recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Kisvásárhely** [kiŝvAŝArhej] estas tre malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Zala, en Distrikto Zalaszentgrót. La loknomo signifas: malgranda-bazarejo.

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 4 km²
* Loĝantaro: 60
* Poŝtkodo: 8341
* Telefonprefikso: 83

Situo
-----

Kisvásárhely situas sur ebenaĵo, laŭ maldekstra bordo de Marcal, laŭ traira flankovojo, fervojo Celldömölk-Balatono preteriras. Sümeg troviĝas 9, Zalaszentgrót 14, Tapolca 27, Hévíz 28, Keszthely 30 kilometrojn.

Historio
--------

La unua mencio devenis el 1382. Ekde 1564 la vilaĝo apartenis al la Osmana Imperio kaj en 1635 senhomiĝis. Lernejo ekfunkciis nur en 1925. En Kisvásárhely migra poŝto servas.

Vidindaĵoj
----------

* iama tombejo de judoj
* sonorilostablo

Komunumoj pri "vásárhely" (=bazarejo) en Hungara reĝlando
---------------------------------------------------------

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Drávavásárhely | Hódmezővásárhely | Gyerővásárhely | Kézdivásárhely | Kisvásárhely |
| Marosvásárhely | Somlóvásárhely | Torontálvásárhely | Vásárhely |

* Kategorio Kisvásárhely en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Thunder Bay** (esperante "Tondra Golfo") estas kanada urbo en nordokcidenta Ontario kaj en la kampara distrikto Thunder Bay. Ĝi estis la dua plej granda urbo de norda Ontario en 2016, kun proksimume 110 000 loĝantoj.

La nomo de la urbo devenas de la samnoma, vasta golfo je la norda pinto de la Supra Lago, kiu ricevis la nomon *Baie du Tonnerre* (Tondra Golfo) de la francaj esploristoj dum la 18-a jarcento. 

Thunder Bay naskiĝis en 1970 el la kunuiĝo de la du eksaj urboj Fort William kaj Port Arthur. La haveno de la urbo konsistigas gravan pasejon tra la Grandaj Lagoj por la ŝiptransportado de tritiko aŭ aliaj pezaj produktaĵoj el la Usona Mez-Uesto. En la angla lingvo, la urbon oni ofte kromnomigas « *Canadian Lakehead* » ("kanada lagkapo"), pro sia fronta situo en la Grandaj Lagoj.

  

La urbo estas hejmo de multaj indiĝenaj homoj, kiuj venas el nordaj rezervoj kaj la Unua Nacio de Fort William.

Lakehead University ("Universitato de Lagkapo") estas la plej granda dunganto en la urbo kaj havas pli ol 7 000 studentojn. Lakehead University estas la plej norda universitato en Ontario kaj havas duan kampuson en Orillia. 

Thunder Bay estas proksime al naturo kiel The Sleeping Giant ("La Dormanta Giganto"), Mount McKay ("Tondra Monto"), kaj Kakabeka Falls ("akvofalo"). Ankaŭ estas ametistaj minoj en la regiono.

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  | Kaministiquia |  | NipigonRed Rock Shuniah |  |
| Oliver Paipoonge | North

West  **Thunder Bay**
 **East**

South | *Tondra GolfoDuoninsulo Sibley* |
| GilliesNolalu | Unua Nacio de Fort WilliamNeebing | *Reĝa Insulo* |

Referencoj
----------

1. ↑

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala TTT-ejo
**Kisasszond** [kiŝasond] estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Somogy, en Distrikto Kaposvár.

Kastelo en Kisasszond

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 8 km²
* Loĝantaro: 170
* Poŝtkodo: 7523
* Telefonprefikso: 82

Situo
-----

Kisasszond situas en Montetaro Somogy en valo de rojo, fine de sakovojo. Kadarkút troviĝas 14, Kaposvár 16, Nagyatád 30 km-ojn.

Historio
--------

La loko estis loĝata jam dum la kuprepoko kaj bronzepoko. La unua mencio devenis pri la vilaĝo el 1324 laŭ tiama hungara ortografio *"Kusazwnd"*. Dum la turkoj la vilaĝo ne senhomiĝis. Vilaĝservoj estas la municipa administrado kaj migra poŝto.

Vidindaĵoj
----------

* romkatolika moderna preĝejo omaĝe al Dipatrino de Hungaroj
* kalvinana preĝejo kun paroĥo el la 19-a jarcento
* klasikisma kastelo Sárközy [ŝArkozi] el la 19-a jarcento

Famuloj
-------

En Kisasszond naskiĝis nobela juĝisto István Sárközy.

Fontoj
------

* hungara Vikipedio
* 
* www.iranymagyarorszag.hu
* www.gyaloglo.hu

* Kategorio Kisasszond en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Krasnij Sulin** (ruse *Красный Сулин*) estas urbo en Rostova provinco en Rusio.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 60422.

La urbo estis fondita en 1797, kvankam oficiale ĝi estis fondita en jardeko de jaro 1870.

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1926.

La urbo antaŭe estis nomita kiel:

* Sulin (Сулин) ĝis 1920.

La interurba telefona kodo estas 86367, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo (en jaro 2005).

Geografiaj koordinatoj de la urbo estas 47° 53′ N 40° 04′ O﻿ / ﻿47.883 °N, 40.067 °O﻿ / 47.883; 40.067 (mapo)Koordinatoj: 47° 53′ N 40° 04′ O﻿ / ﻿47.883 °N, 40.067 °O﻿ / 47.883; 40.067 (mapo).

La urbo estas ĉe rivero Kundrjuĉja (Кундрючья) (baseno de rivero Don (Дон)).

En la urbo estas fervoja stacio Sulin (Сулин).

En jardeko de jaro 1870 la urbo kuniĝis kun loĝejo de karbonferproduktanta uzino funkcianta surbaze de la lokaj minkampoj de fera erco.

En jaro 1959 la urbo havis 39,9 mil loĝantojn.

En jaro 2002 la urbo havis 44,2 mil loĝantojn.


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Koligvo** |
| --- |
|  |
| Koligva arbedaro en San Fabián de Alico.Koligva arbedaro en San Fabián de Alico. |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Plantoj *Plantae* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Divizio: | Angiospermoj *Magnoliophyta* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Unukotiledonoj *Liliopsida* |
| Subklaso: | Komelinedoj *Commelinidae* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Poaloj *Poales* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Poacoj *Poaceae* |
| Subfamilio: | Bambuo *Bambusoideae* |
|
|
|
|
| Genro: | Ĉuskveo *Chusquea* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
| Dunomo |
| ***Chusquea culeou***Desvaux |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Koligvo  |

 |
| v • d • r |

**Koligvo** (***Chusquea culeou***) (hispane : *caña coligüe* aŭ *colihue*) estas neotropisa bambuo el la familio de poacoj kiu vegetas en la humidaj mezvarmaj arbaroj de Ĉilio kaj sudokcidenta Argentino, la Valdiviaj moderaj pluvarbaroj.

Ĝiaj harkovritaj lancoformaj folioj havas pikaĵon je siaj finoj, kaj sia floro estas hele bruna spiko. La planto ankaŭ produktas kariopsan frukton. Post florado kaj liberigado de la semoj, la planto mortas. La planto estas rektstaranta, altas ĝis 6 metrojn, kaj estis uzata de la indiĝenaj popoloj por la stango de iliaj lancoj. Ili ankoraŭ nuntempe estas uzataj de la mapuĉoj por muzika instrumento sciata kiel trutruko.

Apartaĵo de tiu ĉuskveo estas ke ĝia ligno estas solida, kaj diferencas do de plejmultaj bambuoj, kun kavaj internaĵoj.

Eksteraj ligiloj
----------------

Bildo de la mapuĉoj uzante koligvon kiel lancon dum kaptatako.

|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Biologio |

Bambuo-ĝardeno angle
*Chusquea culeou* - E.Desv. angle
Bildoj angle
Germplasm Resources Information Network Arkivigite je 2011-06-05 per la retarkivo Wayback Machine angle
Atlimana strando
**Kiten** (en bulgara Китен, kun signifo "amata, bela") estas marborda urbo de Bulgario ĉe la Nigra Maro kaj pli precize parto de Provinco Burgas. Ĝi estas situanta sur la malgranda duoninsulo Urdoviza, ĉe la elfluejo de la rivero Kiten, kaj havas du strandojn: Atliman kaj Urdoviza.

Ĝis la Balkanaj militoj en 1912–1913, estis nur haveneto por enŝipigi lignon kaj karbon tie. Kiten estis poste fondita en 1931 de 30 familioj de Bulgaroj rifuĝintaj el Orienta Trakio kiu resetliĝis tie ĉe la nove fondita por rifuĝintoj vilaĝo Fazanovo. Tamen, la areo havas restojn el Antikveco, kiel amforoj el la 6a jarcento a.K. kiuj estis trovitaj ĉe la suda strando (Urdoviza). Kiten estis deklarita nacia ripozejo en 1962, kaj ekde 1981 ĝi estis administre kvartalo de proksima Primorsko. En la 17a de junio 2005 la iama vilaĝo estis proklamita separata urbo  Arkivigite je 2007-09-27 per la retarkivo Wayback Machine por pli efike elteni la kreskan nombron de turistoj, ĉefe el Bulgario, Ĉeĥio, Slovakio, Serbio, Rusio kaj Germanio (ĉe junio de 2005).

Referencoj
----------

* Rajčevski, Stojan.  (2001) "Kiten", *Krajbrežna Strandža: Toponimi i hidronimi*. Sofia: Universitetsko izdatelstvo "Sv. Kliment Ohridski", p. 34–35. ISBN 954-07-1541-5.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Kiten en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Kiten urba konsilantaro Arkivigite je 2009-09-08 per la retarkivo Wayback Machine
**Kisgyőr** [kiŝdjOr] estas vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Borsod-Abaúj-Zemplén, en Distrikto Miskolc. Kis signifas: malgranda.

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 71  km²
* Alto super marnivelo: 193 m
* Loĝantaro: 1650
* Poŝtkodo: 3556
* Telefonprefikso: 46

Situo
-----

Kisgyőr situas apud Bükk sur malebenaĵo, en valo de rojo, laŭ traira flankovojo. Emőd troviĝas 15, Nyékládháza 14, Miskolc 16, Mezőkövesd 29 km-ojn.

Historio
--------

La loko estis loĝata jam dum la bronzepoko. La vilaĝo ricevis kurenton nur en 1962. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, lernejo, poŝto.

Vidindaĵoj
----------

* kalvinana baroka preĝejo de 1776, turo alkonstruiĝis en 1788
* romkatolika preĝejo omaĝe al Koro de Jesuo
* kapelo omaĝe al (Serpa) Dipatrino

Famuloj
-------

* En Mocsolyástelep (ekstera parto de Kisgyőr) naskiĝis aktoro Károly Nemcsák.
* En Kisgyőr naskiĝis komponisto István Fekete Győr.

Ĝemelkomunumo
-------------

* Slovakio Gemer, Slovakio

* Kategorio Kisgyőr en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Henry Rich, 1-a Earlo de Holland, Kortegano de la Tabureto al Karlo la 1-a, ĝis 1643.
Klozeta tabureto ĉ. 1650. Kortega kolektaĵo Hampton
La **Kortegano de la Tabureto** (angle **Groom of the Stool**, el "Kortegano de la reĝa klozeta tabureto" "Groom of the King's Close Stool") estis la plej intima pozicio, titolo ĉe la angla kortego, respondeca pri asistado de la reĝo ĉe ekskrementado kaj rita purigo.

La fizika intimeco de la rolo nature igis lin (eĉ ŝin dum regado de reĝino) plej konfidinda viro/virino de la reĝo, kun kiu multaj reĝaj sekretoj estis dividitaj. Tiu akiro, aliro de sekretaj informoj kondukis lin/ŝin al timita kaj respektita homo, tiel potenca ene de la reĝa kortego, en sia propra rajto. La oficejo disvolvis laŭgrade dum jardekoj kaj jarcentoj en unu al administrado de la reĝaj financoj, kaj dum Henriko la 7-a, la Kortegano de la Seĝo iĝis potenca oficialulo, implikita en starigo de nacia fiska politiko, en la "ĉambro-sistemo" (angle "chamber system").

Historio
--------

La Kortegano de la Tabureto estis en la plej fruaj tempoj tiu vira servisto en la kortego de la angla monarĥo, kiu respondecis por asistado de la reĝo dum ekskrementado kaj rita purigo, dume konservante aŭron de reĝa majesteco super la procezo.

Post surtroniĝo de Elizabeto la 1-a de Anglio en 1558, oni enkondukis novan titolnomon por la simila agado kiel Unua Damo de la Dormoĉambro (angle *First Lady of the Bedchamber*), unue okupita de Kat Ashley. Tiu ofico efektive ĉesiĝis, post kiam ĝi estis "neŭtraligita" en 1559. Post surtoniĝo de Jakobo la 1-a (Anglio), la ofico reviviĝis kiel Lordo de la Dormoĉambro (angle *Lord of the Bedchamber*). Dum regado de Karlo la 1-a (Anglio), la angla termino "stool" (tabureto) perdis sian originalan signifon de seĝo.

La ofico ne estis uzata post surtroniĝo de reĝino Viktoria (Britio), sed ŝiaj edzo kja filo uzis korteganojn, tiam nomataj "Groom of the Stole", el la latina stola, longa mantelo aŭ robo portita fare de romaj sinjorinoj. Kiam Eduardo la 7-a surtroniĝis en 1901, li ĉesigis la oficon.
*Mezepokaj amantoj* en la *Codex Manesse*.
Vasalo antaŭ liaj gesenjoroj, klasika ekzemplo de fideleco kaj honoro en mezepoka kortegol. *Codex Manesse*.
La **korteza romano** (en franca *roman courtois*) estas longa rakonto verkita en la Mezepoko kiu etendiĝis tra Eŭropo ĉefe ekde fino de la 11-a jarcento ĝis la 14-a jarcento. La adjekto 'korteza' referencas al mezepoka kunteksto de la medio de la kortego. Kaj specife en literaturo ĝi rilatas al la tradicio de la trobadoroj, kiuj prikantis rafinitan, nematerian amon.

Priskribo
---------

Tiu ĉi literatura ĝenro estis uzita precipe en la kortegoj de la angloj kaj normandoj de la nordo de Francio kaj Anglio, kvankam, probable, ĝia origino devenas de Provenco, kaj populariĝis, inter aliaj, en Nederlando kaj Turingio.

Kontraste kun la ĝestaj kantoj inspirataj en la aferaro de Francio, la korteza romano inspiriĝas en la nomitaj *romans* pri la aferaro de Romo aŭ la aferaro de Bretonio. La primitivaj rakontoj estas verkitaj en oksilabaj versoj aŭ en prozo. Ĝi surscenigas kavalirojn kiuj luktas por siaj damoj kaj faras kavalirecajn entreprenojn.

En la korteza romano, la kavalirecaj aventuroj celas ĉefe la amuzigon kaj distron de la "kor-damo" kaj la elstarigon de la individuaj kvalitoj de la heroo. La perfekta korteza heroo baraktas inter aventuro kaj amo. La naturo kaj kelkaj roluloj estas priskribitaj detale. Ankaŭ la materia vivo aperas detale, ekzemple kasteloj, vestoj, turniroj, ceremonioj, kio estas novigaĵo kontraŭ la epikaj kantoj. Per la korteza literaturo, oni transiris iom post iom de la parola anonima literaturo al la literaturo skribita kaj subskribita de aŭtoro.

La heroo de la antaŭaj ĝestaj kantoj estis elstarigita en kolektiva kunteksto en kiu oni aperigis popolon en konflikto kun alia popolo (por ekzemplo, la paladino Roland kontraŭ la islamanoj), dum en la korteza romano la heroo havas ĉiam individuan konsideron. Liaj agadoj formas parton de 'formadkurso' kiu portas lin ĉiam al enkarnigo de la valoroj de la 'perfekta kavaliro'.

Krom amo, interpretita laŭ la koncepto difinita kiel korteza amo, elstaris la tipaj valoroj de la kavalireca socio, nome la deziro de aventuro, la elstarigo de la individua kuraĝo, la idealigo de la nobla karaktero kontraŭ la maliculo. La celo de la tekstoj estis precipe la distro de publiko komponita de aristokratoj de rafinitaj gustoj. Tiurilate, la kritikisto Erich Auerbach asertis, ke la celo de la korteza romano estas 'la memreprezentado de la feŭdisma kavalerio en ilia vivmaniero kaj idealoj'.

Notoj
-----

1. ↑  En PIV NPIV Alirita la 21an de Decembro 2022.
2. ↑  En PIV NPIV Alirita la 21an de Decembro 2022.
3. ↑   Allen Lane (1971). *Arthur's Britain: History and Archaeology AD 367 - 634*. The Penguin Press. ISBN 0-7139-0245-0.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 806135
* BNF: 11932789g
 |
Chäserrugg-Aertelfero
**Aertelfero** estas telfero, ĉe kiu veturiloj pendante de unu aŭ du seninterrompaj dratŝnuregoj trafikas ŝvebante en la aero. Depende de la konstrutipo oni distingas inter seĝa telfero, ĉeltelfero, nacela telfero kaj pendoltelfero.

Historio
--------

La unuan patenton por aertelfero ricevis 1869 la germana barono Friedrich Franz von Dücker por sistemo de *ŝnurfervojo*, kiun li prezentis en la parko de Oeynhausen. La unua fotodokumento de persona aertelfero estis foto de la persona aertelfero ĉe la Rejn-Akvofalo en Neuhausen.

Lokoj de uzado
--------------

Aertelferoj kutime servas por la transporto de personoj kaj ŝarĝoj al montopintoj, kie pro ekonomiaj kialoj ofte nek ekzistas vojo, nek dentoradfervojo nek funikularo. Krome ekzistas ankaŭ aertelferoj ekzemple en ŝtonminejo por fortransporto de la elminita materialo aŭ al alpopaŝtejoj por la transporto de lakto, fromaĝo kaj fojno. Tiuj aertelferoj estas konstruitaj en neirebla teritorio kaj servas nur al materialtransporto.

Ekzistas ankaŭ aertelferoj, kiuj estis konstruitaj super riveroj aŭ lagoj, kiel ekzemple la Rejnaertelfero en Kolonjo. En skiregionoj aertelferoj, precipe seĝotelferoj ofte servas por la transporto de skiantoj.

* Aertelfero en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Aertelfero en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Kolektiva laboro en kolĥozo.
**Kolĥozo** (ruse *колхоз* [kolĥoz]; mallongigo de *коллективное хозяйство* [**kol**ektivnoje **ĥoz**jajstvo] "kolektiva bieno") estis unu el ĉefaj manieroj de agrikulturado en Sovetunio (apude de sovĥozoj).

La kolĥozo estis agrikultura (produkta) kooperativo, laboranta sur ŝtataj agroj en la Sovetunio. La kolĥozanoj estis salajritaj laŭ la kvalito kaj kvanto de la plenumita laboro.

Historio
--------

Ĝi estiĝis amase ekde 1929 per amasa perforta kolektivigo de la kamparanoj. La ŝtata potenco aperis tra la desupre nomumita kolĥoza prezidanto. Alia ŝtata metodo estis por la kontrolo la funkciigo de la maŝinluaj stacioj (traktoroj, kombajnoj) ĝis 1958, kiujn povis lui la kolĥozoj kontraŭ naturproduktaj kompensoj. La kamparanoj povis ricevi agreton post 1935 por ĉedoma kultivado (tia ĉedoma produktado donadis ĝis 90% de produktado de multaj specoj de legomoj).

Ekde 1949, oni kuntiris kolĥozojn al pli grandaj. Ekde 1958 oni ĉesigis la ŝtatan fukciigon de la maŝinluaj stacioj, tiel la kooperativoj mem devis organizi la ekipadon per agrikulturaj maŝinoj. Pligrandigitaj kolĥozoj povis havi proprajn maŝinojn.

En 1961, oni fiksis la produktajn kvotojn, kiun la ŝtato aĉetis en fiksa prezo. La plusproduktojn oni povis vendi sur la merkato.

Post kolapso de la Sovetunio kaj soveta ŝtata sistemo (1990–91), komenciĝis privatigo de la kolĥozoj. Tamen kolĥozoj kaj sovĥozoj plu ekzistas en moderna Rusio.

Tipaj nomoj
-----------

Populara en Sovetunio estis la nomo Kolĥozo je la nomo al Lenin, ekzemple:

* Kolĥozo en Rjazanja provinco fondita en 1930, ekzistas ĝis hodiaŭ
* Fiŝa kolĥozo en Ĥabarovska regiono
* Fiŝa kolĥozo en Kamĉatka provinco + Korjakio, kies ĉefurbo estas Petropavlovsk-Kamĉatskij, posedanta 24 ŝipojn.

Aleksandro Lukaŝenko en la jaroj 1985-1987 estis sekretario de partio en kolĥozo je la nomo al Lenin en Mahilova regiono. En Belorusio ekzistas 10 kolĥozoj je la nomo al Lenin.

Vidu ankaŭ
----------

* Sovĥozo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Kolĥozo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Stanislavo Belov (2018-11-05) Judaj kolĥozoj en Siberio (esperante). Blogger. Arkivita el la originalo je 2018-11-06. Alirita 2018-11-06. *(historio de judaj kolĥozoj en Tjumena provinco)*
En la jaroj 1962-1979 en SSOD funkciis **Komisiono pri internaciaj ligoj de sovetiaj esperantistoj** (Esperanto-komisiono). La Esperanto-komisiono estis fondita laŭ la decido de Centra komitato de komunista partio de Soveta Unio.

Ĝenerala informo
----------------

Malgraŭ la esperanteca titolo de la organizaĵo, en ĝia estraro ekzistis posteno tute ne rilata al Esperanto, kiun okupis ŝtata oficisto. La posteno nomiĝis **Sekretario de la komisiono pri internaciaj ligoj de sovetaj esperantistoj ĉe SSOD**. La tasko de la oficisto ne estis diskonigi la Esperanto-movadon, sed kontroli kaj regi kontaktojn de sovetiaj esperantistoj kun eksterlandaj esperantistoj. Nek unu oficiala delegacio povis partopreni ian eksterlandan E-aranĝon sen permeso kaj partopreno de la Sekretario. Ofte tiajn aranĝojn partoprenis nek unu esperantisto, sed nur la Sekretario kaj aliaj ŝtataj oficistoj kaj iliaj parencoj. Ekzemple en en 1976 jaro Universalan Kongreson partoprenis nur unu oficiala reprezentanto de Soveta Unio - la tiama Sekretario A.Berjoza. Pri lia sinteno skribis revuo "Esperanto" kaj informilo de SEJM Kurte.  Mem Berjoza rifuzis respondi al demando de Andreo Rogov pri la artikolo en "Esperanto"

Eldona agado
------------

La Komisiono havis eldonrajton, kia ne stis tro uzita.
Ĝi eldonis 4 kajerojn de revuo Paco (revuo), 12 almanakojn Por la Paco (1964 - 1976) kaj 20 aliaj broŝurojn en Esperanto. Inter la lastaj estis paroladoj de Leonid Breĵnev kaj materialoj de partiaj kongresoj, sed ankaŭ beletraj tradukoj de S.Jesenin, M.Lermontov, V.Majakovskij, M.Ŝoloĥov. La broŝurojn redaktis kaj tradukis K.Gusev, I.Ĥoves, V.Samodaj.
Krom eldonado la Komisiono prizorgis abonadon kaj ties kvotojn por kelkaj E-gazetoj eldonitaj en socialismaj landoj.

Funkciuloj de Esperanto-komisiono
---------------------------------

Referencoj
----------

1. ↑  Kurte №2
2. ↑  Kurte №6
3. ↑  **Versoj elektitaj** (Trad. H.Dresen, K.Gusev, I.Ĥoves, S.Rublov, Moskvo 1965)
4. ↑  **Elektitaj Versaĵoj** (tradukis K.Gusev, Bela Manto (B.Mirski), Ivan Lubjanovskij, I.Ĥoves. Kun antaŭparolo, Eld. Moskvo 1964)
5. ↑  **Bone!: Poemo de l' oktobro** - Moskvo 1967
6. ↑  **La sorto de homo** - Trad.: A.Agosti kaj N.Danovskij. - Moskvo 1965.
La Korto de la Strobilo kaj la *nicchione* (niĉo).
La **Korto Belvedere** (itale *cortile del Belvedere*) estas granda komplekso de edificoj situa norde de la baziliko de Sankta Petro en Vatikanurbo kaj de la Vatikana Palaco de Romo.

Ĝi estis realigita, el la unua duono de la 16-a jarcento, laŭ la deziro de la papo Julio la 2-a kaj laŭ projekto de Donato Bramante, kiu ne vidis finita sian verkon, por unuigi la Vatikanon kun la monteto en kiu estis antikva konstruaĵo konita kiel *casino del Belvedere* pro siaj belegaj rigardejoj. Ĝi estis unu de la plej gravaj arkitekturaj verkoj de la pinto de la Renesanco en Vatikano. Poste ĝi estis tute modifita en 1585-1590 per la konstruado de edifico meza de la *cortile*, dividante ĝin en du separitaj kortoj. Tiu branĉo poste duobliĝis en 1817-1822 por disponigi el pli da spaco muzea.

Aktuale, la edificaro estas uzata ĉefe kun muzeaj celoj por esti hejmo de multaj el la spacoj de la Vatikanaj muzeoj.

Bibliografio
------------

* C. Baroni, *Bramante*, Bergamo 1944.
* R. De Fusco, *Mille anni d'architettura in Europa*, Bari, Laterza, 1999.
* Robin Middleton, David Watkin, *Architettura dell'Ottocento*, Martellago (Venezia), Electa, 2001.
* P. Murray, *Architettura del Rinascimento*, Martellago, Electa, 2000.

* Kategorio Korto Belvedere en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Krasnoufimsk** (ruse *Красноуфимск*) estas urbo en Sverdlovska provinco en Rusio.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 65468.

La urbo estis fondita en jaro 1736 kiel fortikaĵo.

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1781.

La interurba telefona kodo estas 34394, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

Diferenco de la loka kaj moskva tempoj estas 2 horoj (en jaro 2005).

Geografiaj koordinatoj de la urbo estas 56° 37′ N 57° 46′ O﻿ / ﻿56.617 °N, 57.767 °O﻿ / 56.617; 57.767 (mapo)Koordinatoj: 56° 37′ N 57° 46′ O﻿ / ﻿56.617 °N, 57.767 °O﻿ / 56.617; 57.767 (mapo).

La urbo estas apud meza Uralo de okcidento, ĉe rivero Ufa (Уфа) (baseno de rivero Kama (Кама)).

En la urbo estas fervoja stacio kaj flughaveno.

La urbo antaŭe estis nomita kiel:

* Krasnojarskaja (Красноярская);
* Ufimskaja (Уфимская).

En jaro 1959 la urbo havis 37,3 mil loĝantojn.

En jaro 2002 la urbo havis 43,6 mil loĝantojn.


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Krasnoufimsk en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Krasnoufimsk en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Kisszentmárton** [kiŝsentmArton] estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Baranya, en Distrikto Sellye. La loknomo signifas: malgranda-Sankta Marteno.

Blazono de Kisszentmárton

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 15 km²
* Loĝantaro: 300
* Poŝtkodo: 7841
* Telefonprefikso: 73

Situo
-----

Kisszentmárton situas sur ebenaĵo, fine de sakovojo, laŭ iama fervojo Villány-Sellye.

Historio
--------

La loko estis loĝata ekde la bronzepoko. La unua mencio devenis el 1257 laŭ iama nomo *Okrimindszent*. Dum la turkoj la vilaĝo preskaŭ senhomiĝis, sed restis daŭre viva. La serboj okupis la regionon inter 1918-1920.

En Kisszentmárton migra poŝto servas.

Vidindaĵo
---------

* kalvinana preĝejo de 1852

Komunumoj de Sankta Marteno en Hungara reĝlando
-----------------------------------------------

(Pro longeco en Transilvanio vidu ilin aparte: Csíkszentmárton!)

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| Alsószentmárton | Bükkszentmárton | Felsőszentmárton | Hegyszentmárton |
| Kebeleszentmárton | Kemenesszentmárton | Kisszentmárton | Kunszentmárton |
| Őriszentmárton | Rábaszentmárton | Rózsaszentmárton | Sopronszentmárton |
| Szalkszentmárton | Szentmártonkáta | Szigetszentmárton | Szilvásszentmárton |
| Tápiószentmárton | Tótszentmárton | Turócszentmárton | Zalaszentmárton |
| Zsitvaszentmárton |  |  |  |

* Kategorio Kisszentmárton en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Burgo Krakovec** situas en samnoma vilaĝo Krakovec en Ĉeĥio, en Mezbohemia regiono, distrikto Rakovník, 15 km de Rakovník.

En 1414 antaŭ forveturo al Konstanco restadis en ĝi Majstro Jan Hus. La konstruaĵo estas unu el malmultaj konserviĝintaj transiraj tipoj inter burgo kaj kastelo kaj unu el malmultaj burgoj konstruitaj dum regado de Venceslao la 4-a.

Historio
--------

aspekto de la burgo fine de la 19a jarcento
Ampleksa ruino de la burgo, konstruita en 1383 de la reĝa konstrumetiejo por Jíra z Rostok, burgravo de Křivoklát. En 1783 ĝi estis detruita de incendio. En 1915 Klubo de ĉeĥaj turistoj aĉetis ĝin de la lasta posedanto Max von Croÿ-Dülmen. La nomon Krakovec portas la ruino nur ekde la jaro 1920. La muraro estis iom post iom konservita kaj la burgo alirebligita.

La loko fariĝis ankaŭ ŝatata loko por filmistoj - i.a. estis tie filmita fama ĉeĥa porinfana muzikalo *Ať žijí duchové* (Vivu la spiritoj!) (1977) kaj filmfabelo *Princ a Večernice* (Princo kaj Vesperstela princino) (1979).

Vidindaĵoj
----------

* Unika burga arkitekturo, multe da konservitaj gotikaj arkitekturaj elementoj, duoncilindra turo , kapelo
* Nove refarita ligna alirponto, konstruita per tradicia ĉarpentista maniero

Praktikaj informoj
------------------

* La burgo estas publike alirebla ekde marto ĝis oktobro.
* La trarigardoj okazas kaj memstare, kaj kun ĉiĉerono.
* En la arealo estas organizataj diversaj historiaj festoj kaj kulturaj aranĝoj.
* Aktualajn informojn vidu en la retpaĝaro.

* Kategorio Krakovec (burgo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Eksteraj ligiloj
----------------

Oficiala burga retpaĝaro ĉeĥe, germane, angle
Kolombobredisto kun siaj kolomboj.
La **kolombobredado** estas la aro de teknikoj kaj relativaj konoj pri la bredado de kolomboj.
La kolomboj povas esti bredataj pro diversaj motivoj: inklino, estetiko, nutrado aŭ sporto.

Sporto
------

La kolombojn oni uzas en sporto en malsamaj praktikoj. La plej tipa estas la kolombovetkuro, sporta praktiko konsistanta en la bredado kaj pliboniĝo de la mesaĝa kolombo kun la objekto celi trejni ĝin por la flugo je longaj distancoj, samtempe sciante orientiĝi por reveni al la origina kolombejo.

Kolomboloĝejo
-------------

Tipa kolombejo de Tero de Campos. Pedraza de Campos, Hispanio
Domoj por kolomboj estas ĝenerale nomataj kolombejoj.
Tiuj ejoj ofte enhavas speciale konstruitajn malfermaĵojn por permesi al la kolombgardisto doni al siaj bestoj liberecon por ekzercado, permesante al ili reeniri la loĝejon sen speciala asistado de la gardanto. Samtempe tiuj domoj estas konstruitaj por konservi la kolombojn sekuraj elde predantoj kaj malbona vetero kaj doni al ili nestajn lokojn en kiuj kreskigi siajn idojn.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Kolombobredado en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Leĝo pri kolombobredado en hispana lingvo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 775793
* GND: 4184513-4
* LCCN: sh2010006387
* NKC: ph475838
 |
La ***Kitáb-i-Aqdas*** (aŭ **Aqdas**, arabe : الكتاب الاقدس) estas la centra libro de la Bahaa Kredo, verkita de *Bahá'u'lláh*, la Fondinto de la religio. La libro estas verkita en la araba sub la tiulingva titolo *al-Kitáb al-Aqdas*, sed ĝi estas pli ofte nomata laŭ sia perslingva titolo, *Kitáb-i-Aqdas* (كتاب اقدس), kiun al ĝi donis *Bahá'u'lláh* Mem. Ĝi estas ofte nomata ankaŭ la "Aqdas", la "Plej Sankta Libro", la "Libro de Leĝoj" kaj foje la "Libro de Aqdas".

Estas asertate, ke la libro estas finverkita ĉirkaŭ la jaro 1873, kvankam estas indikaĵoj, kiuj sugestas, ke almenaŭ parto de la libro estis pli frue verkita  Arkivigite je 2010-08-09 per la retarkivo Wayback Machine. *Bahá'u'lláh* sendigis manuskriptajn ekzemplerojn al la bahaanoj en Irano kelkajn jarojn post la revelacio de la *Kitáb-i-Aqdas*, kaj en la jaro 1308 p.H. (1890-91 p.K.) Li aranĝis la eldonon de la originala araba teksto en Bombajo.

La *Kitáb-i-Aqdas* estas konata kiel la "Patrina Libro" de la bahaaj instruoj, kaj la "Ĉarto de la estonta mondcivilizacio" (*God Passes By*, p. 213).

Ĝi ne estas, tamen, nura libro de leĝoj. Multe el la enhavo traktas aliajn aferojn, precipe etikajn admonojn kaj epistolojn al diversaj individuoj, grupoj, kaj lokoj. La *Kitáb-i-Aqdas* ankaŭ diskutas la establon de bahaaj administraj institucioj, bahaajn religiajn praktikojn, leĝojn de persona rango, kriman leĝon, sociajn principojn (inkluzive de alvoko al la parlamentoj de la mondo akcepti internacian helplingvon), diversajn leĝojn kaj nuligojn, kaj profetaĵojn.

La *Kitáb-i-Aqdas* estas ankaŭ estas suplementita de la

* "Demandoj kaj Respondoj", kiuj konsistas el 107 demandoj submetitaj al *Bahá'u'lláh* de *Zaynu'l-Muqarrabin* rilate al la aplikado de la leĝoj, kaj la respondoj de *Bahá'u'lláh* al tiuj demandoj,
* "Kelkaj Tekstoj Rivelitaj de *Bahá'u'lláh*",
* "Sinoptiko kaj Kodigo de la Leĝoj kaj Ordonoj" de la libro,
* kaj ankaŭ multaj klarigaj notoj.

Kelkaj leĝoj kaj instruoj de la *Kitáb-i-Aqdas* estas, laŭ la bahaa instruo, ne intencataj aplikiĝi nun; ĝia aplikado dependas de la decidoj de la Universala Domo de Justeco.

Referencoj
----------

* Bahá'u'lláh (1992). *The Kitáb-i-Aqdas: The Most Holy Book*, Bahá'í Publishing Trust, Wilmette, Illinois, USA. ISBN 0-85398-999-0. Interrete legebla angle, france kaj arabe.
* Effendi, Shoghi (1944). *God Passes By*, Wilmette, Illinois, USA: Bahá'í Publishing Trust. ISBN 0-87743-020-9. Interrete legebla angle, france kaj arabe.

* Kategorio Kitáb-i-Aqdas en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Krankinduktila telefono. La skeleto estas magnetoj de la krankinduktilo.
**Krankinduktoro** estas mana induktilo por estigi kurenton. Ofte oni uzis ĝin en la komencaj jaroj de la telefonado, baldaŭe en la kampaj kaj riparistaj telefonoj.

Konsistaĵoj:

1 **permanenta(j) magneto(j)**

La redimento kreskiĝas pere de pliaj magnetoj. Ĝenerale estas 3-6 U-formaj magnetoj.

2 **molferoj**

Finoj de la magnetoj estas longigitaj per molferoj por teknikaj kialoj

3 **bobeno**

Oni faras ĝin el lakokovrita, maldika kupra drato.

4 **dentoradoj**
Oni turnas la tenilojn sekunde po 3 (=3 Hz). La dentoradoj faras la turnadon en proporcio 1:5, tial la rezulto estas proksimume 15 Hz kaj 90-120 Voltoj. Tio estas konvena al la telefono aŭ telefoncentralo.

5 **kontaktiloj**

En baza stato la kontaktiloj fuŝkontaktas la bobenon. Se alvenas tintilado, tio preteriras la bobenon kaj rekte trapasas la tintilon. Se oni ekturnas la krankon, la kontaktiloj tuj disiĝas, la induktoro estas funkcipova.

6 **kranko**

Simpla tenileto, kaze de fiksaj telefonoj la kranko estas fiksa, kaze de kampaj aŭ riparistaj telefonoj estas formunteblaj aŭ enfaldeblaj.


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Burgo Krak de Montréal en la hodiaŭa Jordanio
Ruinoj de burgo Krak de Montréal en la hodiaŭa Jordanio, vido de sude
**Krak de Montréal** (france *Crac de Montréal*, arabe Ŝobak) estas krucista burgo troviĝanta en regiono "Idumaea" (la hodiaŭa Edomo), en la hodiaŭa Jordanio, sur la orienta bordo de Jordano.

Historio
--------

Burgo Ŝobak
La burgo estis konstruita fare de jerusalema reĝo Baldueno la 1-a pro sekurigo de la regiono post la militiro de reĝo en tiu ĉi regiono (dum kiu li konkeris Akabon sur marbordo de Ruĝa Maro). La burgo estis nomita omaĝe de reĝo Mont Royal kaj ĝi havis strategian situon sur monteto en edoma plataĵo dum pilgrimoj kaj karavanaj vojdirektoj el Sirio ĝis Araba duoninsulo. Baldueno la 1-a povis el la burgo en la regiono kontroli la komercon, la pilgrimantojn kaj komercistojn, kiuj devis peti permesilon, se ili volis vojaĝi tra la regiono.

La burgo restadis en posedaĵo de reĝoj en Jerusalemo ĝis la jaro 1142, kiam ĝi fariĝis parto de Senjorujo Oultrejordain. Tiutempe ankaŭ la centrejo de senjorujo transŝoviĝis ĝis Kerak, la pli potenca fortikaĵo en nordo. Al la burgo komandis Philippe de Milly kaj post li Renauld de Chatillon, kiu edziĝis kun Stephanie de Milly. Renauld uzis la burgon al siaj atakoj kontraŭ riĉaj karavanoj de arabaj komercistoj. Kiam Renauld vidis, ke venis nenia repuŝo elflanke de la muslimoj, li lasis konstrui floton da ŝipoj kaj lasis sin transnavigacii al la alia bordo de Ruĝa Maro, priregata de fatima Egiptio, por ke li plu surtere ekataku kontraŭ Mekao. Per tiu ĉi sia provo priregi la plej sanktan lokon de ĉiuj muslimoj Renauld akiris neŝatemon de ĉi tiea sultano Saladino, kiu ekatakis kontraŭ Jerusalema reĝlando en la jaro 1187. Unu jaro post la konkero de Jerusalemo fare de Saladino estis sieĝita eĉ Krak de Montréal. Dum la sieĝado estis al la defendantoj dirite, por ke ili por la nutraĵo vendu siajn edzinojn kaj la infanojn en sklavecon. Homoj en la burgo komencis iom post iom perdi pro manko de salo vidkapablon. Saladino ne povis uzi pro la monteto siajn sieĝmaŝinojn, sed post preskaŭ du jaroj de la sieĝado la burgo en majo 1189 falis. Al la supervivintaj defendantoj poste revenis iliaj venditaj familioj.

Mamelukoj poste alikonstruis la burgon tiel, ke el la devena krucista fortikaĵo restis nur tre malmulte. Kvankam la burgo estis neniam plene finkonstruita, estas konate, ke la burgo havis tri murojn, kiuj parte konserviĝis.

* Kategorio Krak de Montréal en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Catherine Genovese** (7-an de julio 1935 en Brooklyn - 13-an de marto 1964 en Queens), konata ankaŭ per nomo **Kitty Genovese**, estis Novjorka virino, kiu estis murdpikita en proksimo de sia hejmo en urboparto Kew Gardens de Queens. La cirkonstancoj de ŝia murdo kaj la okulfrapa nenifareco de la najbaroj alportis por la evento titolpaĝon en *New York Times*, du semajnojn post la evento. Tio kondukis al esploro de la psiĥologia fenomeno, nomata „ĉestara efiko".

Antaŭ la atako
--------------

Genovese plenkreskis en Novjorko, kiel kvina infano. Post kiam ŝia patrino estis okulatestanto de murdo en la urbo, ŝi decidis translokiĝi kun la familio al Connecticut. Kitty — kiu aĝis tiutempe 19 jarojn — decidis resti; la lesbana virino eklaboris en drinkejo 'Ev's 11th Hour Sports Bar *kaj loĝis en Queens kun amatino Mary Ann Zielonko.*

La atako
--------

Genovese hejmenveturis malfrunokte la 13-an de marto 1964. Ŝi alvenis je la 3:15 kaj haltigis la aŭtomobilon je ĉ. 30 m de la loĝeja pordo, kiam afrikusona viro Winston Moseley proksimiĝis al ŝi. Genovese ŝanĝis sian direkton al policeja urĝtelefona stacio, sed Moseley atingis kaj pikis ŝin. Kriojn de Genovese multaj aŭdis, sed la fermitaj fenestroj dum la malvarma nokto mallaŭtigis la voĉojn, tiel ili pensis, ke temas nur pri kverelo kaj ne serioza atako. Kiam iu najbaro alkriis la atakanton, li fuĝis, dum Genovese rampis al angulo de sia loĝeja konstruaĵo. Ŝi estis grave vundita, sed neniu estis en vid-aŭda distanco, kiu povintus helpi ŝin.

Moseley revenis al la atakito post 5 minutoj, traserĉis la apartamentan komplekson kaj sekvis sangospurojn de Genovese kaj sekse perfortis, prirabis kaj murdis ŝin. La tuta atako daŭris duonhoron.

Kelkajn minutojn post la dua atako, atestanto Karl Ross alvokis la policon, kiuj alvenis ene de kelkaj minutoj. Genovese mortis dum transportado al hospitalo. Postaj esploroj atestis, ke ĉ. 38 personoj devis aŭdi, vidi la atakon.

Pri la evento la ĵurnalisto Martin Gansberg verkis sensacian artikolon en la New York Times, publikigitan la 27-an de marto 1964. La falsa titolo estis „38 vidis la murdon kaj neniu telefonis al la polico", dum neniu povis vidi la tutan eventon kiel unuon kaj kiu telefonis ofte ne povis atingi la policon. Pro tio oni poste transformis, novigis la telefonan sistemon pri urĝaj alvokoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Civila kuraĝo

* Kategorio Kitty Genovese en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La ĝemeloj **Kosmaso kaj Damiano** (ambaŭ malnovgrekoj naskiĝintaj en la romia provinco Sirio; mortintaj en 303 en la antikva urbo Aegea en Kilikio) estis kuracistoj kaj martiroj, kiuj kuracis malsanulojn senpage kaj per tio multaj el ili kristaniĝis. Ili estas adorataj kiel sanktuloj. Ilia memortago en la katolika eklezio estas la 26-a de septembro.

Graveco
-------

Pro ilia ampleksa kaj sindona agado ili estas adorataj ankoraŭ nuntempe. Laŭ legendo ili eĉ sukcesis transplanti kruron, nome anstataŭi putriĝintan kruron per tiu de mortinta nigrulo.

Laŭ la legendo ili nevundite transvivis ĉiujn provojn de la romia prefekto dronigi, bruligi aŭ mortigi ilin per ŝtonoj kaj sagoj dum la persekutado de kristanoj kaj suferis sian martirecon nur je la postsekva senkapigo.

Kosmaso kaj Damiano estas la patronaj sanktuloj de la urbo Essen, kie troviĝas kelkaj el iliaj relikvoj. La senkapiga glavo de la sanktuloj, en pompa ingo ĉirkaŭforĝita per oro, montrata en la katedrala trezoro de Essen, tamen devenas el la otida epoko. En la renesanca epoko Kosmaso kaj Damiano estas la patronaj sanktuloj de la familio Mediĉoj, pro kio la nomo Cosimo ofte aperas en la familio.

Literaturo
----------

Sanktaj Kosmaso kaj Damiano, pentraĵo de Johann Anwander el 1762), en la "studa preĝejo" de Dillingen ĉe Danubo
* Brigitte Bönisch-Brednich: *Kosmas und Damian, Hll.* En: Enzyklopädie des Märchens vol. 8 (1996), pj. 311-313
* Anneliese Wittmann: *Kosmas und Damian: Kultausbreitung und Volksdevotion.* Berlino: Schmidt 1967

* Kategorio Kosmaso kaj Damiano en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Kivu** estas unu el la Grandaj Lagoj de Afriko. Ĝi kuŝas sur limo inter la Kongo Kinŝasa kaj Ruando, kaj estas en la Albert-Rifto, okcidenta parto de la Granda Rifto. Kivu elfluas en riveron Ruzizi, kiu fluas suden en lagon Tanganjiko. La lago estas loko kie multaj viktimoj de la ruanda genocido de 1994 estis ŝutitaj.

Geografio
---------

Laga bordo en Ruando
La lago kovras tutecan surfacan areon de 2700 km² kaj estas je alto de 1460 metroj pli supre de la marnivelo. La laga lito sidas sur rifta valo kiu estas malrapide tirata aparten, kaŭzante vulkanan agadon en la areo. La lago estas ĉirkaŭbarita per majestaj montoj farantaj ĝin belege aspektanta.

Granda insulo, Idjwi, kuŝas en la lago, kaj inter setlejoj sur ĝia bordo estas Bukavu, Kabare, Kalehe, Saké, Goma en Kongo kaj Gisenyi, Kibuye, Cyangugu en Ruando.

La unua eŭropano vizitinta la lago estas germano grafo Gustav Adolf von Götzen en 1894. Ekde tiam tie estas vidataj fortegaj landlimaj konfliktoj.

Kemio
-----

Satelita bildo de Kivu de NASA.
Kivuo
Kivu estas unu de tri sciataj eksplodantaj lagoj, kune kun Nyos (kiu spertis fortegan lagan renversiĝon) kaj Monoun. Analitiko de geologia historio de Kivu indikas ke periodo masiva biologia mortado estas proksimume 1000 jaroj.
|  |  |
| --- | --- |
|  Sen fontoj! | **Ĉi tiu artikolo citas neniun fonton**.

---

Vi povas plibonigi ĝin, aldonante fidindajn fontojn. Senfontaj asertoj povas esti forigitaj.Specifu la daton: {{Sen fontoj|temo|monato jaro}} |

Ekde la fino de la 70-aj ĝis la fino de la 80-aj jaroj funkciis **Komisiono por Virina Agado de UEA** (KVA). La UEA-komisiono por Virina Agado de post tiam strebas helpi al virinoj-esperantistoj (kiel ili preferis ol "esperantistinoj") konigi al la mondo la sociajn problemojn de la virinoj kaj strebi al ties solvo. Ĝia agado estis malfacila, ĉar la esperantistoj vivas sub malsamaj vivkondiĉoj kaj je diversaj niveloj sociaj, kulturaj kaj ekonomiaj.

Okazis ankaŭ diskutoj pri la internacieco de KVA. Pluraj ĝiaj kunlaborantoj skribis profunde pri la signifo por ili de la virina agado en kaj ekster la Esperanto-movado. En 1982 KVA petis informojn pri la historio kaj celo de Internacia Tago de Virinoj en diversaj landoj, kaj artikoloj pri tiu temo aperis i.a. en la revuoj "Sekso kaj Egaleco", "Paco", "Ankoraŭ sennoma gazeto" (Japanio) kaj "La Esperantista Laboristo" (Francio).

Inter 1979 kaj 1987 aperis la revuo "Sekso kaj Egaleco", redaktita de Anna Brennan (Anna Löwenstein). Ĝi publikigis novaĵojn pri virina agado ĉirkaŭ la mondo, artikolojn kaj leterojn el multaj landoj. En 1981, post internacia semajnfina renkontiĝo en Roterdamo, KVA starigis reton de 69 kunlaborantinoj en 40 landoj. Ili helpis en urĝa disdono de Esperanto-demandiloj pri la vivo de virinoj tra la mondo, kies rezultojn oni poste publikigis en la japana ĵurnalo "Mainahi simbun".

Je loka kaj landa niveloj KVA helpis aktivigi homojn en pluraj landoj. Krom la menciita enketo pro "Mainiĉi simbun", japanaj kunlaborantoj produktis 12 japanlingvajn numeroj de "Sekso kaj Egaleco" inter 1980 kaj 1983. Svedoj aranĝis Esperantan budon ĉe ekspozicio en Gotenburgo, "Virinoj kapablas" 1984. Bulgaroj partoprenis la landan pacagadon, i.a. lige kun la Virina Komisiono de Mondpaca Esperantista Movado (MEM) kaj ankaŭ en la triamonda okulhelpa agado de la nederlanda organizaĵo Agado E3.

En Roterdamo 1988 Kimie Markarian parolis pri la virina Esperanto-agado en Japanio. Ŝi kaj Sasaki Yasuko -- membroj de la Esperanta-virina asocio en Japanio -- promesis eldoni novan revuon "Esperantista virina agado", kaj ĝi aperis decembre 1988 en Esperanto kaj la japana lingvo. En ĝi estas artikoloj de aŭtoroj el diversaj landoj. Maria Taŝeva sugestis, ke KVA devis helpi al esperantistinoj en Afriko aktivigi ilin. Estis domaĝe, ke en la UK-oj de Varsovio kaj Roterdamo partoprenis nur viroj el Afriko. Krome, nekompareblajn malfacilaĵojn travivas virinoj en iuj landoj, precipe en la tria mondo.

Okazis seminario en Germanio 1989, kiun organizas la prezidanto de KVA E. Bormann. Dum la virina kunveno en la 74-a UK en Brajtono estis prelego: "La rolo de la virino por atingo de la paco". Post tiu, la Komisiono pri virina agado de UEA ekzistis nur surpapere, malgraŭ ĉiujare oni kunvenis en UK-oj. Same en gravaj kunsidoj pri Virina Agado oni partoprenis, nome dum internacia kongreso de virinoj kiu estis aranĝita en Pekino en 1995.
**Lakhisaraj,** hindie **लखीसराय** estas urbego kaj municipo en nordorienta Barato, en centra parto de la subŝtato Biharo, en kantono de Monger, en la samnoma distrikto Lakhisaraj, kie ĝi estas ties sidejo.

Demografio
----------

En 2013 Lakhisaraj havis 117 916 da loĝantoj (laŭ la rusa paĝo) kun legopovo 70% en 2011.

Geografio
---------

Lakhisaraj situas sur la nordhinda ebenaĵo laŭ rivero, laŭ averaĝa alteco de 41 m super la marnivelo. Begusaraj troviĝas 28, kantona sidejo Monger 44, Pavapuri 57, Bihar Ŝarif 59, Navada 65, Samastipur 83, Deoghar 97, subŝtata sidejo Patnao 108, Kolkato 371, ĉefurbo Delhio 960, Mumbajo 1531 kilometrojn (aere) .

Historio
--------

Origine Lakhisaraj estis establita dum la mezepoko kiel religia centro apartenanta al distrikto de Monger. La nova distrikto Lakhisaraj en 1994 estis fondita. La regiono estas fama pro hinduaj kaj budhanaj diaĵoj. En la budhana literaturo tiu loko estas konata kiel Angutri.

Religioj
--------

Preskaŭ 95% de la populacio estas hinduoj, proksimume 5% estas islamanoj.

Lingvoj
-------

En Lakhisaraj la oficialaj lingvoj estas la hindia kaj urdua, tamen la lokaj lingvoj estas la en:Magahi language kaj en:Angika.

Edukado
-------

En Lakhisaraj la plej altnivelaj instruadoj okazas en universitatoj kaj altlernejoj. Menciindas, ke en la historiaj tempoj tiu loko estis studcentro de multaj klerigitaj saĝuloj kaj sanktuloj.

Trafiko
-------

Lakhisaraj akceptas 4 fervojajn liniojn, ankaŭ kelkajn ĉefvojojn. La plej proksima flughaveno funkcias en Patnao.

Vidindaĵoj
----------

* pluraj preĝejoj

Fontoj
------

* WikiTrans


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Barato |
La **angla alfabeto** estas la alfabeto uzata en la angla skribo. Ĝi enhavas 26 literojn devenantaj de la latina alfabeto — nesufiĉe por esprimi la 46 fonemojn de tipa varianto de la angla lingvo; sekve en la skribo estas uzataj 144 plurliteraj grafemoj, kiaj *aw, ch, ng, oo, th, ph … ough…*

La 26 literoj disponeblas en 2 uskloj kaj en jena ordo:

|  |
| --- |
| La majuskloj |
| A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z |
| La minuskloj |
| a | b | c | d | e | f | g | h | i | j | k | l | m | n | o | p | q | r | s | t | u | v | w | x | y | z |

Ĝuste ĉi tiun aron da literoj disponigas Askio, kaj sekve ĉiuj komputilaj signaroj modernaj.

Diakritaĵoj
-----------

En la angla skribo diakritaĵoj ne estas uzataj, krom en kelkaj pruntvortoj (plejparte francaj), ekz‑e *résumé, fiancé, à la carte, naïve, façade.*

Vidu ankaŭ
----------

* Angla skribo
* Latina alfabeto
* Askio


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 833278
* LCCN: sh85043435
 |
**Kraljevci,** serbe **Краљевци** estas vilaĝo en Serbio, en aŭtonomio Vojevodio, en distrikto Srem (regiono), en municipo de Ruma.

Loko de la municipo en Serbio
Mapo pri municipo Ruma

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 24  km²
* Koordinatoj: 44°58′22″N 19°53'01″E
* Supermara alteco: 80 m
* Loĝantaro: 1232 en 2002
* Poŝtkodo: 22411
* Telefonprefikso: 22
* Aŭtokodo: RU

Geografio
---------

Kraljevci situas sur ebenaĵo, laŭ ĉefvojo Ruma-Surĉin, laŭ fervojo Ruma-Stara Pazova.

Historio
--------

Dum fino de la mezepoko la regiono estis sub turka kontrolo, poste ĝi apartenis al limgarda zono de Habsburgoj. Ĝis fino de la 1-a mondmilito la vilaĝo apartenis al Szerém, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio, fine al Serbio. En 2002 loĝis en Kraljevci 1131 serboj (92 %), 18 ciganoj, 17 kroatoj, 10 hungaroj, 7 jugoslavianoj kaj aliaj.

Vidindaĵoj
----------

Vidu ankaŭ
----------

* Strukturo de Vojvodino

Fontoj
------

* Hungara Vikipedio

Aerfoto pri Kraljevci
* Mapo pri Kraljevci

* Kategorio Kraljevci en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Kinkona arboŝelo.
Kinkona arbo.
La **Kinkona arboŝelo**, nomata ankaŭ *jezuita arboŝelo* aŭ *perua arboŝelo*, estas tradicia nomo de la plej fama rimedo, specife por eviti ĉiujn formojn de la malario.

La nomo devenas ĉar temas pri la arboŝelo de kelkaj specioj de la genro *Cinchona*, de la familio Rubiacoj, malkovritaj por la moderna scienco en diversaj okazoj kaj origina de la orientaj regionoj de Andoj en Peruo, priskritaj kaj enkondukitaj por la unuaj fojoj fare de Jezuitoj misiistoj en Peruo. Aliaj terminoj referencaj al la preparaĵoj akj al ties fonto estas "Jezuita arbo", "Jezuita polvo" kaj "Pulvis Patrum" (polvo de la pastroj). Estas natura heredo kaj nacia simbolo de Peruo, kaj aperas stiligita en la supra maldekstra kvarono de la Blazono de Peruo.

Antaŭe, la arboŝelo, preparita laŭ diferencaj formuloj, estus uzita kiel psikotropo, sed en la 19-a kaj komenco de la 20-a jarcentoj, la natura rikoltado de enormaj kvantoj konstituis la bazon de la produktado de alkaloidoj de kinino. Tiu produktado okazis ĉefe en Germanio, kaj la nederlandaj kaj anglaj plantejoj de *Cinchona officinalis* en Javo, Cejlano kaj Barato estis la ĉefaj fontoj kiuj havigis la krudmaterialon. La aktiva bazo, nome la kinino, estas aktuale sintetigita kemie. La termino "kinino" devenas el "ghina" aŭ "kina-kina", la nomo kiun la peruaj indiĝenoj uzis por la arboŝelo, kio signifas "medikamento de medikamentoj" aŭ "arboŝelo de arboŝeloj".

La Kinkona arboŝelo ludis gravan rolon por la farmacio, botaniko, medicino, komerco kaj tropika agrikulturo. Ĉirkaŭ 1650, la kuracisto Sebastiano Bado deklaris: "tiu arboŝelo estis pli valora por la homaro ol la tuta oro kaj arĝento kiun la hispanoj elprenis el Peruo."

Bibliografio
------------

* (1988) "Three Hundred And Fifty Years Of The Peruvian Fever Bark", *British Medical Journal* **296** (6635), p. 1486–1487. doi:10.1136/bmj.296.6635.1486.

* Haggis, A. W..  (1941) *Fundamental Errors in the Early History of Cinchona*, 341941‑a eldono.
* Urdang, George (1945). "The Legend of Cinchona", *The Scientific Monthly* **61** (1), p. 17–20.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 727004
 |