recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Tamagoĉi
**Cifereca dorlotbesto** (konata ankaŭ kiel **virtuala dorlotbesto**, **artefarita dorlotbesto**, aŭ **aŭ dorlotbesta ŝajnigo**) estas tipo de ia ludilo aŭ plej bone dirite artefarita hom-akompananto. Ili estas kutime tenitaj por akompanado aŭ ĝuado. Personoj povas havi ciferecan dorlotbeston anstataŭ realan dorlotbeston, preferinde se oni kalkulas evitadon de fizikaj problemoj (manĝo, zorgado, malpuro ktp.) dum malpreferinde se oni konsideras la mekanikigon de tia vivo.

Ciferecaj dorlotbestoj estas distingaj en tio ke ili ne havas konkretan fizikan formon krom la aparataro kiu funkciigas ilin. Interagado kun ciferecaj dorlotbestoj povas esti celorientita aŭ ne. Se jes, tiam la uzanto devas teni ĝin viva tiom longe kiel eblas kaj ofte helpi ĝin kreski al pli disvolvigitaj formoj. Teni la dorlotbeston viva kaj kreskanta povas postuli ofte 'manĝon', zorgadon kaj ludadon kun la dorlotbesto. Se la interagado ne estas celorientita, la uzanto povas esplori la karakteron de la dorlotbesto kaj ĝui la senton konstrui rilaton kun ĝi.

Ciferecaj dorlotbestoj povas esti "ŝajnigoj de realaj animaloj, kiel ĉe la serio Petz" aŭ "fantastaj kiel la Tamagoĉi". Malkiel biologiaj ŝajnigoj, la dorlotbesto kutime ne reproduktiĝas. Ili ĝenerale ne mortiĝas, kaj ili povas regeneriĝi.

Notoj
-----

1. 1 2 3 4 5  Rollings, Andrew.  (2003) *Andrew Rollings and Ernest Adams on Game Design*. New Riders Publishing, p. 477–487. ISBN 1-59273-001-9.

 Arkivigite je 2020-05-02 per la retarkivo Wayback Machine  Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2020-05-02. Alirita 2021-12-29.
**Miguel Díaz-Canel**, oficiale komplete Miguel Mario Díaz-Canel Bermúdez. Li naskiĝis la 20an de aprilo 1960 en Placetas, Kubo. Li estas kuba politiko, inĝeniero kaj universitata profesoro. Li estas prezidanto de la ŝtata konsilio (prezidanto de Kubo) ekde la 19an de aprilo 2018. La unua kuba prezidanto kiu naskiĝis post la kuba revolucio.

Díaz-Canel diplomiĝis kiel elektronika ingeniero dum 1982 en la Centra Universitato Marta Abreu de Santa Clara, Villa Clara. Membro de la Kuba Komunisma Partio (KKP) ekde 1997, la unua sekretario de la KKP en la provincoj Villa Clara (1994-2003) kaj Holguín (2003-2009). Krome li ankaŭ estis ministro pri supera edukado (2009-2012) kaj vicprezidanto de la ministra konsilio (2012-2013).

Prezidanto
----------

Li estis elektita prezidanto inter la 18an kaj 19an de aprilo 2018 dum ekfunkciis la 9a Nacia Asembleo de Kubo por la periodo 2018-2023. Raúl Castro kiel anoncis jarojn antaŭe lasis la prezidentan postenon de la ŝtata kaj ministrara konsilio de Kubo sed plu restis kiel unua sekretario de la KKP. Dum sia unua parolado kiel prezidanto li informis pri daŭrigo de la revolucio, li informis ke la kuba ekstera politiko restos neŝanĝita kaj Kubo ne akceptos kondiĉojn aŭ eksterajn premojn.

Privata vivo
------------

Li havas du filojn kun sia unua edzino Marta Villanueva. Nuntempe li estas edziĝinta al Lis Cuesta Peraza universitata profesoro kaj funkciulino de la turisma agentejo Paradiso.

Eksteraj ligiloj
----------------

  

#### Notoj

1. ↑  Rodríguez Derivet, Arleen 24an de februaro 2013 (hispane).
2. ↑  Frazoj de la unua parolado kiel prezidanto de Kubo (hispane)

* Kategorio Miguel Díaz-Canel en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Miguel Díaz-Canel en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)
* Miguel Díaz-Canel en Vikinovaĵoj (Liberaj novaĵoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 529081
* GND: 1197618805
* VIAF: 97152682593723312862
 |
Mignon Modell 2, 1906
Mignon Modell 4, 1924
**Mignon** estas la nomo de tajpilo de la germana kompanio AEG.

Tiu tajpilo estis konstruita en 1903 de Friedrich von Hefner-Alteneck kaj produktita dum 1904 ĝis 1934 de la germana kompanio AEG. Ĝi uzis cilindron, kiu portis la literojn. La cilindro estis ŝanĝebla. Je la modelo 4, kiu estis liverita ekde 1924, pli ol 36 diversaj cilindroj estis haveblaj, i. a. ankaŭ du cilindroj kun cirilaj literoj. Ekde 1933 plibonigita versio estis vendita kiel Olympia Plurotyp.

Al ĉiu litercilindro apartenis litertabulo kun la skribeblaj literoj. Ĝi devis esti fiksita sub montrilo en la maŝino. En la bildo ĝi videblas maldekstre sube.
Per la maldekstra mano la montrilo estis metita super la deziratan literon. La litercilindro estis per mekanismo turnigita kaj ŝovita tiel, ke la koncerna litero troviĝis super la papero. Per puŝo de la presklavo per la dekstra mano la litercilindro
tajpis la literon sur la paperon. Per alia klavo spaco estis kreita. La papero estis movigita unu paŝon antaŭen. La modelo 4 aldone havis returnigan klavon.

Skribi en Esperanto
-------------------

Ekzistis litercilindro kun ĉapelo. Kun tiu, uzante la returnigan klavon, oni povis skribi en Esperanto.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Mignon (tajpilo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* AEG-Mignon im Stadtmuseum Erfurt
* AEG-Mignon im Schlossmuseum Jever Arkivigite je 2014-04-29 per la retarkivo Wayback Machine
Nokoj kun tomatosaŭco
**Nokoj** (itale: *gnocchi* [njoki]) estas itala pastospeco. La vorto *gnocchi*, pluralo de *gnocco*, signifas "bulon". *Nokoj* antaŭ ĉio ili estas konataj en la varianto el terpomoj; *gnocchi di patate* (terpomaj nokoj).

Nokoj el terpomoj
-----------------

***Terpomaj nokoj*** estas speco de ovalaj buletoj, faritaj el terpomoj kaj tritikofaruno. Ĝi estas tipa itala manĝaĵo. La terpomoj estas kuiritaj kaj pureigitaj, kaj poste kun iom da faruno kaj salo kneditaj kaj kuiritaj en etaj buletoj. La *nokoj* estas pretaj kiam ili ekflosas al la surfaco. Ili ofte estas surtabligataj kun saŭco el tomatoj aŭ el mola fromaĝo.

Nokoj el tritiko
----------------

Ankaŭ ekzistas speco de *nokoj* el tritiko. Ĉi tiuj *nokoj* estas pli malgrandaj kaj estas faritaj per la rulado de iom da pasto per la polekso sur krado. En Sardinio oni nomas ĉi tiujn *nokojn* tamen ***malloreddus*** aŭ ***gnocchetti sardi*** kaj ili estas faritaj plejofte kun safrano.

Preparado
---------

* Esperantlingva videofilmo Arkivigite je 2011-10-16 per la retarkivo Wayback Machine

Vidu ankaŭ
----------

* haluŝkoj
* kneloj
* knedlikoj

* Kategorio Nokoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Cysoing** - prononco laŭ sistemo IFA siswɛ̃, - jen france, origine nederlande respektive okcidentflandre **Sison** - estas komunumo de Francio kadre de la historia pejzaĝo Franca Flandrio, *Frans-Vlaanderen* respektive *Flandre française*. Ĝi situas en la departemento *Nord* [nɔʁ], nederlande/flandre *Noorderdepartement*, en la regiono Hauts-de-France (prononco [o d(ə)ˈfʁɑ̃s], laŭvorte "supraĵo de Francio" pikarde *Heuts-d'Franche*) kaj en la antaŭa regiono Nordo-Kaleza Markolo (france *Nord-Pas-de-Calais* [nor pa d' kale'], nederlande/flandre *Noord-Nauw van Calais*). Fine de 2020 en la komunumo vivis 4 798 loĝantoj sur areo de 13,62 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de 352 loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la arondismento *Lille* (france *Arrondissement Lille*, nederlande *Arrondissement Rijsel* respektive okcidentflandre *Arroundissement Rysel*), kaj al la kantono *Templeuve-en-Pévèle*.

Ĝiaj loĝantoj en la franca nomiĝas *cysoniens* respektive *cysoniennes*.

  

La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Nord
* Cysoing (stacidomo)
* Bouvines (stacidomo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Cysoing en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo (france)
**Masivo Paine** aŭ **Montaro Paine** kaj en hispana **cordillera Paine**, konata ankaŭ kiel **macizo Paine**, estas malgranda sed elstarega grupo de montoj situa en la Nacia Parko Torres del Paine, en la Ĉilia Patagonio. Ĝi estas je 150 km norde de la urbo Puerto Natales, je 400 km norde de Punta Arenas, kaj je pli ol 2 500 km sude de la ĉefurbo de Ĉilio, nome Santiago. Ĝi estas administracie ene de la komunumo Torres del Paine (Magallanes y de la Antártica Chilena). Inter ties montopintoj la plej konataj estas la nomitaj **turoj de Paine**, tri granitaj montopintoj de ĉirkaŭ 2 600 m de alto averaĝe.

Montopintoj
-----------

Turoj de Paine.
La plej alta montopinto de la masivo estas la cerro Paine Grande, kies koordenatoj estas 51° 00′ S 73° 06′ O﻿ / ﻿51.000 °S, 73.100 °O﻿ / -51.000; 73.100 (mapo). Oni asertas ĝenerale ke la alto estas de 3 050 msm.

La plej konataj montopintoj estas la tri kiuj korespondas al la turoj de Paine 50° 57′ S 72° 59′ O﻿ / ﻿50.950 °S, 72.983 °O﻿ / -50.950; 72.983 (mapo). Tiuj estas gigantoj el granito mudlitaj de la forto de la glacio.

La Torre D'Agostini, de 2 850 msm, laŭ bonaj kondiĉoj klimataj povas esti vidataj el la suda flanko de la masivo, inter kornoj kaj la monto Almirante Nieto. Ties unua ascendo estis farita de la ekspedicio itala gvidita de Armando Aste. La Centra Turo (2 800 msm) estis grimpita la unuan fojon la 16an de Decembro 1963 de la britoj Chris Bonington kaj Don Whillans, kaj la Norda Turo aŭ Monzino (2 600 msm), de la itala Guido Monzino.

Aliaj montopintoj estas la *cerro* Fortaleza de 2 900 msm, la korno Principal, de ĉirkaŭ 2 600 msm, kaj la monto Almirante Nieto, kun alto de 2 670 msm.

Referencoj
----------

1. 1 2 3 4 5   Ferrer Jiménez, Daniel (Enero-junio 2009). «El conocimiento geográfico de la Patagonia interior y la construcción de la imagen de Torres del Paine como patrimonio natural a conservar». Estudios Geográficos LXX (266): 125-154. doi:10.3989/estgeogr.0456.

Bibliografio
------------

* Biggar, John, 2005. *The Andes: A Guide for Climbers* (3rd edition, ISBN 0-9536087-2-7).
* Kearney, Alan, 1993. *Mountaineering in Patagonia*. Seattle USA: Cloudcap.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Masivo Paine en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Komerco kaj turismo de la Ĉilia Patagonio, Punta Arenas (Chile)
* Gvidilo de la Patagonia
* Patagonia, retejo kaj mapo de la masivo
* Foto de la masivo el estero Última Esperanza, 50 km sude
* Torres del Paine ĉe summitpost (angle)
* Turismo chileno en el mundo Arkivigite je 2016-03-07 per la retarkivo Wayback Machine
Mapo montranta mezajn aĝajn ciferojn por 2017
Usona litografio de ĉirkaŭ 1849 prezentanta la vivociklon de virino
**Aĝo** estas kvanto da tempo, pasinta ekde la naskiĝo de ekzistaĵo, aŭ ekde la ekesto de io.
La homoj komence atingas la infanaĝon, la tempon, dum kiu oni estas infanoj. Ili ofte ludas kun samaĝuloj. Ĝis ili ne atingas aĝon postulatan de la leĝo, por ĝui ĉiujn civilajn rajtojn (ĝenerale 18 jarojn), ili estas neplenaĝuloj. Post tiu tempo ili iĝas plenaĝuloj, sufiĉe aĝaj, por ĝui la civilajn rajtojn. La grandaĝa homo estas pli ol iom maljuna, atinginta la plejon de sia kresko kaj forto.

Se homo iĝas profundaĝa, tio estas tre maljuna, li estas ofte plejaĝulo, la plej respektata ano de komunumo pro sia aĝo kaj saĝo. Se li estas ankaŭ la plej aĝa membro de kunveno, rolanta kiel provizora prezidanto, li fariĝas la aĝoprezidanto.

La tri ĉefaj vivfazoj homaj: junaĝo, plenkreskaĝo, maljunaĝo.

Oni parolas pri jaraĝa besto, se ĝi havas la aĝon de unu jaro. (ekz.iam oni pretigis jaraĝan ŝafidojn kiel bruloferojn)

Tempaĝo estas ĉiu el la grandaj periodoj, per kiuj oni dividas la historion kaj la prahistorion.

Referenco
---------

1. ↑  Difino de aĝo laŭ *vortaro.net*

Vidu ankaŭ
----------

* Budho
* Budhismo
* Aztekoj
* Bhagavadgitao
* Ĝajnismo
* Epoko
* Erao
* Proverbo

* Kategorio Aĝo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Aĝo en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 50576
* GND: 4034834-9
* LCCN: sh85076820
* NKC: ph487786
 |
La **McDonnell Douglas** estis usona aviadila fabrikanta kompanio, kiu ekzistis inter 1967 kaj 1997. McDonnell Douglas produktis serion de konataj komercaj kaj militaj aviadiloj, kiel DC-10 kaj MD-11, F-4 kaj F-15.

Historio
--------

La McDonnell Douglas Korporacio kreiĝis de anekso inter McDonnell Aircraft kaj Douglas Aircraft en 1967. McDonell Aviadila Korporacio aĉetis Douglas Aircraft Company, kiu suferis malfacilan finanzan situacion.

Inter 1970-jaroj ĝis 1990-jaroj, McDonnell Douglas fabrikis multajn aviadilojn, kiuj estas famaj en la mondo. McDonnell Douglas estas ne nur fama por ĝiaj pasaĝeraviadiloj kiel DC-8 kaj DC-10, ankaŭ fama por novaj aviadilaj disvolvigoj. La usonaj ĉasaviadiloj kiel F-4 kaj F-15 estis disvolviĝitaj de McDonnell Douglas.

La fino de malvarma milito rezultis malkreskon de defenda buĝeto, kiu ankaŭ nuligis multajn disvolvigajn programojn de militfortoj, kiuj estis rilataj kun aviadilaj projektoj de McDonell Douglas. Tiuj nuligoj plimalbonigis financan situacion de McDonnell Douglas, kiu plimulte dependis en defenda produktado.

En 1992, McDonnell Douglas anoncis planon pri MD-12, nova larĝkorpa pasaĝeraviadilo. Tamen MD-12 ne ricevis publikan intereson. Kune kun malsukceso de MD-11, Tiutempe multaj spertuloj en aviadindustrio, McDonell Douglas ne havis plenuman financon aŭ rimedon por disvolvigi novan aviadilon.

En aŭgusto 1997, Boeing aĉetis kaj aneksis McDonell Douglas. La emblemo de McDonell Douglas estis daŭriĝita kiel nuna emblemo de Boeing.

Aviadiloj
---------

### Civilaj aviadiloj

* McDonnell Douglas DC-10 (1970)
* McDonnell Douglas MD-11 (1990)

### Militaj aviadiloj

* McDonnell Douglas F-4 Phantom II (1959)
* McDonnell Douglas F-15 Eagle (1972)
* McDonnell Douglas AV-8B Harrier II (1978)
* McDonnell Douglas F/A-18 Hornet (1978)

Referencoj
----------

1. ↑  McDonell Douglas skuiĝas kiam ĝia enspenzo malkreskas, *Independent*, La 10-an de aŭgusto 1992. angle

Vidu ankaŭ
----------

* Douglas
* Boeing

* Kategorio McDonnell Douglas en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Mihail Kolodko,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kolodko Mihály** estas sovetia-ukrainia-hungara skulptisto. Lia persona nomvarianto estas *Mihajlo*.

*Knabino piedpremanta vinberojn* fare de Mihail Kolodko
Mihail Kolodko  naskiĝis en 1978 en Uĵhorodo (Sovetunio, nuntempe en Ukrainio).

Biografio
---------

Mihail Kolodko devenis duone en hungara familio. Li frekventis belartan gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li akiris diplomon en Belarta Akademio en Lviv en 2002. Liaj kreis skulptaĵojn en Uĵhorodo ĝis 2017, tiam li translokiĝis al Hungario. Li kreas skulptaĵojn en Vác. Li specialiĝis pri malgrandaj publikstrataj skulptaĵoj, tial ofte oni forŝtelas ilin. Li ricevis ukrainan premion en 2007.

Elektitaj skulptaĵoj
--------------------

* Főkukac (figuro el filmserio)*Főkukac* (figuro el filmserio)
* Breki (komprenu: manĝebla rano)*Breki* (komprenu: manĝebla rano)
* Mekk Elek, az ezermester (figuro el filmserio)*Mekk Elek, az ezermester* (figuro el filmserio)
* Ruszkik haza ! (slogano de la Hungara revolucio de 1956)*Ruszkik haza !* (slogano de la Hungara revolucio de 1956)

Fontoj
------

* anglalingva biografio Arkivigite je 2018-10-31 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 128-a paĝo)
* hungarlingva biografieto Arkivigite je 2018-09-03 per la retarkivo Wayback Machine

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 622372
 |
Mapo kun la punkto de Mountain Meadows al la sudoriento de Utaho por kie pasis la nomitan Hispanan Veturon direkte al Nevado kaj Kalifornio.
La **Masakro ĉe monto Meadows** okazis 300 mejlojn sude de Salt Lake City, la 11-an de septembro 1857. Tiam la usona armeo kaj lokaj indianoj murdis ĉ. 120 setlantojn.

Setlantoj estis survoje de ŝtato Arkansas al Kalifornio, kiuj uzis ĉaregojn tiritajn per bovoj. Ili veturis tra la Rok-montaro. La 137 laciĝintaj veturantoj - plimulto estis virino, infano - ripozis en la valo de Monto Meadows en Utaho, en printempo de 1857. Tie atakis ilin nekonatuloj la 7-an de septembro kaj murdis multajn. La loka mormona gvidanto - John D. Lee - tiam aliris la setlantojn kun blanka flago en la mano kaj sciigis, ke la atakantoj estis pajutaj indianoj kaj li povas certigi liberan forveturon post transdono de la armiloj.

La setlantoj transdonis la armilojn, la mormonoj poste murdis preskaŭ ĉiun. la mormonoj tiutempe ĉiun respondecon ŝovis je la indianoj. Pro la usona interna milito ekde 1861, la juĝproceso estis prokrastita kaj rekomenciĝis en 1871 laŭ atesto de iama mormono, kiu senvualigis Lee. Li iĝis perfekta propeka kapro kaj li estis juĝita je morto kaj unu jaron poste ekzekutita.

Antaŭeventoj
------------

Prezidento James Buchanan (1857-1861) rigardis Utahon (tiam ankoraŭ ne usona membroŝtato) kiel minaca forto kaj por aneksi ĝin militiris kun 2500 soldatoj al Utaho. Ĉar la mormonoj estis ofte atakitaj, ili vidis ĉie spionojn, perfidulojn. Tiu minacsenta stato kondukis al la masakro.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rMovado de la Sanktuloj de la Lastaj Tagoj |
| --- |
| Fundamentaj ideoj | Mormonismo • Mormonoj • Mormonismo kaj kristanismo • Mormona integrismo • Mormonsciencoj | Joseph Smith Jr. |
| Historio | Eklezio de Kristo • Hereda krizo • History of the LDS Church • Community of Christ history • Historio de la Eklezio de Kristo (Bickertonite) |
| Sakraj tekstoj | Biblio • Libro de Mormon • Doktrino kaj Interligoj • Traduko de la Biblio de Joseph Smith • Multevalora Perlo |
| Fondintoj kaj gravuloj | Joseph Smith, Jr. • Oliver Cowdery • Sidney Rigdon • Brigham Young • Joseph Smith III • James Strang • William Bickerton • Granville Hedrick |
| Doktrinoj kaj proktikoj | Views on Godhead • Views on Jesus • Priesthood • Artikoloj de Fido • Restoration • Mormonismo kaj iudismo • Temploj |
| Kritikoj | Kritikoj • Joseph Smith, Jr. kaj poligamio • Blacks and the Latter Day Saint movement • Oath of vengeance • Masakro ĉe monto Meadows • Historicity of the Book of Mormon |

 |

* Kategorio Masakro ĉe monto Meadows en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Melek-Taŭso**, La "Anĝelo Pavo" (en la araba ملك طاووس), estas la jezida nomo de Dio por tiu religio. Kelkaj kristanoj, muslimoj kaj aliaj identigas Melek-Taŭson kun Lucifero aŭ Shaytān (Satano).

Religia signifo
---------------

La jezidoj konsideras Melek-Taŭson kiel bonvola anĝelo kiu sin elaĉetis de lia falo el la ĉielo kaj konvertiĝis en la demiurgo kiu kreis la universon ekde kosma ovo. Post plorado dum 7 000 jaroj, lia larmoj plenigis la sep kruĉojn per kiuj estingiĝis la fajroj de la infero.

Melek-Taŭso kelkfoje estas transliterumita kiel *Malak Ta'us*, *Malak Tawus*, aŭ *Malik Taws*. En ŝemida lingvo, *maliko*/*melech* signifas "reĝo" aŭ "anĝelo". *Taus* estas strange tradukata kiel "pavo"; tamen, indas rimarki ke tio vere ne temas pri pavo, almenaŭ en la nuntempo, en la regionoj kie Melek-Taŭso estas adorata. Tio igis konjektojn pri la deveno kaj origino de la adorado al Melek-Taŭso kiel probabla loko povus esti Barato, kvankam estas pli probabla ke la ikonografio de la pavo estu evoluo de antaŭaj reprezentaĵoj kiuj montas al tiu dio kiel indiĝena birdo, kiel la Otidedoj. La jezidoj kredas je la fondinto de la jezida religio, Ŝejko Adi, kiel enkarniĝo de Melek-Taŭso.

Aliaj signifoj
--------------

Kelkaj kristanoj, muslimoj kaj judoj identigas al Melek-Taŭso kiel Lucifero (aŭ Satano). La jezidoj mem diras ke ilia dio estas la "malbonulo" de aliaj religioj. La kultura kaj tradicia malpermeso de la jezidoj ne pronoci la vorton –diri la nomon de Dio estas blasfemaĵo– plimalfaciligas la aferon. Laŭ la kurda lingvisto Jamal Nebez, la vorto *Taŭs* estas, tre probable, derivaĵo de la greka lingvo kaj rilatiĝas al la vortoj Zeŭso kaj Theos, alude al la signifo de Dio. En tiu ĉi senco, Melek-Taŭso estas la "Anĝelo de Dio"; tiamaniere la jezidoj rigardas al Melek-Taŭso aŭ *Taus-e Malak*. Ĉar la jezidoj apartenas al minoritata religio, ili suferis grandajn persekutojn, kun ekstermigaj planoj kiuj preskaŭ forviŝas la religion. Tio igas ili maski sian religion inter la ĉefaj branĉoj de Islamo. Ĉar ĝi apenaŭ estas konata, multaj personoj, eĉ muslimoj, unuafoje aŭdinte ĝin pensas pri alia islama sekto aŭ skolo.

* Kategorio Melek-Taŭso en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
***15 años y un día*** (15 jaroj kaj unu tago) estas hispana drama filmo de 2013 reĝisorita de Gracia Querejeta. La titolo de la filmo estas dusenca: nome kondamno por gepatroj pro la problemiga adoleskeco de junulo, kaj kondamno kiun juĝisto povas decidi pro delikto.​ 

Ĝi prezentiĝis en la 16a okazo de la Festivalo de Malago, konkurence en la oficiala fako kaj akirinte la premion *Biznaga de Oro* al la ple bona filmo. Ĝi premieris en kinejoj la 7an de junio 2013, kaj kun *La gran familia española*, *Alacrán enamorado* kaj *Caníbal*, estis unu el kvar filmoj kandidataj por reprezenti Hispanion en la 86a okazo de la Oskar-premioj en la kategorio de plej bona fremdlingva filmo. Krome, ĝi estis ankaŭ unu de la filmoj antaŭelektitaj por partopreni en la 56a okazo de la Premioj Ariel de la Akademio de Meksiko kun *La gran familia española* kaj *Caníbal*.​

Intrigo
-------

**Averto: *La teksto, kiu sekvas, malkaŝas detalojn pri la intrigo de la rakonto.***

Jon (Arón Piper) estas problemiga 15-jarulo konflikta kaj malobea kiu diboĉas kun malbonaj kompanoj. Por solvi tiun komplikan situacion, post elpelo el la lernejo, lia patrino (Maribel Verdú), sendas lin ĉe lia avo (Tito Valverde), retiriĝinta militisto kiu ĉeestis en la Bosnia Milito. La strikta maljunulo klopodos montri ĝustajn vojojn al la junulo pere de diversaj rimedoj de edukado kaj disciplino. 

**Averto: *Malkaŝado de la intrigo de la rakonto ĉi tie finiĝas.***

Geaktoraro kaj roluloj
----------------------

* Maribel Verdú estas Margo.
* Tito Valverde estas Max.
* Arón Piper estas Jon.
* Belén López estas policestro Aledo.
* Susi Sánchez estas Cati.
* Boris Cucalón estas Toni.
* Pau Poch estas Nelson.
* Sofía Mohamed estas Elsa.
* Nerea Mazo estas Nera.

Referencoj
----------

1. ↑  «Encuentros digitales de elmundo.es» 25a de aprilo 2013.
2. ↑  'La gran familia española', 'Alacrán enamorado', '15 años y un día' y 'Caníbal', apuestas para los Oscar

Eksteraj ligiloj
----------------

* oficiala retejo de la filmo

  

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo 15 años y un día en la hispana Vikipedio.*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 838661
 |
**Gergely Tapolczai** [gergej tapolcai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Tapolczai Gergely** estis hungara juristo, parlamenta deputito, surdulo de la naskiĝo.

Gergely Tapolczai naskiĝis la 21-an de decembro 1975 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Gergely Tapolczai frekventis lernejojn en Kaposvár, kie li maturiĝis en ordinara gimnazio en 1994. Li akiris juran diplomon en Universitato Janus Pannonius en 1999. Post la diplomo li eklaboris en la ĵus establita ministerio pri sporto kaj juneco. En 2005 li akiris kurson pri respondeculo de sporto en Universitato Semmelweis, en 2011 diplomon pri signolingvo en Universitato de Miskolc. Ekde 2009 li ekinstruis en Scienca Universitato Loránd Eötvös. Ekde la sekvanta jaro li estas parlamentano ĉe partio Fidesz, li estis la unua uzanto de signolingvo en la hungara parlamento. Lia edzino same estas surda, ili edukas 4 surdajn infanojn.

Vidu ankaŭ (senvoĉe)
--------------------

*

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* datenoj kun foto

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 709047
* VIAF: 36441841
 |
**Zanzibaro** (svahile *Jiji la Zanzibar*) estas urbo sur insulo Zanzibaro kaj la ĉefurbo de regiono Urba-Okcidenta Zanzibaro.

  

La urbo situas ĉe la okcidenta bordo, konsistigas distrikton en la regiono kaj havas 206.292 loĝantojn. Ĝis la federiĝo de Zanzibaro kaj Tanganjikio al Tanzanio en 1964 ĝi estis ĉefurbo de la zanzibara respubliko. Ankaŭ nun ĝi estas konsiderata ĉefurbo de la federacia parto konsistanta el la insuloj Zanzibaro kaj Pembo.

La historia urbokerno de Zanzibaro estas Monda Kulturheredaĵo de UNESKO, kies domoj grandparte konsistas el korala ŝtono.

Historio
--------

Dum la regado de portugaloj en la loko de la nuna urbo estis ne tre signifa setlejo; nur kiam en 1832 Said ibn Sultan de Omano decidis tien ĉi transmeti sian rezidejon kaj en 1840 efektivigis la decidon, la urbo ekprosperis. Ĝi iĝis centro de komerco pri sklavoj kaj kariofiloj.

En 1890 Britio aneksis la insulon kiel protektejon. Kiam en 1896 mortis la reganto, lia filo pretendis la tronon, sed kapitulacis post 38 minutoj, post kiam brita ŝipo bombadis lian palacon. En 1897 britoj perforte finis la komercadon pri sklavoj, kiu jam de 1873 estis formale malpermesita.

Bildgalerio
-----------

* Domo de mirindaĵoj (Beit-al-Ajaib)Domo de mirindaĵoj (Beit-al-Ajaib)
* La fortikaĵoLa fortikaĵo
* naskiĝdomo de Freddie Mercurynaskiĝdomo de Freddie Mercury

Vidu ankaŭ
----------

* Zanzibaro (urbo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Zanzibaro (urbo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Zanzibaro (urbo) en Vikivojaĝo (Turisma gvidilo)

* Ŝtonurbo (Zanzibaro)

  


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rTanzanio Urboj de Tanzanio |
| --- |
| 
* Daresalamo
* Mwanza
* Zanzibaro
* Aruŝo
* Mbeya
* Morogoro
* Tanga
* Dodomao
* Kigoma
* Moshi
* Tabora
* Songea
* Musoma
* Iringa
* Shinyanga
 |

 |
*Ne konfuzu kun Mihály Vargha!*

**Mihály VARGA** [mihAj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Varga Mihály** estas hungara politikisto, ministro, parlamentano, ekonomikisto, profesoro.

Mihály Varga
Mihály Varga
Mihály Varga  naskiĝis la 26-an de januaro 1965 en Karcag.

Biografio
---------

Mihály Varga abiturientis en sia naskiĝurbo en 1983, poste li akiris diplomon en Ekonomia Universitato pri Marx Károly en 1989. Pli frue en 1988 li aliĝis al ĵus fundita nekomunista partio. Post lernado li laboris en diversaj firmaoj. Li estis elektita parlamenta deputito en 1990 (poste li estis parlamentano daŭre ĝis 2018), en tiu periodo li ricevis ankaŭ partiajn postenojn. Inter 1995 kaj 1997 li estis titulara profesoro de Altlernejo de Szolnok. Inter 1998 kaj 2000 li estis subministro, en 2002 ministro pri financo en Unua Kabineto Orbán. Li denove estis subministro inter 2010-2012, poste senpostena ministro pri internaciaj financoj, fine ministro en la Dua Kabineto Orbán. Li same estas ministro en la Tria Kabineto Orbán. Li havas edzinon, kiu naskis 4 gefilojn.

Fontoj
------

* hompaĝo
* hungarlingva biografio kun foto


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 521666
* VIAF: 121468439 121468456, 121468439
* ISNI: 0000 0000 7943 6229
* RID: F-4537-2011
 |
**Mihrab** aŭ **Mihrabo** (en araba محراب|محراب *miḥrāb*, pl. محاريب *maḥārīb*) estas duoncirkla niĉo ĉe la muro de moskeo kiu indikas la *kiblon*; tio estas, la direkto de la Kaaba en Mekko kaj tiele la direkto al kiu islamanoj frontu por preĝi. La muro kie estas la *mihrabo* estas la "*kibla* muro" aŭ *kiblejo*.

Laŭ Francisko Azorín **Mihrabo** estas *Bele ornammit niĉo por elmeti la koranon, orientita al Mekon en la ĉefkapelo (Maksuro) de la Moskeo; similis al absido de la kristanaj temploj.* Li indikas etimologion el la araba *mihrab*. Antaŭ la mihrabo estas la maksuro.

*Mihrabo* ne estu konfuzata kun *minbaro*, kio estas la alta platformo el kiu Imamo (preĝestro) diskursas al la kunsido.

Bildaro
-------

* Mihrabo en la Granda Moskeo de Kajruano konata ankaŭ kiel Granda Moskeo de Kajruano; tiu mihrabo datas en sia nuntempa formo el la 9a jarcento, Kajruano, Tunizio
* Mihrabo ĉe la Moskeo de la Umajadoj en Damasko, Sirio
* Mihrabo en Hagia Sofia, Istanbulo, Turkio
* Mihrabo en Bou Inania Madrasa, Fez, Maroko
* Mihrabo en Moskeo Amir Ĉaĥmak en Jazdo, IranoMihrabo en Moskeo Amir Ĉaĥmak en Jazdo, Irano
* Mihrabo en la Ĉena Kupolo de la Templa Monto, Jerusalemo.Mihrabo en la Ĉena Kupolo de la Templa Monto, Jerusalemo.

Notoj
-----

1. ↑  Francisko Azorín, arkitekto, Universala Terminologio de la Arkitekturo (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 139.
2. ↑  Azorín, samloke.

* Kategorio Mihrabo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Mihály Dresch** [mihAj dreŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Dresch Mihály** estas hungara saksofonisto, ĵazmuzikisto.

Mihály Dresch naskiĝis la 10-an de julio 1955 en Budapeŝto.

Mihály Dresch

Biografio
---------

Mihály Dresch en siaj fruaj jaroj estis edukita province, kie li konatiĝis kun la hungara popolmuziko. Li maturiĝis en mezlernejo jam en Budapeŝto, sed ŝi serioze komencis muziki en sia aĝo 17. Li frekventis iomete konservatorion, poste li akiris diplomon en Muzikarta Altlernejo Ferenc Liszt en 1979. En la sekva jaro li muzikis kune kun pluraj ĵazmuzikistoj (ekzemple Gábor Gadó). Li establis sian unuan kvarteton en 1984. Tiutempe li ofte partoprenis en ĵazfestivaloj precipe eksterlande. Lia ĵaza muziko ĉerpis iomete el la hungara popolmuziko. Li ricevis premiojn ekde 2002, fine premion Kossuth en 2022.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun fotoj
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 762749
* LCCN: n91054338
* VIAF: 55790178
* ISNI: 0000 0001 0903 3739
* SUDOC: 159839327
* BNF: 162599679
* MBA: ae3731fa-d8ee-4d9c-a4a0-84783b397a00
* NKC: xx0156785
 |



* Portalo pri Biografio
**FARKAS Mihály** [farkaŝ miha:j] (naskiĝis kiel **LŐWY Herman** la 18-an de julio 1904, Abaújszántó, – m. 5-an de decembro 1965 en Budapest) estis organizanto de la hungara komunisma movado, gvidanta politikisto de la Rákosi-epoko. Li estis de 1948 ĝis 1953 defenda ministro, direktanto de konceptaj juĝprocesoj kaj aliaj krimagoj, turmentoj. 

Li agadis en la 1920-aj jaroj en diversaj eŭropaj landoj, poste laboris en asocio de Komintern. Dum la dua mondmilito, li estis gvidanto de la hungarlingva radio en Moskvo, nomata Kossuth (kiel hodiaŭ en Hungario). 

Farkas hejmenvenis en novembro de 1944 kaj iĝis ano de partigvidantaj organizoj kaj membro de la Provizora Nacia Asembleo. Li iĝis en 1948 defenda ministro, tria homo (laŭ komunista rango) en la lando. Oni abdikigis lin en junio de 1953. 

Post kelkaj monatoj, li ŝanĝis sian politikon kaj apogis la novan komunistan gvidanton Imre Nagy kontraŭ Rákoŝi, tiel revenis en la gvidantaron. Post kiam Rákosi refortiĝis, oni ekskludis lin en aprilo de 1955 kun Imre Nagy el la Politika Komitato kaj el aliaj postenoj. 

Rákosi - por malpliigis sian respondecon - kreis apartan komisionon por analizi agadon de Mihály Farkas. Per raporto de tiu komisiono, oni ekskludis Farkas-on el la partio kaj sen-soldatrangigis kaj oni eĉ arestis lin la 13-an de julio 1956. 

Oni kondamnis lin en marto de 1957 je sesjara prizono, sed ricevis amnestion en 1960.


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Mihály Fritz** [mihAj fric], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Fritz Mihály** estas hungara skulptisto, medalisto, instruisto. Lia edzino estas Veronika Fűz.

Mihály Fritz  naskiĝis la 18-an de februaro 1947 en Târgu Mureş (Rumanio).

Biografio
---------

Mihály Fritz apartenis al la hungara minoritato en Rumanio. Li frekventis bazlernejon en sia naskiĝurbo, poste la plena famulio translokiĝis al Hungario. Mihály Fritz abiturientis en Szeged en belarta mezlernejo en 1965, poste li akiris diplomon en Hungara Belarta Altlernejo en 1969. Lia majstro estis Pál Pátzay. Post siaj studoj li instruis ĝis la emeritiĝo en la menciita mezlernejo. Krom la skulptaĵoj li kreis pli ol 900 medalojn. Li ricevis hungarajn kaj usonan premiojn inter 1981-2010.

Elektitaj solaj ekspozicioj
---------------------------

* Szeged (1997)
* Budapeŝto (2000, 2005)
* Makó (2006)

Elektitaj kolektivaj ekspozicioj
--------------------------------

* Sopron (1983, 1991-2001, 2007)
* Budapeŝto (1997, 2002, 2006)
* Wrocław (2006)

Elektitaj skulptaĵoj
--------------------

* György Buday, Ferenc HontGyörgy Buday, Ferenc Hont
* Monumento en MórahalomMonumento en Mórahalom
* Viktor VaszyViktor Vaszy
* János TormássyJános Tormássy
* Fontano de muzoFontano de muzo
* La muzo pli proksimeLa muzo pli proksime
* János Reizner (1997)János Reizner (1997)

Elektitaj medaloj
-----------------

* Dosiero:HUF 5000 2012 Reményi obverse.jpg
* András FáyAndrás Fáy

Elektitaj disĉiploj
-------------------

* Gábor Józsa
* Gábor Veres (skulptisto)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto Arkivigite je 2018-10-12 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Mihály Fritz en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 620907
 |
**Mihály Lantos** [mihAj lantoŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Lantos Mihály** estis hungara futbalisto (defendisto), membro de la hungara orteamo, olimpiano, olimpika ĉampiono, trejnisto. Lia origina familia nomo estis *Lendenmayer*, lia edzino estis Gizella Farkas.

Mihály Lendenmayer naskiĝis la 29-an de septembro 1928 en Budapeŝto, li mortis la 31-an de decembro 1989 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Mihály Lantos en sia aĝo 12 li komencis futbali en futbala klubo. Inter 1947-1961 li apartenis al prestiĝa klubo MTK en Budapeŝto, dum li estis trifoje hungara ĉampiono. Li estis ankaŭ membro de la nacia hungara teamo inter 1949–1956 resume 53-foje kun 5 goloj. En la Somera Olimpiko 1952 lia nacia teamo ricevis ormedalon, post jaro en Londono li venkis por la unua ne-brita nacia teamo, se temas pri venki Anglion hejme. En 1954 en la mondĉampionumo li akiris arĝentan medalon. Li estis trejnisto inter 1965-1981 precipe enlande. Lia nepino estis futbalisto. Li ricevis 3 ŝtatajn premiojn inter 1949-1953.

Memorigiloj
-----------

* en Felcsút busto (2014)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 796705
 |



* Portalo pri Biografio
**Mihály Papp** [mihAj pap], laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj kun plena nomo **Papp Mihály Endre** estis hungara aktoro.

Mihály Papp naskiĝis la 22-an de novembro 1875 en Makó, li mortis la 20-an de septembro 1915 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Mihály Papp maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo, poste li akiris aktoran diplomon en Reĝa Muzika kaj Teatra Akademio en 1898. Li komencis sian aktoran karieron en teatra trupo de Lajos Makó en Szeged. Liaj sekvaj teatraj stacioj estis Kolozsvár apud Dezső Megyeri, Buda–Temesvár, Szabadka. En 1903 li venis al Budapeŝto kaj ricevis rolojn en la jam malkonstruita teatrejo, en 1905 en Gaja Teatro, inter 1907 kaj 1915 en Teatro Magyar. Dum la 1-a mondmilito li soldatiĝis, sed restis en Budapeŝto. Pro nerva malsano li mortigis sin. Li postlasis edzinon.

Liaj teatraj roloj (elekto)
---------------------------

* Gergely Csiky: *A nagymama* - grafo Ernő Szerémy
* Géza Gárdonyi: *A bor* - Matyi Baracs
* Pongrác Kacsóh *János vitéz* - Bagó
* Terrasse: *Én, te, ő!* - grafo Coney
* Monckton–Caryll: *A torreádor* - Archibald
* Aristofano: *Lysistrata* - hundolavisto

Lia filma rolo
--------------

* *Sárga liliom* (1914) - D-ro Perédy

Lia verkita teatraĵo
--------------------

* *Uj nász* (prezentita en Kolozsvár en 1902)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑

* Kategorio Mihály Papp en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 751483
 |



* Portalo pri Biografio
**Legesse („Meles") ZENAVI** (amhare መለስ ዜናዊ, anglalingva latinliterigo *Zenawi*, naskita la 8-an de majo 1955 en *Adwa* en la regiono Tigrajo, mortinta la 20-an de aŭgusto 2012 en Bruselo) estis ĉefministro de Etiopio dum la jaroj 1995 ĝis 2012. Meles estis ortodoksa kristano. Li estis tre bone edukita homo kaj posedis la diplomojn de pluraj konataj universitatoj.

Vivo
----

Meles studis ekde 1972 medicinon en la universitato de Adisabebo. Post la forigo de la imperiestro Haile Selassie kaj la ekesto de la komunista diktatoreco de Mengistu Haile Mariam li finis la studojn en 1975, reiris al sia hejma provinco kaj fariĝis membro de liberiga armeo Fronto pri Liberigo de la Tigraja Popolo (angle *Tigray People's Liberation Front*, TPLF). En 1985 li fariĝis estro de tiu movado kaj organizis vastan unuiĝon de diversaj opoziciaj grupoj. Kun la subteno de la Popola Fronto por la Liberigo de Eritreo la opoziciaro en 1991 sukcesis forigi la diktaroron.

Meles fariĝis ĉefo de dumtempa registaro, kaj inter la tempo de 1991 kaj 1995 konsideriĝas prezidanto de la ŝtato. Post balotoj en 1995 li fariĝis ĉefministro.

Komence multaj okcidentoj registaroj subtenis al Zenavi, sed poste aperis raportoj pri neatentoj de la homaj rajtoj. Ekzemple post la balotado en majo 2005 la armeo mortigis pli ol cent homojn (inter ili infanojn) dum manifestacioj kontraŭ la reĝimo, pli ol dek mil homoj estis ĵetitaj en karcerojn, inkluzive de tuta gvidantaro de la opozicio.

Li mortis la 20-an de aŭgusto 2012 pro infekto en malsanulejo de Bruselo.

Referencoj
----------

1. ↑  *Stefan MAUL*. Diktatoroj dorlotataj // Monato. marto 2006. p. 7 Arkivigite je 2014-07-04 per la retarkivo Wayback Machine esperante

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 264686
* GND: 1026632668
* LCCN: no2004121851
* VIAF: 53872281
* ISNI: 0000 0000 4418 6098
* SUDOC: 163591709
 |
**Mihály VARKONYI** [mihAj vArkonji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Várkonyi Mihály** estis hungara (poste usona) aktoro. Lia pseŭdonimo en Usono estis **Victor Varconi** [viktor varkoni].

Victor Varconi en filmo en 1935
Victor Varconi en plakato en 1927
Mihály Várkonyi  naskiĝis la 31-an de marto 1891 en Kisvárda (Hungara reĝlando), li mortis la 26-an de julio 1976 en Santa Barbara (Kalifornio), (Usono).

Biografio
---------

Mihály Várkonyi akiris diplomon en Teatra Akademio en 1912. Post siaj studoj li aliĝis al trupo de Nacia Teatro (Kolozsvár), sed li apartenis ankaŭ al unua generacio de la hungaraj mutaj filmoj. Dum la 1-a mondmilito li estis soldato, tamen li povis plu partopreni en filmoj. Post la milito li edziĝis kaj li estis membro de Nacia Teatro (Budapeŝto). Resume li havis rolojn en 38 hungaraj mutaj roloj. En 1920 li ricevis pli allogajn rolojn eksterlande en Aŭstrio, Germanio, Britio, fine eĉ Usono. Li havis ĉefe filmajn rolojn ekzemple de aliaj iamaj hungaroj Alexander Korda kaj Michael Curtiz, sed inter 1922–1925 li estis teatra aktoro en Vieno. Ekde 1930 li vivis en Usono, tamen kun kelkaj interrompoj. Inter 1930-1959 li havis 50 filmrolojn, kelkfoje li estis ankaŭ reĝisoro aŭ scenaristo. Pro vidviĝo en 1949 li denove edziĝis.

Elektitaj teatraj roloj
-----------------------

* William Shakespeare: *Multa bruo pri nenio* - Johano
* Alexandre Dumas (filo): *La dame aux camélias* - Armande
* Ferenc Herczeg: *A fekete lovas* - Lutz
* Ferenc Molnár: *Liliom* (1954, hungarlingva teatro Novjorko)

Elektitaj filmaj roloj
----------------------

* *Sárga csikó* (1913) - Csorba Laci
* Ombrelo de Sankta Petro (filmo de 1917) - Wibra Gyuri
* *Sodoma kaj Gomorra* (1922) aŭstra filmo
* *Neniiĝo de Pompei* (1926)
* "The Divine Lady" (1929)
* *Roberta* (1935)
* *Federal Fugitives* (1941)
* *The Atomic Submarine* (1959)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio Arkivigite je 2015-09-24 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 586663
* GND: 1062158938
* LCCN: no90015942
* VIAF: 61855977
* ISNI: 0000 0001 1655 9296
* SUDOC: 111229677
* BNF: 15512061m
* NKC: mub2017963061
* BNE: XX4780900
 |
Emblemo de la brita versio de **Kiu volas esti milionulo?**.
***Kiu volas esti milionulo?*** (angle *Who Wants to Be a Millionaire?*) estas britdevena televida konkurso kiu proponas grandegajn mon-premiojn por ĝusta respondo de sinsekvaj plur-elektaj demandoj de kreskanta malfacileco. La maksimuma kontanta premio (en la originala brita versio) estas unu miliono da britaj pundoj.

La konkurso unue aperis en Britio je la 11-a de septembro 1998 kaj tuj fariĝis granda sukceso. En unu momento ludas nur unu konkursanto kaj la emfazo kuŝas ĉe prokrasto pli ol ĉe rapideco. Estas neniu tempolimo por respondi la demandon, kaj al la konkursanto oni unue malkaŝas la demandon, antaŭ ol tiu devas decidi ĉu indas provi respondi, aŭ fini la ludon.

Se en ajna momento la konkursanto ne certas pri la respondo al demando, li aŭ ŝi havas la eblon utiligi tri diversajn helpilojn:

* "Amiko ĉe telefono". La konkursanto elektas amikon (aŭ parencon) el listo de kvin antaŭe nomumitaj. La moderigisto vokas la amikon per telefono kaj la konkursanto poste havas 30 sekundojn por voĉlegi al tiu la demandon kaj la eblajn respondojn, kaj esperi ke la amiko scias la ĝustan respondon.
* "Demandi la publikon". La publiko en la televida studio estas petata voĉdoni per siaj klavaretoj. Al la konkursanto oni prezentas grafikaĵon, kiu montras la rezulton.
* "50:50". Komputilo hazarde forigas du malĝustajn respondojn kaj lasas la ĝustan respondon kaj unu malĝustan.

Ĉiu el tiuj ĉi helpiloj povas esti uzata nur unufoje. Tamen, du aŭ pli povas esti, se necese, uzataj por la sama demando.

Kvankam la konkurso devenas origine de Britio, ĝi estis aĉetita de televidaj kanaloj en plurdekoj da landoj tra la tuta mondo kaj estis/estas elsendata kun ĝenerale alta komenca sukceso ankaŭ tie, en iom ŝanĝitaj naciaj versioj.
**Mihály Párkányi** [mihAj pArkAnji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Párkányi Mihály** estis hungara arkitekto, titulara altlerneja instruisto.

Mihály Párkányi naskiĝis la 1-an de januaro 1924 en Budapeŝto, li mortis la 28-an de januaro 1991 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Mihály Párkányi maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo, poste li akiris arkitekturan diplomon en Hungara Reĝa Teknika kaj Ekonomia Universitato József en 1948. Ekde la sekvanta jaro li laboris en arkitekturscienca instituto. Inter 1952-1954 li studis historion en Scienca Universitato Loránd Eötvös laŭ vespera lernado. En 1955 li jam estis ĉefinĝeniero. En la fruaj 1960-aj jaroj li laboris en Londono du jarojn, inter 1962 kaj 1970 li projektis en grava ŝtata entrepreno, pli poste li ricevis postenon en la akademio, fine en instituto de la teknikuniversitato. Intertempe li kandidatiĝis ĉe Hungara Scienca Akademio en 1965, doktoriĝis en la teknikuniversitato en 1966 kaj li doktoriĝis ĉe la akademio en 1971.

Liaj disertaĵoj
---------------

* *A modulkoordináció alapjai* (1963-1964)
* *A vakgyártás elmélete* (1966-1969)

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *A városépítészeti variációk elméleti kérdései* (1966)
* *Trends towards synthesis in structural engineering* (kunaŭtoro, 1974)
* *Feasibility study: Adaptation of the Non-tectonic System in the People’s Democratic Republic of Yemen* (kunaŭtoro, 1981)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* [ hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la -a paĝo)]

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 689997
* VIAF: 30827094
 |
Ridetulo.
Ridetulo tajpitaj per komputilklavaro
Ridetulo en afiŝo por la filmo []", Usono 1953.
**Ridetulo** aŭ **rideta vizaĝo** (angle *smiley* aŭ *happy face*; signifante feliĉa vizaĝo aŭ rideta vizaĝo) estas stiligita reprezentaĵo de rideta humanoida vizaĝo kiu estas parto de la popola kulturo tutmonda. La klasika formo desegnita de Harvey Ball en 1963 enhavas flavan cirklon kun du nigraj punktoj kiuj reprezentas okulojn kaj nigra arko kiu reprezentas buŝon (☺). En Interreto kaj en aliaj komunikilaj kanaloj, la miensimbola formo (foje nomata ankaŭ la ridet-vizaĝa miensimbolo) estis tradicie plej populara, tipe uzante dupunkton kaj dekstran parentezon por formi sekvencojn kiel :-), :), aŭ (: kiuj similas al rideta vizaĝo se vidita post rotacio de 90 gradoj. "Smiley" estas foje uzata kiel ĝenerala termino por ajna miensimbolo. La ridetulo estis referencita en preskaŭ ĉiuj areoj de la kulturo de Okcidento kiel en muziko, kino, kaj arto. La ridetulo estis asocia ankaŭ kun la kulturo de longfestoj *rave* de fino de la 1980-aj kaj komenco de la 1990-aj jaroj.

Vidu ankaŭ
----------

* Feliĉo
* Rideto
* Rido
* Ikono (komputiko)
* Miensimbolo
* Emoĝio
* Don't Worry, Be Happy (*Ne zorgu, feliĉu*)
* Internacia tago de rideto

Notoj
-----

1. ↑   Jon Savage (21a de Februaro, 2009). "Smiley Face Design History".  Alirita la 26an de Januaro 2018.
2. ↑   Michaelangelo Matos (21a de Decembro, 2016). "A Brief History of the Smiley Face, Rave Culture's Most Ubiquitous Symbol".  Alirita la 26an de Januaro 2018.
3. ↑   Lim, Brian (23a de Julio, 2015). "The Evolution of Rave Fashion".  Alirita la 26an de Januaro 2018.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Ridetulo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Ridetulo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* History of the Acid House Smiley Face
* Modern Emoticon, emoji and smileys resource Arkivigite je 2018-02-03 per la retarkivo Wayback Machine
**Mihály Wándza** [mihAj vAnca], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Wándza Mihály** estis hungara pentristo, aktoro, reĝisoro, teatrestro, la unua hungara teatra dekoraciisto. Liaj familiaj nomvariantoj estis *Vándza, Wántza, Vándza*.

Historia figuro Kund pentrita de Mihály Wándza
Ferdinando la 1-a (Aŭstrio) pentrita de Mihály Wándza en 1831
Mihály Wándza  naskiĝis la 12-an de oktobro 1781 en Habsburga Imperio en Transilvanio en Perecsen, li mortis la 1854 en Hungara reĝlando en Miskolc.

Biografio
---------

Mihály Wándza frekventis kalvinanan kolegion en Kolozsvár, poste pentristan akademion en Vieno. Li lernis ankaŭ teatroarton de Emanuel Schikaneder. En 1808 li hejmenvenis kaj li okupiĝis pri teatroj. Post 2 jaroj li establis teatron en Kolozsvár en maneĝo. Ekde 1812 li iĝis migranta aktoro en Hungara reĝlando, post jaroj li jam estis teatrestro-reĝisoro en Debrecen, poste en aliaj urboj. Li mem pentris la dekoraciojn, kulisojn kaj li verkis (kelkfoje tradukis) ankaŭ teatraĵojn. Ekde 1820 li vivis en Miskolc, kie li plej ofte pentradis, sed li kreis dekoraciojn al la loka teatra trupo. En 1828 li ekspoziciis en Pest (urbo). Inter 1830-1848 li pentradis en Pest, poste li revenis al Miskolc. Li havis edzinon, kiu naskis filon.

Elektitaj teatraj roloj
-----------------------

* Ŝekspiro:
	+ Hamleto - titolrolo
	+ Makbeto - titolrolo

Elektitaj teatraj verkoj
------------------------

* *Móses* (Miskolc, 1818)
* *Hunyadi László halála* (kun Dávid Kilényi, Rozsnyó, 1830)
* *Zöld Marci* (tradukaĵo; Miskolc, 1830)

Elektitaj aktoroj en trupo de Wándza
------------------------------------

* Sámuel Diószegi (aktoro)

Elektitaj pentraĵoj
-------------------

* *Kazinczy-allegória* (ĉ. 1830)
* *Kund* (vidu la bildon!)
* *Ferdinando la 1-a (Aŭstrio)* (1831, vidu la bildon!)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio[*rompita ligilo*]
**Mihály Szobonya** [mihAj sobonja], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szobonya Mihály** estis hungara pentristo.

Mihály Szobonya  naskiĝis en 1855 aŭ 1856 en Nemesoroszi (Hungara reĝlando, Habsburga Imperio, nuntempa Kukučínov en Slovakio), li mortis la 7-an de decembro 1898 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Mihály Szobonya akiris diplomon en Reĝa Modela Desegna Lernejo en 1881. Lia ĉefinstruisto estis Bertalan Székely. Li plulernis en belarta akademio de Munkeno de Sándor Wagner kaj Otto Seitz. Hejmenveninta li pentradis portretojn kaj ĝenrojn, desegnis ilustraĵojn. Li frue mortis pro kancero, li postlasis edzinon kun filo.

Elektitaj ekspozicioj
---------------------

* Arthalo Budapeŝto (1882)
* Kolozsvár (1883)
* Munkeno (1884)
* Budapeŝto (1894)

Elektitaj pentraĵoj
-------------------

* A VásárfiaA Vásárfia
* A kis dobosA kis dobos
* AratóbanAratóban
* A mosásA mosás
* Lövöldözés hólabdákkalLövöldözés hólabdákkal
* 2 ilustraĵoj2 ilustraĵoj
* Mór JókaiMór Jókai
* Lujza BlahaLujza Blaha

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto

Referencoj
----------

1. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2018-09-04. Alirita 2018-09-04.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 618016
* GND: 1051068908
* VIAF: 308708673
 |