recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Ervin Nyíregyházi** [njIredjhAzi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Nyíregyházi Ervin** estis hungardevena usona pianisto, komponisto. Lia familia nomo ofte estis en Usono *Nyireghazi* aŭ *Nyiregyhazi*.

Ervin Nyíregyházi
Ervin Nyíregyházi  naskiĝis la 19-an de januaro 1903 en Budapeŝto, li mortis la 13-an de aprilo 1987 en Los Anĝeleso.

Biografio
---------

Ervin Nyíregyházi estis mirinfano, li aĝis 2, kiam li pianadis, post 2 jaroj li komponadis. Li studis komence en Tutlanda Hungara Reĝa Muzikakademio de István Thomán kaj Arnold Székely, poste ekde 1914 en Berlino de Frederic Lamond kaj Ernő Dohnányi. Inter 1918-1920 li lernis private en Oslo. En la 1920-aj jaroj lia kariero rompiĝis kaj translokiĝis al Usono en 1930, sed li havis eblecon pianludi nur antaŭ hungardevena publiko. Post vivo en Novjorko li translokiĝis al Los Anĝeleso, kie li ricevis foje laboron de la filmistoj. Kelkfoje li estis videbla en filmoj, kiel pianisto. Post longa paŭzo en 1973 li denove recitalis. La lasta koncerto okazis en Tokio en 1982. Li edziĝis dekfoje. Nyiregyházi mortis pro kancero.

Elektitaj koncertoj
-------------------

* pluraj urboj de Eŭropo (1913, 1930, 1959)
* Budapeŝto (1917, 1930)
* Berlino (1918)
* Londono, Carnegie Hall (1920)
* Novjorko (1920)
* San Francisko (1973)
* Tokio (1982)

Liaj komponaĵoj
---------------

Li verkis ĉirkaŭ 700 komponaĵojn.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Ervin Nyíregyházi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 634481
* GND: 133662403
* LCCN: n50036756
* VIAF: 102478272
* ISNI: 0000 0000 8285 8561
* BNF: 15709238g
* MBA: 8b1e32ce-173d-46dc-9ba3-9108111827d8
* NDL: 01187863
* NKC: osd20191048663
 |
**Ervin Somogyi** [ŝomodji], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Somogyi Ervin** estas hungardevena usona lutieristo.

Ervin Somogyi ekzamenas lignon
Ervin Somogyi naskiĝis en 1944 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Ervin Somogyi krom Hungario kaj Usono li loĝis en Aŭstrio, Britio, Kubo, Meksiko, Peruo kaj Hispanio, tial li lernis en multaj lokoj. Fine li akiris diplomon en Universitato de Kalifornio en Berkelio en 1966 pri la angla lingvo. Li faris ĉiuspecajn laborojn. En 1971 li konstruis sian unuan klasikan gitaron helpe de libro ŝatokupe, poste li sukcese vendis ĝin. Kun pli ol 50-jara sperto pri produktado de lukskvalitaj akustikaj kaj klasikaj gitaroj li fariĝis gvida aŭtoritato pri ilia konstruo. Somogyi partoprenis gitarekspoziciojn, simpoziojn en Usono, Kanado kaj Japanio. Lia edzino naskis filinon, sed la edzino mortis pro kancero en 2000.

Liaj libroj
-----------

* *The Responsive Guitar*
* *Making the Responsive Guitar*

Vidu, aŭdu ankaŭ
----------------

* video

Fontoj
------

* membiografio
* hungarlingva biografio legebla pli malsupre
* biografio angle

Referencoj
----------


* Kategorio Ervin Somogyi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 824130
* GND: 1195617836
* LCCN: no2009193847
* VIAF: 103535522
* ISNI: 0000 0000 7352 9467
 |



* Portalo pri Biografio
**Ervin Stark** [ŝtark], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Stark Ervin** estis hungara kuracisto, fiziologo, patologo, endokrinologo, membro (korespondanta en 1973, ordinara en 1982) de Hungara Scienca Akademio.

Ervin Stark  naskiĝis la 27-an de aŭgusto 1922 en Nyírbogdány. Li mortis la 22-an de julio 1995 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Ervin Stark akiris kuracistan diplomon en Universitato de Debrecen en 1950, sed li partoprenis en laboro de la universitata instituto inter 1946 kaj 1951. Ekde 1951 li laboris en kliniko de Universitato Semmelweis, post 3 jaroj li aliĝis al medicina esplorado de instituto de Hungara Scienca Akademio. En 1956 li kandidatiĝis, en 1969 li doktoriĝis. Inter 1958 kaj 1970 li estis vicinstitutestro, inter 1968 kaj 1989 institutestro, poste esplora profesoro. Li plej ofte okupiĝis pri endokrinologio. Ekde 1975 li estis ĉefredaktoro de medicina revuo *Acta Medica Hungarica*. Li ricevis hungarajn premiojn, ĉeĥoslovakian memormedalon, en 1974 li estis nomumita titulara universitata profesoro.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Adatok a mellékvesekéreg élettanához...* (Bp1956)
* *Endocrinology, neuroendocrinology, neuropeptides* (1981)
* *Az AT¬CH akut hatása a petefészekre ösztruszos patkányokban és aranyhörcsögökben* (1987)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)
**Fokovci**, hungare **Úrdomb** estas malgranda vilaĝo en Slovenio en provinco Prekmurje, en statistika regiono Pomurske, en municipo de Moravske Toplice.

Municipo Moravske Toplice en Slovenio, kie Fokovci troviĝas

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 6 km²
* Alto super marnivelo: 317 m
* Koordinatoj: 46° 44′ N 16° 16′ O﻿ / ﻿46.733 °N, 16.267 °O﻿ / 46.733; 16.267 (mapo)Koordinatoj: 46° 44′ N 16° 16′ O﻿ / ﻿46.733 °N, 16.267 °O﻿ / 46.733; 16.267 (mapo)
* Loĝantaro: 230
* Poŝtkodo: 9208
* Aŭtokodo: MS

Situo
-----

Fokovci situas sur deklivoj, laŭ ĉefvojo Hungario-Murska Sobota.

Historio
--------

Dum la hungara regado oni nombris en Úrdomb 103 domojn kaj 518 homojn. Ĝis fine de la 1-a mondmilito la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Vas (reĝa departemento), al distrikto de Muraszombat, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj. Inter 1941-1945 denove apartenis al Hungario, ekde 1991 al Slovenio. En 1934, 1952, 1969, 1976 vilaĝaj festegoj okazis.

Fontoj
------

* slovena Vikipedio
* w.vasidigikonyvtar.hu
* w.geopedia.si

* Kategorio Fokovci en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Dorsetulo ĉe ŝafofestivalo en 2010 en Marilando.
Dorsetulo ekspoziciata en Stampede Park, Calgary, Alberto, Kanado.
**Dorset** aŭ **Dorseta Kornulo** estas raso de aldoigitaj ŝafoj konata ĉefe pro sia fekundeco. Ili povas produkti du reproduktajn sezonoj ĉiujare: tiele ili povas produkti ĝis kvar aŭ kvin ŝafidojn jare.

La Dorsetuloj havas blankajn vizaĝojn kaj densan mallongan lanaĵon. Ili estas fortikaj, kun larĝa dorso kaj mallongaj kruroj. Origine, kaj virŝafoj kaj ŝafinoj havis kornojn. La Senkorna Dorset originiĝis en ŝafaro de la Nordkarolina Ŝtata Universitato, Raleigh (Norda Karolino), kaj oni starigis registron de la Senkorna Dorset en 1956. Ekde tiam la bredistoj de senkornuloj superis la bredistojn de la kornohava vario.

Ŝafinoj pezas 70 al 90 kg mature. Virŝafoj pezas 100 al 120 kg.

Notoj
-----

1. ↑  
 Dorset. *Breeds of Livestock*. Oklahoma Ŝtata Universitato, Dept. of Anaimal Science. Alirita 2009-04-15.

Fontoj
------

* *The Domestic Sheep* de Henry Stewart, 1898, pp. 66–70. Suplementata per la rasa retejo de Oklahoma Ŝtata Universitato.
* Retejo de la Universitato Cornell.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Dorseta Kornulo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Dorset Horn and Poll Dorset Sheep Breeders' Association Arkivigite je 2005-12-22 per la retarkivo Wayback Machine
* *The Domestic Sheep* Arkivigite je 2009-05-25 per la retarkivo Wayback Machine de Henry Stewart (1898), "The Dorset" (kun fotoj).
Fokker F.III
La **Fokker F.III** [foker fo-tri] estis unumotora, altflugila trafika aviadilo el la fruaj 1920-aj jaroj. La modelon planis Fokker Aeroplanbau en Schwerin kaj estis pluevoluigo de F.II kaj havis lokon por kvin pasaĝeroj.

Historio
--------

La F.III estis la du civila aviadila tipo de Fokker. Kvankam la prototipo estis ankoraŭ konstruita en Germanio, la seria produktado okazis post la unua mondmilito jam en Nederlando, ĉe *Nederlandsche Vliegtuigenfabriek* fondita de Anthony Fokker.

La unua flugo okazis en aprilo de 1921 kaj sammonate eklaborigis la aviadilon al unua aĉetanto KLM.

Ekde 1923 estiĝis en Staaken 20 licencaj versioj *Fokker-Grulich F.III*, kiuj estis garantiitaj por Deutsche Aero Lloyd.

Konstruktado
------------

La F.III havis plibonigojn kompare al antaŭulo F.II. La kabino nun ofertis lokon por kvin pasaĝeroj kaj estis komforte aranĝita, dum la piloto sidis do en malferma ejo. La avia korpo estis mallongigita, dum la flankaj direktiloj longigitaj. La portaj surfacoj de la altflugila aviadilo estis liberportaj.

Oni uzis multajn motorojn. La prototipo enhavis BMW-III kun povumo de 138 kW, la unua vendita seria modelo (al KLM) havis motoron de Armstrong Siddeley Puma kun povumo 179 kW. Aliaj aĉetantoj ricevis diversajn flugmotorojn de BMW aŭ Hiero kun 172 kW. La lastaj venditaj ekzempleroj uzis motoron Rolls-Royce Eagle kun 268 kW. Du el tiuj aviadiloj ricevis poste stelmotoron Gnôme-Rhône Jupiter VI kun 298 kW.

Uzo
---

Fokker konstruis 31 ekzemplerojn, el kiuj 12 ekservis ĉe nederlanda KLM kaj kiuj flugis al Londono, Hamburgo kaj Bremeno. Du poste aĉetitaj servis ekde 1922 la flugvojon al Parizo. KLM vendis en 1926 5 aviadilojn al la svisa Balair.

Plua aviadilo estis uzata fare de la germana *Luft-Reederei* kun registriĝo de la libera urbo Danzig. Kvar aviadiloj estis venditaj al hungara *MALERT* kaj tiuj flugis inter Budapeŝto kaj aŭstraj celoj. Du ekzempelroj estis eksportitaj al Usono, du pluaj akiris en 1929 *British Air Lines*. Dek aviadiloj estis en posedo de Deruluft kaj servis inter Germanio kaj Sovetunio.

La *Deutsche Aero Lloyd* konstruis 20 licencajn modelojn, el kiuj 16 venis en poedon de la *Deutschen Luft Hansa* en 1926. Tiuj flugis la itineron de Hamburgo al Amsterdamo, poste sur nordgermanaj enlandaj itineroj, plej laste kiel kargoaviadiloj.

### Uzantoj

* Deruluft
* Deutsche Aero Lloyd
* Deutsche Luft Hansa
* Deutsche Luft-Reederei
* Koninklijke Luchtvaart Maatschappij (KLM)
* Basler Luftverkehrs AG (Balair)
* MALERT
* British Air Lines

Teknikaj informoj
-----------------

Fokker F.III

| Informo | Datenoj |
| --- | --- |
| Skipo | 1 |
| Pasaĝeroj | 5 |
| Longo | 11,07 m |
| Enverguro | 17,62 m |
| Alto | 3,66 m |
| Flugila surfaco | 39,1 m² |
| Malplena maso | 1.200 kg |
| Starta maso | 2.000 kg |
| Vetura rapido | 135 km/h |
| Maksimuma rapido | 150 km/h |
| Atingopovo | 650 km |
| Motoro | akvomalvarmumita sescilindra seria motoro Armstrong Siddeley Puma kun 179 kW |
|

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Fokker F.III en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* foto kaj informoj sur aviastar.org angle
vintra ĉasado ĉe spirloko
**Fokoĉasado** aŭ *fokobuĉado* estas la intensiva ĉasado je fokoj. La fokoĉasistoj eluzas por tiu la fakton, ke multaj fokoj vivas en kolonioj dum la id-naska periodo. La fokoj precipe en foraj insuloj ne havas malamikojn kaj tiel ili estas senprobleme mortigeblaj. La mortigo okazas parte per metalstangoj (hakapikoj) kaj aliaj obtuzaj armiloj, por domaĝi la felon (ne damaĝi per truoj). Hodiaŭ la ĉasistoj jam uzas pafilojn.

Historio
--------

La fokoĉasado apartenas al tradicia vivmetodo de la inuitoj kaj servas ĉefe por memprizorgo.

Pro malpermeso de ĉsaado je norda kaj suda marursoj, oni turnis sin pli forte al la fokoj kiel feldonaj bestoj. La moderna amasa fokobuĉado okazas sur nordorientaj bordoj de Kanado, kie sel-fokoj estas mortigitaj por ties felo, oleo kaj (lastatempe) karno. Oni povas gajni ĉ. 12 kg da graso, dum fokofelo estas vendebla je prezo de 70 kanadaj dolaroj.

Kanado permesis en 2006 ĉasadon de 325.000 fokoj (2007: 270.000), dum la Fiŝada ministerio de Kanado kalkulis je aro de 5,8 milionoj da fokoj sur kanada teritorio. La felon aĉetas ĉefe Norvegio, Danio, Ĉinio.

La buĉado okazas ĉiujare en aprilo.

Protestoj
---------

Dum la fiŝistoj apelacias je tromultiĝo de la fokoj – pro manko de natura malamiko – kaj tiel je amasa vorado de valoraj fiŝoj, la fokoprotektantoj apelacias je la kruda buĉado de la kelktagaj fokidoj. Laŭ asertoj, la senfeligo okazas kelkfoje, kiam la fokido ankoraŭ vivas.

Konataj protestantoj estas ekz. Brigitte Bardot (ekde 1976), Paul McCartney, Heather Mills (ambaŭ en 2006), Greenpeace-aktivistoj.

* Kategorio Fokoĉasado en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Fokoĉasado en Vikinovaĵoj (Liberaj novaĵoj)
**Lajos Gruber** [lajoŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Gruber Lajos** estis hungara astronomo, profesoro, meteologiisto.

Lajos Gruber  naskiĝis la 12-an de majo 1851 en Pécs. Li mortis la 15-an de novembro 1888 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Lajos Gruber frekventis gimnaziojn en Nagyvárad kaj Buda, poste universitaton en Vieno. Post siaj studoj li havis ŝtatan postenon en Vieno. En 1875 helpe de hungara stipendio li studis astronomion en Lejpcigo, en la sekva jaro li laboris en observatorio de Hamburgo. En 1876 li estis nomumita privata profesoro de Reĝa Scienca Universitato de Budapeŝto, samtempe li havis postenon en la tutlanda meteologia servo, kiun li gvidis en 1877.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* 24. η Cassiopeia kettős csillag mozgásáról (1877)
* *Utmutatás a földrajzi helymeghatározásokra* (1883)
* A földnehézség meghatározása Budapesten 1885-ben (1886)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 3-a punkto)
* hungarlingva biografio
**Fatra-tatra teritorio** (en geomorfologio) aŭ **Tatra-fatra zono de kernaj montaroj** (en geologio) estas geomorfologie kaj tektonike aparta zono de Okcidentaj Karpatoj, reprezentata de tiel nomata tektonika elemento tatriko, kiu konzistas de kristaliga kerno kaj ĝia aŭtoktona sedimenta ĉirkaŭvolvaĵo, sur kiun estis transoŝovitaj aloktonaj subtatraj kovraĵoj (ĉefe fatriko kaj hroniko).

Geografia situo
---------------

Fatra-tatra teritorio estas de norde ĉirkaŭlimita per tiel nomata zono de rokegoj. En ekstera parto de zono troviĝas montaroj Montetoj Hainburgské en Aŭstrio, en Slovakio Malgrandaj Karpatoj, Považský Inovec, Montoj Strážovské, Malgranda Fatro, Tatroj. En ena parto troviĝas Tribeč, Žiar, Granda Fatro, Montoj Chočské, kaj okcidenta duono de Malgrandaj Tatroj. En pasinteco, oni konsideris kiel parto de la zono ankaŭ geomorfologian subtutecon Smrekovica en montaro Branisko. Dum konstruado de tunelo Branisko ja tiu ĉi supozo estis nuligita. De sude, en orienta parto de la teritorio, ĝi estas ĉirkaŭlimita per tektona linio de Čertovica, sude de kiu troviĝas tiel nomata veporské zono.

Referencoj
----------

1. ↑  Hók, J. Kahan, Š. Aubrecht, R. 2001. *Geológia Slovenska.* Arkivigite je 2011-07-19 per la retarkivo Wayback Machine Univerzita Komenského, Bratislava, 43 s.
2. ↑  Plašienka, D. 2006: *Princípy regionalizácie geologickej stavby Malých Karpát a Považského Inovca.* In: Kováč, M. a Dubíková, K. *Nové metódy a výsledky v geológii Západných Karpát.* Zborník 2006, Univerzita Komenského, Bratislava, s. 51 – 56

* Kategorio Fatransko-tatranská oblasť en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Gábor Földes** [foldeŝ], hungare **Földes Gábor,** Esperante **Gabrielo Földes** estis hungara aktoro kaj reĝisoro.

Gábor Földes naskiĝis la 31-an de majo 1923 en Budapeŝto - mortis la 15-an de januaro 1958 en Győr.

Biografio
---------

Gábor Földes frekventis katolikan gimnazion en Keszthely, poste aktoran ĉeflernejon en Budapeŝto. Li komencis sian karieron samloke (en la ĉefurbo), baldaŭe en Teatro Kisfaludy en Győr. En 1945 li aliĝis al la komunistoj, en 1951 li edziĝis, baldaŭe havanta filon. En 1953 politike li iĝis fidelulo de Imre Nagy, li partoprenis en diskutado de Rondo Petőfi, eĉ li fondis tian grupon en Győr. Li iĝis motoro de la revolucio en 1956 en Győr. En 1958 li estis kondamnita je morto pro partopreno en la revolucio. Li havis unusolan premion.

Liaj teatraj reĝisoraĵoj (elekto)
---------------------------------

* 15 teatraj reĝisoraĵoj inter 1949-1957, ekzemple Mór Jókai: *A kőszívű ember fiai* (Filoj de l' ŝtonkora homo); József Katona: *Bánk bán* (Banuso Bánk); George Bernard Shaw: Pigmaliono; Sándor Bródy: *Tanítónő* (Instruistino)

Liaj aktoraj roloj (elekto)
---------------------------

* diversaj roloj, ekzemple Ferenc Herczeg: *Bizánc* (Bizanco) - Dukasz

Fontoj
------

* Hungara Vikipedio
***Crimes of the Heart*** (esperante: **Krimoj de la Koro**) – estas teatraĵo verkita de Beth Henley. La teatraĵo gajnis la *Pulitzer-premion por dramoj* kaj la *New York Drama Critics' Circle Award* dum la jaro 1981; kaj la *Theatre World Award* dum la jaro 1982.

Benedicta Boccoli (Babe), Paola Bonesi (Lenny) kaj Fulvia Lorenzetti (Meg) dum la agado de *Krimoj de la Koro* en la Teatro Sankta Babila de Milano, 1-a de majo de 2015.

Temo
----

La teatraĵo estas metita en Hazlehurst, Mississippi, kie vivas Lenny, damo kiu prizorgas la malsanan avon.

Unu tagon, alvenis al la domo de Lenny ŝiaj du fratinoj: Babe, la turbulenta koro (pafis ŝian edzon kaj nun estas en amo kun dekkvin jara knabo) kaj Meg, kiuj provis sekvi kurson de kantisto sen sukceso.

La teatraĵo alportas mil memorojn malĝojajn kaj feliĉajn kaj kunigas la tri fratinojn kiel neniam antaŭe.

Filma adapto
------------

La teatraĵo tutmonde aparte konatiĝis dum la jaro 1986, kiam produktiĝis kaj tutmonde ekmontriĝis kineja filmo pri ĝi, en kiu Diane Keaton, Jessica Lange kaj Sissy Spacek ludis la rolojn de la tri fratinoj.

Referencoj
----------

1. ↑  *Roundabout Shifts Crimes of the Heart Opening to Valentine's Day*
2. ↑  Women Pulitzer Playwrights: Biographical Profiles and Analyses of the Plays
3. ↑  Crimes of the Heart - Dramatists Play Service Inc
4. ↑  Crimini del cuore visto al San Babila

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Crimes of the Heart en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* angle Crimes of the Heart en Internet Broadway Database
* angle Internet Off- Broadway Database listing, 2001 Arkivigite je 2006-10-01 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 525214
 |
Fokker D.VII en Germana Muzeo, post-konstruita, neidenta
La **Fokker D.VII** estis ĉasaviadilo, kiun uzis la germana aerarmeo dum la unua mondmilito (ekde aprilo de 1918) kaj estis taksita al plej bonaj aviadilo de la unua mondmilito. Ĝi havis elstaran turniĝeman, stireblan kapablon en grandaj altoj kaj stabilan strukturon. La supereco de la Fokker ŝajnis estis tiel granda, ke la aliancanoj postulis transdonon/neniigon de ĉiuj ekzempleroj, post la unua mondmilito (kiel solan menciitan tipon en la Traktato de Versajlo).

La aviadilo estis tradicie konstruita – duobla flugilo kun rigidigaj stangoj, akvomalvarmigita motoro kaj dun sinkronitaj maŝinpafiloj. La korpoŝelo estis parte kovrita per teksaĵo, sub kiu kaŝiĝis stabila, veldita ŝtalotuba krado. La flugiloj estis el ligno, same streĉitaj per teksaĵo. La flugiloj estis kunligitaj per ŝtaltubo.

Oni produktis el tiu aviadilo 3.200 D.VII – el kiu 1.000 ĉe Fokker en Schwerin kaj 2.200 ĉe Albatros kaj OAW. Post la unua mondmilito la produktado de la aviadiloj okazis en Nederlando, ĉar Germanio ne havis rajton konstrui aviadilojn.

La aviadilo estis uzata post la milito en armeoj de Nederlando, Litovio, Pollando, Ĉeĥoslovakio, Hungario kaj Usono.

Specifaĵoj
----------

Daimler D.IIIa
* enverguro: 8,90 m
* longo: 6,95 m
* alto: 2,75 m
* flugila surfaco: 20,2 m²
* motoro: *Mercedes D-IIIa* (starta povumo 120 kW) 160 ĈP, alternative: BMW-motoro (185 ĈP)
* maksimuma rapido en alto de 1.000 m: 187 km/h, per BMW-motoro 200 km/h
* praktika flugpinto: 6.000 m
* altiĝa tempo je alto de 1.000 m: 5,48 min
* atingopovo: 350 km
* flugkapablo: 2 h, 15 min
* malplena maso: 684 kg
* strata maso: 910 kg
* armiloj: du LMG 08/15, 7,92-mm-a maŝinfusilo
* skipo: 1

* Fokker D.VII en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Fokker D.VII en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Fokker D.VII en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Fokker D.VII en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Vidu ankaŭ
----------

* Albatros D.II
**Lajos Fialovszky** [lajoŝ fialovski], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Fialovszky Lajos** estis hungara oficiro, geodeto, profesoro, armeinĝeniero.

Lajos Fialovszky  naskiĝis la 18-an de novembro 1898 en Hungara reĝlando en Nagybecskerek (nuntempa Zrenjanin en Serbio). Li mortis la 17-an de marto 1987 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Lajos Fialovszky frekventis militakademion en Budapeŝto, inter 1916 kaj 1918 li batalis en la 1-a mondmilito. Li laboris en armea instituto ĝis 1937, sed li esploris ankaŭ en Zuriko (1922), Parizo (1925), Vieno (1933). Li akiris armeinĝenieran diplomon en Reĝa Teknikuniversitato József en 1932. Inter 1937 kaj 1940 li havis postenon en ministerio pri industrio, poste en diversaj fabrikoj. Post la 2-a mondmilito li laboris en la defenda ministerio kiel kolonelo. Li aĝis 50. kiam li edziĝis, baldaŭe havanta 2 filojn. Tiam li okupiĝis 2 jardekojn pri geodeziaj mezuriloj en fabriko en rango ĉefinĝeniero. Li instruis en kampuso en Sopron inter 1955-1959, en la teknikuniversitato ekde 1961. En 1951 li doktoriĝis en la universitato, li kandidatiĝis en Hungara Scienca Akademio en 1955, poste samloke doktoriĝis en 1961. Li aĝis 72, kiam laŭjure li pensiuliĝis, tamen li estis aktiva ĝis sia aĝo 85.

Pro la politiko li estis arestita trifoje: 1941, 1949, 1957, sed poste ĉiam ĝi nuliĝis. Li tre ŝatis pianludadi. En 1976 li ricevis memormedalon.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Geodéziai Műszerek* (1979), poste dufoje angle *Surveying Instruments and their Operational Principle*, ĝi estas fundamenta verko en pluraj universitatoj
* *A geodéziai műszerekről* (1952)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio Arkivigite je 2015-12-22 per la retarkivo Wayback Machine

* Kategorio Lajos Fialovszky en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 542743
* LCCN: n79139871
* VIAF: 91561224
* ISNI: 0000 0000 8277 3226
* SUDOC: 056959788
* BNF: 12945591j
* NKC: jn19990002248
 |
**Gábor DILINKÓ,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **DILINKÓ Gábor** estis hungara pentristo, laboristo. Lia moknomo estis „Bizsu" [biĵu].

Memortabulo pri Gábor Dilinkó
Gábor Dilinkó  naskiĝis la 8-an de februaro 1929 en Újpest, li mortis la 16-an de novembro 2014? en Budapeŝto?.

Biografio
---------

Gábor Dilinkó devenis el malriĉa cigana familio. Li frekventis bazlernejon, poste li estis simpla laboristo. Li batalis, eĉ li vundiĝis dum la Hungara revolucio de 1956, tial post la falo li estis kondamnita. Li liberiĝis en 1963 pro amnestio, poste li estis simpla laboristo, fine li pensiuliĝis.

Li foje-foje pentradis jam frue, sed en 1975 pro akcidento li longe kuŝis. Li lernis pentradi per fingro, ĉar li ne povis teni la penikon. Ekde 1982 li ekspoziciis. Li ricevis premion en 1991 pro la revoluciaj agadoj, pentristan premion li neniam ricevis.

El solaj ekspozicioj
--------------------

* Budapeŝto (1993, 2006, 2011)

El grupaj ekspozicioj
---------------------

* Budapeŝto (1985, 1989, 1996, 2007)
* Lejpcigo (1986)
* Tokaj (1990, 1993)
* Pekino (2007)

Elektitaj pentraĵoj
-------------------

* Vásárosok (1979)
* Pipás nő (1982)
* Falu ősszel (1984)
* Hóolvadás (1990)
* Jézus a szegények közt (sen eldonjaro)
* Mementó (sen eldonjaro)
* Virágcsendélet (sen eldonjaro)

Memorigiloj
-----------

* memortabulo en Budapeŝto

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 607698
 |
Instruistaj korektosignoj
-------------------------

**Korektosignoj** estas signoj uzata per instruistoj, per kiuj ili montras al lernantoj lingvajn aŭ skribajn erarojn. Ofte ili simple uzas inkon de malsama koloro, ol tiu de la lernanto, kaj libere komentas, sen multaj specialaj signoj.

Eldonaj korektosignoj
---------------------

Aŭtoroj, eldonistoj kaj tipografiistoj bezonas korektosignojn por sufiĉe variaj specoj de eraroj. eldoneja provlegisto povas ekzemple decidi pri enpaĝiga ŝanĝo, kiun oni poste ne konfuzu kun tekstaldono.

### Historio

Frue teksto-profesiuloj de presarto starigis klarajn korektosignojn. Jam en 1608, en la germana urbo Lepcigo, Hieronymus Hornschuh publikigis latinan manlibron *orthotypographia*. Ĝi montras sortimenton de korektosignoj, el kiuj plimulto nuntempe plu validas.

### Aspekto

Ĝenerale la signoj estas dupartaj: la unua parto en la linio mem indikas la korektindan lokon, la dua parto en la marĝeno ripetas aŭ precizigas la korektaĵon. Tiel la marĝena noto facile rimarkeblas, kaj disponas pli grandan spacon.
**Gábor EGRESSY** [egreŝi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Egressy Gábor** estis hungara aktoro, ĵurnalisto, membro de Societo Kisfaludy. Lia frato estis Béni Egressy, lia filo estis Ákos Egressy.

Gábor Egressy naskiĝis, kiel **Galambos Gábor** la 3-an de novembro 1808 en Sajólászlófalva, li mortis la 30-an de julio 1863 en Pest (urbo).

Busto pri Gábor Egressy

Biografio
---------

Gábor Egressy jam frue estis migra aktoro, ankaŭ lia edzino estis aktorino. Li aktoradis en la tuta lando. En 1837 li lernis aktoradon en Vieno, poste li apartenis al la fondinta trupo de Teatro Magyar (Pest). Li amikiĝis kun Mihály Vörösmarty kaj ekde 1844 kun Sándor Petőfi. En 1848 li estis grava figuro de la revolucio, poste li batalis en la armeo. Pli poste li rifuĝis al Turkio, ĉar li estis kondamnita je morto. Poste li ricevis amnestion kaj denove aktoradis. En 1860 li fondis kaj redaktis la unuan priteatran gazeton. Ekde 1865 li instruis ankaŭ aktoradon kaj tradukis de William Shakespeare.

Memorigiloj
-----------

* strato, lernejo kaj gimnazio en Budapeŝto

Verkoj (elekto)
---------------

* tradukaĵoj de dramoj

Fontoj
------

* Hungara Vikipedio

* Kategorio Gábor Egressy en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 394968
* GND: 143983164
* LCCN: n81150511
* VIAF: 51815377
* ISNI: 0000 0001 1876 0823
* BNF: 127310026
 |


* Portalo pri Biografio
La **Dresdena kodekso** estas majaa manuskripto, ilustrita per belegaj, koloraj desegnaĵoj jkaj verkita per hieroglifoj. Ĝi devenas el la 11-a aŭ 12-a jarcento, el Chichén Itzá, sed ĝi estas kopiaĵo de 3-400 jarojn pli frua kodekso. Laŭ historiistoj, ĝi estas la plej malnova konata libro de la amerika kontinento. Ĝi estas rezervata en Sächsische Landesbibliothek (Saksia Landa Biblioteko) de Dresdeno, tiel ĝia nomo.

Por la verkaĵo, la majaoj uzis papersimilan materialon, kio estas el arbokrusto de Ficus cotinifolia. Oni muelis blankan parton de la krusto kaj miksis kun rezino. Oni platigis tiun miksaĵon, kovris ĝis kun maldika kalkotavolo.

La dresdena kodekso longas 3,5 m, larĝas 9 cm, entenas entute 74 verkitajn paĝojn, do kvar paĝoj restis malplenaj (39 folioj).

La dato de pretigo de la unua versio de la kodekso estas notita sur la 24-a paĝo, 4-an de februaro 623. La nuna formo de la kodekso elformiĝis verŝajne en ĉ. 1230.

Vidu ankaŭ
----------

* madrida kodekso
* pariza kodekso

Referencoj
----------

1. 1 2   The Dresden Codex (1200-1250). Alirita 2013-08-21.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Dresdena kodekso en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Dresdena kodekso en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* la Dresdena kodekso, elŝutebla en PDF
Parko kaj monumento en Poprad
**Milan ZVARA** (naskiĝis la 29-an de aprilo 1933 en Dovhe (Distrikto de Irŝava), Ukrainio – mortis la 30-an de januaro 2002 en Poprad, Slovakio) estis elstara slovaka esperantisto, prezidanto de SKEF, fakdelegito, ĝenerala sekretario de Monda Turismo, skolto, naturamiko kaj mikologo, multjara kaj senlaca organizanto de E-lernejoj kaj turismaj kaj mikologiaj renkontiĝoj en Slovakio kaj naturamikaj ekspedicioj al foraj landoj de la mondo. Esperantisto ekde la jaro 1944, kiam li estis studento en Gimnazio en Liptovský Mikuláš.

Li esperantigis la pop-muzikaĵon **La scivolema elefantido** laŭ Kipling kaj kun E. V. Tvarožek kunverkis lernolibron de Esperanto.

La programojn de la regule, ĉiujare aranĝataj esperantaj Turismaj Semajnoj (TUSE) grande riĉigis la prelegoj kaj lumbild-prezentadoj de Milan Zvara. Per belegaj lumbildoj li prezentis la Slovakan Paradizon (*Slovenský raj*, tie okazis la ekskursoj), bildoj pri floroj kaj fungoj de la regiono.

En Poprad nun estas laŭ li nomita urba parko, kie ankaŭ troviĝas monumento je lia omaĝo.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 43720
* GND: 1129277968
* VIAF: 156444343
* NKC: xx0126100
 |
**Milan Kolka** (naskiĝis la 23-an de majo 1975 en Havlíčkův Brod) estas ĉeĥa esperantisto en Brno.

Profesie elektroinĝeniero, li zorgas pri komputila reto de la fakultato de juro ĉe la Masaryk-Universitato.

En 2016 li estis elektita kiel vicprezidanto de Esperantista klubo en Brno, en 2021 kiel prezidanto. Li zorgas pri la kluba retejo kun butiko kaj pri la kluba fejsbuko. 

En 2018 li preparis esperantlingvan tabloludon por infanoj *Abecedino* kun Oldřich Arnošt Fischer, en 2021 kun helpo de Miroslav Malovec li esperantigis ludon *Kodaj Nomoj*. Komune ili esperantigas butikan programon Prestashop. Por helpi al komencantoj li preparis kelkajn lernprogramojn.

Sukcese li finis KER-ekzamenojn.

Li ofte prelegas en la klubo kaj en la tempo de pandemio li aranĝis virtualajn kunvenojn, kiujn li registras kaj metas en Jutubon kiel videojn. Li fondis ankaŭ kluban retejon ĉe Eventa Servo.

Verkoj ĉeĥlingvaj
-----------------

* **Píšeme seminární a diplomové práce na počítači** (Ni verkas seminariajn kaj diplomajn laborojn per komputilo - kun Ivona Pavlíčková kaj Miloš Večeřa, 2009 kaj 2011)

Vidu ankaŭ
----------

* Esperantista klubo en Brno

Eksteraj ligoj kaj fontoj
-------------------------

* Milan Kolka ĉe Masaryk-universitato]
* Lernprogramoj kreitaj de Milan Kolka
* Historio de Esperantista klubo en Brno kun informoj pri esperantistaj aktivecoj de Milan Kolka
* Retejo de Esperantista Klubo en Brno prizorgata de Milan Kolka
* Kluba fejsbuko prizorgata de Milan Kolka
* Elŝuteblaj klubaj prelegoj
* Klubaj prelegoj registritaj de Milan Kolka
* Kluba retejo ĉe Eventa Servo
* Tabelludo Abecedino
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Grizkapa kolombo** |
| --- |
|  |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birda klaso *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Kolomboformaj *Columbiformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Kolombedoj *Columbidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | Leptotila *Leptotila* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | **Grizkapa kolombo** *Leptotila plumbeiceps*(Sclater & Salvin, 1868) |
|

 |
|
|
|
|
|
|
|  |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Grizkapa kolombo  |

 |
| v • d • r |

La **Grizkapa kolombo** aŭ **plumbokapa kolombo** (*Leptotila plumbeiceps*) estas granda Novmonda tropika kolombo, tio estas birdo de la familio de Kolombedoj kiu inkludas turtojn kaj kolombojn.

Disvastiĝo
----------

Ĝi estas loĝanta reproduktulo el orienta Meksiko ĝis okcidenta Panamo. Ĝi estis iam konsiderata samspecifa kun la Grizfrunta kolombo, *L. rufaxilla*, de Sudameriko kaj kun la Grenada kolombo, *L. wellsi*, de Grenada.

La Grizkapa kolombo loĝas la grundon de arbaroj, replantejoj, arbustejoj kaj plantejoj de kakaujo.

Aspekto
-------

Areo de Chan Chich - Belizo
La Grizkapa kolombo estas 25 cm longa kaj pezas 155 g. Plenkreskuloj havas grizajn kronon kaj kolon, tiu montras purpuran brilegon. Ĝi havas blankecajn frunton kaj gorĝon. La supraj partoj kaj flugiloj estas olivbrunaj kaj la subaj partoj estas rozkoloraj nuance al blanko en ventro. La vosto estas sufiĉe pinta je blanko. La beko estas nigra kaj la kruroj estas ruĝaj. Junuloj malhavas grizon en kapo kaj havas senkolorajn bordojn en dorsoplumoj.

Kutimaro
--------

La Grizkapa kolombo vidatas kutime solaj aŭ en paroj. Ĝi manĝas surgrunde fruktojn, semojn kaj sablerojn. La flugo estas rapida kaj rekta, kun la regula frapado kaj vipado karaktera de kolomboj ĝenerale.

Ili konstruas neston el bastonetoj en arbo kie la ino demetas du blankajn ovojn. Kovado daŭras ĉirkaŭ 14 tagojn kaj zorgado aliajn 15.

Referencoj
----------

* Stiles kaj Skutch, *A guide to the birds of Costa Rica* ISBN 0-8014-9600-4
Fluganta sankta Jozefo el Kupertino sur pentraĵo de Ludovico Mazzanti el la 18-a jarcento
**Jozefo el Kupertino**, propranome **Giuseppe Desa** (Copertino 17 Junio 1603 – 18 Septembro 1663), estis minoritana monaĥo, kiu vivis 14 jarojn en Asizo (la loko de aktivado de Sankta Francisko el Asizo). Li estas konata kiel sankta patrono de pilotoj, flugistoj, flug-pasaĝeroj, kosmonaŭtoj, paraŝutistoj kaj ankaŭ de malbonaj studentoj.

Jozefo iĝis frato ĉe la kapucenoj tiam li estis 17-jaraĝa. En 1621 li ŝanĝiĝis kaj aniĝis al la konventualoj, ankaŭ membroj de la sama religia familio. Ĉar Jozefo el Kupertino estis malintelektulo, oni allasis sin aniĝi nur post multaj malfacilaĵoj. La ekleziuloj ege malfaciligis lian sacerdotiĝon. Ofte li travivis viziojn kaj ekstazojn. Laŭ diversajn rakontoj Jozefo antaŭvidis kaj antaŭdiris multajn okazaĵojn. 

Jozefo el Kupertino estas konata kiel „fluganta sanktulo" kaj mistikulo. Li eniris en ekstazojn, kiam ajn li ekvidis bildon de Jesuo, de Virgulino Maria, de Sankta Francisko el Asizo. Li eligis ekkrion kaj poste ŝvebis en la aero. Laŭdire lia ŝvebado daǔris de unu ĝis tri horoj. Liaj levitacioj ripetiĝis multfoje. Kredantoj mirigite alkuradis, dume kuracistoj kaj sciencistoj lin esploris por kompreni, kiel tio eblas. Ne nur levitacioj, sed ankaŭ flugoj en la aero altiradis grandajn homamasojn. La Sankta Ofico (Inkvizicio) ricevis anoniman leteron kun la sekva teksto:
*„Ĉi tie en Puglia estas iu 33-jara frato, kiu faras el si Mesion kaj tiras post si amasojn."* Malgraǔ tio, ke li neniam faris el si Mesion, Jozefo ekstaris antaŭ la tribunalo, sed neniu kuraĝis lin kondamni, ĉar li levitaciis antaŭ la okuloj de la papo kaj kunvenintaj kardinaloj. Kiam la prelatoj vidis tiun miraklon propraokule, ili fariĝis liaj simpatiantoj. Ĝis sia morto Jozefo estis sub inspekto de la Inkvizicio kaj estis tenata en izoleco kaj en devigita ekzilo.

Pli ofte la inkvizicio eklezia pliinteresis sin pri li, la travivaĵojn de Jozefo ili juĝis suspektindajn. Oni decidis forsendi monaĥon al la monaĥejo en malproksimaj lokoj (Asizo, Osimo ktp.). En Asizo Jozefo renkontis la dukon Johann Friedrich von Braunschweig-Lüneburg. La renkontiĝo kun la duko estis impresinta kaj la parolado de Jozefo influis la decidon de la duko iĝi katoliko.

### Eksteraj ligiloj

* Kategorio Jozefo el Kupertino en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* 
* 
* Arkivigite je 2004-10-22 per la retarkivo Wayback Machine
* 
* 


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 27790
* GND: 118884506
* LCCN: n80009870
* VIAF: 27869581
* ISNI: 0000 0001 1023 2719
* SUDOC: 035004177
* BNF: 125694553
* NKC: xx0016867
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por aliaj signifoj, bv. rigardi la apartigilan paĝon: Magny |

Koordinatoj: 47° 28′ 54″ N 3° 58′ 41″ O﻿ / ﻿47.48167 °N, 3.97806 °O﻿ / 47.48167; 3.97806 (mapo)

**Magny** estas franca komunumo lokita en la departemento Yonne kaj en la regiono Burgonjo. Ĝi havis 819 loĝantojn laŭ censo plenumita en 1999.

Geografio
---------

Magny etendiĝas sur 30.75 km², kaj havis 819 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas 27 homoj po kvadrata kilometro. La komunumo situas en Yonne, en la nordokcidenta parto de Burgonjo.

  

La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj

Historio
--------

La departemento Yonne estis oficiale kreita la 4-an de marto 1790 dum la franca revolucio.

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la komunumo S-ro Philippe Patouret, kiu do fariĝis la loka urbestro.

Lokaj famuloj
-------------

* René Vallery-Radot (1853-1933)
* Louis Pasteur Vallery-Radot (1885-1970), membro de la Franca Akademio.

Administrado
------------

Magny apartenas al la kantono de Avallon, kies ĉefurbo estas Avallon. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Avallon, unu el la tri arondismentoj de la departemento Yonne.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Yonne
* Kantono de Avallon
**Andrea Petrik,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Petrik Andrea** estas hungara aktoro.

Andrea Petrik naskiĝis la 27-an de junio 1985 en Temerin (Jugoslavio).

Biografio
---------

Andrea Petrik apartenis al la hungara minoritato en Jugoslavio. En sia aĝo 15 ŝi venis en Hungarion kaj maturiĝis en aktora gimnazio en Szentes, poste ŝi studis jaron en aktorstudio de Nova Teatro (Budapeŝto), pli poste ŝi akiris aktoran diplomon en Universitato de Dramo kaj Filmo (Budapeŝto) en 2009. Ŝiaj plej gravaj instruistoj estis Géza Hegedűs D kaj László Marton (reĝisoro). Ŝi komencis sian aktoran karieron en Teatro Radnóti kaj tiutempe ŝi akiris ankaŭ hungaran ŝtatanecon. Ekde 2016 ŝi estis individua aktoro kaj ne ligiĝis al teatrejo. Tiam ŝi havis rolojn en pluraj teatroj, ankaŭ en filmoj. Ekde 2019 ŝi estis membro de Gaja Teatro. Ŝi ricevis aktorajn premiojn inter 2008-2013. Ŝi edziniĝis kaj naskis filon en 2020.

Ŝiaj teatraj roloj (elekto)
---------------------------

* William Shakespeare: Makbeto - Lady Macbeth
* Nikolaj Gogol: *Malvivaj animoj* - Sofja Ivanovna
* Anton Ĉeĥov:
	+ Tri fratinoj - Nataŝa
	+ *Platonov – Apátlanul* - Sofja Jegorovna
* Henrik Ibsen: *Hedda Gabler* - titolrolo
* Bertolt Brecht:
	+ *Trigroŝa opero* - Jenny/Lucy
	+ *Baal* - Sophie Dechant
	+ *Patrino Courage kaj ŝiaj infanoj* - Kattrin
* Jenő Heltai:
	+ *Naftalin* - Ilka
	+ *A tündérlaki lányok* - Manci

Ŝiaj filmaj roloj (elekto)
--------------------------

* *Londoni Au Pair* (mallonga filmo, 2009) – Andi
* *Kincsem* (2017) – Klara von Oettingen
* *Heartsnatcher* (2020) - Klementina

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
*

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑

* Kategorio Andrea Petrik en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 740856
 |



* Portalo pri Biografio
Ŝildo ĉe la dokumentadejo. Enirejo al la dokumentada centro en Arnstadt. Aliro al artefarita galerio en la Jonas-valo. La **Jonastalverein** (laŭvorte: *Societo de la Jonas-valo*) estis fondita en 2001. Ĝia kompleta nomo estas: *Geschichts- und Technologiegesellschaft Großraum Jonastal*.

Taskoj
------

Ĝia ĉefa tasko estas dokumentadi la parte misterajn agadojn je la fino de la Dua Mondmilito en la regiono de la Jonas-valo situanta inter Arnstadt kaj Ohrdruf.

La societo ne estas politika kaj kontraŭbatalas ĉiun pensmanieron ekstremisman kiel ankaŭ diversajn konspirajn teoriojn svarmantajn pri la Jonas-valo. Ĝi informadas, klarigadas kaj ofertas interesajn rondgvidadojn surlokajn, kiuj diferencas je longeco. Ĉiun lastan dimanĉon de monato okazas regula migrado tra la Jonas-valo, krome ekzistas specialaj gvidadoj por lernejaj klasoj kaj aliaj grupoj.

Muzeeto
-------

Dokumentata centreto kun elmontritaj originalaj objektoj kaj filmprojekciadoj troviĝas en la Rehestäder Weg en Arnstadt. Ĉiu gvidado tra la montoj komenciĝas per antaŭa teoria enkonduko antaŭ la vitrinoj.

La engaĝiĝo de la kunlaborantoj ne estas salajrita.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Hejmpaĝo de la societo. germane
La 28-an de julio 2017, pasaĝera trajno trafis en haltigan bufron kaj elreliĝis ĉe stacio *Estació de França* en Barcelono, Hispanio. Kvindek kvar homoj estis vunditaj, el kiuj kvin serioze.

Akcidento
---------

La akcidento okazis ĉirkaŭ la 07:15 CEST (05:15 UTC). Antaŭurba trajno koliziis kun la bufroj ĉe stacio *Estació de França* kaj estis elreligita. La trajno plenumis servon San Vicenç de Calders - Estació de França sur la linio R2.

La implikita trajno estis elektra motortrajno de RENFE Klaso 451, numero 210M. Atestantoj diris, ke la trajno ne bremsis enirante la stacion. Almenaŭ 54 homoj estis vunditaj, el kiuj kvin serioze. Dek ok homoj estis hospitaligitaj. Viktimoj estis transportitaj al kvar diversaj hospitaloj en Barcelono.

Enketo
------

La "Comisión de Investigación de Accidentes Ferroviarios" (CIAF) (Komisiono de Enketo pri Fervojaj Akcidentoj) estas respondeca pri enketado de fervojaj akcidentoj en Hispanio.

Referencoj
----------

1. 1 2 3 4  Perring, Rebecca.  BREAKING: Barcelona train crash - scores injured as rush-hour service ploughs into station. *Express.co.uk* (28 julio 2017). Alirita 28 julio 2017.
2. ↑  Congostrina; Clara Blanchar.  40 heridos en el accidente de un tren de Rodalies en Barcelona (hispane). El País. Alirita 28 julio 2017.
3. 1 2  Hartley-Parkinson, Richard.  At least 48 people injured in train crash at station in Barcelona. *Metro*. Associated Newspapers. Alirita 28 julio 2017.
4. ↑   Barcelona train crash 'injures 48'. BBC News Online. Alirita 28 julio 2017.

Vidu ankaŭ
----------

* Rodalies de Catalunya

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo 2017 Barcelona train crash en la angla Vikipedio.*
La **preĝejo Naskiĝo de Maria** estas romkatolika monumento historia en vilaĝo Vácegres (Hungario).

Historio
--------

Oni konjektas, ke tiu ĉi kirko estis konstruita en la 13-a jarcento kaj ĝi estas identa kun la iama premonstrata preposta kirko. En 1788 oni konstruis pli novan laŭ baroko, sed dum konstruado oni profitis precipe la fundamenton kaj eble aliajn partojn. En la dua duono de la 19-a jarcento ĝi estis trakonstruita.

Konstruaĵo
----------

La konstruaĵo staras sola en rando de la vilaĝo ĉe la tombejo. En la simetria fasado la kvadrata turo meze altiĝas. Ankaŭ la enirejo funkcias meze, super la enirejo estas pluvŝirmilo. La turopinto estas jupa piramido. La navo havas simplajn (eĉ malbelajn) fenestrojn. Fino de la navo estas duonronda absido. La ĉefaltaro, predikejo estis faritaj en la dua duono de la 18-a jarcento, la benkoj estas jam modernaj, nekutimaj en preĝejoj.

Kermeso okazas en la 8-an de septembro.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Fervojlinio Opava východ – Hradec nad Moravicí** (en horaro por vojaĝantoj lastfoje indikata kiel **fervojlinio 315**) estas unurela fervojo kun longeco 8 km. Temas pri regiona fervojlinio. En sektoro Opava východ - Deflankigo Moravice la fervojlinio kondukas sur la samaj reloj kun fervojlinio Opava východ - Svobodné Heřmanice.

Historio
--------

La fervojlinio estis konstruita en la jaroj 1903 ĝis 1905 kiel deflankiga el fervojlinio Opava východ - Horní Benešov.

Nefinkonstruita fervojlinio Opava - Trenčín
-------------------------------------------

En arbaroj ĉirkaŭ Jakubčovice eblas trovi restaĵojn de tiu ĉi nefinkonstruita fervojlinio, precipe entranĉaĵojn kaj surŝutaĵojn. Tiu ĉi fervojlinio devis konduki el Opava tra Kylešovice, Moravice, Branka u Opavy, Hradec nad Moravicí, Fulnek, Stachovice, Hladké Životice místní nádraží, Suchdol nad Odrou, Nový Jičín kaj plu poste tra Montpasejo Vlárský ĝis Trenčín. Eĉ spite al financaj problemoj oni komencis konstrui ĝin en la jaro 1873, sed pro kaŭzo de fiasko en viena borso la konstruado estis post duonjaro nuligita. Dank' al tio Opava fariĝus fervojnodo de Silezio. Sur ties fundamentoj estas konstruita ankaŭ fervojlinio 277.

Vidu ankaŭ
----------

* Fervojlinioj en Ĉeĥio

* Kategorio Fervojlinio Opava východ – Hradec nad Moravicí en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Magnum Photos** estas agentejo de fotistoj fondita en 1947 per iniciato de fotoĵurnalisto Robert Capa.

Antaŭhistorio
-------------

Fondi kooperativan agentejon por fotistoj estis longtempe sonĝo de la fotoĵurnalisto Robert Capa, ekde kiam li, 18-jaraĝa, laboris en 1931 en fotoagentejo Dephot direktita far Simon Guttman. Tiam li rimarkis la utilon de tia organizaĵo por fotistoj, por ilia profesia disvolvo, por la negocado kun foto-aĉetantoj, por promociado de la laboro de la fotistoj, kaj eĉ por defendi foje iliajn rajtojn. Robert Capa plumaturigis sian ideon kaj menciis ĝin unuafoje konkrete -eĉ menciante kolegojn por partopreno- en letero al Arthur Koestler skribita en Ĉinio la 27an de Julio de 1938, dum li havis organizaĵon de junaj ĉinaj fotistoj kiujn li trejnadis.

Fondo
-----

Magnum Photos estis fondita en kunsido okazinta en restoracio de la Muzeo de Moderna Arto, en Novjorko, en 1947. La fondintaj membroj estis kvin fotistoj plus du entreprenistinoj. La fotistoj estis: Robert Capa, Henri Cartier-Bresson, David Seymour (amike karesnomata *"Ĉim"*), George Rodger kaj Bill Vandivert. La du virinoj estis: Rita Vandivert, komisiita pri la rilatoj de la agentejo en Novjorko kaj Maria Eisner komisiita por tiuj rilatoj en Parizo.

Unuaj principoj
---------------

La principoj por fukciado de la ĵusfondita organizaĵo estis: Defendi la individuajn rajtojn de la membroj fotistoj, finance subteni la membrojn dum personaj projektoj, kaj esti peranta organizaĵo inter la fotistoj kaj la komunikmedioj.

Frua historio
-------------

Kvankam la organizaĵo estis sukcesa, frue evidentiĝis la neceson de ŝanĝoj: La funkciado de la organizaĵo ne povis financiĝi per la nura laborado de kvin fotistoj -kiom ajn bonaj ili estis- kaj unu el la fondintoj, Bill Vandivert, baldaŭ frolasis la organizaĵon.

Robert Capa tiam kreis novan kategorion de membroj: "Asociitaj Fotistoj" (krom la unua de "Plenaj Asocianoj") por atingi pli da talentaj fotistoj. Inter la unuaj nefondintaj membriĝintoj estis: Giselle Freund, Fenno Jacobs, Herbert List, Homer Page kaj Carl Perutz.

En 1948, kiel Plena Asociano, anstataŭanto de Bill Vandivert, eniris en la agentejon Werner Bishop.

Nuna organizaĵo
---------------

Poste eniris en Magnum Photos aliaj fotistoj kiel: Eve Arnold, Elliot Erwitt, Burt Glinn, Ertich Hertmann, Erich Lessing, Inge Morath, Marc Riboud kaj Denis Stock.

Mgnum Photos daŭre kreskadis, kaj nuntempe ĝi reprezentas la laboraĵojn de pli ol 200 fotistoj lokitaj en tre diversaj landoj.

Bibliografio
------------

* Rubiano, Roberto, *Robert Capa -Imágenes de guerra*, ISBN 958-30-1905-4, Eldonejo: Panamericana Editorial Arkivigite je 2006-06-13 per la retarkivo Wayback Machine, Bogoto, 2006

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de Magnum Photos

* Kategorio Magnum Photos en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Andrea Roatis** [roatiŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Roatis Andrea** estas hungara voĉoaktoro.

Andrea Roatis naskiĝis la 5-an de marto 1974 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Andrea Roatis dum la kutimaj lernejaj jaroj estis ankaŭ amatora aktoro en kluboj. Ŝi ne povis studentiĝi en Altlernejo pri Teatro kaj Filmo, tial ŝi faris voĉaktorajn rolojn ekde 1992. Post jaroj ŝia voĉo estis aŭdebla ankaŭ en televizioj, fine ekde 2021 ŝi ricevis jam filman roleton. Ŝi flue parolas nederlande. Ŝi edziniĝis en 2003 kaj naskis filon post 5 jaroj.

Ŝiaj filmaj roloj (elekto)
--------------------------

* Nyócker (2004) – nur voĉe
* *Airies* (televizia serio, 2021) - patrino
* en eksterlandaj filmoj hungaraj voĉoj ekzemple de Sarah Carter, Yvonne Catterfeld, Rachel McAdams, Natascha McElhone

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑
3. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 741508
* MBA: cc3952e8-8e47-4f20-9ba1-ca91714ecd53
 |



* Portalo pri Biografio
* Portalo pri Filmo
**Fervojlinio Opava východ – Svobodné Heřmanice** (en horaro por vojaĝantoj lastfoje indikata kiel **fervojlinio 314**) estas unurela fervojo kun longeco 25 km. Temas pri regiona fervojlinio. Tio estas restaĵo de **fervojlinio Opava východ - Horní Benešov**. En sektoro Opava východ - Deflankiĝo Moravice la fervojo kondukas sur la samaj reloj kun fervojlinio Opava východ - Hradec nad Moravicí.

Historio
--------

Konstruado de la fervojo el Opava ĝis Horní Benešov estis komencita en la jaro 1891 kaj entute la unua trajno alveturis el Opava ĝis Otice la 27-an de oktobro de la sama jaro. La unua labortrajno alveturis ĝis la fina stacio en Horní Benešov la 15-an de majo 1892. Solena inaŭguro de la fervojo poste okazis la 29-an de junio 1892. En la 1960-aj jaroj okazis sekve de minada agado al sinko de subaĵo sub la fervojo en sektoro Svobodné Heřmanice - Horní Benešov kaj sekve estis decidite nuligi tiun ĉi sektoron. La fervoja transporto estis en tiu ĉi sektoro ĉesigita la 5-an de aprilo 1970. La fervojsupraĵo estis poste forigita en la jaro 1981.

Vidu ankaŭ
----------

* Kategorio Fervojlinio Opava východ – Svobodné Heřmanice en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Fervojlinioj en Ĉeĥio