recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
La rojo **Moschel** estas 20,4 km longa, orografie maldekstra flankrivero de la rivereto Alsenz en Rejnlando-Palatinato, Germanio.

Geografio
---------

La rojo Moschel fontas sudoriente de Dörrmoschel je la okcidenta flanko de la altaĵo Dörnbacher Höhe sur alteco de 375m super marnivelo. Ĝi fluas precipe norden. Unue fluante nordokcidenten ĝi pasas Dörrmoschel kaj Teschenmoschel. En sia parto ĝis Waldgrehweiler ĝi turnas sin nordorienten kaj pasas Gersweiler kaj Schiersfeld, por turni sin apud Sitters norden. Post ĉirkaŭ 2 kilometroj ĝi atingas Moschel Obermoschel. Ĉi-tie ĝi turnas sin orienten por post la trafluo de Niedermoschel norde de Alsenz sur alteco de 145 m enflui la samnoman rivereton Alsenz.

Sur sia 20,4 km longa vojo la rojo superas altodiferencon de 230 m, kiu egalas al meza dekliveco de 11,3 ‰. La rivereto deakvigas 65,997 km² grandan akvokolektan areon tra Alsenz, Nahe kaj Rejno al la Norda Maro.

### Flankriveroj

La Moschel havas multajn mallongajn alfluantojn. La plej grava flankrivero estas la 5 km longa rojo Ransenbach, kies akvokolekta areo estas 9,3 km² granda.
Sekvas la flankriverojn de la Moschel en sinsekvo de la fonto al la enfluejo. Indikataj estas la orografia situo de la enfluejo, la longeco, la grandeco de la akvokolekta areo, la alteco de la enfluejo kaj la Germana Akveja Kodo.

| nomo | situo | longeco[km] | akvokolekta areo[km²] | alteco de la enfluejo[m super marnivelo] | DGKZ |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Layerbach | dekstre | 4,0 | 4,526 | 286 | 254882 |
| Seierwoog | maldekstre | 1,6 | 2,076 | 238 | 2548832 |
| Ransenbach | dekstre | 5,0 | 9,305 | 230 | 254884 |
| Finkenbach | maldekstre | 1,2 | 1,576 | 214 | 25488512 |
| Mordwiesenbach | maldekstre | 1,0 | 1,021 | 213 | 2548852 |
| Steckenbach | maldekstre | 1,4 | 0,980 | 206 | 25488592 |
| Lämmerbach | maldekstre | 1,0 | 1,154 | 206 | 25488594 |
| Sulzbach | dekstre | 2,9 | 4,399 | 198 | 254886 |
| Unkenbach | maldekstre | 4,3 | 6,772 | 168 | 2548874 |
| Sauerborngraben | maldekstre | 2,5 | 1,915 | 166 | 2548876 |
| Katzbach | maldekstre | 1,9 | 1,916 | 166 | 254888 |

Medio
-----

### Infrastrukturo

Referencoj
----------

1. 1 2 3 4 5
2. 1 2 3
**Karl Ludwig NONNE** (naskiĝinta la 6-an de decembro 1785 en Hildburghausen, mortinta la 17-an de julio 1854 samloke) estis germana teologo, generalsuperintendanto kaj gvidisto/reformanto de publika edukado en al Duklando Saksio-Meiningen. Li ekfamigis Hildburghausen kiel *edukadan urbon* kaj kunfondis la socikritikan gazeton *Dorfzeitung*.

Vivo
----

Estante filo de justicoficisto kaj duka konsilisto Ludwig Friedrich Nonne kaj de Johanna Wölfing el Römhild, kiu estis edukistino de la dukaj infanoj ĉekortege.

Post studoj de teologio kaj filologio ĉe la Universitato de Jena (kie li honore doktoriĝis en 1830) li nomumitis lerneja konsilisto en la Dulando Saksio-Hildburghausen. Laŭ komisio de duko Frederiko li iris an Svislandon por studi la edukadmetodojn de Johann Heinrich Pestalozzi. Laŭ ties instru- kaj edukmetodoj fondis li en 1811 porinstruistan seminarion kies unua estro li ankaŭ iĝis. En 1819 li iĝis krome kortega predikisto kaj post la aneksiĝo de Hildburghausen je Duklando Saksio-Meiningen li nomumitis en 1826 supera konsistoria konsulisto kaj ĉefinspektisto pri ĉiuj lernejoj. La edukan sistemon li profundege ŝanĝis precipe laŭ la ideoj pestalozzi-aj. En 1833 Nonne iĝis supera paroĥestro ĉe Kristokirko en Hildburghausen kaj kiel generalsuperintendanto la unua ekleziulo evangelia de la duklando. La lernejrilatajn servojn li transdonis en 1835 al aliaj.

Nonne estis framasono kaj ekde 1820 majstro de la hildburghausen-a loĝio *Karl zum Rautenkranz*. En 1847 li iĝis deputito de la Parlamento de Meiningen kaj en 1848 de la t.n. antaŭa parlamento je Nacia Asembleo. Unu lia filo estis Ernst Nonne.

Honoroj
-------

En 1818 li kunfondis kaj dum 36 jaroj eldonis *Dorfzeitung*, religia kaj konstitucia gazeto kun multe da influo je la malurbanoj. Ĉefe en la unuaj numeroj sociaj cirkonstancoj tre kritikitis. Ekde 1845 li estis kavaliro de la ordeno *Herzoglich Sachsen-Ernestinischer Hausorden*. En Hildburghausen nomitis placo *(Nonneplatz)* kaj lernejo por li.

Literaturo
----------

* Art. "Nonne, Ludwig" de Binder. Ĉe: Allgemeine Deutsche Biographie, herausgegeben von der Historischen Kommission bei der Bayerischen Akademie der Wissenschaften, Band 23 (1886), p. 766–768, (tie ĉi interrete)
* Ernst Kaiser: *Dr.Ludwig Nonne der Schulreformator und Pestalozzi Thüringens* Weimar 1948
* Hanspeter Wulff-Woesten: *Große Zeit in kleiner Stadt. Geschichte und Geschichten um die Christuskirche in Hildburghausen*. Hildburghausen 1993, ISBN 978-3-86180-031-6.
* Hanspeter Wulff-Woesten: *Wirken so lange es Tag ist! Ludwig Nonne. Eine Biografie*. Hildburghausen 2008, ISBN 978-3-939611-00-4.
* *Das Reformationsbüchlein von Dr. Ludwig Nonne*, neu erschienen, Hildburghausen 2008, ISBN 978-3-00-026349-1.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Ludwig Nonne en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Informoj pri Ludwig Nonne en katalogo de la Germana Nacia Biblioteko (germane)
* Biografio ĉe la municipaj paĝoj
* Etbiografio sur eklezia paĝaro Arkivigite je 2017-04-23 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 732109
* GND: 121453111
* LCCN: n94068692
* VIAF: 59940819
* ISNI: 0000000116531779
 |
La oficiala Federacia Konsilio de Svislando (2023).
La oficiala Federacia Konsilio de Svislando (2018).
La unua Federacia Konsilio de Svislando, elektita la 16-an de novembro 1848.
La **Federacia Konsilio de Svislando** - germane *Schweizerischer Bundesrat*, france *Conseil fédéral suisse*, itale *Consiglio federale svizzero* kaj romanĉe *Cussegl federal svizzer* (en la Esperanto-literaturo ofte nomita ankaŭ *Federacia Konsilantaro*) - estas la plej alta ekzekutiva ŝtata instanco kaj do la registaro de la Svisa Konfederacio. En la nacia konstitucio (artikolo 174) ĝi definiĝas la "plej supra gvida kaj plenuma oficejo de la konfederacio". La unuopaj konsilianoj en la germana lingvo ankaŭ nomatas „Bundesrat" (se viroj) respektive „Bundesrätin" (se virinoj). Por diferencigi de la konsilio oni utiligas en la germana la vorton „Bundesrat" sen difina artikolo, se temas pri konsiliano aŭ konsilanto, dum oni utiligas la difinan artikolon por la konsilio. En la Esperanto-literaturo oni kutime nomas la unuopajn konsilianojn **federaciajn konsilantojn** dum la esprimo *konsiliano* estas apenaŭ uzata. Oni parolas en la germana pri „Gesamtbundesrat"(kompleta Federacia Konsilio), kiam estas reprezentita la tuta Federacia Konsilio.

La federacia konsilio de Svislando parte grave diferencas de la registaroj en aliaj demokratiaj ŝtatoj: Temas pri tiel nomata "kolega oficejo" - germane *Kollegialbehörde*. La konsilio konsistas el sep tute samrajtaj anoj, kiujn la Unuiĝinta Federacia Asembleo de Svislando elektas por oficperiodo de kvar jaroj. La Federacia Konsilio kiel tuto, kaj ne la federacia prezidento - estas ne nur la ŝtata registaro, sed ankaŭ la ŝtatestro de Svislando: La nacia konstitucio ne difinas ŝtatestron, sed la Federacia Konsilio laŭ siaj konstitucie difinitaj taskoj havas fakte ĉiujn taskojn, kiujn en aliaj ŝtatoj havas la ŝtatestro. En internacia komparo estas tre malkutime, ke kolektivo funkcias kiel ŝtatestro.

Vidu ankaŭ
----------

* Listo de la federaciaj konsilantoj de Svislando

Retaj ligiloj (germanlingvaj)
-----------------------------

* oficiala retejo germane, france, itale kaj romanĉe
* [ grafika prezento de la partia konsisto de la Federacia Konsilio ekde 1848 ĝis 2013 (arkivigite, germane}

* Federacia Konsilio (Svislando) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Federacia Konsilio (Svislando) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 226248
* GND: 37888-4
* LCCN: n81010270
* VIAF: 121997218
* ISNI: 0000000109401300
* SUDOC: 026587033
* BNF: 118806093
* MBA: fadfc52b-f245-400d-b89a-987463eb486a
 |
**D-ro Boni YAYI** (naskita en 1952 en Tchaourou, Benino) estas ekonomikisto kaj prezidanto de Benino de 2006 ĝis 2016. Li naskiĝis en Tchaourou, en la nordorienta departemento Borgou. En tiu tempo Benino ankoraŭ estis kiel reĝlando Dahomeo, parto de la franca kolonio Franca Okcidentafriko. Yayi vizitis la lernejon en Parakou. Poste li studis en la Nacia Universitato de Benino. En Dakaro, la ĉefurbo de Senegalio li studis bankadministradon. Poste li studis en la Universitato de Orleano ekonomikon kaj politikajn sciencojn. En 1976 li doktoriĝis en ekonomiaj sciencoj.

Inter 1980 kaj 1988 Yayi laboris ĉe la centra banko de la okcidentafrikaj ŝtatoj (BCEAO) en Dakaro kaj fine fariĝis vicdirektoro. Poste li laboris kiel vicdirektoro por la evoluigo de la okcidentafrika centro por bankstudoj en Dakaro. Inter 1992 kaj 1994 li laboris en la oficejo de la tiutempa prezidanto de Benino Nicéphore Dieudonné Soglo kaj estis respondeca por la mon- kaj bankpolitiko.

En 1994 li fariĝis prezidanto de la okcidentafrika evoluiga banko (BOAD).

Ĉe la prezidantaj balotoj en marto 2006 li estis unu inter la plej promesplenaj kandidatoj. La ofichavanto Mathieu Kérékou ne plu rajtis kandidati post du oficperiodoj. En la unua rondo li ricevis 32 % de la voĉoj inter entute 26 kandidatoj. Alia promesplena kandidato Hongbedji ricevis 25 %. En la dua rondo je la 19a de marto Boni ricevis preskaŭ 75 % de la voĉoj. Yayi fariĝis prezidanto de Benino je la 6a de aprilo 2006. En 2016 li transdonis la prezidantan postenon al Patrice Talon.

En septembro 2021, Patrice Talon kaj Thomas Boni Yayi, politikaj aliancanoj, kiuj fariĝis intimaj malamikoj, renkontiĝis ĉe la Marina Palaco en Kotonuo. Dum ĉi tiu kapo-al-kapo, Thomas Boni Yayi prezentis al Patrice Talon serion de proponoj kaj petoj, rilate precipe al la liberigo de "politikaj arestitoj".

* Boni Yayi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Boni Yayi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 264687
* GND: 136260411
* LCCN: no2007094359
* VIAF: 80636141
* ISNI: 0000000078836220
* SUDOC: 098325663
* BNF: 155656224
 |
**Miklós Baranyai** [miklOŝ baranjai], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Baranyai Miklós** estis hungara okulkuracisto, anestezisto, parlamentano.

Miklós Baranyai naskiĝis la  15-an de julio 1934(nun 1934-07-15) en Gödöllő, li mortis la 17-an de aŭgusto 1997 en Hatvan.

Biografio
---------

Miklós Baranyai maturiĝis en gimnazio en Budapeŝto en 1953, poste li akiris medicinan diplomon en Medicina Universitato de Budapeŝto en 1959, baldaŭ okulkuracistan (1970) kaj oftalmologian (1974) diplomojn. Kiel studento li helpis al la vunditoj dum la hungara revolucio de 1956. Post la unua diplomo li kuracis en hospitalo, poste en vilaĝa kuracejo. Ekde 1966 li vivis en Hatvan kaj kuracis jaron en uzino, poste en hospitalo. En 1977 li estis levita ĉefkuracisto. Ekde 1988 pro agonio de la socialismo li ankaŭ politikadis, inter 1990 kaj 1994 li estis parlamenta deputito. Tamen li elfalis de la fenestro en 1990, poste li vivis plu en komato.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Látóélesség-vizsgálat optokinetikus nystagmus kiváltásával.* (1975)
* *Bosch és az emberi szem.* (1978)

Fontoj
------

* biografio hungare
* datenoj kun foto

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 860594
 |


* Portalo pri Biografio
La luterana katedralo de Helsinko kaj la statuo de imperiestro Aleksandro la 2-a.
La **Katedralo de Helsinko** (finne *Helsingin tuomiokirkko*, svede *Helsingfors domkyrka*) estas luterana katedralo situanta en la centro de Helsinko, Finnlando. La preĝejo estis konstruita kiel tributo al la Grandduko, Nikolao la 1-a (Rusio), la caro de Rusio kaj ĝis la sendependo de Finnlando en 1917, ĝi estis nomita *Preĝejo de Sankta Nikolao*.

La verda kupolo, ĉirkaŭata de aliaj kvar kupoloj pli malgrandaj, de la katedralo estas distingitaĵo de la urbo Helsinko, kies stilo apartenas al la novklasikismo kaj estis konstruita inter 1830 kaj 1852. Ĝi estis dizajnita de Carl Engel, por kompletigi la urban ensemblon de la Placo de la Senato kiun Engel ĉirkaŭis per konstruaĵoj kreitaj de li. La konstruaĵo posedas navon kun formo de greka kruco kaj simetria en la kvar direktoj.

Hodiaŭ ĝi estas unu el la plej famaj turismaj allogaĵoj de Helsinko. Ĉiujare pli ol 350,000 personoj vizitas ĝin, kelkaj por la diservo sed la plejmulto venas kiel turistoj. La katedralo multfoje estas uzata kiel simbolo de la urbo Helsinko. Simile, la Kastelo de Turku estas la simbolo de Turku, la Ponto Tammerkoski reprezentas Tampereon kaj Jätkänkynttilä reprezentas Rovaniemion.

Antaŭ ĝia konstruado, pli malgranda preĝejo nomata Preĝejo de Ulrika Eleanora situis en la sama loko.

* Katedralo de Helsinko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Katedralo de Helsinko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Hans-Rudolf MERZ** naskiĝis la 10-an de novembro 1942 en Herisaŭ, Kantono Apencelo Ekstera. Li estas politikisto kaj membro de la Radikal-demokrata partio de Svislando. En la jaro 2003 li elektiĝis al la Federacia Konsilio de Svislando. Ek de tiam li estas la ĉefo de la Federacia financdepartemento, do la svisa financministro. Li sukcesis rekonduki la federaciajn financojn al ekvilibro kaj Svislando nuntempe dank al lia rigora ŝparpolitiko jam dum pluraj jaroj sinsekve prezentas profitan buĝedon kaj povis konsiderinde malpli-igi la ŝtatŝuldojn.

Hans-Rudolf Merz

Pri lia persono
---------------

Hans-Rudolf Merz estas edziĝinta kun la artistino Roswitha Merz. Li havas kun ŝi tri plenkreskajn filojn. Li estas civitano de Beinwil am See en la Kantono Argovio. Merz studis ekonomion en la Universitato de Sankt-Galo.

La 20-an de septembro 2008 Hans-Rudolf Merz suferis kolapson de la sango-cirkulado kaj devis esti urĝe operaciita je la koro. Post lia resaniĝo li reprenis sian oficon kaj elektiĝis la 10-an de decembro kiel Federacia Prezidanto de Svislando por 2009.

Federacia prezidanto 2009
-------------------------

La 10-an de decembro 2008 Hans-Rudolf Merz elektiĝis Federacia prezidanto de Svislando por la jaro 2009.

Vidu ankaŭ
----------

* Listo de la federaciaj konsilantoj de Svislando

* Hans-Rudolf Merz en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Hans-Rudolf Merz en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 229326
* GND: 136689132
* LCCN: n87917788
* VIAF: 62169747
* ISNI: 0000000109795135
 |
**Gyula Fényes** [djula fEnjeŝ], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Fényes Gyula** estis hungara haŭtkuracisto, kuracisto pri internaj malsanoj. Lia familia nomo estis *Glancz* [glanc] ĝis 1916.

Gyula Fényes naskiĝis la  5-an de januaro 1896(nun 1896-01-05) en Miskolc, li mortis la 3-an de februaro 1964 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Gyula Fényes devenos el juda familio. Li frekventis lernejojn en sia naskiĝurbo, sed ĉirkaŭ 1911 li kaj lia familio translokiĝis al la ĉefurbo de Hungarlando, kie li maturiĝis en 1915 en gimnazio. En la sekva jaro li soldatiĝis kaj finis oficiran edukejon kaj ekde 1917 li batalis kontraŭ la Rusa Imperio. Li akiris medicinan diplomon en Scienca Universitato Péter Pázmány en 1923. Post la diplomo li laboris en kliniko, dum li akiris licencojn pri dermotologio en 1929, pri internaj malsanoj post 2 jaroj. Baldaŭ li laboris ankaŭ en hospitalo. Li edziĝis dufoje pro divorco, la unua edzino naskis filinon.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Syphilises betegek vérnyomása.* (1930)
* *A Percain és Percainal alkalmazása a bőrgyógyászati gyógyításban.* (1934)
* *A gyomorsavelválasztás zavarainak szerepe egyes bőrmegbetegedések kezelésében.* (1938)

Fontoj
------

* biografio hungare legebla maldekstre en la 3-a punkto
* biografio hungare

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 867413
 |



* Portalo pri Biografio
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por aliaj signifoj, bv. rigardi la apartigilan paĝon: Bílý potok |

Koordinatoj: 50° 24′ 41″ N 16° 59′ 41″ O﻿ / ﻿50.41139 °N, 16.99472 °O﻿ / 50.41139; 16.99472 (mapo)

**Bílý Potok** (germane *Weißbach*, pole *Biały Potok*) estas vilaĝo en Ĉeĥio, loka parto de urbo Javorník. Vivas ĉi tie 219 loĝantoj (2021). Ĝi troviĝas 2 km nordokcidente de Javorník sur ŝoseo al municipo Bílá Voda kaj ĝis Paczków en Pollando.

Historio
--------

Bílý Potok estas unuafoje menciata en la jaro 1310, sub nomo *Wyzbach*; tiam estis ĉi tie jam 20 lanoj, preĝejo kaj voktejo. Ĝi dekomence apartenis en posedaĵon de vroclava ĉefdiocezo kaj en la jaro 1420 estas menciata kiel konsisto de kastelo Jánský Vrch, ĉe kiu parto de la vilaĝo restis ĝis nuligo de patrimonia administrado en la jaro 1850. Alia parto de la vilaĝo, estiĝinta verŝajne el bienoj de la voktejo, estis episkopa feŭda bieno: unuafoje mencianta en la jaro 1527. Posedantoj de la feŭdo rapide ŝanĝiĝis. Lasta posedanto antaŭ la jaro 1848 estis fondinto de banloko Lázně Jeseník Vincenz Priessnitz, kiu aĉetis Hamberkon kaj Bílý Potok-on de Antonín von Wyschetzkyho en la jaro 1841.

La 1-an de januaro 1976 la ĝis nun memstara muunicipo Bílý Potok estis almembrigita al urbo Javorník.

Domaro de Bílý Potok estas **Kohout** (ĝis la jaro 1949 *Hamberk*, germane *Hahnberg*) situuanta nordokcidente de Bílý Potok (sed ununura ŝoseo de ĉi tie kondukas rekte al Javorník). Ĝi estis fondita ĉirkaŭ senjoruja korto, respektive malgranda kastelo. Tiu estis poste sidejo de superularo, til oni komencis al feŭda bieno Bílý Potok diri bieno Hamberk.

Loĝantaro
---------

Evoluo de nombro de loĝantojLa datoj devenas el datumbazo de Vikidatumoj  

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 1869 | 992 |
| 1880 | 990 |
| 1890 | 874 |
| 1900 | 827 |
| 1910 | 853 |
| 1921 | 808 |

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 1930 | 772 |
| 1950 | 453 |
| 1961 | 457 |
| 1970 | 348 |
| 1980 | 274 |
| 1991 | 282 |

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 2001 | 281 |
| 2011 | 230 |
| 2021 | 219 |

En Bílý Potok estas registritaj 104 adresoj : 98 daŭraj objektoj kaj 6 dumtepaj aŭ refreŝigejaj objektoj. Dum popolnombrado en la jaro 2001 ĉi tie estis kalkulitaj 98 domoj, el tio 77 daŭre loĝataj.

Personecoj
----------

Aktoro kaj verkisto Rudolf Rittner (30-an de junio 1869 e Bílý Potok – 4-an de februaro 1943 en Bílý Potok), kunlaboranto de Gerhart Hauptmann.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rPartoj de urbo Javorník (5) |
| --- |
| Bílý Potok ~ Horní Hoštice ~ Javorník ~ Travná ~ Zálesí |

 |
*Sankta Hieronimo en sia studĉambro*, de Domenico Ghirlandaio
**Sinderezo**, ankaŭ en la varianto *sinterezo*, devenas el la greka lingvo *συν (=kun)* kaj *συτήρησιν (= vido)* el "*τηρέω*", verbo signifanta "vidi, observi, fiksi la rigardon": do, ankaŭ en la direkton de si mem, de sia eno. Sinderezo indikas prudenton aŭ moralan senton de la konscienco kiu distingas la bonon el la malbono.

Sinderezo kunlimas sed ne identas kun la natura morala leĝo aŭ morala konscienco: tiuj ĉi estas amplekso de normoj jam posedita de la intelekto, tiu estas la kutima inklino trovi kaj apliki tiujn preceptojn.

Temas do ne pri specifa fakulto sed pri *vesto* (latine: habitus) de la animo, kvazaŭ psika vesto kreita de la ripetado de la samaj agoj.

Laŭ Sankta Hieronimo en la verko *Komento pri Jeĥezkel* (I,c. I), sinderezo estus tiu parto de la animo alimaniere difinita konscienco: Nome, ĝi ebligas ke la homo havu memkonscion, kapablu sin ekzameni. En ĝi li vidas "spontanan emon distingi la bonon el la malbono, memdirektiĝon al tio kio ĝin konservas, favorante per tiu ekzercado ankaŭ sian konservadon.

Laŭ Tomaso de Akvino, la sinderezo esprimas la emon kunnaskan de la homa animo al la bono kaj reĵeto de la malbono. El la sinderezo, do, dependas la kapablon de la homo deziri kaj senti konsciencriproĉon pro la malbono plenumita.

La tuta skolastikismo kutime sekvas tiun difinon de Sankta Tomaso kiu igas la sinderezon *scintilla coscientiae*, (= fajrero de la konscienco); sed proksimume sur la sama difino spekulativas ankaŭ la skolastukuloj de la Platoniĝanta skolo kiel Sankta Bonaventura, laŭ kiu sinderezo krom intelekta preteco en la aplikado estas ankaŭ vola aplikado.

Tiu emon al la deziro pri la morala bono, konstante ĉeesta en la homa konscio, la skolastikaj teologoj, kaj foje ankaŭ hodiaŭ, atribuas al la fakto ke la origina peko (kiu ajn ĝi estu) kune kun la aktualaj pekoj) ne tenebrigas la tutan homan animon: ia emo al la bono daŭrigas altiri la konsciencon.

Moderna aŭtoro (unu por multaj) difinas la aktivan emon al la bono de la konscienco per la termino "sinderezo". Temas pri Jacques Bénigne Bossuet (*Jacques Bénigne Bossuet (Traktado pri la scio pri Dio kaj pri si mem* ĉap.1 par.7).

La termino ‘sinderezo’ ne estas uzata en la modernaj filozofioj aŭ pro tio ke oni ne interesiĝas pri la strukturo de la homa konscienco aŭ por ke tiu nocio kunfandiĝas en tiujn pli ĝeneralajn de morala konscienco aŭ natura morala leĝo, aŭ pro tio ke estas neata ĝia ekzisto mem.

Notoj
-----

1. ↑   (*Summa theologica* 1,1 q.94, art.1)
2. ↑  Voĉo *sinderesi* en Enciclopedia Garzanti di Filosofia, Garzanti, Milano 1981

Bibliografio
------------

* S.Tommaso, *Il male*, Milano, Rusconi,1999,
* Graziano Bongiorno,Sinderesi e coscienza nel pensiero di San Tommaso d'Aquino: contributi per un "ri-dimensionamento" della coscienza morale nella teologia contemporanea, Editions Universitaires. 1996.
* Katolikaj enciklopedioj:
	+ 
	+ Arkivigite je 2014-07-09 per la retarkivo Wayback Machine
	+

Eksteraj ligiloj
----------------

* [*rompita ligilo*]

Vidu ankaŭ
----------

* Morala konscienco
* Natura morala leĝo
* Psikologio
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Boswil-Bünzen (stacidomo). |

Pri la komunumo
---------------

 **Boswil** estas komunumo en la distrikto Muri de Kantono Argovio, Svislando. Ĝi havis 2371 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

Geografio
---------

Boswil situas ĉe la bordo de la rivero Bünz oriente de la montoĉeno *Lindenberg* en ebenaĵo, kie antaŭ jarmiloj situis la lago de Bünz.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Boswil limas en nordo al Waltenschwil, en nordoriento al Bünzen, en orientnordoriento al Besenbüren, en oriento al Aristau, en sudoriento al Muri, en sudo al Buttwil, en sudokcidento al Bettwil, kaj en nordokcidento al Kallern.

Trafiko
-------

Boswil situas ĉe la ĉefvojo 25 de Lencburgo al Sins kaj estas konektita al la publika trafikreto per la trajnlino de Svisaj Federaciaj Fervojoj de Araŭo al Zugo per la stacidomo *Boswil-Bünzen*.

Historio
--------

Preĝejo de Boswil
La unua dokumenta mencio de Boswil datiĝas el la jaro 874 kiel *Bozwila*.

En la junŝtonepoko de la 10-a ĝis 8a jarmilo antaŭ Kristo sur la teritorio de la hodiaŭa komunumo ekzistis la Bünzlago, kiu intertempe tereniĝis kaj marĉiĝis, je kies bordo en tiu tempo setlis homoj, kiel arkeologiaj trovaĵoj pruvis. El romia ekpoko ekzistas ruinoj de biendomoj.

En mezepoko bienposedantoj en Boswil estis la Granda Monaĥejo kaj la Virina Monaĥejo Zuriko.

La Virina Monaĥejo konstruigis en la 9-a jarcento post Kristo en Boswil preĝejon, kies patroneco unue transiris al la Habsburgoj kaj en 1380 al la Senjoroj de Hallwil, kiuj vendis ĝin en la jaro 1483 al la Monaĥejo Muri. En la jaro 1415 la Svisa Ĵurkomunumo konkeris Argovion, kaj Boswil fariĝis ĉefloko de la samnoma voktejo en la *Liberaj Distriktoj*. En la jaro 1649 triono de la vilaĝo forbrulis dum inscendio.

Post la dua Milito de Millvergen en la jaro 1712 la Liberaj Distriktoj estis dividitaj inter la venkintaj protestantaj lokoj. La limo pasis ekzakte tra Boswil, kio kaŭzis ke regis du malsamaj registaroj en la vilaĝo, kiu blokis la evoluon dum preskaŭ jarcento. Kiam la francaj trupoj en la jaro 1798 liberigis Argoviojn de la ĵurkomunuma servuto kaj kreiis la Helvetan Respublikon, Boswil reunuiĝis kaj apartenis nun dum mallonga tempo al la Kantono Baden. Ek de 1803 Boswil estas komunumo de la distrikto Muri de Kantono Argovio.

Vidu ankaŭ
----------

* Boswil-Bünzen (stacidomo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Boswil en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Boswil** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

* Oficiala retejo de la komunumo Boswil
* Boswil en la Historia Leksikono de Svislando

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la Distrikto Muri |
| --- |
| Abtwil • Aristau • Auw • Beinwil (Freiamt) • Besenbüren • Bettwil • Boswil • Bünzen • Buttwil • Dietwil • Geltwil • Kallern • Merenschwand (Benzenschwil) • Mühlau • Muri • Oberrüti • Rottenschwil • Sins • Waltenschwil |  |

 |
**Maciej Iłowiecki**, propre **Tadeusz Maciej Iłowiecki** (naskiĝis la 28-an de februaro 1935 en Piekary Śląskie) – pola verkisto, ĵurnalisto, publicisto, estinta membro de la Landa Konsilio de Radiofonio kaj Televido.

Vivo
----

Diplomito de biokemio en Varsovia Universitato. De 1959 laboras kiel ĵurnalisto kaj publicisto. En la tempo de Pola Popola Respubliko verkis por semajnrevuo "Polityka" (Politiko) kaj "Przegląd Techniczny" (Teknika Revuo). En la jaroj 1974–1990 laboris en redakcio de monatrevuo "Problemy" (Problemoj).

Kiel spertulo pri amaskomunikiloj en 1989 estis invitita al interparoloj de Ronda Tablo flanke de "Solidareco" (lia oponanto ĉe t.n. subtablo pri amaskomunikiloj de koalici-registara flanko estis Krzysztof Teodor Toeplitz).

En la jaroj 1990–1993 li plenumis funkcion de prezidanto de la estraro de Stowarzyszenie Dziennikarzy Polskich (Asocio de Polaj Ĵurnalistoj), en la jaroj 1990–1992 estis ĉefredaktoro de semajnrevuo "Spotkania" (Renkontoj). De aprilo 1993 ĝis septembro 1994 li okupis postenon de anstataŭulo de prezidanto de la Landa Konsilio de Radiofonio kaj Televido. Membro de Konsilio de Amaskomunikila Etiko (de 2004 ĝis 2011), estrarano de Towarzystwo Popierania i Krzewienia Nauk (Societo pri Apogo kaj Popularigo de Sciencoj). Redakta membro de monatrevuo "Nowe Państwo" (Nova Ŝtato).

En la Tria Pola Respubliko okupiĝis pri sendependa publicistiko, kunlaborante kun televido Polsat. Aŭtoro de gazetaj artikoloj kaj de dekkelkaj libroj pri amaskomunikada scienco.

Distingita per Oficira Kruco de la Ordeno *Polonia Restituta* (2014).

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Nasz wiek XX* (Nia 20-a jarcento), Wiedza Powszechna, Warszawa 1969
* *Nowy, niezbyt wspaniały świat* (Nova, ne tute grandioza mondo), Wiedza Powszechna, Warszawa 1974
* *Dzieje nauki polskiej* (Historio de pola scienco), Interpress, Warszawa 1981
* *Z tamtej strony lustra* (De malantaŭa flanko de spegulo), Alfa, Warszawa 1987, ISBN 83-7001-127-6
* *Niepokój dwutysięcznego roku* (Maltrankvilo de la dumila jaro), Iskry, Warszawa 1989
* *Figle naszego świata* (Petoloj de nia mondo), Alfa, Warszawa 1992
* *Media, władza, świadomość społeczna* (Amaskomunikiloj, regopovo, socia konscienco), Pomorskie Towarzystwo Edukacyjne "Fama", Bydgoszcz 1999
* *Kronika przypadków publicznych* (Kroniko de publikaj okazintaĵoj), Prószyński i S-ka, Warszawa 2000
* *Krzywe zwierciadło: o manipulacji w mediach* (Kurba spegulo. Pri manipulado en amaskomunikiloj), Gaudium, Lublin 2003

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Maciej Iłowiecki en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Biografia noto en paĝo de la Konsilio de Amaskomunikila Etiko


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 553227
* GND: 105176369X
* LCCN: n82070417
* VIAF: 84078934
* ISNI: 0000000071513605
* SUDOC: 167490303
* BNF: 16723073j
* NLA: 36515483
* NKC: jn20010602964
 |
Koordinatoj: 49° 44′ 34″ N 14° 56′ 00″ O﻿ / ﻿49.74278 °N, 14.93333 °O﻿ / 49.74278; 14.93333 (mapo)

**Nemíž** estas vilaĝo en Ĉeĥio, ekde komenco de la jaro 2009 parto de municipo Tehov en distrikto Benešov. En distanco 6 km sudokcidente situas urbo Vlašim, 18 km okcidente urbo Benešov, 33 km nordoriente urbo Kutná Hora kaj 34 km nordokcidente urbo Říčany. Sur teritorio de domaro estas naturmemorindaĵo – loko Na ostrově kun areo 5,60 ha. En la jaro 2011 ĉi tie estis registritaj 23 adresoj. En la jaro  ĉi tie daŭre vivis loĝantaro ne ĉeestas en vikidatumoj loĝantoj. 

**Nemíž** estas ankaŭ katastra teritorio kun areo 3,94 km².

Historio
--------

La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1471. En la 19-a jarcento ĝi estis domaro de municipo Ctiboř sub la nomoj Němče kaj Němiž (1890). Ekde fino de la 19-a jarcento ĝis la jaro 1985 ĝi estis memstara municipo en (en distriktoj Benešov aŭ Vlašim), poste ekde la 1-a de januaro 1986 ĝis la 23-a de novembro 1990 kiel parto de Vlašim, ekde la 24-a de novembro 1990 ĝis la 1-a de decembro 2008 kiel memstara municipo en distrikto Benešov. Komence de la jaro 2009 surbaze de interkonsento kun la najbara municipo Tehov la municipoj kuniĝis.

Loĝantaro
---------

**Lua‑eraro: bad argument #1 to 'getAllStatements' (string expected, got nil).**

Pluaj fotoj
-----------

* Kapelo en vilaĝplaco Kapelo en vilaĝplaco
* Aŭtobusa haltejo Aŭtobusa haltejo
* Alveturejo al la vilaĝo de oriento Alveturejo al la vilaĝo de oriento

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rPartoj de municipo Tehov (3) |
| --- |
| Nemíž ~ Petříny ~ Tehov |

 |
**Ármin Flesch** [fleŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Flesch Ármin** estis hungara kuracisto, profesoro, infankuracisto.

Ármin Flesch  naskiĝis la 17-an de majo 1878 en Aszaló. Li mortis la 23-an de marto 1953 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Ármin Flesch devenis el juda familio. Li akiris kuracistan diplomon, poste li eklaboris en kliniko pri infanoj. En 1913 li estis nomumita privata profesoro en Universitato de Budapeŝto. Inter 1916 kaj 1926 li estis ĉefkuracisto en hospitalo en Budapeŝto. En 1943 pro la kontraŭjudaj leĝoj li estis trudemerito, tamen li kuracadis en kuracejo. Post la 2-a mondmilito li estis nomumita eksterordinara profesoro, en 1952 li kandidatiĝis.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Anämien im Kindersalter* (1909)
* *A gyermekorvoslás tankönyve* (4-a eldono en 1925)

Memorigiloj
-----------

* strateto en Budapeŝto (Flesch Ármin köz)
* premio "Flesch Ármin"

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.



* Kategorio Ármin Flesch en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Ŝoseplano de San Francisco en 1948.
**Transporta planado**, aŭ transportoplanado, rilatas al pritaksado, konsilado, dezajno kaj politiko pri rimedoj de transporto (ĝenerale stratoj, ŝoseoj, biciklovojoj kaj linioj de publika transporto).

Modeloj kaj Elteneblo
---------------------

 Pli detalaj informoj troveblas en artikolo Eltenebla transporto.
La metroaj trajnoj L de Ĉikaga Transitaŭtoritato utiligas levitajn trakojn por parto de la sistemo konata kiel la Buklo, kiu situas en la Ĉikaga Buklo komunumareo. Tio estas ekzemplo de la sidado de transportadinstalaĵoj rezultiĝantaj el transportadplanado.
Ŝosebuklo ĉe la Malnova Urbo en Szczecin, Pollando.
Transportadplanado, aŭ transportoplanado, historie sekvis la racian planadmodelon de difinado de celoj, identigante problemojn, generante alternativojn, analizante alternativojn, kaj evoluigante planojn. Aliaj modeloj por planado estas racia elekto, transitorientita evoluo, *satisficing*, pliiga planado, organiza procezo, kaj politika aŭ publika elekto.

Tamen, planistoj estas ĉiam pli atenditaj adopti multi-disciplinan aliron, precipe pro la altiĝanta graveco de ekologiismo. Ekzemple, la uzo de konduta psikologio por persvadi ŝoforojn por prirezigni siajn aŭtojn kaj uzi publikan transporton anstataŭe. La rolo de la transportplanisto ŝanĝiĝas de teknika analizo ĝis antaŭenigado de daŭripovo tra integraj transportpolitikoj. Ekzemple en Hanojo la kreskanta nombro da motorcikloj fariĝas respondeca ne nur por medipoluo sed ankaŭ por bremsado de la ekonomia kresko. Por longa rigardo la plano estas redukti trafikon tra ŝanĝo en urboplanado. Tra ekonomiaj instigoj kaj allogaj alternativoj ekspertoj esperas senpezigi trafikon en la mallonga rigardo.

Referencoj
----------

1. ↑  Southern, A. (2006), Modern-day transport planners need to be both technically proficient and politically astute, *Local Transport Today*, no. 448, 27a de Julio 2006.
2. ↑  Hans-Heinrich Bass, Than Trung Nguyen (Aprilo 2013).  Imminent Gridlock. dandc.eu.

Literaturo
----------

* Kemp, Roger L. *Cities and Cars: A Handbook of Best Practices*, McFarland and Co. Inc. Publishers, Jefferson, NC, USA, and London, England, UK, (2007). (ISBN 978-0-7864-2919-6).

Vidu ankaŭ
----------

* Transportinĝenieriko
* Transportekonomiko

Eksteraj ligiloj
----------------

* Spatial Decision Support Knowledge Portal Arkivigite je 2009-05-30 per la retarkivo Wayback Machine
***Te Deum*** estas komencaj vortoj de frukristana latina laŭdkanto
(Te Deum laudamus - Vin, Dio, ni laŭdas) kies aŭtoreco estas tradicie atribuata al Sankta Ambrozio.

La teksto de la himno konsistas el du partoj - versoj 1-10 estas laŭdkanto al Dio, finiĝanta per adorado de la Sankta Triunuo, versoj 14-21 - estas laŭdkanto al Kristo.

Te Deum estas utiligata en matenaj okcidentaj ritoj: ekz. en la anglikana dum la tuta jaro, en la katolika nur dimanĉe kaj kelkaj festoj.

La teksto estis muzikigita de multaj komponistoj, i.a. Wolfgang Amadeus Mozart, Joseph Haydn, Anton Reicha, Hector Berlioz, Giuseppe Verdi, Anton Bruckner, Antonín Dvořák, Franz Liszt, Georges Bizet kaj aliaj.

Esperanta versio
----------------

Verkita de Hendrik Arie de Hoog en jaro 1971 estis versio Esperanta, kiun oni povas kanti laŭ la muziko de la germanlingva himno *Großer Gott, wir loben dich* ("Granda Dio, ni laŭdas vin"), verkita en 1771 kaj unue eldonita en Vieno (1776). Lia traduko troviĝas en la libro *Adoru:*

Granda Di’, ni laŭdas vin, viajn verkojn ni honoras.  

Kun la mond’ ni klinas nin, kaj pro via fort’ vin gloras.  

Tra l’ miljaroj restas vi, la eterna sama Di’.
Antaŭ la eterna tron’ en la gloro de l’ ĉieloj  

sonas unuvoĉa ton’, ĉar savitoj kaj anĝeloj  

kantas en potenca ĥor’: "Sankta, sankta, la Sinjor’."
Sankta, ho Sinjor’, regant’ de l’ ĉielaj regimentoj,  

ĉiam estas vi venkant’! Ter’, ĉielo, maroj, ventoj,  

plenas do de via glor’, tial laŭdas nia kor’.
Je honor’ de l’ patro ni, vir’, virino kaj infano,  

kun la tuta eklezi’ himnas pri la Dia amo.  

Kaj je l’ trono de l’ savant’ sonas nia laŭda kant’.
Ho spirito, sankta reĝ’, kiu ĉiam nin instruas  

kaj konsolas; ni kun preĝ’ antaŭ via glor’ genuas.  

Kun la fil’ kaj patro vi ja eterne estas Di’.

Referencoj
----------

1. ↑  IKUE kaj KELI, *ADORU - Ekumena Diserva Libro,* [himno 448], paĝoj 826-827, Eldonejo Ponto/Ponto-Verlag, 2001. (ISBN 3-9803793-5-3)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Te Deum en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Te Deum en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* originala teksto en la latina lingvo

Sondosieroj
-----------

Muzika adapto de Te Deum de diversaj komponistoj:

* Charpentier, Te Deum
* Jean Baptiste Lully : Te Deum, In te Domine speravi
* Haydn, Te deum
**Timothy Doner**, ankaŭ konata kiel **Tim Doner,** naskiĝis en Manhattan la 25-an de oktobro 1995 kaj estis je la aĝo 16 jam unu el la plej junaj poliglotoj. Li parolas almenaŭ 23 lingvojn interalie la persan, la anglan, la germanan, la kosan ktp. Li ankaŭ scipovas paroli interalie la araban, la svahilan, la rusan, ĉiuj tute aŭtodidakte. Timothy ankaŭ parolas la hispanan, nederlandan, turkan, japanan, svahilan, volofan, haŭsan, samkiel la oĝibvan, la malajan, la indonezian, la jidan kaj la grekan. Li loĝas en Novjorko. Por Tim paroli alian lingvon signifas ne traduki vortojn sed se necese ankaŭ traduki la signifon de vorto aŭ frazo en alian kulturan medion, sen kiu ĝi restas nekomprenebla ĉefe se temas pri lingvoj ligitaj al tute alia kulturo (komparu la anglan kun la persan ekzemple).

Escepta talento
---------------

Li tenas la mondrekordon kiel la plej juna poligloto parolante almenaŭ 23 lingvoj. Tiajn poliglotojn foje estas nomataj hiperpoliglotoj aŭ ekstremaj plurlingvuloj. Li havas propran jutuban kanalon per kiu ĵurnalistoj malkovris lin kaj faris mallongajn dokumentfilmetojn pri lia vivo. Li ankaŭ estis prezentita en multaj radioprogramoj.

Komencinte lerni unue en la lernejo la francan kaj la latinan, li ne estis aparte motivata lerni lingvojn. Tamen je la aĝo de 13 li volis ekscii pli pri la israela-palestina konflikto kaj tial eklernis la hebrean aŭtodidakte. Li poste eklernis la persan kaj sekve de tio li lernis la paŝtunan, plu pro la paŝtuna li studis la hindian kaj poste la kurdan.

Vidu ankaŭ
----------

* Poligloto

Eksteraj ligiloj
----------------

* American polyglot speaking 20 languages (Timothy Doner en tiu ĉi jutuba filmeto parolas 20 lingvojn kiam li estis 17-jara)

Referencoj
----------

1. 1 2  (en) Tim Doner, *Breaking the language barrier* (rompi la lingvobarilon), TEDx Teen 2014.
2. ↑  (en) John Leland, *Adventures of a teenage polyglot* (aventuroj de poliglota dekjarulo), The New York Times, la 9-an de marto 2012, alirite la 29-an de februaro 2019.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 633584
 |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**sukermaizo** |
| --- |
|  |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Plantoj ‘‘Plantae’’ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Divizio: | Angiospermoj *Magnoliophyta* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | unukotiledonoj *Magnoliopsida* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Poaloj *Poales* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Poacoj  *Poaceae*  |
|
|
|
|
|
| Genro: | Zea |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***Z. mays*** |
|

 |
| Dunomo |
|  ****Zea mays**** L. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| v • d • r |

**Sukermaizo** aŭ **dolĉa maizo** ((*Zea mays convar. saccharata*) estas tiuj maizotipoj, kiuj dum la maturiĝo perdas sian dolĉecon nur relative malfrue kaj kiu ne havas karakterizan farunan guston.

Plimulto de la furaĝmaizoj en Eŭropa ricevas ian farunan guston post finiĝo de la laktomaturiĝo, kiu karakterizas la maizon post atingo de la pastomaturiĝo. La sukermaizo male al tio, retenas la dolĉan guston eĉ ĝis fino de la plenmaturiĝo, kvankam en malpliiĝinta kvalito. Ankaŭ la spadika interno entenas sukeron, sed tiu okazas same ĉe aliaj tipoj, ĉar la spadiko servas ankaŭ kiel energia rezervujo.

La plenmaturiĝinta sukermaizo ne entenas plu sukeron en la grajno kaj estas simile farunriĉa kiel aliaj maizospecoj.

Entenaj materialoj
------------------

|  |
| --- |
| 100 g sukermaizo entenas: |
| kcal | kJoule | akvo | graso | Kalio | kalcio | magnezio | Vitamino C |
| 87 | 369 | 75 g | 0,? g | 290 mg | 2 mg | 27 mg | 12 mg |

*Fonto: Souci.Fachmann.Kraut 1994*
**Landlimo de Finnlando kaj Svedio** estas plejparte en la riveroj Tornionjoki, Muonionjoki kaj Könkämäeno. La norda pinto de la limo estas en limŝtono de tri ŝtatoj (FInnlando, Norvegio kaj Svedio. Proksime estas la lago Kilpisjärvi, tra kiu la limo iras. El la lago fluas al la sudo la rivero Könkämäeno, kie la limito iras, ĝis Könkämäeno kaj Lätäseno (tute en Finnlando) unuiĝas kiel rivero Muonionjoki, en kiu la limito daŭras, ĝis tiu rivero fluas al Tornionjoki, en kiu la limito iras al la urbo Tornio, marborda urbo, kiu apartenas al Finnlando. Tiu urbo situas sur ambaŭ flankoj de la rivero; do la limito ne tute ĝis la maro estas en rivero. En la limo iras ankaŭ limo de horzonoj: Svedio havas okcidenteŭropan sed Finnlando orienteŭropan tempon. Oni povas laŭ pontoj vere facile iri trans la limon. Normale oni ne devas eĉ halti.

Historio
--------

Kiam Finnlando apartenis al Svedio, oni pensis, ke okcidenta limo de Finnlando estis okcidenta limo de la provinco Ostrobotnio – oni taksis, ke Finnlando konsistas el ok provincoj de Svedio: Alando, Origina Finnlando, Uusimaa, Satakunta, Tavastio, Savonio, Karelio kaj Ostrobotnio. La okcidenta limo de Ostrobotnio estis en la rivero Kaakamajoki. La nuna limo inter Finnlando kaj Svedio fariĝis en 1809, kiam Svedio perdis Finnlandon al Rusio. Svedio petis, ke la limo estus en la riveroj Kemijoki kaj Ounasjoki. Rusio volis meti la limon en la rivero Kalixälven (finne Kainuunjoki). Oni faris kompromison: Tornionjoki, Muonionjoki, Könkämäeno kaj Kilpisjärvi estas pli oriente ol Kalixälven sed pli okcidente ol Kemijoki kaj Ounasjoki.
**Mikko Johannes NISKANEN** (31-a de januaro 1929 Äänekoski – 25-a de novembro 1990 Helsinki) estis finna kinreĝisoro, aktoro kaj profesoro. Liaj plej konataj filmoj estas *Pojat*, *Käpy selän alla* kaj *Kahdeksan surmanluotia*, kiuj apartenas al la plej gravaj verkoj en finna kinhistorio. Li ricevis ses Premiojn Jussi, plej ol iu ajn alia. Li reĝisoris entute 14 longajn filmojn. Estante 26-jara li ludis la rolon de Mielonen en filmoversio de *Tuntematon sotilas*. Aliaj filmoj, kie li aktoris sed ne reĝisoris, estis almenaŭ *Tanssi yli hautojen* (1950), *Pekka ja Pätkä sammakkomiehinä* (1957), *Verta käsissämme* (1958), *Täällä Pohjantähden alla* (1968). Li aktoris ankaŭ en siaj propraj filmoj *Lapualaismorsian* (1967), *Kahdeksan surmanluotia* (1972), *Pulakapina* (1976), *Syksyllä kaikki on toisin* (1978), *Ajolähtö* (1982), *Mona ja palavan rakkauden aika* (1983), *Elämän vonkamies* (1986) kaj *Nuoruuteni savotat* (1988). Niskanen mortis je kancero estante 61-jara. Li estis entombigita en Helsinko en Tombejo de Malmi.

Vidu ankaŭ
----------

* Alivaltiosihteeri#Keletapit

* Kategorio Mikko Niskanen en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 760326
* LCCN: n88036306
* VIAF: 1930149068441465730002
* ISNI: 0000000384662089
* SUDOC: 162374909
* BNF: 166354228
 |
***Itse valtiaat*** ("la regantoj mem") estas finna komputilanimacia humura televidserio, kie ludas finnajn politikistojn karikaturantaj figuroj. La serio estis en finna televido en 2001–2008 kaj estis vere populara.

*Itse valtiaat* peris iam koleron en iuj politikaj grupoj. Ekzemple ĉefo de junulara asocio de Nacia Koalicio postulis Ylen ĉesigi la serion kaj skribis: "Ville Itälä certe neniam dormis en la parlamento, kaj tamen oni demandas lin kial li dormas tie kaj ne faras sian laboron. Tia bildo pri li estis transdonita nur kaj nur per la *Itse valtiaat*". Itälä ankaŭ mem opiniis ke la serio influis lian publikan bildon. Laŭ li, ĝi verŝajne estis parto de la kialo kial li devis rezigni de la posteno de prezidanto de la Nacia Koalicio. Laŭ la skribanto, la tasko de la programo estis malbonigi imagojn pri Nacia Koalicio. En 2005 en gazeto de Finnlanda Centro estis skribaĵo, laŭ kiu la celo de *Itse valtiaat* kaj *Uutisvuoto* estis moki la Finnlandan Centron.

La figuroj en la unua epoko
---------------------------

Prezidantoj

* Mauno Koivisto
* Martti Ahtisaari
* Tarja Halonen (kaj ŝia edzo Pentti Arajärvi

Politikistoj de Finnlanda Socialdemokratia partio

* Paavo Lipponen
* Erkki Tuomioja.

Politikistoj de Finnlanda Centro

* Esko Aho
* Anneli Jäätteenmäki
* Seppo Kääriäinen
* Mauri Pekkarinen.

Politikistoj de Nacia Koalicio:

* Suvi Lindén
* Sauli Niinistö
* Ben Zyskowicz.

Politikistoj de malgrandaj partioj:

* Päivi Räsänen (Kristandemokratoj)
* Suvi-Anne Siimes (Maldekstra Ligo).

Figuroj, kiuj estis aldonitaj poste
-----------------------------------

* Tony Blair
* Ville Itälä
* Antti Kalliomäki
* Tanja Karpela
* Jyrki Katainen
* Anni Sinnemäki
* Riitta Uosukainen
* Matti Vanhanen
* Vladimir Putin
* Paavo Väyrynen.

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑

Eksteraj ligiloj
----------------

* ĉiuj epizodoj videblaj (finne)
* *Itse valtiaat*  en Interreta filma datumbazo (angle)

  



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 735088
* MBA: ad771dc0-3d5b-4203-8d51-3810f3d3bd51
 |
**Flora Jane Thompson** (naskita la 5-an de decembro 1876 en Juniper Hill, Oxfordshire, Unuiĝinta Reĝlando de Granda Britio kaj Irlando; † la 21-an de majo 1947 en Brixham, Devon, Unuiĝinta Reĝlando de Granda Britio kaj Irlando) estis angla poeto, plej konata pro ŝia aŭtobiografia portretado de la socihistorio de la kampara loĝantaro. en ŝia trilogio Lark Rise to Candleford iĝis konata.

Ŝi kreskis en Juniper Hill en nordorienta Oxfordshire, la plej aĝa de ses infanoj de masonisto Albert Timms kaj lia edzino Emma Timms. Ŝi iris al lernejo en Cottisford kaj laboris en diversaj poŝtejoj en Oxfordshire kaj Hampshire, tiam moviĝis al Bournemouth. En 1903 ŝi geedziĝis kun John William Thompson kaj havis du filojn kaj filinon.

Fabrikoj
--------

### Poemoj

* *Bog Myrtle and Peat* (1921)

### Romanoj

* *Lark Rise* (1939)
* *Over to Candleford* (1941)
* *Candleford Green* (1943)
* *Lark Rise to Candleford* (1945)
* *Still Glides the Stream* (1948)
* *Heatherley* (Tio ankaŭ estas aŭtobiografia daŭrigo al Lark Rise to Candleford, verkita en 1944, publikigita postmorte en *A Country Calendar* 1979)

* *Gates of Eden* (Pordegoj de Edeno) (serialo en *The Peverel Monthly* kiu neniam estis publikigita kiel libro)

### Naturobservoj

* *The Peverel Papers* (1986)

Literaturo
----------

* Ruth Collette Hoffman: *Without education or encouragement : the literary legacy of Flora Thompson*, Madison, NJ [u. a.] : Fairleigh Dickinson Univ. Press, 2009, ISBN 978-0-8386-4206-1

Ligiloj
-------

* Flora Thompson website
* Lark Rise to Candleford website
La **baptisma preĝejo** estas sakrala historia monumento (deklarita en 1992) en Kiskőrös (Hungario).

Historio
--------

Dum vizitado de parencoj el Kiskunhalas etendiĝis la baptismo en Kiskőrös. En 1889 la baptistoj fondis grupon kaj ili kunvenadis por diservoj en privata domo. Baldaŭ ankaŭ pastro helpis la funkciadon. La grupo aĉetis konvenan parcelon por konstrui preĝdomon en 1892. En la sekva jaro estis preta la konstruaĵo. Nova, pli granda preĝejo estis konstruita inter 1924-1926. En la sekvaj jardekoj ĝi estis daŭre renovigita.

Konstruaĵo
----------

La preĝdomo situas sola en korto, sed la fasado kontaktiĝas kun la trotuaro. La estas simetria, meze estas triopa enirejo. Pli supre estas 3 fenestroj, plej supre 3 turoj (tamen ne altaj) altiĝas. La domo enhavas ankaŭ la pastran loĝejon. Interne la diserva halo havas rondgalerion. Ekde 1896 funkcias koruso kaj orkestro.

Fontoj
------

* hungare kun foto
* hungare kun foto
* hungare kun fotoj


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* FasadoFasado
* Flanka vidoFlanka vido
* TurpintoTurpinto
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

La nuna **adventista preĝdomo** estas sakrala historia monumento (deklarita en 1992) en urbo Kiskőrös (Hungario).

Historio
--------

En Kiskőrös la judoj konstruis sinagogon en 1915. Pro la holokaŭsto la sinagogo malpleniĝis, ĝi ne estis uzita. Ekde 1979 ĝi estis urba posedaĵo kaj en 1988 plena renovigo okazis. Ĝi estis koncertejo kaj muzika ĉambro de muziklernejo. 

En Hungario en 1863 estis fondita la adventista eklezio. En Kiskőrös kelkaj adventistoj vivis ekde la 1930-aj jaroj. Ili faris diservojn en privataj domoj en en preĝdomoj de Kecskemét aŭ Kiskunhalas. Depost fino de la socialismo (1988) la adventistoj iĝis pli aktivaj kaj ili komencis uzi la iaman sinagogon.

Konstruaĵo
----------

La konstruaĵo situas laŭ stratangulo. La ekstraĵo estis restaŭrita laŭ la origina sinagogo. La iama sinagogo formas brikon. Sur la fasado estas triopo de grandaj altaj fenestroj. Sur la ekstera muro oni metis memortabulon pri la judaj martiroj. Interne estas seĝoj konvenaj al koncertoj aŭ diservoj.

Fontoj
------

* oficiala paĝo Arkivigite je 2021-11-28 per la retarkivo Wayback Machine
* hungare kun fotoj


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.



* Interna bildoInterna bildo
* La enireja flankoLa enireja flanko
* La fasado kun fenestrojLa fasado kun fenestroj
La oficialaj lingvoj de Taĝikio, laŭ la Konstitucio, estas la rusa kiel la lingvo de interetna komunikado, kaj la taĝika.

La rusa estas grava interetna lingvo de komunikado kaj de komerco, kaj kvankam ĝi nuntempe estas la gepatra lingvo de nur 0,5 % de la loĝantaro ĝi restas la dua lingvo de 26 % de la taĝikoj.

La uzbeka estas la gepatra lingvo de 10-14 % de la loĝantaro.

Ekzistas ankaŭ pli ol 10 minoritataj lingvoj interalie la jagnoba (12 000) kaj la dungana lingvo (5000).

Noto
----

La proponitaj lingvoj estas laŭvice de graveco en la lando.

Referencoj
----------

1. (franca) Jumhurii Tojikiston arĥivo
2. ↑ Statistikoj de Taĝikio (pdf) arĥivo, paĝo 58.
3. ↑ Statistikoj de Taĝikio (pdf) arĥivo, paĝoj 12 kaj 58.
4. ↑ (en) "Distribution of content languages among websites that use" arĥivo
5. ↑ (en) "Wikimedia Traffic Analysis Report - Wikipedia Page Views Per Country – Breakdown"
6. ↑ «Google Tadjikistan»

* Kategorio Lingvoj de Taĝikio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)