recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
La *Placo Enkarniĝo* en 2017.
La **Placo Enkarniĝo** (hispane *Plaza de la Encarnación*) estas placo de urbo Sevilo, Andaluzio, Hispanio, nome malferma kaj ĝardenhava spaco, granddimensia kun ortangula plano proksime de la Kvartalo Alfalfa en la distrikto *Casco Antiguo* (Antikva Kerno).

La placo estas rezulto de la urbaj modifoj faritaj en la zono ekde la 16-a jarcento ĝis nun. La nomo rilatas al malaperinta konvento *de la Encarnación* (Enkarniĝo), de la Ordeno de Sankta Aŭgusteno, kies edifico okupis parton de la placo.

En la jaro 2004 oni organizis internacian konkurson de ideoj por la rehabilitigo de la placo (ĝis tiam nur aŭtohaltigejo), kiun venkis la germana arkitekto Jürgen Mayer, per la projekto Metropol Parasol, konsistanta en strukturo kun formo de ses grandaj fungoj. La konstruado ekiĝis la 26-an de junio 2005, kun tuta kosto de 50 milionoj da eŭroj, kaj ĝi travivis plurajn malfacilaĵojn ĝis 2010. Post superado de la malfacilaĵoj kaj plialtiĝo de la kostoj de la projekto ĝis 86 milionoj da eŭroj, la ejo estis inaŭgurita la 27-an de marto 2011, post kiam la prezaltiĝo, aspekto kaj situo estigis fortan polemikon dum ĝia konstruado.

Ĉar ĝia strukturo tre similas al fungoj, la sevilanoj nomas ĝin La Fungoj de la Enkarniĝo. Ĝiaj instalejoj gastigas bazaron de lokaj komercistoj kaj restoraciojn, spektaklejon, rigardejon kaj la muzeon *Antiquarium*. Krome tie estas la Preĝejo *Anunciación*, kaj iama edifico *Caja San Fernando*.

Literaturo
----------

* Placo *de la Encarnación* Arkivigite je 2018-03-08 per la retarkivo Wayback Machine.

  

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Plaza de la Encarnación (Sevilla) en la angla Vikipedio.*
*Canada House*, okcidente.
*South Africa House*, oriente.
***Trafalgar Square*** («Placo Trafalgar», en esperanto) estas placo de la centro de Londono (Britio), konstruita por rememorigi la Batalon de Trafalgar en kiu la brita ŝiparmeo venkis super la ŝiparmeoj franca kaj hispana ĉe la marbordoj de Kadizo, Hispanio. La origina nomo estis placo de Vilhelmo la 4-a, sed George Ledwell Taylor sugestis la nomŝanĝon. 

En la norda zono de la placo situis la realaj staloj de la epoko de Eduardo la 1-a, dum sude troviĝis la *Charing Cross* origina. Oni nuntempe konsideras la *Charing Cross* kiel la kerno de Londono kaj de ĝi oni mezuras ĉiujn distancojn.

En 1820, la reĝo Georgo la 4-a mendis al John Nash la urbanizadon de la zono. La aktala arkitekturo de la placo estas respondeco de Charles Barry kaj finis en 1845. 

La placo estas kutima loko por manifestacioj politikaj kaj estas loko kie staras la kolono de Horatio Nelson.

Vidu ankaŭ
----------

* The Mall (Londono)

* Placo Trafalgar en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Placo Trafalgar en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Piroska Szabados** [piroŝka sabadoŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szabados Piroska** estis hungara aktoro. Ŝia origina familia nomo estis *Schaffer* [ŝafer], ŝia edzo estis Adorján Nagy, ŝia filo estis Péter Nagy (literaturhistoriisto).

Piroska Schaffer [*rompita ligilo*] naskiĝis la 9-an de decembro 1893 en Bonyhád, ŝi mortis la 29-an de marto 1967 (laŭ aliaj informoj la naskiĝtago estas la 28-a) en Budapeŝto.

Biografio
---------

Piroska Szabados akiris diplomon en Reĝa Teatra Lernejo en 1916. Post siaj studoj ŝi aliĝis al trupo de Teatro de Kolozsvár, samtempe ŝi estis aktiva en la hungara feminismo. Ekde 1920 ŝi apartenis al pluraj ĉefurbaj teatroj (ekzemple Teatro Madách, Teatro Belvárosi), tamen en la jaro 1923 ŝi revenis al Cluj. Ŝi ofte kunlaboris kun Ödön Palasovszky. Post la 2-a mondmilito ŝi estis membro ekzemple de Nacia Teatro (Budapeŝto), Teatro de Hungara Armeo, Teatro Petőfi, Teatro József Attila. Tiutempe ŝi havis postenon ankaŭ en la sindikato kaj ŝi laboris en la ministerio.

Ŝi edziniĝis en 1918 - naskis en 1920.

Elektitaj teatraj roloj
-----------------------

* William Shakespeare: Romeo kaj Julieta - ina ĉefrolo
* Sándor Bródy: *A tanítónő* - titolrolo
* August Strindberg: *Fröken Julie* - titolrolo
* Gyula Háy: *Tiszazug* - akuŝistino
* Henrik Ibsen: *Solness építőmester* - Hilda

Elektitaj filmaj roloj
----------------------

* *Vergődő szívek* (1916)
* *A Gyurkovics leányok* (1917) - Sári
* *Arsène Lupin utolsó kalandja* (1923)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
Ĉokoladaj "trufoj".
Industrie faritaj ĉocoladopralinoj
**Pralino** estas frandaĵo kovrita per tavolo da ĉokolado, farĉita per iu dolĉa enhavo, kiel marcipano aŭ nugato. Kelkfoje ĝi enhavas alkoholaĵon, precipe likvoron aŭ konfititan frukton en likvoro, ekzemple ĉerizon. Speciala speco de pralino estas la "trufo" (nomata tiel pro ĝia ekstera aspekto, kiu similas al trufoj) kaj kiu ne estas kovrita per ĉokoladotavolo, sed konsistas nur el farĉo.

Kiu eltrovis la pralinon ne estas klare. Tradicie oni diras, ke inventis ĝin la kuiristo de Cesar de Choiseul, grafo de Plessis-Praslin (1598-1675), marŝalo de Ludoviko la 14-a, kiu nomis sian dolĉaĵon *praslin*. Tamen estas aliaj, kiuj postulas la titolon de inventinto de la pralino, ĉefe Jean Neuhaus, svisdevena bruselano, kiu faris sian unuan farĉitan ĉokoladaĵon en 1912 kaj donis al ĝi la nomon "pralino".

Luksaj pralinoj ankoraŭ estas tradicie farataj per la manoj, sed la plimulto de la pralinoj venas el fabriko.

Pralino kun konfitita ĉerizo.
La pralino estas specialaĵo en Belgio kun konataj markoj kiel Leonidas, Neuhaus, Godiva kaj Daskalides. Ili estas eksportataj al la tuta mondo. En Japanio ili estas konsiderataj kiel veraj delikataĵoj kaj estas vendataj po unu kontraŭ ekstreme altaj prezoj.

* Kategorio Pralino en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **provinco Hadramaut** (arabe البيضاء, latinliterigo *Muḥāfaẓat Ḥaḍramawt* - laŭ sistemo DMG - respektive *Muhafazat Hadramaŭt*) estas unu el la 20 provincoj (respektive gubernioj) de Jemeno. Ĝi situas en la orienta parto de la lando, de la norda landa limo al Sauda Arabio ĝis la suda limo borde de la Hinda Oceano, oriente de la Golfo de Adeno. La provinco laŭ areo estas la plej granda de Jemeno, kaj havas sian nomon de la antikva regno Hadramaut, kiu multajn jarcentojn tre prosperis pro produktado kaj vendado de olibano. 

Laŭ la stato de la censo de 2004 la nuna provinco havis 1 029 462 loĝantojn. La provinca areo estas 167 280 kvadrataj kilometroj, kaj la loĝdenso rezulte po 6,2 loĝantoj laŭ kvadrata kilometro. Administra centro estas la urbo Al Mukala (aŭ *Al-Mukala*).

En 2004 la insularo Sokotra, kiu antaŭe estis parto de la provinco Adeno, estis aligita al la provinco Hadramaut. Ankaŭ la insuloj Perim kaj Kamaran en la Ruĝa Maro apartenas al la provinco Hadramaut, kvankam ili - inter Jemeno oriente kaj la limo de Eritreo kaj Ĝibutio okcidente, situas multege pli okcidente ol la tuta resto de la provinca teritorio. 

flago de Jemeno
Provincoj de Jemeno

Abjan   • 
Adeno ('Adan)  • 
Amran  • 
Al Bajda   • 
Ad Dali   • 
Dhamar   • 
Al Ĝaŭf  • 
Hadramaut   • 
Hadĝa   • 
Al Hudaida   • 
Ibb   • 
Lahiĝ   • 
Marib   • 
Al Mahra   • 
Al Mahŭit   • 
 Rajma   • 
Sanao (Sana'a)  • 
ĉefurba distrikto Sanao  • 
Sada   • 
Ŝabua   • 
Taiz
Placo de Ameriko en la Parko María Luisa.
Ceramika fontano kaj kolomboj.
La **Placo de Ameriko** (hispane *Plaza de América*) estas ĝardena areo de la urbo Sevilo, Andaluzio, Hispanio, en la interno de la Parko María Luisa. Ĝi enhavas gravajn konstruaĵojn kiel estas la Muzeo de Artoj kaj Popolaj Kutimoj (de novmudeĥara stilo) norde, la Arkeologia Muzeo (de novrenesanca stilo) sude, la Reĝa Paviliono (de novgotika stilo) oriente. 

La tri menciitaj konstruaĵoj estis verko de la arkitekto Aníbal González inter 1913 kaj 1916 por la estonta Iberamerika Ekspozicio de 1929, ĉiu kun diferenca arkitektura stilo. Estas parto de la placo ankaŭ la ĝarden-placeto pri Miguel de Cervantes, ornamita per ceramiko pri Don Quijote de la Mancha, kaj la ĝarden-placetoj pri Rodríguez Marín, *Mesa Mural*, de la Horloĝo kaj *Virgen de los Reyes*, kaj belaj fontanoj, inter kiuj *Fuentes de las Palomas*.

Referencoj
----------

1. ↑   Juan Parejo (28a de decembro 2021). «Finaliza la restauración de la glorieta de Cervantes del Parque de María Luisa». Diario de Sevilla.

  

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Plaza de América (Sevilla) en la hispana Vikipedio.*
**Pinĉilo** estas ilo por preni aĵojn.

Pri teĥniko
-----------

Kutima pinĉilo konsistas el du makzeloj kun fustoj, kruciĝantaj kaj turniĝantaj ĉirkaŭ akso en punkto de la kruciĝo.
Pinĉilo ofte enhavas ankaŭ flankan mordilon, tia pinĉilo estas kombinita.

Ofte pinĉilo havas izolitajn fustojn por pli maldanĝere labori kun elektraj cirkvitoj.

Ankaŭ estadas risorta pinĉilo, en kiu la makzeloj fleksiĝas anstataŭ turniĝi.

### Historio

Pinĉilo estas antikva ilo kiu estis inventita pro utiligo de fajro kaj bezono movi la varmegaĵojn. La unuaj pinĉiloj estis verŝajne lignaj, eble du lignaj bastonoj. Tamen pli utilaj bronzaj pinĉiloj anstataŭigis la lignajn ĉirkaŭ 3000 a.K..

La ilo estis ofte uzata en forĝado de metaloj. Unu el la plej malnovaj ilustraĵoj de pinĉilo estas pri la helena dio Hefesto kiu uzas pinĉilon en sia forĝejo.
  

Pinĉiloj kun izolitaj fustoj. La supra maldekstra enhavas ankaŭ flankan mordilon.
Pinĉilo kun flanka mordilo kaj du tondiloj. La tondiloj lokiĝas de ĉiu flanko de la akso.

Pri anatomio
------------

**Pinĉilo** estas ekstremaĵo de kelkaj el la kruroj de iuj krustacoj, skorpioj k.a. animaloj (Artropodoj). 

* Kategorio Pinĉilo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rSerurista instrumentaro |
| --- |
| Serurista instrumentaro | Drilo • Ĉizilo • Fajlilo • Kubutborilo • Martelo • Martelego • Martelegeto • Plattenajlo • Punktofrapilo • Pinĉilo • Tranĉtenajlo • Skrapilo • Ŝraŭboturnilo • Tranĉilo • Tondilo |

 |
La "Barcaccia" (*Barĝo*) kaj la ŝtuparo de la preĝejo Trinità dei Monti.
La **Placo de Hispanio** (itale *Piazza di Spagna*) estas unu el la plej famaj placoj en Romo, Italio. Ĝi pruntas sian nomon el la Palaco Hispanio, sidejo de la hispana ambasadejo ĉe la Sankta Seĝo kaj ĉe la Malta Ordeno. En la placo elstaras la konata ŝtuparo kiu supreniras ĝis la preĝejo *Trinità dei Monti* kaj la baroka *Fontana della Barcaccia*.

La placo sin trovas ĉe la vojkruciĝo de la stratoj *Via del Babuino* (kiu kondukas al la Placo de la Popolo) norde, kaj okcidente la *Via del Condotti* kaj sude la *Via dei 2 Macelli* kaj la *Via della Propaganda*, ĝuste centre eblas trovi la fama *Fontano de la Barĝo (Fontana della Barcaccia)*, el frubaroka stilo, skulptita de Pietro Bernini kaj sia filo, la renoma Gian Lorenzo Bernini. Sude de la fontano troviĝas la kolono de la Senmakula Koncipiĝo, katolika dogmo kun speciala disvastiĝo inter la hispanaj katolikoj.

En la dekstra angulo de la ŝtuparo troviĝas la domo de la angla poeto John Keats, kiu vivis kaj mortis tie en 1821. Nuntempe ĝi estas muzeo dediĉita al li kaj al sia amiko Percy Bysshe Shelley, ambaŭ gravuloj de la angla romantikismo.

En la norda parto de la placo, maldekstre de la ŝtuparo, troviĝas la metrostacio Spagna ("Hispanio"), de la linio A, kiu pruntas sian nomon el la placo.

Proksime de la placo troviĝas la Via Condotti tre konata en Romo pro la ekskluzivaj vendejoj troveblaj en ĝi.
**Piotr SZCZEPANIK** (naskiĝis la 14-an de februaro 1942 en Lublin, mortis la 20-an de aŭgusto 2020) – estis pola kantisto, aktoro kaj gitaristo.

Piotr Szczepanik studis historion de arto en Katolika Universitato en Lublin kaj tie komencis artistan agadon en kabaredo "Czart" (Diablo) kaj en la teatro de Medicina Akademio „Dren 59". Li debutis en 1963 dum la Festivalo de Studenta Kanto en Krakovo. Konata de tiaj sukcesegaj kanzonoj kiel *Żółte Kalendarze* (Flavaj Kalendaroj) (tekstaŭtoro Jerzy Miller), *Kochać* (Ami), *Goniąc kormorany* (Postkurante kormoranojn) (la aŭtoro de ambaŭ tekstoj estas Andrzej Tylczyński), *Puste koperty* (Malplenaj kovertoj), *Zabawa podmiejska* (Suburba amuzo), *Nigdy więcej* (Neniam plu) kaj aliaj.

Ŝanĝdekade de la 60-aj kaj 70-aj jaroj de la 20-a jarcento kune kun Bohdan Łazuka kaj Jacek Fedorowicz prezentis estrad-kabaredan programon "Popierajmy się" (Ni apogu nin). En la 70-aj jaroj prezentiĝis soloe (kun akompaniamento de gitaro) en muzik-poeziaj programoj kaj kun recitaloj de kantoj kaj romancoj. Li kantis verkojn de Adam Nowak. Ankaŭ aktivis kiel aktoro (interalie ludis titolan rolon en televida adapto de "Cham" (Krudulo) de Eliza Orzeszkowa, 1979).

Kune kun Sendependa Aŭtonomeca Sindikato "Solidarność" (Solidareco) de 1980 kaj dum la tuta milita stato ĝis 1989 estis organizanto de la Festivalo de Vera Kanto (1981) kaj koncertoj en la Muzeo de Varsovia Ĉefdiocezo.

Post 1990 estis ĉefo de Kunlabor-Teamo kun Kreivaj Medioj en Prezidenta Kancelario de Lech Wałęsa. En 2005 membro de honora apogkomitato de Lech Kaczyński en prezidentaj balotoj, en 2007 apogis Rajton kaj Justecon (PiS) en parlamentaj balotoj, ankaŭ kunsidante en la komitato de honora apogo por PiS. En 2010 apogis Jarosław Kaczyński en prezidentaj balotoj.

En la jaro 1989 reĝisoro Antoni Krauze faris dokumentan filmon pri Piotr Szczepanik por Pola Televido, 60’ *Koniec świata kormoranów* (Fino de la mondo de kormoranoj).

Distingoj
---------

En 2008 ricevis Oficiran Krucon de la Ordeno *Polonia Restituta*.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Piotr Szczepanik en la bazo FilmPolski.pl


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 603523
* GND: 1067883509
* LCCN: n2015051133
* VIAF: 165867744
* ISNI: 0000 0003 7186 5792
* MBA: f14dec0f-9200-467c-a038-4882f01644ab
 |
**Herat**, perse هرات, estas provinco (*velayat*) en la okcidento de Afganio en la valo de la rivero Hari Rud. La provinco limas okcidente al Irano kaj norde al Turkmenio. La provinca ĉefurbo estas la samnoma urbo Herat. La teritorio havas proksimume 1,8 milionojn da loĝantoj, kaj la plej multaj el ili etne konsideratas taĝikoj. La en la provinco parolata variaĵo de la persa lingvo tre simila al la dialekto parolata en la irana regiono Maŝhad. Herat favore situas ĉe historiaj komercaj voroj inter Irano, Barato, Ĉinio  kaj Eŭropo. La stratoj al Turkmenio kaj Irano daŭre konsideratas strategie aparte gravaj laŭ armea vidpunkto.

Historio
--------

vendreda moskeo en Herat
En la antikva periodo la regiono nomiĝis *Aria* kaj loĝatis de samnoma irana popolo. Pli poste ĝi konkeriĝis fare de la persoj kaj iĝis parto de la Persa Imperio. Kune kun la resta imperio la regiono konkeriĝis fare de la armeo de Aleksandro la Granda. Kiam en la regiono venkis la islamo, Herat iĝis centro de la perse islama kulturo. Meze de la 19-a jarcento la regiono laŭ la britia-rusia rivaleco en Centra Azio iĝis konkeraĵo de la britoj kaj do iĝis parto de la brite dominita ŝtato Afganio. La teritorio de la provinco tiutempe pli grandis ol nuntempe kaj inkluzivis la tutan okcidenton de la nuntempa Afganio, ĉefe la nunajn provincojn Farah kaj Nimruz. Ekde tiam la teritorio estas parto de Afganio.

Distriktoj
----------

administraj distriktoj de la provinco Herat
  

* Adraskan
* Ĉiŝti Ŝarif (aŭ *Chishti Sharif*)
* Farsi
* Gorian (aŭ *Ghorian*)
* Guzara
* Gulran
* Herat
* Kohsan
* Inĝil (aŭ *Injil*)
* Karuĥ (aŭ *Karukh*)
* Kuŝk (aŭ *Kushk*)
* Kuŝki Kohna (aŭ *Kushki Kohna*)
* Obe
* Paŝtun Zarhun (aŭ *Pashtun Zarhun*)
* Ŝindand (aŭ *Shindand*)
* Zinda Jan

* distrikto Kuŝk
* farmejojfarmejoj
* farmbienofarmbieno
* vilaĝovilaĝo
* rokojrokoj

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Provinco Herat en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* detalaj informoj pri la provinco de la nacia ministerio de malurba evoluo (formato PDF, stato 2007)
* provinca mapo fare de la institucio AIMS (Afghanistan Information Management Services)

Notoj
-----

1. ↑   *nacia enketo pri riskoj kaj vundeblo 2007/8* (angle) en la retejo de la centra statistika organizaĵo de Afganio, PDF-dokumento de 1,77 MB, stato oktobro 2009, paĝo 4. Arkivita el la originalo je 2010-12-17. Alirita 2010-09-10.

Provincoj de Afganio

Badaĥŝan |
Badgis |
Baglan |
Balĥ |
Bamijan |
Daikondi |
Farah |
Farjab |
Gazni |
Gor |
Ĝuzĝan |
Helmand |
Herat |
Ĥost |
Kabul |
Kandahar |
Kapisa |
Kunar |
Kunduz |
Lagman |
Lugar |
Nangarhar |
Nimruz |
Nuristan |
Paktia |
Paktika |
Panĝŝir |
Parvan |
Samangan |
Sar-i Pul |
Taĥar |
Uruzgan |
Vardak |
Zabul
Frumatena vido al la ankoraŭ senhoma placo, kiu estos dum kelke da horoj plenigita de preterirantaj turistoj
**Placo de la Krucanoj** (ĉeĥe *Křížovnické náměstí*) apartenas al la plej malgrandaj placoj en Prago. Ĝi estas limigata per la fronto de l' preĝejo de la Savinto (13), la frubaroka preĝejo de Sta Francisko kaj la Malnovurba pontoturo (15), vera juvelo de ĉeĥa altgotiko el la epoko de Karolo la 4-a. La preĝejo de Sta Francisko, aparteninta al la ordeno de Kruckavaliroj, estis konstruita dum la dekjaro 1679-89 laŭ planoj de la franca baroka arkitekto-konstruisto Jean Baptiste Mathey. La pentraĵo de la kupolo, la "Lasta juĝo" estas verko de V. V. Reiner (1722-23). La okcidentan flankon de la preĝejo tuŝas la frubaroka sidejo de la generaloj de la Kruckavalira ordeno (1681-62), al kiu la dua etaĝo estis aldonita en 1846. Antaŭ la preĝejo staras monumento de Karolo IV, skulptaĵo de A. Hähnel el Dresden (1848). Maldekstre de la portalo staras vinkolono portanta la statuon de Sta Venceslao, verko de J. J. Bendel (1676).

Ĝi portas nomon laŭ monaĥejo de Kavalira ordeno de krucanoj kun ruĝa stelo.

* Placo de la Krucanoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Placo de la Krucanoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Placo de la Vilaĝo. Fone, la Domo de Cisneros
**Placo de la Vilaĝo** (hispane *Plaza de la Villa*) estas placo kiu troviĝas en la historia urbocentro de Madrido (Hispanio), apud la strato Mayor. En ĝi havas komencon tri etaj stratoj, kiuj korespondis al la antikva mezepoka dizajno de la urbo. 

En ĝia ĉirkaŭaĵo troviĝas la ĉefaj fasadoj de tri konstruaĵoj arthistorie altvaloraj, konstruitaj en sinsekvaj jarcentoj. La plej antikva estas la Domo kaj Turo de la Lujanes (15-a jarcento), konstruita laŭ la gotik-mudeĥara stilo, kiu staras en la orienta flanko de la placo. 

Laŭ antikveco ĝi estas sekvata de la Domo Cisneros (16-a jarcento), platereska palaco kiu fermas la sudan parton de la placo, kaj la Domo de la Vilaĝo (17-a jarcento), barokstila, unu el la sidejoj de la Madrida Urbodomo, situanta en la okcidenta parto de la placo.

Historio
--------

La Placo de la Vilaĝo estis unu el la ĉefaj punktoj de la mezepoka Madrido, pro ĝia duonvoja situo inter la Pordo de Gvadalaĥaro kaj la de la Vega, du el la plej gravaj pordoj de la urbo dum Mezepoko. 

Antikve ĝi estis konata kiel *Plaza de San Salvador* (Placo de la Sankta Savinto), pro la samnoma preĝejo kiu ekzistis en la strato Mayor, en kies portalo estis okazigitaj la sesioj de la Urbodomo, kaj nuntempe ĝi estas memorigata per memortabulo kiu troviĝas en la loko kie iam estis la preĝejo. 

En la 15-a jarcento, la Placo de la Vilaĝo adoptis sian nunan nomon, koincidante kun la titolotorgado kiel *Nobla kaj Lojala Vilaĝo* ricevata de la reĝo Henriko la 4-a de Kastilio (1425-1474).
**Prato all'Isarco** [prAto alisArko] estas itala vilaĝo en Sudtirolo. Ĝi situas ĉ. 8 km oriente de Bolzano-Bozen. Ĝia germana nomo estas *Blumau*.

Pro la aktuala administra divido la tradicia vilaĝo ne aperas kiel itala municipo. Ĝiaj domoj nun apartenas kiel "frakcioj" al tri diversaj municipoj, kies limojn konsistigas rivero *Isarco* kaj torento *Braibach* (nomata ankaŭ torento de Tires/Tiers):

* La parto okcidente de *Braibach* kaj sude de *Isarco* apartenas al municipo Karneid. Tie troviĝas la fervoja stacidomo (aktuale nuligita; trajnoj nur trapasas), la poŝtejo, la sola banko kaj la pliparto de la vendejoj.
* La parto norde de *Isarco* apartenas al municipo Renon.
* La parto oriente de *Braibach* apartenas al municipo Völs am Schlern. Tie situas la paroĥa kirko.

La koordinatoj estas 46° 29′ 44″ N 11° 26′ 55″ O﻿ / ﻿46.49556 °N, 11.44861 °O﻿ / 46.49556; 11.44861 (mapo)Koordinatoj: 46° 29′ 44″ N 11° 26′ 55″ O﻿ / ﻿46.49556 °N, 11.44861 °O﻿ / 46.49556; 11.44861 (mapo), la alto super marnivelo ĉ. 315 metroj. Blumau estas la plej malalta loko de komunumo Völs.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Prato all'Isarco en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Frakcioj de Karneid
**Pipilotti Rist**, civitane **Elisabeth Charlotte Rist**, naskiĝinta la 21an de junio 1962, en Grabs en kantono de Sankt-Galo en Svislando, estas svisa artisto.

Biografio
---------

Ek de 1982 ŝi studis ilustradon kaj fotografion en la altlernejo pri aplikitaj artoj de Vieno. Sekve ŝi frekventis la klason pri aŭdvida kreado en la "Schule für Gestaltung" de Bazelo. De 1988 al 1994, ŝi estis membro de la muzikgrupo  «Les reines prochaines» («La venontaj reĝinoj»).

Je la fino de la 80-aj jaroj ŝi komencis produkti precipe videoartaĵojn. Ŝi enkondukis en siaj videofilmoj kinajn efektojn. Ŝi uzis la malperfektaĵojn de la bildoj kiel la perturbon, la malklarecon, la renversojn (la bildo povas esti inversigita aŭ flankenturnita kiel en unu el ŝiaj videofilmoj, kie la spektantoj estas invititaj kuŝiĝi por rigardi la filmon), la ritmon, la kolorojn, la sonojn kaj la muzikon. En 1997 ŝi partoprenis al la bienalo de Venecio, kie ŝi gajnis la premion *Premio 2000* por ŝia video *Ever is over all*.

Ŝi estis la unua arta direktorino de la Svisa nacia ekspozicio de 2002 (Expo.02).

De 2003 ĝis 2003 ŝi estis gastprofesoro en la universitato de Kalifornio UCLA. En 2004 ŝi gajnis la premion 01 Award, per kiu ŝi fariĝis honora profesoro de la artuniversitato de Berlino. En 2009 aperis en kinejoj ŝia filmo "Pepperminta"

Vidu ankaŭ
----------

### Eksteraj ligiloj

* *Ever is over all* video premiita en la bienalo de Venecio
* Oficiala retpaĝaro de Pipilotti Rist
* (france) Dosiero en Swissinfo[*rompita ligilo*]
* Bienalo de Venecio 1997[*rompita ligilo*][*rompita ligilo*]
* Ekspozicioj
* Biografio de Pipilotti Rist[*rompita ligilo*][*rompita ligilo*]


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 538446
* GND: 119215985
* LCCN: n96110666
* VIAF: 96541146
* ISNI: 0000 0001 2144 4848
* SUDOC: 059350113
* BNF: 14440112h
* ULAN: 500115980
* MBA: 9f8bd506-cb45-4da8-9eb4-451961e79bc7
* NDL: 01138260
* RKD: 125276
* NKC: js20051017055
* ICCU: UBOV110026
 |
Statuo de Piteaso antaŭ la borso de Marsejlo.
**Piteaso** aŭ **Pytheas** de Marsejlo (malnovgreke: Πυθέας ὁ Μασσαλιώτης; naskiĝis ĉirkaŭ 380 a.K.; mortis ĉirkaŭ 310 a.K.), estis helena geografo kaj esploristo el la greka kolonio Massilia, la nuntempa Marsejlo en suda Francio).

Piteaso famiĝis interalie pro sia vojaĝo en la nordokcidento de Eŭropo.
Lia vojaĝraporto *Tra la oceano* (Περὶ τοῦ ᾿Ωκεανοῦ, *Perí tou Okeanoú*) perdiĝis. Malmultaj fragmentoj de la libroj estas konataj nur pro citaĵoj de aliaj verkistoj, kiel ekzemple Strabono, Eratosteno aŭ Plinio la pli maljuna, kiu tamen parte nomis Piteason mensogulo, ĉar ili opiniis liajn vojaĝojn neeblaj. Aliaj indikoj troviĝas en la verkoj de antikvaj astronomoj, kiel Hiparko de Rodoso.

La vojaĝo de Piteaso
--------------------

Piteaso veturis verŝajne ŝipe de *Massalia* (nun Marsejlo), trapasis la heraklajn kolonojn (Ĝibraltara Markolo), iris norden preter la marbordoj de Gaŭlio, albordiĝis en Britio kaj fine alvenis al la Ŝetlandaj Insuloj antaŭ ol pluvojaĝi pli norden, al lando nomata tiam Tuleo, kiun li ne povas trapasi. 

Li revenis tra la norda maro kaj poste suden ĝis la marbordoj de la Granda Germanio, li alvenis al sukceno-riĉaj insuloj, eble la insularo de Helgoland, la insulo Sjælland aŭ la marbordoj de la Balta Maro. Li revenis finfine al Marsejlo, aŭ uzante la saman vojon aŭ laŭ la riveroj Rejno kaj Rodano.

Ĉe la plej norda punkto de lia navigado, la nokto ne daŭris pli ol du horojn, tiel Tuleo lokiĝus en Islando, en Norvegio aŭ sur la Ferooj. Piteaso komprenis la influon de la luno al la tajdoj. Li kalkulis je precizeco de dek kvar minutoj la latitudon de Marsejlo pere de *gnomon'.*

La malkovroj de Piteaso
-----------------------

Notoj
-----

1. ↑  La loko de Tuleo daŭre estas debata temo.

Bibliografio
------------

Vidu ankaŭ
----------

* france La historio de Piteaso Arkivigite je 2017-02-27 per la retarkivo Wayback Machine
* france TTT-ejo de la universitato de Lieĝo
* france De Piteaso ĝis Jules Verne: Variaĵoj pri la mito de Thulé


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 268028
* GND: 118793764
* LCCN: n84135126
* VIAF: 1113154380903330290247, 300735109, 66642400, 6745159477741427990006 311417543, 1113154380903330290247, 300735109, 66642400, 6745159477741427990006
* ISNI: 0000 0004 0053 2787, 0000 0004 4944 5852
* LIBRIS: 337283
* SUDOC: 059362685
* BNF: 13620396q
* NDL: 032868977
* BIBSYS: 90777635
* NKC: js20060623014
* ICCU: UBOV098034
* BNE: XX1072292
 |
La **Pratt & Whitney (P&W)** estas Usona kompanio, kiu estas ĉefa fabrikanto de aviadilaj motoroj. Motoroj de Pratt & Whitney estas ofte uzataj en civila kaj milita aviadoj. Pratt & Whitney estas membro-kompanio de komuna entrepreno, International Aero Engines (IAE).

Kune kun General Electric (GE) kaj Rolls Royce (RR), Pratt & Whitney estas influa motorfabrikanto en la mondo. Nuntempe Pratt & Whitney havas fabrikojn en Columbus, Middletown, Dallas, West Palm Beach (Florido), North Berwick (Maine), kaj Bridgeport (Okcidenta Virginio). La aviadilaj fabrikantoj kiel Boeing, Airbus kaj aliaj kompanioj uzas motorojn de Pratt & Whitney.

Historio
--------

Pratt & Whitney F100
En aprilo 1925, Frederick Rentschler, kiu antaŭe laboris en kompanio Wright Internationals, kiu estis gvidita de Fratoj Wright, volis komenci sian firmaon por aviadilaj motoroj kun siaj iamaj kolegoj, inkluzive George J. Mead. Ili persvadis ĉefecon de Pratt & Whitney Machine Tool (P&WMT), kiu estis lokita en Hartford, por ricevi financan helpon por krei novan negocon de aviadila motoro.

Post la unua mondmilito, P&WMT sciiĝis pri malkresko de enspezo el laboriloj, la ĉefa agokampo de kompanio. P&WMT permesis uzadon de registrita marko "Pratt & Whitney" kaj sian oficejon al Rentschler kaj liaj kolegoj. Tio estis komenco de *Pratt & Whitney Aicraft Company*. La Pratt & Whitney rapide kreskis dum la 1920-jaroj, kiam aviadindustrio rapide kreskis. Unue Pratt & Whitney fabrikis reciprokajn motorojn. La unua motoro de Pratt & Whitney, R-1340 Wasp (Radia piŝtmotoro) sukcese debutis en aviadmerkato. La motoro R-1340 estis uzita en aviadilo de usona flugistino, Amelia Earhart.

En 1929, Rentschler kunfandis Pratt & Whitney kun Boeing, fondis United Aircraft and Transport Corporation, poste iĝos generinta kompanio de Pratt & Whitney. Nun Pratt & Whitney havas 11,000 klientojn en pli ol 180 landoj.

Motoroj
-------

La Pratt & Whitney fabrikis reciprokajn motorojn kaj jetmotorojn por multaj aviadiloj. Ekzemple, dum la dua mondmilito, ĉasaviadiloj, kiuj uzis peraeran malvarmigan motoron kiel DC-3 (R-1830), P-47 (R-2800) uzis motorojn de Pratt & Whitney.

Nuntempe Pratt & Whitney fabrikas turboventumilajn motorojn, kiuj estas uzataj en pasaĝeraviadiloj kiel A320 (V2500), aŭ ĉasaviadiloj kiel F-22 (F119). Kun GE, Pratt & Whitney disvolvigas motoran teknikon sub la komuna entrepreno "Engine Alliance".

Referencoj
----------

1. ↑  Fernandez, Ronald (1983), Excess Profits: The Rise of United Technologies, Boston: Addison-Wesley, ISBN 9780201104844.
2. ↑  [ Kompania profilo angle. Arkivita el la originalo je 2016-07-26. Alirita 2017-06-28. Kompania profilo angle]

Eksteraj ligiloj
----------------

* Arkivigite je 2020-04-01 per la retarkivo Wayback Machine

Vidu ankaŭ
----------

* Jetmotoro
* General Electric (GE)
* Rolls-Royce (RR)
Tradicia bildo de la Patrinoj de Placo Majo.
La movado konata kiel ***La Patrinoj de Plaza de Mayo*** estas movado kreita de Argentinaj patrinoj, kies filoj estis arestitaj kaj murditaj de la Argentina registaro dum la periodo de la "Malpura Milito" (1976-1983). Dum tiu periodo, la dekstra diktaturo kiu regis la landon arestis kontraŭleĝe milojn da homoj kiuj apartenis al la politika oposicio. Ili preskaŭ ĉiuj estis torturitaj, kaj multaj simple "malaperis", alivorte estis murditaj.

En 1977, kelkaj el la patrinoj de la malaperintoj komencis manifestacii en Placo Majo, la ĉefa placo de Buenos Aires, antaŭ la Casa Rosada, la sidejo de la Argentina registaro. Ili postulis ke la registaro donu respondojn pri kio okazis al iliaj filoj. Unu el la fondintoj de la grupo, Azucena Villaflor, estis arestita mem de la registaro tuj poste, kaj ankaŭ malaperis.

Dum paso de la jaroj, la movado de la patrinoj fariĝis internacie konata. Post la reveno de demokratio en 1983, la movado daŭre petis al la novaj registaroj ke ili donu respondojn pri kio okazis al iliaj filoj kaj arestu la kulpulojn.

En 2006, la ĉefa branĉo de la movado faris lastan jaran manifestacion en Plaza de Mayo, deklarante ke de tiam ili ne plu faros ĉar la aktuala registaro estas kunlaborema. Tamen, estas pli radikala sekcio de la movado kiu havas radikalajn maldekstrajn poziciojn kaj deklaris ke ĝi daŭrigos siajn manifestaciojn.

Vidu ankaŭ
----------

* Krimoj kontraŭ la homeco
* Avinoj de Placo Majo
* Nacia Komisiono pri Malaperigo de Personoj
* Malaperigitoj dum la 1970-aj kaj 1980-aj jaroj en Argentino

* Kategorio Patrinoj de Plaza de Mayo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 230970
* GND: 4258346-9 5251563-1, 4258346-9
* LCCN: n85080805
* VIAF: 244645727, 6955154983555767860009, 42145857083722922203 148619550, 244645727, 6955154983555767860009, 42145857083722922203
* ISNI: 0000 0001 2226 8057
* SUDOC: 233117334 078846366, 233117334
* BNF: 123263986 160387652, 123263986
* BIBSYS: 97013498
 |
Temas pri... Ĉi tiu artikolo temas pri epira reĝo. Por aliaj signifoj vidu la artikolon Pirro.

**Pirho** (naskiĝis en -318 – mortis en -272) (en la greka Πυρρος, "fajrkolora", "ruĝ-blonda") estis reĝo de Epiro de -306 ĝis -301 kaj ankaŭ de -297 ĝis -272.

Princo de unu el la ŝtatoj postvenaj al Aleksandro, Pirho estis detronigita 17-jaraĝa. Li rapide sukcesis reveni al trono helpate de ptolemeaj reĝoj de Egiptio. Jam en -286, li venkis sian bofraton kaj prenis la reĝecon de Makedonio, sed ĝin tuj perdis.

En -281, la greka urbo Taranto havis problemojn kun Romio kaj oni atendis romian atakon. Romo, tiame, jam komencis la konkeron de Granda Grekio en sudo de Italio. La Tarentanoj petis al Pirho interveni kaj savi ilin de romia konkero.

Pirho estis stimulita de la orakolo de Delfo helpi Tarentanojn. Li pensis eblon establi imperion en sudo de Italio. Li faris aliancon kun Ptolemeo Cerauno, reĝo de Makedonio, kaj ili eniris Italion kun pli ol 23000 piedsoldatoj, 3000 rajdsoldatoj kaj 19 elefantoj.

Pro la kavalerio kaj elefantaro ili venkis la romianojn en Batalo de Herakleo kontraŭ la konsulo Publio Valerio Laevino en -281. Ili oferis pactraktaton, kiu estis rifuzita de romio. Kiam Pirho invadis Apulion en -279, li venkis tre malfacile la romianojn en Batalo de Askulo. Pro tiu venko estas la eksprimo "Venko de Pirho", ĉar li diris: "plia venko tia detruos nin".

En -278 li ricevis du petojn samtempe. La grekaj urboj de Sicilio petis lian helpon por elirigi la armeon de Kartago, kaj la Makedonoj, kies reĝo Cerauno estis mortigita de Gaŭloj, petis ke li entroniĝi en Makedonio. Pirho decidis, ke Sicilio estas pli avantaĝa, kaj transportigis sian armeon tien. Pirho estis proklamita reĝo de Sicilio.

En -277 Pirho kaptis Erikson, kartagan fortikaĵon en Sicilio. Tio kuraĝigis grekajn urbojn regatajn de Kartago malfideliĝi al Pirho. 

En -276 Pirho traktis kun kartaganoj, sed malkontento de siciliaj grekoj faris lin eliri el Sicilio. En -275 en la Batalo de Benevento li estis venkita de Romio. Pirho forlasis la militon en Italio kaj reiris al Epiro. Li atakis la reĝon Antigonon la 2-an Gonatason kaj facile venkis, prenante la tronon de Makedonio. 

En -272, Klonimo petis al Pirho ataki Sparton kaj meti lin en la trono. Pirho akceptis helpi Klominon, sed ne sukcesis venki Sparton. Tuj li ricevis proponon interveni en interna disputo en Argo, dum li disrabis la urbon, maljunulino ĵetis pecon de tegolo el alto de domo kaj mortigis lin.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 40954
* GND: 118743058
* LCCN: n82074292
* VIAF: 260155345588006430007, 754144647710146755356, 891154381004930291646, 450144647700489134762, 2140159474074627660805, 551159474049327660287, 33164186850318200147 53033223, 260155345588006430007, 754144647710146755356, 891154381004930291646, 450144647700489134762, 2140159474074627660805, 551159474049327660287, 33164186850318200147
* ISNI: 0000 0003 7385 2266
* LIBRIS: 357139
* SUDOC: 034244379
* BNF: 125019690
* ULAN: 500354262
* NKC: jn20000701458
* BNE: XX1281191
 |
**Herbord von der Marthen**, (naskiĝinta ĉ. 1480 en Erfurto, mortinta en 1529 en Majenco) estis germana juristo kaj humanisto katolika.

Vivo
----

Herbord von der Marthen ekstudentis en 1496 ĉe la Universitato de Erfurto kie li bakalaŭriĝis en 1500 kaj magistriĝis *(magister artium)* en 1504. Poste li dediĉis sin al juraj studoj kaj iĝis en la vintra semestro 1507 bakalaŭro de kanona kaj malkanona juroj. En somero 1512 li iĝis licenciulo kaj samjare doktoro jurscienca. Sekve li dungitis kiel profesoro en Erfurto.

Li posteulis la pro simpatio kun la saksoj en 1514 ekzekutitan urban ĉefadvokaton; ĉi tiun deĵoron li plenumis por la daŭro de du jaroj. En 1515 li iĝis rektoro altlerneja. Tiufunkcie li denuncitis pro ŝtatperfido pro falsa ĵuro de tribunale defendatoj (denove temis pri kvereloj kun saksoj) kaj sukcesis fuĝi en 1517 al Majenco. Tie li eklaboris por Albrecht von Brandenburg kaj iĝis imperiestra konsilisto sub la imperiestroj Maksimiliano la 1-a (Sankta Romia Imperio) kaj Karlo la 5-a (Sankta Romia Imperio).

Danke al siaj ligoj al la erfurta humanista rondaro inter 1506 kaj 1516 ĉirkaŭ Mutianus Rufus kaj Eobanus Hessus li ankaŭ verkistis. Rimarkeblas en la verkoj vere altkvalita klereco lia. Rufus ankaŭ zorgis ke Herbord iĝu posteulo de Georg Spalatin kiel instruisto de klasikaj lingvoj ĉe Monaĥejo Georgenthal. Kelkfoje li taksitis *modelo de moderna juristo* kiel aludo al humanisma jurscieco kie renovigitis ĉefe disde Franclando.

Literaturo
----------

* Franz Wilhelm Kampschulte: *Die Universitat Erfurt*, 1858–60
* K. Krause: *Helius Eobanus Hessus. Sein Leben und seine Werke*, 1879
* Erich Kleineidam: *Universitas Studii Erfordernsis*, Teil II: 1460–1521, 1969.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 685408
* GND: 116800410
* VIAF: 45063376
 |
Pirito
Piritaj kristaloj
La mineralo **Pirito** estas fera sulfido kun simbolo FeS2. Ĝi estas tre helflava kun oraj nuancoj, tre brila kaj opaka, ne travidebla kaj tre reflekteca. Pro sia koloro, oni ofte konfuzas ĝin kun oro, ĉefe la nefakuloj, pro tio, oni nomis ĝin ankaŭ *oro de stultuloj*.

Ĝi kristaliĝas laŭ kuba kristalsistemo, havante nekonfuzeblan kaj karakteran formon kaj kombinojn. Tre ofte la mineralo troviĝas en kristalamasoj. Pirito estas paramagneta, magnetiĝas se oni varmigas ĝin. La nomo devenas el greka vorto πυρίτης (λίθος) – *pyrítēs (líthos)* – laŭlitere «fajra ŝtono». Per silika ŝtono eblas elbati el pirito ardajn pecetojn, taŭgajn por ekbruligi tindron kaj fari fajron.

Fizikaj ecoj estas:

* Relativa denso 4,95 ĝis 5,02;
* Dureco (Mohs-skalo) 6 ĝis 6,5.

Utilecon
--------

Pirito estas la plej ofta sulfid-mineralo. Ĝi troviĝas en reduktanta medio de sedimentoj. Tre ofte ĝi enhavas ankaŭ aliajn elementojn krom Feron kaj Sulfuron, nome Nikelo, Kobalto, Kupro, Zinko, Arĝento, Talio, Arseno, Seleno kaj Oro. Industrie havas multajn profituzeblojn, sed ĉefe uzeblas por produkti sulfatan acidon kaj ne tiom feron; ĉiukaze temas pri tre poluema industrio kaj oni klopodas uzi alimaniere.

Variantoj
---------

La vorto *pirito* uzeblas ankaŭ kiel ĝenerala termino por aliaj naturaj sulfidoj kiel jenaj:

* Blanka pirito: markazito
* Pirito de arseno: arsenopirito
* Pirito de kupro: kupra pirito
* Magneta pirito: pirotino

Referencoj
----------

Endre Dudich, "Ĉu vi konas la Teron? Ĉapitroj el la geologiaj sciencoj", Scienca Eldona Centro de UEA, Budapest, 1983.
**Pizol** estas mont-masivo en Sarganslando en Kantono Sankt-Galo, Svislando.

Geografio
---------

Pizol situas 16 km norde Koiro inter *Weisstannen-Valo*, *Tamina-Valo*, kaj *Calfeisen-Valo* sur la teritorio de la komunumo Mels. Ĝia plej alta pinto *Pizol* havas altecon de 2844 m s.m. kaj de ĝi oni havas belan vidon al la valo de Valenlago, Churfirsten kaj Säntis. La nomo *Pizol* signifas en la romanĉa lingvo *Alta Pinto*. Aliaj pintoj de la masivo estas *Sazmartinshorn* (2827 m s.m.), *Zanaihorn* (2821 m s.m.), *Schwarze Hörner* (2645 m s.m.) kaj Muntaluna (2422 m s.m.). Nordoriente de la supra pinto etendiĝas la ununura glaĉero sur la teritorio de Kantono Sankt-Galo, nome la Pizol-Glaĉero.

Turismo
-------

Pizol estas facile atingebla per du seĝtelferoj al *Laufböden* respektive *Pizol-Kabano*, lokoj kelkcentmetrojn sub la pinto de la monto, unu ek de Wangs kaj la alia ek de Bad Ragaz. En vintro la regiono estas dank al ĝiaj skiliftoj bela por skiado kaj neĝtabulado dum la kvin lagoj en somero invitas al bela migrado.

Monda naturheredaĵo
-------------------

Pizol apartenas al la Svisa Tektonika Areno Sardona, regiono kiu estis la 7-an de julio 2008 akceptita kiel Monda Naturheredaĵo de UNESKO.


Monda heredaĵo de UNESKO

Vidu ankaŭ
----------

* Pizol-Glaĉero

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de Pizol[*rompita ligilo*]
* Priskribo de la 5-laga migrado
Temas pri... Ĉi tiu artikolo temas pri provinco. Por aliaj signifoj vidu la artikolon Las Tunas (urbo).

Mapo
**Las Tunas** estas provinco en la orienta regiono de Kubo. Ĝia ĉefurbo estas Victoria de Las Tunas. Dum la regado de Fidel Castro ĝis 1979 ekzistis nur ses provincoj: Pinar del Río, La Habana, Matanzas, Camagüey, Santa Clara kaj Oriente.

Pere de dekreto establiĝis nova politika kaj administra divido de la teritorio en 14 provincoj kaj speciala municipo unue nomata Isla de Pinos (Pinar-insulo) kaj poste Isla de la Juventud (Junulara Insulo). La nomo de Las Tunas havas sian historion en la okcidenta regiono de la nuntempa municipo Las Tunas kie la aborigenoj starigis en la loko antaŭ kvar jarcentoj la kazikejon (vilaĝo regata de la kaziko: estro de la tribo) de Cueibá. En la jaro 1603 jam ekzistis en la regiono la kazikejo **Hato de Las Tunas**, tiel nomata pro la eblecoj kiujn ofertis la loko por la bovbredado kaj disvolviĝo de la brutaro, plataĵo fekunda kaj riĉa je abunda paŝto kie kreskis specion de kserofitaj plantoj populare konataj kiel nopaloj (hispane: tunas). Tial "Las Tunas" signifas La Nopaloj-n.

La loĝantaro de Las Tunas estas 770 mil homoj kaj la provinco estas dividita en ok municipoj: Amancio, Colombia, Jesús Menéndez, Jobabo, Majibacoa ,Manatí, Puerto Padre, Las Tunas.

* Kategorio Provinco Las Tunas en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Ekzekuto de pizzicato sur kontrabaso.
***Pizzicato*** [piciKAto], itala vorto signifanta "pinĉita" (pluralo: *pizzicati*), estas tekniko de ludado de kordoj en kiuj la ŝnuroj estas pinĉitaj per la fingroj kaj ne frotitaj per la arĉo. 

Ĉi tiu tekniko estis uzita dum jarcentoj en klasika muziko sed ankãu estis uzata en ĵazo de malsama maniero: dum en klasika muziko la *pizzicato* estas nur pinglo sur la kordo (kutime farita per unu aŭ du fingroj), en ĵazo oni metas la fingrojn (kutinme kun la alterniĝo de du aŭ tri fingroj) preskaŭ paralelaj al la kordo, tiel produktanta pli "plenkorpan" sonon.

La picikato kutime estas ludata per la dekstra mano (la mano kiu kutime tenas la arĉon), sed la picikato ankaŭ povas esti ludata per la maldekstra mano (la mano ripozanta sur la kordoj). La picikato havas specialefekton kaj en la orkestro, kaj en solinstrumento. En picikata ludado, la sono produktita de la kordo estas pli malforta ol sono produktita de la arĉo. La registrado de "picikato" en la muziknotoj estas *.pizz*, kaj por instrukcii la muzikiston reveni al ludado de arĉo kutime estas skribita "*arco*".

Estas pluraj manieroj ludi picikaton:

* Fingri per la dekstra mano. Markita sur pizz.
* Maldekstramana fingrado - kiam oni estas ludante arkon kaj picikaton samtempe, tiu kutime estas markita per X sur la muziknoto anstataŭ cirklo.
* Premo de la kordo per la dekstra mano ĝis la kordo tuŝas la fingron (uzata por ludi aparte malfortan picikaton).
* Pinĉado kaj levado de la kordo, tiel ke forlasinta sono de pinĉado aŭdiĝas kiel rezulto de kontakto kun la ungo.

Historio
--------

La plej fruaj konataj referencoj al la *pizzicato* tekniko estas en la Unua Parto de Ayres de Tobias Hume (1605), kiu petas la violoniston ludi iujn notojn per siaj fingroj.
Amazake, japana rizlakto
**Planta lakto** (*alternativa lakto*, *vegetaĵa lakto* aŭ *vegana lakto*) estas fabrikita, ne-lakta trinkaĵo farita el plantaj ekstraktoj kiu donas al ĝi guston kaj aromon. Plantlakto estas konsumita kiel plantdevena alternativo al besta lakto, kaj aldonas veganan trinkaĵan elekton kun kremeca ĉebuŝa gusto-sento. Por komerco, plantlakto estas tipe enpakita en ujojn similajn kaj konkurencantaj al tiuj uzitaj por besta lakto. En 2018 inter 20 plantoj, uzataj en laktofabrikado, migdalo, sojfabo kaj kokoso estis la plej vendataj tutmonde. La tutmonda merkato de plantlaktoj estis taksita je 16 miliardoj da dolaroj en 2018. 

Vegetaĵaj trinkaĵoj estis konsumitaj dum jarcentoj, kun la termino "lakto-similaj plantoj-sukoj" uzata ekde la 13-a jarcento. Tra diversaj kulturoj, planta lakto estis kaj tradicia trinkaĵo kaj bongusta ingredienco en dolĉaj kaj salaj pladoj, kiel ekzemple la uzo de kokosolakto en kareaĵoj. Planta lakto ankaŭ estas uzata por fari glaciaĵojn, plantan kremon, veganan fromaĝon kaj jogurton, kiel soj-jogurto, kun 54% da konsumantoj malfermitaj al elektado de plantdevenaj produktoj anstataŭ laktaĵoj en 2018.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rPlantlaktoj |
| --- |
| Laktoj | Araĥidlakto • Avenlakto • Kanablakto • Kokoslakto • Migdallakto •Pizlakto •Rizlakto • Sojlakto |
| Rilataj produktaĵoj | Amazake • Ciperlakto • Douhua • Kokkoh • Plantkremo • Pojo • Ŝikke • Soja jogurto • Vegana fromaĝo • Vegetaĵa laktopulvoro |
| Varomarkoj kaj kompanioj | 8th Continent • Alpro • Elmhurst 1925 • Hain Celestial Group • MimicCreme • Plamil Foods • Ripple Foods • Silk • So Good • Tofutti • Vitasoy |
| Rilataj | Soja proteino • Veganismo • Vegetarismo |

 |

* Kategorio Plantlakto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Montara arbustetara fitocenozo je High Shelf Camp apud Anne-Monto ( Tasmanio ).
**Plantokomunumo** aŭ **fitocenozo** estas tutaĵo de plantaj specioj ene de difinita geografia areo, kiu konstituas uniforman terenon, kaj kiu diferencas de najbaraj terenoj kun diferencaj vegetaĵaraj tipoj. La komponantoj de ĉiu plantokomunumo estas influitaj de grunda tipo, topografio, klimato kaj homaj perturboj. En multaj okazoj estas pluraj grundotipoj ene de difinita fitocenozo .

Arbara komunumo ampleksas kaj kanopean tavolon, kaj subarbaraĵon, plie subdividita en arbedan tavolon, herban tavolon, kaj kelkfoje ankaŭ muskotavolon. En iuj kazoj de kompleksaj arbaroj ankaŭ ekzistas bone-difinita pli malalta arbotavolo.

Ekzemploj
---------

Ekzemplo estas herbejo en nordkaŭkaziaj stepoj, kie komunaj poacospecioj trovitaj estas *Festuca sulcata* kaj *Poa bulbosa*. Komuna ciperaco en tiu herbeja fitocenozo estas *Carex shreberi*. Aliaj karakterizaj plantoj kiuj troviĝas en tiuj stepaj herbejoj estas *Artemisia austriaca* kaj *Polygonum aviculare.*

Ekzemplo de mult-tavola plantokomunumo troviĝas en Central Westland de Suda Insulo, Novzelando. Tiuj arbaroj estas la plej vastaj kontinuaj de podokarpaj/foliaj arbaroj en tiu lando. La kanopeo inkluzivas *Dacrydium cupressinum* (podokarpacoj) kaj *Podocarpus totara*. La meza-etaĝo ampleksas arbajn filikojn kiaj *Cyathea smithii* kaj *Dicksonia squarrosa*, dum la plej malalta tavolo kaj epifitaj asociitoj inkludas *Asplenium polyodon*, *Tmesipteris tannensis*, *Astelia solandri* kaj *Blechnum discolor* .

Referencoj
----------

1. ↑  Jean-Michel Gobat, Michel Aragno, Willy Matthey and V. A. K. Sarma. 2004
2. ↑  J.M. Suttie, Stephen G. Reynolds and Caterina Batello. 2005
3. ↑  C. Michael Hogan. 2009

Literaturo
----------

* Jean-Michel Gobat, Michel Aragno, Willy Matthey and V. A. K. Sarma. 2004 : The living soil angle
* C. Michael Hogan 2009 : *Crown Fern: Blechnum discolor*, Globaltwitcher.com, ed. N. Stromberg angle
* J.M. Suttie, Stephen G. Reynolds and Caterina Batello. 2005 : Grasslands of the world, Food and Agriculture Organization of the United Nations, 514 p. angle

Vidu ankaŭ
----------

* Ekosistemo
* Fitosociologio
* Habitato


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Biologio |

* Kategorio Plantokomunumo (ekologio) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **provinco Lunda Sul** estas unu el 18 administraj unuoj, kiuj dividas la ŝtaton Angolo en sudokcidenta Afriko. Ĝi kovras areon de 77 637 kvadrataj kilometroj kaj laŭ takso pri la stato de 2006 havis proksimume 125 000 loĝantojn. Administra centro de la provinco estas la urbo Saurimo. La teritorio situas en la nordoriento de la lando, sude de la provinco Lunda Norte, do "norda Lunda-teritorio", kaj oriente limas je la Demokratia Respubliko Kongo, nomata Kongo Kinŝasa.

Inter la municipoj de la provinco krom la ĉefurbo estas interalie Cacolo, Dala and Muconda. Ĉefa etno en la provinco estas la ĉokveoj, sed malplimulte ekzistas ankaŭ etno nomata lundaoj, laŭ kiu la provinco evidente havas sian nomon, kaj aliaj etnaj grupiĝoj. La teritorio estas riĉa je diamantoj, sed tamen restas vaste subevoluita kaj la provincanoj estas plejparte tre malriĉaj.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rProvincoj de Angolo |
| --- |
| Bengo  •  Benguela  •  Bié  •  Kabindo (Cabinda)  •  Cuando Cubango  •  Cuanza Norte  •  Cuanza Sul  •  Cunene  •  Huambo  •  Huíla  •  Luanda  •  Lunda Norte  •  Lunda Sul  •  Malanje  •  Moxico  •  Namibe  •  Uíge  •  Zaire |  |

 |
*Aŭtuno*. 1893
Piedulo (Matene)
**Pjotr Aleksandroviĉ NILUS** (ukraine *Петро Олександрович Нілус*; ruse *Пётр Александрович Нилус*; naskiĝis la 21-an de februaro, 1869 (la 8-an de februaro laŭ la Julia Kalendaro) en Podolio — mortis 23-a de majo, 1943, Parizo) estis ukraina impresionista pentristo kaj verkisto.

Pjotr naskiĝis en ukrainigita svisa familio en la familia bieno en Podolio. Je la sepa vivjaro, li translokiĝis al Odeso, kie li studis ĉe la loka lernejo reala de Petro kaj Paŭlo, kaj frekventis klasojn artajn de K. Kostandi. Poste, li ĉeestis en la Rusia Akademio de Belartoj, Sankt-Peterburgo kaj partoprenis ekspoziciojn de Peredviĵniki.

En 1920 li migris al Parizo, kie li laboris ĝis sia morto en 1943. Pjotr Nilus estis amiko de Aleksandr Kuprinkaj Ivan Bunin. Dum la unuaj jaroj en Parizo ili loĝis en la sama domo. Ili faris intensan korespondadon; eldoniĝis pli ol unu cent leterojn de Pjotr Nilus al Bunin.

Pjotr Nilus ofte estas konfuzita kun sia parenco, konata antisemito kaj la aŭtoro de *La Protokoloj de la Olduloj de Ciono*, Sergei Nilus. Fakte, Pjotr ne estis antisemito kaj en 1906 kune kun Kornej Ĉukovskij energie partoprenis klopodojn helpi judajn infanojn, viktimojn de la Odesa pogromo.

Referenco
---------

Tiu ĉi artikolo estis rekte tradukita el la angla versio la 2-a de decembro, 2006.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 137741
* GND: 1019509260
* LCCN: no2011189300
* VIAF: 96269457
* ISNI: 0000 0000 7025 2968
* BNF: 119989244
* ULAN: 500082032
* RKD: 316565
* NKC: js2017949607
 |