recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Origina bibliotekkonstruaĵo, de pentraĵo (1937) de Flora Heilmann
Nacia Biblioteko de Feroaj Insuloj, sur stampo de 1978
La **Nacia biblioteko de la Feroaj Insuloj** (feroe *Føroya Landsbókasavn*) estas publika kaj esplora biblioteko de Feroaj Insuloj. La biblioteko enhavas grandan kolekton de libroj en la feroa lingvo, verkoj de feroaj verkistoj kaj tradukistoj kaj verkoj pri la feroaj insuloj.

Historio
--------

La nacia biblioteko estis fondita en 1828. En 1828 la dana guberniestro de Feroaj Insuloj Christian Ludvig Tillisch kaj lia distrikta kontrolisto Jens Davidsen, inspiritaj de Carl Christian Rafn, starigis legobibliotekon en la urbeto Tórshavn. Tiu biblioteko poste iĝis la biblioteko de la feroaj insuloj kiu poste iĝis la nacia biblioteko.

La komenca kolekto de libroj estis donacita fare de Carl Christian Rafn mem kaj liaj amikoj de tra Eŭropo. En 1831 la biblioteka kolekto nombris 2 860 volumojn, ĝis 1841 la nombro da volumoj duobliĝis. 

La biblioteko akiris propran konstruaĵoj kaj translokiĝis en ĝin en 1830. Jens Davidsen laboris kiel bibliotekisto en tiu ĉi biblioteko ĝis sia morto en 1878. Antaŭ 1850 ekzistis 5 000 volumoj en la biblioteko. Inter 1878 kaj 1905 la biblioteka projekto ŝanceliĝis pro manko de financo, sed en 1905 la parlamento de la feroaj insuloj, Løgting, decidis finance subteni la ĝin.

La florado de la biblioteko komenciĝis en 1921 sub la direkto de lingvisto Mads Andreas Jacobsen. Dum la lingva lukto, inter la dana kaj feroa, la biblioteko servis kiel rendevuejo por feroaj verkistoj kaj politikistoj. La biblioteko translokiĝis al nova konstruaĵo en 1931.

Post la establado de sendependa regado de la Feroaj Insuloj en 1948 Løgting pliigis ĝian financan subtenon al la biblioteko kaj ĝia nomo estis oficiale ŝanĝita al la feroa lingvo. En 1952 estis aprobita leĝo, laŭ kiu la biblioteko ankaŭ fariĝis deponejo/ Tio signifas ke eldonejoj estas devigataj deponi kvar ekzemplerojn.

En 2011 por ŝpari sur funkciigadkostoj la nacia biblioteko estis kunfandita kun la Feroa Nacia Arkivo, la Feroa Nacia Muzeo, la Feroa Naturmuzeo kaj la Caldbeck Mara Biologia Laboratorio, kiuj kreis la Feroan Nacian Heredaĵon (feroe: **Søvn Landsins** ).

Por plia legado
---------------

* Grage, Joachim kaj Mohnike, Thomas (eds), **Geographies of knowledge and imagination in 19th century philological research on Northern Europe** (**Geografioj de scio kaj imago en 19-a-jarcenta filologia esplorado pri Norda Eŭropo**), Cambridge Scholars Publishing, 2017, p.121

Referencoj
----------

1. ↑  Geographies of knowledge and imagination in 19th century philological research on Northern Europe, p.121

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Nacia biblioteko de la feroaj insuloj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* La oficialo retejo de la Nacia Biblioteko de Feroaj Insuloj


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 774118
* GND: 1282786229
* LCCN: n79074884
* VIAF: 4043167867550223060009 143933120, 4043167867550223060009
* BIBSYS: 90576454
 |
La biblioteko post restaŭrado en 2014.
Vido de la biblioteko tra la Placo de la Respubliko.
Iama legoĉambro de la biblioteko, konstruita en 1950, detruita en 2012 (arkitekto: François Herrenschmidt)
La **Nacia kaj Universitata Biblioteko** (france *Bibliothèque nationale et universitaire*; mallongigita **BNU**) estas publika biblioteko en Strasburgo, Francio. Ĝi situas ĉe la Placo de la Respubliko, nome iama *Kaiserplatz*, kaj frontas la palacon *Palais du Rhin*.

Historio
--------

Post la detruo de la municipa biblioteko kaj de la urbaj arkivoj fare de la artilerio el Prusio dum la Sieĝo de Strasburgo en la Francia-Prusia Milito, la Germana Imperio fondis la BNU la 19an de junio 1872. La taskon aranĝi ties kolektojn ricevis la historiisto kaj profesoro, Rodolphe Reuss.

Ĝi iĝis la regiona biblioteko por la germania teritorio *Reichsland* Alzaco-Loreno, ĉar, laŭ la germana tradicio, ĉiu regiono havu almenaŭ unu bibliotekon. Ĝi estis ankaŭ universitata biblioteko.

La kolektoj rapide kreskis, danke ĉefe al donacoj el la tuta Eŭropo kaj de Usono. Sed, eĉ spite tiujn malvarajn donacojn, multaj eksterprezaj manuskriptoj, kiaj la *Hortus Deliciarum* estis estintaj detruitaj kaj neniam povis esti anstataŭitaj.

La nuntempa konstruaĵo, kiu estas vorko de arkitektoj August Hartel kaj de Skjold Neckelmann, malfermiĝis en 1895.

Post la teritorio de Alzaco-Loreno revenis al Francio post la Unua Mondmilito, leviĝis la demando ĉu tiu biblioteko estu renovigita kaj remalfermita. Post iom da dubo, la franca registaro decidis teni la bibliotekon.

La biblioteko nuntempe tenas ĉirkaŭ da 3,000,000 volumoj, kio estas la dua plej granda kolekto en Francio. La kolekto enhavas, inter aliaj, ĉ. 2,300 inkunabloj, 6.700 manuskriptoj (plus 29,000 aliaj el la arkivoj – tenitaj de la biblioteko – de la familio De Turckheim, kaj kelkaj alaij miloj el la Alzacaj Franciskanoj) kaj 5,200 papirusoj.

Referencoj
----------

1. ↑   La petite histoire d’une grande bibliothèque. Arkivita el la originalo je 2010-11-25. Alirita 2016-11-20.
2. ↑   La BNU en chifres. Arkivita el la originalo je 2010-12-04. Alirita 2016-11-20.
3. ↑  *Les Incunables* Arkivigite je 2013-08-03 per la retarkivo Wayback Machine, bnu.fr
4. ↑   Manuskriptoj ĉe la retejo de BNU. Arkivita el la originalo je 2009-06-06. Alirita 2016-11-20.
5. ↑   Papirusoj ĉe la retejo de BNU. Arkivita el la originalo je 2008-11-19. Alirita 2016-11-20.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Nacia kaj Universitata Biblioteko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 574078
* GND: 1001545-0
* LCCN: n50065677
* VIAF: 135553188
* ISNI: 0000 0001 2163 1491
* SUDOC: 026361949 050955772, 026361949
* NKC: kn20050619005
 |
**Worcester** estas grandurbo en Sudafriko, en provinco Okcidenta Kablando.

Mapo pri suda parto de Sud-Afriko, kie Worcester situas

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 63 km²
* Loĝantaro: 150.657 (en 2012)
* Supermara alteco: 223-285 m
* Horzono: UTC +2 h
* Poŝtkodo: 6850

Geografio
---------

Worcester situas sur montetaro en la suda parto de la lando. Paarl troviĝas 44, Kaburbo 99, Port Elizabeth 569, Bloemfontein 815, Durbano 1173, Johanesburgo 1175, **Pretorio** 1225 km.

Ĉefstrato de Worcester

Historio
--------

Tiu loko komence estis ŝatata ĉasloko. La unuaj eŭropaj bienoj aperis en 1731. Poste alvenis ankaŭ sklavoj, en la 19-a jarcento ankaŭ germanoj, dume vitejoj formiĝis. En 1834 la sklava erao finiĝis. El la bienoj urbeto formiĝis, kiu prenis la nomon Worcester, kiu ricevis municipan statuson en 1895.

Trafiko
-------

La nacia ĉefŝoseo Johanesburgo-Kaburbo tuŝas Worcester-on. Fervojo funkcias al Kimberley (Sud-Afriko), Kaburbo kaj Port Elizabeth.

Strato en Worcester

Klimato
-------

Worcester havas subtropikan klimaton. La averaĝa temperaturo varias inter 10-30 °C, malofte ĝis 40 °C. La varmo en januaro kulminas kaj malkulminas en julio. Jare pluvas nur po 175 mm, ĉar la ĉirkaŭaj altaj montoj baras la nubojn.

Vidindaĵoj
----------

* anglikana preĝejo de Sankta Jakobo de 1851
* moskeo por la malajoj
* luterana preĝejo de germanoj de 1883
* sinagogo
* muzeo

Fontoj
------

* Angla Vikipedio
* loĝantaro
* mapo, distancoj Arkivigite je 2015-05-10 per la retarkivo Wayback Machine
**Wounded Knee** (laŭvorte vundita genuo) estas nomo de komunumo (ĉ. 300 loĝantoj) kaj rivereto en la Pine Ridge-a indiana rezervejo, en sudokcidenta parto de federacia ŝtato Sud-Dakoto (Usono). Ĝi famas pro du bataloj inter la indianoj kaj la registaraj fortoj.

vidu apartan artikolon pri masakro de Wounded Knee

Ĉ. 200 anoj de la Amerika Indiana Movado (AIM) kun gvido de Russell Means kaj Dennis Banks okupis la 27-an de februaro de 1973 la komunumon. Ili deklaris, ke ĝis tiam ili restas sur la „Sendependa Oglala Siua Teritorio", ĝis la registaro plenumos la postulojn de AIM, kiuj estis la sekvaj:

* abdikigo de la tribaj gvidantoj
* reviziado de la kontraktoj kun la indianoj
* senata ekzameno pri kondutmetodoj al la indianoj

Oni tuj ĉirkaŭfermis la indianojn. La batala stato ĉesis la 8-an de majo, kiam la indianoj submetis la armilojn kaj forlasis Wounded Knee. Ili ricevis promesojn pri ekzameni la indianajn priplendojn. Mortis dum la batala stato du indianoj kaj grave vundiĝis atakanto. Okazis bataloj kaj priparoloj dum la batalstato.

* Kategorio Wounded Knee en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Petar HEKTOROVIĆ** estis kroata poeto, latinisto kaj kolektisto de fiŝistaj kanzonoj, kaj grava figuro de la Renesanca Epoko en la Kroata Literaturo.

Biografio
---------

Petar Hektorović restis en sia naskiĝloko sur la insulo Hvar dum sia tuta vivo. Li nur forlasis la insulon unufoje por tritaga vojaĝo sur fiŝkaptista boato.

Li veturis al la golfeto Supetar en Nečujam, ĉirkaŭ 25 km for, sur la najbara insulo Šolta kaj vizitis la lokon, kie la "patro de kroata literaturo" Marko Marulić loĝis de 1510 ĝis 1512.

Surbaze de liaj kvazaŭetnografiaj observaĵoj, lia plej grava verko, *Ribanje i ribarsko prigovaranje* ("Fiŝfarmoj kaj la dialogoj de fiŝkaptistoj"), kiu provas prezenti la dialogojn de fiŝkaptistoj en ilia ĉiutaga lingvo, sed ankaŭ epopea poemo de la Genro reprezentanta la *Bugarštice*.

Tiu verko estis kompletigita la 14-an de januaro 1566 kaj presita en Venecio en 1568. En la triparta verko, li priskribas en letero al sia kuzo tritagan boatvojaĝon kun la fiŝkaptistoj Paskoje Debelja kaj Nikola Zet el Hvar. La verko estas la unua realisma sekulara vojaĝraporto en la kroata lingvo, kiu havas la enhavon de la pejzaĝo kaj belaĵoj de la naturo. La *Ribanje* ... estas unu el la plej fruaj raportoj pri la kroata vivmaniero kaj kolekto de fiŝkaptaj kantoj.

Busto de Petar Hektorović.

Verkaro
-------

* Ribanje i ribarsko prigovaranje, 1555 (unua eldono)
* Remedia amoris ovidiani, 1528

Literaturo
----------

* Nordisk familjebok
* Personensuche
* WorldCat Identities
* Store Norske Leksikon
* Prabook
* Treccani

Vidu ankaŭ
----------

* Marko Marulić (1450-1524)
* Marko Kraljević (1335-1395)
* Mavro Vetranović (1482-1576)
* Jeronim Bartučević(m. 1560)

Referencoj
----------

1. ↑  Enciclopedija
2. ↑  Carnet

* Kategorio Petar Hektorović en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 737868
* GND: 118710028
* LCCN: nr88002736
* VIAF: 54182387
* ISNI: 0000000110630872
* SUDOC: 029756375
* BNF: 12131156c
* NKC: js20020805505
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Tiu ĉi artikolo pritraktas unu el pluraj samnomaj urboj kun la germanlingva nomo *Neustadt* ("nova urbo") en Mezeŭropo. Pri la aliaj samnomaj urboj - cetere ekzistas formala komuna asocio de ĉiuj tiuj urboj - vidu la apartigilon Neustadt. |

La monaĥejo el la 13-ajc. Ĝi apartenis al dominikanoj, nun muzeo.
**Wiener Neustadt** [vi:ner nojŝtat] (hungare *Bécsújhely* [be:ĉujhej] aŭ *Bécsi Újváros*) estas urbo en la nordokcidenta parto de Aŭstrio, sude de Vieno, en Malsupra Aŭstrio, ĉe la bordo de rivero *Fischa*, kun ĉirkaŭ 38.000 loĝantoj. La urbo estas grava fervoja punkto.

Ĝin fondis la Babenberga duko Leopoldo la 5-a 1194. Wiener Neustadt akiris urbajn rajtojn en 1277 kaj tiutempe havis faman monfarejon. La floranta epoko de la urbo estis en la 15-a jarcento, kiam ĝi estis sidejo de Frederiko la 3-a, romia kontraŭ-imperiestro. La urbo tiel ekmalgraviĝis en la 17-a jarcento, ke oni malpermesis la elmigradon per imperiestra dekreto.

La urbo havis ekde la 13-a jarcento fortikaĵon, el kiu restis nur unu turo (el tri), kiu servas nun kiel muzeo (turmenta turo). Aliaj gravaj konstruaĵoj estas la katedralo el la 13-a jc. (*Liebfrauenkirche*), iama jezuita kolegio (1737–1743, nun muzeo), la fortikaĵo el la 13-a jc, kie naskiĝis la german-romia imperiestro Maksimiliano la 1-a (1459–1519) kaj kie troviĝas lia tombo. Gravas ankaŭ la Neukloster (Nova Monaĥejo) kun preĝejo el la 13-a jc.

En la fortikaĵo funkciis inter 1752–1919 kaj ekde 1958 denove la Militara Akademio de Maria Teresia. Tie estis enprizonigitaj la juĝitoj de la Wesselényi-komploto: Péter Zrínyi, Ferenc Frangepán, pli poste Ferenc Rákóczi la 2-a.

En la urbo funkcias ankaŭ Teknika Altlernejo, isntrua instituto por handikapuloj.

Ekde 1958 troviĝas en la urba centro la *Esperanto-Park*.

Famuloj
-------

En Wiener Neustadt mortis hungara historiisto Gyula Miskolczy. Tie ĉi naskiĝis la nehungara aktoro Karl Merkatz.

Eksteraj ligiloj
----------------

Oficiala retpaĝo: www.wiener-neustadt.at (germane)
  

* Wiener Neustadt en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Wiener Neustadt en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Artistkolonio en Budapeŝto** estas malnova, daŭre funkcianta kolonio de pentristoj kaj skulptistoj en Budapeŝto.

Domo en la artistkolonio

Historio
--------

Pli frue en tiu loko etendiĝis kampoj por legomoj, proksime situis tombejo, kazerno, (iom poste) granda bakejo. Municipo de Budapeŝto decidis establi artistkolonion en 1909. Oni konstruis 15 teretaĝajn domojn kun 28 atelieroj kaj zorgis pli plantado de arboj. Laŭ la originaj planoj baldaŭ la kolonio ricevantus pli belan lokon en Zugliget, sed ankaŭ nun mankas projekto. La unuaj artistoj ekloĝis en 1911. Tiu kolonio neniam havis unuecan aspekton, la artistoj ĉiam apartenis al diversaj stiloj. En 1923 la kolonio ricevis elektron. En 1997 la membroj fondis asocion kaj aranĝas ekspoziciojn. Nuntempe la kolonio aspektas kiel dezerta oazo inter la deketaĝaj betonaj loĝdomoj.

Elektitaj membroj
-----------------

* Károly Antal
* Daniela Bikácsi
* Barna Búza
* Dezső Czigány
* Gábor Dienes
* Móric Gábor
* Magda Gádor
* Jenő Grantner
* Tamás Gyenes
* József Ispánki
* Béla Kádár (pentristo)
* István Kákonyi
* István Kamotsay
* Zsuzsa Katona
* **Zsigmond Kisfaludi Strobl**
* Tamás Kovács
* Mária Lugossy
* **Memos Makris**
* Ede Margó
* **Ferenc Medgyessy**
* Sándor Mikus
* Sándor Nagy (skulptisto)
* **Bertalan Pór**
* Ferenc Sidló
* Iván Szabó (skulptisto)
* Tamás Szabó (skulptisto)
* Alexa Szlávics
* Viktor Vass

Familia vivo de Viktor Vass en la artistkolonio en 1925

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* Arkivigite je 2018-10-17 per la retarkivo Wayback Machine
* 
* Arkivigite je 2018-08-01 per la retarkivo Wayback Machine
**Salzburger Autorengruppe** (mallongigo: *SAG*) estas aŭstra porverkista unuiĝo el Salcburgo kaj Salcburgio. Fondite en 1981 celas apogi idealisme kaj finance poetojn kaj verkistojn kiuj aŭ loĝas en Salcburgio aŭ havas intiman rilaton al tiu ĉi regiono. Sidejo ĝia estas je *Literaturhaus* en Salcburgo.

Historio
--------

*Literaturhaus Salzburg* – klubejo
En kadro de tutaŭstria kongreso de verkistoj en Vieno en la jaro 1981-a oni klopodis fari ĉion por plibonigi kondiĉojn de verkistoj el Aŭstrujo. El tio naskiĝis la ideo krei ion organizon celantan la samon aparte en Salcburgio. Ankoraŭ samjare kolektiĝis interesatoj, fondis klubon ĝuontan pri publika helpado. De 1991, kiam estiĝis la domo *Literaturhaus*, estis la kluba sidejo en ĝi.

La unua estro, de 1981 ĝis 1982 estis la tirolano Gerold Foidl; post kies morto kolektivo transprenis lian taskaron, i.a. Margot Koller kaj, dum pli ol jarcento, la lirikistino Christine Haidegger. Estrarane estis dum certa tempo ankaŭ Ludwig Laher. Inter 2007 kaj majo 2017 ĉeforganizis Peter Neutterer el Bergheim, poste la lirikisto Christopher Schmall.

Agadoj
------

„Brennpunkt Salzburg" – evento de SAG en Preĝejo Sankta Miĥaelo; okaze de la 75-a datreveno de la bruligo de libroj en Nazia Germanio
Ĵus fondite la societo funkciis kiel konsilejo por verkistoj pri iaj profesiaj aferoj. Paralele oni ekde la komenco strebis estigi propran domon (kio realiĝis en 1991). Daŭre oni memoris pri la libro-bruligo en aprilo 1938 en Salcburgo kaj la persekuto de intelektuloj fare de la nazioj.

Alia fokuso metiĝis pri la publika konatigo de moderna literaturo, ekz. per la eldonado de antologioj. Ankaŭ junaj talentoj ne estis neglektitaj, ekz. per organizo de la spektaklo-serio '"Lese-Abenteuer*. SAG membras ĉe la tutaŭstria porverkista ligo* IG Autorinnen Autoren *kaj la kultura societaro salcburgia* Dachverband Salzburger Kulturstätten*.*

Membroj nunaj kaj iamaj (elekto)
--------------------------------

* Alexander Peer
* Brita Steinwendtner
* Christian Wallner
* Christine Haidegger
* Claudia Storz
* Dirk Ofner
* Elisabeth Escher
* Fritz Popp
* Helena Adler
* Kathrin Röggla
* Kurt Wölfflin
* Lieselotte Eltz-Hoffmann
* O. P. Zier
* Paul Jaeg
* Robert Kleindienst
* Rudolf Habringer
* Wolfgang Danzmayr
* Wolfgang Kauer

Literaturo
----------

* Salzburger Autorengruppe (eld.): "Vorwort." Ĉe: *Ohne Ablaufdatum. 30 Jahre Salzburger Autorengruppe*, Salzburg 2011

Eksteraj ligiloj
----------------

* hejjpaĝo ĉe *Literaturhaus Salzburg*
**Wulfstan la 2-a** (foje nomata *Lupus* - "lupo"; m. la 28-an de majo 1023) estis ĉefepiskopo de Jorko, Anglio. Li famis pro prediko pri katastrofoj en Anglio.

Vivo
----

Li estis la onklo de du episkopoj de Worcester: Sankta Wulfstan kaj Beorhtheah (episkopo 1033-1038). Plej verŝajne li estis benediktana monaĥo. En 996 li konsekriĝis kiel episkopo de Londono. Estas aro de pentemaj leteroj, el kiuj Wulfstan verkis tri, kaj papoj verkis kvin. Li subskribis la leterojn per *lupus episcopus*, kiu signifas *episkopo lupo*.

En 1002 li estis elektita ĉefepiskopo de Jorko. La ofico donis al li kontroladon de la diocezo de Worcester. Tiutempe kutimis ke la ĉefepiskopo de Jorko ankaŭ estis episkopo de pli suda diocezo, kaj ĝis 1016 Wulfstan estis ankaŭ la episkopo de Worcester.

Li ĝuis la favoron de Ethelred la Malpreta, kaj de 1005 al 1016 preparis malnetojn de ĉiuj ties leĝoj. Post kiam Knuto la Granda kaptis Anglion en 1016, Wulfstan daŭre estis reĝa konsilisto pri leĝoj. Per lia influo reordiĝis la leĝa sistemo de Anglio post disraboj de la skandinavoj, kaj la leĝoj validis eĉ post kiam Vilhelmo la 1-a konkeris Anglion.

En 1009 li verkis la reĝan dekreton per kiu Ethelred komandis la anglojn fasti tri tagojn por gajni la favoron de Dio dum danaj disraboj: la popolo manĝu nur panon kaj trinku nur akvon, ĉeestu meson ĉiun tagon (nudpiede marŝante al preĝejoj), kaj pagu imposton. Ĉiu ajn kiu ne obeis estu monpunata aŭ skurĝata.

Wulfstan kolektis librojn, aparte pri juraj kaj ekleziaj aferoj.

Li mortis la 28-an de majo 1023. Li entombiĝis en la monaĥejo de Ely.

Predikoj
--------

Paĝo el manuskripto de *Sermo Lupi al Anglos* en la Brita Biblioteko
Li famis ĉefe pro siaj predikoj, kiu elmontras lin kiel inter la plej flua proz-verkistoj en la anglosaksa lingvo. Li ofte uzis aliteracion, ripetadon kaj aliajn retorikajn rimedojn. Lia plej fama prediko estis *Sermo Lupi ad Anglos* (*Prediko de la Lupo al la Angloj*), en kiu li diris ke Anglio spertis katastrofojn pro la malbono de la loĝantoj.

Multaj aliaj predikoj pritraktis la lastajn tagojn de la mondo kaj la alvenon de Antikristo, kaj Wulfstan ja kredis ke la katastrofoj suferataj de Anglio signifas ke lia epoko estos tiu kiam alvenos Antikristo.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 281585
* GND: 118771434
* LCCN: n50027889
* VIAF: 261470123
* LIBRIS: 200728
* SUDOC: 030385350
* BNF: 13516435v
* NLA: 35622185
* BIBSYS: 90893292
* NKC: jx20070509008
* BNE: XX4946690
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ĉi tiu artikolo temas pri privata vikio, angle "Wikitravel", kontrolita de firmao "Internet Brands". Por Vikimedia projekto, angle "Wikivoyage" rigardu la paĝon Vikivojaĝo.* |

Logobildo de Wikitravel
**Wikitravel** (**VikiVojaĝo**) estas projekto de turisma gvidilo kies enteno estas libera (permesilo *Creative Commons Share-Alike*) kunlabore redaktata per vikio uzanta la sofvaron MediaWiki).

Ĝi ekzistas ankaŭ en Esperanto.

Wikitravel estinte asocio fariĝis firmao
----------------------------------------

La firmao Internet Brands annoncis ke ĝi akiris Wikitravel-on, kaj ankaŭ World66 (world66.com Arkivigite je 2018-06-05 per la retarkivo Wayback Machine), je la 20-a de aprilo 2006  ; la projekto do fariĝis komerca. Tiun evoluon decidis la fondintoj de Wikitravel kaj ne la kontribuantaro. Rekta sekvo de tiu decido estas foriĝo de la plej multaj administrantoj kaj kelkaj kontribuantoj de la germanlingva versio, kiuj fondis je la 10-a de decembro 2006 germanlingvan sekcion de forkprojekto nomita Wikivoyage. Okaze de tiu forkiĝo la tuto de la germanlingvaj artikoloj de Wikitravel estis importitaj.

Vidu ankaŭ
----------

### Wikitravel

* Wikitravel Shared (anglalingve, ekvivalento de de vikimedia Komunejo )

* Wikitravel germanlingve
* Wikitravel anglalingve
* Wikitravel esperantlingve
* Wikitravel franclingve
* Wikitravel hispanlingve
* Wikitravel hungarlingve
* Wikitravel itallingve
* Wikitravel japanlingve
* Wikitravel nedelandlingve
* Wikitravel pollingve
* Wikitravel portugallingve
* Wikitravel rumanlingve
* Wikitravel serblingve[*rompita ligilo*]
* Wikitravel svedlingve

### Notoj kaj referencoj

1. ↑  Wikitravel:Pri Wikitravel
2. ↑   Gazetarkomuniko de Internet Brands. (anglallingve)

* Wikitravel en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Wikitravel en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Wädenswil (stacidomo). |

Pri la komunumo
---------------

**Wädenswil** estas urbo de la distrikto Horgen en la sudo de Kantono Zuriko en Svislando. Je la 31-a de decembro 2007 ĝi havis 19417 loĝantojn, kiu nombro kreskis al 20101 ĝis la 31-a de decembro 2009.

Geografio
---------

Wädenswil situas ĉe la okcidenta bordo de la Lago de Zuriko je la piedo de la montoĉeno Zimmerberg. Al Wädenswil apartenas ankaŭ la duoninsulo Au.

Trafiko
-------

Wädenswil situas sur la trajnlinio de la Zuriko tra Sargans al Koiro de la Svisaj Federaciaj Fervojoj. De Wädenswil ankaŭ linio de la Svisaj Sudorientaj Fervojoj kondukas tra Samstagern al Einsiedeln. Wädenswil per busoj kaj regionaj trajnoj estas bone integrita al la Zurika Trafik-Unio. La urbo ankaŭ disponas pri ŝiphaltejo de la Zuriklaga Ŝipkompanio.

Historio
--------

Trovaĵoj sur la duoninsulo Au pruvas, je Wädenswil jam antaŭ 5000 jaroj en la bronzepoko estis loĝata. Unua dokumenta mencio de la urbo Wändenswil okazis en la konventfondletero de la Monaĥinejo Fahr. La autentikeco de la letero tamen ne estas tute certa. En la jaro 1287 la regnejo Wädenswil estis vendita de la Libersinjoro Rudolf la 3-a pro monmanko al la johanitanoj de Bubikon. Wädenswil fariĝis komandorejo de la johanitanoj. Post la reformacio la johanitanoj vendis Wädenswil kun ĉiuj rajtoj al la urbo Zuriko. En Wädenswil estis konstruita kastelo en 1550por kamparvokto. Laŭ decido de la Dieto de la Svisa Ĵurkomunumo la kastelo Wädenswil devis estis detruita en la jaro 1557, ĉar Ŝvico sentis sin minacata de la fortiĝinta urbo-ŝtato Zuriko. La ribelon de Wädenswil en la jaroj 1645 kaj 1646 Zuriko sukcese frakasis per helpo de urbofidelaj subuloj. Post la frakaso de la regnado de Zuriko dum la helveta revolucio en la jaro 1798 la urbo aliĝis al la nova distrikto Horgen.

En la 19-a jarcento Wädenswil en la kadro de la industriiĝo forte kreskis kaj ekprosperis.

Universitata Altlernejo
-----------------------

En Wädenswil troviĝa unu el la tri filioj de la Zurika Universitata Lernejo de Aplikataj Sciencoj, kiu formas tekniskistoj, tradukistojn kaj aliajn profesiulojn. Ĝiaj aliaj sidejoj estas Vinterturo kaj Zuriko.

Famuloj
-------

En Wädenswil mortis hungardevena kemiisto György Bor.

Vidu ankaŭ
----------

* Wädenswil (stacidomo)
* Au ZH (stacidomo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Wädenswil en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la urbo Wädenswil

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Horgen |
| --- |
| Adliswil • Hirzel • Horgen • Hütten • Kilchberg • Langnau ĉe Albis • Oberrieden • Richterswil • Rüschlikon • Schönenberg • Thalwil • Wädenswil |  |

 |
**Roger ASCHAM**, angla klerulo, instruisto kaj verkisto (n. ĉ. 1515 - m. la 23-an de decembro 1568).

Kiel infano, li edukiĝis en la domo de Kavaliro Humphry Wingfield, advokato kaj parlamentano. Tie la favorata sporto estis la ark-pafado, kiu estis la temo de lia unua verko, *Toxophilus* (*La Amanto de la Arko*), eldonita en 1545. Ĉirkaŭ 1530 li eniris St John's College, Universitato de Kembriĝo kie li diplomiĝis en Februaro 1535. En 1537 li iĝis asociito (ano de la instrua kaj estranta stabo) de la kolegio. En 1548, li iĝis la instruisto de la princino Elizabeta, la estonta reĝino. Tamen en 1550 li kverelis kun ŝia intendanto kaj revenis al Kembriĝo. John Cheke tiam aranĝis por li la posteno de sekretario de Kavaliro Richard Morrison, angla ambasadoro. Survoje al Morrison, Roger Ascham vizitis Lordino Jane Grey, kiu li trovis leganta la *Fedonon* de Platono en la greka dum aliaj ĉasadis. Poste oni nomumis lin la latina sekretario de la reĝo Eduardo la 6-a, postenon kiun li retenis dum la regado de Maria, kaj dum la unuaj jaroj de la regado de Elizabeta la 1-a. Maria eĉ permesis lin daŭre praktiki la protestantismon.

Lia plej fama verko estas *The Schoolmaster* (*La Instruisto*), kiu traktis kiel instrui infanojn de la superaj klasoj. Ĝi eldoniĝis en 1570, post la morto de Ascham. En la verko Ascham substrekas la gravecon de sporto en la eduka sistemo, kaj malaprobas troan disciplinon: li kredis ke la eduko estu ĝuebla.

* Kategorio Roger Ascham en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 239268
* GND: 118504630
* LCCN: n50002004
* VIAF: 22219996
* ISNI: 0000000110444914
* SUDOC: 032707568
* BNF: 12368611f
* NLA: 35008784
* BIBSYS: 90295885
* NKC: pna2014805376
* ICCU: UBOV004886
 |
| Mario Kart DS |
| --- |
|  |
| Disvolvo | Nintendo Entertainment Analysis & Development |
| Eldoninto | Nintendo |
| Distribuo | Nintendo eShop |
| Produktoro | Hideki Konno |
| Serio | Mario Kart |
| Platformo | Nintendo DS |
| Ĝenro | veturila konkursa videoludo |
| Ludomaniero | multludista videoludo |
| Regilo | ludstirilo |
| PEGI-klasifiko | PEGI 3 |
| ESRB-klasifiko | Everyone (Ĉiuj) |
| v • d • r |

***Mario Kart DS*** (マリオカートDS, *Mario Kāto Dī Esu*?) estas veturila konkursa videoludo kreita kaj eldonita de Nintendo por la videoludilo Nintendo DS. Ĝi aperis la 14-an de novembro 2005 en Nordameriko, la 17-an de novembro 2005 en Aŭstralio, la 25-an de novembro 2005 en Eŭropo, la 8-an de decembro 2005 en Japanujo, kaj la 5-an de aprilo 2007 en Sud-Koreujo. Tiu ludo estas la kvina en la serio de videoludoj *Mario Kart*, kaj estas la unua kiu estas rete ludebla per Nintendo Wi-Fi Connection. Nun, la retaj servoj ne plu funkcias. Kiel la aliaj ludoj de la serio, *Mario Kart DS* enhavas diversajn rolulojn de la universo Mario, kiuj konkuras sur diversaj trakoj por gokartoj.

Recenzistoj tre ŝatis la ludon. La ludo ricevis la poentaron de 91% en Metacritic. Oni laŭdis la grafikojn kaj ludmanieron. Oni mallaŭdis la ripeteman unuludantan reĝimon. *Mario Kart DS* ricevis kelkajn premiojn, kiel *Editors' Choice Awards* de GameSpot kaj IGN, *Plej bona portebla videoludo* de *G-Phoria*, *Plej bona veturila videoludo* de IGN. *Mario Kart DS* estis la plej vendita ludo en la du monatoj post lanĉiĝo. Entute, *Mario Kart DS* estas la tria plej multe vendita ludo de Nintendo DS je la dato de marto 2016, pro 23,60 milionoj da kopioj venditaj tutmonde.

Referencoj
----------

* Kategorio Mario Kart DS en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



1. ↑   Top Selling Software Sales Units (31-4-2016). Alirita 27-4-2016.
**Marit van Bohemen** (Wormerveer, 16-an de septembro 1971) estas nederlanda prezentistino kaj aktorino.

Kariero
-------

Post ŝia mezlerneja tempo ŝi trapasis la teatrolernejon je la Altlernejo por belartoj en Utrecht, kie ŝi en 1994 sukcesis por la aktorina diplomo.

Dum kelkaj jaroj ŝi prezentis la infanprogramon *Boogie Woogie* (Bugio) por la infanstacio Kindernet (Infanreto). Post tio ŝi interalie rolis en televid-serioj kiel *Costa* (Marbordo) kaj *Onderweg naar morgen* (Survoje al morgaŭ). Ŝi ankaŭ konatiĝis pro la rolo de flegistino de Gert-Jan Dröge (*Gaat het alweer een beetje, meneer Dröge?*) (Ĉu vi jam denove iom bonfartas, sinjoro Dröge?).

Por la radio Van Bohemen aŭdeblis kiel kunprezentistino je Radio Veronica kaj City FM. De 2004 ĝis 2008 ŝi prezentis la programon *CampingLife* (Kampadeja vivo) kiu elsendiĝis je RTL 4. Tio ŝi prezentis kune kun Sander Janson, kiu ankaŭ dum kelka tempo estis ŝia (kor)amiko. Ekde 2008 ŝi prezentis kune kun Dolores Leeuwin la Teleacprogramon *Knoop in je Zakdoek* (Nodo en via naztuko).

Je la 26-a de januaro 2009 konatiĝis ke Van Bohemen ĉefrolos kiel Solange en la nova sezono de la dramoserio *Voetbalvrouwen* (Futbalistedzinoj). En la aŭtuno de 2009 ŝi prezentis la programon *De Taalmeester* (La lingvomastro) por Teleac, .

En 2011 ŝi rolis kiel Tineke la adoptopatrino de Thomas en Het Huis Anubis en de Vijf van het Magische Zwaard (La domo Anubis kaj la kvinopo de la magia glavo). Komence de 2012 ŝi estis kandidato en Wie is de Mol? (Kiu estas la talpo?). Ŝi estis la kvara elimiĝinto.

Van Bohemen havas filinon Jacky (2008) kaj divorcis en 2015 de Steven Pengel.

Referencoj
----------

1. ↑  Dochter voor Marit van Bohemen, *NU.nl*, 2-an de aŭgusto 2008

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo
* IMDb

* Kategorio Marit van Bohemen en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Władysław Kozakiewicz** (naskiĝis la 8-an de decembro 1953 en Soleczniki apud Vilno) estas pola atletikisto kaj stangoaltsaltisto.

Sporta kariero
--------------

La 30-an de julio 1980 gajnis la titolon de olimpika majstro pri stangoaltsaltado en Moskvo kun la rezulto 5,78 m – samtempe fiksante novan mondrekordon. En la olimpika konkurado rivalis kun rusa kaj pola sportistoj kaj kun malamike agordita spektantaro. Fiksita en la memoro pro dufoja ofenda gesto, kiun faris direkte al la fajfanta publiko de sovetaj spektantoj, pro kio poste rusa ambasadoro en Pollando postulis forpreni de li la oran medalon.

Dum sia sporta kariero 8-foje plibonigadis la rekordon de Pollando. Li ankaŭ estis 10-foja majstro de sia lando.

En 1985 forveturis por ĉiam al Germanio. Post ricevo de la germana civitaneco plibonigis rekordon de la Federacia Respubliko Germanio. Dum multaj jaroj loĝis en Elze apud Hannover.

Li estis distingita per la ora kaj arĝenta medaloj pro Eminentaj Sportaj Atingoj kaj per Kavalira Kruco de la Ordeno *Polonia Restituta* (1980). Heroo de la libro "Gesto de Kozakiewicz" verkita de Ireneusz Pawlik (1994).

Politika kariero
----------------

En la jaroj 1998–2002 estis konsilanto de la Konsilio de Urbo Gdynia, la mandaton gajnis helpe de Solidareco. Tiutempe li estis prezidanto de Sporta Komisiono de la Unio de Baltaj Urboj. En 2011 sensukcese kandidatis al Sejmo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Silueto en Pola Olimpika Portalo - PKOl
* Video of Kozakiewicz giving the gesture at the Moscow Olympics ĉe YouTube


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 410091
* LCCN: nb2008015620
* VIAF: 163421539
* ISNI: 0000 0001 1221 3511
* NKC: js2012695225
 |
**Władysław Syrokomla** propra nomo estas **Ludwik Władysław Fraciszek Kondratowicz** (29-an de septembro 1823 - 15-an de septembro 1862) - belorusa kaj pola poeto, publicisto, kritikisto, tradukisto, etnografo.

Biografio
---------

Devenis el malriĉa nobela familio kun blazono Syrokomla, kies nomon li poste prenis kiel plumnomon. Gepatroj luprenis terojn, kaj pro tio ofte ŝanĝis loĝlokon. En la jaro 1833, ekstudis en lernejo en dominikana lernejo en Njasviĵ, sed en la jaro 1835 registaro fermis la lernejon, kaj knabo finstudis en dominikana lernejo en Navahrudak (1836-1837). Dum la jaroj 1841-1844, por helpi al familio, oficis en njasviĵa biena kancelario. En la jaro 1844, post edziĝo, translokiĝis en luprenita bieno Zaluĉĉa (apud Staŭbci). Tiatempe estis fruktodona periodo en lia kreado. En septembro 1852 transveturis en Vilno, pli proksime al eldonejoj. En aprilo 1853 ekluprenis bienon Barejkaŭŝĉina apud Vilno. Dum 1856-1858 multfoje veturis en Varsovio kaj Poznan (en Prusia reĝolando). Post ĉi tiaj veturadoj je Syrakomla estis establita kaŝobservo. En aprilo de 1861 legis versojn dum patriota manifestacio en Kovno, post kio forveturis en Varsovio, dum reveno el kiu estis arestita kaj enprizonita en Vilno. Estis arestita dum monato, poste estis liberigita sub policia observo. Mortis dum juĝesploro. Estis entombigita en Vilno.

Literatura agado
----------------

Debutis per versaro "Poŝtisto" (1844), laŭ aŭdita en urbo Mir historio. Traduko de ĉi tia verso en rusa lingvo per poeto L. Trefolev, fariĝis fama en Rusio kanto. Verkis plej ofte en pola lingvo. En siaj verkoj plejofte bildis vivo en Belorusio, lia historio. El beloruslingvaj verkoj konservis nur du: verso "Bonaj novaĵoj" (1848), kaj lirika miniaturo "Jam birdoj kantas ĉiuiloke" (1861). Aŭtoro de regionografiaj eseoj "Vojaĝoj tra miaj eksaj loĝlokoj" (1853), "Minsko" (1857), Njoman de riverfonto ĝis enfluejo" (1861), "Kurta esploro de lingvo kaj karaktero de rusinoj de Minska provincio" (1856), prilaboroj de belorusaj popolaj fabeloj.

literaturo
----------

* Цвірка К. слова пра Сыракомлю. Мн. 1975ю
* Мархель У. Лірнік вясковы. Мн. 1983.
* Мархель У. Вяшчун славы і волі: Уладзіслаў Сыракомля. - Мн. 1989.
* БП, т. 5.

ЭГБ, т. 6-1.

* Маракоў Л. У. Рэпрэсаваныя літаратары, навукоўцы, работнікі асветы, грамадскія і культурныя дзеячы Беларусі, 1794-1991. Энц. даведнік. У 10 т. Т. 2. - Мн. 2003. ISBN 975-6374-04-9


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 392520
* GND: 118758128
* LCCN: n84049865
* VIAF: 3266409
* ISNI: 0000000118723870
* LIBRIS: 67968
* SUDOC: 104567929
* BNF: 12770735p
* MBA: 21504d64-368a-455a-aa4e-375e486820a1
* NKC: xx0277372 jo2003168121, xx0277372
* BNE: XX5624417
 |
Plako dediĉita al Władysław Tatarkiewicz
**Władysław TATARKIEWICZ** [vŭadisŭaf tatarkjeviĉ] (naskiĝis la 3-an de aprilo 1886 en Varsovio, mortis la 4-an de aprilo 1980 samloke) estis filozofo kaj historiisto pri filozofio, estetikisto kaj etikisto, historiisto pri arto, membro de Pola Akademio de Scipovoj kaj Pola Akademio de Sciencoj.

Biografio
---------

Władysław Tatarkiewicz finis filologian gimnazion en Varsovio. Studis diversajn fakojn (jurscienco, psikologio, filozofio, antropologio, zoologio, arthistorio) ĉe kelkaj altlernejoj – Varsovia Politekniko, Universitato de Varsovio, sekreta instruado de t.n. Fluganta Universitato, en Berlino, Marburg (kie ekkonis neokantismon, kiun baldaŭ forĵetis), en Parizo kaj en Universitato de Lvovo, kie en 1919 habilitiĝis.

Lekciis pri historio de filozofio, etiko, estetiko ĉe Varsovia Universitato, en la jaroj 1919–1921 pri historio de filozofio ĉe Universitato de Stefan Batory en Vilno, poste gvidis lekciojn pri arthistorio kaj estetiko ĉe Universitato de Poznań.

De 1924 estis ĉefredaktoro de "Przegląd Filozoficzny" (Filozofia Revuo), en la jaroj 1960–1963 ĉefredaktoro de la revuo "Estetyka" (Estetiko). Ankoraŭ en la jaro 1974 lekciis estetikon en Laŭzano.

Władysław Tatarkiewicz prilaboris semantikan analizon de feliĉo. Okupiĝis pri psikologiaj konsideroj rilate al travivaĵoj de feliĉa kaj malfeliĉa homo. Li provis pruvi, ke ne ekzistas valoroj ekster konkretaj bonaĵoj, kvankam ili havas objektivan karakteron.

Li estis multfaceta sciencisto. En siaj laboraĵoj entreprenis problemojn pri teorio de muziko, poezio kaj plastiko. Ankaŭ okupiĝis pri estetiko kaj historio de arto. Li detale priskribis komencon, evoluon kaj signifon de bazaj nocioj de estetiko: arto, belo, formoj, kreemo, rekreemo kaj estetika travivaĵo.

En la historio de pola scienco ekrolis ĉefe kiel etikisto kaj aksiologo, aŭtoro de valoraj kaj tradukataj plurlingve verkojn, i.a. 3-voluma "Historio de filozofio", monumenta kaj pionira "Historio de estetiko" kaj alirebla filozofio pri moraleco.

Li estis membro de Lvova-Varsovia skolo, kreita de Kazimierz Twardowski, kiu alportis al renaskiĝinta post mallibereco Pollando multe da eminentaj sciencistoj: filozofoj, logikistoj, psikologoj, sociologoj, kaj ankaŭ organizantoj de universitata vivo.

En 1938 estis distingita per Komandora Kruco de la Ordeno de Renaskiĝinta Pollando.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Władysław Tatarkiewicz en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Libroj de Władysław Tatarkiewicz


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 357418
* GND: 119190060
* LCCN: n79069787
* VIAF: 71421534
* ISNI: 0000000109136754
* LIBRIS: 228240
* SUDOC: 029476038
* BNF: 12109534g
* NDL: 00475967
* BIBSYS: 90159525
* NKC: ola2002112669
* ICCU: RAVV004104
* BNE: XX849672
 |
**SZENDREY Mihály** pli aĝa [pr. sendrei] estis hungara aktoro, teatrestro. Lia origina familia nomo estis *Strassznoff,* li estis la patro de aktoro Mihály Szendrey.

Mihály Szendrey naskiĝis la 26-an de marto 1866 en Mátészalka, li mortis la 7-an de oktobro 1956 en Budapeŝto.

Kariero
-------

Mihály Szendrey devenis el juda familio. li akiris aktoran diplomon en Akademio pri Teatro. Lia ĉefinstruisto estis Gergely Csiky. Li debutis en 1886 en Székesfehérvár. Post provincaj jaroj en 1899 li estiĝis direktoro en Hungara Teatro en Kassa. Inter 1903–1905 li estis direktisto de trupo de Fiume–Pozsony–Sopron. Ekde 1905 li direktis en Arad (urbo), poste en aliaj pli grandaj urboj de Erdély kiel Marosvásárhely, Nagyszeben, Szatmár, Temeŝvaro, Nagyvárad ĝis 1940.

Liaj elektitaj aktoroj
----------------------

* Jenő Sebestyén (aktoro)

Fontoj
------

* Magyar Színházművészeti Lexikon
* hungarlingva biografio

* Kategorio Mihály Szendrey (pli aĝa) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 315262
* VIAF: 164370358
* ISNI: 0000 0001 1272 8531
 |



* Portalo pri Biografio

1. ↑
**Wilhelm Ernst TENTZEL** (naskiĝinta la 11-an de julio 1659 en Greußen, mortinta la 17-an de novembro 1707 en Dresdeno) estis germana multflanka historiisto.

Vivo
----

Estante filo de diakono kaj posta superintendanto en Arnstadt tie li frekventis lernejojn en Arnstadt. En 1677 Tentzel ekstudentis ĉe la Universitato de Wittenberg por studi teologion, filologion kaj historion. En 1683 li iĝis adjunkto ĉe al filozofia fakultato kaj publikigs la unuajn siajn skribaĵojn.

En 1685 li estis en Arnstadt, kien vokis lin la patra morto. La sekvintan jarojn li nomumitis instruisto ĉe la gimnazio gotaa kio eĉ pli interesa iĝis post ekdeĵoro kiel monerkabinetinspektisto duka. Tion li varie plenumis dum 17 jaroj admirite de fakuloj. Tiam li ankaŭ nomumitis historiografo saksia. 

En 1702 li iris Dresdenon kiel arkivisto elekto-saksia kaj historiografo; ĵus antaŭe li rifuzis iri Vienon pro malvolo konvertiĝi je katolikismo. Jam 1n 1703 li demisiis pro nekonataj kialoj kaj vivis la lastajn jarojn en malriĉeco.

Graveco
-------

Tentzel nombriĝis inter la plej diligentaj kaj fruktodonaj kleruloj siatempe. Konatas liaj skribaĵoj pri *Monatliche Unterredungen von allerhand Büchern*, kiuj aperis inter 1689 kaj 1698 al kiuj aldoniĝis *Curieuse Bibliothek*. En la fako de diplomatiko, kiu tiutempe floris, li ankaŭ vaste konatis - kio ankaŭ validis por siaj atingoj en numismatiko. Historie oni posedas siajn kompletigojn je la sagittar-a verko *Historia Gothana* kaj *Geschichte des Mark- und Landgrafen Friedrichs in Meißen* kiel menciidaĵojn. Ankaŭ por la societo *Collegium historicum imperiale* li engaĝiĝis ktp. Liaj pli malgrandaj eseoj ktp. troviĝis enlistigitaj ĉe Adolf Clarmund, *Leben und Schriften Tentzel's* (Dresdeno kaj Lepsiko, 1708).

Fonto
-----

"Tentzel, Wilhelm Ernst" fare de Franz Xaver von Wegele, ĉe: Allgemeine Deutsche Biographie, herausgegeben von der Historischen Kommission bei der Bayerischen Akademie der Wissenschaften, Band 37 (1894), p. 571–572, (tie ĉi interrete)
**Francisco Álvarez de Toledo** (n. Oropesa, 1515 - m. Escalona, 1582) konata ankaŭ kiel la "Kolonia Solono", estis nobelulo kaj militisto hispana, kiu iĝis la kvina el la Vicreĝoj de Peruo. Li okupis tiun postenon el la 30an de novembro de 1569 ĝis la 1a de majo de 1581, totale dum 11 jaroj kaj 5 monatoj. Estis unu el la figuroj plej polemikaj de la kolonia historio perua. La konsideroj pri lia rega laboro estas ege diversaj: kelkaj kiel Roberto Levillier laŭdas lin kiel la "supera organizanto" de la vicreĝlando, ĉar li havigis taŭgan leĝan strukturon, plifortigante gravajn koloniajn instituciojn, ĉirkaŭ kiuj funkcios la administrado de la lando dum ĉirkaŭ 200 jaroj. Aliaj historiistoj kiel Luis E. Valcárcel prezentas lin kiel la "granda tirano" de la indiĝenoj: la enmeto de la mineja *mita* aŭ mitao (sistemo de deviga laboro de la indiĝenoj en minejoj) kaj la ekzekuto de la inkao Tupak Amaru la 1-a kialigus tiun konsideron.

Notoj
-----

1. ↑  Kompare kun la atenano Solono kiu same kiel Toledo realigis reforman kaj leĝodonan laboron.

* Kategorio Francisco de Toledo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 318973
* GND: 119060930
* LCCN: n84229342
* VIAF: 29525060
* ISNI: 0000000081080065
* SUDOC: 085947105
* BNF: 10713379d
* BNE: XX911730
 |
**Thomas Charnock** estas angla alkemiisto kaj okultisto kiu dediĉis sian vivon al la demando pri la filozofa ŝtono. Kune kun John Dee li estas unu el la plej konataj anglaj alkemiistoj.

Vivo
----

Lia naskiĝjaro troviĝas en unu el liaj manuskriptoj datitaj el la jaro 1574, en kiu li diras ke li estas 50-jaraĝa. Proprakoste li travojaĝis la tutan Anglion antaŭ ol stabliĝi en Oksfordo. Tie li konatiĝis kun spiritualisto nomata "James S.", kiu loĝis en Salisbury kaj mortis en 1554 farinte el li sian protektaton. El sia protektanto li akiris la sekreton pri la filozofa ŝtono.

Bedaŭrinde hazarda fajro detruis sian tutan aparataron en la 1-a de januaro 1555.. Ŝarnoko forgesis prinoti la sekreton de sia protektanto sed post kelkaj jaroj li ree lernis la sekreton elde William Holloway, iu prioro de Bano. Holloway diras ke li estis kaŝinta iun flakonon kun "Ruĝa Eliksiro" ene de muro en la "Abatejo de Bath", sed kiam li serĉis ĝin li ne trovis ĝin. Li tiel nervoziĝis ke li kredis ke li freneziĝas.

Holloway jam estis maljuna kaj blinda kiam Ŝarnoko konatiĝis kun li. Holloway ĵuris diri al li la sekreton kaj finfine li instruis al Ŝarnoko la tutan farotaĵon. Dum multaj monatoj Ŝarnoko laboris sur tiu projekto kaj fine li sentis ke lia sukceso estis proksima. Sed lia laboro estis interrompita dum la jaro 1557 kiam li engaĝiĝis en la trupo de la Duko de Gizo kontraŭ Henriko la 2-a reĝo de Francio.

La angloj venkis la francojn en 1558, kaj Ŝarnoko revenis al Anglio. En 1562, li edziĝis al Agnes Norden el Skotlando, ili havis du gefilojn, unu filo kiu mortis duminfane kaj unu filino. Ŝarnoko translokigis sian familiaron al Combwich, apud Edgewater (Anglio). Li starigis alkemian laboratorion kie li laboris ĝis sia morto en 1581.

En 1556, li verkis "A Book of Philosophie*, dediĉita al la reĝino Elizabeta la 1-a. En tiu libro, Ŝarnoko fanfaronas ke li kapablas fari oron riske de perdi la propran kapon se li fiaskos. La reĝino neniam provis testi lin, sed la libro plejeble malaperis el ŝiaj havaĵoj.*

Literaturo
----------

* Alchemical Texts
* Occult World
* Goddesses and Queens: The iconography of Elizabeth I
* Alchemy: Ancient and Modern
* Prolusiones historicæ; or, Essays illustrative of the halle of John Halle
* Mercurius, Or, the Marriage of Heaven & Earth
* Alchemy and Alchemists

Vidu ankaŭ
----------

* Elias Ashmole (1617-1692)

Referencoj
----------

1. ↑  Wikisource
2. ↑  The Encyclopedia of Magic and Alchemy
3. ↑  Alchemy: Ancient and Modern

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 649282
 |
**Wilhelm Heinrich WACKENRODER** [vilhelm hajnriĥ vakenrode] (naskiĝis la 13-an de julio, 1773, mortis la 13-an de februaro 1798) estis germana verkisto.

Naskiĝinte en Berlino, li kiel lernanto amikiĝis kun Ludwig Tieck. La amikoj studis kune kaj migradis tra Suda Germanio. La naturo de la regiono, la arkitekturo kaj la pentraĵoj (ekz. de Durero) forte impresis la junan W. H. Wackenroder kaj influis lian verkaron.

Mortinte tre june (1798 en Berlino), Wackenroder ne postlasis tre ampleksan verkaron. Tamen li nuntempe estas rigardata unu el la fondintoj de la romantismo.

Vivo
----

Wackenroder estis staĝanto ĉe la Ĉambra tribunalo kaj devis studi - ne laŭ lia sed laŭ la volego de la patro - jursciencon. Jam dum gimnaziaj tempoj li estis estinta amiko de Ludwig Tieck kaj vivis nur por la artoj. Konfrontite fare de Fasch kaj Reichardt al muziko, fare de K. Ph. Moritz al la plastikaj artoj, fare de E. J. Koch al la literaturo malnovgermana Wackenroder ankaŭ dum la universitataj jaroj en Erlangen kaj Göttingen ĉefe okupiĝis pri artostudoj. Frekventoj de pinakotekoj en Kassel kaj Salzdahlum (proksime de Wolfenbüttel) kiel ankaŭ pluraj ekskursoj al Nürnberg (kie la germana pasitenco tre bone antaŭ la okuloj sin prezentis) nutrigis ankoraŭ la entuziasmon de karaktero sentema kaj infana kiu devis profesie perei inter juraĵoj.

Jam en 1797 eldonitis de li kolekto arthistoria sub la titolo »Herzensergießungen eines kunstliebenden Klosterbruders« (kun antaŭparolo kaj kelkaj aldonitaĵoj de Dieck). Dieck eldonis el la postlasitaĵoj de Wackeroder »Phantasien über die Kunst« (1799). Ankaŭ ĉe la romano tieck-a »Franz Sternbalds Wanderungen« kunlaboris Wackeroder. Danke al sia sindediĉo fidela pri malnovgermana mondo kaj arto Wackeroder iĝis tre grava por la evoluo de germana poezio kaj eĉ pentrado.

Literaturo
----------

* Wölflin, »Studien zur Literaturgeschichte« , Hamburg kaj Leipzih 1893
* Koldewey: *Wackeroder und sein Einfluß auf Tieck*, Leipzig 1904

Fonto
-----

Meyers Großes Konversations-Lexikon, Band 20. Leipzig 1909, p. 288, kio legeblas tie ĉi interrete.

Listo de verkoj
---------------

* *Herzensergießungen eines kunstliebenden Klosterbruders* (kolektaĵo, 1797)
* *Phantasien über die Kunst, für Freunde der Kunst* (kolektaĵo, eld. 1799 de L. Tieck)
* *Phantasien über die Kunst, von einem kunstliebenden Klosterbruder* (kolektaĵo, eld. 1814 de L. Tieck)

* Kategorio Wilhelm Heinrich Wackenroder en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 12047
* GND: 118628097
* LCCN: n83300732
* VIAF: 54230543
* ISNI: 0000000109023987
* LIBRIS: 245098
* SUDOC: 032956304
* BNF: 123881344
* ULAN: 500327830
* NDL: 00527095
* RKD: 329302
* NKC: kup19980000109300
* ICCU: RAVV030037
* BNE: XX1485333
 |