recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Ĉarango** (hispane *charanga* [ĉaRANga]) estas la nomo por strata muzikbando en Hispanujo kun latunaj kaj lignaj blovinstrumentoj, kiu muzikas dum popolfestoj. Ĉarango nomiĝas ankaŭ ensembloj, kiuj ludas certajn formojn de kuba dancmuziko. Tie ili en 1940-aj jaroj estis tre popularaj kaj forte influitaj de kuba sono.

Ĉarango en Hispanujo
--------------------

Ĉarango dum surstrata popolfesto (*pasacalles*)
En Hispanujo *charanga* aŭ ***fanfarria*** estas grupeto de muzikistoj kun blovaj kaj frapaj instrumentoj kiuj en diversaj regionoj de la lando (ĉefe en la nordo kaj la oriento, pro la granda muzika tradicio de ĉi tiuj regionoj), kiuj sin taskigas per la animado kaj distrado dum festoj, paradoj, adiaŭaj festoj kaj aliaj.

Kutime ili konsistas el 8 ĝis 15 muzikantoj kaj povas esti amatoroj, kiuj sin renkontas por la festoj, aŭ profesiuloj, kiuj iras de vilaĝo al vilaĝo kaj kiujn pagas la vilaĝestraroj donemaj amikaroj. Multaj studentoj mezgradaj kaj altaj aplikas siajn muzikinstrumentajn konojn por akiri kromajn enspezojn ludantaj en ĉarango.

Ili interpretas popolkantojn kun friponetaj tekstoj kaj la furorkantojn de la jaro, kantojn tipajn depende de la geografia loko, kelkaj ankaŭ komponas proprajn kantojn aŭ realigas siajn proprajn kvodlibetojn.

Kutime ĉarango estas aranĝita por perkutinstrumentoj (timbalo, kesto kaj cimbaloj), la latunblova sekcio (trombono, eŭfonio, trumpetoj kaj tubjo) kaj laste la lignoblova sekcio (alda kaj tenora saksofonoj, malofte baritona).

Aktuale la termino *charango* estas akirinta malestiman kunsenton, ĉar oni uzas la esprimon *músico charanguero* por iu, kiu ludas senzorge.

Ĉarango en Kubo
---------------

Ĉarango de Antonio María Romeu, proksimume 1920
En Kubo ĉarango nomiĝas ankaŭ ensembloj, kiuj ludas certajn formojn de dancmuziko. Ili estis influita de son cubano kaj tre popularaj en la 1940-aj jaroj en Kubo. La unua ĉarango formi.gis komence de la 20-a jarcento ĉirkaŭ Antonio María Romeu. Ili ludas pli facilmovajn kaj rapidajn versiojn de la danzono sen latunaj blovinstrumentoj kaj je forta akcentado de violono, transversa fluto kaj piano. En la 1930-aj jaroj flutisto Antonio Arcaño kaj lia orkestro *Las Maravillas* ludis gravan rolon Havano. En la 1950-aj jaroj ĉarangoj kunverkis je la malvolvo kaj disvastigo de ĉaĉao.

La **Charanga a la francesa** (ĉarango francmaniera) evoluis el la *orquesta típica*, la akompana muzikistaro de la tango. La „tipa orkestro" konsistas el du violonoj, unu fluto kaj pligrandigita ritmosekcio, nome el piano, basinstrumento kaj perkutinstrumentoj, inter ili timbaleoj.

Fontoj
------

* Chomsky, Aviva (2004). *The Cuba Reader: History, Culture, Politics*. ISBN 0-8223-3197-7
* Manuel, Peter (1990). *Popular Musics of the Non-Western World: An Introductory Survey*. ISBN 0-19-506334-1.
* Morales, Ed (2003). *The Latin Beat: The Rhythms and Roots of Latin Music, from Bossa Nova to Salsa and Beyond*. ISBN 0-306-81018-2.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Ĉarango (muzika grupo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Arkivigite je 2008-12-22 per la retarkivo Wayback Machine
La nova turo de la kvartalo Caballito.
La kvartalo **Caballito** [kabaJIto] (ĉevaleto) troviĝas en la geografia centro de la urbo Bonaero kaj ties teritorio koincidas kun tiu de la *Comuna 6*. Ĝi havas areon de 6,8 km2 kaj totalan loĝantaron de 176.076 loĝantoj laŭ la censo de 2010, el kiuj la 44,8% estas viroj (78.870 proks.), kaj la 55,2% estas virinoj (97.206 proks.). La censo de 2001 registris 170.309 loĝantojn, kio reprezentas pliigon de 3,4%.

Caballito estas unu el la kvartaloj kun ĉefa loĝantaro de la Federala Ĉefurbo, kaj la dua plej dense loĝata, nur post Recoleta. Tio lasta okazigis diversajn problemojn en la servoj kaj protestoj de la loĝantoj de la kvartalo pro la granda kvanto de turoj kiujn oni konstruis en la lastaj jaroj sur la tuta areo de la kvartalo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Caballito en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Club Ferro Carril Oeste
* Satelita bildo de Primera Junta
* Gobierno de la Ciudad, Caballito[*rompita ligilo*]

34° 37′ S 58° 27′ U﻿ / ﻿34.617 °S, 58.450 °U﻿ / -34.617; -58.450 (mapo)
Ilaro de ĉarfaristo
Profesio ĉarfaristo en 1568
Estiĝanta ligna rado
Metiejo de ĉarfaristo
Firmaa ŝildo de la ĉarfaristejo Gräßlin en Lörrach ĉ. 1950
**Ĉarfarado** aŭ **veturilfarado** estas metiejo de produktanto ĉefe de veturiloj kaj radoj, en historiaj tempoj ankaŭ de aliaj terkulturaj iloj el ligno.

En la florepoko de la fervojoj en la malfrua 19-a jarcento, la konoj kaj lertecoj de la ĉarfaristoj kiel vagonkonstruistoj estis ege petataj. Iliajn konojn oni poste bezonis ankaŭ je la karoserio-konstruo de la aŭtoproduktantoj. Ekde la enkonduko de industria muntoĉeno la graveco de la ĉarfaristado malpliiĝis.

Nuntempe la ĉarfarista profesio apartenas al la forpereantaj profesioj, sed en certaj metiece orientitaj entreprenoj ĝi plenigas merkatoniĉon. Precipe en la kamparo ĉarfarado ekz. en DDR estis ankoraŭ ĝis la reĝimŝanĝo kutima profesio, kies tasko precipe en la Terkulturaj Produktado-Kooperativoj estis la prilaborado de ligno, kiel ekz. la produktado de grandaj lignopordegoj, ilaroj aŭ lignaj surkonstruaĵoj de speciale produktitaj specialmaŝinoj, sed ankaŭ de karuseloj aŭ tradiciaj lignoĉaroj por kamparanaj festoj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Ĉarfarado en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Ĉarfarado en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Stellmacherei-Oarns mit Detailinformationen zum Berufsbild u.a.m. Arkivigite je 2018-03-23 per la retarkivo Wayback Machine

Referencoj
----------

Populara manfarado pri ĉarpentado, nome ĉarfarado. Elvas, Portugalio.
La indiĝena regiono Nazo-Teribo havas areon de 1.300 kvadrataj kilometroj kaj 3.500 loĝantojn
La **Nazoj** (hispane: **Naso**, **Teribe**, aŭ **Tjer-di**) estas indiĝena popolo, kiu loĝas ĉefe en nordokcidenta Panamo, en la monarĥio de Nazo-Teribo. Nazo-Teribo estas indiĝena regiono okcidente de la provinco Bokas-del-Toro, apud la limo de Kostariko. Ĝi estas la sola oficiale agnoskata indiĝena monarĥio en Ameriko.

La monarĥio
-----------

Ekde pratempo, super la Nazoj regas reĝo. La titolo de reĝo estas hereda -- post la morto de la reĝo, la princo kroniĝas. Se dinastio tute elmortas, la edziĝintaj viroj de la tribo devas kunveni kaj elekti novan reĝon.

Laŭ tradicio nur viroj rajtas fariĝi reĝo.

### Listo de la lastaj reĝoj de Nazo-Teribo

* Bass Lee SANTANA
* Santiago SANTANA
* Santiago SANTANA
* Chalee SANTANA
* Francisco SANTANA
* Lázaro SANTANA - (? ĝis 1973)
* Simeón SANTANA - (de 1973 ĝis 1979)
* Manuel AGUILAR (*vicregisto*) - (de 1979 ĝis 25-a de aprilo 1982)
* Rufina SANTANA - (de 25-a de aprilo 1982 ĝis 30-a de julio 1988)
* César SANTANA - (de 30-a de julio 1988 ĝis 31-a de majo 1998)
* **Tito SANTANA** - (de 31-a de majo 1998 ĝis nun)

Kulturo
-------

Iom da Nazoj konfesas kredon je la katolika religio, sed multaj ankoraŭ kredas je la dio Sboo (*Sbö*), kiu laŭ la tradicia religio de la Nazoj estas la kreinto de la mondo.

Nazoj parolas la teriban lingvon, sed plejparte bone parolas la hispanan ankaŭ.


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
juna cervo
**Ĉasbestoj** nomiĝas la sovaĝaj bestoj, kiuj laŭ la koncernaj leĝoj rajtas esti mortigataj dum ĉasado. Principe ĉasbestoj vivas en natura libereco kaj ne havas posedanton. Ĉasbestoj diferenciĝas de aliaj sovaĝaj bestoj pro tio, ke homoj havas klaran ekonomian intereson pri ili, ĉar la manĝebla viando, la felo aŭ kornoj estas valoraj, aŭ ke ili konkurencas kun la homoj pri manĝaĵo. Ĉie en la mondo ekzistas leĝoj, kiuj reguligas, kiu rajtas ĉasi kiujn bestojn, kie kaj kiam. 

Hodiaŭ la ĉasbestoj (krom ĉe la malmultaj restintaj ĉasaj popoloj) ludas nur malgrandan rolon en la nutrado de la homoj: ekzemple en Germanio dum la jaro 2003 konsumiĝis averaĝe 900 gramoj da ĉasbesta viando po loĝanto, dum la averaĝa homo statistike entute konsumis 60,8 kilogramojn da viando.

El la valora ledo de la felo de cervedoj kaj bovedoj sukcese produktiĝas ledaj vestaĵoj. Varmaj felaj manteloj el la dika felo de rabobestoj en centra Eŭropo ne bone vendiĝas.

Cervoj kaj aproj ankaŭ kultiviĝas agrikulture, do en fermitaj arbaraj areoj, kun la celo bredi la bestojn kaj havigi kaj manĝablan viandon kaj ledon.

Vidu ankaŭ
----------

* Ĉasleĝo
* Balenbuĉado
**Ernő Naményi** [ernO namEnji], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Naményi Ernő** estis hungara ekonomikisto, altlerneja instruisto, muzeestro. Lia origina familia nomo estis *Neumann* ĝis 1918.

Ernő Naményi naskiĝis la  9-an de majo 1888(nun 1888-05-09) en Budapeŝto (laŭ alia informo en Nagykanizsa), li mortis la 21-an de novembro 1957 en Parizo (laŭ alia informo en Bruselo).

Biografio
---------

Ernő Naményi devenis el juda familio. Li studis en Scienca Universitato de Budapeŝto, poste en eksterlandaj universitatoj. Li havis plurajn postenojn en la hungara ekonomia vivo, krome li instruis en Komerca Akademio de Budapeŝto. Li aliĝis al la juda muzeo en 1931, li partoprenis en savo de la muzea materialo. Dum la nazia erao (1944) li estis trudlaboristo, sed li rifuĝis. Inter 1945-1949 li estis muzeestro, poste li disidis, ĉar la judaj organizaĵoj ne plu ekzistis. Pro vidviĝo li edziĝis dufoje, nur la unua edzino naskis filon en 1920.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *A kivándorlás része az olasz váltóárfolyamok emelkedésében* (1912)
* *A vámtarifa tervezetről* (1923)
* *A reklám gazdaságtana* (1928)
* *L'Esprit de l'art juif* (1957, ankaŭ angle)

Fontoj
------

* biografio hungare
* biografio hungare
* biografio hungare

Referencoj
----------

1. ↑   wikidata
2. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 851022
 |


* Portalo pri Biografio
Obelisko de Bonaero kaj Avenuo 9-a de Julio
Avenuo 9-a de Julio
La **Avenuo 9-a de Julio** estas unu de la avenuoj plej larĝaj kaj gravaj de la mondo, nome ĉefa avenuo en Bonaero, ĉefurbo de Argentino. En la kuniĝo kun la Avenuo Corrientes situantas la Placo de la Respubliko kie troviĝas la fama obelisko en la loko kie estis levita unuafoje la nacia flago en Bonaero, en 1812. Tio estas rememorata de unu el la surskriboj de la norda flanko de la Obelisko.

Ĝi havas sian nomon honore al la tago de la deklaro de sendependeco de la lando, farita la 9-a de julio de 1816.

Ties larĝo estas de 140 metroj.

Historio
--------

Kvankam la konstruado de la Avenuo 9-a de Julio aprobiĝis en 1912, la laboro komenciĝis en aprilo de 1936, kun plia larĝo ol dekomence planite ĉar dum la 1930-aj jaroj la etendo metropola de Bonaero neprigis plian larĝon, fakte de avenuo-parko samtempe. La unua ero inaŭguriĝis en oktobro de 1937 inter la straroj Bartolomé Mitre kaj Viamonte. La venontaj fariĝos laŭ eroj, tiele ke la plej suda aktuala pinto atingiĝis en 1972 kaj ties plej norda pinto en 1979.

La laboro pluis fine de la 1980-aj kaj meze de la 1990-aj jaroj, tiele ke la Avenuo 9-a de Julio fine atingis sian ekan celon iĝis metropolita vojakso ligita norde (Aŭtoŝoseo Arturo Illia) kaj sude (Aŭtoŝoseo Arturo Frondizi) kun la reto de urbaj aŭtoŝoseoj de la urbo Bonaero.

Aktualo
-------

Ĉe kuniĝo kun la Avenuo Corrientes troviĝas aktuale la Placo de la Respubliko, kie estas la Obelisko de Bonaero, historia monumento de la urbo.

Panorama bildo de la Avenuo 9-a de Julio.

Bibliografio
------------

* Municipalidad de la Ciudad de Buenos Aires (1938). Avenida 9 de Julio. Leyes, ordenanzas, decretos, estudios, datos, informes, referentes a su construcción.

34° 36′ 28″ S 58° 22′ 53″ U﻿ / ﻿34.60778 °S, 58.38139 °U﻿ / -34.60778; -58.38139 (mapo)

* Kategorio Avenuo 9-a de Julio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La Ĉaskastelo en 2011 
La Ĉaskastelo en 1862
Das **Ĉaskastelo Oberhof** (germane *Jagdschloss Oberhof*) troviĝis en la urbokerno de Oberhof (Turingio).

Historio
--------

### Antaŭulaj konstruaĵoj

Jam en la jaro 1616 konstruigis duko Johano Ernesto la 1-a (Saksio-Vajmaro) proksime de Oberhof en la komunumo Schwarzwald ĉaskastelon sur herbejo apud tereno de princa domo kun ok salonoj. La nova konstruaĵo estis ĉirkaŭita de kvarangula muro. Du fojojn pojare organizis tie ĉi la Kortego de Vajmaro grandajn ĉasojn. En 1634 ĝi forbrulis. Post kiam la administra distrikto Schwarzwald estis enkorpigita en la nove fonditan duklandon Saksio-Gotha, oni unue ne pripensis rekonstruon de la kastelo. Anstataŭe ricevis duko Ernesto la 1-a fortimpresan domon en la centro de Oberhof.

Tiajn planojn daŭrigis lia nepo Frederiko la 2-a (Saksio-Gotha-Altenburg). En 1717 krome konstruitis duka eskortejo por ĉasgastoj.

### La duka ĉaskastelo

De 1830-32 komisiis duko Ernesto-la 1-a (Saksio-Coburg) novkonstruon. Ĝi faritis en la kunteksto kun la samtempa konstruo de strato de Gotha al Coburg transversante la kreston de la Turingia Arbaro ĉe Oberhof. Lia duka moŝto Ernesto la 2-a plejofte gastis dumaŭtune. Ekstere kaj interne ornamis la konstruaĵon pli ol 200 ĉastrofeoj. En 1888, jaro de tri imperiestroj en Germanlando gastis plurajn semajnojn imperiestro Vilhelmo la 2-a en la kastelo.

La monumentprotektita domo uzitis dum la tempo de GDR kiel loĝdomo kaj malfunkciis en la 1990-aj jaroj. En 2006-07 faritis nuligo de la apartamentoj por ricevi la originalan arkitekturan staton. La urbo kiel posedanto komisiis en 2012 la Landan evoluigsocieton trovi interesan investonton. En 2020 finfine oni malkonstruis la kastelon pro troa kadukiĝo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Historiaj urboinformoj sur la oficiala retpaĝaro de la urbo Arkivigite je 2015-02-15 per la retarkivo Wayback Machine

Notoj
-----

1. ↑  Heiko Laß: *Jagd- und Lustschlösser des 17. und 18. Jahrhunderts in Thüringen.* Michael Imhof Verlag, 2006, ISBN 3-86568-092-5, p. 353 kaj 354
2. ↑  Harald Sandner: *Das Haus Sachsen-Coburg und Gotha 1826 bis 2001; Eine Dokumentation zum 175-jährigen Jubiläum des Stammhauses in Wort und Bild*. Druck- und Verlagsanstalt Neue Presse, Coburg 2001, ISBN 3-00-008525-4, S.297
3. ↑  oberhof.de Arkivigite je 2015-02-15 per la retarkivo Wayback Machine, legite en la 9.2.2015
4. ↑  Herzogliches Jagdschloss steht zum Verkauf
5. ↑  Gazetartikkolo prie
La Rugoj ĉirkaŭ la jaro 450, ĉe la rando de la reĝo de la Hunoj
La **Rugoj** (latine: *Rugii*) estis ĝermana popolo setlanta ĉe la norda marbordo de Ĝermanio inter Odro kaj Vistulo.

Historio
--------

La Rugoj aliĝis al la Ligo de la Gotoj kaj elmigris en la regionon de la meza Danuba regiono. En la 5-a jarcento ili submetis sin al Atilo sekvonte lin en 451 ĝis Gaŭlio. Post ties morto ili denove estis liberaj (453) kaj loĝis i.a. en la hodiaŭa Aŭstrio. Sub la reĝo Feletheus (Fava) disvastiĝis ilia regado trans Noricum - ĝis ties aresto fare de Odoakro en 487. La restojn de la popoloj gvidis Frederiko, filo de Feletheus, al la Ostrogotoj, kies reĝon Teodoriko la 1-a li instigis je venkokampanjo kontraŭ Odoakro (488).

La Rugoj setlis en 489 kun la Ostrogotoj en Italujo sen popola intermiksiĝo. Ilia elekto (antaŭ la veno de Totila) de Erarich, propra reĝo, ne longe funkciis. Kun la malapero de la Ostrogotoj ankaŭ la Rugoj forlasis la scenejon mondhistorian.

Fonto
-----

Meyers Großes Konversations-Lexikon, Band 17. Leipzig 1909, p. 242, kio legeblas tie ĉi interrete.

* Kategorio Rugoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La plenuma povo de la aŭtonoma urbo Bonaero, nome en hispana *Gobierno de la Ciudad de Buenos Aires (GCBA)* aŭ *Jefatura de Gobierno de la Ciudad de Buenos Aires*, estas farita de ĉefministro elektita per popola voĉdonado laŭ du balotvicoj, kies regotempo estas de kvar jaroj kun eblo esti reelektita sekve nur unu fojon.

Historio
--------

Ekde 1996 la Registaro de Bonaero (Argentino) estas organizita pere de reĝimo de aŭtonomeco laŭ la Reformo de la Argentina Konstitucio de 1994 (art. 129). Tiu reĝimo de aŭtonomeco estis precizita pri ties karakteroj de la *Ley Nacional Nº 24.588* (ŝtata leĝo) kaj la Konstitucio de Bonaero de 1996 kiu, kongrue kun la Argentina Konstitucio, starigis respublikan reĝimon, kun separo de la tri klasikaj povoj (plenuma, leĝdona kaj jura), diversaj kontrolinstitucioj kaj komunuman reĝimon.

La respondeculo de la plenuma povo estas ĉefministro de la *Ciudad de Buenos Aires* nome urbo Bonaero.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la Registaro de Bonaero

Koordinatoj: 34° 36′ 29″ S 58° 22′ 26″ U﻿ / ﻿34.60806 °S, 58.37389 °U﻿ / -34.60806; -58.37389 (mapo)
Possen-turo
La **Ĉaskastelo Possen** (germane *Jagdschloß Possen*) kun impona turego troviĝas ĉe Sondershausen, Germanio.

Priskribo
---------

Je ĉirkaŭ 4 kilometrojn sude de Sondershausen, kun rekta ligo alea deklivanta kaj tra arbaro kondukanta, troviĝas sur altebenaĵo de Hainleite la ĉasista kastelo "Zum Possen". Ĝin konstruigis inter 1732-38 la schwarzburg-a duko Guntero la 1-a barokstile.

La kvarala ĉasista domo konsistas el simetrie ordigitaj trabfakaĵoj. Hodiaŭ ĝi estas parto de la ŝatata ekskursocelo Libertemppasigada kaj ripozumada parko "Zum Possen". Al tio apartenas ankaŭ ĉirkaŭbarilaro el la 19-a jarcento por ĉasbestoj kaj ursoj kaj okangula rajdejo. Ĝin kronas ventoflago en formo de dukapa aglo.

La Possen-turo faritis tre proksime en 1781 laŭ komisio de la duko Kristiano Guntero la 1-a. Ĝi estas 42 metrojn alta kaj sekve la plej alta framskeletaĵo de Germanio. Grimpinte 214 ŝtupojn oni povas ĝui lindegan panoramon.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Ĉaskastelo Possen en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Hejmpaĝo de la Libertemppasigada parko
* Priskribo de panoramoĝuado surloka, kun detala priskribo de la turo kaj bildoj de ties interno
La **cimbroj** estis antikva ĝermana popolo, kiu originis en norda Jutlando.
Kune kun teŭtonoj kaj ambronoj ili popolmigradis ĉirkaŭ 120 antaŭ Kristo de sia hejmo al sudo.

Popolmigrado
------------

Popolmigrado de cimbroj, teŭtonoj kaj ambronoj
Konjekteble ŝtorma tajdo kaj klimatŝanĝo estis kaŭzoj por la popolmigrado. Post varmperiodo inter 2000 a. K. kaj 800 a. K. la klimato malvarmiĝis en nordeŭropo. La konsekvenco estis malsatmizero, la popoloj devis serĉi fertilajn landojn. La Cimbroj migris kun la Teŭtonoj kaj Ambronoj en la sudon tra Bohemio, Moravio kaj orientalpoj. En 113 a.K. la ĝermanoj renkontiĝis je la unua fojo kun la Romia imperio. La romia konsulo Papirius Carbo pretendis helpi pri la serĉo, sed la romianoj preparis kaptilon. Ili irigis la ĝermanojn al Noreia kaj du romiaj legioj (12.000 homoj) atakis. Sed la cimbroj, teŭtonoj kaj ambronoj supere venkis.

Poste ili moviĝis al Gaŭlio kaj venkis refoje kontraŭ romianoj en 109 a.K. ĉe la italia limo, en 107 a.K. kun tigurinoj kaj en 105 a.K. en Arausio (la nuntempa urbo *Orange*).

Post tio ili vagis multjare en Gaŭlio kaj Iberio. Kiam ili direktiĝis Italion la popoloj disiĝis. La teŭtonoj kaj ambronoj migris al okcidentitalio kaj la cimbroj migris al norditalio. Eble la dispartiĝo fatalis. La romianoj ekstermis la teŭtonojn kaj ambronojn ĉe *Aquae Sextiae* (hodiaŭ Aix-en-Provence) en 102 a.K. kaj ekstermis la cimbrojn ĉe Vercellae (la nuntempa urbo *Vercelli*) en 101 a.K..
Troviĝloko de Donaustadt en Vieno
**Donaustadt** (laŭvorte: Danuburbo) estas la 22a kaj aree plej granda distrikto de Vieno, la ĉefurbo de Aŭstrujo. Ĝi konsistigas preskaŭ kvaronon de la tuta areo de Vieno. Ĝi estas unu el la du distriktoj sur la maldekstra flanko de Danubo, la alia estas Floridsdorf.

Ene de Vieno, ĝi limas al Floridsdorf (la 21a distrikto), Leopoldstadt (la 2a), kaj ankaŭ al Simmering (la 11a), sed tiu lasta estas nur-akva sen eblo transiri Danubon. Donaustadt krome limas al la malsupr-aŭstrujaj komunumoj Groß-Enzersdorf, Raasdorf, Aderklaa, Deutsch-Wagram kaj Gerasdorf bei Wien.

Donaustadt konsistas el la distriktpartoj Kaisermühlen, Kagran, Stadlau, Aspern, Breitenlee, Essling, Hirschstetten kaj Süßenbrunn. Ĉiuj el tiuj partoj estis iam propraj komunumoj. Krome en Donaustadt troviĝas Lobau, parto de Danuba apudrivera herbejo kaj de la nacia parko Danub-herbejoj (*Nationalpark Donau-Auen*). Tiu parto sen loĝantoj, kune kun parto de la Morava kampo, konsistigas grandan areon de la distrikto, kaj tial ĝi estas relative maldense loĝata.

En la distriktparto Kagran troviĝas la Donau Zentrum, la plej granda vendejaro de Vieno.

Historio
--------

Plej multaj el la komunumoj, kiuj nun konsistigas la 22an distrikton, estis enurbigitaj en 1904: tiam formiĝis la 21a distrikto Floridsdorf konsistanta, krom el ekskomunumoj ankoraŭ nun apartenaj al ĝi, el Kaisermühlen, Kagran, Hirschstetten, Stadlau, Aspern kaj iom da herbeja areo de Lobau. En 1938 la nazia germanuja registaro enurbigis ankaŭ la komunumojn Andlersdorf, Breitenlee, Essling, Franzensdorf, Glinzendorf, Groß-Enzersdorf, Großhofen, Mannsdorf, Mühlleiten, Oberhausen, Probstdorf, Raasdorf, Rutzendorf, Schönau an der Donau, Süßenbrunn kaj Wittau, kiuj kun tiuj partoj de la antaŭa distrikto Floridsdorf, kiuj troviĝis oriente de la Laa-a Orienta Fervojo, formis la novan 22an distrikton Groß-Enzersdorf. La plejparto de tiuj enurbigoj, kiuj konsistigis la nazi-germanan planon de Granda Vieno, estis malfaritaj en 1954; el la komunumoj apartenintaj al la 22a distrikto restis nur Breitenlee, Essling, Süßenbrunn kaj la partoj jam enurbigitaj en 1904. Tiam la distrikto ricevis ankaŭ siajn hodiaŭan nomon (ĉar la antaŭe nomodoninta urbo Groß-Enzersdorf transiris denove al Malsupra Aŭstrujo) kaj limon: ĝi estis movita pli okcidenten, tiel ke Kagran nun apartenas al la 22a kaj ne al la 21a distrikto.

Vidindaĵoj
----------

* Viena Internacia Centro kun Aŭstria Centro Vieno
* Danuba Centro
* Danuba Insulo
* Danuba Turo
* Malnova Danubo

* Donaustadt en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Donaustadt en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 405792
* GND: 4108152-3
* LCCN: n97122976
* VIAF: 168009861
* NKC: ge496806
 |
Sueba reĝlando (5-6 jc) en Iberio
La **sueboj**, **suevoj** aŭ **svevoj** (latine *suebi* aŭ *suevi*; en la germana *Sueben*, *Sweben* aŭ *Schwaben*; en la rusa *свевы*) estis ĝermana popolo venanta el la nordo de Eŭropo. Ilia primitiva setlejo troviĝas en la zono de la baltia maro, nomata de la romianoj *Mare Suebicum.* Tacito menciis tiun etnonomon, sed li nomas tiel ĉiujn ĝermanajn popolojn de la Oriento (markomanoj, kvadoj, turingoj kaj alemanoj).

En siaj migradoj, la sueboj direktiĝis suden kaj okcidenten, dumtempe restante en la areo de la moderna Germanio. Ankoraŭ ekzistas germana regiono nomata Ŝvabio (*Schwaben*, kies loĝantoj estas nomataj ŝvaboj). Ankaŭ en Asturio ekzistas la "Sierra del Sueve". En ĉi tiu epoko pluraj triboj disiĝis de la centra grupo de la sueboj por naski la alemanojn.

Vidu ankaŭ
----------

* Ariovisto
* Agilulf (Sueboj)
* burioj

Noto
----

1. ↑  Tiel (6-foje) en la esperanta traduko de «Quo vadis?» fare de Lidja Zamenhof: «Vannus, la reĝo de la svevoj» ktp.

* Kategorio Sueboj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Drevlanoj** (ruse *Древляне*, slavone Деревлѧне, beloruse *Драўляне*, Draŭlianie, ukraine *Деревляни*) estas orientslava gento, vivinta en Nordokcidenta Ukrainio. Orienta limo de «Drevlanio» estis Dnepro, kaj norda Pripjato. Dum regado de Olga drevlanoj finfine iĝis parto de Kieva Regno.

Deveno
------

Nomo «derevlane» en la slavona signifas «arbaruloj», ĉar drevlanoj vivis en arbaroj. Ili, kiel polanoj kaj kriviĉoj, estas idaroj de orientaj kroatoj kaj orientaj serboj.

Memstara epoĥo
--------------

Laŭ kronikoj, drevlanoj estis sovaĝaj, necivilizitaj homoj. Sed versioj de ĥronikistoj ne estas subtenitaj de historiistoj.
Lia ĉefa urbo estis Korosten (ĝis 946) kaj poste Ovruĉ (970 - 1015).

Obeado al Kievo
---------------

Laŭ kronikoj, drevlanoj konfliktis kun polanoj (gento apud Kievo). Olego la Saĝa obeigis drevlanojn, ili partoprenis en liaj ekspedicioj al Konstantinopolo (907, 911). Post la morto de Olego drevlanoj ribelis, sed kieva grandprinco Igor venkis ilin.

Je 945 drevlanoj ree ribelis kaj murdis Igoron. Poste drevlana princo Mal provis obeigi Kievon, sed Olga, vidvino de Igoro, venkis, murdis princon Mal kaj pereigis je Korosten. Ŝi finfine obeigis ilin.

Konataj princoj de Drevlanoj
----------------------------

* Niskinia, patro de Mal
* Mal (? - 946)
* Olego (970 - 977)
* Svjatoslav (990 - 1015)

Je 1016 Drevlana feŭdo estis unuigita kun Kieva feŭdo.

* Kategorio Drevlanoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Eduard Baltzer
**Eduard Wilhelm BALTZER** (naskiĝinta la 24-an de oktobro 1814 en Krostitz-Hohenleina, mortinta la 24-an de junio 1887 en Karlsruhe-Durlach) estis germana teologo, demokrato kaj pioniro de la vivreforma movado. En 1841 li edzinigis Wilhelmine Hetschold (1 filino) kaj en 1844 Luise Reil (1 filo, 2 filinoj).

Vivo
----

Estante filo de pastoro kaj lerneja inspektisto li studis inter 1834 kaj 1838 teologion en Lepsiko kaj Halle (Saale) kaj fariĝis en 1841 diakono kaj hospitalpredikisto en Delitzsch. Estante ano de la raciisma klubo *Lichtfreunde* li klopodis pri teologia libereco sen ŝtata kontrolo. Post kiam pro tio la konsistorio ne aprobis la elekton pri paroĥestreco en Nordhausen en 1845 - kiel jam antaŭe en Halle ĉe Udalriko-preĝejo - la estraro de la Nikolao-kirko retiriĝis en 1847 kaj fondis kun Baltzer liberan komunumon protestantisman.

Ĝin li gvidis animzorgante inter 1847 kaj 1881 en Nordhausen suferante multajn atakojn. Sed labore, retorike, verkiste li igis ĝin modela pro aliaj liberprotestantismaj societoj en Germanujo. Krome li estis dum jardekoj politikisto enurba. En 1848 li estis invitita prepari la Nacian Asembleon je Frankfurto kaj estis deputito ĉe la Prusa parlamento en Berlino. 

Baltzer kunfondis gazeton kiu poste nomiĝis "Nordhäuser Zeitung" (por ĝi li ankaŭ skribis) kaj establis (jam en 1851 pro ŝtata ordono ree fermitan) infanĝardenon, la unuan en tuta Prusujo. En 1867 li fondis la unuan vegetarisman klubon en Germanujo kaj eldonis en 1868 por ĝi organon, kiu poste nomiĝis "Thalysia" kaj "Der Vegetarier".

Verkoj (elekto)
---------------

* Delitzsch-Halle-Nordhausen od. mein Weg aus d. Landeskirche in d. freie prot. Gemeinde, 1847
* Alte u. Neue Weltanschauung, 1850-52
* Allg. Religionsgesch. 1854
* Das Leben Jesu, 1860
* Erklärung d. vier Evangelien, 1863
* Von d. Arbeit, 1864
* Gott, Welt u. Mensch, Grundlinien d. Religionswiss. 1865
* Die natürl. Lebensweise, 4 T. 1867-72
* Vegetarian. Kochbuch, 1869
* Ideen z. socialen Reform, 1873
* Palmenbll. Eine Slg. auserlesener Gedichte aus d. Schrr. v. E. B. 1904 (eldonis M.Z. Schröder)
* Erinnerungen, Bilder aus meinem Leben, 1907 (eldonis G. Selß)

Fonto
-----

* Sauer, Bruno, "Baltzer, Eduard". Ĉe: Neue Deutsche Biographie 1 (1953), p. 570 (tie ĉi interrete)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Eduard Baltzer en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* ligiloj ĉe DDB
* Sophie Elmenthaler: "Erlösung von der Fleischeslust." - DLF, 7.7.2017 (radielsendo)
* Ludwig Storch: "Ein Ritter vom Zukunftsgeiste." - Ĉe: Die Gartenlaube, 11/1866, p. 171-173


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 850622
* GND: 116046589
* LCCN: n87830461
* VIAF: 52432300
* ISNI: 0000000081316402
* SUDOC: 181797364
 |
**Ĉe Nemano** (pole *Nad Niemnem*) – soci-morala pozitivisma romano de Eliza Orzeszkowa el 1888.

La trivoluma verko prezentas la panoramon de la pola socio en la dua duono de la 19-a jarcento, ankaŭ rilatante al la tempo de la Januara Ribelo. La romano unue estis publikigita en partoj en la *Ilustrita Semajngazeto* (Tygodnik Ilustrowany) de januaro ĝis decembro 1887. Libroforme, *Nad Niemnem* estis publikigita en la Varsovia eldonejo de Gebethner kaj Wolff la sekvan jaron.

Stanisław Brzozowski nomis Orzeszkowa „la pli juna fratino de Mickiewicz". La populareco de la romano superis la atendojn de la aŭtorino, sed ĝi ankaŭ altiris la atenton de cenzuro: la unuaj eldonoj aperis sen riproĉoj, sed la planita kvara, en 1890, estis nuligita.

La 3-an de septembro 2022 la prezidanto de Pollando Andrzej Duda anoncis, ke la romano *Ĉe Nemano* estos la libro de la Nacia Legado en la jaro 2023.

Cirkonstancoj de la verkado
---------------------------

 Mapo de la areoj kie la intrigo de *Ĉe Nemano okazas.* Miniewicze estas Korczyn de la romano. Bohatyrowicze okupas la orientan parton de la vilaĝo Samostrzelniki. Mapo el 1926
En 1884 Marian Gawalewicz, la tiama redaktisto de la *Universala Semajngazeto* (Tygodnik Powszechny), mendis ĉe Orzeszkowa verki sociteman romanon, kiu kovru la temon de intergeneraciaj rilatoj kaj rilatoj inter du sociaj tavoloj, la farmnobelaro kaj la vilaĝanoj. Fine de tiu jaro la redakcio anoncis la publikigon de romano titolita *Mezalianco*. Komence la aŭtorino intencis limigi la intrigon de la verko nur ĝis la problemo de geedziĝo inter altklasa fraŭlino kaj viro apartenanta al la farmnobelaro. Laŭ la tempopaso tamen la morala fono estis larĝigita kaj riĉigita, tiel ke Orzeszkowa rezignis pri la unue planita titolo. En 1886 daŭris intensa laboro super la teksto, plejparte en grandbieno de Jan Kamieński en Miniewicze, proksime de la vilaĝo Bohatyrowicze. La priskribo de la geedziĝo de Elżbieta el la tria volumo de la romano estis inspirita de vera geedziĝo, en kiu la aŭtorino partoprenis kiel gasto.

Piednotoj
---------

1. ↑  *Literatura polska. Przewodnik encyklopedyczny. T. II*. Warszawa: PWN, 1985, p. 7-8. ISBN 83-01-01520-9.
2. 1 2  Jan Detko: *Eliza Orzeszkowa*. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1971
3. ↑  Zakończyło się Narodowe Czytanie z udziałem pary prezydenckiej. Za rok lekturą będzie „Nad Niemnem"

* Kategorio Ĉe Nemano en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Kekajoj**, *Kekayas* aŭ *Kaikeyas* (sanskrite केक‍य) estis antikva popolo ŝajne vivanta en nordokcidento de Panĝabo — inter Gandaro kaj la rivero Beas ekde tre antikve. Ili estis posteuloj de la Kŝatrijoj de la Kekaja Ĝanapada  kaj pri tio nomitaj *Kekajoj* aŭ *Kaikejoj*. La Kekajoj estis tre ofte asociaj kun Madraoj, Usinaraoj kaj Sibioj, kaj ilia teritorio estis forminta parto de Vahika, laŭ la pruvaro havigita de Pāṇini. La Regno Kekaja estis fondita de Kekaja aŭ Kekajo kiu estis la filo de la reĝo Ŝibi en Treta Ĝuga kies posteulo estis Kaikeji.

Notoj
-----

1. ↑  Ashtadhyayi sutra VII.3.2.
2. ↑  India as Known to Panini, p 54, Dro. V. S. Aggarwala.

Bibliografio
------------

* *Geographical Data in Ancient Puranas*, 1972, Dro. M. R. Singh
* *Political History of Ancient India*, 1996, Dro. H. C. Raychaudhury, Dro. B. N. Mukerjee
* *India as Known to Panini*, Dro. V. S. Aggarwala
* *Ancient Geography of India*, A. Cunningham


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 726084
 |
La **Konstanta Kortumo de Arbitracio** (angle *Permanent Court of Arbitration*, france *Cour permanente d'arbitrage*) estas internacia tribunalo por libervola solvado de konfliktoj inter ŝtatoj. La Kortumo estis establita per konvencio en 1899 post la Unua Haga Packonferenco. La traktato estis reviziita en 1907 post la Dua Haga Packonferenco. La tribunalo nun ankaŭ aŭdas kazojn implikantajn interregistarajn organizaĵojn kaj privatajn individuojn kiel partioj. Totalo de 122 ŝtatoj estas membroj de la tribunalo. La Kortumo situas en la Palaco de Paco en Hago, Nederlando. Ĝi ne estas agentejo de UN, sed observanto .

Tiu institucio ne estas tribunalo en la vera senco, sed instrumento por nomumi arbitraciantojn kiam disputantaj partioj tion petas. Arbitraciistoj estas nomumitaj el inter personoj proponitaj kaj aprobitaj de aligitaj landoj en certa ordo. Ĉiu ŝtato povas nomumi kvar juristojn kiuj tiam iĝas membroj de la tribunalo.

Dum la periodo 1902-1932, 20 internaciaj disputoj estis deciditaj fare de la arbitracia tribunalo, dum en la periodo ĝis 1975 nur kvin juraj kazoj estis plusenditaj tien. Tio estas ĉefe pro la fakto, ke la taskoj de la Konstanta Arbitracia Kortumo estis transprenitaj grandparte unue de la Konstanta Internacia Kortumo de la Ligo de Nacioj, fondita en 1922, kaj post 1945 de la Internacia Kortumo organizita sub la Unuiĝintaj Nacioj.

Referencoj
----------

1. ↑   Historio. *PCA*. Arkivita el la originalo je 27 August 2016. Alirita 2 August 2016.
2. ↑   Servicoj - PCA-CPA. Arkivita el la originalo je 2016-06-22.
3. ↑   Contracting Parties. PCA. Alirita 3 August 2019.
4. ↑  "United Nations stresses separation from Hague tribunal".
5. ↑   Intergovernmental Organizations. Arkivita el la originalo je 2017-05-23.

Por plia legado
---------------

* Hudson, Manley O..  (June 1943) "Chapter 1. The Permanent Court of Arbitration", *The Permanent Court of International Justice 1920-1942*. New York: The Macmillan Company, p. 3–36 Sections 1–32.

Vidu ankaŭ
----------

* Ligo internacia de la paco kaj de la libereco
* Internacia arbitracio
* Internacia Kortumo
* Internacia Tribunalo de Arbitracio
* Auguste Beernaert‎

Eksteraj ligiloj
----------------

* PCA retejo
	+ Kongresoj koncerne al establo de PCA[*rompita ligilo*]
	+ Listo de jurkazoj ligitaj al la PCA
* Hago Justico Portalo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 841749
* GND: 501681-2
* LCCN: n85088396
* VIAF: 142506469
* ISNI: 0000000121727493
* SUDOC: 061434213
* BNF: 117140209
* NKC: kn20040518008
 |
Popoloj sur la itala duoninsulo komence de la ferepoko (ĉirkaŭ la jaro 800 a.K. )

|  |  |
| --- | --- |
| - ﻿ Liguroj
- ﻿ Pravenetanoj
- ﻿ Etruskoj
- ﻿ Picenoj
- ﻿ Umbroj
 | - ﻿ Latianoj
- ﻿ Oskoj
- ﻿ Mesapianoj
- ﻿ Grekoj
 |

La antikva etno de **latianoj** – latine *latini* – estis ĉefa popolo de la italika etnaro, proksime parenca al la faliskoj. Ili enmigris en ne klare fiskebla momento, eble komence de la 1-a jarmilo a.K. en la teritorion de la nuntempa Italio, aparte en la regionon Latio, kiu estis nomata laŭ ili. Ilia lingvo, la latina, pro la giganta ampleksiĝo de la Romia Imperio iĝis monda lingvo. Ĉar la lingvo en Esperanto foje nomiĝas Latino en substantiva formo, eviteblus nomi la popolon simple "latinoj", tial la formo "anoj de la regiono Latio" aŭ mallonge "latianoj".

Historio
--------

La setloregiono de la latianoj troviĝis borde de la rivero Tibero. La ĉirkaŭa regiono ricevis sian nomon Latio de la popolo. Laŭ romia legendo la nomo devenis de la reĝo Latinus de la mitaj indiĝenoj de Italio.

Ekestis ligo de latianaj urboj sub la gvido de Alba Longa, kies kunliga kultura elemento estis la kulto de la dio Jupitero. Pliaj latianaj urboj estis Aricia, Astura, Bovillae, Circei, Gabii, Lanuvium, Lavinium, Praeneste, Terracina, Tivoli kaj Tusculum. En Latio troviĝis krome la urboj Antium kaj Velitrae de la volskoj, Ardea de la rutuloj) kaj pli poste la romia kolonio Ostia.

La urbo Romo principe konsistis el latianoj, kaj do en Romo paroliĝis la latina lingvo, sed tamen la urbano mem konsideris sian urbon ne parto, sed najbaro de Latio. Dum la 6-a jarcento a.K. la latianoj ankoraŭ estis signife pli potencaj ol la romanoj, sed en la pli postaj kronikoj la romanoj antaŭdatigis la romian detruon de la urbo Alba Longa al la 7-a jarcento a.K. kaj tiel substrekis sian regopretendon pri Latio. En la du Latiaj militoj la romanoj batale atingis la regon super la regiono: dum la 4-a jarcento a.K. ĝi iĝis plejpotenca kaj diktis regulon, laŭ kiu la komerco nur okazu "tra Romo". La venko de Romo en la dua Latia milito (340 ĝis 338 a.K.) markigis gravan paŝon en la ampleksigo de roma potenco ekster la limoj de la urba teritorio – fakte temis pri la transiro de la urboŝtato Romo al la regno Romio, kiu poste nur pli kaj pli ampleksigis sian areon ĝis monda potenco.

Latia juro
----------

La latiaj komunumoj en la senpera proksimeco de Romo inter la italikaj aliancanoj de Romo havis aparte priveligigian rolon. Laŭ la tielnomata "latia juro" iliaj civitanoj estis jure samrangaj al la civitanoj de la urbo Romo kaj rajtis voĉdoni en la urba asembleo. Kiam ili translokiĝis al Romo, ili aŭtomate ricevis la urbajn civitanajn rajtojn.

Krome estis dua grupo de komunumoj de latia juro: temis pri la setlejoj, kiujn la kreskanta regno Romio kreis kiel kolonioj. La civitanoj de tiuj romiaj kolonioj ĝuis pli-malpli la samajn rajtojn kiel la latianoj. Tiaj kolonioj sub latia juro ekzistis precipe en Iberio, norda Afriko kaj la nuntempa suda Francio.

* Kategorio Latianoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Archimedes lever.pngLevilo de Arĥimedo. 19-ajarcenta ilustraĵo de la fama eldiraĵo de Arkimedo "donu al mi levilon sufiĉe longa kaj fulcro sur kiun meti ĝin, kaj mi movos la teron"

La grandeco de Tero kompare kun Neptuno
**Termaso (M🜨)** (aŭ **tera maso**) estas mezurunuo de maso, kiu estas ofte uzata en facile kompreneblaj tekstoj pri astronomio.

1 **termaso** egalas al la maso de la tero:   

1 M🜨 = 5,9722 × 1024 kg.

Tera maso estas ofte uzata por priskribi la masojn de aliaj tersimilaj planedoj aŭ aliaj astronomiaj objektoj.

La kvar tersimilaj planedoj de la sunsistemo (Merkuro, Venuso, Tero kaj Marso) havas masojn de · 0,055 · 0,815 · 1,000 kaj · 0,107 termasojn respektive.

La termaso povas esti jene transformita al rilataj unuoj:

* = 81,3    —    lunmaso (ML)

* = 0,003 15    —    Jupitera maso (MJ) (Jupitero havas la 317,83-oblon de la termaso)

* = 0,010 5    —    Saturna maso (= Saturno havas la 95,16-oblon de la termaso)

* = 0,058 3    —    Neptuna maso (= Neptuno havas la 17,147-oblon de la termaso)
* = 0,000 003 003    —    Sunmaso (M⊙)

Referencoj
----------

1. ↑ .  Jupiter Fact Sheet. NASA (02 November 2007). Alirita 2009/07/16.
2. ↑   Solar System Exploration: Saturn: Facts & Figures. *NASA* (28 Jul 2009). Alirita 2009-09-20.
3. ↑   Solar System Exploration: Neptune: Facts & Figures. *NASA* (5 Jan 2009). Alirita 2009-09-20.
**Vendoj** estis slavoj, kiuj pasintece loĝis en orienta Eŭropo proksime al la germanaj popoloj kaj la Balta Maro. La preciza signifo iom variis:

Slavoj (verde) dum la 7a kaj 8a jarcentoj
La terenoj kaj burgoj de **Veletoj** (pole: **Wieleci**
La gentoj de okcident-slavoj, en la 9-a kaj 10-a jarcentoj, i.a. nordoriente la **Veletoj** (pole: **Wieleci**) kaj pli suden la soraboj (pole: **Serbowie** aŭ **Serbołużyczanie**)
La kaŝuboj de Pomerio en Pollando kaj ilia tereno t.e. la Kaŝubio) fine de la dudeka jarcento
* por la mezepokaj skandinavoj, la vendoj estis slavoj loĝantaj apud la suda bordo de la Balta Maro
* por la saksoj kaj nordgermanoj, ili estis slavoj loĝantaj okcidente de rivero Odro
* por la sudgermanoj, ili estis slavoj loĝantaj en Bavario kaj apudaj regionoj

Historio
--------

En la tria libro de sia *Geografio*, Ptolemeo aludis al la Ουενεδαι / *Ouenedai*, kiuj loĝis apud la Balta Maro. Tamen modernaj historiistoj kredas ke tiuj ne estis slavoj.

Dum la unua jarmilo estis granda slava migrado, kaj grupoj da slavoj translokiĝis al Pomerio kaj la regiono inter la riveroj Odro kaj Elbo. Ili disiĝis en tribojn. Estis multe da komercado inter la vendoj kaj la danoj kaj svedoj. En 983 la paganaj vendoj sukcese ribelis kontraŭ la kristana Sankta Romia Imperio kaj tio longe malfruigis la germanigon de iliaj landoj. Tamen ili estis ofte atakataj de germanoj, danoj kaj poloj.

En 1124 kaj 1128 la pluraj vendaj grupoj, inkl. tiuj de Pomerio, baptiĝis. En 1168 la danoj krucmilitis kontraŭ la vendoj de la insulo Rügen. De post la 12-a jarcento la vendaj landoj iĝis parto de la Sankta Romia Imperio. De la 12-a al la 14-a jarcentoj, la germanoj koloniis tiujn landojn kaj poste la vorto "vendoj" signifis la slavparolantan minoritaton en la Sankta Romia Imperio.

Hodiaŭ estas nur du grupoj da vendoj: la soraboj de Luzacio en orienta Germanio kaj la kaŝuboj de Pomerio en Pollando.

Vidu ankaŭ
----------

* Elboslavoj
**Ŭarsan** aŭ *Ŭarisan* (en araba: ورسان) estas distrikto en orienta Dubajo, Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj (UAE), nome en Dejra. Tiu estas industria komunumo kiu bordas kun Alŭarka norde kaj kun Nad Aŝŝeba okcidente. Ŭarsan estas subdividata en kvar lokoj — Ŭarsan Unua, Ŭarsan Dua, Ŭarsan Tria kaj Ŭarsan Kvara. La komunumo estas dise loĝata kaj estas ĉefe industria, enhavanta la Dubajan Akvokolektan Fabrikon. La nova disvolvigo de Dubaja Internacia Urbo okupas multon de la komunumo.

Aliaj gravaj lokoj en la komunumo estas la Dezerta Palmejo Dubajo, la Elektrostacio Alaŭir kaj la lago Ŭarsan. Ŭarsan limas norde kun la ŝoseo E 44 (Alaŭir) kaj okcidente kun la ŝoseo E 311 (Ŝoseo de la Emirlandoj).

Ĝi havas 1 421 loĝantojn. Hor Al Anz estas unu el la malplej loĝataj loĝejaj areoj en Dubajo.

Notoj
-----



|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rDistriktoj de Dejra en Dubajo |
| --- |
| Abu Hejl  ~ Ajal Naser ~ Albaraha ~ Albutin ~ Aldagaja ~ Algarhud ~ Alhamrija Haveno ~ Alĥabisi ~ Alkarama ~ Alkusajs ~ Almamzar ~ Almizhar ~ Almorar ~ Almotina ~ Almurakkabat ~ Alnahda ~ Alras ~ Alraŝidija ~ Alrigga ~ Alsabĥa ~ Altŭar ~ Alŭarka ~ Alŭohejda ~ Dubaja Internacia Flughaveno ~ Hor Alanz ~ Kornico Dejra ~ Mirdif ~ Muhajsna ~ Nad Alhamar ~ Nad Ŝamma ~ Naif ~ Rigga Albutin ~ Said Haveno ~ Um Ramul ~ Ŭarsan |

 |
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

**Gerd-Joachim BRINKMANN** (naskiĝis en 1932, mortis en 1980) estis germana pastro kaj esperantisto, kiu eklernis Esperanton en lerneja kurso en Herford. En la 1950-aj jaroj li aktivis en la junulara Esperanto-movado. Li estis la tria prezidanto de Germana Esperanto-Junularo (GEJ) de 1953 ĝis 1954. 

Post teologiaj studoj li deĵoris kiel pastro en Lengerich, Vestfalio (1960–1973) kaj ekde 1973 en Westerland sur la nordgermana insulo Sylt, kie siatempe ekestis sufiĉe vigla Esperanto-grupo (i.a. okazis Germana Esperanto-Kongreso en Westerland en 1981). Li estis patro de kvar filoj, inter kiuj Nils esperantiĝis kaj transprenis diversajn taskojn en la estraroj de GEJ kaj GEA. 

Gerd Brinkmann estis ankaŭ aktiva en Kristana Esperantista Ligo Internacia (KELI) kaj gividis Diservojn kaj geedziĝojn en Esperanto, i.a. dum Universalaj Kongresoj (i.a. en Portland, Usono en 1972).


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 850797
 |
La **ĉefepiskopujo de Olomouc**, latine *Archidioecesis Olomucensis*, ĉeĥe *Arcibiskupství olomoucké* aŭ *Arcidiecéze olomoucká*, germane *Erzbistum Olmütz* estas romkatolika ĉefepiskopujo en Ĉeĥio, landoparto Moravio, kun sidejo en Olomouc [olomoŭc].

Nun la ĉefepiskopo de Oloumouc estas Jan Graubner kaj helpa episkopo estas Josef Hrdlička.

Historio
--------

La **episkopujo de Olomouc** estis unuafoje menciita en 1063; la unua episkopo estis Johano la 1-a de Breunau, ĉeĥe *Jan I*. Ĝis la 18-a jarcento ĝi estis submetita al la ĉefepiskopujo de Prago. En 1777 ĝi estis altigita al ĉefepiskopujo, kaj samtempe kreita la nova episkopujo de Brno kiel sufragana diocezo de Olomouc. Hodiaŭ la ĉefepiskopujo ampleksas pli malpli la regionon Norda kaj Meza Moravio (Olomoucký kraj) kaj estas dividita en 22 dekanujojn.

La episkopoj de Olomouc estis titolitaj princo-episkopoj (poste princo-ĉefepiskopoj), kaj ofte venis de la ĉeĥa alta aŭ malalta nobelaro. La episkopujo posedis diversajn teritoriojn en Moravio. Inter iliaj posedaĵoj estis:

* Hukvaldy (burgo)
* Ĉefepiskopa kastelo Kroměříž en la urbo Kroměříž, fondita en 1260 de Bruno el Schauenburg, episkopo de Olomouc
* urbo Žďár nad Sázavou
* Vítkovice (ferfabriko)
* Osoblaha / Hotzenplotz, moravia enklavo inter sileziaj princlandoj

Malkiel la princepiskopujoj pli okcidentaj en la Imperio, la teritorio regata de la episkopo tamen ne estis imperie senpera, la episkopo de Olomouc ne estis imperia princo (membro de la Imperiaj statoj kaj la imperia dieto), ĉar li estis feŭde submetita al la reĝo de Bohemio.

Kelkaj el la (ĉef)episkopoj de Oloumouc
---------------------------------------

Vidu ankaŭ: Kategorio:Episkopoj de Olomouc

### Episkopoj

* Johano la 1-a, m. 1085
* Bruno el Schauenburg, m. 1281
* Johano de Novoforo, m. 1380
* Francisko el Dietrichstein, m. 1636
* Leopoldo Vilhelmo de Aŭstrio, m. 1662

### Ĉefepiskopoj

* Rudolfo de Habsburgo-Loreno, m. 1831

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Ĉefepiskopujo de Olomouc en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* www.ado.cz
**Carles Riba i Bracons** (Barcelono, 1893-1959) estis poeto, humanisto, helenisto, tradukisto kaj kritikisto.

Vivo
----

En 1916 li edziĝis kun la poetino Clementina Arderiu kaj komencis labori en instruado, ĵurnalismo, kaj en eldonejoj. Tiam li eklaboris por Editorial Catalana kiel tradukisto kaj verkis beletran kritikon en la gazetoj *La veu de Catalunya* kaj *La Revista*. En 1919 li publikigas la poezian verkon *Estances* kaj la unuan tradukon de *Odiseado*.

En la jaro 1922 aperis la fondaĵo Bernat Metge kaj li komencis traduki helenajn klasikajn verkojn en la katalunan. En 1925 li fariĝis profesoro pri helena lingvo en la Aŭtonoma Universitato de Barcelono. En 1932 li estis elektita membro de la Instituto de Katalunaj Studoj. En 1937 li publikigas poezian verkon *Tres Suites* kaj kritikan libron *Per comprendre*.

Post la Hispana enlanda milito, li devis forlasi sian universitatan postenon kaj rifuĝis al Francio, kie li komencis la verkadon de *Elegies de Bierville* (kiu estos plej elstara lirika poezio en la kataluna beletro), kaj poste li ekloĝis en Montpeliero. En 1943 li kaj lia edzino revenas en Katalunion kie li reprenas la tradukajn laborojn por la fondaĵo Bernat Metge, ĉar li ne rajtis profesori, kaj ankaŭ ricevis mendojn de mecenatoj por fari bibliofilajn eldonaĵojn de originalaj kaj tradukitaj tekstoj.

En 1952 li partoprenis hispanan kongreson pri poezio en Segovio kun J. V. Foix kaj Marià Manent, pro invito de Dionisio Ridruejo.

Dum la diktaturaj jaroj li ofte kunvenigis katalunajn verkistojn kaj intelektulojn en sia hejmo, kaj agis kiel gvida majstro por junaj poetoj.

Verkoj
------

### Poezio

* *Estances*
* *Tres suites*
* *Elegies de Bierville*
* *Salvatge cor*
* *Esbós de tres oratoris*

### Prozaj verkoj

* *Les aventures d'en Perot Marrasquí*
* *Guillot, bandoler*
* *L'ingenu amor*

### Kritikaj verkoj

* *Escolis i altres articles*
* *Els marges*
* *...Més els poemes*
* *Polítics i intel·lectuals*

(Entute temas pri gazetaj artikoloj, eseoj, recenzoj, antaŭparoloj de aliaj verkoj, leteroj, prelegoj kaj lecionoj.)

### Tradukoj

Konforme al la kultura normaliga programo de la naŭcentismo, li faris multajn tradukojn de la moderna beletro, de Edgar Allan Poe li tradukis *Històries extraordinàries*, de Friedrich Hölderlin *Esbossos de versions de Hölderlin*, plurajn poemojn de Constantin Cavafy, la fabelojn de Grimm, *El romanç de Tristany i Isolda* de Joseph Bédier. Por la fondaĵo Bernat Metge li tradukis helenajn verkojn de Ksenofono, Plutarko, Esĥilo, Sofoklo kaj Eŭripido. En 1948 duafoje li tradukis en versoj la *Odiseadon* de Homero, kiu estas unu el plej grandaj beletraj monumentoj en la kataluna lingvo.

* Kategorio Carles Riba en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 19741
* GND: 118803395
* LCCN: n79071386
* VIAF: 49220425
* ISNI: 0000 0001 2131 7750
* SUDOC: 026669153
* BNF: 11887381p
* MBA: 1ddeb7ff-398a-41e6-8ee5-c025b7476478
* NLA: 35713869
* BIBSYS: 90361192
* NKC: js20091103013
* ICCU: MILV093424
* BNE: XX1109560
 |
Ĉefkomputilo IBM 704
**Ĉefkomputilo** (angle *mainframe*) estas potenca komputilo uzata por grandaj informpritraktaj laboroj. Ili estas ĉefe uzataj de registaraj institucioj kaj grandaj kompanioj por taskoj kiel censo, industriaj kaj konsumaj statistikoj, entreprena rimedplanado kaj financa transakciopretigo. Ĉefkomputiloj estas speciale uzataj kiel serviloj en la Tut-Tera Teksaĵo (angle *WWW*). Ili estas apartaj de superkomputiloj.

La esprimo origine rilatis al la grandaj ŝrankoj kiuj enhavis la procesoron kaj ĉefmemoron de fruaj komputiloj. Poste la termino estis uzata por distingi tre grandajn komputilojn disde malpli potencaj ("minikomputiloj" aŭ "personaj komputiloj").

Referencoj
----------

1. ↑   IBM preps big iron fiesta. The Register (julio 20, 2005).
2. ↑  Oxford English Dictionary, on -line edition, *mainframe, n*
3. ↑  Ebbers, Mike; W. O’Brien, B. Ogden.  Introduction to the New Mainframe: z/OS Basics (pdf). IBM International Technical Support Organization (2006). Arkivita el la originalo je 2017-07-02. Alirita 2007-06-01.

Vidu ankaŭ
----------

* Kategorio Ĉefkomputilo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Komputilo
* Minikomputilo
* Persona komputilo
* Servilo
* Komputilego

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Mainframe computer en la baza angla Vikipedio.*