recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
La **preĝejo Koro de Jesuo** estas sakrala konstruaĵo en urbo Piliscsaba (Hungario), iam en memstara vilaĝo *Klotildliget*.

Historio
--------

Klotildliget estis fondita en 1900, post 5 jaroj monaĥinejo ekfunkciis. La katolikoj eklezie ĝis 1946 apartenis al Piliscsaba kiel filio. Loke ekzistis 2 kapeloj. La katolikoj fondis grupon en 1937. Oni komencis konstrui kirkon en areo de la monaĥinoj en 1941. Ĝi estis konsekrita en 1944 spite tion, ke ĝi ne estis plene preta. La sola sonorilo estis kreita en 1947. La finkonstruo okazis nur post jaroj. En 1958 oni pligrandigis la navon, tiu parto iĝis kapelo. La preĝejo ricevis paroĥan rangon en 1965. La instalaĵo kaj mebloj estis ŝanĝitaj en 2000, samtempe la kampanilo kaj nova paroĥo.

Konstruaĵo
----------

La preĝejo situas en herbejo kun arboj. La aspekto estas nekutima, la formo estas malsimpla. La fasado estas simetria, meze la enirejo funkcias, sed antaŭe pluvŝirmilo estas videbla. Pli supre statuo estas. En fino de la navo dekstre estas L-forma konstruaĵo plene arkada. El tiu parto moderna kampanilo altiĝas. La navo malantaŭe havas alian konstruaĵparton. 

Kermeso okazas dum tago de Sankta Koro.

Fontoj
------

* oficiala paĝo
* hungare kun fotoj
* leksikono hungare


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Malantaŭa partoMalantaŭa parto
* ĈefbordoĈefbordo
* FenestroFenestro
Johano-kirko
La monumentprotektita **Johano-preĝejo** (germane: *Johanneskirche*) estas protestantisma kirko en Themar, Germanujo.

Detaloj
-------

Krom la ĉefa kaj centra Bartolomeo-kirko la protestantoj de Themar tenadas ankoraŭ duan kirkon, ĉe la tombejo. Ĝia origino estis en *Supra kirko* ĉe la rando urba en la direkto de Hildburghausen. Tiu ĉi kirko menciitis en 1492 en dokumento kie temas pri meslegadmendo de la nobelo Fritz von Bibra. En 1588 ĝi ŝanĝiĝis je tombeja kirko *(Gottesackerkirche)* kaj konsekritis en 1598. Ĝi ne nomitis por sanktulo sed por la unua ĉetombeje entombigita ulo, Johannes Horschuch, pro kio ĝia alternativa nomo estis *Hornschuch-kapelo*. Restoj de gotikaj fenestroj kaj muraro ĝis hodiaŭ klare videblas. Temas pri domo el kvadroŝtonoj kun brika selotegmento. En 1980/81 ĝi restaŭritis fare de aktivuloj de la komunumo kaj ricevis benkaron kaj hejtilon.

La plej altvaloraj partoj de la meblaro estas altarplato el la 16-a jarcento, predikejo el la fino de la 16-a jarcento kun bildoj kaj gotika tili-ligna krucifikso. Galerioj kun fajna pentrado ĉirkaŭas norde, okcidente kaj sude. Postaltare staras interesige la ambono kun sia ŝtona aliro. En niaj tagoj la Johano-kirko ne plu servas funebre sed reakiris sian malnovan liturgian funkcion dum diservoj. Tamen ankaŭ koncertoj okazas surloke de tempo al tempo. La ejo tre valoras por la komunumo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Johano-preĝejo (Themar) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Prikirkaj informoj sur la paĝaro de la eklezia subdistrikto

Notoj
-----

1. ↑  *Kulturentwicklungskonzeption für die Modellregion Landkreis Hildburghausen und Landkreis Sonneberg*. Oktobro 2014, p. 31 (pdf).

50.50055555555610.62Koordinatoj: 50° 30′ 2″ N, 10° 37′ 12″ O (mapo)
Virino ĉe la lago Lugu.
Teksistino en Lijiang.
La **mosuoj** — en ĉina: 摩梭, pinjino: Mósuō —, nomitaj ankaŭ mosoj, mossoj aŭ musuoj, kaj nomitaj de ili mem *na*, estas ĉina etno kiu loĝas en la provincoj Junano kaj Siĉuano, ĉe la limo kun Tibeto. Temas pri ĉirkaŭ 40 000 personoj, kies majoritato loĝas en la regiono Ĝongning kaj ĉe la lago Lugu. Kvankam la ĉina registaro klasigas ilin kiel apartenantaj al la Naŝioj (naxi), kaj la lingvo kaj la kulturo de la mosuoj diferencas de tiu de la naŝioj de la areo de Lijiang, kaj estas ĝenerale konsiderataj diferenca etno.

La mosua socio estas priskribita kiel matriarka, pro la rolo de la virinoj kiel familiestroj, kaj la tendenco al la markado de la familio tra la patrina linio —patrinlinia—, kvankam la politika povo kutime estas majoritate en manoj de la viroj.

La mosuoj praktikas vivtenan ekonomion, baze sur la agrikulturo, la brutobredado kaj loka komerco, kvankam oni transiras rapide al moderna ekonomio de konsumo. Ankaŭ la speciala socia strukturo kaj la altiraj pejzaĝoj de la regiono helpis la lastatempan disvolvigon de turismo, kio okazigis ŝanĝojn en la kulturo kaj vivmaniero.

Notoj
-----

1. ↑   Lidz, Liberty A. (2016). «Yonging Na (mosuo)». Randy J. LaPolla, Graham Thurgood, ed. The Sino-Tibetan Languages (2a eldono). Routledge. ISBN 9781315399485.
2. ↑  «Mosuo and Naxi».[*rompita ligilo*] Lugu Lake Mosuo Cultural Development Association.
3. ↑  «Matriarchal/Matrilineal Culture».[*rompita ligilo*] Lugu Lake Mosuo Cultural Development Association.
4. ↑  «Daily life».[*rompita ligilo*] Lugu Lake Mosuo Cultural Development Association.
5. ↑   Xiaobo Xiong, Ding Ding, Hongbing Deng and Suping Zhang (2008). «Preliminary study on effects of tourism on Mosuo matriarchal culture». International Journal of Sustainable Development and World Ecology 15: 42-47. doi:10.1080/13504500809469767.

Bibliografio
------------

* Coler, Ricardo: *El reino de las mujeres*. Planeta, 2005

* Kategorio Mosuoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 690355
* LCCN: sh85087465
 |
dekstra
**Aberacio** estas neidealeco de bildo de sendifekta objektivo

Aberacio estadas geometriaj, kolora kaj difrakta.

Geometriaj aberacioj aperas pro tio ke la bildon faras radioj lokiĝantaj en diversa distanco de la optika akso. Tiaj aberacioj estas sfera aberacio, кома, astigmateco kaj distordo.

Kolora aberacio aperas pro tio ke la bildon faras radioj kun diversaj longoj de ondo kaj por ili la lensoj havas diversajn indicojn de refrakto.

Difrakta aberacio estas pro difrakto ĉe diafragmo kaj randoj de lensoj.
Pro ĝi minimuma angula distanco inter punktoj distingeblaj per la objektivo estas λ/D radianoj, kie λ - longo de ondo de la lumo, D - diametro de la objektivo.

Entute forigi aberaciojn ne eblas, sed eblas plimalgrandigi ilin tiel ke ili estu sufiĉe malgrandaj, aŭ plimalgrandigi iujn aberaciojn kontraŭ pligrandigo de la aliaj.

Vidu ankaŭ
----------

* Malebeneco de bildo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Aberacio (optiko) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* OPTIKO Arkivigite je 2006-06-20 per la retarkivo Wayback Machine: Ĉapitro el lernolibro far SÁRKÖZI János. Subĉapitroj: optiko ĝenerale, fotometrado, ekesto, propagiĝo, refrakto de la lumo, ondooptiko, polarigo, lumo kaj materialo, la okuloj, optikaj instrumentoj. 129 paĝoj, formo PDF, 882 KB.

* 

* 

* Arkivigite je 2006-01-17 per la retarkivo Wayback Machine

* Arkivigite je 2005-12-18 per la retarkivo Wayback Machine
|  |
| --- |
| **Palia kanono** |
|   |   | Vinajo-pitako |   |   |
|   |   | 

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|   |   |   |   |   |   |   |   |
| Sutta-vibhango | Khandhako | Pari-varo |
|   |   |   |   |   |   |   |   |

 |   |   |
|   |   | Sutta-pitako |   |   |
|   |   | 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|      |      |      |      |      |      |      |      |      |      |      |
| Dighonikajo | Maĝĝhimonikajo | Samjuttonikajo |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |

 |   |   |
|   |   | 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|      |      |      |      |      |      |      |      |      |     ; |      |      |      |      |
| Anguttaronikajo | Khuddakonikajo |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |

 |   |   |
|   |   | Abhidhammo-pitako |   |   |
|   |   | 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|      |      |      |      |      |      |      |      |      |      |      |      |
| Dhs. | Vbh. | Dhk.Pug. | Kvu. | Jamako | Patthano |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |

 |   |   |
|   |   |   |   |   |
| Vidu la ŝablonon kun komentoj |

Kolektaĵo de komentarioj kaj klarigoj de la sutroj, fare de la disĉiploj de budho aŭ aliaj eminentaj budhanoj. Unu el la tri korboj de budhisma sankta skribo. Aliaj du estas sutro kaj vinajo.
sanskrite: abhidharma, palie: abhidhamma, angle: abhidharma, ĉine: 阿毘達磨, japane: abidaruma
ekzemploj: Oni klarigas krom budhismajn terminojn, ankaŭ tre profundan filozofion en abidarmo.
observoj: abhi+dharmo originale signifas kontraŭ/pri-instruo, tio estas, klarigo pri la instruoj de budho. MEV: "Kolekto de fruaj budhismaj tekstoj. La sanskrita abhidharma entenas abhi <al,pri> kaj dharma <leĝo, regulo, darmo>." Pli precize, abidarmo ne enhavas la instruojn de budho mem laŭ ties parolo, sed la postaj komentariojn fare de la disĉiploj. Laŭ palia tradicio, sutro diras malrekte, tiel estas laŭ vivestaĵoj, abidarmo rekte, laŭ fenomenoj (darmoj); ĉi tie 'abi' signifas rekte.


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Budhismo |

* Kategorio Abidarmo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 201821
* VIAF: 1109149296266480670001
* NDL: 00576928
* NKC: ph175766
 |
|  |  |
| --- | --- |
| la Melosa Venuso de antaŭe | la skulptaĵo de dorse |

La **Melosa Venuso** estas fama greka statuo. Ĝi prezentas Afroditon, la helenan diinon de beleco kaj amo. Ŝia romia nomo estas Venuso. Ĝi estas marmora skulptaĵo, 2,3 m alta. La skulptaĵo datiĝas de ĉirkaŭ 130 a.K. kaj oni supozas, ke ĝi estis kreita de *Aleksandros* aŭ *Agesandros* de *Antioĥo* (la skribaĵo ne estas bone legebla).

En 8-an de aprilo 1820 la skulptaĵo estis trovita sur la egea insulo Meloso de kamparano, kies nomo estis Jorgos. Li kaŝis ĝin al la aŭtoritatuloj, sed la statuon poste malkovris turkaj funkciuloj, kiuj kaptis la skulptaĵon.

la malkovrejo de la skulptaĵo sur la greka insulo MelosoFranca mararmea oficiro, *Jules Dumont d'Urville*, rekonis ĝian signifon kaj aranĝis, ke la statuo estu aĉetita de la Markizo de Rivière, la franca ambasadoro en Turkio. Post riparado la statuo estis prezentita al Ludoviko la 18-a, kiu vice prezentis ĝin al la Luvro en Parizo, kie ĝi nun staras.

La brakoj de la statuo estis perditaj jam post la trovo, dum la konflikto inter francoj kaj turkoj - ambaŭ grupoj intencis porti la statuon al sia respektiva lando.

Literaturo
----------

* d' Emilio, Paolo 1958 : Kiel la francoj akiris la plej belan statuon de ĉiuj tempoj, *Geografia Revuo*, 3(3), 17-19 (el la slovena de Milka Ĉuden)

Vidu ankaŭ
----------

* Klasika Grekio
* Antikva Grekio
* Greka skulptarto
* Helenisma arto

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Melosa Venuso en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Arkivigite je 2006-01-18 per la retarkivo Wayback Machine
* Arkivigite je 2005-01-23 per la retarkivo Wayback Machine
* 
* 


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 29055
* GND: 4206801-0
* LCCN: n99006708
* VIAF: 195011024
* BNF: 11988595b
 |
**Thanesar,** hindie: **थानेसर,** sanksrite kun latinaj literoj **Staniŝvara** (loko de Dio) estas kuntirita historia urbo kaj municipo kun Kurukŝetr en nordokcidenta Barato, en norda parto de subŝtato Harjano, en la distrikto de Kurukŝetr. La loknomon komprenu kiel malnova Kurukŝetr. 

Maŭzoleo en Thanesar

Demografio
----------

En 2011 Thanesar (supozeble kun Kurukŝetr) havis 154 962 da loĝantoj kun legoscio 86%, pli alta, ol la landa averaĝo.

Geografio
---------

Thanesar situas en montetaro en averaĝa alteco de 232 metrojn laŭ la marnivelo. Ambala troviĝas 32, Jamunanagar 42, Karnal 43, Kajthal 52, Patiala 54, Saharanpur 67, Panĉkula 73, subŝtata sidejo Ĉandigaro 76, tutlanda ĉefurbo Delhio 162, Mumbajo 1298, Kolkato 1417 kilometrojn (aere) .

Historio
--------

Ĉirkaŭ 1200-1000 antaŭ Kristo la hinduoj jam okupis tiun areon, kiu estas ĉirkaŭita de speciala aŭreolo kiel "sankta" tero. La loko estis konstante menciita en Ajurvedo kaj similaj verkoj. Thanesar estas lulilo de la Brahmismo kaj ĝia kulturo, de kie ĝi disvastiĝis ĉie en Barato. Ĝi ankaŭ estas naskiĝloko de la hinda epopeo. La milito de Kurukŝetro (nagarie: कुरुक्षेत्र युद्ध) estas esenca parto de la hinda verko Mahabarato.

 Pli detalaj informoj troveblas en artikolo Milito de Kurukŝetro.
Thanesar estis la ĉefurbo de dinastio, kiuj regis post falo de la Gupta imperio. La templo estis detruita kaj prirabita en 1011. En 2017 la registaro deklaris plena Kurukŝetr **sankta urbo** kaj vendo, posedo kaj konsumo de viando estas malpermesitaj en la municipo pro ĝia religia signifo.

Eksteroj de la tombo
Iama moskeo

Lingvoj
-------

En Thanesar la oficialaj lingvoj estas la hindia kaj en:Haryanvi language, al kiu aldoniĝis la angla kaj panĝaba lingvoj.

Religioj
--------

En Thanesar 92% de la populacio estas hinduoj.

Klimato
-------

Thanesar situas en duonarida klimato. Jare pluvas meze po 758 mm. En ĉiuj monatoj pluvas iomete, tamen pro la musono tre ofte en julio kaj aŭgusto. La jara averaĝa temperaturo estas 24 °C.

Trafiko
-------

Al Thanesar (nature same al Kurukŝetr) alvenas 3 fervojaj linioj el Ambala, Karnal kaj Kaithal. Traira ĉefvojo trairas la urbegon de okcidento al oriento, krome norda-suda ĉefvojo preteriras. Ankaŭ funkcias 2 flankovojoj al la najbaraco. La internacia flughaveno troviĝas ĉe Ĉandigaro.

Vidindaĵoj
----------

* pluraj preĝejoj, aparte menciinda hinduaj sanktaj lokoj kun pilgrimaj cellokoj
* maŭzoleo

Fontoj
------

* WikiTrans


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Barato |

* Kategorio Thanesar en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Bilda reprezento de identecŝtelo.
**Identecŝtelo** aŭ **Identecuzurpo** estas alpropigo de la identeco ĉefe de persono, sed ankaŭ de asocio, socia grupo, nacio ktp. Temas pri ŝajnigo ke oni estas tiu alia persono, antaŭ aliaj personoj ĉu publike ĉu private, ĝenerale por akiri rimedojn, kreditojn aŭ diversajn privilegiojn koste de la persono ŝajnigita. 

La ŝtelo de mansakoj, monujoj, tekoj aŭ dosierujoj enhavantaj dokumentojn kiel identigilo, ŝoforpermesilo, kreditkartoj kaj la ŝtelo de personaj datumoj en poŝtelefonoj aŭ Interreto (pasvortoj kaj alirkodoj ĉe bankoj aŭ aliaj specialaj servoj), ebligas ŝajnigi la identecon de alia persono, kaj tio povas rezulti en tre gravaj damaĝoj. Plej ofte la deliktulo celas sian propran profiton; aliajn fojojn oni celas rekte damaĝi la koncernulon. 

Aktuale la identecŝtelo estas unu el la deliktoj plej rapide kreskiĝanta en la mondo, se ne la plej rapide kreskiĝanta entute. 

  

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Robo de identidad en la hispana Vikipedio.*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 855277
* GND: 7544028-3
* LCCN: sh2004003368
 |
La **preĝejo apostoloj Sankta Petro kaj Sankta Paŭlo** estas katolika, la plej malnova historia monumento en urbo Kisköre (Hungario).

Historio
--------

La unua mencio pri kirko en tiu komunumo okazis en 1332. Dum fino de dominado de turkoj la tiama vilaĝo senhomiĝis, poste la alvenintaj loĝantoj estis plejparte kalvinanoj. Ili havis la ruinan kirkon, sed baldaŭ la katolikoj reakiris ĝin, kiu plurfojre estis riparita. Fine pli nova estis konstruita inter 1775-1777. Pli nova ĉefaltara bildo estis pentrita en 1834 kaj denovaj renovigaj laboroj okazis en 1842. La orgeno estis farita en 1906.

Konstruaĵo
----------

La preĝejo situas sola en korto, kie estas videbla ankaŭ kruco el la 19-a jarcento. La fasado estas simetria, meze malsupre la enirejo funkcias, plej supre la kvadrata turo iomete reliefas. La turpinto estis farita el ŝtonoj, ene 3 sonoriloj loĝas. La navo finiĝas en rektangula absido same alta kaj nur iomete mallarĝa, ol la navo. Ankaŭ sakristio aliĝas al la konstruaĵo. Interne galerio situas ĉe la enireja flanko. La ĉefaltara bildo prezentas martiriĝon de Petro kaj Paŭlo, la pentristo estis Alajos Sajósy. La benkoj estis faritaj el kverkoj.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* hungare kun foto Arkivigite je 2022-05-14 per la retarkivo Wayback Machine
* 
* Arkivigite je 2022-05-14 per la retarkivo Wayback Machine


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
La **Kalvinana preĝejo** estas religia monumento historia (ekde 1992) en urbo Kisvárda (Hungario).

Historio
--------

Loĝantoj de Kisvárda iĝis kalvinanoj post 1609 kaj ili uzis la katolikan kirkon. En 1670 ĝi bruldetruiĝis, tial la kalvinanoj konstruis lignan preĝejon en 1686 en loko de la ruina preĝejo. Ili ricevis permeson pri stabila (ŝtona) preĝejkonstruo (tamen sen turo) en 1782, kiu fine estis preta en 1803. La turo estis konstruita en 1833, la orgeno alvenis en 1882, la kirko estis pligrandigita en 1897. La orgeno estis ŝanĝita en 2006.

Konstruaĵo
----------

La kirko situas sola en korto, sed apude ĉe stratangulo la kunvena domo etendiĝas. En mezo de la kirkofasado la kvadrata turo plene reliefas, tie funkcias la enirejo. La navo havas ankaŭ po unu turetojn, apenaŭ pli altaj, ol la navo. Interne 3 galerioj estas videblaj.

Fontoj
------

*

Vidu, aŭdu ankaŭ
----------------

* sonorado


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

Ĉefenirejo
La kalvinana kunvena domo kaj kirko
**Nadir LARBAUI** (26a de Septembro 1949) estas alĝeria politikisto, advokato kaj diplomato, kiu postenas kiel Ĉefministro de Alĝerio ekde Novembro 2023.

Li estis sportisto de la Nacia Teamo de Alĝerio de manpilko kaj tiukadre partoprenis en diversaj internaciaj ĉampionecoj. Poste li studis juron en la Universitato de Alĝero kaj diplomiĝis en internacia juro. Eklaborinte en diversaj postenoj de la Ministerio de Eksterlandaj Aferoj, li iĝis ambasadoro en Unuiĝintaj Nacioj, Pakistano, la Araba Ligo, la Araba Magreba Unio kaj Egiptio.​ 

La prezidento Abdelmaĝid Tebbun nomumis in ĉefministro anstataŭ Ajman Benabderrahman, kiu estis elpostenigita. Fakuloj observis tion kiel deziro de la prezidente Tebbun centraligi la decidojn preskaŭ unu jaron antaŭ la presidenta balotado planita por decembro 2024.

Referencoj
----------

1. ↑  «Algeria appoints a new prime minister to prepare for President Tebboune's second term». Le Monde.fr (en angla). 13a de novembro 2023. Konsultita la 20an de novembro 2023.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 855358
 |
Mundurukuoj, pentritaj de Hercules Florence.
**Mundurukuoj**, *Wuy jugu* aŭ *Mundurukú*, nomitaj ankaŭ *Weidyenye*, *Paiquize*, *Pari*, *Maytapu* kaj *Caras Pretas* (Nigravizaĝuloj), estas indiĝena popolo de Brazilo, kiu loĝas en indiĝenaj teroj Munduruku, Munduruku II, Praia do Índio, Praia do Mangue, Sai-Cinza, Kayabí kaj Sawré Muybu, en la sudokcidento de la ŝtato Parao; Coatá-Laranjal kaj São José do Cipó, oriente de la ŝtato Amazonio; kaj Apiaká-Kayabi, en Mato Grosso. ili parolas mundurukuan lingvon, kiu estas unu de la Tupia lingvaro.

Ili vivtenas sin ĉefe de agrikulturo, fiŝkaptado, ĉasado kaj rikoltado de naturaj produktoj. Ili ankaŭ fabrikas kestojn kaj aliajn metiartaĵojn. Ekde la malkovro de orminoj inter 1975 kaj 1990, kelkaj Mundurukuoj dediĉis sin al kolektado de oro kiu restis post la agado de la maŝinaro de la entreprenoj. Aktuale la minoj dekadencis pro elĉerpiĝo, kaj mundurukuoj revenis al tradiciaj okupoj.​ 

La mundurukuoj posedas apartan nombrosistemon. Esplorado malkovris, ke ili havas vortojn nur ĝis kvin, sed ili ebligas fari diversajn aritmetikajn operaciojn.

*Wuy jugu* estas liaj propraj mennomigo. "Mundurukú" estas la nomo ricevita de la rivalaj *parintintín*, kaj ĝi signifas "ruĝaj formikoj", reference al amasatakoj kiujn ili faris kontraŭ malamikoj.​ 

  

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Wuy jugu en la hispana Vikipedio.*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 855365
* LCCN: sh85088424
* BNF: 13498623c
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  Mikso | Ĉi tiu paĝo jam estas alinomita laŭ propono al «**Desno**».

---

Eblas forpreni la ŝablonon kaj fermi la diskuton ĉe Vikipedio:Alinomendaj artikoloj. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Desna (Troickaja linio). |

Desna sur la mapo
**Desno** (ukraine *Десна*, ruse *Десна*) estas longa rivero fluanta tra Smolenska provinco, Brjanska provinco de Rusio kaj Ĉernihiva provinco, Sumia provinco kaj Kieva provinco de Ukrainio. Ĝia longeco egalas 1130.0 km. La areo de ĝia baseno egalas ĉ. 90 000 km². La rivero estas plej granda branĉo de la rivero Dnipro (Dnepro), en kiun ĝi enfluas norde de la ukrainia ĉefurbo Kievo.

Origino de nomo venas el la malnovslava lingvo:*"дєснъ"* signifanta *"dekstra"*, ĉar antaŭe oni opinias tiel.

Fonto de la rivero troviĝas en torfa marĉo situanta proksime de urbo Jelnja en Smolenska provinco (53° 12′ 20″ N 34° 19′ 41″ O﻿ / ﻿53.20556 °N, 34.32806 °O﻿ / 53.20556; 34.32806 (mapo)).

Desna havas 18 dekstrajn (Sudost, Snov, Striĵen k.a.) kaj 13 maldekstrajn (Bolva, Nerussa, Sejm, Oster k.a.) alfluantojn.

Pitoreska pejzaĝo de Desna rivero
Sur ĝiaj bordoj situas jenaj urboj de Rusio: Jelnja, Desnogorsk, Ĵukovka, Selco, Brjansk, Trubĉevsk kaj de Ukrainio: Novgorod-Severskij, Ĉernihivo, Oster, Kievo.

La Svenska monakejo situas en kunfluejo de la riveroj Desno kaj *Svenj*.

La rivero unue estas menciita en la analoj de 1096 rilate al la princlando Novgorod-Severskij. De ĉi tie la reganto *Igor Svjatoslavoviĉ* organizis militan kampanjon kontraŭ la Kipĉakoj, kiu funkciis kiel intrigo por la antikva libro *"Parolo pri la militiro Igora""'.*

Referencoj
----------

1. ↑  Pacjurko 2015, p. 270.
2. ↑  Pacjurko 2015, p. 1506.

Literaturo
----------

* Pacjurko, Volodimir; Eŭheno Kovtonjuk.  (2015) "Ґлосарій українських реалій, яких немає в PIV та NPIV", *Великий есперантсько-український словник (Granda Esperanta-ukraina vortaro)* (pdf) (ukraine).

Eksteraj ligiloj
----------------



* artikolo pri la rivero (ruse)
* *"Sorĉita Desna"*, libro fare de Oleksandr Dovĵenko, arkivigita en novembro 2017 (ukraine)
* Desno apude de urbo Trubĉevsk (filma prezento sen vortoj en Jutubo)
La **Urbodomo de Püspökladány** estas parte historia monumento en Püspökladány, kie daŭre funkcias la administrado.

Historio
--------

Laŭ la restintaj dokumentoj la tiam nomata vilaĝdomo unue situis en loko de la nuna juĝejo en la 18-a jarcento. Pli nova kaj pli impona estis konstruita jam en la hodiaŭa loko en 1851, tio estas nomata nun la norda klasikisma etaĝa alo. Ĝis 1908 en la domo funkciis ankaŭ administrado de la distrikto. En 1911 oni konstruis la sudan alon kun etaĝo, sed en la teretaĝo longe vendejoj, butikoj funkciis. Tiutempe apud la vilaĝdomo malplena loko kuŝis, sed en la 1960-aj jaroj oni konstruis ligilan domparton al la sekva gimnazio. En 1971 oni konstruis al la vilaĝdomo modernan alon kun etaĝo. En 1986 Püspökladány urbiĝis, tial la vilaĝdomo prenis la nomon urbodomo.

Konstruaĵo
----------

La urbodomo situas laŭ placo. Ĝi havas en la centra parto 2 etaĝojn kun mansardoj.

Fontoj
------

* oficiala paĝo Arkivigite je 2018-03-16 per la retarkivo Wayback Machine
* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* hungare kun foto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Obergerlafingen** estas komunumo en la distrikto Wasseramt en Kantono Soloturno, Svislando. Ĝi havis 1 113 loĝantojn je la 31-a de decembro 2010.

Geografio
---------

Obergerlafingen situas en la Svisa Mezlando sur la flotebenaĵo de la rivero Emme, ses kilometrojn sudsudoriente de la kantonĉefurbo Soloturno. Al la komunumo apartenas kroma la vilaĝo Obergerlafingen la setlejoj Gerkmatten, kaj Obere Säge. La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 1,52 km², de kiuj 19% estas kovritaj de arbaro, 50% servas por agrikulturo kaj 20% por setlado.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Obergerlafingen limas en nordo al Gerlafingen, en nordoriento al Kriegstetten, en oriento al Recherswil, en sudo al Koppigen (BE), kaj en okcidento al Zielebach (BE).

Trafiko
-------

Tra la komunumo pasas kantona vojo de Biberist al Koppigen, kiu konektas la kantonajn ĉefvojojn 12 en nordo kun la kantona ĉefvojo 1 en sudo. Ĉe la orienta limo de la komunumo pasas la svisa aŭtovojo A1, al kiu la plej proksima alveturejo situas nordoriente apud Kriegstetten. La komunumo estas konektita al la publika transportreto per la soloturna buslinio n-ro 2 de Zielebach al Bellach.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Obergerlafingen datiĝas el la jaro 1278 kiel *Oburgeroluingen*. La duono de la suvereneco pri Obergerlafingen apartenis al la Senjorujo Halten, kiu en la jaro 1466 estis vendita al la urbo Soloturno. La alia duono apartenis al la Monaĥejo Thorberg, kiu poste la reformacio estis akirita de la urbo Berno kaj en la jaro 1665 kune kun la supera jurisdikcio transiris al Soloturno.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: Komunumdatumoj de la retejo de la Svisa Federacia Oficejo pri Statistiko, retejo konsultita la 5-an de novembro 2011
2. ↑  Fonto: *Stefan Frech*: *Obergerlafingen* en *Historia Leksikono de Svislando* (2009-08-12)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Obergerlafingen en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Obergerlafingen
* Obergerlafingen en la Historia Leksikono de Svislando  (germane, france, itale)

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Obergerlafingen** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

Bildoj
------

* Domo en la vilaĝocentroDomo en la vilaĝocentro
* Pseŭdotrafikcirklo en la vilaĝocentroPseŭdotrafikcirklo en la vilaĝocentro
* Bovinoj en ObergerlafingenBovinoj en Obergerlafingen
* LernejoLernejo

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Wasseramt |
| --- |
| Aeschi (Steinhof) • Biberist • Bolken • Deitingen • Derendingen • Drei Höfe (Heinrichswil-Winistorf • Hersiwil) • Etziken • Gerlafingen • Halten • Horriwil • Hüniken • Kriegstetten • Lohn-Ammannsegg • Luterbach • Obergerlafingen • Oekingen • Recherswil • Subingen • Zuchwil |  |

 |
**Sóskút** [ŝOŝkUt] estas vilaĝo en Hungario en regiono Meza Hungario, en departemento Pest, en Distrikto Érd. La loknomo signifas sala-puto, tio estas fontoj salaj.

Ŝtonminejo de Sóskút

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 28 km²
* Loĝantaro: 2970
* Poŝtkodo: 2038
* Telefonprefikso: 23

Situo
-----

La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ flankovojoj, aŭtoŝoseo M7 inter Budapeŝto-Balatono preteriras. Urbo Érd estas proksime.

Historio
--------

Oni trovis restaĵojn el la neolitiko, el kuprepoko, el bronzepoko kaj el la romia erao. La vilaĝo famas pri la ŝtonminejo. El tiu kalkoŝtono konstruiĝis gravaj domegoj en Budapeŝto. Ekde 2000 György Habsburg vivas en la vilaĝo en tute nova kastelo.

Vidindaĵoj
----------

* romkatolika preĝejo omaĝe al Dipatrino (Sankta Virgulino), la turo estas 28 m-ojn alta

Famuloj
-------

En Sóskút naskiĝis:

* arkitekto Károly Andreetti
* József Takács (geografo).

Komunumoj pri *kút* (= puto) en Hungara reĝlando
------------------------------------------------

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Bakonykúti | Cserkút | Feketekút | Forráskút | Hárskút | Hárskút | Hercegkút |
| Hidegkút | Kadarkút | Kardoskút | Kékkút | Kerkakutas | Keszőhidegkút | Kiskutas |
| Kőkút | Kutas | Kútfalva | Lókút | Mélykút | Nagykutas | Nagysomkút |
| Némethidegkút | Örménykút | Pesthidegkút | Salköveskút | Sókút | Sóskút | Székkutas |
| Széleskút | Szentistvánkút | Szentkút | Úrkút | Zalaköveskút |  |  |

* Kategorio Sóskút en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**István Salamon** [iŝtvAn ŝalamon], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Salamon István** estis hungara-aŭstraliana agronomo, ekstera membro de la Hungara Scienca Akademio (1993). Lia persona nomo estis en Aŭstralio *Steve*.

István Salamon naskiĝis la  8-an de oktobro 1918(nun 1918-10-08) en Marosvásárhely (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempa Târgu Mureș en Rumanio), li mortis la 17-an de septembro 2017 en Sidnejo.

Biografio
---------

Post la naskiĝo la naskiĝurbo jam apartenis al Rumana reĝlando, tial István Salamon frue lernis ankaŭ rumane. Li studis agrikulturon en Cluj, poste li akiris diplomon en Hungara Reĝa Teknikuniversitato József en 1942, post 2 jaroj li doktoriĝis. Pli poste li soldatiĝis kaj en Sovetunio li estis militkaptito 3 jarojn. Inter 1948-1952 li laboris en Budapeŝto en instituto pri bredado, poste li estis aspiranto en Moskvo, fine li kandidatiĝis. Li partoprenis en hungara revolucio de 1956, post la fiasko li disidis al Aŭstralio, kie li estis ĝardenisto. En 1958 li estis esploristo en Universitato de Sidnejo ĝis la emeritiĝo. En 1977 li estis levita esplorprofesoro. Lia ĉefa esplora areo estis la artefarita fekundigo de ŝafoj kaj kaproj kun freŝa kaj frosta spermoj. Li ricevis 2 premiojn en 1994. Li parolis 11 lingvojn kaj havis edzinon.

Fontoj
------

* biografio hungare kun foto
* biografio angle kun fotoj
* biografio hungare (legebla pli malsupre)

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 855663
 |


* Portalo pri Biografio
La **Historia Distrikto Szob** [sob] (hungare *Szobi járás*) estis distrikto en Hungara reĝlando, en Hont (historia departemento). Ĝi situis laŭ Danubo kaj Ipoly en Börzsöny en la suda parto de la departemento (en la meza parto de Hungariio).

Distrikton Szob prezentas ruĝa ’’’2’’’ sur mapo de Hont en 1890
La distrikta ĉefurbo estis Szob. La loĝantoj okupiĝis precipe pri kultivado de framboj, krome pri aliaj agrikulturoj, arbaraj laboroj kaj bredadoj.

Historio
--------

Tiu distrikto funkciis ekde 1886 ĝis la Traktato de Trianon en 1920, sed en 1907 oni establis el parto de tiu distrikto Distrikton Vámosmikola. La suba listo prezentas la komunumojn sen Distrikto Vámosmikola.

Komunumoj restintaj en Hungario depost Traktato de Trianon
----------------------------------------------------------

* distrikta ĉefurbo: **Szob**
* Ipolydamásd
* Kóspallag
* Letkés
* Márianosztra
* Nagymaros
* Szokolya
* Zebegény

Komunumoj aligitaj al Ĉeĥoslovakio depost Traktato de Trianon
-------------------------------------------------------------

* Bajta nun Bajtava
* Garamkövesd nun Kamenica nad Hronom
* Helemba nun Chľaba
* Ipolyszalka (pli frua distrikta ĉefurbo) nun Salka
* Leléd nun Leľa

Fontoj
------

* hungare
La **preĝejo Reĝino de Rozario** estas sakrala konstruaĵo en urbo Kistarcsa (Hungario).

Historio
--------

La unua mencio pri kirko okazis en 1332, laŭ arkitektoj ĝi estis konstruita inter la 10-a kaj 13-a jarcentoj. Depost dominado de turkoj en 1721 ĝi estis jam ruina, fine en 1880 plene malkonstruiĝis. Pli nova kirko estis konstruita ekde 1776, sed oni profitis ŝtonojn de la menciita ruino. Ĝis 1913 la preĝejo estis filio de Kerepes, poste Kistarcsa ricevis paroĥan statuson. La orgeno estis kreita en 1914 kaj renovigita en 1975. La internaj instalaĵoj estis ŝanĝitaj en la 1940-aj jaroj. En 1949 Kálmán Istókovits pentris freskojn ĉe la altaro, en 1960 József Takács pentris la navon.

Konstruaĵo
----------

La kirko situas sola inter trotuaroj, antaŭe ŝtona kruco estas videbla. La fasado estas simetria, meze la tre alta enirejo funkcias, la plej supre la turo altiĝas. La turpinto estas bulboforma. Apud la enireja pordo po unu malprofundaj kaj malplenaj niĉoj troviĝas. La absido estas rektangula kaj same larĝas, ol la navo. Sakristio aliĝas al la absido. 

Kermeso okazas en la unuan de oktobro.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* 


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Organika materio** (aŭ *organika materialo*, aŭ *natura organika materialo*) estas materio formita de organikaj kombinaĵoj kiuj devenas de restaĵoj de organismoj kiuj iam estis vivantaj, tiaj kiaj plantoj, animaloj kaj de forĵetaĵoj en la natura medio. La bazaj strukturoj estas formataj el celulozo, tanino, kutino kaj lignino, kun kelkaj aliaj proteinoj, lipidoj kaj sukeroj. Ege gravas la movado de nutraĵoj en la medio kiu ludas rolon en la reteno de akvo sur la surfaco de la planedo Tero. 

Ĉiuj vivantaj organismoj estas formataj per organikaj kombinaĵoj, kaj dum estas vivantaj ili sekrecias aŭ ekskrecias organikajn materialojn kiel fekaĵoj surgrunde, ili senigas sin disde pecoj de siaj korpoj kiel folioj kaj radikoj, kaj post la morto de la organismo, ilia korpo ekmalkomponiĝas kaj ekmembriĝas pro la agado de bakterioj kaj fungoj. Eble formiĝas grandaj molekuloj de organika materio per polimerigo de diversaj mallongaj ĉenoj kiel produkto de malkomponita materio. La natura organika materialo povas ege varii, depende de la deveno, transformomaniero, aĝo kaj medio, kaj tial ties bio-fizik-kemiaj funkcioj prezentas grandan variadon depende de la tipoj de medioj.​

Referencoj
----------

1. ↑   Nicola Senesi, Baoshan Xing, kaj P.M. Huang, *Biophysico-Chemical Processes Involving Natural Nonliving Organic Matter in Environmental Systems*, New York: IUPAC, 2006.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Edafologio: Organika materio surgrunde

  

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Materia orgánica en la hispana Vikipedio.*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 855414
 |
**Sam Owen JANSSON** (naskiĝis la 19-a de marto 1906, mortis 7-a de junio 1985) estis sveda bibliotekisto, kultur-historiisto, muzea asistanto, esperantisto kaj vortaristo. Dum 1941–1972, li ĉefis la biblioteko de la museo Nordiska museet en Stokholmo, Svedio. Jansson estis filo de Sam Jansson (edzigita al Signe Owen, kredeble la patrino de Sam Owen Jansson). Kun du kunlaborantoj li verkis sveda-esperantan vortaron, kaj li tradukis anglan esperantan lernolibron al la sveda.

Sam Owen Jansson naskiĝis la 19-an de marto 1906 en Stokholmo, Svedio. Li iĝis filozofian magistron en 1929, kaj filozofian licenciiston en 1945 (ambaŭ specoj de ekzamenoj) ĉe Stockholms högskola. Kune kun sia patro Sam Jansson, li faris dialektesploradon en Västmanland por la dialekta arkivo en Upsalo. Poste tio li kunlaboris en kultur-historia censado komencita en 1926 ĉe Nordiska museet, ’La nordia museo’, kaj daŭris labori tie. Li komencis labori en la librejo ekde 1933, kaj iĝis librejestro en 1942. En 1945, li ankaŭ iĝis intendanton ĉe la museo.

Kiel sia patro, li laŭ EdE estis esperantisto de 1921. Li iĝis sekretario, kaj poste prezidanto, de la Esperantoklubo de Stokholmo. Jansson prilaboris svedan eldonon de angla esperanta lernolibro de Montagu Christie Butler, kiu aperis en tri eldonoj en 1925, 1928 kaj 1934 (entute 12 000 ekzempleroj).

En 1934 aperis lia sveda-esperanta vortaro verkita kune kun Frits Lindén kaj Birger Gerdman. Ĝin suplementis Ebbe Vilborg en 1975. Kiam ĝi aperis, la vortaro anstataŭis la samspecan, sed nur duone ampleksan de Gustav Henrik Backman de 1919. Krom el svedaj antaŭuloj ĝi precipe ĉerpis el *Plena Vortaro* (SAT 1930) kaj el la *Enciklopedia Vortaro Esperanta-Germana* de Eugen Wüster. Ĝia posteulo estas la sveda-Esperanta vortaro de Ebbe Vilborg de 1992 kun ĉirkaŭ 50 000 kapvortoj.

Krom tio, li verkis libroj, pluraj pri historiaj mezur-sistemoj, interalie la norma *Måttordbok* de 1950, vortaro pri svedaj mezur-vortoj antaŭ la metra sistemo. Inter 1938–1942, li redaktis la gazeton *Svenska museer,* ‘Svedaj museoj‘. En la gazeto *Folkminnen och folktankar* li aperigis en tri artikoloj 1939–1943 bibliografion de sveda litteraturo pri folkloro 1931–1939.

Jansson edziĝis kun Menda Erenberg de Estonio en 1935.

Komentoj
--------

1. ↑  La reta kopio de Enciklopedio de Esperanto (EdE) tamen diras «pos­te rez. [sic!] de Stokholma EG»
2. ↑  Laŭ EdE li faris tion kune kun sia patro, tamen nur Sam Owen Jansson estas menciita en Libris
3. ↑  Ĉirkaŭ 20 000 kapvortoj 1934, 576 p. 18×12 cm
4. ↑  *Supplement till Svensk-Esperantisk Ordbok*, ĉirkaŭ 9 300 kapvortoj, 210 p. 21×14 cm [1]

Fontoj
------

Notu ke kelkaj partoj de la teksto ŝajne estas prenita alieloke.

* Sam Owen Jansson en la sveda enciklopedio *Nationalencyklopedin*
* *Svenska män och kvinnor,* 1942–1948
* Jansson, Sam Owen en Enciklopedio de Esperanto, 1934
* Libris: *Svensk-esperantisk ordbok*, *Måttordbok: svenska måttstermer före metersystemet*, serĉadoj: sam owen jansson, sam owen jansson esperanto

Eksteraj ligiloj
----------------

* Libroj[*rompita ligilo*] de Sam Owen Jansson en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo
***El lugar del hombre*** (La loko de homo) estas la dua verko publikita de la eldonejo de Ramón J. Sender en Meksiko kaj la unua de lia ekzilo en kiu li direktas sian rigardon al sia infanaĝo, en la valo de la rivero Cinca. Tie li aŭdis estante infano la historion de kamparao kiu retiriĝis al la kamparo kiu en la verko unuiĝas al procesa eraro okazinta en la provinco Cuenca, pri kiu Sender mem okupiĝis estante jam ĵurnalisto en la redakcio de *El Sol*. En nova eldono de 1958 la titolo iĝis *El lugar de un hombre* (La loko de unu homo). Ĝi estis tre taŭga titolŝanĝo, ĉar dirante *de homo* ŝajnis referencon al la tuta homaro, dum *de unu homo* estus refernco al la loko de ĉiu homo, de ĉiuj homoj.

Intrigo
-------

**Averto: *La teksto, kiu sekvas, malkaŝas detalojn pri la intrigo de la rakonto.***

Marĝenigita kamparano iam decidas foriri el sia vilaĝo kaj apartiĝi en tute senhoma areo kie li restas jarojn. Dume aliaj du kamparanoj estis akuzitaj pro lia supozita murdo. La aŭtoritatoj klopodas por kulpigi kaj puni la akuzitojn, kaj disvolviĝas tuta socia tumulto. Finfine la retiriĝinta kamparano reaperas, kun rezulto ankaŭ en personaj malfacilaĵoj, ĉar lia edzino (nur kredante sin vidvino) reedziniĝis. Al ĉiuj ĝenas la reapero de Sabino. 

**Averto: *Malkaŝado de la intrigo de la rakonto ĉi tie finiĝas.***

Analizo
-------

Same kiel ĉe *Réquiem por un campesino español*, tiu ĉi estas tre akre realisma verko, en kiu sociaj problemoj akiras moralajn implikojn. En ambaŭ estas la ĉiama priokupo de Sender por la homa estaĵo, ties problemoj kaj intimaj motivoj, ĉiam tra la sociaj kaj politikaj maljustecoj. Sabino (la ĉefrolulo), estas homo kiu suferos sian nuligon fare de la popolo, kaj de riĉuloj kaj de malriĉuloj. En li oni personigas la abandonon kiu suferas marĝenuloj en la socio. Temas pri alegoria kaj totala rolulo kiel en *Réquiem* Mosén Millán kaj Paco *el del molino*, aŭ en *Míster Witt en el Cantón* la angla inĝeniero Jorge Witt kaj lia edzino Milagritos Rueda.

La verko montras ankaŭ la problemo de kacikismo en la rura Hispanio. En tiu kazo, Juan kaj Vicente (la aliaj du ĉefroluloj), same kiel Paco, estas la malriĉaj viktimoj de tiraneco kaj povo, ĉar ili estis "nuligitaj" pro politikaj interesoj. Ankaŭ la katolika eklazio ludas rolon simila al tiu de *Réquiem*. La pastroj Don Ricardo kaj tiu de Ontiñena metas sin en la flanko de la povo, kaj ili komponas skizon de la rolulo de Mosén Millán, multe pli kompleksa.

La propra Sender pri de la filozofia intenco de tiu verko diris al Marcelino Peñuelas:

|  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** "Es simplemente un alegato a favor del sentido universal de la presencia del hombre por el hecho de ser hombre, por el mero hecho de haber nacido" (Temas pri simpla defendo favora al la universala ĉeesto de homo pro la fakto mem esti homo, pro la simpla fakto esti naskiĝinta). **"** |

 |

  

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo El lugar de un hombre en la hispana Vikipedio.*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 856737
 |


1. ↑  (Marcelino Peñuelas, *Conversaciones con Ramón J. Sender*)
Rigardo de Krásnohorské Podhradie
**Krásna Hôrka** (hungare *Krasznahorka*) estas konservita burgo situanta oriente apud la vilaĝo Krásnohorské Podhradie, 8 km de Rožňava. Ĝi estas slovaka nacia memoraĵo.

Historio
--------

Sako el bizona ledo en la ekzpozicio de la burgo Krásna Hôrka de ĉirkaŭ 17-a jarcento. Oni uzis ĝin por ĉerpi akvon el 130 m profunda puto.
Sur la konusforma monteto estis konstruita originale en la 14-a jarcento gotika kastel-fortikaĵo, sed oni alikonstruis ĝin al fortikaĵo, pli poste al grandnobela loĝejo. En la fortikaĵo oni loĝis ĝis 1812. La lasta posedanto estis hungara grafo Dénes Andrássy, kiu alikonstruigis ĝin al familia muzeo kaj faris ĝin en 1906 vizitebla.

La renovigo de la burgo komenciĝis en 1946 kaj nun viziteblaj estas la malnovaj mebloj kaj aliaj loĝejaj aĵoj.

Dénes Andrássy konstruigis en 1904 en la vilaĝo Krásnohorské Podhradie por sia edzino maŭzoleon en secesia stilo kaj por tio li liveris el la tuta mondo marmoron. En la maŭzoleo troveblas la sarkofago de Dénes Andrássy kaj lia edzino Franciska. La hundoskulptaĵo estas verko de Alajos Stróbl.

La 10-an de marto 2012 la burgo bruliĝis. Bruliĝis tuta tegmento, nova ekspono en la gotika palaco kaj sonorilejo, sed ĉirkaŭ 90 elcentoj de raraj eksponaĵoj estas savitaj. Verŝajna kaŭzo estas herbobrulado fare de romaaj infanoj de proksima komunumo.

Ĉirkaŭaĵo
---------

En la ĉirkaŭaĵo estas vizitinda: Betliar (11 km), Dobšiná (32 km), Groto de Gombasek (20 km).

Referencoj
----------

1. ↑  SITA / TASR; TV Markíza (2012-03-11).  Požiar hradu Krásna Hôrka zrejme spôsobili dvaja chlapci (12, 13) (slovake). Arkivita el la originalo je 2012-03-12. Alirita 2012-03-11.

Vidu ankaŭ
----------

* Nacia parko Slovenský kras

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Krásna Hôrka en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Burgo Krásna Hôrka
* Burgo Krásna Hôrka en Zamky.sk
* Slovakiaj burgoj, Krásna Hôrka
* Slovaka nacia muzeo , Krásna Hôrka Arkivigite je 2011-09-04 per la retarkivo Wayback Machine
* Porturista informpaĝo
**Wolfgang RATKE** aŭ **RATICHIUS** (naskiĝinta la 18-an de oktobro 1571 en Wilster, mortinta la 17-an de aprilo 1635 en Erfurt) estis didaktikisto kaj pedagogo.

Ratke inventis el la filozofio de Bacons novan instrumetodon (precipe por instrui lingvojn), kiun li prezentis 1612 en Frankfurto al la germana parlamento (Reichsständeversammlung). En 1618 (post kelkaj migraj jaroj) li ekloĝis en Köthen, kie princo Ludwig de Anhalt permesis al li instali instruejon laŭ lia plano. Ratke vortigis la ideon tiel: oni iru de la aĵo al la nomo kaj de la gepatra lingvo al la fremda.
Baldaŭ ekestis kvereloj inter li kaj liaj instruistoj, protestantaj ekleziestroj kaj princaj mecenantoj. La kialoj estis ke mankis al li la kapablo por sukcese apliki siajn ĝenerale realismajn principojn, kiuj bazis sur ĝustaj psikologaj opinioj kaj ke li tro kaŝis siajn ideojn tiel kaŭzante tro grandajn esperojn pri la sukcesoj.
Sekvo de tiuj kvereloj estis ke liaj mecenantaj princo eĉ arestis lin dum ok monatoj (1619-1620) kaj redonis al li lian bibliotekon nur en la jaro 1629.

Ankaŭ dua provo pri fondo de instruejo en Magdeburgo 1621 fiaskis. Ekde tiam li havis maltrankvilan vivon. 1633 lin trafis apopleksio, kiu paralizis lin. 1635 li mortis en Erfurt.

Lia influo al samtempuloj kaj posteuloj estis pli granda ol oni povus supozi laŭ lia biografio, kiu montras kelkajn (laŭ mezuro de praktikeco) misvojojn.

Komparu
-------

* Kraufe: Wolfgang Ratke im Licht seiner Zeit. Leipzig 1872
* Störl: W. Ratke. Leipzig 1876
* Schumann: Die echte Methode Wolfgang Ratkes. Hannover 1876

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Wolfgang Ratke en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* artikolo en eklezia leksikono (germana)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 44782
* GND: 118598481
* LCCN: n86028769
* VIAF: 25395071
* ISNI: 0000000120226531
* LIBRIS: 210811
* SUDOC: 033240612
* BNF: 12412702f
* NKC: xx0134986
 |
Temperaturo kaj molmaso depende de alto
Atmosfero de tero

La **mezosfero** (de la greka *μέση, mési* „mezo" kaj *σφαίρα, sfera* „globo") estas la meza el la kvin tavoloj de la teratmosfero kaj parto de jonosfero kaj homosfero.

Ĝi estas limigita direkte al la Tero per la stratopaŭzo (en alteco de proksimume 50 km) kaj supre per la mezopaŭzo (en alteco de 80 ĝis 85 km) de la termosfero. Pro la tie ekstreme maldensa aero kaj la fakto, ke preskaŭ ne plu ekzistas ozono tie kaj la energiriĉa UV-radiado okazas en la stratosfero, la temperaturo denove sinkas de proksimume 0  ℃ je la stratopaŭzo kun sezonaj variadoj al meznombre proksimume -90  ℃ en proksimuma alteco de 80 km. La malpliiĝo de la temperaturo je proksimume 3 K/km estas konsiderinde pli malgranda ol en la troposfero. Poste la temperaturo denove restas konstanta kaj nur en la termosfero denove forte plialtiĝas - laŭ la sunaktiveco - al ĝis 2.000  ℃. En la mezosfero ekzistas cirkulado de la somerpoluso al la vintropoluso, kiu kaŭzas suprentransporton de aeramasoj regione de la somerpoluso kaj sobtransporton regione de la vintropoluso. Kaŭze de la kun tio ligita adiabata plimalvarmiĝo kaj plivarmiĝo de la aero la mezosfero somere estas konsiderinde pli malvarma (130-150 K) ol vintre.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Radarbeobachtungen von Meteoren in der Mesosphäre/unteren Thermosphäre über Juliusruh Arkivigite je 2007-09-28 per la retarkivo Wayback Machine (germanlingve)

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rTera atmosfero |
| --- |
| Troposfero • Stratosfero • Mezosfero • Termosfero • Eksosfero

---

 |
| Tropopaŭzo • Stratopaŭzo • Mezopaŭzo • Termopaŭzo

---

 |
| Ozona tavolo • Natrio tavolo • Turbopaŭzo • Jonosfero

---

 |
| Linio de Kármán • Geokrono |

 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por aliaj signifoj, bv. rigardi la apartigilan paĝon: Kastelo Lichtenberg |

kastelo Lichtenberg
la okcidenta fasado
La renesanca **kastelo Lichtenberg** en Hesio, en komunumo **Fischbachtal** *(prononcu Fiŝbaĥ-Tal')*, distrikto Darmstadt-Dieburg, estis konstruigita fare de la grafo Georg la Unua de Hesio inter 1570 kaj 1581 sur la fundamentoj de antaŭa kastelo konstruigita ĉirkaŭ la jaro 1200 fare de la
grafoj de Katzenelnbogen. La kastelo estas simbolo kaj kultura centro de la valo Fischbach, nun hejmigas la muzeon pri pejzaĝo Odenwald sur tri kastelaj etaĝoj, kaj krome ofte gastigas koncertojn.

la natura naĝejo, frumatene
Vale, rekte apud la kastela monto, troviĝas kampadejo kun somere plaĉa natura naĝejo kun flugpilka, tablotenisa kaj ŝaka ludejoj plus herbejoj por kuŝado, piedpilko kaj pliaj ludoj. La naturan naĝejon de junio ĝis fino de aŭgusto malmultekoste (kontraŭ 1 € po tago por pli-ol-12-jaruloj, duono por pli junaj infanoj) eblas uzi ankaŭ ne tie kampadante.

La nomon portas pluraj konataj homoj, interalie la germana aŭtoro, filozofo kaj unua profesoro pri eksperimenta fiziko **Georg Christoph Lichtenberg**, kiu naskiĝis dum 1742 en Ober-Ramstadt tutproksime de Lichtenberg kaj mortis dum 1799 in Göttingen).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Kastelo Lichtenberg (Hesio) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* paĝoj de la kastelo Lichtenberg, germanlingvaj
* paĝoj de la kampadejo kaj natura naĝejo, germanlingvaj
* paĝoj de la komunumo Fischbachtal, germanlingvaj

Vidu ankaŭ
----------

* la apartigan paĝon pri la geografia kaj persona nomo "Lichtenberg".