recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Koordinatoj: 47° 48′ 06″ N 3° 53′ 27″ O﻿ / ﻿47.80167 °N, 3.89083 °O﻿ / 47.80167; 3.89083 (mapo)

**Béru** estas franca komunumo lokita en la departemento Yonne kaj en la regiono Burgonjo. Ĝi havis 77 loĝantojn laŭ censo plenumita en 1999.

Geografio
---------

Béru etendiĝas sur 5.17 km², kaj havis 77 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas 15 homoj po kvadrata kilometro. La komunumo situas en Yonne, en la nordokcidenta parto de Burgonjo.

Historio
--------

La departemento Yonne estis oficiale kreita la 4-an de marto 1790 dum la franca revolucio. 

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la komunumo S-ro Jean-Guy Gonin, kiu do fariĝis la loka urbestro.

Administrado
------------

Béru apartenas al la kantono de Tonnerre, kies ĉefurbo estas Tonnerre. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Avallon, unu el la tri arondismentoj de la departemento Yonne.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Yonne
* Kantono de Tonnerre

Eksteraj ligiloj
----------------

* france Oficiala retejo de la kastelo de Béru
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Ĉilia rabmevo** |
| --- |
|  |
| 
 |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Ĥaradrioformaj *Charadriiformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Sterkorariedoj *Stercorariidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Stercorarius* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***S. chilensis*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Stercorarius chilensis****(Bonaparte, 1857) |
|
|
|
| Konserva statuso |
| {{{220px}}}**Konserva statuso: Malplej zorgiga** |
|
|  |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Ĉilia rabmevo  |

 |
| v • d • r |

La **Ĉilia rabmevo** (*Stercorarius chilensis*) estas granda predanta marbirdo de la familio de rabmevoj, nome Sterkorariedoj kaj ordo de Ĥaradrioformaj.

Dum ne aperas birdoj tiom grandaj kiom la Vagalbatroso, la Ĉilia rabmevo agresemas kaj atakas ĉiujn aliajn birdojn. Dum aliaj rabmevoj emas ataki aŭ eĉ mortigi aliajn marbirdojn pro atingi la manĝaĵojn, tiu avidema specio ŝajne ne celas nur tion kaj manĝas nur etan parton de la predaĵo, sed anstataŭe emas la fakton mem ataki la etajn mevojn. Esta konata, ke la Ĉilia rabmevo flugas en grandaj aroj (nomitaj 'luparoj' de skota balenkaptisto kiu rigardis la specion dumĉase) kaj vere ili ĉasas aliajn marbirdojn, inkludante tiujn kiuj estas multe pli grandaj ol ili mem.

Ili havas brunan dorson, blankajn makulojn en centro de flugilpintoj, hokoformajn bekojn kaj retajn piedojn kun krifoj.

Temas pri endemismo de Ĉilio kaj Argentino.

Referencoj
----------

* BirdLife International (2004). *Stercorarius chilensis*. *Internacia Ruĝa Listo de Endanĝeritaj Specioj*, eldono de 2006. IUCN 2006. Elŝutita 11-a de februaro 2007.
la malnova kanala haveno en la urbo Gleiwitz
La **Kanalo de Klodnitz** aŭ Klodnica kanalo (germane *Klodnitzkanal*, pole ekde 1945 nomata *Kanał Kłodnicki*, kvankam tiam ĝi jam ne plu havis signifon) kondukis en la Valo de la rivero Klodnitz (ekde 1945 pole *Kłodnica*) inter Gleiwitz (ekde 1945 pole *Gliwice*) kaj Odro ĉe Cosel (ekde 1945 pole *Koźle*) kaj estis konstruita inter la jaroj 1792 kaj 1812. Ĝi havis la longon de ĉ. 46 km kaj altodiferencon de ĉ. 49 m.

Ĉe fino de la 18-a jarcento ekfloris, disvolviĝis la karbo- kaj ercminado, fondiĝis ferfandejoj en areo de Supra Silezio kaj tiel estiĝis urĝa bezono je kontakto al Odro, por transporti la produktojn per ŝipo. Ĉar la rivero Klodnitz ne estis ŝipebla, oni decidis pri konstruo de kanalo apud la rivero.

Do la profundo de la kanalo kaj la ellaboro de la kluzoj permesis nur uzadon de ŝipoj kun ŝarĝoportebleco de 50 tunoj. Por la pli grandaj ŝipoj - kiuj do povis uzi ekz. éa *Finow-kanalon* - la Klodnica kanalo ne estis ŝipebla.

La unua kluzo troviĝis en la loĝloko Klodnitz, la dua kaj tria kluzoj en Kandrzin-Pogorzelletz, kie okazis akcepto de floslignoj el la proksimaj arbaroj.

Kun konekto de la areo de Supra Silezio je la fervojaj linioj, la signifo de la kanalo rapide reevoluis. Oni transportis en 1847 ankoraŭ varmason de 70.000 t sur la kanalo, sed tio reiris en 1865 je 4400 t.

Inter 1888 kaj 1893, la kanalo estis profundigita, por ke ŝipoj kun ŝarĝo ĝis 100 t kaj mergo de 1,20 m povu uzi ĝin. Ĝian komencan gravecon la kanalo neniam reakiris.

La Klodnica kanalo estis anstataŭigita per la Glivica kanalo, konstruita inter 1934 kaj 1939.
**Egeo** estis filo de la reĝo de Atiko Pandio la 2-a kaj de lia edzino Pilio. Li estis patro de Tezeo, kiu mortigis la Minotaŭron.

Kiam regis Kreton la reĝo Minoo estis interrilatoj kun ĉefurbo de Atiko, Ateno, komerce kaj politike bonegaj, do ne estis mirinde, ke kretanoj konkursis en atenaj ludoj. Unu el la ludoj ĉeestis ankaŭ Minoa filo Androgeo kaj venkis. Egeo ne povis toleri malvenkon de la hejmaj konkursantoj kaj Androgeon mortigis. La reĝo Minoo eliris milite kontraŭ Ateno kun granda armeo venĝi sian filon. Por forigi militon estis interkonsentita kruela imposto: Ateno ĉiun naŭan jaron sendos en Kreton sep virgulinojn kaj sep virgulojn, kiuj estos oferataj al la monstro Minotaŭro ĝis ĝi vivos.

Ĉe la tria oferado ĉeestis la ekspedicion la reĝa filo Tezeo. Li batalis en Labirinto kontraŭ Minotaŭro kaj mortigis ĝin. Helpe de Ariadno, filino de la kreta reĝo, li ankaŭ feliĉe eliris el la Labirinto.

Veturante Kreton, ŝipo de Tezeo navigis sub nigraj veloj signante, ke ĝi veturigas viktimojn. Kun la reĝo Egeo estis interkonsentite, se Tezeo venkos kaj revenos viva, uzos blankajn velojn, ke la patro vidu ĝojigan raporton jam el granda distanco. Sed tion Tezeo ne faris kaj la reĝo vidante nigrajn velojn, en malespero ĵetis sin el la roko maren. De tiam oni la maron nomas Egea Maro.

| Antaŭe: | Mitaj reĝoj de Ateno | Poste: |  |
| --- | --- | --- | --- |
| Pandiono | **Egeo** | Tezeo |

* Kategorio Egeo (Ateno) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 131818
* GND: 1050403363
* VIAF: 4121148122898995200002 308201263, 4121148122898995200002
* SUDOC: 241538297
* BNF: 17085390m
 |
**Občina Jezersko (Slovenio)** estas unu el 212 municipoj en Slovenio. Ĝi situas en la Regiono Gorenjska. La municipo konsistas el 2 komunumoj kovrante areon de 68,8 km². Komence de 2018 tie loĝis 629 homoj. Administra centro de la municipo estas vilaĝo Zgornje Jezersko.

Loko, priskribo
---------------

Občina Jezersko
La teritorio de la vilaĝo estas tre monta, ĝi situas en la montaro Karavanke. La alteco estas ĉirkaŭ 660 - 2560 m.

La apudaj municipoj estas:

Občina Solčava en la oriento, Občina Kamnik sudoriente, Občina Preddvor la sudo, Občina Tržič okcidente. En la nordo kaj nordoriento, en la altaj montoj tra la ŝtata limo kun Aŭstrio.


Ĉirkaŭ **Občina Jezersko**|  | Aŭstrio | Aŭstrio |
|  Tržič | Občina Jezersko |  Solčava |
|  |  Preddvor |  Kamnik |

Komunumoj
---------

La municipo konsistas el la sekvaj 2 vilaĝoj: Spodnje Jezersko, **Zgornje Jezersko**

Referencoj
----------

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Občina Jezersko en la slovena Vikipedio.* 

Statistikoj: 

Geografia loko: 

centra
maldekstra
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por aliaj signifoj, bv. rigardi la apartigilan paĝon: Závada |

Koordinatoj: 49° 53′ 59″ N 18° 29′ 32″ O﻿ / ﻿49.89972 °N, 18.49222 °O﻿ / 49.89972; 18.49222 (mapo)

**Závada** (pole *Zawada*, germane *Zawada*) estas loka parto de Petrovice u Karviné. Ĝi situas en Moraviasilezia regiono en distrikto Karviná en Ĉeĥio. Ĝis la jaro 1952 ĝi estis memstara administra unuo. En la jaro 2021 ĉi tie vivis 723 loĝantoj.

En la municipo troviĝas limpasejo ĝis Pollando: Gołkowice - Závada kaj fervojhaltejo en fervojlinio Dětmarovice - Petrovice u Karviné.

Historio
--------

La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1447, kiam teŝina princo Bedřich Kazimír lombardis en la jaro 1569 vilaĝojn Závada, Petrovice u Karviné kaj pluajn vilaĝojn al urbo Fryštát. En la jaro 1572 aĉetis Fryštát-on kun la ĉirkaŭaj vilaĝoj Václav Cigán se Slupska. En la jaro 1792 alaĉetis la fryštátan senjorujo eĉ kun Závada de Rudolf Taaffe Jan Larisch-Mönnich, kiu parton de la vilaĝo vendis al Vojtěch Gussnar z Komorné.

Post anekso de la teritorio fare de Pollando en oktobro 1938 sekvis nazia okupado. Závada estis liberigita la 1-an de majo 1945 fare de Ruĝa Armeo. En la paso de la bataloj falis en la katastron de Závada forpafita soveta aviadilo pilotita de anoj de ĉeĥoslovaka aviadila taĉmento.

Loĝantaro
---------

Evoluo de nombro de loĝantojLa datoj devenas el datumbazo de Vikidatumoj  

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 1869 | 409 |
| 1880 | 492 |
| 1890 | 509 |
| 1900 | 551 |
| 1910 | 590 |
| 1921 | 597 |

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 1930 | 664 |
| 1950 | 594 |
| 1961 | 671 |
| 1970 | 703 |
| 1980 | 731 |
| 1991 | 719 |

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 2001 | 734 |
| 2011 | 760 |
| 2021 | 723 |

Referencoj
----------

1. ↑  Grobelný, Andělín.  (1984) "Petrovice u Karvicé", *Okres Karviná*. Ostrava: Nakladatelství Profil, p. 129–130. 48-020-84.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rPartoj de municipo Petrovice u Karviné (4) |
| --- |
| Dolní Marklovice ~ Petrovice u Karviné ~ Prstná ~ Závada |

 |
**István Gergely** [iŝtvAn gergej], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Gergely István** estis hungara arkitekto pri internaj spacoj, altlerneja instruisto. Lia edzino estis Margit Szilvitzky.

István Gergely  naskiĝis la 21-an de majo 1930 en Budapeŝto. li mortis la 28-an de januaro 2021.

Biografio
---------

István Gergely studis en Industriarta Altlernejo en sia naskiĝurbo (1949 – 1953). Lia ĉefinstruisto estis Gyula Kaesz. Post la diplomo li fasonadis en ŝtata firmao internajn spacojn de komercaj konstruaĵoj. En 1962 li estis nomumita ĉefarkitekto pri la hungaraj foiroj. Inter 1982 kaj 1991 li estis rektoro de la menciita altlernejo (intertempe jam universitato). Li ricevis premiojn inter 1964-2007. Lia edzino naskis du filinojn.

Elektitaj libroj
----------------

* Mai lakás, mai ízlés – (1961)
* A kiállítás művészete – (1979)
* A helyek világa – a világ helyei (1983)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 622504
* GND: 137490771
* LCCN: n80056087
* VIAF: 81674588
* ISNI: 0000 0000 7884 612X
* SUDOC: 252823877
 |
**István FRISS** [iŝtvAn friŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Friss István** estis hungara ekonomikisto, politikisto, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (1960).

István Friss  naskiĝis la 31-an de majo 1903 en Hungario, en Nagyvárad (nuntempa Oradea en Rumanio). Li mortis la 11-an de oktobro 1978 en Budapeŝto.

Biografio
---------

István Friss frekventis ĉeflernejon en Berlino. Li jam pli frue aliĝis al la hungaraj komunistoj en 1922, tial li ricevis punon en 1925 pro malpermesaj politikaj agadoj. En 1928 li redaktis subteran gazeton komunistan. En 1935 li vivis en Sovetunio, poste en Prago, poste en Pollando, post la germana okupo en Svedio, fine en 1941 en Moskvo. Post 4 jaroj li hejmenvenis, kie li ricevis altajn politikajn postenojn. Inter 1949-1967 li estis deputito parlamenta, kie li okupiĝis pri ekonomiaj temoj. Li ricevis premion Kossuth en 1949, precipe poste ankaŭ aliajn premiojn.

Verkaro (elekto)
----------------

* *A magyar demokrácia gazdasági stabilizációja* (1946)
* *A jövőt építjük* (Ni konstruas la futuron) (1951)
* *A Magyar Dolgozók Pártja gazdaságpolitikája* (Ekonomia politiko de Partio de Laboristoj Hungaraj) (1961)
* *Gazdasági törvények, tervezés, irányítás* (1968)

Fontoj
------

* biografio hungare
La monto **Erbeskopf** en la distriktoj Bernkastel-Wittlich kaj Birkenfeld estas kun alteco de 816, 32 m super marnivelola plej alta monto de la mezmontaro Hunsrück, en la germana federacia lando Rejnlando-Palatinato. Ĝi estas samtempe la plej alta germana monto maldekstre de la Rejno. Ĝi situas en la Naturparko Saar-Hunsrück.

Geografio
---------

### Situo

La monto situas sudokcidente de la Hunsrück kaj la Idarwald, proksime al la Schwarzwälder Hochwald. La pinto kaj la plej granda parto de la monto apartenas al la komunumo Hilscheid en la distrikto Bernkastel-Wittlich. La ceteraĵo apartenas al Allenbach en la distrikto Birkenfeld. La nordorienta najbara monto- ankaŭ en Idarwald, estas la monto Kahlheid (alteco 766 m).

Nordoriente de la monto fontas la rivereto Idarbach, sudoriente la rivereto *Thranenbach*, la supra parto de la rivereto Traunbach, malsupre de la *Springenkopf* , parto de Erbeskopf, fontas la rivereto *Hohltriefbach*. Ĝi estas alfluanto de la rivereto Röderbach, kiu fontas norde de la Erbesbach kaj estas alfluanto de Schalesbach.
elrigardo de la turo super la pinta plataĵo

### Montalto

La novmezurado el la jaro 2008 indikas altecon de 816,32 m super marnivelo.

Jen la flankpintoj kun altecoj en metroj (m) super marnivelo:

* Sandkopf (802,0 m), ĉirkaŭ 0,6 km nordoriente de la Erbeskopf
* Springenkopf (784,2 m), ĉ 1,7 km ssudoriente de la Erbeskopf
* Viehauskopf (720,7m), ĉirkaŭ 1,3 km sudokcidente de la Springenkopf
* Hohltriefberg (680,6 m), ĉ.0,8 km sudokcidente de la Viehausberg

Vidu ankaŭ
----------

* Listo de montoj en Rejnlando-Palatinato

"ventsono", skulptaĵo de Mancke

Referencoj
----------

<references>

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Erbeskopf en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Erbeskopf.de
* Wetterstation der Meteomedia AG
**Občina Ljubno** estas unu el 212 municipoj en Slovenio. Ĝi situas en la Regiono Savinj. La municipo konsistas el 9 komunumoj kovrante areon de 78,9 km². Komence de 2018 tie loĝis 2545 homoj. Administra centro de la municipo estas la vilaĝo Ljubno ob Savinji.

Občina Ljubno

Loko, priskribo
---------------

La rivero Savinja fluas en la suda parto de la municipo. La alteco estas ĉirkaŭ 390 - 490 m super marnivelo.
En la norda parto de la municipo atingas la montaron de Smrekovško pogorije. Ĉi tie la alteco estas preskaŭ 1685 m.

La apudaj municipoj estas:

Občina Ĉrna na Koroškem norde, Občina Šoštanj la nordoriente, Občina Mozirje oriente, Občina Reĉica ob Savinji en la sudoriente, Občina Gornji Grad sudokcidente, Občina Luĉe en la okcidente.


Ĉirkaŭ **Občina Ljubno**|  | Ĉrna na Koroškem | Šoštanj  |
| Luĉe | Občina Ljubno | Mozirje |
| Gornji Grad |  | Reĉica ob Savinji |

Komunumoj
---------

La municipo konsistas el la sekvaj 9 vilaĝoj:

Juvanje, **Ljubno ob Savinji**, Meliše, Okonina, Planina, Primož pri Ljubnem, Radmirje, Savina, Ter

Referencoj
----------

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Občina Ljubno en la slovena Vikipedio.* 

Statistikoj: 

Geografia loko:
**Pintopredanto** (konata ankaŭ kiel **alfa**, **super-**, aŭ **altopredanto**) estas predanto kiu ne havas predantojn de si mem, kaj tiele ĝi estas pinte de la manĝo ĉeno. Pintopredantaj specioj estas ofte en la pinto de longa manĝoĉeno, kie ili havas gravan rolon en pluhavo de la sano de ties ekosistemoj.

Manĝoĉeno startas en la trofa nivelo 1a kun unuanivelaj produktantoj kiel plantoj, pasas al la herbovoruloj je la nivelo 2a, karnovoruloj je la nivelo 3a aŭ pli alta, kaj tipe finas per pintopredantoj en la nivelo 4a aŭ 5a.

Ekzemploj
---------

* Bone konataj specioj de ŝarkoj kiaj la blanka ŝarko, la tigroŝarko, la blua ŝarko, la makoŝarkoj, kaj la martelŝarkoj estas pintopredantaj organismoj pinte de siaj subakvaj manĝoĉenoj.

Bildaro
-------

* TigroTigro
* TigroŝarkoTigroŝarko
* Misisipa aligatoroMisisipa aligatoro
* MakulhienoMakulhieno
* Komoda varanoKomoda varano
* Blanka ursoBlanka urso
* LeonoLeono
* JaguaroJaguaro

Referencoj
----------

1. ↑   apex predator. PBS. Alirita 2010-01-25.

Vidu ankaŭ
----------

* Karnovoruloj
**Občina Luče** estas unu el 212 municipoj en Slovenio. Ĝi situas en la Regiono Savinj. La municipo konsistas
el 7 komunumoj kovrante areon de 109,5 km². Komence de 2018 tie loĝis 1472 homoj. Administra centro de la municipo estas la vilaĝo Luče.

Loko, priskribo
---------------

Občina Luče 
Občina situas proksimume 37 km nordoriente de Ljubljano, kaj pri 42 km nordokcidente de Celje.

La rivero Savinja fluas orienten tra la centro de la teritorio. En la vilaĝo Luče, en ĝi fluas la rivero Lučnica, kiu fluas de la sudo.
En la valo de ĉi tiuj riveroj estas alteco de 470-610 m. La teritorio de la komunumo, tamen, estas monta, kun alteco de pli ol 2000 metroj.

La apudaj municipoj estas:
Občina Crna na Koroškem en la nordo, Občina Ljubno oriente, Občina Gornji Grad en la sudoriento, Občina Kamnik en la sudokcidento kaj Občina Solčava nordokcidento.


Ĉirkaŭ **Občina Luče**|  Solčava | Ĉrna na Koroškem  |  |
|  | Občina Luče |  Ljubno |
|  Kamnik |  |  Gornji Grad |

Komunumoj
---------

La municipo konsistas el la sekvaj 7 vilaĝoj: Konjski Vrh, Krnica, **Luče**, Podveža, Podvolovljek, Raduha, Strmec

Referencoj
----------

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Občina Luče en la slovena Vikipedio.* 

Statistikoj: 

Geografia loko:
**Nikolao Kriveckij** (1945-2005) estis ukraina esperantisto, tradukisto kaj senŝanĝa prezidanto (1983-2005) de la Esperanta societo "Amikeco", post la jaro 1995 nomata Esperanto-klubo "*Spinosfloro*". Li naskiĝis en Ternopila provinco kaj diplomiĝis en la Lviva arbar-teknika instituto laŭ fako de mekanika inĝeniero-meblisto. En 1982 li esperantiĝis, kaj konsideratas disĉiplo de Leon Zimels.

En 1989 Nikolao Kriveckij estis kunfondinto de Ukrainia Esperanto-Asocio. Internacie li interalie partoprenis la Universalan Kongreson de 1992 en Vieno.

Li esperantigis poemojn de pli ol 20 ukrainaj poetoj de la urbo Ternopilo, per apartaj libroj aperis aforismoj de B. Andruŝkiv "*En spegulo de l'vorto*" (1999) kaj poeziaj miniaturoj de B. Melniĉuk "*Gutoj plus*" (2000). Kun Viktor Pajuk li kuntradukis ukrainen la filozofian verkon de Bruno Vogelmann "*La Nova Realismo*" (2001).

Krome li ukrainigis premiitan rakonton de la pola esperantisto Tyburcjusz Tyblewski "*Lasu min loze.*.." (erotika revuo "*Lel*", 2001).
**Alobras** [aLObras] estas vilaĝo kaj municipo de la provinco Teruelo (nordorienta Hispanio), nome en la suda komarko Komunumo de Teruelo, kies komarka ĉefurbo estas la provinca ĉefurbo mem, Teruelo.

Geografio
---------

Panoramo.
Preĝejo.
Ulmo ĉe la preĝejo.
Ĝi estas je 43 km de Teruelo, provinca ĉefurbo. Alobras apartenas al grupo de kvar municipoj kiuj okupas sudokcidentan terlangon de la komarko: nome Tormón plej norde je 3 km, Alobras meze kaj Veguillas de la Sierra je 3 km kaj El Cuervo plej sude jam lime kun Rincón de Ademuz, eksklavo de la provinco Valencio. Krome okcidente estas limo kun la provinco Kvenko. Veturado al Teruelo eblas nur farante du ĉirkaŭojn unuan dekstren kaj duan maldekstren por alveni ĝis Gea de Albarracín.

La loĝloko staras je 1110 m super marnivelo sur montaro, kio ebligas arbarojn de pinoj, kverkoj kaj juniperoj.

Historio
--------

La zono venis al posedo de kristanoj post la venko de Alfonso la 1-a la Batalema en la batalo de Cutanda. Sed eble la kristanoj perdis ĝin dum la krizo kiu sekvis la morton de Alfonso la 1-a. Nur dum la regado de Alfonso la 2-a de Aragono estis klara dominado fare de kristanoj. En la Mezepoko estis kastelo, de kiu restas nur minimumaj restaĵoj.

Aktualo
-------

Bazo de ekonomio estis agrikulturo (cerealoj), forstado kaj brutobredado (ŝafoj). Preskaŭ ĉiuj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento kaj tiukadre ankaŭ en Alobras oni malaltiĝis ĝis nunaj 65 loĝantoj.

Vidindaĵoj estas la preĝejo kaj la ermitejo de Sankta Roĥo, kaj grandaj singularaj arboj.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Teruelo

Notoj
-----

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 797960
 |
En matematiko, la **funkcio ζ de Artin-Mazur** estas laborilo por studado de la ripetitaj funkcioj kiuj okazas en dinamikaj sistemoj kaj fraktaloj.

Ĝi estas difinita kiel la formala potencoserio

{\displaystyle \zeta \_{f}(z)=\exp \sum \_{n=1}^{\infty }{\textrm {card}}\left({\textrm {Fix}}(f^{n})\right){\frac {z^{n}}{n}}}
kie {\displaystyle {\textrm {Fix}}(f^{n})} estas la aro de fiksaj punktoj de la *n*-a ripeta de ripetita funkcio *f*,

{\displaystyle {\textrm {card}}\left({\textrm {Fix}}(f^{n})\right)} estas la kardinalo de ĉi tiu aro de fiksaj punktoj.
La funkcio ζ estas difinita nur se la aro de fiksaj punktoj estas finia. Ĉi tiu difino estas formala en tio ke ĝi ne ĉiam havas pozitivan konverĝoradiuson.

La funkcio ζ estas invarianta sub topologia konjugo.

La teoremo de Milnor-Thurston statas ke la funkcio ζ estas la inverso de la *knedanta determinanto* de *f*.

Analogoj
--------

La funkcio ζ de Artin-Mazur estas formale simila al la loka zeta funkcio, kiam difeomorfio sur kompakta sternaĵo anstataŭigas la surĵeton de Frobenius por algebra diversaĵo super finia kampo.

Je certaj okazoj, la funkcio ζ de Artin-Mazur povas esti rilatanta al la funkcio ζ de Ihara de grafeo.

Vidu ankaŭ
----------

* Nombro de Lefschetz
* Funkcio ζ de Lefschetz

Eksteraj ligiloj
----------------

* David Ruelle, Dinamikaj zetaj funkcioj kaj tradonaj operatoroj Arkivigite je 2006-09-25 per la retarkivo Wayback Machine (2002)
**Alois Wehrle**, laŭ hungarlingve kutima nomordo **Wehrle Alajos** estis aŭstra kemiisto, profesoro.

Alois Wehrle  naskiĝis la 3-an de julio 1791 en Moravio en Kremsier (nuntempa Kroměříž en Ĉeĥio), li mortis la 13-an de decembro 1835 en Vieno.

Biografio
---------

Alois Wehrle doktoriĝis en Vieno en 1819, poste li estis asistanto. Inter 1820 kaj 1835 li instruis kemion en Hungara reĝlando en Bergakademie. En tiu periodo li verkis lernolibrojn, analizis mineralojn, kreis ilojn por defendi la ministojn kontraŭ la danĝeraj gasoj. Li faris planon pri ambulanco por ministoj, krome li evoluis la akademian laboratorion kaj la mineralan kolektaĵon. En 1833 li trovis novan sistemon akiri orojn kaj arĝentojn el kuprajn ercojn. Li multe okupiĝis ankaŭ pri produktadoj de teluroj. Li ricevis la titolon mineja konsilisto en Hungara reĝlando.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Dissertatio inauguralis chemica sistens historiam acidi muriatici* (1919)
* *Ueber die Anwendung der Naphta in Bergwerken* (1824)
* *Die Grubenwetter* (1835)
* *Lehrbuch der Probier- und Hüttenkunde als Leitfaden für akademische Vorlesungen* (1841)

Memorigiloj
-----------

* Mineralo "wehrlit"

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 188-a paĝo)
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 568936
* GND: 100695183
* LCCN: no2017059211
* VIAF: 272929617
* ISNI: 0000 0003 8405 8981
* NKC: xx0188646
 |
**Panagiotis Lafazanis** (greke: Παναγιώτης Λαφαζάνης, naskiĝita la 19an de Novembro 1951) estas politikisto de la Koalicio de la Radikala Maldekstro (SYRIZA). Post Januaro 2015 li servas kiel Ministro de Produktiva Rekonstruo, Medio kaj Energio.

Biografio
---------

### Frua vivo kaj edukado

Li naskiĝis en 1951 en Elefsina kaj studis matematikon ĉe la Universitato de Ateno.

### Politika kariero

Lafazanis estis ano de la Komunista Partio de Grekio ĝis la  formado de *Synaspismos* en 1992, kie li servis kiel membro de la Politika Sekretariejo.

Li estis Membro de Grekia Parlamento por Piraeus B ekde 2000, unue kiel membro de Synaspismos kaj poŝte de la Koalicio de la Radikala Maldekstro (SYRIZA). En la parlamento de 2012–2014, li estis Parlamenta Proparolanto de Syriza. Post  2015 leĝdona balotado, li estis nomumita Ministro de Produktiva Rekonstruo, Medio kaj Energio.

Lafazanis estas la gvidanto de Maldekstra Platformo de Syriza kaj estis okupita en kelkaj disputoj kun la pli modera partia gvidanto kaj nuna Ĉefministro Alexis Tsipras. Li vokis "por SYRIZA estu balaita de la nova ondo de radikalismo en ĉiuj areoj: ideologia, politika, programa", kaj oponanta kontraŭ "la Troika, memorandoj, novliberalismo kaj fine kapitalismo ĝi mem". Li ankaŭ parolis kontraŭ daŭranta greka membriĝo en la eŭro, priskribanta la Eŭropan Union kiel "totalisma".

Referencoj
----------

1. ↑   Panagiotis Lafazanis. Grekia parlamento. Alirita 27a de Januaro 2015.
2. ↑  "SYRIZA: Tsipras – Left Platform rift continues to grow", 17a de Aprilo 2014.
3. ↑  ""Euro or Drachma" dilemma splits SYRIZA once again", 14a de Aprilo 2014.
4. ↑  "Greek Roulette: What Would Syriza's Victory Mean for Europe?", *Spiegel Online*, 5a de Januaro 2015. Kontrolita 27a de Januaro 2015.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Panagiotis Lafazanis en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Terminoj de oficejo de *Panagiotis Lafazanis* ĉe la Grekia parlamento (angloj)

| Politikaj oficejoj |
| --- |
| Antaŭa: Giannis Maniatis
 | **Ministro de Produktiva** Rekonstruo,Medio kaj Ĉirkaŭaĵo ekde 27an Januaron 2015
 | **Aktuala** |

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Panagiotis Lafazanis en la angla Vikipedio.*
**Funk'n Lata** ('Funko kaj lado') estas bando de brazila muziko. Ĝin fondis Ivo Meirelles, kiu komencis sian karieron kiel membro de la tradicioplena sambolernejo Estação Primeira de Mangueira en Rio-de-Ĵanejro kaj estis talenta kiel granda talentulo de perkutinstrumentisto kaj komponisto.

Kiam Meirelles komencis kune kun junuloj el la mizerkvartaloj, miksi la tradiciajn ritmojn de sambo kun funko, repo kaj hiphopo, li eniĝis je 1995 en konflikton kun la asocia estrado, estis eksigata kaj fondis la grupon Funk'n'Lata. La bando konsistas el tamburistoj kaj ladblovistoj, aldoniĝis la repokantado. Rekonilo de la bando estas la blanke blondigitaj frizaĵoj de la bandanoj. Ensemataj en la tekstojn estas ankaŭ citaĵojn de James Brown ('Make it Funky!', en: *Baile funk ao vivo*) aŭ *Queen*, kiel interkantaĵo kaj invitoj al la publiko.

Malgraŭ tutmonda sukceso Meirelles loĝas plue en la sama mizerkvartalo. Unu el liaj celoj estas, montri al la junuloj for de krimo kaj drogomanio. En 1999 li fondis la propran diskeldonejon *Do Morro Produções* [„Produktaĵoj de la Mizerkvartalo"], per kiu li antaŭenigas novgeneraciajn bandojn.

En 2002 Mika Kaurismäki prezentis en sia muzika dokumentfilmo *Moro No Brasil* la bandon per rektaj koncertoj kaj intervjuoj.

Diskoj
------

* *O Coro Tá Comendo* (Paradoxx Music, 1998)
* *Funk'n'Lata* (Virgin, 1999)
* *Força De Expressão* (Dublec Records, 2000)

Eksteraj ligiloj
----------------

*
**Grek-katolika preĝejo de arkianĝeloj Sankta Mikaelo kaj Sankta Gabrielo** estas religia Monumento historia en Hungario, en Pocsaj.

Historio
--------

Laŭ la onidiro la nun videbla preĝejo estas jam la 3-a. La unuan oni konstruis el ligno antaŭ la turkoj, kiu baldaŭe bruldetruiĝis. La samo okazis kun la 2-a preĝejo. La nun videbla preĝejo omaĝe al Sankta Mikaelo konstruiĝis el briko en 1743, sed aliaj supozas, ke ĝi konstruiĝis en 1778. Baldaŭe kelkfoje la konstruaĵo renoviĝis, lastfoje en 1984.

Konstruaĵo
----------

La preĝejo havas turon, kiu kreskiĝis rekte el la navo. La sanktejo estas duonronda. Interne sur la baldakeno estas 4 malfreskoj pri Anĝela Saluto, Naskiĝo de Kristo, Resurekto kaj Pentekosto. Sur la flankomuroj same estas malfreskoj pri Sankta Triunuo kaj Pieta. Ĉiuj estis pentritaj en la 1950-aj jaroj. La fenestraj bildoj fariĝis en 1966 kaj prezentas Sanktan Mikaelon, Sanktan reĝon Stefanon kaj Dipatrinon.

Kermeso okazas la 8-an de novembro.

Fontoj
------

* hungare


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
La **funkcia gramatiko** estas ĝenerala rigardo al la organizado de la natura lingvo, formulita de Simon Dik el la 1960-aj jaroj, kiu konsideras tri bazajn normojn de kongruado: tiu tipologia, kiu implikas la aplikadon de reguloj al ajna lingvo, tiu pragmatika, kiu intencas la aplikadon de la frazoj al la interagado en la komunikado, kaj la psikologia, pro kio ĝi klopodas esti kongruebla kun la psikologiaj mekanismoj implikitaj en la proceduro de natura lingvaĵo.

Por Dik, la gramatiko estas konceptita kiel instrumento de socia interagado inter homoj, cele al la establado de komunikaj rilatoj. Li partikulare emfazas al la uzado, la komunikaj funkcioj kaj la socia kunteksto de la lingvo, kaj en tio li esence diferencas disde el aliaj alproksimigoj pure formalaj al la lingva fakto, same kiel la Genera gramatiko de Noam Chomsky. La funkcia gramatiko studas kiel oni uzas la vortojn, la sintagmojn kaj la frazojn kaj la kongruon de tiuj elementoj laŭ la lingva kunteksto kaj la komunika situacio en kiu oni uzas.

Notoj
-----

1. ↑  Standards of adequacy Arkivigite je 2020-02-22 per la retarkivo Wayback Machine en functionalgrammar.com Alirita la 22an de aprilo 2020.
Nikolauskirche Aurachkirchen Nikolauskirche Aurachkirchen - altarejo
La **Kirko Sankta Nikolao** (germane: *Nikolauskirche*, *Römerkirche*) troviĝas en Aurachkirchen, vilaĝoparto de Ohlsdorf, Distrikto Gmunden. Ĝi estas unu el la plej bone konserviĝintaj romanikaj preĝejoj de Aŭstrio.

Historio
--------

"Konstruite kiel romia gvatturo en la jaro 9 a.K." - tiel legeblis ĝis la granda restaŭrado en 1968 sur la suda muro. El pluretaĝa turo laŭdire estiĝus romanika konstruaĵo ĉ. el la jaro 1140. La romanika halo pligrandigitis - kio konkludeblas el la formo de la volbaĵo - je la fino de la 15-a jarcento per la malfrugotika ĥorejo. Tion atestas ankaŭ la malkovrita jarenskribo "1472".

La interno havas plurajn altvaloraĵojn! La du statuoj de Sankta Barbaro kaj Sankta Katarino estas malfrugotikaj (ĉ. 1500) kaj la grupo de Anna Triopa estas laŭtradicio el la ateliero de Lienhart Astl (ĉ. 1520). Ankaŭ la granda triumfarka kruco datumas de tiam. Barokaj ĉefaltaro kaj ambono kompletigas bele la internon.

Post la restaŭradlaboroj de 1968 oni sukcesis unuigi la gotikan altarejon kaj la romanikan navon al impona tuto. Pro bonega akustiko la kirko ankaŭ uzatas kiel koncertejo.

Alia apartaĵo estas la t.n. Merovida sonorilo, ĉar oni iam pensis ke teksto sur la sonorilo estus el al tempo de la Merovidoj. La latinlingva teksto estas enigmo ĝis hodiaŭ. Verŝajne la sonorilo estas tamen "nur" el la 13-a jarcento.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Informoj sur turista retpaĝaro
* Hejmpaĝo de la komunumo[*rompita ligilo*]
**Valsalabroso** estas municipo de la provinco Salamanko, en la aŭtonoma komunumo Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la Jurisdikcia partio de Vitigudino en la nordokcidento de la provinco. *Valsalabroso* estas etimologie devena el *Vallem Salebrosum* (valo de salecaj malsekejoj).

Ĝia municipa teritorio estas formata de la loĝlokoj Las Uces (je 4 kilometroj) kaj Valsalabroso, okupas totalan areon de 27,38 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2017, ĝi havis 153 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 400 loĝantojn dum la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. 

Estas kastro de vetonoj el la Ferepoko, sed la setlejo mem fondiĝis en la 12-a jarcento. En postaj jarcentoj suferis pro militoj kun najbara Portugalio kaj dum la Hispana Milito de Sendependigo. 

La tradiciaj agrikulturo kaj brutobredado lastatempe iom dekadencis. Lastatempe rura turismo ekgravis.

La urbestro estas de dekstra partio PP.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Salamanko


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 752863
 |
**Funkciismo** estas ĝenerala nocio por maniero kompreni, formi aŭ plani ion orientiĝante laŭ la funkcio

Ĝi estas arta aŭ teoria doktrino, kiu atentas precipe la efektivan kaj efikan kunfunkciadon de aĵoj.

En arkitekturo kaj arto
-----------------------

La formo obeu al la funkcio. Estetiko ne estas primara formprincipo. Funkcikonvenaj formoj estas belaj.

En filozofio
------------

La penso (aŭ animo) estas funkcio de la cerbo, aŭ "cerbo estigas menson". Tio signifas ke oni povus anstataŭi la cerbon per alia substrato, ĉar la cerbo mem ne donas esencon al la menso, laŭ la teorio. La menso nur konsistus el la kaŭzaj rilatoj inter menso-statoj, perceptoj kaj konduto.

En sociologio
-------------

Sociaj fenomenoj klarigeblas per iliaj funkcioj en la socia sistemo.

En psikologio
-------------

En psikologio, funkciismo estas skolo kiu rilatas al la menso kaj konduto laŭ la aktiva adaptado de persono al sia medio.


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 27425
* LCCN: sh85052324
* BNF: 11966941m
 |
**Alois Hába** (naskiĝis la 21-an de junio 1893 en Vizovice, mortis la 18-an de novembro 1973 en Prago) estis ĉeĥakomponisto.
Enmonde li konatas precipe pro siaj mikrointervalaj (mikrotonaj) komponaĵoj, en kiuj li uzadis precipe kvarontonan tonan skalon.

Biografio
---------

Hába studis en Prago ĉe Vítězslav Novák, la studojn li daŭrigis poste en Vieno kaj Berlino. Li estis pioniro de nova muzikstilo, influita de Schönberg kaj Anton Webern. De la popola moravia intonacia praktiko li deduktis sian plej elstaran kontribuon al la eŭropa muziko – prilaboritajn tonajn sistemojn kvarontonajn, sesontonajn, dekduontonajn kaj kvinontonajn. Laŭ liaj proponoj estis konstruitaj specialaj muzikinstrumentoj (pianoj, klarneto, gitaroj, trumpetoj). Grave li influis ankaŭ la ĝistiaman forman ordon per t.n. sen-tema stilo, kiu intence forigis ĉiujn temajn ligojn al la komponaĵo. Tiujn ĉi principojn li konsekvence praktikis en propra verkado kaj li ankaŭ libroforme publikigis ilin.

Hába edukis multajn studentojn kiel profesoro de praga konservatorio kaj alta muzikakademio (AMU). Li estis subtenata de Josef Suk kaj kun lia helpo li fondis en 1924 en la Praga konservatorio departementon por studado de mikrotona muziko.

Verkaro
-------

El la ampleksa verkaro de Alois Hába elstaras kvarontona opero „Matka" („La patrino") kaj simfonia fantazio „Cesta života" („La vojo de la vivo") en duontona sistemo, plue operoj „Nová země" („La nova tero") kaj la sesontona „Přijď království tvé" („Venu reĝlando via").
Grandega verkaro enhavas insturmentajn sonatojn kaj suitojn por diversaj muzikinstrumentaj verkitaj en diversaj sistemoj, 13 kvartetojn, violonan kaj violan koncerton ktp.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Alois Hába en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* kronologia listo de verkoj Arkivigite je 2006-01-04 per la retarkivo Wayback Machine angle
* literaturo de kaj pri Alois Hába en la katalogo de la Germana Nacia Biblioteko


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 218082
* GND: 118699792
* LCCN: n83172253
* VIAF: 71657828
* ISNI: 0000 0001 1070 1925
* SUDOC: 070732728
* BNF: 14785739r
* MBA: 37975cba-2416-4068-9b55-e684ba609359
* BIBSYS: 90503810
* NKC: jk01032899
* BNE: XX963058
 |
**Población de Cerrato** [poblaZJON dezeRAto] estas municipo en la sudo de la provinco Palencio, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la komarko *El Cerrato*. La loknomo *Población de Cerrato* estas etimologie komprenebla kiel Loĝloko de Cerrato, alude al la komarkonomo.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 19,80 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 112 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono. Ĝi distas 34 km de Palencio, provinca ĉefurbo.

Kvankam apartenanta al la provinco Palencio, la aliroj devas esti faritaj el la provinco Valadolido, precize el la loĝloko Valoria la Buena, je 9 km kiu funkcias kiel ties serva centro.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj kaj vitejoj) kaj brutobredado (ŝafoj kaj kolombejoj). Lastatempe funkciado de servoj plej ekgravis, kune kun piedirado tra naturaj lokoj. De la historia pasinteco restis diversaj vizitindaj vidindaĵoj kiel 
la ermitejo, la vinkeloj ktp.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Palencio

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 772817
 |
**Alois Nebel** estas la titolo de komiksa novelo en tri partoj de Jaroslav Rudiš kaj Jaromír Švejdík. La tri volumoj *Bílý potok* (2003) *Hlavní nádraží* (2004) kaj *Zlaté Hory* (2005) eldonitis en ĉeĥa lingvo. Tradukoj ekzistas ĝis nun en la francan, la polan kaj la germanan.

Stacidomo de Horní Lipové, kiu modelis por la Weißbach-stacio en la filmo.

Enhavo
------

Alois Nebel estas stacidomestro de malgranda fervoja stacio de Bílý Potok, vilaĝo malfacile alirebla ĉe la landlimo pola-ĉeĥa en la montaro Hrubý en Ĉeĥa Silezio.

La ununura ŝatokupo de li estas la kolekto de malnovaj horartabuloj. Kiam nebulo aperas Nebel ekvidadas vagonarojn kun fantomoj kaj ombroj de la malhela historio de Centra Eŭropo: la tempo de la Dua mondmilito, la forpelo de malplejmultoj el Ĉeĥoslovakio kaj de soveta okupado. Li finfine estis sendita al psikiatria hospitalo. Tie li konatiĝas kun silentemulo, kiu estis arestita pro la provo transpaŝi la landlimon. Li nevole igas Alois ekbatali la demonojn, kiu finfine trovos amikinon. La silentemulo kontraŭe iĝas mem murdisto, venĝante krimon faritan en 1945.

Filmado
-------

En la jaro 2011 la ĉeĥa reĝisoro Tomáš Luňák adaptis la novelaron al la ekrano laŭ moderna tekniko kombinanta aktoro-ludon kun komiksan filmon. La filmo ricevis plurajn premiojn. La reagoj de la spektantaro ĉie ajn estis treege pozitivaj.

Teksteldonoj
------------

* Jaroslav Rudiš, Jaromir 99: *Alois Nebel.* (Traduko germanen), eldonejo Voland & Quist, Dresden/Leipzig 2012, ISBN 978-3-86391-012-9.

Literaturo
----------

* Stefanie Flamm: *Die Welt des Alois Nebel*. En: DIE ZEIT de la 29. aŭgusto 2013, p. 57-58.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Eldonejaj anoncoj por germanlingvanoj.
* Hejmpaĝo de la filmfarintoj.
* Recenzo ĉe *Literaturhaus*.
* Christian Rühmkorf: Pri la reagoj en la regiono kie ludas la intrigo.
* Publikigoj de Jaroslav Rudiš
* Laŭdo de la alta kvalito de ĉeĥa komiksa arto. france
* Kiel helpu komikso lerni pri la propra historio. france
La **Funikularo de Budapeŝto** (hungare *Sikló*, kiu signifas glitanta aŭ kolubro, kiu nature glitas) estas speciala trafikilo (kablotramo, pli precize funikularo) en Budapeŝto. Ĝi funkcias el supro de Monto Vár al bordo de Danubo.

Funikularo de Budapeŝto

Historio
--------

Ödön Széchenyi ekvidis en Lyon similan veturilon, poste li iniciatis kreon de vapormaŝinan kablotramon en Buda. Ĝi estis konstruita inter 1868 kaj 1870. Dum la inaŭguro tiu funikularo estis la dua en Eŭropo kaj unusola en Hungara reĝlando, same la unusola publika trafikilo en Monto Vár. La pasaĝeroj estis precipe oficistoj, kiuj laboris en la proksimaj ministerioj. En 1873 estis 1,5 da pasaĝeroj. Nur en 1928 komencis trafiki ankaŭ aŭtobuso al tiu monto, sed tiutempe jam multe da turistoj uzis la funikularon, tial ties trafiko ne malpliiĝis. Dum sieĝo de Budapeŝto (1945) bombo detruis la funikularon, poste okazis longa trafikpaŭzo.

La dua periodo komenciĝis en 1986 jam per elektromotoroj. Ambaŭ vagonoj estas novaj, tamen ili imitas la malnovajn. Ili havas personajn nomojn: Margit kaj Gellért. Ekde 1987 la funikularo apartenas al monda heredaĵo de Budapeŝto. Nuntempe nur turistoj uzas tiu ĉi funikularon. La trafikilo funkcias per aparta bileto (en 2016 1200 HUF).

Du piedirantaj pontoj krucas la relojn, kiuj estas videblaj sur la fotoj.

Mallonga video pri la funikularo

Teknikaj parametroj
-------------------

* Longo: 95 metroj
* Alteco: 51 metroj
* Gradiento: 31.75°
* Vagonoj: 2
* Kapacito: po 24 pasaĝeroj
* Konfiguracio: Dutrako
* Maksimuma rapideco: 1.5 metroj je sekundo
* Trako: 1,435 mm (normala ŝpuro)
* Vojaĝtempo: origine 3m/min, ekde 1988 nur la duono ambaŭdirekte pro peto de turistoj
* Funkcia sistemo: ambaŭ vagonoj trafikas kune, unu supren, la alia malsupren
* Haltejoj: nur 2 finstacioj

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* 

* Vagono „Margit" kun urbopanoramoVagono „Margit" kun urbopanoramo
* Ambaŭ vagonojAmbaŭ vagonoj
* La malsupra finhaltejoLa malsupra finhaltejo
* Vido al la malsupra finhaltejoVido al la malsupra finhaltejo
* Maldekstre la malsupra finhaltejo, dekstre la tunelo, supre la supra finhaltejo kaj Palaco SándorMaldekstre la malsupra finhaltejo, dekstre la tunelo, supre la supra finhaltejo kaj Palaco Sándor

* Kategorio Funikularo de Budapeŝto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Alois Johann Bohn,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bohn Alajos** estis aŭstrohungara arkitekto.

Alois Bohn naskiĝis la 16-an de novembro 1879 en Újarad (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempa urboparto de Arad (urbo) en Rumanio), li mortis la 7-an de januaro 1937 en Baden (Malsupra Aŭstrio) (Aŭstrio).

Nacia Teatro en Kolozsvár fare de Bohn
Urbodomo de Szentes fare de Bohn

Biografio
---------

Alois Bohn apartenis al la germana minoritato de la lando, li parolis germane, hungare kaj rumane. Inter 1898-1901 li vizitis 4 vintrajn semestrojn en Reĝa Teknikuniversitato József, poste li laboris kun aliaj arkitektoj. Ekzemple inter 1894-1897 li laboris ĉe Milan Tabaković en Arad (urbo), inter 1897-1905 ĉe Ignác Alpár. Alois Bohn translokiĝis al Baden en 1907, kie li malfermis arkitekturan atelieron. Li baldaŭ ricevis multajn mendojn pri privataj domoj kaj vilaoj. En 1910 li edziĝis. Dum la 1-a mondmilito li estis en nebatalanta statuso de la armeo. Antaŭ kaj dum la mondmilito li kaj lia edzino aĉetis diversajn parcelojn en Baden, krome li konstruis kvaretaĝan loĝdomon por sia familio. En 1926 li konstruis banejon kun subĉiela banejo kaj parko en Baden, kiu tiutempe estis unika en la mondo. Li ricevis plurajn aŭstrajn premiojn.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* ̈Hungara Agrikultura Muzeo (Budapeŝto)
* Nacia Teatro en Kolozsvár (1906)
* urbodomo de Szentes (1910)
* lernejo en Szentes (1912–1913)
* banejo, hotelo en Baden

Fontoj
------

*

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 685024
* GND: 129062472
* VIAF: 40445339
 |
**Hostal de Ipiés** [osTAL dejPIES] estas loĝloko de la municipo Sabiñánigo de Hispanio​, en la sudo de la komarko *Alto Gállego* (kies ĉefurbo estas Sabiñánigo mem) apartenanta al la nordo de la Provinco Huesko (regiono Aragono). Fakte ĝi estas unu el pli ol 50 loĝlokoj de Sabiñánigo, kiu estas la municipo kiu enhavas pli da loĝlokoj en la provinco. 

La loĝloko Hostal de Ipiés (765 msm) mem estas en la suda valo inter Sabiñánigo kaj Guarguera sur vojnodo kun la nacia ŝoseo N-330, proksime de la loĝlokoj. La loĝloko estas tipa domaro karaktera de montaro ĉe Pireneoj, kun deklivaj ardezaj tegmentoj, kaj tre tipaj konustrunkaj kamenoj.

Historio
--------

La loko prosperis pri transmigra brutobredado. Fine de la 19-a jarcento oni ekkonstruis fervojon konektantan Zaragozon kun Francio tra Canfranc, kiu revivigis la lokon, sed poste la loĝantaro malaltiĝis pro alurba migrado kaj malalta naskindico. 

Dum la Hispana Enlanda Milito, Hostal de Ipiés suferis pro operacoj de la batalo de Sabiñánigo —inter septembro kaj novembro de 1937—. Pli forta respublika truparo konkeris lokojn, sed ne la celitan ĉefurbon Sabiñánigo, dum totalaj homperdoj estis preskaŭ 6 000 (pli inter frankistoj).

Multaj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento pro rura elmigrado kaj en la areo ĉefe pro la milito, kaj ĉe Hostal de Ipiés oni malaltiĝis el 141 loĝantoj en 1960 ĝis nunaj 35 loĝantoj (2019).

Aktualo
-------

La ĉefa ekonomia enspezofonto tradicie estis malgrandaj agrikulturo kaj brutobredado, kio pluas ĉi tie male al aliaj apudaj lokoj, sed lastatempe la komarko turnis sin ankaŭ al kreskanta turismo ligita al la pirenea akso (valoj de Tena kaj de Aragón) kaj al la proksimeco al Sabiñánigo. Ĉefaj vidindaĵoj estas ponto, muelejo, tipa arkitekturo, ktp.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Ŭesko

Referencoj
----------

Bibliografio
------------

* *Aragón constante histórica*. Publicaciones de la Caja de Ahorros de Zaragoza, Aragón y Rioja. 1979.
* Ubieto Arteta, Antonio (1981-1989). *Historia de Aragón*. 6 vol. Zaragoza: Anubar.
* Ubieto Arteta, Antonio, "Historia de Aragón". Los pueblos y los despoblados 1 (Eld. Anubar. Zaragoza, 1984)
* CONTE OLIVEROS, Jesús. "Personajes y Escritores de Huesca y Provincia". Eld. Librería General (Zaragoza 1981)

Eksteraj ligiloj
----------------

* [http:// Oficiala retejo]

* Kategorio Hostal de Ipiés en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 814643
 |
Kranio kun krucigitaj ostoj estas tradicia simbolo por venena substanco. Oni uzas ĝin kiel etikedon sur pakumoj.
Uzo de la signo en internacia konata emblemo
Amanita phalloides 1.JPGFaluseca amanito (*Amanita phalloides*)
Rano *Ranitomeya reticulata* el familio Dendrobatedoj estas tre venena
**Veneno** estas minerala, vegetaĵa aŭ animala substanco, aŭ miksaĵo de substancoj, kapabla modifi, difekti kaj eĉ mortigi vivantajn ĉelojn, histojn, organojn, aŭ entute vivulojn.

En biologio, ĉasveneno estas likvo sekreciata de iuj bestoj per speciala glanda aparato, inokulata per piko aŭ mordo kaj havanta tiujn samajn efikojn.

La sama aŭ simila substanco, depende de la uzo kaj kvanto (aŭ dozo) povas esti drogo, kuracilo (medikamento, farmako; aŭ narkotilo, t.e. dormigilo) aŭ veneno.

Venenigo, veneniĝo, toksado, toksiĝo aŭ toksigo estas procezo kiu konsistas en volonta aŭ nevolanta ekspono, engluto, injekto aŭ enspiro de toksa substanco se tiu estas de kemia kompono, ĉar se temas pri natura komponaĵo, tio estas nomata troa engluto; kaj tio validas por ajna substanco ĉu natura, kemia, procezita aŭ kreita.

Kelkaj venenoj
--------------

* Arseniko
* Botokso
* Cianido
* Kuraro

Popola signifo de la vorto
--------------------------

***Venena karaktero*** estas karaktero kiu estas plena je hato, rankoro, maliceco kaj deziras malbonon al aliaj.

***Venena ĉarmo*** indikas iu kiu posedas danĝeran kaj fascinan allogecon, kiu celas ame kaj sorĉe damaĝi aliajn.

En Esperanto aperis
-------------------

* Frank van Hertrooij, *La Sekretoj de Veneno* ĉe la blogo Scivolemo, 21-a de julio 2021

Vidu ankaŭ
----------

* Bestveneno
* Kontraŭveneno
* Mitridatizo
* Mitridatismo
* Tokso
* Toksologio (venenoscienco)
* Venenplanto

Proverbo
--------

Ekzistas pluraj proverboj pri veneno en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof, inter ili:

* |  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** *Donacon reprenu kaj mian vivon ne venenu.* **"** |

 |
* |  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** *Fiŝo sen vino estas veneno.* **"** |

 |
* |  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** *Plena glaso da vino, sed kun guto da veneno.* **"** |

 |

Literaturo
----------

HAUGER, Rudi. *Kio estas veneno?* IKU-prelego dum la UK 1990 en Havano. En: Scienca Revuo, vol. 41, n-ro 157 (1990), pp. 45-87 online Arkivigite je 2017-09-12 per la retarkivo Wayback Machine

Referencoj
----------

1. ↑   Lernu. Arkivita el la originalo je 2011-12-25. Alirita 2009-02-08.

* Kategorio Veneno en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Veneno en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)
**Sombrerete** estas komunumo en la meksika subŝtato Zacatecas. La ĉefurbo de la komunumo estas Sombrerete.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 58201 loĝantojn. El tiuj estas 28233 viroj kaj 29968 virinoj. La komunumo havas surfacon de 3,571 kvadratkilometroj kaj ĝi situas (meza punkto) je 2,300 metroj super la marnivelo. La kvanto de precipitaĵo (jare) estas 500 milimetroj. La geografia koordinatoj de la komunumo estas 23° 38′ norda latitudo kaj 103° 38′ okcidenta longitudo.

Sociogeografio
--------------

En la komunumo vivas 54341 personoj kiuj aĝas 5 jaroj aŭ pli. El tiuj 29 personoj parolas indiĝenan lingvon. Tio egalas al 0.05 % de la personoj, kiuj aĝas 5 jaroj aŭ pli.

38,499 loĝantoj aĝas 15 jaroj aŭ pli. Inter ili estas 35782 alfabetoj kaj 1,200 analfabetoj. Do 6.97 % de la loĝantoj, kiuj aĝas 15 aŭ pli estas analfabetoj.

Inter la virinoj estas 18,759 alfabetoj kaj 1,484 analfabetoj. Do la grado de analfabeteco inter virinoj estas 7.33%. Inter la viroj estas 17,023 alfabetoj kaj 1,200 analfabetoj, do 6.59% el la viroj estas analfabetoj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Sombrerete en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

 Arkivigite je 2007-09-30 per la retarkivo Wayback Machine