recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
La gastejo *Kienbergklause*, vintre elirpunkto de multaj skikuradsulkoj. La vilaĝo fremdultrafika. **Oehrenstock** estas turisma vilaĝo en la Distrikto Ilm kun rekta aliro al Rennsteig.

Ekde 1994 Oehrenstock kun ĉ. 500 loĝantoj estas parto de la urbo Langewiesen. La vilaĝo situas ĉe la nordorienta rando de la Turingia Arbaro, ĉe la piedo de la monto *Heidelberg* en la valo de la rivero Oehre en altitudo de inter 560-750 metroj super la marnivelo.

Historio
--------

La unuaj mencioj de la vilaĝo estis en 1311 danke al certa *Henrius Orinstoc* kaj en 1317 per la originindika nomoparto *de Ornstoc*. Etimologia radiko estas verŝajne aceroj (germane: *Ahorn*) kiuj en regiona dialekto nomiĝas *Ehre* aŭ *Oehre*. La arbaroza ĉirkaŭaĵoj ebligas panoramojn ravajn al la turingia montetaro, al Ilmenau kaj al la antaŭlandoj de la Turingia Arbaro.

Antaŭe la vilaĝo apartenis al la Duklando Schwarzburg-Sondershausen, venis en 1922 al la Distrikto Arnstadt, en 1952 al la Landa distrikto Ilmenau - kaj nuntempe al la Distrikto Ilm.

En 1739 konstruitis la kirko en vilaĝbaroka stilo sur la bienogrundo de la Wüllersleben-dinastio; ĝis tiam la vilaĝo paroĥe apartenis al Langewiesen. En 1921 ĝi damaĝitis per fulmobato. En 1988/89 la preĝejo restaŭritis profunde.

Ekonomio
--------

Ekonomie krom kultivado de la tero kaj bestobredado tra la jarcentoj gravas kiel diversaj enarbaraj laboroj kiel arbfaligado, lignokarbado, prilaborado de rezinoj, korbfarado el piceoligno.En la 19-a jarcento la vilaĝo riĉetiĝis per la elminado de mangano, kiun oni bezonis en la en Turingio oftantaj prilaboradejoj de vitro kaj metaloj.

La multo da arboj almonten ĝis la migradopado Rennsteig ofertas komfortajn migradoeblecojn de printempo ĝis aŭtuno (i.a. ankaŭ al la idilieca Schorte-valo), ofta neĝa kovro skikuradajn ĝojojn dumvintre. La proksimeco kaj de Langewiesen kaj de la universitata urbo Ilmenau perfekte kompletige kontentigas ĉiun dezirojn de turistoj pri varioplena distro: unuiĝas kulturo kaj scienco kun naturo.

Tranoktadeblecoj ĉefe estas privataj en feriaj dometoj respektive loĝejoj. Ekde majo 1998 la vilaĝo havas propran fremdultrafikan centron *Haus des Gastes*. La centran placon oni renovigis, faritis regiontipa publika domo *(Heimatstube)*, nova ludejo kaj retpilkejo.

Esperanto en Oehrenstock
------------------------

En 2013 malfermitis kunvena kaj eventa komplekso kun la Esperanta nomo *Miavojo*.

Literaturo
----------

* Christine Koch: *Szenen eines vergangenen Dorflebens – Geschichten und Bilder zwischen Frühjahr und Winter*, Oehrenstock 2008
* Dieter Bernet k.a.: *Beiträge zur Geschichte Oehrenstocks und der Region*, Oehrenstock 2011

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Oehrenstock en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Hejmpaĝo oficiala de la urboparto.
* Hejmpaĝo de regionhistoria societo de Oehrenstock kun detalaj informoj pri la vilaĝo.
* Regulaj kuradoj ĉirkaŭ Kienberg.
maldekstra
Situación de Organización Mundial de AduanasDivido al mondregionoj fare de la Monda Organizaĵo pri Dogano
La **Tutmonda Pridogana Organizo** aŭ **Monda Organizaĵo pri Dogano** aŭ **Monda Pridogana Organizo** (angle: ***World Customs Organization**, mallonge* **WCO**), estas interregistara organizo kun sidejo en Bruselo, Belgio. La TPO estas fama pro sia laboro en areoj kiuj kovras la disvolvigon de internaciaj konvencioj kaj iloj pri aferoj kiel ekzemple krudvarklasifiko, valortakso, reguloj de origino, kolektoj de doganenspezo, provizoĉensekureco, efektivigo de internacia komerco, doganaj devigoj, kontraŭbatalo al falsigado en subteno de aŭtorrajto, postuloj pri medikamentoj kaj drogoj, kontraŭleĝa komerco de armiloj, integreca reklamado, kaj liverado de daŭrigebla kapacitkonstruado por kunlabori kun reformoj kaj modernigo de doganoj. La TPO konservas la internacion Harmonizan Sistemon (HS) por nomenklaturo de varoj, kaj administras la teknikajn aspektojn de la Interkonsentoj de la Monda Organizaĵo pri Komerco (WTO) pri Doganvalorigo kaj Reguloj de Origino.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Tutmonda Pridogana Organizo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

(plurlingve) Monda Dogana Organizaĵo (MDO) - oficiala retejo

(en) B. Kormych The European Customs Union Study Group: Drafting the EU Customs Legislation
La **Social-Liberala Partio** – nederlande *Sociaal-Liberale Partij* (SLP) – estis maldekstre liberalisma politika partio en Flandrio, la nederlandlingva parto de Belgio, kun partia sidejo en la landa ĉefurbo Bruselo. Ĝi en la jaro 2001 fondiĝis de membroj de la malfondita antaŭa partio Popola Unio (*Volksunie*). En pluraj balotoj de tiam ĝi interkonsentis komunan aliancan liston kun la partio Sociaal Progressief Alternatief sp.a, la social demokratia partio de Flandrio. Tiu alianco en 2008 malpermesiĝis. La partio havis ses seĝojn en la Ĉambro de Reprezentantoj kaj du en la Senato de Belgio. La partio interalie pledis por tio, ke la eduko havu pli grandan prioritaton. Krome ĝi postulis la dividon de la balota distrikto *Bruselo-Halle-Vilvoorde*, kiu estas plejparte franclingva, sed inkluzivas partojn de Flandrio, kio rezultigas ke en iuj partoj de Flandrio do elekteblas franclingvaj politikaj partioj.

Ĝis la 19-a de aprilo 2008 la partio nomiĝis *SPIRIT* (*Sociaal progressief internationaal regionalistisch integraal-democratisch en toekomstgericht*, en Esperanto: "sociala, progresema, internacia, regionisma, integre-demokratia kaj direktita al la estonto", dum samtempe la mallongigo memorigas al la esperanta vorto spirit'). Ekde tiam ĝi havis la nomon *VlaamsProgressieven* (Vl.Pro, "Flandraj Progresemuloj"). Ekde la 1-a de januaro 2009 kaj la foriro de la flandra ministro *Bert Anciaŭ* la partia prezidanto rebaptis la partion laŭ la nomo SLP. Ĉar tamen la balotaj rezultoj estis malkuraĝigaj, la partio fine de la jaro 2009 malfondiĝis kaj aliĝis al la verda partio Verde! ("Groen!").

Eksteraj ligiloj
----------------

* oficiala partia retejo (nederlande) Arkivigite je 2012-03-16 per la retarkivo Wayback Machine
* 70-punkta partia programo[*rompita ligilo*]

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rPolitikaj partioj en Belgio |
| --- |
| 
Reprezentata en la federacia aŭ la regiona parlamento |
| Nederlandlingva | Groen!  •  CD&V  •  listo Dedecker  •  N-VA  •  SP.a  •  SLP  •  Vlaams Belang  •  Open VLD |
| Franclingva | CDh  •  Ecolo  •  FN  •  FDF  •  MR  •  PS  •  UF |
| Germanlingva | CSP  •  Ecolo  •  ProDG  •  PFF (parto de MR)  •  SP  •  Vivant |

 |
**Karl Friedrich HORN** (naskiĝinta la 9-an de januaro 1772 en Vajmaro, mortinta la 9-an de februaro 1852 samloke) estis germana teologo.

De 1801 Horn estis Vajmare konventa predikisto kaj pedagogo. Lia patro estis kortega oficisto. De 1848 estis li honora civitano de Vajmaro - tiu honoro venis okaze de la 50-a datreveno servokomenco. Instruis li la infanojn de grandduko Karlo Aŭgusto. De 1798 li instruistis Vajmare kaj fariĝis en 1801 estro de la surloka porpastra seminario. Kune kun Johannes Daniel Falk fondis li en 1813 la karitatan organizon *Gesellschaft der Freunde in der Not*. De 1816 li apartenis al la vajmara Supera konsistorio helponte lernigistojn kaj modernigonte bazlernejojn laŭ la horartabula programo de Johann Heinrich Pestalozzi. En 1819 Horn restis por esplorceloj en Svisujo. En 1824 li doktoriĝis pri teologio en Jena. En 1850 li faris la inaŭguran paroladon por la envajmara monumento de Johann Gottfried Herder. Horn redaktis kaj verkis ne malmultajn pedagogiajn aĵojn kaj predikojn.

La tombo de Horn troviĝas sur la Historia tombejo vajmara. La tomboslabo de Horn estas restaurita.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Martin Stolzenau: "Der vergessene Weimarer Ehrenbürger Karl Friedrich Horn." - Ĉe: TA, 9.1.2022
*

Notoj
-----

1. ↑  Gerhard Heufert: *Johannes Daniel Falk: Satiriker, Diplomat und Sozialpädagoge*, WtV, Weimar 2008, p. 90-91, ISBN 978-3-939964-15-5
2. ↑  Art: "Horn, Carl Friedrich", ĉe: Gitta Günther, Wolfram Huschke, Walter Steiner (eld.): *Weimar. Lexikon zur Stadtgeschichte.* Hermann Böhlaus Nachfolger, Weimar 1998, p. 216.
3. ↑  Hannelore Henze, Doris-Annette Schmidt: *Der historische Friedhof zu Weimar.* RhinoVerlag, Ilmenau 2011, p. 54. ISBN 978-3-939399-08-7
4. ↑  Jens Lehnert: "Hilfe für einen Freund in der Not." - Ĉe: TA, 8.9.2020


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 867323
* GND: 116992662
* VIAF: 57380750
 |
memportreto de Macho
**Fritz MACHO** (naskiĝinta la 15-an de novembro 1899 en Lend, mortinta samloke en 1974) estis aŭstra fotisto.

Vivo
----

Estante filo de bakisto li trejniĝis forĝiste kaj iĝis socialisto akvita. Soldatis li dum al Unua mondmilito en Italujo antaŭ labori dum kvar jardekoj en la alumini-fabriko de Lend. Dum la Dua mondmilito ni nur mallonge devis soldati pro ke oni taksis lin neanstataŭigebla aluminifareje. Li estis kunedza havante du infanojn. Entombigo lia estis en Lend en la 1974-a jaro.

Fota arto
---------

Post akiro de fotplata kamerao fine de la 1920-aj jaroj li startigis dokumentadon de la ĉirkaŭaĵo de Lend. Ĝenerale li apenaŭ forlasis sian hejman regionon. Oni povas dividi la verkaron de Macho je du grupoj: unue pejzaĝa/monta, due portreta pri montar-enloĝantoj. Macho aktivis en la enfabrika fotoklubo gajnante diversajn premiojn. Lia historia graveco kuŝas en la senpera transdono de la vivkondiĉoj tieaj kaj tiamaj kaj de ties protagonistoj. Moĉo portretis homojn konatajn atingante, danke al memlernigita majestrece, naivan kaj progresan estetikon. Interese estas ke Macho faris fotojn kiujn tiam interesis neniun alian.

Peter Weiermair komparas la laboristan fotiston Macho kun Dorothea Lange, Walker Evans, Lewis Hine kaj Jacob Riis, malgraŭ ĉe Macho la intenco kreadi ne estas klara. Lange kaj Evans dokumentadis la amerikan mizeron de kamparanoj laŭ komisio de *Farm Security Administration*, dume la tasko de la agado de Hine kaj Riis estis sociala akuzado. Sed Macho fotis samsortanojn, kaj tre verŝajne li neniel celis socialkritikajn motivojn. Timm Starl tute ne ŝatas la etikedon de laborista fotisto preferante titolon de kamparana fotisto. La postlasitaĵoj de Macho troviĝas en la arkivejo de *Fotohof*.

Ekspozicioj
-----------

* 1981 – *Bilder aus den Dreißiger Jahren*. Fotohof, Salzburg
* 2008 – *Lichtspuren. Fotografien aus der Sammlung*. Lentos, Linz

Literaturo
----------

* Fritz Macho. *Menschen am Land. Photographiert von Fritz Macho in den dreißiger Jahren*. Kun tekstoj de Peter Rosei, O. P. Zier, Peter Weiermeier. Residenz Verlag, Salzburg, 1981. ISBN 3-7017-0276-4

Notoj
-----

1. ↑  Walter Koschatzky. *Die Kunst der Photographie. Technik, Geschichte, Meisterwerke*. Residenz Verlag. Salzburg, 1984. p. 455
2. ↑  Peter Rosei: "Alpen und Bewohner". Ĉe: Fritz Macho. *Menschen am Land*, Residenz Verlag. Salzburg, 1983. ISBN 3-7017-0276-4
3. ↑  Otto Hochreiter: "Ländliches Leben. Zur Darstellung des Bauern und der alpinen Landschaft". p. 421. Ĉe: Verein zur Erarbeitung der Geschichte der Fotografie in Österreich (eld.): *Geschichte der Fotografie in Österreich*. Aŭsstellungskatalog. Bad Ischl, 1983.
4. ↑  Timm Starl, recenzo pri la Weiermaier-libro, ĉe *Fotogeschichte*, kajero 2, 1981
5. ↑  informoj ĉe Photography-Now

Eksteraj ligiloj
----------------

* verkoj de Macho


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 867697
 |
**Julian Yacoub Mourad**, naskiĝinta kiel **Jacques Mourad** (naskiĝis la 28-an de junio 1968 en Halepo, Sirio) estas monaĥo, pastro de la siria katolika eklezio kaj ĉefepiskopo de Homs, konfirmita la 7-an de januaro 2023 de la papo Francisko. Krom la sirian, li parolas la araban kaj la francan kaj scias iom la italan kaj la anglan.

En la 1990-aj jaroj, kune kun la itala jezuito Paolo Dall'Oglio, li fondis la monaĥan komunumon Dair Mar Musa (Dair Mār Mūsā al-Ḥabašī (ar: دير مار موسى الحبشي), 90 km de Damasko, kiel signo de kulturo de interreligia frateco inter kristanoj kaj islamanoj, al kiu ankaŭ la encikliko *Fratelli Tutti* alvokas. De 2000 ĝis 2015, li estis respondeculo de tiu monaĥejo kaj de la paroĥo Al-Qaryatayn.

**Kristana monaĥejo Dair Mar Musa, detruita de Daeŝ sed post 2020 denove rekonstruitia.**
Inter la monatoj de majo kaj de oktobro 2015, la pastro Mourad estis kaptita de la terorista grupo Daeŝ (Islama Ŝtato) , sed li sukcesas eskapi danke al helpo de islamaj loĝantoj.

Li verkas multnombrajn artikolojn en revuoj aŭ lokaj kaj internaciaj ĵurnaloj en pluraj lingvoj.

#### Pacobatalanto

Jacques Mourad ricevis la 21an de oktobro 2019 la premion "*Kolombo de oro por la paco*" de la esplorinstituto "Archivio Disarmo" (IRIAD), en Romo, por lia devontigo en favoro de la konstruado de mondo sen armiloj.

Referencoj
----------

1. ↑  Auriane Guérin, "*Le père Jacques Mourad nommé archevêque de Homs*", La Croix,‎ la 9-an de januaro 2023 (ISSN 0242-6056, rete legebla, alirite la 12-an de januaro 2023.
2. ↑  (nl) *Aartsbisschop van de hoop, verkiezing van Jacques Mourad luiidt nieuwe tijd in voor christenen in Syrië* (Ĉefepiskopo de la espero, elekto de Jacques Mourad enkonduas novan epokon por kristanoj en Sirio), Kerk & Leven, p. 5, la 25-an de januaro 2023.
3. ↑  (fr) Grégoire de Fombelle, "*Père Jacques Mourad, un prêtre otage de l'Etat Islamique, partage ce qu'il a appris*" arkivo, dioceseparis.fr, la 7-an de februaro 2020, alirite la 12-an de januaro 2023.
4. ↑  (en) "*Priest who survived ISIS kidnapping appointed as archbishop in Syria*", UCA Novaĵoj

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 813381
* GND: 1180321693
* LCCN: n2020034025
* VIAF: 60145910054627020906
* NKC: jo20191052854
 |
La **kaŝgaja lingvo** (propra nomo *Qaşqay dili*, *Qaşqaycə* aŭ *Qaşqay Türki* ["kaŝgaja turka"]) estas lingvo el la tjurka lingvaro, en Irano parolata de proksimume 923,000 da homoj. Alternativaj literumoj de la lingvo estas interalie *Qashqa'i*, angle Khashkhay *aŭ turke* Kaşkay Türkçesi*.*

La kaŝgaja apartenas al la "suda" grupo de la (oguza grupo de la) tjurka lingvaro, kaj parencas kun la lingvoj *ajnalua* kaj *afŝara* (la retejo *ethnologue.com" erare listigas la lingvon en la "okcidenta" grupo).*

Parolantoj kaj areo de disvastiĝo
---------------------------------

La parolantoj de la lingvo estas la anoj de la etno de kaŝgajoj en suda Irano. Dum la irana ŝtata censo de 1982 200.000 homoj indikis la kaŝgajan kiel gepatran lingvon. Laŭ taksoj el la jaro 2014 oni estimas la nombron de parolantoj de la kaŝgaja je 923,000 da homoj. La lingvanoj tradicie estas nomadoj kaj dum siaj migradoj pasas la sudon de Irano, kaj aparte la provincon Fars (la sudan parton dum vintro, la nordan dum somero).

La kaŝgajoj kutime estas dulingvaj kaj krom la kaŝgaja plejparte regas ankaŭ la persan.

Alfabeto
--------

La kaŝgaja oficiale konsideriĝas kiel senskriba, kvankam troveblas fragmentaj dokumentoj en la lingvo. Tiuj de ĉiam skribiĝis en la araba alfabeto kun la kvar aldonaj signoj de la persa lingvo.

Referenco
---------

1. ↑  Ethnologue
2. ↑  laŭ la retejo *ethnologue.com*

Vikipedia projektaro
--------------------

maldekstra **testa vikipedio en la kaŝgaja lingvo**
**Egon Ewald SEEFEHLNER** estis tre fama hungarlanda kaj aŭstra fervojofakulo kaj elektroteĥnikisto kiu naskiĝis en la 28-a decembro 1874 en Budapeŝto kaj moortis en la 20-a septembro 1946 en Vieno.

Biografio
---------

Li estis filo de supraaŭstria familio, la patro estis fervoja inĝeniero. Li studis maŝinan konstruadon kaj elektroteĥnikon kaj finis kun diplomo kaj li ankaŭ skribis disertacion kaj habilitacion. Li laboris mallonge en hungaraj ŝtataj fervojoj, (Magyar Államvasutak, aŭ MÁV, Historio de la hungara fervojo), li laboris tre longe en AEG-Uniono elektra societo en Vieno, ankaŭ en la aŭstriaj fervojoj, hodiaŭ OEBB (Österreichische Bundesbahnen) kaj donas prelegojn en Teknika Universitato (Vieno). 

Lia filo, la juristo Egon Seefehlner (1912-1997) estis de 1976 ĝis 1982 kaj de 1984 ĝis 1986 direktoro de la Viena Ŝtata Operejo.

Fervoja Konstruado
------------------

Li estas tre fama fervoja inĝeniero kaj helpis konstrui Stubaitalfervojon, la unuan elektran una-fazo-fervojon de Aŭstrio, la dentajn fervojojn inter Triesto – Opicina, Bozen) – Ritten, kaj la 1435 mm (normala ŝpuro) Mittenwald-Fervojo.

Kablovojaĵoj
------------

Li helpis konstrui la funikularon alten je *Hungerburg* (Innsbruck) kaj je *Erzberg* (Eisenerz).

Verkoj
------

* Seefehlner skribis gravan historian verkon kun multaj detalaj tabeloj pri lokomotivoj kaj konstruaj ekzemploj kaj diskuto pri teĥnikaj problemoj:
* *Elektrische Zugförderung : Handbuch für Theorie und Anwendung der elektrischen Zugkraft auf Eisenbahn* / E.E.Seefehlner 2-eldono Berlino : eldonejo Springer, 1924; XI, 659 p. ; 28 cm : 699 Figuroj.; Tabeloj kaj tel ĉapitro pri denta fervojoj kaj drataj ŝnuregaj fervojoj ; de Hans Heinrich Peter, p.536-640; Elektra trenotiro (Elektra trakcio): Manlibro pri teorio kaj apliko de elektra tirforto en fervojo.
* La verktitolo de la franca traduko jenas:
* *Traction électrique* / E[gon] E. Seefehlner ; *Avec un chapitre.*..par H. H. Peter. Traduko en franca lingvo de R. Weiller; Parizo : eldonejo Béranger, 1926; 694 p.

Ligiloj en Vikipedio
--------------------

* Pri la linio *Rittner Bahn*
* Pri la linio al Opicina

Eksteraj ligiloj
----------------

* M. Martischnig en la aŭstria biografia leksikono 1815 ĝis 1950 donas tre detalan biografion en germana lingvo, (en pdf), kun verkolisto



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Granda urtiko** |
| --- |
|  |
| Urtica dioica*Urtica dioica*
 |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
|
| Klado: | Angiospermoj *Magnoliophyta* |
| Klado: | Verdukotiledonaj |
| Klado: | Rozedoj |
| Klado: | Fabedoj |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Rozaloj *Rosales* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Urtikacoj *Urticaceae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | Urtiko *Urtica* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
| Dunomo |
| ***Urtica dioica***L. 1753 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Granda urtiko  |

 |
| v • d • r |

**Granda urtiko** (***Urtica dioica***) estas specio de urtiko kaj apartenas al la planta familio urtikacoj. Ĝi nomiĝas ankaŭ ordinara urtiko, ĉar vere estas tre ofta. Temas pri herba staŭda florplanto, indiĝena de Eŭropo, Azio, Nordafriko, kaj okcidenta Nordameriko. Ĝi estas la plej bone konata membro de la genro *Urtica*. La specio estas dividita en ses subspecioj.

Priskribo
---------

Ina planto, notu la vilajn blankajn stilojn
Ĝi altas de 60 cm ĝis 2 m. Ĝi portas harojn, kiuj ĉe eta tuŝo kaŭzas brulan jukon. Ĝi havas rizomojn. Ĝiaj folioj estas kontraŭe duopaj. Ĝi estas preskaŭ ĉiam dioika kaj ĝiaj floroj estas ĉiam unuseksaj. Floraroj estas pendantaj spikoj situantaj ĉe la akseloj. La floroj estas etaj kaj verdetaj, ili havas kvar tepalojn. Ĉe la inaj floroj du grandaj tepaloj ĉirkaŭvolvas la akenon.

Tiu holarktisa specio estas diploida, kun kromozoma nombro de 2*n*= de 48 ĝis 52.

Ekologio
--------

Ĝi estas rubema kaj kreskas precipe en terenoj riĉaj je nitrogeno.

Raŭpojn de *Aglais io* kaj *Aglais urticeae* manĝas la folioj de granda urtiko.

La rustofungo *Puccinia urticata* parazitas la planton.

Vidu ankaŭ
----------

* Urtikanta planto
* malgranda urtiko

Notoj
-----

1. ↑   "Burning & Stinging Nettles". University of California. Konsultita la 16a de julio, 2015.
2. ↑  Eliška Tomanová.  (1981) *Plantes sauvages*. Gründ.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Urtica dioica en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Urtica dioica en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Urtica dioica en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)

* Liber Herbarum Minor
La **Masakro en Maraga** okazis la 10-an de aprilo 1992, dum la Milito en Montara Karabaĥo, konflikto en kiu la armenaj kaj azeraj fortoj estis implikitaj en etnaj purigadoj kontraŭ la civila loĝantaro. Laŭ Caroline Cox, kiu vidis la damaĝon kaj intervjuis ĉeestajn atestantojn, la azeraj fortoj atakis la urbon Maraga, senkapigante kvardek kvin vilaĝanojn el armena etno, bruligante kaj forrabante la urbon kaj forkaptante cent virinojn kaj infanojn. La maraganoj kiuj estis kondukitaj ekster la urbo post la atako ne povis reveni hejmen post la batalhalto de 1994, ĉar la areo ankoraŭ estis sub azera regado.

La armenoj ricevis multajn kritikojn kaj perdis multe da politika apogo pro la masakro de Hoĝali (kie, kvankam tute nebula afero, onidire, la armenoj mortigis centojn da azerbajĝananoj), kaj pro tio la internaciaj amaskomunikiloj ne raportis pri la murdoj en Maraga.

Laŭ Gevorg Petrosjan, prezidanto de la Parlamento de Montara Karabaĥo, 53 civilaj viktimoj mortis en la atako al Maraga.

Vidu ankaŭ
----------

* Milito en Montara Karabaĥo
* Kontraŭarmenismo
* Masakro de Hoĝali
* Pogromo de Sumgait
* Pogromo de Kirovabad

* Kategorio Masakro en Maraga en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
maldekstra
maldekstra
maldekstra
2015
**Aldi**, mallongigo de **Al**brecht **Di**scount aŭ de "AL"-brecht "DI"-svendistoj, estas konzerno de superbazaroj kiu estis fondita en 1946 de la fratoj *Karl* (1920-2014) kaj *Theo Albrecht* (1922-2019) en Mülheim an der Ruhr.

Ĉar la fratoj ne interkonsentiĝis pri la akcepto de tabakaĵo en la sortimento, en 1961 la kompanio estis dividita en *Aldi Nord* kun cigaredovendado (gvidata de Theo) kaj *Aldi Süd* sen cigaredovendado (gvidata de Karl). Tamen ambaŭ kompanioj havas amikan rilaton kaj elpaŝas kune en la direkto de la liverantoj. Cetere Aldi Süd ekde 2003/2004 ankaŭ vendas tabakaĵojn.

La limo inter ambaŭ Aldi-oj kondukas rekte tra Germanio kaj sekvas parte la fluon de la rivero Ruhr.
Ambaŭ Aldi-oj ankaŭ aktivas en la eksterlando. Aldi-Nord butikoj troviĝas en Belgio, Danio (ĝis 2022/23), Francio (Aldi Marché), Hispanio, Luksemburgio, Nederlando, Pollando kaj Portugalio. Aldi-Süd aktivas en Aŭstralio, Aŭstrio (Hofer), Britio, Ĉinio (ekde 2019), Hungario, Irlando, Italio, Slovenio, Svisio (Aldi Suisse) kaj Usono. Reprezentiĝo de Aldi-Süd en Grekio funkciis nur inter 2008 kaj 2010.

La prezoj ĉe Aldi estas malaltaj ĉar la kompanio reduktas kostojn per la aĉetado aŭ luprenado de butikdomoj sur malmultekostaj lokoj kaj sobre instalas ilin. La sortimento estas limigita kaj malofte entenas varomarkojn. Krom tio oni senkompate intertraktas kun la liverantoj. Etaj liverantoj kiuj entute dependas de Aldi, ofte opinias ke ili estas devigataj malmultekoste liveri.

Krom nutraĵo Aldi ankaŭ ĉiusemajne vendas, por tre malalta prezo, etan sortimenton da aliaj produktoj (ekz. komputiloj). Tiuj ĉiusemajne estas rekomendataj en anoncoj en la grandaj ĵurnaloj kaj en la flugfolio 'Aldi informas'. Kiam la filioj merkrede malfermiĝas, estas granda alkuro por tiuj artikloj kaj ili estas jam elĉerpitaj post kelkaj horoj.

Aldi longtempe havis la imagon de superbazaro por malriĉaj homoj kun malbonaj artikloj. Nuntempe de tiu imago restis malmulte: ankaŭ pli riĉaj homoj aĉetas ĉe Aldi kaj el esploro montriĝis ke la produktoj havas bonan kvaliton. En Germanio Aldi hodiaŭ atingis eĉ kultstatuson. Multaj admirantaraj retejoj estas dediĉataj al tiu butikaro kaj eĉ ekzistas novaĵgrupo por la Aldi-ŝatanto ().

Aldi estas konata pro ĝia nekomunikemo. La kompanio ekzemple ne havas novaĵoservon, la dungitaro ne rajtas paroli kun la amaskomunikiloj kaj la estraro neniam volas esti intervjuata.

La *Aldi-Gruppe* posedas mondskale ĉ. 6.400 filiojn. 3800 el tiuj estas Aldi Nord kaj 2600 apartenas al Aldi Süd. Ekspertoj taksas ke la tuta kompanio en 2003 havis vendosumon de 23,5 miliardoj da eŭroj.

Aldi entute estas propraĵo de la familio Albrecht. Probable la fratoj ĝis ilia forpaso estis la plej riĉaj homoj de Eŭropo.

Vidu ankaŭ
----------

* Lidl

Eksteraj ligiloj
----------------

* Aldi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Aldi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de ALDI International

|  |  |
| --- | --- |
| La 'Aldi-limo'. Blua: Aldi Nord; oranĝa: Aldi Süd | kaj tutmonde, samaj koloroj:Blua Aldi Nord; oranĝa Aldi Süd |
Presitaj celofanaj saketoj kaj travidebla celofana pakaĵo
**Celofano** estas unu el la plej malnovaj plastoj, fakte bioplasto, por pakaĵoj. Temas pri maldika, senkolora kaj travidebla folio el viskozo. Oni pakas per ĝi ankoraŭ hodiaŭ cigaredojn kaj tabako, dolĉaĵon, kukon, fromaĝon, viandon kaj kelkajn aliajn nutraĵojn, sed ankaŭ certajn papervarojn, medikamentojn kaj vestojn. La celofano estas netrairebla por likvaĵoj, sed tralasas la akvovaporon. Tiel ĝi malebligas akumuliĝon de kondensa akvo ene de la pakaĵo. Por malpliigi la akvovaporan tralaseblecon, oni povas kovri ĝin per alia plusa plasta folio. Kvankam la celofana folio tiel gajnas pluan akiritan proprecon, ĝi perdas ekologian avantaĝon: La pura celofano estas kompostebla, aŭ kolektebla kiel malnova papero aŭ oni povas forbruli ĝin.

Historio
--------

La celofanon malkovris en 1908 la svisa Jacques E. Brandenberger kaj enkondukis en la merkaton kun markonomo *Cellophan* [celofan]. La nomo venas el la krudmaterialo celulozo kaj la malnovgreka vorto „diaphanes" (diafana, travidebla). Ĝis la 1950-aj jaroj, la celofano estis praktike la sola pakaĵa folio. La fakto, ke la pakita varo restis videbla, helpis sukceson de la pionira plasto. Pluaj pakaĵaj folioj aperis nur post la dua mondmilito - polivinilklorido (PVC), polietileno (PE), polistirolo (PS) kaj multaj aliaj.

Produktado
----------

Oni solvas la lignokaĉon (celulozon) en natria lesivo (NaOH) kaj karbona dusulfido (CS2). Tiam estiĝas t.n. viskozo, kiu estas purigita per filtra presado kaj estas verŝita tra fendoventilo en falkuvon el maldensigita sulfura acido, kie la celulozo elfalas. La estiĝanta folio estas akvumita en pluraj pluaj kuvoj, por forigi reston de la estiĝinta natria sulfato (en la kuvoj). La lasta kuvo entenas glicerinon kiel moligaĵon kaj la folio estas sekigita sur varmegigitaj cilindroj kaj rulformitaj. La produkta kosto de celofano estas relative alta; nur kelkaj fabrikoj produktas ĝin hodiaŭ. La folio povas esti bildopresita aŭ lakita, ĝi mem gluiĝas kaj kunfandiĝas je varmo (lutado). Celofano ne estas precipe plasta aŭ elaste formebla, kaj tireblas nur malmulte.

Uzado
-----

Pro la akvovapora tralasa propreco, la celofano estas preferata ĉe certaj varoj, kie oni volas eviti akumuliĝon de akvo. Oni uzas ĝin en la elektra industrio kiel izolaĵo (kondenzatoroj, kabloj, bobenoj).

Ekologio kaj medio
------------------

La produktado de celofano bezonas multan krudmaterialon kiel ligno, akvo, energio kaj aero. Ankaŭ la traktado de la *kovrita* celofano estas problema, ĉar ĝi ne estas kompoŝtebla.

* Kategorio Celofano en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Tondilbekulo** |
| --- |
|  |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birda klaso *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Ĥaradrioformaj *Charadriiformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Rinkopedoj *Rynchopidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | Tondilbekulo ' **Rynchops '** |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | **Tondilbekulo** '' ***Rynchops ''***= Linnaeus 1758 |
|

 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Tondilbekulo  |

 |
| v • d • r |

La **Tondilbekuloj**, aŭ **Rinkopedoj**, estas eta familio de birdoj similaj al la ŝternoj en la ordo ĥaradrioformaj, kiu inkludas ankaŭ la vadbirdoj, mevoj kaj aŭkoj. Tiu ĉi familio konsistas el tri specioj kiuj troviĝas respektive en Suda Azio, Afriko kaj Ameriko.

Oni vidu la taksonomion Sibley-Ahlquist por alternativa klasado. La genro nome *Rynchops* estas ankaŭ skribita kiel *Rhynchops* (ekzemple en kelkaj de la lastaj eldonoj de la verkoj de Linnaeus), kvankam la unua versio estas taksonomie valida, kaj estas la originala de Linnaeus.

Priskribo
---------

La plej rimarkinda eco en la tri specioj estas, ke ili havas multe pli longan suban bekomakzelon kaj eĉ iom pli mallarĝan. Ili nutras sin per malalta flugado super la akvosurfaco havante la pinton de tiu suba makzelo en la akvo kaj la tutan bekon tondilforman por preni etajn fiŝojn. Ili estas mezgrandaj akvobirdoj (de 36 ĝis 46 cm) de longaj kaj pintaj flugiloj kaj mallongaj kruroj.

Ili estas tropikaj kaj subtropikaj specioj, kiuj loĝas ĉe grandaj riveroj kaj aliaj akvejoj ĉefe internaj. La ino demetas 3-6 ovojn en sabla strando kaj kovas la ovojn. Ĉar la tri specioj estas limigitaj al siaj nestoteritorioj, tiuj specioj estas minacataj pro ĝenado ĉe tiuj nestejoj. Unu specio, la Hindia tondilbekulo estas konsiderata vundebla de la Ruĝa listo de IUCN pro destruo kaj malbonigo de lagoj kaj riveroj kie la specio manĝas.

Listo de specioj kaj sub-specioj
--------------------------------

 Afrika tondilbekulo (*Rynchops flavirostris*) en Ugando 
* Nigra tondilbekulo — *Rynchops niger* Linnaeus, 1758 —
	+ *Rynchops niger cinerascens* Spix, 1825
	+ *Rynchops niger intercedens* H. Saunders, 1895
	+ *Rynchops niger niger* Linnaeus, 1758
* Afrika tondilbekulo — *Rynchops flavirostris* Vieillot, 1816 —
* Hindia tondilbekulo — *Rynchops albicollis* Swainson, 1838 —

Referencoj
----------

* BirdLife International (2007) Datumaro specio : *Rynchops albicollis*. Arkivigite je 2009-01-02 per la retarkivo Wayback Machine Elŝutita el  on 20/5/2007

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Tondilbekulo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Tondilbekulo en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)

* Filmoj de tondilbekulo ĉe Interreta Birdo Kolekto
* Rynchops Linnaeus. Kunigita Taksonomia Informo-Sistemo.
|  |  |
| --- | --- |
|  Vikiigenda | **Ĉi tiu artikolo ne estas ankoraŭ formatigita laŭ la stilogvido**.

---

Plibonigu la artikolon laŭ niaj konvencioj.Specificu la daton: {{Vikiigenda|temo|monato jaro}} |

Phenacodus primaevus 1.JPGPhenacodus primaevus 1
Meniscotherium 
**ordo : † KONDILARTROJ - Condylarthra**

familio : † fenakodedoj - Phenacodontidae
genro : † fenakodo - Phenacodus
genro : † desmatokleano - Desmatocleanus
familio : † periptiĥedoj - Periptychidae
genro : † ektokono - Ectoconus
genro : † periptiĥo - Periptychus
familio : † meniskoteriedoj - Meniscotheriidae
genro : † meniskoterio - Meniscotherium
genro : † pleŭraspidoterio - Pleuraspidotherium
familio : † hipsodedoj - Hypsodontidae
genro : † hipsodo - Hypsodus
genro : † litolesto - Litolestes
genro : † miokleno - Mioclaenus
familio : † didolodedoj - Didolodontidae
genro : † didolodo - Didolodus
familio : † trikuspiodedoj - Tricuspiodontidae
genro : † trikuspiodo - Tricuspiodon
familio : † arktocionedoj - Arctocyonidae
genro : † oksikleno - Oxyclaenus
genro : † deltaterio - Deltatherium
genro : † tricento - Tricentes
genro : † arktociono - Arctocyon
genro : † arktocionido - Arctocyonides
genro : † anankodo - Anancodon
genro : † triisodo - Triisodon
familio : † mesonikedoj - Mesonychidae
genro : † disako - Dissacus
genro : † pachieno - Pachyaena
genro : † mesoniko - Mesonyx
genro : † andrevsarĥo - Andrewsarchus
specio : † andrevsarĥo mongolia - Andrewsarchus mongoliensis
genro : † honanodo - Honanodon

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Kategorio Kondilartroj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kondilartroj en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
**OROSZ Irén** (oros) familinomo: Princz Lajosné, nask. *Ortner Irén*, estis rumanuja hungara verkistino, redaktorino naskita en Arad la 22-an de septembro 1907 kaj mortinta en Kluĵo la 28-an de aprilo 2001.

Biografio
---------

Irén Orosz finis kvar klasojn en malsupra gimnazio (1922), poste ŝi estis virina tajlormetiistino. Pro sia komunista konvinkiĝo ŝi estis malliberigita (1925-26). Ŝi iĝis laboristino en Braŝovo kaj ŝi estis denove kondamnita (1928-30). Poste ŝi iĝis raportistino de gazetoj Virradat kaj Reggel (1931-36), pli poste redaktorino de Deva de la Brassói Lapok-*Népújság* (1937-38). En 1945 ŝi alvenis al Kluĵo, kaj ŝi estis rubrikestra raportistino, interna kunlaborantino de Dolgozó Nő kaj Utunk kaj poste sia pensiuliĝo (1967) vicĉefredaktoro de Utunk. Ŝian libron *Találkozás a hosszú úton* pri eksterleĝaj jaroj kaj pri ĝiaj herooj post 1956 je la ordono de cenzorofico oni neniigis.

Volumoj
-------

* *Kaleidoszkóp* (noveloj, Arad 1936);
* *Zeng a Beszterce völgye* (jegyzetek az épülő vízierőműről, 1953);
* *Találkozás a hosszú úton* (1958);
* *Napirendi pont: a boldogság* (rakontoj, 1959);
* *Tavaszi üzenet* (rakontoj, 1961);
* *Kövér pap vadászó macskája* (noveloj, 1968).

Fontoj
------

* Romániai magyar irodalmi lexikon


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 257103
* VIAF: 162202556
* ISNI: 0000000111549443
 |
**Preĝejo de Ĉiuj Sanktuloj** estas romkatolika Monumento historia (ekde 2011) en Hungario, en Budapeŝto, en distrikto Hegyvidék. Oni neoficiale mencias ĝin preĝejo de *Farkasrét*, ĉar ĝi situas ĉe tombejo de Farkasrét.

Historio
--------

Post la 1-a mondmilito tiu tereno estis malofte loĝata, nur en 1931 formiĝis katolika societo. Komence en la lernejo okazis mesoj, ekde 1938 en la tombeja kapelo. Dum la 2-a mondmilito la kapelo neniiĝis, poste oni trovis mesolokon en iama gastejo. En 1974 alvenis permeso pri konstruo de nova preĝejo. Tio estis la una preĝejo en Budapeŝto dum la socialismo. Sub la preĝejo oni trovis lokon por paroĥejo. Post 3 jaroj de la permeso la preĝejo ekfunkciis. En 1997 sub la preĝejo ankaŭ tombejeto pri urnoj ekfunkciis. En 2001 orgeno alvenis.

Konstruaĵo
----------

La moderna konstruaĵo situas sola ĝuste kontraŭ ĉefenirejo de tombejo. En la teretaĝo estas ankaŭ la sakristio, supre estas teraso. Menciindas la ornamriĉaj fenestroj.

Kermeso okazas en la 1-an de novembro.

Fontoj
------

* www.farkasretiplebania.hu hompaĝo Arkivigite je 2013-01-16 per la retarkivo Wayback Machine
* hungare kun bildo

Interno de la preĝejo
La vitraj fenestroj
La sanktejo

* Kategorio Preĝejo Ĉiuj Sanktuloj (Hegyvidék) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Ian Hideo Levy** (リービ英雄 , *Rībi Hideo*; naskiĝis la 29-an de novembro 1950) estas usona japana verkisto kaj tradukisto de la japana al la angla. Li estas unu el la unuaj usonanoj por skribi modernan literaturon en la japana.

Li estis rimarkita en Japanio por lia romano *Seijōki no Kikoenai Heya* publikigita en 1992, por kiu li ricevis la premion Noma de la novaj aŭtoroj. Por liaj kontribuoj al la radiado de la japana literaturo eksterlande, li ricevis en 2007 speciala premion de la Japana Fondumo.

En 1996 lia romano *Tiananmen* estis nomumita por la Premio Akutagawa.

Biografio
---------

Ian Hideo Levy naskiĝis en 1950 de uson-pola patrino kaj de juda patro. Lia patro nomis lian filon *Hideo* laŭ unu el liaj amikoj kiuj estis internigita en nazia koncentrejo dum la Dua mondmilito. La patro de Levy estis diplomato, kaj la familio vivis en Taijvano, Hong Kong, Japanio kaj Usono.

Ian Hideo estas diplomitiĝinto de la Universitato Princeton kaj ricevis poste lian doktoriĝon ĉe la sama universitato por esti studinta Kakinomoto no Hitomaro.

Post esti asista profesoro en Universitato Princeton, li instruas ĉe la universitato Stanford.

Dum lia estado al Princeton, Levu studis *Man'yōshū*. Lia traduko en la angla de tiu teksto permesas al li vidi sin aljuĝi en 1982 la *U.S. Nacia Book Award*, unu el la plej prestiĝaj literaturaj premioj en Usono, en la kategorio Tradukado (komuna premio). Li menciis Susumu Nakanishi, klera specialisto de la *Man'yōshū*, kiel lia mentoro.

Romanoj
-------

* 『星条旗の聞こえない部屋』*Seijouki no kikoenai heya*（Koudansha 1992 / Koudansha Bungei Bunko 2004）
* 『天安門』*Ten'an'mon*（Koudansha 1996）
* 『国民のうた』*Kokumin no uta*（Koudansha 1998）
* 『ヘンリーたけし レウィツキーの夏の紀行』*Henrii Takeshi Rewuitsukii no natsu no kikou*（Koudansha 2002）
* 『千々にくだけて』*Chiji ni kudakete* （Koudansha 2005 / Koudansha Bunko 2008）
* 『仮の水』 *Kari no mizu*（Koudansha 2008）

### Tradukoj

* *Otohiko Kaga Riding the East Wind: A Novel of War and Peace* (錨のない船?), Kodansha America 2002）

Premioj
-------

* 2007: Premio de la Japana Fondumo.

Referencoj
----------

1. ↑  angle Nihongo Institute Newsletter, vol. 3, 1999 (rete legebla Arkivigite je 2016-03-03 per la retarkivo Wayback Machine arĥivo)
2. ↑  angle *Posts Tagged ‘"Ian Hideo Levy"*, arĥivo, alirite la 31-an de julio 2011.
3. ↑  "National Book Awards – 1982". National Book Foundation. Retrieved 2012-03-10.   
There was a "Translation" award from 1966 to 1983.
4. ↑  Japan Foundation, Japan Foundation Award, 2007
*La naskiĝdato en la informkesto estas elpensita!*

**Péter Hűvösvölgyi** [hUvoŝvoldji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Hűvösvölgyi Péter** estas hungara komponisto, gitaristo, buzukisto, mandolinisto. Lia parenco estas Ildikó Hűvösvölgyi, lia edzino estas Judit Bonyár, kiu naskis 2 filojn.

Péter Hűvösvölgyi  naskiĝis en la 20-a jarcento en Pécs.

Péter Hűvösvölgyi kun Judit Bonyár
Péter Hűvösvölgyi en 2006

Biografio
---------

Péter Hűvösvölgyi komencis sian muzikan karieron en la fruaj 1990-aj jaroj en sia naskiĝurbo en orkestro, kiu ludis ĉefe ĵazon. En 2004 la gedza paro Bonyár-Hűvösvölgyi fondis propran orkestron, en la sekva jaro 2 aliaj muzikistoj aliĝis al ili. Ilia muziko estas mondmuziko kun originalaj komponaĵoj. La geedza paro ofte havas taskojn en Teatro Petőfi (Sopron). Hűvösvölgyi ricevis premiojn inter 1999 - 2017.

Elektitaj teatraĵoj
-------------------

* *Piaf két arca* (Pécs, 2006, poste en Göteborg)
* *Prága, főpályaudvar* (Pécs, 2011)
* *Csongor és Tünde* (Sopron, 2013)
* *A szép Cerceruska* (Sopron, 2015, komponisto)

Fontoj
------

* oficiala paĝo Arkivigite je 2019-11-02 per la retarkivo Wayback Machine
* aŭdeblaj muzikoj

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 646180
 |
**Ferenc Földvári** [foldvAri], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Földvári Ferenc** estis hungara haŭtkuracisto, altlerneja instruisto, membro de Leopoldina (akademio) (1967). Lia familia nomo estis *Deutsch* ĝis 1913.

Ferenc Földvári naskiĝis la  25-an de aŭgusto 1895(nun 1895-08-25) en Budapeŝto, li mortis la 19-an de februaro 1981 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Ferenc Földváridevenis el juda familio. Li akiris medicinan diplomon en Scienca Universitato de Budapeŝto en 1919. Post la diplomo li laboris en la universitata kliniko. Inter 1938-1945 li povis kuracadi nur en la privata sektoro pro la kontraŭjudaj leĝoj. En 1946 lia instrua rango estis altigita profesoro kaj inter 1946-1967 li estis klinikestro. Li establis instituton en 1952, kiun li gvidis ĝismorte. La instituto etendiĝis al tutlanda reto por la veneraj malsanoj. Intertempe li kandidatiĝis en 1952. Li edziĝis en 1944 kaj li pensiuliĝis en 1967. Dufoje li ricevis premiojn en 1966 kaj 1967.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *A dermato-venerológia haladása 9.* (kunaŭtoro, sen eldonjaro)

Fontoj
------

* biografio hungare
* biografio hungare kun bildo

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 867519
 |



* Portalo pri Biografio
**ESPERSIT János** (eŝperŝit), eperjesi estis hungara advokato, ĵurnalisto, framasono naskita en Nagyszentmiklós la 18-an de januaro 1879 kaj mortinta en Mezőhegyes la 29-an de novembro 1931.

Kariero
-------

Espersit János studis en la Universitato de Koloĵvaro kaj apud sia advokatpraktiko li publikigis multe en la gazeto *Makói Újság*, de 1910 kiel respondecredaktoro de la *Makói Független Újság* li disvastigis la ideojn de la burĝa demokracio, liberalismo kaj radikalismo. En 1918 li estis prezidanto de la Departementa Nacikonsilantaro de Makó. Post la falo de la Konsilantarrespubliko oni starigis lin antaŭ tribunalon. Post liberiĝo el internigejo li transprenis la redaktadon de la gazeto *Makói Újság*, kies titolon li ŝanĝis pli poste al *Makói Reggeli Újság*. Li interamikiĝis en 1913 kun Gyula Juhász, en 1921 kun Attila József.

Fonto
-----

* Magyar Életrajzi Lexikon

* Kategorio János Espersit en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 377705
* LCCN: n80096428
* VIAF: 25908224
* ISNI: 0000000024564055
 |
Je la 11-a jarcento. Venezia = Venecio; Genova = Ĝenovo; Pisa=Pizo; Ancona=Ankono
**Maraj Respublikoj** estas nomo kiun pluraj historiistoj uzas por aludi iujn mezepokajn ŝtatojn ĉefe de la itala duoninsulo kiuj karakteris pro sia mara potenco kaj pro sia aparta regsistemo. La plej gravaj estis Amalfi, Pizo, Ĝenovo kaj Venecio; aldonindaj estas Ankono, Gaeta, Noli kaj Ragusa (Dalmatio).

Kelkaj el ili uzis transmarajn havenojn foje kiel propraj aŭ eĉ konkeris teritoriojn en tute apartaj regionoj. Ĝenovo kaj Venecio estis veraj eŭropaj potencoj kaj politike kaj ĉefe ekonomie.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  | 7-ajarcento | 8-ajarcento | 9-ajarcento | 10-ajarcento | 11-ajarcento | 12-ajarcento | 13-ajarcento | 14-ajarcento | 15-ajarcento | 16-ajarcento | 17-ajarcento | 18-ajarcento | 19-ajarcento |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Amalfi |  |  | **839** |  |  | **1135** |  |  |  |  |  |  |  |
| Ĝenovo |  |  |  | **958** |  |  |  | **1353** |  | **1528** |  | **1797** |
| Pizo |  |  | **828** |  | **ĉ.1000** |  |  |  | **1406** | **1509** |  |  |  |
| Venecio |  | **751** |  |  |  |  |  |  |  |  |  | **1797** |  |
| Ankono |  |  |  |  | **ĉ.1050** |  |  | **1348** | **1443** | **1532** |  |  |  |
| Gaeta |  | **778** | **839** |  |  | **1135** |  |  |  |  |  |  |  |
| Noli |  |  |  |  |  | **1192** | **1202** |  |  |  |  | **1797** |  |
| Raguzo |  |  |  |  |  | **1148** | **1204** | **1358** |  |  |  |  | **1808** |
|

 |

Similan sperton, kvankam ne precize egalan, travivis ĉirkaŭ la Balta Maro la urboj de la Hansa Ligo.

Vidu ankaŭ
----------

* Venecia respubliko
* Ĝenova Respubliko
* Respubliko Ragusa
* Hansa Ligo
* Komunuma epoko

* Kategorio Maraj Respublikoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Disvastigo de pesticidoj en Kalifornio per aviadilo, kio estas malpermisata en EU.
**Pesticidoj** (*ankaŭ biocidoj*), **kontraŭdamaĝantaj protektaĵoj** estas substancoj, kiuj devas mortigi la plantodamaĝantojn. Alia nocio estas la "plantprotektenzo", kiu pli bone priskribas la celon de tiuj kemiaĵoj. Sen la plantoprotektenzoj, la nutrada produktado estus malpli efika.

Oni povas rigardi damaĝantoj ekz.: insektoj, trudherbo, birdoj, ronĝuloj, fiŝoj, fungoj, bakterioj.

Ĉar la kemiaĵoj efikas ne specio-specife, tiel ofte malpliiĝas la specioriĉeco de la kultivita agro. La uzo de la kemiaĵoj signifas ankaŭ riskon por homa naturo kaj eĉ por la homo. La neuzo de la kemiaĵoj signifas ekonomian riskon, ĉar la malpliiĝonta rikolto kaŭzos financajn malfacilaĵojn. La riskojn de uzo kaj neuzo volas trakti la ekokultivado.

Katzegorioj de pesticidoj:

* akaricidoj kontraŭ akaroj
* algicidoj kontraŭ algoj
* baktericidoj kontraŭ bakterioj
* fungicidoj kontraŭ fungoj, fungaj damaĝantoj
* herbicidoj kontraŭ trudherboj
* insekticidoj kontraŭ insektoj
* moluskicidoj kontraŭ helikoj
* nematodicidoj kontraŭ nematodoj
* ronĝulicidoj kontraŭ ronĝuloj
* virusicidoj kontraŭ virusoj
* kreskigaĵoj kiel senfoliigaĵo kaj kreskoregulilo

Vidu ankaŭ
----------

* Hinda azadiraĥto

* Kategorio Pesticido en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**João Bráulio Muniz (1796-1835)** (São Luis, Maranjo, 1796 - Rio-de-Ĵanejro, Brazilo, 20-an de septembro 1835) estis brazila ĵurnalisto, advokato, ŝtatestro kiu, kune kun Francisco de Lima e Silva (1785-1853) kaj José da Costa Carvalho (1796-1860), li partoprenis en la Permanenta Triobla Regeco, kiu administris la brazilan imperion dum la malpliaĝeco de Petro la 2-a.

La ĵurnalo, "O Farol Paulistano" estis fondita en la 7-a de februaro 1827 kaj estis eldonita ĝis 1831. José da Costa Carvalho ankaŭ kontribuis por la eldonado de la ĵurnalo.

Vivo
----

Li estis membro de riĉe aristokrata familio kaj unu el la politikaj gvidantoj kiuj regis Brazilon dum la malpliaĝeco de la estonta imperiestro Dom Petro la 2-a. Diplomiĝis pri Juro ĉe la Fakultato de Olinda, li komencis okupiĝi pri la kariero kiel advokato antaŭ ol eniri en la politikon. Li estis membro de la Ĝenerala Asembleo. Li atingis grandan respekton inter siaj kunuloj de la Liberala Partio. La 17-an de junio 1831, li estis elektita al la Permanenta Triobla Regeco, kiu anstataŭigis la provizoran. Li fondis unu el la unuaj gazetoj en Brazilo, "Astréa", kaj "Farol Paulistano" kune kun sia amiko kaj ankaŭ politikisto, José da Costa Carvalho. Muniz estis kolego de Costa Carvalho kaj Bernardo Pereira de Vasconcelos ĉe la Fakultato de Juro de la Universitato de Koimbro. Liaj restaĵoj estas entombigitaj en la Capela dos Terceiros do Carmo, en San-Paŭlo.

Vidu ankaŭ
----------

* José Joaquim de Lima e Silva (1746-1821) Arkivigite je 2023-09-07 per la retarkivo Wayback Machine
* José Bonifácio de Andrada e Silva (1763-1838)
* José Saturnino da Costa Pereira (1771-1852)
* Hipólito da Costa (1774-1823)
* Nicolau Pereira de Campos Vergueiro (1778-1859)
* José Joaquim de Lima e Silva (1787-1855), frato de la Duko de Kaŝiaso
* Paulo Barbosa da Silva (1790-1868)
* Rafael Tobias de Aguiar (1795-1857)
* José da Costa Carvalho (1796-1860)
* Markizino de Santos (1797-1867)
* Evaristo da Veiga (1799-1837)
* Thomas Davatz (1815-1888)
* Deodoro da Fonseca (1827-1892)
* Machado de Assis (1839-1908)
* Francisco Augusto de Lima e Silva (1893-1894)

Verkaro
-------

*

Referencoj
----------

1. ↑  La Provizora Triobla regeco daŭris de la 7-a de aprilo ĝis la 17-a de julio 1831.
Librejo Batthyaneum (batjaneum) estas librejo en Alba Iulia, Rumanio fondita la 31-an de julio 1789 de Ignác Batthyány, katolika episkopo de Transilvanio. Ĝi estas aligita al la biblioteko antikvaĵaro, naturkolektaĵo kaj observatorio.

Historio
--------

La bazo de la bilioteko estiĝis dum la studado de la fondanto en Romo, kiam li aĉetis kvazaŭ 5000 librojn, kiujn li plunombrigis kun 15 000 libroj aĉetitaj de kardinalo Kristofo Migazzi. La biblioteko fariĝis publika en 1794. En 1900 la biblioteko jam enhavis 36 000 librojn, inter ili plurajn centojn da kodekso, prapresaĵo. Nuntempe ĝi enhavas 64 000 volumojn. Estas grava ankaŭ ĝia mineral-, konko- kaj medalkolektaĵo kaj observatorio (ĝia garnituro en 1849 forbrulis). Episkopo Gusztáv Károly Mailáth en 1912 organizis al ĝi ekleziartan muzeon. En 1951 oni ŝtatigis la bibliotekon kaj ekde tiam oni povas viziti ĝin nur kun aparta permisilo.

Bibliografio
------------

* Elemér Varjú:*A gyulafehérvári Batthyány-könyvtár* (1899).
* *Batthyaneum* (red Gyárfás. T. 1-2. 1911-1913).
* Szentiványi R.: *Catalogus concinnus librorum Bilothecae Batthyányanae* (1958).
* Kulcsár P. : *Catalogus inculanuborum Bilothecae Batthyányanae* (1965)


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Kategorio Librejo Batthyaneum en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)