recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Koordinatoj: 50° 34′ 54″ N 13° 15′ 07″ O﻿ / ﻿50.58167 °N, 13.25194 °O﻿ / 50.58167; 13.25194 (mapo)

**Kienhaid** (ankaŭ *Načetín I* aŭ *Zadní Načetín*, germane: *Kienheide*) estas pereinta vilaĝo en Ĉeĥio, en distrikto Chomutov. Ĝi troviĝis en senpera proksimeco de ŝtatlimo kun Germanio proksimume 4.5 km okcidente de Kalek. Ĝi situis sur la dekstra bordo de limrojo Černá kaj sur la maldekstra bordo ligis al ĝi la germana ĝis nun situanta vilaĝo Kühnhaide. Ĝis sia pereo ĝi estis memstara municipo. Ekde julio de 2012 estas loko, kie la vilaĝo situis, konsisto de naturrezervejo Prameniště Chomutovky.

Kienhaid situas en katastra teritorio **Načetín** kun areo 8,61 km2.

Historio
--------

La plej malnova skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1598.

Ĝis la dua mondmilito vivs en la vilaĝo plejparte germanoj. La ĉeĥa administrado estis post la milito renovigita nur la 10-an de decembro 1945, kaj la loĝantoj provis transiri la limon en Germanion. Post forŝovo de germanoj Kienhaid ne estis ĝisloĝigita kaj fine de la 1940-aj jaroj ĝi pereis. En la dua duono de la 20-a jarcento ĉi tie ČSAD Praha Klíčov trafikis refreŝigejan centrejon kun skideglitilo sur la okcidenta deklivo de monto Čihadlo.

Loĝantaro
---------

Evoluo de nombro de loĝantoj kaj domoj|  | 1869 | 1880 | 1890 | 1900 | 1910 | 1921 | 1930 | 1950 | 1961 | 1970 | 1980 | 1991 | 2001 | 2011 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Loĝantoj | 232 | 255 | 277 | 250 | 230 | 232 | 235 |. |. |. |. |. |. | 2 |
| Domoj | 33 | 38 | 42 | 41 | 38 | 36 | 39 |. |. |. |. |. | 1 | 1 |

Municipa administrado kaj politiko
----------------------------------

Dum komunuma baloto en la jaro 1938 en Ĉeĥoslovakio okazintaj la 22-an de majo 1938 en Kienhaide vivis 116 balotantoj. Sed la baloto ne okazis, ĉar kandidatliston donis sole Sudetgermana partio, kiu tiel aŭtomate fariĝis venkinto de la baloto.

Pluaj fotoj
-----------

* kadukiĝanta skitelferokadukiĝanta skitelfero
* Ruino de domoRuino de domo

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rPartoj de municipo Kalek (3) |
| --- |
| Jindřichova Ves ~ Kalek ~ Načetín ~ ceteraj: Gabrielina Huť ~ Kienhaid |

 |
**Lőrinc Alváry** [alvAri], ekster Hungario **Lorenzo Alvary,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Alváry Lőrinc** estis hungardevena-usona operkantisto, (baso).

Lőrinc Alváry  naskiĝis la 20-an de februaro 1909 en Debrecen, li mortis la 13-an de decembro 1996 en Novjorko.

Biografio
---------

Lőrinc Alváry lernis kantoteknikon en Milano kaj Berlino. Li debutis en 1934 en Reĝa Operejo de Budapeŝto. En 1937 li estis membro de Viena Ŝtata Operejo. Pro Anschluss li migris al Usono, kie li prenis la nomon *Lorenzo Alvary*. En 1939 li jam kantadis en San Francisco, post 3 jaroj en Metropola Operejo, sed ĝis 1977 li konstante revenis al San Francisco. Li ricevis la usonan ŝtatanecon en 1944. Li estis membro de la Metropola Operejo inter 1942-1961, 1962-1972, 1978-1979. En tiuj tempoj li estis ankaŭ gastokantisto en pluraj eŭropaj kaj amerikaj urboj.

El ŝia repertuaro
-----------------

* Richard Strauss: *Der Rosenkavalier*

Lia sola filma rolo
-------------------

* *Der Rosenkavalier* - policano

Fontoj
------

* hungarlingva biografieto Arkivigite je 2016-03-07 per la retarkivo Wayback Machine
* germanlingva biografio Arkivigite je 2016-05-30 per la retarkivo Wayback Machine
**Ludvík CHYTIL** (naskiĝis en Žlutava apud Napajedla la 2-an de julio 1929 - mortis en Přerov la 23-an de majo 2011) estis ĉeĥa esperantisto aktivanta en la loka grupo de la urbo Přerov. Honora membro de ĈEA.

En 2004 li ricevis **Medalon de J. A. Komenio** de la magistrato de Přerov, kiu atribuis ĝin al li pro propagando de la urbo per Esperanto.

Membro de EK Přerov. Apartenas al fondintoj de la klubo kaj multajn jarojn estis kluba prezidanto. Li ĝisfine estis „motoro" de la klubo. Li sciis laŭdi bonan laboron, sed ankaŭ kritiki, kio al li ne plaĉas, estas egale ĉu ĉe ni aŭ eksterlande. Li partoprenis 12 kongresojn de UK kaj partoprenis multajn diversajn aranĝojn enlande kaj eksterlande. Li esperantigis multajn propagandajn materialojn pri Přerov kunlaborante kun urbaj institucioj – Urba magistrato, Urba muzeo.

Samideano Ludvík Chytil esperantistiĝis en 1953, kiam kaptis lian atenton ĉeĥolingva afiŝo „Ĉu vi volas korespondi kun la tuta mondo?". Li komencis vizitadi Esperanto-rondeton en la fervojista klubo ĉe la stacidomo de Přerov. Lia unua instruisto estis Drahomír Kočvara. Li komencis vizitadi kongresojn kaj konferencojn eksterlande. Plej multe impresis lin trimonata restado en Brazilo. Per Esperanto li propagandis sian urbon Přerov. Li esperantigis sep-paĝan supervidon pri historio kaj nuntempo de Přerov, parton de broŝuro pri Meza Moravio, broŝuron pri inundoj en Lověšice, enkondukon de studaĵo „100 jaroj de Michalov" de Jiří Lapáček, verkis pri historio de Esperanto en Přerov ekde 1923. Li esperantigis ankaŭ faldolion pri Přerov.

Tradukoj
--------

* Vladimír Konopka: **Lidice** (eldonis maŝinfabriko en Přerov, eldonjaro ne indikita)
* **Lověšice. Inundoj en 1997** (Ĉeĥa Asocio de Virinoj, Ĉeĥa Ruĝa Kruco, 1999)
* **Museum pictus** (Muzeo en Bildoj, ĉeĥe, slovake, pole, ruse, germane, angle, france, hispane, itale, hungare, Esperante - pri la muzeo J. A. Komenio en Přerov, 2001)

Eksteraj ligiloj
----------------

* La gazeto Přerovské listy anoncas medalon de Komenio por meritplenaj personoj - malfermu "listopad 2004" Arkivigite je 2009-12-01 per la retarkivo Wayback Machine
* Intervjuo kun L. Chytil en la gazeto Přerovské listy - malfermu "červenec, srpen 2005" Arkivigite je 2009-12-09 per la retarkivo Wayback Machine
La **malfacila aŭdo** aŭ **parta aŭda malkapablo** estas aŭda malkapablo kun 30-90 dBa aŭda perdo en ambaŭ oreloj. Malfacilaj aŭduloj pli-malpli inteligas paroladon, kaj parolas. Ili ofte havas parolerarojn, ĉar la kontrolo de la parolado estas manka. Ilia plimulto ne konas kaj ne uzas signolingvon. Kiu el ili havas tre malfortan paroladon, tiu isoligas, kaj ne povas integrigi nek al la surduloj, nek al la aŭdantuloj. Kiuj parolas kaj signumas bene, tiuj ne havas tiun problemon; ili povas igi ponto kunliganta la ambaŭ komunumon.

Oni povas aŭdi la malfacilan aŭdadon en la parolo. Ekspertuloj ofte povas takŝi la tipon kaj la grandecon de aŭda malkapablo laŭ parolo. Lingvaj kapabloj de la infanoj estas tre malpli bonaj, ol samaĝaj bene aŭdantaj infanoj, do ili bezonas evolvigadon.

Laŭ la statistikoj 25 percento de la 65-70 jaruloj, kaj la 35-40 percento de la 70 kaj pli jara aĝaj homoj aŭdas malfacile. Ilia plimulto hontas la aŭdan malkapablon, kaj fermiĝas sin pli kaj pli.

Ĉefaj tipoj de la aŭda malkapablo estas konduka kaj nerva. Ĝi povas havi multan kaŭzojn, povas esti denaska aŭ inflamo kaj bruo. Oni povas plibonigi la aŭdon per operacioj, per audxiloj aŭ aliaj iloj enmetita en la interno de la orelo.

Fontoj
------

* Malfacila aŭdado kaj aŭda malkapablo
* Vivo kun la aŭda perdo
* antaŭ-lingva malfacila aŭdado
* Genetika malfacila aŭdado Arkivigite je 2009-02-27 per la retarkivo Wayback Machine
La ***Kistehén Tánczenekar*** [kiŝtehe:n] ta:nczenekar] estas hungara muzikgrupo, fondita en 2004. La nomo signifas laŭvorte Etbova danc-muzikgrupo kaj ties simbolo estas flava etbovo, kiu iĝis ankaŭ simbolo por la hungara Insula Festivalo de 2002. La Etbovon kreis, elpensis Igor Lazin kiu reĝisoris eĉ filmeton kun la nomo *A kistehén* (La etbovo) kaj al kiu verkis muzikon Kollár-Klemencz László. Ili aperigis samjare la libron „Kollár-Klemencz László-Igor Lazin: A kistehén" 

  

La grupanoj jam kuniĝis en 2002 por komuna koncerto, post eldono de la unua albumo „A kistehén" de Kollár-Klemencz László kaj kie la aliaj grupanoj ludis kiel gastmuzikistoj. En 2004 la grupo oficiale fondiĝis. 

Ili kunludis unuafoje en 2002 sur Insula Festivalo en Budapeŝto. Tiam aperis la albumo Etbovo, kiu entenis krom la fifama kanto „én vagyok a kistehén…" (mi estas la etbovo) ankaŭ alian 13 „verajn" kantojn, en kiuj ioni ludas per tirharmoniko, harmoniumo, tamburoj, kongaoj, gitaroj. (Menciinde estas, ke tiam flava etbovo estis ankaŭ la simbolo de la Insula Festivalo)

Tiu albumo popularis, sed la grupo ne fondiĝis nur en 2004, kiam 2004 Kollar kaj la aliaj muzikistoj surigis 14 kantojn, kio aperis en septembro de 2004 kun la nomo CSINTALAN (Petolema). Komenciĝis la koncertoj. La kanto Cybergyerek el la albumo estis tre polulara meze de 2005 kaj atingis la alndan 3-an lokon. 

La stilo estas iom alternativa kaj intermiksiĝas la populara geedziĝa muziko, regeo, cigana, latina muziko, ŝramlo, skao kun absurdaj tekstoj. 

La muzigrupo ne plu partoprenos post 2002 la Festivalon sur la budapeŝta insulo.

Grupanoj
--------

* Károly Lehoczki (karikaturisto)–drumo (Kecel)
* Fazekas Harcsa Róbert- tirharmoniko (Miskolc)
* Farkas Mihály – tirharmoniko (Pest)
* Dorogi Péter-gitaro, vokalo ()
* Kiss Sándor -basgitaro (Tarján)
* Nádasdi János –buŝa kontrabaso (??), derbuka (Királyhelmec)
* Kollár-Klemencz László- kanto, gitaro (Újhartyán)

Eksteraj ligiloj
----------------

* multaj etbovoj  Arkivigite je 2005-12-17 per la retarkivo Wayback Machine
* filmo pri etbovo


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Koordinatoj: 47° 41′ 25″ N 4° 14′ 14″ O﻿ / ﻿47.69028 °N, 4.23722 °O﻿ / 47.69028; 4.23722 (mapo)

**Perrigny-sur-Armançon** estas franca komunumo lokita en la departemento Yonne kaj en la regiono Burgonjo. Ĝi havis 115 loĝantojn laŭ censo plenumita en 1999.

Geografio
---------

Perrigny-sur-Armançon etendiĝas sur 14.04 km², kaj havis 115 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas 8.2 homoj po kvadrata kilometro. La komunumo situas en Yonne, en la nordokcidenta parto de Burgonjo.

Historio
--------

La departemento Yonne estis oficiale kreita la 4-an de marto 1790 dum la franca revolucio. 

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la komunumo S-ro Eric Coquille, kiu do fariĝis la loka urbestro.

Monumentoj
----------

Ekzistas super la vilaĝa preĝejo bela statuo de Sankta Marteno donanta duonon de sia mantelo al almozulo.

Administrado
------------

Perrigny-sur-Armançon apartenas al la kantono de Ancy-le-Franc, kies ĉefurbo estas Ancy-le-Franc. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Avallon, unu el la tri arondismentoj de la departemento Yonne.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Yonne
* Kantono de Ancy-le-Franc
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Citronherbo** |
| --- |
|  |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Plantoj *Plantae* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Divizio: | Angiospermoj *Magnoliophyta* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Spermatopsidoj *Spermatopsida* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Poaloj *Poales* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Poacoj *Poaceae* |
| Subfamilio: | Panicoideoj *Panicoideae* |
|
|
|
|
| Genro: | Clmbopogono *Cymbopogon* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***C. citratus*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Cymbopogon citratus****(DC.) Stapf |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Citronherbo  |

 |
| v • d • r |

**Citronherbo** (latine *Cymbopogon citratus*) estas planto el la genro Poacoj (*Poaceae*). La specio estas uzata en la Azia kuirarto speciale en la Taja, Hinda, Vjetnama kaj Indonezia kuirarto. La planto estas konata de kreskolokoj en Hindio, Afriko, Vjetnamio, Aŭstralio kaj Ameriko.

La folioj de la planto uzatas en la kuirejo. Ili havas acidan, freŝan, citronecan guston. La spicherbo ankaŭ akireblas en pulvora formo.
Citronherbo ne manĝatas krude. Kutime pecoj da citronherbo estas kunkuiritaj aŭ -stufitaj en manĝaĵoj kaj antaŭ la konsumo forigitaj.

Etera oleo el citronherbo uzatas fare de abelbredistoj por logi abelsvarmojn en logkorbojn.

Kreskanta citronherbo

* Citronherbo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Citronherbo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Citronherbo en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
vespera rigardo de la monto *Winterstaude* en Aŭstrio al la *Obersee*
**Obersee** - prononco [**O**baze:], germanlingve por "supra lago" (klarigon vidu sube) - estas la nomo de la pli granda el du partoj de la Bodenlago.

La lago ampleksas areon de 472 kvadrataj kilometroj kaj etendiĝas tra distanco de 63 kilometroj inter la urboj Bregenco (*Bregenz*) oriente kaj Bodman-Ludwigshafen okcidente. La plej granda larĝo estas 14 kilometroj. En la romia epoko ĝi havis la latinajn nomojn *Lacus Venetus*, *Lacus Brigantinus* ("bregenca lago") kaj *Lacus Constantinus* ("konstanca lago"). Nur en la mezepoko kutimiĝis la latina nomo *Lacus Bodamicus* ("Bodenlago"). La nomo *Lacus Bodamicus* iom post iom ankaŭ uziĝis por la pli malgranda el la du partoj de la Bodenlago laŭ nuna difino: la pli okcidenta lago *Lacus Acronius*u, kiun pasas la rivero Rejno, fluanta de oriento okcidenten, post paso de la pli granda lagoparto, germanlingve nomiĝis kaj daŭre nomiĝas *Untersee* (suba lago) - tial kontraste la pli granda, pli orienta lagoparto sekve ricevis la nomon *Obersee* (supra lago), kaj la nomo Bodensee servas por ambaŭ lagopartoj, dividitaj per – laŭ persona difino – aŭ mallonga laga istmo aŭ mallonga rivera interlaga vojo, germanlingve nomata *Seerhein* ("laga rejno").

Apartaj golfetoj de la *Obersee* estas la *Überlinger See* en la laga nordokcidento kun la insulo Mainau, la "bregenca golfeto" (germanlingve *Bregenzer Bucht*) en la oriento kaj la golfeto *Konstanzer Trichter* ("konstanca funelo") okcidente. Multaj lokuloj konsideras la golfeton *Überlinger See* kvazaŭ aparta, tria lago kaj en tiu kompreno difinas ke la *Obersee* nur estu la lagoparto inter la urboj Konstanco okcidente kaj Bregenco oriente.

La bordo de la la *Obersee* apartenas al la kantonoj Turgovio kaj Sankt-Galo de Svislando sude, al la federacia lando Vorarlbergo de Aŭstrio oriente kaj la federaciaj landoj Baden-Virtembergo kaj Bavario de Germanio norde. La limoj inter la tri ŝtatoj en la ĉefa parto de la *Obersee*, inter la urboj Konstanco okcidente kaj Bregenco oriente neniam estis ekzakte fiksitaj: laŭ traktato inter la tri ŝtatoj ili komune administras tiun lagan teritorion, per institucio nomata "internacia bodenlaga konferenco" (germanlingve *Internationale Bodenseekonferenz*). Nur la laga golfeto *Überlinger See* en la nordokcidento plene estas teritorio de Germanio.

Eksteraj ligiloj
----------------

* retejo de la institucio "internacia bodenlaga konferenco" germane
* statistikaj informoj pri la lago en la supre menciita retejo Arkivigite je 2014-04-08 per la retarkivo Wayback Machine
Jopisaŭco
**Jopisaŭco** (nederlande *Joppiesaus*)  estas fride servata, flaveca saŭco. Ĝi estas saŭco akirebla en diversaj kafeterioj en Nederlando kaj en fritbudoj en Belgio manĝata kun pomfritoj, diversaj manĝetoj kaj hamburgeroj. La saŭco estas disvolvita en 2002 fare de la ekspluatantino de rapidmanĝejo en Glanerbrug Tvento *Janine* kies kromnomo estas *Joppie*.

Gusto kaj ingrediencoj
----------------------

La bazo de la jopisaŭco estas same kiel la plejmultaj saŭcoj: (planta) oleo, akvo emulsiaĵo plue la saŭco ankaŭ enhavas cepojn, ovoflavaĵon kaj dolĉigaĵojn inter kio sukero kaj aspartamo) kaj kareo; tiuj ankaŭ superregas la guston. La origina recepto de jopisaŭco estas sekreta, sed en la interreto cirkulas receptojn kiuj bone proksimiĝas al la gusto de jopisaŭco. En tiuj receptoj jopisaŭco ekzemple estas farata per la ingrediencoj de ‘speciala’, t.e. majonezo, kareo kaj cepoj, kune kun karepulvoro en definita proporcio tre fajne mueli kaj miksi.

Produktado
----------

La produktado okazas ĉe Elite B.V. en Neede municipo Berkelland. Ili aĉetis la originalan recepton de la kafeterio (Annie's Snackbar) el Glanerbrug kaj posedas la markorajton de la markonomo "Joppiesaus".

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de jopisaŭco (nederlande)

Referencoj
----------

1. ↑  Estas kiel "Joppie saus" registrita ĉe la BBIE, sed devas esti skribata laŭ la nederlanda ortografio sen spaceto.
2. ↑  Joppie saus in het merkenregister van het BBIE.
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Citronventra kapito** |
| --- |
|  |
| Citronventra kapitoCitronventra kapito |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Pegoformaj *Piciformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Ramfastedoj *Ramphastidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Capito* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***C. squamatus*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Capito squamatus****(Salvin, 1876) |
|
|
|
| Konserva statuso |
| {{{220px}}}**Konserva statuso: Malplej zorgiga** |
|
|  |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Citronventra kapito  |

 |
| v • d • r |

La **Citronventra kapito** (***Capito squamatus***) estas specio de birdoj de la familio de Ramfastedoj aŭ de propra familio de Kapitonedoj, laŭ kelkaj fakuloj, sed ĉiukaze parencoj de tukanoj, tukanetoj, Sudamerikaj barbuloj ktp.

La plej karaktera eco de tiu ĉi specio estas la **verda ventro** kiu nomigas la specion. Tamen la krono kaj dorso estas nigrecaj kiel ĉe aliaj membroj de la grupo. La subvosto estas blueca. La beko estas grizeca, fortika, mallonga kaj tre mallarĝa en bazo.

Ĝi troviĝas en Kolombio kaj Ekvadoro. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj arbaroj de malaltaj teroj. Ĝi estas minacata de perdo de habitato.

Source
------

* BirdLife International 2004. Capito squamatus[*rompita ligilo*]. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Downloaded on 27 July 2007.
**Fortuninsuloj** aŭ **Fortun-insuloj** (en antikva greka μακάρων νῆσοι, *makárôn nêsoi* el kio ankaŭ Makaronezio) estis duon-legendaj insuloj en la Atlantika Oceano. Laŭ greka mitologio, la insuloj estis rezervitaj al tiuj, kiuj elektis esti  reenkarniĝaj tri fojojn, kaj sukcesis esti juĝataj kiel speciale sufiĉe puraj por iri al en la  Elizeaj kampoj ĉiujn tri fojojn.. La insuloj varie estas traktitaj aŭ kiel senvintra surtera paradizo loĝataj de herooj de la Greka mitologio ĉu kiel simple geografia loko. La rilata ideo de Brazilo kaj de aliaj, insulo en la Kelta mitologio estas foje kunligita kun la greka senso de insuloj en la okcidenta Mediteraneo: Sicilio, la Eolia Insularo, la Egada Insularo aŭ aliaj pli malgrandaj insuloj de Sicilio. Poste oni diris, ke tiuj insuloj estas en la Okcidenta Oceano ĉe la ĉirkaŭa rivero Oceano; tiele Madejro, plej ofte Kanarioj (en hispana *Islas Afortunadas*, Azoroj, kaj malplej ofte Kaboverdo, Bermudo kaj Malgrandaj Antiloj estis foje cititaj kiel eblaj kongruoj.

Referencoj
----------

1. ↑   Pindaro, Olimpiaj odoj 2. 57 ff
**Borgne** estas rivero en Kantono Valezo, Svislando. Ĝi trafluas la tiel nomitan *Val d'Hérens*. La rivero havas longecon de 30 km.

Priskribo
---------

La rivero Borgne estiĝas el du brakoj, nome **Borgne de Ferpécle** kaj **Borgne d'Arolla**. Ĝi alfluas Rodanon proksime de Sion. Jam ek de la fontriveroj granda parto de la akvo estas forkondukita al la baraĵlago Dix.

### Borgne d'Arolla

Borgne d'Arolla fontas je 2160 m s.m. el la Suba Arolla-Glaĉero. Post 9 km ĝi unuiĝas kun Borgne de Ferpècle al la rivero Borgne.

### Borgne de Ferpècle

Borgne de Ferpècle estas kun longeco de 7 km la pli malgranda de la du fontriveroj. Borgne de Ferpècle fontas el la Ferpècle-Glaĉero kaj el la Mont-Miné-Glaĉero je alteco de proksimume 2100 m s.m. Post vojo de 7 km ĝi kunfluas kun Borgne d'Arolla kaj formas kun ĝi la riveron Borgne.

### Plua fluo

Je la malsupra parto de la valo la rivero fosis profundan ravinon kun longeco de proksimume 3 km je kies fino troviĝas la emeritejo Longeborgne. Je punkto 493 m/m ĝi alfluas la Rodanon.

Alfluantoj
----------

Krom la du fontriveroj la ĉefaj alfluantoj de Borgne estas krom la du fontriveroj *Lanna* kaj poste *Dixence*.

Komunumoj laŭlonge de Borgne
----------------------------

Laŭlonge de la rivero Borgne situas la komunumoj Evolène, Saint-Martin, Mase, Vernamiège, Vex, Nax kaj la urbo Sion.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Borgne (Val d'Hérens) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Turisma portalo de Val d'Hérens
Parto de la loka fiŝkaptŝiparo alligita en la haveno de Scarborough, Anglio
**Fiŝkapta ŝiparo** aŭ **Fiŝkaptŝiparo** estas agregaĵo de komercaj fiŝkaptŝipoj. La esprimo povas esti uzita de ĉiuj ŝipoj funkciigantaj for el preciza haveno, ĉiuj ŝipoj okupiĝintaj pri speciala speco de fiŝkaptado (kiel en la "tinuskaptista floto"), aŭ ĉiuj fiŝistŝipoj de lando aŭ regiono.

Kvankam fiŝkaptŝipoj ne estas formale fakorganizitaj kvazaŭ ili estus floto, tre ofte la limoj de tempo, klimato kaj vetero estas tiaj ke ili devas ĉij foriri aŭ reveni kune, tiel kreante minimume la aspekton de fakorganizita korpo (kelkaj landoj, kiel ekzemple la antaŭa Sovetunio, tamen organizis siajn fiŝkaptajn ŝiparojn parte laŭ marameaj linioj kaj uzis la ŝipojn por ankaŭ kolekti maramean inteligentecon).

Fiŝkaptistoj funkciigantaj pri specialaj ŝipspecoj aŭ en speciala haveno ofte apartenas al loka unuiĝo (asocio) kiu disvastigas informojn kaj povas esti uzita por kunordigi agadojn, kiel ekzemple kiom plej bone por malhelpi trofiŝkaptadon en apartaj areoj.

Notoj
-----

1. ↑  *Moscow's South Pacific Fishing Fleet Is Much More Than It Seems Arkivigite je 2009-02-28 per la retarkivo Wayback Machine* - Kim, Byung Ki; The Heritage Foundation, *Asian Studies Backgrounder* No. 80 6a de Septembro, 1988.

Referencoj
----------

* FAO: CWP Handbook of Fishery Statistical Standards : Section L: Fishery Fleet
* FAO: Fishing vessels
**Fortunato Chelleri** (fakte: Keller, ankaŭ: Kelleri) (\* majo/junio (?) 1690 en Parma, Italio; † 11-a de decembro 1757 en Kassel) estis kapelestro kaj komponisto de klasika muziko.

Vivo
----

La patro de Chelleri Vater estis muzikŝatanto elmigrinta el Germanio, lia patrino devenis el la Itala muzikista familio Bazzani (Bassani; vd.a. Giovanni Battista Bassani). Post la frua morto de siaj gepatroj li venis en la mastrumaĵon de sia onklo Francesco Maria Bazzani en Piacenza. Tiu ĉi pluedukis Fortunaton, kiu jam en sia hejmurbo estis ĥorknabo, kiel muzikisto kaj komponisto. Ekde 1708 Chelleri komponis operojn por diversaj supraitalaj scenejoj kaj estis dungita de kelkaj sinsekvaj nobelujloj i.a. en Barcelono, Florenco kaj Venecio.

En 1722 la princepiskopo Johann Philipp Franz von Schönborn (princepiskopo 1719-1724) de Bamberg kaj Würzburg, pasia pri muziko kaj fascinata de la nova klavarinstrumentoj (fortepiano, martelpiano), venigis lin al Würzburg por transpreni la postenon kiel kortegokapelestro, samtempe kun la muzikisto kaj komponisto Giovanni Benedetto Platti devena el Venecio. Post la morto de a princepiskopo en 1725 Chelleri iĝis kortegokapelestro de la landgrafo Karl de Hessen-Kassel en Kassel. Li sekvis inter 1732 kaj 1734 ties filo kaj posteulo Frederiko, kiu samtempe estis reĝo de Svedio, al la kortego en Stokholmo. Kun la titolo kaj la ekonomia sekuriĝo kiel kortega konsilanto li revenis al Germanio kaj direktis ĝis sia morto en 1757 en Kassel la privatan kapelon de la frato de Frederiko, Vilhelmo la 8-a, kiu en Kassel unue administris la landgrafejon antaŭ ol li mem iĝis landgrafo.

Verkoj
------

### Fruverkaro, operoj

* L'Innocenza giustificata (unua prezentado: Venecio 1711)
* La caccia in Etolia (unua prezentado: Ferrara 1715) (La tekstlibron *La Caccia in Etolia* de Belisario Valeriano Georg Friedrich Händel aranĝis kiel libreto por la opero Atalanta).

### Posta verkaro

En sia Germana kaj Sveda tempo post 1722 Chelleri eble komponis nur instrumentan kaj sakralan muzikon, interalie tamen ankaŭ oratoriojn en la Itala. En memstara presado aperis i.a. komponaĵoj por klavarinstrumentoj samkiel ses arĉinstrumentaj simfonioj. Kiel partituroj, kiel registraĵo resp. sur sonportilo ekzemple estas riceveblaj:

* Sinfonia B bemola maĵoro por arĉinstrumentoj kaj figurita baso
* 6 Sonate di galanteria (Kassel, o.J.)
* Beatæ Mariæ Virginis, duparta oratorio (Würzburg, 1723) [Nachdruck hrsg. v. Alejandro Garri, Garri Editions, Mühlheim 2003]

* Kategorio Fortunato Chelleri en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 166039
* GND: 123716055
* LCCN: n85160776
* VIAF: 64272379
* ISNI: 0000 0000 8144 0139
* LIBRIS: 213058
* SUDOC: 243890532
* BNF: 148168437
* MBA: 1947e0de-285f-43f6-8206-53283234a1e3
* BIBSYS: 48450
 |
**Andreo ANDRIO** (france *André ANDRIEU*; naskiĝis en 1932) estas franca esperantisto aktiva en Sennacieca Asocio Tutmonda (SAT) kaj kiel Esperanto-vortaristo.

Andrieu lernis Esperanton en 1951 kiel studento en Tuluzo. Li estis membro de la organiza kongresa komitato de la SAT-kongreso en Nancio en 1954. Samjare li transformis la periodaĵon "Informilo" de SAT-Junulfako al "La Juna Penso" kaj redaktis ĝiajn unuajn 12 numerojn. Dum tiu tempo li konatiĝis kaj amikiĝis kun Edmond Dazun.

En 1992 Andrieu emeritiĝis kaj translokiĝis proksime al sia naskiĝloko en sudokcidenta Francio. Tiam Dazun petis lin helpi en la finpretigo de la botanika terminaro "Sin nutri en la naturo", kiu aperis en 1995. Poste Andrieu transprenis la prilaboron kaj redakton de la "Praktika Vortaro" Esperanto-Franca kaj Franca-Esperanto de SAT-Amikaro, iniciita de Dazun en 1953 kaj aperinta en du eldonoj en 1959 kaj (senŝanĝe) en 1974.

De la naskiĝo de la nova SAT-Amikara revuo *La Sago* li prizorgas tre ŝatatan rubrikon, "Kiel traduki" (en dumonataj numeroj ĝin anstataŭas "Kiel esperantigi proprajn nomojn"), sprite ilustrita de Serĝo Sir', k el kiu aperis kompillibro en 2009, eldonite de SAT-Amikaro Arkivigite je 2012-04-12 per la retarkivo Wayback Machine.

Verkoj
------

* DICTIONNAIRE PRATIQUE Français-Espéranto, Espéranto-Français (Praktika Vortaro Esperanto-Franca-Esperanto), redakcio de la 3-a eld. 2000, SAT-Amikaro.
* DICTIONNAIRE PRATIQUE Français-Espéranto, Espéranto-Français, 2014, SAT-Amikaro.
* Sin nutri en la naturo, [t.e. terminaro de manĝeblaj plantoj], Beauville: SAT-broŝurservo, 1995, 223 p.
* Kiel traduki sesdek franclingvajn vortojn Arkivigite je 2012-04-12 per la retarkivo Wayback Machine, kun ilustraĵoj de Serĝo Sir', 2009, SAT-Amikaro.
* *Esperanta mapo de Eŭropa franclingvio*, plastigita afiŝo / mansubaĵo, kun Janfranko Blino, 2011, SAT-EFK

Literaturo
----------

* **1995**: Pri la aŭtoro. En: Sin nutri en la naturo (vd. supre)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 263781
* GND: 1078437262
* VIAF: 54321737
* ISNI: 0000 0000 0106 3063
* SUDOC: 139016848
* BNF: 13614692x
 |
Fiŝfadeno kun fiŝhokoj ligitaj.
Fiŝfadenaro.
**Fiŝfadeno** estas ŝnuro uzata aŭ farita por fiŝhokado. Gravaj parametroj de fiŝfadeno estas ties longo, materialo, kaj pezo (pli dikaj fiŝfadenoj estas pli videblaj por fiŝoj kiuj tiele povas eviti ilin). Faktoroj kiuj povas determini kian fiŝfadenon fiŝkaptisto elektas por difinita fiŝkapta medio aŭ specio. Evidente celitan pezajn fiŝospeciojn postulas pri fortan (rezistan) fiŝfadenon, sed estas ankaŭ multaj aliaj karakteroj, kiaj nodeco, nerompeblo, videblo ktp.

Terminologio
------------

Modernaj fiŝfadenoj
-------------------

Referencoj
----------

* Fishing line guide *Difference between monofilament, fluorocarbon and braided lines*
* Henshall, James (Dr.), *Book of the Black Bass* (1881)

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rFiŝista instrumentaro |
| --- |
| Fiŝista instrumentaro | Blokreto • Driva reto • Eĥosondilo • Fiŝfadeno • Fiŝhoko • Fiŝreto • Fiŝista tenajlo • Fileilo • Fiŝkano • Fiŝtranĉilo • Flosilo • Harpuno • Haspelo • Ĵetreto • Kanpezilo • Logaĵpinglo • Logaĵujo • Logfiŝada reto • Naso • Trolo |

 |

* Kategorio Fiŝfadeno en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Het Laatste Nieuws** (eo:La Freŝa Novaĵo) estas nederlandlingva flandra gazeto kiun eldonas De Persgroep, la amaskomunika entrepreno de la flandro Christian Van Thillo.

Het Laatste Nieuws kreskis ekde 1995 de gazeto tre skandalfranda gazeto (de liberala tendenco) al populara gazeto kiu precipe atentas pri 'la homoj malantaŭ la novaĵoj'. La gazeto verkas pri regiona, nacia kaj internacia novaĵoj. Het Laatste Nieuws aperas ĉiutage, krom dimanĉe, kun dek naŭ diversaj regionaj eldonoj, ĉiuj kun la samaj kajeroj por nacia kaj internacia novaĵoj, sed kun apartaj paĝoj kun novaĵoj el la diversaj flandraj regionoj. La gazeto ankaŭ estas konata pro sia ellaborita sporta kajero.

La ĉiutaga vendo de la gazeto kreskis dum la pasintaj dek jaroj de 260.000 ĝis pli ol 290.000 ekzempleroj. Het Laatste Nieuws estas kun tia cifero en Flandrio kaj eĉ en tuta Belgio la absoluta furorgazeto.

Nombro de legantoj
------------------

Laŭ enketo de la sendependa kontrolorgano CIM en Belgio inter junio 2004 kaj majo 2005, *Het Laatste Nieuws* havas ĉiutage 1,03 milionoj da legantojn. Tio estas 2,8% malpli ol dum la pasinta enketo. Tamen la gazeto restas certe la plej legata gazeto de Belgio.

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rLa grandaj belgaj gazetoj |
| --- |
| Flandraj | *De Morgen* • *De Standaard* • *De Tijd* • *Gazet van Antwerpen* • *Het Belang van Limburg* • *Het Laatste Nieuws* • *Het Nieuwsblad* • *Het Volk* • *De Gentenaar* |
| Franclingvaj | *L'Echo* • *La Capitale* • *La Nouvelle Gazette* • *La Meuse* • *Nord Éclair* • *La Province* • *Le Quotidien* • *La Dernière Heure* • *La Libre Belgique* • *Le Soir* • *Vers L'Avenir* |
| Germanlingva | *Grenz-Echo* |

 |

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Het Laatste Nieuws en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Arkivigite je 2006-05-09 per la retarkivo Wayback Machine
**Kalirhoo** (helene *Καλλιρρόη*, latine *Callirhoe*) estas en la helena mitologio nomo de kelkaj figuroj.

Kalirhoo - filino de Titano
---------------------------

Tiu ĉi Kalirhoo estas la plej konata de tiu nomo. Ŝia patro estis Titano Oceano. 

Kun la giganto Ĥrisaoro, kiu naskiĝis el la korpo de morta Meduzo, ŝi naskigis monstran Eĥidnon, duone virinon, duone serpenton, kaj giganton Gerionon, monstron kun tri korpoj. Gerionon mortigis Heraklo, kiam li plenumis unu el siaj malfacilaj taskoj.

Kalirhoo - filino de Aĥeloo
---------------------------

Ŝia patro estis la rivera dio Aĥeloo. Ŝi fariĝis la dua edzino de la heroo Alkmeono, unu el Epigonoj, filo de la profetanto Amfiarao. Ŝi ne konjektis, ke li jam estas edziniĝinta kun Arsinoo, filino de la reĝo Fegeo, ke li mortigis sian patrinon, ke li al sia unua edzino donacis raran kolringon kaj robon. Ŝi volis tiujn donacojn por si. Alkmeono iris al sia unua edzino kaj fraŭde ellogis la donacojn de ŝi. Sed kiam ŝia familio eksciis, ke li edziniĝis duafoje, la reĝo Fegeo mortigis lin. Arsinoo ne konjektis tion kaj sian patron kaj fratojn damnis. Kiam pri la murdo de Alkmeono eksciis lia dua edzino Kalirhoo, sendis kontraŭ la murdintoj siajn du filojn Akarnanon kaj Amfoteron kaj tiuj mortigis Fegeon kaj ambaŭ fratojn de Arsinoo. La rarajn donacojn ricevis la dio Apolono.

Kalirhoo - filino de Skamandro
------------------------------

Ŝia patro estis la rivera dio Skamandro. Ŝi fariĝis edzino de la dardania reĝo Troso. Ŝi estis la patrino de Ganimedo.

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Kallirhoé en la ĉeĥa Vikipedio.*
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

La **Pos-Amiko** estas humura gazeto eldonita de Koko Poso kelkfoje en la jaro. En la gazeto troviĝas ŝercaj kaj parodiaj artikoloj pri la (junulara) Esperanto-movado, ĉefe tiuj, kiuj rilatas al KKPS.

Historio
--------

La unua Pos-Amiko aperis en junio 2012, kaj ekde tiam aperis kvarfoje en la jaro. La gazeto kutime unue aperis en papera formo dum junularaj Esperanto-renkontiĝoj en Eŭropo, kaj poste en la retpaĝo.

Enhavo
------

Plejparto de la artikoloj en la Pos-Amiko estas pri fikciaj 'skandaloj', 'konspiroj' aŭ 'sciencaj malkovroj'. Ili ofte temas pri konataj aktivuloj en la junulara movado.

### Regulaj eroj

La sekvaj aferoj ofte aperas en Pos-Amikoj:

* Titolpaĝo kun bildo de Koko Poso, nomo de la gazeto kaj enhavtabulo
* Iu artikolo pri estraro aŭ komisiono de TEJO
* Iu artikolo aŭ anonco pri ligo inter alkohola trinkaĵo kaj ebrieco fare de D-ro B. Telo
* Blogstila artikolo "El la tombo de Zombenhof"
* La horoskopo, kun krom la 12 kutimaj signoj ankaŭ 'Aleks Kadar'
* Lasta paĝo nomita 'EVENTOJ' kun varia enhavo, ofte reklamo por KKPS

Verkistoj
---------

La Pos-Amiko mem nek la retpaĝo mencias respondeculojn krom la fikcia 'Koko Poso', sed laŭ la kolofono ĝi estas eldonaĵo de la Nederlanda Esperanto-Junularo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Pos-Amiko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Pos-Amiko en la interreto
**Suhar** aŭ **Sohar** (arabe صحار) estas havenurbo en nordorienta Omano, ĉe Golfo de Omano, 230 km nordokcidente de la ĉefurbo Maskato. Ĝi estas la plej grava urbo de la marborda ebenaĵo kaj de la samnoma provinco Batina.

Historio
--------

La urbo havis gravan signifon en Historio de Omano kiel centro de la mara komercado. Oni supozas, ke jam en la 3-a jarmilo a.K. ono ŝipigis kupron kaj dioriton el Magan (iama nomo) al Hindio kaj Mezopotamio. 

Post kiam la urbo estis konstruita al komerca centro sub regado de la persaj sasanidoj, ĝi iĝis sub muslima regado unu el la plej gravaj komercaj centroj de la islama mondo. La mara komercado etendiĝis en la 9-a jarcento tra Hindio ĝis Ĉinio kaj Orienta Afriko. La abundaj komercaj rilatoj estis gravaj ankaŭ en rakontoj de Sindbad, kiu verŝajne devenas el Suhar. La persaj Bujidoj detruis en 965 la urbon Suhar, por neniigi la konkutranton de Basra. En la sekva periodo regis la selĝukoj kaj la persoj de Hormuz. 

Ekde 1507 regis Suhar la portugaloj, kiujn forpelis komence de la 17-a jarcento Nasir ibn Murŝid. La urbo poste neniam reakiris sian iaman gravecon. Lbazo por tio estis ankaŭ la pleniĝo de lagunoj, kiuj servis pli frue kiel havenoj.

Marhaveno
---------

En la lastaj jaroj, oni konstruis norde de la urbo novan ĉ. 20 km² grandan "Port of Sohar". Sur la areo troviĝas la haveno kaj multaj industriaj instalaĵoj, i.a. naftorafinejo, pluraj elektrocentraloj, metanprodukta instalaĵo kaj unu aluminia fandejo (*Sohar Aluminium*).

Turismo
-------

Vidindaĵo estas la fortikaĵo de Suhar.

Instruado
---------

* Universitato Suhar

Eksteraj ligiloj
----------------

* Port of Sohar Arkivigite je 2012-04-09 per la retarkivo Wayback Machine
**Rózsa Szilassy** [rOĵa silaŝi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szilassy Rózsa** estis hungara aktoro. Ŝiaj originaj nomvariantoj estis *Czirok Rozália* aŭ *Czirók Róza*, ŝia prenita familia nomvarianto estis *Szilasi,* ŝiaj geedziĝaj nomoj estis ekde 1900 *Sziklayné* aŭ *Sziklainé* aŭ *Sziklay Kornélné*. Ŝia unua edzo estis László Gonda, la dua estis Kornél Sziklay.

Rózsa Szilassy naskiĝis la 5-an de januaro 1862 en Ómoravica (Hungara reĝlando, Aŭstra Imperio, nuntempa Stara Moravica en Serbio), ŝi mortis la 14-an de septembro 1936 en Budapeŝto (laŭ alia informo la morta monato estas decembro).

Biografio
---------

Rózsa Szilassy debutis kiel aktoro en 1880 en teatra trupo de Sándor Csóka en Budapeŝto. Ŝi faris grandajn sukcesojn en komikaj roloj. Inter 1893-1896 ŝi apartenis al pluraj provincaj teatroj. En 1896 ŝi aliĝis al la ĵus fondita Gaja Teatro, en la sekva jaro ŝi estis fondinta membro de Teatro Magyar. Ŝi pensiuliĝis en 1913. Ŝi edziniĝis dufoje (1881, 1900), ŝi vidviniĝis en 1919, poste ŝi estis videbla nur en mutaj filmoj.

Ŝi ĉefa teatra rolo
-------------------

* Ferenc Herczeg: *Gyurkovics lányok* - patrino

Ŝiaj filmaj roloj (elekto)
--------------------------

* *Galathea / Vita Nova* (1921)
* *A három árva* (1923) - patrino de Margit
* *Egri csillagok* (1923)
* *Fehér galambok fekete városban* (1923) - vidvino

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla ĉe fino de la teksto)

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 743159
 |



* Portalo pri Biografio
**Róbert Tuschák** [tuŝAk], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Tuschák Róbert** estis hungara elektra kaj maŝina inĝeniero, profesoro, membro (korespondanta en 1982, ordinara en 1990) de Hungara Scienca Akademio.

Róbert Tuschák  naskiĝis la 15-an de aprilo 1927 en Salgótarján, li mortis la 22-an de novembro 2018.

Biografio
---------

Róbert Tuschák studis en Teknikuniversitato en Budapeŝto inter 1945-1950, poste li laboris samloke kiel asistanto. Inter 1956-1970 li laboris en fabriko "Ganz". Li doktoriĝis en 1963 antaŭ la akademio. En 1966 li ekinstruis en la universitato, poste en 1970 li estis elektita vicdekano, en 1973 dekano, inter 1978-1994 katedrestro, inter 1984-1990 vicrektoro. Li ricevis premiojn inter 1969-1998.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Elekrotechnika* (1951, 1961)
* *Közelítő számítási módszerek kiálló pólusú szinkronmotorok indító kalickájának méretezésére* (1962)
* *Elektrotechnikai Lexikon* (1973)
* *Mintavételes szabályozások tervezésének néhány kérdése* (1983)
* *Computer Aided Control Education* (1996)
* *Teaching Basic Control Theory: a Novel Approach Using Web-Matlab Based Teaching Materials* (2004)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
pavimita strateto en norda Francio, jam unu el la trotuaroj asfaltitis
**Pavimo** estas stabila surfaco de ŝoseo, formita el regule metitaj pecoj ( nomataj **pavimeroj**) el solida materialo; plej ofte el fortika natura ŝtonaĵo (ekzemple grejso aŭ granito), foje ankaŭ el betono, malofte el ligno (vidu sube). 

Laŭ Francisko Azorín **pavimo** estas *Ŝtona, ligna, asfalta kovraĵo de strato, plenko, ŝoseo.* Li indikas etimologion el la latina *pavimentum* (pavimo). Kaj li aldonas la terminojn *pavimi* (kovri per pavimeroj) kaj *pavimisto*. Laŭ la desegno montrita de Azorín pavimo estas tuj sur la planko.

Historio
--------

En la historio la pavimado de vojoj estis konsiderinda progreso, ĉar antaŭe sezonaj pluvoj kutime neuzebligis terajn vojojn. La grundo kun koto, radsulkoj kaj truoj ofte malmoliĝis tiom, ke ne nur ĉaroj ne povis pasi, sed ankaŭ paŝantoj kaj rajdantoj. Eĉ povis okazi, ke en tiaj kototruoj ili dronis kaj mortis.

La unua ĝenerala farado de pavimitaj vojoj estis far la romianoj. Fama ekzemplo inter tre multaj estas la historia Via Appia.

Nuntempe pavimitaj vojoj preskaŭ ĉie anstataŭitis per asfaltitaj vojoj, nur kelkaj malgravaj kaj flankaj stratoj, kaj vojoj en historiaj urbocentroj kie oni aparte penas konservi la historian aspekton, plu restas pavimaj.

Ligna pavimo
------------

Ligna pavimo estas speco de ligna planko survoja, sed ankaŭ ene de konstruaĵoj. En ligna pavimo la arbaj kreskoringoj videblas, la lignaj fibroj do estas vertikalaj, dum plankoj el simetrie kaj varie kunmetitaj tabuletoj el malmola kaj polurita ligno, tiel segitaj ke la lignaj fibroj estas horizontalaj, nomiĝas pargeto.

Notoj
-----

1. ↑  Francisko Azorín, arkitekto, Universala Terminologio de la Arkitekturo (arkeologio, arto, konstruo kaj metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 160.
2. ↑  Azorín, samloke.

Vidu ankaŭ
----------

* Kategorio Pavimo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Briko
* Kahelo
* Romia vojo
* Trotuara plateto
ZERINVÁRY Szilárd (zerinva:ri) estis hungara astronomo, naturscienca verkisto, instruisto naskita en Arad la 8-an de februaro 1915 kaj mortinta en Budapeŝto la 1-an de januaro 1958.

Kariero
-------

Zerinváry havigis diplomon de instruisto pri geografio-biologio en 1938 en Segedo kaj de 1939 li instruis en la militlernejo de Kőszeg, de 1943 geografion kaj kartografion en la Bolyai Műszaki Akadémia (Teknikakademio Bolyai). El militkaptiteco (de 1945) li revenis en printempo de 1948 kaj de 1949 li instruis en la oficirlernejo Mihály Táncsics de Szentendre ĝis 1953. Ekde 1954 li prelegis astronomion kaj geofizikon en la Instituto Lenin de la Universitato de Budapeŝto. De 1956 ĝis sia morto li estis sekciestro de Akadémiai Kiadó (Akademia Eldonejo). En 1963 la konsilantaro de urbo Szentendre fondis Zerinváry-memormedalon aljuĝendaj ĉiujare al tiuj sciencistoj, kiuj elstariĝas je popularigo de astronomio.

Verkoj
------

* *A Naprendszer élete* (Bp. 1953)
* *A Föld helye a Világmindenségben* (Bp. 1954)
* *Nap, Föld, Emberiség* (Bp. 1955)
* *A Föld fizikája* (Bp. 1956)
* *A távcső világa* (kun György Kulin, Bp. 1956)

Fonto
-----

* Magyar Életrajzi Lexikon


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 333789
* LCCN: nb2014025676
* VIAF: 121488474
* ISNI: 0000 0000 7937 9308
 |
Kapro manĝanta foliojn de planto.
La **heterotrofa manĝomaniero** (de la greka *hetero*, diferenca disde alia, malegala, diferenca; kaj *trofo*, manĝo aŭ manĝaĵo) estas tiu manĝomaniero en kiu la organismoj akiras siajn nutraĵojn kaj energion el organika materio — kontraste kun la *aŭtotrofa manĝomaniero* en kiu neorganikan materion oni uzas tiucele.​ La animaloj, la protozooj, la fungoj, la muko-ŝimoj kaj granda parto de la bakterioj kaj la arkeoj estas organismoj heterotrofaj, tio estas heterotrofuloj. Tiuj organismoj povas esti klasigitaj en osmotrofaj kaj fagotrofaj depende el ties manĝomaniero. La plej parto de la fungoj, la bakterioj kaj arkeoj ne-aŭtotrofa estas osmotrofaj ĉar ili akiras siajn nutraĵojn per osmoza absorbo de dissolvitaj substancoj. Dum la animaloj, protozooj, mukoŝimoj kaj kelkaj fungoj (kiel *Orbiliomycetes*) estas fagotrofaj ĉar ili nutras sin englutante tutajn organismojn aŭ partojn de organismo.

En la heterotrofa organismo la nutrosubstancoj estas organika materio, riĉa en energio (karbonhidratoj, lipidoj, proteinoj), ĉae la heterotrofuloj estas nekapablaj transformi neorganikan materion en organikan. Tiuj organismoj, tial, dependas de la organika materio sintezigita de la aŭtotrofaj organismoj, aŭ de aliaj heterotrofuloj.​

Notoj
-----

1. ↑  Ciencias de la naturaleza 2º E.S.O. p. 28 en Google Books.
2. ↑  "How Cells Harvest Energy" Arkivita la 31an de Julio 2012 en Wayback Machine. McGraw-Hill Higher Education.
3. ↑  heterotroph ĉe thefreedictionary
4. ↑   Hogg, Stuart (2013). *Essential Microbiology* (2a eldono). Wiley-Blackwell. p. 86. ISBN 978-1-119-97890-9.
5. ↑   Mauseth, James D. (2008). *Botany: an introduction to plant biology* (4a eldono). Jones & Bartlett Publishers. p. 252. ISBN 978-0-7637-5345-0.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 744528
* NKC: ph675035
 |
**György Márkus** [djordj mArkuŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Márkus György** estas hungara filozofo, profesoro, membro ekstera de Hungara Scienca Akademio (1990).

György Márkus  naskiĝis la 13-an de aprilo 1934 en Budapeŝto.

Biografio
---------

György Márkus frekventis universitaton en Moskvo. Post la diplomo li instruis en Budapeŝto en ELTE inter 1957-1965, krome li havis postenon en filozofia akademia instituto. Li apartenis al adeptoj de György Lukács. En 1968 ankaŭ li protestis pro okupado de Ĉeĥoslovakio, tial li estis forigita el la unusola partio. En 1973 li estis forigita el la laborejo, tial li migris al Aŭstralio en 1977. Li daŭris la instruadon en Universitato de Sidnejo. Li ricevis hungarajn premiojn en 1966 kaj 2005.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Logikai-filozófiai értekezés* tradukita de Ludwig Wittgenstein, 1963
* *Irányzatok a mai polgári filozófiában* (1972)
* *Diktatúra a szükségletek felett* (Diktaturo super la necesoj), (1983) kunaŭtoro
* *Kultúra és modernitás* (1992)
* *Culture, Science, Society: The Constitution of Cultural Modernity* (2011)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* angle


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 452250
* GND: 120460572
* LCCN: n79060041
* VIAF: 268308843 29545022, 268308843
* ISNI: 0000 0001 0883 0779
* LIBRIS: 346120
* SUDOC: 028269357
* BNF: 12014008c
* NKC: uk2012688147
 |
**György Marosán** [djordj maroŝAn], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Marosán György** estis hungara politikisto, ministro, parlamentano, bakisto.

György Marosán  naskiĝis la 15-an de majo 1908 en Hosszúpályi. Li mortis la 20-an de decembro 1992 en Budapeŝto.

Biografio
---------

György Marosán frekventis komece estis bakisto, li tre frue aliĝis al laborista movado, en 1927 al la socialdemokratoj. Dum la 2-a mondmilito li dufoje estis arestita. En 1948 li estis ĉefa motoro de unuiĝo de socialdemokratoj kaj komunistoj. En la jaroj 1949 kaj 1950 li estis ministro pri malpeza industrio. En la malfrua 1950 li false estis kondamnita je tutviva prizono, sed en 1956 li liberiĝis. Post falo de la Hungara revolucio de 1956 li apartenis al la krudaj komunistoj apoganta János Kádár-n. En 1960 li estis nomumita vicĉefministro, sed post 2 jaroj li perdis preskaŭ ĉiujn postenojn, poste li eksiĝis el la partio. Li denove aliĝis al la partio en 1972. Post fino de la socialismo li restis fidela komunisto. Li ricevis 3 ŝtatajn premiojn inter 1948 kaj 1981.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Tüzes kemence* (1968) – memuaro
* *Az úton végig kell menni* (1972) – memuaro
* *Ember és kenyér* (1979) – memuaro
* *A mozgalom* (1984) – memuaro
* *Nincs visszaút* (1988) – memuaro
* *A tanúk még élnek* (1989) – memuaro

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* (la koncerna teksto troviĝas pli malsupre)

* Kategorio György Marosán en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 513184
* GND: 119057654
* LCCN: n85059099
* VIAF: 57416489
* ISNI: 0000 0001 0975 7390
* SUDOC: 096372850
 |
**György Molnár** [djordj], laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj kun plena nomo **Molnár György Endre** estas hungara reĝisoro, scenaristo, altlerneja instruisto. Lia edzino estis Rita Dévényi.

György Molnár naskiĝis la 21-an de junio 1948 en Budapeŝto.

Biografio
---------

György Molnár eklaboris en Hungara Radio en 1966, ekde la sekva jaro li laboris en Hungara Televizio. Komence li faris ĉiuspecajn helplaborojn, baldaŭ li kontribuis kaj apartenis al programfaristoj. En 1970 li finis internan kurson en la Hungara Televizio. Post 5 jaroj li akiris reĝisoran diplomon en Altlernejo pri Teatro kaj Filmo. Liaj plej gravaj instruistoj estis Márton Keleti kaj Károly Makk. En 1976 li ricevis reĝisoran statuson. Ekde la 1990-aj jaroj li ankaŭ instruis en Belarta Altlernejo (inter 2000-2012 li estis katedrestro), Altlernejo pri Teatro-Filmo, ekde 2012 en Universitato Metropolitan. En 2002 li akiris sciencan gradon DLA, post 3 jaroj li habilitiĝis. Li ricevis premiojn inter 1990-2003. Li edziĝis en 1977, lia edzino naskis 2 gefilojn en 1982 kaj 1993.

Liaj teatraj reĝisoraĵoj (elekto)
---------------------------------

* István Zágon-Károly Nóti: Hyppolit, la lakeo (teatra adapto, 1994)
* Mátyás Várkonyi: *Sztárcsinálók* (2002)
* *Artista História* (2006)

Liaj filmaj reĝisoraĵoj (elekto)
--------------------------------

* *Ha a zenekar is úgy dolgozna* (televida mallonga filmo, 1977)
* *Vigyázat, mélyföld!* (televida filmo, 1986) - ankaŭ scenaristo
* *A rossz orvos* (1996)
* *Tavasz, nyár, ősz* (televida filmo, 2007) - ankaŭ scenaristo
* *Ki/Be Tawaret* (televida filmo, 2011)

Liaj scenarlibroj (elekto)
--------------------------

* *A plakátragasztó* (televida filmo, 1979) - ankaŭ reĝisoro
* *Vörös vurstli* (1992) - ankaŭ reĝisoro

Lia filma rolo
--------------

* *Ördög vigye* (1992)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* filmoj

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 776482
* VIAF: 121407180
* ISNI: 0000 0000 7913 8758
 |



* Portalo pri Biografio
* Portalo pri Filmo