recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Pri la komunumo
---------------

**Braunwald** estis ĝis la 31-a de decembro 2010 politika komunumo en Kantono Glaruso, en Centra Svislando. Ĝi havis 328 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008. Kun efiko de la 1-a de januaro 2011 la komunumo Braunwald estis integrita al la nova komunumo Glaruso Sudo.

Geografio
---------

La turisma loko Braunwald situas sur suna teraso supre de la valo de la rivero Linth sur alteco de 1256 m s.m.

Pro ĝia situo sur malstabila deklivo la vilaĝa kerno ĉiu-jare glitas kelkajn centimetrojn valen kaj ekzistas danĝero, ke iam la tuta vilaĝo fariĝos ne loĝebla. Per senakvigo de la grundo dekliva oni prova bremis la glitadon. Ekspertoj tamen admonas, ke eblas nur malrapidigi sed ne haltigi la glitadon, kaj tial jam konsilis rekonstrui la tutan vilaĝon pli supre sur pli stabila teraso.

Najbaraj komunumoj ĝis la komunuma reformo
------------------------------------------

La komunumo Braunwald limis la en nordo al Luchsingen, en nordoriento al Betschwanden, en oriento al Rüti, en sudo al Linthal, kaj en okcidento al Muotathal (SZ).

Trafiko
-------

Funikularo al Braunwald
La senaŭtomobila vilaĝo Braunwald atingeblas per funikularo ek de Linthal.
La komunumo disponas pri ampleksa turisma infrastrukturo kun seĝtelferoj al *Gumen* kaj *Seblengrat* kaj kabentelfero al *Grotzenbühl*.

Ĝis la jaro 1902 la setlejo Braunwald atingeblis nur piede. Tiam estis malfermita materialo-aertelfero. En la jaro 1907 sekvis la malfermo de la funikularo kaj estis konstruitaj la unuaj hoteloj.

Historio
--------

Montara kapelo en Braunwald
La unua dokumenta mencio de Braunwald datiĝas el la jaro 1421 kiel *Brunwald*.

De la 12-a ĝi la 17-a jarcento Braunwald estis alppaŝteja setlejo, kiu estis nur somere loĝata. Ek de la jaro 1725 la setlejo estis loĝata de unuopaj familioj tutjare. En la jaro 1841 estis fondita lernejo, kiu en la jaro 1857 ricevis propran konstruaĵon.

Braunwald fariĝis memstara politika komunumo per disiĝo de Rüti en la jaro 1939.

Kun efiko de la 1-a de januaro 2011 la komunumoj Betschwanden, Braunwald, Elm, Engi, Haslen, Linthal, Luchsingen, Matt, Mitlödi, Rüti, Schwanden, Schwändi, kaj Sool estis surbaze de la glarusa komunumreformo kunigitaj al la nova komunumo Glaruso Sudo.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: *Sarah Fasolin*: *Ein Dorf rutscht ab* (Vilaĝo glitas malsupren), 2010-5-15 en en Nova Zurika Gazeto
2. ↑  Fonto: *Karin Marti-Weissenbach*: *Braunwald* en la *Historia Leksikono de Svislando* (2003-01-15)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la komunumo Braunwald
* Braunwald en la Historia Leksikono de Svislando

* Kategorio Braunwald en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de Kantono Glaruso |
| --- |
| ***Glaruso:*** Glaruso • Ennenda • Netstal • Riedern*Glaruso Nordo*: Bilten • Filzbach • Mollis • Mühlehorn • Näfels • Niederurnen • Oberurnen • Obstalden*Glaruso Sudo*: Betschwanden • Braunwald • Elm • Engi • Haslen • Linthal • Luchsingen • Matt • Mitlödi • Rüti • Schwanden • Schwändi • Sool | BlazonoBlazono |

 |
Epaminondas kiu komandis la batalionon ĉe la Batalo de Octa kaj gajnis venkon super spartana trupo pli bona ol 4,000 viroj.
La **Sankta Bataliono de Tebo** (en antikva greka ἱερὸς λόχος / hieròs lóĥos) estis milita korpuso de elito greka formita de 150 paroj de amantoj, ĉiuj viroj. Laŭ Plutarko, ĝi estis kreata de la komandanto tebana Gorgido. La paroj konsistis el pli maljuna membro aŭ "heniochoi" (kondukisto) kaj unu pli juna aŭ "paraibatai" (kompano). La motivon por la uzo de tia "armeo de amantoj" en batalo esprimis Plutarko:

*Por viroj samtribanoj aŭ samfamilianoj estas malmulta valoro de unu por aliaj kiam premas danĝero; sed roto cimentata de amikeco bazita sur amo neniam rompiĝos kaj estos nevenkebla; ĉar amantoj, hontaj pro maldigneco antaŭ la vido de ties amatoj kaj amatoj antaŭ la vido de ties amantoj, deziraj sinĵetas al danĝero por konsolo de ĉiuj.*

Laŭ Plutarko, Gorgido dekomence distribuis tiun Batalionon de Tebo laŭlonge de siaj linioj kiel elitan korpuson por plifortigi la kuraĝon de la aliaj, sed tiam Pelopido, post kiam la Bataliono luktis sukcese en la batalo de Tegiro, uzis ĝin kiel personan gvardistaron. La Sankta Bataliono de Tebo estis grava parto de la greka infanterio dum ĉirkaŭ 33 jaroj.

Ties ununura malvenko okazis en la Batalo de Keroneo, en la 338 a. K. kio estis decida batalo laŭ kiu Filipo la 2-a (Makedonio) kaj lia filo Aleksandro la Granda finis la sendependecon de la grekaj urboŝtatoj. Filipo estis kaptivita en Tebo, kie li lernis ties militan taktikon. La resto de la teba armeo fuĝis kiam ĝi devis alfrunti la enormajn fortojn de Filipo kaj Aleksandro, sed la Sankta Bataliono, ĉirkaŭita, restis firma kaj falis kie ili estis. Plutarko rakontis, ke Filipo, antaŭ la vido de la amasigitaj kadavroj kaj sciinte pri kiuj temas, diris:

«Mortu kiu suspektus, ke tiuj viroj ĉu suferis, ĉu faris ion maltauĝan.»

Kvankam Plutarko asertas, ke la 300 komponintoj de la bataliono mortis tiun tagon, aliaj verkistoj asertas, ke 250 mortis kaj la resto nur vundiĝis. Tio estis konfirmita en la komuna tombejo de Keroneo, kie troviĝis 254 skeletoj, liniigitaj laŭ 7 linioj.

Notoj
-----

1. ↑  Plutarco, *Paralelaj vivoj* xviii.1

* Kategorio Bataliono de Tebo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **batalo de Trafalgaro** okazis la 21-an de oktobro de 1805, fronte al la Kabo de *Trafalgar* en la provinco de Kadizo, Hispanio kaj en ĝi alfrontiĝis la mararmeoj aliancitaj de Francio kaj Hispanio, komanditaj de la admiralo Pierre Villeneuve, asistita de la hispana Federico Gravina, kontraŭ la angla mararmeo de Horatio Nelson.

La fono de la batalo estis la preteco de la trupoj de Napoléon Bonaparte invadi Anglion, por kio li koncentras siajn trupojn en Boulogne-sur-Mer. La admiralo Villeneuve klopodas apartigi la anglan mararmeon. Post diversaj manovroj, li rifuĝas en la haveno de Kadizo. Apogite de la hispanaj ŝipoj, kiuj estis tiam aliancitaj al Francio pro la paktoj de la reĝo Karlo la 4-a de Hispanio , ili forlasis la havenon la 19-an de oktobro, kaj trovis la floton de Nelson la frumatenon de la 21-a.

Horatio Nelson
En la batalo mortis 1.025 hispanoj (1.383 vunditoj), 2.218 francoj (1.155 vunditoj) unuflanke, kaj 449 angloj (1.241 vunditaj) aliflanke. Inter la forpasintaj troviĝis la hispanaj admiraloj Cosme de Churruca kaj Federico Gravina, kaj la venkinto mem de la batalo, la admiralo Nelson. Villeneuve mortigis sin unu jaron poste.

Konsekvencoj
------------

La batalo malhelpis ĉiun eblan invadon de Anglio fare de la napoleonaj trupoj.

Plej grave, ĝi markis la komencon de la mara hegemonio de Britio, kio havis gravajn konsekvencojn por la posta monda historio.

Eksteraj ligiloj
----------------

* 
* 
* Arkivigite je 2012-02-13 per la retarkivo Wayback Machine
* Batalla de Trafalgar, ducentjara datreveno, en la hispana

* 
* 
* 

  

* Batalo apud Trafalgar en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Batalo apud Trafalgar en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 53876
* GND: 4185828-1
* LCCN: sh85136756
* BNF: 12201185h
* NDL: 00575385
* NKC: ph371815
* BNE: XX529420
 |
**Dénes Sinor** [dEneŝ ŝinor], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Sinor Dénes,** konata en Usono **Denis Sinor** estis hungara-usona lingvisto, historiisto, filologo, profesoro, membro honora de Hungara Scienca Akademio (1979). Lia origina nomo estis *Zsinór Dénes* [ĵinOr].

Dénes Sinor  naskiĝis la 17-an de aprilo 1916 en Hungario en Kolozsvár (nuntempa Cluj en Rumanio). Li mortis la 12-an de januaro 2011 en Usono en Bloomington (Indianao).

Biografio
---------

Dénes Sinor frekventis universitaton en Budapeŝto. Dum la 2-a mondmilito li vivis en Francio, kie li aliĝis al la francaj batalantoj. Inter 1948-1962 li instruis en Kembriĝo, poste li instruis en Usono. Li ricevis usonajn kaj hungarajn memormedalojn, hungaran premion en 1986. Postmorte lian riĉan bibliotekon heredis universitato en Szeged.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Historio de Hungario* - libro
* *The Uralic languages: description, history, and foreign influences*
* artikoloj al Encyclopædia Britannica

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* biografio kun foto Arkivigite je 2015-06-04 per la retarkivo Wayback Machine angle


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 461325
* GND: 118614681
* LCCN: n79063903
* VIAF: 187215467
* ISNI: 0000 0001 0862 6735
* SUDOC: 029310482
* BNF: 12096376t
* BNE: XX1230884
 |
**SZABÓ Dénes** (sabo:) estis hungara kuracisto, akuŝisto, ginekologo naskita la 4-an de majo Peŝto 1856 kaj mortinta en Koloĵvaro la 17-an de januaro 1918.

Kariero
-------

Dénes Szabó finis la universitaton en Budapeŝto (1879) kaj en 1880 li vojaĝis eksterlanden (Vieno, Dresdeno, Berlino, Edinburgo, Londono). En 1881 li iĝis en Budapeŝto praktikanto, poste asistanto en la kliniko de ginekologio, en 1889 privatprofesoro, en 1892 profesoro en Koloĵvaro, en 1905 – 1906 rektoro de la universitato. Li publikis en *Orvosi Hetilap*, *Gyógyászat*, en *Kolozsvári Orvostermészettudományi Értesítő* ktp.

Verkoj
------

* *A gyakorlati orvostan haladása* (kun pluraj aliaj, Bp. 1890);
* *Az orvosi mentés kézikönyve* (kun pluraj aliaj, Bp. 1891);
* *A kolozsvári egyetem orvosi karának története* (Kolozsvár, 1896).

Fonto
-----

* Magyar Életrajzi Lexikon

* Kategorio Dénes Szabó (ginekologo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 337799
* GND: 1049698932
* VIAF: 307319756
 |
'Erebus' kaj 'Terror' en Novzelando', Aŭgusto 1841, de John Wilson Carmichael.
**HMS Erebus** estis Hekla-klasa bombardoŝipo desegnita de Sir Henry Peake kaj konstruita de la Reĝa mararmeo en Pembroke Dock, Kimrio, en 1826. Tiu ŝipo estis nomita laŭ malhela regiono en Hadeso laŭ la greka mitologio nome Erebo. La 372-tuna ŝipo estis armita per du pafilegoj – unu de 330 mm kaj alia de 254 mm – kaj 10 kanonoj. Tiu ŝipo partoprenis en la Ross ekspedicio de 1839 al 1843. Ĝi estis abandonita dum la Perdita ekspedicio de Franklin kaj ties vrako estis malkovrita en Septembro 2014 post longa esplorado.

Referencoj
----------

1. ↑   Janet Davison (2015-09-27). "Franklin expedition: New photos of HMS Erebus artifacts, but still no sign of HMS Terror". CBC News. Arkivita el la originalo en 2015-11-26. Alirita en 2015-12-19. "A big clue in the mystery is the wreck of HMS Erebus, found last year in a location indicated by Inuit oral histories."

* Kategorio HMS Erebus en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 582320
* GND: 7840276-1
* LCCN: n83232085
* VIAF: 168675383
* NLA: 63540755
* NKC: ko20181018562
 |
**Pongrác Sörös** [ŝoroŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Sörös (Pál) Pongrác** estis hungara pastro, monaĥo, profesoro, instruisto, membro korespondanta de Hungara Scienca Akademio (1909). Lia pli kompleta nomo estis *Pongrác Pál Sörös*.

Pongrác Sörös  naskiĝis la 24-an de aŭgusto 1873 en Hungara reĝlando en Komárom (nuntempa Komárno en Slovakio). Li mortis la 5-an de januaro 1919 en Győr.

Biografio
---------

Pongrác Sörös frekventis gimnaziojn en sia naskiĝurbo, Pest (urbo) kaj Esztergom, poste li aliĝis al la benediktanoj. Li plulernis en Pannonhalma, en 1896 li pastriĝis kaj ekinstruis en gimnazio de Pápa. En la lernojaro 1898 li studvojaĝis al Romo, poste li instruis en altlernejo de Pannonhalma, krome li estis ankaŭ eklezia arkivisto kaj bibliotekisto.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Forgách Ferenc élete* (1896)
* *A pannonhalmi Szt Benedek r. története* (1903)
* *Az elenyészett bencés apátságok* (1912)

Memorigiloj
-----------

* strato en Komárno

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero S kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)
* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero S kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)
* hungarlingva biografio
***Pondus*** estas bildstrio kun samnoma ĉefrolulo kreita de la norvega desegnisto Frode Øverli. De la komenca en 1995 (tiam nomita "A-laget"), ĝi estiĝis unu el la plej sukcesaj bildstrioj en Skandinavio. La serio fariĝis tre populara pro sia ĉiutaga lingvo kaj humoro. Pondus tradukiĝas en multaj lingvoj, inkluzive la latina, samea, sveda, dana, finna, islanda, franca kaj angla.

La strio aperas en pli ol 100 gazetoj. Ĝi aperas tage en multaj grandaj norvegaj gazetoj, plej konate Dagbladet, kaj estas tage publikigata ankaŭ en kelkaj svedaj gazetoj kaj gazetoj en Danlando, Islando kaj Finnlando.

Ekde 2000 Pondus havas sian propran magazinon, kaj la sekvanta jaro Pondus-magazino aperis ankaŭ en Svedio.

Ekde numero 1, 2007, la magazino de Norvega Junularo Esperantista, Inter ni dirite, enhavas esperantlingvan version de Pondus.

En 2013 ĉe la eldonejo Saluton.no aperis la unua volumo en Esperanto, en la traduko de Judith P. Abrahamsen, *Pondus: Maltrafoj*.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Pondus.no (en la norvega)
* La strioj en esperanto
* Tagaj strioj en la angla (arkivigite)
* Tagaj strioj en la norvega
Etiopia pentraĵo priskribanta la Batalon de Adva; supre kristana sanktulo "helpas" la etiopiajn fortojn.
Itala bildo de soldatoj *Alpini* en Adva.
La **Batalo de Adva** (en Tigraja lingvo: ዓድዋ; en Amhara lingvo: አድዋ; en Amhara transliterumita: Adoŭa, aŭ foje Adua aŭ Adŭa) estis la pinta batalo de la Unua Ital-Etiopa Milito. Estritaj de la imperiestro Meneliko la 2-a, la Etiopiaj fortoj venkis super invadinta Italia forto la 1an de marto, 1896, proksime al la urbo Adŭa en la Regiono Tigrajo. Tiu decidiga venko ruinigis la kampanjon fare de la Regno Italio por etendi sian kolonian imperion en la Korno de Afriko kaj sekurigis la suverenecon de la Etiopia Imperio dum pluaj kvardek jaroj. Kiel nura lando en Afriko kiu sukcese rezistis konkeron fare de eŭropanoj dum la Disdivido de Afriko, Etiopio fariĝis eksterordinara simbolo de la movado Tutafrikismo kaj de la internacia opozicio al koloniismo, kvankam ja Etiopio estis tute netipa inter afrikaj landoj ĉar estis kristana kaj posedis skriban kulturon kelkajn jarcentojn antaŭ la epoko de la Italia invado.

Fine de la 19a jarcento, la potencoj de Eŭropo estis kaptintaj preskaŭ la tuton de Afriko post la Berlina Konferenco. Nur Etiopio, tian ankoraŭ komune konata kiel Abisenio kaj la Respubliko Liberia ankoraŭ retenis sian sendependecon. La ĵus unuigita Reĝlando Italio estis relativa novalveninto al la imperiima Disdivido de Afriko. Du el ties ĵus akiritaj afrikaj teritorioj, nome Itala Eritreo kaj Itala Somalilando, bordis kun Etiopio en la Korno de Afriko. Italio intencis plibonigi sian situon en Afriko konkerante Etiopion kaj kunigante ĝin kun siaj du teritorioj. Meneliko sukcese frontis Italion kontraŭ ties eŭropaj rivaloj dum prepariĝis por uzi modernajn armilojn por defendi sian imperion kontraŭ Italoj kaj Britoj.

En la batalo Etiopio suferis 4000 mortojn, dum Italio pli ol 6000, kio iĝis hontiga malvenko por moderna potenco. Fakte la etiopiaj fortoj estis multe pli multnombraj. Kaj la moderneco de la itala armilaro ne estis tiom taŭga.

Notoj
-----

1. 1 2   Professor Kinfe Abraham, "The Impact of the Adowa Victory on The Pan-African and Pan-Black Anti-Colonial Struggle," Address delivered to The Institute of Ethiopian Studies, Addis Ababa University, 8a de februaro 2006

* Kategorio Batalo de Adva en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 654981
* LCCN: sh85000990
* BNF: 124601130
* BNE: XX545298
 |
Batalo de Alĵubaroto.
La **Batalo de Alĵubaroto** aŭ *Aljubarrota* okazis inter fortoj de la Reĝlando Portugalio kaj la Reĝlando Kastilio, en la 14-a de Aŭgusto 1385, precize inter trupoj portugal-anglaj estritaj de Johano la 1-a de Portugalio kaj de lia konestablo Nuno Álvares Pereira, kaj la kastilia armeo de Johano la 1-a de Kastilio, kun aliancanoj portugaloj, aragonanoj, italoj kaj francoj.​ La batalo okazis en la kampo Sankta Georgo proksime de la urbo Aljubarrota, inter Leiria kaj Alcobaça en la centro de Portugalio. La rezulto estis la malvenko de kastilianoj, kio finigis la kastiliajn klopodojn akiri la portugalan kronon, cele al la finigo de la portugala krizo de 1383-1385 kaj la plifirmigo de Johano la 1-a kiel reĝo de Portugalio, nome la unua de la dinastio Avis.

Por celebri la venkon, Johano la 1-a de Portugalio ordonis la konstruadon de la monaĥejo de Sankta Maria de la Venko en la Batalo kaj la fondon de la urbo Batalha (nomo tradukebla al batalo), proksime al la loko de la batalo. La reĝo, lia edzino Filipa de Lankastro kaj kelkaj filoj estis entombigitaj en tiun monaĥejon, kiu nun estas Monda heredaĵo de Unesko.

Notoj
-----

1. ↑   Hermano Saraiva, José (1989). Historia de Portugal [Historia concisa de Portugal]. Col. El Libro de Bolsillo, nº 1413. Madrid: Alianza Editorial. p. 134. ISBN 84-206-0413-5. «El rey de Castilla volvía a invadir el país con un numeroso ejército, que incluía a la mayor parte de la nobleza portuguesa. Los dos ejércitos reales se encontraron en Aljubarrota el 14 de agosto de 1385. »

* Batalo de Alĵubaroto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Batalo de Alĵubaroto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 798956
* LCCN: sh85003581
 |
Koordinatoj: 49° 37′ 26″ N 17° 37′ 08″ O﻿ / ﻿49.62389 °N, 17.61889 °O﻿ / 49.62389; 17.61889 (mapo)

**Boškov** (germane *Poschkau*) situas en Ĉeĥio, ĝi estas loka parto de urbo Potštát en distrikto Přerov. Ĝi troviĝas proksimume 3 km sudokcidente de Potštát. En la jaro 2009 ĉi tie estis registritaj 65 adresoj. En la jaro 2021 ĉi tie daŭre vivis 96 loĝantoj.

**Boškov** estas ankaŭ nomo de katastra teritorio kun areo 3,71 km².

Historio
--------

La unua skribmencio pri Boškov estas el la jaro 1394. En la jaro 1675 Boškov havis proksimume 225 loĝantojn kaj ĝi apartenis al Karolina d'Austria, al edziniĝinta baronino Contecroi. Post la morto de Karolina D'Austria falis la senjorujo all imperiestro kaj tiu vendis ĝin en la jaro 1663 al Jan libera sinjoro el Walderode.

En la pasinteco ĝi estis enloĝigita plejparte de germana loĝantaro, dum la dua mondmilito l vilaĝo estis konsisto de Germana imperio (la germana nomo *Poschkau*). Post la milito, en la jaro 1946, la germana loĝantaro estis ellandigita. Ĝis la jaro 1989 la vilaĝo suferis pro proksimeco de armea spaco Libavá kaj pro ĉeesto de soldatoj de Soveta armeo.

Loĝantaro
---------

Evoluo de nombro de loĝantojLa datoj devenas el datumbazo de Vikidatumoj  

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 1869 | 608 |
| 1880 | 670 |
| 1890 | 509 |
| 1900 | 502 |
| 1910 | 465 |
| 1921 | 447 |

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 1930 | 396 |
| 1950 | 205 |
| 1961 | 208 |
| 1970 | 193 |
| 1980 | 144 |
| 1991 | 109 |

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 2001 | 86 |
| 2011 | 73 |
| 2021 | 96 |

Nuntempo
--------

Nun vivas ĉi tie 96 loĝantoj (2021), staras 48 domoj. Plimulto de la domoj estas uzata al semajnfina refreŝigado el regionoj de Ostrava, Přerov kaj Hranice. El la daŭraj loĝantoj plimulto estas okupita en arbara ekonomio. En la vilaĝo estas nenia civitana ekipaĵaro (lernejo, infana ĝardeno, gastejo nek vendejo), mankas kanalizo, gasifikado. Publika akvokondukilo estis funkciigita nur en la jaro 2012.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rPartoj de urbo Potštát (5) |
| --- |
| Boškov ~ Kovářov ~ Kyžlířov ~ Lipná ~ Potštát |

 |
**Dénes Rónai** [dEneŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Rónai Dénes** estis hungara fotisto, pupisto. Lia origina nomo estis (laŭ hungarlingve kutima nomordo) *Rosenberg Izidor*, liaj gefratoj estis Mihály Rónai kaj Hermin Rónai.

Izidor Rosenberg naskiĝis la 10-an de julio 1875 en Gyula, li mortis la 8-an de aprilo 1964 en Budapeŝto (laŭ aliaj informoj la datenoj estas diversaj).

Biografio
---------

Dénes Rónai devenis el juda familio. En 1892, li translokiĝis al Budapeŝto, kie li lernis la fotoarton en fotateliero. Inter 1893 kaj 1895 li laboris ĉe Károly Koller, poste li laboris kaj studis en Vieno, Munkeno kaj Hamburgo. Li estis studento ĉe la de:Höhere Graphische Bundes-Lehr- und Versuchsanstalt en Vieno en 1899, poste li apartenis al filma stabo de Fratoj Lumière en Liono. Hejmenveninta li malfermis fotatelieron en Orosháza kun Aladár Székely. Inter 1900 kaj 1903 li havis solan atelieron en Mezőtúr, poste ĝis 1909 en Eger. Li ekspoziciis ekde 1905. En 1908 li studvojaĝis al okcidenta Eŭropo helpe de stipendio. Hejmenveninta li aktivis en Szolnok, poste en Budapeŝto. En 1913 li kreis mutan filmon. Dum la 1-a mondmilito li estis soldato. Intertempe en 1917 li establis la unuan hungaran artan pupteatron. Ekde 1929 li redaktis fotogazeton. Dum la sieĝo de Budapeŝto (1945) lia ateliero detruiĝis, sed poste li malfermis ĝin denove. Li ricevis memormedalon en 1939.

Lia sola filmo
--------------

* *Drághfy Veron* (1913) - reĝisoro, scenaristo, kameraisto, produktoro

Liaj solaj ekspozicioj (elekto)
-------------------------------

* Parizo, Bremeno, Hamburgo, Lubeko (1925)
* Budapeŝto (1931, 1948)

Liaj grupaj ekspozicioj (elekto)
--------------------------------

* Budapeŝto (1905-1906, 1908, 1922, 1931, 1934, 1937)
* Londono (1927)
* Milano (1933)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑
3. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 777516
* GND: 134126017
* LCCN: nb2017006934
* VIAF: 65215831
* ISNI: 0000 0001 0981 0139
* RKD: 382790
 |



* Portalo pri Biografio
* Portalo pri Filmo
**Dénes Karasszon** [karason], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Karasszon Dénes** estis hungara bestkuracisto, historiisto, universitata instruisto.

Dénes Karasszon  naskiĝis la 27-an de julio 1925 en Budapeŝto, li mortis la 14-an de novembro 2014 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Dénes Karasszon frekventis kalvinanan gimnazion en Sárospatak, poste li akiris diplomon en veterinara altlernejo en sia naskiĝurbo en 1949. Post siaj studoj li helpe de stipendioj li praktikadis en laboratorioj de Budapeŝto, Pécs kaj Vieno. Hejmenveninta li establis sanitaran laboratorion. Li longe instruis en la menciita altlernejo. En 1965 li kandidatiĝis. En 1984 li kreis kolektaĵon pri veterinaraĵoj. Li ricevis premion en 2014. Li havis edzinon, kiu naskis 2 filinojn.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Hutÿra Ferenc* (1975)
* *A Concise History of Veterinary Medicine* (1988) - ĉefverko
* *Hungarian Masters of Immunology – Az immunológia magyar mesterei* (1992) - kunverkinto
* *A magyar állatorvoslás kultúrtörténete I–II.* (2005)
* *Az állatorvoslás története képekben – The History of the Veterinary Profession in Pictures* (2013)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 573889
* GND: 143388878
* LCCN: n88201942
* VIAF: 46887178
* ISNI: 0000 0000 7835 4088
 |
Temas pri... Ĉi tiu artikolo temas pri la astronomo Brian G. Marsden. Por aliaj signifoj vidu la artikolon Marsden.
**Brian G. Marsden** (naskiĝis la 5-an de aŭgusto 1937 en Kembriĝo, mortis la 18-an de novembro 2010 en Burlington (Masaĉuseco)) estis brita astronomo Li karieris en Usono.

Post studoj en la universitatoj de Oksfordo kaj de Yale (en Usono), li ricevis en 1965 postenon en la Smithsonian Astrophysical Observatory de Kembriĝo (Masaĉuseco) kaj estas, de 1978 direktoro de la Minor Planet Center, en tiu institucio.

Fakiĝinte en ĉiela mekaniko kaj astrometrio, li kolektis datenojn pri la lokalizoj de la kometoj kaj asteroidoj kaj kalkulis ties orbitojn, ofte baziĝante sur malprecizaj informoj pri observoj.

Brian Marsden helpis retrovi perditajn asteroidojn kaj kometojn. Iuj astroj malkovritaj en la estinto estis "perditaj" ĉar tiam maltro da observadaj datenoj estis kolektitaj por kalkuli orbiton kaj retrovi la objekton dum ontaj observoj. Okazas, ke la malkovro de nova objekto estas fakte remalkovro de perdita objekto. Tio povas esti pruvita, kalkulante ties orbiton kaj komparante la lokalizojn de la nova objekto kaj de la perdita objekto je la momento de la observo. Koncernante la kometojn, estas pli malfacile ĉar tiuj astroj suferas ne-gravitajn fortojn (elĵetoj de gaso). Marsden fakiĝis en la kalkulo de tiaj ne-gravitaj fortoj. Inter aliaj li prave antaŭvidis la revenon en 1992 de la perdita kometo 109P/Swift-Tuttle.

Li proponis ke Plutono povus esti rigardita aŭ kiel planedo aŭ kiel asteroido, kaj donas al ĝi la asteroidan numeron 10 000. Tiu propono tamen ne estis jesita.

Honoroj
-------

La American Astronomical Society rekompensis lin per

* La Premion George Van Biesbroeck en 1989.
* La Premion Brouwer en 1955.

La asteroido 1877 Marsden ricevis lian nomon.

Noto kaj referencoj
-------------------

1. ↑  Ricevintoj de la Premio George Van Biesbroeck Arkivigite je 2010-12-22 per la retarkivo Wayback Machine (angle)
2. ↑  Ricevintoj de la Premio Brouwer (angle)
3. ↑  JPL Small-Body Database Browser 1877 Marsden (1971 FC) (angle)

Eksteraj ligiloj
----------------

* angle Brian Marsden : ricevinto de la premio Brouwer 1995
* angle Brian Marsden ; biografio
* angle Brian Marsden : Nekrologo (American Astronomical Society) Arkivigite je 2014-01-10 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 324839
* GND: 143847708
* LCCN: n83022336
* VIAF: 60451508
* ISNI: 0000 0001 1653 8137
* SUDOC: 078140714
 |
**Dénes Kapitány** [dEneŝ kapitAnj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kapitány Dénes** estas hungara orgenisto.

Dénes Kapitány  naskiĝis la 26-an de septembro 1974 en Szeged.

Biografio
---------

Dénes Kapitány ricevis la unuajn lecionojn pri orgenado en Ĉefkatedralo Ĉieliro de Maria (Kalocsa). Li daŭris la lernadon en muziklernejo de Miskolc, fine li akiris pianistan kaj orgenistan diplomojn en filio de Muzikarta Altlernejo Ferenc Liszt en Debrecen. Li atingis la trian lokon en orgenista konkurso en 1996. Li estas orgenisto de la Abateja preĝejo de Zirc ekde 1999, kie li ofte aranĝas orgenkoncertojn, krome li instruas disĉiplojn. Li faras recitalojn ankaŭ eksterlande. Liaj muzikaĵoj estas aŭdeblaj ankaŭ en kompaktaj diskoj. Li ofte prezentas verkojn de Dezső Antalffy-Zsiross.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Dénes Kapitány en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 633450
 |
**Mein Name ist Eugen** ("Mia nomo estas Eŭgen") estas svisa filmo el la jaro 2004 de la reĝisoro Michael Steiner. La scenaro orientiĝas je la samnoma romano "Mein Name ist Eugen" de Klaus Schädelin, sed tre libere interpretas la romanan enhavon.

Enhavo
------

En la 1960-aj jaroj en la svislanda ĉefurbo Berno vivas la kvar 11- aŭ 12-jaraj knaboj Eugen ["OJgn"], Wrigley ["VRIGlej"] (jen nur moknomo donita fare de la aliaj infanoj, fakta persona nomo Franz), Bäschteli ["BEŜteli"] kaj Eduard. Ili pripensas unu friponaĵon post alia, kaj la gepatroj de Wrigley pro tio decidas forsendi la filon al internulejo. Wrigley kaj Eugen malkovras trezorotrovan mapon de Fritzli Bühler ["FRICli BÜla"], kiu laŭ la rakontoj inter la knaboj estu la "reĝo de friponaj knaboj" kaj laŭdire antaŭ jardekoj vivis en la sama domo kiel nun Wrigley kaj Eugen, kaj nun onidire estas plenkreskulo en Zuriko. Por eviti punon de siaj patroj koleraj pro la lasta knaba friponaĵo, kiu detruis signifan parton de tri loĝejoj en pluretaĝa domo, la du junuloj decidas forkuri kaj vojaĝi al Zuriko por trovi la legendan heroon. Aventura fuĝo kondukas la du knabojn tra granda parto de Svislando, kaj ili estas persekutataj de koleraj kamparanoj, zorgiĝantaj gepatroj kaj de multaj policistoj - survoj la pliaj du knabaj amikoj aliĝas al la duopo. Dum sia aventura fuĝo la kvar knaboj patose ĵuras eterne fideli unu al la alia, laŭ la modelo de la solena ĵuro kiu kreis la svisan konfederacion. Fine ili estas tutlande serĉataj per policaj afiŝoj, kaj do famiĝas en tuta Svislando, kiam ili fine atingas Zurikon.

En la urbo ili serĉas je Fritzli Bühler. Unue ili trafas malĝustan personon, samnoman policiston, sed fine ili renkontas la veran, kiu intertempe komercas per nefunkciantaj televidiloj. Kune kun Fritzli ili forsendas malŝatatan najbaron per transoceana ŝipo, sed nokte la plenkreskulo Fritzli malaperas kun la trezorotrova mapo, kaj al la kvar knaboj ne restas alia alternativo ol reveni al siaj gepatroj en Berno.

Multloke la filmo, farita en la svisgermana lingvo, amikeme primokas stereotipojn pri Svislando. Pli ol duonmiliono da svisoj vidis la filmon en Svislando, tiel ke ĝi estas inter la plej sukcesaj svisaj filmaj produktaĵoj.

Premioj
-------

* *Mein Name ist Eugen* en 2006 en Solothurn estis premiigita per la Svisa Filmpremio (germanlingve nomata *Schweizer Filmpreis*).

Literaturo
----------

* Klaus Schädelin: *Mein Name ist Eugen*. 29-a eldono, eldonejo TVZ, Zuriko 2005, ISBN 3-290-11470-8
* Maria Cecilia Keller, Simone Häberling, Meret Burger: *Das Eugen-Filmbuch*, eldonejo Weltbild, Olten 2005, 128 p. ISBN 3-03812-137-1

Eksteraj ligiloj
----------------

* *Mein Name ist Eugen*  en Interreta filma datumbazo (angle)
* recenzo en la retejo *moviemaze* (germane)
La araneo *Trogloraptor marchingtoni* el kaverno en Oregono.
**Biospeleologio**, konata ankaŭ kiel *kavernobiologio*, estas branĉo de biologio dediĉita al la studo de organismoj kiuj vivas en kavernoj, kio estas kolektive referencata neologisme kiel *troglofaŭno*, aŭ kavernobestaro.

La unua dokumentita mencio de kaverna organismo datas el 1689, kun la dokumentaro pri la proteo, ia kaverna salamandro. Malkovrita en kaverno en Slovenio, en la regiono Karniolo, ĝi estis miskomprenita kiel drakido kaj estis registrita de Johann Weikhard von Valvasor en sia verko *Die Ehre dess Hertzogthums Crain*. La unua formala studo pri kavernaj organismoj estis kondukita pri blinda kaverna skarabo, ankaŭ el kavernoj el Slovenio. Ĝi estis trovita en 1831 de Luka Čeč, nome helpanto de lampisto, kiam oni esploris la ĵus malkovritajn internajn partojn de la komplekso de la Kavo de Postojna en sudokcidenta Slovenio. La specimeno estis transigita al Ferdinand J. Schmidt, kiu priskribis ĝin en la artikolo *Illyrisches Blatt* (1832). Li nomigis ĝin *Leptodirus hochenwartii* laŭ la doninto, kaj li donis ankaŭ la slovenan nomon *drobnovratnik* kaj la germanlingvan nomon *Enghalskäfer*, ambaŭ kun la signifo "svelt-kola (skarabo)". Tiu artikolo estas la unua formala priskribo de kaverna animalo (ĉar la proteo, priskribita en 1768, ne estis ankoraŭ agnoskita kiel kaverna animalo tiam).

Notoj
-----

1. ↑  Vrezec A. et al. (2007) Monitoring populacij izbranih ciljnih vrst hroščev (končno poročilo) (Monitorado de elektitaj populacioj de celspecioj de skarabo). Natura 2000 report. (Slovene)  Arkivigite je 2017-09-16 per la retarkivo Wayback Machine Alirita la 2an de Majo 2018.
2. ↑   "Narrow-necked" blind cave beetle Arkivita en 2014-01-08 ĉe Wayback Machine. Slovenia Muzeo de natura historio.  Alirita la 2an de Majo 2018.
3. ↑  Schmidt F. "Beitrag zu Krein's Fauna". Illyrisches Blatt nr. 3, 21a de Januaro 1832. Cifereca versio ĉe Cifereca Biblioteko de Slovenio. (germane)  Arkivigite je 2017-09-16 per la retarkivo Wayback Machine
4. ↑   Mader B. (2003). Archduke Ludwig Salvator and Leptodirus hohenwarti from Postonjska jama Arkivita en 2011-09-27 ĉe Wayback Machine. Acta carsologica 32(2): 290-298.  Alirita la 2an de Majo 2018.
**Brian W. KERNIGHAN** ([BRAjen KEnien], naskita en 1942 en Toronto) estas komputikisto.
Li estas profesoro en la Universitato Princeton.

Li konatiĝis interalie per sia kunaŭtorado (kun Dennis Ritchie) de la libro *The C Programming Language* (la programadlingvo C).
Kvankam Kernighan ĉiam diris, ke la kreado de C estis nur verko de Ritchie, la alfabeta ordo donis al li la unuan lokon inter la du aŭtoroj, kiujn oni citas nur kiel "Kernighan kaj Ritchie".

Kune kun Alfred Aho kaj Peter Weinberger li planis kaj verkis la programon AWK kaj ties programlingvon. AWK estas nomita laŭ la inicialoj de la tri verkintoj.

Kune kun Rob Pike li verkis kelkajn respektajn librojn pri programado: *The UNIX Programming Environment (Programada Ĉirkaŭaĵo UNIX), The Practice of Programming (Praktiko de Programado).*

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Brian Kernighan en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* persona retpaĝo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 31045
* GND: 138447284
* LCCN: n50044563
* VIAF: 108136058
* ISNI: 0000 0000 8405 6183
* LIBRIS: 193361
* SUDOC: 028263901
* BNF: 120135509
* NLA: 35267827
* NDL: 00445528
* BIBSYS: 90105662
* NKC: xx0041903
 |
|  |  |
| --- | --- |
|   | **Ĉi tiu artikolo pri spiritoj citas neniun fonton**.

---

Vi povas plibonigi ĝin, aldonante fidindajn fontojn. Senfontaj asertoj povas esti forigitaj. *(Decembro 2004)*Bonvolu krei Kategorio:Senfontaj artikoloj ekde decembro 2004! |

|  |  |
| --- | --- |
|   | Ĉi tiu artikolo bezonas **poluradon**, ĉar ĝi montras stilajn kaj/aŭ gramatikajn kaj/aŭ strukturajn problemojn, kiuj ne konformas al stilogvido.

---

La priskribo de la problemo troviĝas ĉi tie. Bonvolu ŝanĝi la enhavon por plibonigi la artikolon. |

**Meimei** [mej**mej**] (kio signifas "pura amo") estas ina spirito tre konata en Brazila spiritisma rondo. Meimei estas ne nur valorplena misiulino de bono kaj lumo kiu zorgas pri la teranoj, sed ankaŭ sindona instruistino de infanoj, kiu en la spirita mondo sin dediĉas al la edukado de la infana menso en la hela lumo de elaĉeta Evangelio.

Ŝi estas tre bela kaj manifestiĝas preskaŭ ĉiam plenigante la median aeron per aromo de rozoj. Oni vidas ŝin ofte vestita per blanka edzinĝa vesto.

Ŝi havas specialan komplezemon al Ĉinio.

Multaj libroj estas verkitaj de ŝi, kiel *Pai Nosso* (Patro Nia), *Amizade* (Amikeco), *Palavras do Coração* (Koraj Vortoj), *Cartilha do Bem* (Aboco de l' Bono), *Evangelho em Casa* (Evangelio hejme), *Deus Aguarda* (Dio Atendas) kaj *Mãe* (Patrino).
Aera vido de la ponto
**Meiningenbrücke** [majninenbrike] estas ŝtala ponto en norda Germanio (Meklenburgo-Antaŭpomerio), ĉe la baltamara bordo. Ĝi ligas la duon-insularon Fischland-Darß-Zingst al la firma tero, ĉe la loĝloko Bresewitz. Ĝi situas ĉe la plej mallarĝa loko de la markoleto *Meiningenstrom*, proksimume en ties mezo.

La ponto origine estis fervoja ponto, konstruita inter 1908 kaj 1912. Post la dua mondmilito, en 1947, la trako estis demuntita kaj kiel reparacio donita al Sovetio. De tiam la ponto estas uzata kiel voja ponto. Pro mallarĝeco ĝi provizas nur unu aŭtolarĝan koridoron (3,75 m larĝan), do komence ĝi povis estis uzata nur alterne en du direktoj.

Por suplementi la ponton, pioniroj de la Nacia Popola Armeo de GDR konstruis flosponton, kiu estis finita la 15-an de majo 1980. Tiu ponto havas portivon de 60 tunoj. Ĝi servas por la trafiko direkte al sudo; la eksa fervoja ponto servas la alnordan trafikon. Dukoridora aŭta ponto estas planata; post ĝia konstruado oni eble rekonstruos la fervojon.

Por ebligi la trafikon de altaj ŝipoj tra la markolo la ŝtala ponto havas turneblan parton, kiu, turnite de elektraj motoroj, liberigas unuflanke ŝanelon 24,5 metrojn larĝan (10 metrojn profundan) kaj aliflanke malprofundan brakon 17,80 metrojn larĝan. La paralela flosponto havas leveblan klapon por permesi al ŝipoj la preterpasadon.

* Kategorio Meiningenbrücke en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Miĥail SOLOVJEV** (naskiĝis la 26-an de oktobro 1874, Odeso, la Rusia imperio — mortodato nekonata) estis rusa esperantisto, juĝisto.

Li naskiĝis la 26-an de oktobro 1874 en Odeso, la Rusia imperio. Solovjev estis prezidanto de Amatora Fotografa Societo en tiu ĉi urbo. Li instruis jurajn sciencojn en gimnazioj ktp. Li iĝis esperantisto en 1889, sub n-ro 411 laŭ la Zamenhofa Adresaro. Li estis prezidanto de Esperanto-Societo en Kiŝinevo de 1913 kaj prezidanto de Esperanto-Societo en Odeso. Li estis UEA-delegito en Kiŝinevo kaj Odeso, poste en Petrovaradin, Jugoslavio, kie li loĝis ekde 1926 en Novi Sad

Li verkis lernolibron kun du vortaroj. En „La Esperantisto" de W. H. Trompeter li aperigis anekdotojn, versaĵojn, tradukaĵojn, ekz. en 1892 „Tri Palmoj" de Lermontov; tiu ĉi versaĵo kaj la „Plendo" estis elektitaj de L.L. Zamenhof por la Fundamenta Krestomatio. Poste aperis de li versaĵoj originalaj kaj tradukaĵoj de Heinrich Heine, Majkov, Lermontov, Vladimir Iliĉ, Aleksandr Puŝkin en „La Revuo", Literatura Mondo, „Bizantio", „Heroldo de Esperanto", „La Suda Stelo" kaj „Konkordo".

Referencoj
----------

*Ĉi tiu artikolo baziĝas (parte aŭ tute) sur la artikolo* Solovjev *el la **Enciklopedio de Esperanto**.*

* Miĥail Solovjev en Vikifontaro (Universala biblioteko)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 28375
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  Sen fontoj! | **Ĉi tiu artikolo pri etnoj citas neniun fonton**.

---

Vi povas plibonigi ĝin, aldonante fidindajn fontojn. Senfontaj asertoj povas esti forigitaj. *(Majo 2020)* |

 *"sanoj" alidirektas ĉi tien. Por la stato de korpo, vidu la paĝon sano.*

Boŝmanoj
La **boŝmanoj** , ankaŭ nomata 'saan' estas la prapopoloj de suda Afriko, kiuj loĝis tie de antaū la alveno de la Bantuoj. Ili parolas lingvojn el la tri kojsanaj familioj.

Proverbo de boŝmanoj[kiuj?] diras: "Vi venas kaj vi foriras. Sed se vi revenas, tiam vi restos."

Nomo
----

La vorto *boŝmanoj* devenas de la afrikansa *bosjesman* [BOŜesman] 'homoj de arbustaroj'. Alia nomo estas *saan*, kiun donis al ili iliaj najbaroj la Kojoj.

Historio
--------

Boŝmanoj vivas de almenaŭ 20 000 jaroj en suda Afriko en la granda dezerto Kalaharo. Ili difinas sin kiel *tiuj, kiuj sekvas la fulmon*, migrante laŭ la pluvoj por rikolti fruktojn, radikojn kaj ĉasaĵojn.

Tiu popolo de ĉasantoj kaj kolektantoj vivis iam ĉie en suda Afriko. La alveno laŭvice de la bantuoj, agrikulturistoj kaj de la hotentotoj, bredistoj, decimis la boŝmanoj kaj forpelis ilin al grundoj pli kaj pli malbonaj. La alveno de nederlandaj agrikulturistoj kaj hugenotoj en 1847, poste de britoj tute forpelis ilin de iliaj prapatraj teroj.

Hodiaŭ
------

Antaŭ 2000 jaroj vivis ĉirkaŭ 300 000 ĝis 400 000 boŝmanoj, sed hodiaŭ en la tuta suda Afriko vivas nur ĉirkaŭ 100 000. En Bocvano (49 000), Namibio (38 000), Sud-Afriko (4500), Angolo (6000), Zambio (1600) kaj Zimbabvo (1200) ili nun estas nur minoritato.

La plej multaj inter ili laboras kiel bienlaboristoj. Nur malmultaj vivas hodiaŭ tradicie.

Roy Sesana, kies nomo estas *Tobee Tcori* en lia nomo, ricevis en 2005 la alternativan Nobelpremion por tio, kion li faris por konservi la tradician vivmanieron de la boŝmanoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Laurens van der Post
* N!Xau
* *La dioj devas esti frenezaj*

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Boŝmanoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Bushmen - Survival International (angle)
* San - Joshua Project (angle)
* Bushmen Survival France (france) Arkivigite je 2006-06-14 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 116026
* GND: 4009193-4
* LCCN: sh85117072
* SUDOC: 027775240
* BNF: 11974551j
* MBA: effb51fe-c44d-4b59-ab9e-0de01aa1ee94 a9363a0f-438a-4179-a269-99bce8739107, effb51fe-c44d-4b59-ab9e-0de01aa1ee94
* NDL: 00561102
* NKC: ph452791
 |
|  |
| --- |
| Ora Pordego (roko) (Krimeo)Ora Pordego (roko) (Krimeo)DMS |
| Situo de la roko sur la mapo de Krimeo Koordinatoj: 44° 54′ 51″ N 35° 14′ 05″ O﻿ / ﻿44.914166666667 °N, 35.234722222222 °O﻿ / 44.914166666667; 35.234722222222 (mapo) |

La roko, vidata de sur la populara turista pado
*La nomo "Ora Pordego" havas ankaŭ aliajn signifojn.*
La **Ora Pordego** (ruse *Золотые ворота*, ukraine *Золоті ворота*, krime-tatare *Altın Qapı, Алтын Къапы*) estas arkoforma roko, kiu staras en la Nigra maro apud la vulkana masivo Karadago (Krimeo, Ukrainio). Ĝi estas fama vidindaĵo, populara inter turistoj. La roko troviĝas ĉ. 85 metrojn for de la bordo kaj altas ĉ. 50 metrojn; la arko estas sufiĉe granda kaj ebligas navigon de negrandaj ŝipoj.

Antaŭe la roko nomiĝis *Ŝejtan-Kapu* (en la krime-tatara lingvo *şeytan qapu* signifas "diabla pordego"). Oni kredis, ke ie inter la proksimaj rokoj de Karadago troviĝas enirejo al infero. Poste oni ekuzis la modernan nomon, kiu estas ligita al la koloro de la roko (ĝi estas kovrita de flavaj likenoj; krome, la roko bele aspektas dum sunsubiro, kiam la sunradioj kvazaŭ origas ĝin).

Estas vaste konata la loka kredo, ke transiro sub la arko (ekzemple, sur negranda ŝipo) realigas ĉiujn dezirojn. La marfundo ĉirkaŭ la roko estas kovrita de moneroj, kiujn turistoj ĵetas en la maron por la realigo de la deziroj.

Interese
--------

Oni scias, ke malneta desegnaĵo de la roko estas prezentita sur la marĝenoj de la malnetaĵo de la romano "Eŭgeno Onegin" (verkita de A. Puŝkin). La poeto faris la desegnaĵon tri jarojn post sia vojaĝo en Krimeo (li vidis la rokon nokte inter la 18a kaj 19a de
aŭgusto 1820). Sub la desegnaĵo de la roko troviĝas ankaŭ desegnaĵo de morna diablo, apud kiu dancas etaj diablidoj. Apud la desegnaĵo troviĝas la jena kvarversaĵo (apudas la proza E-traduko):

|  |  |
| --- | --- |
| *Кто жил и мыслил, тот не может*
*В душе не презирать людей;*
*Кто чувствовал, того тревожит*
*Призрак невозвратимых дней…* | Kiu vivis kaj pensis, tiu ne povas
Ne malestimi la homojn en la animo;
Kiu sentis, tiu estas turmentata
De la fantomo de la nerevenigeblaj tagoj... |

Aldonaj bildoj
--------------

* La roko, vidata de la mara flankoLa roko, vidata de la mara flanko
* Ŝipeto sub la rokoŜipeto sub la roko

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Ora Pordego (roko) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* La Ora Pordego (fotoj kaj ruslingva rakonto)
Koordinatoj: 50° 30′ 33″ N 14° 37′ 10″ O﻿ / ﻿50.50917 °N, 14.61944 °O﻿ / 50.50917; 14.61944 (mapo)

**Bořejov** (germane *Borschim*) estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de municipo Ždírec. Ĝi troviĝas proksimume 1,5 km sudokcidente de Ždírec. Estas ĉi tie registritaj 11 adresoj. En la jaro 2021 ĉi tie daŭre vivis 18 loĝantoj.

Bořejov situas en katastra teritorio **Ždírec v Podbezdězí** kun areo 5,44 km² norde de burgo Houska, sur teritorio PPR Kokořínsko.

Loĝantaro
---------

Evoluo de nombro de loĝantojLa datoj devenas el datumbazo de Vikidatumoj  

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 1869 | 84 |
| 1880 | 73 |
| 1890 | 66 |
| 1900 | 78 |
| 1910 | 82 |
| 1921 | 59 |

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 1930 | 80 |
| 1950 | 42 |
| 1961 | 60 |
| 1970 | 29 |
| 1980 | 20 |
| 1991 | 15 |

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 2001 | 17 |
| 2011 | 12 |
| 2021 | 18 |

Interesaĵoj
-----------

Preĝejo de sankta Jakobo
Konstruaĵoj en la vilaĝo
Skribe la ekzistado de la vilaĝo estas dokumentita jam en la 14-a jarcento. Restis ĉi tie konservita kelkaj memorindaĵoj de popola arkitekturo, paroĥo el la jaroj 1725 - 1727 kaj ĉefe preĝejo de sankta Jakoboel komenco de la 18-a jarcento. Ĝi estis konstruita sur loko, kie situis 400 jaroj antaŭe gotika sanktejo. Turo ĉe lapreĝejo estis konstruita aldone, nur en la jaro 1825.

Proksime de la municipo troviĝas monteto Bořejovský vrch.

Alirebleco
----------

El Ždírec kondukas tra Bořejov verde verda turisma marko markita turisma vojo direkte al Houska kaj sur loka ŝoseeto kondukas ankaŭ biciklovojo 0015.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rPartoj de municipo Ždírec (3) |
| --- |
| Bořejov ~ Ždírec ~ Ždírecký Důl |

 |
**Ortigosa del Monte** [ortiGOsa delMONte] estas municipo en la sudo de la provinco Segovio, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko *Tierras de Segovia* (Teroj de Segovio) en la sudo de la provinco. La loknomo *Ortigosa del Monte* estas etimologie komprenebla kiel Urtikejo de la Monto. Tiukadre aperas urtiko en la blazono kaj diagonale verda monto, kruce kun la akvedukto, simbolo de Segovio.

Ortigosa del Monte en la provinco Segovio.
Preĝejo de Sankta Juliano.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 15,39 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 580 loĝantojn. Ĝi ne perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, sed male post malgranda malaltiĝo post la 1960-aj jaroj ĝi fakte akiris 350 el 1981 (kiam ĝi havis nur 222) pro sia funkciado kiel serva urbo de la provinca ĉefurbo. 

Ĝi distas nur 18 km de Segovio, provinca ĉefurbo kaj limas kun municipoj Segovia, La Losa, Otero de Herreros kaj El Espinar.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado.

Ĝi apartenis al *Sexmo de San Millán* de la *Comunidad de ciudad y tierra de Segovia*.

El 25a de Aŭgusto 1970 ĝis 28a de Februaro 1980 ĝi ne estis sendependa, sed submunicipo de la municipo Otero de Herreros.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj, vitejoj, legomoj kaj terpomoj) kaj brutobredado (ŝafoj) kaj rilata komercado. Lastatempe funkciado kiel dormurbo kaj de servoj plej ekgravis. Aparte gravas fabriko por enboteligo de trinkakvo de konata firmao Bezoya. Gravas piedirado tra naturaj lokoj ekzemple tra Nacia Parko Sierra de Guadarrama kaj tra Natura Parko Sierra Norte de Guadarrama. De la historia pasinteco restis diversaj vizitindaj vidindaĵoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Segovio

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 767218
 |
La **preĝejo Ĉieliro de Maria** estas romkatolika Monumento historia en Nyírbéltek.

Historio
--------

La romanika kirko konstruiĝis en 1222, sed ĝi jam en 1241 iom detruiĝis fare de tataroj. Poste oni renovigis ĝin kaj en la 15-a jarcento oni trakonstruis ĝin al gotika kirko. En 1777 ĝi parte estis trakonstruita, sed ĝuste post jardeko la preĝejo kune kun la vilaĝo bruldetruiĝis, kiun denova trakonstruo sekvis. Denova trakonstruo okazis en 1888, tiam oni konstruis sakristion. En la 1920-aj jaroj oni pligrandigis la preĝejon, tiam ankaŭ malgranda kvadrata turo konstruiĝis. La orgeno estas aŭdebla ekde 1938.

Konstruaĵo
----------

La konstruaĵo staras sola. La unusola navo estas brikoforma, kiu finiĝas en rekta sanktejo. Pilastroj apogas la eksterajn murojn. La enirejo situas sub la turo. Interne arkeologoj trovis freskojn en 1957, kiuj estis pentritaj ĉ. 1420. Ĝi prezentas Golgoton kun ĉevalistoj, dekstre estas videblaj la 12 apostoloj.

Kermeso okazas la 15-an de aŭgusto.

Fontoj
------

* hungare
* hungare
* hungare
* hungare[*rompita ligilo*]
* hungare


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
La **preĝejo** (laŭ fontoj ofte **kapelo**) **Ĉieliro de Maria** estas romkatolika historia monumento en urbo Vasvár.

Historio
--------

La paroĥo de Vasvár estis fondita ĉirkaŭ en 1010. Supozeble ankaŭ la kirko funkciis en monteto de tombejo. Dokumento mencias ĝin nur en la 14-a jarcento. La turkoj okupis la urbeton en 1557. En la malfrua 17-a jarcento jam nur la muroj altiĝis. La preĝejo estis konstruita en la frua 18-a jarcento, sed oni konjektas, ke oni profitis la restintajn partojn. Ekde tiam ĝi perdis la rangon paroĥo, sed samtempe pilgrimado okazis dum la kermestago de la nova paroĥa preĝejo (Preĝejo Sankta Kruco (Vasvár)) tien. Desegnaĵo restis pri la preĝejo, tiam ĝi havis simplan navon kaj firstotureton. En 1777 ĝi barokiĝis-klasikismiĝis. La marmora ĉefaltaro kaj aliaj mebloj estis faritaj en 1846. La turo estis konstruita nur en 1882. En la malfruaj 2010-aj jaroj plenaj renovigaj laboroj okazis.

Konstruaĵo
----------

La preĝejo situas sola en la tombejo. La fasado estas simetria, meze la pordo troviĝas, la plej supre la nealta kvadrata turo altiĝas. La turopinto estas bulboforma. La absido estas kvazaŭ kubo, sed iomete pli malalta kaj mallarĝa, ol la navo. La absidotegmento estas ŝela. Ĉe la fino de la navo malgranda sakristio (ankaŭ kuboforma) aliĝas al la navo kaj absido. Leopold Kupelwieser pentris la ĉefaltaran bildon en 1846.

Kermeso okazas la 15-an de aŭgusto aŭ en la plej proksima dimanĉo.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* 


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.