recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Barak kaj Debora inspektas la kadavron de Sisera en la tendo de Jael.
**Barak** (kies nomo signifas "fulmo") estis izraela militisto epoke de la lbro de juĝistoj. Filo de Abinoam loĝanta en Kaadesh, li estis ŝarĝita, de profetino Debora kondotiere regis la triban armeon de Neftali kaj de Zabulon, por batali kontraŭ la armeo de kanaananoj de Nordo gvidita de juna Sisera kondotiero ŝarĝita de reĝo Iabin de Cazor.
Barak pretendis marsi kontraŭ la malamiko, nur se akompanata de la profetino Debora, nome la vivanta atestaĵo de la dia helpo. a batalo okazis en la ebenaĵo de Izraelo, kie la kanaanna armeo estis venkita kaj masakrita de la armeanoj de Barak malsuprenirantaj el la Monto Tabor.

La ekzaltado kaj dankado pro la venko estis evidentigitaj en la kantiko kiu sekvas la priskribon pri la eventoj, atribuata kune al Barak kaj Debora.

Debora akompanas Barak al la batalo Miniaturo eltirita el la psaltero de Sankta Luizo.

Laŭ postaj dokumentoj
---------------------

La Libroj de Samuelo, en la teksto de la Septuaginto, igas tiun Barak, cititan de Gideon kaj Jiftaĥ aŭ Iefte, juĝisto en Izraelo. La septuaginta teksto anstatauas lian nomon per tiu de Bedan (aŭ Badad) nekonata ĉe aliaj fontoj. La famo de Barak, tamen, trairis la jarcentojn; la aŭttoro de la Epistolo al la Hebreoj laŭdas lian fidon je Dio, ĝin egaligante al tiu de Gideon, de Ŝimŝo, de Samuelo kaj de la profetoj.

Supozita tombo de Barak aŭ de Debora, najbare de Tel Qadesh.

Vidu ankaŭ
----------

* Ŝimŝo
* Debora
* Bibliaj juĝistoj
* Kanaano
* Jael
* Sisera

* Kategorio Barak (Biblio) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 509230
* GND: 1147227519
* VIAF: 304151246510344130464
 |
**Kenning** (de la norena vorto *kenna* "signi", parenca al la germana vorto „kennzeichnen", plurale *kenningar*) en la ĝermana, ekzemple la malnovaltgermana kaj islanda aliteracia poezio (Edda, skaldoj) estas parolfiguro de poezia priskribo de simplaj nocioj. Kontraste al unupartaj adjektivaj metaforoj nomataj *heiti*, la *kenning* estas plurparta bilda priskribo el pluraj simplaj vortoj. 

Ĝenerale la parolfiguto divideblas je "baza vorto" (*Stofnorð*) kaj "signa vorto" (*Kenniorð*), kvankam ambaŭ partoj ankaŭ rajtas konsisti el pluraj vortoj, ne nepre nur el unu. La "baza vorto" anstataŭigas la priskribendan objekton por nur parte taŭga vorto (ekzemple "arbo" por "viro"). Nur la "signa vorto" (en Esperanto konvene en adjektiva formo, kvankam ne nepre, ekzemple "batala") plifortigas la aludon al la origine celata objekto kaj per tio plifortigas la substrekindan karakterizaĵon de la objekto. Tiel viro priskribiĝas per la parolfiguro "batala arbo" aŭ "batalanta arbo". 

La kenning-parolfiguroj de la norenaj kantoj kaj sagaoj en sia multeco kaj la lingva aŭdaco de iliaj poeziaj komparoj al nefakulo povas ŝajni kvazaŭ stile artefaritaj aŭ troigitaj. Sed en la literature klera, malnovaltgermana kaj islanda nobela publiko de la mezepoko ilia aŭdado vekis vivajn memorojn kaj enhavajn ligojn al temoj de la konataj mitoj kaj sagaoj. Epopeoj de la epoko ne uzis kenning-ojn. En la okcidentĝermana mezepoka poezio la norena parolfiguro transpreniĝis, kutime en kombino kun aliteracio, kaj rekoneblas ankoraŭ en iuj poeziaĵoj de la 20-a kaj 21-a jarcentoj. 

Jorge Luis Borges en eseo jene pravigis la parolfiguron *kenning*: „La [germanlingva] bildosigno *Schulterblatt* ("ŝultra folio" por la osto skapolo) estas stranga; sed ne malpli stranga estas la brako de homo. Se oni imagas ke temas pri tria kaj kvara kruro de la homa korpo, kiu elpuŝiĝas el la korpa trunko per la manikotruoj de veŝto kaj kiu partiĝas al kvin piedfingroj de embarasa longeco, oni subite konsciiĝas, kiom fundamente stranga estas tiu korpoparto. La *kenningar* al ni diktas tiun miron, ili igas nin surprize miri pri la mondo. Ili povas instrui veni al tiu hela surpriziĝo, kiu estas la sola honoro de la metafiziko, ĝia profito kaj ĝia fonto."

Ekzemploj
---------

* „kunveno de armiloj" por batalo
* „balena vojo" por maro
* „onda ĉevalo" por ŝipo
* „vundiga abelo" por sago
* „ĉiela kandelo" por suno
* „cigna vojo" por rivero aŭ lago
* „abela lupo" ("Beowulf") por lupo
Ventoj estas parto de la atmosfera cirkulado.
**Hegemoniaj ventoj** estas ventoj kiuj blovas ĉefe de ununura ĝenerala direkto super speciala punkto sur la surfaco de la Tero. La **Dominaj ventoj** estas la tendencoj en direkto de vento kun la plej alta rapideco super speciala punkto sur la surfaco de la Tero. La hegemoniaj kaj dominaj ventoj de iu regiono ofte estas trafitaj per tutmondaj adukcimodeloj en la atmosfero de la Tero.[1] Ĝenerale, orienta fluo okazas ĉe malaltaj kaj mezaj latitudoj tutmonde. En la mez-latitudoj, okcidentaj ventoj estas la regulo kaj ilia forto estas plejparte determinita per la polusa ciklono aŭ kirlo. En lokoj kie ventoj tendencas esti malfortaj, la ciklo marbrizo/terbrizo estas la plej grava al la domina vento; en lokoj kiuj havas varian terenon, monto- kaj valo-brizoj dominas la ventopadronon. Tre levitaj surfacoj povas indukti termikan malkulminon, kiu tiam pliigas la median ventofluon.

Ventrozoj estas iloj uzitaj de meteologiistoj por determini la direkton de la domina vento. Scio pri la domina vento permesas la evoluon de preventadostrategioj por grunderozio de agrikultura tero, kiel ekzemple laŭlarĝe de la Nordamerikaj Grandaj Ebenaĵoj. Sablodunoj povas orientiĝi antaŭen, aŭ perpendikularaj al la domina ventoreĝimo ene de marbordaj kaj dezertaj lokoj. Insektoj drivas kune kun la domina vento, dum birdoj povas flugi pli sendepende de ĝi. Dominaj ventoj en montaj lokoj povas konduki al signifaj pluvokvantaj gradientoj ene de la topografio, intervalante de ripozo trans ventflank-alfrontado de deklivoj al dezert-similaj kondiĉoj laŭ siaj ŝirmodeklivoj.

Notoj
-----

1. ↑  URS (2008). Section 3.2 Klimataj kondiĉoj (en hispana). Estudio de Impacto Ambiental Subterráneo de Gas Natural Castor. Alirita la 2009-04-26.
**Mihály Korbélyi** [mihAj korbEji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Korbélyi Mihály** estis hungara katolika pastro, kanoniko, altlerneja instruisto, rektoro.

Mihály Korbélyi naskiĝis la 2-an de septembro 1759 en Kálló, li mortis la 2-an de decembro 1820 en iama vilaĝo *Németürög* (nuntempa parto de Pécs).

Biografio
---------

Mihály Korbélyi post la necesaj lernojaroj doktoriĝis el filozofio, poste li studis en pluraj seminarioj. Li pastriĝis en 1783, poste li servis kiel katolika subpastro en pluraj lokoj, krome li doktoriĝis ankaŭ el teologio. Interrompe li estis kontrolisto en seminarioj, poste li estis paroĥestro en Vásárút. Post 3 jaroj li instruis en Pozsony, ekde 1797 en Nagyszombat. Inter 1805 kaj 1815 li instruis en Reĝa Universitato de Pest. En tiu periodo li estis nomumita kanoniko en Pécs (1809), titulara abato (1813), eĉ li estis rektoro en la universitato en la lernojaro de 1811. Li ricevis postenon en paroĥo de Pécs en 1815, inter 1816–1818 li estis ankaŭ seminariestro.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* Biographia Divi Caroli Ambrosii, Hungariae et Bohemiae regii haered. principis, metrop. ecclesiae Strigoniensis archi-episcopi... (1809)
* Egyháztörténet (1810)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al majusklo K, poste serĉu la nomon)
* hungarlingva biografieto (la koncerna teksto estas legebla en la 220-a punkto)

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 657040
 |
**Mihály Kökény** [mihAj kokEnj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kökény Mihály** estis hungara politikisto, ministro, parlamentano, kuracisto, kardiologo.

Mihály Kökény  naskiĝis la 5-an de aprilo 1950 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Mihály Kökény akiris diplomon en Universitato Semmelweis en 1974, poste li eklaboris en tutlanda kardiologia instituto. Inter 1979 kaj 1990 li laboris en la ŝtata administrado, inter 1988 kaj 1990 li estis subministro pri sano en Kabineto Németh. Li aliĝis al la socialistoj en 1991. Li estis parlamenta deputito inter 1994 kaj 2010, dume ekde 1994 2 jarojn subministro pri popolbonfarto (komprenu sano), poste ministro same 2 jarojn. En 2002 li denove estis nomumita subministro, en la jaroj 2003 kaj 2004 ministro pri sano kaj familio. Li havas edzinon sen filoj.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto Arkivigite je 2015-09-24 per la retarkivo Wayback Machine

* Kategorio Mihály Kökény en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 521237
* LCCN: n91010849
* VIAF: 23772717
* ISNI: 0000 0000 3291 0755
 |
**Nikeforo Kalisto** (greke *Νικηφόρος Κάλλιστος* respektive *Νικηφόρος Κάλλιστος Ξανθόπουλος*, transliterigite al Esperanto *Nikeforos Kalistos Ksanthopulos*, latine *Nicephorus Callistus Xanthopulus*, forpasinta en 1350) estis monaĥo kaj bizanca historiisto.

Lia "Eklezia Historio", en dekok volumoj verkita ĉirkaŭ 1320, etendiĝas ĝis 610. Nikeforo Kalisto apogiĝis, por la kvar unuaj jarcentoj, sur la verkoj de siaj antaŭuloj Eŭsebio de Cezareo, Sokrato Skolastika, Sozomeno, Teodoreto el Kiro kaj Evagrio la Skolastika, sen tro da kritika enprofondiĝo. Por la posta periodo li baziĝis sur dokumentoj hodiaŭ ne pli troveblaj.

Iam al li estis atribuitaj aliaj kvin libroj, koncernantaj la periodo de la morto de Leono la 6-a la Saĝulo ĝis 911, sed, ĉar neniam trovita, oni opinias ke ili neniam estis kompilitaj.

El liaj verkoj la nuntempon atingis nur unu manuskripto, kiu estis ŝtelita de turka soldato el biblioteko de Buda (Hungario) dum la reĝado de Matiaso Korvino (1443-1490), kaj primarĉandita en Istanbulo, kie ĝi estis aĉetita de kristano por konservige eniri la Imperian aŭstrian bibliotekon de Vieno.

Oni plue konas de Nikeforo:

* listo de imperiestroj kaj patriarkoj de Konstantinopolo;
* poemo pri la konkero de Jerusalemo:
* Sinoptiko de la Sanktaj Skriboj en kvinpiedaj jambaj versoj.

Bibliografio
------------

* Migne, *Patrologia Graeca* vol. 145 – Tekstoj greka kaj latinigita.
* Artikolo en la Brita Enciklopedio[*rompita ligilo*]


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 419902
* GND: 10095443X
* LCCN: n85355585
* VIAF: 29698295
* ISNI: 0000 0001 0883 864X
* LIBRIS: 376595
* SUDOC: 052559211
* BNF: 13563893f
* BIBSYS: 7034888
* NKC: mzk2009533118
* ICCU: BVEV029119
* BNE: XX1307437
 |
**Mihály KUPA** [mihAj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kupa Mihály** estis hungara politikisto, ministro, parlamentano, ekonomikisto.

Mihály Kupa prelegas
Mihály Kupa  naskiĝis la 3-an de aprilo 1941 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Mihály Kupa frekventis mezlernejon, kiam li partoprenis kontraŭkomunistan agadon. Li estis kondamnita 10 monatojn en 1958, poste li laboris en uzino. Li abiturientis en 1964 laŭ koresponda lernado, poste li frekventis Universitaton Marx Károly laŭ vespera lernado. En 1969 li akiris diplomon, en 1972 li doktoriĝis. Post la diplomo li laboris en statistika oficejo, post jaroj en financa instituto. En la malfruaj 1980-aj jaroj li havis postenon en la financministerio. En jarfino de 1990 li estis momumita ministro pri financo (ĝis 1993). En la sekva jaro li estis elektita ankaŭ parlamenta deputito, poste li denove estis parlamentano inter 1998–2002. En 2001 li fondis novan partion, sed li havis neniujn rezultojn.

Li edziĝis dufoje, resume li havis 4 gefilojn. En 2009 li ricevis premion.

Fontoj
------

* hungarlingva membiografio Arkivigite je 2015-04-07 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio kun foto

* Kategorio Mihály Kupa en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 520174
* GND: 170682196
* LCCN: n82013049
* VIAF: 12346675
* ISNI: 0000 0000 7820 2797
* SUDOC: 030110300
* BNF: 12159180k
 |
**Mihály Kótai** [mihAj], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Kótai Mihály** estas hungara boksisto, profesia mondĉampiono.

Mihály Kótai naskiĝis la 12-an de aŭgusto 1976 en Nyíregyháza.

Biografio
---------

Mihály Kótai devenis el cigana familio. Li estis edukita en Rakamaz. Iam li translokiĝis al Budapeŝto, kie li estis vendisto. Li maturiĝis kaj frekventis lernojaron en Universitato Semmelweis. Li ricevis premiojn en 2010 kaj 2014. Lia edzino naskis 2 filinojn.

### Sporta kariero

Mihály Kótai en sia aĝo 13 li komencis boksadi hejme, lia unua edzo estis sia patro. Post tri jaroj li jam estis junulara ĉampiono. Ekde 1996 li apartenis al la hungara nacia teamo, en 2000 li estis la tria en eŭropa ĉampionumo, poste lia amatora statuso ŝanĝiĝis al profesia. De 2000 ĝis 2010 li havis 42 profesiajn matĉojn ofte eksterlande. Li venkis 36-foje, malvenkis kvinfoje kaj unu estis sendecida. En tiu periodo li estis sesfoje mondĉampiono.

Vidu, aŭdu ankaŭ
----------------

* video

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo
2. ↑   usona filma datenaro

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 818084
 |


* Portalo pri Biografio
**Malmberget** (lule-samee *Málmmavárre*; tornival-finne *Malmivaara*) estas loko en la sveda provinco Norrbotten kaj la historia provinco Sameio, proksimume 70 km norde de la Arkta Cirklo .

Geografio kaj historio
----------------------

 Vido super la loko
La loko en la komunumo Gällivare estas ĉefe konata pro siaj ferercaj minoj. Fera erco estis elrompita ĉi tie por la unua fojo en 1741. Post kiam la ercfervojo de la balta mara haveno Luleå ĝis la minejoj finiĝis en 1888 (1902/1903 ankaŭ al la tutjara senglacia Narvik ĉe Atlantiko), komenciĝis tiel nomata "erca pelado", komparebla al la orfebro en Nordameriko. En la unuaj jaroj la ministoj loĝis en kabanoj, kiujn ili konstruis el malplenaj dinamitaj skatoloj.

250 metrojn profunda kavo trairas Malmberget, dividante la lokon en du partojn. Konstruaĵoj kaj vojoj senĉese malkonstruiĝas, ĉar ili alvenas en la areo kun risko de kolapso. Ekzemple en 1974 preĝejo translokiĝis de la rando de la kavo al la interno de la kavo, kiu estis liberigita de erco. En la lastaj jardekoj la loĝantaro signife malpliiĝis. La ekspansio de la danĝera zono ankaŭ estas unu el la ĉefaj kialoj por ĉi tio. Do homoj komencis translokiĝi al Gällivare, tri kilometrojn pli sude, kiu nun estas pli granda ol la origina ĉefa urbo Malmberget.

La nun neevoluinta strio inter la du distriktoj larĝas ĉirkaŭ 500 metrojn, tiel ke la Statistiska centralbyrån en 2015 unuafoje identigis du apartajn *tätorter*. La iomete pli loĝantarriĉa okcidenta parto, en kiu troviĝas plej multaj publikaj instalaĵoj, ankoraŭ nomiĝas *Malmberget,* la orienta parto kun la tradiciaj distriktaj nomoj Malmsta kaj Kilen nomiĝas **Malmberget östra** ("Malmberget Orienta"). La loĝantaro de ambaŭ distriktoj kune estas nun malpli ol triono de la maksimuma valoro de la 1970-aj jaroj.

Estas minmuzeo en Malmberget, kiu rakontas pri loka ercminado de la malkovro de la kuŝejoj ĝis la nuntempo. Eksterordinara minerala kolekto kaj fotoekspozicio ankaŭ videblas ĉi tie.

Filoj kaj filinoj de la urbo
----------------------------

* Harry Åhman (1912–1992), koresponda ŝakestro kaj ŝakaranĝanto
* Kurt Andersson (\* 1939), nacia glacihokeisto kaj futbalisto
* Göran Forsmark (1955-2020), sveda aktoro
* Jan Boklöv (\* 1966), skisaltisto
* Olle Martinsson (\* 1944), skisaltisto
* Åsa Regnér (\* 1964), politikisto

Io plia
-------

Malmberget estas la loko de la 44-a ĉapitro de la romano *La mirinda vojaĝo de la malgranda Nils Holgersson kun la sovaĝaj anseroj* de Selma Lagerlöf.

Eksteraj ligiloj kaj noto
-------------------------

* Kategorio Malmberget en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Malmberget en la germana Vikipedio.*
**Hegyesd** [hedjeŝd] estas malgranda vilaĝeto kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Meza Transdanubio, en departemento Veszprém, en Distrikto Tapolca. Hegyes signifas: pinta.

Blazono de Hegyesd
Panoramo de Hegyesd el la supro de la samnoma monto
Montopinto de Hegyesd

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 11  km²
* Koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 46.917/17.5187
* Loĝantaro: 170
* Poŝtkodo: 8296
* Telefonprefikso: 87

Situo
-----

La vilaĝo situas sur malebenaĵo, laŭ rojo, laŭ traira flankovojo. Tapolca troviĝas 9, Badacsony 15, Ajka 25 km-ojn.

Historio
--------

La unua mencio devenis el 1282. En la 13-a jarcento fortikaĵo konstruiĝis sur la eksvulkanon, kiun la turkoj okupis en 1561. Post unu jaro la aŭstroj-hungaroj reokupis ĝin kaj tuj malkonstruis. Germanoj refondis la detruitan kaj senhoman vilaĝon. La vilaĝanoj okupiĝas precipe pri vinkulturo. En Hegyesd migra poŝto servas.

Vidindaĵoj
----------

* ruinoj de iama fortikaĵo sur montopinto 281 m-ojn alta
* ŝtonoponto
* akvorezervujo

Fontoj
------

* 

* Kategorio Hegyesd en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Mihály Korbuly** [mihAj korbuj?], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Korbuly Mihály** estis hungara kemiisto.

Mihály Korbuly  naskiĝis la 9-an de julio 1868 en Tótbánhegyes. Li mortis la 18-an de januaro 1939 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Mihály Korbuly frekventis gimnaziojn en Arad kaj Szarvas, poste armean lernejon, kie li iĝis leŭtenanto en 1890. Tamen li plulernis en Zuriko akiranta 2 diplomojn en 1901 kaj 1902. Post la diplomoj li eklaboris en Budapeŝto en laborejo pri furaĝoj. En 1904 li studvojaĝis, poste li havis riĉajn spertojn pri bredado de fiŝoj kaj purigado de kloakoj. En 1906 oni establis laborejon pri la menciitaj temoj, kies estro estis Mihály Korbuly inter 1907 kaj 1933, poste li pensiuliĝis. Li okupiĝis pri efikoj al fiŝoj pro la industriaj kloakaĵoj.

Elektitaj artikoloj
-------------------

* *A vízszennyezésekről különös tekintettel a halakra*
* *Az ipari szennyvizek és azok hatása a halakra. Szulfitcellulozegyári szennyvizek.* (1912)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)
**István NÁSz** [iŝtvAn nAs], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Nász István** estas hungara kuracisto, biologo, profesoro, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (1985).

István Nász  naskiĝis la 3-an de marto 1927 en Túrkeve.

Biografio
---------

István Nász frekventis universitaton en Budapeŝto inter 1945-1951, dume li aliĝis al la universitata instituto en 1948. En 1964 li doktoriĝis antaŭ la akademio. Li profesoriĝis en 1969, en la sekva jaro li estis elektita vicdekano. En 1973 li iĝis vicrektoro. Li okupiĝis pri bakterioj kaj virusoj. Li partoprenis en redaktadoj de fakrevuoj, ekzemple *Acta Microbiologica*. En 1997 li pensiuliĝis. Li ricevis premiojn kaj medalojn inter 1962-2007.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Adenovirus in Human Embionic Kidney Cells* (1959)
* *Az adenovírusok és kórokozó szerepük* (1967)
* *Mikrobiológia* (1974) - studenta lernolibro
* *Biomedical Significance of Peptide Research* (1984)
* *Characterization of Intertype Specific Epitopes on Adenovirus Hexons* (1998)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
**Cogeces de Íscar** [koĤEzes deISkar] estas municipo en la sudoriento de la provinco Valadolido, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko *Tierra de Pinares* (Pinartero) en la sudo de la provinco. *Cogeces de Íscar* estas komprenebla etimologie kiel vorto rilata al rikolto kaj aludo al Íscar, ĉar ĝi apartenis al la Senjorlando de Íscar.

Cogeces de Íscar en la provinco Valadolido.
La *Tierra de Pinares* de la provinco Valadolido, verde, sude.
Pordego de la preĝejo.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 13,41 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 142 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte 340 el la 1920-aj jaroj. 

Ĝi distas 34 km de Valadolido, provinca ĉefurbo, 6 km de Íscar kaj 15 km de Cuéllar. Ĝi limas kun la provinco Segovio. Ĝia municipa teritorio estas ebeneca kaj ĉirkaŭita de montetoj.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Leono kaj poste al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado rilata al la vojoj inter Portillokaj Íscar, kaj de pilgrimantoj, komercistoj kaj soldatoj, kaj ties oficiala fondo datas el la 11-a jarcento.

Frua dokumenta mencio estas de 1144. En la municipo loĝis Don Juan de Zúñiga Avellaneda y Velasco, kiu estis gravulo de la kortego de la reĝo de Karolo la 1-a. Ankaŭ gravaj familioj loĝis en Cogeces kiel Avellaneda, Leiva, de la Cuadra aŭ Hermosilla, ĉiuj ligitaj al gravaj familioj de Íscar kaj Cuéllar. Ĝi dependis de la Senjorlando de Íscar kiel unu el ties plej gravaj lokoj. Kiam oni organizis la hispanan teritorion en provincoj kaj ĝis komenco de la 20-a jarcento ĝi apartenis al la provinco Segovio kaj aliĝis poste al la provinco Valadolido.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj, vitejoj, legomoj kaj terpomoj) kaj brutobredado (bovoj) kaj elfosado de gipso. Lastatempe kultura kaj rura turismo ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado). 

De la historia pasinteco restis vizitindaj vidindaĵoj el kiuj menciindas la gotika preĝejo de la 15-a jarcento kaj la ermitejo de Magdala.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Valadolido

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 765554
 |
Altimetria profilo de ŝoseo.
Trafiksignalo de averto antaŭ granda misnivelo en la ŝoseo.
La **altimetrio** (nomata ankaŭ *hipsometrio*) estas la branĉo de la topografio kiu studas la aron de metodoj kaj proceduroj por determini kaj reprezenti la altecon aŭ simple "alton" de ĉiu punkto rilate de referenca ebeno. Pere de la altimetrio oni atingas reprezenton de la reliefo de la tereno.

Laŭ Francisko Azorín ĝi estas *Topografria fako pritraktanta trovi kaj plandesegni altecon de tereno rilate difinitan nivelsurfacon.* Kaj li indikas ankaŭ la sinonimon "hipsometrio" kiel faka termino kaj simple "nivelado" por pli ampleksa kompreno. Altimetro estus la aparato por mezuri altojn.

Vidu ankaŭ
----------

* Altimetro
* Batimetrio
* Hipsometro
* Planimetrio

### Eksteraj ligiloj

* Retejo de altimetrioj de montoj por la praktiko de biciklismo

Notoj
-----

1. ↑  Francisko Azorín, arkitekto, Universala Terminologio de la Arkitekturo (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 9.
**Jake LLOYD** (naskiĝis la  5-an de marto 1989(nun 1989-03-05), do nun 34-jara) estas usonano, kiu inter la jaroj 1996 kaj 2005, do inter la aĝo de 7 kaj 16 jaroj, agis kiel infana aktoro. Aparte li konatiĝis en la rolo de la 9-jara knabo *Anakin Skywalker* en la kineja filmo *Star Wars Episode I: The Phantom Menace* de la serio *Star Wars*. La rolulo estas sklava knabo kaj lerta piloto de la planedo *Naboo*, kiu sonĝas fariĝi Ĵedajo, nobla batalanto de la fikcia universo. Centoj da aktoroj estis provitaj en Britio, Irlando, Kanado kaj Usono antaŭ ol la produktantoj decidiĝis pri Lloyd, kiun la scenaristo kaj reĝisoro George Lucas konsideris plenumi siajn postulojn de *"bona aktoro, entuziasma kaj tre energia"*. La produktisto Rick McCallum apreze diris, ke Lloyd estas *"inteligenta, maliceta, kaj amas ion ajn mekanikan - samkiel Anakin."*

* Kategorio Jake Lloyd en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 662868
* GND: 1061637727
* LCCN: no99033779
* VIAF: 4561890
* ISNI: 0000 0000 5215 5021
 |
Eskitalopramo, selektiva malhelpaĵo de realpreno de serotonino, uzata kiel kontraŭdeprimaĵo.
**Malhelpaĵo de realpreno** estas droga tipo, konata kiel realprena variigaĵo, kiu malhelpas la ĉelmembranan transportilo-mediaciatan realprenon de nervotransigilo el la sinapso en la antaŭsinapsan neŭronon. Tio kondukas al eksterĉela plikoncentrigo de la nervotransigilo kaj pliigo de nervotransigado. Diversaj drogoj faras siajn psikologiajn kaj fiziologiajn efikojn per realprena malhelpo, inkludante multajn kontraŭdeprimaĵojn kaj psikostimulaĵojn.

Plej multaj konataj malhelpaĵoj de realpreno efikas al la unuaminaj nervotransigiloj serotonino, noradrenalino (kaj adrenalino) kaj dopamino. Tamen, ekzistas ankaŭ pluraj kuraciloj kaj esploraj kemiaĵoj, kiuj agas kiel malhelpiloj de la realpreno de aliaj nervotransigiloj, kiaj glutamata acido, gamo-amina butirata acido (GABA), glicino, adenozino, kolino (la prekursoro de acetilkolino) kaj la endokanabinoidoj, inter aliaj.

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Reuptake inhibitor en la angla Vikipedio.*
**Hegyszentmárton** [hedjsentmArton] estas malgranda vilaĝeto kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Baranya, en Distrikto Sellye. La loknomo signifas: monto-Sankta Marteno.

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 19 km²
* Loĝantaro: 430
* Poŝtkodo: 7837
* Telefonprefikso: 73

Situo
-----

Hegyszentmárton situas sur malebenaĵo, fine de sakovojo.

Historio
--------

La unua mencio devenis el 1332 en formo *S. Martini*. Dum la historio aliaj du proksimaj vilaĝetoj aliĝis al Hegyszentmárton. La serboj okupis la regionon inter 1918-1920.

En Hegyszentmárton migra poŝto servas.

Vidindaĵo
---------

* baroka katolika tombeja kapelo
* 3 kampaniloj

Komunumoj de Sankta Marteno en Hungara reĝlando
-----------------------------------------------

(Pro longeco en Transilvanio vidu ilin aparte: Csíkszentmárton!)

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| Alsószentmárton | Bükkszentmárton | Felsőszentmárton | Hegyszentmárton |
| Kebeleszentmárton | Kemenesszentmárton | Kisszentmárton | Kunszentmárton |
| Őriszentmárton | Rábaszentmárton | Rózsaszentmárton | Sopronszentmárton |
| Szalkszentmárton | Szentmártonkáta | Szigetszentmárton | Szilvásszentmárton |
| Tápiószentmárton | Tótszentmárton | Turócszentmárton | Zalaszentmárton |
| Zsitvaszentmárton |  |  |  |

* Kategorio Hegyszentmárton en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Joseph Franz von LOBKOWITZ** (germane plennome *Joseph Franz Maximilian Ferdinand Karl Fürst von Lobkowitz*) aŭ Princo Lobkowitz (7a de decembro 1772 - 16a de decembro 1816), nobelo devena el Bohemio, de la familio Lobkowitz, amanto de muziko kaj elstara violonisto estis mecenato kaj protektanto de muzikistoj kiel Ludwig van Beethoven.

Biografio
---------

Li naskiĝis en Raudnitz (nuntempe Roudnice nad Labem, Ĉeĥio), kaj ĉiam suferis malsanon kiu lamigis lin. Ŝajne lia patro devigis lin lerni ludi violonon por trankviliĝi.

Li iĝis amiko de Beethoven kaj estis dua post la princo Lichnowsky en entuziasmo kaj patroneco. Lobkowitz patronis Daniel Steibelt en la fama defio de improvizado kontraŭ Beethoven, kiu — patronita de la princo Lichnowsky — estis venkita de Beethoven. Tio okazis en la palaco de Lobkowitz (kiu ankoraŭ ekzistas), ĉe la palaco Hofburg en Michaelerplatz. Tie Beethoven ankaŭ premieris en 1804 sian faman verkon Simfonio n-ro 3 (Beethoven) - kiu estis dediĉita al Lobkowitz danke, post forviŝi la antaŭan dediĉon al Napoleono Bonaparte. Beethoven dediĉis al li ankaŭ siajn Simfoniojn nr-o 5 kaj n-ro 6, krom la Arĉa kvarteto Op. 18, la Triobla Konĉerto, la kvarteto Op. 74 kaj la ciklo de *lieder* *An die ferne Geliebte*.

La Napoleonaj Militoj kontraŭ Francio kaj la multekosto de lia koncertejo krom la elteno de lia propra orkestro - malriĉigis lin kaj li vidiĝis devigita forlasi Vienon. Beethoven neniam revidis lin, kaj li mortis en Wittingau (nuna Třeboń, Ĉeĥio), trista kaj malriĉa.

* Kategorio Joseph Franz von Lobkowitz en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 606860
* GND: 130627011
* VIAF: 15883048
* MBA: 8c39b867-dcf4-4b97-b73a-9ba198fea455
* NKC: xx0268650
* ICCU: MUSV039308
 |
**Kainismo** estas tipo de agresema konduto observita en iuj bestoj, ĉefe rabobirdoj, kiu konsistas en la rekta mortigo de la frato aŭ la plej malaĝaj fratoj fare de frato aŭ la plej aĝaj fratoj pli fortaj.

Poste ili akaparas la manĝon kaj atenton de siaj gepatroj. En iuj specioj, kiel la reĝa aglo (*Aquila chrisaetos*), la gepatroj ne reagas kiam ĉeestas ĉi tiun aktivecon, dum ĉe aliaj bestoj la kainisma konduto okazas nur kiam la gepatroj forestas de la nesto. La nomo faras referencon al Kaino, biblia rolulo kiu mortigis sian fraton Abel pro ĵaluzo.

Ĉe la kukoloj okazas simila konduto, kvankam en ĉi tiuj kazoj la kukolido *murda* ne estas la plej aĝa (kvankam jes la plej granda) nek tiuj kiun ĝi mortigas estas biologiaj fratoj, sed adoptitaj fratoj. La inaj kukoloj ne konstruas nestojn, sed ili metas ovojn en ĉiu nesto de aliaj birdoj kiujn ili trovas. La kukolido eloviĝas tuj, kiam apenaŭ havas forton kaj sufiĉan moveblecon por elnestigi la reston de ovoj for de la nesto. Poste, la gepatroj kaj konstruantoj de la nesto idozorgas ĝin sen scii ke ĝi estas murdisto de ties aŭtentikaj gefiloj.

Vidu ankaŭ
----------

* Suledoj
**Miklós SZENTHELYI** [miklOŝ sentheji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szenthelyi Miklós** estas hungara violonisto, dirigento kaj altlerneja instruisto. Liaj edzinoj estis Pálma Morvay kaj Judit Faludi.

Miklós Szenthelyi naskiĝis la 24-an de januaro 1951 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Miklós Szenthelyi studis en muzika mezlernejo inter 1964-1968, poste en Muzikarta Altlernejo Ferenc Liszt inter 1968-1973 en Budapeŝto. Post la diplomo li tuj instruis en la Altlernejo, baldaŭe havanta pli kaj pli altajn postenojn. Jam dum lernado en 1971 li jam partoprenis en konkurso kaj komenciĝis la kariero. Li faras koncertojn precipe ekde 1974 baldaŭe li koncertadis en la tuta mondo. Li instruis ankaŭ eksterlande en Usono, Suomio, Brazilo. Ekde 1999 li estas ankaŭ dirigento. Li ricevis premion Kossuth en 2008, pli frue ankaŭ aliajn premiojn.

Diversaj muzikdiskoj estis eldonitaj pri liaj muzikaĵoj. Li prezentis ĉiujn violonajn verkojn de Johann Sebastian Bach dum unusola koncerto.

Elektitaj disĉiploj
-------------------

* József Lendvay

Fontoj
------

* Hungara Vikipedio


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 409736
* GND: 134627288
* LCCN: nr90006611
* VIAF: 12492963
* ISNI: 0000 0001 0871 0291
* SUDOC: 25128655X
* BNF: 13900240x
* MBA: 09c8f338-6814-4718-a8d2-e2ae6b9df5a0
* BIBSYS: 4080699
* NKC: xx0162866
 |
**Miklós Vendel** [niklOŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Vendel Miklós** estis hungara geologo, profesoro, membro (korespondanta en 1933, ordinara en 1943) de Hungara Scienca Akademio. Lia frato estis Aladár Vendl.

Miklós Vendel  naskiĝis la 8-an de oktobro 1896 en Sopron. Li mortis la 7-an de februaro 1977 en Sopron.

Biografio
---------

Miklós Vendel frekventis universitaton ĝuste dum la 1-a mondmilito en Budapeŝto, tial li ankaŭ batalis kontraŭ la italoj. Li doktoriĝis en 1920, samtempe li estis vicprofesoro en Universitato de Budapeŝto. En 1923 li ekinstruis en altlernejo en Sopron kie li atingis la instruan rangon publika eksterordinara profesoro. En la studjaro 1937 li estis dekano. Li pensiuliĝis en 1972. Li okupiĝis pri ĉiuj branĉoj de geologio. Li ricevis premion Kossuth en 1951.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Die Geologie der Umgebung von Sopron* (1929)
* *Die technisch wichtige Mineralschätze Ungarns* (1938)
* *A kőzetmeghatározás módszertana* (1959)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
**Preĝejo Sankta Luko** estas romkatolika historia monumento en Hungario, en vilaĝo Rezi.

Historio
--------

La gotika kirko estis konstruita en la 14-a jarcento, sed la turkoj detruis ĝin. Inter 1723-1746 oni rekonstruis ĝin, sed oni profitis kelkajn restintajn murojn. En 1750 pro incendio la preĝejo bruldetruiĝis, poste la rekonstrua aspekto estis baroko. En 1908 la sanktejo estis malkonstruita kaj en tiu loko oni konstruis krucnavon, poste novan sanktejon kaj sakristion. En la sama jaro oni kreis orgenon. Inter 1992-1995 la plena preĝejo renoviĝis.

Konstruaĵo
----------

La preĝejo situas sola sur monteto en korto. En la korto ankaŭ statuo pri Sankta Floriano estas videbla. Al la enirejo ŝtupoj kuras. La fasado estas simetria, meze la kvadrata turo altiĝas. En ties mezo malsupre la enirejo funkcias. La turo estas apogita kun 2 pilieroj. Ankaŭ la navo havas pilierojn. La absido estas multlatera. Interne en la ĉefaltaro statuo pri Sankta Luko estas. En finoj de la krucnavo po unuj altaroj funkcias.

La preĝejo havas bonan akustikon, tial somere oni aranĝas ankaŭ orgenajn koncertojn. 

Kermeso okazas en la 18-an de oktobro.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun foto
* hungare kun fotoj[*rompita ligilo*]
* hungare kun foto[*rompita ligilo*]
* hungare kun fotoj
**Hefenhofen** estas komunumo en la distrikto Arbon de Kantono Turgovio, Svislando. Ĝi havis 1195 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007.

Geografio
---------

Hefenhofen situas en supra Turgovio sur la montoĉeno Seerücken kaj ofertas vido super la Bodenlago. La komunumo konsistas el en tute 11 municipoj kaj setlejoj, nome: Hefenhofen mem, Brüschwil, Hamisfeld, Auenhofen, Chappehuse, Chatzerüti, Sonnenberg, Chressibuech, Hatswil, Tohueb kaj Moos.

Najbaraj komunumoj
------------------

Hefenhofen limas en okcidento al Sommeri, en nordo al Kesswil kaj Dozwil, en nordoriento al Uttwil, en oriento al Romanshorn, en sudoriento al Salmsach, en sudo al Egnach kaj en sudokcidento al Amriswil.

Trafiko
-------

Hefenhofen atingeblas de Amriswil kaj Dozwil per poŝtaŭto.

Historio
--------

La unua skriba mencio de Hefenhofen kiel *Hebinhova* datiĝas el dokumento verkita de Ludoviko la Pia en la jaro 817 en Aachen.

La komunumo Hefenhofen en sia hodiaŭa formo estis fondita en la jaro 1870 per la kunigo de la municipa kaj la loka komunumo Hefenhofen al la nuna unueca komunumo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la komunumo Hefenhofen
* Hefenhofen en la Historia Leksikono de Svislando

* Kategorio Hefenhofen en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Arbon |
| --- |
| Amriswil  •  **Arbon**  •  Dozwil  •  Egnach  •  Hefenhofen  •  Horn  •  Kesswil  •  Roggwil  •  Romanshorn  •  Salmsach  •  Sommeri  •  Uttwil |  |

 |
**Miklós Takács** [miklOŝ takAĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj kun plena nomo **Takács Miklós Antal Imre** estis hungara arbaristo, politikisto. Lia nobela antaŭnomo estis *saári* [ŝAri].

Miklós Takács naskiĝis en 1906 en Szombathely, li mortis en 1967 en Szombathely.

Biografio
---------

Miklós Takács komence li iĝis ĉarpentisto, poste li akiris arbaristan diplomon en arbarista akademio en Győr en 1935. Post la diplomo li estis arbarista inspektoro en Csepreg, Kőszegpaty, Nemescsó kaj Pusztacsó. Tiutempe li ofte kontribuis en hungaraj kaj germanaj gazetoj pri arbaraj kaj abelbredadaj temoj. Dum la nazia erao (1944-1945) li laborigis judajn trudlaboristojn en la arbaroj, tial ili evitis la koncentrejojn. Depost la 2-a mondmilito li politikadis en la socialdemokrata partio. En 1948 li ne akceptis la komunistojn kune kun Anna Kéthly, tial ili estis eksigitaj el la partio. Dum la 1950-aj jaroj li estis plurfoje arestita kaj torturita. Dum la Hungara revolucio de 1956 li estis aktiva en la partio, tial poste li estis arestita, tamen ne longe.

Fontoj
------

* 
*

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 724903
 |
**Nadiad,** laŭ guĝarata lingvo **નડિયાદ,** laŭ hindia lingvo **नडियाद,** estas urbego kaj municipo en okcidenta Barato, subŝtato Guĝarato, en distrikto de Ĥeda, kie ĝi estas ties sidejo.

Biblioteko en Nadiad

Demografio
----------

Nadiad havis populacion de 330 400 en 2021 kun legopovo de 95%, kiu estas signife pli alta, ol la landa mezumo.

Geografio
---------

Nadiad situas sur ebenaĵo en alteco 35 m. Anand troviĝas 18, iama subŝtata ĉefurbo Ahmedabado 45, Ĥambat 48, Vadodara 55, nova subŝtata ĉefurbo Gandinagaro 62, Godhra 77, Mumbajo 415, tutlanda ĉefurbo Delhio 791, Kolkato 1592 kilometrojn (aere) .

Kirko en Nadiad

Historio
--------

En Nadiad onidire loĝis sub ŝnurdancistoj, tial la historiaj nomoj estis "Natapadra" aŭ "Natpur" aŭ "Nandgam". La urbo longe estis regita de islamanoj.

Ekonomio
--------

En Nadiad la ĉefa industria firmao produktas partojn de aŭtoj. Dum la historiaj tempoj precipe muelejoj funkciis. Nuntempe menciindas prilaborado de konstrulignoj.

Lingvoj
-------

En Nadiad la oficialaj lingvoj estas la guĝarata kaj la hindia.

Religioj
--------

En Nadiad plejparto de la populacio estas hinduoj (preskaŭ 80%), krome muslimoj (13,5%), ĝainistoj (3,5%), kristanoj (preskaŭ 1%) kaj sikistoj (preskaŭ 0,5%).

Eduko
-----

Nadiad havas universitaton kaj plurajn altlernejojn.

Klimato
-------

Nadiad havas mildajn vintrojn kaj tre varmajn somerojn. Jare pluvas inter 700-1200 mm. Dum musono la inundojofte estas katastrofaj.

Trafiko
-------

Nadiad havas trairan fervojan linion kun stacidomo inter Ahmedabado-Vadodara laŭ ĉefa linio Delhio-Mumbajo. Krome alvenas flanka fervoja linio al la stacidomo. 9 vojoj kuras al la urbego. La plej proksimaj flughavenoj funkcias en Vadodara kaj Ahmedabado.

Vidindaĵoj
----------

* preĝejoj, precipe hinduaj

Fontoj
------

* WikiTrans

* MonumentoMonumento
* TemploTemplo
* StacidomoStacidomo
La **Kirko Sankta Ludoviko** estas romkatolika historia monumento en Hungario, en vilaĝo Felsőnyék.

Historio
--------

Gotika preĝejo Sankta Maria kun 2 turoj kaj 4 flankokapeloj estis konstruita dum la mezepoko (eble en la 15-a jarcento) en tiu loko. Dum dominado de turkoj ĝi ruiniĝis, nur malofte oni aranĝis mesojn. Laŭ priskribo en 1722 estas nur la muroj sen tegmento. Fülöp Batthyány-Strattmann konstruis el la ruinoj pli novan preĝejon inter 1830-1836, sed plejparte la muroj restis. La kirko estis renovigita en 1896 kaj 1911.

Konstruaĵo
----------

La preĝejo situas sola apud tombejo, kiu funkciis jam en la 10-a jarcento. Apud la preĝejo estas krucifikso. La fasado estas simetria, meze enirejo funkcias, la plej supre kvadrata turo altiĝas. La navo kaj la plurlatera absido estas apogitaj per pilieroj. Ankaŭ sakristio aliĝas al la absido. Estas alia enirejo en flanko de la navo. Interne la muroj kovras freskojn, sed mankas arkeologiaj laboroj.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* hungare kun foto
* 


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

Krucifikso apud la preĝejo
**Harry Howell Carney** (naskiĝis la 1-an de aprilo 1910 je Bostono en Masaĉuseco en Usono; mortis la 8-an de oktobro 1974 en Novjorko) estis kiel saksofonisto grava multjara membro de la Orkestro Duke Ellington.

De maldekstre: Chris Gage, Louis Bellson, Stan "Cuddles" Johnson, Tony Gage, Fraser MacPherson, Harry Carney
Jimmy Hamilton kaj Harry Carney en *Aquarium* je Novjork proks. novembron de 1946.  
 Foto de William P. Gottlieb.

Vivo
----

Carney lernis ludi komence pianon, klarneton kaj aldosaksofonon, antaŭ ol li transiris al baritonsaksofono. Li ludis ekde1923 en lokaj bandoj ĉirkaŭ Bostono. Al liaj amikoj el la junaĝo apartenis Johnny Hodges kaj Charlie Holmes. En la aĝo de 17 jaroj post mallonga gastmuzikado en la bando de Fess Williams, en 1927 li eniris je Novjorko en la orkestron de Ellington kaj restis tie ĝis sia morto. Krom baritonsaksofono, tiam pli nekutima instrumento en ĵazo, kiun li establis en la bandon de Ellington, tie li ankaŭ ludis aldosaksofonon (origine li estis dungita kiel dua aldo), klarneton (aparte solaĵo Solo en *Rockin' in Rhythm*, kies kunverkinto li estis) kaj basklarneton. En la bando li fariĝis intima amiko kaj konfidulo de Duke Ellington, kiun li pli malfrue ankaŭ veturigis. Li mortis kelkajn monatojn post la morto de Ellington, je kies mortotago li diris: „Tiu ĉi estas la plej malbona tago de mia vivo. Nun estas nenio, por kio mi vivu plu".

Krom sondiskoj kun Ellington li publikigis en 1954 ankaŭ du albumoj je propra nomo („Harry Carney with Strings", „Moods for girl and boy"), estas tamen ankaŭ aŭdebla sur diskoj de Johnny Hodges, Lionel Hampton, Teddy Wilson, Barney Bigard, Leonard Feather, *Metronome All Stars* aŭ Gerry Mulligan. Charles Mingus memorigis pri li per sia komponaĵo *For Harry Carney* (sur albumo „Changes").

Disko
-----

* *Duke Ellington at Fargo, 1940 Live*


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Muziko |

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Harry Carney en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Biografieto laŭ Scott Yanow kaj bildoj
* Harry Carney ĉe Verve


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 407240
* GND: 134343824
* LCCN: n81071433
* VIAF: 195550
* ISNI: 0000 0000 8349 3795
* SUDOC: 083974121
* BNF: 13892182r
* MBA: 48f34bd6-dc5d-41ba-8cd5-0495787f13fa
* NKC: ola2002159358
* ICCU: LO1V263080
* BNE: XX1574783
 |
La **preĝejo Sankta Laŭrenco** estas romkatolika historia monumento en vilaĝo Pilismarót.

Historio
--------

Laŭ eklezia fonto en tiu loko estis kirko en 1332. Ekde 1493 la paŭlanoj servis en la kirko. Dum domimado de turkoj la protestantoj uzis la preĝejon, sed post la turka erao la paŭlanoj revenis. En la sekva periodo estas kontraŭaj priskriboj. Supozeble en 1810 la kirko estis plene trakonstruita, ŝajnas - kelkaj mezepokaj elementoj estis reuzitaj. La orgeno estis farita en 1876, post 2 jardekoj ĝi estis trakonstruita. La preĝejo renoviĝis en 1970 kaj 2010.

Konstruaĵo
----------

La preĝejo situas sola laŭ la ĉefvojo, sed apud la kirko estas ŝtona kruco el la 19-a jarcento. La fasado estas simetria, meze la enirejo funkcias, la plej supre la turo altiĝas. La turopinto estas malalta piramido. La navo finiĝas en rektangula absido, apude la etaĝa sakristio troviĝas.

Kermeso okazas en dimanĉo proksime al la 10-an de aŭgusto.

Fontoj
------

* hungare kun foto
* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Letero de Girolamo Mei al Vincenzo Galilei, en kiu tiu priskribas la efektojn de la malnovgreka muziko sur la homaj emocioj.

  

**Girolamo Mei** (nask. 27-a de majo 1519; mort. julio1594) estis itala historiisto kaj humanisto, fama en la muzikhistorio ekpuŝinte per intelekta imulso la Florencan Skolon revivigi la antikan grekan dramon. Li naskiĝis en Florenco kaj mortis en Romo. 

Mei estis la unua Eŭropano post Anicius Manlius Severinus Boethius kiu detale studis la malnovgrekan muzikteorion. Li kompilis siajn eltrovaĵojn en la granda traktaĵo *De modis musicis antiquorum* (neniam publikata, sed verkita inter 1568 kaj 1573). 

Multajn el siaj rezultoj li komunikis al Vincenzo Galilei per multampleksa korespondado; tiuj ĉi informoj estis determinaj je la formado de la nova stilo, kiu evoluis en Florenco fine de la 16-a jarcento, la nova recitativa stilo, el kiu siaflanke evoluis la monodio, la unua muzikdramo kaj eble la opero. 
Galilei kaj la aliaj anoj de la Camerata Florentina sin dediĉis al la tasko revivigi la muzikon de la malnovgreka dramo kaj, kvankam ili eraris pri tio, kiel realigi ĝin, utiligante la ideojn de Mei ili survojigis unu el la plej gravaj revolucioj en la muzikhistorio. 

Mei ankaŭ publikis kaj komentis la tragediojn de Eskilo kaj Eŭripido samkiel multajn aliajn verkojn de klasikantikaj verkistoj.

Bibliografio
------------

* Claude Palisca, *Girolamo Mei*,NewGrove 1980 xii 7-68
* Gustave Reese, *Music in the Renaissance*. New York, W.W. Norton & Co. 1954. ISBN 0-393-09530-4


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 204904
* GND: 118989138
* LCCN: n87152872
* VIAF: 61702748
* ISNI: 0000 0001 1027 9808
* SUDOC: 035614188
* BNF: 13517235j
* NLA: 35859937
* NDL: 00744148
* ICCU: CFIV109974
* BNE: XX1561449
 |
**Miklós Villányi** [miklOŝ vilAnji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Villányi Miklós** estas hungara politikisto, ministro, ekonomikisto.

Miklós Villányi [*rompita ligilo*] naskiĝis la 5-an de marto 1931 en Gyűrűs.

Biografio
---------

Miklós Villányi akiris diplomon en Universitato Marx Károly en 1953, en la sama jaro li aliĝis al la komunistoj. Li plulernis 2 jarojn helpe de stipendio de Hungara Scienca Akademio. Li eklaboris en 1955 en ministerio pri financo, kie li havis paŝo post paŝo pli signifajn postenojn. Inter 1974 kaj 1982 li estis subministro, poste denove subministro, sed en ministerio pri agrikulturo kaj nutro. Inter 1987 kaj 1989 li estis ministro pri financo en Kabineto Grósz.

Elektitaj libroj
----------------

* *A közgazdasági szabályozók vállalati és szövetkezeti alkalmazásának...* (1976)
* *Pénz- és hitelgazdálkodás a mezőgazdaságban* (1968)
* *Mezőgazdasági számlakeret* (1982)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio Arkivigite je 2011-07-22 per la retarkivo Wayback Machine
**Henri de Tonti** (Gaeta, Reĝlando de Napolo, 1649 aŭ 1650 - Mobile, Franca Luiziano, 1704) estis itala esploristo, soldato kaj peltkomercisto kiu estis je la servo de Francio kiu estas memorata pro partopreno en la ekspedicio de 1682 de René Robert Cavelier de La Salle, la unua kiu trairis entute la riveron Misisipon. La leteroj kaj taglibroj de Tonti estas valora fonto por studi tiujn esplorekspediciojn.

Kiam La Salle revenis al Francio en 1683, li lasis Tonti zorge de Fort Saint Louis, en la rivero Ilinoiso. Li rezignis la kontrolon de la loko dum ioma tempo favore de Louis-Henri de Baugy, pro ordonoj de la guberniestro de la Nova Francio, Louis de Buade de Frontenac. Tri jarojn poste, sciante, ke La Salle reveni esplori la Misisipon, el la golfo de Meksiko, iris al sudo pro propra iniciato por klopodi renkonti La Salle en lia ascendo. Li ne trovis tiun, sed li atingis la golfon de Meksiko antaŭ reveni. Li lasis homojn ĉe la enfluejo de la rivero Arkansaso por establi komercejon kiu poste estos la historia urbo Arkansas Post.

Notoj
-----

1. ↑   "A tour of Mobile's first 100 years", staff reporter, The Press-Register, Mobile, AL, 2002-02-24, retejo: [specialreport/mobileregister/tri-02-24-2.html] MobReg-2 Arkivita la 1an de Oktobro de 2008 en Wayback Machine.

* Kategorio Henri de Tonti en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 738805
* GND: 129685259
* LCCN: n85311648
* VIAF: 38005078
* ISNI: 0000 0000 7373 9026
* SUDOC: 114134340
 |
**VÁCZY Leona** (va:ci), fraŭlinnomo Zachariás, estis rumanuja hungara bibliografino. Li naskiĝis en Debreceno la 5-an de septembro 1913 kaj mortis en Kluĵo, la 15-a de julio 1995. Ŝi estis la edzino de Kálmán Váczy kaj patrino de botanikistino Katalin Bartók.

Biografio
---------

Leona Váczy donis abiturienton en Kluĵo kaj akiris jurdoktoradon en 1941 en la sama urbo. Inter 1901 kaj 1971 ŝi estis kunlaborantino de la Universitata Biblioteko de Kluĵo. Ŝi kunmetis la alfabetordan medicianan-biologian repertoriumon de dekonan klasifiko (*Váczy*-index, 1965), kompletigis la bibliografion *Könyvészeti adalék* de Andor Réthy de la dua eldono (1973) de literaturhistorio de Lajos Kántor- Gusztáv Láng: *Romániai magyar irodalom 1944-1970*.

Verkoj
------

* *Az Erdélyi Múzeum tárgy- és névmutatója*, Kvár, 1980;
* *Magyar irodalom románul*, biliografio, 1830-1970 (kun Andor Réthy), Bk. 1983.

Bibliografio
------------

* Gábor Dénes: *Váczy Leona köszöntése*, Könyvtári Szemle, 1971.
* Beke György: *Készül a magyar irodalom román bibliografiája*, A Hét, 1975. december 12.

Fontoj
------

* Romániai magyar irodalmi lexikon Arkivigite je 2013-09-21 per la retarkivo Wayback Machine
Jako
**Jako** estas ekstera vesto en multaj kulturoj, malfermebla ĉe la antaŭa parto, manikhava, kovranta la korpon ekde la ŝultroj ĝis proksimume la koksoj. La malfermejo povas pendi nefermite aŭ oni povas fermi ĝin diversmetode: per butonoj, hokoj aŭ rubandbentoj.
Se tia vestaĵo estas klare pli longa ol ĝis la koksoj, oni prefere parolas pri mantelo aŭ palto.

La distingo inter bluzo respektive ĉemizo kaj **jako** baziĝas precipe sur tio, ke bluzoj kaj ĉemizoj ordinare konsistas el pli malpeza ŝtofo kaj ke oni portas ilin senpere sur la haŭto (kaj eventuale sub jako), dum jakoj tendencas esti el pli peza kaj pli varmiga ŝtofo kaj eventuale estas subŝtofitaj. Ĉar jakon oni portas super subvestoj kun same longaj manikoj kaj do ĝi ne tuŝas la haŭton, oni nur malofte devas lavi ĝin. Fakte multaj jakoj pro la elektita ŝtofo kaj la konstruo ne estas laveblaj.

Jakotipoj
---------

* Anorako
* Blazero
* Bolero
* Jaketo
* Ĵaketo
* Karakoo
* Kamaro
* Frako
* Jopo
* Redingoto
* Sakoo
* Smokingo
* Svetero
* Veŝto

* Kategorio Jako en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)