**Andújar** [anDUĥar] estas urbo kaj municipo de la Aŭtonoma Komunumo Andaluzio, en la provinco Jaén, sude de Hispanio.

La areo de la municipo estas 963 km2 kie loĝas 38 769 geloĝantoj, do loĝdenso estas 40.3 loĝ./km2. Ĝi estas industria kaj bone komunikata urbo, nome la tria plej loĝata de la provinco.

Andújar situas je 62 km de la provinca ĉefurbo Jaén kaj ĝi apartenas al la komarko Kamparo de Ĥaeno estante la plej etenda kaj plej nordokcidenta municipo de la provinco.

Ĝia municipa teritorio estas dividita pere de la rivero Gvadalkiviro, tiel ke norde estas la Natura Parko de la Sierra de Andújar apartenanta al Sierra Morena kaj sude la valo kaj la kamparo.

Historio
--------

Andújar el natura parko.
Urbodomo de Andújar.
Sanktejo de *Nuestra Señora de la Cabeza*.
Estas restaĵoj de la Paleolitiko, sed ĉefe de la Neolitiko kaj Bronzepoko. En la epoko de Romia Imperio la prospero estis ligita al la ceramiko de *terra sigillata*. En epoko de Al Andalus jam oni uzis la nunaj nomo (en la emirlando de Mohamedo la 1-a (853) kaj setlejo (fortikita de almohadoj, en la 12a jarcento). La kristanoj akiris la urbon en epoko de la reĝo Ferdinando la 3-a.

Andújar estis okupita en 1808 de la francoj dum la Milito de Hispana Sendependiĝo. La franca generalo Dupont sidejis en Andújar, kaj de tie eliris la francaj trupoj al Bailén kie ili estis venkitaj. Post la malvenko en la Batalo de Bailén, oni subskribis la kapitulacon en Andújar en la palaco Gracia Real.

La 31an de oktobro 1823, Fernando la 7-a, reveninta al Madrido el Kadizo post la batalo de Trocadero, kiu finigis la Liberalan Jartrion, subskribis en tiu urbo la nomitan "Dekreto de Andújar", kiu establis serion de reprezalio kontraŭ tiuj kiuj estis servinta al la konstitucia reĝimo.

En 1873 oni deklaris federalan kantonon, dum liberala revolucio.

En la Hispana Enlanda Milito Andújar estis en la zono de la respublikanoj kaj civilgvardioj kaj iliaj familioj rifuziĝis en la Sanktejo de *Nuestra Señora de la Cabeza*; okazis sieĝo kaj akra batalo.

Demografio
----------

Laŭ statistikoj de la andaluza registaro (SIMA, 2007) la 38769 geloĝantoj de la municipo **Andújar** estas 19639 inoj kaj 19130 viroj. En la 963-kvadratkilometra teritorio estas 7 setlejoj, kie loĝas 37345 geloĝantoj, kaj aliaj 1424 geloĝantoj loĝas dise en kamparo. Lasta konata nombro de naskiĝoj po jaro estis 409, 201 inoj kaj 208 viroj, kaj mortis 280, 138 inoj kaj 142 viroj. Tiel la natura kresko estis 129 (0.3%). La laborkapabla loĝantaro estis 14706 homoj (37.9%).

Kvartaloj
---------

En la urbo Andújar estas la jenaj kvartaloj:

* Barrio Montañés
* El Mercado
* La Lagunilla
* Los Belenes
* Plaza de Toros
* Polígono Puerta de Madrid
* Barrio de la Paz (Barrio de la UVA)
* Barrio San Bartolomé
* Emperadores
* La Pastora
* San Eufrasio
* Las Vistillas
* Cuadro de la Virgen
* Camino del Calvario

Ekonomio
--------

Tradicie la unuaranga sektoro gravis por olivarboj, cerealoj, legomoj kaj kotono. Gravis ankaŭ la industrioj rilataj al tiuj. Menciindas la ekonomia gravo de grandformata ĉasado (cervoj kaj aproj) kaj la prilaborado de artmetioj. Gravis ankaŭ la ceramiko, antikva jam el pli ol 2000 jaroj.

Iam estis minoj de uranio. Nuntempe agrikulturo kaj brutobredado kaj iom da industrio. En la mezo de la 20a jarcento estis grava industrio tekstila kaj de konservoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Listo de municipoj de provinco Ĥaeno

Eksteraj ligiloj
----------------

* Andújar - Statistikoj en *Sistema de Información Multiterritorial de Andalucía*.

Referencoj
----------

1. ↑  SIMA 2007

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rProvincoj de Andaluzio |
| --- |
| Almerio • Granado • Ĥaeno • Kadizo • Kordovo • Malago • Onubo  • Sevilo |  |
| Almerio • Granado • Ĥaeno • Kadizo • Kordovo • Malago • Onubo • Sevilo |

 |

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rMunicipoj de Provinco Jaén |
| --- |
| Albanchez de Mágina • Alcalá la Real • Alcaudete • Aldeaquemada • Andújar • Arjona • Arjonilla • Arquillos • Arroyo del Ojanco • Baeza • Bailén • Baños de la Encina • Beas de Segura • Bedmar y Garcíez • Begíjar • Benatae • Bélmez de la Moraleda • Cabra del Santo Cristo • Cambil • Campillo de Arenas • Canena • Carboneros • Castellar • Castillo de Locubín • Cazalilla • Cazorla • Chiclana de Segura • Chilluévar • Cárcheles • Escañuela • Espelúy • Frailes • Fuensanta de Martos • Fuerte del Rey • Guarromán • Génave • Higuera de Calatrava • Hinojares • Hornos • Huelma • Huesa • Ibros • Iznatoraf • Jabalquinto • Jamilena • Jaén • Jimena • Jódar • La Carolina • La Guardia de Jaén • La Iruela • La Puerta de Segura • Lahiguera • Larva • Linares • Lopera • Los Villares • Lupión • Mancha Real • Marmolejo • Martos • Mengíbar • Montizón • Navas de San Juan • Noalejo • Orcera • Peal de Becerro • Pegalajar • Porcuna • Pozo Alcón • Puente de Génave • Quesada • Rus • Sabiote • Santa Elena • Santiago de Calatrava • Santiago-Pontones • Santisteban del Puerto • Santo Tomé • Segura de la Sierra • Siles • Sorihuela del Guadalimar • Torreblascopedro • Torredelcampo • Torredonjimeno • Torreperogil • Torres • Torres de Albánchez • Úbeda • Valdepeñas de Jaén • Vilches • Villacarrillo • Villanueva de la Reina • Villanueva del Arzobispo • Villardompardo • Villarrodrigo • Villatorres |  |

 |


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 294672
* GND: 4642472-6
* LCCN: n79059372
* VIAF: 154757164
* BNF: 15621833q
* BNE: XX451918
 |