recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
La **luterana preĝejo** estas sakrala historia monumento (deklarita en 1998) en urbo Tamási (Hungario).

Interna foto

Historio
--------

Depost dominado de turkoj la loka aristokrato estis katolika, tial la komunumo longe konsistis nur el katolikoj. Luteranoj alvenis en 1831. Ili aĉetis gastejon kaj ili trakonstruis preĝdomo. Tiutempe ankaŭ kalvinanoj apartenis al la luterana grupo. Ili kune konstruis turon en 1933. La luteranoj tre longe apartenis al Nagyszokoly kiel filio. Loke la matrikulaj enskriboj komenciĝis en 1949. Origine la orgeno funkciis en kirko de Kaposfüred ekde 1783 kaj en nekonata jaro venis en tiun kirkon. Ĝi aparte estis deklarita historia monumento en 2007, ĉar ĝia muzikaĵo perfekte redonas la barokon. La preĝejo plene estis renovigita en 2018.

Konstruaĵo
----------

La preĝejo situas sola laŭ la ĉefplaco kaj rekte kontaktiĝas kun la trotuaro. La fasado estas simetria, meze la turo altiĝas, malsupre la enirejo funkcias. La turo ambaŭflanke aliĝas al du teretaĝaj aloj.

Fontoj
------

* historio
* orgeno
* hungare kun fotoj

Vidu, aŭdu ankaŭ
----------------

* sonorado

* PordoPordo
* FenestrojFenestroj
**Preĝejo Metamorfozo de Kristo** estas romkatolika Monumento historia en Hungario, en vilaĝo Gölle.

Historio
--------

Loĝantoj de Gölle dum dominado de turkoj sekvis la kalvinanan eklezion, sed en 1910 la jezuitoj faris la rekatolikiĝon. La ligna kirko estis konstruita en 1765, pli nova estis konstruita en la nuna loko en 1810. Ĝi estis trakonstruita al nun videbla formo en 1874. La orgeno ekfunkciis en 1880, ĝi estis trakonstruita en 1911.

Preĝejo
-------

La preĝejo situas en korto, sed 5 ŝtupoj kuras rekte el la trotuaro al la enirejo. En la korto troviĝas ankaŭ pluraj skulptaĵoj. La fasado estas simetria, meze funkcias la simpla enirejo, pli supre fenestro, la plej supre la turo altiĝas kun bulba turopinto. En la fasado estas videblaj ankaŭ po 1 malplenaj niĉoj.

En la maldekstra flanko sakristio aliĝas al la navo, en la sakristio estas 2 murpentraĵoj. En la navo origine estis barokaj predikejo kaj altaro, sed nuntempe jam estas pli modernaj el marmoroj.

Kermeso okazas en la 6-an de aŭgusto.

Fontoj
------

* hungare kun bildoserio
* 
* hungare kun fotoj
* hungare kun foto
* hungare kun foto
* hungare kun fotoj


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Camargo** [kaMARgo] estas marborda municipo en la aŭtonoma komunumo Kantabrio (norda Hispanio). Ĝi situas apud la komunuma ĉefurbo Santandero, en la Golfo de Santandero.

Situo
-----

Camargo situas ĉe la Golfo de Santandero kaj ĝi estas grava trapasejo cele al la kantabra ĉefurbo Santandero. Camargo najbaras al Santandero kaj Santa Cruz de Bezana (norde), Piélagos (okcidente kaj sude), Villaescusa (sude) kaj El Astillero (oriente).

Loknomo
-------

La loknomo *Camargo* devenas de latina *Cabarcus*, kiu estis nomo ano de la pra-kantabra tribo kabarkoj (*Cabarci*), laŭ mencio de romia verkisto Plinio la Maljuna en la 1-a jarcento. Kromnomo de la municipo estas **Real Valle de Camargo**, t.e. *Reĝa Valo de Camargo*.

Historio
--------

Etnografia Muzeo de Kantabrio, en Muriedas.
La plej malnovaj arkeologiaj restaĵoj atestas, ke homoj vivas en Camargo almenaŭ ekde la Frua Paleolitiko, tio estas antaŭ pli ol 80 000 jaroj.

En la municipo ekzistas pluraj arkeologiaj lokoj, inter kiuj plej elstaras la kaverno El Pendo, kun prahomaj pentraĵoj, kiu estas Monda heredaĵo de Unesko kun ankoraŭ aliaj 17 kavernoj en la nordo de Iberio.

En Mezepoko, la municipo estis unu el la naŭ valoj, kiuj konsistigis la Provincon de la Naŭ Valoj en 1581.

Dum la Milito de Hispana Sendependiĝo, la franca armeo konstruis fortikaĵon en la municipo por malhelpi la avancon de la hispana armeo al la ĉefurbo Santandero.

Ekonomio
--------

Flughaveno de Santandero, en Maliaño.
dekstra
Nun malkreskanta industrio estis ĉefrola en la disvolvo de la municipa ekonomio kaj loĝantaro, sed nun pli kaj pli graviĝas la serva sektoro. Allogite de pli malmultekostaj loĝejoj, multaj homoj transloĝiĝis el Santandero al Camargo kaj aliaj najbaraj municipoj.

Konstruite sur ŝtopita kaj sekigita marĉaro, la flughaveno de Santandero situas ene de la municipa limo. Granda parto de la haveno de Santandero situas ankaŭ en la municipo.

Naturo
------

Malgraŭ la rapidega plinombriĝo de loĝantoj kaj la plua konstruado de novaj loĝejoj en la municipo ekde la dua duono de la 20-a jarcento, la municipo ankoraŭ konservas kelkajn naturvalorajn areojn, plej elstare marĉojn, abundajn en la Golfo de Santandero. La kaverno El Pendo, kun prahoma arto, estas ankaŭ tre valora.

Lokoj
-----

La nombro de loĝantoj estas daŭre kreskanta. Motivoj estas industria aktiveco en la municipo kaj pli malmultekostaj loĝejoj, kompare al apuda ĉefurbo Santandero. Jen listo de loĝataj lokoj en la municipo:

* Cacicedo
* Camargo (kvartalo)
* Escobedo de Camargo
* Herrera (kvartalo)
* Igollo
* Maliaño
* **Muriedas** (sidejo de la municipa registaro)
* Revilla

Vidu ankaŭ
----------

* Listo de municipoj de Kantabrio
* Muriedas-Bahía (stacidomo)

  



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 426418
 |
Monda heredaĵo de UNESKO

La **Nacia Historia Parko de la Ĉako-kulturo** (angle *Chaco Culture National Historical Park*; pli frue *Nacia Memorejo Chaco Canyon*) estas historia nacia parko en Usono, en la sudokcidenta parto de Nov-Meksiko, proksime de la urbo *Farmington*. Oni fondis tie en 1907 nacian memorejon kaj en 1980 nacian historian parkon.

La parko havas la areon de 137 km² kaj plenigas kanjonon, kiun dividas la akvosulko de Chaco kaj Gallo. La parko entenas 13 antaŭ-kolombajn indianajn ruinojn kaj pli ol 300 pli malgrandajn arkeologiajn trovejojn, kiuj venas el la flora epoko de la pueblo-epoko.

La plej granda kaj plej bone esplorita pueblo-trovejo estas Pueblo Bonito, kiun oni konstruis en la 10-a jarcento. Ĝi entenas 800 ĉambrojn kaj 32 kivaojn (subtera ceremonia kamero). La elfosadoj pruvas, ke la iamaj loĝantoj spertis en ilo-pretigo, teksado, agrikulturado kaj masonado. La trovitaj artobjektoj estas rigardeblaj en centra ekspoziciejo.

Vidu ankaŭ
----------

* Prapuebla kulturo

* Kategorio Nacia Historia Parko de la Ĉako-kulturo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Labial-velaroj** (aŭ **lipo-velaj konsonantoj** aŭ pleonisme **Labial-velaraj konsonantoj**) estas konsonantoj duoble artikulaciataj ĉe la velo kaj la lipoj. La termino "labialvelara konsonanto", nomas ankaŭ la labialigitaj velaroj, kiaj la (anglalingva) alproksimanto [w].

Transskribado kaj prononco
--------------------------

Por transskribi tiujn sonojn, oni fojfoje uzas ligaturojn anstataŭ digrafojn kun ligstango:

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|  |  |

Notu ke kvankam tiaj simboloj facile kompreneblas, ilin ne sankciis la IFA, kaj por ili mankas kodaĵoj en Unikodo. Ili tamen tiel specifigeblas kiel tiparo de OpenType montras digrafojn *gb* kaj *kp*.

  


| IFA | Priskribo | Ekzemplo |
| --- | --- | --- |
| Lingvo | Ortografio | IFA | Signifo |
| k͡p | senvoĉa labial-velara plozivo | Logba (lgg) | ò-**kp**àyɔ̀ | [ò-k͡pàjɔ̀] | 'dio' |
| g͡b | voĉa labial-velara plozivo | Evea | Ewe**gb**e | [ɛβɛg͡be] | 'la Evea lingvo' |
| ŋ͡m | labial-velara nazalo | Vjetnama | cu**ng** | [kuŋ͡m] | 'sekcio' |

Por ilin prononci, provu diri [k, g, ŋ], sed fermu la lipojn kvazaŭ por [p, b, m]. Tiam ellasu ĝuste kiel por tiuj sonoj. Notu ke dum po 90% de la okludado (aerfluŝtopado) samtempas, la komenciĝo de la velaro okazas iomete antaŭ tiu de la labialo, kaj la ellaso de la labialo okazas iomete post tiu de la velaro, tiel ke la antaŭe veninta vokalo sonas kvazaŭ ĝin sekvas velaro, dumke la poste venonta vokalo sonas kvazaŭ ĝi sekvas labialon. Do la ordon de la simboloj en k͡p kaj g͡b motivas la fonetikaj detaloj de tiuj sonoj.

Pravigo
-------

Tiuj sonoj klare estas apartaj ununuraj konsonantoj prefere al konsonantaj aglomeroj. La Eggon-a lingvo (ego), ekzemple, kontrastigas tiujn eblaĵojn, kun /bg/ kaj /gb/, ambaŭ el kiuj estas distingaj de /g͡b/. Ignorante tonon, ni havas:

  


| Sola konsonanto | Du-konsonanta sekvenco |
| --- | --- |
| pom | *pisti* | kba | *fosi* |
| abu | *hundo* | bga | *batadi, mortigi* |
| aku | *ĉambro* | ak͡pki | *stomako* |
| gom | *rompi* | g͡bga | *mueli* |
| k͡pu | *morti* | kpu | *genui* |
| g͡bu | *alveni* | gba | *dividi* |

Okazado
-------

Vere duoble artikulaciataj labial-velaroj troviĝas kiel plozivoj kaj nazaloj en la plejmulto de la lingvoj de okcidenta kaj centra Afriko, kaj estas relative komunaj en la orienta finaĵo de Nov-Gvineo. Ili inkluzivas la sonojn [k͡p, g͡b, ŋ͡m]. La jelaa ("Yélî Dnye") de la insulo Jelao ("Rossel Island"), Papuo-Nov-Gvineo, havas kaj labial-velarajn kaj labial-alveolarajn konsonantojn. Labial-velaraj senvoĉaj plozivoj kaj nazaloj troviĝas ankaŭ en la vjetnama, kvankam nur vortfine.

Labial-velaraj plozivoj troviĝas ankaŭ kiel ejektiva [k͡p’] kaj imploda [ɠɓ] (la ligstango estas forigita ĉi tie por legebleco). Eble estas labial-velaraj alproksimantoj en lingvoj kia la japana; vidu la artikolon labiovelara konsonanto.

La solaj aliaj labial-velaraj konsonantoj estas la velaraj bilabialaj klaketoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Loko de artikulacio
* Labialo
* Listo de fonetikaj temoj
Makhachkala park in Yalova
**Yalova** estas urbo en la nordokcidento de Turkio. Ĝi situas ĉe la sudorienta bordo de la Marmora Maro, kiu ligas la Mediteranean Maron kun la Nigra Maro. La metropolo Istanbulo foras nur 40 kiometrojn.

Yalova estas ŝatata somera feriejo, kun larĝa sabla plaĝo, multaj glaciaĵejoj, restoracioj kaj kafejoj, aparte laŭlonge de la premenejo *Sahil*. Ankaŭ vastas la urbaj parkoj - en unu el ili troviĝas subĉiela teatrejo, en kiu somere sursceniĝas kulturaj eventoj.

La plej multaj turistoj estas enlandanoj, venas el Istanbulo aŭ ĝia regiono kaj havas feriodomon ĉi-tie. Sed ankaŭ multas turistoj el arabaj landoj, aparte el Kuvajto, UAE kaj Sauda Arabio.

Dum la forta tertremo de la regiono dum aŭgusto 1999 multaj urbaj konstruaĵoj detruiĝis kaj intertempe novkonstruiĝis - 16.000 homoj mortis, nekonata plia nombro neretroveblis kaj 25.000 grave vundiĝis.

Historio
--------

La unua setlejo en la regiono ekestis dum la prehistoria periodo, proksimume la jaro -3000. La Hititoj regis la regionon ĉirkaŭ la jaro -2000, kaj ilin sekvis la Frigoj ĉirkaŭ la jaro -1200. Post greka periodo, la regiono estis ligita al la Romia Imperio dum la jaro -74. Laŭ la divido de la Romia Imperio dum la jaro 395, la regiono de Yalova restis en la Bizanca Imperio. Dum la jaro 1302, Yalova estis konkerita kaj ekapartenis al la Otomana Imperio.

Varmaj fontoj
-------------

Jam dum antikvaj grekaj tempoj famis varmaj fontoj proksimume 12 kilometrojn sudokcidente de la urbo en la montaro. Ankaŭ dum la romia, bizanca kaj osmana epokoj kaj same dum la nunaj modernaj tempoj la fontoj estis famaj kaj multe vizitataj pro siaj sanigaj kaj ripozigaj efikoj.

Partnera urbo
-------------

Partnera urbo de Yalova estas

* Bonn-Bad Godesberg en Germanio.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Yalova en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Yalova en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* oficialaj paĝoj de la urbo, turkaj Arkivigite je 2007-02-06 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 162538
* GND: 4523299-4
* LCCN: no94027749
* BNF: 12082974m
* NKC: ge1100397
 |
Sablejo ĉe la bordoj de la rivero Namoi ĉe Cuttabri.
La **rivero Namoi** estas ĉefa alfluanto de la rivero Darling en interna Novsudkimrio, Aŭstralio.

Fluo
----

La eko de Namoi estas la riveroj Macdonald, Peel, Cockburn kaj Manilla, el la okcidentaj deklivoj de la Granda Disiganta Montaro ĉe la Norda Altebenaĵo (Novsudkimrio). Aliaj pli malgrandaj alfluantoj estas Cobrabald, Coxs Creek, Maules Creek, Mooki kaj Bundock Creek. Ĝi elfluas oriente de Niangala kaj fluas ĝenerale nordokcidenten post ties kunfluo kun ties ĉefa alfluanto, nome Cobrabald, poste ĝi pasas tra la vilaĝoj Woolbrook kaj Bendemeer. Ĝi plufluas okcidenten por iĝis Namoi ĉe Boundary Creek ĝuste oriente de kie la rivero eniras an la Nacia Parko Warrabah.

La Namoi preterfluas Manilla kaj kuniĝas al la rivero Manilla ĉe tiu samnoma urbo. Post paso al la Akvorezervejo Keepit ĝi kuniĝas al la rivero Peel antaŭ pasi tra Carroll, poste kun la rivero Mooki ĉe Gunnedah ĉe la Ebenaĵoj Liverpool. De tie ĝi fluas nordokcidenten pasinte tra Boggabri, Narrabri, Wee Waa kaj Burren Junction kaj poste kuniĝas al rivero Barwon ĉe la urbo Walgett.

Koordinatoj: 30° 00′ S 148° 07′ O﻿ / ﻿30.000 °S, 148.117 °O﻿ / -30.000; 148.117 (mapo)

Notoj
-----

1. ↑  Central & North West map, NRMA, 2007

* Kategorio Rivero Namoi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Ferenc Siklér** [ŝiklEr], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Siklér Ferenc** estas hungara eksperimenta altenergia partikla fizikisto, koresponda membro de Hungara Scienca Akademio (2022).

Ferenc Siklér naskiĝis la  4-an de marto 1971(nun 1971-03-04) en Győr.

Biografio
---------

Ferenc Siklér maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo en 1989, poste li akiris fizikistan diplomon en Scienca Universitato Loránd Eötvös, eĉ li akiris sciencan gradon Ph.D. en 1998. Li esploris en fizika instituto en Budapeŝto, poste en CERN en Ĝenevo. Intertempe li doktoriĝis (DSc) en 2014 antaŭ la Hungara Scienca Akademio. Li okupiĝis pri esploroj de altenergiaj kolizioj de protonoj, evoluado de novaj taksaj metodoj. Li ricevis premiojn inter 1999-2016.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *First Results From Na49 ON Pb+pb Collisions AT 158 Gev/nucleon* (kunaŭtoro, 1995)
* *Evidence for non-Gaussian tail in 3-dimensional pion emission source at SPS* (kunaŭtoro, 2007)
* *Search for disappearing tracks in proton-proton collisions at sqrt(s) = 8 TeV* (kunaŭtoro, 2015)
* *Strange hadron collectivity in pPb and PbPb collisions* (kunaŭtoro, 2023)

Fontoj
------

* biografio angle kun foto
* biografieto hungare (legebla en la 343.-a punkto)
* aprezo kun foto (legebla pli malsupre)
* datenoj kun foto

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 858234
 |



* Portalo pri Biografio
Koordinatoj: 42° 09′ 00″ N 24° 45′ 00″ O﻿ / ﻿42.15000 °N, 24.75000 °O﻿ / 42.15000; 24.75000 (mapo)

Strato en malnova Plovdiv
**Plovdiv** (bulgare *Пловдив*) estas ĉefurbo de la samnoma provinco de Bulgario. Kun ĉirkaŭ 350 000 loĝantoj ĝi estas la dua plej granda urbo de la lando, post la ĉefurbo Sofio, de kie ĝi situas 130 km sudorienten. Plovdiv situas ĉe la rivero Marica, kies valo formas gravan vojon inter Sofio kaj Turkio. Laŭ la stato de 2023 en la urbo vivis 370 449 loĝantoj sur areo de 101,98 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de 3 633 loĝantoj/km².

Historio
--------

En la loko de Plovdiv jam 500 jarojn antaŭ nia epoko ekzistis traka setlejo, nomita *Eumolpia*.
Kiam la makedona reĝo Filipo la 2-a konkeris la regionon en la jaro -341,
li nomis la urbon *Philippopolis* (Filipurbo), kion la trakoj tradukis al *Pulpudeva*,
de kio venas la hodiaŭa nomo. Sed intertempe la urbo havis ankaŭ aliajn nomojn: Philibe (otomana) kaj Trimontium (romia).

En 1878 rusoj forpelis la otomanojn, kaj Plovdiv iĝis ĉefurbo de *Orienta Rumelio*. En 1885 Orienta Rumelio kuniĝis kun Bulgario, kun Sofio kiel ĉefurbo, kiel ĝis nun.

Galerio
-------

* 
* 
* 
* 

urba panoramo
Romia amfiteatro en Plovdiv

Gravuloj
--------

* Ivan Kostov Nikolov

Esperantistoj en Plovdiv
------------------------

* Konstantin Mateev
* Ivan Armin
* Ivan Savov
* Todor Iŝev

Vidu ankaŭ
----------

* Trolebusa transporto en Plovdiv

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo (bulgare)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 28728
* GND: 4076178-2
* LCCN: n80106969
* VIAF: 132523536
* SUDOC: 108844412
* BNF: 11974602m
* NKC: ge130437
 |
La **Oslingo** (germane Oesling aŭ Ösling, luksemburge: Éislek ) estas regiono kovranta la nordan parton de la Grandduklando Luksemburgo kaj germana distrikto Bitburg-Prüm. Ĝi estas parto de la mezmontaro Ardenoj, kiu ankaŭ kovras partojn de Belgio kaj Francio. La Oslingo kovras 32% de la teritorio de Luksemburgo. La sudo de la Oslingo nomiĝas Gutland (bona lando), kiu ampleksas la ceterajn 68% de la granddukejo.

En la Oslingo
La regiono estas karakterizita per montetoj kaj grandaj foliarbaroj. Preskaŭ ĉiuj la plej altaj montetoj de Luksemburgo estas en la Oslingo, precipe en la nordo kaj nordokcidente, proksime de la limoj kun Belgio kaj Germanio. Ĝiaj ĉefaj montetkatenoj estas distranĉitaj per pitoreskaj rivervaloj. Plej rimarkindaj estas tiuj de la Clerve, Our, supra Sauer kaj Wiltz.

La Oslingo estas malabunde loĝita kun malmultaj pli grandaj urboj. Clerveaux, Vianden kaj Wiltz estas la plej grandaj en la luksemburga parto de la Oslingo, de kiu nur Wiltz havas populacion de pli ol 4816 homoj. La regiono estas konata pro siaj multaj pitoreskaj montoj kaj vilaĝoj, kiuj allogas vizitantojn.

Nomo
----

La nomo Oslingo venis verŝajne de la kelta "Osninga" kiu signifas montoĉeno

burgo Vianden
burgo Bourscheid
Esch ĉe Sauer kun burgo kaj preĝejo

Vidindaĵoj
----------

En la maldense loĝata regiono situas kelkajn historiajn urbetojn, ekzemple Diekirch, Vianden, Clerf, Wiltz aŭ Esch-Sauer.
Vizitinda ankaŭ estas la burgoj kaj burgruinoj de la Oslingo, ekzemple Vianden, Burscheid, Clerf kaj Brandenburg.

Vidu ankaŭ
----------

* Listo de la komunumoj en Oslingo
* Ejfelo
* Ardenoj
* kantono Clervaux / Clerf
* kantono Diekirch
* kantono Wiltz
* kantono Vianden
* distrikto Bitburg-Prüm

Referencoj
----------

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Ejsleko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Natur, Kultur und Sport in den Luxemburger Ardennen[*rompita ligilo*]
* Öslinger Landschaft und mehr Arkivigite je 2008-05-21 per la retarkivo Wayback Machine
* Ausflugsziele im Islek ohne Grenzen Arkivigite je 2018-06-23 per la retarkivo Wayback Machine
* Kunst, Kultur & Veranstaltungen im Dreiländereck Belgien - Deutschland - Luxemburg
* Öslinger GeoBox: Gesteine und Minerale zwischen Diekirch und St. Vith[*rompita ligilo*]
* Landschaftssteckbrief beim Bundesamt für Naturschutz[*rompita ligilo*]
**Frederick Edward WADHAM** (ŭodm), anglo, bankoficisto. Naskiĝis en la 2-a de marto 1902 en Battersea, London, mortis la 26-an de decembro 1973. Instruisto de Esperanto oficiale difinita de la Londona Kleriga Aŭtoritato, instruis en vesperaj lernejoj de 1923. Londona Esperanto-Klubo: sekretario 1926, vicprezidanto 1927, prezidanto 1929-33, direktoro de instruado 1933. BEA: Konsilanto kaj membro de ekzekutiva komitato 1924-26 kaj denove de 1934; agado ĉe diversaj komitatoj, komisiano por la licenciata ekzameno de 1932. UEA-delegito de 1923, brita ĉefdelegito de 1933. Helprededaktanto de „International Language" 1924-26. Tradukando de „Riĉa kaj sen mono" de E. P. Oppenheim, LK de 1932. Prezidanto de UK 1930 en Londono.

Traduko
-------

* E. Phillips Oppenheim. Riĉa kaj sen mono. Eld. The Esperanto Publishing Co Ltd. London, 1935?

Referencoj
----------

1. ↑  The British Esperantist : the official organ of the British Esperanto Association. Vol. 70, no 800 (Marto/Aprilo 1974), p. 213

Eksteraj ligiloj
----------------

* *El la Londona skizlibro* de Charles Dickens trad. de Wadham. Muusses Esperanto-Biblioteko, 1938

|  |  |
| --- | --- |
|  Kopirajto | Ĉi tiu artikolo baziĝas (parte aŭ tute) sur artikolo el la **Enciklopedio de Esperanto**.

---

La originala teksto kontroleblas en interreta arkivo de la fonto. |
Marbordo de Skotio vidata ekde satelito
**Marbordo** estas la bordo, kiu randas maron.

Marbordo povas esti kruta aŭ kontraŭe plata, malkruta. Sabla marbordo nomiĝas strando aŭ plaĝo.

Sur la marbordo la proksimeco de la akvo kreas specifan medion: dunoj, rulŝtonoj, krutaĵoj, marenfluoj, ... Kreiĝas ankaŭ specifa marborda mikroklimato.

La longo de la marbordo estas senfina. Ekzemple, se parto de la marbordo estas unu kilometro, vi povas sekvi ĉiun etan ŝanĝiĝon de direkto, kaj ĝi eble estos entute du kilometroj, kaj se vi sekvas ĉiun sableron ĝi estos multe pli. Kaj poste ĉiun molekulon. Tial ĝi estas bona ekzemplo de fraktalo.

En marbordo plej ofte la klimato kaj la vetero estas pli mildaj ol en internaj teritorioj. Tial, se interne estas tro da varmo, marborde ne tiom varmas; kaj same por malvarmo. Simile pri neĝo, ĉar ĉu neĝas ĉu ne dependas da la altitudo; por neĝi en plej malaltaj altitudoj oni bezonas interalie pli da malvarmo, pro tio ofte neĝas iom interne kaj ne proksime ĉe marbordo.

Ankaŭ plantaro kaj bestaro estas diversaj marborde kompare kun interne. Multaj birdoj ekzemple loĝas marborde kaj ne tiom interne, kiel mevoj, pingvenoj, ktp. Ekzistas eĉ preciza kategorio nomata Marbirdo.

Marbordoj en la mondo
---------------------

* Eŭropo:
	+ Francio: Lazura Marbordo, Arĝenta marbordo
* Azio: Malabara Marbordo, Koromandela Marbordo
* Afriko: Sklavo-Marbordo
* Antarkto: Marbordo Princino Marta

* Kategorio Marbordo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 128460
* GND: 4033469-7
* LCCN: sh85027443
* NDL: 00564542
* NKC: ph124150
 |
**Fowlsheugh** estas marborda naturrezervejo en Kincardineshire, nordorienta Skotlando, konata pro ties sepdekmetraj altaj klifoj kaj habitato subtena de multnaskaj marbirdoj kiuj reproduktiĝas en nestokolonioj. Deklarita kiel Sciencinteresa Loko (SSSI) fare de Scottish Natural Heritage, dum la posedo apartenas al la RSPB. Fowlsheugh povas esti atingita per publika klifopinta pado, aŭ per boatoj kiuj kutime eliras el proksima haveno de najbara urbo Stonehaven. Dekoj da miloj da marbirdoj revenas al tiu loko ĉiun printempon por reproduktiĝi, post vintri mare aŭ en pli sudaj klimatoj, ĉefe ĉe specioj kiaj la Atlantika fraterkulo, la Aŭko, la Trifingra mevo, la Fulmaro kaj la Longbeka urio.

Pro tutmonda varmiĝo, la specioj kiuj dependas el planktono iam ĉeestaj tie kiuj preferas malvarman akvon ne estas disponeblaj en la kvanto postulata por elteni la historian grandan populacion de sablofiŝoj. Aldone al la problemo estis troa fiŝkaptado de la skotaj sablofiŝoj, plue malpliigante la nombrojn de tiu dieta neceso de la fraterkuloj kaj aliaj lokaj marbirdoj.

Geologio kaj topografio
-----------------------

Historio
--------

Birdaro
-------

Marvivo
-------

Flaŭro kaj faŭno
----------------

Notoj
-----

1. ↑
2. ↑  Rob Hume, *Fowlsheugh*, Royal Society for Protection of Birds, summer 2006, vol 21, no. 2
3. ↑  C.Michael Hogan, *Aberdeenshire Coastline*, Lumina Press, Aberdeen, March, 2006
**Cedillo** estas municipo de Hispanio, en la provinco de Cáceres, regiono de Ekstremaduro.

La loĝantoj nomiĝas *cedilleros*. La censita populacio en 2008 estis de 518 loĝantoj.

Situo
-----

Cedillo estas situa en la okcidenta parto de Ekstremaduro kaj en plej elstara okcidenta pinto de la Provinco de Cáceres kaj de la tuta regiono de Ekstremaduro, kiu eniras inter komunumoj de Portugalio en la komarko aŭ distrikto Sierra de San Pedro, je altitudo de 279 m; je 116 km de Cáceres, provinca ĉefurbo. La surfaco de ties teritorio estas de 61.6 km². La urba kerno estas je 39º39'7" de latitudo norda, 7º29'42" de longitudo okcidenta.

Cedillo limas kun kelkaj concelho de Portugalio, escepte oriente, kie limas kun Herrera de Alcántara. La precizaj limoj estas la jenaj:

* Castelo Branco norde.
* Nisa okcidente.
* Castelo de Vide sude.
* Herrera de Alcántara oriente.

Teritorio
---------

La centra parto de la municipa teritorio estas formata de monteta tereno, kun plej alta pinto en la monto Valongo de 340 m. Tiu altebenaĵo finas norde, kie perdas altitudon en forta deklivo al la rivero Taĵo. La du ĉefaj riveroj de Cedillo estas Taĵo kaj ties alfluanto, la Sever, kiuj markas respektive la limojn kaj nordan kaj okcidentan de la municipa teritorio kun Portugalio. En la kunfluo de tiuj du riveroj estas akvobaraĵo kun hidroelektra centralo.

Ekonomio
--------

Agrikulturo kaj brutobredado. Estas olivarboj, paŝtejoj kaj cerealoj.

Historio
--------

La vilaĝo estis fondita de portugaloj kiuj setlis en la zono ĉirkaŭ la 16a jarcento; en la 18a jarcento post ties cedo al Hispanio apartenis al Herrera de Alcántara ĝis 1838, kiam oni formis la municipon. Pli precize la unuaj setlantoj estis fiŝkaptistoj kiuj per siaj boatoj trapasis veturantojn kiuj iras el Alentejo al Castelo Branco aŭ inverse, ĉar ne ekzistis tiam ŝoseo. Tiele boato aperas en la blazono de la vilaĝo.

De antaŭe estas restaĵoj megalitaj de la prahistorio (dolmenoj -ankaŭ aperanta en la blazono\_, tomboj), de la Romia Imperio, de araboj, ktp. Dum la militoj inter Hispanio kaj Portugalio foje senhomigis la vilaĝon kaj poste rehomiĝis danke al fuĝintoj pro la militoj kaj la reveno de la fiŝkaptistoj. La nomo Cedillo devenas de "cedi" pro la cedo de la vilaĝo fare de Portugalio al Hispanio por akiri repacigon.

=
70° 30′ S 0° 10′ U﻿ / ﻿70.500 °S, 0.167 °U﻿ / -70.500; -0.167 (mapo)

En decembro 2009 novaj oceanografaj rodoj estis deplojitaj sub la Fimbul glacikontinentaĵo en la projekto *Fimbul Ice Shelf - Top to Bottom*.
La **Fimbul Glacikampo**, **Fimbul Glacitero** aŭ **Fimbulisen** estas glacikampo proksimume 120 mejlojn (200 km) longa kaj 60 mejlojn (100 km) larĝa, nutritaj fare de la glaĉero Jutulstraumen, limante la marbordon de Lando de Maud de 3°W ĝis 3°E. Ĝi estis fotita de la aero fare de la Tria Germana Sudpolusa Ekspedicio (1938-39), mapita fare de norvegaj kartografoj de enketoj kaj aerfotoj de la Norvega-Brita-Sveda Antarkta Ekspedicio (1949-1952) kaj de aerfotoj de la norvega ekspedicio (1958-59) kaj nomita Fimbulisen (la grandega glacio).

Referencoj
----------

1. ↑   gnis, antarid, 4905, Fimbul Ice Shelf, 2012-03-22

Eksteraj ligiloj
----------------

* Fimbul Ice Shelf – top to bottom Arkivigite je 2011-07-24 per la retarkivo Wayback Machine
* Numerical simulations of the ice flow dynamics of Fimbulisen Arkivigite je 2012-03-15 per la retarkivo Wayback Machine
**András Báldi** [andrAŝ], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Báldi András** estas hungara ekologo, zoologo, mebro de Academia Europaea (2018), koresponda membro de Hungara Scienca Akademio (2022).

András Báldi naskiĝis la  11-an de oktobro 1965(nun 1965-10-11) en Budapeŝto.

Biografio
---------

András Báldi maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo en 1984, poste li akiris biologian diplomon (MSc) en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 1989. Post la diplomo ĝis 2011 li laboris en muzeo, poste en instituto, kie li estis institutestro inter 2012-2018. Intertempe li akiris sciencan gradon Ph.D. en la universitato en 1996, li doktoriĝis (DSc) en 2006 antaŭ la Scienca Akademio, lia habilitiĝo okazis en 2010. Lia edzino naskis trifoje. Li ricevis premiojn inter 1997-2021.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Habitat heterogeneity overrides the species-area relationship* (2008)
* *Effects of forest heterogeneity on the efficiency of caterpillar control service provided by birds in temperate oak forests* (kunaŭtoro, 2014)
* *Cultural ecosystem services in European grasslands: A systematic review of threats* (kunaŭtoro, 2022)

Fontoj
------

* memaprezo kun foto
* datenoj kun foto
* biografio angle kun foto

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 857559
 |



* Portalo pri Biografio
**István Csernicskó** [iŝtvAn ĉerniĉkO], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Csernicskó István,** ruse **Черничко, Степан Степанович** [ĉerniĉko, stepan stepanoviĉ] estas hungara lingvisto, filologo, altlerneja instruisto, ekstera membro de Hungara Scienca Akademio (2022).

István Csernicskó naskiĝis la  14-an de januaro 1973(nun 1973-01-14) en Ĉop (Sovetunio, nun en Ukrainio).

Biografio
---------

István Csernicskó apartenis al la hungara minoritato en Sovetunio, respektive Ukrainio. Li maturiĝis en hungarlingva mezlernejo en sia naskiĝurbo en 1990, poste li akiris pedagogian diplomon en en: Uzhhorod National University en 1995. Post la diplomo li instruis en vilaĝo Serne, sed li plulernis ankaŭ en Scienca Universitato Loránd Eötvös. En 1997 li iĝis instruisto en ĵus fondita privata hungara altlernejo hu:II. Rákóczi Ferenc Kárpátaljai Magyar Főiskola, kie li estis vicrektoro inter 2001–2014, poste gvidanto de esplorcentro, en 2018 li estis levita profesoro, ekde 2020 rektoro. Li instruis ankaŭ en Universitato de Panonio ekde 2014. Intertempe li akiris sciencan gradon Ph.D. en 2001 en Universitato Loránd Eötvös, lia habilitiĝo okazis en 2012 same tie. Li kandidatiĝis (CSc) en 2009, li doktoriĝis (DSc) en 2017 antaŭ la Hungara Scienca Akademio. Li ricevis stipendion inter 1999–2001, premiojn inter 2003-2021.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *A magyar nyelv Ukrajnában (Kárpátalján)* (libro, 1998)
* *Államok, nyelvek, államnyelvek* (monografio, 2013)
* *The Linguistic Human Rights Plight of Hungarians in Ukraine* (kunaŭtoro, 2022)

Fontoj
------

* biografio hungare kun foto
* biografio hungare kun foto
* aprezo kun foto (legebla pli malsupre)
* datenoj kun foto

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 858244
 |



* Portalo pri Biografio
|  |  |
| --- | --- |
|  Kunigi | **Oni sugestas kunigi ĉi tiun artikolon kun Amoreoj.

---**
Bonvolu diskuti en la Diskuto. Nur ensalutintaj uzantoj povas aranĝi tion. |

Preĝanto el Larsa, kiu petpreĝas por longa vivo de Hamurabi al Dio de *Amuru*.
La **amoridoj** estis antikva semita popolo en la Mez-Oriento. Ili fondis multajn urboŝtatojn en norda Sirio kaj norda Mezopotamio. Ili eniris en eopoko de la Tria Ur-a dinastio al teritorio de la Sumera kaj Akada Imperioj, laste el ili venis la reganta dinastio de la Prababilan Imperio (Hamurabi).

Kiel nomadaj popoloj, ili formis tribojn.

La nomo de la popola aperas en formo de amoridoj en la biblio-traduko de Zamenhofo. La popolo estis nomata en akada, sumerla linvo **mardu/amurru**, kiu signifis „okcidento", kiu referencas al tio, ke ilia originala setlejo estis la stepa, duondezerta regiono, okcidente de la akadanoj kaj sumeroj.

Lingvo
------

La lingvo de la amoritoj apartenis al la semitaj lingvoj kaj pleje similas al la hebrea lingvo el inter la nuntempe ekzistantaj lingvoj. Kiam ili setlis, ili transprenis la kulturon de la akadoj, sumeroj, kaj ekuzis ties lingvojn.

Historio
--------

Ekde duono de la 3-a jarmilo a.K, ili setlis sur grandaj areoj okcidente de la rivero Eŭfrato. Ĉar la sumeraj kaj akadaj tekstoj mencias ĉiun okcidenta nomadon kiel „mardu/amarru", tiel tio malfaciligas la historian esploron de la popolo. Parto de la amorida popolo setlis frue, dum alia parto plu sekvis la nomadan, duon-nomadan vivon, agadon. Eble memorigas pri la setlado la historio pri geedziĝo de la originale nomada dio Mardu(k)/Amurru, en kiu li geedziĝis kun filino de dio Numusda de urbo Kazallu, tiel li eniris la babilonan panteonon, poste iĝis ĉefa dio de Babilono.

Dum la frua bronza epoko (3200-2000 a.K.), la amoridoj havis prosperantajn urboŝtatojn – kiel Ebla, Karkemis kaj Jamhad. La urbojn defendis fortaj muroj kontraŭ la atakoj, dum la konstruaĵoj respegulas la altan nivelon de la konstruarto. La amoridaj urboŝtatoj estigis komercajn kaj diplomatiajn rilatojn al la sudaj kaj orientaj mezopotamiaj urboŝtatoj. Tion pruvas, ke la amorida arto kaj konstruarto efikis je la Mezopotamia arto, la amoridoj emm transprenis la kojnoskribon el Sud-Mezopotamio. Pli poste la amoridaj urboŝtatoj elkonstruin komercajn rilatojn al Kanaano kaj Egiptujo.

En ĉ. 2300 a.K. akada militiro detruis multajn urboŝtatojn en Sirio, inkl. Ebla-n. En tiu tempo – eble pro klimataj ŝanĝoj – refortiĝis la nomada, bestobreda vivtenado kaj la amoridoj translokiĝis pli orienten. Ekde 2000 a.K. ili estis alportis jam gravan danĝeron je la urbostxatoj de Mezopotamio. Sed la amordioj de nur minacis tiujn, sed setlis inter la du riveroj kaj fondis plurajn reĝlandojn, la unaun gravan en Larsa (Samsi-Adad la 1-a), la unuan kurt-vivan asiran imperion. Ilia plej fama reĝlando estis Babilono, plej fama reĝo estis Hamurabi (1792-1750 a.K.), fondinto de la Prababilona Imperio.

En la 2-a jarmilo la amorida popolo restinta en Sirio malaperis, asimiliĝis al la novaperintaj semitaj popoloj.

* Kategorio Amoridoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
la insula roko *Bozuiva* havas aparte karakterizan formon
**Jakuŝima** (japane 屋久島, *[Yakushima]*) estas japana insulo en la Orientĉina Maro, 60 km sude de la insulo Kiuŝuo. Ĝi estas laŭ areo la plej granda el la Osumi-insuloj, japane 大隅諸島 *[Ōsumi-shotō]*, en la norda parto de la Rjukju-insularo de Japanio. La insulo same kiel la cetero de la insularo situas sude de la plej suda punkto de la insulo Kiuŝuo kaj apartenas al la gubernio Kagoŝima. Proksimume kvarono de la loĝantoj de la Osumi-insularo, iom pli ol 13 000, vivas sur Jakuŝima.

En 1980, grandaj areoj en la centra parto de la insulo kaj partoj de la sudaj kaj okcidentaj malaltaj marbordaj regionoj de la insulo fariĝis internacie agnoskitaj kiel biosfera rezervejo.

En 1993, la areo estis enskribita en la liston de Monda Heredaĵo de UNESKO kiel unikan ekzemplon de bone konservita pluvarbaro kiu kovras 107,47 km², do 21% de la tuta insula areo.

Geografio
---------

Marko sur bildo

**Osumi-insularo:**
**Tane-**
**gaŝima**
**≈ Pacifiko ≈**
**Jakuŝima**
**Kuĉinoerabu**
situo ene de la insularo

Jakuŝima estas la plej suda kaj la plej granda el la Osumi-insuloj. Ĝi situas proksimume 61 kilometrojn sude de la suda pinto de la duoninsulo *Osumi* en suda Kjuŝuo, aŭ 135 kilometrojn sude de Kagoŝima. La Jakuŝima-Markolo (屋久島海峡 [Yakushima Kaikyo], angle nomata *Vincennes Strait*) disigas ĝin de la oriente najbara insulo Tanegaŝima.

La insulo estas de vulkana origino. La insula formo pli-malpli rondas, kun diametro de 28 kilometroj kaj 89 kilometroj da marbordo. Kontraste la la najbara Tanegaŝima, kiu estas relative ebena, Jakuŝima havas plurajn altajn montojn: La plej altaj el ili estas *Miyanouradake* (宮之浦岳), kun alteco de 1 935 metroj, kaj *Nagatadake* (永田岳), kun alteco de 1 886 metroj super la marnivelo. Tamen, Jakuŝima krome havas pliajn 30 montopintojn de pli ol 1 000 metroj da alteco. Estas multnombraj termofontoj sur la insulo. La klimato estas subtropika.

Transporto
----------

La flughaveno *Yakushima Airport* sur la insulo (flughavena kodo "KUM") ebligas lokajn flugojn kaj situas proksime al la urbo Koseda en la nordorienta parto de la insulo. La insulo ankaŭ atingeblas per ŝipo kaj ekzistas regulaj pramaj ligoj kun la urbo Kagoshima sur la kontinento. Vojaĝa tempo estas ĉirkaŭ 3 horoj.

La insulo en la amaskomunikiloj
-------------------------------

La praarbaroj de la insulo servis kiel fonto de inspiro por kinoreĝisoro Hayao Miyazaki antaŭ lia animacia plenlonga filmo *Princino Mononoke**.*

Referencoj
----------

1. ↑  (angla) Yanagihara, Hanya. "*A Real-Life Enchanted Forest*", The New York Times. ISSN 0362-4331.

Vidu ankaŭ
----------

* Jakuŝima en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Jakuŝima en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Monda heredaĵo en Japanio

Eksteraj ligiloj
----------------

* Pri Yakushima
* Mapo de Yakushima
* Japana Medioministerio pri Jakuŝima
* Monda Heredaĵo de Unesko pri Jakuŝima
La tunela muzeo en Niederwillingen La **Tunelmuzeo** (germane: *Tunnelmuseum*) troviĝas en Niederwillingen, urbokvartalo de Stadtilm, Germanujo, Unter dem Berge nr 6.

Priskribo
---------

Ĝis la finkonstruo de la aŭtoŝoseo A 71 en la 2007-a jaro konstruitis 6 tuneloj kaj 31 pontoj. En marto 1997 ekis la konstruado de la tunelo de Behringen. Ĝi konsistas el du tuboj por aŭtoj kaj unu por trajnoj (novkonstruo de la fervojlinio inter Erfurto kaj Ebensfeld), kio estas unikaĵo en Germanlando.

Sube transpasas la tunelo *Osterberg*, etan kreston arborozan proksime de Behringen. La tunela muzeo troviĝas tre apude. Tie ĉi oni klarigas pere de enirebla tunelmodelo (en skalo de 1 por 4 kaj farita per originalaj materialoj) la hodiaŭan tunelkonstruteknikon originantan el Aŭstrio, *(Neue Österreichische Tunnelbauweise)*.

Krome ofertas la muzeo informojn pri geologiaĵoj kaj diversaj iloj kaj maŝinoj. Videofilmoj dokumentas la malfacilaĵojn dum tunelkonstruado en la regiono. Bone videblas kiel la pejzaĝoj ŝanĝiĝis de antaŭ la intervenoj kaj al poste. Diskutatas ankaŭ rimedoj kiel ripari eblajn damaĝojn kaŭzitajn al la natura medio.

Literaturo
----------

Sparkassen-Kulturstiftung Hessen-Thüringen (eld.): *Kulturelle Entdeckungen. Thüringen. Band 3*, 2010, ISBN 978-3-7954-2461-9, p. 193-194

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Tunelmuzeo Niederwillingen en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Hejmpaĝo Arkivigite je 2015-07-05 per la retarkivo Wayback Machine

* informoj sur la municipa paĝaro
Du krespoj: Unu kun sukero kaj cinamo, la alia rulita kun ĉokolada ŝmiraĵo
**Patkuko**, **krespo**, **platvaflo**, aŭ **blino** estas plata manĝaĵo, kiun oni preparas en pato, kaj kiu estas farita el faruno, lakto, ovoj kaj kelkfoje aliaj ingrediencoj. Ekzistas diversaj specoj de patkukoj; ili povas esti dolĉaj aŭ nedolĉaj. Ankaŭ ekzistas variaĵoj tipaj por iuj regionoj aŭ landoj.

Lingva noto
-----------

PIV kaj multaj aliaj vortaroj uzas la vorton **krespo** pri "patkuko"; ofte "krespo" ankaŭ estas uzata por la bretona speco de patkukoj, pro la franca termino *crêpe* (vidu sube).

Variaĵoj
--------

### Bretona patkuko

La bretonaj patkukoj estas aparte maldikaj patkukoj (**krespoj**), folipastaj kukoj (**tavolkukoj** ), kiuj disvastiĝis al multaj regionoj, precipe en okcidenta Eŭropo.

### Palaĉinko

En la regionoj de la antaŭa Aŭstrio-Hungario, oni kutime manĝas maldikajn patkukojn, en kiujn oni enrulas fruktojn aŭ dolĉajn plenigaĵojn. En la aŭstra-germana kaj bavara-germana ili nomiĝas "Palatschinken" [palaĈINken], en slavaj lingvoj (ĉeĥa, slovaka, slovena, bosna, kroata, serba) ĝi nomiĝas "palačinka", plurale "palačinky" aŭ "palačinke".. La nomo deriviĝis de la rumana "plăcintă" (< latine "placenta", kuko), pruntedonita al la aŭstra (germana) lingvo tra la hungara. Ĝi estas populara en Aŭstrio, Bosnio kaj Hercegovino, Hungario, Ĉeĥio, Slovakio, Slovenio kaj Kroatio).

Aŭstraj patkukoj tradicie estas farĉitaj per abrikota marmelado, rulitaj kaj surŝutitaj per iom da pulvorsukero, sed pluraj fruktomarmeladoj, ĉokoladosaŭco, nuksoj, sekigitaj aŭ freŝaj fruktoj (bananaj tranĉaĵoj ktp), aŭ iu ajn kombinaĵo el ili, estas ofte uzataj.

Aŭstraj patkukoj ankaŭ estas manĝataj nedolĉigitaj, farĉita per fromaĝo, viando aŭ legomoj, aŭ tranĉitaj en strioj kaj bolitaj en buljono kiel **Fritata supo**.

### Rusa patkuko

Rusa patkuko aŭ **blino** estas maldika patkuko el orienta Eŭropo, en kiu oni kontraste al multaj aliaj patkuk-receptoj uzas giston.

### Usona patkuko

En Usono oni kutime mangas pli malgrandajn, dikajn patkukojn. Oni manĝas ilin dolĉe, plej ofte kun acera siropo.

Referencoj
----------

1. ↑   Tavolkuko en vortaro.net kaj en ReVo  Kuko en ReVo .

Vidu ankaŭ
----------

* Blino
* Flano
* *Kaiserschmarrn*
* Tortiljo
* Vaflo

* Palačinky, slovakaj patkukoj*Palačinky*, slovakaj patkukoj
* Ŝmirita krespoŜmirita krespo
* Fendita frago sur patkukojFendita frago sur patkukoj
* Bananpecoj sur nordamerikaj patkukojBananpecoj sur nordamerikaj patkukoj
* Londona konkurso pri krespoj en patoj.Londona konkurso pri krespoj en patoj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Patkuko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Patkuko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Patkuko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Patkuko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Palaĉinko recepto Arkivigite je 2008-02-07 per la retarkivo Wayback Machine de aŭstra ĉefkuiristo Bernhard angle



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 39619
* GND: 4195206-6
* LCCN: sh85097361
* NKC: ph200804
 |
Urbokerno, kun panoramo de la montaro Picos de Europa.
Potes ene de Kantabrio
**Potes** estas municipo en la aŭtonoma komunumo Kantabrio en Hispanio. Ĝi estas la ĉefurbo de la komarko Liébana kaj situas en ties centro. Ĝi estas lima al la nordo de Cillorigo de Liébana, okcidente de Camaleño, sude de Vega de Liébana kaj oriente de Cabezón de Liébana. Laŭ la censo de 2007, en Potes vivis 1481 homoj. La ĉefa fonto de enspezoj estas turismo pro ĝia situo ene de la montaro Picos de Europa kaj proksima al samnoma naturparko.

Potes estas ĉe la nacia ŝoseo N-621. La plej proksima granda urbeto, Santandero, estas en foreco je 100 km. Potes situas ĉe la kunfluo de kvar valoj, proksime de la loko kie la rivero Quiviesa fluas en la riveron Deva, ĉe la montaro Picos de Europa. Same kiel la cetero de aliaj municipoj de la komarko Liébana, Potes havas mediteranean mikroklimaton, kiu permesas kultivi vitejojn, juglandojn kaj poplojn.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 436147
* GND: 16168369-1
* VIAF: 175979744
 |
**Algolo** estas nomo (valizvorto formita el ALGOritma Lingvo) de pluraj programlingvoj por «scienca komputado» ellaboritaj de internacia grupo de komputikistoj kadre de IFIP.

Unue lingvo kun tia nomo aperis en 1958 por tri celoj:

1. esti laŭeble proksima al la tradicia matematika simbolaro,
2. esti facile legebla por iĝi rimedo por publikigo de algoritmoj kaj
3. esti tradukebla en maŝinlingvojn.

El pluraj sinsekvaj projektoj konsiderindan disvastiĝon ricevis la lingvoj Algolo-60, ALGOL-W kaj Algolo-68.

Algolo-60
---------

 Pli detalaj informoj troveblas en artikolo Algolo-60.
La unua programlingvo rigore difinita, ĝi aperis komence de la jaroj 1960aj (la definitiva «Reviziita raporto pri la algoritma lingvo Algolo-60» eldoniĝis en 1962). La ĉefaj atingoj de tiu projekto estis la sintaksa difino per formala gramatiko (la formo de Backus—Naur), distingado de diverscelaj varioj de la ekstera prezento de programtekstoj (tipografia prezento, etalona prezento, maŝina prezento), la nocioj de bloko kaj regiono de la deklaroj, la meĥanismoj de pasigo per valoro kaj pasigo per algoritmo, rekursiaj proceduroj, dinamikaj tabeloj, tre riĉaj iteracioj. La ĉefa malavantaĝo de Algolo-60 estis manko de normigita eneligo kaj de influa industria subteno.

ALGOL-W
-------

Neoficiala derivaĵo de Algolo-60 kreita de Niklaus Wirth kaj C.H.R. Hoare en 1966. ALGOL-W provizis rimedojn por traktado de signoĉenoj, en ĝi unue aperis la okazelekta ordono, pasigo per rezulto kaj pasigo per valorrezulto. Dum kelka tempo ALGOL-W estis konsiderinde disvastigita en la universitatoj.

Algolo-68
---------

Ĝeneralcela programlingvo kreita sub la aŭspicioj de IFIP kiel pluevoluigo de Algolo-60. Karakteriza trajto de Algolo-68 estas la orta kunmetemo (angle *orthogonal design*), la principo ebliganta konstrui la lingvon mem kaj la programojn en ĝi prezentatajn kiel liberan kombinaĵon de minimumaj, ĝeneralaj, reciproke nedependaj («ortaj») lingvoelementoj. Tio precipe koncernas la manieron difini datumtipojn kaj ordonojn. Algolo-68 apartenas al tiu sama programlingva generacio, kiel ĝia rivalo PL/I, kaj egale kombinas la rimedojn de «scienca komputado» kun tiuj por listotraktado kaj plurtaskado. Male ol Algolo-60, Algolo-68 normigas la eneligon. Paradokse, inter la kaŭzoj malhelpintaj disvastiĝon de Algolo-68, oni ofte indikas ĝian tro rigoran difinon, kiu malfaciligas supraĵan trarigardon: kontraste kun tiu malfacila teksto, la difinoj de Paskalo (kvankam plenplenaj je eraroj) ŝajnis multe pli ĝua legaĵo.

Rimarkinda trajto de Algolo (kaj speciale de Algolo-68) estas ĝia atento pri la problemo de naciaj variaĵoj de la lingvo. Tiu trajto de Algolo-68 kvazaŭ invitas nin provi Esperantan «nacian variaĵon» de la lingvo.

Vidu ankaŭ
----------

* Alan Perlis

Noto
----

1. ↑  NPIV.
2. ↑  Esperanta traduko: «Reviziita Raporto pri la Algoritma Lingvo ALGOL 60».

* Kategorio Algolo (programlingvo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 624746
* LCCN: sh85003475
* NKC: ph499504
* BNE: XX541596
 |
"Ctenophorae" (em Ernst Haeckel Kunstformen der Natur, 1904)."Ctenophorae" (fare de Ernst Haeckel *Kunstformen der Natur*, 1904).
**Ktenoforoj** *(Ctenophora)* estas besta klado, apartenanta al grupo de la radisimetriaj bestoj *(Radiata)*. Alia klado de la grupo estas la kniduloj *(Cnidaria)*.

Taksomanio de Ktenoforoj

Anatomio
--------

### Ĝenerala korpokonstruo

Ĝi restis en la stato de gastrulo, ilia korpo dividiĝas je ektodermo kaj endodermo. Inter tiuj troviĝas apoga disko, pleniga histo. Al la stomaka kavo (centra stomako) kondukas mallarĝa ezofago. La stomaka kavo estas dividebla je pluraj kanaloj. La korpon tenas ok kartilagaj ripoj, la neŭronoj situas ankaŭ apud tiuj. Ili korpo estas dividebla je tri partoj: *korposupro, korpopalasto* kaj *buŝĉirkaŭo.*

### Ekstera surfaco kaj moviĝo

La ekstera surfaco estas epitelio, riĉa je glandoĉeloj. Ilia moviĝo okazas per apudripaj naĝdiskoj, kiuj elformiĝis per kunkresko de ĉilioj. La movon de la tentakloj helpas muskoloj.

### Nutrado

Ili gluas la predojn al siaj tentakloj per gluĉeloj, poste ŝtopas ĝin en la ezofagon, de kie ĝi venas en la centran stomakon. En tubetoj de la praintesto okazas la digestado. La nedigesteblaj partoj eliĝas tra la buŝaperturo.

### Spirado

La spirado estas difuza, tio estas, ĝi okazas tra la tuta korposurfaco.

### Metabolismo

Ĉiu digestita nutromaterialo alvenas la ĉelojn per intesta kanala sistemo. Ili eligas sur la tuta korposurfaco la superfluajn akvon, jonojn, disigaĵojn.

### Korporeguligo

Ili havas difuzan nervosistemon kiel ĉe la kniduloj. Ili havas ankaŭ kemiajn reguligojn. La lokumsenta organo de la korposupro estas ligita per nervofaskoj al la remdiskoj. Sur la tentakloj situas ankaŭ mekanikaj sensoĉeloj.

### Generado

Ili estas ĉiuj androginaj (ambaŭseksaj), ili ne kapablas plimultiĝi per senseksa generado. Karakterizaĵo de ilia generado estas, ke ili kapablas plimultiĝi jam en la larvo-aĝo.

Sistematiko
-----------

Pli frue oni sistematikis la ktenoforojn kiel unu subkladon de la kniduloj, sed hodiaŭ jam evidentas ke ili estas apartaj kladoj.
Ili havas du klasojn:

* 1-a klaso: sententaklaj ktenoforoj  
sola ordo de la klaso estas la *Beroida*.
* 2-a klaso: tentaklaj ktenoforoj  
Ili havas unua paron da tentakloj. La klaso entenas 6 ordojn. Rubandsimila estas la Zono de Venuso *(Cestus veneris).*

La pli frua sistematiko vicigis la ktenoforojn kun la kniduloj al la sen-korpokavuloj (*Acoelomata*).

Fontoj
------

*Dudich – Loksa: Állatrendszertan* – Universitata lernolibro en la hungara

* Ktenoforo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Ktenoforo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Ktenoforo en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 258396
* GND: 4178216-1
* LCCN: sh85034533
* NKC: ph127914
 |
la centra bloko de la parlamentejo
La **Parlamento de Kanado** (angle *Parliament of Canada*, france *Parlement du Canada*) havas sian sidejon sur la parlamenta monteto *(Parliament Hill)* en Otavo, Ontario, sur klifo 50 metrojn alta super la rivero Otavo kaj la kanalo Rideau. La parlamento formale konsistas el tri partoj:

* la ŝtatestro, do nuntempe reĝino Elizabeto la 2-a, kiun en Kanado reprezentas la guberniestro ĝenerala de Kanado
* la Senato de Kanado kaj
* la Ĉambro de Deputitoj de Kanado.

La parlamentejo konsistas el tri konstruaĵoj de gotika stilo. La Centra Bloko enhavas la Senaton de Kanado (kun 105 membroj) kaj la Ĉambron de Deputitoj de Kanado (kun 308 membroj). Supre staras la Turo de Paco, 92 metrojn alta, konstruita en 1927 por memori la finon de la Unua mondmilito. La turo havas kariljonon kun 53 kloŝojn.

La Orienta Bloko havas specialajn ĉambrojn, meblitajn kiel en la tempo de Sir John A. Macdonald. La Okcidenta Bloko havas komitatajn ĉambrojn kaj oficejojn. La Monteto de Parlamento ankaŭ havas superban okangulan bibliotekon.

|  |  |
| --- | --- |
| La kunsidejo de la Senato de Kanado | La kunsidejo de la Ĉambro de Deputitoj de Kanado |


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Kategorio Kanada Parlamento en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)