recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Ruĝkola gruo** |
| --- |
|  |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birda klaso *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Gruoformaj *Gruiformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Gruedoj *Gruidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | Gruo *Grus* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | **Ruĝkola gruo** *G. antigone*Linnaeus 1758 |
|

 |
|
|
|
|
|
|
|  |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Ruĝkola gruo  |

 |
| v • d • r |

La **ruĝkola gruo** aŭ **saras** (*Grus antigone*) el la ordo de Gruoformaj birdoj kaj familio de Gruedoj ne migras, kaj estas la plej granda el la gruedaj birdoj.

Disvastiĝo
----------

Tiuj orientalisaj kaj aŭstralaziaj birdoj vivas en Hindio (hindie:**सारस** = saras), kaj aliaj landoj de sudorienta Azio, kiel Nepalo, eĉ iam Pakistano, kaj Aŭstralio kaj generas ĉefe en Hindio aŭ Barato kaj Birmo. En Barato estas ĝis 10.000 birdoj, en Aŭstralio ĝis 5.000, sed en landoj inter tiuj la loĝantaro multege malpliiĝis pro militoj kaj mediŝanĝoj.

Aspekto
-------

Ĝi estas la plej granda el la gruedaj birdoj kaj la plej alta el la flugantaj birdoj tutmonde, kun alto de 1,56 metroj kaj pezo de 12 kilogramoj. Ĝi estas ĉefe griza. Ĝi havas la pli grandan ruĝan kapparton inter gruoj -la tutan kapon (escepte eta griza makulo supre) kaj supran kolon- kaj ne havas griznigran parton. Ĝi flugas kun rektaj kolo kaj ruĝaj kruroj -malsimile de ardeoj- kaj videblaj nigraj flugilpintoj. Beko estas longa kaj helgriza.

Ambaŭ seksoj estas similaj sed maskloj iom pli grandaj; junuloj estas iom pli brunaj. Ankaŭ subspecioj montras etajn malsimilecojn plumarajn.

Kutimoj
-------

*Grus antigone*
Male ke aliaj gruoj, tiuj ĉi estas nemigrantaj. Ili nestas surplanke en marĉo. La ino demetas du ovojn kaj la masklo estas la ĉefa zorganto, kvankam laŭvice. Ili pariĝas dumvive.

Ili manĝas laŭ grupoj da 2 ĝis 5. Ili estas ĉiomanĝantaj: semoj, beroj, insektoj, krustacoj, akvaj planktoj, etaj ronĝuloj, ktp.

Aliaj
-----

En hindiaj tradicioj tiuj gruoj rilatas al praverko Ramajano. En Aŭstralio tiuj gruoj povas esti konfuzitaj kun Brolgo gruo, sed tiu havas malpli da ruĝo ĉekape kaj estas pli malhela.

Vidu ankaŭ
----------

* Centra-hindoĉinaj sekaj arbaroj

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Birdoj |

* Ruĝkola gruo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Ruĝkola gruo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Ruĝkola gruo en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)

* angle
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Ruĝventra blua muŝkaptulo** |
| --- |
|  |
| Ruĝventra blua muŝkaptuloRuĝventra blua muŝkaptulo
 |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Paseroformaj *Passeriformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Muŝkaptuledoj *Muscicapidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Cyornis* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***C. rufigastra*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Cyornis rufigastra****(Raffles, 1822) |
|
|
|
| Konserva statuso |
| {{{220px}}}**Konserva statuso: Malplej zorgiga** |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Ruĝventra blua muŝkaptulo  |

 |
| v • d • r |

La **Ruĝventra blua muŝkaptulo** (***Cyornis rufigastra***) estas birdo de la familio de Muŝkaptuledoj kaj de la genro *Cyornis* aŭ de Bluaj muŝkaptuloj kiu laŭnome enhavas speciojn de tre bluaj maskloj ĉefe en la supraj partoj kun brunaj inoj. Ĝi troviĝas en Brunejo, Indonezio, Malajzio, Filipinoj, Singapuro kaj Tajlando. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj manglejoj, kio estas malkutime ĉe tiu genro.

Ĉe tiu specio maskloj havas tre **bluajn suprajn partojn**, dum inoj havas brunajn suprajn partojn, tiele temas pri kazo de seksa duformismo. Tamen subaj partoj estas pli egalaj kun **oranĝecaj brusto kaj flankoj** (kio nomigas la specion kaj en Esperanto kaj en la latina scienca nomo kie *rufigastra* devenas el la latina radiko "rufus" por "ruĝeca" kaj la radiko el antikva greka "gaster" por ventro aŭ stomako) kaj blankeca ventro. La beko estas granda kaj longa kompare kun la kapo, nigra kaj iom hokoforma en la supra makzelo. La masklo havas tre bluan vizaĝon klare limigita el la oranĝeca gorĝareo kaj nigrecan areon inter la okuloj kaj la bekobazo kiu estas ĉirkaŭata de harecaj plumetoj.
Stivistoj stivantaj barelojn da maiza siropo sur barĝon en Rivero Hudson en 1912
**Stivisto** estas homo, kiu profesie stivas kaj malstivas ŝarĝon en kaj el ŝipoj(n), vagonaroj(n), aŭ aviadiloj(n). Stivisto, kiuj laboras ĉe dokoj, ankaŭ nomiĝas **dokisto**.

Priskribo
---------

Stivado kaj malstivado postulas scion kaj sperton pri la funkciado de la stivilo kaj la tekniko de stivado de grandaj, pezaj aŭ danĝeraj ŝarĝoj. Stivisto devas esti fizike forta kaj devas plenumi ordonojn precize. Stivado devas esti farita dum mallonga daŭro, pro la manko de spaco en haveno aŭ flughaveno; tial, multaj stivistoj devas kunlabori efektive.

Antaŭ la enkonduko de kontenerizo, stivistoj devis fiksi la ŝarĝon per ŝnuro; specialaj nodoj ("stivistaj nodoj") estis uzataj por sekure nodi la ŝnurojn por stivado. Hodiaŭ, tamen, la plejmulto de ŝarĝo estas en konteneroj, kiuj estas stivata kaj malstivata per gruoj.

Tradicie, stivistoj ne estis dungitaj por longa daŭro, sed alvenis al dokoj ĉiumatene, kie ili estis dungita por la tago. Hodiaŭ, tamen, en multaj landoj, stivistoj estas daŭre dungitaj, pro ŝanĝoj de dungoleĝoj.

* Dokistoj stivantaj tankon en Nov-Jorko, 1959Dokistoj stivantaj tankon en Nov-Jorko, 1959
* Stivistoj stivantaj sakojn, Sudanhavenurbo, 1960Stivistoj stivantaj sakojn, Sudanhavenurbo, 1960
* Stivistoj stivantaj kontenerojn, Honkongo, 2005 Stivistoj stivantaj kontenerojn, Honkongo, 2005
* Stivisto stivanta konteneron per metala stango, RoterdamoStivisto stivanta konteneron per metala stango, Roterdamo

Etimologio
----------

La Esperanta vorto devenas de latinidaj lingvoj (itale *stivare*, portugale *estivar*, hispane *estibar*), de kiu ankaŭ devenas la anglalingva vorto *stevedore* ("stivisto").

Referencoj
----------

1. ↑  Nova Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto: stiv/ist/o
2. ↑  Nova Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto: dok/ist/o

Bibliografio
------------

* Arnesen, Eric.  (1994) *Waterfront Workers of New Orleans: Race, Class, and Politics, 1863–1923* (angle). University of Illinois Press.
* Fisher, James T..  (2010) *On the Irish Waterfront: The Crusader, the Movie, and the Soul of the Port of New York* (angle). Cornell University Press.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Stivisto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Olmos de Esgueva** [OLmos desGEba] estas municipo en la centra nordoriento de la provinco Valadolido, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko *Valle del Esgueva* (Valo de Esgeva) en la nordoriento de la provinco. *Olmos de Esgueva* estas etimologie komprenebla kiel *Ulmoj de Esgueva*. 

Olmos de Esgueva en la provinco Valadolido.
La *Valle del Esgueva* de la provinco Valadolido, ruĝe, nordoriente.
Preĝejo.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio estas formata de unusola loĝloko, okupas totalan areon de 24,8 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 185 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, sed stabiliĝis en la lastaj jardekoj pro relativa proksimeco al la provinca ĉefurbo. Ĝi distas 22 km de Valadolido, provinca ĉefurbo.

Ĝia municipa teritorio estas trapasata de la rivero Esgueva.

Historio
--------

En Mezepoko okazis reloĝado eble ĉirkaŭ la 9-a jarcento. La areo apartenis al la Regno Leono kaj poste al la Regno Kastilio. 

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj, vitejoj, kaj beto) kaj brutobredado kaj rilata komercado. Lastatempe kultura kaj rura turismo ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado). 

De la historia pasinteco restis vizitindaj vidindaĵoj el kiuj menciindas la preĝejo kaj la ermitejo de la 17a jarcento.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Valadolido

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 765140
 |
**Hiperkalcemio** estas stato de plialtigita enhavo de kalcio (Ca) en la sango kaj povas prezentiĝi sub akuta aŭ kronika formoj (ekzemple en kazo de hiperparatiroidismo). Normalaj valoroj de referenco estas por plenkreskuloj 8,5–10,5 mg/dl; por infanoj 10–12 mg/dl.

Kaŭzoj
------

1. **Difektiĝoj de parathormono**
	* primara hiperparatiroidismo
	* ekceso da litio
2. **Tumoroj**
	* ostaj metastazoj de solidaj tumoroj (ekz. mamo, pulmo, reno)
	* hematologiaj tumoroj (ekz. mjelomo, leŭkemio, limfomo)
	* tumora humora hiperkalcemio (ekz. pulmo, reno)
3. **Plialtigo de vitamino D**
	* toksiĝo per vitamino D
	* granulomatozaj malsanoj (sarkoidozo)
	* idiopatika hiperkalcemio de infano
4. **Plialtigo de osta maso**
	* hipertiroidismo
	* senmovigo
	* uzo de tiazidaj diureziloj
	* toksiĝo per vitamino A
5. **Reno-malsanoj**
	* lakto-alkala sindromo
	* terciara hiperparatiroidismo

Simptomoj
---------

Miopatio, pseŭdopodagro, laceco, depresio, letargio, pliigo de ekskrecio, dehidratiĝo, kalcio en urino, vomemo, vomado, konstipo, hipertensio, pliigo de sangoplasma rena aktiveco, malpliigo de osta maso, ostoporozo, pliigo de pulso, malpliigo de QT intervalo, ventrikla hipertrofio.

Terapio
-------

Krom hidratigo de la paciento en la unua instanco oni uzas diurezilojn (furosemido), bisfosfonatojn kaj kortizolojn.

Aliaj kuraciloj estas kalcitonino, plikamicino, nitrato de galio, fosfatoj, eble dializo kaj se la kaŭzo estas kancero la taŭga kemiterapio.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Hiperkalcemio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* IPERCALCEMIA ABCsalute (itale)

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Ipercalcemia en la itala Vikipedio.*
|  |  |
| --- | --- |
|  | Ne konfuzu ĉi tiun artikolon kun merkato. |

dekstra
dekstra
dekstra
dekstra
**Bazaro** estas granda, subtegmenta aŭ subĉiela ejo, kie oni vendas varojn en diversaj sendependaj vendobudoj.

Laŭ PIV **bazaro** estas *Loko, kovrita aŭ ne, kie estas multaj diversaj vendobudoj aŭ vendotabloj*: oni proponas ekzemplojn kiaj *la bazaro estas tenata ĉiun merkredon*; *en la bazaro ĉe mi la viando ĉiam estas bona* (Zamenhofa); *bazaro de malnovaĵoj*(Zamenhofa); *placo de l’ bazaro*; *Knut staris sur la bazaro kun la tornistro sur la dorso* (Zamenhofa); *fiŝbazaro*, *legombazaro*; *bazarkorbo* (Zamenhofa).

Laŭ Francisko Azorín **bazaro** estas *Loko okupata de plej diversaj vendobudoj. Magazeno, en kiu oni vendas plej diversajn komercaĵojn.*

Famaj bazaroj
-------------

* Bazaro de Kaŝano
* Bazarplaco de Gera
* Ĥan el-Ĥalili en Kairo

Vidu ankaŭ
----------

* Bazarejo
* Pulbazaro
* Superbazaro
* Bonfarbazaro
* Bazaro - revuo esperantlingva
* Soŭko

Notoj
-----

1. ↑  Francisko Azorín, arkitekto, Universala Terminologio de la Arkitekturo (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 34.

* Kategorio Bazaro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Malgranda baziliko Patrono de Hungaroj** (hungare *Magyarok Nagyasszonya-bazilika*)  estas romkatolika Monumento historia en Hungario, en vilaĝo Márianosztra.

Pordo al la preĝejo-monaĥejo

Historio
--------

Ludoviko la 1-a (Hungario) donacis lokon al paŭlanoj en 1352, kie nun funkcias la malgranda baziliko. La monaĥoj konstruis kaj preĝejon, kaj monaĥejon, kie estis edukita Jadviga (Pollando). Dum bataladoj la kontraŭ la turkoj la kirko-monaĥejo ruiniĝis, en 1711 helpe de György Széchényi komenciĝis la rekonstruaj laboroj laŭ baroko. Tiam oni kopiis sanktan bildon de Częstochowa por la renovigenda preĝejo. Origine restis nur la absido. La orgeno estis farita en 1774, la pli nova en 1904. En 1786 la paŭlanoj estis forigitaj, samtempe katolika paroĥo estis fondita. En 1989 la paŭlanoj revenis. En 2012 la kirko estis nomumita Bazilika minor.

Konstruaĵo
----------

### Malgranda baziliko

La konstruaĵo situas kune kun la monaĥejo en korto. La fasado estas simetria kun du flankaj kvadrataj, malaltaj turoj. Meze funkcias la enirejo. La navo kaj la sanktejo havas la samajn longecojn. La absido estas okangula kun pilieroj. Sub la navo kriptoj etendiĝas. En la sanktejo troviĝas la menciita sankta bildo kun lignaj skulptaĵoj pri sanktuloj. Krom la ĉefaltaro estas ankaŭ 6 flankaj altaroj pri:

Interno de la preĝejo
* 5 Sanktaj Vundaĵoj de Kristo
* Sankta Andreo kun bildo pri Sankta Anna kun Jesuo
* *Eusebio de Esztergom* hungare Boldog Özséb de 2000
* Sankta Paŭlo la Ermito
* Sankta Johano Kapisztrán de 2000
* Sankta Jadviga (Pollando) de 1999.

La sankta bildo
### Monaĥejo

La monaĥejo en la mezepoko estis laŭ rango la 3-a en Hungara reĝlando. Tie edukiĝis ekzemple Benedek Virág, Pál Ányos, Ferenc Verseghy, Georgo Martinuzzi. post forigo de la paŭlanoj la monaĥejo restis malplena, poste dum bataladoj kontraŭ Napoleono ĝi estis hospitalo. Inter 1858-1948 ĝi estis malliberejo por virinoj kun zorgado de manaĥinoj. En 1949 la ŝtato deklaris ĝis propra posedaĵo, en la sekva jaro la sekreta polico estis la zorginto. Dum la Hungara revolucio de 1956 el la malliberejo liberiĝis József Mindszenty.

Kermesoj okazas

* en julio pro 5 Sanktaj Vundaĵoj de Kristo.
* en septembro pro Dolora Dipatrino
* en decembro pro 5 Senmakula Koncipiĝo.

Fontoj
------

* 
* hungare kun foto
* hungare kun fotoj
* 
* 


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Kategorio Baziliko Patrono de Hungaroj (Márianosztra) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La baziliko San Isidoro en Leono, Hispanio
La **baziliko San Isidoro** (hispane: *Real Basilica De San Isidoro*) estas preĝejo en Leono (Hispanio). Ĝi estis konstruita de la 10-a ĝis la 12-a jarcento kaj famiĝas kiel majstroverko de romanika konstruarto.

La nacia sanktejo estas ekde 1063 tombejo de la sanktulo Isidoro de Sevilo, kiu estis ĉefepiskopo de Sevilo kaj unu el la ĉefaj okcidentgotaj ekleziuloj de la 7-a jarcento.

La Kortesoj de Leono de 1188 estis parlamenta kunsido okazinta dum la printempo de tiu jaro, komence de la regado de Alfonso la 9-a de Leono, en la klostro de la Baziliko San Isidoro, kio estas konsiderata la plej antikva montro de la parlamenta sistemo en Eŭropo.​

Pro la unikaj plafonpentraĵoj la reĝa tomboĉambro, la *panteón real*, estas ankaŭ nomita *siksta kapelo de la romaniko*. La pentraĵoj montras la ĉiutagan mondon de la 12-a jarcento. En la preĝeja muzeo troviĝas altvaloraj aĵoj el la trezorejo, kiel ekzemple la relikvujo de sankta Isidoro kaj agata kaliko de Dona Urruca el la 11-a jarcento.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Baziliko San Isidoro en Leono en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Konstruskulptaĵo de San Isidoro en Leono (fotoj kaj priskribo)

  



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 235322
* GND: 5289070-3 4366218-3, 5289070-3
* LCCN: n80131832 n80131838, n80131832
* VIAF: 242715657, 306322096, 4146152920005250560 293889723, 242715657, 306322096, 4146152920005250560
* ISNI: 0000 0001 2169 9592
* LIBRIS: 314814
* SUDOC: 175957355 086285742, 175957355
* BNF: 101603999
* NKC: ko20231177607
* BNE: XX142748
 |
La **Leĝoj de Parkinson** estis formulitaj de la brita profesoro Cyril Northcote Parkinson sekve de liaj observoj:

* La laborkvanto pligrandiĝas ekzakte tiom, kiom da tempo por plenumi ĝin haveblas, ne tiom, kiom komplika ĝi fakte estas.

(*Work expands (so as) to fill the time available for its completion.*).
Ofte raportita ekzemplo estas la pensiulino, kiu bezonas duonan tagon por sendi gratulkarton al sia nepo:
Unue ŝi iras al vendejo por kartoj, tie spezas duonan horon por la elektado, poste hejme pripensas longe ĝentilajn tekstojn. Poste ŝi iras al la poŝtoficejo, pridemandas pri haveblaj belaj specialaj poŝtmarkoj, ĝis ŝi fine enmetas la karton en la poŝtkeston. Kontraste la tre okupita manaĝero pritraktas la saman aferon dum tri minutoj.

* Dum diskutoj la plej malgrandaj temoj estas plej detale diskutitaj, pri kiuj la plej multaj estas iom spertaj – ne tiuj, kiuj estas la plej gravaj.

(*The matters most debated in a deliberative body tend to be the minor ones where everybody understands the issues.*)
El tiuj observoj Parkinson konkludis aldone jenajn leĝojn, kiuj estas validaj en multaj oficejoj de la mondo:

* Ĉiu dungito deziras pligrandigi la nombron de siaj subuloj, ne la nombron de siaj rivaloj.

* Dungitoj kreigas laboron al aliaj reciproke.

Parkinson klarigis tion je la ekzemplo de la reĝa brita mararmeo de la jaro 1930. Laŭ tio la dungitaro de ĉiu administracio evoluas laŭ jena formulo:

{\displaystyle x={\frac {k^{m}+L}{n}}}
Klarigo de la faktoroj

* *k* nombro de dungitoj, kiuj strebas promocion per dungigo de novaj subuloj
* *m* nombro de laborhoroj por persono, kiuj estas uzataj por skribi dokumentojn por komunikado inter diversaj burooj.
* *L* estas la diferenco inter la aĝo de dungado kaj la aĝo de pensiigo
* *n* nombro de laborunuoj kiuj estas fakte liverataj de la personaro de tiu buroo
* *x* nombro de novaj dungitoj kiuj devas esti dungitaj dum ĉiu jaro

Parkinson kalkulis la jaran kvanton de pligrandiĝo de la personaro, ne konsiderante la variojn de la laborkvanto, je inter 5,17 kaj 6,56 %.

Parkinson formulis tiujn leĝojn dum la jaroj 1940 ĝis 1950. 
En modernaj administracioj novaj principoj estis enkondukitaj, kiuj devus pli efikigi la laboron konsiderinde.
Ekzemple kontrolingo, kvalito-certigo … ktp. 
Rimarkinde estas, ke en tiuj novaj areoj la parto de la personaro kreskadas daŭre, dum la personaro por la bazaj, kernaj taskoj stagnas aŭ malkreskas. Parkinson eĉ tiom plue iras asertante, ke la kernaj taskoj povus foresti, tamen la administracio ne malkreskus.

Literaturo
----------

* Parkinson, C. N. (2001):
* Parkinson's Law, 1957, London
* *Parkinsons Gesetz und andere Studien über die Verwaltung*. 2-a pligrandigita eld. München: Econ Taschenbücher, ISBN 3-548-75072-9.
La **Leĝoj de Burgoso** (hispane: Leyes de Burgos), promulgita la 27-an de decembro 1512 en Burgoso, Hispanio, estis la unua kodigita aro de leĝoj regante la konduton de hispanoj en Ameriko, precipe koncerne indiĝenojn. Ili malpermesis la fitrakton de indiĝenoj, kaj aprobis ilian konvertiĝon al Katolikismo. La leĝoj estis kreitaj por eviti la laŭleĝan problemon kiu estiĝis de la konkero kaj koloniigo de la Indioj, kie la ĝenerala juro de Hispanio ne estis uzita. La leĝoj neniam estis vere observigitaj kaj havis malgrandan efikon.

La amplekso de la leĝoj estis originale restriktita al la insulo Hispaniolo, sed estis poste etendita al Porto-Riko kaj Jamajko. Tiuj leĝoj rajtigis kaj leĝigis la kolonian praktikon de kreado de Enkomendoj, kie indianoj estis grupigitaj kune por labori sub koloniaj majstroj, kaj limigitaj la grandeco de tiuj establadoj al inter 40 kaj 150 homoj. Tamen, ili ankaŭ establis reguligitan reĝimon de laboro, salajro, proviante loĝejojn, higienon, kaj prizorgon por la indianoj en racie protekta kaj humanitara spirito. Virinoj pli ol kvar monatoj gravedaj estis sendevigitaj de laboro.

La dokumento ankaŭ malpermesis la uzon de ia formo de puno de la enkomendantoj, rezervante ĝin por oficialuloj establitaj en ĉiu urbo por la efektivigo de la leĝoj. Ĝi ankaŭ ordonis ke la indianoj estu preteraŭditaj, malpermesita bigamio, kaj postulis ke la kabanoj de la indianoj estu konstruitaj kune kun tiuj de la hispanoj. Ĝi respektis, laŭ kelkaj manieroj, la tradiciajn aŭtoritatojn.

La malbona plenumado de la leĝoj kondukis al multaj protestoj. La leĝoj tiel ofte estis nebone uzitaj ke ili estis viditaj kiel simple leĝigo de la antaŭa malbona situacio. Tio kreis impeton por reformo, aranĝita per Novaj Leĝoj de 1542.
|  |  |
| --- | --- |
|  | Tiu ĉi artikolo temas pri kanada insulo. Por la samnoma vanuatua insularo, vidu Banks-insularo. |

Situo de Banks-insulo
**Banks-insulo** (angle *Banks Island*) estas la kvina plej granda insulo de Kanado kaj la 24a plej granda insulo en la mondo. Ĝi ricevis sian nomon honore al la fama angla naturesploristo siro Joseph Banks kaj apartenas al la Nordokcidentaj Teritorioj.

La Marvojo McClure en nordo dividas ĝin de la Insulo Princ-Patrick kaj de la Melville-insulo, la Amundsen-golfo sude al la kanada kontinento. En okcidento troviĝas la Beaufort-maro. Ĝi situas ĉe la latitidoj de 71° ĝis 75° kaj longitudoj de 115° ĝis 126°. Ĝi havas la surfacon de 70.028 km², longas 400 km, larĝas 180 ĝis 290 km.

Ĝin malkovris la polusa esploristo brita siro William Edward Parry dum ekspedicio de 1819/20.

La insulo konsistas geografie grandparte el malatebenaĵo, nur en oriento ekzistas montaro ĝis 750. La vegetaĵo estas tundra.

La faŭno konsistas el granda aro de ovibovoj. La Thompsen-rivera valo estas la plej grava vivloko de tiuj bestoj. Krom tio vivas tie polusa vulpoj, neĝkokoj, rabbirdoj kaj kelkaj gregoj de danĝerigitaj Peary-karibusoj. Oni establis sur la insulo en 1961 du protektajn zonojn por la migrantaj birdoj, el kiuj vivas 43 specioj sur la insulo. La Nacia Parko Aulavik havas surfaconb de 12.274 km² en arkta malebenaĵo en nordo de la insulo, ne tiu la valo de la Rivero Thompsen, plej norde ŝipebla rivero de norda Ameriko.

La insulon loĝis pli frue inuitoj, hodiaŭ loĝas tie nur laboristoj de la aerarmea bazo Sachs Harbour ĉe la sudokcidenta bordo (2001: 114 loĝantoj). La insulon vizitas kelkfoje nur kaŝ-ĉasistoj.

Geografiaj elementoj
--------------------

* Golfo Amundsen (Arkto)

* Kategorio Banks-insulo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Laodamanto** (helene **Λαοδάμας**, latine *Laodamas*) estas en la helena mitologio nomo de kelkaj figuroj.

Laodamanto - teba reĝo
----------------------

Laodamanto estis filo de la reĝo Eteoklo, filo de Edipo. Eteoklo ekziligis sian fraton Polinikon de Tebo, ĉar ne volis kun li dividi regadon post morto de Edipo. Pro tio komenciĝis milito de Epigonoj, en ĝi la reĝo Laodamanto falis en duelo kontraŭ unu el militestroj de Epigonoj, Alkmeono. En tiu milito Tebo estis konkerita kaj detruita, plejparto da loĝantoj forlasis ĝin. Posteulo de la reĝo fariĝis Polinika filo Tersandro, kiu estas nomata kiel la lasta Teba reĝo.

Laodamanto - Trojano
--------------------

Li estis filo de troja estro Antenoro. Onidire li estis brava batalanto, kiu falis en duelo kontraŭ Ajakso, nomata la Granda.

Laodamanto - Fajako
-------------------

Ĉi tiu estis filo de fajaka reĝo Alkinoo, ĉe kiu sur insulo Ŝeria haltis kaj estis akceptata Odiseo revenanta el la Troja milito. Juna Laodamanto orgojlis super pli aĝa kaj laca Odiseo kaj senskurpule defiis lin. La saĝa Odiseo pruvis sian kapablon en diskoĵetado kaj en aliaj disciplinoj, sed pugnobatalon rifuzis, ĉar li ne povas batali kontraŭ sia gastiganto.

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Láodamás en la ĉeĥa Vikipedio.*
**Denizo** estas vira persona nomo, derivante el la greka nomo Dionizo, la dio de vino kaj produktemo.

La disvastiĝon de la nomo helpis la historia kristano Denizo de Parizo, kiu vivis dum la 3-a jarcento kiel episkopo de Parizo kaj post sia morto kiel martiro iĝis nacia sanktulo de Francio kaj unu el la 14 kristanaj sanktulaj helpantoj kontraŭ katastrofoj. La memortago de la sanktulo Denizo de Parizo estas la 9-a de oktobro.

alilingvaj variantoj
--------------------

* Dennis, Denis (angla, dana)
* Denis (franca)
* Dénes (hungara)
* Dinis (portugala)

Ankaŭ la kinofilmo "Denizo, la minaco" (originale *Dennis The Menace*) el 1993 popularigis la nomon tutmonde.

* Deniza estas la virina esperanta persona nomo.

Famaj personoj
--------------

* Denizo de Parizo, sanktulo, ĉirkaŭ jaro 250
* Dionysius Exiguus (ĉ. 500 – ĉirkaŭ 560)
* Denizo (Portugalio) (Dinis la 1-a), reĝo, ĉirkaŭ 1261 - 1325
* Denis Diderot (1713 - 1784)
* Dennis Gabor hungara-brita fizikisto de la 20-a jarcento
* Dennis Hopper usona aktoro kaj reĝisoro
* Dénes Kőnig, hungara matematikisto
* Dénes Lukács (1816-1868), hungara oficiro
* Dénes Berinkey (1871-1944), hungara ĉefministro
* Dénes Gulyás, hungara tenoro
* Dénes Mihály (1894-1953), hungara inventisto
* Dénes Györgyi (1886-1961), hungara arkitekto
* Dénes Andrássy (1835-1913), hungaro
* Dénes Berényi (fizikisto)
* Dénes Kovács (violonisto)

La multaj knaboj kaj viroj kun nomo *Dennis* kaj *Denis*, kiuj aparte multnombre fine de la 20-a jarcento ricevis sian personan nomon, vivtenas la nomon de Denizo de Parizo. La knaboj kaj viroj kun la persona nomo *Deniz* de la turka lingvo tamen ne rilatas al la historia kristano - *Deniz* en la turka lingvo signifas simple "maro".

Vidu ankaŭ
----------

* Kategorio Denizo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Baziliko de Saint-Denis
* Dionizio (nomo)
**Barono, grafo Antal Grassalkovich** [graŝalkoviĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Grassalkovich Antal** estis hungara advokato, krongardisto. Lia nobela antaŭnomo estis *gyaraki*. Lia samnoma filo estis Antal Grassalkovich (duko), lia samnoma nepo estis Antal Grassalkovich (ĉambelano).

Skulptaĵo pri Antal Grassalkovich
Antal Grassalkovich  naskiĝis la 6-an de marto 1694 en Hungara reĝlando en Ürmény (nuntempa Mojmírovce en Slovakio). Li mortis la 1-an de decembro 1771 en Gödöllő.

Biografio
---------

Antal Grassalkovich frekventis piaristan lernejon, poste li akiris juristan diplomon en 1715. En la sekva jaro li iĝis advokato en Buda. Li estis tre talenta, tial en 1724 li estis nomumita kortega konsilisto, post 3 jaroj gvidanto de "Komisiono pri Novaj Akiraĵoj" (Neoacquistica Commissio). Tiu komisiono decidis pri redonoj de bienoj reokupitaj de Osmana Imperio. La turka erao daŭris ĉ. 150 jarojn, tial ofte okazis, ke la bienula familio jam formortis, aŭ la dokumento perdiĝis. Grassalkovich donis la bienojn sen posedantoj al la buĝeto, sed ankaŭ por si mem. Sekve li tre riĉiĝis. En sia ĉefa bieno servis László Kelemen (aktoro). Li ricevis la rangojn barono en 1736, grafo en 1743, krongardisto en 1751, post jaroj vera sekreta konsilisto kaj ankaŭ departementestro. Li estis fidela apoganto de politiko de Maria Tereza de Aŭstrio. Li edziĝis trifoje, la meza edzino naskis 6 gefilojn.

Memorigiloj
-----------

* skulptaĵo en Hatvan

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto

Antal Grassalkovich

* Kategorio Antal Grassalkovich (krongardisto) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 527353
* GND: 120587904
* LCCN: nb2003068211
* VIAF: 847543
* ISNI: 0000 0000 7861 8784
 |
**Aloa** (ankaŭ **Alwa**, **Alodia** aŭ **Aloda**) estas la plej suda el la tri kristanaj nubiaj reĝlandoj, kiuj ekzistis inter la jaroj 500 kaj 1500 en la nuna norda Sudano. La du aliaj reĝlandoj estis Nobatia kaj Makuria).

Historio
--------

Ĝis la 4-a jarcento tiu lando estis la suda parto de la reĝlando de Kuŝ. Meroe estis la ĉefurbo de Kuŝ dum pluraj jarcentoj. Kio okazis inter la fino de Kuŝ kaj la komenco de Aloa ne klaras.

La ĉefurbo de Aloa estis Soba, ĉirkaŭ 20 km de la nuntempa Ĥartumo.

La reĝlando de Aloa daŭris ĝis la komenco de la 16-a jarcento, kiam ĝin konkeris la sultanlando de Sennar. David Reubeni, kiu vidis Soba en 1523, skribis ke ĝi enhavis nur ruinojn.

Kolonbazoj de malnova preĝejo starigita en la tempo de Aloa

Vidu ankaŭ
----------

* Listo de la reĝoj de Nubio
* Makuria
* Nubianoj

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Aloa en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Detala priskribo de Alwa (angle) Arkivigite je 2007-09-27 per la retarkivo Wayback Machine

Bibliografio
------------

* Derek A. Welsby:*The Mediaval Kingdoms of Nubia*, London 2002, ISBN 0-7141-1947-4 (la verŝajne plej detala enkonduka verko pri Nubio dum la mezepoko)
**Ejutla** estas unu el la 126 komunumoj de la meksika subŝtato Jalisco. La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas *Ejutla*. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 14 034.

Geografio
---------

**Ejutla** apartenas al la regiono Sierra de Amula kiu situas relative okcidente interne de la subŝato. Al tiu regiono apartenas entute 11 komunumoj. La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 1888 loĝantojn. El tiuj estis 923 viroj kaj 965 virinoj. La komunumo havas surfacon de 472,21 km². La meza alteco estas 1140 metroj super la marnivelo. La meza jara temperaturo estas 22,8 C. En la komunumo estas 878,7 mm da precipitaĵo jare. 

Situo de la koncerna regiono en la subŝtato Jalisco.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 1995 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 700 viroj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 571 scipovis legi kaj skribi kaj 128 viroj estis analfabetoj. Do 18.29 % de la viroj estis analfabetoj. En la sama jaro en la komunumo vivis 778 virinoj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 717 sciis legi kaj skribi kaj 55 virinoj estis analfabetoj. Do 7,07 % de la virinoj estis analfabetoj. En 1995 en Ejutla vivis 2055 personoj kiuj aĝis pli ol 5 jaroj. El tiuj estis 0 indiĝenoj. Tio signifas ke 0 % de la loĝantaro en la koncerna jaro estis indiĝenoj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Ejutla Arkivigite je 2007-01-24 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)
**Ejido** [eĤIdo] (ĝi signifis *komunejo, komuna tereno*, oficiale **San Buenaventura de Ejido**) estas urbego en nordokcidenta Venezuelo en subŝtato Mérida. Ĝi apartenas al urbaro de Merido (Venezuelo), eĉ Ejido estas dormourbo de Merido.

Panoramo de Ejido

Bazaj informoj
--------------

* Loĝantaro: 107.056 (en 2005)
* Supermara alteco: 1200 m
* Areo: km²
* Telefonkodo: 0274
* Poŝtkodo: 5111
* Horzono: UTC -4:30 (ankaŭ somere)
* 08° 20′ 00″ N 71° 24′ 00″ U﻿ / ﻿8.33333 °N, 71.40000 °U﻿ / 8.33333; -71.40000 (mapo)

Geografio
---------

Placo en Ejido
Ejido situas en centra parto de la montoĉeno sur altebenaĵo en du valoj de riveroj. Barinas (Barinas) troviĝas 114, San Cristóbal (Venezuelo) 139, Cabimas 207, Marakajbo 236, Barquisimeto 270, Coro (Venezuelo) 361, Valencio (Venezuelo) 398, Marakajo 442, **Karakaso** 521, Cúa 510, Barcelono (Venezuelo) 739, Cumaná 804, Bolívar (urbo) 847, Maturín 895, Guayana (urbo) 945 km.

Historio
--------

Alia placo en Ejido
Vojo en Ejido
Ejido estis fondita en 1650 en areo de indiĝenoj kaj iĝis centro por sukerkano. En 1705 paroĥo estis kreita. En 1830 la urbeto iĝis distrikta (kantona) ĉefurbo.

Ekonomio
--------

En Ejido ankaŭ nun gravas kultivado de sukerkanoj en la ĉirkaŭaĵo, krome oni kultivas terpomojn kaj bredadas bovojn, porkojn, ŝafojn. Menciindas la komerco kaj hoteloservoj.

Klimato
-------

En Ejido la averaĝa temperaturo varias inter 18-23 °C. Jare pluvas ĉ. 1700 mm, en ĉiuj monatoj pluvas, tamen la kulmino estas en oktobro.

Trafiko
-------

Ejido estas konektita al Merido por publika transporto, inkludante la trolebusan sistemon.

Vidindaĵoj
----------

* historia muzeo
* du ĉefaj kirkoj kaj malgrandaj kapeloj

Fontoj
------

* Franca Vikipedio helpe Guglo
* mapo, distancoj Arkivigite je 2015-07-10 per la retarkivo Wayback Machine
**Antal Endre Fekete,** /ˈɒntɒl ˈɛndrɛ ˈfɛkɛtɛ/ laŭ hungarlingve kutima nomordo **Fekete Antal Endre** estis hungardevena kanada matematikisto, ekonomikisto, altlerneja instruisto. Li apartenas al la aŭstra ekonomia skolo.

Antal Endre Fekete naskiĝis la 8-an de decembro 1932 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Antal Endre Fekete akiris matematikistan diplomon en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 1955. Depost falo de la hungara revolucio de 1956 li disidis al Kanado, kie li ekinstruis en en:Memorial University of Newfoundland en 1958. Li emeritiĝis samloke en 1993 jam kiel profesoro. Dum ĉi tiu periodo li ankaŭ prelegis kiel gasto en pluraj konataj eksterlandaj universitatoj, krome inter 1990-1995 li estis kongresa konsilisto. Ekde 2005 li estas profesoro en instituto de Missoula.

Profesoro Fekete estas aŭtoro de libro Reala Lineara Algebro kaj pluraj artikoloj pri matematiko. Li elpensis senfine multajn ciferojn plej ekonomie.

Kiel ekonomisto, Fekete estis memlernanto. En 1996 lia eseo "Whither Gold?" gajnis en konkurso. Li faris ankaŭ esploradojn kaj prelegis pri ekonomiaj temoj. Li strebis por restari la orojn, kiel valuton.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Real Linear Algebra* (1985)
* *Critique of Mainstream Austrian Economics* (kunverkisto, 2019)
* *Credit And The Two Sources From Which It Springs* (kunverkisto, 2019)

Vidu, aŭdu ankaŭ
----------------

*

Fontoj
------

* anglalingva biografio kun foto
* anglalingva biografio kun foto Arkivigite je 2019-11-18 per la retarkivo Wayback Machine

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 667781
* GND: 1074259416
* LCCN: n83125081
* VIAF: 204777617
* ISNI: 0000 0000 8452 1348
* SUDOC: 075713047 156471507, 075713047
* BNF: 166245730
 |
**Laodamia** (helene **Λαοδάμεια**, latine  *Laodamia*) estas en la helena mitologio nomo de minimume tri virinaj personoj.

Laodamia - edzino de Tjesto
---------------------------

Aperis en kruelaj Mikenaj eventoj, kiuj daŭris dum kelkaj generacioj. Per sia krueleco estis famoza aparte la reĝo Pelopso, daŭrigis ilin liaj filoj Atreo kaj Tjesto. Ĝuste Tjesta edzino fariĝis tiu ĉi Laodamia. 

Familiara malamo okazigis, ke ambaŭ fratoj efektivigis venĝon pere de filoj de tiu alia tiel, ke siaj nevoj edukis kiel siaj propraj filoj kaj misuzis ilin kiel murdistoj de siaj patroj. Murdo de Atreo pere de sia filo ne sukcesis. Male Atreo elpensis kruelan venĝon: ŝajnige invitis sian fraton en Mikenon kaj en festeno prezentis al li viandon de mortigitaj Tjestaj filoj. Ŝokita Tjesto trovis en eksterlando Atrean filon Aigiston, pretigis lin por reveno hejmen kaj murdo de la patro. La murdo estis plenumita kaj sanga historio de la familiaro finita.

Laodamia - edzino de Protesilao
-------------------------------

Protesilao estis laŭ mitoj la unua el Grekoj, kiu surpaŝis sur Trojan bordon kaj laŭ delonga orakolo estis ankaŭ kiel la unua en la Troja milito mortigita. 
Laodamia pro funebro pri morto de sia edzo kreis lian statuon kaj paroladis al ĝi. Dioj kun la vidvino samsentis kaj pro ilia ordono la dio Hermeso venigis la mortinton el la submondo. Sed kiam Laodamia devis adiaŭi lin duafoje, pro funebro memmortigis sin.

Laodamia - filino de Belerofono
-------------------------------

Pri tiu ĉi Laodamia oni scias el mitoj, ke estis filino de la heroo Belerofono.Ŝi fariĝis amantino de la plej alta dio Zeŭso kaj naskis al li filon Sarpedonon, kiu pli poste fariĝis heroo de la Troja milito kiel ligano de Trojo kaj batalis fronte de armeo de Likianoj.

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Láodemeia en la ĉeĥa Vikipedio.*
**Antal Dúl,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Dúl Antal** estis hungara bibliotekisto, eldonisto, filozofo.

Antal Dúl naskiĝis la 10-an de junio 1945 en Kecskemét, li mortis la 11-an de februaro 2018 en ?.

Biografio
---------

Antal Dúl studis en teologia akademio en Romo inter 1967-1972, poste li laboris en biblioteko de Hungara Scienca Akademio ĝis 1993. En la frua 1968 li renkontiĝis kun Béla Hamvas kaj Dúl adoptis filozofion de Hamvas, kiu post monatoj mortis. Depost fino de la socialismo Dúl estis propagantisto de ideoj de Hamvas, eĉ li fondis eldonejon por eldoni librojn de Hamvas. (Memoru: tiuj libroj ne povis aperi dum la socialismo). Li ricevis premion en 1996.

Lia libro
---------

* *Önismeret, emberismeret, világismeret* (kunaŭtoro, 2004)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Antal Dúl en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 679838
* LCCN: nb2010026136
* VIAF: 64293221
* ISNI: 0000 0000 8144 069X
 |
kivao de la Prapuebla kulturo en Nov-Meksiko
**Kivao** (**Kiva** en hopia lingvo) estas subtera kamero en la vilaĝoj de la Prapuebla kulturo, en sudokcidenta Usono. Ĝi estis uzata dum festoj kaj komunaj ceremonioj; ĝia muro estis pentrita.

Ĉar la kivao ligiĝas al origino de unu familio en la tribo kaj la pueblo-komunumo konsistas ĉiam el du aŭ pli da gentoj, tiel en unu vilaĝo estis ĉiam du aŭ pli da kivaoj.

En la grundo de la kivao oni elformis kaveton (**sipapu**), kiu estas simbola devenejo de la tribo. Kvankam kivao gravis ĉefe en ritaj ceremonioj (tiun celon servis la altaroj), la vilaĝaj viroj uzis ĝin kiel okazan renkontiĝejon por politikumado. La virinoj estis preskaŭ ĉiam for-malpermesitaj de la kivao.

La plej fruaj kivaoj tradicie estis rondaj, deklivaj, kontraste al la kvadrataj kaj longkvadrataj pueblo-konstruaĵoj. La kivao elformiĝis el la praaj kavdomoj de la Prapuebla kulturo. La pueblo-indianoj, ĉefe la hopioj kaj zunjioj estas posteuloj, heredantoj de tiu kulturo.

La kivao-murpentraĵoj formas sanktulojn kaj ĉiutagaĵojn de la tribo. La bildoj estas geometriaj, dominas la rektaj linioj kaj formas rond-pentraĵon. Oni ofte surkovris la pentraĵojn per aliaj murtavoloj kaj pentris novajn pentraĵojn per mineralaj farboj.

* Kategorio Kivao en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**László DÉS** [lAslO dEŝ], hungare **Dés László** estas hungara ĵazmuzikisto (saksofonisto, klarnetisto), komponisto, orkestrestro.

László Dés naskiĝis la 9-an de januaro 1954 en Budapeŝto.

Biografio
---------

László Dés frekventis muziklernejon, kie li lernis muzikilojn klarneto, saksofono kaj piano. Li komencis sian muzikan karieron en 1974, post 5 jaroj li fondis orkestron. En 1987 li estis unu el la fondintoj de orkestro "Trio Stendhal". Ili koncertadis en tuta Eŭropo kaj ankaŭ en Barato. Inter 1993-2003 li muzikadis sola, poste li fondis orkestron "Dés sextet". Foje li kunlaboris ekzemple kun Dorottya Udvaros, Juli Básti, György Cserhalmi, Róbert Koltai, Kati Kovács, Gábor Presser. Li havas edzinon. Li ricevis premion Kossuth en 2007, pli frue ankaŭ aliajn premiojn (ankaŭ eksterlande).

Diskografio aŭ liaj laboraĵoj
-----------------------------

* diversaj diskoj kun bandoj "Dimenzió", "Trio Stendhal" kaj "Jazz+Az"
* muzikoj por filmoj, ekzemple *Szerelem első vérig*, 1986; Ni neniam mortos!, 1993; *Patika*, 1994; *A miniszter félrelép*, 1997
* solaj kaj selektaj diskoj
* partoprenoj en aliaj diskoj
* 2 muzikaloj: En Eŭropo ie, 1995, Ni neniam mortos!, 2007

Fontoj
------

* Hungara Vikipedio

* Kategorio László Dés en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 410851
* GND: 135118530
* LCCN: no2004065181
* VIAF: 69118117
* ISNI: 0000 0000 8001 3987
* BNF: 13928043r
* MBA: 8de96d66-b7ab-4c2b-bd74-51af8d915d66
* NKC: xx0152019
 |
Franca Meza Masivo, kaj precipe Cantal (pr: kantal') en pasintaj jarcentoj tradicie ekspedis fortan nombron da laboristoj eksteren, por ekzemplo en jaro 1800 40 000 Cantal-aj laboristoj migris en ĉiajn angulojn de Francio, kaj 3 000-4 000 al Hispanio.

Tio estiĝis tradicio ĉefe en la vilaĝoj de la altebenaĵoj, kie paŝtejoj estas la ununura enspezfonto, kaj la vintroj estas longaj kaj rigoraj. Tial la loĝantoj plenumas tutan ĉielarkon da metioj: hakistoj, ĉevalvendistoj, grenrikoltistoj, kolportistoj, kaldronfaristoj, ladoprilaboristoj. Ili forestas de siaj vilaĝoj dum longaj tempoj, foje dekkvin aŭ dekok monatoj, eĉ du jaroj, ĝis kiam iliaj varostokoj estas elĉerpitaj.

Pri tio tradicioj estis tre lokitaj, laŭ vilaĝoj. Ekzemple en komunumo *Lugarde* plejmulto de la viroj estas kolportistoj de patro al filo. En *Chaudes-Aigues* (pr: ŝodezeg') ili estas specialigitaj kiel lignaĵistoj. Tiuj de *Pleaŭ* (pr: pleo') estas famaj pro sia talento kiel kaldronistoj; en 1806 la kaldronistoj el *Pleaux* estas disigitaj en tuta Francio, pluraj establis sin eksterlande ĉefe Nederlandon, kaj Hispanion. 

En Parizon:
Fine de la 19-a jarcento la aŭvernjanoj venintaj konsistigadis grandan parton de la loĝantaro de Parizo, ili venis, ĉefe por krei malgrandajn butikojn kaj trinkejojn. La aŭvernjanoj iĝis tiom multaj, ke aperis kun ili "aŭvernjaj baloj" por ili, kie komence oni ludis la tradiciajn dancojn kun la tradicia sakŝalmo, aŭ france *musette* (pr: müzet'), poste sakŝalmoj estis antataŭigitaj per nove inventita akordiono aŭ tirharmoniko; tio estis la origino de muzika popola genro musette, kiu iĝis furora dum unu jarcento, kaj ofte iĝis eksterlande simbolo de franca popola kulturo.
**Siria Dezerto** (en araba: بادية الشام, bādijat aŝ-ŝām; konata ankaŭ kiel siri-araba dezerto) estas kombino de stepo kaj dezerto troviĝanta en la nordo de la Araba Duoninsulo kiu kovras pli ol 500.000 km². La dezerto estas tre rokenhava sed ebena.

La siria dezerto estas parto de la reto Al-Hamad, kiu enhavas partojn de Turkio, Sirio, Irako, Jordanio kaj Saŭdarabio. Ĝi limas okcidente kun la valo Orontes, kaj ties orienta limo estas la rivero Eŭfrato. Norde, la dezerto malfermiĝas al zonoj pli fruktodonaj el herbo. Sude, ĝi etendiĝas al la dezertoj de la sudo de la Araba Duoninsulo. Multaj dezertetoj ekzistas ene de la dezerto de Sirio, kiaj Palmiro. Damasko troviĝas en oazo. La pejzaĝo estas eksterordinara kaj formiĝis per fluoj el vulkana lafo de la regiono de Jebel Druso en la suda Sirio. La siria dezerto estas la natura hejmo de la siria hamstro.

Notoj
-----

1. ↑
2. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2008-01-13. Alirita 2008-01-13.
3. ↑

Vidu ankaŭ
----------

* Geografio de Sirio
* Geografio de Irako

* Kategorio Siria Dezerto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Socialismo kun homa vizaĝo** (ĉeĥe: *socialismus s lidskou tváří*, slovake: *socializmus s ľudskou tvárou*) estis politika programo anoncita per Alexander Dubček kaj liaj kolegoj kiam li fariĝis prezidanto de la Komunista Partio de Ĉeĥoslovakio en januaro 1968. Ĝi estis procezo de milda demokratiĝo kaj politika liberaliĝo kiu ankoraŭ povigus la Komunistan Partion konservi realan regpovon.

Origino
-------

La programo estis provo venki la senreviĝon de la ĉeĥoslovaka popolo kun la politika kaj ekonomia situacio tiuepoka. Kiel sugestas la nomo, la planno estis spiri novan vivecon en la idealojn de socialismo, kiu perdis popularan subtenon pro la registara politiko de la antaŭaj du jardekoj. Ĝi neniam intencis rekrei merkatan kapitalismon. La postvenintaj evoluoj estis nomiĝonte la Praga printempo.

Programo
--------

La programo komence elvokis pli grandan partoprenon de la popolo en loka kaj landa politiko sub la ombrelo de la Komunista Partio, por pli granda libereco de la gazetaro kaj de kulturo, kaj emfazis la bezonon de persona agado ekonomie. La plej malamitaj reprezentantoj de la antaŭa regnostilo estis ellasita.

La programo kontemplis nek la ekziston de sendependaj politikaj partioj nek privata posedeco de kompanioj. Partopreno en Orientaj Blokaj strukturoj ne estis kontestita. La okazaĵoj de la Praga Printemo, precipe ilia rapideco kaj pliserioziĝo, preterpasis la originan programon, surprizante kaj konsternante ĝiajn aŭtorojn.

Subpremo
--------

La Sovetunio timis perdi kontrolon de la lando kaj invadis Ĉeĥoslovakion je la 21-a de aŭgusto, 1968, kun 200.000 trupoj kaj 5000 tankoj. La liberaligaj reformoj estis eliminitaj ŝtup-post-ŝtupe, kaj la lando eventuale reiris al la centrigita skemo kun la Komunista Partio, kiu organizis ĉiun aspekton de politika kaj ekonomia vivo. La plejparto de la influaj homoj engaĝiĝintaj en la programo perdis ilian politikan regnopovon kaj estiĝis celoj de persekuto.

Rezulto
-------

La nur travivinta ŝanĝo estis la federaliĝo de la lando (per la kreo de la Ĉeĥa Socialista Respubliko kaj la Slovaka Socialista Respubliko en 1969). La Komunista Partio baldaŭ nomis "socialismon kun homa vizaĝo" kiel "provo detrui la avantnaĝojn de socialista socio kaj repreni la malnovan sistemon de homekspluatado" kaj akuzis ockidentan imperialismon kaj elmigrintoj de la komenco kaj flegado de la programo.

En 1987 la Sovetunia estro Miĥail Gorbaĉov agnoskis, ke sia liberaliga politiko de *glasnost* kaj *perestrojko* ŝuldis multon al la *socialismo kun homa vizaĝo* de Dubček. Kiam demandita tion, kio estis la diferenco inter la Praga Printempo kaj siaj propraj reformoj, Gorbaĉov respondis, "Deknaŭ jaroj."
**Piotr Stanisław Polak** (naskiĝis la 20an de januaro 1961 en Grabinka (komunumo Zadzim, distrikto Poddębicki) – pola politikisto, agrikulturisto, municipano, parlamentano (sejmano) de Pola Sejmo dum la 6a, 7a kaj 8a oficperiodoj (de la jaro 2007) - el la Balot-regiono n-ro 11 en Sieradz el la Balot-komitato de Rajto kaj Justeco. Ano de la Parlamenta Grupo de la Lingvo Esperanto. En la balotoj por Pola Sejmo en oktobro 2019 li kandidatis el la Balot-komitato de Rajto kaj Justeco kaj sukcese akiris mandaton al Pola Sejmo.

Biografio
---------

En la jaro 1985 li finis Agrikulturan Akademion en Poznano, la fakultaton pri agrikultur-mekanikigo. Post la studoj laboris kiel bienulo en propra terkulturejo. Dum la jaroj 1994–2002 estis ano de la Komunuma Konsilantaro en **Zadzim**, kaj poste de la jaro 2006 li esi ano de la Distrikta Konsilantaro en la distrikto Poddębicki. De la jaro 2006 ĝis 2007 li estis Distrikt-estro (Starosto) de la distrikto Poddębicki. Li aktivas en Katolika Agado.

En la Parlamentaj Balotoj en Pollando en la jaro 2007 akiris mandaton de la parlamentano de Pola Sejmo de la 6a oficperiodo el la listo de Rajto kaj Justeco. Li startis en la Balot-regiono n-ro 11 en Sieradz, ricevante la 6747 da voĉoj. Dum la sekvaj balotoj en la jaro 2011 li estis reelektita akirante 9022 da voĉoj kaj ricevis mandaton de la parlamentano de la 7a oficperiodo de Pola Sejmo. Sen sukceso li startis el Pollando en la Balotoj por Eŭropa Parlamento en la jaro 2014. En la Parlamentaj Balotoj en Pollando en la jaro 2015 akiris mandaton de la parlamentano de Pola Sejmo de la 8a oficperiodo el la listo de Rajto kaj Justeco. Li startis en la Balot-regiono n-ro 11 en Sieradz, ricevante 16637 da voĉoj. En la balotoj por Pola Sejmo en oktobro 2019 li denove kandidatis el la Balot-komitato de Rajto kaj Justeco en la Balot-regiono n-ro 11 en Sieradz kaj sukcese akiris mandaton al Pola Sejmo, ricevante 34056 da voĉoj.

Esperanto
---------

maldekstra

Li estas favora por Esperanto.

De la jaro 2015 li kadre de Katolika Agado kunlaboras kun loka esperantisto de Aleksandrów Łódzki **Stanisław Staszewski** kiu konvinkis lin en majo 2017 aliĝi al la Parlamenta Grupo de la Lingvo Esperanto (PGLE) (, ). Same en la jaro 2019 li intencas labori en la Parlamenta Grupo de la Lingvo Esperanto.

Vidu
----

la Parlamenta Grupo de la Lingvo Esperanto (PGLE)

Distingoj
---------

La 15an de aŭgusto 2017 parlamentano Piotr Polak ricevis la **Merit-Krucon**, la distingilon de la Asocio de Batalveteranoj de Respubliko Pollando kaj eks-Politik-Malliberuloj ()

Bibliografio
------------

Referencoj
----------

* Kategorio Piotr Polak en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 593000
 |