recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
La **tabakmozaikviruso** aŭ **tabaka mozaika viruso** (TMV) estas ĉirkaŭ 300 nm longa kaj 18 nm dika stangoforma viruso, kiu konsistas el unuĉena ribonuklea acido de ĉirkaŭ 6400 bazoj kaj el ĉirkaŭ 2100 identaj kovraj proteinoj. Ĝi infektas senescepte plantojn, precipe tabakplanton, sed ankaŭ paprikon, tomaton. Ĝi ne infektas bestojn aŭ mikroorganismojn. La TMV atingis historian signifon, ĉar oni unuafoje pruvis per ĝi transdonon de malsano sen partopreno de bakterio.

Historio
--------

Oni donas kiel plej malnova fonto la germanan Adolf Mayer (1882) en Nederlando kaj Dmitrij Ivanovskij (1892) en Rusio. Majer kaj Ivanovski pruvis, ke la mozaika malsano de la tabakplantoj estas transdonebla per senbakteria ekstrakto al sana planto (horizontala transdono). Ses jarojn poste la malkovron konfirmis la nederlanda Martinus Willem Beijerinck. Oni izolis kaj kristaligis la viruson unuafoje en 1935.

Damaĝo kaj disvastiĝo
---------------------

klorozo pro TMV ĉe *Euphorbia viguieri*
La tabakmozaikviruso kaŭzas la ekonomie gravan mozaik-malsanon de la tabako. Ĝi infektas ankaŭ grandan sortimenton de kultivplantoj kaj ornamplantoj el pli ol 9 plantaj familioj. Ĝi facile transdoniĝas, ekz. per rekta kontakto inter la plantoj, per plantosuko, ĉe kelkaj plantoj per semgrajno kaj ĉefe per la agrikultura kultivado, traktado de la infektitaj plantoj. Ĝi estas varmorezista - male al aliaj plantaj virusoj - kaj tre bone kontraŭstaras la varmegon. Pro ties propreco, ĝi estas verŝajne la plej disvastiĝanta viruso sur la mondo kaj ne hazarde la unua priskribita viruso.

Literaturo
----------

* Dimitrij Ivanovskij (1892). In: *Izvestija imperatorskoj Akademii Nauk.* 35, 67.
* Mayer, A. (1886): *Ueber die Mosaikkrankheit des Tabaks.* In: *Die landwirtschaftlichen Versuchs-Stationen.* 32, 451–467.

* Tabakmozaikviruso en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Tabakmozaikviruso en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Tabakmozaikviruso en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
Istmo de Taravao
Mapo
la "polinezia triangulo": la nombro 5 signas la insulon Tahitio centre
**Tahitio** estas la plej granda insulo en Franca Polinezio, situanta en la arkipelago de Societa Insularo en la suda Pacifiko, je 17° 40′ S; 149° 30′ U Mapo. La insulo havas loĝantaron de 169.674 personoj (2002) kaj areon de 1.036 km². La ĉefurbo estas Papeete, je la nordokcidenta marbordo. Tahitio historie ankaŭ nomiĝis **Otaheite**.

Geologie Tahitio konsistas el du montoj krude konusformaj, starantaj en oceano; ili estas ligitaj per la terkolo de *Taravao*. La partoj nomiĝas respektive *Tahiti Nui* (Granda Tahitio) kaj *Tahiti Iti* (Malgranda Tahitio); la pinto de la pli granda parto estas monto *Oroheno*, alta 2.241 metrojn.

Biogeografie la insulo troviĝas en la Pacifika ekozono laŭ la tipologio de la Monda Natur-Fonduso (WWF).

Vidu ankaŭ
----------

* Tahitia gardenio

  

* Tahitio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Tahitio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Terttu Marjatta ARAJÄRVI** (naskita Hanhilammi; la 2-an de junio 1922 Hausjärvi - la 22-an de januaro 2014 Helsinko) estis finna infankuracisto, profesoro, ellaboranto de infanpsikiatrio kaj unu el la plej konataj infanpsikiatroj de Finnlando.

Persona historio kaj profesia kariero
-------------------------------------

Hanhilammi estis naskita en familion de instruistoj, ŝiaj gepatroj estis instruisto Ilmari Aleksi Hanhilammi kaj Impi Hellen Bergman. Hanhilammi komencis popollernejon en la aĝo de kvin en Perniö, kie ŝi ankaŭ ekzamenis mezlernejon. Hanhilammi finis mezlernejon en Turku, ŝi studentiĝis ĉe la finna geinstrua lernejo de Turku en 1940. Dum la militoj ĝi funkciis kiel medicina centro.

Arajärvi diplomiĝis kun licencio en medicino en 1948, Arajärvi ricevis sian doktorecon en medicino kaj kirurgio ĉe la Universitato de Helsinko en 1953. Arajärvi specialiĝis pri pediatrio en 1957, infanpsikiatrio en 1960, kaj junulpsikiatrio en 1979. Ŝi estis fondinta la Infanpsikiatrio-Esplorfondumon en 1984 kaj funkciis kiel la gvida kuracisto en Lastenlinna Hospitalo de 1973 ĝis 1985 kaj kiel la unua profesoro pri infanpsikiatrio ĉe la Universitato de Helsinko de 1974 ĝis 1987.

Terttu Hanhilammi geedziĝis kun vicjuĝisto Tauno Ilkka Yrjänä Arajärvi (1920–2003) en 1947. La plej aĝa el iliaj kvar infanoj estas Doktoro pri Juro Pentti Arajärvi, la edzo de prezidanto Tarja Halonen.
**Preĝejo Sankta Petro kaj Sankta Paŭlo** estas romkatolika Monumento historia en Hungario, en Kál.

Historio
--------

La pli frua kirko konstruiĝis jam en la mezepoko, kiun en 1549 la turkoj okupis. La nun videbla preĝejo konstruiĝis en 1761. En mezo de la 19-a jarcento ĝi estis renovigita. La orgeno estas aŭdebla ekde 1860, sed ĝi estis renovigita en 1970. En la 1970-aj jaroj la sakristio estis pligrandigita.

Konstruaĵo
----------

La konstruaĵo situas sola en korto inter arboj. Antaŭ la fasado estas videbla ŝtona kruco el 1800. En mezo de la fasado la kvadrata turo altiĝas, krome estas videblaj en niĉoj skulptaĵoj pri apostoloj Sankta Petro kaj Sankta Paŭlo (faritaj en la 20-a jarcento). La navo estas simpla, apud la sanktejo la sakristio funkcias. Interne la murpentraĵoj estis pentritaj en 1930, poste en 1993. La mebloj devenas el la 18-a jarcento. La ĉefaltara bildo estis pentrita en 1852.

Kermeso okazas en la 29-an de junio.

Fontoj
------

* hungare
* kun multe da fotoj
* hungare kun fotoj


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Kategorio Preĝejo Sanktaj Petro kaj Paŭlo (Kál) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Titlis** estas monto de la Uriaj Alpoj sur la limoj inter la kantonoj Nidvaldo, Obvaldo kaj Berno.

Geografio
---------

Titlis situas inter la komunumo Engelberg en nordo kaj la Gadmenvalo tra kiu pasas la vojo al Susten-Pasejo en sudo. Ĝi estas montmasivo, kiu konsistas el diversaj pintoj, kies plej alta atingas altecon de 3238 m s.m. De la kulmino fluas glaĉeroj el inter kiuj la plej grava estas Titlis-Glaĉero, kiu kun areo de 1,7 km² apartenas al la pli malgrandaj alpo-glaĉeroj.

Geologio
--------

Titlis konsistas el la ne-ŝovita kalkosedimentokovrilo de la Armasivo el la geologia epoko de la tetiso.

Historio
--------

La unua skriba mencio pri Titlis datiĝas el limfikso-dokumento el la jaro 1435 kiel *Tüttels Berg*.

La unua grimpo de Titlis okazis en la jaro 1744 de kvaropa ŝnurkameradaro el Engelberg, kiel raportis la subprioro *P. Magnus Waser* en letero al la zurika geografo *Johann Konrad Füssli*.

En la jaro 1912 la unua aertelfero de Engelberg ĝis Gerschnialp estis konstruita. En la jaro 1927 sekvis la aertelfero de Gerschnialp ĝis Trübsee, en 1965 de la linio de Trübsee ĝis Stand kaj en 1967 ĝis la kulmino *Kleintitlis*. En la jaro 1992 estis konstruita la turnebla aertelfero *Rotair* al la kulmino de Kleintitlis, kiu anstataŭis la aertelferon de 1967.

Turismo
-------

De Engelberg kondukas aertelfero sur la kulmino de la monto. Titlis estas ŝatata skiregiono, antaŭe ankaŭ dum somero, sed pro la tutmonda varmiĝo la glaĉero la somera skiado kaj neĝtabulado sur Titlis-Glaĉero estas en danĝero. Dank al la aertelferoj Titlis somere kaj vintre estas inda ekskurscelo, kiu ofertas belan rondvidon al la tuta alpoĉeno.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: Retejo pri la historio de Titlis Arkivigite je 2008-04-15 per la retarkivo Wayback Machine

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Titlis en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Retejo la aertelfero-kompantio *Titlis-Rotair*
* Retpaĝo pri la historio de Titlis Arkivigite je 2008-04-15 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 321672
* GND: 4343063-6
* LCCN: sh2003000155
* VIAF: 245811175
* BNF: 156192495
 |
**Taisnières-sur-Hon** estas franca komunumo lokita en la departemento Nord kaj en la regiono Nordo-Kaleza Markolo. Ĝi havis 912 loĝantojn laŭ censo plenumita en 1999.

Blazono de Taisnières-sur-Hon.

Geografio
---------

Taisnières-sur-Hon geografie kaj historie apartenas al la franca-belga translima regiono Henegovio. Henegovio estas regiono de montetoj kaj plataĵoj, kiuj disvolviĝis sur tre diversaj grundoj : paleozoika soklo, mezozoika kreto, sed ankaŭ kenozoikaj sablo aŭ argilo plejparte kovritaj de leŭso.

La vilaĝocentro tre klare apartiĝas el la domareto Malplaquet, du kilometrojn for. La najbaraj komunumoj estas Hon-Hergies, La Longueville, Audignies, Bavay kaj Houdain-lez-Bavay.

La vilaĝo Taisnières-sur-Hon troviĝas proksime de la urbetoj Bavay kaj Avesnes-sur-Helpe, kaj do cetere situas en natura regiono nomita "Avesnois", kiu ĉefe konsistas el malaltaj heĝoj, tre verdaj pejzaĝoj, boskoj, fruktarbaroj kaj etaj vilaĝoj. Taisnières-sur-Hon etendiĝas sur 16,22 km².

Historio
--------

La 11-an de septembro 1709 okazis la batalo de Malplaquet sur la teritorio de la komunumo.

Vidindaĵoj
----------

Videblas en la vilaĝo memormonumento pri la batalo de Malplaquet. Ĝi estis konstruita en 1909 okaze de la ducentjariĝo de la batalo. La preĝejo de la vilaĝo datiĝas de la 16-a jarcento kaj estis dediĉita al *Notre Dame de la Visitation*. Estas cetere en la domareto Malplaquet preĝejo dediĉita al Saint-Michel.

Pasas tra Taisnières-sur-Hon du antikvaj romiaj vojoj inter Bavay kaj Mons (Belgio).

* Preĝejo (1/3)Preĝejo (1/3)
* Preĝejo (2/3)Preĝejo (2/3)
* Preĝejo (3/3)Preĝejo (3/3)

Administrado
------------

Taisnières-sur-Hon apartenas la kantono de Bavay, kies ĉefurbo estas Bavay. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Avesnes-sur-Helpe, unu el la 6 arondismentoj de la departemento Nord.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Nord
* Kantono de Bavay

Eksteraj ligiloj
----------------

* france Oficiala retejo de Taisnières-sur-Hon
Skemo de kvarpieda tablo  
1: plato  
2: piedo
Lignaj tablo kaj seĝoj
**Tablo** estas standardmeblo de la civilizo en Okcidento (ankaŭ en Ĉinio, sed ne en Hindio nek Okcidenta Azio, Centra Azio kaj aliaj mondopartoj), kiu povas servi ĉefe por manĝado (manĝotablo) aŭ laborsurfaco (skribotablo, labortablo) sed ekzistas multaj aliaj funkcioj, eblecoj (biliardtablo).

Laŭ Francisko Azorín **tablo** estas *Meblo, konsistanta el plataĵo sur unu aŭ pluraj piedoj.* Li indikas etimologion el la latina *tabula* (tabulo).

Funkcio
-------

La tablo helpas altlokigi necesajn ilojn, surfacon, por faciligi akireblecon. La kotacuo-tabulo en Japanio servas kiel varmofonto.

La plej ofta kunuzata meblo kun tablo estas la seĝo, kiu estas plej ofte lokita antaŭ la tablo por sidi sur ĝi. Ekzistas ankaŭ tabloj, kiuj uzatas ĉe staro (starpulto) tiel superfluiginte la seĝojn.

Konstruo
--------

Unu tablo konsistas ĝenerale el kvar piedoj kaj unu plato. Ekzistas variantoj kun 3, 2 aŭ 1 piedoj. La minimume tripiedaj tabloj ne povas ŝanceliĝi, sendepende de la grundo. La antikvaj, renesancaj tabloj estis riĉaj je skulptaĵoj kaj ornamriĉaj piedoj, formantaj ofte bestopiedojn.

La ofta konstrumaterialo por la tabloj estas ligno, sed la tablon oni povas fari el ĉiu kongrue rigida materialo.

La aspekto kaj apero de tablo estas tre variebla.

Pliaj tipoj:

* almet-tablo (tekniko; ebena parto ĉe maŝinoj, servas por almeti ion)
* biliardtablo
* bortablo
* desegnotablo
* elmet-tablo
* divers-uza tablo
* empir-stila, enpotiga, faldebla tablo
* flortablo
* fum-, giĉet-, glittablo
* gimnastika, ĝardena tablo
* gravur-, hak-, infantablo
* instruista, ĵurnalista tablo
* kafeja, kuireja, kempinga kudrotablo
* kahel-, kned-, klap-, konto-, kontrol-,labor-, leviĝ-, lift-, lit-, livertabulo
* munto-, negoco-, nokto-, operacia tablo
* operacia helptablo
* ovala, pak-, prem-, pres-, prezido-, provtablo
* pretigita, rabotada tablo
* prunto-, rabot-, rabotmaŝina, raportista, reĝisora tablo
* rotacia, rulettabulo
* smirgo-, son-kameraa, stampo-, stebtablo
* surrada  , sutur-, ŝablon-, ŝak-, ŝmink-, tajp-, teksaĵ-, traco- tualettablo
* uzinada, vendo-, verŝo-, vesteja, vindotablo
* vitrotabulo

Vidu ankaŭ
----------

* Tablo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Tablo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Tablo en la Vikivortaro (Universala vortaro)
* Tablo en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)
* Tablo en ReVo

* tabloteniso
* altaro
* ronda tablo
* tabulo.

Notoj
-----

1. ↑  Francisko Azorín, arkitekto, Universala Terminologio de la Arkitekturo (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 196.
2. ↑  Azorín, samloke.
La parazito ***Toxocara canis*** estas helminto de tutmonda distribuado kiu estas parazito de hundoj kaj de aliaj kanisedoj. La plenkreskuloj de *T. canis* estas unuseksaj (montras seksan duformismon), estas el 9 ĝis 18 cm longaj, de blanka al flava koloroj, kaj troviĝas en la intesto de iliaj definitivaj gastigantoj. En plenkreskaj hundoj, la infestado estas normale sensimptoma, dum la amasa infestado de *T. canis* en hundidoj povas esti mortiga. Kiel parateniaj gastigantoj, estas kelkaj vertebruloj, kiel la homo, kaj kelkaj senvertebruloj. La homoj, kiel aliaj eblaj gastigantoj, povas esti infestitaj per englutado de ovoj de *T. canis*. La malsano, toksokariazo, estas okazigita per la migrado de la larvoj al diversaj organoj de la korpo, kio okazigas du eblajn sindromojn, konatajn kiel okula *larva migrans* kaj viscera *larva migrans*, laŭ la organoj invaditaj estas okuloj, la koro aŭ la hepato, respektive. Pro la eblo de transmito de la parazitoj de la inoj al la hundidoj, la traktado preventa per antihelmintoj estas rekomendataj en ĵus naskitaj hundidoj. Kelkaj kuraciloj estas efektivaj kontraŭ la plenkreskaj vermoj, kiel pirantel, fenbendazol, selamektino ktp.

Notoj
-----

1. ↑   Svobodová, V. Svoboda, M. (1995). Klinická parazitologie psa a kočky (en slovaka). ČAVLMZ.
2. ↑   Jurášek, V. Dublinský, P. et al. (1993). Veterinárna parazitológia (en slovaka). Príroda a.s. ISBN 80-07-00603-6.
3. ↑   Gillespie SH (1988). «The epidemiology of Toxocara canis». Parasitol Today (en angla) 4 (6): 180-182. PMID 15463080. doi:10.1016/0169-4758(88)90156-1.
4. ↑   Despommier D (2003). «Toxocariasis: clinical aspects, epidemiology, medical ecology, and molecular aspects». Clin Microbiol Rev (en angla) 16 (2): 265-272. PMC 153144. PMID 12692098. doi:10.1128/CMR.16.2.265-272.2003.
5. ↑   Urqhart, George M.; Armour, James; Dunn, A. M.; Jennings, A. M. (1996). Veterinary parasitology (en angla) (2a eldono). Blackwell Science. ISBN 9780632040513.

* Toxocara canis en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Toxocara canis en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Toxocara canis en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 697887
 |
**Teréz Bod,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bod Teréz** estis hungara aktoro. Ŝia edzo estis András Kalmár.

Teréz Bod naskiĝis la 25-an de oktobro 1926 en Karcag, ŝi mortis la 28-an de decembro 2000 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Teréz Bod estis tajpistino en sia naskiĝurbo ekde 1941. Helpe de stipendio de Nacia Teatro (Budapeŝto) ŝi ekstudis en Altlernejo pri Teatro kaj Filmo en 1950. Ŝi komencis sian aktoran karieron en Teatro Szigligeti (Szolnok) en la teatra jaro 1954. Ekde 1955 ŝi apartenis al Teatro Gárdonyi Géza, sed depost fiasko de la hungara revolucio de 1956 ŝi estis forigita el la teatro pro politikaj kialoj. Ŝi translokiĝis al Budapeŝto, kie ŝi akiris komence rolon en kino (1959), poste vicaktoran statuson en 1959 en Gaja Teatro. Ŝi restis en la teatro ĝis la pensiuliĝo en 1982, poste ŝi havis filmajn rolojn. Ŝi neniam ricevis premiojn.

Ŝiaj teatraj roloj (elekto)
---------------------------

* William Shakespeare: La Dresado de la Megero - Kata
* Géza Gárdonyi: *Annuska* - Sári
* József Katona: *Bánk bán* - Melinda
* Ferenc Molnár: *Az üvegcipő* - Julcsa
* Friedrich Schiller: *Kabale und Liebe* - Sophie

Ŝiaj kinaj filmaj roloj (elekto)
--------------------------------

* *Kis Katalin házassága* (1950)
* *Ami megérthetetlen* (1954)
* *Vörös tinta* (1959)
* Dudek horoj (filmo) (1965)
* *Makra* (1974)
* *Mata Hari* (1985)

Ŝiaj televiziaj filmaj roloj (elekto)
-------------------------------------

* *Rózsa Sándor* (1971)
* *A 78-as körzet* (1982)
* *Família Kft.* (serio, 1991-1994)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
*

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 732261
* VIAF: 121420005
* ISNI: 0000 0000 7966 9540
 |
**Tivadar Monostori** [monoŝtori], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Monostori Tivadar** estis hungara futbalisto (avanulo), olimpiano, olimpika ĉampiono, trejnisto. Lia nomo pro nomidenteco estis en la hungara gazetaro *Monostori II.* (Monostori la dua).

Tivadar Monostori
Tivadar Monostori naskiĝis la 24-an de aŭgusto 1936 en Felsőgalla (nuntempa urboparto de Tatabánya), li mortis la 18-an de marto 2014 en Esztergom.

Biografio
---------

Tivadar Monostori futbalis en junulara teamo de Tokod inter 1950-1954, poste jam en 2 proksimaj prestiĝaj plenkreskaj futbalkluboj ĝis 1971 resume en 294 matĉoj kun 105 goloj. En tiu periodo li estis unufoje golreĝo. Li estis ankaŭ membro de la nacia hungara teamo inter 1958-1963 9-foje kun 4 goloj. Li estis trejnisto inter 1971-1990 precipe enlande sen signifaj rezultoj. Lia edzino naskis 2 filinojn.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Tivadar Monostori en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 799448
 |



* Portalo pri Biografio
Malofta neĝo en Tabuk
**Tabuk** (en araba تبوك *Tabūk*), ankaŭ literumite *Tabouk*, estas la ĉefurbo de la Tabuka Regiono en nordokcidenta Sauda Arabio. Ĝi havas 534,893 loĝantojn (censo de 2010).

Tabuk estas proksima al la landlimo inter Jordanio kaj Sauda Arabio. Ĝi estas hejmo por la plej granda aerforta bazo en Sauda Arabio.

Historio
--------

La Batalo de Tabuk (nomata ankaŭ kiel **Batalo de Tabouk**) estis milita ekspedicio, kiu, laŭ islamaj biografioj, estis komencita de Muhammad en Oktobro, 630. Muhammad estris fortojn de tiom multaj kiom ĝis 30,000 norden al Tabuk en nuntempa nordokcidenta Sauda Arabio, kun la celo ataki la Bizancan Armeon. Kvankam ne batalo en la tipa senco, sed historia la evento reprezentus la malferman konflikton en la venontaj Arab-bizancaj militoj. Ne estas tiutempaj bizancaj rakontoj de tiuj eventoj, kaj multo el la detaloj venis el postaj islamaj fontoj. Notinte tion, same kiel la fakton ke la armeoj neniam renkontiĝis, kelkaj okcidentaj fakuloj pridemandis la aŭtenton de la detaloj ĉirkaŭ la evento

Bildaro
-------

* Moskeo de Princo Sultano bin Abdulaziz en Tabuk nokte.Moskeo de Princo Sultano bin Abdulaziz en Tabuk nokte.
* Tabuka trajnstacio. Ties linio funkcias inter Medino kaj Damasko.Tabuka trajnstacio. Ties linio funkcias inter Medino kaj Damasko.
* Vintra mateno en Tabuk.Vintra mateno en Tabuk.

Notoj
-----

1. ↑  Mackey, Sandra. *The Saudis: Inside the Desert Kingdom*. Updated Edition. Norton Paperback. W.W. Norton and Company, New York. 2002 (first edition: 1987). ISBN 0-393-32417-6 pbk. p.234.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Tabouk - Saudi Arabia
* Tabuk ĉe turisma retejo Arkivigite je 2017-04-05 per la retarkivo Wayback Machine
Fotomontaĵo de la milita interveno kontraŭ ISIS
Sirio kaj Irako. En griza koloro la teritorio okupata de IŜIS
La **milito kontraŭ la Islama Ŝtato** estas la konklikto ekiĝinta je la 5-a de junio 2014, kiam la Islama Ŝtato de Irako kaj Sirio, kune kun militistoj el la islama branĉo sunaismo, lojalaj al la antaŭa diktaturo baazisma sekulara de Sadam Husein kaj kontraŭregistaraj triboj, lanĉis ofensivon kontraŭ la armeoj de Irako kaj Sirio. La fortoj de la Islama Ŝtato ankaŭ konata kiel *Daesh* (sigloj en la araba), komencis per atako al Samarra en tiu sama tago kaj prenis Mosulon la nokton de la 9-a de junio, kaj Tikrit la 11-a. Fine de la monato, Irako perdis la regpovon sur la tuta okcidenta landlimo kun Jordanio kaj Sirio.

La 29-an de junio, la Islama Ŝtato anoncis la kreon de «kaliflando» kiu inkluzivis al Sirio kaj Irako. Abu Bakr al-Baghdadi, grupestro, estis deklarita «kalifo kaj ĉefgvidanto de ĉiuj islamanoj»

En aŭgusto de tiu jaro, internacia koalicio lanĉis sian propran ofensivon en la regiono, kun la celo kuniĝi al la klopodoj de la siria kaj iraka armeoj por kontraŭstari la islaman ribeliĝon.

Dum la sekurecfortoj irakaj retiriĝis suden, la fortoj de la Regiona Registaro de Kurdistano plenigis la malplenon kaj okupis parton de la disputitaj teritorioj inter Irako kaj Kurdistano, inkluzive de la nafta centro Kirkuko. La internaciaj observantoj interpretis la kurdan mobilizon kiel lastan signon de la «kreskanta anarkio» en Irako.

La ĉefministro de Irako, Nuri al-Maliki, petis nacian kunvokon pri krizostato la 10-an de junio, post la atako al Mosulo. Malgraŭ la krizo pri sekureco, la Konsilio de Reprezentantoj de Irako malpermesis la kunvokon por deklari la nacian krizostaton. Multaj sunaismaj kaj kurdaj parlamentanoj bojkotis la sesion ĉar ili oponiĝis al la pliigo de la potenco de la ĉefministro.

Sirio decidis interveni en la milito per aera helpo, kaj pluraj amaskomunikiloj asertis ke la Irana Revolucia Gardistaro, sub la gvido de la generalo Qasem Soleimani, partoprenas la konflikton de longe, sed tion la irana registaro malkonfirmis.

La 8-an de aŭgusto 2014, pro urĝa peto de Irako kaj kun la argumento de Barack Obama ke *Usono ne povas resti indiferenta al la konflikto*, la nordamerika lando decidis interveni en la milito kiun Irako estis entreprenanta kontraŭ la Islama Ŝtato, kun la deklarita celo defendi la kristanajn kaj jazidajn minoritatojn kiuj estis masakritaj de la jihadistoj, ankaŭ por protekti la instalaĵojn kaj usonajn militistojn kiuj troviĝis en tiu lando. Tial, Usono decidis bombadi poziciojn de la teroristoj, nur aere ĝi atakis. Poste, Obama esprimis sian deziron krei internacian koalicion kun la celo meti finon al la jihadistoj, kiu estas subtenata kaj kreata de tridek landoj kaj kun la bontrovo de Unuiĝintaj Nacioj.
Kalkoŝtona tabuleto el Kiŝ kun piktograma skribo, 3500 aK; eble la plej frua konata skribo. Muzeo Ashmolean
Ekzemplero de skribaĵo el Sumero; parte deĉifrita ŝtona tabuleto
La **tabuleto de Kiŝ** estas tabuleto el kalkŝtono trovita ĉe *Tell al-Uhaymir*, Gubernio Babil, Irako - la ejo de la antikva sumera urbo Kiŝ. Gipsa kopiaĵo de la artefakto estas hodiaŭ en la kolekto de la Muzeo Ashmolean.

La kiŝa tabuleto estas enskribita per signoj de proto-kojnoskribo. Ĝi estis datita je la ĉ. 35-a jarcento aK. (duona periodo de Uruk), kvankam iuj sciencistoj pensas, ke ĝi eble estas de iu posta periodo, de Uruk 4-a (3350-3200 aK). Pluraj miloj da proto-kojnoskribaj dokumentoj dateblaj al periodoj Uruk 4 kaj 3 (3350-3000 aK.) estis trovitaj en Uruk.

La skribo estas nur pure piktograma skribo, kaj reprezentas transiran etapon inter proto-skribado kaj la apero de la parte silaba skribo de la kojnoforma skribo. La "proto-skriba periodo" de Egiptio kaj Mezopotamio daŭris de ĉirkaŭ 3500 ĝis 2900 aK. La administraj tekstoj de la periodo Jemdet Nasr (3100-2900 aK), trovitaj interalie ĉe lokoj Jemdet Nasr kaj Tell Uqair reprezentas plian etapon en la evoluo de proto-kojnoforma skribo al kojnoforma, sed ankoraŭ oni ne povas identigi kun certeco, ĉu ĝi estas skribita en sumera lingvo, kvankam ĝi verŝajne estas sumera.

Vidu ankaŭ
----------

* Argiltabuleto
La rivero **Tiétar**, Tjetaro esperante, komenciĝas en la orienta pinto de la Sierra de Gredos, en la loko nomita "La Venta del Cojo" apartenanta al la vilaĝo de Santa María del Tiétar (Ávila). Ĝi enfluas en la riveron Taĵo ĉe Villarreal de San Carlos, en la Nacia Parko de Monfragüe. Tiétar traspasas la provincojn de Ávila, Toledo kaj Cáceres

Ĝi ricevas akvon el multaj alfluantoj, kiuj venas el la Sierra de Gredos. En la parto de la provinco de Cáceres ĝi formas la valon de la Vera, ege riĉa en agrikulturo. La enfluo en la rivero Taĵo varias laŭlarĝe, laŭ la nivelo de la akvorezervejoj en tiu laste menciita rivero. Ĉe sia enfluo Tiétar tratranĉas etan montaron por atingi Taĵo, dividante ĝin al la montaretoj de *Santa Catalina* kaj de *la Urraca* (Pigo), favora loko, kiun oni profitis por la konstruado de akvobaraĵo.

La rivero estas 150 km longa, la alto en la fontoloko estas 1.600 m s.mn. la surfaco de la baseno estas ĉirkaŭ 4.459 km² kaj la larĝo de la enfluo varias inter 60 kaj 120 m.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 284864
* VIAF: 126144648622924029437
* BNE: XX456428
 |
**Tiĥoreck** (ruse *Тихорецк*) estas rusia urbo en Krasnodara regiono, fondita jare 1874 kiel vilaĝo ĉe la fervojstacio *Tiĥoreckaja* (ekfunkciis jare 1875). Fine de la 19-a jarcento fervoja stacio *Tiĥoreckaja* estis ĉefa fervoja nodo de intense uzata fervojo Rostov-Vladikavkaz. Statuso de urbo estis akirita jare 1926. Ĝis 1926 la urbo antaŭe estis nomita kiel *Tiĥoreckaja* (Тихорецкая).

* horzono: GMT+3h (la loka tempo estas la sama kiel moskva tempo (en jaro 2005))
* loĝantaro:
	+ 49,7 mil (en 1959)
	+ 66,9 mil (en la aglomeraĵo en 2001)

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 03429.

La urbo estis fondita en jaro 1874.

La interurba telefona kodo estas 86196, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

Ekonomio
--------

Ekonomio de la urbo bazas sur metalreciklado kaj stablokonstruado. La urbo produktadis konstruajn materialojn. Minkampoj de argilo ankaŭ troviĝas en la urbo.

En ĉirkaŭaĵo de la urbo oni kreskigas tritikon, avenon, hordeon, maizon kaj aliajn grenojn. En Tiĥoreck estas disvolviĝita bestobredado kaj prilaboro de lakto. Entute en la urbo estas 14 produktejoj de nutraĵoj.

* Kategorio Tiĥoreck en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Eksteraj ligiloj
----------------

* oficiala retejo
* Interaktiva mapo de la urbo Arkivigite je 2005-10-18 per la retarkivo Wayback Machine

Flago de Krasnodara regiono
Urboj de Krasnodara regiono

**Ĉefurbo**: Krasnodar

Abinsk |
Anapa |
Apŝeronsk |
Armavir |
Beloreĉensk |
Gelendĵik |
Gorjaĉij Kluĉ |
Gulkeviĉi |
Ĥadiĵensk |
Jejsk |
Korenovsk |
Krimsk |
Kropotkin |
Kurganinsk |
Labinsk |
Novokubansk 
Novorossijsk |
Primorsko-Aĥtarsk |
Slavjansk-na-Kubani |
Soĉi |
Temrjuk |
Timaŝjovsk |
Tiĥoreck |
Tuapse |
Ustj-Labinsk 

 

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Raz de Sein en Francio estas pasejo tre danĝera pro tajdofluo
Fluo de tajdofino, en kvieta maro kaj malalta tajdokoeficiento (55), vidata de fino de Pinto de Raz.
La **tajdofluo** estas **marfluo** kreita de tajdoj. Ĝiaj forto kaj direkto ŝanĝiĝas kun la momento de la tajdo. Ĝi estas rimarkebla apud la bordoj de maroj influataj de la tajdo. La tajdofluo estas pli forta kiam la topografio de la bordo kaj de la fundoj devigas la akvon, sub influo de la tajdo, trairi mallarĝan areon : tiam tio povas konsistigi ĝenon aŭ eĉ danĝeron por la ŝipnavigado.

Mapo de surfaca fluo mezurata per altfrekvenca radaro, je la pinto de Bretonio, la 12-an de aŭgusto 2006 je 4h20 matene. En la blankaj regionoj estis neniu mezuro tiutempe. La mezurata fluo estas tie precipe konsekvenco de tajdo. Ĝi superas 3 m/s (6 knotoj) en la malhele ruĝaj regionoj, aparte norde de insulo Ouessant
Bildigo de la fluoj mezuritaj la 18-an de septembro 2009 per la sama sistemo
Sur tiu SPOT-satelita bildo kabo Gris Nez, la forta hidrosedimenta impakto de la fluoj estas videbligita per modifo de la akvokoloro. Je la alfluo, la devio de la borda fluo (kaj la asociitaj perturboj) estas videblaj per satelito. Oni tie vidas grandan perturbon de la « borda rivero » kreita per amaso da salakvo (pro la alveno de dolĉakvo de la « *tri estuaroj* » situantaj pli sude) kaj nature suprenfluanta norden).
La maksimuma rapido de tajdofluo en iu loko dependas kaj de la tajdodiferenco kaj de la konfiguro de la fundoj : tiu fluo estas aparte forta en marpasejoj (en Kanado, Skookumchuck Narrows: pli ol 12 knotoj; en Norvegio (Maelstrom), en Francio Raz de Sein, Raz Blanchard pli ol 10 knotoj), la enirejoj de rioj aŭ de riveroj (Étel kaj estuaro de Ĝirondo en Francio) aŭ de fermitaj basenoj submetataj al tajdo (fluo La Jument en golfo de Morbihan: 7 knotoj, pasejo de baseno de Arcachon en Francio). Ankaŭ la Manika Markolo estas trairata per fluoj kiuj povas rapidi ĝis 6 knotoj en la plej mallarĝaj lokoj. En la aliaj francaj bordaj areoj la tajdofluo estas ĝenerale malpli rapida ol 2 knotoj en vigla tajdo.

Notoj kaj referencoj
--------------------

Vidu ankaŭ
----------

### Vidu ankaŭ

* Tajdo
* Tajdokalkulo
* Mara navigado
* Marfluo

### Eksteraj ligiloj

* Kategorio Tajdofluo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* « Les courants »[*rompita ligilo*], sur le retpaĝejo de SHOM


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri mara |
**Mondmilito** estas termino ĝenerale difinita kiel milito inter multaj ŝtatoj, precipe inter grandaj, potencaj landoj. La vorto estis unuafoje uzita en 1814 de Friedrich Ludwig Jahn, rilate al la liberecaj bataloj. Sed oni ekuzis vere la nocion nur en 1914-1919 pro la amplekso de la milito. Hodiaŭ oni uzas tiun ĉi nocion por la unua kaj Dua Mondmilito. Ambaŭ militoj kategoriiĝas kiel totalaj militoj.

La du mondmilitoj en komparo|   | Unua mondmilito | Dua Mondmilito |
| --- | --- | --- |
| Koncernataj landoj | 36 | 61 |
| Mortis | 10 milionoj | 32 milionoj |
| Vundita | 20 milionoj | 35 milionoj |
| Soldatoj | 70 milionoj | 110 Mio. |
| Milita areo | 4 milionoj km² | 22 milionoj km² |

Sed oni devas rimarki por la analizo de la nombroj, ke la Dua Mondmilito pli forte teruris, mizerigis la pacamajn civitanojn.

La donitaj datoj povas la legantojn trompi, tiel rimarkindas la sekvaj:
- Multaj ŝtatoj alpaŝis la militon nur en la lastaj tagoj de la milito. Tial montras la nombro de la koncernataj landoj pli grandan nombron ol en 1918 (kaj la dispeciĝo de la Aŭstra-Hungara Monarĥio aŭ la komenciĝanta dekoloniigo kreskigis la nombron).
- La amasa uzado de flugmaŝinoj, tankoj kaj motorizita infanterio ebligis pli grandan moviĝon, murdadon (la unua mondmilito estis ĉefe t.n. starmilito).

Multaj historiistoj opinias, ke la sepjara milito en (1756-63) estis jam vere la unua mondmilito. Tio koncernis grandpotencajn landojn kaj okazis jam en Ameriko, Eŭropo kaj Azio.

Vidu ankaŭ
----------

* Mondmilito en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Mondmilito en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Listo de militoj
* Sepjara milito
Tio verŝajne konsiderebla kiel la **Testamento de Báb** (la Profeto fondinta Babismon) estas epistolo titolita *Lawḥ-i-Vasaya*, kiun li skribis al iu nomita *Azal* en 1849 nelonge post la martirigo de *Quddús*. 

*Mírzá Yaḥyá-i-Núrí* titolita *Ṣubḥ-i-Azal*
En tiu verko la *Báb* enoficigis lin post sia forpaso kiel nominalan estron de la baba komunumo por ke, resume, li :

* certigu lian sekurecon, tiun de liaj skriboj kaj de tio revelaciita en la Bajano,
* komunikadu kun la babanoj kaj petu konsilojn de la atestantoj kaj de *Áqá Siyyid Ḥusayn Yazdí*,
* kolektu, sigelu, se necese kompletigu, diskonigu al la homoj kaj disdonu al la babanoj la sanktajn skribaĵojn de la *Báb*,
* invitu homojn al akcepto de la baba revelacio,
* decidu kiam venko estos alveninta kaj nomumu posteulon,
* agnosku mem kaj invitu homojn agnoski Tiun, kiun Dio manifestos", kiam li manifestiĝos.

Estas konata nur unusola babano kromnomita *Azal*: *Mírzá Yaḥyá Núrí* (1831-1912), kiu estis la duon-frato de *Bahá'u'lláh* kaj titolita *Ṣubḥ-i-Azal* ("Mateno de Eterneco"). Por ĉiuj babanoj evidentiĝis, ke tiu testamento enoficigis lin kiel estron de la baba komunumo. La 4-an de aŭgusto 1980 la Universala Domo de Justeco skribis al bahaano pri la rango de *Mírzá Yaḥyá*, ke la *Báb* ne nomumis plenrajtan posteulon similan al Sankta Petro, al la Imamo  *'Alí* aŭ al  *'Abdu'l-Bahá* sed pli ĝuste titularan estron aŭ administranton de la baba komunumo ĝis la apero de "Tiu, kiun Dio manifestos", ĉar li sciis lian alvenon tuja. 

Post la ekzekuto de *Báb* en 1850 pluraj babanoj deklaris esti tiu "Promesito", sed neniu el ili sukcesis konvinki la baban komunumon pri la praveco de siaj pretendoj kaj multaj poste reprenis ilin. La proklamoj de *Báha'u'lláh* al la babanoj unue private en 1863 kaj poste publike en 1867, ke li estas "Tiu, kiun Dio manifestos" anoncita de *Báb*, estigis skismon en la baba komunumo kaj finfine naskiĝon de nova religio sendependa : la Bahaa Kredo.

Notoj
-----

1. ↑  "The Primal Point’s Will and Testament"] (la Volo kaj Testamento de *Báb*), tradukita el la persa al la angla kaj komentita de *Sepehr Manuchehri* (2004)
2. ↑  Letero de la Universala Domo de Justeco al bahaano je la 4-a de aŭgusto 1980
Tombo de Ĉajkovskij en la Nekropolo de Artomajstroj​.
La **Tiĥvina Tombejo** (ruse *Тихвинское кладбище*) estas historia tombejo en la centro de Sankt-Peterburgo. Ĝi estas parto de la monaĥejo Aleksandro Nevski, kaj estas unu el la kvar tombejoj de la komplekso. Ekde 1932 ĝi estis parto de la Ŝtata Muzeo de Urba Skulptarto, kiu referencas ĝin kiel Nekropolo de Artomajstroj (ruse *Некрополь мастеров искусств*).

Malfermita en 1823 post la unua tombejo de la monaĥejo Lazarevskoe (Lazar-tombejo) iĝis plenplena, la tombejo unue nomiĝis simple la "Nova Lazar-tombejo". Ĝia nuna nomo referencas al la tombeja preĝejo, dediĉita al la ikono de la Tiĥvina Dipatrino. Ĝi superis la Lazarevskoe kaj iĝis populara kaj prestiĝa tombejo. La unua literatura figuro entombigita estis la historiisto kaj verkisto Nikolaj Karamzin (1826), sekvita en 1833 de Nikolai Gnediĉ, samlernanto de Aleksander Puŝkin. Kelkaj aliaj amikoj de Puŝkin estis poste entombigitaj tie. Partikulare gravaj entombigoj estis tiuj de Miĥail Glinka en 1857, Fjodor Dostojevskij en 1881, Modest Musorgskij kaj Aleksander Borodin en la 1880-aj jaroj, kaj Pjotr Ĉajkovskij en 1891.

Kelkaj aliaj entombigitoj
-------------------------

Tombo de Fjodor Dostojevskij kaj lia edzino Anna.
* Milij Balakirev
* César Cui
* Anna Dostojevskaja
* Aleksandr Glazunov
* Vera Komisarĵevskaja
* Ivan Krilov
* Sergej Lebedev
* Nikolaj Rimskij-Korsakov

59° 55′ 22″ N 30° 23′ 10″ O﻿ / ﻿59.92278 °N, 30.38611 °O﻿ / 59.92278; 30.38611 (mapo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Tiĥvina Tombejo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Gvidilo por la Tiĥvina Tombejo
**Tadeo Kazimiro HODAKOWSKI** (naskiĝinta la 26-an de junio 1903 en Galicio; mortinta la 8-an de oktobro 1972) estis pola esperantisto kaj gimnazia instruisto. 

Li studis juron, filozofion kaj polan filologion en la universitato de Krakovo. Li estis estrarano de Pollanda Esperanto-Delegitaro, lektoro de Esperanto en la Universitato de Krakovo kaj de radiostacio en la sama urbo. Krome li estis sekretario de la Loka Kongresa Komitato por la Universala Kongreso en 1931 en Krakovo. Li verkis multajn propagandajn artikolon kaj redakits *Polan Esperantiston.*

De 1960 ĝis 1972 li estis estrarano de Pola Esperanto-Asocio. En 1963 li fariĝis membro de la Akademio de Esperanto. Tiam li loĝis en Nowy Sącz.

Fontoj
------

1. ↑  *Aktoj de la Akademio 1968–1974.* Administraciaj informoj.
2. 1 2  *Aktoj de la Akademio 1963–1967.* Administracia parto.
3. 1 2  *Pola Esperanto-Asocio kaj ĝiaj ĉefaj organoj.*[*rompita ligilo*]
4. ↑  [ *Ŝanĝoj ĉe la Akademio,* en: *[[Esperanto (revuo)|]],* februaro 1963.



|  |  |
| --- | --- |
|  Kopirajto | Ĉi tiu artikolo baziĝas (parte aŭ tute) sur artikolo el la **Enciklopedio de Esperanto**.

---

La originala teksto kontroleblas en interreta arkivo de la fonto. |
skeleto de trabfaka domo en Jena (Germanio)
La papermuelilo en Arnstadt konstruita la 1633-an jaron
La preĝejo de Sankta Triunuo, en Elblongo (Norda Pollando), trabfakaĵo
**Trabfakaĵo** (aŭ: **framskeletaĵo**) estas

1. la komunuza nomo por portanta sistemo konsistanta el kadraĵo el (tradicie lignaj) traboj
2. la konstrumaniero ĉe kiu oni unue laŭ la supra sistemo muntas kradan skeleton (tradicie el ligno) kaj poste plenigas la malplenajn interspacojn inter la traboj, la fakojn, aŭ per argilo ĵetita je latiso el latoj kaj interplektitaj branĉetoj aŭ per ŝtonoj ( kaj kompreneble ĉiukaze ankaŭ per pordo(j) kaj fenestroj).

---

La tiel kompletigitan konstruaĵon oni nomas **trabfaka konstruaĵo** aŭ trabfaka domo. La sinonima **konstruscienca termino** de la komunuza vorto *trabfakaĵo* estas **krad(o)traba skeleto**.  

Dum Mezepoko la plej multaj el la eŭropaj domoj estis faritaj tiel. Plej ofte ekde post mezepoko tio ne plu faratis, krom en kelkaj regionoj. Nuntempe kelkaj troveblas ankoraŭ interalie en Normandio, en Germanio, ktp.

Vidu ankaŭ sub
--------------

* konstruado
* konstruscienco
* konstrumaniero
* arkitekturo

  

* Trabfakaĵo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Trabfakaĵo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Templo en TadipatriTemplo en Tadipatri

**Tadipatri,** aŭ Tadpatri, laŭ telugua lingvo **తాడిపత్రి** estas municipa urbego en distrikto de Anantapuramu, en subŝtato Andra-Pradeŝo, en suda Barato.

Municipa oficejo en Tadipatri

Geografio
---------

Tadipatri situas en alteco 223 metrojn super la marnivelo laŭ rivero (ofte seka). Distrikta sidejo Anantapuramu troviĝas 24, Dharmavaram 49, Proddatur 61, Guntakal 81, Nandjal 93, Kadapa (urbo) 98, subŝtata sidejo Vijayawada 214, Mumbajo 720, Kolkato 1394, tutlanda ĉefurbo Delhio 1542 kilometrojn (aere) .

Ponto

Demografio
----------

En 2011 la populacio de Tadipatri estis 108 171. La legopovo estas 56% (sub nivelo de la landa averaĝo.

Historio
--------

Tadipatri unue estis vilaĝo nomita Tallapalle. Ĝi estis evoluigita al urbo kaj administracia sidejo. Ĝi iĝis unua-grada municipo en 1920 dum dominado de britoj. En 1947 ĉesis la brita regado.

Ekonomio
--------

Tadpatri estas konata pro ĝiaj cemento kaj ŝtalindustrioj. La areo estas riĉa je kalkŝtonoj. En 1976 industria konstruaĵo estis establita.

Eduko
-----

En Tadpatri ne ekzistas altlerneja edukado, tamen estas planata.

Lingvoj
-------

La oficiala lingvo kaj plejparte uzata lingvo de Tadipatri estas la telugua lingvo. Tamen foje la insrulingvo estas ankaŭ la angla.

Religioj
--------

La ĉefa religio de Tadipatri estas la hinduismo.

Trafiko
-------

En Tadipatri fervoja linio trairas kaj havas stacidomon. Ekzistas ankaŭ aŭtobusa stacidomo. kaj vojoj (almenaŭ 5) el ĉiuj direktoj. 6 vojoj kuras al la urbego, inter ili nacia aŭtovojo trairas la urbegon.

Klimato
-------

Mezepoka templo
Anantapuramu situas en semi-arida klimato kun musono. La meza jara pluvo estas ĉirkaŭ 600 mm. La averaĝa jara temperaturo estas 34 °C.

Vidindaĵoj
----------

* templo el la 15-a jarcento

Fontoj
------

* WikiTrans


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Barato |

* AŭtobusejoAŭtobusejo
* StacidomoStacidomo
* SekretariejoSekretariejo
**Tlalixtac de Cabrera** estas unu el la 570 komunumoj de la meksika subŝtato Oaĥako (*Oaxaca*). La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas *Tlalixtac de Cabrera*. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 20 553.

Geografio
---------

**Tlalixtac de Cabrera** apartenas al la distrikto Centro al kiuj apartenas entute 21 komunumoj. Ĝi situas en la regiono Centro (ankaŭ nomata Valles Centrales), kiu estas en la centro de la subŝtato Oaxaca. La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 8378 loĝantojn. El tiuj estis 3944 viroj kaj 4434 virinoj. La komunumo havas surfacon de 61,24 kvadratkilometroj. La meza alteco estas 1580 metroj super la marnivelo. 

Situo de la koncerna distrikto kaj regiono interne de la subŝtato Oaxaca.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 955 indiĝenoj. El tiuj 724 aĝis pli ol 5 jaroj. Entute 724 personoj estis dulingvaj (hispana kaj indiĝena lingvoj). 

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Tlalixtac de Cabrera Arkivigite je 2004-12-11 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**James Taft JORDAN** (naskiĝis la 15-an de februaro 1915 je Florence en Suda Karolino; mortis la 1-an de decembro 1981 en Novjorko) estis usona ĵaza trumpetisto de svingo.

Kariero
-------

Taft Jordan en Aquarium je Novjorko proks. novembron de 1946.  
 Foto de William P. Gottlieb.
Jordan, kiu en sia komenco estis ege influita de Louis Armstrong, muzikis unue en la bando *Washboard Rhythm Kings* kaj ekde 1933 ĝis 1942 en la bandego de Chick Webb, kie li estis solotrumpetisto krom Bobby Stark kaj ankaŭ en la tempo, kiam ĝin direktis Ella Fitzgerald. En 1942 li estris propran bandon. Ekde 1943 ĝis 1947 li laboris en la Orkestro Duke Ellington. Ekde 1949 ĝis 1953 li estis en la dombando, direktata de kontrabasistino Lucille Dixon, de Klubejo Savannah je Greenwich Village. En 1958/59 li koncertvojaĝis kun Benny Goodman. Post tio li laboris liberprofesie en Novjorko. Li estas aŭdebla sur *Sketches of Spain* de Miles Davis el la jaroj 1959/60. Li muzikis en brodvejaj spektakloj kaj kunmuzikis en 1963 la koncerton je Town Hall de Duke Ellington. En la 1970-aj jaroj li muzikis kun la bando *New York Jazz Repertory Company*.

En 1935 li surdiskigis por Banner (*„If The Moon Turns Green"* sub la bandonomo *Taft Jordan and The Mob*) kaj kiel estro de propra bando en 1960/61 je propra nomo (inter alie omaĝan albumon por Ellington, *Mood Indigo*, ĉe Prestige 1961). Dumpase de sia kariero li krome kunverkis sonregistraĵojn de Benny Carter, Al Hibbler/Harry Carney, Johnny Hodges, Al Sears, Rex Stewart kaj Sarah Vaughan.

Diskoj
------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Muziko |

* *The Moods of Taft Jordan* (Mercury, 1958) kun Everett Barksdale kaj Joe Benjamin
* *Plays Duke Ellington* (Prestige/Moodville, 1961)
* *Al Sears/Taft Jordan – Swingville* (Prestige, 1961)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Biografio ĉe answers.com


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 408824
* GND: 134420179
* LCCN: no93030470
* VIAF: 88075842
* ISNI: 0000 0001 1476 9281
* BNF: 13895762h
* MBA: 5aebdff4-1f98-40d5-b02c-c93ddf8d0641
* BNE: XX1583370
 |
Koordinatoj: 53° 21′ 24″ N 83° 47′ 14″ O﻿ / ﻿53.35667 °N, 83.78722 °O﻿ / 53.35667; 83.78722 (mapo)

**Barnaul** (ruse *Барнаул*) estas urbo en Rusio, ĉefurbo de Altaja Regiono. La urbo estis fondita ĉirkaŭ jaro 1730. Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1771. En 1959 la urbo havis 303 mil loĝantojn, en 2002 jam estis 600 mil loĝantoj.

La urbo estas sur maldekstra bordo de rivero Obo (Обь), ĉe enenfluo en ĝin de rivero Barnaulka (Барнаулка). En la urbo estas fervoja stacio.

Diferenco de la loka kaj moskva tempoj estas 3 horoj (en jaro 2005). Geografiaj koordinatoj de la urbo estas: latitudo 53°22' norde, longitudo 83°45' oriente.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 01401. La interurba telefona kodo estas 3852, la enurbaj telefonnumeroj estas sesciferaj (en jaro 2005).

Esperanto en Barnaul
--------------------

Ĉirkaŭ 1920, Vitold Konstantinoviĉ Tenisov kreis tie Esperanto-grupon kaj eldonis bultenon Fajrerĉeno.

* 
* 
* 
* 

  

* Barnaul en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Barnaul en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Eksteraj ligiloj
----------------

* 
* Barnaul
* 
* 
* Arkivigite je 2018-10-13 per la retarkivo Wayback Machine

Flago de Altaja Regiono
Administra divido de Altaja regiono

**Ĉefurbo**: Barnaul

**Urbaj distriktoj**:
Alejsk |
Barnaul |
Belokuriĥa |
Bijsk |
Jarovoje |
Kamenj-na-Obi |
Novoaltajsk |
Rubcovsk |
Slavgorod |
Sibirskij |
Zarinsk 

**Municipaj distriktoj**:
Alejska |
Altajska |
Bajeva |
Bijska |
Blagoveŝĉenka |
Burla |
Bistroistoka |
Celina |
Ĉariŝska |
Germana nacia |
Ĥabara |
Jegorjevska |
Jelcovka |
Kalmanka 
Kamena |
Kluĉa |
Kosiĥa |
Krasnogorska |
Krasnoŝĉjokova |
Krutiĥa |
Kulunda |
Kurja |
Kitmanova |
Lokteva |
Mamontova |
Miĥajlovska |
Novoĉiĥa |
Pavlovska |
Pankruŝiĥa |
Pervomajska 
Petropavlovska |
Pospeliĥa |
Rebriĥa |
Rodina |
Romanova |
Rubcovska |
Slavgoroda |
Smolenska |
Sovetska  |
Soloneŝna |
Soltona |
Suetka |
Ŝelaboliĥa |
Ŝipunova |
Tabuna |
Talmenka |
Togula 
Topĉiĥa |
Tretjakova |
Troicka |
Tjumenceva |
Uglovska |
Ustj-Kalmanka |
Ustj-Pristanja |
Volĉiĥa |
Zavjalova |
Zalesova |
Zarinska |
Zmeinogorska |
Zonalna 

 


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 53420
* GND: 4004536-5
* LCCN: n80072467
* VIAF: 136040072
* SUDOC: 139206566
* NKC: ge879246
 |
Korektita tajperaro sur papero
La mistajpo, eble la plej fama en la historio, en la "*Malbona*, *adultema, Biblio*" - en kiu la vorto "ne" estis preterlasita en la Dek Ordonoj, tiel ke anstataŭ "vi ne adultu" ĝi estas skribita "vi adultu".
Paĝo de la Judas-Biblio konservita ĉe la preĝejo St Mary en Totnes (Devon, Anglio). En ĉi tiu ekzemplero, presita en 1613, la vorto "Judaso" estis presita anstataŭ la vorto "Jesuo". Vi povas vidi la gluitan vorton algluata (indikita per ruĝa elipso)
La nocio **tajperaro** (mistajpaĵo) estas tia ortografia eraro en tekstoj verkitaj per maŝinoj, kiu estiĝas ne pro la nekono de la ĝusta skribmaniero, sed pro la hasta laboro, malatenteco.

La plimulto de tajperaroj estas plusaj aŭ mankantaj literoj aŭ ŝanĝo de la sinsekvo de la literoj en la vorto. Ofte oni aldonas literon, kiu najbaras la ĝustan literon. 

Tipaj mistajpoj estas *etas* (anstataŭ estas), sekreatrio (anstataŭ sekretario) anstataŭ (anstataŭ anstataŭ) ktp.

Tajperaroj per skribmaŝinoj
---------------------------

Se la tajperaro estiĝas per mekanika skribmaŝino, oni povas uzi ĝustigajn foliojn por kovri la malĝustajn literojn aŭ oni devis tute retajpi la tekston. Okaze de elektronika skribmaŝino, ĝi ebligis ioman rezervon de la tajpita teksto, tiel oni ne devis tute retajpi la tekston.

En modernaj oficejoj, oni jam ne uzas skribmaŝinojn, ĝin anstataŭigis komputiloj.

Tajperaroj per komputiloj
-------------------------

Okaze de tajperaroj en tekstoj, modernaj komputiloj, programoj atentigas pri la eraroj, oni povas eĉ uzi programan kontroladon de la ortografio. 

Se oni faras tajperarojn en verkado de komputila programo, tio povas konduki al malfunkcio de la programo.

Okaze de internacia komercado, la tajperaroj povas kaŭzi financan damaĝon: ekz. iu mendas 1000 unuojn anstataŭ la planitaj 100.

La patrono de la tajperaroj
---------------------------

En la eŭropa mezepoka katolika kulturo oni inventis diablon, kiu estu la patrono kaj de tajperaroj kaj de skribistoj (kopiistoj), nome Tutivillus, registrita ekde la 13-a jarcento, ankaŭ per diverseco de nomoj kiel Titivillus, Tytinillus, Titulinus, Titufullus, Tutivill kaj Titivitilarius, kompreneble logika konsiderante la tendencon al literŝanĝoj. Tiu diablo estus la kulpulo de la eraroj faritaj de la skribistoj (instigita de siaj inferaj estroj), kiu siavice transprenis la kulpon de la eraroj, por la profito de la erarintoj, kiuj sentis sin senkulpigitaj. Tiu estas la diskonigo de Julio G. Montañés en sia verko 'Tutivillus: el demonio de las erratas'.

Notoj
-----

1. ↑  CARLOS BENITO, "Si hay alguna errata en este texto, es culpa de Tutivillus", HOY, 6a de junio 2021,
Trafikcirklo en lando kun dekstreflanka konduko
Trafikcirklo en lando kun maldekstreflanka konduko
Ankaŭ ekzistas trafikcirkloj kies centra ringo ne estas materiigita por faciligi la giran manovron
Trafikcirklo kun kvar vojoj
**Trafikocirklo**, *rondira trafiko*, ringotrafiko estas vojkruciĝo aranĝita ĉirkaŭ centra ringo kiu ebligas al ĉiuj aŭtomobiloj elekti siajn veturotajn vojojn kiuj spoke renkontas la ringon. Tiel, la aŭtoj alvenante al la trafikocirklo devas cedi la prioritaton (alie, temas pri rondoplaco, ofte konfuzita) antaŭ giri ĉirkaŭ la ringo. Tiaj vojkruciĝoj estas pli kaj pli preferataj al la komunaj vojkruciĝoj ĉar ili estas pli sekuraj, kaŭzas malpli da trafikŝtopiĝoj kaj devigas la veturilojn halti aŭ almenaŭ ege malrapidigi.

Trafikocirklo estas brita eltrovo, farita post la aperoj de rondoplacoj. Ĝi multe disvastiĝis kaj nuntempe ĉie estas en la mondo.

Trafiksignoj
------------

* Trafiksigno en Germanio por trafikcirkloTrafiksigno en Germanio por trafikcirklo
* Trafiksigno en Nederlando por trafikcirkloTrafiksigno en Nederlando por trafikcirklo
* Avertilo pri apuda trafikcirkloAvertilo pri apuda trafikcirklo
* Avertilo pri apuda trafikcirklo en BritioAvertilo pri apuda trafikcirklo en Britio

Vidu ankaŭ
----------

* Magia trafikcirklo

* Trafikocirklo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Trafikocirklo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)