recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Redoksa reakcio** estas kemia reakcio konsistanta el reakciopartoj kiel oksidiĝo kaj redukto. Multaj reakcioj en kemio estas redoksaj reakcioj, al tiuj apartenas la reakcioj por produkto de metaloj kaj kemiaj reakcioj ĉe la elektrokemiaj procezoj en la baterioj.

Evoluo de redoksa nocio
-----------------------

* oksidigo signifas elektrontransdonon (pli frue akcepton de oksigeno aŭ fordonon de hidrogeno), kio signifas altiĝon de oksidiĝa nombro

 Pli detalaj informoj troveblas en artikolo Oksidigo.
* redukto signifas akcepton de elektronoj, kio signifas malkreskon de oksidiĝa nombro. (Se io reduktas ion, ĝi mem reduktiĝas.)

 Pli detalaj informoj troveblas en artikolo Redukto (kemio).
### Ekzemploj

* **forbruligo de metano**

simpla ekzemplo pri redoksa reakcio estas la forbruligo de metano per oksigeno al karbona dioksido kaj akvo:
metano (reduktenzo) oksidiĝas al karbona dioksido. La oksidiĝa nombro de karbono ŝanĝiĝas de -IV al +IV (ĝi transdonas elektronojn).
Oksigeno (oksidenzo) reduktiĝas (oksidiĝa nombro de 0 al –II, tio estas ĝi akceptas elektronojn).
* **reakcio de natrio kun akvo**

la reakcio de metala natrio kun akvo kun estiĝo de natria hidroksido kaj hidrogeno:
2 Na + 2 H2O → 2Na+ + 2 OH− + H2
la elementara natrio troviĝas en la oksidiĝa ŝtupo 0, la hidrogeno en la +1.
dum la reakcio, Na transdonas sian valentan elektronon al hidrogeno kaj ŝanĝas la oksidiĝan ŝtupon de 0 al +1, dume hiderogeno de +1 al 0:
2 Na → 2 Na+ + 2 e−
2 H2O + 2 e− → 2 OH− + H2
-------------------------------
2 Na + 2 H2O → 2 Na+ + 2 OH− + H2

Ĝenerale
--------

Oni povas antaŭkalkuli per helpo de la redoksa potencialo de la unuopaj elementoj, kiu materialo reduktas kaj kiu oksidiĝas:
Oni povas formi potencialan vicon, kiu montras la *direkton* de la elektrona transiro.

* Nenoblaj metaloj transdonas elektronon facile, tiel ili estas facile oksideblaj, tiel ĝi estas bonaj reduktenzoj.
* noblaj metaloj (pli precize ties jonoj, ekzemple Ag+) facile akceptas elektronojn, tiel ili facile reduktiĝas, tiel ili estas bonaj oksidenzoj.

Vidu ankaŭ
----------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Kemio |

* anoksiaj akvoj
* redoksa potencialo,
* libera entalpio,
* redoksa titrado

* Kategorio Redoksa reakcio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 42159
* GND: 4177303-2
* LCCN: sh85096311
* BNF: 119794566
* NDL: 00570151
* NKC: ph561417
 |
Je klasika mekaniko, la **impulso** estas la integralo de forto dum specifa daŭro; alivorte, ĝi estas la neta ŝanĝo de movokvanto.

Difino
------

Supozu, ke forto {\displaystyle {\vec {F}}(t)} agas sur korpon je tempo {\displaystyle t}. Do, la **impulso** dum la daŭro {\displaystyle [t\_{1},t\_{2}]} estas la ĉi-suba integralo:

{\displaystyle {\vec {I}}=\int \_{t\_{1}}^{t\_{2}}{\vec {F}}(t)}.
Ĉar forto estas vektora, impulso estas ankaŭ vektora.

Ĉar forto estas la ŝanĝrapido de movokvanto, la impulso estas la diferenco inter la fina movokvanto kaj la komenca movokvanto:

{\displaystyle {\vec {I}}={\vec {p}}(t\_{2})-{\vec {p}}(t\_{1})}.

Mezurunuo
---------

La mezurunuo de impulso en la internacia sistemo de unuoj estas la neŭtono-sekundo (N·s), kiu estas sama kiel la kilogramo-metro en sekundo (kg·m/s); la movokvanto havas la saman internacian mezurunuon, ĉar impulso estas simple la diferenco inter movokvantoj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Impulso (fiziko) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Weisstein, Eric.  Impulse (angle). *Eric Weisstein’s World of Physics*. Wolfram Research.

Vidu ankaŭ
----------

* Movokvanto
* Angula movokvanto
**Steinkallenfels**, aŭ *Stein-Kallenfels*, estas la ruino de montburgo en Kallenfels, urboparto de la urbo Kirn en la distrikto Bad Kreuznach, germana federacia lando Rejnlando-Palatinato.

Historio
--------

La unua dokukumenta mencio de la burgo okazos en 1158. Origine ĝi estis regna feŭdo de la sinjoroj de Stein, pli poste nomita sinjoroj de Steinkallenfels (pereis en 1778). Ekde la 14-a jarcento sur la burgo loĝsis pluraj familio. En 1615 la burgo jam estas kaduka. Finfine la francoj en 1682/84 ekspodigis ĝin kaj ekde tiam ĝi estis ruino.

Konstruaĵo
----------

La konstruigantoj de la burgo uzis la naturan rokrifon, al kiu ankaŭ apartenas la „Oberhauser Felsen" (aŭ „Kirner Dolomiten"). La burgo konsistas el tri apartaj burgoj sur apartaj rokoj: sur la malsupra roko la jam en la 16a jarcento kaduka burgo **Stock im Hane** sen signifaj murrestaĵoj, iom pli supre la burgo **Kallenfels** kun kvadrata burgfrido kaj supre ls burgo **Stein** kun fosaĵo, pordega turo, bastiono, kirasmuro kaj kvinangula belfrido. La tri burgoj kunligiĝis per ĉirkaŭfermejaj muroj, de tiuj nur konserviĝis kelkaj restaĵoj. La burgruinoj estas privata posedo kaj ne viziteblaj.

Kyrburg super Kirn, Stein-Kallenfels kaj kastelo Wartenstein fone

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Steinkallenfels en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* desegna rekonstruo Arkivigite je 2013-11-02 per la retarkivo Wayback Machine per Wolfgang Braun
**Szentistván** [sentiŝtvAn] estas grandvilaĝo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Borsod-Abaúj-Zemplén, en Distrikto Mezőkövesd. La loknomo signifas: Sankta Stefano.

Katolika kirko de Szentistván
* Areo: 51 km²
* Loĝantaro: 2670
* Poŝtkodo: 3418
* Telefonprefikso: 49

Situo
-----

Szentistván situas sur ebenaĵo, fine de sakovojo el Mezőkövesd, kiu estas proksime.

Historio
--------

Antaŭ la hungaroj loĝis tie dakoj kaj sarmatoj. Apud la grandvilaĝo etendiĝas restaĵoj de Remparo de Ĉorso. En 1315 preĝejo omaĝe al *Sankta Stefano* konstruiĝis, pri kio la komunumo ricevis sian nomon. La turkoj faris senhoma la vilaĝon. 

La komunumo famas pri ornamaj popolkostumoj, tiun regioneton la hungaroj nomas Matyóföld (Matjofold) (=landeto de Matyó). Matyóföld konsistas el Mezőkövesd, Mezőkeresztes kaj Szentistván. Inter la triopo troviĝas milita flughaveno, kiun deviglaboristoj konstruis dum la frua socialismo.

Komunumoj pri Stefano la 1-a (Hungario) en Hungara reĝlando
-----------------------------------------------------------

Ili manifestis kunlaboradon en 1997 en Szentkirályszabadja. 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| Bakonyszentkirály | Csíkszentkirály | Enyedszentkirály | Gyéresszentkirály |
| Hernádszentkirály | Kalotaszentkirály | Kerkaszentkirály | Királyfiakarcsa |
| Királyszentistván | Marosszentkirály | Porrogszentkirály | Rinyaszentkirály |
| Szabadszentkirály | Székelyszentistván | Székelyszentkirály | Szentistván |
| Szentisvánbaksa | Szentistváncoborfalva | Szentistvánkút | Szentkirály |
| Szentkirály (Bács-Kiskun) | Szentkirályszabadja | Vágkirályfa |  |
**Telamono** (helene *Τελαμών*, latine *Telamon*) estis en la helena mitologio reĝo de la insulo Salamino. Li estis filo de egina reĝo Eako kaj frato de ftia reĝo Peleo.

Li estis amiko de la plej granda heroo Heraklo, kun kiu li ĉeestis ekspedicion kontraŭ Trojo. Li estis ankaŭ ano de ŝipanaro sur fama ŝipo Argo, per kiu Argonaŭtoj sub gvido de Jasono navigis ĝis malproksima Kolĥido por la ora ŝaffelo. Estas ankaŭ nomata inter ĉeestantoj de la fama kaj danĝera ĉaso de la kalidonia apro. Ĉio ĉi atestas pri lia braveco, kuraĝeco kaj heroeco.

Li famiĝis ne nur per tiuj ĉi ecoj, sed ankaŭ pro siaj posteuloj: ambaŭ liaj filoj Teŭkro kaj Ajakso apartenis inter la plej bravaj militestroj de aĥajaj trupoj en la troja milito. Precipe Ajakso, nomata la Granda, estis la plej forta batalanto post Aĥilo.

Sed Telamono estis fama ankaŭ pro sia inventkapablo. Ĉe konkerado de Trojo onidire penetris en la urbon la unua. Heraklo, kiu ne kapablis esti la dua nudigis kontraŭ li sian glavon. Sed Telamonono ne embarasis - li nur kaŭriĝis kaj kolektis ŝtonojn. Heraklo mire demandis kion la amiko faras. „Mi konstruas oferaltaron por la plej granda heroo Heraklo!", trankvile respondis Telamono kaj diskordo estis forigita tuj en la komenco.

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Telamón  en la ĉeĥa Vikipedio.* 

* Kategorio Telamono en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Steleo de reĝo Kilamuva.
La **Steleo de Kilamuva** estas steleo el la 9-a jarcento aK, de reĝo Kilamuva, de la Reĝlando de Samal. Li asertas esti sukcesa, kie liaj prapatroj estis malsukcesaj, servante la regnon.

La steleon malkovris la germana arkeologo ĉe fino de la 19-a jarcento kaj estas prezentata en la Vorderasiatisches Museum Berlin.

Priskribo de la steleo
----------------------

La steleo havas 16-linian tekston en fenicia lingvo. Reĝo Kilamuva estas prezentata starante sur la supra maldekstra parto kaj alparolante kvar diajn insignojn - (kanaanidaj dioj) –,almontranta per sia dekstra brako kaj fingro. Lia maldekstra, apudkorpa mano prenas velkitan lotus-floron, simbolon de la reĝa morto. Li estas vestita per reĝaj insignoj kun ĉapelo, kaj lia figuro staras ĉe komenco de la unuaj naŭ linioj de la teksto.

Tradukado
---------

*Mi estas Kilamuwa, filo de Reĝo Haja'. Reĝo Gabar reĝis super Jadija - (Samal) sed atingis nenion.* 
 *Kaj venis Bamah, kaj li atingis nenion.*
 *Mia propra patro, Haja 'faris nenion per sia regno.* 
 *Mia frato Ŝail, ankaŭ faris nenion.*
 *Estis mi, Kilamuva ... kiu sukcesis fari, kion neniu el miaj prapatroj faris.*
 *Mia patra regno estis turmentataj de potencaj, rabaj reĝoj, ĉiuj etendante siajn manojn, postulante esti nutrata. "*
 *Sed mi furiozis inter ili kiel fajro, brulanta liajn barbojn kaj konsumante iliajn etenditajn manojn. "*
 *Nur la Danunaj reĝoj superis min; Mi devis peti la Reĝon de Asirio por helpi min...* 
 *Mi, Kilamuva, filo de Haja, supreniris mian patran tronon.*
 *Sub iliaj antaŭaj reĝoj, la [homoj] estis hurlitaj kiel hundoj.*
 *Mi estis patro, patrino kaj frato al ili. "*
 *Mi donis oron, arĝenton kaj brutojn al viroj, kiuj eĉ neniam vidis vizaĝon de ŝafo antaŭe."*
 *Kiuj neniam eĉ ne vidis linon dum sia vivo, mi vestis ilin en bisino-tuko de kapo al piedo."*
 *Mi prenis la [personojn] per la mano kaj en ilia animoj ili rigardis min kiel orfo rigardas al sia patrino. "*
*Iu ajn el miaj filoj venas post mi ĝenas tiun ĉi surskribon, li estu malhonorigata inter la homoj ...* 
 *Kaj se iu damaĝas tiun ĉi surskribon,* 
lasu dion de Gabar, Baal-Samad detrui lian kapon, 
 *Kaj lasu Dion de Bamah, Baal Hamon detrui lian kapon ... "*
 *Kune kun Reksub-El, la Sinjoro de la Palaco. "*

* Kategorio Steleo de Kilamuva en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Szentmargitfalva** (sentmargitfalva) estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Zala, en Distrikto Letenye. La loknomo signifas vilaĝo-de-Sankta Margareta.

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 3 km²
* Loĝantaro: 120
* Poŝtkodo: 8872
* Telefonprefikso: 93

Situo
-----

Szentmargitfalva situas en Montetaro Zala, en valo de rojo, laŭ traira flankovojo. Letenye troviĝas 10, Zalaegerszeg 50, Budapeŝto 238 kilometrojn [*rompita ligilo*].

Historio
--------

La unua mencio devenis el 1332 laŭ la tiama nomo *stancti Wencezlai*. Apud la vilaĝo naftoputoj funkcias, la unua ekde 1938. La vilaĝo ricevis kurenton en 1960. En la iama lernejo funkcias kulturĉambro, kuracejo kaj mesejo. En Szentmargitfalva migra poŝto servas.

Komunumoj de Sankta Margareta en Hungara reĝlando
-------------------------------------------------

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Szentmargita | Szentmargitfalva | Szentmargitbánya |

* Kategorio Szentmargitfalva en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Kanono por fino de la jarcento** (pole: *Kanon na koniec wieku*) – serio de 25 (poste plivastigita ĝis 40) de la plej gravaj libroj de la 20-a jarcento, elektitaj en plebiscito de legantoj de „Rzeczpospolita" kaj eldonitaj de Porozumienie Wydawców (Interkonsento de Eldonistoj) konsistanta el ok eldonejoj: Bellona, Rebis, „Muza", PIW, „Znak", Wydawnictwo Dolnośląskie, Wydawnictwo Literackie kaj Wydawnictwo Naukowe PWN. La libroj ĉiun duan semajnon de septembro 1999 ĝis septembro 2000. En 2001 laŭ deziro de legantoj oni decidis pri eldono de pluaj 15 libroj el la serio, kiuj aperis de septembro 2001 ĝis fino de 2002.

Listigo de verkoj eldonitaj en la serio
---------------------------------------

1. Miĥail Bulgakov – *La Majstro kaj Margarita*
2. Albert Camus – *La pesto*
3. Julio Cortázar – *Hopludo*
4. Umberto Eco – *La nomo de la rozo*
5. Witold Gombrowicz – *Ferdydurke*
6. Günter Grass – *La lada tambureto*
7. Jaroslav Hašek – *La travivaĵoj de la brava soldato Ŝvejk dum la mondmilito*
8. Joseph Heller – *Catch-22*
9. Ernest Hemingway – *For Whom the Bell Tolls*
10. Zbigniew Herbert – *89 versoj*

11 Gustaw Herling-Grudziński – *Alia Mondo*

12 James Joyce – *Uliso*

13 Franz Kafka – *La proceso*

14 Tomasz Mann – *Magia monto*

15 Gabriel Garcia Márquez – *Cent jaroj da soleco*

16 Alan Alexander Milne – *Winnie-la-Pu*

17 George Orwell – *La Besto-Farmo*

18 George Orwell – *1984*

19 Boris Pasternak – *Doktoro Ĵivago*

20 Marcel Proust – *Serĉante perditan tempon*

21 Antoine de Saint-Exupéry – *Eta Princo*

22 Bruno Schulz – *La cinamobutikoj kaj Sanatorio sub Klepsidro*

23 Aleksandr Solĵenicin – *La Gulaga Arkipelago*

24 Miĥail Ŝoloĥov – *Silenta Don'*

25 John Ronald Reuel Tolkien – *La Mastro de l'Ringoj*

26 Samuel Beckett – *Dramoj*

27 Joseph Conrad – *Lord Jim*

28 William Faulkner – *The Sound and the Fury*

29 Sigmund Freud – *Enkonduko al psikanalizo*

30 Hermann Hesse – *La stepa lupo*

31 Aldous Huxley – *Brava Nova Mondo*

32 Ken Kesey – *Flugo super kukola nesto*

33 Milan Kundera – *La netolerebla leĝero de estado*

34 Giuseppe Tomasi di Lampedusa – *La Gepardo*

35 Mario Vargas Llosa – *Interparolo en la katedralo*

36 Thomas Mann – *Doktor Faustus*

37 Robert Musil – *La homo sen proprecoj*

38 Erich Maria Remarque – *En okcidento nenio nova*

39 Isaac Bashevis Singer – *Mago de Lublin*

40 John Steinbeck – *La Vinberoj de Kolero*
**Szepetnek** [sepetnek] estas vilaĝo en Hungario, en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Zala, en Distrikto Nagykanizsa.

Akvorezervujo en Szepetnek
Preĝejo en Szepetnek

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 30 km²
* Loĝantaro: 1770
* Poŝtkodo: 8861
* Telefonprefikso: 93
* Koordinatoj: 46°25′00″N 16°54'12″E

Situo
-----

Szepetnek situas en Montetaro Zala sur tre mildaj deklivoj, laŭ rojo, laŭ flankovojoj, aŭtoŝoseo **M7** Budapeŝto-Zagrebo preteriras. Nagykanizsa troviĝas 9, Letenye 16, Zalakaros 27, Csurgó 29 km-ojn.

Historio
--------

La unua skriba mencio devenis pri la vilaĝo el 1188 laŭ tiama hungara ortografio *"Scepethnuc"*. En 1994 Szepetnek ricevis la titolon "Por Flora Hungario". Vilaĝservoj estas aŭtonomioj de kroatoj, germanoj kaj ciganoj, infanĝardeno, lernejo, biblioteko, kulturdomo, kuracejo, infankuracejo, poŝto.

Vidindaĵoj
----------

* romkatolika baroka preĝejo omaĝe al Sanktaj Gardanĝeloj de 1752
* luterana preĝejo de 1822, turo alkonstruiĝis en 1834
* nobeldomo de Batthyány [batjAnji]
* akvorezervujo

Famuloj
-------

En Szepetnek naskiĝis:

* matematikisto Ottó Varga
* pastro Ákos István Mihályfi
* pentristo László Mulasics
* politikisto Pál Királyi.

Ĝemelkomunumoj
--------------

* Aŭstrio Grimmenstein, (Aŭstrio)
* Slovenio Čentiba, (Slovenio)
* Slovakio Marcelová, (Slovakio)
La oficialaj lingvoj de Unuiĝintaj Nacioj estas la ses lingvoj uzataj en UN-renkontiĝoj kaj en kiuj UN skribas ĉiujn siajn oficialajn dokumentojn. La listo de ĉi tiuj lingvoj estas difinita en la regularo de ĉiu korpo. Ĉiuj ĉefaj dokumentoj de UN, inkluzive de rezolucioj, estas publikigitaj en oficialaj lingvoj. Laŭvortaj raportoj pri kunvenoj estas publikigitaj en laborlingvoj kaj paroladoj faritaj en iu ajn oficiala lingvo estas tradukitaj al ili.

La oficialaj lingvoj de Unuiĝintaj Nacioj estas: 

* la angla,
* la araba,
* la hispana,
* la ĉina,
* la rusa
* la franca
* Se delegacio deziras paroli en lingvo kiu ne estas oficiala, ĝi devas doni parolan aŭ skriban tradukon en unu el la oficialaj lingvoj.

La angla, la franca, la rusa, la hispana kaj la ĉina estis agnoskitaj kiel oficialaj lingvoj de UN la 1-an de februaro 1946.

La oficialaj lingvoj de Unesko estas la samaj 6 lingvoj.

La oficialaj lingvoj de la Internacia Kortumo estas la angla kaj la franca.

En 1954, Unuiĝintaj Nacioj — per Unesko — donis oficialan subtenon al Esperanto kiel internacia helplingvo en la Montevideo Rezolucio. Tamen Esperanto ankoraŭ ne estas unu el la oficialaj lingvoj de UN.

Laborlingvoj
------------

La laborlingvoj de la Sekretariejo de UN estas la angla kaj la franca.

La laborlingvoj de la Sekureca Konsilio estas la samaj kiel la oficialaj lingvoj de UN: la angla, la araba, la hispana, la ĉina, la rusa kaj la franca.

La Ligo de nacioj
-----------------

La angla, la franca kaj la hispana estis la oficialaj lingvoj de la Ligo de Nacioj.

1. ↑   www.ungeneva.org
2. ↑  official languages un.org
3. ↑
*Condylura cristata* MHNT
Star-nosed Mole area.pngArealo
La **stelnaza talpo** *(Condylura cristata)* estas sola specio de genro ***Condylura*** (stelnazaj talpoj), el la subfamilio **amerikaj talpoj** *(Scalopinae)*. Ĝi vivas en la nordorientaj ŝtatoj de Usono kaj sudorientaj apudbordaj partoj de Kanado.

La sentado
----------

Ĝia nomo venas de la stranga, specifa, antaŭen-etendiĝanta nazo, kiun ornamas ambaŭflanke 11 (tiel entute 22) - kelkcentimetraj - rozkoloraj palpiloj: tiuj estas la plej sentemaj palpiloj el inter la mamuloj (ekzistas ankaŭ unu pli sentema palpilo ambaŭflanke, kiu estas pli malgranda ol la aliaj). La palp-sentaj unuoj estas la etaj svelaĵoj, nomataj Eimer-organoj. Sur unu palpilo kondukas minimume 4 nervaj fibroj de la Eimer-organoj al la cerbo: la menciita tre-sentema palpilo havas 7 tiajn fibrojn. La palpiloj estas moveblaj grupe aŭ unuope.

Vivkonduto
----------

Ĝi - kiel aliaj talpoj - fosas per la grandaj postaj kruroj kaj kaptas-manĝas vermojn. La stelnaza talpo plie povas naĝi kaj ŝatas eĉ la akvajn nutraĵojn. Ĝi fosas siajn subterajn vojetojn ce riverbordoj. Ĝi estas pli kuraĝa ol aliaj talpoj kaj aperas ofte surtere. Ĝi ŝatas la akvajn, humidajn lokojn.

Reproduktado
------------

La stelnaza talpo atingas la seksan maturecon en aĝo de 10 monatoj. La pariĝo okazas fine de la vintro, fruprintempe, la intalpo naskas unufoje po jaro 2-7 idojn, post 45-taga gravedeco en malfru-printempo aŭ frusomero. La idoj pezas 1-1,5 gramojn kaj ili jam havas videblajn palpilojn. Ili memstariĝas post 3-4 semajnoj.

* Stelnaza talpo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Stelnaza talpo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Stelnaza talpo en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
*Adorado de la tri Magiistoj* de la Florenca pentristo Giotto di Bondone (1267–1337). La Stelo de Bet-Leĥem estas montrata kiel kometo super la infano. Giotto atestis aperon de la Haleja kometo en 1301.
La Biblio diras ke Jesuo Kristo naskiĝis sub la **stelo de Bet-Leĥem**. Estas dirite, ke unu stelo aperis al la tri reĝoj, kiuj venis por adorkliniĝi al Jesuo, ke ĝi antaŭiris ilin por al ili montri la vojon, kaj ke ĝi haltis, kiam ili alvenis (Mateo ĉap. 2, versetoj 1-12).

Certe en tiu cirkonstanco la lumo ne povas esti ia movebla stelo. Oni povus tion kredi en tiu tempo, kiam oni pensis ke steloj estis lumaj punktetoj fiksitaj sur la ĉielo, kiuj eĉ povis fali sur la teron, sed, nuntempe, oni serĉu aliajn klarigojn.

Metafora teorio
---------------

Laŭ teorio, kiu plendas, ke multaj (aŭ eĉ plejparto) diraĵoj de la Biblio estas figuroj, stelo ne estus reala afero, sed nur metaforo por montri, ke la homaro estas mistere gvidata al Jesuo, ĉar ja ĝi ne havas nenian rimedon por kontroli la savon.

Astrologia teorio
-----------------

La saĝuloj, kiuj sekvis la stelon kaj eltrovis Jesuon laŭ evangelioj, eble estis astrologoj de Persio. Do la stelo ne necese estis brilega, sed nur astrologie grava. Laŭ moderna astrologio, homo de granda influo naskiĝis je la 22-a de aŭgusto -7. Sekve, tiuj astrologiaj spuroj gvidis la magojn al Jesuo.

Astronomia teorio
-----------------

Laŭ astronoma teorio, ia neordinara astronomia fakto okazis, kaj estis interpretita kiel mistika fenomeno de la magoj. Unu hipotezo diras ke eble ĝi estis la nova stelo observita de ĉinaj astronomoj en la printempo de -5, alia diras ke ĝi eble estis la kometo de Halley en la aŭtuno de -12. La astronomo Keplero opiniis, ke Jesuo naskiĝis en -7, kiam pluraj planedoj estis ĉe la sama loko en la ĉielo kaj aperis kiel granda stelo.

Fundamentalisma teorio
----------------------

Mistika aŭ fundamentalisma teorio diras ke la stelo eble estis anĝelo, kiu aperis en luma formo kaj gvidis la magojn.

* 
*

Literaturo
----------

* David Hughes, *The Star of Betlehem: An Astronomer's Confirmation*, Walker & Co. New York 1979
* Konradin Ferrari d'Occhieppo, *Der Stern der Weisen: Geschichte oder Legende?* Herold Verlag, Wien 1969
* Robert Sadowski, Astrologia narodzin Jezusa Chrystusa (Astrologio de la naskiĝo de Jesuo Kristo), p. 239-266, suplemento al: Andrzej Wierciński, *Przez wodę i ogień. Biblia i Kabała* (Trans akvon kaj fajron. Biblio kaj kabalo), Nomos, Kraków 2001 ISBN 83-85527-36-2

Vidu ankaŭ
----------

* Stelo de Bet-Leĥem en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Stelo de Bet-Leĥem en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Tri reĝoj


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Szeréna FÁY** [serEna fAj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Fáy Szeréna** estis hungara aktoro, akademia instruisto. Ŝia origina nomo estis laŭ hungara sinsekvo *Frankl Szeréna,* post la geedziĝo *Simai Gyuláné*.

Szeréna Fáy
Szeréna Fáy en 1890
Szeréna Fáy en 1884
Szeréna Fáy  naskiĝis la 24-an de decembro 1865 en Transilvanio en Erdőhegy (nuntempa Chișineu-Criș en Rumanio), ŝi mortis la 27-an de januaro 1934 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Szeréna Fáy devenis el juda familio. Ŝi aĝis nur 12, kiam ŝi komencis lerni en Teatra Akademio. Ŝi akiris diplomon en 1880, poste ŝi tuj aliĝis al trupo de Nacia Teatro (Budapeŝto), kie ŝi longe estis. Interrompoj okazis en 1888 (en Vieno) kaj en la jaroj 1899–1900 (en Kolozsvár). Inter 1925-1934 ŝi instruis en la menciita akademio. Ŝi ricevis premion en 1885, ŝi estis nomumita eterna membro de la Nacia Teatro en 1918. Ŝi havis ankaŭ tragikajn, ankaŭ komikajn rolojn.

Elektitaj disĉiploj
-------------------

* Erzsi Gerő
* Margit Szabó

Elektitaj roloj teatraj
-----------------------

* Imre Madách: *La tragedio de l' homo* - Éva (virina ĉefrolo); en 1894 ŝi ludis en tiu rolo 150-foje
* William Shakespeare:
	+ La Tragedio de Reĝo Lear - Goneril
	+ Hamleto - Gertrud
	+ Koriolano - Volumnia
	+ Rikardo la 3-a - reĝino Margareta
* Mór Jókai: *Az aranyember* - Teréz
* József Katona: *Banuso Bánk* - Melinda, Gertrudis

Elektitaj roloj kinejaj
-----------------------

* Mór Jókai: *Az aranyember* (1918)
* Matyólakodalom (1920)
* Leánybecsület (1923)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
Fronto de la steleo de Zurita.
Dorso de la steleo de Zurita.
La **Steleo de Zurita** (hispane, *Estela de Zurita*) estas granda kaj disko-forma kantabra steleo trovita en la vilaĝo Zurita, en Kantabrio.

Ĝi estas grejsa ŝtono ĉizita kun basa reliefo. Ĝia diametro estas 2-metre longa. Ĝi estas antaŭromia kaj datiĝas je la fino de la 1-a jarcento a.K. Oni ne certe scias, ĉu temas pri pra-kantabra aŭ fru-romia monumento. Tamen certas, ke ĝi estas rustika kaj ne havas romiajn trajtojn. Oni konsideras ĝin rilata al la religio de la praaj kantabroj, kaj ĝi ankaŭ iĝis teoria argumento subtenanta hipozeton, laŭ kiu en Kantabrio ekzistis kutimoj keltiberaj aŭ similaj.

En un flanko aperas, inter bordaj samcentraj cirkloj, du armitaj militistoj, verŝajne vestitaj per peltoj. Ĉar ankaŭ aperas ĉevalo, oni pensas, ke temas pri ĉevalrajda militisto kaj ties ŝildisto. En la suba parto aperas mortinta batalanto vorata de vulturoj. Tiun ĉi scenon oni konsideras rilata kaj al kelt-devena kulto al suno a kutimo, kaj al akompanantaro de milita dio. Tiu ĉi sceno aperas ree en aliaj iberaj monumento, ekzemple kelkaj ceramikaĵoj de Numanco. En ĉi tiu kazo, verŝajne oni montras antaŭromian kutimon: oni honore lasis la kadavron de mortinto dum batalo kaj ne subterigis ĝin por, ke ties animo atingu paradizon.

En ties dorsa flanko, ankaŭ inter samcentraj cirkloj aperas geometriaĵoj kun astrologia simboleco, kiuj reprezentas kreskajn lunkvaronojn. Eble ĝi montras tiun paradizon, al kiu la mortinto alvenu.

Bildo de tiu ĉi steleo aperas en la blazonŝildo de la municipo Piélagos, kie situas la vilaĝo Zurita. Tamen oni scias, ke la steleo estis transportita el alia loko, eble el la proksima Valo de Buelna, kie aliaj grandaj steleoj enhavas similajn trajtojn al tiu de Zurita.

Nuntempe ĝi apartenas al la Regiona Muzeo de Prahistorio kaj Arkeologio de Kantabrio, en Santandero.

Bibliografio
------------

* Peralta Labrador, Eduardo; *Los cántabros antes de Roma*. Ed. Real Academia de la Historia (2003). ISBN 978-84-89512597.

Vidu ankaŭ
----------

* Kantabra steleo
Aŭtomobilo Škoda 100, tiam populara en la 1970-aj jaroj, kiun uzas la heroo de la kanto
Urbo Vizovice
***Jožin z bažin*** [Joĵin z baĵin] (proksimume "Joĉjo el la marĉoj") estas kanto de ĉeĥa verkisto Ivan Mládek kaj krom sukcesoj en Ĉeĥio kaj sur Slovakio ĝi fariĝis tre populara ankaŭ en aliaj landoj, plej multe en Pollando en la jaroj 2007-2008 dank' al interreta portalo YouTube. La kanto estis unuafoje eldonita en la jaro 1977 sur albumo *Nashledanou!*

La komponaĵo estas parodio al mezepokaj mitoj, kie heroa kavaliro senigos foran reĝlandon de teruriga monstro kaj kiel rekompenco li ricevos princinon kaj duonon de la reĝlando. Ĉi-okaze la kanto temas pri ogro Joĵin, kiu havas sidejon en marĉoj ĉe urbo Vizovice kaj "voras ĉefe praganojn". Ĉe slivovico prezidanto de loka UAA (Unueca agrikultura kooperativo) proklamos, ke tiu, kiu senigos ilin de la ogro, tiu ricevos kiel edzinon filinon de la prezidanto kaj duonon de UAA. La heroo de la kanto, veturanta en Škoda 100, poste uzos kiel armilon pulvorigan aviadilon kaj vendos la ogron al zoo.

Internaciaj versioj
-------------------

La legenda Jožin z bažin unue ensorĉigis polan publikon, nun ĝi ricevis sian version eĉ en la rusa. Muzika grupo Murzilki International eluzis la popularan melodion de la kanto de Ivan Mládek el la 70-aj jaroj kaj la melodion ĝi havigis per teksto, en kiu ĝi ŝercigas el rusa ĉefministro Vladimir Putin.

Laŭ la rusa versio Jožin devas fariĝi nova rusa prezidento. "Joĵin el marĉoj, simbolo de generacio, Joĵin el marĉoj elekto de populacio, Joĵin el marĉoj, la vivo estos pli facila. Tio estas klara al oligarĥoj, al ministo eĉ al policano: Joĵin el marĉoj estos nia nova prezidento!" finiĝas la teksto. En interreto aperis kelke da versioj de videopecoj kun Ivan Mládek en fono, sed ankaŭ kun Putin en fabriko aŭ en supervendejo.

Laŭ gazeto *Komsomolskaja Pravda* la komponaĵo akiris novan vivon dank' al rusaj ŝercemuloj. "La moskva grupo Murzilki International kreis aktualan tekston al malnova muziko. Ties ĉefa heroo estas la rusa ĉefministro," ĝi indikis.

Membroj de muzika grupo Metallica, basgitaristo Robert Trujillo kaj gitaristo Kirk Hammett, ludis la kanton la 2-an de aprilo 2018 enkadre de koncerto en O2 Arena en Prago.

Jožin kaj fabelo
----------------

La tridek jarojn malnova ĉeĥa furorkanto de Ivan Mládek pri *Joĵin el marĉoj* eksonos en angla filma fabelo Suicide Brothers. En mallume akordita okazintaĵo pri du fratoj kreos rolon de feino Keira Knightley, stelulino el Piratoj el Karibio.

La kreintoj de la filmo malkovris la kanton *Jožin z bažin* verŝajne sur interreto, kie la videopeco kun neforgesebla danco de Ivo Pešák indikis ĉirkaŭ dek milionojn da vizitoj. "Ni ludis tie iom je idiotoj kaj kun paso de la tempo montriĝas, ke oni verŝajne ŝatas tion," diras Mládek.

Vidu ankaŭ
----------

* Banjo Band
* Ivan Mládek
* Ivo Pešák

Referencoj
----------

1. ↑  - Discogs

Eksteraj ligiloj
----------------

* Jožin z bažin de Ivan Mládek
* Jožin z bažin de Mettalica
* la kanto kantata ĉeĥe fare de rusoj en la konkurso Точь-в-точь
Stepan Szuchewycz, 1915
**Stepan SZUCHEWYCZ** (ukraine: *Степан Євгенович Шухевич*; naskiĝinta la 1-an de januaro 1877 en Serafińce/ Ivano-Frankivska provinco, mortinta la 6-an de junio 1945 en Amberg) estis ukraina advokato kaj socia kaj armea aktivulo. Lia patro estas grek-katolika pastro.

Vivo
----

Post diplomiĝo de la akademia gimnazio en Lvivo (1895), li ekstudentis ĉe la jura fakultato de la Lviva Universitato, kie li diplomiĝis en 1899. Post staĝo en Lvivo kaj Vieno, li estis ekde 1903 juĝisto en Rawa Ruska, Dolina kaj Drohobiĉ. En 1911 li ekpraktikis kiel advokato. Inter la jaroj 1914 kaj 1916 li estis Siĉ-fusilistoj, en la jaroj 1917 kaj 1918 leŭtenanto de la Aŭstria-hungara armeo, en 1918 la komandanto de la kampa ĝendarmaro ĉe la aŭstra armea guberniestro dum la okupado de Odeso. En la jaroj 1918 kaj 1919 li oficiris ĉe la Ukraina Galicia Armeo (UHA) kaj komandatis den Lvivo (novembro 1918) kaj la 4-an infanteria brigadon. Pli malfrue Szuchewycz membris en la stabo de UHA. En junio 1919 li prezidis la UHA-delegacion al interparoloj kun reprezentantoj de la pola armeo pri la batalhalto en la Pola-ukraina milito.

En la Dua Pola Respubliko li estis advokato, defendanto en multaj politikaj procesoj. Li defendis, inter aliaj Stepan Fedak, Wasyl Biłas kaj Dmytro Danyłyszyn, Wasyl Atamanczuk kaj Iwan Werbyćki (akuzita en la proceso por la murdo de Stanisław Sobiński). Li estis defendanto en la lviva proceso de Stepan Bandera, kiel defendanto de Roman Ŝuĥeviĉ (nevo) kaj Bohdan Hnatewycz.

En la jaroj de 1921 ĝis 1925 li prelegis pri puna juro en la Sekreta ukraina universitato en Lvivo. Longtempe (1921-1939) li estis estro de la kontrola estraro de la eldonkooperativo *Czerwona Kałyna*. Post la agreso de la Adolf Hitler kaj Stalin kontraŭ Pollando, li transloĝiĝis al Krakovo en la teritorion estantan sub germana okupado, kie li daŭrigis sian juran praktikon. En junio/julio 1941, li estis sekretario de la Ukraina Nacia Komitato (UNK).

Literaturo
----------

* *Шухевич Степан*. [W:] *Dowidnyk z istoriji Ukrajiny* / opr. Ihor Pidkowa, Roman Szust, Kost Bondarenko. Lvivo 1999, ISBN 9789665042372.
**Szilvás** [silvAŝ], kroate **Silvaš** estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Baranya, en Distrikto Pécs. La loknomo signifas hungare: pruna aŭ prunarbaro.

Vilaĝmezo de Szilvás

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 6  km²
* Loĝantaro: 160
* Poŝtkodo: 7811
* Telefonprefikso: 72
* Koordinatoj: 45°57′42″N 18°11'59″E

Situo
-----

Szilvás situas sur ebenaĵo kaj parte sur mildaj deklivoj, laŭ traira flankovojo. Urboj Kozármisleny troviĝas je 13, Harkány 16, Pécs kaj Siklós po 17, Szentlőrinc 22, Villány 27 km-oj.

Historio
--------

Antaŭ la hungaroj romianoj loĝis tie. La unua mencio pri la vilaĝo devenis el 1192 en formo *"Sciluas"*. Inter 1918-1921 armeo de Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj okupis la vilaĝon.

En Szilvás migra poŝto servas.

Vidindaĵoj
----------

* romkatolika lerneja kapelo

Komunumoj pri *szilvás* (= pruna) en Hungara reĝlando
-----------------------------------------------------

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Szilvás | Szilvásapáti | Szilváshely | Szilvásszentmárton | Szilvásújfalu | Szilvásvárad | Tasnádszilvás |

* Kategorio Szilvás en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Stellenbosch** aŭ *Oaks-urbo* aŭ *Eikestad* (pro la granda nombro da kverkoj) estas grandurbo en Sudafriko, en provinco Okcidenta Kablando. Ĝi estas malnova kaj grava universitata urbo.

Mapo de Okcidenta Kablando, kie Stellenbosch estas trovebla proksime de Kaburbo

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 30 km²
* Loĝantaro: 106.294 (en 2012)
* Supermara alteco: 97-136 m
* Horzono: UTC +2 h
* Poŝtkodo: 7599, 7600
* Telefonkodo: 2231

Geografio
---------

Strato en Stellenbosch
Vitejo ĉe Stellenbosch
Stellenbosch situas en valo laŭ rivero *Eerste* en la suda parto de la lando. Paarl troviĝas 25, Kaburbo 40, Port Elizabeth 621, Bloemfontein 877, Durbano 1234, Johanesburgo 1236, **Pretorio** 1286 km.

Historio
--------

Stellenbosch estis fondita en 1679. En 1682 jam municipo formiĝis. En 1690 hugenotaj rifuĝintoj ekloĝis en Stellenbosch. En 1710 granda incendio okazis. La unua lernejo estis malfermita en 1683, mezlernejo en 1860, gimnazio en 1866, fine universitato en 1918. En la fruaj tagoj de la dua brita-bura milito (1899-1902) Stellenbosch estis unu el la britaj armeaj bazoj.

Ekonomio
--------

Stellenbosch estas la primara loko por la vinkultivado.

Trafiko
-------

Stellenbosch havas bonajn kontaktojn al aŭtovojoj de Kaburbo.

Klimato
-------

Nederlanda loĝdomo
Preĝejo en Stellenbosch
Muzeo en Stellenbosch
Stellenbosch havas mediteranean klimaton idealan por vinkultivado. La averaĝa temperaturo estas ĉ. 20 °C. Neĝo vidiĝas vintre nur sur la ĉirkaŭaj montoj.

Vidindaĵoj
----------

* muzeo
* anglikana preĝejo de Sankta Maria
* nederlanda preĝejo
* malnovaj nederlandaj loĝdomoj
* 2 natur-rezervejoj en la proksimeco

Servoj
------

* Universitato de Stellenbosch

Famuloj
-------

Naskiĝloko de Christiaan Hendrik Persoon estas Stellenbosch.

Fontoj
------

* Angla Vikipedio
* loĝantaro
* mapo, distancoj Arkivigite je 2015-05-11 per la retarkivo Wayback Machine
* mapo[*rompita ligilo*]

Larĝa panoramo de Stellenbosch
Anglikana preĝejo de Stellenbosch

* Stellenbosch en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Stellenbosch en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 417469
* GND: 4122648-3
* LCCN: n79084959
* VIAF: 127830615
* SUDOC: 132363100
* BNF: 162459465
* NKC: ge609225
 |
**Szilvásvárad** [silvAŝvArad] estas ŝatata feriejo kaj vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Heves, Distrikto Bélapátfalva. La loknomo proksimume signifas: pruna-fortikaĵo.

Apud Szilvásvárad troviĝas la plej fama akvofalo en Hungario
Iama lokomotivo de la arbara fervojeto en Szilvásvárad
Preĝejo de Szilvásvárad
Kastelo de Szilvásvárad
Panoramo de Szilvásvárad

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 38  km²
* koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 48.1036/20.3903
* Alto super marnivelo: 345 m
* Loĝantaro: 1920
* Poŝtkodo: 3348
* Telefonprefikso: 36

Geografio
---------

Szilvásvárad situas sur malebenaĵo, ĉe piedoj de Bükk, laŭ flankovojoj, laŭ fervojo Füzesabony-Putnok. Bélapátfalva troviĝas 8, Borsodnádasd 13, Ózd 19, Eger 28 km-ojn.

Historio
--------

En groto apud la vilaĝo oni trovis restaĵojn el la neolitiko. En la ferepoko jazigoj loĝadis tie, poste alvenis slavoj (ili konstruis terfortikaĵon), avaroj, kaj fine hungaroj. La unua mencio devenis en formo *Wárad*. Precipe en la 18-a jarcento en valo nomata Szalajka (salajka) farejoj pri ceramikaĵo, briko, vitro kaj fero ekfunkciis. En 1908 ŝtonominejo, etfervojo kaj kalkofarejo kreskigis la industriaĵojn. En 1948 ili ŝtatiĝis kaj ĉesis funkcii. En la proksimeco fama ĉevalobredejo komencis funkcii ekde 1952. Oni aranĝas diversajn ĉevalkonkursojn.

Vidindaĵoj
----------

* Kalvinana kirko (Szilvásvárad)
* katolika kapelo de 1924
* kastelo de Pallavicini
* akvofalo nomata "Vualo"
* Nacia parko nomata Bükk
* groto nomata Istállóskő
* elvidejo nomata Kalapat
* subĉiela arbara muzeo pri malnovaj industriaĵoj de 1974
* stadiono kaj muzeo pri ĉevaloj

Famuloj
-------

En Szilvásvárad naskiĝis pentristo István Nagy B..

Partneraj urboj
---------------

Inter la partneraj urboj estas

* la urbodistrikto Steglitz-Zehlendorf de Berlino en Germanio

Arbaro de Szilvásvárad

Komunumoj pri *szilvás* (= pruna) en Hungara reĝlando
-----------------------------------------------------

|  |  |
| --- | --- |
| Szilvás | Szilvásapáti |
| Szilváshely | Szilvásszentmárton |
| Szilvásújfalu | Szilvásvárad |
| Tasnádszilvás |  |

* Kategorio Szilvásvárad en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Szilvásvárad en Vikivojaĝo (Turisma gvidilo)
**Stepan RAZIN** (ruse *Степан Тимофеевич Разин*) estis rusa kozako estrinta la plej grandan popolan ribelon okazintan en 1670-1671 en Rusio. Li naskiĝis en vilaĝo *Zimovejskaja-sur-Dono* en 1630 (samloke poste naskiĝis Emeljan Pugaĉov ankaŭ fama ribelinto) kaj estis ekzekutita per kvaronumo la 16-an de junio 1671 n.s. en Moskvo.

En la rusiaj analoj lin oni unue mencias en 1661 kiel elstara kozaka hetmano batalinta kontraŭ Krimea Ĥanlando kaj Otomana Imperio. Li militis kune kun siaj fratoj: pliaĝa *Ivan* kaj malpliaĝa *Frol*. Post morto de *Ivan*, kiu estis ekzekutita laŭ ordono de militestro Dolgorukov, Stepan Razin komencis venĝi la tutan caran administrantaron. Ankaŭ lin gvidis arda pasio al libera, sendependa vivmaniero, kiun preferis ĉiuj kozakoj.

Por pravigi siajn celon kaj agadon li disvastigis onidiron pri tio, ke lin apogas kaj protektas carido *Aleksio* kaj patriarko *Nikon*. Sekvis multaj liaj reprezalioj kontraŭ oficistoj, klerikoj kaj ceteraj adeptoj de la caro. Volgio estis centro de la ribelo, kiun ankaŭ partoprenis kelkaj naciaj minoritatoj loĝintaj tie kaj suferintaj pro la cara premo. 

La 4-an de oktobro 1670 Stepan Razin estis grave vundita. Printempe de la sekvinta jaro liaj asistantoj perfidis lin por savi proprajn vivojn. Lin mem kaj lian fraton Frol oni veturigis al Moskvo kaj kelkajn tagojn torturis. Li kondutis tute brave kaj denuncis neniujn siajn kamaradojn.

La 16-an de junio 1671 Stepan Razin estis kvaronumita sur Bolotnaja placo en Moskvo.

Stepan Razin en belarto
-----------------------

kantas Teodoro Ŝaljapin en 1938
Kelkaj grandaj romanoj pri li proze kaj verse estas verkitaj. La unua rusa filmo *Ponizovaja Volnica"* aperinta en 1908 ankaŭ famigis lin. En 1939 estis prezentita pli longa filmo *"Stepan Razin"*. Plej vastan popularecon la popola ribelinto ricevis en la muziko. Ekzistas kelkaj klasikaj simfonioj kaj operoj pri li, tamen pli ofte oni povas aŭskulti en Rusio kantojn pri lia vivo. Li estas protagonisto de kelkaj famaj bildoj faritaj de rusaj kaj eksterlandaj pentristoj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* biografio angle
* biografio ruse
* filmo "Stepan Razin" 1939 ruse
* La unua rusa filmo *Ponizovaja Volnica"* 1908 reĝisoro *Aleksander Drankov* kun subtitoloj kaj la kanto en la franca ruse, france

* Afiŝo de la unua rusa filmo "Stenka Razin" far Pol AsaturovAfiŝo de la unua rusa filmo "Stenka Razin" far *Pol Asaturov*
* Stepan Razin far Boris Kustodiev en 1918Stepan Razin far *Boris Kustodiev* en 1918
* Stepan Razin far Vasilij Surikov en 1906Stepan Razin far *Vasilij Surikov* en 1906

* Stepan Razin en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Stepan Razin en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 337870
* GND: 118641883
* LCCN: n82233827
* VIAF: 21042472
* ISNI: 0000 0000 8205 8695
* SUDOC: 084720425
* BNF: 16261445w
* NDL: 00621350
* NKC: xx0008515
 |
**Mihály Arnold** [mihAj], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Arnold Mihály** estis hungara oficisto, financa oficiro.

Mihály Arnold naskiĝis la  12-an de marto 1945(nun 1945-03-12) en Bakonypéterd, li mortis la 23-an de junio 2013 en Budapeŝto (laŭ Vikidatumoj en Ipolyvece).

Biografio
---------

Mihály Arnold akiris diplomon en Altlernejo pri Publikaj Servoj en 1983, sed pli fre jam ekde 1972 li estis membro en komenca rango de oficejo pri financo kaj dogano en Pécs. Post jardeko li estis sendita al la centra oficejo de la financo kaj dogano en Budapeŝto. Liaj rangoj kaj postenoj altiĝis, fine li estis gvidanto de la oficejo kiel altrangulo inter 1992-2003. Li ricevis premion en 1998.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Az Európai Közösség vámkódexe* (kunaŭtoro, 1994)
* *A vámigazgatás hatása a nemzetközi kereskedelemre* (1996)
* *Ma már holnap van: a magyar gazdaság és a Vám- és Pénzügyőrség* (2002)

Fontoj
------

* biografio hungare kun foto
* biografio hungare

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 844928
 |



* Portalo pri Biografio
**Stephan Ladislaus Endlicher** [endliĥer], laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj personaj nomoj **Endlicher István László** estis hungarlandana-aŭstra botanikisto, profesoro. Lia oficiala botanika mallongigo estas "Endl".

Stephan Ladislaus Endlicher
Stephan Ladislaus Endlicher  naskiĝis la 24-an de junio 1804 en Hungara reĝlando en Pozsony (nuntempa Bratislavo en Slovakio). Li mortis la 28-an de marto 1849 en Vieno.

Biografio
---------

Endlicher doktoriĝis el filozofio en 1823 en Reĝa Scienca Universitato de Budapeŝto. Ekde 1828 li laboris en biblioteko en Vieno, ekde 1836 li havis postenon en la sama urbo en muzeo. Li kreis novan katalogan sistemon pri plantoj, krome li verkis la unuan germanan gramatikan libron pri la ĉina lingvo. En 1840 li estis nomumita profesoro de la universitato, samtempe gvidanto de la botanika ĝardeno. Li estis membro de la aŭstra kaj germana parlamentoj. Li okupiĝis ankaŭ pri la hungara historio, tial li estis akuzita kiel revoluciulo. Li sinmortis.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Anonymi Belae Regis notarii de gestis Hungarorum liber* (1827)
* *Flora Posoniensis* (1830)
* *Genera plantarum secundum ordines naturales disposita* (1838–40)
* *Grundzüge einer neuen Theorie der Pflanzenzeugung* (1838)
* *Rerum Hungaricarum Monumenta Arpadiana* (1849)

Memorigiloj
-----------

* Endlichergasse en Vieno de 1932
* planta genro (biologio) Endlicheria
* busto en Vieno

Fontoj
------

* germane
* Arkivigite je 2016-03-04 per la retarkivo Wayback Machine germane
* hungarlingva biografio kun bildo
* hungarlingva biografio kun bildo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 537117
* GND: 100122434
* LCCN: nr00026966
* VIAF: 54303131
* ISNI: 0000 0001 1027 0838
* LIBRIS: 239841
* SUDOC: 035628359
* BNF: 135172884
* NLA: 36363638
* BIBSYS: 14021325
* NKC: ola2002145264
 |
**Szárazd** [sArazd] estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Tolna, en Distrikto Tamási.

Szárazd el la supro

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 8 km²
* koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 46.5734/18.4245
* Loĝantaro: 280
* Poŝtkodo: 7063
* Telefonprefikso: 74

Situo
-----

Szárazd situas sur mildaj deklivoj, fine de sakovojo, laŭ fervojo Budapeŝto-Pécs. Tamási troviĝas 16, Simontornya 27 km-ojn for.

Historio
--------

Laŭ la arkeologiaj trovaĵoj komence keltoj vivis en tiu loko. La unua mencio okazis en 1228 en formo "Egenszáraz". Dum la turkoj Szárazd senhomiĝis, en 1737 germanoj refondis la vilaĝon. Post la 2-a mondmilito la germaneco estis deportita al Germanio. El Pribeta alvenis deportitaj hungaroj.

Vilaĝservoj estas aŭtonomio de germanoj, migra poŝto, kulturdomo kun biblioteko, sportejo.

Vidindaĵoj
----------

* baroka kaj klasikisma luterana preĝejo de 1788, en 2000 renoviĝis
* fiŝkaptista lago

Ĝemelkomunumo
-------------

* Slovakio Pribeta, Slovakio

Fontoj
------

* hompaĝo hungare
Stephanie Seymour en Los Angeles (2008)
**Stephanie Michelle Seymour** (23-an de julio 1969 en San Diego, Kalifornio) estas usona manekeno, dufilma aktorino.

Biografio
---------

Stephanie Seymour ekis sian karieron en aĝo de 14 jaroj kiel manekeno. Post kiam ŝi venkis en la monda konkuro *Look of the Year*, ŝi ricevis kontrakton de Elite Model Management. Seymour laboris kun internaciaj dizajnistoj kaj fotistoj, ekz. kun Herb Ritts, Richard Avedon kaj Gilles Bensimon. Ŝi kunlaboris kun firmaoj kiel L’Oréal, Chanel kaj Versace.

Seymour aperis sur kovripaĝo de ĉiu grava internacia magazino; en 1991 kaj en 1994, *Playboy* publikigis fotojn pri ŝi.

Ŝi ludis en 2000 la rolon de *Helen Frankenthaler* en filmo *Pollock* de Ed Harris. Ŝi ludis en 2002 rolon *Sara Lindstrom* en epizodo *Crazy* de serio *Criminal Intent*.

Personaĵoj
----------

Ŝi vivis en geedzeco kun muzikisto Tommy Andrews (1989-90), kun kiu ŝi havas unu filon (1991).

Ŝi akiris konatecon per amrilato kun Axl Rose, kantisto de Guns N' Roses. Ŝi ludis en la du plej ofte montrataj videoj de Guns N' Roses: *Don't Cry* kaj *November Rain*. Ili disiĝis en 1993.

Ŝi geedziĝis en 1994 kun media mogulo Peter Brant. Ili havas tri komunajn infanojn.

* Kategorio Stephanie Seymour en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 391066
* GND: 1150242612
* LCCN: nb2001024653
* VIAF: 43802962
* ISNI: 0000 0000 3843 2010
* SUDOC: 163827001
* BNF: 166181938
 |
**Katalin HÁGAI,** hungare **Hágai Katalin,** Esperante **Katerino Hágai** estas hungara baletistino. Ŝia patro estis István Hagelmayer.

Katalin Hágai naskiĝis, kiel *Hágelmayer Katalin* la 3-an de junio 1961 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Katalin Hágai komencis lerni artan gimnastikon en 1973, poste ŝi frekventis ĉeflernejon pri danco en Budapeŝto en 1980, poste en Moskvo studis plu. Ŝi komencis sian dancistan karieron en Budapeŝta Ŝtata Operejo en 1981. Ŝi ofte gastroladis ankaŭ eksterlande (Aŭstrio, Sovetunio-Rusio, Finnlando, Italio, Francio, Svislando, Nederlando, Britio, Hispanio, Kanado, Izraelo, Tajvano, Honkongo) dancante ĉiujn gravajn baletojn. En 1993 ŝi ricevis rolon en filmo. Ŝi ricevis premion Kossuth en 1998, pli frue kaj poste ankaŭ aliajn premiojn.

Roloj (elekto)
--------------

* Sergej Prokofjev: Romeo kaj Julieta- Julieta
* Pjotr Iljiĉ Ĉajkovskij: Onegin (baleto) - Tatjana
* Mendelssohn: Somermeznokta sonĝo - Titania

Fontoj
------

* Hungara Vikipedio
**Székelyszabar** [sEkejsabar], germane **Sabern** estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono *Suda* Transdanubio, en departemento Baranya, en subregiono de Mohács. La pli frua oficiala loknomo estis *Hercegszabar*.

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 16 6 km²
* Loĝantaro: 630
* Poŝtkodo: 7737
* Telefonprefikso: 69
* Koordinatoj: 46°02′37″N 18°36'16″E

Situo
-----

Székelyszabar situas sur deklivoj, laŭ flankovojoj. Mohács troviĝas 10 km-ojn.

Historio
--------

La unua skriba mencio pri la vilaĝo devenis el 1389 en mallonga formo *Zabar*. Post la mezepoko pro la turka okupado la vilaĝo senhomiĝis. Poste germanoj alvenis.
Inter 1918-1921 armeo de Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj okupis la vilaĝon. En 1947 la germanoj deportiĝis al Germanio, dume alvenis deportitaj hungaroj el Ĉeĥoslovakio kaj Transilvanio.

Vidindaĵoj
----------

* romkatolika preĝejo omaĝe al Serpa Dipatrino de 1806, apude kapeloj omaĝe al Sankta Roĥ de 1877 kaj omaĝe al Dolora Dipatrino (Virgulino) de 1882
* golgoto

* Kategorio Székelyszabar en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Szőkedencs** [sOkedenĉ] estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Somogy, en Distrikto Marcali. Szőke signifas: blonda.

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 19 km²
* Loĝantaro: 340
* Poŝtkodo: 8736
* Telefonprefikso: 85

Situo
-----

Szőkedencs situas sur ebenaĵo, preter aŭtoŝoseo M7 Budapeŝto-Rijeka. Zalakaros troviĝas 12, Marcali 16, Balatonszentgyörgy 19, Nagykanizsa 28, Keszthely 29 km-ojn.

Historio
--------

La unua mencio devenis pri la vilaĝo el 1332 en formo *"Dencs"*. Post la mezepoko la turkoj senhomigis la vilaĝon. En 1893 incendio okazis. Vilaĝservoj estas kuracejo, migra poŝto.

La maljuna tilio en Szőkedencs

Vidindaĵoj
----------

* romkatolika preĝejo omaĝe al Dipatrino de Hungaroj de 1942
* luterana preĝejo de 1861, en 1900 pligrandigita
* 700-jara tilio 1100 cm-ojn vasta, ŝajne la plej granda en Hungario

Fontoj
------

* hungara Vikipedio
* http/maps.google.com
* www.iranymagyarorszag.hu
* www.gyaloglo.hu
* www.vendegvaro.hu