervoja stacio (ekde 1916) kaj flughaveno.

Nun Petrozavodsk estas ne nur industria centro de Nordrusio, sed ankaŭ scienca kaj kultura centro. En Petrozavodsk funkcias 5 universitatoj kaj multo da aliaj instruistejoj.

Ĝemelurboj
----------

Petrozavodsk havas kelkajn ĝemelurbojn: Varkaus (Finnlando), Duluth (Usono), La Rochelle (Francio), Mo i Rana

Esperantistoj en Petrozavodsk
-----------------------------

Vladimir Romanov, RUS-185034, Petrozavodsk, Nojbrandenburgskaja 14A-51. Retpoŝto: pilumib@mail.ru

Flago de Karelio
Urboj de Karelio

**Ĉefurbo**: Petrozavodsk

Belomorsk |
Kemj |
Kondopoga |
Kostomukŝa |
Laĥdenpoĥja |
Medveĵjegorsk |
Olonec |
Pitkjaranta |
Pudoĵ |
Segeĵa |
Sortavala |
Suojarvi
Vandaloj prirabas Romon, Heinrich Leutemann (1824-1904)
**Vandaloj** estis ĝermana popolo, kiu eble devenis de Vendsyssel en Norda Jutlando. Laŭ la unuaj mencioj ili vivis iam preter Odro kaj en la 2-a jarcento atakis kun aliaj ĝermanaj triboj Romion. La romianoj setligis ilin fine de la 2-a jarcento en Dakio. En la 4-a jarcento ili translokiĝis al Panonio. Ili fuĝis for de la hunaj atakoj al Gaŭlio, ĉirkaŭ 409 plu al Hispanio. La okcidentaj gotoj trudis al ili setladon en sudo de Hispanio; de tie, kun la alanoj, ili transmigris al Nord-Afriko (tra Ĝibraltaro) al areo de la nuntempaj Alĝerio kaj Tunizio. Tie ili venkadis Romion kun helpo de sklavoj kaj koloniistoj. Ili kreis en la konkerita teritorio sian ŝtaton kaj sub gvido de sia reĝo Gaisariks militmarŝis kontraŭ partoj de la Roma Imperio, ili en 455 prirabis Romon. Post morto de Gaisariks, ilia ŝtato malfortiĝis kaj en 534 la Bizanca militestro Belizar detruis ĝin. La vandaloj poste asimiliĝis al la loka popolo.

Asdingoj kaj silingoj estis parto de la ĝermana etno de vandaloj, kiuj vivis en teritorio kiu nun apartenas respektive al Rumanio kaj Hungario la unuaj kaj al Silezio la duaj.

Oni nomas vandalismo la sensencan detruadon de artverkoj kaj aliaj aĵoj. Tion disvastigis malamikoj de la vandaloj, la romianoj. Fakte, la vandaloj kunportis la artverkaĵojn kaj aliajn valoraĵojn kaj detruis nur minimume.

Vidu ankaŭ
----------

* Vandala Regno
* Vandalismo

* Kategorio Vandaloj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 22339
* NDL: 00577527
* NKC: ph515677
 |
Procesoro Crusoe 5800
**Crusoe** - familio de procesoroj far firmao Transmeta. Unuaj procesoroj el la familio estis anoncitaj 19 januaro de 2000 j. Ĉiuj procesoroj havas VLIW-arkitekturon. Sed grava diferenco de aliaj *VLIW*-procesoroj estas uzo de Code Morphing Software. La lasta permesas lasi *feran*[*Kontrolenda lingvaĵo*] x86 Instruction Translation, kaj uzi programaron. Tio signifas, ke elekton de programoj por paralela plenumo faras ne mem procesoro, sed speciala kompililo. Alivorte, transformado de kodo de programo okazas ne dum ĝia plenumo, sed pli frue, dum kompilado. Rezulte, procesoro estas multe pli simpla kaj pli malgranda, kaj pli energiŝpara. *Code Morphing* estas realigita program-aparate, kio signifas, ke **Crusoe** estas malapartiga unuo de *feraj* kaj programaj teknologioj. Tavolo de *Code Morphing* estas nevidebla por operaciumo kaj aliaj programoj kaj programa parto estas konservata en speciala ROM-memoro. Post elektroŝalto la programa parto de *Code Morphing* estas lanĉita unua, antaŭ BIOS kaj operaciumo. Dank'al la teknologioj procesoroj **Crusoe** povas emuli praktike ajnan procesoron (ekz Java-procesoron). La trajton uzis firmao AMD, kiu kun **Transmeta** projektis emulilon de 64-bita procesoro Hammer (arkitekturo AMD64). Ĉiuj procesoroj estas projektitaj laŭ principo system-on-chi. La procesoroj estas destinataj por tekokomputiloj kaj aliaj komputilaj sistemoj por kiuj plej gravas ŝpareco de energio. En 2001 j firmaoj RLX Technologies, Rebel, FiberCycle Networks kaj Amphus prezentis energiŝparajn servilojn surbaze de procesoroj Crusoe.

Crusoe-procesoroj
-----------------

La procesorojn produktas firmaoj IBM kaj TSMC

* **TM3120** - frekvenco 333 - 400 MHz, staplo L1 estas 96 KB, areo de kristalo 77 mm2, tensio de kerno 1,5 V. En la kernon estas integritaj kontrolilo de buso PCI kaj kontrolilo de ĉefmemorbuso SDRM. La procesoro estas produktata de firmao IBM (en urbo Vermonto) laŭ teknologio 0,22 mkm.
* **TM5400** - frekvenco 500 - 700 MHz, staplo L1 128 KB, staplo L2 256 KB, areo de kristalo estas 73 mm2, tensio de kerno 1,1 - 1,65 V depende de reĝimo de laboro, regata de LongRun. En la kernon estas integritaj kontroliloj de buso PCI, ĉefmemorbusoj SDRAM kaj DDR RAM. La procesoro estas produktata de firmao IBM (en urbo Vermonto) laŭ teknologio 0,18 mkm.
* **TM5500**
* **TM5600** - laŭ 0,13 mkm teknologio.
* **TM5800** - frekvenco pli ol 1 GHz, 1,3 V, varmoproduktado 6 W, la procesoro havas integritan ĉifrilon de normoj DES, DES-X, Triple-DES, AES kaj specialan staplon por ĉifritaj datenoj.
* **TM6000** - frekvenco 1 GHz, fabrikata laŭ teknologio 0,13 mkm,
la muzea delfinejo
**Kopgalis** (laŭvorte "duna pinto") estas la plej norda punkto de la medioprotektata Kurona Duoninsulo en Litovio, inter la Balta Maro okcidente kaj la Kurona Laguno oriente. La teritorio konsistas plene el dunoj (litove "kopos"), iom da pinaj arbaroj kaj sabla plaĝo maroflanke. Ĝi apartenas al la urba komunumo Klaipėda kaj al la Distrikto Klaipėda. Germane la loko ĝis 1923 nomiĝis *Süderspitze*, do "suda pinto", ĉar por la maristoj, kiuj stiris siajn ŝipojn en la lagunon kaj en la havenon de Klaipėda, la duna pinto de la duoninsulo troviĝis sude.

Kopgalis estas ligita al la urba centro per strato al la iom pli suda havena urboparto Smiltynė, de kie du pramoj vojas la Klaipėda kaj reen - el ili unu nur transportas piedirantojn kaj biciklantojn, kaj nur la dua ankaŭ aŭtojn. Sude de Smiltynė limas la urba komunumo Neringa, kaj plej proksimas ties urbeto Juodkrantė.

tri muzeaj ŝipoj

### La Nacia Mara Muzeo

En Kopgalis troviĝas la Nacia Mara Muzeo de Litovio kun granda muzea konstruaĵo por modernaj ekspozicioj en eksa fortikaĵo, aldone granda delfinejo kaj subĉiela muzea spaco kun pluraj historiaj ŝipoj kaj fiŝista bieno el ses lignaj domoj - loĝdomo (*gzvenamasis namas*), grenejo (*klėtis*), fumaĵejo (*rūkykla*), stalo (*tvartas*), monteta kelo (*rūsys*) kaj saŭno (*pirtis*). La muzeo konstruiĝis inter la jaroj 1975 kaj 1979, la delfinejo aldoniĝis dum 1994. Intertempe pli ol 300.000 personoj po jaro vizitas la kompleton kaj igas ĝin la plej vizitata muzeo de Litovio.
  

 * la historia grenejola historia grenejo
* la saŭno de la bienola saŭno de la bieno
* la historia monteta kelola historia monteta kelo
* ...kaj dekstre la stalo...kaj dekstre la stalo

 

* Kopgalis en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Kopgalis en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Ă**Dutonaleco** estas nocio el la muziko kaj priskribas la samtempan uzadon de du tonaloj (greka prefikso "bi").

Klare diferencigendas de tio estas la plurtonaleco, kiu estas la samtempa uzado de pluraj tonaloj en unu peco.

Plej konata ekzemplo por dutonaleco estas la fanfaro je la komenco de la baleto *Petruŝka* de Igor Stravinski. La unua klarneto ludas melodion en C-maĵoro, dum kiam la dua klarneto ludas la saman melodion en F♯-maĵoro. Igor Stravinski uzis ankaŭ en *La konsekro de la printempo* akordojn, kiuj kunmetiĝas la du tonalojn D-maĵoro kaj E#-maĵoro. 

Dutonaleco ja ofte estas menciita lige kun maltonala muziko, tamen la uzado baziĝas tute sur la funkciteorio kaj per tio sur la karmonia kunteksto de tonaloj kaj la kadenco. Nur la tute libera uzado de akordoj kaj la tavoligo de pluraj tonaloj resp. multaj unuopaj tonoj unu super la alian (kio sekvigas tonfaskojn) en la 20-a jarcento disigas la nocion de sia historia kunteksto.

Dutonaleco ekestis kadre de la pliampleksigo de la funkcia harmoniko en la malfruromantismo de la 19-a jarcento. Precipe en la komponaĵoj de Richard Strauss oni trovas harmoniajn interligojn preskaŭ neniel klarigeblaj el la funkciharmoniko, kiuj tamen staras en tonala kunteksto (ekzemple: la opero Salomeo). Ili precipe estas elkomponitaj pro emocia efekto. Ĉi tiuj turniĝoj, kiujn oni fore en la harmonika kunteksto nomas (ofte dubinde) kiel mediantoj, troviĝas ankaŭ en la verkoj de Franz Schreker, Erich Wolfgang Korngold, Alexander von Zemlinsky samkiel en la kantato *Herbstchor an Pan* (Aŭtuna koruso al Pan) de Joseph Marx, komponita en 1911, kaj eĉ jam en ties fruaj lidoj el la jaroj 1905-08.

"Veraj" dutonalaj pecoj troviĝas en la pianokomponaĵoj de Claude Debussy, poste ankaŭ je Charles Koechlin kaj Charles Ives. Bonegaj ekzemploj estas kelkaj pecoj el 'Mikrokosmos' de Béla Bartók, en kiuj ĉiufoje por la desktra kaj maldekstra manoj estas notitaj malsamaj antaŭsignoj. Pli fruaj ekzemploj kiel *Ein musikalischer Spaß* (muzika ŝerco) de Wolfgang Amadeus Mozart utiligas la teknikon ja pro la komika efekto.

Kiel sona rezultaĵo de dutonaleco ambaŭ tonaloj estas klare diferencieblaj de la aŭdo. Depende de tio, kiom ili distancas en la kvintociklo kaj ĉu ili enhavas komunajn tonojn, ekestas pli tonala aŭ maltonala sensaĵo je la aŭdado. La komponaĵoj de Ives kaj Koechlin finfine sin forturnas de tonala kunteksto, Koechlin uzas la apudecon de malsamaj tonaloj por krei varmajn, impresionismajn kolorojn, Ives tamen fasciniĝis pri la spacakustika efiko de pluraj marŝbandoj muzikantaj kunpuŝiĝaj unu kun la alia.
La **Navigmuzeo Orturo** (hispane *Museo Naval Torre del Oro* estas ene de la fama Turo de la Oro, simbolo de la urbo, borde de la rivero Gvadalkiviro antaŭ la taŭrludejo de la Reĝa Toreejo de Sevilo (*Real Maestranza*) en Sevilo, Andaluzio, Hispanio.

Antaŭ esti muzeo, la monumento estis uzita kiel kapelo, pulvostokejo, havenaj oficejoj, prizono, ktp. La muzeo en si mem estis kreita per ministeria ordono de 21a de marto 1936, kiel filio de la Muzeo de la Mararmeo, sed pro la Hispana Enlanda Milito ĝi estis inaŭgurita en 1944, dividita en du malgrandaj etaĝoj, la malsupra, de 85 m², kaj la supra, de 127 m², totale 623 m² inter kiuj montriĝas ĉiuj elementoj ekspoziciataj: fosiliigitaj marrestaĵoj, ŝipmekanismoj, kompasoj, prufiguroj, pentraĵoj kaj desegnoj kun martemaro, antikvj marmapoj, historiaj dokumentoj, kanono, ankroj, ceramiko, ŝipmaketoj kaj objektoj rilataj al navigado laŭ la rivero Gvadalkiviro.

Aktuale la enirbileto kostas 1,5 eŭrojn, senpage lunde. Pro malgrandeco la muzeo ne povas esti vizitata samtempe de nombra grupo, maksimume de po 50 personoj en ĉiu etaĝo.

Bildaro
-------

* FosilioFosilio
* Kanono de la 16-a jarcentoKanono de la 16-a jarcento
* SkafandroSkafandro
* TelegrafoTelegrafo
* Brigantino San Ignacio de LoyolaBrigantino *San Ignacio de Loyola*
* Radvapoŝipo Real FernandoRadvapoŝipo *Real Fernando*

Referencoj
----------

Literaturo
----------

* Pulido, Ildefonso; Delgado, Melquíades (1992). *Museo Marítimo Torre del Oro*. Madrid. Museo Naval, Servicio de Publicaciones de la Armada.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Navigmuzeo Orturo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la *Museo Marítimo Torre del Oro* en Sevilo (tra Wayback Machine).

  

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Museo Naval Torre del Oro (Sevilla) en la hispana Vikipedio.*
La **Helvetoj** estis kelta tribo en Sudgermanio kaj Nordsvisio, kiu estis konata depost la 3-a jarcento a. K.

Antaŭ sia enmigrado en la regionon de hodiaŭa Svisio ili loĝis en regiono inter Rejno, Danubo kaj Majno. De la Helvetoj deduktas sin la latinaj nomoj de Svisio, *Confoederatio Helvetica* kaj *Helvetia*, kaj de la Helveta Respubliko. Sed tio estas moderna nomado. En antikveco ne ekzistis nomo por la regiono de hodiaŭa Svisio.

Laŭ Cezaro ekzistis en 60 a. K. tri partaj triboj: La Verbigenoj (apud Rejno), la Tigurinoj (inter Avenches kaj Ĝenevo) kaj ne nomita tribo.

Historio
--------

Mapo de Gaŭlujo en 58 a. K. kun pozicio de Helvetio en oriento de *Gallia Celtica*
La unuafoja citado estas enskribo sur etruska ostrako de Mantovo. La vorto *eluveitie* nomas eble etruskan viron, kiu originis el Helvetoj.

Laŭ la greka geografo Ptolemeo la Helvetoj vivis en 100 a. K. en regiono inter Danubo, Rejno kaj Majno. Ĉar la ĝermanaj triboj enmigris, la Helvetoj evitis al Nordokcidenta Svisio.

La helvetaj Tigurinoj kaj Tojgenoj vagis kun Cimbroj kaj Teŭtonoj. La Teŭtonoj estis neniigitaj apud Arausio en 102 a. K. post tio ankaŭ perdiĝas la spuroj de la Tojgenoj. La Tigurinoj migris kun Cimbroj. Post batalego kontraŭ la romia imperio, kiu ekstermis la Cimbrojn en 101 a.K. la Tigurinoj migris al la Lago Lemano.

La romia imperio sub Cezaro almilitis Gaŭlion kaj kun tio Helvetion. Post tio la teritorio dividiĝis inter la romiaj provincoj Germania Superior kaj Raetia.

Post dormtempo la Alamanoj invadis de nordo kaj la Burgundoj de sudo en la 3-a kaj 4-a jarcentoj. La Burgundoj subigis la Helvetojn ekde la 5-a jarcento.

Referencoj
----------

1. ↑  PIV

* Kategorio Helvetoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)