recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Sankta Georgo kaj Edmundo Crouchback (dekstre) - el mezepoka manuskripto
**Edmundo Crouchback** (Edmund Krucdorso, n. la 16-an de januaro 1245, m. la 5-an de junio 1296) estis filo de Henriko la 3-a (Anglio) kaj Eleanora de Provenco.

Infaneco
--------

Edmundo naskiĝis en Londono. En 1252 papo Inocento la 4-a nomumis lin reĝo de Sicilio kaj Apulio: Inocento esperis ke Henriko la 3-a subtenus lin kontraŭ Konrado la 4-a (Germanio), kiu fakte regis tiujn landojn, sed la anglaj nobeloj tute kontraŭis kaj Edmundo estis nur titulara reĝo.

Posta vivo
----------

Post la morto de Simon de Montfort (6-a grafo de Leicester) en 1265, Edmundo nomumiĝis grafo de Leicester kaj de Lancaster, kaj lordo-intendanto (ĉefministro) de Anglio.

En 1267 lia patro donis al li plurajn kimrajn titolojn tiam fakte posedatajn de Llywelyn la lasta, kimra princo kiu estris la kimran reziston kontraŭ la angloj.

En 1271 li kaj lia pli aĝa frato, la estonta Eduardo la 1-a (Anglio), krucmilitis en la Sankta Lando. Estis verŝajne pro tio ke li akiris la kromnomon "Crouchback" ("Krucdorso") ĉar kiel krucmilitinto li rajtis porti krucon sur sia mantelo.

Reveninte en Anglion, li ofte loĝis ĉe Kastelo Grosmont, Monmouthshire, kie naskiĝis lia dua filo Henriko Plantaĝeneto (3-a grafo de Lancaster).

Edmundo mortis la 5-an de junio 1296 sieĝante Bordeaux, kaj entombiĝis en Abatejo Westminster la 15-an de julio tiun jaron.

Edzinoj kaj idoj
----------------

Edmundo dufoje edziĝis:

* la 8-an de aprilo 1269 al Avelina de Forz, kiu mortis senide en 1273 (eble dum akuŝo) kaj entombiĝis en Abatejo Westminster
* la 3-an de februaro 1276 en Parizo al Blanka de Artezo, filino de Roberto la 1-a (grafo de Artezo) kaj Matilda de Brabanto. Ili havis kvar idojn:
	+ Tomaso Plantaĝeneto (2-a grafo de Lancaster) (ĉ.1278-1322)
	+ Henriko Plantaĝeneto (3-a grafo de Lancaster) (1281-1345)
	+ Johano Plantaĝeneto, Lordo de Beaufort (ĉ.1282-1327)
	+ Maria Plantaĝeneto (ĉ.1284-ĉ.1289)

* Kategorio Edmundo Crouchback en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 308402
* GND: 144024446
* LCCN: n93051203
* VIAF: 1681778
* ISNI: 0000 0001 1872 2616
* BNF: 15133064m
 |
Gaston Couté
**Gaston Couté** (*Gastono Kute*) naskiĝis en Beaugency la 23-an de septembro 1880, kaj mortis en Parizo la 28-an de junio 1911. Li estis franca liberecana poeto kaj kanzonisto.

Biografio
---------

Filo de muelisto, li frue ekabomenis la lernejon, el kiu li forfuĝis antaŭ abiturientiĝo. Li tiam iĝis help-komizo ĉe la impostejo de Orleano, kaj poste laboris en la loka ĵurnalo *Le Progrès du Loiret*. Li ekpublikigis siajn poemojn en lokaj ĵurnaletoj kaj komponis en la regiona dialekto. Post prezentado de siaj verkoj al parizaj artistoj okaze de turneo, li ricevis kuraĝigojn kiuj decidigis lin iri Parizon en 1898 - li tiam aĝis 18 jarojn.

Post kelkaj tre malfacilaj jaroj, li spertis iom da sukceso, deklamante siajn poemojn en kabaredoj. Li kunlaboris en la revuo *la Bonne chanson* (la Bona Kanzono) de Théodore Botrel. Li iel prezentiĝis kiel versio de Jehan-Rictus, kiu lin helpis debuti. Li ankaŭ verkis kanzonojn pri aktualeco por anarkiistaj gazetoj: *La Barricade* (la Barikado) kaj ĉefe *La Guerre Sociale* (La Sociala Milito")

Peniga estis lia viv-fino: pro la tuj onta milito, kiu eksmodigis la anarkiismajn kanzonistojn profite al la patriotismaj, li ne plu povis lukri kaj mortis pro malsano, alkoholo kaj malsato.

En Francio, la poemoj de Gaston Couté regule reaperas, kaj kelkaj famaj kantistoj (Édith Piaf, Bernard Lavilliers kaj aliaj) enigis liajn verkojn en sian repertuaron.

Gaston Couté en Esperanto
-------------------------

* *la Voĉdonantoj* aperis en traduko (La KancerKliniko n°123, 2007)
* *Poemoj, noveloj, teatraĵoj*. Tradukis Armela LeQuint, Ĵak Le Puil kaj Jopetro Danvy. Thaumiers: La KancerKliniko, 2013.

* Kategorio Gaston Couté en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 271578
* GND: 133615049
* LCCN: nr91028825
* VIAF: 235863159
* ISNI: 0000 0001 2120 0827
* SUDOC: 026803828
* BNF: 11898042d
* MBA: b5cc67bd-077f-483b-8126-a09292375f62
* BNE: XX1694122
 |
**Aŝur-ubalit la 1-a**, filo de Eriba-Adad la 1-a, estis reĝo de Asirio, kiu laŭ la listo de asiriaj reĝoj regis dum 36 jaroj. Dum lia regotempo inter la jaroj 1353 kaj 1318 antaŭ nia erao, Asirio transprenis la hegemonion super Mezopotamio.

Lia patro Eriba-Adad la 1-a (regotempo inter la jaroj 1380 kaj 1354 antaŭ nia erao) principe liberigis Asirion el la dependeco de la regno de la hitita vasaloŝtato Mitano aŭ *Hanigalbat*, sed lia armeo en la nordo plu devis forte batali kontraŭ la mitana armeo, por firmigi la asirian regadon en Supra Mezopotamio.

| Antaŭe: | reĝo de Asirio | Poste: |
| --- | --- | --- |
| Eriba-Adad la 1-a |  | Enlil-nirari |

Reĝoj de la Meza Asiria Regno (1353 ĝis 912 antaŭ nia erao)

Aŝur-ubalit la 1-a |
Enlil-nirari |
Arik-den-ilu |
Adad-nirari la 1-a |
Salmanasaro la 1-a |
Tukulti-Ninurta la 1-a |
Aŝur-nadin-apli |
Aŝur-nirari la 3-a |
Enlil-kudurri-usur |
Ninurta-apal-ekur |
Aŝur-dan la 1-a |
Ninurta-tukulti-Aŝur |
Mutakkil-Nusku |
Aŝur-reŝ-iŝi la 1-a |
Tiglat-Pileser la 1-a |
Aŝared-apal-ekur |
Aŝur-Bel-kala |
Eriba-Adad la 2-a |
Ŝamŝi-Adad la 4-a |
Aŝur-nasir-apli la 1-a |
Salmanasaro la 2-a |
Aŝur-nirari la 4-a |
Aŝur-rabi la 2-a |
Aŝur-reŝ-iŝi la 2-a |
Tiglat-Pileser la 2-a |
Aŝur-dan la 2-a

 

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 277437
 |
**Giovanni FORMISANO** (Katanio, la 24-an de oktobro 1878 - Katanio, la 22-an de decembro 1962) estis itala poeto, kiu komponis en sicilia lingvo. Li studentiĝis ĉe la Teknika Departemento pri Vendoj de Katanio kaj laboris kiel domzorganto en Via Antonino di San Giuliano. Li geedziĝis kun Maria Polano de Cagliari kaj el ilia geedziĝo Davide, Lucia kaj Alba naskiĝis. Li estis vic-redaktisto de la satira gazeto *Lei è lario* kaj ankaŭ verkis por aliaj gazetoj, inkluzive *Il Marranzano*, *Torcia a ventu*, *D'Artagnan*, *Po 'tu cuntu*, kaj tiel plu. Lia poezio estas klara kaj hela, diktita de la sincera kanto de la animo. Li estis verkisto de sicilaj kantoj: E vui durmiti ancora, Luntananza, Taurmina, Prijeri perdita, Varcuzza abbannunata, Lavannara, A me matri, Sirinata, Sacciu. Liaj komedioj traktas sociajn temojn en satira vejno. Li mortis en Katanio la 22an de decembro 1962.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 636677
* VIAF: 90201507
* ISNI: 0000 0004 1965 3036
* ICCU: CUBV003129
 |
**Gavriil (Gavrila) Romanoviĉ Derĵavin** (ruse *Гавриил (Гаврила) Романович Державин*, IPA: [ɡɐˈvrilə rɐˈmanəvʲɪtɕ dʲɪrˈʐavʲɪn]; la 14-an de julio 1743 — la 20-an de julio 1816) estis unu el la plej aprezataj poetoj de Rusio antaŭ Aleksander Puŝkin, kaj politikisto. Kvankam liaj verkoj estas tradicie konsiderataj klasikismaj, lia plej bonkvalita poezio estas riĉa je antitezoj kaj konfliktaj sonoj je maniero memoriganta John Donne kaj aliajn metafizikajn poetojn.

En Sankt-Peterburgo, Derĵavin promociiĝis de la malalta soldata rango al la plej altaj postenoj de la ŝtato dum la regado de la imperiestrino Katerina la 2-a. Li impresis siajn komandantojn dum la ribelo de Emeljan Pugaĉov. Ruza politikisto, li progresis post lasi la militservon por civila servo. Li staris al la posteno de guberniestro de la Oloneca (1784) kaj Tambova gubernioj (1785), persona sekretario de la imperiestrino (1791), Prezidanto de la Ĉambro de Komerco (1794), kaj finfine Ministro de Justico (1802).

Li estis elpostenigita en 1803 kaj ekde tiam li restis plejparte en sia kampara bieno Zvanka, proksime de Novgorod, verkante amaferan kaj anakreonan poezion. En sia hejmo en Sankt-Peterburgo, li organizis ĉiumonatajn kunsidojn de la literatura societo "Konversacio de Ŝatantoj de la Rusa Vorto" (ruse *Беседа любителей русского слова*). Li mortis en 1816 kaj estis entombigita en la Ĥutina monaĥejo, proksime de Zvanka, reentombigita en 1959 en la Kremlo de Novgorod, kaj poste reentombigita en 1993 en la monaĥejo.

* Kategorio Gavrila Derĵavin en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 657206
* GND: 118677896
* LCCN: n80087624
* VIAF: 61647764
* ISNI: 0000 0001 2135 7891
* LIBRIS: 48886
* SUDOC: 03394265X
* BNF: 16121338b 12474866p, 16121338b
* MBA: 5b60416b-7825-4f6a-b3ef-f078caffe333
* NLA: 35132022
* BIBSYS: 90101197
* NKC: js20020805047
* BNE: XX1035937
 |
Sankta **Aŭreo** (latine *Aureus*) estis germana episkopo kaj martiro. Lia festotago estas la 16a de junio; li estis estro de la Episkopujo Majenco mortinta ĉ. 436 aŭ 451 en Majenco.

Vivo
----

Laŭ malnova legendo el Halberstadt li originis el nobela familio forlasante post la morto de la gepatroj ĉiujn agrablaĵojn. La havaĵojn li disdonis inter la malriĉulojn kaj ekloĝis en ermitejo ĉe Rejno. Post kelke da tempo pasigita en meditado kaj asketismo li iris post ĉiela ordono Majencon por prediki. Post la morto de Aŭreo episkopiĝis Maksimo. Unufoje Aŭreo kaj lia diakono Justino publike primokitis kaj ĵetitis prizonen; liberigite per gvardistoj ili fuĝis sed rekaptitis fare de la prefekto de Rustenfelde en Turingio kaj ekzekutitis en 451 post multaj turmentoj. La kadavroj sepelitis tie, kie poste reĝo Dagoberto la 1-a fondis la urbon Heiligenstadt kaj la Marteno-konventon.

Kiam la suvereno de Aŭstrazio venis tien por tranokti li vekiĝis la sekvan matenon sanigite de kancero. Ĉar en sonĝo diritis al li ke temus pri la mortoloko de Aŭreo kaj Justino li nomis la lokon Hagiopolis, do *urbo de la sanktuloj/Heiligenstadt*. La ostojn de la martiroj metitis en kesto ĉe kies proksimeco malsanuloj kaj suferantoj spertis plibonigon sanstatan. Kiam Aŭreo kaj Justino mortis por Jesuo Kristo lia fratino Justina kune kun multaj aliaj ankaŭ la morton suferis per batmortigo; ili ĉiuj samloke entombigitis.

Biografiaj versioj majencaj
---------------------------

Pli malfrue kelkaj relikvoj de Aŭreo venis al Majenco kaj metitis al la tombo de Justina; la majencanoj poste insistis esti en posedo de la tuta kadavro kaj havi trovinta en 1137 ambau korpojn en unu loko. Laŭ la majenca versio Aŭreo forpelitis fare de la arianoj. Kiam Attila alproksimiĝis al Majenco ili ja revenus por fortigi spirite la loĝantojn. Finfine ĉiuj kune murditus fare de al arianoj dum celebro de sankta meso. Tiun ĉi version sekvas la Roma martirlibro parte ĉar laŭ ĝi la mortigon farus ne la arianoj sed la hunoj.

Fonto
-----

* *Vollständiges Heiligen-Lexikon*, vol 1. Augsburg 1858, p. 361-362. (surrete)

* Kategorio Aŭreo (Majenco) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 673312
* GND: 1051203171
* VIAF: 308714907
 |
**Burgred** estis la lasta sendependa anglosaksa reĝo de Mercia, Anglio de 852 al 874.

En 852 aŭ 853 li petis la helpon de Aethelwulf (Wessex) kontraŭ la nord-kimroj. Aethelwulf konsentis, kaj sekvis sukcesa kampanjo. La alianco plifortiĝis per la geedziĝo de Burgred kaj Aelthelswith, filino de Aethelwulf.

En 868 Burgred petis la helpon de Ethelred (Wessex) kaj Alfredo la Granda kontraŭ la danoj, kiuj okupis Nottingham: tamen la anglosaksoj ne forte batalis, kaj la danoj restis en Mercia. En 874 ili forpelis Burgred de sia regno kaj nomumis Ceolfwulf la 2-a subreĝo: li fuĝis, kune kun Aelthelswith, al Romo, kie (laŭ la anglosaksa kroniko li mortis kaj entombiĝis "en la preĝejo de Sankta Maria, en la kolegio de la angloj".

En 2003 arkeologoj eltrovis arĝentajn monerojn datantajn de la regado de Burgred en Jorkŝiro, ĉe sito kiu eble estis la unua vikinga ŝip-entombiĝo en Anglio.

* Kategorio Burgred en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 283343
 |
**Giovanni VISCONTI** (naskiĝis en Milano, 1290 - mortis en Milano, en la 5-a de oktobro 1354) estis Senjoro de Milano kaj Pavio. Li estis filo de Mateo la 1-a Visconti kaj Bonacosa Borri (1254-1321) kaj frato de Stefano Visconti. Li fariĝis milita komandanto batalante kontraŭ Florencon, kaj uzis perforton por kapti kaj konservi aliajn urbojn.

Biografio
---------

Giovanni Visconti elektiĝis kiel ĉefepiskopo de la Kapitolo de Milano en 1317, tamen, la papo Johano la 22-a rifuzis la konfirmon de lia elektiĝo, kaj altrude sugestis la nomon de Aikardus el Comodeia al tiu posteno.

En 1323, Giovanni ekskomunikiĝis kaj akuziĝis pri herezo, tamen la kontraŭpapo Nikolao la 5-a lin apogis kaj lin nomumis kardinalo en 1329.

En 1331 Giovanni fariĝis episkopo kaj Senjoro de Novara, kaj okaze de la morto de Aikardo, li triumfe reiris al Milano, kie li prenis la povon kune kun sia frato Luchino Visconti, en 1341, ĉar ili aĉetis la titolon de la papo je la kosto de 500 mil florenoj. En 1342, la papo Klemento la 6-a konfirmis per speciala buleo lian episkopan titolon. En 1353, Giovanni estis ankaŭ nomumita Duko de Ĝenovo. Post unu jaro la povo de la familio Visconti etendiĝis al Bolonjo kaj Novara.

Kiam li mortis, en 1354, la milana ŝtato dividiĝis inter la tri filoj de Stefano Visconti: Mateo, Galeazzo kaj Bernabò, kiuj jam estis ligitaj kun la regado de Giovanni kiel Senjoro de Milano okaze de la morto de Luchino, lia alia frato.

Vidu ankaŭ
----------

* Dinastio Visconti
* Mateo la 1-a (1250-1322)
* Galeazzo la 1-a (1277-1328)
* Luchino Visconti (1287-1349)
* Azzone Visconti (1302-1339)
* Mateo la 2-a (1319-1355)
* Galeazzo la 2-a (1320-1378)

Literaturo
----------

* Storia di Milano
* Find a Grave

Referencoj
----------

1. ↑  Familypedia

|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | **Rilataj artikoloj troviĝas en** Portalo pri Homoj |

* Kategorio Giovanni Visconti en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 490461
* GND: 132327805
* LCCN: no2007063301
* VIAF: 3630417
* ISNI: 0000 0000 7969 6901
* SUDOC: 121169154
* BNF: 162460416
* BNE: XX1379346
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por aliaj signifoj, bv. rigardi la apartigilan paĝon: Sankta Adriano |

**Adriano de Canterbury** (latine *Hadrianus*, angle *Adrian of Canterbury*, naskiĝis en Nordafriko; mortis la 9-an de januaro 710) estis bizanca kristano, kiu iĝis abato en Britio kaj post la morto deklariĝis sanktulo. En kristanismo estas aliaj sanktuloj de tiu persona nomo, interalie Adriano de Nikomedio - la simpla nomo "sankta Adriano" kutime celas al tiu, ne al Adriano de Canterbury.

Vivo
----

Adriano naskiĝis komence de la 7-a jarcento en Nordafriko, proksimume 750 kilometrojn okcidente de la rivero Nilo, en la greklingva Bizanca Imperio. Proksimume 10 jarojn post la naskiĝo li pro invado de la araboj devis fuĝi al Napolo. Iom poste li aliĝis al kristana monaĥejo sur la insulo *Nisida* (en la antikva epoko Νησίς, Nēsis, malnovgreke „insuleto"), la kvina plej granda insulo de la Golfo de Napolo. En la monaĥejo li lernis la latinan, kaj ricevis teologian, pastran kaj liturgian edukon. Post malmultaj jaroj li elektiĝis abato de tiu monaĥejo. Tiu tempe la tiutempa bizanca imperiestro Konstas (Κώνστας) la 2-a (ankaŭ nomata Konstans kaj Konstant) konatiĝis kun li. En la jaro 663 Konstas venis al Napolo, dum lia armeo provis rekonkeri Italion. En pluraj kazoj la bizanca imperiestro uzis la abaton kiel ambasadoro. Kiam Konstas vizitis Romon, li prezentis la abaton al la tiutempa papo Vitaliano, kiu tre aprezis Adrianon kaj igis lin papa konsilanto. Tri jarojn poste la papo dufoje proponis al Adriano la postenon de la tiutempe novelektenda ĉefepiskopo de Canterbury. Adriano tamen ambaŭfoje malakceptis kaj proponis la unuan fojon monaĥon Andreo el najbara monaĥejo, la duan fojon la bizancanon Teodoro de Tarso. Tiu fine akceptis la ĉefepiskopecon sub la kondiĉo, ke Adriano kun li venu al Canterbury kaj estu persona konsilanto. Teodoro en 699 per ŝipo vojaĝis al Anglio, sed Adriano pro suspekto de la frankaj regantoj, ke la vojaĝo povus havi politikajn motivojn, nur povis veni la sekvan jaron, en 670. Post lia alveno en Canterbury Adriano iĝis abato de la tiuurba abatejo Sankta Aŭgusteno. La postenon li tenis ĝis sia morto la 9-an de januaro 710. La romkatolika eklezio poste deklaris lin sanktulo kaj festas lian mortotagon kiel memortago.

Fontoj
------

* Arkivigite je 2014-02-20 per la retarkivo Wayback Machine angle
* angle
* Johann Stadler: "Stadlers Heiligenlexikon", 1-a eldono, 1975, eldonejo Georg Olms, Hildesheim germane


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 468997
* GND: 119222272
* VIAF: 42643277
 |
**Caedwalla** (aŭ **Caedwallon**, n. ĉirkaŭ 659, m. la 20-an de aprilo 689) estis reĝo de Wessex, Anglio, de ĉirkaŭ 685 al 688, kiam li abdikis.

Familio
-------

Laŭ la anglosaksa kroniko Caedwalla estis filo de Cernberht, kiu devenis de Cerdic, la unua reĝo de Wessex.

Frua vivo
---------

Li pasis parton de sia frua vivo en ekzilo.

En 685 li kunigis armeon kaj invadis Sussex, kies reĝon Aethelwealh li mortigis antaŭ ol estis forpelata de Berthun kaj Andhun, du gravaj nobeloj.

Regado
------

Ĉirkaŭ 685 Centwine, reĝo de Wessex, abdikis kaj eniris monaĥejon, kaj Caedwalla gajnis la tronon.

Denove li invadis Sussex, mortigante Berthun, kaj poste dominis tiun regnon. Li dominis ankaŭ Surrey kaj en 686 konkeris Kent, kie li enpostenigis sian fraton Mul kiel reĝo. Kent ribelis kaj Mul estis mortbruligata: Caedwalla kolere reinvadis kaj disrabis Kent.

Kvankam Caedwalla ne baptiĝis antaŭ sia abdiko, li favoris kristanismon kaj faris donacojn al la eklezio. Sankta Wilfrid, ekzilita de Northumbria, ĉeestis la kortegon de Aethelwealh, kaj post la dua invado de Caedwalla ĝuis ties favoron. Verŝajne Caedwalla subtenis la misiadon de Wilfrid en Sussex.

Caedwalla konkeris Isle of Wight, ĵurante ke se li sukcesus li donus kvaronon de la insulo al la eklezio: li konfidis tiun kvaronon al Wilfrid. Li penis mortigi la jutojn kiuj loĝis en la insulo kaj relokigis parton de sia popolo tie. Arwald, reĝo de Isle of Wight, mortis dum batalo: liaj du fratoj fuĝis al Hampshire kie Caedwalla (kiu vundiĝis) kaptis ilin. Pastro persvadis lin permesi ke la fratoj baptiĝus antaŭ ol li ekzekutis ilin.

Abdiko kaj morto
----------------

En 688 Caedwalla abdikis kaj pilgrimis al Romo: eble li faris tion ĉar li mortvundiĝis dum batalado en Isle of Wight. En Romo la papo baptis lin, kaj li alprenis la baptonomon Petro: post tre nelonge li mortis.

Caedwalla estis sekvata de Ine.

* Kategorio Caedwalla en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 290468
* GND: 102425884
* VIAF: 37305368
 |
**Caelestis Eichenseer OSB**, vere: *Joseph Anton Eichenseer*, (naskiĝinta en la 1-a de julio 1924 en Schöllang, mortinta en la 4-a de februaro 2008 en Saarbrücken) estis germana latinisto, kiu ege meritis pri la novepoka latina lingvo.

Vivo
----

Soldatinte de 1942-45 li frokiĝis en 1946 ĉe la benediktana abatejo Sankta Otilio proksime de Ammersee kaj faris la religiajn votojn en la 8-a de oktobro 1950. En la 29-a de marto 1952 li ricevis la ordinadon. Li studis teologion ĉe la Universitato de Munkeno kaj doktoriĝis en la 1955-a jaro pro tezo pri kredokonfeso ĉe Sankta Aŭgusteno.

De 1952-75 li kunlaboris ĉe la kompilado de la vortarego *Thesaurus Linguae Latinae*. De 1963-66 li ankaŭ instruis la historion de la frua eklezio ĉe la ordena altlernejo de Sankta Otilio. En 1965 li kunfondis la gazeton *Vox Latina* kaj la asocion *Societas Latina*. Ekde 1975 li deĵoris ĉe la seminario pri novlatinaĵoj ĉe la sarlanda universitato. Unu el liaj helpantoj estis Sigrid Albert. Li estis membro de Academia Latinitati Fovendae.

Graveco eksteruniversitata
--------------------------

Eichenseer estis pioniro por la viva uzo de la latina lingvo en Germanujo (latine: *Latinitas viva*), laborante por la plievoluo de la latina lingvo kaj ĝia adaptigo al modernaj bezonoj (ekz. per moderna vorttrezoro). Ekzemplo por lia inventemo estas la vorto *machina lavatoria* por *lavmaŝino*. La unuaj semajnoj el longa serio, kie la latina servis kiel ĉiutaga lingvo en amikara rondo, okazis en 1973 en Dießen am Ammersee. Simile agadis dum la 1980-aj jaroj en Aŭstrio Suitbert H. Siedl per siaj *Feriae Latinae*, renkontiĝoj kun vatikana beno.

Verkoj (elekto)
---------------

* *Das Symbolum apostolicum beim Heiligen Augustinus mit Berücksichtigung des dogmengeschichtlichen Zusammenhangs*. St. Ottilien 1960
* *Latinitas viva. Pars introductoria*. Saarbrücken 1982.
* *Latinitas viva. Tabulae imagineae numero nonaginta*. Saarbrücken 1984.
* *Latinitas viva, pars cantualis*. Saarbrücken 1986.
* *Latinitas viva. Libellus textualis phonocasetae septimae*. "Dialogorum de rebus recentioribus", Saarbrücken, 1989.
* *De itinere Palaestinensi sive Israheliano*. Frankfurt/Main 1992.
* *De itinere Graeco*. Saarbrücken 1997.
* *Collectanea usui linguae Latinae dicata*. Saarbrücken 1999.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Informoj pri Caelestis Eichenseer en katalogo de la Germana Nacia Biblioteko (germane)
* Hejmpaĝo de *Vox Latina*.
* Nekrologo en la germana. Arkivigite je 2013-01-20 per la retarkivo Wayback Machine
* Nekrologo en la latina.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 477453
* GND: 120578093
* LCCN: n86857786
* VIAF: 64028904
* ISNI: 0000 0000 8143 0061
* SUDOC: 098935011
* BNF: 12068979c
 |
**Eero Lauri Juhana HUOVINEN** (naskiĝinta 27-an de oktobro 1944 en Helsinko) estas finna episkopo. Li fariĝis pastro en 1970 kaj doktoro de teologio en 1978. Lia disertaĵo rakontas pri pensado de Hans Küng. Huovinen fariĝis episkopo de Helsinko 1991. Huovinen skribis pri pastreco de virino sed ne tre forte apogis kaj ne tre forte malapogis ĝin. Li ricevis pension en 2010. Antaŭe Huovinen laboris i.a. kiel profesoro de dogmoteologio en la Universitato de Helsinko. Li esploris i.a. pensadon de Martin Luther kaj novan katolikan teologion. Li estas konata publika diskutanto. Li diskutis publike i.a. pri la cunamo en 2004. Li estas elektita kiel "la plej pozitiva finno." En 1999 li skribis katekismon. Sinodo akceptis ĝin.

Li havis vere gravajn taskojn rilatajn al la prezidantoj: En 2017 li benis prezidanton Mauno Koivisto ĉe sia entombigo. Sekvantjare Huovinen baptis Aaro Niinistö-n, filon de prezidanto Sauli Niinistö kaj Jenni Haukio. En 2023 li benis prezidanton Martti Ahtisaari ĉe sia entombigo. Li skribis multajn librojn. Ankaŭ lia patro Lauri Huovinen estis konata pastro.

* Kategorio Eero Huovinen en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 761132
* GND: 129672882
* LCCN: n87827545
* VIAF: 18309629
* ISNI: 0000 0001 0957 6880
* SUDOC: 097097489
* BNF: 129641652
* NKC: uk2010365687
* ICCU: UBOV228522
 |
**Caitlín Maude** (kat-liin maad), 1941-1982 estis irlandlingva poetino, tradicia kantistino, muzikistino, instruistino, kaj politika aktivistino. Ŝi naskiĝis en Conamara en la okcidento de Irlando la 22-an de majo 1941.

Oni povas legi ŝian poezion en la libro ***Caitlín Maude - dánta*** (redaktis Ciarán Ó Coigligh, Dublino, Coiscéim, 1984). Eta ekzemplo de ŝia poezio el la poemo, *A Dhé* (O Dio!):

```
    Bí ann nó as
    Táimse ag triall ort...
    (Vi ekzistu aŭ ne
     Al vi mi venas...)
```

Caitlín faradis fortan kampanjon por defendi la irlandan lingvon, kaj estis pasia maldekstrulino, partoprenante en multaj publikaj protestoj.

Ŝi edziniĝis kun Cathal Ó Luain en 1969, kaj naskis filon, Caomhán (kwii-vaan) en 1977. Ŝi mortis de mamkancero en Dublino la 6-an de junio 1982.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 202078
* GND: 122149841X
* LCCN: nr2006005220
* VIAF: 44259521
* ISNI: 0000 0000 7738 6977
* MBA: cff9770d-cec4-4f83-8d41-bcb1e54f6dd4
* NKC: js20100304004
 |
**Cante GABRIELLI** aŭ **Cante dei Gabrielli di Gubbio** (ĉ. 1260 – ĉirkaŭ 1335) estis itala nobelo kaj kondotiero.

Biografio
---------

Cante naskiĝis en Gubbio al pova Gelfa feŭda familio Gabrielli. Li havis kelkajn altajn funkciulajn postenojn kiaj tiu de *podestà* en nombraj urboj de Toskanio kaj Umbrio (Florenco, Pistoia, Siena, Lucca, Orvieto) kaj estis senjoro de Gubbio, Cantiano kaj de aliaj kasteloj. En 1317 li estis nomumita fare de la papo Johano la 22-a kiel ĉefkomandanto de la armeo de la Katolika Eklezio, je kies estreco li venkis super la Gibelinoj de Assisi kaj Urbino, tiele re-establante la hegemonion de la Papo en centra Italio.

Li estas fama ĉefe ĉar li ekziligis el Florenco Dante Alighieri, la faman poeton, dum li servis kiel *podestà* de tiu urbo (1301–1302). Dante revenĝis havigante la nomon de Cante maskite al *Rubicante*, unu el la diabloj *Malebranche* kiujn la poeto trafas en la *bolgia* de procesemo, kiel li priskribas en sia majstroverko nome *Dia Komedio*.

Frederic Leighton ŝajne estis inspirita de lavivo de Cante dei Gabrielli kiam li pentris sian *Condottiere* (1871-1872), nuntempe ĉe la Birmingham Museum and Art Gallery.

Notoj
-----

1. ↑  "A condottiere, de Lord Frederic Leighton".

Referencoj
----------

* Daniel E. Bornstein. *Dino Compagni's Chronicle of Florence*. Philadelphia, PA: University of Pennsylvanya Press, 1986
* Thomas Caldecot Chubb. *Dante and his world*. Boston, MA: Little, Brown and Company, 1966
* William Anderson. *Dante the maker*. Brooklyn, NY: S4N Books, 2010


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 578269
 |
Grafo **Elek** aŭ **Aleksej THURZÓ** [turzO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Thurzó Elek** estis hungara magnato, reĝa juĝisto. Lia nobela antaŭnomo estis *betlenfalvi* (devena de Bethlenfalva).

Elek Thurzó  naskiĝis en 1490 en Hungara reĝlando, li mortis en 1543 en Hungara reĝlando.

Biografio
---------

Elek Thurzó sekvis la familian okupiĝon, kio estis gvidado de minejoj metalurgiaĵoj. Li ricevis signifan postenon en la orminejoj en Supra Hungarujo. Baldaŭe li ricevis gravajn postenojn (ekzemple ĉambelano), bienojn kaj burgojn de la reĝo. En 1531 li iĝis eterna departementestro de Szepes. Li edziĝis dufoje, la dua edzino naskis 2 filinojn. Li okupiĝis ankaŭ pri kulturo, li fondis luteranan lernejon.

Publikaĵoj
----------

En 1525 li skribis amleteron, kiun la hungara literaturo aprezas signife.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 1-a punkto)
* hungarlingva biografio

* Kategorio Elek Thurzó en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 495576
* GND: 136833519
* LCCN: no2011109339
* VIAF: 84401072
* ISNI: 0000 0000 6163 1560, 0000 0001 2213 071X
* BNF: 16601450x
* NKC: jx20080118009
 |
**Carl August THEIL** (naskiĝinta la 17-an de decembro 1886 en Gdansko, mortinta la 25-an de aŭgusto 1945 en Jena) estis germana progresema edukisto kaj universitata kuratoro.

tombo

Vivo kaj agadoj
---------------

La filo de la reĝa-prusia muzikdirektoro Karl Hugo Theil komencis studon pri Ĝeneralaj sciencoj ĉe la gdanska Teĥnika altlenrejo kaj studis poste ĝis 1912 filozofion kaj filologion ĉe la universitatoj de Berlino, Munkeno kaj Jena. Poste li edzinigis Elisabeth, adopta filino de universitata lektoro, kaj iris kun ŝi ĉe Odenwaldschule. Tiel li ekkonis la reformpedagogion de Paul Geheeb kaj la movadon de landinternulejoj edukaj *(Landerziehugsheime)*. Ankoraŭ en 1913 li doktoriĝis en Jena pri malnova historio. Post militoservo dum la Unua mondmilito kaj pasigo de la ŝtata ekzameno instruadrajteciga li laboris en 1919 ĉe la popolaltlernejo en Jena. En 1920 li starigis en Dresden-Hellerau la modernan lernejon *Neue Schule Helleraŭ* sur la teritorio de la festivalejo.

En 1923 li vokitis Vajmaron je la Vilhelmo-Ernesto-gimnazio de kie li - pro petego de la kolegaro kaj la gepatraro - puntranslokigitis al je *Carolo-Alexandrinum*, gimnazion en Jena. Tie ĉi ili agadis ene de amikaj rondoj kaj propagandis por la doktrinoj de la pedagogo Peter Petersen. Estante aktiva socialdemokrato li ne plu rajtis instruadi ekde 1933. Nur en 1941 li povis deĵori ĉe Schule Schloss Salem. En 1943 li anstataŭigis por ses monatoj la malsanantan lernejestron Heinrich Blendinger. Sub ties posteulo, ano de Schutzstaffel, li maldungitis en decembro 1944 kiel ĉiuj maljunaj instruistoj.

Post 1945 Theil sukcese klopodis ĉe la sovetia adminitrado kaj la turingia ministerio pri edukado revivigi la dum la nazia tempo forigita ofico de universitata kuratoro. Sed li mortis malmultajn semajnojn post la ekdeĵoro tiupostena.

Verkoj
------

* kiel eldonisto: *Richtlinien für den lebenskundlichen Unterricht mit Literaturverzeichnis*, aufgestellt von einer Arbeitsgemeinschaft Thüringer Lehrer, Langensalza: Beltz 1930.
* *Zwiesprache. Verse zum Gedenken eines Toten*, Leipzig: Insel-Verlag 1942.

Literaturo
----------

* Kategorio Carl Theil en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Christian Faludi: *Theil, Carl*, ĉe: Matias Mieth, Rüdiger Stutz (eld.): *Jena. Lexikon zur Stadtgeschichte.* Tümmel-Verlag, Berching 2018, ISBN 978-3-9819706-0-9, p. 644.
* Jürgen John: *Carl Theil (1886–1945). Reformpädagoge – Sozialist – Universitätskurator*, ĉe: Stefan Gerber k.a. (eld.): *Zwischen Stadt, Staat und Nation. Bürgertum in Deutschland*. Teil 2, Göttingen 2014, p. 771–801.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 725653
* GND: 106835576X
* VIAF: 315097784
 |
António Ramalho (1858-1916) - *Retrato de Abel Acácio Botelho*, 1889, oleopentraĵo, 59 x 44 cm, Muzeo Chiado, Lisbono, Portugalio
**Abel Acácio de Almeida BOTELHO** (naskiĝis la 23-an de septembro 1855 en Tabuaço, Portugalio; mortis la 24-an de aprilo 1917, en Bonaero, Argentino), estis militisto, sed famiĝis kiel verkisto de la portugala naturalismo. Lia teatro skandalis pro la kruda maniero denunci kaj priskribi la vivkondiĉojn de la mizeruloj. Paralele al la literatura agado li laboris kiel ĵurnalisto.

Familia vivo
------------

La patro de Abel Botelho estis militisto kaj lia patrino devenis el tradicia familio de riĉaj terkulturistoj. Tiel kiel lia patro Abel Botelho studis en milita lernejo. Forpasinte lia patro, li ricevis stipendion de 1867 ĝis 1872. Post tiu lerneja tempo li matrikuliĝis en la politeknika lernejo. Li edziĝis en 1881 kun nobeldevena junulino.

Profesia kariero
----------------

Kiel oficiro li enposteniĝis kiel kolonelo en 1906, kiam li estris la 1-an Armean Divizion. En 1910 Portugalio fariĝis respubliko kaj en la sekvanta jaro li eklaboris kiel ataŝeo ĉe la ministrejo pri fremdaj aferoj. Danke al la influo de Abel Monteiro Argentino iĝis la unua lando, kiu agnoskis la respublikan reĝimon de Portugalio.

### La nova flago de Portugalio

Abel Monteiro partoprenis en la unuaj paŝoj de la naskiĝanta respubliko de la 5-a de oktobro 1910. Inter liaj agoj menciindas la propono de la nova nacia flago kune kun João Chagas, Columbano Bordalo Pinheiro kaj Ladislau Pereira.

Literatura kariero
------------------

Abel Botelho debutis per poeziaĵoj. En 1885 li publikigis la kolekton "Lira Insubmissa" (Ribelema liro). Li multe kunlaboris kun la kultura gazetaro (**O Século**, **O Dia**, **O Ocidente**, **A Ilustração**, **Revista Literária**) kaj direktis la gazeton O Repórter (La raportisto).

Verkoj
------

### Romanoj

* "O Barão de Lavos" (1891)
* "O Livro de Alda" (1898)
* "Amanhã" (1901)
* "Fatal Dilema" (1907)
* "Próspero Fortuna" (1910)

### Aliaj prozaĵoj

* "Sem Remédio" (1900)
* "Os Lázaros" (1904)
* "Amor Crioulo" (1919)

### Teatraĵoj

* "Germano" (1886)
* "Claudina" (1890)
* "Os Vencidos da Vida" (1892)
* "Jucunda" (1895)
* "A Imaculável" (1897)

Elŝutebla kopio
---------------

En Nacia Biblioteko (Portugalio) troviĝas jena kopiita eldonaĵo:
BOTELHO, Abel, 1856-1917. Pathologia social : O barão de lavos / Abel Botelho. - 2ª ed. corrig. - Porto : Chardron, 1898. - 1 v. ; 8º

* Kategorio Abel Botelho en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 287282
* GND: 172008484
* LCCN: n79145623
* VIAF: 37048086
* ISNI: 0000 0000 8115 9523
* SUDOC: 069018790
* BNF: 129528868
* BNE: XX1181152
 |
**Carl Philipp Gottlieb von CLAUSEWITZ** [karl filip gotlib fon klaŭzevic] (naskiĝis la 1-an de junio 1780 en Burg, proksime al Magdeburg, Prusio; mortis la 16-an de novembro 1831 en Breslau, Silezio) estis prusa generalo, kiu deklaris sin en siaj verkoj por la totala milito, precipe en la verko "Pri la milito". En tiu tipo de milito la militiro devas okazi kontraŭ tuta teritorio, ĉiu havaĵo kaj ĉiu loĝantaro de la malamiko.

Clausewitz venis el malriĉa familio, soldatservis ekde 1792, dum la rejna militiro (1793–94) li akiris rangon de oficiro. En la sekvaj jaroj li servis en garnizonoj kaj lernis dumtempe. En 1801 li ekstudis en la Berlina Militistara Akademio, kie lernis multe de Gerhard von Scharnhorst, lia apoganto.

Li servis en la Jena-a militiro (1806), sed la francoj kaptis lin ĉe Prenzlau kaj li hejmenvenis nur en 1808 al Prusio. Post kiam Napoleono atakis Rusion, li demisiis kaj ekservis ĉe la rusoj kaj elstaris kiel generalstaba oficiro (1812).

En 1818 li iĝis generalo kaj direktoro de la Militistara Akademio. En tiu pozicio li havis tempon verki kaj tiel akiri famon. Li akcentis la spiritajn faktorojn, la hazardajn eventojn, kritikon pri militaraj problemoj.

Li argumentis, ke la defenda pozicio estas la pli forta pozicio en aspekto de politika kaj militara vidpunkto.

Antaŭ ol fini la grandan verkon *Pri la milito*, oni translokigis al Breslau, poste al prusaj fortoj. Li malsaniĝis je ĥolero kaj mortis baldaŭ en Breslau. Liajn verkojn publikigis la vidvino.

Lia fama diro: „La milito estas nenio alia, ol daŭrigo de la politikaj kontaktoj per apliko de aliaj metodoj".

* Carl von Clausewitz en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Carl von Clausewitz en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Carl von Clausewitz en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 124895
* GND: 11852111X
* LCCN: n80004390
* VIAF: 61543895
* ISNI: 0000 0001 2096 2379
* LIBRIS: 226770
* SUDOC: 026790599
* BNF: 11896966d
* NLA: 36172330
* NDL: 00436130
* BIBSYS: 90069895
* NKC: jn20010602617
* BNE: XX1134180
 |
**Georg Christoph Lichtenberg** ([geog kristof LIĤtenbeg]; naskiĝis la 1-an de julio 1742 en Ober-Ramstadt apud Darmstadt, mortis la 24-an de februaro 1799 en Göttingen) estis germana natursciencisto kaj verkisto.

Georg Christoph Lichtenberg estis la plej juna el 17 gefiloj de protestantisma pastoro. Krom li nur kvar gefratoj travivis la unuajn vivojarojn. Kiel infano li pro rakitismo akiris kurban dorson, sed li frekventis gimnazion kaj ekde 1763 li studis matematikon, astronomion kaj naturhistorion en Göttingen, kie li en la jaro 1770 fariĝis profesoro pri filozofio. Ekde la 1780-aj jaroj li jam estis konsiderata grava fakulo i.a. pri astronomio, kemio, geofiziko, meteorologio kaj statistiko, sed plej grandan renomon li gajnis pro siaj esploroj sur la kampo de la elektra fiziko.

El lia literatura agado ĉefe elstaras la ekde 1764 verkitaj *Sudelbücher*, t.e. taglibroj plenaj de ironie-spritaj aforismoj, kiuj bone respegulas la personecon de la aŭtoro kaj la epokon en kiu li vivis. Krome li verkis satirajn artikolojn por la *Göttinger Taschen Calender*, kiun li mem eldonis kaj por la revuo *Göttingisches Magazin der Wissenschaften und Litteratur*. Li ankaŭ desegnis (ĉefe karikaturojn) kaj li dediĉis parton de sia energio al la kritiko de belartaĵoj.

Dum sia tuta vivo Lichtenberg vivis kun la malekvilibro de misformita korpo kaj brila spriteco. Li dufoje edziĝis al ege junaj virinoj kaj havis entute ses idojn. Per sia eksterordinara kapablo, peri sciencajn sciojn amuze kaj facile kompreneble, li logis amason da studentoj al siaj prelegoj kaj li havis kontaktojn al famuloj kiel ekz. Alessandro Volta, Immanuel Kant kaj Alexander von Humboldt.

Eksteraj ligiloj
----------------

* 
* 
* 
* 

* Georg Christoph Lichtenberg en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Georg Christoph Lichtenberg en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Georg Christoph Lichtenberg en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 6666
* GND: 118572628
* LCCN: n80001028
* VIAF: 27067718
* ISNI: 0000 0001 2095 7916
* LIBRIS: 207275
* SUDOC: 026989751
* BNF: 11912971j
* ULAN: 500321474
* MBA: b2edc11b-dca9-42dd-b5ad-19792d8f8e67
* NLA: 35304780
* NDL: 00478313
* BIBSYS: 90101160
* NKC: jn20000603755
* BNE: XX999848
 |
**Aethelflaed** aŭ **Æthelflæd** (Esperantigite **Etelfleda**) (m. 918) estis la plej aĝa filino de Alfredo la granda kaj Eahlswith.

Antaŭ 890 ŝi edziĝis al Aethelred, reganto de Mercia. Survoje al la edziĝo ŝi estis atakataj de la danoj, kiu mortigis duonon de ŝiaj sekvantoj. La danoj deziris saboti la aliancon inter Mercia kaj Wessex. Aethelflaed kaj sia edzo havis filinon, nome Aelfwynn.

Dum la vivo de Aethelred ŝi subskribis multajn ĉartojn kaj pro tio historiistoj kredas ke eble ŝi estis la fakta reganto de Mercia. En 911 Aethelred mortis dum batalo kontraŭ la vikingoj de Northumbria kaj ŝi estis nomumata "Damo de Mercia", kiun ŝi regis ĝis sia morto. Ŝi montris sin kapabla militestro, kaptis Derby kaj plifortigis la bordojn de Mercia.

En 918 ŝi mortis ĉe Tamworth, kaj entombiĝis en la abatejo de Gloucester (nun Katedralo Gloucester). Ŝia filino Aelfwynn heredis Mercia sed devis omaĝi al sia onklo Eduardo la pli aĝa.

* Kategorio Aethelflaed (Mercia) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 282684
* GND: 1185082468
* LCCN: n94113992
* VIAF: 210146094219200330956
* SUDOC: 219833133
 |
Fikcia portreto de Aethelwulf
Ringo eble donata de Aethelwulf al lojala sekvanto
**Aethelwulf** (n. ĉ.795, mortis la 13-an de januaro 858) estis reĝo de Wessex ekde 839.

Vivo
----

Li estis la plej aĝa filo de Egbert (Wessex). En 825 li konkeris Kent kaj regis ĝin sub sia patro. Post la morto de Egbert en 839, Aethelwulf iĝis reĝo de Wessex, Cornwall, Kent kaj Essex: fakte de tuta suda Anglio. Li konfidis la orientan parton de sia regno al sia plej aĝa filo Athelstan.

Aethelwulf estis piulo kiu longe deziris pilgrimi al Romo. En 853 li sendis tien sian plej junan filon, Alfredon, kaj li mem sekvis lin en 855. Li faris malavarajn donacojn al la preĝejoj kaj ekleziuloj de Romo. Dum lia foresto lia plej aĝa filo Ethelbald servis kiel regento de Wessex, kaj ties frato Ethelbert estis regento de Kent. La sekvantan jaron Aethelwulf revenis, post edziĝi al Judita, filino de Karlo la 2-a (Francio). Laŭ la anglosaksa historiisto Asser, Ethelbald verŝajne partoprenis komploton kontraŭ sia patro, kies nova edzino povus naski rivalajn heredontojn. Por eviti enlandan militon, Aethelwulf permesis ke Ethelbald regu la okcidentan parton de Wessex.

Li mortis la 13-an de januaro 858, kaj entombiĝis unue en Steyning. Poste lia kadavro estis translokigata al Winchester, kie la ostoj ankoraŭ restas.

Edziĝoj kaj idoj
----------------

Aethelwulf edziĝis unue al nobelino de sia kortego, Osburga, kiu mortis ĉirkaŭ 854. Ili havis ses gefilojn el kiuj kvar iĝis reĝoj de Wessex:

* Athelstan, kiu verŝajne mortis antaŭ 856 kaj regis Kent sub sia patro
* Ethelbald (Wessex)
* Ethelbert (Wessex)
* Ethelred (Wessex)
* Alfredo la Granda
* Aethelswith (filino), kiu edziĝis post 853 al Burgred, reĝo de Mercia: en 874 ŝi kaj Burgred fuĝis al Romo pro dana invado.

Aethelwulf kaj lia dua edzino Judita ne havis idojn.

* Kategorio Aethelwulf (Wessex) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 283326
* GND: 137805543
* LCCN: nb2008005376
* VIAF: 9377319
* ISNI: 0000 0000 4263 5515
 |
**Afanasij Filipoviĉ** (~1595 - 1648) - verkisto, politika kaj religia aganto.

Biografio
---------

Afanasij Filipoviĉ naskiĝis proksimume en la jaro 1595, eble en Bresto, en familio de metiisto. Estis bone edukita, studis en Vilna jezuita lernejo. Kelkajn jarojn li laboris kiel hejma instruisto. En la jaro 1622 Litva kancelero Leono Sapeha instalis Filipoviĉ kiel instruisto de pseŭdula kandidato je rusa trono Jan Luba. En la jaro 1627 ekmonakiĝis en ortodoksa monakejo de Sankta Spirito en Vilno, de 1633 - abato de monakejo apud Pinsk. Kiam ĉi tia monakejo estis transdonita al jezuitoj, Filipoviĉ en la jaro 1637 forvojaĝis en Moskvo, kie li informis rusan caron pri planoj de registaro de Polujo, pri malfacila stato de ortodoksaj kreduloj en ĉi tia lando, pri pseŭdulo, kiu pretigis al rusa trono.

Unua lia verko estis letero al caro Miĥail Fedoroviĉ Romanov "Historio de vojaĝo en Moskvo".

Post reveno el Moskvo, Filipoviĉ-on oni elektis kiel abato de bresta monakejo de sankta Simeono. Estris per batalo de loka ortodoksa loĝantaro kontraŭ unianojn. En la jaro 1643 post parolado dum sejmo estis arestita kaj ekzilita en Kiev, sed estis tie absolvita per religia juĝo. En la jaro 1644 estis arestita kiel ŝtata perfidulo post kontakto kun rusa ambasadoro, kaj transdono al li leteroj.

En prizono li verkis vicon de artikoloj. Poste li estis ekziligita en Kiev. Esperante je amnistio de metropolito, li kompilis siajn verkojn en unu sola: "Taglibro". Estis liberigita post morto de metropolito, en la jaro 1647. Dum kazaka ribelo (1648-1651) estis pafmortigita pro akuzo je helpo al kazakoj. Estis sanktigita per Rusa ortodoksa eklezio. En oktobro 2005, en Bresto estis establita monumento al Afanasij Filipoviĉ.

* Kategorio Afanasij Filipoviĉ en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 388739
* GND: 1069168874
* VIAF: 315524036
* NKC: js20191047842
 |
**Agilo la 2-a** (ĉ. 681 - 716) estis reĝo de la visigotoj inter 710 kaj sia morto en 716. Lia nomo transkribiĝas ankaŭ eventuale kiel *Agila*, *Akvila*, *Achila* aŭ *Aĥila*, depende de la diferencaj literumadoj uzataj de la romianoj por reprezenti la sonon /ĥ/, neekzistanta en latina. *Ŭakila*, en la arabaj fontoj.

Apenaŭ konserviĝas novaĵoj de lia regado, kvankam atestas pri ĝi diversaj moneroj konservitaj devenaj de la monfarejoj de Narbono, Ĝirono kaj Taragono.

Filo de la reĝo Vitizo, kaj estis asocia al la trono de sia patro ĉirkaŭ 708 kaj nomumita kiel reĝo post la morto de tiu en la jaro 710 en la zono norda de la regno, nome la romiaj provincoj Tarakona kaj Narbona, dum Don Rodrigo okupis la sudon, kun ĉefurbo en Toledo. La kontraŭstaro inter ambaŭ okazigis ke lia onklo Oppas, episkopo de Toledo, petis helpon al la islamanoj kiuj estis okupante la nordon de Afriko por kontraŭstari al Rodrigo, kio ŝajne provokis aŭ akcelis la invadon de 711. Post la morto de Rodrigo tiun saman jaron, probable estis agnoskata kiel reĝo en Toledo.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 399990
 |
**Castruccio CASTRACANI** [kastrUĉo kastrakAni] (naskiĝis en 1281 en Lucca, mortis la 3-an de septembro 1328 samloke) estis itala kondotiero kaj duko de Lucca.

Supozita portreto de Castruccio Castracani, en Pizo.Li naskiĝis en gibelina familio Antelminelli, kaj devis ekzili sin kune kun sia patro ĉirkaŭ la jaro 1300 pro venko de la gelfoj. Post kiam liaj parencoj forpasis, li servis kiel *condottiero* por la franca reĝo Filipo la 4-a, precipe en Flandrio. Li poste servis por la familio Visconti de Milano. Li en 1313 aniĝis al la partio de Uguccione della Faggiuola, post la elekto de tiu gibelina ĉefo kiel supera magistratano de Pizo. Castracani konforme al liaj ordonoj konkeris Lucca en 1314, tiel ke li fariĝis la nova estro de tiu urbo. Li cetere partoprenis al la batalo de Montecatini, okaze de kiu Florenco estis venkita.

Post lia morto en 1328, la gelfoj denove akiris potencon kaj partigis lian riĉaĵojn.

* Kategorio Castruccio Castracani en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 278073
* GND: 118638254
* LCCN: n82058730
* VIAF: 57408051
* ISNI: 0000 0000 7357 8613
* SUDOC: 028721292
* BNF: 12049885v
* NKC: xx0002522
* BNE: XX5577917
 |
**Agrasen** estis legenda reĝo de Hindio (Maharaĝo) en Agroha, nome urbo de komercistoj. La komunumoj Agraŭal kaj Rajvanŝi postulas ke ili estas posteuloj el li. Oni supozas, ke li establis regnon de komercistoj en Norda Barato nomita Agroha, kaj li famiĝis pro sia kompato, kio kondukis lin al malakcepto buĉadi animalojn por buĉoferoj.

La Registaro de Barato eldonis poŝtmarkon en lia honoro por la Maharaĝo Agrasen en 1976.

Agrasen ki Baoli en Delhio. La nuntempa strukturo estis konstruita en la 14a jarcento fare de la komunumo Agraŭal, kiu indikas sian originon el la reĝo Agrasen. Oni supozas, ke la origina strukturo estis konstruita de la reĝo Agrasen dum la epoko de la eposo Mahabharata.

Referencoj
----------

1. ↑  Maharaja Agrasen Dak Ticket Samaroh ki kuchh Yaden, Omprakash Agrawal, Arkivigite je 2017-02-22 per la retarkivo Wayback Machine Agradhara, Sept 2016, p. 32
2. ↑  "KCR Praises Vaisyas to Skies, Says The Community Knows Art of Life".
3. ↑   Agrasen Ki Baoli. AgrasenKiBaoli.com. Alirita 2015-08-04.
4. ↑  Mittal, J.P. (2006), History of Ancient India (4250 BC to 637 AD) p. 675, (ISBN 978-81-269-0616-1) (Tiu aŭtoro konsideras la reĝon Agrasen certa historia figuro)

Literaturo
----------

* Babb, Lawrence A (2004). Alchemies of Violence: Myths of Identity and the Life of Trade in Western India. SAGE Publications. ISBN 978-0-7619-3223-9.

Vidu ankaŭ
----------

* Agrasen ki Baoli
**Émilie-Olympe d'Oultremont de Warfusée**, post sia geedziĝo ankaŭ **baronino de Hoogvorst** kaj religie **patrino Mario de Jesuo** (*Mère Marie de Jésus*), naskiĝis la 11-an de oktobro 1818 en Wégimont (Belgio) kaj mortis la 22-an de februaro 1878 en Florenco (Italio). Ŝi estas honorata kiel beatulino de la katolika Eklezio ekde 1997.

Émilie apartenis al altnobela familio de Belgio. Dum la patro helpis la Jezuitojn malfermi ilian lernejan kolegion en Namuro, la 12-jara Émilie legis la vivon de sankta Ignacio de Loyola, kiu tuŝis ŝin profunde. Ŝi edziĝis en Lieĝo en 1837 kun Victor van der Linden, barono de Hoogvorst kaj ŝi naskis 4 gefilojn.

La patro de Émilie iĝis diplomatia reprezentanto de Belgio ĉe la papo en 1839 kaj la 21-jara filino sekvis lin kun sia edzo en Romon. Ili revenis en Belgion en 1844.

Bedaŭrinde en 1847 Victor mortis kaj Émilie iĝis vidvino kiam ŝi estis nur 29-jara. En 1850-1851 ankaŭ ŝiaj gepatroj mortis.

Foto de patrino Mario de Jesuo
La 8-an de decembro 1854, ĝuste la saman tagon kiam Pio la 9-a promulgis la dogmon de la senmakula koncipiĝo, Émilie spertis apartan feliĉon dum la meso kaj decidis iĝi religia fratino. Émilie kreis aron de virinoj kun similaj religiaj sentoj, sed neoficiale. La grupo iĝis oficiala ordeno nur en 1857, en Strasburgo; tiam Émilie prenis la religian nomon de *Marie de Jésus*.

Émilie mortis en 1878 en Florenco, dum vizito al la filo Adrien.

* Kategorio Emilie d'Oultremont en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 471738
* GND: 1147225214
* LCCN: n84201194
* VIAF: 89640618
* ISNI: 0000 0000 6187 0991
* SUDOC: 084278714
* BNF: 14602543w
* NLA: 52244004
* BNE: XX1056641
 |
**Abu Tammam**, laŭ kompleta nomo **Habib ibn Aws Al-Ta'i** (**حبيب بن أوس الطائي**) (788–845) estis abasidepoka araba poeto kaj konvertito al Islamo naskiĝinta el kristanaj gepatroj, plej bone konata pro sia antologio de araba poezio, *Hamasah*.

Abu Tammam.

Biografio
---------

Abu Tammam naskiĝis en Ĝasim, Sirio, nordoriente de la Galilea maro kaj ĉe Daraa. Li ŝajne vivis sian junecon en Homs, kvankam, laŭ unu rakonto, li estis dungita dum sia adolesko vendante akvon je moskeo en Kairo. Liaj unuaj aperoj kiel poeto estis en Egiptio, sed ĉar li malsukcesis trovi vivrimedojn tie li translokiĝis al Damasko, kaj poste al Mosulo. El tie li faris viziton al la guberniestro de Armenio kiu estis tiam parto de la Araba Islama Imperio, kie li estis bone subtenita. Post 833 li loĝis ĉefe en Bagdado, je la kortego de la [[kalifo] Al-Mutasim. El Bagdado li vizitis Ĥorasanon, kie li profitis la favoron de Abdullah ibn Tahir al-Ĥurasani. En proksimume 845 li estis en Maarrat un-Numan, kie li renkontiĝis kun la poeto al-Buhturi (ĉ. 820–897). Li mortiĝis en Mosul en 845.

Referencoj
----------

1. ↑  Ibn Ab̄i Tahir Ṭāyfūr and Arabic writerly culture a ninth-century bookman in Baghdad, Routledge Curzon Studies in Arabic and Middle-Eastern Literatures: A Ninth-century Bookman in Baghdad, de Shawkat M. Toorawa, p. 94
2. ↑  Unu aŭ pliaj frazoj enhavas tekston el publikaĵo nune en la publika havaĵo: Chisholm, Hugh, eld. (1911). "Abu Tammam". Encyclopædia Britannica. 1 (11a eld.). Cambridge University Press. p. 81.
3. ↑  Adonis. An Introduction to Arab Poetics, Saqi Books, 1990. pg. 43

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 573640
* GND: 118859331
* LCCN: n83055952
* VIAF: 62346122
* ISNI: 0000 0001 1473 6762
* LIBRIS: 31505
* SUDOC: 060562870
* BNF: 119697873
* BIBSYS: 90537270
* BNE: XX1158599
 |