recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Waltheof** (n. 1050, m. la 31-an de majo 1076) estis grafon de Northumbria, Anglio.

Li estis filo de Siward (Northumbria) kaj Aelflaed, filino de Ealdred, grafo de Bernicia. En 1054 lia multe pli aĝa frato Osbearn mortis dumbatale kaj Waltheof iĝis la heredonto de Siward. Tamen kiam tiu mortis en 1055 Waltheof tre junis kaj Eduardo la Konfesanto nomumis Tostig Godwinson grafo de Northumbria. En 1065 Waltheof iĝis grafo de Northamptonshire kaj Huntingdonshire. Post la Batalo de Hastings li omaĝis al Vilhelmo la Konkerinto kaj retenis sian rangon kaj bienojn.

En 1069 Svein la 2-a invadis Anglion por subteni Edgar Aetheling kaj Waltheof aliĝis al la ribelo. La sekvantan jaron li reomaĝis al Vilhelmo la Konkerinto, al kies nevino Judita de Lens li edziĝis (en 1070). Judita estis filino de Lambert la 2-a, grafo de Lens, kaj Adelaida de Normandio, filino de Roberto la 1-a, duko de Normandio.

En 1072 Vilhelmi senigis Gospatric de la graflando de Northumbria. Gospatric fuĝis el la regno kaj Vilhelmo anstataŭenigis Waltheof. Tamen Waltheof havis multajn malamikojn en Northumbria, inter kiuj estis la posteuloj de familio kiu mortigis Uhtred la Kuraĝa, avon de Waltheof, kune kun lia praavo. Sekvantoj de Waltheof embuskigis la familion kaj mortigis du fratojn.

En 1075 Roĝero de Breteuil (2-a grafo de Hereford) kaj Ralph de Gael komplotis kaj ribelis, kune kun aliaj nobeloj, kontraŭ Vilhelmo. Waltheof partoprenis la aferon sed forlasis la konspiron kaj malkaŝis la komploton al Lanfranc. La ribelo fiaskis kaj sekvis procesoj antaŭ la reĝa konsilio. Malgraŭ la petoj de Lanfranc, Vilhelmo ekzekutis Waltheof en 1076: li estis la sola grafo ekzekutita proksime al Winchester pro la ribelo, kaj Lanfranc diradis ke li mortis pro la krimoj de aliaj. Unue oni ĵetis la korpon de Waltheof en fosaĵon sed poste ĝi entombiĝis en Abatejo Croyland.

En 1092 post incendio en la abatejo oni malfermis la ĉerkon. Laŭdire la korpo sendifektis kaj la fortranĉita kapo estis reunigiita al la kolo. Pro tiu miraklo, la abatejo iĝis pilgrimcelo, kaj sekvis raportoj pri miraklaj resanigoj.

Waltheof kaj Judita de Lense havis tri filinojn, el kiuj la plej aĝa estis Maud de Northumbria, kies dua edzo estis Davido la 1-a (Skotlando).


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 281857
 |
Pedagogio - Psikologio

**Golem-efekto** estas fenomeno, kiu estas sekvo de la negativa supozado de instruisto. Simila al la Pigmaliona efekto sed kondukas al negativa efiko, t.e. ĝi estas procezo en kiu memplenuma profetaĵo kaŭzas negativan efikon al la profetato per plenumo de profetaĵo. La efiko oftas en malbonaj administradaj procezoj, kaj estas ŝlosila ero en la realigo de stereotipoj.

La instruisto subkonscie atendas, ke certa lernanto ne estas edukebla, ne havas ŝancon pliboniĝi, male estas verŝajne, ke li malboniĝos ankoraŭ pli multe. La instruisto prognozas la malbonan evoluon de la lernanto kaj kondutas al la lernanto tiamaniere, ke lia prognozo montriĝu prava. Li agas kun la lernanto rezerveme kaj rifuzeme, senĉese lin kritikas kaj admonas, senĉese suspektas kaj kulpigas pri diversaj misfaroj. La lernanto ekkredas, ke estas ekster liaj fortoj pliboniĝi, ke la instruisto lin intence deprimas kaj humiligas, ke estos pli saĝe rezigni kaj konduti tiel, kiel la instruisto atendas.

La efekto ricevis sian nomon laŭ Golemo, artefarita homo el la Pragaj legendoj, kiu eskapis el la regado de sia kreinto.

Scienca baziĝo
--------------

La efiko estis konfirmita de esploristoj Rosenthal kaj Pod en 1963. La esploristoj petis al studentoj de laboratorio instrui kuradon al musoj kiuj estas genetike identaj. Studentoj estas diritaj, ke iuj musoj estas "inteligentaj", do estos facile instrui ilin, kaj ke la aliaj musoj estas "stultaj" kaj do estos malfacile instrui ilin. Post jaro oni malkovris, ke malgraŭ la identa genetika fono, kiun havis la samaj grupoj de musoj, la grupo de musoj, kiujn la studentoj kredis esti la "stulta" grupo, malfacilis lerni kuradon.

Referencoj
----------

1. ↑  Rosenthal, R. & Fode, K. (1963). The effect of experimenter bias on performance of the albino rat. Behavioral Science, 8, 183-189.

Vidu ankaŭ
----------

* Malo estas Pigmalion-efekton.


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
La **preĝejo Ĉieliro de Maria** estas romkatolika historia monumento en vilaĝo Ostffyasszonyfa (Hungario).

Historio
--------

La unua mencio okazis en 1347, la sekva dokumento jam mencias kirkon Sankta Venceslao. Oni supozas, ke kirko Sankta Mikaelo estis alia preĝejo en la loka fortikaĵo. La vilaĝanoj iĝis luteranoj en 1548, ili uzis supozeble la kirkon, ĉar la fortikaĵo estis detruita. En 1732 la katolikoj reokupis la kirkon, ekde tiam la pli nova dediĉo estis Ĉieliro de Maria. Ĝi havis paroĥan statuson inter 1774 kaj 2011. Post 3 jaroj oni alkonstruis navon, en 1830 turon. La orgeno estas aŭdebla ekde 1880. La internaj muroj estis pentritaj en 1958.

Konstruaĵo
----------

La preĝejo situas sola en korto. La fasado estas simetria, meze la turo plene reliefas. La turpinto estas piramido. La enirejo funkcias tra la kvadrata turo. Malantaŭ la turo troviĝiĝas la navo, kiu finiĝas en rektangula absido. La absido estas nur iomete malalta kaj mallarĝa, ol la navo. La absido kontaktiĝas kun la sakristio. Interne enmuritaj pordo kaj fenestro estas videblaj. Du kolonoj tenas la galerion. altara bildo estis pentrita en 1731.

Kermeso okazas la 15-an de aŭgusto.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* kun fotoj
* 
* hungare kun foto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Fritz Walter MEISSNER** (Berlino, 16-a de decembro 1882 - Munkeno, 16-a de novembro 1974) estis germana fizikisto.

Meissner studis en Berlino maŝinkonstruadon kaj fizikon estante lernanto de Max Planck. Post tiuj studoj li eklaboris en la *Physikalisch-Technische Reichsanstalt*. 

Ekde 1922 ĝis 1925 li konstruis la trian plej grandan likvigilon de heliumo de la mondo. En 1933 li malkovris la nomitan *Efiko Meissner*, nome la malapero de ĉia magneta kampo en la interno de superkonduktoro. Unu jaron poste li estis nomumita direktoro de la departemento de teknika fiziko en la Teknologia Universitato Munkeno. Post la Dua Mondmilito li estis elektita la unua prezidanto de la Sciencakademio de Bavario. En 1946 li iĝis direktoro de la unua dividaĵo de la komisiono de esplorado de la Akademio pri fiziko je malaltaj temperaturoj. La laboratorioj en kiuj li laboris estis en la urbo Herrsching am Ammersee ĝis 1965, kiam ili estis translokigitaj al Garching. Walter Meissner mortis en Munkeno en 1974.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Walter Meißner Institute


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 786360
* GND: 118732757
* LCCN: nb2014027166
* VIAF: 30332032
* ISNI: 0000 0001 1755 1229
* SUDOC: 14987054X
* BNF: 16992817t
* BIBSYS: 3017046
* BNE: XX4675476
 |
**Gonur Tepe** estas arkeologia loko sur ĉirkaŭ 55 hektaroj en Turkmenio, kiu estis loĝata de hind-iranaj popoloj ĝis iam en la 2-a jarmilo a.K. ekde 2500 a.K. Ĝi situas proksimume 60 km norde de Mary (Turkmenio) (la ĉefurbo de Provinco Mary).

La loko estis malkovrita de la greka-rusa arkeologo Viktor Sarianidi. Sarianidi malkovris palacon kaj la fortikigitan adoban areon, kaj templojn kun fajro-altaroj, kiun li opinias dediĉitaj al la zaratuŝtrisma religio. Li ankaŭ trovis ion, kio ŝajnas esti la kaldrono por la rita trinkaĵo *soma*, kiu estas menciita en la rigvedo kaj ankaŭ en la avesto kiel haoma. Sarianidi atestas, ke li ankaŭ trovis telerojn kun postsignoj de mariĥuano, papavo kaj efedrino. Laŭ Sarianidi, tiu malkovro plifortigas la teorion ke tiuj estis la ingrediencoj de *soma*.

La norda parto de la kompleksa havis centran citadelo-similan strukturon de ĉirkaŭ 100m sur 180 m. La suda komplekso estas proksimume 1,5 hektarojn granda. La loko estis plej verŝajne forlasita post kiam la rivero murgab ŝanĝis la fluejon al la okcidento. Gonur estas inter la plej grandaj ruinoj en la Murgab-flueja regiono; pli ol 150 antikvaj setlejoj trovitaj tie, dateblas al la frua bronzepoko (2500-1700 a.K.).

Vidu ankaŭ
----------

Baktria-Margiana Arĥeologia Komplekso

Merv

Referencoj
----------

* Kategorio Gonur Tepe en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



1. ↑  (franca) "Soviétistan, un voyage en Asie centrale" (Sovetejo, vojaĝo en centra Azio), Erika Fatland (tradukita el la norvega fare de Alex Fouillet, Gaïa, 512 paĝoj, 2016. Alillingvaj eldonrajtoj por *Sovetejo-vojaĝo en centra Azio :* Danio (Informations Forlag), Estonio (Tänapäev), Finnlando (Siltala Publishers), Francio (Gaïa Editions), Germanio (Suhrkamp Verlag), Barato (hindia kaj bengala lingvoj, Sampark), Italio (Marsilio), Nederlando (De Geus), Pollando (Foksal), Rusio (Ripol Classic Publishing Group), Svedio (Leopard Förlag)
La **preĝejo Sankta Ladislao**, nomata laŭ Ladislao la 1-a, reĝo de Hungario, estas romkatolika historia monumento en Hungario, en Szombathely, en urboparto Zanat, kiu estis memstara vilaĝo ĝis 1969.

Historio
--------

Vilaĝa kirko en Zanat estis konstruita supozeble en la 15-a jarcento. La unua mencio okazis en 1592. Tiutempe ĝi konsistis el kvadratforma navo kun pli malgranda rektangula absido. La vilaĝo longe estis eklezia bieno, tial la loĝantoj restis fidelaj katolikoj, ne protestantoj. En 1779 la preĝejo estis renovigita laŭ baroko kun financo de János Szily. La sekva renoviĝo okazis en 1841. La nuntempa novgotika formo estas videbla ekde 1888, tiam oni konstruis la turon, la navo estis pligrandigita, interne escepte la altaran bildon ĉiuj mebloj estis ŝanĝitaj al novaj. Dum la 2-a mondmilito la konstruaĵo difektiĝis, la restaŭrado finiĝis en 1948. Depost arkeologiaj esploroj en 2000 la preĝejo estis renovigita.

Konstruaĵo
----------

La konstruaĵo situas sola laŭ vojo. La fasado estas simetria, meze la turo altiĝas kaj iom reliefas, sube la enirejo funkcias. Antaŭ la fasado estas ŝtona kruco. La navo kaj la turo estas apogitaj per pilieroj. Interne estas ĉefaltaro kaj flankaltaro, statuoj pri reĝo Ladislao kaj Sankta Maria. La vitraloj pri Emeriko de Hungario, Sankta Georgo kaj Elizabeto de Hungario estis faritaj en 1920. 

Kermeso okazas en la 27-an de junio.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* 
* Arkivigite je 2020-09-23 per la retarkivo Wayback Machine
* 


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Waldstatt (stacidomo). |

Pri la komunumo
---------------

 **Waldstatt**  estas komunumo en Kantono Apencelo Ekstera, Svislando. Ĝi havis 1750 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

Geografio
---------

Waldstatt situas okcidente de la rivero Urnäsch sude de Herisau en la iama distrikto Hinterland. Waldstatt estas la ununura komunumo de la Kantono Apencelo Ekstera, kiu ne limas al alia kantono, do kiu estas komplete ĉirkaŭigita de kantona tereno.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Waldstatt limas en nordo al la kantonĉefkomunumo Herisau, en oriento al Hundwil, en sudo al Urnäsch, kaj en okcidento al Schwellbrunn.

Trafiko
-------

Waldstatt situas ĉe la mallarĝŝpura trajnlinio de la Apencelaj Fervojoj de Herisau al Apencelo. Tra la komunumo pasas la kantona ĉefvojo n-ro 8 de Herisau tra la pasejo Schwägalp al Wattwil kaj komenciĝas la ĉefvojo n-ro 463 al Apencelo.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Waldstatt datiĝas el la jaro 1374 kiel *Ober Walstatt*.

Ĝis la jaro 1720 la paroĥo Waldstatt apartenis al la paroĥo de Herisau.Tamen jam unu jaron antaŭ la konstruo de la propra (protestanta) preĝejo en la jaro 1719 Waldstatt estis disigita de Herisau, kies historion la komunumo ĝis tiam dividis. Post la disiĝo la setlejo Waldstatt evoluis kaj fariĝis vilaĝo kun propra kerno.

En la jaro 1792 en Unter-Waldstatt estis malfermita kuracbanejo kaj la komunumo tiel fariĝis en la 19-a jarcento kuracloko. Post la dua mondmilito la kuracturismo malpliiĝis.

La katolika preĝejo estis konstruita en la jaro 1973.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: *Thomas Fuchs*: *Waldstatt* en *Historia Leksikono de Svislando* (2002-11-05)

Vidu ankaŭ
----------

* Waldstatt (stacidomo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Waldstatt en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de Waldstatt
* Waldstatt en la Historia Leksikono de Svislando

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Waldstatt** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

Bildoj
------

* Preĝejturo kun konstruekipaĵo en somero 2011Preĝejturo kun konstruekipaĵo en somero 2011
* Vilaĝa stratoVilaĝa strato
* Vojkruciĝo en la vilaĝocentroVojkruciĝo en la vilaĝocentro
* LernejoLernejo

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de Kantono Apencelo Ekstera |
| --- |
| UrsoUrsoBühler • Gais • Grub • Heiden • Herisau • Hundwil • Lutzenberg • Rehetobel • Reute • Schönengrund • Schwellbrunn • Speicher • Stein • Teufen • Trogen • Urnäsch • Wald • Waldstatt • Walzenhausen • Wolfhalden | Speicher-VögelinseggSpeicher-Vögelinsegg |

 |
**preĝejo Sankta Petro kaj Sankta Paŭlo** estas romkatolika Monumento historia en Hungario, en vilaĝo Harka, sur malalta monteto.

Historio
--------

La unua mencio pri la romanika preĝejo okazis en 1309, la paroĥo ekfunkciis en 1430, samtempe la preĝejo estis renovigita. En 1450 la turo estis malkonstruita kaj sakristio estis konstruita. En 1636 la paroĥo refondiĝis, ĉar pli frue la loĝantoj luteraniĝis. En 1644 oni konstruis la pilierojn, 2 galeriojn kaj barokajn fenestrojn, en 1658 vastan novan turon. Ekde 1673 la preĝejo denove apartenis al la katolikoj. En 1893 la sanktejo estis pentrita kaj nova ĉefaltaro estis kreita. En 1969 plena renoviĝo okazis.

Konstruaĵo
----------

La konstruaĵo situas sola en herbejo, sed tre proksime al la ĉefstrato. La fasado estas la kvadrata turo mem, malantaŭe la iomete pli larĝa navo etendiĝas. La enirejo troviĝas meze de la turo, sed estas alia malfrugotika enirejo en la dekstra flanko. La origina absido estas duonronda. Menciindas freskoj pri apostoloj Petro kaj Paŭlo.

Fontoj
------

* hungare
* kun multe da fotoj
* hungare
* hungarlingva video


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
"**Waltzing Matilda**" estas la plej bone konata makis-balado de Aŭstralio, kaj estis priskribita kiel "neoficiala nacia himno".

Akvotruo Combo.**Akvotruo Combo** estas lageto (nome *billabong*) ĉe la rivero Diamantina en Kynuna, en la regiono de Kvinslando en Aŭstralio. La kanto "Waltzing Matilda" estas probable bazita sur unu vera akcidento kiu okazis ĉi-tie en la 1890-aj jaroj.

Ĝi rimarkindas ankaŭ pro historia ŝtona pado (vojo) konstruita de ĉinaj laboristoj en 1883.

Akvotruo Combo fluas norde de unu bordo preskaŭ cirkla en zono de 130 kilometroj.

Esperantigo
-----------

La kanto estis tradukita en Esperanton kun la titolo, "Valsigante Matildan". Ĝi spekteblas en YouTube.

Notoj
-----

1. ↑  "Who'll Come A Waltzing Matilda With Me?". Nacia Biblioteko de Aŭstralio. Arkivita el la originalo la 6an de junio 2011. Alirita la 16an de decembro 2019.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Combo Conservation Park
* Combo Waterhole Conservation Park Arkivigite je 2012-12-30 per Archive.today

* Kategorio Waltzing Matilda en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Koordinatoj: 21° 36′ 06.22″ S 142° 03′ 59.56″ O﻿ / ﻿21.6017278 °S, 142.0665444 °O﻿ / -21.6017278; 142.0665444 (mapo)
Landoj kun duetaĝaj busoj kiel formo de publika transporto.
**Duetaĝa buso** estas buso kun du etaĝoj. Duetaĝaj busoj estas precipe oftaj en la publikaj transportsistemoj en Britio, same kiel en aliaj grandurboj kaj grandaj urboj en Eŭropo kaj Azio, kie la plej ikoneca ekzemplo estas la ruĝa buso londontipa, kaj aparte la AEM Routemaster modelo, kiu estis produktita de 1954 ĝis 1968. Vidu artikolon Londona etaĝa buso.

Estas du specoj de duetaĝaj busoj - en la unua tipo la supra etaĝo havas fermitan tegmenton kaj ĝi estas ĉefe uzata sur la publikaj transportlinioj en la grandaj urboj, en la dua tipo la tegmento de la supra etaĝo estas malfermita, kaj ĝi estas speciale populara por turistoj.

Nuntempe, la artika buso ankaŭ estas utiligita kiel alternativo al la duetaĝa. Ĝi postulas pli da spaco sur la publika vojo, sed estas sur unu nivelo, kun komparebla kapacito. Artika duetaĝa buso ofertas la plej grandan kapaciton. Tamen ĉi tio estas malofta. [fonto?]

Historio
--------

La deveno de la duetaĝa buso komenciĝis en la brita ĉefurbo Londono en la jaroj post 1845, kiam okazis, ke pasaĝeroj, kiuj ne povis trovi lokon en la kupeo de la omnibuso, grimpis sur la malferman tegmenton prefere ol atendi la venontan buson dum hasthoro. La buskompanio Adams & Company tial decidis meti sidlokojn sur la tegmenton, kaj evoluigis novan modelon en Fairfield Works, Bow, kie la pasaĝersekcio ricevis pli grandan internan altecon dum longaj benkoj estis instalitaj sur la mezo de la tegmento. Ili ankaŭ metis piedapogilojn laŭ la randoj de la tegmento kaj poste ŝildojn, por ke la botoj ne elstaru kaj trafu la fenestrojn. Ĉi tiu tipo eniris servon dum la Granda Ekspozicio en Hyde Park en 1851 kaj ĉi tiuj aŭtobusoj estis populara formo de transporto survoje al la Kristalpalaco. Ili rapide populariĝis kaj dum la 19-a jarcento ili disvastiĝis tra la tuta mondo. Pro la tegmentodezajno, tiu speco de buso estis nomita *la Tranĉilo*.

Turismo
-------

Duetaĝaj ankaŭ estas uzitaj en la turisma industrio. Kutime la malsupra pasaĝera kupeo ne kovras la tutan longon de la buso kaj la malantaŭa parto estas uzata kiel pakaĵujo.

Duetaĝaj busoj kun malferma pinto estas uzataj por turismaj urbaj vizitoj.

Bildaro
-------

* Duetaĝa buso e modelo Brillié-Schneider P2 en Parizo, fotita iam inter la jaroj 1907 ĝis 1911Duetaĝa buso e modelo Brillié-Schneider P2 en Parizo, fotita iam inter la jaroj 1907 ĝis 1911
* Hispanio, 1946Hispanio, 1946
* Turisma duetaĝa buso en BonaeroTurisma duetaĝa buso en Bonaero
* New Routemaster  Londono, 2015New Routemaster Londono, 2015
* Naveda buso, Honkongo, 2018Naveda buso, Honkongo, 2018

Referencoj
----------

Vidu ankaŭ
----------

* Londona etaĝa buso
* Balgobuso

Eksteraj ligiloj
----------------

* Bildo de berlina duetaĝa aŭtobuso
* Fotoj de Leyland duetaĝa aŭtobuso
* VDL futura FDD2 duetaĝa aŭtobuso


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 841238
* GND: 4486801-7
 |
**Centra Universitata Biblioteko Lucian Blaga de Kluĵo** (rumane *Biblioteca Centrală Universitară "Lucian Blaga" din Cluj*) estas instituto de la UBB de Kluĵo. La nomon de la poeto, filozofo Lucian Blaga la biblioteko ricevis en majo 1990.

Historio
--------

La biblioteko estis fondita en 1872 samtempe kun la Universitato de Koloĵvaro. Tiam la urbo apartenis al Hungario. La nun videbla konstruaĵo estis konstruita en la 1900-aj jaroj laŭ projektoj de Kálmán Giergl kaj Flóris Korb. La bazo de la librokolekto estis la biblioteko de la Erdélyi Múzeum-Egyesület (34 156 volumoj) plilarĝita de aliaj kolektoj kaj donacoj de privatpersonoj.

La enhavo de biblioteko
-----------------------

La biblioteko enhavis en 2009 proksimume tri kaj duono milionojn da volumoj. La plej malnova presita libro de la biblioteko estas la *Codex Iustinianus* (Nürnberg, 1475) kaj la plej malnova rumana libro *Tetraevangheliarul lui Coresi* (Braŝovo, 1561).

Fonto
-----

* hungare

* Kategorio Centra Universitata Biblioteko Lucian Blaga de Kluĵo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 383672
* GND: 4348682-4
* LCCN: n83032433
* VIAF: 133116254 162980190, 133116254
* ISNI: 0000 0001 2286 1723
* SUDOC: 027476774
* NKC: ko2004236198
* ICCU: UFIV066775
 |
Koordinatoj: 48° 31′ 00″ N 15° 15′ 00″ O﻿ / ﻿48.51667 °N, 15.25000 °O﻿ / 48.51667; 15.25000 (mapo)

La **Waldviertel** [VALTfirtel] (arbara regiono) estas unu el la kvar historiaj, pejzaĝaj regionoj de Malsupra Aŭstrio: *Wald-, Wein-* (vina), *Industrie-* (industria) kaj *Mostviertel* (mosta regiono). Ĝi konsistigas la nordokcidenton de la federacia lando. La regiono havas limojn norde al Ĉeĥio, kaj okcidente al Supra Aŭstrio. La limon al la vina regiono pli orienta konsistigas la monto *Manhartsberg*, la limon al la mosta regiono sude pli-malpli la rivero Danubo.

La Waldviertel ampleksas areon de proksimume 4 600 kvadradaj kilometroj kaj en 2011 havis proksimume 22 000 loĝantojn. La plej gravaj loĝlokoj estas la korespondaj distriktaj ĉefurboj Gmünd, Horn, Krems an der Donau, Waidhofen an der Thaya kaj Zwettl. La regiono ampleksas kaj la distriktojn korespondajn al tiuj urboj, do la distriktoj Gmünd, Horn, Krems-Land (plejparte, nur la plej suda parto estas parto de la mosta regiono), Waidhofen an der Thaya kaj Zwettl kaj aldone la nordorientan parton de la distrikto Melk. Malpligrandaj partoj de la distriktoj Krems kaj Horn laŭ la historio situis en la vina regiono, sed ekde la 20-a jarcento plifaciligite konsideratas parto de la "arbara kvarono" de la lando.

Vidu ankaŭ
----------

* Monaĥejo Zwettl
* Vitorazio

Eksteraj ligiloj
----------------

* germanlingva vikia enciklopedio de la regiono
Ekzemplo de profankonstruaĵo: La *Fridericianum* en Kassel el la jaro 1779, unu el la unuaj publikaj muzeoj sur la eŭropa kontinento
**Profankonstruaĵo** aŭ **ekstereklezia konstruaĵo** estas konstruaĵo por eksterekleziaj celoj. La arto- kaj kulturosciencoj, ekzemple la arĥitektura historio, uzas ĝin por dislimigi unu de la aliaj publikajn konstruaĵojn kaj ties uzon kaj tipigi ilin. Kiel mala termino al profankonstruaĵo konsiderendas tiu de la religia aŭ eklezia konstruaĵo, rezervata por religiaj resp. ekleziaj celo. Ekzemploj por profanaj konstruaĵoj estas muzeoj, bibliotekoj, juĝejoj, urbodomoj, universitataj konstruaĵoj aŭ stacidomoj.

Konstruaĵoj povas havi krom praktika utilo ankaŭ pliajn funkciojn; ekz. ili povas esti reprezentaj aŭ paradaj domoj (ekz. palaco, juĝejo de elspeza arĥitekturo aŭ dekoracia fasado) aŭ nur celi la utilon (ĉi lastaj estas pli malluksaj).

Literaturo
----------

* Wilfried Koch: *Baustilkunde – Europäische Baukunst von der Antike bis zur Gegenwart*, 27-a, priverkita eldono 2006, ISBN 9783577100892
Lokiĝo de Wanda en Argentino.
**Wanda** (Vanda) estas argentina urbo de la provinco Misiones. Ĝi lokiĝas je suda latitudo 25° 58' kaj je okcidenta longitudo 54° 34'. Ĝi estas centro de la municipo **Colonia Wanda**, kiu, tamen, estas populare nomata Wanda.

La municipo havas 12.779 loĝantojn, laŭ la oficiala kalkulo de la jaro 2001 (INDEC). Ĝi troviĝas nur 40 kilometrojn for de la akvofaloj de Rivero Igŭacuo kaj estas grava turisma centro por tiuj kiuj travizitas la provincon. Turistoj povas viziti la minejojn de fajnaj gemoj.

La ĉefa ekonomia aktivaĵo estas la ekspluatado de la forestoj kiel renovebla rimedo. Ĉirkaŭ duono de la terenoj de la municipo estas kovrita de replantitaj boskoj. Ankaŭ gravas la plantado de mateo kaj ankaŭ la turismo.

Historio
--------

La entrepreno Colonizadora del Norte (Kolonianta de la Nordo) akiris vastajn terenojn en la regiono en la komenco de la 20-a jarcento. La unuaj agrikulturistoj estis poloj, al kiuj sin aldonis svisoj, germanoj, germandevenaj brazilanoj kaj paragvajanoj.

La nomo Wanda estis elektita sin kialoj de la entrepreno. Pro la manko de klarigoj, naskiĝis pluraj versioj de la origino de la nomo. La plej konata rilatas al pola princino tre fama pri sia boneco kaj beleco vivinta en la urbo Krakovo, kiu sinoferis pro sia lando, sin ĵetante en la riveron Vistulo por ne edziniĝi kun la heredanto de la germana regno. Alia versio tre akceptata asertas ke la nomo venas de la filino de Józef Piłsudski, de la pola armeo (nacia heroo).

La nova koloniejo progresis lante en unua periodo kaj tre rapide post la apero de la asfaltaj vojoj. Ĝia laŭleĝa konstituiĝo okazis en 1956, kiam laŭ la Dekreto n-ro 1421 de la 15-a de novembro de 1956.

Esperanto-movado en Wanda
-------------------------

En la komenco de novembro de 2006, okazis en la urbo Wanda la Internacia Seminario pri Pola Kulturo. La seminario celis disvastigi al sudamerikanoj plurajn aspektojn de polaj kulturo kaj enmigracio kaj ankaŭ la naturajn kaj turismajn belecojn de la nord-Misiona regiono.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Esperanta Seminario de 2006 Arkivigite je 2008-02-18 per la retarkivo Wayback Machine
**Wallace Jones** (naskiĝis la 16-an de novembro 1906 je Baltimore en Marilando; mortis la 23-an de marto 1983) estis usona trumpetisto de ĵazo. Li ludis dumtempe en la Orkestro Duke Ellington

Kariero
-------

Jones muzikis ekde 1930 en bandoj de sia naskiĝurbo, ekzemple en *Harmony Birds* de Ike Dixon aŭ *Kit Kat Orchestra* de Percy Glascoe. Meze de la 1930-aj jaroj li transloĝiĝis al Novjorko, kie li komence muzikis en la bando de sia kuzo Chick Webb kaj poste ekde 1936 en tiu de Willie Bryant. Ekde 1938 li estis membro de la Orkestro Duke Ellington, kie li anstataŭis trumpetiston Arthur Whetsol. Ĝis 1944 li restis ĉe Ellington kaj ankaŭ kunmuzikis dum la fama koncerto je Fargo en 1940; sed Jones ekhavis laŭ opinio de Collier „kun Cootie Williams kaj Rex Stewart kiel establiĝintaj stelulaj trumpetistoj (...) malmultan spacon por soladoj". Soliste li estas aŭdebla ĉe Ellington en „Prelude to a Kiss" (1938), „Something to Live for" kaj en „Serenade to Sveden" (1939). En la dua duono de la 1940-aj jaroj li muzikis ĉe Benny Carter, Snub Mosley kaj en la sesopo de John Kirby (1947), antaŭ ol li retiriĝis el la ĵazmondeto kaj laboris kiel entombigisto.

Konsultlibraj notoj
-------------------

* James Lincoln Collier: *Duke Ellington*. Berlino, Ullstein, 1999. ISBN 3-548-35839-X
* Richard Cook: *Jazz Encyclopedia*, Londono: Penguin 2005, ISBN 978-0-14-100646-8
* John Jörgensen, Erik Wiedemann *Jazzlexikon*, Bertelsmann, o.J.

Referencoj
----------

1. ↑  Laŭ eldiro de Collier ekde 1936.
2. ↑  Collier, p. 250.
3. ↑  Jörgensen/Wiedeman, p. 209.

|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Muziko |


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 408070
* GND: 1022651420
* LCCN: no2001059924
* VIAF: 61733820
* ISNI: 0000 0000 4716 0010
* SUDOC: 243127286
* BNF: 139248492
* MBA: bc9d6b35-51c9-43c3-907a-83a972dcf891
* BIBSYS: 6019910
 |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**kostarika gujavo** |
| --- |
|  |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Plantoj *Plantae* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Divizio: | Angiospermoj *Magnoliophyta* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Dukotiledonuloj  *Magnoliopsida* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | *Myrtales* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | *Mirtacoj* "Myrtaceae "|
|
|
|
|
|
| Genro: | *Psidium* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
| Dunomo |
| ***Psidium friedrichsthalianum***(O.Berg) Nied. 1893 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri kostarika gujavo  |

 |
| v • d • r |

**Psidium friedrichsthalianum** aŭ **kostarika gujavo** estas planto el la familio de Mirtacoj.

Ĝi estas ĉiamverda ĝis 15 m alta arbo kun ruĝ-bruna trunko, grize makulita, kaj tre forte disbranĉiĝanta, densa krono. La planto havas kvareĝajn harajn kaj ruĝecajn branĉojn. La kontraŭsidaj 5-12 × 2,5-5 cm grandaj folioj estas elipsaj aŭ ovalaj, optuze pintitaj, glatrandaj, punktitaj, ledaj, supraflanke brile malhelverdaj, je la malsupra flanko pli helverdaj kaj nebrilaj. La 2,5 cm larĝaj floroj staras unuope en foliakseloj. Ili konsistas el 5 blankaj, vaksecaj, ĉ. 1 cm longaj petaloj kaj 300 ĝis 1,5 cm longaj stamenoj.

La frukto estas ronda aŭ ovala kaj 3-6 cm longa. Je la fino restas 2 ĝis 5 sepaloj. La ŝelo estas glata, malmola maldika kaj mature verda aŭ flava ofte kun brunaj makuloj. La fruktkarno mature estas blankeca ĝi oranĝeca kaj gustas tre acida kaj aroma. La frukto havas multajn, ĉ. 0,5 cm longajn semojn.

La frukto estas manĝata freŝe nur kune kun sukero. El la suko kun akvo kaj sukero estas farata vitamino C-riĉa trinkaĵo, kiu precipe estas vendata en Kostariko. El la fruktoj oni povas fari kompoton, marmeladon kaj ĵeleon.

La kostarika gujavo estas indiĝena de Nikaragvo ĝis Panamo. Ĝi estas unu el la plej gravaj fruktoj de Kostariko. La arbo estas kultivata ĝis alteco de 1500 m de Meksiko ĝis Ekvadoro, sed ankaŭ en Filipinoj.

Literaturo
----------

* *Tropische Früchte*; Bernd Nowak & Bettina Schulz; BLV (1998); ISBN 3405151686

Nederlandse vertaling: *Tropische vruchten*; Tirion (1999); ISBN 9052103399
* *Farbatlas Exotische Früchte: Obst und Gemüse der Tropen und Subtropen*; Rolf Blancke; Verlag Eugen Ulmer (2000); ISBN 3800135205
* *Farbatlas Pflanzen der Karibik und Mittelamerikas*; Rolf Blancke; Verlag Eugen Ulmer (1999); ISBN 3800135124
* Morton, J. 1987. 'Costa Rican Guava'. p. 365. In: *Fruits of warm climates*. Julia F. Morton, Miami, FL.
**CAJ – Christliche Arbeiterjugend** (germane: kristana laborista junularo) estas fondita en 1929 de la belga sacerdoto Joseph Cardijn. Li radikale bazis la vivon sur la evangelion kaj karisme aliris la junajn laboristojn. Rapide kreskis mondvaste soci-religia movado kun la celo, regajni la laboristaron por la eklezio.
CAJ ekzistas en pli ol 50 naciaj organizoj kun multaj lokaj grupoj. Ĝi estas parto de la junulara laboro de la eklezio. Ĉiun kvaran jaron kunvenas Monda Konsilantaro de CAJ.
CAJ estas konvinkita, ke kredo kaj vivo estas unueco. Tiel evoluis la Viva Evangelio kaj la klerig-metodo "Vidi-juĝi-agi", kiuj helpas ekkoni la kristanan vivo-vojon.

CAJ estas la mallongigo de la germana nomo. Ĝi havas interalie jenajn nomojn en aliaj lingvoj:

* Angla lingvo: **Young Christian Workers** (YCW)
* Franca lingvo: **Jeunesse Ouvrière Chretienne Internationale** (J.O.C.I.)
* Hispana lingvo: **Juventud Obrera Cristiana International** (JOCI)
* Nederlanda lingvo: **Katholieke Arbeiders Jongeren** (KAJ, ĝis 1995 "Katholieke Arbeiders Jeugd")

* Kategorio Kristana laborista junularo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Psikogeografio** estas fako de geografio kaj iel de psikologio, kiu konsistas en esplorado de urbaj medioj, kiuj emfazas ludemecon kaj drivado. Ĝi havas ligojn kun la Situaciista Internacio. Psikogeografio estis difinita en 1955 de Guy Debord kiel "la studo de la precizaj leĝoj kaj specifaj efikoj de la geografia medio, konscie organizitaj aŭ ne, pri la emocioj kaj konduto de individuoj." Ĝi ankaŭ estis difinita kiel "totala dissolvo de limoj inter arto kaj vivo ". Alia difino estas "tuta ludila skatolo plena de ludemaj, inventemaj strategioj por esplori urbojn ... preskaŭ ĉion, kio forpelas siajn antaŭvideblajn vojojn kaj skuas ilin en novan konscion pri la urba pejzaĝo." 

Psikogeografio estis origine evoluigita de la avangarda movado Literista Internacio en la ĵurnalo Potlatch. La kreinto de tio, kio nomiĝis unueca urboplanismo, psikogeografio kaj la derivo estis Ivan Ĉtĉeglov, en sia tre influa eseo de 1953 "Formulaire pour un urbanisme nouveau". La reenkonduko de la literistoj de la urbo havas siajn antaŭojn en aspektoj de Dadaismo kaj Superrealismo. La ideo de urba vagado rilatas al la pli malnova koncepto de Charles Baudelaire.
**Wangen ĉe Olten** (germane *Wangen bei Olten*) estas kaj komunumo en la distrikto Olten en Kantono Soloturno, Svislando. Ĝi havis 4 804 loĝantojn je la 31-a de decembro 2010.

Geografio
---------

La komunumo etendiĝas en la oriento de la ebenaĵo de la rivero Dünnern okcidente de la distriktĉefurbo Olten kaj sude de la Soloturna Ĵuraso. Al la komunumo apartenas krom la ĉefa vilaĝo Wangen ankaŭ la vilaĝeto Kleinwangen sude de Dünnern kaj la kvartaloj kaj setlejoj Loch, Chalchofen, Gruebacher, Haflet kaj Banacher.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Wangen ĉe Olten limas en nordoriento al Trimbach, en okcidento al Olten, en sudo al Kappel, en okcidento al Rickenbach, kaj en nordokcidento al Hauenstein-Ifenthal.

Trafiko
-------

La komunumo situas ĉe la kantona ĉefvojo n-ro 5 de Olten al Soloturno. Al la publika transportreto la komunumo estas konektita per la regiona busreto Olten-Gösgen-Gäu kaj la stacidomo ĉe la trajnlinio de Svisaj Federaciaj Fervojoj de Zuriko tra Araŭo kaj Olten al Soloturno kaj Bielo. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A1 situas 6 kilometrojn sudoriente inter Arburgo kaj Oftringen kaj al la svisa aŭtovojo A2 ses kilometrojn okcidente en Egerkingen.

Historio
--------

Mezepoka kroniko mencias en la jaro 610 la lokon *Wangas* kiel batalejo inter alemanoj kaj burgonjoj. Tamen la historiistoj ne certas ĉu temas pri Wangen ĉe Olten, Wangen ĉe Aro aŭ Niederwangen en Köniz. El la jaro 1226 datiĝas la mencio de Wangen en Buĥsgovio (Wangen im Buchsgau)

Minaretodisputo
---------------

La konstruo de malgranda minareto sur la tegmento moskeo de la Turka kulturklubo en Wangen ĉe Olten kaŭzis la svisan minaretdisputon, kadre de kiu la dekstrema Svisa Popolpartio lanĉis la minaretiniciativon.

Vidu ankaŭ
----------

* Aliaj lokoj kun la nomo Wangen
* Wangen bei Olten (stacidomo)

Referencoj
----------

1. ↑  Fonto: Teksto pri la komunuma historio en la oficiala retejo de la komunumo Arkivigite je 2011-06-06 per la retarkivo Wayback Machine

* Kategorio Wangen ĉe Olten en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la komunumo Wangen ĉe Olten

Bildoj
------

* Moskeo de la turka kulturklubo en Wangen ĉe OltenMoskeo de la turka kulturklubo en Wangen ĉe Olten
* kirko Sankta Galokirko Sankta Galo
* Kantona ĉefvojo n-ro 5 en la centro de Wangen ĉe OltenKantona ĉefvojo n-ro 5 en la centro de Wangen ĉe Olten
* Coop-supermerkato en la vilaĝocentro*Coop*-supermerkato en la vilaĝocentro
* Agrola-benzinejo kaj Landi-supermerkato*Agrola*-benzinejo kaj Landi-supermerkato
* industria zono en okcidento de la komunumoindustria zono en okcidento de la komunumo
* monto Bornmonto *Born*

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Olten |
| --- |
| Boningen  •  Däniken  •  Dulliken  •  Eppenberg-Wöschnau  •  Fulenbach  •  Gretzenbach  •  Gunzgen  •  Hägendorf  •  Kappel  •  Olten  •  Rickenbach  •  Schönenwerd  •  Starrkirch-Wil  •  Walterswil  •  Wangen ĉe Olten |  |

 |
*Ceratotherium simum*
Larĝbuŝa rinocero en la Nacia parko Etoŝa
Larĝbuŝaj rinoceroj en Nacia Parko Lago Nakuru
Kompara bildo de nigra aŭ Kurtbuŝa (supre) kaj blanka aŭ Larĝbuŝa rinoceroj (malsupre)
Mapa distribuicao original white rhino.pngDistribuado de la norda subspecio (en oranĝa) kaj la suda subspecio (en verda)
La **Larĝbuŝa rinocero** aŭ *Blanka rinocero* (*Ceratotherium simum*) estas specio de rinocero, indiĝena de orienta, suda kaj centra Afriko. Ĝi estas la plej granda kaj plej multnombra specio de rinocero kiu ekzistas. Ĝi havas ampleksan buŝon uzitan por paŝtado kaj estas la plej socia el ĉiuj rinoceraj specioj.

Kvankam tiu rinocero estas aludita kiel *blanka*, ties koloroj varias el bruna al griza, kaj ne diferencas laŭ koloro el nomita *Nigra rinocero* nome Kurtbuŝa rinocero, kiu estas la alia afrika rinocero (*Diceros bicornis*). La vorto "blanka" en la nomo "Blanka rinocero" estas misinterpretado de la vorto el Afrikansa *wyd*, siavice deriva el la nederlanda vorto *wijd* por *larĝa*, reference al ties kvuadrata supra lipo, male al pinteca aŭ hokeca lipo de la *nigra rinocero*. Tiuj specioj estas nune foje referencitaj kiel *kvadrat-lipa* (por la "blanka") *aŭ hok-lipa* (por la "nigra") rinoceroj.

La **Larĝbuŝa rinocero** konsistas el du subspecioj: la suda larĝbuŝa rinocero, kun taksitaj 17 460 naturvivantaj bestoj je la fino de 2007 (IUCN 2008), kaj la multe pli malofta norda larĝbuŝa rinocero. La norda subspecio havas tre malgrandan nombron, kun nur du individuoj, kiuj estas en kaptiveco.

Referencoj
----------

1. ↑  White rhinoceros, Animal Corner

Eksteraj ligiloj
----------------

* Larĝbuŝa rinocero en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Larĝbuŝa rinocero en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Larĝbuŝa rinocero en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)

* White Rhino Info Arkivigite je 2020-05-13 per la retarkivo Wayback Machine & White Rhino Pictures Arkivigite je 2020-02-23 per la retarkivo Wayback Machine on the Rhino Resource Center website.
* White Rhino entry Arkivigite je 2008-12-10 per la retarkivo Wayback Machine ĉe retejo de International Rhino Foundation.
* White Rhino entry on World Wide Fund for Nature website.
* White Rhinoceros entry Arkivigite je 2018-12-15 per la retarkivo Wayback Machine on IUCN Red List.
* Honolulu Zoo Arkivigite je 2008-12-23 per la retarkivo Wayback Machine
* San Diego Zoo
* Philadelphia Zoo
* Narrated video about the White Rhinoceros Arkivigite je 2008-02-06 per la retarkivo Wayback Machine
* White Rhino description
* First test tube White Rhinoceros born at Budapest Zoo Arkivigite je 2007-02-06 per la retarkivo Wayback Machine
* Poachers kill one of last two white rhinos in Zambia
* Rhino Webcam at Zoo Budapest Arkivigite je 2013-03-16 per la retarkivo Wayback Machine
* New baby rhino from frozen sperm – Madrid[*rompita ligilo*]
**Böhönye** [bohonje] estas vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Somogy, en Distrikto Marcali.

Kampanilo en Böhönye

Bazaj informoj
--------------

* Koordinatoj de tutmonda loktrova sistemo: 46.4088/17.3891
* Areo: 64 km²
* Loĝantaro: 2520
* Poŝtkodo: 8719
* Telefonprefikso: 85

Situo
-----

Böhönye situas sue ebenaĵo, laŭ rojo, laŭ ĉefvojoj Kaposvár-Nagykanizsa kaj Balatono-Nagyatád, laŭ fervojo Somogyszob-Balatonszentgyörgy. Marcali troviĝas 24, Nagyatád 25, Kaposvár 34 km-ojn.

Historio
--------

La unua mencio devenis el 1536 laŭ tiama ortografio *"Byhene"*. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, lernejo, kuracejo, apoteko, klubo de maljunuloj, polico, poŝto.

Vidindaĵoj
----------

* romkatolika preĝejo kun 2 turoj omaĝe al Dipatrino de Hungaroj el la 20-a jarcento
* kalvinana preĝejo, turo alkonstruiĝis en la 1880-aj jaroj
* baroka kampanilo el la 18-a jarcento

Famuloj
-------

* En Böhönye naskiĝis Géza Kovács (futurologo).
* En Böhönye mortis grafo Andor Festetics (politikisto).

Fontoj
------

* WikiTrans

* Kategorio Böhönye en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Pigmaliono estis publikigita en Everybody's Magazine, sub la nomo Bernard Shaw, 1914

**Pygmalion**  (esperante ***Pigmaliono***) estas teatraĵo de George Bernard Shaw, nomita laŭ greka mitologia figuro. Ĝi unue estis prezentita sur la scenejo al la publiko en Her Majesty's Theatre en Londono la 11-an de aprilo 1914.

Origino
-------

En antikva greka mitologio, Pigmaliono, kiu aperas en la deka libro de la eposa *Metamorfozoj* de Ovidio, enamiĝis al unu el liaj skulptaĵoj, kiu tiam ekvivis. 

La ĝenerala ideo de tiu mito estis populara temo por viktoriaj anglaj dramverkistoj, inkluzive de unu el la influoj de Shaw, W.S. Gilbert, kiu verkis sukcesan verkon bazitan sur la rakonto nomata Pigmaliono kaj *Galatea* kiu unue estis prezentita en 1871. Ankaŭ Shaw estis familiara kun la burleska versio, Galatea, or Pygmalion Reversed. La teatraĵo de Shaw estis adaptita multfoje, precipe kiel la muzikalo My Fair Lady kaj ĝia filmversio.

*Pygmalion-efiko*
-----------------

Alia tre esenca aspekto de la lernado, kiun elstaras en la teatraĵo, estas la pedagogia mekanismo kreita de Higgins, kiu poste nomiĝis "Pigmalion-efiko" - scienca termino de profesiuloj, psikologoj, edukistoj kaj instruistoj. Higgins faras la miraklon, iĝanta malriĉan florvendistinon en princinon en virto de sia kredo de ŝi, kiu ankaŭ igas ŝin kredi je ŝi mem. La "Pigmaliona Efiko" estis pruvita en la genia verkado de George Bernard Shaw kiel memplenuma profetaĵo, kiu kaŭzas lernantojn, en iu ajn eduka situacio, malkovri por si neimageblajn potencojn, kiuj ekzistas en ili. Ĉi tiu kondiĉo estas la unua kaj antaŭ ĉio sur la vojo al ilia memplenumado; Alivorte, la kuraĝo difini iliajn dezirojn kaj revojn, kaj la akiro de la iloj necesaj por ilia realiĝo, ne povos esti esprimitaj sen kredo en si mem.

Inspiro
-------

Shaw menciis, ke la rolulo de profesoro Henry Higgins estis inspirita de pluraj britaj profesoroj de fonetiko: Alexander Melville Bell, Alexander J. Ellis, Tito Pagliardini, sed ĉefe, la fripona Henry Sweet.

Inspiritaj de li, skriptoj estis verkitaj por la filmoj "Eduki Rita" (1983) kaj "Bela Virino" (1990).

Vidu ankaŭ
----------

* Pigmalion-efekto
* Malan efikon prezentas Golem-efekto.

* Kategorio Pygmalion en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

La lingvisto profesoro **Rainer Enrique Hamel** el Meksiko al esperantistoj ekzemple konatas pro sia festparolado en la 6-a Nitobe-simpozio de 2013 en Rejkjaviko.

Biografio
---------

Sinjoro Hamel naskiĝis en Ĉilio kaj kreskis en Ĉilio, Urugvajo kaj Germanio. De 1970 ĝis 1976 li studis latinidajn studojn, anglajn studojn, edukajn sciencojn kaj filozofion en la universitatoj de Gießen, Frajburgo, Berlino, Frankfurto (Germanio), Universitato de Ĉilio kaj Pontifika katolika universitato de Ĉilio en Santiago de Ĉilio kaj Edinburgo (Skotlando, Britio). En 1988 li doktoriĝis pri latinidaj studoj ĉe la universitato de Frankfurto. Ekde 1978 Rainer Enrique Hamel loĝas ĉefe en Meksiko, kie li laboris de 1978 ĝis 1983 kiel asistanto pri aplikata lingvistiko kaj germana docento (DAAD) ĉe la *Universidad Nacional Autónoma de México* (UNAM), la plej granda latin-amerika universitato. En 1983 li translokiĝis al la *Universidad Autónoma Metropolitana*, kie ekde 1988 li katedris pri lingvistiko ĉe la Antropologia Seminario. Ekde la studentaj tempoj li akiris sperton instruante la anglan, la francan, hispanan kaj germanan kiel fremda aŭ dua lingvo. Liaj esplorinteresoj inkluzivas socilingvistikon, psiko- kaj aplikatan lingvistikon, pragmatikon (diskursanalizo kaj interago), kaj li laboras en la kampoj de dulingveco, lingva konflikto, lingva movo, dulingvaj edukaj sistemoj, lingvopolitiko, lingvo kaj tutmondiĝo, kaj lingvoj en scienco. Li okazigis longdaŭrajn gastajn prelegojn en universitatoj en Usono, Brazilo kaj Germanio. 

Intertempe li estas direktoro de la interinstitucia esplorprogramo CIEIB "Indiĝenaj Komunumoj kaj Interkultura Dulingva Edukado" ( www.cieib.org ) kaj direktoro de la konstanta esplorprojekto "Lingva Politiko en Latin-Ameriko" de ALFAL, la Latin-Amerika Asocio de Lingvistiko kaj Filologio.

Eksteraj ligiloj
----------------

* konciza biografia prezento en paĝo de la universitato de Frajburgo (germane)
**Liturgio** (Greke: λειτουργία) origine signifis "servo al la popolo". Per ĝi en klasika Ateno oni indikis la servon de riĉa civitano al la komunumo: li ekzemple pagis la kostojn de surscenigo de tragedio, pagis la kantistojn, aŭ en kazo de minacanta milito, li pagis ekipadon de militŝipo.

Pli poste kristanismo transprenis la terminon, same kiel multajn Grekajn terminojn ĝi transprenis en nova senco: apostolo, diakono, eklezio, episkopo, evangelio, profeto, presbitero k.a.

Liturgio en la kristana medio baldaŭ ricevis la signifon de l' kompleta diservo, en kiu oni festis la sakramentojn, ekzemple: la Sankta Liturgio de Johano Ĥrizostomo. Tiu uzado de la vorto kutime samtempe implicas la ekziston de Liturgia Jaro, kune kun fiksitaj legaĵoj el la biblio kaj fiksitaj preĝoj.

En Protestantismo, male, la terminon "liturgio" oni ofte uzas por la nura paperfolio, disdonata por la diservo, sur kiu estas indikite, kiujn psalmojn aŭ kantojn oni kantu en kiu sinsekvo.

En kelkaj konfesioj, la liturgio estas tre grava, sed ne en aliaj.

Kelkfoje la vorton oni ankaŭ uzas metafore: ekzemple Jorge Camacho en sia La liturgio de l' foiro.

Vidu ankaŭ
----------

* Katolika liturgio
* ADORU - Ekumena Diserva Libro
* Dia liturgio
* Diservo
* Meso (diservo)

* 
* 
* 

  

* Kategorio Liturgio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Arkivigite je 2006-02-14 per la retarkivo Wayback Machine
* 
* 
* Arkivigite je 2006-06-25 per la retarkivo Wayback Machine
* Liturgio


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 40800
* GND: 4036050-7
* LCCN: sh85077734
* BNF: 11934689p
* NKC: ph115164
* BNE: XX525437
 |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Ĉato** |
| --- |
|  |
| Catha edulis*Catha edulis* |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Plantoj *Plantae* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Divizio: | Angiospermoj *Magnoliophyta* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Dukotiledonaj *Magnoliopsida* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Celastraloj *Celastrales* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Celastracoj *Celastraceae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | ***Catha*** |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***C. edulis*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Catha edulis****(Vahl) Forssk. ex Endl. |
|
|
|
| Konserva statuso |
| **Konserva statuso: Malplej zorgiga (LR/lc)** |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Ĉato  |

 |
| v • d • r |

La **ĉato** (*Catha edulis*) estas planto el la familio de celastracoj (Celastraceae). Ĝi estas kultivata ĉefe en Omano, Jemeno kaj Etiopio.

La planto altas ĝis 20 metroj kaj estas arbusto, kiu havas nedividitajn, dentohavajn foliojn.

Uzo
---

**Ĉato** estas ĉiutaga drogo en Jemeno, Etiopio, Somalio kaj Ĝibutio. Oni konsumas la ŝosopintojn kaj junajn foliojn de la ĉata arbusto, kiel malpezan ekstazigaĵon. Ties efiko estas komparebla kun tiuj de teo kaj kafo. La taga porcio aĉeteblas por ĉ. € 5. La facile ekstaziga, ebriiga efiko de ĉato estas atingebla per daŭra konsumo de freŝaj folioj kaj akvo aŭ alkoholaĵo, kiu lasta estas strikte malpermesita en Jemeno kaj estas aĉetebla nur sur la nigra merkato kiel  kontrabandaĵo.

La ĉat-folioj estas formitaj al buloj en la buŝo, kiuj povas atingi eĉ la grandon de tenispilko ĝis vespero.

Dum maĉado de la ĉat-folioj, la efikaĵo ĉatino absorbiĝas tra la buŝa muko.

La efiko similas al tiu de la amfetamino, sed pli malforta kaj samtempe pli eŭforiiga interne. Spite al tio, la konsumantoj elradias letargion ekstere.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Ĉato en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Ĉato en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Ĉato en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)

* Kath (*Catha edulis*), kun foto
* Tradicio pri ĉato en Somalio, (en la franca, kun fotoj)
**Raffaele PALIZZOLO** (Termini Imerese, julio 1843 - 7-an de septembro 1918) estis itala politikisto.

Li estis municipa konsilisto de Palermo. Li estis elektita deputito al la Ĉambro en 1882 kaj rekonfirmita por pliaj 4 leĝdonaj periodoj, ĝis 1890 kaj de 1892 ĝis 1900. 

Li estis implikita en borsaj transakcioj efektivigitaj per la mono de aliaj kaj en rilatoj kun la Mafio. Registaro de Agostino Depretis aliĝis al la tiama direktoro ĝenerala Emanuele Notarbartolo kiel estro de la Banko de Sicilio.

Li estis akuzita kiel la incitanto de la mortigo de markizo Emanuele Notarbartolo la 1-an de februaro 1893, dum la trajnvojaĝo inter Termini Imerese kaj Trabia, kiu estis mortigita per 27 ponardoj de Matteo Filippello kaj Giuseppe Fontana, ligitaj al la sicilia mafio. Ĉi tiu kazo kaŭzis gravan debaton pri la situacio de la mafio en Sicilio kaj Italio kaj, ĉefe, pri la konspiro inter la mafio kaj la politiko, sed komence neniu kuraĝis diri la nomon.

En 1899 la Ĉambro de Deputitoj rajtigis la proceson kontraŭ Raffaele Palizzolo kiel la instiganto de la murdo. En 1902 li estis juĝita en Bolonjo kaj kondamnita al 30 jaroj da malliberigo, sed la Kasacio nuligis la kondamnon kaj en la nova proceso, kiu okazis en julio 1904, li estis malkondamnita de la Kortumo de Atencoj de Florenco pro nesufiĉaj pruvoj.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 637555
* VIAF: 304916481
 |
**László Gábor** [lAslO gAbor], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Gábor László** estis hungara advokato.

László Gábor naskiĝis la 13-an de januaro 1948 en Budapeŝto, li mortis la 12-an de februaro 2017 en Budapeŝto.

Biografio
---------

László Gábor devenis el riĉa jurista familio. Li maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo, poste li akiris diplomon en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 1971. Post siaj studoj li estis advokato-kandidato en advokata ateliero. Post 2 jaroj li advokatiĝis. Ekde 1979 li havis postenojn en pluraj centraj advokataj aranĝaĵoj, ekzemple li longe gvidis la advokatan ĉambron. En 1993 li estis unu el la fondintoj de nova ateliero, kie li estis ankaŭ kunposedanto. Li ricevis ŝtatan premion. Li havis edzinon, kiu naskis trifoje.

Fontoj
------

* hungarlingva intervjuo kun biografio kaj fotoj

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio László Gábor (advokato) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 699298
 |