recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Balotilo-reklamo de la Partio Whig, 1844
La **Partio Whig** [ŭig] estis politika partio en Usono, formale organizita en 1834 de oponantoj de prezidento Andrew Jackson. Tri membroj de la Partio Whig servis kiel prezidentoj de Usono: William Henry Harrison (elektita en 1840), Zachary Taylor (elektita en 1848) kaj Millard Fillmore (elektita en 1848 kiel Vicprezidento; prezidentiĝis kiam Taylor mortis en 1850); ankaŭ John Tyler estiĝis prezidento en 1841, kiam William Henry Harrison mortis, sed la partio preskaŭ tuje elpelis lin pro lia kontraŭado al la ĉefaj politikaj starpunktoj de la partio. Aliaj eminentaj membroj de la partio inkluzivis Daniel Webster, generalo Winfield Scott, kaj Henry Clay. Abraham Lincoln estis ĉefaktivulo de la partio en Ilinojso. Meze de la 1850-aj jaroj, la partio pli-malpli disfalis, grandparte pro malakordo pri politiko rilate al la eventuala establado de la sklavsistemo en novajn teritoriojn de okcidenta Usono; plejmulto el la partianoj transiris en la novan Respublikanan Partion. La lasta prezidenta kampanjo en kiu la partio Whig proponis kandidaton estis 1860.

Fonto de la nomo "Whig"
-----------------------

La termino "Whig" venis el la politika historio de Britio, kie ĝi unue uziĝis en 1689 por etikedi la partion malkonservativan, kontraste al la konservativa partio "Tory". Etimologie, ĝi venas el skotangla vorto signifanta "antaŭenigi (ĉevalojn)". En Prausono oni uzis la terminon por "koloniano oponanta politikon de la Krono". Ĉirkaŭ 1825 oni ekaplikis ĝin al oponantoj de Andrew Jackson.
En mineralogio, **plagioklazo** aŭ **albita-anortita serio** estas serio de feldspataj mineraloj.

Priskribo
---------

Plagioklazo estas kontinuaĵo de mineralaj specioj. La finoj de la spektro estas albito (NaAlSi3O8) kaj anortito (CaAlSi2O8). En la mezo de la spektro, natriaj kaj kalciaj atomoj povas anstataŭiĝi inter si.

Plagioklazo estas grava komponanto de la Terkrusto. Ĝi ankaŭ abunde troviĝas en la altaĵoj de la Luno. Analizo de emisia spektro el Marso sugestas, ke plagioklazo estas la plej ofta mineralo en Marso.

Listo de plagioklazaj mineraloj
-------------------------------

Enhavoj de plagioklazaj mineraloj| Nomo |  % CaAl2Si2O8 |  % NaAlSi3O8 | Bildo |
| --- | --- | --- | --- |
| Anortito | 90–100 | 10–0 |  |
| Bajtaŭnito | 70–90 | 30–10 |  |
| Labradorito | 50–70 | 50–30 |  |
| Andezino | 30–50 | 70–50 |  |
| Oligoklazo | 10–30 | 90–70 |  |
| Albito | 0–10 | 100–90 |  |

Historio kaj etimologio
-----------------------

J. F. C. Hessel
La germana mineralogo Johann Friedrich Christian Hessel (1796–1872) pruvis, en 1826, ke tiuj diversaj mineraloj formis unu kontinuan serion. La terminon *plagioklazo* inventis Johann Friedrich August Breithaupt (1791–1873) en 1847, kongrue kun ortoklazo ktp.

La termino *plagioklazo* devenas de la helenaj πλάγιος *plágios* "oblikva" kaj κλᾰ́σῐς *klásis* "rompo", pro la du klivanguloj de tiuj mineraloj.

Referencoj
----------

1. ↑  Milam, K. A.; Harry Y. McSween Jr.
Jeffrey Moersch, Philip R. Christensen (2010). "Distribution and variation of plagioclase compositions on Mars", *Journal of Geophysical Research: Planets* (en) **115** (E9). doi:10.1029/2009JE003495.
2. ↑  Hessel, Johann Friedrich Christian (1826). "", *Taschenbuch für die gesammte Mineralogie* (de) **20**, p. 289–333.
3. ↑   plagioclase, *n* (angle). *Oxford English Dictionary*.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Plagioklazo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Albite–anorthite series (angle). *Mindat.org*.
La **Partio por la Bestoj** (en nederlanda *Partij voor de Dieren*, PvdD, prononco [parTEJ FO:R de DI:rn], "Partio por la bestoj") estas nederlanda politika partio fondita en 2002, kiu celas protektadon de bestaj rajtoj kaj plibonigon de la bestoprotektado.​. Ĝi estas fondomembro de la eŭropa partio Besta Politiko en EU, naskiĝinta en 2002. Kaj en la Eŭropaj balotoj 2014 kaj kvin jarojn pli poste en la Eŭropaj balotoj 2019 la malgranda partio sukcesis akiri po unu sidlokon en la Eŭropa Parlamento.)

Ili memdeklaras sin kiel partio centrita ne nur al unusola afero. Dekomence la partio konsideriĝis kiel atesta partio, kiu ne intencis akiri politikan povon, sed defendi siajn kredojn,​ sed en 2010 ĝi akiris du sidlokojn en la ĝenerala balotado kaj ekde tiam ĝi klopodis akiri pliajn por etendi sian lukton por la rajtoj de bestoj. En la ĝenerala balotado de 2017 ili atingis kvin sidlokojn kaj en 2021 ses.

El partio ricevis la balotan apogon por la parlamenta balotado de la 22-a de novembro 2006 de nombraj nederlandaj famuloj, kiel la verkistoj Maarten 't Hart kaj Jan Wolkers. Ekde la 30-a de novembro 2006, Marianne Thieme kaj Esther Ouwehand estas membroj de la parlamento de tiu partio.

Notoj
-----

1. ↑   Nordsieck, Wolfram (2021). «Netherlands». Parties and Elections in Europe. Konsultita la 7an de Decembro 2021.
2. ↑  «Partij voor de Dieren - Weblog - Woensdag 4 oktober 2006». Arkivita el la originalo la 3an de Aprilo 2015. Konsultita la 7-an de decembro 2021.

* Kategorio Partio por la Bestoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 747063
 |
|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | 

|  |
| --- |
| Miaŭ de kato |
|  |
|  |
| 

---

 |

 |
| *Ĉu problemoj aŭdigi ĉi tiun dosieron? Vidu helpon.* |

**Miaŭ** estas la esperantlingva onomatopea voĉigo de plenkreskaj katoj. Miaŭo povas esti asertiveca, kortuŝa, amika, aŭdaca, bonveniganta, atenton petanta, postulanta aŭ plendanta. Ĝi eĉ povas esti silenta, kiam la kato malfermas la buŝon sed ne faras sonon. Plenkreskaj katoj ne miaŭas unu al alia kaj tiel la miaŭado de plenkreskaj katoj al homoj probable estas pro-aldomiga etendaĵo de la miaŭado de katidoj.

Lingvaj diferencoj
------------------

Aliaj lingvoj havas malsamajn vortojn por la sono "miaŭ", inkluzive de miau (en la belorusa, finna, franca, germana, hispana, hungara, kroata, litova, malaja, pola, portugala, rumana, rusa kaj ukraina), *mňau* (en la ĉeĥa), *mjaw* en la sorabaj lingvoj, *meong* (en la indonezia), *njäu* (en la estona), *νιάου* (latinlitere *niau*, en la greka), *ņau* (en la latva), *miauw* (en la nederlanda), ニャー (latinlitere *njā*, en la japana), 喵 (latinlitere *māo*, en la mandarena ĉina), *miao* (en la itala), *miav/miau* aŭ *mjav/mjau* (en la dana, norvega kaj sveda), *mjá* (en la islanda), 야옹 (latinlitere *ja-ong*, en la korea), میاؤں (latinlitere *mijāʾūṉ*, en urduo) kaj *meo-meo* (en la vjetnama). En la angla, la literumo "meow" unuafoje uziĝis en 1842. Antaŭ tio, la vorto literumiĝis "miaow," "miau" aŭ "meaw." En kelkaj lingvoj (kiel en la ĉina 貓, *māo*), la voĉigo fariĝis la nomo de la besto mem.

* Kategorio Miaŭ en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Miaŭ en la Vikivortaro (Universala vortaro)

Referencoj
----------

1. ↑   Meowing and Yowling (angle). *retpaĝaro 'Virtual Pet Behaviorist'*. organizaĵo ASPCA. Alirita la 16-an de januaro 2016.
2. ↑   νιαουρίζω (greke). *Word Reference*. WordReference.com. Alirita la 16-an de januaro 2016.
3. ↑   *فیروز اللغات اردو جامع, latinlingve "Fīrozullug̲h̲āt: Urdū jāmiʻ", urdua unulingva vortaro*, ‑a eldono (urduo), Lahoro: eldonejo Fīrozsanz, p. 1334. ISBN 9690005146.
4. ↑  Peggy Bivens.  (2002) *Language Arts 1, Volume 1* (angle). Saddleback Publishing, p. 59. ISBN 978-1562-54508-6.
5. ↑   Meow (angle). Alirita la 16-an de januaro 2016.

* Kategorio Miaŭ en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Partizansk** (ruse *Партизанск*) estas urbo en Ĉemara Regiono en Rusio. La nomo signifas "urbo de partizanoj".

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 05417.

La urbo estis fondita en jaro 1896.

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1932.

La urbo antaŭe estis nomita kiel:

* Suĉanskij Rudnik (Сучанский Рудник) en 1896 ... 1932;
* Suĉan (Сучан) en 1932 ... 1972.

La interurba telefona kodo estas 423630, la enurbaj telefonnumeroj estas kvarciferaj (en jaro 2005).

Diferenco de la loka kaj moskva tempoj estas 7 horoj (en jaro 2005).

Geografiaj koordinatoj de la urbo estas 43° 08′ N 133° 08′ O﻿ / ﻿43.133 °N, 133.133 °O﻿ / 43.133; 133.133 (mapo)Koordinatoj: 43° 08′ N 133° 08′ O﻿ / ﻿43.133 °N, 133.133 °O﻿ / 43.133; 133.133 (mapo).

La urbo estas sur bordo de maro en valo de rivero Partizanskaja (Партизанская).

En la urbo estas fervoja stacio.

En jaro 1959 la urbo havis 48,5 mil loĝantojn.

En jaro 2002 la urbo havis 43,7 mil loĝantojn.

Flago de Ĉemara regiono
Urboj de Ĉemara regiono

**Ĉefurbo**: Vladivostoko

Arsenjev |
Artjom |
Bolŝoj Kamen |
Fokino |
Dalnegorsk |
Dalnereĉensk |
Lesozavodsk |
Naĥodka |
Partizansk |
Spassk-Dalnij |
Ussurijsk |
Vladivostoko
Infanvartistino legas por infanino.
**Infanvartisto** dediĉas sin portempe al infanzorgado. Infanvartado povas esti pagata laborposteno por ĉiuj aĝoj; tamen, ĝi estas lastatempe plej bone konata kiel portempa agado por junulinoj kiuj estas tro junaj por postuli al pagita dungado en la ĝenerala ekonomio de laborforto. Ĝi permesas aŭtonomecon el gepatra kontrolo, kaj enspezon de mono, same kiel estas enkonduko al la teknikoj de Infanzorgado. Ĝi aperis kiel socia rolo por junulinoj en la 1920-aj jaroj (antaŭe tio funkciis kiel tute nepagata dediĉo de pli aĝaj infaninoj aŭ kiel pagata dungado de pli aĝaj virinoj ĉe altaj klasoj), kaj iĝis ĉefe grava en ĉeurba Usono en la 1950-aj kaj 1960-aj jaroj, kiam estis abundo de malgrandaj infanoj.

En Eŭropo el la 1970-aj jaroj infanvartado estis unu el ĉefaj dediĉoj al kiuj povas postuli junulinoj kiuj veturis alilanden ĉefe al Britio aŭ Francio por lerni lingvojn: vidu sistemon *au pair*.

Infanvartado stimulis pliigantan produktaron de popola kulturo, urbaj legendoj, materialo por romanoj, horor-filmoj kaj eĉ specifa branĉo de pornografio.

Referencoj
----------

1. ↑  Miriam Forman-Brunell, *Babysitter: An American History* (2009)

Literaturo
----------

* Miriam Forman-Brunell. Babysitter: An American History. New York University Press, June, 2009.

Vidu ankaŭ
----------

* Gastvartisto
* Infanzorgado

Eksteraj ligiloj
----------------

* Babysitting courses provided by the American Red Cross Arkivigite je 2011-11-17 per la retarkivo Wayback Machine
* YourChild: Babysitter Safety University of Michigan Health System
* A guide to the business of babysitting in the United States Arkivigite je 2006-07-17 per la retarkivo Wayback Machine
* Quality Child Care Arkivigite je 2007-03-11 per la retarkivo Wayback Machine From University of Florida/IFAS Department of Family, Youth and Community Sciences, Factors in choosing quality child care.
* Babysitters and 1099 forms
* Where babysitting is moving towards Arkivigite je 2015-06-06 per la retarkivo Wayback Machine
Inĝenierarto - Tekniko - Maŝino - Industrio

**Parto de maŝino** estas malgranda, fermita tuto. Ĝia tasko estas malsimila al taskoj de ceteraj partoj. Pro tio ankaŭ ĝia funkcio estas diferenca (alia). Ĉiu parto de maŝino dividiĝas je malgrandaj detaloj, nomataj **elementoj**. Ekzemple kluĉilo estas parto de maŝino, ŝraŭbo estas elemento de la kluĉilo.

El la elementoj, la plej simplaj, plej esencaj konstruktaj detaloj, konsistas **grupoj - agregatoj de elementoj**, do la partoj de maŝinoj.

Granda nombro de elementoj havas saman celon, ekzemple kunpremi. Ekonomio de konstruado kaj produktado postulas, ke la elementoj estu unuecaj per formo, dimensio kaj materialo. Tiajn elementojn oni normigas. Tutŝtataj normoj validas laŭleĝe, internaciaj normoj validas laŭ kontraktoj.

**Normigado kaj tipigado**. Grandan nombron de maŝinelementoj oni uzadas ĉe diversaj maŝinoj en sama formo. Estus neekonomie, se la konstruktisto tiujn elementojn ĉiam denove projektus (desegnus) kaj rekalkulus. Krom tio oni postulas, ke la elementoj estu facile ŝanĝeblaj. Pro tio kiel eble plej grandan nombron de ripetiĝantaj elementoj oni normigas per formo, nombro, grandeco (dimensie) eventuale per materialo kaj prilaboro.

Por unuopaj ofte uzataj elementoj oni ellaboris **normojn**, enhavantajn formon de produkto, ĝiajn dimensiojn, eventuale ankaŭ materialon kaj aliajn gravajn indikojn. Normoj laŭ sfero de valideco povas esti uzinaj, entreprenaj, fakaj aŭ sekciaj kaj ŝtataj. En internacia skalo oni daŭre klopodas unuigi la normojn de unuopaj ŝtatoj.

Produktoj havas ne nur diversajn dimensiojn, sed ankaŭ diversan manieron de produktado kaj ekipo. Laŭ diversa produktmaniero ili grupiĝas en kelkaj bazaj tipoj. Krom tipaj produktoj en normigitaj dimensioj oni nur escepte produktas speciale menditajn produktojn. Ili estas kompreneble pli multekostaj.

**Klasado de maŝinelementoj kaj partoj de maŝinoj**  

```
laŭ funkcio:   

```

A. kunigaj elementoj   

ŝraŭboj, stiftoj, pivotoj, kejloj, langoj, premjuntoj (kunpremaj juntoj), surpremitaj juntoj (stringaj), nitoj, veldoj, lutitaj juntoj, gluitaj juntoj, elastaj juntoj (kunigaĵoj).
B. elementoj por transmisio de rotacia movo   

ŝaftoj, lagroj, kupliloj (kluĉiloj), kardanaj artikoj; frotaj, rimenaj, ĉenaj, dent-radaj kaj hidrodinamikaj transmisiiloj.
C. tubaro (tubaj kondukiloj)   

tuboj, tubetoj, ekipaĵoj de tubaj kondukiloj, fermaj instrumentoj (aparatoj), naboj, apartenaĵo de tubaro.
D. likimuniĝado de elementoj   

E. meĥanismoj

kinemataj, hidraŭlaj, pneŭmataj, aŭtomataj.
F. Procesaŭtomacio

Sentiloj,
kahelisto laboranta - metado de ceramikaj kaheloj sur strato.
Planko el mozaiko
Pargeto sur planko.
**Planko** estas malsupra ena faco de ĉambro aŭ veturilo, kiu estas malsupre, tio estas, sur kiu oni iras kaj sur kiu kuŝas kaj staras aĵoj. La malo estas plafono, tio estas la supra parto de ĉambro. Oni ne konfuzu *plankon* kun grundo (ne konstruita), kio oftas, ĉar en kelkaj lingvoj sama vorto utilas por ambaŭ disigendaj konceptoj.

Laŭ Francisko Azorín **planko** estas *Plataĵo, kiu apartigas unu etaĝon de la alia.* Li indikas etimologion el la latina *planca*, el *planus* (plataĵo).

Tavoloj de planko
-----------------

Planko povas uzi neoftajn materialojn, kiel vitro, mozaiko aŭ aliaj artaj esprimiloj. Lastatempe oni uzas vitron por pontaj plankoj, kio permesas rigardi profunden.
* betona plato aŭ ligna trabkonstruo
* subplanko aŭ sablocementa tavolo
* plankfaco

Materialoj de la plankfaco
--------------------------

Faco/kovraĵo de planko estas farita el multaj materialoj,ekzemple.

* Ligno;
* Pargeto, el ligno, plasta aŭ plastigita ligno;
* Linoleumo;
* Azuleĥo;
* Kahelaro;
* Ŝtono;
* Betono (aŭ Ferbetono);
* Metalo.
* Plastaĵo
* Korko
* Tapiŝo

Pargeto sur planko.
Pargeto estas la plej prestiĝa varianto, sed en uzado ĝi estas la plej malbona, ĉar ĝi facile detruaiĝs pro akvo kaj eĉ pro portado de pezaĵoj sur la planko. Nuntempe ekzistas plastigitaj pargetoj sen tiuj problemoj.

Se planko estas metala, por ke ĝi ne estu tro glita ĝi ofte estas farita de specialaj metalaj folioj kun malglata faco.

Vidu ankaŭ
----------

* Grundo
* Pavimo
* Polurmaŝino
* Plankoplinto

Notoj
-----

1. ↑  Francisko Azorín, arkitekto, Universala Terminologio de la Arkitekturo (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 167.
2. ↑  Azorín, samloke.

* Kategorio Planko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Parvatio, 11-a Jarcento - hinda Arto, Azia Muzeo de Arto en San Francisco
**Parvatio** estas diino kiu rolas en la hindua mitologio.

Ŝi estis kreita kiel reenkarniĝo de la diino Sati. Parvati estas prezentita kiel bela kaj delikata, kaj en aliaj tradicioj ŝi estas rilata al Durgo kaj Kalio, kaj ankaŭ nomiĝas **Uma** kaj **Efrana**.

Parvatio estas la edzino de Ŝivao kaj la patrino de Ganeŝo kaj Skanda, la dio de milito. Ganeŝo ne kreiĝis sekse sed kreiĝis nur el Parvatio kiam ŝi frotiĝis per nekonata materialo kaj formis Ganeŝon laŭ homa figuro por gastigi sin dum foresto de Ŝivao. Kiam Ŝivao revenis kaj provis preterpasi Ganeŝon, kiu tenis la pordon laŭ ordono de sia patrino, li malsukcesis kaj tial senkapigis Ganeŝon. Parvatio postulis, ke oni revivigu lin, kaj kiel anstataŭanto li ricevis la kapon de elefanto.

Parvatio estas nomita laŭ la regiono Parvati valo de Himaĉal-Pradeŝo, en norda Hindio.

Vidu ankaŭ
----------

* Hinduismo

* Kategorio Parvatio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Pasado de Tero vidita elde Marso** okazas, kiam Tero pasas ekzakte inter Suno kaj 
Marso. Dum la pasado, Tero aperus, por hipoteza marsa 
observanto, kiel nigra disko trairanta la sunan diskon.
Ofte, ankaŭ Luno povus esti vidata pasadante kun Tero, sed okazas ke unu astro estis 
fininte sian pasadon antaŭ la dua komencas la sian.

La pasadoj de Tero elde Marso estas nevidebla elde Tero (la malheliĝo de la suna lumo sur 
Marso estas nemezurebla). Tamen tiu fenomeno okazas kun opozicio de Marso, 
la planedo aperas unuforme prilumata. Dum la pasado de 1879, la astronomo
Charles Augustus Young provis mezuri la platecon de la marsa globo. Li ricevis la 
valoron de 1/219 (aŭ 0,0046), proksima de la moderna valoro de 1/154 (aŭ, laŭ iaj fontoj, 
1/193, ĉar malprecizo eĉ de kelkaj kilometroj en la valoroj de la polusa kaj ekvatora
radiusoj donas tute malsaman rezulton).

Ĝis nun, neniu vidis pasadon de Tero elde Marso, sed la venonta pasado de la 
10-an de novembro 2084 estos eble observata de marsaj esploradistoj
(homoj aŭ robotoj).

Nuntempe, la pasadoj de Tero viditaj elde Marso okazas, jen en majo, jen en novembro,
laŭ ciklo de 284 jaroj, ĉiuj 100,5 ; 79; 25,5 kaj 79 jaroj. Ĉi-tiu ciklo kongruas kun
151 marsaj jaroj kaj 284 teraj jaroj, tie estas 133 sinodaj periodoj de Marso rilate al
Tero.

Datoj
-----

Estintaj kaj estontaj pasadoj de Tero vidataj elde Marso

|  |
| --- |
| * la 30-an de oktobro 1027
* la 26-an de aprilo 1132
* la 30-an de aprilo 1211
* la 27-an de oktobro 1223
* la 31-an de oktobro 1311
* la 24-an de aprilo 1337
* la 27-an de aprilo 1416
* la 27-an de oktobro 1516
* la 10-an de novembro 1595
* la 5-an de majo 1621
* la 8-an de majo 1700
* la 9-an de novembro 1800
* la 12-an de novembro 1879
* la 8-an de majo 1905
* la 11-an de majo 1984
 |
| * la 10-an de novembro 2084
* la 15-an de novembro 2163
* la 10-an de majo 2189
* la 13-an de majo 2268
* la 13-an de novembro 2368
* la 10-an de majo 2394
* la 17-an de novembro 2447
* la 13-an de majo 2678
* la 20-an de novembro 2731
* la 16-an de majo 2757
* la 17-an de novembro 2936
* la 16-an de majo 2962
 |

Vidu ankaŭ
----------

* Pasado (astronomio)
* Pasado de Merkuro
* Pasado de Venuso
* Pasado de Merkuro elde Venuso
* Pasado de Merkuro elde Marso
* Pasado de Venuso elde Marso

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Transits of Earth on Mars Fifteen millennium catalog (*pasadoj de Tero elde Marso 15 000-jara katalogo*) 5 000 aK - 10 000 pK (angle)
La modelo de la Plano Voisin por la rekonstruado de Parizo montrita en la Paviliono *L'Esprit Nouveau*.
La **Plano Voisin**, laŭ franclingva prononco [vŭaSEN], estis projekto por modifi la centron de Parizo, dezajnita inter 1922 kaj 1925 fare de la franc-svisa fama arkitekto Le Corbusier.

Li proponis malkonstrui grandan areon norde de la rivero Sejno kaj anstataŭi la mallarĝajn stratojn, monumentojn kaj domojn per gigantaj sesdek-etaĝaj krucformaj turoj metitaj ene de ortogona stratokadro kaj parkeca verda spaco. Lia skemo trafis kritikaron kaj malaprezon el francaj politikistoj kaj industriistoj, kvankam ili estis favoraj al la ideoj de Tajlorismo kaj Fordismo, kiuj fakte estis en la fono de liaj dezajnoj. La plano neniam estis serioze konsiderita, sed ĝi okazigis polemikon pri kiel trakti la troloĝitajn malriĉajn laboristajn kvartalojn de Parizo, kaj ĝi poste vidis partan realigon en la loĝejaj disvolvigoj konstruitaj en la Parizaj ĉeurboj en la 1950-aj kaj 1960-aj jaroj.

Priskribo
---------

Le Corbusier, juna arkitekto kiu antaŭe estis ankoraŭ konstruinta malmulte, prezentis en la Salono de Aŭtuno de 1922, planon por urbo de tri milionoj da loĝantoj sur ebena kaj malplena tereno, senigita el ĉiu antaŭa konstruaĵo. La tradicia strato estis neglektita, anstataŭita de pluraj niveloj de cirkulado apartigitaj kaj de ŝoseaj aksoj kiuj ligus tri sektorojn: centro de negocoj, loĝeja kvartalo en la centro de 24 nuboskrapuloj kie loĝus 500 000 loĝantoj ĉirkaŭita de libera spaco kaj de periferio de fabrikoj kaj de ĝardenurboj pli apartigitaj.

Historio
--------

Tiu plano allogis la fratojn Gabriel kaj Charles Voisin, fabrikantoj de aviadiloj kaj de aŭtomobiloj, kiuj financis studon por ke tiu projekto estu aplikita en la centro de Parizo.

La plano estis prezentita en la Internacia Ekspozicio de Modernaj Dekoraj kaj Industriaj Artoj de 1925 kaj publikigita en la gazeto *L'Esprit Nouveau* konsideris negocan urbon de 240 hektaroj de la placo de la Respubliko al la strato de la Luvro kaj de la Gare de l'Est al la Strato Rivoli sur kiu oni konstruus 18 sesdek-etaĝajn krucformajn turojn ene de ortogona stratokadro kaj loĝejan urbon de la Strato de Piramidoj al la centro de la Elizeaj Kampoj kaj de la Gare Saint-Lazare al la Strato Rivoli. Oni planis centran subteran fervojan stacion inter tiuj du sektoroj.

La tuto de la antaŭaj konstruaĵoj estus detruota escepte de la preĝejoj kaj de la pordegoj de Sankta Denizo kaj de Sankta Marteno.

Vidu ankaŭ
----------

* Urboplanado

Notoj
-----

1. ↑   *L'Esprit Nouveau* N°28 numérisé sur le site de la bibliothèque de la Cité de l'architecture et du patrimoine, image N°59

* Kategorio Plano Voisin en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Paschal Donohoe**, naskiĝinta la  19-an de septembro 1974(nun 1974-09-19) en Dublino (Irlando), estas irlanda politikisto. Li estas la nuna prezidanto de la Eŭrogrupo.

Biografio
---------

### Junaĝo

Paschal Donohoe naskiĝis en Phibsborough, setlejo en la norda parto de Dublino. Li finis parton de sia edukado ĉe la Katolika Kolegio de Sankta Declan, antaŭ ol ricevi stipendion al Kolegio Triunuo, Dublino. Li studis politikon kaj ekonomion tie kaj servis kiel sekretario de la *Universitata Filozofia Societo*, debata kaj gazetlegada asocio.

Donohoe estis elektita de la multnacia kompanio Procter & Gamble en Unuiĝinta Reĝlando por sia rapida trejnada programo. Li pasigis ses jarojn laborante en la UR kaj iĝis Direktoro pri Vendoj kaj Merkatado. En 2003, li revenis al Irlando por daŭrigi politikan karieron.

### Politika kariero

Li estis ministro pri transporto, turismo kaj sporto de 2014 ĝis 2016 en la registaro de Enda Kenny poste ministro pri publikaj elspezoj kaj reformoj de 2016 ĝis 2020. Li estis ministro pri financoj de Irlando ekde 2017.

La 9-an de julio 2020, Paschal Donohoe estis elektita prezidanto de la Eŭrogrupo, sukcedante sian portugalan samrangulon Mário Centeno. Post sia elekto, li deklaris *"Kiel prezidanto, mi klopodos konstrui pontojn inter ĉiuj membroj de la eŭro-areo kaj aktive okupiĝi kun ili por certigi, ke ni aliru konsentan aliron al la relanĉo de niaj ekonomioj kaj niaj socioj."*

En 2021, li esprimis sian malakcepton al la plano de usona prezidanto Joe Biden fiksi mondan kompanian imposton de 15%, Irlando aplikanta pli malaltan imposton por fari sin pli alloga por multnaciaj kompanioj.

Referencoj
----------

1. ↑  Kiu estas Paschal Donohoe, la nova prezidanto de Eŭrogrupo? (arkivo) ĉe *L'Experess*, 10-a de julio 2020
2. ↑  La irlanda Donohoe elektita prezidanto de Eŭrogrupo (arkivo) ĉe *LeMonde.fr*, 9-a de julio 2020
3. ↑  Minimuma monda imposto: Irlando rifuzas la usonan proponon (arkivo) ĉce *La Presse* 25-a de majo 2021

  



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 737932
* GND: 1139463802
* VIAF: 315945541
 |
Ekzemplo de diĥotomio

* Kategorio Diĥotomio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Diĥotomio en la Vikivortaro (Universala vortaro)

**Diĥotomio** (greke *dĭchŏtŏmos* „distranĉita" el *dicha* „disigita en du partojn" und *tome* „tranĉo") signifas la dispartigon de substanco en du partojn, aŭ la klasifikadon de esplorataj eroj en du klasojn.

1. En biologio kaj homa anatomio foje temas pri simetria disbranĉiĝo, ekzemple de la traĥeo al du samgrandaj ĉefaj bronkoj. Ĝenerale tamen celatas la dua difino:

2. En matematiko, filozofio, logiko kaj lingvistiko konkrete difiniĝas, ke temas pri la divido de terminoj en du subgrupojn, kiuj reciproke ekskludas sin - do necesas aparteni al unu subgrupo, ne eblas aparteni al ambaŭ aŭ neniu el ili.

Ekzemploj
---------

* la disdivido de la nombroj en racionalajn kaj neracionalaj nombroj
* la filozofia divido inter *vera* kaj *malvera* en senco de nesuperebla malo,
* la statistika divido de *homa sekso* inter *vira* kaj *ina*.

Diĥotomia divido signifas, ke du malaj subgrupoj komplete kovras la tutan grupon. Nekompleta aŭ duobla subgrupigo neeblas. La sumigo de ambaŭ dubgrupoj rezultigas la originan grupon.
**Pascual Madoz Ibáñez** (Pamplona, 17an de majo de 1806 - Ĝenovo, 13an de decembro de 1870), estis politikisto de Hispanio de la 19-a jarcento.

*Diccionario geográfico-estadístico-histórico de España y sus posesiones de Ultramar* (Madrid, 1845).
Li studis ĉe la ordeo de eskolapianoj de Barbastro kaj, poste, juron en la Universitato de Zaragozo. Ekzilita en Francio inter 1830 kaj 1832, dediĉis sin en Parizo kaj en Tours al la studo de la geografio kaj de la statistiko. Li povis reveni en Hispanion post amnestio dekretata de la reĝino María Cristina de Borbón, kaj ekloĝis en Barcelono, kie komence de 1833 li eklaboris por la *Diccionario geográfico universal* (Universala geografia vortaro) (Barcelono, 1829–1834) kiu tie oni publikis. Diplomita pri Juro en 1834, tiun jaron ekplanis kreadon de *Diccionario geográfico-estadístico-histórico de España y sus posesiones de Ultramar* (Geografia-statistika-historia vortaro de Hispanio kaj kolonioj, konata populare kiel *Diccionario de Madoz* (Vortaro de Madoz) aŭ simple *Madoz*), kiu finos en 1850.

Li ekestris en 1843 progresisman koalicion de opozicio al Espartero. Post la Revolucio de 1854, la 9an de aŭgusto li estis nomumita guberniestro de Barcelono. Li estis poste denove deputito, prezidis la Parlamenton, kaj la 21an de januaro de 1855 li iĝis la Ministro de Financoj. Tiam li prezentis la faman projekton de leĝo pri Alienado, kiu sukcese estis aprobita.

Post la Hispana revolucio de 1868 (la «Gloriosa») li estis guberniestro de Madrido, posteno pri kio tuj li rezignis. Li opoziciis al la provizora registaro. Post voĉdoni favore al la kandidatigo de Amadeo de Aosta por la vakua trono de Hispanio, li formis parton de la delegitaro sendita al Florenco por proponi al tiu la kronon, sed en Ĝenovo li mortis la 13an de decembro de 1870.

Ekde 1836 li estis deputito de la kongreso ofte, kaj estis ties prezidanto mallonge komence de 1855.

Bibliografio
------------

* Francisco J. Paredes, *Pascual Madoz (1805-1870)*, 1991, ISBN 84-313-0760-9

Referencoj
----------

1. ↑  *Congreso de los Diputados de España*: Histórico de diputados. Arkivigite je 2020-10-31 per la retarkivo Wayback Machine

Eksteraj ligiloj
----------------

* Diccionario geográfico-estadístico-histórico de España y sus posesiones de ultramar. Volumo I. Versio reta kaj senpaga.
* Diccionario geográfico-estadístico-histórico de España y sus posesiones de ultramar. 16 Volumoj. Rete ĉe la Biblioteca Virtual de Andalucía


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 309145
* GND: 119040786
* LCCN: n50037460
* VIAF: 54161967
* ISNI: 0000 0000 8077 3492
* SUDOC: 028437586
* BNF: 12027292k
* NLA: 35090389
* BNE: XX995044
 |

* WikiMadoz.
Pastobastonetoj kun trinkĉokolado.
**Pastobastoneto**, **cilindrobenjeto** aŭ en la hispana ***churro*** [ĉuro] estas dolĉaĵo kun formo de maldika cilindro aŭ bastoneto, fritita en olivoleo, tre populara manĝaĵo en Iberio (Hispanio kaj Portugalio) kaj aliaj landoj kun influo de ties kulturo, kiel Iberameriko kaj Filipinoj. Oni kutime kovras ilin per sukero aŭ laktokaramelo, kiu algluiĝas pro la oleo; tio estas kio igas ilin dolĉaĵo.

Ili estas precipe popularaj dum festotagoj kaj manĝataj kiel matenmanĝo. La konsumo kreskas en aŭtuno kaj vintro, kaj defalas en varmaj monatoj. Ili estas vendataj en strataj budoj (*churrería*) aŭ kafejoj.

Se temas pri longa, pli dika, rekta cilindro, en kelkaj lokoj de Hispanio oni nomas ĝin "*porra*" [pora], t.e. *klabo*. Sed fundamenta *churro* estas malpli longa kaj malpli dika cilindreto kun formo de alfo, nomata en la hispana "lazo" [laso], t.e. *nodo*.

Pastobastonetoj en Gvatemalo
Unu el la plej oftaj manieroj manĝi ĉi tiajn benjetojn estas kun taso de varma ĉokolado (kastilie *chocolate con churros*; eŭske, *txokolatea eta txurroak*; katalune, *xocolata amb xurros*) aŭ kun laktokafo.

Historio
--------

La vera origino de pastobastonetoj estas nekonata. Unu teorio sugestas, ke ili estis alportitaj al Eŭropo el Ĉinio, fare de portugaloj. La portugaloj navigis tra Oriento, kaj post vojaĝo al Ming-dinastia Ĉinio, ili alportis novajn kulinarajn teknikojn, inkluzivante ŝanĝitan paston por *youtiao*, ankaŭ konata kiel *yóuzháguǐ* en suda Ĉinio. Tiu pasto similas al la pasto uzata por pastobastonetoj.

Alia teorio defendas, ke pastobastonetoj estis elpensitaj de hispanaj paŝtistoj por anstataŭigi panon. La pasto estas facile farebla kaj fritebla en subĉiela fajro en montaro, kie paŝtistoj loĝis dum plejmulto de la jaro.

La pasto estas miksaĵo el faruno, akvo, oleo kaj salo. En plej modernaj versioj, pastobastonetoj entenas ĉokoladon, kremaĵon aŭ laktokaramelon. Depende de la recepto, ili povas esti ne-veganaj, pro la enteno de butero aŭ lakto en la pasto.

Vidu ankaŭ
----------

* Kategorio Pastobastoneto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Andaluza kuirarto
* *Tulumba*

Referencoj
----------

1. ↑  Cuevas de la Cruz, Matilde y Juan Miguel Benítez Benítez, (1982). *El oficio de la churrería en Madrid*, Madrid, ISBN 84-50CL761-4-5.
2. ↑
3. ↑
4. ↑
5. ↑
Larĝa panoramo pri akvo de Pasir Gudang
**Pasir Gudang,** ĉine **巴西古当**, laŭ Javia skribo **ڤاسير ݢودڠ** estas urbego en Malajzio, en subŝtato Ĝohoro.

Trafiko en Pasir Gudang
Ĉefvojo en Pasir Gudang
Politekniko en Pasir Gudang

Bazaj informoj
--------------

* Loĝantaro: 161,000 (en 2006 )
* Areo: km²
* Supermara alteco: 0- m
* Horzono: UTC + 8 (ankaŭ somere)
* Telefonkodo: +607
* Poŝtkodo: 81700
* Aŭtokodo:

Geografio
---------

Pasir Gudang situas apud Singapuro (la limo estas nur la golfo). Kuala-Lumpuro troviĝas 309 km .

Turo de Pasir Gudang

Historio
--------

La tiama Kampung Pasir Udang estis establita en 1918. 4 pliaj vilaĝoj estis establitaj post 2 jaroj. Ili kultivis nigrajn pipro]]jn kaj ananasojn, poste kaŭĉukojn. La japana okupo dum la Dua mondmilito kaj la postmilitaj militetoj ne baris la agrikulturadon ĉi tie. En la 1950-aj jaroj pliaj apudaj vilaĝoj fondiĝis. Paŝo post paŝo ankaŭ la industrio aperis.

Ekonomio
--------

Pasir Gudang estas industria urbego, kie oni okupiĝas pri ŝipkonstruadoj, petrolkemiaĵoj kaj aliaj pezaj industrioj.

Klimato
-------

Pasir Gudang situas en tropika klimato. Jare pluvas po 2400 mm, en ĉiuj monatoj pluvas, sed precipe inter novembro-januaro. La averaĝa temperaturo estas tre konstanta kaj varias inter 25-30 °C.

Allogaĵoj
---------

Muzeo de Pasir Gudang
* moskeoj
* muzeo
* konkursejo 3,86 kilometrojn longa por motorbicikloj

Fontoj
------

* WikiTrans

* KolegioKolegio
* MoskeoMoskeo
* MoskeoMoskeo
Persa Nigrakapulo en Pretorio, Sudafriko
La **Persa Nigrakapulo** estas grasvosta raso de aldomigita ŝafo el Afriko. Tiu ŝafo estas origine el Somalio (la Somaloj loĝis areojn de la Korno de Afriko). Tiu raso estas ankaŭ tipo de harŝafo, signife ke ili ne kreskas lanon kaj toleras varmon pli bone ol lanrasoj kaj estas bredataj ĉefe por viando nome ŝafaĵo. La **Persa Nigrakapulo** havas blankan korpon kaj, kiel sia nomo sugestas, entute nigrajn kapojn.

Karakteroj
----------

Ambaŭ seksoj estas senkornaj. Averaĝe maturece, virŝafoj pezas 68 kg kaj ŝafinoj 52 kg. Naske, virŝafoj kaj ŝafinoj pezas ĉirkaŭ 2.6 kg. Ŝafinoj mamnutras dum proksimume 84 tagoj, produktas 50 kg da lakto kun 5.9% da graso.

Referencoj
----------

1. 1 2   Blackhead Persian. *Breeds of Livestock*. Oklahoma Ŝtata Universitato, Dept. of Animal Science. Alirita 2009-05-18.

  Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2015-03-05. Alirita 2015-05-24.
2. ↑ .  Indigenous Sheep Breeds of South Africa. Agricultural Research Council of South Africa. Arkivita el la originalo je 2011-07-16. Alirita 2009-09-14.

  Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2011-07-16. Alirita 2015-05-24.
3. ↑  
 Blackhead Persian/South Africa. *Breed data sheet*. Domestic Animal Diversity Information System. Alirita 2009-05-18.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Persa Nigrakapulo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Persa Nigrakapulo, Sheep101.info
* Persa Nigrakapulo en Etiopio
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por aliaj signifoj, bv. rigardi la apartigilan paĝon: Pastviny (apartigilo) |

Koordinatoj: 50° 42′ 35″ N 13° 37′ 08″ O﻿ / ﻿50.70972 °N, 13.61889 °O﻿ / 50.70972; 13.61889 (mapo)

**Pastviny** (germane *Grünwald*) estas nomo de la pereinta municipo en Ĉeĥio, en Ercmontaro, kiu troviĝis proksime de Moldava en distrikto Teplice sur deflankiĝo de vojo el Oldříš al Vilejšov. Pastviny estis ankaŭ kunigita kun Moldava per pado al doganejo en Žebrácký roh sur limo kun saksa municipo Holzhau.

Pastviny situis en katastra teritorio **Pastviny u Moldavy** kun areo 3,76 km².

Historio
--------

La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1408 el duchcova urba libro, kiam ĝi apartenis al senjorujo de senjoroj el Rýzmburk. Pastviny apartenis en la jaro 1654 al senjorujo Libčeves kaj tiam ĝi havis 20 ekloĝintajn bienulojn kaj 4 dometistojn. En la jaro 1869 estis en Pastviny 401 loĝantoj en 78 domoj, en la jaro 1885 ĉi tie vivis 392 loĝantoj en 70 domoj, en la jaro 1928 la municipo havis 320 loĝantojn kaj 58 domojn.

Vojo el Pastviny al Žebrácký roh
Pastviny estis ĝis la jaro 1873 domaro de municipo Moldava kaj poste ĝi memstariĝis. Paroĥejo estis senĉese en Moldava kaj poŝto en 6 km malproksima Mikulov. Lernejo estis en ĝi devene unuklasa, kiun vizitis mezproksime 70 lernantoj. antaŭ la unua mondmilito ĝi estis disvastigita en du klasojn kun la suma nombro 75 lernanoj. 

La loĝantoj estis plejparte de germana nacieco. Post ellandigo Pastviny estis parte alloĝigita kaj kiel domaro alligita al Moldava. En la jaro 1948 estas indikata nur 17 loĝantoj en 64 domoj. La vilaĝo iom post iom forloĝiĝis kaj la domoj estis en la 1950-aj jaroj egaligitaj kun la tero. Hodiaŭ estas en la loko de la eksa domaro nur ampleksa herbejo kun fiŝlago apud limo kun Germanio.

Evoluo de nombro de loĝantoj
----------------------------

Evoluo de nombro de loĝantoj kaj domoj|  | 1869 | 1880 | 1890 | 1900 | 1910 | 1921 | 1930 | 1950 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Loĝantoj | 401 | 392 | 347 | 324 | 339 | 336 | 296 | 15 |
| Domoj | 78 | 78 | 64 | 60 | 59 | 58 | 58 | 36 |

Naskiĝintoj
-----------

En Pastviny la 18-an de majo 1744 naskiĝis Josef Beer, la unua soloa ludanto sur klarneto en Eŭropo. Li estis koncerta majstro de kortega operejo en Berlino, kie li ankaŭ en la jaro 1811 mortis.

Memorindaĵoj
------------

* Naturrezervejo Erikejo Grünwald

Fotogalerio
-----------

* Spaco de la pereinta vilaĝoSpaco de la pereinta vilaĝo

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rPartoj de municipo Moldava (2) + (2) |
| --- |
| Moldava ~ Nové Město ~ pereintaj vilaĝoj Oldříš ~ Pastviny |

 |
Fumo en trinkejo
**Pasiva fumado** estas nevola enspiro de cigared- aŭ tabakfumo el la aero de la ĉirkaŭaĵo, aparte se enspirita de persono, kiu ne mem fumas.

Tabakfumo enhavas 4.000 diversajn kemiajn substancojn, el kiuj 60 estas kancerigaj. Ĝi estas danĝera kaj por la fumanto kaj por la homoj en la ĉirkaŭo.

Kaj bestoeskperimentoj kaj epidemiologiaj studoj montras, ke *pasiva fumado* estas riska por la sano, kvankam ĝi estas malpli danĝera ol *aktiva fumado*.

Pasiva fumado pligrandigas jam ekzistajn malsanojn kaj kreas kancerojn.

Diferencoj inter *rekta fumo* kaj *nerekta fumo*
------------------------------------------------

La fumo enspirita rekte de la fumanto (*"rekta fumo"*) okulfrape distingiĝas de tiu, kiu eliras flanken de la cigaredo inter du enspiroj (*"nerekta fumo"*).

Por la kemia diferenco inter la rekta kaj nerekta fumoj plej gravas la temperaturo, je kiu ĝi estiĝas: dum enspirado la brul-temperaturo altiĝas al 950 °C, la nerekta fumo kontraŭe estiĝas el la subbrulanta cigaredo je nur 500 °C.

Je la pli alta temperaturo multaj el la damaĝaj substancoj komplete bruliĝas al karbondioksido kaj akvo, konsekvence la nerekta fumo havas pli altan koncentriĝon de tiuj venenaj kaj kancerigaj substancoj.

Ju malpli forte kaj malpli ofte la fumanto enspiras sian fumon, des pli da damaĝaj substancoj estiĝas. Ekzemple nitrozaminoj estas 400-foje pli koncentritaj en nerekta fumo ol en la rekta. Cigareda fumo estiĝas je 80% kiel nerekta fumo kaj nur je 20% kiel rekta fumo.

Vidu ankaŭ
----------

* Tabako
* Cigaredo
* Cigaro
* Tabakfumado

Eksteraj ligiloj
----------------

* Ttt-ejo de INPES Arkivigite je 2004-11-19 per la retarkivo Wayback Machine
* Resumo de GreenFacts pri pasiva fumado
* Tabako
* Rajto al pura aero
Kloroplastoj, speco de plastidoj, en la ĉeloj de *Plagiomnium affine*
En biologio, la **plastido** estas membrane ĉirkaŭvolvita organeto en eŭkariotaj ĉeloj.

Priskribo
---------

Klasifiko de plastidoj
La plastido estas organeto troviĝanta en plantoj (vastasencaj: teraj plantoj, rodofitoj, klorofitoj) kaj kromistoj. Ekzistas diversaj plastidoj de diversaj funkcioj. Ekzemple:

* la **kloroplasto** estas plastido uzata por fotosintezo.
* la **kromoplasto** estas uzata por sintezo kaj konservo de pigmentoj.
* la **leŭkoplasto** estas senpigmenta plastido.

Origino
-------

La plastidoj en plantoj (vastasencaj: teraj plantoj, rodofitoj, klorofitoj) originis per endosimbiozo de cianobakterioj.

La plastidoj de kromistoj originis per endosimbiozo de rodofito.

Historio
--------

La plastidon malkovris kaj nomis Ernst Haeckel en 1866. Tamen, la moderna difino estis unue proponita de A. F. W. Schimper en 1882.

La termino *plastido* devenas de la helena πλαστός *plastós* "formita, modlita".

Referencoj
----------

1. ↑  Schimper, A. F. W. (1882). "Ueber die Gestalten der Stärkebildner und Farbkörper", *Botanisches Centralblatt* (de) **12**, p. 175.

Bibliografio
------------

* Chan, Cheong Xin; Debashish Bhattacharya. "The origins of plastids" (en).
* Gould, S.B.; R. F. Waller, G. I. McFadden (2008). "Plastid evolution", *Annual Review of Plant Biology* (en) **59**, p. 491–517. doi:10.1146/annurev.arplant.59.032607.092915.
* Keeling, P.J. (2010-03). "The endosymbiotic origin, diversification and fate of plastids", *Philosophical Transactions of the Royal Society of London. Series B, Biological Sciences* **365** (1541), p. 729–48. doi:10.1098/rstb.2009.0103.
En la historio de Irlando, la **Paska Ribelo** estis respublikismeca revolucio-provo, kiu komenciĝis je Paska Lundo, ekde la 24-an ĝis la 29-an de aprilo 1916. La ribelon inspiris la Irlanda Respublikisma Frataro (angle la *Irish Republican Brotherhood*, aŭ IRB), kaj ĝi estis nesukcesa kloplodo faligi britan regadon en Irlando. Ĝin estris Pádraig Pearse kaj James Connolly de la partio Sinn Féin.

La Germana Imperio, batalanta kontraŭ Britio en la Unua mondmilito, sendis armilojn al IRB sed ilin kaptis britaj aŭtoritatuloj antaŭ la ribelo.

Spite al tio la ribelo progresis. Je la lunda mateno post la Paskotago de la jaro 1916, ĉirkaŭ 1,500 volontaj soldatoj (membroj de la organizoj *Irish Volunteers* (Irlandaj Volontuloj) kaj *Irish Citizens' Army* (Armeo de Irlandaj Civitanoj) kaptis la grandegan dublinan *General Post Office* (la ĝeneralan postejon), kaj aliajn konstruaĵojn dublinajn. La ribeluloj daŭris milojn da britaj soldatoj, kiuj sendiĝis por venki ilin, sed ene de kvin tagoj la ribelo pistiĝis. Multaj mortis: 220 civiluloj, 64 ribeluloj kaj 134 britaj soldatoj.

Pearse, Connolly kaj ĉirkaŭ dek aliaj ribelestroj poste ekzekutiĝis en la Prizono Kilmainham. Tre malmulte da la aliaj (inkluzive de Éamon De Valera, estonta irlanda prezidento) saviĝis danke al usona publikopinio. La ceterularo enprizoniĝis.

Ĝis la ekzekutoj, la ĝenerala publiko kontraŭis la ribelulojn, sed la readaj mortoj de la ribelestroj kaŭzis kontraŭecon irlandnacian al brita regado. Pro tio, la Paska Ribelo kelkfoje nomiĝas "la sukcesa malsukceso". Efektive ĝi estis la unua epizodo de la Irlanda Milito de Sendependo.

Vidu ankaŭ
----------

* Irlanda politiko
* Michael Collins (politikisto)
* Sinn Féin
* Éamon De Valera
* James Connolly
* Joseph Mary Plunkett

Robert Emmet

* Kategorio Paska Ribelo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La Plata Baseno.
Parto de la Plata Baseno.
La **Plata Baseno**, en hispana origine *Cuenca del Plata*, kun areo de 3,200,000 km² estas la dua baseno plej granda de la mondo. Ĝi enhavas gravajn teritoriojn apartenantajn al Argentino, Bolivio, Brazilo, Urugvajo kaj la totalo de Paragvajo. La precipitaĵoj falitaj en tiu medio kuniĝas en du grandaj riveroj nome Parano kaj Urugvajo, kiuj poste alfluas en la Plata Rivero kiu fine siavice alfluas en la Argentina Maro de la suda Atlantika Oceano. 

La riveraro de la Plata Baseno formas la ĉefan sistemon de akvokolekto de la subtera akvorezervejo Guaraní, nome unu de la plej grandaj kontinentaj rezervejoj de nesala akvo de la mondo; la registaroj de la koncernaj landoj studas sistemojn profiti ĝin elteneble, sekurante tiele la havigon de trinkakvo al ties loĝantoj. La basenu utilas kiel hejmloko por populacio de dekoj da milionoj de loĝantoj, pro kio la homa interagado kun la baseno laŭlonge de la tempo nekontrolite produktas drastajn ŝanĝojn kaj por la baseno men kaj por la vivkvalito de ties loĝantoj.

La du grandaj riveroj de la baseno, nome Parano kaj Urugvajo, havas siavice densan reton de alfluantoj, subalfluantoj kaj pli malgrandaj alfluantoj, kiaj la riveroj Paragvajo, Pilcomayo, Bermejo, Salado, Carcarañá, rivero Tercero, rivero Cuarto, Iguazú, alia Salado, Gualeguay, rivero Nogoyá, Mocoretá, Gualeguaychú, Miriñay, Aguapey, rivero Negro, Guaycurú, Pilagá, San Javier, Queguay, Arapey, Guayquiraró kaj Samborombón, inter aliaj.

Geografio
---------

Subbasenoj
----------

Media problemaro
----------------

Vidu ankaŭ
----------

* Rioplata hispana

Eksteraj ligiloj
----------------

* Traktato de la Plata Baseno Arkivigite je 2007-11-16 per la retarkivo Wayback Machine
* Comité Intergubernamental Kunordigado de la landoj de la Plata Baseno (CIC)
* FONPLATA - Financa Fonduso por la Disvolvigo de la Plata Baseno[*rompita ligilo*]
* OEA: *Cuenca del Plata - Estudio para su Planificación y Desarrollo - República Argentina - Cuenca del Río Bermejo II - Cuenca Inferior*
* OEA: *Coordinación de Acciones Locales para el Futuro Sostenible de la Cuenca del Plata* Arkivigite je 2012-01-13 per la retarkivo Wayback Machine
* Mapo de la Plata Baseno kaj de la Hidrovojo Paragvajo-Paranao
* *La cuenca del Plata, en riesgo* Arkivigite je 2008-04-15 per la retarkivo Wayback Machine
* Mapo de la Plata Baseno
* *Crean grupo sobre humedales de la Cuenca del Plata en el marco de la Convención Ramsar* Arkivigite je 2007-10-24 per la retarkivo Wayback Machine
La **Paska leporo** en tradicia kutimaro de pluraj eŭropaj kaj nordamerikaj kulturoj estas fikcia leporo, kiu antaŭ pasko kolorigas kokinajn ovojn kaj kaŝas ilin en ĝardenoj, tiel ke matene de paska dimanĉo infanoj povas serĉi ilin.

leporo kun paskaj ovojLa fenomeno unuafoje skribe dokumentiĝis en la medicina artikolo *„de ovis paschalibus"* (latine: "pri paskaj ovoj") de la medicina profesoro *Georg Franck von Frankenau* en 1678 aŭ 1682, kiu priskribis la tradicion rakonti pri paska leporo kaj kaŝi kolorigitajn ovojn en la regiono de germanlingva Alzaco kaj kritikis troan manĝadon de boligitaj kokinaj ovoj lige al tiu kutimaro. Bildigoj de ovoj kaj de leporoj en kristanaj artaĵoj pri pasko tamen jam pli frue ekestis en pluraj eŭropaj landoj.

paskaj leporoj de plej diversaj variaĵoj en la "muzeo de paskaj leporoj", kiu ĝis la jaro 2005 ekzistis en Munkeno, Germanio
Per germanlingvaj elmigrintoj la paska leporo ankaŭ konatiĝis ekster Eŭropo, aparte per pensilvanigermanoj en Usono: en la angla lingvo tamen kutimiĝis la nomo "Easter Bunny" ("Paska kuniklo"), ne la laŭvorta traduko *Easter hare*.

En la poŝtoficejo de la germania komunumo Ostereistedt (germane *Osterei* = "paska ovo", *-stedt* = loko) ĉiujare volontuloj respondas grandan nombron da infanaj leteroj adresitaj al la Paska leporo.

* Kategorio Paska leporo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **pateno** estas liturgia objekto utiligita dum la Eŭkaristia celebrado, de la Katolika Eklezio, de la Ortodoksa Eklezio kaj de diversaj aliaj kristanaj eklezioj.  

Ĝi povas esti konstruita per diversaj materialoj: ofte estas uzataj metaloj kiel oro kaj arĝento.  

Laŭforme ĝi similas al malgranda cirkla plado.  

Dum la Eŭkaristia Celebrado la hostio estas sur ĝin surmetita antaŭ ol esti konsekrita.

Okcidenta uzo
-------------

En la liturgio de la Katolika Eklezio kaj de aliaj okcidentaj eklezio, la pateno estas simpla pladeto, forĝita en metala kaj altvalora materialo.

Orienta uzo
-----------

En la uzo de la Ortodoksa Eklezio kaj de aliaj orientaj eklezioj la pateno estas nomata *diskos* (antikvgreke: *δισκάριον* = *diskarion*) kaj havas bazon sur piedo aŭ bazo firmita sube. la diskos kutime estas pli dekoraciita ol tiu okcidenta. Sur la diskos povas estis ĉizita ikono de Jesuo Kristo aŭ de la Theotokos.

La disko simbolas la Virgulinon Marian kiu ricevis Kriston en sia sino kaj lin akuŝis; ĝi simbolas ankaŭ la tombon kiu gastigis la postmortan korpon de Jesuo el kiu li resurektis.

Bildaro
-------

* Pateno uzata en la evangelia eklezioPateno uzata en la evangelia eklezio
* Bizanca pateno konservita en la Luvro de ParizoBizanca pateno konservita en la Luvro de Parizo

Vidu ankaŭ
----------

* Korporalo
* Eŭkaristio

Aliaj projektoj
---------------

KOMUNEJO: 

* Kategorio Pateno en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Paskala kalkulilo el la jaro 1652
 **Paskala kalkulilo** france nomata **Pascaline** estas mekanika kalkulilo inventita de Blaise Pascal en 1642.
Unue la inventaĵo estis nomata france *machine d’arithmétique* (maŝino de aritmetiko), poste *roue pascaline* (paskala rado) kaj fine *pascaline*. Tiu kalkulmaŝino povis aldoni kaj subtrahi du nombrojn kaj multobligi aŭ dividi per ripeto. La kalkulilo iĝis tre konata, ĉar ĝi estis priskribita en la fama Enciklopedio.

Pascal komencis la laboron 19-jaraĝa, spronita al ĝi vidante la ŝarĝon de aritmetika laboro implikitan en la oficiala laboro de lia patro kiel inspektisto de impostoj.
Paskalo ekzamenis 50 prototipojn antaŭ prezentado de lia unua maŝino al publiko en 1645. Li dediĉis ĝin al Pierre Séguier, la kanceliero de Francio tiutempe. Li konstruis ĉirkaŭ dudek pliajn maŝinojn dum la venonta jardeko, ofte plibonigante la originan dezajnon. Naŭ maŝinoj pluvivis la jarcentojn, la plej granda parto de ili troviĝas nuntempe en eŭropaj muzeoj.

*Pascaline* vido de supren kaj radoaro
La kalkulilo havis metalajn diskojn per kiuj oni povis enigi la numerojn. La rezultoj aperis en fenestretoj super la diskoj. La unua prototipo havis nur malmultaj diskoj, sekve la nombro da diskoj pliiĝis kaj la kalkulilo kapablis pritrakti numerojn ĝis 9.999.999.

La originala modelo estas ekspoziciata en la Muzeo de Artoj kaj Metioj, Parizo.

La enkonduko de paskala kalkulilo lanĉis la evoluon de mekanikaj kalkuliloj unue en Eŭropo kaj poste ĉie en la mondo.

Vidu ankaŭ
----------

* Kalkulmaŝino

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Maurice d'Ocagne p.245 (1893)
2. ↑  (fr) La Machine d’arithmétique, Blaise Pascal, Wikisource
3. ↑  Guy Mourlevat, p.12 (1988)

* Paskala kalkulilo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Paskala kalkulilo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)