recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Ladislav BOHÁČ** (naskiĝis la 14-an de aprilo 1907; mortis la 4-an de julio 1978) estis ĉeĥa aktoro.

Li studis aktorecon en konservatorio. La teatro estis lia vivo, li dediĉis sin al ĝi seninterrompe ĝis sia morto. Li trairis tra ĉiuj fakoj, ekde roloj de amantoj tra karakteraj staturoj ĝis staturoj kun aroganteco rigardantaj ĉiuflanken ĉirkaŭ si.

Li brile taŭgis por filmo dank‘ al sia agrabla aspekto kaj la voĉo. Lia unua pli granda filma figuro estis kamparana junulo, kaj kamparanajn karakterulojn, junulojn de duraj karakteroj kaj sincera sento li kreadis poste iom post iom antaŭ filma kamerao ĝis fino de la 40-a jaroj de la 20-a jarcento. El ĉiuj estas karakteriza lia rolo de filo, filo de obstina kamparano, kiu prefere forlasos bienon, antaŭ ol li rezignus pri sia amantino en filmigita transskribo de romano de Jan Drda *Urbeto sur polmo.* Lia kunulino en tiu ĉi filmo estis Marie Glázrová. Li prezentis kun ŝi je kelke da jaroj antaŭe en ekrano aktorkoncerton en dramo *Gardisto n-ro 47*, kie li rolis perfidan kaj sensentan foiriston, kiu, forloginte edzinon de maljuna gardisto, pro malfeliĉa hazardo mem estos fininta tragike.

Sed filmistoj elektis lin en la 30-aj kaj la 40-aj jaroj de la lasta jarcento precipe en rolojn de inteligentaj junaj viroj. Sed Boháč ne estis kreanta tiujn ĉi unuavide simplajn rolojn skeme, sed li estis donanta al ili emociecon kaj verecon. Filma kritiko riproĉis lin pro certa deklamo de lia proklamo, sed ĝi ne estis rajta (ĝi igis sin influi de liaj roloj en teatroj), ĉar Boháč estis siatempe male unu el malmultaj vere naturaj aktoroj. Filmoj, en kiuj li kreis verajn kaj home sincerajn figurojn, estis ekz. *La lernejo, bazo de la vivo*, legiana filmo *Zborov* ka.

Intertempe li kreis deŝirantan fuguron de senĉese ebria kaj senkaraktera metalurgisto en filmo *Sireno*. Lia kunulino ĉi tie estis Marie Vášová, kun kiu li poste ankoraŭ renkontiĝis en filmo *Kariero*.

Post la dua mondmilito malfermiĝis lia galerio de grandstaturaj historiaj staturoj, ekz. rolo de **Jan Rokycana** en la unua kolora ĉeĥa filmo *Jan Roháč el Dubé* kaj **Jakoubek ze Stříbra** en filmoj *Jan Hus* kaj *Jan Žižka*.

Pli malfrue, bedaŭrinde, li kreadis en ĉeĥa filmo nur apudajn staturojn de direktoroj, partiaj funkcionuloj, homoj malgajhumoraj kaj arogantaj. Eble dank‘ al ili juna publiko akiris en la sesdekaj jaroj imagon, ke temas pri aktoro de maljuna tipo, skema kaj monotona. Sed kian surprizon li preparis al siaj spektantoj, sed ne en filmo, sed sur scenejo – ne nur ke li estis arta estro de tiam avantgarda **Teatro Malantaŭ pordego**, sed li kreis ĉi tie neordinarajn staturojn en teatraĵoj *Ŝnuro kun unu finaĵo* laŭ Nestroy kaj en Verda papago verkita de Schnitzler.

Li verkis pri sia laboro kaj kreado libron Mil kaj unu vivo, kiu aperis nur post lia morto en la jaro 1981.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 36809
* GND: 121095908
* LCCN: n82141277
* VIAF: 27918431
* ISNI: 0000 0001 0962 0183
* NKC: jk01012469
 |



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Kategorio Ladislav Boháč en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Blankaj barbadanoj** estas civitanoj aŭ loĝantoj de Barbado el eŭropa deveno. La majoritato de Blankaj barbadanoj descendas el anglaj, irlandaj, portugalaj, kaj skotaj setlantoj, kiuj alvenis dum la epoko de koloniismo de Reĝlando de Granda Britio ; krome ankaŭ homoj de juda deveno estas ofte klasita kiel Blankaj barbadanoj. Aldone, kelkaj el tiuj kiuj estas konsiderataj kiel Blankaj barbadanoj havas almenaŭ parte nigrulajn praulojn kaj inverse.

Dekomence eŭropanoj konstitutis la majoritaton de la loĝantaro de Barbado, ĉar la insulo estis uzita kiel prizona kolonio multe kiel okazos ĉe Aŭstralio poste, ĝis la transiro de la ekonomio de Barbado al nova bazita sur la produktado de sukerkano; tiam la importado de afrikaj sklavoj al la insulo ŝanĝis la demografion de la insulo, kio faris el blankuloj minoritaton. Dum multe de la kolonia periodo, blankuloj formis la politikan kaj ekonomian eliton. Ekde la sendependeco el Britio en 1966 kiam plej el blankaj barbadanoj foriris al Britio, plej el la politika povo estis prenita de la nigrula majoritato, tamen blankuloj ankoraŭ plutenas gravan ekonomian influon; kaj multaj negocoj de la insulo estas posedo de Blankaj barbadanoj.

Inter Blankaj barbadanoj, estas subklaso konata kiel Ruĝkruruloj; nome descendantoj de devigitaj laboristoj, kaj prizonuloj importitaj al la insulo, kiuj historie formis malavantaĝitan grupon ene de la socio de Barbado.

Notoj
-----

1. ↑   JewishJournal.com. Arkivita el la originalo je 2012-03-18. Alirita 2014-02-28.
2. ↑   Government of Barbados History. Arkivita el la originalo je 2009-04-26. Alirita 2014-02-28.
3. ↑
**Ladislav BALA**, karesnome "Lada", (naskiĝis la 28-an de aŭgusto 1920 - mortis la 12-an de majo 2006) estis ĉeĥa esperantisto, honora membro de ĈEA.

Membro de Esperanto Klubo Třebíč, dum multaj jaroj laboris ĉe organizado de Someraj Esperanto-Tendaroj en Lančov. La historion de la tendaro li dokumentis per fotografa ekspozicio (instalita en la tedaraj oficiejo kaj manĝejo) kaj per detala statistiko pri la partoprenantoj de la kursoj en la tendaro.

Li naskiĝis en Hradec Králové. Lia avo, atamano de kozakoj, Dimitrij Bala, estis mortigita dum la batalo kontraŭ la revolucio de bolŝevikoj en Rusio. La avino estis pola princino. Lia patro kun edzino kaj la plej aĝa filo forkuris Ĉeĥoslovakion. Krome de Lada naskiĝis en Hradec Králové ankoraŭ lia fratino. Lia pli aĝa frato aliĝis al nia aviadista armeo. En la tempo kiam la nazioj komencis politikan agadon kontraŭ nia respubliko, aliĝis 17-jara Lada en nian armeon. Post unu jaro li fariĝis serĝento kaj fariĝis komandanto de bunkro ĉe landlimo de Vranov nad Dyjí ĉe strataj serpentoj. Li trovis knabinon en proksina urbo Moravské Budějovice kaj pli poste fianĉiĝis al ŝi. Lia frato foriris kiel aviadisto batali kontraŭ nazioj al Britio. Pli poste la kolonelo Bala fariĝis anstataŭanto de brita marŝalo nia generalo Janoušek. Post milito li revenis hejmen kaj de komunisma regado estis arestita kiel malamiko de popolo. De malliberejo li forkuris al Germanio kaj pli poste al Usono. Lada, lia frato perdis pro tio sian laborlokon kiel cefo de poŝtoficejo. Neniu volis okupi lin. Finfine li fariĝis vendisto en proksima vilaĝo ĉe Moravské Budějovice. Ĉefoj de vendejoj Jednota pli poste ordonis al li por unu jaro laboron en minejo de Ostrava. Dum katastrofo li restis kelkajn tagojn sub la tero. Li estis savita tute blankhara kaj blankbarba. Post reveno hejmen li laboris en oficejo de vendejoj Jednota.

La SET li unuafoje vizitis en la jaro 1961. Tiam venis du barbuloj. Li kaj Mirek Hlaváč el Plzeň - Leontodo. Mirek estis malpli aĝa kaj ĉiam havis en la tendo malordon. De tiu tempo Lada atakis min per prokrastoj kun kiu li devis dormi. Sed tamen ni fariĝis bonaj amikoj kaj de tiu tempo Lada helpis al mi organizi SET-ojn.

Li estis ne nur blanka barbulo, sed fariĝis ankaŭ simpatiulo por ĉiuj tendaranoj. Kiel oficisto de Jednota li sciis, kie aĉeti ekipaĵon por la tendara kuirejo, kie aĉeti malmultekostajn tolaĵojn. En la jaro 1968 ni aĉetis la unuan kabaneton „Junio". Ni aĉetis materialon kaj dum unu jaro Lada konstruis 4 samajn kabanetojn. Ĉiun liberan tempon li dediĉis al SET Lančov. Dum unu etapo li ne nur libertempis en SET, sed ankaŭ mastrumis aŭ instruis aŭ gvidis la etapon. 

Venis la maljuneco, venis la malfeliĉo pere de la morto de lia ŝatata edzino. Lada transdonis sian hejmon al sia nepino kaj iris al la domo de maljunuloj de sankta Antonio en Moravské Budějovice.

Por la SET Lančov kaj por Esperanto li faris multe. Dankon kara mia amiko, dankon Lada.
**Ĵeleznogorsk-Ilimskij** (ruse *Железногорск-Илимский*) estas urbo en Irkutska provinco en Rusio.

Priskribo
---------

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 25226501.
La urbo havas statuson de urbo ekde jaro 1965.
La interurba telefona kodo estas 39566, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).
Diferenco de la loka kaj moskva tempoj estas 5 horoj (en jaro 2005).
Geografiaj koordinatoj de la urbo estas: latitudo 56°35' norde, longitudo 104°07' oriente.
La urbo estas ĉe rivero Korŝuniĥa (Коршуниха) (kiu dedekstre enenfluas en riveron Ilim (Илим))
En la urbo estas fervoja stacio Korŝuniĥa-Angarskaja (ruse *Коршуниха-Ангарская*).

Demografio
----------

En jaro 1959 la urbo havis 2 mil loĝantojn.
En jaro 2002 la urbo havis 29,1 mil loĝantojn.

* Kategorio Ĵeleznogorsk-Ilimskij en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Rusio |


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 54034
 |
**Sándor Kovács** [ŝAndor kovAĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kovács Sándor** estis hungara katolika pastro, episkopo.

Sándor Kovács naskiĝis la 11-an de junio 1893 en Kecskemét, li mortis la 24-an de decembro 1972 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Sándor Kovács maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo, poste li studis teologion en seminario de Vác, poste jaron en Vieno. Li pastriĝis en 1915, poste li plulernis en Vieno. Inter 1917 kaj 1928 li estis dioceza pastro en Vác, poste preĝejestro en Kecskemét, de 1944 ĝis la emeritiĝo en 1972 li estis episkopo de diocezo en Szombathely. Li partoprenis en koncilio en Vatikano (1963–1966). Ekde 1931 li kontribuis en katolika periodaĵo en Kecskemét, kie li estis ĉefredaktoro inter 1938-1944. Li estis entombigita en Szombathely.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *A remény szigete. Evangéliumi elmélkedések.* (1931)
* *Út az oltár felé.* (1941)
* *Uram! Kihez menjünk? Eucharisztikus elmélkedések.* (1943)
* *Élesszük fel a magyar éjszakában az engesztelés hamvadó tüzét! Engesztelő szentóra* (1946)
* *Isten embere. Elmélkedések.* (1965)

Fontoj
------

* datenoj angle
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 725180
* LCCN: no2015112742
* VIAF: 166346405
* ISNI: 0000 0001 1379 6149
* SUDOC: 189685913
 |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Blankabrova tarsigero** |
| --- |
|  |
| Blankabrova tarsigeroBlankabrova tarsigero |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Paseroformaj *Passeriformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Muŝkaptuledoj *Muscicapidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Tarsiger* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***T. indicus'*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Tarsiger indicus****(Vieillot, 1817) |
|
|
|
| Konserva statuso |
| {{{220px}}}**Konserva statuso: Malplej zorgiga** |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Blankabrova tarsigero  |

 |
| v • d • r |

La **Blankabrova tarsigero** (***Tarsiger indicus***) estas specio de birdo de la familio de Muŝkaptuledoj kaj genro de Tarsigeroj. Tiu genro karakteras iel laŭ aspekto pro flaveca koloro en subaj partoj, sed kombine kun blua aŭ griza en supraj partoj; ĉe tiu specio la subaj partoj estas brunflavecaj aŭ ruĝoranĝaj, dum la supraj partoj estas tre grizaj kaj en la kapo elstaregas tre kontraste **blanka superokula strio** el la beko al la orelo, de kie venas la nomo *Blankabrova tarsigero*.

La specio, kiel ĉe multaj parencaj genroj, estas ekzemplo de seksa duformismo, ĉar la ino estas iom pli senkolora, dum la masklo montras en reprodukta plumaro tre malhelgrizajn suprajn partojn kie ege kontrastas la tre blanka superokula strio.

Ĝi troviĝas en Butano, Ĉinio, Barato, Birmo, Nepalo, Tajvano kaj Vjetnamio. Ties natura habitato estas moderklimataj arbaroj.

Referencoj
----------

* BirdLife International 2004. Tarsiger indicus[*rompita ligilo*]. 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 27an de julio 2007.
**Sándor KÉGL** [ŝAndor], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kégl Sándor**, estis hungara literaturhistoriisto, orientalisto, profesoro, membro korespondanta de Hungara Scienca Akademio (1906). Germane li uzis la nomon *Alexander von Kegl*.

Sándor Kégl  naskiĝis la 1-an de decembro 1862 en ekstera apartenaĵo de Kiskunlacháza (Szunyog). Li mortis la 29-an de decembro 1920 en ekstera apartenaĵo de Kiskunlacháza (Pusztaszentkirály).

Biografio
---------

Sándor Kégl frekventis universitaton en Budapeŝto, kie li multe lernis de Ármin Vámbéry kaj Péter Hatala, poste li plulernis en universitatoj de Vieno, Parizo, Oxford kaj Cambridge. En 1889 li studvojaĝis al Irano, kie li esploris en arĥivo de Teherano. Ekde 1893 ĝismorte li instruis en universitato en Budapeŝto. Li okupiĝis pri la persa kaj sanskrita literaturoj. Li kolektis imponan bibliotekon kun 11000 libroj, kiun MTA heredis.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Tanulmányok az újabbkori persa irodalom történetéből* (Studoj pri historio de la plej nova persa literaturo), (1892)
* *A perzsa népdal* (La persa popolkanto), (1899)
* *Perzsia* (Persio), (1903)
* *Bhagavad-gîtâ* (1911)

Fontoj
------

* biografio hungare (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero K kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)
* hungarlingva biografio


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 445581
* GND: 1011691175
* LCCN: nb2011007750
* VIAF: 162597693
* ISNI: 0000 0001 2035 6117
* SUDOC: 150608810
* BNF: 10244028p
* BIBSYS: 11024300
* NKC: jx20110331011
 |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Blankagorĝa muŝkaptulo** |
| --- |
|  |
| Blankagorĝa muŝkaptuloBlankagorĝa muŝkaptulo
 |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Paseroformaj *Passeriformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Muŝkaptuledoj *Muscicapidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Ficedula* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***F. monileger*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Ficedula monileger****(Hodgson, 1845) |
|
|
|
| Konserva statuso |
| {{{220px}}}**Konserva statuso: Malplej zorgiga** |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Blankagorĝa muŝkaptulo  |

 |
| v • d • r |

La **Blankagorĝa muŝkaptulo** (***Ficedula monileger***) estas paserina birdo de la familio de Muŝkaptuledoj kaj genro de Ficeduloj, indiĝena de sudorienta Azio. 

Tiu birdo estas ĝenerale bruna pli helbruna aŭ grizbruna supre kaj pli hela kaj iom helpunktita sube; ĝi havas helbrunan, flavecan aŭ blankecan superokulan strion, ne tiom markata kiel tiu de la proksime parenca la Neĝobrova muŝkaptulo, *Ficedula hyperythra*. Sed la plej klara distingilo estas la tre markata **blanka areo de la mentono kaj gorĝo bordita de tre nigra** kaj mallarĝa limo; tiu tre blanka zono nomigas la specion.

Ĝi troviĝas en Bangladeŝo, Butano, Ĉinio, Barato, Laoso, Birmo, Nepalo, Tajlando kaj Vjetnamio. Ties natura habitato estas subtropika aŭ tropika humida montararbaro.

Referencoj
----------

* BirdLife International 2004. Ficedula monileger Arkivigite je 2007-09-30 per la retarkivo Wayback Machine. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Downloaded on 25 July 2007.
La **cifereca televido** estas la cifereca alternativo al la analoga televido, en ĝi la sonaj, bildaj kaj aliaj informoj estas dissendataj sub formo de duumaj nombroj.

Ricevo
------

### Tera Cifereca Televido

La Tera Cifereca Televido estas unu el la plej malnovaj metodoj por ricevi ciferecan signalon. Oni nomas ĝin *aeran* ĉar ĝi trairas radielektran antenon por sia transsendo.

### Satelita Cifereca Televido

### Kabla Cifereca Televido

### IP-a Televido

### La sistemoj por cifereca televido en la mondo

Ne ĉiuj landoj adoptis la saman sistemon por cifereca televido, kiel montras la apuda bildo.
Jen la diversaj sistemoj por fiksa ricevo:

* DVB-T
* ATSC
* ISDB-T
* DMB-T

Tera cifereca televido dissendaj sistemoj laŭ landoj
### La transiro al la cifereca televido

Fine de 2009, 10 landoj komplete ĉesigis analogan teran dissendon. Multaj aliaj landoj planas tion aŭ jam komencis la transiron. La unua lando, kiu transiris al la cifereca televido estas Luksemburgio, en 2006, sekvata de Nederlando poste en 2006, Finnlando, Andoro, Svedio kaj Svislando en 2007, Belgio (Flandrio) kaj Germanio en 2008, kaj Usono, Danio kaj Norvegio en 2009.

La dissendo de analoga televido tra tera vojo ĉesos por tri kvaronoj de la franca loĝantaro en la 30-a de Novembro 2011. La Supera Konsilio pri Aŭdvido decidis la ĉesigon de la dissendo de la televidaj servoj en Bretonio per analoga tekniko en la 26-an de Majo 1999.

Transiro de la analoga televido al la cifereca televido en la mondo.

Legendo:
- ﻿ Finita transiro

- ﻿ Kuranta transiro

- ﻿ Nekomencita transiro

- ﻿ Sen datumoj

* Cifereca televido en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Cifereca televido en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Cifereca televido en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Cifereca televido en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Televido |
Koordinatoj: 50° 14′ 00″ N 12° 14′ 12″ O﻿ / ﻿50.23333 °N, 12.23667 °O﻿ / 50.23333; 12.23667 (mapo)

**Dolní Paseky** (ĝis la jaro 1947 ĉeĥe *Dolní Reuth*, germane *Niederreuth*) estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de urbo Aš, troviĝanta en distrikto Cheb. En la jaro 2021 daŭre vivas ĉi tie 58 loĝantoj.

**Dolní Paseky** estas ankaŭ nomo de katastra teritorio kun areo 6,36 km².

Geografio
---------

Dolní Paseky troviĝas en valo, proksimume 3 km oriente de Aš, sur ambaŭ bordoj de rivero Bílý Halštrov. Troviĝas ĉi tie pavilono kun minerala fonto, kies akvon veturas preni homoj el la tuta regiono de Aš.

Dank' al proksimeco de akvobaraĵo Bílý Halštrov Dolní Paseky estas ideala kabana regiono. Situas ĉi tie multe da refreŝigejaj kabanoj uzataj dum turisma sezono. Daŭraj loĝantoj vivas ĉi tie nur ĉirkaŭ kvardek.

Historio
--------

La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1315.

En la jaro 1889 estis en Dolní Paseky fondita tombejo. Post tio, kiam la germana loĝantaro estis en la jaro 1945 ellandigita, la tombejo estis dezertigita, tomboŝtonoj kaj metalaj krucumigaĵoj neniigitaj aŭ ŝtelitaj. Inter la jaroj 1994 ĝis 1996 la eksaj germanaj naskiĝintoj aŭ iliaj idoj decidiĝis krei el la tombejo pietan lokon. Kiel pruvas informtabuloj en la tombejo, tio ne estis facila laboro. La tombejo devis esti revitaligita kaj nove ekipita per barilo. Savitaj tomboŝtonoj estis dislokitaj en duoncirklon ĉirkaŭ nove kreita monumento. Multe pli forte kredantaj germanoj ĉi tie lasis mesaĝon: "*Tiu ĉi monumento movu per la konscio de tiuj, kiuj perdis kredon en Dion kaj estimon antaŭ la homo, ĝi estu averto por estontaj generacioj kaj ĝi estu espero por ĉiuj, kiuj klopodas pri historiaj vero kaj justeco kaj pri najbareco en la paco inter ĉeĥoj kaj germanoj.*"

Loĝantaro
---------

Evoluo de nombro de loĝantojLa datoj devenas el datumbazo de Vikidatumoj  

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 1869 | 664 |
| 1880 | 642 |
| 1890 | 636 |
| 1900 | 634 |
| 1910 | 626 |
| 1921 | 491 |

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 1930 | 578 |
| 1950 | 99 |
| 1961 | 101 |
| 1970 | 64 |
| 1980 | 57 |
| 1991 | 43 |

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 2001 | 39 |
| 2011 | 59 |
| 2021 | 58 |

Memorindaĵoj
------------

* Monumento al viktimoj de la 1-a mondmilito el la jaro 1931
* Ŝtona penta kruco.
* Pavilono de minerala akvo.
* Konstruaĵo de eksa lernejo el la jaro 1839.

Fotogalerio
-----------

* Penta krucoPenta kruco
* Elfluejo de minerala akvoElfluejo de minerala akvo
* Bílý HalštrovBílý Halštrov
* Revitaligita tombejo.Revitaligita tombejo.
* Monumento de la 1-a kaj la 2-a mondmilitoj.Monumento de la 1-a kaj la 2-a mondmilitoj.
* Dometoj.Dometoj.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rPartoj de urbo Aš (9) |
| --- |
| Aš ~ Dolní Paseky ~ Doubrava ~ Horní Paseky ~ Kopaniny ~ Mokřiny ~ Nebesa ~ Nový Žďár ~ Vernéřov |

 |
**Endre Kolossváry** [koloŝvAri], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kolossváry Endre** estis hungara inĝeniero, profesoro, vicsubministro. Lia frato estis Ödön Kolossváry.

Endre Kolossváry  naskiĝis la 24-an de decembro 1858 en Veszprém (urbo). Li mortis la 13-an de decembro 1939 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Endre Kolossváry frekventis mezlernejojn en Kalocsa, Pápa, Pozsony, poste li akiris diplomon en Reĝa Teknika Universitato József en 1881. Ekde la sekva jaro li laboris en Hungaraj Ŝtatfervojoj, ekde 1887 li havis postenon en ministerio pri laboro kaj trafiko. Inter 1891 kaj 1893 li gvidis poŝtan eksperimentan stacion. En 1909 li estis nomumita teknika gvidanto de ĵus fondita direkcio en poŝto kaj telegrafo. En 1928 li pensiuliĝis kiel vicdirektoro.

Lia nomo ligiĝas al establoj de aŭtomataj telefoncentraloj, vasta telegrafa reto, radiodissendoj kaj poŝtaj aŭtoj. En 1908 li aranĝis la unuan mondan kongreson de telefonaj kaj telegrafaj inĝenieroj en Budapeŝto. Li estis ankaŭ universitata privata profesoro.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *A távbeszélő berendezések használatának díjazása* (1914)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Emánuel Moór** [mOr], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Moór Emánuel** estis hungara pianisto, komponisto, inventisto.

Emánuel Moór  naskiĝis la 19-an de februaro 1863 en Kecskemét, li mortis la 20-an de oktobro 1931 en Chardonne VD (Svislando).

Memportreto de Emánuel Moór
Inventita piano de Emánuel Moór

Biografio
---------

Emánuel Moór devenis el juda-germana familio. Li frue lernis muzikon en la familio, poste li studis en Budapeŝto kaj Vieno. Liaj plej gravaj instruistoj estis Robert Volkmann kaj Anton Bruckner. En la aĝo de 18 li estis instruisto de piano en konservatorio de Szeged. Inter 1885 kaj 1897 li turneis unue en Usono, poste en Eŭropo. Li amiko estis Pablo Casals. Pro la 1-a mondmilito li translokiĝis al Svislando kaj ne plu li donis koncertojn. Li havis edzinon.

Lia inventita piano
-------------------

Li inventis novan pianon *Duplex-Coupler Grand Pianoforte* aŭ *Pleyel-Moór-piano*. Ĝi havas du klavarojn iom super unu la alian kun 2 pedaloj. La supra klavaro sonas en la pli alta oktavo. Ili helpas salti, atingi la oktavojn, krome faras novajn efektojn. La instrumento estis prezentita en 1928 kune kun sia brita edzino en Budapeŝto. Maurice Ravel diris, ke piano de Moór produktis tiujn sonojn, kiujn li vere celis en kelkaj el liaj verkoj.

Elektitaj komponaĵoj
--------------------

* operoj: *Die Pompadour*, *Andreas Hofer*, *Hochzeitsglocken*
* simfonioj, konĉertoj, rekviemoj

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto Arkivigite je 2019-03-27 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* anglalingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Emánuel Moór en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 634248
* GND: 117134864
* LCCN: n87822142
* VIAF: 32323706
* ISNI: 0000 0001 0885 6186
* SUDOC: 221558233
* BNF: 156573233
* MBA: 817a4e74-8370-4cab-a39b-f00c2e787abb
* BIBSYS: 8083147
* NKC: mzk2011620396
* ICCU: MUSV045808
 |
La **preĝejo Volfgango el Ratisbono** (Sankta Volfgango) estas romkatolika monumento historia en Hungario, en Sopron, pli frue en memstara vilaĝo Balf.

Historio
--------

Oni supozas, ke la kirko estis konstruita en la 15-a jarcento, sed estas dokumento, kiu mencias ĝin jam en 1336. Ĉirkaŭ en la 17-a jarcento la luteranoj uzis ĝin, en 1578 alvenis la unua luterana predikisto. En 1604 pro incendio la preĝejo bruldetruiĝis, sed la luteranoj renovigis ĝin jam post 2 jaroj. En 1686 la turkoj detruis la preĝejon, ĝi longe ne estis uzata. En 1673 la katolikoj reokupis ĝin kaj konsekris al Sankta Volfgango. Interne la freskoj estis pentritaj en 1957.

Konstruaĵo
----------

La konstruaĵo situas sola sur montetopinto en tombejo, kiu estis ĉirkaŭita per defenda muro. Parto de la defenda muro ankaŭ nun estas videbla kun 13 embrazuroj. La fasado estas simetria, meze la turo altiĝas kaj reliefas, la plej meze estas la enirejo. La malsupra parto estas kvadro, kiu transformiĝas en la unua etaĝnivelo al oklatera prismo. La turopinto estas piramido el ŝtonoj. La absido estas oklatero. Sub la sanktejo kriptoj estas videblaj. La altara bildo prezentas Sanktan Volfgangon.

Kermeso okazas en la 31-a de oktobro (la festotago de sankta Volfgango el Ratisbono).

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare
* hungare kun fotoj
* hungare


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Gábor Becker** [beker], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Becker Gábor** estas hungara arkitekto, altlerneja instruisto.

Gábor Becker naskiĝis la 1-an de julio 1952 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Gábor Becker maturiĝis en sia naskiĝurbo, poste li akiris arkitektan diplomon en Teknikuniversitato de Budapeŝto en 1975. Dum la junaj jaroj li ankaŭ violonĉelis kaj gitaris. Li komence laboris en arkitekta instituto, sed en 1983 helpe de stipendio li revenis al la universitato por instrui. Lia rango altiĝis de asistanto ĝis katedrestro. Li akiris sciencan gradon DLA en 1999, lia habilitiĝo okazis en 2006, tiam li estis ankaŭ dekano. Li ricevis arkitektan premion en 2013, ŝtatan en 2015. Lia edzino same estas arkitekto.

Liaj kontribuoj (elekto)
------------------------

* *Restoration of a Baroque Roof Construction* (2005)
* *Restoration of a modern concrete ribbed glass wall* (2010)
* *Possibilities of simulations in the planning of the retrofit of historical double skin windows* (kunaŭtoro, 2014)

Elektitaj planoj
----------------

* Kapelo Sankta Maria Helpo de Kristanoj (Fegyvernek) (1988-1992)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio[*rompita ligilo*]

Referencoj
----------

1. ↑

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 738396
 |


* Portalo pri Biografio
A. Du nemikseblaj likvaĵoj, ankoraŭ ne emulsiigitaj.  

B. Dufaza emulsio dispersigita en Fazo I.  

C. Malstabila emulsio laŭgrade separiĝas.  

D. La surfaktanto poziciiĝas ĝuste sur la interfacoj inter Fazo I kaj Fazo II, stabiligante la emulsion.
**Emulsio** estas miksaĵo de du aŭ pli likvaĵoj, kiuj ordinare estas nemikseblaj. Emulsioj estas parto de pli ĝenerala klaso da du-fazaj sistemoj je materio nomataj koloidoj. Kvankam la vortoj koloido kaj emulsio kelkfoje uzatas simile, emulsio devas uziĝi kiam ambaŭ fazoj, dispersitaj kaj kontinuaj, estas likvaj. En iu emulsio, unu livkaĵo (la dispersita fazo) dispersiĝas en la alia (la kontinua fazo). Kelkaj ekzemploj da emulsioj estas vinagretoj, lakto, majonezo kaj kelkaj pritranĉaj fluidaĵoj uzataj en metalurgio.

La kontakto inter du fazoj estas la apartiĝa surfaco. Tiu surfaco povas esti pli-malpli ebena kiel la surfaco de metala peco, ekz. la apartiĝo oleo/vinagro en ripoza vinagreto. Ĝi povas esti pli-malpli sfera kiel okazas pri akva guto.

Foje, unu el la fazoj aperas sub la formo de pecetoj aŭ gutoj miksitaj en alia fazo konsiderata "ujo", la du fazoj estantaj forte ligitaj; ekzemple, estas la kazo de "okuloj" post agitado de vinagreto. Estas "heterogena miksaĵo", pri kiu la konsisteroj estas nudokule distingeblas (aŭ minimume per mikroskopo); estas la kontraŭa kazo de homogena miksaĵo.

* Kategorio Emulsio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 534672
* GND: 4014626-1
* LCCN: sh85042950
* BNF: 119665885
* NDL: 00568753
* NKC: ph344893
 |
**Walter Borgius** (naskiĝis la 2-an de novembro 1870 en Frankfurto ĉe Odro; mortis la 1-an de oktobro 1932 en Berlin-Lichterfelde) estis germana ekonomikistoj kaj reprezentanto de la individuisma anarkiismo.

Li estis vicprezidanto de la berlina grupo de la Deutsche Esperanto-Gesellschaft en 1907/08.

Fine de la jaro 1908 la plej multaj estraranoj forlasis la asocion pro la diskuto pri reformoj de Esperanto. Borgius verkis broŝuron kun la titolo: *Warum ich Esperanto verließ. Eine Studie über die gegenwärtige Krisis und die Zukunft der Weltsprachen-Bewegung*.

En la historio de Esperanto li estas rigardata kiel idisto.

Borgius estis tre aktiva en diversaj sociaj movadoj antaŭ la Unua Mondmilito kaj havis personajn kontaktojn al gravaj personoj, kiel Helene Stöcker, Adolf Damaschke.

Li ricevis respondon al demando de Friedrich Engels.

Li estis kunlaboranto de revuoj.

En 1924 li havis akcidenton kaj perdis gambon.

Famkonata estas lia verko "Die Schule – ein Frevel an der Jugend", en kiu li kompilis kritikon al la strukturo kaj organizo de la lernejo.

Bibliografio
------------

* Warum ich Esperanto verließ. Eine Studie über die gegenwärtige Krisis und die Zukunft der Weltsprachen-Bewegung. Liebheit & Thiesen, Berlin 1908
* Die Schule – ein Frevel an der Jugend. Verlag Radikaler Geist, Berlin-Wendenschloss 1930 (1.–3. Tsd.)

Eksteraj ligiloj
----------------

* 


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 653234
* GND: 117621129
* LCCN: no2005018160
* VIAF: 8170054
* ISNI: 0000 0000 8195 6434
* SUDOC: 090226496
* BNF: 133412372
* BIBSYS: 90738026
* NKC: uk20211111699
 |
**Gábor Benedek,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Benedek Gábor** estis hungara bestokuracisto, altlerneja instruisto.

Gábor Benedek naskiĝis la 13-an de februaro 1920 en Budapeŝto, li mortis la 13-an de julio 2003 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Gábor Benedek akiris diplomon en veterinara fakultato de Reĝa Hungara Teknika kaj Ekonomia Universitato József en 1945, en la sekva jaro li doktoriĝis. Post la doktoriĝo li estis bestokuracisto en Nagyszénás, ekde 1949 ĉefbestokuracisto en Békéscsaba, pli poste li instruis en la fakultato en rango lektoro, samtempe li laboris en la bestokuracejo. Ekde 1954 li instruis en la kliniko, kie li atingis la statuson docento en 1958. Li kandidatiĝis en 1960 antaŭ la Hungara Scienca Akademio. Li gvidis la bestokuracejon inter 1962 kaj 1980, poste li pensiuliĝis. Li estis vicrektoro inter 1962-1966. Li okupiĝis plej ofte pri kunikloj.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Epefesték-vizsgálatok klinikai szempontból egyes háziállatfajokban* (disertaĵo, 1960)
* nemedicinaj verkoj sub pseŭdonimo „Hegyi Bernát"

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* [*rompita ligilo*]

Referencoj
----------

1. ↑

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 714194
 |
**Endre János Makai** [jAnoŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Makai Endre János** estis hungara matematikisto, profesoro, kemiisto.

Endre János Makai  naskiĝis la 5-an de novembro 1915 en Budapeŝto. Li mortis la 8-an de novembro 1987 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Endre János Makai akiris pedagogian diplomon en Scienca Universitato Péter Pázmány en 1938. Post la diplomo li vivtenis sin 3 jarojn el hejma edukado de studentoj. Inter 1941 kaj 1944 li estis kemiisto en uzino pri medikamentoj. Li doktoriĝis el matematiko en 1942 antaŭ Lipót Fejér, poste li denove laboris en alia uzino. Post la 2-a mondmilito li laboris en laboratorio. Inter 1951 kaj 1961 li estis docento, poste katedrestro en Teknika Universitato de Budapeŝto, en 1952 li kandidatiĝis, post 3 jaroj li doktoriĝis antaŭ Hungara Scienca Akademio. En 1962 li eklaboris en matematika instituto, ekde 1970 li estis institutestro. En 1967 li estis UNESCO-spertulo en Barato. Li instruis ankaŭ en Scienca Universitato Loránd Eötvös, ekde 1972 en rango titulara universitata profesoro. En 1980 li pensiuliĝis, tamen poste li estis konsilisto. Li ricevis premiojn en 1970 kaj 1973. Li okupiĝis precipe pri diferencialaj ekvacioj.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *U"ber die Nullstellen von Funktionen, die Lo"sungen Sturm-Liouvillescher Differentialgleichungen sind* (1944)
* *A class of systems of differential equations and its treatment with matrix methods I.* (1957)
* *Sur la convergence des se'ries de Fourier des fonctions de carre' sommables* (1963)
* *On the summability of Fourier series of L^2 integrable functions IV.* (1969)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 231-a paĝo) Arkivigite je 2016-03-04 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio kun foto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Gábor Csalog** [ĉalog], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Csalog Gábor** estis hungara pianisto, mezlerneja kaj altlerneja instruisto. Lia patro estis Zsolt Csalog, lia patrino Éva Pócs, lia frato Benedek Csalog.

Gábor Csalog  naskiĝis la 17-an de majo 1960 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Gábor Csalog komencis pianludi en 1966. Li studis jam inter 1972-1977 en speciala talenta klaso de Muzikakademio de Budapeŝto, poste li studis pianludon same en la Muzikakademio ĝis 1982. Liaj plej gravaj instruistoj estis Zoltán Kocsis, Dezső Ránki, György Kurtág, Pál Kadosa kaj András Schiff. Ekde 1980 li iĝis kolego de György Kurtág. Csalog kompletigis la studojn sub György Sebők en Universitato de Indianao inter 1983-1987, kie li estis ankaŭ asistanto 2 jarojn. Hejmenveninta li ekinstruis en la konservatorio, ekde 2005 en Muzikarta Universitato Franz Liszt. Habilitiĝo okazis en 2011. Li prezentas plej ofte la hungaran nuntempan muzikon. Li ricevis premiojn en 2003 kaj 2012.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 632160
* GND: 132506157
* LCCN: nr93034888
* VIAF: 56485662
* ISNI: 0000 0001 1063 7820
* SUDOC: 179355333
* BNF: 14756518v
* MBA: fa400bb9-0f6b-4cb3-b4e4-c1aa36ea3e8c
 |
**Dobersdorf,** hungare **Dobrafalva** estas iama vilaĝo, nun parto de Rudersdorf (Burgenlando) en Aŭstrio, en federala ŝtato Burgenlando, en distrikto de Jennersdorf.

Dobersdorf en la mapo

Bazaj informoj
--------------

* 47° 01′ 20″ N 16° 08′ 30″ O﻿ / ﻿47.02222 °N, 16.14167 °O﻿ / 47.02222; 16.14167 (mapo)Koordinatoj: 47° 01′ 20″ N 16° 08′ 30″ O﻿ / ﻿47.02222 °N, 16.14167 °O﻿ / 47.02222; 16.14167 (mapo)
* Poŝtkodo: 7571
* Telefonprefikso:
* Aŭtokodo: JE
* Loĝantaro: 480

Situo
-----

Dobersdorf situas laŭ rojo. Jennersdorf troviĝas je 16, Güssing 25 km-oj.

Historio
--------

La unua mencio pri la vilaĝo okazis en 1157 laŭ slava formo "Dobrovnuk", tiam apartenanta al grafa bieno de Németújvár. En 1289 ne tro longe aŭstra princo Albreĥto okupis la komunumon. En 1605 Stefano Bocskai, en 1622 Gabrielo Bethlen, en la 1700-aj jaroj Francisko Rákóczi la 2-a bruldetruis la vilaĝon. En 1666 loĝis en Dobrafalva 295 homoj en 67 domoj, en 1787 537 homoj en 86 domoj, en 1830 666 homoj en 92 domoj. En 1871 lernejo konstruiĝis. En 1910 tie 1727 homoj, plejparte aŭstroj. Ĝis 1921 la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Vas (reĝa departemento), al distrikto de Szentgotthárd, poste al Aŭstrio (dume inter 1938-1945 al Germanio). La lasta inundo en 1926 okazis, en la sekva jaro digo konstruiĝis. Dobersdorf aliĝis al Rudersdorf en 1971.

Vidindaĵoj
----------

* romkatolika preĝejo omaĝe al (Serpa) Dipatrino de 1830

* Kategorio Dobersdorf (Burgenlando) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Endre Kriston** [kriŝton], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kriston Endre** estis hungara katolika episkopo, preposto, abato, pastro, membro de supera ĉambro.

Endre Kriston  naskiĝis la 15-an de aprilo 1877 en Kemecse, li mortis la 3-an de majo 1960 en Eger.

Biografio
---------

Endre Kriston abiturientis en cisterciana gimnazio en Eger en 1895, poste li studis teologion en Teologia Altlernejo (Eger) de la sama urbo. Li pastriĝis en 1899. Li komencis la pastran servon en Kál, poste en Eger, kie li ankaŭ instruis. Iom poste li servis en administracio de József Samassa. Li doktoriĝis en 1903. Li estis arĥivisto, sekretario kaj notario inter 1904 kaj 1912. Li estis nomumita papa ĉambelano (1914), kanoniko (1917), abato (1919). Dum la Hungara Sovetrespubliko li estis arestita. En 1923 li iĝis titulara episkopo, en 1930 preposto, inter 1931-1944 senatano. Post la 2-a mondmilito li estis arestita pro falsaj akuzoj. Li estis entombigita en tombejo, sed post jardekoj la tombo estis metita al kripto de Baziliko de Eger.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Emlékezések az Egri Irodalmi Egyesület megalakulásáról* (1875)
* *A két Daru testvér* (1912, ankaŭ slovake kaj germane)
* *A beszélő madár* (1918)
* *Emberfészkek* (1935)

Memorigiloj
-----------

* memortabulo en preĝejo en Kemecse (1949)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Endre Kriston en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 627809
* VIAF: 164566118
* ISNI: 0000 0001 1283 5409
 |
**JENEI Endre** estis hungara kuracisto, patologo, higienisto, mikrobiologo, universitata profesoro, laŭreato de Kossuth-premio (1963) naskita en Radnót la 26-an de aŭgusto 1891 kaj mortinta en Debrecen la 10-an de aŭgusto 1970.

Biografio
---------

Endre Jeney diplomitiĝis en la Universitato de Koloĵvaro (1914), poste li laboris en la instituto ĝenerala pri patologio kaj medecino de la universitato (1914–19), kuracisto de la epidemia instituto (1919–20), poste memstra korpushigienisto, esploristo kaj instruisto en la instituto de la universitato de Segedo (1921–34). Dume 1922 plustudis en instituto de Robert Koch en Berlino. Li ricevis dufoje Rockefeller-stipendion: en 1923 al universitato Columbia (Novjorko), al universitato Harvard (Bostono); poste li studis per esplorstipedioj en Anglio, Germanio, Danio (1928) kaj al instituto Pasteur (1925). En 1925 oni habilitis lin privatprofesoro en Szeged, li estis publika ordinara profesoro de la universitato (1928–34). De 1934 ĝis 1963 prelegis en la universitato de Debrecen, li estis dekano, direktoro de la filio debrecena de la publiksana instituto (Közegészségügyi Intézet), same en 1945 direktoro de la Instituto Mikrobiologia, prezidanto de la Asocio de Hungaraj Higienistoj.

Verkoj
------

* *A hygiéne tankönyve* (kun Tibor Bakács, Bp. 1960);
* *Alkalmazott bakteriológia és elméleti alapjai* (kun Lajos Váczi, Bp. 1966).

Fonto
-----

* Magyar Életrajzi Lexikon
|  |  |
| --- | --- |
|  | Ne konfuzu ĉi tiun artikolon kun **belugo** (huso huso), kiu estas specio de fiŝo: vidu huzo |


| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Beluĥo** |
| --- |
|  |
| 
Grandeco kompare kun tiu de meza homoGrandeco kompare kun tiu de meza homo |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Mamuloj *Mammalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Cetacoj *Cetaceae* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Monodontidae |
|
|
|
|
|
| Genro: | ***Delphinapterus*** |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***D. leucas*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Delphinapterus leucas****(Pallas, 1776) |
|
|
|
| Konserva statuso |
| **Konserva statuso: Vundebla** |
|
| Vivregiono de BeluĥoVivregiono de BeluĥoVivregiono de Beluĥo |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Beluĥo  |

 |
| v • d • r |

**Beluĥo** (formo pli proksima al la origina rusa etimo) aŭ (pro la formo enirinta en iujn lingvojn pro misliterumo, kiun kaŭzis prononca proksimeco inter la rusaj vortoj *белуга* [beluga], belugo, specio de huzo, kaj *белуха* [beluĥa], beluĥo) **belugo** (*Delphinapterus leucas*) estas cetaco, kiu loĝas en la Arkto. Ĝi estas nomata ankaŭ **Mara kanario** aŭ **Blanka baleno**. Plenkreskaj beluĥoj estas facile identigeblaj disde ceteraj balenoj per la blanka koloro de la korpoj, kio klarigas la originan nomon (en slavaj lingvoj la radiko "*бел-*" [bel] signifas *blanka*).

Priskribo de la korpo
---------------------

Beluĥido estas 1,5 metrojn longa kaj 80 kilogramojn peza. Ĝia haŭto estas mallume bruna kun roza nuanco. Juna beluĥo havas pli palan haŭton. La longeco de plenkreska beluĥo estas inter 3 kaj 5 metroj, kaj ĝia pezo inter 400 kaj 1.600 kilogramoj. La haŭto de plenkreskulo estas blanka aŭ blanka kun flava nuanco. Beluĥoj havas 16-22 dentojn.

Beluĥoj ne havas dorsan naĝilon aŭ dorsan kreston. Multaj beluĥoj havas longajn cikatrojn sur sia haŭto pro atakoj de polusaj ursoj.

Konduto
-------

Beluĥoj estas tre sociemaj, vivas en grupoj de 5-20 membroj. Ili ellasas multajn aŭdeblajn bruojn en la formo de knaroj, klaketoj kaj ploregoj. Beluĥoj ankaŭ partoprenas en gardista saltado.

Vidu ankaŭ
----------

* Arkta marborda tundro

  

*

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Zoologio |

* 
* 
* Arkivigite je 2008-10-26 per la retarkivo Wayback Machine
* Arkivigite je 2006-06-23 per la retarkivo Wayback Machine
Elvidejo en Auersberg
42 metroj alta belvedero Killesbergturm en Stuttgart
**Belvedero**, **belvidejo**, **elrigardoturo** estas turo, kiu konstruiĝis por vidi la tutan panoramon en 360 °. Ĝi havas ĉefe turisman celon kaj uzon. Belvidaj turoj konstruiĝas ekzemple el ŝtono, ligno, betono aŭ, fero. Ilia nombro grandiĝis precipe depost invento de lifto.

Simila konstruaĵo estas gardoturo, sed ĝin ĝenerale ne rajtas viziti civiluloj.

Elvidejoj foje servas ankaŭ aliajn celojn. Ekzemploj estas telekomunikaj turoj, preĝejoturoj, ventocentraloj aŭ akvoturoj. Ofte elvidejoj konstruiĝas sur montopintoj, ekzemple en Budapeŝto sur monto *Jánoshegy*. Konata elvidejo estas Eiffel-Turo, kiu servas ankaŭ kiel ornamaĵo de Parizo, restoracio kaj telekomunika turo.

en Hamburgo

Belvederoj
----------

* Eiffel-Turo en Parizo, Francio
* Eschkopfturm sur la monto Eschkopf en la Palatinata Arbaro
* Hochsimmerturm sur la monto Hochsimmer, Germanio
* Idarkopfturm en Idarwald, Germanio
* Luitpoldturm, proksime de Merzalben, Germanio
* Killesbergturm en Stutgarto, Germanio
* Rehbergturm sur monto Rehberg (Vasgovio)
* Pado en la nuboj, en Ĉeĥio
* Bolt Tower, en Ĉeĥio

Esperanto
---------

Elvidejo nomata Zamenhof konstruiĝis en 1973 fare de Esperanto-grupo en Vác. Ekde tiam dum la socialismo ĉiujare oni aranĝis ekskurson tien, kiu troviĝas en Hungario, en montaro Börzsöny, proksime de Kismaros. Post disfalo de la socialismo la ekskurso forgesiĝis, ĉar ties nomo estis "Zamenhof Internacia Pacmarŝo". En 2003 esparantistoj denove ekskursis la elvidejon, kaj ili konstatis, ke la arboj jam superis la elvidejon.

Bildaro
-------

* la Schänzel-turo en novembro 2007.la Schänzel-turo en novembro 2007.
* La Luitpold-turo sur la monto Weißenberg.La Luitpold-turo sur la monto Weißenberg.
* La Puijo-turo en Kuopio, Finnlando.La Puijo-turo en Kuopio, Finnlando.

Vidu ankaŭ
----------

* Monoptero
* Kiosko
* Pavilono
* Elrigardejo
* Gardoturo

Notoj
-----

1. ↑  Laŭ Francisko Azorín **Belvedero** estas *Alte starigita kontruaĵo en ĝardebo, kamparo, por admiri paronamon. Belvidejo.* En Francisko Azorín, arkitekto, Universala Terminologio de la Arkitekturo (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 35. Kaj li indikas etimologion el latina *bellus* + *vedere* (belo vidi). Azorín, samloke.

* Kategorio Belvedero en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 295374
* GND: 4136859-9
* LCCN: sh00004969
* NKC: ph125258
 |
**František KAVAN** (naskiĝis la 11-an de majo 1875 en Malšovice -mortis la 25-an de oktobro 1949 en Plzeň) estis ĉeĥa esperantisto.

Kiel tre ŝatata komercisto en Pilzeno, li estis aktiva funkciulo en diversaj komercistaj organizaĵoj, en sia maljunaĝo honorita per la titolo komerc-ĉambra konsilanto. 

Esperantisto li estis de post 1906, kun Xaver Kutílek kaj Jaroš Schwarz persono gvidanta inter esperantistoj en la okcident-bohemia metropolo (Pilzeno), regiona peranto ĝis sia morto. Administranto de la gazeto La Progreso.

Kun Bedřich Tittl kaj I. Gross li fondis en 1918 gazeton „La Progreso", kiun li gvidis administracie ĝis 1923, kiam la gazeto transloĝiĝis en Prahan. La tiama intereso de fremdlando pri la nova respubliko kaŭzis, ke La Progreso dum lia administrado havis relative multajn abonantojn en la eksterlando, kaj ankoraŭ pliajn legantojn.

Dum tiuj jaroj estis Kavan ankaŭ ĉefdelegito de UEA. Kiam ankaŭ tiu ĉi funkcio elloĝiĝis el Pilzeno, li estis kelkajn jarojn loka delegito kaj komencis kun Václav Pechoč organizi esperantistojn el la tuta regiono, el kio rezultis ligo de „Okcidentbohemiaj Esperantistoj", en kiu enestis 8 grupoj de Plzeň kaj kelkaj el okcidenta Bohemio. 

Post la 2-a mondmilito Kavan estis prezidanto de tiu ĉi organizaĵo kaj samtempe akceptis funkcion de regiona peranto; li klopodis fervore starigi perantojn en ĉiuj distriktoj de la regiono. Kiam oni fine sukcesis kunigi ĉiujn esperantistajn aktivulojn en Plzeň en unusolan grupon de EAČSR, estis Kavan elektita ĝia honora prezidanto kaj laboris seninterrompe ĝis sia forpaso. 

(laŭ Esperantista, 10/1949, p. 80)

Artikoloj de František Kavan
----------------------------

* *Komerco kaj Esperanto* (*La Progreso* 1.-2./1918)
* *Estu Bonvenantaj al ni!* (*La Progreso* 7./1921 - Kongresa numero)
Občina Velike Lašče
**Občina Velike Lašče** estas unu el 212 municipoj de Slovenujo. Ĝi situas en la Regiono Osrednjeslovenska. La municipo konsistas el 90 komunumoj kaj ĝia tuta areo estas 103,2 km².Komence de 2014, ĝi havis 4206 loĝantojn. Administra centro de la municipo estas la vilaĝo Velike Lašče.

Komunumoj
---------

La municipo konsistas el 90 vilaĝoj:

Adamovo, Bane, Bavdek, Borovec pri Karlovici, Boštetje, Brankovo, Brlog, Bukovec, Centa, Četež pri Turjaku, Dednik, Dolenje Kališče, Dolnje Retje, Dolščaki, Dvorska vas, Gorenje Kališče, Gornje Retje, Gradež, Gradišče, Grm, Hlebče, Hrustovo, Jakičevo, Javorje, Kaplanovo, Karlovica, Knej, Kot pri Veliki Slevici, Krkovo pri Karlovici, Krvava Peč, Kukmaka, Laporje, Laze, Logarji, Lužarji, Mački, Mala Slevica, Male Lašče, Mali Ločnik, Mali Osolnik, Marinčki, Medvedjek, Mohorje, Naredi, Opalkovo, Osredek, Pečki, Plosovo, Podhojni Hrib, Podkogelj, Podkraj, Podlog, Podsmreka pri Velikih Laščah, Podstrmec, Podulaka, Podžaga, Polzelo, Poznikovo, Prazniki, Prhajevo, Prilesje, Purkače, Pušče, Rašica, Rob, Rupe, Sekirišče, Selo pri Robu, Sloka Gora, Srnjak, Srobotnik pri Velikih Laščah, Stope, Strletje, Strmec, Ščurki, Škamevec, Škrlovica, Tomažini, Turjak, Ulaka, Uzmani, Velika Slevica, **Velike Lašče**, Veliki Ločnik, Veliki Osolnik, Vrh, Zgonče, Žaga.

Loko, priskribo
---------------

Občina Velike Lašče estas unu el la 25 komunumoj de la Regiono Osrednjeslovenska. Ĝi situas ĉirkaŭ 25 km suden de Ljubljana, ĉefurbo de Slovenujo. Občina etendiĝas ĉefe en karst areo. Pro ĉi tio, ĝiaj vilaĝoj estas kutime malgrandaj, pli ĝuste ili estas kolonioj.

Najbaraj municipoj estas: Občina Ig kaj Občina Škofljica en la nordo, Občina Grosuplje en la nordoriento, Občina Videm-Dobrepolje en la oriento, Občina Ribnica kaj Občina Sodražica en la sudo, Občina Bloke en la sudokcidento kaj Občina Cerknica en la okcidento.

* Kategorio Občina Velike Lašče en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Občina Črenšovci** estas unu el 212 municipoj de Slovenujo, lokita en la nordorienta stato de regiono Pomurska. La municipo enhavas 6 komunumojn kaj ĝia areo estas 33,7 km². Komence de 2018 tie loĝis 3926 homoj. La administra centro estas la vilaĝo Črenšovci.

Loko, priskribo
---------------

Občina Črenšovci
La apudaj municipoj estas:
Občina Turnišče kaj Občina Beltinci norde, Občina Velika Polana en la Nordoriento, Občina Lendava la Oriento, Občina Razkrižje la sudokcidento, Občina Ljutomer en la okcidento kaj Občina Odranci nordokcidento. Sur la sudoriento estas la limo kun Kroatio.


Ĉirkaŭ **Občina Črenšovci**|  Odranci | Turnišče, Beltinci | Velika Polana |
|  Ljutomer | Občina Črenšovci |  Lendava |
|  Razkrižje |  | Kroatio |

Komunumoj
---------

La municipo konsistas el la sekvaj 6 vilaĝoj: **Črenšovci**, Dolnja Bistrica, Gornja Bistrica, Srednja Bistrica, Trnje, Žižki

Referencoj
----------

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Občina Črenšovci en la slovena Vikipedio.* 

Statistikoj: 

Geografia loko: