recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
La **Eŭropa Biblioteko** (angle *The European Library*) estas cifereca biblioteko, kiu ofertas sur sia retpaĝo aliron al 45 naciaj bibliotekoj de Eŭropo.

La Eŭropa Biblioteko ekestis dum la jaroj 2001-2004 rezulte de la kunlaboro de la naŭ naciaj bibliotekoj: finna, franca, germana, itala, nederlanda, portugala, slovena, svisa kaj brita, financata de la 5-a Kadra Programo de la Eŭropa Komisiono. En 2005 la programon alvenis ankaŭ bibliotekoj aŭstria, kroata kaj serba kaj poste ankaŭ aliaj.

La celo de la Eŭropa Biblioteko estas prezenti riĉecon kaj diversecon de la eŭropa kultura heredaĵo kaj plifaciligi aliron al la bibliotekaj stokoj. Lige kun la iniciato "i2010: ciferecaj bibliotekoj" de la Eŭropa Komisiono, la Eŭropa Biblioteko ekestis la fundamento por lanĉita la 20-an de novembro 2008 la Eŭropa Cifereca Biblioteko - Europeana, kiu ebligas integriĝitan aliron al la ciferecaj stokoj ne nur de la plej abundaj bibliotekoj de Eŭropo, sed ankaŭ de iliaj arkivoj kaj muzeoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Europeana

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retpaĝo de la Eŭropa Biblioteko


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 310806
* GND: 7581775-5
* LCCN: nb2012006635
* VIAF: 135446872
* NKC: kn20070701001
 |
Ĉefenirejo de Biblioteko Cujas, Parizo, Francio
La **Biblioteko Cujas** (france **Bibliothèque Cujas**) nomata honore al jura spertulo Jacques Cujas (1520–1590) estas jurfaka akademia esplorbiblioteko, kaj la plej granda jurbiblioteko en Eŭropo.  Ĝi situas en la Latina Kvartalo, apud la Panteono kaj Sainte-Geneviève Biblioteko, en la 5-a arondismento de Parizo.

Historio
--------

La originala Biblioteko Cujas estis la biblioteko de la jura fakultato de la Universitato de Parizo, la bibliotekkolektoj estis disigitaj dum la Franca Revolucio de 1789. Rezulte la nunaj bibliotekkolektoj estis kunmetiitaj ekde 1829.

Inter la jaroj 1876 - 1914 la biblioteka administrado investis multe da penado en la disvolvado de la bibliotekoj, kaj en 1958 estis konstruita la nova biblioteka konstruaĵo.

En 1970, la Universitato de Parizo estis dividita en kelkajn diversajn universitatojn, kaj rezulte la bibliotekon de la jura fakultato fariĝis interuniversitata biblioteko, kiu ekde 1978 estis nomita la **Biblioteko Cujas**.

Ekde 1979, la biblioteko estas administrita sub la inspektado de la Universitato de Panteono-Sorbonne kaj la Universitato de Panteono-Assas.

Nuntempe
--------

Aliro al la biblioteko estas ĉefe por akademiuloj, Universitato Panthéon-Assas kaj 3-jaraj studentoj kaj postdiplomuloj de la Universitato Panthéon-Sorbonne, kaj studentoj de aliaj universitatoj (LLM kaj PhD-studentoj), kaj homoj kun specialaj interesoj en juro, ekonomiko, kaj politikaj sciencoj.

La biblioteko enhavas 750 000 erojn, kaj estas la plej granda jura biblioteko en Eŭropo.

La biblioteko ankaŭ havas arkivon enhavantan interalie dokumentojn de Unuiĝintaj Nacioj, kaj ankaŭ kolekton de raraj skribaĵoj.

La biblioteko estas partnero, kune kun la Nacia Biblioteko de Francio, en kelkaj konservadaj kaj ciferecigaj projektoj.

Referencoj
----------

1. ↑  Oswald, Godfrey (2008). *Library world records* (2nd ed.) McFarland & Company, p. 97.

Eksteraj ligiloj
----------------

 **Biblioteko Cujas** en Vikimedia Komunejo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 775215
* GND: 16304365-6
* LCCN: no2003104991
* VIAF: 145764949 139091674, 145764949
* ISNI: 0000 0000 9837 1635, 0000 0000 9451 5697
* SUDOC: 026361167
* BNF: 118624235
 |
'*Kai-lan **aŭ*** **kajlano**(literumebla ankaŭ kiel **gai-lan**) estas kantona nomo por legomo kiu estas ankaŭ konata kiel **Ĉina brokolo** aŭ **Ĉinea kale**. Ĝi estas folilegomo kiu montras dikajn, maldensajn, brilajn bluverdajn foliojn kun dikaj tigoj kaj malgranda nombro de malgrandaj florburĝonoj similaj al tiuj de la brokolo. Brokoloj kaj kai-lan apartenas al la sama specio *Brassica oleracea*, sed kai-lan estas en la grupo *alboglabra* [Latine albus+glabrus nome blanka kaj senhara]. Ties gusto estas tre simila al tiu de brokolo, sed iome pli amara. Ĝi estas ankaŭ notinde pli forta.

Bildaro
-------

* Kai-lanKai-lan
* Malgranda kai-lan servita laŭ kantona kuirartoMalgranda kai-lan servita laŭ kantona kuirarto
* Phak khana mu krop: Tajlanda stilo de fritita ĉina brokolo kun krispa porkaĵo*Phak khana mu krop*: Tajlanda stilo de fritita ĉina brokolo kun krispa porkaĵo

Referencoj
----------

Vidu ankaŭ
----------

* listo de legomoj

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Ĉina brokolo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Ĉina brokolo en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)

* Chinese Kale (Gai Lan, Chinese Broccoli). Evergreen Seeds. Alirita 6a de Februaro 2013.
Koordinatoj: 48° 07′ 15″ N 3° 10′ 59″ O﻿ / ﻿48.12083 °N, 3.18306 °O﻿ / 48.12083; 3.18306 (mapo)

**Égriselles-le-Bocage** estas franca komunumo lokita en la departemento Yonne kaj en la regiono Burgonjo. Ĝi havis 1194 loĝantojn laŭ censo plenumita en 2005.

Geografio
---------

Égriselles-le-Bocage etendiĝas sur 23.69 km², kaj havis 1194 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas 50 homoj po kvadrata kilometro. La komunumo situas en Yonne, en la nordokcidenta parto de Burgonjo.

Historio
--------

La departemento Yonne estis oficiale kreita la 4-an de marto 1790 dum la franca revolucio.

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la komunumo S-ro Christian Deschamps, kiu do fariĝis la loka urbestro.

Administrado
------------

Égriselles-le-Bocage apartenas al la kantono Sens-Ouest, kies ĉefurbo estas Sens. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Sens, unu el la tri arondismentoj de la departemento Yonne.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Yonne
* Kantono Sens-Ouest

Eksteraj ligiloj
----------------

* france Oficiala retejo de Égriselles-le-Bocage
La imperiestro Kianlong kun kortga vesto.
La imperiestro (en ĉina: 皇帝, en pinĝina: huángdì) de Ĉinio estis kaj ministrestro kaj ŝtatestro de Ĉinio ekde la dinastio Qin, 221 a.K. ĝis la falo de la dinastio Qing en 1911. La ministrestroj antaŭaj al la dinastio Qin estis nomitaj *ŭang* (王 [wáng], «reĝo»). Antaŭ la unua imperiestro, Qin Shihuangdi, la karaktroj *huang* («dia reĝo») kaj *di* («saĝa reĝo») uzatis separate kaj neniam sinsekve (vidu artikolon Tri Suverenoj kaj Kvin Imperiestroj). Post la dinastio Han, *huangdi* mallongiĝis kiel *huang* aŭ *di*, perdante unu el la karaktroj separate aŭ la signifon kiun havis antaŭ la dinastio Qin.

Referencoj kaj eksteraj ligiloj
-------------------------------

* Kategorio Ĉina imperiestro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* McGregor, James. *Entender China*. Ediciones Robinbook, 2009.
* Clements, Jonathan. *El primer Emperador de China*. Grupo Planeta Spain, 2011.
* Museo Oriental de Valladolid. China, una cultura milenaria.
**Öskjuvatn** estas kratera lago en Islando. La lago situas en la kaldero de la vulkano Askja, en orienta parto de la lafa altebenaĵo Ódáðahraun, norden de la glaĉero Vatnajökull, sur la teritorio de la samnoma nacia parko.

Ĝeneralaj informoj
------------------

Areo de la lago estas 11 km². Ĝi profundas ĝis 220 m kaj estas la plej profunda lago de la lando.

La lago formiĝis en 1875 rezulte de forta vulkana erupcio.

Apud Öskjuvatn situas tervarma lago Víti, kies akvo havas laktan-helbluan koloron.

La lagoj Öskjuvatn (maldekstre) kaj Víti (proksime)

Pereo de germanaj esploristoj en 1907
-------------------------------------

La 10-an de julio 1907 du germanaj esploristoj, geologo Walter von Knebel kaj pentristo Max Rudloff, malaperis kun sia malgranda boato dum studado de la lago. La fianĉino de Knebel, verkistino Ina von Grumbkow, organizis en 1908 serĉan ekspedicion, sed serĉado estis senrezulta. La sciencistoj supozeble pereis sub terglitoj, estiĝintaj pro sisma aktiveco de la vulkano.

Sur la okcidenta bordo de Öskjuvatn estas starigita omaĝe al Knebel kaj Rudloff memorsigno.

Literaturo
----------

* Оудаудахрёйн // Отоми — Пластырь. — М. : Советская энциклопедия, 1975. — (Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров ; 1969—1978, т. 19). (ruse)
* *Lutz Mohr*. Island - Faszination und Geheimnis. Tragödie deutscher Forscher auf isländischem Kratersee. Zum Nationalfeiertag Islands am 17. Juni. In: Greifswalder Blitz am Mittwoch. 2. Jahrg. Nr. 48 vom 14. Juni 1995, S. 1f (germane)
Suonoj
La **ĉina korneto** (ankaŭ nomata **ĉina trumpeto**) estas blovinstrumento uzata en la tradicia kuba muziko kaj estas fakte la ĉina istrumento *suono* (vidu foton supre). Ĝi havas duoblan anĉon kaj estas per tio parenca kun la hobojo kaj la ŝalmo. Ĉinaj enmigrintoj enportis la suonon dum la epoko de la hispana kolonia regado. Ekde 1848 alvenis multaj ĉinaj salajrosklavoj al Kubo, kiuj sumiĝis je kelkaj cent miloj en 1860.

La uzo de la ĉina korneto en la kongao de la karnavaloj de Santjago, komenciĝis per la alveno de la unuaj ĉinaj enmigrantoj sur la insulon. La *corneta china* fariĝis neforprenebla kaj deviga parto de la santjagaj karnavalaj grupoj, en kiuj ĉiuj homoj dancas tra la stratoj, sekvantaj la sonon de la kongao, kiun estras la ĉina korneto. La uzo de ĉi tiu instrumento ankaŭ eniris en kelkajn formojn de la *son*. La ludantoj de la ĉina korneto kutime ne estas de ĉina origino aŭ praularo. La stilo de la instrumento pli proksimas al la diatona gamo de la kreola muziko kuba ol al la kvintona gamo propra de la tradicia *suona* ĉina.

Krom tiu ĉi uzo en Kubo ankaŭ la kanada ĵazo-saksofonisto kaj -flutisto Jane Bunnett uzis la ĉinan korneton en sia muzikistaro de afrikokuba ĵazo.

La ĉina korneto en la literaturo
--------------------------------

Uzadojn de la ĉina korneto en la kubaj karnavaloj kaj en la karnavalaj prezentogrupoj de la ĉina kvartalo de Havano kolektis kaj priskribis la kuba verkisto Daína Chaviano en sia romano *La isla de los amores infinitos*.

Referencoj
----------

1. ↑   Artikolo pri la ĉina korneto. Arkivita el la originalo je 2012-09-04. Alirita 2015-05-13.

Eksteraj ligiloj
----------------

* La ĉina kortneto en la kuba muziko
**Ú**, **ú** (u kun dekstra korno) estas litero de la latina alfabeto uzata en la
ĉeĥa, feroa, hungara, islanda kaj slovaka lingvoj. Krome ĝi aperas en la hispana, irlanda, itala, nederlanda, okcitana, portugala kaj vjetnama lingvoj kaj en la pinjino kiel variaĵo de la litero u.

Uzo en diversaj alfabetoj
-------------------------

### Ĉeĥa

En la ĉeĥa alfabeto la litero ú estas 34-a kaj esprimas la sonon /uː/. Ĝi povas aperi nur kiel unua litero de vorto. Tio ne rilatas al kunmetitaj vortoj; ekzemple trojúhelník (triangulo), derivita de tři (tri) kaj úhel (angulo).

### Ĉina

En pinjino ú esprimas vokalon de dua tono.

### Feroa

Ú estas 24-a litero de la feroa alfabeto, kie povas esprimi jenajn sonojn:

* mallongajn [ʏ], ekzemple krúss [kɹʏsː] (kruĉo, kaftaso);
* mallongajn [ɪ] antaŭ /ɡv/, ekzemple kúgv [kɪɡv] (bovino), sed ankaŭ en brúdleyp [bɹɪdlɛip] (geedziĝaj);
* longajn diftongojn [ʉu], ekzemple úti [ʉuːtɪ] (ekster), hús [hʉuːs] (domo), jú [jʉuː] (sed).

### Hispana, kataluna kaj portugala

Ú estas uzata kiel akcentata u, kiam la akcento ne estas laŭregula.

### Hungara

En la hungara alfabeto ú estas 36-a kaj esprimas la sonon /uː/ (longan u).

### Islanda

En la islanda alfabeto ú estas 25-a kaj esprimas la sonon /u/ (ordinaran u).

### Slovaka

En la slovaka alfabeto ú estas 39-a kaj esprimas la sonon /uː/.

Kodigo
------

| Grafemo | HTML | Unikodo | TeX |
| --- | --- | --- | --- |
| Ú | &Uacute; | U+00DA | `\acute U` |
| ú | &uacute; | U+00FA | `\acute u` |

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Ú en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Reta enciklopedio pri skribsistemoj kaj lingvoj (angle)
La **ĝardeno de multaj vidaĵoj** (ĉine 多景园, *Duoĝingjuan*) estas ĉinstila ĝardeno en la germania urbo Mannheim. En ĝi troviĝas la plej granda ĉina teejo de Eŭropo.

La ĝardeno estas parto de al Luiza Parko Mannheim kaj situas en ties sudorienta parto proksime de la rivero Neckar. La ĝardena kaj te-pavilona areo ofte servas kiel ejo por priaziaj ekspozicioj, koncertoj, prelegoj kaj ankaŭ por ĉinstilaj te-ceremonioj. Krome ĝi ankaŭ estas renkontejo por eventoj lige al la partnera urbo Zhenjiang en Ĉinio.

ŝtona leono ĉe la enirejo
Laŭ la koncepta principo de "fermado kaj malfermado", la ĝardeno konsistas el ses metrojn alta enireja honora pordego, teatra scenejo, la vasta pavilona konstruaĵo kun pluraj flankaj aloj, subtegmentaj promenejoj kaj kromkonstruaĵetoj, pluraj partaj ĝardenoj, skulptaĵoj kaj superpontataj lagetoj, kaj trairebla groto en artefarita roko kun miniatura akvofalo. Observeblu la interrilato inter la plantaro kaj arkitekturo, inter suno kaj ombro, inter fiksaj ŝtonoj kaj la fluanta respektive falanta akvo. De malbonaj spiritoj protektas zigzaga ponto super lageto de 1000 kvadrataj metroj. Centro de la tereno estas du-etaĝa teejo kun fundamento de 215 kvadrataj metroj. La pagodaj tegmentoj estas tegitaj per nigraj tegoloj.

La ĝardeno konceptiĝis kunlabore kun arkitektoj kaj ĝardenistoj el la ĉina partnera urbo Zhenjiang (provinco Ĝjangsuo), de fondaĵo en Hajdelbergo kaj la orientazia instituto de la Faka Altlernejo Ludwigshafen. Dum la konstruo aktivis pli ol 30 fakuloj el Ĉinio. Ĝi malfermiĝis la 12-an de septembro 2001. La konstruo de la kompleto eblis pro privata heredaĵo de 1,77 milionoj da germanaj markoj (iom pli ol 900.000 €), kiuj estis la financa bazo de la projekto.

Bildaro
-------

* enirejo al la ĝardena te-pavilonoenirejo al la ĝardena te-pavilono
* ĝardena vidaĵoĝardena vidaĵo
* la te-pavilono kun gastoj en la subĉiela interna kortola te-pavilono kun gastoj en la subĉiela interna korto
* la miniatura akvofalo en artefarita roko kun trairebla grotola miniatura akvofalo en artefarita roko kun trairebla groto
* fenestro al ĝardena vidaĵo en subtegmenta promenejofenestro al ĝardena vidaĵo en subtegmenta promenejo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Ĉina ĝardeno Mannheim en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* retejo de la loka "amikaro ĉina ĝardeno" (germane)[*rompita ligilo*]
* paĝo de la urba retejo pri la ĉina ĝardeno kun te-pavilono (same germane) Arkivigite je 2006-10-03 per la retarkivo Wayback Machine
* plia germanlingva informa paĝo pri la ĉina ĝardeno kaj te-paviliono Arkivigite je 2007-10-20 per la retarkivo Wayback Machine

49° 29' 03.5" norde, 8° 30' 01" oriente Mapo
Koordinatoj: 50° 14′ 59″ N 12° 06′ 40″ O﻿ / ﻿50.24972 °N, 12.11111 °O﻿ / 50.24972; 12.11111 (mapo)

Eksa lernejo en Újezd
Ponto de Eŭropo
La plej okcidenta punkto de Ĉeĥa respubliko
**Újezd** (germane *Mähring; Mähring bei Asch*) estis vilaĝo en Ĉeĥio, parto de municipo Krásná, troviĝinta en distrikto Cheb, sur limoj de ĉeĥa Regiono Karlovy Vary kaj germana distrikto Hof en supermara alteco 660 metroj. Oficiale ĝi pereis en la jaro 1950. Hodiaŭ ĝi apartenas kiel katastra teritorio **Újezd u Krásné** al municipo Krásná.

Historio
--------

La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1331, kiam la vilaĝo apartenis al familio Neubergidoj. Dekomence la vilaĝo estis nomata *Merring*, nur pli malfrue, en la 18-a jarcento ĝi akiris sian pli konatan nomon *Mähring*. Újezd estis enloĝigita de germanaj agrikuturistoj, kiuj ekde la 16-a jarcento faris luteranajn diservojn, kiujn tiam lokaj idoj de Zedtwitz komencis subteni. Tiuj akiris Újezd de Neubergidoj iam en interŝanĝo de la 14-a kaj la 15-a jacentoj.

La vilaĝo estis dividita en tri partojn; Horní ves, Dolní ves kaj Kout. 

Post la dua mondmilito, en la jaro 1946, kiam ĉiuj germanaj loĝantoj estis ellandigitaj el la ĉeĥa teritorio, Újezd restis tute forlasita. La domoj estis rabitaj kaj neniigitaj, kiam fine en la jaro 1953 estis ĉiuj forpafitaj kaj egaligitaj kun la tero. En la 1970-aj jaroj estis en Újezd konstruita roto de limgardistaro, kiu post falo de komunismo estis forlasita komence de la 1990-aj jaroj. Tiutempe estis ankaŭ trovita monumento al loĝantoj de Újezd falintaj en la unua mondmilito, kiu estis en la jaro 1992 denove konstruita sur la devena loko kaj komence de la 21-a jarcento restaŭrigita. En la jaro 2000 estis al ĝi aldonita tabulo, sur kiu estas listo de la loĝantoj de Újezd, kiuj falis dum la dua mondmilito. 

### Evoluo de nombro de loĝantoj

Evoluo de nombro de loĝantoj| Jaro | 1850 | 1890 | 1910 | 1930 | 1939 | 1947 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Nombro de loĝantoj | 275 | 350 | 234 | 190 | 175 | 20 |

Nuntempo
--------

En la jaro 2008 estis sur la loko, kie situadis muelejo en Újezd, konstruita Ponto de Eŭropo. Temas pri ligna ponto, kiu situas sur fundamentoj de la devena ponto trans loka rojo *Mlýnský potok* proksime de fiŝlago Panský rybník, kiu estadis en pasinteco uzata kiel baniĝejo. Tiu ĉi rojo estas hodiaŭ en tiu ĉi loko ŝtatlimo.

La plej proksima ĉirkaŭaĵo estis reguligita, kaj sur la germanan flanko estas vojo al la ponto ligita al bone konservata biciklovojo kaj turisma vojo. Sur la ĉeĥa flanko kondukas neniu vojo al tiu ĉi ponto, sole herbejo. 

Proksime 500 metroj de Ponto de Eŭropo troviĝas la plej okcidenta punkto de Ĉeĥio.

Rilataj artikoloj
-----------------

* Landlimo de Ĉeĥio kaj Germanio

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rPartoj de municipo Krásná (2) |
| --- |
| Kamenná ~ Krásná |
| pereintaj municipoj Štítary u Krásné ~ Újezd u Krásné |

 |
La **Hungara Nacia Nomspaco** (hungare: **Magyar Nemzeti Névtér** mallongigita: **MNN**) estas reta geografia kaj biografia datumbazo en la hungara. La datumbazo estis lanĉita en majo 2019 en la funkciado de la Tutlanda Biblioteko Széchényi.

  

La Hungara Nacia Nomspaco estis kreita konektante la datumbazojn de pluraj publikaj institucioj konstruitaj sendepende unu de la alia, kiel la literaturaj datumoj de la Literatura Muzeo Petőfi aŭ la loka registro de la Centra Statistika Oficejo. La IT-evoluoj necesaj por la kreado de la nomspaco komenciĝis jam en 2016, kaj kune kun 70 aliaj subprojektoj entute 10 miliardoj da HUF estis elspezitaj por ĝi.

Referencoj
----------

1. ↑  Ádám Kolozsi (2019-07-16).  Ez lehet a magyar internetes tudás forradalma (hungare). Alirita 2020-7-4. "Index.hu".
2. ↑   (2019-05-19) "A volt Kilián-laktanya épületébe költözhet az Országos Széchényi Könyvtár", *Magyar Hírlap* (hungare).

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 704734
 |



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por la iama nomo de pollanda urbo, vidu Toruń. |

**Þ**, minuskle **þ**, estas litero de la islanda alfabeto, uzita ankaŭ en la alfabetoj de praaj angla kaj norvega. Ĝi havas la prononcon [θ] (laŭ IFA) kaj islande la nomon *þorn* ("dorno"). Alilingven ofte transskribatas kiel *th* anglamaniere: *þorn* > *thorn*.

Þ havas unikan originon: ĝi estas latin-literigo de antikva signo troviĝanta en la runaj alfabetoj de la vikingoj. Unue ĝin uzis anglosaksaj monaĥoj dum frua Mezepoko, poste kopiis islandanoj.

En la lingvoj islanda kaj anglosaksa la sono [θ] havas alofonon [ð], skribita Ð. En kelkaj antikvaj dokumentoj ambaŭ skribitas kiel Þ, þ. Modernislande kaj en modernaj eldonoj de anglosaksaj tekstoj, oni kutime uzas la du literojn reciproke neinterŝanĝeble en malsamaj pozicioj: Þ silabkomence, kaj Ð en aliaj pozicioj.

En aliaj lingvoj havantaj la sonon [θ] kiel fonemon, ĝi skribatas alimaniere: kiel *C* (antaŭ *e*, *i*) kaj *Z* kastilie (*co**c**er* "kuiri", ***Z**arago**z**a*), kaj kiel *th* angle (***th**rough* "tra").

Þ estas la 31-a litero de la islanda aboco, kie ĝi aperas post *Z* kaj antaŭ Æ. En vortlistoj de la norena kaj anglosaksa ĝi kutime troviĝas tuj post *T*.

En Unikodo la litero estas kodata: majuskla Þ kiel U+00DE, minuskla þ kiel U+00FE.

Vidu ankaŭ
----------

* Ŧ
* TH


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Kategorio Þ en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Épinal (stacidomo). |

**Épinal**, esperante **Epinalo**, estas franca komunumo lokita en la departemento Vosges kaj en la regiono Grand Est. Ĝi estas la prefektejo (ĉefurbo) de la departemento.

La urbo havas proksimume 34 000 loĝantojn, kiujn oni kutime nomas franclingve *Spinaliens*.

Geografio
---------

Lokita en suda Loreno, proksime al Belgio, Luksemburgio, Germanio kaj Svislando, Epinalo ĝuas bonan geografian situon, kore de Eŭropo. La urbo situas 380 kilometrojn oriente de Parizo, 135 kilometrojn sudokcidente de Strasburgo kaj 145 kilometrojn fore de Bazelo.

La komunumo estas trafluata de la rivero Mozelo kaj situas en la montĉeno Vogezoj.

  

La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj

Historio
--------

La patrono de Epinalo estas Sankta Mikaelo.

La 19-an de juno 1940, post dutaga batalo, la germana armeo okupaciis Epinalon. Ĝi forlasis la urbon la 23-an de septembro 1944.

Esperanta vivo
--------------

Ekzistis du esperantaj kluboj dum la jaroj 1990-2003 kiuj harmonie funkciis,
unue kadre de la Naturamikoj kun kursoj gviditaj de *Marie-Antoinette Bernardin*, kaj due de 2000 ĝis 2003 Spina Klubo kun kursoj gviditaj de *Emmanuel Desbrières* kaj *Florence Desbrières*.

Esperantistoj zorgas pri la ĉaledo de la Naturamikoj ĉe la lago *Bouzey* apud Epinal.

Okaze de la eŭropaj balotoj, Eŭropo - Demokratio - Esperanto ricevis 2 voĉdonojn (0,02% de voĉoj) en 2004, kaj 10 voĉdonojn (0,10% de voĉoj) en 2009.

Épinal-bildoj
-------------

 Pli detalaj informoj troveblas en artikolo Epinal-bildo.
Epinal-bildo estas viv-kolora gravuraĵo pri popola temo. Pasinte vendataj far migrantaj vendistoj (kolportistoj), ili ŝuldas sian nomon al la franca urbo Epinal, kie unuafoje produktiĝis tiuj bildoj, en la jaro 1796. Epinal-bildo pra-nepas de la bildigado, popola negoccela arto naskita en la 15a jarcento, precipe celanta la malklerajn kamparanojn. La esprimo *"Tio estas Epinal-bildo"* rilatas al la famo kaj banaleco de tiuj bildoj.

Ĝemelurboj
----------

Spinalo ĝemeliĝis kun jenaj urboj:

* Nord-Makedonio Bitola en Nord-Makedonio
* Italio Chieri en Italio
* Belgio Gembloux en Belgio
* Usono La Crosse (Wisconsin) en Usono
* Unuiĝinta Reĝlando Loughborough en Unuiĝinta Reĝlando
* Germanio Schwäbisch Hall en Germanio

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Vosges
* Listo de urboj de Francio
* Épinal (stacidomo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Épinal en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Épinal en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo
Ĉielenpreno de Maria far Johann Gebhard ca. 1750 en la preĝejo de Reichenbach, Bavario
La **Ĉielenpreno de Maria** estas eksterbiblia doktrino de katolikismo laŭ kiu Sankta Maria, la patrino de Jesuo, estis prenita kaj levita korpe al la ĉielo kaj ne mortis fizike aŭ estis revivigita tuj post la morto. Tio estis difinita kiel dogmo fare de la papo Pio la 12-a la 1-an de novembro 1950 per la encikliko "*Munificentissimus Deus*" ("*en la enhavo de la fido kristana ... troviĝas ankaŭ la alpreno de virgulino Maria al la ĉielo*") en la nura fojo kiam papo parolis sub la mantelo de neerareco. Poste ĝi estis menciita en la encikliko "*Lumen gentium*" de 1964 de Paŭlo la 6-a.

La Ĉielenpreno de Maria de Petro Paŭlo Rubens
La celebra festo de la ĉielenpreno okazas ĉiujare la 15-an de aŭgusto.

Vidu ankaŭ
----------

* Kategorio Ĉielenpreno de Maria en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Endormiĝo de la Dipatrino
* Maria-festoj
* Preĝejo Ĉieliro de Maria
* Kategorio:Preĝejoj sub patroneco de la Ĉielenpreno de Sankta Maria
Ĉikanado en Ĉilio.
**Ĉikanado** aŭ **molestado** estas intenca farado de ĝenoj, malagrablaĵoj, malhelpoj, eĉ humiligoj kaj turmentoj, por sentigi sian superecon al la ĉikanata persono, aŭ subtilaĉa, pedanta kaj demagogia fidiskutado por venkigi malpravan vidpunkton.

Ĉikana ŝildo kiu avertas kontraŭ pervertuloj.
*Ĉikano* (japane: 痴漢) estas ankaŭ tipa japana termino uzata precipe por nomumi viran individuon, kiu ĝenas virinojn en publika transportiloj. Tial en Japanio kaj Meksiko ekzistas vagonoj eksluzive por virinoj.

Burokratoj ofte ĉikanas la civitanojn per senbezonaj formularoj, stampaĵoj kaj aliaj obstakloj, por montri sian gravecon aŭ por atingi koruptan monon.

En lernejoj kaj kazernoj la pliaĝuloj ofte ĉikanas novulojn, ĉar sento de propra potenco super alia homo donas kontenton, precipe kiam la ĉikananto sekrete suferas pro komplekso de malplivaloreco aŭ kiam lia intelekto ne evoluis same kiel la korpa forto.

La ĉikanado povas havi diversajn formojn: postuli personajn servojn aŭ monon kiel pagon „por protekto", postuli stari longe en atentopozo aŭ danci por amuzi la turmentantojn, lavitan plankon malpurigi, por ke la novulo devu lavi denove, eĉ submetiĝi al batado kaj torturado.

La ĉikanado ĉiam aperas kun novaj lernantoj aŭ soldatoj kaj ofte tiuj, kiuj mem suferis plej multe, fariĝas plej kruelaj turmentantoj de novaj novuloj.

La ĉikanadon en soldata lernejo priskribis imprese Robert Musil en romano **Konfuzoj de zorgato Törless**.

Etimologio
----------

La vorto **ĉikano** venas al la franca vorto *chicane* [ŝiKAN]. *Chicaner* [ŝikaNE] fakte origine signifas "tordi la juron" kaj celis esprimi, ke iu decidas ataki iun alian per jura vojo, per proceso.

Vidu ankaŭ
----------

* Grupĉikanado
* Retturmentado
* KiVa (lernejo)
* Molestado
* Seksoĝenado
* *Ben X*

* Kategorio Ĉikanado en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Koordinatoj: 57° 04′ 37″ N 24° 19′ 25″ O﻿ / ﻿57.07694 °N, 24.32361 °O﻿ / 57.07694; 24.32361 (mapo)

**Ādaži** estas urbo en la regiono Vidzeme en la centro de Latvio. Ādaži situas 22 kilometrojn norde de la ĉefurbo Rigo, borde de la rivero Gauja. La Gauja alfluanto Vējupe dividas la setlejon en du partojn. La setlejo ricevis urban rajton en meza 2022, konforme al decido de la parlamento en 2020. Ādaži estas la centro de distrikto Ādaži.

En nordparto de paroĥo Ādaži estas granda armea poligono de NATO.

Historio
--------

En 1204 aŭ kelkajn jarojn pli frue, la Glavofrata Ordeno konstruis fortikigitan muelejon - Neuermühlen en Ādaži paroĥo, kiu kovris aliron al Rigo de la nordoriento inter la Gauja kaj lagoj norde de Rigo.

La hodiaŭa setlejo Ādaži estas formita ĉirkaŭ la centro de la antaŭa Gauja grandbieno (germane *Aahof*), sed la plej nova parto de la setlejo sur la dekstra bordo de Vējupe rivero estas ĉirkaŭ la centro de la antaŭa Remberģu grandbieno (germane *Ringenberg*).

Galerio
-------

* Rivero Vējupe.Rivero Vējupe.
* Loĝdomo.Loĝdomo.
* Gaujas strato.Gaujas strato.
* Ponto super la Gauja.Ponto super la Gauja.
* Kulturdomo.Kulturdomo.

Referencoj
----------

1. ↑  Levits izsludina Administratīvi teritoriālās reformas likumu Levits promulgas la Leĝon pri Administra Teritoria Reformo. LETA, 2020 (latve)
2. ↑  NATO Secretary General visits Ādaži Military Base in Latvia nato.int (angle)
Bildo de la kodekso "Historio tolteka-ĉiĉimeka" de la 16a jarcento, kiu reprezentas la mitan Ĉikomoztok.
**Ĉikomoztok** aŭ **Chicomóztoc** (en naŭatla: *chicomoztoc*, ‘Loko de sek kavoj’ el *chicome* sep; *oztotl*, kavo; sufikso c, loko de)? estas la nomo de la mita devenloko de la popoloj Tepanekoj, Ksoĉimilkoj, Ĉalkaj, Akolhuaj, Tlahuikaj, Tlakskaltekoj kaj Aztekoj poste Meksikoj, (nome la sep triboj nahuatlaj) de la centra regiono de Meksiko de Mezameriko, en la postklasika periodo.

Estas asocioj de Ĉikomoztok kun iaj tradicioj relativaj al la legenda Kolhuakan ("loko de la personoj kun prauloj") kiu estis rigardata kiel prestiĝa loko adorata de la nahuatlakaj popoloj. En verkita naŭatla kodeksa la simbolo aŭ glifo kiu reprezentas la lokonomo Kolhuakan prenis la formon de monteto "tordita" aŭ "kurba".

Kelkaj esploristoj intencis identigi la Ĉikomoztok kun preciza geografia loko, probable inter 100 kaj 300 kilometrojn nordoriente de la Valo de Meksiko, inter kiuj eble altaĵo proksima de la aktuala urbo San Isidro Culhuacán.
**Éric MOUSSAMBANI** (31-an de majo 1978), konata ankaŭ sub karesnomo *Erik, la angilo* kaj *Erik, la naĝisto*, estas naĝisto el Ekvatora Gvineo.

Moussambani atingis internacian konatecon dum la Somera Olimpiko 2000 en Sidnejo, Aŭstralio, tiam 22-jara, kiam li naĝis 100 m en liberstila naĝado ene de escepte malrapida tempo de 112,72 sekundoj, tio estas 64 sekundojn super la aktuala monda rekordo kaj 7 sekundojn super la monda rekordo ĉe 200 m.

Li ricevis startan rajton ĉe la Olimipikaj Ludoj per *Wildcard* de la Internacia Olimpika Komitato, per kiu oni apogas partoprenan eblecon de la malpli grandaj nacioj, sen plenumo de la kvalifikaj normoj.

Moussambani devis partopreni en antaŭkonkuro kun du aliaj naĝistoj. Ĉar tiuj aliaj du estis senkvalifikigitaj pro falsa starto, Moussambani naĝis sola kaj venkis la antaŭkonkuron. Lia naĝtempo ne sufiĉis por plua partopreno en konkuroj.

Moussambani komencis naĝi nur 8 monatojn antaŭ la Olimpiko. Antaŭ ol li alvenis en Sidnejo, li neniam vidis 50-m-naĝbasenon. Li trejnis sin hejme en 20-m-naĝbaseno, riveroj, lagoj.

Li ne povis partopreni la Someran Olimpikon 2004 en Ateno pro vizoproblemoj, kvankam li plibonigis sian tempon al sub 60 sekundoj (je 57 sekundoj). Li same ne partoprenis en la Olimpiko de Pekino en 2008. Li okupiĝis pri naĝo-trejnado apud sia civila profesio. Ekde 2012, li estas naĝada trejnisto de la olimpika teamo de sia lando.

Vidu ankaŭ
----------

* Ekvatora Gvineo en la Olimpikoj

Pluaj olimpiaj stranguloj
-------------------------

* Philip Boit
* Eddie Edwards

  



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 254731
 |
Sur la kolono de Trajano romiaj legianoj salutas sian imperiestron per levita brako.
La ĵuro de la Horacioj (1784) pentrita de Jacques-Louis David
La **romia saluto**, (itale: "Saluto Romano") estis saluto kiu dum la 17-a aŭ 18-a jarcento estis elpensinta de teatroludantoj. Oni asociis ĝin kun la romianoj (kvankam la saluto estis nekonata dum la romia periodo). Dum la registara periodo de la itala diktatoro Benito Mussolini la saluto estis reenkondukita kaj eĉ deviga. La saluto konsistas el la levo de la dekstra brako akompanata per la vorto "ave" (latine por "saluton").

Tiu tielnomata *romia saluto* tamen ne estis kutimo en la Romia Imperio. Oni ne trovis fontojn en la literaturo kaj la ununura bildo de oficiro kiu salutis per la dekstra brako troviĝas sur la Kolono de Trajano en Romo. Tial ne estas bazo por la aserto ke la romianoj uzis tiun saluton.

* Kategorio Romia saluto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Referencoj
----------


1. ↑  Fonto: Martin M. Winkler, *The Roman Salute. Cinema, History, Ideology*, Columbus 2009, p. 22.
**Virgulino kaj infano**, verkaĵo de Domenico Veneziano
**Quattrocento** [kŭatroĉento] (itala vorto kiu signifas *kvarcent*, pro la jaroj de la 15-a jarcento, ekde la 1400-aj jaroj) estas unu el la plej gravaj periodoj de la artisma eŭropa panoramo. Oni situas ĝin laŭlonge de la 15-a jarcento, kiel la unua fazo de la movado konata kiel Renesanco.

Ĝi ankaŭ estas konata kiel **Unua Renesanco**, aŭ **Frua Renesanco** en Italio — kvankam oni ankaŭ parolas pri tiu epoko de la Nordia Renesanco, ke kvankam ĝi estas samtempa al la itala, havis aliajn artajn esprimojn tre malsimilaj al tiu de "Quattrocento".

La plejaj reprezentantoj de tiu ĉi epoko estis:

* Skulptarto: Donatello kaj Ghiberti.
* Pentrartoj: Masaccio, Fra Angelico, Sandro Botticelli, Piero della Francesca, Paolo Uccello, Filippo Lippi kaj Filippino Lippi, Melozzo da Forlì, Giovanni Bellini, Fra Carnevale kaj Andrea Mantegna
* Arkitekturo: Filippo Brunelleschi kaj Leon Battista Alberti.

* Kategorio Quattrocento en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Romy Monteiro** (Utrecht, 13-an de novembro 1992) estas nederlanda kantistino kaj muzikaloaktorino. Post kiam ŝi en 2014 partoprenis en la talentkonkurso *The voice of Holland* (La voĉo de Holando) ŝi trarompis en 2015 per la ĉefrolo en la nederlanda muzikalo *The Bodyguard* (La korpogardisto) .

Persona fono
------------

Romy Monteiro estas la filino de muzikalaktorino Antje Monteiro. Ŝi edukiĝis nur fare de la patrino, ĉar la portugala/brazila patro jam je frua aĝo de Romy forlasis la familion.. Romy studis Merkatiko-komunikadon en Amsterdamo.

Kariero
-------

En 2014 ŝi partoprenis la talentkonkurson *The Voice of Holland*. Kun Trijntje Oosterhuis kiel akompanantino ŝi atingis la kvaronfinalon. En septembro 2015 ŝi debutis en la muzikalo *The Bodyguard*, en kiu ŝi akiris la ĉefrolon kiel Rachel Marron. Je la 16-a de oktobro 2015 ŝi akcidente falis de la podio kaj rompis la radiuson. Pro tio ŝi dum semajnoj ne povis aktori.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Romy Monteiro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo

Referencoj
----------


1. ↑  Nu kan ik genieten - RTL Boulevard
2. ↑  Romy Monteiro straalt, haar lijfwacht is suf - Elsevier.nl
3. ↑  Vader Romy Monteiro hoopt op betere band - nu.nl
4. ↑  Profiel op Stage Entertainment
**Domingo Francisco de San Antón Muñón Chimalpahin Cuauhtlehuanitzin**, aŭ simple **Chimalpahin** aŭ **Ĉimalpahin** (Amecameca, Meksiko, 27a de majo 1579-1645 proks.) estis indiĝena kronikisto de la Nova Hispanio (nuntempa Meksiko), apartenanta al la nobelaro ĉalka.

Krom ricevi bonan edukadon en la hispana, liaj studoj estis detalaj pri geografio kaj historio de sia naskolando. Li verkis la jarajn analojn de sia tempo kontemplante okazintaĵojn, kutimojn kaj gravulojn de la naŭatla mondo kiu ĉirkaŭis lin, kaj priskribis profunde historiajn informojn de la diversaj popoloj kiuj loĝis la bordojn de la lago.

Proksimume inter 1606 kaj 1631 Ĉimalpahin verkis siajn verkojn. Inter ili troviĝas ok etendaj *Relaciones* verkitaj en naŭatla, kelkajn verkojn en kastilia kaj tio kion nun estas konata kiel *Diario* (Taglibro). La *Relaciones*, nomataj fakte "Diferentes historias originales" fare de ties aŭtoro, estis preparitaj pere de la konsulto de diversaj kodeksoj kaj pere de la kolekto de informoj de la parola tradicio, kiel de la ĉalkaj maljunuloj. Al tiuj dokumentoj oni povas sumi la influon de eŭropaj tekstoj kiaj la *Reportorio de los tiempos*, publikigita en 1606, de la kosmografo Enrico Martínez (ĉ. 1555-1632) el kiu Ĉimalpahin tradukis kelkajn erojn.

Referencoj
----------

1. ↑   Romero Galván, José Rubén. Los cronistas indígenas. p. 279. ISBN 9682324041.
2. ↑   Portilla León, Miguel. «La Embajada de los Japoneses en México, 1614. El testimonio en nahuatl del Cronista Chimalpahin». Estudios de Asia y Africa 16 (2): 218.
3. ↑   Romero Galván


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 588578
* GND: 118675893
* LCCN: n79069780
* VIAF: 71385281
* ISNI: 000000007977464X
* LIBRIS: 277021
* SUDOC: 026652323
* BNF: 11885975x
* NKC: jn19992000128
* BNE: XX1031785
 |
**Manihi** estas korala atolo de la grupo Insuloj de reĝo Georgo en la Tuamotua Arkipelago, parto de Franca Polinezio. Ĝi estas unu el la plej nordaj insuloj de la Tuamotuoj kaj situas en la Reĝo Georgo subgrupo. La plej proksima insulo estas Ahe kiu situas 14 km okcidenten. La totala populacio estas 685 loĝantoj.

Geografio
---------

Manihi estas relative larĝa ovalforma atolo kaj estas 27 km longa kaj 8 km larĝa, ĝi konsistas el multaj insuletoj. La laguno estas bone konata inter spirtubantoj pro ĝia belega kaj diversa mara faŭno inter aliaj la manto. Estas nur unu pasejo al la laguno kiu situas je la suda parto de la insulo. Ĝi estas konata kiel *Passe de Tairapa*. 14° 27′ 31″ Sudo 146° 03′ 40″ Okcidento﻿ / ﻿14.4585 °S, 146.0610 °U﻿ / -14.4585; -146.0610 (mapo)

La ĉefvilaĝo estas *Paeua*. Alia grava vilaĝo, *Turipaoa*, situas en la suda parto de la atolo kaj havas proksimume 400 loĝantojn. Pluraj insuletoj estas loĝataj de populacioj de unuopuloj ĝis 400 personoj.

Demografio
----------

Populacio de Manihi atolo.

| 1977 | 1983 | 1988 | 1996 | 2002 | 2007 | 2012 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 192 | 313 | 429 | 769 | 789 | 816 | 685 |
| FontojŒze ISPF, Mairie de Manihi\* : estimation |

Vidaĵo de la laguno.
Vilaĝo Turipaoa.
Mapo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Manihi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Listo de atoloj (france)

Referencoj
----------

1. ↑  ISPF, *Démographie Arkivigite je 2014-12-16 per la retarkivo Wayback Machine*
2. ↑  Mairie de Manihi,
Blosenburg (kun sia ĉefa deklivo fone)
supozita aranĝoj
En la mezo de la vastaj loĝejaj strukturoj en la sudeosta urbokvartalo Melchendorf en Erfurto, Germanujo, troviĝas nekonstruita areo nomata **Blosenburg** je montara deklivo, estante malsupre de la loĝdomvicoj de ĉe *Wiesenhügel*. La tuto estas oficiale protektita kiel *GLB* ekde julio 1997.

Historio
--------

Verŝajne en tiu loko troviĝis fortika muraro de la bronza epoko. La ĝustatempa protekto kiel terkultura heredaĵo malhelpis en la 1970-aj kaj 1980-aj jaroj la tiam minacantan surkonstruadon. Hodiaŭ la tereno estas kovrita de herboj kaj duonsekaj paŝtejoj, bordite de arbustoj. La sciencfunda bazo por protekto kiel 1,3-hektara Pejzaĝa protektotaĵo estis provizita per ekspertizo post floraj kaj faunaj observaĵoj el la jaroj 1998 kaj 1999. 
Krom 170 diversaj specioj de plantoj, inter kiuj aparte rimarkindas la krucgentiano (Gentiana cruciata), en la regiono estis registritaj 32 diversaj birdoj, inter aliaj la blinda serpento (Anguis fragilis), 42 specioj de skaraboj, 25 specioj de papilioj kaj 18 specioj de gastropodoj. Multaj el ili estas konsiderataj kiel karakterizaj por sekevarmaj vivmedioj. 

La palisada burgo kun teraj ĉirkaŭfortikajoj funkciis ekde ĉ. 1800 a.K. ĝis la 10-a jarcento p.K. Ĝia situo tre taŭgis kiel rifuĝloko, sed ankaŭ defendokontruaĵo kaj kontrolpunkto por apudaj komercaj vojoj. Situo estas inter la hodiaŭaj stratoj Muldenweg, Cammermeisterweg, Tonndorfer Weg, Kirchhoffweg kaj Roter Stein.

La nomo post 1930 estis uzata ankaŭ por nomi aferojn ne estantajn en rekta kunteksto, ekz. por gastejo (Zur Blosenburg), strato (Blosenburgstraße) aŭ etĝardena parcelaro (Kleingärten *Am Blosenburghang*).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Blosenburg en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Arno Beier: "Die Blosenburg" (detala historia klarigo)
* la burgo sur tutgermana listo

Notoj
-----

1. ↑  ĉi prie sur la oficialaj municipaj paĝoj
Koordinatoj: 48° 08′ 20″ N 3° 17′ 32″ O﻿ / ﻿48.13889 °N, 3.29222 °O﻿ / 48.13889; 3.29222 (mapo)

**Étigny** estas franca komunumo lokita en la departemento Yonne kaj en la regiono Burgonjo. Ĝi havis 759 loĝantojn laŭ censo plenumita en 2006.

Geografio
---------

Étigny etendiĝas sur 6.86 km², kaj havis 759 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas 104 homoj po kvadrata kilometro. La komunumo situas en Yonne, en la nordokcidenta parto de Burgonjo. 

  

La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj

Historio
--------

La departemento Yonne estis oficiale kreita la 4-an de marto 1790 dum la franca revolucio. 

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la komunumo S-ro Gérard Poisson, kiu do fariĝis la loka urbestro.

Administrado
------------

Étigny apartenas al la kantono Sens-Ouest, kies ĉefurbo estas Sens. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Sens, unu el la tri arondismentoj de la departemento Yonne.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Yonne
* Kantono Sens-Ouest
* Étigny - Véron (stacidomo)

Eksteraj ligiloj
----------------
Sahak la 1-a, pentraĵo de Stepanos Nersisjan
**Isaak** aŭ **Sahak de Armenio** (354–439) estis Katolikoso (aŭ Supera Patriarko) de la Armena Apostola Eklezio. Li foje estas konata kiel "Isaak la Granda", kaj kiel "Sahak la parto" (armene : Սահակ Պարթև, Sahak Partev ", parte: *Sahak-i Parthaw*) pro la partaj originoj de la katolikoso.

Familio
-------

Sahak estis fil de sankta Nerses la 1-a kaj princino Sanduĥt de la familio Mamikonjan. Pere de la patro li havis familiajn radikojn kun la familio de Gregorio la Iluminanto. Li estis la kvina Katolikoso de la arsakida dinastio de Armenio post Sankta Gregorio la Iluminanto (301–325), Sankta Aristako la 1-a (325–333), Sankta Vrtanes la 1-a (333–341) kaj Sankta Husik la 1-a (341) –347). Lia patroflanka avino estis la arsakida princino Bambiŝ, la fratino de reĝo Tigrano la 7-a kaj filino de reĝo Ĥosro la 3-a.

Lasita orfo en tre frua aĝo, Isaak ricevis bonegan literaturan edukadon en Konstantinopolo, precipe en la orientaj lingvoj. Post sia elekto kiel patriarko li dediĉis sin al la religia kaj scienca trejnado de sia popolo. Armenio tiam travivis gravan krizon. En 387 ĝi perdis sian sendependecon kaj estis dividita inter la Bizanca Imperio kaj Persio; ĉiu divido havis ĉe sia kapo armenan sed feŭdan reĝon. En la bizanca teritorio tamen al la armenoj estis malpermesite uzi la sirian lingvon, ĝis tiam ekskluzive uzata en dia kultado: por tio la greka lingvo estis anstataŭigita, kaj la lando iom post iom heleniĝis; en la persaj distriktoj, male, la greka estis absolute malpermesita, dum la siria estis tre favorata. Tiamaniere la antikva kulturo de la armenoj estis en danĝero malaperi kaj la nacia unueco estis grave kompromitita.

Per la klopodoj de Sahak la preĝejoj kaj monaĥejoj detruitaj de la persoj estis rekonstruitaj, edukado estis prizorgita en malavara maniero, Zaratuŝtrismo kiun ŝaho Jazdegerd la 1-a provis starigi estis forpelita, kaj tri koncilioj sukcesis reestabli eklezian disciplinon.

Referencoj
----------

1. ↑  P'awstos Buzandac'i, *History of Armenia*, p. 81

* Kategorio Sahak la 1-a en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Marbiskvitoj
**Marbiskvito** estas speco de malgranda pano aŭ biskvito, malmoligita per plurobla bakado. Ĉi tiu konservometodo estis kreita por longaj maraj vojaĝoj. Ĝin karakterizas mallonga fermentado, pro tio ke ne konvenas multe da panmolo (foje la pano havas neniom da gisto, simile al maco).

Foje ĝi estis bakita eĉ kvarfoje. La plurobla bakado senhidratigis la biskvitojn kaj ili povis esti tiel duraj, ke oni nur povis manĝi ilin post martelado, aŭ post trempado en akvo, biero, kafo aŭ peklakvo. La ingrediencoj estis akvo kaj cereala faruno (fagopira, tritika, sekala).

Ĝi estis baza parto de la ŝipana kaj vojaĝista dieto dum la Epoko de Malkovroj. Nuntempe ĝi perdis multe da populareco, pro la ekzisto de senhidratigitaj manĝaĵoj kaj mallongigo kaj modernigo de maraj vojaĝoj.

Historio
--------

Al la romiaj legianoj estis donita *annona civica* (civitana porcio), t.e. iom da pano kaj vino. Por militaj komisioj, la provizo estis el marbiskvito (*buccellatum*) kaj vinagro. Ĉi tio nomiĝis *expeditionis annona* (porcio por ekspedicioj).

Plinio la Maljuna (proksimume je la jaro 70 a.K.) parolis pri la biskvito sub la nomo *panis nauticus* (naŭtika pano).

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑  Charles Dezobry. *Rome au siècle d'Auguste ou voyage d'un Gaulois à Rome*, 1835, p. 237–.
5. ↑  Abraham Rees. *The Cyclopaedia; Or, Universal Dictionary of Arts, Sciences and Literature*. Longman, Hurst, 1819, p. 39–.

* Kategorio Marbiskvito en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Salesanoj de Don Bosco** (ankaŭ *Societas Don Bosco*, *Societas S. Francisci Salesii* aŭ **SDB**) estas signifa romkatolika ordeno, kiu devene specialiĝis por laboro kun junularo. Sed en la 20-a jarcento ĝi disvastiĝis sian okupon al misia agado, donado de spiritaj retiriĝoj kaj helpo en paroĥa strukturo de diocezoj. La ordenon fondis itala pastro Don Bosco en la jaro 1859 kaj nomis ĝin omaĝe al sankta Francisko de Sales (papo Pio la 9-a aprobis regulojn de la ordeno en la jaro 1874.) Frunte de la ordeno staras *rector major* kaj la ĝenerala kunveno de la socio. En la jaro 1995 la ordeno havis proksimume 17.000 membrojn kaj administris 1616 centrojn en 122 landoj de la mondo. 

Blazono de la religia ordeno de sankta Johano Bosco.Ekzistas ankaŭ virina formo de la ordeno - la tielnomataj salesianinoj (oficiale Kongregacio de Filinoj de Virgulino Mario Helpantino).

Eminentaj salesanoj
-------------------

**Italoj**

* Luigi Giuseppe Lasagna, episkopo

**Poloj**

* Antoni Baraniak, ĉefepiskopo
* Ryszard Rubinkiewicz, bibliisto

Rilataj temoj
-------------

* Kongregacio de Filinoj de Virgulino Mario Helpantino
* Listo de katolikaj religiaj ordenoj
* Preĝejo de sankta Jozefo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Salesanoj de Don Bosco en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| icon | Portalo pri Katolika Eklezio |

* Hejma paĝaro de la ordeno (ĉefe itale)

1. ↑  Tiu versio estas preferinda al *Salesianoj*, kp. Kristana Glosaro.
La ĉambro.
Dormoĉambro en Bogra, Bangladeŝo.
**Ĉambro** estas enfermita spaco en hejmo, oficejo, aŭ alia konstruaĵo. Ĉambro povas havi pordojn permesatajn eniron kaj eliron de la ĉambro, kaj fenestrojn por aerfluo kaj lumo.

Multaj ĉambroj havas nomojn laŭ siaj uzo. Ekzemple, ĉambro por kuirado de manĝaĵo estas nomita kuirejo.

Laŭ Francisko Azorín **Ĉambro** estas *Ĉiu el la loĝebla parto de domo, komunikiĝanta per pordoj inter ili.* Kaj li indikas etimologion el greka *kamara* kaj de tie la latina *camera*, kurioze li ne mencias la francan *chambre*. Li aldonas terminojn por ĉambrotipoj, nome cambreto, ĉambrego, ĉambraĉo, ĉambraro, antaŭĉambro, dormoĉambro, manĝoĉambro, laborĉambro, legoĉambro.

Ĉambroj en hejmo
----------------

*Por plia informo, bonvolu vidi la ĉefartikolon pri **hejmo (loĝejo)**.*
* Banĉambro
* Dormoĉambro
* Necesejo
* Kuirejo
* Salono

Aliaj ĉambroj
-------------

* Atendoĉambro en stacidomo aŭ oficejo de kuracisto oni uzas dum atendado de rendevuo.
* Klasĉambro estas ĉambro en lernejo por instruado de studentoj.
* Kunvenejo de institucio, aŭ la koncerna institucio mem.
* Ĉambro de Deputitoj estas nomo de parto de la Parlamento en diversaj landoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Ĉambristo

Notoj
-----

1. ↑  Francisko Azorín, arkitekto, Universala Terminologio de la Arkitekturo (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 47.
2. ↑  Azorín, samloke.

* Kategorio Ĉambro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
D-ro. **Markus SUNELA** (naskita en 1985) estas finna esperantisto kaj inĝeniero. 

Lia hejmurbo estas Kurikka, sed li nun loĝas en Tampere kun sia edzino Ulla kaj iliaj du infanoj. Li estas membro de la loka Esperanto-societo Antaŭen, kaj estis sekretario de Finnlanda Esperantista Junulara Organizo (FEJO) kaj estrarano de Esperanto-Asocio de Finnlando (EAF). Li aktiviĝis dum 2009–2013. 

Markus Sunela laboras por firmao *Fluidit Ltd.* fondita de li mem en 2017 kiel direktoro de teĥnologio pri komunum–teĥnikaj tubretaj sistemoj. Lia diplomverko pritraktis modeladon de akvotubretaj sistemoj kaj ties kontrolsistemoj. La diplomverko havas ankaŭ Esperantan resumon. Sunela doktoriĝis el Teĥnologia Universitato de Talino, kie li studis ekde 2012, je 24-an de novembro 2017 pri ĵustempa optimado de operaciigo de akvoproduktadaj kaj -liveraj sistemoj.

Referencoj
----------

1. ↑  Sunela, Markus (2010). Vedenjakeluverkoston automaation mallintaminen.
2. ↑  Sunela, Markus. (2017). Real-time control optimization of water distribution with storage.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Retejo de Markus Sunela Arkivigite je 2014-03-12 per la retarkivo Wayback Machine *(en Esperanto)*