recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Rollo Howard Beck** (26a Aŭgusto 1870 – 22a Novembro 1950) estis usona ornitologo, birdokolektanto kaj esploristo. La Bekka petrelo nomiĝas laŭ li.

Ekkariero
---------

Rollo Howard Beck naskiĝis en Los Gatos (Kalifornio), kaj kreskiĝis en Berryessa, Kalifornio, laborante en kampo de abrikotoj kaj prunoj. Eĉ antaŭ fini bazan edukadon, li jam kreis fruan intereson en natura historio, kapti prerihundojn postlerneje en la famoj de la najbaroj. Unu el kiuj, nome Frank H. Holmes, estis bona amiko de la ornitologo Theodore Sherman Palmer, kiu siavice enkondukis Beck al Charles Augustus Keeler, kiu studis birdojn de la areo de la Golfo de San-Francisko. Beck tuj lernis prepari ornitologiajn specimenojn kaj munti birdojn por muzeaj kolektoj. Li aliĝis al la American Ornithologists' Union en 1894, kaj estis inter la unuaj membroj de la ĵus formita *Cooper Ornithological Society* en San Jose (Kalifornio). Li partoprenis en fruaj ornitologiaj ekspedicioj al la montoj Sierra Nevada, Yosemite, kaj al la Lago Tahoe kun Holmes kaj Wilfred Hudson Osgood, kaj kolektis kaj helpis priskribi la unuajn ovojn kaj nestojn de la okcidenta Vespera kokotraŭsto kaj de la Okcidenta parulio.

Ekspedicioj
-----------

### Kanalinsuloj de Kalifornio

### Galapagoj

### Kokosa insulo kaj Galapagoj

### Ekspedicio Brewster-Sanford al Sudameriko

### Ekspedicio Whitney al Suda Maro

Kontribuo al scienco
--------------------

Polemiko
--------

Historio plenplenas je ekzemploj de insulaj specioj kiuj estis persekutataj de farmistoj, ranĉistoj, ĉasistoj, maristoj; tiuj specioj estis kolektitaj neelteneble; kaj estis onigitaj de enmetitaj specioj. Kompare, sciencaj kolektistoj estis relative malmultaj laŭnombre kaj rare oni kaptis grandajn nombrojn de specimenoj de iu specio, sed konkurenco inter muzeuoj kaj kun privataj kolektoj por akiri la plej raraj metis disproporcian kolektopremon sur specioj kies populacioj estis formortontaj.

Rollo Beck estis kulpigita pro esti kolektinta specimenon de la Guadalupa karakaro en 1900 kiam ili estis formortitaj de kaprobredistoj kiu konsideris ilin predantoj. Tiam li asertis, ke la birdoj estis komunaj en Guadalupo, sed poste li verkis ke tiuj kiujn li kolektis povus esti la lastaj. Beck mortigis ankaŭ tri el la lastaj kvar individuoj de la subspecio de Galapaga testudo *Geochelone nigra abingdonii*, kiu estas indiĝena de Galapagoj.

Referencoj
----------

1. ↑  Quammen, David. (1997). The Song of the Dodo: Island Biogeography in an Age of Extinction. New York: Simon & Schuster ISBN 0-684-82712-3.
2. ↑  Bousman, William G. (2005). *Local Ornithology in the 19th and Early 20th Centuries*. Santa Clara Valley Audubon Society.
3. ↑  Abbott, C. B. (1933). "Closing history of the Guadalupe Caracara", *Condor* **35** (1), p. 10–14. doi:10.2307/1363459.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Rollo Beck en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* The Pacific Voyages of Rollo Beck Arkivigite je 2007-08-04 per la retarkivo Wayback Machine
* Rollo Beck biografio
* Rollo Beck reta montro de la Pacific Grove Museum[*rompita ligilo*]
**Gisado** estas fandado de objektoj el metalo.
Ĝi estas supozebla la plej aĝa procedo por origina formado. Ĉe tio ekestas solidaĵo en laŭdezira formo (korpo) el antaŭe senforma materialo.

**Gisfero**, aŭ **giso**, estas alojo el fero kaj karbono, kun proporcio de 2 ĝis 3,6 % da karbono.

Fandi
-----

Laŭ Francisko Azorín **fandi** estas *Fluidigi ion per varmo.* Kaj li indikas etimologion el la latina *fundere* (fandi). Kaj li aldonas teknikajn terminojn kiaj **fandejo**, por loko, ejo, kie oni fandas; fandisto; fandaĵo; fandiĝi.

Vidu ankaŭ
----------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Inĝenierarto |

* Altforno
* Gisfero
* Skulptarto
* Skulptaĵo
* Sablogisado
* Engipsa gisado
* Vaksoperda gisado
* Muldado

Notoj
-----

1. ↑  Francisko Azorín, arkitekto, Universala Terminologio de la Arkitekturo (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 71.
2. ↑  Azorín, samloke.

* Gisado en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Gisado en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
|  |  |
| --- | --- |
|  Kopirajto | Ĉi tiu artikolo baziĝas (parte aŭ tute) sur artikolo el la **Enciklopedio de Esperanto**.

---

La originala teksto kontroleblas en interreta arkivo de la fonto. |

EdE-V

**Verbotempoj de dependaj propozicioj**. En la propozicioj subjektaj, objektaj, predikativaj, epitetaj, se ili estas ekspilikaj (t. e. enkondukitaj per KE), la verbotempoj estas relativaj, t. e. la estanta tempo de la subprop-o respondas al la tempo de la ĉefprop-o, la estinta tempo signas antaŭtempecon, la estonta tempo posttempecon rilate al ĝi. Ekzemple: Mi vidis, ke li falas (estas falanta). Mi vidis, ke li falis (estas falinta). Mi vidis, ke li falos (estas falonta). Same estas en la dependaj demandoj: Mi ne sciis, kie li estas (en la tempo de mia nescio).

En la subpropo-oj rilataj (enkondukitaj per relativoj - KIU, KIO, KIA la tempoj estas absolutaj, t. e. montras, sen rilato al la ĉefprop-a tempo, tiun tempon, kiam la subprop-a ago okazas. Same estas en la adjektaj subprop-oj, se ilin enkondukas relativo, aŭ speciala konjunkcio: Li ĉeestis, kiam ŝi mortis. Mi ne renkontis tiun, kiu alportis la leteron. Mi faris, kion mi povis.

La diferencon inter la du kazoj lumigu la jenaj ekzemploj: Kiam mi venis (absoluta tempo) en la ĉambron, mi vidis, ke li skribas (relativa tempo). Kiam vi demandis (abs. tempo) min, mi ne sciis, kiam mi estos (rel. tempo) preta.
KALOCSAY.
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Gisikon-Root (stacidomo). |



**Gisikon** estas komunumo en la distrikto Lucerno en Kantono Lucerno, Svislando. Ĝi havis 982 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008, kiu nombro kreskis al 1085 ĝi la 31-a de decembro 2012.

Geografio
---------

La komunumo Gisikon situas ĉe la sudorienta bordo de la rivero Reuss. La komunumo estas laŭ areo la plej malgranda komunumo de la kantono.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 1,08 km², de kiuj 19,8% estas kovritaj de arbaro, 49,5% servas por agrikulturo kaj 25,2% por setlado.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Gisikon limas en nordoriento al Honau, en sudo al Root kaj en nordoriento al Inwil.

Trafiko
-------

Gisikon disponas pri stacidomo ĉe la fervojlinio de Zugo al Lucerno. La komunumo estas ankaŭ konektita al la loka transpreto de la urbo Lucerno per la loka buslinio 23.

Tra la komunumo pasas la kantona ĉefvojo de Zugo al Lucerno kaj ĝi disponas pri propra alveturejo al la svisa aŭtovojo A14 sur la komunuma teritorio. Tra la komunumo ankaŭ pasas de nordo al sudo la kantona ĉefvojo de Ŝvico al Lencburgo.

Historio
--------

Batalo de Gisikon dum la Apartfedercio-Milito, akvarelo de Albert von Escher
La unua dokumenta mencio de Gisikon datiĝas el la jaro 1270 kiel *Gisinkon*.

Dum mezepoko Gisikon estis sub la regado de la Habsburgoj. En la jaro 1422 ĝi per la vendo fare la tiama Senjoroj de Moos ĝi fariĝis posedaĵo de la urbo Lucerno. Ĉar tum la Kamparana Milito de 1653 la vilaĝo luktis flanke de la Senjoroj de Lucerno, la loko ricevis impostajn privilegiojn.

De 1432 ĝis 1848 apud la ponto de Gisikon troviĝis doganpunkto, kiu estis ligita kun tavernorajto. La ponto dum la daŭro de la historio estis plurfoje kaŭzo por luktoj kaj ripete detruita kaj rekonstruita. De la ponta doganpunkto ankaŭ la ŝipotrafiko sur la rivero estis kontrolita.

La 23-an de novembro 1847 en Gisikon okazis la decida batalo inter la svisaj trupoj de Generalo Dufour kaj la Apart-Federacio.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: Profilo de la komunumo sur la retejo de la kantono
2. ↑  Fonto: *Waltraud Hörsch*: *Gisikon* en la *Historia Leksikono de Svislando* (13.11.2006)

Vidu ankaŭ
----------

* Gisikon-Root (stacidomo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Gisikon en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Gisikon
* Profilo de la komunumo sur la retejo de la kantono
* Giskion en la Historia Leksikono de Svislando}

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Gisikon** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

Bildoj
------

* Trafikcirklo sube de la vilaĝoTrafikcirklo sube de la vilaĝo
* Komunuma domoKomunuma domo
* Ponto trans ReussPonto trans Reuss
* Rigardo ek de la komunma domoRigardo ek de la komunma domo

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Lucerno |
| --- |
| Adligenswil • Buchrain • Dierikon • Ebikon • Gisikon • Greppen • Honau • Horw • Kriens • **Lucerno** • Malters • Meggen • Meierskappel • Root • Schwarzenberg • Udligenswil • Vitznau • WeggisIamaj komunumoj: Littau |  |

 |
Koordinatoj: 49° 51′ 17″ N 18° 10′ 51″ O﻿ / ﻿49.85472 °N, 18.18083 °O﻿ / 49.85472; 18.18083 (mapo)

**Martinov** estas eksa municipo kaj ekde la 24-a de novembro 1990 urboparto de la statuta urbo Ostrava en Ĉeĥio. Ĝi etendiĝas sur la dekstra bordo de rivero Opava. Vivas ĉi tie 1 199 loĝantoj (2021).

Historio
--------

La unua skribmencio estas el dokumento datita en la jaro 1424, kiam posedanto de la municipo Jan z Kravař en Bílovec kaj en Fulnek skribis parton de Martinov al sia edzino Anna kiel doton. La municipo alternis siajn posedantojn proporcie ofte. Lasta el ili en la tempo de servuteco estis ekde la jaro 1843 Jindřich grafo el Demblín, kiu tiutempe proprumis ankaŭ Třebovice-on. En 1865 aĉetis Martinov-on kaj Třebovice-on Josef Stonawski, post kiu heredis ĝin lia filino Marie. Post geedziĝo Marie Scholzová-Stonawská komencis verki sub pseŭdonomo Marie Stona kaj ŝi fariĝis agnoskata germana poetino kaj verkistino. Ŝia filino, Helena Scholzová (edziĝinta Železná), poste estis signifa skulptistino.

Martinov estis pure agrikultura vilaĝo. Eĉ ne rapidega evoluo de industrio en la ĉirkaŭaĵo kapablis ŝanĝigi la agrikulturan karakteron de la municipo. Kvankam plimulto de laborkapablaj viroj laboris en la ĉirkaŭaj entreprenoj, la agrikultura produktado ĉi tie neniam ĉesis. Post Munkena interkonsento Martinov fariĝis ekde la 10-a de oktobro 1938 parto de Tria regno ĝis liberigo la 27-an de aprilo 1945. La memstara municipo estis aligita al Ostrava la 1-an de julio 1961. En municipa sigelilo ĉiam troviĝis sankta Martin dividanta je sia mantelo kun almozpetanto.

La nomo
-------

La nomo martinov estas verŝajne derivita de persona nomo Martin (*Marteno*), kio devus esti nekonata lokinto de la vilaĝo. Dum la jaroj ĝi estis kelkfoje ŝanĝita:

* 1424 – Myrtynow
* 1502 – Myrtinuov
* 1547 – Martinow
* 1610 – Martinuw
* 1720 – Martinow
* 1736 – Martzinau
* 1805 – Marzinau
* 1870 – Martinau

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rPartoj de statuta urbo Ostrava |
| --- |
| urbaj partoj: | Hošťálkovice ~ Hrabová ~ Krásné Pole ~ Lhotka ~ Mariánské Hory kaj Hulváky ~ Martinov ~ Michálkovice ~ Moravia Ostrava kaj Přívoz ~ Nová Bělá ~ Nová Ves ~ Ostrava-Jih ~ Petřkovice ~ Plesná ~ Polanka nad Odrou ~ Poruba ~ Proskovice ~ Pustkovec ~ Radvanice kaj Bartovice ~ Silezia Ostrava ~ Stará Bělá ~ Svinov ~ Třebovice ~ Vítkovice |
| lokaj partoj: | Antošovice ~ Bartovice ~ Bělský Les ~ Dubina ~ Heřmanice ~ Hrabůvka ~ Hrušov ~ Hulváky ~ Koblov ~ Kunčice ~ Kunčičky ~ Mariánské Hory ~ Moravia Ostrava ~ Muglinov ~ Přívoz ~ Radvanice ~ Silezia Ostrava ~ Výškovice ~ Zábřeh |

 |
Lingvo > Lingvaj familioj > Hindeŭropa > Ĝermana > Nordĝermana > Okcident-nordia lingvaro

---

La **Okcident-nordia lingvaro** estas subgrupo de la Nordĝermana lingvaro kiu ankaŭ ampleksas la Orient-nordian.

**Lingvoj:** Islanda - Feroa - Norvega   

***Mortintaj lingvoj:*** Norena (pralingvo de la ceteraj) - Norna

Unu el la plej trafaj malsimiloj inter la du grupoj estas, ke la plejparto de la praaj diftongoj monoftongiĝis en la orienta (krom la gotlanda), dum konservis ilin la okcidenta:

***Norvege, islande, feroe:*** *stein(n)* ("ŝtono") - ***dane, svede:*** *sten* (sed ***gotlande:*** *stain*)

***Norvege:*** *hauk* ("akcipitro"); ***islande, feroe:*** *haukur* - ***dane:*** *høg*; ***svede:*** *hök* (sed ***gotlande:*** *hauk*)

***Norvege:*** *øy* ("insulo"); ***islande:*** *ey*; ***feroe:*** *oy* - ***dane:*** *ø*; ***svede:*** *ö* (sed ***gotlande:*** *åi*)

Ankaŭ konservis tri gramatikajn genrojn la okcidenta, praktike perditaj oriente (krom en la gotlanda).

Ĉiukaze, la norvega multpli evoluis ol arkaikecaj feroa kaj islanda, kiuj male al ĝi ne estas interkompreneblaj por Danoj kaj Svedoj.
Tial, kelkaj lingvistoj distingas anstataŭe inter **Skandinava** kaj **Atlantika** lingvaroj Nord-Ĝermanaj.
**Dua Kabineto Wekerle** [vekerle] estis la dek kvara (preskaŭ sendependa) registaro en Hungario depost Aŭstra-hungara interkonsento. Ĝi gvidis la landon inter 1906 kaj 1910.

Ĉefministro Sándor Wekerle en 1892

Historio
--------

La pli frua Kabineto Fejérváry funkciis sen parlamenta plimulto, ĉar Francisko Jozefo la 1-a (Aŭstrio) timis pri neniiĝo de Aŭstrio-Hungario, tial li lasis tiun staton. Fine depost sekreta pakto la reĝo permesis kreon de nova kabineto, kiu en 1906 venkis en la tutlanda baloto. La nova ĉefministro Sándor Wekerle jam longe retiriĝis pri la politiko, tamen li estis tiu persono, kiu havis fidon de la reĝo kaj la parlamentanoj. Li kreis modernan impostan sistemon, sed li ne povis establi sendependan nacian bankon. Sekvis Dua Kabineto Khuen-Héderváry pro la tutlandaj balotoj. Rezulto de la baloto estis, ke la homoj trompiĝis pri tiuj politikistoj, kiuj forlasis ideojn de Lajos Kossuth kaj faras pakton kun Habsburgoj.

Listo de la membroj
-------------------

* **Sándor Wekerle – ĉefministro,** ankaŭ ministro pri financo
* Gyula Andrássy (pli juna) – ministro pri enlandaj aferoj
* Géza Polónyi – ministro pri justico preskaŭ jaron, poste Antal Günther unu kaj duonjarojn, fine Sándor Wekerle
* Sándor Wekerle – ministro pri defendo dum la unua semajno, poste Lajos Jekelfalussy
* Aladár Zichy ministro pri reĝaj aferoj
* Albert Apponyi – ministro pri religio kaj eduko
* Ignác Darányi – ministro pri agrikulturo
* Ferenc Kossuth – ministro pri komerco
* Sándor Wekerle – senpostena ministro pri Kroatio-Slavonio-Dalmatio nur komence 2 semajnojn, poste Emerik Josipović

Fontoj
------

* hungare
* Arkivigite je 2016-10-29 per la retarkivo Wayback Machine hungare
* Arkivigite je 2014-12-20 per la retarkivo Wayback Machine hungare
Romiaj arĝentaj teleroj kun martelreliefo: La dekstra telero estas ornamita per reliefo el fiŝoj kaj marmoluskoj kaj evidente servis por surtabligi fiŝaĵojn.
**Martelreliefigo**estas - arte kaj industrie - prilaborproceso je la libera formado de metaloj kaj apartenas al la transformaj procesoj.

Jam en la antikva epoko tiu ĉi teĥniko de metalo-prilaborado estis konata. La komencoj lokis laŭ nunaj konoj en Mezopotamio, la unua altkulturo en la historio de la mondo. En antikvegipta epoko ekestis elstaraj verkoj de la martelreliefigo el arĝento, oro kaj bronzo, kiuj konserviĝis ekzemple kiel tombaj donacoj.

Je la metalreliefigo oni transformas ladon aŭ ankaŭ plenmaterialon plej ofte je malvarma stato. La el tio rezulta solidiĝon de la metalo (ekzemple kupro) la forĝisto re-enigas per ardomoligo je treega alkonduko de varmo en la originan malstreĉitan kristalan strukturon. (rekristaligo)

Tio dependas de la prilaborenda metalo. Ŝtalo kaj fero) ekzemple ne taŭgas por tio, ĉar la metalo hardiĝus. Je la martelreliefigo en ŝtalo- respektive fero-lado oni prilaboras la metalon en "varmega", do arda stato.

* Kategorio Martelreliefigo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Fonto
-----

1. ↑  Harald Hauptmann kaj Ernst Pernicka (eldonintoj) kontribuaĵoj de Barbara Helwing, Joachim Lutz, Uwe Müller kaj Michael Müller-Karpe: "Die Metallindustrie in Mesopotamien von den Anfängen bis zum 2. Jahrtausend v. Chr.", Deutsches Archäologisches Institut, 2004, ISBN 3-89646-633-X
La **Batalo ĉe Baĥmaĉ** (*Bitva u Bachmače* en ĉeĥa), estis batalo inter Ĉeĥoslovaka legio el Rusio kaj germanaj trupoj okupante Ukrainion. La batalo daŭris de la 8a ĝis la 13a de marto 1918 ĉe la urboj de Baĥmaĉ (Бахмач), nune en Ukrainio. La Legio sukcesis fuĝi el sieĝigo.

La 3an de marto 1918 Rusio, kontrolita de la Bolŝevikoj, subskribis la pactraktaton de Brest-Litovsk kun Germanio per kiu ĝi rezignis, inter aliaj aferoj, kontroli super Ukrainio. Armeoj de Germanio kaj Aŭstrio-Hungario startis okupi la landon sen multa rezistado. La Ĉeĥoslovaka legio (ĉirkaŭ 42 000 soldatoj), engaĝiĝis en retiriĝaj bataloj kontraŭ tiuj armeoj, kaj klopodis fuĝi el Rusio tra la Transsiberia fervojo.

La 8an de marto germanoj atingis Baĥmaĉ, grava fervoja nodejo kaj la Legio estis en danĝero esti ĉirkaŭata. La minaco estis grava ĉar kaptitaj legiuloj estis senjuĝe ekzekutataj kiel perfiduloj de Aŭstrio-Hungario. La regimentoj 6a "Hanácký" kaj la 7a "Tatranský", kun la ataka bataliono de la Ĉeĥoslovaka Armeo de la Legio ekis defendo ĉe la urbo kontraŭ alvenantaj germanaj 91a kaj 224a infanteriaj divizioj. La lukto akriĝis la 10a de marto kaj daŭris ĝis la lasta trajno kun legiuloj abandonis la urbon, pluante al Vladivostok.

Perdoj de la Legio estis: 145 mortintoj, 210 vunditoj, 41 malaperintoj. Ĉirkaŭkalkuloj de germanaj perdoj estis ĉirkaŭ 300 mortintoj kaj centoj da vunditoj.

Simile al la Batalo ĉe Zborov, la batalo de Baĥmaĉ iĝis unu el la simboloj de la Ĉeĥoslovakaj legioj kaj de ties luktado por sendependeco.

Fontoj
------

* Václav Cháb: "Německý vpád na slovanský východ : kus dějin - kus boje o budoucnost", Prago, 1938
* Václav Cháb: "Bachmač : březen 1918", Prago, 1948
* Karel Goš: "Bitva u Bachmače byla slavnou epizodou Hanáckého pluku : největší oslavy proběhly v roce 1938", artikolo en gazeto *Olomoucký den*, 20a Marto, 1999, paĝo 10
* M. Vlachynský: "V březnu 1918 bojovali legionáři u Bachmače", artikolo en gazeto *Českobudějovické listy*, 14a Marto, 1998, paĝo 12
* Adolf Kubíček: Hanáci v revoluci, Olomouc, 1928
* Vratislav Preclík. Masaryk a legie (Masaryk and legions), váz. kniha, 219 str. vydalo nakladatelství Paris Karviná, Žižkova 2379 (734 01 Karviná) ve spolupráci s Masarykovým demokratickým hnutím (in association with the Masaryk Democratic Movement, Prague), 2019, ISBN 978-80-87173-47-3, pages 50 - 70, 72 - 100, 124 - 128,140 - 148,184 - 190

Eksteraj ligiloj
----------------

### Resumoj de la batalo

* [*rompita ligilo*] ĉeĥe
* ĉeĥe

Koordinatoj: 51° 10′ 58″ N 32° 49′ 38″ O﻿ / ﻿51.18278 °N, 32.82722 °O﻿ / 51.18278; 32.82722 (mapo)
**Márta Szakály** [sakAj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szakály Márta** estas hungara aktoro, pupteatristo.

Márta Szakály  naskiĝis la 31-an de marto 1934 en Hévíz.

Biografio
---------

Márta Szakály akiris diplomon en Teatra kaj Filma Altlernejo en 1953. Inter 1957 kaj 1962 ŝi apartenis al trupo de Teatro Kisfaludy, sed en tiu periodo ŝi estis ankaŭ pupteatristo en Győr. Ekde 1962 ŝi estas membro de Pupteatro (Budapeŝto). Baldaŭ ŝi ankaŭ instruis en studio de la Pupteatro kaj same en la menciita altlernejo. Ŝi ricevis premion Kossuth en 1999, pli frue ankaŭ aliajn premiojn.

Elektitaj teatraj roloj
-----------------------

* William Shakespeare: Somermeznokta sonĝo - Heléna
* Ferenc Lehár: *A víg özvegy* - Olga

Elektitaj pupteatraj roloj
--------------------------

* Ŝekspiro:
	+ La ventego - Miranda
	+ *Somermeznokta sonĝo* - Titania
* Imre Madách: La tragedio de l' homo
* Béla Bartók:
	+ *A fából faragott királyfi* - reĝidino
	+ *A csodálatos mandarin* - knabino

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
*
**Márton Joób,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Joób Márton** estas hungara kanuisto, olimpiano, mondĉampiono, entreprenisto, politikisto.

Márton Joób naskiĝis la 24-an de junio 1982 en Szeged.

Biografio
---------

Márton Joób maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo en 2001, poste li studis en Scienca Universitato de Szeged. Depost fino de la kanuado lia entrepreno estis eldono de senpaga gazeto kun reklamoj. Ekde 2014 li ankaŭ politikadis en la urba estraro. En 2020 li estis akuzita kaj arestita pro imposta fraŭdo. Li edziĝis en 2003, lia edzino naskis 11 gefilojn.

### Sporta kariero

Márton Joób ekde sia aĝo 11 estis kanuisto en la loka sportklubo. Ekde 1999 li atingis rezultojn en junularaj konkursoj, iom poste ankaŭ inter plenkreskuloj. Li estis hungara ĉampiono individue kaj duope kun Attila Vajda. Li estis olimpiano en Hungario en la Somera Olimpiko 2004 sen medalo, krome en mondĉampionumoj li estis la unua trifoje kvarope en 2003 kaj 2007.

Fontoj
------

* hungarlingva membiografio kun foto
* datenoj kun foto
* datenoj kun foto
* pri familio kun foto
* anglalingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 809347
 |



* Portalo pri Biografio
La **Batalo de Augsburg** (aŭ batalo sur la *Lechfeld* (Leĥkampo)) okazis je la 10-a de aŭgusto 955 kaj estis granda malvenko de la paganaj hungaroj (madjaroj). Tiu malvenko signifis la finon de la prirabaj militiroj al Okcidenta Eŭropo kaj devigis la madjarojn ekkultivi la agron.

En la batalo staris unuflanke la armeo de la fortiĝanta Germana Imperio regata de Oto la 1-a (granda)), aliflanke la hungara armeo gvidata de tribestroj Bulcsu kaj Lehel (aŭ Lél). La germanoj venkis ĉe la bordo de rivero Lech, kaptis (post plia batalo du tagojn poste) la hungarajn tribestrojn kaj ekzekutis ilin. La ejo de la batalo estis sur *Bacher Lechfeld* ĉe Todtenweis, kion pruvas arkeologiaĵoj.

La germanan venkon antaŭhelpis la kirasaj soldatoj de princo Konrad kaj la alkutimiĝo al la madjara taktiko.

Vidu ankaŭ
----------

* Udalriko de Aŭgsburgo

* Kategorio Batalo de Augsburg en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 19540
* GND: 4074075-4
* LCCN: sh85075664
* NKC: ph612506
 |
Pentraĵo de Johann Peter Krafft.
En la **Batalo de Aspern-Essling** (21a–22a de Majo 1809), Napoleono klopodis urĝan trapasadon de la rivero Danubo ĉe Vieno, sed la Francoj kaj ties aliancanoj estis forpelitaj de la Aŭstrianoj estre de la Arkiduko Karlo. La batalo estis la unua fojo ke Napoleono estis persone venkita en ĉirkaŭ unu jardeko de militoj. Tamen, la Arkiduko Karlo malsukcesis certigi decidan venkon ĉar Napoleono kapablis sukcese retiri plej el siaj fortoj.

Ĉirkaŭ la 17a de Majo, la ĉefa Aŭstria armeo estrita de Karlo estis alveninta en Marchfeld. Karlo tenis la kernon de siaj trupoj kelkajn mejlojn for el la riverbordo espere koncentradi ilin al la punkto kie Napoleono decidedos trapasi. La 21an de Majo, la Francoj faris sian unuan ĉefan klopodon por trapasi la Danubon, kio rezultis en la Batalo de Aspern-Essling. La Aŭstroj ĝuis la komfortan laŭnombran superecon super la Francoj laŭlonge de la batalo; la unuan tagon Karlo disponis el 110,000 soldatoj kontraŭ nur 31,000 komanditaj de Napoleono. Ĉirkaŭ la duan tagon, plifortigoj plialtigis la Francajn nombrojn ĝis 70,000. La batalo estis karakterizita de forta tien kaj reen luktado por la du vilaĝoj Aspern kaj Essling, nome la kernaj punktoj de la Franca pontokapo. Ĉirkaŭ la fino de la luktado, la Francoj estis perdintaj Aspern sed ankoraŭ kontrolis Essling. Konstanta Aŭstriaj artileria bombardado finfine konvinkis Napoleonon retiri siajn fortojn reen al la insulo Lobau. Ambaŭ flankoj okazigis ĉirkaŭ 23,000 perdojn al la mala flanko. Ĝi estis la unua malvenko kiun Napoleono suferis en grava batalo, kaj ĝi okazigis ekscitigon tra multaj partoj de Eŭropo ĉar ĝi montris, ke li povas estis venkita en la batalkampo.

Referencoj
----------

1. ↑  Chandler 1966, p. 701
2. ↑  Chandler 1966, p. 705
3. ↑  Chandler 1966, p. 706
4. ↑  Chandler 1966, p. 707

Bibliografio
------------

* Chandler, David (2002). Napoleon. Leo Cooper. ISBN 0-85052-750-3.

* Kategorio Batalo de Aspern-Essling en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Diagramo streĉo-etendo por duktila materialo
**Plasta aliformiĝo** estas koncepto de la materialscienco, kiu priskribas la konduton de materialo kiam ĝi estas submetita al streĉo. Kontraŭe al la elasta, la plasta aliformiĝo ne nuliĝas post la forigo de la forto kaŭzanta la streĉon.

La maksimuma streĉo kiu povas agi al iu konstruelemento sen kaŭzi percepteblan plastan aliformiĝon nomiĝas elasta limo. Kiam la tiranta aŭ kunpremanta forto agas al la korpo tiamaniere, ke la streĉo superas la elastan limon, tiam okazas plasta aliformiĝo kaj almenaŭ parto de la tuta deformiĝo plurestas ankaŭ post la forigo de la forto.

Kutime antaŭ la plasta aliformiĝo okazas elasta aliformiĝo. En tiu kazo, post la forigo de la forto plurestas nur tiu parto de la aliformiĝo okazinta en la plasta regiono.

En la kalkulado kaj dimensiado de konstruaĵoj, necesas ĉiam certiĝi, ke la streĉo en ĉiu konstruelemento restu pli malgranda ol la elasta limo.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 502868
* GND: 4046283-3
* LCCN: sh85103150
* BNF: 119331501
* NDL: 00565132
* NKC: ph124096
* BNE: XX534526
 |
**Márton Barabás** [barabAŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Barabás Márton** estas hungara pentristo, skulptisto, koresponda membro de Hungara Belarta Akademio (2013). Lia filo estas Lőrinc Barabás, filino Zsófi Barabás.

Márton Barabás  naskiĝis la 28-an de februaro 1952 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Márton Barabás frekventis mezlernejon en sia naskiĝurbo, poste li akiris diplomon en Hungara Belarta Altlernejo en 1977. Liaj plej gravaj instruistoj estis György Kádár kaj Ignác Kokas. Inter 1978 kaj 1981 (poste en 1987 kaj 1989) li havis stipendiojn. Inter 1978-1991 li apartenis al artistkolonio de Makó. Komence li pentradis pejzaĝojn kaj portretojn, ekde la 1980-aj jaroj li kreis abstraktismajn geometriajn formojn. Foje liaj artaĵoj estas samtempe pentraĵoj kaj skulptaĵoj. Li ricevis 3 premiojn inter 1984-1999. Li havas edzinon ekde 1979, kiu naskis 3 gefilojn.

El solaj ekspozicioj
--------------------

* 1976, 1985, 1993, 1999, 2004 Budapeŝto
* 1984 Arthalo Budapeŝto
* 1987 Kolonjo
* 1994 Szeged, Pécs
* 2001 Londono
* 2006 Romo
* 2011 Balatonfüred

El grupaj ekspozicioj
---------------------

* 1977 Székesfehérvár
* 1978 Parizo
* 1980 Venecia Bienalo
* 1980, 1982, 1991-1996, 2011 Budapeŝto
* 1987 Munkeno
* 1993 Madrido
* 1997 Arthalo Budapeŝto

Elektitaj pentraĵoj
-------------------

* Bartók (1978)
* Fölszállás, Leszállás (1985)
* Pannó (1994, Tatabánya)
* Helykereső (2005)

Elektitaj skulptaĵoj
--------------------

* Bence Szabolcsi (reliefo, 1998, Budapeŝto)
* Erzsi Pártos (reliefa memortabulo, 2004)
* Térvonal-I. (2010)

Fontoj
------

* oficiala paĝo
* hungarlingva intervjuo kun foto kaj bildo
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
En geometrio, la **riproĉa dudek-dekdu-dekduedro** estas nekonveksa unuforma pluredro, indeksita kiel U46.

Karteziaj koordinatoj
---------------------

Karteziaj koordinatoj por la verticoj de riproĉa dudek-dekdu-dekduedro estas ĉiuj paraj permutoj de

(±2α, ±2γ, ±2β)
(±(α+β/τ+γτ), ±(-ατ+β+γ/τ), ±(α/τ+βτ-γ))
(±(-α/τ+βτ+γ), ±(-α+β/τ-γτ), ±(ατ+β-γ/τ))
(±(-α/τ+βτ-γ), ±(α-β/τ-γτ), ±(ατ+β+γ/τ))
(±(α+β/τ-γτ), ±(ατ-β+γ/τ), ±(α/τ+βτ+γ))
kun paraj kvantoj de plusoj, kie

α = ρ+1
β = τ<\_sup\_>2ρ<\_sup\_>2+τ<\_sup\_>2ρ+τ
γ = ρ<\_sup\_>2+τ&ρ
τ = (1+√5)/2 estas la ora proporcio
ρ estas la reela solvaĵo al ρ3=ρ+1, aŭ proksimume 1.3247180, ρ estas nomata kiel la plasta konstanto.
Preno de la neparaj permutoj de la pli supraj koordinatoj malinkluzive aŭ de neparaj kvantoj de plusoj donas la spegulitan varianton de la pluredro.

Vidu ankaŭ
----------

* Kombinaĵo de 2 riproĉaj dudek-dekdu-dekduedroj

Eksteraj ligiloj
----------------

* Eric W. Weisstein, *Riproĉa dudek-dekdu-dekduedro* en MathWorld.
**Guachinango** estas unu el la 126 komunumoj de la meksika subŝtato Jalisco. La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas *Guachinango*. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 14 038.

Geografio
---------

**Guachinango** apartenas al la regiono Sierra Occidental kiu situas en la okcidento de la subŝato, sed ne limas al la pacifika oceano. Al la regiono Sierra Occidental apartenas entute ok komunumoj. La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 4138 loĝantojn. El tiuj estis 2066 viroj kaj 2072 virinoj. La komunumo havas surfacon de 483,19 km². La meza alteco estas 1500 metroj super la marnivelo. La meza jara temperaturo estas 19,8 C. En la komunumo estas 1039,2 mm da precipitaĵo jare. 

Situo de la koncerna regiono en la subŝtato Jalisco.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 1995 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 1586 viroj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 1287 scipovis legi kaj skribi kaj 298 viroj estis analfabetoj. Do 18.79 % de la viroj estis analfabetoj. En la sama jaro en la komunumo vivis 1539 virinoj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 1307 sciis legi kaj skribi kaj 232 virinoj estis analfabetoj. Do 15,07 % de la virinoj estis analfabetoj. En 1995 en Guachinango vivis 4347 personoj kiuj aĝis pli ol 5 jaroj. El tiuj estis 0 indiĝenoj. Tio signifas ke 0 % de la loĝantaro en la koncerna jaro estis indiĝenoj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Guachinango Arkivigite je 2007-05-31 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)
En geometrio, la **riproĉa dekdu-dekduedro** estas nekonveksa unuforma pluredro, indeksita kiel U40.

Ĉi tiu pluredro povas esti konsiderata kiel riproĉigita granda dekduedro.

Karteziaj koordinatoj
---------------------

Karteziaj koordinatoj por la verticoj de riproĉa dekdu-dekduedro estas ĉiuj paraj permutoj de

(±2α, ±2, ±2β)
(±(α+β/τ+τ), ±(-ατ+β+1/τ), ±(α/τ+βτ-1))
(±(-α/τ+βτ+1), ±(-α+β/τ-τ), ±(ατ+β-1/τ))
(±(-α/τ+βτ-1), ±(α-β/τ-τ), ±(ατ+β+1/τ))
(±(α+β/τ-τ), ±(ατ-β+1/τ), ±(α/τ+βτ+1))
kun paraj kvantoj de plusoj, kie

β = (α2/τ+τ)/(ατ−1/τ)
τ = (1+√5)/2 estas la ora proporcio
α estas la pozitiva reela solvaĵo al τα4−α3+2α2−α−1/τ, aŭ proksimume 0.7964421.
Preno de la neparaj permutoj de la pli supraj koordinatoj malinkluzive aŭ de neparaj kvantoj de plusoj donas la spegulitan varianton de la pluredro.

Vidu ankaŭ
----------

* Kombinaĵo de 2 riproĉaj dekdu-dekduedroj

Eksteraj ligiloj
----------------

* Eric W. Weisstein, *Riproĉa dekdu-dekduedro* en MathWorld.
|  |  |
| --- | --- |
|  | Tiu ĉi artikolo temas pri la komunumo en la meksika subŝtato Zacatecas kaj ties ĉefa loĝloko. Pri aliaj lokoj samnomaj vidu la apartigan liston Guadalupe. |

**Guadalupe** estas komunumo en la meksika subŝtato Zacatecas. La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas *Guadalupe*.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 129387 loĝantojn. El tiuj estas 62729 viroj kaj 66658 virinoj. La komunumo havas surfacon de 804 kvadratkilometroj kaj ĝi situas (meza punkto) je 2,280 metroj super la marnivelo. La kvanto de precipitaĵo (jare) estas 500 milimetroj. La geografia koordinatoj de la komunumo estas 22° 45′ norda latitudo kaj 102° 31′ okcidenta longitudo.

Sociogeografio
--------------

En la komunumo vivas 95297 personoj kiuj aĝas 5 jaroj aŭ pli. El tiuj 203 personoj parolas indiĝenan lingvon. Tio egalas al 0.21 % de la personoj, kiuj aĝas 5 jaroj aŭ pli.

69,252 loĝantoj aĝas 15 jaroj aŭ pli. Inter ili estas 66105 alfabetoj kaj 1,320 analfabetoj. Do 4.45 % de la loĝantoj, kiuj aĝas 15 aŭ pli estas analfabetoj.

Inter la virinoj estas 34,648 alfabetoj kaj 1,763 analfabetoj. Do la grado de analfabeteco inter virinoj estas 4.84%. Inter la viroj estas 31,457 alfabetoj kaj 1,320 analfabetoj, do 4.03% el la viroj estas analfabetoj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI

Eksteraj ligiloj
----------------

 Arkivigite je 2007-05-20 per la retarkivo Wayback Machine
**Friedrich Adolph HAAGE** (naskiĝinta la 24-an de marto 1796 en Erfurto, mortinta la 20-an de septembro 1866 samloke) estis germana entreprenisto kaj pioniro de poŝtmenda komerco. Li fondis la firmaon "Friedrich Adolph Haage jun." en 1822.

Vivo
----

Estante la filo de Johann Nikolaus Haage kaj Katharine Barbara Nehrlich li kontinuigis la tradicion de jam en la 17-a jarcento en Erfurto hortikulturistanta familio. Sian trejnadon hortikulturistan Haage ricevis inter 1811-1818 ĉe Johann Heinrich Seidel ĉe la kortego de la reĝo saksia Frederiko Aŭgusto. Tie estis dokumentita la unua kontakto de la Haage-familio kun kaktoj. Junaĝe Haage ekflegadis kaktojn. La reĝo deziris de la kortega ĝardenisto Seidel povi admiri la "reĝinon de la nokto" en floroj okaze de iu ĝardena festo: sed la kreskaĵo estis damaĝita per frosto la antaŭan jaron. Haage sukcesis plenumi la taskon de sia instruisto Seidel kaj ne nur redonis vivon al ĝi sed ankaŭ ĝustatempe florigis ĝin okaze de la menciita festo.

La monumento por Haage en la arbaro Steigerwald, 1934
Post kelkaj plukleriĝaj jaroj Haage revenis hejmen kaj iĝis helpisto ĉe Franz Anton. En 1822 Haage fondis etan propran entreprenon pri semaĵoj: li ankaŭ posedis plantidon de la "reĝino de la nokto". Malgraŭ malfacilaĵoj komence, la firmao evoluis al prospera entrepreno kaj kvazaŭ surkampigis la sciencan florkultivadon. Paralele al la ĉiutagaĵoj komercaj Haage ĉiam povis rezervi al si tempon por la ŝatokupo prikakta. Ene de mallonga tempo lia famo grandiĝis kaj lia kolekto taksitis unu el la plej grandaj kaj kompletaj.

Sukceso kaj graveco
-------------------

Kialo de liaj sukcesoj estis ankaŭ liaj malfermiĝo al novaj aferoj. Li ekzemple estis unu el la unuaj ekspedaj hortikulturistoj uzante gazetanoncojn kiel reklamilon. Lia unua poŝtmenda listo pri produktoj aperis en 1824, nur du jarojn post la firmaofondo! Inter liaj klientoj estis eminentuloj kiel Goethe, Liszt aŭ Humboldt.

Ankaŭ publike Haage tre aktivis. Li ekzemple kunfondis la erfurtan prihortikulturan societon nomita *Erfurter Gartenbauverein*. Li honore nomumitis ties direktoro. Post lia morto estis starigita en la Steiger-arbaro monumentego por li. Oni devas scii ke, kune kun August von Hedemann, li meritis pri la ekskursoceligo de tiu ĉi arbaro aranĝante multajn migradopadojn en ĝi. Liaj tre filoj Gustav Ferdinand, Friedrich Ferdinand kaj Adolf Haage dauriĝis sukcese la laboron patran.

Fonto
-----

Biografio ĉe erfurt-web.de

* Kategorio Friedrich Adolph Haage en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
|  |  |
| --- | --- |
|  Kopirajto | Ĉi tiu artikolo baziĝas (parte aŭ tute) sur artikolo el la **Enciklopedio de Esperanto**.

---

La originala teksto kontroleblas en interreta arkivo de la fonto. |

EdE-V

**Verbotempoj kompleksaj** (malsimplaj, kunmetitaj) formiĝas per la kunmeto de la aktivaj kaj pasivaj participoj kun la helpverbo esti. La pasivaj verboformoj estas formeblaj nur komplekse, la aktivaj VK servas por la pli preciza marko de la tempo. Sed ilia ofta uzo tropezigas la stilon; Kabe, la plej bona klasika stilisto, ĉiam evitis ilin. Ĉi tiu evito estas ebla per la vortetoj nun, jam, tuj, antaŭe, per la sufikso ad, per la konjunkcioj antaŭ ol, post ol (post kiam). Ekz. Mi skribadis (estis skribanta) la leteron, kiam li envenis. Li jam foriris (estis foririnta), kiam mi alvenis. Antaŭ ol li mortis (kiam li estis mortonta), li faris testamenton. Post ol (kiam) mi finis (estis fininta) mian taskon, mi iros promeni.   

 v. Pasivaj participoj, Pluskvamperfekto, Sintakso.   

Kálmán Kalocsay.
|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Muziko |

**Teritoriaj bandoj** oni nomis en la erao de la svingbandojn de la 1930-aj jaroj tiujn bandojn, kiuj ne loĝis en la ĉefurboj de ĵazo kiel Novjorko aŭ Ĉikago kaj krome estis limigitaj je sia agadradio sur difinita teritorio, kiun ili defendis en *bandobataloj* - konkursoj kontraŭ aliaj bandoj. 

Ĉi tiuj bandoj kovris la tutan teritorion de Usono, je kio ili grave kontribuis al la popularigo de svingo, do de moderna dancmuziko, tamen la plej multaj bandoj ne ricevis la eblecon surdiskigi sian muzikon. Ekzistis ili laŭ diversaj stilaj nuancoj de dancmuziko kaj ili estis kunmetitaj ĉefe el nigruloj. Komence ili vojaĝis per trajno kaj instrument-ŝarĝaŭto, poste kun vojaĝbusoj. La malprosperiĝo de ĉi tiu instrumenta muzikkulturo, kiu originis antaŭ 1920, ĝis la masiva pereo de la bandegoj komencis en la malfruaj 1940-aj kaj fruaj 1950-aj jaroj, havus diversajn kaŭzojn, inter ili la Granda Depresio en la 1930-aj jaroj, la rigidaj sindikatoj, la radio, la amplifata kantado, amplifataj instrumentoj kaj la fermado de la danchalegoj, kiuj proponis lokon por ĝis 3000 dancantoj kaj kiuj akustike devis esti konforme prisonataj. 

Kiel plej grava centro de ĉi tiu *„teritoria ĵazo"* validas retrorigarde Kansasurbo (nodo de trafikvojoj, kie la bandoj plejofte devis travojaĝi kaj kie regule okazis bandkonkursoj) kaj la meza okcidento kaj la sudo de Usono. El ĉi tiu regiono ne nur devenis la plej konataj bandoj de kansasurba ĵazo ekz. tiu de Count Basie, Andy Kirk aŭ Jay McShann, sed ankaŭ nuntempe malpli konataj bandoj kiel tiu de George E. Lee, *Bill Brown and His Brownies* kaj la *Hunter's Serenaders*. Multaj ĵazmuzikistoj poste famiĝontaj kiel Jimmy Crawford, Budd Johnson, Jimmy Rushing aŭ Walter Page ludis komcence de siaj karieroj en *teritoriaj bandoj*.

Al la plej fruaj el ĉi tiuj bandoj apartenis tiu de Alphonse Trent. Ĝi aktivis proksimume unu jardekon ĝis 1934 en la regiono ĉirkaŭ Dallas, Teksaso. Ankaŭ en Teksaso, en San Antonio ludis la orkestro de Troy Floyd. Oklahomo estis la centro de la *Blue Devils*, la bando de la posta basisto de Basie, Walter Page. Krom Rushing el lia bando venis Basie mem, Lester Young, Buster Smith kaj Hot Lips Page. Ekde Ĉikago vojaĝis *Al Katz and his Kittens* kiel *Novelty Band*.

Literaturo
----------

* Arrigo Polillo: *Jazz - Geschichte und Persönlichkeiten*. München, Piper, 1987
* Albert McCarthy: *Big Band Jazz*, New York 1974

Eksteraj ligiloj
----------------

* Listo de teritoriaj bandoj Arkivigite je 2010-07-03 per la retarkivo Wayback Machine
| Historio |
| --- |
| Mendita: | 1914 |
| ŝipmaso: | 7450 tunoj, kun kargo |
| longo: | 111,6 m |
| larĝo: | 50,8 m |
| merĝo: | 5,6 m |
| motoro: | 2 vaporkaldronoj1 pelŝafto (2,2 MW) |
| maks. rap.: | 11 knotoj |
| skipo: | 180 |
| armiloj: | *1939:*4 x 12-kanonetoj2 maŝinfusiloj |
| aviadiloj: | 5 akvoaviadiloj2 teraviadiloj |
| pluaj detaloj: | nenia al/deteriĝa vojo |

La ŝipo **Ark Royal** estis trakonstruita en 1914 el komerca ŝipo al aviadilporta ŝipo kaj oni celis kunporti per ĝi akvoaviadilojn.

La ŝipo estis trakonstruita el kanalvetura ŝipo, laŭ ekzemplo de Hermes*. Ĉar la ŝipo ne enhavis al- kaj deteriĝejon por la aviadiloj, tiel oni katapultis la ilin kaj per gruo levis ilin sur la ferdekon. Oni alinomis la ŝipon al* HMS Pegasus*.*

En bataloj
----------

La ŝipo partoprenis en 1915 ĉe la Dardanela batalkampo. En januaro de 1918, du aviadiloj de *Ark Royal* bombardis la germanan grandan krozŝipoon *Goeben*.

Poste – kiam malfermiĝis la Dardaneloj – la ŝipo penetris la Nigran maron kaj liveris interalie ankaŭ aviadilojn al Batumi, por helpi la blankarmeajn trupojn. Ĝi partoprenis ankaŭ la alteriĝon de britaj koloniaj trupoj en Somalio. Dum la krimea ofensivo de 1920 helpis ĝi denove la blankarmeajn trupojn.

En septembro de 1922, dum la Chanak-krizo en la Dardaneloj, ĝi estis ankaŭ batalpreta en la Mediteraneo. Ĝi estis transportita en 1923 al Malto kaj tie trakonstruita.

Oni alinomumis la ŝipon en decembro de 1934 al ***Pegasus***, por liberigi la nomon por la nobmendita aviadilŝipo *HMS Ark Royal*.

La ŝipon trafis torpedo dum la dua mondmilito, sed ne kaŭzis gravajn damaĝojn.

Post la dua mondmilito, oni vendis en 1946 la ŝipon por trakonstrui ĝin al koerca ŝipo (*Anita I*). La plano fiaskis, la ŝipo estis vrakigita en 1949.

* Kategorio Ark Royal (1914) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Antea** - (helene *`Αντεια*, latine *Antea*) estis en la helena mitologio filino de la lidia reĝo Jobato kaj edzino de la fondinto de Tirinso, Preto.
 

Antea, iam ankaŭ Anteia, estas en la helena mitologio ofte nomata ankaŭ *Stenebeo* (helene Σθενέβοια). Ŝia edzo Preto estis filo de argolanda reĝo Abaso. Lia frato Akrisio post morto de ilia patro forpelis Preton el Argo. Li foriris en proksiman Tirinson kaj helpe de Ciklopoj, unuokulaj Gigantoj, li konstruis fortan masivan burgon. Tie li poste regis kiel la unua tirinsa reĝo.

Preto edziĝis al filino de la lidia reĝo Antea. Ŝi estis senhonta kaj senĥaraktera virino. Ŝi enamiĝis al juna Belerofono, kiam li trovis rifuĝejon en Tirinso. Ŝi provis adultigi lin, sed li rifuzis kaj pro venĝo ŝi kulpigis lin ĉe sia edzo pro perforto. Preto ne volis la gaston puni kaj sendis lin al la reĝo Jobato. Li ankaŭ ne punis Belerofonon, sed donis al li malfacilan, preskaŭ neplenumeblan taskon: mortigi monstron Ĥimeron. Sed Belerofono la taskon, helpe de sia flugilhava ĉevalo Pegazo, plenumis kaj revenis en Tirinson. Kiam Antea ne ĉesis kun intrigoj, Belerofono proponis al ŝi komunan fuĝon kaj dumvoje ĵetis ŝin en la maron, kie ŝi dronis. 

Sed alia versio rakontas, ke al la reĝo Jobato ne sufiĉis, ke Belerofono mortigis Ĥimeron, sed sendis lin plenumi plian taskon - batali kontraŭ solimioj kaj iliaj aliancanoj amazonoj. Ankaŭ ĉi tie li kondutis bonege. Per sia flugilhava ĉevalo li elflugis alten super la kontraŭuloj kaj ĵetadis al ili grandajn ŝtonojn kaj tiel venkis. Fine la reĝo ekopiniis, ke kulpigo de Belerofono estis malprava, lasis al si la situon klarigi kaj fine senkulpigis lin. Plie li eĉ edzinigis al Belerofono sian filinon kaj nomis lin heredanto de la likia trono. Sed pli poste Belerofono pro malespero provis elflugi per sia Pegazo al monto Olimpo kaj dioj lin pro tiu ĉi arogo ĵetis teren. 

Preto kaj Antea havis filinojn Lisipa, Ifina kaj Ifianasa. Ili ĉiuj estis belaj, sed ankaŭ malpiaj. Ili ne respektis dion Dionizon kaj li pro tio sendis al ili punon de frenezeco. El ĝi kuracis ilin mesena aŭguristo Melampo, kiu poste al unu el la pretidinoj edziĝis. Al la dua edziĝis lia frato Biaso. Inter ilin dividis Preto sian reĝolandon.

Reflekto en arto
----------------

* nekonservita dramo de Eŭripido *Steneboia*
* vaza pentraĵo, kiun oni povas ligi kun historieto pri *Antea* (Steneboia) estas en  sanktpeterburga Ermitejo
La koloro **cejana** estas inter blua kaj verda koloroj, simila al la koloro de sennuba ĉielo. Ĝia ondolongo estas inter 490 kaj 520 nm.

En kolormodeloj ĝi signifas la komplementan koloron de ruĝo.
Ĉar ruĝo estas grava en adiciaj kolormodeloj, cejano estas grava en subtrahaj kolormodeloj, ekzemple por inkaj presiloj. Cejanan farbon oni ekhavas miksante egale verdon kaj bluon.

La nomo devenas de la floro cejano, kies koloro tamen estas iom pli blua ol cejana. La latina nomo de cejano, *Centaurea cyanus*, enhavas la grekdevenan adjektivon κυανεος, kiu signifas "malhele blua". La vorto do trairis konsiderindan signifoŝanĝon.

En diversaj kolormodeloj oni reprezentas la cejanan koloron jene:

* RVB: R = 0,0; V = 1,0; B = 1,0.
* CMFN: C = 1,0; M = 0,0; F = 0,0; N = 0,0.

|  |
| --- |
| #0FF |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKoloroj |
| --- |
| Nuancoj de griza: | blanka • griza • nigra |
| Ĉielarko: | ruĝa • oranĝkolora • flava • verda • blua • indiga • violkolora |
| RGB / CMYK: | ruĝa (R) • verda (G) • blua (B) • cejana (C) • magenta (M) • flava (Y) • nigra (K) |
| Ceteraj: | bruna • kakia • lila • malva • okra • roza • rufa • turkisa |

 |

* Kategorio Cejana en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Teritoria komunumo** estas ĉiu **administracia partigaĵo** sub la nivelo de la Ŝtato (Ŝtato-nacio kiel Francio, aŭ Ŝtato-multnacio kaj Federacia Ŝtato kiel Usono, Unuiĝinta Reĝlando kaj Germanio) kondiĉe ke tiu administracia partigaĵo estu regata de **balotita pridiskuta asembleo** aparta de la Ŝtato : municipoj, urbaj komunumoj, distriktoj, francaj departementoj, belgaj provincoj, regionoj. 

Ĝenerale, la subŝtatoj kaj la konsistigaj nacioj (en Unuiĝinta Reĝlando), aŭ la hispanaj aŭtonomaj komunumoj ne estas konsiderataj kiel *teritoriaj komunumoj*, sed oni povus kvalifiki ilin per ***komunumo sui generis*** ; en Francio, nur Nov-Kaledonio estas komparebla al federacia Ŝtato (aŭ al konsistiga nacio) : tiel, la *teritoriaj komunumoj* kaj la *komunumo sui generis* de Nov-Kaledonio konsistigas la francan respublikon (t.e. la landon). 

La usonanglaj landoj parolas pri la teritoriaj komunumoj per la termino « *local government* » se temas pri teritoria aŭtoritato (eĉ se temas pri loka asembleo aparta de la nacia aŭ federacia registaro) kaj pri « *local government area* » se temas pri la teritorio mem.


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Politiko |
| Portala ikono | Portalo pri Geografio |
**Afableco** laŭ la ĝenerala lingvouzo kaj laŭ la lingvaĵo de socia psikologio estas la apreza, respektoplena kaj bonvola (de la latina koncepto *benevolentia*) konduto de homo, sed ankaŭ la interna emocia sinteno de homo al sia socia medio, aŭ laŭ Reta Vortaro la eco esti "plaĉa per ĝentileco, bonakcepto, agrablaj vortoj kaj komplezo". Malo de afableco estas envio.

Filozofio
---------

Laŭ Aristotelo la afableco estas la mezo inter la konduto de homo kiu nepre kaj je ajna prezo volas plaĉi al la ĉirkaŭuloj (ἄρεσκος) kaj de kverelemulo (δύσερις), do ĝi signifas pacan kaj amikeman konduton al amikoj kaj la socia medio.

|  |
| --- |
|  |
|  | 

|  |
| --- |
| **„** La afablulo renkontas sian kontaktulon aminde kaj kun konvena intereso. Li konsideras konvinkojn kaj bezonojn de aliaj homoj kaj provas konduti tiel ke neniu ĝeniĝas. Ĝenerale do valdas, kiel dirite, ke li en komunikado kaj socia trafiko kondutos ĝuste." **"** |
| — Aristotelo |

 |

En Vikipedio
------------

Pro la kolektiva karaktero de Vikipedio povas okazi ofte ke diversaj redaktantoj ne tute konsentas pri objektiveco de enhavo en la artikoloj, tiele necesas afableco por eviti ĝenajn sintenojn, kiuj kondukus al redaktobatalo. Male kiam afable oni konsentas pri solvo inter diversaj opinioj, ĉio iras glate kaj la kunlaboro eblas. Unu el plej necesaj afablaj trajtoj en Vikipedio temas pri utila helpo al novuloj, kio povas plialtigi la kvaliton de la enhavo.

Diversaĵoj
----------

En Francio ekzistas retejo *"afableco.fr"*, kiu dediĉas sin al altigo de afableco en teamoj. Sekve la firmao prave klarigas pri sia nomo, ke *"Afableco? Ça signifie "convivialité" en Esperanto!"*.

Citaĵo el la Proverbaro Esperanta
---------------------------------

|  |
| --- |
|  |
|  | 

|  |
| --- |
| **„** Afabla vorto pli atingas ol forto. **"** |
| — L. L. Zamenhof |

 |

Vidu ankaŭ
----------

* interkultura komunikado
* ĝentileco
* etiketo (reguloj)
* ĝentlemano
* Adolph Knigge
* formala parolmaniero
* toleremo

* Kategorio Afableco en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Afableco en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)

Referencoj
----------

1. ↑  Aristotelo, 1985: *etiko de Nikomaĥo*, ekzemple laŭ traduko germanlingva el 1985 de Eugen Rolfes, tie versoj 1126b27 kaj sekvaj.
2. ↑  L. L. Zamenhof; Camille Rogister eld.: Proverbaro esperanta, eldonejo Stafeto, La Laguna, 1974 ISBN: 400-7609-6
**Martinus Fabri** estis komponisto el la malfrua mezepoko aŭ frua renesanco, kiu aktivis ĉ. 1400 kaj eble ligita kun la kortego de Hago. Li supozeble devenis el la Malaltaj Landoj. Preskaŭ neniu indiko estas konata pri li. 

Kvar el liaj komponaĵoj estas konservitaj en fontoj, kiuj nek estas kopiitaj en la Malaltaj Landoj nek estas konservitaj tie. Temas pri tri baladoj kaj unu rondelo. El tiuj ĉi kvar estas du kun franca teksto en la rafina, solida kaj manierisma stilo de la ars subtilior. La teksto estas notita nur por la plej alta voĉo, la aliaj supozeble estas realigendaj perinstrumente. La du aliaj verkoj estas baladoj kun nederlanda teksto. Ili havas tekstnotadon por ĉiuj voĉoj.

Verkaro
-------

* [Bien] ay je caus' d'estre liés et joyeŭ (balado)
* Een cleyn parable (balado)
* Eer ende lof heb aventuer (balado)
* Or se depart li doulz tamps g[racieŭ] (rondelo)

Diskografio
-----------

* Fabri en www.medieval.org

Eksteraj ligiloj
----------------

* Bibliografio + katalogo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 217901
* GND: 130665983
* LCCN: no2010034005
* VIAF: 10959381
* ISNI: 0000 0000 1557 9271
* MBA: 894d90cd-1917-42e3-9e3c-615ae9618c29
 |