recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Gelterkinden (stacidomo). |

Pri la komunumo
---------------

**Gelterkinden** estas komunumo en la distrikto Sissach en Kantono Bazelo Kampara, Svislando. Ĝi havis 5699 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

Geografio
---------

Gelterkinden situas en Supera Bazelo Kampara sur alteco de 404 m s.m. en la Ergolzvalo ĉe la alfluo de la rivereto *Eibach* al Ergolz, proksimume 10 kilometrojn oriente de Liestal kaj 20 kilometrojn sudoriente de Bazelo inter arbaraj montetoj. Krom la kernvilaĝo al Gelterkinden apartenas pli ol 20 setlejoj, el inter kiuj Sommerau disponas pri propra trajnhaltejo.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Gelterkinden limas en nordo al Rickenbach, en nordoriento al Ormalingen, en oriento al Tecknau, en sudoriento al Rünenberg, en sudo al Rümlingen, en sudokcidento al Wittinsburg, en okcidento al Diepflingen kaj Thürnen, kan en nordokcidento al Böckten.

Trafiko
-------

La komunumo situas ĉe la fervojlinio de Bazelo tra Liestal al Olten kaj estas bone servata de la regiona trajnlinio S3 en duonhora kadenco.

En distanco de 5 km en Sissach situas la plej proksima konekto al la nacia aŭtoŝoseo A2.

Trajno de la historia tramo *Sissach-Gelterkinden-Fervojo*
Ĉar la Svisa Centra Fervojo okcidente preterpasis la komunumon, de la jaro 1891 ĝis 1916 funkciis tramlinio inter Sissach kaj Gelterkinden. Kiam en la jaro 1916 la Hauenstein-Bazotunelo estis malfermita, la komunumo subite troviĝis ĉe la ĉeffervojlinio, kio signifis komencon de granda ekonomia prospero.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Gelterkinden datiĝas el la jaro 1101 kiel *Gelterkingen*.

En la jaro 1461 la urbo Bazelo akiris kune kun la Baronejo Farnsburg ankaŭ la vilaĝon Gelterkinden. La Kastelo Farnsburg, de kie la voktoj de Bazelo dum 300 jaroj regis pri Gelterkinden, estis en la karo 1798 bruligita de ribeloj. Dum la Bazela Kantondisiĝo en la jaro 1832 la loĝantaro de Gelterkinden luktis fidele je la flanko de la urbo Bazelo. Tio kondukis al la Atakego de Gelterkinden (germane *Gelterkinder Sturm*) en la nokto de la 6-a al la 7-a de aprilo 1832, dum kiu trupoj de Bazelo Kamparo konkeris la vilaĝon kaj forpelis la bazelanojn. Tiel Gelterkinden estis integrita perforte al la nova Kantono Bazelo Kampara, kiu estis oficale agnoksita de la Svisa Dieto en 1833.

Vidu ankaŭ
----------

* Gelterkinden (stacidomo)
* Sommerau (stacidomo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la komunumo Gelterkinden
* Gelterkinden en la Historia Leksikono de Svislando

* Kategorio Gelterkinden en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rDistrikto Sissach |
| --- |
| SissachSissach Anwil  •  Böckten  •  Buckten  •  Buus  •  Diepflingen  •  Gelterkinden  •  Häfelfingen  •  Hemmiken  •  Itingen  •  Känerkinden  •  Kilchberg  •  Läufelfingen  •  Maisprach  •  Nusshof  •  Oltingen  •  Ormalingen  •  Rickenbach  •  Rothenfluh  •  Rümlingen  •  Rünenberg  •  Sissach  •  Tecknau  •  Tenniken  •  Thürnen  •  Wenslingen  •  Wintersingen  •  Wittinsburg  •  Zeglingen  •  Zunzgen | Sissach |

 |
**Gelsesziget** [gelŝesiget] estas malgranda vilaĝeto en Hungario, en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Zala, en Distrikto Nagykanizsa.

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 5km²
* Loĝantaro: 260
* Poŝtkodo: 8774
* Telefonprefikso: 93

Situo
-----

Gelsesziget situas sur mildaj deklivoj en Montetaro Zala laŭ kanalo Principális, laŭ traira flankovojo, laŭ fervojo Szombathely-Nagykanizsa. La lasta urbo troviĝas 13 km-ojn.

Historio
--------

La unua mencio devenis en 1280 en formo *"Gelsesziget"*. Vilaĝservoj estas kuracejo, dentokuracejo, migra poŝto.

Vidindaĵoj
----------

* moderna preĝejo de 1996

Komunumoj pri *sziget* (= insulo) en Hungara reĝlando
-----------------------------------------------------

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Dunasziget | Gelsesziget | Kertészsziget | Kissziget | Kunsziget |
| Máramarossziget | Murasziget | Őrisziget | Szécsisziget | Sziget |
| Sziget | Szigetbecse | Szigetcsép | Szigethalom | Szigetmonostor |
| Szigetszentmárton | Szigetszentmiklós | Szigetújfalu | Szigetvár | Tiszasziget |
| Torontálsziget |  |  |  |  |

* Kategorio Gelsesziget en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Agbor** (ankaŭ konata, kiel *Agbor Boji Boji*) estas grandurbo en Niĝerio.

Bazaj informoj
--------------

* Koordinatoj: 06° 15′ N 06° 12′ O﻿ / ﻿6.250 °N, 6.200 °O﻿ / 6.250; 6.200 (mapo)Koordinatoj: 06° 15′ N 06° 12′ O﻿ / ﻿6.250 °N, 6.200 °O﻿ / 6.250; 6.200 (mapo)
* Areo:  km²
* Loĝantaro: 143.033 en 2012
* Supermara alteco: 80 m
* Horzono: UTC +1
* Poŝtkodo: 321...
* Telefonkodo: 055

Geografio
---------

Agbor situas sur ebenaĵo en la suda sekcio de la lando.

Historio
--------

Laŭ dubaj informoj Agbor apartenis al *reĝlando Benin*, kie longe okazis sklavokomercadoj. La britoj okupis la urbon en la 19-a jarcento.

Ekonomio
--------

Loĝantaro de Agbor okupiĝas pri terkultivado kaj fiŝkaptado.

Klimato
-------

Agbor situas en tropika klimato. La averaĝa temperaturo varias inter ĉ. 25 °C. Jare pluvas preskaŭ 2000 mm. En ĉiuj monatoj pluvas.

Trafiko
-------

El Agbor kuras ĉefvojoj al Onitsha kaj Beninurbo, krome estas ankaŭ flankovojoj al la proksimaj vilaĝoj.

Fontoj
------

* Angla Vikipedio
* mapo
* 
* [*rompita ligilo*]
* Arkivigite je 2009-10-07 per la retarkivo Wayback Machine
***No Highway in the Sky*** (ankaŭ konata kiel ***No Highway***) estas brita nigrablanka aviada drama filmo el 1951 de 20th Century Fox, produktita de Louis D. Lighton, reĝisorita de Henry Koster, en kiu ĉefrolas James Stewart, Marlene Dietrich, Glynis Johns, Niall MacGinnis, Janette Scott kaj Jack Hawkins. La scenaro estis verkita de Oscar Millard, kun aldona materialo havigita de Alec Coppel.

La filmo estas bazita sur la romano *No Highway* (1948) de Nevil Shute kaj estis unu el la unuaj filmoj kiuj prezentis eblan aviadilan katastrofon implikantan metalan laciĝon. Kvankam la filmo sekvas la intrigon de la romano de Shute ĝenerale, *No Highway in the Sky* precipe preterlasas referencojn al supernaturo enhavita en la originala romano, inkluzive de la uzo de aŭtomata skribo por solvi ŝlosilan elementon en la rakonto de la originala romano. Ankaŭ, la rolo de Scott, la lastatempe dungita administranto kiu rakontas la romanon, estas limigita en la filma versio; kio signifas ke la elstara sciencisto, s-ro Honey, ŝajnas pli ekscentra ol en la romano, ŝanĝante la rilaton inter ili.

La filmo ankaŭ enkondukas la anglan esprimon "boffin" por la sub-aprezita kaj ŝajne memcentra kaj ekscentra sciencisto, male al pli frua uzokutimo por priskribi scienciston kiu faras esencajn (kaj aprezitajn) kontribuojn.

Temo
----

Theodore Honey (James Stewart) estas aviadila inĝeniero kiu estas sur sia vojo al la Labradora Duoninsulo por esplori aviadilakcidenton. Lia teorio estas ke la kaŭzo estis difekto en la konstruo de la aviadilo. Sed post kiam la aviadilo per kiu li vojaĝas ekflugis, li rimarkas, ke ĝi estas de la sama tipo kiel tiu, kiu kraŝis. Li elektas, kvankam li ne estas certa, riveli kion li scias al la pasaĝeroj kaj skipo, inkluzive de kunpasaĝero Monica Teasdale (Marlene Dietrich).

  

James Stewart kaj Marlene Dietrich

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio No Highway in the Sky en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* *No Highway in the Sky*  en Interreta filma datumbazo (angle)
**Gelse** [gelŝe] estas vilaĝo en Hungario, en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Zala, en subregiono de Zalakaros, en Distrikto Nagykanizsa.

Katolika kirko en Gelse

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 23 km²
* Loĝantaro: 1100
* Poŝtkodo: 8774
* Telefonprefikso: 93

Situo
-----

Gelse situas sur mildaj deklivoj, laŭ kanalo Principális, laŭ flankovojoj, laŭ fervojo Szombathely-Nagykanizsa. La lasta urbo troviĝas 17, Zalakaros 24, Zalaegerszeg 36, Budapeŝto 207 km-ojn.

Historio
--------

La unua mencio devenis en 1280 en formo *"Guelse"*. Post la mezepoko la turkoj faris senhoma la vilaĝon, kiu rehomiĝis en la 18-a jarcento.

Vidindaĵoj
----------

* romkatolika malfrubaroka Kirko Vizito de Maria (Gelse) de 1786
* monumentoj memore al la falintoj dum la mondomilitoj
* termala banejo

Famuloj
-------

* en Gelse naskiĝis:
	+ Jenő Landler en 1875, kiu estis ĉefarmeestro en 1919
	+ Benő Svastics, ĉefdepartementestro
* en Gelse mortis Sándor Csertán, juristo

* Kategorio Gelse en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**August Cieszkowski** de Dołęga (naskiĝis la 12-an de oktobro 1814 en Nowa Sucha, mortis la 12-an de marto 1894 en Poznano) estis pola filozofo kaj politikisto.

Vivo
----

Li studis en Jagiellona Universitato en Krakovo kaj en Berlino. En 1838 li fariĝis doktoro de la filozofio en Heidelberg.

Poste vojaĝis tra Francio, Italio kaj Britio. En la 1840-aj jaroj li pasloĝis en Parizo, kie li influis al Pierre Proudhon. La filozofio de Cieszkowski inspiris ankaŭ al Zygmunt Krasiński. Influo al Karl Marx estas asertita de kelkaj aŭtoroj, sed ne pruvita.

Reveninte al Pollando Cieszkowski hejmiĝis apud Poznano, en la vilaĝo Wierzenica.

Kiel politikisto li publikigis alvokon al la parlamentoj de la mondo por paco kaj interkompreniĝo. Poste li kreis Ligon Nacian Polan (1848). Li estis ankaŭ en prusa registaro kaj prezidis la Rondon Polan. Li fondis Agran Akademion (*Wyższa Szkoła Rolnicza im. Heleny*) en 1870 en Żabikowo ĉe Poznano, kiu poste translokiĝis al Poznano mem. Cieszkowski aktive agis por la Universitato Adam Mickiewicz en Poznano kaj trifoje prezidis la Poznanan Asocion de la Amantoj de la Scienco (PTPN). Krome li estis membro de la Akademio de la Kapableco en Krakovo.

Cieszkowski mortis en Poznano kaj estis entombigita en la preĝejo en Wierzenica.

Plej gravaj verkoj
------------------

* *Prolegomena zur Historiosophie* (1838) (Prolegomeno por Historiozofio)
* *Gott und Palingenesie* (1842)
* *Ojcze nasz* (1848) (Patro nia)

* Kategorio August Cieszkowski en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 201167
* GND: 118520822
* LCCN: n85288934
* VIAF: 44425199
* ISNI: 0000 0001 0893 3444
* SUDOC: 030298717
* BNF: 127771529
* NLA: 35028409
* BIBSYS: 90249366
* NKC: jn20010525206
* BNE: XX937166
 |
**Island Records** estas plurlanda diskeldonejo posedata de Universal Music Group. Ĝi estis fondita en 1959 de Chris Blackwell, Graeme Goodall kaj Leslie Kong en Jamajko, kaj estis poste vendita al PolyGram en 1989. Island kaj A&M Records, alia diskomarko ĵus akirita de PolyGram, estis ambaŭ tiam la plej grandaj sendependaj diskeldonejoj de la historio, el kiuj Island faris eĉ pli grandan influon en la etoso de progresiva muziko en Britio komence de la 1970-aj jaroj.

Island Records funkcias en kvar internaciaj divizioj: nome Island Usono, Island UR, Island Aŭstralio, kaj Island Francio (konata kiel Vertigo Francio ĝis 2014). Nunaj gravaj homoj estas la prezidanto de Island Usono nome Darcus Beese, OBI kaj MD Jon Turner. Parte pro sia grava heredo, Island restas unu el la plej elstaraj diskeldonejoj de UMG.

Artistoj kiuj kontraktis kun Island Records estas ekzemple Bob Marley, Nick Drake, Queen, Jethro Tull, Grace Jones, Steve Winwood, King Crimson, Emerson, Lake & Palmer, Brian Eno, Demi Lovato, Ariana Grande, Keshi, Sabrina Carpenter, Avicii, Poppy, Cat Stevens, Kevin McDermott Orchestra, The Orb, Tove Lo, Sparks, the Cranberries, Tracy Bonham, Roxy Music, Bishop Briggs, Hozier, Blackbear, Pulp, Fall Out Boy, The Killers, DYLAN, Loser, Leona Lewis, U2, Mumford & Sons, Iggy Azalea, Amy Winehouse, Tom Waits, Ben Howard, James TW, Florence and the Machine, Sigrid, John Newman, Local H, Catfish and the Bottlemen, Sandy Denny, Disclosure, Big Shaq, the Weeknd, Keane, Annie Lennox, JP Cooper, PJ Harvey, Janet Jackson, John Martyn, Nick Jonas, KSI, Robyn, Shawn Mendes, Jessie J, Scarlxrd, Laleh, Insane Clown Posse kaj The Streets.

Notoj
-----

1. ↑  Perrone, Pierre, "Island: The record label that changed the world", 1a de Majo 2009.
2. ↑   Island Records President Darcus Beese Awarded OBE (17a de Novembro 2014). Arkivita el la originalo je 4a de Majo 2019. Alirita 18a de Januaro 2017.
3. ↑   Artists | Island US. Alirita November 3, 2021.
4. ↑   Artists | Island UK. Alirita 27a de Januaro 2017.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 805425
* LCCN: n91124319
* VIAF: 266179188
 |
**Johann August Friedrich BREITHAUPT** (naskiĝinta la 18-an de majo 1791 en Probstzella, mortinta la 22-an de septembro 1873 en Freiberg) estis germana mineralogo.

Vivo
----

Post studoj en Jena kaj Freiberg li iĝis en 1813 inspektisto de la akademiaj kolektoj kaj en 1827 profeosor pri oriktognozio. Retiriĝo lia profesia estis en 1866.

Breithaupt ja diligentege esploris pri ĉiuj mineraloj kaj sukcese trovis pli grandan variecon da kristaliĝoformoj ol antaŭe estis estinta konataj. Ankaŭ la nombron de la specoj li pligrandigis kaj la paragenezon li science pritraktis kun respekto de la praktika minejado. Apud Zwickau li malkovris ampleksajn terkarbo-tavolojn kiuj sekve estis tre lukre ekspluataditaj.

Li verkis: »Über die Echtheit der Kristalle« (Freiberg 1816); »Vollständige Charakteristik des Mineralsystems« (Freiberg 1820); »Die Bergstadt Freiberg« (Freiberg 1825); »Übersicht des Mineralsystems« (Freiberg 1830); »Die Paragenesis der Mineralien« (Freiberg 1849); »Vollständiges Handbuch der Mineralogie« (Dresdeno 1836–47); »Mineralogische Studien« (Lepsiko 1866).

Fonto
-----

*Meyers Großes Konversations-Lexikon*, volumo 3. Leipzig 1905, p. 374 (tie ĉi interrete)
Eldonejo **Aufbau** - germane *Aufbau-Verlag* - estas germanlingva libroeldonejo kun centra oficejo en Berlino. La eldonejo fondiĝis en 1945 en Orienta Berlino, pli posta ĉefurbo de GDR. Komence ĝi specialiĝis je komunisma kaj kontraŭfaŝisma germanlingva literaturo plus germanlingvaj tradukaĵoj de sovetuniaj verkistoj. Baldaŭ ĝi estis la plej granda beletrisma eldonejo de la komunisma ŝtato GDR. En la sekvaj jardekoj aldoniĝis tradukaĵoj de literaturo el aliaj orienteŭropaj ŝtatoj krom Sovetunio, literaturo el Latinameriko kaj el aliaj mondpartoj.

La konstruaĵo *Aufbau Haus* en la berlina urboparto *Kreuzberg* ekde la jaro 2011 estas la eldoneja sidejo
Post la reunuiĝo de Germanio la eldonejo iĝis konzerno, al kiu apartenas la branĉoj *Aufbau-Verlag*, *Aufbau Taschenbuch Verlag (atb)* pri poŝlibroj, *Rütten & Loening* kaj *kinder & Co* pri infanlibroj. Laŭ la stato fine de la jaro 2012, la gvidaj eldonistoj estas *Matthias Koch, René Strien* kaj *Tom Erben*. Matthias Koch en oktobro 2008 aĉetis la eldonejon per persona kapitalo, post kiam kvin monatojn antaŭe la firmao anonciĝis bankrotiĝon.

Por plia internacia distribuo de la produktaĵoj la firmao kompreneble intense kunlaboras kun alilandaj eldonejoj kaj tial prezentiĝas en internaciaj librofoioj kiel ekzemple la frankfurta librofoiro en Germanio.

eldoneja stando en la frankfurta librofoiro 2012

Notoj
-----

1. ↑  "entreprenisto transprenas la eldonejon: Matthias Koch estonte havos ĉiujn rajtojn", en la retejo "Kulturrat" oktobre 2008 (germane)

* Kategorio Aufbau en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 423940
* GND: 5058957-X
* VIAF: 169604505
* SUDOC: 029051738
* BNF: 120732156
* BIBSYS: 90254534
* NKC: ko2014825486
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por aliaj signifoj, bv. rigardi la apartigilan paĝon: Blanka urbo (apartigilo) |

Malnovaj partoj de Moskvo:Kremlo (centra), Kitaj-urbo (flava), Blanka urbo (blanka) kaj Tera urbo (bruna)
Elirejo de Blanka urbo (pentraĵo de Vasnecov)
Bazaro ĉe Truba (pentraĵo de Vasnecov)
**Blanka urbo** (ruse *Белый го́род*, [Belij gorod]) estas historia loĝata urboparto de Moskvo. Ĝi aperis dum pliegigo de mezepoka Moskvo. Ĝi situis ekstere de Kremlo kaj Kitaj-urbo kiel ĉeikaŭiganta loĝata teritorio kaj same estis defendata de muro. En malnovaj manskribaĵoj "Blanka urbo" estis nomata ankaŭ la muro.

En 18-a jarcento defendanta muro de Blanka urbo estis malkonstruita, anstataŭ ĝi aperis vojoj kaj arboj. Nun sur ĝia loko situas preskaŭ cirkla Bulvarda ringo

Deveno de nomo
--------------

Nomo "Blanka urbo" eble devenas de blanka koloro de muro kaj turoj.

Historio
--------

Apero de loĝejoj en Blanka urbo ekiĝis dum rapida kreskado de Moskvo. Tiam en Kremlo kaj Kitaj-urbo loko jam ne sufiĉis. Nova teritorio estis malbone defendita kaj orte suferis pro tataraj invadoj kaj brulegoj.

### Muro de Blanka urbo

 Pli detalaj informoj troveblas en artikolo Muro de Blanka urbo.
Defendanta muro de Blanka urbo estis konstruita dum regado de caro Fjodor Ivanoviĉ dum 1595 — 1591 sur loko de estintaj lignaj defendiloj forbriligitaj en 1571 (dum invado de krimetataroj). Nova murokonstruado estis sub gvido de Fjodor Konj.

Parto de blankaŝtona fundamento de la muro en 2007
La muro aperis dum nelonga tempo. Ĝi suferis pro Grenda Malordo kaj poste estis iome ŝanĝita. Post Granda Nordia Milito ĝi perdis sian signifon kiel defendanta muro: oni ne plu gardadis elirejojn kaj ne ŝlosadis ilin por nokto. Moskvanoj ekis poiomete malkonstrui muron por propraj loĝejoj; multaj tiamaj domoj de Moskvo estis konstruitaj el ĝia ŝtono. En fino de 18-a jarcento la muro estis neniigita, anstataŭ ĝi aperis nova Bulvarda ringo.

Transporto
----------

En Blanka urbo funkcias multaj specoj de publika surtera urba transporto kaj metroo.

Metrostacioj: 040 Aleksandrovskij sad, 030 Arbatskaja, 040 Arbatskaja, 010 Biblioteka imeni Lenina, 090 Borovickaja, 090 Cvetnoj bulvar, 090 Ĉeĥovskaja, 010 Ĉistije prudi, 060070 Kitaj-Gorod, 010 Kropotkinskaja, 070 Kuzneckij Most, 010 Lubjanka, 010 Oĥotnij Rjad, 030 Ploŝĉadj Revolucii, 070 Puŝkinskaja, 100 Sretenskij bulvar, 020 Teatralnaja, 100 Trubnaja, 060 Turgenevskaja, 020 Tverskaja.

Vidindaĵoj
----------

|  |  |
| --- | --- |
|  Malplena sekcio | **Ĉi tiu sekcio estas ankoraŭ malplena**. Helpu nin por pligrandigi la artikolon! |

Vidu ankaŭ
----------

* Moskva Kremlo, Kitaj-urbo, Tera urbo (Moskvo)
* Konj (poemo)
dekstra
**Getaoj** (japane: 下駄) estas japanaj ŝuoj, simila al lignoŝuoj kaj sandaloj. Ili estas portataj kun tradiciaj japanaj vestoj, kiel kimonoj, sed ankaŭ kun okcidentstilaj vestoj.

Tipoj
-----

Ekzistas pluraj tipoj de getaoj. La eksterlande plej konataj estas farita el kruda lignotabulo, nomita *dai* (台, subteno), sur kiu estas metita la piedo, kiu estas tenita de rimeno, kiu pasas inter la unua kaj dua piedfingroj. La *dai* estas fiksita sur du vertikalaj lignopecoj, nomitaj *ha* (歯, la dentoj). La klakado de tiuj lignopecoj surplanke estas tre tipa kaj estas unu el tiuj, kies malaperon bedaŭras multaj japanoj.

Materialo kaj formo
-------------------

Formdetaloj kaj materialo de la eroj povas esti tre diversa. Tiel kamparanaj getaoj estas el kruda ligno kun kanaba rimeno kaj malaltaj *ha-oj* por ne enkotiĝi surpade. Kontraŭe gejŝaj getaoj estas lakitaj kun silka rimeno. Dum la Edo-epoko *oiran-oj* aŭ *tayu-oj* portis tre altajn getaojn, kiuj ŝajnigis ilin misteraj kaj malhelpis paŝadon senhelpan. Eblas ankoraŭ vidi tiajn getaojn dum *kabuko*-prezentado.

Oni nomas ankaŭ getaoj diversajn aliajn similajn sandalojn kun plasta plandumo, kiu similas al sandaloj el rizo-pajlo (*zorioj*).

Vidu ankaŭ
----------

* zorio
* tabi
* waraji

* Getaoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Getaoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Alejo Fernández** (ĉ. 1475 – 1545) estis pentristo de la hispana Renesanco, de germana deveno, rekonita kaj elstara membro de la sevila skolo de pentrarto. Lia pentraĵo *Virgulino de la Navigantoj* estas agnoskita kiel unua bildo pri la Malkovro de Ameriko. Li edziĝis dufoje ĉiam ene de la pentrartaj etosoj. Li reprezentis la transiron al la plena pentrarto de la Renesanco. Li ekkarieris en Kordovo, sed en 1508 li translokiĝis al Sevilo ĉefe por labori por la retablo de la katedralo.

Retablo de la Virgulino de la Maristoj aŭ de la Navigantoj, Kapelo de la ĉambro de la Almiralo en la Alkazaro de Sevilo.
*Anunciación* de Alejo Fernández (Muzeo de Belartoj de Sevilo).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Alejo Fernández en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Alejo Fernández ĉe *Patrimonio Mueble de Andalucía*. Instituto Andaluz del Patrimonio Histórico


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 490137
* LCCN: no2014024649
* VIAF: 96539109
* ULAN: 500115616
* RKD: 27710
* BNE: XX1150897
 |
**Edward CAVE**, (naskiĝis la 27-an de februaro 1691; mortis la 10-an de januaro 1754), estis presisto, redaktoro kaj eldonisto. Li projektis la unuan revuon de publika intereso, laŭ moderna vidpunkto, *The Gentleman's Magazine*.

Biografio
---------

*The Gentleman's Magazine*, majo 1759, "By SYLVANUS URBAN, Gent."
Edward Cave estis filo de ŝuisto kaj naskiĝis en Newton ĉe Rugby en Warwickshire, kie li vizitis la altlernejon. Pro akuzo, ke li priŝtelis la direktoron, li devis forlasi la lernejon, kaj tial laboris kiel dungito ĉe lignokomercisto, reportisto kaj presisto.

Li ekhavis la ideon eldoni periode folion traktantan ĉiujn aferojn, kiuj interesas edukitan legularon, de aferoj ĝis poezio. Tial li provis konvinki diversajn londonajn presistojn kaj librovendistojn pri sia ideo. Ĉar nenio interesiĝis pri ĝi, Cave mem ekzorgis pri ĝi. *The Gentleman's Magazine* eldoniĝis unue en la jaro 1731 kaj iĝis rapide la plej influiga kaj plej kopiita revuo de sia tempo. Cave riĉiĝis pro ĝi.

Cave estis tre ruza komercisto. Li laboris kun sia tuta energio pri la revuo, kaj nur malofte forlasis sian laborejon ĉe St John's Gate (Clerkenwell). Cave mem verkis multajn artikolojn sub la pseŭdonimo **Sylvanus Urban**.

Li aĉetis licencon de Lewis Paul por 250 spindeloj de antaŭulo de la akva ŝpinilo. En 1742 li aĉetis la muelejon *Marvel* en Northampton kaj igis ĝin kotonŝpinejon, la verŝajne unuan akvan ŝpinejon en la mondo. La afero estis profitdona, sed ne multe; ĝi estis forlasita ĉirkaŭ la jaro 1761.

Cave suferis podagron. Li mortis en la jaro 1754 kaj estis entombigita ĉe *St. James Church*, en Clerkenwell.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Edward Cave en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* TTT-ejo kun bildoj de Gentlemen's Magazine (la unuaj 20 volumoj, 1731-1750)
* Ĉiutaga vivo en Anglio, raporto de Gentleman's Magazine Arkivigite je 2007-09-30 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 272232
* GND: 118668862
* LCCN: nr91017418
* VIAF: 5259928
* ISNI: 0000 0000 4524 6849
* SUDOC: 083297154
* BNF: 15766639f
* BNE: XX5439528
 |
**Alejandro Cossavella** (naskiĝis la 20-an de oktobro 1965 en Argentino) estas esperantisto kaj transnacia muzikisto. En Esperantujo li kelkfoje uzas la nomformon "Ale Kosabela".

Li loĝas en Brasília, Brazilo, kie li regule koncertas hispane, portugale, angle kaj esperante. Li muzikis en Esperanto-renkontiĝoj interalie en Nederlando, Francio, Finnlando, Pollando, Brazilo kaj Germanio.

Muzika kariero
--------------

En Esperanto li kantas siajn proprajn kanzonojn kaj kelkajn de aliaj muzikistoj. Kun la grupo La Porkoj li produktis la albumon Ŝako (1999). En 2002 kun Flavio Fonseca li muzikis en "Brazila kolekto - Tom Jobim en Esperanto". Kun Strika Tango li en 2004 kreis la albumon "Civilizacio".

Krome li kontribuis al BA2 per proza teksto.

De aŭtuno de 2008 ĝis januaro de 2009 li entreprenis koncertan turneon tra Eŭropo organizitan de EUROKKA.

Diskaro
-------

* Ŝako (1999, kun La Porkoj)
* Civilizacio (2004, kun Strika Tango)
* Revolucio en pajleraro (2009, sole)
* Tro (2019, kun Ale kaj Vojaĝo)

Vidu ankaŭ
----------

* La Porkoj
* Hiphopa Kompilo vol. 1

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Alejandro Cossavella en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Alejandro Cossavella ĉe YouTube
* Esperantaj muzikaj grupoj de Alejandro Cossavella ĉe Vinilkosmo
* Intervjuo kun Alejandro Cossavella ĉe Varsovia Vento
* La Porkoj Arkivigite je 2005-02-15 per la retarkivo Wayback Machine
* Eŭropa turneo 2008 Arkivigite je 2011-08-15 per la retarkivo Wayback Machine ĉe Esperantomuziko
**Alejsk** (ruse *Алейск*) estas urbo en Altaja Regiono en Rusio.

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1939.

En la urbo estas fervoja stacio Alejskaja (ruse *Алейская*).

En jaro 1959 la urbo havis 24.5 mil loĝantojn.

En jaro 2002 la urbo havis 28.6 mil loĝantojn.

Flago de Altaja Regiono
Administra divido de Altaja regiono

**Ĉefurbo**: Barnaul

**Urbaj distriktoj**:
Alejsk |
Barnaul |
Belokuriĥa |
Bijsk |
Jarovoje |
Kamenj-na-Obi |
Novoaltajsk |
Rubcovsk |
Slavgorod |
Sibirskij |
Zarinsk 

**Municipaj distriktoj**:
Alejska |
Altajska |
Bajeva |
Bijska |
Blagoveŝĉenka |
Burla |
Bistroistoka |
Celina |
Ĉariŝska |
Germana nacia |
Ĥabara |
Jegorjevska |
Jelcovka |
Kalmanka 
Kamena |
Kluĉa |
Kosiĥa |
Krasnogorska |
Krasnoŝĉjokova |
Krutiĥa |
Kulunda |
Kurja |
Kitmanova |
Lokteva |
Mamontova |
Miĥajlovska |
Novoĉiĥa |
Pavlovska |
Pankruŝiĥa |
Pervomajska 
Petropavlovska |
Pospeliĥa |
Rebriĥa |
Rodina |
Romanova |
Rubcovska |
Slavgoroda |
Smolenska |
Sovetska  |
Soloneŝna |
Soltona |
Suetka |
Ŝelaboliĥa |
Ŝipunova |
Tabuna |
Talmenka |
Togula 
Topĉiĥa |
Tretjakova |
Troicka |
Tjumenceva |
Uglovska |
Ustj-Kalmanka |
Ustj-Pristanja |
Volĉiĥa |
Zavjalova |
Zalesova |
Zarinska |
Zmeinogorska |
Zonalna
**Edward CLARK** (1-a de aprilo, 1815 - 4-a de majo, 1880) estis Ŝtatestro de Teksaso dum la Usona Enlanda Milito.

Clark naskiĝis en New Orleans, kaj transloĝiĝis al Teksaso en 1842 kaj starigis advokatan praktikejon. Clark servis en la Teksasa Aneksada Konvencio, kaj dum du oficperiodoj kiel ŝtata reprezentanto en la Teksasa Parlamento, antaŭ batalado en la meksika-usona milito. Kiam la milito finiĝis, li servis kiel ministro de ŝtato sub Ŝtatestro E.M. Pease kaj kiel vic-ŝtatestro sub Sam Houston. Kiam Sam Houston rifuzis ĵuri lojalecon al la Konfederaciitaj Ŝtatoj de Usono, Clark fariĝis Ŝtatestro.

Post perdo de la ŝtatestra konkurso al Francis Lubbock per 124 voĉoj, Clark aliĝis al la 14-a Teksasa Infanterio kiel kolonelo, kaj poste promociiĝis al la rango de brigada ĝeneralo post batala vundiĝo. Li mallonge fuĝis al Meksiko ĉe la fino de la Usona Enlanda Milito, sed revenis hejmen al Marshall (Teksaso) kie li mortis en 1880. Lia tombo estas markita kun historia signo en la Urba Tombejo de Marshall.

* Kategorio Edward Clark en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 19158
* GND: 1176424904
* LCCN: no2016069816
* VIAF: 7146635493641980954
* ISNI: 0000 0004 9738 0889
 |
**Edward Joseph Lakso** (20-an de septembro 1932 - 23-an de majo 2009), kutime konata kiel *Edward J. Lakso* kaj kelkfoje malkredita kiel *Edward J. Lasko* , estis usona skriptisto, produktanto kaj komponisto. Li estas patro de verkistino Laurie Lakso.

Lakso diplomiĝis pri muziko ĉe UCLA. 

Li estis kontraktita por fari scenaron de "Operation Dames", filmo pri Korea Milito filmita en Topanga Canyon, Kalifornio. Unu aktoro ne aperis por filmado kaj li ricevis lian rolon de la reĝisoro. Post li verkis kantojn, kiuj estis enigitaj en la filmo.

Lakso kunlaboris en *The Immoral Mr. Teas* de Russ Meyer kaj scenarigis multajn aliajn filmojn kiel *The Broken Land* la debuto de Jack Nicholson (1962), *Gentle Giant* (1967) kaj filmo *Brother on the Run* (1973), kiun li kunreĝisoris kun Herbert Stock.

Lakso scenarigis por televidserioj "Combat!", *Star Trek*, *Planet of the Apes*, *Charlie's Angels'',* The Rockford Files*, "Name of the Game",* Starsky & Hutch*,* Airwolf*,* The Fall Guy *kaj* Hawaii Five-O*.*

Li ankaŭ verkis por kelkaj muzikteaktraĵoj kiel "Tom Piper", "Watergate, the Musical" kaj "Vincent, the Musical".


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 634344
* GND: 1267357371
* LCCN: no2010051557
* VIAF: 90706245
* BNF: 14112467z
* BNE: XX847376
 |
**Blanka teo** estas la malplej traktata teo, ĉar ĝi estas ĵus sekigita antaŭ pakigo. Tiuj teoj estas ĉefe elfaritaj en Ĉinio.

Gustumo
-------

Ĝi havas helan koloron kaj subtilan guston alproksimiĝante pajlon.

Preparado
---------

Blankajn teojn oni kutime preparas en **Zhong** aŭ **Gai Wan**. Ĉar la folioj estas tre fragilaj, oni nur uzas ne tro varman akvon (je 50-70 °C laŭ la teo preparita). Tamen, la infuzado daŭras pli longe ol aliaj. Inter 5 kaj 20 minutoj: ju malpli varma, des pli longa la infuzado. Kompreneble, la gusto ŝanĝiĝas dum la infuzado (tio estas dum la trinkadoj). Ofte, pro la altkvalito de blankaj teoj, la foliojn oni povas infuzi pli ol unu fojo (kutime 3, eĉ ĝis 10 - endas provi).

Kelkaj blankaj teoj
-------------------

* *Bai Mu Tan* [Paj mu tan]
* *Yin Zhen* [Jin ĉen], tre fama. Enhavas burĝonojn

Aliaĵoj
-------

Ĉar la folioj devas esti sendifektitaj kaj ĉar sekigita teo estas rompiĝema, blanka teo multekostas pro la singardemo dum la manipulado.

* 
* 
* 

* Kategorio Blanka teo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Grabovci,** serbe **Грабовци** estas vilaĝo en Serbio, en aŭtonomio Vojevodio, en distrikto Srem (regiono), en municipo de Ruma.

Loko de la municipo en Serbio
Mapo pri municipo Ruma

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 66  km²
* Koordinatoj: 44°45′34″N 19°50'28″E
* Supermara alteco: 65 m
* Loĝantaro: 1486 en 2002
* Poŝtkodo: 22423
* Telefonprefikso: 22
* Aŭtokodo: RU

Geografio
---------

Grabovci situas laŭ maldekstra bordo de Savo, laŭ flankovojoj.

Historio
--------

Proksimume en la 10-a jarcento hungara dominado komenciĝis. La unua mencio pri la vilaĝo okazis en 1391. En la 15-a jarcento serbaj rifuĝintoj alvenis. Dum fino de la mezepoko la regiono estis sub turka kontrolo, poste ĝi apartenis al limgarda zono de Habsburgoj. Ĝis fino de la 1-a mondmilito la vilaĝo apartenis al Szerém, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio, fine al Serbio. En 2002 loĝis en Grabovci 1415 serboj (95,5 %), 25 ciganoj kaj aliaj. Vilaĝservoj estas lernejo, kuracejo, poŝto, futbalejo.

Vidindaĵoj
----------

* ortodoksa preĝejo de Sankta Georgo de 1742

Vidu ankaŭ
----------

* Strukturo de Vojvodino

Fontoj
------

* Hungara kaj serba Vikipedioj
* Mapo pri Grabovci
La **Batalo de Majsalun** (arabe معركة ميسلون), nomata ankaŭ **Batalo de la Majsaluna Montopasejo** aŭ **Batalo de Ĥan Majsalun**, estis kvar-hora batalo okazinta inter fortoj de la Araba Regno de Sirio kaj la Franca Armeo de Levantenio la 24an de julio 1920 proksime de Ĥan Majsalun en la montaro Anti-Lebanono, ĉirkaŭ 25 km okcidente de Damasko.

En oktobro 1918, la arabaj ribeluloj, sub estreco de Haŝemida Emiro Fajsalo, estis kontrolintaj Damaskon dum la Brit-apogita Araba Ribelo kontraŭ la Otomana Imperio. Fajsalo poste formis registaron sub aliancita brit–franca interkonsento. Tamen la Francoj trafis lokajn ribelojn kiam iliaj fortoj eniris en la landon, kaj en marto 1920, Fajsalo estis proklamita reĝo de Sirio. Unu monaton poste, la Ligo de Nacioj atribuis Sirion al Francio kiel mandato.

La Batalo de Majsalun eksplodis kiam la Francaj fortoj venis el Libano por certigi la kontrolon super Damasko kaj elpostenigi la registaron de Fajsalo. Kun restaĵoj de Siria armeo kaj lokaj volontuloj, la militministro de Fajsalo nome Generalo Jusuf al-'Azma, klopodis fronti ilin. La multe plej bone ekipitaj francaj trupoj, estritaj de la Generalo Mariano Goybet, venkis super al-'Azma, kiu mortis dum la batalo. La Francoj eniris en Damaskon la venontan tagon, trafante malgrandan reziston. Tuj poste, Fajsalo estis elpelita el Sirio. Spite la malvenkon de la Siria armeo, la batalo estis rigardita en Sirio kaj en la cetero de la Araba Mondo kiel simbolo de kuraĝa rezistemo kontraŭ multe pli forta, imperia potenco.

Notoj
-----

1. ↑  William E. Watson.  (2003) *Tricolor and Crescent: France and the Islamic World*. Greenwood Publishing Group, p. 53–. ISBN 978-0-275-97470-1.

Bibliografio
------------

* Moubayed, Sami M. The Politics of Damascus 1920–1946. Urban Notables and the French Mandate (Dar Tlass, 1999)

* Kategorio Batalo de Majsalun en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
***Nyócker!*** [njo:tsker] (*Nyócker* estas neformala mallongigo de hungare *Nyolcadik kerület*, "oka distrikto" de Budapeŝto, alinome Józsefváros, en kiu okazas la intrigo de la filmo) estas hungara animacia filmo, gajninta en Annecy (Francio) la premion de la 29-a Internacia Festivalo de Animaciaj Filmoj en 2005.

La premion aljuĝis 5-ana internacia ĵurio. La ĵurio decidis, ĉar ili vidis nekutiman mikson de ĝenroj kaj la verkaĵo tuŝis aktualajn problemojn. Ili kritikis la tro multajn dialogojn kaj oni estus atendinta pli multe da agadoj. 

**Unikeco (unuaeco)** de la filmo estis: la miksado de la du- kaj tridemensia animacia kaj la papereltonda teknikoj. Oni movis la tridimensiajn figurojn - kiuj evoluis al agadoj en 3D - antaŭ tridemensia fono. Same estas novaĵo, ke oni faris plurcent fotojn ĉe la ellaboro de la karakteroj pri la vangopruntaj "aktoroj", kaj oni desegnis ili reen unuope. Multaj patroprenantoj ne komprenis, kiel oni faris la filmon.

La filmo entenas sociokritikon, temas pri rasisma segregado, perforto, malarmeco kaj policista koruptado. En la filmo luktas hungaraj kaj ciganaj klanoj kun muzika fono de hiphopo. Ĝi skizas amromanon inter cigana junulo kaj hungara junulino. La franca gazeto Libération nomis ĝin hungara *South Park*.

La premio helpas la filman aperon en Usono.

* producero: GAUDER Áron
* kosto: 105 milionoj da hungaraj forintoj (~400.000 eŭroj)

Elektitaj voĉoj
---------------

* András Faragó (operetkantisto) - Kolompár
* Andrea Fullajtár - Irina
* Károly Gesztesi - Lóri Lakatos
* Dorka Gryllus - Mari
* Csaba Pindroch - Béluska
* László Szacsvay - onklo Guszti Lakatos

Esteraj ligiloj
---------------

* laŭdo de Liberation hungare kaj ligoj al la franca gazeto[*rompita ligilo*]
**Disa,** laŭ guĝarata lingvo **ડીસા,** laŭ hindia lingvo **डीसा** estas urbego kaj municipo en okcidenta Barato, subŝtato Guĝarato, en distrikto Banaskanta.

Demografio
----------

Disa havis populacion de 135 869 en 2021.

Geografio
---------

Disa situas laŭ rivero Banas sur ebenaĵo en alteco 135 m. Palanpur troviĝas 27, Patan (Guĝarato) 44, Mehsana 75, nova subŝtata ĉefurbo Gandinagaro 123, iama subŝtata ĉefurbo Ahmedabado 143, Barmer 185, Udaipur 158, Bansvara 243, Mumbajo 590, tutlanda ĉefurbo Delhio 700, Kolkato 1662 kilometrojn (aere) .

Historio
--------

Disa estas historia urbo. En 1813 tumulto okazis. Inter 1829 kaj 1901 la loko estis brita armea stacio kun kapelo kaj katolika pastro. Post sendependeco de Barato en 1947 la urbo apartenis al ŝtato de Mumbajo, ekde 1960 al Guĝarato.

Ekonomio
--------

Disa estas agrikultura urbego konata pri kultivado de terpomoj. Universitato prizorgas terpoman ekzamenstacion en la urbego. Disa ankaŭ estas grava medicina nabo en la regiono.

Lingvoj
-------

En Disa la oficialaj lingvoj estas la guĝarata kaj la hindia.

Eduko
-----

Disa ne havas universitaton, nur kelkajn kolegiojn.

Klimato
-------

La meza jarpluvo estas 585 mm. Inter junio-septembro pli ofte pluvas pro la musono, en la ceteraj monatoj apenaŭ, eĉ neniam pluvas. La averaĝa temperaturo varias inter 19-34 °C.

Trafiko
-------

Disa estas signifa trafika nodo, ĉar alvenas tien po 3 fervojaj linioj, 4 ĉefvojoj kaj 1 flankovojoj. Po unu fervoja kaj voja pontoj helpas la trafikon. La loka flughaveno nuntempe ne funkcias.

Vidindaĵoj
----------

* pluraj preĝejoj
* palaco
* turo konstruita fare de la britoj en 1824 por mezuri aerpremon; ĝi estis renovigita en 2013

Fontoj
------

* WikiTrans
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

Diversaj kongreslibroj.
Kovrilpaĝo de samtempe gazeto kaj kongreslibro.
**Kongreslibro** (ankaŭ **kongresa libro**) estas libro, broŝuro, kaj foje enreta dokumento, kiun ricevas partoprenanto en Esperanto‑konferenco. Ĝi ofte enhavas programon, klarigon pri funkciado de la kongreso kaj de la kongresejo, informoj pri la gastiganta lando aŭ urbo, horaro, kompono de la organizantaro, kaj informoj pri ekskursoj aŭ turismaj programoj de la kongreso, kaj priskriboj pri prelegoj kaj prelegontoj. Lastatempe uzeblas retaj kongreslibroj.

Kongresaj libroj ludas gravan rolon por la organizado kaj disvolvigo de la kongresoj, helpas la ĉeeston de partoprenantoj en la koncernaj programeroj kaj plue helpas la memoron de okazinta agado kaj postan laboron kaj kontaktojn. La redaktado kaj organizado de kongreslibro estas ĉefa tasko de organiza kongresa komitato. El historia vidpunkto foje la informo pri partoprenantoj kaj programeroj gravas por la esplorado de pasintaj eventoj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Ekzempla kongresa libro por FESTO 2006
**Dirk WILLKOMMEN** (naskiĝis la 8-an de februaro 1939) estas germana lingvisto kaj esperantisto. Li estas doktoro pri lingvistiko (germane: Dr. phil, fako: nordiaj lingvo kaj literaturo, kromfakoj: fonetiko, eŭropa etnologio. Disertacio: Dirk Willkommen, *Ladelunder Dänisch. Phonologie eines Schleswiger Dialekts*. Kiel 1977), kaj verkis la plej konatan modernan Esperanto-gramatikon por germanlingvanoj.

Inter la komenco de januaro 1984 kaj la fino de decembro 1986 Dirk Willkommen estis redaktoro de la revuo *Esperanto aktuell*. Li esperantistiĝis en 1961 (Hamburgo), estas individua membro de UEA ekde 1962, kaj membro de la delegita reto de UEA ekde 1968.

Altlernejaj studoj
------------------

Pedagogio/Biologio 1965-1968 Flensburg. Ekzameno: Lerneja instruisto (sekundara ŝtupo)

Nordiaj lingvo kaj literaturo 1969-1977 Kiel (stipendio: Reykjavík/Islando: 1971-1972)

Verkoj
------

* *Esperanto-Grammatik: eine Lerner- und Referenzgrammatik*, Hamburgo: eldonejo Helmut Buske, 2001 - ISBN 3-87548-244-1 (2a eld. 2007)

En germana lingvo:

* *Sölring. Phonologie des nordfriesischen Dialekts der Insel Sylt*, Amsterdamo - Kiel: Co-Frisica, 1991 - ISSN 0920-3028 (309p.)
* *Nordstrander Platt. Phonologie des Nordstrander Platt. Niederdeutsch in multilingualer Region*, Neumünster: Wachholtz Verlag, 1999 - ISBN3 529 04482 2 (225p.)

**Krome:**
artikoloj kaj recenzoj en germana lingvo kaj en Esperanto pri dana, frisa, malaltgermana dialektoj; lingvaj minoritatoj, Esperanto. Inter aliaj:

* *Zur Stellung der Kommunikation bei den Mitgliedern des Bundes Deutscher Nordschleswiger.* En: Kai Detlev Sievers (eld.), *Beiträge zur Frage der ethnischen Identifikation des Bundes Deutscher Nordschleswiger*. *Schriftenreihe der Akademie Sankelmark,* Neue Folge - Sonderheft. Sankelmark 1975 p. 133-156
* *Der Aufstieg der färöischen Sprache.* En: *Die Färöer - die entfernten Inseln. Vorträge, gehalten anlässlich der Mitgliederversammlung in Kiel.* Selbstverlag des Vereins. Kiel 1993 p. 27 - 42
* *Zur Verschriftung germanischer Kleinsprachen: Sölring, der Dialekt der Insel Sylt.* En: *US WURK. Tijdskrift foar frisistyk*. Nr. 46 (1997) Grins/Groningen p. 169 - 187

**Aldone** en *Europa Ethnica*, Vieno; *Nordfriesisches Jahrbuch* (kunordiganto kaj ĉefredaktoro 1986 kaj 1987), Bräist/Bredstedt, *Nordfriesland*, Bräist/Bredstedt, kaj alie.

Pluraj artikoloj ekde la sepdekaj jaroj en la revuo *Etnismo* (Frisoj, Feroaj Insuloj, Sameoj, Groenlando). Averto: Ekzistas reeldono kiel kolekto (2008). Prefere citu nur la originalojn.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 127027
* GND: 1053269374
* LCCN: n2001042021
* VIAF: 54707873
* ISNI: 0000 0000 3383 2437
 |
Fenestro de Richter en la Katedralo de Kolonjo, fotita de ekstere dum nokto.
Sunbrilo en la Fenestro de Richter (detalo), vidita de ekstere.
Efiko de la Fenestro de Richter en la interno.
**Fenestro de la Katedralo de Kolonjo** estas la nomo kiun oni uzas lastatempe por aludi al la fenestra vitralo en la suda transepto de la Katedralo de Kolonjo desegnita de la kolonja artisto Gerhard Richter. Sur surfaco de 106 m² 11.263 vitraj kvadratoj de 72 koloroj 9,6 cm × 9.6cm grandaj estis hazarde aranĝitaj. La fenestro estis inaŭgurita la 25an de aŭgusto 2007 kiel parto de eŭkaristia celebro; la abstraktismo de la verko estis kaj laŭdita de kelkaj kaj tre kritikita de aliaj. La moderneco de la vitralo ege kontrastas kun la formala gotikeco de la fenestra kadro.

Notoj
-----

1. ↑  Köln, Cologne Digital Medienproduktion GmbH,. "Der Hohe Dom zu Köln - Kathedrale und Weltkulturerbe - Gebaut für Gott und die Menschen". Arkivigite je 2019-04-04 per la retarkivo Wayback Machine Alirita la 4an de aprilo 2019.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Fenestro de Gerhard Richter en la Katedralo de Kolonjo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Dombau Köln: Freunde und Förderer – Stiftungen Arkivigite je 2008-12-26 per la retarkivo Wayback Machine
* Werner Spies: Gerhard Richters Fenster: „Ein Ozean aus Glas im Kölner Dom", *FAZ*, 25an de aŭgusto 2007.

Koordinatoj: 50° 56′ 27″ Nordo 6° 57′ 29″ Oriento﻿ / ﻿50.94097 °N, 6.95817 °O﻿ / 50.94097; 6.95817 (mapo)
La **direkto** estas la maniero, laŭ kiu oni devas sin turni aŭ turnigi objekton, por rigardi, celi, aliri, trafi aŭ montri difinan lokon.

La **direkto** estas ankaŭ la vojo, kiun oni sekvu por iri al difina loko, aŭ, metafore, la tuto de instrukcioj pri la rimedo atingi difinan celon, donata de **direktanto**.

En esperanto, la aĵo montrata per direkto estas markata de la akuzativo de direkto.

Geometrio
---------

La direkto estas mezurata kiel angulo rilate al referenca direkto. En geografio, navigado kaj kartografio, tiu referenco estas nun la nordo; tamen
en la mezepoko tiu referenco estis la oriento pro religia kialo. De tiu tiama uzo devenas la vorto "*orientiĝo*" por "*elekto de direkto*".

La angulo inter direkto kaj nordo (aŭ alia referenca direkto) estas dirata azimuta angulo.

En tridimensa spaco, direkto devas esti mezurata rilate al:

* referenca direkto
* referenca ebeno (kiu entenu la referencan direkton).

Pli praktike, la referenca ebeno estas la horizontala ebeno. La angulo inter direkto kaj la referenca ebeno estas la *leva angulo* (= altitudo en astronomio).

Eksteraj ligiloj
----------------

* La akuzativo de direkto, el "Lernu" Arkivigite je 2009-06-04 per la retarkivo Wayback Machine

* Direkto en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Helppaĝo pri apartigiloj | **Ĉi tiu paĝo estas apartigilo: listo de artikoloj kun sama aŭ preskaŭ sama titolo.**
Se vi venis ĉi tien per ligilo en artikolo, bonvolu direkti tiun ligilon rekte al la celita paĝo. |
***Fenestro*** estas internacia literatura Interreto-revuo. La revuon fondis Igorj Ĥomjakov en 2008. Oni publikigas kajerojn de la revuo de aprilo 2008 en Esperanto. De aŭgusto 2009 oni publikigas kajerojn de la revuo ankaŭ en la rusa lingvo.

La revuon *Fenestro* ricevas abonantojn el 21 landoj: Barato, Belgio, Brazilo, Britio, Ĉinio, Francio, Germanio, Hispanio, Hungario, Irano, Japanio, Kolumbio, Koreio, Latvio, Meksiko, Pollando, Rumanio, Rusio, Serbio, Usono, Vjetnamio.

Kvankam *Fenestro* estas interret-revuo, oni disvastigas ĝin kiel Microsoft Word-an dosieron. Ajna abonanto povas simple printi la dosieron kiel revuon kun kovrilo, enhavo, verkoj kaj ilustraĵoj al ili. 

Kun la revuo kunlaboras aŭtoroj kaj tradukistoj el 13 landoj. En la parto "Niaj aŭtoroj kaj tradukistoj" de retejo de la revuo oni povas legi pri kunlaborantoj el Belgio, Brazilo, Francio, Hispanio, Hungario, Kartvelio, Kazaĥio, Latvio, Rumanio, Rusio, Serbio, Ukrainio kaj Usono.

Ĉiu verko en la revuo havas ilustraĵon, kiun faras artisto-ilustristoj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Retpaĝo de la revuo *Fenestro*
Blanka damo kaj la nigra sur la fono
La **damo** (ankaŭ **reĝino**) estas la plej forta peco en ŝako. Ĉiu ludanto komencas la ludon kun unu damo centre de sia unua linio apud la reĝo kaj la dama kuriero. Ofta eraro de ŝaka komencantoj estas misinterŝanĝo de la reĝo kaj la damo, tial oni uzas la mnemonikon, "Metu la damon sur ĝian koloron." Laŭ "algebra" notacio, la blanka damo komencas ĉe *d1* kaj la nigra damo komencas ĉe *d8*.
Oni povas movi la damon rekte en ĉiu direkto (vertikala, horizontala aŭ diagonala), tiel kunigante la trajtojn de ambaŭ la turo kaj kuriero. Kiel ĉiuj pecoj, damo kaptas per okupado de la ĉelo, kie kontraŭa peco estas.

Oni taksas la damon iomete pli forta ol turo plus kuriero, kaj iomete malpli forta ol du turoj. Ĉar la damo estas pli valora ol iu ajn peco, tiel preskaŭ ĉiam estas malavantaĝe interŝanĝi la damon kun iu ajn peco escepte de la kontraŭa damo, escepte se la interŝanĝo kondukas al formacio, kie oni povas devigi la kontraŭulon en ŝakmaton.


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | a | b | c | d | e | f | g | h |  |
| 8 | a8 | b8 | c8 | d8 | e8 | f8 | g8 | h8 | 8 |
| 7 | a7 | b7 | c7 | d7 | e7 | f7 | g7 | h7 | 7 |
| 6 | a6 | b6 | c6 | d6 | e6 | f6 | g6 | h6 | 6 |
| 5 | a5 | b5 | c5 | d5 | e5 | f5 | g5 | h5 | 5 |
| 4 | a4 | b4 | c4 | d4 | e4 | f4 | g4 | h4 | 4 |
| 3 | a3 | b3 | c3 | d3 | e3 | f3 | g3 | h3 | 3 |
| 2 | a2 | b2 | c2 | d2 | e2 | f2 | g2 | h2 | 2 |
| 1 | a1 | b1 | c1 | d1 | e1 | f1 | g1 | h1 | 1 |
|  | a | b | c | d | e | f | g | h |  |

 |
| Moviĝeblecoj de la Damo |

* Kategorio Damo (ŝako) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rŜakaj pecoj |
| --- |
| Reĝo • Damo • Turo • Kuriero • Ĉevalo • Peono |

 |
fenakistiskopdisko de Eadweard Muybridge (1893).
Simulado de rotacia disko.
**Fenakistiskopo** (ankaŭ **fenakistoskopo**, **miraklorado** aŭ **vivorado**) estas invento el la jaro 1832, pri kiu sukcesis sendepende unu de la alia Joseph Antoine Ferdinand Plateau en Gento kaj Simon Kavaliro de Stampfer en Vieno kaj kiu estas antaŭaĵo de la nuntempaj kinprojekciiloj.

Estas praprocedo de kinematografio. Sur turnebla disko troviĝas desegnoj de movofazoj en cirkla aranĝo. Inter la desegnoj troviĝas fendoj. Oni ekturnas la diskon, la rigardanto rigardas ekde malantaŭe tra la fendoj sur la desegnojn videblajn en spegulo, kiuj moviĝas por li. La movimpreso ekestas per tio, ke la ŝanĝo inter fendo kaj disko prezentas al la okulo ĉiam novan bildon anstataŭ la malnova, kiun la cerbo interpretas kiel movo de la sama bildo.

Temas je tio pri la unua apliko de la *stroboskopa efekto* por movi bildojn; per fenakistiskopo oni ankaŭ movis la unuajn komputitajn bildojn. Dua aperanta grava efekto estas la *vidpersisto* de hela bildo kontraŭ la malhel-fazo inter la fendoj, per kio tiu preskaŭ ne estas konscie perceptata kaj ekestas flua transiro de unu bildo en alian. La percepton de movo je malsametaj bildoj rekte montrataj unu post la alia oni nomas *phi*-fenomeno.

Poste sukcese plibonigis la principon *William George Horner* per sia *zootropo* same kiel *Franz de Uchatius*, kiu kiel unua kombinis la fenakistiskopon en 1853 kun la magia lanterno al projekciilo. Ĉi tiun inventon pluevoluigis siaflanke *Charles Emile Reynaud* en 1877 per *praksinoskopo* per enigo de speguloj kaj lumigiloj. Pluajn plibonigojn faris Eadweard Muybridge en 1879 per *zoopraksiskopo* same kiel *Ottomar Anschütz* en 1884 per elektrotaĥiskopo, ĝis kiam finfine Thomas Alva Edison prezentis en 1892 la *kinetografon* kaj la *kinetoskopon*.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Fenakistiskopo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Enskribaĵo en la leksikono pri filmterminoj
* Modelo de fenakistiskopo el *fischertechnik*

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ĉi tiu artikolo estis redaktita tiel ke ĝi entenas tutan aŭ partan tradukon de « Phenakistiskop » el la germanlingva Vikipedio. Rigardu la historion de la originala paĝo por vidi ties aŭtoroliston.  (Ĉi tiu noto koncernas la version 3479379 kaj sekvajn de ĉi tiu paĝo.) |