recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Edward Bradford TITCHENER** (naskiĝis la 11-an de januaro 1867, mortis la 3-an de aŭgusto 1927) estis brita esploristo en la kampo de psikologio, unu el la gvidantoj en la strukturismo.

La teorio de Titchener kunfandas ideojn de brita empirio kune kun germana idealismo. Kiel strukturisto, Titchener kredis ke la menso estas konstruita de strukturoj kies komponentoj povas esti esploritaj - ekzakte kiel akvo povas esti malkonstruita en kemiajn komponentojn, tiel povas pensoj kaj sentoj esti malkonstruitaj. Kontraste al Wilhelm Wundt kiu kredis ke emocioj konsistas el tri bazaj komponentoj, li kredis ke ili estas fundamente duopciaj, kaj tiele la ununura ebleco estas agrableco aŭ malagrableco. Interalie, li kredis ke en konscio ekzistas proksimume 40 000 elementoj.

Lia influo en Usono en la unuaj jardekoj de la 20-a jarcento estis granda, sed poste malkreskis.

En Universitato Cornell, li fondis la unuan laboratorion de psikologio de la universitato, kaj okupiĝis pri esplorado en la kampo. Li verkis multajn artikolojn kaj librojn pri la temo de enkonduko al psikologio kaj eksperimenta psikologio. Krome li redaktis gravajn sciencajn revuojn kiel "Mind": kaj "American Journal of Psychology".

Verkoj
------

* An Outline of Psychology (1896)
* A Primer of Psychology (1898)
* Experimental Psychology (kvar volumoj, 1901-05)
* Elementary Psychology of Feeling and Attention (1908)
* Experimental Psychology of the Thought Processes (1909)
* A Textbook of Psychology (du volumoj, 1909-10)
* A Beginner's Psychology (1915)

Eksteraj ligiloj
----------------

 **Edward Bradford Titchener** en Vikimedia Komunejo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 769373
* GND: 119001411
* LCCN: n50012947
* VIAF: 18004440
* ISNI: 0000 0001 2099 4223
* LIBRIS: 264019
* SUDOC: 033042039
* BNF: 12394877k
* NLA: 35551119
* NDL: 00550927
* NKC: mzk2005312687
 |
**Farah** (paŝtoe/perse فراه) estas provinco en okcidenta Afganio. La ĉefurbo de la provinco estas la samnoma urbo Farah. La plej multaj el la 488 000 loĝantoj de la provinco estas paŝtooj kaj taĝikoj respektive persoj, kiuj en la provinco perslingve nomas sin *Fars*. La plej parolata lingvo estas la persa (*Dari*), kaj aparte disvastigatas la tiel nomata dialekto *Herati*. La nomo *Farah* venas el la araba lingvo kaj signifas "-ĝojo" kaj "-festo". En la persa lingvo la vorto, kontraste al en la araba, parolatas kun malpeza sono "h" kreata en la antaŭa parto de la buŝo, ne kiel en la araba per sono kreata gorĝe, kiu preskaŭ similus al mallaŭta variaĵo de la esperanta "ĥ".

Farah limas al Irano, kaj sekve dum la regiona historio multas influoj de la irana kulturo. El historia vidpunkto la provinco estas preskaŭ neesplorata. La teritorio havas multajn kulturajn heredaĵojn el la mezepoko kaj ankaŭ aliaj historiaj epokoj. Tradicie ĝi apartenis al la pli norda provinco Herat, antaŭ ol komence de la 20-a jarcento ĝi iĝis memstara provinco. La urbo Farah do ĝis komence de la 20-a jarcento estis urbo en la nuntempa provinco Herat.

Bazaj datumoj
-------------

* **Alteco super la marnivelo:** mezume 653 m
* **Ĉefaj etnoj:** paŝtooj, persoj, baluĉoj
* **Religioj:** sunaismo, ŝijaismo kaj sufismo, ekzemple de la sufisma ordeno *Kadirija* en Ŝindand)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Provinco Farah en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* detalaj informoj pri la provinco de la nacia ministerio de malurba evoluo (formato PDF, stato 2007)
* provinca mapo fare de la institucio AIMS (Afghanistan Information Management Services)

Notoj
-----

1. ↑   *nacia enketo pri riskoj kaj vundeblo 2007/8* (angle) en la retejo de la centra statistika organizaĵo de Afganio, PDF-dokumento de 1,77 MB, stato oktobro 2009, paĝo 4. Arkivita el la originalo je 2010-12-17. Alirita 2010-09-10.

Provincoj de Afganio

Badaĥŝan |
Badgis |
Baglan |
Balĥ |
Bamijan |
Daikondi |
Farah |
Farjab |
Gazni |
Gor |
Ĝuzĝan |
Helmand |
Herat |
Ĥost |
Kabul |
Kandahar |
Kapisa |
Kunar |
Kunduz |
Lagman |
Lugar |
Nangarhar |
Nimruz |
Nuristan |
Paktia |
Paktika |
Panĝŝir |
Parvan |
Samangan |
Sar-i Pul |
Taĥar |
Uruzgan |
Vardak |
Zabul
**Edvardas Medonis**, ĝis 1929 Medišauskas, (naskiĝis la 13-a de oktobro 1905 en vilaĝo Rakandžiai, distrikto Šiauliai; mortis la 22-a de aprilo 1980) estis litova esperantisto, instruisto, ĵurnalisto, estrarano de Profesia unuiĝo, partiano.

Esperantigis de sia frato Antanas en 1915 pere de lernolibro de Aleksandras Dambrauskas (1890). Aktiviĝis en 1925 kaj iĝis propagandisto de Esperanto. En 1925 aperigis stencilitan E-kurson "Gvidlibro de Esperanto". En 1932 en Kaunas, kie multe aktivis kaj instruis, jam aperis presitaj korespond-lecionoj. En 1929 kun Pranas Enskaitis fondis la monatan Litova Esperanto-revuon. De 1929 ĝis 1933 li estis ĝia redaktoro kaj eldonanto. En gazetaro (Kultūra, Mokykla ir gyvenimas) publikigis multajn artikolojn kaj informojn pri Esperanto. Ekde 1937 li estis estrarano de LitEA. En 1957 li komencis aperigi tajpitan bultenon "Int. Esperanto Letero" kaj broŝuretojn "Esperanto biblioteko", plue kunlaboris en litova kaj eksterlanda gazetaro, preparis "Litovan-Esperantan vortaron". Multfoje Medonis mem gvidis E-kursojn en Kaunas, li ĉiam estis aktiva, progresema instruisto, laboris en Žiežmariai, Kietaviškės kaj en Kleriga fako de Kėdainiai. En Kaunas li laboris en urba kancelario. Dum germana okupacio Medonis havis propran librovendejon en Laisvės Alėja (Kaunas). Sed kiam apud lia librovendejo germanoj malfermis sian, Medonis estis devigita translokiĝi en urboparton Žaliakalnis. Li kaŝe disvastigis ankaŭ sovetan literaturon, en lia librovendejo ofte renkontiĝis kontraŭuloj de faŝismo. Post reveno de sovetoj Medonis laboris en gazeto "Kauno Tiesa", ankaŭ estis prezidanto de Profesia unuiĝo. Lasta laborloko de Medonis estis kancelario de Agrikultura Akademio.

Fonto
-----

* Povilas Stašys, *Litova Stelo*, 1997, septembro-oktobro, n-ro 5, pĝ. 28.
**Péter Kovács** [kovAĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kovács Péter** estis hungara juĝisto, konstitucia juĝisto, altlerneja instruisto.

Péter Kovács naskiĝis la 10-an de februaro 1959 en Szeged.

Biografio
---------

Péter Kovács akiris juran diplomon en Scienca Universitato Attila József en 1983, en la sekva jaro plian juran diplomon en Nancy. Inter 1983 kaj 2009 li instruis en Universitato de Miskolc (asistanto, lektoro docento, profesoro (1998), ankaŭ katedrestro), kie li doktoriĝis en 1987, tio iĝis egalvalora Ph.D. en 1996. Li laboris en ambasadorejo en Parizo inter 1990-1994. La habilitiĝo okazis en 1997 en Miskolc, poste li instruis ankaŭ en Katolika Universitato Péter Pázmány, ankaŭ tie li estis katedrestro. Inter 2000 kaj 2009 li ofte prelegis en pluraj universitatoj en Francio. Inter 2005 kaj 2014 li estis konstitucia juĝisto, poste juĝisto de Internacia puna kortumo. Li doktoriĝis ĉe la Hungara Scienca Akademio en 2011. Li ricevis premiojn inter 1987-2009. Krom la hungara li parolas france, angle, germane, ruse.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Az alapjogok védelme a közösségi jog rendszerében* (disertaĵo, 1987)
* *Az európai kisebbségvédelem a 90-es években* (1995)
* *Nemzetközi közjog* (studenta lernolibro, 1997, 2006)
* *International Law and Minority Protection* (2000)
* *Use of Force within United Nations Coordinates – Before Changes* (2007)
* *A nemzetközi jog fejlesztésének lehetőségei és korlátai a nemzetközi bíróságok joggyakorlatában* (disertaĵo, 2011)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio[*rompita ligilo*]
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 701705
* GND: 173724833
* VIAF: 69075046
* ISNI: 0000 0001 0912 6265
* SUDOC: 035638133
* BNF: 13326236h
 |
La **Golfo de Tajlando** estas parto de la Sudĉina maro. Ĝi estas ĉirkaŭita de Malajzio, Tajlando, Kamboĝo kaj Vjetnamio. La tuta areo estas proksimume 320.000 km². Je la norda flanko, ankaŭ nomata *Golfeto de Bangkoko* elfluas la rivero Menamo (ankaŭ: Chao Phraya).

La averaĝa profundo estas 45 metroj kaj la plej profunda punkto 80 metroj. La Golfo de Tajlando
per tio estas relative malprofunda. Pro tio la miksado de nesala akvo kun marakvo okazas malrapide. La forta alfluo de grandaj riveroj, kiel la Menamo, igas ke la akvo en la golfo ne estas tre sala kaj enhavas multe da sedimento. La fundo enhavas nafton kaj tergason.

Pro la tropika varmo de la akvo en la golfo troviĝas multaj koralrifoj. Tio kondukis al la establo de subakvaj sportejoj, inter aliaj en Pattaya kaj sur la insulo Ko Samui.

Dum la lasta glaciepoko la golfo ne ekzistis, sed formis la valon de Menamo.

* Kategorio Golfo de Tajlando en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Geografia pozicio:
(9° 26′ 25″ N; 101° 58′ 20″ E Mapo)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 474658
* GND: 4059675-8
* LCCN: sh85134453
* VIAF: 240799671
* SUDOC: 174964803
* NKC: ge695331
 |
**Péter Kisházi** [kiŝhAzi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kisházi Péter** estis hungara inĝeniero pri minejoj, profesoro.

Péter Kisházi  naskiĝis la 23-an de decembro 1928 en Kaszaper. Li mortis la 12-an de julio 1988 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Péter Kisházi akiris diplomon en kampuso en Sopron en 1952. Post siaj studoj li instruis samloke. Pro la translokigita fakultato li instruis plu en Miskolc en 1959, sed post 2 jaroj li revenis al Sopron. Komence li estis akademia esploristo, poste li laboris en esplora instituto pri minejoj. Li estis nomumita vicinstitutestro en 1974. Li okupiĝis pri petrografio kaj fluoj de karstoakvoj.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Magyarország titánércelőfordulásai* (1978)
* *Soproni-hegység, Brennbergbánya, Kőbérc-Oromvégi kő¬ fejtő Soproni Csillámpala Formáció, Óbrennbergi Csillámpala* (1985)
* *Kőszegi-hegység, Cák, felső kőfejtő Velem! Mészfillit Formáció, Oáki Konglomerátum Tagozat* (1986)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
**Loma de Ucieza** [LOma deŭZJEza] estas municipo en la centro de la provinco Palencio, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la komarko *Páramos-Valles*. La loknomo *Loma de Ucieza* eble povas esti komprenata etimologie kiel Monteto de Ucieza.

Geografio
---------

Preĝejo de Bahillo.
Preĝejo de Gozón de Ucieza.
Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 71,23 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 199 loĝantojn. Ĝi perdis multajn loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono. Ĝi distas 57 km de Palencio, provinca ĉefurbo.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado. La municipo Loma de Ucieza estis formita en 1975 per la kunigo de la municipoj Bahillo (kiu estas la municipa ĉefurbo), Gozón de Ucieza, Itero Seco kaj Villota del Duque.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj kaj vitejoj) kaj brutobredado (ŝafoj). Lastatempe funkciado de servoj plej ekgravis, kune kun piedirado tra naturaj lokoj. De la historia pasinteco restis diversaj vizitindaj vidindaĵoj kiel la preĝejoj, ermitejo, arkeologiaj kuŝejoj, kaj etnografia muzeo.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Palencio

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 770662
 |
**Rita Pesuth** [peŝut], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Pesuth Rita** estas hungara piedbatboksisto, sesfoja mondĉampiono, trejnisto.

Rita Pesuth naskiĝis la 16-an de novembro 1974 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Rita Pesuth maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo en 1993. Baldaŭ ŝi akiris diplomon en sportkampuso de Universitato Semmelweis. Mallonge ŝi estis ankaŭ sportinstruisto kaj bonfartoinstruisto, sed ŝi estis ankaŭ televida prezentisto. Ŝi edziniĝis en Dubajo kaj naskis filinon en 2017. Ŝi malofte revizitis Hungarion.

### Sporta kariero

Rita Pesuth ekde sia aĝo 9 estis karateisto, iom poste piedbatboksisto en ĉefurba sportklubo. Ŝi estis hungara ĉampiono 18-foje inter 1991-1999, krome tiutempe ŝi estis la unua en mondĉampionumoj sesfoje. Ŝi finis sian aktivan sportan karieron en 2000. Baldaŭ ŝi translokiĝis al Dubajo, kie ŝi estis trejnisto.

Ŝia libro
---------

* *Bye-bye háj* (kun Rita Kőbán kaj Ildikó Kállai, 2006)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo
2. ↑   facebook

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 819652
 |



* Portalo pri Biografio
Korna kerasto
**Kerasto** ankaŭ nomita en greko κεράστης kaj ***Cerastes*** en Latino aŭ ***Carastes*** estas serpento.

Priskribo
---------

La kerasto estas la plej fleksebla el tutaj la serpentoj, tiel fleksebla ke ŝajnas ne havi vertebraron. Ĝi havas du kornojn tre similaj al tiuj de ŝafo, ankaŭ povas havi kvar duo de kornetoj. La kerasto sin kaŝas singardeme en la sablo vidiganta siajn gekornojn; do, la bestoj, pensanta ke la kornojn apartenas al cervo, sin alproksimigas al ĉasi ĝin kaj tie ĉi mem estas manĝinta de la serpento.

Kerasto en literaturo
---------------------

Serpento legenda ke havas kornojn kaj esceptan flekseblon. Ĝi estas menciita por multe da autoroj grekaj malnovaj kaj verkistoj mezepokaj kaj renesancaj kiel Isidoro el Sevilo kaj Leonardo el Vincio.

Aliaj referencoj
----------------

**Isidoro el Sevilo** skribis:
"Cerastes *serpento estas nomita, kiu en kapo havas kornojn similajn al tiuj ŝafaj; ĉar* kerata *la grekoj nomas la kornojn: kelkfoje tiuj estas kvarobligitaj kornetoj, kiujn parade montras, kiel logaĵo, allogas volontaj bestoj apud ĝin. Do tutan ĝian korpon kovras kun sablo, montranta neniom spuron, escepte por tio parto kiu kaptas la bestojn kaj birdojn allogitajn. Ankaŭ estas pli fleksebla ol la aliaj serpentoj, do ŝajnas ke vertebraron ne havus.*"

**Leonardo el Vincio** skribis:
"*Ĝi havas kvar movajn kornetojn; do, kiam ĝi volas manĝi, ĝi kaŝas tutan sian korpon sub folioj escepte tiujn ĉi konetojn kiuj, ĉar ili moviĝas, ŝajnas al la birdoj esti vermetoj ludantaj. Do ili tuj subiras por kapti ilin kaj la* Cerastes *subite plektas sin ĉirkaŭ la predojn kaj ĉirkaŭas kaj manĝas ilin.*

Vidu ankaŭ
----------

* Serpento

* Kerasto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Kerasto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kerasto en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
**Ritmo**. Zamenhof adoptis la severan german-rusan metrikon. Laŭ tio, la sinsekvo de la silaboj akcentaj (-) kaj senakcentaj (o) naskas verspiedojn duopajn (jambo: o-; trokeo: -o) aŭ triopajn (daktilo: -oo; anapesto: oo-) kaj ĉiu verso konsistas el egalaj piedoj, do estas aŭ jamba, aŭ trokea, daktila, aŭ anapesta. Krome piedoj povas kombiniĝi, sed nur jambaj kun anapestaj (leviĝa skemo), aŭ trokeaj kun daktila (malleviĝa skemo). La marŝmaniero de la verso do devas resti la sama: aŭ leviĝa, aŭ malleviĝa. Ekzemploj:

**jamba verso**:   

Alaŭdoj kantas super mi.. . (Z)  

**trokea verso**:   

Homoj en la oriento.. . (Z)   

**anapesta verso**:   

Do levante la kapon ni iru (Baghy)   

**daktila-trokea verso**:   

Ni ĝin atingos per la potenco... (Z)   

Sed jam Zamenhof moligis la nepran severecon de la Rusa. Licencoj (poeziaj permesoj) uzitaj de li estas:

1. Trokea komenco de jamba skemo:   

*Signo* de kor' dolora kaj sovaĝa...   

2. **Ŝvebo**, t. e. paŭzo de R per tio, ke duonakcenta vorto (enklitiko) sekvanta akcenton (apostrofitan substantivon) tute perdas sian akcenton. Ekzemple:   

La *mond‘ ilin* atakas sen kritiko.. .   

Al ĉi tiuj licencoj aliĝis lastatempe la  

3. **Stumblo**, t. e. escepta anapestigo aŭ daktiligo de jambaj aŭ trokeaj versoj kun la malpliigo de l' piednombro. Ekzemple:   

Kial via mord', se murdi vi ne povas,   

Iru eble hejmon *pli taŭgan vi* trovas.. (Kalocsay.)   
 
Aŭ:
Sub jug' vi kiel sekvas en kontento  
 
L' ageman homon *kun grav'* monotona... (Kalocsay.)   

4. Komenca dutrokeo en jamba verso:   

*mirindege* por ĉiu kor' sekura... (Kalocsay.)   

Per ĉi tiuj licencoj la Esperanta ritmo ŝajnas proksimiĝi al la pli libera latinida metriko, en kiu la ligiteco konsistas nur en la difinita silabnombro kaj en la cezuro, t. e. fiksita ripozo inter la du duonoj de la verso. Ankaŭ ĉi tiu Rusa-sistemo havas jam sian tradicion en Esperanto (Grabowski, Jaume Grau Casas). Provizore superregas la Zamenhofa sistemo (kun montritaj licencoj), sed ne estas maleble, ke la Esperanta metriko evoluos en la direkto de la pli liberaj skemoj.

Sola licenco ne estas ebla en la Rusa ritmo, la karambolo, t. e. senpera sinsekvo de du akcentaj silaboj. Tio, pro la speciale forta akcentado Esperanta, efikas netolereble malagrabla.

Pri la metriko vastan pritrakton oni trovas en „Lingvo, Stilo, Formo" (1931), de Kalocsay kaj en „Parnasa Gvidlibro" (1932) de Waringhien. Kroma literaturo: Parizot: „Esperanta versfarado kaj rimaro" (1909); Grabowski: „Nova Antologio" (fina noto, 1909); Kalocsay: „Eterna Bukedo" (fina noto; 1931); Dante-Kalocsay: „Infero" (fina noto; 1933); Parizot: „Pri la versarto en Ifigenio" (Lingvo Internacia dec. 1911); T. Jung: „Pri la Esperanta poezio" (HDE, 1 kaj 8 apr. 1927).
KALOCSAY.

* Ritmo (poezio) en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)



|  |  |
| --- | --- |
|  Kopirajto | Ĉi tiu artikolo baziĝas (parte aŭ tute) sur artikolo el la **Enciklopedio de Esperanto**.

---

La originala teksto kontroleblas en interreta arkivo de la fonto. |
**Elisabeth Käsemann** aŭ **Elisabeth Kaesemann** 11-a de majo 1947 en Gelsenkirchen; 24-a de majo 1977 en Monte Grande, Argentino) estas unu el la plej konataj viktimoj de la argentina militista diktaturo (1976–1983). Ŝi studis en Bonaero kaj laboris kiel socia laboristino en la ĉefurbo. Por la regantaj milituloj ŝi estas suspekta pro tiu agado kaj post kiam ŝi helpis al persektutitaj homoj fuĝi al eksterlando oni deklaris ŝin, kiel kontraŭregistara teroristino. Je la 8-a de marto 1977 argentinaj sekurec-soldatoj enprizonigis ŝin. En sekreta malliberejo oni forte torturis ŝin kaj je la 24-a de majo 1977 ŝi estis pafekzekutita. La tiutempa germana registaro nenion faris por liberigi ŝin.

Vidu ankaŭ
----------

* Puĉo en Argentino de 1976
* Malaperigitoj dum la 1970-aj kaj 1980-aj jaroj en Argentino
* Proceso de Reorganización Nacional

* Kategorio Elisabeth Käsemann en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 483431
* GND: 142804630
* LCCN: no2011117206
* VIAF: 160211467
* ISNI: 0000 0001 2196 5643
 |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Kerdokiono** |
| --- |
|  |
| Cerdocyon thousCerdocyon thous
 |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Mamuloj *Mammalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Karnomanĝuloj *Carnivora* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Kanisedoj *Canidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Cerdocyon* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***C. thous*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Cerdocyon thous****(Linnaeus, 1766) |
|
|
|
| Konserva statuso |
| **Konserva statuso: Preskaŭ minacata** |
|
|  |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Kerdokiono  |

 |
| v • d • r |

La **Kerdokiono** aŭ **Grizdorsa kerdokiono** estas la nura specio de kanisedo de la neotropisa genro *Cerdocyon*. La kerdokiono, ankaŭ nomata Arbara hundo pro ĝia simileco al domaj hundoj, vivas en Sudameriko, en Kolombio, Venezuelo, Surinamo, Paragvajo, Bolivio, Urugvajo, Brazilo kaj norda Argentino. Ĝi estas noktvaganta kaj ĉiomanĝanta. En ĝia dieto enestas fruktoj, ovoj, etaj mamuloj, reptilioj kaj kadavraĵoj. La Kerdokiono estas ofte konfuzebla kun ĝia parenco, la Arbara lupovulpo *Lycalopex vetulus*.

Vidu ankaŭ
----------

* Humida Ĉako



|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Zoologio |
Gradgrind kaptas Louisa kaj Tom, nome siaj du pli aĝaj gefiloj, kiuj estis kaptitaj ŝtelrigardante en cirko.
**Hard Times – For These Times** (ofte konata kiel ***Hard Times***) estas la deka romano de Charles Dickens, unuafoje publikigita en 1854. La libro esploras la anglan socion kaj satiras la sociajn kaj ekonomiajn kondiĉojn de la epoko.

*Hard Times* estas malkutima en kelkaj manieroj. Ĝi estas certe la plej mallonga de la noveloj de Dickens, kun ĉirkaŭ kvarono el la longo de tiuj verkitaj tuj antaŭ kaj malantaŭ ĝi. Krome, male al alliaj escepte unu el liaj aliaj noveloj, *Hard Times* havas nek prefacon nek ilustraĵojn. Krome, ĝi estas lia nura novelo kiu ne havas scenojn okazantajn en Londono. Anstataŭe la historio okazas en la fikcia Viktoriana industria Coketown, tipa nordangla fabrikurbo, iel simila al Manĉestero, kvankam pli malgranda. Coketown povus esti parte bazita sur la 19a-jarcenta Preston.

Unu el la tialoj de Dickens por verki *Hard Times* estis ke la vendoj de sia ĉiusemajna gazeto, nome "Household Words", estis malaltaj, kaj oni esperis, ke la publikigo de la novelo per epizodoj plialtigos la cirkuladon – kio fakte okazis. Ekde sia publikigo ĝi ricevis miksan reagon el la kritikistoj. Kritikistoj kiel George Bernard Shaw kaj Thomas Macaulay fokuzigis al la traktado fare de Dickens de la sindikatoj kaj de lia pesimismo post la Industria Revolucio rilate al la divido inter kapitalistaj fabrikposedantoj kaj subvalorigitaj laboristoj dum la Viktoriana epoko. F. R. Leavis, granda admiranto de la libro, inkludis ĝin – sed ne la verkaron de Dickens kiel tuto – kiel parto de la Granda Tradicio de anglaj romanoj.

Notoj
-----

1. ↑   Phillip Collins, introduction to Hard Times
2. ↑   Philip Collins, introduction to Hard Times, Everyman's Library, 1992

* Kategorio Hard Times en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 661340
* BNE: XX1949465
 |
**Rita Szöllősi** [soloŝi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szöllősi Rita** estas hungara oraĵisto, modisto, juvelisto, marionetoplanisto.

Rita Szöllősi  naskiĝis la 23-an de februaro 1959 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Rita Szöllősi abiturientis en gimnazio en 1977 en sia naskiĝurbo. En la sekva jaro ŝi eklaboris en eldonejo, kiel desegnisto. Ŝi akiris diplomon en Industriarta Altlernejo en 1984. Post la diplomo li estis arta gvidanto de tajlora kooperativo en Debrecen. Foje ŝi planis marionetojn. Inter 1991 kaj 1997 ŝi vivis en Teherano, kie ŝi interesiĝis pri la popolaj-nomadaj juveloj. Hejmenveninta ŝi kreis similajn juvelojn. Ŝi ricevis 3 premiojn. Ŝi havas edzon kaj naskis trifoje inter 1989-2000.

Elektitaj ekspozicioj
---------------------

* Budapeŝto (1991, 2002, 2005)
* Teherano (1994)
* Gyöngyös (1995)
* San Francisco (1998)
* Miskolc (2007)

Elektitaj juveloj
-----------------

* FortunaFortuna
* TokajTokaj
* AbyanehAbyaneh
* IszfahánIszfahán

Fontoj
------

* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 631308
 |
La **Rejnlanda-Vestfalia Teknologia Altlernejo Akeno** - germane *Rheinisch-Westfälische Technische Hochschule Aachen* (prononco [RAJniŝ-vestFE:liŝe TE*H*niŝe HOĤŝu:le A:ĥn], mallongigo: **RWTH Aachen**) kun pli ol 30 mil studentoj estas unu de la tri plej grandaj universitatoj por teknikaj studoj en Germanio. Kiel la nomo indikas, ĝi situas en la historia imperia urbo Akeno (germane *Aachen*, prononco [A:ĥn]), en la okcidenta federacia lando Nordrejn-Vestfalio (*Nordrhein-Westfalen*).

Historio
--------

ĉefa konstruaĵo
La RWTH malfermiĝis en 1870 sub la nomo „Königlich Rheinisch-Westphälische Polytechnische Schule zu Aachen" (reĝa rejn-vestfalia politeknika lernejo en Aĥen), post kiam antaŭe planita akademio en Köln (Kolonjo) fiaskis. En la ĉefdomo komence instruis ĉirkaŭ 32 docentoj ĉirkaŭ 223 studentojn.

Dum 1880 la politeknika lernejo fariĝis "Teknika Altlernejo". En 1899 la teknikaj altlernejoj en Prusio ricevis la rajton por doktoriĝoj en inĝenieraj sciencoj, mallongigo de la titolo: „Dr.-Ing.". La rajton doktoriĝi havis ĝis tiam nur la universitatoj. Tiun rajton donis la germana imperiestro Vilhelmo la 2-a (Germana Regno).

En 1965 estiĝis nova fakultato por filozofio kaj 1966 por medicino. Tiel fariĝis universitato el la origine pure teknika altlernejo. En 1980 la pedagogia altlernejo estis integrita. Kontraŭe al aliaj teknikaj altlernejoj kiuj ŝanĝis sian nomon al teknikaj universitatoj, la RWTH plutenis la nomon de teknika altlernejo por gardi la tradicion.

Kelkaj profesoroj
-----------------

* Otto Blumenthal

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo (germane)

* Rejnlanda-Vestfalia Teknologia Altlernejo Akeno en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Rejnlanda-Vestfalia Teknologia Altlernejo Akeno en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 337969
* GND: 36225-6
* LCCN: n80040320
* VIAF: 148658403 84144814412849780074, 148658403
* ISNI: 0000 0001 2181 1804, 0000 0001 0728 696X
* SUDOC: 074130323
* BNF: 121751445
* ULAN: 500304397
* NLA: 36429238
* NKC: ko2002112483
* BNE: XX4858081
 |
**Mesegar de Corneja** [meseGAR dekorNEĥa] estas municipo en la sudokcidento de la provinco Avilo, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al Komarko de El Barco de Ávila-Piedrahíta kaj al la jurisdikcia teritorio de Piedrahíta, en la sudokcidento de la provinco. La loknomo *Mesegar de Corneja* estas aludo al rivero Corneja [korNEĥa] (korniko) kiu nomigas la tiean valon.

Mesegar de Corneja en la provinco Avilo.
Preĝejo.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 10,29 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 57 loĝantojn. Ĝi perdis 450 loĝantojn el la mezo de la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj. Ĝi distas 61 km de Avilo, provinca ĉefurbo.

Ĝi limas kun Malpartida de Corneja, Becedillas, Tórtoles, Zapardiel de la Cañada, Bonilla de la Sierra, Piedrahíta kaj San Miguel de Corneja.

Historio
--------

En Mezepoko okazis reloĝado. La areo apartenis al la Regno Kastilio. En dokumento de 1516 kiel protokolo subskribita en Mesegar oni establis la najbaracon inter Piedrahíta kaj Bonilla de la Sierra. La preĝejo estas de la 16-a jacento kaj la baroka retablo de la 18-a jarcento.

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj) kaj brutobredado (bovoj, ŝafoj kaj iom porko kaj kortobirdoj) kaj rilata komercado. Lastatempe kultura kaj rura turismo ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado).

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Avilo

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 762936
* VIAF: 316736145
 |
Piche Patagonico 1.jpgPiche Patagonico
Arealo
La **Harardazipo**, ***Chaetophractus villosus***, de la familio de dazipedoj, estas unu el plej grandaj kaj plej multnombraj el la dzipoj el tuta Sudameriko. Ĝi loĝas je marnivelo en altitudoj de ĝis 1,300 metroj tra la suda parto de Sudameriko, kaj povas troviĝi en herbejoj, arbaroj, kaj savano, kaj eĉ startis koloniigi agrikulturajn areojn. Ĝi estas lerta fosanto kaj pasas plej el sia tempo subgrunde. Ĝi faras kaj portempajn kaj longdaŭrajn nestotruojn, depende el ties manĝofonto. Tiu dazipo povas uzi speciale evoluitajn membranojn en sia nazo por akiri oksigenon el la ĉirkaŭaj grunderoj sen enspiri la proprajn grunderojn. Tiuj dazipoj estas protektitaj el predantoj pere de serio de fajnaj, ostecaj platoj laŭlonge de la kapo kaj dorso. Ili atingas seksan maturecon je ĉirkaŭ 9 monatoj kaj povas vivi ĝis ĉirkaŭ 30 jarojn en kaptiveco. Kvankam tiu animalo estas kutime kolektita pro sia viando kaj sia ŝelo, aŭ simple mortigita pro kontraŭplagaj farmistoj, ĝi montris reziston, kaj la populacioj ŝajne eltenas tiun espluatadon. Nune ne estas protekta praktiko por tiu ĉi dazipo, sed ja ĝi loĝas en multaj protektitaj areoj. Tiu specio de dazipo estas serĉata por reserĉado pro ties adapteblo al laboratoria vivo, kaj relativa rezisto kontraŭ situacioj de streso.

Notoj
-----

1. ↑  "Journal of Mammology" Brian K. McNab
2. ↑  "The vomeronasal organ of the South American armadillo *Chaetophractus vilosus* (Xenarthra, Mammalia): anatomy, histology and ultrastructure" P.D. Carmanchahi, et al.
3. ↑  "Effects of land use on the distribution of three species of armadillos in the Argentinean Pampa." Agustin M Abba, et al

* Harardazipo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Harardazipo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Harardazipo en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
**Ritchie Boys** [riĉi-bojs] aŭ **Riĉi-junuloj** estis junuloj elmigrintaj el Germanio, plejparte judoj, trejnitaj dum la dua mondmilito en Camp Ritchie (*Military Intelligence Training Center*, t.e. eduka centro de la Usona armeo).

On trejnis la junulojn en Camp Ritchie, Maryland per speciala trejna programo por resendo al milita zono en Eŭropo. Ili tie devis kunlabori kun la usona armeo en la okupado de Germanio.

Historio
--------

Kiam Germanujo deklaris militon al Usono, la *riĉi-junuloj* iĝis grava armilo de la aliancanoj. Neniu konis pli bone la germanojn, ol la germanoj mem. Ili konis la animstaton kaj la lingvon. En *Camp Ritchie* ili lernis la konceptojn de moderna psika militarto. Kaj tiel estiĝis ilia taskaro: esplori la malamikon, malkuraĝigi lin kaj tiel igi lin kapitulaci senpostule.

La Riĉi-junuloj surbordiĝis la D-tagon, la 6-an de junio 1944 en Eŭropo kun la aliancanoj, sed ili baldaŭ sekvis siajn specifajn taskoj. Misinformado, kolektado de informoj per ĉiuj rimedoj, psika analizado de germanaj kaptitaj soldatoj ktp.

Konataj Riĉi-junuloj
--------------------

Inter la konataj junuloj trejnitaj en Camp Ritchie estis

* Hans Habe
* Klaus Mann
* Stefan Heym
* Hanus Burger
* David Robert Seymour
* Werner Angress

Bibliografio
------------

* Christian Bauer, Rebekka Göpfert: *Die Ritchie Boys. Deutsche Emigranten beim US-Geheimdienst.* Hoffmann & Campe 2005. ISBN 3-455-09498-8
**Péter Komjáth** [komjAt], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Komjáth Péter** estas hungara matematikisto, profesoro, membro korespondanta (2010), ordinara (2016) de Hungara Scienca Akademio.

Péter Komjáth  naskiĝis la 8-an de aprilo 1953 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Péter Komjáth frekventis universitaton en Budapeŝto inter 1971-1976, poste li eklaboris samloke en la universitato. Li estis gastoprofesoro en universitatoj de Usono kaj Kanado. En 1984 li akiris la sciencan gradon PhD. Inter 1994-2004 (kaj post 2009) li estis katedrestro. En 1989 li doktoriĝis antaŭ la akademio. Li okupiĝas precipe pri aroteorio. Li ricevis ĝis 2013 4 premiojn.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Majdnem diszjunkt halmazrendszerek* (1983)
* *Connectivity and Chromatic Number of Infinite Graphs* (1986)
* *A Graphs Decomposition Theorem for Rn* (1994)
* *Problems and Theorems in Classical Set Theory* (2006)

Fontoj
------

* biografio kun foto
* 
* verkaro angle


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 447568
* LCCN: no2007075991
* VIAF: 27358277
* ISNI: 0000 0001 1611 5206
* SUDOC: 109067673
* BNF: 150924903
* ORCID: 0000-0002-2806-6103
 |
**Novohradka**, nomata ankaŭ Olšinka, estas rivereto en Ĉeĥio, en Regiono Pardubice. Ĝi fontas 3 km sudoriente de vilaĝo Proseč en arbaro Posekanec. Komence ĝi direktas al sudo, post du kilometroj fluas trans natura rezervejo Maštale kaj apud vilaĝo Nové Hrady turniĝas sian ĉefdirekton al okcidento, sub urbo Luže denove al sudo kaj de Chroustovice ĝis enfluejo al okcidento. En Dvakačovice el ĝi dekstren deflankiĝas malnova kanalo Zmínka, kiu gvidas proksimume 200 l/s al rivero Loučná en distanco ĉirkaŭ 12 km. Novohradka enfluas de dekstra flanko en riveron Chrudimka apud Úhřetická Lhota.

En fonta regiono la akvo devenas plejparte el porfundaj mezozoikaj tavoloj kaj pro tio ĝis Jenišovice ĝi estas dum tuta jaro relative malvarma. Ĝis urbo Luže la rivero fluas en bela trankvila pejzaĝo, en mallarĝa ebena herbeja valo kun krutaj deklivoj. La fluejo estas 2 – 5 m larĝa en natura stato. En parto ĝis Chroustovice larĝeco estas 4 – 7 m kaj de tie proksimume 10 m. La rivero estas navigebla dum plejparto de jaro, aparte de enfluejo de Žejbro. Super ĝi por navigado necesas plialtiĝinta akvonivelo. Tuta navigebla longeco estas 31 km.

Novohradka fluas trans vilaĝoj Jarošov, Nové Hrady, Hluboká, Rabouň, urbo Luže, vilaĝoj Lozice, Jenišovice, Chroustovice, Lhota u Chroustovic, Chroustovice, Holešovice, Blížňovice, Skalice, Hrochův Týnec, Dvakačovice, Vejvanovice, Úhřetice kaj Úhřetická Lhota.

Proksimaj turismaj celoj
------------------------

* vilaĝo Proseč
* natura rezervejo Maštale
* kastelo Nové Hrady
* urbo Luže
* ruinoj de burgo Košumberk

Bibliografio
------------

* Stanislav Štefáček:Encyklopedie vodních toků Čech, Moravy a Slezska, Nakladatelství Miloš Uhlíř - Baset, 2008

* Kategorio Novohradka en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Raportprofiloj de inundservo ĉeĥe
* Ĥarakteristikoj de riveroj kaj basenoj de ĈR Arkivigite je 2008-12-28 per la retarkivo Wayback Machine ĉeĥe
* Mapo de fonta regiono apud Proseč
* Mapo de enfluejo apud Úhřetická Lhota
**Pestszentimre** [peŝtsentimre] (=Pest-Sankta Emeriko) estas iama urbo, nun estas urboparto de Budapeŝto en la 18-a distrikto.

Historio
--------

La komunumo senhomiĝis dum dominado de turkoj, la kampoj apartenis al Soroksár. En la 19-a jarcento formiĝis domaro laŭ nomo vivis *Soroksárpéteri*. En 1875 bienocentro ekfunkciis. Post jardeko iom apude vitejo troviĝis, kiu havis tutlandan famon. En 1898 en la alia parto oni komencis vendi parcelojn kaj diversaj kolonioj formiĝis. Pestszentimre naskiĝis en 1930, tiam ĝi estis sendependa vilaĝo kaj aliĝis al la ĉefurbo en 1950.

Famuloj
-------

* tie naskiĝis skulptisto István Harasztÿ

Komunumoj pri *Szentimre* (= Sankta Emeriko) en Hungara reĝlando
----------------------------------------------------------------

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Csíkszentimre | Görgényszentimre | Hegyközszentimre | Marosszentimre | Nyárádszentimre |
| Pestszentimre | Radácsszentimre | Soltszentimre | Szentimrefalva | Tiszaszentimre |
**Haramo** (arabe حرام [haram]) estas en islamo nomo de agoj, malpermesitaj per ŝario. La malo de haramo estas halalo. Ekzemple, porkaĵo estas harama, dum ŝafaĵo (de la speciale mortigita ŝafo) estas halala.

Etimologio kaj uzo
------------------

Foje en okcidenta kulturo haramon oni konsideras analoga al peko de la kristana kulturo, sed la analogio ne estas tute ĝusta.

Ekzemploj de haramo
-------------------

La plej evidentaj ekzemploj de haramo por muzulmanoj estas agoj, kiujn malpermesas Korano. Ekzemple:

* mortigo de la propraj infanoj pro la timo de malriĉiĝo (Korano 17:31),
* ŝtelado,
* kriado al la gepatroj (Korano 17:23),
* drinkado kaj aliaj.

Gastronomiaj malpermesoj
------------------------

Manĝi produktojn, kiujn malpermesas Korano, estas haramo. Plej unue temas pri porkaĵo. Laŭ multaj (sed ne ĉiuj) islamaj teologoj ankaŭ aliaj produktoj de prilaboro de porkoj estas haramo, kiel gelateno.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Haramo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Detala listo de haramoj laŭ ŝaria leĝo (ruse)
La esprimo **Sankta Mikaelo** aŭ **Sankta Miĥaelo** rilatas al malsamaj lokoj aŭ aferoj omaĝe al la samnoma ĉefanĝelo Sankta Mikaelo.

Lokoj
-----

* Sankta Mikaelo (Barbado), paroĥo de Barbado
* Sankta Miĥaelo (Hildesheim), preĝejo de Germanujo
* Katedralo Sankta Mikaelo, apartigilo
* Preĝejo Sankta Mikaelo, apartigilo
* Sankta Mikaelo de la Misioj, brazila municipo
* Monto Sankta Mikaelo, apartigilo

Arto
----

* Sankta Mikaelo (Rafaelo), pentraĵo
* Sankta Mikaelo luktanta kontraŭ la drako, gravuraĵo

Aliaj
-----

* Ordeno de Sankta Mikaelo
* Mikaelo, apartigilo

***Saint Michael*** estas la angllingva traduko pri Sankta Mikaelo kaj aperas en la nomo de multaj angllingvaj urboj.

***Saint-Michel*** estas la franclingva traduko pri Sankta Mikaelo kaj aperas en la nomo de multaj franclingvaj urboj.

***San Miguel*** estas la hispanlingvaj traduko pri Sankta Mikaelo kaj aperas en la nomo de multaj hispanlingvaj urboj.

***São Miguel*** estas la portugallingvaj traduko pri Sankta Mikaelo kaj aperas en la nomo de multaj portugallingvaj urboj.

  



|  |  |
| --- | --- |
| Helppaĝo pri apartigiloj | **Ĉi tiu paĝo estas apartigilo: listo de artikoloj kun sama aŭ preskaŭ sama titolo.**
Se vi venis ĉi tien per ligilo en artikolo, bonvolu direkti tiun ligilon rekte al la celita paĝo. |
**KORNISS Péter** (korniŝ) estas hungara fotoraportisto, fotoartisto naskita en Kluĵo la 4-an de aŭgusto 1937.

Biografio
---------

Péter Korniss vivas ekde 1949 en Budapeŝto. Li abiturientiĝis en 1955, poste studis juron en ELTE, sed oni eligis lin el la universitato en 1957, ĉar en 1956 li estis revolucia komitatano de la universitato. Unu jaron li laboris kiel helplaboristo. En 1962 li akiris atestilon de fotografisto-faklaboristo. Inter 1961-1987 li estis fotoraportisto de revuo *Nők Lapja*, inter 1987-1989 ties bildredaktoro. En 1990-1991 li estis bildredaktoro de la revuo *Magyar Nők Lapja*. Ekde 1991 ĝis 1999 li estis bildredaktoro de revuo *Színház*. Ekde 1999 li estas liberprofesia fotografisto.

Premioj, distingoj
------------------

1975: Balázs Béla-premio; 1983: meritartisto; 1995: Premio de Magyar Művészetért Alapítvány; 1998: Berzsenyi-premio; 1999: Kossuth-premio 1966.

Fonto
-----

* Persona retpaĝo  hungare angle

* Kategorio Péter Korniss en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 250220
* GND: 124007589
* LCCN: n84159614
* VIAF: 66483827
* ISNI: 0000 0001 1068 212X
* LIBRIS: 348855
* SUDOC: 028551311
* BNF: 12036436m
* NDL: 00514367
* BIBSYS: 90118552
* RKD: 300099
* NKC: xx0125618
 |
La rivereto **Harbach** estas apenaŭ dek kilometro longa, orografie dekstra kaj suda flankrivero de la rivero Ahr (Rejno) en Rejnlando-Palatinato distrikto Ahrweiler, (Germanio).

La rivereto nomiĝas *Baucherbach* en sia supra parto. Ĝi ankaŭ havas la nomon *Fützbach*.

Geografio
---------

### Rivervojo

La Harbach fontas unu kilometro oriente de Königsfeld. La fonto troviĝas je la orienta deklivo de la monto „Kirchberg" sur alteco de 285.6m super marnivelo. De tie ĝi fluas nordorienten ĝis la kastelo Ahrenthal. Ĝi turnas sin orienten kaj alfluas la alfluantojn „Sonnenbach" akj „Gappentalbach" auf, kaj daŭrigas sian vojon norden al Sinzig. En Sinzig ĝi fluas en tubo kaj enbuŝiĝas an la riveron Ahr (Rejno).

### Akvokolekta areo kaj alfluantoj

La akvokolekta areo havas grandecon de 14,3 km².

Jen la alfluantoj de la „Harbach" (rivermalsupren):

| nomo | akveja kodo | longeco (km) | direkto | akvokolekta areo km² | enfluejo ĉeloko |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Beißenbach |  | 2,3 | maldekstre |  |  |
| Dedenbach | 27189982 | 2,2 | dekstre | 1,933 |  |
| Sonnenbach | 271899832 | 1,5 | dekstre | 2,132 | kastelo Ahrenthal |
| Gappentalbach | 27189984 | 1,0 | dekstre | 1,019 | kastelo Ahrenthal |

Referencoj
----------
Kometo 17P-Holmes, kies hararo estis pli granda ol Suno
La **hararo** de kometo estas la nebula ŝelo kiu ĉirkaŭas la kometan kernon. Ĝi formiĝas kiam la kometo proksimiĝas al Suno en ĝia tre elipsa orbito : pro varmiĝo, vaporiĝemaj substancoj de la kometo sublimiĝas. La ellaso de gaso kuntrenas fajnajn erojn de pulvo kreante nubon da gaso kaj polvo.

La hararo komponiĝas ĉefe el akvo, karbona dioksido metanolo kaj aliaj gasoj. Akvo konsistas 90% el la ellasitaj gasoj
kiam la kometo situas je 3 - 4 AU de Suno, La akva molekuloj estas detruitaj pro fotomalkombino kaj,
en pli malgranda kvanto, pro fotojonigo.
La pli grandaj eroj de polvo estas dispelitaj laŭlonge de la orbito de la kometo, dum ke plej subtilaj eroj estas pelitaj for de Suno fare de la premo de radiado.

La hararo povas atingi konsiderindan grandon : en oktobro 2007, la hararo de la kometo 17P/Holmes mallonge atingi diametron pli grandan ol tiu de Suno.
Ankaŭ la Granda kometo de 1811 havis hararon proksimume grandan kiel Suno. La hararo poste malgrandiĝas kiam la kometo krucas la orbiton
Marso (ĉirkaŭ 1,5 AU) : je tiu distanco, la suna vento iĝas sufiĉe forta por forblovi la gasojn kaj polvojn por formi la kometan voston.

La kosmosondilo Stardust, lanĉita de la NASA en 1999, kolektis erojn de polvo de la hararo de la kometo 81P/Wild (aŭ Wild 2) kaj revenigis ilin sur Teron en 2006.

Bildaro
-------

* Kometo Daniel 1907Kometo Daniel 1907
* Kometo Hale-Bop 1995.Kometo Hale-Bop 1995.
* Kometo Hyakutake fotita de Hubble - 2005Kometo Hyakutake fotita de Hubble - 2005

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Gas Dynamics and Kinetics in the Cometary Coma: Theory and Observations (de Michael R. Combi, Walter M. Harris kaj William H. Smyth *Lunar and Planetary Institute*(angle)
2. ↑  Jewitt, David (2007-11-09). "Comet Holmes Bigger Than The Sun". Institute for Astronomy at the University of Hawaii.)(angle)
3. ↑  Sardust : oficiala (angle)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Hararo (kometo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* france Enkonduko pri la kometoj (rigardo al Sunsistemo fare de Calvin J. Hamilton)
* france La kometoj: strukturo kaj komponiĝo Arkivigite je 2011-09-12 per la retarkivo Wayback Machine
* angle Rudimento pri kometoj
**Peralejos de Abajo** estas municipo de la provinco Salamanko, en la aŭtonoma komunumo Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la Jurisdikcia partio de Vitigudino en la nordokcidento de la provinco. *Peralejos de Abajo* estas tradukebla maletimologie al *Pirarbetoj de Malsupro*, sed etimologie la origina nomo aludis al *ŝtonarejo*.

Ĝia municipa teritorio estas formata de unusola loĝloko, okupas totalan areon de 19,68 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2017, ĝi havis 160 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 600 loĝantojn ekde la mezo de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. 

Ĝi fondiĝis en la 12-a jarcento. En postaj jarcentoj suferis pro militoj kun najbara Portugalio kaj dum la Hispana Milito de Sendependigo. La tradiciaj agrikulturo kaj brutobredado lastatempe iom dekadencis. Lastatempe rura turismo ekgravis. Ĝi la 1970-aj jaroj estis tradicia centro por produktado de potfarado.

La urbestro estas de dekstra partio PP.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Salamanko


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 752846
* VIAF: 316735711
 |
**János Németh** [jAnoŝ nEmet], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Németh János** estis hungara operkantisto (tenoro), aktoro.

János Németh naskiĝis la 18-an de decembro 1852 en Tabajd, li mortis la 17-an de junio 1929 en Budapeŝto.

Biografio
---------

János Németh komencis sian aktoran karieron en 1872 en teatra kompanio de hu:Nyiry György. En la sekva jaro li ricevis rolojn ĉe teatrestroj Antal Bokody, Sándor Novák kaj György Völgyi. En la sekvaj jaroj li kantis, iom poste aktoris preskaŭ en ĉiuj teatrejoj. Inter ili menciindas: Hungara Teatro en Kassa (1874–1875, 1884-1885), Debrecen (1875–1877), Arad (urbo) (1877–1878, 1888), Unua hungara konstanta teatro (Kolozsvár) (1878–1880, 1882), Nacia Teatro (Pest) (1881), respektive li apartenis al teatraj trupoj de István Bényei (1883), Ignác Krecsányi (1885–1893), Dezső Tiszay (1893–1897), Sándor Csóka (1898). Li finis sian aktoran karieron en Arad ĉe Gyula Zilahy en 1902. Lia edzino naskis 2 filinojn.

Liaj roloj (elekto)
-------------------

* Charles Gounod: Faŭsto (opero) — titolrolo
* Ferenc Herczeg: *Ocskay brigadéros* — Szörényi
* Mór Jókai: *Szigetvári vértanuk* — Zrínyi
* József Katona: *Bánk bán* — banuso Petur
* Johann Strauß (filo): *Die Fledermaus* — Alfred
* Ŝekspiro: *Reĝo Lear* — titolrolo
* Giuseppe Verdi:
	+ Il trovatore –
	+ Rigoletto — princo de Mantus

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 790533
 |


* Portalo pri Biografio
|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Muziko |

**Ritmomodelo** (an.: **Groove**) estas ritmofiguro tipa por muzikpeco aŭ ritma-mezura bazomodelo.

La ritmomodelo kaŭzas la sentadon de flua resp. svinga ritmo de muzikpeco, kiun en la kunludado de bandanoj ĉefe generas la ritmosekcio (frapinstrumentaro, kontrabaso aŭ elektra basgitaro kaj piano aŭ alia harmoniinstrumento kaj kiu instigas al kunbalanciĝo, moviĝo kaj dancado. Tiaj ritmomodeloj ĉefe trovigĝas en tiuj muzikstiloj, kiuj radikas en nigrusona muziko (ekz. ritmenbluso, funko, ĵazo, soulo, salso, rokmuziko, popmuziko kaj hiphopo). Ritmomodelo estas iaspeca ostinato (itale, deduktita de la latina *obstinatus*, obstina) – kontinue ripetanta muzika frazo. Ritmomodelo prezentas ritman, ofte sinkopan bazan modelon, kiu poste povas esti variata kaj kontraŭ kiu kontraŭludas la aliaj muzikistoj. Ĉi tiu streĉorilato donas al ritmomodelo apartan ĉarmon. Ritmomodelo efikas sur la aŭskultantoj nekonscie psikomotore stimula. Apartan gravecon la ritmomodelo havas do en stiloj de dancmuziko kiel funko aŭ salso. Bona ekzemplo estas la muziko de James Brown el la fruaj 70-aj jaroj.

Fama ekzemplo, kiel ritmomodelo ankaŭ venkis en blankula ĉeftendenca popmuziko, estas la popkantaĵo „Take a Chance On Me" de ABBA. Dum kiam la virinoj kantas la melodivoĉojn, la viroj akcentas la ritmomodelon „Take a chance take a chance take a take a chan chance".

Vidu ankaŭ
----------

* ritmo (muziko)
* funko
* svingo
* soulo
* diskoteko

Eksteraj ligiloj
----------------

*
**János Pintz** [jAnos pinc], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Pintz János** estas hungara matematikisto, profesoro, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (2010), membro de Academia Europaea.

János Pintz  naskiĝis la 20-an de decembro 1950 en Budapeŝto.

Biografio
---------

János Pintz frekventis universitaton en sia naskiĝurbo. Inter 1974-1977li instruis en Universitato de Budapeŝto, poste li havas postenon en matematika instituto. Li doktoriĝis en 1984. Li okupiĝas precipe pri nombroteorio. Li ricevis 6 premiojn inter 1973-2013.

Verkaro (elekto)
----------------

* *On Siegel s theorem* (1974)
* *On Irregularitási problémák a prímszámok elméletében* (1984)
* *On Very large gaps between consecutive primes* (1997)
* *On Recent results on the Goldbach conjecture* (2006)
* *On Small Gaps Between Almost Primes, the Parity Problem, and Some Conjectures of Erdos on Consecutive Integers* (2011)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hompaĝo angle


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 456937
* GND: 170541126
* LCCN: n84005658
* VIAF: 33387408
* ISNI: 0000 0001 1565 6537
* SUDOC: 227548434
 |
**Peralejos de Arriba** estas municipo de la provinco Salamanko, en la aŭtonoma komunumo Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la Jurisdikcia partio de Vitigudino en la nordokcidento de la provinco. *Peralejos de Arriba* estas tradukebla maletimologie al *Pirarbetoj de Supro*, sed etimologie la origina nomo aludis al *ŝtonarejo*.

Ĝia municipa teritorio estas formata de la loĝlokoj Peralejos de Arriba kaj la domaro de la bieno Gomeciego, okupas totalan areon de 32,69 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2017, ĝi havis 42 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 400 dum la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. 

Ĝi distas 60 km de Salamanko, provinca ĉefurbo kaj estas 10 kilometrojn oriente de la municipo Vitigudino. 

Ĝi fondiĝis en la 12-a jarcento. En postaj jarcentoj suferis pro militoj kun najbara Portugalio kaj dum la Hispana Milito de Sendependigo. La tradiciaj agrikulturo kaj brutobredado lastatempe iom dekadencis. Lastatempe rura turismo ekgravetis.

La urbestro estas de dekstra partio PP.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Salamanko


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 752847
 |