recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Georg Gottfried RUDOLPH** (naskiĝinta la 5-an de aŭgusto 1778 en Unterweißbach, mortinta la 26-an de aprilo 1840 en Vajmaro) estis germana servisto kaj privata sekretario de Friedrich Schiller.

Vivo
----

Georg Gottfried Rudolph estis la filo de Johann Nicolaus Rudolph, komercisto per oleaĵoj. Li pasigis la junulajn jarojn kun ses gefratoj en Unterweißbach kie li ĝuis privatan instruadon ĉe la loka parokestro. Poste li ekigis financadministran trejniĝon en Heringen (Helme) por la daŭro de 16 monatoj. Malgraŭ malfino studa kaj malplaĉo ĝenerala li ricevis dokumenton pri taŭgeco je oficista kariero. Alveninte en Vajmaro li dungitis de Friedrich Schiller kiel servisto kaj iĝis baldaŭ ties sekretario privata. Li ankaŭ ricevis propran ĉambron en la ŝilera domo. En la kuro de la tempo li iĝis intimulo de Schiller kaj ĉeestis en ties lastaj vivhoroj. Reste li faris la normalajn sekretariajn taskojn de novaĵportado, kopiado, perado, konsilado.

Post la morto ŝilera ricevinte atestilon prilaboran fare de Charlotte von Schiller, la vidvino de Schiller li planis trejniĝon eldonistan ĉe Cotta en Stuttgart. Pro ke li ne sentis sin bone en la tieaj kondiĉoj li jam revenis vajmaren post nur duona jaro. La en Vajmaro luitan ĉambron li aranĝis per mebloj donacitaj fare de la ŝilera vidvino (konkrete: labora tablo, tri etaj tabloj, du seĝoj, spegulo, kurtenoj, kafopleto, kafa vazaro). Poste li aŭkcie aĉetis brakseĝon de Schiller. Ĝin kune kun normala seĝo, spegulo kaj tablo akiris oste granddukino Maria Pavlovna Romanova por rekonstrui *ŝileran salonon* ĉe Weimarer Stadtschloss. S-ro Weißenborn poste havigis al si la laboran tablon kiun li vendis al biblioteko munkena. La enspezo transdonitis al la vidvino de Georg Gottfried Rudolph.

La edzino ŝilera kaj Caroline von Wolzogen peris al Rudoph postenon financitan el privataj monoj de Maria Pavlovna. Tie li iĝis en 1811 sekretario en la kanceliero kaj en 1828 registristo, en 1840 eĉ kortega enkasigisto. La granddukino ankaŭ zorgis pri pensio por li.

En aprilo Rudolph nuptis Helene Knabe, filino de kirurgo el la Administradujo Gehren. Ambaŭ ili havis tri infanojn.

Lia ununura filo studis medicinon en Jena; post mortigo de kunduelanto li povis fuĝi al Franclando kaj ekkuracistis en Guémar. Li vizitis unufoje de la patro kaj ekrajtis eĉ mallongan tempon viziti Vajmaron.

Honoroj
-------

Al Rudolph aljuĝitis meritan medalon pri civilaĵoj fare de la granddukino Maria Pavlovna.

Notoj
-----

1. ↑  "Schillerhaus: Das Dienerzimmer" ĉe Weimarpedia
2. ↑  Dietrich Neuhaus: *Der Sohn des Buckelapothekers: Friedrich Schiller in den Erinnerungen seines treuen Dieners, Sekretärs und Vertrauten Georg Gottfried Rudolph*, Books on Demand, ISBN 9783844895094

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 714911
 |
Ĝardeno en la palaco
La **palaco de Wallenstein** (ĉeĥe *Valdštejnský palác*) estis la unua granda profana barokkonstruaĵo en Prago. Albrecht De Wallenstein (ĉeĥe *Valdštejn*) igis ĝin konstrui en la jaroj 1624-1630 fare de la konstrumajstroj Andrea Spezza kaj Nicolo Sebregondi sub gvidado de Giovanni Battista Pieroni. 

La palaco havas kvin kortojn kaj unu grandan ĝardenon, kies dominanto estas la riĉe per ŝtukoj kaj pentraĵoj, reprezentantaj scenojn el la malnovgreka mitologio, ornamita loĝio *salla terrena* el la jaro 1627. En la ĝardeno troviĝas mulditaj kopioj de la statuoj de Adrien De Vries (1626 ĝis 1627), kies originalojn forprenis la Svedoj en la jaro 1648 kiel militrabaĵon (enirejo en la strato *Letenská ulice* n-ro 10). 

En la renovigita rajdejo de la palaco (enirejo en la strato *Valdštejnská ulice,* de Klárov la unua domo maldekstre) estas hodiaŭ parto de la Nacia galerio - la ĉeĥa arto de la 19-a jarcento.


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Palacios de la Valduerna** [paLAzjos delabalDŬERna] estas municipo de la provinco Leono, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko *Tierra de La Bañeza* (Tero Banjeza), en la suda centro de la provinco kaj precize en ties tradicia areo La Valduerna, kies ĉefurbo ĝi estis. *Palacios de la Valduerna* estas komprenebla etimologie kiel *Palacoj de la Valo de rivero Duerna*. Tiu koncepto videblas simbole en la malsupra maldekstra kvarono de la blazono. *Palacoj* aludas al reĝa rezidejo de Alfonso la 5-a. Fakte iam la loko nomiĝis Palacios del Rey, nome Palacoj de la Reĝo.

Komarkoj de la provinco Leono; *La Bañeza* sude, centre, violkolora.
Sonorilmuro.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio estas formata de la loĝlokoj Palacios de la Valduerna kaj Ribas de la Valduerna, okupas totalan areon de 20,42 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 373 loĝantojn. Ĝi perdis preskaŭ 1 000 loĝantojn el la mezo de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. Ĝi distas 59 km de Leono, provinca ĉefurbo. Ĝi limas kun Riego de la Vega, Santa María de la Isla, Soto de la Vega, Villamontán de la Valduerna, La Bañeza, Villamontán de la Valduerna kaj Santa Elena de Jamuz.

Historio
--------

Estas atestaĵoj de antaŭromia kaj romia loĝado ĉefe rilate al orminado; en Mezepoko okazis reloĝado rilate al reĝa rezidejo de Alfonso la 5-a. La areo tiam apartenis al la Regno Leono. Poste Henriko la 2-a kreis senjorlandon Valduerna, kiu post unu jarcento iĝis vicgraflando kun 28 loĝlokoj sube. En la 16-a jarcento estis konfliktoj kontraŭ franciskanoj de Astorgo kaj pro la komerca hegemonio de la najbara La Bañeza, Palacios ekdekadencis. Poste suferis pro la Milito de Hispana Sendependiĝo. Dum jarcentoj estis orminado en apudaj areoj.

Tradiciaj enspezofontoj estas agrikulturo (cerealoj, beto kaj maizo) kaj brutobredado (ŝafoj, porkoj kaj bovoj). Lastatempe kultura kaj rura turismo plie ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, kastelo, preĝejoj, piedirado) kune kun servoj kaj kuirarto.

Bildaro
-------

* Kastelo.Kastelo.
* Muelejo.Muelejo.
* Ermitejo.Ermitejo.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de Provinco Leono

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 758440
* VIAF: 316736298
 |
Aluminia monero de 1 hungara pengo, flosanta sur akvo kaj tiel pruvanta la akvosurfacan tension
La **pengo**, hungare **pengő**, estis la oficiala monunuo de Hungara reĝlando de la 1-a de januaro 1927 ĝis la 31-a de julio 1946.

Post la Unua Mondmilito, en Hungario oni uzis la monunuon krono, kiu rapide perdis la valoron. Por malhelpi la inflacion, oni fondis la Hungaran Nacian Bankon en 1924. Post tio, la hungara registaro emisiis ŝtatan obligacion, eksterlande aĉeteblan (t.n. popolliga obligacio). La hungara registaro bazis la jaran buĝeton en 1925 je orbazo, la valoron de la krono ligis al la brita pundo. La financa komisio de la Ligo de Nacioj aprobis en septembro samjare la raporton pri financa situo de Hungario, tiel ebliĝis enkonduki la novan monunuon. La nova monunuo aperis fine de 1926 kaj oni deklaris ties valoron, ke 1 kg pura oro egalas al 3800 pengoj, sed tiun ŝanĝeblecon oni malebligis post la granda depresio de 1929–33.

Post la Dua Mondmilito okazis en Hungario la plej granda inflacio de la mondo. Stabilecon de la hungara ekonomio kreis nur la enkonduko de nova monunuo: La 1-an de aŭgusto 1946 ekvalidis la forinto, kiu tiam egalis al 400.000 kvarilionoj (4 kun 29 nuloj: 400.000.000.000.000.000.000.000.000.000) da pengoj aŭ al 200 milionoj da impostpengoj.

La monero de pengo estis la filero (= 1 centono de pengo).

Pri la nomo
-----------

La hungara nomo **pengő** (laŭvorte *plektranta*) signifis pli frue - en ĝenerala parolo - metalmonon, kiu donis plektran sonon kiam oni batetis ĝin al dura objekto. Iam oni nomis ĉiun noblametalan monon *pengő* post ties plektra sono. Tiu sono signis la bonecon, oran kaj arĝentan entenon. Ĝis 1858 ekzistis eĉ aparta pengo-forinto, kiu estis pregita el arĝento.

* Pengo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Pengo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Stephan RICCIUS** ankaŭ *Reich* (naskiĝinta la 25-an de decembro 1512 en Kahla, mortinta en 1588 en Osterfeld-Lissen) estis germana teologo protestantisma.

Vivo
----

Stephan Reich frekventis la latinlernejon de Jena ironte je studado en 1529 al Wittenberg. Li ankaŭ aŭdis prelegojn de Marteno Lutero, Filipo Melanktono, Justus Jonas la Maljuna kaj Caspar Cruciger la malplijuna. Post kiam la monrimedoj ne plu sufiĉis por kontinuigo studa li ricevis de Melanktono rekomendon ĉe Johann Stratius en Poznano povi instrui la helenan lingvon enurbe.

Post unu kaj duona jaro Riccius revenis al Wittenberg kie li magistriĝis en 1536. Tiel eblis iĝi lernigisto en Jena kaj nupti. Samofice li baldaŭ poste ekaktivis en Saalfeld antaŭ nomumiĝo en 1542 je diakoneco samloke. Mallonge li estis paroĥestro en Unterwellenborn-Langenschade antaŭ la vokiĝo je Kahla.

Sed tio estis malbona decido ĉar kun la komunumo de lia naskiĝurbo ne evoluis rilato bona kaj en 1558 oni semis la onidiron de adulto fare de la edzino. Sekvis eĉ proceso kaj la edzino publike skurgxitis kaj senditis ekzilen. Sed Riccius kredis la senkulpecon edzinan, demisiis en Kahla kaj translokiĝis je Lissen apud Weißenfels. Tie ĉi li havis sufiĉe da tempo agadi kiel verkisto paralele al la paroĥestraĵoj. Krom multaj lernolibroj, eldonoj kaj tradukoj de klasikaj aŭtoroj Riccius publikigis plurajn bibliajn ekzegeziaĵojn de Lutero kaj Cruciger. Kiel aliaj teologoj siatempaj li feliĉe unuigis la humanisman heredaĵaron kun la teologio de Reformacio.

Literaturo
----------

* E. Koch: *Magister Stephan Riccius, sein Leben und seine Schriften*. Meiningen 1886.
* Rudolf Hermann: *Magister Stephan Riccius*. Che: *Luther in Thüringen*. Herausgegeben v. R. Jauernig. Berlin 1952, S. 207–212.
* Robert Stupperich: *Melanchthon und die polnischen Humanisten*. Che: Fragen der polnischen Kultur im 16. Jahrhundert, herausgegeben v. R. Olesch und H. Rothe. Gießen 1980, p. 370.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 710442
* GND: 123590736
* LCCN: n83196740
* VIAF: 10758028
* ISNI: 0000 0000 5540 5620
* LIBRIS: 289595
* NKC: ola2005284286
 |
Renesanca pordego.
Detalo de la balkono ĉe la renesanca pordego.
La **Palaco de Salvatierra** troviĝas en la urbo Arundo (provinco Malago, Hispanio).

Priskribo
---------

Temas pri nobela konstruaĵo kiu centras sian ornamon ĉe senegala pordego renesanca kiu montras paron de kolonoj de korinta ordo ĉiuflanke de la ampleksa pordego lintela, sur kiuj elstaras bela balkono kun arta ferkrado. La plej rimarkinda elemento de tiu pordego estas la grupo de kvar figuretoj de nuanco de inkaoj kiuj kvazaŭ atlantoj de klasika arkitekturo, eltenas sur siaj kapoj frontonon kun la blazono de la konstruigintoj.

Interne interesas la valora meblaro, ornamaĵoj kaj artaĵoj, nome ĉizaĵoj kaj pentraĵoj.

Malantaŭe estas ĝardeno, ekde kie eblas rigardi al la Montaro de la Neĝoj kaj al la resto de la antikvaj muregoj de la Mezepoko kaj al la arabaj banejoj.

Bibliografio
------------

* *Guías provinciales de España: Málaga*. Editorial Tania, S.A. Grupo Z. Madrid, 1972.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Palaco de la Markizo de Salvatierra en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Bases de datos del patrimonio Inmueble de Andalucía. Instituto Andaluz del Patrimonio Histórico. Consejería de Cultura de la Junta de Andalucía: Ficha del Palacio de Salvatierra de Ronda.
**Otto Skorzeny** (naskiĝis la 12-an de junio 1908, mortis la 5-an de julio 1975) estis germana militisto kaj granda spertulo pri spionado, terorismo kaj farado de specialaj atakoj. La plej fama kaj sukcesa lia operacio estas, ke li estris germanajn paraŝutistojn, kiuj liberigis Musolinion, kiam itala registaro arestis lin.

Lia familio estis pola, aŭstrigita, kaj lia familinomo sonas "Skoĵenı", ne "Skorceni", kiel lin kutimis nomi liaj germanaj kamaradoj (krom Hitlero, kiu estis same aŭstriano).

La fama vundo sur lia vizaĝo estis rezulto de tio, ke li ŝatis dum sia studenteco dueli.

Unu el liaj ideoj estis murdi estrojn de Britio, Sovetunio kaj Usono dum ilia unua renkontiĝo en 1943 Teherane, sed la preparita tasko ne komencis pro bona laboro de sovetaj kontraŭspionaj teamoj, kiuj ŝanĝis kondiĉojn post ekscii pri la preparoj. Dum la fama provo murdi Hitleron en 1944 (operacio "Walküre") Skorzeny ne malfidelis Hitleron kaj helpis al hitlera estraro resti enpovo.

En 1944 Skorzeny ĉantaĝe ŝtelis filon de hungara estro, kiu volis malfideli Germanion kaj pacumi kun Sovetunio. Pro danĝero pereigi la filon la estro daŭris fideli al Germanio. Pro ĉi tiu sukcesa operacio (operacio "Panzerfaust") la spiono Skorzeny iĝis *Obersturmbannführer*.

Post la milito Skorzeny fuĝis la agadon de la venkintaj demokratiaj reĝimoj kaj vivis en Hispanio, kie liaj naziaj kulpoj eskapis punon danke al la diktatoreca reĝimo de la generalo Francisco Franco.

Skorzeny verkis kelkajn librojn pri siaj aventuroj. Mortis li pro kancero.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 422306
* GND: 118614886
* LCCN: n50012986
* VIAF: 39371245
* ISNI: 0000 0001 1930 3069
* LIBRIS: 247878
* SUDOC: 027745732
* BNF: 11972264k
* BIBSYS: 90916483
* NKC: jn20000701649
* BNE: XX844781
 |
**János Belitzky** [jAnoŝ belicki], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Belitzky János** estis hungara historiisto, instruisto, arkivisto.

János Belitzky naskiĝis la  25-an de oktobro 1909(nun 1909-10-25) en Losonc (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempa Lučenec en Slovakio), li mortis la 4-an de marto 1989 en Salgótarján (Hungario).

Biografio
---------

La familio Belitzky translokiĝis al restHungario en 1920 pro Traktato de Trianon. La juna János lernis laŭvice en Losonc, Balassagyarmat, Kőszeg, Karcag, fine li maturiĝis en Pesterzsébet. Li akiris filozofian diplomon en Scienca Universitato Péter Pázmány en 1932, pedagogian diplomon en la sekva jaro, krome li akiris licencon pri arkivado. Post la dua diplomo li laboris en arkivoj, sed en 1943 li estis forigita pro politikaj opinioj, poste li estis libroagento. Li estis denove arkivisto inter 1945–1949, poste senlaborulo, inter 1951-1953 li instruis en lernejo, poste li estis lernejestro ĝis 1963, pli poste muzeestro ĝis la pensiuliĝo en 1969. Li ricevis premion en 1983.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *A magyar gabonakivitel története 1860-ig* (ankaŭ disertaĵo, 1932)
* *Sopron vármegye története* (monografio, 1938)
* *Észrevételek Budapest középkori helyrajzához. A Párdő melletti Besenyő, Kurszán vára, a budai káptalan alapítása és Óbuda középkori határai.* (1941)
* *A pest-budai magyar polgár születése* (1947)
* *Vörös Pest megye* (kunaŭtoro, 1959)
* *Nógrád megye története 896–1849* (monografio, 1-a volumo, 1973)
* *Ezer év előtti néprajzi emlékek a Palócföld névanyagában* (1986)
* *Mikszáth és Balassagyarmat* (2000)

Memorigiloj
-----------

* memortabulo en Salgótarján (2000)

Fontoj
------

* biografio hungare
* biografio hungare
* biografio hungare

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo
2. ↑   hungare kun bildoj

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 840244
 |


* Portalo pri Biografio
**Palaco Vendramin-Calergi** (it: **Palaco Vendramin-Calergi**) estas palaco ĉe la Granda Kanalo en Venecio. Ĝin konstruis Mauro Codussi en la jaroj 1481 ĝis 1509. Ĝi famiĝis ĉefe pro Richard Wagner, kiu mortis tie en 1883. Nuntempe la domo loĝigas la urban vintro-ludkazinon.

Palaco Vendramin-Calergi sur foto de Carlo Naya el 1870
Por la arkitektura historio de Venecio ĉi tiu palaco havas eminentan gravecon koncerne la formadon de la fasado. Temis pri tio starigi ligon inter venecia tradicio kaj la tiam moderna tendenco de la renesanco, do inter la ronda kolono-arko-vico de la malnova venecia skolo kaj la rektangula kolonara organizado de la renesanco. Codussi estis disvolvinta sistemon por meti la horizontalan kolonaran organizadon tiel ekzakte proporciite antaŭ la arkadojn de la fenestroj, ke inter la du evoluis nova unueco, kiu preskaŭ ne plu ekkonigas, ke temas pri du malsamaj principoj. Tiujn ĉi fenestrojn en Venecio nomas ekde ĉi tiu Palaco Vendramin laŭ ilia konstruintoj „Codussi-fenestroj".

La principon de la kunmetado de malnovstilaj rondaj arkoj kaj renesancaj formo, kiun enkondukis Codussi en la venecian arkitekturon, Jacopo Sansovino ripetis en sia Biblioteca Marciana.

La palaco estis mortoloko de komponisto Richard Wagner. En 1995 oni malfermis tie Richard-Wagner-muzeon.

Literaturo
----------

* Günther Binding: *Meister der Baukunst. Geschichte des Architekten- und Ingenieurberufes*. Wissenschaftliche Buchgesellschaft, Darmstadt 2004, ISBN 3-534-15029-5, p. 157.
* Rolf Toman (eldonisto): *Die Kunst der italienischen Renaissance. Architektur – Skulptur – Malerei – Zeichnung*. Könemann, Kolonjo 1994, ISBN 3-89508-054-3, p. 167.
Kabo Leeuwin, kun sia lumturo vidata el nordo
**Kabo Leeuwin** (prononce ˈluːwɪn) estas la plej sudokcidenta kontinenta parto de la Aŭstralio, en la ŝtato de Okcidenta Aŭstralio.

Kelkaj malgrandaj insuloj kaj rokoj, nome la Insularo Sankta Alouarn, etendas pli suden. La plej proksima setleĵo, norde de la kabo, estas Augusta. Sudoriente de Kabo Leeuwin, la marbordo de Okcidenta Aŭstralio) iras multe pli suden. Loke sur la pinto de la Kabo esta la lumturo kaj la konstruaĵoj kiuj estis uzataj de la lumturaj zorgistoj.

En Aŭstralio, la Kabo estas konsiderata la punkto kie la Hinda Oceano kuniĝas kun la Suda Oceano; tamen plej aliaj landoj kaj institucioj konsideras ke la Suda Oceano ekzistas nur sude de la 60a paralelo sude.

Notoj
-----

1. ↑   Southern Ocean. *World Factbook*. CIA (22 October 2009). Alirita 9 January 2010.

 Arkivigite je 2017-02-13 per la retarkivo Wayback Machine  Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2017-02-13. Alirita 2012-06-10.

Vidu ankaŭ
----------

* Hamelin-Golfo


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Aŭstralio |
| Portala ikono | Portalo pri Geografio |

34° 22′ 27″ S 115° 08′ 09″ O﻿ / ﻿34.37417 °S, 115.13583 °O﻿ / -34.37417; 115.13583 (mapo)

* Kategorio Kabo Leeuwin en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Otto Theodor BENFEY** (31a de Oktobro 1925) estas kemiisto kaj scienchistoriisto. Sendita al Anglio por fuĝi el Nazia Germanio estante 10-jaraĝa, li kompletigis sian edukadon kiel kemiisto en la University College London antaŭ translokiĝis al Usono. Li estis kvakero kaj pacisto, kaj instruis en Haverford College, Earlham College, kaj Guilford College, antaŭ retiriĝi en 1988 kiel *Dana Professor of Chemistry and History of Science, Emeritus*.

Benfey estas konata pro sia laboro por kemia edukado kaj historio de scienco. Li eldonis ACS-sponsorita altlernejan gazeton **Chemistry** (Kemio) dum dek kvin jaroj. Tradukaĵoj liaj estas *The Japanese and Western Science* de Masao Watanabe, *The History of the International Chemical Industry* de Fred Aftalion, kaj *My 132 Semesters of Chemistry Studies* de Vladimir Prelog. Libroj liaj estas *From vital force to structural formulas* (1964), *Introduction to Organic Reaction Mechanisms* (1970), kaj *Robert Burns Woodward. Architect and Artist in the World of Molecules* (2001). 

Fina formo de la perioda 'heliko'.
Unu el la publikaĵoj de Benfey en *Chemistry* estis modelo de ampleksa perioda tabelo, foje referencata kiel la "perioda heliko". Unuafoje publikigita en 1964, ĝi klare montras la lokon de lantanidoj kaj aktiniidoj. La elementoj formas du-dimensian spiralon, starte el hidrogeno, kaj faldante sian vojon ĉirkaŭ du duoninsuloj, nome la transiraj metaloj, kaj la lantanidoj kaj aktiniidoj. Superaktiniida insulo estas jam izoligita.

Notoj
-----

1. ↑   Benfey, Theodor (2009). "The Biography of a Periodic Spiral: from Chemistry magazine, via Industry, to a Foucault Pendulum" (PDF). Bulletin for the History of Chemistry. 34 (2): 141–145. Alirita la 8an de Februaro 2022.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 755644
* GND: 123246474
* LCCN: n50008104
* VIAF: 99323
* ISNI: 0000 0001 2117 3275
* SUDOC: 148619614
* BNF: 12418517c
* NKC: xx0041161
 |
**Natasha JIMÉNEZ** estas transgenra kaj interseksa aktivulino kaj aŭtoro, kiu estas nuntempe la Ĝenerala Kunordiganto de MULABI, latin-amerika spaco de Seksecoj kaj Rajtoj, kaj amfitriono de la Interseksa Sekretariejo de ILGA. Ŝi estas membro de la konsulta konsilio por la unua fondaĵo de interseksaj homaj rajtoj kaj ŝi partoprenis en la unua interseksa kunveno antaŭ la Interamerika Komisiono de Homaj Rajtoj.

Aktivismo
---------

Interseksa kaj transgenra aktivulo dum pli ol 20 jaroj, Jiménez komencis sian aktivismon en feminismaj kaj GLAT movadoj en Latin-Ameriko, kaj parolas en aro da naciaj kaj internaciaj institucioj pri homaj rajtoj.

En marto 2013, Jiménez, kune kun Mauro Cabral, Paula Sandrine Marchado kaj Pidgeon Pagonis atestis antaŭ la Interamerika Komisiono de Homaj Rajtoj pri la *Situacio de Homaj Rajtoj por Interseksaj Personoj en Ameriko*. En la unua kunveno pri interseksaj homaj rajtoj antaŭ la Komisiono, ĉiu dividis siajn personajn spertojn kaj prezentis la plej gravajn temojn, kiel la "ĥirurgia" normaligo en la reprodukta sistemo de interseksaj infanoj.

En 2015, Jiménez aliĝis al internacia konsulta konsilio de filantropia fondaĵo de Interseksaj Homaj Rajtoj establita fare de Astraea Lesbian Foundation for Justice.

Verkoj
------

Jiménez kontribuis al *Inter: Erfahrungen intergeschlechtlicher Menschen in der Welt der zwei Geschlechter*, publikigita de Elisa Barth, *Kio estas la Punkto de Revolucio se mi ne Povas Danci* de Jane Barry kaj Jelena Dordevic, kaj *Interdicciones* publikigita de Mauro Cabral.

Referencoj
----------

1. 1 2 3 4 5   Introducing the Intersex Fund team at Astraea!. Astraea Lesbian Foundation for Justice (16 de junio de 2015). Arkivita el la originalo je 2015-07-03. Alirita 2015-07-02.
2. ↑   Boost for Intersex activists and organisations. Swedish Federation for Lesbian, Gay, Bisexual and Transgender Rights (RFSL) (16 de januaro de 2015). Arkivita el la originalo je 2015-07-04. Alirita 2015-07-02.
3. 1 2  Situation of Human Rights of Intersex Persons in the Americas Arkivigite je 2016-04-03 per la retarkivo Wayback Machine, Center for Human Rights and Humanitarian Law, March 21, 2013
4. ↑   Voices of LGBTI Defenders. International Service for Human Rights (26 de junio de 2015). Arkivita el la originalo je 2019-06-05. Alirita 2015-07-03.
5. ↑  Schedule of Hearings 147o Session Inter-American Commission on Human Rights (IACHR), Organization of American States, 2013
6. ↑  Barth, Elisa.  (2013) *Inter: Erfahrungen intergeschlechtlicher Menschen in der Welt der zwei Geschlechter* (germane). Berlino: NoNo Verlag. ISBN 978-3-942471-03-9.

Vidu ankaŭ
----------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri GLAT |

* Internacia Asocio de Lesbaninoj kaj Gejoj

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Natasha Jiménez en la hispana Vikipedio.*
El Greco. *Alsendo de la Sankta Spirito sur la apostolojn.*
La vorto **pentekosto** (el la greka πεντηκοστή [ἡμέρα] = kvindeka [tago]) signifas la kvindekan tagon post pasko.

Je pentekosto estas festata la alsendo de la Sankta Spirito kaj la fondiĝo de la eklezio.

La historia-kalendara fono estas la juda semajnfesto Ŝavuot, kiu estas festata 50 tagojn post pesaĥo la dian revelacion sur la monto de Sinai.

Tiu tago estas kristana festo laŭ deklaro de la nicea Koncilio en 325. La tago okazas inter 10-a de majo kaj 13-a de junio, kio ebligis la pluvivon de la praaj paganaj kutimoj, superstiĉoj.

Kun pentekosto estas ligitaj diversaj popolkutimoj, ekzemple la *pentekosta reĝlando* – pentekosta vizitado kaj promenado en la vilaĝo.

Vidu ankaŭ
----------

* Veni creator spiritus

* Kategorio Pentekosto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Fasto

|  |
| --- |
| **Liturgia jaro (en okcidentaj eklezioj)** |
| Advento | Kristnasko | Liturgia intertempo | Karesmo  | Pasko | Pentekosto | Liturgia intertempo |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Cindra Merkredo | Laetare | Palmofesto | Sankta semajno | Paska tritago | Sankta ĵaŭdo | Sankta vendredo | Sankta sabato |

 |
**Otto WAHL** (naskiĝinta la 9-an de julio 1904 en Zella-Mehlis, mortinta la 1-an de julio 1935 samloke) estis germana skikuristoj. Dum la germanaj ĉampionadoj li gajnis en 1924 la oran medalon kaj en 1932 la bronzan.

Kariero
-------

Ekde la mezaj 1920-aj jaroj Wahl estis sendube la plej grava sportisto de sia klubo Wintersportverein Zella. Li iĝis en 1924 tutgermana venkanto pri skikurado kaj rajtis tiel prezenti sin ĉe la Vintra Olimpiko 1928 en Sankta Maŭrico en la disciplinoj pri 18 kaj 50 kilometroj. Inter 1929 kaj 1931 li partoprenis mondajn ĉampionadojn pri nordia skiado kaj gajnis en 1931 la okan rangon pri 50 kilometroj. Sur 18 km li atingis la 19-an rangon kaj pri 50 km la dekan.

Tiutempe Wahl nombriĝis inter la plej bonaj atletoj ĉi-sporte kiuj ne devenis el Skandinavio. En 1929 en Zakopane je nordia kombino li estis la 19-a plej bona atleto.

En aĝo de ne tute 31 jaroj li mortis pro cerebra malsano. Je lia honoro okazas en Zella-Mehlis ĉiujare la konkurso *Otto-Wahl-Lauf* organizita fare de la menciita sportoklubo surloka.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Informoj ĉe Olympedia
* Wahl-konkurso en marto 2022
|Otto Wahl]]
La **Palaco de Muziko,** origine hungare *Zenepalota* estas historia monumento (ekde 2009) en Miskolc.

Palaco de Muziko en 2011
Malantaŭo de Palaco de Muziko

Historio
--------

En tiu loko akvomuelejo funkciis ĝis la 19-a jarcento. En 1878 la inundo forviŝis la pli novajn konstruaĵojn. Nova plano pri muzikpalaco estis farita en 1907, sed konstruo ne okazis. La novbaroka palaco estis konstruita inter 1926 kaj 1927 kaj ĝi prenis la nomon pri violonisto Jenő Hubay. La palaco ludas gravan rolon en la kulturvivo de la grandurbo. Ĝi havas grandan koncertejon, kie koncertoj regule okazas. Nun havas lokon en la palaco ankaŭ mezlernejo pri Béla Bartók kaj Muziko-Instituto pri Béla Bartók (fakultato de la Universitato de Miskolc). Inter 2009 kaj 2011 la konstruaĵo plene renoviĝis.

Konstruaĵo
----------

La duetaĝa konstruaĵo situas sola laŭ placo, du stratoj kaj rojo. Ĉefa ornamaĵo de la fasado estas 8 kolonoj, kiuj portas longan balkonon. Oni metis reliefon pri Béla Bartók sur la fasadon. Interne la koncertejo (kun 400 sidlokoj) havas bonan akustikon. La orgeno estas altkvalita. Ankaŭ interne estas videblaj skulptaĵoj pri Jenő Hubay kaj Franz Liszt, memortabulojn pri Ede Reményi kaj Ernő Lányi.

Fontoj
------

* hungare kun foto[*rompita ligilo*]
* multe da fotoj
**Otto Victor von Keudell** (naskiĝinta la 28-an de februaro 1887 en Romo; mortinta la 12-an de majo 1972 en Garmisch-Partenkirchen) estis germana administra oficisto kaj same membro de la NSDAP kiel lia frato Walter von Keudell.

Vivo
----

Post studo kaj praktika profesilernado Keudell laboris interalie ministro pri internaj aferoj en la germana regnero Prusujo kaj en la regna ministrejo pri internaj aferoj. Post la nazia potencopreno en Germanujo li aniĝis marton de 1933 en la NSDAP (membronumero 1.772.957) kaj fariĝis novembron de la sama jaro estrarano de la „Reichskammer der Bildenden Künste", institucio, kiu prosperigis naziajn artistojn kaj helpis forigi kontraŭulojn de NSDAP kaj judojn. En 1935 li fariĝis ministra konsilisto de la sekcio muziko kaj bildartoj en la propagando-ministrejo.
Ekde 1936 ĝis 1945 li estis posteulo de Karl Budding kiel prezidanto de la administra distriktaro en okcidentprusa Marienwerder. Keudell estis membro de SS kaj estis rangaltigata junion de 1944 al brigadestro de SS (SS-n-ro 241.805).

Referencoj
----------

1. ↑  Genealogisches Handbuch der adeligen Häuser B 24, Band 129 der Gesamtreihe, S. 452–467, C. A. Starke Verlag, Limburg (Lahn) 2002, p. 149.
2. 1 2 3  Ernst Klee: *Das Kulturlexikon zum Dritten Reich. Wer war was vor und nach 1945*. S. Fischer, Frankfurto ĉe Majno 2007, p. 303.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 466713
* GND: 133514943
* VIAF: 65198423
 |
Lokalizoj de la **Palasa familio** en la grafikaĵoj:  

- Orbita klinangulo / Granda duonakso  
- Orbita klinangulo / Discentreco
La **Palasa familio** estas grupo da B-tipaj, asteroidoj de la asteroida zono, kun granda klinangulo. Malkovris ĝin la japana astronomo Kijocugu Hirajama en 1928.

Tiu familio ŝuldas sian nomon al 2 Pallas, asteroido de averaĝa diametro de ~ 500 km. La ceteraj asteroidoj estas tamen tre malgrandaj: la plej granda estas 5222 Ioffe kun diametro taksata al 22 km. Tio, kaj la ofteco de la tipo B (aliamaniere maloftaj) indikas ke tema pri alfrapa familio, rezultanta de la elĵeto de rompaĵoj pro formiĝo de alfrapa kratero sur 2 Pallas

Laŭ la diagramo, la orbitaj elementoj de la palasaj familianoj estas:

|  | *ap* | *ep* | *ip* |
| --- | --- | --- | --- |
| min | 2,71 AU | 0,25 | 32° |
| max | 2,79 AU | 0,31 | 34° |

En la nuna epoko, la elementoj estas (laŭ la datenaro de la
Minor Planet Center)
estas:

|  | *a* | *e* | *i* |
| --- | --- | --- | --- |
| min | 2,71 AU | 0,13 | 30° |
| max | 2,79 AU | 0,37 | 38° |

Vidu ankaŭ
----------

* Asteroida familio

Noto kaj referencoj
-------------------

1. ↑  MPC Orbit (MPCORB) Database (angle)

Eksteraj ligiloj
----------------

* angle Proper elements for highly inclined asteroidal orbits
* angle Yoshihide Kosai: Secular perturbation of asteroids and comets
mortigo de duko Ludoviko kion tribunale defendis Petit
**Jean PETIT** (latine: *Ioannes Parvus*; naskiĝinta ĉ. 1364, mortinta la 15-an de julio 1411 en Hesdin) estis franca juristo kaj teologo.

Vivo
----

Veninte el Suda Normandio li magistriĝis *in artibus* en 1385 antaŭ studi jursciencon en Parizo kaj Orléans, poste teologion. Ĉi-lastan fakon li finis per magistriĝo en la 1402-a jaro.

Li estis ĉefa figuro ĉe Sorbono se temi pri la sekvoj de la granda okcidenta skismo partopreninte la senrizultajn interparoladojn kun Benedikto la 13-a. En 1406 dum kunveno de klerikoj li ege engaĝiĝis malpor la prebenda sistemo kaj la papa imposto-enkasigado.

Aliĝinte al la korteganaro de Johano la 1-a (Burgonjo) li ricevis la komision defendi lin en 1408 pro ties mortigo-mendo de Ludoviko de Valois. Tiu ĉi pledo konatiĝis sub la titolo *Apologie du tyrannicide*; li mem kariere promociiĝis je ĉefkonsilistaj honoroj *(maître des requêtes)* sed ankaŭ iĝis malfavoratulo de pli moderaj cirkloj, ŝatintoj de Ludoviko kaj (antaŭ ĉio) de Jean de Gerson. Gerson en la 1414-a jaro (do jam post la morto de Petit) atingis publikan kondamnon de tiaj tezoj pri tiranomurdo fare de anoj de la Koncilio de Konstanco.

Tamen Jean Petit ne nur gravis pro juraj kaj teologiaj laboraĵoj sed ankaŭ pro verkado de poemoj kaj rakontoj.

Literaturo
----------

* Ansgar Frenken: *Johannes Parvus (Jean Petit).* Ĉe: *Lexikon für Theologie und Kirche* vol. 5, kol. 956
* Dégert, A. (1910): "John Parvus". Ĉe: *The Catholic Encyclopedia*. New York: Robert Appleton Company (tie ĉi interrete)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 815539
* GND: 118790552
* LCCN: no2015011353
* VIAF: 59235359
* ISNI: 0000 0001 2135 0876
* SUDOC: 078622611
* BNF: 13484492g
 |

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Jean Petit (Jurist) en la germana Vikipedio.*
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Sudamerika pentrita galinago** |
| --- |
|  |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birda klaso *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Ĥaradrioformaj *Charadriiformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Rostratuledoj *Rostratulidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | Nycticryphes *Nycticryphes* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | **Sudamerika pentrita galinago** '**Nycticryphes semicollaris'**Louis Jean Pierre Vieillot 1816 |
|

 |
|
|
|
|
|
|
|  |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Sudamerika pentrita galinago  |

 |
| v • d • r |

La **Pentrita galinageto** (aŭ **Sudamerika pentrita galinago**, *Nycticryphes semicollaris*) estas vadbirdo de la familio de Rostratuledoj. Estas du aliaj specioj en tiu familio, la Aŭstralia pentrita galinago kaj la Granda pentrita galinago.

Aspekto
-------

Nycticryphes semicollaris, ilustración de Keulemans para Henry Seebohm, The Geographical Distribution of the Family Charadriidae (1888)
Tiu specio havas malhelajn **ruĝbrunajn kapon kaj kolon kun flava strio ĉekrone**; la supraj partoj estas malhele grizbrunajn kun blankaj punktoj; la subaj partoj estas blankaj. Kvankam la ino povas esti iomete pli granda kaj brila, kontraste kun la du aliaj specioj de la familio, la **Pentrita galinageto** ne estas tre duforma laŭ sekso. Ĝi havas relative longan, kurvan bekon kaj retajn piedojn kiel diferenco disde la aliaj Pentritaj galinagoj. Ili estas 19–23 cm longaj kaj 65–86 g pezaj.

Distribuado kaj medio
---------------------

**Pentrita galinageto** troviĝas en la plej suda triono de Suda Ameriko, el suda Brazilo, Paragvajo kaj Urugvajo ĝis Ĉilio kaj Arĝentino. Ili loĝas malaltajn nesalajn humidejojn, inkludante humidajn herbejojn.

Kutimaro
--------

### Dieto

Ili estas ĉiomanĝantaj; ili prenas per **tuŝoprobado en koto kaj neprofunda akvo** etajn animalojn kaj semojn, ofte krepuske.

### Reproduktado

La **Pentrita galinageto** estas monogama kaj reproduktiĝas duonkolonie. La nesto estas neprofunda truo surgrunda en humidejo. Tie la ino demetas 2 aŭ 3 ovojn. La reproduktado okazas el julio ĝis februaro, sudhemisfera somero.

### Voĉo

Raŭka "uiuuu" aŭskultita nur ĉe kaptivaj birdoj.

Konservado
----------

La **Sudamerika pentrita galinago** estis tradicie dezirata ĉasebla birdo en Ĉilio kaj Arĝentino kaj pro tio estis regule ĉasata. Ĝi estas nekomuna specio en sia ampleksa teritorio kaj povas esti minacata pro sekigado de humidejoj kaj aliaj kialoj de mediperdo. Tamen oni ne konstatis evidentan malpliiĝon de loĝantaro kaj ties statuso restas kiel Ne Minacata.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Answers.com - **Pentrita galinageto** Arkivigite je 2012-10-26 per la retarkivo Wayback Machine

Referencoj
----------

* BirdLife Species Factsheet Arkivigite je 2007-09-29 per la retarkivo Wayback Machine
* Höhn, E. Otto. (1975). Notoj pri **Pentrita galinageto** kaj du aliaj birdospecioj. *Auk* **92**: 566-575.
**Ottó Koroknyai** [koroknjai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Koroknyai Ottó** estis hungara pentristo. Lia origina familia nomo estis *Trost*.

Ottó Koroknyai: Aĵpentraĵo kun floroj
Ottó Trost  naskiĝis la 13-an de junio 1856 en Buda, li mortis la 27-an de aprilo 1898 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Ottó Koroknyai frekventis belartan altlernejon en Vieno, poste li hejmenvenis kaj pentradis ĝenrojn. En 1885 li plulernis en majstrolernejo de Gyula Benczúr, en la sekva jaro en Parizo, kie li majstro estis Mihály Munkácsy. En 1892 li hejmenvenis por pentradi ankaŭ historiajn temojn. En 1897 li malsaniĝis, vane li vojaĝis resaniĝi al Italio, heimenveninta iom poste li mortis. Li havis edzinon.

Elektitaj pentraĵoj
-------------------

* *Konyhabelső*
* *Cilinderes úr*
* *Férfi képmás*
* *Parasztasszony*
* *Gyászolók*
* *Mátyás király Bécs előtt*
* *A javíthatatlan* (premiita pentraĵo)
* *A meggyilkolt háza előtt*
* *Ne búsulj* (1892)
* *Kártyavetőnő* (1893)
* *Önarckép*

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun bildoj[*rompita ligilo*]
* hungarlingva biografio

* Portreto pri Mór JókaiPortreto pri Mór Jókai


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 613111
* VIAF: 96583808
* ULAN: 500122377
* RKD: 128976
 |
**Ottó SzÁSz** [sAs], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szász Ottó** estis hungara-usonana matematikisto, profesoro. Lia familia nomo estis **Schlesinger** [ŝlezinger] ĝis 1904.

Ottó Szász
Ottó Szász  naskiĝis la 11-an de decembro 1884 en Hungara reĝlando en Alsószúcs (nuntempa Dolná Súča en Slovakio). Li mortis la 19-an de septembro 1952 en Svislando en Montreux VD.

Biografio
---------

Ottó Szász devenis el juda familio. Li studis en ambaŭ universitatoj de Budapeŝto inter 1903-1907, en 1908 li studis en Göttingen. En 1911 li doktoriĝis en Budapeŝto, poste li plulernis ĝis 1914 en Parizo, Munkeno kaj Göttingen. Li estis nomumita privata profesoro en universitatoj de Frankfurto ĉe Majno en 1914, post 3 jaroj en Budapeŝto. Inter 1920 kaj 1933 li denove instruis en Frankfurto, poste pro la nazioj li rifuĝis al Usono, kie li longe instruis en Cincinnati. Li mortis dum somerumado en Svislando. Li ricevis hungaran premion en 1930.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Collected mathematical papers* (1955)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto
* angle

* Kategorio Ottó Szász en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 557934
* GND: 117679526
* LCCN: n86864522
* VIAF: 47546049
* ISNI: 0000 0000 7857 9826
* SUDOC: 083762132
 |
**Johannes Gottlieb Julius MEWALDT** (naskiĝinta la 29-an de aprilo 1880 en Poznano, mortinta la 1-an de majo 1964 en Vieno) estis germana klasika filologo kaj medicinhistoriisto.

Vivo
----

Johannes Mewaldt studis ekde 1899 en Berlino filozofion kaj klasikan filologion. Tiam li iĝis membro ĉe *Verein Deutscher Studenten Berlin*. Post doktoriĝo en 1904 kaj trapaso de la unua ŝtata ekzameno en 1905 li ekigis la prepariĝon por gimnaziinstruado. Paralele li studis dum kvar semestroj medicinon kaj habilitiĝis en 1907 pri klasika filologio ĉe la Berlina universitato. Sekve li fariĝis privata docento ĉe la filozofia fakultato. Dum 1908/09 li instruis en Charlottenburg kiel supera instruisto. Inter 1909 kaj 1914 Newaldt estis eksterorda profesoro ĉe la Universitato de Greifswald kaj poste ĝis 1916 persona orda profesoro ĉe la Universitato de Marburg. Vokiĝo je orda profesoreco al Greifswald okazis en 1916 sed fakte komenciĝis ne antaŭ 1919. Ĉar inter 1914 kaj 1918 li volontulis dum la Unua mondmilito. En 1923 li iris Kenigsbergon kaj en 1927 al Tübingen, finfine en la 1931-a jaro Vienon.

En 1940 li aniĝis ĉe NSDAP. Post forpelo de la katedro viena en 1946 pro sennaziigo kaj kontraŭvola emeritigo li nur en septembro 1947 regajnis ĉiujn universitatajn taskojn.

En la 7.2.1924 lin elektis la Prusia Akademio de Sciencoj koresponda membro en la filozofia-historia klaso; en 1932 li iĝis koresponda membro ĉe la Viena akdemio de sciencoj. En 1927 li iĝis honora doktoro pri medicino en Marburg.

Graveco
-------

Liaj ĉefaj esplorfokusoj estis la antikva medicinhistorio kaj la romia poeto Lukrecio. Post estiĝo de la korpuskolekto-iniciato *Corpus Medicorum Graecorum/Latinorum* li fariĝis unua redaktoro inter 1907 kaj 1929/30. Proponis lin lia instruinto Hermann Diels. Tiafunkcie li estis afergvidanto de la kompleta esplora kaj eldona entrepreno.

Literaturo
----------

* Inge Auerbach: *Catalogus professorum academiae Marburgensis. Zweiter Band: 1910 bis 1971*. Marburg 1979, S. 568.
* Herbert Hunger: *Johannes Mewaldt †*. Ĉe: *Gnomon*, 36/1964, p. 524–526.
* *Lexikon Greifswalder Hochschullehrer 1775 bis 2006*. Band 3: *1907 bis 1932*. Bock, Bad Honnef, 2004, p. 161–162.
* Franz Römer: *„cum ira et studio". Beobachtungen zur Entwicklung der Wiener Klassischen Philologie nach 1945*. Ĉe: Margarete Grandner, Gernot Heiss, Oliver Rathkolb (eld.): *Zukunft mit Altlasten. Die Universität Wien 1945 bis 1955*. Studien-Verlag, Innsbruck, Wien, München, Bozen 2005, ISBN 3-7065-4236-6 (=Querschnitte, 19), p. 222–235 (konkrete pri Newaldt p. 225).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Informoj pri Johannes Mewaldt en katalogo de la Germana Nacia Biblioteko (germane)
* slipo pri Newaldt ĉe BBF/DIPF/Archiv[*rompita ligilo*]
* heslanda biografiaro

Notoj
-----

1. ↑  Louis Lange (eld.): *Kyffhäuser-Verband der Vereine Deutscher Studenten. Anschriftenbuch 1931.* Berlin 1931, p. 147.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 805158
* GND: 116961600
* LCCN: no2009027035
* VIAF: 22906675
* ISNI: 0000 0001 1045 1604
* SUDOC: 167646664
* BNF: 111205159
* BIBSYS: 9032162
* NKC: jo20221168952
 |
***Los Angeles Times*** estas ĉiutaga ĵurnalo kiu estis publikigita en Los Angeles, Kalifornio, Usono, ekde 1881. Ĝi estas la kvara plej cirkulanta inter la ĵurnaloj de Usono, kaj estas la plej granda gazeto el Usono kiu ne havas sian sidejon sur la orienta marbordo. Tiu gazeto estas konata pro sia traktado de temoj kiuj estas partikulare interesaj sur la usona okcidenta marbordo, kiel enmigraj tendencoj kaj naturaj katastrofoj. Ĝi ricevis pli ol 40 premiojn Pulitzer pro ties traktado de tiuj kaj aliaj temoj. Je la 18a de Junio, 2018, posedo de la ĵurnalo estis kontrolita de Patrick Soon-Shiong, kaj la ĉefredaktoro estis Norman Pearlstine.

En la 19-a jarcento, la gazeto estis konata pro sia civitana lokismo kaj opozicio al sindikatoj, kio kondukis al fakto ke oni bombis ties sidejon en 1910. La gazeta profilo ege kreskis en la 1960-aj jaroj sub la eldonisto Otis Chandler, kiu adoptis pli nacian fokuson. Pli ĵuse, la legantaro de la ĵurnalo malpliiĝis kaj ĝi suferis serion de ŝanĝoj de posedantoj, reduktojn de laboristaro, kaj aliajn polemikojn. En Januaro 2018, la laboristaro voĉdonis por sindikatiĝi, kaj en Julio 2018 la gazeto translokiĝis el sia historia urbocentra sidejo al instalaĵo proksima al la Losanĝelesa Internacia Flughaveno.

Notoj
-----

1. ↑  "The 10 Most Popular Daily Newspapers In The United States". Alirita la 11an de Septembro, 2018.

* Kategorio Los Angeles Times en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Kantono Leflore**, aŭ en angla *Leflore County*, estas kantono situanta en la Usona ŝtato Misisipio. Ĉe la usona censo de 2010 la tiea loĝantaro estis de 32,317 loĝantoj. La kantona sidejo estas Greenwood. La kantono estis nomita laŭ la estro de la Ĉoktaoj nome Greenwood LeFlore.

La **Kantono Leflore** estas en la regiono de la Misisipa Delto.

La **Kantono Leflore**, kiu estas tre rura, estas notita ĉar havas la plej altan nivelon de infana malriĉeco inter ĉiuj kantonoj de Usono. Mekanizado de agrikulturo malpliigis la laborpostenojn disponeblaj por multaj laboristoj en la kantono kaj krome estas malmultaj oportunoj. La loĝantaro draste malpliiĝis ekde sia pinto en 1930.

Koordinatoj: 33° 33′ Nordo 90° 18′ Okcidento﻿ / ﻿33.55 °N, 90.30 °U﻿ / 33.55; -90.30 (mapo)

Notoj
-----

1. ↑   State & County QuickFacts. United States Census Bureau. Arkivita el la originalo je 2011-06-07. Alirita 4a de Septembro, 2013.

  Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2011-06-07. Alirita 2015-07-21.
2. ↑   Find a County. National Association of Counties. Alirita 2011-06-07.
3. ↑   Table 1: 2011 Poverty and Median Income Estimates - Counties. *Small Area Income and Poverty Estimates*. U.S. Census Bureau (2011).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Kantono Leflore en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Retejo de Kantono Leflore
dekstra

titolbildo de la unua magazino "Life" el 1914
***Life*** [lajf] - angle: "vivo" - estis la nomo de du konataj anglalingvaj magazinoj el Usono.

Unua eldono: 1883 ĝis 1930-aj jaroj
-----------------------------------

La unua *Life Magazine* fondiĝis en 1883 fare de *John Ames Mitchell* kaj eldoniĝis ĉiusemajne de la firmao *Life Publishing Company* el Manhatano, Novjorko. Ĝi konatis pro amuzaj bildstrioj, titolpaĝaj bildoj de malmulte vestitaj knabinoj, humuraj komentoj kaj detalaj recenzoj de teatraĵoj kaj kinfilmoj.

Dua eldono: 1936 ĝis 2000
-------------------------

La pli konata *Life Magazine* estis magazino pri fotoĵurnalismo, kiun en 1936 Novjorke fondis *Henry Luce*, post kiam aĉetis la rajton pluuzi la magazinan nomon. Karakteriza elemento de la nova magazino estis - tiutempe novstilaj - grandformataj fotaj raportoj de pluraj magazinaj paĝoj. Inter la elstaraj fotistoj kiuj laboris por la magazino estas ekzemple *Margaret Bourke-White*, *Horace Bristol*, *Alfred Eisenstaedt*, *Andreas Feininger* (1943–1962), *Philippe Halsman*, *Carl Mydans*, *W. Eugene Smith* kaj *Tony Vaccaro*.

Tiu fotoĵurnalisma magazino ĝis la jaro 1972 eldoniĝis ĉiusemajne, nur neregule aperis inter la jaroj 1972 kaj 1978, kaj ekde oktobr o1978 aperis ĉiumonate. Semajna eldono *Life in Time of War* ("vivo en epoko de milito") dum unu monato aperis dum la Golfa Milito.

En 2000 la regulaj aperoj ĉesis, kaj en 2004 ankoraŭ publikiĝis ses specialaj eldonoj. La malfondiĝo de la magazino respegulas la signifoperdon de magazina fotoĵurnalismo kompare al la aktuala televida raportado, kaj ankaŭ kompare al novaj informaj kanaloj interretaj.

2008
----

Per kunlaboro kun la retejo Google ankaŭ post la malfondiĝo de la magazino rete daŭre atingeblas dek milonoj da magazinaj fotoj. La firmao Google por tio kreis propran portalon.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Life (magazino) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* retejo de la eksa magazino *Life* angle
* Google-bildoserĉo en la magazinaj fotoarkivoj angle
* eldonoj en la retejo *Google-libroj*

Notoj
-----

1. 1 2   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2010-11-03. Alirita 2012-03-28.
kelkaj anoj en 1885
**La rusa kolegaro de la moveblaj artaj ekspozicioj (Peredviĵniki t.e. migruloj)** (ruse *Товарищество передвижных художественных выставок (Передви́жники)* estis komunumo de la rusaj pentristoj funkciinta en Rusio ekde 1870 ĝis 1923. Ĝiaj anoj celis propagandi la pentrarton inter diversaj tavoloj de la socio.

La komunumon fondis eksaj studentoj de la Imperiestra Akademio de Belartoj, kiuj forlasis ĝin pro kontesto de postuloj de ĝia estraro. La ĉefa iniciatinto estis Ivan Kramskoj.

La komunumon diversjare partoprenis jenaj famaj pentristoj:

* Ilja Repin
* Vasilij Surikov
* Konstantin Makovskij
* Aleksio Savrasov
* Isako Levitan
* Konstanteno Korovin
* Ivan Ŝiŝkin
* Valentino Serov

* k.a.

Multe monapogis agadon de la komunumo elstara rusa kolektinto, fondinto de Tretjakova galerio - Paŭlo Tretjakov, kiu aĉetis ties pentraĵojn kaj tielmaniere gloris komunumanojn, ĉar eksponado de ajna bildo tie estis tre prestiĝa.

* Kategorio Peredviĵniki en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Eksteraj ligiloj
----------------

* kelkaj komunumanoj (biografioj kaj pentraĵoj) ruse
* Arkivigite je 2009-04-21 per la retarkivo Wayback Machine artikolo far Michael E.Donnelly, Ph.D angle
**Peregrin OBDRŽÁLEK** (IPA: peregrin obdr̩ʒaːlek) (li naskiĝis la 9-an de majo 1825 en Slavkov u Brna (Moravio, Ĉeĥujo); mortis la 29-an de majo 1891 en Břest (Moravio, Ĉeĥujo)) estis ĉeĥa katolika pastro, aŭtoro de religia literaturo, satiro, sed ankaŭ de humuraj rakontoj kaj versoj.

Peregrin Obdržálek studis en Uherská Skalice, en Strážnice, poste filozofion kaj teologion en Brno. Pastriĝinte en la jaro 1850 li estis diakono en Dražovice, Topolany, Brankovice, Pustiměř kaj en Tichá ĉe Frenštát pod Radhoštěm, pli malfrue li iĝis ankaŭ paroĥestro en Blansko; servante en Břest li estis nomigita honoran konsistorian konsilanton.

Dum sia verkado li ĉie fondadis ŝparbankojn, ekonomiajn asociojn, lernejajn libropruntejojn, trovadis membrojn por diversaj religiaj asocioj. Li ankaŭ diligente kontribuadis versojn kaj prozojn al politikaj kaj amuzaj-instrukciantaj gazetoj. Precipe li distingiĝis kiel humurista satiristo, liaj traktadoj *Maloměstské dívek vychování* (*Eturba edukado de knabinoj*), *Nedělní zábava maloměšťáků* (*Dimanĉa amuzo de etburĝoj*), *Osudná stovka či námluvy na venkově* (*Fatala cento aŭ Svatado en la kamparo*) kaj aliaj estis publikigitaj en la kalendaro *Moravan*. Multajn predikojn kaj kantojn kun melodioj li eldonis en la revuo *Posvátná kazatelna*. Li eldonis interalie *Cvičení maličkých ve svatém náboženství křesťansko-katolickém* (*Ekzercado de etuloj en la sankta kristana-katolika religio*), gracilan libreton por infanoj, kiu resumas versfarade koncize la biblian historion kaj la plej elementajn fundamentojn de la kateĥisma doktrino. En siaj beletraĵoj li uzadis ankaŭ la plumnomon *Pelhřim Obdržálek* (IPA: pelhřim obdr̩ʒaːlek).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Cvičení maličkých ve svatém náboženství křesťansko-katolickém sur paĝoj de Projekto Gutenberg


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 83908
* VIAF: 83845526
* ISNI: 0000 0000 5841 6480
* NKC: jk01090873
 |