recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
La **insularo de Ĉiloeo** (hispane *Chiloé*) estas arkipelago lokita en la sudo de Ĉilio, inter la paraleloj de 41° kaj 43° de suda latitudo. Ĝi precipe enhavas grandan insulon, la Granda Insulo de Ĉiloeo, krome grandan nombron da insuloj kaj malgravaj insuletoj. La arkipelago havas areon de 9.181 km² kaj havis loĝantaron de 154.766 personoj en la jaro 2002.

La insularo de Ĉiloeo

Vortdeveno
----------

Chiloé estas transformo de Chilhué, la hispana aliformado de la *chillwe*, vorto kiu en la mapuĉa signifas «loko de *chellos*». La *ĉello* aŭ Brunkrona mevo (*Larus maculipennis*) estas blanka birdo kun nigra kapo, tre ofte videbla ĉe la strandoj kaj lagetoj de la arkipelago.

Kulturo de Ĉiloeo
-----------------

La kulturo de Ĉiloeo malsamas aliajn partojn de la lando pro la miksaĵo inter indiĝenaj kaj hispanaj tradicioj, kaj ankaŭ pro la originaj solvoj trovitaj por la problemoj de la insula vetero.

### Ĉiloea hispana lingvo

La hispana parolata en Ĉiloeo havas strangajn karakterojn pro la centoj da vortoj prenitaj el la mapuĉa en sia dialekto *huilliche* kaj pro la konservado de multe da hispanaj arĥaismoj, kiu jam ne estas uzataj aliloke.

### Ĉiloea mitaro

Ĉiloeo havas multajn karakterajn mitojn originajn de la miksaĵo inter la kreaĵoj de la unuaj loĝantoj kaj de la kunportitaj de la eŭropanoj. Inter la Ĉiloeaj mitoj elstaras la Pinkoja, la Invunĉe, la Kaleŭĉe, la Traŭko, la Fiura kaj la Kamahueto.

### Arĥitekturo

La arĥitekturo en Ĉiloeo estas tre karaktera. La konstruaĵoj estas faritaj el ŝindoj kaj estas levitaj per stangoj por travivi inundojn.

alercaj ŝindoj
#### Kirkoj de Ĉiloeo

Eta kirko proksime de Chacao.
La kirkoj estis konstruitaj dum la dek-oka kaj dek-naŭa jarcento. Ĉi tiuj kirkoj elstaras pro bona konserviĝo, kvankam ili estas faritaj el ligno.

Vidu ankaŭ
----------

* Insuletoj Puñihuil
* Listo de maraj ekoregionoj
* Valdiviaj moderaj pluvarbaroj

* Ĉiloeo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Ĉiloeo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Ĉin-Montetoj** estas ĉeno de montetoj en la nordokcidento de la birma Ĉin (subŝtato), etendiĝante en la baratan subŝtaton Manipuron. Ili estas parto de Arakan-Joma-Montaro, unu el la plej sudorientaj flankaj montaroj de Himalajo. La plej alta pinto, konsistanta el grundo, estas Nat Ma Taung ( antaŭe : Viktoria-Monto ); ĝi leviĝas je 3 053 metroj kaj situas en suda Ĉin-Subŝtato en Birmo. La Ĉin-Arajan-Jomaj montaraj arbaroj estas ekoregiono kiu enhavas arbarojn kun pinoj kaj tektonospecioj.

La Zotang-Montetoj estas loĝataj de la Zomi-popolo. Falamo estas urbo je la suda rando de la Zotang-Montetoj. Kiel multaj urboj en altaĵa Birmo, nuntempe Falamo estas kvazaŭ nealirebla por eksterlandaj vizititantoj kaŭze de restriktaĵoj pri vojaĝado, altruditaj de la birma registaro.

La Ĉin-Montetoj ligiĝas al Mizo-Montetoj, kaj al Patkaj-Montetoj kiuj etendiĝas ĝis Nagalando en Barato. Ĉiu jaro Marŝada kaj Montogrimpada Asocio de Birma Universitato praktikas sian ekskurson en tiu regiono .

Koordinatoj: 22° 30′ N 93° 30′ O﻿ / ﻿22.500 °N, 93.500 °O﻿ / 22.500; 93.500 (mapo)

Vidu ankaŭ
----------

* Malsupra-gango-ebenaĵaj humidaj deciduaj arbaroj
* Mizoramaj, manipuraj kaj kaĉinaj pluvarbaroj

Referencoj
----------

1. ↑  Marŝada kaj Montogrimpada Asocio de Birma Universitato Arkivigite je 2009-09-07 per la retarkivo Wayback Machine angle

Eksteraj ligiloj
----------------

* Myanmar - Wikivoyage (en)
* Marŝada kaj Montogrimpada Asocio de Birma Universitato Arkivigite je 2009-09-07 per la retarkivo Wayback Machine angle
Flago de Ĉina Junula Nacisavantaro
**Ĉina Junula Nacisavantaro** (ĉine 中國青年救國團, ĝis 2000: 中國青年反共救國團 **Ĉina Junula Kontraŭkomunisma Nacisavantaro**, mallongige ĉine 救國團 **Nacisavantaro**) estas junulara organizaĵo en Tajvano.

Flago
-----

La flago de Ĉina Junula Nacisavantaro konsistas el nacia emblemo, tri ruĝaj strioj kaj verda fono. La emblemo signifas nacian spiriton, la Tri Principojn de la Popolo, kaj la centran ideologion; la tri ruĝaj strioj signifas kuraĝon, oferemon, kaj neniotimecon, ankaŭ la decideco kontraŭ sufero, malfacilo kaj morto; la verda fono signifas la ĉiaman viglecon, junecon, kaj progresemon de ĉintajvanaj junuloj.

Historio
--------

### Fondo

La 29-a de marto de 1952, tiama prezidento de Respubliko Ĉinio Ĉiang Kai-ŝek cele kontraŭkomunismon kaj reregadon, por kulturi junulojn ideologie proponis fondiĝon de junularo. Komence ĝi similas al la Junularo por Tri Principoj de la Popolo, aŭ Komunisma Junularo, ambaŭ oficialaj politikaj organizaĵoj.

Poste pro la ŝanĝo en politiko-medio, ĝi fariĝis iom post iom skolteca organizaĵo, kiu okazigas vojaĝon aŭ eventon dum semajnfino kaj ferioj.

### Nuntempe

La 28-a de marto de 1989, ĝi petis al ministrejo kaj Tajpeja Instanco registri ĝin kiel "Eduka, serva kaj pubilka organizaĵo", do tute forigas sian politikan identecon.

Eksteraj ligiloj
----------------

* oficiala retejo de Nacisavantaro (ĉine)
**Ĵamal al-Ĝitani** aŭ **Gamāl Aḥmad al-Ghīṭānī** (arabe جمال الغيطاني; n. la 9-an de majo 1945 en Guhayna – m. la 18-an de oktobro 2015 en Kairo) estis egipta verkisto, ĵurnalisto kaj unu el la plej grandaj kaj plej vaste legataj verkistoj en Egiptio.; li kunlaboris kun la gazeto أخبار الأدب (Akhbār al-adab, "Literatura Novaĵo") por kiu li verkis ĉefe pri literaturo kaj politiko.

*«Mi malakceptas sendubajn etikedojn, kiel tiuj, kiuj parolas pri absoluta Okcidento, aŭ senmova Oriento. Ne ekzistas unu Okcidento, nek unu Oriento, male, oni lernas vidi, ke la subiĝo de la suno ĉe la horizonto estas procezo, kiu daŭras dum la tuta jaro, kiu ne povas esti la posedo de regiono, ekzemple ekskludo. de la aliaj. Ĝi venas de la matena ŝprucaĵo, kiel niaj prauloj, la antikvaj egiptoj, jam vidis antaŭ jarmiloj. Estas raciaj voĉoj en Okcidento, kiuj scias, ke la riĉeco de la homaro troviĝas en la interpenetro de ĝiaj kulturoj kaj la komplementeco de ĝiaj elementoj, kaj ne en la konstruado de ununura kulturo, kiu disbatas la aliajn."*

(Gamal Ghitani)

Li partoprenis la fondon de la Partio de Liberaj Egiptanoj, laika liberala partio kiu prezentis sin sen granda sukceso dum la leĝdonaj balotoj de novembro 2011.

Verkaro
-------

Ĝis nun, "*Az-Zeini Barakat*" kaj romanoj de Ĵamal al-Ĝitani kiel "Okazaĵoj sur al-Zafarani Street" (1976), "La Landoj de al-Gitani" (1981), la trivoluma "Libro de Diaj Aperoj" "(1983-1987) kaj aliaj jam fariĝis klasikaĵoj de la moderna egipta prozo kaj estis tradukitaj al kelkaj eŭropaj lingvoj.
***Entre visillos*** (Inter fenestrokurtenoj) estis la unua romano de Carmen Martín Gaite, kiu ricevis la Premion Nadal de 1957 kaj publikiĝis en 1958.​ Ĝi estis inkludita en la listo de la 100 plej bonaj hispanlingvaj romanoj de la 20-a jarcento fare de la hispana ĵurnalo «El Mundo».​

Intrigo
-------

**Averto: *La teksto, kiu sekvas, malkaŝas detalojn pri la intrigo de la rakonto.***

La romano montras agadon iel okazanta en la urbo Salamanko en la 1950-aj jaroj. Ĝi enhavas banalajn konversaciojn de la protagonistoj, la ĉiutagaĵon de la viroj kaj virinoj de tiu epoko. La romano observas la kondutojn kaj kapablojn stereotipe aparte de viroj kaj de virinoj. Viroj ĉeestis en la kazino, drinkadis, ludis, libere babiladis… Dume, la virinoj restis hejme, teksis, kaj okupiĝis de la familiaj laboroj…

Ĉio pluas tiel ĝis aperas elstara rolulo Pablo Klein, instruisto de germana en la mezlernejo. Je lia alveno, kelkaj virinoj pridemandas sian situacion kaj ekdeziras ŝanĝi sian vivostilon kaj pensaron. La intrigo temas pri la vivoj de ĉiuj kaj la ŝanĝoj kiujn ĉiu rolulo spertas: nome Emilio, Elvira, Pablo Klein, Julia, Rosa, Miguel, Natalia, Mercedes Gertru, Ángel… En tiu romano la verkistino kreas inan rolulon kadre de la ina literatura fenomeno nomita de la "chicas raras" (rarulinoj). 

**Averto: *Malkaŝado de la intrigo de la rakonto ĉi tie finiĝas.***

Komento
-------

Eksteraj ligiloj
----------------

* La libro en la retejo de *exodusltd.com*

Referencoj
----------

1. ↑   día, Salamanca RTVE al. «"La Galatea" exhibe un ejemplar de la primera edición de "Entre visillos" (1958) de Carmen Martín Gaite». Salamanca rtv al día: El periódico digital de toda Salamanca. Konsultita la 6an de decembro 2021.
2. ↑  Lista completa de las 100 mejores novelas

Bibliografio
------------

  

  

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Entre visillos en la hispana Vikipedio.*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 849684
 |
**Pitvaros** (pitvaroŝ), slovake **Pitvaroš** estas vilaĝo en Hungario en regiono Suda Ebenaĵo, en departemento Csongrád, en Distrikto Makó.

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 13  km²
* Loĝantaro: 1500
* Poŝtkodo: 6914
* Telefonprefikso: 62

Situo
-----

Pitvaros situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo, laŭ fervojo Orosháza-Mezőhegyes. La lasta troviĝas 4 km-ojn, Tótkomlós 10 km-ojn, Makó 25 km-ojn.

Historio
--------

La unua mencio devenis el 1470 en formo *Pythwarus*. La turkoj faris senhoma la vilaĝon, kiun slovakoj refondis en 1816. Poste venis ankaŭ judoj. Fine de la 19-a jarcento la fervojo atingis la vilaĝon. La rumanoj en 1919 okupis la vilaĝon. Dum la 2-a mondmilito la judoj estis deportitaj. En 1945 oni disdonis parcelojn al la malriĉaj kamparanoj. Baldaŭe okazis loĝantarŝanĝo inter hungaroj kaj slovakoj.

Vilaĝservoj estas infanĝardeno, lernejo, kulturdomo, biblioteko, interretejo, sportejo, kuracejo, familihelpa servo.

Vidindaĵoj
----------

* katolika preĝejo
* luterana preĝejo de 1882, la turo estas 43 m-ojn alta
* akvorezervujo

Famuloj
-------

En Pitvaros naskiĝis:

* ekonomo Zoltán Majó
* Károly Tóth (dentkuracisto).

* Kategorio Pitvaros en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Batalo de Elizavetpolo okaze de la Rusa-persa milito.
La **Rusa-persa milito de 1826–1828** estis la lasta grava milita konflikto inter la Rusa Imperio kaj Irano.

Post la Traktato de Gulistano kiu finis la antaŭan rusan-persan militon en 1813, paco regis en Kaŭkazio dum dek tri jaroj. Tamen, Fath 'Ali Ŝaĥo, konstante bezonata de eksterlandaj subvencioj, dependis de la konsiloj de britaj agentoj, kiuj premis lin rekonkeri la teritoriojn perditajn favore al Rusio kaj promesis la subtenon por milita agado. La afero estis decidita en printempo 1826, kiam militema partio de Abas Mirza regis en Teherano kaj la rusa ministro, Aleksandr Sergejeviĉ Menŝikov, estis metita sub hejmareston.

La milito finiĝis en 1828 post la okupo de Tabrizo. La milito havis eĉ pli katastrofajn rezultojn por Persio ol la milito de 1804-1813, ĉar la sekva Traktato de Turkmenĉajo senigis Persion de la lastaj ceteraj teritorioj en Kaŭkazio, kiu konsistis el la tuta moderna Armenio, el la suda resto de moderna Azerbajĝano kaj el moderna Igdir en Turkio. Per la traktatoj Gulistano kaj Turkmenĉajo Persio perdis ĉiujn siajn teritoriojn en Kaŭkazio favore al Rusio. Ĉi tiuj teritorioj iam etendiĝis tra la plej granda parto de Transkaŭkazio kaj parto de la Norda Kaŭkazio.

La milito markis la finon de la epoko de la Rusaj-Persaj Militoj, kun Rusio nun la nediskutebla reganta potenco en Kaŭkazio. Persio (Irano) estis devigita cedi areojn de teritorioj, kiujn ĝi neniam reakiris. La konkeritaj teritorioj pasigis pli ol 160 jarojn sub rusa regado antaŭ ol establi sian sendependecon, krom Dagestano, kiu ankoraŭ estas rusa posedaĵo. En 1991, per la dissolvo de Sovetunio, la modernaj ŝtatoj Kartvelio, Azerbajĝano kaj Armenio estis establitaj de la plejparto de la sudkaŭkazaj teritorioj, kiuj estis sub la regado de Rusio antaŭ 1828.

Kiel rekta rezulto de la Gulistana kaj Turkmenĉaja traktatoj estiĝantaj de la du rusaj-persaj militoj de la 19-a jarcento, la azeroj kaj taliŝoj dividiĝas inter du ŝtatoj (Azerbajĝano kaj Irano).

Referencoj
----------

1. ↑  *Iranian relations with Russia and the Soviet Union, to 1921*, F. Kazemzadeh, **The Cambridge History of Iran**, Vol.7, ed. Peter Avery, G. R. G. Hambly and C. Melville, (Cambridge University Press, 1991), 337.

* Kategorio Rusa-persa milito (1826–1828) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Ĵiloo en bazaro en San-Paŭlo.
La **Ĵiloo** (antaŭe **Solanum gilo**, hodiaŭ konsiderata kiel grupo de kulturvarioj de *Solanum aethiopicum*) estas la frukto de la herbeca ĵiloujo, vaste kultivata en Brazilo. La frukto havas karakterizan maldolĉan guston. Ĝi devenas el Okcidenta Afriko.

Karakterizaĵoj
--------------

Ĝi estas la frukto de la *jiloeiro*, kiu povas atingi inter unu kaj 1,5 metroj da alteco. La branĉoj estas verdaj, cilindraj kaj longformaj, kun longformaj folioj, kovritaj per haroj, ĉefe sur la suba surfaco. La floroj estas blankaj, aranĝitaj de du ĝis tri, en malgrandaj grapoloj kun mallonga pedunklo. La frukto povas esti longforma, aŭ preskaŭ sfera, depende de la vario, kiam prezentas helan ruĝon aŭ malhelverdan koloron kaj kun maso de dek kvar ĝis dek sep gramoj.

Etimologio
----------

La portugala "Jiló" originas de la kibunda termino 'njilo'.

Deveno
------

Ĵiloo estis alportita al Brazilo el okcidenta Afriko dum la sklavkomerco. Ĝi ankoraŭ kreskas en okcidenta Afriko, kie ĝi foje estas nomata "ĝardenaj ovoj."

Vaste kultivita en Brazilo, ĝi estas kutime kuirita kiel legomo. La frukto fariĝas oranĝruĝa kiam maturiĝas, sed kutime estas plukita kaj kuirita dum ĝi estas verda.

Varioj, gusto kaj uzo
---------------------

Iuj varioj kiel 'Morro redondo', povas havi amaran guston, kiu estas ĝia altira gusto. Alia 'Black Stream' havas nigrajn tigojn kaj ruĝajn aŭ oranĝajn fruktojn; ĝi kreskas en Francio kiel ornamaĵo, kaj povas esti sekigita por vintraj dekoracioj.

Nutraj valoroj
--------------

Ĵiloo enhavas karbonhidratojn (3 ĝis 6%), proteinojn (1,4%), mineralojn kiel kalcio, fosforo kaj fero kaj vitaminojn B5 kaj C.

La vitamino C enhavo en la ĵiloo perdiĝas dum kuirado.

Vidu ankaŭ
----------

* Melongeno
* Tomato

Referencoj
----------

1. ↑   FERREIRA, A. B. H. Novo Dicionário da Língua Portuguesa. Segunda edição. Rio de Janeiro: Nova Fronteira, 1986. p.988
2. 1 2 3 4   Rinaldi, Maria Madalena kaj Marcelo Pinheiro Gonçalves, 2008, Características físico-químicas, nutricionais e vida útil de jiló. Universidade Estadual de Goiás.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 717690
 |
Demonstrado de *ŭu ŝu* en la Monaĥejo de Daksiangguo en Kaifeng, Henan.
**Ĉinaj luktartoj**, kiuj estas nomataj kung fu (Ĉina: 功夫; pinjine: *gong fu*) aŭ *ŭu ŝu* (武術), estas nombro de luktostiloj kiuj disvolviĝis laŭlonge de jarcentoj en Ĉinio. Tiuj luktostiloj estas ofte klasitaj laŭ komunaj trajtoj, identigitaj kiel "familioj" (家; jiā), "sektoj" (派; pài) aŭ "skoloj" (門; mén) de luktartoj. Ekzemploj de tiaj trajtoj estas fizikaj ekzercoj kiuj inkludasn bestimitadon, aŭ trejnmetodoj inspiritaj de ĉinaj filozofioj, religioj kaj legendoj. Stiloj kiuj centriĝas sur manipulado de *qi* estas nomataj *internaj* (内家拳; nèijiāquán), dum aliaj kiuj koncentriĝas en plibonigo de la bonfartoj kaj muskola kaj sangoflua estas nomataj "eksteraj" (外家拳; wàijiāquán). Geografia asociado, kun nordo (北拳; běiquán) kaj "suda" (南拳; nánquán), estas alia populara klasigmetodo.

Specoj
------

* Ĉigongo
* Kungfuo
* Sanŝo
* Tajĝiĉuano

Vidu ankaŭ
----------

* Ĝjan
* Ŝaolina templo

* Kategorio Ĉinaj luktartoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Miklós Matolcsy** [miklOŝ matolĉi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Matolcsy Miklós** estis hungara apotekisto, profesoro, kuracisto.

Miklós Matolcsy  naskiĝis la 16-an de junio 1869 en Cegléd, li mortis la 4-an de decembro 1938 en Farmos.

Biografio
---------

Miklós Matolcsy frekventis mezlernejojn en Sárospatak kaj Budapeŝto. Li akiris apotekistan, kuracistan (en 1902) kaj kemian diplomojn en Universitato de Budapeŝto. Inter 1893 kaj 1907 li laboris en kemia instituto apud Károly Than. Ekde 1896 li havis edzinon, kiu naskis 8 gefilojn. En 1905 li estis nomumita privata profesoro en la menciita universitato. Inter 1907 kaj 1933 li gvidis la universitatan apotekon. Dum la 1-a mondmilito li estis gvidanto de ĉiuj armeaj apotekoj. En 1922 li atingis la instruan rangon eksterordinara profesoro, samtempe li iĝis medicina ĉefkonsilisto. Ĝis 1930 li estis kuracisto de vilaĝo Farmos.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Könyv- és irodalmi gyűjtemény magyarországi gyógyszerészeti munkákról, 1578 – 1909* (1910)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)
* hungare
* hungare
* hungare
* hungare


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.



* Kategorio Miklós Matolcsy en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
redaktata

**Isaac del Vando Villar** (Albaida del Aljarafe, 29a de novembro 1890 - Sevilo, 4a de novembro 1963) estis hispana ĵurnalisto kaj poeto de la movado ultraismo, kaj tiukadre foje enkadrigita en la Generacio de la 27-a,​ direktoro de la avangardista literatura gazeto *Grecia*, publikigita en Sevilo kaj Madrido inter 1918 kaj 1920.

Biografio
---------

Li kreskiĝis ĉe avo, sed en 1906 je ties morto, li estis sendita al Meksiko ĉe onklo, kaj revenis post unu jaro.​ En 1911 li estis prezidante de respublikana junularo de Sevilo.​ En tiu epoko li kontaktis kun Adriano del Valle, kiu enkondukis lin en literaturon, kaj kuraĝigis lin veturi al Madrido en 1912. Tie li laboris en ministerio kaj kunlaboris en la revuo *Nuevo Mundo*, oftulo en la avangarda etoso ĉirkaŭ Rafael Cansinos Assens en la kafejo Colonial. Veturon al Parizo malhelpis la eksplodo de la Unua Mondmilito. Isaac suferis fortan deprimon, revenis al Sevilo, kaj estis metita en frenezulejo Miraflores. Helpe de Del Valle, li engaĝiĝis en la kreado de la revuo *Grecia* (1918-1920), kaj iĝis aktiva ultraisto. Krome li kunordigis la publikigon de la same ultraista revuo *Tableros* (1921-1922). Jam en Madrido, li kunlaboris en ĵurnaloj kiel *La Tribuna*, *El Parlamentario* kaj *El Porvenir de España*.

1. ↑  Literumita ankaŭ Isaac del Vando-Villar.
**Laacher See** estas lago en Rejnlando-Palatinato en Germanio.

Topografia mapo de la areo ĉirkaŭ la Laacher See
Pejzaĝo mapo de Vordereifel
Ĝi okupas tion kio estas vulkana kratero en la vulkana formacio Eifel. Ĉirkaŭ 11000 a.K. ĝi ekestis grandan erupcion. Entute, la erupcio ĵetis en la atmosferon ĉirkaŭ 16 km³ de fragmentitaj rokoj kaj cindroj. La vulkan-eksploda indikilo (VEI) estas 6. La erupcio de Pinatubo en 1991 ĵetis en la atmosferon ĉirkaŭ 10 km³ (VEI 6) de fragmentitaj rokoj kaj cindroj kaj la erupcio de Monto Saint Helens en 1980 ĵetis en la atmosferon nur 1 km³ (VEI 5) de fragmentitaj rokoj kaj cindroj. La lago kuŝas je 275 m pli supre de la marnivelo, estas de 8 km en cirkonferenco kaj estas ĉirkaŭbarita per amfiteatro de altaj montetoj. La akvo estas lazura en koloro, tre malvarma kaj amara je la gusto. La lago havas ne naturan elfluejon kaj sekve estas subjektita al konsiderebla pligrandiĝo kaj falo. Sur la okcidenta flanko kuŝas la Benediktana monaĥejo de Abatejo Maria Laach (*Abbatia Lacensis*), fundamentita en 1093 per Henriko II, grafo de palatino de la Rejno.

Panorama bildoPanorama bildo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Laacher See en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 163096
* GND: 4033912-9
* LCCN: sh2015001865
* VIAF: 248959131
 |
**Zsigmond Fülöp** [ĵigmond fulop], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Fülöp Zsigmond** estis hungara tradukisto, instruisto, verkisto.

Zsigmond Fülöp  naskiĝis la 21-an de decembro 1882 en Budapeŝto. Li mortis la 11-an de aprilo 1948 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Zsigmond Fülöp akiris pedagogian diplomon el kemio en Reĝa Scienca Universitato de Budapeŝto, kie li ankaŭ doktoriĝis. Post siaj studoj li instruis en diversaj lernejoj. Inter 1912 kaj 1919 li eldonis revuon "Darwin". Dum la Hungara Sovetrespubliko li faris kulturajn agojn, tial ekde 1921 li ne rajtis plu instrui. Li komencis tradukadi kaj kontribui, plej ofte li kontribuis en Népszava.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Természettudományi műszótár* (1923)
* *A Bölcsek Köve, a vegytan története* (1943)
* *Csodák az állatvilágban* (1947)
* diversaj tradukaĵoj de Charles Darwin

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Samuel Taylor COLERIDGE** (la 21-an de oktobro 1772 - la 25-an de julio 1834), angla poeto kaj kritikisto kies plej fama verkoj estas *The Rime of the Ancient Mariner* kaj *Kubla Khan*.

Samuel Taylor Coleridge

Biografio
---------

Li naskiĝis en la malgranda urbo Ottery St Mary, Devon kaj estis la plej juna inter dek infanoj de la paroĥestro, John Coleridge. Dum sia infaneco li akiris amon de poezio kaj literaturo. Post la morto de sia patro en 1781 li eniris la lernejon Christ's Hospital. De 1791 al 1794 li studis ĉe Jesus College (Kembriĝo). En 1792 li premiiĝis pro poemo pri la sklav-komerco. Ĉe la Universitato de Kembriĝo li amikiĝis kun Robert Southey. La du poetoj edziĝis kun du fratinoj, Sara kaj Edith Fricker, sed la edzeco de Coleridge kaj lia edzino Sarah estis nekontenta, kaj fine ili eksedziĝis. En 1795 Coleridge renkontis William Wordsworth kaj lian fratinon Dorothy.

Pro pluraj doloraj malsanoj, ĉ. 1795 li komencis uzi laŭdanon, de kiu li post iom da tempo dependis.

Dum 1797 kaj 1798 li loĝis en Somerset (William Wordsworth loĝis apude). La du poetoj eldonis en 1798 gravan poemaron, *Lyrical Ballads*, kiu multe influis la evoluon de la angla poezio. La plejparto de la poemoj estis de Wordsworth, sed la libro enhavis *The Rime of the Ancient Mariner*. Tiun aŭtunon Coleridge kaj Wordsworth vojaĝis en Germanion, kie Coleridge lasis sian kolegon kaj vizitis universitatajn urbojn: tie li ekkonis germanajn filozofiajn verkojn, inkl. tiujn de Immanuel Kant. Post lia reveno en Anglion li loĝis ĉe Keswick en Cumberland, ne malproksime de la hejmo de Wordsworth ĉe Grasmere. Li faris kelkajn vojaĝojn al Italio, Sicilio kaj Malto. Parte pro trouzado de laŭdano, li grave malsanis kaj en 1817 li translokiĝis al la hejmo de sia kuracisto, James Gillman, en Highgate, Londono. Tie li mortis en 1834.

Verkaro
-------

Krom poemoj li verkis pri la fakoj filozofio kaj literatura kritiko. Lia ĉefa proz-verko estas *Biographia Literaria* kiu pritraktas tiujn temojn kaj estas grava verko de la angla romantika movado.

Notoj
-----

* Samuel Taylor Coleridge en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Samuel Taylor Coleridge en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Samuel Taylor Coleridge en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 241760
* GND: 118521500
* LCCN: n78095462
* VIAF: 24599809
* ISNI: 0000000122774996
* LIBRIS: 182016
* SUDOC: 02679389X
* BNF: 11897247f
* ULAN: 500287105
* MBA: 435584ef-5947-4846-afef-2f204956188b
* NLA: 35029681
* NDL: 00436352
* BIBSYS: 90054481
* NKC: jn19990001450
* ICCU: CFIV035325
* BNE: XX921526
 |


1. ↑  Samuel Taylor Coleridge, Encyclopaedia Britannica.
2. ↑  Encyclopaedia Britannica.
**Rafael LAFFÓN Zambrano** (Sevilo, 1895 - samloke, 1978) estis hispana verkisto kaj membro de la Generacio de la 27-a, dediĉita al poezio kaj kritiko.

Biografio
---------

Li studis juron kaj beletrojn, sed gradiĝis nur en juro. Li loĝis ĉiam en Sevilo, iom for de la tumulta moderna vivo kiel rutina oficisto. Li kunlaboris en nombraj hispanaj kaj hispanamerikaj ĵurnaloj kaj gazetoj kaj lian poezion oni tradukis al diversaj lingvoj. Kun Alejandro Collantes, Joaquín Romero Murube, Eduardo Llosent, Juan Sierra kaj Rafael Porlán, li fondis en 1926 en Sevilo la grupon kaj revuon *Mediodía*. Li ricevis la nacian premion de poezio en 1959 pro *La rama ingrata*.

Lia lasta etapo startis per *Vigilia del jazmín* (1952), nome poezio de persona kaj ekzistadisma atestado, for de la facila retorikismo antaŭa. Tiu fazo pluis per *La cicatriz y el reino* (1964), *A dos aguas* (1962) kaj *Sinusoides y puzzle* (1970). 

  

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Rafael Laffón en la hispana Vikipedio.*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 850902
 |
**Zsigmond Karsai** [ĵigmond karŝai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Karsai Zsigmond** estis hungara pentristo, dancisto.

Zsigmond Karsai  naskiĝis la 4-an de oktobro 1920 en Leorinţi (Rumanio), li mortis la 15-an de marto 2011 en Pécel (Hungario).

Biografio
---------

Zsigmond Karsai apartenis al la hungara minoritato en Rumanio. Li frue estis talenta popoldancisto. En 1942 li lernis pentradon en liberlernejo de Sándor Szolnay en Kolozsvár. Ekde la sekva jaro li disvastiĝis la hungarajn popoldancojn. Li akiris diplomon en Belarta Altlernejo de Budapeŝto en 1955. Liaj plej gravaj instruistoj estis Rezső Burghardt, Gyula Pap, Róbert Berény kaj Bertalan Pór. Li estis gvidanto de artistkolonio de Tokaj 2 jardekojn, li ŝatis pentradi pejzaĝojn. Inter 1957 kaj 1965 li estis kulturdomestro en Pécel, inter 1965-1981 li havis postenon en instituto. Li ricevis premiojn ekde 1961. Li edziĝis en 1947 kaj 1993.

El solaj ekspozicioj
--------------------

* Isaszeg (1964)
* Budapeŝto (1966, 1995-1996, 1998)
* Tokaj (1970)
* Debrecen (1977)
* Miskolc (1986)
* Pécel (1995, 1999)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 612491
* GND: 143393367
* LCCN: n89646409
* VIAF: 39569969
* ISNI: 0000 0001 1025 3210
 |
**Zsigmond Kovács** [ĵigmond kovAĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kovács Zsigmond** estis hungara katolika pastro, abato, prelato, episkopo.

Zsigmond Kovács naskiĝis la 21-an de oktobro 1820 en Bánokszentgyörgy, li mortis la 28-an de junio 1887 en Veszprém (urbo).

Biografio
---------

Zsigmond Kovács frekventis gimnaziojn komence en Nagykanizsa, poste en Varasd, kie li ankaŭ lernis kroate. Li studis en Pécs, poste en seminario de Veszprém, inter 1837–1841 en Pázmáneum. Li doktoriĝis en Vieno en simila instituto, en 1844 li pastriĝis. Depost mallonga preĝeja servo li estis inspektoro en seminario de Pest (urbo) (1845-1850), krome li instruis ankaŭ en Reĝa Universitato de Pest. Pli poste li ricevis plurajn postenojn en episkopejo de Veszprém. Li akiris pli altajn ekleziajn postenojn:

* abato (1858)
* dekano de Sümeg (1866)
* reĝa prelato en urbo Pest (1867).

Inter 1869 kaj 1874 li estis episkopo de Pécs, li partoprenis en sinodo de Vatikano en 1870. En 1874 li ricevis la titolon reĝa "vera interna sekreta konsilisto", en la sama jaro li ŝanĝis la episkopan tronon al Veszprém. Li ricevis aŭstran imperiestran premion en 1885. Li estis entombigita en Baziliko de Veszprém.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Korkérdések. 1. füzet. A pápa világi fejedelemsége.* (1850)
* *Főpásztori körlevél. A bőjtnek idejére a vallásos nevelésről.* (1874)
* *Főpásztori körlevél, mely a bűn titkát fejtegeti.* (1880)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla antaŭlasta)

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 680563
 |
**Zsira** (ĵira) estas malgranda vilaĝo en Hungario en regiono Okcidenta Transdanubio en departemento Győr-Moson-Sopron, en subregiono de **Sopron-Fertőd**.

Kastelo de Zsira

Bazaj informoj
--------------

* Poŝtkodo: 9476
* Telefonprefikso: 99
* Areo: 15  km²
* Loĝantaro: 770

Situo
-----

La komunumo troviĝas laŭ la aŭstra landlimo for de ĉefvojo, fervojo kaj rivero havanta nur trairan flankovojon. Estas ne tro for flankovojo inter Fertőszentmiklós kaj Kőszeg. Trans la limo situas Lutzmannsburg, inter ili limpasejo funkciis ĝis 2008. Bük troviĝas 12, Kőszeg 17, Sopron 36, Győr 83 km-ojn.

Historio
--------

La vilaĝo en 1922 aldoniĝis al Aŭstrio, sed la loĝantaro unuece konfesis sin hungaroj kaj restis en Hungario. Ĝis 1945 estis trapasejo kaj kontaktoj al Aŭstrio. En 1931 memstaraj vilaĝoj **Gyüleviz** kaj **Salamonfa** aliĝis al Zsira. En 1947 Fera kurteno konstruiĝis, oni instalis minojn en zonon de la limo. En 1989 la fera kurteno ĉesis, oni trovis en la zono netuŝitan arbaron dum 40 jaroj. Poste oni faris memorlokon pri la fera kurteno. Ekde 2008 ambaŭ landoj apartenas al interna zono de Schengen, sekve la limoj senĝene estas trapaseblaj.

Vidindaĵoj
----------

Vidindaĵoj estas katolikaj preĝejoj omaĝe al Sankta Laŭrenco kaj omaĝe al Sankta Jozefo, novromanika kapelo **Öskör**, fine kastelo de **Rimanóczy** kune kun la parko.

* Kategorio Zsira en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
ESIT situas en la universitata centro Dauphine, 16a distrikto de Parizo.
**Supera lernejo de interpretistoj kaj tradukistoj** (fr : École supérieure d'interprètes et de traducteurs, ESIT) estas supera edukado-instancio ligita al Universitato *Sorbonne Nouvelle – Paris 3* (Sorbono). Fondita en 1957, ĝi respondecas pri tri profesiaj magistroj al ĉiuj homoj kiuj havas licencion pri : "konferenca interpretado", "tradukado redakta, ekonomia kaj teĥnika" kaj "Interpretado je franca signolingvo". Ĝi ankaŭ preparas al esplorado-magistro kaj Doktoro pri tradukoscienco.

Prezento
--------

ESIT estas parto de la internacia federacio de tradukistoj, de la internacia konferenco de institucioj de tradukistoj kaj interpretistoj (CIUTI), programoj EMCI (European masters in conference interpreting) kaj Eŭropaj magistroj pri tradukado. En 2011, Unuiĝintaj Nacioj subskribas kun ESIT kaj dek sep aliaj lernejoj en la mondo kunlaboran kontrakton por faciligi prilingvaj karieroj ĉe Unuiĝintaj Nacioj.

Direktoroj
----------

* Maurice Gravier (1957 - 1982)
* Danica Seleskovitch (1982 - 1990)
* Marianne Lederer (1990 - 1999)
* Fortunato Israël (1999 - 2007)
* Catherine Teule-Martin (2007 - 2010)
* Clare Donovan (2010 - 2011)
* Tatiana Bodrova (2011 - 2015)
* Fayza El Qasem (2015 - 2020)
* Isabelle Collombat (2020 - )

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de ESIT
**Béjar** [BEĥar] estas municipo de la provinco Salamanko, en la aŭtonoma komunumo Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la Jurisdikcia partio de Béjar kies administracia centro ĝi estas kaj al la municiparo Embalse de Béjar.

Ĝia municipa teritorio estas formata de la loĝlokoj Béjar, Fuentebuena, Palomares, Valdesangil, El Castañar kaj La Glorieta, okupas totalan areon de 45,74 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2017, ĝi havas 13 221 loĝantojn. Diference de aliaj loĝlokoj de la provinco, ĝi retenis kaj iomete pliigis la loĝantaron dum la dua duono de la 20-a jarcento, sed iom perdis loĝantojn en la komenco de la 21-a jarcento.

Historia centro kaj neĝo sur montaro fone.
Ĝi havas riĉan historion el la Mezepoko, pro kio esta tre grava monumenta vidindaĵaro. Tradicia enspezofonto estis la tekstila industrio, aktuale pli turismo gravas.

Vidu ankaŭ
----------

* Montoj de Béjar


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 752018
* GND: 4080328-4
* LCCN: n81003077
* VIAF: 133695247
* BNF: 12363219w
 |
**Samsara** estas sendependa filmo de la jaro 2001 realigita de plurnacia teamo barata-itala-franca-germana. Ĝi rakontas la historion pri la serĉado de iluminiĝo fare de bikŝuo. La ĉefroluloj de la filmo estas Shawn Ku kiel la bikŝuo Tashi kaj Christy Chung kiel Pema. Ĝia reĝisoro estis Pan Nalin kaj ĝiaj verkistoj estis Pan Nalin kaj Tim Baker.

La intrigo de la filmo havas certan similecon kun la rakonto pri la saĝulo Vishvamitra kaj la nimfo Menaka.

Samsara gajnis la premion "*Audience Award for The Most Popular Film*" (Premio de la Spektintaro por la Plej Populara Filmo) en la 51-a Melburna Internacia Filmfestivalo, krom aliajn premiojn en aliaj festivaloj. Ĝi ankaŭ lokiĝis inter la plej vidataj dek filmoj en Italio kaj Francio.

Intrigo
-------

Tashi (Shawn Ku) komencis sian trejnadon kiel bikŝuo kiam li aĝis kvin jarojn. Dudek jarojn poste li eliras de trijara meditado en soleco, pro kiu li atingis la gradon de *khenpo* (instruisto) donitan de la rinpoĉe (lamao). Kiam Tashi komencas havi voluptajn sonĝojn, liaj interrilatoj en la templo iĝas malfacilaj. Dum oficiala vizito li restas en domo de terkulturisto, kie li konatiĝas kun Pema, la filino de la terkulturisto. Tashi tiam forlasas la bikŝuejan vivon kaj revenas al la bieno, kie li kuniĝas kun la migrantaj laboristoj por la rikolto. Post alia renkontiĝo kun Pema, ili interedziĝas. Poste ili havas filon nomitan Karma (Tenzin Tashi).

La eksbikŝuo fariĝas bienisto kaj dommastro, finance sukcesa danke de tio, ke li alportis la rikolton al la urbon anstataŭ vendi ĝin al la kampara vendisto Dawa (Lhakpa Tsering), kiu kutimas trompi la kamparajn bienistojn. Ĉi tio metas lin en malakordon kun Jamayang (Kelsang Tashi), la eksa svatiĝinto de Pema kaj la loka masonisto, kiu malŝatas Tashi-n pro tio, ke li damaĝis la longdaŭran interrilaton inter la homoj de la valo kaj Dawa.

Tashi estas en malordo kun sia seksa emo kaj altiro al Sujata, migranta laboristino, kiu revenas al la bieno por labori ĉiujare. Dum Pema vojaĝas al la urbo por vendi ilian rikolton, li kaj Sujata seksumas. Oni diras al li, ke ĉi tiu okazaĵo estis aranĝita inter Sujata kaj Pema jam antaŭ multaj jaroj. Lia amiko el lia tempo kiel lamao venas viziti lin kaj informas Tashi-n, ke ilia mentoro Apo mortis. Turmentiĝinta pro kulpo pri sia malfideleco kaj la morto de sia mentoro Apo, Tashi forlasas la bienon kaj revenas al la bikŝuejo.

Referencoj
----------

1. ↑  *The Hub: Narrow Gauge Cowboy*. En: *Tehelka, The People´s Paper*. Vizitita la 17-an de septembro 2019.
2. ↑  IMDb. Samsara (2001). Dosiero de la filmo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Bildaro de la filmo en IMDb. 20 fotografaĵoj.
* Premioj gajnitaj en filmfestivaloj (angle). Dosiero en IMDb.
* Samsara en AllMovie (angle).
* Samsara en Rotten Tomatoes (angle).
**Zsolt Gréczy** [ĵolt grEci], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Gréczy Zsolt** estas hungara politikisto, ĵurnalisto, parlamenta deputito, proparolanto, televidprezentisto, tekstopoeto).

Zsolt Gréczy naskiĝis la 10-an de oktobro 1964 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Zsolt Gréczy maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo, poste li akiris diplomon en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 1991. Intertempe en 1985 li finis lernejon por ĵurnalistoj. Komence li estis ekstera redaktoro ĉe pluraj gazetoj, ekde 1989 jam li estis plenrajta redaktoro. Ekde 1988 li estis ankaŭ muzika redaktoro de Hungara Radio, post kelkaj jaroj de pluraj privataj radioj. Ekde 1992 li faris similajn laborojn ankaŭ en diversaj televizioj, ankaŭ en Hungara Televizio. Inter 1989 kaj 1995 li verkis ŝlagrotekstojn. Komence li interesiĝis pri artoj, ĉefe pri ŝlagroj, iom poste pri la politiko. En 2018 li estis elektita parlamenta deputito. Li ricevis ĵurnalistan premion. Li havas edzinon, kiu naskis dufoje.

Elektitaj ŝlagrotekstoj
-----------------------

* Bye-bye Szása!
* Ob-la-di ob-la-da
* Vasárnap délután

Vidu, aŭdu ankaŭ
----------------

* intervjuo
*

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 657788
 |
**Bihar Ŝarif,** hindie **बिहार शरीफ़** estas urbego kaj municipo en nordorienta Barato, en centra parto de la subŝtato Biharo, en kantono de Patnao, en distrikto Nalanda, kie ĝi estas ties sidejo. La loknomo estas kombinaĵo de du vortoj: Bihar kun la signifo monaĥejo Ŝarif kun la signifo nobla.

Urbodomo de Bihar Ŝarif

Demografio
----------

En 2011 Bihar Ŝarif havis 297 268 da loĝantoj kun legopovo 75%, pli alta, ol la landa mezumo.

Geografio
---------

Bihar Ŝarif situas sur la nordhinda ebenaĵo laŭ rivero laŭ averaĝa alteco de 55 m super la marnivelo. La grundo estas tre fekunda. Pavapuri troviĝas 12, Gango 30, Ŝejkhupura kaj Navada po 36, Ĝehanabad 52, Lakhisaraj 59, subŝtata kaj kantona sidejo Patnao 60 (voje 74), Haĝipur 63, Gaja (Barato) kaj Begusaraj 68, Samastipur 79, Monger 98, Darbhanga 113, Hazaribag 135, Deoghar 143, Kolkato 413, ĉefurbo Delhio 906, Mumbajo 1579 kilometrojn (aere) .

Urbopanoramo

Historio
--------

Grava budhana monaĥa edukejo estis konstruita en Bihar Sharif. En la frua 14-a jarcento la urbo estis konkerita fare de la Delhia Sultanlando, ekde tiam diversaj islamaj dinastioj regis, pli poste la britoj ĝis la sendependeco en 1947. La municipa statuso estis deklarita en 1867. Tumultoj okazis en 2023 dum festivalo kaj religiema biblioteko estis fajrodetruita. Bruliĝis pli ol 4,500 libroj, inkluzive de antikvaj manuskriptoj kaj islamaj tekstoj skribitaj en kaligrafio.

Ekonomio
--------

La agrikultura komerco kaj eduko estas la motoro en la ekonomio. En la urba najbareco oni kultivas precipe legomojn (terpomojn, mustardojn). Menciindas la turismo kaj produktado de vestaĵoj, cigaredoj.

Religioj
--------

Enn Bihar Ŝarif vivas hinduoj preskaŭ 66%, poste islamanoj 34%.

Lingvoj
-------

En Bihar Ŝarif la oficialaj lingvoj estas la hindia kaj urdua, tamen la loka lingvo estas la en:Magahi language.

Edukado
-------

En Bihar Ŝarif la plej altnivelaj instruadoj okazas en universitato kaj pluraj altlernejoj.

Trafiko
-------

Vendejego
Bihar Ŝarif akceptas 3 fervojajn liniojn, 5 ĉefvojojn kaj 2 flankovojojn. La plej proksima flughaveno funkcias en Patnao.

Vidindaĵoj
----------

* gravaj budhanaj, hinduaj kaj islamaj heredaĵoj
* pluraj preĝejoj
* muzeo
* maŭzoleo
* ruinoj de la antikva Nalanda estas Monda Heredaĵo de Unesko proksime

Fontoj
------

* WikiTrans


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Barato |

* MoskeoMoskeo
* MaŭzoleoMaŭzoleo
* TemploTemplo
**Sebestyén Rumbach** [ŝebeŝtjEn rumbaĥ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Rumbach Sebestyén** estis hungara kuracisto. Lia origina familia nomo estis *Rombach*.

Strato Sebestyén Rumbach nuntempe
Sebestyén Rumbach naskiĝis en 1761 en Hungara reĝlando en Nagybánya (nuntempa Baia Mare en Rumanio), li mortis en 1844 supozeble en Vieno).

Biografio
---------

Sebestyén Rumbach studis komence en Universitato de Pest, poste en Universitato de Vieno, kie li akiris akiris diplomon en 1788. Post siaj studoj li estis kuracisto en Terézváros (tiam apud Pest), kie li helpis ankaŭ al la malriĉuloj senpage. En 1798 li estis nomumita magistrata kuracisto de Pest. En 1800 li aĉetis 4 parcelojn por kulturi vitojn. Li fosis tie puton, sed li trovis kuracakvon kun fera enhavo. En 1805 li ricevis nobelecon. En la sekva jaro li aĉetis domon (la strato prenis la nomon Rombach Sebestyén en 1874). En la sama jaro li malfermis la unuan kuracbanejon de Pest ĉe la menciita puto kun 18 ĉambroj kaj restoracio. En 1835 li vidviĝis, poste li translokiĝis al siaj filinoj al Vieno.

Memorigiloj
-----------

* strato en Budapeŝto (1874, vidu la foton!)

Fontoj
------



1. ↑
**Sankta Aniceto** estis la 11-a papo, de 155 ĝis 167. Eble li naskiĝis en Sirio, sed oni ne scias detalojn pri lia vivo. Li estis la unua papo, kiu oficiale kondamnis herezon, nome la montanismon. Aniceto malpermesis al la pastroj havi longajn hararojn, eble ĉa gnostikulojn uzis longan hararon.

Laŭ Ireneo, estis dum lia papado kiun la jaraĝa Polikarpo de Smirno, disĉiplo de Johano la evangeliisto, vizitis la Roman Eklezion. Polikarpo kaj Aniceto diskutis la festadon de Pasko. Polikarp okaj lia eklezio de Smirno festis la krucumon en la dek-kvara tago de Nisano, kiu koincidas kun Pesak aŭ Pasko. La tago ne estis grava en Oriento. Aliflanke, la Roma Eklezio festis Paskon dimanĉe, la tago de la resurekto de Jesuo. La du ne konsentis pri ofta dato, sed Aniceto koncedis al Polikarpo kaj al la eklezio de Smirno la kapablon reteni la daton al kiu ili estis alkutimitaj, tiel neante Paskon kiel aparta ferio. La polemiko estis akcelita en la kuro de la sekvantaj jarcentoj.

La kristana historiisto Hegesipo ankaŭ vizitis Romon dum la papado de Aniceto. Tiu vizito ofte estas citita kiel signo de la frua graveco de la Roma Eklezio.

Aniceto estas anoncita kiel suferanto de la martiriĝo dum la regado de la romia kun-imperiestro Lucius Verus. La 16-an, 17-an aŭ 20-an de aprilo kaj estas ĉio rilate la daton de lia morto, sed la 17-a de aprilo estas festita kiel lia festotago. Precizaj detaloj rilataj al la speco de martireco kiun li suferis ne estas konataj.

* Kategorio Aniceto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 78449
* GND: 119222361
* LCCN: nb2007022946
* VIAF: 61073224
* NKC: xx0025221
 |
Tradicia korea geedziĝa vestaro
**Koreoj** estas etno loĝanta precipe en Koreio kaj Manĉurio.

Deveno
------

Estas evidente ke, en formado de korea popolo partoprenis 3 grupoj de triboj: paleoazia, altaja kaj aŭstronezia, sed ĉefrolis praaltajaj triboj. Dum la mezo de 1-a jarmilo a.K. en suda Manĝurio kaj norda Koreio ekzistis ŝtato **Ĉoson** (de tie venas la memnomo de koreoj). En 10a jc formiĝis unueca korea etno.

Okupoj
------

Tradicia okupo de koreoj estas plugista agrokulturo. Ĉefkulturo estas rizo, en montaraj regionoj oni semas ankaŭ maizon. Grava teknika kulturo estas kotono, kanabo, tabako. Brutbredado estas suplementa okupo. Unu el antikvaj branĉoj de agrokulturo - bredado de silkraupoj. Ĉe marbordaj regionoj oni okupiĝas pri fiŝkaptado, alie - pri diversaj tradiciaj metioj.

Kuirarto
--------

Ĉefmanĝaĵo estas rizo kun diversaj spicoj, ankaŭ viando, precipe porkaĵo, fiŝo, legomoj. Ĝis antaŭnelonga tempo ĉe koreoj estis postrestaĵoj de gentaj rilatoj. Ĉiuj, portantaj la saman familian nomon, oni konsideris parencoj. Ĉiuj homoj krom persona kaj familia nomoj, havis ankaŭ gentan nomon - pon ("radiko"). Moderna sistemo de parenceco estas anglatipa.

Religio
-------

Tradicia vero estas animismo kaj ŝamanismo. En 4-6 jc Koreon penetris budhismo. En malfrua mezepoko grandan influon havis konfuceanismo. De 19-a jc aperis ankaŭ kristanismo, sed ĝi ne povis disvastiĝi forte. Nordkoreoj estas ĉefe ateistaj.

Diasporo
--------

Lokaj koreoj dum etna festivalo. Tjumeno, Rusio. 2019
Danke al longdaŭra amasa elmigrado formiĝis granda korea diasporo el 7,3 milionoj da homoj. Proksimume 84,5% de la koreoj eksterlande loĝas en kvin landoj: Ĉinio, Usono, Japanio, Kanado kaj Uzbekio. Ilin sekvas Brazilo, Rusio, Kazaĥio, Vjetnamio, Filipinoj kaj Indonezio. 

Korea diasporo en la landoj de Centra Azio aperis en 1937, kiam ĉiuj 171 781 koreoj, loĝintaj en la Fora Oriento de Sovetunio, estis devige senditaj al Kazaĥa kaj Uzbeka SSR, ĉar la registaro timis ke ili povus helpi la malamikon dum la eventuala milito inter Sovetunio kaj Japanio. 

Iuj el la deportitoj transloĝiĝis al la najbara Kirgiza SSR, kie nun loĝas 17 000 koreoj. Koreoj en Kirgizio estas plejparte kristanoj (ortodoksuloj, katolikoj kaj protestantoj). Kelkdek apartenas al eta budhana komunumo en Kirgizio, konsistanta el proksimume 120 membroj. Ekde la 2000-aj jaroj pluraj koreoj en Kirgizio konvertiĝis al islamo.

Esperanto-nomo
--------------

Laŭ André Albault la esperanta nomo de la popolo estu **Koreanoj**, kaj la du landaj nomoj estu **Koreoj**. Alia nomo de la popolo estas **Hanoj** (ne konfuzu kun la ĉinaj Hanoj) devene de sud-korea 한민족 (*Han-minjok*).

Referencoj
----------

1. 1 2  Nurbek Bekmurzaev (2023-06-16) La historioj de koreoj en Kirgizio, konvertiĝintaj al islamo (esperante). Tutmondaj Voĉoj. Arkivita el la originalo je 2023-06-23. Alirita 2023-10-29.
2. ↑  KOREOJ: ĈU HOMOJ AŬ LANDOJ? Arkivigite je 2013-12-03 per la retarkivo Wayback Machine ALBAULT André

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Kategorio Koreoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **rodezia dolaro** (*R$* *aŭ Rh$*) estis la valuto de Rodezio inter 1970 kaj 1980. Ĝi subdividiĝas je 100 cendoj.

Historio
--------

La dolaro ekeldoniĝis je la 17a de februaro 1970, malpli ol monato antaŭ la deklaro de respubliko je la 2a de marto 1970. Ĝi anstataŭigis la rodezian pundon je 1 pundo po 2 dolaroj. La dolaro estis forta valuto, kun sama valoro kiel la brita pundo ĝis la fino de Rodezio je 1980, kiam anstataŭigis ĝin la Zimbabva dolaro je la sama valoro. Tamen, la Rodezia dolaro estis neniam tute konvertebla valuto kaj tial la valoro ne estis indiko de la fundamenta ekonomio.

Duonpundo
---------

Kun la rodezia dolaro, Rodezio sekvis tion kion faris Sud-Afriko, Aŭstralio, kaj Nov-Zelando, tio estas, ke akceptante la decimalan sistemon ĝi decidis uzi la duonpundon kiel monunuon. La nomon de la dolaro elektis John Wrathall, la tiama Ministro de Financo, kiu taksis ĝin internacie substanca.

Moneroj
-------

Je la 7a de februaro 1970 la rodezia dolaro ekeldoniĝis ja la valoro de la pundo, farita tiel ĉi: ½ kaj 1-cenda monero el bronzo, 2½-cenda monero el kupro-nikelo, kiu uziĝis kun la antaŭaj moneroj de la rodezia pundo de 5, 10, 20, kaj 25 cendoj. Novaj 5-cendaj moneroj ekeldoniĝis je 1973, kaj poste moneroj de 10, 20, kaj 25 cendoj je 1975. Moneroj estis farataj ĝis 1977 ĉe la sud-afrika Monfarejo en Pretorio.

| Valoro | Ekeldono | Materialo | Formo |
| --- | --- | --- | --- |
|
| **½ centavo** | 1970 | Bronzo | Ronda |
| **1 centavo** | 1970 | Bronzo | Ronda |
| **2½ centavos** | 1970 | Kupro-nikelo | Ronda |
| **5 centavos** | 1975 | Kupro-nikelo | Ronda |
| **10 centavos** | 1975 | Kupro-nikelo | Ronda |
| **20 centavos** | 1975 | Kupro-nikelo | Ronda |
| **25 centavos** | 1975 | Kupro-nikelo | Ronda |
|

Rodezio havis monerojn kaj ½-cendajn kaj 2½-cendajn, ĝuste kiel en Sud-Afriko.

La ½-cendaj moneroj estis farataj inter 1970 kaj 1977. La 1977a ½-cenda monero estas malabundega; nur ekzistas 10 monerojn konatajn.

La 2½-cendaj moneroj ("tickey") estis farataj nur je 1970.

La 5-cendaj moneroj estis farataj je 1973 kaj inter 1975 kaj 1977.

La 10-cendaj kaj 25-cendaj moneroj estis farataj nur je 1975.

La 20-cendaj moneroj estis farataj je 1975 kaj je 1977.

Tommy Sasseen desegnis ĉiujn rodesiajn monerojn de 1964 ĝis 1968 (nur la dorsa flanko) kaj de 1970 ĝis 1977 (ambaŭ flankoj).

Monbiletoj
----------

Je la 17a de februaro 1970, la Rezerva Banko de Rodezio komencis eldoni biletojn de 1, 2, kaj 10 dolaroj. 5-dolaraj biletoj eldoniĝis ekde 1972.

| Valoro | Ĉefa Koloro |
| --- | --- |
| 1 dolaro | Blua |
| 2 dolaroj | Ruĝa |
| 5 dolaroj | Oranĝa (bruna fono) |
| 10 dolaroj | Griza |

Referencoj
----------

1. ↑  *Unpopular Sovereignty: Rhodesian Independence and African Decolonization*, Luise White, University of Chicago Press, 2015, paĝo 124
2. ↑  Linzmayer, Owen.  (2012) "Rhodesia", *The Banknote Book*. San Francisco, CA: BanknoteNews.com.
**Papo Sankta Miltiado**, ankaŭ nomata Melĥiado (en la greka Μελχιάδης ὁ Ἀφρικανός), estis papo de la 2-a de julio 311 ĝis la 10-a de januaro 314.

Originoj
--------

Li ŝajnas esti berbero, sed pri lia persona historio nenio estas konata.

Pontifikado
-----------

Lia elekto markis la finon de periodo de "sede vacante" daŭrante de la morto de Eŭzebio la 17-an de aŭgusto 310 aŭ, laŭ aliaj, 309, post kiam la imperiestro Maksencio ekzilis Eŭzebion al Sicilio.

Dum lia papado, en oktobro 312, Konstantino venkis Maksencion kaj supozis kontrolon de Romo. Konstantino donacis al la papo la Lateran Palacon kiu iĝis la papa loĝejo kaj sidloko de kristana administrado. Frue en 313, Konstantino kaj ulo Imperiestro Licinio atingis interkonsenton ĉe Milano kiu donus religian liberecon al la kristanoj kaj aliaj religioj kaj reestigus eklezian proprieton.

Morto
-----

En la sama jaro 313, Miltiado prezidis la Lateran Sinodon en Romo, kiu malkondamnis Cecilion de Kartago kaj kondamnis Donatus kiel skismulon (vidu Donatismon). Li tiam estis invitita al la Konsilio de Arles sed mortis antaŭ la okazigo.

Heredaĵo
--------

La Liber pontificalis , kompilita de la 5-a jarcento pluen, atribuis la enkondukon de pluraj leĝoj al Miltiado, inkluzive de nefastado en ĵaŭdoj aŭ dimanĉoj, kvankam nun oni kredas ke la leĝoj verŝajne ekzistis antaŭ Miltiado.

En la 13-a jarcento, la festtago de sankta Melĥiado (ĉar tiel li estis tiam vokita) estis inkludita, kun la misa "martiro", en la romia kalendaro por festado la 10-an de decembro. En 1969 ĝi estis forigita de tiu kalendaro de devigaj liturgiaj festadoj, kaj lia festo estis movita al la tago de lia morto, 10-an januaro, kun lia nomo en la formo "Miltiado" kaj sen la indiko "martiro"

* Kategorio Miltiado (papo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 350538
* GND: 118733982
* LCCN: nb2007022573
* VIAF: 8182724
* ISNI: 0000000078210113
* BNF: 17783973d
* NKC: xx0025734
 |