recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Zoltán Gáthy** [gAti], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Gáthy Zoltán** estis hungara arkitekto.

Subskribo en la biblioteko (Zoltán Gáthy)
Zoltán Gáthy naskiĝis la 3-an de aŭgusto 1894 en Lipótvár (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempa Leopoldov en Slovakio), li mortis la 12-an de februaro 1972 en Budapeŝto (Hungario).

Biografio
---------

Zoltán Gáthy antaŭ ol diplomiĝi finbatalis la 1-an mondmiliton, poste li akiris arkitekturan diplomon en Reĝa Teknikuniversitato József en 1919. Post siaj studoj li faris nur porokazajn laborojn. En 1923 li ricevis arkitekturan taskon en Dorog (tiam minista vilaĝo), poste restis tie ĝis 1941. En tiu periodo li projektis pli ol 200 konstruaĵojn en la vilaĝo aŭ en la najbareco. Dum la socialismo li projektis ĉefe industriajn konstruaĵojn.

Elektitaj planitaj konstruaĵoj
------------------------------

* sportejo en Dorog (1923-1925)
* naĝejo en Dorog (1923)
* biblioteko de Dorog (1924)
* urbodomo de Dorog (1927)
* muziklernejo en Dorog
* Preĝejo Sankta Barbara (Dorog) (1927)
* minista kolonio en Csolnok (1938)
* produktejo pri cemento Vác
* produktejo pri aluminia oksido en Mosonmagyaróvár

* Biblioteko de DorogBiblioteko de Dorog
* Urbodomo de DorogUrbodomo de Dorog
* MuziklernejoMuziklernejo
* PreĝejoPreĝejo

Memorigiloj
-----------

* strato kaj biblioteko en Dorog

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 693268
* GND: 1066928827
* VIAF: 164963299
* ISNI: 0000 0001 1304 9610
 |
**Anna Szeréna Dénes** [serEna dEneŝ], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Dénes Anna Szeréna** estis rumania hungara monaĥino, konfesanto, kantoro.

Anna Szeréna Dénes naskiĝis la  14-an de februaro 1925(nun 1925-02-14) en Armășeni, li mortis la 15-an de novembro 2013 en Odorheiu Secuiesc.

Biografio
---------

Anna Szeréna Dénes maturiĝis en Kolozsvár (tiam hungara urbo) kaj li aliĝis al la monaĥina ordeno en 1944. Ŝi monaĥiniĝis en 1948. En la sekva jaro Rumanio malpermesis funkciadon de ĉiuj monaĥaj ordenoj, poste ŝi loĝis ĉe familioj, dum ŝi faris subterajn (neleĝajn) sakralajn laborojn. En 1954 ŝi estis arestita, poste kondamnita. Ŝi liberiĝis en 1964, poste inter 1965 kaj 1972 ŝi estis kantoro en Toplița-Ciuc, pli poste ĝis 1975 ŝi estis zorganto de Preĝejo Sankta Mikaelo (Cluj). Ŝi pensiuliĝis en 1985, tamen poste ŝi faris flegistajn laborojn. Ŝi ricevis hungaran premion en 1994.

Fontoj
------

* biografio hungare (legebla pli malsupre)
* datenoj hungare kun foto
* datenoj hungare kun foto

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 849528
 |


* Portalo pri Biografio
**Zoltán JENEY** [jenei], hungare **Jeney Zoltán** estis hungara komponisto, altlerneja instruisto.

Zoltán Jeney naskiĝis la 4-an de marto 1943 en Szolnok, li mortis la 28-an de oktobro 2019.

Biografio
---------

Zoltán Jeney frekventis muzikan mezlernejon en Debrecen inter 1957–1961 poste ĝis 1966 Muzikarta Altlernejo Ferenc Liszt. Li lernis de Ferenc Farkas, poste li plulernis en Romo, fine en 1985 en Novjorko. En 1970 kune kun aliaj muzikistoj ili fondis studion. Ili aranĝis 3 koncerton en Parizo en 1974. Post 2 jaroj en Francio li studis la malnovajn ekleziajn kantojn. En 1978 en Grekio li trovis nekonatan grekan skalon, kiun li prezentis en himno. En 1981 kaj post 3 jaroj li faris koncertojn en Svedio omaĝe al Béla Bartók. Malofte li instruis en la menciita altlernejo kaj en Pollando. En 1995 li ekhavis postenon en la altlernejo. Li ricevis premion Kossuth en 2001, pli frue kaj poste ankaŭ aliajn premiojn.

Liaj komponaĵoj (elekto)
------------------------

* 14 muzikaĵoj por filmoj inter 1964-1996
* oratorio
* diversaj ĉambraj muzikoj
* diversaj muzikaĵoj por korusoj
* diversaj elektroakustikaj muzikoj

Elektitaj disĉiploj
-------------------

* Árpád Solti

Fontoj
------

* Hungara Vikipedio


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 409079
* GND: 12938576X
* LCCN: n78042632
* VIAF: 90731142
* ISNI: 0000 0001 1451 6022
* SUDOC: 120584328
* BNF: 13978397j
* MBA: 628a84e0-4394-424e-b521-74efd03790a6
* NKC: xx0153374
 |
La **Ateneo de Sevilo**, nomita dekomence "Ateneo y Sociedad de Excursiones", havas riĉan historion kiel kultura, scienca, literatura kaj arta asocio, ekde ĝia fondo fare de Manuel Sales y Ferré en 1887. 

Tre ofte, dum la finaj jaroj de la 19-a jarcento kaj laŭlonge de la 20-a jarcento, la Ateneo florigis la kulturan vivon de Sevilo kaj eĉ ĝenerale, de Hispanio, ĉar ĝi estis hejmo de kaj promociis la ĉeftendencojn de pensaro kaj arto plej avangardaj siaepoke. Por ekzemplo; kadre de la celebro de la tria jarcentjariĝo de la morto de Luis de Góngora, ĝis tiam iom forgesita, en la Ateneo de Sevilo okazis tre ikona renkontiĝo de membroj de la fama Generacio de la 27a. La konata grupa foto, en kiu aperas inter aliaj la poetoj Federico García Lorca, Rafael Alberti, José Bergamín, [[Dámaso Alonso] kaj Jorge Guillén, estas prezidita de la advokato Manuel Blasco Garzón, tiama prezidanto de la Ateneo de Sevilo; kaj tiu de la ĝia fako de Literaturo, nome kuracisto kaj verkisto José María Romero Martínez, organizinto de la renkontiĝo.

Elstaraj verkistoj, kiel Juan Ramón Jiménez, José María Izquierdo kaj Joaquín Romero Murube, estis membroj de la Ateneo de Sevilo. JRJ venis al Sevilo por studi juron, diris ofte, ke li fariĝis verkisto kaj poeto en la biblioteko de la Ateneo de Sevilo. Aliaj gravaj membroj estis Pedro Rodríguez de la Borbolla, Blas Infante, Diego Martínez Barrio kaj Miguel García y Bravo-Ferrer.

Bibliografio
------------

* Barrero González, Enrique (ed. lit) (2004–2005). El Ateneo de Sevilla y su cabalgata de Reyes Magos. Sevilla: Ateneo de Sevilla. 2 vol.
* Barrero González, Enrique (2006). Noticias de la vida y de la obra de José María Izquierdo con sus escritos conservados por Miguel \* \* \* Romero Martínez. Sevilla: Ateneo de Sevilla. ISBN 84-611-3194-0.
* Diccionario de ateneístas de Sevilla (2002–2007). Sevilla: Ateneo de Sevilla. 4 vols.
* Domínguez León, José (coord.) (2001). La cabalgata de Reyes Magos del Ateneo de Sevilla. Textos: José Domínguez León, Miguel Cruz Giraldez, Gerardo Pérez Calero; álbum fotográfico, Marcos Fernández Gómez... [et al.] Sevilla: Ateneo de Sevilla.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 849999
 |
**Zoltán KOCSIS** [koĉiŝ], hungare **Kocsis Zoltán** estis hungara pianisto kaj dirigento.

Zoltán Kocsis (en verda vesto)
Li naskiĝis en Budapeŝto, en la 30-a de majo 1952, li mortis en Budapeŝto, en la 6-a de novembro 2016.

Vivo
----

Li jam frue ludis en piano kaj li frekventis muzikajn lernejojn, fine li studis en Muzikarta Altlernejo Ferenc Liszt. En 1970 li furore gajnis ĉefpremion de Hungara Radio. Post 3 jaroj li ricevis premion pri Liszt Ferenc. Li ludis en la tuta mondo, ekzemple kun Royal Philharmonic Orchestra. Liaj dirigentoj estis Claudio Abbado, Christoph von Dohnányi, János Ferencsik kaj aliaj. En 1983 li estis unu el la fondintoj de nova simfonia orkestro kaj li pli ofte dirigentas. Ekde 1987 li ankaŭ komponas. En 2005 li jam dufoje ricevis premion Kossuth, se ne paroli pri la aliaj premioj. En 2010 en Palaco de Artoj estis prezentita opero, kies 3-an akton Kocsis komponis.

Elektitaj disĉiploj
-------------------

* Gábor Csalog
* István Kassai
* Balázs Szokolay

Literaturo
----------

*88 notes pour piano solo*, Jean-Pierre Thiollet, Neva Ed. 2015, p. 52. ISBN 978 2 3505 5192

Fontoj
------

* 

* Kategorio Zoltán Kocsis en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 386799
* GND: 124156185
* LCCN: n84088601
* VIAF: 85658415
* ISNI: 0000000109217992
* SUDOC: 034004246
* BNF: 13896071s
* MBA: 84f1d4a8-4eb4-41fc-9fff-ec9ec6bffa84
* NLA: 35731146
* NDL: 01107706
* BIBSYS: 13230
* NKC: xx0055530
* ICCU: LO1V174083
* BNE: XX988642
 |
La **Internacia Universitato de Andaluzio** (hispane *Universidad Internacional de Andalucía*) (UNIA) estas publika universitato de Andaluzio, Hispanio, fondita en 1994 kiel komplemento al la cetero de universitatoj de la andaluza sistemo, proponate instruadon postgradiĝinta, magistriĝinta, doktoriĝinta kaj specializita. Ĝi havas permanentajn sidejojn en kvar andaluzaj provincoj: nome Onubo, Ĥaeno, Malago kaj Sevilo.

Estas publika institucio kreita per Leĝo de la regiono *Comunidad Autónoma de Andalucía*, cele al kontribuo al la kreado, disvolvigo, transigo kaj kritiko de la scienco, de la tekniko kaj de la kulturo, pere de instruado, kunordigita esplorado kaj interŝanĝo de informado kaj scienca kaj teknika de intereso je niveloj internacia kaj interregiona. Tiukadre oni proponas kursojn de ĝisdatigo kaj de perfektigo, somerkursojn kaj ajnan tipon de sciencaj kaj kulturaj agadoj kiuj ebligu pli bonan kaj kompletan universitatan edukadon.

Sidejoj
-------

* Sidejo de Sevilo - Rektorejo. Kartuĥa Monaĥejo. Insulo La Cartuja (Sevilo)Sidejo de Sevilo - Rektorejo. Kartuĥa Monaĥejo. Insulo La Cartuja (Sevilo)
* Sidejo de la Monaĥejo de La Rábida, Palos de la Frontera (Onubo)Sidejo de la Monaĥejo de La Rábida, Palos de la Frontera (Onubo)
* Sidejo Antonio Machado de Baeza (Ĥaeno)Sidejo Antonio Machado de Baeza (Ĥaeno)
* Teknologia Sidejo de Malago (Malago)Teknologia Sidejo de Malago (Malago)

Referencoj
----------

1. ↑  Slipo de la universitato en *Registro de Universidades, Centros y Títulos* (RUCT). Alirita la 26an de februaro 2013.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Internacia Universitato de Andaluzio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la UNIA.

  

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Universidad Internacional de Andalucía en la hispana Vikipedio.*
**PÁZMÁNY Zoltán** [pAzmAnj] (n. en Hungara reĝlando en *Szentgyörgymező* (nun urboparto de Esztergom), 26-a de marto, 1869 – m. en Ĉeĥoslovakio en Brestovec (distrikto Komárno) la 21-a de majo 1948) estis hungara tradukisto, juristo, universitata profesoro de la romia juro. Liaj nobelaj antaŭnomoj estis *szilasi kaj laki*.

Biografio
---------

Zoltán Pázmány frekventis mezlernejojn en Komárom, Győr, Esztergom, poste li plulernis en universitato en Romo 3 jarojn, fine li doktoriĝis en Universitato de Budapeŝto en 1890. Li estis komencanta juristo en Szabadka, poste li estis subnotario en Fiume. Li komencis instrui en 1896 en Kalvinana Jura Akademio (Kecskemét), ekde 1903 en Jura Akademio (Pozsony), fine en Budapeŝto jam kiel privata profesoro. Li plurfoje vojaĝis eksterlande, kie li vizitis universitatojn de Parizo, Londono, Lejpcigo, Zuriko kaj Vieno.

Li ofte tradukis (foje sub pseŭdonimoj *Excelsior* kaj *Mac Donald*).

Li prelegis, verkis kelkajn artikolojn pri kaj en Esperanto, estis prezidanto de Hungarlanda Esperanto-Societo dum 1925-1928. Lia propaganda broŝuro aperis en 1911.

Fontoj
------

* 
* 


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.



* Kategorio Zoltán Pázmány en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Zahorb,** ukraine **Загорб** hungare **Határhegy** [hatArhedj] estas malgranda vilaĝeto en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto Velikij Bereznij.

Transkarpata provinco en Ukrainio
Distrikto de Velikij Bereznij en Transkarpatio

Bazaj informoj
--------------

* 49° 00′ 48″ N 22° 39′ 46″ O﻿ / ﻿49.01333 °N, 22.66278 °O﻿ / 49.01333; 22.66278 (mapo)Koordinatoj: 49° 00′ 48″ N 22° 39′ 46″ O﻿ / ﻿49.01333 °N, 22.66278 °O﻿ / 49.01333; 22.66278 (mapo)
* Areo: 37 km²
* Alto super marnivelo: 526 m
* Loĝantaro: 570
* Poŝtkodo: 89011
* telefonkodo: +380 03135

Situo
-----

Zahorb troviĝas de stacidomo de Ĵornava je 4, de Velikij Bereznij je 27, de Uĵhorodo je 68 km-oj.

Historio
--------

La unua mencio pri la vilaĝo okazis en 1582 en slava formo *Zahorb*. En 1903 pro la hungariga politiko la vilaĝo ricevis hungaran loknomon *Határhegy*. En 1910 vivis tie 588 loĝantoj, (549 rutenoj, 30 germanoj kaj 9 hungaroj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Ung, al distrikto de Nagyberezna, poste al Ĉeĥoslovakio. En 1939 la plej orienta regiono de disfalanta Ĉeĥoslovakio deklaris malgrandan sendependan respublikon. Poste Hungario okupis la respublikon kaj tuj aranĝis aŭtonomion, kies apartaĵo estis ankaŭ Zahorb/Határhegy. Ekde 1945 ĝi apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio.

Vidindaĵoj
----------
**Zoltán Szerémy** [serEmi], laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj kun plena nomo **Szerémy Zoltán Károly** estis hungara aktoro. Lia nobela antaŭnomo estis *középgéczi*, lia fratino estis Gizella Szerémy, lia avo estis Lajos Kacskovics.

Zoltán Szerémy  naskiĝis la 14-an de decembro 1861 en Nógrádmegyer, li mortis la 31-an de oktobro 1934 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Zoltán Szerémy akiris juran diplomon en Reĝa Universitato de Budapeŝto, poste aktoran diplomon en Teatra Lernejo en 1889. Post siaj studoj li havis rolojn en diversaj provincaj urboj. Li apartenis al trupo de Gaja Teatro inter 1896 kaj 1930. En tiu longa periodo li estis videbla ankaŭ en mutaj filmoj. Ekde 1907 li ankaŭ instruis aktoradon. Li kelkfoje aktoradis kiel emerito, li mortis en vestejo de la Gaja Teatro.

Elektitaj teatraj roloj
-----------------------

* Ferenc Molnár: *Az ördög* - László
* Sándor Bródy: *A tanítónő* - Nagy István
* Jenő Heltai: *A naftalin* - domservisto
* Ernő Szép: *Vőlegény* - Fater
* Ferenc Herczeg: *Ocskay brigadéros* - Palóc

Elektitaj filmaj roloj
----------------------

* *A tánc* (1901)
* *A tata mint dada* (1912)
* *Egy dollár* (1923) - lakeo

Lia libro
---------

* *Emlékeim a régi jó időkből* (1929)

Memorigiloj
-----------

* memortabulo en Alag (1998)  Arkivigite je 2016-03-04 per la retarkivo Wayback Machine

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun video
**Zala** estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Somogy, en Distrikto Tab. La saman nomon havas departemento Zala kaj Zala (rivero). Tiu nomo apartenas al la plej oftaj familiaj nomoj precipe en formo "Szalai".

Kastelo de Zala
Strato en Zala

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 9 km²
* Koordinatoj: 46° 44′ N 18° 00′ O﻿ / ﻿46.74 °N, 18.0 °O﻿ / 46.74; 18.0 (mapo)Koordinatoj: 46° 44′ N 18° 00′ O﻿ / ﻿46.74 °N, 18.0 °O﻿ / 46.74; 18.0 (mapo)
* Supermara alteco: 185-269 m
* Loĝantaro: 270
* Poŝtkodo: 8660
* Telefonprefikso: 84

Situo
-----

Zala situas sur deklivoj, laŭ rojo, fine de sakovojo el Tab. La lasta urbo troviĝas 4, Balatonföldvár 19, Siófok 24, Igal 28, Tamási 30 km-ojn.

Historio
--------

La unua mencio devenis pri la vilaĝo el 1278 en formo *"Sal"*. Proksimume en 1560 la turkoj okupis la vilaĝon. En 1742 la vilaĝo ricevis rajton pri bazarado. En 1855 pro ĥolero 42 homoj mortis. En 1921 disiĝis la komunumo kaj naskiĝis nova municipo Sérsekszőlős. En 1952 2 kolĥozoj formiĝis, kiuj baldaŭ unuiĝis. Vilaĝservoj estas kulturdomo, biblioteko, migra poŝto.

Vidindaĵoj
----------

* romkatolika Kirko Pentofaranta Maria Magdala (Zala) el la 13-a jarcento
* baroka Kastelo de Zala aŭ Kastelo de Zichy [ziĉi], nun muzeo pri pentristo Mihály Zichy, kiu tie naskiĝis en 1827
* monumento de falintoj de 2000

Famuloj
-------

En Zala naskiĝis politikisto Antal Zichy.

Fontoj
------

* hungara Vikipedio
* http/maps.google.com
* w.iranymagyarorszag.hu
**Zoltán Varga,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Varga Zoltán** estis hungara popoldancisto, koreografo, altlerneja instruisto. Lia edzino estis Beáta Lőrincz.

Zoltán Varga naskiĝis la 29-an de septembro 1944 en Salánk (Hungara reĝlando, nuntempa Ŝalanki en Ukrainio).

Biografio
---------

Zoltán Varga maturiĝis en Keszthely, poste li akiris elektran diplomon en Teknikuniversitato de Budapeŝto en 1967. Dum la studentaj jaroj li estis aktiva popoldancisto en muzika ensemblo. En la 1970-aj jaroj li akiris licencon pri popoldanco. Inter 1981 kaj 1991 li estis arta gvidanto kaj koreografo, inter 1990-1997 li instruis en la Hungara Dancarta Altlernejo. Intertempe li translokiĝis al Solymár en 1994, kie poste li fondis popoldancan ensemblon, nature ankaŭ loke instruis kaj koreografis. Li ricevis premiojn en 2018 kaj 2019.

Liaj elektitaj laboroj
----------------------

* *Virágom, világom...* (2014)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva intervjuo kaj biografio kun foto
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 800322
 |


* Portalo pri Biografio
La **Centra Nacia Biblioteko de Romo** estas unu el la tri naciaj bibliotekoj de Italio, kune kun la naciaj bibliotekoj: Biblioteca Nazionale Centrale di Firenze en Florenco kaj Biblioteca Nazionale "Vittorio Emanuele III" di Napoli en Napolo. La biblioteko estis establita en Romo la 14-an de marto 1876, kaj proponita al nova konstruaĵo en 1975 dum la 100-a datreveno de sia establado. 

La misio de la biblioteko estas kolekti, dokumenti kaj konservi ĉiujn publikaĵojn en Italio, inkluzive de publikaĵoj en la itala lingvo en aliaj landoj aŭ tiuj rilataj al Italio kaj disponigi ilin al publiko. La kolektoj de la biblioteko nuntempe inkludas pli ol 7 milionojn da presaĵtitoloj, 2 000 inkunabloj, 8 000 manuskriptojn, 10 000 pentraĵojn, 20 000 mapojn, kaj pli ol miliono da broŝurojn.

La Istituto Centrale per il Catalogo Unico (Centra instituto por uniforma katalogo) (ICCU) situas en la biblioteko.

Eksteraj ligiloj
----------------

 **Biblioteca Nazionale Centrale di Roma** en Vikimedia Komunejo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 774115
* GND: 1030453-8
* LCCN: n80043612
* VIAF: 135605580 135425969, 135605580
* ISNI: 0000 0001 2375 1649, 0000 0001 2097 4441
* SUDOC: 026471744
* BNF: 11871407w
* ULAN: 500311012
* NLA: 36552525 36342756, 36552525
* NKC: ko2002161845
* ICCU: CFIV002489
* BNE: XX133785
 |
**Zalaszombatfa** [zalasombatfa] estas tre malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Zala, en Distrikto Lenti.

Aerfoto pri Zalaszombatfa

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 6  km²
* koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 46.639/16.443
* Loĝantaro: 50
* Poŝtkodo: 8969
* Telefonprefikso: 92

Situo
-----

Zalaszombatfa situas sur tre mildaj deklivoj, laŭ traira flankovojo. Rédics troviĝas 5, Lenti 9, Őriszentpéter 27 km-ojn for.

Historio
--------

La unua mencio devenis el 1335 en formo *Zombothfuolde*. Ĝis 1644 la kampoj apartenis al familio Bánffy (bAnfi). La turkoj ne ĝenis la vilaĝon. Post la 1-a mondmilito la vilaĝo trovis sin proksime de la nova lando, tial Zalaszombatfa perdis naturajn kontaktojn de Alsólendva, sekve la vilaĝo preskaŭ formortis.

Vilaĝservoj estas turista hotelo kaj migra poŝto.

Vidindaĵoj
----------

* sonorilostablo
* spektaklejo pri potfaristo

Komunumoj pri szombat (=sabato) en Hungara reĝlando
---------------------------------------------------

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| Alsószombatfalva | Bakonyszombathely | Kisszombat | Krassószombat |
| Magyarszombatfa | Muraszombat | Nagyszombat | Pórszombat |
| Rimaszombat | Szepesszombat | Szombatfa | Szombatfalva |
| Szombathely | Szombati | Szombatság | Zalaszombatfa |

* Kategorio Zalaszombatfa en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Novjara rezolucio** estas esprimita celo, plano aŭ deziro por la nova jaro. Povas esti komenci ion novan, ĉesi ion fari, tranĉi malbonajn kutimojn, establi novajn kutimojn, pliigi deziratan agadon aŭ malpliigi nedeziratan, por doni al si pli altan vivokvaliton.

Popularaj novjaraj rezolucioj inkluzivas manĝi pli sane aŭ manĝi malpli, perdi korpopezon , legi pli, studi pli, trinki malpli, aŭ kontraŭe trinki pli, fumi malpli, ĉesi fumi, fortranĉi dolĉaĵojn, ekzerci pli ofte, spekti malpli televidon, esti bona al aliaj, labori pli aŭ kontraste, labori malpli, ŝpari pli aŭ fariĝi pli konscia konsumanto.

Por la amaskomunikilaro, estas kutime ligi materialon pri novjaraj rezolucioj al famuloj. Foje ankaŭ ŝtata agentejo pri sano ŝatas aranĝi reklamkampanjo kun la peta slogano "*Ĉesu Fumado*" antaŭ la Novjaro kaj reklamado pri nikotina maĉgumo intensiĝas dum ĉi tiu periodo, kiam multaj trovas facile fiksi altajn celojn kaj plenigi siajn kapojn kun belaj intencoj.

Novjaraj rezolucioj estas konataj pro tio, ke ili ne daŭras tiom longe kiom oni efektive celis.

En raporto de 2014, 35% el partoprenantoj, tiuj kiuj malsukcesis iliajn novjarajn rezoluciojn, agnoskis ke ili havis nerealismajn celojn, 33% el partoprenantoj ne tenis rekordon de ilia progreso kaj 23% forgesis pri ili; la restantaj respondintoj asertis ilin faris tro da rezoluciojn.

Referencoj
----------

1. ↑   (February 2011) "New Year's Resolutions to Lose Weight – Dreams and Reality", *Obesity Facts* **4** (1), p. 3–5. doi:10.1159/000324861.
2. ↑ .  Bunch of failures or just optimistic? finder.com.au New Year's Resolution Study shows New Year novelty fizzles fast - finder.com.au (29 December 2014). Alirita 19 April 2018.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 849045
 |
**ŐRÖSI Pál Zoltán** (eo:eoreoŝi) estis hungara abelbredisto, universitata profesoro, laŭreato de Kossuth-premio. Li naskiĝis en Székelyudvarhely la 14-an de januaro 1904 kaj mortis en Budapeŝto la 13-an de aprilo 1986.

Biografio
---------

Zoltán Őrösi Pál iĝis post la fino de la Universitato de Budapeŝto mezlerneja instruisto, pli poste li havigis kvalifikon de universitata privatprofesoro. Inter 1933-1944 li laboris plurfoje en la abelmalsan-esplorista instituto de Berlin. Ekde 1942 ĝis 1972 li estis direktoro de la *Méhészeti és Méhbiológiai Kutató Intézet* en Budapeŝto, pli poste ĝia scienca konsilanto. Lia ĉefa esplorkampo estis la studado de la malamikoj kaj parazitoj de abeloj. Inter 1924 kaj 1944 li estis la ĉefkunlaboranto de revuo *Méhészet*, ekde 1954 respondecredaktoro de la *Üzemi és Háztáji Méhészet*.

Fonto
-----

* Magyar életrajzi lexikon

Verkoj ĉefaj
------------

* *Méhellenségek és a köpű állatvilága* (Bp. 1939);
* *Méhek között* (Bp. 1951);
* *Kis méhészkönyv* (Bp. 1954).
**Zoltán Óváry** [OvAri], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Óváry Zoltán** estis usona-hungardevena kuracisto, imunologo. Lia avo estis Kelemen Ováry.

Zoltán Óváry en 1925
Naskiĝdomo de Zoltán Óváry, kie regule renkontiĝis ekzemple Endre Ady, Béla Bartók, Ernő Dohnányi, Zoltán Kodály, Zsigmond Móricz, Aladár Kuncz, Sándor Hunyady, Albert Wass, Lipót Fejér, Alfréd Haar
Zoltán Óváry  Arkivigite je 2014-09-11 per la retarkivo Wayback Machine naskiĝis la 13-an de aprilo 1907 en Hungara reĝlando en Kolozsvár (nuntempa Cluj en Rumanio). Li mortis la 12-an de junio 2005 en Novjorko.

Biografio
---------

Zoltán Óváry abiturientis en sia naskiĝurbo en 1924, poste li akiris diplomon en Parizo en 1935. Komence li laboris en instituto pri Pasteur, en universitato en Romo, sed pli longe 47 jarojn li kuracadis, esploris kaj instruis en Novjorko. Li ĉefe okupiĝis pri alergio. En 1967 li ricevis usonan ŝtatanecon. Li ŝatis la muzikojn, artojn kaj literaturon. Li mortis en Novjorko, sed li estis entombigita en Italio.

Elektitaj libroj
----------------

* *Souvenirs: Around the World in Ninety Years* (1999), poste hungare: *Emlékeimből. Kilencven év a Föld körül*

Fontoj
------

* angle
* Arkivigite je 2014-09-11 per la retarkivo Wayback Machine hungare
Kelkaj zonoj
**Zono** estas bendo aŭ rimeno kiun oni portas ĉirkaŭ la talio por malhelpi gliton de la vestaĵoj aŭ kiel ornamaĵo. 

En multaj kulturoj, zono estis simbolo de virgeco, laŭ la greka mitologio la zono de la diino Afrodito donis al ŝi graciecon.

Historio
--------

El la bronzepoko oni trovis multajn zonojn el metalĉenerojn en tomboj. Dum la mezepoko la zono simbolis forton, regon, edzan fidon kaj ĉastecon. Pantalonoj de viroj kaj jupoj de virinoj estis tenataj de zonoj. Nobeluloj uzis la zonon por pendigi la glavon. Festaj zonoj viraj aŭ virinaj estis el ledo, brokato, veluro aŭ silko, ornamitaj de orjuveloj, gemoj, brodaĵoj, ktp. En la 12-a jarcento, zonoj estis tiel longaj, ke oni ĉirkaŭis per ili dufoje la korpon. Oni portis je la zono de la 13-a ĝis la 15-a jarcento almozo-saketojn, en la 15-a jarcento kloŝetojn kaj ĝis la komenco de la 17-a jarcento, fiksitaj al ŝnureto aŭ ĉeneto saketojn, dentpurigilon, tondilon, manĝilojn aŭ tranĉilojn. 

Dum la dua duono de la 16-a jarcento oni plej ofte portis la tiel ekipitan zonon plejofte sub la plej supra vestaĵo. En la 17-a kaj 18-a jarcento ĝi perdis gravecon, ĉar ne plu necesis teni la vestaĵojn. Anstataue modiĝis skarpoj kaj por viroj kaj por virinoj. Ĉirkaŭ 1835 zonoj tute elmodiĝis por virinoj kaj remodiĝis nur ĉirkaŭ 1900. Ĉirkaŭ la jaro 1890 la zono anstataŭigis ŝelkojn por viraj pantalonoj en Usono.

Dum la 20-a jarcento la zono anstataŭ por reteni pantalonon, ricevis aliajn utilecojn, ekzemple por enmeti aŭ pendigi ilojn, kiel botelo por esploristoj, revolvero por policanoj, kugloj aŭ kartoĉoj (kartoĉzono) por militistoj, ktp.
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Oporto (metroo de Madrido). |


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |

Home terasigitaj vinber-donaj montoj de la Doŭro-valo provizantaj vinberojn por portovino
**Portovino** (portugale: vinho do Porto) estas vino el la regiono (de) Porto, en norda Portugalio.

Priskribo
---------

Ĝia ĉefa karaktero estas ricevi brandon dum la fermentado. Tiel oni haltigas ĝin kaj parto de la uva sukero ne iĝas alkoholo.

Historio
--------

Ekde la antikveco estis vinfarado en la regiono de rivero Doŭro, sed nur en la dua duono de la 17-a jarcento, pro elvendado al eksterlando, aperis la nomo Oporto por vinoj de tiu regiono. Tiu elvendado okazis kiam Britio kaj Nederlando ekrivalis al Francio pro kontrolo de la Norda Maro kaj haltigis la aĉetadon de vino de Bordozo. En 1703 Portugalio kaj Britio subskribis la "Interkonsenton pri Teksaĵoj kaj Vinoj", kiu permesis al Britio elvendi teksaĵojn al Portugalio sen impostoj, kaj al Portugalio elvendi vinon al Britio sen impostoj. Kompreneble Britio ne produktas vinon... En la 18-a jarcento, Britoj akuzis Portugalojn pri adulto de l' vino kaj haltigis aĉetadon; pro tio, la Portugala registaro, en 1756, kreis leĝojn pri la pureco de Oporto, kaj oni permesis elsendi al Britio nur la plej bonajn vinojn. En la 19-a jarcento okazis morboj en plantejo, kaj oni ekfaris ŝanĝojn por plibonigi la plantadon. Tio estis la fino de la "klasika" periodo de Oporto kaj la ekesto de la "nuntempa" periodo. En tiu periodo aperis *French Ports*, *Hamburg Ports* kaj *Tarragona Ports*, similaĵoj malpli kostaj celantaj la Britan merkaton, kondukis la regionon (de) Doŭro al mizero.

La 10-an de majo 1907, João Franco dekretis regularon por Oporto simila al tiu de la 17-a jarcento. Li rezervis la nomon Oporto al vinoj *generosos* (vinoj kun brando) de la regiono (de) Doŭro, kun alkoholeco de minimume 16,5º (gradoj). Kelkaj ŝanĝoj estis necesaj kaj en la 27-a de novembro 1908 estis dekretitaj la leĝoj pri Oporto, kiuj restis preskaŭ sen ŝanĝoj ĝis 1986.

En 1995, fine, ekestis la aktualaj leĝoj pri Oporto. Laŭ ili, Oporto estas regiona origina marko por vinoj kun brando, kaj aliaj fajnaj vinoj de la regiono ricevas la nomon *vqprd* ("kvalita produktita en difinita regiono").

Vidu ankaŭ
----------

* Vila Nova de Gaia

Referencoj
----------


* Portovino en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Portovino en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Situo en Ŝandongo
**Zaozhuang** aŭ **Zaozhuango** estas municipo de provinco Ŝandongo en Ĉinio kaj urbo kiu situas sude de la provinco kaj ĝi fondiĝis en 1961. *Zaozhuang* signifas en la ĉina jujubon.

En la urbo Zaozhuang kun 4550 km² loĝas 3,67 milionoj da popolanoj, inkluzive 1,13 milionoj da urbanoj. En la urbo Zaozhuang troviĝas kvin kvartaloj kaj unu urbo nome Ŝizhong, Ksueĉeng, Jiĉeng, Tai’erzhuang kaj Ŝanting kvartaloj kaj Tengzhou urbo.

La urbo estas nova, sed la loka historio estas longa: antaŭ 7300 jaroj prahomoj vivis kaj laboris tie. Antaŭ 4300 jaroj kelkaj regnoj viglis kaj antaŭ 2700 jaroj la Jia-kanalo estis konstruita. La unua akcio-bileto naskiĝis tie.

La urbo estis fama pro karbo, sed nun estas fama pro turismo. La plano de la urbo-domo celas ĉefe disvolvigon de la industrion pri karbo-ĥemio, due estas por turismo, trie celas por konstruado de la urbo. Nun la urbo jam estas grava bazo de Karbo-ĥemio en Ĉinio. La Antikva Urbo Tai’erzhuang ĉe kanalo jam fariĝis unu el la plej ŝatataj turismejoj en Ĉinio. Ankaŭ akvloko ĉe Weishan-lago estas bona loko por turismo.

Pri kulturaj aferoj ekzistas la Zaozhuang-a Universitato.

Esperanto
---------

* Esperanto-Movado en la urbo estas vigla.
* Internacia Esperanto-Arbaro troviĝas en la urbo.
* En Zaozhuang estas aktiva Esperanto-Asocio.
* Zamenhof-busto situas en la kultura placo de la urbo.
* Zaozhuang-a Internacia Festivalo de Esperanto regule okazas sub subteno de la urbo-domo.
* La Internacia Esperanto-Muzeo en Zaozhuang troviĝas en la urbo. (filmeto sur YouTube)
* En Zaozhuang-a Universitato funkcias Esperanto-lecionoj kaj Esperanto-Asocio por studentoj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Zaozhuang en retgazeto Nia Mondo

* Kategorio Zaozhuang en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Zaozhuang en Vikinovaĵoj (Liberaj novaĵoj)
**Zapardiel** [zaparDJEL] estas rivero en Hispanio, regiono Kastilio kaj Leono, alfluanto de la rivero Doŭro, de antikva loĝado kaj delonga historio; ties akvokvanto estas malabunda, neregula kaj aktuale tro poluita; ĝi trafluas almenaŭ grandan parton de la provincoj Avilo (kie ekfluas) kaj Valadolido (kie enfluas). Ĝi ekfluas ĉe la Laguna de San Martín de las Cabezas (Montaro de Avilo), en la municipo El Parral (Avilo), trapasas ĉe Rivilla de Barajas kaj Fontiveros (Avilo) kaj, tra Medina del Campo (Valadolido); kaj finfine enfluas je alteco de 673 msm, al la maldekstra bordo de la rivero Doŭro, ĉe Tordesillas.

Alta akvo de la rivero Zapardiel (1997). Kompare kun la foto de la tabelo.
Parto de la areo estas Birdoprotekta Areo ZEPA.

Miguel de Cervantes menciis tiun rivereton en sia verko *Viaje del Parnaso*, dirante: «Zapardiel, famoso por su pesca» (Zapardiel, fama pro sia fiŝkaptado). La nomo *Zapardiel* eble devenas el hebrea vorto *capardelh* kiu signifus «rivero de ranoj» nome «ranrivero», transigita tra la lokaj araboj. 

La rivero Zapardiel nomas kelkajn loĝlokojn kiel Zapardiel de la Cañada kaj Zapardiel de la Ribera.

Bibliografio
------------

* García-Amilibia, Alonso; Escudero Barbero, Rosario; Fernández Delgado, José Manuel; Fernández Pérez, Luis; Herreros Espinosa, José Ignacio y Tejero de la Cuesta, José María (1990). Mapa Hidrológico de Castilla y León. Junta de Castilla y León. Depósito Legal: M-18321.
* Gómez Izquierdo, Agustín (2000). Introducción a la historia de Zapardiel de la Cañada. Nepublikigita.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 763220
* BNE: XX4688916
 |
**Kasem Sulejmani** aŭ per sistemo DMG *Qasem Soleimani* (perse قاسم سلیمانی, prononcata laŭ sistemo IFA ɢɒːˌsem solejmˈɒːniː; naskiĝis la 11-an de marto 1957 kaj murdiĝis la 3-an de januaro 2020) estis irana supera generalo en la Islama Revolucia Gvardio kaj, de 1998 ĝis sia morto en 2020, komandanto de ĝia *Unuo Quds* aŭ esperante "Jerusalema unuo", unuo ĉefe respondeca pri eksterlandaj armeaj kaj kaŝaj operacioj. En liaj lastaj jaroj, li estis konsiderita la dua plej potenca persono en Irano malantaŭ ajatolo Ali Ĥamenei. 

Soleimani komence laboris en konstruado antaŭ ol aliĝi al la Revoluciaj Gvardioj 22-jara en 1979 kaj kunvenigi kaj gvidi kompanion de viroj kiam la Iran-Iraka Milito komenciĝis en 1980. Li rapide atingis pli altan rangon por iĝi komandanto de la 41-a divizio en liaj 20-aj jaroj. Li poste estis implikita en eksterteritoriaj operacioj, kaj en la malfruaj 1990-aj jaroj fariĝis komandanto de la *Unuo Quds*. Post la 11-a de septembro 2001, iranaj diplomatoj sub lia direktigo kunlaboris kun Usono por batali kontraŭ la talibanoj. Sulejmani ankaŭ disponigis helpon al la grupo Hizbulaho en Libano. En 2012, Sulejmani helpis fortigi la registaron de Baŝar al-Asad, ŝlosila irana aliancano, dum la iranaj operacioj en la Siria enlanda milito kaj helpis plani la rusan militan intervenon en Sirio. Sulejmani superrigardis la kurdajn kaj ŝijaismajn milicojn en Irako, kaj helpis la irakajn fortojn, kiuj avancis kontraŭ la Islama Ŝtato en 2014–2015. Li estis unu el la unuaj potenculoj kiuj subtenis kurdajn armeajn fortojn, provizante ilin per armiloj. 

Sulejmani estis vaste populara inter irananoj, kiuj vidis lin kiel "senprudenta heroo kontraŭbatalanta la malamikojn de Irano", kvankam li ankaŭ havis kritikantojn. Soleimani estis persone sankciita de la Unuiĝintaj Nacioj kaj la Eŭropa Unio, kaj estis nomumita teroristo de la registaro de Usono. 

Sulejmani estis mortigita pro celita usona dronea misilo la 3-an de januaro 2020 en Bagdado, kio estis ago aprobita de prezidanto Donald Trump. Mult-urba funebro okazis en Irako kaj Irano por la generalo kaj aliaj viktimoj. 

Horojn post la entombigo de Sulejmani la 7-an de januaro 2020, la irana militistaro lanĉis misilojn kontraŭ usonaj bazoj en Irako; neniuj usonaj aŭ irakaj vivoj estis perditaj en la atako.

 *Pli detale ĉe Vikinovaĵoj*.

* Kategorio Kasem Sulejmani en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 676793
* GND: 1202366201
* LCCN: no2016065127
* VIAF: 5166151778222818130000
 |
**Madaras** [madaraŝ] estas vilaĝo en Hungario, en regiono Suda Ebenaĵo, en departemento Bács-Kiskun, en distrikto Bácsalmás. La loknomo signifas: birda.

Blazono de Madaras

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 49 km²
* Loĝantaro: 3250
* Poŝtkodo: 6456
* Telefonprefikso: 79

Vilaĝdomo de Madaras

Geografio
---------

Madaras situas sur ebenaĵo, laŭ la hungara-serba landlimo (sen limpasejo), laŭ traira flankovojo.

Historio
--------

La vilaĝo estis loĝata dum la neolitiko, poste antaŭ la hungaroj vivis tie sarmatoj kaj hunoj. La unua mencio devenis el 1377, tiam la kumanoj havis tie kampurbon. Dum la turkoj alvenis serboj, la turkoj konstruis fortikaĵeton. Fine de la turka erao la loko senhomiĝis. En 1787 la komunumo refondiĝis, post 2 jaroj lernejo, en 1895 vilaĝdomo ekfunkciis. Laŭ popolnommrado en 1900 loĝis tie 5658 da homoj, (5148 hungaroj, 500 germanoj, 6 serboj, 4 slovakoj). Fine de la 19-a jarcento la fervojo inter Baja kaj Szabadka atingis la vilaĝon. Inter 1918-1921 la serboj okupis la regionon, kiu estis aparta respubliko. Ekde 1920 la komunumo trovis sin apud la nova ŝtatlimo, sed inter 1941-1944 la limo malaperis, ĉar la pli suda regiono denove iĝis hungara. La fervojo funkciis inter Baja-Csikéria ĝis 1960.

Preĝejo de Madaras
Vilaĝservoj estas lernejo, infanĝardeno, kuracejo, kulturdomo, biblioteko.

Vidindaĵoj
----------

* katolika preĝejo de 1799, en 1903 pligrandiĝis
* ligna monumento pri bombarda flugmaŝino B-24 Liberator, neniiĝinta en 1944
* artefarita fiŝkaptista lago

Famuloj
-------

* En Madaras naskiĝis
	+ bankisto Miksa Madarassy-Beck
	+ operokantisto Alfonz Bartha.

Nomportantoj de Madaras en Hungara reĝlando
-------------------------------------------

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Backamadaras | Csíkmadaras | Kunmadaras | Madaras | Mezőmadaras |

Tiuj komunumoj ĉiujare aranĝas renkontiĝojn.

Referencoj
----------

1. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2014-10-19. Alirita 2014-10-28.

* Kategorio Madaras (Bács-Kiskun) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Zapotiltic** estas unu el la 126 komunumoj de la meksika subŝtato Jalisco. La ĉefurbo de la komunumo estas Zapotiltic. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 14 121.

Geografio
---------

**Zapotiltic** apartenas al la regiono Sur kiu situas en la centra suda parto de la subŝtato. Al tiu regiono entute apartenas 16 komunumoj. La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 27290 loĝantojn. El tiuj estis 13037 viroj kaj 14253 virinoj. La komunumo havas surfacon de 510,92 km². La meza alteco estas 1300 metroj super la marnivelo. La meza jara temperaturo estas 17,5 C. En la komunumo estas 760,8 mm da precipitaĵo jare. 

Situo de la koncerna regiono en la subŝtato Jalisco.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 1995 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 8832 viroj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 7986 scipovis legi kaj skribi kaj 842 viroj estis analfabetoj. Do 9.53 % de la viroj estis analfabetoj. En la sama jaro en la komunumo vivis 9811 virinoj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 8756 sciis legi kaj skribi kaj 1051 virinoj estis analfabetoj. Do 10,71 % de la virinoj estis analfabetoj. En 1995 en Zapotiltic vivis 25744 personoj kiuj aĝis pli ol 5 jaroj. El tiuj estis 14 indiĝenoj. Tio signifas ke 0,054 % de la loĝantaro en la koncerna jaro estis indiĝenoj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Zapotiltic Arkivigite je 2007-06-08 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)
Enirejo de la *Aula del Nuti*.
La **Malatestiana biblioteko** (itale *Biblioteca Malatestiana*), konata ankaŭ kiel *Malatesta Novello Library*, estas publika biblioteko en Cesena, Emilia-Romagna (Italujo). Ĝi estis la unua eŭropa civitana biblioteko, t.e. apartenanta al la komunumo kaj malferma al iu ajn. Ĝi estis subtenita de la grafo de Cesena, Malatesta Novello. La konstruon supervivis Matteo Nuti el Fano (disĉiplo de Leon Battista Alberti); ĝi daŭris de 1447 ĝis 1452.

La Malatestiana biblioteko estas la unua humanistika-konvencia, kiu konservis sian strukturon, funkciadon kaj kodeksojn de sia malfermo dum pli ol 550 jaroj. La ĉefa enirejo estis farita de Agostino di Duccio (1418-1481). La belega juglandaĵa pordo datas de 1454 kaj estis ĉizita de Cristoforo da San Giovanni en Persiceto.

Ene la biblioteko montras sian geometrian strukturon, tipe de la frua itala renesanco. La aŭlo havas bazilikan formon (*templo de kulturo*), kun tri navoj dividitaj je dek vicoj de blankaj kolumnoj de loka ŝtono. La centra navo havas barilan volbon kaj finas per rozo sub kiu troviĝas la tomboŝtono de Malatesta Novello.

La lumo eniras tra 44 veneci-stilaj fenestroj perfekte koncipiitaj por legado. Ene estas konservitaj 340 altvaloraj kodeksoj diverstemaj, kiel pri religio, grekaj kaj latinaj klasikaĵoj, sciencoj kaj medicino. La plej malnova manuskripto de la biblioteko estas kopio de la *Etymologiae* de Isidoro de Sevilo.

En 2005 UNESKO aldonis la bibliotekon al la listo de la Memoro de la Mondo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Malatestiana librejo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Malatestiana librejo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* itale Oficiala TTT-ejo de la Malatestiana biblioteko


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 382010
* GND: 4332510-5
* LCCN: n84168972
* VIAF: 156825902
* ISNI: 0000 0001 2192 6601
* SUDOC: 029976227
* BNF: 121487934
* ULAN: 500300058
* NKC: mzk20191055031
* BNE: XX4351622
 |
**Zapotlán del Rey** estas unu el la 126 komunumoj de la meksika subŝtato Ĥalisko. La ĉefurbo de la komunumo estas Zapotlán del Rey. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 14 123.

Geografio
---------

**Zapotlán del Rey** apartenas al la regiono Ciénega kiu situas en la centra parto de la subŝtato Ĥalisko. Multaj komunumoj en tiu regiono sude limtuŝas Ĉapalaan Lagon aŭ la meksikan subŝtaton Miĉoakano. Al la regiono Ciénaga apartenas entute 13 komunumoj. La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 16274 loĝantojn. El tiuj estis 7926 viroj kaj 8348 virinoj. La komunumo havas surfacon de 320,9 km². La meza alteco estas 1550 metroj super la marnivelo. La meza jara temperaturo estas 20,1 C. En la komunumo estas 819,1 mm da precipitaĵo jare. 

Situo de la koncerna regiono en la subŝtato Ĥalisko.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 1995 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 4495 viroj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 3761 scipovis legi kaj skribi kaj 733 viroj estis analfabetoj. Do 16.31 % de la viroj estis analfabetoj. En la sama jaro en la komunumo vivis 4779 virinoj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 4110 sciis legi kaj skribi kaj 668 virinoj estis analfabetoj. Do 13,98 % de la virinoj estis analfabetoj. En 1995 en Zapotlán del Rey vivis 13212 personoj kiuj aĝis pli ol 5 jaroj. El tiuj estis 2 indiĝenoj. Tio signifas ke 0,015 % de la loĝantaro en la koncerna jaro estis indiĝenoj. 

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* hispane Zapotlán del Rey Arkivigite je 2007-06-08 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México*
**Zapotitlán del Río** estas unu el la 570 komunumoj de la meksika subŝtato Oaĥako (*Oaxaca*). La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas *Zapotitlán del Rió*. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 20 566.

Geografio
---------

**Zapotitlán del Río** apartenas al la distrikto Sola de Vega al kiuj apartenas entute 16 komunumoj. Ĝi situas en la regiono Sierra Sur, kiu apartenas al la sudokcidenta parto de la subŝtato Oaxaca. La plej granda parto de tiu regiono apartenas al la montara ĉeno Sierra Madre del Sur. La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 3252 loĝantojn. El tiuj estis 1584 viroj kaj 1668 virinoj. La komunumo havas surfacon de 492,47 kvadratkilometroj. La meza alteco estas 1390 metroj super la marnivelo. 

Situo de la koncerna distrikto kaj regiono interne de la subŝtato Oaxaca.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 9 indiĝenoj. El tiuj 7 aĝis pli ol 5 jaroj. Entute 7 personoj estis dulingvaj (hispana kaj indiĝena lingvoj).

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Zapotitlán del Río Arkivigite je 2004-12-11 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)
Koordinatoj: 50° 41′ 09″ N 13° 42′ 25″ O﻿ / ﻿50.68583 °N, 13.70694 °O﻿ / 50.68583; 13.70694 (mapo)

**Bouřňák** (germane *Stürmer*) estas 869 metroj alta monto, troviĝanta en montetaro Loučenská hornatina, en orienta parto de Ercmontaro. Sur Bouřňák estas skicentro. Sur la pinto situas montara hotelo, kiu hodiaŭ nomiĝas Hotelo Bouřňák – Kabano de Karel Lím. Ekde la jaro 1975 estas lokigita sur ĝi memortabulo de Karel Lím, kiu estis komence de la 20-a jarcento en Ercmontaro la unua ĉeĥa skiisto kaj li meritis pri konstruado de la unua ĉeĥa kabano en Ercmontaro. Fundamenta ŝtono estis metita en la jaro 1928 kaj en la jaro 1930 la kabano estis malfermita. Karel Lím ankaŭ nomigis la monteton Stürmer kiel Bouřňák.

Stacio de Montara savo sur Bouřňák

Sportaj eblecoj
---------------

Sur Bouřňák estas ses deglitejoj (1 milda, 4 meze malfacila kaj 1 malfacila) kaj ekzercdeklivo por komencantoj. El Mikulov kondukas al Bouřňák du haŭliloj. Elir al aliro al la haŭliloj estas de parkumejo en Mikulov aŭ dum bona veturebleco sur ŝoseo el Mikulov al Moldava eblas uzi ankaŭ parkumejo en Nové Město proksime de komenco de skikuristaj vojoj. Sur Bouřňák troviĝas stacio de Montara savo.

Naturaj rilatoj
---------------

Sur Bouřňák troviĝas natura memorindaĵo Buky na Bouřňáku. Temas pri deformitaj fagoj de vento kaj kelkaj protektataj kaj raraj kreskaĵoj (ekz. montara arniko). Klimato estas tre malvarma, pojare falos proksimume 900 mm da precipitaĵoj. Proksime troviĝas tri ventaj elektrejoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Flájský potok
La lingvaro **trikia** (alilingve ankaŭ **triqui**) estas grupo de indiĝenaj lingvoj de Ameriko, parolataj de la trikiaj triboj en la ŝtato de Oaxaca, en Meksiko.

Klasifiko
---------

La lingvoj trikiaj apartenas al la miskteka lingvaro, kiu konstituas unu el la branĉoj de la familio de la otomi-mangea lingvaro.

Oficiala statuso
----------------

En Meksiko, la trikiaj lingvoj havas kune kun la hispana lingvo, la statuson de « nacia lingvo » danke al la ĝeneralaj lingvaj rajtoj por la indiĝenaj popoloj.

Lingvovarioj
------------

SIL Internacia, organizaĵo kiu atribuas la kodon ISO 639-3, mencias tri lingvovariojn :

* `Trs` : la trikia de San Andrés Chicahuaxtla
* `Trq` : la trikia de San Martín Itunyoso
* `Trc` : la trikia de Copala
* la trikia de Santo Domingo del Estado

La Nacia Instituto de Indiĝenaj Lingvoj (INALI) mencias ankaŭ la trikian lingvovarion de Santo Domingo del Estado.

Eksteraj ligiloj
----------------

Pri Trikia lingvaro en Ethnologue (angle)

Pri Trikia lingvaro en Ethnologue (angle)

Pri Trikia lingvaro en Ethnologue (angle)

Rilataj artikoloj
-----------------

* Lingvistiko
	+ Listo de lingvoj
		- Lingvofamilioj
			* Indiĝenaj lingvoj de Ameriko
				+ Otomi-mangea lingvaro
					- Misteka lingvaro

Noto
----

Tiu ĉi artikolo estas traduko el la samtema artikolo en la franclingva vikipedio je la 22-a de septembro 2019

Referencoj
----------

1. ↑  (es) Honorable Congreso de la Unión, «Ley General de Derechos Lingüísticos de los Pueblos Indígenas », *Diario Oficial de la Federación*, Mexique,‎ la 13-an de marto 2003 (rete legebla Arkivigite je 2013-09-21 per la retarkivo Wayback Machine, lasta refomro 2018 [arkivo])
2. ↑  Ni prezentas Leobardo Arnoauld Avendaño Martínez, gastiganto de la Tviter-konto @ActLenguas dum la semajno 16 – 22 de septembro, Global Voices en Esperanto, la 22-an de septembro 2019.
  

* Portalo pri lingvo
* bordoPortalo pri Meksiko
**Zapotitlán de Vadillo** estas unu el la 126 komunumoj de la meksika subŝtato Jalisco. La ĉefurbo de la komunumo estas Zapotitlán de Vadillo. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 14 122.

Geografio
---------

**Zapotitlán de Vadillo** apartenas al la regiono Sur kiu situas en la centra suda parto de la subŝtato. Al tiu regiono entute apartenas 16 komunumoj. La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 6345 loĝantojn. El tiuj estis 3083 viroj kaj 3262 virinoj. La komunumo havas surfacon de 480,74 km². La meza alteco estas 1140 metroj super la marnivelo. La meza jara temperaturo estas 17,5 C. En la komunumo estas 675,6 mm da precipitaĵo jare. 

Situo de la koncerna regiono en la subŝtato Jalisco.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 1995 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 1899 viroj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 1474 scipovis legi kaj skribi kaj 421 viroj estis analfabetoj. Do 22.17 % de la viroj estis analfabetoj. En la sama jaro en la komunumo vivis 2030 virinoj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 1520 sciis legi kaj skribi kaj 505 virinoj estis analfabetoj. Do 24,88 % de la virinoj estis analfabetoj. En 1995 en Zapotitlán de Vadillo vivis 5700 personoj kiuj aĝis pli ol 5 jaroj. El tiuj estis 1 indiĝenoj. Tio signifas ke 0,018 % de la loĝantaro en la koncerna jaro estis indiĝenoj. 

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Zapotitlán de Vadillo Arkivigite je 2007-06-08 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)
2013-jara bildoprezentero de Steve Wilhite, kreinto de la GIF-a bildoformato, signifante angle *elparolu ĝin «ĜIF» ne «GIF»*
Inter anglaparolantoj, la **elparolo de GIF** estis disputata almenaŭ ekde la 1990-aj jaroj. GIF, angla mallongigo por *Graphics Interchange Format*, estas elparolata popole en la angla kiel unusilaba vorto. La plej komunaj elparoloj anglalingvaj estas /dʒɪf/ (elparolita kun mola ‹g›, kiel la unua ‹g› en la angla vorto «ginger» aŭ la unua ‹ĝ› en la esperanta vorto «ĝardenbrasiko») kaj /ɡɪf/ (elparolita kun ‹g› malmola, kiel la unua ‹g› en la angla vorto «gift», aŭ la unua ‹g› en la vorto «gamo»). Multaj publikaj figuroj kaj institucioj prenis flankon en la disputo: Steve Wilhite, la kreinto de la GIF-a bilda dosierformo, faris paroladon ĉe la 2013-jara Premioj Webby argumentante ke la mola ‹g›-elparolo estas la ĝusta.

Kvankam la frekvenco de ĉiu elparolo varias perregione, voĉdonadoj ĝenerale montris ke la dura ‹g›-elparolo estas pli ofte dirita. Krome, kelkaj parolantoj elparolas ĉiun literon en la mallongigo, produktante tria elparolo angla — /dʒiː aɪ ɛf/ (elparolita *ĝi aj ef*). Anglaj vortaroj ĝenerale akceptas la du ĉefajn elparolojn kiel validajn, kaj lingvaj analizoj ne montras klaran avantaĝon por iu ajn bazita sur la elparolaj frekvencoj de similaj anglaj vortoj. La elparolo de la mallongigo ankaŭ povas varii en lingvoj aliaj ol la angla.

Esperante, la alfabeto antaŭhaltigas eĉ la esteblecon de ĉi dubo. Ĉar ĉiuj esperantaj literoj havas ununuran elparolon, la ununuran elparolon de GIF kiel unusilaba vorto estas /ɡif/. Kiel mallongigo, oni elparolus ĝin kiel /**go i fo**/.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 775479
 |