recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Béla Tompa,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Tompa Béla** estis hungara aktoro (bonvivanto), teatrestro. Liaj ĉiuj personaj nomoj estis *Béla Kálmán Dániel*. Lia patro estis Kálmán Tompa.

Béla Tompa  naskiĝis la 30-an de aŭgusto 1887 en Budapeŝto (laŭ alia informo la naskiĝmonato estas julio), li mortis la 4-an de aŭgusto 1953 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Béla Tompa debutis kiel aktoro en 1910 en Kecskemét. En la sekvaj jaroj li sekvis trupon de sia patro, ili ludis ĉefe en Kolozsvár kaj Nagyvárad. Ekde 1918 li havis rolojn en Teatro Belvárosi kaj aliaj malpli gravaj ĉefurbaj teatroj. Inter ambaŭ mondomilitoj li multe ludis por tiuj hungaroj, kiuj vivis jam minoritate en Rumanio, fine li transprenis la gvidadon de sia patro. Dum la 2-a mondmilito li apartenis al pluraj ĉefurbaj teatroj (*Belvárosi*, Nacia Teatro (Budapeŝto), Teatro Madách. En la teatra jaro 1940 li gvidis memstaran trupon al diversaj vilaĝoj. Resume li havis rolojn en 17 filmoj. Li dufoje edziĝis.

Elektitaj teatraj roloj
-----------------------

* Pál Ábrahám: *Viktória* - Miki
* Schubert–Berté: *Három a kislány* - Tschöll

Elektitaj kinaj filmaj roloj
----------------------------

* *Böském* (1914)
* *A vörösbegy* (1921) – aktoro
* *Te csak pipálj, Ladányi!* (1938) – gasto
* *Kettesben* (1943) – ĝardenisto

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
La **Distrikto Szolnok** [solnok] (hungare *Szolnoki járás*) estas distrikto en Hungario, en regiono Norda Ebenaĵo, en departemento Jász-Nagykun-Szolnok. Ĝi situas sur ebenaĵo la Tiso en la okcidenta parto de la departemento (en la meza parto de la lando).

Distrikto Szolnok en Hungario
La distrikta ĉefurbo estas Szolnok, kiu estas urbo, krome estas ankaŭ alia 4 urboj, la ceteraj 13 estas vilaĝoj.

La areo estas 914,48 km², kie loĝas 119 380 homoj. La loĝantoj okupiĝas precipe pri agrikulturo, (fruktoj, tritikoj, maizoj) kaj bestobredadoj, krome en Szolnok oni laboras en la industrio kaj diversaj servoj.

Historio
--------

Tiu distrikto funkciis jam ankaŭ pli frue, sed ĝis 1950 laŭ nomo „Centra Distrikto". Dum la historio ankaŭ la limoj ŝanĝiĝis. La distrikta sistemo ne funkciis en Hungario inter 1983-2013.

Komunumoj
---------

* distrikta ĉefurbo kaj urbo: **Szolnok**
* aliaj urboj:
	+ Besenyszög
	+ Martfű
	+ Rákóczifalva
	+ Újszász
* vilaĝoj:
	+ Csataszög
	+ Hunyadfalva
	+ Kőtelek
	+ Nagykörű
	+ Rákócziújfalu
	+ Szajol
	+ Szászberek
	+ Tiszajenő
	+ Tiszasüly
	+ Tiszavárkony
	+ Tószeg
	+ Vezseny
	+ Zagyvarékas

Fontoj
------

* la datenoj venis el la Hungara Vikipedio
stando de la institucio *Goethe-Institut* en la Frankfurta librofoiro 2012
La institucio **Goethe-Institut** estas neprofitocela asocio kun centra oficejo en la urbo Munkeno. Ĝi havas la taskon subteni la konon de la germana lingvo ekster la teritorio de Germanlingvio (do ekster la teritorio de Germanio, Aŭstrio kaj la germanlingvaj partoj de Svislando kaj Belgio), flegi la internacian kulturan kunlaboron inter la civitanoj de la germanlingvaj landoj (aparte de Germanio) kaj aliaj homoj, kaj peri ampleksajn kaj aktualajn informojn pri la vivo en Germanio. La instituto nomatas laŭ la germana poeto Johann Wolfgang von Goethe. Pli ol 234 000 lingvolernantoj tutmonde partoprenas en la germanlingvaj kursoj de la instituto.

 

| la centra oficejo de la institucio en Munkeno |
| --- |
| Goethe-instituto en Ĥartumo | kaj en Prago |

Organizado
----------

### Strukturo

La institucio havas branĉojn en 13 urboj de Germanio kaj 150 institutojn plus 11 kontaktigajn oficejojn en pliaj 92 landoj. Aldoniĝas tutmonde proksimume 800 pliaj institucioj de kunlaboraj organizaĵoj ekster Germanio, kiuj ricevas financan subtenon kaj/aŭ praktikan konsiladon de la Goethe-instituto.

### Asociaj organoj

Jura bazo de la asocio estas la statuto de la 21-a de septembro 2000. Ĝi antaŭvidas la asociajn organojn de asembleo, prezidantaro kaj estraro. La asembleo (aŭ laŭvorte membrokunveno, *Mitgliederversammlung*) konsistas el reprezentantoj de la registaro de Germanio kaj de la germaniaj federaciaj landoj kaj el pliaj personoj de la kultura vivo de Germanio. La prezidantaro (germane *Präsidium*) konsistas el la asocia prezidanto, ses membroj elektitaj de la asembleo, po unu reprezentanto de la germaniaj ministerioj pri eksteraj rilatoj (germane *Auswärtiges Amt*) kaj pri financoj, kaj de tri reprezentantoj de germaniaj sindikatoj. La asembleo kaj prezidantaro precipe havas kontrolan funkcion kaj respondecas pri principaj decidoj. La estraro (germane *Vorstand*) gvide de ĝenerala sekretario organizas la ĉiutagan agadon. Tasko de la centra oficejo en Munkeno (kun aldona ĉefurba oficejo en Berlino) estas la strategia direktado, kontrolado kaj faka konsilado de la institutoj ekster Germanio. La 136 institutoj ekster Germanio estas ordigitaj en dek tri regionoj, kaj la 13 institutoj en Germanio konsistigas plian, dek kvaran regionon.

Notoj
-----

1. ↑  germanlingvaj informoj pri la celo de la instituto
2. ↑  la instituta jarlibro 2011/2012 (en formato PDF), p. 7, vidita la 2-an de septembro 2012

  

* Goethe-Institut en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Goethe-Institut en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Eksteraj ligiloj
----------------

* oficiala retejo germane
* informoj en la reta "historia leksikono de Bavario" germane


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 418196
* GND: 10068828-7
* LCCN: n50061362
* VIAF: 148375138 140853974, 148375138
* ISNI: 0000 0001 2221 4585
* SUDOC: 231369050
* ULAN: 500303306
* NDL: 00533423
* BIBSYS: 15024536
* NKC: ko2002109976
* ICCU: TSAV007047
 |
**Gyula Kovács** [djula kovAĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kovács Gyula** estis hungara bestokuracisto, altlerneja instruisto.

Gyula Kovács naskiĝis la 2-an de oktobro 1899 en Szilágysomlyó (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempa Șimleu Silvaniei en Rumanio), li mortis la 16-an de februaro 1987 (laŭ alia informo la mortotago estas la 17-a) en Budapeŝto.

Biografio
---------

Studjaroj de Gyula Kovács mankas informoj. Li akiris instruan titolon privata instruisto en 1939 en veterinara fakultato de Reĝa Teknika kaj Ekonomia Universitato József. Li instruis la rentgenan teknikon. Ekde 1943 li instruis en la bestokuracista kirurgia kliniko. Li estis katedrestro pri anatomio inter 1946 kaj 1967. Li doktoriĝis antaŭ la Hungara Scienca Akademio.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Háziállatok anatómiája* (1959-61, 1962)
* *Háziállatok anatómiájának atlasza* (1952, 1956, 1965, 1967)
* *Fejlődéstan* (1954, 1966, 1973)
* *Biographia: Elhunyt tanáraink és előadóink életrajza* (kunaŭtoro, 1967, 1986)

Fontoj
------

* hungarlingva biografieto

Referencoj
----------

1. ↑

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 715206
* VIAF: 162793458
* ISNI: 0000 0001 1711 159X
* BIBSYS: 90533453
 |
**Barono Imre Pongrácz** [pongrAc], laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj pli komplete **Pongrácz Imre József** estis hungara pastro, episkopo, kanoniko, preposto. Liaj nobelaj antaŭnomoj estis *szentmiklósi kaj óvári* [sentmiklOŝi].

Imre Pongrácz  naskiĝis la 5-an de aŭgusto 1654 en Hungara reĝlando en Nedec (nuntempa Niedzica en Pollando), li mortis la 22-an de decembro 1724 en Szepesváralja (nuntempa Spišské Podhradie en Slovakio).

Biografio
---------

Imre Pongrácz studis en Jezuita Universitato de Nagyszombat, dum li estis nomumita kanoniko de Eger. Inter 1675-1678 li lernis teologion en Romo, kie li pastriĝis. Hejmenveninta li abdikis pri la titolo kanoniko kaj li estis simpla vilaĝa pastro inter 1681-1684. En 1682 li baroniĝis, en la sama jaro li atingis la rangon kanoniko, post 3 jaroj dekano. En 1689 li estis nomumita ĉefdekano kaj preposto de Zsámbék, en 1697 titulara episkopo. En 1709 Kristiano Aŭgusto de Saksio-Zeitz degradis lin, ĉar li malfruis. Post 2 jaroj li rericevis la titolon kantanta kanoniko, en 1715 leganta kanoniko, en 1719 preposto kaj titulara episkopo.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)
* hungarlingva biografio
**Domaszék** [domasEk] estas vilaĝo en Hungario en regiono **Suda Ebenaĵo**, en departemento Csongrád, en subregiono de Szeged.

Blazono de Domaszék

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 52  km²
* Loĝantaro: 4300
* Poŝtkodo: 6781
* Telefonprefikso: 62

Situo
-----

La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ ĉefvojo Baja-Szeged. La lasta urbo troviĝas 10 km-ojn for.

Historio
--------

La vilaĝo estis loĝata dum la bronzepoko kaj ferepoko, loĝis tie avaroj, hunoj, sarmatoj, gepidoj, eĉ restis tie kurgano. La hungaroj ne vivis tie en paco pro la tataroj, ribelemaj kumanoj, turkoj. La nomdonanto estis figuro Doma en 1552 laŭ la dokumentoj. Post la turkoj la senhomaj kampoj apartenis al Szeged. Poste multe da farmoj kaj farmocentroj formiĝis. En 1927 fervojeto ekfunkciis, ĉar la fervojo Baja-Szeged parte ekde 1920 apartenis al Jugoslavio. Preĝejo konstruiĝis en 1938. En la regiono formiĝis 5 vilaĝoj en 1950: Ásotthalom, Domaszék, Mórahalom, Ruzsa kaj Zákányszék. En 1988 moderna preĝejo omaĝe al Sankta Kruco konstruiĝis en Domaszék.

Ĝemelkomunumoj
--------------

* Rumanio Lövéte, Rumanio
* Pollando Wolbrom, Pollando

* Kategorio Domaszék en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Imre Rábai,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Rábai Imre** estis hungara matematikisto, mezlerneja kaj altlerneja instruisto. Lia origina familia nomo estis *Róth*.

Imre Rábai naskiĝis la 9-an de julio 1926 en Mezőkovácsháza, li mortis la 7-an de septembro 2019 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Imre Rábai devenis el juda familio. Li frekventis judan bazlernejon en Szeged, poste gimnazion, sed en 1944 li estis trudlaboristo komence en Hungario, poste en la nazia Germanio. Depost la 2-a mondmilito li hejmenvenis kaj maturiĝis. Iom poste li akiris diplomon en pedagogia altlernejo de Szeged en 1951. Post la diplomo li estis asistanto en la universitata instituto ĝis 1956, samtempe li plulernis laŭ koresponda lernado. Li akiris plian diplomon en 1954 en Scienca Universitato Loránd Eötvös. En 1956 li instruis en gimnazio en Pécs, poste en Budapeŝto, kie li gvidis klason pri matematiko. Inter 1965 kaj 1992 li estis lektoro en Teknikuniversitato de Budapeŝto, poste li pensiuliĝis. Li ricevis premiojn inter 1967-2013. Li havis edzinon.

Elektitaj artikoloj
-------------------

* *A trigonometrikus azonosságokról* (1958)
* *Koordináta-geometriai feladatok megoldása vektorok alkalmazásával* (1968)
* *Van-e megoldás? Hány megoldás van? I.* (1976)
* *Készítsünk egymásra épülő feladatokat!* (1987)

Elektitaj libroj
----------------

* *A kultúra világa  Matematika, fizika, kémia* (1964)
* *Eleget tudok-e matematikából?* (kunverkisto, 1971)
* *Elemi matematikai példatár 4.* (1979)
* *Készüljünk együtt matematikából* (1985)
* *Matematika érettségi, felvételi feladatok és megoldások* (1992)
* *Feladatok a matematika felvételi előkészítő tanfolyamhoz* (1998)
* *Felvételi és próbafelvételi feladatok 1999-2000* (2001)

Elektitaj disĉiploj
-------------------

* Miklós Laczkovich
* László Lovász
* Péter Major

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva membiografio

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 669697
* LCCN: n82060024
* VIAF: 121471919
* ISNI: 0000 0000 8014 3220
 |
**RUSZKICZAY-Rüdiger Imre** (ruskicai-rydiger) estis hungara generalkolonelo naskita en Vaskő la 20-an de novembro 1889 kaj mortinta en Bp. la 11-an de januaro 1957.

Biografio
---------

Imre Ruszkiczay-Rüdiger finis en Akademio Militteknika de Mödling. Dum la unua mondmilito li plenumis frontservon por 51 monatoj. La 4-an de novembro 1918 li militkaptiĝis en la itala fronto, li alvenis je la fino de novembro 1919 Temesváron. La rumana polico internigis lin por ses monatoj. Li translokiĝis Hungarion je la komenco de 1921 kaj li fariĝis referanto pri militaferoj. Li fariĝis en 1938 generalmajoro, de 1-a de novembro 1942 li estis komandanto de 1-a korpuso de Bp. loktenanto de ministro pri militaferoj ĝis 16-a de oktobro 1944, kiam la Gestapo kune kun Lajos Csatay arestis lin. Post la germana okupo la 19-an de marto Edmund Weesenmayer venigis lin al si kaj alvokis lin servi la germanan ŝtaton. Li rifuzis tiun, tial oni forportis lin kaj li estis malliberulo en Sopronkőhida (19-a de novembro 1944 -28 januaro 1945), de 3-a aprilo ĝis 7-a de junio 1948 li estis militkaptito en Sovetunio. Post lia reveno la 22-an de februaro 1949 oni kondamnis lin pro militkrimoj al 8 jara malliberejo, poste tiun oni malpliiĝis al 3 jaroj. Post lia liberiĝo en junio 1952 oni internigis lin kaj li liberiĝis la 28-an de oktobro 1953.

Fonto
-----

* Magyar Életrajzi Lexikon
**Imre POZSGAY** [poĵgai] (naskiĝis la 26-an de novembro 1933 en Kóny, Hungario) estis hungara politikisto, profesoro, parlamentano. Li mortis la 25-an de marto 2016 en Budapeŝto.

Vivo
----

Post studado de filozofio kaj historio li anis en 1950 la komunistan *"partion de la hungaraj laboristoj"* (ekde 1956 Hungara Socialista Laborista Partio. Li akiris diplomon en instituto pri Lenino en 1957. Li estis nomumita subministro pri kulturo en 1975. Dum la jaroj 1976 ĝis 1982 li estis ministro, poste li gvidis la Patriotan Popolfronton ĝis 1988, fine li estis ŝtatministro 2 jarojn. Inter 1983-1994 li estis parlamenta deputito. Li ricevis ankaŭ diversajn oficojn kaj anis la Centran Komitaton de 1980 ĝis 1989, la politikan komitaton de 1988 ĝis 1989. Li defendis novordigon en Hungario laŭ demokratio.

Li estis la unua, kiu deklaris, ke en 1956 popola ribelo okazis kaj ne kontraŭrevolucio. En 1989 li estis protektanto de la tuteŭropa pikniko. Depost fino de la socialismo li ĉefe instruis. En 1991 li estis nomumita profesoro de Universitato Lajos Kossuth. Ekde 2003 li instruis en Kalvinana Universitato Gáspár Károli.

Li havis edzinon, kiu naskis 2 filojn.

Liaj kontribuoj
---------------

* *Szocialista társadalom és humanizmus* (1978)
* *Esélyünk a reform* (1988)
* *Politikuspálya a pártállamban és a rendszerváltásban* (1993)
* *Koronatanú és tettestárs* (1998)
* *A rendszerváltás (k)ára* (2003)

Fontoj
------

* hungare kun foto

* Kategorio Imre Pozsgay en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 214408
* GND: 119528878
* LCCN: n79005316
* VIAF: 9896981
* ISNI: 0000 0001 0868 7802
* SUDOC: 083687262
* BNF: 12207097p
 |
**John HOWE** [ĝan haŭ] naskiĝis en 1957 en la kanada urbo Vankuvero. Post la bazlernejo, li en 1976 translokiĝis al Francio por studi ilustradon ĉe la altlernejo *École des Arts Décoratifs* en Strasburgo. Li kutime loĝadas en Svislando kune kun siaj ilustristino-edzino kaj filo. John Howe mem verkis kaj ilustris kelkajn infanlibrojn franclingvajn, sed plej konatas kiel ilustristo de kovriloj de fantastaj libroj; super ĉio la libroj de Tolkien. Tiel fama John Howe iĝis inter Tolkien-amantoj, ke filmisto Peter Jackson dungis lin por esti "arta konsilanto" dum la filmado de *La Mastro de l' Ringoj*, kune kun alia fama fantast-ilustristo, Alan Lee.

Howe kutime pentras olee.

* John Howe en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio John Howe en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 13365
* GND: 124256120
* LCCN: n82275509
* VIAF: 89807843
* ISNI: 0000 0001 1075 9625
* SUDOC: 026925869
* BNF: 11907836r
* BIBSYS: 90656435
* NKC: xx0017314
 |



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
La **Distrikto Szigetszentmiklós** [sigetsentmiklOŝ] (hungare *Szigetszentmiklósi járás*) estas distrikto en Hungario, en regiono Meza Hungario, en departemento Pest. Ĝi situas laŭ Danubo en la Granda Hungara Ebenaĵo grandparte sur Insulo Csepel en la sudokcidenta parto de la departemento (en la meza parto de Hungariio).

Distrikto Szigetszentmiklós en Hungario
La distrikta ĉefurbo estas Szigetszentmiklós, kiu estas urbo, krome estas ankaŭ 5 aliaj urboj kaj grandvilaĝo, la restintaj 2 komunumoj estas vilaĝoj.

La areo estas 211,28 km², kie loĝas 110 033 homoj. La loĝantoj okupiĝas precipe pri agrikulturoj, (fruktoj, legomoj) kaj bredadoj, krome muliaj laboras en Budapeŝto.

Historio
--------

Tiu distrikto estis kreita en 2013. Pli frue ĝi neniam ekzistois.

Komunumoj
---------

* distrikta ĉefurbo kaj urbo: **Szigetszentmiklós**
* aliaj urboj:
	+ Dunaharaszti
	+ Dunavarsány, kiu administras ankaŭ vilaĝon Majosháza
	+ Halásztelek
	+ Szigethalom
	+ Tököl
* grandvilaĝo: Taksony
* vilaĝo:
	+ Délegyháza

Fontoj
------

* la datenoj venis el la Hungara Vikipedio
Preĝejo.
Absido.
Lavujo.
**Sardas** [SARdas] (aragone *Sardás* [sarDAS]) estas loĝloko de la municipo Sabiñánigo de Hispanio​, en la okcidento de la komarko *Alto Gállego* (kies ĉefurbo estas Sabiñánigo mem) apartenanta al la nordo de la Provinco Huesko (regiono Aragono). Fakte ĝi estas unu el pli ol 50 loĝlokoj de Sabiñánigo, kiu estas la municipo kiu enhavas pli da loĝlokoj en la provinco. 

La loĝloko Sardas mem estas en la orienta valo *Ballibasa*. La loĝloko estas tipa domaro karaktera de montaro ĉe Pireneoj, kun deklivaj ardezaj tegmentoj, kaj tre tipaj konustrunkaj kamenoj.

Historio
--------

Fine de la 19-a jarcento oni ekkonstruis fervojon konektantan Zaragozon kun Francio tra Canfranc, kiu revivigis la lokon, sed poste la loĝantaro malaltiĝis pro alurba migrado kaj malalta naskindico. 

Dum la Hispana Enlanda Milito, Sardas suferis pro operacoj de la batalo de Sabiñánigo —inter septembro kaj novembro de 1937—. Pli forta respublika truparo konkeris lokojn, sed ne la celitan ĉefurbon Sabiñánigo, dum totalaj homperdoj estis preskaŭ 6 000 (pli inter frankistoj).

Multaj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento pro rura elmigrado kaj en la areo ĉefe pro la milito, kaj ĉe Sardas oni malaltiĝis el 57 loĝantoj en 1980 ĝis nunaj 38 loĝantoj (2019).

Aktualo
-------

La ĉefa ekonomia enspezofonto tradicie estis malgrandaj agrikulturo kaj brutobredado, kio pluas ĉi tie male al aliaj apudaj lokoj, sed lastatempe la komarko turnis sin ankaŭ al kreskanta turismo ligita al la pirenea akso (valoj de Tena kaj de Aragón) kaj al la proksimeco al Sabiñánigo. Ĉefaj vidindaĵoj estas la romanikaj absido kaj aliaj elementoj de la preĝejo, lavujo, krucmonumento kaj tipa arkitekturo.

Bildaro
-------

* Stratarko.Stratarko.
* KrucmonumentoKrucmonumento
* Lavujo.Lavujo.
* Funebra memortabula azuleĥo.Funebra memortabula azuleĥo.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Ŭesko

Referencoj
----------

Bibliografio
------------

* *Aragón constante histórica*. Publicaciones de la Caja de Ahorros de Zaragoza, Aragón y Rioja. 1979.
* Ubieto Arteta, Antonio (1981-1989). *Historia de Aragón*. 6 vol. Zaragoza: Anubar.
* Ubieto Arteta, Antonio, "Historia de Aragón". Los pueblos y los despoblados 1 (Eld. Anubar. Zaragoza, 1984)
* CONTE OLIVEROS, Jesús. "Personajes y Escritores de Huesca y Provincia". Eld. Librería General (Zaragoza 1981)

Eksteraj ligiloj
----------------

* [http:// Oficiala retejo]

* Kategorio Sardas en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 814631
 |
**El Frasno** [elFRASno] estas municipo de Hispanio, en la oriento de la komarko *Comunidad de Calatayud* kies ĉefurbo estas Calatayud, en la sudokcidento de la Provinco Zaragozo (regiono Aragono).

Geografio
---------

El Frasno estas municipa teritorio en la oriento de la komarko *Comunidad de Calatayud*, kie ĝi estas oriente de Calatayud. La municipa teritorio estas trapasata de la aŭtoŝoseo *Autovía del Nordeste* inter km 247 kaj 257, tra la montopasejo de Frasno (785 m) ĝis la montopasejo de Morata (708 m). La municipa teritorio estas en la Iberia Sistemo, ĉe la valo de la rivero Gríos kaj ĉe la montaro Vikor kun altaĵoj ĝis 1400 m. La municipa teritorio enhavas loĝlokojn El Frasno, Aluenda, sudokcidente laŭ la aŭtoŝoseo, Inogés kaj Pietas, laŭ la ŝoseoj A-1505.

La loĝloko El Frasno mem estas je 67 km sudokcidente de Zaragozo, provinca kaj regiona ĉefurbo, sur 682 msm. Ĝi estas alirebla laŭ la ŝoseoj A-1505, A-1503 kaj A-2. Laŭ la valo de la rivero ĝi estas inter Sabiñán nordokcidente, Morata de Jalón nordoriente, Calatayud sudokcidente kaj Santa Cruz de Grío sudoriente. Laŭ la A-2 oni konektas kun Calatayud sudokcidente kaj La Almunia de Doña Godina kaj Zaragozo nordoriente.

Historio
--------

Mudeĥara sonorilturo.
Alfonso la 1-a definitive konkeris la areon en 1120 post la konkero de Tarazona kaj Calatayud. Ĝi apartenis al la Komunumo de Domaroj de Calatayud.

Preskaŭ ĉiuj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento kaj same en El Frasno kie oni malaltiĝis ĝis nunaj 394 loĝantoj en 2021. Evidente elmigrado ĝenerale foriris al industriaj aŭ pli viglaj areoj kiel Zaragozo, kaj Calatayud.

Aktualo
-------

Tradicia bazo de ekonomio estis agrikulturo (vitejoj), kaj brutobredado (kortobirdoj, ŝafoj kaj porkoj) kaj sekva nutrindustrio (ĉefe vinproduktado kaj mielo). Nune gravas ankaŭ natura, kultura kaj rura turismo.

Ĉefaj altiraĵoj estas la preĝejo kun mudeĥara sonorilturo, kaj naturaj lokoj ĉefe ĉe la rivero.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Zaragozo

Referencoj
----------

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio El Frasno en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 803342
 |
**Jesús Manuel Rodríguez**, **El Koala**, estas hispana muzikisto.

Li startis lia eskalo en la jaro de 1986 kun la bando de rokenrolo-punk *Santos Putos*. En la septembro de 1992 li starigi sia bando, *Los Ducati*. En la januaro de 2001 startis nova projekto, *El Koala*, kie muzikistoj kiu laboris kun lin antaŭe kaj novaj aliaj akompanas lin, iu de ili estas José Bazaga (baterio)kaj Juanele (kontrabaso) kun kiuj li staris krei la novaj temoj. Poste, Sergio Muela (gitaro) eniias en la bando.

En 2006, kun la artista nomo, *El Koala*, li anoncas lia unua disko kun 12 temoj, *Rock Rústico de Lomo Ancho*. Ili gravuras ĝin en la unuĉambra apartamento Ática de Málaga. La videoclipo de la unua kanto, *Opá, yo viazé un corrá* tre akiras famo dank la buŝo a buŝo kaj la neto, ĝin estas la sesa video en aprilo de 2006 kaj estas inter la dekkvina historio de YouTube.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio El Koala en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* 


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 101522
* VIAF: 87590571
* ISNI: 0000 0000 6055 193X
* MBA: d9830604-ced0-4f10-a91a-299e698c78fd
* BNE: XX1794951
 |
Ekzemplo de aglomeraĵo estas la urbara areo San Diego-Tijuana. Ambaŭ urboj kune formas dunacian aglomeraĵon inter Meksiko kaj Usono.
Ĝeneralsence, **aglomeraĵo** estas densa nedisiĝema maso kunigita el pluraj aĵoj. Laŭ la fako la difino malsamas.

**Aglomeraĵo** aŭ **urbaro**, estas centra urbo kaj ĝiaj najbaraj komunumoj, kiuj estas ligitaj al la centra urbo per senrompa ĉeno de urboj aŭ per multaj laborantoj, kiuj vojaĝas al la aglomeraĵo ĉiutage por labori. Aglomeraĵo povas havi pli ol unu centron (ekzemple, la aglomeraĵo de Ruhr en Germanio).  

**Aglomeraĵo** aŭ **aglomerado** ankaŭ estas ekonomia termino:  

*Internacia Komerca-Ekonomika Vortaro* (IKEV) difinas jene: **aglomerado** estas kuniĝo de entreprenoj en difinitaj regionoj aŭ centroj de loĝantaro pro la el tio rezultantaj avantaĝoj, kiuj esprimiĝas speciale en malpli alta kosto de produktado.

Vidu ankaŭ
----------

* Ĉirkaŭurbo
* Metropolo
* Dormurbo
* Sateliturbo
* Urba ekologio
* Urbo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Aglomeraĵo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Pri la plej grandaj aglomeraĵoj de la mondo (angle, germane)

Referencoj
----------

1. ↑  Muniksma, F. (1990) *International Business Dictionary in eleven languages* – *Internacia Komerca-Ekonomia Vortaro en dekunu lingvoj*. Ĉina Esperanto-Eldonejo, Pekino sub aŭspico de Instituto por Esperanto en Komerco kaj Industrio,Nederlando (IKEV)

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Faraona formiko** |
| --- |
|  |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Artropodoj *Arthropoda* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Insektoj *Insecta* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Himenopteroj *Hymenoptera* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Formikoj *Formicidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Monomorium* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***M. pharaonis*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Monomorium pharaonis****(Linnaeus, 1758) |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Faraona formiko  |

 |
| v • d • r |

**Faraona formiko** (*Monomorium pharaonis*) estas proksimume 2 mm granda, flava aŭ hele bruna specio de formiko. Temas pri tre konata hejma damaĝanto. Origine ĝi devenas el Indonezio aŭ el okcidenta Afriko, nuntempe ĝi troviĝas en la tuta mondo.

Diference de plimulto de aliaj formikaj specioj en unu kolonio de faraonoj troviĝas pli da reĝinoj (de 2 ĝis 200). La reĝino vivas sole tri monatojn, kio estas la plej mallonga konata tempo ĉe la formikoj. Unu kolonio povas havi centojn da miloj da unuopuloj. La najbaraj kolonioj komune reciproke ne rivalas, kio ankaŭ ne estas ĉe la formikoj kutima.

Formiko faraono estas danĝera precipe pro disportado de malsanoj kaj poluigo de nutraĵoj.

* Faraona formiko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Faraona formiko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Faraona formiko en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
Diskokovrilo
***El Greco*** estas album de klasika muziko de 1998 fare de la greka elektronika komponisto kaj artisto Vangelis (29an de Marto, 1943). Ties titolo estas aludo al la inspirinto de la kompono, nome Δομήνικος Θεοτοκόπουλος (Dominikos Theotokopulos, 1541–1614), la kret-naskita pentristo plej bone konata kiel El Greco.

Priskribo
---------

Tiu albumo estis etendo de pli frua albumo de Vangelis, nome *Foros Timis Ston Greco*. Tiu albumo estis produktita en 1995, laŭ limigita eldono. Por tiu pli ĝenerala produkto, la kantarordo estis rearangzita, oni aldonis tri novajn pecojn, kaj la albuma titolo estis ŝanĝita.

Vangelis komponis kaj aranĝis la albumon, kaj ludis ĉiujn instrumentojn, akompane de ĥoro kondukita de Ivan Cassar. La muziko estas de bizanca stilo sed modernigita pere de uzado de sinteziloj. Sopranulino Montserrat Caballé kaj tenorulo Konstantinos Paliacaras faras invitajn aperojn en po unu peco.

La albumo atingis #66 en Francio kaj #74 en Germanio.

La bildo de la kovrilo de la albumo estas *"La kavaliro de mano surbruste"* de El Greco.

Pecaro
------

Ĉiuj pecoj de Vangelis

Parenteze, korespondo de la muzikpeco kun *Foros Timis Ston Greco*.

1. Movement I *(Movement I)* – 10:04
2. Movement II *(Movement II)* – 5:18
3. Movement III *(new)* – 6:48
4. Movement IV *(Movement III)* – 6:21
5. Movement V *(nova)* – 4:30
6. Movement VI *(Movement V)* – 7:52
7. Movement VII *(nova)* – 3:18
8. Movement VIII *(Movement IV)* – 9:43
9. Movement IX *(Movement VI)* – 12:00
10. Movement X (Epilogo) *(Movement VII)* – 6:21

Movements IV, V, kaj VI estis inkluditaj en kompilaĵo de Vangelis nome *Reprise 1990-1999* (2000).

Ludistaro
---------

* Montserrat Caballé – soprano
* Konstantinos Paliatsaras – tenoro
* Philippe Colonna – inĝeniero, registrado
* Rob Dickins – arta direktorado
* Fredrick Rousseau – inĝeniero, registrado
* Vangelis – sintezilo, aranĝisto, produktoro, skribisto

Notoj
-----

1. ↑  Nobleman with his Hand on his Chest, *Web Gallery of Art*.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Dennis Lodewijks' Elsewhere sendependa retejo pri Vangelis
**Claude JOHNS** (naskiĝis la 11-an de februaro 1901 je Boley en Oklahomo; mortis la 17-an de januaro 1962 sur la pasaĝerŝipo *United States*) estis usona trombonisto de ĵazo. Li muzikis en la orkestro de Duke Ellington.

|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Muziko |

Vivo
----

Jones sekvis komence lecionojn pri trumpeta kaj frapinstrumentara ludo kaj turniĝis en la aĝo de 13 jaroj al trombono. Li studis ĉe Altlernejo Wilberforce kaj muzikis en 1923 en la ensembloj *Synco Jazz Band* resp. McKinney’s Cotton Pickers. Li estis solisto en ties sonregistraĵoj de "The Way I Feel Today". Ekde 1929 li muzikis alterne ĉe Fletcher Henderson, Don Redman kaj Chick Webb. Inter 1935 ĝis 1940 li laboris interalie ĉe Cab Calloway. Li estas soliste aŭdebla en la titolo "Nagasaki" de Don Redman (1932), en "Radio Rhythm" samkiel "Just Blues" de Fletcher Henderson (1931) kaj en "Don't Be That Way" de Chick Webb (1934). Claude Jones ankaŭ surdiskigis kun Louis Armstrong kaj Sidney Bechet (*Perdido Street Blues*, 1940), kun Henry Red Allen, Chu Berry, Billy Eckstine, Coleman Hawkins, Louis Jordan, Rex Stewart kaj en 1939 kun Jelly Roll Morton.

En la jaro 1944 li membriĝis en la Orkestro Duke Ellington, fariĝante posteulo de Juan Tizol. Li restis ĝis 1948 en la bando kaj revenis por mallonga tempo en 1951. En 1950 li estis membro de la Orkestro Fletcher Henderson, sed jam ekde 1952 li ne plu aktivis muzikiste, sed laboris kiel kazinkelnero sur la pasaĝerŝipo *United States*. Li estis bofrato de Quentin Jackson.

Duagrada literaturo
-------------------

* Bielefelder Katalog Jazz 2001
* Richard Cook kaj Morton, Brian: The Penguin Guide To Jazz on CD*, 6-a eldono, Londono, Penguin, 2002 ISBN 0-14-017949-6.*

Eksteraj ligiloj
----------------

* Noto ĉe *Trombone trombone-usa.com*
* All Music Guide


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 408503
* GND: 1122134290
* LCCN: n94123625
* VIAF: 51875610
* ISNI: 0000 0000 3610 8727
* SUDOC: 083974245
* BNF: 13895716b
* MBA: 66ced4ad-192a-4d88-9530-7f4d90a093f3
 |
***El Europeo*** (la eŭropano) estis revuo publikita en Barcelono inter 1823 kaj 1824 fare de du redaktistoj italaj, nome enmigrintoj liberalaj Fiorenzo Galli kaj Luigi Monteggia, unu angla, nome la germandevena Carlos Ernest Cook, kaj la junaj katalunoj Bonaventura Carles Aribau kaj Ramón López Soler. Tiu publikaĵo defendis la Romantismon moderan kaj tradiciisman sekve la modelon de Böhl, neante tute la valorojn de la novklasikismo. En ties paĝoj oni montris la unuan fojon la ideologion romantikan pere de artikolo de Luigi Monteggia titolita precize *Romanticismo*. 

En tiu revuo oni disvastigis la literaturan eŭropan etoson kaj oni klarigis la novajn tendencojn romantikajn ne nur kiel propre hispanaj, sed en la pli ampleksa senco kiel en Germanio, Italio kaj Anglio. Ĝi aperis la 1an de oktobro de 1823 kaj en ĝi aperis la unuan fojon en kastilia la poemo de Byron *El Giaour*; same kiel la nomoj de la grandaj poetoj eŭropaj de la romantismo.

Ĝi estis publikita en 2009 per faksimila eldono fare de la hispanistino Paula A. Sprague, *El Europeo (Barcelona 1823-1824). Prensa, modernidad y universalismo* (Madrid/Frankfurt: Iberoamericana/Vervuert, 2009).
**Juan Rodríguez Clara** estas komunumo en la meksika subŝtato Veracruz. La ĉefurbo de la komunumo estas Juan Rodríguez Clara. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 30 094.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 34389 loĝantojn. El tiuj estis 16735 viroj kaj 17654 virinoj. La komunumo havas surfacon de 934.2 kvadratkilometroj. La komunumo situas je 18 gradoj kaj 0 minutoj norda latitudo kaj 95 gradoj kaj 24 minutoj okcidenta longitudo. La meza alteco estas 130 metroj super la marnivelo.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 1995 en la komunumo vivis 34509 personoj. En la jaro 2000 temis pri 33495, do temis pri kresko / malkresko je -0.59 %. En la jaro 2000 (INEGI) en la komunumo vivis 29698 personoj, kiuj aĝis pli ol 5 jaroj. El tiuj 1250 personoj parolis indiĝenan lingvon. Tio egalas al % de la loĝantoj. 

Fontoj: Statistikoj de la INEGI

Eksteraj ligiloj
----------------

 Arkivigite je 2007-04-01 per la retarkivo Wayback Machine


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
*Gorgoneion*, ronda bildigo de atika vazo (*kylix*), ĉirkaŭ 520 a.K. *Cabinet des médailles*, Parizo, Francujo (inv. 322)
***Gorgoneion*** [gorgonejon] (greke: Γοργόνειον) estas la nomo de la kapo de la Gorgono fortranĉita de Perseo, kiun Atena portis sur sia ŝildo.

Historie montreblas, ke la devena tipo estas grimaca vizaĝo kun eltirita lango kaj virporkaj dentoj jam konata en la fenicia arto, kiun transprenis grekaj artistoj post la 7-a jarcento a.K. kaj iom post iom modifis ĝin.

La terurbildo celanta protekton kontraŭ misaĵoj ornamis armilojn, urbomurojn, amuletojn ktp.

La marmora *Medusa Rondanini*, Munkeno, Germanujo.
La posta arto transformis ĝin al virina masko, fiksita en mortolukto, tamen eksterordinare bela, anstataŭante la kun serpentoj miksitan hararon per nura hararo, kiel ĉe la *Medusa Rondanini* konservita en Munkeno.

Bibliografio
------------

Ligna pordo, kies *Gorgoneion* protektu la enirejon kontraŭ nebonvenaj gastoj (Thomas Regnaudin, ĉirkaŭ 1660).

* Kategorio Gorgoneion en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Levezow: *Über die Entwickelung des Gorgonenideals in der Poesie und bildenden Kunst der Alten (Pri la evoluo de la Gorgoneia-idealo en la poezio kaj arto de la antikvuloj)*. Berlino 1833

Vidu ankaŭ
----------

* Kapo de Meduzo
**Malnovfranca lingvo** estas latinida lingvo, per kiu oni parolis en regionoj de Belgio, Svislando kaj norda Francio proksimume en la jaroj 1000 - 1300, antaŭ ol ĝi fariĝis la meza franca lingvo. En mezepoko ĝi estis unu el la **lingvo de Oïl**, kiel la valona lingvo kaj la pikarda franca dialekto.

Ĉefaj fonologikaj mutacioj
--------------------------

Ŝanĝiĝo de vulgara latino en malnovfrancan lingvon karakteriziĝis de pli multaj fonetikaj forŝoviĝoj ol en aliaj latinidaj lingvaroj. Multaj konsonantoj malaperis, plozivoj mildiĝis: *habere* ("havi") > *aveir*. Precipe en apertaj silaboj, malnovaj latidinaj monoftongoj /a/, /e/, /i/, /o/, /u/ kaj /y/ fariĝis novaj malnovfrancaj diftongoj: *rē-ge(m)* ("rego") > *rei*, *mel(l)e* "mielo" > *miel*, *habēre* > *aveir*. En fermitaj silaboj nur formiĝis diftongoj *au* kaj *eu*, antaŭ *l*.

Sinkopo jam ekis en vulgara latino, sed sole en epoko de malnovfranca lingvo finiĝis (ekzemplo: *de-bet*, "li/ŝi/ĝi devas" *< dei(f)t*).

Vidu ankaŭ
----------

* franca lingvo#Historio
* Meza franca lingvo

* Kategorio Malnovfranca lingvo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Gorkija Aŭtomobila Uzino** (ruse *Горьковский автомобильный завод*, mallonge — GAZ (ruse *ГАЗ*); estis fondita en 1932 en urbo Niĵnij Novgorod, Rusio kaj produktis komence laŭ licenco de Ford A-signajn personaŭtojn kaj AA-signajn ŝarĝaŭtojn. Henry Ford en 1929 subskribis interkonsenton pri aŭtomobilindustria kunlaboro kun V. Meĵluk, prezidanto de Supera Soveto de Sovetunio.

GAZ estas unu el la ĉefaj aŭtokonstruaj uzinoj de Rusio. Dum la Dua mondmilito la uzino produktis por la armeo veturilojn kaj tankojn.

GAZ produktas grandan sortimenton de pasaĝer- kaj ŝarĝ-aŭtoj:

* kamionoj por agrikulturo
* fortikaj plentrakciaj armeaj kamionoj
* etaj ŝarĝaŭtoj
* mezklasaj pasaĝeraj aŭtoj (la plej konata estas "Volga").

La uzino eksportas siajn produktojn en pli ol 30 landojn. Tradicia eksporta merkato estas Orient-Eŭropaj landoj, Sud-Orienta Azio, Suda Ameriko, Proksima Oriento, Afriko kaj landoj de eks-Sovetio.

GAZ havas certigilon pri konformado de kvalit-sistemo al naciaj kaj internaciaj normoj ISO 9001:2000 alproprigitaj de ekspertizistoj de «TUV Management Service GmbH» (Germanio).

Ekde 2007, la firmao ne plu produktos la aŭtomobilon "Volga" nur malgrandajn ŝarĝaŭtojn kaj aŭtobusojn.

Sinsekvo de pasaĝeraj aŭtoj de GAZ:

* 1946: GAZ M20, "Pobeda"
* 1956: "Volga" (2,22 milionoj produktitaj entute)
* "Ĉajka": produktita post usona Packard Carabienne (GAZ 13). Oni produktis el ĝi 3200 ekzempleroj inter 1959-1981.

En 1995 GAZ jam produktis la 15-milionan aŭtomobilon.

Bildgalerio
-----------

* Ŝarĝaŭto GAZ-66Ŝarĝaŭto GAZ-66
* Aŭtomobilo GAZ-69Aŭtomobilo GAZ-69
* Aŭtomobilo GAZ-21 "Volga" (1956)Aŭtomobilo GAZ-21 "Volga" (1956)

Vidu ankaŭ
----------

* Aŭtomobilmarko
* GAZ-66
* Volga

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Gorkija Aŭtomobila Uzino en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala paĝaro de la uzino Arkivigite je 2016-06-27 per la retarkivo Wayback Machine
* 
* Arkivigite je 2006-01-04 per la retarkivo Wayback Machine
* Arkivigite je 2012-02-25 per la retarkivo Wayback Machine
**Jaromír HOFFNER** (naskiĝis la 23-an de aŭgusto 1899 en Kvasice apud Kroměříž - mortis la 26-an de julio 1976 en Brno) estis ĉeĥa esperantisto, profesie kateĥisto kaj kleriko de Ĉeĥoslovaka eklezio.

Ekde 1919 li lernis Esperanton aŭtodidakte, poste en Kroměříž kiel kursano de Antonie Janalíková, fama esperantistino el Bystřice pod Hostýnem. En Kvasice li preparis ekspozicion pri Esperanto. 

Kiam li membris mallonge en la praga klubo, li verkis artikolon pri Esperanto por *Nový lid* (Nova popolo) kaj partoprenis en Esperanto-konferenco en Holešov.

Ekde 1930 li membris en Esperantista klubo de Brno, ekde 1934 ankaŭ lia edzino. En 1934 li estis elektita kiel kluba prezidanto, ekde 1936 kiel kluba vicprezidanto. En 1935 li inaŭguris la tutŝtatan Esperanto-kongreson en Brno en la nomo de Loka Kongresa Komitato. 

En aprilo 1939 gestapo alvenis al la kluba prezidanto de Brno Theodor Kilian kaj aliaj gestapanoj samtempe al Jaromír Hoffner, postulante la kluban korespondaĵon. Ambaŭ respondis, ke la kluba korespondaĵo troviĝas ĉe la kluba sekretario Josef Vondroušek, sed tiu - lerte informita de Kilian - forigis leterojn, kiuj povus esti danĝeraj.

Post la milito li kun la edzino remembriĝis en la klubo de Brno. En la lernojaro 1948-1949 li instruis Esperanton en la urba lernejo en Tuřany, lecionojn li donis ankaŭ al unuopuloj kaj grupetoj. Kun siaj lernantinoj li preparis literaturajn vesperojn en la klubejo kaj du prelegojn (*La revolucia jaro 1848, Naskiĝtago de K. Gottwald*). 

En 1949 li partoprenis kun la edzino kaj unu lernantino Someran Esperanto-Lernejon en Rožnov pod Radhoštěm kaj frekventis instruistan kurson ĉe Antonín Sattek el Příbor, kiun li finis per ekzameno pri esperantismo. 

En 1950 li submetiĝis en Brno al ekzameno pri instruado de Esperanto ĉe Ekzamena Komisiono de Ĉeĥoslovaka Esperanto-Asocio. Samjare li salutis la tutŝtatan Esperanto-kongreson en Brno en la nomo de la praga episkopo de la Ĉeĥoslovaka Eklezio d-ro Miroslav Novák.

En 1959 li verkis artikolon pri centjara datreveno de L. L. Zamenhof en la gazeto „Český zápas" (*Ĉeĥa lukto*).

Ekde 1964 li laboris kiel membro de Paca Rondeto de Esperantistoj-klerikoj de Ĉeĥoslovaka Eklezio kaj kunlaboris kun Rudolf Horský.

La 28-an de marto 1969 estis fondita ĉeĥa sekcio de KELI en la konstitucia kongreso de ĈEA en Brno li estis nomumita honora membro de la sekcio.

Lia poresperanta laboro estis plurfoje rompita pro okulmalsano.
**Sud-suda kunlaboro** estas historia termino uzata de politikistoj kaj akademianoj por priskribi la interŝanĝon de fontoj, teknologio kaj konoj inter evoluantaj landoj, konataj ankaŭ kile landoj de la *tutsudo*.

Historio
--------

En 1978 Unuiĝintaj Nacioj starigis la komitaton por sudsuda kunlaboro por instigi al sudsuda komerco kaj kunlaboro ene siaj propraj agentejoj.. 

Tamen la ideo de sudsuda kunlaboro ludis rolon en la kampo de evoluo nur en la malfruaj 1990-aj jaroj.. 

Okazis ĝis nun du kunvenoj. La unua en Abuĝo, Niĝerio, en 2006, kie 53 delegitoj el Afriko kaj 12 el Sudameriko kunvenis. La dua okazis sur la insulo Margarita en Venezuelo en septembro de la jaro 2009. Tiam kunvenis 49 registarestroj el Afriko kaj 12 el Sudameriko.

Sudsuda kunlaboro sukcesis malpligrandigi la dependecon de helpprogramoj de evoluintaj landoj kaj modifis la internacian povumobalancon.

Vidu ankaŭ
----------

* PUND
* Evoluantaj landoj
* MediaGlobal
* Grupo de la 77
* Justa komerco

Referencoj
----------

1. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2011-01-03. Alirita 2011-09-12.
2. ↑
3. ↑   Arkivigite je 2009-10-04 per la retarkivo Wayback Machine,
4. ↑
5. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2011-09-30. Alirita 2011-09-12.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Partneroj en sudsuda kunlaboro
* UN-komitato por sudsuda kunlaboro Arkivigite je 2011-01-03 per la retarkivo Wayback Machine
* Taskoteamo pri sudsuda kunlaboro Arkivigite je 2010-04-19 per la retarkivo Wayback Machine
* Praktika sudsuda kunlaboro - apartaj kazoj
* Sudsudaj voĉoj
* Programo por nutrosekureco[*rompita ligilo*]
* Evoluaj defioj, sudsudaj solvoj Arkivigite je 2011-08-09 per la retarkivo Wayback Machine
* South-South Spark[*rompita ligilo*]
**Ferenc Schwartzer** [svArcer], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Schwartzer Ferenc** estis hungara kuracisto, psikiatro, profesoro. Lia nobela antaŭnomo estis *babarci*. Li estis fondinto de la hungara psikiatrio. Lia filo estis same psikiatro Ottó Schwartzer.

Ferenc Schwartzer
Ferenc Schwartzer  naskiĝis la 24-an de novembro 1818 en Babarc. Li mortis la 2-an de marto 1889 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Ferenc Schwartzer akiris kuracistan diplomon en Vieno en 1844, poste li laboris plu en la sama urbo. En 1848 li studvojaĝis al Belgio, Anglio, Francio kaj Germanio. En la malfrua jaro 1848 li hejmenvenis kaj li skizis planon pri psikiatriejo, sed pro la milito li aliĝis al la armeo de Richárd Guyon. Post falo de la liberecbatalo li rifuĝis ĉefe al Francio, kie li studis la psikiatriejojn. En 1850 li hejmenvenis kaj li establis la unuan hungaran psikiatriejon, kie li enkondukis la terapion de la laboro. Post 2 jaroj tiu hospitalo translokiĝis al Buda kaj gvidis ĝin ĝis 1878. Inter 1860 kaj 1866 li estis privata profesoro en Reĝa Universitato de Pest. En 1864 li estis elektita deputito en municipo Buda, tiutempe li ricevis premiojn kaj medalojn, fine li nobeliĝis. Li iniciatis arbarigon de Monto Gellért.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *A lelki betegségek általános kór- és gyógytana, törvényszéki lélektannal* (1858)
* *A budai magán elme- és ideg-gyógyintézet tudósítója és tizenkét évi működésének eredménye* (1864; ankaŭ germane)

Memorigiloj
-----------

* memortabulo kaj strato en Budapeŝto

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)
* hungarlingva biografio kun foto
**Suda Jemeno** estas la historia nomo por la suda parto de la ŝtato Jemeno, kiu ekestis dum la 19-a jarcento, kiam la lando Jemeno dividiĝis al nordo kontrolita de la Otomana Imperio kaj sudo kontrolita de Britio. Post la sendependiĝo de Britio en la sudo de Jemeno ekestis la Demokratia Popola Respubliko Jemeno.

Britia regado (1839–1967)
-------------------------

Komence de la 19-a jarcento la lando Jemeno pli kaj pli iĝis centro de intereso por la eŭropa potenco Britio, kiu dum la jaro 1834 konkeris la insulon Sokotra kaj dum 1839 la havenon Adeno. Pluaj teritorioj en la regiono Hadramaut estis metitaj sub protekton de Britio, por gajni britian kontrolon de la Golfo de Adeno. Post la malfermo de la Sueza Kanalo en Egiptio Adeno plugraviĝis por Britio kiel komerca kaj armea haveno. Inter la jaroj 1958 kaj 1967 el la emiraj kaj sultanaj regnoj de suda Jemeno laŭ instigo de la britaj aŭtoritatoj kreiĝis la *Sudarabia Federacio*, al kiu ankaŭ Adeno estis alligita.

Demokratia Popola Respubliko Jemeno (1967–1990)
-----------------------------------------------

Post la reatingo de ŝtata sendependiĝo la 30-an de novembro 1967 proklamiĝis la Demokratia Popola Respubliko Jemeno. Ĝi ekzistis ĝis la reunuiĝo kun la nordo de la lando, la Jemena Araba Respubliko, la 22-an de majo 1990.

Eksteraj ligiloj
----------------

* "Fenestro al Jemeno" (paĝoj germanlingvaj)
**Jaromír aŭ Jaroslav ŽELEZNÝ** <Jaro> (la 11-an de aprilo 1889 en Husinec – la 8-an de aprilo 1970 en Těchonice apud Klatovy) estis ĉeĥa esperantisto, aŭtoro de projekto Esperanta kaj projekto Esperantisha, Idemaj (Ido-similaj) modifoj de Esperanto.

Profesie li estis pastro.

En 1921 li verkis ĉeĥlingve lernolibreton pri Esperantido kun F. Jelinek.

En 1924/1925 li elpaŝis kun la projekto Esperanta.

Sur lia tombo-tabulo estas teksto en lia "Esperantisha".

Mencio pri li aperis ankoraŭ en Pacdefendanto 42/1955, kie Rudolf Burda skribas:

*Ĉeĥoslov. Esperantistoj ricevis multobligitan prospekton pri nov-eldonita, fuŝita Esperanto, kiun la aŭtoro nomas „Esperantština". Temas pri elpensaĵo de pastro J. Železný el Těchonice, pošta Nalžovské Hory (se vi volas kontakti kun li) kiun studie ordigis dipl. d-ro. de scienco politika, J. Tichý el Instituto „GLOBUS" en Praha. K-do. pastro Železný estas ankaŭ nia abonanto, kaj ni rekomendas al li, ke li prefere sin okupu anstataŭ per „Esperantido" kaj „Esperantština", per aktiva partopreno en la esperantista pacbatalo, kie li certe trovos pli da simpatiuloj, kiuj ne ĵetos liajn verkojn en paperkorbon. La dipl.sc.pol.d-ro J. Tichý verŝajne ne povas trovi oportunan okupon, pro tio ni konsilas al li, ke li provu fari same.*

Verkoj
------

* **Mezinárodní řeč esperantidská** (Internacia lingvo Esperantido, Praha 1921, eldonita proprakoste kun F. Jelinek, lernejestro en Ždánice apud Kouřim)
* **Int. L. Esperanta** (of. org. de univ. ligo esperantida, Jaro Železny, 1925-1928, Techonice, 4 p 30x19)

Fontoj
------

* Stanislav Kamarýt: **Historio de la Esperanto-movado en Ĉeĥoslovakio**, ĈEA, Praha 1983 – sur la paĝo 15 estas mencio pri liaj kontaktoj kun F. V. Lorenz kaj sur p. 251 lij vidatoj
* Jaroslav Mařík: **Kiu kiam? Ĉeĥoslovaka parto.** (Artur E. Iltis, Saarbrücken 1987) – menciitaj naskiĝdato, elpaŝo kun la projekto Esperanta kaj mortodato kun rimarko pri la surtomba surskribo en Esperantisha
* P. E. Stojan: **Bibliografio de la internacia lingvo** (Genève 1929) - sur p.467 pri la du verkoj de Železný sub n-roj 5671a kaj 5677

Rimarkigo pri la persona nomo
-----------------------------

En la *Historio* de Kamarýt estas skribite Jaroslav, en *Kiu kiam?* de Mařík estas Jaromír. En la broŝureto pri Esperantido estas nur J. Železný, en la antaŭparolo Jaro Železný (familiara mallongigo por ambaŭ nomoj)
**András Bozóki** [andrAŝ bozOki], laŭ hungarlingve kutima nomordo (kaj laŭ plena nomo) **Bozóki Tamás András** estas hungara politikisto, ministro, politologo, sociologo, profesoro.

András Bozóki  naskiĝis la 23-an de januaro 1959 en Budapeŝto.

Biografio
---------

András Bozóki studis en Scienca Universitato pri Eötvös Loránd ekde 1978. En 1983 li akiris juran diplomon, post 2 jaroj ankaŭ sociologian diplomon. Post la jura diplomo li restis por instrui en la universitato. Ekde 1987 li vizitis nekomunistajn partiajn renkontiĝojn (tiam tio estis krimo!), post 2 jaroj li fondis gazeton, sed li kontribuis ofte en diversaj gazetoj. En 1992 li kandidatiĝis. Li atingis la instruan rangon docento en 1999, krome ekde la sama jaro li instruis ankaŭ en Mez-Eŭropa Universitato. En 2005 li estis nomumita universitata profesoro. Tiutempe li esploris ĉefe en eksterlandaj institutoj, krome li estis gastoprofesoro ekzemple en Usono, Italio, Svedio. Li estis ministro pri nacia kultura heredaĵo inter 2005-2006 en Unua Kabineto Gyurcsány. Li ricevis premiojn en 1991, 1993, 2009.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *A Szép Szó 1936–1939* (1987)
* *Társadalomismeret* (1991) - mezlerneja lernolibro
* *Democratic Legitimacy in Post-Communist Societies* (1994)
* *Magyar panoptikum* (1996)
* *Politikai pluralizmus Magyarországon 1987–2002* (2003)
* *25 Years after the Fall of Iron Curtain: The State of Integration of East and West in the European Union* (2014)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio[*rompita ligilo*]
* Arkivigite je 2016-03-03 per la retarkivo Wayback Machine angle

* Kategorio András Bozóki en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 523163
* GND: 1162641991
* LCCN: n91078996
* VIAF: 69002069
* ISNI: 0000 0001 1069 1421
* SUDOC: 032362714
* BNF: 12340688p
* BIBSYS: 90606686
* NKC: jo2015873615
 |