recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
|  |  |
| --- | --- |
| ~ |   ̃ |
| Ã | ã |
| Ẽ | ẽ |
| Ĩ | ĩ |
| Õ | õ |
| Ũ | ũ |
| Ñ | ñ |
| Ṽ | ṽ |

**Tildo** estas signo en la formo de ondolinio (**~**). Ĝi estas uzata kaj aparte kaj kiel diakrita signo, kaj aldonata super litero. En naturscienco ĝi ankaŭ estas uzata kiel memstara simbolo. 

En unikodo la tildo havas du kodojn. La signo ~ kun kodo 126 (deksesume 0x7e) estas por aparta uzo (ĉi-tiu signo apartenas ankaŭ al askio). La diakrita signo (   ̃ ) estas kun kodo 771 (deksesume 0x303), laŭdifine ĝi kombiniĝas kun la antaŭa litero.

Uzado kiel diakrita signo
-------------------------

Literoj kun tildo kiel diakrita signo: Ã ã Ẽ ẽ Ĩ ĩ Õ õ Ũ ũ Ñ ñ Ṽ ṽ .

La nomo tildo devenas de 'titilus' en la latina lingvo. Ĝi originale estis malgranda **n** post litero: nn > n~ > ñ; an > a~ > ã, ktp.

En la portugala lingvo la tildo estas uzata por la vokaloj /ã/ kaj /õ/, tio estas, ĝi taŭgas por nazaligi la sonon de la vokaloj A kaj O. 
En la hispana lingvo oni ĝin uzas por esprimi la sonon **nj** (per ñ).

Ankaŭ en la bretona, eŭska, estona kaj la vjetnama oni uzas la tildon.

* En matematiko, **litero O kun tildo Õ** estas la simbolo uzata por priskribi asimptotan baron por la grandeco de funkcio per la alia, kutime pli simpla, funkcio.

### Portugallingve

La tildo krom fonologian, havas morfologian funkcion. La ~ estas ĉiam morfologie ekivalenta al "n", sekve, en derivo, oni devas ŝanĝi tildon al "n": Pão (pano)> PaNificadora (panfarejo); cão (hundo)> caNil (hundejo); mão (mano)> maNual (mana); são (sana)> saNar (sanigi); lã (lano)> laNoso (lanoza).

Uzado kiel aparta signo
-----------------------

En logiko, en bulea algebro tildo estas uzata por operacio de logika neo. Do por iu *p*, *~p* estas *ne p*.

En kelkaj programlingvoj (C, C++, Java , Python), *~p* estas laŭbita logika neo de *p*.

En matematiko la tildo estas uzata por priskribo de proksimuma egalo: *a ~ b*.

En elektrotekniko tildo estas uzata por priskribi, ke tensio aŭ kurento estas alterna, ekzemple ~230 V.

En ŝeloj de unikso-similaj sistemoj tildo estadas uzata por priskribi hejmajn dosierujojn (kutime, sed ne nepre
de speco /home/*nomo*). Do, ~janedoe estas ekzemple /home/janedoe. (Vidu ankaŭ en norma hierarkio de dosierujoj en Unikso.)

En interreto tildo estadas uzata en nomoj de personaj retejoj, situantaj en servilo. Ekzemple http://www.abcdef.com/~johndoe/ estas retejo de uzanto johndoe/.
**Torony** (toronj) estas unuigita vilaĝo en Hungario en regiono **Okcidenta** Transdanubio, en departemento Vas (Hungario), en subregiono de Szombathely. La vilaĝo estas germane **Dienling**, kroate **Tumice**. La nomo signifas hungare: turo. Ŝajnas, tie estis loĝoturo aŭ sentinela turo.

Panoramo de Torony

Bazaj informoj
--------------

* Poŝtkodo: 9791
* Telefonkodo: 94
* Areo: 13  km²
* Loĝantaro: 1600

Situo
-----

Torony situas survoje de Szombathely al limpasejo de Aŭstrio, krome survoje al la montoj.

Historio
--------

Ĉi tie oni trovis objektojn el la neolitiko kaj bronzepoko. Antaŭ la romianoj keltoj loĝis tie. La romianoj akvodukton faris al **Savaria** (Szombathely). En 1950 vilaĝo **Ondód** aliĝis al Torony.

Vidindaĵoj
----------

* romkatolika preĝejo omaĝe al Dipatrino
* kastelo de **Eszterházy** [esterhAzi]

Komunumoj pri *torony* (= turo) (ankaŭ deklinacie) en Hungara reĝlando
----------------------------------------------------------------------

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Bántornya | Csáktornya | Féltorony | Dunatorony | Simontornya | Tornya |
| Tornyos | Tornyosnémeti | Tornyospálca | Torony | Toronya |  |

* Kategorio Torony en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Vido de la Templo de Templo de Olimpia Zeŭso en 2016, montranta la dekses survivantajn kolonojn, unu el kiuj kuŝas surgrunde.
Verŝajna aspekto de la Olimpiejon en 129 n.e. el la SOr. montranta la dekses survivantajn kolonojn kaj fragmentojn de la tabul-kovraĵo.
La **Templo de Olimpia Zeŭso** (en greka: Ναός του Ολυμπίου Διός, Naos tou Olympiou Dios), konata ankaŭ kiel Olimpiejon aŭ Kolonoj de Olimpia Zeŭso, estas monumento de Grekio kaj iama kolosa templo en la centro de la greka ĉefurbo Ateno. Ĝi estis dediĉita al Olimpia Zeŭso, nomo originata el lia posteno kiel estro de la 12 dioj Olimpanoj. La konstruado ekis en la 6a jarcento a.K. dum la regado de la Atenaj tiranoj, kiuj intencis konstruis la plej grandan templon en la antikva mondo, sed ĝi ne estis kompletigitaĝis la regado de la Romia Imperiestro Hadriano en la 2a jarcento n.e. ĉirkaŭ 638 jarojn post la eko de la projekto. Dum la romia periodo la templo - kiu inkludis 104 kolosaajn kolonojn - estis agnoskita kiel la plej granda templo en Greekio kaj estis hejmo de unu el la plej grandaj kultostatuoj en la antikva mondo.

La gloro de la templo estis mallongdaŭra, ĉar ĝi falis en neuzo post esti rabita dum eksterlanda invado en la 3a jarcento n.e. ĝuste nur ĉirkaŭ unu jarcenton post sia kompletigo. Ĝi estis probable neniam ripirita kaj estis malpliigita al ruinoj poste. En la jarcentoj post la falo de la Romia Imperio, ĝi estis etende malpliigita por elpreni konstrumaterialojn por liveri iliin al konstruprojektoj aliloke en la urbo. Spite tion, substanca parto de la templo restas nuntempe, ĉefe dekses el la originaj gigantaj kolonoj, kaj ĝi pluestas parto de tre grava arkeologia loko de Grekio.

Bibliografio
------------

* Janina K. Darling, Architecture of Greece, pp. 201–203. Greenwood Press, 2004. ISBN 0-313-32152-3.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Greka Ministerio de Kulturo: Templo de Olimpia Zeŭso Arkivigite je 2017-11-07 per la retarkivo Wayback Machine
* Templo de Olimpia Zeŭso: fotaro kaj priskribo
* Templo de Olimpia Zeŭso, fotoj

37° 58′ 9.74″ N 23° 43′ 59.08″ O﻿ / ﻿37.9693722 °N, 23.7330778 °O﻿ / 37.9693722; 23.7330778 (mapo)
**Terroba** [teROba] estas vilaĝo kaj municipo de Rioĥo (norda Hispanio), nome en la suda komarko Malnova Kamero. La loknomo *Terroba* eble devenas el *Terra alba* (tio estas, blanka tero) kaj estas etimologie komprenebla kiel *Blankterejo*, rilate al iamaj ŝtonminejoj de kalkoŝtono.

La municipa teritorio de Terroba, en la centro de la regiono.

Geografio
---------

Ĝi estas sur la valo de la rivero Leza kaj ĉe la regiona ŝoseo LR-250; laŭ tiu estas sude San Román de Cameros kaj norde Soto en Cameros kaj aliaj lokoj de la komarko en diversaj direktoj. Proksime estas areoj de iknitoj, inter kiuj spuroj de dinosaŭroj.

Historio
--------

La plej frua dokumenta mencio estas regularo de 1579 kaj 1581 interkonsentita inter Terroba kaj Luezas pri la profito de paŝtejoj.

Dum la Moderna Epoko, Terroba prosperis pro la protekto fare de la Mesta kaj la industrio de la lano. La tolaĵoj fabrikitaj en la 18-a jarcento estis konsumitaj de la lokanoj, sed ankaŭ estis liveritaj al la reĝaj trupoj aŭ eksportataj al la cetero de Iberio.

Aktualo
-------

La rura elmigrado okazis laŭlonge de la 20-a jarcento kaj tial oni malaltiĝis el 193 loĝantoj ĝis nunaj 32.

La ekonomio estas bazata ĉefe sur la brutobredado, ĉefe de bovoj, agrikulturo, forstado, kaj la rura turismo.

Vizitindaĵoj estas la preĝejo, du ermitejoj, iknitoj, kaj mirindaj rigardejoj al pejzaĝo ktp.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de Rioĥo

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 796263
 |
**Tomorrowland** estas unu el la plej grandaj festivaloj de elektronika muziko en la mondo, organizita ĉiujare (ekde 2005) en la belga urbo Boom (16 km sude de Antverpeno kaj 30 km norde de Bruselo), sur 16 podioj situantaj sur areo de 75. hektaroj. En 2008, la nombro de vizitantoj kreskis ĝis 50.000 personoj kaj 100 DJs kiu markis la transiron al evento de internacia skalo. En 2010 la nombro de vizitantoj superis 120.000 homojn. Ekde 2011, la festivalo daŭras 3 tagojn, superante 180 000 vizitantojn, kaj en 2012 la nombro de vizitantoj superis 200 000 homojn  .Inter la plej famaj diskistoj (DJ) kiuj ludigis la muzikon dum la festivalo troviĝis interalie David Guetta, Nicky Romero, Swedish House Mafia,

La jutuba kanalo de Tomorrowland havas 37,4 milionojn da vidoj kaj pli ol 250,000 ŝatojn en aŭgusto 2015 kaj pli ol 7,2 milionojn da abonantoj en septembro 2018. 

centra

Referencoj
----------

1. ↑  Vizitat: Tomorrow Land
2. ↑  Oficiala retejo de Tomorrowland, arkivita de la originalo, la 7-an de februaro 2019.
3. ↑  YouTube

Vidu ankaŭ
----------

* Eŭrodanco
* David Guetta

Eksteraj ligiloj
----------------

(angla) Oficiala retejo de Tomorrowland

Tomorrowland-kanaolo en YouTuber
**Lycée Malherbe** estas mezlernejo en Caen, Francio.

Historio
--------

Ekde ĝia fondiĝo, Caen ĉiam estis grava kultura centro. La Universitato de Caen estis fondita en 1432. En la frua 19-a jarcento, la Abatejo de Viroj (france *Abbaye-aux-Hommes*) iĝis la sidejo de mezlernejo kiu estis anstataŭonta *Écoles Centrales du Calvados, de la Manche et de l'Orne*. Tiu nova lernejo malfermiĝis la 20-an de julio 1804 kun cent studentoj.

Ne antaŭ la 19-a de aŭgusto 1892 la instituto estis nomita *Lycée Malherbe*, honore al François de Malherbe, fama *Caennais*. La lernejo postvivis la Duan Mondmiliton, dum kiu instruado daŭris, kvankam plej multaj el ĝiaj klasoj estis translokitaj al Lycée André Maurois en Deauville, kie okazis bakalaŭraj ekzamenoj. Lycée Malherbe transiris de sia prestiĝa loko en 1961 por translokiĝi al sia nova loko, apud la ĉevalkurejo en la herbokampo. La konstruaĵoj de la malnova lernejo nun estas hejmo de la urbodomo de Caen.

Famaj lernintoj
---------------

* Alain Genestar
* Sabine Devieilhe
* Malika Ménard
* Michel Drucker

Vidu ankaŭ
----------

* François de Malherbe
* Stade Malherbe Caen

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Lycée Malherbe en la angla Vikipedio.* 

  



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 795671
* LCCN: no2004106846
* VIAF: 135844810
* ISNI: 0000 0001 2163 9338
 |
**Torralba de Aragón** [toRALba dearaGON] estas municipo de Hispanio, en la nordokcidento de la komarko *Monegros* (kies ĉefurbo estas Sariñena) apartenanta al la sudokcidenta parto de la Provinco Huesko (regiono Aragono). 

Municipa blazono.
La loknomo "Torralba" estas komprenebla kiel "blanka turo" kaj tiukadre aperas blanka kastelo super la koloroj de Aragono en la municipa blazono.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio estas en la nordokcidento de la komarko *Monegros*, nordokcidente de la teritorio de Senés de Alcubierre, kaj sudoriente de tiu de Tardienta, nordokcidente de la Montaro Alcubierre kaj norde de la depresio de Ebro.

La loĝloko Torralba de Aragón (380 msm) estas je 28 km de Huesko, provinca ĉefurbo. La municipa teritorio estas komunikata per la ŝoseo A-1211 kiu komunikas kun Senés de Alcubierre sudoriente kaj kun Tardienta nordokcidente, kaj krome kun Valfonda de Sankta Ana, Torres de Barbués kaj Almuniente nordoriente.

Historio
--------

La araboj loĝis en la areo kaj ili lasis irigacian reton kaj ankaŭ loknomojn. Ekde la falo de la Kaliflando de Kordovo en 1010, la areo ekdependis de Zaragozo, Ilerdo aŭ Ŭesko, depende de la povo de la koncerna tajfo. Tiuepoke oni atingis favoran konsideron por la islamanoj kiuj restis, regotaj per sia propra juro. La forpelo de la moriskoj de 1610 rezultis en grava krizo en la loka ekonomio. Dum ĉirkaŭ ok jarcentoj la moriskoj estis grava parto de la loĝantaro, esenca ekonomie en agrikulturo kaj artmetioj. 

Meze de la 19-a jarcento la loko havis 235 loĝantojn kaj 50 domojn inter kiuj preĝejo, urbodomo, prizono kaj lernejo.

La Enlanda Milito estis sangelverŝa en la areo.

Multaj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento pro rura elmigrado, kaj same ĉe Torralba de Aragón: oni malaltiĝis ĝis nunaj nuraj 105 loĝantoj (2022), spite proksimecon al la provinca ĉefurbo.

Aktualo
-------

La loka ekonomio evoluis el la tradiciaj agrikulturo (cerealoj, migdaloj, olivarboj kaj fruktarboj) kaj brutobredado (ŝafoj, porkoj, kortobirdoj kaj bovoj) al natura, kultura kaj rura turismo.

Vidindaĵoj
----------

* Preĝejo de la 16-a jarcento kun tre bele ornamita mudeĥara sonorilturo.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Ŭesko

Referencoj
----------

1. ↑   Madoz, Pascual (1849). «Torralba». Diccionario geográfico-estadístico-histórico de España y sus posesiones de Ultramar, XV. Madrid. Wikidata Q115624375.

Bibliografio
------------

* *Aragón constante histórica*. Publicaciones de la Caja de Ahorros de Zaragoza, Aragón y Rioja. 1979.
* Ubieto Arteta, Antonio (1981-1989). *Historia de Aragón*. 6 vol. Zaragoza: Anubar.
* CONTE OLIVEROS, Jesús. "Personajes y Escritores de Huesca y Provincia". Ed. Librería General (Zaragoza 1981)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Torralba de Aragón en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 810272
 |
Antenas da estação de rastreiamento de satélites do INPE, em Cuiabá.
**Instituto Nacional de Pesquisas Espaciais (INPE)** (Brazila Nacia Instituto de Spacaj Esploradoj) estas instituto en Brazilo dediĉita al studo kaj kosmoesplorado, fondita en 1961. La instituto havas instalaĵojn en dekdu urbojn: nome São Paulo, Brasília, Alcântara, Atibaia, Belém, Cachoeira Paulista, Cuiabá, Eusébio, Natal, Santa Maria, São Martinho da Serra kaj São Luís kaj la sidejo estas en la urbo São José dos Campos, ŝtato São Paulo.

La misio de la INPE estas helpi kaj plenumi sciencajn studojn, esploradojn, teknologian disvolvadon kaj kapabligon de homaj rimedoj, en la kampoj de la Spaca Scienco kaj de la Atmosfero, de la spacaj aplikaĵoj, de Meteologio kaj Inĝenierado kaj kosmospaca teknologio, same kiel en rilataj fakoj, laŭ la politiko kaj direktorado difinitaj de la Ministerio de Scienco, Teknologio kaj Novaĵo de Brazilo.

La agado aktuale disvolvigitaj de la INPE intencas montri ke la uzado de la scienco kaj de la teknologio kosmospacaj, povas influi super la vivkvalito de la brazila loĝantaro kaj sur la disvolvigo de la lando.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Instituto Nacional de Pesquisas Espaciais en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Instituto Nacional de Pesquisas Espaciais
* Laboratório de Integração e Testes
* Coordenação Geral de Observação da Terra
* Centro de Previsão de Tempo e Estudos Climáticos
**Teréz Kőszegi** [kOsegi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kőszegi Teréz** estis hungara operkantisto.

Teréz Kőszegi  naskiĝis la 13-an de februaro 1901 en Budapeŝto, ŝi mortis en 1982 en ?.

Biografio
---------

Teréz Kőszegi akiris pedagogian diplomon, poste operkantistan diplomon en Muzikakademio de Budapeŝto en 1923. Post siaj studoj ŝi apartenis al Teatro Városi ĝis 1931, sed kelkfoje ŝi estis gastokantisto de Reĝa Operejo de Budapeŝto. Intertempe ŝi faris turneojn en Berlino (1924), Italio (1927), Usono (1928). En 1930 ŝi atingis la unuan lokon en kantokonkurso en Parizo. Inter 1932-1934 si estis membro de la Operejo de Budapeŝto, poste ŝ revenis al Teatro Városi. Depost 1938 ŝi ne havis rolojn.

Ŝi edziniĝis en 1934.

Ŝia repertuaro (elekto)
-----------------------

* Giacomo Puccini:
	+ Madama Butterfly - titolrolo
	+ La bohème - Musette
* Georges Bizet: Carmen - Micaela
* Carl Maria von Weber: Der Freischütz (opero) - Anna
* Pongrác Kacsóh: *János vitéz* - Iluska (ina ĉefrolo)
* Ruggero Leoncavallo: *Pagliacci* - Nedda

Ŝia sola filma rolo
-------------------

* *Futóhomok* (1943) – baronino

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Torralba de Ribota** [toRALba deriBOta] estas municipo de Hispanio, en la nordo de la komarko *Comunidad de Calatayud* kies ĉefurbo estas Calatayud, en la sudokcidento de la Provinco Zaragozo (regiono Aragono). La loknomo *Torralba de Ribota* estas etimologie komprenebla kiel *Blanka Turo de Ribota*, kie Ribota aludas al la apuda rivero. Tiukadre blanka turo aperas en la municipa blazono.

Geografio
---------

Panoramo.
Torralba de Ribota estas municipa teritorio en la nordo de la komarko *Comunidad de Calatayud*, kie ĝi estas inter Aniñón norde kaj Calatayud sude kaj Cervera de la Cañada okcidente. 

La loĝloko Torralba de Ribota mem estas je 92 km sudokcidente de Zaragozo, provinca kaj regiona ĉefurbo, sur 625 msm en la Iberia Sistemo, ĉe la valo de la rivero Ribota. 

Ĝi estas alirebla laŭ la nacia ŝoseo N-234 inter Sorio kaj Calatayud. La plej proksima loĝloko estas Cervera de la Cañada ĉe tiu ŝoseo.

Historio
--------

Gotika altaro en la interno de la preĝejo.
Alfonso la 1-a definitive konkeris la areon en 1122 post la konkero de Tarazona kaj Calatayud. Ĝi apartenis al la Komunumo de Domaroj de Calatayud. 

Dum jarcentoj, la rivero Ribota estis limo inter Aragono kaj Kastilio, pro kio oftis militoj inter ambaŭ regnoj, kaj ankaŭ Torralba suferis ekzemple dum la Milito de la du Petroj, meze de la 14-a jarcento. Tiukadre oni konstruis fortikecan preĝejon.

Preskaŭ ĉiuj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento kaj same en Aniñón kie oni malaltiĝis el 676 loĝantoj en 1900 ĝis nunaj 163 loĝantoj en 2021. Evidente elmigrado ĝenerale foriris al industriaj aŭ pli viglaj areoj kiel Zaragozo, kaj Calatayud.

Aktualo
-------

Tradicia bazo de ekonomio estis agrikulturo (cerealoj, olivarboj, migdalarboj, kaj ĉefe ĉerizarboj kaj vitejoj), kaj brutobredado (kortobirdoj, ŝafoj kaj porkoj) kaj sekva nutrindustrio (ĉefe vinproduktado kun protektita devennomo). Nune gravas ankaŭ natura, kultura kaj rura turismo. 

Aliaj altiraĵoj estas la gotik-mudeĥara preĝejo de Sankta Felikso, kaj naturaj lokoj ĉefe ĉe la riveroj.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Zaragozo

Bildoj
------

* Ekstero de la preĝejo.Ekstero de la preĝejo.
* Sonorilturo.Sonorilturo.
* Angulo.Angulo.
* Flanka retablo.Flanka retablo.

Referencoj
----------

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Torralba de Ribota en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* preĝejo de Sankta Felikso


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 803261
* VIAF: 308743693
 |
Ne konfuzu kun Esperantic Studies Foundation (ESF)

---

**(fr) Fondation européenne de la Science, (en) European Science Foudation (ESF).**
**Eŭropa Scienca Fondumo** (**ESF**) (france: *Fondation européenne de la science,* angle: *European Science Foudation),* mallonge ***ESF**,* estas sendependa, senprofitcela ne-registara organizaĵo, kiu akcelas la kunordigon kaj kunlaboron de eŭropa esploro, provizas konsilojn pri la eŭropa esplorstrategio, subtenas la moveblecon de esploristoj kaj plibonigas la kuniĝon de rimedoj por scienca esploro en la kampoj de scienco, teknologio, medicino, homaj kaj sociaj sciencoj. La ESF estis fondita en 1974 kaj havas sian registritan sidejon en Strasburgo. En 2010 la organizaĵo havis 72 membro-organizaĵojn el 30 landoj inter ili sciencaj akademioj. Ĝi ankaŭ organizas sciencajn konferencojn.

Ekde 2017 ESF ŝanĝis sian laborfokuson fermante siajn tradiciajn esplorajn aktivecojn (Eŭropaj Kunlaboraj Esploroj pri Esplorprojektoj, Esplorretaj programoj, ktp.) Nun ĝi fokusiĝas sur la apogo al la scienca komunumo per sciencaj subtenaj servoj kiuj ofertas la specifan fakon "*Science Connect*".

Esploro pri multlingvismo
-------------------------

La Eŭropa Scienca Fondumo kune kun la Eŭropa Unio subvenciis inter alie la projekton "*Recode*" (2010-2014) kiu estas iniciato de Eŭropa Unio kaj Kanado por esplori la politikon de plurlingvismo en plurnaciaj ŝtatoj kiel Belgio, Kanado kaj Svislando, kompare al la Eŭropa Unio, sed en kiu oni pritaksis ankaŭ la temojn de portempa migrado kaj identeco.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Eŭropa Scienca Fondumo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo "Science Connect"
* Recode

Referencoj
----------

1. ↑  (angla) Four decades of setting science agendas for Europe[*rompita ligilo*], Connect Science.
2. ↑  (germana) *Über Multilingualismus in Genf*, Interlinguistische Information, p.2, GIL, Nr. 92 (3/2014), ISSN 1430-2888

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 628697
* LCCN: n81136473
* VIAF: 128584051
* ISNI: 0000 0004 0408 2146
* SUDOC: 026441608
* NKC: kn20080108007
 |
Torre Blanca kaj aliaj montopintoj de la centra masivo el la monto *Torre de los Horcados Rojos*.
***Torre Blanca*** (Blanka Turo) estas monto en la Centra Masivo de Picos de Europa aŭ Urrieles. Ĝi estas sur la dividlinio inter la provinco Leono kaj Kantabrio, Hispanio.​

Estante 2618,5 metrojn alta ĝi estas la plej alta montopinto de Kantabrio, kvankam tradicie oni havigis tiun honoron al Peña Vieja, ĉar tiu estas tute ene de Kantabrio. Tiu montopinto estas ankaŭ la plej okcidenta punkto de la kantabra teritorio.

La neĝo akumuliĝas pli abunde sur tiu monto ol ĉe aliaj samareaj. Pro tio, elstaras ĝia blanka koloro dum granda parto de la jaro kaj de tie devenas ĝia nomo.

Oni devas eviti konfuzon inter tiu monto kaj Peña Blanca (Blanka Roko, 2194 m), en la Okcidenta Masivo de Picos de Europa.

Notoj
-----

1. ↑   Adrados Ediciones. Picos de Europa. Macizos Central y Oriental [mapa], 1:25000. (1997)
2. ↑   «Mapas Cantabria Cartografía de Cantabria IDE Cantabria Infraestructura de Información Geográfica». mapas.cantabria.es. Konsultita la 30an de Januaro 2016.
3. ↑  «Toponimia». Mendikat. Konsultita la 27an de Julio 2022.

* Kategorio Torre Blanca en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 782505
 |
Tilsiter
Preparado de Tilsiter en Orienta Prusio, 1930-jaroj. Fonto: Bundesarchiv
**Tilsit** aŭ **Tilsiter** estas duondura fromaĝo kun flaveca koloro, kiu en la mezo de la 19-a jarcento estis kunportita de svisaj metiistoj el Emental al Orienta Prusio. Ĝi nomiĝas laŭ la Prusa urbo *Tilsit* (nun *Sovetsk*). La rezulto de la prilaborado estas intense spicigita fromaĝo.

Tilsiter, farita el kruda aŭ pasteŭrizita bovina lakto, havas gras-titron inter 30 kaj 60%. Ĝi havas blankan ĝis eburan aŭ helflavan koloron kaj solidan strukturon kun truoj taŭga por tranĉi kaj raboti. Spicigita per kumino aŭ karvio kaj semoj de pimento. 

La gusto estas milda sed iom spiceta. La minimuma maturiĝo daŭras du monatojn. Dum la maturiĝo oni banas la fromaĝon en salakvo kun bakterioj (*bacterium linens*), pro tio ĝi havas spicetan guston kaj fortan odoron.

Tilsiter estas ideala aldonaĵo je malhela pano (kelkfoje surtabligita dum matenmanĝo). Ĝi estas tre multflanka kaj povas esti uzata en salatoj, saŭcoj, fonduo, pudingo aŭ frititaj terpomoj. En Nord-Eŭropaj landoj ĝi ofte estas manĝata kun glaso da biero.

* Kategorio Tilsit (fromaĝo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Mystic Order of Veiled Prophets of the Enchanted Realm** (esperante: Mistika Ordo de Vualita Profetoj de la Sorĉita Regno ) ankaŭ konita kiel **M.O.V.P.E.R.** aŭ "**Grotto**", estas helpa organizo de la Framasonismo. Estas socia organizo por majstraj framasonoj, kaj kiel tia, ĉiuj majstroj framasonoj povas kuniĝi al ĝi kaj estas bonvenaj. La ordono kuraĝigas renovigitan intereson por la loĝioj, sed malgraŭ tio ne pretendas esti parto la simbola framasonismo. Oni povas rekoni ĝiajn membrojn ĉar ili portas sur siaj kapoj fezon nigran kun ruĝa peniko. Unu el la simboloj de la ordono estas la vizaĝo de homo de araba aspekto, kun barbo kaj lipharoj, kiu portas ruĝan turbanon sur sian kapon. Grotto estas karitata organizo dediĉita promocii la fratecon, la amikecon kaj la amuzon inter la majstroj framasonoj.

Referencoj
----------

1. ↑  Alan Axelrod International Encyclopedia of Secret Societies and Fraternal Orders New York; Facts on File, inc 1997 p. 110

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Mystic Order of Veiled Prophets of the Enchanted Realm en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* www.scgrotto.org/ (angle)
**Tess WESTER** (Heerhugowaard, 19-an de majo 1993) estas nederlanda manpilkistino. Wester ankaŭ estas golulino de la nederlanda teamo ekde 2012, kun kiu ŝi iĝis mondĉampiono en 2019.

Kariero
-------

Tess Wester komencis sian manpilkan karieron kun la Hugo Girls-unuiĝo en sia naskiĝloko Heerhugowaard. Ŝi ludis por kvar nederlandaj kluboj, inkluzive de "VOC" kaj "E&O". En la periodo 2008 ĝis 2011, ŝi ankaŭ partoprenis la manpilktrejnadon ĉe la "HandbalAcademie" en Papendal. En 2011, ŝi faris la movon al la "Handball-Bundesliga" en Germanio, kie ŝi ludis por "VfL Oldenburg". En 2015, ŝi iris al "SG BBM Bietigheim" en Germanio, gajnante la ligotitolon kaj en la sama sezono la 2016/17 EHF-pokalon, la plej gravan eŭropan klubpremion post la Ĉampionligo. Post la 2017/18 sezono, Wester forlasis Bietigheim por la dana klubo "Odense Håndbold". En marto 2021 ŝi subskribis por sezono kun la rumana "CSM București", eŭropa pinta klubo de Bukareŝto, serĉante "la aventuron kaj sperton de manpilkado en Rumanio".

Privata vivo
------------

Tess Wester havas ekde 2017 rilaton kun la futbalisto Mart Lieder. La paro geedziĝis je la 22-a de junio 2022. Ili atendas je la fino de 2022 ilian unuan infanon.

* Kategorio Tess Wester en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 800590
 |
Unua eldono de *Time*
La usona semajna revuo ***Time*** (ankaŭ nomata ***TIME Magazine***, signifante vorton "tempo") estas revuo kun tutmonda influo. Ĝi fondiĝis en la jaro 1923 kaj estas eldonata de Time Inc. parto de la amaskomunika entrepreno Time Warner.

TIME ofte aperigas artikolojn pri gravuloj je la monda scenejo. Plej ofte aperas ĉiusemajne persono je la frontpaĝo. Plej konata la revuo estas pro la ĉiujara elekto de *Persono de la jaro* (interese: ĝis la jaro 1998 la revuo parolis pri *Viro de la Jaro*). Decembre de ĉiu jaro la redaktistaro elektas personon kiu dum la pasinta jaro grave influis la mondon. En 2004 tio estis la usona prezidento George W. Bush, sed ankaŭ Charles Lindbergh (kiel unua en 1927), Adolf Hitler, Josif Stalin kaj papo Johano Paŭlo la 2-a havis tiun honoron. Fine de la 20a jarcento la legantoj de TIME elektis Albert Einstein la persono de la jarcento.

Ekde 2004 TIME publikigas la *TIME 100*, liston de la cent plej influhavaj personoj en la mondo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Time en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* La gazeto TIME
**Grafo Sándor Károlyi** [ŝAndor kAroji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Károlyi Sándor** estis hungara politikisto, ekonomikisto, magnato, mecenato, membro direktora de Hungara Scienca Akademio (1881).

Sándor Károlyi
Sándor Károlyi  naskiĝis la 10-an de novembro 1831 en Pest (urbo). Li mortis la 24-an de aprilo 1906 en Menton, sed li estis entombigita em Fót.

Biografio
---------

Sándor Károlyi batalis por la hungara liberecbatalo sub György Klapka en 1849, poste li migris alFrancio. Tie li konatiĝis kun Pierre Guillaume Frédéric le Play. Grafo Károlyi hejmenvenis en 1854 kaj li okupigixis pri sia bieno. Post 2 jaroj li strebis por ĉevaltira tramo inter Pest kaj Újpest. Li oferis multe da monoj por la trafikilo, kiu realiĝis, eĉ poste ĝi trafikis ĝis Rákospalota (iama urbo). En 1861 li partoprenis en escepta parlamento en 1861, en la sama jaro li edziĝis. poste li senĉese estis deputito inter 1881–1906. Ekde 1879 li okupiĝis pri agraraj reformoj. En 1895 li fondis hospitalon de Újpest, baldaŭe apude pensiulejon kaj orfejon. En 1898 li establis koooperativan tutlandan reton. Li ricevis ordenon de la Ora Ŝaffelo en 1900.

Verkaro (elekto)
----------------

Skulptaĵo pri Sándor Károlyi
* *Terménykivitelünk és a vízi utak* (Eksportado de agraraj produktoj kaj la navigeblaj riveroj), (1881)
* *Néhány szó a magyar munkáskérdésről* (Kelkaj vortoj pri la hungara laborista demando), (1895)
* *A telepítés kérdéséhez* (1900)

Memorigiloj
-----------

* memortabuloj en Újpest kaj en Budapeŝto
* skulptaĵo de Alajos Stróbl farita en 1908

Fontoj
------

* biografio kun foto (la teksto estas legebla: maldekstre serĉu la nomon)
* hungarlingva biografio
* 
* biografio hungare (la teksto estas legebla: maldekstre klaku al litero K, poste serĉu la nomon, fine klaku tien)

* Kategorio Sándor Károlyi (politikisto) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Torre de Peñafiel** [TOre depenjaFJEL] estas municipo en la sudoriento de la provinco Valadolido, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko *Campo de Peñafiel* (Kamparo de Peñafiel) en la sudoriento de la provinco. La loknomo *Torre de Peñafiel* estas komprenebla kiel *Turo de Peñafiel*, tio estas de Fidela Roko.

Torre de Peñafiel en la provinco Valadolido.
La komarko *Campo de Peñafiel* de la provinco Valadolido, malhelblue, sudoriente.
Preĝejo de Molpeceres.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio, formita de loĝlokoj Torre de Peñafiel kaj Molpeceres (preskaŭ senhoma), okupas totalan areon de 30,18 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 45 loĝantojn. Ĝi perdis 375 loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono.

Ĝi distas 64 km de Valadolido, provinca ĉefurbo kaj estas inter municipoj Rábano kaj Canalejas de Peñafiel. Ĝia municipa teritorio estas ebeneca kaj trairata de la rojo Salvica kiu tuj poste enfluas en la riveron Valcorba. Plej proksima loĝloko estas Rábano.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Leono kaj poste al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado. Tiam ĝi nomiĝis Las Aldehuelas kaj Torre las Aldehuelas.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj, vitejoj, legomoj kaj terpomoj) kaj brutobredado (ŝafoj) kaj rilata komercado. Lastatempe kultura kaj rura turismo ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado).

De la historia pasinteco restis vizitindaj vidindaĵoj el kiuj menciindas la preĝejoj kaj de Torre de Peñafiel kaj de Molpeceres.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Valadolido

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 766284
 |
La **Testejo Reagan** (plenome angle ***Ronald Reagan Ballistic Missile Defense Test Site***, aŭ pli simple **Reagan Test Site**) estas testejo kaj kosmodromo situanta en la Marŝala Insularo kun areo de proksimume 1,900,000 kvadrataj kilometroj kiu inkluzivas instalaĵojn disigitajn sur pluraj atoloj .

La aranĝo de la instalaĵoj
Dum la Dua Mondmilito, Usona Mararmeo bazo estis establita en la areo. En 1959, la testejo estis transdonita al la respondeco de la Usona Aerarmeo, kiu komencis testi progresintajn armilsistemojn. La areo estis luita al la Usona Departemento de Defendo ĝis 2066. La testejo inkluzivas diversajn instalaĵojn en la kampo de radaro, kontrolstacioj kaj lanĉiloj. Dediĉita kablo de optika fibro konektas la testejon kun instalaĵoj sur la insulo Gvamo. La ĉefinstalaĵo situas en Atolo Kwajalein.

La ĉefa agado estas provoj de balistikaj misiloj kaj vetermisiloj por suborbita flugo. En 2000, aviadilo Lockheed L-1011 lanĉis lanĉilon de modelo Pegasus el kiu estis lanĉita pluraj satelitoj. En 2005 komenciĝis lanĉoj de lanĉilo Falcon 1 de SpaceX. Post pluraj malsukcesaj lanĉoj en 2009, sukcesa lanĉo estis farita. Poste la firmao ŝanĝis al uzado de aliaj lanĉejoj .

La testejo ricevis sian nunan nomon en 1999.

Laŭ evaluaĵo de Usono, ekde 2035, ekzistas danĝero, ke la areo estu inundita de la oceano .

Referencoj
----------

1. ↑   Reagan Test Site. U.S. Army Space and Missile Defense Command. Arkivita el la originalo je 10 May 2014. Alirita 5 December 2015.

 Arkivigite je 2014-05-10 per la retarkivo Wayback Machine
2. ↑  "The Marshall Islands Are Disappearing".
3. ↑   IACSP\_MAGAZINE\_V11N3A\_WAUGH.indd. Arkivita el la originalo je 2006-03-26. Alirita 2010-02-08.

 Arkivigite je 2006-03-26 per la retarkivo Wayback Machine
4. ↑   Billy Waugh (en-US) (2018-12-27). Arkivita el la originalo je 2021-06-15. Alirita 2021-09-16.
5. ↑   Billy Waugh - The Legendary 71-Year-Old Osama bin Laden Hunter (angle) (30 August 2021). Alirita 9 March 2023.
6. ↑

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 834890
 |
**Timothy Z. MOSLEY** (10-an de marto 1971), pli konate kiel **Timbaland**, estas usona kantoverkisto, repisto, muzika produktisto kaj tekstoverkisto. Lian stilon influas la R&B, la dance kaj la hiphopo, sed ankaŭ agadas en la pop-ĝenro. Li formas kun *Magoo* la duponon *Timbaland & Magoo*, faman hiphopan grupon en Usono. Oni komparas Timbaland kun Brian Eno, Phil Spector aŭ Norman Whitfield. Li elformis en la muziko propran facile rekoneblan stilon. La kantojn - kiujn li verkis - karakterizas malkutimaj aranĝoj, son-efikoj kaj instrumentoj. La ritmoj estas eĉ propraj markoj. Li kreis multajn sukcesajn kantojn kun Steve „Static" Garrett kaj lia infantempa amiko Missy Elliott. Timbaland kaj Missy Elliott estis la ĉefaj kantoverkistoj kaj produktistoj de la albumo de Aaliyah, la grand-sukcesa *One In A Million*, kio igis ilin tre konataj. Intense li laboris interalie kun Brandy, Nelly Furtado, Justin Timberlake, The Pussycat Dolls (Nicole Scherzinger), Ludacris kaj Jay-Z.

Diskaro
-------

### Solo-albumoj

* *Tim's Bio: Life from da Bassment* (1998)
* *Shock Value* (2007)
* *Shock Value 2* (2009)
* *Shock Value 3* (2011)

### Timbaland & Magoo

* *Welcome to Our World* (1997)
* *Indecent Proposal* (2001)
* *Under Construction, Part 2* (2003)

Eksteraj ligiloj
----------------

* oficiala paĝo
* oficiala Blogo
* Timbaland ĉe YouTube


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 221185
* GND: 135107008
* LCCN: no98070298
* VIAF: 78396403
* ISNI: 0000 0000 5519 793X
* SUDOC: 157417271
* BNF: 14031721g
* MBA: daa09819-5da5-4c7a-8bef-eb372bb27ff1
* BIBSYS: 6077627
* NKC: xx0067628
 |
**Sándor Madách** [ŝAndor madAĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Madách Sándor** estis hungara advokato, prokuroro, bienulo, framasono. Liaj nobelaj antaŭnomoj estis *sztregovai kaj kiskelecsényi* [stregovai kiŝkeleĉEnji], lia plej konata filo estis Imre Madách (ĉambelano), lia plej konata nepo estis Imre Madách.

Sándor Madách naskiĝis la 21-an de junio 1756 en Alsósztregova (Hungara reĝlando, Aŭstra Imperio, nuntempa Dolná Strehová en Slovakio), li mortis la 16-an de decembro 1814 en Pest (urbo) (Hungara reĝlando, Aŭstra Imperio).

Biografio
---------

Sándor Madách akiris juran diplomon en 1780, poste li estis konata advokato. Li defendis 16 akuzitojn en proceso de Ignác Martinovics. Inter 1787-1796 li estis ĉefprokuroro de Nógrád (historia departemento). En 1805 li iĝis plenrajta urbano de Pest kaj estis konata framasono. Li zorgis kaj rekonstruis la familian kastelon, kie li kolektis librojn kaj manuskriptojn. Li edziĝis en 1778, lia edzino naskis 9 gefilojn.

Elektitaj manuskriptoj
----------------------

* *Fideles reflexiones, seu opinio circa regnum Hungariae*
* *Rescriptum sedriae cottus Neogradiensis quod novam contra...* (1787)
* *Reflexiones circa interdictum Kyssianum per episcopum Rosnaviensem...* (1794)
* *Pralectiones juris civilis in usum fili sui Emerici in regia academia Posoniensi juris...* (1801)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografieto
*

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Sándor Madách en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 704197
 |
En scienco de materialoj kaj metalurgio, **tenaceco** estas la kapablo de materialo absorbi energion kaj plastike deformiĝi evitante rompiĝon. Unu difino de tenaceco de materialo estas la kvanto de energio por volumunuo kiun materialo povas absorbi antaŭ rompo. Tiu mezuro de tenaceco estas diferenca el tiu uzata por rompotenaceco, kiu priskribas ŝarĝoportantajn kapablojn de materialoj kun mankoj. Ĝi estas difinita ankaŭ kiel rezistado de materialoj kontraŭ rompo se okazas streĉo.

Tenaceco postulas ekvilibron de forto kaj duktileco.

Tenaca estas en PIV difinita kvarsence, nome "Ne rompiĝema ĉe malrapidaj streĉoj", "Forte algluiĝanta", "Longtempe daŭranta" kaj "Malrezignema".

Referencoj
----------

1. 1 2  Brian Larson, eldonisto, 2001–2011: *The Collaboration for NDT Education*, Iovaa Ŝtata Universitato.
2. ↑  Askeland, Donald R..  *The science and engineering of materials*, Wright, Wendelin J., ‑a eldono, p. 208. ISBN 978-1-305-07676-1. OCLC 903959750.
3. ↑  PIV NPIV Alirita la 1an de novembro 2020.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 706839
* GND: 4067259-1
 |
**Sándor Mohay** [ŝAndor mohai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Mohay Sándor** estis hungara advokato, parlamenta deputito, subministro.

Sándor Mohay naskiĝis la 3-an de junio 1851 en Marosvásárhely (Transilvanio, Aŭstra Imperio, nuntempa Târgu Mureș en Rumanio), li mortis la 19-an de januaro 1905 en Budapeŝto (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario).

Biografio
---------

Sándor Mohay maturiĝis en katolika gimnazio de Gyulafehérvár, pli poste li akiris advokatan diplomon en Reĝa Universitato de Budapeŝto en 1873. Post siaj studoj li malfermis advokatan atelieron en Gyulafehérvár, post 3 jaroj li estis ankaŭ jura konsilisto de la diocezo en la sama urbo. Post jaroj li havis plurajn postenojn en la departementa politika vivo. Inter 1884-1887 li estis parlamentano, en 1886 li gvidis la Hungarajn Ŝtatfervojojn. En 1902 li estis nomumita subministro en la justicministerio. Li edziĝis en 1882.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Adalékok az italmérési jog természetéhez* (1888)
* parlamentaj paroladoj

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
*

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 704684
 |
**Torreadrada** [toreaDRAda] estas municipo en la nordo de la provinco Segovio, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la distrikto *Partido Judicial de Sepúlveda*. La loknomo *Torreadrada* estus komprenebla etimologie kiel Turo Laŭvica (vidu suben).

Torreadrada en la provinco Segovio.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 32,86 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 50 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte 75 el jaro 1991. 

Ĝi distas 81 km de Segovio, provinca ĉefurbo; ĝi limas kun municipoj Valtiendas, La Sequera de Haza, Aldeanueva de la Serrezuela, Fuentesoto, Aldeanueva de la Serrezuela, Castro de Fuentidueña, Castrojimeno kaj Castroserracín.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio, en la *Comunidad de Villa y Tierra de Fuentidueña*. En Mezepoko okazis reloĝado. 

Torreadrada estis menciita jam meze de la 10-a jarcento, kiel Fontem Aderata, kiam la grafo de Monzón, Asur Fernández donas la lokon al la monaĥejo de San Pedro de Cardeña en Burgos. Ties nomo signifu 'la fonto kiu estis profitata laŭvice'. La preĝejo estis romanika, kaj ĝi konservas romanikan baptujon, pordegon kaj kapitelojn; la cetero estas de baroka epoko (18-a jarcento).

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj kaj vitejoj) kaj brutobredado (ŝafoj) kaj forstado. Lastatempe funkciado de servoj plej ekgravis, kune kun piedirado tra naturaj lokoj. De la historia pasinteco restis diversaj vizitindaj vidindaĵoj kiel la preĝejo, fontoj, lavejo kaj vinkeloj.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Segovio

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 768820
 |
**Timo Juhani TUIKKA** (nask. 1975 Oulu) estas finna verkisto de nefikcio kaj romanverkisto, eseisto, kolumnisto, sendependa redaktisto kaj preleganto. Tuikka laboris kiel sendependa verkisto ekde 2010. Antaŭ sia kariero kiel sendependa verkisto, Tuikka laboris kiel esploristo de finna historio inter 2005 kaj 2010. Liaj specialaj kampoj estas popola kulturo, la politika historio de Finnlando en la 20-a jarcento, finna demokratio, la politika penso de Urho Kekkonen kaj Kaarlo Hillilä. Tuikka havas doktorecon en filozofio kaj magistron en sociaj sciencoj. En sia disertaĵo, *Kekkosen konstit*, li traktas la komprenon de Urho Kekkonen de historio kaj politiko. Laŭ li, Kekkonen vidis Sovetunion kiel eksteran minacon, pro kio li lerte ŝajnigis esti amiko de Sovetunio por mildigi la aferon. La biografio de Tuikka pri Kaarlo Hillilä (2011) ricevis multe da pozitiva atento. Lia romano *La sekretaj taglibroj de Kekkonen* (2020) estis taksita de *Helsingin Sanomat* kiel "amuza politika tragedio". Tuikka laboras kiel fakulo en la Finna Informa Verkista Asocio. Tuikka kritikis la nunan staton de la finna politika sistemo kaj diris, ke li ĉesis voĉdoni en la parlamentaj elektoj en 2015.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 825001
* LCCN: nb2009013033
* VIAF: 88453460
* ISNI: 0000 0004 1032 8579
 |
**Torrecilla de la Abadesa** [toreZIlla delabaDEsa] estas municipo en la sudokcidento de la provinco Valadolido, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko *Vintero* (Tero de Vino, en hispana *Tierra del Vino*) en la sudokcidento de la provinco. *Torrecilla de la Abadesa* estas komprenebla etimologie kiel *Tureto de la Abatino* alude al tiu de la Monaĥejo de Sankta Klara de Tordesillas, posedanto de ties teroj ĝis 1868, kiam ĝi revenis al la stato post la tiujara revolucio.

Torrecilla de la Abadesa en la provinco Valadolido.
La *Vintero* de la provinco Valadolido, oranĝe, sudokcidente.
Ermitejo.
Brikkota kabano.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio estas formata de unusola loĝloko, okupas totalan areon de 26,99 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 270 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono. Ĝi distas 40 km de Valadolido, provinca ĉefurbo.

Ĝia municipa teritorio estas ebeneca kaj trapasata de la rivero Doŭro; ĝi disiĝas en du samgrandaj partoj, separataj per eksklavo apartenanta al la municipa teritorio de Tordesillas.

Historio
--------

Estas restaĵoj de romianoj. En Mezepoko okazis reloĝado eble ĉirkaŭ la 9-a jarcento. La areo apartenis al la Regno Leono kaj poste al la Regno Kastilio. 

Estas industrio de ceramiko dum la 16-a al 18-a jarcentoj. Oni fabrikis tegolojn kaj brikojn.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj, vitejoj, kaj beto) kaj brutobredado kaj rilata komercado. Lastatempe kultura kaj rura turismo ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado). 

De la historia pasinteco restis vizitindaj vidindaĵoj el kiuj menciindas la preĝejo de la lastaj jaroj de la 16-a-17-a jarcentoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Valadolido

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 765322
* VIAF: 316734996
 |
**Tengelic** estas vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Tolna, en Distrikto Paks. La nomo signifas: kardelo.

Kastelo en Tengelic

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 71  km²
* koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 46.5244/18.709
* Loĝantaro: 2470
* Poŝtkodo: 7054
* Telefonprefikso: 74

Situo
-----

La vilaĝo situas sur ebenaĵo, fine de sakovojo, laŭ fervojo Budapeŝto-Szekszárd. Paks troviĝas 20, Szekszárd 24, Dunaföldvár 41, Budapeŝto 128 km.

Unu el la kasteloj en Tengelic

Historio
--------

La vilaĝo estis loĝata dum la bronzepokokaj ferepoko. Antaŭ la hungaroj romianoj vivis tie. La unua mencio pri la preĝejo devenis el 1304. Dum la turkoj la vilaĝo senhomiĝis. Poste farmoj fondiĝis. La loko akiris la rangon vilaĝo en 1907. Post la 2-a mondmilito la germanoj estis deportitaj. En 1949 kolĥozo formiĝis. Nuntempe la loĝantaro okupiĝas precipe pri produktado de asparago.

Vidindaĵoj
----------

* kalvinana, luterana, katolika preĝejoj
* kasteloj de Gindly-Benyovszki, Csapó (ĉapO) kaj Bárány (bArAnj)
* monumento pri falintoj

Famuloj
-------

En Tengelic naskiĝis József Kovács (kirurgo).


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 257419
* GND: 1041890001
* LCCN: n85110590
* VIAF: 137269788
* NKC: ge799302
 |
**Torrecilla de la Orden** [toreZIlja delaORden] estas municipo en la plej sudokcidento de la provinco Valadolido, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko *Vintero* (Tero de Vino, en hispana *Tierra del Vino*) en la sudokcidento de la provinco. *Torrecilla de la Orden* estas komprenebla etimologie kiel *Tureto de la Ordeno* alude al la Ordeno de Sankta Johano kiu posedis la teritorion.

Torrecilla de la Orden en la provinco Valadolido.
La *Vintero* de la provinco Valadolido, oranĝe, sudokcidente.
Sonorilturo de la preĝejo.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio estas formata de unusola loĝloko, okupas totalan areon de 59,9 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 240 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono. Ĝi distas 75 km de Valadolido, provinca ĉefurbo.

Ĝia municipa teritorio estas ebeneca kaj trapasata de la rivero Guareña. Ĝi limas kun la provincoj Salamanko kaj Zamoro kaj pli precize kun municipoj Vadillo de la Guareña (Zamoro), Alaejos, Castrejón de Trabancos, Castrillo de la Guareña (Zamoro), Fresno el Viejo, Cañizal (Zamoro), Vallesa de la Guareña (Zamoro) kaj Tarazona de Guareña (Salamanko).

Historio
--------

En Mezepoko okazis reloĝado eble ĉirkaŭ la 9-a jarcento. La areo apartenis al la Regno Leono kaj poste al la Regno Kastilio. Torrecilla de la Orden apertenis al la *Encomienda* de Fresno el Viejo de la Ordeno de Sankta Johano, farante la orientan limon de la leona regno ĉe la *Comunidad de Villa y Tierra* de Medina del Campo.​ Pro ĝia teritoria loko, administracie ĝi estis reprezentata de Toro, kaj apartenis fakte ĝis la 19-a jarcento al la Provinco de Toro. En 1833 Torrecilla de la Orden estis atribuita al la provinco Valadolido, kiam oni kreis la aktualajn provincojn.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj, vitejoj, kaj beto) kaj brutobredado kaj rilata komercado. Lastatempe kultura kaj rura turismo ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado). 

De la historia pasinteco restis vizitindaj vidindaĵoj el kiuj menciindas la preĝejo kun mudeĥara turo de la 15-a jarcento kaj cetero de la 16-a ĝis la 17-a jarcento kaj la baroka ermitejo de la 17-a jarcento.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Valadolido

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 765323
* VIAF: 316734187
 |
**Sándor Nagy** [ŝAndor nadj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Nagy Sándor** estis hungara skulptisto. Lia edzino estis Magda Gádor.

Sándor Nagy  naskiĝis la 28-an de majo 1923 en Buj (vilaĝo), li mortis la 11-an de aŭgusto 2017 en Budapeŝto.

Memorkolono en Nyíregyháza fare de Sándor Nagy
Busto pri Károly Szilády en Kecskemét fare de Sándor Nagy

Biografio
---------

Sándor Nagy komence estis masonisto, dum la 2-a mondmilito soldato kaj militkaptito. Post la mondomilito li denove estis masonisto, sed libertempe li lerte skulptadis lignojn. Inter 1947-1949 li frekventis liberan artlernejon en Nyíregyháza, lia majstro estis Balázs Diószegi. Li akiris diplomon en Hungara Belarta Altlernejo en 1954. Liaj plej gravaj instruistoj estis András Beck, Pál Pátzay, Zsigmond Kisfaludi Strobl kaj Sándor Mikus. Intertempe li edziĝis, ili komencis krei en Budapeŝto en forlasita ateliero, poste en Artistkolonio (Budapeŝto), ekde 1967 en familia domo en Zugló. Li ricevis premiojn inter 1970-1997.

Elektitaj solaj ekspozicioj
---------------------------

* Budapeŝto (1967, 1974, 1979, 1985, 1992, 1998, 2005)
* Nyíregyháza (1971, 1977, 1986, 1994, 2000)
* Kisvárda, Balmazújváros (1977)
* Sopron (2006)

Elektitaj kolektivaj ekspozicioj
--------------------------------

* Budapeŝto (1959, 1989, 1997)
* Arthalo Budapeŝto (1961, 1982)
* Hungara Nacia Galerio (1965, 1972, 1976)
* Hódmezővásárhely (1966, 1974)
* Miskolc (1974, 1978)
* Sopron (1991-1999)
* Pilsen (urbo) (2006)

Elektitaj skulptaĵoj
--------------------

* reliefo pri fortikaĵestro Péter Eörsy Győr, 1962
* monumento, Buj, 1989
* Holokaŭsto Kisvárda, 1999
* *Várakozó hölgy* Ibrány, 2014
* *Idős pár* Ibrány, 2014
* *Kendős nő* Ibrány, 2014

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 623767
* GND: 124905374
* VIAF: 50173326
* ISNI: 0000 0004 1643 0144
 |