recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**The Empath** [La Empatiulino] estas la dekdua epizodo de la tria sezono de Star Trek: The Original Series, elsendita unue la 6-an de decembro 1968. Ĝi estis verkita de Joyce Muskat kaj reĝisorita de John Erman.

Tiu ĉi estas unu el la epizodoj cenzuritaj de BBC ĝis 1994.

Intrigo
-------

La USS Enterprise (NCC 1701) alvenas al planedo Minara II por rekuperi esploran teamon, ĉar ĝia stelo estas ironta supernovaon. James T. Kirk, Leonard McCoy, kaj Spock transportiĝas al la surfaco sed trovas la setlejo de esploro dizertita kaj komencas serĉon, dum la inĝeniero Scott movas la kosmoŝipon al sekura distanco al protekti ĝin de stela ekflamo.

Ili estas subite transportitaj al subtera ĉambro kaj renkontas belan, mutan virinon, kiun McCoy nomas "Gem" (Kathryn Hays), kiu estas kaptita kun ili. Ili estas atakita de eksterteranoj, nomataj Vianoj, kiuj vundas Kirkon. Gem pruvas, ĉar ŝi estas empatiulino, absorbi la vundojn de Kirk, mallonge prenante ilin sur sin antaŭ ol ili estas resanigitaj.

Ili serĉas en la proksimaj ĉambroj kaj trovas maŝinaron kaj komputilajn sistemojn, kune kun grandaj travideblaj cilindroj, iuj enhavas la mankantajn esploristojn groteske kun etikedoj, tri el la botelegoj estas malplenaj kun la nomoj de Kirk, McCoy kaj Spock sur ĝi. Ili daŭre torturas Kirkon antaŭ Gem, kiu nur kapablas rigardi. Dum tio, la Vianoj klarigas, ke ili provis la esploristojn simile, sed ambaŭ viroj mortis pro siaj timoj. Kiam Kirk senkonsciigas, Gemo kaj li estas transportitaj reen ĉe McCoy kaj Spock, kaj Gem rapidas por resanigi la vundojn de Kirk. La Vianoj postulas alian testan subjekton, kaj McCoy sedigas kaj Kirkon kaj Spockon por igi la Vianojn elekti lin. Kiam Kirk kaj Spock vekas, ili komprenas de Gem pri tio, kion McCoy faris; ili trovas McCoy proksime al morto ĉe la medicina ĉambro post la testoj de la Vianoj.

Kirk kaj Spock provas helpi McCoy'on sed estas haltigitaj fare de la Vianoj. Ili povas nur rigardi kiel Gemon provas akcepti la vundojn de McCoy sed ŝajne timas preni ĉiujn el ili sur sin. La Vianoj klarigas, ke ĉio ĉi estis provo por Gem kiel reprezentanto de ŝia popolo en ĉi tiu sistemo. Ili provis juĝi Gemon, se ŝi volus oferi sian vivon por tiu de alia; se ŝi faros tion, la Vianoj uzus sian altnivelan teknologion por savi la reston de la samplanedanojn de Gem de la supernovao. Gem provas denove preni la vundojn de McCoy sed li puŝas ŝin for, ne volante ke ŝi mortos.

Kirk postulas, ke Gem montris sian elekton oferi sin, kaj plue akuzas la fremdulojn malhavi kompaton. La Vianoj konstatas sian eraron, kaj konsentas, ke Gem lasis la teston. Ili resendas Gemon kaj McCoy'on al plena sano, kaj promesas savi la homojn de planedo de Gem. La Vianoj kaj Gem malaperas.
**SZENT-IVÁNYI Sándor** (sentiva:nji) estis rumania hungara unitariisma pastro, historiisto, politikisto naskita en Marosvásárhely la 18-an de januaro 1902 kaj mortinta en Lancaster, (Maryland, Usono) la 16-an de oktobro 1983.

Kariero
-------

Szent-Iványi studis teologion en Kluĵo (1920-1924). En 1924-25 li estis stipendiulo en Universitato Harvard en Usono. Ekde 1927 li estis pastro en Kluĵo, ekde 1934 ĝis 1939 profesoro de la teologio, ekde 1939 ĝis 1947 unitariisma pastro en Budapeŝto, ekde 1945 ankaŭ episkopa vikario. En 1945-46 li estis prezidanto de la Burĝa Demokratia Partio kaj lundkunvena deputito. En 1947 li elmigris Usonon, kie li estis pastro en pluraj kongregacioj. Ekde 1955 li estis gvidanto de la Amerikana Hungara Biblioteko kaj Historia Asocio kaj ano ankaŭ de la gvidantaro de la Amerikana Transilvania Unuiĝo.

Verko
-----

* *Az unitárizmus lényege* (Kolozsvár, 1932);
* *Az unitárizmus fejlődése* (Kolozsvár, 1932);
* *Dávid Ferenc és a tömeg* (Kolozsvár, 1937);
* *God's Law and the Fith Amendment* (New York, 1954);
* *Freedom Legislation in Hungary 1557-71* (New York, 1957);
* *The History and its Authors* (New York, 1960);
* *Történelem és krízis* (New York, 1961);
* *A magyar vallásszabadság* (New York, 1961);
* *Az Amerikai Magyar Könyvtár és Történelmi Társulat első 15 éve* (New York, 1971); Daniel Szent-Ivani in England 1665-1667 (New York, 1971).

Fonto
-----

* Magyar Életrajzi Lexikon
**The Enemy Below** [La Malamiko Sube] estas filmo pri Dua Mondmilito produktita en 1957 de DeLuxe Color en CinemaScope. Ĝi rakontas batalon inter usona destrojero kaj germana submarŝipo dum la mondmilito. La aktoroj Robert Mitchum kaj Curt Jürgens rolas la usonan kaj germanan komandantojn respektive. La filmo estis reĝisorita kaj produktita de Dick Powell. La filmo estis bazita sur romano de Denys Rayner, brita mararmea oficisto implikita en kontraŭ-submarŝipa militado je la Batalo de Atlantiko.

Influoj
-------

La epizodo "Balance of Terror" (1966) de *Star Trek* estas proksime bazita sur ĉi tiu filmo, kun la USS Enterprise agante kiel la destrojero kaj la Romulana kosmoŝipo, uzante nevideblilo kiel la submarŝipo.

La televidserio *Voyage to the Bottom of the Sea* ne nur bazigis sian epizodon "Killers of the Deep" en la filmo, sed ankaŭ reuzis grandajn kvantojn de bildoj de ĝi. Ankaŭ David Hedison (tiam uzante artnomon Al Hedison), kiu ludis Leŭtenanton Ware, la administran oficiron de la Destrojero "Haynes", ludis kapitanon Lee Crane de la USOS Seaview.

La filmo ankaŭ estas citita je *Crimson Tide* kaj *Speed 2: Cruise Control* dum la 1990-aj jaroj.
**ÚJFALUSY Sándor** [pr. ujfaluŝi], pli aĝa, estis hungara aktoro, teatrestro, tradukisto naskiĝinta en ? en 1798 kaj mortinta en Nagyvárad la 3-an de marto 1845.

Kariero
-------

Újfalusy debutis en 1814 en ensemblo de István Balog, en 1815 li aperis en trupo ludinta en Rondella. Poste li aliĝis al Dávid Kilényi. En 1820 li forfuĝigis el Kolozsvár la aktorinon Borbála Sáska kaj edziĝis al ŝi. En 1820 li estris trupojn, en 1825 lia trupo rolis en landkundevo de Pozono. En jaroj 1828–1831 li ludis en Hungara Teatro en Kassa, poste denove iĝis vagantaktoro kaj teatrestro. En 1843 ŝi retiriĝis kaj kune kune Károly Balla redaktis la informilon *Debreczen–Nagyváradi Értesítő*. Laŭ la dokumentoj li tradukis tri teatraĵojn el germana lingvo.

Roloj
-----

* Gróf Tüzes (Albini: Természet és műveltség);
* Gróf Benyovszky (Kotzebue);
* Batthyány Ádám (Birch–Pfeiffer: Szapáry Péter);
* Alessandro Massaroni (Both);
* Farkas (Hirschfeld: Tündérkastély Magyarországon).

Aktoroj en teatra kompanio de Újfalusy
--------------------------------------

* Ödön Egervári

Fonto
-----

* Magyar Színházművészeti Lexikon



* Portalo pri Biografio
**Orplid** [ORplit] estas la nomo de pluraj asocioj de nudismo en la federacia lando Hesio de Germanio - ĉiuj asocioj membras en la nacia nudisma ligo *Deutscher Verband für Freikörperkultur (DFK)*. La nomo devenas de la germanlingva poemo *Gesang Weylas* ("kanto de knabino Vajla") de la poeto Eduard Mörike, kie ĝi signas fikcian mistikan insulon, kiu estas idealigita en sia natureco kaj beleco.:

*Du bist **Orplid**, mein Land!*
*Das ferne leuchtet;*
*vom Meere dampfet dein besonnter Strand*
*den Nebel, so der Götter Wange feuchtet.*
*Uralte Wasser steigen*
*verjüngt um deine Hüfte, Kind!*
*Vor deiner Gottheit beugen*
*sich Könige, die deine Wärter sind.*

*Vi estas Orplid, mia lando,*
*kiu lumas distance.*
*De la maro via sunigita plaĝo vaporigas*
*la nebulon, kiu malsekigas la vangojn de la dioj.*
*Praaj akvoj leviĝas*
*junigitaj ĉirkaŭ viaj koksoj, infano!*
*Antaŭ via dieco kliniĝas*
*reĝoj, kiuj estas viaj gardantoj.*

La nudisma movado ekde sia ekesto havas idealon de ligiĝo al la naturo kaj esprimo de laŭeble granda akordiĝo al ĝi. En la nomo *Orplid* esprimiĝas la sopiro de vivo laŭeble natura, kaj la revo de reveno al la idealigita paradizo, la edena ĝardeno de la judisma kaj kristanisma Biblio, iom simile kiel la fikcia insulo *Avalon* de la kelta mitologio. La asocioj tial kreis "paradizajn" areojn de naturisma sportado kaj ripozado, por proksimiĝi al tiu idealo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* www.orplid-darmstadt.de Arkivigite je 2017-11-13 per la retarkivo Wayback Machine en Darmstadt-Arheilgen
* www.orplid-frankfurt.de en Neu-Isenburg
* www.orplid-niddainsel.de en Frankfurt borde de la rivereto *Nidda*
* www.orplid-wiesbaden.de en Wiesbaden

Referencoj
----------

1. ↑  artikolo *Zauberfaden, luftgesponnen: Wenn Wünsche sich in Poesie verwandeln – Eduard Mörike zum 200. Geburtstag*, ("magia fadeno, aere ŝpinita: kiam deziroj transformiĝas en poezion - al Eduard Mörike okaze de la 200-a naskiĝtaga jubileo") der *Heinz Schlaffer*, la 13-an de majo 2004, en la germania gazeto *Die Zeit*
2. ↑  Eduard Mörike: *Gesang Weylas*, en G. Baumann, S. Grosse (eld.): *Sämtliche Werke und Briefe. Ausgabe in drei Bänden.* ("ĉiuj verkaĵoj kaj leteroj [de Mörike, eldono en tri volumoj"), eldonejo *Cotta’sche Verlagsbuchhandlung*. Stuttgart, 1961, citita en la retejo *mumag.de*
La scienc-fikcia filmo ***Virino sur la Luno*** (originala germana titolo ***Frau im Mond***) estas la lasta mutfilmo de reĝisoro Fritz Lang kaj unu el la lastaj germanaj mutfilmoj. La premiero okazis la 15-an de oktobro 1929 en la berlina Ufa-Palast am Zoo (Ufa-Palaco ce la Zoo).

Evento
------

La luneksperta profesoro Georg Manfeldt (Klaus Pohl) supozas akvon, oksigenon kaj grandan ortrovejon sur nevidebla flanko de la Luno. Oni priridas lin pro lia teorio kaj neglektas en la scienco. Nur la inĝeniero kaj flugfabrik-posedanto Wolf Helius (Willy Fritsch) kredas je tio. Li kaj la inĝeniero Windegger (Gustav von Wangenheim) kaj ties amatino, la astronomia studentino Friede Velten (Gerda Maurus) laboras pri realigo de la unua luna ekspedicio. En la „Helius-fabriko" estiĝas la impona raketo nome „Friede", en kiu Helius, Windegger, Manfeldt kaj Velten volas flugi. 

La krimulo Turner (Fritz Rasp) trudas sian kunflugon per bombatakoj kaj provizora ŝtelo de la konstruaj planoj. Li volas antaŭprepari – je komisio de suspektindaj komercistoj – la komercan ekspluatadon de la luna orrezervo. Krom tio kunflugas la juna Gustav (Gustl Stark-Gstettenbaur), filo de stiristo de Helius, kiel kaŝpasaĝero.

La flugo sukcesas, sed sur la Luno komenciĝas fatalaj okazoj. Ĉe surluniĝo, disiĝas la raketa pelilo kaj merĝas en la lunsablo; krom tio ili perdas la akvorezervojn. Windegger – kiu montriĝis psiĥe labila antaŭ la starto – kaŭzas per siaj panikaj troreagoj malcertecon en la ekspedicio. Poste okazas mortiga akcidento al Profesoro Manfeldt, post kiam li trovas kavon – per serĉa bastoneto – kaj oron.

Fine okazas pafado kaj oni mortigas Turner-on – kiu volis akiri potencon super la raketo – kaj misvojita kuglo trafas oksigenan ujon kaj detruas unu. Kiel konsekvenco, Helius kaj Windegger ĵetas ludkubon, por decidi, kiu restu sur la Luno, ĉar la restanta oksigeno ne sufiĉas por reveturo de ĉiu pasaĝero. Windegger malgajnas, sed Helius – kiu malfeliĉe enamiĝas je Friede Velten – restas libervole sur la Luno. Li narkotas Windegger kaj Friede Velten kaj lasas la junulon stiri la raketon. La raketo postlasas la Lunon sen Helius, kiu restas tie kun la espero, ke li estos savita. Je lia surprizo ankaŭ Friede restis, por formi komunumon.

Interesaĵoj
-----------

* teknika konsilisto estis profesoro Hermann Oberth, pioniro de la raketa esploro
* oni uzis la retrokalkuladon ĉe la starto (dek, …tri, du, unu, nulo)
* el komerca vidpunkto, la filmo ne estis sukceso
* ĉe la premiero partoprenis Albert Einstein
* Fritz Lang en la 1960-aj jaroj estis plurfoje invitita al usona kosmoesploro kiel honora gasto, danke al sia filmo
* oni eldonis sur DVD la filmon, kiu cetere postrestis en bona stato
**Tibor BOGDÁN** estis rumania hungara ĵurnalisto, redaktoro. Li naskiĝis en Kluĵo la 24-an de oktobro 1946 - 7-a de oktobro 2020.

Kariero
-------

Tibor Bogdán akiris diplomon de aktoro en 1968 en Szentgyörgyi István Színművészeti Főiskola de Târgu Mureș. Li estis raportisto de *Igazság* de Kluĵo, poste inter 1970-1974 kaj inter 1978-1982 redaktoro, respondecredaktoro de *Előre*, inter 1974-1978 de *Falvak Dolgozó Népe*, poste de *Munkásélet*. De 1990 li estis raportisto de Bukareŝto de *Magyar Hírlap* de Budapeŝto, en 1990-1992 ĉefredaktoro de *Valóság* de Bukareŝto, de 1992 por kvin jaroj raportisto de Bukareŝto de la Hungara Radio de Budapeŝto, de 1995 raportisto de Bukareŝto de Duna Televízió de Budapeŝto. De 1997 li estis respondecredaktoro de la hungara disaŭdigo de la Rumana Radio de Bukareŝto. De 2004 li estis ĉefredaktoro de monata revuo *Bukaresti Magyar Közlöny*

Fonto
-----

* Hungara vikipedio


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 434719
* VIAF: 165161988
* ISNI: 0000 0001 1315 7056
 |
La  **Paco de Dio** estis spirita movado de la 10-a kaj 11-a jarcentoj, organizita de la Katolika Eklezio kaj subtenata de civila aŭtoritato. Ĝia celo estis atingi pacigon de la okcidenta kristana mondo kaj kontroli la uzon de perforto en la socio.

En politika kunteksto, en kiu aperis pluraj principoj kaj la regno de la frankoj iĝis mozaiko de lokaj potencoj, kiujn la reĝo ne povis kontroli, reapero de perforto neeviteble ekestiĝus. Ĉi tio, kune kun socia kunteksto pro malsategaj katastrofoj, epidemioj kaj detruo, kondukis al skatologia mensostato. Konsiderante ĉi tiun situacion, en 989, la Konsilio de Charroux publike kondamnis privatajn militojn, rabojn kaj mistraktadon de la senarma kaj eklezia loĝantaro.

Kamparaj loĝantaroj, senarmigitaj, estis konstante turmentitaj de sennombraj prirabintoj kaj rabadoj de ribelaj kaj ambiciaj princoj. En la sama tempo, la naskiĝo de pluraj religiaj ordenoj estis farita, aparte la Ordeno de Klunizo, kiu alportis la pastraron pli proksime kune, kreante senton de akceptemo kaj protekto kiu siatempe ripozis kun la reĝo. Efektive, ene de la ekleziaj ordenoj venis la bezono kontroli la misuzojn de senjoroj.

Vidu ankaŭ
----------

* Paco
VirtualBox
**Virtuala maŝino** estas programo en komputilo, kiu funkcias kvazaŭ aparta komputilo en la ĉefa komputilo. La programo, kiu kontrolas virtualajn maŝinojn, nomiĝas hipermastrumilo kaj la komputilo, kiu funkciigas la virtualan maŝinon, nomiĝas gastiganto. La hipermastrumilo kontrolas kiel la virtuala maŝino povas aliri memoron, durdiskan spacon kaj aliajn rimedojn sur la gastiga komputilo. Virtualaj maŝinoj povas esti kreitaj per softvaro konata kiel virtualiga softvaro (kiel ekzemple VMware Workstation kaj VirtualBox).

Estas multaj kialoj por funkciigi virtualan maŝinon:

* Ĝi estas simpla maniero funkciigi pli ol unu operaciumon en la sama komputilo.
* Tre potenca servilo povas esti dividita en plurajn pli malgrandajn virtualajn maŝinojn por pli bone uzi ĝiajn rimedojn.
* Ĝi povas helpi kun sekureco. Se la virtuala maŝino estas trafita de viruso, la gastiga mastruma sistemo estas netuŝita.
* Virtuala maŝino povas esti tute imitita, kiel Java. Ĉi tio igas programon funkcii sur malsamaj specoj de komputiloj sen devi esti konvertita en kodon specifa por ĝi. Ili povas komuniki kvankam la programlingvoj ne estas la samaj.

Vidu ankaŭ
----------

* Imitilo
* Interpretilo
* Komputila arkitekturo
* Krada komputado

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Virtual machine en la baza angla Vikipedio.* 


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 834532
* GND: 4188396-2
* LCCN: sh85143804
* BNF: 11933350k
 |
La programo pensas ke ĝi havas grandan kvanton da apudaj adresoj; tamen en la realo la partoj kiujn ĝi uzas estas diserigitaj en la ĉefmemoron, kaj la neaktivaj partoj estas savitaj en diskan dosieron.
**Virtuala memoro** estas la nomo de teknologio uzata en komputiloj. Komputiloj funkciigas programon. Tiu programo bezonos komputilan memoron por funkcii, kaj efektivigi kion ĝi bezonas fari. Plej multaj komputiloj uzataj hodiaŭ povas fari pli ol unu agon samtempe, ili funkciigas pli ol unu programaro. Tio estas konata kiel plurtaska sistemo.

En tiu kazo, ĉiuj programoj aŭ programaroj kiuj funkcias samtempe en la komputilo partigas ties rimedojn. Komputilo ne havas pli da procesoroj aŭ da ĉefmemoro nur tial ke pli multe da programoj funkcias en ĝi.

Virtuala memoro estas la ideo, ke la programaro *vidas* *blokon de memoro* de difinita grando. La programaro povas uzi tiun memoron kiam ĝi vidas, ke ĝi taŭgas. Tiu bloko de memoro estas *virtuala* en la senco, ke ĝi devenas de malsamaj lokoj. Iuj povas esti en la ĉefmemoro de la komputilo, sed iuj ankaŭ povas esti sur la disko. La procesoro havas specialan eron, nomitan Aritmetika kaj logika unuo, kiu faras kelkajn el la transiroj inter programara memoro kaj sistem-rimedoj. Modernaj operaciumoj ankaŭ faras parton de la laboro.

Kiam programo provas aliri al bloko de memoro kiu ne estas en la memoro de la sistemo, tiu programo estas haltigata, kaj la memor-bloko estas alŝutata en la sistem-memoron. Kio estis en tiu parto de la memor-sistemo estas skribata sur la diskon. Tio estas kutime nomita paĝado.

Kelkaj komputilaj sistemoj, kiel la enkonstruitaj sistemoj, ne uzas virtualan memoron, ĉar ili bezonas tre rapidan respond-tempon, aŭ iun, kiu restas ĉiam la sama. Unu el la problemoj kun virtuala memoro estas ke malfacilas prognozi respond-tempon. Programaro kiu uzas parton de memoro kiu bezonas esti elŝutota el disko, havos malsaman respond-tempon ol alia kiu ne bezonas tion.


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri komputiko |

  

* Kategorio Virtuala memoro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Atako de forrabistoj, 1794, Francisco de Goya
La  ***banditeco*** estas formo de pirateco karakterizita de perfortaj agoj por forrabado kaj ĉantaĝoj, dum en aliaj cirkonstancoj ĝi supozigas ribelemajn implicojn kun politika kaj socia fono. Kutime, la bandito estis armita viro, dediĉita al rabado, precipe atako, ŝtelado kaj, pli malofte, kontrabando kaj kidnapo. Ili kutime atakis veturantojn sur la danĝeraj vojoj de la montoj aŭ arbaroj, kio faciligis ilian kaŝadon kaj disvastiĝon. Ili ne kutime agis sole, sed organizitaj en bandoj. Ĝia ekvivalento en la maro estas la tiel nomata piratado aŭ mara banditeco

Kvankam la fenomeno havas foran originon kaj koncernas malsamajn historiajn periodojn kaj teritoriojn, en itala historiografio ĉi tiu termino ĝenerale rilatas al la armitaj bandoj ĉeestantaj en la Sudo inter la fino de la 18-a jarcento kaj la unua jardeko post la proklamo de la unuiĝo de Italio en 1861. En Hispanio la banditeco estis pli aktiva kaj grava en Andaluzio, Katalunio, Galegio kaj montoj de Toledo.

* Kategorio Banditeco en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Virtuala mondo** estas komputil-stimulata du- aŭ tridimensa medio por la uzantoj en formo de grafika ludo. Oni povas en la ludo konstrui virtulajn urbojn (*The Sims Online*), landojn, batali kontraŭ malamikaj figuroj ks. Ĝi donas eblon por evoluigi propran lertecon, logikon.

En la virtula mondo oni povas agadi unuope aŭ per konektitaj komputiloj eĉ komune, grupe (aŭ unu kontraŭ la alia).

Ludoj kun sola ludanto
----------------------

Multaj sololudoj ekzistas en siaj propraj virtualaj mondoj. Multaj el ili permesas konservi la nunan staton de aktuala instanco de la mondo, tiel permesante la haltigon kaj rekomencon de la virtuala mondo je posta tempo. (Same, tio ankaŭ eblas en kelkaj multop-ludaj ĉirkaŭejoj.)
La virtualaj mondoj, kiuj troviĝas en komputilaj ludoj, ofte estas splititaj en diskretaj niveloj.

Vidu ankaŭ
----------

* virtuala realeco
* The Matrix
* Dua Vivo
* Club Penguin

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Virtuala mondo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* virtuala mondo kun Esperanto-komunumo, muzeo de Esperanto, kaj Lingva Universitato
* EVE estas plejparte angla tutmonda retludo, kie almenaŭ du Esperantuloj petadas pri egalrajteco inter Eo kaj aliaj lingvoj, jen la ĉi-afera diskuto
* Arkivigite je 2009-02-18 per la retarkivo Wayback Machine EVE estas virtuala universo sciencfikcie orientita, kaj la plejgranda de tia tipo
* OGRank
***RMB-Urbo*** estas virtuala urbo en la enreta mondo de Second Life (Dua Vivo), planita kaj evoluigita de la ĉina artistino Cao Fei (el Beijing), kiu priskribas la RMB-urbon kiel "*virtuala urbo* *sen limoj aŭ naciecoj*".

Lanĉita en 2008 kaj malferma al la publiko ekde januaro 2009, RMB- urbo estas platformo por eksperimentaj kreivaj aktivecoj, unu en kiu Cao Fei kaj ŝiaj kunlaborantoj uzas malsamajn rimedojn por elprovi la limojn inter virtuala kaj fizika ekzistoj. Kiel laboratorio por enketoj en arto, fasonado, arkitekturo, literaturo, filmo, politiko, ekonomio, socio kaj preter tiuj, RMB-urbo estas konstante nutrita de novaj kaj novigaj projektoj kaj subtenata de gvidaj internaciaj artaj institucioj kaj retoj. Kiel modelo de avangarda urba planado, ĝi transiras la limojn inter pasinteco kaj estonteco, vera kaj virtuala por ligi Ĉinion kaj la kosmopolitan nuntempan mondon.

En 2009, RMB-urbo estis laboratorio por ambaŭ filmkreado kaj viva teatro.  Cao Fei faris du filmojn en la videa formato: *Popola Limbo* kaj *Vivo en RMB-urbo*, kiuj ambaŭ fariĝis kronikojn pri la homa sperto en RMB-urbo.

Cao Fei ne nur prienketas en la virtuala spaco tamen kaj en 2009, ŝi transiris limojn alporti RMB-urbon al la vera vivospaco kreante RMB City Opera (RMB urban operon). La RMB urba opero reliefigas virtualan tridimensian urban pejzaĝon kiu permesas al spektantoj eniri la simuladon kaj interagan sperton kiel aktoroj sur podio kaj kiel avataroj en virtuala mondo. Nuntempaj artistoj povas movigi kulturojn, kapitalon kaj ideojn inter mondoj interŝanĝante kulturajn formojn kie identecoj povas facile esti interŝanĝitaj kaj transnaciigitaj.

RMB-urbo estas amplekse dokumentita sur ĝia oficiala retejo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo
* La retejo de Cao Fei
* RMB City Opera (filmeto)
* Vitamincreativespace

Vidu ankaŭ
----------

Dua Vivo

Referencoj
----------

1. ↑  (angla) *RMB City Opera Arkivigite je 2017-05-08 per la retarkivo Wayback Machine* by Cao Fei," Nelson-Atkins Museum of Art.
2. ↑  (angla) Nettrice Gaskins, *Polyculturalist Visions, New Frameworks of Representation: Multiculturalism and the American Culture Wars, ,* 17-a januaro 2017, konsultita la 3-an junio 2017.
**Sason**  (armene: Սասուն ;Sasun; kurde: Qabilcewz el araba: قبل جوز; antaŭe konata kiel **Sasun**  kaj **Sassoun**) estas distrikto en la Provinco Batman de Turkio. Ĝi estis antaŭe parto de la regiono de Siirt, kiu estis en Diyarbakır ĝis 1880 kaj en Bitlis en 1892. Poste ĝi fariĝis parto de Muş kaj restis parto de Muş ĝis 1927. Ĝi estis unu el la distriktoj de Provinco Siirt ĝis 1993. La limoj de la distrikto variis konsiderinde laŭtempe. La nunaj limoj ne samas kiel en la 19-a jarcento, kiam la distrikto Sasun situis pli norde (plejparte teritorio nun inkluzivita en la centra distrikto de Muş).

Sasun, kiel oni nomas ĝin en la armena lingvo, havas elstaran rolon en la armena kulturo kaj historio. Ĝi estas la loko de *Davido de Sasuno*, la nacia epopeo de Armenio. En la malfruaj 19-a kaj komencoj de la 20-a jarcentoj ĝi estis grava loko de armeanaj agadoj, kiuj aranĝis du ribelojn kontraŭ la otomanaj aŭtoritatoj kaj kurdaj triboj en 1894 kaj 1904. La arama sindikato de Sasun "Arme" ankaŭ estas la origino de la eksonimo "Armenio". 

* Kategorio Sasuno en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**István TORJAI SZABÓ** [sabO] hungara literaturhistoriisto, verkisto, reĝisoro. Li naskiĝis en Koloĵvaro la 24-an de oktobro 1907 kaj mortis en Munkeno la 2-an de februaro 1991.

Kariero
-------

István Torjai Szabó estis instruisto, lektoro de libroeldonejo Erdélyi Szépmíves Céh, interna kunlaboranto de revuo Erdélyi Helikon. En 1945 li loksidiĝis en Aŭstrujo, poste en Germanujo. Inter 1951–58 li estis lekciisto de Universitato de Innsbruck. De marto 1956 ĝis januaro 1973 li estis reĝisoro de Radio Libera Eŭropo de Munkeno.

Libroj
------

* *Erdély szellemi századai* (Vándorakadémia-soro... no. 2.) (1956)
* *Zenedélután a Kétvízközt és egyéb elbeszélések* (Vörösmarty Kör. Magyar Szépírók. sz. 12.) Köln–Detroit–Vieno (1961)
* *Apostolok az óratornyon*. Kvar rokontoj (1954)
* *Einheit und Zerfall des latein-danubischen Geistes* (studaĵo. Innsbruck 1958); 1961);
* *Das Prosawerk Michael Vörösmarty's* (Köln 1965).

Fontoj
------

* Borbándi GyulaNyugati magyar irodalmi lexikon és bibliográfia*, HITEL, Budapest 1992*
* Literarura Muzeo Petőfi



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
rulturfrazeno
**Herboturfo** aŭ simple **turfo**  estas la plej supra tavolo de malseka grundo kaj marĉoj, kuntenema pro radikoj de herbo, antaŭe uzata en formo de longaj strioj kaj dikaj blokoj por konstrui kamparajn domojn. 

Turfo estas grava konstrumaterialo de la historiaj kamparaj domoj turfodomoj en Islando. En Anglujo turfoj estis uzataj ekde la 17-a jarcento por konstrui razenajn sportarealojn. Ankaŭ **presemita razeno**, **rulrazeno** aŭ  **razenrulitaĵoj** estas pecoj de herboturfo. Tiuj turfpecoj estas multe pli longaj ol larĝaj, tiel ke la longaj turfstrioj estas enruligeblaj. Rulrazeno estas uzata por rapide verdigi piedpilka ludejoj aŭ por rapide kreskigi herbotapiŝojn en ĝardenoj. La longaj turfstriiojn estas enruligitaj por la transporto. la produktado de presemita razeno. Ekzista specialaj entreprenoj, kiuj produktas tiajn turfojn.

Produktado
----------

metado de rulrazeno per mano sur malgranda areo.
La tranĉado de la turfo okazu post minimume 12 monatoj ekde la semado, aliokaze la tavolo ne estas bone traradikiĝinta..

Rulrazeno en sporto
-------------------

permaŝina metado de rulrazeno.
Por verdigi sportejon per herbotapiŝo ekzistas du metodoj, la semado kaj la uzo de rulrazeno. Hodiaŭ la plej multaj piedpilkaj stadionoj uzas rulrazenon, ĉar tempodaŭro inter la forigo de la malnova razeno kaj la nove uzebla razeno estas multe pli mallonga ol se la herbo estas semita.

Vidu ankaŭ
----------

* Torfo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Turfo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Referencoj
----------

1. ↑  Baldur Ragnarrsson (tradukinto) en Halldór Laxness: Sendependaj homoj. eldonejo Mondial, Novjorko 2007, p. 473 (klarigoj)
**ZSEHRÁNSZKY István** [ĵera:nski] estis rumania hungara ĵurnalisto, redaktoro. Li naskiĝis en Kluĵo la 3-an de aprilo 1944 kaj mortis la 12-an de aprilo 2020.

Biografio
---------

István Zsehránszky akiris diplomon pri hungara lingvo kaj literaturo en la UBB de Kluĵo (1966). Li debutis kiel ĵurnalisto en Megyei Tükör de Sfântu Gheorghe (1968–72), sekve li fariĝis interna kunlaboranto, rubrikestro de *Ifjúmunkás*(1972–81), de 1981 ĝia redaktoro, de 1984 raportisto de Bukareŝto de *Új Élet*; de 1990 redakcia sekretario de *Erdélyi Figyelő* , poste inter 1992–94 ĉefredaktoro. Post 1994 li estis kunlaboranto de *Romániai Magyar Szó*, resp. de Új Magyar Szó, de 1999 direktoro, ĉefkonsilanto de la Minoritatafera Oficejo funkcianta apud la rumana registaro.

Libro
-----

* Ferencz Éva, Zsehránszky István: *Makra Lajos*, KOMP-PRESS, 2009.

Fonto
-----

* Romániai magyar irodalmi lexikon Arkivigite je 2016-03-04 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 425656
* LCCN: n2011009658
* VIAF: 121490439
* ISNI: 0000 0001 1456 3515
 |
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

**Tutmonda Asocio de Esperantistaj Nefumantoj** (TADEN) estas asocio fondita en 1995 kiu agadas kontraŭ konsumado de tabako kaj por konsciigi pri nefumismo kaj protekti sanstaton de homoj, ĉefe pere de sia oficiala bulteno *Puraj Pulmoj* kaj tra agado pere de sociaj retoj. Tiukadre la asocio aliĝas al la konstantaj avertoj fare de sciencistoj kaj sanaŭtoritatoj, aparte de Monda Organizaĵo pri Sano (MOS), pri la nepra neceso redukti la konsumon de tabako, apartigi junularon el tia kutimo, kaj konsciigi pri la danĝeron kiun okazigas tia drogo. Tiucele precize oni eldonis gazetarnotojn profite de la Monda Tago sen Tabako, nome la 31-an de majo ĉiujare.

En Esperanto, inter aliaj iniciatoj, kaj TADEN kaj UEA proponas la legadon de *La Fumado*, de Prof. R. Molimard. Aliflanke la asocio alvokas aliajn esperantlingvajn organizojn, kiel Universala Medicina Esperanto-Asocio (UMEA) kaj Internacia Ligo de Esperantistaj Instruistoj (ILEI) partopreni en tiucela agado, same kiel aliajn grupojn, kiuj eldonas revuojn kaj aliajn informilojn en Esperanto.

Aparta agadkampo de la asocio celas la partoprenadon en la Universalaj Kongresoj de Esperanto. Unu al aktivuloj de tia agadkampo estas Rob Moerbeek.

Referencoj
----------

1. 1 2 3  Mesaĝo de TADEN kaj UEA okaze de la Monda Tago sen Tabako, 31 majo 2020 Gazetaraj Komunikoj de UEA, N-ro 881 (2020-05-31) Alirita la 7an de Junio 2023.
2. ↑  Robert Molimard, La Fumado, Fontenay-sous-Bois, 2007, SIDES, ISBN = 9782868611406 230 paĝoj.
3. ↑  Rob Moerbeek Tutmonda Asocio de Esperantistaj Nefumantoj TADEN 2an de julio, 2019; alirita la 7an de Junio 2023. Ĉe uea.facila.org

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 824646
 |
**Paul Franklin WATSON** (naskiĝis la 2-an de decembro 1950) estas kanada-usona aktivulo por la mediprotekto, kiu fondis la Sea Shepherd, kontraŭ-ĉasado kaj rekta agado pri mara konservado; grupo akuzita pri ekoterorismo fare de la japana registaro kaj Greenpeace. Li estas civitano de Kanado kaj Usono. Li antaŭenigas veganismon, kaj vivcentrismon, sed ne antropocentrismon.

La agadoj de Watson kaŭzis jurajn reagojn de aŭtoritatoj en landoj kiel Usono, Kanado, Norvegio, Kostariko kaj Japanio. Li estis arestita en Germanio pri ekstradicia peto de Kostariko en majo 2012. La interpolaj ruĝaj avizoj estis eldonitaj la 14-an de septembro 2012, laŭ peto de Japanio kaj Kostariko.

* Paul Watson en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Paul Watson en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 638527
* GND: 114592721
* LCCN: n2003031224
* VIAF: 5638319
* ISNI: 0000 0001 2276 0017
* SUDOC: 057421293
* BNF: 13084223d
* MBA: 8ddc44d7-04e6-4e5c-b94a-c3532bd0cabc
* BNE: XX1501491
 |
**Pax Britannica** (la latina por "Brita Paco", modeligita laŭ la Pax Romana) estis la periodo de relativa paco en Eŭropo kiam la Brita Imperio kontrolis la plejmulton el la maraj komercvojoj kaj ĝuis grandan marpotencon. Ĝi temas pri la periodo de brita imperiismo post la Batalo de Waterloo, kiu kondukis al periodo de transmara brita ekspansiismo. Britio dominis transmarajn merkatojn kaj influis kaj preskaŭ dominis ĉinajn merkatojn post la Opia milito. 

La forto de la Imperio estis garantiita per regado de Eŭropo mankanta io rilate al fortaj nacio-ŝtatoj, kaj la ĉeesto de la Reĝa Mararmeo sur ĉiuj oceanoj de la mondo. En 1905, la Reĝa Mararmeo estis supera en forto al la venontaj du plej grandaj mararmeoj kune.

Tio kondukis al la disvastiĝo de la angla lingvo, la brita imperia sistemo de iniciatoj, kaj reguloj por krudvaro-merkatoj bazitaj sur angla ĝenerala juro.

La Pax Britannica estis malfortigita per la kolapso de la kontinenta ordo kiu estis establita en la Viena kongreso. Rilatoj inter la grandaj potencoj de Eŭropo estis streĉaj kaj eksplodis pro temoj kiel ekzemple la malkresko de la Otomana Imperio, kiu kondukas al la Krimea Milito, kaj poste al la apero de novaj nacio-ŝtatoj en la formoj de Italio kaj Germanio post la Francia-Prusia Milito. Ambaŭ de tiuj du militoj implikis la plej grandajn ŝtatojn de Eŭropo kaj armeoj. La industriigo de Germanio, la imperio de Japanio, kaj Usono plue kontribuis al la malkresko de brita industria supereco post la 1870-aj jaroj.

Vidu ankaŭ
----------

* Pax Europaea
* Pax Americana
* Pax Romana
* Islama Orepoko
* Mongola Paco
* Pax Ottomana


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 350882
 |
***Bewitched*** ("Sorĉita") estas usona komedi-fantazia televidserio, origine elsendita por ok sezonoj en kanalaro ABC ekde la 17a de septembro 1964 ĝis la 25a de marto 1972. Temas pri sorĉistino kiu edziniĝas al ordinara mortonta viro, kaj klopodas fari la normalan vivon de tipa ĉeurba dommastrino. La programo ĝuis grandan popularecon, kaj finis kiel la duaranga plej populara programo en Usono dum sia debuta sezono, kaj restis en la dek-pinto dum siaj unuaj tri sezonoj, kaj ĝuste perdis tiun markon al 11a loko por la sezonoj kvara kaj kvina. La programo estas plu rigardata tra la tuta mondo pere de kanalkunigo kaj de registritaj elsendejoj. 

*Bewitched* estis kreita de Sol Saks sub plenum-direktoro Harry Ackerman, kaj en ĝi stelulis ĉefe la aktorino Elizabeth Montgomery kiel Samantha Stephens; Dick York (1964–1969) kiel Darrin Stephens, ŝia edzo; Agnes Moorehead kiel Endora, la patrino de Samantha; David White kiel Larry Tate, la estro de Darrin; Irene Vernon (1964-1966) kaj poste Kasey Rogers (1966-1972) kiel Louise Tate, la edzino de Larry; Alice Pearce (1964-1966) kiel Gladys Kravitz; George Tobias (1964-1971) kiel ŝia edzo Abner Kravitz; kaj Erin Murphy (1966-1972) kiel Tabitha Stephens. Dick Sargent anstataŭis malsanan York dum la finaj tri sezonoj (1969–1972). En 1966, Sandra Gould ludis la rolon de Gladys Kravitz (1966-1971) kiam Alice Pearce mortis.

Unu el la plej popularaj bildoj de la serio estis la gestoj de la protagonistino movante la nazpinton por funkciigi la sorĉaĵojn. 

* Kategorio Bewitched en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 639626
* GND: 7610917-3
* VIAF: 199745529
* SUDOC: 050201255
* BNF: 13506399m
 |
**Visz** [vis] estas malgranda vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Somogy, en Distrikto Fonyód. Visz hazarde signifas: (oni) portas.

Bazaj informoj
--------------

* Koordinatoj de tutmonda loktrova sistemo: 46.7267/17.7821
* Areo: 6 km²
* Loĝantaro: 210
* Poŝtkodo: 8681
* Telefonprefikso: 85

Situo
-----

La vilaĝo situas sur ebenaĵo kaj rande sur deklivoj, laŭ rojo, laŭ traira flankovojo, ĉefvojo Kaposvár-Balatonlelle preteriras. La lasta urbo troviĝas 10, Lengyeltóti 15, Tab 23 km-ojn.

Historio
--------

La unua mencio devenis el 1229 laŭ la tiama ortografio *"Wysch"*. Post la mezepoko la turkoj faris senhoma la vilaĝon, kiu refondiĝis en la 18-a jarcento. En 1955 kolĥozo formiĝis. Vilaĝservoj estas kuracejo, gastejo, migra poŝto.

Vidindaĵoj
----------

* romkatolika preĝejo omaĝe al Reĝino de Rozario
* kampanilo
* nobeldomo de Jankovich [jankoviĉ]
* bredejo de azenoj

* Kategorio Visz en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Universala lingvo** (*Langue universelle*) estas projekto de apriora lingvo proponita de Charles Letellier, profesoro de universitato de Caen, 1852. Kelkaj homoj pensas ke L.L. Zamenhof konis la projekton. La aŭtoro preparis dum la jaroj 1852-1886 4 volumojn dikegajn pri la projekto.

Ĝia vortprovizo estis bazita sur dekuma klasifiko de ideoj kaj de tiamaj ideoj pri stenografio. Ĉiuj eblaj ideoj estis klasifikitaj sub dek ĉefaj kategorioj, markataj per unu vokalo. Ĉiuj tiuj kategorioj estas modifeblaj per dek akcesoraj ideoj, kiuj estas reprezentataj per kelkaj konsonantoj. Tio donis unu centon da unusilabaj radikoj, ĉiuj ligitaj al unu ideo kaj ties modifo. Post li akiris mil dusilabojn, ĉiuj montrantaj unu ideon kaj du gradojn de modifo. Per ripetado de tiu simpla procedo, la kreiva aŭtoro plendis ke ĉiujn ideojn kaj ties modifojn oni povas diri facile kaj klare.

Ekzemplo de vortprovizo
-----------------------

* ege = patro, egé= patrino, egi = filo, ego = frato;
* Nombroj 1-10: a, e, i, o, u, ā, ē, ī, ō, bū;
* a= animalo, ab= mamulo; abo= karnovoro, aboj= feliso; aboje = kato;

Bibliografio
------------

* Letellier, C.L.A. Cours complet de langue universelle. Caen, 1852. 2 vol.

* Letellier, C. L. A. Application de la théorie du langage qui donne naissance à la langue universelle, aux signes représentatifs de la parole par l'écriture sténographique, Paris, 1854 / Century Bookbindery, 1983, reprint; 539 pp.

* Letellier, C. Cours complet de langue universelle, v 1, Grammaire, 2nd edn 1861, 56+372 pp.

* Letellier, C. Cours complet de langue universelle, v.2, Radicaux, 13+466 pp.

* Letellier, C. Cours complet de langue universelle, v.3, Applications aux sciences, 515+ pp.

* Letellier, C. Cours complet de langue universelle, v.4, Applications aux lettres, 1855, 539+ pp.

La projekto ricevis bibliotekan kodon **119 "1856" LET** de Biblioteko Butler.

Vidu ankaŭ
----------

* la apartigilon "universala lingvo".
**Jack McVea** (5-an de novembro 1914 en Los-Anĝeleso kiel *John Vivian McVea*; 27-an de decembro 2000 samloke) estis  usona ĵaz-muzikisto (baritonsaksofono, tenorsaksofono kaj klarneto) sur la kampoj  svingo, bluso resp. ritmenbluso

Vivo kaj kariero
----------------

La patro de Jack McVea estis banĝoludisto Satchel McVea, banĝo estis ankaŭ la unua instrumento de Jack McVea; muzikisto el la bando de lia patro instruis al li saksofonludon. Li komencis sian karieron en lokaj bandoj en Los-Anĝeleso, ekzemple ĉe *Dootsie Williams' Harlem Dukes* kaj fariĝis poste kiel baritonsaksofonisto en 1940 membro de la orkestro de Lionel Hampton, en 1942 li kunlaboris je sonregistradoj de T-Bone Walker kun („Call It Stormy Monday (But Tuesday Is Just As Bad"). Aŭdebla McVea estis ankaŭ je „Slim's Jam" de Slim Gaillard, kiu surdiskigis la titolon en 1945 kun Charlie Parker kaj Dizzy Gillespie.

McVea direktis en 1946 ankaŭ la studiobandon je surdiskigoj por diskeldonejo Black & White Records, kiam oni sonregistris „Open the Door, Richard", kiu estis fariĝonta la plej konata titolo de McVea, krome li surdiskigis kun Wynonie Harris. Ekde 1944 li laboris kun propraj bandoj kaj kiel studiomuzikisto ĉe MGM, krome li ludis en 1944 je Jazz at the Philharmonic kun Illinois Jacquet, Shorty Sherock, Nat Cole kaj Les Paul. Ekde 1966 ĝis komence de la 1990-aj jaroj, kiam li eksiĝis, li ludis tradician ĵazon en la bando *The Royal Street Bachelors* en *New Orleans Square* de Disneyland.

Fontoj
------

* Richard Cook k Brian Morton: *The Penguin Guide to Jazz Recordings*, 8-a eldono, Londono, Penguin, 2006 ISBN 0-141-02327-9
* Leonard Feather & Ira Gitler, *The Biographical Encyclopedia of Jazz*. Oksfordo/Novjorko, 1999, ISBN 978-0-19-532000-8
* Arnold Shaw: Honkers and Shouters. Macmillan Publishing Company, Novjorko, 1978 ISBN 0-02-061740-2
* RJ Smith, „Richard Speaks! Chasing a Tune from the Chitlin Circuit to the Mormon Tabernacle", p. 75–89 en Eric Weisbard, eld. *This is Pop*, Harvard University Press, 2004. ISBN 0-674-01321-2 (cloth), ISBN 0-674-01344-1

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Muziko |

* Thedeadrockstarsclub.com
* Nekrologo en[*rompita ligilo*] The Independent


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 375459
* GND: 134872746
* LCCN: n92097627
* VIAF: 22330813
* ISNI: 0000 0000 6303 5762
* BNF: 13931744j
* MBA: 23cb032e-eca4-420f-a006-cf0d4e9ca6fd
* NLA: 63821648
* BIBSYS: 8082554
* BNE: XX917198
 |
Sceno laŭ la *Vita Karoli Magni* manuskripto de la 13a jarcento
**Vita Karoli Magni** aŭ **Vita et gesta Caroli Magni** (*La vivo de Karlomagno*) estas verko verkita de Eginhardo, nome intelektulo de la karolida epoko proksima al Karlomagno li mem kaj de Ludoviko la Pia. Temas pri grava fonto koncernanta Karlomagnon, lian regnon kaj liaj faroj. La historiistoj tradicie konsideris la verkon de Eginhard kiel unua ekzemplo de biografio de eŭropa reĝo. Certe ĝi estas unu el plej famaj reĝaj biografioj de la Mezepoko. La aŭtoro penis imiti la stilon de la romia historiisto Suetonio, modelo de la historia literatura ĝenro, nome per la serio de imperiestraj biografioj De vita Caesarum (Pri la vivo de la Cezaroj), kio vekis la metodon hiperkritikan kiu pridubas totale pri la aŭtento de la rakontitaj faktoj en la *Vita Karoli Magni*.

Enhavo
------

La *Vita Karoli* enhavas, krom la enkondukon de Walahfrid Strabo, enkondukon kaj kvin librojn.

En la enkonduko, Eginhard prezentas sian verkon kaj siajn celojn.

La libro I parolas pri la falo de la dinastio de la merovidoj kaj de la unuaj karolidoj ĝis la alveno de Karlomagno.

La libro II temas pri militkampanjoj kaj politikaj aferoj de Karlomagno.

La libro III priskribas la vivon de la reĝo kaj de lia familio.

La libro IV rakontas la lastajn tempojn de la vivo de la franka imperiestro.

La lasta libro estas transskribo de la testamento de Karlomagno. La libro finas per laŭdo al Ludoviko la Pia, la ĉefa ricevonto de la verko.

Bibliografio
------------

* Éginhard, *Vita Caroli*, en *Two Lifes of Charlemagne*, traduko de Lewis Thorpe, Harmondsworth, Penguin Books, 1974.
* Jean Favier, *Charlemagne*, Paris, Fayard, 1999.
* Georges Minois, *Charlemagne, Perrin, Paris, 2010 : studo de Eginhard kaj de la* Vita *paĝoj 94-102, en ĉapitro dediĉita al fontoj koncerne Karlomagnon.*
* Einhard, *Vita Karoli Magni / The Life of Charlemagne*, en latina kaj angla, traduko de Firchow, Evelyn S. kaj Edwin H. Zeydel, Dudweiler/Saarbrücken, AQ-Verlag, 1985.

Notoj
-----

1. ↑  Pat Southern, *Augustus*, Routledge,‎ 1998 (ISBN 0-415-16631-4), p. 1

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 488337
* GND: 4284815-5
* LCCN: no2016145157
* VIAF: 143152138664710982815
* SUDOC: 060771321
* BNF: 12048197p
 |
**Bernardino Vázquez de Tapia**, estis hispana militisto kaj konkistadoro, skabeno de la Villa Rica de la Vera Cruz, skabeno kaj urbestro de Meksikurbo, same kiel kronikisto de *Indias* (Ameriko), origina de Oropesa, Provinco Toledo. Oni ĉirkaŭkalkulas, ke li naskiĝis en la lasta jardeko de la 15-a jarcento, filo de Pedro Sánchez Vázquez kaj Marina Alfonsa de Balboa, sed li orfiĝis ege frue kaj estis adoptita de elstaraj samfamilianoj.

Li veturis al la amerika kontinento, estis sub la ordonoj de Pedro Arias Dávila en *Castilla de Oro* (Ora Kastilio), aktuala teritorio de Kolombio kaj Panamo; li revenis al la insulo Kubo, kie li partoprenis en la "packampanjoj", kaj post la fino de la militoj li iĝis bienposedanto en la insulo. 

En 1518, li partoprenis kiel altranga oficiro en la ekspedicio kapitanigita de Juan de Grijalva al la duoninsulo Jukatano, Tabasko kaj Verakruco. Venontjare, en 1519, li aliĝis al la armeo de Hernán Cortés, estis nomumita magistrato de la municipo de la Villa Rica de la Vera Cruz, kaj partoprenis en la konkero de Tenoĉtitlano. 


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 617516
* VIAF: 91660466
* BNE: XX1475243
 |
**José Luis Moreno Recuero**, pli konata kiel **Pepín Tre** (Madrido, la 29-an de majo 1948) estas hispana komponisto, produktisto, verkisto, scenaristo.

Konata pro sia neimitebla humuro kiun li nomas "charlatanería pop" (ĉarlataneca popo) kiu konsistas el rakontado de neeblaj historioj, kun vasta vortprovizo, kiuj riĉas je mensa inĝenio, ampleksaj konoj historiaj kaj kulturaj kun kelkaj ironiecaj tuŝetoj. 

Liaj kantoj enhavas certan socian kritikon, ekzemple ĉe la kanto *Todos beben* (ĉiuj drinkas), kiu kritikas la regionajn festojn kie bestoj estas torturataj.

En la lastaj jaroj li estis precipe konata pro apero en kelkaj humuraj televidprogramoj kiaj Ilustres Ignorantes kaj Late Motiv. Ankaŭ li ludas en diversaj teatraj haloj kiaj Galileo Galilei de Madrido.

Antaŭ tio ĉi, lia kariero dum jardekoj enfokusiĝis sur la kampo de interpretado, teatro, muziko kaj komedio ĝenerale. Li kunlaboris en la radiprogramo *La rozo de la ventoj* de Onda Cero kiam ĝin gvidis Juan Antonio Cebrián. 

En la 70aj jaroj li verkis kantojn por aliuloj kaj eĉ mem kantis kelkajn kantojn siajn sub la kaŝnomo Gypsy.
vitralo de Martin Häusle en la katolika kirko de Liesing (Vieno)
statuo en la pilgrima kirko *Maria Bühel* en Oberndorf
**Vitalo** (latine *Vitalis*, mortinta 20-an de oktobro antaŭ 728) estis ekde 716 posteulo de Ruperto de Salcburgo, episkopo kaj abato de la Arkiabatejo Sankta Petro. Kelkaj kromnomas lin *apostolo de Pinzgau*.

Vivo
----

Supozeble daŭrigis Vitalo la misiajn agadojn de Ruperto, aparte je la regiono de Pinzgau fondante plurajn monaĥajn ĉelojn en Zell am See. Laŭ eklezia tradicio (kp. ankaŭ la biografion de abato Amandus) li estis tre zorgema, supera animzorganto ŝatate de la fidelularo. Sub lia regado Salcburgio ricevis de la bavara duko Hugbert la vilaĝon Henndorf kaj la arbarojn ĝis la rojo Fischach.

La fratiĝa libro de la arkiabatejo mencias antaŭ Vitalo ankoraŭ abaton nome Anzologus. Tio kongruus al la eblo ke Ruperto mortis ne en Salcburgo sed en Worms. Tamen neklaras kial antaŭ episkopo Johano la 1-a aperas kvin abatoj (Anzogolus, Vitalis, Savolus, Izzio, Flobrigis) el kiuj nur du (Vitalo, Flobrigis) ankaŭ estis episkopoj. Eble la tri aliaj estis prioroj kun nur provizora episkopeco.

Vitalo ankaŭ estas la patrono de la infanoj kaj de la gravedulinoj.
Du altaroj de Petro-kirko memoras Vitalon, eta kun orumita statueto kaj maleta kun tomboplastiko de mezepoka artisto nome Hans. Ĉar mezepoke lia tombo estas la celo de multaj pilgrimantoj. Lia tombo je Petro-kirko (slabo de 1497) ricevis la nunan aspekton en 1762. Laŭlegende li igis kreski liliojn el la tomboŝtono pro kio lia bildatributo estas koro kun lilio. Eĉ kelkaj saniĝoj ŝuldiĝis al li. La lilio signifus la purecon de lia koro kaj la bonodoron de lia kristanega vivo.

Proceso pri kanonizo startis inter 1459 kaj 1462; formala sanktigo tamen neniam okazis. Eĉ rea provo de 1519 ne sukcesis kaj Vitalo-kulto limiĝis nur je la abateja kirko mem. Finfine papo Urbano la 8-a permesis al ĉiuj anoj de la salcburga diocezo festi sian Vitalon en la 20-a de oktobro.

Honoroj
-------

* patroneco de la romkatolika kirko je Kendlersiedlung en la salcburga urbokvartalo Maxglan
* strato en Salcburgo *St.-Vitalis-Straße*

Literaturo
----------

* Ekkart Sauser: Vitalis von Salzburg. Ĉe: *Biographisch-Bibliographisches Kirchenlexikon* (BBKL). Band 12, Bautz, Herzberg 1997, ISBN 3-88309-068-9, kol. 1520–1521.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Vitalo de Salcburgo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* informo ĉe SalzburgWiki
* AEIOU-leksikono
* J.E. Stadler k.a. (eld.): *Vollständiges Heiligen-Lexikon*, volumo 5. Augsburg 1882, p. 743 (tie ĉi interrete)

Notoj
-----

1. ↑  hejmpaĝo de la paroĥo *Stadtpfarre St. Vitalis*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 818533
* GND: 1074119363
* VIAF: 316769199
 |
**USS Pueblo** (AGER-2) estas ŝipo de klaso Banner konstruita kiel medio-esplora ŝipo, ligita al la mararmeo kiel spionŝipo, kiu estis atakita kaj kaptita de Nord-Koreio la 23-an de januaro 1968, en kio nun oni konas kiel la *Pueblo-incidento* aŭ kiel la "*Pueblo-krizo*".

La forkapto de la usona ŝipo kaj ĝiaj 83 maristoj, unu el kiuj estis mortigita en la atako, venis malpli ol semajnon post la prezidanto Lyndon B. Johnson sendis informon al la usona kongreso pri la komenco de la Tet-Ofensivo en Vjetnama respubliko dum la Vjetnama milito, kaj tri tagojn post kiam 31 armeanoj de Nord-Koreio transiris la Korean Neŭtralan Zonon kaj mortigis 26 sudkoreanojn en provo ataki la sudkorean ĉefurbon Seulo. La alpreno de Pueblo kaj la torturo de ĝia skipo dum la postaj 11 monatoj fariĝis grava okazaĵo de Malvarma Milito, altigante streĉojn de la okcidentaj potencoj kontraŭ la Sovetunio kaj Ĉinio.

*Pueblo*, ankoraŭ konservata de Nord-Koreio hodiaŭ, oficiale restas ŝipo komisiita de la Usona Mararmeo. Ekde frua 2013, la ŝipo estis alligita laŭ la rivero Potong en Pjongjango, kaj oni uzas ĝin kiel muzea ŝipo.

* Kategorio US Pueblo (AGER-2) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Robert Dwain Clark**, konata per anglalingva karesnomo **Bobby** (naskita la 19-an de novembro 1944), estas usona aktoro en kino, televido kaj teatro.

Clark komencis sian profesian karieron en la aĝo de ses jaroj en teatraj prezentadoj. Li komencis sian televidan karieron ĉe *The Lamb's Gambol* (1949) 

Dum la 1950-aj jaroj li partoprenis filmojn *Invasion of the Body Snatchers*, *Ransom!*, *Gun Duel in Durango*, *Rebel in Town*, *The Happy Road*, *Bring Your Smile Along*, kaj *The Ten Commandments*. Li havis sian plej gravan rolon ĉe televidserio *Casey Jones* (1957-1958) kiel Casey Junior. Li aperis ankaŭ en televidaĵoj *Perry Mason*, *Alfred Hitchcock Presents*, *The Loretta Young Show*, *The Jimmy Durante Show*, *The Americans* , *Lassie*, *General Electric Theater*, *Ford Theatre*, *Studio 57*, *The Pepsi-Cola Playhouse*, *Screen Directors Playhouse*, *Climax!*, *Front Row Center*, *Dick Powell's Zane Grey Theater*, *Northwest Passage*, *Crossroads* kaj *Bachelor Father*.

Dum 1960-a jardeko li laboris ĉe *The Donna Reed Show*, *The New Breed* kaj My Three Sons. Li ankaŭ aperis en Star Trek kiel la Gorn.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 636381
 |