recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Ramiro la 2-a de Aragono
**Ramiro la 2-a de Aragono** surnomata *la Monaĥo* (n. la 24-a de aprilo 1086 - m. la 16-a de aŭgusto 1157), reĝo de Aragono inter 1134 kaj 1157.

Ekde tre juna aĝo, Ramiro sin dediĉis al la Eklezio, unue kiel monaĥo en la franca monaĥejo Sankta Ponco de Tomero; poste kiel abato en la monaĥejo Sankta Petro la Malnova Huesca kaj laste kiel episkopo de Roda de Isábena-Barbastro.

Lia frato, la reĝo Alfonso la 1-a, lasis en heredo siajn regnojn al la Militistaj Ordenoj, sed neniu pensis plenumi tiun testamenton, kaj la aragona nobelaro, kunveninta en Ĥako, agnoskis Ramiron kiel reĝo. Siaflanke, la navaranoj elektis García *la Restaŭrinto*. En tiu momento Ramiro estis episkopo de Roda-Barbastro, sed li devis okupi la tronon.

Malgraŭ lia manko pri politika sperto, sufokigis plurajn ribelojn dum lia regado, kiu daŭris de 1134 ĝis 1157, poste sukcedata de reĝino (kiel titolo ĉar ŝi ne povis regi pro esti virino) de Petronila de Aragono, naskita de laŭleĝa geedziĝo de Ramiro kun Inés de Poitou, kiu regis inter 1157 kaj 1164, jaro kiam ŝi abdikas favore al sia filo Alfonso la 2-a, unua reĝo de la Kronlando de Aragono.

En la Regno de Aragono ekzistis pluraj nobelaj grupoj kiuj batalis inter si por atingi pliajn povojn kaj riĉecon. Tiuj ĉi grupoj konfrontiĝis unu la alian profitante de la monarkoŝanĝo. En unu el tiaj disputoj, Ramiro la 2-a preskaŭ perdis la tronon, pro kio li devis forfuĝi al Besalú en 1135. Je lia reveno li solvis la problemon senkapigante plurajn nobelojn kiuj atakis karavanon de muzulmanoj dum militpaŭzo. Tiu ĉi okazintaĵo originigis la legendon pri la Sonorilo de Huesca.

Ramiro serioze okupiĝis por ke la Aragona Krono ne restu sen heredanto. Post la fiasko adopti García Ramírez de Navaro, jam reĝo de la navaranoj, intencis havis heredanton por la regno de Aragono. Por tiu celo li geedziĝis la 13-a de novembro 1135 en la katedralo de Ĥako kun Inés de Poitou, franca nobela vidvino kiu montris sian fekundecon en la unua geedziĝo. El tiu ĉi geedziĝo naskiĝis la heredantino, Petronila, la 29-a de junio 1136. En la fino de la sama jaro, la reĝo kaj la edzino divorciĝis. Inés izoliĝis en la monaĥejo Sankta Maria de Fontevrault, kie ŝi forpasis en la jaro 1159.

* Kategorio Ramiro la 2-a (Aragono) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 301283
* GND: 118866796
* LCCN: n85272921
* VIAF: 48216742
* ISNI: 0000 0000 3599 5504
 |
**Věra Nosková**, ĵurnalistino kaj verkistino, naskiĝis la 9-an de aprilo 1947 en Hroznětín apud Karlovy Vary, sed ekde infanaĝo ĝis sia dudeka jaro ŝi vivis en la sudbohemia urbo Strakonice. Tie ŝi studis gimnazion kaj subiĝis al abiturienta ekzameno. Samtempe kun la okupo en infanĝardeno ŝi studis pedagogian mezlernejon en Prago. En la daŭro ĝis la jaro 1990 ŝi 16-foje ŝanĝis okupon. Plej longe ŝi laboris kiel instruistino de infanĝardeno.

Věra NoskováPost la jaro 1989 ŝi dediĉis pluajn 16 jarojn al ĵurnalista laboro. Ekzemple ŝi laboris en *Český deník* (Ĉeĥa ĵurnalo), en *Hospodářské noviny* (Ekonomia ĵurnalo) kaj kunlaboris ankaŭ por radioeslendoj. Krom artikoloj popularigantaj sciencon ŝi skribis ĉefe raportaĵojn, dialogojn kaj felietonojn. Ŝi publikigis ses librojn, el ili ĉe legantoj kaj kritikantoj sukcesis nur la kvara - romano Bereme, co je (Ni prenas, kio venas), kiun ŝi eldonis mem. Tiu ĉi aŭtobiografia romano traktas problemon de adoleskanteco en malgranda urbo Strakonice.

La romano estis nomumita je la premio *Magnesia Litera*. La romano Obsazeno (Okupiteco) estis nomumita je la Premio Josef Škvorecký kaj la rakontlibro *Ať si holky popláčou*( La bubinoj ploretu) je la Premio Božena Němcová.

En la jaro 1995 ŝi kunestablis ĉeĥan klubon de skeptikuloj Sisyfos, kiu prezentas societon kun kritika prudento. En la jaro 2003 ŝi registris eldonistan firmaon.
Věra Nosková estas edziniĝinta virino kun du maturaj filoj, vivanta en Prago-Bubeneč. Ŝi finkreis pluan libron – nomatan Víme svý (Ni scias la aferon).
Nun verkistino skribas la libron - labore nomatan Stačí se domluvit (Sufiĉas interkonsenti).

Beletraĵoj publikigitaj ĉeĥlingve
---------------------------------

* *Je to hustý* (La afero krudas), propra eldono, Praha, 2003.
* *Inkoustové pádlo* (Inka pagajo) – poezia kolekto, Praha, 2005.
* *Bereme,co je* (Ni prenas, kio venas), Praha: Abonent ND, 2005.
* *Atˇsi holky popláčou* (La bubinoj ploretu), Praha: Abonent ND, 2006.
* *Obsazeno* (Okupiteco), Praha: MozART, 2007.
* *Ve stínu mastodonta* (En la ombro de mastodonto), Praha, 2008.
* *Víme svý* (Ni scias la aferon), Praha, 2008.

* Kategorio Věra Nosková en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 258718
* GND: 139862854
* LCCN: no94007752
* VIAF: 36492572
* ISNI: 0000 0001 1054 7112
* BNF: 145764775
* NKC: jn20000401868
 |
**Pedro Militão KILKERRY** (Santo Antônio de Jesus, 10-a de marto 1885 — Salvador de Bahio, 25-a de marto 1917) estis brazila advokato, ĵurnalisto kaj simbolisma poeto.

Biografio
---------

Naskita kiel Pedro Militão dos Santos Kuilkuery, la poeto estis irlandodevena patre, la inĝeniero John Kilkerry, intendanto en la firmao Bahia Gás Company Limited, kaj la liberigita mestiza bahiananino Salustiana do Sacramento Lima.

En 1906, Kilkerry aniĝis al bahia literatura grupo Nova Cruzada kaj ekeldonis siajn unuajn poemojn en la samnoma revuo. En 1913, la poeto diplomiĝis je juraj kaj sociaj sciencoj ĉe la Supera Lernejo de Juro de Bahio, samjare kiam li ekeldonas la kronikojn Quotidianas - Kodaks en la *Jornal Moderno* kaj ekuzas poemon proze. Kilkerry ankaŭ kunlaboris verkante poemoj kaj artikloj en publikaĵoj de Salvador, kaj komencas skribi liberverse en liaj finaj jaroj.

Malsana je pulma tuberkulozo, li mortis dum kriza trakeotomio en Salvador, sen publiki neniun libron, kvankam kontribuinte al kelkaj publikaĵoj kiel *Nova Cruzada* kaj *Os Anais*. Li forpasis en Salvador, kelkaj tagoj post sia 32-naskiĝtago. Parto de siaj tekstaĵoj estis kompilitaj kaj publikitaj de la eseisto Andrade Muricy en 1952. Siaj poemoj, inkluzive skribaĵoj kaj poemoj registritaj voĉe de amikoj kaj familianoj, estis rikoltitaj en 1968 de Augusto de Campos, kiu konsideras Kilkerry praulo de modernismo en Brazilo. Oni ankaŭ nomis lin "la Gregório de Matos" de tiu epoko en bahia societo.

Referencoj
----------

1. ↑  CAMPOS, Augusto de. *ReVisão de Kilkerry*. 2ª ed. São Paulo, Brasiliense, 1985.
2. 1 2   Kilkerry, Pedro (1885 - 1917). Enciclopédia Itaú Cultural Literatura Brasileira (5-a de novembro 2007). Alirita 15-a de majo 2016.
3. ↑ . Miranda, Antonio. Site de Poesia Ibero-Americana. Julio 2009

* Kategorio Pedro Kilkerry en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 558838
* GND: 137303955
* LCCN: n89610516
* VIAF: 72996731
* ISNI: 0000 0000 5559 4791
* SUDOC: 077306074
* BNF: 120663092
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Versam-Safien (stacidomo). |


**Versam** estas komunumo de la komunumaro Ilanz kaj la distrikto Surselva en Kantono Grizono, Svislando. Ĝi havis 242 loĝantojn je la 31-a de decembro 2009.

Geografio
---------

Versam situas en la suba parto de la valo de Safien ĉe la bordo de la rivero Rabiusa, kiu alfluas ĉe la suda pinto de la komunumo al Antaŭa Rejno. La komunumo konsistas el la vilaĝoj Versam, Versam-Station, Arezen kaj Sculms.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Versam limas en nordo al Flims, en nordoriento al Trin, en oriento al Bonaduz, en sudoriento al Rhäzüns, en sudsudoriento al Cazis, en sudo al Safien, en sudokcidento al Tenna, en okcidento al Valendas, kaj en nordnordokcidento al Sagogn.

Trafiko
-------

Versam situas ĉe flanka vojo de Ilanz al Bonaduz, kaj de Versam suden kondukas la vojo al Safien. Al la publika transportreto Versam estas konektita per la poŝtaŭtolinioj de Versam al Safien kaj de Versam al Ilanz. Krome ekzistas en la sudo de la komunumo la stacidomo Versam-Safien de la Retia Fervojo. Tie haltas trajnoj al Ilanz, Koiro kaj Disentis.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Versam datiĝas el la jaro 1050 kiel *a valle Versamia*. La origine romanĉlingva komunumo estis en la 15-a jarcento germanigita per almigro de valzoj. Dum mezepoko ĝis fino de la 18-a jarcento Versam apartenis al la Senjorujo Valendas, kaj ĝi formis ĝis 1850 parton de la tribunalkomunumo Gruob. En la jaro 1901 Versam estis konstituciita kiel propra politika komunumo kune kun la vilaĝo Arezen. En 1851 Versam estis atribuita al la tiam kreita komunumaro Ilanz. En la jaro 1853 ankaŭ Sculms, kiu ĝis tiam apartenis al Bonaduz, estis atribuita al Versam.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: *Jürg Simonett*: *Versam* en *Historia Leksikono de Svislando* (2006-03-24)

Vidu ankaŭ
----------

* Versam-Safien (stacidomo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Versam en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Versam
* Versam en la Historia Leksikono de Svislando germane france itale

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Versam** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Surselva |
| --- |
| 
**Komunumaro Cadi/Disentis:** Breil/Brigels  •  **Disentis/Mustér**  •  Medel (Lukomagno)  •  Schlans  •  Sumvitg  •  Trun  •  Tujetsch

**Komunumaro Ilanz:** Castrisch  •  Falera  •  **Ilanz**  •  Laax  •  Ladir  •  Luven  •  Mundaun  •  Pitasch  •  Riein  •  Ruschein  •  Sagogn  •  Schluein  •  Schnaus  •  Sevgein  •  Valendas  •  Versam

**Komunumaro Lumnezia/Lugnez:** Cumbel  •  Degen  •  Duvin  •  Lumbrein  •  Morissen  •  Sankt Martin  •  Suraua  •  **Vals**  •  Vella  •  Vignogn  •  Vrin

**Komunumaro Ruis:** Andiast  •  Obersaxen  •  Pigniu  •  **Rueun**  •  Siat  •  Waltensburg/Vuorz

**Komunumaro Safien:** Safien  •  **Tenna** |  |

 |
**Vaišvilkas** litove - Vaišvilkas, rutene - Войшалк, Vojszalk, pole - Woyswiłk (1223 - inter 18 kaj 23 de marto 1267, Volodimir-Volinskij) filo de Mindaugas estis Grandduko de Litovio.

Biografio
---------

Eble, de la jaro 1248 subreĝo de Mindaŭgas en Navahrudak. Eble unuafoje estis menciita kiel anonima filo de Mindaŭgas, kiu batalis sur Volinio (1251 aŭ 1252), sed tiu povis esti alia filo de Mindaŭgas. Certe esis menciita en la jaro 1254, kiam li kontraktis pacon kun voliniaj princoj kaj edzigis sian fratinon kun Švarnas, transdonis Navahrudak al volinia princo Romano, kaj mem ekmonakiĝis en unu el voliniaj monakejoj.

Post 3 jaroj li ekpiligrimis al Athoson, sed revenis de Bulgario pro tiea milito. Kune kun 10 aŭ 12 monakoj, fondis ĉe Nemunas monakejon, kiu laŭ lia monaka nomo poste estis nomita Laŭriŝa monakejo.

Vaišvilkas vivis en monakejo ĝis invado en Litovio fare de tataroj kaj iliaj aliancanoj - voliniaj princoj (1258). Post foriro el monakejo, li aliancis kun sia kuzo Tovtivil, kaptis Romanon kaj eble mortigis lin, denove ekregis en Navahrudak.

En la jaro 1263, post mortigo de Mindaŭgas, fugis en Pinsk. Post jaro, kun armeo revenis en Navahrudak, kie kuniĝis kun taĉmentoj de lokaj bojaroj kaj iris en Litovio kie establis sian potencon kaj ekstermis siajn kontraŭulojn.

Konfesis sur si potencon de volinia princo Vasilko Romanoviĉ, estris kune kun Švarnas. En la jaro 1267 transdonis ŝtaton al Švarnas kaj mem revenis en monakejo en Volinio. Ĉirkaŭ la 18-an aŭ 23-an de marto estis mortigita en Volodimir-Volinskij.

* Kategorio Vaišvilkas en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 421500
 |
Vegetaĵglitaĵo, kovrinta migradvojon
Pri **vegetaĵglito** oni parolas en la aplikata geofiziko kaj en la pedologio, se pli malpli granda areo da herbejo de montodeklivo, eventuale kun surkreskaĵo (arbustoj, arbedoj aŭ arboj), malfiksiĝis kaj glitis valen.

La deŝiro de la herbotapiŝo indikas kelkajn tipajn grundoformojn, kiuj koncernas la kaŭzon de la deglito. Ofte temas pri akvosatiĝo de la grundo post longa aŭ forta pluvo, sed ankaŭ povas esti kunkaŭzita de longdaŭra perturbo de la akvo-grundo-bilanco  aŭ erozio de la grundo aŭ aliaj faktoroj.

La longeco de vegetaĵglito povas esti malmultmetra ĝis proksimume 100-metra. Ofte la glitintaj partoj kunŝoviĝas je la suba fino kaj formas specon de sinko (geomorfologio).

Vegetaĵsinkojn de pratempo konas la loĝantoj de la Alpoj, forstistoj, montarbienuloj kaj atentemaj montmigrantoj, sed en la lastaj jarcentoj ili plioftiĝis. Eblas pluraj kaŭzoj de tio, ekzemple malfavora senarbarigo sur krutaj deklivoj, konstruado de tro larĝaj ekonomivojoj aŭ forststratoj, plioftiĝo de pluvegoj aŭ superakvado , ŝanĝiĝo de la vegetaĵaro, geoteknikaj-hidrologiaj enkonstruaĵoj ktp.

Vidu ankaŭ
----------

* Grundfluado, Dekliveco, Geodinamiko
* Rulaĵtorento, Krutdeklivo, Sinkado (geomorfologio), Terglito
**Veguillas de la Sierra** [beGIljas delaSJEra] estas vilaĝo kaj municipo de la provinco Teruelo (nordorienta Hispanio), nome en la suda komarko Komunumo de Teruelo, kies komarka ĉefurbo estas la provinca ĉefurbo mem, Teruelo. La loknomo *Veguillas de la Sierra* estas etimologie komprenebla kiel *Kamparvaletoj de la Montaro*.

Geografio
---------

Panoramo post neĝofalo.
Preĝejo kaj parta panoramo.
Ermitejo de Sankta Marko.
Ĝi estas je 48 km de Teruelo, provinca ĉefurbo. Veguillas de la Sierra apartenas al grupo de kvar municipoj kiuj okupas sudokcidentan terlangon de la komarko: nome Tormón plej norde, Alobras meze kaj Veguillas de la Sierra sudokcidente kaj El Cuervo sudoriente jam lime kun Rincón de Ademuz, eksklavo de la provinco Valencio. Krome okcidente estas limo kun la provinco Kvenko. Veturado al Teruelo eblas nur farante du ĉirkaŭojn unuan dekstren kaj duan maldekstren por alveni ĝis Gea de Albarracín.

La loĝloko staras je 1270 m super marnivelo sur montaro, kio ebligas arbarojn de pinoj, kverkoj kaj juniperoj. Estas ses stratoj kaj unu placo en la urba kerno, komponita de centoduono de domoj grupigitaj en du kernoj, unu ĉirkaŭ la Placo kaj alia laŭlonge de la strato Cantón.

Historio
--------

La zono venis al posedo de kristanoj post la venko de Alfonso la 1-a la Batalema en la batalo de Cutanda. Sed eble la kristanoj perdis ĝin dum la krizo kiu sekvis la morton de Alfonso la 1-a. Nur dum la regado de Alfonso la 2-a de Aragono estis klara dominado fare de kristanoj.

Aktualo
-------

Bazo de ekonomio estis agrikulturo (cerealoj), forstado kaj brutobredado (ŝafoj). Preskaŭ ĉiuj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento kaj tiukadre ankaŭ en Veguillas de la Sierra oni malaltiĝis ĝis nunaj 21 loĝantoj.

Vidindaĵoj estas la preĝejo de Triunuo kaj la ermitejo de Sankta Marko, fontano kun bestotrinkujo kaj publika lavejo.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Teruelo

Notoj
-----

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 797966
 |
La rivero **Vei**, **Ŭei** aŭ *Wei* (ĉine 渭, pinjine: Wèi Hé; laŭ Wade-Giles, Wei Ho) estas rivero kiu fluas tra la centr-okcidento de Ĉinio, nome la plej granda alfluanto de la Flava Rivero. La longeco de la rivero estas de 818 kilometroj kaj drenas basenon de 135 000 km², pli grana ol landoj kiel Grekio aŭ Nikaragvo. 

En rekta linio, ties elfluejo troviĝas 700 km okcidente de Ŝjiano, la ĉefurbo de la provinco Ŝenŝjio (3 225 812 loĝ. en 2001). Aliaj gravaj urboj sur la fluejo estas Tianŝui (3 450 000 loĝ. en 2004), Baoji (3 670 000 loĝ. en 2001), Ŝjanjango (465 800 loĝ. en 2001) kaj Veinan (226 600 loĝ. en 2001). 

En septembro 2003 la fortaj pluvegoj okazigis grandajn inundojn kiuj siavice okazigis pli ol 30 mortojn, kaj provizore estis elhejmigitaj pli ol 300 000 personoj. La ekologiaj aspektoj de la rivero Vei estas ekzamenitaj rilate al akvokvanto de la rivero Vei.

La ĉefaj alfluantoj de la rivero Vei estas la rivero Jing (泾河, kun longo de 455 km kaj baseno de 45 000 km²), la rivero Luao (Nordo) (洛河 (北), kun longo de 680 km kaj baseno de 26 900 km²) (Nordo, por diferenci ĝin de alia Luao, sude, proksime, alfluanto malsupre de la Flava Rivero).

Notoj
-----

1. ↑  Vidu en Agencia France-Presse (2 sept 2003), disponebla en: 17,000 Houses Collapse, 200,000 Evacuated in Flood-Hit China, Arkivigite je 2006-02-10 per la retarkivo Wayback Machine Arkivita la 10an de februaro 2006 en la Wayback Machine.
2. ↑  Vidu en: J.X Song, Z.X. Xu, C.M. Liu, H.E. Li, Ecological and environmental instream flow requirements for the Wei River - the largest tributary of the Yellow River[*rompita ligilo*] (24a de januaro 2007).

Koordinatoj: 34° 36′ 42″ N 110° 17′ 20″ O﻿ / ﻿34.61167 °N, 110.28889 °O﻿ / 34.61167; 110.28889 (mapo)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 676178
* VIAF: 315530255
 |
regatto kun velboatoj el diversaj klasoj, en Hamburgo
**Velboata indico** estas kalkula formulo, kiu en la sporto velado celas kompari velboatojn el diversaj klasoj en regatto, do velada konkurso: La diversspecaj boatoj ĉiuj velas la saman konkursovojon sur akvosurfaco, por ĉiu boato oni mezuras la tempon, kiun ĝi bezonis por la vojo, kaj poste la pli etaj, malrapidaj boatoj laŭ sia klaso ricevas pli altan kaj la grandaj, rapidaj boatoj laŭ sia klaso pli malaltan indicon, el kiu kalkuleblas "indica tempo" - kaj la regatton gajnas la boato, kiu havas la plej malaltan indican tempon, do laŭ la kompariga indico estis la plej rapida.

La norma velboata indico havas la anglan nomon **yardstick** (prononco pli-malpli *"**ja:d**stik"*, en Esperanto "jarda longomezurilo"). Ĝi kalkuliĝas laŭ la sekva formulo:

{\displaystyle \mathrm {indica\;tempo} ={\frac {\mathrm {regatta\;tempo\;de\;velboato} \cdot 100}{\mathrm {velboata\;indico} }}}
Ekzistas unuopaj listoj de velboataj indicoj de la unuopaj velboataj klasoj laŭ individuaj naciaj asocioj pri velado. Aparte konataj estas la indico-listoj de la Britia Reĝa Jaĥta Asocio *"Royal Yachting Association"* (RYA), de la Germania Velista Asocio *"Deutscher Segler-Verband"* (DSV) kaj la skandinavia indica sistemo *"Lingdö-Yardstick-System"* (LYS).
Velanta roko sur Racetrack Playa
**Velantaj rokoj** aŭ **migrantaj rokoj**, **moviĝantaj rokoj** (angle *wandering rocks* aŭ *sailing stones*) estas fenomeno sur Racetrack Playa en Nacia Parko Valo de Morto.

Sur elsekiĝinta ejo de lago, en nordokcidento de la Nacia Parko Valo de Morto moviĝas la ĝis 350 kg pezaj rokoj sporade sur la tuta plata ebenaĵo kaj postlasas longajn glitspurojn. Homoj vidis la moviĝon unuafoje en 2014. La moviĝoj okazas plej ofte vintre, de sudo al nordo kaj nordokcidento. La glitspuroj longas de kelkcentimetroj ĝis 1000 metroj. Post kelkaj jaroj tiuj spuroj malaperas danke al la erodo. 

Oni sciigis en 2014, ke la moviĝon helpas formiĝo de maldika (kelkmilimetra) glacitavolo vintre, sur kiu velas la rokoj dum ventoblovo dum ekdegelo de la glacio. La esplorojn helpis la ekipado de la rokoj per GPS-aparatoj kaj aparta tempoakcela fotado.

La aŭtomata dokumentado de moviĝo de 60 rokoj okazis la 20-an de decembro 2013. Kelkaj el ili moviĝis 224 m, kun rapido de ĝis 5 m/s. 

La konvenaj kondiĉoj (precipitaĵo, temperaturo, vento) malofte kuntrafas, tiel oni devas ofte atendi jarojn por la fenomeno.
Transkarpata provinco en Ukrainio

Bazaj informoj
--------------

**Velika Bakta,** ukraine **Велика Бакта,** hungare **Nagybakta** estas vilaĝo en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto de Berehove. Velika kaj nagy signifas: granda.

* Areo: 1  km²
* Alto super marnivelo: 118 m
* Loĝantaro: 1040
* Poŝtkodo: 90252
* Telefonprefikso: 3141
* Aŭtokodo:

Situo
-----

Velika Bakta situas sur ebenaĵo, laŭ rojo, Berehove troviĝas 5 km-ojn.

Historio
--------

La unua mencio devenis el 1232 en formo *Bakta*. Dum nekonata tempo la vilaĝo forvelkis, fine de la 19-a jarcento estis tie nur farmoj kaj biencentro. Ĝis 1920 la loko apartenis al Hungara reĝlando, al Bereg, al distrikto de Beregszász, poste al Ĉeĥoslovakio. Dum la socialismo la setlejo apartenis al Geĉa. Velika Bakta memstariĝis en 1996. La loĝantoj konsistas precipe el ukrainoj.

Vilaĝservoj estas lernejo, infanĝardeno, poŝto, kuracejo, bakejo, 5 vendejoj, 2 kafejetoj.

Vidindaĵoj
----------

* kalvinana preĝejo de 1802
* ortodoksa preĝejo
* greko-katolika preĝejo
**Velika Bijhanj,** ukraine **Велика Бийгань,** ruse **Великая Бегань** (velIkaja beganj),hungare **Nagybégány** estas vilaĝo en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto de Berehove. Ankoraŭ unu setlejo apartenas al la municipo.

Transkarpata provinco en Ukrainio

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 3  km²
* Alto super marnivelo: 110 m
* Loĝantaro: 1890
* Poŝtkodo: 90232
* Telefonprefikso: 3141
* Aŭtokodo:

Situo
-----

Velika Bijganj situas sur ebenaĵo, laŭ rojo. Berehove troviĝas 6 km-ojn.

Historio
--------

La unua mencio devenis el 1332 en formo *Bygan*. En 1910 loĝis en Nagybégány 1136 da homoj, plejparte hungaroj. Ĝis 1920 Nagybégány apartenis al Hungara reĝlando, al Bereg, al distrikto de Beregszász, poste al Ĉeĥoslovakio. La komunumo rehungariĝis inter 1938-1945, ĉar la unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Ekde 1945 Velikaja Beganj apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio. Nun loĝas en Velika Bijganj 2000 da homoj, (1800 hungaroj).

Vidindaĵoj
----------

* nun kalvinana mezepoka preĝejo, en 1760 tute trakonstruiĝis, en 1881 renoviĝis, turo alkonstruiĝis en 1854

Famuloj
-------

En la iama Nagybégány naskiĝis hungara advokato Ödön Literáty.
**Velika Greda,** serbe **Велика Греда,** germane **Georgshausen,** hungare **Györgyháza** [djordjhAza] estas vilaĝo en Serbio, en provinco Vojvodino, en distrikto **Suda** Banato, en municipo de Plandiŝte.

Velika Greda troviĝas en (verda) Municipo Plandiŝte en Serbio
Mapo pri municipo de Plandiŝte
Kuracdomo de Velika Greda, iama loko de preĝejo

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 30  km²
* Koordinatoj: 45°14′22″N 21°01'27″E
* Alto super marnivelo: 74 m
* Loĝantaro: 1370
* Poŝtkodo: 26366
* Telefonprefikso: 013
* Aŭtokodo: VŠ

Situo
-----

Velika Greda situas sur ebenaĵo, laŭ ĉefvojoj Zrenjanin-Plandiŝte.

Historio
--------

Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Torontál, al distrikto de Bánlak, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio, ekde 2006 kiel Serbio. Dum la 2-a mondmilito la germanoj okupis la vilaĝon. En 2002 loĝis en Velika Greda 1374 homoj, (960 serboj (70 %), 169 hungaroj, 136 makedonoj, 20 slovenoj, 15 slovakoj, 14 jugoslavianoj, 11 rumanoj kaj aliaj).

Vidindaĵoj
----------

Vidu ankaŭ
----------

* Strukturo de Vojvodino
Transkarpata provinco en Ukrainio
**Velika Paladj,** ukraine **Велика Паладь,** hungare **Nagypalád** estas vilaĝo en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto de Vinohradiv. Velika kaj nagy signifas: granda.

Bazaj informoj
--------------

* 48° 0′ 0″ N 22° 52′ 48″ O﻿ / ﻿48.00000 °N, 22.88000 °O﻿ / 48.00000; 22.88000 (mapo)Koordinatoj: 48° 0′ 0″ N 22° 52′ 48″ O﻿ / ﻿48.00000 °N, 22.88000 °O﻿ / 48.00000; 22.88000 (mapo)
* Areo: 11  km²
* Alto super marnivelo: 123 m
* Loĝantaro: 1820
* Poŝtkodo: 90370
* Telefonprefikso: 3143
* Aŭtokodo:

Situo
-----

Velika Paladj situas sur ebenaĵo, laŭ rojo nomata Túr, ĉe landlimoj de Rumanio kaj Hungario, fine de sakovojo. Vinohradiv troviĝas 30, Vilok 15 km-ojn.

Historio
--------

La unua mencio devenis el 1332 en formo *Palad*. En 1910 loĝis en Nagypalád 1525 da homoj, plejparte hungaroj. Ĝis 1920 Nagypalád apartenis al Hungara reĝlando, al Szatmár, al distrikto de Szatmárnémeti, poste al Ĉeĥoslovakio. Nagypalád rehungariĝis inter 1938-1945, ĉar la unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. La alveninta Ruĝa Armeo fine de 1944 deportis hungarojn al la gulago. Ekde 1945 Velika Paladj apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio. En 2001 loĝis en Velika Paladj 1824 da homoj, (1773 hungaroj).

Vilaĝservoj estas hungara lernejo, muziklernejo, kulturdomo, uzino pri kudrado.

Trilanda punkto Garbolc-Velika Paladj-Bercu Nou
-----------------------------------------------

Ĝi naskiĝis post Traktato de Trianon, kiu neniiĝis pro Arbitracioj de Vieno inter 1938-1945. En la hungara parto monumento signas la lokon.

Vidindaĵo
---------

* fundamente gotika mezepoka kalvinana preĝejo, en la 18-a jarcento renoviĝis, en 1913 tute rekonstruiĝis, en 1983 renoviĝis
**Velilla de los Ajos** [beLIlja delosAĥos] estas municipo de Hispanio, en la regiono Kastilio kaj Leono, provinco Sorio kaj komarko *Komarko de Almazán* en la sudcentro de la provinco. La loknomo *Velilla de los Ajos* estas komprenebla kiel Urbeto de la Ajloj.

Geografio
---------

*Komarko de Almazán* en la sudcentro de la provinco Sorio.
Loko de Velilla de los Ajos en la provinco Sorio.
Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 19,68 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 19 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte perdis 280 loĝantojn el la 1920-aj jaroj. 

Ĝi distas 54 km de Sorio, provinca ĉefurbo. Kaj limas kun Maján, Nolay, Serón, Cañamaque kaj Bliecos.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado fine de la 10-a jarcento.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj), kaj brutobredado (ŝafoj kaj bovoj). Lastatempe funkciado de servoj plej ekgravis, kune kun kultura kaj rura turismo, piedirado tra naturaj lokoj. Inter vidindaĵoj estas la preĝejo.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de provinco Sorio

Notoj
-----

Bibliografio
------------

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rRegiono de Almazán |
| --- |
| Adradas• Alentisque• Almazán• Arenillas• Barca• Barcones• Berlanga de Duero• Borjabad• Caltojar• Centenera de Andaluz• Coscurita• Escobosa de Almazán• Frechilla de Almazán• La Riba de Escalote• Maján• Matamala de Almazán• Momblona• Morón de Almazán• Nepas• Nolay• Rello• Soliedra• Taroda• Velamazán• Velilla de los Ajos• Viana de Duero |

 |


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 218621
 |
Mapo pri la regiono ĉirkaŭ Sundo
Kyrkbacken kaj preĝejo de Sankta Ibb
Backafall
Karto pri Ven
**Ven** (en dana kaj en arkaika sveda literumo *Hven*) estas svedia insulo en la Sundo inter Danio kaj Svedio, situanta proks. 4,5 km de la okcidenta marbordo de Skanio en Svedio kaj proks. 8,5 km de la orienta marbordo de Zelando en Danio. La insulo havas areon de 7,5 km² kaj 359 permanentajn loĝantojn (2009). Ĝi apartenas al la svedia municipo Landskrona.

Ven estas konata pro sia akuta marbordo *Backafall*.
La fama dana astronomo Tycho Brahe konstruigis centre sur Ven kastelon *Uraniborg* kaj stel-observejon *Stjerneborg* en la 16-a jarcento. La insulo tiam apartenis al Danio, ekde la 17-a jarcento al Svedio.

Sur la insulo staras *Sankt Ibbs kyrka*, preĝejo de Sankta Jakobo. (Ib aŭ Ibb estas malnova dana nomvariaĵo de Jakobo.)

Pluraj asteroidoj estas nomataj laŭ la insulo Ven en diversaj nomvariaĵoj:

* 379 Huenna
* 499 Venusia
* 1678 Hveen

* Ven (insulo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Ven (insulo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Vendreda preĝo en universitato de Malajzio
**Ĝumu'a** (en norma araba jum'ah: صلاة الجمعة ‎ ṣalāt al-jum'ah , "Vendreda preĝo") estas kongregacia preĝo (ṣalāt) kiun islamanoj okazigas ĉiun vendredon, ĵus posttagmeze en *dhuhr*. Islamanoj preĝas ordinare kvin fojojn ĉiun tagon laŭ la ĉielpado de la suno nekonsiderante horloĝtempon. Ĝi estas menciita en la Korano: *Ho vi kredantoj! Kiam resonas la voko al la preĝo de la vendredo, kuru al la rememoro de Allah kaj lasu la negocojn. Tio estas pli bona por vi, se vi nur sciius!* Korano, surao 62:10

La ĝumuʿa preĝo estas duono de la dhuhr-a preĝo, por oportuno, antaŭita de prediko kiel teknika anstataŭigo de la du reduktitaj rakahoj de la ordinara preĝo, kaj sekvita de kongregacia preĝo, gvidita per la imamo. Partopreno en ĝi devas esti strikte observita de ĉiuj plenkreskaj viroj kiuj estas laŭleĝaj loĝantoj de la loko.

La muezino faras la vokon al preĝo, nomita la Azano, kutime 15-20 minutojn antaŭ la komenco de ĝumu'a.

* Kategorio Vendreda preĝo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Walmart (supre) kaj Target (malsupre) estas du el la plej popularaj ĉenbutikoj por domoj en Usono.

Subway franĉiza restoracio
**Vendeja- Komerca-** aŭ **Merkatiga ĉeno** estas komerca unuo (kutime firmao) kiu okupiĝas pri podetala komerco kaj havas multajn branĉojn (vendejojn) kun komuna varmarko. Merkataj retoj funkcias laŭ du ĉefaj manieroj:

* Ĉiuj ĉenbutikoj estas posedataj de la ĉeno, kaj ilia administrado estas gvidata de la centra administrado de la ĉeno.
* La ĉenbutikoj estas posedataj fare de koncesiuloj, kiuj ricevas diversajn servojn de la ĉeno, kiel ekzemple merkatado, trejnado kaj varaj liverservoj.

Foje la du metodoj estas kombinitaj en unu ĉeno - kelkaj el la ĉenbutikoj estas posedataj de la ĉeno, kaj kelkaj estas posedataj de lokaj aŭ landaj koncesiuloj.

Plej multaj podetalaj ĉenoj specialiĝas pri aparta komerco (kiel vendado de manĝaĵoj, vendado de libroj, kaj similaj). Iuj vendĉenoj estas internaciaj kaj tiel konsistigas grava parto de la konsumisma tutmondiĝa kulturo, kiel Uniqlo en la komerco de laŭ modaj vestoj. Walmart kaj Target estas du el la plej popularaj ĉenbutikoj en Usono.

Sed en 2010-aj jaroj, retoj kiuj distingiĝis diversmaniere evoluis. Ekzistas komercĉenoj, kiuj celas esti la plej malmultekosta ĉeno en la komerco (sendepende de kvalito), kiel ekzemple McDonald's en la komerco de rapidaj manĝaĵoj

Vendejoj kiuj funkcias ene de aparta ĉeno havas kaj similan aspekton, funkciado kaj prezoj, do aĉetantoj kiuj konas unu el la ĉenbutikoj scias precize kion atendi eĉ kiam li eniras butikon kiu estas nekonata al ili. Grava valoraĵo de la reto estas ĝia marko, sed foje merkatiga reto elektas dividiĝi en sub-retojn, kiuj servas malsamajn celgrupojn (t.e. klientaro), kaj ĉiu havas sian propran markon.

La potenco de podetalaj ĉenoj ofte permesas al ili puŝi sendependajn entreprenojn funkciantajn en sia komerco. Tiu ĉi fenomeno kreis polemikon en multaj landoj kaj en multaj kazoj ankaŭ kaŭzis kunlaborojn inter sendependaj entreprenoj kaj podetalaj ĉenoj en provo malhelpi la rapidan prosperon de podetalaj ĉenoj koste de lokaj entreprenoj.

Vidu ankaŭ
----------

* entrepreno
* financado
* koncesio
* komerco
* podetala komerco
* franĉizo (populara kulturo)

Eksteraj ligiloj
----------------
La centra verdaĵo de *Venecio*. **Venedig** (laŭvorte: *Venecio*) estas areo simila al parko en la urbocentro de Erfurto.

Situo
-----

Ĝi estas la nordorienta limo de la urbokvartalo *Andreasviertel*, longa je 300 metroj kaj larĝa je 105 metroj maksimume. Karakterizas la areon la rivero Gera, kiu plurfoje dividiĝas kaj formas kelkajn insulojn. 

Tie ĉi la rivera ĉefbranĉo nomita *Breistrom* enlfluas en la riveron Wilde Gera. Samtempe splitiĝas de ĝi la rivero Schmale Gera.

La parko etendiĝas inter la Gera-rivero okcidente, la Pfeiffers-strateto nordoriente, la Stein-strato oriente kaj la Venedig-strato sude.

Historio
--------

La verda terpeco situas tie kie malantaŭe la fortikaĵoj transiris la riveron. En la 16-a jc. troviĝis tie sep mueliloj, kiuj bedaŭrinde aŭ malkonstruitis aŭ funde alikonstruitis. En 1666 estis la unua dokumenta mencio de la tinkturista domo *Zur kleinen Venedige* kaj ekde 1826 aperis surmape la nomo *Venedig*. 

Depost 1998 la areoj paŝon post paŝo alikonstruatis kaj en 2004 finaranĝitis kun du novaj pontetoj, vastaj herbejoj kaj vojoj por biciklistoj kaj piedirantoj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Informoj sur la oficiala urba retpaĝaro.
Koordinatoj: 48° 02′ 10″ N 3° 42′ 34″ O﻿ / ﻿48.03611 °N, 3.70944 °O﻿ / 48.03611; 3.70944 (mapo)

**Venizy** estas franca komunumo lokita en la departemento Yonne kaj en la regiono Burgonjo. Ĝi havis 878 loĝantojn laŭ censo plenumita en 2008.

Geografio
---------

Venizy etendiĝas sur 43.68 km², kaj havis 878 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas 19 homoj po kvadrata kilometro. La komunumo situas en Yonne, en la nordokcidenta parto de Burgonjo.

Historio
--------

La departemento Yonne estis oficiale kreita la 4-an de marto 1790 dum la franca revolucio. 

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la komunumo S-ro Daniel Dubois, kiu do fariĝis la loka urbestro.

Administrado
------------

Venizy apartenas al la kantono de Brienon-sur-Armançon, kies ĉefurbo estas Brienon-sur-Armançon. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Auxerre, unu el la tri arondismentoj de la departemento Yonne.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Yonne
* Kantono de Brienon-sur-Armançon
monto *Wildspitze* (prononco [VILTŝpice])
La **Venostaj Alpoj** (germane *Ötztaler Alpen*, itale *Alpi Venoste*, situantaj grandparte en Germanlingvio, sed por esperantigo pli facilas baziĝi je la itallingva, devene latina nomo) estas parto de la Centraj Orientaj Alpoj. Temas pri iuj el la plej grandaj montaj masivoj en la Alpoj. Granda parto de la regiono situas en la federacia lando Tirolo de Aŭstrio, malpli granda en la precipe germanlingva regiono Sudtirolo de Italio. La plej granda montopinto de la Venostaj Alpoj estas la monto *Wildspitze* (prononco [VILTŝpice])]], kiu altas 3 768 metrojn super la nivelo de la Adriatika Maro.

La Venostaj Alpoj estas la plej granda "masa altaĵo" de la Centraj Orientaj Alpoj: kvankam en la montogrupo *Bernina*, *Ortler* kaj *Glockner* - ĉirkaŭ la monto Großglockner - estas iom pli altaj montoj, sed neniu el tiuj grupoj havas kompareble grandan areon super la nivelo de 3000 metroj. La Venostaj Alpoj ampleksas diversajn klimatajn zonojn kaj tre varian topografion. Estas iuj subregionoj plene adaptitaj al turismo, ekzemple la ĉirkaŭaĵoj de la loĝlokoj *Sölden* aŭ *Meran* en la regiono Burgraviato, sed ankaŭ aliaj teritorioj apenaŭ trafike ligitaj kaj malfacile atingeblaj por turistoj, ekzemple ĉe iuj nordaj kaj sudokcdientaj deklivoj.

Najbaraj regionoj de la Alpoj
-----------------------------

La Venostaj Alpoj limas al la sekvaj najbaraj regionoj de la Alpoj, jen nomataj per la lokaj germanlingvaj terminoj:

* *Lechtaler Alpen* (en la nordo de Aŭstrio)
* *Mieminger Kette* (en la nordokcidento)
* *Stubaier Alpen* (en la oriento)
* *Sarntaler Alpen* (en la sudoriento)
* *Ortler-Alpen* (en la sudo)
* *Sesvennagruppe* (en la okcidento)
* *Samnaungruppe* (en la nordokcidento)

Bildaro
-------

* monto Hintere Schwärze (prononco [ HINtere Ŝverce])monto *Hintere Schwärze* (prononco [ HINtere Ŝverce])
* monto Similaun (prononco [ZImilaŭn])monto Similaun *(prononco [ZImilaŭn])*
* Gepatschferner ([GEpaĉfena]) kaj Weißkugel ([VAJSkugl])*Gepatschferner* ([GEpaĉfena]) kaj *Weißkugel* ([VAJSkugl])

* Kategorio Venostaj Alpoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Eksteraj ligiloj
----------------

* retejo de la natura parko Venosta Valo *(Naturpark Ötztal)* Arkivigite je 2013-11-15 per la retarkivo Wayback Machine germane kaj angle
**Venstre** estas liberala partio de Danio. La partio dum la jaro 1870 ekestis el diversaj grupiĝoj en la dana parlamento, kiuj reprezentis agrikulturajn interesojn kaj postulis la enkondukon de la parlamentismo en Danio. Ekde la jaro 1872 la partio reprezentis la plimulton en la parlamento Folketing. Respondecon en la registaro la partio tamen nur ekhavis post la ŝanĝo de la politika sistemo de la jaro 1901. Ĉar la partio Venstre ĉiam pli transprenis la politikajn konceptojn de la konservativa partio Højre, dum 1905 dispartiĝis la maldekstra liberala alo sub la nomo Det Radikale Venstre. Komence de la 20-a jarcento pluraj ĉefministroj estis membroj de Venstre, sed post la jaro 1920 la partio ne plu estis la plej forta civitana forto. En la malmultaj registaroj post la Dua Mondmilito, kiuj ne estis dominitaj socialdemokrate, la partio Venstre partoprenis. Ĝis antaŭ malmultaj jaroj la partio havis plej multajn voĉdonantojn en la malurbaj regionoj de Jutlando.

Komence de la 90-aj jaroj de la 20-a jarcento *Uffe Ellemann-Jensen* profiligis la partion kontraŭ la konservativa partio, kun kiu Venstre formis koalicion. La populisma apero de li aparte inter junaj voĉdonantoj elvokis novan simpation por la partio. De balotaj rezultoj de ĉirkaŭ 10 procentoj dum la 80-aj jaroj de la 20-a jarcento la rezultoj altiĝis ĝis pli ol 24 procentoj, en la malurbaj komunumoj eĉ pli. Post kiam Uffe Ellemann-Jensen tamen dum 1998 nur apenaŭ atingis sian celon anstataŭigi la socialdemokratian registaron, la nuna ĉefministro Anders Fogh Rasmussen iĝis partia prezidanto.

Anders Fogh Rasmussen dum 2001 ĉefe per kampanjo por pli striktaj reguloj pri eksterlandanoj gajnis voĉojn (31,3%) kaj ekde tiam Venstre estas la plej forta partio de Danio.

Ekde novembro 2001 la partio Venstre kune kun la Konservativa Popola Partio Det Konservative Folkeparti en malplimulta koalicio konsistigas la registaron de Danio, kaj la nomumas la ĉefministron.

Dum la parlamentaj balotoj de la 8-a de februaro 2005 la partio atingis iom malpli da voĉoj (28,9 %), sed daŭre kun la koaliciaj partneroj dominas la socialdemokratojn kaj ceterajn maldekstrajn partiojn.

Eŭropa Unio
-----------

En la Eŭropa Parlamento, la partio Venstre estas parto de la Eŭropa Liberala, Demokrata kaj Reforma Partio. Kadre de la aktuala Eŭropa Komisiono Barroso, kiu gvidas la Eŭropan Union inter 2004 kaj 2009, la partio nomumis la reprezentanton de Danio: La komisarino Mariann Fischer Boel respondencas pri la fakoj *agrikulturo kaj kampara progresigo*.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Venstre (Danio) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* oficiala retejo de la partio
**Venta Icenorum** estis romia urbo en provinco Britanio. Ĝi estis ĉefloko de la *Civitas* de la kelta tribo de Icenoj. La arĥeologia loko estis malkovrita en 1928 per aviadila fotado kaj tiu foto aperis samjare sur titolpaĝo de The Times.

Venta Icenorum (konata ankaŭ Caistor-by-Norwich) estis konstruita grandaree, sed la areo estis malgrandigita post ribelo de Boudicca.

La urbo havis orte kruciĝintajn stratojn, en la centro forumejon. Oni identigis ankaŭ banejon, amfiteatron, templon, urbomurojn, kanalsistemon. Interese estas, ke mankas mozaikoj kaj oni apenaŭ trovis enskribaĵojn sur ŝtono. 

La loko iĝis grandparte senhoma en la 5-a jarcento, sed oni trovis spurojn pri restado ĝis la 9-a jarcento, ĝis la normana konkero.

Literaturo
----------

* John Wacher: *The Towns of Roman Britain*, Routledge, London/New York 1997, S. 243-255 ISBN 0-415-17041-9

Eksteraj ligiloj
----------------

* Venta Icenorum (angle) Arkivigite je 2006-01-04 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 228441
 |
historia orgenbalgo
**Vento** estas en la orgen- kaj gurdokonstruo la komprimita aero produktata de *balgaro* aŭ *blovilo*.

La premon de la *orgenvento* oni mezuras laŭ *akvokolonaj milimetroj* (1 mmAk = 9,807 Pa), kaj ĝi kutime situas je ĉ. 50 ĝis 100 mmAk. Iam oni ankaŭ konstruis aparte akresonantajn t.n. *altpremajn registrojn* je kutime ĝis 300 mmAk da ventpremo.

Balgaro
-------

La *ventigilaro*, ankaŭ *balgaro* aŭ je modernaj orgenoj simple nomata *ventigilo*, estas orgenero, kiu prizorgas la konstantan produktadon de vento. Nuntempe ĝi kutime konsistas el *centrifuga ventigilo*, *magazenbalgo* kaj *ventkanaloj*, kiuj konduktas venton en la venkestojn, sur kiuj staras la orgenfajfiloj. Ofte en la ventigilaro ankaŭ troviĝas tremsonigilo.

### Ventigilo

En la plejmultaj modernaj orgenoj elektra ventigilo (centrifuga ventigilo) produktas la venton. Tiu ĉi plejparte estas tiel konstanta, ke nur etaj *reguligaj balgoj* bezonatas por transteni dum la ludado konstantan ventpremon. En la pasinteco balgotretantoj devis treti ĉerpobalgojn por produkti la ludventon.

historia skema ilustrado de la ventprodukado je orgeno
### Balgoj

En la orgenkonstruo oni distingas inter jenaj balgtipoj:

* *Ĉerpobalgo*: Tiu nuntempe maloftas, ĉar oni ankaŭ je historiaj instrumentoj anstataŭas ilin aŭ almenaŭ suplementas per elektrikaj ventigiloj. Kutime ili estas kejlobalgoj.
* *Magazenbalgo*: Tiu ĉi estas aerstoko, kies moveblan tegmenton balastas peziloj aŭ premrisortoj, kio iom kunpremas la ensuĉitan aeron kaj prizorgas la orgenon per konstanta aerpremo.
* *Reguliga balgo*: Ĉi tiu estas kutime pli malgranda kaj troviĝas proksime de la ventkesto.

### Ventkanalo

La vento fluas tra plejparte lignaj *ventkanaloj* ekde la magazenbalgo al la ventkestoj. La ventkanaloj devas esti tiel konstruitaj, ke ili alkondukas la venton plejeble sen premperdo kaj sen gravaj flukirliĝoj al la destinejo. Oni devas atenti, ke ne ekestas flubruetoj, kiuj trapenetas eksteren.

Apartaĵoj
---------

### Ventŝanceliĝo

*Ventŝanceliĝo* estas la efekto de neintenitaj ŝanceliĝoj de la ventpremo dum la orgenludado. Kromefekto de ventŝanceliĝo estas aŭdeblaj agordŝanceliĝoj ĝis eĉ misfunkcioj de fajfiloj, kiuj bezonas aparte stabilan ventprovizadon kiel ekz. lamenfajfiloj. Ĉi tio fenomeno plejparte okazas je historiaj orgenoj de la baroko (kaj iliaj rekonstruaĵoj). Je romantikismaj orgenoj ventŝanceliĝo plejparte ne konatas. La ventŝanceliĝo i.a. kaŭzis la „malpermeson" uzi du samfutotonajn registrojn samtempe je la registrado de baroka orgenmuziko. El nuntempa vidpunkto tiu ĉi opinio estas ekstermoda.

### Krakvento

*Krakvento* estas artefarita subita premvento por plibonigi la sonon de lamenfajfiloj kaj optimigi la adaptadon al la starejo. Antaŭ ol enkonstrui lamenregistroj oni trairigas ĝin per krakvento, kiu havas duoble multan ventpremon kiel la normala vento, stokata en la magazenbalgo.

Vidu ankaŭ
----------

* Tremsonigilo
*Trachycarpus fortunei*
**Ventumilpalmo** aŭ **palmata palmo** estas palmspecioj kiuj havas manforme disigitaj (palmataj) folioj. La perimetro de la konturo de la folio estas ventumilforma, la foliripoj staras radiforme de la folibazo al la folirando. 

Palmataj folio en la sitrikta senco estas maloftaj, ekzemplo estas la genro *Thrinax*. Multe pli oftaj estas randpalmataj folioj (kostapalmataj folioj), ĉe kiuj forta meza ripo etendiĝas en la foliplaton. 

La plej multaj palmoj kun ventumilformaj folioj havas pli aŭ malpli disigitajn foliojn. Nedisigitajn foliojn havas kelkaj specioj de la genro *Licuala* kaj ĉiu specioj de la genro *Johannesteijsmannia*. 

Palmoj kun palmataj folioj estas malpli oftaj ol palmoj kun pinataj (plumsimilaj) folioj. Palmataj folioj havas jenaj grupoj:

* jenaj triboj de *Coryphoideae: Sabaleae, Cryosophileae, Trachycarpeae, Chuniophoeniceae, Corypheae, Borasseae*
* *Mauritiinae* ene de *Calamoideae*

Referencoj
----------

* John Dransfield, Natalie W. Uhl, Conny B. Asmussen, William J. Baker, Madeline M. Harley, Carl E. Lewis: *Genera Palmarum. The Evolution and Classification of Palms*. 2. Auflage, Royal Botanic Gardens, Kew 2008, ISBN 978-1-84246-182-2, S. 14ff.
*Venuso kaj muzikisto* aŭ *Venuso kun orgenisto kaj hundo*, Prado-Muzeo, ĉ. 1550
 Venuso kaj Kupido kun hundo kaj perdriko, plejparte la ateliero de Ticiano, ĉ. 1555, Uffizi.
La venecia renesanca pentristo Ticiano kaj lia ateliero produktis multajn versiojn de ***Venuso kaj muzikisto***, kiuj povas esti konataj per diversaj aliaj titoloj pri specifaj elementoj, kiel ekzemple Venuso kun orgenisto, Venuso kun ludisto, ktp. Plej multaj versioj havas viron ludantan malgrandan orgenon maldekstre, sed en aliaj ludas liuton. Venuso havas malgrandan kunulon sur siajn kusenojn, foje Kupidon kaj en aliaj versioj hundon, aŭ en Berlino ambaŭ. La pentraĵoj supozeble datiĝas de la malfruaj 1540-aj jaroj.

Multaj el la pentraĵoj de Ticiano ekzistas en pluraj versioj, precipe liaj nudaj mitologiaj temoj. Pli postaj versioj tendencas plejparte aŭ tute de lia ateliero, kun la grado de la persona kontribuo de Ticiano necerta kaj la temo de malsamaj vidpunktoj. Ĉiuj versioj de la *Venuso kaj muzikisto* estas oleopentraĵo, kaj falas en du proporciojn kaj grandojn, kun du el la orgenistaj versioj pli ampleksaj.

La kvin versioj ĝenerale rigardataj kiel almenaŭ grandparte de Ticiano estas, kun orgenisto, la du en Madrido kaj unu en Berlino, kaj kun ludistoj, en Kembriĝo kaj Novjorko. Alia versio en la Uffizi en Florenco estas malpli alte rigardata, kaj ne havas muzikiston, sed Kupido, same kiel nigra-blanka hundo ĉe la piedo de la lito, rigardante perdrikon al la parapeto.

En ĉiuj versioj la lito de Venuso ŝajnas esti metita en galerio aŭ kontraŭ granda malfermita fenestro kun malalta ŝtona muro aŭ parapeto. Venuso montriĝas laŭlonge, kuŝanta sur kusenoj. La muzikisto sidas ĉe la fino de la lito kun la dorso al ŝi, sed turniĝas por rigardi ŝin. Male ŝi rigardas dekstren. Li portas 16-ajarcentan robon, samkiel malgrandaj figuroj en la pejzaĝaj fonoj, kaj havas glavon aŭ ponardon ĉe sia zono. Granda ruĝa kovrilo okupas la supran maldekstran angulon kaj la supran dekstran angulon en la malpli larĝaj versioj. Ekstera larĝa pejzaĝo falas en du specojn. La du versioj de Prado-Muzeo montras vojojn de arboj kaj fonton en tio, kio ŝajnas esti la ĝardenoj de palaco. La aliaj versioj havas pli malferman pejzaĝon, kondukante al foraj montoj.

Referencoj
----------

1. ↑  Loh, 41. *Venus with an Organist and a Dog* and so forth.
2. ↑  Falomir, 61–68, and Loh throughout are both analyses of Titian's "replicas and variants"; Christiansen
3. ↑  Prado; Christiansen
4. ↑  Christiansen
5. ↑  Loh, 40–42; McIver, 14–17

* Kategorio Venuso kaj muzikisto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Venustiano Carranza** estas unu el la 118 komunumoj de la meksika subŝtato Chiapas, kiu estas la subŝtato kiu situas plej sude. La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas Venustiano Carranza. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 07106.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 56833 loĝantojn. El tiuj estis 28508 viroj kaj 28325 virinoj. La komunumo havas surfacon de 1396 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 780 metroj super la marnivelo.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 32243 personoj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 21853 scipovis legi kaj skribi kaj 10361 personoj estis analfabetoj. Do 68% de la personoj scipovis legi kaj skribi kaj 32% estis analfabetoj.

52833 personoj en la jaro 2000 aĝis pli ol 5 jaroj. El tiuj 9495 personoj estis indiĝenoj. Tio signifas ke 17.97% de la loĝantaro en la koncerna jaro estis indiĝenoj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Venustiano Carranza Arkivigite je 2007-09-30 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)