recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
kupolo de la monto Potzberg, dekstre supre la komunumo Föckelberg
La **bestparko Potzberg** estas libertempa kaj besta parko en la Nordpalatinata montolando ĉ. 20 km nordokcidente de la urbo Kaiserslautern (Rejnlando-Palatinato).

Geografio
---------

„Burgo" ĉe la bestparko (rigardo de nordo)
La bestoparko troviĝas sur la kupolo de la 562 m alta monto Potzberg, kiu apartenas al la teritorio de la komunumo Föckelberg (distrikto Kusel). Sur la kupolo de la Potzberg en rekta najbareco ekzistas konstruaĵo kun du turoj, kiuj nomiĝas „burgo", ĉar la aspekto similas al mezepoka burgo. Sed la konstruaĵo nur estis konstruita en la dua duono de la 20s jarcento kiel hotelo.

Proksimume 5 km for de la Potzberg, estas la iama Glantalbahn (fervoja linio de la glan-valo). Hodiaŭ la reloj estas uzataj inter Altenglan kaj Staudernheim por ekskursoj sur drajzino.

Bestoparko
----------

La parko havas grandecon de ĉ. 30 hektaroj. Videblas tie rabbirdoj, ekzemple reĝaj agloj, blankkapaj maragloj, grandaj maragloj, buteoj, nigraj milvoj, diversaj falkospecioj, andaj kondoroj, monaĥvulturoj, ansergrifoj kaj gufoj.

Krome estas tie ĉirkaŭbaraĵoj por grandaj mamuloj, ekzemple eŭropaj bizonoj, rebreditaj uroj, skotaj altaĵaj bovoj, tarpanoj, Prĵevalski-ĉevaloj aproj, Pendventra porkoj, ruĝaj ĉervoj, damaoj, makulaj cervoj kaj boacoj krome marmotoj, alpaj ibeksoj, ĉamoj kaj alkoj.

Bildaro
-------

* flugdemonstrado: blankkapa maragloflugdemonstrado: blankkapa maraglo
* Flugdemonstrado:reĝa agloFlugdemonstrado:reĝa aglo
* flugdemonstrado: gufoflugdemonstrado: gufo
* kareszoo: azenidojkareszoo: azenidoj
* kareszoo: poniidojkareszoo: poniidoj
* informtabulo: prĵevalski-ĉevalojinformtabulo: prĵevalski-ĉevaloj

* Kategorio Bestoparko Potzberg en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Referencoj
----------

1. ↑  [*rompita ligilo*] Wildpark Potzberg ĉe westpfalz-journal.de 2011-08-04
2. ↑  Den *Holzbaupreis Rheinland-Pfalz* verleiht lt. baunetz.de die Arbeitsgemeinschaft Holz e. V. in Zusammenarbeit mit der Architektenkammer Rheinland-Pfalz und dem Ministerium für Umwelt und Forsten.
**Gizi Bogár,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bogár Gizi** estis hungara aktoro. Gizella Bogár estis adoptita en 1904, tial poste ŝia oficiala nomo estis (laŭ hungarlingve kutima nomordo) *Vincze Gizella,* sed en la teatra vivo ŝi restis plu Gizi Bogár. Ŝia filino estis Klára Göndör.

Gizella Bogár naskiĝis la 12-an de julio 1882 en Budapeŝto, ŝi mortis la 18-an de aŭgusto 1962 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Pri lernojaroj de Gizi Bogár mankas informoj. Ŝi komencis sian aktoran karieron en provincaj teatroj. En la fruaj 1910-aj jaroj ŝi estis primadono en malgranda scenejo en Budapeŝto, dum la 1-a mondmilito ŝi ludis en kabaredo, pli poste en pluraj provincaj teatroj, dum la 2-a mondmilito en malgrandaj ĉefurbaj teatroj. Inter 1945–1955 ŝi estis membro de Teatro Kisfaludy (Győr), poste ŝi emeritiĝis. Ŝi edziniĝis en 1919 kaj naskis en 1921.

Ŝiaj teatraj roloj (elekto)
---------------------------

* Ákos Buttykay: *Ezüst sirály* – Xénia
* Jenő Huszka: *Gül baba* – Gábor diák
* Carl Zeller: *Der Vogelhändler* – Postás Milka
* Pongrác Kacsóh: *János vitéz* – titolrolo

Ŝiaj filmaj roloj
-----------------

* *Hazudik a muzsikaszó* (1924)
* *Vissza az úton* (1941)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 732386
 |
**Trio-ludado** estas kvazaŭ la „reĝodisciplino" de la orgenludado. Temas je kio pri ludmaniero, je kio orgenisto uzas tri (klavarojn), do du manualojn kaj la pedalaron. Per la trio-ludado li intencas elmeti unu voĉon, ofte la kanton firman.

Registrado (je kvarvoĉa ĥoralkomponaĵo): La kanto firma aŭ la ellaborenda voĉo (plejofte la soprano) estas ludata sur unu manualo kun unu alikvotregistro kaj unu konvena bazregistro. La mezvoĉojn (aldo kaj tenoro) oni ludas sur dua manualo per mallaŭta, baztona registro, plejparte 8', la bason per 8'- aŭ 16'-registro en la pedalaro. Oni ja povas elekti alian registradon, tamen rekomendindas elekti ĝin tiel, ke la kanto firmo sonas iomete pli laŭta ol la restaj voĉoj.

Ekzemplo
* ŝvelverko: 8' fermregistro, 13/5' tercio
* ĉefverko: 8' kvintado
* pedalverko: 16' subbaso

La trio-ludadon oni ofte sentas kiel speciale solena kaj kortuŝa, ĉar ĝi ja estas relative mallaŭta kompare kun plenoregistrado, tamen tre akcentas la alikvote kolorigitan kanton firman. Tiu ĉi efiko estas pli impresa, se la orgenisto uzas la tremsonigilon en la kantfirmohava manualo.
Gizela-kruco, trezoro de la Munkena rezidejo, antaŭa flanko
La **Gizela-kruco** estas ligna kruco kovrita per oraj lamenoj, kiun la reĝino Gizela de Hungario pretigis je morto de ŝia patrino Gizela de Burgundio, mortinta en 1006, kaj kiun donacis al la Monaĥejo Niedermünster (Regensburg).

La kruco altas 44,5 cm kaj larĝas 32 cm. Ĝi konsistas en kerno el kverkoligno, kiu estas kovrita per orlamenoj. La Kristo-figuro sur la antaŭa flanko konsistas el or-verŝo. LA piedoj de la krucumito, troviĝas figurigo de la kronita Gizela de Hungario kun ŝia patrino. La randoj de la kruco estas kovrita per perloj, juvelŝtonojn kaj emajloj. Inter ili kaj la figor de Jesuo troviĝas la skribo pri la donacinto kaj okazo de la donacado. La malantaŭa flanko de la kruco montras similaĵojn al la antaŭa kun perloj kaj juvelŝtonoj, mallongan skribon kaj kvar evangelistajn simbolojn. Okaze de la 200 emajlaj lamenetoj uzataj sur la du flankoj de la kruco, temas pri reuzado de tiuj, kiuj plej verŝajne estis alkudritaj ornamaĵoj sur ŝtofo.

La kruco estis pretigita verŝajne en 1006/1007 eble en Regensburg kaj rezervita ĉe la Monaĥejo Niedermünster (Regensburg), ĉe tombo de Gizela de Burgundio. Ĝi hodiaŭ troviĝas en la trezoro de la Munkena Rezidejo.

Bibliografio
------------

* Sybille Eckenfels-Kunst: *Goldemails. Untersuchungen zu ottonischen und frühsalischen Goldzellenschmelzen*, Pro Business Verlag, Berlin 2008

* Kategorio Gizela-kruco en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Beata Szydło, la 19an de januaro 2016 en Eŭropa Parlamento en Strasburgo
Beata Szydło kun la ĉefministro de Italio Matteo Renzi kaj ĉefministro de Estonio Taavi Rõivas dum la Bratislava Politika Renkontiĝo 2016
Visegrada grupo (Viŝegrada grupo, V4) Gvidantoj: Robert Fico, Beata Szydło, Bohuslav Sobotka, Viktor Orbán (2015)
**Beata Maria SZYDŁO** [ŝ*i*dŭo] (naskiĝis la 15-an de aprilo 1963 en Osviecimo) estas pola politikistino, estis 2015–2017 ĉefministro de Pollando. Ŝi estas vicprezidantino de la Rajto kaj Justeco. Ŝi estas tria virina ĉefministro de Pollando. Homo de la Jaro 2017 en Ekonomia Forumo de Krynica.

Biografio
---------

Beata Szydło naskiĝis en Oświęcim kaj kreskis proksime Brzeszcze en Przecieszyn. Ŝia patro estis ministo. Ŝi finis Jagelonan Universitato en Krakovo en 1989 kiel etnografino. Ŝi finis postdiplomajn studojn en la krakova Ekonomika Akademio. Ekde 1987 ĝis 1995 laboris kiel asistantino en la Historia Muzeo de Krakovo, tiam en Kultura Centro en Libiąż. En 1997-1998 ŝi estis la direktorino de Kultura Centro en Brzeszcze.

Politika kariero
----------------

Ŝi estis urbestrino de Brzeszcze en 1998- 2005. En la 25- an de septembro 2005 ŝi estis elektita al la Sejmo en distrikto de Chrzanów, kiel kandidatino de la Rajto kaj Justeco. 24-an de julio 2010 estis vicprezidantino de la politika partio. Ŝi estis parlamentanino de 5-a, 6-a, 7-a de Sejmoficperiodo. Ekde 2011 ŝi estas vicprezidantino de la Komisiono pri la Publikaj Financoj. Ŝi gvidis du sukcesajn kampanjojn en la prezidentaj kaj parlamentaj balotadoj de 2015. De la 25-a de oktobro 2015 ŝi estas ankaŭ parlamentanino de 8-a oficperiodo de Pola Sejmo.

En 20-an de junio 2015 kongreso de Rajto kaj Justeco nomumis Beata Szydło kiel kandidato por ĉefministro en la Balotado 2015. En 13-an de novembro 2015 Prezidento de Pollando Andrzej Duda konfidis al Beata Szydło la funkcion de la Ĉefministro de Pollando. En 16-an de novembro 2015 ŝi estis la establita ĉefministro kaj ĵurigita.

Registaro de Beata Szydło
-------------------------

* Vic-ĉefministro Mateusz Morawiecki

* Ministerio pri Edukado: Anna Zalewska

* Ministerio pri Nacia Defendado Antoni Macierewicz

Privata vivo
------------

Beata Szydło estas edzino de Edward Szydło. Ili havas du filojn: Tymoteusz kaj Błażej.

Referencoj
----------

1. ↑   Nova pola registaro - aktualaĵoj de la Pola Retradio el elsendo 10.11.2015 /
2. ↑  Politika situacio en Pollando - aktualaĵoj de la Pola Retradio el elsendo 13.11.2015 |

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Beata Szydło en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Privata retpaĝo
* Ĉefministra retpaĝo

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • r Ĉefministroj de Pollando ekde 1989 (Tria Pola Respubliko) |
| --- |
| Tadeusz Mazowiecki • Jan Bielecki • Jan Olszewski • Waldemar Pawlak • Hanna Suchocka • Waldemar Pawlak • Józef Oleksy • Włodzimierz Cimoszewicz • Jerzy Buzek • Leszek Miller • Marek Belka • Kazimierz Marcinkiewicz • Jarosław Kaczyński • Donald Tusk • Ewa Kopacz • Beata Szydło • Mateusz Morawiecki |  |

 |


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 539877
* GND: 110571392X
* VIAF: 313026418
 |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Citrongorĝa barbulo** |
| --- |
|  |
| Citrongorĝa barbuloCitrongorĝa barbulo
 |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Pegoformaj *Piciformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Ramfastedoj *Ramphastidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Eubucco* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***E. richardsoni*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Eubucco richardsoni****(Gray, 1846) |
|
|
|
| Konserva statuso |
| {{{220px}}}**Konserva statuso: Malplej zorgiga** |
|
|  |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Citrongorĝa barbulo  |

 |
| v • d • r |

La **Citrongorĝa barbulo** (***Eubucco richardsoni***) estas specio de birdoj de la familio de Ramfastedoj aŭ de propra familio de Kapitonedoj, laŭ kelkaj fakuloj, sed ĉiukaze parencoj de tukanoj, tukanetoj kaj membroj de la grupo de Sudamerikaj barbuloj.

La plej rimarkinda karaktero de la specio estas la **flavaj gorĝo kaj supra ŝultro** (kio nomigas la specion) kio nuancas al bruna kaj ruĝa pli sube (mentono estas bruneca). La ventro estas verdeca. La **kapo estas nigra** kun malhelaj grenatkoloraj nuancoj aŭ eĉ al ruĝo. La nuko montras horizontale bluan larĝan strion. La dorso estas grizverdeca, plei hela supre kaj malhela sube. La beko estas flava sufiĉe kontrasta kun la najbaraj ĉu ruĝecaj ĉu malhelaj partoj.

Tiu ĉi specio montras ekzemplon de seksa duformismo, nome la ino estas pli senkolora, ja kun flava supra brusto, sed sen tiom markitaj malsupra brusto, kapo aŭ nuko.

Ĝi troviĝas en Bolivio, Brazilo, Kolombio, Ekvadoro kaj Peruo. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj arbaroj de malaltaj teroj kaj subtropikaj aŭ tropikaj marĉoj ĝis 900 m de altitudo super marnivelo.

Li estas ĉirkaŭ 15 cm longa kaj ĉirkaŭ 31 g peza.

Li manĝas ĉefe artropodojn (insektojn, araneojn kaj aliajn senvertebrulojn). Tiu ĉi specio serĉas siajn predojn inter la seka foliaro restanta en la branĉaro.

Oni agnoskas ĝis 4 subspeciojn:

* *Eubucco richardsoni richardsoni* (J. R. Gray, 1846) - nomiga subspecio,
* *Eubucco richardsoni nigriceps* Chapman, 1928,
* *Eubucco richardsoni aurantiicollis* P. L. Sclater, 1858,
* *Eubucco richardsoni purusianus* Gyldenstolpe, 1951.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Lepage D. *Eubucco richardsoni*[*rompita ligilo*]. Monda listo de birdoj. Avibase. [Rigardo la 28an de septembro 2011].

* Eubucco richardsoni. BirdLife International 2004.[*rompita ligilo*]
* 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. 27a Julio 2007.
**Lajos Schedius** [lajoŝ ŝedius] aŭ **Ludwig Schedius** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Schedius lajos** estis hungara filologo, esteto, redaktoro, dramaturgo, geografiisto, profesoro, membro de Hungara Scienca Akademio, membro de Societo Kisfaludy.

Lajos Schedius
Lajos Schedius naskiĝis kiel *Ludwig Schedius* la 20-an de decembro 1768 en Győr. Li mortis la 12-an de novembro 1847 en Pest (urbo).

Biografio
---------

Lajos Schedius devenis el germana luterana familio. Li frekventis universitaton en Göttingen inter 1788-1791, poste li instruis en Reĝa Universitato de Pest dum 50 jaroj. Li estis dekano en 1809, rektoro en la studjaro 1834. Li verkadis precipe latine kaj germane, sed kiel germano, li apogis la hungaran kulturon. Li havis bonajn kontaktojn kun kremo de la hungara literatura vivo. Li redaktis diversajn periodaĵojn, ekzemple *Zeitschrift von und für Ungern*. En la 1790-aj jaroj li estis ankaŭ dramaturgo de hungara teatra trupo, baldaŭ li havis postenon en germanlingva teatro. Li apogis eldonon de *Mappa Generalis Regni Hungariae*, poste li partoprenis en la sekva eldono kun multe da aldonoj. En 1806 li strebis pri la luteranaj lernejoj. Li estis ankaŭ framasono.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Principia Philocaliae seu doctrina pulcri* (1828)
* *Magyar ország’, Horvát, Tót, Dalmát és Erdély országok’, a Tengermellék és a Végőri vidékek, közönséges pósták és útak földabrosza az Ausztriai Tsászárság határos tartomány részeivel együtt a legjobb kútfőkből merített, a legbíztosabb előadások szerént ki adák Schedius Lajos k. tanácsos, Magy. Kir. Egyetemb. Professzor és Blaschnek Sámuel földmérő Pesten* (1833-1838)
* *Systema rei scholasticae evangelicorum* (1806)

Fontoj
------

* Hungarlingva Vikipedio
* hungare[*rompita ligilo*]
* biografio hungare

* Kategorio Lajos Schedius en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 422528
* GND: 117113506
* LCCN: no2006123621
* VIAF: 59853372
* ISNI: 0000 0000 7858 1731
* SUDOC: 196807670
* BNF: 151501966
* NKC: mzk2010574403
 |
**Lajos Romsauer** [lajoŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Romsauer Lajos** estis hungara matematikisto, mezlerneja kaj altlerneja instruisto. Lia persona nomo estis *Ľudovít* en slovakaj fontoj.

Lajos Romsauer naskiĝis la 23-an de aŭgusto 1879 en Malacka (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempa Malacky en Slovakio), li mortis la 12-an de majo 1952 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Lajos Romsauer maturiĝis en la komenca Pozsony, poste li akiris pedagogian diplomon en Budapeŝto en 1902, post ses jaroj li doktoriĝis el matematiko, astronomio kaj filozofio. Li komence instruis en liceo de Sátoraljaújhely, inter 1903 kaj 1924 en gimnazio en Budapeŝto, samtempe inter 1903-1945 en Reĝa Teknikuniversitato József kiel asistanto (1903-1921), eksterordinara profesoro (1921-1924), ordinara profesoro (1924-1945). De 1935 ĝis 1937 li estis dekano. Li havis edzinon.

Elektitaj libroj
----------------

* *Ábrázoló geometria I-II.* (1929, 1930)
* *Ábrázoló geometria II.* (1930)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)
* slovaka biografio

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 669782
 |
*Citrus australasica*.
***Citruskaviara lemono***, *Citrus australasica* estas arbedo aŭ malgranda arbo troviĝanta en la subvegetaĵaro de subtropikaj malaltaj pluvarbaroj en la marborda limregiono de Kvinslando kaj Novsudkimrio, Aŭstralio. La planto altas 2-6 metrojn. La folioj estas malgrandaj, 1-5 cm longaj kaj 3-25 mm larĝaj, glataj, kun la pinto tranĉita kaj krenata en la apekso. La floroj estas blankaj kun 6-9 mm longaj petaloj. La frukto estas cilindra, 4-8 cm longa, foje iomete kurba. Ĝi venas en malsamaj koloroj, inkluzive rozkoloran kaj verdan.

Kultivado kaj uzo
-----------------

La unuaj ne-indiĝenaj kolonoj konsumis la fruktojn konservante la arbetojn kiam ili utiligis la grundon por agrikulturo. La botanikistoj de la kolonio proponis, ke ili estu kultivataj. La citruskaviara lemono tiam estis popularigita kiel indiĝena manĝaĵo. La pulpo formita de malgrandaj globetoj estas komparita kun kaviaro, ĉar ĝi povas esti uzata kiel garnaĵo aŭ aldonita al diversaj receptoj. La freŝa pulpo efikas kiel eferveska eksplodo de spica gusto dum ĝi estas maĉita. La suko de la frukto estas acida kaj simila al tiu de citrono. Konfitaĵoj kaj pikloj ankaŭ estas kuiritaj el ĉi tiu frukto. La ŝelo povas esti sekigita kaj uzata kiel spico. Citruskaviara lemono sin prezentas en vasta gamo de koloroj - verda, flava, oranĝa, purpura, nigra kaj bruna. Oni supozas, ke ĝi havas la plej vastan koloran varion inter la aliaj citrusaj specioj. Ĝia komerca uzo komenciĝis meze de la 1990-aj jaroj en konfitaĵbutikoj, oni farante frandaĵojn el sovaĝaj fruktoj. Ĉirkaŭ la jaro 2000 ĝi estis vendita en restoracioj kaj freŝa frukto eksportiĝis.

Lastatempe ĉi tiu specio estis kultivata komerce responde al la granda postulado pri ĝia frukto. Estas kreskantaj varioj de genetikaj selektoj, kiuj estas greftitaj sur citrusgreftbazoj. Kun la neatendita pliiĝo de postulo de fruktoj, la ĉefa fonto de genetika materialo por disvastigo venas el sovaĝaj plantoj. En kultivado, la planto estas traktata same kiel la cetero de la citrusaj specioj. Ĝi povas esti atakita de iuj damaĝbestoj kaj malsanoj postulantaj ĝiajn regadon en iaj situacioj. La plej oftaj estas koĉoj, raŭpoj, cinipaj insektoj kaj putrado de branĉoj. La esploroj de d-ro Andrew Jessop pri fruktomuŝo konkludis, ke ĝi ne estas gastiganta planto por ĉi tiu speco de muŝo kaj sekve ne riskas kvarantenon por importantaj landoj. Esplorado farita en la 1970-aj jaroj indikis ke, sovaĝaj selektitaĵoj de *C. australasica* estis tre rezistema al *Phytophthora citrophthora* fungosimila patogeno kiu kaũzas radikarmalsanon, pro tio oni ellaboris hibridigprogramon por obteni rezisteman citrusan greftbazon.

* Kategorio Citrus australasica en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Citrus australasica en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 713251
 |
**Lajos Rácz** [rAc], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Rácz Lajos** estas hungara luktisto en klasik-stila luktado, dufoja olimpiano, mondĉampiono, trejnisto.

Lajos Rácz naskiĝis la 1-an de julio 1952 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Lajos Rácz maturiĝis en Budapeŝto, pli precize en Csepel (distrikto). Ekde 1973 li vivis en Székesfehérvár, kie li edziĝis en la sekva jaro. Li akiris du diplomojn en Gimnastika Altlernejo de Budapeŝto en 1978 kaj 1983. Li ricevis signifan ŝtatan premion en 2019. 

### Sporta kariero

Lajos Rácz ĝis 1971 estis luktisto en Csepel, poste en Székesfehérvár. Li estis hungara ĉampiono 11-foje inter 1974-1984 en pezkategorio 52 kg. Li estis olimpiano en Hungario en la Somera Olimpiko 1976 kaj Hungario en la Somera Olimpiko 1980 kun arĝenta medalo, krome en mondĉampionumo li estis la unua en 1979 kaj en eŭropaj ĉampionumoj same li estis la unua en 1977 kaj 1983. Lia plej konata trejnisto estis Géza Hollósi. Depost sia aktiva sporta kariero li estis trejnisto en Székesfehérvár.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto Arkivigite je 2023-04-02 per la retarkivo Wayback Machine
* rezultoj kun foto
* biografio angle

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 817246
* GND: 1221088645
* VIAF: 8640160546935910240007
 |



* Portalo pri Biografio
Koordinatoj: 61° 04′ 00″ N 42° 06′ 00″ O﻿ / ﻿61.06667 °N, 42.10000 °O﻿ / 61.06667; 42.10000 (mapo)

**Velsk** (ruse *Вельск*) estas urbo en Arĥangelska provinco en Rusio.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 11205501.

La urbo estis fondita en jaro 1137.

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1780.

La interurba telefona kodo estas 81836, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo (en jaro 2005).

La urbo estas sur maldekstra bordo de rivero Vel (Вель), ĉe enenfluo en ĝin de rivero Vaga (Вага).

En la urbo estas fervoja stacio.

En jaro 1959 la urbo havis 16.9 mil loĝantojn.

En jaro 2002 la urbo havis 26.2 mil loĝantojn.

Flago de Arĥangelska provinco
Administra divido de Arĥangelska provinco

**Ĉefurbo**: Arĥangelsk

**Aŭtonoma distrikto**: Nenecio

**Urbaj distriktoj**:
Arĥangelsk |
Korjaĵma |
Kotlas |
Mirnij |
Narjan-Mar |
Nova Zemlo |
Novodvinsk |
Severodvinsk 

**Municipaj distriktoj**:
Ĉemara |
Ĥolmogora |
Kargopola |
Konoŝa |
Kotlasa |
Krasnoborska |
Lena |
Leŝukonska |
Mezenja |
Njandoma |
Onega |
Pinega |
Plesecka |
Ŝenkurska |
Ustja 
Velska |
Verĥnetojma |
Vilegoda |
Vinogradovka |
Zapoljarnij 

 


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 53671
* GND: 4621942-0
* LCCN: n00035350
* VIAF: 150059283
 |



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Estado Oriental del Uruguay** (Orienta Ŝtato Urugvajo) estis la unua nomo de la aktuala Orienta Respubliko Urugvajo. Tiu nomo estis donita al la lando de la unua konstitucio aprobita la 28an de junio de 1830 kaj ĵurita de la popolo la 18an de julio de la sama jaro. La Asembleo instaliĝis en San José je la 22a de novembro de 1828. La Komisio de Konstitucio kaj Leĝaro estis prezidita de Jaime Zudáñez kaj integrita, krome de José Longinos Ellauri, Luis B. Cavia, Cristóbal Echevarriarza kaj Solano García. Aliaj membroj de la Asembleio kiuj ludis gravan rolon en la prilaborado de la Konstitucio, estis Miguel Barreiro, Juan Benito Blanco, Alejandro Chucarro, Lázaro Gadea, Ramón Massini, Juan María Pérez kaj Lorenzo Justiniano Pérez. La laboro de la Komisio estis prezentita al la Asembleo la 6an de majo de 1829 kaj aprobita de tiu la 3an de septembro de 1829.

La decido pri la nomo de la nova ŝtato estis prenita de la Asembleo en la sesio de 7a de majo de 1829. La Komisio de Konstitucio kaj Leĝaro estis proponinta la nomon de "Estado de Montevideo" (Ŝtato Montevideo). Lázaro Gadea ne ŝatis tiun nomon ĉar ĝi ne enhavas la tuton sed nur parton de la ŝtato kaj tia distingo povus ne plaĉi al la aliaj departementoj. Oni proponis la alternativajn nomojn de "Estado Nord Argentino" (Nordargentina Ŝtato) kaj "Estado Oriental del Uruguay" (Orienta Ŝtato Urugvajo), kaj oni elektis tiun lastan.

Notoj
-----

1. ↑  Discusión de la Constitución del Estado Oriental del Uruguay Imprenta Oriental, 1870. Konsultita la 12an de oktobro de 2011.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Teksto de la Konstitucio de 1830 Arkivigite je 2013-10-21 per la retarkivo Wayback Machine
* Teksto de la Konstitucio de 1918 Arkivigite je 2011-08-14 per la retarkivo Wayback Machine
* Biblioteca Digital Mundial: Mapo de 1860 kiu markas la limojn reklamitajn de Urugvajo.
Dreihütten
**Dreihütten,** hungare **Háromsátor** [hAromŝAtor] estas ne memstara, malgranda vilaĝeto en Aŭstrio, en federacia lando Burgenlando, en distrikto de Oberwart, en municipo de Bernstein im Burgenland. Drei kaj három signifas: tri.

Bazaj informoj
--------------

* Areo:  km²
* Alto super marnivelo: m
* Loĝantaro: 200
* Telefonprefikso:
* Poŝtkodo: 7434
* Aŭtokodo: OW
* 47° 25′ 15″ N 16° 13′ 10″ O﻿ / ﻿47.42083 °N, 16.21944 °O﻿ / 47.42083; 16.21944 (mapo)Koordinatoj: 47° 25′ 15″ N 16° 13′ 10″ O﻿ / ﻿47.42083 °N, 16.21944 °O﻿ / 47.42083; 16.21944 (mapo)

Situo
-----

Dreihütten situas flanke de monto. Bernstein im Burgenland troviĝas je 3, Kőszeg je 27 km-oj.

Historio
--------

Germanaj ministoj fondis la vilaĝon en 1608 kaj atingis la rangon kampurbo en 1846. En 1910 vivis en Háromsátor 206 homoj (plejparte aŭstroj). Ĝis 1921 la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Vas (reĝa departemento), al distrikto de Kőszeg, poste al Aŭstrio, inter 1938-1945 al Germanio.

Vidindaĵoj
----------
Blua estelado
Ruĝa estelado
La **estelado** (aŭ **stela flago**) estas neoficiala flago ĝenerale uzata de la partianoj de la sendependeco de Katalunio aŭ, pli vaste, de la Katalunaj Landoj. Ĝia origino datiĝas de la komenco de la 20a jarcento (1908). Ĝi naskiĝis el la fandado de la kvar tradiciaj strioj de la Reĝa Blazono de Aragono kun la triangulo kun stelo de la tipo de la flago de Kubo. Ĝia kreinto estis Vicenç Albert Ballester, aktivulo de *Unió Catalanista* (Katalunisma Unuiĝo) kaj de aliaj movadoj kaj iniciatoj por la sendependiĝo de Katalunio. Li prenis ĉi tiun modelon pro tio, ke Kubo nelonge antaŭe sendependiĝis de Hispanio, kaj ĝi estis sekve referenco. Ballester loĝis en Kubo, kaj li admiris ĝian lukton kontraŭ la Hispana Imperio.

Aperis diversaj variantoj surbaze de la origina formo, kiuj tial ricevas ankaŭ la nomon **blua estelado** (aŭ **blustela flago**). Tiuj variantoj kutime indikas specifan politikan inklinon. La plej disvastiĝinta estas la t.n. **ruĝa (aŭ flava) estelado**, kreita en 1968 en Nord-Katalunio. En ĝi la stelo estas ruĝa, ĉar la flago estis uzata en la komenco de marksisto-leninistoj, sed nuntempe ĝi estas pli vaste uzata de la maldekstraj sendependistoj.

* Estelado en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Estelado en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Gallocanta** [galjoKANta] estas municipo de Hispanio, en la sudokcidento de la komarko Daroka Kamparo kies ĉefurbo estas Daroko mem, en la sudokcidento de la Provinco Zaragozo (regiono Aragono). La loknomo *Gallocanta* laŭvorte signifas "kantas virkoko", sed alude al abundo de grandaj birdoj kiel gruoj (rilate ĉefe al la Lageto). Tamen la popola etimologio rezultas, ke en la municipa blazono aperas virkoko.

Geografio
---------

Panoramo kaj loĝloko Gallocanta el la Lageto.
Gallocanta estas municipa teritorio en la sudokcidento de la komarko Daroka Kamparo inter tiu de Berrueco oriente kaj tiu de Used okcidente, krom Santed norde kaj Las Cuerlas sude. Ĝi estas sur la norda bordo de la Lageto Gallocanta.

La lageto Gallocanta enhavas areon de 1924 ha krom pliaj 4553 ha de protektita periferia zono. Ĝi havas maksimuman longon de 7 km kaj maksimuman larĝon de 2 km. Ĝi havas averaĝan profundon de 70 cm kaj maksimuman profundon de 2 m. La altitudo gamas inter 995 kaj 1 085 msnm. La senelflua baseno estas ĉirkaŭita de la montaroj Santa Cruz kaj Pardos norde, Sierra Menera sude kaj Caldereros oriente. Ĝi estas tipa ekzemplo de montara senelflua baseno, tio estas, sen elirejo al maro. Ties akvoj devenas ĉefe de subteraj akvofluejoj, pro kio ties salenhavo estas tre alta: dek fojojn super tiu de marakvo, pro kio dum sekego ekformiĝas sur ties bordoj salkrustaĵoj. En Gallocanta mem estas interpretejo kaj rigardejo al la lageto ĉefe pro la birdabundo.

La loĝloko Gallocanta mem estas je 107 km sudokcidente de Zaragozo, provinca kaj regiona ĉefurbo, proksime de la limo kun la provinco Teruelo, je 1 011 msm. Ĝi estas tute inter Berrueco sudoriente kaj Santed norde.

Historio
--------

La lageto kaj Gallocanta fone.
Plej fruaj restaĵoj estis de Bronzepoko kaj de keltiberoj. La areo estis konkerita el islamanoj en la 12-a jarcento. En 1248, per privilegio havigita de Jakobo la 1-a, la loko sendependiĝis de Daroca, kaj ekestis parton de *Sesma de Langa* en la Komunumo de Domaroj de Daroca, kiu pluis ĝis 1838. Iam estis kastelo, sed ĝiaj materialoj estis reuzitaj kaj nun videblas neniu restaĵo. Estis ankaŭ muelejo.

Preskaŭ ĉiuj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento kaj same en Gallocanta kie oni malaltiĝis ĝis nunaj 70 loĝantoj. Evidente elmigrado foriris al industriaj areoj kiel Zaragozo, Daroko kaj Karinjeno.

Aktualo
-------

Bazo de ekonomio nun estas agrikulturo (cerealoj, olivarboj kaj migdalarboj sed ĉefe vitejoj) kaj brutobredado (kortobirdoj, ŝafoj kaj porkoj) kaj sekva nutrindustrio (vinproduktado). Nune gravas ankaŭ natura, kultura kaj rura turismo. Inter nunaj vidindaĵoj menciindas la preĝejo kaj naturaj lokoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Zaragozo
* Cantagallo

Referencoj
----------

1. 1 2  Reserva Natural Dirigida de la Laguna de Gallocanta, Gobierno de Aragón.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 802532
 |
La rivereto **Dreisbach** estas dek km longa, orografie maldekstra flankrivero de la rivero Ahr en Nordrejn-Vestfalio kaj Rejnlando-Palatinato, Germanio.

Geografio
---------

### Riveriro

La rojo Dreisbach fontas en la arbara areo *Auf der Luck* inter la komunumpartoj Rohr kaj Lommersdorf de la komunumo Blankenheim sur alteco de ĉ. 507 m super marnivelo. Ĝi fluas nordorienten kajpasas post unu kilometro la limon al Rejnlando-Palatinato. Ĝi unue daŭrigas sian vojon orienten kaj poste ĝi fluas suden preter la Adenau kaj la komunumoj Ohlenhard kaj Wershofen. Je la alia flanko de la rojo Eichenbach, situas la plej altan monton de la Ahrgebirge, la Aremberg. La Dreisbach enfluas apud Fuchshofen sur alteco de 256 m. s.m. en la de sudo alfluantan riveron Ahr.

### Akvokolekta areo kaj alfluantoj

Sur sia 10 km longa vojo la rivereto pasas altodiferencon de 251 m, kiu egalas ala meza dekliveco de 25 ‰. La akvokolekta areo havas grandecon de 16,4 km².   

La alfluantoj estas (rivermalsupren):

| Nomo | akveja kodo | longeco (km) | direkto | enfluejoapud km | loko |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Schalkenbach | 27185432 | 2,5 | dekstre | 6,5 | Ohlenhard |
| Etzseifen | 27185434 | 1,0 | dekstre | 6,1 |  |
| Keuvelsseifen | 27185436 | 1,3 | maldekstre | 5,5 |  |
| Scheidseifen | 27185438 | 1,3 | dekstre | 4,9 |  |
| Keupelseifen (Mutscheider Seifen) | 2718544 | 0,8 | maldekstre |  | Wershofen |
| Nehmenseifen |  |  | maldekstre |  | Wershofen |
| Mühlenseifen |  |  | maldekstre |  |  |
| Müllenseifen |  |  | maldekstre |  |  |

Referencoj
----------


* Kategorio Dreisbach (Ahr) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Bert BOON** (naskiĝis la 30-an de majo 1948 en Molenbeersel – Limburgo) estas belga esperantisto, individua membro de UEA, membro de FEL, membro de E-3000, UEA-delegito. prezidanto kaj instruanto de "SEL-T LA HIRUNDO", Esperanto-klubo de li kaj lia filo Nico fondita en Tienen en la jaro 1992, sekcio de Skolta Esperanto-Ligo, instruis laŭ la metodo Kempeneers en Loveno de 1988 ĝis 1991, instruas laŭ la Cseh-metodo ekde la jaro 1993.

Li eklernis Esperanton en la jaroj 1986-1987 en oficiala vesperkurso organizita de doktoro Paul T. C. Kempeneers kaj havas oficialan diplomon pri Esperanto. Li estas aktiva kiel ĉefredaktoro de la kluba revuo (16 jarkolektoj en 2008), tradukas, verkas artikolojn en diversaj lingvoj por diversaj revuoj, leterojn de leganto por diversaj gazetoj, prelegas en Esperanto-kluboj, ktp...

Bert Boon studis ĝermanan filologion en la universitato de Gent kaj neŭrolingvistikon en universitato de Bruselo. De 1972 ĝis 2001 en mezlernejo de Tineno li laboris kiel instruisto, pri la germana kaj la nederlanda lingvoj, krome pri "verba esprimo" kaj "estetika edukado". Informis milojn da gelernantoj pri Esperanto kaj el ili diversaj poste iĝis membroj de "La Hirundo".

Esperanto-Numismatika Asocio
----------------------------

Bert Boon estis en 2013 la iniciatinto de la unua prinumismatika fakgrupo de UEA, Esperanto-Numismatika Asocio" kaj ĉefredaktoro de la asocia revuo "Esperanta Numismatiko". En oktobro 2017 la asocio dise en la mondo havis 83 individuajn kaj 19 asociajn membrojn. Membriĝo kaj revuo estas tute senkostaj.

Verkoj
------

Kune kun Marc Vanden Bempt (Esperanto 3000, Loveno) en 2002 li esperantigis la unuan fojon bildstrion de la mondfama verkisto Willy Vandersteen: "Cisko kaj Vinjo – La brusela bubo" («Suske en Wiske: Het kregelige ketje»), okaze de la 10-jariĝo de «La Hirundo». Li tradukis la novelon *Het dwaallicht* de Willem Elsschot al Esperanto (*Kiel Vaglumo*) (eldonita de Flandra Esperanto-Ligo en 2010). Aperis artikolo de Bert Boon "La enigma odiseado de zamenhofa letero" en Literatura Foiro 245 de junio 2010, p.136-146.

Eksteraj ligiloj
----------------

Ankoraŭ ne ekzistas retejo de la Esperanto-Numismatika Asocio, nek de ĝia revuo. Sed la revuon eblas aboni per retpoŝto al bert.boon@skynet.be kaj aperintajn gazetojn vi povas senpage elŝuti de la bitoteko de Hispana Esperanto-Federacio aŭ ĉe Esperanta Kunfarejo: Esperanto-Numismatika Asocio.
**Berta EHNN** [en], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Ehnn Berta** estis hungardevena aŭstra operkantisto, (soprano, mezosoprano). Ŝia origina familia nomo estis *Windisch* [vindiŝ].

Desegnaĵo pri Berta Ehnn
Berta Ehnn sur scenejo
Berta Windisch  naskiĝis la 30-an de oktobro 1845 (laŭ aliaj informoj la 30-an de novembro 1847) en Pest (urbo) (Hungara reĝlando), ŝi mortis la 9-an de marto 1932 en Aschberg (Aŭstrio).

Biografio
---------

Berta Ehnn devenis el juda familio. Ŝi translokiĝis al Vieno jam en 1850 kun siaj gepatroj. Ŝi frekventis konservatorion en Vieno en la lernojaro 1861, poste ŝi lernis private. En 1863 ŝi faris sensukcesan provan kantadon en Hofoper (Vieno), sed en la sekva jaro ŝi sukcese debutis en teatro de Linz. Baldaŭ ŝi kantadis en Graz, Darmstadt, Hamburgo, en la teatra jaro 1865 en Nurenbergo, en la sekva jaro en Stutgarto. Inter 1868 kaj 1885 ŝi estis membro de la Kortega Operejo de Vieno, kie ŝi ricevis la titolon "imperiestra kaj reĝa kantisto". Intertempe en 1873 ŝi edziniĝis. En 1885 ŝi forlasis la scenejon, tamen escepte en 1918 ŝi kantis lastfoje.

El ŝia repertuaro
-----------------

* Georges Bizet: *Carmen* — titolrolo
* Richard Wagner:
	+ *Die Meistersinger von Nürnberg* — Eva
	+ *Der Fliegende Holländer* — Senta
	+ *Tannhäuser und der Sängerkrieg auf Wartburg* — Elizabeta
	+ *Lohengrin* — Elza
	+ *Die Walküre* — Sieglinde
* Wolfgang Amadeus Mozart:
	+ *La geedziĝo de Figaro* – Cherubino
	+ *Così fan tutte* – Dorabella
	+ *Die Zauberflöte* – Pamina
	+ *La clemenza di Tito* – Vitellia
* Charles Gounod:
	+ *Faust* – Margit
	+ *Romeo kaj Julieta* – ina ĉefrolo
	+ *Philemon kaj Baucis* – ina ĉefrolo
* Gaetano Donizetti:
	+ *Lucretia Borgia* — Maffio Orsini
	+ *Belisario* — Irene

Fontoj
------

* hungarlingva biografieto
* germanlingva biografio
* germanlingva biografio

* Kategorio Berta Ehnn en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Humada** [uMAda] estas submunicipo kaj municipo en la nordokcidento de la provinco Burgoso, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la sudokcidento de la komarko *Páramos*.

Geografio
---------

Congosto.
Preĝejo de Congosto.
Preĝejo de Fuenteodra.
Ĝia municipa teritorio, kiu enhavas ok loĝlokojn, okupas totalan areon de 85,193 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 123 loĝantojn. Ĝi perdis multajn loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte perdis 170 loĝantojn el 1991. 

Ĝi distas 61 km de Burgoso, provinca ĉefurbo, kaj 20 km de Villadiego; la municipa teritorio, krom la ĉefurbon, enhavas jenajn ok submunicipojn: nome Congosto, Fuencaliente de Puerta aŭ Fuencalenteja, Fuenteodra, Humada, Los Ordejones, formata per du loĝlokoj nome Ordejón de Abajo aŭ Santa María kaj Ordejón de Arriba aŭ San Juan, Rebolledo de Traspeña, San Martín de Humada kaj Villamartín de Villadiego.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado fine de la 9-a jarcento. 

Humada formis parton de la komunumo *Cuadrilla de Valdelucio* en la *Partido de Villadiego*, unu el dek kvar kiuj formis la komunumaron *Intendencia de Burgos*, dum la periodo inter 1785 kaj 1833; dum en la Censo de Floridablanca de 1787, ĝi estis senjorlanda jurisdikcio kies reganto estis la Duko de Frías, kiel vicurbestro. La nomo de la municipo estis "Los Ordejones". En 1877 eknomiĝis "Humada".

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj) kaj brutobredado (ŝafoj). Lastatempe plej ekgravis kultura kaj rura turismo, ekzemple piedirado tra naturaj lokoj, montoj, ravinoj, akvofaloj. 

Inter vidindaĵoj menciindas la romanikaj preĝejoj. 

Ekde 2017, la municipo estas ene de la Geoparko Las Loras, nome la unua geoparko de Unesko en la regiono.

Bildoj
------

* Interno de la preĝejo de Fuenteodra.Interno de la preĝejo de Fuenteodra.
* Akvofalo Yeguamea.Akvofalo Yeguamea.
* Ordejón de Abajo, februaro 2018.Ordejón de Abajo, februaro 2018.
* Ordejón de Arriba.Ordejón de Arriba.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Burgoso

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 774312
* VIAF: 2564148122893795200002
* SUDOC: 128002492
 |
**Herrera de Pisuerga** [eREra depiSŬERga] estas municipo en la nordoriento de la provinco Palencio, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la komarko *Páramos-Valles* kaj pli precize en la subkomarko Boedo-Ojeda. La loknomo *Herrera de Pisuerga* eble povas esti komprenata etimologie kiel Forĝejo de Pisuerga, alude al trafluanta rivero.

Herrera estis konata pro sia Festivalo de la Kankro, antaŭ la malsano afanomikozo formortis la populaciojn de lokaj kankroj en la riveroj de la areo. Herrera estas parto de norda sektoro de la Jakoba Vojo.

Geografio
---------

Nova Pordego el la murego.
Pordego de Aguilar, translokigita al parko.
Blazondomo.
Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 99,08 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 1 889 loĝantojn. Ĝi perdis multajn loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte perdis 1 400 loĝantojn el la jaro 1950. Ĝi distas 74 km de Palencio, provinca ĉefurbo.

La municipo inkludas la jenajn submunicipojn: Naveros de Pisuerga, Olmos de Pisuerga, Ventosa de Pisuerga kaj Villabermudo.

Historio
--------

En la municipa teritorio estas la arkeologia kuŝejo de la iama urbo Pisoraca (eble sama etimologio kun Pisuerga), loko okupita de la Legio IV Makedona, kantonmentita tie dum la 1-a jarcento p.K. 

Poste estis setlejo de visigotoj, kiuj havis tie nekropolon.

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado. 

En 1130, Alfonso la 7-a kaptis la grafon Pedro de Lara kaj en 1131 kapitulacigis la kastelon de Herrera de Pisuerga ĝis tiam de la sekvantoj de la grafo. En 1184, Alfonso la 8-a havigis foruon al Ferreruela (Herrera), sed en senjorlando de Lara; en la 14-a jarcento de Fernández de Velasco, kaj poste de la dukoj de Frías, kiu helpis la fondon de konvento de franciskanoj fine de la 15-a jarcento.

Kadre de la Hispana Milito de Sendependigo la francaj trupoj invadis la urbon dufoje, nome en 1808 kaj 1812.

En 1902 ĝi ricevis la titolon de urbo.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj kaj vitejoj) kaj brutobredado (ŝafoj). Lastatempe funkciado de servoj plej ekgravis, kune kun piedirado tra naturaj lokoj. 

De la historia pasinteco restis diversaj vizitindaj vidindaĵoj kiel restaĵoj de la romia murego, blazondomoj, pontoj, preĝejoj ktp.

Bildoj de submunicipoj
----------------------

* Naveros de PisuergaNaveros de Pisuerga
* Olmos de PisuergaOlmos de Pisuerga
* Horloĝturo ĉe Ventosa de PisuergaHorloĝturo ĉe Ventosa de Pisuerga

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Palencio

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 770627
* LCCN: nr95019199
* VIAF: 124774807
* SUDOC: 114370575
 |
La **humanisma komedio** estas literatura ĝenro de eduka tipo. Ĝi naskiĝis dum la humanismo pro pedagogiaj celoj. La humanisma komedio verkiĝis en latina, la lingvo de humanismo dum la Renesanco. 

Tiu ĝenro startis en la 15a jarcento kaj kultiviĝis en la limoj inter la Mezepoko kaj la Renesanco.

Temas pri dialogaj verkoj en prozo, pensitaj por legado (ĉu laŭte kaj grupe, ĉu sole), sed ne por la teatra ludado, kiuj pritraktas aktualajn temojn, kun ĉefa intereso pri malalataj sociaj tavoloj kaj pro tio pintoreska el la ĉiutaga vivo. Ili uzas la dialogon, kiu estas la ŝlosila strukturo, per bonkvalita literatura tekniko kaj riĉo de literaturaj resursoj.

La intrigo estas simpla kaj disvolviĝas malrapide el la dialogo kun malmultaj aŭ nulaj reĝisoraj indikoj. La uzado de la tempo kaj de la spaco estas tre fleksebla, ĉar tiuj verkoj ne estis destinitaj al ludado.

Ili havas, kiel ĉe la latina komedio, feliĉan kaj agrablan finon por la publiko, kongrue kun la eduka celo. Nehazarde la antaŭaĵojn de tia humanisma komedio oni serĉu ĉe la latinaj komedioj de Plaŭto kaj Terentio.

Vidu ankaŭ
----------

* Epistolae obscurorum virorum
**Róbert Schelle** [ŝele], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Schelle Róbert** estis hungara inĝeniero, kemiisto, profesoro, inventisto.

Róbert Schelle  naskiĝis la 11-an de aprilo 1851 en Hungara reĝlando en Poprádfelka (nuntempa urboparto en Poprad en Slovakio). Li mortis la 31-an de julio 1925 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Róbert Schelle studis laŭvice en Akademio de Selmec kaj en teknika universitato de Vieno. Post siaj studoj li instruis en la menciita akademio, sed ankaŭ interrompoj okazis. En 1878 li estis kontrolisto en fabriko pri moneroj en Körmöcbánya, inter 1881 kaj 1887 li estis analizisto de la loka minejo, poste li studvojaĝis al Germanio kaj Belgio. En 1892 li estis nomumita katedrestro. En 1912 li establis mondnivelan laboratorion. Li sukcese produktis purajn telurojn.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *A zsarnócai kohó régi salakjainak vegyelemzése* (1884)
* *A Calciumkarbidról és Siliciumkarbidról* (1897)
* *A cseppfolyó levegő* (1900)
* *A selmeci m. kir Bányászati és Erdészeti Főiskola Kémiai Intézete* (1916)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 122-a paĝo)
* hungarlingva biografio


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Laboristo en fabriko kie oni reciklas bateriojn
**Baterirecikligo** signifas la pluan uzon de la diversaj komponantoj de baterioj (ankaŭ toksaj), kiel plumbo, kupro kaj zinko.

Per aparta elkolekto oni povas obteni bonkvalitajn metalojn, kiuj povas esti reuzataj kaj kiuj ne estos perdataj en la medio. Tial en iuj landoj oni kolektas bateriojn aparte.

Germanio kaj Svisio
-------------------

En Germanio kaj Svisio ekzistas leĝo devigante uzantojn redoni uzitajn bateriojn kaj pilojn kaj devigante komercantojn, konstruantojn kaj importantojn repreni ilin.

En Svisio jam 65,5% de uzitaj baterioj estas redonitaj kaj recikligitaj (junio 2004). En Germanio 82% de ĉiuj kolektitaj baterioj estas recikligitaj (decembro 2005).

Kvankam en Germanio ĉiu vendejo, kiu vendas bateriojn aŭ pilojn, devas repreni ilin, nur ĉirkaŭ 30% estas kolektitaj. Nur en la jaro 2005 la Fondaĵo "Gemeinsames Rücknahmesystem Batterien" (kuna reprensistemo por baterioj) kolektis 12.263 tunojn da uzitaj baterioj kaj akumulatoroj. Tio estas po 149 gramoj da baterioj por ĉiu loĝanto.

La plej granda germana ejo por baterirecikligo troviĝas en Bremerhaven. Tie 80% de ĉiuj uzitaj baterioj de ĉiuj elektronikaj aparatoj estas specigitaj (aŭtuno 2004, sen inkluzivi veturilbateriojn). La specpureco atingas 98 ĝis 99%. Post specigo la elementoj estas venditaj kaj fanditaj.

Por aĉeti veturilbaterion en Germanio oni devas pagi pluajn 7,50 €, se oni ne redonas malnovan baterion. Tial preskaŭ 100% de la plumbobaterioj estas kolektitaj kaj reuzitaj.

* Kategorio Baterirecikligo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**László CSELŐTEI** (laŭ kutima hungara sinsekvo ***CSELŐTEI László*** [ĉelOtei lAslO]) estis hungara agronomo, rektoro, profesoro, politikisto, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (1976).

László Cselőtei  naskiĝis la 3-an de januaro 1925 en Rákospalota. Li mortis la 29-an de februaro 2012 en Alcsútdoboz.

Biografio
---------

László Cselőtei frekventis gimnazion, poste agraran universitaton en Budapeŝto. Jam en la 1940-aj jaroj li aktive politikadis, sed dum la socialismo li ne estis partiano. Inter 1948-1951 li laboris en kooperativo en Baja. En 1954 la agrara universitato translokiĝis al Gödöllő, ki li ricevis postenon. Baldaŭe tie li iĝis rektoro inter 1978–1981. Li estis parlamentano inter 1975-1990. Li okupiĝis ĉefe pri legomoj kaj irigaco. Li ricevis diversajn premiojn inter 1964-2005.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Kertészet I–VI* 1962–1996, sesfoje eldonita
* *Új irányok és feladatok a növények vízellátásában* (1977)
* *Az öntözés alapjai a zöldségtermesztésben* (1991)
* *A mezőgazdaság vonzásában* (2004)

Fontoj
------

* biografio kun foto

* Kategorio László Cselőtei en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 429889
* LCCN: n86838728
* VIAF: 121365211
* ISNI: 0000 0000 8013 3778
 |
La **Batava Respubliko** (nederlande: *Bataafse republiek*; 1795-1806) estis respubliko, kies teritorio pli-malpli konformis al tiu de la nuna Nederlando. Ĝi estis fasonita laŭ la modelo de la Franca Respubliko, kies satelita ŝtato ĝi estis.

La Batava Respubliko estis fondita unu tagon post la fuĝo de *stadhouder* princo Vilhelmo la 5-a de Oranje-Nassau al Britio kaj signis la finon de la Respubliko de la Sep Unuiĝintaj Provincoj. Progresemaj burĝoj per la Batava Respubliko enkondukis centran ŝtatordigon kaj kleristajn renovigojn, influitajn de la Franca Revolucio. Tamen la nova ŝtato ne estis stabila (okazis pluraj ŝtatrenversoj) kaj estis sub forta influo de Francio. Napoleono anstataŭigis la Batavan Respublikon per la Reĝlando Holando, kiun estris lia frato.

La respubliko estis nomita je la Batavoj, gento el roma epoko, kiu ekde la frumoderna periodo estis konsiderata kiel la prapatroj de la nederlandanoj.

Multaj reformoj de la Batava Respubliko estis daŭrigitaj en la Reĝlando Nederlando, kiu kreiĝis post la fino de la franca okupado en 1814.

Vidu ankaŭ
----------

* Franca revolucio de 1789
* Francaj revolucioj

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Batava Respubliko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* La konstitucio de la Batava Respubliko nederlande


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 34879
* GND: 5036918-0
* LCCN: n81082466
* VIAF: 147757314
* NLA: 35439849
 |
**Batfa** (ukraine *Батфа*, ruse *Деревци* (djerevci), hungare *Bátfa*) estas malgranda vilaĝo en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto de Uĵhorodo, en municipo de Haloĉ. La historia ukraina nomo estis **Деревці** (djerevci).

Bazaj informoj
--------------

* 48° 34′ 0″ N 22° 11′ 0″ O﻿ / ﻿48.56667 °N, 22.18333 °O﻿ / 48.56667; 22.18333 (mapo)Koordinatoj: 48° 34′ 0″ N 22° 11′ 0″ O﻿ / ﻿48.56667 °N, 22.18333 °O﻿ / 48.56667; 22.18333 (mapo)
* Areo:  km²
* Alto super marnivelo: m
* Loĝantaro: 270
* Poŝtkodo: 89430
* Telefonprefikso:
* Aŭtokodo: AO

Situo
-----

Batfa situas sur ebenaĵo, laŭ la slovaka landlimo. Uĵhorodo troviĝas 10 km-ojn.

Historio
--------

La unua mencio devenis el 1332 en formo *Batwa*. Post la mezepoko foje apartenis al Habsburga Imperio, foje al Transilvanio. En 1910 loĝis en Bátfa 210 da homoj, plejparte hungaroj. Ĝis 1920 Bátfa apartenis al Hungara reĝlando, al Ung, al distrikto de Nagykapos, poste al Ĉeĥoslovakio. Bátfa rehungariĝis inter 1938-1945, ĉar la unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Ekde 1945 Djerevci apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio. Dum la socialismo kolĥozo funkciis, kies teroj estis disdonitaj inter la vilaĝanoj en 2000. En 2001 loĝis en Batfa 231 da homoj, (183 hungaroj). Vilaĝservoj estas kulturdomo, vendejo, kuracejo.

Vidindaĵoj
----------

* kalvinana preĝejo el la 15-a jarcento, turo alkonstruiĝis en 1858, lastfoje renoviĝis en 1985
* paroĥo de 1825