recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Akvofalo Vajskovský** (slovake: **Vajskovský vodopád** ) estas akvofalo en Vajskovská Valo *(slovake: **Vajskovská dolina )***, kiu estas suda valo en montaro Malaltaj Tatroj en distrikto Brezno en Slovakio. La teritorio de la akvofalo troviĝas en nacia natura rezervejo, kiu apartenas al vilaĝo Dolná Lehota kaj troviĝas sur la teritorio de Nacia parko Nízke Tatry.
La akvofalon kreas Vajskovský torento (slovake: Vajskovský potok), kiu apartenas al riverbaseno de Hron kaj estas en la alteco 1200 m.s.m. La torento fluas tra 6 km longa valo kaj kreas akvofalon en supra parto de valo.

Priskribo
---------

Deveno de akvofalo estas glaciara. La akvofalo falas de supra valeto tra sojlo (granodiorito), kiu estis kreita post la retiriĝo de glaciaro en la montaro post la fino de lasta glaciepoko. Baza rokaĵo de la akvofalo krom la menciita granodiorito estas ankaŭ diorito kaj kristaliniko.

Aliro
-----

 - Nuntempe akvofalo estas rekte alirebla per verdmarkita turistapiedvojo de Dolná Lehota al fino de valo kun la akvofalo.

Vidu ankaŭ
----------

* Listo de slovakaj akvofaloj

Fonto de informoj kaj bildo de akvofalo
---------------------------------------

* paĝaro de Ŝtata protekto de naturo de Slovakio pri slovakaj akvofaloj (slovake)
**Kruŝedol Selo,** serbe **Крушедол Село,** slave **Krušedol Selo,** hungare **Krusedorfalu** estas malgranda vilaĝo en Serbio, en aŭtonomio Vojevodio, en distrikto Srem (regiono), en municipo de Irig. Selo kaj falu signifas: vilaĝo.

Kruŝedol Selo situas en la mapo en la verda municipo
Preĝejo de Kruŝedol Selo

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 11  km²
* Koordinatoj: 45°06′29″N 19°56'30″E
* Alto super marnivelo: 189 m
* Loĝantaro: 380
* Poŝtkodo: 22328
* Telefonprefikso: 22
* Aŭtokodo: RU

Situo
-----

Kruŝedol Selo situas sur deklivoj de Fruška Gora.

Historio
--------

Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Aŭstrio-Hungario, al Szerém, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio, ekde 2006 kiel Serbio. Dum la 2-a mondmilito la vilaĝo apartenis al tiam sendependa Kroatio. En 2002 loĝis en Kruŝedol Selo 388 homoj, (373 serboj (96 %), po 3 germanoj kaj hungaroj, ankaŭ aliaj).

Vidindaĵoj
----------

* ortodoksa preĝejo

Vidu ankaŭ
----------

* Strukturo de Vojvodino

* Kategorio Kruŝedol Selo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Kuketo** aŭ **ĵetono** (angle *cookie*) estas datumpakaĵo sendita de reta servilo al foliumilo kaj poste plusendita de la foliumilo ĉiufoje kiam ĝi trafas la servilon. Kuketo povas enteni ajnan informon kiun la servilo bezonas konservi inter la seancoj. Ĝi precipe entenas ĝeneralajn informojn pri la uzanto (salutnomo, pasvorto, rajtoj, preferoj) sed povas enteni multe pli (kutimoj, ofteco de vizito, ktp). Tipa apliko estas aŭtentokontrolo de registritaj uzantoj. Aliaj uzoj estas inventari la aĉetojn de la uzanto, «personigo» (variado) de la TTT-konektoj, nombrado de atingoj fare de la uzanto ktp.

Foliumiloj ebligas ĉu permesi ĉu malpermesi kuketojn depende de la sendanta servilo.

La traduko per "ĵetono" estas sufiĉe bona por multaj protokoloj, sed en HTTP tiu ĵetono estas io plia ol kutime, kaj «kuketo» havas la avantaĝon de tuja rekoneblo.

Amuza estas la Irlanda traduko per vorto simila al "kukolaĵo": kuketoj estas trudita aĵo, kiel la kukolaj ovoj; kaj «kukolo» sonas sufiĉe simile.

Ekzistokialo
------------

Kuketoj povas enhavi kiajn ajn arbitrajn informojn kiujn elektas la servilo por administri staton inter HTTP-transakcioj kiuj alie estus senstataj. Ofte ĝi estas uzata por identigi registritan uzanton de TTT-ejo sen postuli ke tiu re-ensalutu ĉiufoje. Aliaj eblecoj estas: administri 'butikuman korbon' kiu enhavas aĉetotajn varojn dum iu sesio je la paĝo, agordi la paĝon al la propraj deziroj de la vizitanto (prezenti malsamajn paĝojn al malsamaj uzantoj), kaj registri la vizit-kutimojn de iu uzanto.

Kontraŭstaro al kuketoj
-----------------------

Kelkaj homoj kontraŭstaras la uzon de kuketoj. Sekvas priskribo de kelkaj el la instigoj al tiu opinio.

### Malakurata identigo

Eble la plej fundamenta plendo estas tio ke kuketoj ne indentigas *homon*, sed nur *retumilon*. Ekzemple, ili ne povas distingi inter multaj uzantoj kiuj uzas unu konton. Ankaŭ, unuopulo kiu uzas multajn komputilojn, ja havas malsaman kuketaron ĉe ĉiu el la komputiloj.

### Privato, anonimo, kaj reklamado

Kuketoj ankaŭ havas kelkajn gravajn efikojn rilate la privaton kaj anonimon de ret-uzanto. Ekzemple, kelkaj firmaoj registras la vizitojn de uzanto al disaj TTT-ejoj por merkataj celoj. Cetere, kelkaj paĝoj enhavas bildojn kiuj estas nevideblaj kaj kreas kuketon sur ĉiun komputilon kiu aliras ilin. Komercaj paĝaroj povas legi tiujn kuketojn, ekscii kiu TTT-ejo estigis ilin, kaj elsendi spamon reklamantan varojn kiuj rilatas al tiuj paĝoj.

Firmaoj kiuj uzas tiun ĉi sistemon pravigas ĝin per la aserto ke ĝi estas sukcesa maniero doni al klientoj varojn kiuj probable interesus ilin. Se paĝ-posedantoj kiuj instalas tiujn spur-kuketojn ricevas monon de la komercantoj, la enspezo povas ebligi al ili prezenti siajn paĝojn senpage.

Referencoj
----------

1. 1 2  La vorto "kuketo" en la Komputada Leksikono, spegulata en la servilo de Bertilow

Vidu ankaŭ
----------

* Kuketo Arkivigite je 2003-12-25 per la retarkivo Wayback Machine en Komputada Leksikono De Sergio Pokrovskij

* Kategorio Kuketo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Krĉedin,** serbe **Крчедин,** kroate **Krčedin,** hungare **Kereked** estas granda vilaĝo en Serbio, en aŭtonomio Vojevodio, en distrikto Srem (regiono), en municipo de Inĝija.

Loko de la municipo en Serbio

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 54  km²
* Koordinatoj: 45°08′14″N 20°07'34″E
* Supermara alteco: 122 m
* Loĝantaro: 2878 en 2002
* Poŝtkodo: 22325
* Telefonprefikso: 22
* Aŭtokodo: IN

Geografio
---------

Krĉedin etendiĝas laŭ dekstra bordo de Danubo, laŭ traira flankovojo (ĉefvojo estas proksime). Novi Sad troviĝas 35 km.

Mapo pri municipo Inĝija
Ortodoksa preĝejo de Krĉedin

Historio
--------

Ĝis Traktato de Trianon aŭstria-hungara kontrolo okazis, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio, fine al Serbio ĝi apartenis. En 2002 loĝis en Krĉedin 2587 serboj (90 %), 76 slovakoj, 50 ciganoj, 27 jugoslavianoj, 26 kroatoj kaj aliaj.

Vidindaĵoj
----------

* serba ortodoksa preĝejo

Vidu ankaŭ
----------

* Strukturo de Vojvodino

Fontoj
------

* Hungara Vikipedio
* Mapo pri Krĉedin

Fora panoramo en Krĉedin

* Kategorio Krĉedin en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Kuba Instituto de Kinaj Arto kaj Industrio** (hispane *Instituto Cubano de Arte e Industria Cinematográficos*, mallongigo **ICAIC**) estis kreata la 24-an de marto 1959, do mallonge post la kuba revolucio, per la unua kulturleĝo de la nova registaro.

Historio
--------

La kulturleĝo tekstas programe: „Kino estas arto". Per tio estis fiksita la disigo disde la preskaŭ nure komercaj kubaj kionoproduktaĵoj de antaŭ la revolucio el 1959. La unuaj kunlaborantoj de ICAIC estis plejofte membroj de la revolucia Movado 26-a de Julio estrata de Fidel Castro. Fonda direktoro Alfredo Guevara estis ekde la komuna studotempo ĉe la Universitato de Havano intimulo de Castro.

Dum kiam en la 1960-aj jaroj produktis krom malmultaj aktorfilmoj precipe dokumentajn, mallongajn kaj instruajn filmojn, ekde la 1970-aj jaroj ekestis pli kaj pli elspezaj tutvesperaj aktorfilmoj de tre propra stilo, kiuj parte gajnis gravajn internaciajn kinartajn premiojn.

Komence de la 1990-aj jaroj ICAIC ekhavis financajn problemojn sekve de la kuba ekonomia krizo kaj pro tio preskaŭ ne kapablis produkti proprajn filmojn. Kubaj filmoj el ĉi tiu periodo ebliĝis pro fremdfinancadoj precipe el Hispanujo, adaptiĝis tamen ofte ankaŭ al la bezonoj de siaj mondonantoj. Multaj kinartistoj forlasis Kubon, por plue povi produkti filmojn.

Post la komenco de la nova jarmilo surbaze de la refortikiĝo de la ekonomiaj kondiĉoj ree ekestis
nova kuba filmverkado kun junaj reĝisoroj. Filmoj kiel *La vida es silbar* (*La vivo estas fajfado*) aŭ *Suite Habana* sin ligas al la tradicioj de la postrevolucia kino kuba, verkas tamen per klare apartaj, novaj enhavaj kaj formaj impulsoj.

En 2009 la kliŝoj de ICAIC estis enprenataj en la Memoron de la Mondo.

Malmultajn monatojn post la morto de la fondinto kaj multjara estro de ICAIC, Alfredo Guevara, aŭguston de 2013 la psiĥologiisto kaj ĝistiama vicestro Roberto Smith fariĝis nova prezidanto de la filminstituto.

Muzikaj eksperimentoj
---------------------

Por la evoluo de la muzika stilo *Nueva Trova* estis decida la fondado de la **Grupo de Experimentación Sonora** (Grupo por Soneksperimentoj) de ICAIC en 1969 sub direktado de Leo Brouwer. Tasko de ĉi tiu grupo estis vere la produktado de filmmuziko, fakte tamen ĝi evoluis al tereno por junaj muzikistoj kun propra diskeldonejo kaj granda memstareco. Al la plej eminentaj membroj apartenis Silvio Rodríguez, Pablo Milanés kaj Sergio Vitier.

Famaj filmoj (selekto)
----------------------

* Un señor muy viejo con unas alas enormes
* Cecilia Valdés

Referencoj
----------

1. ↑  *El psicólogo Roberto Smith asume la presidencia del ICAIC,* en: *Diario de Cuba* de la 30-a de aŭgusto 2013 (hispanlingva)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Instituto Cubano del Arte e Industria Cinematográficos – 40 años de una novedosa mirada cubana Arkivigite je 2013-06-28 per la retarkivo Wayback Machine
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Krono. |

La finnlanda reĝa krono.
**Krono** estas surkapa ornamaĵo, kunplektaĵo, kiun oni metas ĉirkaŭ la kapon por ornamo aŭ kiel signo de honoro, ekzemple la gajnintoj de la antikvaj Olimpiaj ludoj ricevis laŭran kronon. Ĉe la antikvaj romianoj Cezaro portis tian dum procesioj.

Krono ankaŭ povas esti farita el metalo (tipe oro, kaj ofte dekorita per gemoj, perloj k.s.). Tiukaze, ĝi plejofte simbolas suverenecon, nobelecon aŭ reĝecon.
En la Biblio oni per dornoj *kronis* Jesuon "la suferanta reĝo de la homaro".

Pro la kutimo montri kronitan reĝkapon sur moneroj, la valuta ĉefunuo de pluraj landoj nomiĝas *krono*.

Laŭ Francisko Azorín **krono** estas *Ornama rondaĵo por la kapo, ofte simbolo de altrangeco.* Li indikas etimologion el la latina *corona* (krono). Kaj li aldonas la tiparon: imperia, reĝa, princa, duka, markiza, grafa, vizgrafa, barona, prezidanta, heroa mura.

Vidu ankaŭ
----------

* Civila krono
* Diademo
* Kasko
* Kronado
* Krono de Sankta Eduardo
* Tiaro

Proverbo
--------

Ekzistas proverboj pri krono en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof:

* |  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** *Ne helpas glorkrono al malplena kaldrono.* **"** |

 |
* |  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** *La fino kronas la verkon.* **"** |

 |
* |  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** *Unu floro ne estas krono, unu monero ne estas mono.* **"** |

 |

Referencoj
----------

1. ↑  Francisko Azorín, arkitekto, Universala Terminologio de la Arkitekturo (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 121.
2. ↑  Azorín, samloke.
3. ↑   Lernu. Arkivita el la originalo je 2011-12-25. Alirita 2009-02-22.

* Kategorio Krono (ĉapelo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Krono (ĉapelo) en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)
*Ĉi tiu artikolo temas pri la urbo en la Novosibirska provinco de Rusio.*
*Por legi pri urbo antaŭe nomata kiel **Kujbiŝev** en Samara provinco vidu ĉe Samara.*
*Por legi pri urbo antaŭe nomata kiel **Kujbiŝev** en Tatarstano vidu ĉe Bolgar.*

---

**Kujbiŝev** (ruse *Куйбышев*) estas urbo en Novosibirska provinco en Rusio.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 50415.

La urbo estis fondita en jaro 1772.

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1782.

La urbo antaŭe estis nomita kiel:

* Kainsk (Каинск) en 1782 ... 1935.

La interurba telefona kodo estas 38362, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

Diferenco de la loka kaj moskva tempoj estas 3 horoj (en jaro 2005).

Geografiaj koordinatoj de la urbo estas 55° 27′ N 78° 18′ O﻿ / ﻿55.450 °N, 78.300 °O﻿ / 55.450; 78.300 (mapo)Koordinatoj: 55° 27′ N 78° 18′ O﻿ / ﻿55.450 °N, 78.300 °O﻿ / 55.450; 78.300 (mapo).

La urbo estas sur bordoj de rivero Omj (Омь) (kiu enenfluas en riveron Irtiŝ (Иртыш)).

En la urbo estas fervoja stacio.

En jaro 1959 la urbo havis 30,4 mil loĝantojn.

En jaro 2002 la urbo havis 48,8 mil loĝantojn.
**Konak** (ankaŭ germane), serbe **Конак,** bulgare **Канак** [kanak], hungare **Kanak** estas malgranda vilaĝo en Serbio, en provinco Vojvodino, en distrikto **Meza** Banato, en municipo de Seĉanj.

Konak troviĝas en (verda) Municipo Seĉanj en Serbio
Mapo pri municipo Seĉanj
Romkatolika preĝejo de Konak

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 42  km²
* Koordinatoj: 45°18′32″N 20°54'29″E
* Alto super marnivelo: 43 m
* Loĝantaro: 990
* Poŝtkodo: 23253
* Telefonprefikso: 23
* Aŭtokodo: ZR

Situo
-----

Konak situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo, proksime de la rumana landlimo.

Historio
--------

En 1910 vivis en Kanak 1828 homoj (639 serboj (35 %), 550 hungaroj (30 %), 67 germanoj, 25 kroatoj, 11 slovakoj, 10 rumanoj kaj aliaj (precipe bulgaroj). Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Torontál, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio, ekde 2006 kiel Serbio. En 1941 la germana armeo okupis la komunumon ĝis 1944. En 2002 loĝis en Konak 996 homoj, (401 serboj (40 %), 371 hungaroj (37 %), 73 bulgaroj, 27 jugoslavianoj, 19 ciganoj, 18 kroatoj, 10 slovakoj kaj aliaj).

Vidindaĵoj
----------

* romkatolika preĝejo omaĝe al Johano Baptisto de 1895
* ortodoksa serba preĝejo omaĝe al Sankta Sava de 1758, dum rekonstruo en 2009 la turo disfalis
* kastelo de Dániel el 1884, nun lernejo

Vidu ankaŭ
----------

* Strukturo de Vojvodino

Ortodoksa preĝejo de Konak

* Kategorio Konak (Seĉanj) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Kunágota** (kunAgota) estas vilaĝo en Hungario, en departemento Békés, en subregiono de Mezőkovácsháza. La nomo signifas kumana-Sankta Agata (iama patrono de la preĝejo).

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 64 km²
* Loĝantaro: 3010
* Poŝtkodo: 5746
* Telefonprefikso: 68

Geografio
---------

Kunágota situas sur ebenaĵo, laŭ flankovojoj, Mezőkovácsháza estas proksime.

Historio
--------

Kunágota estis loĝata dum la bronzepoko, poste avaroj vivis tie. La unua mencio devenis el 1463. En 1596 la turkoj detruis la komunumon, en 1844 tabakoĝardenistoj refondis ĝin. En 1918 la rumanoj okupis la vilaĝon, en 1944 la judoj estis deportitaj.

En la vilaĝo Ferenc Móra faris arkeologiajn esplorojn.

Ne menciitaj vilaĝservoj estas kuracejo, infanĝardeno, lernejo, poŝto, sportejo.

Vidindaĵoj
----------

Vidindaĵoj estas romkatolika kaj kalvinana preĝejoj.

Famuloj
-------

* en Kunágota naskiĝis:
	+ komponisto Sándor Szokolay
	+ aktorino Mária Ronyecz
	+ akvopilkisto Dénes Pócsik
* en Kunágota mortis:
	+ patro de la hungaraj fruktarboj Máté Bereczki
	+ András Bodnár (pastro)

Ĝemelurboj
----------

* Sofronya, Rumanio

Fontoj
------

* oficiala paĝo

* Kategorio Kunágota en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Frinio kun folioj
**Kukofrinio** aŭ **Kuka frinio** (*Phrynium placentarium*, sinonimoj: *Phyllodes placentaria Lour.*, 1790; *Phrynium parviflorum Roxb.*, 1832 ; *P. capitatum Willd.*, 1797; *P. sinicum Miq.* 1861 *Stachyphrynium placentarium* (Lour.) Clausager & Borchs, 2003.) estas planto specio de familio de Marantacoj.

Ĝi estas konata en la ĉina kiel **尖苞柊叶**(pinjino: Jiān bāo zhōng yè), en la vjetnama kiel **lá dong** (laŭvorte *dong folio*), **dong gói bánh** (*dong por paki kukon*), **dong rừng** (*arbara dong*) aŭ **dong lá** (*folia dong*)

Priskribo
---------

Plantoj estas 1 - 2 m altaj. Baza folio 1 (aŭ 2); foliingo 3 - 50 cm, tigo-folio 1; foliingo 3 - 5 cm; petiolo 7.5 - 60 cm, kuseno 2 - 7 cm; folioklingo ovala ĝis elipsa, 25 - 55 × (5.5 - -) 8 - 20 cm, maldike ledecaj, glataj, bazo rondeta kun akuta centro, apeksa akuminato. Infloresko sesila, kunmetite de 4 aŭ 5 aŭ pli da spiketoj, globecaj, 3 - 8 cm en diametro; brakteoj superplenaj, longformaj, 2 - 2.5 cm, apekso kun spinodorsagaco. Floroj po 2 por brakteo, blankaj ĝis flavecaj. Sepaloj liniaj, ĉirkaŭ 5 mm. Koroltubo ĉirkaŭ 8 mm; loboj elipsaj, ĉirkaŭ 5 × 2 mm. Eksteraj staminodoj obovataj, ĉirkaŭ 5 mm. Ovario glata aŭ vila ĉe la ekstrema fino. Fruktoj longformaj, ĉirkaŭ 1.2 cm; eksokarpo maldika. Semo 1, elipsoida, ĉirkaŭ 1 cm; arilo ruĝa. Florado februaro-majo. Fruktado aŭgusto – novembro.

Etimologio kaj distribuo
------------------------

*Phrynium* estas planta genro indiĝena el Ĉinio, Barato, Sudorienta Azio, Nova Gvineo kaj Melanezio. Ĝi havas ĉirkaŭ 20-30 speciojn. La specio *Phrinium placentarium* kreskas en malsekaj ombritaj lokoj en arbaroj, ofte en valoj laŭ riveretoj; proksime de marnivelo ĝis 1500 m. Troviĝas en Ĉinio (Gŭangdongo, Guanĝi, Gujĝoŭo, Hajnano, Sudorienta Xizang, Suda Junano), Butano, Barato, Indonezio, Mjanmao, Filipinoj, Tajlando kaj Vjetnamio. La vorto *placentarium* signifas *plata kuko*.

Kultivado kaj merkato
---------------------

Kukofrinio estas kutime rikoltita el la arbaro. Tamen, en vilaĝo Tràng Cát, 30 km for de Hanojo, ĝi estas tradicie kultivata por respondi al la demando de la merkato, ĉefe okaze de la finjaraj festoj. Ĝi estas ankaŭ eksportita aviadile al kelkaj eŭropaj landoj, kiel Francio, kie loĝas multnombra vjetnama komunumo.

Uzo
---

La folioj estas uzataj por pakado de rizkukoj kiel banĉuno (speciala gluriza kuko). Envolvitaj en kukfriniaj folioj, la kuko havas post bolado specialan agrablan aromon kaj belan verdan koloron. Kukfriniaj folioj estas ankaŭ uzataj por prepari vinagron per macerado en 30 % da alkoholo aŭ sukera solvaĵo. Laŭ popola sperto, junaj folioj estas uzataj kiel antidoto, malebriigilo. Dozo: trinkaĵo eltirita de 100 - 200 g da junaj folioj

Notoj
-----

1. ↑
2. ↑  (
3. ↑
4. ↑
5. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2014-05-27. Alirita 2021-08-14.

* Kategorio Kukofrinio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kukofrinio en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
La **koncentrejo Niederhagen** estis nazia koncentrejo ĉe la rando de la vilaĝo Büren-Wewelsburg. Ekde majo de 1939 la kaptitoj estis taskigitaj je la transkonstruado de la fortikaĵo Vevelsburgo. Laŭ la planoj de Heinrich Himmler Vevelsburgo post la nazia "fina venko" devus esti la centro de la mondo. La unuaj kaptitoj devenis de la koncentrejo Sachsenhausen.

Inter la ĉirkaŭ 3.900 kaptitoj troviĝis atestantoj de Jehovo, kaptitoj pro politikaj kialoj, ciganoj, samseksamuloj, judoj, militaj kaptitoj kaj perforte devigitaj laboristoj el Pollando, Sovetunio, Ĉeĥoslovakio, Francio, Nederlando kaj Belgio. Preskaŭ triono de ili ne travivis ĝis la liberiĝo.

Estas pruvite ke mortis 1.285 kaptitoj, precipe pro malsato, malvarmo, malsanoj kaj torturoj. En la jaro 1942 oni konstruis propran kadavrobruligejon por la koncentrejo.

La Gestapo uzis la koncentrejon ankaŭ kiel ekzekutejon. Laŭ ordono de Heinrich Himmler ĉi tie estis mortigitaj entute 56 personoj el Vestfalio-Lipo, inter ili virinoj kaj infanoj.

Inter la 1a de septembro 1941 kaj la 1a de majo 1943 la koncentrejo estis aŭtonoma. Antaŭe ĝi unue apartenis al la koncentrejo Sachsenhausen, poste al la koncentrejo Buchenwald. Ekde la jaro 1943 restis nur ĉirkaŭ 50 kaptitoj en ĝi, ĝis ili estis liberigitaj je la 2a de aprilo 1945 fare de soldatoj de la usona armeo.

De la koncentrejo malmulto konserviĝis. En la iama koncentreja kuirejo troviĝas nun la ilar-stokejo de la loka Volontula Fajrobrigado kaj kelkaj loĝejoj. La pordega domo estas uzita kiel dufamilia domo, kaj en la cetera teritorio troviĝas pliaj loĝdomoj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Koncentrejo Niederhagen en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Arkivigite je 2007-09-27 per la retarkivo Wayback Machine
* Arkivigite je 2006-07-11 per la retarkivo Wayback Machine
* Superrigardo pri Vevelsburgo 1933-1945, el: Hüser/Brebeck Arkivigite je 2007-03-11 per la retarkivo Wayback Machine

Literaturo
----------

* Karl Hüser, Wulff E. Brebeck: *Wewelsburg 1933-1945*. Münster, 4. überarbeitete Auflage 2002
Ilustraĵo de Viollet-le-Duc, 1856
Krucfloro ĉe la urbodomo de Akeno
**Krucfloro** (ankaŭ *finialo*, se ne temas pri sama bildo) estas florsimila ornamaĵo el naturaj ŝtonoj ĉe gotikaj aŭ novgotikaj konstruaĵoj. Vidate desupre ĝi estas kvadrata kaj deflanke krucforma.

Ĝi troveblas kiel pinto- aŭ gablofloro ĉe ornamgabloj, ĉe mallarĝaj turetoj (pinakloj) aŭ ankaŭ piramidaj turoj. La krucforma kaj stiligita formitaĵo el folioformoj ne nur ekzistas sole, sed ankaŭ duoble – unu super la alia.

Krucoflorojn ĉe gotikaj konstruaĵoj ŝtontajlistoj martelas plejparte el mola ŝtono kaj formas ilin kun pluroblaj trarompitaĵoj inter la burĝonoj. La delikatmembra konstruparto estas aparte minacata de veterdisfalo kaj en stato de progresinta disfalo ĝi povas plejofte nur esti rekonstruata kaj nove skulptata en ŝtonon.

La du krucofloroj sur la du ĉefturoj de la katedralo de Kolonjo havas diametron de 4,58 kaj altecon de proksimume ok metroj.

Literaturo
----------

* Günther Mehling (eldoninto): *Naturstein-Lexikon: Werkstoff, Werkzeuge und Maschinen, Wirtschaft und Handel, Gestaltung und Techniken von der Antike bis heute*. p. 269. Callwey, Munkeno 1973. ISBN 3 7667 0281 5

Referenco
---------

1. ↑   Eugène Viollet-le-Duc: *Dictionnaire raisonné de l’architecture française du XIe au XVIe siècle.* 1856

* Kategorio Krucfloro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Korinna Spala** [ŝpala], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Spala Korinna** estas hungara dancisto, koreografo. Ŝia neuzita persona nomo estis *Krisztina*.

Korinna Spala naskiĝis la 21-an de aŭgusto 1977 en Sárospatak.

Biografio
---------

Korinna Spala akiris kulturistan diplomon en Kampuso de Jászberény en 2000, en la sekva jaro popoldancistan diplomon en Hungara Dancarta Altlernejo, en 2004 samloke dancistan diplomon, post du jaroj baletistan diplomon. Jam ekde 1995 ŝi dancis en prestiĝa muzika ensemblo, inter 1999-2001 en Szeged, inter 2002-2007 en baleta trupo de Nacia Teatro (Pécs), pli poste en pluraj lokoj de Budapeŝto. Ŝi ankaŭ faris koreografiajn taskojn. Ŝi ricevis premiojn inter 1999-2008.

Ŝiaj elektitaj dancaj roloj
---------------------------

* *A Csodaszarvas* (1995-1997)
* *Sárember* (1999)
* *Carmina Burana* (2000)
* Carmen (opero) (2002)
* La Nuksrompilo (2002, 2008)
* *Bahnhof* (2007)
* Romeo kaj Julieta (baleto, 2008)
* *Egy nap dátum nélkül* (2013)

Ŝiaj koreografiaĵoj (elekto)
----------------------------

* *Pestiesti* (2007)
* *Ellentétek vonzásában* (premiita, 2008)
* *Óz a nagy varázsló* (2008)
* *Lifeoholic* (2008)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Korinna Spala en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 800119
 |



* Portalo pri Biografio
Krucistoj (Larousse 1922)
**Krucisto** aŭ **kruckavaliro** estas kristana kavaliro, kiu partoprenis en krucmilitoj dum Mezepoko. Li estas nomata krucisto ĉar estas kruco kudrita sur liaj vestaĵoj.

La termino "krucmilito" aperis nur en la 15-a jarcento, la termino "krucisto", kiu ne ekzistas en la latina lingvo, devenas de indiĝenaj lingvoj, aperis en la Kvara Laterana Koncilio en 1215, antaŭe la krucista kavaliro estis nomata kiel armita pilgrimanto.

Historio
--------

En 1095 okaze de la Koncilio de Clermont, la papo Urbano la 2-a alvokis la kristanojn por liberigi Jerusalemon (tio estis nomata la Apelacio de Clermont-Ferrand) tiam sub islama regado. Tio estis la komenco de la unua krucmilito (1096-1099).

Ekde 1099, la krucistoj sukcesis konkeri Jerusalemon.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Bériou
2. ↑   Foucher de Chartres, alvoko de la papo Urbano la Dua en la libro *Histoire des croisades*, eldonita de François Guizot, 1825

Vidu ankaŭ
----------

* krucmilito


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Krucmilitoj |

* Kategorio Krucisto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Kulebra Tranĉo
La **Kulebra Tranĉo**, iam nomita **Tranĉo Gaillard**, estas artefarita valo kiu tranĉas tra la kontinenta divido en Panamo. La tranĉejo formas parton de la Panama Kanalo, kaj ligas la akvojn de la Lago Gatuno, kaj de tie de la Atlantika Oceano, kun la Golfo de Panamo kaj de tie kun la Pacifika Oceano. Ĝi estas 12.6 km longa el la kluzo Pedro Miguel ĉe la flanko de Pacifiko al la branĉo de la rivero Chagres de la Lago Gatuno, kun akva nivelo de 26 m super la marnivelo.

La konstruado de tiu tranĉo estis de granda atingo de inĝenierado en sia epoko; la enorma peno postulita por kompletigi ĝin estis kongrua kun la granda gravo de la kanao por ŝipotrafiko, kaj en partikularo por la strategiaj interesoj de Usono.

*Culebra* [kuLEbra] kun signifo en la hispana por *serpento* estas la nomo por la montarotra kiu ĝi tranĉas kaj estis dekomence ankaŭ aplikita al la propra tranĉo. El 1915 al 2000 la tranĉo estis nomita *Gaillard Cut* laŭ la usona oficiro David du Bose Gaillard, kiu estris la elfosadon. Post la kanala redono al Panamo en 2000, la nomo estis reŝanĝita reen al *Culebra*.

Referencoj
----------

1. ↑   Regulation of navigation in Panama Canal Waters. Panamkanala Aŭtoritato. Alirita 2013-02-10.
2. ↑   This is the canal. Panamkanala Aŭtoritato. Arkivita el la originalo je 2014-02-08. Alirita 2013-02-10.

Further reading
---------------

* *Making the Dirt Fly, Building the Panama Canal*, Smithsonian Institution Libraries, USA.
* Ira E. Bennett, *History Of The Panama Canal*.
* *TR's Legacy — The Panama Canal*, PBS, USA.
* Mellander, Gustavo A.; Nelly Maldonado Mellander (1999). Charles Edward Magoon: The Panama Years. Río Piedras, Puerto Rico: Editorial Plaza Mayor. ISBN 1-56328-155-4. OCLC 42970390.
* Mellander, Gustavo A. (1971). The United States in Panamanian Politics: The Intriguing Formative Years. Danville, Ill.: Interstate Publishers. OCLC 138568.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Kulebra Tranĉo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Fotoj de Kulebra Tranĉo ĉe Panama Stereografia Kolekto Arkivigite je 2013-11-12 per la retarkivo Wayback Machine
* Bildo de Cucaracha Slide

Koordinatoj: 9° 4′ 38″ N 79° 40′ 31″ U﻿ / ﻿9.07722 °N, 79.67528 °U﻿ / 9.07722; -79.67528 (mapo)
Koordinatoj: 61° 18′ 00″ N 47° 10′ 00″ O﻿ / ﻿61.30000 °N, 47.16667 °O﻿ / 61.30000; 47.16667 (mapo)

**Korjaĵma** (ruse *Коряжма*) estas urbo en Arĥangelska provinco en Rusio.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 11408.

La urbo havas statuson de urbo ekde jaro 1985.

La interurba telefona kodo estas 81850, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo (en jaro 2005).

La urbo estas sur maldekstra bordo de rivero Viĉegda (Вычегда).

En jaro 1959 la urbo havis 10,9 mil loĝantojn.

En jaro 2002 la urbo havis 42,8 mil loĝantojn.

Flago de Arĥangelska provinco
Administra divido de Arĥangelska provinco

**Ĉefurbo**: Arĥangelsk

**Aŭtonoma distrikto**: Nenecio

**Urbaj distriktoj**:
Arĥangelsk |
Korjaĵma |
Kotlas |
Mirnij |
Narjan-Mar |
Nova Zemlo |
Novodvinsk |
Severodvinsk 

**Municipaj distriktoj**:
Ĉemara |
Ĥolmogora |
Kargopola |
Konoŝa |
Kotlasa |
Krasnoborska |
Lena |
Leŝukonska |
Mezenja |
Njandoma |
Onega |
Pinega |
Plesecka |
Ŝenkurska |
Ustja 
Velska |
Verĥnetojma |
Vilegoda |
Vinogradovka |
Zapoljarnij
En mezepoka muziko, **konduktuso** (latine *conductus*)
estas speco de liturgia voĉa komponaĵo por unu aŭ pluraj voĉoj.
La vorto devenas de latina *conducere* (eskorti),
kaj la konduktuso probable estis kantata dum la prediklibro
estis portata de sia gardoloko al la loko, kie ĝi estos legata.
La konduktuso estis unu el la ĉefaj specoj de voĉa komponaĵo
el la periodo ars antiqua de mezepoka muzikhistorio.

La formo probable originis en la sudo de Francio ĉirkaŭ 1150,
kaj atingis sian kulminan disvolvon dum la aktivado
de la skolo de Notre Dame en la frua 13-a jarcento.
La plejmulto de la konduktusoj el la granda kolekto
de mez-13-jarcentaj manuskriptoj de Notre Dame
estas destinitaj por du aŭ tri voĉoj.
Konduktusoj estas unikaj en la repertuaro de Notre Dame
ankaŭ pro tio, ke ili enlasas sekularajn melodiojn kiel fontmaterialon,
kvankam ankaŭ sanktaj melodioj estis ofte uzataj.
Oftaj temoj por la kantoj estis vivoj de la sanktuloj,
festenoj de la Sinjoro, la Naskiĝo, kune kun pli aktualaj temoj
kiel modela konduto de tiamaj kredantoj, kiel Thomas à Becket.
Grava kaj interesa repertuaro de konduktusoj el malfrue en la periodo
konsistas el kantoj, kiuj kritikas koruptojn de la klerikoj,
inkluzive de kelkaj, kiuj estas tre furiozaj.
Kvankam povas esti malfacile ilin prezenti al ni kantataj ekster preĝejo,
estas tre eble, ke la repertuaro povis havi ekziston
preter sia dokumentita liturgia uzo.

Preskaŭ ĉiuj komponistoj de konduktusoj estas anonimaj.
Kelkaj el la poemoj, el kiuj ĉiuj estas verkitaj en la latina,
estas atribuitaj al poetoj kiel Philip la Kanceliero
kaj John de Howden.

La stilo de la konduktuso estis plej ofte ritma,
kio konvenis al muziko akompananta procesion,
kaj preskaŭ ĉiam noto-kontraŭ-nota.
Stile ĝi estis tute malsimila al la alia ĉefa
liturgia polifonia formo de la tempo,
organumo, ĉe kiu la voĉoj kutime movis je malsamaj rapidoj;
en konduktuso, la voĉoj kantis kune, en stilo ankaŭ nomata diskanto.

La muzikteoriistoj
kiuj verkis pri la konduktuso
inkludas Franco de Kolonjo,
kiu konsilis verki belan melodion en la tenoro,
Johannes de Garlandia, kaj Anonymous IV.
Teoriisto Jacques de Liège el la frua 14-a jarcento,
vigla defendanto de la stilo *ars antiqua*
kontraŭ la nova "senmorala kaj diboĉa" stilo *ars nova*,
lamentis la mankon de intereso pri la konduktuso
flanke de tiamaj komponistoj.
La konduktuso daŭris plej longe en Germanio,
kie ĝi estis dokumentita ĝis en la 14-a jarcento.

Referencoj kaj plia legado
--------------------------

* *The New Grove Dictionary of Music and Musicians*, red. Stanley SADIE. 20 vol. Londono, Macmillan Publishers Ltd. 1980. ISBN 1-56159-174-2
* Richard H. Hoppin, *Medieval Music* (Mezepoka muziko). Novjorko, W.W. Norton & Co. 1978. ISBN 0-393-09090-6
* Janet KNAPP: "Conductus" (Konduktuso), Grove Music Online ed. L. Macy (Legita [1 februaro 2005]), (abona aliro)Arkivigite je 2008-05-16 per la retarkivo Wayback Machine

* Kategorio Konduktuso en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Kupusina situas en la mapo en la verda munucipo
Preĝejo de Kupusina
**Kupusina,** (ankaŭ slave), serbe **Купусина,** hungare **Bácskertes** estas malgranda vilaĝo en Serbio, en aŭtonomio Vojvodino, en distrikto **Okcidenta** Baĉka, en municipo de Apatin. Ĝis 1904 la oficiala hungara nomo estis **Kupuszina**. La serba vorto signifas: brasiko.

Bazaj informoj
--------------

* Areo:  km²
* Loĝantaro: 2350
* Poŝtkodo: 25262
* Telefonprefikso: 25
* Aŭtokodo: SO

Situo
-----

Kupusina situas sur ebenaĵo, fine de sakovojo, laŭ fervojo Subotica-Apatin, Danubo preterfluas. Sombor troviĝas 10 km-ojn for.

Historio
--------

Dum la mezepoko tie estis vilaĝo nomata *Hetes*, kion poste la turkoj faris senhoma. En 1751 hungaroj kaj slovakoj refondis la komunumon. Incendio okazis en 1890. En 1910 loĝis en Apatin 3205 da homoj, (3179 hungaroj). Ĝis fine de la 1-a mondmilito la loko apartenis al Hungario, al Bács-Bodrog, al distrikto de Apatin, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio. En 1941 la hungara armeo okupis la regionon kaj ĝis 1944 tio estis parto de Hungario. En 1995 serbaj rifuĝintoj alvenis. En 2002 loĝis en Kupusina 2356 da homoj, (hungaroj 1857 (79 %), serboj 279 (12 %), kroatoj 45 kaj aliaj).

Vidindaĵoj
----------

* katolika preĝejo omaĝe al Sankta Anna de 1813
* muzeo

Ĝemelkomunumo
-------------

* Hungario Ádánd, Hungario

* Kategorio Kupusina en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
43.78333333333315.333333333333

|  |  |
| --- | --- |
| Kornata arkipelago (Kroatio)Kornata arkipelago (Kroatio)DECKornata arkipelagoKornata arkipelago

|  |
| --- |
| Kornata arkipelago  |

 |
| Kroatio |

 
KornatojKornatoj
La **Kornatoj** (kroate *Kornati* aŭ pli longe *Kornatski otoci*) aŭ la **Kornata arkipelago** estas Kroata arkipelago en la Adriatiko. Ĝi konsistas el proksimume 140 insuloj, insuletoj kaj rokoj. La Kornatoj situas antaŭ la marbordo de centra Dalmatio, sude de la urbo Zadar. Neniu el la insuloj havas daŭrajn loĝantojn.

La insularo nomiĝis laŭ la insulo Kornat, kiu estas la plej granda. Tiu tre mallarĝa insulo havas longon de 25,2 km kaj larĝon de 2,5 km.

Geografio
---------

La Kornatoj situas en marareo kun grando de ĉ. 320 km² kaj per tio estas la arkipelago kun la plej granda denseco de la Mediteraneo. Oni povas subdividi la insularon en la *Donji Kornati* kaj la *Gornji Kornati*, respektive la malaltaj kaj altaj Kornatoj. La Donji Kornati, de kiu ankaŭ Konat apartenas, situas pli fora de la ĉeftero. La plej granda de la Gornji Kornati estas Žut, kiu estas ankaŭ la plej granda neloĝata insulo de Kroatio. Ĉiuj insuloj konsistas el karsto.

Tuj norde de la Kornatoj situas la insulo Dugi Otok. La arkipelago adminstracie apartenas al la provinco Šibenik-Knin.

Nacia parko
-----------

La plej grand parto de la Kornatoj, kiu konsistas el 89 insuloj, fariĝis en 1980 la Nacia Parko Kornati.
La insulo Kornat okupas du trionon de la areo de la parko. La majoritato de la terposedantoj venas de la insulo Murter.
Ili havas simplajn domojn ĉe la bone ŝirmataj golfetoj, kiel *Vruje*, *Kravjačica* kaj *Lavsa*, kiuj servas kiel dumtempaj loĝejoj.

Referencoj
----------

1. ↑  Vladimir Skračiċ (2003). "Kornat Islands". Zadar: Forum. ISBN 953-179-600-9.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kornata arkipelago en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Kornata arkipelago en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Nacia parko Kornati
**Kulmo** aŭ **pajlotigo** botanike origine referencis al tigo de iu ajn planto. Ĝi devenas de la latina vorto por tigo (*culmus*) kaj nuntempe specife referencas al supertera aŭ enaera tigo de poacoj kaj ciperacoj.

Kulmo estas klare subdividita en nodojn kaj internodojn; tiuj plejofte estas kavaj.

Ekde la nodoj estiĝas la folioj (po unu ĉe ĉiu nodo). La nodoj tre proksimas unu al alia ĉe la bazo de la kulmo kaj distanciĝas proporcie al distanco de la grundo. Tio okazas pro tio, ke la mekanismo de la primara kreskado de la planto baziĝas sur la kreskado de la nodoj kaj la posta plilongigo de la internodoj. Ekde la unuaj nodoj (reciproke tre proksimaj) formiĝas novaj kulmoj. Tiu eco permesas al planto kreski laŭ larĝeco kaj formi faskojn pli-malpli kompaktajn. Tio estas speciale grava, se oni konsideras la falĉadon (fare de homo kaj rezulte de paŝtado ).

Ĉe iuj specioj la bazaj nodoj povas akumuli rezervajn substancojn.

Referencoj
----------

1. ↑   PIV2 p.635

  


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rPlantaj partoj |
| --- |
| Aeraj organoj | Arboŝelo • Burĝono • Ĉiro • Dorno • Draĵo • Folieto • Folio • Floro • Frondo • Frukto • Induzio • Kladodio • Kotiledono • Kulmo • Pikaĵo • Semo • Soro • Tigo • Trunko |
| Subteraj organoj | Radikoharo • Radiko • Rizomo • Tubero |
| Ambaŭaj organoj | Apogilradiko • Bulbo • Bulbilo • Haŭstorio • Lignotubero • Stolono • Talo |
| *Vidu ankaŭ floraro kaj fruktaro* |

 |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Biologio |
La **kukinsula dolaro** - angle *Cook Islands dollar* - estas la nacia valuto de la Kukinsuloj. Unu dolaro estas dividita je cent *cendoj* (angle *cent* respektive plurale *cents*), kvankam iuj 50-cendaj moneroj ankaŭ havas la skribaĵon "50 tene". La valuto konsideratas variaĵo de la novzelanda dolaro kaj tial ne havas apartan internacian valutan kodon laŭ la normo ISO 4217.

Historio
--------

Ĝis la jaro 1967, la novzelanda pundo (angle *New Zealand pound*, ISO-kodo NZP, valida de 1840 ĝis 1967) estis uzata krom en Novzelando ankaŭ estis la valuto de la Kukinsuloj - sekve ĝi estis interŝanĝata per la novzelanda dolaro. En 1972, moneroj estis produktataj aparte por la Kukinsuloj, kaj apartaj monbiletoj sekvis en 1987. La kukinsula dolaro estas fikse ligata al la novzelanda dolaro je kurzo 1=1.

monbileto de 3 kukinsulaj dolaroj
Regule cirkulas moneroj de 5, 10, 20 kaj 50 cendoj, de 1, 2 kaj 5 dolaroj (principe ekzistas ankoraŭ moneroj de 1 kaj 2 cendoj, sed ili ne plu produktatas ekde la jaro 1983 kaj ne plu estas oficiala pagilo). Ĉiuj moneroj unuflanke bildigas portreton de la brita reĝino Elizabeto la 2-a, la cendaj moneroj aliflanke prezentas bildojn el la loka flaŭro kaj faŭno, dum la dolaraj moneroj havas aliajn lande tipajn bildojn: la 1-dolara montras la kukinsulan dion *Tangaroa*, respondeca pri vira fekundeco, la 2-dolara tipan akvujon sur tablo kaj la 5-dolara konkan trumpetosimilan muzikilon. Krom la moneroj, cirkulas monbiletoj de 3, 10, 20 kaj 50 dolaroj: ili ĉiuj unuflanke havas bildon de kristana preĝejo sub palmoj kaj apud ĝi pluraj promenantaj civitanoj, kaj aliflanke bildigas kulturajn kaj naturajn specifaĵojn de la kvar geografiaj regionoj de la insularo. Ekde la jaro 1995 la monbiletoj ne plu estas produktataj, kvankam ili en la insularo daŭre cirkulas paralele al la novzelandaj monbiletoj kaj estas oficiala pagilo.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rValutoj de Oceanio |
| --- |
| Aŭstralazio | aŭstralia dolaro (ankaŭ en la *Norfolkinsulo*) • novzelanda dolaro

---

 | Situo de Oceanio |
| Melanezio | *pacifika franko* (*Nov-Kaledonio*) • fiĝia dolaro • indonezia rupio • papuonovgvinea kinao • salomona dolaro • usona dolaro kaj orienttimoraj centavaj moneroj (Orienta Timoro) • vanuatua vatuo

---

 |
| Mikronezio | aŭstralia dolaro (Kiribato, Nauro) • kiribata dolaro • usona dolaro ( *Gvamo*, *Usonaj Malgrandaj Insuloj*, *Nord-Marianoj*, Marŝala Insularo, Federacio de Mikronezio, Palaŭo)

---

 |
| Polinezio | aŭstralia dolaro (Tuvalo) • ĉilia peso (*Paskinsulo*) • *pacifika franko* (*Franca Polinezio, Valiso kaj Futuno*) • *kukinsula dolaro* • novzelanda dolaro (*Chatham-insularo, Kukinsuloj, Niuo, Pitkarna Insulo, Tokelao*) • samoa talao • tonga paangao • tuvala dolaro • usona dolaro (*Usona Samoo, Havajo*) |

 |

* Kategorio Kukinsula dolaro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
rigardo al la krutbordo de la insulo Dugi Otok (Kroatio)
**Krutbordo** aŭ **krutmarbordo** estas bordo, kie la transiro de la maro al la ĉeflando ne okazas iom post iome, sed la maro trafas al la krutdekliva tero. La alteco de la marbordo aŭ tera surfaco estas signife pli alta ol la marnivelo. Ankaŭ ĉe riveroj aŭ lagoj povas ekzisti krutbordoj.

La plej multaj krutbordoj estas klifbordoj (aŭ abraziaj marbordoj), ĉe kiu la abrazio (forportado de terpecoj pere de la ondofrapado) formas krutan deklivon, kiu moviĝas enlanden. La klifo „formanĝas la teron". Aliaj estiĝformoj de krutbordoj estas fjordoj, ĉe kiuj de glaĉeroj forŝlifitaj valoj post altiĝo de la marbordo nun parte kuŝas sub la marnivelo. En Norvegio, Novzelando kaj Alasko ekzistas fjordoj, kies preskaŭ vertikalaj vandoj estas pli ol 1000 m super kaj ĉ. 300 m sub la marnivelo.

Ĉe vulkaninsuloj la maro povas enpenetri en la kalderon kaj la vandoj de la magma kameno iĝas krutbordo. La plej konata ekzemplo estas Santorino en la insularo Cikladoj, Grekio. La ĉefa loĝloko de insulo Thera situas sur rando de Kaldero, kiu altas 300 m super la marnivelo kaj ankoraŭ malprofundas subakve ankoraŭ 200 m.

Vidu ankaŭ
----------

* klifo

* Kategorio Krutbordo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Kukumo** |
| --- |
|  |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Plantoj ‘‘Plantae’’ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Divizio: | Angiospermoj *Magnoliophyta* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Dukotiledonoj *Magnoliopsida* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Kukurbaloj *Cucurbitales* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Kukurbacoj *Cucurbitaceae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | Kukumiso *Cucumis* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***C. sativus*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Cucumis sativus****L. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Kukumo  |

 |
| v • d • r |

La **kukumo** (*Cucumis sativus*) estas unujara legomo de la familio de kukurbacoj kaj disvastiĝis el Hindio kaj Ĉinio tra la tuta mondo. Praplanto estas la *C. Hardwickii*. Ĝi estas hortikultura planto grava por konserva industrio. Sur la ĉeftigo kreskas ĉefe androceaj floroj, la gineceaj floroj kreskas sur la flankŝosoj. Pro tio oni depinĉas la ŝosopinton de la ĉeftigo en la 3-4 folia stato de la planto. Ĝia frukto povas atingi eĉ la longon de 100 cm. Ĝi havas krude agrablan guston, entenas multan c-vitaminon. Ĝi havas multajn variaĵojn.

Kultivarioj
-----------

Plej grava kultivario en Hungario estas la ĉirkaŭaĵo de Nagykőrös kaj Kecskemét. En multaj kulturoj, ĝi estas uzata por fari peklaĵojn.
Specialaj varioj de kukumoj estas selektitaj por esti rikoltataj malgrandaj. Tial la fruktoj nomiĝas kukumetoj, ili estas uzataj por peklado.

Vidu ankaŭ
----------

* serpentkukumo

Kukumoj

|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Biologio |
**Krottendorf bei Neuhaus am Klausenbach,** pli mallonge **Krottendorf,** hungare **Békató,** slovene **Sabjavec** estas iama vilaĝo, nun parto de Neuhaus am Klausenbach en Aŭstrio, en federala ŝtato Burgenlando, en distrikto de Jennersdorf.

Krottendorf bei Neuhaus am Klausenbach en la mapo

Bazaj informoj
--------------

* 46° 51′ 00″ N 16° 01′ 45″ O﻿ / ﻿46.85000 °N, 16.02917 °O﻿ / 46.85000; 16.02917 (mapo)Koordinatoj: 46° 51′ 00″ N 16° 01′ 45″ O﻿ / ﻿46.85000 °N, 16.02917 °O﻿ / 46.85000; 16.02917 (mapo)
* Poŝtkodo: 8385
* Telefonprefikso:
* Aŭtokodo: JE
* Loĝantaro: 140

Situo
-----

Krottendorf situas sur mildaj deklivoj laŭ landlimo de Stirio. Jennersdorf troviĝas je 14 km-oj.

Historio
--------

La unua mencio pri la vilaĝo okazis en 1387, apartenanta al bieno kaj fortikaĵo de Vasdobra. En 1787 vivis tie 213 homoj en 37 domoj, en 1830 222 homoj en 32 domoj, en 1857 250 homoj en 34 domoj. En 1910 vivis en Békató 249 homoj, plejparte aŭstroj). Ĝis 1921 la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Vas (reĝa departemento), al distrikto de Szentgotthárd, poste al Aŭstrio (dume inter 1938-1945 al Germanio). Krottendorf bei Neuhaus am Klausenbach aliĝis al Neuhaus am Klausenbach en 1971.

Vidindaĵoj
----------

* Kategorio Krottendorf bei Neuhaus am Klausenbach en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Tombejo estas evidenta elemento de la kulto al prauloj. Tie islama tombejo en Kaŝgar, okcidenta Ĉinio.
**Adorado** aŭ **Kulto al prauloj** estas kreda aŭ eĉ religia praktiko komuna al variaj religioj bazitaj sur la kredo, ke la membroj de la familio kiuj mortintis (prauloj) havas novan ekziston, interesiĝas pro la aferoj de la mondo kaj posedas la kapablon influi en la sorto de la vivuloj.

Multaj kulturoj enhavas ritaran signifon al la morto de la karuloj. La celo de la kulto estas certigi la bonfarton en la nova ekzistado de la prauloj kaj ties bonan disponon al la vivuloj kaj, foje, peti iun tipon de favoro aŭ helpo. La socia funkcio de la kulto al la prauloj estas kultivi familiajn valorojn, kiel la gefila pieco, lojaleco al la familio kaj kontinueco de la stirpo.

Temas pri praktiko preskaŭ universala al plej parto de kulturoj pli malpli klare, kaj tiel la kulto al la prauloj estas en socioj kun ajna grado de socia, politika kaj teknika komplekseco, kaj restas kiel estara komponanto de diversaj religiaj praktikoj en la modernaj tempoj. Tiu kulto estas speciale ŝlosila en kelkaj afrikaj religioj, el animismo ĝis la rito Buitio kaj en Konfuceismo, kie ĝi ricevas la nomon de filpieco.

Vidu ankaŭ
----------

* Tago de la mortintoj
* Tombejo
* Torajan popolo

* Kategorio Kulto al prauloj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 787520
* GND: 4068478-7
* LCCN: sh85004848
* SUDOC: 027237923
* BNF: 11932366q
* NDL: 00571452
* NKC: ph541624
 |
**Kornél D' Arrigo** laŭ hungarlingve kutima nomordo **D’Arrigo Kornél** estis hungara aktoro, operetkantisto. Supozeble li apartenis al la itala minoritato en Hungara reĝlando.

Kornél D' Arrigo  naskiĝis la 18-an de aprilo 1886 en Fiume (Hungara reĝlando; nuntempa Rijeka en Kroatio), li mortis depost 1936 en Italio.

Biografio
---------

Kornél D' Arrigo lernis komence en sia naskiĝurbo, poste en Firenze, fine li akiris diplomon en Aktora Lernejo de la Tutlanda Aktora Societo en 1913. Li debutis en Miskolc, poste li aliĝis al kabaredo de Károly Ferenczy (aktoro). En 1914 li apartenis al Népopera. Post la 1-a mondmilito li havis rolojn en pluraj teatroj aŭ kabaredoj, ekzemple kuntirita teatro Eger-Miskolc (1918), Teatro Városi (1920, 1924-1929), Operetoteatro (Budapeŝto) (1930–1933). Baldaŭ li vivis en Italio. Li parolis hungare, germane, france, itale, kroate.

Elektitaj teatraj roloj
-----------------------

* I. Farkas: *A Gyurkovics-fiúk* - grafo
* Szabolcs Fényes: *Maya* - Bambó
* Pál Ábrahám: *Mese a Grand Hotelben* - Chamoix

Elektitaj filmaj roloj
----------------------

* *A nap lelke* (1920)
* *Csak egy kislány van a világon* (1929)
* *Iza néni* (1933)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

* Kategorio Kornél D' Arrigo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Kornél Emmer,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Emmer Kornél** estis hungara juĝisto.

Kornél Emmer naskiĝis la 3-an de majo 1845 en Nagyszombat (Hungara reĝlando, Aŭstra Imperio, nuntempa Trnava en Slovakio), li mortis la 20-an de julio 1910 en Mödling (Aŭstrio-Hungario).

Biografio
---------

Kornél Emmer akiris juran diplomon en 1867, post 4 jaroj li doktoriĝis. En la jaro 1865 li estis juĝisto en Pest (urbo), en la sekvanta jaro subnotario en sia naskiĝurbo, iom poste jam notario. Ekde 1869 li havis postenojn en Pest (nature ekde 1873 en Budapeŝto). En 1872 li estis jam plenrajta juĝisto, ekde 1891 en la ĉefjuĝejo. Intertempe en 1877 li estis elektita parlamentano. Li havis edzinon. Postmorte Universitata Biblioteko (ELTE) heredis lian bibliotekon.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *A polgári peres eljárás reformja* (1883)
* *Törvényjavaslat a szóbeliség, közvetlenség és nyilvánosság elvein alapulandó polgári törvénykezési rendtartás tárgyában* (1885)
* *A Référé-rendszer s magyar alkalmazása* (1887)
* Plena verkaro I-II (1912)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Kornél Emmer en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 698759
 |
**Krudfero** aŭ kruda fero estas produkto de altforna procezo.

Krudfero de speco uzita por produkti muldeblan feron, stokita en rubujo

Proprecoj
---------

La kruda fero havas grandan entenon da karbo (ĉ. 4-5 %), ĝis 3 % da silicio kaj ĝis 6 % da mangano, malgranda kvanto el sulfuro kaj fosforo. Tiel ĝi estas tre rompema kaj ne forĝeble, nek lutebla.

La gisfero povas havi grizan aŭ blankan romp-surfacon. Se tromultas la silicio en ĝi, estiĝas griza gisfero, kiu montras grizan romp-surfacon. Se tromultas la mangano, ligiĝas dum malvarmiĝo la karbono kun la fero al ferkarbido. Ĝi montras blankan romp-surfacon.

Prilaboro
---------

Griza gisfero devas direkte prilaborita al pretvaro, ĉar ĝi post la malvarmiĝo montriĝas tro rompema kaj tiel nekonvena por plua prilaboro.

La blanka kruda fero estas plulaborita en konvertoproceso al ŝtalo, dum kiu oni forigas parte au tute per diversaj metodoj la superfluajn karbonon kaj aliajn materialojn.

Vidu ankaŭ
----------

* gisfero

* Kategorio Krudfero en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)