recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Pontarlier (stacidomo). |

**Pontarlier** estas komunumo kaj urbo en la departemento Doubs de la regiono Burgonjo-Franĉkonteo en Francio. Ĝi havis 17 998 loĝantojn en 2011.

Geografio
---------

Pontarlier situas en oriento de Francio en la Ĵurasa Montaro proksime de la landlimo al Svislando. La urbo situas ĉe la supra parto de la rivero Doubs.

Historio
--------

Pro ĝia strategia situo sur la trafikvojo de oriento al okcidento trans la Ĵurasa Montaro jam dum mezepoko Pontarlier estis grava komerca centro de Burgonjo. Dum la 10-jara Milito de Burgonjo-Franĉkonteo en januaro 1639 la urbo estis okupita kaj poste rabobruligita. En la 19-a jarcento Pontarlier estis la centro de la absinto-produktado.

Trafiko
-------

La stacidomo de Pontarlier estas haltejo de la TGV-trajnlinio de Berno al Parizo. Alia trajnlinio kondukas al Neŭŝatelo. Du kilometrojn okcidente de la urbo situas la aeordromo kun la ICAO-kodo LFSP. Tra Pontarlier pasas la nacia vojo 57, krome la vojo D437 kaj D67bis (kiu post la svisa landlimo fariĝas la kantona ĉefvojo n-ro 10).

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Doubs
* Pontarlier (stacidomo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Pontarlier en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la urbo Pontarlier
**Sekretprizono 1391** aŭ **Konstruaĵo 1391** estas sekretprizono en Israelo. Ĝia lokumo estis longtempe ekstreme sekreta (ĝis 2002). Ekzistas multaj atestoj de prizonigitoj, aliaj pruvaĵoj, kiuj montras, ke tie okazis gravaj damaĝoj je homaj rajtoj, kiel turmentado, malpermeso je advokato, je kontakto al parencoj.

Ĝi situas en norda meza Israelo, ĉe Pardes Hanna, en proksimo de la Verda linio kaj de rapidvojo 65 (Hadera – Afula). Ĝi estas iama policista gardejo el epoko de la mandato pri Palestino de Ligo de Nacioj. La konstruaĵo estas sub kontrolo de la Israela armeo kaj posteulis verŝajne la funkcion de la militista gardejo en Gedera ĉe Tel Aviv, ekde la 1970-aj jaroj. Ĝi ne aperas sur mapoj aŭ sur aeraj fotoj, pro "sekureco de Isralo". Kelkaj enprizonigitoj estis transportitaj al la proksima Hajfo por parenca renkontiĝo.

Enprizonigitoj
--------------

Laŭ asertoj de la iama enprizonigito Mustafa Dirani (Amal-Miliz), temas pri militkaptitoj dum la 18-jara okupa epoko en suda Libano (operacio Litani). Ĝis operacio defenda muro (israela enmarŝo al okcidenta Jordanio, aprilo 2002) troviĝis tie ĉefe eksterlandanoj, inter ili Abdel Karim Obeid (Hizbulaho). Pli poste estis tie ankaŭ palestinoj kiel Marwan Barguti, ĝenerala sekretaro de Fatah. Plimulto de la enprizonigitoj estas sub aŭspicio de Ŝin Bet; la eksterlandanojn pridemandas *Unuo 504* de Aman (militista sekretservo).
**Elek Séllyey** [ŝEjei], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Séllyey Elek** estis hungara nobela juĝisto, departementa oficisto. Lia nobela antaŭnomo estis *séllyei*.

Elek Séllyey naskiĝis la 8-an de oktobro 1788 en Alsópusztakovec (Hungara reĝlando, Aŭstra Imperio, nuntempa Donji Pustakovec en Kroatio), li mortis la 17-an de majo 1850 en Söjtör (Hungara reĝlando, Aŭstra Imperio).

Biografio
---------

Elek Séllyey akiris juran diplomon en Jura Akademio (Győr), sed li studis ankaŭ en Szombathely. En 1809 li partoprenis en la kontraŭNapoleona milito kiel ĉefleŭtenanto. Inter 1810 kaj 1828 li estis nobela juĝisto, samtempe li okupiĝis pri la familia bieno. Li estis subdepartementestro de Zala (historia departemento) inter 1828-1831, li sekvis politikojn de Ferenc Deák kaj László Csány. Inter 1836-1841 li havis postenon pri eduko en la departemento, poste li estis juĝisto en Kőszeg. Dum la hungara revolucio de 1848 li agitis la kroatojn por apogi la revolucion. Li edziĝis en 1816, lia edzino naskis 3 gefilojn.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun bildo
* hungarlingva biografio kun bildo Arkivigite je 2020-10-20 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 707687
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Ne konfuzu ĉi tiun artikolon kun mendea lingvo, mendeoj, mandaja lingvo, aŭ mandajoj. |

La **mandea lingvaro** estas granda lingvofamilio ene de la niĝerkonga lingvaro uzataj en Okcidentafriko. Laŭ Ethnologue estas 74 mandeaj lingvoj, dum Encyclopædia Britannica taksas la nombron de mandeaj lingvoj je 40, uzataj de ĉirkaŭ 20 milionoj da homoj kaj la *Oxford Research Encyclopedia of Linguistics* taksas ilin je 60 ĝis 75, uzataj de inter 30 kaj 40 milionoj da homoj. La mandeaj lingvoj estas ĉefe uzataj en la okcidentafrikaj landoj Burkino, Malio, Senegalo, Gambio, Gvineo, Gvineo Bisaŭa, Sieraleono, Liberio kaj Ebur-Bordo.

La plej grandaj lingvoj (laŭ denaskuloj) estas la bambara (14,1 milionoj) kaj la ĝula (*dyula*, 12,5 milionoj). La mandeaj lingvoj estas tradicie rigardataj kiel branĉo de la niĝer-konga lingvofamilio, kvankam ĉi tiu vidpunkto estas pridubata de iuj lingvistoj.

Iuj el la mandeaj lingvoj en Sieraleono kaj Liberio havas siajn proprajn skribsistemojn, inkluzive de la vaja lingvo (Vai, ꕙꔤ, malkovrita de la germana misiisto Sigismund Kölle en 1849), poste ankaŭ la mendea (Mɛnde yia), la loma (Looma) kaj la kpelea (Kpɛlɛɛ). Nova skribsistemo estas la N'Ko-skribo (en Esperanto Nokoa skribo, 1949), kiu estas uzata interalie por la bambara. La Nokoa skribo estas pli kaj pli uzata. Lernejoj en Gvineo kaj Malio instruas la Nokoan skribon jam de jaroj.

Lingvoj
-------

* Bandia lingvo

Referencoj
----------

1. ↑  (en) Vydrin, Valentin. "*Mande Languages*", Vydrin, Valentin. "Mande Languages"

Eksteraj ligiloj
----------------

* (en) "*Mande*, Ethnologue: Languages of the World, 17-a eldono.
* (en) "*Mande languages*". Encyclopædia Britannica.
***The Manchurian Candidate*** (anglalingve: "La Manĉuria Kandidato") estas politika drama filmo el la jaro 1962, adaptita de la romano de Richard Condon el la jaro 1959. La filmo estas direktita de John Frankenheimer, kaj aktoris Frank Sinatra, Laurence Harvey, Angela Lansbury, Janet Leigh. La filmo centre temas pri la filo de populara konservativa politika familio; li estis cerbolavita kiel senvola atencinto por la Internacia Komunista Konspiro. *The Manchurian Candidate* estis nacie eldonita merkredon, la 24-an de oktobro, je la pinto de la Kariba krizo.

Angela Lansbury kandidatis por Akademia Premio kiel plej bona subtena aktorino, kaj Ferris Webster kandidatis por plej bona film-redaktado. Plue, Lansbury estis nomumita kiel plej bona subtena aktorino de la *National Board of Review* kaj gajnis la Oran Globon por la plej bona subtena aktorino. La filmo estis elektita de la Usona Biblioteko de Kongreso kiel "kulture grava", kaj tial preservita ĉe la Usona Nacia Film-Registro.

La filmo estis refarita en 2004 kun Denzel Washington, Liev Schreiber kaj Meryl Streep en la ĉefaj roloj.

* Kategorio The Manchurian Candidate (1962 filmo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 222496
* GND: 4606216-6
* LCCN: n2006050529
* VIAF: 216134850
* SUDOC: 078209633
* BNF: 14518937j
 |
**Sándor GÁL** [ŝAndor], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Gál Sándor** estis hungara kemiisto, altlerneja instruisto, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (2004).

Sándor Gál  naskiĝis la 1-an de marto 1933 en Farmos, li mortis la 16-an de majo 2021.

Biografio
---------

Sándor Gál studis en Teknika kaj Ekonomia Universitato de Budapeŝto inter 1951-1956. Li komencis sian karieron samloke en la universitato, kie li baldaŭe akiris altajn instruajn rangojn. Inter 1988-1993 li estis dekano. Li kandidatiĝis en 1972, doktoriĝis en 1982 antaŭ la Hungara Scienca Akademio. Li estis unu el la fondintoj de fakrevuo *Journal of Thermal Analysis*. En 2003 li emeritiĝis. Li ricevis diversajn premiojn ekde 1988.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Thermoanalitical Investigations of High Temperature Fusion Reactions* (1963)
* *Analitikai kézikönyv* (1974)
* *The Effect of Heat-transport Within the Sample on the Shape of Thermoanalytical Curves* (1986)
* *Thermoanalytical Studies on Crown Ether Alkali Complexes* (1998)

Fontoj
------

* biografio kun foto
**Valbona** [balBOna] estas vilaĝo kaj municipo de la provinco Teruelo (nordorienta Hispanio), nome en la sudorienta komarko Gúdar-Javalambre, kies komarka ĉefurbo estas Mora de Rubielos. Estas aparta kvartalo Mislata sur la dekstra bordo de la rivero, kun tre diferencita identeco; ĝis 1925 ĝi apartenis al la lima municipo La Puebla de Valverde kaj estis aligita al Valbona dum diktaturo kun opozicio kaj de La Puebla de Valverde kaj de parto de Mislata.

Geografio
---------

Ĝi estas je 36 km de Teruelo, provinca ĉefurbo. Al Teruelo alvenas de nordo tri ŝoseoj, de sudo aliaj tri kaj unu okcidente el Gea de Albarracín. El la tri sudaj, tiu plej orienta nome N-234 kun A-23 *Autovía Mudéjar* venas el sudoriento kune kun fervojo. Laŭ tiu La Puebla de Valverde estas la plej proksima municipo al la ĉefurbo, kaj de tie ŝoseo A-232 komunikas oriente kun Valbona, kaj poste al Mora de Rubielos, la komarka ĉefurbo. Alia itinero laŭ la A-228 komunikas al Sarrión kaj Albentosa.

La municipa teritorio etendiĝas ĉe la montaro kaj ĉe la urba teritorio fluas la rivero Mijares. La loĝloko staras je 949 m super marnivelo.

Historio
--------

La loĝloko estis fondita ĉirkaŭ la jaro 1200, post la konkero el islamanoj de Teruelo en 1170. En la 15-a jarcento estis prospera industrio de lano.

Aktualo
-------

Bazo de ekonomio estis agrikulturo (cerealoj), forstado kaj brutobredado. Preskaŭ ĉiuj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento kaj tiukadre ankaŭ en Valbona oni malaltiĝis ĝis nunaj 184 loĝantoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Teruelo

Notoj
-----

Bibliografio
------------

* Ibáñez González, Javier (kunord.) (2009). Las Hoces del Mijares y los Caminos del Agua. Qualcina. Arqueología, Cultura y Patrimonio. ISBN 978-84-937190-0-5.
* Ibáñez González, Javier & Casabona Sebastián, José F. (2013). Castillos, murallas y torres. La arquitectura fortificada de la Comarca de Gúdar-Javalambre. Qualcina. Arqueología, Cultura y Patrimonio. ISBN 978-84-937190-5-0.

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 798113
 |
**Sándor Győriványi** [ŝAndor djOrivAnji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Győriványi Sándor** estis hungara politikisto, ministro, parlamentano, instruisto, laboristo, profesoro.

Sándor Győriványi  Arkivigite je 2015-04-02 per la retarkivo Wayback Machine naskiĝis la 31-an de januaro 1927 en Budapeŝto. Li mortis la 31-an de decembro 2007 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Sándor Győriványi komencis politikadi jam en 1945, li aliĝis al la Etbienula Partio. Samtempe li lernis en metilernejo kaj li ankaŭ abiturientis. Li frekventis universitaton en sia naskiĝurbo, sed li estis forigita en 1949 kiel "malamiko de la popolo". Li estis faklaboristo ĝis 1958, dume li edziĝis en 1952, baldaŭ li havis filon. En 1958 li sukcese finis la universitaton, poste ĝis 1964 li instruis en metilernejo, sed ekde 1962 li instruis ankaŭ en Universitato Marx Károly. Inter 1970 kaj 1987 li estis lernejestro, poste li pensiuliĝis. Li aliĝis al la Etbienula Partio en 1988. Li estis parlamenta deputito inter 1990 kaj 1994, krome en 1990 li estis ministro pri laboro en Kabineto Antall. Li ricevis premion en 1986. Li verkis 42 librojn kaj ankaŭ artikolojn.

Liaj libroj (elekto)
--------------------

* *Idegenforgalmi ismeretek* (Fremdultrafikaj scioj), 1981 - mezlerneja lernolibro
* *Szakmai etika (1993)*
* *A szakképzés története Magyarországon* (2000)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio Arkivigite je 2015-04-02 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio kun foto
La dinastio **Nazaria** aŭ **nasria** estis la lasta muslima dinastio kiu regis la Regnon de Granado ekde 1238 ĝis la 2-a de januaro 1492. Ĝia malvenko okazigis la finon de al-Andalus kaj plurjarcenta okupado de la muslimoj en Iberio.

Boabdilo liveras la ŝlosilojn de Granado al la Katolikaj Gereĝoj.Tiu ĉi dinastio entute havis 20 granadajn sultanojn. La lasta el ili, Boabdilo, konata kiel "la juna reĝo", oponiĝis al la pagado de impostoj altruditaj de la Regno de Kastilio kiu garantios al Granado la sendependecon per ĝi. Pro tiu oponado de la juna reĝo la Katolikaj Gereĝoj ekmilitis al la nazaria reĝlando, kio kuniĝis kun la enlanda milito kiu jam suferis la regno, faciligis la kristanan konkeron. La teritoria kaj administra organizado estis farita laŭ la sistemo de taĥaoj

Dum la regado de tiu ĉi dinastio estis konstruata la palaco de la Alhambra konsiderata la pleja valoraĵo de la nazaria arto kaj unu el la juveloj de la muzulmana arto el ĉiuj epokoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Ĥazraoj
**Palisse** estas franca komunumo lokita en la departemento Corrèze kaj en la regiono Limoĝio. Ĝi havis 230 loĝantojn laŭ censo plenumita en 1999.

Geografio
---------

Palisse etendiĝas sur 32,89 km², kaj havis 230 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas 7 homoj po kvadrata kilometro. La vilaĝo situas en Corrèze, kiu estas kampara, maldense loĝata franca departemento en la nordokcidenta parto de la Centra Masivo. 

La regiono ĉirkaŭ Ussel ĉefe konsistas el malaltaj montoj kaj altebenaĵoj : la plej alta punkto de Palisse situas je alteco de 706 metroj.

Historio
--------

La departemento Corrèze estis oficiale kreita la 4-an de marto 1790 dum la franca revolucio. Palisse antaŭe apartenis al la reĝa provinco Limoĝio.

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la komunumo S-ro Daniel Gaye, kiu do fariĝis la loka urbestro.

Administrado
------------

Palisse apartenas al la kantono de Neuvic, kies ĉefurbo estas Neuvic. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Ussel, unu el la tri arondismentoj de la departemento Corrèze.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Corrèze
* Kantono de Neuvic
**Magelang** estas universitata urbego en la ĉefa insulo Javo, en provinco Centra Javo en Indonezio. Magelang havas tri distriktojn.

Komerca kvartalo en Magelang

Geografio
---------

Magelang situas en interno de la insulo inter 2 montoj en fekunda agrikultura areo. Salatiga troviĝas 35, Jogjakarto 41, provinca ĉefurbo Semarang 58, Surakarta 67, Surabajo 280, Bandungo 294, tutlanda ĉefurbo Ĝakarto 401, Tangerang 421, Serang 473, Palembang 783, Makassar 1050, Batam 1176, Padango 1311, Pekanbaru 1318, Medano 1775, Banda Aceh 2198 kilometrojn (aere) .

Historio
--------

Magelang estis fondita frue jam en 907 kiel senimposta vilaĝo Mantyasih gvidita de la kortumo. Britio koloniigis Magelang en la 18-a jarcento kaj Magelang estis sidloko de la kolonia registaro. Post kiam la nederlandanoj venkis la britojn, Magelang estis centro de ekonomio. La nederlanda registaro konstruis akvoturon en 1918. Elektro iĝis havebla en 1927. La vojoj asfaltiĝis.

Ekonomio
--------

Magelang estas signifa agrikultura urbo.

Hotelo

Trafiko
-------

Magelang havas ĉefvojon inter Semarang-Jogjakarto, sed estas ankaŭ 2 malpli gravaj vojoj. Iam ankaŭ fervojo funkciis. La urbego ne havas flughavenon, la plej proksimaj funkcias en Jogjakarta kaj Semarang.

Religio
-------

Plimulto de Magelang estas islama, sed ekzistas malplimultoj kiel ekzemple kristanismo, budhismo, hinduismo, konfuceismo, spiritismo kaj tradicia java kredo.

Eduko
-----

Milita akademio
Magelang havas 6 universitatojn aŭ akademiojn.

Klimato
-------

Magelang havas tropikan musonan klimaton (Am). En ĉiuj monatoj pluvas, resume jare 2426 mm. Inter junio-septembro iomete malpli ofte pluvas. La averaĝa jara temperaturo estas 24,7 °C. Ne estas grandaj diferencoj inter la monatoj.

Vividindaĵoj
------------

* Borobuduro (mahajana templo de la 9-a jarcento)
* moskeoj kaj pluraj preĝejoj
* ĉina kvartalo
* universitatoj
* muzeoj
* parkoj
* montoj kun akvofaloj

Fontoj
------

* WikiTrans

* La kokina preĝejoLa kokina preĝejo
* TemploTemplo
* Vilaĝa haloVilaĝa halo
* Iama vilao el la 19-a jarcento, nun feriejoIama vilao el la 19-a jarcento, nun feriejo
Eider apud Tönning
**Eider** (germane; latine *Egdor*, norene *Egða*, dane *Ejderen*) estas plej longa rivero de Ŝlesvigo-Holstinio, kun longo de 188 km. Ĝi markis de 811 ĝis 1864 – kun du mallongaj interrompoj – la sudan limon de Danio. Post la Ŝlesvig-Holstinia milito (1848-1851) kaj okupo de Ŝlesvigo post la germana-dana milito fare de Prusio kaj Aŭstrio (1864), la rivero perdis sian funkcion kiel suda limo de Danio al Germanio.

Eider fontas kiel *Dröge Eider* sudoriente de Wattenbek ĉe *Lageto Klaster*, sude de la Lago Bothkamper, kiu situas inter Bordesholm kaj Preetz. El la lago, ĝi fluas sudokcidenten kaj poste preter Bordesholm norden kaj fine alfluas okcidenten en la Nordan maron.

La plej grandaj alfluantoj de Eider estas Treene kaj la Sorge. La fluo de Eider estas kunligita tra Gieselau-kanalo al la Nordmara-Baltmara Kanalo (Kiela Kanalo).

La meza flukvanto de Eider estas 6,5 m³/s.

Literaturo
----------

* Gerd Quedenbaum: *Die Eider*. Eider-Verlag, Düsseldorf 1983 (= Eider-Bücher), ISBN 3-921908-08-6.

* Eider en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Eider en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 334267
* GND: 4013733-8
* LCCN: sh92006629
* VIAF: 242517344
 |
Memportreto (1758), kun du lernantinoj, Marie Capet kaj Carreaux de Rosemond
**Adélaïde LABILLE-GUIARD** [adelaID laBIL GIar] (n. la 11-an de aprilo 1749, m. la 24-an de aprilo 1803) estis franca pentristino de portretoj kaj historio.

Biografio
---------

Adélaïde Labille naskiĝis en Parizo, Francio, filino de mercero. Ŝi studis miniaturo-pentradon kun François-Elie Vincent, kaj oleo-pentradon kun lia filo François-André. Ŝiajn fruajn verkojn ŝi ekspoziciis ĉe la Akademio *Saint-Luc*, kaj post ĝia fermiĝo en 1776, ĉe la *Salon de Correspondance*.

En 1769 ŝi edziĝis kun Louis-Nicolas GUIARD, sed ili apartiĝis en 1777, post kiam ŝi gajnis ŝian vivtenon instruante pentradon.

Je la 31-a de majo 1783 Labille-Guiard aniĝis la francan "Reĝan Akademion pri Pentrado kaj Skulpturo" (*Académie Royale de Peinture et de Sculpture*), samtempe kiel tri aliaj pentristinoj, inkluzive de Élisabeth Vigée Le Brun kies "Memportreto kun pajla ĉapelo" ege influis ŝian fruan majstroverkon "Memportreto kun du lernantinoj" (bildigata dekstren).

Pro la aŭspicio de Adélaïde, onklino de la reĝo Ludoviko la 16-a, Labille-Guiard gajnis registaran pension de mil *livres* (pundoj), kaj mendojn pentri portretojn de Adélaïde kaj aliaj parencoj de la reĝo. Pro tiuj reĝaj ligoj, Labille-Guiard iĝis politike malfidinda post la Franca Revolucio de 1789, kaj en 1793, oni ordonis al ŝi detruigi iujn el ŝiaj reĝismaj verkoj. Tamen ŝi ne estis vere konservativa: dum la fruaj 1790-oj ŝi kampanjis por la malfermo de la Akademio al virinoj. Ĉe la *Salon* de 1791 ŝi ekspoziciis portretojn de anoj de la revolucia Nacia Asembleo, inkluzive de Maximilien de Robespierre.

En 1793 ŝi kaj sia edzo eksedziĝis. En 1795 ŝi akiris loĝejon ĉe la Luvro (*Louvre*) kaj pension de 2.000 *livres*. En 1800 ŝi edziĝis kun sia instuisto François-André Vincent. Ŝi mortis la 24-an de aprilo 1803.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Adélaïde Labille-Guiard en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Adélaïde Labille-Guiard en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Société Internationale pour l'Étude des Femmes de l'Ancien Régime
* Biografio de Adélaïde Labille-Guiard el la TTT-ejo de la *Société Internationale pour l'Étude des Femmes de l'Ancien Régime*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 52671
* GND: 119142988
* LCCN: nb2007020436
* VIAF: 47031216
* ISNI: 0000 0000 6662 4191
* SUDOC: 094637873
* BNF: 13335336r 149563895, 13335336r
* ULAN: 500005516
* MBA: 4167a6e7-6786-44ba-b428-c6ba2e5bbcb4
* RKD: 47214
* NKC: mub20211119074
* BNE: XX5022675
 |
**Aljmaš** (germane *Apfeldorf*, hungare *Almás*) estas vilaĝo en Kroatio, en municipo Erdut en distrikto Osijek-Baranja. Aljmaš situas sur ebenaĵo, ĉe kunfluejo de Danubo kaj Dravo, laŭ dekstra bordo de Danubo. Osijek troviĝas 21 km-ojn.

En Aljmaš troviĝas moderna romkatolika preĝejo omaĝe al Dipatrino – antaŭe ekzistis preĝejo, detruita dum la Jugoslaviaj militoj, kiu estis priskribita kiel la plej granda kaj fama slavonia idolejo. Aljmaš ankaŭ estas Maria-pilgrimejo, komence kun Maria-statuo en 1704, detruita en fajro en 1846. Nova statuo estis donita en 1865, kaj tiu denove detruita dum la Juvoslavaj militoj. La hungara nomo *Almás* apartenas la multaj hungaraj loknomoj kun la ero *almás*.

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 15  km²
* Supermara alteco: 93 m
* koordinatoj: 45°31′40″N 18°56'58″E
* Loĝantaro: 640
* Poŝtkodo: 31205
* Aŭtokodo: OS
* Telefonprefikso: 31

Historio
--------

Nova preĝejo de Aljmaš
La unua mencio devenis el 1273 en formo *Hagmas*. En 1704 la vilaĝo ricevis sanktan memoraĵon, sekve la paroĥa preĝejo iĝis kermesejo.[*klarigu*] La preĝejo en 1846 forbruliĝis, sed poste oni konstruis novan preĝejon. Tiu sekva preĝejo estis priskribita kiel "preĝejo de la plej fama kaj granda slavonia idolejo". En 1991 pro la militado ĝi plene detruiĝis. En 2001, oni komencis konstrui novan preĝejon en Almás kiu ĉefe finiĝis en 2003. En 2007 oni finiĝis laborojn ankaŭ de la resto, kiel gardeno, ĉambroj por pilgrimoj, ktp.

En 1910 vivis tie 1395 homoj, kun kroatoj en majoritato, germanoj en minoritato. Ĝis fine de la Unua mondmilito la vilaĝo apartenis al Habsburga Imperio, al Hungara reĝlando, al Kroatio, al Verőce, al distrikto de Osijek, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio, fine al sendependa Kroatio. En 1991 vivis en Aljmaš 820 homoj, (kroatoj 673 (82 %), serboj 9 kaj aliaj[*klarigu*]).

Fontoj
------

1. ↑
**Sekreta polico** (aŭ **politika polico**) estas formita per spionaj, sekurecaj aŭ policaj agentejoj kiuj kovras operacojn kontraŭ politikaj opoziciantoj kaj disidentoj. Organizoj de sekreta polico estas karakteraj de totalismaj reĝimoj. Uzita por protekti la politikan povon de individua diktatoro aŭ aŭtoritatisma reĝimo, la sekreta polico ofte funkcias ekster la leĝaro kaj estas uzata por subpremi disidentojn kaj malfortigi la politikan opozicion, ofte per perforto.

Kiam la politika reĝimo plutenas ŝajnigon de popola libereco kaj respekto al la homaj rajtoj la sekretaj policanoj vestas senuniforme. Kiam la diktaturo estas klara, la politika polico ne bezonas tiun maskon, kaj uzas ĝin nur por surprizi arestotojn. En plej akraj reĝimoj la sekreta polico turnas sin al torturo kaj murdo, foje eĉ al genocido kaj malaperigo.

Politikaj policoj
-----------------

* Ĉeka, NKVD, KGB en Sovetunio
* DINA en Ĉilio
* FBI en Usono
* Gestapo en Nazia Germanio
* MI5 en Britio
* Mosado en Israelo
* Stasi en Orienta Germanio

Referencoj
----------

1. ↑  Ilan Berman & J. Michael Waller, "Introduction: The Centrality of the Secret Police" en *Dismantling Tyranny: Transitioning Beyond Totalitarian Regimes* (Rowman & Littlefield, 2006), p. xv.
2. ↑  Juan José Linz, *Totalitarian and Authoritarian Regimes* (Lynne Rienner, 2000), p. 65.
3. ↑   Secret police. *Cambridge Dictionary*.

* Sekreta polico en Vikinovaĵoj (Liberaj novaĵoj)
La **seksa maturiĝo** (ĉe homo: *pubereco*) estas parto de la ontogenezo de unuopulo kaj signifas fazon de la plenkreskiĝo, kiam ĝi povas sin jam reprodukti (tiu estas ĝi jam produktas vivkapablajn seksajn ĉelojn). Tiu fazo daŭras ĉe multĉeluloj diverslonge, sed ĝi okazas ĉe hejmigitaj bestoj pli frue ol ĉe la sovaĝaj parencoj. Post la seksa maturiĝo la agrikulturajn bestojn oni devas apartigi laŭ seksoj. La komenco de maturiĝo povas malsami eĉ ĉe tipoj, kaj ĉe unuopuloj.

seksa maturiĝo de diversaj bestoj:

* ĉevalo: aĝo de 1 jaro
* bovo, kapro, ŝafo: 5–6-a monato
* porko: 4–5-a monato
* hundo: 7–9-a monato

La seksa maturiĝo ne estu konfuzata kun breda maturiĝo, kiu okazas pli poste.

La seksa maturiĝo estas direktita per efikoj de tiroido kaj la (de ĝi produktita) hormono, la tiroksino. La forigo de tiroido kondukas al pli alta kresko kaj perturbas la proceson de la seksa maturiĝo.

La evoluo de la homaj seksaj trajtoj estas direktitaj per oestrogeno (ĉe virinoj) kaj per androgenoj – plej grava reprezentanto estas la testosterono – (ĉe viroj). Ĉe damaĝo de testosteronaj receptoroj aŭ la direktaj nervocentroj en hipotalamo aŭ pro tumoroj, la seksa maturiĝo povas neokazi. Ĉe trofunkciado de hormonaj glandoj – kiuj produktas pli da gonadotropinoj – povas okazi frua apero de la seksa maturiĝo (t.n. *Pubertas praecox*).

Ĉe homoj tiu fazo nomiĝas pubereco.

Vidu ankaŭ
----------

* Breda maturiĝo
* Pariĝa tempo

* Kategorio Seksa maturiĝo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Torrelacárcel** [torelaKARzel] estas vilaĝo kaj municipo de la provinco Teruelo (nordorienta Hispanio), nome en la suda komarko Komunumo de Teruelo, kies komarka ĉefurbo estas la provinca ĉefurbo mem, Teruelo. La loknomo *Torrelacárcel* estas etimologie komprenebla kiel *turo de la prizono*.

Geografio
---------

Ĝi estas je 39 km de Teruelo, provinca ĉefurbo, kaj samdistance de Calamocha. La urba kerno estas inter la Aŭtovojo Mudeĥara (A-23), kiu ligas Zaragozo-n kun Teruelo, kaj la nacia ŝoseo N-234, kiu iras paralele al la antaŭe menciita kaj parte irante kun la N-330. Trans la rivero Jiloca estas tre apuda Alba, atingebla ŝosee nur laŭ ĉirkaŭo. La altitudo de la municipa teritorio gamas inter 1350 m kaj 974 m borde de la rivero Jiloca. La urba kerno staras je 979 m super marnivelo. 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| *Nordokcidente:* Alba | *Norde:* Singra | *Nordoriente:* Aguatón |
| *Okcidente:* Alba |  | *Oriente:* Aguatón |
| *Sudokcidente:* Alba | *Sude:* Torremocha de Jiloca | *Sudorientee:* Torremocha de Jiloca |

Historio
--------

La zono venis al posedo de kristanoj post la venko de Alfonso la 1-a la Batalema en la batalo de Cutanda. Sed eble la kristanoj perdis ĝin dum la krizo kiu sekvis la morton de Alfonso la 1-a. Nur dum la regado de Alfonso la 2-a de Aragono estis klara dominado fare de kristanoj.

Aktualo
-------

Bazo de ekonomio estis agrikulturo (cerealoj), forstado kaj brutobredado. Preskaŭ ĉiuj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento kaj tiukadre ankaŭ en Torrelacárcel oni malaltiĝis ĝis nunaj 142 loĝantoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Teruelo

Notoj
-----

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 797525
 |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Eburbeka arasario** |
| --- |
|  |
| Eburbeka arasarioEburbeka arasario
 |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Pegoformaj *Piciformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Ramfastedoj *Ramphastidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Pteroglossus* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***P. azara'*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Pteroglossus azara****(Vieillot, 1819) |
|
|
|
| Konserva statuso |
| {{{220px}}}**Konserva statuso: Malplej zorgiga** |
|
|  |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Eburbeka arasario  |

 |
| v • d • r |

La **Eburbeka arasario** aŭ Flavbeka arasario (***Pteroglossus azara***) estas mezgranda kaj kolora birdo el la familio de la Ramfastedoj kaj ordo de Pegoformaj de Sudameriko, kiu enhavas la tukanojn, tukanetojn, arasariojn, ktp.

Distribuo
---------

Ĝi troviĝas en Bolivio, Brazilo, Kolombio, Ekvadoro, Peruo kaj Venezuelo. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj arbaroj de malaltaj teroj.

Aspekto
-------

Kiel plej multaj de tukanoj tiu ĉi specio havas nigran dorson. La kapo, kiel ĉe aliaj arasarioj, estas malhelbruna kun grenatkoloraj nuancoj kaj ĉefe malhelruĝaj nuancoj malantaŭ la okuloj kaj en la nuko. La **brusto estas ruĝa** kaj la **ventro unue nigra kaj sube flava** kun iom da ruĝa limo. La pugo estas ruĝa kaj la beko montras suban makzelon helbrunan kun pli flava bazo kaj pinto kaj **supran makzelon vere eburkoloran** de kie venas la nomo. La supra makzelo montras **dentarecan bordon** kun aspekto de segilo.

Listo de subspecoj
------------------

* *Pteroglossus azara azara* (Vieillot, 1819)
* *Pteroglossus azara flavirostris* Fraser, 1841
* *Pteroglossus azara mariae* Gould, 1854

Fonto
-----

* BirdLife International 2004. Pteroglossus azara[*rompita ligilo*]. 2006 IUCN Ruga Listo de Mincataj Specioj. 27a Julio 2007.
**GALETTA Ferenc** estis hungara aktoro, teatrestro naskita en Temeŝvaro la 12-an de marto 1889 kaj mortinta en Budapeŝto la 21-an de oktobro 1974.

Kariero
-------

Li debutis en 1910 en la trupo Károly Fehér. Poste li ludis en la trupo de Alfréd Halász, poste en Pécs, en Szeged, en trupo de la Buda–Temesvár, en Gaja Teatro, en Városi Színház, en Budai Színkör, en la Revü, en la Scala, en la Teatro Blaha Lujza. Inter 1922–1924 li estis la ĉefreĝisoro de la trupo de Pozsony. Liaj pluaj stacioj estis: Teatro Városi, Király Színház, Theater an der Wien, Budai Színkör, Régi Apolló. En 1927 mallongtempe li estris la teatron de Temesvár, poste li dungiĝis al Arad. En la 1930-aj jaroj li havis propran trupon. En 1931–32 kaj 1933–34 li ludis kaj reĝisoris en Pécs. En 1936–37 li aperis en la trupo de Mihály Erdélyi (teatrestro), en 1938–39 denove en Teatro Városi. En 1950–51 kaj ekde 1957 ĝis 1962 li estis ano de la Nacia Teatro (Budapeŝto).

El liaj roloj
-------------

* Cigányprímás (Imre Kálmán);
* Clausen tanácsos (Hauptmann: Naplemente előtt);
* Ottokár (Johann Strauss: A cigánybáró).

El liaj reĝisoraĵoj
-------------------

* Erdélyi M.: Fehérvári huszárok;
* Szabolcs Fényes: Manolita;
* Farkas I.: Túl a nagy Krivánon.

Lia opereto
-----------

* *Görlvásár* (1929).

Fonto
-----

* Magyar Színházművészeti Lexikon
La Alkazaro de Toledo
La Alkazaro en 2006
La **Alkazaro de Toledo** estas fortikaĵo konstruita sur rokoj en la plej alta parto de la urbo Toledo, Hispanio, regante la tutan urbon.

En la 3-a jarcento ĝi estis romia palaco. Ĝi estis restaŭrita dum la regado de Alfonso la 6-a de Leono kaj Kastilio kaj Alfonso la 10-a kaj modifata en 1535, sub regado de Karlo la 1-a de Hispanio kaj 5-a de Germanio, kiu multfoje uzis la alkazaron kiel Oficiala rezidejo de la Gereĝoj de Hispanio.

Meze de la 19-a jarcento, la Ministerio de la Regado, dum tempoj de Izabela la 2-a, instalis en la turo, telegrafian meĥanismon por ricevi kaj sendi kodigitajn mesaĝojn ekde Madrido ĝis Kadizo; tiu estis la turo n-ro 10 de la Turĉenaro de Andaluzio. La lokoj de tiu ĉi turĉenaro de okula telegrafio estis en kelkaj vilaĝoj kiel Aranjuez, Toledo, Consuegra, Reĝurbo, Puertollano kaj Fuencaliente; en la andaluza parto ĝi transiris inter aliaj lokoj: Kardenjo, Montoro, Kordovo ĉefurbo, Karmono, Sevilo ĉefurbo, La Kapoj de Sankta Johano, Ĥerezo de la Limo, Kadizo ĉefurbo kaj San-Fernando. Ĝia funkciado kiel telegrafiejo estis mallonga, nur de 1848 ĝis 1857. En la alkazaro funkciis la Infanteria Akademio de Toledo.

Dum la Hispana enlanda milito de 1936-1939 ĝi estis uzata de la tiama ribeliĝinta kolonelo José Moscardó kiel defenda punkto kaj rezistejo de la Civila Gardistaro kaj tute sieĝata kaj detruita de la trupoj lojalaj al la Dua Hispana Respubliko dum la sieĝo kiu daŭris 70 tagojn de la 22-a de julio ĝis la 28-a de septembro 1936. Ĝi estis liberigata tiun lastan tagon de la Armeo de Afriko sub la gvido de la generalo José Enrique Varela kaj vizitata sekvatage de la generalo Francisco Franco, ĉefo de la naciisma bando.

Poste ĝi estis rekonstruata kaj nuntempe ĝi gastigas la Bibliotekon de Kastilio-Manĉo Arkivigite je 2009-06-02 per la retarkivo Wayback Machine kaj ankaŭ gastigos la Muzeon de la Armeo venanta el Madrido.

Vidu ankaŭ
----------

* Sieĝo de la Alkazaro

* Kategorio Alkazaro de Toledo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 302355
* GND: 4443660-9
* LCCN: sh85003257
* VIAF: 238757710 305243040, 238757710
* BNE: XX150561
 |
**Aloŝa Avdejev** (ruse *Алексей Алексеевич Авдеев*) (naskiĝis la 18-an de aŭgusto 1940 en Voroŝilovsk (nun Stavropol) – pola filma aktoro, kantisto kaj lingvisto rusdevena.

Artisma kreado
--------------

De 1976 estas ligita kun la krakova kabaredo "Piwnica Pod Baranami" (Kelo sub Virŝafoj), kie ludas kun Kazimierz Adamczyk kaj Michał Kaniewski, kantante rusajn kaj ciganajn romacojn, odesajn kaj judajn kantojn interplektataj de humuro. En la jaroj 1977-1980 kunlaboris kiel pianisto kun krakovaj ĵaz-ensembloj.

Ekde 1990 ludas gitare kun Kazimierz Adamczyk kaj Marek Piątek, koncertante enlande kaj eksterlande. Surbendigas diskojn, televidajn kaj radiajn programojn. Konstanta felietonisto de psikologia monatrevuo "Charaktery" (Karakteroj) kaj membro de ties Scienca Konsilantaro.

Scienca agado
-------------

Diplomito de pola filologio ĉe Jagelona Universitato (1972), de 1974 scienca laboranto de Instituto pri Orientslava Filologio. Membro de Pola Lingvistika Asocio. En 1978 iĝis doktoro de humanismaj sciencoj (disertaĵo: *Sona interfero en la rusa parolo de poloj*). En 1980 laboris en Kolegio Triunuo en Dublino kiel visiting professor. Kreinto de la koncepto de komunikada gramatiko. En 1986 habilitiĝis. Ekde 2005 profesoro de humanismaj sciencoj.

Li laboras en Instituto de Rusio kaj Orienta Eŭropo ĉe Jagelona Universitato, kie ĉefe okupiĝas pri pragmatika lingvistiko kaj komunikada gramatiko. En la jaroj 1994-1998 vicdirektoro de la Instituto pri Orientslava Filologio, de 1996 gvidanto de la Fako de Rusa Lingvoscienco.

* Kategorio Aloŝa Avdejev en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 372929
* GND: 173786758
* LCCN: n87854963
* VIAF: 165977195
* ISNI: 0000 0001 1359 7262
* SUDOC: 137297742
 |
**Alpatláhuac** estas komunumo en la meksika subŝtato Veracruz. La ĉefurbo de la komunumo estas Alpatláhuac. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 30 008.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 8988 loĝantojn. El tiuj estis 4419 viroj kaj 4569 virinoj. La komunumo havas surfacon de 75.7 kvadratkilometroj. La komunumo situas je 19 gradoj kaj 7 minutoj norda latitudo kaj 97 gradoj kaj 6 minutoj okcidenta longitudo. La meza alteco estas 1860 metroj super la marnivelo.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 1995 en la komunumo vivis 8985 personoj. En la jaro 2000 temis pri 8573, do temis pri kresko / malkresko je -0.93 %. En la jaro 2000 (INEGI) en la komunumo vivis 7194 personoj, kiuj aĝis pli ol 5 jaroj. El tiuj 26 personoj parolis indiĝenan lingvon. Tio egalas al 0.36 % de la loĝantoj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI

Eksteraj ligiloj
----------------



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
La **Kalvinana preĝejo** estas religia historia monumento en Hungario, en vilaĝo Sajóvámos.

Historio
--------

En la 15-a jarcento katolika kirko konstruiĝis, kiun la kalvinanoj akiris en mezo de la 16-a jarcento. En 1599 apud la vilaĝo batalo okazis, tial la preĝejo detruiĝis. La orgeno estis farita en 1882. Renovigo okazis nur en 1700, poste trakonstruo en 1900.

Konstruaĵo
----------

La preĝejo situas sola en korto. En mezo de la fasado estas la turo kiu estas kvadrata kaj preskaŭ tiel larĝa, ol la navo. Sur muron de la turo oni metis memortabulon pri falintoj dum la mondomilitoj. Sube la enirejo estas (la alia enirejo troviĝas en la flanko de la konstruaĵo). Pinto de la turo estas longa piramido. La navo formas brikon. Ankaŭ la sanktejo estas preskaŭ tiel larĝa, ol la navo. La sanktejo estas okangula kaj aliĝas 3 anguloj al la navo. Ekstere pilieroj estas videblaj ĉe la navo. Interne la baroka predikejo havas pelikanon por ornamaĵo.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare Arkivigite je 2013-05-06 per la retarkivo Wayback Machine


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Kategorio Kalvinana preĝejo (Sajóvámos) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Elek Kada,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kada Elek** estis hungara urbestro, advokato, politikisto, parlamentano, ĵurnalisto.

Busto pri Elek Kada en Kecskemét
Memortabulo pri Elek Kada
Elek Kada  naskiĝis la 2-an de majo 1852 en Kecskemét, li mortis la 24-an de junio 1913 en Kecskemét.

Biografio
---------

Elek Kada frekventis piaristan gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li studis juron en Kalvinana Jura Akademio (Kecskemét) kaj Reĝa Jura Akademio (Pozsony). Post la diplomo li laboris en la ŝtata administrado en Pest (urbo). En 1875 li advokatiĝis kaj hejmenvenis, kie li estis privata advokato. En la sekva jaro li edziĝis. En 1878 li estis elektita parlamenta deputito, poste denove en 1881. Inter 1884 kaj 1891 li laboris en Hungaraj Ŝtatfervojoj, poste li estis ĵurnalisto en Budapeŝto. Ekde 1897 ĝis sia morto li estis urbestro de Kecskemét. Tiu periodo estis ora epoko de la urbo, stabiliĝis la urba buĝeto, la urbo prenis modernan aspekton, li fondis la urban muzeon, bibliotekon, muzikan, komercan lernejojn, kinejon, frenezulejon, li konstruis Artistkolonion, novan kolegion, Palacon Luther, Palacon Cifra, stacidomon, novan kvartalon, li plantis apud la urbo vitojn persikojn.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *A vasutak keletkezése, fejlődés és üzeme* (1891)
* *Darázs mérge* (1893) - romano
* *Magyar Történelmi album a nép számára* (1895)
* *Tárogató* (1909) - teatraĵo

Memorigiloj
-----------

* strato, memortabulo kaj mezlernejo en Kecskemét
* busto en Kecskemét
* premio Kada Elek

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al majusklo K, poste serĉu la nomon)
* hungarlingva biografio kun foto Arkivigite je 2016-12-24 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio

* Kategorio Elek Kada en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Alpaslan Ertüngealp,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Ertüngealp Alpaslan** estas turka-greka-hungara pianisto, dirigento, instruisto.

Alpaslan Ertüngealp en 2014
Alpaslan Ertüngealp  naskiĝis en 1969 en Istanbulo.

Biografio
---------

Alpaslan Ertüngealp aĝis 7, kiam li komencis frekventi konservatorion en sia naskiĝurbo, poste li ankaŭ maturiĝis. Inter 1987-1993 li studis en Muzikakademio de Budapeŝto akirinta pianistan diplomon en 1993, poste dirigentan diplomon en 2000. Lia instruisto pri dirigentado estis Ervin Lukács. En la studjaro 2000 li instruis en Universitato de Miskolc, poste li estis gastodirigento de orkestro de Szombathely, inter 2006-2009 li estis samloke muzika direktoro, poste 2 jarojn li estis asistanto de Claudio Abbado. Li estis ankaŭ pianisto en koncertoj kaj dirigento en pluraj lokoj, en 2002 li atingis la unuan lokon en dirigenta konkurso en Ateno. En 2017 li aranĝis majstrokurson por dirigentoj en Szolnok. Li ricevis hungaran premion en 2003. Li havas edzinon, kiu naskis dufoje.

Fontoj
------

* hungarlingva intervjuo kun fotoj
* anglalingva biografio
* anglalingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Alpaslan Ertüngealp en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 632366
* GND: 129394718
* LCCN: n96018234
* VIAF: 42915801
* ISNI: 0000 0001 0966 9921
 |
La **kalvinana preĝejo** estas religia historia monumento (deklarita en 2001) en urbo Salgótarján (Hungario).

Historio
--------

Frua historio de la kalvinismo en Salgótarján estas apenaŭ konata. Ĝis la 20-a jarcento la sporadaj kalvinanoj eklezie apartenis al Balassagyarmat. La tiama minista vilaĝo nur en 1916 ricevis pastron. En 1919 kalvinana filio estis levita paroĥo. En 1927 la grupo ricevis parcelon por konstrui kirkon, kiu estis konsekrita jam post 2 jaroj. En 1947 oni aĉetis loĝdomon por paroĥejo. Ĝi estis vendita en 1970, poste apud la kirko estis konstruita la paroĥejo. La preĝejo mem estis plene renovigita en 2004.

Konstruaĵo
----------

La konstruaĵo situas sur milda deklivo en korto. La fasado estas simetria, meze la turo plene reliefas. La enirejo funkcias tra la turo, al kiu ŝtupoj kuras. La turpinto estas oklatera piramido. La navo havas apogpilierojn kaj finiĝas en duonronda malgranda absido.

Vidu, aŭdu ankaŭ
----------------

* sonorado

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun foto
* hungara priskribo

Kalvinana preĝejo (Salgótarján)

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Adèle CASTILLON du Perron**, estas franca kantisto kaj aktorino. Ŝi estis la kantisto en la franca pop duo Videoclub de 2018 ĝis 2021, kaj poste iris sola. Kiel aktorino, ŝi aperis en la franca komedia filmo *Sous le même toit* (2017) kaj franca suspensfilmo *School's out* (2018).

Frua vivo
---------

Castillon estis naskita en Angers, Francio, de Benoît Castillon du Perron kaj Anne-Pascale Crèvecœur. Ŝi havas du gefratojn. Kiel infano, Castillon komencis fari filmetojn por YouTube kaj havis teatrotrejnadon, kvankam ŝi ne konsideris, ke tiuj du estas rilataj aferoj kaj ne intencas uzi YouTube por siaj karier-perspektivoj. En la aĝo de 15, kun aktorino Léa Seydoux kaj kelkaj amikoj, ŝi intervjuis la Dalai-Lamaon en Dharamsala, Hindio.

En 2018, Castillo kaj Matthieu Reynaud kaj formis Videoclub. Ilia kanalo havis pli ol 20 000 abonantoj antaŭ eldoni ion ajn (je suspekto de YouTube oficejoj) pro sia populareco en la ejo kaj ilia muziko rapide furoris tie, ĉe TikTok, kaj ĉe Spotify.

En Majo 2021, antaŭ la publikigo de ilia albumo Euphories, Videoclub anoncis la disbandigon de la grupo kaj ke ili volis sekvi solludajn projektojn.

Referencoj
----------

1. ↑ .  Adèle Castillon : "Ma jeunesse est un atout" (france) (17a de Majo 2017).
2. ↑  Lus, Bruno.  Adèle Castillon, l’après-YouTube comme horizon (france). *Le Monde* (21a de Julio 2019).
3. ↑  Ravard, Margaux.  Comment devient-on une star grâce à TikTok ? (france). *Elle France* (4a de Februaro 2021).
4. ↑ .  Musique. Adèle Castillon assurera seule la tournée de Vidéoclub après la séparation du duo nantais (france) (17a de Majo 2021).

* Kategorio Adèle Castillon en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 768704
* MBA: d87c77e3-3512-41ed-b241-6387d4a6ae4e
 |
|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Juro |

Apartigita de la privata juĝistaro, la belga **administracia juĝistaro** fininstance konsistas el la Ŝtata Konsilio (*Conseil d'État, Raad van State*). La specifeco de la belga Konsilio estas tio, ke la Konsilion kreis la leĝo de la 23-a de decembro 1946, dum ĝin oni malaperigis en 1830.

Laŭ inspiro de la franca kaj nederlanda modeloj, la belga Ŝtata Konsilio rolas kiel konsilanto kaj juĝisto. Tio rezultas el la artikolo 160 de la konstitucio de la federacia Belgio (redakto de la 17-a de februaro 1994).

Kiel konsilanto rolas la sekcio pri leĝfarado, kiu estas konstitucia konsilanto de la registaraj kaj leĝfaraj aŭtoritatoj.

Kiel juĝisto rolas la sekcio pri administracio, kiu zorgas pri la jurkontestoj de administraciaj decidoj kaj, laŭ la belga konstitucio, pri la jurkontestoj koncerne la politikajn rajtojn.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rAdministracia juĝistaro en Eŭropo |
| --- |
| Albanio  •  Andoro  •  Armenio  •  Aŭstrio  •  Azerbajĝano  •  Belgio  •  Belorusio  •  Bosnio kaj Hercegovino  •  Britio  •  Bulgario  •  Ĉeĥio  •  Danio  •  Estonio  •  Finnlando  •  Francio  •  Germanio  •  Grekio  •  Hispanio  •  Hungario  •  Irlando  •  Islando  •  Italio  •  Kartvelio  •  Kipro  •  Kosovo  •  Kroatio  •  Latvio  •  Liĥtenŝtejno  •  Litovio  •  Luksemburgo  •  Makedonio  •  Malto  •  Moldavio  •  Monako  •  Montenegro  •  Nederlando  •  Norvegio  •  Pollando  •  Portugalio  •  Rumanio  •  Rusio  •  Sanmarino  •  Serbio  •  Slovakio  •  Slovenio  •  Svedio  •  Svislando  •  Turkio  •  Ukrainio  •  Vatikano |

 |
La **Kalvinana kirko** estas religia Monumento historia en Hungario, en vilaĝo Szamosbecs.

Historio
--------

Tiu ĉi preĝejo estis konstruita en 1481, sed pli frue en la 1330-aj jaroj katolikaj pastroj de Szamosbecs. (En la 1980-aj jaroj arkeologoj trovis brikon kun surskribo 1481). En nekonata tempo la kalvinanoj akiris la kirkon. En 1638 la kirko estis renovigita kaj konsekrita. En 1837 gravaj mezepokaj partoj estis trakonstruitaj, samtempe turo estis konstruita. En 1889 la kirko estis renovigita.

Konstruaĵo
----------

La kirko situas sola inter arboj. La navo formas brikon, al kiu oklatera sanktejo (pli mallarĝa) aliĝas. Iam estis ankaŭ aliĝanta sakristio, kion la kalvinanoj malkonstruis. Same la pilieroj estis malkonstruitaj. Interne la muroj estas plene blankaj. La plafono ne estas pentrita.

Fontoj
------

* hungare kun foto
* hungare kun foto Arkivigite je 2016-11-04 per la retarkivo Wayback Machine

Aerfoto pri la kirko

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Adél OROSZ** [oros], hungare **Orosz Adél** estas hungara baletisto, baletestro kaj profesoro pri baleto. Ŝia edzo estas Béla Kovács (klarnetisto).

Adél Orosz naskiĝis la 17-an de marto 1938 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Adél Orosz lernis baleton en Budapeŝta Ŝtata Operejo inter 1947-1950, poste en la Ŝtata Baleta Instituto ĝis 1954. Ŝi komencis sian karieron en Budapeŝta Ŝtata Operejo, dume ŝi plulernis en Leningrado en 1959. En 1962 ŝi edziniĝis baldaŭe naskinta filinon kaj filon. Inter 1984-1988 ŝi estris la baletistojn, ĝis 1989 ŝi instruis en la ĉeflernejo. Ŝia ofta partnero estis Viktor Róna. Ŝi ricevis premion Kossuth en 1965, pli frue kaj poste ankaŭ aliajn premiojn.

Ŝi edziniĝis en 1962 kaj naskis filinon en 1965, filon en 1972.

Ŝiaj roloj (elekto)
-------------------

* Lavrovskij: Giselle, - titolrolo
* Vojnonen: La Nuksrompilo - Princino Maria
* László Seregi: *A fából faragott királyfi* (Reĝido skulptita el ligno) - reĝidino; Spartacus - Flavia
* en 2 filmoj ŝi roladis

Fontoj
------

* Hungara Vikipedio
La **Bajkita naftogasa distrikto** estas naftogasa distrikto, parto de Leno-Tungusa naftogasa provinco. Ĝiajn eksterajn limojn formas la Eniseja montokresto. Areo superas 150 mil km².

Geografio
---------

La distrikto estas ligita al la samnoma anteklizo, ene de kiu troviĝas la Kama volbo, Irkinejeva elstaraĵo kaj Angara orogenezo. La fundamento troviĝas 2 ĝis 6 km profunde.

Nafto kaj gaso
--------------

Trovaĵoj de nafto kaj gaso estas ligitaj al la rifeana kaj ediakara naftogasaj kompleksoj, al kiuj apartenas 90 % de la komencaj hidrokarbonaj resursoj. Bonajn perspektivojn havas ankaŭ la superediakara, malsuprekambria, kambria naftogasaj kompleksoj. 

Ene de la distrikto situas la Kama, Malsupreangara, Omorinska, Tiĉanska, Poligusa, Supretoĥoma, Oskobinska naftogasaj sektoroj. Estas malkovritaj la Omorinska, Agalejevska, Jurubĉeno-Toĥomska minejoj.

Komence de 2001 la komencaj gasoresursoj estis taksataj je pli ol 4 miliardoj da tunoj da kondiĉa fuelo, sed nur malpli ol 10% da ili estis esploritaj.

Literaturo
----------

* Силантьев, Ю. Б..  [2004] Р. И. Вяхирев: *Байкитская нефтегазоносная область // Российская газовая энциклопедия* (ruse). Москва: Большая Российская энциклопедия, p. 29. ISBN 5-85270-327-3.

Vidu ankaŭ
----------

* Leno-Tungusa naftogasa provinco
La **Administracia juĝistaro de Tajlando** estas branĉo de la jurosistemo de Tajlando, kiu traktas plendokazojn kontraŭ ŝtataj organizoj aŭ samaj oficistoj. La tajlanda jurordo estas mikso de romiĝermana kaj anglosaksa juro (*common law*), kaj por la administracia justico ĝi inspiriĝis de la franca kaj germana modeloj.

Profunde reformite kaj ricevinte konstitucian statuson per la konstitucio de la reĝlando Tajlando de la 11-a de oktobro 1997, la administracia juĝistaro konsistas el:

* Supera Administracia Kortumo;
* unuainstancaj administraciaj tribunaloj;
* eventuale apelaciaj administraciaj kortumoj, kies kreon permesas la konstitucio.

La administraciaj juĝistaroj verdiktas i.a. pri konfliktoj inter la individuoj kaj la centraj administraciaj aŭtoritatoj (agantaj nome de la registaro), la lokaj kolektivoj aŭ la publikaj firmaoj. La Supera Administracia Kortumo verdiktas pri la laŭleĝeco de la reĝaj dekretoj kaj pri ĉiuj aferoj, pri kiuj la leĝo atribuas al ĝi kompetenton. Ĝi rolas kiel konsilanto de la registaro, la Ŝtata Konsilio,[*klarigu*] koncerne la leĝ- kaj dekreto-projektoj.

Vidu ankaŭ
----------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Juro |

* Kategorio Administracia juĝistaro en Tajlando en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Administracia juro
* Administraciaj juĝistaroj