recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Metaforo** (greke *transporto*) estas vortfiguro, per kiu oni donas al la vorto signifon alian, ol ĝia propra, kaj klarigeblan nur per subkomprenata komparo [1].

Diference de komparo ĝi ne komparas ion kun io alia, sed surbaze de simileco uzas la similaĵon kiel novan kvaliton. Ekz. "li batalis kiel leono" (komparo), "en la batalo li estis vera leono inter ŝafoj" (metaforo). Oni povus diri, ke metaforo estas kaŝita komparo.

Oni povas diferenciigi inter du tipoj de metaforoj:

* **Simplaj metaforoj**, kie ankoraŭ aperas la reala termino, pri kio oni parolas, ekzemple "Viaj dentoj estas dolĉaj glavoj kiuj lante mortigas min".
* **Puraj metaforoj**, kie malaperis la reala termino kaj la leganto devas kompreni pri kio temas, ekzemple "Viaj dolĉaj glavoj lante mortigas min".

Kutimaj metaforoj: *La kamelo estas la ŝipo de la dezerto*, *Mielo gutadas el viaj lipoj*, *Maro da floroj*, *Sub vualo de la nokto*, *Reĝo de violonistoj*, *La leono estas la reĝo de bestoj*, k.s.

Piednotoj
---------

1. ↑  Plena Ilustrita Vortaro
Interno de Matosavank.
**Matosavank** (armene: Մաթոսավանք ) estas malgranda armena monaĥejo de la 13-a jarcento, kaŝita en arbara areo de Nacia Parko Diliĝano je 3 km nordokcidente de la urbo Diliĝano en la provinco Tavuŝo de Armenio. Ĝi sidas proksime al la monaĥejo Ĝuĥtak Vank same kiel al proksima tombejo. La kirko nuntempe ruiniĝas kaj estas relative malfacile trovebla, ĉar migrovojoj ofte misgvidas.

Matosavank estis konstruita kun la superrigardo de Avag, la filo de Ivane de la dinastio Mĥargrdzeli post ĵurado de sia submetiĝo al la mongolaj invadaj armeoj. Li poste fariĝis la milita estro de kartvelaj kaj armenaj kombinitaj fortoj sub Mongke Ĥano, la kvara Granda Ĥano de la Mongola Imperio.

La malgranda preĝejo Sankta Dipatrino de Pghndzahank estis konstruita en 1247 kaj fakte konsistas el du apudaj preĝejoj. Ĝi estis konstruita el proksimume hakitaj ŝtonoj, kiuj estis kovritaj per gipso ene de la interno de la konstruaĵo. Ĉambroj inkluzivas ĉefan halon, libro-deponejojn, enirhalon kaj ĉiu havas volbajn plafonojn, kiuj ankoraŭ staras plejparte nerompitaj. La okcidentaj muroj de la kirko sidas najbaraj al la enirhalo, dum la suda muro ĉe la altaro aliĝas al la librodeponejo. Sur la ekstero de la strukturo estas surskribo, kiu rakontas pri la fundamento de la preĝejo. Iuj el la kahelaj tegmentoj ankoraŭ videblas.

Galerio
-------

* Mapo montranta Matosavankon rilate al Diliĝano.Mapo montranta Matosavankon rilate al Diliĝano.
* Ekstera vidaĵo de MatosavankEkstera vidaĵo de Matosavank
* Surskribo en la interno de la preĝejo Sankta Dipatrino de PghndzahankSurskribo en la interno de la preĝejo Sankta Dipatrino de Pghndzahank

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Matosavank en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Armeniapedia: Monaĥejo Matosavank
**Max WALDAU** (vere: *Richard Georg Spiller von Hauenschild*; naskiĝinta la 25-an de marto 1825 en Vroclavo, mortinta la 20-an de januaro 1855 en Szczyty en Supra Silezio) estis germana verkisto. Li apartenis al la movado Juna Germanujo.

Vivo
----

Komence Waldau studis en Vroclavo kaj Heidelberg jursciencojn antaŭ ekokupiĝi pri modernaj lingvoj, historio kaj filozofio. Poste li vojaĝis tra Germanujo, Svislando, Francio, Belgio kaj Italujo. Krome li frekventis la agrikulturan akademion en Prószków ĝis kiam la tumultoj revoluciaj revokis lin al la familia bieno al Szczyty kie li daŭre ekloĝis.

Graveco
-------

Liaj verkoj estas, krome la porjunula skribitaĵo »Ein Elfenmärchen« (Heidelberg 1847), jenaj: »Blätter im Winde« (Leipzig 1848), »Kanzonen« (Leipzig 1848) »O diese Zeit« (kanzono, Hamburg 1850), »Für Gottfried Kinkel. An den Prinzen Friedrich Wilhelm von Preußen« (poemo, Ratibor 1850), »Cordula. Graubündener Sage« (Hamburg 1851), »Rahab, Frauenbild aus der Bibel« (Hamburg 1855). Ili ĉiuj brilas per mira lingva impreso, sed »Cordula« ankaŭ per freŝa varmeco kaj sentoaŭtentikeco.
Krom tradukaĵon de la pellico-a »Francesca da Rimini« li eldonis liberan imitadtradukon de la provencaĵo »Sirvente von Peyre Cardinal« (Hamburg 1850). Grandan laŭdon gajnis ankaŭ romanoj liaj: »Nach der Natur« (Hamburg 1850), »Aus der Junkerwelt« (Hamburg 1850), bildoj el la politika maltrankvila periodo tuj antaŭ kaj malantaŭ 1848, aĵoj spritaj kaj idealismaj sed mankantaj artan perfektecon.

Fonto
-----

*Meyers Großes Konversations-Lexikon*, volumo 8. Leipzig 1907, p. 873 (tie ĉi interrete)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Max Waldau en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Verkoj ĉe Projekt-Gutenberg
* Vikifontaro
**Medina,** serbe **Медина** estas malgranda vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono **Suda Transdanubio**, en departemento Tolna, en subregiono de Szekszárd.

Kastelo kaj kapelo de Medina

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 22  km²
* koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 46.4747/18.6448
* Loĝantaro: 890
* Poŝtkodo: 7057
* Telefonprefikso: 74

Situo
-----

La vilaĝo situas inter deklivoj kaj dekstra bordo de Sió, laŭ traira flankovojo. Tra la rivero ponto kondukas al Szedres. Szekszárd troviĝas 20 km-ojn for.

Historio
--------

La vilaĝo estis loĝata jam dum la neolitiko kaj bronzepoko. La unua mencio devenis el 1394, la kampoj apartenis al eklezio. Post la turkoj en 1699 precipe serboj alvenis.

Vilaĝservoj estas aŭtonomioj de serboj kaj ciganoj, lernejo, infanĝardeno, biblioteko.

Vidindaĵoj
----------

* kalvinana preĝejo de 1790, pligrandiĝis en 1837
* klasikisma ortodoksa preĝejo de 1820
* katolika kapelo el la 18-a jarcento
* kastelo de Apponyi (aponji) el la 19-a jarcento
* milita radarostacio

* Kategorio Medina (Hungario) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Kvina meditadpozicio de Falun Gong.
**Meditado** estas disciplino, per kiu oni haltigas la pensojn, tiel permesante plenan koncentriĝon de la atento je io. Ĝi estas grava parto de budhismo kaj hinduismo. En la plejmulto de religioj ekzistas ia medita tradicio, ekzemple en la judismo, kristanismo, islamo, vuduo kaj multaj ŝamanismoj.

Ekzistas multaj formoj de meditado, sed oni povas klasi ilin en du ĉefajn kategoriojn: la senpera meditado, kiu konsistas en la koncentrado de la atento por haltigi la fluadon de la pensoj, kaj la apogita meditado, en kiu la individuo apogas sin sur mantroj (ripetado de iu difinita sono), kantoj, ĉantoj, kreado de mensaj imagoj ktp.

La budhisma (Vipassano) kaj la zena meditadoj estas ekzemploj de la senpera meditado. La kristana meditado, kiu koncentriĝas en imagoj de la Sankta Virgulino aŭ de Kristo mem, estas ekzemplo de la apogita meditado.

Meditado estas ankaŭ grava parto de la praktikoj de la skoloj de la *Nova Erao*.

En la ĉiutaga lingvaĵo, oni ofte konfuzas *meditadon* kun *pripensado*. Dum la *meditado*, oni ne pensas pri io sed, tute male, klopodas ĉesigi la pensojn. Mem la verbo *mediti* en Esperanto povas ja signifi *profunde enpensiĝi*, la komuna eco de la du agoj estas, ke persono estas nealirebla deekstere, plonĝinta en siajn pensojn aŭ sentojn.

|  |  |
| --- | --- |
|  Sen fontoj! | **Ĉi tiu artikolo citas neniun fonton**.

---

Vi povas plibonigi ĝin, aldonante fidindajn fontojn. Senfontaj asertoj povas esti forigitaj.Specifu la daton: {{Sen fontoj|temo|monato jaro}} |

* 
* 
*

Vidu ankaŭ
----------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Jogo |


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Budhismo |

* spirita retiriĝo
* djano
* emocio
* jogo
* konscio
* plenatenta meditado

Proverbo
--------

Ekzistas pluraj proverboj pri medit(ad)o en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof, inter ili:

* |  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** *Fremda medito estas kaŝita.* **"** |

 |
* |  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** *Atendis, meditis, ĝis en tombon englitis.* **"** |

 |
* |  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** *Vero ne bezonas mediti nek spriti.* **"** |

 |

Referencoj
----------

1. ↑   Lernu. Arkivita el la originalo je 2011-12-25. Alirita 2008-09-21.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Meditado en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Meditado en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)

* 
* Arkivigite je 2007-03-12 per la retarkivo Wayback Machine
*
- ﻿ areoj kun mediteranea klimato

**Mediteranea klimato** estas klimato kiu similas al la klimato de la regionoj ĉirkaŭ la Mediteranea Maro. Ekstere de tiu regiono en la pleja sudo de Eŭropo, pleja nordo de Afriko kaj pleja okcidento de Azio, tiu klimato kovras relative etajn areojn de la tero, kaj ĝenerale ekzistas en la okcidentaj marbordoj de kontinentoj, proksimume inter la latitudoj 30° ĝis 45° norde kaj sude de la ekvatoro.

Lokigo
------

La Nacia Parko Rivero Fitzgerald en Okcidenta Aŭstralio prezentas la densajn mediteraneajn arbarojn, arbustarojn kaj la biodiversecon de la mediteraneaj klimataj zonoj.
Krom la regionoj ĉirkaŭ la Mediteranea Maro, inter la regionoj kiuj havas mediteranean klimaton estas

* la plejparto de Kalifornio kaj
* suda Oregono,
* la Okcidenta Kabo en Sud-Afriko,
* la centro de Ĉilio,
* la sudo de Okcidenta Aŭstralio kaj
* la marbordaj regionoj de centra kaj sud-orienta Suda Aŭstralio.

Vidu ankaŭ
----------

* Klimata klasifiko de Köppen
* Mediteraneaj nordafrikaj arbaroj kaj duonarbaroj
* Mediteraneaj koniferaj kaj miksaj arbaroj
* Kaliforniaj Marbordaj Montaroj

* Kategorio Mediteranea klimato en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Mezőfalva** [mezOfalva, germane **Herzogendorf** estas grandvilaĝo en Hungario en regiono *Meza* Transdanubio, en departemento Fejér, en subregiono de Dunaújváros. La nomo estas hungare: kampo-vilaĝo.

Blazono de Mezőfalva

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 80  km²
* Loĝantaro: 4900
* Poŝtkodo: 2422
* Telefonprefikso: 25

Mezőfalva situas sur ebenaĵo , en vojkruciĝo: inter flankovojoj Sárbogárd-Dunaújváros kaj inter flankovojoj Dunaföldvár-Sárosd. Fervojo kaj ĉefvojo estas for. Mezőfalva estas tial granda, ĉar en la ĉirkaŭaĵo ne estas alia vilaĝo.

Historio
--------

Komence laŭvice keltoj, romianoj kaj avaroj vivis en tiu loko. Post la tatara invado kumanoj trovis tie lokon por loĝadi. Ili ne apartenis al departemento, sed ili ricevis aŭtonoman kumanan distrikton, kiun poste la turkoj forviŝis. Cistercianoj fondis novan vilaĝon en 1811, kies nomo estis **Herczegfalva** (=vilaĝo de duko). La nuna loknomo estas uzata ekde 1951.

Unusola historia monumento de Mezőfalva estas konstruaĵoj de iama kampa mastrumejo.

Famuloj
-------

En Hercegfalva naskiĝis hungara matematikisto László Györfi.

* Kategorio Mezőfalva en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Gadna** (hebree גדנ"ע) estas israela militista programo por prepari junulojn al la deviga militservo en la israela armeo aŭ la landlimpolico. Unusemajna disciplina kaj militistlerna programo gvidataj de soldatoj de la Nahal-brigado koncernas ĉiujare ne nur ĉirkaŭ 19.000 israelajn junulojn sed ankaŭ multajn eksterlandajn.

Historio
--------

Gadna estas mallongigo de (hebree גדודי נוער, Gdudei No'ar kaj estis kreita antaŭ la deklaro de sendependeco de Israelo.
Trejnintoj komence servis kiel militistoj ĉiucelaj kaj aktive partoprenis la palestinan militon de 1948, ĉefe ĉe la jerusalema fronto.

Referencoj
----------

1. ↑  Kashti, Or. "New IDF Gadna youth program criticized as overly militaristic", *Haaretz*, 2007-01-01. Kontrolita 2008-08-15.

 Arkivigite je 2009-07-17 per la retarkivo Wayback Machine  Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2009-07-17. Alirita 2010-06-22.
2. ↑   Gadna. Zionism-Israel.com. Alirita 2008-08-15.

* Kategorio Gadna (Israelo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Edgar Valdez Villarreal**, konata ankaŭ kiel **La Barbie** (naskiĝis la 11-an de aŭgusto 1973 en Laredo, Teksaso, Usono), estas meksikusona drogotrafikisto, kiu laboris dum kelkaj jaroj por la kartelo de Beltrán-Leyva kiel vicestro.

De la komenco de 2010 li separiĝis de la fratoj Beltrán-Leyva kaj ekkreis sian propran kartelon. 
Valdez estis ankaŭ ĉefa ekzekutisto de la bando nomita Los Negros.

Junaĝo
------

Edgar Valdez devenas de mezriĉa usona familio kaj eble eĉ estas usona civitano.

Li estis futbalisto kaj poste malgranda surstrata drogovendisto en sia naskiĝloko Laredo, de kie post kelkaj konfliktoj kontraŭ la leĝo li elmigris al Meksiko, kontaktis kun grandaj bandoj kaj komencis karieron de granda drogotrafikisto. Li moviĝis ĉefe en Meksikurbo kaj Akapulko.

Valdez daŭrigis siajn krimajn agadojn per vendado kaj kontrabando de mariĥuano en la kartelo de Sinaloa.

Kadavroj pendantaj de ponto
---------------------------

La 22-an de aŭgusto oni trovis pendantaj perpiede de ponto super la aŭtoŝoseo de Meksikurbo al Akapulko ĉe Cuernavaca kvar dekapitajn kadavrojn. Tiuj estu laŭ aldonita noto averto al Valdez kaj ties helpantoj.

Aresto
------

La 30-an de aŭgusto, 2010, li estis arestita de la meksika federacia polico.

Stariĝis kontraŭ li por kaptado sumo de ĉirkaŭ du milionoj da dolaroj. La 30-an de aŭgusto 2010 li estis kaptita proksime de Meksikurbo. Li estas akuzata de *endanĝerigo de la nacia sekureco* Felipe Calderón nomis lin la plej serĉatan meksikan krimulon.
Laŭ la usona departemento pri drogserĉado Valdez laboris en la kartelo de Beltrán-Leyva.
Krome li estintus estro de grupo respondeca pri granda nombro de murdoj, kaj supozebla respondeco pri la disvastigo de la drogomilito al centra kaj suda Meksiko. Ne ekzistas informoj pri ebla transigo al Usono.

Referencoj
----------

1. ↑  Anabel Hernández, "Las vidas de "El Indio" (hispane)",  *Por Esto*, April 23, 2010.

 Arkivigite je 2011-07-22 per la retarkivo Wayback Machine  Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2011-07-22. Alirita 2010-09-01.
2. ↑  Freeman, Laurie.  *State of Siege:Drug-Related Violence and Corruption in Mexico*. Woodrow Wilson International Center for Scholars (angle), p. 7,13,15.

 Arkivigite je 2006-11-04 per la retarkivo Wayback Machine  Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2006-11-04. Alirita 2010-09-01.
3. ↑  Samuels, Lennox, "Lieutenant in Mexican drug cartel a wanted man (angle)", *Dallas Morning News*, March 21, 2006. Kontrolita 2008-04-13.
4. 1 2  Spiegel: Meksika polico kaptas drogĉefon (germane)
5. 1 2  NZZ: Kvar dekapitaj kadavroj pendas de ponto (germane)
6. ↑  "Mexico arrests 'drug lord' Edgar Valdez", *BBC News*, 2010-08-31. Kontrolita 2010-08-31.
7. ↑  Frankfurter Rundschau: Drogoĉefo "La Barbie" kaptita
8. ↑  NZZ: «Barbie» arestita

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 333465
 |
**Jenő Vértesy** [jenO vErteŝi], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Vértesy Jenő** estis hungara bibliotekisto. Liaj familiaj nomvariantoj estis *Vértessy* kaj *Vértesi* (sama prononco); lia patro estis Arnold Vértesi.

Jenő Vértesy naskiĝis la  30-an de junio 1877(nun 1877-06-30) en Budapeŝto (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario), li mortis la 16-an de junio 1916 en Újtátrafüred (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempa Nový Smokovec en Slovakio).

Biografio
---------

Jenő Vértesy maturiĝis en kalvinana gimnazio en Debrecen, poste li akiris diplomon en Scienca Universitato de Budapeŝto en 1899. Jam ekde 1898 li laboris en la Tutlanda Biblioteko Széchényi ĝis sia morto, sed en 1900 li estis memvola soldato. Li kelkfoje studvojaĝis en Germana Regno kaj Itala reĝlando. Li ankaŭ tradukis kaj verkis poemojn. Li edziĝis en 1904 kaj lia habilitiĝo okazis en la universitato en 1914.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Czakó Zsigmond* (disertaĵo, 1899)
* *Költeményei* (poemlibro, 1905)
* Homero: *Odysseia* (tradukaĵo, 1909)
* *A magyar romantikus dráma* (1913)
* *III. Edvárd király* (tradukita teatraĵo, 1914)

Fontoj
------

* biografio hungare
* biografio hungare
* biografio hungare
* biografio hungare
* datenoj hungare
* biografio germane

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 838625
* GND: 1117938816
* LCCN: n94042900
* VIAF: 49594398
* ISNI: 0000 0000 7821 1423
* BNF: 10459212m
 |



* Portalo pri Biografio
Centra navo de la katedralo.
La **Katedralo Sankta Maria** aŭ **Katedralo de Nia Damo** (germane *Kathedrale unserer lieben Frau*, france *Cathédrale Notre-Dame* kaj luksemburge *Kathedral Notre-Dame*) estas katolika katedralo de Luksemburgio, kiu estas la katedralo de la ĉefdiocezo de Luksemburgio. Pro tio ĝi estas la ĉefa katolika kirko de tiu ĉi lando. La unua ŝtono estis metita en 1613, kaj origine ĝi apartenis al la jezuitoj.

La katedralo estas ekzemplo de la gotika stilo, tamen, ĝi posedas kelkajn elementojn de la renesanco. Fine de la 18-a jarcento, la kirko ricevis la miraklan bildon de *Maria Consolatrix Afflictorum* (el la latina, Maria, konsolo de la afliktitoj), la patronino de la urbo kaj de la grandduklando.

Proksimume, 50 jarojn poste, ĝi estis konsekrita kaj en 1870 ĝi estis rangigita al katedralo de la papo Pio la 9-a.Ĝi poste estis ampleksigata de 1935 ĝis 1938.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Katedralo de Luksemburgo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Retpaĝo de la katedralo Arkivigite je 2016-11-14 per la retarkivo Wayback Machine.

49° 36′ 34″ N 06° 07′ 52″ O﻿ / ﻿49.60944 °N, 6.13111 °O﻿ / 49.60944; 6.13111 (mapo)
General Motors EV1
 General Motors EV1, Museum Autovision, Altlußheim
EV1
EV1
**EV1** estis la unua elektra aŭtomobilo produktita ĉe General Motors en la Usono. La eksperimenta aŭto estis la sola veturilo en la historio de la kompanio, uzata la "General Motors"-an insignon. GM produktis ĉ. 800 EV1-aŭtojn kun kondiĉo, ke - post trijara lizingo – la aŭtoj revenas al la kompanio. Tio estis nur aĉetebla en Kalifornio kaj Arizono kaj sole nur ĉe la Saturn-vendistoj. La unua generacio de EV1 uzis plumbo-acidajn bateriojn en 1996 (kiel modela jaro 1997) kaj la dua generacio kun nikel-metalhidridajn bateriojn en 1999. Kiam la aŭtoj revenis el lizingo, oni transformis ilin konforme al la dua generacio. GM eldonis pli ol $1 miliardojn da usona dolaro por evoluigi kaj surmarketigi EV1-on, sed la kompanio haltigis la programon 2003, ĉar rigardis ĝin ne-profitdona.

Kiam la programo finiĝis, la aŭtoj estis rezervitaj en Burbank (Kalifornio). GM donis la kelkajn da EV1-oj al universitatoj por inĝenieraj studentoj kelkajn al muzeoj (Smithsonian Institution). Marte de 2005, la lastaj 78 rezervitaj aŭtoj estis transportitaj al GM Desert Proving Grounds en Mesa (Arizona), por "fina dispono", frakasi kaj recikligi ilin, spite al la indigno kaj publikaj protestoj. Pli ol 100 homoj ofertis aĉeton de la elektraj aŭtoj, sed GM rifuzis tion, ĉar li ne volis akcepti leĝajn protestojn pro la mankontaj aŭto-eroj, kiujn la firmao devus certigi por la aĉetintoj en la estonto.

La eksperimento ne estis tute senvana, ĉar oni kolektis spertojn kaj antaŭenigis la baterian teknologion. .

La aŭtomobilo veturis 55 ĝis 95 mejloj (90 ĝis 150 km) kun ŝargo de plumbo-acidaj baterioj kaj 75 ĝis 130 mejloj (120 ĝis 210 km) kun unu ŝargo de nikel-metalhidrida baterio. La reŝargo daŭris 8 horojn, la bateria pako konsistis el 26 12-voltaj plumboacidaj baterioj kun 67,3 MJ da energio aŭ 26 13,2-voltaj nikel-metalhidridaj baterioj kiuj entenas 95 MJ da energio.

La modifita EV1-prototipo akiris landan rapidan rekordon por elektra veturilo kun 183 mejloj (295 km/h) en 1994.

La prezo de aŭto estis $33,995 to $43,995, ĉe luado oni devis pagi $299 ĝis $574 monate. La kosto de elektra kurento por aŭto estis 1/3 ĝis 1/2 de la prezo ĉe simila dizela aŭto.

* Kategorio General Motors EV1 en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Granda Sabla Dezerto** (angle *Great Sandy Desert* estas dezerto kiu troviĝas laŭlonge de 360 000 km² en la nordokcidento de Aŭstralio. Ĝi estas Biogeografia Bioregiono.

Ĝi estas la dua plej granda dezerto de Aŭstralio post la Granda Viktoria Dezerto kaj enhavas areon de 284,993 kvadrataj kilometroj.

Ĝi formas parton de vasta kaj ebena regiono konata kiel Okcidenta Dezerto, en la ŝtato Okcidenta Aŭstralio, inter la rokaj montaroj de Pilbara kaj Kimberley. Ĝi limas sudoriente kun la dezerto Gibson kaj la lago Mackay, oriente kun la Tanami-Dezerto kaj sudokcidente kun la lago Dora kaj la Nacia Parko Rivero Rudall. La tuta regiono estas apenaŭ loĝata kaj ne estas setlejo sufiĉe granda. Temas nur pri indiĝenaj aŭstralianoj, tro ofte elpelitaj per la agado de la minkompanioj.

La Granda Sabla Dezerto enhavas grandajn *erg*-ojn, normale formitajn de dunoj en longituda dispono. Nordoriente estas la kratero Wolfe Creek formita pro la frapego de meteorito.

Animaloj en la regiono estas sovaĝiĝintaj kameloj, dingoj, grandaj kaj malgrandaj lacertoj kaj birdoj, inter kiuj tri specioj de papagoj.

20° S 125° O﻿ / ﻿20 °S, 125 °O﻿ / -20; 125 (mapo)

Notoj
-----

1. ↑  Environment Australia. "Revision of the Interim Biogeographic Regionalisation for Australia (IBRA) and Development of Version 5.1 - Summary Report".  Alirita 2007-01-31.. 

  Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2006-09-05. Alirita 2019-05-26.
2. ↑  IBRA Version 6.1  2006-09-08
3. ↑   Outback Australia - Australian Deserts (2010). Alirita 2010-08-30.
4. ↑   Department of the Environment WA - Refugia for Biodiversity (2009). Alirita 2010-08-30.

* Kategorio Granda Sabla Dezerto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Granda Sankt-Peterburgo** (ruse *Санкт-Петербургская агломерация*) estas la urba metropola regiono, kreita ĉirkaŭ Sankt-Peterburgo kaj ampleksas la tutan teritorion de la federacia urbo Sankt-Peterburgo kaj parton de la teritorio de la Leningrada provinco. La aglomeraĵo etendiĝas ĉirkaŭ 50 km de la urbocentro de Sankt-Peterburgo.

Aktuale en 2015, la populacio de Algomart nombris proksimume 5.9 milionojn da loĝantoj en la urba populacio (inkluzive de Sankt-Peterburgo, Vsevolozhskij, plejparto de Gatchinskij kaj Lomonosovskij distriktoj kaj parto de Kirovskij kaj Tosnenskij distriktoj de Leningrad oblast, same kiel la teritorioj de la urba distrikto Sosnovij Bor). Entute temas pri areo de proksimume 11,6 mil kvadrataj kilometroj. 

Ĝi estas la dua plej granda rusa aglomeraĵo post metropola Moskvo. Transportligoj estas plejparte disponigitaj per antaŭurbaj tramoj, busoj kaj fiksaj komercaj veturilvojoj. La Aglomerato daŭre evoluas, kaj la konstruado de la ringa vojo servis kiel grava instigo. En 2006, la bazŝtono estis metita por la fundamento de la nova grandurbo de Kudrovo. Pluevoluigo okazos laŭ la plano de la federacia registaro starigi satelitajn urbojn.

Referencoj
----------

1. ↑  As of the 2021 census
2. ↑   Оценка численности постоянного населения по субъектам Российской Федерации. Federal State Statistics Service. Alirita 1 September 2022.
3. ↑  Солодилов В. В. (2005) Транспортно-коммуникационная основа согласованного развития Москвы и Санкт-Петербурга (PDF). Фонд «Центр стратегический разработок „Северо-запад"». Arkivita el la originalo je 2011-08-21. Alirita 2008-09-16.

 Arkivigite je 2009-04-19 per la retarkivo Wayback Machine

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 828664
 |
**Josef REHRL** (naskiĝinta la 7-an de januaro 1895 en Salcburgo, mortinta la 11-an de novembro 1960 samloke) estis aŭstra oficisto kaj politikisto de ÖVP. Inter 1947 kaj 1948 li estis ministroprezidanto de Salcburgio.

Vivo
----

Estante frato de Franz Rehrl li anis ekde 1916 ĉe la katolika studenta korporacio *K.ö.St.V. Almgau Salzburg* ene de MKV kaj honore ĉe *AV Austria Innsbruck* ene de ÖCV.

Inter 1922 kaj 1926 li anis ĉe la urba konsilio de Salcburgo kaj ĉe deputitis en la Federacilanda ĉambro de al aŭstria parlamento inter 1945 kaj 1949. Ties estro estis en la 1948-a jaro.

Li famiĝis ankaŭ eksterlande pro la plano reokupi kaj resalcburgiigi la partojn de Salcburgio kiuj perdiĝis en 1816 kaj troviĝas nun en Bavarujo je Rupertiwinkel. Krome iĝu partoj de Salcburgio la Distrikto Berchtesgadener Land kaj Bad Reichenhall kun siaj ĉirkaŭaĵoj. Kromoj planoj antaŭvidis novan landlimon de Salcburgio eĉ ĉe la rivero Traun (alfluanto de Alz) - kvankam historie neniam estis ekzistinta iam landlimo ĉe Traun!

Kaj la koncernitaj liberigotaj germanoj kaj la ministroprezidanto de Bavarujo Wilhelm Hoegner anoncis rezistadon, se necese eĉ armilare: *Wenn es sein muß, werden unsere bayerischen Bauern ihr Land mit Mistgabeln und Sensen verteidigen.*

Pro partiinternaj kvereloj li retiriĝis el la ministroprezidanteco. Posteulo lia iĝis en decembro 1949 Josef Klaus.

Okaze de la ĝenerala kunveno de la societo *Mozarteumorchester Salzburg* en la 4-a de julio 1953 oni elektis Rehrl klubprezidanto.

Honoroj
-------

Je la bieno Lürzerhof en la urbokvartalo Lehen nomiĝas lernejo por li, *Josef-Rehrl-Schule*.

Referencoj
----------

1. ↑  Josef Wysocki: *Leben im Berchtesgadener Land 1800-1990*, p. 322–326

Eksteraj ligiloj
----------------

* biografio kun foto sur la parlamenta paĝaro
Pri la komunumo
---------------

**Meierskappel** estas komunumo en la distrikto Lucerno en Kantono Lucerno, Svislando. Ĝi havis 1215 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

Geografio
---------

Meierskappel situas sur brako de la monto de Root kaj sur duoninsulo ĉe la okcidenta bordo de la Lago de Zugo.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sen la Lago de Zugo sur areo de 6,75 km², de kiuj 25,2% estas kovritaj de arbaro, 66,1% servas por agrikulturo kaj 8,7% por setlado.

Najbaraj komunumoj
------------------

Meierskappel limas en nordo aliflanke de la lago al Zugo (ZG), ankaŭ aliflanke de la lago en oriento al Walchwil (ZG), en sudo al Küssnacht (SZ), en sudokcidento al Udligenswil, en okcidento al Root, kaj en nordo al Risch (ZG).

Trafiko
-------

La komunumo estas konektita al la publika transportreto per poŝtaŭtolinio de Lucerno al Rotkreuz.

Tra la komunumo pasas la kantona ĉefvojo de Lencburgo al Ŝvico kaj la svisa aŭtovojo A2, kies plej proksima alveturejo de la komunumo situas sud en distanco de 2 km en Küssnacht.

Historio
--------

Zurika bataliono dum la Batalo de Meierskappel de 1847
La unua dokumenta mencio de Meierskappel datiĝas el la jaro 858 kiel *Cappell*.

Dum mezepoko Meierskappel estis sub la regado de la Habsburgoj. En la jaro 1406 la urbo Lucerno akiris la vilaĝon.

Okaze de la Helveta Revolucio en la jaro 1798 Meierskappel estis batalloko inter la francaj kaj helvetaj trupoj unuflanke kaj trupoj de la malnova Svisa Ĵurkomunumo, kiu ne volis akcepti la novan demokratan ŝtaton. Denove la 23-an de novembro 1847 en Meierskappel okazis batalo inter la svisaj federaciaj trupoj de la protestantaj kantonoj kaj la katolika apartfederacio, kiu volis konservi la malnovan ordon.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: Profilo de la komunumo en la kantona retejo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Meierskappel en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Meierskappel
* Profilo de la komunumo en la kantona retejo
* Meierskappel en la Historia Leksikono de Svislando

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Meierskappel** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

Bildoj
------

* Katolika preĝejoKatolika preĝejo
* Interno de la preĝejoInterno de la preĝejo
* Plafonaj freskoj en la preĝejoPlafonaj freskoj en la preĝejo
* Loĝodomoj en la vilaĝoLoĝodomoj en la vilaĝo

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Lucerno |
| --- |
| Adligenswil • Buchrain • Dierikon • Ebikon • Gisikon • Greppen • Honau • Horw • Kriens • **Lucerno** • Malters • Meggen • Meierskappel • Root • Schwarzenberg • Udligenswil • Vitznau • WeggisIamaj komunumoj: Littau |  |

 |
Ŝiva protektas Markandejan el Ĝama.
**Markandeja** (en Sanskrito: मार्कण्‍डेय)(IAST: Mārkaṇḍeya) estas antikvhinda "riŝi" (saĝulo) naskita en la klano Bhrigu Riŝi. La Markandeja Purano speciale, enhavas dialogon inter Markandeja kaj saĝulo nome Ĝaimini, kaj nombraj ĉapitroj en la Bagavata Purano estas dediĉita al liaj konversoj kaj preĝoj. Li estas menciita ankaŭ en Mahabharata. Markandeja estas adorata ene de ĉiuj ĉeftendencaj hinduismaj tradicioj.

Nuntempe, Markandeja Tirtha, kie la saĝulo Markandeja verkis la Markandejan Puranon estas situata survoje al la Adorejo Ĝamunotri en la distrikto Utarkaŝi, Utarakando.

Notoj
-----

1. ↑   Srimad Bhagavatam, Canto 12, Chapter 8: Markandeya's Prayers to Nara-Narayana Rishi Arkivita la 14an de marto 2008 en Wayback Machine
2. ↑  Yamunotri Temple Arkivita en 31a de julio 2009 en Wayback Machine, retejo de la distrikto Utarkaŝi.

* Kategorio Markandeja en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 698104
* LCCN: n2019243999
* VIAF: 4156988900561001969
 |
**a:miþkarþi** en antikva nordia *à Miðgarði* signifas "en Midgard", en la ŝtonruno Sö 56 de Södermanland, Svedio.
En la nordia mitologio, la **Midgard** (en antikva nordia lingvo **Miðgarðr**) estas la mondo de la homoj kreata de la dioj Odino kaj liaj fratoj, Vili kaj Ve post la batalo kun la giganto Jotuno primitive Ymir. La etimologio de la nomo venas de la vorto *mið/mid* ("mezo, centro") kaj *garðr/gard* ("loĝejo, kampara rezidejo"). La nordia vorto *garðr* rilatiĝas al du modernaj skandinavaj vortoj: *gård* ("korto", "bieno", "izolita kampara rezidejo", cf. "yard" en la angla) kaj *gärd* ("bestkorto", "kultivita kampo ĉirkaŭita de barilo"). En tiu ĉi senco, *Midgard* reprezentas la teron fiksita por la homoj, "loĝloko/rezidejo en la centro de la konata mondo", de tie la komuna termino "Tero de la Mezo". 

Post la batalo, Odino kaj siaj fratoj Vili kaj Ve prenis la kadavron de la giganto Ymir kaj ĝin portis al la granda abismo por eki la kreadon de loĝebla mondo. Tiamaniere, per ĝia haŭto estis kreita la tero, per ĝia sango kaj ŝvito la oceanoj, per ĝiaj ostoj la rokoj kaj montaroj, per ĝia vilaro la vegetaĵaro, per ĝiaj dentoj la krutaĵoj kie ankaŭ estis lokigitaj la brovoj de la giganto por krei la limojn kun la maro. Por fini la kreadon la Dioj pensis fermi la mondon per la krania kripto de la venkito taskigante kvar nanojn ĝian devigon. Tiuj ĉi nanoj nomiĝis Norðri, Suðri, Austri kaj Vestri kaj estis la simboloj de la kvar kardinalaj punktoj. Post la metado de la kripto de la ĉielo per la kranio de la venkito, ĝia cerbo disiĝis kreante la nubojn. 

Tamen, tiu ĉi nova monda mondo estis malhela, tial ĉiuj dioj decidis iri al Muspelheim ŝteli la fulmojn de la glavo de Surtr. Per la du plej grandaj estis kreitaj la Suno kaj la Luno kaj per la resto la stelojn. La Suno kaj la Luno estis metitaj ĉe du ĉaroj kiuj senhalte rondiris Midgardon, alterne por la tagiĝo kaj la noktiĝo. Por ĉiame vivigi la rondiradon de la ĉaroj, la dioj igis du vulpojn Skoll kaj Hati persekuti ilin kun la frustita intenco atingi ilin, escepte de esceptaj okazoj, kiam okzas la eklipsoj. 
Post la admirado de la dioj pri sia kreado, nur estis aldonita vintron kaj someron kaj pensis ke la mondo estis taŭga por ricevi la unuan homojn.
**Midjan** (en hebrea מִדְיָן Miḏyān. estis laŭ la Hebrea Biblio filo de Abraham, nome patriarko de Izraelidoj, kaj Keturah, kun kiu li estis edziĝinta post la morto de Sarah. Midjan havis kvin fratojn, nome Zimran, Medan, Jokŝan, Iŝbak, kaj Ŝuaĥ.

Abraham, plej probable, klopodis teni ilin aparte el Isaak por eviti konflikton pri la dia ordono etendi kaj loĝigi la tutan mondon.

Krome li havis du duonfratojn: nome Iŝmael kaj Isaak. Li estis la kvara filo de Keturah kaj la sesa de Abraham.

Li estas ĝenerale konsiderata praulo de la Midiananoj trovite en lastaj partoj de la Hebreaj skribaĵoj.

Referencoj
----------

1. ↑  Jozefo Flavio, *Antikvaĵoj*, 1.15.1
2. ↑   Genezo 25:2-6
3. ↑   Kronikoj 1:32
4. ↑  Genezo 25:1-6
5. ↑   Genezo 1:27,28
6. ↑   Genezo 9:1
7. ↑  Jozefo Flavio, *Antikvaĵoj*, 1.4.1-3
8. ↑   Genezo 25:1-2.

* Calmet, Augustin (1837). Calmet's Dictionary of the Holy Bible. Boston: Crocker & Brewster. LCC BS440.C3.
* "Genezo 25:2"

Eksteraj ligiloj
----------------

* *Easton's Bible Dictionary*: Zimran
Gruoj dum komuna migro inter la sezonaj vivejoj
**Migrobirdoj** estas la birdoj, kiuj dum diversaj sezonoj de la jaro vivas en diversaj regionoj. Ĉiujare sur la tero laŭ taksoj 50 miliardoj da migrobirdoj flugas grandajn distancojn inter la diversaj sezonaj hejmoj, inter ili proksimume 5 miliardoj inter Eŭropo (somero) kaj Afriko (vintro).

Distancoj
---------

La mildaj someroj, sed klimate malfavoraj vintroj ekzemple en Mezeŭropo igas multajn birdojn pasigi la someron tie, sed por la vintro flugi al la pli varma Sudeŭropo respektive Nordafriko - ornitologoj nomas tiajn distancojn "mallongaj". Aliaj birdoj eĉ alternas inter someroj en Eŭropo kaj vintroj en Sudafriko - kio por ornitologo konsidereblas "longa distanco". Aliflanke multaj birdoj el Skandinavio kaj Siberio ĉiujare flugas **al** Mezeŭropo, por tie pasigi la vintron. Ekzemple multaj arktikaj akvobirdoj dumvintre vivas ĉe la germana kaj nederlanda bordo de la Norda Maro kaj la kilometroj de la rivero Rejno inter Kolonjo kaj la maro. Ankaŭ multaj kantobirdoj el norda kaj orienta Eŭropo serĉas iom pli da varmo en la kontinentaj partoj de meza kaj okcidenta Eŭropo. Dum siaj parte plurmilkilometraj flugoj la birdoj orientiĝas interalie pere de percepto de la tera magnetismo kaj laŭ stelaj konstelacioj.

Krom la somere milde varma klimato en la pli nordoj partoj de la norda hemisfero de la tero (respektive la pli sudaj partoj en la suda hemisfero...) kaj la tiusezone tamen sufiĉa akvoprovizo, la tiam longaj tagoj en la someraj vivoregionoj donas sufiĉe da tempo por la serĉado de nutraĵo kaj la tiusezona kreskigo de la birdaj idoj.

kolektiĝo de migrobirdoj dum aŭtuno, antaŭ la ekflugo suden, en Hassloch (Germanio)

Migrado kaj evoluo
------------------

Esplorteamo de la Universidad Complutense de Madrid malkovris, analizante informon devenan el birdoringado en du populacioj
de najtingalo de centra Hispanio, ke laŭlonge de dudek jaroj, nome el 1995 ĝis 2014, la flugillongo proporcie al la korpogrando ege malpliiĝis iom post iom. Tio estis surprizo por la esploristoj en birdo kiu vintrumas trans Saharo, ĉar dispono de longaj kaj pintoformaj flugiloj estas trajto propra de longdistancaj migrobirdoj, same kiel granda ovodemetado. Estas hipotezo ke tiuj trajtoj estas kunaj ĉe migrobirdoj kaj modifo de unu el ili tuŝas aliajn; tiukadre eble tio rezultas el klimata ŝanĝo al pli mallongaj printempoj kaj pli seka vetero. Tial la najtingaloj demetas malpli da ovoj ol antaŭe, kio helpas la specion por pli tuja migrado, sed samtempe tio mallongigas iliajn flugilojn, kio absolute malhelpas ilin por la sama celo.

Vidu ankaŭ
----------

* Atlantika marborda dezerto
* Birdomigrado

Notoj
-----

1. ↑  "Aves de España", en *Aves y naturaleza*, nº 32, 2020, Madrido, SEO BirdLife, paĝo 19. Citita Pérez-Tris, J. de la Puente, J. Rodríguez, C. kaj Remacha, C. (2020). Climate change and maladaptive wing shortening in a long-distance migratory bird. The Auk, 137 (3).
**DÁVID Mihály** [da'vid]  estas hungara aktoro naskita en Felenyed la 29-an de majo 1898 kaj mortinta en Parizo la 5-an de novembro 1965.

Kariero
-------

Inter 1921 kaj 1930 Mihály Dávid estis ano en Budapeŝto de la Teatro Magyar, en 1931–32 de la Nova Teatro (Budapeŝto), ekde 1936 ĝis 1940 denove de Teatro Magyar. Inter 1945 kaj 1949 li ludis en Nacia Teatro (Budapeŝto), inter 1949 kaj 1953 en Teatro Madách, ekde 1953 ĝis 1956 en la Teatro de Hungara Armeo. En 1956 li elmigris Parizon. Li ankaŭ pentris kaj tradukis.

El liaj teatraj roloj
---------------------

* Sztyepán (Neumann: Oroszország);
* Fiákeres (Bíró L.: Sárga liliom);
* János (Ferenc Molnár: A vörös malom);
* Feleki (Földes I.: Hivatalnok urak).

El liaj filmaj roloj
--------------------

* *Nem élhetek muzsikaszó nélkül* (1935) – Gergő
* *Beszterce ostroma* (1948) – majoro
* *Két bors ökröcske* (1956) - fortikaĵestro

Tradukaĵoj
----------

* Scribe: *Navarrai Margit* (kun Gy. Rácz, 1947);
* Alfred de Musset: Lorenzaccio (1949);
* Diderot: Színészparadoxon (manuskripto, ĉirkaŭ 1949 ).

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Mihály Fekete** [mihAj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Fekete Mihály,** hebree **מיכאל פקטה** estis hungara-israelana matematikisto, profesoro. Lia origina familia nomo estis *Schwarcz*.

Mihály Fekete
Mihály Fekete  naskiĝis la 19-an de julio 1886 en Hungara reĝlando en Zenta (nuntempa Senta en Serbio). Li mortis la 13-an de majo 1957 en Jerusalemo.

Biografio
---------

Mihály Fekete devenis el juda familio. Li doktoriĝis el matematiko en 1909 en Universitato de Budapeŝto, poste li lernis de Edmund Landau unu jaron en Gotingeno. Hejmenveninta li ekinstruis kiel privata profesoro en Universitato de Budapeŝto apud Manó Beke. Li iomete partoprenis en la Hungara Sovetrespubliko, tial post falo de la Sovetrespubliko li ne povis instrui plu en la universitato, tial li instruis en juda gimnazio en Budapeŝto. Li instruis private János Neumann-n. En 1928 li havis inviton al universitato en Jerusalemo, kie li instruis, poste ĝis la pensiuliĝo en 1955 li estis direktoro de matematika instituto. En la studjaro 1935 li estis dekano inter 1945 kaj 1948 rektoro. En 1955 li ricevis israelan premion. Li okupiĝis pri kompleksa analitiko.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Über die Verteilung der Wurzeln bei gewissen algebraischen Gleichungen mit ganzzahligen Koeffizienten* (1923)
* *Über den transfiniten Durchmesser ebener Punktmengen* (1933)

Memorigiloj
-----------

* Fekete-polinomo

Fontoj
------

* hungare
* angle
* hungarlingva biografio kun foto


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 538380
* GND: 1074310470
* VIAF: 315535509
* ISNI: 0000 0004 4772 4700
 |
**FOGARASY Mihály** transilvanuja romia kotolika episkopo (Gyergyószentmiklós, 17-a de septembro 1800 – Gyulafehérvár, 23-a de marto 1882).

Biografio
---------

Li lernis Marosvásárhely Csíksomlyó kaj ekde 1817 li estis lernanto de pastroedukejo en Gyulafehérvár. En 1819 en Vieno en Pázmáneum li finis siajn studojn. En 1823 oni ordinis lin kaj nomumis instruisto en Sibio. En 1833 en Gyulafehérvár, en 1838 en Nagyvárad estis kanoniko, samtempe akademiestro de Jura Akademio (Nagyvárad). En 1842 li faris la planon por *Szent István Társulat*, kies li estis la direktoro ĝis 1853. En 1843 ricevis la titolon abato, en 1846 episkopo. En 1864 fariĝis episkopo de Transilvanujo. Li havis rolon en evoluigo de katolika lernejafero.

Ĉefaj verkoj
------------

* Az erdélyi püspökről polgári tekintetben (Bécs, 1837);
* Emlékirat az 1847–48 országgyűlés alatt Pozsonyban tartott püspöki tanácskozásokról (Pest, 1848).


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 225189
* GND: 128854006
* VIAF: 3536487
* ISNI: 0000 0001 0949 4244
 |
**Mihály Kovács** [mihAj kovAĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kovács Mihály** estis hungara pentristo.

Mihály Kovács: Kornélia Hollósy
Mihály Kovács  naskiĝis la 18-an de julio 1819 en Tisza-Abád-Szalók, li mortis la 3-an de aŭgusto 1892 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Mihály Kovács devenis el servutula familio. Li frue ŝatis desegnadi, li studis en desegna lernejo en Pest (urbo), poste en belarta akademio de Vieno helpe de mecenato kaj katolika eklezio. Liaj plej gravaj instruistoj estis Leopold Kupelweiser, Josef Danhauser, Joseph von Fünrich, Karl Gsellhofer kaj Johann Ender. Inter 1942 kaj 1947 li vivis en Italio, poste li hejmenvenis. Li pentradis okazintaĵojn kaj figurojn de la Hungara revolucio de 1848, poste aliajn famulojn kaj bildojn por preĝejoj. En 1863 li vojaĝis al Hispanio kaj Portugalio. En 1867 li edziĝis al hispanino, ili vojaĝis al Hungarlando. En la sekvaj jaroj ili vojaĝis al pluraj landoj.

Elektitaj pentraĵoj
-------------------

* vidu la bildojn!

Fontoj
------

* hungarlingva biografio Arkivigite je 2018-06-12 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)

* Revolucia soldato en 1848Revolucia soldato en 1848
* Sándor PetőfiSándor Petőfi
* Subjuĝo de HungarioSubjuĝo de Hungario
* Adalberto el PragoAdalberto el Prago
* Ladislao la 1-a (Hungario) (1858)Ladislao la 1-a (Hungario) (1858)
* Don Pedro Aguera (1866)Don Pedro Aguera (1866)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 613172
* GND: 119235919
* LCCN: n88083023
* VIAF: 54953578
* ISNI: 0000 0001 0973 8800
* ULAN: 500018712
* RKD: 46141
 |
Grafo **Nagykárolyi KÁROLYI Mihály** [karoji mihaj] (n. la 4-an de marto 1875, Fót, Hungario – m. 20-an de marto 1955, Vence, Francio) estis hungara politikisto, kiu kontraŭis la unuflankan germanamikan politikon de la Aŭstrio-Monarĥio antaŭ la Unua Mondmilito. Li volis larĝajn internaferajn reformojn kaj plibonigon de la nacimalplimulta politiko de Hungario. Post la unua mondmilito, li ne sukcesis obstakli la detruon de la historia hungara ŝtato kaj enpotenciĝon de la komunistoj, li iris baldaŭ en elmigradon. 

Mihály KárolyiKárolyi naskixgis en unu el la plej riĉaj kaj famaj hungaraj aristokrataj familioj. Li iĝis parlamentano en 1910 kiel konservativulo, sed baldaŭ proksimiĝis al la maldekstra flanko. Lia politika vidpunkto estis radikala: li volis dividon de la bienegoj, ĝeneralan balotrajton, egalrajtigon de la naciaj malplimultoj kaj plej grandan liberecon en aferoj komunaj kun Aŭstrio. Liaj radikalaj pensoj trovis neniun apogon inter la politikaj gvidantoj. 

Li iĝis influa politikisto fine de la unua mondmilito, kiam la milita situo malboniĝis por la centraj potencoj. Károlyi kreis la 25-an de oktobro 1918 la Nacian Konsilion, kiun formis liaj sekvantoj, la burĝaj radikaluloj kaj la socialdemokratoj. Je efiko de la revoluciaj amasmovadoj, kun aprobo de hungara reĝo Karlo la 4-a (aŭstra imperiestro Karlo la 1-a), ĉefprinco Jozefo nomumis Károlyi – la 31-an de oktobro – hungara ĉefministro kaj Hungario iĝis fakte sendependa ŝtato. 

Károlyi esperis, ke li povas sukcese intertrakti kun la aliancanoj laŭ la 14 punktoj de Wilson. La venkintoj donis liberan agadterenon por Ĉeĥoslovakio, Rumanio kaj la sudslavoj por okupi partojn de de Hungario. Kiam la aliancanoj postulis plu da hungara teritorio (20-an de marto 1919), Károlyi abdikis pri la ŝtatprezidanta posteno (plenumita ekde la 11-a de januaro 1919). Li transdonis la potencon al la socialdemokratoj, kiuj kun la komunistoj kaj ties gvidantoj Béla Kun elkriis la Hungaran Sovetrespublikon. 

Károlyi estis dum la komunista diktaturo en hejmaresto, en julio de 1919 fuĝis en eksterlanden kaj en la elmigrado aliĝis al la maldekstraj socialistoj. Li revenis en Hungarion en 1946, poste laboris kiel ambasadoro en Parizo (1947–49), sed pro aresto de László Rajk, li abdikis kaj protestis kontraŭ la mortpuno de Rajk. 

Liaj memuaroj aperis kun titolo „Hit, illúziók nélkül", originale en la angla.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 195209
* GND: 11856028X
* LCCN: n50047747
* VIAF: 14814914
* ISNI: 0000 0001 1040 6168
* SUDOC: 030463130
* BNF: 121872622
* NLA: 35822666
* BIBSYS: 90718929
* NKC: jo2003168060
 |
La nigra pantero estas la tipa ekzemplo de melanismo.
**Melanismo** (ankaŭ konata kiel melanozo; de la greka μελανός, "malhel-kolora") estas la okazo de pliigita kvanto de malhela pigmentaĵo (en haŭto, plumoj, okuloj aŭ hararo) en organismo, rezultiĝante el la ĉeesto de melanino. Ĝi estas la malo de leŭkismo kaj albinismo, kiuj okazas pro manko de melanino aŭ aliaj specoj de pigmento.

Abundism estas la okazo de troe riĉaj malhelaj markoj (kiel ekzemple punktoj, strioj aŭ aliaj pecetospecoj) pro pliigita malhela pigmentaĵo sur la mantelo, felo aŭ haŭto de kelkaj bestospecioj. Ĉar la nombro kaj/aŭ grandeco de tiuj markoj pliiĝas, kelkaj koincidas kaj kunhelpas kaŭzi la efikon de pseŭdomelanismo kie la besto prezentiĝas tute nigra. La fonokoloro daŭre povas esti perceptita inter la markoj.

Melanismo (kaj pseŭdomelanismo) estas ofte la sekvo de genetika mutacio, sed povas rezultiĝi el aliaj stimuloj, kiel ekzemple prokrasto por nenormalaj temperaturŝanĝoj dum gravedeco kiu provizore povas ŝanĝi genetikajn transskribon aŭ tradukon.

La malo de melanismo estas amelanismo, manko aŭ totala foresto de melaninopigmentoj. Ĉe homoj kaj multaj aliaj bestoj, tiuj plej ofte manifestas kiel albinismo, kvankam aliaj formoj ekzistas, kiel ekzemple leŭcismo.

* Kategorio Melanismo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Megabajto** (de la prefikso mega- por miliono kaj la radikvorto bajto; mallongige **MB**) estas unuo por mezuri la grandecon de memoro aŭ de komputila disko.

Oni konsideras ke 1 bajto estas 8 bitoj. Ĉar en komput-scienco oni uzas la duuman nombrosistemon anstataŭ la dekuman nombrosistemon, ekestis jena kutimo por interkongruigi la du sistemojn:

* 1, 2, 4, 8, 16, 32, 64, 128, 256, 512, 1024 → 1 K (majuskla K)

kaj

* 1 K × 1, 2, 4, 8, 16, 32, 64, 128, 256, 512, 1024 → 1 M

Ĉar 1024 estas tre proksima al 1000 (la prefikso por 1000 estas kilo kaj por 1000000 Mega), oni misdiradis "megabajto", kiam oni parolis pri 1024 kilobajtoj, do tiu ĉi estas ambigua afero. Por solvi ĝin, ISO proponis mebibajton (MiB), kiu estas 220 = 1.048.576 bajtoj.

Nuntempe, se oni parolas pri megabajto kaj mebibajto, oni celas paroli pri 1000 kilobajtoj resp. 1024 kibibajtoj, respektive. Kvankam eksĝuste, multaj homoj ankoraŭ diras "megabajto", kiam ili volas paroli pri mebibajto.

Vidu ankaŭ
----------

* Duumaj prefiksoj
* Vortoj por grandegaj nombroj
* Bajto
* Mebibajto
* Gibibajto
* Kilobajto
* Megabajto
* Gigabajto

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rMultobloj de bajtoj |
| --- |
| 

| SI dekobla prefikso | Duumauzado | IEC duuma prefikso |
| --- | --- | --- |
| Nomo (mallongige) | Oblo | Nomo (mallongige) | Oblo |
| kilobajto (kB) | 103 | 210 | kibibajto (KiB) | 210 |
| megabajto (MB) | 106 | 220 | mebibajto (MiB) | 220 |
| gigabajto (GB) | 109 | 230 | gibibajto (GiB) | 230 |
| terabajto (TB) | 1012 | 240 | tebibajto (TiB) | 240 |
| petabajto (PB) | 1015 | 250 | pebibajto (PiB) | 250 |
| eksabajto (EB) | 1018 | 260 | eksbibajto (EiB) | 260 |
| zetabajto (ZB) | 1021 | 270 | zebibajto (ZiB) | 270 |
| jotabajto (YB) | 1024 | 280 | jobibajto (YiB) | 280 |

 |

 |

* Kategorio Megabajto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Mediana de Voltoya** [meDJAna debolTOĝa] estas municipo en la centroriento de la provinco Avilo, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al Komarko de Avilo kaj al la jurisdikcia teritorio de Avilo, en la centro de la provinco.

Mediana de Voltoya en la provinco Avilo.
Komarkoj de la provinco Avilo; Komarko de Avilo centre, rozkolore.
Ermitejo.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 18,38 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 119 loĝantojn. Ĝi perdis 250 loĝantojn el la mezo de la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj. Ĝi distas 11 km de Avilo, provinca ĉefurbo.

Ĝi limas kun Tolbaños, Ojos-Albos, Berrocalejo de Aragona kaj Ávila. Tra la teritorio fluas la rojo Voltoya kaj ĉe la domaro ties alfluanto Mediana. Tial oni komprenas la loknomon *Mediana de Voltoya* kiel rojo de la rivero.

Historio
--------

En Mezepoko okazis reloĝado. La areo apartenis al la Regno Kastilio.

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj) kaj brutobredado kaj rilata komercado. Lastatempe kultura kaj rura turismo ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado).

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Avilo

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 762127
 |