recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Napo** estas alfluanto de Amazono, kiu estiĝas en Ekvadoro sur la flankoj de la vulkanoj Antisana, Sinĉulava kaj Kotopaksi. Ties totala longo sumiĝas al 1 075 km. La rivero drenas areon de 100 518 kvadrataj kilometroj. La averaĝa trafluo estas 6 976 da kubaj metroj sekunde .

Priskribo
---------

Antaŭ ol ĝi atingas la ebenaĵojn ĝi ricevas grandan nombron da riveretoj de nepenetreblaj areoj, kie la densa kaj multfaceta vegetaĵaro ŝajnas batali por ĉiu peco de grundo. Tiu rivero estas unu el la fizikaj karakterizoj de Ekvadoro. De la nordo ĝi estas akompanata de la rivero Kokao, havanta ĝiajn fontojn en la kanjonoj de Kajambe-Vulkano je la ekvatoro, kaj ankaŭ de potenca rivero, Agvariko (*Aguarico*), havanta ĝiajn fontojn inter Kajambe kaj la kolumbia limo.

Vilaĝo laŭlonge de la okcidenta bordo de Napo en Peruo, apud la elfluo en Amazonon. La tereno videbla trans la akvovojo estas insulo en la rivero.
De la okcidento ĝi ricevas sekundaran alfluanton, Kurarajon (*Curaray*), de la andaj deklivoj, inter Kotopaksi kaj Tungurahua-Vulkano. De ĝia Kokao-branĉo ĝis la buŝo de Kurarajo, Napo estas plena de arboskeletoj, sablobenkoj, kaj arbarkovrataj insuloj, kiuj en la pluvsezono estas inundataj, donante al la rivero enorman larĝon. De Kokao al Amazono ĝi kuras tra arbarkovrata ebenaĵo kie neniu monteto estas videbla ekde la rivero - siaj unuforme ebenaj bordoj estantaj nur interrompataj de marĉoj kaj lagunoj.

Ekde Amazono, Napo estas navigebla por riverŝipoj supren ĝis sia Kurarajo-branĉo, distance de 350 da km, kaj eble iomete plu; de tie, per malfacila kanuonavigacio, siaj supraj akvoj povas esti suprenirataj ĝis Santa Rosa, la kutima punkto de enŝipiĝo por iu aŭdaca vojaĝanto kiu descendas de la Kito-Altebenaĵo.

Koka-Rivero estas penetrebla ĝis sia meza vojo, kie ĝi estas premata inter du montaraj muroj, en profunda kanjono, laŭlonge de kiu ĝi iregas tra altaj akvofaloj kaj mulnombraj rifoj. Tiu estas la rivero famiĝinta kaŭze de la ekspedicio de Gonzalo Pizarro.

Alfluantoj
----------

* Rivero Koka

Vidu ankaŭ
----------

* Napaj humidaj arbaroj

Referencoj
----------

1. ↑  angle Napo.

Koordinatoj: 2° 00′ 50″ Sudo 74° 20′ 27″ Okcidento﻿ / ﻿2.01396 °S, 74.34075 °U﻿ / -2.01396; -74.34075 (mapo)

* Kategorio Napo (rivero) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Napola sestakordo 
Pri tiu ĉi sono Aŭskultu
**Napola sestakordo** estas karakteriza flanksono ene de la minora subdominanto. Je tio la minora subdominanto de bazotonalo havas anstataŭ kvinton (etan) seston el la minora subdominanto-gamo (ekzemple en a-minoro: d–f–*b♭* anstataŭ d–f–a). 
Antaŭ la solviĝo de la eta sesto en la tritan tonon de la baztonala dominanto estas intermetebla la kvintotono *a*, sed ĝuste ĉi tiu diminuita trito (b♭'-g♯') donas al la ligo sn-D apartan, indivuan nuancon. Pro tio la napola sestakordo ankaŭ aperas kiel elpaŝa sono je apartaj suproj de muzikpeco, ĉar ĝi kontrastas de normala kadenco (t-s-D-t) kiel surpriza sono.

La ŝtupoteorio interpretas la napolan sestakordon de la 2-a ŝtupo kun malsupren aliigita gamnoto. Oni povas diri ĉirilate ŝtupo ♭2. La problema de ĉi tiu interpretado estas, ke la klasifikado kiel akordo de la 2-a ŝtupo malpli bone konvenas al la karaktero de la akordo ol ties vere subdominanteca (4-a ŝtupa) fremdnoto. Per la interpretado kiel sestakordo de la 2-a ŝtupo tamen estas klarigebla ĝia nomo.
Sian nomon la sono ricevis pro ĝia ofta uzado en la napola opermuziko de la 18-a jarcento (Napola Skolo), je kiu ĝi unue aperis en minortonaloj, simbolante afekciojn kiel sufero, malĝojo kaj doloro. Unuafoje ĝin aplikis Giacomo Carissimi en 1645 je la vekria finaĵo de la oratorio *Iefte* (kiu antaŭ batalo ĵuris oferi la unuan, kiu renkontas lin venante el lia domo, ne divenante, ke estos lia filino). Sian veran florepokon la akordo travivis en la epoko de la altbaroko (Bach, Händel) kaj dum la vienklasika muziko (Haydn, Mozart, Beethoven).
Ekde la romantikismo la napola sesto ankaŭ aperis en maĵortonaloj (Sn). Por tio la komponistoj ne nur malsupren aliigis la seston de la subdominanto, sed ankaŭ la triton.

En pli malfruaj muzikhistoriaj epokoj oni uzis la napolan sestakordon ankaŭ, por povi rapide moduli en malproksimajn tonalojn. Ĉi tiu *memstariĝinta napola sestakordo* nomiĝas en la funkciteorio SN. Ekzemple en C-maĵoro la napola sestakordo (f–a♭–*d♭*) ankaŭ estas aliinterpretata kiel inversigo de la toniko de D♭-maĵoro (*d♭*-f-a♭).

Ekzemploj
---------

* Johann Sebastian Bach: *Pasakaljo c-minora,* BWV 582, fermato en la oka lasta takto
* Ludwig van Beethoven: Pianosonato (Mondscheinsonate*) op. 27/2, en la tria takto*

Referencoj
----------

1. ↑  Diether de la Motte: *Harmonielehre.* 16-a eldono. Bärenreiter, Kassel 2011, ISBN 978-3-7618-2115-2, S. 89
Naram-Sin subpremante siajn malamikojn en la steleo de la Venko
**Naram-Sin** (ĉirkaŭ 2254 a. K. - 2218 a. K.) estis la 4a reĝo de la Akada Imperio, kiu ampleksiĝis al la tuta Mezopotamio.

Sub Naram-Sin, tria sukcedinto kaj nepo de Sargono la 1a I, la Akada imperio atingis sian zeniton. Li komencis sian regadon per granda ribeliĝo de pli ol dudek mezopotamiaj reĝoj kiujn li forte venkis. De tie, Naram-Sin komencis konkeri la tiam konatan mondon, plivastigante siajn posedaĵojn ekde Elamo al la Mediteraneo. Li konkeris Sirion, la regiono de Halepo kaj malsupreniris ĝis la Sinajo, kiu estis forprenita al Egiptio. Tiel grandaj estis liaj venkoj ke li ordonis la skulptadon de la steleo de Naram-Sin kaj sin proklamis dio.

Temas fakte, pri la unua mezopotamia reĝo kiu sin proklamis dio, kaj la unua kiu estis nomata "reĝo de la kvar anguloj de la mondo", tio estas, la universo. 

Li havis rilatojn kun la kulturoj de Induso-valo (*Meluhha* por la akadanoj) kaj regis grandan parton de la Persa Golfo. Naram-Sin plivastigis sian imperion venkante super la reĝo de Magan kaj la triboj de Taŭruso. Li kontruis la administrajn centrojn de Tell Brak kaj Ninivo kaj daŭrigis kun la politiko nomumi familianojn por okupi postenojn pri religiaj kaj ritaj aferoj en diversaj urboj kaj temploj de la imperio, aŭ kiel regantoj por posedi la efektivan regpovon kaj tre centralizita en la malsamaj teritorioj de la imperio.

  



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 533601
* GND: 119285711
* LCCN: n97039725
* VIAF: 45108166 83034954, 45108166
* ISNI: 0000 0000 6700 2722
* SUDOC: 194273970
 |
**Naŭaboj de Bengalio** estis la estreca titolo de la regantoj de Bengalio, Biharo kaj Oriso. Inter 1717 kaj 1757, ili funkciis kiel ŝtatestroj de la suverena Princlando Bengalio. Tiu posteno estis establita de la heredaj *Nazimoj* aŭ *Subahdaroj* (nome provincaj guberniestroj) de la *subahoj* (provincoj) de Bengalio dum la regado de la Mogoloj kaj poste iĝis la sendependaj regantoj de la regiono. Siraj ud-Daulah, nome la lasta sendependa Naŭabo de Bengalio estis perfidita en la Batalo de Palaŝi de Mir Jafar. Tiu malvenkis antaŭ la Britoj, kiuj ekkontrolis Bengalion en 1757, instalis Mir Jafar sur la *Masnad* (trono) kaj setlis kiel politika povo en Bengalio.

En 1765 oni starigis la sistemon de Duobla Regado, per kiu la Naŭaboj regadis je konto de Britoj kaj tiele ili estis marionetoj de la Britoj. En 1772 la sistemo estis nuligita kaj Bengalio venis sub rekta kontrolo de la Britoj. En 1793, kiam la *Nizamat* (guberneco) de Naŭabo estis same perdita, ili restis kiel simplaj pensiuloj de la Brita Orienthinda Kompanio. La lasta Naŭabo de Bengalio, Mansur Ali Ĥan abdikis la 1an de novembro 1880 favore de sia plej aĝa filo.

Referencoj
----------

1. ↑   Sirajuddaula. *Banglapedia*. Asiatic Society of Bangladesh. Alirita 13a Aŭgusto 2012.

  Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2012-06-05. Alirita 2014-09-06.
2. ↑  Singh, Vipul.  (2009-09-01) *Longman History & Civics (Dual Government in Bengal)*. Pearson Education India.
3. ↑   (1a de Januaro 2009) *Madhya Pradesh National Means-Cum-Merit Scholarship Exam (Warren Hasting's system of Dual Government)*. Upkar Prakashan.
4. ↑  Murshidabad.net (8a de Majo 2012) Decline of the Nawabs of Bengal. Alirita 10a Aŭgusto 2012.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Naŭabo de Bengalio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* La alveno de la Naŭaboj de Bengalio kaj ties dekadenco
* *Nawab Nazims of Bengal, Bihar and Orissa* kaj *Nawab Bahadurs of Murshidabad*
* Pri Naŭaboj Arkivigite je 2012-08-09 per la retarkivo Wayback Machine
**Nándor Bezsilla** [beĵila], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bezsilla Nándor** estis hungara advokato, fondinto de urboparto *Pestújhely*. Lia filo estis László Bezsilla.

Nándor Bezsilla naskiĝis la 12-an de majo 1868 en Tura, li mortis la 23-an de decembro 1917 en Pestújhely (nun parto de Budapeŝto).

Memortabulo pri Nándor Bezsilla

Biografio
---------

Nándor Bezsilla maturiĝis en piarista gimnazio de Vác, poste li akiris juran diplomon en Reĝa Universitato de Budpaŝto. Post siaj studoj li iĝis advokato, iom poste li havis propran kontoron.

Memorarbo pri Nándor Bezsilla
En 1907 li havis taskon aĉeti neloĝatan lokon apud Rákospalota, poste vendi tie parcelojn por loĝejoj aŭ somerumejoj. Ankaŭ li aĉetis parcelon kaj konstruis familian domon, kie loĝis la plena familio ekde 1912. Li havis edzinon, kiu naskis sepfoje.

Memorigiloj
-----------

* strato, memortabulo kaj memorarbo en Pestújhely

Fontoj
------

* hungarlingva biografio Arkivigite je 2019-12-27 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio kun bildo (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre) Arkivigite je 2020-09-19 per la retarkivo Wayback Machine

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Nándor Bezsilla en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 674453
* VIAF: 121460204
* ISNI: 0000 0000 7931 8433
 |
Emblemo de la firmao.
La ĉefa sidejo de la firmao en Kebeko.
**Norda Stelo** estas kanada-bazita inĝenierado-konsilantara kaj konstrua firmao funkcianta tutmonde. Ĝia ĉefsidejo estas en Kebeko. La kompanio havas 800 dungitojn kaj efektivigas projektojn en ĉirkaŭ 50 landoj. Norda Stelo estas sendependa kompanio aktiva en konstruado, transporto kaj infrastrukturo.

Historio
--------

En 1963, Charles-Eugène Rochette fondis **Charles-E. Rochette et associés**, en La Malbaie, en la regiono de Charlevoix. En tiu tempo, la firmao proponis ĉefe inĝenier-servojn. En la sekvaj jaroj, Rochette kuniĝis kun Marc Picard por fondi **Picard, Rochette et associés**. Por pligrandigi la negocon, la firmao moviĝas al Kebeko.

En 1965, la alveno de novaj kompanianoj, ene de la kompanio, kreis la firmaon **Rochette, Lajoie, Grondin, Normand, Rochefort et associés**. En la 1970-aj jaroj Roche kreis tri novajn dividojn: urboplanado, transporto kaj medio. En 1977, la firmao eniris en la internacian merkaton kun unua kontrakto en agrikulturo en Afriko. En la sekvaj jaroj, Roche malfermis plurajn oficejojn en Kebekio - en Rimouski, en Nord-Bordio, Thetford Mines kaj ankaŭ en New Brunswick.

Laŭlonge de la jaroj, Roche diversigis siajn servojn kreante novajn komercajn liniojn en la firmao aŭ kun partneroj kun aliaj establitaj kompanioj. En 1984, la kompanio fariĝis Roche Ltd. Consulting Group. En 1996, la kompanio akiris sistemon pri administrado de kvalito laŭ ISO 9001.

La firmao faris interkonsenton kun la usona kompanio The IT Group, publika kompanio en Nov-Jorko Stock Exchange, en 1999. La kompanio rompis en 2002 kaj The Shaw Group akiris la plimulton de ĝia valoro. Roche iĝis plene kebeka denove en 2006 post esti transprenita fare de grupo de dungitoj. La kompanio ankoraŭ estas posedata de dungitoj.

En 2013, la kompanio spertas gravan organizan transformon. Ĝi enfokusigas pli pri internaciigo per akirado de Stone Oil & Gas kaj malfermado de oficejoj en Eburbordo kaj en la Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj.

La 14-an de decembro 2015, Roche Ltd. Consulting Group anoncis, ke ĝi ŝanĝas sian nomon al Norda Stelo. La nova nomo kompletigas reorganizon efektivigita ekde 2013, kaj estas akompanata de nova registara kadro koncerne etikon kaj integrecon. Laŭ la kompanio ankaŭ pli granda ĉeesto eksterlande pravigas la novan nomon. Eksterlanda kontribuo al la enspezoj de la firmao pliiĝis de 7% ĝis 25% en 2015. .

Referencoj
----------

1. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2015-12-23. Alirita 2017-11-04.

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Norda Stelo en la franca Vikipedio.*
**Nándor Honti,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Honti Nándor** estis hungara pentristo, grafikisto, ilustristo. Lia origina familia nomo estis *Hermann* ĝis 1898 .

Filma afiŝo de Nándor Honti en 1917
Nándor Hermann [*rompita ligilo*] naskiĝis la 25-an de aprilo 1878 en Budapeŝto, li mortis en Novjorko en 1961 aŭ pli frue en 1935.

Biografio
---------

Nándor Honti estis judo. Li frekventis mezlernejon en sia naskiĝurbo, poste li studis en Munkeno (1896–1899) de Simon Hollósy. Li lernis pentradon ankaŭ en Artistkolonio (Nagybánya) same de Simon Hollósy, fine en Parizo en akademio Julian de William Adolphe Bouguereau kaj en:Tony Robert-Fleury. Post siaj studoj li pentris, desegnis kaj ilustris kelkajn jarojn en Novjorko kaj Filadelfio (Pensilvanio), poste li hejmenvenis. Ankaŭ en Budapeŝto li estis ilustristo kaj afiŝisto, maofte pentristo. Depost la 1-a mondmilito li migris al Usono, kie li estis ilustristo.

Elektitaj ekspozicioj
---------------------

* Arthalo Budapeŝto (1898)
* Budapeŝto (1910, 1916)

Elektitaj pentraĵoj
-------------------

* *A fogorvos* (1907)
* *Akt szabadban*
* *Nagyváros*

Elektitaj similaj artaĵoj
-------------------------

* *Musica* (1912, afiŝo)
* *Homunculus halála* (1917, filma afiŝo, vidu la bildon!)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun bildo
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio[*rompita ligilo*]
* anglalingva biografio[*rompita ligilo*]
**Nándor Lutter,** aŭ pli komplete *Nándor Ferdinánd Lutter*, laŭ hungarlingve kutima nomordo **Lutter Nándor** estis hungara pastro, instruisto, membro korespondanta de Hungara Scienca Akademio (1859).

Nándor Lutter  naskiĝis la 3-an de septembro 1820 en Bér. Li mortis la 30-an de decembro 1891 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Nándor Lutter post gimnazio li aliĝis al piaristoj en 1836. Li komencis instrui en diversaj lernejoj. En 1844 li pastriĝis en Esztergom. En 1848 li apogis la hungaran revolucion. Komence li helpis laboron de ministro József Eötvös, poste li estis pastro ĉe la armeo. Post reveno de la Habsburgoj li ne rajtis instrui, tial li estis ĉefamilia edukisto. En 1852 li denove instruis en diversaj lernejoj, baldaŭe li ricevis pli altajn postenojn en la edukado. En 1867 József Eötvös sendis lin studi la lernejojn en Zuriko. En 1882 li ricevis titolon reĝa konsilanto.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Elemi számtan* (Fundamenta matematiko), (1845, 1849)
* *A magyar nyelvtan elemei. Az új rendszer szerint* (1852, 1861)
* *A felsőbb mennyiségtan elemei*, (1864)
* *Közönséges számtan. Az új tanterv szerint a középtanodák használatára* (Ordinara matematiko laŭ la nova lernoplano por mezlernejanoj), (1875, plurfeje reeldonita ĝis 1882)
* *Ötszámjegyű sorszámi és szögmértani táblák* (Kvinciferaj matematikaj kaj geometriaj tabeloj), (14-a eldono en 1908)

Fontoj
------

* biografio hungare (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero L kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)
* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla iom pli malsupre)


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
La **kurmanĉa** (nacilingve ĝi estas nomata ***kurmancî*** (en araba skribo کورمانجی) aŭ *kurdiya jorîn (*en araba skribo کوردیا ژۆرین), formas nordkurdan dialektaron de la kurda lingvo, parolata en Turkio fare de proksimume 15 milionoj da parolantoj, kaj krome de eble 5 milionoj da homoj en alaij landoj; 2,8 milionoj en Irako (en 2004), 940 mil homoj en Sirio (1993) kaj 350 mil homoj en Irano (1998). Sume proksimume 80 procentaĵoj de la parolantoj de la kurda lingvo apartenas al tiu dialektaro.

Ĝia ISO-kodo estas *`krm.`* Ĝi estas la oficiala ceremonia lingvo de la jezidismo, kaj en tiu funkcio havas statuson de oficiala malplimulta lingvo en Armenio. Kvankam historie la kurda foje ankaŭ estis skribita per la araba aŭ cirila skriboj, nuntempe normas specifa variaĵo de la latina skribo.

Kadre de la kurda lingvo la nordaj dialektoj kontrastas precipe kun la sorana (centraj kurdaj dialektoj) kaj kun la sudaj kurdaj dialektoj, kaj en la irana lingvaro ĝi diferenciĝas ankaŭ de la proksimaj gorana lingvo kaj zazaa lingvo.

Vidu ankaŭ
----------

Centraj kurdaj dialektoj

Sudaj kurdaj dialektoj

Sorana lingvo

Gorana lingvo

Zazaa lingvo

Kurda lingvaro

Kurdio

Provinco Kurdistano (Irano)

Kurdoj

Kurda literaturo

* Kategorio Nordaj kurdaj dialektoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Narikalo** (ნარიყალა, *Narikala* kartvele) estas antikva fortikaĵo starigita en Tbiliso, la ĉefurbo de Kartvelio, kaj ĉe la rivero Kura. La fortikaĵo konsistas el du murigitaj sekcioj sur monteto inter sulfuraj banejoj kaj la Centra Botanika Ĝardeno de la Akademio de Sciencoj de Kartvelio. 

Fortikaĵo Narikalo en 1911
Narikalo lumigita nokteEn la interno troviĝas la antaŭnelonge restaŭrata preĝejo de Sankta Nikolao.

La fortikaĵo estis fondata en la 4-a jarcento p.K. sub la nomo Ŝuris-ciĥe ("Maldanka Fortikaĵo"). La murego estis rimarkinde etendiĝita en la 7-a jc. de la omejoj kaj poste de la reĝo Davido la 4-a de Kartvelio (1089-1125). La mongoloj renomumis la fortikaĵon kiel *Narin Qala* ("Malgranda Fortikaĵo"), el kiu venas ĝia nuna nomo. Multaj el ĝiaj videblaj konstruaĵoj venas de la 16-a kaj 17-a jarcentoj. 

En 1827, parto de la fortikaĵo estis detruita pro tertremo kaj alia parto malkonstruita. Hodiaŭ ĝi estas tre populara loko en la kartvela ĉefurbo, ĉefe pro la panorama vido ekde ĝi. La distrikto ĉirkaŭ ĝi portas la saman nomon kaj ĝi estas la mezepoka parto de Tbiliso.
Narikalo fariĝis unu el la ĉefaj turismaj allogaĵoj de Tbiliso. Cetere ĝi estas simbolo de la ĉefurbo ĉar parto de ĝia antikva historio troviĝas tie. Ekde la fortikaĵo videblas aliaj monumentoj de Tbiliso.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 311510
 |
Ĉefstrato de Neuhaus in der Wart
Preĝejo
Militmonumento
**Neuhaus in der Wart,** kroate **Dobra,** hungare **Őridobra** estas ne memstara, malgranda vilaĝeto en Aŭstrio, en federacia lando Burgenlando, en distrikto de Oberwart, en municipo de Mischendorf.

Bazaj informoj
--------------

* Areo:  km²
* Alto super marnivelo: m
* Loĝantaro:
* Telefonprefikso: 03366
* Poŝtkodo: 7511
* Aŭtokodo: OW
* 47° 13′ 00″ N 16° 15′ 45″ O﻿ / ﻿47.21667 °N, 16.26250 °O﻿ / 47.21667; 16.26250 (mapo)Koordinatoj: 47° 13′ 00″ N 16° 15′ 45″ O﻿ / ﻿47.21667 °N, 16.26250 °O﻿ / 47.21667; 16.26250 (mapo)

Situo
-----

Neuhaus in der Wart situas laŭ rojo. Oberwart troviĝas je 12 km-oj.

Historio
--------

Kroatoj fondis la vilaĝon en 1561. En 1910 vivis en Őridobra 309 homoj (plejparte aŭstroj). Ĝis 1921 la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Vas (reĝa departemento), al distrikto de Felsőőr, poste al Aŭstrio, inter 1938-1945 al Germanio. En 1971 Neuhaus in der Wart aliĝis al Mischendorf.

Vidindaĵoj
----------
Koordinatoj: 46° 41′ 00″ N 47° 51′ 00″ O﻿ / ﻿46.68333 °N, 47.85000 °O﻿ / 46.68333; 47.85000 (mapo)

**Narimanov** (ruse *Нариманов*) estas urbo en Astraĥana provinco en Rusio.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 12240501.

La urbo havas statuson de urbo ekde jaro 1984.

La urbo antaŭe estis nomita kiel:

* Niĵnevolĵskoje (Нижневолжское) ĝis 1967;
* Niĵnevolĵsk (Нижневолжск) ekde 1967 ĝis 1984 (traduko de la nomo estas "urbo en suba parto de rivero Volga").

La interurba telefona kodo estas 85171, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

61-20-8 La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo (en jaro 2005).

La urbo estas sur dekstra bordo de rivero Volgo.

En jaro 2002 la urbo havis 11,2 mil loĝantojn.

Flago de Astraĥanja provinco
Administra divido de Astraĥana provinco

**Ĉefurbo**: Astraĥano

**Urbaj distriktoj**:
Aĥtubinsk |
Astraĥano |
Znamensk 

**Municipaj distriktoj**:
Aĥtubinska |
Ĉernojara |
Ĉevolga |
Jenotajevka |
Ĥarabala |
Ikrjana |
Kamizjaka |
Krasnojara |
Limana |
Narimanova |
Volodarska 

 


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Narros del Puerto** [NAros delPŬERto] estas municipo en la centro de la provinco Avilo, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al Komarko de Avilo kaj al la jurisdikcia teritorio de Avilo, en la centro de la provinco. *Narros del Puerto* estas etimologie komprenebla kiel Navaranoj de la Montopasejo, alude al deveno de mezepokaj reloĝantoj kaj al la montara medio.

Narros del Puerto en la provinco Avilo.
Komarkoj de la provinco Avilo; Komarko de Avilo centre, rozkolore.
Panoramo.
Preĝejo kun mudaĥara absido.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 10,37 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 29 loĝantojn. Ĝi perdis 350 loĝantojn el la komenco de la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj. Ĝi distas 38 km de Avilo, provinca ĉefurbo, sur ebenaĵo de la Valo Amblés.

Ĝi limas kun Muñotello, La Torre, La Hija de Dios kaj Mengamuñoz. Tra la teritorio fluas la rojo Aulaque.

Historio
--------

Estas restaĵoj de romia loĝado (1-a ĝis 3-a jarcentoj) sur strategia loko konektanta la romiajn ŝoseojn al norda montopasejo al la Sierra de Gredos. En Mezepoko okazis reloĝado ĉirkaŭ la jaro 1090 kun unua klara mencio en 1250 kaj kiel Nafarros en dokumento de 1191. La areo apartenis al la Regno Kastilio. 

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj) kaj brutobredado kaj rilata komercado. Lastatempe kultura kaj rura turismo ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado al rivero Adaja, Montaro Paramera ktp.).

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Avilo

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 762211
 |
**Németbánya** [nEmetbAnja] estas tre malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Meza Transdanubio, en departemento Veszprém, en Distrikto Pápa. La loknomo signifas: germana-minejo.

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 12 km²
* Loĝantaro: 90
* Poŝtkodo: 8581
* Telefonprefikso: 89

Situo
-----

Németbánya situas inter arbaroj en montaro Bakony, fine de sakovojo.

Historio
--------

La hungara loĝantaro rifuĝis pro la turkoj. Post dominado de turkoj germanoj refondis la vilaĝon. Ili okupiĝis pri vitrofarado ĝis 1780.

En Németbánya migra poŝto servas.

Vidindaĵoj
----------

* kapelo omaĝe al Sankta Marteno
* katolika preĝejo
* restaĵoj de dinosaŭroj: *Hungarosaurus tormai*, *Bakonydraco*
* turismaj vojetoj
* fiŝkaptista lago

Famuloj
-------

En Németbánya naskiĝis Sándor Nagy (pentristo).

Komunumoj pri *német* (=germano) en Hungara reĝlando
----------------------------------------------------

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Hidasnémeti | Kapinémetfalu | Németbánya | Németbogsán | Németfalu |
| Németkér | Németpereg | Németremete | Németság | Németszentmihály |
| Németszentmiklós | Németszentpéter | Németújvár | Sopronnémeti | Szamosújvárnémeti |
| Tornyosnémeti |  |  |  |  |
dekstra
**Neceseja papero** (aŭ **klozetpapero**) servas por purigado de anuso post fekado.

Historio
--------

Kiel uzi necesejan paperon ŝparante ĝin (pro ekologiaj kialoj)
Estas evidente, ke la neceseja papero ne ekzistis en la mondo de pratempoj. Kiam do kavernaj homoj ne povis halti en magazeno, ili devis helpi sin per tio, kion donis al ili la naturo. Ekzemple per foliaro aŭ herbo.

En malnovepoka Romio oni uzis en publikaj necesejoj spongon kun mantenilo, kiun oni metis post ĉiu uzo en ujon kun sala akvo. Pli riĉaj homoj uzis lanon kaj rozkoloran akvon. Vojaĝonte romianoj kunprenis pecon de ŝtofo, per kiu ili en momentoj de bezono manipulis helpe de branĉeto kun entranĉo, en kiun ili fiksis la ŝtofon.

En mezepoko riĉaj eŭropanoj uzis por tiu ĉi celo pecojn de littukoj kaj monaĥoj forŝiraĵoj el malnovaj sutanoj. Ludoviko la 14-a uzis lanon kaj rubandojn. En Havajo ili uzis kokosujojn. Kolonia Ameriko uzis maizajn spikojn. En Azio hindoj kaj muslimoj uzis la maldekstran manon, kiun ili poste lavis per akvo el kruĉo. Inter ortodoksuloj evoluis el tio kutimo neniam manĝi per la maldekstra mano. Kelkaj opinias, ke tio povas esti ankaŭ kaŭzo, kial ni etendas al ni la dekstran manon.

Kiam en la 17-a jarcento disvastiĝis ĵurnaloj, falis elekto ankaŭ je ili. Oni povas diri, ke invento de prespremilo de Gutenberg krom sia celo kaŭzis ankaŭ revolucion en persona higieno.

En la 19-a jarcento en usona provinco fariĝis tre populara katalogo de certa firmao. Tia, ke ĝi estis senpaga kaj havis 100 paĝojn el absorbema papero. Oni pendigis ĝin sur najlo kaj ĝi estis preparita por uzado (ĝis la 30-aj jaroj de la 20-a jarcento, kiam oni komencis presi ĝin sur kreta papero).

Verŝajne la unuan necesejan paperon fabrikis en la jaro 1857 firmao *Gayety* el New Jersey en Usono. Ĝi portis nomon "Kuracema papero" kaj ĝi estis vere absorbigita per ia kuracema ingredienco. Oni vendis ĝin en pakumoj po kvindek pecoj. En Granda Britio fabrikis firmao *British Perforated Paper Company* ĉirkaŭ la jaro 1880 bobenojn de papero, origine destinitaj por razistoj por purigado de raziloj. Spite al la nomo de firmao ne temis pri papero truigita, sed oni forŝiris unuopajn pecojn laŭbezone. Neceseja papero en bobenoj aperis ankaŭ en Usono. En la 90-aj jaroj de la 19-a jarcento angla firmao *Jeyes* fabrikis platajn pakumetojn de faldita papero. Fratoj Scott-oj el Usono enkondukis en merkaton la unuan bobenon de marka neceseja papero en la jaro 1899.

Vidu ankaŭ
----------

* Ekskremento
* Neceseja papertenilo

* Neceseja papero en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Neceseja papero en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Present-day photograph of a whitewashed house, about 15 feet wide. Four bannistered steps in the foreground lead up to a roofed porch that holds a swing wide enough for two. The front of the house has a door and a single-paned window. The visible side of the house, about 30 feet long, has double-paned windows.Naskoloko de Elvis Presley en Tupelo, Misisipio
La **Naskoloko de Elvis Presley** aŭ en angla **Elvis Presley Birthplace** estas historia muzeoloko en Tupelo, Misisipio, Usono, dediĉita al la konservado de la naskoloko de la usona muzikisto Elvis Presley.

La muzeoloko inkludas la naskodomon de Elvis Presley, muzeon, kapelon, kaj la preĝejon de la Asembleoj de Dio kien la familio Presley venis preĝadi. Finance, tiu epoko estis malfacila por Vernon kaj Gladys, kaj ili devis translokiĝi al ŝotguna hejmo kiam li estis nur kelkjaraĝa pro manko de pago. Vernon kaj Gladys laboris ĉe variaj laborlokoj en Tupelo kaj moviĝis kelkajn fojojn dum la dektri jaroj kiujn ili pasigis en Misisipio.

Notoj
-----

1. ↑  website (accessed 12/20/12)
2. ↑  Azalia S. Moore, Guy Thomas Harris, Sybil Presley, Lee Clark*We Remember Elvis* :) (Dorrance Publishing, 28a de Majo, 2010), preface

Koordinatoj: 34° 15′ 36″ Nordo 88° 40′ 48″ Okcidento﻿ / ﻿34.259971 °N, 88.679963 °U﻿ / 34.259971; -88.679963 (mapo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* retejo
La terpommanĝantoj (pentraĵo de Vincent van Gogh)
Miksopoto el karotoj, cepoj kaj terpomoj kun stufita viando
Miksopoto el sabeliko, terpomoj kaj larderoj kun fumaĵita kolbaso
La **nederlanda kuirarto** estas de origino simpla kun multaj "unupot"-manĝaĵoj, aŭ pli bone dirite miksopotoj. Tio estas logika, ĉar en antaŭaj tempoj oni ne havis kvarbekajn gaskuirilojn, ĉion oni devis kuiri en la sama kuirpoto, kaj oni uzis malmulte da specialaj ingrediencoj kaj spicoj. Tiuj ja ne kreskis en Nederlando kaj oni manĝis ordinare tion kion oni rikoltis de la kampo.

Por laboreganta popolo en lando kie ofte estas malvarme, la manĝaĵo krome devas esti nutra. Do firma nutraĵo.  Terpomoj, legomoj kaj sufiĉe granda peco da viando. Miksopoto kun kolbaso, ruĝaj betoj kun eskalopo de lardo, pizosupo kun fumaĵita kolbaso, kampaj pizoj aŭ brunaj fazeoloj kun lardo, saŭrkraŭto kun fumaĵita kolbaso kaj tiel ni povas daŭrigi dum iom da tempo. Unu ingredienco ludas gravan rolon en tio: la terpomo.

La manĝado de terpomoj estas tipe nederlanda. Sed ne ĉiam estis tiel. Ĝi estas de origino amerika keskaĵo.
Nur post la malkovro de Ameriko la terpomo iom post iom fariĝis pli grava en la Nederlanda kuirejo. Antaŭ tiu tempo oni manĝis diversspecajn tuberojn (kiel pastinako) kaj viandon. Tiuj ankaŭ kune eniris la kuirpoton, sed tio fariĝis kompreneble ne jam vera miksopoto.

Post la jaro 1700 la terpomo fariĝis vere populara. Unue inter la malriĉuloj (terpomoj antaŭ ĉio ja estis malmultekostaj), poste ankaŭ inter la aliaj Nederlandanoj. Tio ĉi ankaŭ signifis ke la homoj komencis manĝi per forko, anstataŭ per la manoj. Simple ĉar tia terpomo estis tro varmega por teni en la mano!

Por tute fini ĉi tiun etan historion: post la jaro 1850 ekestis la Nederlanda kuirarto kiel ĝi ankoraŭ nun ekzistas. Ankoraŭ multaj miksopotoj ĉe kiuj terpomoj, legomoj kaj la viando kune iras en la poton. Krom tio oni pli kaj pli kuiris en apartaj potoj: terpomoj, freŝaj legomoj kaj freŝe rostita viando kun saŭco de viandosuko, kun aŭ sen antaŭa supo kaj posta deserto. Kaj kompreneble la tempo, por la sola varma manĝaĵo, estas duono post la kvina posttagmeze (escepte en la nordaj provincoj tie oni manĝas precize je tagmezo). Je merkredo estas haketaĵotago kaj tiam multaj Nederlandanoj manĝas bulon da viandhaketaĵo (duonbova, duonporka) kompreneble kun terpomoj kaj ofte kun ruĝa brasiko.

Tipaj pladoj
------------

* Fumaĵita kolbaso


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Nutrado kaj gastronomio |

Vidu ankaŭ
----------

* Matenmanĝo

* Kategorio Nederlanda kuirarto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Neumarkt im Tauchental,** hungare **Felsőkethely** [felsOkethej] estas vilaĝeto en Aŭstrio, en federala ŝtato Burgenlando, en distrikto de Oberwart, en municipo de Stadtschlaining.

Situo
-----

Neumarkt im Tauchental troviĝas laŭ flankovojoj, laŭ rojo en valo. Oberwart troviĝas 10, Rechnitz 13 km-ojn.

Historio
--------

La romianoj postlasis tie diversajn ŝtonojn por konstruado. La unua mencio devenis el 1289 en formo *"Niclastuern"*. Tiu nomo devenis pri la preĝejo omaĝe al Sankta Nikolao. La sekva mencio hungare devenis el 1325 en formo *"Kedhel"*, ĉar ĉiumarde okazis tie bazarado. La turkoj en 1532 kaj en 1683, armeo de Gabrielo Bethlen en 1619 detruis la vilaĝon, kiu senhomiĝis. En 1910 vivis en la komunumo 657 homoj (germanoj). Ĝis Traktato de Trianon Felsőkethely apartenis al Hungara reĝlando, al Vas (reĝa departemento), al distrikto de Felsőőr, poste al Aŭstrio, inter 1938-1945 al Germanio.

Vidindaĵo
---------

* paroĥa romkatolika preĝejo el la 15-a jarcento, post 2 jarcentoj trakonstruiĝis

Fontoj
------

* hungara Vikipedio
* 

* Kategorio Neumarkt im Tauchental en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Nat Turner
**Nat Turner** (n. 2-an de oktobro 1800 en Southampton, Virginia; m. 11-an de novembro 1831, ekzekutita) estis sklavo en Usono, kiu gvidis sklavan ribelon en 1831.

Vivo
----

Nat Turner naskiĝis en plantejo de Benjamin Turner kiel filo de sklavino. Filo de la bienulo instruis al li kristanan kredon. Turner venis pli kaj pli al la konkludo, ke Dio elektis lin por gvidi *siajn homojn* el la sklaveco (1825). Li agadis kiel predikisto inter la sklavoj kaj oni nomumis lin *la profeto*. Nat Turner estis vendita post morto de lia posedanto 1831.

La sklava ribelo
----------------

En februaro de 1831 li vidis en suneklipso signon de Dio por komenci la liberigon. La 21-an de aŭgusto Nat kaj sep aliaj sklavoj murdis siajn *posedantojn*. Al la grupo aliĝis ankaŭ aliaj sklavoj kaj liberaj kolorhaŭtuloj kaj ili per tranĉiloj, hakiloj migris de bieno al bieno kaj murdis ĉiujn blankulojn eĉ virinojn, infanojn. Ili murdis entute 55 blankulojn, ĝis militistaro venkis ilin. Oni murdis pro venĝo pli ol cent senkulpajn sklavojn kaj enkondukis pli akrajn sankciojn.

Turner povis fuĝi, sed oni kaptis lin post ses semajnoj, la 30-an de oktobro 1831. Dum lia kaptiteco notskribis Thomas R. Gray la vivon de Nat. Tio estis publikigita kiel *The Confessions of Nat Turner* en ĵurnaloj.

Nat Turner estis ekzekutita (pendigita) la 11-an de novembro 1831. Lia korpo estis dekapigita, distranĉita.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Nat Turner en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* The Confessions of Nat Turner Arkivigite je 2006-09-13 per la retarkivo Wayback Machine angle
* Southampton Slave Rebellion[*rompita ligilo*] angle


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 136425
* GND: 118802984
* LCCN: n50016161
* VIAF: 79400203
* ISNI: 0000 0001 2029 2598
* SUDOC: 076118266
* BNF: 14576831z
* NKC: mzk2011634461
 |
Bazaj informoj
--------------

**Nógrádkövesd** (nOgrAdkoveŝd) estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono **Norda Hungario**, en departemento Nógrád, en subregiono de Balassagyarmat.

* Areo: 9  km²
* koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 44° 52′ 59″ Nordo 19° 22′ 08″ Oriento﻿ / ﻿44.883 °N, 19.369 °O﻿ / 44.883; 19.369 (mapo)Koordinatoj: 44° 52′ 59″ Nordo 19° 22′ 08″ Oriento﻿ / ﻿44.883 °N, 19.369 °O﻿ / 44.883; 19.369 (mapo)
* Loĝantaro: 750
* Poŝtkodo: 2691
* Telefonprefikso: 35

Situo
-----

Nógrádkövesd situas en valo, laŭ traira flankovojo, laŭ fervojo Aszód-Balassagyarmat. La lasta kaj Vác troviĝas po 25, Rétság 22 km-ojn.

Historio
--------

La loko estis loĝata dum la neolitiko. La unua mencio devenis el 1271. Post la mezepoko la turkoj faris senhoma la vilaĝon. La fervojo atingis Nógrádkövesd en 1896. En la 20-a jarcento ŝtonominejo ekfunkciis. Vilaĝservoj estas lernejo, infanĝardeno, biblioteko, kulturdomo, kuracejo, apoteko.

Vidindaĵoj
----------

* katolika preĝejo omaĝe al Sankta Mikaelo de 1941
* nobeldomo de Barcza (barca) kun parko
* fortikaĵo nomata Szanda 7 km-ojn for
* la ĉirkaŭaj arbaroj estas ŝatataj ekskursejoj
La termino **nordĝermana lingvaro** respektive **skandinava lingvaro** ne inkluzivas ĉiujn lingvojn parolatajn en Skandinavio, sed nur tiujn, kiuj devenas de la norda vario de la ĝermana lingvo parolita en la regiono dum la unua jarmilo post Kristo. Inter la nuntempe ankoraŭ vivaj lingvoj temas pri

* la dana,
* la feroa,
* la islanda,
* la norvega (ortografioj *bokmål* kaj *nynorsk*) kaj
* la sveda.

Dum la feroa kaj islanda lingvoj evoluis relative izolite, pro la insula situo de siaj loĝantoj, kontraste la dana, norvega kaj sveda lingvoj ĝis antaŭ nelonge estis tiom interkompreneblaj ke ŝajnis esti nur tri variaĵoj de unu sola skandinava lingvo. Dum la lastaj jardekoj de la 20-a jarcento la malsimilaĵoj kreskis, precipe inter la dana kaj la aliaj du. Tamen, norvegoj, svedoj kaj danoj ankoraŭ bone komprenas unu la aliajn. Tial eblas aserti, ke temas pri unu, iom-post-iome aliiĝanta dialektaro, kion oni pro potencecaj celoj oficialigis diversmaniere en la tri regnoj. Simila situacio ekestis en la 1990-oj en Balkana duoninsulo, kie oni alstrebis disigi la serbokroatan lingvon al unu lingvo serba kaj unu kroata. Vere, kvankam sufiĉe malsame sonas dialektoj dana kaj norvega, gramatike kaj vortoprovize malpli grandas la klafto ol tiu inter norda kaj suda dialektoj en Germanio.

Historia superrigardo de la nordĝermana lingvaro
------------------------------------------------

Praskandinavia (mortinta)

> Malnovdana (mortinta) > Dana
> Malnovsveda (mortinta) > Sveda
> Pragotlanda (mortinta) > Gotlanda
(*Orient-Nordia lingvaro*)
> Norena (mortinta)
> Norvega (bokmål kaj nynorsk)
> Islanda
> Feroa
> Norna (mortinta)
(*Okcident-Nordia lingvaro*)
maldekstra

Komparu
-------

* Okcidentĝermana lingvaro
* Orientĝermana lingvaro

* Kategorio Nordĝermana lingvaro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Nordĝermana lingvaro en Vikifontaro (Universala biblioteko)
**OBA-Festivalo** (portugale *OBA Festival*) estas ĉiujara muzika evento kiu naskiĝis en 2007 el la kuniĝo de malnovaj karnavalaj blokoj de la brazila urbo Votuporango, rezultante la komencon de noviga karnavalo, kiu estas konsiderata la dua plej bona en la lando, laŭ enketo farita de la retejo MTV en 2011. 

En tiu urbo ĝi okazis 14 foje ĝis 2020, en la Evento-Centro "Helder Henrique Galera" (aŭtovojo Angelo Commar), kiel kvar festotagoj, ekde posttagmezo, sekvata de intensa muzikprogramo ĝis tagiĝo, kun pluraj elektebaj spacoj.

Pro la pandemio pri kovimo la evento ne okazis en 2021 kaj 2022, kaj en 2023 ĝiaj entreprenistoj translokigis la festivalon al la urbo San-Ĵoze-do-Rio-Preto ĉe la Ekspoziciejo "Alberto Bertelli Lucatto".

Gravaj artistoj kiel Ivete Sangalo, Afrojack, Jorge & Mateus, Wesley Safadão, Vintage Culture kaj multaj aliaj famaj artistoj de aŝea muziko kaj ankaŭ de elektronika muziko, funko kaj sertaa muziko jam koncertis ĉe OBA.

Referencoj
----------

1. ↑  Informpaĝo en la retejo de OBA-Festivalo portugale

Vidu ankaŭ
----------

* Votuporango
* San-Ĵoze-do-Rio-Preto

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de OBA-Festivalo portugale
La **nederlandistiko** aŭ nederlanda filologio – nederlande *Neerlandistiek* - estas la scienca fako okupiĝanta pri la nederlanda lingvo kaj la nederlandlingva literaturo kaj cetera kulturo de Nederlando kaj Flandrio, aparte pri la historio de la lingvo.

Laŭ la historia scienca evoluo, la fako komence estis parto de la fako Germanistiko (kiu origine celis esti "Ĝermanistiko"), sed evoluis esti sendependa fako.

Historio
--------

Bazo de la nederlanda lingvo estis la mezepoka "meznederlanda lingvo". Ĝi estis vaste parolata lingvo, dum skribaj dokumentoj en ĝi relative maloftis, ĉar kiel ĝenerala skriba interlingvo uziĝis la latina lingvo. Komence de la 16-a jarcento la meznederlanda lingvo perdis prestiĝon: la kleruloj, kiuj konsideris sin humanistoj kaj anoj de la "moderna" epoko renesanco, asociigis la lingvon kun la "malhela" kaj malaprezata antaŭa mezepoko. Multaj meznederlandaj arte manskribitaj dokumentoj tial perdiĝis, kaj foje "recikliĝis" kiel kovertoj por modernaj renesancaj libroj.

Komence de la 19-a jarcento sub influo aparte de la germana lirikisto kaj germanisto August Hoffmann von Fallersleben reekvivis intereso pri la meznederlanda lingvo kaj literaturo. Aparte en Flandrio, kie la mezepoko estis kulture tre prospera epoko, la vekiĝanta nacia rekonsciiĝo spronis la intereson pri la mezepoka nederlanda. En la lingva konflikto inter la flandra (nederlanda) kaj valona (franca) lingvo de Belgio ili volis montri, ke la nederlanda lingvo en Belgio estis kultura lingvo kun longa kaj grava kultura pasinteco. En Nederlando, kie la "ora epoko" ne estis la mezepoko, sed la 17-a jarcento, la revivigo de la historio de la nederlanda lingvo okazis sen tiom da patriotismo, kaj pli malemocie.

Dum la 20-a jarcento la scienca fako evoluis, sed ankaŭ kreskis la konscio ke ekzistas multaj nesplorataj kaj nekonataj aspektoj pri la historio de la lingvo.

Fakaj ĵurnaloj
--------------

* Forum la Letteren
* De Gids
* Levende Talen
* Literatuur
* Nachbarsprache Niederländisch (baze germane)
* Nederlandse letterkunde
* Nederlandse taalkunde
* Neerlandia
* Neerlandica extra muros
* De Nieuwe Taalgids
* Onze Taal
* Spektator
* Taal en tongval
* Tijdschrift voor literatuurwetenschap
* Tijdschrift voor Nederlandse Taal- en Letterkunde

Notoj
-----

1. ↑  Herman Vekeman kaj Andreas Ecke, "Geschichte der niederländischen Sprache" ["Historio de la nederlanda lingvo"], Berno 1992, ISBN 3-906750-37-X
Militareo en norda Natalkolonio.
**Natalkolonio** (en angla *Colony of Natal*) estis Brita kolonio en sudorienta Afriko. Ĝi estis proklamita Brita kolonio la 4an de Majo 1843 post la Brita registaro estis aneksinta la buran Respublikon Natalion, kaj la 31an de Majo 1910 estis kombinita kun tri aliaj kolonioj por formi la Union de Sud-Afriko, kiel unu el ties provincoj. It is now the KwaZulu-Natal province of South Africa.

Ĝi estis origine nur ĉirkaŭ duono de la grando de la nuntempa provinco, kun nordorientaj limoj formitaj de la riveroj Tugela kaj Buffalo trans kiuj kuŝas la sendependa Regno Zululando (*kwaZulu* en Zulua lingvo).

Konfliktoj kun la Zulua loĝantaro kondukis al la evakuado de Durban, kaj finfine, la Buroj akceptis la britan aneksadon en 1844 sub militista premo. Brita guberniestro estis nomumita por la regiono kaj multaj setlantoj elmigris el Eŭropo kaj el Kabkolonio. Britoj establis sukerkanan industrion en la 1860-aj jaroj. Farmistoj suferis malfacilon por altiring Zuluajn laboristojn por labori en iliaj plantejoj, kaj tiel la Britoj portis milojn da dungitaj laboristoj el Hindio. Kiel rezulto de la importado de hindaj laboristoj, Durban iĝis la hejmo de la plej granda koncentro de Baratanoj ekster Barato.

Referencoj
----------

1. 1 2 3  Chisholm, Hugh, eld. (1911). "Natal". Encyclopædia Britannica. 19 (11a eld.). Cambridge University Press.
2. ↑   "Natal", *Encyclopædia Britannica*.
3. ↑  Mukherji, Anahita, "Durban largest 'Indian' city outside India",  *The Times of India*, 23a de Junio 2011.

 Arkivigite je 2013-05-12 per la retarkivo Wayback Machine  Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2013-05-12. Alirita 2020-12-19.

* Kategorio Natalkolonio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 710807
* GND: 517204-4
* LCCN: n2001147314
* VIAF: 133182357
 |
Dosiero:Natasha 2007.jpgNatasha Vita-More
**Natasha Vita-More** (naskita Nancie Clark en 1950 en Eastchester, Novjorko) estas transhumanisto, amaskomunika artistino kaj futurologo, kun sciencofono, fama por dizajnado de "Primo Posthuman". Tiu futureca homa prototipo asimilas bioteknologion, robotikon, informteknologion, nanoteknologion, kognosciencon kaj neŭrosciencon por homa progresigado kaj vivplilongigado.

Vita-More estas universitata lekciisto kaj la Kreiva Direktoro de H+ Laboratorio por kunlaborado pri scienca kaj arta dezajnado.

Primo Posthuman
---------------

Laŭ transhumanismo, la nuna homo estas transhumano (transira homo), kiu estas inter estinta homo kaj venonta homo, t.e. posthumano. Posthumano tute distingeblos de la homo, kiel ni konas ĝis nun. **Primo Posthuman(o)**, prezentita far Natasha Vita-More, unu el la plej konataj transhumanistoj ĉe FM-2030, kombinas bioarton kaj BRINKon (t.e. Bioteknologio, Robotiko, Informteknologio, Nanoteknologio, Nervoscienco kaj Kognoscienco). Tiel, Primo Posthumano devancas bioartajn limojn, al la ĉefa afero de vivoplilongigado multe pli longe ol tio, kion postulas Hayflick Teorio.
Primo Posthumano – la originala futura homa korpo/cerbo dizajno – emfazante instinktan bezonon kaj deziron por solvi problemojn kiel malsanojn, estas kaj porkomunikila dizajno kaj teoria koncepto. Primo Gvidilo (*Primo Guide*) far Natasha Vita-More disponigas al oni ilustritan enkondukon pri Primo Posthumano.

* Kategorio Natasha Vita-More en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 384112
* GND: 1165918234
* LCCN: n2013002464
* VIAF: 295113082
* ISNI: 0000 0003 9985 0170
* SUDOC: 184272653
* NKC: jo2013778273
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ĉi tiu artikolo temas pri aro da militaj agoj. Koncerne aliajn signifojn aliru la apartigilon Operacio.* |

**Operaco** (ankaŭ **operacio**) estas parto de militarto, tuto de la bataloj, atakoj kaj manovroj, farataj de terarmeo, mararmeo kaj aerarmeo. Operaco estas gvidata de unu militestraro, por atingi konkretan celon kaj laŭ komuna esenca ideo.

Oni povas diri, ke operaco estas milita agado, kiu larĝas de eta batalo ĝis tuta armita konflikto (milito).

La ĉefa celo de la operaco povas esti kapto de milit-rimedoj (homoj, armiloj) kaj spaco (akvo, aero, lando) okupataj de la malamiko. Esenco de la operaco estas venki kontraŭ laŭeble malgranda kosto (perdoj de la soldatoj, detruo de la militŝipoj, aviadiloj ktp.), tial operaco celas direktigon de la plej granda forto al kapto de konkreta objekto, decida por povi plumiliti kontraŭ la malamiko. Tiu objekto povas troviĝi en la ariero: altranga stabo, ĉefaj komunikaj nodoj k.a.

Famaj operacoj
--------------

* Batalo de Anglio, aera kampanjo
* Operaco Marleono
* Operaco Barbaroso
* Operaco Anthropoid
* Operaco Market Garden
* Operaco Overlord
* Operaco aŭgusta ŝtormo
* Operaco Entebbe
* Operaco Anfal

Piednotoj
---------

1. ↑  Difino de *operaco* en PIV
2. ↑  Kvina difino de *operacio* direktigas al preferinda *operaco*

* Kategorio Operaco en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**OLED** aŭ **Organika LumEmisia Diodo** (la mallongigo fakte venas el la angla *organic light-emitting diodes*) estas lumemisia diodo, uzante organikajn materialojn. La lumo estiĝas en la organika materialo inter du elektrodoj per rekombiniĝo de pozitivaj kaj negativaj elektraj ŝargoj.

Ĝi havas avantaĝojn por la platformaj matricaj ekranoj ekz. bonaj optikaj proprecoj, pli malmultekosta produkta teknologio ol tiu de la fluidkristalaj ekranoj, energioŝpara funkciado. 

Dum produktado, ĉiuj bilderoj de la OLED-ekrano estas produktita kune per iuspeca presado. Tio garantias saman kvaliton de la bilderoj kaj moderigas la kostojn. 

OLED bezonas nur vitrofolion, sur kiun oni metas la diversajn tavolojn per diversaj teknologioj. Oni surigas la travideblan kondukan ITO-tavolon (Indium-Zink-Oksido, ITO el la angla *Indium-Tin-Oxide*), poste la lumemisiajn komponentojn, plej ekstere la katodon, poste la ferman tavolon. 

La organikaj kombinaĵoj por ruĝa kaj verda koloroj havas la vivdaŭron de 20-25.000 horoj, sed tiu por la blua koloro sufiĉas nur por 1000 horoj (2004). (5000 horoj por blua en 2006)

La lumforto de OLED estas 400 lumenoj kaj havas bonan bildan kontraston, 10-mikrosekundajn bildofreŝigon. (2004)
OMON-policanoj sur la Ruĝa Placo en Moskvo.
**OMON** (ruse *Отряд милиции особого назначения*, *Otrjad milicii osobogo naznaĉenija*, esperante *Milica Taĉmento por Specialaj Celoj*) estas la ĝenerala nomo de la reto da specialaj milicoj ene de Rusio, Belorusio kaj antaŭe de Sovetunio. Pro reteco de OMON ekzistas hodiaŭ OMON-trupunuo en ĉiu provinco de la lando. Ĝi estas la speciala branĉo de rusia polico, kaj subiĝas al la Ministerio pri internaj aferoj.

La 30-an de novembro 2011 laŭ la ordono de la ministro pri internaj aferoj Raŝid Nurgalijev OMON-taĉmentoj konservis sian nomon, sed ĝi ricevis novan klarigon: ruse *Отряд мобильный особого назначения*, esperante *Mobila Taĉmento por Specialaj Celoj*.

Referencoj
----------

1. ↑  Полицейскому спецназу вернули прежнее название - ОМОН ruse
2. ↑  В Удмуртии возрождаются службы уголовного розыска и по борьбе с экономическими преступлениями Arkivigite je 2019-09-04 per la retarkivo Wayback Machine ruse

* OMON en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio OMON en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)