recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Artikolukto en Aikido.
**Artikolukto** estas kaptolukta tekniko kiu implicas manipuladon de la artikoj de luktanto tiele ke la artikoj atingas sian maksimuman gradon de movo.

En ĵudo tiuj estas referencataj kiel 関節技 *kansecu-ŭaza*, "artikoferma tekniko") kaj en Ĉinaj luktartoj kiel *ĉin na* kio laŭvorte signifas "kapti kaj fermi".

Tiuj tipe celas izoladon de partikulara artiko kaj leviladon ĝin en klopodo perforti la artikon por movi ĝin trans ties normala movareo. Artikopremoj kutime inkludas variajn gradojn de doloro en la artikoj kaj, se aplikita perforte kaj/aŭ subite, povas kaŭzi vundon, aŭ damaĝon kiaj ĉe muskoloj, tendenoj kaj ligamentoj kaj eĉ luksacion aŭ frakturon.

En ĵudo, la kombino de staraj premoj kun ĵetoj estas malpermesata pro la risko de fizika damaĝo fare de la falinta oponanto, dum ĵuĵicuo, taijucuo, aikido kaj hapkido ja permesas ties uzadon.

Referencoj
----------

1. ↑  Ohlenkamp, Neil. Classification of Techniques in Kodokan Judo. *judoinfo.com*. Alirita la 26an de Februaro, 2006.

* Iverson, Steven. *Unarmed Combat*. Reta resumo: Atlasbooks Arkivigite je 2009-08-25 per la retarkivo Wayback Machine. *www.atlasbooks.com*. Alirita la 6an de Marto, 2006.

* Kategorio Artikolukto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Artikolo difinita** estas speco de gramatika artikolo, do partikulo indikanta difinitecon, uzata en substantiva subfrazo.

En la Gramatiko de la Fundamento de Esperanto Zamenhof skribis ke: 

|  |
| --- |
|  |
|  | 

|  |
| --- |
| **„** Artikolo nedifinita ne ekzistas; ekzistas nur artikolo difinita (la), egala por ĉiuj seksoj, kazoj kaj nombroj. 
Rimarko: la uzado de la artikolo estas tia sama, kiel en aliaj lingvoj. La personoj, por kiuj la uzado de la artikolo prezentas malfacilaĵon, povas en la unua tempo tute ĝin ne uzi. **"** |
| — Zamenhof |

 |

Por bone kompreni kion li celis per tiu rimarko, oni devas scii ke en la eŭropaj okcidentaj lingvoj latinidaj aŭ germanidaj (kiel ekz. la franca, hispana, la itala, la portugala, la angla, la germana, la nederlanda kaj la sveda) la difinitaj kaj nedifinitaj artikoloj servas por indiki ke la sekvanta vorto estas substantivo (nomo). La germana lingvo eĉ montras la substantivojn skribe per majusklo.

Kun escepto de la angla (the/an) en ĉiuj aliaj la difinita kaj nedifinitaj artikoloj ankaŭ indikas la gramatikan "sekson" de la nomo (vira, ina aŭ neŭtra) kaj la nombron (singulara aŭ plurala). En la germana ili ankaŭ indikas la kvar gramatikajn kazojn.

Sed en la slavaj lingvoj kiel ekzemple la rusa kaj la pola, ekzistas nek difinita nek nedifinita artikoloj. Ili tute ne estas necesaj por atentigi ke la sekvanta vorto estas nomo, ĉar la finaĵo montras tion kaj samtempe la gramatikan sekson. Do por denaskaj parolantoj de tiaj lingvoj la uzo de la artikoloj en Esperanto povas ja esti konfuziga.

Komparo de Esperanto kaj aliaj lingvoj
--------------------------------------

La uzado de la Esperanta artikolo estas dirita "tia sama, kiel en aliaj lingvoj", sed ĝi estas sufiĉe malsama laŭ lingvoj. Kiam iu lingvo uzas difinitan artikolon, Esperanto ne uzas ĝin, kaj ankaŭ inverse.

|  | Esperanto | aliaj lingvoj |
| --- | --- | --- |
| Lingvonomo | **la** angla | angle: English |
| Lingvonomo kun O-finaĵo | Esperanto | france: **l**’espéranto |
| ĉe frazparto, kiu havas alian difinilon | Mi perdis mian plumon. | itale: Ho perso **la** mia penna. |
| strato | **la** Orienta strato en Kopenhago | angle: East Street in Copenhagen |
| preĝejo | **la** Sankta Bartolomeo | angle: St Bartholomew |
| monto | **la** monto Everesto | angle: Mt Everest |
| tuta speco (nombrebla) | * (**La**) Leono estas danĝera besto
* (**La**) Leonoj estas danĝeraj bestoj.
 | angle:
* A lion is a dangerous animal.
* **The** lion is a dangerous animal.
* Lions are dangerous animals.

france:* Un lion est un animal dangereux.
* **Le** lion est un animal dangereux.
* **Les** lions sont des animaux dangereux.
 |
| tuta speco (nenombrebla) | * (**La**) Biero estas alkoholaĵo.
* (**La**) Vivo estas mallonga.
 | angle:
* Beer is an alcoholic drink.
* Life is short.

germane:* Bier ist ein alkoholisches Getränk.
* **Das** Leben ist kurz.

france:* **La** bière est une boisson alcoolisée.
* **La** vie est courte.
 |
**Bueña** [BŬEnja] estas vilaĝo kaj municipo de la provinco Teruelo (nordorienta Hispanio), nome en la sudo de la nordokcidenta komarko Jiloca [ĥiLOka], kies komarka ĉefurbo estas Calamocha, lime kun la provinco Zaragozo.

Geografio
---------

Ĝi estas je 61 km de Teruelo, provinca ĉefurbo, kaj inter Monreal del Campo kaj la komunika akso de Calamocha al Teruelo (nordokcidente) kaj Argente (sudoriente). La urba kerno estas sur 1213 msm, pro kio estas malvarma klimato. Ĝi estas en montara Iberia Sistemo en areo kie ekfluas diversaj rojoj.

Historio
--------

Kastelo.
La zono venis al posedo de kristanoj post la venko de Alfonso la 1-a la Batalema. Ĝi sendependiĝis el Daroca en 1248. En 1363 la kastelo, nepra en landlima zono, suferis atakon fare de kastilianoj.

Preskaŭ ĉiuj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento kaj same en Bueña kie oni malaltiĝis el pli ol 400 loĝantoj en 1930 ĝis nunaj nur 52 loĝantoj.

Aktualo
-------

Bazo de ekonomio estas agrikulturo (cerealoj), forstado kaj brutobredado. Nune rura turismo.

Estas altiraĵoj en la urbo, nome la preĝejo kun mudeĥaraj turo kaj elementoj, ermitejo, kastelo, urbodomo, Muzeo de Reciklado (skulptaĵoj de onĉjo Cesario) kaj piedirado tra proksimaj naturaj lokoj kiel montaro Lidón, montopasejo Argente, kuŝejoj de iknitoj kaj arkeologiaj kuŝejoj​ ktp.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Teruelo

Notoj
-----

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 801005
 |
**Bufroŝtato** laŭ la lingvaĵo de interŝtata politiko ekde la fino de la 19-a jarcento estas pli eta ŝtato, kiu dividas pli grandajn ŝtatajn teritoriojn aŭ influozonojn unu disde la alia. Per sia ekzisto ĝi evitas rektan limon inter la du pli grandaxj ŝtatoj, kaj helpas eviti eblajn armitajn konfliktojn aŭ konfrontojn – simile al bufro inter du vagonoj de trajno. Pro tio oni ofte provis vivteni la bufroŝtatojn. Se ekestas milito inter la limantaj pli grandaj ŝtatoj, la bufroŝtato inter ili kutime aparte suferas sub la militaj sekvoj. La armeoj de la najbaraj grandaj ŝtatoj tramarŝas ĝin, aŭ luktas batalojn sur la teritorio. Se iu el la pli grandaj potencoj tre ekspansiemas, konsideras sin armee supera al la alia(j) granda(j) ŝtato(j) kaj pensas provi rezigni pri la bufra funkcio de la najbara eta teritorio, la bufroŝtato povas esti minacata konkeriĝi de tiu potenco.

Ekzemploj de bufroŝtatoj estas:

* la Respubliko Krakovo inter Prusio, Aŭstrio kaj Rusio (ekde la Viena Kongreso)
* Afganio inter Rusio kaj la Brita Imperio (post la Traktato de Sankt-Peterburgo de 1907)
* Nepalo kaj Butano inter la Popola Respubliko Ĉinio kaj Barato
* Aŭstrio inter la armeaj organizoj NATO kaj la ŝtatoj de la Varsovia Kontrakto (Malvarma Milito)
* la ŝtatoj de Benelukso inter la Germana Regno kaj Francio (Unua Mondmilito)
* Pollando inter la Germana Regno kaj Rusio (Unua Mondmilito)

Vidu ankaŭ
----------

* la artikolon bufrozono, kaj
* la aliajn signifojn de la vorto bufro.
* Influsfero

Eksteraj ligiloj
----------------

* Stanislavo Belov (2018-01-13) Domo de vic-reĝo aŭ Kiom kostas sendependeco? (esperante). Blogger. Arkivita el la originalo je 2018-01-14. Alirita 2018-01-14. *(recenzo pri la filmo "Domo de vic-reĝo" kaj kreado de la bufroŝtatoj)*
La **bufontenoro** (ankaŭ *ludtenoro*) estas malpeza tenorvoĉo enmetata en gajaj, malpli dramaj ludroloj en opero kaj antaŭ ĉio opereto. Li estas same movema kiel lirika tenoro, sed malpli peza kaj brila ol la herotenoro aŭ tenoro de la karakterfako.

La registro de la bufontenoro malofte estas ekstreme alta. Ĉar la plej multaj partioj estas riĉa je teksto, ili estas komponita en tekstkompreniga, ne tro alta registro.
Kelkaj partioj postulas de la kantisto ne nur la aplikon de la brustvoĉo, ili utiligas ankaŭ lian falseton. En la Franca opertradicio la bufonfalseto estis speciale flegata.

*Bufontenoro* krome estas nomo por voĉfako en la opero, en kiu estas kunigitaj la ĉirilataj operopartioj. Ekzemploj por tiu estas:

* W. A. Mozart, "Die Entführung aus dem Serail": Pedrillo
* W. A. Mozart, "Die Zauberflöte": Monostatos
* Ludwig van Beethoven, "Fidelio": Jacquino
* Bedřich Smetana, "Die verkaufte Braut": Wenzel
* Richard Wagner, "Die Meistersinger von Nürnberg": David
* Otto Nicolai, "Die lustigen Weiber von Windsor": Junker Spärlich
* Albert Lortzing, "Zar und Zimmermann": Peter Iwanow
* Hugo Wolf, "Der Corregidor": Pedro
Krea kaj Noviga Tago - la 21-a de aprilo
La **Internacia Tago por Kreivo kaj Novigo** (angle: *World Creativity and Innovation Day*) estas celebrata ĉiujare la 21an de Aprilo. Tiu tago estas ses tagojn post la naskiĝtago de Leonardo da Vinci, kaj la antaŭan tagon de la Terotago. Ĉi tiu dato celas kuraĝigi multfakan kreivan pensadon, kaj helpi onin atingi la estontecon, kiun oni volas. La celo de la tago estas konsciigi pri la grava rolo de kreivo kaj novigo en solvado de problemoj.

Fono
----

La tago de kreivo kaj novigado estis fiksita en Rezolucio A / RES / 71/284 de 2017, en kiu la Ĝenerala Asembleo alvokis deklaron kaj agnoskon de la 21-a de aprilo kiel la tago de kreivo kaj novigo. La tago celas konsciigi la rolon de kreivo kaj novigo en problemo-solvado kaj celado. La decidon subtenis pli ol 80 landoj.

Markante la tagon
-----------------

En 2002, tiu ĉi tago unue estis festita en pli ol 50 landoj tra la mondo. En 2006, dum Kreiva kaj Noviga Tago, oni festis Semajnon pri Kreado kaj Novigado. La unua tago de Semajno pri Kreado kaj Novigado estas fiksita por la 15-a de aprilo, kiu estas ankaŭ la naskiĝtago de Leonardo da Vinci, simbolo de interfaka kreemo en arto kaj scienco. Krea kaj Noviga Tago alvokas homojn agi en tutmonda partnereco, kaj antaŭenigi kreivajn mediojn, procezojn kaj produktojn.

Piednotoj
---------

1. ↑   World Creativity and Innovation UNITED NATIONS
Brovo de virino
Tipaj brovoj de Marlene Dietrich
**Brovo** laŭ PIV estas la arkoforma vico de la haroj, kiuj kreskas super la homaj okuloj (kaj ankaŭ tiuj de aliaj primatoj). Per sulkigo de la brovoj (esprimo unuafoje uzita de Kabe), kuntiro aŭ kunŝovo de la brovoj (esprimoj unuafoje uzitaj de L. L. Zamenhofo), la homoj povas geste esprimi surpriziĝon, iritiĝon aŭ ankaŭ ĉagreniĝon.

Anatomio
--------

La sekvaj du vizaĝaj muskoloj gravas por movado de la brovoj:
La fronta muskolo, latine *musculus frontalis*, levas la vizaĝan haŭton ĉe la brovoj, kaj la brovosulkiga muskolo, latine *musculus corrugator supercilii* ĝuste povas "sulkigi" aŭ "kuntiri" la brovon, pli ekzakte subentiri la mezan parton de la haŭto ĉe ambaŭ brovoj.

La koloro de la brovaj haretoj ĉe la plej multaj homoj estas malhela, ofte pli malhela ol la aliaj surkapaj haroj. Tamen ankaŭ ekzistas multaj tre blondaj homoj, kiuj havas same blondajn brovojn.

Funkcio de la brovoj
--------------------

La brovoj servas al tio protekti la okulojn, ekzemple de akvaj gutoj, kiuj subenmoviĝas de la frunto, aŭ de tro fortaj sunradioj. Tiujn funkciojn la brovoj plenumas kune kun la palpebroj.

### Gestoj

En multaj kulturoj la homaj brovoj esprimas gestojn. La "sulkigo" de la brovoj kutime esprimas miron aŭ agresemon. "Suprentiro" de la brovoj kutime estas signo de surpriziĝo respektive subita miro, de aparta atento aŭ ankaŭ de timo. Detalaj analizoj de homaj gestoj montras ke temas pri "kontraŭ-agresa gesto". Klaŭnoj koresponde ofe superakcentas siajn brovojn, por povi despli efike suprentiri ilin kaj aspekti ridige.

En la konvencioj de multaj kulturoj la suprentiro de la brovoj havas specifajn signifojn:

* Grekio, Arabio kaj Turkio: "ne"
* landoj de la Pacifika Oceano, ekzemple Tongo: "jes", konsento
* landoj de Suda Ameriko, kiel Peruo: "Pagu min!", "mono"

Kunkreskiĝintaj brovoj
----------------------

Super la nazo kunkreskiĝintaj okulaj brovoj latine nomiĝas *synophrys* - en tia kazo la ĉe la plej multaj homoj senhara loko super la naza radiko, kiu nomiĝas *glabelo* (*glabella*), same havas harojn kiel la du brovoj mem.

Kunkreskĝintaj brovoj konsidereblas kiel atavismo, do kiel reapero de eco el biologie pli frua evolua fazo de la specio. En iuj partoj de la mondo, ekzemple en Centra Azio, kunkreskiĝintaj brovoj ĉe virinoj rigardiĝas kiel signo de beleco.

Vidu ankaŭ
----------

* Frida Kahlo

* Kategorio Brovo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Personoj legantaj La historion de Beren kaj Lúthien dum la *Tolkien Reading Day* de 2011 en Talino, Estonio.
La ***Tolkien Reading Day*** (Esperante: Tago por legi al Tolkien) estas ĉiujara okazaĵo promociita de *The Tolkien Society* en 2003, kiu okazas ĉiun 25-an de marto, dato en kiu, laŭ la kalendaro de la Provinco, estis detruita la Unu Ringo kaj la armeoj komanditaj de la Kapitanoj de l' Okcidento venkis en la Batalo de Moranono, kaŭzante la definitivan malvenkon de Saŭrono.

Celo
----

La celo de ĉi tiu tago estas promocii la legadon de la diversaj verkoj de J. R. R. Tolkien, kaj de tiuj kiuj apartenas al lia *Legendarium* kaj tiuj kiuj ne apartenas al ĝi.

La Tolkien Society ankaŭ celas ke la verko de Tolkien estu uzata kun edukaj intencoj kaj en grupoj pri legado.

Vidu ankaŭ
----------

* 25-a de marto
* La Mastro de l' Ringoj
* La Hobito
* Silmariliono
* The Road Goes Ever On
* Tradukoj de La Mastro de l' Ringoj

Referencoj
----------

1. ↑  "Hoy en la tierra media: 25 de marzo", *El Anillo Único*. (hispane)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Tolkien Reading Day, en la retpaĝo de Tolkien Society.
**Kombinaĵoj de noblaj gasoj** estas kemiaj kombinaĵoj, kiuj entenas almenaŭ unu atomon de nobla gaso. Noblaj gasoj ne emas krei kombinaĵon, tamen ekzistas kombinaĵoj de kelkaj noblaj gasoj. Oni konas tiajn kombinaĵojn nur rilate al la ti plej pezaj noblaj gasoj: kriptono, ksenono kaj radono. Ne konataj estas kombinaĵoj de heliumo, neono kaj argono.

Ĉiuj kombinaĵoj de noblaj gasoj estas fortegaj oksidenzoj kaj emas disiĝi al elementoj. Multaj estas stabilaj nur dum malaltaj temperaturoj.

Gravaj kombinaĵoj
-----------------

Pri la elemento kriptono oni ĝis nun konas nur la kombinaĵojn kriptondifluorido KrF2 (la plej forta konata oksidenzo) kaj Kriptonbiso (*pentafluororthotellurat*) **Kr(OTeF5)2**, stabila nur je malaltaj temperaturoj.

La plej multaj kombinaĵoj de noblaj gasoj estas ksenonkombinaĵoj en kiuj ksenono havas la oksidenzŝtupojn +2, +4, +6 kaj +8. Oni konas kiel ksenonkombinaĵoj fluoridojn, oksidojn, ksenonazotkombinaĵojn kaj pli kompleksajn kombinaĵojn kiel ekzemple XePtF6).

Bibliografio
------------

* M.Binnewies: *Allgemeine und Anorganische Chemie* Spektrum Verlag, Heidelberg 2004 ISBN 3-8274-0208-5
La **Internacia Tago de Ŝako** estas festata ĉiujare la 20-an de julio, tago en kiu fondiĝis la FIDE en 1924.

La ideo festi ĉi tiun tagon kiel la internacia tago de ŝako estis proponita de Unesko kaj ĝi estis festata ekde 1966, post kiam ĝi estis oficialigita de FIDE. Tiu federacio havas 181 membrajn ŝakfederaciojn organizas ŝakajn eventojn kaj konkursojn ĉirkaŭ la mondo dum ĉi tiu tago. Ĝis 2013 la tago estis festita en 178 landoj, laŭ la prezidanto de la FIDE Kirsan Ilyumzhinov. La 12an de decembro 2019, la Ĝenerala Asembleo de UN unuanime aprobis rezolucion agnoskantan la tagon.

La tago estas festita de multaj el la 605 milionoj da regulaj ŝakistoj en la mondo. Yougov enketo en 2012 montris, ke "Surprize stabila 70% de la plenkreska loĝantaro ludis ŝakojn en iu momento dum siaj vivoj". Ĉi tiu nombro tenas proksimume saman nivelon en landoj tiel diversaj kiel Usono, Granda Britio, Germanio, Rusio kaj Barato.

Referencoj
----------

1. ↑   History of International Chess Day (angle) (2012-07-21). Arkivita el la originalo je 2015-07-08. Alirita 2015-07-07.
2. ↑   UN adopts July 20 as World Chess Day (angle) (2019-12-13). Alirita 2020-06-03.
3. ↑   Rezolucio 74/22 de UN (angle). UN. Alirita 2020-06-03.

Vidu ankaŭ
----------

* Internacia tago
* Ŝako
En geometrio, **kombinaĵo de ok okedroj kun turna libereco** estas uniforma pluredra kombinaĵo, simetria ordigo de 8 okedroj, konsiderataj kiel triangulaj kontraŭprismoj. Ĝi povas esti konstruita per kunmeto de ok identaj okedroj, kaj tiam turno de ili en paroj ĉirkaŭ la kvar aksoj kiuj trapasas la centrojn de du kontraŭaj okedraj edroj. Ĉiu okedro estas turnita per egala (kaj kontraŭa en paro) angulo *θ*.

Se *θ=0*, ĉiuj ok okedroj koincidas. Se *θ* estas 60 gradoj, la okedroj koincidas en paroj kaj rezultiĝas (du koincidantaj kopioj de) la kombinaĵo de 4 okedroj.

Karteziaj koordinatoj
---------------------

Karteziaj koordinatoj de verticoj de ĉi tiu kombinaĵo estas ĉiuj permutoj de

*(±(1 − cosθ + (√3) sin θ), ±(1 − cosθ − (√3)sinθ), ±(1 + 2 cosθ))*

Vidu ankaŭ
----------

* Kombinaĵo de 4 okedroj kun turna libereco
* Kombinaĵo de 4 okedroj
* Kombinaĵo de 20 okedroj kun turna libereco
* Kombinaĵo de 20 okedroj
* Kombinaĵo de 10 okedroj
* Kombinaĵo de 5 okedroj

Referencoj
----------

* John Skilling, *Uniform Compounds of Uniform Polyhedra* - *Uniformaj Kombinaĵoj de Uniformaj Pluredroj*, Mathematical Proceedings of the Cambridge Philosophical Society - Matematikaj Paperoj de la Kembriĝa Filozofia Socio, Volumo 79, pp. 447-457, 1976.
**Buffalo Bill** (naskiĝinta la 26-a de februaro 1846 en Le Clair, Iowa, mortinta la 10-an de januaro 1917 en Denvero), propranome **William Frederic Cody**, estis usona aventuremulo kaj legenda staturo de Sovaĝa Okcidento. Li akiris sian famecon precipe al aventuremaj noveloj verkitaj de Edward Judson.

Jam en sia dekkvina jaro li aniĝis en servojn de Pony Express. Li transveturigis surĉevale poŝtajn frandaĵojn el orienta marbordo tra danĝeraj indianaj teritorioj. Kiam eksplodis Usona enlanda milito, li deĵoris en armeo de Unio kiel armea esploristo.

Post la milito en la jaro 1867 li lasis sin lui kiel provizanto kaj por 500 dolaroj pomonate li liveris viandon por laboristoj laborantaj en konstruejo de kansasa pacifika fervojo. Danke al tiu ĉi laboro li akiris sian kromnomon kaj li fariĝis unu el simboloj de buĉado de bizonoj. Laŭ kelkaj fontoj li pafmortigis da ili dum ses monatoj 4280 pecoj.

En la jaro 1869 Edward Judson, nomata "Butline", elektis lin kiel unu el simboloj de Sovaĝa Okcidento kaj li verkis pli ol 200 romanoj kun Buffalo Bill en titola rolo (la t.n. bufalobilaj romanoj). Krom tio Buffalo Bill fariĝis ankaŭ heroo de kelkaj teatraj ludoj.

Buffalo Bill ankoraŭ mallongtempe laboris kiel ŝerifo kaj rajdisto de Wild West Show antaŭ ol li por daŭre enkankris kiel direktoro de granda rajdista amuzo. Li traveturis kun tiu ĉi amuzo la tutan Usonon kaj pli poste ankaŭ Eŭropon. Danke al tiu ĉi amuzo ankoraŭ pli multe disvastiĝis lia fameco kaj li, ankoraŭ vivante, fariĝis legendo. En pli posta aĝo li jam ne plu kapablis distingi, kio estas en lia vivo fakto kaj kio elpensitaĵo. Tial estas bezone al liaj propraj biografioj alpaŝi kun rezervo.

Buffalo Bill mortis pro rena malsano, ĉagreniĝinta pro tio, ke la mondo de Sovaĝa Okcidento malaperis en nerevenejon.

Notoj
-----

1. ↑   William «Búfalo Bill» Cody (1907). Alirita 2013-06-02.

* Buffalo Bill en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Buffalo Bill en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 163621
* GND: 118517244
* LCCN: n80024458
* VIAF: 100252467
* ISNI: 0000 0003 6861 8766, 0000 0001 1880 1680
* LIBRIS: 181919
* SUDOC: 027561526
* BNF: 11957544k
* MBA: 67039405-f312-4a94-a36c-110dbdd4bb4f
* NLA: 35029325
* NKC: jn19981000357
* BNE: XX848547
 |
Magistrino **Věra NOVOBILSKÁ** ( 1940) estas ĉeĥa instruistino kaj esperantistino. 

Ŝi frekventis matematikon kaj fizikon en Karola universitato en Prago, postkiam la tiama komunisma reĝimo ne permesis al ŝi studi ĉeĥan lingvon kaj historion en la Pedagogia fakultato de la Universitato en ŝia naskiĝurbo Brno. (La motivo de la malakcepto estis fakto, ke ŝiaj gepatroj havis tekstilvendejeton, kie fakte laboris nur ili du).

Ŝi ekinstruis en baza lernejo en Ústí nad Labem, poste en ekonomia mezlernejo, poste en urba gimnazio kaj fine en la katedro de fiziko de la Pedagogia fakultato en Ústí n.L.

Ŝi ekaŭdis Esperanton jam kiel infano en sia hejmo, ĉar ŝia patro, Jiří Kořínek, estis bone konata aktiva esperantisto kaj tradukanto precipe de la ĉeĥa poezio, Ankaŭ ŝia patrino Hilda estis bona esperantistino. Krom la hejma uzado de Esperanto ŝi partoprenis kurson de Esperanto ĉe junularo de Brno, kiu estis tre vigla kaj preparis multajn kulturajn programojn inkluzive teatraĵojn. Kun ceteraj "junularanoj" el Brno Věra partoprenis en jaro 1954 junularan esperantistan tendaron en Žimrovice (proksime de la urbo Opava), kie ŝi renkontis sian estontan edzon Vlastimil Novobilský, tiam studenton de la Karola Universitato en Prago.

Post la geedziĝo (1959) ili kune, seninterrompe laboris por Esperanto.

Věra Novobilská estas membrino de ĈEA, membrino kaj funkcionulino de la loka Esperanto-klubo en Ústí n.L. Ŝi gvidis E-kursojn kaj en someraj tendaroj kaj en sia urbo. Ŝi helpis al la sukceso de la tradiciaj Internaciaj Kulturaj festivaloj (IKF) en Ústí nad Labem sur flanko de organiza preparo kaj artisma programo (en 2008 okazas la 20-a IKF).

Kun sia edzo ŝi preparis Esperantan version de sonbendaj informparoladoj en la monumento de Lidice kaj Ležáky, du vilaĝoj, kiuj estis brutale detruitaj kaj la loĝantoj mortigitaj far la germanaj faŝistoj dum la dua mondmilito.

Per sia modela prononco de Esperanto ŝi kontribuis al sukceso de la sonbendaj programoj pri Jan Amon Komensý (Komenio) kaj pri Jiří Kořínek (aŭdebla ĉe )

Ŝi tradukis kun sia edzo libron „Taglibro de mia frato" de Chava Pressburger (aperis en la libroeldonejo KAVA-PECH, 2007). La libro tuŝas la vivsorton de Petr Ginz, filo de la konata esperantisto Ota Ginz, kiu estis mortigita en gaskamero de la koncentrejo Aŭŝvico dum la dua mondmilito.
***Ebria Anĝelo*** (酔いどれ天使 Joidore tenŝi) estas japana jakuza filmo de 1948 reĝisorita de Akira Kurosawa. Ĝi elstaras ĉar estis la unua de 16 filmaj kunlaboroj inter la reĝisoro Kurosawa kaj la aktoro Toshiro Mifune.

Historio
--------

Takaŝi Ŝimura estas drinkema doktoro en postmilita Japanio kiu traktas junulon Macunaga (Toshiro Mifune), post pafado kun rivala organizo. La doktoro diagnozas tuberkulozon, kaj konvinkas lin eki traktadon (kaj ĉesi trinkadon kaj amindumadon). Ambaŭ ĝuas surprizan amikecon ĝis la iama bandestro, Okada, kiu estas ankaŭ iama perfortema koramiko de la doktora helpantino, estis elprizonigita kaj serĉas rebandiĝi. La malsana junulo tiam ĉesas sekvi la doktorajn konsilojn, revenas al malnovaj fikutimoj kun Okada. Sed Macunaga konstatas, ke Okada ne estas vera amiko kiam Okada minacas mortigi la doktoron se li ne informas al li pri kie estas la doktora helpantino. Kiam la doktoro iras informi pri Okada al la polico, Macunaga luktas kontraŭ Okada.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Ebria Anĝelo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* DVD Review: BFI - Region 2 - PAL


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 495159
* VIAF: 311502868
* SUDOC: 181429845
 |
Dupolusa anteno ricevanta radio-ondon
La **dupolusa anteno**, ofte nomita dipolo, estas la plej simpla kaj ofte uzata tipo de anteno por ricevi aŭ sendi radioondojn. Ĝi estas uzata kaj memstare kaj en multaj radio antenaj desegnoj, kie ĝi formas la radiantan elementon de la anteno.

Bazaj faktoj pri dupolusa anteno
--------------------------------

La dupolusa anteno konsistas el du polusoj en kiuj fluas kurento kun radiofrekvenco. La kurento kaj la tensio kaŭzas elektromagnetan kampon, per kiu estas elradiata la radio signalo.  Dupolusa anteno uzas kutime la  resonantan longon de la elektra  konduktilo. La konduktilo estas tranĉita en la mezo kaj tiel povas esti konektata al la sendilo aŭ ricevilo. Por obteni resonancon, la longo de la konduktilo egalas al nepara nombro da duonaj ondolongoj. Plejofte oni uzas antenojn, kies longo egalas al ununura duona-ondolongo .

Uzoj de dupolusaj antenoj
-------------------------

Dupolusaj antenoj estas uzataj por multaj diversaj aferoj. Ĉi tiuj inkluzivas televidilo-antenoj, antenoj por mallongonda radio kaj aliaj.

* Kategorio Dupolusa anteno en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Duraso el birdperspektivo. Vido de sudo al nordo, dekstre sube Golfo de Duraso kun haveno.
**Duraso**, albane: **Durrës**, estas la plej malnova kaj la dua plej granda urbo de Albanio, signifa marhaveno. Laŭ oficialaj indikoj ĝi havas 113 800 loĝantojn (2004), veran nombron oni taksas al 200 000.

Situo
-----

La urbo situas sur marbordo de Adriatiko ĉe norda rando de Golfo de Dureso, proksimume 30 km okcidente de Tirano.

Historio
--------

Durason fondis sub nomo *Epidamnos* grekaj vilaĝanoj el Korinto kaj Kerkiro en la jaro 627 a.K.. Ekde 229 a.K. ĝi apartenis al romianoj, kiuj nomis ĝin *Dyrrhachium* (greke *Dyrrhachion*) kaj konstruis de tie strategie gravan ŝoseon Via Egnatia ĝis Tesaloniko, pli poste plilongigitan ĝis Konstantinopolo. Ĉe Dyrrhachium okazis la 10-a de julio 48 a.K. batalo ĉe Diraĥjo, en kiu Cezaro malsukcese klopodis venki soldataron de Pompeo. Post longa periodo de bizanca regado por mallonga tempo en la jaro 1081 okupis Durason normanoj el Sicilio, pli poste ĝis la jaro 1501 la urbon priregis venecianoj kaj ĝis la estiĝo de sendependa Albanio en 1912 ĝi estis parto de Osmanida Imperio. En 1913 ĝis 1920 Duraso estis ĉefurbo de Albanio. Signife ĝi estis modernigita post neniiga tertremo en 1926 kaj precipe post la dua mondmilito.

Famuloj
-------

* Niccolò Leonico Tomeo

* Duraso en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Duraso en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 141260
* GND: 4091381-8
* LCCN: n85257731
* VIAF: 126740035
* SUDOC: 027550478
* BNF: 119567039
* NKC: ge763280
 |
| *Dua koncilio de Konstantinopolo* |
| --- |
| **5-a Ekumena Koncilio** |
| Fecha | 553 |
| Agnoskata de | katolikoj kaj ortodoksanoj |
| Antaŭa koncilio | Koncilio de Kalcedono |
| Posta koncilio | Tria koncilio de Konstantinopolo |
| Kunvokita de | Imperiestro Justiniano la 1-a |
| Prezidita de | Eŭtiko de Konstantinopolo |
| Nombro da partoprenantoj | 166, el ili nur 12 de okcidento |
| Ĉeftemo | Monofizitismo, Nestorianismo |
|

La **Dua koncilio de Konstantinopolo** (antikve-greke *Δευτέρᾱ σῠ́νοδος τῆς Κωνστᾰντῑνουπόλεως*, *Deutérā súnodos tēs Kōnstantīnoupóleōs*, latine *Concilium Cōnstantīnopolītānum secundum*) okazis en periodo de ok sesioj inter la 5-a de majo kaj la 2-a de junio 553, kaj ĝi estas konsiderata kiel la 5-a ekumena koncilio de la Romkatolika Eklezio kaj la Ortodoksa.

Kvankam la celebrado en 451 de la Koncilio de Kalcedono supozigis la kondamnon al monofizitismo, ĉi tiu doktrino estis tre disvastigita en ampleksaj regionoj de Oriento, ĉefe en Egipto.

Por la imperiestro Justiniano la 1-a, la ebla skismo kiun minacis provoki la monofizitismon en la sino de la eklezio, povus okazigi la postan politikan sendependiĝon. Justiniano intencis allogi la kredantojn je monofizitismo per publikigado en 543, de edikto konata kiel "La Tri Ĉapitroj" per kiu li kondamnis la verkaĵojn de tri nestorianaj episkopoj, Teodoro de Mopsuestio, Teodoreto de Ciro kaj Ibas de Edeso kiuj sukcesis la nekondamnon al nestorianismo en la Koncilio de Kalcedono.

Ekumenaj koncilioj

Ekumenaj koncilioj, kies enhavo akceptiĝis de la ortodoksa eklezio kaj la katolika eklezio:   

Unua koncilio de Niceo |
Unua koncilio de Konstantinopolo |
Koncilio de Efezo |
Koncilio de Kalcedono |
Dua koncilio de Konstantinopolo |
Tria koncilio de Konstantinopolo |
Dua koncilio de Niceo

Ekumenaj koncilioj akceptitaj de la katolika eklezio:
  

Kvara koncilio de Konstantinopolo |
Unua Laterana koncilio |
Dua Laterana koncilio |
Tria Laterana koncilio |
Kvara Laterana koncilio |
Unua koncilio de Liono |
Dua koncilio de Liono |
Koncilio de Vienne |
Koncilio de Konstanco |
Koncilio de Bazelo/Ferrara/Florenco |
Kvina Laterana koncilio |
Koncilio de Trento |   

Unua Vatikana koncilio |
Dua Vatikana koncilio
Charles Edward Stuart
La **dua jakobita ribelo** (1745) celis surtronigi James Francis Edward Stuart en Britio. Tiu estis la filo de la ekzilita Jakobo la 2-a (Anglio), kiu mortis en 1701.

Fono
----

Post la morto en 1714 de Anna de Britio, kiu estis la lasta stuarta reganto de Britio, la hanovra dinastio regis tiun landon. Tamen jakobitismo - la subteno de la ekizilita stuarta dinastio - restis minaco. En 1715 okazis la unua jakobita ribelo, kiu katastrofe malsukcesis.

En 1745 Charles Edward Stuart, filo de la ankoraŭ vivanta James Francis Edward Stuart, decidis lanĉi novan ribelon. Li esperis gajni la aktivan subtenon de Francio, sed komence tio ne okazis, kvankam tiutempe estis militado inter Britio kaj Francio - la milito de aŭstria sukcedo. Ŝajne la francoj kredis ke mankus sufiĉe da subteno en Anglio.

Lanĉo de ribelo
---------------

Charles Stuart pruntis monon de pariza bankiero por pagi armilojn. La 23-an de julio 1745 li alteriĝis ĉe la skota insulo Eriksay, kaj poste velis al la ĉeflando. Multaj skotaj montaranoj, plejparte romkatolikoj, aliĝis al li, kaj gajnis plurajn malgravajn venkojn.

Sukcesoj kaj katastrofo
-----------------------

La 17-an de septembro la ribelantoj eniris Edinburgon. La francoj fine decidis doni iomete da financa kaj milita subteno. Dume la brita registaro deklaris ke la statutoj kontraŭ romkatolikoj pliefektiviĝu, kaj revenigis regimentojn el la kontinenta Eŭropo, sub Vilhelmo (Duko de Cumberland), filo de Georgo la 2-a (Britio).

La 21-an de septembro la jakobitoj venkis la ĉefan hanovran armeon en Skotlando ĉe Prestonpans, urbeto proksime al Edinburgo. La 8-an de novembro Charles Stuart invadis Anglion. Carlisle kaptiĝis la 15-an de novembro; la 23-an de tiu monato hanovra generalo forlasis Manĉestro; la 26-an la ribelantoj ĝoje bonveniĝis en Preston. La 4-an de decembro ili atingis Derby. Tie okazis grava debato, ĉu retiri sin en Skotlandon, ĉu marŝi suden. La 6-an de decembro estiĝis paniko en Londono, el kiu romkatolikaj pastroj forpeliĝis, sed la ribelaj generaloj jam decidis retreti norden: ili ne kuraĝis ataki la batalspertajn regimentojn revenigitajn de Eŭropo. Tiu manko de kuraĝo kondukis ne-eviteble al katastrofo.

La jakobitoj estis persekutataj de la angla armeo. Fine de Decembro la angloj rekaptis Carlisle. La 23-an de decembro la jakobitoj venkis dum bataleto ĉe Inverurie, urbo proksime al Aberdeen. La 17-an de januaro 1746 ili gajnis pli gravan venkon ĉe Falkirk. De la 20-a de marto al la 3-a de aprilo ili malsukcese sieĝis Fort William. La 15-an de aprilo estis malvenko. La sekvan tagon okazis la fina Batalo de Culloden, kiam la duko de Cumberland atingis decidan venkon.

Post tiu batalo la duko de Cumberland brutale pacigis la skotajn montanarojn, tiel akirante la kromnomon "buĉisto". Charles Edward Stuart nur malfacile eskapis. Ties patro translokiĝis al Romo kaj neniam plu klopodis kapti la britan tronon.

Vidu ankaŭ
----------

* Jakobitismo

* Kategorio Dua jakobita ribelo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
la kanonŝipo SMS PantherLa **dua maroka krizo** aŭ **Agadir-krizo** okazis en 1911 pro forsendo de la germana militŝipo SMS Panther al Agadir, post kiam francaj trupoj okupis Fès kaj Marrakeŝ. La ŝipo alvenis la 1-an de julio 1911 kaj sekvis ĝin post du tagoj du aliaj ŝipoj (*SMS Berlin*, *SMS Eber*). Celo de la germana agado estis forpreno de koloniaj teritorioj disde Francio al Germanio kiel kompenson ro la franca regado pri Maroko, kiel sekvo de la unua maroka krizo. La minacoj kiel sendo de militŝipo *Panther* devis doni la necesan premon.

Grand-Britio kredis erare, ke celo de Germanio estas establo de flota bazo en Agadir kaj de tie minaci la gravegajn ŝipajn liniojn de Britio al Egiptio kaj Hindio. Tiutempe, la germana-brita armiliza konkurado estis sur pinto, la rilatoj inter la du landoj estis tre streĉaj. La celo de Germanio estis nur premefiki je Francio. La germana registaro – gvidata de imperia kanceliero Theobald von Bethmann Hollweg – ne taksis grava konsulti aliajn koloniposedajn landojn, kio kondukis al miskompreno. Pro tio, Britio ekapogis Francion kaj kiu lando tiel ne olis cedi. La tiel izolita germana imperio minacis per milito, fakte ne volis tion riski. La milit-ekscitita germana publiko akuzis la imperieston Vilhelmo la 2-a je malkuraĝeco kaj la politikistoj akiris publikan popularecon, kiuj volis preventan militon.

La krizon finis la 4-an de novembro 1911 la Maroko-Kongo-traktato, en kiu la Germana Imperio rezignis pri siaj pretendoj en Maroko kaj estis kompensita per parto de la franca kolonio Franca Ekvatora Afriko (Novkameruno). La teritoria gajno estis nur eta parto de tiu, kiun deziris la germana imperio. Pro la krizo, pligraviĝis la eksterpolitika izolado de la Germana Imperio en Eŭropo.

Politika fono
-------------

La SMS Panther stacionis en Kameruno kaj estis survoje al Germanio. Por plenigi la karbostokon, ĝi haltis – je propono de la eksterafera buroo – en la maroka urbo Agadir, fore de la francaj operaciaj areoj en Casablanca aŭ Mogador.

* Kategorio Dua maroka krizo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 233594
* GND: 4199706-2
* LCCN: sh85002032
* BNF: 12050241m
 |
**Budelière** estas franca komunumo lokita en la departemento Creuse kaj en la regiono Limoĝio. Ĝi havis 781 loĝantojn laŭ censo plenumita en 2006.

Geografio
---------

Budelière etendiĝas sur 25,07 km², kaj havis 781 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas nur 31 homoj po kvadrata kilometro. La vilaĝo situas en Creuse, kiu estas kampara, maldense loĝata franca departemento en la nordokcidenta parto de la Centra Masivo.

La regiono ĉefe konsistas el malaltaj montoj kaj altebenaĵoj : la plej alta punkto de Budelière situas je alteco de 449 metroj.

Historio
--------

Antaŭ la franca revolucio de 1789 kaj la kreado de la departemento Creuse en 1790, Budelière apartenis al la franca graflando Marche. Ekde la fino de la 15-a jarcento ĝis proksimume la jaro 1900, tiu regiono estis fama fonto da migrantaj masonistoj, kiuj ĉiujare dum la plej varma periodo laboris en grandaj urbocentroj, precipe en Parizo.

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la vilaĝo S-ro Jacques Constantin, kiu do fariĝis la loka urbestro.

Administrado
------------

Budelière apartenas al la kantono de Chambon-sur-Voueize, kies ĉefurbo estas Chambon-sur-Voueize. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Aubusson, unu el la du arondismentoj de la departemento Creuse.

Bildaro
-------

* Ĝenerala pejzaĝoĜenerala pejzaĝo
* PreĝejoPreĝejo
* Ponto super la rivero TardesPonto super la rivero Tardes

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Creuse
* Kantono de Chambon-sur-Voueize

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Budelière en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de Budelière Arkivigite je 2009-11-22 per la retarkivo Wayback Machine
**Budhana Ligo Esperantista** (**BLE**) estas universala ligo de esperantistaj budhanoj.

Historio de BLE
---------------

### Fondiĝo

Budhana Ligo Esperantista estis fondita en 1925 de A. C. March el Londono kaj Edgar Grot el Rigo. Geo Yoxon eksciis pri la ligo en 1926 kaj komencis eldoni la bultenon *La Budhismo* ekde 1931. En la sama jaro, unu el la fondintoj de BLE kaj la komitatano en Japanio, la zena bikŝuo Shibayama Zenkei el Kioto, fondis la Japanan Budhanan Ligon Esperantistan, kiu eldonis la bultenon *La Lumo Orienta*. BLE kaj JBLE siatempe reprezentis la budhanan Esperantistan movadon en Eŭropo kaj Japanio, kaj ili havis kunlaboran rilaton inter si. Dum la dua mondmilito, ambaŭ ligoj malaktiviĝis.

### Refondiĝo post la milito

Post la milito, BLE estis refondita en 1948 fare de Rudolf Petri —ankaŭ konata sub sia bikŝua nomo, Anurudo—, kaj ekhavis la bultenon *Darmo*. BLE okazigis plurajn fakajn kunsidojn de budhismo dum UK en Munkeno, Majenco, Varsovio, Bruselo, k.a. sed la eldonado de la bulteno ne estis stabila. Kiam la ĉefa aktivulo malsaniĝis, tuj haltis la eldonado, la plej ĉefa agado de BLE. La plej lasta prezidanto de BLE estis Hermann Schröder, germano, kiu forpasis en 1999.

### Nuna refandiĝo

BLE refondiĝis dum la UK en Fortaleza, 2002, kaj ĝis hodiaŭ estas aktiva. La prezidanto estis Gunnar Gällmo kaj la vicprezidanto estis José Antonio Vergara.


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri budhismo |


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

Notoj
-----

1. ↑  Notu ke tiam JBLE ne estis landa sekcio de BLE.

Referencoj
----------

1. ↑  Geo Yoxon (1955). "仏教エスペランチスト連盟初期の歴史", *Informilo de JBLE* (japane) (31).
2. ↑  佐村隆英 (2002). "BLE再建から新たな前進を", *La Japana Budhano* (japane) (318).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo
* Libere disdoneblaj e-libroj ĉe la retejo de BLE, inkl. Esperanto-tradukoj de Thubten Zopa Rinpoĉe kaj Thubten Ĉodron
**Buddy Catlett** (\* 13-an de majo 1933 en Long Beach, Kalifornio; fakte *George James Catlett*) estas usona ĵaz-basisto kaj saksofonisto.

|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Muziko |

Vivo
----

Catlett studis en Seattle komence saksofonon kaj klarneton, poste li transiris al kontrabaso kiel ĉefinstrumento. Kiel saksofonisto li komencis sian karieron en la bando de Bumps Blackwell, al kiu proksimume 1950 apartenis ankaŭ Quincy Jones, Ernestine Anderson kaj Ray Charles. Komence de la 1950-aj jaroj la baso fariĝis lia ĉefa; tiam li ludis ĉe Horace Henderson en 1956/57, ĉe Johnny Smith en 1958/59, kaj ĉe Cal Tjader en 1959. Kun la Quincy Jones Big Band li koncertvojaĝis en 1959/60 tra Eŭropo (*Freeand Easy*); en la 1960-aj jaroj li muzikis ĉe Curtis Fuller/Freddie Hubbard, Junior Mance, Chico Hamilton, Johnny Griffin kaj Eddie Lockjaw Davis. Ekde 1961 ĝis 1964 li apartenis al la Count Basie Orchestra; en 1964/65 li estis membro de la bandego de Maynard Ferguson. En 1965 li prezentis kun Coleman Hawkins kaj Barry Harris en la novjorka Five Spot. Dum la dua duono de la 1960-aj jaroj li muzikis kun la ĉiustelularo de Louis Armstrong same kiel kun Roy Eldridge, Roland Hanna kaj Tyree Glenn. En la 1970-aj jaroj li laboris kiel liberprofesia muzikisto en Novjorko; en 1978 li reiris al Seattle, kie li ekde tiam laboris kiel basisto kaj saksofonisto kun lokaj bandoj, i.a. kun Michael Bisio.

Dumpase de sia kariero Catlett krome kunlaboris je surdiskigoj Bill Coleman (*From Boogie to Funk*, 1960), Ella Fitzgerald (*Ella and Basie*, 1963), Benny Bailey, Coleman Hawkins (*Wrapped Tight*, Impulse 1965), Frank Wess, Mel Tormé kaj Phil Woods.

Fontoj
------

* Bielefelder Katalog 1988 & 2002
* Richard Cook kaj Brian Morton: *The Penguin Guide to Jazz Recordings*, 8-a eldono, Londono, Penguin, 2006 ISBN 0-141-02327-9
* Leonard Feather kaj Ira Gitler, *The Biographical Encyclopedia of Jazz*. Oksfordo/Novjorko, 1999, ISBN 978-0-19-532000-8


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 373186
* GND: 135387884
* LCCN: no92003407
* VIAF: 7573435
* ISNI: 0000 0000 5513 1770
* BNF: 138922763
* MBA: ced1f749-c5d2-4795-b981-25ee7edc500f
 |
**Harald JUHNKE** [Haralt Junke], plennome: Harry Heinz Herbert JUHNKE (naskiĝis la 10-an de junio, 1929, mortis la 1-an de aprilo, 2005) estis germana aktoro kaj kantisto.

Kiel filo de polic-oficisto li naskiĝis en Berlino. En la jaro 1949 li unuafoje prezentis sin en teatro. Ekde la 1950-aj jaroj li gajnis popularecon ankaŭ kiel filmaktoro, kaj ekde la 1970-aj jaroj li ofte aperis en televidaj roloj kaj kiel kantisto: Plej fama estis lia versio de la kanto *My Way*, per kiu jam brilis lia idolo Frank Sinatra.

Dum liaj fruaj roloj estis ĉefe komediaj, Harald Juhnke poste pli kaj pli prezentis ankaŭ karakterajn rolojn. En la jaro 1995 li per la ĉefrolo en la filmo *Der Trinker* (= La drinkulo, filmigo de verko de Hans Fallada) esprimis la ombran flankon de sia propra vivo: alkoholmalsano.

La klaĉ-ĵurnaloj en Germanio regule raportis pri la lukto de la aktoro kontraŭ sia malsano. Disputojn elvokis libro verkita de lia edzino Susanne Juhnke (*In guten wie in schlechten Tagen*, 2003), kiu priskribis la kunvivon de la paro kvazaŭ inferon.

Harald Juhnke, kiu ekde decembro 2001 pasigis sian vivon ĉefe en hospitaloj, mortis la 1-an de aprilo 2005, de la sekvoj de sia malsano.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Harald Juhnke en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Harald Juhnke en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Arkivigite je 2007-09-27 per la retarkivo Wayback Machine
* "'German[*rompita ligilo*]
* 


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 37421
* GND: 11855865X
* LCCN: n85811490
* VIAF: 64799266
* ISNI: 0000 0000 8144 8990
* LIBRIS: 249235
* MBA: 03e63a66-ad54-4b5a-bc3b-c605a535b078
* BIBSYS: 8062132
* NKC: jo2014827276
* BNE: XX1539228
 |
**Hapur,** hindie **हापुड़**, urdue **हापुड़**, (konata pli frue kiel Haripur) estas urbego kaj municipo en norda Barato, en okcidenta parto de subŝtato Utar-Pradeŝo, en la samnoma distrikto, kie ĝi estas ties sidejo. La loknomo signifas: ĝardeno. 

Stacidomo de Hapur

Demografio
----------

Hapur havis populacion de 262 801 en 2011 kun legopovo 65%.

Geografio
---------

Hapur situas sur 213 metrojn super la marnivelo. Merath troviĝas 17, Gaziabad 35, Bulandŝahr 38, Noida 45, ĉefurbo Delhio 56, Sambal 79, Muzaffarnagar 82, Aligarh 99, Barejli 165, subŝtata ĉefurbo Laknaŭo 234, Mumbajo 1197, Kolkato 1264 kilometrojn (aere) .

Historio
--------

Hapur laŭdire estis fondita en la 10-a jarcento kaj ĝi estis koncedita al franca generalo ĉe la fino de la 18-a jarcento. Dum la hinda liberecbatalo en 1857 la loĝantoj donis plenan subtenon al la movado. Ĝis 2011 la urbego apartenis al distrikto de Merath, poste nova distrikto establiĝis kun sidejo Hapur.

Ekonomio
--------

Hapur jam dum la brita erao estis ĉirkaŭita per arbaroj kaj ĝardenoj. Estis konsiderinda komerco pri sukeroj, grenoj, kotonoj, konstrulignoj, bambuoj kaj latunoj. Ankaŭ nuntempe gravas kultivado de tritikoj, sukerkanoj kaj legomoj. La industrio produktas tubojn.

Lingvoj
-------

La oficiala lingvo en Hapur estas la hindia, sed oni parolas ankaŭ urdue, panĝabe kaj harjanve.

Religioj
--------

En Hapur la loĝantoj estas hinduoj (66%), islamanoj (32%), aliaj malpli ol 1%.

Eduko
-----

En Hapur la plej alta edukado okazas en altlernejo kaj instituto.

Trafiko
-------

Al Hapur kuras kvar fervojaj linioj, tie kruciĝas du ĉefvojoj, krome alvenas unu flankovojo. La plej proksima flughaveno funkcias en Merath.

Klimato
-------

Hapur situas en humida subtropika klimato, kiun la musono influas. Somere (aprilo-junio) estas ekstreme varmaj temperaturoj. La jara temperaturo varias inter 17-31 °C. En la plena jaro pluvas averaĝe 845 mm (sufiĉas por agrikulturo), inter junio-septembro pli ofte pluvas.

Vidindaĵoj
----------

* pluraj preĝejoj, precipe hinduaj temploj kaj islamaj moskeoj

Fontoj
------

* WikiTrans
* Enciklopedia Britannica
por transporti varojn
por pasaĝeroj
Polico
Motorboato "Esperanto" Berlin
**Enlanda ŝipo** estas ŝipo, kiu estas uzata por veturi sur enlandaj lagoj, riveroj kaj kanaloj - do sur enlanda akvovojo, kontraste al marŝipo, kiu povas veturi tra oceano.

La ordigo laŭ la grandeco en boato (malgranda), barko (mezgranda) kaj ŝipo (granda) estas pli aŭ malpli teorio. Ŝipestro kutimas moke paroli pri boato eĉ se temas pri grandega marŝipo. Difinitaj limoj por la apliko de la terminoj ne ekzistas.

Laŭ la celo de la utiligado ekzistas jena tipoj

* kargoŝipo
* pasaĝera ŝipo
* laborŝipo
* sporta ŝipo

La Eŭropa Konferenco de la Ministroj pri Trafiko (CEMT) difinis la jenajn klasojn:

* KL.II Spits aŭ Péniche 38,5 x 5,05 x 2,2 m, kapacito 300-400 t 24-36 TEU
* KL.III Kempenaar 50,0 x 6,60 x 2,5 m, kapacito 400-600 t 24-48 TEU
* Neuer Kempenaar 55,0 x 7.20 x 2,5 m, kapacito 700-800 t
* Canal du Nord ŝipo 60,0 x 5,75 x 3,2 m, kapacito 800 t
* KL.IV Gustav-Koenigs-ŝipo 67,0 x 8,20 x 2,5 m, kapacito 600-1.000 t
	+ plilongita al 80,0 m kapacito 1.200 t 81-120 TEU
* Europa ŝipo RHK 85,0 x 9,5o x 2,5 m, kapacito 1350 t
* KL.Va granda Rejno ŝipo 110,0 x 11,4 x 3,5 m, kapacito 2.800 t 200 TEU
* KL.VIb granda kontenera ŝipo 135,0 x 17,0 x 3,50m, kapacito 470 TEU oder 5.300 t

Krome ekzistas multaj specoj de laborŝipoj, ekz. de Polico aŭ Fajrobrigado, naĝantaj restoracioj kaj preĝejoj, pramŝipoj kaj aliaj.

Mediaj aspektoj
---------------

La enlanda ŝipo estas kompare al kamiono kaj fervojo pli favora transportilo. Por la transporto de 10 000 tunoj da erco de Rotterdam al Duisburg kvar Ŝovo-ŝipoj bezonas 12 000 l da dizeloleo. Por transporti la saman kvanton en kamionoj oni bezonus 370 veturilojn kaj pli ol 30 000 l da dizeloleo. La ŝipo bezonas 8 laboristojn kontraste al 370 ŝoforoj.

Ekde la 1-a de januaro 2003 validas la jenaj limoj por ŝipaj motoroj:
Nova motoro:

* NOX = 10g/kW/h
* CO = 0,6g/kW/h
* CH = 10,4g/kW/h
* fulgo = 0,05g/kW/h

Malnova motoro:

* NOX = 18g/kW/h
* CO = 0,8g/kW/h
* CH = 0,8g/kW/h
* fulgo = 0,4g/kW/h

Aliflanke eĉ nur la plilarĝigo de la ekzistantaj kanaloj kaj rivero por ebligi la transiron de pli grandaj kaj pli pezaj kargoŝipoj kaŭzas severan detruon de la naturo.

Kelkloke estas protestoj kontraŭ tro ambicia pligrandigo, kies kostoj ne ĉiam estas kovritaj per la avantaĝoj. Planoj pri novaj kanaloj estas maloftaj, kutime temas pri plilarĝigo de ekzistanta kanalo (ekz. "Verkehrsprojekt Deutsche Einheit" en Berlino), kies rezulto estus "akvoautoŝoseo" sen ekologia aŭ estetika valoro.

Aliflanke okazas la revigligo de mallarĝaj kanaloj por turismaj celoj. Kelkfoje oni rezignis pri kargoŝipoj kaj malfermas la kanalon al pli malgrandaj ŝportŝipoj. Tre sukcese tio okazis per la Canal du Midi en suda Francio kaj per la rivero Havel norde de Berlino en la direkto al la lago Müritz.

Vidu ankaŭ
----------

* Pramo, Pramŝipo
* Trenŝipo

* Kategorio Enlanda ŝipo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Pri la komunumo
---------------

 **Ennetbaden** estas urbo
komunumo en la distrikto Baden de Kantono Argovio, Svislando. Ĝi havis 3002 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

Geografio
---------

La komunumo Ennetbaden situas nordoriente de la distriktĉefurbo Baden ĉe la orienta flanko de la rivero Limato, sudokcidente de la montoĉeno Lägern. Baden, Vetingo kaj Ennetbaden formas kune seninterompitan aglomeraĵon.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 2,11 km², de kiuj 0,88 km² estas kovritaj de arbaro kaj 0,71 km² de konstuaĵoj. La plej alta punkto de la komunumo situas sur la kresto de Lägern je alteco de 757 m s.m. kaj la plej profunda punkto ĉe la bordo de la rivero Limato je 360 m s.m.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Ennetbaden limas en nordo al Freienwil, en oriento al Ehrendingen, en sudo al Vetingo, en okcidento al Baden, kaj al Obersiggenthal en sudokcidento.

Trafiko
-------

Ennetbaden estas konektita per du poŝtaŭtolinioj kaj la loka busreto de Baden kun la publika trafikreto. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A1 troviĝas en la najbara urbo Baden.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Ennetbaden datiĝas el la jaro 1261 kiel *Alio Badin*.

Ĝis la jaro 1819 Ennetbaden estis kvartalo de la urbo Baden. La kvartalo Ennetbaden historie estis ribelema kontraŭ la cetera urbo, ĉar dum longa tempo la civitanoj de Ennetbaden en Baden estis civitanoj de dua klaso. Kiam en la jaro 1817 la civitanoj de Ennetbaden rifuzis pagi novan policimpoŝton, kiun enkondukis la urbo Baden, la cetera urbo petis al la registaro de Kantono Argovio la apartiĝon de la kvartalo, kaj la 22-an de decembro 1819 Ennetbaden per kantona dekreto fariĝis aŭtonoma politika komunumo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la komunumo Ennetbaden
* Ennetbaden en la Historia Leksikono de Svislando

* Kategorio Ennetbaden en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Baden |
| --- |
| **Baden** • Bellikon • Bergdietikon • Birmenstorf • Ehrendingen • Ennetbaden • Fislisbach • Freienwil • Gebenstorf • Killwangen • Künten • Mellingen • Mägenwil • Neuenhof • Niederrohrdorf • Oberrohrdorf • Obersiggenthal • Remetschwil • Spreitenbach • Stetten • Turgi • Untersiggenthal • Vetingo • Wohlenschwil • Würenlingen • Würenlos |  |

 |