recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Johann Rudolf KIESLING** (naskiĝinta la 21-an de oktobro 1706 en Erfurto, mortinta la 17-an de aprilo 1778 en Erlangen) estis germana teologo kaj orientalisto.

Vivo
----

Kiesling trejnitis jam en Erfurto, kiel lia patro estis predikisto kaj teologiprofesoro. Li studis en Erfurto kaj en Wittenberg kaj fariĝis en 1735 paroĥestro en Kemberg-Bergwitz, en 1738 diakono en Wittenberg. Samloke li faris prelegojn ekzegezajn kaj porpredikistajn. En 1740 li iĝis eksterordinara profesoro de filologio biblia en Lepsiko, en 1746 ordinara profesoro pri orientalaj lingvoj. En 1762 li ekestis profesoro pri teologio kaj predikisto en la malnova urbocentro de Erlangen. Tie li restis ĝismorte. En Erlangen li ankaŭ estis rektoro universitata.

Graveco
-------

Kiesling estis teologo de larĝaj konoj, aparte pri eklezihistorio kaj ekleziaj antikvaĵoj. Li verkis multajn malgrandajn kaj pli grandajn verkojn de polemika, ekzegezo, eklezihistorio kaj librobrokantado, ekz. pri la kulto pro sanktuloj kontraŭ la italo Trombelli (Leipzig 1742-46, 3 volumoj), *Ueber den Gegensatz der griechischen und lateinischen Kirche in der Abendmahls- und Transsubstantiationslehre*, 1754, *Ueber die Lehre von der unbefleckten Empfängniß der Jungfrau Maria*, 1775, pri la disciplino de klerikuloj, pri la simboluzo, pri Contarini, pri la papa moŝto Paŭlo la 3-a ktp.

Kelktempe li ankaŭ kunredaktis la gazeton "Neuen Beiträge von alten und neuen theologischen Sachen" (1751–61) kaj kontinuigis la verkon *Historia motuum* de E. V. Löscher.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Johann Rudolf Kiesling en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Biografio ĉe ADB


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 560954
* GND: 10030186X
* LCCN: n91061290
* VIAF: 37259038
* ISNI: 0000 0000 7819 8513
* SUDOC: 087632802
* BNF: 16030529q
* BIBSYS: 99059258
* NKC: mzk2010573442
* ICCU: BVEV083742
 |
**Abu Bakr Muhammad ibn Abd al-Malik ibn Muhammad ibn Tufajl al-Qajsi al-Andalusi** (بكر محمد بن عبد الملك بن محمد بن طفيل القيسي الأندلسي ), ankaŭ konata kiel **Aben Tofail**, **Abentofail**, **Ibn Tufajl** aŭ **Ibn Tufail**, naskiĝis en la Almohada Imperio en Uadi-Aŝ, nuna Guadix (provinco Granado, Hispanio, sed laŭ aliaj aŭtoroj li naskiĝis en Purchena aŭ eĉ Tíjola, en la nuna provinco Almerio), ĉ. 1105/1110 kaj forpasis en Marakeŝo en 1185, estis kuracisto, filozofo, matematikisto kaj poeto, samptempulo de Averroes, kaj disĉiplo de Avempace. Li partoprenis la kultura, politikan kaj religian vivon de la kortego de la almohadoj en Granado. La bazo de liaj filozofaj ideoj estas la afero pri la unuiĝo de la homa kompreno kun Dio. Li filozofio baziĝas sur platonismo, sed adaptita al la islama mistiko. 

Li verkis ekzemple faman verkon *La aŭtodidakta filozofo*.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 389073
* GND: 118847147
* LCCN: n82164728
* VIAF: 9557159248241304870007 314781954, 9557159248241304870007
* ISNI: 0000 0001 1862 4821
* LIBRIS: 191205
* SUDOC: 027616479
* BNF: 13162902n
* NLA: 51933970
* BIBSYS: 90118096
* NKC: kup19980000000185
* BNE: XX1005820
 |
**Darmapalo** aŭ **Dharama Pala** (8a jarcento) estis la dua reganto de la Pala Imperio de Bengalio en la Hinda Subkontinento. Li estis la filo kaj sukcedanto de Gopala, nome fondinto de la Pala Dinastio. Li ege ampleksigis la limojn de la imperio, kaj faris la Palaojn dominan povon en norda kaj orienta Barato.

Darmapalo rekte regis super teritorioj de la nuntempaj Bengalo kaj Biharo, kaj instalis filion ĉe Kannauj. La Pala kronikaro postulas ke kelkaj aliaj regantoj de Norda Hindia agknoskis lian suverenecon, sed tiuj postuloj ŝajnas troigo. Darmapalo estis venkita dufoje fare de Gurjara-Pratihara, sed ĉiufoje la Raŝtrakutoj siavice venkis super la Pratihara, kio lasis Palaojn kiel dominanta povo en Norda Hindio. Darmapalo estis sukcedita de sia filo Devapala kiu plue etendis la imperion.

Bibliografio
------------

* Pankaj Tandon: "A Gold Coin of the Pala king Dharmapala," *Numismatic Chronicle*, No. 166, 2006, pp. 327–333.
* History and Culture of Indian People, The Age of Imperial Kanauj, p 44, Dr Majumdar, Dr Pusalkar

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Darmapalo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Monero de Darmapalo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 500359
 |
**Davido Soslan** (kartvele: დავით სოსლანი) (m. en 1207) estis alana princo kaj kunreganta reĝo de Kartvelio kiel la dua edzo de reĝino Tamara de Kartvelio kiu geedziĝis kun li ĉ. 1189. Li estas ĉefe konata pro lia gvidado de la militoj de Kartvelio kontraŭ ĝiaj islamaj najbaroj.

Tamara geedziĝis kun Davido Soslan ĉe la Diduba Palaco proksime de Tbiliso inter 1187 kaj 1189 post kiam ŝi disiĝis de sia unua edzo, la princo Jurij Bogoljubskij. Kiel la armena kronikisto Mĥitar Goŝ raportas en sia Iŝatarakan ("Memorindaĵoj"), Tamara "geedziĝis kun viro de la Alana regno, kun ŝia parenco flanke de la patrino, kies nomo estis Soslan, nomita Davido je lia kartvela entroniĝo".

La statuso de David Soslan de partnero, same kiel lia ĉeesto en arto, en ĉartoj, kaj sur moneroj, estis strikte diktitaj per la neceso de masklaj aspektoj de reĝeco, sed li restis malgrava reganto kiu kundividis la tronon kun Tamara sed havis neniun sendependan aŭtoritaton, lia potenco estis derivita de lia edziĝo.

Davido energie apogis la ekspansiisman politikon de Tamara kaj estis ĉefrespondeca por la armeaj sukcesoj de Kartvelio. Ĉiuj mezepokaj kartvelaj fontoj laŭdas lian belaspektecon, armean inteligenton, bravecon, kaj devotecon al Tamara. En la 1190-aj jaroj, Davido Soslan gvidis la kartvelajn atakojn kontraŭ Barda, Erzurum, Gegharkunik, Bejlaqan kaj Ganĝa. Liaj venkoj sur la ildegizidoj de Azerbajĝano ĉe Ŝamkor (1195) kaj selĝukoj de Rum ĉe Basian (1202) sekurigis la kartvelajn poziciojn en la orientaj kaj okcidentaj kaŭkazaj teritorioj, respektive. Li mortis baldaŭ poste, ĉ. 1207.

Tamara kaj Davido estis la gepatroj de la du sinsekvaj regantoj de Kartvelio, reĝo Georgo la 4-a kaj reĝino Rusudan.

* Kategorio Davido Soslan en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 349833
 |
**Demócrito ROCHA** [demo'krito hoŝa] (naskiĝis la 14-an de aprilo 1888 en Caravelas, mortis la 29-an de novembro 1943 en Fortalezo) estis brazila ĵurnalisto, poeto modernista kaj unu el la pioniroj de la Esperanto-movado en la nordorienta ŝtato Cearao.

Profesia vivo
-------------

Demócrito Rocha estis malriĉa infano kaj frue devis labori en la konstruado de fervojo. Tamen li kiel eble akiris sufiĉan klerigadon. Pruvas lian studemon la sukcesoj en la abiturienta ekzameno al la fakultato de odontologio kaj en la publika konkurso, per kiu li enposteniĝis en la brazila poŝto. Tiu ĉi lasta atingo eksplikas la fakton, ke li tranloĝigis al Fortalezo, ĉefurbo de la nordorientea ŝtato Cearao, kie li reprenis sian superan kurson. Li diplomiĝis pri odontologio ĉe la Faculdade de Farmácia e Odontologia de Fortalezo en 1921.

### Fondinto de la ĵurnalo *O Povo*

Paralele al la publika kariero de dentisto li distingiĝis kiel ĵurnalisto, politikisto (federacia deputito) kaj fama oratoro. En 1928 li fondis la ĵurnalon *O Povo* (La Popolo) delonge ĝis nuntempe la plej legata ĵurnalo en Cearao.

Esperanta agado
---------------

Demócrito Rocha Lernis Esperanton en Aracaju, ĉefurbo de la nordorienta ŝtato Serĝipo ĉirkaŭ 1907 de Alcebiades Paes. Estante en Fortalezo Demócrito Rocha kune kun Eurico Pinto, fondis la unuan Esperanto-klubon en Ceará en 1913. Li ankaŭ konatiĝis kun Moacir Caminha, Joel Linhares kaj aliaj esperantistoj, kiuj eldonis la unuajn esperantajn periodaĵojn de la regiono. Menciindas du titoloj: *Brazila Vivo* (1922) kaj *Nova Mondo* (1923). Dum multaj jaroj aperigis kolumnon pri Esperanto-movado en sia ĵurnalo *O Povo*. Hejme li entuziasme esperantigis sian filinon Lucia Dummar, kiu heredis kaj la ĵurnalon kaj la amon al Esperanto.

Modernista verkisto
-------------------

En 1929 Demócrito Rocha fondis la literaturan periodaĵon *Maracajá* [marakaja'] (eta specio de jaguaro). Tiu revuo fariĝis tranĉeo por la starigo de la modernismon en Cearao. Post la fondo de la ĵurnalo *O Povo* la revuo *Maracajá* aliformiĝis al ties literatura kajero. Foje li uzis la kaŝnomon Antônio Garrido.

La plej fama poezio de Demócrito Rocha havas kiel titolon la nomo de la plej granda rivero de Cearao, *O rio Jaguaribe*. Esperantistigis tiun faman poeziaĵo José Roberto Alves de Albuquerque, kiu ĝin aperigis en Almanako Lorenz de 2008.

Demócrito Rocha membriĝis en la Cearaa Beletrikista Akademio.
**Elisabeth LANGGÄSSER** (malfraŭlina nomo: *Hoffmann*; naskiĝinta en la 23-a de februaro 1899 en Alzey, mortinta la 25-an de julio 1950 en Karlsruhe), estis germana verkistino kiu apartenis al la movado de Renouveau catholique, Kune kun Oskar Loerke, Peter Huchel kaj Günter Eich ŝi konsistigis la poetan cirklon *Kolonne*. 

Tombo de Langgässer en Darmstadt.

Vivo
----

Estante filino de arkitektura konsilisto ŝi unue laboris kiel instruistino. En 1928 ŝi transloĝiĝis kun sia filino al Berlino kie ŝi komence deĵoris kiel docentino pri pedagogiko (1929/30) kaj perlaboris poste la vivon skribante radidramojn. Pro juda deveno malpermesitis al ŝi plua verkpublikigado post la apero de la romano *Gang durch das Ried* (1936). Ŝia filino taksitis laŭ la Nurenbergaj leĝoj kiel purrasa judino kaj deportitis en koncentrejojn al Aŭŝvico kaj Terezín. Langgässer mem devis fari devigan punlaboron en armiluzino. Ŝi ade suferis ankaŭ por pliakriĝiĝanta malsano (multloka sklerozo) kaj la dummilitaj vivkondiĉoj. Dume ŝi verkis la romanon *Das unauslöschliche Siegel* (1946). En 1948 ŝi revenis al Rheinzabern situanta proksime de la naskiĝurbo. Tie ĉi estiĝis ŝia lasta romano titole *Märkische Argonautenfahrt* (1950). Mallonge post la morto oni aljuĝis la Georg-Büchner-premion.

Graveco
-------

Jam kiel instruistino Langgässer verkis naturlirikaĵojn ĉerpantajn el la kristana revelacio sekvante la spurojn de Annette von Droste-Hülshoff. Menciindas tiukuntekste *Der Wendekreis des Lammes. Ein Hymnus der Erlösung* (1924) kaj kelkaj rakontoj eldonitaj ne antau la 1930-aj jaroj. En la pli malfruaj tekstoj la verkistino temigis - krom religiaĵoj - ankaŭ la spertojn dumilitajn kaj la situacio de Okcidenta Germanio post la Dua mondmilito. Jenas aliaj verkoj: la lirikaĵvolumoj *Die Tierkreisgedichte* (1935) kaj *Der Laubmann und die Rose* (1947), la rakontoj *Triptychon des Teufels* (1932) kaj *Glück haben* (postmorte, 1968).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Elisabeth Langgässer en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Biografio kaj bildoj
* Informoj pri Elisabeth Langgässer en katalogo de la Germana Nacia Biblioteko (germane)
* Frommholz, Rüdiger: "Langgässer, Elisabeth". Ĉe: Neue Deutsche Biographie 13 (1982), p. 596-599 (tie ĉi interrete)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 524599
* GND: 11856949X
* LCCN: n83034190
* VIAF: 39412230
* ISNI: 0000 0003 6855 0706, 0000 0001 0889 5660
* SUDOC: 029788617
* BNF: 12133888d
* NLA: 35949453
* BIBSYS: 90070700
* NKC: jn19990004861
* ICCU: SBLV011382
 |
**Denis Ivanoviĉ Fonvizin** (ruse *Денис Иванович Фонвизин*) (naskiĝis en Moskvo la 14-an de aprilo 1745 (n.s.), mortis la 1-an de decembro 1792 en Sankt-Peterburgo) estis rusa verkisto, dramisto kaj tradukisto.

Lia praulo estis germana kruca kavaliro *von Wisien*, veninta en Rusion en la 16-a jarcento. Tiam lia familia nomo estis rusigita kiel Fonvizin.

Elementan edukadon al juna Denis donis lia patro *Ivan Andrejeviĉ Fonvizin*, kiu tre ŝatis literaturon. Ekde 1755 Denis lernis en moskva gimnazio de Moskva Universitato kaj ekde 1760 li iĝis studento de ĝia filozofa fakultato. Tiam li jam bone regis la francan kaj la germanan lingvojn, kio malkovrigis al li ĉefverkojn de la granda eŭropa literaturo.

Ekde 1761 en kelkaj moskvaj ĵurnaloj aperis liaj tradukoj de iuj famaj eŭropaj literaturaĵoj. Li preferis publiki satiron.

En 1762 Fonvizin lasis la Universitaton kaj komencis militservi. Samtempe li multe versis kaj tradukis ĉefe el la franca.

Ekde 1769 Fonvizin oficis en Ministerio pri eksterlandaj aferoj kiel sekretario de ĝia ĉefo, grafo Nikito Panin.

En 1783 Denis Fonvizin eksiĝis kiel Ŝtata Konsilisto, oficisto de la alta 5-a rango (meze de kolonelo kaj generalo en la rusa armeo).

Tiam li plu publikis multajn artikolojn kaj samtempte verkas siajn ĉefverkojn: *"Juna nobelido"* (ruse *Недоросль*) kaj *"Brigadestro"* ( ruse *Бригадир*). Ambaŭ librojn plenigas satiro pri tiamaj rusaj estado kaj moroj. Ili ne plaĉis al la rusa imperiestrino Katerina la 2-a, sed tamen *"Juna nobelido"* estis eldonitaj en 1781 kaj *"Brigadestro"* en 1783.

Ekde 1763 li iĝis akademiano de Peterburga Akademio.

La sano de Fonvizin ne estis perfekta; tial li foje kuracis sin eksterlande, sed bedaŭrinde sen grava sukceso.

En 1792 li mortis, kaj estis enterigita en *Aleksander Nevskij Laŭro* de Sankt Peterburgo.

Liaj ĉefverkoj estas lernobjektoj en moderna Rusio.

Memoraĵoj pri Fonvizin
----------------------

* En Moskvo ekzistas strato kun lia nomo.
* Fonvizinskaja (stacio de Moskva metroo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* ruse sekcio de St.Peterburga muzeo pri literatura kaj teatra belatro dediĉita al agado de Denis Fonvizin
* lia biografio angle

* Denis Fonvizin en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Denis Fonvizin en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 324960
* GND: 118692194
* LCCN: n80158435
* VIAF: 29630098
* ISNI: 0000 0000 8368 0785
* LIBRIS: 187151
* SUDOC: 033764387
* BNF: 124597488
* NLA: 35900393
* NDL: 00521704
* BIBSYS: 90094018
* NKC: ola2003165530
* BNE: XX1099711
 |
**Denis Sassou NGUESSO** (1943) estas Konga politikisto kiu estas prezidanto de la Respubliko Kongo ekde 1997; li estis estinta antaŭe prezidanto el 1979 al 1992. Dum sia unua periodo kiel prezidanto, li estris la unupartia reĝimo fare de la Konga Partio de Laboro (KPL) dum 12 jaroj. Sub premo el internaciaj fontoj, li enkondukis multpartian politikon en 1990 kaj estis poste elpostenigita de plenumaj povoj fare de la Nacia Konferenco de 1991, restante en funkcio kiel ceremonia ŝtatestro. Li iĝis kandidato por prezidenta elekto de 1992, sed li malsukcesis, iĝante la tria.

Denis Sassou Nguesso en 1986
Sassou Nguesso estis opoziciestro dum kvin jaroj antaŭ reveni al la povo rezulte de la Jun–Oktobra enlanda milito de 1997, en kiu liaj ribelaj fortoj elpostenigis la prezidanton Pascal Lissouba. Sekve al transira periodo, li venkis en la prezidenta elekto de 2002, kie okazis malalta opozicia partoprenado; li estis reelektita en la prezidanta elekto de 2009. La enkonduko de nova konstitucio, aprobita per referendumo en 2015, ebligis ke Sassou Nguesso staru por alia regotemmpo. Li estis reelektita en la unua baloto de la prezidanta elekto de 2016 per plimulto.

Sassou Nguesso estas apogita de vario de politikaj partioj, ĉefe la KPL. Li estas la prezidanto de la Centra Komitato de la KPL.

En oktobro 2021, Denis Sassou N'Guesso estis citita en la skandalo de la "Pandora Papers". Laŭ la internacia konsorcio de ĵurnalistoj, estis en 1998, tuj post la reveno al la potenco de Denis Sassou N'Guesso, ke la kompanio Inter Afrika Investo laŭdire estis registrita en la Britaj Virgulininsuloj, kariba imposta rifuĝejo. Denis Sassou N'Guesso neas ĝenerale ke ekzistas tiuj dokumentoj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Denis Sassou Nguesso en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo (france, tamen laŭ stato de decembro 2022 nur reta fasado de unu paĝo)

Referencoj
----------

1. ↑   Congo Republic poll losers challenge president's win (23a de Julio 2009). Arkivita el la originalo je 2015-09-27. Alirita 2016-09-12.

  Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2015-09-27. Alirita 2016-09-12.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 567909
* GND: 140087389
* LCCN: n83162492
* VIAF: 51711979
* ISNI: 0000 0001 2132 7211
* SUDOC: 028916344
* BNF: 120653043
 |
**Jean-Georges LEFRANC DE POMPIGNAN** (naskiĝis la 22-an de februaro 1715 en Montauban, mortis la 29-an de decembro 1790 en Parizo) estis franca episkopo kaj apologetikisto.

El familio de talara nobelaro, kaj frato de la poeto Jean-Jacques Lefranc de Pompignan, li estis nomumita episkopo de Puy en 1743 poste arkiepiskopo de Vienne ekde la 27-a de septembro 1774, kiam la reĝo kunigis la Abatejon de Saint-Chaffre al sia sidejo, ĝis 1789.

Deputito de la pastraro ĉe la Ĝeneralaj Statoj de 1789, Jean-Georges aliĝis al la Tria Stato, estis alvokita, la 4-an de aŭgusto 1789, de Ludoviko la 16-a en sian konsilion, kiel ministro de la *Feuille*, poste prezidento de la Nacia Asembleo de Versajlo de la 4a ĝis la 19-a de julio 1789.

Dum sia episkopa tempo, li polemikis kun la filozofoj, ĉefe kun Voltaire. Same li publikigis konfiskilon kontraŭ la eldono projektita de la verkoj de tiu verkisto. En 1747, li estis farinta la funebran predikon de la Daŭfeno kaj, en 1768, de la reĝino Maria Leszczyńska. Li estis elstare citita en *les Enfans de Sodome à l’Assemblée* de 1790.

* Kategorio Jean-Georges Lefranc de Pompignan en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 520721
* GND: 100188095
* LCCN: n90695493
* VIAF: 41913284
* ISNI: 0000 0000 8343 156X
* SUDOC: 081131062
* BNF: 123413465
* ICCU: BVEV066658
* BNE: XX1005998
 |
Tombo en Salcburgo
**Johannes Evangelist HALLER** (naskiĝis la 30-an de aprilo 1825 en St. Martin in Passeier, mortis la 5-an de majo 1900 en Salcburgo) estis romkatolika kardinalo kaj ĉefepiskopo salcburga.

Vivo
----

Estante filo de sudtirola farmisto studis en Meran, Innsbruck kaj Trento kaj doktoriĝis pri teologio. Ordinado lia estis en la 21.5.1848; poste li estis plurajn jarojn animzorganto, i.e. en Lajen. En 1871 li iĝis katedrala kapitulano en Trento, en 1874 katedrala sinjoro, en 1874 katedrala provosto kaj vicvikaro.

En la 14.8.1874 li nomumitis titulara episkopo de Adraa kaj helpepiskopo en Trento. La konsekron episkopan donis al li en la 4.10.1874 la salcburga ĉefepiskopo Maximilian Joseph von Tarnóczy; kunkonsekrantaj estis Johannes Jakub della Bona, helpepiskopa salcburga kaj Joseph Mooslechner, dekano de la katedrala kapitularo. En 1880 li nomumitis helpepiskopo de Salcburgo kaj ne tute dekon da jaroj pli poste (1890) Haller iĝis mem ĉefepiskopo. Papo Leono la 13-a deklaris lin en la 29.11.1895 kardinalo kaj en junio 1886 je kardinala sacerdoto kun la titulara kirko Sankta Bartolomeo sur la Tibera insulo de Romo.

Li meritis pri la prilaborado de la aŭstria kateĥismo kaj la starigo de katolika altlernejo en Salcburgo. Li estis entombigita en la kripto de la Katedralo de Salcburgo.

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Johannes Evangelist Haller en la germana Vikipedio.*

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Johannes Evangelist Haller en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Haller ene de la katolika hierarkio


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 572490
* GND: 116411732
* VIAF: 303212112
* ISNI: 0000 0004 0944 3350
 |
**Jeanne Marie Bouvier de la Motte GUYON** (ankaŭ konata kiel **Sinjorino Guyon**) (13-a de aprilo 1648 – 9-a de junio 1717) estis franca mistikulino kaj ĉefa priparolanto de kvietismo. Ŝia doktrino estis konsiderita hereza de Katolika Eklezio. 

Jeanne Marie Bouvier de la Motte Guyon

Vivo
----

Jam kiel infano ŝi flegis revadon asketisman; 16-jara ŝi edziniĝis al s-rojo Motte-Guyon. Post ties frua morto ŝi serĉadis, sub la gvido de la animzorganto patro Lacombe, en Parizo, Ĝenevo kaj Suda Franclando la kvietisman konsolon. Sed ŝi konfrontiĝis al trea malamikeco kaj transportitis en 1688 en monakejon en Parizo. Malliberigite ŝi ekkontaktis Fénelon. Tiam Jacques Bénigne Bossuet riproĉis al ŝi herezon nocan kaj ŝi enkarcerigitis inter 1695-95 kaj 1698-1703 en Vincennes respektive en la pariza malliberejo Bastille.

Ŝia membiografio aperis en Kolonjo en 1720, ŝia verkaro en Amsterdamo inter 1713-22.

Literaturo
----------

* Heppe, *Geschichte der quietistischen Mystik in der katholischen Kirche*, Berlin 1875
* Guerrier, *Madame Guyon*, Orléans 1881

Fonto
-----

Meyers Großes Konversations-Lexikon, Band 8. Leipzig 1907, p. 556, kio legeblas interrete tie ĉi.

* Kategorio Jeanne Marie Bouvier de la Motte Guyon en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 33604
* GND: 11854389X
* LCCN: n81108294
* VIAF: 61540026
* ISNI: 0000 0001 0906 8499
* LIBRIS: 187803
* SUDOC: 026658151
* BNF: 11886493q
* NLA: 35159024
* BIBSYS: 98054943
* NKC: mzk2003198828
* ICCU: VIAV098764
 |
**Emmanuelle Laborit**, naskiĝinta la 18-an de oktobro 1971, estas franca aktorino kaj direktorino de la «International visual theatre».

Biografio
---------

Naskiĝinta surda, Emmanuelle Laborit estas nepino de la sciencisto Henri Laborit (1914-1995). Ŝi sepjaraĝa lernis la signolingvon kaj instruis ĝin al sia juna fratino kiu iĝas ŝia konfidenculino.

Antaŭ ol lerni la francan signolingvon, ŝi parolis nur al sia patrino: ili havis «umbilikan lingvon».

Ŝia aŭtobiografia libro *Le Cri de la mouette* (La Krio de la mevo) verkita en 1993, priskribis ŝiajn infan-memoraĵojn, ŝian malfacilan adoleskantecon kaj la komencon de ŝia vojirado al memstara plenkreskulo.

Ŝi ricevis la premion «Molière de la révélation théâtrale» (Molière de la teatra ekbrilo) en 1993, pro sia rolo en *Les Enfants du Silence*  (La Infanoj de la Silento) adaptita de la samnoma usona teatraĵo verkita de Mark Medoff: ŝi estas la unua surda komediistino ricevinta en Francio tian premion. Ŝi iĝis ankaŭ ambasadorino pri la franca signolingvo en Francio. Ŝi estas membro de la patron-komitato de la « franca Kunordigo por la Jardeko » de Pac- kaj Senperforta kulturo.

De longe membro de la IVT (International Visual Theatre, teatra kompanio specialiĝinta en lingva kaj pedagogia esplorado rilata al signolingvo), Emmanuelle Laborit postvenis ĝian direktoro-fondinton Alfredo Corrado kiel estro de la teatro en 2003. Post longaj nestabilaj jaroj, la centro estas loĝigita de januaro 2007 en la *Cité Chaptal*, en la naŭa pariza arondismento. Ĝi malfermiĝis per prezentadoj de «Reĝo Lear» en kiu Emmanuelle Laborit enpersonigas Cordelia.

Ŝi naskis filon en 2007.

Noto
----

1. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2010-01-29. Alirita 2010-02-05.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 310608
* GND: 122233689
* LCCN: n95050136
* VIAF: 85078623
* ISNI: 0000 0001 1680 9304
* SUDOC: 033395020
* BNF: 12426503d
* NDL: 00514436
* BIBSYS: 52540
* NKC: pna2004259199
 |
**Dietmar ALEXA** (naskiĝinta la 16-an de septembro 1941 en Silezio) el Werne, Germanio (latinigite ankaŭ: *Marius Alexa Silesius*) estas germana muzikisto, violonisto, linguikisto et latinlingva verkisto.

Li estis longtempe vicprezidanto de la asocio *L.V.P.A.*, kiun estris s-ino Inge Pessara-Grimm, troviĝante inter la fondintaro. Li starigis la teorion de "pravorto" (germane: *Urworttheorie*).

Honorpoeziaĵoj
--------------

Omaĝe al li la fama latinlingva poeto Alain van Dievoet skribis laŭdpoemon naskiĝtagdatrevenan en septembro 2001, kiu jenas: *Primum te novi prope litus amoenum, o Alexa, / Vestendae, miro micuit cum Belgica sole. / Primus tu fueras inter quos ore rotundo / audivi Latia dici diverbia lingua. / Semper in aure sonat violinae cantus acutus, / qua nos tunc iuvenes, iuvenis gaudere iubebas, / semper adhuc fluctus repetunt tua carmina, Alexa! / Quam rapido cursu fugere haec tempora pulchra / quorum testis ades, tu praecipuusque creator. / Tunc tibi sub risu florebat barba nigrescens, / nunc tibi sub risu canescit barba perenni.*

Verkoj
------

*Das Urwort*, Werne: Urwort-Verlag, 2009.

Notoj
-----

1. ↑  Traduko: "Unue mi renkontis vin proksime de la marbordo de Westende sub la brilanta suno de Belgio. Vi estis la unua persono, de kies ronda buŝo mi aŭdis vortojn latiajn endialogajn. En miaj oreloj ade sonas la akraj violonaj sonoj per kiuj vi ĝojigis nin kiuj junaĝis. Ĝis nun viaj poemoj fluon sian ripetas, Alexa! Kiel rapide forfuĝis tiaj ĉi tempoj belaj, de kiuj vi ĉeestas atestanto kaj kreinto ĉefa. Tiam floris barbo nigra en ridanta vizaĝo, nun al vi floras griza barbo porĉiama."

Eksteraj ligiloj
----------------

* Laŭdpoemoj, i.a. por Alexa
* Verkoj en dnb-katalogo
* La teorio de pravorto



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 547904
 |
**Ilona TANNER,** laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj pli komplete **Tanner Ilona Irén Lujza Kamilla** estis hungara poeto. Ŝia pseŭdonimo estis **Török Sophie**.

Ilona Tanner kaj Mihály Babits
Ilona Tanner kaj Mihály Babits
Ilona Tanner  naskiĝis la 10-an de decembro 1895 en Budapeŝto, ŝi mortis la 28-an de januaro 1955 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Ilona Tanner lernis en sia naskiĝurbo, ŝi aĝis 17, kiam ŝi komencis krei poemojn. Post lernado ŝi laboris en diversaj oficejoj. En 1921 ŝi iĝis edzino de Mihály Babits. Ŝiaj poemoj aperis en revuoj, ekzemple en Nyugat. Ŝi neniam naskis, nur ŝi adoptis filinon. En 1941 ŝi vidviniĝis. Ŝi ricevis premion en 1946.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Asszony a karosszékben* (1929) - poemaro
* *Boldog asszonyok* (1933) - novelaro
* *Hintz tanársegéd úr* (1935) - romano
* *Értem és helyetted* (1940) - poemaro
* *Sirató* (1948) - poemaro

Fontoj
------

* hungarlingva neoficiala biografio kun foto
* teksto hungare
* verkaro

* Kategorio Ilona Tanner en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Dima Wannous** (araba : ديمة ونوس ), naskiĝis en 1982 en Damasko, estas siria verkistino, kultura ĵurnalisto kaj tradukisto de franca kaj araba literaturoj. Ŝi estas filino de la fama siria dramaturgo Saadallah Wannous. Ŝi poste laboris en Bejruto kiel ĵurnalistino por diversaj arablingvaj amaskomunikiloj, inkluzive por la libana gazeto Al-Safir kaj por la internacia ĉiutaga arablingva gazeto Al-Hayat, kiu aperas en Londono.

Ŝi estis unu el la 39 arabaj verkistoj sub la aĝo de 40 elektitaj por la Antologio Bejruto 39, la ĉefprojekto kiam Bejruto estis la libra ĉefurbo de Unesko en 2009.

Verkaro
-------

Dima Wannous ricevis la atenton de literaturrecenzistoj pro la novelaro *Tafasil* ("Detaloj"), kiu estis publikigita en 2007.

En 2008 ŝi publikigis sian debutromanon, *Al Kursi* ("*La seĝo"*). En la sama jaro, Dima Wannous estis agnoskita kiel unu el la 40 plej talentaj junaj verkistoj en la araba mondo.

Ŝia romano *Al-Ĥajifun (Tiuj kiuj timas)*, publikigita en 2017 priskribas la vivon en Damasko, dum la interna milito, de juna virino, kiu ricevas manuskripton de eksa amanto, kiu fuĝis al Germanio. La libro estis finalisto por la Internacia Premio por Araba Fikcio kaj estis tradukita en la anglan, germanan, nederlandan, hispanan kaj turkan.

* 2007 – *Tafasil*.
* 2008 – *Kursi.*
* 2017 – *Al-Ĥajifun*

Literaturo
----------

Samuel Shimon (red.), (2010). Beirut 39: New Writing from the Arab World. Bloomsbury. ISBN 978-1-4088-0612-8

Referencoj
----------

1. ↑  (es) *Casa Árabe* | *Entrevista con la escritora siria Dima Wannous*», casaarabe.es
2. ↑  (en) *Dima Wannous |* International Prize for Arabic Fiction, alirite la 29-an de aprilo 2022.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 768535
* GND: 106314857X
* LCCN: no2009080666
* VIAF: 88545274
* ISNI: 0000 0000 6047 9325
* SUDOC: 139296409
 |
**Dioskoro la 1-a de Aleksandrio** (antikve-greke *Δῐόσκορος*, *Dióskoros*; floris en la 5-a jarcento) estis la 16-a episkopo de Aleksandrio ekde 444 ĝis 451, kiam estis eloficigita dekrete de la Koncilio de Kalcedono pro lia subteno al monofizitismo de Eŭtiko (378-454).

Biografio
---------

Li estis la posteulo de sankta Cirilo de Aleksandrio (412 ĝis 444), kiu jam estis majstro de Eŭtiko. Lia famo estas ligita precipe al la dua koncilio de Efezo (449), en kiu li sukcesis aprobigi perruze kaj perforte monofizitisman kredodeklaron.  

Estis, tio, substance, provo aserti kaj solidigi la aŭtoritaton kaj sendependon de la patriarka seĝo de Aleksandrio opone kaj kontraste al tiu de Konstantinopolo, nome al la Ekumena Patriarkato de Konstantinopolo, kiu flankiĝis al Romo en la defendo de dogmo.  

Papo Leono la 1-a (440 - 461) sendis al koncilio, kunvokita de la patriarko de Konstantinopolo, Flaviano (446-449) por diskuti pri la monofizitismaj tezoj de Eŭtiko, leteron (fariĝintan poste la *Tomus ad Flavianum*) en kiu klarforme la papo formulis la katolikan Kristologion laŭ la du naturoj homa kaj dia, en Kristo. Post la surpriza atako de Dioskoro, Leono la 1-a deklaris senvalora la koncilion, ĝin difinante *latrocinium* (kaj fakte tiu epizodo estas foje citata en Okcidento kiel "banditaĵo de Efezo").   

Ĝi estis, tamen, taksata valida de la romia imperiestro Teodozio la 2-a (401-450) kaj, do, la konciliaj dekretoj estis inkluzivitaj en la *Teodozia kodo*. La tuta afero ĉesis ĝeni preskaŭ la tutan kristanan mondon kun la ekumena koncilio de Kalcedono kiam Dioskoro estis forigita el la episkopeco. Sed la doktrino de Dioskoro (Miafizitismo) radikiĝis, kun diversaj nuancoj, en tiu kiu poste nomiĝis Kopta Eklezio kiu celebras Dioskoron kiel sanktulon.

Vidu ankaŭ
----------

* Kristanismo
* Orienta Kristanismo
* Kristologiaj doktrinoj de la unuaj jarcentoj
* Monofizitismo
* Docetismo
* Orientaj ortodoksaj eklezioj
* Dialogo de la Katolika Eklezio kun la Orientaj ortodoksaj eklezioj

Bibliografio
------------

* + Katolikaj enciklopedioj:
* Enciclopedia\_Cattolica
* Cathopedia
* Catholic\_Encyclopedia

* Kategorio Dioskoro de Aleksandrio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 539896
* GND: 102391513
* LCCN: n82117687
* VIAF: 282401116, 1297159474209627661692, 26161935471639671639, 155152561495315441301 94707724, 282401116, 1297159474209627661692, 26161935471639671639, 155152561495315441301
* ISNI: 0000 0000 7819 3202
* SUDOC: 128534753
* NLA: 36516420
* ICCU: PUVV245031
 |
**Enlil-nirari** inter la jaroj 1317 kaj 1307 antaŭ nia erao estis reĝo de Asirio kaj plej supera juĝisto de la asiria imperio.

Regotempo
---------

La armeo de Enlil-nirari venke batalis kontraŭ la soldataro de Kurigalzu la 2-a, reĝo de Babilonio. La ŝtontabula enskribo, kiu raportas pri la milito, tamen ĝis la nuntempo tiom forte disrompiĝis, ke ne eblas deĉifri pliajn detalojn. Laŭ kronologia listo de la reĝoj kaj de Asirio kaj de Babilonio dedukteblas, ke batalo inter la armeoj de Enlil-nirari kaj Kurigalzu en *Sugaga* borde de la rivero Tigriso, kiun laŭdire venkis la babilonianoj, kiuj konkeris la asirian armean kampadejon kaj malliberigis asiriajn oficirojn. Post tio difiniĝis limo inter ambaŭ regnoj, kiu kondukiĝis de la lando *Subartu* ĝis *Karduniaŝ* (Babilonio).

Konstruaĵoj
-----------

La reganto Enlil-nirari restaŭrigis la eksteran muron de la asiria ĉefurbo Aŝuro inter la "metiista"  *Tabira*-pordego kaj la "ŝafa" pordego.

| Antaŭe: | reĝo de Asirio | Poste: |
| --- | --- | --- |
| Aŝur-ubalit la 1-a |  | Arik-den-ilu |

Reĝoj de la Meza Asiria Regno (1353 ĝis 912 antaŭ nia erao)

Aŝur-ubalit la 1-a |
Enlil-nirari |
Arik-den-ilu |
Adad-nirari la 1-a |
Salmanasaro la 1-a |
Tukulti-Ninurta la 1-a |
Aŝur-nadin-apli |
Aŝur-nirari la 3-a |
Enlil-kudurri-usur |
Ninurta-apal-ekur |
Aŝur-dan la 1-a |
Ninurta-tukulti-Aŝur |
Mutakkil-Nusku |
Aŝur-reŝ-iŝi la 1-a |
Tiglat-Pileser la 1-a |
Aŝared-apal-ekur |
Aŝur-Bel-kala |
Eriba-Adad la 2-a |
Ŝamŝi-Adad la 4-a |
Aŝur-nasir-apli la 1-a |
Salmanasaro la 2-a |
Aŝur-nirari la 4-a |
Aŝur-rabi la 2-a |
Aŝur-reŝ-iŝi la 2-a |
Tiglat-Pileser la 2-a |
Aŝur-dan la 2-a

 

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 277476
 |
**György BOLGÁR** [djordj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bolgár György** estas hungara ĵurnalisto, redaktoro, poeto, verkisto.

György Bolgár (meze) en 1999
György Bolgár  Arkivigite je 2016-03-04 per la retarkivo Wayback Machine naskiĝis la 15-an de julio 1946 en Budapeŝto.

Biografio
---------

György Bolgár akiris abiturienton en sia naskiĝurbo en 1965, poste diplomon en Ekonomia Universitato Marx Károly. Post siaj studoj li tuj laboris en Hungara Radio kiel redaktoro. Inter 1988 kaj 1992 li estis raportisto de la radio en Novjorko. Hejmenveninta li kreis memstaran popularan rubrikon en la radio, kie la aŭskultantoj telefone diris siajn opiniojn pri politiko, dume Bolgár komentis ilin. En 2002 tiu programero ĉesis, sed en malgranda privata radio li daŭris ĝin. Li simpatias la socialisman politikon, tial li ofte estas atakata. En 2010 li devis pagi punmonon laŭ juĝeja kondamno, ĉar en la programo li jesis falsaĵojn.

Ekde la 1970-aj jaroj li kontribuas ekzemple en Népszava. Ĝis tiam li ricevis premiojn inter 1993 kaj 2012.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *A másodperc rései* (1974) - poemoj
* *Néhanapló* (1983) - noveloj
* *A tett halála* (1987) - romano
* *New York, időszámítás előtt* (2001) - poemoj

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto Arkivigite je 2016-03-04 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 535416
* GND: 1125913215
* LCCN: n88061300
* VIAF: 97688285
* ISNI: 0000 0000 7837 0563
* SUDOC: 050221043
* BNF: 13519898k
* NKC: jo20191019830
 |
Memortabulo en la interna korto de Engelsburg. **Helius Eobanus Hessus** (naskiĝinta en la 6-a de januaro 1488 en Halgehausen, mortinta en la 4-a de oktobro 1540 en Marburg) estis evangelia humanisto kaj unu el la plej gravaj novlatinaj poetoj siatempe.

Vivo
----

Ekde 1504 li studis latinan filologion ĉe la Universitato de Erfurto. En 1507 li iĝis lernejestro de la lernejo ĉe la Preĝejo Sankta Severo. Du jarojn poste li maldungiĝis kaj iris al Prabuty deĵori kiel kancelaria oficisto kaj poeto de la episkopo Hiob von Dobeneck.

En 1513 li ekstudis juron en Frankfurt (Oder) sed baldaŭ transloĝiĝis al Leipzig, por intense sin okupi pri humanismaj studoj. En aŭgusto de 1514 li revenis Erfurton, partoprenis la tiean humanistan rondon kaj verkis kun aliaj la t.n. *Epistolae obscurorum virorum*. En 1516 li iĝis sekvanto de Mutianus Rufus Marschalk kiel gvidisto de la humanisma movado en Erfurto. Ekster tio li iĝis profesoro de latina lingvo ĉe la altlernejo.

Ekde 1526 li estis instruisto de retoriko kaj poetiko ĉe la instituto *Aegidianum* en Nürnberg. Ekde 1536 li estis profesoro en Marburg. De tempo al tempo li verkis poemojn kaj poeziajn leterojn de kristanaj heroinoj.

Martin Luther nomis lin *la plej famekonatan poeton de nia tempo, la pia kaj pura kantisto*.

Premio
------

La urbo Erfurto aljuĝas regule la premion *Eobanus-Hessus-Preis*.

Verkoj
------

* *Sylvae*
* *Heroides*

Opera figuro
------------

En la opero *Hans Sachs* de Albert Lortzing la kontraŭulo de la protagonisto nomiĝas Eoban Hesse.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Eobanus Hessus en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Informoj pri Eobanus Hessus en katalogo de la Germana Nacia Biblioteko (germane)
* Biografio ĉe ADB.
* Biografio ĉe NDB.
* Verkoj surrete. Arkivigite je 2005-09-12 per la retarkivo Wayback Machine
* Pri Hessus kaj Engelsburg ĉe *erfurt-web*.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 466305
* GND: 118704249
* LCCN: n87885207
* VIAF: 71412338
* ISNI: 0000 0001 2281 6551
* LIBRIS: 263766
* SUDOC: 028872622
* BNF: 120617941
* BIBSYS: 90782689
* NKC: nlk20020104229
* ICCU: TO0V031688
* BNE: XX4618150
 |
"Rheinstraße" en Frei-Weinheim kunrigardo al Ingelheim-West
elaera foto de Frei-Weinheim (supre dekstre), de la Rejno kaj de Oestrich-Winkel (maldekstre)
**Frei-Weinheim** (ankaŭ nomata *Ingelheim-Nord*) estas urboparto de la distrikturbo Ingelheim am Rhein en la distrikto Mainz-Bingen en la germana federacia lando Rejnlando-Palatinato. Ĝis 1939 la hodiaŭa urboparto estis sendependa komunumo. En la mezepoko Frei-Weinheim estis grava havenloko por la Kaiserpfalz en Nieder-Ingelheim kaj parto de la historia teritorio *Ingelheimer Grund*.

Geografio
---------

Frei-Weinheim situas ĉe la Rejno je riverkilometro 519 sur alteco de 81 ĝis 88 m super marnivelo. La Rejno estas la norda limo de la urboparto. Ĉe la urboparto allimas okcidente Bingen am Rhein kaj Gau-Algesheim, oriente Heidesheim am Rhein. Je la alia rejnbordo situas Oestrich-Winkel kaj Geisenheim. En la urbo la najbaroj estas sudokcidente Sporkenheim, sude Ingelheim-West kaj sudoriente Nieder-Ingelheim.

### Geologio

Apud la Rejno kreskas tipaj ĉeriveraj arbaroj. Pli sude en la urba teritorio troviĝas dunoj el kalksablo.

Historio
--------

Dum romia tempo verŝajne troviĝis ĉe la riverbordo de Frei-Weinheim pramloko, kun la romia ŝoseo Majenco-Bingen kaj Treviro la pramo estis ligita al ŝoseo, kiu estis pli oriente ol la hodiaŭa Rheinstraße. La frankoj fondis la Frei-Weinheim en la 6a jarcento.

La unua dokumenta mencio estas de la jaro 772. Iu Hrodolt donacis sian propraĵon en *Wihinheim* al la monaĥejo Fulda.

Havena moleo apud Frei-Weinheim
 Gustav-Adolf-preĝejo en Frei-Weinheim

|  |
| --- |
| **evoluo de la loĝantonombro** |
| jaro | loĝantoj |
| 1787 | 220 |
| 1815 | 192 |
| 1861 | 606 |
| 1905 | 838 |
| 1998 | 5661 |
| 2008 | 5443 |

* Katolika preĝejo St. Michael en Frei-WeinheimKatolika preĝejo St. Michael en Frei-Weinheim
* iamaj ŝipistodomoj en la Schubertstraßeiamaj ŝipistodomoj en la Schubertstraße

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Frei-Weinheim en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Historischer Verein über Frei-Weinheim
* Geschichtliche Informationen zu Frei-Weinheim bei regionalgeschichte.net

Referencoj
----------

1. ↑  Denkmaltopographie: Kulturdenkmäler in Rheinlandpfalz Kreis Mainz-Bingen 18.1 S. 337
**Erik PONTOPPIDAN** (24-an de aŭgusto 1698 en Aarhus, orienta bordo de Jutlando – 20an de decembro 1764 en Kopenhago), estis dana aŭtoro, episkopo, historiisto kaj antikvisto. Li edukiĝis en Fredericia (1716–18), post kio li iĝis privata instruisto en Norvegio, kaj poste studis en Nederlando, kaj en Londono kaj Oksfordo, Anglio. En 1721 li iĝis *informator* (informanto) de Frederiko Karlo de Carlstein (poste duko de Plön), kaj post du jaroj predikisto en la kastelo kaj en Nordborg. El 1726 al 1734 li iĝis pastro ĉe Hagenberg, el kie li protektis la pietistojn ĝis li ne povis defendi ties atakon kontraŭ la striktare luteristoj per verkoj de 1726 kaj 1727. Dum tiu sama periodo li preparis sciencajn verkojn kiaj *Memoria Hafniæ* (1729); *Theatrum Daniæ* (1736); kaj *Kurzgefasste Reformationshistorie der dänischen Kirche*. Pontoppidan iĝis poste pastro en Hillerød predikisto en la palaco Frederiksborg (1734), kaj en Kopenhago (1735), profesoro pri teologio ĉe la Universitato (1738), kaj verkisto por *Everriculum fermenti veteris* (1736) kaj *Böse Sprichwörter* (1739).

* Kategorio Erik Pontoppidan en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 445698
* GND: 100208746
* LCCN: n85049390
* VIAF: 42182442
* ISNI: 0000 0000 8121 297X
* LIBRIS: 84460
* SUDOC: 076152367
* BNF: 16027936k
* NLA: 35418678
* BIBSYS: 90537621
* NKC: jo20000082527
* BNE: XX1744514
 |
**Jiří Třanovský** (latine *Georgius Tranoscius*; slovake *Juraj Tranovský*; pole *Jerzy Trzanowski*; la 27-an de marto aŭ la 9-an de aprilo 1592, Teŝino – la 29-an de majo 1637, Liptovský Mikuláš) estis ĉeĥa verkisto, muzika komponisto, poeto kaj evangelia predikisto.

*Cithara Sanctorum*, versio de 1828
Statuo de Třanovský en Třanovice (detalo)

Vivo
----

Li naskiĝis en Teŝino en "Malnova foirejo" en nekatolika familio. Tre influis lin lia praavo Adam, vokto en Třanovice, bonega kantisto, kiu vekis en la juna Jiří amon al religia kantado.

Kiel ortodoksa religia poeto de la slovakaj protestantoj en la tempo, kiam iliaj reformaj klopodoj komencis suferi pro socia kaj religia pasivecoj, li eldonis ampleksan evangelian kantaron nome *Cithara sanctorum* - kantoj religiaj kaj malnovaj kaj novaj (1636). Ĝi enhavas pli ol kvarcent religiajn kantojn, antaŭ ĉio de ĉeĥaj, sed ankaŭ de slovakaj aŭtoroj, tradukitaj el la latina kaj germana lingvoj, kaj ankaŭ proprajn kantojn. Tranovský estis edukisto, instruisto kaj pastoro en pluraj lokoj en Ĉeĥio kaj Slovakio. Li naskiĝis en Teŝino, studis en Wittenberg, mortis en Liptovský Mikuláš. Krom la menciita kantaro li eldonis religiajn odojn kaj preĝaron. Tamen, la evoluon de literaturo influis grandparte *Cithara sanctorum*. Tiu ĉi kolekto de religiaj kantoj, kiu aperis en multaj reeldonoj, per sia formala perfekteco longe servis kiel fonto kaj instigilo por la samtempa poezia kreado. Tranoscius estas nomo, kiun transprenis eldonejo el latinigita formo de nomo de la pastoro Juraj Tranovský, kiu agadis ankaŭ en Liptovský Mikuláš. Krom la aliaj la eldonejo daŭrigas pli ol cent jaroj en eldonado de Evangelia kalendaro de Tranovský.


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Slovakio |

* Kategorio Jiří Třanovský en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 389950
* GND: 119086328
* LCCN: n81149891
* VIAF: 67268111
* ISNI: 0000 0000 5539 6496
* NKC: jk01140274
 |
**Erika Bartos** [bartoŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bartos Erika** estas hungara arkitekto, verkisto, grafikisto.

Erika Bartos desegnas
Pupteatro de Erika Bartos
Erika Bartos  naskiĝis la 7-an de februaro 1974 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Erika Bartos kantadis en infankoruso de la Hungara Radio. Ŝi abiturientis en 1992 en sia naskiĝurbo, poste ŝi akiris arkitekturan diplomon en Teknika kaj Ekonomia Universitato de Budapeŝto en 1998. Ŝi havis stipendiojn en Svedio kaj Israelo. Post siaj studoj ŝi laboris en arkitekturaj firmaoj, intertempe ŝi naskis trifoje. Ŝi komencis verkadi fabelojn por la propraj infanoj, baldaŭ la unua fabelo aperis en Bratislavo kun grandaj sukcesoj. Ŝi finis kursojn pri arkitekturo pri internaj spacoj en 2002, pri komputila grafikado en 2004, pri libroeldonado en 2006, pri pedagogio pri handikapuloj en 2015. Ŝi eldonas plurajn fabelojn kun propraj desegnaĵoj. Ŝi ricevis plurajn premiojn.

Elektitaj fabeloj
-----------------

* *Bogyó és Babóca* serio inter 2004-2018 34 volumoj, kelkaj tradukitaj al pluraj lingvoj
* *Anna, Peti és Gergő* serio inter 2006-2009
* *Brúnó Budapesten* serio 2017-
* *Születés* (2018)

Elektitaj fabelromanoj
----------------------

* *Hanna utazásai* (2006)
* *Csodasakk* (2007)

Elektitaj poemoj por infanoj
----------------------------

* *Zsákbamacska* (2008)
* *Zakatoló* (2011)
* *Hógolyó* (2013)

Elektitaj arkitekturaj libroj
-----------------------------

* *Budapest titkai, érdekességek nevezetes épületekről* (2016)
* *Budapest rajzban* (2016)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Erika Bartos en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 627248
* GND: 13194519X
* LCCN: no2014135504
* VIAF: 74999270
* ISNI: 0000 0000 1996 4812
* SUDOC: 249981165
* MBA: 569b95be-6be9-4f0d-a5af-6f6aed2ff773
* NKC: xx0147352
 |
**Johano de Beverley** (mortis la 7-an de majo 721) estis anglosaksa episkopo de Hexham kaj poste ĉefepiskopo de Jorko, Anglio, kaj sanktulo. Li fondis la urbon Beverley, Jorkŝiro.

Frua vivo
---------

Li devenis de nobela familio de Northumbria kaj naskiĝis ĉe Harpham, vilaĝo en East Riding of Yorkshire. Laŭ iuj fontoj li edukiĝis ĉe Oksfordo: laŭ aliaj, sub Adriano, abato de Abatejo Sankta Aŭgusteno (Canterbury).

Dum iom da tempo li estis monaĥo ĉe la abatejo de Whitby, kie Hilda de Whitby estis abatino.

Episkopo
--------

En 687 li estis konsekrata episkopo de Hexham, kaj en 705 ĉefepiskopo de Jorko. Li ordinis la historiiston Bede.

Lastaj jaroj
------------

Ĉirkaŭ 717 li demisiis, kaj eniris monaĥejon kiun li mem fondis ĉe Beverley. Tie li mortis en 721.

Li estis kanonizata en 1037, kaj lia fest-tago estas la 7-a de majo. En Anglio li estis tre populara sanktulo dum la mezepoko kaj pro tio Beverley iĝis riĉa urbo. En 1295 Eduardo la 1-a (Anglio) fondis ĉapelon en la kolegiata preĝejo de Beverley kie, en 1307, la restaĵoj de Johano estis reentombigataj.

Henriko la 5-a atribuis sian sukceson dum la Batalo de Azincourt al la mirakla helpo de Johano de Beverley, kies tombo laŭdire fluis per sango kaj oleo la tagon de la batalo.

Verkoj
------

Krom leteroj, Johano de Beverley estis verŝajne la aŭtoro de komentario pri la Evangelio laŭ Luko. Ĉiuj liaj verkoj perdiĝis.

* Kategorio Johano de Beverley en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 285688
* GND: 102520917
* LCCN: no94039983
* VIAF: 9424661
* ISNI: 0000 0000 4267 2703
 |
**VERESS Ernő** (vereŝ) estis hungara romikatolika pastro, eklezia verkisto, redaktoro naskita Csíkszentimre la 17-an de decembro 1891 kaj mortinta en Odorheiu Secuiesc 16-an de marto 1973.

Biografio
---------

Ernő Veress finis teologion en Gyulafehérvár kaj oni ordinis lin pastro en 1915. Inter 1915-1929 li estis helppastro kaj religiinstruisto en Sepsiszentgyörgy, Szentivánlaborfalva, Brassó kaj Csíkszereda, inter 1929-35 en Kolozsmonostor li estis parokestro. Inter 1935-41 li estis religiinstruisto, pli poste vicparokestro en Kluĵo, ekde 1944 ĝis 1958 li estis teologia profesoro en Alba Iulia. Inter 1921-1931 li estis la redaktoro de la Erdélyi Tudósító, ekde 1931 ĝis 1943 ĝia respondecredaktoro, en 1938-40 li redaktis la revuon Erdélyi Iskola. Li redaktis la religian bultenon *Monostori Egyházközség*. Liaj artikoloj aperis en *Erdélyi Iskola*, Hírnök, Pásztortűz kaj Vasárnap. En 1958 oni malpermesis plulabori kaj li retiriĝis al Praid.

Verkoj
------

* *Erdélyi imádságoskönyv* (Brassó, 1923);
* *Tíz év* (Kolozsvár, 1930);
* *Szertartástan* (Kolozsvár, 1937).

Literaturo
----------

* Szolgálat (1974).

Fontoj
------

* Romániai magyar irodalmi lexikon
**Irmingard** (aŭ *Ermengard* respektive *Ermengarde*), titolita per nobela nom-aldono de la Haspinga govo – france *Ermengarde de Hesbaye*, germane *Irmingard von Hespengau*  (naskiĝis ĉirkaŭ la jaro 780; mortis la 3-an de oktobro 818 en Angers, tie ankaŭ entombigita) ekde la jaro 794/798 estis la unua edzino de la pli posta franka imperiestro Ludoviko la 1-a, „Ludoviko la Pia", reganto de la Sankta Romia Imperio. 

Irmingard estis la filino de franka grafo nomata *Ingram*, pri kies vivo ne estas pliaj informoj. En 794 la proksimume 13-jara junulino fianĉiĝis je Ludoviko, la kvara filo de imperistro Karolo la Granda, kaj en 798 la paro geedziĝis. Papo Hadriano la 1-a en 781 estis konsekrinta Ludovikon reĝo de Akvitanio ene de la franka regno. Ĉar la pli aĝaj fratoj de Ludoviko, Pipino, Karlo, reĝo de Francio, kaj Pipino, reĝo de Italio, mortis en 810 respektive 811, Irmingard de tiam estis la edzino de la kronprinco de la imperio. En 814 mortis ŝia bopatro Karolo la Granda, kaj Ludoviko iĝis la sekva imperiestro. En 816 la papo Stefano la 4-a kronigis ŝin imperiestrino. Ŝi mortis du jarojn pli poste, en aĝo de malpli ol 40 jaroj. 

El la geedzeco fontis ses infanoj, inter ili la pli posta imperiestro Lotaro la 1-a, Pipino la 1-a, reĝo de Akvitanio, kaj Ludoviko la 2-a, reĝo de la orientfranka regno.

Literaturo
----------

* Brigitte Kasten: ĉapitro „Kaiserinnen in karolingischer Zeit" (germane: „la imperiestrinoj de la karolida epoko", en la libro „Die Kaiserinnen des Mittelalters", („la imperiestrinoj de la mezepoko"), eldonejo Pustet, Regensburg, 2011, ISBN 978-3-7917-2360-0, paĝoj 11–34, aparte paĝoj 11–13.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 475499
* GND: 137947062
* VIAF: 86109131
 |