recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Tiu mikorizo entenas fungon el la genro *Amanito*.
**Mikorizo** (el la greka *mycorrhiza*) estas simbioza, nepatogena aŭ neforte patogena asocio de fungohifoj kun la radikoj de la plantoj. Ĝi havas du tipojn: endotrofa (kun pluraj subtipoj) kaj ektotrofa mikorizo (aŭ ektomikorizo). 

Ĉe endotrofa mikorizo, la hifo penetras la mastroplanton kaj tie estigas vezikojn, disbranĉiĝantan arbuskulumon. La simbiozaj fungoj de la orĥideoj estas klabfungoj (*Rhizoctonia*-specioj), sed plej ofte oni povas klasifiki endotrofajn mikorizojn en *Glomeromycota*. Tiaj mikorizoj ŝajne aperis kun la unuaj plantoj, kiuj koloniis la firman teron meze de Paleozoiko.

La ektotrofa mikorizo karakterizas iujn arbojn, i. a. koniferojn el la familio pinacoj kaj angiospermojn kiel ekzemple fagacojn kaj betulacojn. La radikoj dikiĝas, disbranĉigas. La micelio kovras la radikojn deekstere, penetras en la interĉelan areon, kie ĝi formas la tiel nomatan Hartig-reton, sed ne penetras la ĉelojn mem. Tiuj fungoj apartenas al la ĉapelaj kaj trufoformaj fungoj. Kelkaj fungoj vivas nur sur difinitaj arboj (ekz. bruna ringa boleto (*Suillus luteus*) vivas nur kun dupinglaj pinoj, la muŝfungo (*Amanita muscaria*) nur kun piceo, abio, betulo).

La fungo malkombinas la organikajn materialojn de la grundo kaj la planton priservas per nitrogeno, kalio, fosforo; de la planto la fungo ricevas glucidojn.

La praktika utilo ekzistas ekzemple ĉe la kultivado de orĥideoj, de trufoj, arbarigo, ĉar la prenita grundo el inter la radikoj ebligas la alisetligon de fungo kaj tiel multaj plantoj pli bone kreskas kaj estas protektataj kontraŭ diverstipaj malsanoj kaj atakoj. Aldone la teknikoj de inokulado de la fungoj al tre junaj plantoj rapide progresas kaj disvastiĝas.

Planta komunikado per mikorizaj retoj
-------------------------------------

 Pli detalaj informoj troveblas en artikolo Planta komunikado per mikorizaj retoj.
Plantoj komunikas per mikorizaj retoj kun aliaj plantoj de la sama aŭ malsamaj specioj. Mikorizaj retoj ebligas sendi signalojn kaj indikojn inter plantoj, kiuj influas la konduton de la konektitaj plantoj kaŭzante morfologiajn aŭ fiziologiajn ŝanĝojn. La kemiaj substancoj kiuj agas kiel ĉi tiuj signaloj kaj indikoj estas nomitaj informkemiaĵoj. Ĉi tiuj povas esti alelokemiaĵoj, defendaj kemiaĵoj aŭ nutraĵoj. Alelokemiaĵojn uzas plantoj por malhelpi la kreskon aŭ evoluigon de aliaj plantoj aŭ organismoj; defendaj kemiaĵoj povas helpi plantojn en mikorizaj retoj defendi sin kontraŭ atakoj age de patogenaj mikroboj aŭ herbovoruloj; translokigitaj nutraĵoj povas influi kreskon kaj nutradon. La rezultoj de studoj kiuj montras ĉi tiajn komunikadojn kondukis al la hipotezo de mekanismoj per kiuj la translokigo de ĉi tiuj nutraĵoj povas influi la taŭgecon aŭ bonfarton de la konektitaj plantoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Penda betulo
* Radikoharo


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Biologio |
La **mikroba teorio pri malsanoj** aŭ **ĝerma teorio pri malsanoj** estas scienca teorio kiu proponas, ke la mikroorganismoj estas la kaŭzo de ampleksa gamo de malsanoj. Tiuj malgrandaj organismoj, preskaŭ ĉiuj tro malgrandaj por ebligi ties vidadon per simpla rigardo, invadas homojn, aliajn animalojn kaj aliajn gastigantojn. Ties kresko kaj reproduktado ene de la gastiganto povas produkti malsanon. "Ĝermo" aŭ "mikrobo" estas terminoj kiuj povas referenci al viruso, bakterio, protisto, fungo aŭ priono. La mikroorganismoj kaŭzantaj de malsanoj estas nomataj patogenoj kaj la malsanoj kiujn ili kaŭzas estas nomataj infektaj malsanoj.

Kvankam la patogeno estas la ĉefa kaŭzo de infekta malsano, personaj faktoroj kiel la genetika heredo, la manĝokutimo, la forteco aŭ malforteco de la imuna sistemo, la medio kaj la higiena kutimo, ofte faras influojn super la graveco de la malsano kaj la probableco ke preciza individuo infektiĝu post ekspono al la patogeno.

Bazaj formoj de mikroba teorio estis proponitaj jam fine de la Mezepoko fare de kuracistoj kiel Aviceno en 1025, Girolamo Fracastoro en 1546, kaj etendita de Marcus von Plenciz en 1762. Tamen, tiuj opinioj estis neatentitaj en tiama Eŭropo, kie la miasma teorio de Galeno restis dominanta inter sciencistoj kaj kuracistoj, kio fokusis al "miasmo" (malbona aero, haladza aero, nokta aero, malsaniga haladzo, eliĝanta el nevideblaj putrantaj eroj de organikaj substancoj) kiel vera kaŭzo de malsanoj.

La mikroba teorio pri malsanoj kiel tia estis scienca malkovro realigita en la dua duono de la 19-a jarcento kaj pruvita de Louis Pasteur kaj anstataŭis definitive antaŭajn klarigklopodojn pri la deveno de malsanoj, kiel estis la miasma teorio kaj la teorio de humoroj. Kvankam ĝi estis polemika kiam proponita, ĝi estas nuntempe fundamenta en la moderna medicino kaj la klinika mikrobiologio, kaj kondukis al plinovigoj tiom gravaj kiom la disvolvigo de vakcinoj kaj de antibiotikoj, la steriligo, kaj la higieno, kiel efektivaj metodoj kontraŭ la propagado de kontaĝaj malsanoj.

Robert Koch sukcesis pruvi la *mikroba teorio pri infektaj malsanoj* post siaj esploroj pri tuberkulozo, kaj pro tio li estis ricevinto de la Nobel-premio pri fiziologio aŭ medicino en 1905. Li stablis tion kio nomiĝis ekde tiam la Postulatoj de Koch, pere de kiuj oni normigas serion de eksperimentaj kriterioj por pruvi ĉu organismo estas aŭ ne estas la kaŭzanto de difinita malsano. Tiuj postulatoj estas plue uzataj nuntempe.

Vidu ankaŭ
----------

* Mikrobo

Notoj
-----

1. ↑   Byrne, Joseph Patrick (2012). Encyclopedia of the Black Death. ABC-CLIO. p. 29. ISBN 9781598842531.
2. ↑   Madigan M, Martinko J (eld.) (2005). *Brock Biology of Microorganisms* (11a eld.). Prentice Hall. ISBN 0131443291.
3. ↑  Moledo, Leonardo; Magnani, Esteban (2009) «6: Pasteur y la teoría de la infección microbiana». *Diez teorías que conmovieron al mundo: de Copérnico al big bang*. Argentina: Capital Intelectual. ISBN 9789876141673.
4. ↑  «The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1905». Nobelprize.org. Konsultita la 1an de Februaro 2022.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 754513
 |
Defenda sinteno de *Dyscophus antongilii* el Madagaskaro.
Kaloula picta (KU 330616) from the forest edge just above Barangay Magrafil - ZooKeys-266-001-g035.jpg*Kaloula picta*
Arealo de Microhylidae 
**Mikrohiledoj** aŭ laŭ la latina scienca nomo *Microhylidae*, ofte konataj kiel *mallarĝbuŝaj ranoj*, estas geografie tre disvastigita familio de ranoj. La 584 specioj estas en 61 genroj kaj 11 subfamilioj, kio estas la plej granda nombro de genroj de ajna ranfamilio.

Evolucio
--------

Studo per molekula filogenetiko fare de van der Meijden, et. al (2007) ĉirkaŭkalkulis ke la dekomenca interna diverĝo de la familio de Mikrohiledoj okazis antaŭ ĉirkaŭ 66 milionoj da jaroj, aŭ tuj post la Kretacea-terciara evento. Plej ĵusa komuna praulo de Mikrohiledoj kaj de ties pli proksimaj parencoj ranoidaj estas ĉirkaŭkalkulita kiel vivinta antaŭ 116 milionoj da jaroj en Gondvano.

Priskribo
---------

Kiel sugestas ties nomo, la Mikrohiledoj estas ĉefe malgrandaj ranoj. Multaj specioj estas sub 1.5 cm laŭlonge, kvankam kelkaj specioj estas tiom grandaj kiom ĝis 9 cm. Ili povas esti arboremaj aŭ suteremaj, kaj kelkaj eĉ loĝas proksime de akvo. La grundoloĝantaj estas ofte trovataj sub folirubo en arbaroj, foje kuraĝe ekstere nokte por ĉasadi. La du ĉefaj formoj de Mikrohiledoj estas de larĝaj korpoj kaj mallarĝaj buŝoj kaj normalgrandaj ranproporcioj. Tiuj kun mallarĝaj buŝoj ĝenerale manĝas termitojn kaj formikojn, kaj la aliaj havas dietojn tipajn de plej ranoj. Kutimaro de ovodemetado estas tre variaj.

Teritorioj
----------

Ranoj de la familio de Mikrohiledoj loĝas tra la tropikaj kaj varmaj moderklimataj regionoj de Nordameriko, Sudameriko, Afriko, orienta Hindio, Srilanko, Sudorienta Azio, Nov-Gvineo, kaj Aŭstralio. Kvankam plej troviĝas en tropikaj aŭ ĉetropikaj regionoj, kelkaj malmultaj specioj povas troviĝi en aridaj aŭ netropikaj areoj. Ili estas la majoritato de ranospecioj en Nov-Gvineo kaj Madagaskaro.

Taksonoj
--------

* Madagaskara tomatorano aŭ **ruĝa bufo de Madagaskaro**, *Dyscophus antongilii*

Referencoj
----------

1. ↑   Microhylidae. Alirita 30 April 2016.
2. ↑   (2011) "Class Amphibia Gray, 1825. In: Zhang, Z.-Q. (Ed.) Animal biodiversity: An outline of higher-level classification and survey of taxonomic richness", *Zootaxa* **3148**, p. 39–55.
3. 1 2   van der Meijden, A. M. Vences, S. Hoegg, R. Boistel, A. Channing, and A. Meyer. 2007. Nuclear gene phylogeny of narrow-mouthed toads (family: Microhylidae) and a discussion of competing hypotheses concerning their biogeographical origins. Mol. Phylogenet. Evol. 44:1017–1030.
4. ↑  Zweifel, Robert G..  (1998) Cogger, H.G.: *Encyclopedia of Reptiles and Amphibians*. San Diego: Academic Press, p. 102–103. ISBN 0-12-178560-2.

* Kategorio Mikrohiledoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Mikrohiledoj en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
historia mikveo en Kolonjo,  
konstruita ĉirkaŭ la jaro 1170
**Mikveo** (hebree *mikveh*, מִקְוֶה aŭ מקווה, plurale *Mikvaot* מִקְוֶוֹת aŭ מִקְוָאות, de קוה *kunflui*), en judismo estas tutkorpa banejo servanta je rita purigo.

La akvo de mikveo devas esti "flua akvo". En la antikva epoko kaj la eŭropa mezepoko tial aparte konstruiĝis "grundakvaj mikveoj", kiuj situis sub la tera surfaco, je aŭ iom sub la nivelo de grundakvo. Nuntempe ankaŭ ofte uzatas pluva akvo.

Historio
--------

Historie en ĉiu juda komunumo estis rita tutkorpa purigejo (nuntempe plej multaj liberalismaj judaj komunumoj rezignas pri tio, dum ortodoksaj kaj formale ankaŭ konservativaj komunumoj daŭre havas ilin). Iuj antikvaj ekzempleroj konserviĝis en Israelo samkiel en multaj lokoj de la juda diasporo, de la aŝkenazaj kiel la sefardaj judoj. Sole en Germanio konserviĝis pli ol 400 historiaj mikveoj.

La mikveo ne servas al higieno - per la tutkorpa subakviĝo ne celiĝas korpa pureco, sed rita kaj kulta pureco. Rite malpuraj laŭ la juda tradicio ekzemple estas mortintoj. Kiu tuŝis mortinton, per tio malpuriĝis kaj devas rite repuriĝi. Ankaŭ certaj korpaj fluigoj laŭ tiu tradicio kaŭzas malpuriĝon - tiel ekzemple virinoj puriĝu en mikveo post menstruo aŭ nasko.

|  |  |
| --- | --- |
| mikvea ĉambro en la mezepoka sinagogo de Sopron, Hungario, kiu konstruiĝis komence de la 14-a jarcento | mikvea baseno en Speyer, Germanio,konstruita ĉirkaŭ la jaro 1128 |

* Kategorio Mikveo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Milburga** (m. la 25-an de junio 715) estis anglosaksa sanktulino kaj abatino.

Ŝiaj gepatroj estis Merewalh, kiu regis Wreocensaete en okcidenta Mercia, kaj Eormenburh, filino de Aethelberht la 1-a, reĝo de Kent. Ŝiaj fratinoj estis Sankta Mildred kaj Mildgytha, kiu iĝis abatino de monaĥinejo en Northumbria. Milburga iĝis abatino de Much Wenlock, Shropshire, sed famis ĉefe pro legendaj povoj.

Laŭdire ŝi estis fuĝinta de siaj malamikoj rajdante sur blanka ĉevalo, svenis kaj falis teren. Tuj aperis akvoputo. Tre proksime homoj semis hordeon kaj alvenis por helpi ŝin. Ŝi petis ilin diri al la persekvantoj ke ili vidis ŝin kiam ili semis la hordeon, kiun ŝi komandis iĝi plenkreskinta. La kamparanoj rikoltadis la hordeon, kiam la malamikoj atingis ilin.

Estis dirate ankaŭ ke ŝi persvadis birdojn ne ataki rikoltojn.

La fest-tago de Milburga estas la 23-an de februaro, la tago de ŝia legenda falo.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 284367
* LCCN: nr91041910
* VIAF: 7249701
* ISNI: 0000 0000 5454 7598
 |
Militakiro de la milito kontraŭ Dakio, Trajana Kolono, Romo.
**Militakiro** estas termino kiu referencas al moveblaĵoj kaptitaj el malamiko fare de la militistoj plej ofte kongrue kun la konsento de la respektivaj militestroj.

Inter la militistaj popoloj de la Antikveco, la militakiro estis konsiderata publika havaĵo, kiu dependis de la volo de la armeestro. La divido de la parto havigita al soldatoj estis farita zorge kaj orde.

En la tempo de la Troja milito la soldatoj portis la militakiron al siaj respektivaj estroj, kaj la generalo faris la distribuadon egalece, sed li konservis la plej konsiderindan parton por li mem. 

Ekde la epoko de la Romia Imperio simbola parto de la militakiro estis la simboloj, nome standardoj, flagoj, la oraj agloj de la romiaj legioj.

Konsiderinte la situacion de supereco de la venkanta soldataro la kutimo rabadi havaĵojn de venkitoj (foje eĉ de la venkinta flanko) fare de la venkintoj pludaŭris ĝis nuntempe. Okaze de rabado al civiluloj fare de trupoj sen kontrolo fare de la militestroj, temas pri **militrabado**.

Notoj
-----

1. ↑  Homero, Odiseado, (L. IX. vers. 41, 550 litad. XI. 703. IX. 318.)

Bibliografio
------------

* Luis Félix Guinement Keralio (1791). Encyclopedia metódica. Arte militar. Sancha. p. 304.

* Kategorio Militakiro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 714849
* GND: 4377205-5
* NKC: ph184256
 |
La usona prezidanto Franklin Roosevelt subskribante la militdeklaron kontraŭ Germanio en decembro de 1941.
La **militdeklaro** estas formala deklaro pere de dokumento, kiu devenas el ŝtato al alia, per kiu la unua deklaras la komencon de milito. En la aktualo, tiu fakto konkretiĝas pere de formala dokumento, sed en la historio multajn fojojn oni iniciatis militojn sen antaŭaverto.

Formale tiu dokumento de "Deklaro de militstato" povas esti subskribita de la reganto aŭ monarko, de la reprezentanto de la povoj de la ŝtato, la Parlamento, Senato aŭ la registaro de la koncerna lando. Krome, ĝi povas esti apogita per la mencio de la validaj traktaĵoj aŭ juraj disponoj establitaj internacie aŭ nacie kiuj supozeble tuŝitaj.

Tiu dokumento havas ankaŭ uzon en geopolitiko, ĉar foje kiam dum milito lando estas venkita aŭ malvenkanta fare de alia, multaj landoj deklaras la militon kontraŭ la venkita kiel ago de apogo aŭ submeto antaŭ la venkinto. Tiu estis la kazo de Argentino kaj de Ĉilio kiuj deklaris militon en 1945 kontraŭ Germanio kaj Japanio kiam tiuj estis jam praktike venkitaj.

La deklaro de enlanda milito, havas karakteron de enlanda milito kaj la registaro povas, se necese, kunvoki sieĝostaton por klopodi elteni la publikan ordon. Ĉu estas farita militdeklaro aŭ ne povas havi jurajn rezultojn; ekzemple en Hispanio ne ekzistas mortopuno, sed ja ekzistas dum milito, tio estas se oni faris militdeklaron.

Vidu ankaŭ
----------

* Militkazo
*Militia Dei'* (latine; *"soldatoj de Dio"*) estas papa buleo de la 7-a de aprilo 1145, per kiu la papo Eŭgeno la 3-a firmigis la ordenon de la templanoj.

Kruco de la templanojRefere al la buleoj Omne datum optimum kaj Milites Templi ĝi firmigis la sendependecon de la monda kleriko kaj pligrandigis la permesojn de la ordenaj vikarioj, ĉar la ordeno nun rajtis konstrui proprajn preĝejojn. Ĝi donis la rajton kolekti impostojn kaj permesis al la templanoj entombigi siajn mortintojn en propraj tombejoj.

La templanoj rajtis de tiam daŭre porti ruĝan krucon sur la maldekstra ŝultrumo de sia blanka mantelo. Vikarioj ne ricevis kromajn privilegiojn, ili ne rajtis sidi aŭ voĉdoni en la ĝenerala kunveno kaj ne rajtis porti la blankan veston de la templanoj. Ilia vesto estis nigra aŭ verda-bruna kun ruĝa kruco.

Vidu ankaŭ
----------

* Listo de papaj buleoj

Bibliografio
------------

* Carl Andresen/Georg Denzler, dtv Wörterbuch der Kirchengeschichte, Deutscher Taschenbuch Verlag, München, Mai 1982, ISBN 3-423-03245-6

Eksteraj ligiloj
----------------

* La templanoj kaj la buleo Militia Dei
Ekzemplo de moderna militkasko (Brita Mk 6 kun vesta kovro).
**Militkasko** estas kasko uzata por milito, normale fare de armitaj fortoj, soldatoj ktp, sed ne nur; ankaŭ ĵurnalistoj, perantoj, kuracistoj ktp. povas uzi ilin por eviti gravajn vundojn. Tre ofte ili estas fabrikitaj el ŝtalo, pro kio oni uzas ankaŭ la nomo **ŝtalkasko**.

La Adriana kasko estis kasko de la franca armeo pionira kiel ŝtalkasko dum la Unua Mondmilito.

Helmo
-----

Helmo de la fino de la Mezepoko kun okulprotektilo.
**Helmo**, vorto de ĝermana deveno *helm*, esta la elemento de la armaĵo kiu protektas la kapon kaj la vizaĝon de la militisto. Ĝi havis pintan momenton en la fino de la Mezepoko kiam ĝi iĝis grava peco de la mezepoka armaĵo; poste ĝi plu estis uzata en padaroj, kaj sportaj konkurencoj por sekureco.

Aktuale ili estas fabrikata por armaĵoj kun ornamaj kaj dekoraj celoj; krome por ties origina celo ĝi plu estas uzataj kiel sportaj kaskoj kaj por policaj unuoj kontraŭ tumultoj.

### Kulture

Famas la **helmo de Mambrino**, reale bovlo de barbiro kiun Don Quijote de la Mancha uzas kiel helmo. Don Quijote kutime estas reprezentata en multaj bildoj aŭ filmoj portante tiun "helmon" surkape (ĉapitro 21; tamen tio iom malĝustas ĉar tiu *bacía* (bovlo) aperas nur en malgranda parto de la verko kaj don Quijote fakte neniam uzas ĝin kiel helmo). Cervantes elprenis tiun elementon el antaŭaj verkoj, como *Orlando Furioso* de Ludovico Ariosto.

Vidu ankaŭ
----------

* Kasko

Referencoj
----------

1. ↑   Lajo Pérez, Rosina (1990). Léxico de arte. Madrid - España: Akal. p. 218. ISBN 978-84-460-0924-5.

* Kategorio Militkasko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Aŭstria-Hungaraj militkaptitoj en Rusio (1915), fotografio de Sergej Miĥailoviĉ Prokudin-Gorskij
**Militkaptito** estas soldato aŭ militisto, tenita fare de la malamiko post esti kaptita dum armita konflikto inter landoj, aŭ senpere post ĝi.

Internaciaj konvencoj reguligantaj traktadoj kun kaptitoj (nuntempe ĉefe la 3-a ĝeneva konvencio el la 12-a de aŭgusto 1949) krom alia destinas, ke militkaptitoj ne devas esti torturataj nek murdataj, kaj specifikas informojn, kiujn la kaptito estas devigita sciigi al malliberigantoj: nomo, dato de naskiĝo, rango kaj deĵornumero.

Kiel militkaptitoj oni konsideras personojn de tiuj ĉi kategorioj:

* Anoj de regulaj armitaj fortoj inkluzive de almembrigitaj milicoj;
* Personoj, kiuj ne estas armeaj personoj, sed ili estas agadaj por armitaj fortoj;
* Loĝantaro de atakita regiono, kiu ekvidinte proksimiĝantan malamikon ekprenis armilon (levée en masse).

Ankaŭ ĉiujn ceterajn personojn, kiuj faris militagadojn, estas necese okaze de duboj konsideri kiel militkaptitojn, ĝis kiam apartenanta juĝo ne decidis pri ilia statuto. La militkaptitoj subiĝas al la potenco de ŝtato, kiu militkaptis ilin, ne al personoj aŭ armeaj taĉmentoj, kiuj militkaptis ilin.

Bedaŭrinde okazis esceptoj, en Hungario en fino de la 2-a mondmilito la Ruĝa Armeo havis kvantan ordonon, kiu ne sufiĉis el la hungaraj soldatoj, tial estis kaptitaj ankaŭ simplaj civiluloj.

Militprizono (ofte ankaŭ malliberejo por militprizonuloj) estas ejo por la enfermado de malamikaj luktintoj kaptitaj de militanta potenco dum militepoko.

Kaptitula interŝanĝo estas interkonsento inter oponanta flankoj en konflikto liberigi kaptitojn: militkaptitoj, spionoj, ostaĝoj, ktp. Foje, ankaŭ mortintaj korpoj estas interŝanĝitaj.

Vidu ankaŭ
----------

* Konvencioj de Ĝenevo
* Malliberejo de Guantanamo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Militkaptito en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Militkaptito en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* artikolo "Germanaj militkaptitoj el Qingdao en japanaj koncentrejoj" (esperante)
Damo **Millicent Garret Fawcett** (n. 11-an de junio 1847, Aldeburgh, graflando Suffolk, Anglio – m. 5-an de aŭgusto 1929, Londono) estis dum 50 jaroj gvidanto de la movado por la virina balotrajto, prezidanto de la Nacia Unio de Virinoj-Balotrajtaj Societoj (NUWSS) (Tutlanda Federacio de la Asocioj Batalantaj por la Virina Balotrajto), kaj aktivulo por la rajtoj de virinoj. Ŝi estis konata pro la modera linio kiun ŝi prenis, kontraste al la batalema linio gvidita fare de la brita sufragetisto Emmeline Pankhurst. Krome, Ŝi estis unu el la fondintoj de la kembriĝa Newnham College (unu el la unuaj virinaj altlernejoj, 1871); la alia kunfondinto estis Henry Sidgwick.

Vivo
----

Millicent Garrett estis sepa infano el dek infanoj de ŝipposedanto Newson Garrett. La radikala patro apogis dum jaroj klopodojn de la plej maljuna filino - Elizabeth Garrett (Mrs. J. G. S. Anderson) - por iĝi praktikanta kuracistisno. 

Millicent edziniĝis en 1867 kun blinda radikala politikisto Henry Fawcett, kiu estis profesoro pri ekonomiko en Kembriĝo. Ŝi helpis la edzon por venkis la malavantaĝojn de la blindeco, dum li apogis ŝian laboron por la virina egalrajteco. Ŝi parolis antaŭ publiko pri la virina balotrajto en 1868.

Aktiveco
--------

Oni elektis Millicent Fawcett en 1897 al prezidanto de la Tutlanda Federacio de la Asocioj Batalantaj por la Virina Balotrajto. Oni akceptis fine en 1918 leĝon pri la popola reprezentado, kiu donis balotrajtojn por pli ol ses milionoj da virinoj. (La virinoj akiris nur post dek jaroj samajn elektorajtojn ol la viroj). Millicent retiriĝis en 1919 de la aktiva gvidado de la asocio. 

Dum la sud-afrika milito, la registaro petis ŝin en julio de 1901 por ekzameni la britajn koncentrejojn por la kaptita bura loĝantaro. Ŝia raporto defendis la gvidantaron de la koncentrejoj. 

Ŝi agadis dum la unua mondmilito kiel prezidanto de la menciita asocio „por vivteno de la nacia vivforto". Oni distingis ŝin fine de la milito en la Ordeno de la Brita imperio per D. B. E. (Damo Granda kruco)

Ŝiaj verkoj
-----------

* Political Economy for Beginners (1870)
* Janet Doncaster (1875) – romano
* The Women's Victory – and After (1920)
* What I Remember (1924).

Vida ankaŭ
----------

* Virina balotrajto en Britio
* Sufrageto
* Emmeline Pankhurst
* Elizabeth Garrett Anderson

* Kategorio Millicent Fawcett en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 163792
* GND: 119151383
* LCCN: n50000085
* VIAF: 32800358
* ISNI: 0000 0001 0963 5166
* LIBRIS: 186699
* SUDOC: 031447333
* BNF: 12266099c
* NLA: 35077808
* NDL: 00439279
* BIBSYS: 12029384
* NKC: mub2014828590
 |
La **mandarena vespo** (*Vespa mandarinia*)
La kapo de la **mandarena vespo** (*Vespa mandarinia*)
La **mandarena vespo** (*Vespa mandarinia*) - sur la vira polmo (manplato)
La **mandarena vespo** (*Vespa mandarinia*)
La **Mandarena vespo** (*Vespa mandarinia*), inklude la subspecion Japana mandarena vespo (*Vespa mandarinia japonica*), populare konata kiel poefago-murdanto, estas la plej granda vespo en la mondo, indiĝena de moderklimata kaj tropika Orienta Azio (Japanio, Ĉinio, Tajvano, Rusio (Ĉemara regiono), Koreio, Nepalo, Srilanko kaj Barato). Ties korpolongo estas proksimume 50 mm, ties enverguro ĉirkaŭ 76 mm, kaj ĝi havas 6 mm longan pikilon kiu injektas grandan kvanton de povega veneno (ĉefe de la alergia reago t.e. anafilaksio, nur en Japanio mortis pli ol 50 personoj.)
La mandarena vespo vivas grupe en **svarmo** nombranta ĉirkaŭ unu milo da vespoj kaj en la nesto kun diametro unumetra kaj ĝi ege estas eĉ danĝera por la tuta grandnombra abela familio (eĉ kun 70 mil da abeloj).\

Bildaro
-------

* 
* 
*

Vidu ankaŭ
----------

* krabro

Notoj
-----

1. ↑  Piper, Ross.  (2007) *Extraordinary Animals: An Encyclopedia of Curious and Unusual Animals*, p. 9–11. ISBN 978-0-313-33922-6.
2. ↑  Backshall, Steve.  (2007) *Steve Backshall's venom: poisonous animals in the natural world*. New Holland Publishers. ISBN 1845377346.[*rompita ligilo*]
3. ↑  Handwerk, Brian.  "Hornets From Hell" Offer Real-Life Fright. National Geographic News (2002-10-25). Alirita Januaro 2010.

* Mandarena vespo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Mandarena vespo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Mandarena vespo en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
**Metabola rompiĝo** estas nocio devenanta de Karl Marx pri la "neriparebla rompiĝo en la interdependa procezo de socia metabolo", t.e. la ŝlosila koncepto de tendencoj al ekologia krizo en kapitalismo. Marx teoriis rompiĝon en la metabola interagado inter la homaro kaj la cetera naturo, rezultantan el la kapitalisma produktado kaj la kreskanta disiĝo inter urboj kaj kamparo.

Laŭ John Bellamy Foster, kiu kreis la terminon, metabola rompiĝo estas pluevoluigo el frua verko de Marx en la *Ekonomiaj kaj filozofiaj manuskriptoj de 1844* pri la specia esto kaj la rilato inter homoj kaj naturo. Metabolo estas la la "matura analizo pri la fremdiĝo de la naturo" kaj prezentas "pli solidan – kaj sciencan – manieron, per kiu bildigi la kompleksan, dinamikan interŝanĝadon inter la homoj kaj la naturo, kiu rezultas el la homa laboro."

Kontraste kun tiuj, kiuj atribuis al Marx malkonsideron pri la naturo kaj respondecon por la medio-problemoj de Sovetunio kaj aliaj laŭnome komunismaj ŝtatoj, Foster vidas en la teorio pri la metabola rompiĝo pruvon pri la ekologia perspektivo de Marx. La teorio de metabola rompiĝo "ebligis al Marx evoluigi kritikon pri la media degradiĝo, kiu anticipis multon en la nuntempa ekologia pensado", inkluzive demandoj de daŭripovo. Esploristoj, kiuj konstruis sur la origina marksisma koncepto, evoluigis aliajn similajn terminojn, ekzemple karbona rompiĝo.

Vidu ankaŭ
----------

* Bioregiono
* Ekoregiono
* Ekosistemo
* Ekosocialismo
* Permakulturo
* Politika ekologio
* Daŭripovo
* David Harvey

Referencoj
----------

1. ↑  Marx, Karl. *Kapitalo, vol. III*.
2. ↑  Foster, John Bellamy (2000) *Marx's Ecology: Materialism and Nature*, Novjorko: Monthly Review Press, p. ix
3. ↑  Foster, John Bellamy (1999). "'Marx's Theory of Metabolic Rift: Classical Foundations for Environmental Sociology'", *The American Journal of Sociology* **105** (2), p. 366–405. doi:10.1086/210315.
4. ↑  Foster 2000, p. 142.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Covid-19 Global Ecosocialist Network Statement en Global Ecosocialist Network
**Mirandela** (portugallingva prononco: [miɾɐ̃ˈdɛlɐ]) estas urbo kaj municipo de la Distrikto Bragança, en la regiono Trás-os-Montes de nordorienta Portugalio, kun ĉirkaŭ 21 394 loĝantoj (2021) kaj ĉirkaŭ 15 000 en la urbo mem.

Ĝi estas subdividita en 30 *freguesias*, nome: Abambres, Abreiro, Aguieiras, Alvites, Avantos e Romeu, Avidagos, Navalho e Pereira, Barcel, Marmelos e Valverde da Gestosa, Bouça, Cabanelas, Caravelas, Carvalhais, Cedães, Cobro, Fradizela, Franco e Vila Boa, Frechas, Freixeda e Vila Verde, Lamas de Orelhão, Mascarenhas, Mirandela, Múrias, Passos, São Pedro Velho, São Salvador, Suçães, Torre de Dona Chama, Vale de Asnes, Vale de Gouvinhas, Vale de Salgueiro kaj Vale de Telhas.

La municipo limas norde kun Vinhais, oriente kun Macedo de Cavaleiros, sude kun Vila Flor kaj kun Carrazeda de Ansiães kaj okcidente kun Murça kaj Valpaços.

Historio
--------

estas restaĵoj de antaŭromia loĝado kaj multaj pliaj el romia epoko, inter kiuj kupraj moneroj de la epoko de Tiberio. Tiam la ĉefa setlejoj estis São Martinho (Sankta Marteno), kaj tri dokumentoj indikas tiaman setlejon. Afonso la 3-a havigis foruon la 25-an de Majo 1250. Krome estas aliaj de 1198 kaj 1275. Denizo la 1-a havigis novan foruon en 7a de Marto 1291 kaj ordonis konstrui kastelon kaj muregon kiu havis tri ĉefpordegojn. Tamen komence de la 16-a jarcento, ĉio tio estis malaperinta.

Ĝi ricevis statuson de urbo la 28an de Junio 1984. 

Kiel multaj municipoj de rura interna Portugalio ĝi suferis elmigradon el la mezo de la 20-a jarcentoj kaj tial oni malaltiĝis el preskaŭ 30 000 loĝantoj en 1960 ĝis iom pli ol 20 000 nunaj.

Bildoj
------

* Mirandela el la preĝejo monteto.Mirandela el la preĝejo monteto.
* Mirandela el la preĝejo monteto.Mirandela el la preĝejo monteto.
* Ĉerivera parko.Ĉerivera parko.
* Romanika ponto super la rivero Tua.Romanika ponto super la rivero Tua.
* Akvofonto ĉe Tua.Akvofonto ĉe Tua.
* Mirandela kaj la rivero el la ponto Europa.Mirandela kaj la rivero el la ponto Europa.
* El la orienta riverbordo.El la orienta riverbordo.
* Urbocentro kun urbodomo kaj la sonorilturo de la ĉefpreĝejo, el la okcidenta riverbordo.Urbocentro kun urbodomo kaj la sonorilturo de la ĉefpreĝejo, el la okcidenta riverbordo.

Notoj
-----

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Mirandela en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)


* Kategorio Mirandela en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Mirandela en Vikivojaĝo (Turisma gvidilo)

* Municipa oficiala retejo
* Fotoj el Mirandela
* School of Communication, Administration and Tourism - oficiala retejo de Bragança Politeknika Instituto


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 799579
* GND: 4520981-9
* VIAF: 152697068
 |
**Károly KIRÁLY** [kirAj] estis rumania hungara politikisto, memuaristo. Li naskiĝis en Târnăveni la 26-an de septembro 1930 kaj mortis la 4-an de novembro 2021 en Budapeŝto.

Kariero
-------

Károly Király estis de 1950 komunista funkciulo kun pli kaj pli alta rango. En 1972 li abdikis de siaj postenoj proteste kontraŭ la oficiala partipolitiko. Poste ĝis 1989 li laboris en Caransebeș, Târgu Mureș. Li protestis en leteroj kaj en petskibaĵoj kontraŭ la politiko al hungara naciminoritato, kiujn li sendis eksterlanden. Li estis celpunkto de atencoj. Post la revolucio de 1989 li estis vicprezidanto de Konsilio de Nacisalvanta Fronto, partoprenis en fondado de Romániai Magyar Demokrata Szövetség. Li vivis en Mezőkovácsháza (Hungarujo).

Libroj
------

* *Nyílt kártyákkal*. Önéletírás és naplójegyzetek. Budapest, 1995, Nap Kiadó.
* *Nyílt kártyákkal*, II. Az önrendelkezés útja. Pécs, 1999, Duplex Könyvkiadó.

Fonto
-----

* Hungara vikipedio

Elsteraj ligiloj
----------------

* Blogo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 476444
* GND: 119404273
* LCCN: n97013567
* VIAF: 8197126
* ISNI: 0000 0000 4261 6154
 |
Rita Bi-disko el la tempo de la Liangzhu-kulturo. Tiaj diskoj el Jado kun centra truo estis simboloj de prospero kaj armea forteco.
La **Liangzhu-kulturo** (ĉine 良渚文化, pinjine liángzhǔ wénhuà) estis komuna nomo por arkeologiaj trovaĵoj de ĉina kulturo de la malfrua Neolitiko, kiu disvolviĝis ĉe la sudorienta marbordo de la antikva Ĉinio.

Dum la 1970-aj kaj 1980-aj jaroj arkeologoj en la teritorio de la lago *Taj* en la suba valo de la rivero Jangzio-Tal trovis tombejojn de la malfrua Neolitiko. La tomboj estis el la tempo inter la jaroj 3.400 kaj 2.000 a.K.. Oni trovis en la tomboj pli ol 5.000 valorajn objektojn el Jado, inter ili Bi-diskojn, kaj ritajn tubojn. Tiujn ritajn objektojn probable la reganto de la kulturo donacis al unuopaj civitanoj pro apartaj meritoj. Ilia uzo ligiĝis al la adoro de ĉielo kaj tero.

La plejmulto de tiuj jadaj objektoj konsistas el la jada subspeco *nefrito*. Sur la objektoj bildiĝas vivaĵoj, kiuj (ĉar oni supozas, ke la uzo de metaloj ankoraŭ nekonatis) supozeble estis ĉizitaj per ŝarkodentoj. La arkeologiaj trovoj montras la grandan signifon, kiun jado dum tiu epoko havis en tiu-ĉi mondoparto. El la teksto *Zhouli* ("la ritoj de la dinastio Zhou"), kiu ekestis dum la 4-a jarcento a.K. konjekteblas, ke tiaj jadaj objektoj ankaŭ dum la dinastio Zhou (1000 - 221 a.K.) ankoraŭ estis rite uzataj.

Vidu ankaŭ
----------

* Kongo (jado)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Liangzhu-kulturo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* La Liangzhu-kulturo en la reta muzeo de la ŝtata universitato de Minesoto en Usono (anglalingve) Arkivigite je 2010-07-24 per la retarkivo Wayback Machine
* paĝoj de la muzeo pri la Liangzhu-kulturo en Ĉinio (ĉinlingve) Arkivigite je 2008-10-28 per la retarkivo Wayback Machine
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Mirecourt (stacidomo). |

**Mirecourt** estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento *Vosges* (Vogezoj), en la administra regiono *Grand Est* ("Granda Oriento") kaj en la historia kultura regiono Loreno. Fine de 2020 en la komunumo vivis 4 819 loĝantoj sur areo de 12,12 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de 398 loĝantoj/km². Per administra reformo de la departementaj arondismentoj en 2019 la komunumo estis donita de la arondismento Neufchâteau al la arondismento Épinal. Nun administre la komunumo apartenas al la arondismento Épinal kaj al la kantono *Mirecourt*.

La teritorio havas komunan limon kun Poussay, Domèvre-sous-Montfort, Domvallier, Mattaincourt, Mazirot, Ramecourt, Remicourt, Thiraucourt, Villers kaj Vroville.

Geografio
---------

La pli granda urbo Nancy troviĝas pli-malpli 50 kilometrojn norde. Proksimas la aŭtoŝoseo A 31 (Beaune - Luksemburgo), kaj la rivero *Madon*.

La rivero *Madon* en Mirecourt
  

  

La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj

Historio
--------

La urbon fondis la romianoj. Ekde la 13-a jarcento ĝi estis parto de la tiuepoka germanlingva dukejo Loreno (germane *Herzogtum Lothringen*), ekde 1766 apartenas al Francio.

Vidindaĵoj
----------

Mirecourt havas vidindan mezepokan urbocentron, muzeon pri konstruado de violonoj kaj plian muzeon pri mekanikaj muzikiloj. Tiu ampleksa dediĉo al muzikiloj fontas el tio, ke ekde la 17-a jarcento, la urbo estis fama centro de violon-konstruistoj. La plej konata el ili estis *Jean Baptiste Vuillaume*.

Partnera urbo
-------------

Partnera urbo de Mirecourt estas

* Bonn-Beuel en Germanio.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Vosges
* Mirecourt (stacidomo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Mirecourt en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Mirecourt en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo

* la malnova halola malnova halo
* preĝejo Notre-Damepreĝejo *Notre-Dame*
* domo de la plej granda violonĉelo de la mondodomo de la plej granda violonĉelo de la mondo
* interna kortointerna korto

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 162543
* GND: 4115159-8
* VIAF: 242130156
* BNF: 152792309
 |
Larĝa panoramo de Miri
**Miri** ĉine **美里** estas marborda urbego en Orienta Malajzio, en subŝtato Saravako. Ĝi estas ankaŭ centro de distrikto. Moknomoj de Miri estas "Feriurbo" kaj "Naftourbo".

Mapo pri Malajzio, kie Miri estas videbla apud Brunejo

Bazaj informoj
--------------

* Loĝantaro: 358,020 (en 2016)
* Areo: 997 km²
* Supermara alteco: 8 m
* Horzono: UTC + 8 (ankaŭ somere)
* Telefonkodo: +6085
* Poŝtkodo: 98xxx
* Aŭtokodo: QM

Geografio
---------

Miri situas en nordorienta Saravako en insulo Borneo proksime de la limo de Brunejo, laŭ la Sudĉina Maro. Tre proksime fluas la samnoma rivero Miri. Kuching troviĝas 798 km. 

Vojo en Miri
Preĝejo en Miri
Templo en Miri

Historio
--------

Miri estis fondita en 1910, kiam la unua naftoputo ekfunkciis. Tio kaŭzis rapidan evoluon. Miri iĝis administra centro de la norda regiono de Saravako antaŭ 1929. Dum 2-a mondmilito la naftoputoj estis detruitaj antaŭ alveno de la japanoj. Miri estis la unua alteriĝa loko de japanoj en Borneo. Post la japana invado Usono bombardis la rafinajn instalaĵojn. La petrolindustrio daŭre estis grava en ekonomio de la grandurbo post la milito. Miri ricevis municipan statuson en 1981, urbegostatuson en 2005. Granda parto de la loĝantoj estas ĉinoj.

Ekonomio
--------

Krom la naftoindustrio gravas la lignaĵoj kaj la turismo en Miri. En la apudaĵo oni kultivas rizojn.

Trafiko
-------

Miri havas flughavenon kaj maran havenon. Ĉefvojo kuras laŭ la marbordo al Brunejo. Interne kaj ekster la urbego aŭtobusoj liveras la pasaĝerojn.

Klimato
-------

Miri havas tropikan klimaton, kiun dufoje influas la musono. Jare pluvas po 2714 mm, en ĉiuj monatoj pluvas. La averaĝa temperaturo varias inter 23-31 °C.

Vidindaĵoj
----------

* pluraj preĝejoj
* plaĝo

Fontoj
------

* WikiTrans
*
**Miri** estas la oka epizodo de la unua sezono de la usona televida fikcio, Stela Vojaĝo: La Origina Serio. Skribita de Adrian Spies kaj reĝisorita de Vincent McEveety, ĝi unue estis elsendita la 27-an de oktobro 1966.

En la epizodo, la Enterprise malkovras ĝustan duplikaton de Tero, kie la nuraj postvivantoj de mortiga artfarita pesto estas kelkaj el la infanoj de la planedo. Multaj homoj pridemandas la fakton, ke la planedo similas al Tero, mistero metita komence de la epizodo sed neniam solvita poste.

Oni rolis sur la scenejo antaŭ uzita de serio *The Andy Griffith Show* de Desilu Productions por ŝpari monon. Krom gastaj aktoroj Kim Darby kaj Michael J. Pollard, la aliaj infanoj en epizodo estas parencoj de la aktoroj kaj produktora teamo de televidserio *Star Trek*, ekzemple la filinoj de William Shatner Lisabeth kaj Melanie, la filo de Grace Lee Whitney Scott, la filo de Vincent McEveety Steven, kaj la filinoj de Gene Roddenberry Darleen kaj Dawn. Du el ili, Phil Morris kaj Iona Morris, estis gefiloj de Greg Morris, aktoro de *Mission Impossible*.

Tiu estis la unua partopreno de Kellie Flanagan, kiu rolis unu parollinion kaj pro tio ricevis sian SAG card-on.

La epizodo estis parodiita en *South Park* per la epizodo *La malpermesita vorto*.

Malpermeso ĉe BBC
-----------------

Post la unua elsendo de Miri en brita televido en decembro 1970, BBC diris ke ĝi ricevis multajn plendojn pri la enhavo de la epizodo. La kvanto kaj naturo de la plendoj neniam publikiĝis. La BBC rifuzis montri la epizodon denove dum la 1970-aj jaroj kaj 1980-aj jaroj, kaj ankaŭ malpermesis tri pliajn epizodojn: "Plato's Stepchildren", "The Empath", kaj "Whom Gods Destroy".

Kritika opinio
--------------

Zack Handlen de *The A.V. Club* klasifikis la epizodon 'A-', ĉar uzi infanojn kiel antagonistoj estis tre inteligenta, kaj la sento de minaco estis eltenita, ĉar kvankam la aŭdienco sciis, ke la ŝipanaro ne mortos, la ŝipanoj "ne scias tion".

Referencoj
----------

1. ↑   Mayberry in Star Trek. Mayberry.com.

  Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2012-04-18. Alirita 2019-01-05.
2. ↑   ...And Then I Wrote. AdamGerace.com. Alirita October 29, 2014.
3. ↑  "Set Phasers To Stun" de Marcus Berkmann, p. 42
4. ↑  Handlen, Zack, ""What Are Little Girls Made Of?"/"Miri"", *The A.V. Club*, 22a de januaro 2009. Kontrolita 15a de aŭgusto 2009.
Koordinatoj: 62° 45′ 37″ N 40° 20′ 07″ O﻿ / ﻿62.76028 °N, 40.33528 °O﻿ / 62.76028; 40.33528 (mapo)

**Mirnij** (ruse *Мирный*) estas urbo en Arĥangelska provinco en Rusio.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 11525.

La urbo estis fondita en jaro 1958.

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1960.

La interurba telefona kodo estas 81834, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo (en jaro 2005).

En la urbo estas kosmodromo Pleseck (Плесецк).

En jaro 2002 la urbo havis 30,5 mil loĝantojn.

Flago de Arĥangelska provinco
Administra divido de Arĥangelska provinco

**Ĉefurbo**: Arĥangelsk

**Aŭtonoma distrikto**: Nenecio

**Urbaj distriktoj**:
Arĥangelsk |
Korjaĵma |
Kotlas |
Mirnij |
Narjan-Mar |
Nova Zemlo |
Novodvinsk |
Severodvinsk 

**Municipaj distriktoj**:
Ĉemara |
Ĥolmogora |
Kargopola |
Konoŝa |
Kotlasa |
Krasnoborska |
Lena |
Leŝukonska |
Mezenja |
Njandoma |
Onega |
Pinega |
Plesecka |
Ŝenkurska |
Ustja 
Velska |
Verĥnetojma |
Vilegoda |
Vinogradovka |
Zapoljarnij 

 


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Miroslav Irĉan** (ukraine: Мирослав Ірчан), pseŭdonomo de *Andreo Babjuk* (14an de julio 1896, vilaĝo Pjadyky, apud Kolomeo - 1937 pafmortigita en Sovetunio). Fama ukraina esperantisto kaj (dram)verkisto en Ukrainio kaj Kanado, naskiĝis en vilaĝo Pjadyky en familio de vilaĝano apud Kolomeo (nun - provinco de Ivano-Frankivsko). Soldato de Ukraina Galicia Armeo, poste - de la Ruĝa armeo. Li trapasis studojn de la vilaĝa lernejo, de kolomea gimnazio, instruista seminario en Lvivo. En 1921-22 li estis lektoro en militista lernejo kaj kunlaboranto de la revuo "Galicia komunisto". En 1922-23 li loĝis k lernis en Prago, poste migris al Kanado laŭ invito de iu laborista organizaĵo, loĝis en Vinipego ĝis 1929. Remigris al Sovetia Ukrainio, Ĥarkivo, kie ĉirkaŭ li amasiĝis verkistoj de la okcidenta Ukrainio. En Kanado li estis formita kiel konscienca komunisto, preta konstrui la sistemon en Ukrainio kaj por ukraina literaturo. Lia la plej unua rakonto "Renkonto" aperis en gazeto "Svoboda" (ukr. - Libero) en 1914. Poste aperis novelaro "Rido de Nirvano" en Lvivo (1918). Li verkis 5 dramojn kaj multnombrajn rakontojn. Liaj verkoj aperis en multaj periodaĵoj, inkluzive Vsesvit.

En 1937 li estis arestita en Ĥarkivo pro spionado je interesoj de la Usono kaj mortpafigita en la sama jaro. Rehabiligita post multaj jaroj pro "iu malinterkonsento". Monumento estis starigita en Kolomeo.

Esperante lia novelego "La morto de Asuar" (tradukis I. Kolĉinskij) aperis en 1930 en eldonejo Plugilano, (Ĥarkivo).



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 375811
* GND: 126536392
* LCCN: n83149661
* VIAF: 84256851
* ISNI: 0000 0000 5813 8337
* NKC: js2006303682
 |
**Mirtilo** - (latine *Myrtilus*) estis en la helena mitologio filo de dio Hermeso.

Li estis trenisto de la reĝo Enomao en elisa urbo Piso.

Eble li al sia reĝo longe honeste servis, sed antaŭ la lasta veturo li la reĝon perfidis: pro deziro de Pelopso, kiu klopodis edziniĝi al Enomaa filino Hipodamio, suprentiris radstifton el la akso, la rado proksime de la celo eliĝis kaj la reĝo mortiĝis. Sed aliaj versioj prezentas, ke subaĉetis lin Hipodamio mem, kiu ege volis Pelopson edziniĝi.

Sed li ne longe ĝojis pro io post sia faro. Nome Pelopso parte vidis en li malindan atestanton, parte Mirtilo postulis grasan rekompencon, onidire eĉ volis akiri duonon de la reĝolando, aliaj interflustris, ke eĉ ĝenis Hipodamion. Do, post nelonga tempo okazis al li "incidento", Pelopso puŝis lin de roko.

Kiu el la motivoj estis la plej grava, estas jam malfacile diri, sed estas vera, ke Mirtilo sukcesis antaŭ sia morto Pelopson kaj lian tutan familion malbeni. Pri kulminigo de la malbeno zorgis Mirtila patro, dio Hermeso. Do okazis, ke perforte forlasis la mondon filoj de Pelopso Atreo kaj Tiesto kaj en plua generacio ankaŭ mikenaj reĝoj Agamemno kaj Egisto.

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Myrtilos en la ĉeĥa Vikipedio.* 

* Kategorio Mirtilo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Mirueña de los Infanzones** [miRŬEnja delosinfanZOnes] estas municipo en la centrokcidento de la provinco Avilo, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al Komarko de Avilo kaj al la jurisdikcia teritorio de Avilo, en la centro de la provinco. 

Mirueña de los Infanzones en la provinco Avilo.
Komarkoj de la provinco Avilo; Komarko de Avilo centre, rozkolore.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 31,21 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 84 loĝantojn. Ĝi perdis 750 loĝantojn el la mezo de la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj. Ĝi distas 42 km de Avilo, provinca ĉefurbo.

Ĝi limas kun San García de Ingelmos, Gallegos de Sobrinos, Solana de Rioalmar kaj Muñico. Tra la teritorio fluas la riveroj Navazamplón kaj Almar.

Historio
--------

Estas restaĵoj de antaŭromia loĝado ("verracos", porkoskulptaĵoj de Vetonoj).

En Mezepoko okazis reloĝado. La areo apartenis al la Regno Kastilio. 

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj) kaj brutobredado kaj rilata komercado. Lastatempe kultura kaj rura turismo ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado).

Bildaro
-------

* Preĝejo.Preĝejo.
* "verracos", porkoskulptaĵoj de Vetonoj reuzitaj por dommuro."verracos", porkoskulptaĵoj de Vetonoj reuzitaj por dommuro.
* Popola arkitekturo.Popola arkitekturo.
* Popola arkitekturo.Popola arkitekturo.
* Kortopordoj.Kortopordoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Avilo

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 762186
* VIAF: 316733422
 |
**Mirăslău** [mirəsləŭ] (hungare: **Miriszló**) estas komunumo en Rumanio norde de Aiud. En 1910 ĝi havis 951 loĝantojn (hungaroj, rumanoj, ciganoj), en 1992 924 (rumanoj, 38 % da hungaroj). Ĝia unua dokumenta mencio estas el 1219. Ĝi estis eklezieja hungara vilaĝo en 1332. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Alsó-Fehér vármegye). Administre apartenas al ĝi Cicău, Decea, Ormeniș, Lopadea Veche, Rachiș. Mirăslău situas ĉe la rivero Mureș. Ĝin trairas la nacia vojo DN1, kiu tie samtempe estas eŭropa vojo 81, kaj la fervojo inter Alba Iulia kaj Târgu Mureș.

Eventoj
-------

Je la 18-a de septembro 1600 Giorgio Basta apud la vilaĝo en batalo venkis Mikaelon la Bravan.

Fonto
-----

* Magyar nagylexikon, 1-18. 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Komunuma retejo
* Interaga mapo de distrikto Alba
* Administracia mapo de distrikto
* Popolnombrado 2002


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Poŝtmarko de 2012 de Armenio, celebranta la 125an datrevenon de la nasko de Mecarenc.
**Misak Mecarenc** (armene: Միսաք Մեծարենց, 18-an de januaro 1886; Pingiana vilaĝo, vilajeto Ĥarpet- 5-an de julio 1908; Konstantinopolo, Otomana Imperio) estis elstara okcident-armena novromantika poeto.

Biografio
---------

Misak Mecarenc naskiĝis kiel *Misak Mecadurjan* en la Pingiana vilaĝo de Ĥarpet, proksime de Agn. En 1894, li translokiĝis kun sia familio al Sebastia, kie li frekventis la Aramian Lernejon. Ĝis 1902 li frekventis la Anatolan Internulejon en Marzvan. De 1902-1905, li frekventis la Centran Lernejon en Konstantinopolo. Tamen tuberkulozo devigis lin forlasi sian edukadon, kaj li poste mortis pro la malsano la 4-an de julio 1908 en la aĝo de 22 jaroj.

Poezio
------

Mecarenc komencis verki ekde 1901, kun siaj unuaj versoj publikigitaj en 1903. Li ankaŭ kunlaboris kun multaj okcident-armenaj publikaĵoj kiel "Masis", "Hanragitak", "Orienta Preso", "Lumo", "Kuriero", "Manzumei Efkiar", "Buzandion".  Multo de lia poezio diskutis la malesperon de lia neevitebla morteco.

Heredaĵo
--------

La poeto riĉigis armenan poezion per siaj lirikaj kaj aŭtentikaj ĉefverkoj, kvankam Mecarenc nur sukcesis eldoni du volumojn de poezio dum sia vivo: "Dziadzan" (Ĉielarko) (1907) kaj "Nor dagher" (1907). Li estis festita en 2012 per lia portreto aperanta sur la poŝta stampo Armeniam.

Referencoj
----------

1. ↑
parka fontano en Misrata
**Misrata** (arabe مصراته, ankaŭ *Misurata*) estas urbo en Libio, en regiono Tripolio ĉe la bordo de la Mediteranea Maro, proksime al la samnoma kabo kaj en la okcidenta parto de la Golfo de Sirto. Misrata situas ĉ. 210 km oriente de la ĉefurbo Tripolo.

Misrata estas plej granda komunumo en la samnoma distrikto, en kiu laŭ la stato de 2006 vivis pli ol 550 000 homoj. Ĝi estas grava ekonomia centro, kun haveno nomata *Qasr Ahmed*. Oni kalkulas loĝantaron de la urbo en 2010 je 259 000.

Misrata estas konata pro ties industrio, precipe gravas la ŝtaluzinoj, la tapiŝa kaj la teksaĵa produktado, multaj komercaj kaj priservaj entreprenoj.

Krom la marhaveno (Qasr Ahmad) kaj la flughaveno, Misrata estas atingebla per la marborda rapidvojo. Oni planas ankaŭ fervojan linion al ĝi (fervoja linio Ras Ejder-Sirto). Oni planas ligi la landinternajn ercejon al la urbo per fervoja linio Misrata–Sabha.

En 2011, ties loĝantoj partoprenis en la protestoj kontraŭ la subprema registaro de Gadafi. Poste ili partoprenis kun islamistoj en la Dua Libia Enlanda Milito opozicie al ties regiona rivalo Zintan.

Instruado
---------

En Misrata troviĝas la *Universitato Sepa de Oktobro* kun 15 fakultatoj.

* Kategorio Misrata en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)