recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
La **familio Koch** [koŭk] estas usona negocista familio, plej menciata pro sia politika aktivado, donacante al ekonomie dekstrismaj, krimjustec-reformaj, klimatŝanĝo-neaj, kaj Respublikanaj Partiaj aferoj, kaj pro sia rego de Koch-Industrioj, la dua plej granda private posedata firmao en Usono (kun enspezoj de $100 miliardoj en 2017). La familia firmao estis komencita de Fred C. Koch, kiu evoluigis novan metodon por la rafinado de peza kruda petrolo en benzinon. Kvar el la filoj de Fred procesis unu kontraŭ la aliaj pri siaj interesoj en la firmao dum la 1980-aj jaroj kaj 1990-aj jaroj.

Charles G. Koch kaj David H. Koch, hodiaŭ ofte referencataj kiel la **fratoj Koch** – kaj la solaj du el la kvar filoj de Fred Koch, kiuj ankoraŭ restas kun Koch Industrioj – estas asociataj kun la Koch-familiaj fondaĵoj. Charles kaj David Koch konstruis politikan reton de konservativaj donacantoj kaj la fratoj funelas financan enspezon al televida kaj plur-amaskomunikila reklamado.

Laŭ la enketa ĵurnalisto Jane Mayer kaj la ekologia NRO Greenpeace, la fratoj aktive rolas en la oponado de leĝoj, kiuj celas batali kontraŭ klimata ŝanĝo. La homfarita klimatŝanĝa neanto Willie Soon ricevis 230 000 usonajn dolarojn el la *Charles G. Koch Charitable Foundation*. Organizaĵoj financataj de la fratoj Koch, kiel *Americans for Prosperity*, *The Heritage Foundation*, *Cato Institute* kaj *Manhattan Institute*, aktivas pri la neado de la tutmonda varmiĝo.

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Koch family en la angla Vikipedio.* 

* Kategorio Familio Koch en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Prentice Hall** estas estas usona eldonisto kiu publikigas librojn por instruado kaj kiu estas posedata fare de Pearson PLC. La eldonejo estis fondita en 1913, kaj havas ĉefsidejon en Upper Saddle River, Nov-Ĵerzejo. La eldonisto havas sian merkaton ene de alteduko kaj publikigas presaĵon kaj ciferecan enhavon. Ĝi distribuas siajn teknikajn titolojn per la servo Safari Books Online .

La origine sendependa eldonejo estis fondita en 1913 fare de la jurprofesoro Charles Gerstenberg kaj lia studento Richard Ettinger. La nomo konsistis el la naksnomoj de la patrinoj de Gerstenberg kaj Ettinger. En 1984, Prentice Hall estis akirita fare de Simon & Schuster kaj aŭkciita al Pearson fare de ĝia tegmentofirmao Viacom en 1998 .

Prentice Hall estis la unua usona eldonisto de akademiaj libroj kaj lernolibroj, sed ankaŭ donis platformon al tre idiosinkraziaj kaj interesaj aŭtoroj. Ekzemple, Jane Roberts parte publikigis ŝiajn Seth-librojn, kiuj estis sukcesaj en la 1970-aj jaroj, kun Prentice Hall .

Parentice-Hall nun estas premsigno de Pearson PLC.

Referencoj
----------

1. ↑   About Prentice Hall. Arkivita el la originalo je May 3, 2007. Alirita 2007-05-23.
2. ↑  "Viacom captures Paramount",  *tribunedigital-baltimoresun*. (angle)

 Arkivigite je 2018-12-11 per la retarkivo Wayback Machine
3. ↑  *Seth, Dreams, and Projections of Consciousness*, by Jane Roberts (1986), pg. 15. (ISBN 0-9652855-4-5)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo
* La akademia eldonprogramo de Pearson Education inkluzive de Prentice Hall
* Prentice Hall Professional Technical Reference website


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 854212
* GND: 127287-1
* LCCN: n79006331
* VIAF: 159368920
* ISNI: 0000000112819919
* BNF: 12739794j
* NKC: ko2008471680
 |
Matroso de la Franca Mararmeo
**Matroso** estas persono kiu faras ĉiajn laborojn sur ŝipo kiuj estas necesaj por teni la ŝipon pura kaj martaŭga. Alia nomo estas maristo.

Tio signifas i.a. la manipulado de la veloj, prizorgado de la ŝipo, purigado de la ŝipo, stiri la ŝipon, gvatposteni, k.t.p.

Oni faras distingon inter **ĉefmatrosoj** kaj **submatrosoj**. La lastaj estas komencantaj matrosoj.

Kelkfoje oni nomas ilin peĉpantalonuloj pro la kalfatrado dum kio oni uzas peĉon, ankaŭ ferdekŝvabrulo estas uzata.

Vidu ankaŭ
----------

* Maristlernanto

  

* Norvega (mararmea) matrosoNorvega (mararmea) matroso
* Matroso de komerca ŝipoMatroso de komerca ŝipo
* Rusiaj (mararmeaj) matrosojRusiaj (mararmeaj) matrosoj
* Matroso de la Franca MararmeoMatroso de la Franca Mararmeo
* Usonaj (mararmeaj) matrosojUsonaj (mararmeaj) matrosoj
* Nederlanda mararmeano Nicolaas CorstanjeNederlanda mararmeano Nicolaas Corstanje
* Germana mararmea matrosoGermana mararmea matroso

* Kategorio Matroso en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

**Hanna Zamenhof** naskiĝis la 15‑an de oktobro 1953, en Varsovio. Ŝi studis slavistikon kaj la francan lingvon en la Lodza Universitato. Antaŭ la elmigro de Pollando, en la komenco de la 1980‑aj jaroj, ŝi instruis lingvojn kaj literaturon en kelkaj polaj lernejoj. Veninte al Usono, kie ŝi setliĝis kun la familio. En la 1990‑aj jaroj ŝi instruis la francan en *Trinity Episcopal School* en Baton Rouge, Luiziano. Nuntempe ŝi gvidas vojaĝagentejon. Ŝia edzo Andreo Zaruski ĝis sia emeritiĝo estis urologo kaj laboris science. Ili havas du filinojn: Klementyna kaj Kasia.

Hanna estas, laŭspirite, homarano. En la 44‑a UK en Varsovio, en 1959, dum la Zamenhofa Vespero ŝi, sesjara knabineto, blanke vestita, suprenlevita al la pupitro, emocie kaj bele deklamis la poemon "Ho, mia kor’", verkitan de ŝia praavo Ludoviko L. Zamenhof.

En 1987 ŝi publikigis libron, pollingve *Homarano. Sonata dla emigranta* (Homarano. Sonato por elmigrinto). La publikaĵon eldonis la prestiĝa pola eldonejo *Oficyna Poetów i Malarzy* (Alo de poetoj kaj pentristoj), Londono. 

Sub la nomo Hanna Zamenhof‑Zaruski en 1993 ŝi eldonis duan libreton, anglalingve: *Dr. Esperanto, The Man Full of Hopes* (D‑ro Esperanto, homo plena de esperoj). Ĝi estas dediĉita al infanoj, kaj sur la interna kovrilpaĝo troviĝas jena dediĉo: *Al miaj du miraklaj knabinoj: Klementyna kaj Kasia, kaj al aliaj infanoj de la mondo.* En sia antaŭparolo al la leganto ŝi pledas por Esperanto, substrekante ĝian valoron por interkomunikado de la homoj en la tuta mondo. La libreto estis eldonita en Japanio.

Referencoj
----------

1. ↑  Forge, Jean. (1959). *La Verda Stelo*. La evento okazas je 8:02.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 649724
* GND: 1229844090
* VIAF: 73873240
 |
La esprimo **Nordamerika literaturo** ne estas tre preciza, ĉar Nordameriko estas geografia koncepto, facile trapasebla al politikaj kaj ekonomiaj niveloj, sed ne tiom facile al lingvaj, kulturaj kaj sociaj konceptoj, kiel estas literaturo, kaj tiel kvankam eblas paroli de la literaturo de aparta lando, ne klaras kiel oni povas arigi la literaturon de diversaj landoj kun diversaj lingvoj en homogena aro de literaturaj fenomenoj.

Tre ofte per "Nordamerika literaturo" oni subkomprenas la literaturo de Usono, kiel plej grava lando de Nordameriko, el ekonomia, loĝantara, politika kaj kultura vidpunktoj. La literaturo de Usono, dum la 20-a jarcento tre apogita en la disvastigo fare de la kinarto kaj en la pezo de sia potenca ekonomio, kiu eksportas la usonan kulturon tutmonde, iĝis fame konata en aliaj kontinentoj kaj iĝis la plej forta literaturo en angla lingvo. Duarange Kanado ne povas konkurenci kun la kultura potenco de Usono kaj krome ties literaturo dividiĝas laŭlingve inter tiu verkita en angla kaj tiu verkita en franca. Krome, en ambaŭ landoj ekzistas tre minoritataj literaturoj en indiĝenaj lingvoj.

Ofte usonaj verkistoj ricevis la Nobel-premion pri literaturo, la unua Sinclair Lewis en 1930, kaj poste Eugene O'Neill en 1936 kaj Pearl S. Buck en 1938. Post la Dua Mondmilito sinsekve T. S. Eliot en 1948, William Faulkner en 1949 kaj Bertrand Russell en 1950; sekvis Ernest Hemingway en 1954 kaj John Steinbeck en 1962; kvankam Saul Bellow (1976) naskiĝis en Kanado kaj Isaac Bashevis Singer (1978) en Pollando, ambaŭ faris sian literaturan karieron en Usono. Toni Morrison ricevis la premion en 1993, Bob Dylan en 2016 kaj Louise Glück en 2020. En tute dek tri usonanoj, dum por Kanado nur en 2013 la kanada verkistino Alice Munro ricevis tiun premion; neniu alia kanadano ricevis tiun premion ĝis 2020.

Pri Meksiko, kvankam tre ofte oni lokas ĝin en Nordameriko, lingve kaj kulture havas pliajn rilatojn kun la ceteraj samlingvaj landoj de Karibio, Centrameriko kaj eĉ Sudameriko, do malfacile oni povas konsideri ties verkistojn kiel nordamerikaj. Ĉiuokaze menciindas, ke almenaŭ Octavio Paz en 1990 ricevis la Nobel-premion pri literaturo.

La literaturo de aliaj landoj, foje konsiderataj kiel nordamerikaj, kiel Gronlando, Bermudoj kaj Sankta-Piero kaj Mikelono ne reprezentas tutmonde konsiderataj kun grava pezo en ajna senco. Tamen tiesj verkistoj estus ja nordamerikaj.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 723781
 |
**Batam** (indonezie *Kota Batam*) estas milionurbo en Indonezio, en la insuloj *Riaŭ*, en provinco Riaŭ-Insuloj. Apartenaĵoj de Batam estas 2 insuloj, ili estas ligitaj al Batam per pontoj. 

Panoramo en Batam

Geografio
---------

Batam situas kontraŭ Singapuro en respektive malgranda insulo same nomata Batam. Singapuro troviĝas 28, provinca ĉefurbo Tanjung Pinang 45, Pekanbaru 296, Palembang 465, Medano 656, ĉefurbo Ĝakarto 869, Bandungo 977, Semarang 1147, Surabajo 1342, Makassar 1846 kilometrojn (aere) .

La granda moskeo

Historio
--------

La unuaj registritaj loĝantoj ĉe Batam estis malajoj de la jaro 231 post Kristo. Ĝi longe apartenis al sultanlando, iam al Singapuro. En la 1973 Batam estis deklarita industria zono por iĝi la indonezia Singapuro. En 1999 la komunumo ŝanĝis sian statuson al aŭtonoma regiono.

Ekonomio
--------

Dum la historio fiŝkaptado, markomerco kaj piratado estis la ĉefaj okupiĝoj. En la malfrua 20-a jarcento la industriiĝo komenciĝis kun naftoindustrio, ŝipkonstruado kaj elektronika produktado. Ekde 2006 Batam estas parto de speciala ekonomia zono kun Singapuro. Batam estas la tria marhaveno de la lando. Turismo formas grandan parton de la ekonomio kun pli ol 1.5 milionoj da turistoj en 2015.

Klimato
-------

La klimato de Batam estas klasifikita kiel ekvatora klimato. Jare pluvas averaĝe po 2476 mm. En ĉiuj monatoj pluvas, tamen pli ofte inter oktobro kaj januaro. La averaĝa temperaturo estas 27 °C kaj varias inter 22-31 °C. Ne estas grandaj diferencoj inter la monatoj.

Religio
-------

Islamo estas la majoritata religio en Batam kun 77%, sekvita de kristanoj (17%), budhanoj (6%) kaj hinduismo (malpli, ol 1 procento).

Trafiko
-------

La haveno havas pramajn itinerojn kaj al enlando kaj eksterlando. Batam havas internacian flughavenon kaj vojojn al aliaj partoj de la insulo.

Vidindaĵoj
----------

* la granda moskeo kaj aliaj moskeoj
* pluraj kirkoj kaj temploj
* pontoj

Fontoj
------

* WikiTrans

* StratoStrato
* VendejegoVendejego
* HoteloHotelo
* PontoPonto
**Zugerberg** (en Esperanto **Monto de Zugo**) estas montoĉeno en la svisa kantono Zugo. Ĝia maksimuma alteco estas de 1 165 m s.m.. Ĝi situas inter la Lago de Zugo en oriento kaj la Lago de Ägeri en okcidento. Ĝin norde ĉirkaŭfluas la rivero Lorze. Je ĝia okcidenta piedo situas la kantonĉefurbo Zugo. Sur la monto situas la municipo Zugerberg, kiu estas parto de la urbo Zugo.

Turismo
-------

La monton oni atingas per la funikularo Zugerbergbahn ek de la valhaltejo Schönegg en Zugo. La valhaltejo atingeblas de la stacidomo de Zugo per la loka aŭtobuso n-ro 11 de Zugerland Verkehrsbetriebe en malmultaj minutoj. La monta finhaltejo situas sur alteco de 926 m s.m. La veturado per la funikularo de la valstacio ĝis la monto daŭras proksimume 6 minutojn. La funikularo estis malfermita la 14-an de majo 1907. La funikularo transportas jare proksimume 300 000 pasaĝerojn. La monta haltejo de la funikularo estas bona elirpunkto por migradoj.

Precipe dum okcidentventa vetero la monto Zugerberg estas ŝatata loko por glitparaŝutistoj. Bonaj termaj suprenventoj ebligas la flugadon ĝis la malfrua vespero.

Paseja vojo
-----------

Tra Zugerberg ankaŭ kondukas paseja ŝoseo de la urbo Zugo al Unterägeri, kiu dum semajnfinoj estas fermita por privata motortrafiko. La pasejkulmino situas je alteco de 1039 m s.m.

Instituto Montana sur Zugerberg

Instituto Montana
-----------------

Proksime de la monta haltejo situas la *Instituto Montana*, internacia privata internatlernejo por infanoj el la tuta mondo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Zugerberg en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la funikularkompanio Zugerbergbahn

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rListo de la montpasejoj de Svislando |
| --- |
| Albispasejo • Albulopasejo • Berninopasejo • Bözberg-Pasejo • Brünigpasejo • Flüelapasejo • Forchpasejo • Furkopasejo • Gemmipasejo • Gurnigelpasejo • Granda Sankt-Bernard-Pasejo • Grimselpasejo • Hulfteggpasejo • Juliopasejo • Klausenpasejo • Lukomagnopasejo • Malojopasejo • Nufenenpasejo • Oberalppasejo • Ofenpasejo • Passwang-Pasejo • Rickenpasejo • San-Bernardino-Pasejo • Sankt-Gotard-Pasejo • Sattel-Pasejo • Sattelegg • Sempionopasejo • Splugopasejo • Suba Hauenstein-Pasejo • Supra Hauenstein-Pasejo • Sustenpasejo • Vue-des-Alpes-Pasejo • Wildhauspasejo • Zugerberg | Montpasejoj de SvislandoMontpasejoj de Svislando |

 |
**Bojkoto** en ekonomia senco estas la interkonsentita rifuzo pri aĉeto for de la bojkotita persono, instituto aŭ nacio, pri importo aŭ negocado. Bojkoto povas esti ekonomia kaj politika armilo (se oni bojkotas (strikas) laboron aŭ bojkotas politikajn elektojn).

La vorto *bojkoto* (*bojkoti*) derivas el la nomo de kapitano Charles Cunningham Boycott, senskrupula angla teromakleristo en Irlando, kiu suferis je organizita bojkoto de la Irlanda Ligao en 1880.

Bojkoto celas kompromiti, ekenomie malfaciligi la funkciadon, negocojn de kontraŭulo. La bojkoton nuntempe oni uzas en taktiko por la justa komerco, por elpensita justa politiko.

Historiaj bojkotaj akcionoj laŭ kronologio:

* en la germana mezepoko, oni ekskludis urbojn el la Hansa-urboj ("elhansigo)", kio signifis la ekonomian subeniron de la urbo
* dum la usona revolucio, usono bojkotis la varojn el Britio;
* la hinda bojkoto kontraŭ la britaj varoj, organizita fare de Gandhi;
* la germana bojkoto kontraŭ la judaj vendejoj dum la naziismo;
* Bus-bojkoto fare de la Afrik-usonanoj;
* la araba bojkoto kontraŭ Israelo kaj firmaoj, kiuj negocis kun Israelo
* ekonomia bojkoto pro politika mal-interkonsento: longtempa bojkoto kontraŭ Sud-Afrikaj firmaoj en la 1980-aj jaroj.

La bojkoto provas dum mallonga periodo atentigi pri maljusteco kaj devigi reformojn aŭ eĉ leĝojn.

Alia formo de la bojkoto estas la oferto de anstataŭiga varo; ekz. Mekka-Kolao anstataŭ *Coca Cola*.

Hodiaŭ la ĉefcelo de la bojkoto estas la protekto de la konsumantoj.

vidu ankaŭ: senperforto, embargo, Nestlé, Kontinenta bojkoto, Armaĵa industrio, civila malobeo, Socia movado busbojkoto en Montgomery

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Bojkoto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* kelkaj nuntempaj bojkotaj kampanjoj:
	+ kontraŭ usonaj firmaoj

  



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 35677
* GND: 4132654-4
* LCCN: sh85016199
* NDL: 00560826
 |
**Béla Julesz** [jules], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Julesz Béla** estis hungara-usona psikologo, profesoro, membro (ekstera en 1983,) de Hungara Scienca Akademio, membro de Usona Scienca Akademio (1987).

Béla Julesz  naskiĝis la 19-an de februaro 1928 en Budapeŝto. Li mortis la 31-an de decembro 2003.

Biografio
---------

Béla Julesz akiris diplomon pri elektrotekniko en 1950 en la teknika universitato en Budapeŝto, poste li eklaboris en la telekomunikada esplora instituto. Li atingis la sciencan gradon PhD en 1956. Post falo de hungara revolucio de 1956 li forlasis Hungarion kun sia edzino. Li iris al Usono, kie li ricevis postenon en Bell Laboratorio. Li okupiĝis ĝismorte pri la vida kaj aŭda perceptadoj en la psikologia kampo, kie li malkovris la ciklopan vizion en 1959. Tio estis revolucio en la vidoscienco. Baldaŭe Julesz faris gravajn kontribuojn al la teorio de homa vidsenso. En 1989 li retiriĝis de Bell Laboratorio kaj komencis instruadon en Rutgers Universitato. Ankaŭ tie li establis laboratorion pri la vido. Li ricevis premiojn en Usono.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Foundations of Cyclopean* (1971)
* *Dialogues on Perception* (1995)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* angle
* angle
* kun foto[*rompita ligilo*] angle

* Kategorio Béla Julesz en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 479066
* GND: 1172250235
* LCCN: n94022620
* VIAF: 22259732
* ISNI: 0000000079866085
* SUDOC: 035013966
* BNF: 12570268x
* BIBSYS: 90845425
* ICCU: UFIV007440
 |
**Braunau** estas komunumo en la distrikto Münchwilen de Kantono Turgovio, Svislando. Ĝi havis 673 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007.

Geografio
---------

Braunau situas sur monteto en la sudo de la Malantaŭa Turgovio norde la la sankt-gala urbo Wil. Al la komunumo apartenas ankaŭ la vilaĝoj Beckingen, Hittingen, Oberhausen kaj deksep etaj setlejoj. Sur monteto norde de Oberhausen situas la kastelruino Heitenau, kie en la malfrua mezepoko rezidis la Sinjoroj de Heitenau, la iamaj mastroj de Braunau. La teritorion de la komunumo trafluas norde de la kernvilaĝo la rivereto *Hartenauerbach*, alfluanto de Lauche, kiu siavice alfluas al la rivero Murg. Sude de la vilaĝo situas la monteto *Braunauer Höchi* kaj en oriento *Braunauer Berg*. En la suda flanko la rivereto *Wiesentalbach* fluas suden tra la valeto *Wiesental* tra Bronschhofen en Wil al la rivero Turo.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Braunau limas en nordo al Affeltrangen, en nordoriento al Bussnang, en oriento al Wuppenau, en sudo al Bronschhofen (Kantono Sankt-Galo), en sudokcidento al Bettwiesen, kaj en okcidento al Tobel-Tägerschen.

Trafiko
-------

Braunau atingeblas ek de Wil per buso en 15 minutoj.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Braunau datiĝas el la jaro 762 kiel *Pramacunauia*. En mezepoko la bienoj en Braunau plejparte apartenis al la Monaĥejo Sankt-Galo. En 1228 la malalta jurisdikcio pri Braunau transiris al la johanita komturejo Tobel, sub kies regado la loko restis ĝis la Helveta Revolucio en la jaro 1798. Ĝis 1998 Braunau estis parto de la municipkomunumo Tobel. Propra preĝejo estis ekkonstruita en Braunau en 1806 kaj inaŭgurita 1807. La hodiaŭa politika komunumo Braunau estiĝis per ĝia sendependiĝo de Tobel la 1-an de januaro 1999.

Vidu ankaŭ
----------

* Aliaj lokoj kun la nomo Braunau

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la komunumo Braunau
* Braunau en la Historia Leksikono de Svislando

* Kategorio Braunau TG en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Bildoj
------

* Evangelia preĝejoEvangelia preĝejo
* Evangelia preĝejo de interneEvangelia preĝejo de interne
* OberhausenOberhausen
* Faktrabdomo en BraunauFaktrabdomo en Braunau
* Katolika kapeloKatolika kapelo
* Komunuma domoKomunuma domo
* LernejoLernejo
* Rigardo de la evangelia preĝejo al la vilaĝoRigardo de la evangelia preĝejo al la vilaĝo
* Vilaĝa puto kaj katolika kapeloVilaĝa puto kaj katolika kapelo
* Vilaĝeniro venante de TobelVilaĝeniro venante de Tobel

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Münchwilen |
| --- |
| Aadorf • Bettwiesen • Bichelsee-Balterswil • Braunau • Eschlikon • Fischingen • Lommis • **Münchwilen** • Rickenbach • Sirnach • Tobel-Tägerschen • Wängi • Wilen |  |

 |
Flago de la nacio *houma*.
La **Humaoj** (angle *Humas people*) estas indianaj indiĝenoj el Luiziano, Usono. Ili formas franclingvan indianan tribon ekde la malapero de ilia denaska lingvo dum la franclingva koloniisma epoko (Franca Luiziano). La Humaoj donis sian nomon al la urbo Houma (Luiziano).

La malkovro de petrolo estis atako sur la indiĝenaj rajtoj de la Humaoj. Ili estis forpelitaj de siaj teritorioj kaj ne povis profiti de la financaj gajnoj kiun faris la petrola industrio.

La Humaoj formas komunumon de proksimume 15 000 personoj.

Meze de la 20-a jarcento la *United Houma Nation* organizis sin en loka registaro kaj organizis balotojn. Ili estas fine agnoskitaj en oktobro 2014 fare de la federacia registaro de Usono.

La usona Luiziano (*Louisianne*)
--------------------------------

Post kiam Napoleono Bonaparte vendis Luizianon al Usono en 1803, la franclingva luiziana socio daŭre vivis laŭ siaj propraj reguloj kaj parolis la francan dum preskaŭ la tuta 19-a jarcento. Estas nur komence de la 20-a jarcento ke tiu situacio ŝanĝiĝis kiam la luiziana ŝtato malpermesis la uzadon de la franca, samkiel por la lingvo de la Humaoj, la Kaĵunoj kaj la luiziananoj kiuj parolas la luizian-kreolan francan.

Franclingvio
------------

Ekde la dua duono de la 20-a jarcento, la Humaoj postulas la apartenon al franclingvio samrajte kiel la Kaĵunoj kaj la kreoloj de Luiziano. Kvankam la gejunuloj estas franclingvanoj kaj ke ili eklernas la anglan kun la celo sin integri en la usona socio, la lingva kaj kultura kunlaboro kun la franca konsulejo plifortiĝis.

Klimata ŝanĝo
-------------

Suda Luiziano pli ol aliloke en Usono suferas de inundoj. La insulo Jean Charles ekzemple jam estas loko kie la klimata ŝanĝo plej forte kaj rapide manifestiĝis.

Vidu ankaŭ
----------

(Angla vikipedio) Houma (urbo)

Referencoj
----------

1. ↑  france Gilles-Antoine Langlois (antaŭparolo Jean-Pierre Frey), *Des villes pour la Louisiane française : Théorie et pratique de l'urbanistique coloniale au 18e siècle* , Paris, Éditions L'Harmattan, 1-a de januaro 2003, 448 paĝoj, (ISBN 2-7475-4726-4, EAN 9782747547260).
2. ↑  angle, france *La Nation Houma présente son projet de centre culture*l,  arkivo, nouvelleorleans.consulfrance.org, la 24-an de oktobro 2016.
3. ↑  angle Lauren Zanolli, *Louisiana's vanishing island: the climate 'refugees' resettling for $52m*, The Guardian, la 15-an de marto 2016, alirite la 20-an de julio 2021

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 733030
* LCCN: sh85062524
 |
Trajno serio 205-1100 de la linio Tsurumi
**Linio Curumi** (鶴見線 [Curumi-sen], angle: *Tsurumi line*) estas linio de fervoja reto JR. La linio apartenas al JR Orienta. Ĝi etendiĝas je 9,7 km inter stacioj Tsurumi kaj Ōgimachi; branĉaj linioj — inter stacioj Asano kaj Umi-Shibaura, Musashi-Shiraishi ĝis Ōkawa.

Resumo
------

La linio Tsurumi trapasas marbordan industrian zonon apud Tokio kaj Jokohamo. Pro tio ĝi estas mallonga, sed estas unika fervoja linio en Japanio.

La historio de la linio Tsurumi komeciĝis en 1926, kiam ĝi malfermis unue kiel kargolinio. Sub la prosero de japana ekonomio dun la Unua Mondmilito, kelkaj kozernoj projektis la konstruon de marborda industria zono apud Tokio kaj Jokohamo. Ili ŝutplenigis marbordon antaŭ Kaŭasaki kaj Curumi kaj instalis ferfabrikon, cementfabrikon kaj aliajn fabrikojn. Por vartrafiko de tiuj fabrikoj ili establis fervojan kompanion nomatan "Havenfervoja Akcio-Kompanio de Curumi" (japane: 鶴見臨港鉄道) kaj malfermis kargoliniojn. En 1930 ĝi komencis pasaĝertrafikon. En 1943 ĝi estis naciigita kaj en 1987 ĝi fariĝis unu el linioj de JR Orienta.

Ĉar plejparto de la pasaĝeroj estas laboristoj de apudaj fabrikoj, matene kaj vespere trajnoj iras tre ofte, sed tage ili iras malofte.

Stacioj
-------

| Nomo de stacia |  japane  | prononco | Distanco deTsurumi | Ĉefa linia trajno | Branĉ-linia trajno de Ōkawa | Branĉ-linia trajno de Umi-Shibaura | Aliaj linioj | Lokiĝo |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Tsurumi | 鶴見 | [Curumi] | 0.0 | ● | ● | ● | Linio Keihin-Tōhoku | Kvartalo Curumi (Jokohamo) |
| Kokudō | 国道 | [Kokudō] | 0.9 | ● | ● | ● |   |
| Tsurumi-Ono | 鶴見小野 | [Curumi-Ono] | 1.5 | ● | ● | ● |   |
| Bentembashi | 弁天橋 | [Bentenbaŝi] | 2.4 | ● | ● | ● |   |
| Asano | 浅野 | [Asano] | 3.0 | ● | ● | ● |   |
| Shin-Shibaura | 新芝浦 | [Ŝin-Ŝibaura] | 3.9 |   |   | ● |   |
| Umi-Shibaura | 海芝浦 | [Umi-Ŝibaura] | 4.7 | ● |   |
| Anzen | 安善 | [Anzen] | 3.5 | ● | ● |   |   |
| Ōkawa | 大川 | [Ookaŭa] | 5.1 |   | ● |   |   | Kvartalo Kaŭasaki (Kaŭasaki) |
| Musashi-Shiraishi | 武蔵白石 | [Musaŝi-Ŝiraiŝi] | 4.1 | ● |   |   |   |
| Hama-Kawasaki | 浜川崎 | [Hama-Kaŭasaki] | 5.7 | ● |   |   | Branĉa Linio Nambu |
| Shōwa | 昭和 | [Ŝōŭa] | 6.4 | ● |   |   |   |
| Ōgimachi | 扇町 | [Ōgimaĉi] | 7.0 | ● |   |   |   |

Vagono
------

* Serioj 205—1200 de JR Orienta

* Linio Tsurumi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Linio Tsurumi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por aliaj signifoj, bv. rigardi la apartigilan paĝon: Drako |

**Drako** (latine *draco*) estas fabelbesto konata ekde pratempoj en plejmulto de Eŭrazio, kaj drakecaj estuloj konatas de la tuta mondo. Laŭ plej multaj homoj, **drakoj** nur ekzistis en homa fantazio, dum kelkaj sciencistoj vidas drakojn kiel svagaj rememoroj de homiĝonta pra-mambesto pri dinosaŭroj. Psikologoj trovas ilin bildoj de la homa timo por serpento, kaj ankaŭ bildo pri ina timo de perfortemaj viroj (drako kontraŭ virgulino). Etnografoj trovas paralelon al veraj Komodaj drakoj.

Animacio de kuranta drako.Kimra statuo de drako.
Bronza statuo de ĉina drako, Qing-dinastio.
Drako estas ofte perceptata kiel granda, supernatura serpento aŭ rampulo kun (aŭ sen) membroj. Ofte ĝi povas flugi, paroli, elŝprucigi fajron kaj alimaniere sorĉi (ravi pervoĉe, perokule ktp.). En Eŭropo la drakoj kutime havas flugilojn vespertecajn, dum al la Aziaj tio mankas. La Eŭropa drako malbonas kaj emas detrui urbojn, ŝteli trezorojn de la homaro, kaj manĝi virgulinojn.
La Ĉina drako kontraŭe bonas, kaj reprezentas bonajn fortojn de la naturo, kiel rikolto, riveroj ks.

Drakoj figuregas en fabeloj, sed ankaŭ en aliaj verkoj, kiel fantasto, Biblio ktp.

**Drako** estas simbolo en Heraldiko, ekzemple en la Kimra flago. En heraldiko, drakoj specife havas kvar gambojn; simila besto kun du piedoj nomiĝas viverno.

Famaj drakoj:

* Drako (konstelacio)
* Fafnir
* La drako de Sankta Georgo de Kapadokio
* La ĉina drako, legenda estaĵo en ĉina mitologio kaj emblemo de la Qing-dinastio, same kiel kultura simbolo de Ĉinio
* La Kimria Drako ("La ruĝa drako", nacia simbolo de Kimrio)
* La drako de Beowulf
* Smaug (de La Hobito)

Vidu ankaŭ
----------

* Meduzo
* Satano
* Kecalkoatlo
* Sfinkso
* Tolkien
* Listo de drakoj

  

* Drako (mitologio) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Drako (mitologio) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Drako (mitologio) en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)

* Drako (mitologio) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Drako (mitologio) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Drako (mitologio) en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 205529
* GND: 4012864-7
* LCCN: sh85039287
* NKC: ph119595
* BNE: XX537511
 |
pejzaĝo en Mazandarano 
La **provinco Mazandarano** - perse استان مازندران - estas unu el tridek provincoj en la nuntempa ŝtato Irano. Ĝia administra centro estas la urbo Sari. La provinco kovras areon de 23 701 kvadrataj kilometroj kaj laŭ la stato de oktobro 2006 havas 2 920 657 loĝantojn. Ĝi troviĝas en la nordo de la ŝtato kaj havas vastan bordon al la Kaspia maro. Dum la antikva epoko Mazandaran aŭ Mazenderan estis parto de la regno Hirkanio.

La Ramsar-Interkonsento pri la protekto de malsekejoj estiĝis en la mazandarana urbo Ramsar en 1971.

Mazandaran estas ankaŭ rapide kreskanta centro por turismo, novigado, biotekniko kaj konstruinĝenieriko.

Plej gravaj urboj
-----------------

* Sario (urbo)
* Amol
* Babol
* Babolsar
* Ĥaemŝahr

Ekonomio
--------

Pro la aparta klimato de la regiono, pli malseka ol tiuj de la aliaj partoj de Irano, la produktoj de la provinco estas rizo kaj aliaj grenoj , fruktoj, kotono, teo, tabako, sukerkano kaj laste sed ne balaste silko.

### Turismo

Mazandaran estis elektita kiel la turisma ĉefurbo de membroŝtatoj de la Organizaĵo por Ekonomia Kunlaborado (ECO) en 2022.

Kulturo
-------

La loĝantaro estas plejparte laika kaj sekve virinoj havas pli grandan socian liberecon kaj sendependecon ol en persaj provincoj. La Universitato de Mazandaran estas universitato troviĝanta en la provinco Mazandaran, kun ĉefsidejo en la urbo Babolsar.

Personoj el Mazandarano
-----------------------

La "Hirkania ora pokalo" el la unua duono de la unua jarmilo, elfosita proksime de *Kalardaŝt* en Mazandarano
* Parisa, muziko

* Khosrow Sinai (filmreĝisoro)

* Sadegh Hedayat

* Reza Ŝaho Pahlavi

* Majid Rahnema

* Baháʼu'lláh, fondinto de la bahaa kredo, kreskis en Nur, Mazandarano

* Abdu'l-Bahá

* Subh-i-Azal

Referencoj
----------

1. ↑  (en) "*Mazandaran Named Tourism Capital of ECO Countries in 2022*", IFPNews.com.
2. ↑   "The Soviet Socialist Republic of Iran, 1920-1921: Birth of the Trauma" de Cosroe Chaqueri.

Vidu ankaŭ
----------

* Mazandarananoj

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Provinco Mazandarano en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Retejo de la Medicina Universitato Babol
* Retejo de la Universitato de Mazandarano

flago de Irano
Provincoj de Irano

Alborzo |
Ardabilo |
Buŝehro |
Farso |
Gilano |
Golestano |
Hamadano |
Hormozgano |
Ĥomo |
Ĥuzestano |
Ilamo |
Isfahano |
Jazdo |
Kazvino |
Kermano |
Kermanŝaho |
Kohkilujeh kaj Bujer Ahmad |
Kurdistano |
Lorestano |
Markazi |
Mazandarano |
Norda Ĥorasano |
Okcidenta Azerbajĝano |
Orienta Azerbajĝano |
Razavi-Ĥorasano |
Semnano |
Sistano kaj Baluĉistano |
Suda Ĥorasano |
Teherano |
Ĉahar Mahal kaj Baĥtijari |
Zanĝano
**Péter Kabát,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kabát Péter** estis hungara futbalisto (avanulo), kuiristo.

Péter Kabát naskiĝis la 25-an de septembro 1977 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Péter Kabát komencis futbali en sia aĝo 9. Inter 1994-2017 li ludis en pluraj konataj futbalkluboj, ankaŭ ofte eksterlande. En tiu periodo li estis hungara golreĝo en 2001 kaj bulgara ĉampiono en la sekva jaro. Li estis ankaŭ membro de la nacia hungara teamo inter 2000-2006 16-foje sen goloj. Intertempe li akiris licencon pri kuiristo kaj depost 2017 li estis videbla en televidoj pri kuirprogramoj, poste en aliaj distraj programoj. Depost 2011 li vivis kune kun virino kaj ili edukas idon.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto Arkivigite je 2022-11-02 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio kun foto

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Péter Kabát en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 800513
 |


* Portalo pri Biografio
biblioteka enirejo
**Biblioteko Bodleian** (angle *The Bodleian Library*, pli ofte nomata simple *The Bod*) estas la plej grava biblioteko de la Universitato de Oksfordo en Anglio kaj unu el la plej malnovaj en Eŭropo. Ĝi estas unu el la ses bibliotekoj en Britio en kiujn oni metas ĉiun libron publikigita en la lando.

Historio
--------

La biblioteko en ĝia nuna stato fondiĝis en 1602 pere de Thomas Bodley, kiu ofertis helpi renovigi la antaŭan bibliotekon. Li ankaŭ donacis multajn librojn de lia persona libraro. Post nur ok jaroj, en 1610, Bodley faris konkordon kun pres-kompanio en Londono, por ke ili transdonu ekzempleron de ĉiu libro registrita kun la kompanio al la biblioteko.

La Nuna Biblioteko
------------------

La Biblioteko Bodleian prizorgas pli ol ok milionoj da eroj sur 188 km da bretoj, kaj dungas pli ol 400 homoj. Ĝi estas la dua plej granda biblioteko en Britio, malantaŭ la Brita Biblioteko en Londono. Multaj eroj nun ne restas en Oksfordo mem, pro manko de spaco, sed 1,5 milionoj libroj estas storataj en diversaj lokoj, inkluzive neuzita salminejo en Cheshire.

biblioteka fasado
Uzantoj de la biblioteko - kio inkluzivigas ĉiun studenton de la universitato - devas ankoraŭ plenumi formalan deklaron, same kiel antaŭ jarcentoj.
Latine ĝi estas:

*Mi tiel entreprenas ne forigi el la Biblioteko, nek marki, damaĝi aŭ difekti iel ajn, ajn iun volumon, dokumenton aŭ alian objekton kiu apartenas al ĝi aŭ kiun ĝi prizorgas; ne porti en la Bibliotekon, nek ekbruligi en ĝi, iu ajn fajro aŭ flamo, kaj ne fumi en la Biblioteko; kaj mi promesas obei ĉiujn regulojn de la Biblioteko*

Tradicie en la latina ĝi estas:

*Do fidem me nullum librum vel instrumentum aliamve quam rem ad bibliothecam pertinentem, vel ibi custodiae causa depositam, aut e bibliotheca sublaturum esse, aut foedaturum deformaturum aliove quo modo laesurum; item neque ignem nec flammam in bibliothecam inlaturum vel in ea accensurum, neque fumo nicotiano aliove quovis ibi usurum; item promitto me omnes leges ad bibliothecam Bodleianam attinentes semper observaturum esse. (Leges bibliothecae bodleianae alta voce prae legendae custodis iussu).*

Konstruaĵoj
-----------

The Radcliffe Camera, rigardita de la Universitata Preĝejo
La nuna biblioteko inkusivas multajn diversajn konstruaĵoj en kaj ĉirkaŭ Oksfordo:

* The Radcliffe Camera
* Schools Quadrangle (Lerneja Korto)
* The Clarendon Building
* Japana Biblioteko
* Jura Biblioteko
* Biblioteko Hooke
* Biblioteko Radcliffe pri Scienco
* Biblioteko de la Instituto pri Hindio
* Biblioteko de la Instituto pri la Oriento
* Biblioteko de la Fakulejo de Filozofio
* Biblioteko de Afrikaj Studoj
* Biblioteko *Vere Harmsworth*

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Biblioteko Bodleian en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala paĝaro de la Biblioteko Bodleian (*angle*)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 204891
* GND: 38352-1
* LCCN: n80020306
* VIAF: 129788129
* ISNI: 0000000122858305
* LIBRIS: 110068
* SUDOC: 027217124
* BNF: 11930727f
* NKC: kn20010710445
 |
**Lou Silver HARRISON**, usona komponisto, naskiĝis en Portlando (Oregono, Usono) je la 14-a de majo, 1917, kaj mortis en Lafayette (Indianao, Usono) je la 2-a de februaro, 2003.

Harrison estas aparte rimarkinda pro la enmeto de elementoj de la muziko de ne-okcidentaj kulturoj en siajn komponaĵojn. Li uzis muzikilojn kiuj estis faritaj el stanaj skatoloj kaj aliaj materialoj. La plejparto de liaj komponaĵoj estis skribitaj per Naturala gamo anstataŭ Egaltemperamenta gamo. Harrison estas unu el la plej gravaj komponistoj kiuj verkis kun mikro-tonoj.

Biografio
---------

Kiam li estis infano, la familio translokiĝis en Kalifornion, loĝante pli-malpli ĉiujare en nova urbo.

Lin multe influis azia (precipe indonezia) muziko, kaj li komponis por indoneziaj instrumentoj kaj por porokazaj aŭ hazardaj instrumentoj (ekzemple aŭto-bremsoj).

En 1943, Harrison transloĝiĝis en la urbon Novjorko, kie li laboris kiel muzika kritikisto. Tie li renkontis Charles Ives kaj atentigis la muzikan mondon pri tiu artisto. Li ankaŭ antaŭenigis la muzikon de aliaj usonaj komponistoj inkluzive Edgard Varèse, Carl Ruggles kaj Alan Hovhaness. Poste li instruis ĉe Kolegio Nigra Monto. En 1947, li suferis nervan paneon kaj transloĝiĝis reen en Kalifornion.

Ekzistas biografiaj filmoj pri li: "Cherish, Conserve, Consider, Create": 27-minuta filmo de Eric Marin kaj "A World of Music", 92-minuta filmo de Eva Soltes.

Lou Harisson kaj Esperanto
--------------------------

Li estis esperantisto kaj donis Esperantajn titolojn kaj tekstojn al pluraj siaj verkoj, interalie *La Koro Sutro* (1973; havebla en KD aŭ aŭskultebla dise tra la Interreto). Li verkis ankaŭ poezion, inkluzive en Esperanto. Krome li estis kaligrafo kaj kreis litertiparojn.

Bibliografio
------------

* Bill Alves, "Lou Harrison, American Musical Maverick"

Eksteraj ligiloj
----------------

* 
* Arkivigite je 2006-02-27 per la retarkivo Wayback Machine
* 
* Arkivigite je 2006-03-06 per la retarkivo Wayback Machine
* *La Koro Sutro* en la UEA-katalogo

Nekrologo
---------

Nekrologo de la usona komponisto kaj esperantisto David Gaines el la numero de marto 2003 de la revuo *Esperanto* de UEA.

Referencoj
----------

1. 1 2  A world renowned american musical pioneer, maverick, composer, out and proud gay man, and gentle queer spirit, Lou Silver Harrison was part of our Santa Cruz LGBTQ+ community for over 40 years (mondrenoma usona muzika pioniro, forvaginto, komponisto, senkaŝa kaj fiera geja viro, milda kuraĝa spirito, Lou Silver Harrison estis parto de nia LGBTQ+- komunumo en Santa Cruz dum pli ol 40 jaroj), parto 2 de 5, Lou Harrison Centennial Birthday Celebration, diversitycenter.org, 1917-2017

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 27259
* GND: 119447932
* LCCN: n82099801
* VIAF: 114188420
* ISNI: 0000000114802694
* LIBRIS: 215082
* SUDOC: 101306814
* BNF: 13931066x
* MBA: 27e42fd5-8110-4260-8f3c-9476a4f0403b
* BIBSYS: 1038317
* NKC: xx0100970
* BNE: XX1778169
 |
ISO

**Cheltenham** (pron. /ˈʧɛlt(ə)nəm/) aŭ **Cheltenham Spa** estas urbo en la sudokcidento de Anglio, en la distrikto de Gloucestershire. Kun enloĝantaro de ĉirkaŭ 111 mil ĝi estas la dua plej granda urbo en la distrikto. Ĝi famas precipe pro la ĉevalvetkuro kiu okazas tie, kvankam origine ĝi kreskis post la malkovro de minerala akvofonto en 1716, post kiam la urbo rapide pligrandiĝis, estiĝinte kuracloko. Oni ofte konsideras Cheltenham kiel kultura centro de la distrikto, pro ĝiaj festivaloj, teatroj kaj muzeoj.

Kulturo
-------

Ĉiujare estas festivaloj pri (klasika) muziko, ĵazo, popolmuziko, literaturo kaj scienco en la urbo, kiuj okazas diversloke.

Ankaŭ estas kristana art- kaj muzikfestivalo, *Greenbelt*, kaj rokfestivalo *Wychwood*, kiuj ambaŭ okazas ĉe la ĉevalvetkurejo.

Gravaj dungantoj
----------------

Cheltenham havas malpezajn industriojn inkluzive nutraĵajn, flugadajn kaj elekronikajn, kaj ankoraŭ gravas turismo. Granda dunganto estas la Government Communications Headquarters ("registara sidejo pri komunikado").

Transporto
----------

La urbo nun havas nur unu fervoja stacidomo, iom for de la urbcentro, de kie estas trajnoj al Londono kaj la sud-okciedento kaj nordo de Britio eĉ ĝis Skotlando. Cheltenham ankaŭ estas fokuso de la loka bus-servoj.

Klimato
-------

Kiel por la granda plimulto de la Britaj Insuloj, Ĉeltenhamo spertas temperatan oceana klimaton (Cfb laŭ la Köppen klimata klasifiko). Ĝi havas varmajn somerojn kaj malvarmajn vintrojn. La urbo havis la britan maksimuman temperaturrekordon de 1990 ĝis 2003—temperaturoj atingis 98.8 °F (37.1 °C). La absoluta minimumo estas −4.2 °F (−20.1 °C), registrita dum decembro 1981. Dum tipa jaro, 145.6 tagoj raportos almenaŭ 1 mm da pluvo, kaj iom da 42.2 noktoj registros aerglacon.

Ĝemelurboj
----------

Cheltenham estas ĝemelurba kun:ref Arkivigite je 2007-09-28 per la retarkivo Wayback Machine

* Francio - Annecy, Francio
* - Cheltenham, Pensilvanio, Usono
* Germanio - Göttingen, Germanio
* Rusio - Soĉi, Rusio
* Popola Respubliko Ĉinio - Weihai, Ĉinio

La urbo ankaŭ havas 'amikecan aranĝon' kun:

* Nederlando - Stampersgat, Nederlando
* Kenjo - Kisumu, Kenjo

* Cheltenham en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Cheltenham en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
ISO

**Scheemda** (53° 10′ N; 06° 58′ E Mapo)

(loĝantoj je la 1-a de junio 2005: 14.126) estas antaŭa municipo en norda Nederlando, en la provinco Groningen. La municipo havas areon de 117,46 km² (de kiu 3,02 km² akvo). La municipo situas en la regiono Oldambt

Je la 1-a de januaro 2010 la municipo kunfandiĝis kun Winschoten kaj Reiderland, la nova nomo estas Oldambt.

Vilaĝoj
-------

Scheemda havas ok oficialajn vilaĝojn aŭ loĝnukleojn. La ĉefloko estas Scheemda.

La loĝantaro de la municipo Scheemda

Je la 1-a de januaro 2005: 14.177 loĝantoj (7096 viroj kaj 7081 inoj)

Je la 1-a de januaro 2004: 14.327 loĝantoj (7169 viroj kaj 7158 inoj)

Je la 1-a de januaro 2003: 14.375 loĝantoj (7204 viroj kaj 7171 inoj)

Loĝantaro laŭ vilaĝo je la 1-a de januaro 2004: 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Scheemda **\*** | 5.132 |
| Midwolda | 2.311 |
| Heiligerlee | 1.582 |
| Westerlee | 1.615 |
| Nieuwolda | 1.428 |
| Oostwold | 1.565 |
| Nieuw-Scheemda | 419 |
| 't Waar | 125 |
| *Napels* **\*\*** | *120* |
| *Scheemderzwaag* **\*\*** | *110* |
| *Nieuwolda-Oost* **\*\*** | *100* |
| *Niesoord* **\*\*** | *90* |
| *Ekamp* **\*\*** | *40* |

 |

Fonto: CBS

**\*** Inkluzive la kvartaloj Eexta, Eexta-Zuid/Eextahaven kaj Scheemdermeer  

**\*\*** Ne oficiala vilaĝo

### Vilaĝetoj

Krom la oficialaj vilaĝoj troviĝas en la municipo la sekvaj vilaĝetoj:

* Bikkershorn
* Bovenstreek
* Ekamp (parte)
* Tranendal

Blua Urbo
---------

En 2005 komenciĝis la konstruado de la t.n. "Blua Urbo". Ĉi tie oni konstruas vilaojn ĉirkaŭ artefarita lago. Per tio oni klopodas fari la ĉirkaŭaĵon pli invitema al riĉuloj el aliaj partoj de Nederlando. Je la 12-a de majo 2005 reĝino Beatrix malfermis la alkondukon de akvo. Post kelkaj jaroj la artefarita lago estos preta.
La projekto ankaŭ havas kelkajn kontraŭulojn. Speciale la loka komunista partio (VCP) multfoje klopodis bloki la projekton.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Scheemda en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Scheemda en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Komunuma retejo Arkivigite je 2014-07-31 per la retarkivo Wayback Machine
* Blua Urbo
La **Metroo de Romo** (itale *Metropolitana di Roma*) estas la metrosistemo de Romo, ĉefurbo de Italio kaj unu el la plej gravaj eŭropaj urboj el historia, ekonomika kaj kultura vidpunktoj. La metroo konsistas el tri linioj (A, B, C) kun entute 53,4 km, krom aliaj du antaŭurbaj linioj kaj unu linio de leĝera metroo.

Linioj A, B kaj C de la Metroo de Romo

Historio
--------

La unua metroo de Romo estis projektita kaj ekkonstruita en la jardeko 1930 dum regado de la faŝisma reĝimo, kun la celo oferti rapidan komunikadon de la Stacidomo Roma Termini, situanta en la urbocentro, kun la nova distrikto nomata E42, kie devintus celebriĝi la Universala Ekspozicio de 1942. Tamen, tiu okazintaĵo ne realiĝis pro la eniro de Italio en la Dua Mondmilito en 1940. En la momento de la haltigo de la laborado jam estis faritaj pluraj tuneloj kiuj funkciis kiel rifuĝejoj.

La konstrulaboroj rekomenciĝis en 1948, samtempe la avancoj de la laborado en la zono kie devis celebriĝi la ekspozicio ŝanĝis sian aspekton kaj finan celon (ĝi fariĝis administra kvartalo) kaj la nomo estis ŝanĝita al (EUR). La linio inaŭguriĝis la 10-a de februaro 1955.

Dum longa tempo oni intencis konstrui en Romo metropolitan reton laŭ la modeloj de aliaj urboj Londono kaj Parizo, sed pro diversaj kaŭzoj (burokrataĵoj, disputoj pri la planoj, sinsekvaj reviziadoj de la reguligaj planoj...) ĝia disvolviĝo rimarkinde prokrastiĝis.

Estis en 1959 kiam aprobiĝis la konstruado de la dua metrolinio kiu transiris la centron de Romo kaj interkonektiĝis kun la jam ekzistanta linio. En 2014 estis malfermita unua parto de la tria linio (C, verdkolora).

Vidu ankaŭ
----------

* Metroo
* Listo de metrooj en la mondo
* Construcciones y Auxiliar de Ferrocarriles
* Tramtransporto en Romo
* Trolebusa transporto en Romo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Metroo de Romo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Metroo de Romo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo (itale/angle)
* UrbanRail.Net

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rPublika transporto en Italio |
| --- |
|  | 
* Brescia
* Ĝenovo
* Katanio
* Milano
* Napolo
* Romo
* Torino
 |
|  | 
* Bergamo-Albino
* Bolonjo
* Cagliari
* Florenco
* Mesino
* Milano
* Napolo
* Padovo
* Palermo
* Romo
* Sassari
* Torino (+ SU)
* Venecio
 |
|  | 
* Ankono
* Bolonjo
* Cagliari
* Ĝenovo
* La Spezia
* Lecce
* Milano
* Modeno
* Napolo
* Parmo
* Romo
 |

 |
**Velor,** Pri tiu ĉi sono aŭdu tamile வேலூர்) estas urbego en suda Barato en subŝtato Tamilnado en la samnoma Distrikto Velor, kies sidejo ĝi estas. La historiaj loknomoj estis *Rayavelur* aŭ *Vellaimaanagar*.

Templo en Velor

Geografio
---------

Velor situas sur montetaro en averaĝa alteco de 220 metrojn laŭ dekstra bordo de rivero. Kanĉipuram troviĝas 63, Pallavaram 64, Tirupati 85, Kolar 111, subŝtata ĉefurbo Ĉenajo 117, Bengaluro 169, Salem (Barato) 176, Mumbajo 952, Kolkato 1451, tutlanda ĉefurbo Delhio 1758 kilometrojn (aere) .

Demografio
----------

En 2021 Velor havis 423 425 da loĝantoj. Jam en la 1950-aj jaroj Velor atingis la internacian klasifikon urbego (pli granda, ol cent mil).

Fortikaĵo

Historio
--------

Komence de la konata historio Velor apartenis al la ĉola dinastio, poste pluraj reĝoj sekvis. En la 14-a jarcento Suda Hindio estis invadita fare de la Delhia Sultanlando. En la 16-a jarcento oni konstruis fortikaĵon. Dum la unua duono de la 19-a jarcento la urbo venis sub britan regon, kiu daŭris ĝis 1947. La unua ribelo kontraŭ brita rego erupciis en 1806.

Ekonomio
--------

En Velor la plej grava ekonomia sektoro estas la ledindustrio, poste agrikultura komerco kaj industrioj (precipe aŭtoproduktado). La sanindustrio kreskas rapide, la urbego estas grava centro por medicina turismo en Barato.

Religio kaj lingvoj
-------------------

La ĉefa religio en Velor estas hinduismo (70.09%), poste islamo (24.28%) kaj kristanoj (4.79%). La tamila estas la ĉeflingvo parolita en la grandurbo.

Eduko
-----

Velor estas konsiderita elstara celloko por medicina kaj teknologia edukoj en la ŝtato, ankaŭ universitato kaj kolegioj funkcias. Kristana Medicina Kolegio-Hospitalo estas unu el la plej grandaj hospitaloj eĉ en Azio. Ĝi estas grava sanprovizanto por la ĉirkaŭaj distriktoj.

Trafiko
-------

Velor havas tri ĉefajn stacidomojn, krome tie kruciĝas 2 gravaj vojoj. Flughaveno estas videbla sur la mapo.

Klimato
-------

Velor situas en savanoklimato laŭ klimata klasifiko de Köppen (Aw) kun influo de musonoj. Jare pluvas averaĝe 1034 mm, ofte en la 2-a jarparto pluvas. Februare praktike ne pluvas. La jara averaĝa temperaturo estas 22 °C.

Katedralo

Vidindaĵoj
----------

* pluraj preĝejoj (temploj, moskeoj, kirkoj)
* fortikaĵo
* muzeo ekde 1985
* observatorio
* bestoĝardeno
* statuo

Fontoj
------

* WikiTrans

Larĝa panoramo de VelorLarĝa panoramo de Velor
* HospitaloHospitalo
* LernejoLernejo
* StatuoStatuo


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Barato |
**József Frankl** [jOĵef], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Frankl József** estis hungara haŭtkuracisto, ŝakisto.

József Frankl naskiĝis la  24-an de oktobro 1908(nun 1908-10-24) en Kiskunhalas, li mortis la 7-an de januaro 1994 en Budapeŝto.

Biografio
---------

József Frankl devenis el juda familio. Li akiris medicinan diplomon en Scienca Universitato Erzsébet en 1932. Post la diplomo li laboris 5 jarojn en kliniko de Pécs, poste en Budapeŝto. Dum la 2-a mondmilito li estis trudlaboristo, sed precipe li ricevis kuracajn taskojn. Pli poste li revenis al Pécs, sed inter 1949-1979 li havis postenon en hospitalo de Kaposvár. Krom la dermatologio li okupiĝis ankaŭ pri medicina historio, literaturaĵoj, fine li kreis ŝaktaskojn. Li kandidatiĝis en 1962, li ricevis premion en 1971.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Őszi hangulat* (poemaro, 1941)
* *A kiújuló herpes röntgenkezelése* (1943)
* *A penicillin és gyakorlati alkalmazása.* (1948)
* *A lupus problémái a bőr-tbc modern szemléletében* (disertaĵo, 1962)
* *Mesék felnőtteknek* (fabelaro, 1974)
* *Kaposi Mór nyomában* (hisoria biografio, 1987)

Fontoj
------

* biografio hungare
* biografio hungare
* datenoj

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 867524
 |



* Portalo pri Biografio