| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Buteogaloj** |
| --- |
|  |
| Urubitingo (Buteogallus urubitinga)Urubitingo (*Buteogallus urubitinga*) |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Akcipitroformaj *Accipitriformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Akcipitredoj *Accipitridae* |
| Subfamilio: | Buteonenoj *Buteoninae* |
|
|
|
|
| Genro: | *Buteogallus* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Buteogaloj  |

 |
| v • d • r |

La **Buteogaloj** aŭ ***Buteogallus*** estas genro de rabobirdoj de la familio de Akcipitredoj. Ĉiuj membroj de tiu genro estas esence neotropikajl, sed nur la distribuo de unu specio etendas iome al pleja suda Usono. Plej parto estas konata kiel **nigraj agloj** (kvankam ne ĉiuj specioj estas malhelaj) aŭ **mangrovagloj** (kvankam ili povas troviĝi ankaŭ interne). Por la tuta grupo la nomo **krabagloj** ŝajnas taŭga, alude al la fakto ke ĉiuj specioj emas tiujn grandajn krustulojn kaj kontroliras longajn etendojn de strandoj aŭ riverbordaoj kie abundas tiuj predoj, sed estas nombraj birdoj kun iome diferenca vivstilo kiu aspektas tiom proksime rilataj ke eble ili estu inkludata ĉi tie.

Preskaŭ ĉiuj specioj havas tre karakteran vostobildon. Tiu konsistas el nigra bazo, larĝa blanka meza bendo, samlarĝa nigra bendo, kaj tre mallarĝa blanka bendo en la plumopintoj kiu estas ofte malfacile videbla aŭ povas perdiĝi kiam la plumoj estas eluzitaj. Ĉe la Urubitingo, la baza nigra koloro estas ĉu malaperinta aŭ ege dependa el la subspecio, sed ĉe la unua kazo la korpo ĉe la vostobazo estas nigra, rezulte en preskaŭ identa aspekto. Nur la Ruĝeca buteogalo havas tre diferencan vostobildon (vidu sube).

Sistematiko kaj taksonomio
--------------------------

Tiu genro enhavas la jenajn speciojn, ordigitaj laŭ provizora rilataro:

* Ruĝeca buteogalo, *Buteogallus aequinoctialis*
* Nigra buteogalo, *Buteogallus anthracinus*
	+ Mangrova buteogalo, *Buteogallus (anthracinus) subtilis* – iam konsiderata distinga specio, sed nune konsiderata subspecio.
* Kuba buteogalo, *Buteogallus gundlachii* – iam inkludata en *B. anthracinus*
* Urubitingo, *Buteogallus urubitinga*
* Savana buteogalo, *Buteogallus meridionalis*

Tamen limigita tiom strikte la genro estas probable parafiletika. La Solagloj (*Harpyhaliaetus*) estas pli kontinenta parenco de la "nigra" grupo de *Buteogallus* – laŭ fenotipo ili estas esence ege Nigraj buteogaloj kun pli hela korpa plumaro kaj ĉe unu specio malgranda tufkrono. Ĉar estas diferencoj en anatomio, tiuj ŝajnas pli rilataj al la diferencaj predoj ĉasataj (nome reptilioj). Kun la Savana buteogalo, ili ŝajnas pli proksimaj al kelkaj specioj necerte lokigitaj en *Leucopternis*. Ĉar tiu genro estas ŝajne polifiletika, ĝi aspektas kvazaŭ la plej certa konsidero estu unuigi la kronaglojn kun *Buteogallus*, same kiel ĉe kelkaj *Leucopternis*, por kongrui kun la morfologiaj informoj kaj kun tiuj per DNA.

Tiuj inkludus la speciojn de la Plumbobuteo (*L. plumbeus*) kaj de la Ardezbuteo (*L. schistaceus*), kiuj delonge estis proponitaj fojojn por esti lokigitaj en *Buteogallus*. Kun la krabagloj kaj la solagloj formas sekvencon de plumarbildoj kiuj ege kongruas kun la sur-DNA-baza filogenio: *L. schistaceus* aspektas tre multe kiel pli malgranda, pli mallongkrura kaj pli hela Nigra buteogalo, dum la baza *L. plumbeus* ne havas la vostobildon. La kazo de la Blankakola buteo (*L. lacernulatus*) estas pli kaporompa. Ĝi estas laŭvide kaj ekologie preskaŭ identa al la simpatria Malheldorsa buteo (*L. polionotus*) kaj al la iome alopatria Blanka buteo (*L. albicollis*) sed diferencas en vostokoloro. Laŭ la informoj el DNA, ĝi estas tre proksime rilata al la Savana buteogalo, kiu estas laŭvide komplete malsimila, aspekte kiel tre hela *Buteogallus* kiu havas okrecgrizan koloron pro abunda feomelanino. Ĉu estis forta konverĝa evoluo en plumaro kaj ekologio – eble kazo de kamuflimito – inter la Blankakola buteo kaj la Malheldorsa buteo, aŭ la informo el DNA estas miskondukinte al antikva hibridiga introgresio. Pri tio interesas noti, ke la specimeno elektita kaj uzata de Blankakola buteo montris indikojn de heteroplasmio.

La lokigo de la partikulare apomorfa Ruĝeca buteogalo rilate al tiuj ĉiuj birdoj devos esti konsiderata nesolvata dumlonge.

### Fosiliaj restaĵoj

Fosilio de *Buteogallus fragilis*
La fosilioj de *Buteogallus* rezultis male ege riĉaj, kaj multaj specioj estis erare atribuitaj al aliaj genroj dekomence. La genro – kiel multaj buteonenoj de nuntempe – probable posteulis fruajn rabobirdojn dum la Mioceno kaj ŝajne neniam loĝis for de Ameriko. El la lasta glaciepoko, oni konas areton de prahistoriaj specioj, kelkaj el kiuj estis tre grandaj. En Kubo ege giganta specio survivis multe en la lasta glaciepoko, sed probable ne ĝis homa setlado.

* *Buteogallus enectus* (Meza Mioceno; Sheep Creek, Kantono Sioŭ, Usono)
* *Buteogallus sodalis* (Meza Pleistoceno; Lago Fossil, Oregono) – iam en *Aquila*
* *Buteogallus fragilis* (Fina Pleistoceno; Sudokcidenta Usono) – iam en *Buteo* aŭ *Geranoaetus*
* *Buteogallus milleri* (Fina Pleistoceno de Sudokcidenta Usono) – iam en *Buteo* aŭ *Geranoaetus*
* *Buteogallus borrasi* (prahistoria) – iam en *Aquila* aŭ *Titanohierax*
* Aglo de Daggett, *Buteogallus daggetti* (prahistoria)

Aldone se la Solagloj merĝu en *Buteogallus*, ankaŭ la prahistoria *Amplibuteo* estu preskaŭ certe merĝata tien, ĉar ĝi estas malmulte distinga el *Harpyhaliaetus*.

Referencoj
----------

1. 1 2 3  do Amaral FS, Miller MJ, Silveira LF, Bermingham E, Wajntal A (2006). "Polyphyly of the hawk genera *Leucopternis* and *Buteogallus* (Aves, Accipitridae): multiple habitat shifts during the Neotropical buteonine diversification", *BMC Evol. Biol.* **6**, p. 10. doi:10.1186/1471-2148-6-10.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rBirdoj |
| --- |
| 
Regno: Animalo  •  Filumo: Ĥorduloj  •  Subfilumo: Vertebruloj  •  Infrafilumo: Makzeluloj  •  Superklaso: Tetrapodoj  •  Klaso: Birdoj |
| 

|  Birdoj laŭ ordoj *(alfabete)* |
| --- |
|  |
| 

|  |
| --- |
|  |
| Ordoj de | 

|  |
| --- |
| akcipitroformaj ~ anseroformaj ~ apodoformaj ~ cikonioformaj ~ falkoformaj ~ fenikopteroformaj ~ gavioformaj ~ gruoformaj ~ ĥaradrioformaj ~ kaprimulgoformaj ~ kokoformaj ~ kolomboformaj ~ koracioformaj ~ kukoloformaj ~ paseroformaj ~ pegoformaj ~ pelikanoformaj ~ podicipoformaj ~ procelarioformaj ~ psitakoformaj ~ pterokloformaj ~ sfeniskoformaj ~ strigoformaj ~ strutoformaj ~ tinamoformaj ~ trogonoformaj ~ trokiloformaj ~ turnicoformaj |

 |

 |

 |
| 
Rilataj artikoloj: Birdomigrado ~ Birdoprotektado ~ Birdnestoj ~ BirdkantoVidu ankaŭ: Dinosaŭraj birdoj |

 |


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Birdoj |

* Buteogaloj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Buteogaloj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Buteogaloj en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)