recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
*Zoni* 
***Zoni*** (japane 雑煮 (ぞうに), *zōni*) aŭ ***ozoni*** (japane お雑煮 (ぞうに), *ozōni*), estas japana buljono kun moĉio, legomoj, sojsaŭco aŭ blanka *miso*, kiun oni manĝas per salikaj haŝioj nelakitaj. La ingrediencoj varias laŭ regionoj. Oni manĝas *zoni* ĉefe dum la novjara festo.

Historio
--------

Ŝajnas ke *zoni* devenas de la kuirejoj de samurajoj. Oni preparis ĝin sur batalkampoj antaŭ ol ĝi eniris la familiajn manĝojn.

Enhavo
------

Plej ofte, *zoni* estas farita el klara buljono (*sumashi-jiru*) parfumita de *dashi* (出汁), farita el sekigita bonito. En la orienta parto de Japanio oni prefere aldonas sojsaŭcon, en la okcidenta parto misoon.

Poste aldoniĝas moĉio-pecoj, ortangulaj en la orienta parto, rondaj en la okcidenta. Foje moĉio estas anstataŭita de *sato-imo* (farita el *taro*) aŭ de *tofuo*. Tian *zoni* oni trovas en kelkaj insuloj aŭ montaraj regionoj, kie rizo maloftas.

Fine oni aldonas viandon (kokinaĵon, viandbuletojn, ...) aŭ fiŝaĵon, foliajn legomojn (ekzemple *komatsuna* aŭ spinaco), *mitsuba*-n (speco de petroselo japana), *kamaboko*-n (蒲鉾) (*naruto* aŭ alia), karoto-pecojn kaj *yuzu*-ŝelojn (柚, speco de citrono).

Vidu ankaŭ
----------

* Osechi

* Kategorio Zoni en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Nacia biblioteko de Latvio** (latve *Latvijas Nacionālā bibliotēka*) estas nacia kultura institucio de la Latva Ministerio de Kulturo.

La biblioteko estis establita la 29-an de aŭgusto 1919, proksimume jaron post akirado de ŝtata sendependeco. La unua direktoro de la biblioteko alportis sian privatan kolekton de libroj kiel bazon por la biblioteko kaj jam en 1920 ĝi enhavis ĉirkaŭ 250 000 erojn.

Ekde 1920, ĉiu eldonisto en Latvio devas sendi kopion de ĉiu verko kiun li publikigas al la Nacia Biblioteko (do deponeja biblioteko).

En 1939 kaj 1940, la kolekto de la biblioteko pliiĝis signife, kun la aldono de eroj ricevitaj de germanaj baltoj, multaj el kiuj ekloĝis en Latvio dum la Germana Regno. Tiuj eroj inkludas literaturan materialon de la "Instituto por la Historio kaj Arkelogio de balta Rusio". Dum la germana okupado de Latvio, ĝi estis renomita "Ŝtata Biblioteko" por ke ne estu mencio de la sendependeco de Latvio. En 1956 la biblioteko translokiĝis al nova konstruaĵo.

Ekde la sendependecdeklaro de Latvio en 1991, la biblioteko estas nomita la "Latva Nacia Biblioteko". En la jaroj 1995–2016, la biblioteko ricevis regulan donacon de la "Balta librejo de Otto Bong", kiu estas biblioteko dediĉita por la studo de balta historio kaj lingvoj.

En 2006, la biblioteko aliĝis al la Eŭropa Biblioteko.

Eksteraj ligiloj
----------------

 **Nacia biblioteko de Latvio** en Vikimedia Komunejo



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 774243
* GND: 5198443-X
* LCCN: n93025426
* VIAF: 148127403
* ISNI: 0000 0001 1016 0284, 0000 0001 0686 2160
* SUDOC: 067152783
* BNF: 15014038q
* BIBSYS: 1039850
* NKC: ko2003197166 ko2003197165, ko2003197166
 |
Memorigtabulo en Erlangen
**Johann Christoph Wilhelm Ludwig von DÖDERLEIN** (naskiĝinta la 19-an de decembro 1791 en Jena, mortinta la 9-an de novembro 1863 en Erlangen) estis germana filologo.

Vivo
----

Post la frekvento de la gimnazio en Schulpforta li studis en München, Heidelberg, Erlangen kaj Berlin kaj iĝis en 1815 profesoro pri klasika filologio ĉe la akademio de Berno. En 1819 li ekestis lernejestro de la gimnazio en Erlangen kaj paralele profesoro en la surloka universitato. En 1827 li iĝis unua profesoro de filologio kaj retoriko kaj direktoro de la filologia seminario.

Verkoj
------

Oni ŝuldas al li - pri sinonimoj kaj etimologio - admiron pro la jenaĵoj: »Lateinische Synonyme und Etymologien« (Leipzig 1826–38); »Lateinische Wortbildung« (Leipzig 1838); »Handbuch der lateinischen Synonymik« (Leipzig 1839); »Handbuch der lateinischen Etymologie« (Leipzig 1841); »Homerisches Glossarium« (Erlangen 1850–58).

Krome li eldonis »Oedipus Coloneus« de Sofoklo (kun L. Heller, Leipzig 1825), ĉiujn verkojn de Tacito (Halle 1841–47), »Germania« de Tacito kun germana traduko (Erlangen 1850), »Epistulae« de Horacio kun germana traduko (Leipzig 1856–58), »Satiroj« de Horacio (Leipzig 1860), »Ilias« de Homero (Leipzig kaj London 1863–64). »Reden und Aufsätze« aperis kiel kolekto en Erlangen 1843–47, kaj »Öffentliche Reden« en Frankfurt 1860.

Fonto
-----

Meyers Großes Konversations-Lexikon, Band 5. Leipzig 1906, p. 77-78, kio legeblas tie ĉi.

* Kategorio Ludwig von Döderlein en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 582552
* GND: 118889230
* LCCN: no2007103064
* VIAF: 62346696
* ISNI: 0000 0001 0908 1503
* SUDOC: 122881699
* BNF: 105465898
* NKC: mzk2008473391
 |



1. ↑   Tiu artikolo aligas tekston el publikaĵo nune en la publika havaĵo: Chisholm, Hugh, eld. (1911). "Döderlein, Johann Christoph Wilhelm Ludwig". Encyclopædia Britannica (11a eld.). Cambridge University Press.
Enireja zono
La **Zoo de Lepsiko** (germane *Zoo Leipzig*) estas unu el la plej belaj zooj de Germanio. Ĝi troviĝas ĉe Pfaffendorfer Straße, en Lepsiko.

Historio
--------

Fondis ĝin en 1878 la gastejestro Ernst Pinkert kun la helpo de la hamburga bestokomercisto Carl Hagenbeck. Okazis iam ne nur elmontroj de bestoj sed ankaŭ de "sovaĝaj" popoloj. Post la Unua mondmilito eksposedantis la urbo kiu daŭre pligrandigis la bestoĝardenon. Hodiaŭ ĝi estas municipa institucio 26 hektarojn granda.

Priskribo
---------

Ekde 1998 ekzistas ĝenerala koncepto nome *Zoo der Zukunft* (zoo kun estonteco), laŭ kiu oni evoluigis la zoon al naturtravivaĵparko kun ses temaroj: Afriko, Azio, Suda Ameriko, Ĝardeno de la fondintoj, Pondolando, Gondvana lando. La laste menciita estas en 2011 inaŭgurita grandega tropika halo, la plej granda de tuta Eŭropo, kie admireblas 300 ekzotikaj bestoj kaj 17.000 tropikaj kreskaĵoj el la praarbaro.

La zoologia ĝardeno havas ĉirkaŭ 850 bestospecojn, do unu el la plej specoriĉaj de Eŭropo. La animaloj vivas en natursimilaj medioj sub kondiĉoj kiuj rigore kongruas kun la reguloj de la bestoprotektado. Krom la bestoj allogadas aliaj (gastronomiaj) eventoj. En 2003 estis farita surloke la unua dokumenta filmo amuziga kun la titolo *Elefant, Tiger & Co*. Ekde tiam multaj similaj ankaŭ el aliaj germanaj zooj estis faritaj. Zoo Leipzig estas malfermita ĉiutage de 9:00 a.m. ĝis 6:00 p.m.

Referencoj
----------

1. ↑   Zoo Leipzig in Mitte, Leipzig. Arkivita el la originalo je 2022-07-05. Alirita 2022-08-18.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Zoo de Lepsiko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* hejmpaĝo
* „Elefant, Tiger & Co" MDR-dokumentado rekte el la zoo
* aldonaj informoj pri la institucio kaj la eventoj okazantaj tie[*rompita ligilo*]


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 533396
* GND: 10357-3
* LCCN: nb2013010865
* VIAF: 313426496
* SUDOC: 184286476
 |
La **Nacia Biblioteko de Venezuelo** (hispane *Biblioteca Nacional de Venezuela*), troviĝita en Karakaso, estas la nacia biblioteko kaj la laŭleĝa deponeja kaj kopirajta biblioteko de Venezuelo. Ĝi estis establita la 13an de julio, 1833, laŭ dekreto de Generalo José Antonio Páez. Diego Bautista Urbaneja, Ministro de Fremdaj Aferoj, estis nomita kiel la unua direktoro.

Historio
--------

En 1831 interna sekretario Antonio Leocadio Guzmán proponis la ideon kombini monaĥinejajn bibliotekojn kaj librojn kiuj estis antaŭe disigita dum la lando.  Kvankam la 1833 dekreto de tiam-prezidanto José Antonio Páez estas la ĝenerale-tradicia dato de establo, tamen ĝi ne fakte okazis ĝis 1870 ke "solida "bazo por la funkciado de la Nacia Biblioteko estis establita." 

En 1874 prezidanto Antonio Guzmán Blanco postulita ke la kolektoj de la monaĥinejaj bibliotekoj estu liverita al la Centra Universitato de Venezuelo. Ĉi tiuj kolektoj fine estus aldonita la Nacian Bibliotekon, tiam troviĝita en la universitata kampuso. 

La unue presita katalogon, la *Katalogo de la Biblioteko de la Universitato de Karakaso*, estis eldonita en 1875 de Adolfo Ernst, eminenta sciencisto kiu daŭrigus fariĝi la direktoro en 1876.

Konstruaĵo
----------

La nuna sidejo de la biblioteko estis desegnita de arkitekto Tomás Sanabria de 1981 al 1989 en la stilo de brutalisma arkitekturo, prezentanta gamon de desegnaj elementoj kaj apartaj konstruaj teknikoj.

Kolektoj
--------

La biblioteko enhavas plurajn specialajn kolektojn:

* Aŭtomatigita Katalogo
* orientiĝo kaj Referenco
* CEDINBI (Biblioteka Informo kaj Dokumentara Centro)
* Ĝenerala Bibliografia Kolekto (CBG)
* Hemerografia Kolekto (CH)
* Kolekto de Oficiala Eldona (CPO)
* Malnova Dokumenta Kolekto (CDA)
* Arcaya Kolekta (CA)
* Sono kaj Kineja Kolekto kaj Plata Labora Kolekto (CSCCOP).

Laŭ ilia retejo, "La institucio aspiras esti aktiva organizo en la generacio de scio per la eldono de diversaj titoloj, presita aŭ virtuala, specialigita aŭ de kolektiva intereso, kiu estas kontribuaĵo al la formado de civitanaro farita al konstruado de pli bona socio."

Referencoj
----------

1. 1 2  Linárez Pérez, Juan Carlos.
2. ↑  Pérez, O.A. "Bibliotecas".
3. 1 2  Machin-Mastromatteo, J.D.; Granda, R. "Venezuela: Libraries and Librarianship" (PDF).
4. ↑  "Thomas Jose Sanabria".
5. ↑   "Orientación y Referencia".. Arkivita el la originalo je 2022-07-03. Alirita 2022-06-11.

Vidu ankaŭ
----------

* Centra Universitato de Venezuelo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Nacia Biblioteko de Venezuelo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 774747
* GND: 7518541-6 80128-8, 7518541-6
* LCCN: n50074001
* VIAF: 138924286
* ISNI: 0000 0001 2291 3757
* SUDOC: 026498529
* BNF: 118735545
* BIBSYS: 90810203
* NKC: ko2002148891
* BNE: XX148024
 |
La **Paroko de Santiago Apostolo** estas la katolika kirko kaj paroka domo de la vilaĝo de Santiago Tequixquiac, en la komunumo de Tequixquiac. Ĝi apartenis de ĉiam al la Diocezo de Cuautitlán, en Meksiko kaj ankaŭ estas sanktejo kie estas venerata la ikono de la Sinjoro de la Kapelo. Ĉi tiu preĝejo troviĝas en la centro de la komunumo, apud la placo Cuauhtemoc kaj la urba biblioteko ĉe la flanko de la Avenuo Juárez. Ĉi tiu kolonia konstruaĵo estas momumento de la komunumo kiu postvivis ĝis niaj tagoj.

Historio
--------

Paroko de Santiago Apostolo
La preĝejo de Santiago Tequixquiac fariĝis paroko en 1590 pro tio ke antaŭe ĝi estis vikario. La konstruo de la templo estis realigita en pluraj etapoj, la paroka atrio estis granda spaco kun atria kruco en la centro skulptita en ŝtono, kun indiĝenaj kaj kristanaj simboloj, en la kvar anguloj troviĝas ĝiaj kapeloj kaj en la centro malfermita kapelo kun belaj solomonaj kolonoj kaj en la fasado du framflankoj de pordo eksterordinare skulptitaj en ŝtono per indiĝenaj manoj kiuj lasis gluite parton de sia filozofio en ĉi tiu. La templo estis dediĉita al Santiago Apostolo, pro tio ke iuj galegaj, leonaj kaj ekstremaduraj familioj definitive establis sin en la regiono.

La Paroko de Santiago Tequixquiac estas preĝejo de pilgrimo dediĉita al Santiago Apostolo, ĝi estis fondita de la franciskanoj en la 17-a jarcento. Ĝi funkcias nun kiel paroko.

La festo de la Sankta Patrono okazas ĉiun 25-an de julio honore al Santiago la Plej granda, kvankam ankaŭ okazas ĉiun 26-an de januaro la festo de la Sinjoro de la Kapelo.

  

* Kategorio Paroko de Santiago Tequixquiac en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Historia rekonstruaĵo: la unua Johano-preĝejo ĉe Rock Creek
La (nun) "malnova" (1894) kirko je Forest Glen (Marilando)
Finfine la vere "nova" (1962) kirko en Silver Spring
En **Preĝejo(j) Sankta Johano la Evangeliisto** (angle: *Saint John the Evangelist Catholic Church*) troviĝas paroĥo de Romkatolika Eklezio en la usona ŝtato Marilando. Ĝin fondis en 1774 pastro John Carroll. Ĝi estis la unua "sekulara" (t.e. dioceza) paroĥo en la estiĝanta Usono, kaj Carroll estis la unua katolika episkopo en la nova lando. Li episkopis en Baltimoro, sed lia unua paroĥo nun apartenas al la ĉefepiskopujo de Vaŝingtono. Ĝi portas la nomon de la evangeliisto Johano.

La paroĥo nun posedas du kirkojn. La malpli novan uzas tri apartaj paroĥoj: la historia paroĥo (kiu havas ankaŭ la novan konstruaĵon), la paroĥo de Nia Sinjorino Reĝino de Pollando kaj s-ta Maximillian Kolbe, kaj eĉ tradiciema paroĥo kun latinlingva meso. La nova troviĝas en Silver Spring.

La paroĥo havas ankaŭ lernejon (ĝis la oka klasoŝtupo) kaj monaĥinejon apudajn.

Eksteraj ligiloj
----------------

* hejmpaĝo paroĥa
* hejmpaĝo lerneja

* Kategorio Paroĥo de S-ta Johano Evangeliisto (Silver Spring) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**KANŌ Jigorō** (aŭ esperante *Kano Ĵigoro*, en kio Kanō estas la familia nomo, tial inter eŭropanoj, kiuj kutimas vici la familian post la persona nomo, ankaŭ *Jigoro Kano* aŭ *Ĵigoro Kano*, japane 嘉納 治 五郎, naskiĝis la 28-an de oktobro 1860, mortis la 4-an de majo 1938) estis japana edukisto, atleto kaj la fondinto de ĵudo. Ĵudo estis la unua japana batalarto, kiu akiris vastan internacian rekonon, kaj la unua, kiu fariĝis oficiala olimpika sporto. Pedagogiaj inventoj atribuitaj al Kanō inkluzivas la uzon de nigraj kaj blankaj zonoj, kaj la enkondukon de rangotabelo por montri la relativan rangotabelon inter membroj de batalartstilo. Konataj devizoj atribuitaj al Kanō inkluzivas "maksimuman efikecon kun minimuma peno" (精力 善用, esperante latinliterigite *seirjoku zen'jo*) kaj "reciproka bonfarto kaj utilo" (自 他 共 栄, latinliterigite *ĵita kjoei*). 

En sia profesia vivo, Kanō estis edukisto. Gravaj funkcioj inkluzivis postenojn kiel direktoro de bazinstruado por la eduka ministerio de Japanio (文部省, *Monbuŝo*) de 1898 ĝis 1901, kaj kiel prezidanto de Tokia Pli Alta Normala Lernejo de 1900 ĝis 1920. Li ludis ŝlosilan rolon en la integrigo de ĵudo kaj kendo kadre de la japanaj publiklernejaj programoj de la 1910-aj jaroj.

Kanō ankaŭ estis pioniro de internaciaj sportoj. Plenumoj inkluzivis esti la unua azia membro de la Internacia Olimpika Komitato (li deĵoris de 1909 ĝis 1938); oficiale reprezentante Japanion en la plejmultaj olimpikoj okazigitaj inter 1912 kaj 1936; kaj servante kiel ĉefa proparolanto de la oferto de Japanio por la Olimpiko de 1940.

Liaj oficialaj honoroj kaj ordenoj inkluzivis la Unuan Meriton kaj Grandan Ordon de la Leviĝanta Suno kaj la Trian Imperian Gradon. Kanō estis enmetita kiel la unua membro de la Halo de Famo de la Internacia Federacio de Ĵudo la 14-an de majo 1999.

* Kanō Jigorō en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Kanō Jigorō en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)


1. ↑  160 Anniversary of KANO Jigoro Shihan's Birth
Kovrilpaĝo de Az eszperantó könyv Magyarországon, hungarlingva, (=La Esperantaj libroj en Hungario), Budapeŝto, 1987; eldonaĵo okaze de libra ekspozicio de Karlo Fajszi en la plej impona hungara biblioteko**FAJSZI Károly** [fajsi ka’roj] aŭ **Karlo FAJSZI** (Fülöpszállás 25-a de aprilo 1911 - Budapeŝto, 3-a de februaro 2004) havis la kvaran plej grandan kolekton de esperantaĵoj (post Internacia Esperanto-Muzeo en Vieno, Biblioteko Butler de Esperanto-Asocio de Britio kaj Biblioteko Hector Hodler de Universala Esperanto-Asocio-UEA).

Li estis poŝtoficisto, honora membro de UEA, honora membro de HEA, kunfondinto de faka asocio pri poŝto kaj telekomunikado (IPTEA) en Hungario. Hungario honorigis lin per la Malgranda Kruco de la Ordeno kaj Budapeŝto igis lin honora civitano.

Li lernis Esperanton en 1964, preskaŭ tuj fariĝis pasia kolektanto. Por financi siajn aĉetojn, li iom post iom vendis siajn posedaĵojn. Li opiniis posedi ĉirkaŭ 95 procentojn de ĉiuj Esperantaj eldonaĵoj aperintaj ĝis la 1970-aj jaroj, sed poste, precipe ekde 1990, la monmanko malhelpis lian kolektan kaj interŝanĝan agadon.

Li loĝis en urbocentra, sesĉambra loĝejo, oblikve fronte al la Budapeŝta Operdomo. Li ĉiam volonte akceptis vizitantojn kaj esplorantojn, kiuj ĝuis tra pli ol tri jardekoj la gastamon kaj helpemon de Fajszi.

Biblioteka kolektaĵo Fajszi Károly
----------------------------------

Detala artikolo: Kolektaĵo de Fajszi

En lia ĉirkaŭ 40-mil-era kolekto estas 13 miloj da libroj, 18 miloj da periodaĵoj grandparte binditaj kaj miloj da diversaĵoj (ekz. fotoj, filatelaĵoj, medaloj, insignoj, afiŝoj, flagoj).

La kolekto de Fajszi ricevis en 1982 ŝtatan protekton kiel Kolektaĵo de Fajszi, sed preskaŭ nenian ŝtatan apogon. Tiun ĉi kolekton aĉetis la hungara ŝtato en la jaro 2001 celante transdoni ĝin al la Tutlanda Fremdlingva Biblioteko de Hungario post la morto de Fajszi.

Fondumo "Fajszi Amika Rondo"
----------------------------

Kreite fine de septembro 2012 kiel neformala grupiĝo de homoj celantaj levi la prestiĝon de Budapeŝto kiel unu el la kulturaj ĉefurboj de Esperantio, Fajszi Amika Rondo transformiĝis al Fondumo, akirante juran personecon.

Literaturo
----------

Pataki Czeller, Mária. *Katalogo de la Esperanto-kolektaĵo de Károly Fajszi Budapest* / [la priskribojn pretigis, la katalogon red.: Mária Pataki Czeller]. Budapest: Országos Idegennyelvű Könyvtár. 1. Libroj - Parto I, 1991, XI+542p. ISBN 963-7214-18-6

Pataki Czeller, Mária, Elza Novák. *Katalogo de la Esperanto-kolektaĵo de Károly Fajszi Budapest*. Budapest: Országos Idegennyelvű Könyvtár. Libroj - Parto II, 2005, XII+506p. ISBN 963-7214-29-1

Vidu ankaŭ
----------

Esperanto-biblioteko

Eksteraj ligiloj
----------------

* Artikoloj de kaj pri Karlo Fajszi en Elektronika Bibliografio de Esperantaj Artikoloj (EBEA)
* Fotoj pri Fajszi
* FAJSZI Károly parolas pri Elpin

Referencoj
----------

1. ↑  Fajszi Amika Rondo estas nun fondumo, HeKo 533 3-B, la 29-a de majo 2013.
Panorama vidaĵo de la Templo de la enskriboj en Palenko, Meksiko.
Video pri Pakalo la Granda en la Templo de la Enskriboj de la jutuba kanalo Scivolemo.
La **Templo de la Enskriboj** aŭ **Templo I**, estas ceremonia-funebra templo konstruita en la jaro 675p.K. de la majaoj, situanta en Palenko. Temas pri la plej alta kaj grava konstruaĵo el la nunaj konstruaĵoj de la antikva urbo de la malfrua klasika majaa periodo, Lakam Ha, ĉefurbo de la regiono B'akaal, situanta nuntempe en la meksika subŝtato Chiapas, proksime al rivero Usumacinto.

Ĝi estis konstruita sub la regado de Pakalo la Granda (603 p. K.- 683 p. K.), kaj finkonstruita dum regado de sia filo Ĉan Bahlum la 2-a. Ĝi estis kreita nur por glorigi la reganton Pakalo vive kaj gastigi lian korpon post la morto. Malgraŭ tio ke la templo estis esplorita dum 200 jaroj, en 1949, la arkeologo Alberto Ruz Lhuillier, malkovris la aliron al la sekreta tombo de la templo moviĝinte granda tomboŝtono.

* Kategorio Templo de la Enskriboj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Nong Thoom estas verŝajne la plej internacie rekonebla Kathoey pro ŝia portreto en la filmo *Beautiful Boxer*.
La termino **kathoey** (taje: กะเทย, elparolo: [kà.tʰɤːj] aŭ **katoey, katoï** aŭ **katoy,** kiu signifas 'malsimila' estas en Tajlando kaj Laoso la kutima vorto por virin-vira transgenrula aŭ virineca transseksula persono. Ĝi referas al homoj, kiuj naskiĝas fiziologie viraj sed, kiuj "havas virinan koron" kiel tajoj vortumas ĝin.

Aliaj esprimoj por kathoey estas *sao (aŭ phuying) praphet song* (la alia speco de virino) aŭ *phet thee sam* (la tria sekso). En la angle parolataj landoj ankaŭ estas uzata vaste tradukita esprimo **ladyboy** (fraŭlin-knabo).

La termino (pruntvorto de la khmera en la tajan lingvon, kiu originale signifis androgina/ambaŭseksa) ne havas precizan ekvivalenton en aliaj lingvoj, kiu klarigas ke ĉiuj provoj fari tradukon fiaskis pro malsamaj konotacioj de la respektivaj terminoj en aliaj lingvoj.

La kathoey, kiujn sole jam en Tajlando oni kalkulis je 500 000 kaj ne nur en la urboj, estas plene integritaj en la socio kaj firme ankrumitaj en la taja kulturo. Tajlando estas inter la landoj en la mondo kie la indulgemo vidalvide de transgendruloj estas plej granda, pro la akceptemo de la budaisma religio.

Filmo
-----

(germana) *Patong Girl* (Germanio, 2014), Regio: Susanna Salonen.

(angla) *Thailand's Third Gender* esploras la vivon de kathoey en Tajlando*.*

Literaturo
----------

(germana) Céline Grünhagen: *Transgender in Thailand. Die religiöse und gesellschaftspolitische Bewertung der Kathoeys.* In: *Religion und Politik im gegenwärtigen Asien. Konvergenzen und Divergenzen.* Lit Verlag, Berlin/Münster 2013, S. 67–83.

Modo
----

La stilo kaj la modo de tajaj kathoey estas plejparte pruntitaj de korea popkulturo

Referencoj
----------

1. ↑  (angla) Hannah Beech, Where the ladyboys are, Time, la 7-an de julio 2007.
2. ↑  (germana) Grünhagen: *Transgender in Thailand.* 2013, S. 72.
3. ↑  (franca) Carmen Butta, *Les "lady boys" en Thaïlande Arkivigite je 2017-05-14 per la retarkivo Wayback Machine*, Géo Arte Tv, 2016.
4. ↑  (angla) Blackwood, Evelyn kaj Mark Johnson. "Queer Asian Subjects: Transgressive Sexualities and Heteronormative Meanings." *Asian Studies Review* 36.4 (2012): 441-51.

Vidu ankaŭ
----------

* Futanari
* Transsekseco

* Kategorio Kathoey en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Preĝejo Sankta Mikaelo** (germane: *Michaelskirche*) troviĝas sur la Rezideja placo en la urbokerno de Salcburgo.

La Mikaelo-preĝejo
La altaroj
Fresko de Benedikt Zöpf

Historio
--------

Tiu ĉi preĝejo estas la plej malnova paroĥa preĝejo de la salcburga burĝa urbo. Ĝi staras inter la princĉefepiskopa rezidejo kaj Waag-placo sur treege malnova tereno. Ĝis la 12-a jarcento ĝi estis samtempe palatinata kapelo kaj paroĥa preĝejo de la burĝaro de la urbo. Tiaj du funkcioj ankaŭ senteblis interne: dume la supra parto rezervitis al la gastanta imperiestro kaj lia akompanantaro (alirebla disde palaceto), la malsupra alireblis disde la placo kaj estis je la dispono de la burĝoj. Ekde somero 1988 ĝi servis kelktempe kiel mesloko por fideluloj ĉirkaŭ la Sacerdota fratio Sankta Petro.

Konstruhistorio
---------------

La antaŭula konstruaĵo de la eta rokoka preĝejo faritis jam antaŭ la 800-a jaro! Ekde la floranta Mezepoko posedis ĝin la Abatejo Sankta Petro kiu daŭre prizorgis la tenadon de la preĝejo. Sekve ĝi post la incendioj de 823 kaj 1167 rapide rekonstruitis. Post la transdono de la paroĥaj rajtoj je la Preĝejo Nia kara sinjorino la preĝejeto perdis siaj gravan rolon spiritan. Ĉirkaŭ la preĝejo estis ankaŭ la urba tombejo (posta nomo: *Domfriedhof*), kiu ekmalfunkciis en 1598.

Arktitekturo kaj interno
------------------------

Aliaranĝitis la preĝejo inter 1767-76 (sub la gvidado de abato Beda Seeauer) kaj ricevis barokan cepforman spajron. Intertempe la preĝejo tre integrita estas en la domaro de la Rezideja placo, tiel ke de ĝia ekstero vere ne plu multo videblis.

Impona bildo de la arkianĝelo Mikaelo venkinta la diablon ornamas la ĉefaltaron. Ĉe la flankaj altaroj videblas la du ĉefanĝeloj Gabrielo kaj Rafaelo. La kradoj de Philipp Hinterseer el la 1770-a jaro nombriĝas inter la plej grandaj juvelaĵoj de la barokigita Mikaelo-preĝejeto.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Preĝejo Sankta Mikaelo (Salzburg) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Mallongaj informoj pri la preĝejo[*rompita ligilo*]
Keĉupoj
**Keĉupo** (aŭ *keĉapo*) estas malvarma saŭco farita el koncentritaj tomatoj, vinagro kaj dolĉigaĵo (kutime siropo aŭ sukero). Ĝi estas multe uzata ĉe hamburgeroj kaj similaj sandviĉoj, kaj por trempi en ĝi frititajn terpomfingrojn kaj aliajn manĝaĵojn.

Etimologie, la vorto venis en Esperanton el la angla lingvo kaj el multaj aliaj lingvoj, sed ĝia radiko estas el la Ĉina vorto por fiŝa saŭco 膎汁. La ĉefa teorio estas, ke ĝi venis el la malaja vorto *kicap* (soja saŭco), kiu venas el la hokla vorto (膎汁 *kê-chiap* fiŝa saŭco), kvankam sia preciza vojo estas nekonata. La origina sudorientazia "kicap" ne enhavis tomatojn, kaj kiam britaj maristoj portis la recepton hejmen (jam en la 17a jarcento) ĝia ĉefingredienco ofte estis fungoj aŭ juglandoj. En Usono, tomataj keĉupoj iĝis la plej ofta speco da keĉupo, ĉar la komerca sukceso de la keĉupo de Kraft Heinz.

Tamen, dum la postaj jarcentoj la recepto evoluis kaj iam iel akiris la tomaton kiel ĉefingrediencon. En Esperanton la vorto "keĉupo" eniris nur kun la signifo de saŭco konsistanta antaŭ ĉio el tomatoj, kun krome iom da acidigaĵo (tipe distilita vinagro) kaj iom da dolĉigaĵo (nun tipe ia maiza siropo).

Nutraj faktoj de usona komerca keĉupo
-------------------------------------

|  | Serva pezo (g) | Kalorioj (kkal) | Graso (g) | Proteino (g) | Karbonhidratoj (g) | Kolesterolo (mg) | Salo (mg) |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Hunt's® Tomato Ketchup® | 17 | 15 | 0 | 0 | 4 | 0 | 190 |
|

Referencoj
----------

1. ↑

Vidu ankaŭ
----------

* Tomatsaŭco

* Keĉupo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Keĉupo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Prezidanto George Bush diskutas kun sia Nacia Sekureckonsilio en la Ovala Oficejo en 1991. Lia Nacia Sekureckonsilisto Brent Scowcroft estas la dua de dekstre en la foto.
La **Usona Nacia Sekureckonsilisto** aŭ **Konsilisto pri Nacia Sekureco** estas nomumita de la Prezidanto de Usono kaj servas en la Plenuma Oficejo de la Prezidanto. La sekureckonsilisto estas la plej proksima konsilisto de la prezidanto en aferoj de nacia sekureco. Ŝi aŭ li gvidas la kunlaborantaron ĉe la Usona Nacia Sekureckonsilio kaj partoprenas en la kunvenoj de la konsilio.

Robert Cutler iĝis la unua Nacia Sekureckonsilisto en 1953 .

Vickonsilisto pri Nacia Sekureco
--------------------------------

La Deputito Nacia Sekureckonsilisto de Usono same estas membro de la Oficejo de la Plenuma Branĉo de la Prezidanto de Usono kaj de la Nacia Sekureckonsilio de Usono, servante sub la Nacia Sekureckonsilisto de la Prezidanto.

Inter aliaj respondecoj, la Vickonsilisto pri Nacia Sekureco ofte funkcias kiel la Administra Sekretario de la National Security Council Senior Forum, kaj kiel Prezidanto de la Nacia Sekureckonsilio-Deputitoj-Komisiono. La rolo varias laŭ la organiza filozofio kaj kunlaborantaro de ĉiu administraĵo de la Blanka Domo kaj ekzistas ofte multoblaj vic-nacisekurecaj konsilistoj asignitaj al malsamaj fokusareoj.

Referencoj
----------

1. ↑   History of the National Security Council, 1947-1997. *whitehouse.gov* (August 1997). Arkivita el la originalo je February 22, 2010. Alirita September 5, 2008.

Eksteraj ligiloj
----------------

* WhiteHouse.gov/NSC


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 845354
* GND: 2110870-5
* VIAF: 146094888
 |
**Gramatika persono** estas laŭ PIV "Konjugacia aŭ pron-a formo, servanta por distingi la persono(j)n, kiu(j) parolas, tiu(j)n, al kiu(j) oni parolas, k tion, pri kio oni parolas". En Esperanto pronomoj estas la vortoklaso kiu distingas la gramatikajn personojn, nome mi, ci, vi, li, ŝi, ĝi, ni, ili. Kelkaj reformistoj deziras inkludi kaj fakte uzas ankaŭ aliajn eblojn, kiel iŝi, ri ktp. En aliaj lingvoj ankaŭ la verbo povas esprimi la personon, kiel en la angla (come**s**) aŭ la hispana (ven**imos**).

Kvankam en Esperanto, kiel jam dirite, estas la pronomo kiu indikas personon, tiu signifo povas veni kune kun la propra radiko en aliklasajn vortojn, kiel en "cii", "mio" ktp. Ne tiom escepte, sed tute regule, ankaŭ la posesivoj enhavas la signifon de pronomoj, tio estas de personoj, ekzemple el mi al mia, el vi al via ktp.

En literaturo kaj partikulare en rakontado, la prefero al unua aŭ tria personoj forte markas la strukturon kaj la vidpunkton de la rakontado. Ekzemple, *mi faris tion kaj tion* kontraŭ *li faris tion kaj ion*. En poezio, anstataŭ la pli logikan en liriko unuan personon foje oni uzas la duan, ekzemple "vi venas kaj vidas tion kaj tion" celante "mi venas" ktp.

Personoj
--------

En gramatika analizo de plej multaj lingvoj oni dividas la personajn pronomojn laŭ tri "personoj":

* La **unua persono** estas la parolanto(j) mem (= parolanto(j), "mi" aŭ "ni").
* la **dua persono** estas tiu(j), al kiu(j) oni parolas (= alparolato(j), "vi").
* La **tria persono** estas iu(j) ajn alia(j), pri kiu(j) oni parolas (= priparolato(j), "li", "ŝi", "ĝi" aŭ "ili").

Praktike la pluralo de la unua persono en pluralo signifas plejfoje ne plurajn parolantojn, sed la parolanton kun aliaj (fojkaze eĉ la alparolato[j], vidu suben). Same la dua persono en pluralo povas signifi la alparolato(j)n kun aliaj.

Notoj
-----

1. ↑  NPIV,  Alirita la 14an de septembro 2019.
Brecel en 2011
Luca Brecel ĉe la germanaj mastroj, en 2014.
**Luca BRECEL** (naskita la 8-an de marto 1995) estas belga profesia snukerludanto. Li estas la mondĉampiono por 2023.

Li estas la unua mondĉampiono en la historio, kiu ne devenas el anglalingva lando.

Vivo
----

Brecel naskiĝis kaj kreskis en Dilsen-Stokkem, Limburgo, Belgio.

En 2009, kiam li estis 14-jaraĝa, li gajnis la eŭropan sub-19-jaraĝa-ĉampionecon kaj en 2011 li komencis partopreni konkursojn por profesiuloj.

Ĉe la Mondĉampioneco okazigita en Sheffield ĉe la Crucible Theatre, li venkis Mark Selby de Anglio (vicigita dua en la turniro) en la fina matĉo kun poentaro de 18-15. Survoje al gajnado de la titolo, li venkis Mark Williams de Kimrio en la dua raŭndo kun la rezulto de 13-11, en la kvaronfinalo li venkis la eksiĝintan mondĉampionon Ronnie O'Sullivan de Anglio (vicigita 1 en la turniro) kun la rezulto de 13-10, post malfrui 6-10 kaj venkinte en sep sinsekvaj ludoj kaj en la duonfinalo, li venkis C. Jiahui el Ĉinio (17-15) post 5-14 deficito.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Luca Brecel en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Luca Brecel ĉe *Monda Snukero*
* Tutmonda profilo de snukera ludisto


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 821120
 |
La Granda Biblioteko-Konstruaĵo
Logoo BAnQ noir
La **Kebekia Nacia Biblioteko kaj Arkivoj** ( france *Bibliothèque et Archives nationales du Québec*; **BAnQ** mallonge) estas Kebekia registara organizo kiu administras la deponaĵon kaj naciajn arkivojn de la provinco kaj ĝian nacian bibliotekon, situantan en la Grande Bibliothèque en Montrealo. La organizo estis fondita per la fuzio de la *National Bibliothèque du Québec* (BNQ) kaj la *Archives nationales du Québec* en 2006.

La biblioteko reklamas kaj konservas Kebeki-rilatajn heredaĵmaterialojn kaj ankaŭ disponigas publikbibliotekservojn. La organizo funkciigas bibliotekojn kiuj estas malfermaj al la publiko. Montrealo enhavas la Grande Bibliothèque, kies konstruado komencis en 2001 kaj estis malfermita al publiko en 2005, BAnQ Vieux-Montréal, kiu malfermiĝis en 1971, kaj BAnQ Rosemont- La Petite-Patrie, kiu estis establita en 1948 kaj renovigita en 1996, kie troviĝas la oficejojn de la administracio. Krome, la organizo funkciigas bibliotekojn en Gaspé (establita en 2010), en Gatineau (establita en 1977), en la Universitato de Laval en Kebekurbo (1920), en Rimouski (1979), en Rouyn-Noranda (1980), en Saguenay (1978), En Sept-Îles (1981), en Ŝerbruko (1979) kaj en Trois-Rivières (1977).

La kolekto de la biblioteko inkludas kopiojn de ĉiuj verkoj publikigitaj en Kebekio, same kiel verkoj kiuj traktas Kebekion aŭ estis verkitaj fare de artistoj de Kebekio. La Nacia Arkivo de Kebekio estis fondita la 2-an de septembro 1920 kaj la unua direktoro de la organizo estis Georges-Pierre Roy.

Vidu ankaŭ
----------

* Biblioteko kaj Arkivoj de Kanado

Eksteraj ligiloj
----------------

 **Nacia Biblioteko kaj Arkivoj de Kebekio** en Vikimedia Komunejo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 774589
* GND: 7555049-0
* LCCN: n2007051882
* VIAF: 151723291
* ISNI: 0000 0001 0672 7989
* SUDOC: 115085688
* BNF: 15522772d
* NKC: ko2009524807
 |
La **usona nacia biblioteko de Eduko** (angle *National Library of Education*) estas nacia biblioteko dediĉita al la temo de eduko kaj ankaŭ funkcias kiel publika biblioteko kaj informcentro por la ĉefaj rimedoj de edukado.

La biblioteko estis establita en 1994, sed la komenco de ĝia kolekto estis jam en 1872. La biblioteko disponigas presaĵkolektojn kaj informservojn al publiko, same kiel al la eduka komunumo kaj aliaj registaraj korpoj pri aktualaj kaj historiaj edukprogramoj. Krome, la biblioteko ankaŭ havas agadojn kaj publikaĵojn de la usona departemento de Eduko.

La bibliotekkolekto inkludas dokumentojn kaj rekordojn de usona registaro pri edukaj aferoj kaj inkludas dokumentojn en rilataj kampoj kiel ekzemple: leĝaĵoj, publika politiko, urbaj aferoj, sociologio, historio, filozofio, psikologio, kaj informadiko.

La biblioteko situas en la oficejoj de la usona departemento de eduko en Vaŝingtono.

Eksteraj ligiloj
----------------

* La oficiala retejo



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 774139
* GND: 5311643-4
* LCCN: no96017071
* VIAF: 168833561
* NKC: kn20080210031
 |
***La serĉego de fajro*** (france *La guerre du feu* (laŭvorte *La milito por fajro*); angle *The Quest for Fire*) estas fantazia romano, eldonita en 1911 de belga verkisto "J.-H. Rosny", la pseŭdonimo de du fratoj; la aŭtoro estis efektive la plejaĝulo de la du, Joseph Henri Honoré Boex (1856–1940). Ĝi estis unue eldonita en la angla en mallongigita eldono en 1967.

Ĝi estis adaptita al la kritike aklamita filmo *Serĉon por Fajrego* (1981) en kiu ĉefrolas Ron Perlman. La filmo ne estas fidela adaptaĵo de la libro.

Fono
----

*La Serĉo por Fajrego* okazas en 100 000 a.K. en Eŭropo. La bestaro de ĉi tiu periodo estas ĉiea, inkluzivanta mamutojn, kavernajn leonojn, urojn, kavernajn ursojn, sabro-dentajn katojn, gigantajn alkojn kaj altnazajn antilopojn. Pluraj humanoidaj etnaĵoj vivas apud bestoj: la Ulamoj (kiel-Neandertalaj ĉasistoj-kolektistoj kiuj adoras la fajregon kaj estas kapablaj alianci sin kun bestoj), la Ŭaoj (senŝultraj homoj devenantaj de marĉoj), la bluharara homo (grandega kvarmana simiulo kun blueca pelto), la homomanĝantoj (bestiecaj kanibaloj) kaj la ruĝaj Nanoj (ekstreme militamemaj kaj fremdmalamecaj pigmeoj).

Referencoj
----------

1. ↑  Laŭ la polvjako de eldono de 1967 estis la pli aĝa frato de la fratoj Rosny kiu estis la aŭtoro.
2. ↑  "The Quest for Fire: A Novel of Prehistoric Times (review)". *Kirkus Reviews*. 1a de Aprilo, 1967.

Eksteraj Ligiloj
----------------

* Kategorio La Guerre du Feu en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Nacia biblioteko de Butano** (dzonke འབྲུག་ རྒྱལ་ ཡོངས་ དཔེ་ མཔེ་ མཛག་ མཛཌྷཌྷཛ ཛཌྷ མཛཌྷ ཌྷཛ། མཛཛ། prononcata *Druk Gyelyong Pedzö*) estas nacia biblioteko situanta en la urbo Thimphu, la ĉefurbo de Butano. La celo de la biblioteko estas konservi kaj reklami la kulturan kaj religian heredaĵon de Butano.

Historio
--------

La biblioteko estis establita en 1967 sub la aŭspicioj de la Reĝino de Butano. Kiam ĝi estis establita, la biblioteko situis en la ĉefturo de Chichodzong (Tashichho Dzong). Poste, sekvante la kreskon de la kolekto, nova strukturo estis starigita al kiu la biblioteko estis transdonita. La nova konstruaĵo havas kvar etaĝojn kaj estas tradicie konstruita, ok-angula strukturo rememoriga pri butana dzongo. La konstruado de la nova bibliotekkonstruaĵo estis plene financita fare de la butana registaro, kun neniuj donacoj.

Nacia Arkivo
------------

La nacia arkivo estas respondeca al la konservadon de la oficialaj dokumentoj de Butano. En julio 2000, estis subskribita interkonsento inter la butana la dania registaroj, laŭ kiu Danio subtenos la konstruadon de moderna konstruaĵo kie la arkivo estos lokita. En 2004, la konstruado de duetaĝa konstruaĵo, najbara al la nacia biblioteko, estis kompletigita. La konstruaĵo estas ekipita per sekureca ekipaĵo kaj speciala ekipaĵo por fajroestingado kaj klimatokontrolo.

Kadre de la arkivo funkcias la **Banko por nacia memoro**, en kiu estas konservitaj malnovaj dokumentoj, leteroj kaj ĉirkaŭ 7 000 fotoj. Jen ankaŭ mikrofilmoj de malnovaj dokumentoj kaj libroj.

La arkivo estas hejmo al projekto por kolekti kaj konservi la butanan historion.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Nacia biblioteko de Butano en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)




|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 774169
* GND: 16084308-X
* LCCN: n83071018
* VIAF: 128585023
* SUDOC: 083887334
* NLA: 49286087
 |
la biblioteka fasado, kiu daŭre klare mencias la eksan nomon Lenin, antaŭ ĝi monumento pri Dostojevskij
La Rusia Ŝtata Biblioteko (ruse *Российская государственная библиотека*, latinliterigite *Rossijskaja gosudarstvennaja biblioteka*) en Moskvo estas la nacia biblioteko de Rusio. Ĝi estas la plej granda en la lando kaj la kvara plej granda en la mondo laŭ la kvanto de 17,5 milionoj da tie stokataj libroj. Fondita en 1866, ĝi estis renomita "Ŝtata Biblioteko Lenin de Sovetunio" en 1925, kaj en 1992 rericevis sian nomon Rusia Ŝtata Biblioteko.

La biblioteko havas pli ol 275 kilometrojn da bretoj kun pli ol 43 milionoj da bibliotekeroj, inkluzive de pli ol 17 milionoj da libroj kaj volumoj de libroserioj, 13 milionoj da revuoj, 350 mil muzikaj partituroj plus son-registraĵoj kaj 150 000 mapoj. Ekzistas bibliotekeroj en 247 lingvoj de la mondo, la "ekstera parto" reprezentas ĉirkaŭ 29 procentaĵojn de la tuta kolekto.

Inter la jaroj 1922 kaj 1991 almenaŭ unu ekzemplero de ĉiu libro eldonita en Sovetunio estis deponita en la biblioteko, praktiko kiu daŭras en simila metodo hodiaŭ, kun la biblioteko designado por leĝo kiel loko por okazigi "deviga" kopion de ĉiu publikigado eldonita en Rusio.

En 2012, iom pli ol 93 100 homoj uzis la bibliotekajn servojn.

|  |  |
| --- | --- |
| la biblioteka fasadoen vespera lumo | la urbocentra palaco *Paŝkov* ekde 1925 estas parto de la biblioteko |

Vidu ankaŭ
----------

* Nacia Biblioteko de Rusio de Sankt-Peterburgo
* Rusia Ŝtata Biblioteko de Eksterlanda Literaturo

* Kategorio Rusia Ŝtata Biblioteko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 578047
* GND: 2125990-2
* LCCN: nr93003248
* VIAF: 134138790
* ISNI: 0000 0001 2288 3180
* LIBRIS: 116840
* SUDOC: 080267092
* BNF: 11989976d
* NLA: 35249610
* BIBSYS: 90852949
* NKC: kn20010711110 kn20010710293, kn20010711110
 |
La **Nacia biblioteko de medicino de Usono** (angle *United States National Library of Medicine*; mallongigita **NLM**) estas nacia biblioteko en Bethesda, Usono, la plej granda biblioteko en la mondo dediĉita al medicino. La biblioteko estas parto de la nacia instituto pri Sano de Usono kaj situas en la ŝtato Marilando, tre proksime al la ĉefurbo Vaŝingtono.

La biblioteko inkludas kolektojn kiuj inkludas pli ol sep milionojn da libroj, ĵurnalojn, teknikajn raportojn, medicinajn manuskriptojn, mikrofilmojn, fotojn kaj bildojn en la medicinaj sciencoj same kiel kelkajn ekstreme antikvajn kaj maloftajn verkojn.

La biblioteko estis establita en 1836 fare de la ĉefa medicina oficiro (angle Chief Medical Officer) de la usona terarmeo. En 1862 apud ĝi estis malfermitaj la muzeo de patologio kaj la nacia muzeo de Medicino. En 1956 la biblioteko pasis el la usona departemento de Defendo al la usono departemento de Sano. Ekde 1962 la biblioteko estas administrita de la nacia instituto de medicino en Marilando kaj estis nomumita Nacia Biblioteko.

Eksteraj ligiloj
----------------

 **Nacia biblioteko de Medicino (Usono)** en Vikimedia Komunejo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 774155
* GND: 1006047-9
* LCCN: n80044831
* VIAF: 139054940
* ISNI: 0000 0001 2168 9327, 0000 0004 0507 7840
* SUDOC: 028379292
* BNF: 12022635n
* NLA: 35569840
* NDL: 00276297
* BIBSYS: 90146321
* NKC: nlk20020121006 nlk20020121005, nlk20020121006
* BNE: XX90662
 |
La **Templo de Kukulkano** aŭ **Piramido de Kukulkano** (strukturo ankaŭ konata kiel «La Kastelo», ĉar la hispanaj konkistadoroj en la 16-a jarcento serĉis ĝian similecon arkitekturan kun la ekzistantaj en la eŭropa kontinento), estas antaŭkolumba konstruaĵo situanta en la Jukatana duoninsulo, en la nuna samnoma subŝtato en Meksiko. La nuna templo estis konstruita en la 12-a jarcento de nia erao de la majaoj de la etno *Itzá* en sia ĉefurbo, la antaŭkolumba urbo Chichén Itzá. Ĝia dizajno konsistas el piramida geometriaĵo, el naŭ niveloj aŭ bazamentoj, kvar ĉefaj fasadoj ĉiu el ili kun centra perono, kaj supera platformo finiĝanta per templeto. En tiu konstruaĵo estis kultita la majaa dio Kukulkano, pro tio oftas en ĝi la serpentaj dekoraciaĵoj. Aliflanke ĝi ankaŭ havas simbolismojn kiuj aludas la plej gravajn numerojn kiujn la majaaoj uzis en la majaa kalendaro (la suna agrikultura kalendaro, *Haab* aŭ *Xihuitl*, de 5 × 73, do 365 tagoj), la kalendaro *colkino* (la sankta kalendaro *Tzolkʼin* de 260 tagoj) kaj la *kalendara rado* (hispane *rueda calendárica*, kombino de la 365-tagaj kaj 260-tagaj cikloj). La liniigo de la piramido ebligas observi diversajn fenomenojn pri lumo kaj ombro, kiujn ĝi mem produktas dum la ekvinoksoj kaj solsticoj ĉiujare.

Kukulkano estas grava dio en la majaa mitologio, majae *k'u uk'ulkan*, tio estas "plumo kaj serpento" konata ankaŭ kiel kiĉee *Q'uk'umatz*, tio estas "plumigita serpento", en la mitologio de la kiĉeoj. Tiele aperas en Popol Vuh kiel dio kaj kreanto de la mondo .

En 1988, Unesko deklaris la majaan urbon Chichén Itzá kiel Monda heredaĵo. En komparo kun la Piramido de Keopso en Egiptio, aŭ eĉ kun la Piramido de la Suno de Teotiŭakano, la dimensioj de la piramido de Kukulkano estas etaj.

La Templo de Kukulkano (Chichén Itzá).
La **Nacia biblioteko kaj nacia arkivo de Irako** (arabe دار الكتب والوثائق العراقـيـة) estas kaj la nacia biblioteko kaj la nacia arkivo (deponeja biblioteko) de Irako, situanta en Bagdado. Je ĝia komenco ĝi situis en la merkato ankaŭ konatan kiel: Rondurbo Bagdado, foje ankaŭ referita kiel la ĝenerala biblioteko (*Maktabat al-Salam*). La biblioteko estis establita en 1920 fare de la brita registaro en Irako ĉe la iniciato de Muriel Jesse Forbes kun la helpo de Gertrude Bell, kaj poste de la sekretario al la brita alta komisaro. Komence ĝi estis privata biblioteko apogita per monaj donacoj kaj librodonacoj. Tra la jaroj, privataj kolektoj ankaŭ estis donacitaj al arkivoj akumulitaj en la biblioteko. En 1963, la leĝo de la nacia biblioteko de Irako estis promulgita, kondiĉante ke ĉiuj naciaj dokumentoj devas esti stokitaj en la biblioteko. En 1977, la biblioteko moviĝis al nova konstruaĵo en centra Bagdado. Post la Dua golfa milito en 2003, en kiu la reĝimo de Saddam Hussein estis faligita, la konstruaĵo estis fajrodetruita fare de rabistoj kaj grandegaj kvantoj da libroj estis prirabitaj. Poste la plej multaj el la arkivoj tiam pasis al Bagdada Universitato.

Eksteraj ligiloj
----------------

 **Nacia biblioteko kaj nacia arkivo de Irako** en Vikimedia Komunejo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 774295
* GND: 7622271-8
* LCCN: no2006100943
* VIAF: 265124722
 |
**Moritz Georg Weidmann la Juna** estis germana eldonisto kaj librovendisto, filo de Moritz Georg Weidmann la Maljuna. Lia patro mortis kiam li estis sepjara kaj li estis adoptita de Johann Ludwig Gleditsch, kiu edziĝis al lia patrino Maria Gleditsch Sacer (1658-1724).. Weidmann administris la librejon inter 1694 kaj 1717 kaj igis ĝin konsidere prospera kun publikaĵo de 826 novaj libroj, kiu estis rekordo por tiu epoko.

Biografio
---------

Weidmann la Juna ekadministris la eldonejon kiu tiuepoke nomiĝis Johann Ludwig Gleditsch & Moritz Georg Weidmann. Glediĉo donis bonan instruon al sia duonfilo, kaj por gradiĝi, li sendis la protektiton al Nederlando, kie li mem estis studinta juron. Glediĉo publikigis aŭtorojn tiaj kiaj Christian Fürchtegott Gellert (1715-1769), Gotthold Ephraim Lessing (1729-1781) kaj aliaj. Weidmann la Juna ekadministris la eldonejon en 1713, kiel sociano, kaj tute prenis la kontrolon en 1717, post kiam la eldonejo Glediĉo iĝis prospera entrepreno.

Weidmann ekspandis la eldonejon kaj fondis filiojn en la eksterlando. Li ĝuis brilan reputacion kaj Aŭgusto la forta nomumis lin Pola Reĝa Konsilisto kaj agento de la Saksa Elektokortego. Li ankaŭ estis agento de la Saksa-gota Princo en Lepsiko. Ĉar Weidamann ne lasis filon tiam kiam li mortis en 1743, la negoco ekpartenis al lia vidvino kaj lia sola filino Marie Louise. Philipp Erasmus Reich (1717-1787) estis lerta entreprenisto kaj bonsucekse donis daŭrecon al lia eldonejo.

Gravuraĵo farita de Johann Friedrich Rosbach (1700-1749) laŭ Adam Manyoki (1673-1757)

Verkaro
-------

* Bibliotheca Sacra Seu Syllabus Omnium Ferme Sacrae ... Jacques Le Long, Lepsiko, 1709
* Schertz- und Ernsthaffter, Vernünfftiger und Einfältiger Gedanken, über allerhand Lustige und nützliche Bücher und Fragen, Deckblatt der Aprilausgabe 1688
* Theatrum Ceremoniale Historico-Politicum, Lepsiko, 1720
* Das Neue Testament unsers Herrn Jesu Christi 1718
* Bibliotheca Hispanica, Gerhard Ernst von Franckenau, Lepsiko, 1724
* available Annales Ferdinandei 1721

Literaturo
----------

* WorldCat
* Deutsche Digitale Bibliothek
* Geni
* IdRef
* Sächsische Biographie

Vidu ankaŭ
----------

* Johannes Bugenhagen
* Moritz Georg Weidmann la Maljuna
* Christian Thomasius
* Aŭgusto la 2-a

Referencoj
----------

1. ↑  Geni

* Kategorio Moritz Georg Weidmann la Juna en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 736743
* GND: 137473788
* LCCN: no2007100574
* VIAF: 44084527
* ISNI: 0000000120248335
* SUDOC: 075985438
* NKC: jo2010601395
* BNE: XX4997692
 |
**Miklós KOVÁCS** [miklOŝ kovAĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kovács Miklós** estas hungara tekstilartisto, pli precize "blufarbisto", majstro de la popolarto, membro de Hungara Arta Akademio (2016).

Miklós Kovács  naskiĝis la 28-an de aprilo 1928 en Újkécske.

Blufarba vesto (ne estas laboro de Miklós Kovács)

Biografio
---------

Miklós Kovács devenis el blufarbista dinastio, la familio okupiĝas pri blufarbado ekde 1878. En Újkécske la metiejo estis establita en 1927. La juna Miklós komence estis ferlaboristo, sed iom poste li hejmenvenis kaj aliĝis al la familia metiejo. En 1960 li edziĝis, lia edzino ne nur naskis idojn, sed ŝi estas plenrajta kolego en la familia metiejo. En 1962 Kovács akiris diplometon pri blufarbado. Li prilaboras diversajn tolojn, satenojn kaj velurojn. Inter 1995-1998 li estis ankaŭ konsilisto en muzeo en Szentendre por krei fidindan blufarban metiejon. Li ricevis premiojn ekde 1976, fine premio Kossuth en 2019.

Ekde 2018 la blufarbado havas lokon en listo de la Nemateria kultura heredaĵo de UNESCO.

Ekspozicioj
-----------

* Ekde 1974 ĉirkaŭ 30 solaj ekspozicioj okazis ekzemple en Budapeŝto, Debrecen, Kecskemét, Pápa, Szentes.
* Tiszakécske (2018)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto[*rompita ligilo*]

Referencoj
----------

1. ↑

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 635712
 |
Monda mapo kun la nacioj partoprenintaj la Duan Mondmiliton. La Aliancanoj de tiu milito estas bildigitaj verde (tiuj kiuj eniris la aliancon post la atako de Japanio al Usono helverde), la Aksaj Potencoj oranĝe, kaj neŭtralaj ŝtatoj verde. Oranĝan punkton havas la ŝtatoj, kiuj, ne formale konkeritaj sed sub granda premo de la Aksaj Potencoj, ŝanĝis la flankon (Viŝia Francio kun kolonioj kaj Kroatio), helverdan havas tiuj, kiuj dum la evoluo de la milito ŝanĝis la flankon al la aliancanoj, kaj malhelverdan la neŭtralaj baltiaj ŝtatoj, kiuj konkeriĝis fare de Sovetunio kaj restis tiaj post la milito.
Ĉiang Kai-ŝek de Ĉinio, Roosevelt, kaj Winston Churchill de Britio ĉe la Kairo Konferenco en 1943.
Kiam skribite per majuskla A, **Aliancanoj** kutime celas la potencojn kiuj batalis kontraŭ Germanio, Japanio, kaj Italio (la Aksaj Potencoj) en la Dua Mondmilito. Por la unua mondmilito oni parolas kutime per la laŭtempa esprimo entento.

La landoj kiuj batalis kontraŭ la *Aksaj Potencoj* (ĉefe Nazia Germanio, Italio, Japanio kaj ĝis 1941 Sovetunio) dum la Dua Mondmilito inter la jaroj 1939 kaj 1945 estis origine temis pri:  
 Pollando,  
 Francio kaj  
 Britio.  
Dum la milito la Aliancanoj entute estis  
 Aŭstralio,  
 Britio,  
 Francio (post la konkeriĝo de Francio fare de Nazia Germanio ĝis somero 1944 reprezentata per partizanoj de la Résistance kaj per ekzila armeo *France libre*)  
 Kanado,   
 Respubliko Ĉinio,   
 Sud-Afriko,  
 Sovetunio (ekde somero 1941) kaj   
 Usono (ekde fino de 1941).  
Krome la partizanaj armeoj de multaj ŝtatoj okupitaj de Nazia Germanio konsideris sin Aliancanoj, ĉefe en  Belgio,  Ĉeĥoslovakio,  Danio,  Grekio,  Jugoslavio,  Luksemburgo,  Nederlando,  Norvegio kaj  Pollando.

Ĝenerala uzo de la vorto
------------------------

Ĝenerale, *aliancanoj* estas homoj aŭ homgrupoj kiuj kunlaboras por komuna celo.  
 Inter alia, ĝi povas esti aliseksema homo subtenanta la rajtoj de la GLAT komunumo: "aliseksema aliancano" ("straight ally" angle) aŭ "aliancano" simple.

Vidu ankaŭ
----------

* Konferenco pri Internacia Organizado de Unuiĝintaj Nacioj

Ŝablono:Dua Mondmilito


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 100933
* GND: 4001297-9
* LCCN: n50064285
* VIAF: 145953695
* ISNI: 0000 0001 1941 5036
* BNF: 11726114b
* BIBSYS: 3074789
* NKC: ko2018978948
 |