**Jurisprudenco** konsistas el la juĝdecidoj de la ŝtataj supraj juĝejoj, de internaciaj juĝejoj (ekz. la Eŭropa Kortumo pri Homaj Rajtoj), ankaŭ de apelaciaj kortumoj kaj de tribunaloj.

Jurisprudenco en la jursistemo *common law*
-------------------------------------------

En la landoj kun la jursistemo *common law* jurisprudenco (angle: *case law*, regularo fontanta el la procesoj kaj juĝdecidoj) havas tre gravan rolon: la juĝdecidoj de la apelaciaj kortumoj devigas la malsuperajn juĝejojn apliki saman solvon por aliaj juĝaferoj, ili devigas ech siajn kortumojn-aŭtorojn (regulo de precedenco, alinome regulo *stare decisis*).

Jurisprudenco en la jursistemo kodeksa (romĝermana)
---------------------------------------------------

En la landoj kun la jursistemo romĝermana oni malemas agnoski, ke iun juron kreas ne la leĝfaranto sed la juĝejoj. Tiel ekz. en sia artikolo 5 la franca civila kodekso malpermesas la juĝdecidojn-leĝojn: decido de juĝejo ne rajtas fiksi porĉiaman solvon por iu jurdemando, ĝi validas por nur la juĝita afero. Sekve en Francio la solvo alprenita de la kasacia kortumo en juĝafero neniel kaj neniom devigos la apelaciajn kortumojn kaj la tribunalojn verdikti same en similaj juĝaferoj.

Tamen malgraŭ tiu malpermeso la decidojn de la supraj juĝejoj (supra kortumo, kasacia kortumo...) -- precipe la en justicaj gazetoj eldonitajn decidojn -- ĝenerale sekvas la malsuperaj juĝejoj por eviti multiĝon de la jurkontestoj kontraŭ iliaj decidoj i.a. antaŭ kasaciaj kortumoj. Tiel jurisprudenco povas esti rigardata kiel kutimo (ne jurkutimo deviga) de juĝo fare de la juĝejoj. Kvankam ĝi estas neniel normofara, praktike ĝi estas alia jurfonto same kiel doktrino ekzemple.

Kiam iu sama juĝokutimo ekzistas jam de longa tempo, tiam oni parolas pri "konstanta jurisprudenco" -- simile al la regulo *quieta non movere* (kvieton ne rompi) de la angla-usona jursistemo.

Male povas okazi "jurisprudenca forturno", t.e. ŝanĝo en la interpreto de juraĵo precipe fare de la supraj juĝejoj; sed tia ŝanĝo ofte estas nefacile rimarkebla kaj antaŭvidebla... Jurisprudenca forturno povas rezulti ankaŭ el nova interpretemo de malsuperaj juĝejoj, kiun la supraj juĝejoj sankcias okaze de siaj propraj verdiktoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Jurfilozofio
* Konstitucia juro

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rJuro |
| --- |
| Kernaj temoj | 
* Administracia juro \* Delikto \* Egaljusteco \* Publika internacia juro \* Juro pri obligacioj \* Konstitucia juro \* Kontrakto \* Leĝa procezo \*\* Civila leĝoprocezo \*\* Krima leĝoprocezo \*\* Milita leĝprozedo \* Poseda juro \* Pruveco \* Publika juro \* Puna juro \* Restituado \* Statuta leĝo
 | Vekto de Justeco |
| Aliaj temoj | 
* Aerokosma juro \* Amaskomunikila juro \* Aviada juro \* Banka juro \* Bankroto \* Enmigrada juro \* Familia juro \* Fideikomisa juro \* Fiska juro \* Homaj rajtoj \* Informila juro \* Intelekta propraĵo \* Internacia krimjuro \* Juro pri energio \* Juro pri kompanioj \* Komerca juro \* Konflikto de leĝoj \* Konkurenca juro \* Konsumanta protektado \* Labora juro \* Maljusta riĉigado \* Mara juro \* Produktanta respondeco \* Regulado de financoj \* Publiksana juro \* Sporta juro \* Testamento \* Vivmedia juro \* Voĉdona juro
 |
| Fontoj de juro | 
* Antecedento \*\* Jurisprudenco \* Dekreto \*\* Edikto \*\* Plenuma ordono \* Delegata leĝdono \*\* Reglamenta povo \* Konstitucio \* Kutimo \* Statuto
 |
|  | 
* Civila kodekso \* Ĉina juro \* Juda leĝo \* Kadrojuro \* Kanona juro \* Romia juro \* Rusia juro \* Statuta leĝo \* Somalia leĝo \* Ŝario
 |
| Leĝaj normoj | 
* Analiza studo de leĝo \* Ekonomika analizo de leĝo \* Historio de juro \* Internacia leĝaj normoj \* Jura sociologio \* Jurisprudenco \* Kompara leĝo
 |
| * **Kategorio**
* **Listo de juraj terminoj**
* **Portalo**
 |

 |


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Juro |