recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Koordinatoj: 56° 40′ 48″ N 22° 34′ 06″ O﻿ / ﻿56.68000 °N, 22.56833 °O﻿ / 56.68000; 22.56833 (mapo)

**Brocēni** estas urbo en Latvia historia regiono Kuronio, en la sudokcidento de Latvio. Ĝi apartenas al distrikto Saldus kaj situas en orienta parto de la distrikto. La distancoj al la plej gravaj centroj estas 8 km de Saldus kaj 112 km de Rigo. La urbo situas apud lago Ciecere kaj havas grandan konstrumaterialan fabrikon.

Historio
--------

En 1928, la ekstraktado de kalkoŝtono komenciĝis sur la marbordoj de lago Ciecere, kaj fervoja linio Rigo-Skrunda-Liepāja estis konstruita laŭ la norda rando de la lago. En 1936-1938 moderna cementfabriko estis konstruitaj kaj la vilaĝo de Brocēni plej proksime al ĝi. Ardezfabriko estis konstruita en 1939-1940.

En 1950, Brocēni ricevis la rajtojn de urbovilaĝo. En 1992 - la urborajtojn.

Geografio
---------

La urbo situas en la Orienta Kuronia altebenaĵo sur ladekstra bordo de lago Ciecere. Norde urbo limas lagon Brocēnu.

Averaĝa temperaturo estas -5°C en januaro kaj +16,5°C en julio. Da precipitaĵo falas 650-700 mm jare.

### Transporto

La ĉefa aŭtovojoj de urbo estas A9 (Rigo-Liepāja) kaj P109 (Kandava-Saldus), lokaj vojoj estas V1152 (Bērzi - Brocēni fervoja stacio) kaj V1156 (Brocēni - Namiķi). Ekzistas fervoja linio Rigo-Liepāja, sed neniu ĉiutaga pasaĝera fervoja servo estas en Brocēni.

Loĝantaro
---------

Laŭ la stato de la jaro 2023 en la urbo vivis 2 824 personoj sur areo de 8,43 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de 335 loĝantoj/km².

### Ŝanĝo de loĝantaro

| Jaro | Homoj |
| --- | --- |
| 1965 | 5000 |
| 2000 | 3519 |
| 2021 | 2570 |

### Etna strukturo

| Jaro | Homoj kune | Latvoj | Rusoj | Belorusoj | Ukrainoj | Poloj | Litovoj | La cetero |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 2000 | 3519 | 2351 (67%) | 680 (19%) | 197 (6%) | 113 (3%) | 42 (1%) | 84 (2%) | 52 (2%) |
| 2021 | 2570 | 2086 (76%) | 365 (13%) | 99 (4%) | 52 (2%) | 26 (1%) | 70 (3%) | 52 (2%) |

Bildoj
------

* Fervoja stacidomo.Fervoja stacidomo.
* Kulturdomo.Kulturdomo.
* Lago Cieceres.Lago Cieceres.
* Akvoturo.Akvoturo.
* Vido de Brocēni super lago.Vido de Brocēni super lago.

Referencoj
----------

1. ↑  Toponavi.com. Distancoj
2. ↑  Schwenk. Cement
3. 1 2  Latvijas PSR Mazā Enciklopēdija - Latva Malgranda Enciklopedio, v. 1, p. 265.
4. 1 2  Latvijas ģeogrāfijas atlants - Latvia geografia atlaso. "Jāņa sēta", 2020
5. 1 2  stat.gov.lv

Eksteraj ligiloj
----------------

Logo Wikimedia Commons Bildoj, sonoj kaj videoj pri temo Brocēni en Vikimedia Komunejo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 761902
 |
מסלול הצינורLa roto de ka naftodukto
La **Naftodukto Keystone** (*Keystone Pipeline System*) estas duktosistemo por transporti sintezan nafton kaj diluitan bitumenon el la naftosablo Athabasca Oil Sands en nordorienta Alberta, Kanado, al naftorafinejoj en Ilinojso (3456 km) kaj Oklahomo (480 km), kaj plu al la usona golfo (parto XL, dum konstruado, 700+529 km, planita je 2013). Ĝi konsistas el la funkcia naftodukto "Keystone Pipeline" (3456+480 km) kaj la proponita dukto **Keystone XL** (**Keystone Expansion**, 700+529 km). Keystone XL alfrontis procesojn de naftorafinejoj, kritikon de ekologiistoj kaj de kelkaj membroj de la Usona Kongreso. La *U.S. Department of State* en 2010 etendis la tempolimon por federaciaj agentejoj por decidi ĉu la dukto estas nacia intereso.

La projekton proponis TransCanada Corporation la 9-an de februaro, 2005. La National Energy Board de Kanado aprobis la konstruadon de la kanada sekcio de la dukto, transformante parton de la gasdukto de *TransCanada's Canadian Mainline* al naftodukto, la 21-an de septembro, 2007. En januaro de 2008, ConocoPhillips akiris 50% en la projekto, en junio de 2009 TransCanada reakiris la 50 % kaj iĝis sola posedanto de la projekto. La dukto ekfunkciis en junio de 2010.

La Keystone XL estis proponita en 2008, la National Energy Board de Kanado aprobis ĝin en marto de 2010. La projekton kontraŭas multaj ekologiaj grupoj en Usono, ĝi estas dum konstruado.

* Kategorio Naftodukto Keystone en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Nagybánhegyes** [nadjbAnhedjeŝ] estas vilaĝo en Hungario, en regiono Suda Ebenaĵo, en departemento Békés, en Distrikto Mezőkovácsháza. La nomo signifas granda-banuso-pinta. Ŝajnas, tiutempe pinta signifis ankaŭ kampon.

Preĝejo de Nagybánhegyes

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 42 km²
* Loĝantaro: 1500
* Poŝtkodo: 5668
* Telefonprefikso: 68

Geografio
---------

Nagybánhegyes etendiĝas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo. Aere Mezőkovácsháza estas proksime, Békéscsaba troviĝas 37 km.

Historio
--------

La unua mencio devenis el la 15-a jarcento, la komunumo nomiĝis pri banuso. La turkoj faris senhoma la vilaĝon. La refondiĝo okazis en 1832, precipe slovakoj alvenis (tial la loknomo estis tiam Tótbánhegyes. Luterana preĝejo en 1895 konstruiĝis, kies turo estas 47 metrojn longa. La vilaĝo prenis epiteton *nagy* en 1910. Okazis loĝantaroŝanĝo inter slovakoj kaj hungaroj en 1947. Ekde 1971 kuracbanejo ekfunkciis.

Ne menciitaj vilaĝservoj estas romkatolika preĝejo, poŝto, kuracejo, lernejo, infanĝardeno, kulturdomo, biblioteko, apoteko.

Famuloj
-------

* En (tiam nomata) Tótbánhegyes naskiĝis:
	+ kemiisto Mihály Korbuly
	+ ministeria oficisto Lajos Thaisz.
* En Nagybánhegyes naskiĝis:
	+ Lajos Hanzó (historiisto)
	+ luktisto Ferenc Toma.

Ĝemelurboj
----------

* Vlčany, Slovakio
* Pankota, Rumanio.
**Nagyesztergár** (nadjestergAr) estas vilaĝo en Hungario, en regiono **Meza Transdanubio**, en Veszprém (departemento), en subregiono de Zirc.

Preĝejo de Nagyesztegár
* Areo: 18 km²
* Loĝantaro: 1250
* Poŝtkodo: 8415
* Telefonprefikso: 88

Situo
-----

La vilaĝo situas en montaro Bakony en valo, laŭ traira flankovojo. Zirc troviĝas 3 km-ojn for.

Historio
--------

La unua mencio devenis el 1270 en formo *Wzturgar*. Poste oni tradukis la slavan vorton *strugar* (=torni) al la hungara. Baldaŭe 2 vilaĝoj formiĝis: Granda kaj Malgranda Esztergar-oj. Ŝajnas, la vilaĝoj senhomiĝis dum la turkoj. En 1748 hungaroj kaj germanoj refondis la vilaĝon. Post la 2-a mondmilito la germanoj estis deportitaj al Germanio, dume alvenis deportitaj hungaroj el Ĉeĥoslovakio.

Vidindaĵoj
----------

* baroka preĝejo de 1798
* naskiĝdomo de poeto Paŭlo Ányos
* baroka nobeldomo de 1770
* kastelo de Purgly, nun muzeo

Partnera vilaĝo
---------------

Germanio Bad Kreuznach, Germanio

* Kategorio Nagyesztergár en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Nagydém** [nadjdEm] estas malgranda vilaĝo kaj municipo en Hungario, en regiono Meza Transdanubio, en departemento Veszprém, en Distrikto Pápa. Nagy signifas hungare: granda.

Katolika preĝejo en Nagydém
Luterana preĝejo en Nagydém
Kulturdomo de Nagydém
Administrejo de Nagydém

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 13 km²
* Loĝantaro: 420
* Poŝtkodo: 8554
* Telefonprefikso: 89

Geografio
---------

Nagydém situas sur mildaj deklivoj, laŭ traira flankovojo. Pápa troviĝas je 26, Győr je 39, Veszprém (urbo) je 60, Budapeŝto je 125 km-oj.

Historio
--------

La unua mencio devenis el 1138. Dun dominado de turkoj la vilaĝo preskaŭ senhomiĝis. En 1855 epidemio pri ĥolero okazis. En la 1950-aj jaroj 2 kolĥozo formiĝis.

Vilaĝservoj estas infanĝardeno, kulturdomo, akvodukto, gasodukto, kabla televidila reto, migra poŝto.

Vidindaĵoj
----------

* romkatolika preĝejo de 1786
* luterana preĝejo de 1830
* monumento pri falintoj dum la mondomilitoj

* Kategorio Nagydém en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Neuzina,** serbe **Неузина,** germane **Nusin,** hungare **Nezsény** [neĵEnj] estas unuigita vilaĝo en Serbio, en provinco Vojvodino, en distrikto **Meza** Banato, en municipo de Seĉanj.

Neuzina troviĝas en (verda) Municipo Seĉanj en Serbio
Mapo pri municipo Seĉanj
Romkatolika preĝejo de Neuzina

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 73  km²
* Koordinatoj: 45°20′23″N 20°42'26″E
* Alto super marnivelo: 47 m
* Loĝantaro: 1370
* Poŝtkodo: 23245
* Telefonprefikso: 23
* Aŭtokodo: ZR

Situo
-----

Neuzina situas sur ebenaĵo, laŭ flankovojoj, laŭ maldekstra bordo de Timiş.

Historio
--------

Longe estis 2 najbaraj vilaĝoj (Granda kaj Malgranda Nezsény (germane Serbisch kaj Kroatisch Neusin)). Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝoj apartenis al Hungara reĝlando, al Torontál, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio, ekde 2006 kiel Serbio. En 1941 la germana armeo okupis la komunumon ĝis 1944. En 2002 loĝis en Neuzina 1371 homoj, (680 serboj (50 %), 488 hungaroj (36 %), 95 ciganoj, 13 kroatoj kaj aliaj).

Vidindaĵoj
----------

* romkatolika preĝejo omaĝe al Dipatrino (Neĝa) de 1895
* grekokatolika serba preĝejo omaĝe al Sankta Nikolao de 1811

Vidu ankaŭ
----------

* Strukturo de Vojvodino

Grekokatolika serba preĝejo de Neuzina

* Kategorio Neuzina en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Nagyhódos** [nadjhodoŝ] estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Ebenaĵo, en departemento Szabolcs-Szatmár-Bereg, en Distrikto Fehérgyarmat. La loknomo signifas: granda-kastora.

Historia domo en Nagyhódos

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 8  km²
* Loĝantaro: 130
* Poŝtkodo: 4977
* Telefonprefikso: 44

Situo
-----

Nagyhódos situas sur ebenaĵo, laŭ rivereto Tur, laŭ la ukrainia landlimo, laŭ traira flankovojo, for de urbo, fervojo kaj ĉefvojo.

Historio
--------

La unua mencio devenis el 1470. Posedantoj de la kampoj estis diversaj familioj. En 1920 la vilaĝo trovis sin apud la nova limo de nova ŝtato Ĉeĥoslovakio.

Vilaĝservoj estas migra poŝto, klubo de gemaljunuloj.

Vidindaĵoj
----------

* iam gotika kalvinana preĝejo, en 1898 tute trakonstruiĝis
* muzeo pri la vilaĝo

Komunumoj pri *hód* (=kastoro) en Hungara reĝlando
--------------------------------------------------

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Csékehódos | Hegyháthodász | Hodász | Hódegyháza | Hódmezővásárhely | Jákóhodos |
| Káptalanhodos | Kishódos | Krassóhódos | Nagyhódos | Nemeshodos | Óhodász |
| Örihodos | Temeshódos | Városhodász | Zarándhódos |  |  |

* Kategorio Nagyhódos en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Nagykorpád** [nadjkorpAd] estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono **Suda** Transdanubio, en departemento Somogy, en subregiono de Nagyatád. Nagy signifas: granda. Paro de Nagykorpád estas Kiskorpád.

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 33 km²
* Koordinatoj: 46° 16′ N 17° 27′ O﻿ / ﻿46.26 °N, 17.45 °O﻿ / 46.26; 17.45 (mapo)Koordinatoj: 46° 16′ N 17° 27′ O﻿ / ﻿46.26 °N, 17.45 °O﻿ / 46.26; 17.45 (mapo)
* Loĝantaro: 640
* Poŝtkodo: 7545
* Telefonprefikso: 82

Situo
-----

Nagykorpád situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo. Nagyatád troviĝas 10, Kadarkút 16, Kaposvár 38 km-ojn.

Historio
--------

La unua mencio devenis pri la vilaĝo el 1332 en formo *"Corpad"*. Vilaĝservoj estas aŭtonomio de ciganoj, infanĝardeno, lernejo, kulturdomo, kuracejo, apoteko, poŝto, vendejo.

Vidindaĵoj
----------

* romkatolika preĝejo omaĝe al Reĝo Kristo
* kalvinana preĝejo de 1745
* monumento de falintoj de 1990

Fontoj
------

* hungara Vikipedio
* http/maps.google.com
* w.iranymagyarorszag.hu
* w.gyaloglo.hu
* w.somogy.hu
* w.nagyvofely.hu

* Kategorio Nagykorpád en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
***The New Grove Dictionary of Music and Musicians*** estas enciklopedia vortaro pri muziko kaj muzikistoj. Kun la german-lingva *Die Musik in Geschichte und Gegenwart*, ĝi estas unu el la plej grandaj referencverkoj pri okcidenta muziko. Origine publikigita laŭ la titolo ***A Dictionary of Music and Musicians***, kaj poste kiel ***Grove's Dictionary of Music and Musicians***, ĝi trapasis kelkajn eldonojn ekde la 19a jarcento kaj estas amplekse uzata. En ĵusaj jaroj ĝi estis disponebligita kiel elektronika rimedo nome ***Grove Music Online***, kiu estas nune grava parto de ***Oxford Music Online***.

*A Dictionary of Music and Musicians* estis por la unua fojo publikigita en Londono fare de Macmillan and Co. en kvar volumoj (1879, 1880, 1883, 1889) eldonita de George Grove kun "Appendix" eldonita de J. A. Fuller Maitland en la kvara volumo.

Enhavo
------

La eldono de 2001 enhavas jenon:

* 29,499 artikoloj totale
	+ 5,623 tute novaj artikoloj
* 20,374 biografioj de komponistoj, ludistoj kaj verkistoj pri muziko
	+ 96 artikoloj pri dirigentoj
* 1,465 artikoloj pri stiloj, terminoj kaj ĝenroj
	+ 283 artikoloj pri konceptoj
* 805 artikoloj pri regionoj, landoj kaj urboj
	+ 580 artikoloj pri antikva muziko kaj religia muziko
	+ 1,327 artikoloj pri tutmondaj muzikoj
	+ 1,221 artikoloj pri popolmuziko, malpeza muziko kaj ĵazo
* 2,261 artikoloj pri instrumentoj kaj ties produktantoj, kaj ludopraktiko
	+ 89 artikoloj pri akustiko
* 693 artikoloj pri presado kaj publikigo
	+ 174 artikoloj pri notacio
	+ 131 artikoloj pri fontoj


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 699034
* GND: 1137291168
 |
**Nagykörű** [nadjkorU] estas vilaĝo en meza Hungario en regiono Norda Ebenaĵo, en departemento Jász-Nagykun-Szolnok, en Distrikto Szolnok. La loknomo signifas hungare: granda cirklo (=Tiso-ĉirkaŭbrako).

Blazono de Nagykörű

Bazaj informoj
--------------

* Koordinatoj: 47° 16′ 34″ N 20° 26′ 4″ O﻿ / ﻿47.27611 °N, 20.43444 °O﻿ / 47.27611; 20.43444 (mapo)Koordinatoj: 47° 16′ 34″ N 20° 26′ 4″ O﻿ / ﻿47.27611 °N, 20.43444 °O﻿ / 47.27611; 20.43444 (mapo)
* Poŝtkodo: 5065
* Telefonkodo: 56
* Areo: 43 km²
* Loĝantaro: 1725

Situo
-----

Nagykörű situas ĉe la dekstra bordo de Tiso, kie pramo funkcias al Fegyvernek.

Historio
--------

En 1212 abatejo fondiĝis, baldaŭe ankaŭ komunumo fondiĝis. La Tiso ĉirkaŭbrakis la vilaĝon, tial la turkoj ne tuŝis la komunumon. Reguligo de la Tiso ŝanĝis geografian situon de la vilaĝo.

La komunumo famiĝis pro la ĉerizo: tie troveblas la plej granda ĉerizarbaro kaj la sola subspecio-kolektaĵo (ĉ. 100). Fine de la 19-a jarcento bienulo *György Petrovay* alportis la ĉeriztipon de Germersdorf, pri kiu iĝis fama la vilaĝo.

Vidindaĵoj
----------

* Romkatolika mezepoka Preĝejo Mario Magdaleno (Nagykörű), la turo estas 30 m-ojn alta
* La proksimeco de Tiso, naturprotektaj areoj allogas ankaŭ la turismon

Famuloj
-------

En Nagykörű naskiĝis:

* aktoro Ferenc Pethes
* ministro Endre Juhász.

* Kategorio Nagykörű en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Nagylózs** (nadjloĵ) estas malgranda vilaĝo en Hungario en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Győr-Moson-Sopron, en subregiono de **Sopron-Fertőd**. Nagy estas hungare: granda. 

kastelo de Nagylózs
Katolika kirko en Nagylózs

Bazaj informoj
--------------

* Poŝtkodo: 9482
* Telefonkodo: 99
* Areo: 19  km²
* Loĝantaro: 890

Situo
-----

La komunumo estas for de ĉefvojo, fervojo kaj rivero.

Historio
--------

Pli frue romianoj loĝis tie. La komunumo multe suferis dum la historio, aparte menciindaj estas germana atako en 1406, husista atako en 1454, atako de generalo Heister en 1709, krome okazis incendio kaj pesto. La vilaĝo iĝis opidumo inter 1431-1871.

Vidindaĵoj
----------

Vidindaĵoj estas la romanika tombeja Kapelo Stefano la 1-a (Nagylózs) kun gotika turo; romkatolika Kirko Sankta Laŭrenco (Nagylózs) parte el la mezepoko kaj eklektika kastelo de **Viczay** (vicai) kune kun parko el 1880.

Famuloj
-------

* en la iama "Nagylós" naskiĝis primaso Imre Lósy.
La fondinto kaj posedanto de la retejo, Tom Fulp en marto 2007
**Newgrounds** estas distro retejo kaj kompanio fonditaj de Tom Fulp en 1995. Ĝi gastigas enhavon generitan de uzantoj kiel ludoj, filmoj, audio, kaj artaĵoj kunmetaĵo en kvar respektivaj retejaj kategorioj. Ĝi ankaŭ provizas voĉdonadon gvidatan de vizitantoj kaj rangotabelon de uzitaj generaj proponoj. Fulp produktas internan enhavon ĉe la ĉefsidejo kaj oficejoj en Glenside, Pensilvanio.

En la fruaj 2000-aj jaroj kaj 2010-aj jaroj, Newgrounds ludis gravan rolon en interreta kulturo ĝenerale kaj en sendependa videoludado aparte. Newgrounds estis nomata "klara tempo en videoludada historio" kaj loko "kie multaj vigligistoj kaj programistoj tranĉis siajn dentojn kaj gajnis sekvantaron multe antaŭ ol sociaj retoj eĉ estis afero" *Time* vicigis la retejon ĉe la 39a loko en sia listo de la listo de "50 Plej Bonaj Retejoj" en 2010.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Newgrounds: Everything by Everyone. arkiva versio.
2. ↑  Cheltenham Township Business Directory. arkiva versio.
3. ↑  Friday Night Funkin' is the DDR beatboxing game driving players back to Newgrounds.
4. ↑  50 Best Websites 2010 - TIME.

* Kategorio Newgrounds en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Newgrounds en la angla Vikipedio.*
**Najloarbo** aŭ **frakturarbo** estas arbo al kiu oni, laŭ superstiĉo, atribuas sanigan forton. Ĝi estas arbo en kiu oni batas najlon por tiel trudpeti kuracon.

Najloarboj en Aŭstrio
---------------------

* Vieno : piceo – (mortinta) – de la Stock-im-Eisen-Placo

Najloarboj en Belgio
--------------------

Najloarbo de Herchies (Belgio)
Najloarbo de Jalhay (Belgio)
Najloarbo de Dréhance (Belgio)
Najloarbo de Han-sur-Lesse (Belgio)
* Clawé Fawe, Najlfago en Foyir (Jalhay)
* En Floreffe
* En Havré
* Kwartjesboom de Val-Meer
* Najloarbo de 's-Gravenvoeren
* Najloarbo de Han-sur-Lesse
* En Saint-Pierre Ostiches
* Ons Heeren Arbeto Poperinge.
* Najlokverko de Jurbeke (Erbaut kaj Herchies)
* Najlotilio apud la Sint-Jozefskapelletje deKoninksem (mapaperinta)
* Najlotilio de Dréhance
* Najlotilio de Olne (Saint-Hadelin)
* En Stambruges

### Tilio de Gilly

En Gilly troviĝas alia najloarbo. Antaŭe tie troviĝis du tilioj. Konata estas ke en 1912 tie troviĝis unu pli kun perimetro de 3,5 metroj. Laŭ la rakonto estis en ĝi pli ol 70 mil najloj.

Najloarboj en Francio
---------------------

#### Ain

* Dagneux

#### Loire-Atlantique

* Bonnœuvre : Najlo arbo de Pâtisseau

#### Nièvre

* Lorien (Corancy) : frakseno de la kapelo de Faubouloin

#### Somme

* Najloarbo de de Saint Claude en Senarpont

Najloarboj en Nederlando
------------------------

Unu el la du frakturarboj je la Breukenweg en Yde
* Frakturarboj de Yde
* Najloarbo (kverko) en Gemert (malaperinta, dum la mezepoko)
* Najloarbo de Gieten (malaperinta)

En la Maria Magdalenakapelo apud Gemert, pli bone konata kiel la Najlokapelo, oni povas doni najlo-oferojn.

Najloarboj en Nepalo
--------------------

Por forigi dentodoloron oni enbatas najlon en tiun ĉi trunkon. (Paĝo 127 de Nepalo malfermas la pordon de Tibor Sekelj.
**Neßmersiel** [NESmazi:l] apartenas al la urbo Dornum en la distrikto Aurich en Malsupra Saksio, Germanio. Neßmersiel troviĝas je 5 kilometroj nordokcidente de Dornum. De 1867 al 1977, Neßmersiel apartenis al la tiutempa distrikto Norden..

La originala haveno estis konstruita ĉirkaŭ 1570. Grajno estis ekspedita al Bremeno, Hamburgo, Nederlando kaj Norvegio. Ekde 1700, la haveno devis esti movita pli proksimen al la maro kiam la originala loko pleniĝis je ŝlimo de la digoj. De 1930, la nova loko estis ankaŭ fermita. La pramŝipo al Baltrum estis konstruita en 1969/1970.

Plej marbordaj travojaĝoj de la norda germana marbordo komencas ĉi tie ĉe Neßmersiel. Ĉiujare 10 - 12 milionoj da migrantaj birdoj vizitas proksiman Nacian Parkon Vadomaro de Malsupra Saksio (germane *Nationalpark Niedersächsisches Wattenmeer*).

La ferieja vilaĝo de Neßmersiel restas rekte malantaŭ la digo kaj enhavas plejparte feriajn hejmojn. Estas ankaŭ restoracioj, hoteloj, kafejoj kaj multenombraj butikoj. Ludejo por infanoj estas ĉe la plaĝo.

La "Sturmfrei" estas nova ekde marto 2007. La komplekso inkluzivas 3D-kinejon, bonfartigan centron, restoracion, sportejon kaj grandan infanareon. La "Sturmfrei" estas la plej granda distrejo ĉe la germana nordamara marbordo.

Bildaro
-------

* Aera vidaĵo de Neßmersiel (majo 2012)Aera vidaĵo de Neßmersiel (majo 2012)
* Haveno de NeßmersielHaveno de Neßmersiel
* Bomba kratero de la Dua Mondmilito en poldero proksime al NeßmersielBomba kratero de la Dua Mondmilito en poldero proksime al Neßmersiel

Interesaj vidaĵoj
-----------------

*Heimatstube* (kapitana ĉambro kaj butiko de historiaĵoj) en la distra centro "Sturmfrei".

Referencoj
----------

1. ↑  Gemeinde Dornum: *Kurzinformation zur Gemeinde Dornum* Arkivigite je 2016-03-05 per la retarkivo Wayback Machine, alirita la 29-an de novembro 2013.
2. ↑  Statistisches Bundesamt (Hrsg.): Historisches Gemeindeverzeichnis für die Bundesrepublik Deutschland. Namens-, Grenz- und Schlüsselnummernänderungen bei Gemeinden, Kreisen und Regierungsbezirken vom 27. 5. 1970 bis 31. 12. 1982. W. Kohlhammer GmbH, Stuttgart und Mainz 1983, ISBN 3-17-003263-1, S. 264.
3. ↑  StBA: Änderungen bei den Gemeinden Deutschlands, siehe 2001

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Neßmersiel en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Hejmpaĝo de la urbo Dornum
* Reederei Baltrum Linie GmbH & Co. Kg
* Orienta Friza Teejo, butiko kaj kafejo en Neßmersiel[*rompita ligilo*]
* Hotela Restoracio Fährhaus
Monto Namĉa Barŭa.
**Namĉa Barŭa**, *Namcha Barwa* aŭ *Namchabarwa* (en tibeta: གནམས་ལྕགས་འབར་བ།, Wylie: Gnams lcags 'bar ba, Tibeta pinjino: Namjagbarwa; en ĉina: 南迦巴瓦峰, en pinjino: Nánjiābāwǎ Fēng) estas monto en la Tibeta Himalajo. La tradicia difino de Himalajo kiel etenda el la Induso al Bramaputro faras ĝin la plej orienta pinto de la tuta montaro, kaj ĝi estas la plej alta pinto de sia propra sekcio same kiel la plej orienta pinto de la Tero super 7 600 metroj.

Grimpohistorio
--------------

Namĉa Barŭa estis esplorita en 1912 fare de britaj esploristoj sed la areo restis praktike nevizitita ĝis ĉinaj alpinistoj ekklopodis la pinton en la 1980-aj jaroj. Kvankam ili esploris multajn vojojn, ili ne atingis la pinton. En 1990 ĉin-japana ekspedicio rekognoskis la pinton. Alia kuna ekspedicio atingis 7 460 metrojn en 1991 sed perdis membron Hiroŝi Oniŝi pro lavango.

Notoj
-----

1. ↑   Neate, Jill (1990). High Asia: An Illustrated History of the 7,000 Metre Peaks. Seattle: Mountaineers Books. pp. 1–4, 14–15. ISBN 0-89886-238-8.
2. ↑   Neate, 1990, op. cit..
3. ↑  "Namcha Barwa" (PDF). American Alpine Journal. Boulder, Colorado: American Alpine Club. 33 (65): 285. 1991. Alirita la 19an de majo, 2011.
4. ↑  Tsuneo Shigehiro. "China Japan joint expedition to Namcha Barwa 1992". Arkivigite je 2012-07-17 per la retarkivo Wayback Machine Alirita la 19an de majo, 2011.
**Neŭralgio** estas simptomo okazigita de malsukceso ĉe la nerva sistemo konsistanta en sensa malordo aŭ forta doloro, kvankam la moviga funkcio ne estis tuŝita. Se ĝi tuŝas la periferiajn nervojn, ĝi povas okazigi suferon ĉe la zono koresponda al la koncerna nervo. 

Ĉar temas pri simptomo, la diagnozo estas dekomence facila, pere de simpla observado. Tamen estas metodoj por ties konfirmo, kiel la *elektromiografio*, kiu estas studo de la elektra aktiveco de la nervoj. Oni devas nuligi la estadon de diabeto, artrito, sifiliso kaj vitaminmankoj, kiuj ĉiuj povas rezulti en simila simptomo. Okaze de suspekto pri multloka sklerozo oni povas fari resonancon de la encefalo. Certaj kaŭzoj povas esti tre variaj.

Ĉar temas pri dolora malordo, la traktado kiu evitu la doloron estas prioritata: la tradiciaj kontraŭdoloriloj estas kutime efikaj. Foje la kuracisto povas rekomendi aliajn agentojn kiel opihavaj, antidepresiaĵoj aŭ antikonvulsiaj. Se la simptomo ne foriras, oni povas injekcii la anestezon en la nervon, aŭ parte fortranĉi per loka radiofrekvenco, varmo, globopremo aŭ injekcio de kemiaĵoj.

Notoj
-----

1. ↑  Doloro laŭlonge de nerva irejo. NPIV Alirita la 4an de Aŭgusto 20211.
2. ↑   Lucas, H. (1997). Enciclopedia médica de la salud. Círculo de Lectores. ISBN 84-226-6377-5.

  

|  |  |
| --- | --- |
|   | Bonvolu atenti la konsilon rilate al artikoloj pri medicinaj temoj! |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Nana galio** |
| --- |
|  |
| Nana galio Galium pumilumNana galio *Galium pumilum* |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Divizio: | *Magnoliophyta* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | *Magnoliopsida* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Gencianaloj *Gentianales* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Rubiacoj *Rubiaceae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | Galio *Galium* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | *Galium pumilum*Murray, 1770 |
|

 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Nana galio  |

 |
| v • d • r |

**Nana galio**, latine *Galium pumilum*, estas plurjara herbo el familio Rubiacoj.  

Tiu stara planto altas inter 10 kaj 30 (50) cm. La fajnaj tigoj estas senharaj aŭ nur harozetaj. La folioj, ofte plimalpli falĉilformaj, stretaj kaj unuripaj, estas 5-9-ope verticilaj. Estas longa interspaco (2-4 oble pli longa ol folio) inter du verticiloj. La etaj floroj (diametro ĝis 3 mm) havas blankajn petalojn, akutajn sed sen aparta pinto.  
 La frukto (akeno) longas ĉirkaŭ 1,5 mm kaj estas glata.  

Tiu planto kreskas en sekaj herbejoj kaj lumaj partoj de arbaroj. Ĝi floras en junio kaj julio en multaj lokoj de la suda duono de Eŭropo.  

  



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 776185
 |
Neŭraminidazo
**Neŭraminidazoj** estas familio de enzimoj, kiuj disigas salivacidojn disde aminoglikoproteinoj kaj kaŭzas ke ili iĝas digesteblaj. Tiaj enzimoj oftas en virusoj, bakterioj, aliaj unuĉelulo, parazitoj kaj fungoj, sed ankaŭ ekzistas en la lizosomoj kaj la ĉelmembranoj de bestoj kaj homoj. Tie ili esencas por la katabolismo de la tiulokaj aminoglikoproteinoj kaj membranaj gangliosidoj. Se la enzimoj pro malsano mankas, la aminoglikoproteinoj kaj membranaj gangliosidoj tro multiĝas en la sango kaj urino.

Virusa enzimo
-------------

Neŭraminidazoj estas fikse enkonstruitaj en la membrano de multaj virusoj, ekzemple tiuj respondecaj por morbilo, epidemia parotidito, gripo de tipoj A kaj B. Ili disigas glikoproteinojn de la membranoj de virusoj kaj iliaj gastigaj ĉeloj, por liberigi la viruson post ties multiĝo el la infektita gastiga ĉelo.

Tiel nomitaj neŭraminidazo-inhibantoj estas medikamentoj, kiuj malrapidigas tiun proceson de disiĝo de la gastiga ĉelo post infektiĝo per gripaj virusoj. Ĝenerale oni konsideras grave doni la medikamenton ene de la unuaj 48 horoj post la montro de unuaj simptomoj. Al tiu grupo de medikamentoj apartenas la substancoj Oseltamiviro kaj Zanamiviro. Ĝi uziĝas interalie en la terapiado de la viruso H5N1 kaj de la gripa pandemio de 2009.

Ekzistas naŭ tipoj de neŭromidazoj de gripo-A-virusoj - ili ricevis la nomojn N1 ĝis N9.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Neŭraminidazo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* neŭraminidazo bildigata per la metodo de molekula modelado (germane)
* David Goodsell: *David Goodsell: "molekulo de la monato: neŭrominidazo (angle)[*rompita ligilo*]*
**Neŭstrio** (franclingve *Neustrie*) estas iama, merovida provinco kaj reĝlando, kies teritorio kongruas kun la nunaj Normandio kaj Pariza Regiono en Francio, inter la Sejno kaj la Luaro. Ĝi havis Soissons kiel ĉefurbo (reĝlandon de Siagriuro)

Neŭstrio estis kreita post la morto de Klotaro la 1-a en 561, kiam liaj filoj partigis la frankan reĝlandon (aŭ *Regnum Francorum*). Tamen, la vorto *Neustrie* (deveninta de *Niuster*, «la plej freŝdata») aperis nur unu jarcenton poste.

La militaj venkoj de Klotaro la 2-a, en 613, grandege plifortigis Neŭstrion, kiu konkeris Akvitanion. Sed post la morto de Klotaro la 3-a, Neŭstrio devis akcepti novan reĝon trudita de la Aŭstrazianoj, kaj Akvitanio fariĝis sendependa je 670. Ébroïn ja revivigis Neŭstrion iomete poste, sed nur nedaŭre, ĉar il estis venkita de la aŭstrazia duko en 687 ĉe Tertry, vilaĝo de Pikardio lokita dektri kilometroj sude de Péronne.

Detempe de tiu epoko, Neŭstrio estis nur vasala ŝtato de Aŭstrazio, regita de la domo de Héristal. Tamen postvivis la distingeco inter Neŭstrio, Aŭstrazio kaj Burgonjo. Post la Karolida Imperio kaj la traktato de Verdun de 843, la vorto *Neustrie* malaperis por fariĝi *Northmannie* : ĉi tiu fariĝis duklando de Normandio en 912, kiam parto de la teritorio estis donita al la normana estro Rollo.

Vidu ankaŭ
----------

* Francia occidentalis

* Kategorio Neŭstrio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
*Nanook of the North*
**Nanuk de la Nordo** (angle *Nanook of the North*) estas dokumenta filmo de Robert J. Flaherty, kaj estas konsiderata la unua plendaŭra dokumenta filmo. Oni povas diri, ke Flaherty dufoje faris la filmon: la unuan fojon, la filmon kaj la originalan negativon detruis fajro. Tiu filmo, kiu hodiaŭ ekzistas eldoniĝis en 1922 en Nov-Jorko.

Laŭ la tradicio kiu poste fariĝis postsava etnografio, Flaherty kaptis filmen la vivon baraktoplenan de la Inuito Nanuk kaj lia familio. Tamen, Flaherty ofte instigis al Nanuk ĉasi laŭ la metodo de liaj prauloj (sen pafilo) por kapti tiun manieron, laŭ kiu oni kredis la Inuitoj vivtenis antaŭ la influo de Eŭropanoj. Kritikoj kulpigis al Flaherty pri ĉi tiu kaj aliaj enscenigoj en la filmo; Flaherty defendis sin, konstatante ke filmisto ofte devas misformi ion por kapti ties veran animon. Unu sindefendo, kiun postaj filmistoj foje propozas, estas tio, ke la kameraoj tiame disponeblaj estas kaj pezaj kaj grandaj, kaj tiel malpermesis la stilon *cinéma verité* aŭ la porteblecon poste disvastigita per pli malgrandaj kameraoj. Cetere, preskaŭ ĉion en la filmo oni enscenigis, eĉ la finaĵon, en kiu Nanuk kaj lia familio laŭimplice riskas morton se ili ne povas trovi ŝirmilon sufiĉe rapide (fakte, ili jam konstruis specialan iglon por la kamerao de Flaherty, kun unu flanko fortranĉita por enlasi pli da lumo por ke Flahert povu filmigi bildon). Post la epoko de Flaherty, dokumentfilmistoj ekkonsideris maletikaj kaj enscenigon de la agado kaj provadon instigi la agadon, kaj ankaŭ ian ajn simuladon kiu ne estas unuavide evidenta simulado.

* Kategorio Nanook of the North en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 3080
* GND: 7576576-7
* LCCN: no98091675
* VIAF: 230984338
* SUDOC: 074601075
* BNF: 14661836f
 |
Ideigita modelo de kristala nanopartiklo de plateno, ĉirkaŭ 2 nm de diametro, montranta unuopajn atomojn.
**Nanopartiklo** estas kutime difinita kiel partiklo de materio, kiu estas inter 1 kaj 100 nanometroj (nm) de diametro. La termino estas foje uzata por pli grandaj partikloj, ĝis 500 nm, aŭ fibroj kaj tuboj kiuj estas malpli ol 100 nm en nur du direktoj. Tamen, je pli malalta skalo, metalpartikloj pli malgrandaj ol 1 nm estas kutime nomataj "atomagregaĵo".

Nanopartikloj estas kutime distingataj el mikropartikloj (1-1000 µm), "fajnaj partikloj" (kun grando inter 100 kaj 2500 nm), kaj "krudpartikloj" (game el 2500 ĝis 10,000 nm), ĉar ilia malgrando rezultas en tre diferencaj fizikaj kaj kemiaj proprecoj, kiel koloidaj proprecoj kaj optikaj aŭ elektraj proprecoj.

Iaj povas kaŭzi inflamajn pulmajn problemojn pli akrajn ol partiklaj materialoj kaj estas forte suspektataj, ke ili havas negativajn efikojn al la medio kaj al la sano, kiam oni inhalas ilin aŭ eniras la korpon tra la haŭto, aŭ ankoraŭ per akvo kaj manĝaĵo.

Referencoj
----------

1. ↑  Oberdörster G, Ferin J et Lehnert BE, *Correlation between particle size, in vivo particle persistence, and lung injury *Rilato inter partikla dimensio kaj pulma damaĝo**, *Environmental health perspectives*, 1994, 102 (Suppl. 5), 173. (angle)
2. ↑  B. Nowack, *The behavior and effects of nanoparticles in the environment*, *Environmental Pollution* (konduto kaj efikoj de nanopartikloj sur mesio), vol. 157, n°4, aprilo 2009, p. 1063-1064 (Résumé)

Vidu ankaŭ
----------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Teknologio |

* Principo de antaŭzorgo
* Nanoteĥnologio
* Toksologio


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 706842
* GND: 4333369-2
* LCCN: sh85089689
* BNF: 12293062x
* NDL: 01179097
* NKC: ph318966
 |
Filmeto pri Petra, la ĉefurbo de la Nabateanoj de la jutuba kanalo Scivolemo.
trezorejo de la nabatea ĉefurbo Petra, elbatita el roka monto
La **nabateanoj** (propra nomo "*Nabatu*", greke *Nαβαταῖοι*, latine *Nabataei*) estis grupo de antikvaj nordokcidentarabaj nomadaj triboj, kaj la lando **Nabateo** ilia loĝoteritorio.

Historio
--------

Probable la nabateanoj dum la 1-a jarmilo antaŭ Kristo el Arabio migris en la teritorion inter la Ruĝa Maro kaj la Morta Maro kaj ekloĝis tie. Ĉirkaŭ la jaro 587 la popolo de idumeanoj translokiĝis de la regiono oriente de la rivero Jordano kaj norde de la Morta Maro pli okcidenten al Palestino, kaj la nabateanoj ĉirkaŭ la jaro 550 ekloĝis en la antaŭa loĝoteritorio de la idumeanoj oriente de la rivero Jordano. Ĉefurbo de la nabatea regno iĝis la urbo Petra. Ĉu tiuj datoj ekzaktas, aŭ ĉu eble tamen la nabateanoj forpelis la idumeanoj respektive la pli malnovan tiuregionan popolon de edomanoj, ĝis nun ne ekzakte klarigeblis. La nabateanoj estis karavanaj komercistoj, kaj kontrolis je granda kvanto la komercajn vojojn al Suda Arabio - tiel ekde la 4-a jarcento antaŭ Kristo ili ekhavis signifan ekonomian kaj politikan potencon. Post la jaro 312 antaŭ nia erao ili ampleksigis sian influozonon al la antikva Sirio. La historiisto *Diodoro* dum la 1-a jarcento antaŭ Kristo tre kritike priskribas ilin kiel rabistoj, kiuj ofte atakis la najbarajn regionojn.

Dum la epoko inter la jaroj 150 antaŭ ĝis 105 post Kristo la nabateaj triboj unuiĝis al potenca reĝlando, kiu etendiĝis de la duoninsulo Sinajo ĝis Norda Arabio. Dum la jaro 85 antaŭ Kristo la nabatea armeo konkeris Damaskon. Sub la romia armeestro Gnaeus Pompeius Magnus la nabaetanoj iĝis vasaloj de la Romia Imperio, sed sukcesis gardi la unuecon de la nabatea regno. Nur sub la romia imperiestro Trajano ili dum la jaro 106 perdis la relativan suverenecon kaj sub la provinconomo Arabia Petraea la regno integriĝis en la Romian Imperion.

Ŝivta

Geografio
---------

Gravaj urboj de la nabatea imperio estis la ĉefurbo Petra en la hodiaŭa Jordanio, Bostra en la hodiaŭa Sirio kaj la komerca metropolo *Hegra* (hodiaŭ *Mada'in Salih*). Arkeologie relative bone esploritaj krome estas la urboj *Avdat* (Oboda), *Mamŝit* (Mampsis), *Nicana* (Nesana) kaj *Ŝivta* (Soboda) en la hodiaŭa Israelo. *Oboda, Elusa* (Ĥaluca) kaj *Nesana* supozeble estis la unuaj komercaj centroj de la nabateanoj. Nur poste fondiĝis la pliaj centroj *Rehovot, Mampsis* kaj *Sobata*.

* Kategorio Nabateo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Nacia Asembleo de Pakistano** (urdue قومی اسمبلئ پاکستان‬‎—, Qaumī Asimbli'e Pākistān) estas la malalta ĉambro de la duĉambra parlamento de Pakistano nome Majlis-e-Ŝura, kiu enhavas ankaŭ la Prezidentecon kaj la Senaton (alta ĉambro). Kaj la Nacia Asembleo kaj la Senato kunsidas en la Parlamentejo en Islamabado. La Nacia Asembleo estas demokratie elektita kiel korpuso konsistanta el totalo de 342 membroj kiuj estas referencataj kiel Membroj de la Nacia Asembleo (MNA-aoj), el kiuj 272 estas rekte elektitaj membroj kaj 70 rezervitaj sidlokoj por virinoj kaj religiaj minoritatoj. Politika partio devas sekurigi 172 sidlokojn por akiri kaj konservi majoritaton.

Notoj
-----

1. ↑   "Pakistan PM loses vital coalition partner as MQM quits". BBC News. 3a de Januaro 2011.  Alirita la 8an de februaro 2018.

* Kategorio Nacia Asembleo de Pakistano en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 603292
* GND: 277192-5
* ISNI: 0000 0004 0405 353X
 |
Azawad
Urboj sub la tuaregaj ribelintoj
La **Nacia Movado por la liberigo de Azavado** (NMLA, france *Mouvement National pour la Libération de l'Azawad*) estas militista-politika organizaĵo kiu kunigas la Nacian Movadon de Azavado kaj la Tuareg-Movadon de Norda Malio. Temas pri organizo kiu arigas la ribelajn tuaregojn kiuj postulas la sendependecon de la nordo de Malio.

Tuaregaj ribelaj grupoj ekiĝis kontraŭ la lokaj registaroj de Malio kaj Niĝerlando en la 1990-aj jaroj kaj inter 2006 kaj 2009. Post du pacaj jaroj, fine de 2011 naskiĝis la organizo kiu diskonigis la unuan oficialan komunikon la 16an de oktobro 2011.

La armita ribelado komenciĝis la 17an de januaro 2012. Laŭ fontoj de la ribelintoj, nur post du monatoj ili regis sur preskaŭ 70% de la nordo de Malio. Li ribeliĝo okazigis ĝis tiu momento ĉirkaŭ 200.000 rifuĝintoj kaj bataloj registriĝis en la urboj Lere, Menaka, Aguelhok kaj Tessalit.

Pro la nekapablo de la registaro de la prezidento Amadou Toumani Toure subpremi la ribelintojn, la militistoj de Malio okazigis en la ĉefurbo, Bamako, puĉon la 21an de marto 2012, per kiu ili prenis la regon de la lando kaj fermis la landlimojn.

La armita tuarega grupo sendependisma proklamis la 6an de aprilo la sendependecon de la ŝtato Azavado, en la nordo de Malio.

### Eksteraj ligiloj

http://www.mnlamov.net
**Nicolas Thomas Baudin** [bodEn] (Saint-Martin-de-Ré, Insulo Ré, 17-a de februaro de 1754 - Port-Luiso, Maŭricio, 16-a de septembro de 1803) estis maristo, ŝipoficiro, esploristo, mapisto, hidrografo kaj naturalisto franca, memorita ĉar li realigis du gravajn sciencajn vojaĝojn — al Antiloj (1796-98) kaj al Aŭstralio (1800-03)— dum kiuj oni kolektis sècimenojn kaj informon aluda al plantoj, birdoj kaj insektoj.

Biografio
---------

Nicolas Baudin naskiĝis en Saint-Martin-de-Ré, en la marborda Insulo Ré. Dekkvinjaraĝa li aliĝis al komerca ŝiparo kaj 20jaraĝa al la Franca Kompanio de Orientaj Hindioj. Aliĝinta en la franca ŝiparo, servis en la Karibio dum la Usona Milito de Sendependeco.

Fininta la milito, estis kapitano de diversaj ŝipoj kiuj transportis botanikistojn el Aŭstrio al la Hinda Oceano kaj al la Pacifiko. Tiam Baudin lernis botanikon same kiel la sistemon pluteni animalojn kaj plantojn vive surŝipe.

En 1792, Francio deklaris militon kontraŭ Aŭstrio kaj Baudin klopodis malsukcese realiĝi al la franca ŝiparo. Revenis en Francion en 1795 kaj vizitis Antoine de Jussieu ĉe la Muzeo de Natura Historio por proponi al li botanikan ekspedicion al Karibio. La veturo estis sukcesa kaj Baudin revenis al Francio kun grava kolekto de plantoj, birdoj kaj insektoj.

Oktobre de 1800 li estis elektita por estrado de ekspedicio kiu devis mapigi la marbordon de Aŭstralio. Li disponis el du ŝipoj nome *Le Géographe* kaj *Le Naturaliste* kaj estis akompanata de naŭ naturalistoj kaj botanikistoj, inter ili Jean Baptiste Leschenault de la Tour.

Ili alvenis en Aŭstralion en majo de 1801 kaj en aprilo de 1802 ili trafis kun Matthew Flinders, kiu same estis mapiginta la marbordon, en Encounter Bay. Baudin haltiĝis en la brita kolonio Sidnejo por akiri manĝon kaj novan ŝipon dum li sendis *Le Naturaliste* revene hejmen kun la kolektitaj specioj. Li direktis sin al Tasmanio kaj pluis al Timoro. Revene hejmen, Baudin haltiĝis ĉe Port-Luiso, nuna insulo Maŭricio (tiam laŭnome Insulo de Francio), kie li mortiĝis pro tuberkulozo.

Vidu ankaŭ
----------

* Ekspedicio Baudin


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 449931
* GND: 119227568
* LCCN: n82239580
* VIAF: 36936633
* ISNI: 0000 0001 2128 1006
* SUDOC: 028705912
* BNF: 12048749g
* NLA: 35993373
 |
**Narajanganĝ** (bengale নারায়ণগঞ্জ) estas milionurbo, signifa rivera havenurbo en Bangladeŝo, en Dako (regiono), en la samnoma distrikto Narajanganĝ.
[[Dosiero:Skyline in Narayanganj.jpg|eta|maldekstre|{{centre|Aerfoto pri Narajanganĝ]]
[[Dosiero:BD Map Central Bangladesh.jpg|eta|{{centre|Mapo pri meza Bangladeŝo, kie Narajanganĝ estas videbla en proksimeco de Dako]]
[[Dosiero:KCL Building - panoramio.jpg|eta| {{centre|Konstruaĵo en Narajanganĝ]]

Bazaj informoj
--------------

* Loĝantaro: 1,572,386 (en 2012)
* Areo: 34 km²
* Supermara alteco: 3 m
* Horzono: UTC + 6
* Telefonkodo: 0671
* Poŝtkodoj: 1400
* 23° 37′ 00″ N 90° 30′ 00″ O﻿ / ﻿23.61667 °N, 90.50000 °O﻿ / 23.61667; 90.50000 (mapo)

Geografio
---------

Narajanganĝ situas en meza parto de la lando sur ebenaĵo laŭ ambaŭ bordoj de rivero. Dako troviĝas 23 km .

Historio
--------

En Narajanganĝ estas videbla templo el la 12-a jarcento. Fortikaĵo estis konstruita post 4 jarcentoj. Post batalo en 1766 la urbo apartenis al Brita Orienthinda Kompanio. Poŝtejo ekfunkciis en 1866, telegrafo en 1877, telefono en 1882. La urbo ricevis municiporajton en 1876, 3 municipoj unuiĝis en 2011. 

Industria zono en Narajanganĝ

Ekonomio
--------

Narajanganĝ estas komerca kaj industria centro. Oni prilaboras precipe jutojn kaj kotonojn. Aliaj industriaj branĉoj estas ŝipaj riparoj, produktadoj de maŝinoj, kemiaĵoj, lignaĵoj, nutraĵoj, trinkaĵoj.

Trafiko
-------

Narajanganĝ havas ŝipajn ligojn al la ceteraj riverhavenoj, eĉ al Ĉitagongo.

Vidindaĵoj
----------

* pluraj preĝejoj
* Bangladeŝa Taĝ-Mahalo

Bildaro
-------

* Konstruaĵo en NarajanganĝKonstruaĵo en Narajanganĝ
* Vojo en NarajanganĝVojo en Narajanganĝ
* Aerfoto pri NarajanganĝAerfoto pri Narajanganĝ
* La Bangladeŝa Taĝ-Mahalo en NarajanganĝLa Bangladeŝa Taĝ-Mahalo en Narajanganĝ

Vidu ankaŭ
----------

* Sonargaon

Fontoj
------

* WikiTrans
*
Steleo 8, montranta K'ak' Ukalaw Chan Chaak en 755. *Museo Nacional de Arqueología y Etnología* nome MUNAE, Gvatemalurbo.
**Naranjo** (konata ankaŭ kiel **Sa'al** aŭ **Naranjo-Sa'al**) estas arkeologia kuŝejo de la majaa kulturo en Gvatemalo en la Departemento Peten, ene de la Nacia Parko Yaxhá-Nakum-Naranjo. Ĝi estis la ĉefurbo de unu de la majaaj regnoj plej gravaj de la Klasika Periodo (250-900) kaj ludis gravan politikan rolon ĉe aliaj majaaj urboj kiel Calakmul, Tikal kaj Caracol, ĝis ĝi estis abandonita dum la falo de la majaa klasika periodo. Dum la dua duono de la 20-a jarcento ĝi suferis intensivan rabadon, ĝis la rekuperado de la kontrolo de la loko en 2002.

Tiu loko devas esti distingenda el aliaj arkeologia kuŝejo de Gvatemalo konata per la sama nomon El Naranjo aŭ Naranjo, en la Centra Valo de Gvatemalo, en la ĉirkaŭaĵoj de Mixco kaj Kaminaljuyu, de la Meza Antaŭklasika kaj la Malfrua Klasika Periodoj.

Teobert Maler kaj Thomas Gann estis en Naranjo, kaj tiu lasta elprenis la hieroglifajn ŝtuparojn de la Templo B-18 por vendi ilin al la Brita Muzeo en 1924 kontraŭ apenaŭ 20 punfoj. Poste, Naranjo-Sa’al estis invadita de ekspluatantoj de ligno kaj de arkeologiaj artefaktoj, same kiel agrikulturistoj kaj bestobredistoj kiuj obstaklis la realigon de esplorado en la loko.

Referencoj
----------

* majaaj urboj
* en jutubo (filmeto)
* parkoj
* teksto

* Kategorio Naranjo (Gvatemalo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 727725
* VIAF: 234581140
 |
**Narciso Tomé** (1690 - 1742) estis arkitekto kaj skulptisto hispana, naskiĝinta en Toro (Zamoro). Kun sia frato Diego Tomé li skulpis en 1715 la fasadon de la Universitato de Valadolido. Li verkis en Salamanko kun la fratoj Churriguera [ĉurigEra].

Fasado de la Universitato de Valadolido, kie partoprenis Narciso Tomé en la realigo de ties skulptaĵoj.La 27an de oktobro 1721 li estis nomumita majstro de la katedralo de Toledo, je ordonoj de Teodoro Ardemans kaj je ties morto li sukcedis kiel ĉefa majstro. En tiu katedralo li konstruis, kun kvar siaj filoj, la faman "Transparente" (nome baroka retablo kiu trapasas lumon al ĉefa altaro) de la katedralo de Toledo (1721-1732), unu el la ekzemploj plej elstaraj de la baroko hispana. Ankaŭ en tiu templo realigis aliaj skulptajn verkojn, kiaj retablo marmora de Sanktoj Vicento, Sabina kaj Cristeta kiu troviĝas antaŭ la *Transparente*.

Referencoj
----------

* DDAA, Enciclopedia Universal Sopena, 1967, Barcelona, Ramón Sopena
* *Noticias de los arquitectos y arquitectura de España desde su restauración*. Eugenio Llaguno y Amirola, Madrid 1829.versio digitala



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 394570
* GND: 136820883
* LCCN: no2010030730
* VIAF: 81102211
* ISNI: 0000 0000 8160 0999
* SUDOC: 143752723
* ULAN: 500032887
* BNE: XX1553948
 |
Monda heredaĵo de UNESKO

La **Nacia Parko Beloveĵskaja Puŝĉa** (beloruse *Нацыянальны парк Белавежская пушча*, ruse *Национальный парк «Беловежская пуща»*) estas nacia parko en okcidenta Belorusio, ĉe la limo al Pollando. Ĝi kovras kaj protektas signifan parton de la arbaro de Białowieża, la lasta moderklimata praarbaro de Eŭropo - pli okcidenta nacia parko en Pollando protektas plian parton. La nacia parko de Belorusio kovras areon de 1 500 kvadrataj kilometroj kaj situas 70 kilometrojn norde de la urbo Bresto. La praarbaro estas hejmo al la plej granda monda loĝantaro de eŭropaj bizonoj, la plej pezaj landaj bestoj de la kontinento. La limo inter la du ŝtatoj dividas la arbaron, la Nacia Parko Białowieża (pole *Białowieski Park Narodowy*) najbaras ĉe la pollanda flanko de la limo. Ekzistas limtransirejo por migrantoj kaj biciklantoj en la arbaro.

Parto de la nacia parko
Falinta arbo en la najbara pola nacia parko
Eŭropa bizono en la natura vivejo

Referencoj
----------

1. ↑   Białowieża Forest (Belarus/Poland) (angle). UNESCO. Alirita 2022-06-24.

Eksteraj ligiloj
----------------

* oficiala retejo, jen angle Arkivigite je 2020-05-25 per la retarkivo Wayback Machine ruse kaj Arkivigite je 2016-09-02 per la retarkivo Wayback Machine beloruse Arkivigite je 2016-09-13 per la retarkivo Wayback Machine
Montoj de Toledo, ĉefa montaro de la parko kiu karakterizas la tipan geologion de Cabañeros.
La **Nacia Parko Cabañeros** (Cabañeros [kabanjEros] = Kabanejoj, Kabanistoj) estas unu de la 14 naciaj parkoj kiu ekzistas en Hispanio, así como una Protektita birda areo (ZEPA, *Zona de Especial Protección para Aves*) kaj Loko de Komunuma Gravo (LIC).

Ĝi troviĝas en granda bieno de la provincoj de Ciudad Real kaj Toledo. La bieno havis ĉirkaŭan etendon de 15,000 hektaroj (150 km2). La termino "*Cabañeros*" aperas dokumente jam almenaŭ el la 16-a jarcento. Tiu granda bieno famiĝis el 1983 kiam oni sciis, ke ĝi estos Pafejo de la Aerarmeo (Trejnejo). Post lukto de kvin jaroj kie partoprenis ekologiistoj, pacifistoj, loĝantoj kaj politikaj grupoj en 1988 la hispana registaro deklaris tiun teritorion kiel Natura Parko. Poste oni deklaris ĝin kiel Nacia Parko, kaj ampleksiĝis al aliaj bienoj, kiaj Los Navalucillos en 2005. La bineo Cabañeros estis posedo de la familio de ŝipposedantoj Aznar.

Situo
-----

Ĝi troviĝas inter la nordokcidento de la provinco de Ciudad Real kaj la sudoriento de tiu de Toledo. En la komarko de *Montes de Toledo* (Montoj de Toledo), ĝi situantas inter la montaroj de Rocigalgo kaj Chorrito, norde, kaj la montaro de Miraflores sude. Du alfluantoj de la rivero Gvadiano, nome Bullaque kaj Estena, estas la ĉefaj riveroj de la Nacia Parko de Cabañeros.

La **Nacia Parko Cabañeros** estas komponata el sep vilaĝoj kiuj kunformas ties areon, apartenantaj al la provincoj de Ciudad Real kaj Toledo. En la Ciudad Real, tiuj vilaĝoj estas Alcoba de los Montes kaj ties submunicipo Santa Quiteria, Horcajo de los Montes, Navas de Estena kaj Retuerta del Bullaque kaj ties submunicipoj Pueblonuevo de Bullaque (kie situantas la oficejo de la parko) kaj El Molinillo, kaj en la Toledo estas Hontanar, Los Navalucillos kaj ties submunicipoj Los Alares, Valdeazores kaj Robledo del Buey.

La vilaĝoj ĉirkaŭaj al la **Nacia Parko Cabañeros** havis dumjarcente vivmanieron ligatan al tradicioj kiaj brutobredado, karbofarado aŭ abelbredado; el la 12-a jarcento al la 18-a jarcento oni malpermesis aliajn dediĉojn ĉar apartenis la Montoj de Toledo al la propra urbo de Toledo.

Kurioze en la preciza antipodo troviĝas la Nacia parko Tongariro, en Novzelando.

Municipoj de la parko
---------------------

* Los Navalucillos
* Horcajo de los Montes
* Navas de Estena
* Alcoba de los Montes
* Retuerta del Bullaque
* Pueblonuevo del Bullaque
* El Molinillo
* Hontanar
* Santa Quiteria
* Valdeazores
* Los Alares
* Robledo del Buey

Referencoj
----------

1. ↑   Arkivigite je 2011-09-02 per la retarkivo Wayback Machine Parques nacionales españoles, Ministerio de Medio Ambiente.