recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Kazantipo vidata de supre
**Kazantipo** (ruse *Казантип*, ukraine *Казантип*, krime-tatare *Qazan Tip*) estas kabo kaj malgranda duoninsuleto sur la suda bordo de la Azova Maro, en la nord-orienta parto de la Krimea duoninsulo. Krome, *Kazantipo* estas la nomo de fama elektronik-muzika festivalo, iam aranĝata ĉe la kabo.

Pri la kabo
-----------

La nomo havas tjurkan devenon; en la krime-tatara lingvo *qazan tip* signifas "fundo de kaldrono". La kabo ricevis tian nomon pro sia reliefo — ĝi havas iom rondan formon kaj ĝia centra parto estas relative malalta (20-30 metroj super la marnivelo) kaj estas ĉirkaŭita de montetoj, proksimume 50 metrojn altaj. La proksimuma diametro de la kabo estas 3–4 km.; ĝi disdividas la Kazantipan kaj la Arabatan golfojn de la Azova maro.

Preskaŭ la tuta kabo estas kovrita de stepoj; la bordoj estas plejparte abruptaj kaj kalkoŝtonaj. Ekde la jaro 1998 la teritorio de la kabo estas ŝtata natur-rezervejo de Ukrainio.

Sur la kabo funkcias la Kazantipa lumturo; en la orienta parto de la kabo troviĝas restaĵoj
de antikva loĝloko (proksimume 3a-2a jarcentoj a.K.). Apud la kabo troviĝas la urbo Ŝĉolkino (la urbo de la konstruistoj de la Krimea atomcentralo) kaj la vilaĝo *Misovoje*.

Samnoma festivalo
-----------------

La kabo aparte famiĝis pro la internacia festivalo de elektronika muziko "Respubliko KaZantipo" (ruse *Республика KaZaнтип, Республика Z, КаZантип*, en la ruslingva nomo oni intence skribis la literon *Z* latinskribe kaj majuskle), kiu estis aranĝata ĉi tie inter la jaroj 1993 kaj 1999. En la postaj jaroj la festivalo estis organizata en aliaj lokoj de Krimeo (en 2000 — apud Sudako, ekde la jaro 2001 — apud Eŭpatorio). La festivalo estas opiniata kiel la plej granda elektronik-muzika festivalo, organizata sur la teritorio de eksa Sovetio.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Kazantipo (kabo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Pri la Kazantipa naturrezervejo Arkivigite je 2013-12-07 per la retarkivo Wayback Machine ruse
**Jozefo GUISLAIN** (naskiĝis en Gento, la 2-an de februaro 1797, mortis samurbe la 1-an de aprilo 1860) estis belga kuracisto kaj pioniro de psikiatrio. Kvankam li naskiĝis ene de prestiĝa arkitekta familio, li tamen elektis medicinon studi. Li estis mirinda studento, kiu gajnis plurajn premiojn. Li estis unu el la unuaj studentoj de la Genta Universitato kiu fondiĝis en 1817. Jozefo promociiĝis en 1819 kiel medicina doktoro.

Aparte interesis s-ron Guislain psikaj malsanoj. Estis tiutempe "frenezulaj domoj" en Gento. La kondiĉoj en tiuj karceroj por psikaj malsanuloj estis senhonorigaj ĝis Petro Jozefo Triest tie enkondukis la zorgon.

En 1818 Vilhelmo la 1-a de Nederlando proklamis reĝan decidon reformi la psikiatriajn malsanulejojn. La provinca komisiono de medicino pristudis tiun ĉi decidon kaj en 1821 organizis konkurson pri manieroj plibonigi la kuracadon de la psikaj malsanuloj. Guislain partoprenis en tiu ĉi konkurso kaj gajnis en 1825 premion kun la peto eldoni sian verkon. Tion ĉi li faris; aperis libro kun la titolo *Traité sur l'Aliénation mentale et les Hospices des aliénés*. Verŝajne pro tiu ĉi verko Jozefo ekkonis s-ron Triest kaj post ties rekomendo Guislain estis en 1828 nomumita kiel ĉefa kuracisto de la Genta psika malsanulejoj por kiuj respondecis Triest.

En 1829 Jozefo Guislain kune kun kanoniko Triest verkis internan regularon por la institucioj. Estis la unua fojo ke priskribiĝis kiel humane kaj terapie respondece interagi kun la malsanuloj.

En 1850 li kune kun Edouard Ducpétiaux faris la bazon por leĝo pri la psika zorgo. Tiu ĉi leĝo ĝis 1991 en Belgio restis valida.

En 1833 Guislain publikigis sian bazan verkon *Traité sur les phrénopathies* en kiu li donas superrigardon de ĉio kion li priskribas kiel psikiatro. Per lia triparta verko *Leçons orales sur les phrénopathies* de 1852 li plu-ellaboris sian vidpunkton je la psikaj malsanoj.

En 1835 li estis nomumita profesoro pri fiziologio ĉe la Genta universitato. Intertempe Guislain dum pluraj vojaĝoj faris studojn pri la eventuala konstruo de institucio por psikaj malsanuloj. Li ankaŭ dum mallonga periodo estis membro de la urba konsilantaro de Gento, speciale por povi pli bone defendi siajn ideojn pri la prizorgo de psikaj malsanuloj kaj la konstruo de nova institucio. Li tion sukcese faris, ĉar en 1852 la urba konsilantaro akceptas liajn planojn. En 1857 oni ekuzis la de Guislain planitan institucion.

Guislain mortis la 1-an de aprilo 1860. En 1887 oni inaŭguris statuon de Jozefo Guislain ĉe la strato Begijnhoflaan en Gento. Nuntempe la loko de la iama institucio estas muzeo pri psikaj malsanoj, dediĉita al Guislain.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Jozefo Guislain en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Muzeo d-ro Guislain


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 51322
* GND: 128739436
* LCCN: n2021044734
* VIAF: 54299207
* ISNI: 0000000016849413
* SUDOC: 076739155
* BNF: 134868446
* BPN: 89619672
* NKC: xx0250412
 |



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
La **Tavistock-Instituto pri Homaj Rilatoj** (*TIHR*) (angle ***Tavistock Institute of Human Relations*** estas neprofitocela organizaĵo en Britio. Ĝi esploras en fakoj de sociaj sciencoj kaj fondiĝis en 1947, origine kiel branĉo de la forte psikoanalize influita psikoterapia centro *kliniko Tavistock*.

Historio
--------

Dum la Dua Mondmilito multaj el la psikiatraj kuracistoj kaj psikologoj de la psikoterapiejo *Tavistock Clinic* servis kiel pripsikaj specialistoj en la brita armeo. La faka grupo havis sian centron en la *Milita Propaganda Buroo* (angle *War Propaganda Bureau* en la palaco *Wellington House*, okupiĝis pri konceptoj de laŭeble psike stabilaj kaj bone kunlaborantaj armeaj oficiroj, sed ankaŭ pri konceptoj de milita propagando, spitanta la "propagandan militon" de la reĝimo de Nazia Germanio, kaj disvastigis siajn konceptojn.

Post la milito, la interfaka specialista grupo en 1947 fondis la Tavistock-Instituton pri Homaj Rilatoj (TIHR) kaj pluokupiĝis pri "pacaj" demandoj koncerne la evoluon de
organizaĵoj kaj de sociaj ŝanĝiĝoj.

Inter la fondaj membroj de la instituto estis Elliott Jaques, Henry Dicks, Leonard Browne, Ronald Hargreaves, John Rawlings Rees, Mary Luff, Wilfred Bion kaj Tommy Wilson kiel direktoro. La John D. Rockefeller-fondaĵo en Novjorko finance subtenis la institucion. Pluaj konataj membroj poste aliĝis: John D. Sutherland, John Bowlby, Eric Lansdown Trist kaj Fred Emery.

La aktivaj membroj de la Tavistock-Instituto nuntempe esploras kaj konsultas en fakoj de sociaj sciencoj kaj aplikata psikologio serve al la Eŭropa Unio, diversaj fakoj de la registaro de Britio kaj por privataj mendintoj de servoj. La instituto havas propran libroeldonejon kaj estas posedanto kaj eldonanto de anglalingva internacia periodaĵo pri sociaj sciencoj, nomata *Human Relations*, do "Homaj Rilatoj".

Literaturo
----------

* F. E. Emery, E. L. Trist: *Socio-technical Systems* ["socio-teknikaj sistemoj"]. En: F. E. Emery (eld.): *Systems Thinking* ["pensantaj sistemoj"]. Eldonejo *Penguin Books*, Harmondsworth 1969.
* Eric L. Trist kaj aliaj: *Organizational Choice* ["organiza elekto"]. Eldonejo Tavistock, Londono 1963.
* Eric L. Trist kaj aliaj: *The Social Engagement of Social Science: A Tavistock Anthology* ["La socia engaĝiĝo de sociaj sciencoj"]. Universitato de Pensilvanio, majo 1997. ISBN 0-8122-8194-2

Eksteraj ligiloj
----------------

* oficiala retejo

germane reta informo pri libro de Dr. John Coleman rilate la instituton Arkivigite je 2014-04-09 per la retarkivo Wayback Machine

Referencoj
----------

1. ↑  antologio pri la instituto fare de Eric L. Trist (vidu la literaturan liston)
2. 1 2  instituta retejo, vidita la 2-an de marto 2012

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 477009
* GND: 42416-X
* LCCN: n/50/66959
* VIAF: 157085658
* ISNI: 0000000403950212
* SUDOC: 034954155
* BNF: 125651183
* NKC: nlk20050165568
 |
**Ibb** (arabe ذمار) estas urbo en la sudokcidenta parto de Jemeno. Ĝi situas proksimume duonvoje inter la urboj Sanao kaj Adeno. 

Laŭ la stato de 2013 en la urbo vivis 350 864 loĝantoj. La urbo estas signifa regiona komerca centro, kaj estas la administra centro de samnoma provinco.

Ibb supozeble fondiĝis dum la epoko de la regno Himjaro, en la 1-a jarcento a.K.. La unuaj skribaj dokumentoj pri ekzisto de la urbo tamen datiĝas nur el la 10-a jarcento, kiam la urbo jam plurajn jarcentojn estis islama. Ibb ĉiam estis parto de la karavanaj vojoj inter la urboj Sanao kaj Adeno, kaj post la islama ekspansio multaj islamaj pilgrimantoj pasis la urbon. Dum la epoko de disdivido de Jemeno inter la armeoj de la Osmana Imperio norde kaj de la Brita Imperio sude, Ibb iĝis administra centro de la malnova provinco Taiz kaj en la 1930-aj jaroj iĝis centro de novkreita provinco Ibb.

Kiel en multaj lokoj de Jemeno, en Ibb impresas la granda nombro de historiaj konstruaĵoj, ofte kvar-etaĝaj kun pitoreskaj fenestroj en fasadoj de naturaj ŝtonoj.

* Ibb en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Ibb en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
***Hormigas en la boca*** (Formikoj en la buŝo) estas hispan-kuba drama filmo premierita en 2005 kaj reĝisorita de Mariano Barroso. Stelulis Jorge Perugorría, Ariadna Gil, Eduard Fernández kaj José Luis Gómez, inter aliaj.

Intrigo
-------

**Averto: *La teksto, kiu sekvas, malkaŝas detalojn pri la intrigo de la rakonto.***

La polico kaptas Martín dum ŝtelatako al banko, kaj estas kondamnita al dek jaroj en hispana karcero. Tuj elirinta de prizono, li decidas iri al Kubo serĉe de Julia, sia partnero kiu perfidis lin kaj kiu sukcesis fuĝi de la polico kunportante la rezulton de la ŝtelatako. Sed, en 1958 Havano estas urbo komplika en grava politika tumulto, plenplena je friponoj kaj koruptuloj. Martín tuj konstatis, ke trovi sian iaman partnerinon kaj rekuperi la monon estos pli komplika ol atendite. 

**Averto: *Malkaŝado de la intrigo de la rakonto ĉi tie finiĝas.***

Geaktoraro kaj roluloj
----------------------

* Ariadna Gil kiel Julia
* Eduard Fernández kiel Martín
* Jorge Perugorría kiel Freddy
* José Luis Gómez kiel Dalmau

Eksteraj ligiloj
----------------

* en imdb


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 859622
 |

  

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Hormigas en la boca en la hispana Vikipedio.*
**Sámuel Zsigmondy** [ŝAmuel ĵigmondi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Zsigmondy Sámuel** estis hungara luterana licea instruisto, pastro. Lia plej konata filo estis Vilmos Zsigmondy.

Sámuel Zsigmondy  naskiĝis la 21-an de marto 1788 en Pilis, li mortis la 13-an de aprilo 1833 en Pozsony (nuntempa Bratislavo en Slovakio).

Biografio
---------

Sámuel Zsigmondy frekventis lernejojn laŭvice en sia naskiĝloko, Cegléd, Nagykőrös, Selmecbánya. Inter 1804 kaj 1806 li lernis en Luterana Liceo (Pozsony), poste li estis ĉefamilia edukisto. Li pastriĝis, poste en 1808 li plulernis en Universitato de Wittenberg. Hejmenveninta li denove estis ĉefamilia edukisto, en 1815 li ekinstruis en la menciita liceo. Li instruis logikon, fizikon, juron, grekan kaj hebrean lingvojn, retorikon, poezion, etikon, statistikon, hungaran historion. Lia plej konata lernanto estis Mór Jókai ekde 1835. Li verkis diversajn lernolibrojn.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Inferiae in honorem et memoriam Danielis Stanislaides* (Pozsony, 1823)
* *Grammatica graeca* (Pozsony, 1826)
* *Grammatica Hebraea* (Vieno, 1828)
* *Historia Hungariae* (Pozsony, 1829)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
Blazono de eksa komunumo Säynätsalo
**Säynätsalo** estas eksa komunumo en Meza Finnlando kaj nuna urboparto de Jyväskylä. Ĝi estas konata kiel "insulara urboparto de Jyväskylä." En 1924 Säynätsalo estis apartigita el la komunumo Muurame. En 1993 ĝi estis ligita al urbo Jyväskylä. Post ĝi al fino de la jaro 2008 ĝi estis eksklavo de Jyväskylä, ĉar ĝi ne havis komunan limiton kun aliaj urbopartoj de Jyväskylä. En komuna ligito 2009 fariĝis la komuna limito sed ne terlimito sed nur akvolimito sur Päijänne. La nombro de loĝantoj estas ĉ. 3000. Pli granda parto de areo de Säynätsalo estas akvo ol lando. Ĉefa parto de landareoj de Säynätsalo estas sur insuloj de Päijänne. Loĝo de Säynätsalo situas en insuloj Säynätsalo, Lehtissaari (malsama ol Lehtissaari en pli norda Päijänne) kaj Iso-Mäntysaari, kioj apartenas al Säynätsalo tute, en insulo Muuratsalo, kies norda parto apartenas al Säynätsalo kaj suda parto al Muurame kaj en Kinkovuori, en malgranda sur okcidenta kontinenta strando de Päijänne situanta loĝareo, kio estas konstruita post abolicio de komunumo Säynätsalo.

Eksa komunumdomo de Säynätsalo, planita je Alvar Aalto, estas vere konata vidindaĵo. Tri plej grandaj insuloj estas Muuratsalo, Säynätsalo (ĉefinsulo) kaj Lehtisaari. Säynätsalo estis la plej destenca kaj industria kampara komunumo de Finnlando. Ĝi estis ankaŭ la plej laga komunumo de Finnlando. Pli ol 50 % da areo de Säynätsalo estis laga areo. Ĉiuj loĝantoj de komunumo Säynätsalo loĝis sur insuloj de Päijänne, sed post la komunuma ligito oni konstruis loĝa domoj en malinsula areo de Säynätsalo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Säynätsalo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* www.saynatsalo.fi Arkivigite je 2018-11-30 per la retarkivo Wayback Machine
|  |  |
| --- | --- |
|  Redaktas | **Ĉi tiu artikolo estas redaktata de iu.**

---

Por eviti la riskon de redaktokonflikto, ne redaktu la artikolon. Kontrolu la kronologion kaj forigu la ŝablonon, se necese. |

**Rafael Wenceslao NÚÑEZ Moledo** (Kartaĥeno, 28a de septembro 1825 - samloke, 18a de septembro 1894) estis kolombia advokato, ĵurnalisto, verkisto, politikisto kaj militisto. Li estis prezidento de Kolombio en kvar periodoj: inter 1880 kaj 1882, poste inter 1884 kaj 1886, inter 1887 kaj 1888, fine inter 1892 kaj 1894.​

Historio
--------

Li estis unue membro de la Kolombia Liberala Partio kaj poste estro de la Nacia Partio, dupartia koalicio. Núñez estis laŭnome prezidanto de la lando trifoje, kaj ludis gravan rolon por la politika ascendo de figuroj kiel Miguel Antonio Caro, Carlos Holguín, Eliseo Payán, Francisco Javier Zaldúa, inter aliaj gravuloj. Li ludis gravan rolon ankaŭ por la reveno de la konservativuloj al la povo, en tio kio nomiĝis kiel konservisma hegemonio.

Pese a que era un favorito en la política, era conocido por no gobernar, pues su frágil salud lo obligó en casi todos sus períodos presidenciales a alejarse del cargo y gobernar por medio de un encargado, siendo así el político que más victorias electorales ha logrado en la historia de Colombia.2​

Lideró el movimiento de conservatización del país conocido como la Regeneración, con la cual se terminó el régimen federal de los Estados Unidos de Colombia, la hegemonía liberal radical, y se promulgó la Constitución de Colombia de 1886, de la que fue corredactor junto a Caro y que fue la única carta política colombiana que sobrevivió por tiempo prolongado, llegando a 104 años al momento de su derogación en 1991. También fue el autor de la letra del himno nacional de Colombia, junto con el compositor y cantante lírico italiano Oreste Síndici.

Núñez es considerado por varios factores y diferentes autores como uno de los personajes más influyentes de la historia de Colombia, y específicamente del siglo XIX, junto a Simón Bolívar, Francisco de Paula Santander y Tomás Cipriano de Mosquera.3​
**Beverley** [**be**verli] estas urbo en Britio. Temas pri kampara urbo kun stratbazaro en la province East Riding of Yorkshire (orienta regiono de Jorkŝiro). Ĝi estas la ĉefurbo de la provinco.

Laŭ la stato de 2016 en la urbo vivis 30 831 loĝantoj sur areo de 7,24 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de 4 258 loĝantoj/km².

Ĝi troviĝas 13 kilometroj norde de de la havenurbo Hull kaj ankaŭ 13 kilometroj for de la Ponto Humber.

Ĝi estas tre bonkonata pro la belega katedralo (angle, "minster") kaj la ĉevalkurejo.

Ankaŭ troviĝas tie antikva monaĥejo (Beverley Friary) kaj la bela mezepoka preĝejo de Sankta Maria (angle St. Mary’s), kiu montras ke la urbo estis tre riĉa pro la lankomerco en la 14-a jarcento. Tiam oni taksis Beverley kiel la 11-a plej riĉa urbo en Anglio.

Esperantistoj
-------------

* Tom Dolman

Bildgalerio
-----------

* 
* 
* 
* 

* Beverley en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Beverley en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 23426
* GND: 4572246-8
* LCCN: n83039028
* VIAF: 134902978
* NKC: ge646791
 |
La **metanotiolo** estas la plej simpla de la merkaptanoj
**Merkaptanoj**, aŭ **tioloj** aŭ **tioloalkoholoj**, estas kombinaĵoj organikaj simileblaj al alkoholoj en kiuj la atomo de oksigeno estis anstataŭita per atomo de sulfuro, havantaj, tial, la ĝeneralan formulon R-SH, kie R estas alifata kombinaĵo. Karaktero komuna al preskaŭ ĉiuj merkaptanoj estas emanado de intensa malplaĉa odoro. Simplaj merkaptanoj aldoniĝas al metano kiel "odorigantoj", por povi malkaŝi ĝiajn eventualajn eskapojn.

Sintezo
-------

Merkaptanoj estas sintezitaj traktante halogenidoj aliciklaj per jonoj hidrogena sulfido:
HS− ekscesaj: R-X + HS− → R-SH + X−.

Reakcio
-------

La oksidado de tiolo estas inversigebla procezo kiu fontas al formiĝo de dusulfuroj R-S-S-R: la dusulfura ligo multe gravas en iuj proteinoj: oni vidu ekzemple ke kapharoj estas glataj aŭ ondoformaj pro rezulto de strukturaj ŝanĝiĝoj ŝuldeblaj al dusulfuraj pontoj.

Same kiel la alkoholaĵoj, iliaj anionoj R-S− produktas reakciojn de nukleofila adicio kaj nukleofila anstataŭo, sed la tiolaĵoj estas nukleofiloj pli taŭgaj por certaj celoj, ĉar la pligrandaj dimensioj de la sulfuro kompare kun tiuj de oksigeno konsentas delokigi la negativan elektran ŝargon sur pliampleksa surfaco. Pro la plejbona elektronika distribuo de la tiola jono, tiolaĵoj rezultas pli acidaj ol la respektivaj alkoholoj.

Pro tiu motivigo la merkaptanoj estas pli reakciaj en la nukleofilaj reakcioj. Signifa ekzemplo estas la uzo de **1,2-etanodutiolo** por la protekto de la karbona grupo de aldehidoj kaj ketonoj en la organikaj sintezoj.

Analizo
-------

La merkaptanoj povas esti identigitaj per metodaj spektroanalizoj kiel per Mas-spektrogramo aŭ kromatografio, aŭ per metodoj de la kemia reakcio el kiu devenas kombinaĵoj distingeblaj per kemiaj kaj fizikaj karakteroj.

Kelkaj ekzemploj de tioloj estas:
---------------------------------

* TiometanoloTiometanolo
* EtanotioloEtanotiolo
* PropanotioloPropanotiolo
* IzopropanotioloIzopropanotiolo
* ButanotioloButanotiolo
* 2-Butanotiolo2-Butanotiolo
* t-Butanotiolot-Butanotiolo
* Furanil-metanotioloFuranil-metanotiolo
* Krotila merkaptanoKrotila merkaptano
* TiopentanoloTiopentanolo
* TioizopentanoloTioizopentanolo
* TioheksanoloTioheksanolo
* TioheptanoloTioheptanolo
* TiooktanoloTiooktanolo
* TiodekanoloTiodekanolo
* TiononanoloTiononanolo
* TiofenoTiofeno
* Benzeno merkaptanoBenzeno merkaptano

Referencoj
----------

1. ↑  Merkaptano = kio kaptas Merkuron (hidrargon)
2. ↑  Vd la terminon "tiolo" en Plena Ilustrita Vortaro

Vidu ankaŭ
----------

* Selenio-merkaptanoj
* Acidoj

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rFunkciaj grupoj |
| --- |
| Aldehido  •  Alkano  •  Alkeno  •  Alkilo  •  Alkino  •  Alkilooksida grupo  •  Alkoholo  •  Amido  •  Aminogrupo  •  Benzeno  •  Estero  •  Etero  •  Etila grupo  •  Fenoloj  •  Fosfonata acido  •  Halogenido  •  Hidroksila grupo  •  Izonitrilo  •  Karbeno  •  Karbonila grupo  •  Karboksila grupo  •  Karboksilata acido  •  Ketono  •  Metila grupo  •  Nitrilo  •  Sulfonata acido  •  Tiocianatoj  •  Tioloj  •  Ureo |

 |

* Kategorio Tioloj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| **La 20arondismentojde Parizo** | Blazono de ParizoBlazono de Parizo |

 |
| 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 17 | 18 | 19 |
|   | 8 | 9 | 10 | 11 | 20 |
| 16 | 2 | 3 |
| 1 | 4 | 12 |
|  **Sejno**  |
|   | 7 | 6 | 5 | 13 |
| 15 | 14 |

 |

La **17-a arondismento** (france *XVIIe arrondissement*) estas unu el la dudek arondismentoj de Parizo. Ĝi troviĝas sur la dekstra bordo de Sejno, kaj laŭ la stato de 2021 en la arondismento vivis 164 413 loĝantoj sur areo de 5,67 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de 28 997 loĝantoj/km².

En tiu arondismento situas du tre aktivaj kvartaloj de Parizo: norde etendiĝas la populara kvartalo ĉirkaŭ la placo Clichy. Sude, la areo ĉirkaŭ la *Avenue des Ternes*, kie estas la bazaro *Marché Poncelet*, estas pli haussmannstila.

La 17-a arondismento plie gastigas la *Palacon de kongresoj de Parizo*, kiu estas granda centro por ekspozicioj.

Demografio
----------

| Jaro | Loĝantaro | Denseco(loĝ. por km²) |
| --- | --- | --- |
| 1872 | 101 804 | 17 955 |
| 1954 (kulmino) | 231 987 | 40 922 |
| 1962 | 227 687 | 40 164 |
| 1968 | 210 299 | 37 096 |
| 1975 | 186 293 | 32 862 |
| 1982 | 169 513 | 29 902 |
| 1990 | 161 935 | 28 565 |
| 1999 | 160 860 | 28 375 |

Vidindaĵoj
----------

* Palaco de kongresoj de Parizo kaj Hôtel Hyatt Regency Paris Étoile
* Parko Monceau
* Square des Batignolles
* Marché Poncelet

Ĉefaj stratoj aŭ placoj
-----------------------

* Place de Clichy kaj Avenue de Clichy
* Avenue des Ternes

Esperanto
---------

Esperanto estas konata tie de la jaro 1902, kiam sinjoro Henri de Coppet komencis instrui la lingvon en lernejo (*rue Saint Ferdinand*). La kursanoj poste renkontis en la Café des Entrepreneurs sen fondi asocion. La 26-an de oktobro 1908 okazis oficiala fondo de sekcio de la Federacio Esperantista de la Pariza Regiono kaj la grupo ekde nun kunvenis en la Café de la Gare, 6, place Pereire Fonto: La Dek-Sepa.

La grupo eldonis ekde 1910 modestan revuon kun la titolo La Dek-Sepa monate krom aŭgusto kaj septembro. Ekde la unua numero ĝi havis diversajn anoncojn de lokaj komercistoj, unue en la franca, poste en Esperanto. La revuo estis sendata al ĉiuj aliaj Esperanto-revuoj kaj la ricevitaj ekzempleroj estis uzataj por informi la legantojn.

La numeroj 1910 - 1914 estas videblaj ĉe la aŭstra nacia biblioteko (ÖNB)

Konataj homoj kun ligoj al la arondismento
------------------------------------------

Naskiĝis tie

* Fréhel (1891-1951), breton-devena kantistino

Vidu ankaŭ
----------

* Arondismentoj de Parizo
* Lycée Carnot

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio 17-a arondismento de Parizo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* retejo de la urbdomo de la 17-a arondismento (france)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 140945
* GND: 4452894-2
* VIAF: 150357699
* ISNI: 0000000101014525
* SUDOC: 060770910
* BNF: 11962435b
 |
**Trezoroj Seuso** estas luksa impona servicaro el pura arĝento iam uzita en Panonio, apud Balatono. Ĝi konsistas el kruĉoj, vazoj, ujoj, teleroj kaj similaj.

Nomo de la origina posedinto estis romiana riĉulo Seuso. Lia nomo estas surskribita sur telero, krome Balatono (latine **Pelso**) estas prezentita kaj eĉ surskribita sur telerego. Ĉiuj eroj estas pompaj ĉizistaj majstraĵoj. La valoro estas netaksebla, tamen hungaroj diras, ke ĝi estas pli valora, ol la hungara ora krono.

Onidire la trezoroj estis trovitaj en 1945, kiam germanaj soldatoj kovris ĝin. Ŝajnas, en 1975 juna amatora arkeologo denove trovis ĝin ĉe Kőszárhegy, sed li ne taksis tro alta la trovaĵojn. Li kontaktiĝis kun cigano, kiu supozis la trezorojn nur stano, kaj interesiĝis nur pri la
kupra kaldrono, en kiu la servico troviĝis. Poste la junulo mortis. Laŭ la polica raporto okazis sinmortigo, tamen oni trovis la kadavron pendumita, dume la piedoj tuŝis la teron! Verŝajne okazis murdo kaj la trezoroj malaperis.

Parto de la arkeologiaĵo aperis en la nigra merkato, por kiu tri landoj procesis. Baldaŭ iom da arĝentaĵoj aperis ĉe Sotheby’s (satbi)
komerca firmao. Fine en Nov-Jorko proceso komenciĝis inter 3 landoj kaj la nuna posedanto lordo **Northampton**. Tuj evidentiĝis, ke dokumentoj de Libano estis falsaj. Kroatio opiniis, ke oni trovis la trezorojn en iama domo de prezidanto Tito, sed pruvoj ne okazis. Hungario prezentis pruvetojn, sed ankaŭ tio ne sufiĉis. La juĝisto akceptis tion, ke oni vidis la servicon en Hungario, sed tio ne pruviĝis, ke tion tie oni elfosis. Laŭ la usona juro oni
ne devas pruvi oficialan originon de la havaĵoj. Nun oni gardas ilin en banko, ne estas videbla kaj esplorebla. Hungario pagus tre grandan sumon por la pruvoj, krome por tiuj eroj, kiuj verŝajne
cirkuladas en la nigra merkato.

En la Hungara Nacia Muzeo estas arĝenta tableto (latine quadripus) por teleroj, kiun oni trovis en Kőszárhegy. Dum la proceso oni ne okupiĝis pri tio, ĉu la tableto kaj la servicoj estas identaj.

En 2014 Hungario aĉetis la rajton por gardado pri duono de la trezoroj, sekve ili estas videblaj en Hungario. La ceteraj trezoroj restis plu eksterlande.

Fontoj
------

* hungare Regisegapro.hu - érdekességek a régiségek világából (Regisegapro.hu - kuriozaĵoj el la mondo de antikvaĵoj)

* Kategorio Trezoroj Seuso en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Resorbado** (de la latina verbo *resorbere* 'gluti'; respektive la koncerna substantivo *resorptio* 'glutado') rilatas al la sorbado de substancoj en biologiaj sistemoj. Konkrete, la esperanta sufikso re- kompreneble indikas, ke temas pri ripeta ago, respektive pri denova enpreno de substancoj en biologian sistemon, kiu jam antaŭ iam estis tie. En homoj kaj vertebruloj, tio rilatas precipe al la sorbado de substancoj el la nutraĵa pulpo en la intestaro dum digestado (ekzemple, eroj de nutraĵoj, kiel karbonhidratoj, proteinoj kaj grasoj, vitaminoj, mineralaj substancoj, akvo, medikamentoj, toksinoj kaj aliaj).

En homoj, sorbado per epitelioj estas de granda graveco, precipe en la maldika intesto. Por iuj substancoj (ekz. ungventoj kaj kontaktaj venenoj) sorbado povas okazi ankaŭ tra la haŭto.

Referencoj
----------

1. ↑  artikolo *resorbado* en la Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto (PIV), eldono de 2020, reta versio
2. ↑  artikolo *Resorption*, "resorbado", en la germanlingva faka vortaro *Römpp Lexikon Chemie*
**Ermont** estas franca komunumo kaj pariza ĉirkaŭurbo, lokita en la departemento Val-d'Oise kaj en la regiono Francilio. 

Laŭ la stato de 2021 en la komunumo vivis 28 987 loĝantoj sur areo de 4,16 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de 6 968 loĝantoj/km².

La nomo de la urbo devenas de la gaŭla-romia vorto *Ermedon*.

Geografio
---------

La komunumo situas kore de la valo de Montmorency, proksimume 15 kilometrojn nordokcidente de Parizo. Ĝi havas landlimojn kun la komunumoj Eaubonne, Sannois, Franconville, Le Plessis-Bouchard, Saint-Leu-la-Forêt kaj Saint-Prix.

Vidindaĵoj
----------

La **preĝejo Saint-Flaive** estis konstruita en 1886 kaj 1887, sur la loko de malaperinta mezepoka preĝejo de la 11-a jarcento, kiu fariĝis tro uzdifektita. La urbodomo estas kastelo, kiu estis starigita inter 1868 kaj 1870 : ĝi unue apartenis al la urbestro Benjamin Blanchard, kaj estis sekve akirita de la komunumo je la 30-a de julio 1932.

Ekzistas cetere **muzeo de la popolaj artoj kaj tradicioj** ene de la eksaj komunumaj metiejoj. La kolekto de la muzeo rememorigas la agrikulturan kaj vinokulturan estintecon de Ermont.

Partneraj urboj
---------------

Inter la partneraj urboj de Ermont estas inter alie

* **Lampertheim** en Hesio (Germanio)

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Val-d'Oise
* Listo de urboj de Francio
* Ermont - Eaubonne (stacidomo)
* Ermont-Halte (stacidomo)
* Gros Noyer - Saint-Prix (stacidomo)
* Cernay (Val-d'Oise) (stacidomo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo

Urbodomo de Ermont
Koordinatoj mankas! Bonvolu kunhelpi.

**Mahadevapura,** estas urbego kaj municipo en suda Barato, en subŝtato Karnatako, en distrikto de Bengaluro. Ĝi estas antaŭurbo kaj navedurbo de Bengaluro.

Stacio de metroo en Mahadevapura

Demografio
----------

Mahadevapura en 2011 havis 226 847 (laŭ hispana Vikipedio) da loĝantoj kun legopovo 73% (en 2001), pli alta, ol la meza landa averaĝo.

Geografio
---------

Mahadevapura situas en montaro 893 m super la marnivelo. Subŝtata kaj distrikta sidejo Bengaluro troviĝas 14, Kolar 49, Tumakuru 76, Mumbajo 845, Kolkato 1551, tutlanda ĉefurbo Delhio 1740 kilometrojn (aere) .

Historio
--------

Historio de Mahadevapura dum la historio ligiĝis ĉiam al la proksima Bengaluro.

Ekonomio
--------

Mahadevapura fariĝis grava informa teknologio-centro en la komenciĝanta 21-a jarcento. La urbego enhavas plurajn signifajn kompaniojn. Gravas ankaŭ la komercado.

Lingvoj
-------

La oficiala lingvo estas la kanara, sed pro la altnivela ekonomio oni multe uzas ankaŭ la anglan.
**Zacatecas** [sakaTEkas] (esperantigite **Zakateko** ) estas federacia subŝtato en la nordo de Meksiko.
Ĝi havas tre neregulan formon kun longa landlimo, kiu tuŝas ok aliajn provincojn:
Coahuila, San Luis Potosí, Aguascalientes, Jalisco, Durango, Nayarit, Nuevo León. Guanajuato.
(La limo al Nayarit tamen longas nur kelkajn kilometrojn, kaj tiuj al Nuevo Leon kaj Guanajuato estas nur "kvarlandaj punktoj".)

La provinco situas en la centra altebenaĵa parto de la lando kaj havas mezan altecon de pli ol 2 000 metroj super marnivelo.
Iam ĝia tuta ekonomio baziĝis sur la minado de arĝento, poste ankaŭ kupro, kaj ĉiuj signifaj urboj ekestis ĉe minejoj.

La kodo de la provinco laŭ ISO 3166-2:MX estas "MX-ZAC". Ĝi havas 58 komunumojn (municipojn) (Vidu ankaŭ la liston de komunumoj en Zacatecas), areon de ĉirkaŭ 73 000 km² kaj loĝantaron de 1,4 milionoj. Ĝia ĉefurbo same nomiĝas Zacatecas.

Notoj
-----

1. ↑   Meksikaj loknomoj

Vidu ankaŭ
----------

* Bolanjoso
* Meksika Altebenaĵo
* Ĉiuaŭa Dezerto

Eksteraj ligiloj
----------------

* Zacatecas en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Zacatecas en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo Arkivigite je 2005-12-07 per la retarkivo Wayback Machine

Meksika flago
Federaciaj subŝtatoj de Meksiko

Aguascalientes |
Baja California |
Baja California Sur |
Campeche |
Chiapas |
Chihuahua |
Coahuila |
Colima |
Durango |
Guanajuato |
Guerrero |
Hidalgo |
Jalisco |
Jukatanio |
Estado de México |
Michoacán |
Morelos |
Nayarit |
Nuevo León |
Oaxaca |
Puebla |
Querétaro |
Quintana Roo |
San Luis Potosí |
Sinaloa |
Sonora |
Tabasco |
Tamaulipas |
Tlaxcala |
Veracruz |
Zacatecas
  
  
Federacia Distrikto (Distrito Federal)

 

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 32369
* GND: 4227663-9
* LCCN: n80150010
* VIAF: 145419379
* BNF: 12243158x
* NKC: ge602989
 |
***Don Juan*** estas franclingva filmo de 1998 reĝisorita kaj verkita de Jacques Weber, ĉefrolulita de Weber mem, kun Michel Boujenah, Penélope Cruz kaj Emmanuelle Béart. La scenaro estas bazita sur la teatraĵo *Dom Juan ou le Festin de Pierre* de Molière.

Intrigo
-------

**Averto: *La teksto, kiu sekvas, malkaŝas detalojn pri la intrigo de la rakonto.***

En Hispanio meze de la 17-a jarcento. Serio de sangelverŝaj militoj ruinigis la landon. La nobela Don Juan kaj liaj servistoj Sganarelle kaj La Violette trairas kampare ĉevalrajde, persekutitaj de la fratoj Alonse kaj Carlos, kiuj celas revenĝon pro insulto al la honoro de ilia fratino, Doña Elvire. Don Juan seksallogas du junulinojn, nome Mathurine kaj Charlotte, kiuj luktas inter si por konkeri lian koron. Finfine, Don Juan renkontas kun siaj gepatroj kaj pentas pri siaj pasintaj pekoj. 

**Averto: *Malkaŝado de la intrigo de la rakonto ĉi tie finiĝas.***

Geaktoraro kaj roluloj
----------------------

* Jacques Weber kiel Don Juan
* Michel Boujenah kiel Sganarelle
* Emmanuelle Beart kiel Elvire
* Penélope Cruz kiel Mathurine
* Ariadna Gil kiel Charlotte
* Denis Lavant kiel Pierrot
* Michael Lonsdale kiel Don Luis
* Jacques Frantz kiel Don Alonse
* Pierre Gérard kiel Carlos
* Arnaud Bedouët kiel La Violette
* Philippe Khorsand kiel Monsieur Dimanche
* Lucas Uranga kiel Gossiper
* Pedro Casablanc kiel Lucas
* Claudia Gravy kiel la patrino de Don Juan
* Xavier Thiam kiel La Ramée

Eksteraj ligiloj
----------------

* en imdb

  

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Don Juan (película de 1998) en la hispana Vikipedio.*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 860145
 |
Koordinatoj: 55° 07′ 16″ N 03° 21′ 19″ U﻿ / ﻿55.12111 °N, 3.35528 °U﻿ / 55.12111; -3.35528 (mapo)

**Lockerbie** (gaele: *Logarbaidh*), estas urbeto en la skota distrikto *Dumfries kaj Galloway*. Ĝi situas en sud-okcidenta Skotlando, ĉirkaŭ 120 kilometrojn sud-okcidente de Glasgow, 32 kilometrojn malproksime de la landlimo al Anglio. 

Laŭ la stato de 2016 en la urbo vivis 4 240 loĝantoj.

Eksplodo-Atenco de Lockerbie
----------------------------

En 1988, la 21-an de decembro, okazis super Lockerbie eksplodo-atenco fare de libiaj teroristoj. Mortis 259 homoj, kiuj estis en la aviadilo, kaj 11 homoj en la urbeto, kiujn trafis eksplodantaj aviadil-partoj.

La "ĝardeno de la memoroj" en la tombejo de Lockerbie memorigas la katastrofon.

Sub la premo de la Konsilio de Sekureco de Unuiĝintaj Nacioj, Libio, kiu tamen insistis pri juĝado ne en Skotio, sed en alia lando, transdonis du agentojn de la libia Sekreta servo al nederlanda kortumo en Hago, kie en 1999 kondamniĝis unu el la du imputitoj, Abdelbasset Ali Mohmet al-Megrahi. En 2010 la ministro pri justico en la skota registaro liberigis lin pro la fakto ke kuracistoj opiniis, ke Megrahi baldaŭ mortos pro prostata kancero. Restas duboj inter iuj politikistoj kaj iuj parencoj de la viktimoj pri iuj atestaĵoj kiuj kondukis al la kondamniĝo de Megrahi.

Historio
--------

Lockerbie
La viktimoj de la atenco
Kvankam la urbo estas mondfama pro tiu katastrofo, Lockerbie havas longan historion. Certe ĝi ekzistis depost la periodo de vikinga influo en ĉi tiu regiono de Skotlando ekde la jaro 900 de nia epoko. La nomo signifas "la vilaĝo de Loki" en la antikva norena lingvo, kaj ĝi unue menciatas en skribaj rekordoj kiel *Lokardebi* en 1306. Romiaepokaj restaĵoj tuj okcidente de la urbo sugestas, ke ĝiaj originoj estas tamen multe pli fruaj. Ekde la 18a jarcento komenciĝis granda kresko de la signifeco de la urbo kiel komunikad-centro, unue sur la ĉefa kaleŝvojo inter Londono kaj Glasgovo, kaj pli poste kiel fervoja halto sur tiu grava linio. Alia potenca elemento en la ekonomio de Lockerbie ankaŭ depost tiu tempo estis kiel merkatejo por ŝafidoj. En suna tago, la ruĝaj ŝtonoj de la imponaj 19a-jarcentaj konstruaĵoj de la centro de la urbo buntigas la aspekton de la centro de la urbo, kaj ĉirkaŭe estas aparte bela pejzaĝo.

Esperantaj Eventoj en Lockerbie
-------------------------------

* En junio de 2011 la 106a Skota Kongreso de Esperanto okazis en Lockerbie.
* En 30a de novembro 2017 la Esperanto-Asocio de Skotlando festis sabatrondon en la King's Arms Hotel, Lockerbie.
Antaŭa ĉefepiskopa palaco ĉe Maidstone
Situo
**Maidstone** estas urbo en Kent, Anglio. Laŭ la stato de 2021 en la urbo vivis 176 700 loĝantoj sur areo de 25,45 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de 6 943 loĝantoj/km². Tra la urbocentro fluas Rivero Medway.

La loko estis loĝata ekde la neolitiko, kaj proksime al la nuna urbo arkeologoj trovis du romiajn vilaojn kaj aliajn romiajn restaĵojn.

En 1146 apud la urbo konstruiĝis cistercia abatejo kiun incendio detruis en 1538. Dum la 13-a jarcento bienisto donis palacon al la ĉefepiskopoj de Canterbury: la originala konstruaĵo ruiniĝis kaj la nuna palaco nun servas kiel oficoj de la loka registaro kie registriĝas naskoj, mortoj kaj geedziĝoj.

La 1-an de junio 1648, dum la angla enlanda milito, okazis batalo. Parlamenta armeo venkis subtenantojn de Karlo la 1-a (Anglio) kiuj estis okupintaj la urbon.

Ekde 1797 situas armea kazerno ĉe Maidstone. Dum la unua mondmilito proksime al Maidstone situis flughaveno de la mararmeo: dum la dua mondmilito la flughaveno servis la aerarmeon.

* Maidstone en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Maidstone en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 302414
* GND: 4508014-8
* LCCN: n82020261
* VIAF: 151287843
 |
**Zoltán Szabó** [sabO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szabó Zoltán** estas hungara politikisto, parlamentano, matematikisto, altlerneja instruisto.

Zoltán Szabó naskiĝis la 4-an de novembro 1955 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Zoltán Szabó maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo en 1874, poste li estis soldato jaron. Li akiris matematikistan diplomon en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 1980. Post la diplomo li samloke estis asistanto kaj en 1983 li doktoriĝis. En 1989 li atingis la instruan rangon lektoro. Jam en 1977 li estis membro de la Hungara Socialista Laborista Partio, depost fino de la socialismo li apartenis al la Hungara Socialista Partio. En 1994 li estis elektita parlamenta deputito, sed en la sekva jaro li estis vicministro pri edukado. Iom poste li aliĝis al nova partio de Ferenc Gyurcsány. Li havas edzinon, kiu naskis 3 gefilojn en 1979, 1982 kaj 1983.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 669962
 |
*La enlanda formo de tiu ĉi persona nomo estas **Eötvös Péter**. Tiu ĉi artikolo uzas la okcidentan ordon de la nomo.*

---

**EÖTVÖS Péter** ['peːtɛr ˈøtvøʃ] estis hungara komponisto, dirigento altlerneja instruisto. Li estis naskita la 2-an de januaro 1944 en Hungario en Székelyudvarhely (nun en Rumanio) kaj mortis la 24-an de marto 2024. Lia edzino estis Piroska Molnár.

Biografio
---------

Péter Eötvös diplomitiĝis kiel komponisto en la Muzikarta Altlernejo Ferenc Liszt de Budapeŝto. Li estis muzika gvidanto de Gaja Teatro, sed tiutempe li multe komponadis muzikaĵojn por filmoj. En 1966 li studis dirigentadon en Kolonjo, poste li laboris precipe eksterlande. Kiel dirigento kaj komponisto li fariĝis konata en okcidenta Eŭropo dum la sepdekaj jaroj. En 2004 li revenis al Hungario. Li estas rekonata plenumanto de muziko de la 20-a jarcento. Per siaj elektronikaj komponaĵoj li havigis al si mondfamon. En 2002 kaj 2024 li ricevis premion Kossuth, pli frue kaj poste aliajn premiojn. Li edziĝis trifoje, la unuaj 2 edzinoj naskis unufoje.

Liaj operoj
-----------

* *Három nővér*, 1998
* *A balkon*, 2001–2002
* *Angyalok Amerikában*, 2002-2004
* *Szerelemről és más démonokról*, 2007
* *Lady Sarashina*, 2007
* *Az ördög tragédiája*, 2010
* *Paradise reloaded (Lilith)* 2013

Elektitaj disĉiploj
-------------------

* Gergely Vajda

Fontoj
------

* Oficiala retpaĝo angle

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Péter Eötvös en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Peter Eötvös: Love and other Demons (2007) 1/2
* Peter Eötvös: Love and other Demons (2007) 2/2


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 68280
* GND: 123561949
* LCCN: n84181304
* VIAF: 42025155
* ISNI: 0000000110591965
* LIBRIS: 310220
* SUDOC: 080785735
* BNF: 13893677s
* MBA: bc807a53-e825-4452-960e-3c87e3bc95f7
* NLA: 35805608
* BIBSYS: 1070041
* NKC: xx0016097
 |
**Kristóf Weber** [kriŝtOf veber], laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj kun plennome **Weber Kristóf János** estas hungara komponisto, kontrabasisto, muzikkritikisto, altlerneja instruisto. Lia nomo eksterlande estas *Kristof J. Weber*.
Kristóf Weber  naskiĝis la 11-an de aŭgusto 1959 en Pécs.

Biografio
---------

Kristóf Weber frekventis artan mezlernejon en sia naskiĝurbo inter 1973-1979, kie li studis kontrabason. En la sekvaj jaroj li estis memlernanto, nur en 1984 li studis en Darmstadt. Inter 1985-1990 li estis asistanto aŭ privata disĉiplo de László Vidovszky. Tiutempe liaj muzikaj kritikoj ofte aperis en gazetoj. En 1988 li partoprenis en kurso de Witold Lutosławski en Wrocław. Depost 1990 li estis profesia komponisto, plej ofte li komponadis filmajn kaj teatrajn muzikojn. En 1993 li edziĝis, baldaŭ 2 gefiloj naskiĝis. En 2014 li ekinstruis en Universitato de Pécs. Li ricevis 4 premiojn inter 1994-2006.

Elektitaj komponaĵoj
--------------------

* Stabat Mater (1977, por gea koruso)
* Gyászzene Güth János emlékére (1989, por ĉambra muziko)
* Decens darabok (1995, por piano)
* Az ólomkatona története (2002, fabelopero laŭ Andersen)
* Igyunk itt (2010, por zimbalono)

Liaj libroj
-----------

* Beszélgetések a zenéről (1997, kun László Vidovszky)
* Alkalmazott zene (2005, studenta lernolibro)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto

Referencoj
----------

1. ↑  !

* Kategorio Kristóf Weber en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 650051
 |
**Ricardo FRANCO** (Madrido, 24-a de majo 1949 - Madrido, 20-a de majo 1998) estis hispana reĝisoro, scenaristo, aktoro kaj produktoro. 

Li estis kuzo de la verkisto Javier Marías kaj nevo de la kinreĝisoro Jesús Franco, de la verkistino Dolores Franco Manera kaj de la filozofo Julián Marías. 

Li famiĝis per *Pascual Duarte*, bazita sur la novelo de Camilo José Cela La familio de Pascual Duarte, produktorita de Elías Querejeta. Tiu filmo havigis la premion al la plej bona aktoro en la Festivalo de Cannes de 1976 por José Luis Gómez kaj la premion al la plej bona fotografio de la *Círculo de Escritores Cinematográficos* samjare.

Dum la 1990-aj jaroj, jam malsana, faris la plej bonkvanlitajn filmojn, kiel *La buena estrella* (La bona stelo), kiu ricevis kvin Goya-premiojn kaj du premiojn Ondas, krom esti elektita por la fako *Una cierta mirada* de la Festivalo de Cannes. 

Krome li laboris por televidaj serioj, dokumentaj filmoj, publikigis poemaron, verkis kantojn ĉefe por la grupo Tam Tam Go!, kaj mortis nur kvar tagojn antaŭ iĝi 49-jaraĝa pro koratako, nefininte sian postmortan verkon, *Lágrimas negras*.

Filmoj
------

* El sueño de Tánger, 1991
* La buena estrella, 1997
* Lágrimas negras, 1999

  

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Ricardo Franco en la hispana Vikipedio.*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 838041
* GND: 119475103
* LCCN: n79084745
* VIAF: 103212990
* ISNI: 0000000120967794, 0000000355599404
* SUDOC: 097900214
* BNF: 140536004
* BNE: XX1635692
 |
**Termen** estas komunumo en la distrikto Brigo en Kantono Valezo, Svislando. Ĝi havis 863 loĝantojn je la 31-a de decembro 2012.

Geografio
---------

La komunumo Termen situas en Supra Valezo ĉe la sudorienta flanko de la rivero Rodano kaj etendiĝas al la Valezaj Alpoj. La vilaĝo Termen situas proksimume 150 metroj super la valfundo ĉe la monta deklivo. Al la komunumo apartenas krome la setlejoj Hasel ĉe la kantona ĉefvojo n-ro 9 kaj Salzgäbä kaj la skiloko Rosswald. 

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 18,73 km², de kiuj 24,6% estas kovritaj de arbaro, 45,5% servas por agrikulturo kaj 3,3% por setlado.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Termen limas en nordo al Mörel-Filet, en nordoriento al Grengiols, en oriento al Bister, en sudo al Ried-Brig, en sudokcidento al Brig-Glis, en okcidento al Naters, en nordokcidento al Bitsch, kaj en nordnordokcidento al Riederalp.

Trafiko
-------

Tra Termen pasas la kantona ĉefvojo n-ro 9, kiu kondukas al la Sempiono-Pasejo. Pere de la poŝtaŭtolinio de Ried-Brig al Brigo la komunumo estas konektita al la publika transportreto.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Termen datiĝas el la jaro 1201 kiel *terman*. Diversaj trovaĵoj privas, ke la teritorio de Termen jam antaŭ Kristo estis loĝata de keltoj. La vilaĝo posedas civitaj statutoj el la 16-a jarcento. En la jaro 1646 estis fiksitaj la limoj inter Termen kaj Ried. En la cicitaj militoj de la Helveta Revolucio en 1799 estis bruligita la komunuma domo de francaj trupoj.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: Reta mapo 1:20000 de Swisstopo[*rompita ligilo*]
2. ↑  Fonto: Komunumdatumoj de la retejo de la Svisa Federacia Oficejo pri Statistiko, retejo konsultita la 5-an de novembro 2011
3. ↑  *Bernard Truffer*: *Termen* en *Historia Leksikono de Svislando* (2012-08-15)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Termen en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Termen

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Termen** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Brigo |
| --- |
| **Brig-Glis**  •  Eggerberg  •  Naters  •  Ried-Brig  •  Sempiono  •  Termen  •  Zwischbergen |  |

 |


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 447337
* LCCN: n2004044723
* VIAF: 138577989
* BNF: 16769034x
 |
**Ŝtonaj biblioj** nomiĝas figuraj dekoracioj ĉe la ekstera flanko de kelkaj romanikaj preĝejoj. Ilin disvolvus proksimume 1100 francaj ŝtontajlistoj. Ekzemplo el la tempo proksimume 1210 troviĝas ĉe la orientaj absidoj de la paroĥopreĝejoj en Aŭstrujo (vd. malsupre).

Tiu ĉi tipe alt- kaj malfruromanika arta formo konformas kun la celo de la biblio por malriĉuloj el la gotika epoko. Ĝia detaloabundeco kaj la ofte strangaj figuroj treege konstrastas la pli malinvitemajn murmasojn de romanika arĥitekturo kaj mistikan malhelecon de ties internoj.

Plastikaj bildoprogramoj troviĝas plejofte ĉe la portaloj kaj kelkaj kapiteloj, ĉe konzolokapoj de kelkaj sudaj kaj okcidentaj frontoj same kiel dise ĉe la orienta absido, do ĉe la ekstera muro de la altarejo. Arĥitekturo kaj plastiko interrilatas, se ili aperas aŭ ornamentaj aŭ ordigitaj laŭ bibliaj temoj (aparte Malnova Testamento kaj Kreo).

Skulptaĵoj ĉe la absido de Schöngrabern
---------------------------------------

* Absido de Schöngrabern, sudorienta flankoAbsido de Schöngrabern, sudorienta flanko
* Detalo: Adamo kaj EvaDetalo: Adamo kaj Eva
* Kaino kaj HabeloKaino kaj Habelo
* Lukto de Davido(?) kun la leonoLukto de Davido(?) kun la leono
* Norda flanko: parte ne klarigeblaNorda flanko: parte ne klarigebla

La teologi-pedagogia intenco de la figuraj sinsekvoj ne estas pretervidebla por rigardanto, tamen la densa simbolaro por niatempanoj ofte estas malfacile interpretebla kaj komprenebla. Tio koncernas aparte regionajn, ekzotajn aŭ antikvomitarajn aldonaĵojn (vidu bildon supre dekstre), dum kiam la ofte aperanta temo de Adamo kaj Eva kaj de la unua viktimo kaj fratomurdo (meza bildo) ankaŭ nuntempe estas bone interpretebla.

Skulptaĵoj ĉe la preĝejo de Vouvant
-----------------------------------

Similaj, sed ankaŭ multaj nebibliaj motivoj troviĝas ankaŭ ĉe la eksteran arkoj kaj kapiteloj de la romanika preĝejo de Vouvant (Francujo):

* Kapiteloj sub la arkivoltojKapiteloj sub la arkivoltoj
* DetaloDetalo
* Granda arkivolto, sekcio, mezaGranda arkivolto, sekcio, meza
* Granda arkivolto, detaloGranda arkivolto, detalo

Arto, medito kaj kredo
----------------------

La motivoj por la romanikaj skulptistoj, krei tiajn elspezajn dekoraciojn kaj *ŝtonajn bibliojn*, estas ja pluropa: kontrasti la mistikajn internojn per arte plaĉaj eksteraj muroj, instigi rigardantoj al meditado kaj ekigi impulsojn por la kredo.

Foje en la bibliaj cikloj estas plektitaj zodiakoj, ĉar tiam astrologio en superstiĉa mezepoko validis kiel scienco. Ankaŭ troveblas skulptotemoj de malamo kaj milito same kiel enigmaj estaĵoj (fablobestoj, drakecaj aŭ serpentecaj monstroj ktp.) samkiel bizaraj, ankaŭ timigaj vizaĝoj. Kombine kun kredomotivoj ili devis atentigi la rigardantojn, ke ĉio okazantaĵo sur la mondo havas sian komencon kaj finon en la Dia mano.