**Gran Canaria** (jen hispane, prononcata [grankaNArja], esperante *Granda Kanario*) estas hispana insulo, situanta en la Atlantika Oceano fronte al la afrika marbordo, **Gran Canaria** (*Granda Kanario*) estas la tria plej granda el la kanariaj insuloj (post Tenerifo kaj Fuerteventura), kaj la dua plej loĝata (post Tenerifo), kun ĉirkaŭ 800.000 loĝantoj.

Geografio
---------

Municipa mapo de Gran Canaria.
La ĉefurbo de la insulo estas Las Palmas de Gran Canaria.

Fotomontaĵo
Gran Canaria havas cirklan formon, kun alta montaro en la centro. La plej alta monto estis tradicie konsiderata la Pico de las Nieves (*Neĝopinto*) kun 1 949 metroj, sed lastatempe ĵusaj mezuroj indikis, ke la proksima Morro de la Agujerada estas pli alta kun 1 957 m.s.m. 

Grava turisma loko estas la strando Maspalomas en la sudo de la insulo. La marbordo estas la plej loĝata areo. En la interno eblas rura kaj montara turismo (piedirado).

Areo estas de 1.560 km². Loĝantaro estis 790 360 (en 2004). Insula kaj samtempe provinca ĉefurbo estas Las Palmas de Gran Canaria (376 953 loĝantoj en 2004). 

La indiĝenoj de la insulo estis Guanĉoj, nome prapopolo rilata al berberoj de Nordafriko, kiuj jam loĝis tie dum jarcentoj antaŭ la alveno de la unuaj eŭropanoj, kiuj fakte duone mikiĝis kun tiuj kaj duone malaperigis ilin. 

Gran Canaria 3D.
La insulo estas dividita en 21 municipoj:

| Municipo | Areo (km²) |
| --- | --- |
| Agaete | 45,50 |
| Agüimes | 79,28 |
| La Aldea de San Nicolás | 123,58 |
| Artenara | 66,70 |
| Arucas | 33,01 |
| Firgas | 15,77 |
| Gáldar | 61,59 |
| Ingenio | 38,15 |
| Mogán | 172,44 |
| Moya | 31,87 |
| Las Palmas de Gran Canaria | 100,55 |
| San Bartolomé de Tirajana | 333,13 |
| Santa Brígida | 23,81 |
| Santa Lucía de Tirajana | 61,56 |
| Santa María de Guía de Gran Canaria | 42,59 |
| Tejeda | 103,30 |
| Telde | 102,43 |
| Teror | 25,70 |
| Valleseco | 22,11 |
| Valsequillo de Gran Canaria | 39,15 |
| Vega de San Mateo | 37,89 |

Flaŭro kaj faŭno
----------------

Situo en la arkipelago.
La insulo situas en la ekoregiono de la kanariaj sekaj duonarbaroj kaj arbaroj. Multaj kaŝtanarboj kreskas tie.

Origine, Gran Canaria estis unu de la Kanariaj insuloj kun pli da arbaroj. Sed post la konkero fare de hispanoj, la insulo suferis teruran procezon de senarbarigo konsekvence de forhakado, terdisdonado kaj aliaj intensaj ekspluatadoj. La arbara etendo reduktiĝis al apenaŭ 56 000 hektaroj, kio igis la insulon la plej senarbarigita de la insularo pro la homa agado. Ekde la 20-a jarcento oni entreprenis diversaj klopodojn por rearbarigi la insulon.​

Famuloj
-------

* Silvestre de Balboa

Bildaro
-------

* Strando de MaspalomasStrando de Maspalomas
* Playa del Inglés*Playa del Inglés*
* Plaĝo Las Canteras, fone koncertejo Alfredo Kraus en Las PalmasPlaĝo Las Canteras, fone koncertejo Alfredo Kraus en Las Palmas
* Katedralo de Kanarioj en Las PalmasKatedralo de Kanarioj en Las Palmas
* Muzeo Domo de Kristoforo Kolumbo en Las PalmasMuzeo Domo de Kristoforo Kolumbo en Las Palmas
* Natura Monumento Roque Nublo.Natura Monumento Roque Nublo.

Referencoj
----------

1. ↑  «Reforestación de las cumbres de Gran Canaria». Konsultita la 1an de aprilo 2017.
2. ↑  «"Con lo que cuesta un Jumbo se puede reforestar toda Gran Canaria"». Konsultita la 1an de aprilo 2017.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Informo, mapaj kaj forumo pri Gran Canaria
* Ĉiuj retejoj de Gran Canaria listigitaj
* Fotoj de Gran Canaria Arkivigite je 2006-01-09 per la retarkivo Wayback Machine
* Insula registaro
* Flughaveno

* Gran Canaria en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Gran Canaria en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 1386
* GND: 4021811-9
* LCCN: n80162761
* VIAF: 127845988
* SUDOC: 027890716
* NKC: ge129200
 |