recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Samuel Haus** (naskiĝis la 1-an de aprilo 1990 en Iași, Rumanio, do nun 33-jara) estas sveda infana aktoro.

Li konatiĝis pro la ĉefroloj en la kinejaj filmoj *Tsatsiki, panjo kaj la policisto* de 1999 kaj *Tsatsiki – amikoj por ĉiam* (2001). Kiel dubla parolisto li donis sian voĉon al la svedlingva versio de la usonaj infanaj filmoj *Stuart Little* de 2000 kaj *Stuart Little 2* de 2002. Krom tiuj infanaj aktoraj roloj li ĝis nun post plurjara paŭzo aktoris en la filmoj *I taket lyser stjärnorna* kaj *Apan*, ambaŭ de 2009, *Orion* de 2010 kaj *Ingen så fin som du* de 2012.

Samuel Haus en 2009, kiam li unuafoje filme aktoris post la infanaĝaj jaroj
Kiel fama gasto li prezentiĝis interalie en 1999 en la sveda televida programo *Lilla aktuellt* kaj en 2002 en la germana televida programo *Harald Schmidt Show*.

Samuel Haus ekde la tria klaso vizitis la germanan lernejon *Tyska skolan* en Stockholm. Li havas fratinon, kiu nomiĝas Calina. Post kiam liaj gepatroj en Rumanio ambaŭ mortis, adoptis lin la sveda instruista paro Ingrid kaj Stefan Haus, kiuj laboras en la stokholma urboparto Spånga. Lia avino patrinoflanka daŭre vivas en Rumanio. Samuel Haus elstarigis degule donaci monon por organizaĵoj pri helpo al infanoj, kaj li krome persone finance subtenas infanon en Ganao.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Samuel Haus en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Samuel Haus ĉe Interreta filma datumbazo (angle)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 391929
* VIAF: 42124245
* ISNI: 0000 0000 1645 8359
* BNF: 15038398s
* MBA: 618d249c-ea7b-4b8b-a8c0-c64e12b6ad1b
 |
**Surathani,** taje **สุราษฎร์ธานี** estas marhavena urbego, provinca kaj distrikta ĉefurbo en suda Tajlando. 

Kanalo en Surathani
Mapo pri Tajlando, kie estas trovebla Surathani kiel Surat Thani sur la Malaja duoninsulo (tio estas vosto de Tajlando)

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 68,97  km²
* Supermara alteco: 10 m
* Loĝantaro: 129,500 (2015)
* Poŝtkodo:
* Telefonprefikso: (+66) 77
* Horzono: UTC+7 (ankaŭ somere)
* 12° 36′ 31″ N 102° 16′ 14″ O﻿ / ﻿12.60861 °N, 102.27056 °O﻿ / 12.60861; 102.27056 (mapo)Koordinatoj: 12° 36′ 31″ N 102° 16′ 14″ O﻿ / ﻿12.60861 °N, 102.27056 °O﻿ / 12.60861; 102.27056 (mapo)

Situo
-----

Surathani situas en la suda landoparto sur la Malaja duoninsulo, laŭ marbordo de Golfo de Tajlando. Hatjaj troviĝas je 268, Bankoko 530, Ĉiang Maj 1066 km-oj .

Historio
--------

Surathani ricevis nomon de la reĝo: "Grandurbo de Bona Popolo" en 1915 pro intensa sindona kredo en budhismo. Antaŭe la loknomo estis **Bandon** kun la signifo "vilaĝo sur pli alta tero". Surathani iĝis distrikto en 1930, kun urborajto (municipo) post 5 jaroj. La areo de la municipo estis pligrandigita en 1958 kaj 1994, fine grandurbo en 2007.

Panoramo en Surathani

Ekonomio
--------

Surathani estas regiona komerca centro kun havenurbo komercanta pri la ĉefproduktoj el la provinco: kaŭĉukoj kaj kokosoj, iomete rizoj kaj fiŝoj.

Trafiko
-------

Apud Surathani preteriras la fervoja linio Bankoko-Singapuro (la stacidomo situas de 15 km de la urbocentro), krome ankaŭ Azia aŭtovojo AH2 preteriras, krome estas vojo al Nakhonsithamarat. La internacia flughaveno funkcias 30 km de la urbocentro. Kelkaj pramoj forveturas de la urbocentra haveno.

Vidindaĵo en Surathani

Klimato
-------

Surathani troviĝas en la tropika klimato. Estas varmo dum la tuta jaro, ne estas rimarkindaj sezonaj diferencoj. La jara averaĝa temperaturo varias inter 22-33 °C. Jare pluvas 1622 mm, en ĉiuj monatoj pluvas, sed inter januaro-aprilo iom malpli.

Vidindaĵoj
----------

* pluraj preĝejoj (moskeo, kirko, stupaoj)
* proksime popularaj insuloj

Larĝa panoramo en Surathani

Fontoj
------

* WikiTrans
* 

* MoskeoMoskeo
* Katedralo katolikaKatedralo katolika
* Budhisma temploBudhisma templo
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Surava (stacidomo). |

Pri la komunumo
---------------

**Surava** estas komunumo kaj ĉefloko de la komunumaro Belfort en la distrikto Albulo de Kantono Grizono, Svislando. Ĝi havis 208 loĝantojn je la 31-a de decembro 2009.

Geografio
---------

Surava situas ĉe la bordo de la rivero Albulo. La plej granda parto de la komunuma teritorio troviĝas sude de la rivero, sed la vilaĝocentro situas je ĝia norda bordo.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Surava limas en nordo al Brienz/Brinzauls, en oriento al Alvaneu, kaj en sudo kaj okcidento al Tiefencastel.

Lingvoj
-------

Ankoraŭ en la jaro 1900 en Surava pli ol 80% de la loĝantaro parolis la romanĉan lingvon. Dum la 20-a jarcento la nombro de romanĉlingvanoj konstante malkreskis, dum almigris germanlingvanoj. Okaze de la popolnombrado en la jaro 2000 nur ankoraŭ 27 personoj respektvie 10,80% de la loĝantaro en Surava parolis la romanĉan, dum 78,40% parolis la germanan.

Trafiko
-------

Tra Surava pasas la kantona ĉefvojo n-ro 417 de Tiefencastel al Davos kaj oriente de la vilaĝo komenciĝas la vojo n-ro 749 tra la Albulopasejo al La Punt en Engadino. La komunumo disponas pri stacidomo de la Retia Fervojo, kiu konektas ĝin al la publika transportreto.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Surava okazis relative malfrue en la jaro 1580 kiel *Surraguas*. Surava estis ekloĝita de romanĉoj ek de la 10-a jarcento. Dum mezepoko en Surava regis la Senjoroj de Vaz, kies Kastelo Belfort situis rekte norde de la hodiaŭa vilaĝo Surava sur teritorio de Brienz/Brinzaus. La Senjorujo Belfort, al kiu Surava apartenis fariĝis en la jaro 1436 membro de la Dektribunala Federacio kaj fariĝis en la jaro 1477 posedaĵo de Aŭstrio. En la jaro 1652 la civitanoj de la Senjorujo Belfort sin liberaĉetis de la aŭstria servuteco. En la jaro 1851 Surava fariĝis komunumo de la komunumaro Belfort en la distrikto Albulo. En la jaro 1869 Surava aliĝis al la komunumo Brienz/Brinzauls, sed jam 14 jarojn poste la du komunumoj de nove disiĝis, kaj tiel Surava en la jaro 1883 denove fariĝis aŭtonoma komunumo.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: *Jürg Simonett*: *Surava* en *Historia Leksikono de Svislando* (2005-02-02)

Vidu ankaŭ
----------

* Surava (stacidomo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la komunumo Surava Arkivigite je 2007-01-25 per la retarkivo Wayback Machine
* Surava en la Historia Leksikono de Svislando germane france itale

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Surava** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Albulo |
| --- |
| 
**Alvaschein:** Alvaschein• Mon • Mutten • Stierva • Tiefencastel • Vaz/Obervaz

**Komunumaro Belfort:** Alvaneu • Brienz/Brinzauls • Lantsch/Lenz • Schmitten • Surava

**Komunumaro Bergün:** Bergün/Bravuogn • Filisur

**Komunumaro Surses:** Bivio • Cunter • Marmorera • Mulegns • Riom-Parsonz • Salouf • Savognin • Sur • Tinizong-Rona |  |

 |
**Staffelbach** estas komunumo en la distrikto Zofingo de Kantono Argovio, Svislando. Ĝi havis 1039 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

Geografio
---------

Staffelbach situas ĉe la bordo de la rivero Suro. La komunuma areo etendiĝas sur la tuta larĝeco de la valo, sed la efektiva vilaĝokerno troviĝas sur la okcidenta valflanko sur proksimume 30 metrojn alta finmoreno de la iama glaciepoka Reuss-Glaĉero.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 8,94 km², de kiuj 3,50 km² estas kovritaj de arbaro kaj 0,63 km² de konstruaĵoj. La plej alta punkto de la komunumo situas sur alteco de 680 m s.m. sur la monteto *Altrüti*, kaj la plej malalta punkto sur alteco de 462 m s.m. ĉe la bordo de la rivero Suro.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Staffelbach limas en nordo al Schöftland, en nordoriento al Schlossrued, en oriento al Kirchleerau, en sudoriento al Moosleerau, en sudo al Attelwil, en sudokcidento al Wiliberg, en okcidento al Bottenwil, kaj en nordokcidento al Uerkheim.

Trafiko
-------

Staffelbach situas flanke de la gravaj trafikvojoj. La kantona ĉefvojo 24 de Araŭo al Sursee pasas proksimume 1 kilometron oriente de la vilaĝo. La komunumo estas konektita al la publika trafikreto per la poŝtaŭtolinio de Schöftland al Sursee.

La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A1 situas 7 kilometrojn norde ĉe Kölliken.

Historio
--------

La unua skriba mencio de Staffelbach datiĝas de la 15-a de julio 1220 kiel *Staphelbach* el donacdokumento al la Monaĥejo Sankt-Urban.

En mezepoko Staffelbach ĝis la jaro 1173 troviĝis sub la regado de la Grafoj de Lencburgo, poste ĝi apartenis al la Grafoj de Kiburgo kaj post ties formorto al la Habsburgoj. Kiam en la jaro 1415 la Svisa Ĵurkomunumo konkeris Argovion, Staffelbach venis sub berna regado. Ĝis 1496 la malalta jurisdikcio pri Staffelbach apartenis al Zofingo, poste Bottenwil estis atribuita al la tribunala distrikto de Kölliken de la voktejo Lencburgo. Kiam okaze de la Helveta Revolucio Argovio estis kun helpo de francaj trupoj liberigita de la ĵurkomunumo servuteco, Staffelbach estis atribuita al la distrikto Zofingo de la nove fondita Kantono Argovio.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Staffelbach en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Staffelbach

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Zofingo |
| --- |
| Arburgo • Attelwil • Bottenwil • Brittnau • Kirchleerau • Kölliken • Moosleerau • Murgenthal • Oftringen • Reitnau • Rothrist • Safenwil • Staffelbach • Strengelbach • Uerkheim • Vordemwald • Wiliberg • **Zofingo** |  |

 |
2017
**Tanais** (greke *Τάναϊς* *Tánaïs*; ruse *Танаис*) estis antikva greka urbo en la riverdelto de Dono, nomita en la antikvo kiel Maeotiaj marĉoj. La delto situas en la plej nordorienta parto de la Azova maro, kiun la grekoj nomis Lago Maeotis. La loko de la antikva Tanais estas ĉ. 30 km okcidente de la moderna Rostov-na-Donu. La centra urbejo situas sur ebenaĵo kun diferenco ĝis 20m en alto en la sudo. Ĝin limas natura valo oriente kaj artefarita digo okcidente.

Historio
--------

La loko de Tanais estis okupita longe antaŭ ol la grekaj milezianoj fondis *emporion* (vendoplaco) tie. Nekropolo kun pli ol 300 entombigaj kurganoj proksime de la antikva urbo montras ke la loko jam estis okupita ekde la bronzepoko, kaj ke kurganaj entombigoj daŭris tra grekaj kaj eĉ en romiaj tempoj.

Grekaj komercistoj ŝajne havis kontakton kun nomadoj en la areo jam en la 7a jarcento aK sen formala, daŭra setlejo. Grekaj kolonioj havis du specojn de originoj, *apoikiai* de civitanoj de la patra urboŝtato, kaj *emporia*, kiu estis strikte komerca stacio. Fondita malfrue en la 3a jarcento aK, fare de komercaj aventuristoj de Mileto, Tanais rapide evoluis al *emporium* ĉe la plej nordorienta etendo de la helena kultura sfero. Ĝi estis natura posteno, unue por la komerco de la stepoj atingante orienten tra nerompita herba maro al la Altajo, la skita Sankta Lando, due por la komerco de la Nigra Maro, ringita kun grek-dominitaj havenoj kaj komercaj urboj kaj trie por komerco de la nepenetrebla nordo, kun peltoj kaj sklavoj portitaj suben sur la Dono. Strabono mencias Tanais en sia *Geografio* (11.2.2).

En 330 pK, Tanais estis detruita fare de la gotoj, sed la ejo estis okupita ade ĝis la dua duono de la 5a jarcento pK. Ĉar la kanalo pleniĝis - probable pro rezulto de senarbarigo -, la centro de aktiva vivo ŝanĝiĝis eble al la malgranda urbo de Azov, duonvoje al Rostov.

La urbo estis refondita ĉirkaŭ la 13a jarcento fare de la venecianoj. Poste akiris ĝin la mara Ĝenova Respubliko, kiuj administris ĝin en 1332-1471 kiel Tana en Mediteraneo, estante grava loko por komerco kun la Ora Hordo. Kiel ĉiu ilia Nigra-Maraj kolonioj, ilin kontrolis la Ĝenova Konsulo en Kaffa. Ĝi malprosperis denove post 1368. En 1392 ĝi estis konkerita de Timur, de la Otomanaj turkoj en 1471, de la rusoj en 1696, denove de la turkoj en 1711 kaj de la Rusa Imperio en 1771.
Syngenta, Basel
**Syngenta** estas la plej granda agrokomerca entrepreno kaj estas la unua konzerno dismonde, kiu koncentriĝas nur je la agrokomerco. La entrepreno estas merkat-gvidanto en la plantoprotektado (*Syngenta Crop Protection*) kaj en la alia "komercaj semoj" (*Syngenta Seeds*) la tria. La enspezo de la firmao estis en 2005 ĉ. 8,1 miliardoj da usonaj dolaroj. Syngenta havas ĉ. 19.000 dungitojn en pli ol 90 landoj.

Syngenta estas tre aktiva en la bioteknologio ("gentekniko").

Historio
--------

La entrepreno estiĝis per fuzio de la agropartoj de Novartis kaj AstraZeneca (2000). Post tio okazis multaj aĉetoj kaj kooperado, kiuj kreskigis la entreprenon.

La firmao komplete identigis DNA -sekvencon de la riz-genomo (2001) (en kunlaboro kun Myriad Genetics Inc.). Ĝi enkondukis en 2003 novan hordeosorton *Colossus*.

Syngenta havas ĉefsidejon en Basel kaj tri gravajn esplorejojn en Stein (Svislando), Bracknell (Britio) kaj North Carolina (Usono).

Eksteraj ligiloj
----------------

* ofciala paĝo de Syngenta Arkivigite je 2008-04-17 per la retarkivo Wayback Machine
***Stagecoach*** (anglalingve "Diliĝenco") estas 1939-a vesterna filmo, direktita de John Ford kaj verkita de Dudley Nichols kaj Ben Hecht. Ĝi estas adaptigo de novelo de Ernest Haycox, "The Stage to Lordsburg" (La Diliĝenco al Lordsburg). Eble la rakonto ankaŭ estis influita de "Boule de Suif", novelo de Guy de Maupassant.

*Stagecoach* estas foje nomita pra-ŝosefilmo.
Kvankam Ford faris multaj mutaj filmoj en la vesterna ĝenro antaŭ *Stagecoach*, ĉi tiu estis lia unua filmo kun sono. Ĝi ankaŭ estis unu el la unu el multaj filmoj faritaj ĉe loko en Monument Valley en la Usona sudokcidenta laŭ la ŝtatlimo inter Arizono kaj Utaho. En multaj el liaj vesternaj filmoj faritaj tie akoris John Wayne.

Ĝi estas ofte citata inter la plej influaj filmoj iame faritaj. Orson Welles diris ke ĝi estas perfekta ekzemplo de film-farado kaj spektis ĝin pli ol kvardekoble dum la farado de *Citizen Kane*. Kurosawa Akira diris ke *Stagecoach* estis unu el siaj preferitaj filmoj kaj influa en sia farado de sia *Shichinin no samurai*.

Premioj
-------

La filmo gajnis du Akademiajn Premiojn kaj kandidatiĝis pluan kvin. Ĝi gajnis Akademiajn Premiojn por plej bona subtena aktoro (Thomas Mitchell), plej bona muziko (Richard Hageman, W. Franke Harling, John Leipold, Leo Shuken). Ĝi kandidatiĝs por plej bona filmo kaj aliaj.

La filmo estas honorita de la Usona Kongresa Biblioteko en 1995 kiel "kultura grava filmo" kaj elektita por preservado en la Usona Nacia Film-Registro.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 221232
* GND: 4532364-1
* LCCN: n84076309
* VIAF: 300328600
* SUDOC: 027663124
* BNF: 164728731
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Comayagua (departemento). |

La katedralo
**Komajagvo** (***Comayagua***) estas la ĉefurbo de departemento Comayagua en Honduro, sur la aŭtovojo al San Pedro Sula, je alteco de 594 metroj super marnivelo. Ĝi situas 80 kilometrojn nordokcidente de la landa ĉefurbo Tegucigalpo. Ĝi havis 152 051 loĝantojn en 2015. La urbo estas konata por ĝia riĉeco de hispana kolonia arkitekturo. La centra placo havas katedralon kun la plej malnova horloĝo en Ameriko.

Historio
--------

Comayagua estis fondita sub la nomo ***Santa María de la Nueva Valladolid***, fare de konkeranto Alonso de Cáceres laŭ komisio de Francisco de Montejo, Guberniestro de Jukatanio, la 8-an de decembro 1537. De 1540 Comayagua estis la ĉefurbo de la Hondura Provinco de la Ĝenerala Kapitaneco de Gvatemalo. En 1786 (23-an de decembro) la hispana krono kreis la Intendencejon (Intendencia) de Comayagua, kun Comayagua kiel ĉefurbo, kiu daŭris ĝis 1812. De 1812 ĝis 1814 ĝi estis la ĉefurbo de la Provinco de Comayagua kiam ĝi denove refariĝis ĉefurbo de la Intendencia de Comayagua ĝis 1820. 

En 1820, Honduro denove estis nomita la Provinco de Comayagua aŭ Honduro, kun Comayagua kiel sia ĉefurbo. Post sendependeco disde Hispanio, ĝi estis la ĉefurbo de la ŝtato de Honduro en la Unuiĝintaj Provincoj de Centra Ameriko. Post kiam Honduro iĝis memstara respubliko, la ĉefurbo alternis inter Comayagua kaj Tegucigalpo (Comayagua estis favorita de konservativulaj administracioj, kaj Tegucigalpo de liberaluloj), antaŭ ol la ĉefurbo estis permanente establita ĉe Tegucigalpo en 1880.

Vidindaĵoj
----------

En lastaj jaroj Comayagua fariĝas unu el la plej gravaj vidindaĵoj en Honduro. Tio estas dankebla al la Agentejo por teĥnika kunlaboro de Hispanio kaj la hondura Instituto de Antropologio kaj Historio, kiuj ambaŭ kunlaboris en konservado de la historiaj ejoj de la urbo. 

En la urbocentro situas la Centra Placo. De tiu strategia punkto oni povas aprezi la katedralon de Comayagua kaj la urbodomo. Ĉirkaŭita per belaj ĝardenoj, la Centra Placo funkcias kiel punkto de referenco de la urbo. En ĝi la loĝantoj kolektiĝas por festi la lokajn festojn kaj koncertojn de marimboj, inter aliaj agadoj.

Dekstre plej antaŭe de la placo situas la Urbodomo, kiu estis rekonstruita kelkfoje. La konstruaĵo estas en novklasika stilo kaj estis konstruita dum la 16-a jarcento.

De la Centra placo oni ankaŭ povas aprezi la ĉefan altiron de la urbo, la Katedralon de Comayagua. Tiu preĝejo estas unu el la plej grandaj preĝejoj konstruitaj dum la kolonia epoko en Honduro. Ĝi estis inaŭgurita la 8-an de decembro 1711.

Aktualaĵoj
----------

En februaro 2012 incendio mortigis pli ol 350 homojn ĉe malliberejo de Comayagua. 

*Soto Cano Air Base* (antaŭe *Palmerola Air Base*) estas hondura armea instalaĵo situanta malpli ol 16 km de Comayagua. La du mejlojn (3 km) larĝa kaj ses mejlojn (10 km) longa aerbazo estas sidejo de la hondura aerarmea akademio. Usono stacionigas tie *Joint Task Force Bravo* kun ĉirkaŭ 550 uson-armeaj personoj kaj pli ol 650 usonaj kaj honduraj civiluloj.
**Tanetze de Zaragoza** estas unu el la 570 komunumoj de la meksika subŝtato Oaĥako (*Oaxaca*). La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas *Tanetze de Zaragoza*. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 20 541.

Geografio
---------

**Tanetze de Zaragoza** apartenas al la distrikto Villa Alta al kiuj apartenas entute 25 komunumoj. Ĝi situas en la regiono Sierra Norte, kiu apartenas al la nordorienta parto de la subŝtato Oaxaca (vd. la mapon). La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 1581 loĝantojn. El tiuj estis 752 viroj kaj 829 virinoj. La komunumo havas surfacon de 58,69 kvadratkilometroj. La meza alteco estas 1280 metroj super la marnivelo.

Situo de la koncerna distrikto kaj regiono interne de la subŝtato Oaxaca.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 1603 indiĝenoj. El tiuj 1440 aĝis pli ol 5 jaroj. Entute 1440 personoj estis dulingvaj (hispana kaj indiĝena lingvoj).

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Tanetze de Zaragoza Arkivigite je 2006-05-02 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ĉi tiu artikolo temas pri urbo en Argentino. Por rilata provinco rigardu la paĝon Provinco Santiago del Estero. Koncerne aliajn signifojn aliru la apartigilon Santiago.* |

**Santiago del Estero** estas urbego kaj universitata urbo (ekde 1960) en Provinco Santiago del Estero, kies provinca ĉefurbo estas.

Monumento en Santiago del Estero

Bazaj informoj
--------------

* Koordinatoj: 27° 47′ S 64° 16′ U﻿ / ﻿27.783 °S, 64.267 °U﻿ / -27.783; -64.267 (mapo)
* Areo: 40 km²
* Loĝantaro: 352 192 en 2010
* Supermara alteco: 182 m
* Horzono: UTC-3h
* Poŝtkodo: G4200
* Telefonkodo: +54 385

Geografio
---------

Santiago del Estero situas laŭ rivero en la norda parto de la lando. San Miguel de Tucumán troviĝas 143, Saltaurbo 353, Córdoba 402, Resistencia 522, Rosario 671, Mendoza (urbo) 716, Bonaero 925, La Plata 996, Mar del Plata 1297 km.

Historio
--------

Santiago del Estero estas la plej malnova urbo fondita fare de hispanoj en Argentino. Ĝi estis fondita en 1553. La urbo kun la ĉirkaŭaĵo estas hejmo de parolantoj de la keĉua lingvaro, la iama lingvo de inkaoj. Tio estas unu el la malmultaj indiĝenaj lingvoj pluvivantaj en moderna Argentino.

Baldaŭe la urbo iĝis diocezo kaj administra centro. En la 19-a jarcento la vigla lignoindustrio senarbarigis la ĉirkaŭaĵon. La unua trajno atingis la urnon en 1884. La konstruado de digo en 1950 moderigis la konstantan akvomankon de la urbo kaj spronis la kreskon de la loka agrikulturo, surbaze de kotonoj, maizoj kaj olivoj. La provinco, aliflanke, restis unu el la plej malbona en Argentino, malavancante plu. En 1993 tumulto okazis, ĉar la laboristoj ne ricevis la salajron.

Klimato
-------

Santiago del Estero situas en subtropika klimato kun seka sezono - kutime vintro kaj foje aŭtuno. Jare pluvas po 300 mm. La averaĝa temperaturo estas 20 °C, la varma rekordo estis en decembro kun 45 °C. En junio omi mezuris la plej malaltan temperaturon: -9 °C.

Trafiko
-------

La flughaveno situas 6 kilometrojn norde de la grandurbo kaj ĝi havas regulajn flugojn al Bonaero kaj San Miguel de Tucumán. Santiago del Estero estas ligitaj per vojoj kaj fervojoj ekzemple al Rosario.

Vidindaĵoj
----------

* katedralo
* diversaj muzeoj
* monaĥejo

Ĝemelurboj
----------

* Bolivio Tarija, Bolivio
* Bolivio Santa Cruz de la Sierra, Bolivio
* Ĉilio Copiapó, Ĉilio
* Ĉina Popola Respubliko Suzhou, Ĉinio
* Hispanio Talavera de la Reina, Hispanio
* Sirio Hama, Sirio

Fontoj
------

* angla Vikipedio helpe de WikiTrans
* hompaĝo Arkivigite je 2020-10-12 per la retarkivo Wayback Machine
* mapo, distancoj Arkivigite je 2014-04-07 per la retarkivo Wayback Machine
* angle
* vetero
**Tea Partio** (angle *Tea Party*, pron. *TI PArti*) estas usona politika konservisma movado, ĝenerale konsistanta el aktivuloj en la dekstra flanko de la partioj Respublikana kaj Libertariana. Ĝia nomo aludas al la Bostona teumado (1773), kiam kontraŭkoloniismaj aktivuloj en Bostono, maskerade vestinte sin kiel indianoj, ĵetis en la havenon 342 kestojn da teo por protesti kontraŭ altigo de importaj impostoj. La kerna politika pozicio de la Tea Partio ja estas oponado al plialtigataj impostoj, kaj al "pli granda registaro", kvankam flanke de tio en ĝin ofte implikiĝis aliaj dekstremaj politikaj celoj kaj emoj, ekz-e rasismo kaj kontraŭado al enmigrintoj ekz-e el Meksiko. La movado komenciĝis ĉ. la fino de 2008. Inter ĝiaj plej konataj partoprenantoj nombriĝas Ron Paul, Rand Paul, Sarah Palin, Dick Armey, Eric Cantor, Michele Bachmann. La movado ne havas centran gvidantaron; pluraj landskalaj kaj pli lokaj organizaĵoj kunlaboras (kaj kelkfoje interbataletas) por difini la movadon kaj direkti ĝian potencon. Malgraŭ la nomo, ĝi ne estas aparta politika partio. Plej multaj homoj, kiuj nomas sin Tepartianoj, ankaŭ diras ke ili estas respublikanaj partianoj, kvankam ili ĝenerale malŝatas la naciajn gvidantojn de tiu partio, rigardante ilin kiel oportunismajn preskaŭ-demokratapartianoj.
Staja ponto
Tipo ventumilo
Tipo harpo
La Liberecponto en Novi Sad (2005)
Ponto apud Heusden (Nederlando)
La staja ponto de Godsheide (Hasselt) Belgio
La ponto al insulo Ruski (Rusio) dum konstruado
**Stajponto** aŭ **Staja pendponto** estas multuzata ponto ĉe mezgrandaj ĝis grandaj spanoj.

Tiu tipo de ponto havas veturejon (vojo aŭ fervojo) kiu pendas al dikaj kabloj (la stajoj). En la stajoj oni parolas pri tirforto. La kabloj estas senpere ligitaj al la pilono. La pilonoj forkondukas la pezon de la ponto al la fundamento; en la pilonoj oni parolas pri premforto.

Stajapontoj plejofte estas uzataj ĉe pli grandaj spanoj.

Konataj stajpontoj
------------------

* La Ponto al Ruski-insulo ĉe Vladivostoko en Rusio
* La Viadukto de Millau ĉe Millau en Francio
* La Ponto de golfo Hangzhou en Ĉinio
* La Abdounponto ein Amano en Jordanio
* La Liberecponto en Novi Sad en Serbio
* La Sundoponto inter Kopenhago (Danio) kaj Malmö (Svedio)
* La Ponto de la 5a Centjariĝo de Sevilo
* La Ponto Rio Negro en Brazilo
* La Ponto SNP en Bratislavo

Vidu ankaŭ
----------

* Pendoponto

* Stajponto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Stajponto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Tanezrouft** aŭ, Esperantigite, **Tanezrufto**, ( arabe : تنزروفت ) estas unu el la plej solecaj partoj de la Saharo. La nomo signifas dezerton en tamazigta lingvo. La regiono troviĝas laŭlonge de la landlimoj inter Alĝerio, Niĝero kaj Malio, okcidente de Ahaggar ( aŭ Hoggar–montaro ). Komerca vojo povas esti liginta tiun areon kun Ghadames kaj Ahaggar ekde proksimume 500 a.K.A.. En Niĝero, populacioj de la endanĝerigita hiena likaono ( *Lycaon pictus* ) antaŭe estas vivintaj en Tanezrufto, okcidente de Ahaggar , sed nuntempe oni supozas ke la hiena likaono estas formortinta en tuta Niĝero.

Estas regiono daŭre neloĝata kaj tute senvegetaĵara. Tamen du urbetoj ekzistas : Taoudeni kaj Taghaza kiuj estas famaj por siaj ekspluataĵoj de minejoj de halito kaj por la tra-sahara komerco de la Tuaregoj.

Inter Reggane kaj Bordj-Badji-Mokhtar, estas du punktoj pri militista kontrolo kiuj nomiĝas **Bidon V** kaj **PK 200**.

Historio
--------

La regiono piede estis trairita en 1936 far Théodore Monod. Flaskoj estis metitaj laŭlonge de la tervojo kiu troviĝas en tiu parto de la dezerto. La flaskoj estis anstataŭigitaj per fostoj kun interspacoj de 2 ĝis 3 kilometrojn, provizitaj je sunaj vojmontriloj. Tiuj ĉi estis ŝtelitaj, nur la fostoj nuntempe restas.

Bibliografio
------------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Afriko |

* C. Michael Hogan. 2009. Painted Hunting Dog, *Lycaon pictus*, GlobalTwitcher.com, ed. N. Stromberg Arkivigite je 2010-12-09 per la retarkivo Wayback Machine angle
* William Basil Morgan and John Charles Pugh 1969 : West Africa, *Methuen*, 788 p. angle

Referencoj
----------

1. ↑  William Basil Morgan and John Charles Pugh 1969
2. ↑  C. Michael Hogan 2009
**Szabolcs Szörényi** [sabolĉ sorEnji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szörényi Szabolcs** estis hungara ŝlagromuzikisto (gitaristo (baso), kantisto, komponisto, tekstopoeto). Lia pli juna frato estas Levente Szörényi.

Szabolcs Szörényi  naskiĝis la 26-an de septembro 1943 en Budapeŝto.

Fratoj Szörényi (dekstre Szabolcs)
Szabolcs Szörényi

Biografio
---------

Szabolcs Szörényi ekde 1954 lernis violonadon, sed iom poste li interesiĝis jam pli la basgitaroj. Dum la gimnaziaj jaroj kun lia frato li jam amatore gitaradis duope, iom poete aliaj muzikistoj aliĝis al ili. Szabolcs studis nur unu jaron en Teknikuniversitato de Budapeŝto. Inter 1964 kaj 1973 li apartenis al Illés (rokgrupo) (tiutempe unu el la plej signifa ŝlagrorkestro), poste al *Fonográf*. Depost 1984 li muzikadas nur escepte. Li ricevis premion en 2012, sed kune kun anoj de Illés (rokgrupo) premion Kossuth en 2000. Li edziĝis dufoje, la unua edzino naskis 2 filinojn.

Elektitaj koncertoj
-------------------

* Budapeŝto (1981, 1990, 1996, 2004, 2011, 2014, 2018)
* Veszprém (urbo), Győr, Debrecen (2014)

Elektitaj ŝlagrotekstoj
-----------------------

* A Kárpáthyék lánya
* Aranka néni
* Az ész a fontos, nem a haj
* Én nem tudtam azt, kérem
* Lökd ide a sört
* Miszter Alkohol
* Sárika

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva intervjuo

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 649522
* GND: 1146766262
* VIAF: 39685090
* ISNI: 0000 0000 7847 7029
* SUDOC: 121290255
* MBA: e5e5abdf-270f-4cd0-b332-5768b6b0e0a4
 |
Samteamanoj kunlaboras por venki la alian teamon
**Teama sporto** estas sporto ludata de du oponaj teamoj, en kiu la samteamanoj interagas rekte kaj samtempe por atingi la komunan celon. Konataj teamaj sportoj estas futbalo (en siaj diversaj formoj), kriketo, basbalo, manpilko, hokeo, korbopilko, flugpilko kaj ĉukpilko. Teama sporto distingiĝas de individua sporto, en kiu unuopuloj rekte konkurencas, ekzemple la plimulto de rakedsportoj, boksado kaj luktosportoj aŭ konkursoj pri rapideco en atletiko aŭ naĝado.

La plimulto de teamaj sportoj uzas pilkon aŭ alian objekton. En kelkaj sportoj - kiel futbalo, manpilko, hokeo aŭ korbopilko - ambaŭ teamoj konfrontiĝas pro *posedo* de la objekto, kiu devas atingi iaspecan golejon. Dum tiuj konfrontadoj la ludantoj havas tre altan riskon de vundoj kaj traŭmatoj. Teama sporto aparte desegnita por eviti tiajn damaĝojn estas ĉukpilko, kie interagado inter malsamteamanoj estas reduktita al minimumo per la ludregularo. En aliaj teamaj sportoj - ekz-e flugpilko - la teamoj alterne pasigas la objekton provante ŝoti ĝin en iun certan parton de la ludkampo. Basbalo kaj similaj sportoj, kiuj utiligas klabon por ŝoti la pilkon, estas iasence unikaj: la defenda teamo kontrolas la pilkon, dum la poentanta teamo provas ŝoti la pilkon laŭeble for kaj la ludantoj mem provas atingi specifan *golejon*. *Stafetoj* kaj *parludoj*  ne estas konsiderataj kiel teamaj sportoj.

"Tio estas teama sporto!" estas ofta riproĉo kontraŭ iuj (ofte la plej talentaj) ludantoj, kiuj klopodas brili per unuopulaj agadoj anstataŭ kunlabori en kolektivo.

Vidu ankaŭ
----------

* Dorsonumero
* Individua sporto

Eksteraj ligiloj
----------------

* Teama sporto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Teama sporto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Stala sterko** estas besta, organika sterko, miksita kun substerkaĵo kaj kun densaj kaj maldensaj ekskrementoj de stalaj bestoj, ĉefe brutoj. Ĝi estas diverse traktebla laŭ besto kaj bestobreda metodo.

Plej konvena estas, se oni kolektis ĉiutage la stalajn sterkojn kaj deponas, maturigas ĝin. Tiu deponado necesas por rezervi la humidecon kaj la valorajn mineralojn. Post maturiĝo (laŭ efiko de bakterioj), la stala sterko iĝas malhela, unueca materialo, en kiu la partoj de la substerkaĵo (pajlo) disfalas. Oni povas tiun maturan sterkon tzuj disŝuti kaj enplugi aŭ rezervi (kovrite) apud la agro. (Se oni tromaturigas la sterkon, ĝi iĝas knedema, malbone traktebla.)

La plej konbvena tempo por disŝuti la sterkon estas la malfrua somero, tima la enplugita sterko tute malkombiniĝas kaj servas kiel mineralfonto por bezonaj plantoj (maizo, sukerbeto).

La stala sterko gravas pro ĝia humusgrandiga, struktrur-pliboniga, etilen-estiga efiko.

Se oni disdonas 20-25 tunojn da stala sterko sur unu hektaro, tio sufiĉas por 4-5 jaroj.

Stala sterko estas plena terko, ĉar ĝi entenas krom la kutimaj makroelementoj (0,5% N, 0,3%P2O5, 0,6%K2O) ankaŭ aliajn elementojn.

ĝenerala produktemo de brutoj je stala sterko (tuno/jaro)

* 14-15 t: intensive bredata bovo
* 11 t: virbovo, bovino, unubovida bovino
* 2 t: bovido
* 4-8 t: paŝtita bovo
* 1,5 t: intensive bredata porko
* 5-7 t: ĉevalo
* 0,5-0,7 t: ŝafo
* 11-12 t: 1000 meleagroj

* Kategorio Stala sterko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Pri la komunumo
---------------

**Stallikon** estas komunumo en la distrikto Affoltern, Kantono Zuriko, Svislando. Ĝi havis 2811 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007. La komunumo konsistas el la municipoj *Stallikon* kaj *Sellenbüren*.

Geografio
---------

Stallikon situas sudokcidente de la monto Uetliberg, kies plej alta punkto troviĝas sur la komunuma teritorio. En la sudo la rivero Reppisch fluas sur la teritorio de la komunumo.

Trafiko
-------

Stallikon estas ligita per la poŝtaŭtobuslinio 235 kun la reto de la Zurika Trafik-Unio kaj sur la Uetliberg ankaŭ per la Sihlvalo-Zuriko-Uetliberg-Fervojo.

Historio
--------

La plej malnava loĝata parto de la komunumo estas sendube la monto Uetliberg, kie jam en la romia epoko staris gardoturo, kaj kie en frua mezepoko la alemana duko Gottfried Uattilo konstruis sian rifuĝkastelon. La unua dokumente mencio de setlejoj en Stallikon mem datiĝas el la jaroj 1122 kaj 1126 en la kunteksto de donacoj al diversaj monaĥejoj. En mezepoko la biemoj en Stallikon apartenis al la libersinjoroj de Sellenbüren, kies lasta ido aliĝis al la Monaĥejo Engelberg kaj transdonis al ĝi sian havaĵon. Tri jarcentojn poste en la jaro 1466 la Monaĥejo Engelberg vendis Stallikon-Sellenbüren al la urbo Zuriko, kiu aldonis ĝin al la voktdistrikto Bonstetten.

Vidu ankaŭ
----------

* Uetliberg
* Uetliberg (stacidomo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la komunumo Stallikon

* Kategorio Stallikon en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la Distrikto Affoltern |
| --- |
| Aeugst ĉe Albis • **Affoltern ĉe Albis** • Bonstetten ZH • Hausen ĉe Albis • Hedingen • Kappel ĉe Albis • Knonau • Maschwanden • Mettmenstetten • Obfelden • Ottenbach ZH • Rifferswil • Stallikon • Wettswil ĉe Albis |  |

 |


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 232700
* GND: 4692542-9
* LCCN: n86856827
* VIAF: 234344831
 |
Grafikaĵo de tangento
Trigonometria cirklo montranta la tangenton
Definoj per la unuocirklo:  
{\displaystyle {\overline {DT}}=\tan b\ ;\ {\overline {EK}}=\cot b} 
**Tangento** estas trigonometria funkcio skribata kiel *tg x* aŭ *tan x* kaj difinita kiel la kvociento de la sinuso kaj la kosinuso de angulo "x":

{\displaystyle \,\tan x={\frac {\,\sin x}{\,\cos x}}\,\ .}
La funkcio nomiĝas tiel, ĉar ĝi povas esti difinita kiel la longeco de certa segmento de tanĝanto al la trigonometria cirklo.

Derivaĵo
--------

La derivaĵo de tangento estas:

{\displaystyle {\frac {\mathrm {d} (\tan x)}{\mathrm {d} x}}={\frac {\sin ^{2}{x}+\cos ^{2}{x}}{\cos ^{2}{x}}}={\frac {1}{\cos ^{2}x}}=\sec ^{2}{x}=1+\tan ^{2}{x}\,\ .}

Infinitezima kalkulo
--------------------

Por formala difino de *tangento* oni bezonas la infiniteziman kalkulon pri derivebla kurbo. 

La kurbo y=f(x) havas tangenton ĉe la punkto (a;f(a)) se ĝi havas derivaĵon ĉe a. Tiam la formulo por la tangento de la kurbo en la punkto (a;f(a)) estas y = f'(a)·(x - a) + f(a).

Inversa kvociento
-----------------

**Kotangento** estas la tangento de la komplementa angulo de *x* (simbolo: *cot x*, *cotg x* aŭ *cotan x*); ĝi egalas la kvocienton inversan al tangento:

{\displaystyle \,\cot x={\frac {\,\cos x}{\,\sin x}}\,\ .}

Inversa funkcio
---------------

**Tangentarko** estas la funkcio inversa al tangento (simbolo: *arctg x* aŭ *arctan x*); ĝi do permesas koni la valoron *x* de angulo ekde ĝia tangento..

* Kategorio Tangento en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Vidu ankaŭ
----------

* Leĝo de tangentoj
* Tangento de angulo de perdado

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rTrigonometrio |
| --- |
| Trigonometriaj funkcioj | Sinuso • Kosinuso • Tangento • Kotangento • Sekanto • Kosekanto |
| Inversaj trigonometriaj funkcioj | Arksinuso • Arkkosinuso • Arktangento • Arkkotangento • Arksekanto • Arkkosekanto |
| Teoremoj kaj formuloj | Leĝo de sinusoj • Leĝo de kosinusoj (en sfero) • Leĝo de tangentoj • Formuloj de prostaferezo • Formuloj de Werner |
| Aliaj | Trigonometria cirklo • Hiperbola funkcio • Inversa hiperbola funkcio • Trigonometria idento • Komplementaj anguloj |

 |
Floreroj: 1. stiluso, 2. ovolujo,   
3. florbazo, **4. stameno**, 5. petalo,   
6. stigmo, 7. karpelaro, 8. sepalo,  
 9. flortigo
**Stamenaro** (aŭ **androceo** el la grekaj ἀνδρός, viro, kaj οἶκος, domo) estas ĉiuj la stamenoj, viraj organoj de floro, ĉe la florplantoj. Stamenoj estas duparte: filamento (*filamentum*) estas la tigeto de stameno, kaj antero (*anthera*) estas la pintoj de la stamenoj kun poleno, konsistante ĝenerale el du tekoj. Kompare, la ina parto de la floroj estas la karpelaro.

La nombro de stamenoj varias laŭ la familioj. Ĝi, kune kun la aranĝo kaj la koloro, estas distingilo por distingi la specioj.

Simbolo de androceo en la floroformulo estas **A**.

Diagramo de perigina floro kun ovolujo supra; ĉi tie la perianto estas apartigita en sepalojn kaj petalojn:   
1. Florbazo (Receptaculum)   
2. Sepaloj  
3. Petaloj  
4. Stameno  
5. Karpelaro
Depende de la aranĝo oni povas distingi diversaj tipoj de androceoj:

* **plastemona** aŭ **primare poliandra** – multaj stamenoj; kiuj estas helice aranĝitaj (origina formo de la andoceo)

* **sekundara poliandra** – multaj stamenoj, verticile en pli granda nombro de cirkloj aranĝitaj

* **diplostemona** – la stamenoj estas aranĝitaj en du cirkloj

* **haplostemona** – la androceo konsistas el unu cirklo (reduktita)

La ina ekvivalento de la androceo nomiĝas gineceo kaj estas la tuto de la inaj seksorganoj (karpeloj).

Konstruo de la androceo
-----------------------

La baza elelmento de la androceo estas la stamenoj. Ili konsistas plejofte el filamento kaj antero. La antero konsistas el du tekoj,kiuj etas dividitaj de konektivo. Ĉiu teke konsitas el po 2 polensakoj.

La polena patrina ĉelo formiĝas al Mejozo de haploidaj mikrosporoj ene de la plensakoj. Tra truo ili atingas la eksteron.

La anteroj povas esti orientitaj al la flora centro. Tiam ili nomiĝas *introrsaj*. *Ekstorsaj* ili nomiĝas, se ili montras eksteren. *Latrorsaj* nomiĝas anteroj, kies polensakoj staras en sama distanco unu al la alia kaj ne montras en speciala direkto.

androceo de *Clivia miniata*

Evoluo de la anteroj
--------------------

floro de muŝkaptulo kun haplostemona androceo ĉirkaŭ la centra ina pistilo
Stamenoj de *Amaryllis*

Referencoj
----------

1. ↑   Plena Ilustrita vortaro 2002, p.86

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Tangento de angulo de perdado** estas valoro, karakterizanta perdadon de elektra energio en elektra cirkvito kun alterna kurento.

Estu ke inter bornoj de la cirkvito estas tensio *U*.

Tiam inter la bornoj fluas kurento *I = Iaktiva + j Ireaktanca*.

Tangento de angulo de perdado estas *tg φ = ( |Iaktiva/Ireaktanca| )*

Tensio, kurentoj kaj angulo de perdado:

* 1 - por kapacitanca cirkvito;
* 2 - por induktanca cirkvito.

En okazo de seria kunigo de kapacitanco kaj rezistanco *tg φ = RωC*.

En okazo de paralela kunigo de kapacitanco kaj rezistanco *tg φ = 1/(RωC)*.

En okazo de seria kunigo de induktanco kaj rezistanco *tg φ = R/(ωL)*.

En okazo de paralela kunigo de induktanco kaj rezistanco *tg φ = ωL/R*.

Ĉi tie

*R* - rezistanco;

*C* - kapacitanco;

*L* - induktanco;

*ω* - angula frekvenco.

Ĉiu reala kondensatoro kaj induktilo havas tangenton de angulo de perdado pli grandan ol nulo, kvankam ideale la tangento devas egali al nulo. Ju pli malgranda estas la tangento des pli bona estas kondensatoro aŭ induktilo.

Valoro de la tangento por ĉiu kondensatoro aŭ induktilo signife dependas de la frekvenco, do la tangento estadas garantiita por iu certa frekvenco.

* Kategorio Tangento de angulo de perdado en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Szalaszend** [salasend] estas unuigita vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Borsod-Abaúj-Zemplén, en Distrikto Encs.

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 18  km²
* Alto super marnivelo: 152 m
* Koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 48.3776/21.127
* Loĝantaro: 1160
* Poŝtkodo: 3863
* Telefonprefikso: 46

Situo
-----

Szalaszend situas en valo de rojo, laŭ traira flankovojo. Encs troviĝas 6, Miskolc 43 km-ojn.

Historio
--------

La nuna vilaĝo naskiĝis en 1936, tiam unuiĝis 3 vilaĝoj **Szala**, **Alsószend** (=Suba-szend) kaj **Felsőszend** (=Supra-szend). La unua mencio devenis pri *Szala* el 1256 en latina formo *"Zaladienses"*. La unua mencio aperis pri *Szend* en 1256 en formo *"Scend"*. Aparte *Felsőszend* aperis en 1332 en formo *"Felső Zend"*. En la 19-a jarcento en geografiaĵo estas legebla: en Alsószend troviĝas 197 hungaroj en 51 domoj; en Felsőszend troviĝas 163 hungaroj en 35 domoj; en Szala troviĝas 352 hungaroj en 78 domoj. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, lernejo, biblioteko, poŝto.

Vidindaĵoj
----------

* romkatolika preĝejo omaĝe al Sankta Gerardo
* Kalvinana preĝejo (Szalaszend) el la mezepoko en la iama Alsószend
* kalvinana baroka preĝejo el la 18-a jarcento
* baroka kastelo de Hőnig el la 18-a j.c. nun kulturdomo, biblioteko kaj administrejo (vilaĝdomo)
* akvorezervujo nomata **Rakaca** 1.5 km-ojn for, (1.5  km²-jn area, 3 km-ojn longa)

Fontoj
------

* hungara kaj germana Vikipedioj
* Földrajzi Világatlasz, Budapest, 1992
* w.vendegvaro.hu
* w.gyaloglo.hu

* Kategorio Szalaszend en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
En la malfono la iama *Amerikahaus* kaj nuna *Europahaus*, ĝis 2003 sidejo de Teatro Stratmann
**Teatrejo Ŝtratmann** loĝas en la iama **Amerikahaus Ruhr** (eo:Usonodomo Ruhr) kaj estas domo en la urbocentro de Essen, kiu ekde 1991 staras sub monumentprotekto. Ĝi havas viglan historion, evoluanta ekde usona propagandejo trans provizora urbodomo kaj varostokejo al nuna kabareta teatrejo.

La usonaj okupintoj konstruis la domon komence de la 1950-aj jaroj kiel unua kaj unu el la tiel nomataj *Amerika-Häuser* kiel ĉefaj bazoj de informo kaj propagando pri Usono en selektaj grandurboj. En ĝi ekzistis pruntobiblioteko, prelegejoj kaj ekspoziciejoj. La urbo Essen forigis la provizorajn vendejojn, kiuj staris sur la tiama Gildo-Placo, sur kiu ankaŭ staras Amerikahaus kaj nomis ĝin en 1963 Kennedy-Placo laŭ la tiujare pro atenco mortinta usona prezidanto. Kiam en 1964 fermiĝis *Amerikahaus*, oni nomis ĝin Kennedy-Domo. 

Post dek kvin jaroj la domo fariĝis sidejo de la ĉefurbestro, ĉar la grandurbo Essen ne plu havis urbodomon: 

* Dum la Dua Mondmilito la malnova, novgotikstila urbodomo planita de Peter Zindel estis difektata. Do la urbo unue rekonstruis la domon kaj vendis ĝin al magazenkonzerno, kiu siaflanke malkonstruis la monumentan domon.
* Antaŭ malfermado de la nuna urbodomo ĉe la nova starloko Porsche-Placo Essen havis dum 15 jarojn, de 1964 ĝis 1979, neniun urbodomon. Provizore oni uzis por tio la iaman *Amerikahaus*, kiun la civitanoj ekde tiam nomis „urbodometo".

Inter 1979 kaj 1988 la domo loĝigis kolekton de produktfasonaĵoj, post tio la domo utilis nur kiel varostoko kaj provizora vendejo de diversaj negocodomoj. Ekde 1994 en la domo loĝas la Teatro Stratmann, kiu prezentas ĉefe kabaretaĵojn. Krom tio enestas ankaŭ trinkejo.

Literaturo
----------

* Andreas Benedict: *Das ehemalige Amerika-Haus Ruhr in Essen.* (= *Rheinische Kunststätten*, Heft 399.) Neuss 1994, ISBN 3-88094-767-8.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Monumento iama Amerikahaus[*rompita ligilo*]
* Retpaĝaro de la Teatro Stratmann en Europahaus
La **Teatro István Örkény** (origine hungare *Örkény István Színház*) estas malgranda teatro en Budapeŝto. La nomdonanto István Örkény estis verkisto, teatra dramaturgo.

La loĝdomego, kie funkcias Teatro István Örkény (la teatro mem ne estas videbla el tiu vido)

Historio
--------

En tiu loko estis domo, kiu estis malkonstruita en 1928. Laŭ planado de Gyula Wälder (arkitekto) estis konstruita impona domego (nun jam historia monumento) kun loĝejoj kaj kinejo ekde 1937. Arkitekto de la kinejo estis Gedeon Gerlóczy, post la konstruado oni aĉetis la kinejon, kaj interne ekde 1940 teatro ekfunkciis. Dum la nazia erao la trupo tuj estis malpermesita, poste oni kreis nazian teatron. Post la 2-a mondmilito la teatro estis apartenaĵo de la Teatra Akademio. En 1947 la nova posedanto estis la ŝtato mem, kiel Ŝtata Teatro Madách. En 1949 la Nacia Teatro (Budapeŝto) luis la teatrejon. En la fruaj 1950-aj jaroj la teatro estis centro de la "Vilaĝteatro", kio signifis tion, ke per aŭtobusoj la aktoroj vojaĝis al vilaĝoj kaj urbetoj, kie ili prezentis spektaklojn. En 1954 la Vilaĝteatro trovis novan lokon, la pli frue teatro iĝis longe filia teatro de *Teatro Madách*. En 2004 la teatro prenis la nomon István Örkény. En 2009 la teatro plene memstariĝis.

Teatrestroj
-----------

* Andor Pünkösti (1940-1944)
* Ferenc Hont (1946-1947)
* Oszkár Ascher
* Péter Huszti (1990-)
* Pál Mácsai (2004-)

Elektitaj aktoroj
-----------------

* Andor Ajtay
* **Ferenc Bessenyei**
* Imre Csuja
* Margit Dajka
* Csaba Debreczeny
* Edit Domján
* Attila Epres
* István Ficza
* Anikó Für
* Miklós Gábor
* László Gálffi
* Zoltán Greguss
* **Géza Hofi**
* Éva Kerekes
* Viktoria Kerekes
* **Manyi Kiss**
* László Márkus
* Zsolt Máthé
* László Mensáros
* **Sándor Pécsi**
* Piri Peéry
* Csaba Polgár
* Mária Sulyok
* Anna Szandtner
* Nóra Diána Takács
* József Tímár
* **Klári Tolnay**
* Milán Vajda
* **Zoltán Várkonyi**

Fontoj
------

* oficiala paĝo
Vidu ankaŭ: Metilbenzeno, Etilbenzeno, Propilbenzeno, Alilbenzeno, Pentilbenzeno, Heksilbenzeno, kaj Heptilbenzeno
Tolueno
Sintezo de tolueno

Reakcio de tolueno kun bromo
La metabolo de tolueno

**Tolueno**, **toluolo**, **metil-benzolo** estas aromata hidrokarbono, bazmaterialo por multaj industriaj kombinaĵoj. Ĝia kemia fomulo estas C6H5CH3.

Ĝi formas 15–20% de la malpeza oleo. Oni povas produkti ĝin el terkarba gudro, sed plej ofte oni produktas per katalitika reformado de krudbezino.

Oni uzas ĝin por produktado de trinitro-toluolo (TNT), benzoeacido, saĥarino, kolorigaĵoj, fotokemiaĵoj kaj medikamentoj. Ĝi estas uzata ankaŭ kiel solvenzo kaj frot-malpliiga aldonaĵo ĉe aviadiloj.

La pura tolueno estas senkolora, flamebla, venena likvo kun degelpunkto de –95 °C, boilpunkto de 110,6 °C. Ĝi solviĝas en ĉiu organika kemiaĵo kaj ne en akvo.

Vidu ankaŭ
----------

* Kategorio Tolueno en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Organika kemio
* Ksilolo
* Hidrokarbonido
* Auguste Cahours (1813-1891)
**Stanislav STEJSKAL** (1887 - mortis la 27-an de decembro 1929) estis ĉeĥa gimnazia instruisto kaj esperantisto, precipe aktiva inter blinduloj kaj skoltoj.

Stejskal estis depost la jaro 1915 instruisto ("profesoro") de la franca kaj germana lingvoj ĉe reallernejoj en Prago.

Krom instruista profesio li dediĉis sian grandan energion kaj laboremon por helpado al la blinduloj. Li estis fondinto de SOĈNE kaj redaktis la blindulan periodaĵon "Auroro" (1920-1929). Li instruis al blinduloj Esperanton, instruis ilin legi, klopodis doni al ili taŭgajn tekstojn legotajn, organizis ilin enlande kaj internacie. Per tio li fariĝis fakulo en blindula skribado, kian oni malofte renkontas.

En 1920 estis laŭ lia iniciato fondita esperanta dumonata gazeto por ĉeĥoslovakiaj blinduloj Aŭroro, presita en Brajla punktskribo, kiun li redaktis ĝis sia frua morto en la aĝo de nur 42 jaroj. En 1922 li fondis Societon de ĉeĥoslovakaj nevidantaj esperantistoj (SOĈNE). Kiel fakulo en blindula preso li ofte kontaktis kun ministerio de instruado. Per dekreto el la 31-an de aŭgusto 1922 li ricevis "laŭdan mencion pro fervora kaj senprofita porblindula zorgado, precipe pro plibonigado de la neviduloj per ebligo de nobla legado." Kiel fakula spertulo de la blindula preso li estis en 1922 nomita estro de kursoj pri edukado de blinduloj kaj reprezentanto de la ministerio en la II-a kongreso de blinduloj kaj 15-a Universala Kongreso en Helsinko, en 1923 en ambaŭ konresoj en Nürnberg.

En 1925 li estis rekompencita pro sia partopreno en enketoj pri starigo de simboloj en ĉeĥoslovaka blindula skribado. En 1927 li reprezentis ministerion en la VI. blindula kongreso en Dancigo, en 1929 li kondukis ekskurson de ĉeĥoslovakaj blinduloj en Jugoslavion.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Nekrologo en Heroldo de Esperanto 1930, n-ro 4 (552), p. 3 (1930-01-24).


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.


|  |  |
| --- | --- |
|  Kopirajto | Ĉi tiu artikolo baziĝas (parte aŭ tute) sur artikolo el la **Enciklopedio de Esperanto**.

---

La originala teksto kontroleblas en interreta arkivo de la fonto. |