recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
La kirko protestantisma
La **Preĝejo Sankta Triunuo** (germane: *St. Trinitatis*) estas protestantisma kirko en la kvartalo Camburg de la urbo Dornburg-Camburg en Germanujo. Apartenas la komunumo al la subdistrikto Eisenberg de la Evangelia Eklezio en Meza Germanuno. Ĝi troviĝas ueste de la rivero Saale en la ebenaĵo rivera meze de la kvartalo uesta.

Historio
--------

La aĝo de la Triunuo-kirko malklaras. Ĉu temis pri la en 1219 kiel bazarkirko menciita ejo submetite je la cistercia monaĥejo de Eisenberg neniu scias. Pro la topografia situacio de *urbodomo-bazarplaco-bazarplaca kirko* pli verŝajnas situo je la eosto de la rivero.

La plej malnovaj elementoj gotikaj estas el al 15-a jarcento. Laŭ kelkaj historiistoj estis subpatronecigita la kirko dum antaŭreformaciaj tempoj al Sankta Laŭrenco de Romo. Tiu ĉi supozo tamen nur rilatas al la figuro en la urba blazono. Dokumente la patroneco laŭrenca ne troveblas. Por la tempo post Reformacio ĝis la 18-a jarcento la kirko malhavis nomon specialan.

La plej granda parto de kirkaj navo kaj turo novkonstruitis ĉ. la jaro 1520. Post incendio la damaĝoj forigitis inter 1703 kaj 1708. Oni rezignis je la gotika altarejo kaj refaris ĝin laŭ baroka modo. De tiu ĉi tempo venis la nomo *Triunuo-kirko*. En 1897–99 iĝis regotikiĝo ĉeture kaj ĉeteretaĝe. La kruca volbo konserviĝis kiel ankaŭ la malfrugotikaj fenestroj kaj sonmalfermitaĵoj de 1520 ĉe la supraj etaĝoj.

La interno kun la triflanka galerio havas novgotikan mantelon plejparte. La de la skulptisto Friedrich Philipp Puppert kaj la pentristo Johann Friedrich Lindner kreita ambona altaro ricevis skulptaĵojn en la 1712-a jaro. Krome videblas alegorioj de batalanta kaj venkanta kristanismo/Eklezio. La resuma bildo montras Kriston, anĝelojn kaj puttojn. Aliaj priatentigotaĵoj estas la baptujo, krucumreliefo kaj malfrugotika sakristia niĉo. Supre de la turhalo estas krucifikso de natura grandeco el la 16-a jarcento.

Ekde 2013 konstruis la firmao *Mitteldeutscher Orgelbau A. Voigt* el Bad Liebenwerda novan orgenon kiu konsekritis en la jaro 2018-a. Najbaras komunuma centro kaj grundo paroĥeja.

Referencoj
----------

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Preĝejo Sankta Triunuo (Camburg) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* 
* 
* Pri la orgeno
* Wilhelm Schaffer: "Die Kirche St. Trinitatis in Camburg", 2012<ref>

51.05598911.706583Koordinatoj: 51° 3′ 22″ N, 11° 42′ 24″ O (mapo)
 

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 730305
* GND: 1026315379
* VIAF: 268688460
 |
Skribaĵo en moskeo de Barcelono, nome la *Ŝahado*.
La **Ŝahado** aŭ ***shahāda*** (arabe الشهادة, *šahida*, "atesti") aŭ **konfeso de islama kredo** estas la deklaro de fido en unu ununura dio (*Allāh*, en araba), kongrue kun la islama kredo kaj la instruado de Mahomedo. Ties deklamado estas konsiderata unu de la kvin pilieroj de Islamo, laŭ la koncepto sunaisma. Kiam oni prononcas tion sincere, laŭte kaj antaŭ la du atestantoj postulataj de la tradicio, kiu manifestis tion povas esti konsiderata kiel islamano.

* Araba teksto: لا إله إلا الله محمد رسول الله‎
* Transliterumado: *Lā 'ilāha 'illā-llāhu Muhammadun rasūlu-llāh*.
* Tradukoj:
	+ "Ne estas plia dio ol Dio, Mahomedo estas la mesaĝisto de la Dio". Tiu estas traduko 'laŭvorta', kvankam relative, ĉar *Alláh* ne signifas rekte "La Dio", sed derive, ĉar 'Alláh' derivas de 'Al-iláh', kiu signifas tekste "La Dio".
	+ "Ne estas plia dio ol Alaho, kaj Mahomedo estas lia profeto". Tiu estas, eble, la traduko plej ofta, kvankam estas malmulte rigora.

|  |
| --- |
| Parto de serio
**Islamo**

**Historio de islamo** |
| **Kredo kaj praktikoj** |
| Unueco de Dio  Konfeso de kredo  Preĝo • Fasto  Pilgrimo • Almozo • Moskeo |
| **Ĉefaj personecoj** |
| Mohamedo 
Ali • Abu Bakr
Samtempuloj de Mohamedo 
Membroj de hejmo de Mohamedo
Profetoj de Islamo |
| **Tekstoj kaj leĝoj** |
| Korano • Sunao • Ŝario  Legislativo Biografioj de Mohamedo |
| **Branĉoj de islamo** |
| Sunaismo (Salafismo, Ŭahabismo) • Ŝijaismo • Sufiismo •  Ĥariĝismo (Ibadismo) |
| **Sociopolitikaj aspektoj** |
| Arto • Arkitekturo  Urboj • Kalendaro  Scienco • Filozofio  Religiaj gvidantoj  Virinoj en islamo  Politika islamo • Ĝihado
Liberalisma islamo |
| **Vidu ankaŭ** |
| Vortareto de islamaj nocioj  Listo de islamaj terminoj  Listo de signifaj moskeoj  Listo de artikoloj pri islamo |

Kelkaj islamanoj ŝijaistaj aldonas: *`Alīyun wāliyu-llāh* ("Ali estas la reprezentanto de Dio"), fine de la *shahāda*. Ne estas deviga por la ŝijaistaj diri tion, kvankam la plej parto el ili faras tion, kaj tio estas rekomentata fare de la majoritato de la ajatoloj aŭ imamoj.

Pere de tiu formulo, la islamano proklamas la dian unuecon, ĉar deklaras, ke estas ununura dio, kaj, ke tiu dio estas esence unu, tio estas, ke ĝi ne havas asociaj aliajn diajn figurojn, kio tute konfliktas kun la koncepto de kristanismo pri la Triunuo. La dia unueco markas kompreneble ankaŭ la distancon rilate al politeismo, majoritata en la antaŭislama Arabio.

Tiu aserto akompanas la islamanojn dum ilia vivo. Oni susuras ĝin al la orelo de la ĵusnaskitoj, kaj al la mortantoj oni helpas diri la deklaron. La montra fingro indikanta al la ĉielo estas gesto kiu akompanas aŭ eĉ anstataŭas la *ŝahadon*.

La sincera kredo en la *ŝahado* sufiĉas por esti konsiderata islamano. Ties deklamado antaŭ atestantoj, post rita sinlavado, konstituas la simplan ceremonion necesan por la konverto al islamo. Tamen, laŭ la islama doktrino, per si mem ne sufiĉas por konduki la kredanton al la Paradizo: por tio, necesas la plemumon de la devigoj de la aliaj kvar pilieroj.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 701931
* LCCN: sh85107247
* BNF: 125336082
 |
La **Premio de Sovetunio** (ruse *Государственная премия СССР*, Gosudarstvennaja Premija SSSR, do Ŝtata Premio de Sovet-Unio) estis honora premio en Sovetunio. La premio estis fondita la 9-an de decembro 1966. Post la dissolvo de Sovetunio en 1991, la premio estis anstataŭigita per la ŝtata premio de Rusia Federacio.

La Premio de Sovetunio anstataŭis la Stalin-premion kiu estis aljuĝata de 1941 ĝis 1954. 

En 1956—1967 Lenin-premio estis sola ŝtata premio de plej alta nivelo, tial la nombro de ĝiaj laŭreatoj estis granda. En 1967 estis lanĉita la **Ŝtata premio de USSR** kiu estis konsiderata malpli prestiĝa, tio plialtigis la nivelon de Lenin-premio. Diplomoj de Stalin-premioj estis anstataŭitaj per respektivaj diplomoj de Ŝtataj premioj. 

La premio estis aljuĝita ĉiujare, en diversaj fakoj - scienco, teknologio, literaturo, arkitekturo kaj arto. Ĉijare ĝin ricevadis ĝis 100 homoj. La amplekso de la premio estis 5 000 rubloj (proksimume duono de la Lenin-premio).

Ĉiuj respublikoj de Sovetunio havis ekvivalentajn "respublikajn premiojn".


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 823754
* LCCN: sh85127276
 |
La cerbeto estas tre responsa pri kunordigo de la senkonsciaj aspektoj de propriocepto.
**Propriocepto** aŭ **proprioceptado**, el Latina *proprius*, signife "propran", "individuan" kaj *capio*, *capere*, kapti, estas la senso pri la relativa pozicio de najbaraj partoj de la kapo kaj forto aŭ klopodo uzota por ties movigo. Ĉe homoj, ĝi estas havigita de **proprioceptiloj** en striaj muskoloj (ŝpinmuskoloj) kaj tendenoj (organoj de Golgi) kaj la fibraj kapsuloj en artikoj. Ĝi distingiĝas el ekstercepto, laŭ kiu oni perceptas la eksteran mondon, kaj el introcepto, laŭ kiu oni perceptas doloron, malsaton ktp. kaj la movadon de internaj organoj. La cerbo integras informaron el propriocepto kaj el la vestibla sistemo en ĝenerala senso de korposinteno, movo, kaj akcelo. La vorto ***kinestezio*** (***kinestezia senso***) strikte signifas movosenso, sed estas uzata maltaŭge por referenci ĉu nur al propriocepto aŭ al la cerba integrado de proprioceptaj kaj vestiblaj ricevoj.

Referencoj
----------

1. ↑  Mosby's Medical, Nursing & Allied Health Dictionary, kvara eldono, Mosby-Year Book 1994, p. 1285

Eksteraj ligiloj
----------------

* Neuroscience Tutorial [*rompita ligilo*] vidu "Basic somatosensory pathway", Eastern International College.
* Joint & Bone – Ehlers-Danlos/Joint Hypermobility Syndrome – Proprioception Arkivigite je 2005-11-03 per la retarkivo Wayback Machine
* Humans have six senses, why does everyone think we only have five? ĉe Everything2
* *Proprioception*[*rompita ligilo*] tiu eseo de Charles Wolfe aludas al pensuloj kaj artistoj kiaj Charles Olson, Merleau-Ponty, James J. Gibson, kaj Andy Clark rilate al "priority of dynamic embodied activity over isolated 'mental' and 'physical' regions" por difini tiun koncepton
* WNYC – Radio Lab: Where Am I? (5a de Majo, 2006) radioprogramo pri la rilato inter la cerbo kaj la korpo
* The Dancers Mind ABC (Aust) podcast pri naturo de propriocepto.
**Ŝahdadkot** (urdue شہدادکوٹ‎, sinde شھدادڪوٽ) estas urbego en provinco Sindo (Pakistano), kie ĝi estas sidejo de kantono. La oficiala loknomo estas *Silra Ŝahdadkot,* tamen ĝi estas plejparte konata memstare mallongigita nomo.

Stacio por benzinoj ĉe Ŝahdadkot

Bazaj informoj
--------------

* areo: km²
* supermara alteco: 47 m
* loĝantaro: 118,915 (2017)
* horzono: UTC+ 5 (PKT)
* poŝtkodo: 77300
* telefonkodo:

Geografio
---------

Ŝahdadkot situas sur ebenaĵo laŭ la dekstra bordo de la Induso. Sukur troviĝas 95, Hajderabado (Pakistano) kaj Kveta po 278, **Karaĉio** 343, Multano 434, Fajsalabado 641, Lahoro 748, Peŝavaro 768, Rawalpindi 807, **Islamabado** 819 kilometrojn (aere) .

Historio kaj populacio
----------------------

Pli frue plejparte hinduoj vivis ĉi tie kaj dum la jarcentoj ofte okazis tribaj bataloj. Ŝahdadkot ricevis sian loknomon de ĥano Ŝahdad. Dum la brita-afgana milito la hinduoj helpis la britojn kun transportoj de varoj al Afganistano. Komence tiu teritorio apartenis al distrikto de Larkana, baldaŭ tiu parto memstariĝis aparta distrikto. En sendependiĝo de Pakistano en 1947 multe da hinduoj foriris kaj alvenis aliaj popoloj el la alia nova ŝtato Barato. En 2009 granda inundo okazis, eĉ la armeo helpis.

Loĝantaro| 1961 | 1972 | 1981 | 1998 | 2010 | 2017 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 15 043 | 24 323 | 32 888 | 59 836 | 89 989 | 118 915 |

En Ŝahdadkot parolas plejparte urdue aŭ sinde, krome aliajn lokajn lingvojn.

Ekonomio
--------

Ŝahdadkot troviĝas en agrikultura regiono. La ĉefaj kultivaĵoj estas cerealoj kaj rizoj.

Mapo pri vojoj de Pakistano, kie estas videbla Ŝahdadkot

Trafiko
-------

Ĉe Ŝahdadkot preteriras ĉefŝoseo laŭ oriento-okcidento, en la urbego renkontiĝas aliaj du ĉefvojoj el sudo kaj nordo. Flanka fervoja linio trairas la urbegon (Larkana-Ĝakobabad).

Klimato
-------

Ŝahdadkot situas en arida klimato (BWh) laŭ la klimata klasifiko de Köppen kun efiko de musono. La urbego apartenas al la plej varmaj urboj en Pakistano. En somero la temperaturo povas atingi eĉ 52 °C, vintre la hidrargo falas kelkfoje al proksimeco de frostopunkto. La musono daŭras de julio ĝis septembro. Polvoŝtormoj ankaŭ estas tre oftaj en somero. La plenjara averaĝa precipitaĵo estas proksimume nur 50 mm. En la dua duono de la jaro ĝenerale ne pluvas.

Fontoj
------

* WikiTrans
* 

Fervojaj linioj en Pakistan, kie estas videbla ankaŭ Ŝahdadkot
Gvanahatebejoj en plej okcidenta Kubo dum Tainoj en Grandaj Antiloj.
**Gvanahatebejoj**, literumita ankaŭ *Guanahatabey* kaj *Guanajatabey*) estis indiĝena popolo de Okcidenta Kubo en la epoko de la kontakto kun eŭropanoj. Arkeologiaj kaj historiaj studoj sugestas, ke la Gvanahatebejoj estis arkaikaj ĉasistoj-kolektistoj kun diferencaj lingvo kaj kulturo disde siaj najbaroj, nome la Tainoj. Ili eble estis restaĵoj de pli frua kulturo kiu estis etenda amplekse tra Karibio antaŭ la etendo de la agrikulturistaj Tainoj.

Kristoforo Kolumbo vizitis la regionon de Gvanahatebejoj en Aprilo 1494, dum sia dua vojaĝo. Tiu ekspedicio trafis la lokanojn, sed iliaj tainaj interpretistoj ne povis komuniki kun ili, kaj indikis, ke ili parolas diferencan lingvon. La unua registrita uzado de la nomo "Guanahatabey" estis en letero de 1514 de la konkeristo Diego Velázquez de Cuéllar; ankaŭ Bartolomé de las Casas referencis ilin en 1516. Ambaŭ verkistoj priskribis la Gvanahatebejojn kiel primitivaj kaverno-loĝantoj kiuj manĝis ĉefe fiŝojn. Tiuj rakontoj estis nerektaj, evidente kun materialo venanta el tajnaj informantoj.

Notoj
-----

1. ↑   Rouse, p. 20, 147–148.

Bibliografio
------------

* Granberry, Julian; Vescelius, Gary (1992). Languages of the Pre-Columbian Antilles. University of Alabama Press. ISBN 081735123X.
* Rouse, Irving (1992). The Tainos. Yale University Press. p. 40. ISBN 0300051816. Alirita la 21an de Februaro, 2021.
* Saunders, Nicholas J. (2005). The Peoples of the Caribbean: An Encyclopedia of Archeology and Traditional Culture. ABC-CLIO. ISBN 1576077012. Alirita la 21an de Februaro, 2021.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 717064
 |
Pupilo de reptilio
La **pupilo** estas malfermaĵo aŭ aperturo en centra parto de la iriso por permesi la pason de la lumo, tio estas de la lumradioj. Temas pri aperturo dilatebla aŭ ampleksŝanĝebla de nigra koloro, kiu havas la funkcicelon de reguli la lumokvanton kiu alvenas al la retino, en la malantaŭa parto de la okulo. La grandon de la pupilo kontrolas du muskoloj: la **sfinktero de la pupilo** fermas ĝin kaj la **dilatilo de la pupilo** malfermas ĝin.

La fotomotoran reflekson de la pupilo oni ekzaminas per elektra torĉo dum neŭrologa eksplorado. Tiu reflekso, kie partoprenas la kraniaj nervoj 2 kaj 3, konsistas en la konstrikto de la pupilo kiel respondo al la lumigo. Kiam eniras lumo en okulon, la du pupiloj konstriktas ( **kunsenta reflekso**) ĉar ĉiu retino sendas fibrojn al la okulaj bendoj de ambaŭ flankoj. La muskolo sfinktero de la pupilo enhavas parasimpatiajn fibrojn kiel enmetitajn nervaĵojn; pro tio, la interrompo de tiuj fibroj implicas dilatadon de la pupilo pro la malinhibita rezulto de la muskolo dilatilo. La unua signo de kunpremo de la okulomotora nervo estas fotomotora reflekso malrapida kaj samflanka.

Ne en ĉiu besto kaj eĉ ne en ĉiu mamulo la movkapableco de pupilo estas simila. En kelkaj bestoj, kiel ĉe katoj ĝi estas pli vigla. En kaproj la pupilo estas pli horizontala kaj ne tiom rondoforma.

Nekutima lingva fakto estas, ke en multaj lingvoj la nomo de la pupilo signifas "hometo". Ĉi tio povas esti ĉar en la reflektado en la spektanto oni vidas etan version de si mem .

Dilatado de pupilo. Fermita pupilo. Dilatita pupilo.

* Kategorio Pupilo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



1. ↑  Toward a Theory of Cultural Linguistics, by Gary B. Palmer, p102
2. ↑  Human Universals and Human Culture Arkivigite je 2017-12-01 per la retarkivo Wayback Machine, p4
Arkeologia kuŝejo de Ŝahr-e Suĥteh.
Reproduktaĵo de desegno sur ceramika vazo troviĝanta en Ŝahr-e Suĥteh, Irano.
Animacio de la desegno sur ceramika vazo troviĝanta en Ŝahr-e Suĥteh, nune en la Nacia Muzeo de Irano.
**Ŝahr-e Suĥteh** (perse شهرِ سوخته, signife "[La] brulita urbo"), literumita ankaŭ *Ŝahr-e Suĥtéh* kaj *Ŝahr-i Ŝōĥta*, estas arkeologia loko de granda urbasetlejo de la Bronzepoko, asocia kun la Ĝirofta kulturo. Ĝi situas en Provinco Sistano kaj Baluĉistano, nome sudorienta parto de Irano, en la bordo de la rivero Helmand, ĉe la ŝoseo Zahedan-Zabol. En Julio 2014 ĝi estis metita en la Listo de Monda Heredo de UNESCO.

La tialoj por la neatendita plialtiĝo kaj falo de la Brulita Urbo estas ankoraŭ ene de mistero. Artefaktoj rekuperitaj el la urbo montras pekuliaran nekongruecon kun najbaraj civilizacioj de tiu tempo kaj oni spekulaciis ke Ŝahr-e Suĥteh povus laste havigi konkretan pruvaron de civilizacio oriente de prahistoria Persio kiu estu sendependa el antikva Mezopotamio.

Trovitaĵoj
----------

Argila pokalo malkovrita ĉe la kuŝejo de antaŭ 5,200 jaroj nome Ŝahr-e Suĥteh, priskribas tion kio eble estas la plej antikva ekzemplo de animacio en la mondo. Tiu artefakto montras kvin sekvencajn bildojn kiuj priskribas persan dezertan naturan kapron saltantan por manĝi la foliojn de arbo.

30° 35′ 43″ N 61° 19′ 35″ O﻿ / ﻿30.59528 °N, 61.32639 °O﻿ / 30.59528; 61.32639 (mapo)

Referencoj
----------

1. ↑  "Shahr-e Sukhteh", retejo de UNESCO
2. ↑  Ball, Ryan (12a de Marto, 2008). "Oldest Animation Discovered In Iran". Animation Magazine.  alirita la 9an de Junio 2016.
3. ↑   A short history of Animation, before Disney. Medium (2a de Decembro, 2015). Alirita 15a de Marto 2016.
4. ↑   World's Oldest Animation?. The Heritage Trust.

Literaturo
----------

* F. H. Andrewa, Painted Neolithic Pottery in Sistan discovered by Sir Aurel Stein, The Burlington Magazine, vol. 47, pp. 304–308, 1925

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Ŝahr-e Suĥteh en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Burnt City Video, part 1 of 4 - Youtube
* Burnt City Video, part 2 of 4 - Youtube
* Burnt City Video, part 3 of 4 - Youtube
* Burnt City Video, part 4 of 4 - Youtube
* Shahr-e Sukhteh, CHN
* Burnt City Inhabitants Used Teeth for Basket Weaving, CHN
* World's Oldest Backgammon Set found at the Burnt City Arkivigite je 2008-05-02 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 581841
* VIAF: 246272973
 |
**Ragnvald RIAN** (naskiĝis la 17-an de septembro 1891 en Bergenget, Markabygda; mortis la 19-an de julio 1967 en Trondheim) estis norvega komercisto en Trondheim kaj honora membro de Universala Esperanto-Asocio (UEA). Li esperantistiĝis en 1906. Li estis multjara prezidanto de la Grupo Esperantista en Trondheim, kursgvidanto en Levanger kaj Trondheim, sekretario de Norvega Esperantista Ligo (NEL) 1912–13, Delegito de UEA de 1913.

Verkoj
------

Rian verkis gramatikon por koresponda kurso en 1923 kaj plenan Norvegan-Esperantan vortaron kun dudek mil vortoj kaj vortderivaĵoj en 1932. En 1948 sekvis la alidirekta vortaro Esperanto-norvega kun same ĉirkaŭ 20.000 kapvortoj, en 1963 fine pliampleksigo de la vortaro norvega-esperanta de 1932, farita de Erling Anker Haugen kun ĉirkaŭ 33.000 kapvortoj anstataŭ la 20.000 en la eldono de 1932.

* **1932**: Norsk-Esperanto Ordbok. Trondheim: Norsk Esperanto Forbund, 1932, 140 p. 23 x 16 cm.
* **1948**: Esperanto-Norsk Ordbok. Oslo: Esperantoforlaget A/S, [1948], 174 p. 19 x 13 cm.
* **1963**: Rian, Ragnvald; Erling Anker Haugen. Norsk-Esperanto Ordbok. Oslo: Esperantoforlaget A/S, 1963, 374 p. 19 x 13 cm.

Fontoj
------

* Ockey, Sutton Arkivigite je 2010-06-13 per la retarkivo Wayback Machine. Bibliografio de Vortaroj kaj Terminaroj en Esperanto 1887-2002.

|  |  |
| --- | --- |
|  Kopirajto | Ĉi tiu artikolo baziĝas (parte aŭ tute) sur artikolo el la **Enciklopedio de Esperanto**.

---

La originala teksto kontroleblas en interreta arkivo de la fonto. |



1. ↑  fanger.no
Okcidenta parto de la Norda Palaco
**Ras Ibn Hani** ( arabe رأس ابن هاني ) estis dum la malfrua bronzepoka epoko urbo sur la mediteranea marbordo de Sirio kun dua loĝejo por la reĝa familio de Ugarito. La ruinoj de la fortikaĵa urbo de la 13-a ĝis la fino de la 12-a jarcentoj antaŭ K.E. estis retrovitaj en 1975 naŭ kilometrojn norde de Latakio kaj parte malkovritaj.

Ras Ibn Hani situas meze de 1,5 kilometroj longa, mallarĝa duoninsulo, kvin kilometrojn sudokcidente de Ugarito, la ĉefurbo de la praa reĝlando, kies setleja monteto nomiĝas laŭ la proksima vilaĝo Ras Shamra *Tell Ras Shamra* ("Fenkula Monteto"). Ĝi apartenis krom al la urbo Ugarito kaj ĝia rilata haveno *Minet el-Beida* ("blanka haveno"), du kilometrojn okcidente de la ĉefurbo, al la tri centraj lokoj de la reĝlando. Pli ol tri kvaronoj de la loĝantaro vivis ekster ĉi tiuj urboj en 150 ĝis 200 malgrandaj setlejoj.

 Alliro al la tombejo en la norda palaco

Ugarita skribo
--------------

La kojnskriba arkivo troviĝis en la orienta areo de la Norda Palaco, kiu situas rekte je la marbordo. La arkivo enhavis pli ol 120 ritajn tekstojn, leterojn kaj komercajn tekstojn en publika kaj privata sekcioj. Kiel en Ugarito, Mint el-Beida kaj Tell Sukas, 35 kilometrojn sude de la marbordo, la alfabeto de la ugarita skribo kun 30 literoj, la kutima skribo ĉefe uzata ene de la regno, troviĝis ĉi tie.

Vidu ankaŭ
----------

* Latakio
* Ugurito

Referencoj
----------

1. ↑  (de) Izak Cornelius, Herbert Niehr: *Götter und Kulte in Ugarit. Kultur und Religion einer nordsyrischen Königsstadt in der Spätbronzezeit, paĝo 24,* Eld. Philipp von Zabern, Mainz 2004, ISBN 3-8053-3281-5

* Kategorio Ras Ibn Hani en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Jen kelkaj **alternativaj regularoj por ŝako.**

Ŝako por la Venkatuloj
----------------------

La reguloj estas samaj al la kutimaj reguloj, kun la jenaj esceptoj:

* La celo estas ne venki la kontraŭulo, sed *venkiĝi de* la kontraŭulo. Alidire, venkas la ludanto, kiu estas matigita.
* Se ludanto povas kapti iun ajn pecon de la kontraŭulo, li/ŝi *devas* kapti ĝin.

Sinmortiga Ŝako
---------------

La reguloj estas samaj al tiuj de Ŝako por la Venkatuloj (supre), kun la jenaj esceptoj:

* Venkas la ludanto, kiu unue perdas ĉiom da la proprajn pecojn.
* Se mankas leĝaj movoj al ludanto, venkas la ludanto, kiu havas la plej malmultajn pecojn sur la tabulo.
* Ne estas "mati" aŭ "ŝaki". La reĝo retenas la kutimajn movojn, sed alie estas traktata kiel iu ajn de la aliaj pecoj.
* Peono rajtas rangaltiĝi al iu ajn peco alie de peono—eĉ al reĝo. (Do estas eble, ke ludanto havos plurajn reĝojn sur la tabulo!)
* Arokado estas nevalida movo.

Tempête sur l'Échiquier
-----------------------

Tempête sur l'Échiquier ("Tempesto sur la Ŝaktabulo") estas komerce-vendata kartaro por akompani kutiman ŝak-serion. La ludo estas ludita simile al ŝako, sed la ludantoj rajtas eldoni karton dum siaj vicoj. Ĉiu karto ŝanĝas la kutimajn regulojn, dum aŭ la vico aŭ la cetero de la ludo.

La originala kartaro estas eldonita en la franca. Estas eldonoj ankaŭ en la germana—"Tschach", kalemburo de "Schach" ("ŝako")—kaj la angla—"Knightmare Chess", kalemburo de "nightmare" ("premsonĝo") kaj "knight" (la angla vorto por la ĉevalo).

Vidu ankaŭ
----------

* Paco Ŝako
* Birma ŝako
* Ĉaturango
* Etiopia ŝako
* Ŝatranĝo
* Mongola ŝako
* Taja ŝako

* 
* 
* 
*

Eksteraj ligiloj
----------------



* 
* Arkivigite je 2006-06-22 per la retarkivo Wayback Machine
* 
* 


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
***Regina Coeli*** estas la nomo de maria kaj kristologa preĝo de la Katolika Eklezio honore al la Virgulino. Ili estas la latinaj vortoj per kiu komenciĝas la paska himno de la Virgulino Maria kiuj en esperanto signifas "Reĝino de la ĉielo", ĝi estas liturgia komponaĵo de la Mezepoko kiel gratulaĵo al Maria pro la resurektado de ŝia Filo Jesuo Kristo. La Regina Coeli anstataŭas la preĝon Anĝeluso dum la paska sezono. Ĝi devas esti kantata aŭ preĝata koruse kaj stare. Kvankam la aŭtoro ne estas konata, ĝi jam estis uzata en la 12-a jarcento kaj danke al la franciskanoj ĝi etendiĝis tra la tuta kristana mondo. 

Virgulino kun la infano de Filippo Lippi

Teksto en Latino
----------------

V/Regina caeli, laetare, alleluia.
R/**Quia quem meruisti portare, alleluia.**
V/Resurrexit, sicut dixit, alleluia.
R/**Ora pro nobis Deum, alleluia.**
V/Gaude et laetare Virgo María, alleluia.
R/**Quia surrexit Dominus vere, alleluia.**
V/***Oremus:***
Deus, qui per resurrectionem Filii tui, Domini nostri Iesu Christi, mundum laetificare dignatus es: praesta, quaesumus; ut, per eius Genetricem Virginem Mariam, perpetuae capiamus gaudia vitae. Per eundem Christum Dominum nostrum. Amen.

Tradukoj en Esperanto
---------------------

### Publikigita de IKUE  :

Ĉiela Reĝino, estu gaja, haleluja, ĉar Tiu, kiun vi meritis porti, haleluja, resurektis kiel Li diris, haleluja. Preĝu por ni Dion, haleluja.
**V/**

Ĝoju kaj estu gaja, Virgulino Maria, haleluja,
**R/**

ĉar vere leviĝis la Sinjoro, haleluja.
**V/**

Ni preĝu : Dio, kiu per la resurekto de Via Filo, nia Sinjoro Jesuo Kristo, bonvolis gajigi la mondon, donacu al ni, ni petas, ke per Lia Patrino, la Virgulino Maria, ni kaptu la ĝojojn de la eterna vivo. Per la sama Kristo, nia Sinjoro.
**R/**

Amen.
### Adaptita  al gregoria melodio

Ĉiel-reĝino, ekĝoju, haleluja,

ĉar via filo de vi portita, haleluja,

resurektis laŭ-anonce, haleluja.

Por ni ĉe Dio pledu, haleluja.

**V/**

Ĝoju kaj jubilu, Virgulino Maria, haleluja,
**R/**

ĉar vere leviĝis la Sinjoro, haleluja.
**V/**

Ni preĝu : Dio, Vi ĝojigis la mondon per la releviĝo de Via Filo, nia Sinjoro Jesuo Kristo. Per Lia Patrino, la Virgulino Maria, donacu al ni ke ni kaptu la ĝojojn de la vivo eterna. Pri tio ni petas per Li, Kristo, nia Sinjoro.
**R/**

Amen.
### Adaptita  al la melodio (de HCK) de kroata traduko kaj kanto

( *Kraljice neba, raduj se*)

Ĝoju, Reĝino de l' ĉiel'. (*dufoje*)

Haleluja, haleluja.

Li, kiun dignis porti vi, (*dufoje*)

( Haleluja, haleluja.)

kiel Li diris, levis Sin. (*dufoje*)

( Haleluja, haleluja.)

Preĝu por ni, ho Dipatrin'. (*dufoje*)

( Haleluja, haleluja.)

Vidu ankaŭ
----------

* Anĝeluso

* Kategorio Regina Coeli en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)


1. ↑  Anonima traduko sub rubriko " Kelkaj kristanaj preĝoj " .
2. ↑  De Albrecht Kronenberger, s.j. en *Adoru : Ekumena Diserva Libro eldonita de IKUE kaj KELI*, [ Dudenhofen : ] Ponto-Verlag, 2001, n-ro 097/18, p. 396.
3. ↑  De Lucija Borčić kaj Albrecht Kronenberger, s.j. en *Adoru : Ekumena Diserva Libro eldonita de IKUE kaj KELI*, [ Dudenhofen : ] Ponto-Verlag, 2001, n-ro 678, p. 1076.
Masko de la fangoj La **fangoj** estas en Okcidentafriko disvastiĝinta etno, kiuj vivas plejparte en la teritorioj de Ekvatora Gvineo (80% de la loĝantaro), Gabono (11,5% de la loĝantaro) kaj - en malgrandaj grupoj - en la suda Kameruno (15% de la loĝantaro). La fanga lingvo (ankaŭ nomata *Pangwe*) apartenas al la familio de la bantuaj lingvoj.

La fangoj jam origine havis monoteisman religion. Komence de la 20-a jarcento kristanaj misiistoj vizitis ilin, kaj la fangoj integrigis la kristanajn doktrinojn en sian propran kredon. Krome forte influis ilin la religio de la micogoj. Hodiaŭ la plej multaj fangoj estas kristanoj.

Konataj la fangoj estas pro sia arto, precipe pro iliaj lignoskulptaĵoj kaj aliaj skulptaĵoj.

Dum la koloniisma epoko la fangoj havis propran valuton, kiu konsistis el kupro kaj fero. Hodiaŭ ili vivas precipe per kakaokultivado kaj per fiŝkaptado.

Konata fango estis la iama Ŝtatprezidento de Gabono, Léon M'ba.

Vidu ankaŭ
----------

* Fanga lingvo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Fangoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Fotografe dokumentita arto de la fangoj kaj informoj pri pliaj objektoj de afrika tribarto Arkivigite je 2008-03-03 per la retarkivo Wayback Machine

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rEtnoj en  Ekvatora Gvineo |
| --- |
|   | 
* Bengaoj
* Bubioj
* Fangoj
* Fernandinoj
* Ibibioj
* Igboj
* Lengeoj
 |

 |

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rEtnoj en  Kameruno |
| --- |
|   | 
* Babungoj
* Bagaraoj
* Bakaoj
* Bakoleoj
* Bakverioj
* Bamilekoj
* Bamunoj
* Bangandoj
* Basaoj
* Batangaoj
* Fangoj
* Fulboj
* Gbajaoj
* Haŭsoj
* Efikoj
* Ibibioj
* Kanuroj
* Kirdioj
* Mundangoj
* Okuoj
* Tivoj
* Vodaboj
 |

 |


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 239271
* GND: 4075837-0
* LCCN: sh85047097
* SUDOC: 027636569
* BNF: 119635455
 |
La **Renkontiĝo por amikeco inter loĝantaroj** (itale *Meeting per l'amicizia fra i popoli*) estas ĉiujara multeventa katolika festivalo okazanta en Rimini, Italio por tuta semajno fine de aŭgusto kie kulturoj sin esprimas en kristana maniero kiu donas alian sencon al amikeco kaj homaj rilatoj. La unua eldono okazis en 1980.

La renkontiĝo estas organizata de Komuneco kaj Liberigo, laika, katolika movado. Krom sep homoj kiuj laboras plentempe por ĝia planado, la festivalo estas tute muntata, administrata kaj malmuntata de ĉirkaŭ 4000 volontuloj (plejparte universitataj studentoj) venantaj el la tuta lando (Italio) kaj el dek aliaj landoj de la mondo.

Ĉiu jaro la renkontiĝo havas ĉeftemon, al kiu ĉiu evento celas rilati. Kelkaj temoj estis: paco kaj homaj rajtoj (1980), La Eŭropo de popoloj kaj kulturoj (1981), Homoj, semioj, robotoj (1983, Kreado, arto, ekonomio (1987), ktp. 

La festivalo estas unu el la plej ĉeestataj en la mondo al kiu partoprenas jare ĉirkaŭ 800 000 personoj el 20 landoj dum la lastaj eventoj. Pluraj eminentaj homoj el la kampoj de la scienco, kulturo, socio kaj politiko donas pli ol 100 prelegojn ĉe la renkontiĝo, inkluzive de ricevintoj de Nobelpremioj, religiaj aŭtoritatoj (la Papo partoprenis en 1982), pastroj kaj politikistoj (la itala ĉefministro partoprenis, Tony Blair kaj aliaj), verkistoj, muzikistoj.

Programo
--------

Krom prelegoj okazas dekojn da artaj prezentoj, ŝporteventoj, dancado, hejmecaj konversacioj kun homoj el la tuta mondo.

Referencoj
----------

1. ↑  (angla) What is the Rimini meeting 2011[*rompita ligilo*] (kio estas la Rimini-renkontiĝo en 2011, video).

Vidu ankaŭ
----------

* Semajno de internacia amikeco
* IFLC

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Renkontiĝo por amikeco inter popoloj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala ejo Renkonti por amikeco inter loĝantaroj[*rompita ligilo*]
Unu domo en Resen
Urbocentro de Resen
**Resen** (makedone Ресен) estas urbo en sud-okcidenta Nord-Makedonio, kiu estas la sidejo de samnoma komunumo **opština Resen**. Laŭ la censo de septembro 2021 loĝis en la urbo entute homoj. Proksimume same nombro de loĝantoj de la komunumo estas dispartigita en vilaĝoj. La komunumo opština Resen estas unu el 80 komunumoj en norda Makedonio, ĝi situas en la statistika regiono Pelagona regiono.

Geografio
---------

Opština Resen
Lago Prespa situas en la suda parto de la komunumo. En ĝia ĉirkaŭaĵo estas alteco de ĉirkaŭ 850 - 1000 m. Oriente de la lago situas la Nacia Parko Pelister, en kiu la alteco estas ĉirkaŭ 2400 m. Okcidente de la lago estas la Nacia Parko Galičica.

La ĉefa vojo A3 / E65 de Bitola al Ohrid kondukas tra la urbo Resen.

La komunumo enhavas la urbon Resen kaj ĉi tiujn 43 vilaĝojn:

Asamati, Bolno, Brajčino, Volkoderi, Gornja Bela Crkv, Gornje Kruše, Gornji Dupeni, Grnčari, Donja Bela Crkva, Donje Perovo, Donji Dupeni, Drmeni, Evla, Zlatari, Izbišta, Ilino, Jankovec, Jezerani, Kozjak, Konjsko, Krani, Kriveni, Kurbinovo, Lavci, Leva Reka, Leskojec, Ljubojno, Nakolec, Oteševo, Petrino, Podmočani, Pokrvenik, Preljube, Pretor, Rajca, Slivnica, Sopotsko, Stenje, Stipona, Hrvati, Carev dvor, Šurlenci kaj Štrbovo.

La ĉefa industrio en la teritorio estas fruktokultivado, precipe pomproduktado.

Najbaraj municipoj estas:

Ĉe la suda rando, la teritorio limas al Albanio kaj Grekio.


Ĉirkaŭ **Opština Resen**|  | Opština Demir Hisar |  |
| Opština Ohrid | Opština Resen | Opština Bitola |
|  | Albanio kaj Grekio |  |

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Resen (urbo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo kaj urbo (makedone)

1. ↑  nombroj de urbanoj laŭ la censo de septembro 2021 el la retejo *citypopulation.de*, jen ankaŭ arkive en grafike tre modesta formo
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

**Retoso** estas evento de la Tutmonda Esperantista Junulara Organizo (TEJO). Ĝi estas organizita de kaj por junuloj. La unua fojo okazis inter la 2-a kaj la 5-a de aprilo 2021, kaj ĝia organiza teamo konsistis el homoj de 7 landoj en 4 kontinentoj. *Retoso* povas esti komprenita kiel neologismo per kunmetaĵo de reto kaj etoso.

La eldono de 2022 okazis inter la 24a kaj la 27a de novembro, kune kun la Virtuala Kongreso de UEA. 

La eldono de 2023 okazas inter la 27a kaj 30a de oktobro, nun sendepende de UEA.

Referencoj
----------

1. ↑  Retejo kun informoj de Retoso 2023

Literaturo
----------

* En tripaĝa artikolo oni komentas pri la celojn kaj disvolvigon de tiu reta evento.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Retoso 2021
* Retoso 2022
* Retoso 2023
* Listo de videoj de Retoso 2022


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 792017
 |


1. ↑  "Junulara (R)etoso", Kontakto, nº 310, aprilo 2002, pp. 21-23.
Mapo de Ŝanhajo en 1935, montranta la Francan Koncesion en ruĝa.
La **Ŝanhaja Franca Koncesio** (en franca *Concession française de Changhaï*; en ĉina 上海法租界 *Shànghǎi Fǎ Zūjiè*) estis eksterlanda koncesio en Ŝanhajo, Ĉinio el 1849 ĝis 1946, kaj ĝi etendiĝis pli kaj pli fine de la 19a kaj komence de la 20a jarcentoj. La koncesio finis praktike en 1943 kiam la registaro de la Reĝimo de Vichy rezignis pri ĝi al la pro-japana puporegistaro de Nankino. La areo kovrita de la iama Franca Koncesio estis, dum multe de la 20a jarcento, unua rezideja kaj merkata distrikto de Ŝanhajo, kaj iĝis ankaŭ la centro de Katolikismo en Ŝanhajo. Spite la enorma disvolviĝo dum la lastaj jardekoj, la areo pluhavas distingan karakteron, kaj estas populara turisma destino.

Referencoj
----------

* Le Paris de l'Orient - Présence française à Shanghai, 1849-1946, ministère des Affaires étrangères français

Bibliografio
------------

* Maybon, Ch. B (1929) *Histoire de la Concession Française de Changhai*, Paris: Librairie Plon
* Cady, J. F. (1942) "The Beginnings of French Imperialism in the Pacific Orient", *The Journal of Modern History*, Vol. 14, No. 1 (Mar. 1942), pp. 71–87
* Willens, L (2010) "STATELESS IN SHANGHAI", Paperback: 328 pages, Publisher: China Economic Review Publishing Ltd

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Ŝanhaja Franca Koncesio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Xuhui Distrikta registara portalo Arkivigite je 2017-10-10 per la retarkivo Wayback Machine
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon kano. |

**Ŝtato Kano** aŭ en la angla plenforme *Kano State* - en Esperanto eble **Kano-Ŝtato** - estas unu el la 36 ŝtatoj respektive fakte subŝtatoj de Niĝerio, situanta en la centra norda parto de la lando. La nomo "Kano" rilatas al la ĉefurbo kaj registara sidejo de la teritorio, Kano. 

Aba estas la plej granda komerca kaj industria urbo. Limoj estas nordokcidente Kacina Ŝtato, sudokcidente Kaduna Ŝtato, nordoriente Jigava Ŝtato kaj sudoriente estas Bauĉi Ŝtato. Riĉoj estas el agrikulturo, komerco, industrio kaj turismo.

La indiĝena etna grupo hegemonia en Kano estas la Haŭsoj. laŭ la censo de 2006 la Kano Ŝtato havis totale 9 383 682 da loĝantoj. Oficiale, Kano Ŝtato estas la plej loĝata ŝtato en la lando.

Referencoj
----------

1. ↑

Fontoj
------

 Commercial Agriculture Development Project (CADP) (2010). Arkivita el la originalo je 2014-09-21. Alirita 3-a de marto 2013.

Eksteraj ligiloj
----------------

* mapoj de la subŝtato en la retejo de la nacia oficejo pri statistiko Arkivigite je 2008-01-11 per la retarkivo Wayback Machine
**Diego de Almagro la Juna** (hispane *Diego de Almagro el Mozo*) (naskiĝis en 1522 en Panamo , mortis la 6-an de septembro 1542 en Kusko) estis perua aventuristo.

Biografio
---------

Filo de Diego de Almagro kaj de indianino de Panamo, li aliĝis al sia patro iom post la konkero de la Inkaa imperio en 1535. Post la ekzekuto de lia patro en 1538, li fariĝis lia sola heredanto. Tamen, la Pizarroj malhelpis al li ĝui pri siaj titoloj, kaj tenis lin sub gvatado en Limo.

Malgraŭ tio, kelkaj iamaj subtenantoj de Almagro federiĝis ĉirkaŭ li. En 1541, sub la gvidado de Juan de Rada, ili murdis Franciscon Pizarro. Diego de Almagro la Juna tiam rapide fariĝis agnoskata kiel guberniestro de la plimulto de urboj de Peruo. 

Tamen, li devis disbati la reziston de Kusko. Dume, la nova guberniestro enoficigita de la reĝo, nome Cristóbal Vaca de Castro, alvenis al Peruo, kaj arigis ĉirkaŭ si grandan soldataron. Post malsukceso de intertraktadoj, la batalo inter la subtenantoj de Almagro kaj la subtenantoj de la reĝo kondukis al malvenko de la unuaj. Almagro tiam fuĝis al Kusko, sed estis arestita, juĝita, kaj senkapigita baldaŭ poste fare de sia venkanto.

Vidu ankaŭ
----------

* Diego de Almagro
* Gonzalo Pizarro

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Diego de Almagro le jeune en la franca Vikipedio.* 


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 587588
 |
La **Ŝtatoj de Batalhalto**, angle ***Trucial States***, konataj ankaŭ kiel **Omano de la Batalhalto**, referencas al la aktualaj teritorioj de Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj, Kataro kaj Barejno. Antaŭ la alveno de la Brita Imperio al la Arabia Duoninsulo, ekzistis tiom da piratado ĉe la marbordo, ke la zono estis konata per la nomo de "Marbordo de la piratoj". Kiam la britoj ekinteresiĝis por la produktoj kiuj ekzistis en la teritorio, negocadis kun la estro de la loka araba tribo. Tiel oni decidis, ke la brita imperio ekregis la teritorion kontraŭ la sekureco de la regiono, pro la granda piratado kiu ekzistis. Post iom da tempo la britoj ŝanĝis la nomon de la marbordo al "Ŝtatoj de Batalhalto" en 1892. Post iĝi brita teritorio, oni aneksis aliajn pliajn teritoriojn (nome Kataro kaj Barejno).
La ŝtatoj estis la jenaj:

* Abudabio (1820–1971)
* Aĵmano (1820–1971)
* Dubajo (1835–1971)
* Fuĵajro (1952–1971)
* Kalba (1936–1951)
* Ras-al-Ĥajmo (1820–1971)
* Ŝarĵo (1820–1971)
* Um-al-Kajvajno (1820–1971)

Notoj
-----

1. ↑   Rogan, Eugene. "Los Árabes". Hispanlingva traduko de Tomás Fernandez Aúz kaj Beatriz Eguibar. Ĉapitro 12a.

Bibliografio
------------

* Tom Little. South Arabia: Arena of Conflict. London: Pall Mall Press, 1968.

* Kategorio Ŝtatoj de Batalhalto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Ŝaolino
**Ŝaolino** estas fininto de batalarto kungfuo. La ŝaolinoj estas instruataj en Ŝaolina templo.

Lernado
-------

Foje antaŭ longe en la templon estis forkondukataj malgrandaj knaboj (knabinoj nur en la 16-a jarcento) en aĝo de 10 jaroj. Ili devis silente sidi antaŭ la templo, eĉ kelke da tagoj, sekrete subrigardataj de abato kaj akceptitaj estis nur tiuj plej paciencaj. Sed veninto en la templon ne estis ankoraŭ gajninto. Atendis lin tri jarojn de malpeza laboro kaj ekzamenoj. La unuan jaron li devis porti de montopiedo de monto, sur kiu la templo staris, akvon en du malpezaj alojaj siteloj kaj elverŝi eĉ ne unu guton. La duan jaron li ricevis por irado ankoraŭ du metalajn ŝuojn pezantaj sume proksimume 10 kilogramojn. Kiu eltenis tiun ĉi sklavan laboron, tiu povis fariĝi vera monaĥo. Lia kapo estis razita kaj ili brulsignis sur ĝi per incenso naŭ cikatrojn, kiel markigo de vera monaĥo. Nur poste li povis komenci lerni batalartojn, sed li devis promesi, ke li malkaŝos al iu neniom el tio, kion li eklernos. En Ŝaolina templo oni instruis kung-fuon de stilo de kvin bestoj. Tiuj kvin bestoj estis: **drako** – simbolo de animo, **serpento** – flekseco kaj firmeco de la korpo, **tigro** – forto, **leopardo** – spiro, **gruo** – vitaleco. Parto de la lernado estis ankaŭ kuracado helpe de akupunkturo kaj kono de kuracherboj.

### Finekzameno

La finekzameno en Ŝaolina templo, post kiu la monaĥo, se li volis forlasi la templon, nomiĝis strateto de "lignaj figuroj" kaj ĝi konsistis en tio, ke la ekzamenato devis trairi tra malhela koridoro, kie surflanke staris proksimume tridek batalantoj, kiuj atakis lin. Li devis defendi sin kaj repuŝi la atakojn. Multaj ne trairis tra la strateto, sed tiu, kiu kapablis fari tion, atendis ĉe la fino ia kaldrono kun brulanta incenso. Li devis levi tiun ĉi kaldronon kaj forigi el la vojo. Ties bruligitaj muroj brulsignis en haŭton de liaj manoj reliefon de tigro kaj drako (laŭ iaj fontoj tio estis du drakoj), kio estis ia atesto pri la finigo de la studado en Ŝaolina templo.
**Ŝarda**, **Sarda**, *Sharda*, nomita ankaŭ **Kali** kaj **Mahakali**, estas rivero, kiu ekfluas en Kalapani en Himalajo je alto de 3600 m en la distrikto Pithoragarh en Utarakando, Barato. Ĝi fluas laŭlonge de la okcidenta landlimo de Nepalo kun Barato kaj havas akvokolektan areon de 14,871 km². Ĝi kuniĝas al la rivero Ghaghra, alfluanto de Gango. Ĝi havas la nomon Kali ekde la kunigejo de du rojoj en Gunji kiam ĝi fluas tra la montetoj. Post Brahmadev Mandi apud Tanakpur, ĝi eniras en la ebenaĵoj de Terajo, kie ĝi estas nomita Ŝarda.

Ĝi estas nomita **Mahakali** en nepala: महाकाली नदी, mahākālī nadī, शारदा नदी, shāradā nadī en Hindia, kaj Kali Gad (Hindia: काली गाड़, kālī gād) aŭ Kali Ganga en Utarakando. Ĝi estas nomita tiel laŭ Śāradā, kiu estas alia nomo por Sarasvatio, nome diino de lernado.

Ĝi havigas eblon por generado de hidroelektro. La rivero estas proponita ankaŭ kiel fonto por unu el multaj projektoj por la Himalaja parto de la plano por konektigi baratajn riverojn.

Notoj
-----

1. ↑   Midha, N. & Mathur, P.K. (2014). "Channel characteristics and planform dynamics in the Indian Terai, Sharda River" (PDF). Environmental management. 53 (1): 120–134. doi:10.1007/s00267-013-0196-4.
2. ↑   Walton, H. G. eld. (1911). "Chapter I. General". Almora: A Gazetteer. District Gazetteers of the United Provinces of Agra and Oudh. 35. Allahabad: Government Press, United Provinces. pp. 1–42.
3. ↑   Himalayan Component Link Proposal NWDA, Govt of India (Alirita: Junio 2014)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 699286
* LCCN: sh88001062
* NKC: ge683144
 |
| ← ṣād ḍād ṭāʾ → |
| --- |
| **Izolite** | **Fine** | **Interne** | **Komence** |
| ﺽ | ـﺾ | ـﻀ | ﺿ |

La **ḍād** (arabe ﺿﺎﺩ, **ḍād**) estas la dekkvina litero de la araba alfabeto. Reprezentas la fonemon /dˁ/. Tio estas plozivo, dentala, velara kaj voĉa.

En la abjad-numeraloj ĝenerale havas la valoron de 800, kvankam en Magrebo kutimas havi la valoron de 90.

Historio
--------

Tiu sono ŝajnis unika inter la antikvaj lingvoj, ĝis la punkto ke la araba lingvo iam nomiĝis *lingvo de la ḍād*. Ĝi estas unu de la ses literoj de la araba alfabeto kiuj aldoniĝis al la 22 hereditaj de la fenica alfabeto (la aliaj estas ṯāʾ, ḏāl, ḍād, ẓāʾ kaj ġayn) kaj ĝi estas, esence, varianto de la ḏāl.

Vidu ankaŭ
----------

* Araba alfabeto

Referencoj
----------

1. ↑  Corriente, Federico.  (1980) "Lección 1.ª: Fonología", *Gramática árabe* (hispane). Madrido: Instituto hispano-árabe de cultura. Ministerio de Cultura, p. 19–29. ISBN 84-7472-017-6.
2. ↑  Corriente, Federico.  (1980) "Lección 3.ª: Grafonomía", *Gramática árabe* (hispane). Madrido: Instituto hispano-árabe de cultura. Ministerio de Cultura, p. 41–51. ISBN 84-7472-017-6.
**Benediktanoj** estas anoj de romkatolika monaĥa ordeno, kiun fondis Benedikto de Nursia. La monaĥoj de tiu ĉi religia komunumo dediĉis sin ĉefe al erudiciaj laboroj laŭ regularo, kiun starigis Benedikto en 529.

Historio
--------

Sankta Benedikto de Nursio (ĉ. 480-547), detalo de fresko de Fra Angelico, Florenco (ĉ. 1400-1455).
Benediktano en kapuĉmantelo
La ordeno estis fondita de Benedikto de Nursio (ĉ. 480-547), laŭ la regularo nomita laŭ li Benediktana regulo (*Regula Benedicti*) el la jaro 529 en la monaĥejo *Monte Cassino*. Tiu regularo baziĝas je la *Regula magistri* de nekonata aŭtoro. Ĉefaj postuloj de la regularo al la monaĥoj estas obeado, silentado, konstanteco kaj humileco.
La plej granda parto de la tago estas dediĉita al kuna kaj individua preĝado aŭ pasigo en silento, kun meditado aŭ spirita legado. Aldone ekzistas metia laboro por la komunumo, manĝado kaj dormo. La tagnokto de la monaĥoj estas erigita laŭ la *Opus Dei*, la kuna diservo, kaj la ok oficoj (*Vigil, Laudes, Prim, Terz, Sext, Non, Vesper* kaj *Komplet*).

Komence de la mezepoko la ordeno disvastiĝis tra la tuta okcidenta Eŭropo. Ĝi influis ne nur la kristanigon, sed ankaŭ la kulturon de Eŭropo, ekzemple rilate al agrikulturo de fruktoj kaj vitoj, lernejoj kaj libroj. Ĉefe danke al al benediktanoj estis konservita la kultura heredaĵo de la antikvo en okcidenta Eŭropo. Multaj universitatoj estis komence monaĥejaj lernejoj.

Idiĝis el la beniktana ordeno multaj aliaj ordenoj, kiel ekzemple la cistercianoj. La influo de la ordeno kiel spirita reformmovado estis ĉe sia pinto en la periodo de la reformoj de Cluny.

Dum longa tempo la benediktanoj estis la plej grava ordeno, kaj perdis tiun staton nur parte en la 13-a jarcento, kiam estiĝis almozulordenoj.

Ekzemploj de monaĥejoj
----------------------

* Abatejo Kremsmünster
* Abatejo de Virinoj
* Abatejo Rohr
* Abatejo Seeon
* Monaĥejo Fürstenberg
* Monaĥejo Pegau
* Monaĥejo Zella

Kelkaj benediktanoj
-------------------

* Bonifaz Negele

Bildaro
-------

* Monte CassinoMonte Cassino
* Monte CassinoMonte Cassino
* La enirejo de la abatejo de ClunyLa enirejo de la abatejo de Cluny

Vidu ankaŭ
----------

* Ordeno de Kristo
* Trapistoj

* Kategorio Benediktanoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Arkivigite je 2008-07-04 per la retarkivo Wayback Machine
* 
* 
* Arkivigite je 2006-07-21 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 23956
* GND: 25880-5
* LCCN: n81012408
* VIAF: 247149196253174790123
* ISNI: 000000012169277X
* LIBRIS: 264192
* SUDOC: 026601303
* BNF: 11881773q
* NDL: 01024647
* NKC: ph114135 ko2002148856, ph114135
 |
**Ŝatadruo** (sanskrite शतद्रु नदी, IAST: *Śatadru nadī*; hindie सतलज नदी, IAST: *Satalaj nadī*; urdue ستلج; tibete གླང་ཆེན་ཁ་འབབ, *Langqên Kanbab*; panĝabe ਸਤਲੁਜ, Satluj; ĉine 象泉河, *Xiàngquán Hé*) estas la plej longa inter la riveroj de Panĝabo, ĝi longas 1 450 km.

La rivero fontas en Tibeto proksime de sankta monto Kajlaŝo. Ĝi trafluas la baratajn subŝtatojn Himaĉal-Pradeŝo kaj Panĝabo, kie en ĝin enfluas la akvoj de Beas. Laŭ longo de 105 km ĝi prezentas la limon inter Barato kaj Pakistano. En Pakistano Satleĝo kunfluas kun Ĉenabo, kun kiu ĝi formas la riveron Panĝnad, kiu fine enfluas Induson.

Ŝatadruo origine fluis en riveron Sarasvation, ĝis kiam tiu - ĉirkaŭ la jaro 1700 a.K. - pro tektona moviĝo turnis sian fluon kaj iĝis flankrivero de Induso. Sekve Sarasvati sekiĝis, kio sekve kondukis al la dezertiĝo de Ĉolistano.

Laŭ la supra riverparto troviĝas setlejoj de Ĵangĵung-kulturo. La ruinoj de ties ĉefurbo Khyunglung Ngülkhar restas apud Satleĝo en okcidenta Tibeto. Khyunglung Ngülkhar havas la kromnomon „Arĝenta palaco en Garuda-valo", ĝi estis malkovrita de la aŭstro Bruno Baumann, kiu serĉis la mitologian ermitejon Ŝangrilao kaj anstataŭe malkovris en la ruinoj de la Ĵangĵung-reĝoj la komencon de ĉi tibeta kulturo.

Vidu ankaŭ
----------

* Listo de la plej longaj riveroj
ŝtoncirklo de Duddo
veterdisfalaj kanaletoj sur ŝtono
La **ŝtoncirklo de Duddo** situas norde de Duddo en Northumberland, Anglujo, kaj estas erare nomata ankaŭ „Five Stone Circle" (kvinŝtona cirklo) el la bronzepoko. La ŝtoncirklo staras sur malalta selo inter la deklivoj de la montetoj Mattilees Hills en la oriento kaj malkruda deklivo en la okcidento de la nur 6 kilometrojn fora landlimo al Skotlando.

Kvankam sur mapo estas indikita „Duddo Four Stones" (kvar ŝtonoj de Duddo) la ŝtoncirklo konsistas el kvin menhiroj. Post la restarigado de falinta ŝtono komence de la 20a jarcento la cirklo nomiĝas "Duddo Five Stones" (kvin ŝtonoj de Duddo). Iam estus sep ŝtonoj, ĉar en la okcidento estas granda breĉo.

Ĉar la ŝtonoj konsistas el relative molaj sabloŝtonoj oni vidas hodiaŭ spurojn de granda erozio. Veterdisfalaj kanaletoj estas bone videblaj.

Literaturo
----------

* Richard Cavensdish: *Prehistoric England*. English Tourist Board, London 1983
* Aubrey Burl: *Four-posters: Bronze Age stone circles of Western Europe.* B.A.R. Oxford 1988, S. 66-67
* Barry M. Marsden: *Discovering regional archaeology: North-Eastern England.* 1971, S. 12

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Ŝtoncirklo de Duddo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* 
* elaeraj fotoj Arkivigite je 2016-12-21 per la retarkivo Wayback Machine