recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Minejo Ida** - **Hoffnungschacht** - **Ida** - **Generalissimus Stalin 1** - **Rudý Říjen 1** - tio estis nomoj por minejo, kiu finis kiel **Rudý Říjen 1**. Ĝi troviĝis en Ostrava, en loka parto de Silezia Ostrava, en Hrušov.

Historio
--------

La minejo Ida estis fondita en la jaro 1872 ĉe la orienta rando de katastro de municipo Hrušov fare de lua kompanio Spojené vítkovické kamenouhelné doly (Unuiĝintaj vítkovicaj ŝtonminejaj minejoj). Post fino de la lua kontrakto la minejo fariĝis ekde la jaro 1895 parto de Vítkovické horní a hutní těžířstvo. La nomo de la minejo estis la 1-an de januaro 1942, en la tempo de okupacio, ŝanĝita je **Hoffnungschacht**. Post finigo de la milito la minejo revenis al sia devena nomo Ida, sed la 8-an de decembro 1946 ĝi estis alinomita je **Generalissimus Stalin** kaj la 31-an de decembro 1951 je Grandminejo Stalin. El ĝia organiza strukturo ĝi estis la 1-an de januaro 1956 elmembrigita Minejo Stalin II (devene Viktoria), kiu fariĝis uzino 2 de la grandminejo kaj Minejo Stalin (devene Ida 2) fariĝis uzino 1. La nomo de la minejo estis la 1-an de aŭgusto ŝanĝita je Rudý Říjen I. En la jaro 1961 estis finita la ekspluatado de karbo tra ŝakto al supraĵo kaj ĝi estis algvidita tra la subterejo al nova ekspluata ŝakto de la najbara minejo Rudý Říjen 2.

La minejo ekzistis en periodo 1872-1979, la ekspluatado de karbo okazis en la jaroj 1879-1961 kun pojara volumeno en la 19-a jarcento 39 - 75 mil da tunoj kaj en la 20-a jarcento 140 - 366 tunoj da karbo. Ekspluatataj estis galerioj en subaj hrušovaj tavoloj. La mineja kampo mezuris 404 ha kaj ĝi estis malfermita de tri agadaj kaj de unu rezerva ŝaktoj ĝis profundeco 420 metroj al la 8-a etaĝo.

Post finigo de la ekspluatado en la jaro 1969 la ŝaktoj estis superŝutitaj kaj eluzeblaj objektoj estis transdonitaj kiel malliberejo en Heřmanice.


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Ostrava |


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Minado |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • r   Nigrakarbaj minejoj de Moraviasilezia regiono    |
| --- |
| Parta baseno de Karviná | Minejo 9. květen • Minejo Barbora • Minejo ČSA • Minejo ČSM • Minejo Darkov • Minejo Doubrava • Minejo Dukla • Minejo František • Minejo Gabriela • Minejo Hohenegger • Minejo Jindřich • Minejo Lazy |
| Parta baseno de Petřvald | Minejo Pokrok • Minejo Julius Fučík • Minejo Žofie |
| Parta baseno de Ostrava | Minejo Alexander • Minejo Anselm • Minejo Heřmanice • Minejo Hlubina • Minejo Ignát • Minejo Jan Maria • Minejo Jeremenko • Minejo Jindřich • Minejo Karolina • Minejo Michal • Minejo Odra • Minejo Petr Bezruč • Minejo Rudý Říjen 1 • Minejo Stachanov • Minejo de sankta Triunuo • Minejo Šalomoun • Minejo Vítězný únor • Minejo Zárubek |
| Subbeskida baseno | Minejo Paskov • Minejo Frenštát |

 |
**Urd**, **Urð**, aŭ **Urðr** estis unu el la tri ĉefaj Nornoj de la nordia mitologio kune kun Verdandi kaj Skuld. **Urðr** havas la sencon pri "destino" en antikva nordia lingvo; fakte, la vorto "destino" en la moderna sveda, *öde*, venas de tiu vorto. Ĝia etimologio estas la preterito de la verbo *verða*, "diveni", tio estas, "kio estis devenita, tio kio okazis". En antikva saksia (germana) la samvalora vorto estas **wurth**. En la anglosaksa (antikva angla lingvo) la samvalora vorto estis **wyrd**, de kiu venas la moderna angla vorto *weird* (stranga). La origina signifo de la termino legeblas en la nomo de la sorĉistinoj en Macbeth de Shakespeare, *The Weird Sisters*, kiuj ludas la rolon de nornoj. Aliaj nordiaj terminoj kun la senco "destino" estas *örlog, orlög, örlög*, kies radiko "*ör-*" rilatiĝas al la destino (*urðr*)

La Nornoj fadenumas la destinfadenojn ĉe la arbo Yggdrasil.En tiu ĉi kunteksto, Urd estas la norno kiu fadenumas la fadenojn de la teksaĵo ("tio kio okazis"), por ke ŝiaj fratinoj brodu per ĝi la vivon de ĉiuj vivantaj estaĵoj ("tio kio okazase" kaj "tio kio necese devas okazi"). La puto de Urd prenas ĝian nomon, kaj de tie la tri Nornoj prenas la akvon kaj arcilon por ŝpruci la fraksenon Yggdrasil.

Vidu ankaŭ
----------

* 167 Urda
Tradicia hindua svastiko laŭ horloĝa direkto
**Svastiko** (el la Sanskrita lingvo svástika स्वस्तिक) - ankaŭ nomata *hokokruco* - estas tre praa simbolo de feliĉo uzata en Hinduismo kaj Budhismo en Azio kaj Eŭropo. Tamen, nuntempe ĝi estas tabua en Okcidenta civilizo ĉar naziismo elektis ĝin kiel simbolon.

Ekzistas du formoj:

* 卐 - Dekstra formo, la brako faldiĝas laŭ horloĝa direkto. Tiu estas pli ofta en okcidentaj landoj.
* 卍 - Maldekstra formo, la brako faldiĝas laŭ malhorloĝa direkto. Tiu estas pli ofta en orientaj landoj.

Historio
--------

Svastikoj en diversaj stiloj
Ambaŭ aperas tra historio, simbolante Sunon, fajron, bonan sorton, aŭ simple kiel geometria ritmo, kiel ĉe helenaj strioj.

Heinrich Schliemann trovis svastikon en restaĵoj de Trojo.

Suomoj ekuzis svastikon sur siajn aviadilojn ĝis germanoj (en la 1918-a jaro). Ilia svastiko estis blua sur blanka disko (la du koloroj de la finna flago). Ili uzis svastikon ankaŭ sur tankoj. Post la dua mondmilito oni konsilis al suomoj ŝanĝi signon, kaj nun signo de la suomaj aviadiloj aspektas kiel blanka kaj blua samcentraj cirkloj)

### Hinduismo

En Hinduismo, svastiko devenas el kirlhararo sur brusto el Viŝnuo.
Por Hinduismo, ambaŭ simboloj signifas la du formojn de Bramo; horloĝe, la evoluo de universo (*Pravritti*), malhorloĝe, ties malevoluo (*Nivritti*).

### Budhismo

En Budhismo, svastiko devenas el feliĉsigno aperanta sur brusto.
Por Budhismo, svastiko aperas orte laŭ horizonto. Ambaŭ simboloj estas en la ĉina skribo: 卍 simbolo de litero *wan4* 萬 signife "ĉio" kaj "eterno"; kaj 卐, malofte uzata.
La maldekstra-forma svastiko simbolas akordon, kaj la dekstra-forma svastiko simbolas forton.

En japanaj mapoj, tiu signo 卍 estas uzata por montri budhisman templon.

Ĝajnismo kombinas svastikon kun simbolo de mano.

En Kristanismo, ĝi rolis kiel alternativo por kruco.

La teozofio havas simbolon, kie aperas kaj la svastiko kaj la sespinta David-stelo.

Eŭskoj ankaŭ uzis ĝin tradicie kaj moderne, sed post Hispana Enlanda Milito (1937), la rekta variaĵo tabuiĝis anstataŭita de ronda variaĵo *lauburu*.

Kiel simbolo de Naziismo
------------------------

Nazia flago
Naziismo elektis desktra-forman svastikon por la flago de Germanio (1933 - 1945) pro ke Schliemann argumentis rilaton inter Hindeŭropa lingvaro kaj arjoj. Tiurilate la svastiko estas konata ankaŭ sub la sinonimo hokokruco.

En multaj eŭropaj landoj oni malpermesas uzon de dekstra-forma svastiko, pro malhela imago de naziismo.

Vidu ankaŭ
----------

* Arbara svastiko
* Triskelo

* Svastiko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Svastiko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Svastiko en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)
**Umkhonto we Sizwe (MK)** (prononco "Umĥonto ŭe Sizŭe", zulue: lanco de la nacio) estis la milita flanko de la Afrika Nacia Kongreso (ANC) en Sud-Afriko.

La Afrika Nacia Kongreso kaj la Sud-Afrika Komunista Partio (SACP) fondis ĝin en decembro 1961 por respondi al la politika, socia kaj ekonomia subpremado de nigruloj de la Sud-Afrika rasapartiga reĝimo.

Ĝi elektis la lancon kiel simbolon, ĉar lancoj estis dum jarcentoj uzataj de indiĝenaj afrikanoj kiel bataliloj. Ĝia siglo "MK" ne estas akronimo en la tradicia senco, sed deriviĝas de la literkombino "mk" en "U**mk**honto", malgraŭ la fakto, ke striktasence la "k" estas parto de "kh", prononcata "ĥ".

MK organizis multajn bombatencojn kontraŭ militaj, industriaj, civilaj kaj aliaj celaĵoj. Joe Slovo estis ĉefkomandanto de la milita fako de la ANK, nome Umkhonto we Sizwe (MK). 

Rimarkinda inter ĉi tiuj estis la atako je la 8-a de januaro 1982 kontraŭ la termonuklea centralo *Koeberg* [kuberĥ] en Kaburbo. Tiu atako markis la 70-an datrevenon de la fondo de la Afrika Nacia Kongreso.

Umkhonto we Sizwe ĉesigis armitan agadon je la 10-a de aŭgusto 1990, sed ne oficiale likvidiĝis. Iusence ĝi dissolviĝis en 1994, kiam fondiĝis la Sudafrika Nacia Defenda Armeo kaj miloj da eksaj MK-anoj integriĝis en ĝin.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Listo de oficialaj dokumentoj Arkivigite je 2005-10-18 per la retarkivo Wayback Machine angle
* Arme-historia artikolo angle


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 14739
* GND: 7851853-2
* LCCN: no91016447
* VIAF: 148030294
* NKC: ko20221166404
 |
Uriko-Valo kun Uriko
Salo-produktado en Uriko-Valo
Sekigado de tapiŝoj en vilaĝa fabriko ( Uriko-Valo )
**Urika-Rivero**, Esperantigite **Uriko** (arabe نهر أوريكا ; france : Oued Ourika) estas rivero en Maroko. Ĝi fontas en Alta Atlaso kaj fluas tra la Uriko-Valo, 30 km ekde Marakeŝo. Nombro da interesaj plantoj estas registritaj en tiu ĉi valo en la malfrua 19-a jarcento, inkluzive de duforma frakseno (*Fraxinus dimorpha*) .

Tiu ĉi valo ankaŭ estas la sola ejo ene de Alta Atlaso kie la endanĝerigata primato magoto (*Macaca sylvanus*) troviĝas, kiel oni scias. Tiu primato vivas en Meza Atlaso kaj ekzistas kelkaj dissemitaj populacioj en Alĝerio kaj Ĝibraltaro .

Uriko-Valo, kaŭze de siaj multaj akvofaloj kaj pluraj vizitindaĵoj, estas tre populara tago-ekskursa celo ekde Marakeŝo. La regiono estas loĝata de berberoj kiuj vivas laŭ tradicia maniero. Malgraŭ la proksimeco de Marakeŝo, oni konsideras ke ĝi estas relative nedifekta.

Referencoj
----------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Afriko |

1. ↑  Joseph Dalton Hooker, John Ball and George Maw, 1878
2. 1 2  C. Michael Hogan, 2008

Bibliografio
------------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Geografio |

* angle C. Michael Hogan 2008 : Barbary Macaque: *Macaca sylvanus*, *Globaltwitcher.com, ed. Nicklas Stromberg* Arkivigite je 2012-04-19 per la retarkivo Wayback Machine
* angle Joseph Dalton Hooker, John Ball and George Maw 1878 : Journal of a Tour in Marocco and the Great Atlas, *Macmillan and company*, 499 pp.
**Grupo Clarín S.A.** (ĉe Londona Borso: **GCLA Arkivigite je 2009-02-04 per la retarkivo Wayback Machine**, kaj ĉe Bonaera Borso: **GCLA**) estas la amaskomunikila grupo plej granda de Argentino kaj, laŭ kelkaj fontoj, la amaskomunikila grupo plej granda de tuta Latinameriko. Tiu grupo estis kunformita oficiale en 1999, kaj enhavas inter aliaj komunikiloj la ĵurnalojn *Clarín* (la ĵurnalo kun plej granda cirkulado en Latinameriko) kaj *La Razón*, la entreprenon Artear (kiu funkciigas kaj komercigas la televidan kanalon *Canal 13* de Bonaero kaj la kablajn kanalojn *El Trece Internacional*, *Todo Noticias*, *TyC Sports*, *Volver*, *Magazine*, *Canal Rural*, *Metro*, kaj *Quiero música en mi idioma* (mi volas muzikon en mia lingvo), inter aliaj), la televidan kablan kanalon *Cablevisión*, kun dekoj da entreprenoj kiaj eldonejoj, radioelsendejoj, televidaj kanaloj, televidaj produktorejoj, serviloj de Interreto, telekomunikado, grafikaj presiloj, tradicia poŝto kaj aliaj servoj.

Por 1980 la Grupo Clarín jam iĝis la plej granda distribuanto de ĵurnaloj en la hispanlingva mondo (kiam ties enspezoj atingis 900 milionojn de dolaroj). La grupo poste diversiĝis enorme el 1990, kiam ĝi eniris en la sektoro de la televido per la akiro de Canal 13, kaj eniris ankaŭ en la radio per la aĉeto de Radio Mitre. Sekvis ties etendo al la televida kablo en 1992 (Multicanal), Todo Noticias (la kanalo por novaĵoj de la grupo) stariĝis en 1993 kaj pluestas unu el plej influaj en la sektoro. La entreprenaro kontrolas ankaŭ Patagonik Film Group kaj nombrajn provincajn ĵurnalojn (inter la plej elstaraj, *Los Andes* de Mendoza kaj *La Voz del Interior* de Kordobo).

Notoj
-----

1. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2014-04-13. Alirita 2014-04-12.
2. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2012-12-11. Alirita 2014-04-12.
3. 1 2

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Grupo Clarín en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Retejo de Grupo Clarín
* Retejo de novaĵoj de Clarín
* Retejo de Artear Argentina
* Retejo de Clarín Global[*rompita ligilo*]
* Retejo de Diario Olé
* Retejo de Vontel Telefonía Arkivigite je 2014-05-17 per la retarkivo Wayback Machine
* Retejo de Radio Mitre
* Telenoticias - Grupos de Medios: Grupo Clarín

Koordinatoj: 34° 37′ 44″ S 58° 22′ 36″ U﻿ / ﻿34.62889 °S, 58.37667 °U﻿ / -34.62889; -58.37667 (mapo)
***Madres paralelas*** (Paralelaj patrinoj) estas la titolo de hispana drama filmo de 2021 verkita kaj reĝisorita de Pedro Almodóvar kaj protagonistigita de Penélope Cruz, Milena Smit, Israel Elejalde kun speciala partopreno de Aitana Sánchez-Gijón kaj Rossy de Palma.

Intrigo
-------

**Averto: *La teksto, kiu sekvas, malkaŝas detalojn pri la intrigo de la rakonto.***

Janis estas profesia fotistino. Lia praavo estis mortpafita en 1936 fare de la partianoj de Franco, dum la Hispana Enlanda Milito. Li kuŝas ankoraŭ en komuna elfosaĵo, kaj ŝi kaj la familio de la aliaj viktimoj deziras elterigi la restaĵojn por havigi al ili pli dignan tombon. Ŝi petas helpon al sia amanto Arturo, jura antropologo, kaj proponas al li prezenti la aferon al specialigita fondaĵo.

Kelkajn monatojn poste, Janis estas graveda de Arturo. Arturo, kiu siavice estas edzo, kies edzino suferas pro kancero, ne deziras, ke ŝi konservu la filon. Ŝi tamen decidas havi ĝin. Naskonta, ŝi renkontas en la hospitalo Ana, adoleskulino kiu same venis naski. Tiuj tagoj en la hospitalo rezultas en forta rilato inter ambaŭ virinoj.

Kelka tempo poste, Arturo vizitas Janis por vidi ilian filinon, kaj li konfesas, ke li ne havas la impreson esti la patro. Li diras, ke li dezirus fari patrecekzamenon, sed Janis tute malakceptas. Tamen ankaŭ ŝi ekdubas kaj decidas fari teston de DNA kiu montras, ke vere ŝi ne estas la biologia patrino de Cecilia.

Kelkajn monatojn poste, Janis renkontas Ana kiu laboras kiel kelnerino en proksima kafejo. Ana diras al ŝi, ke ŝia filino Anita mortis pro subita morto. Vidinte foton de Anita, Janis konvinkiĝas, ke la beboj estis interŝanĝitaj en la hospitalo kaj ke Cecilia estas fakte la filino de Ana. 

**Averto: *Malkaŝado de la intrigo de la rakonto ĉi tie finiĝas.***

Geaktoraro kaj roluloj
----------------------

* Penélope Cruz kiel Janis Martínez Moreno
* Milena Smit kiel Ana Manso Ferreras
* Israel Elejalde kiel Arturo
* Aitana Sánchez-Gijón kiel Teresa Ferreras
* Julieta Serrano kiel Brígida
* Rossy de Palma kiel Elena
* Pedro Casablanc kiel la voĉo de la patro de Ana
* Adelfa Calvo kiel nevino de Brígida
* Ainhoa Santamaría kiel infanzorgistino
* Daniela Santiago kiel manekeno
* Ana Peleteiro kiel manekeno

Analizo
-------

La filmo ricevis diversajn nomumojn kaj premiojn. 

La afiŝo por la premiero en kinejoj, montris cicon de mamnutrado, kaj estis eliminita de Instagram, pro ties regularo pri nudeco. La decidon arde kritikis la movadon "Libera el pezón" (Liberigu la cicon), kio rezultis en pardonpeto fare de Instagram.​

Referencoj
----------

1. ↑  «Almodóvar entre 'Madres paralelas'».[*rompita ligilo*] La Butaca. El Correo. 26a de marto 2021. Konsultita la 3an de junio 2021.
2. ↑  «Instagram se disculpa por borrar cartel de ‘Madres paralelas’, de Almodóvar, que mostraba un pezón». El Financiero. 12a de aŭgusto 2021. Konsultita la 27an de junio 2023.

Eksteraj ligiloj
----------------

  

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Madres paralelas en la hispana Vikipedio.*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 840857
* GND: 1253528500
* VIAF: 1557163513780311230001
* BNE: XX6323702
 |
***Un hombre llamado Flor de Otoño*** (Viro nomita Aŭtunfloro) estas hispana filmo premierita en la 25a de septembro 1978, reĝisorita de Pedro Olea kaj ĉefrolulita de José Sacristán. La scenaro estas bazita sur teatraĵo *Flor de Otoño*, de José María Rodríguez Méndez.

Ĝi estas unu de la unuaj filmoj se temas pri frontado al la samseksemo en Hispanio ankoraŭ en la epoko de la nomita Hispana Transiro al demokratio, kaj prezentante la ĉefrolulon de samseksemulo ne laŭ la ĝistiama kutima bildo de banalulo, frenezulo aŭ klaŭneca nenormalulo. Ĝi rakontas klopodojn por murdo kontraŭ la diktatoro Miguel Primo de Rivera, dum vizito al Barcelono en la 1920-aj jaroj, fare de grupo de anarkiistoj estrita de laborisma advokato transvestista. En la dekomenca reklamafiŝo de la filmo oni asertis, ke temas pri historio bazita sur realaj okazaĵoj kun ŝanĝo de kelkaj roluloj.

Intrigo
-------

**Averto: *La teksto, kiu sekvas, malkaŝas detalojn pri la intrigo de la rakonto.***

Lluís Serracant (José Sacristán) vivas duoblan vivon. Dumtage li estas advokato, membro de influa familio de la kataluna burĝaro kiu loĝas kun sia maljuna patrino, dum nokte li kantas transformisme en kabaredo laŭ arta nomo Aŭtunfloro. Tiukadre, li havas anarkiistan koramikon kun kiu kunhavas idearon kaj la liton. Lluís planas kun li kaj alia amiko atencon kontraŭ trajno en kiu venos la diktatoro Primo de Rivera. Fakte la plano estis kliento kaj samideano nun enkarcerigita. Ili ŝtelas eksplodaĵojn kaj atendas la oportunan momenton por eksplodigi ponton dum la trajnpasado.

Dume, oni murdas kantiston de la kabaredo, kaj Armengol, la partnero de la mortinto, kredas, ke la murdisto estis Lluís ĉar ili kverelis la antaŭan tagon kaj la mortonto minacis lin, pro kio li bategas Lluis kaj lasas lin ĉe la pordo de lia hejmo, por ke la patrino de Lluís vidu, ke li estas kaj samseksema kaj transformisto. Lluís, revenĝe, organizas ŝtelon de apoteko por kulpigi Armengol. Kiam tiun kaptas la polico, li denuncas la anarkiistajn agojn de Serracant, kio rezultas en polica persekutado kaj malsukceso de la planoj. 

**Averto: *Malkaŝado de la intrigo de la rakonto ĉi tie finiĝas.***

Historio
--------

Post cenzuraj jardekoj, en tiu jaro premieris en Hispanio, krom tiu ĉi, aliaj du filmoj kun samseksema temaro. Kelkajn monatojn antaŭe oni premieris la dokumentan filmon *Ocaña, un retrato intermitente*, kaj unu monaton poste oni premieris *El diputado*, en kiu denove José Sacristán ludis la rolon de alia serioza samseksemulo.

En la filmo kunlaboris en duarangaj roletoj famuloj de la tiamaj madrida kaj barcelona samseksemaj etosoj, inter kiuj la transformisto Paco España kaj la estonta kinreĝisoro Pedro Almodóvar.

Pro sia ludado en *Un hombre llamado Flor de Otoño* José Sacristán ricevis la premion al plej bona aktoro de la Donostia Kinfestivalo de 1978​ kaj la premion San Jordi al plej bona enlanda aktoro de 1979.​

Referencoj
----------

1. ↑  Palmares de la 26ª edición de 1978 del Festival de San Sebastian
2. ↑  Sección Premios de la ficha IMDb

  

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Un hombre llamado Flor de Otoño en la hispana Vikipedio.*
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion***Urocissa*** |
| --- |
|  |
| Formosa blua pigoFormosa blua pigo |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Paseroformaj *Passeriformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Korvedoj *Corvidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Urocissa* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| {{{specioj de subdivizio}}} |
| * *Urocissa caerulea*
* *Urocissa erythrorhyncha*
* *Urocissa flavirostris*
* *Urocissa whiteheadi*
* *Urocissa ornata*
 |
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri *Urocissa*  |

 |
| v • d • r |

***Urocissa*** estas genro de birdoj de la ampleksega ordo de Paserinoj de la familio de Korvedoj. Ili konsistas el ĉefe brilkoloraj pigoj de Azio. La ĉefaj karakteroj en la plumaro estas **blua korpo kaj nigra kapo**, escepte la lasta specio en taksonomia ordo, nome Srilanka blua pigo, kiu havas brunan kapon anstataŭ nigran kaj la antaŭlasta, nome Blankflugila pigo, kiu havas grizan korpon anstataŭ bluan. Tiuj estas pli malproksimaj de la kerno de la genro en tiu senco, sed ankaŭ tiel montras similajn kolorojn nur iome malpli markite. El la komenco de la taksonomia listo la specioj montras pli bluajn korpojn dum sube griziĝas ĝis la lasta kiu estas denove blua, pro tio ankaŭ oni nomigas tiujn speciojn kiel *bluaj pigoj*, sed tio estas konfuziga kun la specioj (nuntempe du anstataŭ unu) kaj genro de la Blua pigo.

La specioj de la genro *Urocissa* estas la jenaj en taksonomia ordo:

* Genro *Urocissa*
	+ Formosa blua pigo *Urocissa caerulea*
	+ Ruĝbeka pigo, *Urocissa erythrorhyncha*
	+ Orbeka pigo, *Urocissa flavirostris*
	+ Blankflugila pigo, *Urocissa whiteheadi*
	+ Srilanka blua pigo, *Urocissa ornata*
Transkarpata provinco en Ukrainio
Distrikto de Uĵhorodo en Transkarpatio

Bazaj informoj
--------------

**Tisaujfalu,** ukraine **Тисауйфалу,** hungare **Tiszaújfalu** estas malgranda vilaĝo en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto de Uĵhorodo, en municipo de Tisaaŝvanj.

* 48° 24′ 0″ N 22° 16′ 0″ O﻿ / ﻿48.40000 °N, 22.26667 °O﻿ / 48.40000; 22.26667 (mapo)Koordinatoj: 48° 24′ 0″ N 22° 16′ 0″ O﻿ / ﻿48.40000 °N, 22.26667 °O﻿ / 48.40000; 22.26667 (mapo)
* Areo:  km²
* Alto super marnivelo: 102-107 m
* Loĝantaro: 270
* Poŝtkodo: 89461
* Telefonprefikso:
* Aŭtokodo: AO

Situo
-----

Tisaujfalu situas sur ebenaĵo, laŭ dekstra bordo de Tiso, kiu samtempe estas tie limo de Hungario (kontraŭe troviĝas Zsurk), laŭ ĉefvojo kaj fervojo Berehove-Ĉop. La lasta troviĝas 4 km-ojn.

Historio
--------

Tiszaújfalu fondiĝis en 1940, tiutempe apartenanta al Hungario, al Ung, al distrikto de Ungvár. Precipe familioj kun multe da infanoj alvenis. Ekde 1945 Tisaujfalu apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio. En 2001 loĝis en Tisaujfalu 277 da homoj, (251 hungaroj). Vilaĝservoj estas 2 vendejoj.

Vidindaĵo
---------

* kalvinana preĝejo de 1995
Administracia domo de Unajza
**Unajza,** arabe **عنيزة** estas urbego en Sauda Arabio en Regiono Kasim. La urbego estas antaŭurbo de Burajda. 

Tradicia palaco en Unajza
Hotelo en Unajza
Konstruaĵo en Unajza

Bazaj informoj
--------------

* Areo:  km²
* Supermara alteco: 678 m
* Loĝantaro: 163,729 (2010)
* Horzono: UTC+3 (ankaŭ somere)
* Telefonkodo: +966-16
* Poŝtkodo: 51911
* Koordinatoj: 26° 05′ 02″ N 43° 59′ 38″ O﻿ / ﻿26.08389 °N, 43.99389 °O﻿ / 26.08389; 43.99389 (mapo)

Geografio
---------

Unajza situas inter sablodunoj en meza parto de la lando. Burajda troviĝas 31, Rijado 313 km. Ekstera apartenaĵo de la urbego estas salakva lago.

Historio
--------

Unajza estis grava ripozpunkto de la islamaj pilgrimantoj. Multaj historiistoj kredas tion, ke Unajza estis loĝita centojn da jaroj antaŭ la disvastiĝo de Islamo. Nuntempe oni planas propran universitaton.

Ekonomio
--------

Unajza estas agrikultura areo kaj produktas tritikojn kaj hordeojn. La regiono ankaŭ kultivas vinberojn, grapfruktojn, citronojn, oranĝojn, mandarinojn, granatojn, daktilojn kaj poreojn.

Trafiko
-------

Ĉirkaŭ Unajza kaj Burajda estas komuna rondvojo, el kio kuras pluraj ĉefvojoj.

Klimato
-------

Unajza havas tipan dezertan klimaton kun varmaj someroj, malvarmaj vintroj kaj malalta humideco. En la jaro pluvas 146 mm, en ĉiuj monatoj pluvetas iomete, escepte la someran periodon inter junio-septembro. En tiu periodo oni mezuras pli ol 40 °C. La averaĝa temperaturo varias inter 17-33 °C.

Vojo en Unajza

Vidindaĵoj
----------

* moskeoj
* pluraj turismaj festivaloj
* privataj muzeoj
* plezurparko
* kultura centro
* romia amfiteatro

Fontoj
------

* WikiTrans

Moskeo en Unajza
Ĉefmoskeo de Unajza
Guy Verhofstadt kiel frakciestro de la Alianco de Liberaluloj kaj Demokratoj por Eŭropo dum la gazetara konferenco en la Eŭropa Parlamento, 2014
**Guy VERHOFSTADT** (naskiĝis la 11-an de aprilo 1953 en Dendermonde) estas flandra politikisto de la partio VLD. Verhofstadt estis ĉefministro de du belgaj registaroj.

Guy Verhofstadt, 2012
Li studis en la Genta Reĝa Ateneo Voskenslaan.

En 1976 li elektiĝis kiel membro de la municipa konsilantaro kaj en 1979 li iĝis la nacia prezidanto de PVV Junularo. Jam en 1982 li estis la nacia prezidanto de PVV, kiam Willy De Clercq iĝis financministro.

En 1985 Verhofstadt unuafoje elektiĝis kiel parlamentano. La 28-an de novembro de tiu jaro li aliĝis al la registaro de Wilfried Martens 6 kiel ministro pri buĝeto kaj scienca esplorado. Tiu ĉi registaro jam falis la 19-an de oktobro 1987. Verhofstadt do preskaŭ du jarojn estis ministro. En tiu mallonga periodo li tamen stampis la politikon. Li kondukis severan, novliberalan direkton kun strikta buĝeto.

La 12-an de julio 1999 li iĝis ĉefministro de Belgio (en koalicio inter la naciaj liberaluloj, socialistoj kaj verduloj, kaj fone de pluraj politikaj kaj justicaj skandaloj en la lando tre penis draste trakonstrui la politikan sistemon. La 18-an de majo 2003 li por dua oficperiodo reelektiĝis ĉefministro de Belgio, nun tamen en koalicio kun la du belgaj socialistaj partioj (Partio Socialista (Belgio) (Parti socialiste) kaj sp.a / Socialistische Partij Anders). Dum la parlamentaj balotoj de la 10-a de junio 2007 en Belgio la registara koalicio signife perdis voĉojn, kaj Guy Vorhofstadt anoncis sian demision.

En la jaro 2011 Verhofstadt ekestis frakciestro de la Alianco de Liberaluloj kaj Demokratoj por Eŭropo en la Eŭropa Parlamento.

En la jaro 2014 li estis reelektita al la Eŭropa Parlamento, ankaŭ en tiuj balotoj li estis kandidato de Alianco de Liberaluloj kaj Demokratoj por Eŭropo por la posteno de prezidanto de Eŭropa Komisiono. Li denove iĝis frakciestro de la Alianco de Liberaluloj kaj Demokratoj por Eŭropo en la Eŭropa Parlamento.

Verhofstadt kaj Vladimir Putin dum la gazetara konferenco de la Komuna ekstera kaj sekureca politiko de la Eŭropa Unio en Bruselo, la 2an de oktobro 2001
  


* Kategorio Guy Verhofstadt en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 47189
* GND: 129088730
* LCCN: n93062396
* VIAF: 46907167
* ISNI: 0000 0001 0896 2990
* SUDOC: 069800154
* BNF: 133349752
* BIBSYS: 2061707
* NKC: ola20201083659
* BNE: XX1800634
 |
**Tirupati**, telugue తిరుపతి, estas urbego en distrikto Chittoor [ĉit-tur] en la subŝtato Andra-Pradeŝo. Ĝi estas la naŭa plej granda urbo laŭ loĝantaro de Andra-Pradeŝo. Ĝi estas unu el la plej sanktaj hinduaj pilgrimejoj pro la templo Tirumala Venkateŝvara. Ĝi estas konsiderata ankaŭ kiel la spirita ĉefurbo de Andra-Pradeŝo.

Etimologio
----------

Tirupati estas urbeto sub la monto Tirumala. Tiru signifas sanktan kaj Mala signifas montaron. La dravida radiko de la vorto Tirupatio havas la signifon - "edzo de diino Lakŝmi"    

Je 5-a jarcento, la supra urbo, kiu nomiĝas Tirumala, estis establita kiel la centro de viŝnuismo. La religiaj ritoj estis formaligitaj de la viŝnua sanktulo Ramanujacharya [Raamaanuĝaaĉarja] de 10-11a jarcento KE. Dum plejparto de la mezepoka periodo la templa urbo estis parto de la Imperio Viĝajanagara. La reĝoj Kriŝna Deva Raja, Aĉjuta Deva Raja, Sadaŝiva Raja, Tirumala Deva Raja faris multajn gravajn kontribuojn al ĉi tiu templo. De tempo al tempo, la templo estis konstruita de diversaj reĝoj kaj troveblas epigrafoj en la sanskrita, telegua, tamila kaj kannada lingvoj.

Tirupati
--------

silatoranam
Kun la supra urbo Tirumala, la suba Tirupatio ankaŭ evoluĝis kaj kreskis ĉirkaŭ la Templo Govindaraaĝasvaami, kiu estas fama turisma loko. La urbo havas multajn aliajn templojn. La Fortikaĵo Ĉandragiri havas arkeologian muzeon. Sri Venkateŝvara Zoologia Parko, starigita en 1987 estas la dua plej granda zoologia parko en Azio. Ĝi estas konstruita laŭ la konceptoj de la hindua mitologio kaj montras la bestojn kiuj estas menciitaj en la Ramajano, la Mahabharato kaj la Panĉatantra.

Tirupati ankaŭ havas Regionan Sciencan muzeon kaj ciferecan planetarion. Silatoranam, natura ŝtona arko kiu estas 150 milionajn jarojn malnova estas geologia mirindaĵo en la Tirumala montaro. Ĝi estas 1 km for de la Templo Venkateŝvara.

Tirupati-laddu
--------------

tirupati laddu
Tirupatio estas konita pro sia mond-fama dolĉaĵo Tirupati-laddu, farita de migdaloj, akaĵuoj, sekvinberoj, kardamomo kaj sukero. Ĝi akiris Geografian Indikon, kiu donas la rajton por fari aŭ vendi ĝin, nur al la Tirumala Tirupati Devastanam.

Esperanto-movado
----------------

Dank’ al la Tirumala Tirupati Devasthanam, la organizaĵo kiu prizorgas la templojn, troviĝas multaj universitatoj kaj edukinstancoj. Pro tio, Tirupati fariĝis ankaŭ eduka centro. Tirupati estas sur la mapo de Esperanto. Aktivas tie la konata Esperantisto P. V. Ranganayakulu. La Sepa Nacia Kongreso de la Federacio Esperanto de Barato okazis en Tirupatio en 1998. La loka klubo de Esperanto nomiĝas Tirupati Esperanto Asocio, kiu fojfoje kunsidas en la junulara gastejo.

Notoj
-----

1. ↑  [ Oppert, Gustav Salomon (2017-06-08). On the Original Inhabitants of Bharatavarsa or India. BoD – Books on Demand. ISBN 9789925082193.]
**Tiszakarád** [tisakarAd] estas vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Borsod-Abaúj-Zemplén, en Distrikto Cigánd.

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 48  km²
* Alto super marnivelo: 95 m
* Loĝantaro: 2540
* Poŝtkodo: 3971
* Telefonprefikso: 47

Situo
-----

Tiszakarád situas sur ebenaĵo, laŭ dekstra bordo de Tiso, fine de sakovojo. Cigánd troviĝas 18, Sárospatak 21, Sátoraljaújhely kaj Tokaj po 30, Miskolc 100 km-ojn.

Historio
--------

Tiszakarád menciiĝis unuafoje en 1234 en formo *"Kurud"*. En 1948 ekstera vilaĝparto eligixis kaj formiĝis Tiszacsermely. Dum la socialismo kolĥozo funkciis en la komunumo. Vilaĝservoj estas aŭtonomio de ciganoj, lernejo, infanĝardeno, kulturdomo, biblioteko, poŝto, kuracejo, apoteko, restoracio, 8 drinkejoj.

Vidindaĵo
---------

* Kalvinana preĝejo (Tiszakarád) de 1884 kun mezepoka origino

Fama nomportanto
----------------

* aktorino Katalin Karádi

* Kategorio Tiszakarád en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La privata **Ursulanina Wenzao-universitato pri fremdlingvoj** (ĉine: 文藻 外語 大學, pinjine: *Wénzǎo Wàiyǔ Dàxué*, angle: *Wenzao Ursuline University of Languages*) en la urbo Kaoŝiung estas la nura fremdlingva universitato en Tajvano. En oktobro 2012, konsiderante ĉiujn programojn la ĉioma nombro de enskribitaj studentoj estis 9 139.

La universitato estis fondita en 1966 sub la nomo Wenzao Kolegio (ĉine: 外語 學院 *Wenzao Waiyu Xueyuan*) de fratinoj de la katolika ordeno de Ursulaninoj en la suda tajvana urbo Kaoŝiung por trejni junulojn per bonaj lingvaj kapabloj por faciligi interkomunikadon inter ĉinaj kaj okcidentaj lingvoj. La nomo de la institucio originis omaĝe al la unua ĉina episkopo *Lo Wenzao* (1616-1691). Ĝis 1980, nur knabinoj estis akceptitaj. En 1999, la antaŭa kvinjara baza programo (*Junior College*) estis kompletigita per dujara postgrada studado (*Senior College*) ĝis la abiturienta diplomo. Ekde 2003, ankaŭ ekzistas kvarjara kolegia kurso por la ofertitaj fremdaj lingvoj, kiu ankaŭ finiĝas per abiturienta diplomo. Post taksado de la Ministerio pri edukado, la institucio ricevis la rangon de Universitato kaj estis renomita Ursulina Wenzao-universitato pri fremdlingvoj la 1-an de aŭgusto 2013.

Referencoj
----------

1. ↑  Angabe des Studentensekretariats der Wenzao-Universität Arkivigite je 2013-03-25 per la retarkivo Wayback Machine (germane)

* Kategorio Ursulanina Wenzao-universitato pri fremdlingvoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Ursulinische Wenzao-Universität für Fremdsprachen en la germana Vikipedio.*
La **Unia Solidara kaj Evolua Asocio** (birme ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးအသင်း, prany htaung cu kri. re: hnang. hpwam. hprui: ye: a. sang:, prononco [pjìdàuɴzṵ tɕã̰kʰàiɴ jéi n̥ɪ̰ɴ pʰʊ̰ɴpʰjó jéi əθɪ́ɴ]; mallongigite **USDA**) estis birma masorganizaĵo kreita de la reta armea junto] de la ŝtato. La organizaĵo havis 1 centran oficejon, 17 provincaj, 66 distriktaj kaj 320 urbaj asocioj. La 30-an de aprilo 2010, la organizaĵo havis 24 milionojn da membroj. 

La 29-an de marto 2010 fondiĝis la politika partio Unia Solidara kaj Evolua Partio, pluevoluaĵo de la masorganizaĵo - tiu nova partio partoprenis la ĝeneralan baloton de 2010 kaj gajnis ĝin. Ĉiuj ŝtataj oficistoj kaj membroj sub 25 jaroj estis prenitaj el la organizaĵo, kaj la restintaj membroj transigitaj al la nova partio. Ĉiuj infrastrukturaĵoj kaj financoj de la organizaĵo estis same transigitaj al la partio, kaj sekve la organizaĵo estis malfondita en julio 2010. 

Htaj Oo estis la ĝenerala sekretario de la organizaĵo. La moto de la organizaĵo estis "Moralo, Disciplino, Solidaro, Unueco." La 1-an de julio 2008, malgranda bombo eksplodis en urba oficejo de la organizaĵo - krome en la diktatora reĝimo de Birmo dum la vivtempo de la organizaĵo apenaŭ senteblis malferma civitana protesto.

Eksteraj ligiloj
----------------

* oficiala anglalingva retejo Arkivigite je 2008-08-26 per la retarkivo Wayback Machine
* informo pri la organizaĵo en la ŝtata retejo Arkivigite je 2005-05-01 per la retarkivo Wayback Machine
Martireco de Ursulo kaj de ŝiaj kamaradinoj
**Sankta Ursulo de Kolonjo**, patronino de la virgulinoj, laŭlegende estis kristana bretonia princino de la 4-a jarcento, kiun volis edzinigi nekristana princo el Anglio (eble el la kelta regno Dumnonia en Kornvalo). Ŝia signo estas la sago, ŝia memortago la 21-a de oktobro. Plej konata bildo pri ŝia martiro estis pentrita de *Vittore Carpaccio* (Akademio de Venecio).

Vivo
----

Dezirate fare de nekristana princo de Anglio ŝi petis kaj ricevis tri jarojn da pripensotempo. Dume ŝi pilgrimis kun laŭlegende 11 000 virgulinoj, ĉiukaze en granda pilgrima grupo, boate per la Manika markolo kaj la Rejno tra Kolonjo al Bazelo kaj poste piede ĝis Romo. Revenante ili estis atakitaj fare de armeo de Hunoj proksime de Kolonjo.

Klarigo pri la legendo
----------------------

Verŝajne tiu ĉi legendo devenis el enskribaĵo ĉe la Kirko Sankta Ursulo en Kolonjo pri martira morto de virgulinoj el la 4-a jarcento. Tiu ĉi preĝejo estis iama konvento (ĝis 1802). Ekde 1155 skeletoj amase - inter ili ankaŭ viraj - estis elfositaj sur la kampo *Ager Ursulanus*. Paralele estis notita revelacio privata de la abatino Elisabeth von Schönau; ambaŭ aferoj intermiksiĝis kreonte legendon mirindan.

Memorigo
--------

En la nuntempa geografio, aparte la virgulinaj insuloj, dividitaj inter Portoriko, Usono kaj Britio, en la Kariba Maro memorigas pri la virgulina pilgrima grupo de la princino Ursula.

Fontoj
------

* *Meyers Großes Konversations-Lexikon*, Band 19. Leipzig 1909, S. 967, kio legeblas interrete tie ĉi.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 563432
* GND: 118625616
* LCCN: n2004148047
* VIAF: 16626696
* ISNI: 0000 0000 8339 528X
* NKC: jx20080702019
 |
**Tiszasas** [tisaŝaŝ] estas vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en regiono Norda Ebenaĵo, en departemento Jász-Nagykun-Szolnok, en distrikto Kunszentmárton. La loknomo hungare signifas: Tiso-aglo, sed ne estas pruvo pri konekso de birdo kaj vilaĝo.

Stacidomo

Bazaj informoj
--------------

* Loĝantaro: 1190
* Poŝtkodo: 5474
* Telefonkodo: 56
* Areo: 29  km²

Situo
-----

Tiszasas situas sur ebenaĵo, laŭ la maldekstra bordo de Tiso, en angulo (duoninsulo), kiun formas Tiso kaj la enverŝa Körös. Post kanaligo de Tiso la rivero fluas iomete for de la vilaĝo. La vilaĝo havas flankan vojon kaj fervojon.

Historio
--------

La unua mencio okazis en 1348. En 1919 Tiszasas situis ĉe la fronto. La rumanoj okupis la regionon ĝis la Tiso. La hungaroj distranĉis digon de Tiso, la regiono estis inundita, sed la rumanoj restis. En 2006 okazis la plej granda ŝveliĝo de Tiso. Ĉiuj homoj defendis la digojn. Aro da ĵurnalistoj kaj raportistoj prezentis la heroan kaj sukcesan luktadon.

Famuloj
-------

En Tiszasas naskiĝis aktoroj László Gálfy kaj Éva Hotti.
**Gliese 581 b** aŭ **Gl 581 b** estas ekstersunsistema planedo kiu orbitas la stelon Gliese 581.

Malkovro
--------

La planedo estis malkovrita de skiko el francaj kaj svisaj astronomoj, kiuj anoncis ĝin , la 30-an de novembro 2005, kiel la malkovro de unu el la plej malgrandaj ekstersunsistemaj planedoj malkovritaj ĝis tiam. Ĝi estis la kvina planedo malkovrita ĉirkaŭ ruĝa nano post la planedoj de Gliese 876 kaj Gliese 436 b.

La planedo estis malkovrita per la instrumento HARPS.

Orbito kaj maso
---------------

Gliese 581 b havas minimuman mason de 16 Termasoj, simile al Neptuno. Ĝi ne tranzitas ĝian stelon, tial ĝia kinangulo devas esti malpli ol 88,1 gradoj. Dinamikaj simuladoj de la sistemo Gliese 581, supozante ke la orbitoj de la kvar planedo estas samebenaj, montras ke la sistemo fariĝas nestabila se la masoj estas 1,6-2oble pli grandaj ol iliaj minimumaj masoj. Tio ŝuldiĝas al la proksimeco inter la planedoj b kaj e. Por Gliese 581 b, la supra limo de maso estas 30,4 Termasoj, proksimume 77% pli masa ol Neptuno.

Ĝi orbitas tre proksime al Gliese 581 kaj plenumas rivoluon post nur 5,4 tagoj je avergaxa distanco de 6 milionoj de kilometroj (0,041 AU). Kompare, Merkuro troviĝas je 58 milionoj de kilometroj (0,387 AU) kaj faras kompletas rivoluon post 88 tagoj.

Ecoj
----

Gliese 581 b orbitas je 0,04 AU al sia stelo. Estas tre simila al Gliese 436 b en maso, temperaturo, kaj (kune kun Gliese 876 d) povas suferi sunajn efikojn kiel masaj elĵetoj el la korono. Ĉar Gliese 581 b ne tranzitas sian stelon, astronomoj ne scias pli pri ĝi.

Referencoj
----------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8  M. Mayor, X. Bonfils, T. Forveille, X. Delfosse, S. Udry, J.-L. Bertaŭ, H. Beust, F. Bouchy, C. Lovis, F. Pepe, C. Perrier, D. Queloz, N. C. Santos (2009). "The HARPS search for southern extra-solar planets XVIII. An Earth-mass planet in the GJ 581 planetary system".  Alirita 2009-06-17..
2. ↑  Mercedes Lopez-Morales, Nidia I. Morrell, R. Paul Butler, Sara Seager (2006). "Limits to Transits of the Neptune-mass planet orbiting Gl 581".

Vidu ankaŭ
----------

* Gliese 229
* Gliese 436 b
* Gliese 876 b
* Gliese 876 c
* Gliese 876 d

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Gliese 581 b en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* ESO: The Dwarf that Carries a World Arkivigite je 2006-06-15 per la retarkivo Wayback Machine
* SolStation: Gliese 581 / HO Librae
**Tiszalúc** [tisalUc] estas grandvilaĝo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Borsod-Abaúj-Zemplén, en Distrikto Szerencs.

Katolika preĝejo de Tiszalúc

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 45 km²
* Loĝantaro: 5700
* Poŝtkodo: 3565
* Telefonprefikso: 46

Geografio
---------

Tiszalúc situas sur ebenaĵo, iomete for de dekstra bordo de Tiso (kontraŭe estas Tiszadob), laŭ rojo *Takta*, laŭ flankovojoj, laŭ fervojo Miskolc-Szerencs.

Historio
--------

Antaŭ la hungaroj la hodiaŭa Tiszalúc estis loĝata dum la neolitiko, bronzepoko kaj kuprepoko. La unua skriba mencio devenis el Anonymus, kie estis grava pramo, trapasejo. En 1241 la tataroj ruinigas la vilaĝon. En 1392 ĝi ekhavis la rangon "pordo de regiono Tokaj", kiu signifis tion, ke fremda vino ne rajtis trairi la pramon. Ekde 1567 la vilaĝo apartenis al turkoj, sed en 1642 ĝi iĝis urbo de hajdukoj. Inter Tiszalúc kaj Tiszadob komenciĝis ĝuste tie kanaligado de Tiso en 1946, sekve Tiso jam ne tuŝis la komunumon, nur la iamaj branĉoj, kiu nomiĝas morta Tiso. La fervojo en 1859 ekfunkciis.

Vidindaĵoj
----------

* Kalvinana preĝejo (Tiszalúc) el la 16-a jarcento iam uzita de husanoj
* romkatolika Preĝejo de Stefano la 1-a (Hungario) (Tiszalúc) el 1937

Famuloj
-------

En Tiszalúc naskiĝis:

* astronomo Endre Zétényi
* verkisto Miklós Tóth-Máté.
**Unica ZÜRN** (naskiĝinta je la 6-a de julio 1916 en Berlin-Grunewald; mortis en 1970 en Parizo) estis germana aŭtorino kaj pentristino. Ŝi estas memorata pro siaj verkoj de anagrama poezio kaj aŭtomataj desegnoj.

Biografio
---------

Zürn ekverkis novelojn kaj radioteatraĵojn post la Dua Mondmilito. En 1953 ŝi konatiĝis kun la superrealisma pentristo Hans Bellmer en Berlino. Ŝi transloĝiĝis kun li al Parizo, estiĝante lia partnerino kaj pozistino.

Kune kun Hans Bellmer, Unica Zürn frekventis superrealistajn rondojn kaj amikiĝis ekzemple kun Man Ray, André Pieyre de Mandiargues, Henri Michaux kaj Max Ernst. Ekde 1957 ŝi suferis pro depresio kaj estis kuracita ĉe kelkaj klinikoj en Francio. Unu el ŝiaj kuracistoj estis Gaston Ferdière, amiko de la superrealistoj, kiu ankaŭ estis la psikiatro de Antonin Artaud. Ŝia malsano inspiris multe da ŝia verkado, ĉefe *Der Mann im Jasmin*, skribita inter 1963 kaj 1965.

Ŝi mortigis sin en 1970 per salto el la fenestro de la apartamento, kiun dividis ŝi kun Bellmer.

Verkoj
------

* *Hexentexte* [La Tekstoj de la Sorĉistinoj]
* *Dunkler Frühling* [Malhela Printempo]
* *Der Mann im Jasmin* [La Viro en Jasmeno]

Eksteraj ligiloj
----------------

* *Anagramme* (Anagramo) Arkivigite je 2007-02-06 per la retarkivo Wayback Machine
* Gugle tradukita versio de *Anagramme* en la angla

Referenco
---------

Tiu ĉi artikolo estis rekte tradukita el la angla versio je la 12-a de februaro, 2007.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 163638
* GND: 118928686
* LCCN: n90614115
* VIAF: 32008251
* ISNI: 0000 0001 2126 6543
* LIBRIS: 325816
* SUDOC: 028318455
* BNF: 12017899f
* ULAN: 500077581
* MBA: d12c8eeb-929b-499b-9d26-a8d18a0ceea0
* NDL: 00461937
* BIBSYS: 90853478
* RKD: 86651
* BNE: XX1166049
 |
**Tiszasüly** [tisaŝuj] estas vilaĝo en meza Hungario en regiono Norda Ebenaĵo, en departemento Jász-Nagykun-Szolnok, en subregiono de Szolnok.

Preĝejo de Tiszasüly
Gotika sanktejo de la preĝejo

Bazaj informoj
--------------

* Koordinatoj: 47° 23′ 17″ Nordo 20° 23′ 17″ Oriento﻿ / ﻿47.388 °N, 20.388 °O﻿ / 47.388; 20.388 (mapo)Koordinatoj: 47° 23′ 17″ Nordo 20° 23′ 17″ Oriento﻿ / ﻿47.388 °N, 20.388 °O﻿ / 47.388; 20.388 (mapo)
* Poŝtkodo: 5061
* Telefonkodo: 56
* Areo: 92 km²
* Loĝantaro: 1760

Situo
-----

Tiszasüly situas en la dekstra bordo de Tiso. En la proksima Tiszaroff estas trapasejo prame. Szolnok troviĝas 40 km-ojn.

Historio
--------

La unua mencio pri la vilaĝo devenis el 1311. Ekde 1552 la komunumo apartenis al la Osmana Imperio kaj ne senhomiĝis. Dum liberecbatalo de Francisko Rákóczi la 2-a la serboj detruis la vilaĝon en 1704. Ĝis 1872 Tiszasüly apartenas al Kőtelek, poste memstara municipo formiĝis. En 1944 anglaj kaj usonaj aviadiloj bombardis la vilaĝon, dume la judoj deportiĝis. En 1961 kolĥozo pri "Paco-Amikeco" formiĝis. Apud la vilaĝo estas fama kuracŝlimo, kiu enhavas radiumon.

Vidindaĵoj
----------

* parte gotika romkatolika Preĝejo de Sankta Ladislao (Tiszasüly)

Famuloj
-------

En Tiszasüly naskiĝis ministro Jenő Polnay.
Botelo de "Unicum".
"**Unicum**" estas speciala alkohola trinkaĵo en Hungario, kun kuraca efiko, konsistanta el trempaĵo kaj distilaĵo de pli ol 30 kuracherboj. Ĝi estas amara likvoro kaj de 2015 hungaraĵo.

Laŭ legendo, en 1790 la tiama reĝo József la Dua havis doloran stomakan malsanon, kaj unu el liaj kuracistoj, d-ro Zwack preparis iun digestan trink-miksaĵon el pluraj, amaraj kuracherboj - kiu efikis magie. Tiam la imperiestro diris al li (germane): "D-ro Zwack, das ist ein Unicum." (Sinjoro Zwack, ĉi tio estas unika!) - kaj tiu vorto restis kiel nomo de la trinkaĵo. Posteulo de la doktoro, s-ro József Zwack malfermis distilejon en 1840 en Budapeŝto, kiu estis sufiĉe diversa de tiutempe funkciantaj trinkaĵ-fabrikoj. En 1895, la firmao ricevis la altrangan titolon "Imperiestra kaj reĝkortega provizanto", kaj la firmao posedis tiam la plej grandan alkohol-distilan kapaciton en Meza Eŭropo.

Post la Dua mondmilito, en socialismo oni forprenis, ŝtatigis la fabrikon. La familio Zwack sukcesis eskapi el la lando, kaj kunporti la veran, sekretan recepton de la trinkaĵo, kiu estas trempa kaj distila miksaĵo de 40 kuracherboj. La familio instaliĝis en Italio, kaj en 1969 konstruis tie novan fabrikon. Sen la vera recepto, en la hungaria fabriko oni povis produkti nur iun Unikum-imitaĵon, sen la veraj kuracaj efikoj kaj ne kun la vera gusto. La hungara fabriko eksportis sian imitaĵon al la tiama socialisma mondo, kaj la itala fabriko liveris la trinkaĵon al la okcidenta, kapitalisma mondo.

Dum la eŭropaj politikaj ŝanĝoj inter 1987-89 s-ro Péter Zwack estis inter la unuaj, kiu revenis al Hungario, kaj li re-aĉetis sian fabrikon de la hungara ŝtato. Post la reunuiĝo, oni malmuntis la italian fabrikon, kaj oni liveras Unikumon al la mondo el la Budapeŝta fabriko en la fama, sfera botelo, tradicie uzata de 200 jaroj. Dum la produktado la trinkaĵo maturiĝas dum 6 monatoj en kverkaj bareloj.

La recepto ankaŭ hodiaŭ estas forta sekreto, ĝin konas nur kelkaj membroj de la familio Zwack. Pro la kuraca efiko en la komenca periodo oni sur la botelo uzis ankaŭ la ruĝan krucon, la emblemon de la internacia organizaĵo Ruĝa Kruco, sed poste pro licencaj financaj kialoj oni rezignis pri tio. Nun oni uzas nur similaĵon. Lastatempe en kelkaj landoj (ekz. Kanado) la trinkaĵo estas havebla ankaŭ en apotekoj.

La famo de la kurac-trinkaĵo Unikum ĉirkaŭiris la mondon, kaj nun oni eksportas ĝin al ĉiu kontinento. Krom la baza, tradicia trinkaĵo ekzistas ankaŭ tri aliaj versioj: kun aldona pruno (*Unicum szilva*), kun kafo (*Unicum barista*) kaj kun Tokaja asuo (*Unicum Riserva*). La lasta estas vera specialaĵo, ja ĝi estas iu kombinaĵo de Unikum kaj la fama, hungara unika vino, koncentrita, 6-putna Tokaja asuo.

En la fabriko ekzistas ekspoziciejo, muzeo - kaj oni ebligas ankaŭ viziton al la funkcianta, produkta kelo por interesiĝantoj, kie oni povas ne nur rigardi, sed ankaŭ gustumi ĉiujn specojn de Unikum.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Unicum en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Zwack-muzeo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 806685
* GND: 4467601-3
 |
La Sankta Valo de Inkaoj, *El Valle Sagrado de los Incas*
Maĉupikĉuo al Urubamba Valo
Sankta Valo de Inkaoj
La **Sankta Valo de Inkaoj** aŭ **Urubamba Valo** estas valo en Andoj de Peruo, ĉe la ĉefurbo de la Inkaa Imperio nome Kusko kaj la antikva urbo Maĉupikĉuo. Ĝi situantas en la nuna perua regiono Kusko. En koloniaj dokumentoj ĝi estas aludita kiel "Valo Jukaj". Laŭ ĵusaj priserxadoj ĝi enhavas la kernon de la Inkaa Imperio.
La valo ĝenerale estas komprenita kiel enhavante ĉion inter Kalka kaj Lamaj, Pisak, kaj Ollantaytambo. La valo estis formita de la rivero Urubamba, konata ankaŭ kiel rivero Vilkanuta (en ajmara, "sundomo") aŭ Vilkamaju (keĉua). Tiu lasta nomo, en keĉua, ankoraŭ parolata *lingua franca* de la Inkaa Imperio, signifas *sankta rivero*. Ĝi estas nutrata de nombraj riveroj kiuj descendas tra apudaj valoj kaj gorĝoj, kaj enhavas nombrajn arkeologiajn restojn kaj vilaĝojn. La valo gravis por la Inkaoj pro ties speciala geografia kaj klimata kvalitoj. Ĝi estis unu el la ĉefaj punktoj de la imperio por elprenado de natura riĉo, kaj unu el ĉefaj areoj por kultivado de maizo en Peruo norde el Pisak. La komencaj Inkaoj povus deveni el Vimpilajo, ĉar ties momioj estis malkovritaj tie. Grandskala maizproduktado ekis ĉirkaŭ 1400 kiel Inkaa urba agrikulturo baze sur variantoj produktitaj en Morajo, ĉu en registara rikolta laboratorio aŭ per semozorgejo de Inkaoj.

Notoj
-----

1. ↑  Bauer, Brian S. kaj L. Alan Covey 2002 "Pocesses of state Formation in the Inca Heartland (Cusco – Peru)" Américan Anthropologist 104(3):846-864.
2. ↑  Covey, R.A. (2003) "A processual study of Inka state formation" Journal of Anthropological Archaeology 22(4)S. 333-357.
3. ↑  Protzen, Jean Pierre. 1993 Inca architecture and construction at Ollantaytambo. Oxford University Press, New York.
4. ↑  Earls, John (1989) Planificación agrícola andina. Bases para un manejo cibernético de sistemas de andenes, Lima : *Univ. del Pacífico y COFIDE*
5. ↑  Plachetka, Uwe Christian, Pietsch, Stephan.A. (2009) *„El centro Vaviloviano en el Perú. Un conjunto socio-ecológico frente a riesgos extremos" Tikpa Pachapaq* 1(1) – Huancayo, Peru:9-16

* Kategorio Urubamba Valo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)