recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Eduard BORSBOOM**, esperante **Ed' BORSBOMO** (naskiĝis la 14-an de majo 1936) studis germanistikon kaj estis docento pri la germana lingvo en la altlernejo de Utrecht ĝis la emeritiĝo en 1999.

Esperanta agado
---------------

Borsboom lernis Esperanton aŭtodidakte en 1951, helpis dum siaj liberaj horoj en la Internacia Esperanto-Instituto ĉe Andreo Cseh, aktivis en Tutmonda Esperantista Junulara Organizo kaj fariĝis ŝtata tradukisto por Esperanto.

En 1976 aperis lia biografio *Vivo de Lanti*. Dum la 80-aj jaroj li ĉiusomere donis kursojn pri literaturo en La Chaux-de-Fonds ĉe Claude Gacond kaj ekde la 1990-aj jaroj en Kvinpetalo ĉe Suzanne Bourot kaj Georges Lagrange. En 1984 li editoris 66 kolumnojn de Cseh, *Vortoj de Andreo Cseh*. Post 20 jaroj en la redakta stabo de Literatura Foiro, li okupis sin i.a. pri taskoj en *La Gazeto* gvidata de Eŭgeno kaj Madeleine de Zilah kaj depost 1995 prezidas la estraron de Internacia Esperanto-Instituto. En 2004 li ricevis la OSIEK-premion.

Verkoj
------

* *Vivo de Lanti* (Sennacieca Asocio Tutmonda 1976);
* *Vortoj de Andreo Cseh* (Iltis 1984);
* *Vivo de Andreo Cseh* (Internacia Esperanto-Instituto 2003);
* *Kie miozotas memor'* (Internacia Esperanto-Instituto 2017).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Libroj kaj aliaj dokumentoj[*rompita ligilo*] de kaj pri Ed Borsboom en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo Arkivigite je 2007-12-21 per la retarkivo Wayback Machine
* Recenzo de Kie miozotas memor’ aperinta en Revuo Esperanto en decembro 2017


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 31120
* GND: 1075830915
* LCCN: nb2005016150
* VIAF: 31516831
* ISNI: 0000 0001 1756 2702
* SUDOC: 243919344
* NKC: xx0117226
 |
**Eddi Arent**, civile *Gebhardt Georg Arendt* naskiĝis la 5-an de majo 1925 en Dancigo kaj mortis la 28-an de majo 2013 en Munĥeno. Post studado li estis alvokita unue al soldata deĵoro kaj pli malfrue post la milito li komencis lerni aktoradon.

Vivo
----

Eddi Arent kaj Lex Barker
Sian aktoran debuton li havis en la jaro 1956 en filmo "Der Mustergatte", sed li estis pli konata al la publiko nur fine de la sesdekaj jaroj danke al siaj roloj en filmoj de Edgar Wallace. Trifoje li darfis roli kiel murdisto. Krom tio li fariĝis danke al sia talento populara komikulo. En 1959 li unuafoje aperis kiel *James* en "Der Frosch mit der Maske". En 1960 li rolis kiel polica fotografisto en "Die Bande des Schreckens". En 1962 li rolis en sia unua filmo de Karl May Der Schatz im Silbersee. Sekvis Winnetou II kaj Winnetou und Old Shatterhand im Tal der Toten. En ĉiuj ĉi filmoj li korpigis lordon Castlepool.

Komence de la naŭdekaj jaroj li retiriĝis el amuzkomerco. Komune kun edzino Franziska li malfermis en 1993 hotelon en Nigra Arbaro. Sed finfine tie ili fiaskis.

Referencoj
----------

1. ↑

Eksteraj ligiloj
----------------

* Eddi Arent en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Eddi Arent en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Nekrologo en la gazeto *Der Spiegel*. germane


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 124794
* GND: 1012786536
* LCCN: no2010040959
* VIAF: 108051385
* ISNI: 0000 0001 2032 5097
* BNF: 16752408k
 |
**Tibor Szentiványi** [sentivánji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szentiványi Tibor** estis hungara inĝeniero.

Tibor Szentiványi  naskiĝis la 2-an de julio 1931 en Budapeŝto. Li mortis la 23-an de aprilo 2009 en Budapeŝto (?).

Biografio
---------

Tibor Szentiványi frekventis cistercianan gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li akiris diplomon en Teknika Universitato de Budapeŝto en 1958. Post siaj studoj li okupiĝis pri evoluado de komputiloj en diversaj laborejoj, en tiu tereno li faris por la lando pioniran laboron. En 1965 li estis unu el la fondintoj de laboratorio pri informado. En 1967 li laboris en Londono, en 1975 li esploris en Luksemburgo. Li estis spertulo pri ludado helpe de komputiloj. Li ricevis kelkajn premiojn, eĉ li fondis premion en 2000.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *A kreativitás fejlesztése játszással és játékok segítségével*

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 11-a paĝo)[*rompita ligilo*]
* hungarlingva biografio kun foto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
La termino **pinglohava lignoplanto** ne nur estas forstista, sed ankaŭ ĝardenista termino. Preskaŭsinonimoj estas koniferoj, pinaloj kaj pinacoj. La tri terminoj oni ne unuece uzatas en Vikipedio.

**Pinglohava lignoplanto** estas planto kies tigoj kaj branĉoj fariĝas lignecaj. Al tiuj plantoj apartenas pingloarboj, pingloarbustoj kaj pingloarbedoj. Tiaj plantoj estas kultivataj en hortikulturaj arbokultivejoj.

maskla floro
rampanta junipero (*Juniperus horizontalis*)
 **Listo de ofte kultivata pinglohavaj lignoplantoj**

| Genro (latina nomo] | esperantlingva nomo | familio |
| --- | --- | --- |
| Abies | abio | pinacoj |
| Cedrus | cedro | pinacoj |
| Chamaecyparis | ŝajncipreso | kupresacoj |
| Ginkgo | ginko | ginkgoacoj |
| Juniperus | junipero | cupresacoj |
| Larix | lariko | pinacoj |
| Metasequoia | metasekvojo | taksodiacoj |
| Picea | Piceo | pinacoj |
| Pinus | pino | pinacoj |
| Pseudotsuga | pseŭdocugo | pinacoj |
| Sciadopitys | sciadopito | sciadopitacoj |
| Sequioadendron | sekvojadendro | taksodiacoj |
| Taxodium | taksodio | taksodiacoj |
| Taxus | taksuso | taksusacoj |
| Thuja | tujo | kupresacoj |
| Tsuga | cugo | kupresacoj |
| Cedrus | cedro | pinacoj |
La Milutinović fratoj (de maldekstro al dekstro): Milorad, Miloš kaj Bora**Velibor "Bora" MILUTINOVIĆ** (serbe : **Велибор Бора Милутиновић** ; la 7-an de septembro 1944) estas iama serba futbalisto, kaj nuna futbala trejnisto.

Milutinović komencis sian trejnadkarieron kun la meksika **Universidad Nacional-** teamo, kio ankaŭ estas lia lasta teamo en lia kariero kiel profesia ludanto. Inter la teamoj por kiuj li ludis estas Partizanם Beogrado, Monako (ASM) kaj OGC Nico.

Milutinović estas la nurunua trejnisto en la historio kiu trejnis 5 malsamajn teamojn en la Monda Pokalo: Meksiko (1986), Kostariko (1990), Usono (1994), Niĝerio (1998) kaj Ĉinio (2002). Ankaŭ, li estas la nuruna kiu sukcesis alporti 4 malsamajn teamojn preter la unua raŭndo de la Monda Pokalo. La nura teamo kun kiu li malsukcesis en ĉi tiu tasko estas Ĉinio, en 2002. Sekve lian grandan sukceson, li estis kromnomita "Miraklolaboristo", kromnomo unue donita al li fare de la prezidanto de la Usona Futbala Asocio. En 2009, Milutinović trejnis Irakon, kaj promociis ĝin al la Pokalo de FIFA-konfederacioj.

Krome, Milutinović trejnis la teamojn de Jamajko, Honduro kaj la futbalteamojn Udinese Calcio, New York Red Bulls, kaj Al-Saad de Kataro.

Milutinović estas membro de konata futbala familio en Serbio. Bora kaj liaj du fratoj: Milos kaj Milord, ludis kune en Partizan-Beogrado. Nuntempe li loĝas en Meksikurbo, edziĝinta al meksika virino, kaj havas meksikan civitanecon.

Referencoj
----------

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Bora Milutinović en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Bora Milutinović matĉo-post-matĉo rekordo kun diversaj landoj (rsssf.Com)
* Bora Milutinović – Liga MX stats at MedioTiempo.com (archive) (in Spanish)
* Barreaud, Marc.  (1998) *Dictionnaire des footballeurs étrangers du championnat professionnel français (1932–1997)*. L'Harmattan, Paris. ISBN 2-7384-6608-7.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 812744
 |
**Tibor Tóth** [tOt], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Tóth Tibor** estis hungara ŝlagromuzikisto (komponisto, gitaristo, kantisto, tekstopoeto).

Tibor Tóth naskiĝis la 30-an de oktobro 1969 en Sátoraljaújhely.

Biografio
---------

Tibor Tóth jam frue interesiĝis pri ŝlagroj. Li estis memlernanta gitaristo, li jam gitaradis en aĝo 9 en la loka ŝlagrorkestro. En 1986 li estis fondinta membro de simila orkestro, sed post kelkaj jaroj pro la deviga soldatservo finiĝis la muzikada vivo. Post la civiliĝo li denove partoprenis en orkestrofondoj, kie li estis gitaristo. La orkestro mem registris plurajn muzikalbumojn.

Elektitaj ŝlagrokomponaĵoj
--------------------------

* Királylány
* Vér nem válik vízzé
* Tartson örökké

Elektitaj ŝlagrotekstoj
-----------------------

* Annyi minden vár
* Holnapunk a tegnapunk
* Volt és Lesz

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 655832
* MBA: 938a333c-44de-44e2-a468-e2efa882b761
 |
**Boppelsen** estas komunumo en la distrikto Dielsdorf, Kantono Zuriko, Svislando. Ĝi havis 1250 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007, kiu nombro kreskis al 1293 ĝis la 31-a de decembro 2009.

Geografio
---------

Boppelsen situas je la suda deklivo de la montoĉeno Lägern en la *Furtvalo*. Pro sia bona situacio la komunumo estas relative suna kaj havas pli agrablan klimaton ol la ĉirkaŭaj vilaĝoj kaj urboj en la valo. La dua plej alta punkto de la kresto de Längern nome Lägern-Hochwacht kun alteco de 856 m s.m. situas sur la teritorio de la komunumo, kaj estas ties plej alta punkto.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 3,92 km², de kiuj 45,9% estas kovritaj de arbaro, 43% servas por agrikulturo, 3,6% por trafiko kaj 8,95 por setlado.

Najbaraj komunumoj
------------------

Boppelsen limas en nordo sur la kresto de Lägern al Schleinikon, en nordoriento al Regensberg, en sudoriento al Buchs, kaj en okcidento al Otelfingen.

Trafiko
-------

Boppelsen situas flanke de la gravaj trafikvojoj. La komunumo estas konektita per busoj al la reto de la Zurika Trafik-Unio.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Boppelsen datiĝas el la jaro 1130 kiel *Bobpinsolo*. Laŭ la Zurika Dokumentlibro la libersinjoro de Bobpinsolo inter 1130 kaj 1219 devis pagi impostojn al la Monaĥejo Einsiedeln. Ankaŭ la Monaĥejoj Vetingo, Oetenbach kaj Muri disponis pri posedaĵoj en Boppelsen.

En la jaro 1409 la alta jurisdikcio de la habsburgoj transiris al la urbo Zuriko. Pri la malalta jurisdikcio respondecis la libersinjoroj de Regensberg.

Dum granda inscendio en la jaro 1649 estis detruitaj 21 domoj, kio estis du trionoj de la vilaĝo.

Ĝis la jaro 1798 Boppelsen apartenis al la kamparvoktdistrikto Regensberg.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: Retejo de la Oficejo pri Statistiko de Kantono Zuriko

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la komunumo Boppelsen
* Boppelsen en la Historia Leksikono de Svislando

* Kategorio Boppelsen en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Dielsdorf |
| --- |
| Bachs • Boppelsen • Buchs ZH • Dällikon • Dänikon • **Dielsdorf** • Hüttikon • Neerach • Niederglatt • Niederhasli • Niederweningen • Oberglatt • Oberweningen • Otelfingen • Regensberg • Regensdorf • Rümlang • Schleinikon • Schöfflisdorf • Stadel ĉe Niederglatt • Steinmauer • Weiach |  |

 |
**Tibor Venkei,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Venkei Tibor** estis hungara kuracisto, onkologo, haŭtkuracisto, profesoro.

Tibor Venkei  naskiĝis la 19-an de oktobro 1906 en Szeged, li mortis la 17-an de februaro 1983 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Tibor Venkei frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li akiris medicinan diplomon en Scienca Universitato Ferenc József en 1930. Post siaj studoj li laboris en kliniko (ekde 1935 kiel asistanto), interrompe li kelkfoje li estis en Vieno kaj parizo helpe de stipendioj. En 1940 li estis nomumita privata profesoro, tamen li estis ĉefkuracisto en tiam hungaraj urboj Szatmárnémeti kaj Nagyvárad. Ekde 1944 li laboris en Budapeŝto. Inter 1950 kaj 1954 li estis armea kuracisto kun rango subkolonelo, poste li estis institutestro. En 1964 li doktoriĝis antaŭ la Hungara Scienca Akademio, ekde 1968 li instruis en Medicina Universitato de Szeged kiel titulara universitata profesoro.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Early diagnosis, pathohistology and treatment of malignant tumours of the skin* (1965) kun iu alia
* *A bőrrák korai diagnózisa és kezelése* (1978)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)
* hungarlingva biografio


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Marc BLONDEL**, naskinĝinta la 2-an de majo 1938 en Courbevoie (Francio) estis ĝenerala sekretario de la franca sindikato *Force Ouvrière* de la 4-a de februaro 1989 ĝis la 7-a de februaro 2004, kiam Jean-Claude Mailly postvenis lin.

Marc Blondel membriĝis en la sindikato *Force Ouvrière* en 1958. En 1960/61, li iĝis sekretario de la « sindikato de la socialaj establoj de la pariza regiono » kaj sekretario de la « sindikala unuiĝo de la oficistoj de la parizana regiono ».

En 1965 li iĝis sekretario en la FEC ("*Fédération des Employés et Cadres*") kaj en 1974 li estis elektita ĝenerala sekretario de la sama *FEC*.

En 1980 Marc Blondel estis elektita membro de la estraro de la konfederacio Force Ouvrière kaj en 1989 li iĝis ĝenerala sekretario de la sindikato.

Marc Blondel partoprenis kunvenojn de la Internacia Organizaĵo de Laboro. Dum prelegoj, li parolis pri Esperanto kaj li mem subtenis tiun Internacian Lingvon.

* Kategorio Marc Blondel en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 309485
* GND: 121797910
* LCCN: n98007096
* VIAF: 21449057
* ISNI: 0000 0000 5512 153X
* SUDOC: 035682558
* BNF: 13484140d
 |
**Tibor Szedő** [sedO], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Szedő Tibor** estas hungara naĝisto, paralimpiano, paralimpika ĉampiono, kuiristo, poeto.

Tibor Szedő naskiĝis la 22-an de oktobro 1979 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Tibor Szedő naskiĝis kun milda intelekta handikapo, poste li estis adoptita al alia familio. Li komencis naĝi en sportklubo en la aĝo de kvin, dum li lernis en speciala lernejo. Ekde 1997 li havis signifajn sukcesojn en naĝo ankaŭ eksterlande. Li estis paralimpiano en Hungario en la Somera Paralimpiko 2000 kun ora medalo en 4x50-metra stafeta varia naĝo. En la sekva Olimpiko la intelektaj handikapuloj ne konkursis. Intertempe li akiris kuiristan licencon kaj li laboris en kuirejo. En 2008 li maturiĝis en vespera gimnazio. Liaj poemoj aperis en periodaĵoj.

Lia libro
---------

* *Delfinpár* (poemaro, 2014)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto legebla pli malsupre
* hungarlingva membiografio

Referencoj
----------


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 822825
 |




* Portalo pri Biografio
**Marc Bartra** (per plena nomo *Marc Bartra Aregall*, prononco laŭ sistemo IFA katalune ˈmarɡ ˈbartɾə əɾəˈɣaʎ, hispane ˈmarɣ ˈβartɾa aɾeˈɣal) (naskiĝis la  15-an de januaro 1991(nun 1991-01-15) en Sant Jaume dels Domenys, Katalunio, Hispanio, do nun 32-jara) estas kataluna profesia futbalisto.

Ekde la jaro 2014 li estas membro de la vira hispana nacia teamo de futbalo, post kiam antaŭe jam de la jaro 2009 li partoprenis en la naciaj teamoj de sub-18-, sub-19-, sub-20- kaj sub-21-jaruloj. Krome li ekde la jaro 2010 ankaŭ aktivas en la kataluna nacia teamo de futbalo. Post infanaj jaroj en la junularaj teamoj de la kluboj *RCD Espanyol* (2001–2002) kaj poste *FC Barcelona* (2002–2009), li inter la jaroj 2009 kaj 2016 daŭrigis sian karieron kiel profesia futbalisto en la klubo de sia junaĝo, kaj ekde tiam estas parto de la 1-a vira teamo de la klubo Borussia Dortmund en Germanio. Li partoprenis kadre de la hispana nacia teamo en la Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2016 en Francio, kaj en ties matĉoj rekoneblis per la ĉemiza numero "4". 

* Kategorio Marc Bartra en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rHispana nacia teamo    Flago de Hispanio    Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2016 |
| --- |
| 
* 1 Casillas (teamestro)
* 2 Azpilicueta
* 3 Piqué
* 4 Bartra
* 5 Busquets
* 6 Iniesta
* 7 Morata
* 8 Koke
* 9 Vázquez
* 10 Fàbregas
* 11 Pedro
* 12 Bellerín
* 13 De Gea
* 14 Thiago
* 15 Ramos
* 16 Juanfran
* 17 San José
* 18 Jordi Alba
* 19 Bruno
* 20 Aduriz
* 21 Silva
* 22 Nolito
* 23 Rico
* Trejnisto Del Bosque
 | Flago de Hispanio |

 |


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 560878
* GND: 1150189258
* VIAF: 2740151595768205470006
 |
**François Félix Crousse** (naskiĝis la 2-an de oktobro 1840 en Nancio, mortis la 25-an de aŭgusto 1925 en Nancio) estis franca ĝardenkulturisto.

Li estis spertulo pri la tuberaj begonioj kaj pri la peonioj.

Biografio
---------

Lia patro estis Louis Crousse de Épinal kaj lia patrino estis Françoise Morel de Dieulouard. Liaj gepatroj geedziĝis en 1839 kaj enloĝiĝis en Nancio. François Félix naskiĝis en 1840. En 1865 li edziĝis Marie Clémentine Gillot. Ili havis tri infanojn. Lia edzino Marie Clémentine mortis en 1892. En 1903 li edzigis Marie Augustine Élisa Drouin.

Ĉagrenita de sinsekvaj funebroj kerne de sia familio, Crousse fariĝis talenta urbanizisto. Li malfermis tra siaj terenoj, la straton *des bégonias* (de la begonioj), kiuj estas hodiaŭ ankoraŭ, unu el la plej belaj stratoj de Nancio. Li mortis en 1925 kaj estis entombigita en la tombejo de Préville en Nancio.

Kreado
------

Pli ol 100 000 tuberaj begonioj estis ĉiujare en kulturo en lia establo.
Crousse ĝisdatigis tute plenan katalogon da ornamplantoj. Li posedis konsiderindan kolekton de peonioj, kies kelkaj estas ankoraŭ komercataj.

Krome Crousse prizorgis varmigitan forcejon, kie la plej bela kolekto de orkideoj de la epoko kreskas. Ĉi tiu forcejo ebligis same la kreskadon de palmoj, kiuj utilis kiel dekoracio dum la ekspozicioj.

En 1877 kun Victor Lemoine, Émile Gallé, Léon Simon, li fondis la *Société Centrale d’Horticulture de Nancy* (Centran Societon de Ĝardenkulturo de Nancio). Crousse insistis pri la kreo de bulteno, kiun li redaktis dumtempe, antaŭ ol lasi pri tio la zorgon al Émile Gallé. Li dediĉis sin tiam al la vica-prezidanteco de tiu juna societo.

Crousse konigis sin dum la universalaj ekspozicioj de Parizo en 1878 (medalo de oro por la peonoj) kaj en 1889 (medalo de arĝento por la begonioj)

En 1888, li kreis ekde specimenoj de poenio de Ĉinio la varion « monsieur Jules Élie » kun bombonrozkoloraj enormaj kaj parfumitaj floroj, nun ankoraŭ tre petata.

Referencoj
----------

1. ↑  Société Centrale d’Horticulture de Nancy
2. ↑   monsieur Jules Élie. Arkivita el la originalo je 2015-12-08. Alirita 2015-11-28.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio François Félix Crousse en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* 2003, Disertaĵo de Étienne Dague sub la gvidado de Françoise Hinzelin france
**Adolf Fenyvessy** [fenjveŝi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Fenyvessy Adolf** estis hungara ĵurnalisto, stenografo. Lia filo estis Béla Fenyvessy, lia nobela antaŭnomo estis *zalai*, lia origina familia nomo ĝis 1862 estis **Grünbaum**.

Adolf Fenyvessy  naskiĝis la 23-an de decembro 1837 en Zalaegerszeg. Li mortis la 18-an de januaro 1920 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Adolf Fenyvessy devenis el juda familio. Li frekventis mezlernejojn en Székesfehérvár, Szombathely kaj Pest (urbo), poste teknikuniversitaton nur 2 jarojn. En 1859 li komencis okupiĝi pri stenografio, en la sekva jaro li jam eldonis pri tio hungaran lernolibron. En la jaroj 1862 kaj 1863 li instruis stenografion en lernejo. Inter 1865 kaj 1911 li gvidis la parlamentan stenografian oficejon. En 1873 li estis elektita membro de municipo de Budapeŝto. En 1899 li nobeliĝis, en 1910 li ricevis titolon kortega konsilisto.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Gyorsirás a középtanodákban* (Stenografio en mezlernejoj), (1863, 1869, 1871, 1889) - laŭ germana sistemo
* *Az uj vámtarifa* (La nova dogantarifo), (1878)
* *Az első magyar vasut története* (Historio de la unua hungara fervojo), (1883)
* *Versicherungs-politik* (1887) - tradukaĵo
* *A pesti hazai első takarékpénztár-egyesület ötven éves története 1840-1889* (1890, ankaŭ germane)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio[*rompita ligilo*]
* hungarlingva biografio

* Kategorio Adolf Fenyvessy en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 538658
* VIAF: 3510611
* ISNI: 0000 0003 8506 2034
* BNF: 10468880q
 |
La kavaliro **François-Jean Lefebvre de La Barre**, (12-a de septembro 1745, ĉe la kastelo de Férolles-en-Brie, 1-a de julio 1766 ĉe Abbeville) estis juna nobelo de Francio kiu estis kondamnita, torturita, senkapigita kaj bruligita, fare de la juĝistaro de Abbeville kaj poste de la Parlamento de Parizo, pro supozita blasfemo kaj sakrilegio.

La faktoj
---------

La matenon de la 9-a de aŭgusto 1765, estis malkovritaj en Abbeville du agoj konsideritaj kiel profanado:

* nome spuroj faritaj per pikarmo kontraŭ la krucuma bildo de la ponto de Abbeville; kaj,
* rubaĵoj sur bildo de Kristo en la tombejo de Abbeville.

Arestoj
-------

La supozoj kondukis sur kelkajn membrojn de la riĉa junularo de la urbo konataj pro diboĉado kaj provokado: la kavaliro La Barre, Moisnel naskiĝinta en 1749 kaj Gaillard d'Etallonde naskiĝinta en 1750. Tiuj junuloj ricevis atenton pro maldecaj kantoj nerespektintaj la religion; krome ili fieris ke ili ne senĉapeliĝis antaŭ la religian procesion. Aliaj kolegoj estis la filo de Pierre-Nicolas Duval de Soicourt, urbestro de Abbeville. Tuj eksplodis malamikecoj inter familioj kaj fine nur La Barre frontis la proceson.

La polemiko
-----------

Voltero, kiu intervenis en aliaj juraj kazoj de religia maltoleremo ne povis interveni, ĉar li tiam estis enmetita en la afero Sirven.

Oni skandalis tiom, ke okazis eĉ interveno de la Parlamento de Parizo kaj de du reĝoj, nome Ludoviko la 14-a kiu montriĝis favore al la nuligo de la mortkondamno, dum Ludoviko la 15-a finfine ne uzis sian rajton al reĝa pardono. Pro la enorma skandalo la aliaj kulpitoj ne estis persekutataj.

Literaturo
----------

* M. Cassen (alias Voltaire), *Relation de la mort du chevalier de La Barre à Monsieur le marquis de Beccaria*, 15-a de julio 1766.
* Voltaire, artikolo « Torture » in *Dictionnaire philosophique*, 1769.
* D'Etallonde de Morival, *Le Cri du sang innocent*, 1775.
* Marc Chassaigne, *Le procès du Chevalier de la Barre*, Paris, J. Gabalda, 1920, legebla rete kaj resume ĉe compte-rendu
* Max Gallo, *Que passe la justice du Roi : vie et supplice du chevalier de La Barre*, Paris, Robert Laffont, 1987. (ISBN 9782221052723)
* Christian Petr, *François-Jean Lefebvre, chevalier de La Barre, voyou de qualité*, Pantin, Temps des cerises, 2007. (ISBN 9782841096930)
* Pierre Milza, *Voltaire*, Paris, Perrin, 2007.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio François-Jean Lefebvre de La Barre en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* L’affaire du Chevalier de La Barre Arkivigite je 2012-03-05 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 517610
* GND: 118835467
* LCCN: n88627294
* VIAF: 28647540
* ISNI: 0000 0001 1612 6482
* SUDOC: 028717635
* BNF: 12049696z
* ULAN: 500354459
 |
**Aimé MICHEL** (naskiĝis 1919 en montara vilaĝo de Provencaj alpoj de familio de kamparanoj, mortis en 1992) estis franca filozofo. Atako de poliomjelito malhelpis lin sekvi la vojon de siaj prapatroj kaj igis lin studi; licencita pri filozofio, li enigis en 1943 en la francan radion per konkurso pri son-inĝeniero. Li poste laboris en ties esplora sekcio, ĝis sia emeritiĝo en 1974.

Li verkis malmultajn librojn, kaj li precipe konatiĝis pere de artikoloj en diversaj revuoj.

Li interesiĝis pri nekutimaj kapabloj de la homa menso ĉe kelkaj, ankaŭ ĉe bestoj, pri neklarigitaj fenomenoj, pri Nifoj (Neidentigitaj Flugantaj Objektoj), pri la problemo de vivo sur aliaj planedoj en la kosmo, kaj ties teoriaj konsekvencoj, pri kio povus esti la estonto de disfaldiĝo de la menso. Li havis pri tio tre originalajn kaj transirantajn ideojn.

Citaĵo: "Pri la homo kion kapablus diri la heliko?"

kaj: « La unua mistero estas: kial estas io, anstataŭ nenio? Kaj la dua, tiel granda kiel la unua : kial mi estas ĉi tie pensanta? Kompatindaj estas tiuj, kies menson tiuj demandoj ne travizitas almenaŭ po unufoje tagon, ĉar al ili ne utilas esti homoj. Estado de laktuko taŭgus al ili egale bone."

Eksteraj ligiloj
----------------

* teksto lia "la banaleco-principo" Arkivigite je 2005-01-28 per la retarkivo Wayback Machine
* esperantigita paĝo el li
* artikolo lia pri Nifoj (france)
* intervjuo kun li (france)
* televidelsendo pri li Arkivigite je 2010-06-11 per la retarkivo Wayback Machine
* lia genio, vidita de iu, kiu konis lin (france)

* Aimé Michel en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 22267
* GND: 140779272
* LCCN: n79091688
* VIAF: 49229003
* ISNI: 0000 0000 8127 2147
* SUDOC: 027027821
* BNF: 11915963n
* NLA: 35350086
* NDL: 00449944
* NKC: jn20000604028
 |



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
La 27-an de septembro 2009 en Germanio okazis baloto por la nacia parlamento Bundestag. Entute rajtis voĉdoni 62,2 milionoj da germaniaj ŝtatanoj de pli ol 17 jaroj. Naŭ tagojn pli frue, neformale kaj sen ia politika sekvo, la infanoj kaj adoleskuloj de Germanio, do la ŝtatanoj de malpli ol 18 jaroj, rajtis "prove" mem voĉdoni, kiun kandidaton kaj partion ili elektus, se ili jam rajtus partopreni la nacian baloton. 

La kampanjo **Jugendwahl U18** (*"U18"* por *"**u**nter 18 Jahren"*) - *junulara baloto sub 18* (jaroj) - organizis balotejojn en ĉiuj regionoj de Germanio. Temas pri la plej granda iniciativo por politika eduko de infanoj kaj adoleskuloj de Germanio, kies celo estas subteni junulojn en la kompreno de politiko, en la kompreno pri diferencoj en la partiaj balotaj programoj, kaj pri kritika juĝo de politikistaj promesoj antaŭbalotaj. Fokuso de la iniciativo estas helpi al la junuloj ekkoni kaj vortumi siajn proprajn interesojn, helpi al ili mem trovi respondojn al politikaj demandoj kaj instigi al aktiva kunkreo de la propra vivmedio.
Kulmino de la junulara kampanjo U18 de 2009 estis la porjunula baloto de la 18-a de septembro 2009, en kiu ĉiuj germaniaj ŝtatanoj sub 18 jaroj rajtis voĉdoni en formo tre simila al la oficiala nacia baloto naŭ tagojn pli poste.

Multaj junularaj organizaĵoj de Germanio, urboj kaj neurbaj komunumoj, lernejoj kaj junularaj kunvenejoj subtenis la kampanjon kaj helpis instali balotejojn. Politikistoj en kaj antaŭ la balotejoj varbis inter la junuloj pri siaj politikaj idejoj, kaj multaj pliaj volontuloj helpis diskonatigi la kampanjon per plej diversaj informaj materialoj.

Balotaj rezultoj
----------------

Kompare al la prognozoj por la oficiala nacia baloto, la rezultoj de la junulaj voĉdonoj estis signife aliaj: 

- ﻿ SPD – Sozialdemokratische Partei Deutschlands ("Socialdemokratia partio de Germanio"): 20,4 %

- ﻿ GRÜNE – Bündnis 90/Die Grünen ("Alianco 90/La Verduloj"): 20,05 %

- ﻿ CDU/CSU – Christlich Demokratische Union Deutschlands ("Kristandemokratia unio de Germanio", ne en Bavario) kaj Christlich-Soziale Union in Bayern ("Kristane socia unio en Bavario", nur en Bavario): 19,31 %

- ﻿ DIE LINKE – Die Linke ("La maldesktro"): 10,38 %

- ﻿ PIRATEN – Piratenpartei Deutschland ("Pirata partio Germanio"): 8,72 %

- ﻿ FDP – Freie Demokratische Partei ("Liberala demokratia partio"): 7,6 %

- ﻿ kromaj: 13,55 %

Eksteraj ligiloj
----------------

* retejo de la junulara baloto "U18" (germane)
**Cortes de Aragón** [KORtes dearaGON] estas vilaĝo kaj municipo de la provinco Teruelo (nordorienta Hispanio), nome en la centro de la norda komarko Minbasenoj, kies komarka ĉefurbo estas Utrillas. La loknomo *Cortes de Aragón* estas etimologie komprenebla kiel *Kortumo de Aragono*.

Geografio
---------

Ĝi estas je 92 km de Teruelo, provinca ĉefurbo, kaj inter Muniesa (norde) kaj La Hoz de la Vieja (sude) laŭ la soŝeo A-222, kaj inter Baños de Segura (okcidente) kaj Josa kaj Alcaine (oriente). Ĝi estas en la nordo de la Iberia Sistemo sur la akvodislimo inter la rivero Martín kaj la rivero Aguasvivas. La loĝloko estas je 927 msm.

Historio
--------

La zono venis al posedo de kristanoj post la venko de Alfonso la 1-a la Batalema. En 1328, Alfonso la 4-a vendis Huesa kaj ĝiajn domarojn, inter kiuj Cortes de Aragón, al Pedro de Luna, farante parton de la komunumaro *Sesma de la Honor de Huesa* ene de la komunumaro Domaroj de Daroca, kiu pluis ĝis 1838. 

Preskaŭ ĉiuj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento kaj same en Cortes de Aragón kie oni malaltiĝis ĝis nunaj 63 loĝantoj.

Aktualo
-------

Bazo de ekonomio estas agrikulturo (cerealoj kaj tradicie safrano pri kiu aperas safran-floro en la municipa blazono), minado, forstado kaj brutobredado. Nune rura turismo. 

Estas altiraĵoj en la urbo, nome la preĝejo kaj piedirado tra proksimaj naturaj lokoj ktp.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Teruelo

Notoj
-----

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 801093
* LCCN: n85019377
* VIAF: 143058775
* ISNI: 0000 0001 1957 3157
* SUDOC: 027219658
 |
La nocio de **Nacia Ekonomio** difinas (1) la sciencon pri la tutaĵo de ĉiuj koneksitaj kaj reciproke dependaj agantoj (mastrumo, firmaoj kaj ŝtato aŭ konfederacio) en unu ekonomia areo aŭ (2) tiun ekonomian areon kaj ĝiajn agantojn mem.

Sociekonomie, la reala nacia ekonomio estas prototipo por la konstruado de simpligitaj priskriboj, kiuj prezentatas en matematikaj modeloj. La naciekonomiaj modeloj enhavas almenaŭ du agantojn, depende de ilia klariga celo. Du-sektoroj-modelo estas la plej facila el tiuj modeloj. Ekzemple la ŝtato povas esti alia aganto.

Diversaj formoj
---------------

Oni distingas inter malfermitaj kaj fermitaj naciaj ekonomioj, kio dependas de la fakto se ili estas aŭ ne estas ligitaj al aliaj.

Forteco de Naciaj Ekonomioj
---------------------------

Ekzistas pluraj mezuroj, laŭ kiuj oni povas nomi ekonomion sukcesa aŭ malpli sukcesa. La plej kutima metodo estas la kalkulado de la Malneta enlanda produkto (MEP), kiu informas pri ĉiuj produktitaj aĵoj kaj faritaj servoj en unu ekonomia areo dum difinita tempo. La monunuaj diferencoj estas forigataj per valutaj kurzoj. Tamen, tiuj kurzoj ne tute egaligas la diferencojn, ĉar ne aĉeteblas la samaj produktoj kun la sama mono en diversaj lokoj. La komparado de diversaj malnetaj enlandaj produktoj povus do esti malfacila, ĉar ekzemple svisaj produktoj estas pli multe kostaj ol grekaj, pro kio al la grekoj sufiĉus malpli da mono por aĉeti iun produkton. Tial, oni povas uzi la tiel-nomatan aĉetpovan egaligon, per kiu la aĉetpovo de ĉiu ekonomia areo estas enskribata en la kompareblaj MEP-oj.

Fonto
-----

* *Tiu artiklo estas bazita sur la germana artiklo.*

* Kategorio Nacia ekonomio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Loko de la municipa teritorio de Corteconcepción en sia provinco
Loko de la provinco de Onubo en Hispanio
**Corteconcepción** estas municipo de Hispanio, en la provinco de Onubo, regiono de Andaluzio. Ene de ĝis teritorio municipa troviĝas la plej parto de la Akvorezervejo de Aracena.

Loĝantoj
--------

La censita populacio en 2009 estis de 607 loĝantoj kaj denseco estas de 12,39 loĝ/km². Dum la lasta jardeko la populacio malpliiĝis je cento, tio estas el 700 al 600 ĉirkaŭe.

Situo
-----

Corteconcepción estas situa en la norda parto de la provinco de Onubo en la komarko aŭ distrikto Sierra de Aracena, je altitudo de 572 m; je 114 km de Onubo, provinca ĉefurbo. La montara areo de ties teritorio estas de 49 km². La geografiaj koordinatoj estas 37º 54' N, 6º 30' Ok.

Infrastrukturo
--------------

En la ĉirkaŭa naturo estas abundo de vegetalaj kaj animalaj specioj.

Ekonomio
--------

Agrikulturo kaj brutobredado. Rura turismo.

Vidindaĵoj
----------

Bildaro
-------

Notoj
-----

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Corteconcepción en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Corteconcepción Arkivigite je 2006-05-14 per la retarkivo Wayback Machine - Sistemo de Informaro de Andaluzio
**Barry TRIVERS** (1917-1981) estis usona aktoro, verkisto kaj scenaristo naskita en Egiptio. Li estis edzo de Florine McKinney.

Li debutis sian aktoran karieron per mallonga filmo *Clinching a Sale* en 1930. En 1931, li aktoris la nuran fojon en teatro pere muzikaĵo *Ziegfeld Follies*. Li partoprenis en Romance in the Rain, Strange Wives, Night Life of the Gods, Three Cheers for Love ktp.

Trivers komencis sian scenaristan karieron per '*Tis Spring* en 1933, li verkis ankaŭ por The Man Who Reclaimed His Head, Baby Face Harrington, Manhattan Moon, Lady Tubbs, Redheads on Parade, 3 Kids and a Queen, The Big Broadcast of 1937, Behind the Mike, That's My Story!, A Desperate Adventure, Army Girl, The Arizona Wildcat, Boy Friend inter aliaj. 

En 1940-aj jaroj li verkis por kinfilmoj kiel ekzemple City of Chance, Girl in 313, Women in War, River's End, South of Suez, Flight from Destiny, The Wagons Roll at Night, Bad Men of Missouri, Law of the Tropic, Flying Tigers, There's Something About a Soldier, What a Woman!, Tars and Spars , Talk About a Lady kaj Intrigue.

En televido Trivers komencis verkante por 5 epizodoj de televidserio Mr. & Mrs. North, poste li verkis ankaŭ por serioj televidaj *The Millionaire*, Naked City, The Untouchables, Have Gun - Will Travel, The Fugitive, Combat!, Daniel Boone, Star Trek, Tarzan, inter aliaj kaj por filmo kina Flood Tide. 

Li finis sian karieron en 1970-aj jaroj verkante por televidaĵoj Love, American Style, *Dan August* kaj The Streets of San Francisco. Lia lasta laboro estis por Kojak (1976).


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 640329
* GND: 1062322096
* LCCN: n87847784
* VIAF: 65531032
* ISNI: 0000 0000 5945 2694
* SUDOC: 174203888
* BNE: XX1684264
 |
*Tiu ĉi artikolo temas pri vilaĝo. Pri infanteria fuorto ĉe sudmoravia municipo Šatov temas artikolo MJ-S 3 Zahrada.*

Koordinatoj: 49° 22′ 36″ N 16° 21′ 48″ O﻿ / ﻿49.37667 °N, 16.36333 °O﻿ / 49.37667; 16.36333 (mapo)

**Zahrada** estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de municipo Kaly en distrikto Brno-provinco. Ĝi troviĝas en Suprasvratka montetaro, proksimume 1,5 km sudoriente de Kaly. En la jaro 2021 ĉi tie daŭre vivis 99 loĝantoj. En la jaro 2011 ĉi tie estis registritaj 36 adresoj.

**Zahrada** estas ankaŭ nomo de katastra teritorio kun areo 2,02 km².

En la katastro de Zahrada situas belvedero Křivoš. Ĝia fratina belvedero Babylón, ankaŭ sur la teritorio de la vilaĝo, estis post la jaro 2016 detruita.

Historio
--------

La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1365. Ĝis duono de la 20-a jarcento Zahrada apartenis al Štěpánovice, la konsisto de municipo Kaly ĝi estas ekde la jaro 1952.

Loĝantaro
---------

Evoluo de nombro de loĝantoj laŭ popolnombrado| 1869 | 1880 | 1890 | 1900 | 1910 | 1921 | 1930 | 1950 | 1961 | 1970 | 1980 | 1991 | 2001 | 2011 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 107 | 132 | 153 | 164 | 152 | 149 | 159 | 144 | 113 | 120 | 111 | 118 | 100 | 94 |

Pluaj fotoj
-----------

* Domo ĉe rojoDomo ĉe rojo
* Vido al la vilaĝoVido al la vilaĝo
* Okcidenta vojkruciĝoOkcidenta vojkruciĝo

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rPartoj de municipo Kaly (2) |
| --- |
| Kaly ~ Zahrada |

 |
Kolonelo **Edwin L. DRAKE** (Edŭin L. DREJK) (naskiĝis la 29-an de marto 1819, Greenville, Novjorkio, Usono – mortis la 8-an de novembro 1880, Bethlehem, Pennsylvania) estis naftoindustria entreprenisto, kiu en 1859 boris la unuan funkciantan naftoputon en Titusvilo, Pensilvanio, la unuan en la mondo.

Drake estis originale konduktoro ĉe la fervojo (New Havenben, Connecticut). Li aĉetis kelkajn el akcioj de Pennsylvania Rock Oil Company. Tiam tiu kompanio kolektis nafton en Titusville, el surfacaj (nafto)aperoj por medicina uzo. Kiam Drake vizitis Titusville pro alia negoco, li ekzamenis la bormetodojn de la salminado.

Komisie de George H. Bissell, loka bienulo, Drake konvinkis la kampanion por puntedoni la teron por boradoj. Li komencis la boradon en 1858 kaj trovis nafton la 28-an de aŭgusto 1859, en profundo de 21 m.

Danke al liaj boraj metodoj, Titusville kaj aliaj ĉirkaŭaj komunumoj ekfloris. Drake ne patentigis sian metodon kaj poste perdis sian tuatn havaĵon. Li vivis dum 10 jaron en malriĉeco, kiam leĝdona asocio de Pensilvanio donis al li pension.

Referencoj
----------

1. 1 2 3   Titusville, Pennsylvania, 1896 (1896). Alirita 2013-07-16.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Edwin Drake en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* angle Drakes Well


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 1107
* GND: 1230068511
* LCCN: no99016043
* VIAF: 51319348
* ISNI: 0000 0000 4141 7049
* SUDOC: 076095762
* BNF: 17033888x
 |



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Moríñigo** estas municipo de la provinco Salamanko, en la aŭtonoma komunumo Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la Jurisdikcia partio de Peñaranda de Bracamonte en la nordoriento de la provinco kaj al la Municiparo Zona de Cantalapiedra y Las Villas. *Moríñigo* estas devena etimologie el *Moronegro* (Nigra Maŭro) alude al epoko de kontakto inter regnoj kaj loĝantaroj islamaj kaj kristanaj.

Ĝia municipa teritorio estas formata de unusola loĝloko, okupas totalan areon de 8,36 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2017, ĝi havis 106 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 350 loĝantojn ekde la mezo de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. Ĝi distas 22 km de Salamanko, provinca ĉefurbo. 

Preĝejo Sankta Petro *Advincula*.
Ĝi fondiĝis komence de la 13-a jarcento. En postaj jarcentoj suferis pro militoj ĉefe dum la Hispana Milito de Sendependigo. 

La tradiciaj agrikulturo (cerealoj, paŝtaĵoj) kaj brutobredado (bovoj kaj ŝafoj en kverkaroj) lastatempe iom dekadencis, sed pluas. Lastatempe rura turismo ekgravis.

La urbestro estas de dekstra partio PP.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Salamanko


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 753570
 |
**Mieczysław MOCARSKI** (naskiĝinta la 5-an de februaro 1935 en Lieĝo) estas pola akordionisto, kiu interalie parolas Esperanton.

Li ekis ludi tirharmonikon kiel 12-jaraĝulo kaj frekventis la Ŝtatan Muziklernejon en Pollando, por akiri en la 1961-a jaro ĉe la muzikaltlernejo diplomon. En lia kariero li muzikis en sinfoniorkestro kaj en varsovia arme-orkestro. Krome li iĝis klarnetisto en la "Filharmonio de la Gigantmontaro" gvidante ĵazbandegon dume.

Kiel muzikinstruisto gimnazia li lernigis ludon de tirharmoniko, klarneto kaj saksofono kaj direktis folkloran ensemblon de 200 personoj en Wałbrzych.

La pensiulo daŭre ludas publike ĉe iaj ajn festoj kiel solisto raviganta la aŭskultantaron per larĝa repertuaro de popola muziko, modkantoj, opero kaj opereto. La akordiono de li ekde jardekoj ŝatata estas la modelo "Imperator V" de la firmao Hohner.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Folklora muzikrondego *Zespół Pieśni i Tańca "Wałbrzych"*, kiun estris ankaŭ Mocarski.
* Foto de la muzikisto.
* Pri la tirharmonika modelo "Imperator V" de la firmao Hohner.
* Fakula interŝanĝo de opinioj pri "Imperator V". germane
* Historio de ĵazbandego en Jawor kun la mencio de Mocarski. Arkivigite je 2013-03-04 per la retarkivo Wayback Machine pole


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 411184
 |
griza presbito
Phayre's Leaf Monkey area.pngPhayre's Leaf Monkey area
La **griza presbito** (*Presbytis phayrei*) el la ordo de primatoj kaj familio de cerkopitekedoj vidiĝas en la provinco Junnan de Ĉinio kaj ankaŭ en Hindio kaj la Hindoĉina Duoninsulo. Ĝi havas delikatan korpon kun longaj kaj maldikaj membroj. Ĝiaj manoj kaj piedoj estas longaj kaj mallarĝaj kun poleksoj tre stumpaj kaj la ceteraj kvar fingroj longaj kaj maldikaj. Ĝi ne havas vangan saketon kaj ĝia vosto estas pli longa ol ĝia korpo. La diversspecaj presbitoj similas unu al alia kaj distingiĝas unu de alia ĉefe per siaj malsamaj harkoloroj. La ŝultroj kaj dorso de la griza presbito surhavas grizbrunan hararon, ĝiaj brusto kaj abdomeno estas grizblankaj; ĉirkaŭ ĝiaj okuloj kaj buŝo troviĝas blankaj rondaj makuloj.

La grizaj presbitoj loĝas en arbaroj de la tropika kaj subtropika zonoj. Ĝenerale ili agas sur la pinto de arboj. Ili, kun svelta kaj eleganta korpo, estas facilmovaj kaj lerte saltadas inter arboj. Ili vivas en aroj laŭ familio, kaj iras serĉi nutraĵojn frumatene kaj vespere, kaj en tagmezo, kiam fariĝas varmege, ili ripozas en ombroj. Ili manĝas foliojn, burĝonojn, florojn kaj diversajn fruktojn. Ili agadas ĉefe sur arboj kaj malofte surtere, kaj iradas kvarpiede. La diversspecaj presbitoj havas similajn vivkutimojn. Por alkutimiĝi al manĝado de folioj, ilia stomako dividiĝas en kelkajn ventriklojn, tio faciligas asimili la englutajojn. Ĉe la galveziko kaj intesto de iuj presbitoj troviĝas kalkulusoj similaj al tiuj de sovaĝaj kaproj, iuj el ili eĉ havas grandecon de kokovo. La kalkuluso formiĝas el la englutitaj haroj kaj kalcia karbonato kaj estas tre malmola. La popolanoj de Bangladeŝo opinias, ke la kalkuluso de la griza presbito havas specialan kuracefikon, tial ĝi estas altvalora. Por akiri kalkulusojn oni senbride kaptis la presbitojn, ke ilia nombro fariĝis tre malgranda.


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Kategorio Griza presbito en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Griza presbito en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
**Montealegre de Campos** [monteaLEgre deKAMpos] estas municipo en la nordo de la provinco Valadolido, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko *Tierra de Campos* en la nordo de la provinco. *Montealegre de Campos* estas etimologie komprenebla kiel *Gaja Monto de Kampoj*, gaja kiel aludo al kastelo sur la monto.

Montealegre de Campos en la provinco Valadolido.
La *Tierra de Campos* de la provinco Valadolido, viole, norde.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio estas formata de unusola loĝloko, okupas totalan areon de 34 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 103 loĝantojn. Ĝi perdis 570 loĝantojn el la 1910-aj jaroj pro migrado al urbaj areoj. Ĝi distas 40 km de Valadolido, provinca ĉefurbo.

Ĝi limas kun la provinco Palencia.

Historio
--------

Estis restaĵoj de antaŭromia loĝado en Ferepoko fare de Vakceoj kaj de romianoj. 

En Mezepoko okazis reloĝado. La areo apartenis al la Regno Leono kaj poste al la Regno Kastilio. Estis fortikaĵo en Montealegre de Campos ekde la 12-a aŭ 13-a jarcentoj posedo de familio Meneses, kiu kontrolis la areon el Villalba de los Alcores. Fine de la 13-a jarcento, membro de la familio Meneses (Juan Alfonso de Alburquerque) konstruis la aktualan kastelon de Montealegre de Campos, kio iĝis la ĉefa fortikaĵo de lia familio en la komarko de Tierra de Campos. La kastelo estis scenejo de la du enlandaj militoj de Kastilio. 

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj) kaj brutobredado kaj rilata komercado. Lastatempe kultura kaj rura turismo ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado). La kastelo nun funkcias kiel muzeo pri la mezepoko kaj kiel kultura centro. El la kastelo videblas panoramo kaj tri aliaj kasteloj; kaj tie oni filmis scenojn de Charlton Heston kaj Sophia Loren.

De la historia pasinteco restis aliaj vizitindaj vidindaĵoj el kiuj menciindas du preĝejoj kaj du ermitejoj.

Bildaro
-------

* Du preĝejoj, kaj malsupre vinkeloj.Du preĝejoj, kaj malsupre vinkeloj.
* Strato.Strato.
* La kastelo.La kastelo.
* La kastelo.La kastelo.
* La kastelo en la pejzaĝo.La kastelo en la pejzaĝo.
* La kastelo, pordego.La kastelo, pordego.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Valadolido

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 764050
* LCCN: n94093026
* VIAF: 153762134
 |
Monda heredaĵo de UNESKO

**Krak des Chevaliers**, (arabe قلعة الحصن, *Qal'at al-Husn* aŭ حصن الأكراد Hisn al-Akr?d) estas krucista burgo en Sirio kaj unu el la plej konservitaj mezepokaj armeaj konstruaĵoj en la mondo. Ekde la jaro 2006 ĝi estas enskribita en listo de la monda heredaĵo de Unesko.

Nomo
----

La nomo *Krak* devenas el la malnovsiria lingvo kaj verŝajne signifas "fortikaĵo". Eble tamen la nomo ankaŭ fontas el la greka vorto *ĥaraks*, signifanta "palisaro" aŭ "remparo". La kromnomo *des Chevaliers* devenas el la franca kaj ĝi signifas *kavalira*, *apartenanta al kavaliroj*. La tuta nomo de la burgo do estas tradukebla kiel *fortikaĵo de kavaliroj*.

Situo
-----

La burgo situas en Homsa breĉo, oriente de urbo Tripolo, 65 km okcidente de urbo Homs kaj proksime de limoj kun Libano. Administre ĝi falas sub administran regionon *Homsa guberniero*. Ĝi situas survoje el Antioĥio ĝius Bejruto kaj al Mediteraneo. Ĝi estis parto de reto de fortikaĵoj, kiun konstruis krucistoj por defendi sian senjorujon antaŭ muslimoj. Krak des Chevaliers gardis vojon al la maro, sed el tiu ĉi bazejo la defendantoj de la burgo havis sub kontriolo regionon de Homsa lago en oriento, pro kio ili povis kontroli fiŝkaptadon kaj vidi la muslimajn soldatarojn venantaj el siria enlando.

Spaco inter la interna kaj la ekstera pordego
Spaco inter la interna kaj la ekstera muro
Plano de Krak des Chevaliers (1871)
Plano de konstruo el la jaroj 1170-1190

Vidu ankaŭ
----------

* Margat
* Ordeno de Johanitoj
* Malta ordeno
* Krucistaj ŝtatoj
* Graflando Tripolis
* Krucmilitoj

Referencoj
----------

Eksteraj ligiloj
----------------

* Krak des Chevaliers en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Krak des Chevaliers en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 231086
* GND: 4422128-9
* LCCN: n2006048674
* VIAF: 131564033
* SUDOC: 035781912
* BNF: 13336061c
 |
Folk dancers in traditional costumes from Kraków (regarded as Polish national costumes).
Krakowiak rhythm on score.
La **Krakova**, aŭ en pola *Krakowiak*, estas rapida, sinkopa Pola popola danco en duobla tempo el la regiono de Krakovo kaj de Malgranda Pollando. La popola vesto por tiu danco iĝis la nacia vesto de Pollando, ĉefe la *rogatywka* kun plumoj de pavo sur la pinto.

Ĝi iĝis populara balĉambra danco en Vieno (*"Krakauer"*) kaj en Parizo ("*Cracovienne"*) kie, kun la *polonaise* kaj la *mazurka*, ĝi markis la senton de Romantismo de simpatio al pitoreska, dista kaj subpremata nacio. En Rusio *krakowiak* aperis en la verko de Miĥail Glinka nome *Vivo por la Caro* (1836) kaj ekde tiam ĝi iĝis identigebla simbolo de Poloj kaj de la Pola kulturo en la Rusia Imperio, ĉefp pro la ĉapo *rogatywka*.

La unua presita *Krakowiak* aperis en la albumo de Franciszek Mirecki por piano, "Krakowiak-oj proponitaj al la virinoj de Pollando" (Varsovio, 1816).

Frédéric Chopin produktis *bravura*n konĉerton *krakowiak* en sia Granda Konĉerto *Rondo à la Krakowiak en F maĵora* por piano kaj orkestro (Op. 14, 1828). Ankaŭ la lasta movimento de sia unua pianokonĉerto montras tiun dancon.

Referencoj
----------

1. 1 2   Strój krakowski – jak wyglądał i do czego był wykorzystywany? (26a de Julio 2017). Alirita 13a de Aŭgusto 2018.

* Krakowiak (Cracovienne). University of Southern California. Arkivita el la originalo je 20a de Aprilo 2008.

```
Arkivigite je 2008-04-20 per la retarkivo Wayback Machine
```

* Kategorio Krakova en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)