recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

dekstra
**Elisabeth KLÜNDER** (naskiĝis la 14-an de marto 1954 en Varsovio kun la nomo **Elżbieta Czyż** - mortis en Germanio la 22-an de aprilo 2002) estis pola esperantistino. La unuajn sciojn pri Esperanto ŝi akiris jam en la elementa lernejo, kiu situas en la kvartalo, kie troviĝas la Zamenhof- kaj Esperanto-stratoj. En 1973 ŝi ekstudis psikologion ĉe la universitato en Varsovio, kvankam pli volonte ŝi estus studinta ĉe artlernejo.

Kun eniro en la universitaton ŝi eklernis Esperanton, kaj tuj ekaktivis en PSEK (Pola Studenta Esperanto-Komitato) ĉe la Varsovia universitato, kies kasisto kaj trezoristo ŝi ankaŭ tuj estiĝis. De tiam ŝi partoprenis (kaj kunorganizis) ne nur multajn aranĝojn de PSEK, sed ankaŭ ofte vojaĝis eksterlanden kaj partoprenis multajn internaciajn Esperanto-aranĝojn.

Post studfino en 1978 ŝi dungiĝis kiel lerneja psikologo. Tiun laboron ŝi ĉesigis pro edziniĝo (al Helmut Klünder) kaj transloĝiĝo al Germanio en 1979. En la germana Esperanto-movado ŝi aktivis dum la 1980-aj jaroj redaktante kun Andreas Ludden *Esperanto aktuell*, ekde 1999 ŝi kunagadis en la organiza komitato de la Esperantorenkontiĝo PSI. Ŝi finpreparis la kulturan programon de la PSI en 2002, kiun ŝi pro malsano jam ne plu povis partopreni.

Konata ŝi estiĝis en kaj eĉ multe pli ekster la Esperanto-movado pro artaj laboroj. Plej konata estas la serio de PSI-leporoj, kiuj dum multaj jaroj ornamis la PSI-informilojn kaj PSI-broŝurojn. Kadre de la programo de PSI ŝi plurfoje gvidis kursojn pri artaj manlaboroj.

Ella ne nur multe pentris, desegnis kaj gravuris sur diversaj materialoj, sed ankaŭ skulptis ŝtonojn kaj lignon. Ŝi laboris laŭ plej diversaj stiloj, plej da atento ŝi rikoltis en la kampo de religia arto.

Ella ekspoziciis en Steinfurt, Telgte, Münster, Köln kaj Aachen, pri ŝia laboro en regionaj kaj superregionaj gazetoj kaj ĵurnaloj okaze de tiuj ekspozicioj aperis regule raportoj kaj bildoj.

Fondaĵo
-------

Post ŝia morto Helmut Klünder fondis konforme al la germana leĝo la komunutilan kaj ŝtate kontrolitan fondaĵon Elisabeth-Klünder Stiftung. Tiu ĉi fondaĵo regule subtenas modeste kaj diskrete finance partoprenantojn interalie de IS, PSI, IF kaj SOMERE ...

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Elisabeth Klünder en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Fondaĵo Elisabeth-Klünder Arkivigite je 2006-06-12 per la retarkivo Wayback Machine
La **Reĝlando Redondo** estas virtuala monarkio (mikrornacio) en Karibio, proklamita la 2-an de junio 1865 de la irlanda komercisto Matthew Dowdy Shil. Tiu mikronacio troviĝus en la Kariba Maro sur la teritori de la tre malgranca insulo Redondo en Antigvo kaj Barbudo (Malgrandaj Antiloj), en formo de konstitucia monarkio. Redonda havas propran flagon kaj blazonon.

La Reĝlando Redondo estis mikronacio konsistinta el la tre malgranda kariba insulo Redondo en Antigvo kaj Barbudo, kreita kiel literatura propagando fare de M. P. Shiel, brita verkisto pri fantaso, kiu plenis, ke lia patro decidis kronigi lin reĝo de la neloĝata Redondo. Tial tiu kariba reĝlando komencis fikcie ekesti en 1880 kaj finis ekzisti en 1967. Dume ĝi fakte estis loĝata de laboristoj pri guano ĝis 1929 en brita kolonio.
La insulo Redondo laŭleĝe estas dependejo de la lando Antigvo kaj Barbudo. La insulo estas iom plej granda ol unu mejlon (1.6 km) longa kaj unu-trionan mejlon (0.54 km) larĝa, pliiĝante al 971-futa (296 m) pinto.

Historio
--------

Granda parto de ĝia historio eblas esti fikcia kaj multe da homoj ne certas pri iuj aferoj pri la Reĝlando Redondo.

Nuntempe, ĉi tiu insulo estas neloĝata.maldekstra

En la fama kulturo
------------------

En 2007 kaj laŭ BBC News, la bierejo *Wellington Arms* en Saŭtemptono malvere nomumis sin ambasado de la Reĝlando Redondo por eviti la tutlandanfumadmalpermeson. Poste, ĉi tiu malvera pretendo malsukcesis kiam la Brita Oficejo pri Eksterlandaj Aferoj montris ke la Brita registaro agnoskas la insulon Redondon kiel dependa teritorio de Antigvo kaj Barbudo, kiu
ne rajtas establi ambasadon aŭ altan komisionon en la Britio.

Polemiko
--------

Atento por la reĝlando de Redonda en la amaskomunikukari estis altirita pro skandalo en 2007, kiam la posedanto de la *Wellington Arm Pub* en Southampton, en respondo al malpermeso de fumado en restoracioj, diris ke lia trinkejo estis la konsulejo de Reĝlando Redonda kaj pro ĝia diplomatia statuso ne estis ligita al la brita justica povo.

Referenco
---------

1. ↑  (en) Antigvo kaj Barbudo, worldstatesmen.org. Arkivita de la originalo la 13-an de marto 2022
2. ↑  (en) Redonda, karty.narod.ru*,* Arkivita el la originalo la 30-an de majo 2012
3. ↑  Anglalingva artikolo pri la bierejo *The Wellington Arms* kaj la malvera pretendo ke ĝi estis en 2007 ambasado de la Reĝlando Redondo

Vidu ankaŭ
----------

Mikronacio

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Reĝlando Redondo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

(eo) Klariga filmeto pri la diferenco inter mikronacio kaj mikrostato


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 771086
 |
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

La **Respubliko Rino-Insulo** aŭ simple **Rino-Insulo** (hispane *República de la Isla Rino*) estas mikronacio kiu postulas la fantomajn insulojn *Podestà*, *Tero de Davis*, *Minnehaha*, la eble fantoman insulon *Elizabeth*, *Emily*, la *Rivadeneyra* sablobenkon, aliajn fantomajn insulojn en la sudpacifika oceano kaj la *Transmaran Teritorion de la Vilaĝo de Pedro*, kolonio en la montoj Pireneoj, Eŭropo.

Etimologio
----------

La origino de la nacia nomo kuŝis en la familia nomo "Rino", en honoro de la fondinto de la mikronacio. Malgraŭ esti hispanlingva mikronacio, ĝia nomo estis elektita en la angla kiel *Republic of Rino Island* por faciligi ĝin al eksterlandanoj. Aliaj fontoj indikas ke *don Rino* estis la moknomo de la fondinto, kaj ne lia familia nomo.

Historio
--------

Rino-Insulo estis fondita la 9-an de decembro 2009, fare de ĉilia komercisto Victor Rino "*don Rino*". Li mem estis nomumita prezidanto. Ĝia celo estis esti socia klubo inspirita fare de la mikronacio en Sudameriko Parva Domus, kaj kiel protesto kontraŭ la Konstitucio de Ĉilio, desegnita fare de la diktatoro Pinochet.

Origine ĝi postulis nur la insulon Tero de Davis, renomita *Rino-Insulo* en honoro de la fondinto de la lando. En 2014 li komencis oficiale postuli la fantomajn insulojn *Podestà*, *Tero de Davis*, *Minnehaha*, la eble fantoman insulon *Elizabeth*, *Emily*, la *Rivadeneyra* sablobenkon, aliajn fantomajn insulojn en la sudpacifika oceano kaj la *Transmaran Teritorion de la Vilaĝo de Pedro*, kolonio en la montoj Pireneoj, Eŭropo.

Ĝi estis sinsekve regita de *Vittorio Rino* (2009-2014), *Benedetto Samperi* (2014-2016), *Jair Meza* (2016), *Anastasio López* (2017) kaj *Marco Antonio Rino* (2018 ĝis nun). Ĉi-lasta estas la nevo de la fondinto, kiu forpasis en 2015.

Ĝi subtenas duflankajn rilatojn kun la mikronacioj de Grandduklando Flandrensis. Ŝi estas konata ankaŭ pro apogado de la postulo de Hispanio je Ĝibraltaro.

Eksteraj ligiloj
----------------

* https://micronations.wiki/wiki/Republic\_of\_Rino-Island
*

Referencoj
----------

1. 1 2 3 4 5 6 7  Rino Island: la micronación fantasma – Viajeros en ruta
2. 1 2 3 4 5  Rino Island: la Repubblica delle isole che non ci sono - Daily Nautica
3. 1 2 3  La curiosa historia de las micronaciones en Chile (reportaje) | Diario Digital El Calbucano
4. 1 2 3  La Isla Fantasma que le quitó la Antártica al Ecuador – Fronteras (fronterasblog.com)
5. 1 2  Las micronaciones: el caso de la República de Rino Island. – Critica.cl
6. ↑  Geheimnisse der Matrix: Wie wirklich ist die Wirklichkeit? | (pravda-tv.com)
7. ↑  Rino Island… nuevo DXCC en sudamérica? – EA1URO.COM
8. ↑  Cuáles son las misteriosas islas fantasmas del Pacífico Sur - Turismo de Bolsillo  Arkivigite je 2022-06-29 per la retarkivo Wayback Machine
9. ↑  Diplomatic relations – vzw Groothertogdom Flandrensis

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 770599
 |
La **preĝejo Elizabeto de Hungario** estas sakrala historia monumento en urbo Veresegyház (Hungario). En la 2010-aj jaroj ĝi estas nefunkcianta pro arkeologiaj esploroj.

Pordo al la kirko

Historio
--------

En tiu loko ĉirkaŭ 13-a jarcento estis jam kirko, kies restaĵojn arkeologoj jam trovis. En la 15-a jarcento la kirko estis pligrandigita. Dum dominado de turkoj la loĝantoj estis kalvinanoj. Dum la kontraŭreformacio en 1718 la katolikoj rericevis ĝin. En la sekva jaro ankaŭ la paroĥo estis refondita. Pli nova kirko estis konstruita en la jaroj 1777 kaj 1778 en loko de la malnova preĝejo, sed kelkaj partoj restis el la malnova konstruaĵo. La instalaĵoj estis kreitaj en la 18-a jarcento, la 3 sonoriloj en 1949, la orgeno en 1961.

Konstruaĵo
----------

La preĝejo situas sola en korto laŭ la ĉefvojo. En la korto troviĝas ankaŭ skulptaĵo pri golgoto el la 18-a jarcento. La preĝejfasado estas simetria, meze malsupre la enirejo funkcias, plej supre la kvadrata turo altiĝas. La navo finiĝas en hufoforma absido. La navo havas maldekstre sakristion. Martin Johann Schmidt pentris la ĉefaltaran bildon pri Elizabeto de Hungario. La plafono havas freskojn.

Kermeso okazis en la 19-an de novembro.

preĝejkorto

Vidu, aŭdu ankaŭ
----------------

* sonorado

Fontoj
------

* hungare kun fotoj Arkivigite je 2023-11-21 per la retarkivo Wayback Machine
* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* datenoj hungare
* datenoj hungare


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
flago de KRD
La **Regnana movado** (germane: *Reichsbürgerbewegung*) konsistas el favoruloj de dekstra ekstremismo respektive de konspiraj teorioj dekstraj. Temas pri germanaj ŝtatanoj kiuj rifuzas akcepton de la nuntempa politika sistemo de la Federacia Respubliko Germanujo. En la 7-a de decembro 2022 arestitis 25 simpatizantoj razie kiuj estis planintaj puĉon en Germanujo.

Priskribo
---------

La diversaj grupoj unuanime substrekas ke la Germana Regno neniam pereis. Kelkaj difinis la landlimojn de tia Regno laŭ la stato de la 1937-a jaro, kelkaj eĉ de 1914, do antaŭ la Unua mondmilito.

La membroj konsideris sin mem "naciaj burĝanoj", la gvidantoj eĉ anoj de "nacia registaro" (KRR - Kommissarische Reichsregierung). La grupoj estiĝis en la 1980-aj jaroj, sed pli granda atentiĝo iĝis- ankaŭ danke al la interreto - ekde 2010. En la 19.10.2016 murditis brutale policano germana far tia regnomovadano. Jenas la nomoj de kelkaj suborganizoj:

1. Kommissarische Reichsregierung
2. Germanitien
3. Deutsches Kolleg und Horst Mahler
4. Reichsbewegung – Neue Gemeinschaft von Philosophen
5. Fürstentum Germania
6. Königreich Deutschland (KRD)
7. Deutsche Polizei Hilfswerk (DPHW)
8. Exilregierung Deutsches Reich
9. Republik Freies Deutschland (RFD)
10. Interimpartei Deutschland (IPD)
11. Volks-Bundesrath und Volks-Reichstag
12. Selbstverwalter

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Regnana movado en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* gazetartikolo el *Die Zeit* de aprilo 2016 pri la memdifino de tiaj uloj

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Reichsbürger-rörelsen en la sveda Vikipedio.*

Vidu ankaŭ
----------

* Heinrich XIII. Prinz Reuß

Notoj
-----

1. ↑  "Netzwerk plante Umsturz in Deutschland". Ĉe: orf.at, 7.12.2022
2. ↑  Raporto ĉe orf.at
La **preĝejo Nomo de Sankta Maria** (latine Regina Mundi) estas romkatolika historia monumento en urbo Villány.

Historio
--------

Laŭ dokumento katolika malfrugotika paroĥa preĝejo Sankta Petro jam ekzistis en 1333 en la iama Villány. Dum dominado de turkoj la komunumo senhomiĝis, la kirko estis detruita. En 1753 oni konstruis barokan kirkon el restaĵoj de preĝejo el la 15-a jarcento. Tio ne estas klara, ĉu tio estis la iama preĝejo Sankta Petro. En 1781 la kirko estis pligrandigita, samtempe turo estis konstruita. Intertempe ankaŭ la paroĥo estis refondita en 1776. La orgeno estis farita en 1939.

Konstruaĵo
----------

La preĝejo situas sola inter arboj. La fasado estas simetria. En mezo de la fasado la turo reliefas kaj ambaŭflanke aliĝas al la navo per arkoj. Meze malsupre la enirejo funkcias, super la enirejo estas granda fenestro. En fino de la navo dekstre sakristio aliĝas. Fino de la navo estas plurlatera absido. La predikejo kaj 4 statuoj estis faritaj el la 18-a jarcento. La altara bildo estis pentrita de nekonata itala pentristo kaj prezentas Viziton de Maria.

Kermeso okazas en la 12-a de septembro.

Fontoj
------

* 
* [*rompita ligilo*]
* 
* 


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Amasmurdo en Hajbah** — amasmurdo de ĉeĉenoj, kiu estis farita la 27an de februaro de 1944 jaro de kunlaborantoj de la NKVD en la montara vilaĝo Hajbah de Galanĉoza distrikto de la Ĉeĉena-Inguŝa ASSR.

En 1944 jaro dum la Deporto de la ĉeĉenoj kaj inguŝoj, la NKVD renkontis malfacilaĵojn dum forpelo de loĝantoj de montaraj vilaĝoj. Krom la veterkondiĉoj, la manko de fortoj kaj transporto malebligis ĝustatempe efektivigi la eldomigon. Laŭ la planoj de la gvidado de Sovetunio, neniu el la etnaj ĉeĉenoj rajtis resti en sia hejmlando, tial, en kelkaj setlejoj, la trupoj de NKVD detruis la civilan loĝantaron simple surloke, precipe bruligante vivantajn homojn.

En Hajbah oni kolektiĝis homoj el la vilaĝetoj de la Naŝĥoeva vilaĝa distrikto kaj aliaj setlejoj de la Galanĉoza distrikto, kiuj ne povis memstare malsupreniri de la montoj - plejparte malsanuloj, infanoj, maljunuloj kaj virinoj. La nombro da homoj kunpelitaj en Hajbah estis proksimume 600-700. La estro de la malproksimorienta regiona administracio de la NKVD Mihail Gvishiani donis la ordonon fermi la pordojn, fajrodetrui la vilaĝon, kaj pafi homojn kiuj provis eskapi de la fajro.

Eksteraj ligiloj
----------------

* 60 лет депортации чеченцев Arkivigite je 2021-01-15 per la retarkivo Wayback Machine
* Никита Мендкович. Хайбахское дело Arkivigite je 2021-10-26 per la retarkivo Wayback Machine
* (el Retarkivo {{{1}}}), T. Chagaeva kaj S. Gaev.
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

**Clark Accord** (Paramaribo, la 6-an de marto, 1961 - Amsterdamo, la 11-an de majo 2011) estis nederlanda kosmetikisto kaj verkisto de surinama deveno.

Vivciklo
--------

Accord naskiĝis en Surinamo, en familio de la Moravia kredo kun ok infanoj kiun li forlasis deksepjaraĝa. Post diplomiĝo ĉe mezlernejo, li foriris por plua edukado al Amsterdamo, kie du el liaj fratinoj jam loĝis. Tiu vizito rezultis en konstanta loĝado en Eǔropo. Post studado de flego, li trejniĝis kiel kosmetikisto, fako en kiu li estis tre sukcesa - ankaŭ je internacia skalo. Li vivis en Vieno dum kelkaj jaroj, sed revenis al Amsterdamo kie li daŭre vivis kaj laboris por la resto de sia vivo.

Li ĉefe konatiĝis pro la romanoj *La reĝino de Paramaribo* (nederlandlingve: De koningin van Paramaribo) kaj *Bingo*, en kiu li montras fajnan psikologian komprenon. Accord fondis kelkajn fondaĵojn por helpi malriĉulojn en Surinamo kaj por stimuli multkulturan kulturproduktadon en Nederlando.

La 7-an de majo 2011, estis sciigite ke Accord suferis stomakan kaj kojlan kancerojn. Li mortis du tagojn poste en la Amsterdama hospitalo Onze Lieve Vrouwe Gasthuis, en la aĝo de 50 jaroj.
David Ojstraĥ en 1972
**David Fjodoroviĉ (Fiŝeleviĉ) OJSTRAĤ** (ruse *Давид Фёдорович (Фишелевич) Ойстрах*) naskiĝis la 30-an de septembro 1908 en Odeso, la Rusia Imperio) mortis la 24-an de oktobro 1974 en Amsterdamo, Reĝlando de Nederlando estis rusia juddevena violonisto, dirigento kaj profesoro, kies talento disfloris dum ekzistado de Sovetunio.

Biografio
---------

David naskiĝis en la familio de negocisto *Fiŝel Davidoviĉ Ojstraĥ* kaj lia edzino *Isabella Stepanovna*. Ekde kvinjara aĝo li lernis violonludon. En 1923 - 1926 li perfektiĝis dum studado en Odesa Konservatorio. En 1928 okazis lia debuto kiel solulo en Leningrado.

Ekde 1929 li rezidis en Moskvo, kie laboris kiel muzikisto diversloke. Ekde 1932 li muzikis kiel violonisto kaj direktis la Moskvan Filharmonion.

Ekde 1934 li kiel profesoro instruis violonludadon en la Moskva Ĉajkovskij Konservatorio.

La muzikisto mortis pro koratako la 24-an de oktobro 1974 en Amsterdamo post fino de koncerto. Li estis enterigita en la Moskva Novodeviĉje tombejo (tereno 7).

Familio
-------

Em 1930 en Odeso David edziĝis al pianistino *Tamara Ivanovna Rotarjova* (1906 - 1976). Tie la 27-an de aprilo 1931 naskiĝis ilia filo Igor Ojstraĥ, kiu ankaŭ muzikas kiel violonisto. En 1961 la geedzoj *Igor* kaj *Natalia Zercalova* naskis filon *Valerij*, kiu ankaŭ estas violonisto.

Memoro
------

durubla arĝenta monero omaĝe al la 100-a jubileo de David Ojstraĥ
* Ekde 2006 funkcias Filantropa Fonduso nome David Ojstraĥ;
* En la estona urbo Pärnu ĉiujare oni okazigas muzikajn festivalojn honore al Ojstraĥ;
* La 1-an de septembro 2008 Banko de Rusio emisiis la arĝentan durublan moneron omaĝe al la 100-a jubileo de David Ojstraĥ;
* La 11-an de novembro 1993 fama germana astronomo Freimut Börngen malkovris asteroidon, kiun li nomis *42516 Oistrach*

Liaj muzikiloj
--------------

Dum sia multejara praktiko David Oistraĥ por ludado uzis almenaŭ sep violonojn faritajn de granda itala majstro Antonio Stradivari el Kremono. Li komence elektis *la 1702 Conte di Fontana*, kiun li ludis dum 10 jaroj. En junio 1966 li akiris la aldviolonon (nomata ankaŭ aldo aŭ vjolo) *la 1705 Marsick*, kiun li ludis ĝis sia morto.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio David Ojstraĥ en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Ojstraĥ violonas *"Rondo Capriccioso, Op.28"* far Camille Saint-Saëns video
* Arkivigite je 2016-11-07 per la retarkivo Wayback Machine Filantropa Fonduso nome David Ojstraĥ ruse, angle
* Arkivigite je 2016-10-02 per la retarkivo Wayback Machine artikolo far A.Moskalenko pri la muzikisto kun fotoj ruse


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 574068
* GND: 118589695
* LCCN: n79112795
* VIAF: 7574902
* ISNI: 000000012119595X
* LIBRIS: 211386
* SUDOC: 07375398X
* BNF: 13898082x
* MBA: 67d957a2-8dc8-4036-bb2e-c00946f6cac3
* NLA: 35185384
* NDL: 00621229
* BIBSYS: 1053266
* NKC: jn20000604254
* BNE: XX849886
 |
La **Respubliko Minervo** (angle *Republic of Minerva*) estis klopodo de mikronacio konsistinta el la Minervaj Rifoj. Ĝi estas unu el la malmultaj modernaj provoj por krei suverenan nacion sur la reakirita tero de artefarita insulo, nome en 1972. La arkitekto de ĉi tiu mikronacio estis lasvegasa agento de nemoveblaĵoj, milionulo kaj politika aktivulo Michael Oliver, kiu daŭriĝis al aliaj similaj provoj en la sekva jardeko. Litov-naskita Oliver formis fondaĵon nomiĝitan *the Ocean Life Research Foundation* (esperante: la Oceanviva Esplorfonduso) kiu havis konsiderindan financon por la projekto kaj havis oficejojn en Novjorko kaj Londono.

La **Respubliko Minervo** anticipis libertarian socion "sen impostado, bonfaro, subvencioj, aŭ ajna formo de ekonomia intervenismo."

La 15-an de junio 1972, la reĝo Taufa'ahau Tupou la 4-a de Tongo, en deklaracio de Ŝtato, postulis por Tongo la suverenecon de la Minervaj teritorioj, kaj sendis ekspedicion al la rifoj. La flago de la **minerva respubliko** estis deprenita kaj la atolo poste estis aneksita fare de Tongo, konata en la tongana lingvo kiel *Teleki Tonga* aŭ *Teleki Tokelau*. Tiu aneksado fare de Tongo estis rekonita je la Sudpacifika Forumo en septembro 1972. Dume, provizora Prezidanto Morris C. "Bud" Davis estis maldungita fare de fondinto Michael Oliver kaj la projekto estis prirezignita.

Notoj
-----


1. ↑  queenoftheisles.com

* Kategorio Respubliko Minervo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 770270
 |
*Apero de Jesuo Kristo antaŭ la popolo*
**Aleksandr Andrejeviĉ IVANOV** (ruse *Алекса́ндр Андре́евич Ива́нов*; naskiĝis la 28-an de julio 1806 en Sankt Peterburgo, mortis la 15-an de julio 1858 samurbe. Li estis eminenta rusa pentristo, kiu famiĝis ĉefe pro liaj bildoj prezentantaj la religiajn temojn.

Kiel talenta knabo li studis en la Rusia Akademio de Belartoj, kie li praktikis la pentrarton ĉe sia patro, fama pentristo *Andrej Ivanoviĉ Ivanov*. Liajn sukcesojn oni baldaŭ rimarkis kaj en 1824 li gajnis du Arĝentajn kaj unu Oran medalojn pro siaj laboroj. La bildo *Priamo petegas Aĥilon eldoni korpon de lia filo Hektoro* donis al li la rangon de libera pentristo kaj rajtigis al li vojaĝon al Eŭropo por perfektiĝi tie senpage.

En 1830 Ivanov komencis sian vojaĝon al Germanio kaj poste al Italio, kie li loĝis kaj laboris dum dudek ses jaroj.

En 1834 la pentristo faris bildon *Apero de Jesuo Kristo antaŭ Maria Magdalina*, kiu donis al li la rangon de akademiano.

En 1836 li komencis pentri la bildon *Apero de Jesuo Kristo antaŭ la popolo* kaj finis laboron nur en 1857. Ĝi estas lia ĉefverko, kiun oni nun povas vidi en moskva Tretjakova galerio. Ĝi estas plej granda (540x750 cm) tiea eksponaĵo, por kiu Paŭlo Tretjakov aranĝis la apartan alon.

La pentristo mortis la 15-an de julio 1858 pro ĥolero kaj estis sepultita en tombejo de *Aleksander-Nevskij Laŭro* de Sankt Peterburgo.

* Aleksandr Ivanov en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Aleksandr Ivanov en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Aleksandr Ivanov en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Aleksandr Ivanov en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Priamo petegas Aĥilon eldoni korpon de lia filo Hektoro 1824*Priamo petegas Aĥilon eldoni korpon de lia filo Hektoro* 1824
* Apero de Jesuo Kristo antaŭ Maria Magdalina 1835*Apero de Jesuo Kristo antaŭ Maria Magdalina* 1835
* portreto de Nikolaj Gogol 1847portreto de Nikolaj Gogol 1847
* lia tombolia tombo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 345691
* GND: 119089661
* LCCN: n81041796
* VIAF: 32269662
* ISNI: 0000000108564431
* SUDOC: 080603491
* BNF: 14969863s 14533239h, 14969863s
* ULAN: 500018443
* RKD: 41214
* NKC: jx20050926009
 |
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

**N. KLÜNDER** (naskiĝis la 15-an de decembro 1992) estas germano, kiu naskiĝis en esperantlingva familio kaj iĝis denaska esperantisto: La germandevena patro Helmut Klünder, mortinta en 2022, kaj la poldevena patrino Elisabeth Klünder, mortinta jam en 2002, estis aktivaj membroj de la Esperanto-movado, sed antaŭ ili, la praavo lernis Esperanton jam en 1908 kaj la avino patroflanka samkiel la patro mem kreskis kiel denaska esperantisto.

N. estis gimnaziano en Rheine, je la persona nomo *Nils Martin* (en Esperanto kromnomita "NoMoKeto"), post la abitura ekzameno ekstudis informadikon en la universitato Bochum, post la jaro 2010 alprenis la nomon *Nicole* kaj laŭ la stato de 2015 plustudas tiun fakon en la universitato Duisburg-Essen. Plurajn jarojn aktiva laboranto en Germana Esperanto-Junularo kaj en TEJO, N. interalie estis kunorganizanto de la Internacia Junulara Kongreso de Esperanto en aŭgusto 2015, kiu okazis en la germania urbo Wiesbaden.

Referencoj
----------

1. ↑  informo de la gimnazio (germane)
2. ↑  anonco pri intervjuo de Chuck Smith en junio 2013, kun foto (esperante)
3. ↑  je tiu nomo li ankaŭ estis aktiva en la germanlingva vikipedio inter 2007 kaj 2010 (germane)
4. ↑  la intervjuo de Chuck Smith en junio 2013 (esperante kaj angle) kun sekva intervjuo ankaŭ de la patro (same esperante kaj angle)
memserva vestaĵolavejo en Germanio
publika vestaĵolavejo en Kalifornio, kiu plene funkcias per utiligo de elektro de sunpaneloj
**Publika vestaĵolavejo** estas komerca instalaĵo, en kiu ofertatas la loko kaj maŝinoj por lavado, sekigo kaj eventuale ankaŭ gladado de vestaĵoj kontraŭ pago. La plej multaj komercaj vestaĵolavejoj estas memservaj kaj estas ekipitaj per moneroaŭtomatoj.

Historio
--------

Dum la 1920-aj jaroj kutimiĝis elektraj cilindraj lavmaŝinoj, per kiuj forfalis la ĝis tiama neceso permane lavadi la vestaĵojn. La unuaj tiaj maŝinoj tiom multekostis, ke la plimulto de la homoj ne povis permesi al si la lukson aĉeti privatan ekzempleron. Tial la 18-an de aprilo 1934 malfermiĝis la unua publika vestaĵolavejo, probable en Fort Worth en la ŝtato Teksaso de Usono (aliaj fontoj nomas la lokon Ĉikago). Sen la neceso investi grandan sumon en privatan aparaton, la maŝina vestaĵolavado per la publikaj lavejoj iĝis favorpreza por malpli riĉaj familioj.

Publika vestaĵolavejo nuntempe
------------------------------

Nuntempaj publikaj vestaĵolavejoj kutime estas memservaj, do la kliento mem enĵetas monerojn aŭ ĵetonojn en vendilon, mem enmetas la lavendajn vestaĵojn kaj la pulvoran aŭ likvan sapon, elektas lavoprogramon kaj ekigas la maŝinon. En la industriaj ŝtatoj de la mondo, la kvanto de publikaj vestaĵolavejoj ekde la 1960-aj jaroj pli kaj pli re-reduktiĝis, ĉar intertempe preskaŭ ĉiuj familioj havas privatan lavmaŝinon, kaj publikaj vestaĵolavejoj restas interesaj nur ekzemple por homoj kun aparte malgrandaj loĝejoj (ekzemple studentoj aŭ metilernantoj), por vojaĝantoj ... aŭ por familioj kies privata lavmaŝino ĵus riparatas.

Krome la publika vestaĵolavejo, en kiu eblas renkontoj kun kompletaj fremduloj, kiuj kune atendas la finon de la maŝina lavado, parte akiris kultan statuson. Ekzemple publikaj vestaĵolavejoj estas ofta scenejo por televidaj varbaĵoj aparte por vestaĵoj, iĝis la kuliso de la brita filmo "My Beautiful Laundrette" ("mia bela vestaĵolavejo") de 1985 kaj inter la jaroj 2000 kaj 2007 (publika vestaĵolavejo en Kolonjo) servis kiel studio por la regula televida sendaĵo „NightWash", en kiu prezentiĝis junaj komediistoj.

Rilato al la krima koncepto de "monlavado"
------------------------------------------

Publikaj vestaĵolavejoj dum la unua duono de la 20-a jarcento ankaŭ iĝis la kialo por la krima koncepto de "monlavado". Monlavado signifas leĝigon de krime akirita mono per diversaj (ofte punindaj) metodoj. Ĝi celas kaŝi la originon de la mono antaŭ la instancoj per trafluigo de mono tra multaj entreprenoj, ofte eksterlandaj. La nocio laŭ populara (kvankam ne certe ĝusta) legendo reiras al la fama ĉefkrimulo Al Capone, kiu inter la jaroj 1920 kaj 1932 investis la krime akiritan monon en publikajn vestaĵolavejojn kaj tiel vualis ties originon. Kiam la impostkontrola instanco senvualigis tiun metodon, Al Capone devis enprizoniĝi.

Vidu ankaŭ
----------

* Vestolavejo

* Kategorio Publika vestaĵolavejo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
1-й столбец: обыкновенный кальмар, тигр 2-й столбец: Chrysaora quinquecirrha, Aphthona flava В самом низу находится Eunereis longissima
La **(veraj) histuloj** aŭ **eŭmetazooj** *(Eumetazoa)* estas biologia klado (subregno), kiu entenas ĉiujn bestajn grupojn krom la sponguloj. Ilia karakterizaĵo, ke ili havas verajn histojn, kiuj formas dermojn kaj la embrio evoluas tra stato gastrulo *(gastrula)*. Oni listigas en la kladon ĉiukaze la grupojn Ctenophora, Cnidaria kaj Bilateria. La enlistigo de Mesozoa kaj Placozoa *(Trichoplax adhaerens)* estas diskutita.

La komunan originon de la sponguloj kaj la ver-histuloj montras la ĉeesto de la kolumaj flageluloj en ambaŭ grupoj.

La terhistoria elformiĝo, ekapero de la veraj histaj bestoj okazis en la periodo de ediacara, sed la plej fruaj eŭmetazooj ne postlasis spuron inter la fosilioj, tiel oni supozas ilian pli fruan originon.

La Vernanimalcula estas duflankula, triderma besto, kiu vivis ĉe fino de la cryogenium, do antaŭ la periodo de ediacara, laŭ malkovrintoj de la bestaj fosilioj.

* Kategorio Histuloj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Histuloj en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 318572
 |
Parazooj
La **senhistuloj** aŭ **ŝajn-histuloj** aŭ **parazooj** *(Parazoa)* estas praa subregno de la bestoj. La vorto „Parazoa" signifas laŭvorte "apud bestoj". Ili diferencas de la antaŭuloj, de la kolumaj flageluloj *(Choanoflagellata)*, ke ili havas makroskopan grandon kaj diferenciitajn ĉelojn, sed ili ne havas verajn histojn kiel la „veraj bestoj" *(Eumetazoa)*. La solaj postrestantaj senhistuloj estas la sponguloj *(Porifera)*, sed kelkaj sciencistoj aldonas ankaŭ la tribon *Placozoa*, kiun reprezentas sola specio *Trichoplax adhaerens*; aliaj sciencistoj aldonas tiun tribon al subregno *Agnozotoa*.

La ŝajn-histuloj estas nesimetriaj (ili do nehavas iun ajn biologian simetrion), ĉiu alia besto estas simetria iuforme. Oni konas ĉ. 5000 spongospeciojn, el kiuj 150 vivas en dolĉakvo. La larvoj estas flosantaj, dum la plenkreskitaj sponguloj loksidas.

* Kategorio Senhistuloj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Senhistuloj en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 318563
 |
**János Mátyás Matskó** [jAnoŝ mAtjAŝ maĉkO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Matskó János Mátyás** estis hungara-germana instruisto, astronomo. Lia nomo estis konata en Germanio *Johann Matthias Matsko*.

János Mátyás Matskó  naskiĝis la 5-an de decembro 1721 en Hungara reĝlando en Pressburg. Li mortis la 19-an de novembro 1796 en Germanio en Kassel.

Biografio
---------

János Mátyás Matskó frekventis liceon en sia naskiĝurbo, poste li lernis laŭvice en Jena kaj Göttingen, fine li doktoriĝis en Halle. Inter 1745 kaj 1755 li instruis en gimnazio en Thorn, poste li estis familia edukisto ĉe grafa familio. Ekde 1761 li denove instruis en lernejo en Rinteln, ekde 1767 en Kassel. Post 2 jaroj li iĝis observatoriestro en la sama urbo.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Generaliores meditationes de machinis hydraulicis* (1761)
* *De pictura lineari quam perspectivam dicunt* (1772)
* *Beobachtung des Saturnus am 20. October 1789* (1789)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio Arkivigite je 2013-07-29 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**János Salamon** [jAnoŝ ŝalamon], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Salamon János** estis hungara violonisto, orkestrestro.

János Salamon  naskiĝis en 1824 en Klausenburg/Kolozsvár (Transilvanio, Habsburga Imperio, nuntempa Cluj en Rumanio), li mortis la 21-an de marto 1899 en Kolozsvár (Hungara reĝlando, nuntempa Cluj en Rumanio).

Biografio
---------

János Salamon devenis el cigana familio. Li aĝis 11, kiam li fondis ciganan popolorkestron, post 3 jaroj li jam faris turneon en Transilvanio. Li kun la orkestro aliĝis al la Hungara revolucio de 1848, ili estis armeaj muzikistoj, sed li uzis plej ofte blovinstrumentojn. Post falo de la liberecbatalo li muzikadis en sia naskiĝurbo en konataj restoracioj. Li ofte violonadis malpermesitajn melodiojn (ili estis marŝoj de la revoluciuloj), tial li ofte estis en prizono. Inter 1894 kaj 1898 li ofte estis malsana, tiam lia filo estis la orkestrestro. Dum 22 jaroj li muzikadis senpage dum datrevena tago de la revolucio. Lia tomboŝtono estas videbla en Tombejo de Házsongárd.

Elektita repertuaro
-------------------

* Kossuth Lajos azt üzente
* Akkor csinos a bakancsos
* Fel, fel vitézek, a csatára
* marŝoj pri Francisko Rákóczi la 2-a, Lajos Kossuth, György Klapka

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun bildo Arkivigite je 2019-04-25 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografieto (la koncerna teksto estas legebla en la 299-a punkto)
* hungarlingva biografieto (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio János Salamon en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 639662
 |
**János Spáda,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Spáda János** estis hungara arkitekto. Liaj nepoj estis Béla Orbán kaj László Orbán (geografo).

János Spáda naskiĝis la 10-an de decembro 1877 en Kolozs (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempa Cojocna en Rumanio), li mortis la 7-an de julio 1913 en Kolozsvár (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempa Cluj en Rumanio).

Propra domo Spáda

Biografio
---------

János Spáda akiris arkitekturan diplomon en Budapeŝto, poste li malfermis atelieron en Kolozsvár. Ĝenerale li ne faris planojn, sed li konstruis plurajn konstruaĵojn laŭ alies planoj. Li mortis pro pulma infekto en sia aĝo 35, lia morto ŝokis la publikon. Liaj komenciĝantaj konstruaĵoj estis finfaritaj fare de alia arkitekto-majstro. Li postlasis edzinon kun tri idoj. Li estis entombigita en Tombejo de Házsongárd.

Elektitaj konstruaĵoj
---------------------

* Nova Nacia Teatro de Kolozsvár (1904–1906)
* katolika internulejo pri fraŭlinoj (1911)
* Kalvinana preĝejo (Kolozsvár)
* Katolika gimnazio de Székelyudvarhely
* propra familia domo

* Nova Nacia Teatro en KolozsvárNova Nacia Teatro en Kolozsvár
* InternulejoInternulejo
* Kalvinana preĝejoKalvinana preĝejo

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto Arkivigite je 2018-09-02 per la retarkivo Wayback Machine
* Arkivigite je 2020-10-01 per la retarkivo Wayback Machine

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio János Spáda en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 690684
 |
Ilustraĵoj de la celomo, genitalaj duktoj kaj nefridioj de diversaj specioj. Lameno 44 el «On the coelom, genital ducts, and nephridia. Quarterly journal of microscopical science» Vol 37 Paĝoj 477-510Ilustraĵoj de la celomo, genitalaj duktoj kaj nefridioj de diversaj specioj. Lameno 44 el *On the coelom, genital ducts, and nephridia. Quarterly journal of microscopical science* Vol 37 Paĝoj 477-510
La **celomo** estas sekundara kavaĵo en la korpo de celomuloj. Ĝi estas de mezoderma origino kaj estas limigita per tegaĵo nomita peritoneo. En plenkreskoj, la celomo povas daŭri en diversaj korpokavaĵoj. Prabuŝuloj evoluigas la mezodermon kaj celomon tra procezo nomita skizocela. Ne ĉiuj duflankulaj bestoj evoluigas celomon; kelkaj estas sencelomuloj kaj posedas masivan mezodermon, dum aliaj estas pseŭdocelomuloj kaj havas celomsimilan kavaĵon nomitan pseŭdocelomo.

La celomo permesas pli bonan dividon de taskoj kaj specialiĝon de la sistemoj kaj organoj de la korpo. Ĝi funkcias kiel transportsistemo por nutraĵoj, metabolitoj kaj spiraj gasoj, kaj provizore povas stoki rub-produktojn. Ĝi ankaŭ donas sendependecon al la organoj kaj permesas fiziologiajn funkciojn kiel la sendependan batadon de la koro kaj peristaltajn ondojn en la digesta vojo. La celomigata likvaĵo povas funkcii kiel interna hidrostatika skeleto. La ĉeesto de la celomo estis grava en la evoluo kaj diversigo de malsamaj bestgrupoj.

Referencoj
----------

1. 1 2  Díaz, J.; Santos, T. *Zoología: Aproximación evolutiva a la diversidad y organización de los animales* (en castellà). Editorial Síntesis, 1998. ISBN 84-7738-591-2.

Literaturo
----------

* Dudek, Ronald W.; Fix, James D..  (2004) "Body Cavities", *Embryology*. Lippincott Williams & Wilkins. ISBN 978-0-7817-5726-3.

\* Hall, B.K..  (2008) "Animals Based on Three Germ Layers and a Coelem", *Strickberger's evolution: the integration of genes, organisms and populations*. Jones & Bartlett Learning. ISBN 978-0-7637-0066-9.

\*  (2006) "What are the advantages of the coelem and metamarism?", Overhill, Raith: *An introduction to the invertebrates*, 2‑a eldono, Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-85736-9.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 825534
 |
**Parko Edworthy** (angle *Edworthy Park*) estas urba parko en la sudokcidento de ĉe la suda riverbordo de la Bow. La trakoj de la Kanad-Pacifika Fervojo trairas la parkon laŭlonge.

Rivero Bow vidita de Parko Edworthy
La parko havas areon de 1,27 km²; en ĝi estas pli ol 5 km da vojoj por promenado kaj biciklado.

Naturo
------

La parko havas apudriveran arbaron kun tremolo, saliko kaj balzam-poploj inter la arboj, kun iom da prerio kaj miksita arbustejo, kaj krutaĵo kie ĉefe estas blanka piceo. Kun la piceoj estas izolita grupo de duglasaj abioj, iuj havas pli ol 400 jaroj.

Aŭtovojaj planoj
----------------

Antaŭ la mezaj 1990-aj jaroj, la urba registaro de Kalgario ĉiam intencis ke Parko Edworthy estu provizora parko, iam anstataŭigota per etendiĝo de Rapidvojo Shaganappi kiu ligiĝus kun Rapidvojo Sarcee kaj Rapidvojo Bow ĉe granda transirejo uzanta la plimulto de la sudokcidenta parto de la parko. Dum evoluado de la Kalgaria Transporto-Plano en 1995, publika protestado pri evoluigo de la rapidvojo forigis pluan planado pri rapidvojo.

Referencoj
----------

1. ↑ . Alirita 2007-07-04.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Parko Edworthy en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* City of Calgary - Edworthy Park Arkivigite je 2007-09-30 per la retarkivo Wayback Machine
Hamado sur kabverda insulo Boa Vista
**Hamado** (Arabe, حمادة *ḥammāda*) aŭ **rokdezerto** estas tipo de dezerta pejzaĝo, konsistanta ĉefe el malfertilaj rokecaj ebenaĵoj kun malmulte da sablo. Hamado estas la plej ofta tipo de dezerto, ĝi formas 70% de la Saharo.

Hamadoj estas plenplenaj ne per sablo (kiel estas ergoj) aŭ per gruzo (kiel seriroj), sed per akra-eĝaj ŝtoneroj, ili formiĝis en ebenoj, kiam tiuj estis inunditaj post fortaj pluvoj, rapide sekiĝis kaj la restintaj ŝtonoj eroziiĝis.

La vegetaĵaro estas dezertece malabunda. Hamadoj estas apenaŭ traireblaj por veturiloj kaj kameloj.

Vidu: Dezerto#Tipoj

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Hamado en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Difinoj (angle): *hamada* Arkivigite je 2009-01-08 per la retarkivo Wayback Machine,
*reg* Arkivigite je 2010-06-22 per la retarkivo Wayback Machine kaj
*erg* Arkivigite je 2009-01-08 per la retarkivo Wayback Machine laŭ Geologia vortaro[*rompita ligilo*]


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 241292
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Thalheim-Altikon (stacidomo). |



**Altikon** estas komunumo de Svislando. Ĝi situas en la en la distrikto Vinterturo de la Kantono Zuriko. Fine de 2015 la komunumo havis 655 loĝantojn.

la loka kirko
vilaĝocentro de Altikon
la komunumoparto Herten

Geografio
---------

Kvankam Altikon situas en la distrikto Vinterturo oni atribuas la komunumon al la Zurika Vinlando. Ĝi situas ĉe la bordo de la rivero Turo. Al Altikon apartenas krom Altikon mem la municipoj kaj setlejoj Feldi, Ober Herten kaj Unter Herten.

Najbaraj vilaĝoj
----------------

La komunumo Altikon limas al Dinhard, Ellikon ĉe Turo, Neunforn (Kantono Turgovio), Rickenbach, Thalheim ĉe Turo kaj Uesslingen-Buch (Kantono Turgovio).

Trafiko
-------

De la stacidomo *Thalheim-Altikon* de la Svisaj Federaciaj Fervojoj en la najbara komunumo Thalheim ĉe Turo oni atingas per la regiona trajno S29 de la Zurika Trafik-Unio facile en duonhora kadenco la urboj Vinterturo kaj Stein ĉe Rejno. Krome dum la plej trafikriĉaj horoj de la centro de Altikon cirkulas la poŝtaŭtobuslinio 615 al Sulz-Rickenbach.

Historio
--------

Unua skriba mencio de Altikon datiĝas el la jaro 1243, kiam ĝi estis menciita kiel la loĝloko de la *Sinjoroj de Altilicon*, kiuj estis servantoj de la Grafoj de Kiburgo. La urbo Zuriko akiris la komunumon Altikon en la jaro 1696 kaj submetis ĝin al la administrado far la supervoktoj de la Grafejo Kiburgo.

Vidu ankaŭ
----------

* Thalheim-Altikon (stacidomo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la komunumo Altikon
* Altikon en la Historia Leksikono de Svislando

* Kategorio Altikon en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Vinterturo |
| --- |
| Altikon • Bertschikon • Brütten • Dägerlen • Dättlikon • Dinhard • Elgg • Ellikon ĉe Turo • Elsau • Hagenbuch • Hettlingen • Hofstetten • Neftenbach • Pfungen • Rickenbach • Schlatt • Seuzach • Turbenthal • Wiesendangen • **Vinterturo** • Zell |  |

 |
**Aurora** estas grandurbo en Usono, en subŝtato Ilinojo, en kantonoj Kane, DuPage, Kendall, Will.

Bazaj informoj
--------------

Laŭrivera panoramo de Aurora
* Areo: 119 km²
* Loĝantaro: 199.672 (en 2011)
* Supermara alteco: 220 m
* Horzono: UTC-6h (en somero UTC-5h)
* Poŝtkodoj: 60502-60506, 60599
* Telefonkodoj: 630, 331

Geografio
---------

Aurora situas sur montetaro laŭ rivero *Fox* en meza parto de Usono, en nordorienta parto de Ilinojo. Naperville troviĝas 12 km.

Biblioteko de Aurora

Historio
--------

En tiu loko ekzistis indiana vilaĝo antaŭ ol eŭropanoj alvenis. Aurora fondiĝis en 1834, tiam gefratoj malfermis muelejon. Poŝtejo estis establita en 1837. En 1857 la apuda vilaĝo kontraŭ la rivero estis integrita. La du flankoj ne povis konsenti pri kiu flanko de la rivero devus konstrui la publikajn konstruaĵojn, tial tio okazis, ke la plej multaj publikaj konstruaĵoj estis konstruitaj sur aŭ ĉirkaŭ insulo *Stolp Island*. En 1856 alvenis la unua trajno el Ĉikago, kiu ebligis fondon de peza industrio. Aurora iĝis ĉefa ekonomia centro de la regiono. En 1908 Aurora oficiale adoptis la moknomon "Grandurbo de Lumo", ĉar ĝi estis unu el la unuaj urboj en Usono jam en 1881, kie elektraj strataj lampoj ekfunkciis. En 1996 granda inundo okazis.

Klimato
-------

En Aurora la temperaturo averaĝe varias inter 2-15 ℃. La varmo kulminas en julio averaĝe 29, rekorde 44 ℃. La malvarmo kulminas en januaro averaĝe -12, rekorde −32 ℃. Jare oni mezuras precipitaĵojn po 975 mm. En ĉiuj monatoj estas precipitaĵoj, kiu kulminas julie kaj ĝi malkulminas en februaro.

Trafiko
-------

Malnova poŝtejo de Aurora
El Aurora kuras aŭtoŝoseoj kaj trajnoj al Ĉikago kaj Iovao. En la urbego aŭtobusoj liveras la pasaĝerojn. Aurora havas municipan flughavenon.

Vidindaĵoj
----------

* bestoĝardeno
* historia, scienca kaj fajrobrigada muzeoj

Fontoj
------

* Képes Világatlasz ISBN 963 8475 38 2
* Al tiu ĉi artikolo la informoj venis helpe de Wiki-Trans el anglalingva Vikipedio

Mapo pri Ilinojo, kie estas trovebla Aurora en la nordorienta parto

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 436504
* GND: 5009359-9
* LCCN: n81143955
* VIAF: 150112235
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Altnau (stacidomo). |

Pri la komunumo
---------------

**Altnau** estas komunumo en la distrikto Kreuzlingen de Kantono Turgovio, Svislando. Ĝi havis 1896 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007.

Geografio
---------

Altnau situas ĉe la bordo de Bodenlago ĉe la suda flanko de la montoĉeno Seerücken je alteco de 398 m s.m. La komunumo kovras areon de 6,67 km².

Najbaraj komunumoj
------------------

Altnau limas en nordokcidento al Münsterlingen, en en sudokcidento al Langrickenbach, en okcidento al Güttingen, kaj en nordokcidento al Bodenlago, je kies alia flanko situas la germanaj komunumoj Hagnau am Bodensee kaj Stetten (ambaŭ en Baden-Virtembergo).

Trafiko
-------

Altnau disponas pri stacidomo de la trajnlino de Kreuzlingen al Rorschach.

Historio
--------

La unua skriba mencio de Altnau troviĝas en dokumento, kiu supozeble datiĝas el la jaro 787 kiel *Althinouva*. En mezepoko la bienoj en Altnau apartenis al la Monaĥejo Sankt-Galo. En dokumento el la jaro 1155 la imperiestro Frederiko Barbarosa konfirmis tiujn rajtojn. En la 13-a jarcento la voktorajtoj pri Altnau transiris al familioj de Konstanco.

Vidu ankaŭ
----------

* Altnau (stacidomo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la komunumo Altnau
* Altnau en la Historia Leksikono de Svislando

* Kategorio Altnau en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Kreuzlingen |
| --- |
| Altnau • Bottighofen • Ermatingen • Gottlieben • Güttingen • Kemmental • **Kreuzlingen** • Langrickenbach • Lengwil • Münsterlingen • Raperswilen • Salenstein • Tägerwilen • Wäldi |  |

 |
La **Flughaveno Madrido-Kvar Ventoj** aŭ en hispana **Aeropuerto de Madrid - Cuatro Vientos** (Laŭ internacia kodo por flughavenoj ICAO: **LECU** kaj **LEVS**) estas flughavena instalaĵo de dua kategorio situanta je 8 km de la centro de Madrido (Hispanio). Fondita en 1911, estas la plej antikva flughaveno de Hispanio.

Dekomence ĝi estis aerbazo de la Aer-Armeo de Hispanio. Tamen ĝi estas uzita ekde la 1970-aj jaroj por uzado kuna civila-milita. Ekde tiam, la civila fako dediĉis sin preskaŭ nur al la ĝenerala aviado kaj malpeza. Aktuale, Cuatro-Vientos estas baza sidejo de diversaj lernejoj, inter kiuj kelkaj el la ĉefaj flugakademioj de la lando, flugokluboj aŭ privataj.

Ĝi estas ankaŭ baza sidejo en Madrido de diversaj servoj de la ŝtato, kiaj la helikopteroj de Trafikkontrolo, de la Nacia Polico kaj de la Aeronavigada Muzeo de Hispanio.

Vidu ankaŭ
----------

* Cuatro Vientos (metroo de Madrido)

40° 22′ 14″ N 003° 47′ 06″ U﻿ / ﻿40.37056 °N, 3.78500 °U﻿ / 40.37056; -3.78500 (mapo)

* Kategorio Flughaveno Madrido-Kvar Ventoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Paul Fruictier kun Lidja Zamenhof en 1935
**Paul Fruictier** (naskiĝis la 4-an de januaro 1879 en Amiens, mortis en 1947) estis franca doktoro de medicino, ĉefredaktoro de du francaj medicinaj gazetoj kaj Esperanto-gramatikisto.

Esperanton Fruictier lernis en 1900; post ses semajnoj li renkontiĝis en Parizo kun sveda kuracisto, d-ro S. E. Krikortz, kaj povis interparoli kun li kaj gvidi lin en la Universala Ekspozicio.

Fruictier estis komitatano de la SFPE. Kiam li malfermis kursojn, inter liaj lernantoj estis interalie Théophile Cart kaj Georges Warnier. Dum multaj jaroj li partoprenis en la klopodoj de la fondintoj de la Pariza Esperanto-grupo - kvankam la vorto "grupo" estas maltroigo: antaŭ la Unua Mondmilito Parizo estis kvazaŭ la centro de la Esperantista agado, kie agadis Carlo Bourlet, Théophile Cart, Hippolyte Sebert kaj aliaj, aperis la Revuo kaj Lingvo internacia kaj funkciis la Centra Oficejo. Ekde 1905 li membris en la Lingva Komitato.

En 1902 li fariĝis ĉefredaktoro de *Lingvo Internacia,* kiun presigis Paŭlo Lengyel en Szekszárd (Hungario). Kun tiu ĉi li en 1905 fondis la Presan Esperantistan Societon en Parizo. Krome li en 1904 fondis kaj ĝis 1906 redaktis la *Internacian Sciencan Revuon.* En 1906 li aperigis kelkajn numerojn de *Internacia Medicina Revuo,* redaktita en Esperanto kaj en diversaj naciaj lingvoj, por disvastigi Esperanton inter kuracistoj; sed tiu entrepreno estis antaŭtempa, kaj la gazeto baldaŭ malaperis. Poste li vojaĝis, precipe en Oriento.

Fruictier verkis multajn artikolojn en Esperanto; la plimulto aperis en *Lingvo Internacia*, subskribitaj per kaŝnomoj, ekzemple *O. Wood* aŭ *P. Aliamet.*

Verkoj
------

* *Esperanta sintakso* (1903), unua provo de plena gramatiko en Esperanto
* *La Esperanta Vortfarado laŭ Fundamento* (1913)
* *Kompleta Gramatiko kaj Vortfarado de Esperanto* (1930)

Tradukoj
--------

* Henry Dunant: *Rememoroj pri Solferino* (tradukis A. Vaillant kaj P. Fruictier)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Paul Fruictier en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Paul Fruictier en Vikifontaro (Universala biblioteko)

* Esperanta sintakso ĉe Projekto Gutenberg

Referencoj
----------

1. ↑  Esperantista Dokumentaro, kajero 1, Paris aŭg. 1906, p. 21.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 13731
* GND: 1034627643
* LCCN: n2014046587
* VIAF: 289839980
* ISNI: 0000000395152420
* SUDOC: 243361440
 |



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

|  |  |
| --- | --- |
|  Kopirajto | Ĉi tiu artikolo baziĝas (parte aŭ tute) sur artikolo el la **Enciklopedio de Esperanto**.

---

La originala teksto kontroleblas en interreta arkivo de la fonto. |