recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

 
**Teatro (kvar komedioj)** estas, kiel la subtitolo indikas, aro de kvar komedietoj verkitaj de Machado de Assis, la plejgranda brazila verkisto tradukitaj de Maria Aveleza de Souza; Antonio Caetano Coutinho; Henerik Kocher kaj Débora do Amaral, publikigita de Brazila Esperanto-Ligo en 1958. La komedioj estas: *La Protokolo*, *Ne Konsultu Kuraciston*, *Preskaŭ Ministro* kaj *Leciono pri Botaniko*.

La Protokolo
------------

La komedio **La Protokolo** kiu malfermas la libron estis ĉe la komenco tradukita por kolektiva legado en kunvelo de Brazila Esperanto-Klubo en Rio-de-Ĵanejro. Post diligentaj provripetoj la komedio estis registrita sur sonbendo por radiprezentado kaj aŭdigita kun sukceso. La interesan inicaton havis la samideano Kolonelo Geraldo Pádua. La roluloj estis Irani Baggi de Araujo, Irene dos Santos Machado, Jorge Soares das Neves kaj Joel Vasques Manso.

Recenzoj
--------

|  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** La Brazilaj gesamideanoj eldonis tiun libron okaze de la 50 jaroj kiuj pasis depost la morto de la aŭtoro. Teatraĵoj certe mankas en nia literaturo, precipe por grupoj kiuj volas prezenli ion en kongresoj ktp. Do, despli ni ĝojas pro tiu-ĉi eldono **"** |
| — Belga esperantisto n360 (jan-feb 1959) |

 |

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Literaturo |

* Katalogo de Biblioteko Hippolyte Sebert
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
* Katalogo de Libraro Ludovika
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Mozasaŭro** |
| --- |
| Troveblo de fosilioj: Mezozoiko – Kretaceo |
| Mozasaŭro.Mozasaŭro. |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Reptilioj *Sauropsida* |
| Subklaso: | Skvamuloj *Sqamata* |
| Infraklaso: | Lacertuloj *Lacertilia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Superordo: | **Mozasaŭro** *Mosasauria*Conybeare 1822 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Mozasaŭro  |

 |
| v • d • r |

La **mozasaŭro** estas genro de reptilioj el la familio de Mozasaŭredoj (*Mosasauridae*).

La mozasaŭro (laŭvorte "la lacerto de la rivero Mozo pro ĝia malkovro en 1764 proksime de la Sint-Pietersberg apud Maastricht, (urbo dividita per la Mozo) estas reptilio-simila giganto lacerto kiu vivis en Mezozoiko, Kretaceo. Ĝi estas proksima parenco de la varanedoj, do lacerto. Kiel balenoj kaj delfenoj, la mozasaŭroj estis adaptitaj al la mara vivo.

Ilia grandaj dentoj kiel ponardoj ŝajnas indiki, ke ili estis oportunismaj predantoj, nutrante sin plejparte per grandaj fiŝoj, kalmaroj, kaj eĉ aliaj maraj reptilioj.

En 1998 oni trovis en la ENCI-fosaĵo grandan partan kranion kun peco de la spino. La fosilioj estis transportitaj al la Naturhistoria Muzeo Maastricht. Ĝi ricevis la nomon Bèr. Tamen ne temis pri mozasaŭro sed pri nova specio el la genro prognatodono: P. saturator.

Je la 19-a de septembro 2012 la ENCI kaj la Naturhistoria Muzeo Maastricht, anoncis ke en la ENCI-fosaĵo oni denove trovis fosilion verŝajne de mozasaŭro. Temas pri skeleto kiu longas 13 metrojn, de kiu grandaj partoj de la kranio, kaj parto de ventro kaj vosto estas sekurigita. La aĝo provozore estas taksita je 68 milionoj jaroj, unu kaj duono milionoj jaroj pli aĝa ol la trovaĵo el 1998.

Listo de specioj
----------------

* *Mosasaurus hoffmannii*
* *Mosasaurus beaugei*
* *Mosasaurus dekayi*
* *Mosasaurus iembeensis*
* *Mosasaurus lemonnieri*
* *Mosasaurus Mokoroa*
* *Mosasaurus conodon*
* *Mosasaurus missouriensis*
* *Mosasaurus maximiliani*
* *Mosasaurus maximus*

Malkovrita en kavernoj Maastricht kranio de la Mozasauro, dua ekzemplero de tiu specio malkovris kaj la tipo de la genro
 *Mosasaurus hoffmanii*
Kranio de *Hainosaurus'* (antaŭe *Mosasaurus gaudryi*) en la Nacia Muzeo de Natura Historio, Parizo

Vidu ankaŭ
----------

* Le serpent des mers de retour à Maastricht Arkivigite je 2009-07-01 per la retarkivo Wayback Machine - Le Soir, 3-a de marto 2009
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Kropswolde (stacidomo). |

Koordinatoj: 53° 08′ 45″ N 06° 43′ 23″ O﻿ / ﻿53.14583 °N, 6.72306 °O﻿ / 53.14583; 6.72306 (mapo)

**Kropswolde** estas torfeja vilaĝo en la municipo Midden-Groningen en la provinco Groningen ĉe la Zuidlaardermeer (lago de Zuidlaren). 

La vilaĝnomo estis unuafoje, kun certeco, menciita en ĉarto el la jaro 1249. La monaĥinejo de Essen aŭ Yesse, situante proksime al la vilaĝo Haren havis multajn bienkampojn en la ĉirkaŭaĵo. La monaĥinejo, je propraj kostoj, kulturigis longajn parcelojn el la marĉo oriente de la Lago de Zuidlaren. Kun loĝantoj de **Crepeswolde** ekestis malkonsento pri tri el tiuj parceloj. Pri ĉi tiu malkonsento troviĝas en la ŝtatarkivo de Groningen kopio de la dato 18-a de oktobro 1249.

Pli frua mencio: 

* en la analoj de Tacito (Lib.IV.73) estis menciita vilao nomata **Cruptoricis** kiu troviĝas en Nord-Nederlando (ĉerpita el la donacletero de Henriko la 3-a al la Sankt-Martena kirko de Utrecht el la jaro 1040 kaj priskribita de Prof. Ypey kaj Mag. Feith en ilia libro "Oudheden van het Gorecht en Groningen" (Antikvaĵoj de la Gorecht kaj Goningen))
* historiverkisto Benninga parolas pri bieno apartenante al iu **Cruptorix**, aliuloj eksplikas la nomon el la malnov-nederlanda kaj saksa 'krop', kun la signifo altaĵo en la pejzaĝo kaj 'wolde' arbaro.

En la 14-a jarcento Kropswolde kune kun Foxhol apartenis al *de Vrijheid van Groningen*  (la libereco de Groningen).

En la 15-a jarcento ĝi estis kolonio de torfofosistoj el la urbo Groningen. Torfo estis transportita al Groningen tra la rivero Hunze. La ŝiptrafiko sur la Hunze estis regata de la *Schuitenschuiversgilde* (Boatŝova gildo); fondita en 1403 kun la celo transporti torfon el la regiono ĉirkaŭ Kropswolde. Krom la *Schuitenschuiversgilde* nur loĝantoj de Kropswolde, Wolfsbarge kaj Westerbroek rajtis transporti torfon, kondiĉe ke iliaj ŝipoj havis malpli da kapacito ol tiuj de la gildo.

Ĝis en la 20-a jarcento estis sufiĉe da resttorfejo por elfosi torfon.
Post la elfosado de torfo la torflentumo estis antaŭ ĉio uzata por agrokulturo.

En 1798 dum la tempo de la Batava Respubliko Kropswolde estis klasifikita kiel paroĥo kune kun Lula kaj Windeweer.

La kvartalo Meerwijck situas en Kropswolde kaj konsistas el domoj sur duoninsuloj en la Zuidlaardermeer.

Konstruaĵoj
-----------

* Kirko (1773). Foto
* Ventmuelejo De Hoop (La Espero), okedra grenmuelanta ĉapturnulo el 1923. Ankoraŭ uzata. Retejo
* Stacidomo de Kropswolde 1915, laŭlonge la fervojlinio Groningen - Nieuweschans. Fotoj Arkivigite je 2007-03-12 per la retarkivo Wayback Machine

Mapo el 1867
Ventmuelejo De Hoop (La Espero)
Ventmotoro Herkules
Kirko de Kropswolde el 1773, kun turo el 1888. Rimarkindaj Davidsteloj en la turfenestroj
Stacidomo Kropswolde en 2010

Eksteraj ligiloj
----------------

* stacidomo
La **Stones of Stenness** (aŭ **ŝtonoj de Stenness**) estas neolitika henĝo-monumento (henĝo klaso 1), kiu estas sur la insulo Mainland de la insularo Orkadoj. Ĝi staris ekde 1906 sub ŝtata protekto kaj estas ekde 1999 parto de la Koro de la Neolitikaj Orkadoj, nome Monda heredaĵo de UNESKO; ilia konservo kaj rekonstruo estas subvenciata de la Monda Heredaĵo Komitato.

Situo
-----

Ŝtonoj de Stennes
komparo de la grandeco kun homoj
La ŝtonoj de Stenness troviĝas inter la lagoj Stenness kaj Harray proksime de la neolitika setlejo Barnhouse en rigardodistanco de la koridortombo de Maes Howe, unu mejlon sudoriente de la ringo de Brodgar.

Konstruo
--------

La starigo estis datumita per la radiokarbona datado al la jaro 3100 a. K. Per tio Stenness estas unu el la plej fruaj ŝtoncirkloj de Britio. Ĝi estis konstruita je la sama tempo kiel „Maes Howe". De 12 ŝtonoj de la interna cirklo hodiaŭ ankoraŭ staras kvar. Al la henĝo mankas la ĉirkaŭantaj fosaĵoj kaj la remparo. El fosadoj ni scias, ke la fosaĵo larĝis 4 metrojn kaj profundis 2,3 metrojn. La kvar ankoraŭ konsevataj ŝtonoj apartenas al ovalo kun diametro de 30 metroj.

Centre situas granda fajrejo, kiu ankoraŭ hodiaŭ estas videbla. Ankoraŭ videblas ankaŭ pavimita vojo, pluraj starantaj ŝtonoj, plia fajrejo kaj palisoj de tri-ŝtona „dolmeno" – la fajrejo verŝajne havis centran funkcion. Dum la elfosado oni trovis ceramikaĵojn kaj bestajn ostojn. Tio montras ke la neolitikaj konstruantoj regule kuiris kaj manĝis tie.

La ŝtonoj altas ĉ. kvin metrojn, la plej alta pli ol 5,7 metrojn kaj havas dikecon de maksimume 30 cm. La ceramikaĵoj (Grooved Ware) (noĉita ceramikaĵo) supozigas ke estis ligo inter la ŝtoncirklo kaj la instalaĵoj kiel Maes Howe kaj Skara Brae.

Kialo de la ŝtoncirklo
----------------------

Pri la kialo de la ŝtoncirklo oni ne povas diri ion precizan. Nur ĉe „Watchstone" (rigardŝtono) oni konas la eblan kialon: Je la vintra solstico la suno malleviĝas inter la „Hoy-montoj", se oni rigardas tion de la „Watchstone" .

Konstruaĵo
----------

Oni divenas, ke unu sola homo bezonis 5000 tagojn por starigi la ŝtonojn de la interno kaj elfosi la fosaĵon. Kompare al tio la ringo de Brodgar bezonis nur la duonon de la tempo.

Ĝis hodiaŭ oni ne scias, kiel la tiamaj homoj transportis la ŝtonojn. La ŝtonrompejo verŝajne estis Vestra Fiold, monteto norde de Skara Brae.

Ekzistas du teorioj:

* la ŝtonoj estis ruligataj sur trunkoj, kiuj ĉiam denove estis metitaj antaŭ la ŝtono.
* la ŝtonoj estis transportataj trans la maro per ŝipoj.

Literaturo
----------

* UNESCO raporto pri la monda heredo „The Heart of Neolithic Orkney" ( elŝutita 02/01/2008; PDF-dosiero)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Ŝtonoj de Stenness en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Orkneyjar.com
* Undiscoveredscotland.co.uk
* Stonepages.com
* Megalithic.co.uk
* Maeshowe.co.uk[*rompita ligilo*]
**Andreas SCHMIDT** (naskiĝinta la 24-an de decembro 1912 en Mănărade, mortinta en printempo 1948 en Vorkuto) estis rumanuja politikisto nazia. Li apartenis al la malplimulto de la transilvaniaj saksoj.

Vivo
----

Originante el kamparana familio li frekventis lernejon en Mediaș kaj la gimnazion en Blaj kie li trapasis la abiturientan ekzamenon. Post malfinita studo de jurscienco ĉe la Universitato de Kluĵo li aliĝis en 1933 al la grupo de la agrikulturisto Richard Langer en Cincu kiu favoris la Germanan popolpartion en Rumaniio (DVR), branĉon radike nacieman ene de la germanlingvana politika sceno. En 1935 Schmidt estis en Berlino por nova studoprovo (nun pri agronomio) kiu ankaŭ fiaskis post du jaroj. Schmidt nun preferis karieri politike kio sukcesis danke al multaj altrangaj kontaktoj al anoj de NSDAP kaj SS. En vintro 1937 Schmidt ekfunkciulis en Sibiu kaj iĝis iel kontraŭulo de la ne tiom germanimania Fritz Fabritius. Post alia restado berlina Schmidt revenis al Sibiu en decembro 1939 en la funkcio de stabestro de *Nationale Arbeitsfront* (NAF). En 1940 Schmidt nomumitis fare de Berlino oficiala gvidanto de la germana etno sen iu elekto anstataŭigante Wolfram Bruckner. Li fifamiĝis i.a. per atakoj akregaj kontraŭ Hans Otto Roth.

Unue Schmidt, dum la regado de Ion Antonescu, organizis la estigon de la partio *NSDAP de la germana etno en Rumanujo*. Poste pli gravis necesoj militaj, ekz. la rekrutigo de germanlingvanoj por SS. Dum la ŝtatrenverso en Rumanio de 1944 Schmidt estas en Budapeŝto; kaŝe reirinte al Rumanujo li malsukcese provis organizi partizanan militeton kontraŭ la Ruĝa Armeo. Kiam li provis fuĝi norden li arestitis kaj transportitis al gulago en Vorkuto; tie li verŝajne per hako murditis.

Interesa estis la kariero de la antaŭe ene de la rumanujaj germanlingvanoj tute nekonata Schmidt kiu ŝuldiĝis ankaŭ al kontaktoj kun Heinrich Himmler mem. Li ja intencis kopii centprocente nacisocialismajn partistrukturojn germanajn en Transilvanio kio tie apenaŭ bonvenigitis.

Literaturo
----------

* Wolfgang Miege, Schmidt, Andreas, ĉe: Biographisches Lexikon zur Geschichte Südosteuropas. Bd. 4. Hgg. Mathias Bernath / Karl Nehring. München 1981, p. 95-96, surrete
* Klaus Popa: *Die Herrschaftsbestrebungen des Volksgruppenführers Andreas Schmidt und die Deutsche Volksgruppe in Rumänien (1940–1944) als Paradebeispiel für NS-Fanatisierung und Instrumentalisierung.*
* Hillgruber, Andreas: *Hitler, König Carol und Marschall Antonescu. Die deutsch-rumänischen Beziehungen 1938-1944*. Wiesbaden 1965
* Miege, Wolfgang: *Das Dritte Reich und die Deutsche Volksgruppe in Rumänien 1933-38.* Bern, Frankfurt 1972.
* Johann Böhm: *Welches war die wesentliche Ursache, dass Andreas Schmidt 1937 nach Berlin ging, sowie Geschichtsumdeutungen der Siebenbürger Sachsen* (=Elektronische Halbjahresschrift für südosteuropäische Geschichte und Politik, 2/2017), interrete ĉi tie

* Kategorio Andreas Schmidt en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 697187
* GND: 129441333
* LCCN: no2008067703
* VIAF: 171148995
* ISNI: 0000000120090101
* SUDOC: 133241068
 |
**Kazimierz Gostyński** (naskiĝis la 8-an de aprilo 1884 en Varsovio, mortis la 6-an de majo 1942 en KL Dachau) – beatigito de la katolika eklezio, pola katolika kleriko, pedagogo, prizorganto de skoltoj, fondinto de la 3-a Ĝeneralkleriga Liceo je la nomo al Lublina Unio en Lublin kaj de la 2-a Ĝeneralkleriga Liceo je la nomo al Jan Zamoyski en Lublin, martiro pro la kredo.

Vivo
----

**Juneco kaj studoj**

En Varsovio finis mezlernejon en 1904. Lia patro Władysław batalis en la januara ribelo kontraŭ Rusia Imperio, estis fondinto de Varsovia Politekniko kaj konata industriisto. Post translokiĝo al Lublin, al la tiea animzorga seminario la 14-an de junio 1908 ordiniĝis kaj plu ekstudis en la Universitato en Innsbruck, en la fakultato de morala teologio.

**Agado en Lublin**

En 1912 estis nomumita rektoro de la preĝejo al Sankta Petro kaj plenumis funkcion de prefekto en Gimnazio je la nomo al Stanisław Staszic en Lublin (ĝis 1914). En 1915 kreis Viran Gimnazion je la nomo al Hetmano Jan Zamoyski kaj fondis Asocion de Instruistoj. Ankaŭ lekciis en Dioceza Animzorga Seminario.

En 1922 ricevis dignon de la papa ĉambelano de papo Pio la 11-a, kaj en 1925 estis nomumita kanoniko ĉe la Lublina Ĉefkatedralo.

De 1933, post nomumo fare de episkopo Fulman gvidis unue kiel vicdirektoro, kaj poste direktoro Eiskopan Gimnazion, kaj de 1935 iĝis rektoro de la preĝejo al Venka Dipatrino (konstruita de la pola reĝo post la batalo de Grunwald).

Lia socia kaj pedagogia agado alportis al la loka socio ekeston de la skolta taĉmento kaj de orkestro. Li apogis Societon de Amikoj de Lernanta Junularo kaj helpante al malriĉaj lernantoj fondis stipendion por abiturientoj. En 1918 gastis apostolan vizitanton Achilles Ratti, la posta papo Pio la 11-a. Danke al streboj de la pastro Gostyński la lernejo de Zamoyski akiris statuson de ŝtata gimnazio.

**Okupado kaj mallibero**

Post eksplodo de la dua mondmilito li gvidis patriotan agadon celebrante interalie la sanktan meson pro la Patrio okaze de la Festo de Sendependeco. La 11-an de januaro 1940 estis arestita kaj enprizonigita en severan malliberon en la Kastelo de Lublin.

**Morto**

Post unu kaj duono de jara restado en la malliberejo oni transportis la pastron Kazimierz al koncentrejo Sachsenhausen, kaj poste al koncentrejo Dachau. Torturata kaj devigata al superhoma korpa streĉo, kiel nekapabla labori estis de germanoj murdita en gaskamero en t.n. transporto de invalidoj.

Beatigo
-------

La 13-an de junio 1999 papo Johano Paŭlo la 2-a beatigis la pastron Gostyński kiel martiron pro la kredo en la grupo de 108 beatigitaj martiroj de la viktimoj de la dua mondmilito.

Vidu ankaŭ
----------

* Muzeo de Martireco "Sub la Horloĝo"

Eksteraj ligiloj
----------------

* Martyrs killed in odium fidei by the nazis during the second world war


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 610783
* VIAF: 7986152684033223430001
 |
dissendoturoj sur la monto Alarmstange
**Alarmstange** estas la nomo de 545,2 m alta monto en la mezmontaro Westerwald. Ĝi estas la plej alta altaĵo de la Montebaurer Höhe, altaĵĉeno ĉe la sudokcidenta rando de la mezmontaro. Ĝi proksimas al Horressen en la Rejnlando-Palatinata distrikto Westerwald. Kune kun la monto Köppel kaj Lippersberg la monto Alarmstange estas la centro de la altaĵĉeno, sur kiu etendiĝas la plej vasta arbara areo de la Vestervaldo.

Nomo
----

Las monto ricevis sian nomon pro tio, ke en la jaro 1809 francaj soldatoj tie starigis optikan signalinstalaĵon. En postaj jaroj tie estas geodezia vertico por la unua kartografio de la Rejnlando, kiun Jean Joseph Tranchot komencis kaj Friedrich Carl Ferdinand von Müffling daŭrigis.

Geografio
---------

### Situo

La monto Alarmstange situas en la Naturparko Nassau. La centro de la urbo Montabaur, troviĝas 7 km orientnordoriente de la pinto. La komunumo Hillscheid troviĝas 3,5 km sudokcidente de la pinto. Al orientnordoriento la pejzaĝo transiras al la 1,5 km fora monto Köppel.

Je la norda flanko fontas la rojoj „Vorderste Bach" kaj „Hinterste Bach" kiel fontrojoj de la Brexbach kaj sur la suda deklivo la rojo Biebrichsbach kiel fontrojo de la Stadtbachs. Sude fontas la Wolfsborn, estante fonto de la malgranda „Wolfsgraben" kaj la „Alsbach". Ambaŭ fontrojoj fluas en la rivereton Kalterbach. Sur la okcidenta deklivo situas la fonto de la Feisternachtbach *(Kühlbach)*.

Referencoj
----------

1. ↑  Alarmstange und Köppel in *Köppel*, auf ich-geh-wandern.de

Vidu ankaŭ
----------

* Listo de montoj en Rejnlando-Palatinato

* Kategorio Alarmstange en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Ĥndzoresk**  (armene: Խնձորեսկ, prononce [χəndzɔˈɾɛsk]) estas vilaĝo kaj kampara komunumo en la sudoriento de Armenio, en la provinco Sjuniko. La vilaĝo situas dekstre de la aŭtovojo Goris-Stepanakert, sur la krutaj deklivoj de Ĥor Dzor (Profunda Kanjono), de kiu, laŭ tradicio, ĝi ricevis sian nomon. Trairante la ponton ĉe la enirejo de la vilaĝo, la vojo daŭras al la urboj Laĉino kaj Stepanakerto. Nova Ĥndzoresk (la nuna loĝata areo) estis konstruita en la 1950-aj jaroj. La vilaĝo situas je 1580 m super marnivelo kaj okupas 6772.8 hektarojn. La Nacia Statistika Servo de la Respubliko Armenio (ARMSTAT) raportis ĝian loĝantaron kiel 2.260 en 2010.

En la fino de la 19-a jarcento Malnova Ĥndzoresk estis la plej granda loĝloko (vilaĝo) de Orienta Armenio. En la komenco de la 20-a jarcento la komunumo havis 8300 loĝantojn (1800 hejmoj). En 1913 estis 27 butikoj, 3 tinkturfarbaj domoj, tanejoj, 7 lernejoj. La vilaĝo estas fama pro partoprenado en la liberiga movado de David Bek. La fortikaĵo de Ĥndzoresk funkciis kiel armea bazo por Mĥitar Sparapet en 1728-1730. En 1735 la vilaĝon vizitis la Katolikoso (estro de Armena Apostola Eklezio) Abraham Kretaci, kiu donis detalan priskribon de la komunumo en siaj kronikoj. Dum la 1980-aj jaroj, plia vilaĝo elkreskis 7 km de Ĥndzoresk pro regrandigo kaj politika maltrankvilo. Ĉi tiu vilaĝo, konsiderinde pli malgranda ol Ĥndzoresk, nomiĝas Malsupra Ĥndzoresk, aŭ Nerkin Ĥndzoresk.

Ĥndzoresk estas vaste fama pro sia kanjono kun pitoreskaj rokformacioj kaj antikva kaverno. La artefaritaj kavernoj, kelkaj nuntempe uzataj kiel staloj kaj magazenoj, estis loĝataj ĝis la 1950-aj jaroj. En la fundo de la kanjono estas preĝejo Sankta Hripsime, el la 17-a jarcento.

* 
* 
*

Referencoj
----------

* S. Hayrapetyan. Four-Year Development Programme of Khndzoresk Community (2009-2012). 2009
**Cebanico** [zebaNIko] estas municipo en la oriento de la provinco Leono, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko *Tierra de León*, en la centroriento de la provinco.

Komarkoj de la provinco Leono; *Tierra de León* centroriente, flave.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio estas formata de la loĝlokoj Cebanico, Corcos, Mondreganes, Quintanilla, La Riba, Santa Olaja de la Acción kaj Valle de las Casas, okupas totalan areon de 89,75 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 141 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 1 200 loĝantojn el la mezo de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. Ĝi distas 66 km de Leono, provinca ĉefurbo.

Historio
--------

En Mezepoko okazis reloĝado. La areo apartenis al la Regno Leono.

Tradiciaj enspezofontoj estas agrikulturo (cerealoj) kaj brutobredado. Lastatempe kultura kaj rura turismo plie ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado).

Notoj
-----

Vidu ankaŭ
----------

* Valle de las Casas (stacidomo)
* Municipoj de Provinco Leono

  



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 759786
* VIAF: 316736100
 |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Anturio** |
| --- |
|  |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Plantoj *Plantae* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Divizio: | Angiospermoj *Magnoliophyta* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Unukotiledonoj *Liliopsida* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Alismaloj *Alismatales* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Arumacoj *Araceae* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Anturio  |

 |
| v • d • r |

**Anturio** (latine *Anthurium*) estas genro de herboj el familio arumacoj, kiu enhavas ĉirkaŭ 850 priskribitaj specioj netropikaj (ĉiujn oni kalkulas pli malpli je mil specioj). Sur la kampo de la arumacoj tiu genro apartenas al la plej abundspecia kaj plej morfologie diferncigita. Multajn kultivovariojn de tiu genro oni kultivas en la tuta mondo komerce kiel tranĉfloroj aŭ ĉambroplantoj.

Geografia situiĝo
-----------------

La habitato de anturio ampleksas nordan Meksikon (Tamaulipas, Nayarit) kaj Grandajn Antilojn ĝis suda Brazilo, norda Argentino kaj Paragvajo. Specia diverseco de la genro estas la plej granda en Panamo kaj Kostariko, krome en altaĵoj kaj malaltebenaĵoj de norda parto de Sudameriko kaj en pli eta kvanto ankaŭ en malgranda montaro de suda Meksiko kaj suda Brazilo.

82 specioj de anturioj estas endemiaj en Panamo, interne 26 specioj vegetas nur okcidente de Zono de la Kanalo de Panamo kaj 30 oriente de la Zono. Tri endemiaj specioj: A. hutchisonii, A. sanctifidense i A. antonioanum estas vaste disvastigitaj en la lando.

26 specioj de de anturioj estas endemiaj por Meksiko, ekzemple: disvestigita A. andicola, A. chiapasense, A. schlechtendalii ssp. jimenezii, A. nizandense, A. ovandense, A. pedatoradiatum kaj A. podophyllum. A. beltianum estas endemia specio en Nikaragvo, A. lancetillense en Honduro, kaj A. armeniense, A. parvispathum i A. retiferum en Gvatemalo.

Referencoj
----------

1. ↑  Nova Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto: anturi/o

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Anturium en la pola Vikipedio.* 

* Anturio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Anturio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Anturio en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
**Anomeistoj** (greke: Ἀνομοίοι), aŭ **Aecianoj** aŭ **Eŭomianoj**, estis teologia pensofluo de Arianismo kreiĝinta sekve de la unua koncilio de Niceo kaj vastiĝinta en la 4-a jarcento. Kontraŭtriunuistaj, ili opiniis ke Jesuo (la Filo) estus laŭnature malsama kal malsimila kompare kun Dio (la "Patro"); en tio ili distingiĝis el la duon-arianoj, kiuj taksis la Filon laŭnature malsama sed simila al la Patro. La anomeistoj aliĝis al la konfeso de Ario laŭ la unua formo, kaj reĵetis lian kredokonfeson elpensite por esti reakceptataj inter la Triunuistoj.

Ikono reprezentanta la unuan koncilion de Niceo.
La nomo "anomeistoj" devenas el la greka ἀ(ν)- "ne" kaj ὅμοιος "simila", nome "malsama, malsimila"; la kromnomoj "Acianoj" kaj "Eŭnomianoj" devenas el la du precipaj epiguloj de tiu teologia pensofluo, Aecio el Kelestria kaj Eŭnomio de Ciziko.

La duonarianoj reĵetis anomeismon en koncilio de Seleŭkio, la anomeistoj siavice kondamnis duon-arianismon en la koncilio de Konstantinopolo kaj Antioĥio. La anomeistoj forstrekis eĉ la vorton ὁμοίος el Rimini kaj Konstantinopolo, asertante ke la Filo ne nur havis formulojn de malsama substanco, sed ankaŭ volon malsaman ol tiu de la Patro kaj pro tio ili estis diritaj Ἀνομοίοι.

En la 5-a jarcento, anomeista presbitero Filostorgio kompilis Eklezian Historion vidpunkte de anomeismo.

Bibliografio
------------

* + Katolikaj enciklopedioj:
* Enciclopedia\_Cattolica
* Cathopedia
* Catholic\_Encyclopedia
**Ben JOHNSON** (30-an de decembro 1961 kiel *Benjamin Sinclair Johnson* en Falmouth (Jamaiko)) estas iama kanada malpeza atleto.

Li estas afrikdevena, kiu elmigris el Jamaiko en 1976 kun la patrino. Li estis konata pro la plenforta, plej ofte dupieda ekstarto, per kio li certigis por si avantaĝon jam en la unuaj metroj, kiun li povis reteni ĝis la celo. Li atingis en la malpez-atleta mondĉampionado (1987, Romo) novan mondrekordon en la 100-m-a kuro, kun tempo de 9,83 sekundoj.

Dum la Somera Olimpiko de 1988, li zorgis pri la plej granda skandalo de la Olimpika historio: kiel mondmajstro kaj mondrekord-posedanto, lia atingis la 24-an de spetempro novan mondrekordon en la 100-metra finalo, kun 9,79 sekundoj, antaŭ Carl Lewis (Usono, 9,92 sekundoj). La obligacia urinanalizo montris post du tagoj pozitivan dopaĵ-teston. (Kritikistoj jam pli frue konjektis konsumon de steroidoj ĉe Johnson, kiu sur la brusto, ŝultro kaj supra kruro havis enorme fortajn muskolojn.). Oni juĝis, transdonis la oran medalon al Carl Lewis.

Oni trovis en la urino de Johnson spurojn de stanozololo, sinteza anabola steroido. Sen dopaĵpruvo, oni deĵuris lian titolonm de 1987 kaj ambaŭ mondrekordojn. Oni pluse malpermesis lin de konkursoj, je kvar jaroj.

Li revenis en 1993 en Montreal, sed oni denove trovis dopaĵon en lia korpo. Pro tio oni malpermesis la partoprenon en la konkursoj por lia tuta vivo. Johnson pli poste provis agadi kiel Wide Receiver en la usona futbalo, sed kun modesta sukceso.

Li laboris ekde 2003 en Italio kiel kondicia trejnisto de la piedpilka asocio AC Perugia.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Ben Johnson (atleto) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* oficiala hejmpaĝo Arkivigite je 2008-05-26 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 208715
* GND: 1304152529
* LCCN: nb2008020061
* VIAF: 73387308
* ISNI: 0000000078950111
* SUDOC: 031286445
* BNF: 12253151q
* NDL: 00620891
 |
**Márton Aczél** [acEl], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Aczél Márton** estis hungara komence botanikisto, poste entomologo, ankaŭ altlerneja instruisto. Lia nomo en Amerikoj estis *Martin Ladislau Aczél*.

Márton Aczél naskiĝis la  8-an de junio 1906(nun 1906-06-08) en Budapeŝto, li mortis la 28-an de aprilo 1958 en San Miguel de Tucumán.

Biografio
---------

Márton Aczél estis adoptita en 1912, lia pli frua nomo estas nekonata. Li maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo en 1924, poste li akiris pedagogioan (1929) kaj filozofian (1932) diplomojn en Scienca Universitato Péter Pázmány. Post la unua diplomo li estis asistanto en la universitato. Inter 1933–1940 li estis asistanto, inter 1941-1944 lektoro en esplora instituto, dum lia habilitiĝo okazis en 1943. Li ankaŭ estis docento en la lernojaro 1943 en la universitato, sed li ankaŭ esploris en la nazia Germanio. En 1944 li translokiĝis al Argentino. Inter 1948–1953 li estis esploristo en instituto, poste li instruis en Nacia Universitato de Tukumano ĝis sia morto. Li edziĝis en 1931, lia edzino naskis 2 gefilojn en 1935 kaj 1942. Li ricevis premiojn inter 1948-1998.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *A Cercidothrix és Calycocystis subgenusokba tartozó hazai Astragalus fajok anatómiája.* (disertaĵo, 1933)
* *Védekezés a levéltetvek ellen.* (1939, 1941, 1943)
* *Védekezés a földi bolhák ellen.* (1942)
* *Grundlagen einer Monographie der Dorilaiden. Diptera. Dorilaiden-Studien 6.* (1948)
* *Morfologia externa y división sistemática de las Tanypezidiformes, con sinópsis de las especies argentinas de Tylidae y Neriidae.* (1953, 1954).

Fontoj
------

* biografio hungare
* datenoj kun foto
* datenoj

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 866810
 |



* Portalo pri Biografio
Sultano Ahmedo la 3-a kun la juna kronprinco
ilustraĵo el la libro *Surname-i Vehbi* pri la celebraĵoj okaze de la cirkumcizo de la tri sultanaj filoj (18-a jarcento)
**Ahmedo la 3-a** (n. 1673; m. la 1-an de julio 1736 en Konstantinopolo) inter la jaroj 1703 kaj 1730 estis sultano de la Otomana Imperio.

Ahmedo estis filo de Mehmedo la 4-a kaj iĝis sultano de la Otomana Imperio dum la jaro 1703, post kiam lia frato Mustafao la 2-a estis malpostenigita. Ĉar la Rusia Imperio pli kaj pli minacis la otomanan regnon, Ahmedo penis pliintensigi la politikajn rilatojn al Anglio.

Li permesis rifuĝon al la reĝo Karolo la 12-a de Svedio post ties malvenko en la batalo de Poltava (1709) kadre de la Granda Nordia Milito. Kiam la Rusia Imperio premis la otomanan ŝtaton en tiun militon, la armeo de Ahmedo pli prokimiĝis al decida venko kontraŭ la rusia konkurenca ŝtato ol iu ajn alia otomana reganto antaŭe: Lia grandveziro *Baltaji Mehmed Paŝa* dum la jaro 1711 sukcesis komplete ĉirkaŭigi la rusian soldataron proksime de la rivero Prut. En la traktato, kiun sekve Rusio devis subskribi, la Otomana Imperio ricevis la urbon Azovo ĉe la samnoma Azova Maro, atingis la detruon de pluraj fortikaĵoj antaŭe konstruitaj de la rusia armeo, kaj ricevis la promeson de la rusia caro sekve ne konflikti kun la kozakoj en Ukrainio respektive kun la malfortiĝanta grandpotenco Pollando-Litovio. La malkontento pri la mildeco de tiuj kondiĉoj en Konstantinopolo estis tiom akra, ke preskaŭ rekomenciĝintus la milito inter la otomana kaj rusia imperioj.

Dum 1715 la otomana armeo sukcesis konkeri la preskaŭinsulon Peloponeso, kiu tiam nomiĝis *Morea*, de la Respubliko Venecio. Tiu konkero pliakrigis la armean tension kun la imperio Aŭstrio, kiu alianciĝis kun la Respubliko Venecio: La du aliancanoj kune pli fortis kontraŭ la otomanoj. La venicianoj sukcesis rompi la otomanan sieĝon de la insulo Korfuo dum somero 1716, kaj la ĝis tiam otomane okupita serba urbo Beogrado dum la sekva jaro 1717 iĝis konkeraĵo de Aŭstrio. Pro la perado de Anglio kaj Nederlando dum la jaro 1817 interkonsentiĝis la pripaca Traktato de Požarevac, kiu reguligis ke la Otomana Imperio tenis la preskaŭinsulon Peloponeso, sed cedis la nordan parton de Serbio kaj Bosnio al la imperio Aŭstrio.

Dum la jaro 1727 sultano Ahmedo permesis la antaŭe malpermesitan libropresadon en la Otomana Imperio.

Milito de la otomana regno kun Persio finiĝis per katastrofa malvenko, kio gvidis al revolto de la Janiĉaroj, kiuj senpostenigis la sultanon dum septembro 1730. Li mortis ses jarojn pli poste en mallibereco.

* Kategorio Ahmedo la 3-a en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 258170
* GND: 101094108
* LCCN: n79084711
* VIAF: 290225144
* ISNI: 0000000078532569
* SUDOC: 191067458
* BNF: 162026056
* MBA: 3925729c-522a-4592-ab95-dd5d7ed5243e
 |
**Jan Krzysztof Kelus** (naskiĝis la 21-an de februaro 1942 en Varsovio) – pola sociologo, politika aganto, komponisto, aŭtoro kaj plenumanto de "samizdataj" kantoj, kontraŭkomunisto.

Vivo
----

Li studis juron, sed finfine finis sociologion en Varsovia Universitato. Ĝis marto 1968 estis – laŭ siaj propraj vortoj – malpolitika ĝis doloro. Nur tiam engaĝis sin en opozician agadon. En 1969 arestita kadre de la "afero de tatranoj" - kontrabando de la revuo *Kultura*. Li kunorganizis juran kaj financan apogon por laboristoj partoprenantaj proteston de la 25-a de junio 1976.

En la 70-aj jaroj laboris kiel sociologo en Instituto de Venereaj malsanoj ĉe Medicina Akademio en Varsovio. Samtempe agis en tiama demokratia opozicio - engaĝiĝis en la Komitato por Defendo de Laboristoj. Ofte sekureca servo maltrankviligis lin. En 1979 estis forigita de Medicina Akademio pro politikaj kaŭzoj.

Komence de la 80-aj jaroj fondis kun amikoj Sendependan Eldon-Alon CDN (k.t.p.), la plej grandan samizdatan eldon-domon en Pollando. Dum la milita stato en Pollando estis internigita en Białołęka (li loĝis en la sama kelo kun Janusz Onyszkiewicz).

Nuntempe kune kun edzino loĝas en Varmio, laboras kiel tradukisto kaj okupiĝas pri abelbredado. Tradukis kelkajn kantojn de ĉeĥa artisto Karel Kryl.

Stefan Brzoza nomis lin en sia protest-songo titolita "Zwolnić Kelusa" (Liberigi Kelus) pola Woody Guthrie. Inspirita de lia kreiveco kaj verkita laŭ melodio de Kelus estas kanto de Jacek Kaczmarski *Powrót sentymentalnej panny "S"* (Reveno de sentimentala fraŭlino "S", kaj la kanto de Andrzej Kołakowski – *Dla J.K.K.* (Por J.K.K.). Ĵurnalisto de Gazeta Wyborcza Wojciech Staszewski publikigis libron pri J. K. Kelus forme de la serpenta intervjuo, titolitan *Był raz dobry świat* (Foje estis bona mondo), kaj filologo Krzysztof Gajda dediĉis al li la libron *Poza państwowym monopolem – Jan Krzysztof Kelus* (Ekster la ŝtata monopolo - Jan Krzysztof Kelus).

Premioj kaj distingoj
---------------------

Septembre 2006 estis distingita de prezidento Lech Kaczyński per la Oficira Kruco de la Ordeno *Polonia Restituta*.

Bibliografio
------------

* Krzysztof Gajda, *Poza państwowym monopolem - Jan Krzysztof Kelus* (Outside of State Monopoly - Jan Krzysztof Kelus), WiS, Poznań 1998, p. 120, ISBN 83-87346-31-4
* Jan Krzysztof Kelus, Wojciech Staszewski, Był raz dobry świat... (Once Upon a Time There Was a Good World...), Prószyński i S-ka, Varsovio 1999, p. 309, ISBN 83-7180-502-0

Eksteraj ligiloj
----------------

* Provizora paĝo Arkivigite je 2017-02-21 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 552415
* GND: 122112229
* LCCN: nr90017493
* VIAF: 164396790
* ISNI: 0000000112743184
* SUDOC: 130553913
* MBA: fe2784ba-6ec3-419a-8be1-4751dfa0049a
* NKC: js20211111512
 |
Skemo de la Bloko de Cascajal kun 62 signobildoj.
La **mezamerikaj skribsistemoj** estas originalaj skribsistemoj de la popoloj kiuj loĝis en Centrameriko dum la epoko de Antaŭkolumba Ameriko, kiuj estis uzitaj por registri gravajn okazaĵojn en la disvolvigo de tiuj popoloj. Same kiel Mezopotamio kaj Ĉinio, Centrameriko estas unu de la lokoj ne kiuj la disvolvigo de la skribo okazis tute sendepende. La skribsistemoj de la mezamerikaj popoloj - aŭ almenaŭ la sistemoj kiujn oni sukcesis deĉifri almenaŭ parte ĝis nun — kombinas logogramojn kun elementoj silabenhavaj, pro kio ne eblas la kvalifikon de hieroglifa skribsistemo. La arkeologia esplorado dokumentis la ekzistadon de malpli ol deko de diferencaj antaŭkolumbaj skribsistemoj en Centrameriko, kvankam la mankoj de metodoj por la datado malfacilegas la determinon por scii kiu estas la plej antikva, kaj tial determini kiu utilis kiel bazo por la disvolvigo de la ceteraj.

La plej bone konata el tiuj indiĝenaj skribsistemoj estas la majaa skribo de la klasika periodo. Kelkaj fragmentoj de la literaturo de la antaŭkolumba Centrameriko estis konservitaj pere de la uzado de la latina alfabeto de la hispana lingvo en la transkribado de la parolaj tradicioj de la popoloj kiuj loĝis en la tempo de la konkero. Tiuj transkribaĵos estis faritaj en kelkaj okazoj — kiel ĉe la Popol Vuh de la kiĉeoj de Gvatemalo aŭ la tekstoj de la informantoj de Sahagún en la Centro de Meksiko — en la lingvoj de la propraj indiĝenoj, kio permesis scii ion pri kiaj estis tiuj lingvoj en la tempo de la konkero, sed sen rilato al eblaj skribsistemoj. En tiu tempo ankaŭ oni detruis nombrajn mezamerikajn kodeksojn — kiel dum la Aŭtodafeo de Maní, kie Diego de Landa bruligis ĉirkaŭ 27 jukatanajn kodeksojn; aŭ ĉe la kazo de Juan de Zumárraga kiu ordonis la detruadon de kelkaj indiĝenaj skribaĵoj en Texcoco—, kaj tial estas malmultaj la indiĝenaj dokumentoj kiuj survivis ĝis hodiaŭ.

Inter la plej konataj mezamerikaj skribsistemoj estas tiuj de olmekoj, zapotekoj, epiolmeka, de Izapa, de majaoj, *ñuiñe*, de mikstekoj kaj de aztekoj.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 727740
 |
Outlandish, 2009.
**Outlandish** estas fama muzik-grupo el Danio. Ĝi konsistas el Isam Bachiri (kiu naskiĝis en Danlando sed havas Marokaj kaj Libanaj radikoj), Waqas ali-Qadri (kiu ankaŭ naskiĝis en Danlando sed havas Pakistanaj originoj) kaj Lenny Martinez (kiu venas el Honduras).

Ilia muzika stilo estas mikso inter hiphopo kaj R&B, kaj ili amuziko estas influata de la malsamaj kulturaj radikoj de la membroj de la grupo. La vortoj de la kantoj estas kutime ĉefe en la angla, sed ofte estas ankaŭ pecoj en la hispana, aŭ pli malofte en la dana, la araba kaj urdu. Isam kaj Waqas estas ambaŭ religiaj islamanoj, dum Lenny estas katolika, kaj la kantoj ofte parolas pri la problemoj kiuj alfrontas junaj islamanoj kiuj vivas en la okcidenta mondo.

Unu el la plej sukcesa kantoj de la grupo estas angla-lingva versio de Aicha, la fama kanto de Cheb Khaled.

* Kategorio Outlandish en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 218065
* VIAF: 153886537
* ISNI: 0000000107280234
* SUDOC: 078532760
* BNF: 145277280
* MBA: 442e5e86-6151-41a4-bb6d-2e97b62f5e38
* BIBSYS: 7020772
* NKC: xx0017989
 |
**Torralba de los Sisones** [toRALba delossiSOnes] estas vilaĝo kaj municipo de la provinco Teruelo (nordorienta Hispanio), nome en la okcidento de la nordokcidenta komarko Jiloca [ĥiLOka], kies komarka ĉefurbo estas Calamocha, proksime al la provinco Gvadalaĥaro kaj al la provinco Zaragozo, sed sen rekta konekto tien. Proksime estas la Lageto Gallocanta kaj la Natura Rezervejo Lageto Gallocanta, je kies sudo estas la urba kerno. Tiukadre menciindas, ke la loĝloko *Torralba de los Sisones* estas etimologie komprenebla kiel *Blanka Turo de la Otidoj* kaj ke la prononco de la dua nomo [delossiSOnes] estas perfekta onomatopeo de la flugilfrapado de tiuj birdoj. Rilate al tio en la municipa blazono montriĝas centra blanka turo inter du masklaj otidoj.

Geografio
---------

Ĝi estas je 87 km de Teruelo, provinca ĉefurbo, kaj nordokcidente de Caminreal kaj la akso de Calamocha al Teruelo. La urba kerno estas sur 1041 msm, pro kio estas tre malvarma klimato. Proksimaj loĝlokoj estas Bello kaj Odón.

Historio
--------

Estas restaĵoj de kastelo de epoko de Al Andalus. La zono venis al posedo de kristanoj post la venko de Alfonso la 1-a la Batalema. En 1248 ĝi sendependiĝis disde Daroca. 

Preskaŭ ĉiuj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento kaj same en Torralba de los Sisones kie oni malaltiĝis ĝis nunaj 162.

Aktualo
-------

Bazo de ekonomio estis agrikulturo (cerealoj), kaj brutobredado. Nune rura turismo.

Estas altiraĵoj en la urbo, nome la preĝejo kaj la ermitejo, restaĵoj de kastelo, piedirado tra proksimaj naturaj lokoj ĉefe al la Lageto Gallocanta ktp.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Teruelo

Notoj
-----

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 800979
 |
**Puerto Castilla** [pŭertokasTIlja] estas municipo en la sudokcidento de la provinco Avilo, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al Komarko de El Barco de Ávila-Piedrahíta kaj al la jurisdikcia teritorio de Piedrahíta, en la sudokcidento de la provinco. La loknomo *Puerto Castilla* estas komprenebla etimologie kiel *Montopasejo de Kastilio*.

Puerto Castilla en la provinco Avilo.
Puerto Castilla.
Lageto de El Barco.JPG.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio estas formata de loĝlokoj Puerto Castilla kaj Santiago de Aravalle; ĝi okupas totalan areon de 43,28 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 114 loĝantojn. Ĝi perdis 750 loĝantojn el la mezo de la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj. Ĝi distas 98 km de Avilo, provinca ĉefurbo.

Ĝi limas kun Solana de Ávila, Gil García, Tornavacas (Cáceres), Losar de la Vera (Cáceres), Navalonguilla kaj Nava del Barco. Ĝi estas en la komarko de Supra Tormes, inter la montaroj Tremedal kaj Nava, je malpli ol 5 km de la Montopasejo de Tornavacas. La municipa teritorio formas parton de la Regiona Parko de la Sierra de Gredos. La municipo estas dominante montara, kaj havas ankaŭ la valon de la rivero Aravalle. La altitudo gamas inter 2395 m sude (montopinto Covacha [koBAĉa]), en Sierra de Gredos, kaj 1110 m borde de la rivero Aravalle. La loĝloko estas je altitudo de ĉirkaŭ 1171 msm. La lageto de El Barco, de glaĉera deveno, estas ene de la teritorio. La Montopasejo de Tornavacas (1274 m) markas la limon kun Ekstremaduro.

Historio
--------

En Mezepoko okazis reloĝado. La areo apartenis al la Regno Kastilio. Estas preĝejoj de la 16-a jarcento kaj en Puerto Castilla kaj en Santiago de Aravalle (foto de la tabelo).

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj) kaj brutobredado (bovoj, ŝafoj kaj iom porko kaj kortobirdoj) kaj rilata komercado. Lastatempe kultura kaj rura turismo ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado).

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Avilo

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 763050
 |
**Kunoy** (dane Kunø) estas insulo en nordorienta parto de Ferooj, inter Kalsoy kaj Borðoy.

Geografio
---------

Preĝejo de Kunoy
Ruinoj de Skarð
Kunoy apartenas al regiono Norðoyar. La insulon formas sola montaro, kies kresto etendiĝas en alto de 700–830 m. Tie troviĝas la kvare kaj kvine plej altaj pintoj de Ferooj, la *Kúvingafjall* (830 m) kaj la *Teigafjall* (825 m), sed ankaŭ el la dek plej altaj pintoj troviĝas tie ses, tiel ne estas malkutima, ke la averaĝa alto de la insulo estas la plej alta el inter la insuloj de Ferooj. La plej norda pinto, la *Kunoyarnakkur* altas 819 metrojn kaj preskaŭ vertikale krutas al la maro, tiel ĝi estas ne nur plej alta rokmuro de ferooj, sed ankaŭ mondrilate ĝi estas alta.

Populacio
---------

Sur la insulo troviĝas du vilaĝoj: Kunoy sur la okcidenta bordo kaj Haraldssund sur la sudokcidenta bordo.

Pli frue ekzistis ankaŭ tria setlejo, nomita Skarð, sed en kristnasko de 1913 mortis ĉiu plenkreska viro, loĝinta en la setlejo. La virinoj poste translokiĝis al Haraldssund,tiel la ima setejo nun ne estas loĝata.

Sur la insulo loĝas 140-150 homoj.

Trafiko
-------

La du vilaĝojn interligas la tunelo *Kunoyartunnilin*, la insulon mem interligas digvojo al la najbara Klaksvík sur insulo Borðoy. Ambaŭ vojo estis konstruita en fino de la 1980-aj jaroj.

* Kunoy en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Kunoy en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Pri la komunumo
---------------

**Wangen-Brüttisellen** estas komunumo en la distrikto Uster en la svisa Kantono Zuriko. Ĝi havis 7056 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007.

Geografio
---------

<samll>Fachtrabdomo en la vilaĝocentro de Wangen
Wangen-Brüttisellen situas en Glattvalo en la plej norda parto de la distrikto Uster. Ĝi konsistas el la du municipoj Wangen kaj Brüttisellen, kiuj en la jaro 1831 estis kunigitaj al unu politika komunumo. Dum Brüttisellen komplete industriiĝis, Wangen povis konservi grandparte sian kamparecan aspekton.

Trafiko
-------

Wangen-Brüttisellen estas per busoj bone konektita al la reto de la Zurika Trafik-Unio. La veturado al la stacidomoj de Dietlikon aŭ Stettbach en Zuriko ĉe la limo de Dübendorf buse daŭras malpli ol 10 minutojn.

Ekonomio
--------

En Brüttisellen troviĝas distribuejoj de pluraj grandmagazenoj kiel ekzemple Koka-kolao. La komunumoj de la tuta regiono formas praktike unu grandan industri- kaj komerccentron, kiu estas komplete ligita kun la urbo Zuriko. La regiono bone prosperas kaj senlaboreco praktike ne ekzistas.

Historio
--------

Vilaĝa puto en Wangen
Tombmonteto el la Hallstatt-kulturo (500-800 antaŭ Kristo) pruvas, ke la regiono de Wangen-Brüttisellen loĝata. En la jaro 1192 Wangen estis donacita al la Johanitoj de Bubikon far la Togenburganoj. En la jaro 1618 la urbo Zuriko aĉetis la komunumon Wangen. Ek de la jaro 1831 la municipoj Wangen kaj Brüttisellen formas kune la politikan komunumon Wangen-Brüttisellen.

Blazono
-------

Blazonoj de Wangen kaj Brüttisellen
La blazono de la municipo Wangen montras kanabtigon. Ĝi per decido de la komunuma konsilataro de la jaro 1934 fariĝis la oficiala blazono de la komunumo Wangen-Brüttisellen.

La municipo Brüttisellen havas ankaŭ propran blazonon, kiu montras rozon.
La rozo memorigas al la legendo, laŭ kiu en mezepoko nur du fratinoj postvivis la peston. Ili edziniĝis al rapersvilanoj, kio kaŭzis, ke Brüttisellen fariĝis tributdeva al Rapperswil. La rozo en la blazono ŝajanas esti atesto por tiu legendo.

Kvankam la blazono de Wangen estas la oficiala blazono por ambaŭ komunumoj en la plej multaj oficialaj dokumentoj de la komunumo aperas ambaŭ blazonoj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la komunumo Wangen-Brüttisellen

* Kategorio Wangen-Brüttisellen en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Uster |
| --- |
| Dübendorf  •  Egg ZH  •  Fällanden  •  Greifensee  •  Maur  •  Mönchaltorf  •  Schwerzenbach  •  Uster  •  Volketswil  •  Wangen-Brüttisellen |  |

 |
**Firmin Lebel** (komence de la 16a jarcento – 27a–31a de Decembro 1573) estis franca komponisto kaj ĥorestro de la Renesanco, aginta en Romo. Kvankam relative malmulto de lia muziko survivas, li elstaris kiel unu el la verŝajnaj instruistoj de Palestrina.

Li naskiĝis en Noyon, sed oni konas nenion el lia komenca vivo. Li estis kapelano ĉe Santa Maria Maggiore, kaj estis *maestro di cappella* de ties Liberia kapelo ĉirkaŭ 1540; ĉe tiu posteno, el fino de 1540 kaj eble dum kelkaj jaroj, oni supozxas ke li estis instruisto de la juna Palestrina. En 1545 li iĝis *maestro di cappella* ĉe la preĝejo de San Luigi dei Francesi (Sankta Ludoviko de la Francoj), posteno kiun li tenis ĝis 1561, kiam Annibale Zoilo estis nomumita por tiu posteno. La 4an de Septembro 1561, li aliĝis al la papa kapelo; evidente li estis tre bone konsiderata kiel ĥorestro kaj komponitso, por la alirekzameno li estis helpata de la papo Pio la 4-a mem. Post nur kvar jaroj, tamen, la kapela ĥoro estis draste malpliigita kiel parto de la reformoj de la Koncilio de Trento, kaj Lebel estis maldungita, kun multaj aliaj kantistoj, kiaj Ghiselin Danckerts. Lebel restis en Romo por la resto de sia vivo, kaj oni kantis rekviemon en sia honoro en 1574 ĉe la kapelo de San Luigi dei Francesi.

Nur tri el la verkoj de Lebel survivis, ĉiuj motetoj. Du, kiel serio de *Ave verum corpus* kaj *Sancta Maria succurre miseris*, estas por kvin voĉoj, kaj la alia, *Puer natus est*, estas por ses. Stile ili estas tipaj de la generacio antaŭ Palestrina, dum kiu hegemoniis la Franc-flandroj pli ol la Italoj en la muzika panoramo en Romo.

Referencoj kaj bibliografio
---------------------------

* Allan W. Atlas: "Firmin Lebel", Grove Music Online, ed. L. Macy (Accessed May 6, 2006), (subscription access)Arkivigite je 2008-05-16 per la retarkivo Wayback Machine
* Gustave Reese, *Music in the Renaissance*. New York, W.W. Norton & Co. 1954. ISBN 0-393-09530-4


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 533126
* LCCN: no2015156803
* VIAF: 280931648
* ISNI: 0000000387884306
* MBA: 17d1318b-7aec-42f3-86b8-b97beb71e6f1
 |