recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Maxence Perrin** (naskiĝis en 1996) estas franca infana aktoro. Li estas la filo de Jacques Perrin, filma aktoro kaj filmproduktisto, kaj Valentine Perrin. Krom sia frato Lancelot (naskiĝis en 2000) li ankaŭ havas duonfraton *Mathieu Simonet* (naskiĝis en 1975). Sian nomon li ricevis laŭ la plej ŝatata aktora rolo de sia patro, tiu de "Maxence" en la filma muzikalo *Les Demoiselles de Rochefort* ("la knabinoj de Rochefort") el la jaro 1967, en kiu la patro rolis kun Catherine Deneuve kaj Michel Piccoli.

Maxence Perrin en 2004 en aĝo de 8 jaroj estis unu el la infanaj ĉefaktoroj de la premiita filmo Les Choristes kaj en 2008 en aĝo de 12 jaroj estis la sola infana ĉefaktoro de la filmo Faubourg 36. Ambaŭ filmoj temas pri la fascineco de muziko, ambaŭ produktiĝis fare de sia patro kaj ambaŭ estis reĝisoritaj de la kuzo de Maxence, Christophe Barratier. Antaŭ la jaro 2004 li jam havis malpli grandan rolon en la filmo *For intérieur* .

Pli detalaj informoj pri lia naskiĝdato aŭ -loko respektive pri sia plua privata vivo ĝis la komenco de la jaro 2010 ne estis publike konataj (en iuj fontoj eĉ menciiĝas alternativa naskiĝjaro 1995), kio indikas pri komprenebla zorgo de sia familio protekti la privatan vivon kontraŭ nedezirataj entrudiĝoj de fremduloj. Franclingvaj informoj pri la filmo *Faubourg 36* indikas ke li estas parizano.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Maxence Perrin ĉe Interreta filma datumbazo (angle)
* Maxence Perrin en la retejo facebook
* parteto de la filmo *Faubourg 36* de 2008, prezentanta la rolon de Maxence Perrin, tiam 12-jara, en la retejo *allocine.fr* Arkivigite je 2008-12-08 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 308445
* GND: 1062027752
* VIAF: 311679996
* MBA: 46006327-39ee-40d4-aad2-39ee938573a6
 |
Li Na (李 娜), tenisistino de Ĉina Popola Respubliko Ĉina Popola Respubliko
**Li Na** (ĉine: 李娜, pinjino: Lǐ Nà; naskiĝis la 26an de februaro 1982) estas ĉina profesia tenisa ludistino. Li gajnis 5 WTA kaj 19 ITF solludajn titolojn. De la 4a de junio 2011, ŝia mond-vico estas la 4a.

En januaro 2011, Li Na fariĝis la unua azia ludisto kiu atingis gravan ĉampionecan finalon ĉe la aŭstralia Turniro, kie ŝi gajnis kiel subĉampiono. En junio 2011, Li gajnis la 2011 Francan Malferman solludan ĉampionon; ŝi estas la unua azia ludisto kiu iam ajn gajnis Grandan Ŝlemon solludan titolon.

Li Na naskiĝis la 26an de februaro 1982 en Vuhano, Ĉinio. Kiam ŝi estis 6-jaraĝa, ŝi fariĝis volanluda ludistino, sed ŝia trejnisto rimarkis ke kvazaŭ ŝi estis ludanta tenison. De la tempo je la 8-jaraĝo, ŝia trejnisto demandis ŝiajn gepatrojn ĉu ŝi povus ŝanĝi al teniso, kion ŝi faris ekde la 9jaraĝo. Li Na aliĝis al Nacia Tenisa Teamo de Ĉinio (中国国家网球队) en 1997 kaj ekestis profesiulo en 1999.

Je la 4-a de junio 2011, Li gajnis ŝian unuan Grand-Ŝleman ĉampionon ĉe la 2011 franca Turniro. Ŝi venkis kontraŭ Barbora Záhlavová-Strýcová, Silvia Soler Espinosa, Sorana Cîrstea,  Petra Kvitova,  Viktoria Azarenka,  Marija Ŝarapova kaj  defendanta ĉampiono Francesca Schiavone. Sekvante la francan turniron, Li atingos la kvaran lokon en la monda tenisistina rangotabelo. Ŝi estas la unua ĉampiono de Ĉinio kaj de Azio en Granda Ŝlemo.

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑  Branch, John  (8-a de septembro 2009). China's Li Na Finds a Taste of Home in New York - Li Na Trovas Guston de Hejmo en Nov-Jorko. *The New York Times - The New York Times*. Kontrolita en 7-a de majo 2010.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Li Na en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* 

* profilo de Li Na en la retejo de la Virina Tenisa Asocio (angle)
* Li Na Arkivigite je 2008-01-11 per la retarkivo Wayback Machine ITFa Teniso profilo
* Li Na, ampleksaj sportaj profilo Arkivigite je 2011-06-30 per la retarkivo Wayback Machine – historia informoj, sciigoj, bildoj, filmetoj kaj propraj datumoj



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 362714
* LCCN: no2012151182
* VIAF: 290735152
* ISNI: 0000 0003 9592 390X
 |
**TIBÁD Levente** [pro. tiba:d] estis rumania hungara lingvisto, loknomesploristo, loknomhistoriisto. Li estis la edzo de instruistino, etnografino Enikő Csőgör.

Levente Tibád naskiĝis en Odorheiu Secuiesc la 6-a de januaro 1936, kaj mortis la 17-an de aprilo 2020 en Cluj.

Biografio
---------

Levente Tibád akiris diplomon pri hungara lingvo kaj literaturo en UBB de Kluĵo en 1960 anstataŭ 1958, ĉar li estis eksigita el Universitato Bolyai pro politikaj motivoj. Li doktoriĝis en UBB de Kluĵo en 1982. Li instruis en Sfântu Gheorghe, Buduslău kaj Tureni. De 1972 li laboris ĉe la Instituto de Porperfektigo de Instruistoj de Kluĵo. Inter 1979 li instruis en Kluĵo ĝis sia pensiuliĝo en 1999. Lia esplorkampo estas la toponomio kaj la lokhistorio.

Fakstudaĵoj
-----------

* *Tordatúr helynevei*. NyIrK 1972;
* *Egy falu (Farkaslaka) földrajzi neveinek rendszere* (1975);
* *Nyikó mente víznevei és növénynevei* (1979–80);
* *A Fehér-Nyikó mente helynevei* (doktordisertaĵo), 1982;
* *Szé­kely­udvarhely régi utcanevei* (NyIrK 1985/1, 1991/1)

Libro
-----

* *Székelyudvarhely – Jézus kápolna* (Sepsiszentgyörgy 1995 = Erdélyi műemlékek 11).

Fontoj
------

* Romániai magyar irodalmi lexikon Arkivigite je 2016-03-04 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 416686
 |
Arta akvorezervujo de la Kanalo de Isabel II. Strato Bravo Murillo 49. Inĝeniero Juan de Ribera Piferrer konstruita en 1858.
La **Kanalo Izabela la 2-a**, Kanalo Isabel la 2-a aŭ hispane Canal de Isabel II (mallongige **CYII**) estas entrepreno dependa de la Regiono de Madrido (Hispanio) kiu prizorgas la liveradon de akvo en granda parto de la regiono kaj en la urbo de Cáceres ekde 1995.

Aktuale, la Kanalo de Isabel la 2-a estas priakva entrepreno de publika administrado, dependa de la Komunumo de Madrido (regiono) ekde 1984. Ĝi dungas pli ol 2 200 laboristojn kiuj prizorgas la kondukon, liveradon kaj kontrolon de la akvo, ties fluo, kvalito kaj sekureco, servo por ses milionoj da loĝantoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Canal (metroo de Madrido)

* Kategorio Kanalo Izabela la 2-a en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 309154
* GND: 1044614536
* LCCN: no2010054490
* VIAF: 169327034
* SUDOC: 096412011
* BNF: 144859807
* BNE: XX108423
 |
Alta sablobenko *Brauerplate*
**Alta sablobenko** aŭ **alta sablejo** estas sableca insuleto en maro aŭ rivero, kiu tiom altiĝis ke ĝi ne plu subakviĝas dum "normala" alta tajdo, sed nur dum ŝtormoj, kiuj kreas aparte altajn ondojn. Tio ebligas ekkreskon de herboj sur la supra parto de la sablobenko ne tuŝita de salakvo, kaj tiuj kreskaĵoj siavice kaptas sablon kaj kontribuas al plua kresko de la sekejo. En la germana lingvo tia alta sablobenko nomiĝas *Hochsand* [prononco *"**Hoĥ**zant"*]). 

Se altaj sablobenkoj plu kreskas, ekestas el ili dunaj insuletoj (kiuj do eĉ dum fortaj ŝtormoj ne subakviĝas). Ekzemplo estas grandega alta sablobenkoj inter la du orientfrisaj insuloj Borkum kaj Juist de Germanio en la orientfrisa vadomaro de la Norda Maro: tiu alta sablobenko survojas iĝi plia insulo de la insularo. Jam finis la kreskon de alta sablobenko la nova insulo *Mellum* en la sama maro.

Teorie altaj sablobenkoj ankaŭ povas per unu aŭ pluraj istmoj esti konektitaj al pli alta tereno de insulo aŭ de la kontinento: tiam, se ili kreskas, ne plu subakviĝas kaj ekportas plantojn, el ili kompreneble ne iĝas insuletoj, sed duoninsuletoj. Ekzemplo de tia mallarĝa sabla duoninsuleto estas la Kurona duoninsuleto de Litovio kaj la Kaliningrada regiono de Rusio (la historia regiono Orienta Prusio) en la Balta Maro.

Aparte multaj altaj sablobenkoj ekzistas en la vadomara zono de la Norda Maro, norde de Nederlando kaj Germanio, kaj okcidente de Danio.

* Alta sablobenko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Alta sablobenko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Vilaĝo de orienta Alta Atlaso
**Alta Atlaso** (arabe : الأطلس الكبير [Al-aţlas al-kabīr]) estas parto de la montaro de Atlasoj en Maroko. Ĝi ampleksas la plej altajn altitudojn de ĉiu la nordo de Afriko. La plej alta pinto estas Ĝabal (monto) Tubkal (4 167 metroj). Ĝi limtuŝas la Atlantikan Oceanon en la regiono de Agadir.

La montaroĉeno servas al veterosistema bariero en Maroko, irante orienten-okcidenten kaj disigante la klimatajn influojn de Saharo, kiuj somere estas eksterordinare akcentitaj, de la pli Mediteranea klimato en la nordo, rezultigante grandajn temperaturajn ŝanĝojn tra la montaroĉeno. En la plej altaj altitudoj neĝo regule okazas, ebligante vintrajn sportojn. Neĝo daŭras ĝis malfrua printempo en Alta Atlaso, plejofte je la nordaj flankoj de la montaro. Alta Atlaso konstituas akvokolektajn areojn de multaj riveroj. La plejmulto de tiu ĉi fluas norden, subtenante la bazon por la tieaj vilaĝoj. Iom da uedoj kaj sezonaj riveroj finiĝas en la dezertojn sude kaj altebenaĵojn oriente de la montaro.

Koordinatoj: 31° 26′ N 6° 56′ U﻿ / ﻿31.433 °N, 6.933 °U﻿ / 31.433; -6.933 (mapo)

Vidu ankaŭ
----------

* Kategorio Alta Atlaso en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Alt-atlasa junipera stepo
* Duforma frakseno
* Pluvombro


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 327037
* GND: 4025574-8
* VIAF: 316431035
* BNF: 12490074j
* NKC: ge987181
 |
La **Unio de rusaj verkistoj** (ruse *Союз российских писателей*) estas neŝtata organizo unuiganta rusajn kaj eksterlandajn ruslingvajn verkistojn (romanverkistoj, poetoj, eseistoj, ktp.).

Historio
--------

La societo estis establita en 1991, kiam surbaze de *Unio de sovetiaj verkistoj* (ruse: *Союз писателей СССР*) tri sendependaj unuiĝoj estis formitaj: 

* Unio de verkistoj de Rusio (la "patriota" orientiĝo)
* Unio de la verkistoj de Moskvo
* Unio de rusaj verkistoj ("demokrata" unio)

La laste menciita inkludas pli ol 3.500 verkistojn de Rusio kaj iama Sovetunio.

Ĝi konsistas el 58 regionaj filioj; la plejmulto de la reprezentantoj de la societanoj estas troviĝas en jenaj urboj: Moskvo, Sankt Peterburgo, Vologda, Voroneĵ, Rjazan, Vladimiro, Smolensk, Jaroslavl, Tula, Orenburg, Togliatti, Volgogrado, Kaliningrad, Krasnodar, Stavropol, Maikop (Adigeio), Petrozavodsk (Karelio), Rostov-na-Donu, Saratov, Jekaterinburg, Krasnojarsk, Irkutsk, Omsko, Tomsk, Kemerovo, Tiumen, Murmansko, Petropavlovsk-Kamĉatskij, Vladivostok.

Eksteraj ligiloj
----------------

Oficiala hejmpaĝo
La **Unio de litovaj naciistoj** (litove *Lietuvių tautininkų sąjunga* (LTS) aŭ pli koncize *tautininkai*) estas naciisma, dekstrisma politika partio en Litovio. Ĝi fondiĝis dum la jaro 1924 kiam la organizaĵoj Partio de Nacia Progreso kaj Asocio de Litovaj Farmistoj unuiĝis. Inter la puĉo de la jaro 1926 en Litovio ĝis la sovetunia konkero de la tri baltiaj ŝtatoj dum junio 1940, la partio estis gvida politika forto en Litovio. La partio refondiĝis kiam deklariĝis la resendependiĝo de Litovio dum 1990.

Post sia fondiĝo, la partio ne ĝuis signifan subtenon de la loĝantaro de Litovio, kaj dum la parlamenta baloto de majo 1926 gajnis nur 3 el la 85 seĝoj en la nacia parlamento Seimas. Tamen la partiaj gvidantoj Antanas Smetona kaj *Augustinas Voldemaras* estis popularaj kaj influaj publikaj personecoj. La partio estis konservativa kaj naciisma, ĝi substrekis la bezonon de forta armeo kaj de forta gvidanto. 

Dum la puĉo de decembro 1926, la armeo de Litovio malnomumis la demokratie elektitan nacian registaron. Sekve ĝi invitis Antanas Smetona iĝi la nova prezidento de Litovio kaj Augustinas Voldemaras la nova ĉefministro. La naciistoj kaj la litovaj kristandemokratoj formis novan registaron. Tamen rapide la rilato inter la du partioj malboniĝis, ĉar la kristandemokratoj rigardis la puĉon dumtempan interŝtupon kaj deziris novan baloton por la nacia parlamento Seimas. Dum aprilo 1927 Smetona malinstalis la landan parlamenton kaj dum majo la kristandemokratoj malaliĝis el la registaro. La naciistoj restis la ununura reganta partio por la sekvaj 13 jaroj. 

Post kiam la partio estis refondita dum la jaro 1990, ĝi ludis nur malgravan rolon en la politiko de Litovio. Dum la parlamenta baloto de 1992 la partio gajnis 4 seĝojn, dum 1996 3 seĝojn kaj ekde la jaro 2000 ne plu reprezentiĝas en la parlamento. La nombro de partiaj reprezentantoj en la komunumaj parlamentoj ankaŭ estas malsignifa: la partio gajnis 49 komunum-parlamentajn seĝojn dum 1995, 23 dum 1997, 13 dum 2000, 14 dum 2002 kaj 3 dum 2007.

Libraro
-------

* *Encyclopedia Lituanica*, redaktita de *Simas Sužiedėlis*, publikigita de *Juozas Kapočius* en Bostono, Masaĉuseco, 1970-1978, volumo IV, paĝo 35

Eksteraj ligiloj
----------------

* litove partia historio laŭ memprezento de la partio
**Bácsszentgyörgy** [bAĉsentdjordj], kroate **Đurić** estas malgranda vilaĝeto en Hungario, en regiono Suda Ebenaĵo, en departemento Bács-Kiskun, en Distrikto Baja. Szentgyörgy signifas Sankta Georgo.

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 15 km²
* Loĝantaro: 200
* Poŝtkodo: 6511
* Telefonprefikso: 79

Situo
-----

Bácsszentgyörgy situas laŭ la hungara-serba landlimo (sen limpasejo), fine de sakovojo.

Historio
--------

La turkoj faris senhoma la regionon post la mezepoko. Ekde la 18-a jarcento senfina serio da farmoj formiĝis. Inter 1918-1920 la serboj okupis la regionon, kiu estis aparta respubliko. Ekde 1920 la komunumo trovis sin apud la nova ŝtatlimo, sed inter 1941-1944 la limo malaperis, ĉar la pli suda regiono denove iĝis hungara.

En Bácsszentgyörgy migra poŝto servas.

Komunumoj de Sankta Georgo en Hungara reĝlando
----------------------------------------------

Pro grandeco la tabelo ne havas la ceterajn komunumojn en Transilvanio, vidu ilin Csíkszentgyörgy!

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| Bácsszentgyörgy | Balatonszentgyörgy | Bánokszentgyörgy | Baranyaszentgyörgy |
| Bégaszentgyörgy | Borsodszentgyörgy | Búrszentgyörgy | Dunaszentgyörgy |
| Garamszentgyörgy | Gombaszentgyörgy | Homokszentgyörgy | Iszkaszentgyörgy |
| Jászalsószentgyörgy | Jászfelsőszentgyörgy | Lajtaszentgyörgy | Mezőszentgyörgy |
| Répceszentgyörgy | Szentgyörgy | Szentgyörgyvár | Szentgyörgyvölgy |
| Szepesszentgyörgy | Tatárszentgyörgy | Tótszentgyörgy | Turócszentgyörgy |
| Tüskeszentgyörgy | Víziszentgyörgy | Zalaszentgyörgy |  |

* Kategorio Bácsszentgyörgy en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
la Alta Rejno inter Stein kaj Bazelo
La nomo **Alta Rejno** - germane kaj alemane *Hochrhein* - signas parton de la rivero Rejno inter la elfluo el la Bodenlago kaj la urbo Bazelo, kaj la apudan ambaŭbordan pejzaĝon (aparte tiun de la norda bordo). Kontraste al la antaŭa parto - la Alpa Rejno - kaj la posta parto - la Supra Rejno - kiuj ambaŭ fluas tendence norden, la rivero en tiu parto esence fluas okcidenten, kaj survoje falas de 395 metroj ĝis nur 252 metroj super la marnivelo: aparte imprese montras tiun subiĝon la Rejn-Akvofalo apud Ŝafhaŭzo.

la Rejn-Akvofalo apud Ŝafhaŭzo
Plejparte (do escepte de iuj malgrandaj enklavoj respektive eksklavoj, laŭ starpunkto) la norda bordo de tiu riveroparto apartenas al Germanio, pli ekzakte ties federacia lando Baden-Virtembergo, kaj la suda parto al Svislando, pli ekzakte (de oriento al okcidento) al ties kantonoj Ŝafhaŭzo, Turgovio, Zuriko, Argovio, Bazelo Kampara kaj Bazelo Urba.

Pli grandaj urboj ĉe la regiono Alta Rejno estas Stein ĉe Rejno, Ŝafhaŭzo, Waldshut-Tiengen, Laufenburg, Bad Säckingen, Rheinfelden kaj Bazelo.

Pli grandaj alfluoj de tiu parto de la Rejno estas la riveroj Turo, Töss, Glatt, Wutach kaj Aro.

Al la nomo de la riveroparto en Baden-Virtembergo ankaŭ alludas la nomo de la regiono Alta Rejno-Bodenlago.

la Alta Rejno ĉe Rejnaŭo ZH
**Atentu** ne konfuzi la esprimon "Alta Rejno" kun la franca departemento Haut-Rhin, kiu situas pli norde borde de la Supra Rejno.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Alta Rejno en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* bilda galerio pri la regiono Alta Rejno Arkivigite je 2009-02-06 per la retarkivo Wayback Machine
* interŝtata komisiono kaj agentejo Alta Rejno


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 55992
* GND: 4025218-8
* VIAF: 125483417
* SUDOC: 026578204
 |
En topologio, la **kojna sumo** (iam ankaŭ **kojna produto**) estas "unu-punkta unuigo" de familio de topologiaj spacoj. Aparte, se *X* kaj *Y* estas punktitaj pacoj (kio estas topologiaj spacoj kun distingitaj bazaj punktoj *x0* kaj *y0*) la kojna sumo de *X* kaj *Y* estas la kvocienta spaco de la disa unio de *X* kaj *Y* per la identigo *x0 ∼ y0*:

{\displaystyle X\vee Y=(X\amalg Y)\;/\;\{x\_{0}\sim y\_{0}\}}
Pli ĝenerale, estu *(Xi)i ∈ I* familio de punktitaj spacoj kun bazaj punktoj *{pi}*. La kojna sumo de la familio estas donita kiel:

{\displaystyle \bigvee \_{i}X\_{i}:=\coprod \_{i}X\_{i}\;/\;\{p\_{i}\sim p\_{j}\mid i,j\in I\}}
En aliaj vortoj, la kojna sumo estas la kunigo de kelkaj spacoj je sola punkto. Ĉi tiu difino kompreneble dependas de elekto de *{pi}* se la spacoj *{Xi}* ne estas homogenaj.

Ekzemploj
---------

La kojna sumo de 4 cirkloj, alivorte bukedo de 4 cirkloj
La kojna sumo de du cirkloj estas homeomorfa al figuro-8 spaco. La kojna sumo de *n* cirkloj estas ofte nomata kiel *bukedo de cirkloj*, kojna sumo de ajna kvanto da sferoj estas ofte nomata kiel **bukedo de sferoj**.

Komuna konstruado en homotopeco estas al identigi ĉiujn el la punktoj laŭ la ekvatoro de *n*-sfero {\displaystyle S^{n}}. Farante tiel rezultiĝas du kopioj de la sfero, kunigitajn je la punkto kiu estis la ekvatoro:

{\displaystyle S^{n}/\sim =S^{n}\vee S^{n}}
Estu *Ψ* la mapo {\displaystyle \Psi :S^{n}\to S^{n}\vee S^{n}}, tio estas, mapo de identigo de la ekvatoro en solan punkton. Tiam aldono de du eroj {\displaystyle f,g\in \pi \_{n}(X,x\_{0})} de la *n*-dimensia homotopeca grupo {\displaystyle \pi \_{n}(X,x\_{0})} de spaco *X* je la distingata punkto {\displaystyle x\_{0}\in X} povas esti komprenita kiel la komponaĵo de *f* kaj *g* kun *Ψ*:

{\displaystyle f+g=(f\vee g)\circ \Psi }
Ĉi tie, *f* kaj *g* estas komprenataj kiel mapoj, {\displaystyle f:S^{n}\to X} kaj simile por *g*, kiu prenas distingatan punkton {\displaystyle s\_{0}\in S^{n}} al punkto {\displaystyle x\_{0}\in X}. Noto ke la pli supra difino estas difino de la kojna sumo de du funkcioj, kiu estas ebla ĉar {\displaystyle f(s\_{0})=g(s\_{0})=x\_{0}}, kiu estas la punkto kiu estas ekvivalentita en la kojna sumo de la subaj spacoj.

Kategoria priskribo
-------------------

La kojna sumo povas esti komprenata kiel la kunproduto en la kategorio de punktitaj spacoj. Alternative, la kojna sumo povas vidiĝi kiel la elpuŝo de la figuro *X ← {•} → Y* en la kategorio de topologiaj spacoj (kie *{•}* estas ĉiu unu punkta spaco).

Propraĵoj
---------

Teoremo de Van Kampen donas certajn kondiĉojn (kiuj estas kutime verigataj por bone-kondutitaj spacoj, tiaj kiel CW kompleksoj) sub kiuj la fundamenta grupo de la kojna sumo de du spacoj *X* kaj *Y* estas la libera produto de la fundamentaj grupoj de *X* kaj *Y*.

Vidu ankaŭ
----------

* Disbata produto
**Bálint Alsáni** [alŝAni], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Alsáni Bálint** estis hungara kardinalo, episkopo, kanoniko, politikisto, diplomato.

Bálint Alsáni  naskiĝis en Hungara reĝlando en la 1330-aj jaroj. Li mortis la 19-an de novembro 1408 en Pécs.

Biografio
---------

Bálint Alsáni frekventis universitaton en Bologna, kie li doktoriĝis en 1350. Post 2 jaroj li iĝis kanoniko de Veszprém (urbo), en 1353 de Esztergom. Inter 1373 kaj 1376 li estis subkanceliero, dume en 1374 li ricevis la postenon episkopo de Pécs. Li ricevis ankaŭ diplomatiajn taskojn en la nuna Italio. Li estis fidelulo de Urbano la 6-a, tial en 1384 li ekhavis la titolon kardinalo, sed li ne partoprenis en konklavoj.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* angle
* hungarlingva biografio

* Kategorio Bálint Alsáni en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 506788
* LCCN: no89005697
* VIAF: 75871326
* ISNI: 0000 0000 3957 1581
* BNF: 165856173
 |
**Peral de Arlanza** [peRAL dearLANza] estas la nomo de vilaĝo kaj municipo, kodo INE-094, apartenanta al la jurisdikcio de Lermo, distrikto Arlanza, sudokcidento de la provinco Burgoso, Kastilio la Malnova, hodiaŭ regiono Kastilio kaj Leono, Hispanio.

La loknomo *Peral de Arlanza* estas komprenebla kiel *Pirarbo de Arlanza*, alude al rivero kaj komarko. Tiukadre la municipa blazono konsistas el pirarbo.

Geografio
---------

Ĝi estas je 50 km. de la ĉefurbo. Ĝi havas areon de 28,91 km² kun 175 loĝantoj (2021).

Historio
--------

Historie ĝi estis reloĝata en la 10-a jarcento fare de mozaraboj kaj alvenintoj el la Regno Leono.

La nomo de la loko estis citita por la unua fojo en 1048 en la *Cartulario de San Pedro de Arlanza*, teksto de la Monaĥejo de San Pedro de Arlanza, laŭ la nomo Perale. Tiu manuskripto sugestas, ke la komarko jam estis tute organizita.

Peral vivtenis sin el brutobredado kaj en tiu estis turdomo, kiu estis detruita dum la regado de Henriko la 2-a, el kiu oni kontrolis sektoron de la rivero Arlanza kaj la aliron al Palenzuela, loko al kiu Alfonso la 6-a donis ampleksan foruon kiu validis ĝis la alveno de Alfonso la 10-a.

En 1173, doña Sancha Díaz de Frías donis al la Monaĥejo de Sankta Savinto de Moral siajn havaĵojn en la loko. Ankaŭ aliaj familioj de la nobelaro kiel García Fernández de Villamayor, fondinto de la Monaĥejo de Santa María la Real, donis al tiu monaĥejo siajn havaĵojn en Peral en 1228.

Demografio
----------

Demografia evoluo| 1991 |  | 1996 |  | 2001 |  | 2004 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 260 |  | 279 |  | 239 |  | 223 |

* Kategorio Peral de Arlanza en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 269223
* BNE: XX461042
 |
**Kokalo** (helene **Κώκαλος**, latine *Cocalus*) estas en la helena mitologio sicilia reĝo, protektanto de atena artisto kaj inventisto Dedalo.

Kiam Dedalo konstruis por la kreta reĝo Minoo komplikan kaj vastan labirinton, la reĝo en ĝi kaŝadis antaŭ mondo monstron Minotaŭron. Kiam post jaroj la atena heroo Tezeo la ogron mortigis kaj labirinto fariĝis neutila, volis Dedalo Kreton forlasi. Sed tion Minoo ne volis permesi, por ke la sekreto de labirinto ne penetru en la mondon.

Dedalo elpensis kaj konstreuis du parojn da flugiloj el birdaj plumoj gluitaj per vakso kaj kun sia filo Ikaro forlasis Kreton en aero. Dumvoje la filo elflugis tro alte, la vakso degelis, la flugiloj detruiĝis kaj Ikaro falis en maron kaj deronis.

Dedalo fuĝis en Sicilion kaj estis de la reĝo Kokalo askceptita. Dedalo konstruis por li belegan kaj ornamitan palacon. Sed post iu tempo la kreta reĝo Minoo esplore eksciis Dedalan restadon, ekveturis per ŝiparo Sicilion kaj postulis lian eldonon. Kokalo timis rifuzi Minoon, sed samfoje volis protekti la konstruiston. Fine li donis al Dedalo liberan elekton. Tiu venigis en banejon tubaron per kiu konduktis varmegan akvon, kiam Minoo banis sin, kaj tiel kaŭzis lian morton. 

Kokalo esprimis bedaŭron pro subita morto de la reĝo. Pro amo kaj estimo li ne permesis transporti lian kadavron Kreton kaj proklamis, ke estos por Sicilio honoro rifuĝo de ostoj de la plej granda reĝo. 

Aludo pro Kokala banejo estis iam el helenaj mitoj forviŝata kiel pli poste enmetita modernigo. Sed post la jaro 1990 angla arĥeologo Arthur Evans malkovris vicon da similaj banejoj sur Kreto. Novtempaj malkovroj konfirmis informojn malnovaj helenaj mitoj.

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Kókalos en la ĉeĥa Vikipedio.*
**Bálint Heil** [hejl], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bálint Heil** estas hungara kemiisto, profesoro.

Bálint Heil  Arkivigite je 2016-08-13 per la retarkivo Wayback Machine naskiĝis la 27-an de aŭgusto 1935 en Nagyvejke.

Biografio
---------

Bálint Heil frekventis gimnazion en Bonyhád, poste li akiris kemian diplomon en Kemia Universitato de Veszprém en 1959. Post siaj studoj li restis samloke ĝis la emeritiĝo. Komence li estis asistanto, poste lektoro, baldaŭ docento. En 1970 li kandidatiĝis (CSc), en 1980 li doktoriĝis (DSc) antaŭ la Hungara Scienca Akademio. Li atingis la titolon universitata profesoro en 1980, li estis katedrestro inter 1986 kaj 1995, poste esplora profesoro. Inter 1977-1981 li estis vicrektoro, inter 1981-1989 rektoro. En 1998 li akiris pli novan diplomon en kampuso de Hódmezővásárhely. Li ricevis premiojn ekde 1987. Li havas edzinon, kiu naskis filojn en 1970 kaj 1972.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Asymmetric homogeneous hydrogenation and related reactions* (1973)
* *Rhodium Phosphine Complexes as Homogeneous Catalysts 6.* (1979)
* *Homogeneous Catalysis with Metal Phosphine Complexes* (1983)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio Arkivigite je 2016-08-13 per la retarkivo Wayback Machine


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Giuseppe Baldassare Sammartini** (\* 6-a de januaro 1695 en Milano; † inter 17. kaj 23-a de novembro 1750 en Londono) estis Itala hobojisto kaj komponisto.

Vivo
----

Li naskiĝis en Milano kiel frato de la pli konata komponisto Giovanni Battista Sammartini, kiun oni ankaŭ nomas „Milana" Sammartini, kaj post sia funkcio kiel hobojisto en la orkestro de la Milana *Regio Ducal Teatro* li iris al Londono je 1727, kie li ludis hobojon en la *Opera orchestra*. Tial oni poste nomis lin „Londona" Sammartini. Poste li forlasis la orkestron kaj sub la patroneco de la princo de Kimrio li deĵoris kiel muzika direktoro de la *Chamber Concerts* [ĉambrokoncertejo]. Li ankaŭ muzikis sub la direktado de Georg Friedrich Händel en la Londona *King’s Theater* kaj jam dumvive li famiĝis kiel hobojovirtuozo.

Verkoj
------

Liaj komponaĵoj – pleje sonatoj aŭ konĉertoj por la propra instrumento, sed ankaŭ Concerti grossi – unue ne estis tiel konataj. Multaj el liaj verkoj nur post lia morto estis publikitaj, tiam ili ja trafis sur vastan aprobon kaj estis ludataj ĝis en la 19-a jarcento en la koncertoj pri malnova muziko.

Nuntempe Giuseppe Sammartini ĉefe estas konata de la hobojistoj. Lia sonato G-maĵoro por hobojo kaj figurita baso, noveldonita ĉe la eldonejo Schott, apartenas al la baroka normrepertuaro por ĉi tiu instrumento.

La verkaro de Sammartini inkluzivas sonatojn por fluto kaj violono, sonatoj por 2 flutoj kun figurita baso, 12 sonatoj por violono (dediĉata al la princino de Kimrio) 6 konĉertoj por violono, concerto grosso, klavicenkonĉertoj, 6 solopecoj por la bekfluto kaj 6 sonatoj por 2 bekflutoj kaj violonoj.

Ligiloj
-------

* Guild Music entry to Giuseppe Sammartini (1695-1750)
* AllMusic entry on Giuseppe Baldassare Sammartini
* MusicWeb entry on Giuseppe Sammartini


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 166234
* GND: 12854743X
* LCCN: n80149484
* VIAF: 22328658
* ISNI: 0000 0001 2123 9019
* SUDOC: 133810135
* BNF: 13899362c
* MBA: 21673ade-f68e-4249-8902-12d51e133388
* NLA: 35539284
* NDL: 01044478
* NKC: jn20031230025
* ICCU: LO1V144467
* BNE: XX1504930
 |
**Torres de Albarracín** [TOres dealbaraZIN] estas vilaĝo kaj municipo de la provinco Teruelo (nordorienta Hispanio), nome en la sudokcidenta komarko *Sierra de Albarracín*.

Geografio
---------

Ĝi estas ĉe la montaro *Sierra de Albarracín*, je 50 km de Teruelo, provinca ĉefurbo. La municipa teritorio estas montara, abundas pinaroj kaj transmigra brutobredado de ŝafoj. Torres de Albarracín estas unu el la plej sudokcidentaj municipoj de la regiono.

Torres de Albarracín estas sur tre montara areo, sur deklivo de monteto dominas valon trapasata de la rivero Guadalaviar kiu separas ĝin disde la regiona ŝoseo A-1512 inter Albarracín kaj Tramacastilla; la urba kerno estas siavice dominata de la impona konturo de la preĝejo de Sankta Mikaelo.

Historio
--------

Ekde 21a de junio 1257, per decido de la reĝo Jakobo la 1-a en Teruelo, Torres de Albarracín kaj la ĉirkaŭaj loĝlokoj ekformis parton de la komunumo *Sesma de Villar del Cobo* en la komunumaro *Comunidad de Santa María de Albarracín*, kiu dependis rekte de la reĝo, kaj tio restis ĝis 1837, kun aktuala sidejo en Tramacastilla.

Aktualo
-------

Preskaŭ ĉiuj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento kaj tiukadre oni malaltiĝis ĝis nunaj 171 loĝantoj.

Altiraĵoj estas piedirado, cikloturismo kaj rivera fiŝkaptado.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Teruelo

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 797297
* VIAF: 316734603
 |
**Bádenas** [BAdenas] estas vilaĝo kaj municipo de la provinco Teruelo (nordorienta Hispanio), nome en la nordoriento de la nordokcidenta komarko Jiloca [ĥiLOka], kies komarka ĉefurbo estas Calamocha, lime kun la provinco Zaragozo.

Geografio
---------

Ĝi estas je 113 km de Teruelo, provinca ĉefurbo, kaj inter Lanzuela kaj Santa Cruz de Nogueras. La urba kerno estas sur 998 msm, pro kio estas malvarma klimato.

Historio
--------

Estis setlejo de Bronzepoko aŭ frua Ferepoko.

La zono venis al posedo de kristanoj post la venko de Alfonso la 1-a la Batalema. En 1248 ĝi sendependiĝis disde Daroca. 

Preskaŭ ĉiuj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento kaj same en Bádenas kie oni malaltiĝis el 450 en 1900 ĝis nunaj nur 18 loĝantoj.

Aktualo
-------

Bazo de ekonomio estas agrikulturo (cerealoj), forstado kaj brutobredado. Nune rura turismo.

Estas altiraĵoj en la urbo, nome la nova preĝejo, restaĵoj kaj turoj de iama preĝejo kaj piedirado tra proksimaj naturaj lokoj ktp.

Bildoj
------

* Alvenejo al Bádenas.Alvenejo al Bádenas.
* Bádenas vintre, kaj fone la Rokejo de la Montopasejo.Bádenas vintre, kaj fone la Rokejo de la Montopasejo.
* Urbodomo de BádenasUrbodomo de Bádenas
* Supra Kvartalo.Supra Kvartalo.
* Restaĵoj de la turo de la preĝejo.Restaĵoj de la turo de la preĝejo.
* La preĝejo.La preĝejo.
* Fontano de Bádenas.Fontano de Bádenas.
* Strato de la Urbodomo.Strato de la Urbodomo.
* Iama kolombejo en Bádenas.Iama kolombejo en Bádenas.
* Alia vidaĵo de la Urbodomo.Alia vidaĵo de la Urbodomo.
* Restaĵoj de la iama preĝejo.Restaĵoj de la iama preĝejo.
* Bádenas.Bádenas.
* Bádenas.Bádenas.
* Vintre.Vintre.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Teruelo

Notoj
-----

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 800991
 |
**Fámjin** (dane: *Famien*) estas vilaĝo sur insulo Suðuroy de Ferooj. Ĝi estas la sola komunumo de distrikto Fámjin, kun ĉ. 120 loĝantoj.

Geografio
---------

Panoramo pri Fámjin
La vilaĝo situas sur okcidenta bordo de la insulo, inter altaj montoj. Super la vilaĝo troviĝas **Kirkjuvatn**, plej granda lago de Suðuroy kaj 9-a plej granda lago de Ferooj.

Historio
--------

Preĝejo de Fámjin
La unua skriba mencio de la vilaĝo okazis en la hundoletero, skribita en 1350-1400. La preĝejo de Fámjin estis konstruita en 1875. Krom runŝtono oni rezervas tie la unuan ekzempleron de la flago de la Ferooj, kiun pretigis la tie naskiĝinta jur-studento Jens Olivur Lisberg kaj liaj kamaradoj en 1919, en Kopenhago.

La 25-an de marto 2005, tie subskribis la Per Stig Møller - dana ministro pri eksteraj rilatoj - kaj Jóannes Eidesgaard - ĉefministro de Ferooj - la Traktaton de Fámjin, kiu certigis unuafoje por la aŭtonoma insularo la eblecon por memstaraj eksteraj rilatoj kaj sekureca politiko.

Eknonomio
---------

Fámjin situas sur avantaĝa loko pro la fiŝkaptado, ĉar la tieaj akvoj estas riĉaj je fiŝoj. La fiŝkaptaj boatoj eliras somere el protektata haveno al la maro, vintre oni rezervas ilin en boatejoj. Simile al aliaj vilaĝoj, la fiŝkaptado kaj ŝafobredado estas parto de la ĉiutaga okupiteco. Oni kolektas kaj buĉas la boĉ-maturajn ŝafojn en oktobro. La loĝantoj de la vilaĝo kultivas terpomon kaj betojn, kaptas birdojn. Lastfoje oni establis tie salmobredejon, kiu certigas plian laboron por la lokanoj.

Trafiko
-------

Fámjin estas ligata al alia parto de la insulo per sola vojo, kiu kondukas al oriento tra monto al la orient-borda Øravík.

Personoj
--------

* Tie naskiĝis kaj mortis Jens Olivur Lisberg (1896-1920) jurstudento, unu planinto de la flago de Ferooj

* Fámjin en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Fámjin en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La Kerĉa markolo vidita el la direkto de la Krimeo
Internacia **incidento** okazis la 25-an de novembro 2018 kiam la marborda gardistaro de la Federacia Sekureca Servo de la Rusia Federacio (FSB) pripafis kaj kaptis tri mararmeajn ŝipojn de Ukrainio, kiuj provis transiri de la Nigra maro en la Azovan maron tra la Kerĉa markolo dum ilia vojado al la haveno de Mariupolo. 

Kelkajn monatojn antaŭe, la 20-an de septembro 2018 Ukrainio sukcesis movi du el siaj maramrmeaj ŝipoj — Donbas (ruse *Донбас*) kaj Korets (ruse *Корець*) — al la Azova mararmea bazo. En 2014, la armeo de la Rusia Federacio aneksis la proksiman Krimean Duoninsulon, kiu estas internacie rekonita kiel ukraina teritorio. Ĝi poste konstruis la Krimean ponton tra la mallarĝaĵo. Laŭ traktato de 2003, la Kerĉa markolo kaj la Azova maro intencas esti la dividitaj teritoriaj akvoj de ambaŭ landoj, kaj libere alireblaj.

La 7-an de septembro 2019 ĉiuj maristoj estis liberigitaj kadre de interŝanĝo de detenitoj inter Rusio kaj Ukrainio.

Vidu ankaŭ
----------

* Krimea ponto

* Kategorio Incidento en Kerĉa markolo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Incidento en Kerĉa markolo en Vikinovaĵoj (Liberaj novaĵoj)
**Fáni Dalnokiné Konti,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Dalnokiné Konti Fáni** estis hungara operkantisto, (aldo). Ŝia origina nomo estis (laŭ hungarlingve kutima nomordo) *Stohl Franciska*, ŝia edzo estis Béni Dalnoki, ŝia filo estis Viktor Dalnoki. Ŝia familia nomvarianto estis *Conti,* ŝia geedziĝa nomvarianto estis hungarece *Dalnoky Béniné*.

Franciska Stohl naskiĝis en 1842 en Pest (urbo) (Hungara reĝlando, Aŭstra Imperio), ŝi mortis la 19-an de oktobro 1908 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Fáni Dalnokiné Konti debutis en 1860 en la unua hungara konstanta teatro en Kolozsvár. Ŝiaj sekvaj teatraj stacioj estis Arad (urbo) (1862–1864), Debrecen, Hungara Teatro en Kassa, Nagyvárad, Sopron, Pécs kaj Szabadka. En 1866 ŝi konvertiĝis al juda religio pro ŝia estonta edzo. Post la geedziĝo ili rolis kune. En 1884 ili membriĝis en Reĝa Operejo de Budapeŝto, sed ŝi ricevis nur ĥorusanan membrecon. Ŝi naskis filon en 1868.

Ŝia repertuaro (elekto)
-----------------------

* Vincenzo Bellini: Norma (opero) - Adalgisa
* Gaetano Donizetti: *Linda* - Pieretto
* Franz Doppler: *Benyovszky vagy A kamcsatkai száműzött* - Feodora
* Friedrich von Flotow: *Martha* - Nancy
* Charles Gounod: Faŭsto - Marta
* Jacques Offenbach: *Coscoletto* - Marianna
* Giuseppe Verdi:
	+ Il trovatore – Azucena
	+ Nabucco — Abigail
	+ Rigoletto — Magdalena
* Ivan Zajc: *Boissy-i boszorkány* - titolrolo

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas laste)

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Fáni Dalnokiné Konti en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 783829
 |



* Portalo pri Biografio
**Bálint Czupy** [cupi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Czupy Bálint** estis hungara terkultivisto, parlamenta deputito redaktoro. Lia pseŭdonimo estis *Bálint gazda*.

Bálint Czupy naskiĝis la 20-an de septembro 1900 en Völcsej (Hungara reĝlando), li mortis la 17-an de aprilo 1975 en Munkeno (Okcidenta Germanio).

Biografio
---------

Bálint Czupy finis 6 jarojn en bazlernejo, poste li estis terkultivisto. Li aliĝis al la kamparana movado en 1922, ankaŭ al junaj katolikoj en la 1930-aj jaroj. Ekde 1940 li kontribuis en agraraj gazetoj, ekde la sekva jaro li jam havis postenon en la kamparana partio. En la jaroj 1942 kaj 1943 li estis soldato. Inter 1945-1947 li estis parlamentano, poste li rifuĝis al Aŭstrio pro la komenciĝanta socialismo. Li vivis en la sekvaj jaroj en Belgio kaj Francio, ekde 1951 en Munkeno. Li dekomence estis redaktoro de la hungarlingva dissendo de Radio Libera Eŭropo ĝis sia morto. Li havis agronomian rubrikon en la radio, sed li kontribuis en hungaraj gazetoj aperintaj en la okcidentaj landoj.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Prominent Hungarians. Home and Abroad.* (1966)

Memorigiloj
-----------

* memortabulo en Völcsej (2020)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 718698
 |
**Infografio montranta la Fuĝo-lukto korpaj reagoj**
**Fuĝo-lukto reago** (nomita ankaŭ **fuĝa, lukta, frosta aŭ servema reago** [en posttraŭmata malordo, **hiperagitiĝo**, aŭ **akra stresreago**) estas fiziologia reago kiu okazas responde al konstatita damaĝa okazo, vundiga atako, aŭ minaco kontraŭ survivado. Ĝi estis unuafoje priskribita de Walter Bradford Cannon. Lia teorio asertas ke animaloj reagas al minacoj per ĝenerala malŝarĝo de la simpatia nervosistemo, pretigante la animalon por luktadi aŭ forigo. Pli specife, adrenaj medoloj en la surrena glando produktas hormonan eligon kiu rezultas en sekrecio de katekolaminoj, ĉefe de noradrenalino kaj adrenalino. Amit Sood, Profesoro de Medicino ĉe la *Mayo Clinic College of Medicine* studas la klasikan fuĝ-luktan reagon kaj asertas ke estrogeno kaj testosterono estas ankaŭ hormonoj kiuj tuŝas al kiel oni reagas al streso, ĉar ili estas neŭrotransmitilaj dopamino kaj serotonino.

Tiu reago estas agnoskita kiel unua stadio de ĝenerala adaptosindromo kiu regulas stresajn reagojn ĉe vertebruloj kaj aliaj organismoj.

Troa reago
----------

Troaktiveco de la Fuĝo-lukto respondo estas konsiderata unu el la eblaj kaŭzoj de la disvolviĝo de kronika streso kaj rilataj malsanoj kiel diabeto, hipertensio kaj diversaj kormalsanoj.

Notoj
-----

1. ↑  Cannon, Walter.  (1932) *Wisdom of the Body*. United States: W.W. Norton & Company. ISBN 0393002055.
2. ↑  Walter Bradford Cannon.  (1929) *Bodily changes in pain, hunger, many of these are fakefear, and rage*. Nov-Jorko: Appleton-Century-Crofts.
3. ↑   (27a de Oktobro 1995) "Central Command Neurons of the Sympathetic Nervous System: Basis of the Fight-or-Flight Response", *Science Magazine* **5236** (270).
4. ↑  Walter Bradford Cannon.  (1915) *Bodily Changes in Pain, Hunger, Fear and Rage: An Account of Recent Researches into the Function of Emotional Excitement*. Appleton-Century-Crofts.
5. ↑  "Adrenaline, Cortisol, Norepinephrine: The Three Major Stress Hormones, Explained",  *Hufflington Post*, 19a de Aprilo 2014. Kontrolita 16a de Aŭgusto 2014.
6. ↑  Gozhenko, A.  (2009) *PATHOLOGY - Theory. Medical Student's Library*. Radom, p. 270–275.

Bibliografio
------------

* Sapolsky, Robert M. 1994. Why Zebras Don't Get Ulcers. W.H. Freeman and Company.
* Usona registaro

Vidu ankaŭ
----------

* Adrenergia receptoro

* Kategorio Fuĝo-lukto reago en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Luelmo** estas municipo de la provinco Zamoro, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko Sayago en la sudokcidento de la provinco. *Luelmo* estas tradukebla etimologie al ulmo, ja oftas arbonomo por loknomoj en tiu areo. 

Fontano de Luelmo.
Ĝia municipa teritorio estas formata de la loĝlokoj Luelmo kaj Monumenta, okupas totalan areon de 36,34 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 145 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 800 loĝantojn el la komenco de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. Ĝi distas 46 km de Zamoro, provinca ĉefurbo, kaj 9 km de Bermillo de Sayago, komarka ĉefurbo. Setasnte interne de la komarko, limas kun Moralina norde, kaj laŭ horloĝordo, kun Moral de Sayago, Abelón, Fresnadillo, Bermillo de Sayago, Villamor de la Ladre, Monumenta (de Luelmo) kaj Gamones.

La setlejo mem fondiĝis en la 13-a jarcento. En postaj jarcentoj suferis pro militoj kaj ĉefe dum la Hispana Milito de Sendependigo. 

La tradiciaj agrikulturo (cerealoj, legomoj, vitoj) kaj brutobredado (bovoj kaj ŝafoj) lastatempe iom dekadencis, sed pluas. Lastatempe kultura kaj rura turismo plie ekgravis.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de Provinco Zamoro

Vidaĵo de Luelmo el Teso Santo.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 754430
 |
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

Olga Kerzjuk
**Olga KERZJUK** (naskiĝis la 21-an de decembro 1957 en Ivano-Frankivsko) esperantiĝis en 1973 en urbo Ĥmelnicko kiel disĉiplo de Andreo Rogov. Ŝi estas fakulo pri la ukraina lingvo kaj ukraina literaturo, diplomito de la (Kijiva Universitato) kaj esploris ukrainajn-latvajn kulturajn rilatojn. Nun ŝi estas la kuratoro de la ukraina, belorusa kaj esperantlingva sekcioj en la Brita Biblioteko. 

Olga Kerzjuk esperantigis verkojn de ukrainaj verkistoj Emma Andijevska, Hryhir Tjutjunnyk, Ihor Kalinec kaj Mikola Ĥvilovij, kaj verkojn de rusa verkisto Varlam Ŝalamov.

Dum la 29-aj Internaciaj Floraj Ludoj en 1989 ŝi gajnis premion Amaranto kaj Clelia Conterno por ŝia verko "Plena boato da aromaj pomoj" en kategorio "Recenzo" kaj Premion Honoraj Mencioj je Amaranto kaj Clelia Conterno por ŝia verko "Ĉe la rando de Eŭropo". La premiitaj verkoj aperis en *Literatura Foiro* (1989, 121).
**Luesma** [LŬESma] estas municipo de Hispanio, en la oriento de la komarko Daroka Kamparo kies ĉefurbo estas Daroko mem, en la sudo de la Provinco Zaragozo (regiono Aragono).

Geografio
---------

La preĝejo.
Luesma estas municipa teritorio en la oriento de la komarko Daroka Kamparo inter tiu de Herrera de los Navarros oriente kaj tiu de Fombuena, kie kun Villar de los Navarros la kvaropo okupas la orientan pinton de la komarko. Ĝi estas proksime de la Sierra de Herrera en la deklivaroj de la Iberia Sistemo kaj borde de la rivero Herrera, alfluanto de la rivero Aguas Vivas, kiu siavice estas alfluanto de Ebro, mezvoje inter Daroca kaj Belchite.

La loĝloko Luesma mem estas je 78 km sur ebenaĵo sudokcidente de Zaragozo, provinca kaj regiona ĉefurbo, je 943 msm. Ĝi estas tute inter Herrera de los Navarros nordoriente kaj Fombuena sudokcidente laŭ la loka ŝoseo.

Historio
--------

La sonorilturo de la preĝejo.
Ruinoj de la preĝejo.
Dum la Hispana Enlanda Milito okazis bataloj en la areo; ankoraŭ videblas tranĉeoj.

Preskaŭ ĉiuj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento kaj same en Luesma kie oni malaltiĝis ĝis nunaj 40 loĝantoj laŭlonge de la jarcento. Evidente elmigrado foriris al industriaj areoj kiel Zaragozo kaj Cariñena.

Aktualo
-------

Bazo de ekonomio nun estas agrikulturo (cerealoj, olivarboj kaj migdalarboj sed ĉefe vitejoj) kaj brutobredado (kortobirdoj, ŝafoj kaj porkoj) kaj sekva nutrindustrio (vinproduktado). Nune gravas ankaŭ natura, kultura kaj rura turismo. Inter nunaj vidindaĵoj menciindas la mudeĥara preĝejo sur rokejo kun rimarkinda sonorilturo kaj la ermitejo de Sankta Kristoforo.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Zaragozo

Referencoj
----------


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 802400
 |
**Ewelina Hańska** (naskiĝinta la 6-an de januaro 1801 en Pohrebyszcze (Vinica provinco/Ukrainio), mortinta la 10-an de aprilo 1882 en Parizo; fraŭlina nomo: *Ewelina Rzewuska*) estis pola nobelino kiu famiĝis pro sia rilato kun Honoré de Balzac.

Ewelina Hańska

Vivo
----

La junulino edziniĝis al du jardekojn pli maljuna barono Wacław Hański. Ili havis kelkajn infanojn. La plenkreskan vivon atingis filino Anna. Restante en bieno de la edzo, en Wierzchownia (Ĵitomira provinco), ekinteresiĝis pri mistikismo kaj legis multe el la franca literaturo. En la finiĝintaj 1820-aj jaroj ŝi komencis legi la *Homan Komedion* de Balzac. En la 26.2.1832 la geniulo ricevis anoniman leteron esprimantan admiron por lia kreado, kun al subskribo "L'Etrangère" (la fremdulino) kiu ekigis korespondadon dumjardekan.

En septembro 1833 estis apud lago de Neŭŝatelo la unua renkontiĝo inter ŝi kaj la franco, en decembro nova renkontiĝo en Ĝenevo, en 1835 en Vieno. Post la morto de sia edzo (1841) Balzac en 1843 renkonte kun Hańska vojaĝis al Peterburgo. Ili komune vojaĝis ankaŭ tra Eŭropo (interalie Italio, Belgio, Germanio), kaj en 1848 Balzac iris al Parizo, kaj unu jaron poste revenis al Ukrainio. Malgraŭ sia vidvineco Ewelina ankoraŭ plurajn jarojn prokrastante promesadis la geedziĝon al Balzac, nuptis lin nur la 14-an de marto 1850 dum vizito de la jam grave malsananta Balzac en Berdyczów (Ĵitomira provinco). En aprilo 1850 la paro revojaĝis Parizon, kie Balzac mortis en la 18-a de aŭgusto samjare. Post lia morto Ewelina prizorgis la postlasitaĵojn de la verkisto kune kun ŝuldoj. Dum la lastaj 30 vivojaroj Hańska vivis malkaŝe de 1852 ĝis la morto kun la franca pentristo-portretisto Jean-François Gigoux.

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Ewelina Hańska en la germana Vikipedio.*

Literaturo
----------

* André Maurois: *Prometheus oder das Leben Balzacs*. Econ, Wien und Düsseldorf 1966 (alia titolo: *Das Leben des Honoré Balzac. Eine Biographie*. Diogenes, Zürich 1985 ISBN 3-257-21297-6)
* Stefan Zweig: *Balzac. Eine Biographie*. Taschenbuchausgabe: Fischer, Frankfurt 1994 ISBN 3-596-22183-8

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Ewelina Hańska en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Mirbeau, *La morto de Balzac*
* Anna Hańska, żona hrabiego Jerzego Mniszcha Anna Hańska, edzino de grafo Jerzy Mniszech


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 570893
* GND: 118720287
* LCCN: nr90014176
* VIAF: 2442335
* ISNI: 0000 0001 1736 9216
* LIBRIS: 208765
* SUDOC: 031881831
* BNF: 12301425n
 |
**Polidekto** (helene *Πολυδέκτης*, latine *Polydectes*) estis en la helena mitologio reĝo sur insulo Serifo. Li ludis nefaman rolon en okazaĵo de la heroo Perseo.

Kiam la belan Danaon, filinon de argea reĝo Akrisio, tentis loge la plej alta dio Zeŭso en formo de la ora pluvo, malgraŭ ĉiuj protektaj disponoj, kaj ŝi naskis filon Perseon, ŝia patro pune ĵetigis ilin ambaŭ en kestoŝrankon kaj tiun ĵetigis en maron. La ĉefa kaŭzo de tiu ĉi krueleco estis ke orakolo antaŭdiris al la reĝo morton el mano de sia propra nepo. Feliĉe savis ilin ankoraŭ vivajn fiŝisto Dikto, frato de serifa reĝo Polidekto. 
La reĝo akceptis ilin karese kaj gasteme kaj donis al ili ĉiun zorgon kaj al Perseo edukon kaj klerigon. Polidekto trudiĝis al Danaa, klopodis pri edzeco, sed ŝi daŭre rifuzis lin. Li ankaŭ provis tenti ŝin perforte, sed Perseo defendis ŝin. 
Por ke li forigu Perseon, komencis la reĝo dubigi lian dian devenon, petis pruvojn kaj proponis malfacilan, rekte superhoman taskon: mortigi Gorgonon Meduzan kaj pruve alporti ŝian kapon. Perseo la taskon akceptis, forvojaĝis longan vojon, trovis Meduzon kaj helpe de dioj kaj miraklaĵoj sukcesis dehaki ŝian kapon. Kun ĝi li revenis Serifon. Trovis patrinon kaŝitan kontraŭ atakoj de Polidekto en Zeŭsa templo, gardata de armituloj, por ke ŝi ne povu fuĝi. La reĝon li trovis festenantan, trankvilan, en konvinko, ke Perseo jam ne vivas. Surprize rigardis lin, sed provokis plu, ke Perseo estas mensogulo, ke li ne renkontis Meduzon. Diris, ke Perseo montru al li la kapon. Tio okazis. Polidekto kaj liaj kunuloj en tiu momento inversiĝis en ŝtonojn. 
Perseo liberigis la patrinon, regadon super Serifo transdonis al la reĝa frato Dikto kaj revenis en sian naskiĝurbon Argon.

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Polydektés  en la ĉeĥa Vikipedio.*