recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

**Ilia Sumilfia Dewi** (naskiĝis la 11-an de marto 1978 en Ĝakarto) estas indonezia esperantistino. Ŝi komencis koni Esperanton en 2009 pere de mallonga enkonduko de Esperanto fare de esperantistino el Belgio, Heidi Goes. Poste kun siaj geamikoj kiuj jam antaŭe kune lernis Esperanton, ŝi starigis Esperanto-grupon por kune lerni Esperanto en magazeno de Ĝakarto. La grupo aktivis ĝis oktobro 2010, kiam baze de ĝi fondiĝis la Ĝakarta Esperanto-klubo "Esperiga Suno". Tiu societo estis la unua Esperanto-klubo dum la nova Esperanto-movado en Indonezio. En decembro 2010, ŝi estis la unua indoneziano kiu ricevis ŝancon partopreni Esperantistan eventon eksterlande: temis pri la 28-a Komuna Seminario inter 4 landoj, Vjetnamio, Ĉinio, Japanio kaj Koreio en Hanojo, Vjetnamio. Poste en somero 2011 ŝi havis eblecon reprezenti Indonezion unuafoje en la 95-a Universala Kongreso en Kopenhago, Danio. Dum tiu vojaĝo al Eŭropo, ŝi ankaŭ partoprenis kelkajn aliajn esperantistajn eventojn kiel la Someran Esperanto-Studadon en Slovakio, Kristana Esperanto-kongreson en Ĉeĥio kaj la tiujaran 78-an Italan Esperanto-Kongreson en Torino, Italio. 

Pere de siaj spertoj kaj partoprenoj en diversaj Esperanto-aranĝoj, ŝi motiviĝis pli forte labori en la Esperanto-movado de Indonezio kaj pli aktivis diskonigi Esperanton al diversaj komunumoj. En 2013, ŝi estis la prezidanto de la organiza komitato por la 1-a Indonezia Esperanto-Kongreso kiu okazis en Bogor kaj tiam fariĝis la prezidanto de la tie fondita Indonezia Esperanto-Asocio (IEA) dum la periodo de 2013-2016. En la komenco de 2015, ŝi plenumis la inviton de Aŭstralia Esperanto-Asocio por partopreni la Aŭstralian Esperanto-kongreson en Melburno. Poste en 2016, nome de IEA, ŝi kunlaboris kun la Aŭstralia kaj Novzelanda Esperanto-Asocioj kaj en la urbo Bandung okazigis la Trilandan Esperanto-Kongreson kiu ankaŭ estis subtenanta de la urba Esperanto-klubo kaj la urba Azia-Afrika muzeo. Nuntempe, krom kontribui kiel gvidanto de la Ĝakarta Esperanto-klubo, ŝi daŭre aktivas kiel prezidanto en la transira estraro de Indonezia Esperanto-Asocio ĝis ne difinita tempo.

Fonto
-----

* prezento en la retejo de Indonezia Esperanto-Asocio, vidita en decembro 2016 (arkive laŭ stato de decembro 2016)
**Iván Szokolóczy** [sokolOci], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szokolóczy Iván** estis hungara bestokuracisto, altlerneja instruisto.

Iván Szokolóczy naskiĝis la 12-an de januaro 1932 en Komárom, li mortis la 17-an de decembro 1994.

Biografio
---------

Iván Szokolóczy lernis en diversaj lokoj, fine li maturiĝis en Szentlőrinc. Li akiris bestokuracistan diplomon en Veterinara Altlernejo de Budapeŝto en 1957. Post la diplomo li estis bestokuracisto en Sárosd, iom poste li havis postenon en Fejér. En 1959 li revenis al la altlernejo, kie li instruis ĝismorte kiel lektoro. Li estis en Hungario pioniro de kirurgio pri la ostoj. Li estis entombigita en Hatvan.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Állatorvosi sebészet 2.* (1987)
* *A kutya és a macskaegészségvédelme* (szerk.: Horváth Zoltán)
* *Sebészeti mûtétek a kisállatpraxisban*

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
*

Referencoj
----------

1. ↑

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 716146
 |
**Chalchihuites** estas komunumo en la meksika subŝtato Zacatecas. La ĉefurbo de la komunumo estas Chalchihuites.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 11272 enloĝantojn. El tiuj estas 5467 viroj kaj 5805 virinoj. La komunumo havas surfacon de 891 kvadratkilometroj kaj ĝi situas (meza punkto) je 2,260 metroj super la marnivelo. La kvanto de precipitaĵo (jare) estas ND milimetroj. La geografia koordinatoj de la komunumo estas 23° 29′ norda latitudo kaj 103° 53′ okcidenta longitudo.

Sociogeografio
--------------

En la komunumo vivas 10605 personoj kiuj aĝas 5 jaroj aŭ pli. El tiuj 11 personoj parolas indiĝenan lingvon. Tio egalas al 0.1 % de la personoj, kiuj aĝas 5 jaroj aŭ pli.

7,526 enloĝantoj aĝas 15 jaroj aŭ pli. Inter ili estas 6781 alfabetoj kaj 353  analfabetoj. Do 9.85 % de la enloĝantoj, kiuj aĝas 15 aŭ pli estas analfabetoj. 

Inter la virinoj estas 3,711 alfabetoj kaj 388 analfabetoj. Do la grado de analfabeteco inter virinoj estas 9.47%. Inter la viroj estas 3,070 alfabetoj kaj 353 analfabetoj, do 10.31% el la viroj estas analfabetoj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI

Eksteraj ligiloj
----------------

 Arkivigite je 2007-05-19 per la retarkivo Wayback Machine
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Iwuy (stacidomo). |

**Iwuy** estas franca komunumo lokita en la departemento Nord kaj en la regiono Nordo-Kaleza Markolo. Ĝi havis 3 306 loĝantojn laŭ censo plenumita en 1999.

Geografio
---------

Iwuy estas unu el la vilaĝoj lokitaj ĉirkaŭ la urbeto Cambrai. Ĝi do situas kerne de la natura regiono Cambrésis, kiu ĉefe konsistas el malaltaj ebenaĵoj kaj vastaj agroj. Cambrésis situas inter du aliaj, iom pli montetaj regionoj, nome Avesnois oriente kaj Artezo okcidente. 

Iwuy etendiĝas sur 12,75 km².

  

La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj

Historio
--------

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la vilaĝo S-ro Daniel Poteau, kiu do fariĝis la loka urbestro.

Vidindaĵoj
----------

La ĉaspavilono de Iwuy estas la lasta restaĵo de la kastelo de Iwuy, kiu estis detruita en 1963. Tiu konstruaĵo apartenis al la landsinjoroj de Iwuy, kaj estis starigita en 1778 laŭ itala stilo. La preĝejo, dediĉita al Sankta Vaast, estis konstruita en la 18-a jarcento kaj pligrandigita en la sekva jarcento. Ĝia sonorilturo altas 51 metrojn.

Depost 2002 okazas ĉiujare en Iwuy la "karnavalo de seĝo", rilate al la fabrikado kaj riparado de seĝoj.

Administrado
------------

Iwuy apartenas al la kantono Cambrai-Est, kies ĉefurbo estas Cambrai. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Cambrai, unu el la 6 arondismentoj de la departemento Nord.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Nord
* Kantono Cambrai-Est
* Iwuy (stacidomo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* france Oficiala retejo
**Ixcatepec** estas komunumo en la meksika subŝtato Veracruz. La ĉefurbo de la komunumo estas Ixcatepec. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 30 078.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 12664 loĝantojn. El tiuj estis 6275 viroj kaj 6389 virinoj. La komunumo havas surfacon de 229.5 kvadratkilometroj. La komunumo situas je 21 gradoj kaj 14 minutoj norda latitudo kaj 98 gradoj kaj 0 minutoj okcidenta longitudo. La meza alteco estas 200 metroj super la marnivelo.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 1995 en la komunumo vivis 13016 personoj. En la jaro 2000 temis pri 12863, do temis pri kresko / malkresko je -0.24 %. En la jaro 2000 (INEGI) en la komunumo vivis 11243 personoj, kiuj aĝis pli ol 5 jaroj. El tiuj 6698 personoj parolis indiĝenan lingvon. Tio egalas al  % de la loĝantoj. 

Fontoj: Statistikoj de la INEGI

Eksteraj ligiloj
----------------

 Arkivigite je 2007-02-27 per la retarkivo Wayback Machine


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Navigo. |

Logoo de Navigo-karto
**Navigo-karto** (france *Carte Navigo*, *passe Navigo* antaŭ 2014) estas senkontakta ICO-karto, uzanta teĥnologion t.n. NFC kiu postsekvis RFID, por servi kiel datenportilo por abonoj sur la francaj transport-retoj de RATP, SNCF, Optile, Vélib' Métropole, Véligo kaj antaŭe Autolib' (Parizo). Ĝia enkonduko estas kontrolita de Île-de-France mobilités, posedanto de la marko.

Ĝi anstataŭis la antaŭan datenportilon surbaze de kartona bileto ("carte Orange", Oranĝa karto) kaj konsistigas unuan paŝon en forigo de fizika datenportilo por biletoj, pli praktika kaj pli etika por mediprotektado. La sekva paŝo estas la senmateriigita titolo, kiel en Londono (ekzemple), kiu ebligas pagon per poŝtelefono aŭ senkontakta bankkarto.

Bildgalerio
-----------

* AntaŭoAntaŭo
* MalantaŭoMalantaŭo

Vidu ankaŭ
----------

* Île-de-France mobilités
* Transporto en Parizo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Navigo-karto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo
**Bódog Bátori Schulcz** [ŝulc], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bátori Schulcz Bódog** aŭ *Bátori-Sulcz Bódog* estis hungara oficiro. Lia prenita nomo estis *Bátori* (=kuraĝa).

Bódog Schulcz  Arkivigite je 2016-11-21 per la retarkivo Wayback Machine naskiĝis la 4-an de januaro 1804 en Hungara reĝlando en Körmöcbánya (nuntempa Kremnica en Slovakio), li mortis la 8-an de marto 1885 en Hungara reĝlando en Garamkövesd (nuntempa Kamenica nad Hronom en Slovakio).

Biografio
---------

Bódog Schulcz frekventis premonstratan gimnazion en Kassa, poste li akiris juran diplomon en Reĝa Jura Akademio (Kassa). En 1824 li elektis la soldatan profesion, tial li aliĝis al armeo de Habsburga Imperio. Li servis diversloke, dum li akiris paŝo post paŝo pli altajn rangojn. En la frua 1848 li emeritiĝis, ĉar iomete li surdiĝis. Tamen post la Hungara revolucio de 1848 li aliĝis al la jam sendependa hungara armeo jam kiel kapitano. Resume li partoprenis en 23 bataloj. Pro la heroeco la soldatoj donacis al li la nomon Bátori, kiun li portis ĝismorte. Lia lasta batalo okazis en fortikaĵo de Komárom, tial ankaŭ li ricevis amnestion post falo de la liberecbatalo (kiel kolonelo). Li retiriĝis al Garamkövesd al sia frato, kie li mortis, sed li estis entombigita en tombejo de herooj en Esztergom.

Lia libro
---------

* *Emlékirataim a szabadságharcról* (1870) - memuaro

Memorigiloj
-----------

* hungarlingva memortabulo (2004) en Kamenica nad Hronom  Arkivigite je 2016-11-21 per la retarkivo Wayback Machine
* strato en Esztergom

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto (la koncerna teksto estas legebla en la 15-a paĝo)
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

* Kategorio Bódog Bátori Schulcz en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Himod** estas malgranda vilaĝo en Hungario en regiono okcidenta Transdanubio, en departemento Győr-Moson-Sopron, en subregiono de Kapuvár.

Blazono de Himod

Bazaj informoj
--------------

* Poŝtkodo: 9362
* Telefonkodo: 96
* Areo: 23  km²
* Loĝantaro: 720
* Koordinatoj: 47°31′12″N 17°00'22″E

Situo
-----

La komunumo situas for de la fervojo, ĉefvojo kaj rivero. Flankovoje Kapuvár estas proksime. Tiu lasta urbo troviĝas 11, Répcelak 14, Fertőszentmiklós 15, Fertőd 17, Csorna 26, Bük 30 km-ojn.

Historio
--------

La unua mencio pri la vilaĝo devenis el 1408 laŭ tiama hungara ortografio *"Hymod"*. En 1593 pro oftaj inundoj de rojo Répce la vilaĝanoj fondis apude pli protektatan vilaĝlokon. La loĝantaro okupiĝas pri agrokultivado.

Vidindaĵoj
----------

La vilaĝo havas romkatolikan preĝejon omaĝe al (Eta) Dipatrino. Apud la komunumo fiŝkaptista lago troviĝas.

Famuloj
-------

En Himod naskiĝis episkopo Zsigmond Deáky.

* Kategorio Himod en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Universitatoj en Seulo
----------------------

* Nacia Universitato de Seulo
* Hankuk-Universitato de Fremdaj Studoj

Universitatoj en memstaraj urbegoj
----------------------------------

### Universitatoj en Busan

### Universitatoj en Daegu

### Universitatoj en Daejeon

### Universitatoj en Gwangju

### Universitatoj en Incheon

### Universitatoj en Ulsan

Universitatoj en regiona provincoj
----------------------------------

### Universitatoj en Chungcheongbuk-do

### Universitatoj en Chungcheongnam-do

### Universitatoj en Gangwon-do

### Universitatoj en Gyeonggi-do

* Universitato Donkook

### Universitatoj en Gyeongsangbuk-do

### Universitatoj en Gyeongsangnam-do

### Universitatoj en Jeju-do

### Universitatoj en Jeollabuk-do

* Universitato Wonkwang

### Universitatoj en Jeollanam-do

Universitatoj instruantaj Esperanton
------------------------------------

* Hankuk-Universitato de Fremdaj Studoj
* Universitato Dankook
* Universitato Wonkwang

Vidu ankaŭ
----------

* Listo de kolegioj kaj universitatoj en Sud-Koreio (angle)
**Bócsa** (bOĉa) estas vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono **Suda Ebenaĵo**, en departemento Bács-Kiskun, en subregiono de Kiskőrös.

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 97 km²
* Loĝantaro: 1850
* Poŝtkodo: 6235
* Telefonprefikso: 78

Situo
-----

La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ ĉefvojo Baja-Kecskemét. La lasta troviĝas 25, Soltvadkert 10 km-ojn for.

Historio
--------

La unua mencio devenis el 1436 en formo *Bócsaszállás* (=tranoktejo Bócsa). La turkoj faris senhoma la vilaĝon. En la 18-a jarcento farmoj forrmiĝis, poste 2 farmocentroj Kis-Bócsa kaj Nagybócsa (=granda kaj malgranda Bócsa). Prauloj de Nicolas Sarkozy uzis la nobelan antaŭnomon "de Nagybócsa". En 1872 Tázlár refondiĝis kun ankaŭ tieaj kampoj. La memstara Bócsa formiĝis en 1906.

Vidindaĵoj
----------

* katolika preĝejo omaĝe al Rozaria Beata Damo de 1907
* preĝejo omaĝe al Emeriko (Hungario) de 1920

Fama nomportanto
----------------

* Iván Bócsa

* Kategorio Bócsa en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Churfirsten**, en Esperanto ankaŭ **Ĥurfirstoj**, estas montoĉeno respektive montarmasivo konsistanta el 7 (aŭ depende de la nombradmaniero ĝis 13) rimarkindaj pintoj inter Togenburgo kaj Sarganslando respektive inter la valo de la supra Turo kaj Valenlago.

Nomo
----

La nomo kredeble venas de *Chur* = Koiro kaj *First* = montopinto(-ĉeno), kresto, firsto.

Laŭ alia interpreto, la nomo devenas de la 7 princoj-elektistoj (germane **Kurfürsten**) de la Sankta Romia Imperio. La kolegara formo de la montĉeno vekas asocion al la majesteco de la germana elekto-kolegaro, kial ankaŭ oni en la nombrado ĉiam provas alveni al la cifero 7. La nomo havas sian originon en la dokumentoj de Princabatejo Sankt-Galo, kies princabato estis unu el tiuj 7 princoj-elektistoj[*mankas fonto*].

Geografio
---------

La Churfirsten formas akvodislimon inter Turo kaj Stimmi norde kaj Valenlago, kiu apartenas al la riversistemo de Limato, sude. Al la Valenlago la rokvandoj de Churfirsten falas preskaŭ vertikale. La altecdiferenco inter la plej profunda loko de la lago kaj la pinto de Hinterrugg estas pli ol 2000 m.

### La 7 pintoj

La 7 plej rimarkindaj pintoj estas de oriento al okcidento:

* **Chäserrugg**, 2262 m s.m.
* **Hinterrugg**, 2306 m s.m.
* **Schibestoll**, 2234 m s.m.
* **Zuestoll**, 2235 m s.m.
* **Brisi**, 2279 m s.m.
* **Frümsel**, 2263 m s.m.
* **Selun**, 2205 m s.m.

### La ceteraj neoficialaj pintoj

Aliaj ne oficialaj pintoj pli okcidente estas: **Wart** (2068 m s.m.), **Schäären** (2171 m s.m.), **Nägeliberg** (2163 m s.m.) kaj **Leistchamm** (2101 m s.m.).

Turismo
-------

En vintro la Churfirsten estas parto de grava ski- kaj neĝtabuladregiono. Ek de Wildhaus, Unterwasser, Malnov-Sankt-Johano, Nesslaŭ kaj Krummenaŭ la diversaj monto-pintoj estas alireblaj per diversaj aertelferoj, funikularoj kaj seĝtelferoj. Ankaŭ somere la regiono estas ŝatata por belaj montgrimpadoj kaj dank al la turisma infratstrukturo facile alirebla.

Bildoj
------

* Churfirsten viditaj de SarganslandoChurfirsten viditaj de Sarganslando
* Churfirsten viditaj de SäntisChurfirsten viditaj de Säntis

Eksteraj ligiloj
----------------

* Turismaj informoj pri Togenburgo
* Ĉiuj 7 Ĥurfirstoj en unu tago
* Migradraportoj kaj fotoj: Selun, Frümsel, Brisi, Zuestoll, Schibenstoll, Hinterrugg kaj Chäserrugg, krome Nägeliberg kaj Schäären

* Churfirsten en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Churfirsten en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La mezoregiono **Norda centro de Bahio** (portugale *Centro-Norte Baiano*) estas unu de sume sep mezoregionoj de la brazila subŝtato de Bahio. Ĝi enhavas 80 municipojn kuniĝantaj en 5 mikroregionoj. Formale la mezo- kaj mikroregionoj nur ekzistis inter la jaroj 1989 kaj 2017, sed neformale ili daŭre uzatas por priskribi situon de urbaj kaj neurbaj municipoj kaj aliajn geografiajn lokojn, kiel montoj, lagoj, riveroj, akvobaraĵoj, minejoj kaj simile. Laŭ la stato de 2010 en la mezoregiono vivis 2 226 300 loĝantoj sur areo de 81 354,22 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de 27 loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun Metropola areo de Salvadoro, Nordoriento de Bahio, Valo san-franciska de Bahio kaj Suda centro de Bahio.

Mikroregionoj
-------------

Esperantlingvaj tekstoj pri ĉiuj kvin mikroregionoj ankoraŭ ne ekzistas, tial alidirektiloj provizore montras ĉi tien kaj la mikroregionaj nomoj skribiĝas *klinite*.

maldekstra
* 
* ﻿ *Irecê*, kun ĉefurbo Irecê
* 
* ﻿ *Senhor do Bonfim*, kun ĉefurbo Senhor do Bonfim
* 
* ﻿ *Jacobina*, kun ĉefurbo Jacobina
* 
* ﻿ *Itaberaba*, kun ĉefurbo Itaberaba
* 
* ﻿ *Feira de Santana*, kun ĉefurbo Feira de Santana

Vidu ankaŭ
----------

* Mezoregionoj de Bahio
* Mikroregionoj de Bahio
**Luthern** estas komunumo en la distrikto Willisau en Kantono Lucerno, Svislando. Ĝi havis 1369 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

Geografio
---------

La komunumo Luthern situas sude de la monto Napf en la valo de la samnoma rivero, kies fonto troviĝas sub la monto Napf sur la komunuma teritorio. La teritorio de la komunumo konsistas el monteta kamparo kun profundaj ravinoj. Ĝia longeco estas 12,5 km de sudo al nordo, ĝia larĝeco de oriento al okcidetno 5 km. Al la komunumo apartenas krom la ĉefvilaĝo Luthern mem la vilaĝetoj Luthern-Bad, Hofstatt, Flühlen kaj krome multnombraj izolitaj bienoj.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 37,76 km², de kiuj 47,5% estas kovritaj de arbaro, 47,8% servas por agrikulturo kaj 3,5% por setlado .

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Luthern limas en nordo al Ufhusen, en nordoriento al Willisau, en oriento al Hergiswil ĉe Willisau, en sudo al Trub (Kantono Berno), sen okcidento al Sumiswald (Kantono Berno), kaj en nordokcidento al Eriswil (Kantono Berno).

Trafiko
-------

Luthern estas konektita al la publika transportreto per la poŝtaŭtolinio de Hüswil tra Luthern al Luthernbad. La komunumo situas flanke de la gravaj trafikvojoj. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A2 situas nordoriente en Dagmersellen en distanco de 25 km.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Luthern datiĝas el la jaro 1275 kiel *Lutrun*.

En la jaro 1283 la tiamaj posedantoj la *Baronoj de Affoltern* vendis la valon al la *Kavaliroj de Hünenberg*, kiuj ĝin vendis en la jaro 1414 al *Ueli Hugi* kaj *Hensli Bircher*. Bircher pluvendis sian parton al la urbo Lucero, kial ĝi fariĝis parto de la lucerna voktejo Willisau, el kiu post la Helveta Revolucio en lajaro 1798 fariĝis helveta distrikto, kaj per la restaŭracio de la jaro 1803 la distrikto Willisau de Kantono Lucerno .

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: Komunuma profilo en la retejo de kantono
2. ↑  La historiaj informoj baziĝas sur libera traduko de la artikolo pri Luthern en la germanlingva vikipedio.

Bildoj
------

* Vilaĝo LuthernVilaĝo Luthern
* Kapelo sur la monteto malantaŭ la vilaĝo LuthernKapelo sur la monteto malantaŭ la vilaĝo Luthern
* Preĝejo de Luthern-BadPreĝejo de Luthern-Bad
* Lernejo de Luthern-BadLernejo de Luthern-Bad
* Kapelo BadbrünnliKapelo Badbrünnli
* Kapelo BadbrünnlikapelleKapelo Badbrünnlikapelle
* Fontano BadbrünnliFontano Badbrünnli

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la komunumo Luthern
* Profilo de Luthern en la retejo de Kantono Lucerno
* Luthern en la Historia Leksikono de Svislando

* Kategorio Luthern en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Willisau |
| --- |
| Alberswil • Altbüron • Altishofen • Dagmersellen • Ebersecken • Egolzwil • Ettiswil • Fischbach • Gettnau • Grossdietwil • Hergiswil ĉe Willisau • Luthern • Menznau • Nebikon • Ohmstal • Pfaffnau • Reiden • Roggliswil • Schötz • Ufhusen • Wauwil • Wikon • **Willisau** • Zell |  |

 |
La **nazala parolo** estas dislalio kun distordita nazaleco. Ĝiaj historikaj nomoj montris al la kialoj, efikoj aŭ ortoj de la nazala parolado sen la klara identifiko. 

Oni distingas la hiponazalecon, la hipernazalecon kaj la miksan nazalecon. La hiponazaleco signifikas, ke la nazalaj fonemoj perdas sian nazalecon. Se ne nazalaj fonemoj akiras nazalecon, temas pri hipernazaleco. Se la nazaleco estas miksita, la nazalaco de pliaj fonemoj estas distordita, kaj la parolado malfacile komprenebla.

Kaŭzoj
------

La nazala parolo povas havi kaj organajn kaj funkciajn kialojn:

* La organaj kaŭzoj estas la anomalioj de la palato: fendoj, paralizoj, traŭmoj, tumoroj, aŭ deformoj de la naso, la oblikvo de la nazosepto, hiperplazio de la nazomuskulo, anomalioj, aŭ tumoroj.
* Se temas pri funkcionalaj kialoj, la organoj estas sanaj, sed el kutimo oni parolas nazale. Ĝi povas esti psiĥika, aŭ postoperacia protektado de la regiono.

Rekonado
--------

La nazala parolado pleje apartenas al la medicino.

Gravas la subjektiva aŭditiva impreso. Krom la spontana parolado oni uzas ankaŭ testfrazojn kun nazaloj kun plozivoj, kaj enhavas ĉiujn vokalojn kaj konsonantojn en multaj kunordigo. Tia estas la Gutzmanna testo.
Ĝi baziĝas sur la malfermado kaj fermado de la velo en la elparolado de la vokaloj *a* kaj *i*. Per la Czermak-plato estas la nazala fluado semikvantitive mezurebla. Per fonendoskopo estas la nazalaj trabatoj celite aŭskulteblaj. Krom tiuj metodoj la medizino ankaŭ uzas la malnovajn objektivajn kaj kvantitativajn metodojn de la nazometrio.
La tiel mezuritaj nazalecvertoj povas informi pri la funkcionado de la velo kaj la progresado de la postoperativa terapio, kaj estas ankaŭ en la terapio uzeblaj.

Por la inspektado de la resanado oni esploras la organojn. Ekzistas multa da metodoj kaj iloj por la esplorado de la velo, ekzemple elektromagnetika artikulografio, altfrekvencia videokinematografio, diagnostiko per X-radioj, videofluoroskopio, spektrografio. Tiuj servas prefere por sciencaj esploradoj.

Korektado
---------

Se la nazala parolo havas organajn kaŭzojn, prie oni devas per operacio kuraci ilin, kaj la subjekto povas nur poste ekzerci la elparoladon.

Literaturo
----------

* Wendler, Jürgen; Seidner, Wolfgang; Eysholdt, Ulrich: Lehrbuch der Phoniatrie und Pädaudiologie, 4. Auflage, Thieme-Verlag Stuttgart, 2005 ISBN 3131022949
* Hirschberg, Jenö: Velopharyngeal insufficiency. Folia Phoniatrica 1986;38:221
* Hirschberg, Jenö und Gross, Manfred: Velopharyngeale Insuffizienz mit und ohne Gaumenspalte. Median-Verlag, Heidelberg 2006 ISBN 392276682X
* Wohlleben U: Funktionelle Therapie von Patienten mit Lippen-Gaumenspalten. In: Böhme, Gerhard: Sprach-, Sprech-, Stimm- und Schluckstörungen. Bd2: Klinik. Urban und Fischer, München 2001 ISBN 3437469614
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Norda nigra muŝkaptulo** |
| --- |
|  |
| Norda nigra muŝkaptulo en GambioNorda nigra muŝkaptulo en Gambio
 |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Paseroformaj *Passeriformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Muŝkaptuledoj *Muscicapidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Melaenornis* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***M. edolioides'*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Melaenornis edolioides****(Swainson, 1837) |
|
|
|
| Konserva statuso |
| {{{220px}}}**Konserva statuso: Malplej zorgiga** |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Norda nigra muŝkaptulo  |

 |
| v • d • r |

La **Norda nigra muŝkaptulo** (***Melaenornis edolioides***) estas malgranda paserina birdo de la familio de Muŝkaptuledoj. Ĝi estas foje lokata en la genro *Dioptrornis* anstataŭ *Melaenornis*.

Estas insektomanĝanta specio kiu loĝas en tropika Afriko el Senegalio orienten al Etiopio kaj suden al Kongo kaj Tanzanio.

La Norda nigra muŝkaptulo troviĝas en humidaj arbaraj areoj kaj terkultivejoj. Ili nestumas en asbotruo aŭ reuzas la malnovan neston de alia specio; la ino demetas 2 aŭ 3 ovojn. Reproduktado okazas dum la pluvsezono.

La Norda nigra muŝkaptulo estas 20 cm longa. Ĝi estas granda rektastarema **tre longvosta muŝkaptulo**. Plenkreskuloj estas **tutnigraj**. Junuloj estas nigrecbrunaj kun sablokolora skvameco.

La longa kvadratfina vosto helpas kiel distingilo de tiu specio el du aliaj tutnigraj insektovoraj birdoj, nome la Forkovosta dikruro kaj la pli mallongvosta kaj ruĝokula Kvadratvosta dikruro.

Tiu muŝkaptuledo havas simplan muzikecan kanton kaj fajnan alvokon *cii-ŭiii*.

Referencoj
----------

* IUCN2006, BirdLife International, 2004, 51657, Melaenornis edolioides, 6a Majo 2006. MAlplej zorgiga.
* *Birds of The Gambia* de Barlow, Wacher kaj Disley, ISBN 1-873403-32-1

* Norda nigra muŝkaptulo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Norda nigra muŝkaptulo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Norda nigra muŝkaptulo en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
Antônio Jacó da Paixão
**Antônio Jacó da Paixão** (naskiĝis en la tiama vilaĝo de Senhor do Bom Jesus do Rio Pardo (nun Argirita), tiam distrikto de Leopoldina, la 28-an de novembro 1842 kaj mortis en Rio Novo, la 26-an de septembro 1912) estis unu el la subskribintoj de la Brazila Konstitucio de 1891.

Advokato, li studentiĝis en 1875 en Juraj kaj Sociaj Sciencoj ĉe la Fakultato de Juro de San-Paŭlo (Fakultato de Juro de Largo de São Francisco). Li estis la plej maljuna studento en la klaso kaj, por resti en San-Paŭlo, li estis partnero en apoteko kun sia amiko João José Prestes Pimentel, praavo de Fernando Damata Pimentel, iama guberniestro de Minas-Ĝerajso. Post kompletigo de la jura kurso, li ekloĝis en Rio-Novo, Minas-Ĝerajso, kie li komencis sian politikan karieron.

Li estis studento de Externato Aquino, en Rio-de-Ĵanejro, iam unu el la plej bonaj edukaj institucioj en Brazilo. Li studis ankaŭ Homarsciencon en la taglernejo de la Monaĥejo de São Bento, en Rio-de-Ĵanejro, kompletiginte la Filozofian kurson. Li kvalifikiĝis por instruado kun specialiĝo en Aritmetiko, Algebro kaj Geometrio.

Li estis elektita al la Provinca Asembleo de Minas-Ĝerajso en la dujaroj de 1880-1881, 1882-1883 kaj 1884-1885, kie li estis gvidanto de la Liberala Partio en la leĝdona ĉambro. En sia unua jaro en oficejo, li estis la aŭtoro de la projekto kaj ĉefa artikulanto de la 3-a kaj definitiva politika emancipiĝo de São João Nepomuceno, ĝuste rilate al Rio Novo, la urbo en kiu li tiam loĝis.

Ĝi respublikiĝis en 1886, do, antaŭ la proklamo de la respubliko. Jam kiel membro de la Respublikana Partio de Minas Gerais (PRM), li estis elektita deputito al la Nacia Konstitucia Kongreso, kaj ekzercis la mandaton de ĝenerala deputito en la 1-a leĝdona periodo (1891-1893) kaj en la 3-a leĝdona periodo (1897-1899). Li estis unu el sep famuloj elektitaj por redakti la Konstitucion de la Ŝtato de Minas-Ĝerajso la 15-an de junio 1891. La projekto estis aprobita per referendumo fare de la estonta konstituciiga asembleo.

Antônio Jacó da Paixão estis la patro de la magistrato Leovigildo Leal da Paixão, frato de la kuracisto Dro. Tibúrcio Antônio da Paixão, filo de Antônio Júlio da Paixão kaj kuzo de Rodolfo Gustavo da Paixão (prezidanto de la ŝtato Gojaso en la provizora registaro de marŝalo Deodoro da Fonseca). Fernando Damata Pimentel, iama guberniestro de la ŝtato Minas-Ĝerajso, estas la pranevo de Antônio Jacó da Paixão.

Bibliografio
------------

* Alzira Alves de Abreu (2015). Dicionário histórico-biográfico da Primeira República (1889-1930), Fundação Getulio Vargas.
* MONTEIRO, Norma de Góis (Coord.) (1994). Dicionário biográfico de Minas Gerais: período republicano 1889-1991. Assembleia Legislativa de Minas Gerais.
* Almeida Nogueira (1909). A Academia de São Paulo: Tradições e Reminiscencias, Estudantes, Estudantões, Estudantadas.
* 300 anos de Minas Gerais / Organizador: Felipe Pinto; Prefácio de Romeu. Zema.- 1. ed. - Belo Horizonte, MG : Editora Del Rey, 2020.

* Kategorio Antônio Jacó da Paixão en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Gazetara Domo Ringier en Zuriko – redaktejo de Blick
**Blick** estas svisa taggazeto. Kun eldono de 275 275 ekzempleroj (2004)) ĝi estas la 2-a plej granda taggazeto de Svislando post la senpaga gazeto 20 Minuten.
Blick estas bulvarda gazeto. La labortaga Blick estas dividita en novaĵparto kaj sportparto. En la dimanĉa eldono aldone aperas la *Magazino*, kiu sin komprenas kiel vivstil-magazino. Ek de 2008 la novaĵparto kaj la sportparto ne plu estas disigitaj sed interkonektitaj sen klaraj limoj.

Historio
--------

La gazeto estis lanĉita en la jaro 1959 de la eldonejo Ringier kiel unua svisa bulvarda gazeto kun eldono de 50 000 ekzempleroj. En tiu tempo la eldonejo per Blick rikoltis fortan kritikon de la tradicia gazetaro kaj politikistoj pro ĝia fokuso al krimoj, sekso kaj sporto. Malgraŭ ĉiu kritiko la gazeto havis en alemana Svislando grandan sukceson.
En la 1980-aj jaroj la gazeto sub la gvido de la tiama ĉefredaktoro Peter Uebersax situis dekstre populisme. Hodiaŭ la gazeto estas konsiderata maldekstra kaj liberala. Ek de la jaro 1969 dimanĉe aperas la frata gazeto de Blick nome Sonntagsblick (kun eldono de 300 300).

Malkresko de la eldono
----------------------

Ek de kelkaj jaroj en Svislando aperas tuta serio da senpagaj gazetoj, kiuj havas pli-malpli bulvardan stilon kaj vivas nur de anoncoj. Tiu-ĉi senpaga konkurenco kaŭzis, ke Blick perdis konsiderindan parton de la merkato, ĉar la nombro de spontaneaj aĉetoj malkreskis, pro la fakto, ke la homoj povas senpage informiĝi en la intertempe 4 senpagaj taggazetoj de Zuriko, kiu estas la hejmurbo de Blick. Aldoniĝas ankaŭ la konkurenco el la interreto, per kiu la grandaj tagogazetoj kanibaligas sin mem, ebligante al la ĝenerala publiko senpage legi la gazeton rete.

Vidu ankaŭ
----------

* Listo de la gazetoj kaj revuoj de Svislando

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Blick en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Retejo de Blick
Areo de la Hind-Pacifika biogeografia regiono.
**Hind-Pacifiko** aŭ **Hindo-Pacifiko**, foje konata ankaŭ kiel **Hind-Okcidenta Pacifiko**, estas biogeografia regiono de la maroj, enhavanta la tropikajn akvojn de la Hinda Oceano, la okcidentan kaj centran Pacifikan Oceanon, kaj la marojn konektantajn ambaŭ en la ĝenerala areo de Indonezio. Ĝi ne inkludas la moderklimatajn kaj polusajn regionojn de la Hinda kaj Pacifika oceanoj, dum la Tropika Orienta Pacifiko, laŭlonge de la marbordo de Pacifiko de Ameriko, estas ankaŭ distinga mara ekoregiono.

La termino estas ĉefe utila en marbiologio, iktiologio, kaj similaj fakoj, ĉar multaj maraj habitatoj estas sinsekve konektataj el Madagaskaro al Japanio kaj Oceanio, kaj nombraj specioj loĝas ĉe tiu teritorio, sed ne troviĝas en la Atlantika Oceano.

Tiu regiono havas escepte altan riĉon de specioj, inklude 3000 speciojn de fiŝoj, kompare kun ĉirkaŭ 1200 en la venonta riĉa regiono, nome Okcidenta Atlantiko, kaj ĉirkaŭ 500 speciojn de koraloj, kompare kun ĉirkaŭ 50 specioj en Okcidenta Atlantiko.

Notoj
-----

1. ↑  Helfman G. Collette B. & Facey D.: The Diversity of Fishes, Blackwell Publishing, pp 274-276, 1997, ISBN 0-86542-256-7

* Spalding, Mark D. Helen E. Fox, Gerald R. Allen, Nick Davidson *et al.* "Marine Ecoregions of the World: A Bioregionalization of Coastal and Shelf Areas". *Bioscience* Vol. 57 No. 7, July/August 2007, pp. 573–583.

* Kategorio Hind-Pacifiko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Preĝejo de Sankta Adalberto** estas romkatolika preĝejo en Hungario, en Bugyi.

Historio
--------

Oni konsekris kirkon jam en 1332. La turkoj okupis la kirkon en 1600, sekve la vilaĝo senhomiĝis. Episkopo de Vác konstruis novan preĝejon en la 1760-aj jaroj en tiu loko, kie pli frue la kalvinanoj jam havis konstruaĵeton.

Konstruaĵo
----------

La preĝejo situas sola, apud la enirejo ŝtona kruco troviĝas. La konstruaĵo estas pentrita je flava koloro, kiu estis tiutempe kutima koloro de kasteloj de Habsburgoj. Tiu preĝejo similas al kalvinana preĝejo de Bugyi, sed ĝi estas blanka. La romkatolika preĝejo konsistas el unusola navo, el tio la unusola turo kreskis. Sub la turo situas la enirejo. Kontraŭe la kvadrata kaj pli mallarĝa sanktejo troviĝas. Apude situas la malgranda sakristio.

Kermeso okazas en la 23-an de aprilo.

Fontoj
------

* hungare
* hungare[*rompita ligilo*]
* hungare


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
En Santiago de Compostela, Provinco Korunjo, Galegio, Hispanio, okazis la **69-a Hispana Kongreso de Esperanto** de la 2-a ĝis la 5-a de julio de 2010, organizita de galegaj esperantistoj el la Galega Esperanto-Asocio. Laŭ la kongreslibro aliĝis ĝis 49 kongresanoj, sed poste partoprenis kelkaj pliaj.

Inter aliaj programeroj kaj prelegoj okazis prelegoj pri la Jakoba Vojo, meso en Esperanto en la katedralo nome en la kapelo de Sankta Andreo, vizito al la Rio de Aroso kie la kongresanoj povis viziti domon de Rosalía de Castro kaj gustumegi tie bredatajn mitulojn surŝipe kaj vizito al la urbo gvidate de historiistino Gualteria, kiu same prelegis pri la malbonaj virinoj ĉe la katedralo.

Aliaj programeroj estis prelego de Xesús Alonso Montero pri esperanto kaj la galega, kaj alia pri komparo inter la jakobaj pilgrimadoj kaj japanaj pilgrimadoj. Okazis vizito al muzeoj pri galega popolo, pri sciencoj kaj pri komparo inter klasikaj kaj modernaj artaĵoj. Krom okazis kursetoj, koncertoj kaj tipa galega brandobrulaĵo nome "queimada" kiel tipa sorĉista ceremonio.
**András Dienes** [andrAŝ dieneŝ], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Dienes András** estis hungara oficiro, policano, literaturhistoriisto. Lia familia nomvarianto estis *Gyenes-Dienes* [djeneŝ].

András Dienes naskiĝis la  30-an de novembro 1904(nun 1904-11-30) en Kassa (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempa Košice en Slovakio), li mortis la 30-an de aŭgusto 1962 en Balatonalmádi (Hungario).

Biografio
---------

András Dienes maturiĝis en gimnazio en Szeged. Li akiris diplomon en armea jura altlernejo en 1928, poste li servis precipe en polico. Dum la nazia erao (1944) li partoprenis en la rezista movado, poste li partoprenis en establo de nova polico. Ekde 1951 pro falsaj akuzoj li estis en prizono, sed li ricevis amnestion en 1955. Ekde 1958 ĝis sia morto li laboris en literatura instituto, kie li okupiĝis pri Petőfi. Intertempe li kandidatiĝis en 1960. Lia edzino naskis du filinojn en 1938 kaj 1942, li vidviĝis en 1961. Li ricevis premiojn inter 1945-1958.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Tavaszi portyázás* (noveloj, 1939)
* *Az ismeretlen front. Pandúrok és csendőrök.* (noveloj kaj studo, 1941)
* *M. Petőfi-titok* (1949)
* *Egy emlékezésgyűjtő emlékeiből*. (1955)
* *Farkasles* (romano, 1956)
* *Petőfi a szabadságharcban* (monografio, 1958)
* *Bogáncs hadnagy* (romano pri Bálint Balassi, 1962)
* *A fiatal Petőfi. A költő származása és életútja 1838 nyaráig.* (1968)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 826773
* LCCN: n2005010763
* VIAF: 21545801
* ISNI: 0000 0000 7986 4266
* SUDOC: 250705966
 |


* Portalo pri Biografio
En la hebrea Biblio, la **kabo** (hebree קַב‎, qaḇ) estas mezurunuo de volumeno.

Priskribo
---------

Laŭ *Oxford Biblical Studies Online*, unu kabo estas proksimume 1,276 litroj, aŭ 4 logoj:

1 kabo = 4 logoj = ⅓ hino = 1⁄18 bato = 1⁄180 koro.

Uzo en la Biblio
----------------

La vorto estas uzita nur unufoje (t.e. estas hapakso) en la tuta hebrea Biblio, nome en la 2-a libro de la Reĝoj"

|  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** Kaj [la militistaro de Ben-Hadad la reĝo de Sirio] sieĝis [Samario]n tiel longe, ĝis kapo de azeno ricevis la prezon de okdek sikloj, kaj kvarono de kab’o da sterko de kolomboj la prezon de kvin sikloj. **"** |
| — Londona Biblio, 2 Reĝ 6:25 |

 |

La ĉi-supra versiklo priskribas la deflacion okazinta pro la sieĝo de Samario. La fekaĵo de kolomboj estas ordinare malmultekosta, sed pro la deflacio, eĉ malgranda kvanto, t.e. 0,25 kabo, de kolomba fekaĵo iĝis multekosta.

Referencoj
----------

1. ↑   kab/o ③ (esperante). *Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto 2020*.
2. ↑   Weights and Measures (angle).

Vidu ankaŭ
----------

* Bato (mezurunuo)
* Efo
* Logo (mezurunuo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kav (angle). *Sizes.com*.
Koordinatoj: 28° 4′ 0″ N 17° 13′ 0″ U﻿ / ﻿28.06667 °N, 17.21667 °U﻿ / 28.06667; -17.21667 (mapo)

**Alajeró** estas unu el ses municipoj de la insulo La Gomera, parto de la insularo Kanarioj en la Atlantika Oceano, kiu geografie apartenas al Afriko sed politike estas parto de Hispanio. La municipo kovras la sudan marbodan parton de la insulo, kaj etendiĝas norden al la alta insula centro. 

La loĝloko Alajeró, en kiu situas la administra centro de la municipo, situas alte en la insula montaro super la marborda loko *Playa Santiago*, kiu parte apartenas al la komunumo Alajeró kaj parte al San Sebastián de la Gomera.

Historio
--------

La municipo Alajeró situas en la tradiciaj guanĉaj regionoj *Hipalán* kaj *Orone*.

La marborda loĝloko *Playa Santiago* fondiĝis fare de fiŝkaptistoj kiuj setlis tie pro bonaj fiŝkaptaj eblecoj en la vente protektata insula sudokcidento kaj okcidento. Ekestis fiŝkonservaj fabrikoj kaj ŝipriparejoj. 

En vintroj la municipo ofte kaŝiĝas en nuba nebulo. La loĝantoj uzis la humidecon kaj en la tempo de la unuaj pluvoj en novembro plantis grenojn kaj guŝojn, kiuj rikolteblis en majo. Intertempe la komerca agrikulturo preskaŭ tute formortis, la insula klimato pli kaj pli sekiĝas, kaj post agrikultura-ekonomia krizo en la 1960-aj kaj 1970-aj jaroj la montaj vilaĝetoj estas parte aŭ eĉ komplete forlasitaj. Ankaŭ la fiŝkonserva fabriko de *Playa Santiago* fermiĝis.

Iom da prospero alportas la ekologia turismo en la loĝloko *Playa Santiago*, kaj parto de la turistoj vojaĝe uzas la malgrandan, en 1999 malfermitan insulan flughavenon.

la valo de Alajeró
Portreto
**Ambrogio** aŭ **Ambrosio SPINOLA DORIA**, markizo de Los Balbases, (naskiĝis en 1569 en Ĝenovo – mortis la 25-an de septembro 1630) estis hispana generalo. Ambrogio estis la plej aĝa filo de Filippo Spinola, markizo de Sesto kaj Benafro, kaj de lia edzino Polissena, filino de la princo de Salerne. La familio Spinola viciĝis inter la plej malnovaj kaj potencaj familioj de Ĝenovo.

La domoj de Spinola kaj Doria arde konkuris por la regado de la respubliko. Ambrogio Spinola decidis eliri el Ĝenovo por traktadi kun la hispana monarkio en Flandrio. En 1602, kune kun sia frato Federico, li kontraktas "condotta" (kontrakton) kun la hispana registaro : riskante la tutan riĉon de sia familio, Ambrogio promesis starigi armeon kun almenaŭ mil soldatoj, dum Federico faris similan promeson pri eskadro da militŝipoj.

Pluraj el tiuj ŝipoj estis detruitaj en la Manika Markolo fare de la Angloj, kaj Federico mem mortis okaze de batalo kontraŭ la Nederlandanoj la 24-an de majo 1603. Ambrogio tamen eniris Nederlandon kun siaj dungitaj soldatoj, kaj organizis la sieĝon de Ostendo ekde la 22-a de septembro 1604. Ambrogio Spinola revenis al Hispanio en 1606, kaj estis bonvenita per multaj honoroj, kvankam la milito tute malriĉigis lin.

Post la komenco de la Tridekjara milito, li estris la hispanajn soldatojn okaze de pluraj bataloj, interalie la venko de Breda post longa sieĝo. La batalon de Breda la pentristo Diego Velazquez bildigis en famega pentraĵo.

Vidu ankaŭ
----------

* Tridekjara milito

* Ambrogio Spinola en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Ambrogio Spinola en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 202510
* GND: 118616226
* LCCN: nr93015050
* VIAF: 88863426
* ISNI: 0000 0001 0837 7679
* SUDOC: 117984906
* BNF: 15553919c
* BPN: 45137941
* RKD: 445440
* NKC: jo20181013607
* BNE: XX1127851
 |
*Chalcides striatus*.
La **iberia trifringa skinko** (*Chalcides striatus*) estas specio de lacerto de la familia *Scincidae* (Skinkedoj).

Aspekto
-------

Temas pri malgranda lacerto, kun malgranda kapo, triangula, larĝa kun rondoforma muzelo. La korpo estas mallonga kaj dika, rondoforma aŭ kvarangula sekcie, ŝirmita per brilaj skvamoj. La kruroj estas mallongaj, la vosto estas cilindra samlonga kiel la korpo. En tiu specio estas seksa dimorfismo, la inoj estas pli malgrandaj, flavecbrunaj aŭ olivecaj kun brunaj strioj (epiteto de la specio), kaj la ventro blankeca aŭ flaveca. Ili estas ovovivonaskaj.

Distribuado
-----------

Ili vivas preskaŭ en tuta Hispanio kaj Portugalio. En Francio ili estas ĉe la marbordo de Mediteraneo, kaj norde laŭ la valo de la rivero Rodano kaj oriente ĝis Ligurio. En Hispanio mankas nur en kelkaj orientaj provincoj (Murcia, Alicante, Valencia kaj Castellón), same kiel en granda parto de Almería, Teruel kaj Cuenca, plej verŝajne pro la iompostioma pliigo de la arideco en la lastaj jardekoj. Ĝi malabundas en teritorioj kun precipitaĵoj malsupraj al 500 mm. Ĝia distribuado estas nekontinua, tiel ke malapero aŭ modifo de kelkaj habitatoj rezultas en la formorto aŭ izoligo de populacioj en *arbar-insuloj*.

Referencoj
----------

1. ↑  Pollo, C. J. (2015). Eslizón tridáctilo ibérico - Chalcides striatus. En: Enciclopedia Virtual de los Vertebrados Españoles. Salvador, A. Marco, A. (Eds.). Museo Nacional de Ciencias Naturales, Madrid .

* *Chalcides striatus*, en *Atlas de la biodiversidad del Ministerio de Medio Ambiente* (MMA). Arkivo en pdf.
* Konservostato: IUCN link: *Chalcides striatus*. (LC)

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Chalcides striatus en la hispana Vikipedio.*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 822962
 |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Arĉera kosifo** |
| --- |
|  |
| Arĉera kosifoArĉera kosifo
 |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Paseroformaj *Passeriformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Muŝkaptuledoj *Muscicapidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Cossypha* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***C. archeri'*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Cossypha archeri****(Sharpe, 1902) |
|
|
|
| Konserva statuso |
| {{{220px}}}**Konserva statuso: Malplej zorgiga** |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Arĉera kosifo  |

 |
| v • d • r |

La **Arĉera kosifo** (***Cossypha archeri***) estas specio de birdo de la familio de Muŝkaptuledoj kaj genro *Cossypha* kiu enhavas afrikajn insektomanĝantajn speciojn kun nigraj kaj helaj zonoj en vizaĝo kaj oranĝecaj subaj partoj. Tiu ĉi afrotropisa specio montras tre **helan supraokulan strion kaj nigrecan traokulan strion**, La flugiloj estas brunaj, dum ĉiuj subaj partoj el la gorĝo al la suba ventro estas oranĝaj. La vostobazo estas helbruna, dum la cantra kaj fina vosto estas malhelbrunaj.

Ĝi troviĝas en Burundio, Demokrata Respubliko Kongo, Ruando kaj Ugando. Ties natura biotopo estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj montarbaroj kaj subtropikaj aŭ tropikaj arbustejoj de altaj altitudoj.

Referencoj
----------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Birdoj |

* BirdLife International 2004. Cossypha archeri[*rompita ligilo*]. 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 25an de julio 2007.
**István Bitskey** [iŝtvAn biĉkei], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bitskey István** estas hungara literaturhistoriisto, profesoro, membro korespondanta de Hungara Scienca Akademio.

István Bitskey  naskiĝis la 26-an de marto 1941 en Eger.

Biografio
---------

István Bitskey frekventis universitaton en Debrecen inter 1962-1967, poste li ekinstruis en sia naskiĝurbo. Baldaŭe li instruis en la universitato havanta diversajn altajn rangojn. Li havis stipendiojn en Vieno en 1974, en Romo en 1975 kaj 1981, poste li estis gastoprofesoro en Vieno. Li redaktas diversajn fakrevuojn. Li ricevis diversajn premiojn.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Hitviták tüzében* (1978)
* *Így élt Bethlen Gábor* (Tiel vivis Gabrielo Bethlen) (1984)
* *Il Collegio Germanico-Ungarico di Roma* (1996)
* *Püspökök, írók, könyvtárak* (Episkopoj, verkistoj, bibliotekoj) (1997)
* *Die Verbreitung der Reformation in Westungarn* (2011)

Fontoj
------

* Hungarlingva Vikipedio
* biografio hungare
* biografio hungare
**Alajos Kovács** [alajoŝ kovAĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kovács Alajos** estis hungara statistikisto, demografo, juristo, membro (korespondanta en 1920) de Hungara Scienca Akademio.

Alajos Kovács  naskiĝis la 6-an de januaro 1877 en Gyöngyöspüspöki (nuntempa urboparto de Gyöngyös). Li mortis la 14-an de aprilo 1963 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Alajos Kovács frekventis mezlernejojn en Budapeŝto kaj Eger, poste en 1898 li eklaboris en statistika oficejio. Post la 1-a mondmilito li partoprenis en la packreaj traktatoj. En 1920 li estis gvidanto de la tutlanda popolnombrado. Post 4 jaroj li estis vicdirektoro de la oficejo, baldaŭe direktoro. Li pensiuliĝis en 1936, sed poste li estis subministro. Li okupiĝis precipe pri demografio kaj pri la judoj. Post la 2-a mondmilito li estis kondamnita je prizono. Li ricevis premion en 1930.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *A magyar szentkorona országainak népmozgalma I–IV.* (1905–1916)
* *A magyarországi munkások morbiditása és mortalitása* (1914)
* *Magyarország népességi statisztikája* (1920)
* *A csonkamagyarországi zsidóság a statisztika tükrében* (La hungaria judeco en spegulo de la statistiko), (1938) - rete hungare
* *Magyarország népe és népesedésének kérdése* (1941)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 479989
* LCCN: no2017142249
* VIAF: 106233788
* ISNI: 0000 0001 1880 7126
* SUDOC: 100873618
* BNF: 111521081
 |
**István Boros** [iŝtvAn boroŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Boros István** estis hungara zoologo, instruisto. Lia origina familia nomo estis *Sauerwein* [saŭervejn] ĝis 1902, lia frato estis Béla Boros (kuracisto).

István Sauerwein naskiĝis la 6-an de septembro 1891 en Sárosd, li mortis la 12-an de junio 1980 en Pécs.

Biografio
---------

István Boros maturiĝis en cisterciana gimnazio en Pécs en 1910, poste li studis en Reĝa Universitato de Budapeŝto kaj pro la 1-a mondmilito li akiris provizoran diplomon en 1914. Li batalis, sed en 1915 li estis militkaptito. Li aliĝis al la rusaj komunistoj en 1918, pli frue li instruis en mezlernejo kaj establis muzeon. Li edziĝis kaj filo naskiĝis en 1920. Li hejmenvenis en 1922 kaj ekinstruis en Pécs. Intertempe li akiris ordinaran diplomon en Scienca Universitato Erzsébet. En 1936 pro komunismaj agadoj li estis malpermesita de la instruado, poste li laboris en asekura firmao. Depost la 2-a mondmilito li tuj ricevis altajn postenojn en la urba administracio, fine li estis muzeestro de la Hungara Nacia Muzeo inter 1949 kaj 1960. Intertempe en 1952 li kandidatiĝis. Li ricevis premiojn inter 1950-1979.

Elektitaj artikoloj
-------------------

* *A szovjet természetvédelem szervezete és működése* (1950)
* *Óriáshüllők világában* (1954)
* *The Tragedy of the Hungarian Natural History Museum* (1957)
* *Herpetológiai megfigyelések Turkesztánban* (1969)
* *A baranyai faunakutatás rövid története és annak eddigi eredményei* (1974)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* anglalingva biografio kun foto

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 672715
* VIAF: 44291166
* ISNI: 0000 0000 7828 7743
* BNF: 10885866j
 |