recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
trajno el la serio 2000, "St. Moritz" ĉe la stacio Odawara en 2006
La **Montara Fervoja Linio Hakone** estas montara fervojo en Japanio, kies firmao apartenas al la Grupo Odakyu kaj posedas ankaŭ la Kablotramon Hakone.

La unua parto de la linio inter la stacidomo Odawara kaj la stacidomo Hakone-Yumoto komencis operacii en 1919, kaj al la nuna fin-stacio Gōra ĝi atingis en 1930.

Depost 2006, sole trajnoj de la linio Odakyū veturas sur la antaŭe tri-rela unika sekcio inter la stacio Odawara kaj la stacio Hakone-Yumoto. El la fin-stacio Gora turistoj povas kontinui sian itineron plue supren per la Kablotramo Hakone.

La speciale ekipitaj trajnoj de la **Montara Fervoja Linio Hakone** kapablas supren veturi eĉ 1 metron vertikale po ĉiuj 12.5 metroj da horizonta distanco sur maksimume 8-procenta deklivo. Ĉar la linio transpasas la Nacian Parkon de Fuji-Hakone-Izu, oni atenteme elektis ĝian itineron por ke la ĉirkaŭaj naturaj scenejoj estu nur minimune damaĝitaj. Pro la malfacilaj vetur-kondiĉoj la linio havas tri zigzagtrakojn survoje de deklivo por traveturi la plej penajn itinerojn.

Priskribo
---------

vagonaro de la serio 3000 sur 8-procenta deklivo proksime de la stacidomo Hakone-Yumoto (direkte al Tōnosawa)
sekcio de tri-rela trako ĉe la stacio Iriuda
* Longeco de la linio : 15 km
* ŝpuro:
	+ Odawara - Iriuda: 1,067 mm
	+ Iriuda - Hakone-Yumoto: 1067mm kaj 1435mm (tri-rela trako)
	+ Hakone-Yumoto - Gōra: 1435mm
* Staci(dom)oj: 11 (fin-stacidomo inkluzivita)
* Trako: unuopa
* Movforto:
	+ Odawara - Hakone-Yumoto: 1,500 V DC
	+ Hakone-Yumoto - Gōra: 750 V DC
* Konektoj kun aliaj fervojaj linioj:
	+ ĉe la stacidomo Odawara:
		- Linio Odakyu-Odawara
		- Linio Tōkaidō, Linio Shōnan-Shinjuku
		- Tōkaidō-Ŝinkanseno(Shinkansen)
		- Linio Daiyuzan de Fervojo Izu-Hakone
	+ ĉe la stacio Gōra:
		- Montra Kablotramo Hakone
* La stacidomo Hakone-Yumoto estas la starta punkto por ĉiuj trajnoj de la **Montara Fervoja Linio Hakone**.
* Sur la sekcio inter Odawara kaj Hakone-Yumoto veturadas la luksa ekspreso trajno "Romancecar" de Odakyu el Shinjuku(Ŝinĝuku) kaj lokaj trajnoj de Odakyu.
* La vagonaroj de la **Montara Fervoja Linio de Hakone** haltas ĉe tri stacioj, kiuj malhavas pasaĝeran kajon.
* Estas tri zigzagtrakoj: Deyama, Ōhiradai, kaj Kami-Ōhiradai.
* Traveturo inter Odawara kaj Gōra daŭras ĉirkaŭ 55 minutojn.

De Shinjuku(Ŝinĝuku) en la centro de Tokio ĝis Hakone-Yumoto estas ĉirkaŭ unu horon kaj 25–35 min. da veturado per ekspreso de Odakyu.

* zigzagtrako Deyama
* zigzagtrako Kami-Ōhiradai
* halto-signalejo Sennindai

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Montara fervoja linio Hakone en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Hakone Tozan Railway, Oficiala Retejo angle
* Hakone Navi (Odakyu oficiala vizitgvidilo, angle)

*Tiu ĉi artikolo baziĝas sur la angla versio.*
**Petula Sally Olwen Clark**, CBE (naskiĝis la 15-an de novembro 1932 en Epsom, Surrey, Anglio, Unuiĝinta Reĝlando) estas angla kantistino, aktorino kaj komponistino kies kariero daŭras ekde sep jardekoj. Ŝi kantis en la angla, la franca, la itala kaj la hispana lingvoj.

La profesia kariero de Clark komenciĝis kiel artisto por la radio de BBC dum la dua mondmilito. En la 1950-aj jaroj ŝi komencis registri en la franca lingvo kaj havis internacian sukceson en ambaŭ lingvoj, kun kantoj kiel "The Little Shoemaker", "Baby Lover", "With All My Heart" kaj "Prends Mon Cœur". Dum la 1960-aj jaroj ŝi fariĝis konata tutmonde kun siaj popularaj kantoj, inkluzive "Downtown", "I know a place", "My Love", "A Sign of the Time", "I Couldn't Live Without Your Love", "Colour My World", "This Is My Song" kaj "Don't Sleep In The Subway". La altempigo kaj populareco de ĉi tiuj kantoj dubligis Clark-on la Unua Sinjorino de la brita Invado. Ŝi vendis pli ol 68 milionojn da diskoj dum sia kariero.

En la 1960-aj jaroj, Clark ankaŭ kantis en reklamoj en la radio por Koka-kolao.

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Petula Clark en la angla Vikipedio.* 

* Kategorio Petula Clark en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 524344
* GND: 134347897
* LCCN: n81074400
* VIAF: 2655705
* ISNI: 0000 0003 6846 5966, 0000 0000 7827 8441
* SUDOC: 078077028
* BNF: 138925460
* MBA: 40e69149-45a7-4dab-8128-c5a4d9654eeb
* BIBSYS: 1012621
* NKC: xx0015153
* BNE: XX889281
 |
La **Elz** (pronoco "Elc") estas proksimume 121 kilometrojn longa rivereto en la federacia lando Baden-Virtembergo en la sudokcidento de Germanio - en listo de riveroj en Germanio ordigita laŭ longeco sekve ĝi havas la 67-an lokon. La rivero fontas en la mezalta montaro Nigra Arbaro kaj fluas komence norden, tiam sudokcidenten kaj fine nordokcidenten al la riverego Rejno. Post proksimume tri kvaronoj de sia vojo, apud Riegel la rivereto *Dreisam* el la urbo Frajburgo enfluas la riveron Elz. Ekde tiam certa kvanto de la rivera akvo tra la origina rivera vojo (sub la nomo "Alte Elz") fluas tra la Eŭropa Parko Rust ĝis la enfluejon en la Rejnon proksime de la komunumo Schwanau (komunuma parto *Allmannsweier*). La resto de la rivera akvo tra la iom pli okcidenta *Leopolda Kanalo* nordoriente de Rheinhausen (Breisgau) enfluas la Rejnon.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Elz en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* retejo de la "interesokomunumo" Elz kun multaj, ankaŭ historiaj fotoj (germanlingve)

* la „Alte Elz" inter Kenzingen kaj Rheinhausen (Breisgau)la „Alte Elz" inter Kenzingen kaj Rheinhausen (Breisgau)
* la rivereto en la...la rivereto en la...
* Eŭropa Parko RustEŭropa Parko Rust
**Mijares** [miĤAres] estas municipo en la sudo de la provinco Avilo, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al Komarko de Arenas de San Pedro kaj al la jurisdikcia teritorio de Arenas de San Pedro, en la sudo de la provinco. 

Mijares en la provinco Avilo.
Preĝejo.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 46,96 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 743 loĝantojn. Ĝi perdis 930 loĝantojn el la 1950-aj jaroj pro migrado al urbaj areoj. Ĝi distas 68 km de Avilo, provinca ĉefurbo.

Ĝi limas kun Serranillos, Navarrevisca, Villanueva de Ávila, Burgohondo, Gavilanes, Casavieja, Sartajada (Toledo), Navamorcuende (Toledo), La Iglesuela del Tiétar (Toledo). Mijares estas en la suda parto de la Sierra de Gredos je altitudo de 855 msm.

Historio
--------

Plej verŝajne estis jam loĝado en epoko de Al Andalus. En Mezepoko okazis reloĝado. La areo apartenis al la Regno Kastilio. 

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo kaj brutobredado (bovoj, ŝafoj kaj iom porko kaj kortobirdoj) kaj rilata komercado. Lastatempe kultura kaj rura turismo ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado). Estas agrikultura kooperativo nomita El Mogote, kiu komercigas produktojn de la municipo, inter kiuj kaŝtanoj, oleo, figoj, ĉerizoj kaj fragoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Avilo

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 763458
 |
Araba vojaĝanto Ibn Batuta
**Vojaĝistoj** estas gravaj por la progreso de la homaro ĉar ili de ĉiame trans- kaj kunportis ĉiujn konojn de unu lando al alia. La diskonigo de antauenaĵoj kiel fajro, rado aŭ uzado de metaloj jam iamaniere ŝuldiĝis al sennomaj vojaĝantoj de la prahistorio. Tamen ekde kiam la homo ekskribis povis lasi sian nomon al la estontaj generacioj. Tiele oni povas koni tiun kiu iris de kie kian kaj kial tio estis grava. PLej parto de la gravaj geografiaj malkaŝoj ŝuldiĝas al la vojaĝantoj ĉu per ŝipo ĉu per aliaj rimedoj.

Rilate Esperanton ekde la komenco la disvastigo de la lingvo kaj la propra uzado ŝuldiĝas al la kontakto inter vojaĝantoj kaj lokanoj. Kongresoj ne estus eblaj sen ordinaraj vojaĝantoj, sed ekde kiam la lingvo jam uzeblis en internaciaj rilatoj, ĝi estis uzata de multaj esperantistoj por mallongaj vojaĝoj, sed ankaŭ por longdistancaj veturadoj, foje tutmondaj kiel la kama Vasilij Eroŝenko.

Famaj vojaĝistoj
----------------

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| * Anaksimandro
* Domingo Badía
* Ibn Batuta
* Vitus Bering
* Richard Francis Burton
* Giovanni Caboto
* Frederick Catherwood
* Samuel de Champlain
* Joseph Conrad
* James Cook
* Juan Sebastián Elcano
* Vasilij Eroŝenko
* John Fitch
* Vasco da Gama
* Jiří Hanzelka
* Ĉeng He
 | * Kolumbo
* František Kožík
* David Livingstone
* Magalano
* Afanasij Nikitin
* Ladislav M. Pařízek
* Lucien Peraire
* Antonio Pigafetta
* Marko Polo
* Elisée Reclus
* Robert Scott
* Tibor Sekelj
* John Lloyd Stephens
* Miroslav Stingl
* Strabono
* Taleso
 | * Abel Tasman
* Alberto Vojtěch Frič
* Jan Welzl
* Miroslav Zikmund
 |
Ĝangaloj de Irano
 Ĝangaloj de Irano, Gilano 
La **Kaŭkazaj, anatoliaj kaj hirkaniaj mezvarmaj arbaroj** estas tutmondaj 200-regiono de suda Eŭropo kaj Okcidentazio laŭ la tipologio de la Monda Natur-Fonduso (WWF). La "tutmondaj 200" estas listo de ekoregionoj, prioritataj por la naturprotekto.

Tiuj arbaroj ampleksas diversajn biomojn : mezvarmajn koniferarbarojn, mezvarmajn foliajn kaj miksajn arbarojn, kaj montarajn arbarstepojn, kovrante plurajn altajn montarojn de Okcidenta Azio, inkluzive de Kaŭkazo, Malgranda Kaŭkazo, Ponta Montaro, Elborz-Montaro, kaj Kopetdago, kiuj etendiĝas ekde Bulgarujo en la okcidento ĝis Turkmenujo en la oriento, ĉirkauante partojn de Bulgarujo, Turkujo, Kartvelujo, Rusujo, Armenujo, Azerbajĝano, Irano, kaj Turkmenujo.

La tersupraĵaj ekoregionoj kiuj troviĝas en la nomita regiono estas jenaj :

* Hirkaniaj-kaspiaj miksaj arbaroj (Azerbajĝano, Irano)
* Kaŭkazaj miksaj arbaroj (Armenujo, Azerbajĝano, Kartvelujo, Rusujo, Turkujo)
* Elborz-montara arbarstepo (Irano)
* Foliarbaroj apud Nigra Maro kaj de Kolĉido (Bulgarujo, Kartvelujo, Turkujo)
* Kopetdagaj duonarbaroj kaj arbarstepo (Irano, Turkmenujo)
* Nord-anatoliaj koniferaj kaj foliaj arbaroj (Turkujo)

Tiu tutmondaj 200-regiono situas parte en la kaŭkaza, parte en la irana-anatolia biodiverseco-riĉaĵejoj.

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Kaŭkazio |
| Portala ikono | Portalo pri Biologio |
| Portala ikono | Portalo pri Geografio |

* angle Tutmondaj 200; numero 78: Kaŭkazaj, anatolujaj kaj hirkaniaj mezvarmaj arbaroj (WWF)
* angle Kaŭkaza biodiverseco-riĉaĵejo (Naturprotekto Internacie)
* angle Irana-anatolia biodiverseco-riĉaĵejo (Naturprotekto Internacie)
**Pengkalan Chepa** estas urbeto kaj ankaŭ parlamenta balota distrikto en Kelantano, Malajzio.

Historio
--------

Geografio-Loko
--------------

Flughaveno *Sultano Ismail Petra* estas ĉi tie. 

Ĝi proksimumas je 8 km el Kota Bharu urbo.

Demografio
----------

Edukado
-------

Pengkalan Chepa estas servita fare de kelkaj kolegioj kaj loĝlernejoj. Ili estas la Porinstruista Kolegio de Kota Bharu, Darulnaim College of Technology (KTD), Maktab Rendah Sains Mara Kota Bharu, kaj Sekolah Menengah Sains Kelantan (nun nomita Sekolah Menengah Sains Tengku Muhammad Faris Petra, laŭ la reganto de Kelantan). Ekzistas ankaŭ armetendaro kaj Universitato Malajzia Kelantano situanta proksime de la flughaveno. Ekzistas multaj lernejoj tie kiel ekzemple SMU (A) Tarbiah Mardhiah Panchor, SK Pengkalan Chepa, Hashim de Sk Dato 1 & 2, Sk Kemumin, Sk Parang Puting, Sk Sabak, SMK Pengkalan Chepa 1 & 2 kaj aliaj.

Butikumado kaj Manĝaĵoj
-----------------------

Ekzistas Pantai Timor Supermerkato, Pickabano, KFC, Marrybrown kaj aliaj famaj lokaj manĝbudoj.

Esperanto kaj Pengkalan Chepa
-----------------------------

Kelkaj loĝantoj konis Esperanton.

Referencoj
----------

Eksteraj ligiloj
----------------
La **ŝjindio** (ĉine 新笛, pinjine Xīndí, signifo "nova fluto") estas ĉina muzikinstrumento. Temas pri pluevoluo el la 20-a jarcento de la klasika ĉina fluto *dizio*, speco de bambusa transversa fluto. La *ŝjindio* estas plene duontongama muzikilo kun 21 truoj, al kiu kutime mankas la karakteriza knarmembrano nomata *dimo*.

Rolo de la ŝjindio en muziko
----------------------------

En la moderna orkestro de ĉina muziko, la ŝjindio havas gravan pozicion en aŭdigo de aliaj ĉinaj muzikiloj kies nomo finiĝas per -dio respektive pinjine per -di. Ĝi havas la saman funkcion kiel la muzikilo ĉandio (ĉine 長笛, pinjine changdi) en la ĉina simfonia orkestro. La ŝjindio aŭdeblas en pli ol duono de ĉiuj tradiciaj ĉinaj muzikgrupaj muzikaĵoj. Kelkfoje ĝi anstataŭiĝas per aliaj ĉinaj muzikiloj de simila tongamo kiel la dadio, ŝjiao aŭ ĉandio. Tion kaŭzas ĝia malkreska populareco pro la komplita fingrumado kaj la tongamo pli limigita ol ekzemple okcidenta orkestra transversa fluto. Foje la muzikilo ĉjudio (pinjine *qudi*) uziĝas por simuli ŝindian sonon anstataŭ ŝindio mem, per poziciigo de plasta filmo sur specifa truo ĉine nomata 膜孔 aŭ pinjine *mo kong*.
**Pengkalan Kubor** aŭ **Pengkalan Kubur** estas malajzia limurbo sur la Malajzia-Tajlanda limo en la ŝtato de Kelantan. Trans la Rivero Golok estas la tajlanda urbeto de Tak Bai en provinco Narathiwat, Suda Tajlando.

Historio
--------

Geografio-Loko
--------------

Pengkalan Kubor estas situanta ene de la distrikto de Tumpat. 

Pengkalan Kubor estas unu el la ĉefurbo de subdistrikto (Daerah) en Distrikto Tumpat. La Distrikto de Pengkalan Kubor havas oficejon por administrado, kies estro estas Pejabat Penggawa.

En Distrikto de Pengkalan Kubor oni havas multajn interesajn lokojn ekzemple *Tengku Anis InfoGallery*. 

Ĉe la Pengkalan Kubor Urbo oni havas senimpostan areon varvendejan, plejparte vestaĵojn, piedveston kaj kuirilaron ĉe tre akcepteblaj prezoj kiuj altiras multajn turistojn. Havas taksihaltejojn, busostaciojn kaj tiel plu. El Tumpat urbeto al Pengkalan Kubor urbeto distas proksimume sep kilometrojn kaj el Kota Bharu urbetcentro ĉirkaŭ dudek tri kilometrojn.

Demografio
----------

La distrikto de Pengkalan Kubor havas proksimume 30,000 loĝantojn.

Esperanto kaj Pengkalan Kubor
-----------------------------

Referencoj
----------

Eksteraj ligiloj
----------------
**Ŝlosado de dosiero** estas ebleco de programo diru al operaciumo, ke al iu malfermita de la programo dosiero bezonatas ne doni aliron por la aliaj programoj. 

**Ŝlosa dosiero** estas dosiero kiu estadas por malebligi samtempan faradon de iuj agoj.

Ekzemple bezonatas ke ne pli ol unu ekzemplero de iu programo povu ruligi. Tiam la programo dum sia starto kreas la ŝlosan dosieron, kaj kiam la programo finas sian ruliĝon ĝi forigas la dosieron.

Sed dum starto, antaŭ ol krei la ŝlosan dosieron, la programo kontrolas ĉu ĝi jam ekzistas. Se jes do la alia ekzemplero de la programo jam ruliĝas, kaj ĉi tiu ekzemplero do rifuzas starti.

Dum uzado de ĉi tiu simpla skemo povas esti malagrablaĵoj:

* Se la programo finiĝos nenormale ĝi ne forigas la ŝlosan dosieron, kaj tiam la programo plu ne povas starti.
* Inter kiam la programo kontrolas ĉu ŝlosa dosiero jam ekzistas kaj kiam ĝi kreas la ŝlosan dosieron la alia ekzemplero de la programo povas starti, kaj tiam la du ekzempleroj ruliĝos.

Por solvi la problemojn estas speciala rimedo de operaciumo - ebleco ŝlosi diseron, do malfermi ĝin por uzo de nur unu ekzemplero de proramo. Operaciumo memoras, kiu ekzemplero de programo malfermis la dosieron, kaj ne permesas al la aliaj falfermi ĝin.

Tiam:

* Se la ŝlosa dosiero jam ekzistas sed ne estas malfermita kaj ŝlosita do ĉi tio nenion signifas, eblas ĝin rekrei kaj daŭrigi siaajn aferojn.
* Se iInter kiam la programo kontrolas ĉu ŝlosa dosiero jam ekzistas kaj kiam ĝi kreas la ŝlosan dosieron la alia ekzemplero de la programo startos, unu el la ekzempleroj nepre malsukcesos ŝlosi ŝlosan dosieron kaj komprenos ke jam estas ankoraŭ unu ekzemplero.

En Unikso-similaj sistemoj ŝlosaj dosieroj kutime estas en dosierujo /var/lock/ .
**János Hauser** [jAnoŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Hauser János** estis hungara agronomo, altlerneja instruisto.

János Hauser naskiĝis la 3-an de novembro 1891 en Nagykanizsa, li mortis la 28-an de oktobro 1964 en Budapeŝto.

Biografio
---------

János Hauser akiris agronomian diplomon en Ekonomia Akademio de Keszthely en 1912. Post la diplomo li instruis lernojaron en kamparana lernejo, poste denove lernojaron en la akademio, poste (kun interrompo) inter 1914 kaj 1937 en Ekonomia Akademio (Debrecen). En la lasta loko li estis katedrestro (1924–1937). (Inter 1919-1922 li havis postenon en la ministerio.) Inter 1922-1924 li ankaŭ instruis en Veterinara Altlernejo de Budapeŝto. En 1928 li doktoriĝis en Scienca Universitato Péter Pázmány. Li estis akademiestro en Keszthely inter 1937-1943, poste li instruis plu ankoraŭ 3 jarojn, fine ĝis la emeritiĝo en 1957 li havis postenon en la tabaka industrio. Li kandidatiĝis en 1956 antaŭ la Hungara Scienca Akademio. Lia edzino naskis 2 filinojn.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *A talajbaktériumok biokémiai működése, tekintettel a növények táplálkozására* (1914)
* *Vetés és növényápolás* (1926)
* *Agrogeológia* (studenta lernolibro, 1926)
* *Növénynemesítéstan. I–II.* (1930–1931)
* *Műtrágya tavaszi alkalmazása* (1954)
* *Legfontosabb hazai dohányfajtáink fejlődése alatti szárazanyagképzésének és ásványi anyagfelvételének összahasonlító vizsgálata* (disertaĵo, 1956)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto Arkivigite je 2022-06-20 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografieto kun foto

Referencoj
----------

1. ↑

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 716996
 |
**Edeno** (pole *Eden*) – romano de Stanisław Lem el 1959. Unue, antaŭ libroforma versio, ĝi estis publikigita en partoj en la gazeto *Trybuna Robotnicza* (numeroj 211–271).

Intrigo
-------

Rezulte de eraroj en la kalkuloj, raketo kun grupo de kosmonaŭtoj devige surteriĝas sur la planedo Edeno. La homoj komencas ripari la ŝipon, kiu enpuŝiĝis en la grundon, kaj esplori la planedon, kiu montriĝas loĝata de inteligentaj estaĵoj. Esplorante la novan medion, la kosmonaŭtoj malkovras aferojn kaj fenomenojn nekompreneblajn de la tera vidpunkto, ekz. aŭtomate funkciantan fabrikon, kiu unue produktas teknologie progresintajn elektrajn aparatojn de nekonata celo, kaj poste fandas ilin kaj refaras la samajn aĵojn. Tamen la plej nekomprenebla por la teranoj estas la socia sistemo, en kiu ekzistas *dubelty* – *dubluloj* (kiel la homoj nomis la loĝantojn de Edeno). Gvidas ĝin anonima reganto, kiu ŝajnigas esti neekzistanta, nomata de la kosmonaŭtoj *tirano sen vizaĝo*. La ĉefa teknologio estas bio-inĝenierado, kiu provas produkti pli bonan rason per genetika manipulado. La produktoj de malsukcesaj eksperimentoj estas mortigataj.

Kun unu escepto, la romano ne inkluzivas la nomojn de la herooj, ili nomiĝas laŭ sia profesio: Kemiisto, Kibernetikisto, Kuracisto, Fizikisto, Inĝeniero (Henriko), Kunordiganto.

Interpreto
----------

Dum la verkado de la romano kaj post ĝia publikigo, Lem tre malmulte parolis pri ĝi, kaj publike kaj koresponde kun amikoj. Wojciech Orliński prezentas la hipotezon, ke li ne volis paroli pri tio, ĉar *li tro malkaŝis sin per ĉi tiu libro*. La ĵurnalisto sugestas, ke la rakonto estas interplektita kun rememoroj de la verkisto el la Lvova geto.

Referencoj
----------

1. ↑  *Trybuna Robotnicza* 211, 1958-09-06/07
2. ↑  Informoj en la oficiala retejo de la aŭtoro
3. ↑  Wjciech Orliński: *Lem. Życie nie z tej Ziemi*. Wydawnictwo Czarne, Wydawnictwo Agora, Wołowiec 2017, p. 173–; (ISBN 978-83-8049-552-4)
**Lustracio** havas du signifojn, historian kaj modernan. 

**Historie** ĝi estis la termino por diversaj helenaj kaj romaj purigaj ritoj. 

**Moderne**, en la periodo post la falo de la diversaj eŭropaj komunismaj ŝtatoj inter 1989 kaj 1991, la termino estis uzata en la politiko, kiu limigis la partoprenon de siatempaj komunistoj, kaj precipe de informintoj de la komunista sekreta polico, en la postaj registaroj aŭ eĉ en civilaj postenoj. En la moderna epoko "lustracio" do pruntis la signifon "intensive purigi" de la latina historia sento kaj aplikis ĝin al la proceduro en kiu ŝtato traktis siajn iamajn rompojn de homaj rajtoj aŭ okazintajn maljustaĵojn[1].

Albanio
-------

Komence de 2009 la albana parlamento aprobis leĝon, kiu malfermas dosierojn el la komunista periodo inter 1944 kaj 1990. La t.n. lustracio-leĝo antaŭvidas la elpostenigon de funkciuloj, inkluzive de policanoj kaj parlamentanoj, kiuj dum tiu ĉi periodo iel kunlaboris kun la sekreta polico.[2].

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑  Monato 2009/6
Ramon Barnils (1988)
**Ramon Barnils i Folguera**, (Sabadell, 1940 - Reus, 2001) estis ĵurnalisto, tradukisto kaj instruisto de Katalunio. Laŭlonge de lia eventoplena kariero li kunlaboris en ĵurnaloj kiel *Tele/eXprés*, *El Correo Catalán*, *Avui*, *La Vanguardia* kaj *El Mundo*; kaj en revuoj kiel *Amb Potes Rosses*, *El Mundo*, *Ajoblanco* kaj *El Temps*. Li ankaŭ laboris en novaĵagentejoj *Europa Press* kaj *EFE*, kie li promociis la unuajn novaĵservoj en la kataluna en la 1980-jaroj.

Liaj plej konataj laboroj por la ĝenerala publiko fariĝis en radio. Li laboradis en *Catalunya Ràdio* ekde la naskiĝo de la stacio kaj en programoj de granda aŭdienco, kiuj markis eraon: *El lloro, el moro, el mico i el senyor de Puerto Rico*, kaj *El mínim esforç*, kiu li prezentis kun Quim Monzó kaj Jordi Vendrell (*La Mercantil Radiofónica*). Li ankaŭ partoprenis en la politika renkontiĝo *L'orquestra i Postres de músic* kaj foje en *L'internauta*.

Defendanto de profesia sendependeco kaj de kritika ĵurnalismo, li instruis ĵurnalismon ĉe la Fakultato de Sciencoj de Komunikado en la Aŭtonoma Universitato de Barcelono inter 1976 kaj 1985 kaj havis grandan mastradon sur ampleksa generacio de ĵurnalistoj.

Verkoj
------

* *La torna de la torna. Salvador Puig Antich i el MIL*, publikigita laŭ la kolektiva nomo *Carlota Tolosa* (1985)
* *El lloro, el moro, el mico i el senyor de Puerto Rico* (1987)
* *Història crítica del Futbol Club Barcelona (1899-1999)* (1999)
* *Articles* (2002)

### Tradukoj

* *Matilda*, de Roald Dahl (1988)
* *El nen: contes d'infància*, de Roald Dahl (1986)
* *La guerra de Troia*, de Robert Graves (1987)

Referencoj
----------

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Ramon Barnils en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* katalune Grup de Periodistes Ramon Barnils


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 517293
* GND: 105707988X
* LCCN: n88061080
* VIAF: 119482882
* ISNI: 0000 0000 8415 4584
* SUDOC: 066876109
* BNF: 12706047r
* BNE: XX874603
 |
**Ede Zsedényi** [ĵedEnji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Zsedényi Ede** estis germana-hungara politikisto, luterana inspektoro. Lia origina nomo ĝis 1824 estis *Pfannschmidt Ede*.

Ede Zsedényi
Ede Zsedényi  naskiĝis la 21-an de marto 1804 en Hungara reĝlando en Leutschau ankaŭ Lőcse (nuntempa Levoča en Slovakio). Li mortis la 2-an de februaro 1879 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Ede Pfannschmidt apartenis al la germana minoritato en Hungario. Post lernado li estis politikisto, ekde 1833 li estis deputito de Szepes. Dum Hungara revolucio de 1848 li apogis la Habsburgan kortumon. Post jaroj li apogis la luteranisman sendependecon kontraŭ la Habsburgoj. Tio portis por li tutlandan konatecon. Post restarigo de la hungara parlamento li denove politikadis. En 1875 li persone atakis Franz Liszt, pri kio la gazetaro opiniis primitiva atako.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Szepes megye országgyűlési követének beszéde* (Lőcse, 1844)
* *Ungarns Gegenwart* (Wien, 1850)
* *Die Verantwortlichkeit des Ministeriums und Ungarns Zustände* (Wien, 1851)
* *Vertheidigungs-Rede* (London, 1860)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al literoj Z, ZS, poste serĉu la nomon)
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al literoj Z, ZS, poste serĉu la nomon)

* Kategorio Ede Zsedényi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Edfu** (en antikva egipta: bḥdt, en araba: إدفو‎ prononce [ˈʔedfu], en kopta: Ⲧⲃⲱ vars. Ⲁⲧⲃⲱ, Ⲧⲃⲟ (Sahida); Ⲑⲃⲱ (Bohaira); literumita ankaŭ **Idfu**) estas urbo de Egipto, sur la okcidenta boro de la rivero Nilo inter Esna kaj Asuano, kun loĝantaro de proksimume ses dek mil personoj. Edfu estas la loko de la Ptolemea Templo de Horuso kaj de antikva setlejo, nome Tell Edfu. Ĉirkaŭ 5 km sude de Edfu estas restaĵoj de antikvaj piramidoj. La Templo de Horuso estis konstruita inter 237 kaj 57 a.K. en la regado de Kleopatro. El ĉiuj templorestoj en Egipto, la Templo de Horuso en Edfu estas la plej komplete konservita. Konstruita el blokoj de sabloŝtono, tiu granda Ptolemea templo estis konstruita sur la loko de pli malgranda templo de la Nova Regno, orientita okcidenten, fronte al la rivero.

Fasado de la templo, al sudoriento.

Notoj
-----


* Edfu en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Edfu en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 746949
* GND: 4013553-6
* LCCN: n84094110
* VIAF: 138424403
* SUDOC: 027379884
* BNF: 153773668
 |
**Gyula Pasteiner** [djula paŝtejner], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Pasteiner Gyula** estis hungara arthistoriisto, profesoro, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (1907). Lia filo estis Iván Pasteiner.

Kuprogravuraĵo pri Gyula Pasteiner fare de Vilmos Aba-Novák
Gyula Pasteiner  naskiĝis la 7-an de marto 1846 en Tata (Hungario). Li mortis la 8-an de novembro 1924 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Gyula Pasteiner frekventis mezlernejon en sia naskiĝurbo, universitatojn en Pest (urbo) kaj Vieno. Li ekinstruis en urbo Pest en 1868. En 1872 li studvojaĝis dum 4 jaroj helpe de stipendio interalie en Parizo, Romo. Hejmenveninta en 1876 li iĝis privata profesoro en Universitato de Budapeŝto. Inter 1890-1916 li estis katedrestro, en 1905 li estis ankaŭ dekano. De 1886 ĝis 1894 li redaktis kune kun Jenő Radisics la revuon *Művészi Ipar* (=Arta Industrio). Li pensiuliĝis en 1906.

Elektitaj disĉiploj
-------------------

* Kornél Neuschloss
* Ernő Stepanek

Verkaro (elekto)
----------------

* *A régi művészetek történetének mai tudományos állása* (1875)
* *Die bildende Kunst in Ungarn und die ungarische Künstler in der Fremde* (1883)
* *A művészetek története a legrégibb időktől napjainkig* (Historio de la artoj de la plej malnovaj tempoj ĝis hodiaŭo), (1885) - ĉefverko
* *Az építészet I. Mátyás király alatt* (1893)
* *Középkori művészetünk topographiája* (1904)
* *A francia festészet a 19. században* (La franca pentrado en la 19-a jarcento), (1910)

Memorigiloj
-----------

* memormedalo "Pasteiner Gyula"
* memortabulo en Tata

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio


* Kategorio Gyula Pasteiner en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Ede Wertheimer** [vertejmer], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Wertheimer Ede,** en Germanio konata **Eduard von Wertheimer** estis hungara historiisto, ĵurnalisto, profesoro, membro (korespondanta en 1900, ordinara en 1926) de Hungara Scienca Akademio. Lia nobela antaŭnomo (ekde 1906) estis *monori*.

Ede Wertheimer  naskiĝis la 2-an de junio 1848 en Pest (urbo). Li mortis la 26-an de decembro 1930 en Berlino.

Biografio
---------

Ede Wertheimer frekventis universitatojn en sia naskiĝurbo, Vieno kaj Berlino, poste li plulernis en instituto en Vieno. En 1876 li profesoriĝis en Universitato Kolozsvár, sed li instruis ankaŭ en aliaj juraj akademioj. En 1914 li pensiuliĝis, poste li translokiĝis laŭvice al Vieno kaj Berlino. Li okupiĝis precipe pri la Habsburga Imperio.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *A tervezett négyes szövetség Ausztria-, Orosz-, Francia- és Spanyolország közt, 1787–1790* (La planita kvaropa alianco inter Aŭstrio, Rusio, Francio, Hispanio), (1880)
* *Die Revolutionierung Tirols im Jahre 1813 I–II* (1904)
* *Békekongresszusok és békeszerződések a XIX. és XX. században* (1918)
* *Bismarck im politischen Kampf* (1930)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla en la 2-a punkto)
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
**Anna Mark,** laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj origine **Márkus Anna** [mArkuŝ] estas hungardevena pentristo, grafikisto, ilustristo. Ŝia unua edzo estis János Pilinszky.

Anna Mark naskiĝis la 13-an de julio 1928 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Anna Mark maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo en 1946, poste ŝi akiris diplomon en Belarta Altlernejo de Budapeŝto en 1950. Ŝia majstro estis Róbert Berény. Inter 1950-1956 ŝi laboris en metiejo de Pupteatro (Budapeŝto), poste ŝi disidis al Okcidenta Germanio kaj vivis en Sarbruko kiel superrealisma artisto. En 1959 ŝi translokiĝis al Parizo kaj ŝiaj pentraĵoj estis abstraktaj, baldaŭ ŝi kreis tiel vastajn pentraĵojn, ke ili estis jam reliefoj. Ekde 1964 ŝi ekspoziciis en Francio kaj Okcidenta Germanio, ekde 1981 ankaŭ en sia naskiĝlando. Ekde 1980 ŝi eldonis siajn artistajn librojn kaj ankaŭ ilustris librojn. En la jaroj 1982 kaj 1983 ŝi ricevis stipendion. Ŝi kreis ankaŭ krajonajn desegnaĵojn kaj guaŝajn pentraĵojn per serigrafio. Ŝi edziniĝis en 1955, post monatoj ŝi divorcis, en Parizo ŝi denove edziniĝis.

Ŝiaj solaj ekspozicioj (elekto)
-------------------------------

* Parizo (1964, ekde 1974 tre ofte)
* Bufalo (1967)
* Londono (1971)
* Zuriko (1974)
* Hanovro (1981, 1984, 1986)
* Leer (1989)
* Budapeŝto (1990, 2004)

Ŝiaj grupaj ekspozicioj (elekto)
--------------------------------

* Parizo (ekde 1965 tre ofte)
* Laŭzano (1969)
* Nottingham (1973)
* Duisburg (1981)
* Budapeŝto (1981, 1988, 1991, 1992)
* Hanovro (1983, 1987, 1989)
* Munkeno, Kolonjo (1987)
* Rennes, Szentendre (1996)
* Lieĝo, Strasburgo (1999)

Ŝiaj libroj (elekto)
--------------------

* Concerto (1980)
* Genèse (1983)
* Petit Glossaire (1983)
* Heraklit Fragmente (1984)
* Un dessein pour chaque mois (1995)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 782254
* GND: 124814786
* LCCN: no2003075321
* VIAF: 226410377
* SUDOC: 076114236
* BNF: 14409398z
* RKD: 310088
 |



* Portalo pri Biografio
**Anna Mária TAHY** [tahi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Tahy Anna Mária** estis hungara aktoro. Ŝia origina nomo estis (laŭ hungarlingve kutima nomordo) *Tachler Gizella Anna*.

Anna Mária Tahy  naskiĝis la 13-an de decembro 1915 en Budapeŝto, ŝi mortis la 13-an de januaro 1950 en Bonaero (Argentino).

Biografio
---------

Anna Mária Tahy studis en Max-Reinhardt-seminario, poste ŝi private lernis de Aranka Hettyey. En 1938 Artúr Bárdos taksis ŝin talenta, tial li iĝis primadono en Teatro Belvárosi. En la sekva jaro ŝi estis videbla en Teatro Magyar, en 1940 en Teatro Városi, inter 1941-1942 en Ŝtata Hungara Teatro de Kolozsvár. En 1942 ŝi plulernis en la nazia Germanio helpe de stipendio, poste ŝi revenis al Budapeŝto. En 1944 ŝi edziniĝis, poste ŝi naskis 3 filinojn. Ekde 1948 ŝi vivis en Bonaero, kie ŝi aliĝis al la loka hungara teatreto. Ŝi mortis pro akcidento.

Elektitaj teatraj roloj
-----------------------

* Jenő Heltai: *Ezerkettedik éjszaka* - Leila
* Ferenc Herczeg: *Bizánc* - Herma
* János Vaszary: *A pénz nem boldogít* - Edit

Elektitaj kinfilmaj roloj
-------------------------

* *Tilos a szerelem* (1943) – amikino
* *Boldoggá teszlek* (1944) – fianĉino

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Gyula Nyúl** [djula njul], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Nyúl Gyula** estis hungara kemiisto, inĝeniero, profesoro.

Gyula Nyúl  naskiĝis la 26-an de februaro 1904 en Budapeŝto. Li mortis la 15-an de aprilo 1960 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Gyula Nyúl akiris diplomon en Scienca Universitato Péter Pázmány. Inter 1930 kaj 1932 li helpis la universitatan instruadon apud Gusztáv Buchböck, poste li instruis en Reĝa Teknika Universitato József. En 1940 li estis nomumita privata profesoro, li okupiĝis pri teknologio de naftoj. Ekde 1950 ĝis sia morto li laboris en eksperimenta instituto pri naftoj. Li estis spertulo pri produktadoj de bitumenoj. Li kandidatiĝis en 1952.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Kenőolajok technológiája* (1943)
* *A lepárlás elmélete és technológiája az ásványolajiparban* (1952)
* *Újabb lepárló eljárások és berendezések* (1956)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Andrew H. „Andy" Simpkins** (naskiĝis la 29-an de aprilo 1932 en Richmond (Indianao); mortis la 2-an de junio 1999 en Culver City) estis usona ĵazmuzikisto (kontrabaso, kompozicio), kiu per siaj baslinioj estis la stila modelulo de John Heard kaj Niels-Henning Ørsted Pedersen.

Vivo kaj verkado
----------------

Simpkins ricevis unuan muzikinstruon de sia gepatroj: Lia patrino estis eklezia muzikisto, lia patro amatora saksofonisto. Kiel lernanto li ricevis ekde la deka vivojaro lecionojn pri la ludo de klarneto, ekde la dekkvara vivojaro ankaŭ pri pianludo. Nur dum sia muzikstudo ĉe Universitato Wilberforce li transiris al kontrabaso. Dum sia militservo inter 1953 kaj 1955 li laboris en la armeo kiel muzikisto. Ekde 1957 li estis membro de la ensemblo *The Three Sounds* kun Gene Harris kaj Bill Dowdy. Krom tio li laboris kiel akompananto de Coleman Hawkins, Lester Young aŭ Ben Webster kaj kunverkis je surdiskigoj de Nat Adderley kaj Lou Donaldson. Inter 1968 kaj 1976 li apartenis al la triopo de George Shearing; ekde 1979 li akompanis kantistinon Sarah Vaughan per diversaj akompanensembloj. Li prezentis ankaŭ proprajn grupojn kun sonregistradoj kiel *Happying* (1977), *Summer Strut* (1983), *Calamba* (1989) aŭ *Comin' At Ya* (1992). Li koncertis ankaŭ kun Chick Corea (1983), kun Lorez Alexandria ( 1991), kun Oscar Peterson, kun Anita O'Day, kun Gerald Wiggins aŭ kun Stéphane Grappelli. Li ankaŭ kunverkis la sonregistraĵojn de Monty Alexander, Joe Pass, Bobby Lyle, Stanley Turrentine, Carmen McRae kaj Zoot Sims.

Konsultlibraj notoj
-------------------

* Carlo Bohländer: *Reclams Jazzführer*. Stutgarto 1970
* Leonard Feather & Ira Gitler, *The Biographical Encyclopedia of Jazz*. Oksfordo/Novjorko 1999; ISBN 978-0-19-532000-8
* Martin Kunzler, *Jazz-Lexikon Bd. 2.* Reinbek 2002; ISBN 3-499-16513-9

Eksteraj ligiloj
----------------

* Nekrologo ĉe rebeccaparris.com Arkivigite je 2013-09-09 per la retarkivo Wayback Machine
* Nekrologo ĉe jazzhouse.org


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 402399
* GND: 134523040
* LCCN: n84148406
* VIAF: 51876579
* ISNI: 0000 0000 5514 482X
* SUDOC: 084288582
* BNF: 13899805x
* MBA: e0f0eb03-464c-485f-99f5-fb177afcc6f0
* BIBSYS: 1008214
 |
**Torrecilla de Alcañiz** [toreZIlja dealkaNJIZ] estas vilaĝo kaj municipo de la provinco Teruelo (nordorienta Hispanio), nome en la oriento de la nordorienta komarko *Bajo Aragón*, kies administracia ĉefurbo estas Alcañiz. La loknomo *Torrecilla de Alcañiz* estas etimologie komprenebla kiel *Tureto de Alcañiz*, alude al la komarka ĉefurbo.

Geografio
---------

Ĝi estas je 144 km de Teruelo, provinca ĉefurbo, sur 446 msm de altitudo.​ La municipa teritorio estas en la oriento de la komarko en kiu ĝi limas kun kvar aliaj municipoj inter kiuj Alcañiz norde. Ĝi estas inter Alcañiz norde kaj La Codoñera sude, kaj krome estas Castelserás okcidente kaj Valjunquera oriente.

Historio
--------

Gravaj restaĵoj atestas pri la pasinteco de la areo, nome kavtomboj de Bronzepoko kaj restaĵoj de iberoj. La konkero fare de kristanoj de Alfonso la 2-a okazis en la 12-a jarcento kaj ĝi estis administrata de la Ordeno de Kalatravo ĝis 1646. Iam estis murego, el kiu nun restas nenio.

Preskaŭ ĉiuj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento kaj same en Torrecilla de Alcañiz kie oni malaltiĝis el pli ol 1 100 komence de la jarcento ĝis nunaj 450 loĝantoj laŭlonge de la jarcento.

Aktualo
-------

Bazo de ekonomio nun estas agrikulturo (ĉefe cerealoj, sed ankaŭ iom da fruktarboj, legomoj), brutobredado kaj sekva nutrindustrio. Nune gravas ankaŭ rura turismo. 

Estas altiraĵoj en la urbo, nome la preĝejo kun bela sonorilturo, la renesanca urbodomo kun portikaro, vorkoj rilataj al akvoprofito, ermitejo de Sankta Barbara sur interesa natura rigardejo celo de kamparfesto, botanika promenejo Kalvario, restaĵoj de olemuelejoj kaj piedirado tra proksimaj naturaj lokoj ktp.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Teruelo

Notoj
-----

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 801585
* LCCN: no94011469
* VIAF: 138664764
 |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Ruĝventra kukabarao** |
| --- |
|  |
| 
Ruĝventra kukabaraoRuĝventra kukabarao |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Koracioformaj *Coraciiformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Halcionedoj *Halcyonidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Dacelo* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***D. gaudichaud*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Dacelo gaudichaud****(Quoy & Gaimard, 1824) |
|
|
|
| Konserva statuso |
| {{{220px}}}**Konserva statuso: Malplej zorgiga** |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Ruĝventra kukabarao  |

 |
| v • d • r |

La **Ruĝventra kukabarao** (*Dacelo gaudichaud*) estas unu el la specioj de kukabaraoj, tio estas birdo de la grupo de Alcededoj kiu enhavas ankaŭ alcionon kaj arbalcionojn.

Tiu ĉi specio estas amplekse disvastigita tra la malaltaj arbaroj de Novgvineo. Ĝi estis iam vidata en la insulo Saibai, de Kvinslando, Aŭstralio.

Tiu kukabarao estas nekutima pro okupo de densaj pluvarbaroj (male al malferma kamparo preferita de aliaj kukabaraoj) kaj ne vivas en familiaj grupoj, sed kiel paroj. Ĝi estas **blankbeka birdo kun nigra kapo**, bluecaj flugiloj kun malhelbrunaj partoj en dorso, kaj **palruĝecaj ventro kaj vostoplumoj**, kiuj ĉe masklo estas bluaj supre. Krome estas larĝa blanka strio kolume kaj mallarĝa malantaŭ ĉiu okulo kaj al la nuko.

La scienca nomo rememoras la francan botanikiston Charles Gaudichaud-Beaupré.

Referencoj
----------

* BirdLife International (2004). *Dacelo gaudichaud*. *Internacia Ruĝa Listo de Endanĝeritaj Specioj*, eldono de 2006. IUCN 2006. Elŝutita 11 Majo 2006. Ne minacata
**Anna Nagy** [nadj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Nagy Anna** estas hungara akordionisto, instruisto.

Anna Nagy naskiĝis la 29-an de oktobro 1957 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Anna Nagy dum la bazlernejaj jaroj jam ŝi komencis akordionadi. Ŝi frekventis muzikartan mezlernejon (1972-1976), poste ŝi akiris kemian diplomon en Teknika kaj Ekonomia Universitato de Budapeŝto en 1982. Inter 1980 kaj 1991 ŝi havis taskojn en Operetoteatro (Budapeŝto), Teatro Madách kaj Gaja Teatro. Ŝi aliĝis al klezmera orkestro en Budapeŝto en 1991. Ekde 2004 ŝi instruis akordionon en juda lernejo, post 3 jaroj ŝi estis estro de la muzika branĉo.

Elektitaj koncertoj
-------------------

* Romo, Berlino, Parizo, Helsinko, Stokholmo, Prago, Vieno, Tel-Avivo, Haifa.

Partoprenoj en teatraĵoj
------------------------

* *Kabaré*, *Chicago*, *Hegedűs a háztetőn*

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 661986
* VIAF: 65307308
 |
**László Fogarasi** [lAslO fogaraŝi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Fogarasi László** estas hungara komponisto pri elektronika muziko. Tamen li estas konata laŭ pseŭdonimo **Yonderboi**.

László Fogarasi en 2006
László Fogarasi  naskiĝis la 14-an de septembro 1980 en Kaposvár.

Biografio
---------

László Fogarasi ekde 1993 okupiĝas serioze pri la elektronika muziko. Post kelkaj jaroj li aperis sub nomo Yonderboi, kiu estas bandestro en romano *Neuromancer* verkita de William Gibson. En 1998 okazis lia unua registrado sur muzikdiskon. Iom poste li havis registrojn ankaŭ eksterlande. En la sekva jaro li jam estis konata en Eŭropo. Tiutempe li maturiĝis. En la fruaj 2000-aj jaroj li koncertis kun orkestro proksimume 150-foje.

Elektitaj koncertoj
-------------------

* Hungario (2000, debuto)

Elektitaj filmaj komponaĵoj
---------------------------

* *I Love Budapest* (2001)
* *Aranyváros* (2002)
* *Noé bárkája* (2007)

Fontoj
------

* hungare
* Arkivigite je 2019-07-13 per la retarkivo Wayback Machine angle
* angle

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 650140
* VIAF: 281455830
* MBA: 7fb62a5c-d1d8-40e5-ab30-dafe4f74b07e
* NKC: xx0162130
 |
**László Fábián** [lAslO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Fábián László** estis hungara kajakisto, olimpiano, olimpika kaj monda ĉampiono, trejnisto. Lia edzino estis Katalin Rozsnyói.

László Fábián (kajakisto) naskiĝis la 10-an de julio 1936 en Budapeŝto, li mortis la 10-an de aŭgusto 2018 en Budapeŝto.

Biografio
---------

László Fábián (kajakisto) inter 1951-1970 estis kajakisto en sportklubo de Újpest. Li estis hungara ĉampiono 23-foje. Li estis olimpiano en Hungario en la Somera Olimpiko 1956 kun ora medalo duope en distanco 1000 m, krome en mondĉampionumoj li estis la unua kvarfoje inter 1958-1966 duope aŭ kvarope. Liaj oftaj sportkunuloj en kajako estis János Urányi kaj István Tímár. Li finis sian aktivan sportan karieron en 1969, poste li estis trejnisto en sia naskiĝurbo individue aŭ kun sia edzino. Li ricevis ŝtatajn premiojn inter 1996-2012.

Elektitaj disĉiploj
-------------------

* Kinga Dékány
* Gábor Horváth
* Tibor Helyi
* Zoltán Kovács (kajakisto)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto Arkivigite je 2023-02-19 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio kun foto kaj video
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 811935
 |




* Portalo pri Biografio
**Tuarega lingvaro** estas lingvoj (lingvofamilio) de la tuaregoj, el kiuj la plej granda estas la **tamaŝeka lingvo**. Laŭ alia koncepto, la tuarega lingvo estas dividebla al dialektoj , el kiuj estas unu la tamaŝeka lingvo.

Ĝi estas parolata en suda Alĝerio, en Nigero, Malio kaj en Maŭritanio. La lingvaro havas parolantaron de ĉ. unu milionoj kaj estas skribata en la malnova Tifinagh-skribo. Oni provis latinigi la skribon komence de la 20-a jarcento, sed tio fiaskis, sed en la scienco estas kutima. La standardigo de la ortografio okazis en 1966. La lingvokodo por la tuareg estas ISO 639-3 *tmh* kaj entenas kvar unuopajn lingvojn aŭ dialektojn.

Divido
------

La tuarega lingv(ar)o estas dividata je sekvaj lingvoj/dialektoj:

* norda tuarega
	+ Tamahaq/Tahaggart (*Tămahăqq*/*Tăhăggart*, Alĝerio, Libio, Nigero, 62.000)
* suda tuarega
	+ tamaŝeka (*Tămášăqq*, Malio, Burkina Faso, 280.000)
	+ tamaŝeka/Tayart (*Tămážăqq*/*Tayărt*, Nigero, 250.000)
	+ tamaŝeka/Tawallammat (*Tawəlləmmətt*, Nigero, 640.000)

Ĝenerale
--------

La tuaregaj lingvoj apartenas al la berbera lingvaro en la Afrikazia lingvaro. Fonologie, la tuaregaj lingvoj diferencas de la berberaj lingvoj je ekzisto de sep vokalaj fonemoj a, i, u, e, o, ə, ă (ä/æ).
---

Elemento > Radiko > Ekstersistema radiko.

---

O-karaktera radiko, sed uzeblaj O-e sen O.

La ekstersistemaj O-karakteraj radikoj estas iasence primitivaj vortoj (primitivaj substantivoj), ĉar ili povas roli kiel memstaraj vortoj sen O-finaĵo, sed distingiĝas disde la pronomoj, ĉar ili povas uziĝi ankaŭ kun O-finaĵo sen signifoŝanĝo ("Zamenhof" = "Zamenhofo"), dum pronomoj neniam tiel uziĝas ("mio" - se entute ebla - ne egalas al "mi"). Oni povas do diri, ke ili esence estas normalaj radikoj, kiuj uzeblas pro speciala licenco substantive sen efektiva O-finaĵo. Oni krome rimarku, ke la Esperantaj liternomoj konsonantaj ne havas O-finaĵon en si. Veran O-finaĵon oni povas aldoni laŭbezone (ekz. "do-oj"), kaj aliaj vortklasaj finaĵoj aldoniĝas post la elparolhelpa "o", ne anstataŭ ĝi (ekz. "do-a", ne \*da\*). 

* Propraj nomoj ne plene Esperantigitaj:ZAMENHOF, VAŜINGTON, ABRAHAM, ANDERSEN, RAGNAROK...
* Esperantaj liternomoj :A, BO, CO, ĈO, DO, E, FO, GO, ĜO, HO, ĤO, I, JO, ĴO, KO, LO, MO, NO, O, PO, RO, SO, ŜO, TO, U, ŬO, VO, ZO
* Fremdaj liternomoj :ALFA, BETA, GAMA, DELTA... ALEF, BET, GIMEL, DALET...
* Tononomo
**FÉNYES László**(fe:njeŝ) estis hungara ĵurnalisto naskita en Éradony la 10-an de aŭgusto 1871 kaj mortinta en Novjorko la 30-an de januaro 1944.

Kariero
-------

László Fényes volis fariĝi apotekisto, poste inĝeniero, sed ĉesis siajn universitatajn studojn kaj de 1894 li iĝis ĵurnalisto. De 1910 li estis kunlaboranto de gazeto *Az Est*, de 1917 li estis deputito de Nyíregyháza. Li estis eksterpatria, sed li staris proksime al la burĝaj radikaluloj kaj al la partio de Károlyi. En oktobro de 1918 li estis ano de la Nemzeti Tanács (Nacia Konsilantaro) kaj estis registarkomisaro de la nacigardistaro. Je la fino de la jaro 1919 li protestis en malferma letero kontraŭ la blanka teroro, tial oni akuzis lin false pro partopreno je murdado de István Tisza. En 1921 je manko de pruvoj oni absolvis lin. Poste li estis kunlaboranto de *Népszava*, sed en 1926 li devis elmigri kaj li iĝis kunlaboranto de la gazeto *Arbeiter Zeitung* en Vieno. En 1934 li loksidiĝis en Bratislavo, poste en 1938 li rifuĝis en Francion, pli poste en 1940 Usonon.

Verkoj
------

* *Igazolás a Magyar Ipar és Kereskedelmi Bank sajtóperében* (Bp. 1904);
* *Jókai Mór utolsó évei* (Bp. 1904);
* *Egy vöröskeresztes ember naplója a Balkán-háború idejéből* (Bp. 1913).

Fonto
-----

* Magyar Életrajzi Lexikon


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 344028
* GND: 1056114924
* LCCN: n80067767
* VIAF: 57643064
* ISNI: 0000 0001 0904 9685
* SUDOC: 033138516
* BNF: 124035398
* NKC: xx0125365
 |
**János Gyarmati** [jAnoŝ djarmati], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Gyarmati János** estis hungara kuracisto, profesoro, radiologo, laboristo.

János Gyarmati  naskiĝis la 18-an de oktobro 1926 en Ricse. Li mortis la 6-an de junio 1983 en Debrecen.

Biografio
---------

János Gyarmati estis simpla laboristo en Miskolc inter 1940 kaj 1955, sed laŭ vespera lernado li faris abiturienton en 1955. Li akiris medicinan diplomon en Universitato de Debrecen en 1961. Inter 1960 kaj 1963 li laboris en la universitata instituto, poste en la kliniko. En 1966 li estis nomumita vicprofesoro en la menciita universitato, en 1979 docento. En 1966 li akiris fakdiplomon pri radiologio. Li kandidatiĝis en 1978.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *A röntgenkymographia értéke mediastinalis térszűkítő folyamatok elkülönítésében* (1973)
* *Az idült veseelégtelenség csontelváltozásainak röntgendiagnosztikája* (1977)
* *A kéz csontjainak életkorral járó mikrodioszkópos elváltozásai* (1984)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla iomete pli malsupre)
* hungarlingva biografio


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**László FÁRI** [lAslO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Fári László** estis hungara kemiisto, profesoro.

László Fári  naskiĝis la 2-an de julio 1898 en Hódmezővásárhely. Li mortis la 11-an de julio 1953 en Vác.

Biografio
---------

László Fári abiturientis en kalvinana gimnazio en sia naskiĝurbo en 1916. Li studis en Teknika kaj Ekonomia Universitato de Budapeŝto inter 1918 kaj 1924, en la lasta jaro li akiris kemian diplomon. Post siaj studoj li laboris en kemia uzino en Budapeŝto. En 1947 li komencis instrui en altlernejo pri filmoj en Budapeŝto. Ekde 1950 ĝis sia morto li estis institutestro en Vác. Ekde 1951 li instruis ankaŭ en la menciita teknikuniversitato, kie li instruis kemiajn rilatojn de la fotado. Li estis ankaŭ amatora fotisto. Li kandidatiĝis en 1952, li ricevis premion Kossuth en 1951.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *A fényképezés új útjai* (Novaj vojoj de la fotado), (1936)
* *Korszerű fényképezés* (Moderna fotado), (1941)
* *Korszerű fényérzékeny anyagok előállítása és színesfényképezés* (1954)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio Arkivigite je 2016-03-04 per la retarkivo Wayback Machine