**Fango** laŭ esperantaj vortaroj kiel la Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto (PIV) estas  marĉoŝlimo, do per natura disfalo erigitaj malsekvaj plantaĵoj, kvazaŭ kompoŝtitaj, kiuj malkomponiĝis nur malkomplete. La vorto kadre de geoterapioj iom enhave vastiĝis kaj nun ankaŭ signifas miksaĵojn de diversaj sabloj aŭ teroj kun akvo en simila konsisto kiel marĉoŝlimo, kiuj fakte en Esperanto nomiĝas sliko, miksaĵo de sablo kaj akvo, aŭ koto, miksaĵo de tero kaj akvo. Kialo por la signifa vastigo sendube estis ke la vorto koto kutime en la homa socio havas kontekston esti aparte malpura, kaj tial sonas kutime negative. Tamen efektive marĉo, ŝlimo, koto, lomo, argilo, algoj, sliko, kompoŝtaĵo aŭ seka sablo sur la homa haŭto samgrade konsidereblas "malpuraĵo" (kaj ĉokolada pudingo aŭ nuksa glaciaĵo cetere ankaŭ) - neniu problemo se oni ĝuas la kontakton kun la haŭto kaj ne ĵus estas en tre formala situacio ... kaj se oni ne plu ĝuas la kontakton, estas neniu problemo forlavi la substancon de la haŭto. La vorto origine devenas el la itala, kie krom la singulara formo *fango* ankaŭ estas plurala formo *fanghi*, do "fangoj" (divers-specaj). Kvankam ili estas similaj en aplikado kaj agadmaniero, ekzistas esence du specoj de fango pro malsamaj preparado kaj kunmetaĵo: organika kaj neorganika fango. Krome substrekindas ke en la geoterapioj aparte aprezatas minerala koto vulkan-devena, kiu estas aparte valora ĉar ĝi ne ĉie facile alireblas.

Organika fango
--------------

La kuracaj trajtoj de silto, sliko, koto kaj resaniga argilo estas konataj al multaj kulturoj dum jarcentoj. Pretaj pakoj kun la varmigita vulkana koto unue estis uzataj en kuraclokoj kaj la banoterapio en Eŭropo komence de la 20-a jarcento.

Italio estas konsiderata la devenlando de kuraca aplikado de fango. Historiaj fontoj montras ke romiaj legianoj jam aprezis la sanigajn potencojn de la vulkana resaniga koto. La itala fango konsistas el tri komponaĵoj: terma akvo, fangokoto (lomo aŭ argilo) kaj la aldono de algoj kaj mikroorganismoj, kiuj respondecas pri la biologia maturiĝo. Ĉi tiu maturiĝo daŭras almenaŭ 60 tagojn.

La verŝajne plej konata fangoregiono en Italio estas la *Eŭganeaj Montetoj* kun ĝiaj kuraclokoj Abano, Montegrotto, Galzignano kaj Battaglia - ĉeno de montetoj de vulkana origino kiu leviĝas de la Pada Ebenaĵo en norda Italio kelkajn kilometrojn sudokcidente de Padovo. Tiu ĉi regiono estas provizita per terma akvo kies fontoj originas en la Alpoj kaj poste trovas sian vojon subtere tra la diversaj roktavoloj ĝis la nivelo de la *Eŭganeaj Montetoj*, kie ili atingas la surfacon kiel artezaj putoj. La akvo enhavas salon, jodon kaj bromon kaj havas komencan temperaturon de 80 ĝis 85°C. La varma akvo estas konstante pasita super la maturigaj basenoj plenaj per la koto, kio antaŭenigas la maturiĝon de la algoj kaj mikroorganismoj. La koto estas akirita rekte de la *Eŭganea Baseno* kaj konsistas el helblua natura argilo (aluminia silikato). Post kiam la taŭga nivelo de matureco estas atingita, la fango estas forigita en siteloj fare de edukita personaro (itale *fanghini*) kaj uzata por terapiaj celoj.

|  |  |
| --- | --- |
|  Redaktas | **Ĉi tiu artikolo estas redaktata de ThomasPusch.**

---

Por eviti la riskon de redaktokonflikto, ne redaktu la artikolon de la 11-a de oktobro 2023 ĝis 11-a de oktobro 2023. Kontrolu la kronologion kaj forigu la ŝablonon, se necese. |


1. ↑  artikolo *fango* en la Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto (PIV), paĝo 267 en la eldono de 1970, jen en la eldono de 2020, reta versio