recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**András Gálszécsy** [andrAŝ gAlsEĉi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Gálszécsy András** estis hungara politikisto, ministro, juristo.

András Gálszécsy  naskiĝis la 7-an de decembro 1933 en Szekszárd kaj mortis la 7-an de oktobro 2021.

Biografio
---------

András Gálszécsy estis deportita al Hortobágy inter 1950 kaj 1953 (ĉar la familianoj ne estis laboristoj), poste li estis soldato ĝis 1955. Ekde 1956 li laboris en diversaj laborejoj. Li frekventis gimnazion laŭ vespera instruado, li abiturientis en 1959. Li plulernis en universitato en Pécs (denove laŭ vespera instruado) inter 1964 kaj 1969, poste li havis postenojn ekde 1966 en Budapeŝto. Inter 1990 kaj 1992 li estis senpostena ministro pri sekretaj servoj en Kabineto Antall, poste li estis registara konsilisto. Li havas edzinon, kiu naskis filinon. Li ofte estas videbla en televizio kiel spertulo pri sekretaj servoj.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungare
* angle


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 520489
* GND: 1199512400
* LCCN: no2019075826
* VIAF: 8473155919129639730009
* ISNI: 0000 0005 0038 4013
 |
**András FABÓ** [andrAŝ fabO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Fabó András** estis hungara luterana pastro, instruisto, membro korespondanta de Hungara Scienca Akademio (1864).

András Fabó  naskiĝis la 10-an de marto 1810 en Hungara reĝlando, en Losonc (nuntempa Lučenec en Slovakio). Li mortis la 18-an de marto 1874 en Ősagárd.

Biografio
---------

András Fabó frekventis mezlernejon en en sia naskiĝubo, ĉeflernejon en Pozsony. Komence li estis edukisto ĉe familio de Pál Szontágh, poste li ekinstruis en Losonc en 1833. Post 2 jaroj li iĝis pastro en Ősagárd, kie li okupiĝis ankaŭ pri sciencoj. Li ofte helpis al episkopo József Székács. Luterana lernejo de Pest (urbo) heredis librojn de András Fabó.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Czigány adomák* (Ciganaj ŝercoj) (1858)
* *Monumenta Evangelicorum aug. conf. in Hungaria Historica* (1861–1873)
* *Rajzok a magyar protestantizmus történelméből* (1868)
* *A magyar és erdélyországi mind a két vallásu evangelicusok okmánytára* (1869)

Fontoj
------

* biografio hungare

* Kategorio András Fabó en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 433356
* GND: 104331348
* VIAF: 89014825
* ISNI: 0000 0000 7819 6534
 |
La alif en izola formo.
La **Alef**, **Alif** aŭ **ʾĀlp** estas la unua litero de de multaj abjadoj (alfabetoj) de ŝemidaj lingvoj, kiaj la ʾĀlp 𐤀 en fenica, ʔālap ܐ en siria, álef א en hebrea, álif ا en araba kaj ʔälf አ en etiopa.

La álef estas en Unicode kiel U+05D0 א hebrea litero alef.

En fonetiko álef dekomence reprezentis la sonon /ʔ/. En moderna israela hebrea tiu sono ne prononcatas, spite ke foje la litero ain (ע) estas prononcata kiel /ʔ/, por ekzemplo en la nomo de la kanto מָעוֹז צוּר (Māʕōz Sˤūr ĝi anstataŭatas per Maʔoz Cur).

Origine en fenica tiu sono /ʔ/ estis, sed en novpunika tiu fonemo ĉesis prononciĝi kaj tiu litero uzatis kiel legohelpilo por indiki ajnan vokalon, ĉefe [o] kaj [a].

En araba alfabeto tiu litero nomiĝas اﻷلف [al'ʔalif] tio estas Álif. Ĝi estas la unua litero de la araba alfabeto (kaj unua kaj kun valoro de 1 en la ordo abjada). Estas luna litero. Ĝi devenas, tra la alfabetoj nabatea kaj aramea, de la fenica litero ʾalp.

Referencoj
----------

1. ↑   Krahmalkov, Charles R. (2011). «2». A Phoenician-Punic Grammar (en inglés). Leiden: Brill. p. 20.
2. ↑   Genealogia dels alfabets ĉe la retejo de la Promotora Española de Lingüística  Alirita la 24an de Marto 2017.

* Kategorio Alef en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por aliaj signifoj, bv. rigardi la apartigilan paĝon: Gais |

Pri la komunumo
---------------

 **Gais**  estas komunumo en Kantono Apencelo Ekstera, Svislando. Ĝi havis 2885 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

Geografio
---------

Gais situas meze en triangulo, kies angulpunktoj estas la komunumoj Apencelo, Teufen kaj Altstätten. La plej alta punkto de la komunumo estas la monto *Gäbris* kun alteco de 1251 m s.m..

De Gais al Altstätten kondukas la montpasejo Stoss, kie okazis en la jaro 1405 la Batalo apud Stoss.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Gais limas en nordo al Trogen, en oriento al Altstätten kaj Eichberg (ambaŭ en Kantono Sankt-Galo), en sudo al Rüte kaj Apencelo (ambaŭ en Kantono Apencelo Interna), kaj en okcidento al Schlatt-Haslen (Kantono Apencelo Interna) kaj Bühler.

Trafiko
-------

Stacidomo de Gais
La stacidomo de Gais estas fervoja nodo de la Apencelaj Fervojoj. Ekzistas de Gais linioj al Teufen, Altstätten kaj Apencelo. De la komunumo eliras ankaŭ diversaj poŝtaŭtolinioj.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Gais datiĝas el la jaro 1272 kiel *Geis*.

En mezepoko sub la regado de la Princabatejo Sankt-Galo Gais formis apartavoktejon kun propra vilaĝextro kaj tribunalo. Jam en la 14-a jarcento ekzistis certa komunuma aŭtonomio. Sub la sigelo de *Konrad Geppensteiner*, la vilaĝestro de Gais (*Amman ze Geiss*), la Gaisanoj aliĝis en la jaro 1377 al la Ŝvaba Urbalianco kaj en la jaro 1401 al la Popolalianco de la Didomanoj (*Volksbund der Gotteshausleute*). La *Batalo apud Stoss* (la 17-an de junio 1405), signifa evento de la Apencelaj Militoj (1401 ĝis 1429), okazis sur la tereno de la komunumo Gais.

Vidu ankaŭ
----------

* Aliaj lokoj kun la nomo Gais
* Gais (stacidomo)
* Hebrig (stacidomo)
* Rietli (stacidomo)
* Schachen (Gais) (stacidomo)
* Stoss AR (stacidomo)
* Strahlholz (stacidomo)
* Zweibrücken (stacidomo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Gais AR en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de Gais
* Gais en la Historia Leksikono de Svislando

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Gais** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de Kantono Apencelo Ekstera |
| --- |
| UrsoUrsoBühler • Gais • Grub • Heiden • Herisau • Hundwil • Lutzenberg • Rehetobel • Reute • Schönengrund • Schwellbrunn • Speicher • Stein • Teufen • Trogen • Urnäsch • Wald • Waldstatt • Walzenhausen • Wolfhalden | Speicher-VögelinseggSpeicher-Vögelinsegg |

 |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Alegana betulo** |
| --- |
|  |
| Somera foliaro de Alegana betuloSomera foliaro de Alegana betulo |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Plantoj *Plantae* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Divizio: | Angiospermoj *Magnoliophyta* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Dukotiledonaj *Magnoliopsida* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Fagaloj *Fagales* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Betulacoj *Betulaceae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | Betulo *Betula* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
| Dunomo |
| ***Betula alleghaniensis***Britton, 1904 |
|
|
|
|
|
|  |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Sinonimoj |
| * *B. lutea* Micĥ.
 |
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Alegana betulo  |

 |
| v • d • r |

La **alegana betulo** (*Betula alleghaniensis*), estas specio de betulo, hejma en orienta Nordameriko, ekde Novlando ĝis Nova Skotujo, Nova Brunsviko, suda Kebekio kaj Ontario, kaj la sudorienta angulo de Manitobo en Kanado, okcidente ĝis Minesoto, kaj sude en Apalaĉa Montaro ĝis norda Georgio.

La alegana betulo estas la provinco-arbo de Kebekio, kie ĝi estas ofte nomita *merisier* [merizje], nomo kiu en Francujo estas uzata por la ĉerizarbo. La angla nomo, *yellow birch* (flava betulo) referencas al la koloro de la arboŝelo .

Priskribo
---------

Ĝi estas mezgranda foliarbo atingante altecon de 20 metroj (escepte 30 metroj) kun trunko ĝis 80 cm de diametro. La ŝelo estas glata, flav-bronzkolora, senŝeliĝante en maldikaj horizontalaj strioj, kaj ofte kun malgrandaj nigraj makuloj kaj cikatroj. La branĉetoj, se ili estas kontuzitaj, havas malfortan odoron de salikila metilo, kvankam ne tiel fortan kiel ĉe la rilata la dolĉa betulo (*Betula lenta*). La folioj estas alternaj, ovalaj, 6-12 cm longaj kaj 4-9 cm larĝaj, kun fajne segildentaj marĝenoj. La floroj estas vent-polenitaj amentoj, 3-6 cm longaj. La masklaj amentoj estas pendantaj, la femalaj amentoj starigantaj. La fruktoj aŭtune maturiĝas, estas kunmetitaj de multaj malgrandegaj flugilhavaj semoj enpakitaj inter la amentobrakteoj.

La ligno de tiu nearktisa specio estas amplekse uzata por plankoj, mebloj kaj dentpikiloj. Plejparte de la ligno vendata kiel betulo en Nordameriko devenas de tiu specio. Pluraj specioj de lepidopteroj uzas la arbon kiel nutraĵfonton por siaj raŭpoj.

Arboŝelo de alegana betulo.

Vidu ankaŭ
----------

Alegan-altaĵaj arbaroj
Apalaĉaj-blukrest-montaraj arbaroj
Malaltebenaĵaj arbaroj oriente de Grandaj Lagoj
Novanglaj-akadiaj arbaroj

Referencoj
----------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Botaniko |

1. ↑  angle Aŭtuna foliaro de kelkaj betulospecioj.[*rompita ligilo*]

Eksteraj ligiloj
----------------

angle Flaŭro de Nordameriko : Priskribo de alegana betulo (*eFloras*).
angle Priskribo kaj arealo de alegana betulo.
angle Bildoj de alegana betulo. Arkivigite je 2006-08-28 per la retarkivo Wayback Machine
angle Arealo de alegana betulo. Arkivigite je 2019-03-08 per la retarkivo Wayback Machine
**Arzén Cserépy** [ĉerEpi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Cserépy Arzén** estis hungara reĝisoro, scenaristo, produktoro. Lia pseŭdonimo estis *Konrad Wieder*, lia parenco estis László Cserépy.

Arzén Cserépy naskiĝis la 17-an de julio 1881 en Budapeŝto, li mortis la 1-an de marto 1958 en Venezuelo.

Biografio
---------

Arzén Cserépy post siaj studoj inter 1905-1907 estis maŝininĝeniero, inter 1907-1920 li laboris en vendejo pri aŭtoj. Li estis ankaŭ aŭtokonkursanto. Inter 1920-1926 li verkis scenarlibrojn en Berlino, poste li vivis en Holivudo, en 1933 li vivis en Britio, post 2 jaroj li revenis al Berlino, en 1938 al Budapeŝto. Fine pro la alvenanta Ruĝa Armeo li vivis ekde 1944 en Venezuelo. Dum sia aventurema vivo komence li verkis scenarlibrojn, poste li reĝisoris filmojn, eĉ li fondis propran filman produktejon en sia naskiĝlando.

Liaj reĝisoraĵoj (elekto)
-------------------------

* *Seltsame Köpfe* (1916); ankaŭ scenaristo
* *Colomba* (1918)
* *Fridericus Rex* (4 partoj, 1921-1923); ankaŭ produktoro
* *The Hymn of Leuthen* (1933)
* *Nur nicht weich werden, Susanne!* (1935); ankaŭ produktoro
* *Földindulás* (1940)

Liaj scenarlibroj (elekto)
--------------------------

* *The Armoured Vault* (1914)
* *Madame D'Ora* (1918)
* *Marshal Forwards* (1932)

Liaj filmaj produktaĵoj (elekto)
--------------------------------

* *Catherine the Great* (1920)
* *The Hymn of Leuthen* (1933)
* *Éjfélre kiderül* (1942)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* filmoj

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 772272
* GND: 1016437358
* VIAF: 247913052
* ISNI: 0000 0003 6961 5970
* BNF: 171637633
 |



* Portalo pri Biografio
* Portalo pri Filmo
**László Kabos** [lAslO kaboŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kabos László** estis hungara aktoro, komikisto, voĉoaktoro. Lia origina familia nomo estis *Krausz*.

László Kabos antaŭ la mikrofono
László Kabos  naskiĝis la 28-an de septembro 1923 en Sárvár, li mortis la 26-an de septembro 2004 en Budapeŝto.

Biografio
---------

László Kabos devenis el juda familio. Li frekventis ĝardenistan lernejon, sed en 1943 li estis deportita al Mauthausen. En 1946 li debutis kiel parodiisto, sed li ankaŭ akiris diplomon en 1948 en hortikultura altlernejo. Li lernis ankaŭ la aktoradon private, li ricevis rolojn en Gaja Teatro kaj pluraj varieteoj. En 1951 li estis fondinta membro de *Gaja Scenejo*, kie li restis ĝis 2000. En 1979 kaj 1999 li faris turneojn en Aŭstralio. Li havis rolojn ankaŭ en Hungara Radio, Hungara Televizio kaj en filmoj. En 1992 li pensiuliĝis, en 2000 li plene retiriĝis. Li ricevis 4 premiojn inter 1966-1998. Li havis edzinon.

Elektitaj teatraj roloj
-----------------------

* Ferenc Molnár: *A doktor úr* - Puzsér (rolo prezentita 1200-foje)
* I. Kállai: *Majd a papa* - titolrolo
* Károly Nóti–Szabolcs Fényes: *Nyitott ablak* - Novotny

Elektitaj kinejaj filmaj roloj
------------------------------

* *Janika* (1949)
* *Állami Áruház* (1953)
* Dolarpaĉjo (1956) - tajloro
* *A veréb is madár* (1968)
* *Hét tonna dollár* (1973) - klaŭno
* *Nyitott ablak* (1988)

Elektitaj televiziaj filmaj roloj
---------------------------------

* *Pfúj, bíró* (1957)
* *Minden kezdet nehéz* (1966)
* *Micsoda cirkusz* (1974)
* *Kölcsönlakás* (1984)
* *Akinek humora van* (2003)

Dubladaj roloj
--------------

* en eksterlandaj filmoj hungaraj voĉoj de Louis de Funès kaj aliaj

Memortabulo pri László Kabos

Memorigiloj
-----------

* memortabulo en Budapeŝto

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* Arkivigite je 2011-07-21 per la retarkivo Wayback Machine

* Kategorio László Kabos en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 582236
* GND: 132019108
* LCCN: no2006050038
* VIAF: 70079032
* ISNI: 0000 0001 1493 2739
 |
**László Imre Waltherr** [lAslo imre valter], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Waltherr László Imre** estis hungara historiisto, lingvisto, arkivisto, membro (korespondanta en 1832) de Hungara Scienca Akademio.

László Imre Waltherr  Arkivigite je 2014-01-12 per la retarkivo Wayback Machine naskiĝis la 1-an de novembro 1788 en Tarcal. Li mortis la 23-an de oktobro 1866 en Tarcal.

Biografio
---------

László Imre Waltherr lernis en sia naskiĝurbo, Tokaj, Szeged, Kassa. En la lasta urbo li finis la lernadon en 1809. En 1811 li laboris 2 jarojn en Hódmezővásárhely kiel skribisto, poste li havis postenon en Pest (urbo), kie ankaŭ advokatiĝis. Spite tion ekde 1819 li laboris en grafa arkivejo ĝis la pensiuliĝo en 1850. En la sekva jaro li retranslokiĝis al sia naskiĝurbo. Liaj artikoloj aperis ekzemple en Athenaeum (revuo).

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Fejér György oklevéltára* (Arkivejo de György Fejér), (1837)
* *Némely észrevételei az 1840-ki Mezei Naptárra* - sen eldonjaro
* *Felszólalás a lelkészek világi ruházat-viselése ellen* (1848)
* *Zsebszótár* (Poŝvortaro) kaj *Magyar Szótár* (Hungara Vortaro) - kunredaktoro

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero W kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)
* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero W kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)
* hungarlingva biografio Arkivigite je 2014-01-12 per la retarkivo Wayback Machine
Panoramo
**Gjesvær** (en Nord-samea lingvo Geaissvearra) estas malnova vilaĝo de fiŝkaptistoj en municipo Nordkapp en kantono Finnmark, Norvegio. Ĝi estas la ununura loko en Finnmark konata el la Vikinga erao kaj estas menciita en la Heimskringla sagao kiel *Geirsver*. La nomo derivas el la vira nomo *Geir*, kiu signifas "ponardo".

Kiel plej aliaj lokoj en Finnmark, ĉiuj konstruaĵoj en la vilaĝo estis forbruligitaj en 1944 fare de la germanaj okupotrupoj. Kapelo konstruita en 1960 estas konsiderata kultura monumento.

Gjesvær havas proksimume 130 loĝantojn, sed komence de la 1970-aj jaroj, ĝi havis ĉirkaŭ 350 homojn. Ĝi havas fiŝejon, lokan vendejon, poŝtoficejon, kaj bazlernejon. La ĉefa industrio estas fiŝkaptado, sed lastajn jarojn estas pliiĝanta kresko de turismo, kun agadoj kiaj fiŝkaptado kaj birdumado kaj veturado al la naturrexervejo Gjesværstappan.

Notoj
-----

1. ↑  Sturlson, Snorri.  (1932) *Heimskringla: The Chronicle of the Kings of Norway*, p. 322. ISBN 160506789X.
2. ↑  Store norske leksikon.  Gjesvær (norvege). Alirita 2013-02-15.
**KALABÉR László** (naskiĝis la 13-an de februaro 1937 en Mărtineni, mortis la 31-an de julio 2008 en Reghin) estas rumanuja hungara helpapotekisto, birdesploristo. Li estas honorcivitano de Reghin.

Biografio
---------

László Kalabér a mezlernejon finis en Braŝovo (1954), la diplomon de helpapotekisto li havigis en OGYI de Târgu Mureş (1957). Li laboris ĝis sia pensiuliĝo en la apoteko de malsanulejo de Reghin. Li komencis esplori la birdojn en 1965. En 1969 en Sud-Hungarujo li kolektis birdovojn, poste li trairis preskaŭ la tutan Eŭropon. Ekde 1971 li partoprenis ornitologiajn kongresojn. Ekde 1979 sub egido de UNESCO li iĝis ano de eŭarasia laborkomunumo por rabobirdoj (plenumkomitatano) de Internacia Birdodefenda Konsilantaro. Liaj fakpublikaĵoj aperis ekde 1970 en gazetoj *Vînătorul şi Pescarul Sportiv*, *Studii şi Comunicări* (Bacău), *Ocrotirea Naturii*, *Nymphaea* (Oradea, *Aluta* (Sfântu Gheorghe), *Le Gerfaut* (Bruselo), *Le Heron* (Lille), *Állattani Közlemények* (Budapeŝto), *Acta Hargitensia* (Miercurea Ciuc).

Volumo
------

* *Kézdimartonfalvától Új-Zélandig a madarak nyomában* (En la postsigno de birdoj de Mărtineni ĝis Novzelando), (aŭtobiografio), 1997.

Fontoj
------

* Romániai magyar irodalmi lexikon
**gjâ-zym-byn** estas arta lingvo kreita de usona esperantisto Jim Henry ekde 1998 por "psikologia esploro". Lia celo estas krei lingvon, strangan sed lerneblan, kiun li povas ellerni kreante ĝin, kaj, pensante per ĝi, pripensi aferojn nove se ne novajn. Li emas krei multajn vortojn el malgranda radikaro kaj fleksa afiksaro. Gramatike la lingvo estas algluema. Semantike, li plurkampe emas reprezenti proprajn penskategoriojn, nek internaciajn nek usonkulturajn, kaj provi influi kategoriigojn per invento de novaj signif-dividoj. Fonetike, li provizis la lingvon per ekzotikaj sonoj (al anglaparolanto), kiujn li apenaŭ povis elparoli; post jaroj de ekzercado li pli-malpli fluas en la skriba lingvo sed ne tute en la parola lingvo.

La ĉefaj influoj estis Vorlin, Esperanto, kaj Voksigid. Aliaj influoj inkluzivis E-Prime, AllNoun kaj Lojban.

Ĝi estas aktiva lingvo (kontraste kun akuzativa aŭ ergativa lingvo), kie la substantivoj en frazo markiĝas laŭ semantikaj roloj (aganto, trafato, spertanto, perceptato, ktp) anstataŭ abstraktaj sintaksaj roloj (subjekto/objekto ktp).

La radikoj estas substantivaj; sufiksoj igas ilin verboj, modifiloj (adjektivoj/adverboj), konjunkcioj kaj postpozicioj.

Ekzemploj de la verb-fleksio (stata, refleksiva, aktiva, reciproka):

* bly-van. *Mi falas.*
* bly-ca. *Mi saltas.*
* bly-zô râm ĥy-i vě'ty-rĭm rol. *Mi ĵetas la katon tra la fenestro.*
* bly-môj pe bly-θaj-môj bly-ķĭm-tla tu-i. *La akrobatoj ĵetas kaj kaptas unu la aliajn.*

Eksteraj ligiloj
----------------

* Hejmpaĝo (angle kaj esperante)
* Teksto kaj gramatika superrigardo
La museo en la Salzmann-lernejo. La gimnastikejo liberaera de GutsMuths (rekonstruo). La malnova lernejo, la t.n. *Philanthropinum* de Schnepfenthal. La **Salzmann-GutsMuths-muzeo** (germane: *Salzmann-GutsMuths-Museum Schnepfenthal*) troviĝas en Schnepfenthal, urboparto de Waltershausen, Klostermühlenweg nr 2-8.

Priskribo
---------

La muzeo troviĝas en la Domo 4 sur la kampuso de la Salzmann-lernejo. La iama memorigloko ricevis novan koncepton fare de la *Amikara societo Salzmann-lernejo* kaj sub remalfermitis en 2004/05. Ĝi pritraktas Turingion kiel filozofian centron de Germanlando kaj serĉadas la rolon de Schnepfenthal ene de tiu kosmo kritike esplorante ties eŭropan/internacian klerigadan pretendon.

Centre informatas pri la vivo kaj agado de Christian Gotthilf Salzmann, pri la rolo de Johann Christoph Friedrich GutsMuths kiel gimnastikopioniro, pri Johann Matthäus Bechstein (kunfondinto de scienca forstado), pri Harald Othmar Lenz, patro de la germana fungoscienco.

Krome la muzeo servu kiel identecigilo por la instruistoj kaj la gelernantoj de la Salzmann-lernejo.

Aliaj lokoj en konekto
----------------------

La unua germana gimnastikejo de 1785 troviĝas ĉe la rando de arbareto (kun arbara tombejo kun tomboj i.a.de Gutsmuths, Salzmann, Luise Gerbing) en la vilaĝoparto Rödichen. En Rödichen ankaŭ estas la unua lerneja konstruaĵo, la t.n. schnepfenthal-a Philanthropinum. Sur la kampuso de la lernejo estas ankaŭ eksa rajdohalo (de 1800), verŝajne la unua gimnastika halo de sia speco de Germanio.

Literaturo
----------

* Kategorio Muzeo Schnepfenthal en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Museumsverband Thüringen (eld.): *Museen in Thüringen*, Edition Leipzig 2001, ISBN 978-3-361-00612-0, p. 165

Eksteraj ligiloj
----------------

* Pri la muzeo sur la lerneja retpaĝaro. Arkivigite je 2014-08-26 per la retarkivo Wayback Machine
Kruco sur evangelisma eklezio en Usono kun la subskribo "Jesuo savas"
**Prozelitismo** estas varbado per religia propagando kiu celas agado de tiu kiu povas fari prozelitojn, nome intrigas por konverti aŭ kuntreni aliajn homojn al certa religio aŭ doktrino (ekzemple Esperantismo). La termino devenas el la antikva greka *προσ* (pros = direkto) *έρχομαι* (erchomai = veni).

Prozelitismo jud-kristana
-------------------------

En la Malnova Testamento la vorto "prozelito" indikas personon konvertiĝintan al Judismo. Tiun prozelitismon judoj praktikadis ankaŭ en epoko de Jesuo kiel estas dirate en Mateo 23, 15: "15 Ve al vi, skribistoj kaj Fariseoj, hipokrituloj! ĉar vi ĉirkaŭiras maron kaj teron, por varbi unu prozeliton; kaj kiam li tia fariĝis, vi lin faras filo de Gehena, duoble kiom vi mem."

Kristanoj kiuj konsideras ia anoncon kaj proponon de la Evangelio al ĉiuj ĉiutempe morala devo propra de la baptito distingas prozelitismon, aspekton ruzan kaj malpli respekteman pri la propagando, ĝuste el la anonco kiu favoras samtempe la kreskiĝo de la libera elekto de la volo. Elekstere de la kristanaj eklezioj, kaj ene de la samaj, foje leviĝis kritikoj kontraŭ evangelizantaj metodoj kiuj ŝajnis ne respekti la supran principon. Kristanoj intencas obei al ordono de Kristo kiu en la Evangelio laŭ Mateo sonas: "19 Iru do kaj disĉipligu ĉiujn naciojn, baptante ilin en la nomon de la Patro kaj de la Filo kaj de la Sankta Spirito; 20 instruante ilin observi ĉion, kion mi ordonis al vi. Kaj jen mi estas kun vi ĉiujn tagojn, ĝis la maturiĝo de la mondaĝo (28, 19-20).

La aktiveco de kristana prozelitismo estas ankaŭ nomata evangelizado, kvankam ne ĉiuj akordas pri la efektiva egalvaloreco de la terminoj ĉar en la nocio "prozelitismo" superregas la negativajn aspektojn. Sur tiu distingo kunvenas ankaŭ papo Francisko kiu citas sian antaŭulon Benedikto la 16-a kiu diris ke la Eklezio "ne kreskas per prozelitismo sed per "altiro kaj atesto"

Evangelizado kaj prozelitismo
-----------------------------

La terminoj evangelizado kaj prozelitismo, kiuj se konsideritaj laŭ la evangelia spirito, povus aperi sinonimoj, kiel supredirite, trovas ekzemplojn de unu kaj alia en la historio de la koloniismo, kiu foje ruze altrudis la kristanan kredon, al kies agado, foje, partoprenis ankaŭ misiistoj.

Laŭ iuj, la morala rajto prozeliti descendas el la rajto de la parollibereco; aliaj ĝin vidas kiel senrajtan interferon kaj ĝin kondamnas. Kulturaj antropologoj kiel Nathan Lerner rimarkigas ke la juĝo pri prozelitismo kuntrenas konflikton inter du rajtoj: rajto libere esprimi sian opiniaron kaj rajto ne ricevi instruaĵojn nedemanditajn.

Prozelita aktiveco en la historio de diversaj religioj
------------------------------------------------------

### En Islamo

### En Hinduismo

Notoj
-----

1. ↑  Vidu ankaŭ Johano 12, 20 ; Agoj 2, 10 ; 6, 5 ; 13, 43.
2. ↑  *Papa: Chiesa non cresce per proselitismo ma per testimonianza* Arkivigite je 2013-10-04 per la retarkivo Wayback Machine Agenzia ASCA dell'1/10/2013]

* Kategorio Prozelitismo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Carl Alexander CLERCK** (1709 – 22a de Julio 1765) estis sveda entomologo kaj araneologo.

Titolpaĝo de la eldono de 1757 de la verko de Clerck nome *Svenska Spindlar*.
Clerck devenis el familio de malalta nobelaro kaj eniris en la Universitato de Upsala en 1726. Oni konas malmulton pri liaj studoj; kvankam samtempulo de Lineo, ne oni konas ĉu li havis kontakton kun li dum sia epoko en Upsala. Lia malriĉeco devigis lin lasi la universitaton frue kaj eniri en la registara servo, kaj poste eniris al laboro en la administrado de la urbo Stokholmo.

Originala figuro de masklo kaj femalo de *Araneus angulatus* sur la Plato 1 en la verko de Clerck nome *Svenska Spindlar*.
Lia intereso pri natura historio ŝajne venis je matura aĝo, influita de legado de la verkaro de Lineo fare en Stokholmo en 1739. En la venontaj jaroj li kolektis kaj kategoriigis grandan nombron de araneuloj, kaj publikigis ĝin kune kun pli ĝeneralaj observoj pri morfologio kaj kutimaro de araneoj, en sia verko *Svenska Spindlar* ("svedaj araneoj", 1757, konata ankaŭ laŭ sia latina subtitolo, *Aranei Suecici*). Li startis ankaŭ la publikigon de *Icones insectorum rariorum*, nome serio de detala sed senkomentaj platoj kiuj ilustracias nombrajn speciojn de papilioj, lasis nefinitajn verkojn post la tria kajero (1766) pro la morto de Clerck.

Pro la escepta serioza traktado de araneaj specioj, la sciencaj nomoj proponitaj de Clerck en *Svenska Spindlar* (kiuj estis adoptitaj de Carl Linnaeus en sia *Systema Naturae* en 1758 kun nur minoraj modifoj) estis tradicie agnoskitaj de araneologoj kiel dunomaj kaj disponeblaj, poste tio estis oficiale agnoskita en la Internacia Kodo de Zoologia Nomenklaturo. Tio signifas ke en okazo de dubo la literumado de aranea nomo laŭ la verko de Clerck de 1757 havas prioritaton super tiu proponita de Lineo en 1758 (ekzemplo estas *Araneus* anstataŭ *Aranea*), kaj ke la arameoj de Clerck estis la unuaj animaloj en moderna zoologio kiu akiris disponeblan sciencan nomon en la Linea sistemo. La nomo de la unua specio kiu akiris disponeblan sciencan nomon en la dunoma sistemo estis *Araneus angulatus*.

Li finfine iĝis amiko kaj korespondanto de Lineo, kiu ege aprezis lian verkon, kaj danke al lia sponsoreco li estis elektita membro de la Reĝa Societo de Sciencoj en Upsalo en 1756 kaj de la Reĝa Sveda Akademio de Sciencoj en 1764.

La kolekto de Clerck estas en la Sveda Muzeo de Natura Historio.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Carl Alexander Clerck en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Svenska spindlar Online at GDZ[*rompita ligilo*]

Referencoj
----------

1. ↑  ICZN Code Art. 3.1

* Alb. Tullgren, "Clerck, Carl Alexander", *Svenskt biografiskt lexikon*, vol. 8 (1929).
* *Nordisk familjebok*, 2a eld. vol. 5 (1906), col. 432 f.
* F. Pleijel & G. W. Rouse, *Ceci n´est pas une pipe - names clades and phylogenetic nomenclature*, J. Zool. Syst. Evol. Research, 41 (2003), 162-174.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 583740
* GND: 100086241
* LCCN: n96043732
* VIAF: 39526166
* ISNI: 0000 0000 7991 7348
* LIBRIS: 272509
* SUDOC: 243995504
* BNF: 13476510v
 |
**Giorgi Targamadze** (kartvele გიორგი თარგამაძე; naskiĝis la 22-an de novembro 1973) estas kartvela politikisto kaj ĵurnalisto. En la jaroj 2003-2008 estris la fakon de soci-politikaj programeroj de la kartvela televidkanalo Imedi. Estis aŭtoro kaj voĉo de la programero „Droeba" (Tempo). En 1999-2003 estis deputito de la kartvela parlamento, estris frakcion „Unueca Kartvelio" de la partio „Unio de demokratio renaskiĝo" de Aslan Abaŝidze. Antaŭ 1999 estis estro de aĝara televido kaj pres-servo de Abaŝidze, la tiama gvidanto de Aĝario.

Giorgi Targamadze finis fakultaton de ĵurnalismo en Tbilisa ŝtata universitato. En 1991 li iĝis komentanto en la unua sendependa kartvela televidkompanio „Ibervizia". En 1992 prezidento de Aĝario (kartvela aŭtonomio ĉe la Nigra maro) Aslan Abaŝidze invitis lin labori en la aŭtonoma regiono, kie Targamadze estris lokan televidon kaj pres-servon de la prezidento.

En 1999 Targamadze estis elektita en la parlamenton de Kartvelio de unu el la distriktoj de Tbiliso. En la parlamento li estris frakcion de la partio de Abaŝidze „Unio de demokratia renaskiĝo", samtempe Targamadze estris la tbilisan fakon de tiu partio.

En aprilo 2003 Targamadze antaŭtempe forlasis la parlamenton kaj eliris el la partio por reveni al ĵurnalismo. Li publike dankis Abaŝidze pro tio, ke li venigis lin en politikon. Laŭ kelkaj spektantoj foriron de Targamadze kaŭzis malkonsentoj inter li kaj Abaŝidze, komenciĝintaj ankoraŭ en aŭtuno 2002, kiam Abaŝidze decidis senigi Targamadze-n je la posteno de la tbilisa fakestro de la partio.

La 6-an de februaro 2008 Targamadze anoncis, ke li fondas novan politikan partion — Kristan-Demokratian movadon. La nova partio partoprenis la parlamentajn elektojn en majo 2008 kaj ricevis 8,22% de la voĉdonoj. En septembro 2008 la partio sensukcese provis akceptigi en la parlamento projekton, laŭ kiu Kartvela Ortodoksa Eklezio ricevu ŝtatan statuson en Kartvelio.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Targamadze en Lentapedio ruse

Referencoj
----------

1. ↑  Бывший лидер оппозиции Георгий Таргамадзе решил покинуть парламент и заняться журналистикой. — Black Sea Press, 13.03.2003
2. ↑  Георгий Таргамадзе уходит из политики в журналистику. — Кавказ-Пресс, 13.03.2003
3. ↑  Бывший директор политических программ телекомпании "Имеди" учредил "Христианско-Демократическое движение". — Новости - Грузия, 12.01.2008
4. ↑  В парламенте Грузии продолжаются консультации по объявлению православия государственной религией

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 258559
 |



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Bep M. SLÖSSER-BRESLER** (naskiĝis en 1908 - mortis la 10-an de januaro 2002 en Gorinchem) estis nederlanda ĵurnalistino kaj esperantistino, aŭtorino de la porinfana libro „Erna".

Ŝi esperantistiĝis en la jaro 1927 kaj restis dumviva membro de UEA seninterrompe 70 jarojn. Ŝia originala rakonto *Kion Erna Travivis en Pinurbo* aperis unue en la junulargazeto *Birdo*, poste estis eldonita libroforme fare de IKUE en la nederlanda Dordrecht sub redakto de Truus Durenkamp.

Verkoj
------

* *Kion Erna Travivis en Pinurbo* (52 paĝoj, IKUE, ĉirkaŭ 1950)

Vidu ankaŭ
----------

* Aŭtoroj de originala esperantlingva literaturo

Bibliografio
------------

* Jarlibro de UEA 1934 (p. 285: F-ino Betsy Marie Bresler, Werkendam)
* Jarlibro de UEA 1961 (p. 172, S-ino B. M. Slösser-Bresler, ĵurnalistino, Soestdijk)
* *Kion Erna Travivis en Pinurbo* („...la rakonto jam aperis en la junulargazeto *Birdo*. Laŭ peto de multaj gepatroj kaj infanamikoj ni eldonas ĝin en libroformo.")
* Trovanto
* *Esperanto*, 3/2002
* *Ordeno de Verda Plumo*, 2006
**Cuautempan** estas komunumo en la meksika subŝtato Puebla. La ĉefurbo de la komunumo estas San Esteban Cuautempan.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 8497 loĝantojn. El tiuj estas 4084 viroj kaj 4413 virinoj. La komunumo havas surfacon de 85.47 kvadratkilometroj.

La geografiaj koordinatoj de la komunumo estas 19° 55′ norda latitudo kaj 97° 47′ okcidenta longitudo. La meza alteco super la marnivelo estas 1520

Kronologio de la komunumaj prezidantoj
--------------------------------------

Enrique Rivera (1940)

Federico Cruz (1941-)

Juan García (1942-)
Federico Cruz Quintero (1943-1944)

Juan García Ortega (1945-1947)

Víctor Pineda González (1948-1950)

Humberto Quintero Cortés (1951-1953)

Gonzalo Pineda (1954-1956)

Erasmo Posadas B. (1957-1959)

Ignacio Cortés Bonilla (1960-1961)

Humberto Quintero Cortés (1962-)

Amador Cortés Bonilla (1963-)

Ricardo Cortés Bonilla (1964-1965)

Fortunato Pineda Bonilla (1966-1968)

Federico Cruz Cármaco (1969-1972)

Abraham Gómez Bonilla (1972-1975)

Job Pineda Rodríguez (1975-1978)

Federico Cruz Cármaco (1978-1981)

Abraham Gómez Bonilla (1981-1984)

Humberto Quintero Cortés (1984-1987)

Margarito Zamora Qintero (1987-1990)

Dr. Joselito Posadas Manzano (1990-1993)

Profr. Genaro Quintero Hernández (1993-1996)

Ricardo Cortés Betancourt (1996-1999)

José María Ronquillo Mora (1999-2001)

Edmundo Pérez López (2002-2005)

Roberto Posadas Manzano (2005-2008)

Fontoj: Statistikoj de la INEGI

Eksteraj ligiloj
----------------

 Arkivigite je 2007-03-24 per la retarkivo Wayback Machine


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Cubillas de los Oteros** [kuBIljas delosoTEros] estas municipo de la provinco Leono, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko *Esla-Campos*, en la sudoriento de la provinco kaj en la historia areo Los Oteros. *Cubillas de los Oteros* estas komprenebla etimologie kiel *Turetoj de la Montetoj*, kie Montetoj aŭ *Oteros* estas aludo al la historia areo.

Komarkoj de la provinco Leono; *Esla-Campos* sudoriente, oranĝece.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio estas formata de la loĝlokoj Cubillas de los Oteros kaj Gigosos de los Oteros, okupas totalan areon de 12,48 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 133 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 500 loĝantojn el la komenco de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. Ĝi distas 30 km de Leono, provinca ĉefurbo kaj 10 km de Valencia de Don Juan, komarka centro.

Historio
--------

Estas atestiloj el antaŭromia epoko kaj en Mezepoko okazis reloĝado La areo apartenis al la Regno Leono.

Tradiciaj enspezofontoj estas agrikulturo (maizo kaj aliaj irigaciaj cerealoj) kaj brutobredado. Lastatempe kultura kaj rura turismo plie ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado).

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de Provinco Leono

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 758720
 |
**Cubillos** [kuBIljos] estas municipo de la provinco Zamoro, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko Tierra del Pan, en la centro de la provinco. *Cubillos* estas etimologie tradukebla al *Kubetoj*, plej verŝajne alude al turoj.

Municipoj de la komarko Tierra de Alba en la centro de la provinco Zamoro.
Ĝia municipa teritorio estas formata de unusola loĝloko, okupas totalan areon de 24,73 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 304 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 500 loĝantojn el la mezo de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. Ĝi distas 10 km de Zamoro, provinca ĉefurbo.

Estas atestaĵoj de prahistoria kaj romia loĝado; en Mezepoko okazis reloĝado. Plej frua mencio estas de 1192. Ĝi apartenis al la Regno Leono kaj suferis pro la militoj kontraŭ Portugalio kaj pro la Milito de Hispana Sendependiĝo. Historiaj vivtenadoj venis el ligno kaj kalko. Tradiciaj enspezofontoj estas agrikulturo kaj brutobredado. Lastatempe kultura kaj rura turismo plie ekgravis (popola arkitekturo, vinkeloj, historia heredo, piedirado).

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de Provinco Zamoro

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 756409
 |
**Cuauhtemoc** estas komunumo en la meksika subŝtato Zacatecas. La ĉefurbo de la komunumo estas San Pedro Piedra Gorda.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 11857 loĝantojn. El tiuj estas 5956 viroj kaj 5901 virinoj. La komunumo havas surfacon de 2,559 kvadratkilometroj kaj ĝi situas (meza punkto) je 2,030 metroj super la marnivelo. La kvanto de precipitaĵo (jare) estas 450 milimetroj. La geografia koordinatoj de la komunumo estas 22° 27′ norda latitudo kaj 102° 21′ okcidenta longitudo.

Sociogeografio
--------------

En la komunumo vivas 9415 personoj kiuj aĝas 5 jaroj aŭ pli. El tiuj 1 personoj parolas indiĝenan lingvon. Tio egalas al 0.01 % de la personoj, kiuj aĝas 5 jaroj aŭ pli.

6,688 loĝantoj aĝas 15 jaroj aŭ pli. Inter ili estas 6037 alfabetoj kaj 289 analfabetoj. Do 9.72 % de la loĝantoj, kiuj aĝas 15 aŭ pli estas analfabetoj.

Inter la virinoj estas 3,099 alfabetoj kaj 361 analfabetoj. Do la grado de analfabeteco inter virinoj estas 10.43%. Inter la viroj estas 2,938 alfabetoj kaj 289 analfabetoj, do 8.96% el la viroj estas analfabetoj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI

Eksteraj ligiloj
----------------

 Arkivigite je 2007-05-26 per la retarkivo Wayback Machine
|  |  |
| --- | --- |
|  | Tiu ĉi artikolo estas pri la komunumo Cuautla en la subŝtato Jalisco. En la subŝtato Morelos estas samnoma komunumo. |

**Cuautla** estas unu el la 126 komunumoj de la meksika subŝtato Ĥalisko. La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas *Cuautla*. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 14 028.

Geografio
---------

**Cuautla** apartenas al la regiono Sierra Occidental kiu situas en la okcidento de la subŝato, sed ne limas al la pacifika oceano. Al la regiono Sierra Occidental apartenas entute ok komunumoj. La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 2024 loĝantojn. El tiuj estis 946 viroj kaj 1078 virinoj. La komunumo havas surfacon de 255,02 km². La meza alteco estas 1720 metroj super la marnivelo. La meza jara temperaturo estas 21,5 C. En la komunumo estas 900.00 mm da precipitaĵo jare. 

Situo de la koncerna regiono en la subŝtato Jalisco.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 1995 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 704 viroj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 582 scipovis legi kaj skribi kaj 120 viroj estis analfabetoj. Do 17.05 % de la viroj estis analfabetoj. En la sama jaro en la komunumo vivis 843 virinoj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 762 sciis legi kaj skribi kaj 77 virinoj estis analfabetoj. Do 9,13 % de la virinoj estis analfabetoj. En 1995 en Cuautla vivis 2209 personoj kiuj aĝis pli ol 5 jaroj. El tiuj estis 0 indiĝenoj. Tio signifas ke 0 % de la loĝantaro en la koncerna jaro estis indiĝenoj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Cuautla Arkivigite je 2007-03-28 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)
**Fortikaĵo de Siklós** estas sendifekta fortikaĵo en Hungario, sub piedo de Montaro Villány konstruita el ŝtono.

Fortikaĵo de Siklós

Historio
--------

La unua mencio okazis pri la jam tiam preta fortikaĵo en 1294. La posedanto estis familio "Siklósi" (ŝiklOŝi]. En 1316 alia familio "Kőszegi" [kOsegi] vane sieĝis ĝin. En 1387 la reĝo konfiskis la fortikaĵon kaj donacis al familio "Garai". Nek János Hunyadi povis okupi ĝin, sed tio sukcesis en 1543 al la turkoj. Ili forlasis la fortikaĵon en 1686. Post fiasko de liberecbatalo de Francisko Rákóczi la 2-a la fortikaĵo jam estis superflua, sed la novaj posedantoj estis fideluloj de Habsburgoj, tial oni ne maldetruis ĝin. La interna parto ricevis barokan aspekton.

Nun oni profitas la fortikaĵon hotelo kaj restoracio. Inter la muroj ofte oni filmadas historiajn filmojn. Ĉe la ekstera muro somere subĉiela teatro funkcias.

Fontoj
------

* Hungara Vikipedio

Enirejo de la fortikaĵo

* Kategorio Fortikaĵo de Siklós en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Moskitoreto pendanta el plafono super lito, distrikta historia muzeo, Florido
 Bebolitoj en hospitalo en Indonezio, 1930. La luliloj estas kovritaj per kulvualoj kaj iliaj piedoj estas trempitaj en ujoj kun insekticida likvaĵo.
Afiŝo el la Dua Mondmilito: "Ne enlitiĝu kun Malaria Moskito. Dormu sub vualo. Riparu ĝin laŭbezone. Enfaldigu la randojn."
**Kulvualo** estas reto por protekto kontraŭ moskitoj, muŝoj kaj aliaj insektoj, kaj tial ankaŭ kontraŭ la malsanoj kiujn ili portas, kiel malario, dengo, flava febro, encefalito kaj okcident-nila febro. La efikeco de la kulvualo dependas de la teksado de la reto, kiu malhelpos la penetron de ĉi tiuj insektoj, sen troa damaĝo al la kapablo travidi ĝin kaj la penetron de aero. Por pliigi efikecon, insekticido aŭ alia repelilo ankaŭ devas esti uzata.

Kulvualoj estas uzitaj en lokoj efikitaj de malsanoj kiel ekzemple malario, plejparte en formo de speco de tendo super lito. Por ke la kulvualo estu efika, certigu, ke ĝi ne havas truojn kaj ke ĝi bone kovras la liton. La kulvualo ne devas esti metita rekte sur la personon ŝirmitan sub ĝi, ĉar tio permesos al moskitoj piki preter la kulvualo. Tia rondforma kontraŭmoskita reto kovras la liton optimume.

Kulvualoj estas faritaj el kotono, polietileno, poliestero kaj nilono. Truetoj 1.2 milimetraj grandaj malhelpas moskitan penetron. Por malhelpi la penetron de skaraboj (Ceratopogonidae), sablomuŝoj kaj similaj, necesas truetoj 0,6 mm grandaj. Tiaj retoj estas uzataj ankaŭ por kovri dormsakon, tendojn kaj por meti kadrojn por retpordoj kaj retojn por fenestroj.

En la 1980-aj jaroj, insekticid -enhavantaj kulvualoj (ITN) estis evoluigitaj por malhelpi malarion. En multaj landoj ili nun estas anstataŭigitaj per nova kaj pli riĉa speco de moskitoreto (LLIN). Kulvualoj trempitaj en insekticidoj estas vendataj en la cellandoj fare de UN, Monda Organizo pri Sano kaj aliaj organizoj je prezo de po ĉirkaŭ 2-3 eŭroj. Privataj organizoj, kiel la fondaĵo Bill kaj Melinda Gates, aĉetas kaj donacas LLIN-ojn.

Revizio de 22 randomigitaj kontrolitaj provoj de ITNoj  montris ke tiuj moskitoretoj reduktas infanmortecon je kvinono. En lokoj kie malario estas stabila, la okazo de epizodoj de senkomplika malario estis reduktita je 50% kompare kun tute ne uzado de kulvualoj, kaj je 39% kompare kun uzado de kulvualoj sen insekticidoj. En lokoj kun malstabila malario, estis 62% redukto kompare kun tute ne uzado de Kulvualoj, kaj 43% kompare kun uzado de retoj sen insekticidoj. Konkludo de la recenzo - el 1000 infanoj protektitaj per kulvualoj, ITN-oj savos la vivojn de 5,5 infanoj ĉiujare danke al la kulvualoj.

Galerio
-------

* Kulvuala tendo
* Kulvualo estas fiksita sur kadro ĉirkaŭ lito
* Fenestro kovrita per kulvualo

Vidu ankaŭ
----------

* Anopheles
* Kontrolo de moskitoj
* Malario

Eksteraj ligiloj
----------------

 **Kulvualo** en Vikimedia Komunejo

Piednotoj
---------



1. ↑  Insecticide-treated bed nets and curtains for preventing malaria (Review), Lengeler C
**Frederick CATHERWOOD** (naskiĝis la 27-an de februaro 1799; mortis la 20-an de septembro 1854) estis brita arkitekto, pentristo, arkeologo kaj vojaĝisto.

Li famiĝis pro siaj desegnaĵoj de retrovitaj majaaj ruinoj. Kun John Lloyd Stephens li ekis la esploradon de la alta kulturo de la majaoj.

Catherwood studis arkitekturon ĉe la Universitato de Oksfordo, sed le vere pasiis pri pentrarto kaj vojaĝoj. Jam vizitinte Grekion, Turkion, Egiption kaj Palestinon, li ekkonis la usonan advokaton kaj vojaĝaŭtoron John Lloyd Stephens en 1836. Li jam estis konata pro siaj desegnaĵoj kaj pentraĵoj de malnovaj ruinoj. Kune ili legis rakonton de Juan Galindo pri la ruinoj de Copán kaj decidis mem spekti la aferojn en Mezameriko kaj prepari detalan raporton pri tio.

Steleo N en Copán
Inter 1839 kaj 1841 Catherwood kaj Stephens esploris la tutan majaan regionon. Stephens prizorgis la skriban dokumentaron, Catherwood desegnis kaj pentris la de la ĝangalo liberigitajn templojn, piramidojn, pilkludejojn kaj steleojn. Ili vizitis entute 44 lokojn kaj malkovris iujn, inter ili:

* Copán
* Quiriguá
* Tecpán
* Utalán
* Palenque
* Ŭmal

En 1841 Stephens publikigis la libron "Incidents of Travel in Central America, Chiapas, and Yucatan". Dua esplorvojaĝo ekis al Jukatano, kiu estis fonto por dua libro en 1843 "Incidents of Travel in Yucatan". Ambaŭ libroj iĝis mondaj sukcesoj, al kio grande partoprenis la precisaj etosriĉaj ilustraĵoj de Catherwood. En 1844 Catherwood entuziasmigis la legantoj per sia verko "Views of Ancient Monuments in Central America, Chiapas and Yucatan".

Pro la orserĉado en Kalifornio Catherwood poste ekloĝis en Sanfrancisko, kie li malfermis vendejon por la ministoj.

En 1854 Catherwood vojaĝis per ŝipo de Liverpool al Usono. Post kolizo kun alia ŝipo, la ŝipo dronis kuntirante Catherwood en la morton.

Bibliografio
------------

* Frederick Catherwood: *Views of Ancient Monuments in Central America, Chiapas and Yucatan.* Novjorko 1844
* John Lloyd Stephens: *Incidents of Travel in Central America, Chiapas and Yucatan.* 1841 (Bd. 1 und 2)
* John Lloyd Stephens: *Incidents of Travel in Yucatan.* 1843 (Bd. 1 und 2)
* Victor Wolfgang von Hagen: *Search for Maya. The story of Stephens and Catherwood.* Londono 1947

* Kategorio Frederick Catherwood en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 174296
* GND: 118519670
* LCCN: n79069717
* VIAF: 100283356
* ISNI: 0000 0001 1453 3359
* SUDOC: 031120482
* BNF: 122397386
* ULAN: 500029939
* NLA: 35026596
* NDL: 001292867
* BIBSYS: 1615358755068
* RKD: 15945
* NKC: uk20191049208
* BNE: XX1219649
 |
Kulturaj diferencoj povas interagi kun pozitiva psikologio por krei grandan varion, eble influante pozitivajn psikologiajn intervenojn. Kulturdiferencoj havas efikon sur la intervenoj de pozitiva psikologio. La kulturo de individuo influas kiel homoj serĉas psikologian helpon, kiel ili serĉas siajn difinojn de socia strukturo kaj eltenajn strategiojn.

La psikologia splorado montras ke kulturaj faktoroj influas nociojn de perceptita "feliĉo". La usona kultura psikologo *Richard Shweder* argumentas ke tiuj faktoroj helpas formi tion, kion homoj opinias bona, morala kaj virta. La nuna ĝenerala literaturo diskutas pozitivan psikologion en du kategorioj: okcidenta kaj orienta. Okcidentanoj serĉas rekompencojn sur pli fizika ebeno, dum orientanoj serĉas transcendi la fizikan ebenon al spirita. Okcidenta literaturo pri perceptita "feliĉo" ĝenerale emfazas aŭtonomion, individuecon kaj personan kontenton, dum orienta literaturo ĝenerale temigas harmonion, kolektivan kunlaboron kaj grupan kontenton.

Malgraŭ kulturaj diferencoj en multaj konceptoj de intereso al pozitiva psikologio, la granda plimulto de studoj pri pozitiva psikologio estas farita en okcidentaj kulturoj.

Lastatempaj studoj montras ke feliĉo estas relative nova koncepto de pozitiva psikologio kaj ke la signifo malantaŭ pozitiva psikologio estas pli kompleksa ol iam pensis. Por la celo de studo, "feliĉo" estis dividita en du malsamajn faktorojn: endogena (en la individuo mem) kaj ekzogena (ekster ĝi). Malgraŭ la influo de ekzogenaj faktoroj sur la feliĉo de individuo, endogenaj faktoroj pruviĝis formi la fundamentojn de feliĉo. Kun ĉi tiuj novaj trovoj, esploristoj malkonstruis la biologiajn fundamentojn en plurajn kategoriojn por pli kompreni kiel endogenaj faktoroj ludas rolon sur la feliĉo de individuo. La kategorioj, kiujn esploristoj elektis por ekzamenado, estis genetiko, endokrinaj glandoj, hormonoj, fizika sano, cerbo kaj neŭrotransmisiloj, tipologio kaj allogeco. Ankaŭ gravas noti la studojn, kiuj estis faritaj je ĝemeloj, por helpi determini, kio povus kaŭzi feliĉon. Studo inter du ĝemeloj trovis ke 35-50 procentoj de feliĉo povas esti rilatita al genetikaj faktoroj. Studi feliĉon povas helpi pli bone kompreni la efikon de pozitiva psikologio.

Literaturo
----------

* láudio Vaz Torres, Elaine Rabelo Neiva: *Psicologia Social – principais temas e vertentes* Arkivigite je 2022-08-02 per la retarkivo Wayback Machine (portugale: "Socia Psikologio - ĉefaj temoj kaj aspektoj", 2011, en formato PDF)
* Kendra Ĉerizo: "Konscienco: Psikologio de Konscio" en la retejo ReoVeme (esperante)

Vidu ankaŭ
----------

* Interkultura komunikado
* Interkultura edukado
**Frederik J. BELINFANTE** (naskiĝis en 1913, mortis la 5-an de junio 1991 en Gresham, Oregono, Usono) estis doktoriĝita profesoro pri fiziko ĉe Purdus Universitato, West Lafayette, Indiano, Usono, Esperanto-vortaristo kaj multjara membro de Societo Zamenhof.

Belinfante dum pluraj jardekoj estis delegito kaj fakdelegito de Universala Esperanto-Asocio (UEA).

De 1949 li elpaŝis per artikoloj pri fiziko (ekzemple kvantumteorio) kaj terminaraj demandoj en *Scienca Revuo* de la Internacia Scienca Asocio Esperanta (ISAE). Li kunlaboris al la "Scienca kaj teknika terminaro - kiel propono aŭ provizora skeleto destinita per komplementi la 'Plenan vortaron' de SAT ", verkita de Rudolf Haferkorn kaj Kurt Dellian kaj aperinta ĉe Japana Esperanto-Instituto en Tokio en 1956 (X, 248 p.). Poste li fariĝis kunlaborinto de Plena Ilustrita Vortaro (PIV, 1970) pri la fako "fiziko".

Verkoj
------

* **1949**: Pri la nuna stato de la kvantumteorio de kampoj de elementaj korpuskloj interagantaj. En: Scienca Revuo 1949:1:2 (2), p. 100-104.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Libroj[*rompita ligilo*] de kaj pri Frederik J. Belinfante en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo
* Artikoloj de kaj pri Frederik J. Belinfante en Elektronika Bibliografio de Esperantaj Artikoloj (EBEA)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 40143
* GND: 1020310316
* LCCN: n90622819
* VIAF: 91252560
* ISNI: 0000 0001 0997 4985
* SUDOC: 081526067
* NKC: mzk2015853823
 |



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.