recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Leslie Mandoki,** laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj ortografio **Mándoki László** [mAndoki lAslO] estis hungardevena germana drumisto, ŝlagrokantisto.

Leslie Mandoki drumas
Leslie Mandoki naskiĝis la 7-an de januaro 1953 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Leslie Mandoki frekventis konservatorion en sia naskiĝurbo, dum li muzikadis en ŝlagraj orkestroj. En 1975 li disidis kune kun Gábor Csupó tra Jugoslavio al Okcidenta Germanio. Komence li muzikadis en drinkejoj, poste li havis posteneton en muzika studio en Munkeno. En 1979 li aliĝis al en:Dschinghis Khan kaj la teamo atingis la 4-an lokon en Eŭrovido-Kantokonkurso 1979. Baldaŭ li muzikadis en aliaj ŝlagrorkestroj kaj li publikigis muzikalbumojn. Li kunlaboris ekzemple kun Bonnie Tyler, Phil Collins, Lionel Richie kaj Randy Brecker. Li ricevis ekzemple hungarajn premiojn, en 2024 premion Kossuth. Li edziĝis en 1988, lia hungardevena kuracista edzino naskis trifoje, ili vivis en Tutzing.

Liaj filmaj roloj
-----------------

* *Die Drehscheibe* (televida serio, 1980) - kantisto
* *Einstein kastély* (televida serio, 1980) - studiestro
* personaj aperoj en televidoj

Aŭdu ankaŭ
----------

*

Fontoj
------

* germanlingva biografio kun foto
* propra paĝo

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑

* Kategorio Leslie Mandoki en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 781801
* GND: 134453972
* VIAF: 56807945
* ISNI: 0000000055185509
* BNF: 140122615
* MBA: 0d316450-db74-42a9-abb4-a120cb4ade88
* NKC: xx0099983
 |



* Portalo pri Biografio
La vilaĝo en ĉ. 1900
Nun
**Kvívík** (dane *Kvivig*) estas vilaĝo sur insulo Streymoy de Ferooj. Administre ĝi apartenas al **Komunumo Kvívík**. La vilaĝo havis 397 loĝantojn la 1-an de januaro 2007.

Al Komunumo Kvívík (*Kvívíkar kommuna*) apartenas ankaŭ la vilaĝoj Leynar, Skælingur, Stykkið kaj Válur/Nesið. La tuta komunumo (distrikto) havis en fino de 2002 precize 580 loĝantojn.

Geografio
---------

Ĝi situas sur okcidenta parto de la insulo, sur du bordoj de mallarĝa golfo. Ĝin dividas la rojo *Stórá*. Ĝi situas sude de Vestmanna kaj survoje al Tórshavn.

Historio
--------

la vilaĝo estis jam loĝata en la vikinga epoko, antaŭ 1200, kion pruvas elfosaĵoj el 1942. Tiam oni malkovris restaĵojn de vikingepokaj loĝejoj, multajn ĉiutagaĵojn, ekz ludilojn figuranta ĉevalon, ŝtonajn ujojn, perlojn, ŝuon, laborilojn. Tiuj nun videblas en la Nacia Muzeo de Ferooj.

* Kvívík en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Kvívík en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Gyula Sebestyén** [djula ŝebeŝtjEn], laŭ la hungarlingve kutima nomordo kaj kun plena nomo **Sebestyén Gyula András** estis hungara arkitekto, instruisto, ekstra membro de Hungara Scienca Akademio (1990).

Gyula Sebestyén (arkitekto) naskiĝis la  12-an de novembro 1921(nun 1921-11-12) en Debrecen, li mortis la 13-an de septembro 2011.

Biografio
---------

Gyula Sebestyén (arkitekto) akiris arkitekturan diplomon en Reĝa Teknika kaj Ekonomia Universitato palatino József en 1943. Post la diplomo li aliĝis al la malpermesitaj komunistoj, baldaŭ tial li estis kondamnita al prizono. Li kandidatiĝis (CSc) en , li doktoriĝis (DSc) en antaŭ la Hungara Scienca Akademio, lia habilitiĝo okazis en. Li edziĝis en 1971. Li ricevis premiojn inter 1948-1998.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

*

Fontoj
------

* biografio hungare
* [ biografio hungare kun foto]
* biografio angle

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 859526
 |



* Portalo pri Biografio
Aera foto
domo de la esploristoj
La **Desertas-insuloj** (portugale *Ilhas Desertas* signifante *forlasitaj insuloj* aŭ *senhomaj insuloj*) estas insulgrupo, geopolitike apartenanta al Portugalio, konsistanta el insuloj *Ilhéu Chão*, *Deserta Grande* kaj *Bugio*. La insuletoj apartenas al Madejro kaj al komunumo Santa Cruz en la samnoma distrikto. La insuletoj estas bone videblaj de la sudorienta Madejro. La insularo havas tutan areon de 14,21 km² kaj la maksimuma alto atingas 500 m.

Insuloj
-------

La unuopaj insuloj de nordo al sudo:

| Insulo | Areokm² | Altom |
| --- | --- | --- |
| Ilhéu Chão | 1 | 98 |
| Deserta Grande | 10 | 442 |
| Bugio | 3 | 348 |
| Desertas | 14.21 | 442 |

Loĝantoj
--------

Pro manko de la nesalakva trinkakvo (natura fluakvo), sekeco kaj izoliteco, la insuloj estas neloĝataj.

Esplora stacio
--------------

Sur Deserta Grande, la plej granda insulo, troviĝas eta biologia esplora stacio. Vizitantoj bezonigas specialan permesilon por aliri la insulon, kiun permesilon ricevas nur la esploristoj.

Plantoj
-------

Sr la insulo Deserta Grande ekzistas unu Indiĝenaj specioj (*Sinapidendron sempervivifolium* Menezes (Brasikacoj)), pliaj 34 specioj da vaskulaj plantoj de Ilhas Desertas estas indiĝenaj por Madejro.

Faŭno kaj ties protekto
-----------------------

Ekde 1990, *Ilhas Desertas* estas sub naturprotekto, ekde 1995 ĝi estas naturrezervejo. La alira limigo servas nur por protekto de la monaĥaj fokoj, ĉirkaŭ 25 individuoj. Ĉar tiu mediteranea monaĥa foko (*Monachus monachus*) iĝis unu el la plej maloftaj mamuloj kaj surmonde ekzistas nur ankoraŭ ĉirkaŭ 350 ekzempleroj, la protekto de tiu bestaro estas tre grava.

Vivas sur la '*Deserta Grande* tre rara aranea specio, la t.n. Deserta-tarantulo (*Hogna ingens*), kiu korpograndas ĝis 8 cm. Ĝi vivas ĉefe en kavernoj kaj klifoj de la vulkana insulo.

Krom tiuj vivas sur Desertas kanario (*Serinus canaria*), natura formo de hejma kanario, kaj bertelota pipio (*Anthus berthelothi berthelothi*, nomata laŭ Sabin Berthelot) hejma sur kelkaj atlantikaj insuloj.

La insulo Bugio estas naturrezervejo, kiu ne permesas alproksimiĝon al la insulo ĝis pli ol 100 m. La insulo estas reproduktejo porla rara birdospecio Feaa petrelo.

Vidu ankaŭ
----------

* Ilhas Selvagens
* Paŭlo Aleksandro Zino

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Desertas-insuloj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Paĝo pri la naturrezervejo
Ŝablono:Informkesto insulo/zorgado/Bildo mankasŜablono:Informkesto insulo/zorgado/areo mankas

La insulo **Blumine**, aŭ **Oruavairua** en Maoria lingvo, estas ĉe Riaro Marlborough en la Suda Insulo de Novzelando.

Priskribo
---------

La insulo **Blumine** kovras areon de 337 ha kaj estas ĉefe monteta lando. La insulo situantas ĉe ĉirkaŭ 22 km norde de Picton. Ĝi estas loko de spektakla rezervejo.

Vizito fare de kapitano James Cook lasis la insulon infestita el invadaj specioj, kiuj de tiam estis nuligitaj pere de la uzado de helikoptera venenfaligado, fare de la Departmento por Konservado. En Majo 2008 la insulo estis deklarita senpredanta kaj revenis klopodojn reenmeti indiĝenajn speciojn en la insulon.

Kivioj
------

La 29an de junio 2010, oni liberigis tri parojn de la plej rara kivio, nome Rovia kivio en la insulon.

Notoj
-----

1. 1 2  Nicoll, Jared, "Former fort a refuge for endangered species", 7a Julio 2012, paĝo A17. Kontrolita 7a Julio 2012.
2. ↑   New Marlborourgh Sounds’ island sanctuary. *Media releases*. Department of Conservation.
3. ↑   Kiwi released on Blumine Island. *The Marlborough Express* (30a de Junio 2010). Alirita 21a de Septembro 2011.

* Kategorio Insulo Blumine en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Lupofrukto** |
| --- |
|  |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Plantoj |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Divizio: | Magnoliofitoj |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Magnoliopsida |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Solanaloj |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Solanacoj |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Solanum* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***S. lycocarpum*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Solanum lycocarpum****(August Saint-Hilaire, [St.Hil.] 1819) |
|
|
|
| Konserva statuso |
| {{{220px}}}**Konserva statuso: Malplej zorgiga** |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Lupofrukto  |

 |
| v • d • r |

**Lupofrukto** aŭ Agvaraofrukto (*Solanum lycocarpum*) estas sudamerika arbeta frukto de la familio Solanacoj (la sama familio de la tomatoj), kiu ofte kreskas en regionoj de Cerado en Brazilo kiel indiĝena arbeto. Tiu ĉi kreskas ĝis 5 m proksimume kaj ĝiaj fruktoj estas rondaj, grandaj (10–20 cm) kaj tre bonodoraj.
La lupofrukto estas grava konsistaĵo en la dieto de la Agvarao (*Chrysocyon brachyurus*) (pli ol 50 %), rimarkebla je la nomo de la frukto.

Referencoj
----------

LORENZI, Harri. Árvores Brasileiras: Manual de identificação e cultivo de plantas arbóreas nativas do Brasil. 2a. ed. Vol. 2. São Paulo: Plantarum, 2002

Eksteraj ligiloj
----------------

*
**Valdecaballeros** [baldekabaJEros] (Valo de ĉevaliroj) estas municipo de Hispanio, en la provinco de Badajoz, regiono de Ekstremaduro. 

La loĝantoj nomiĝas *jabalinos*. La censita populacio en 2008 estis de 1.254 loĝantoj.

Situo
-----

Valdecaballeros estas situa en la centrorienta parto de Ekstremaduro en la komarko aŭ distrikto La Siberia, je altitudo de 401 m; je 190 km de Badajoz, provinca ĉefurbo kaj je 130 km de Mérida, la regiona ĉefurbo kaj je 230 de Madrido, ŝtata ĉefurbo. La surfaco de ties teritorio estas de 90,1 km².

Ekonomio
--------

Agrikulturo, ĉasado, fiŝkaptado en la Akvorezervejo de García de Sola kaj brutobredado. Ankaŭ rura turismo, natura turismo kaj banlokoj.

Historio
--------

La vilaĝo de Valdecaballeros havas historion relative mallonga, sed tamen oni trovis arkeologiajn restaĵojn kaj romiajn kaj antaŭromiajn. La vilaĝo de Valdecaballeros portas en sia blazono la historiajn bildojn de la Kruco de Sankta Georgo, la taŭroj y la turon de Talavera de la Reina kaj la apro propra de la tereno.

Vidindaĵoj
----------

La preĝejo de Sankta Mikaelo Ĉefanĝelo troviĝas sur monteto en la centro de la vilaĝo kaj enhavas erojn de mudeĥara arto. Alia monumento estas la Horloĝo, tureto de fino de la 19a jarcento situa en la placo. La Banloko de Valdefernanado estas alia grava konstruaĵo kaj interesa allogaĵo por turistoj kaj banemuloj.

Populacio
---------

En la du lastaj jardekoj de la 20a jarcento la vilaĝo perdis ĉirkaŭ 500 loĝantojn pro elmigrado al Madrido kaj al la provincaj ĉefurboj. Antaŭe estis optimismo pro la projektita konstruado de atomcentralo, sed fakte la konstruistoj ĉefe loĝis en urboj kaj ĉiutage translokiĝis tie; post la definitiva malaprobo de tiu konstruo multaj iluzioj perdiĝis en la ĉirkaŭaĵoj.

Eksteraj ligiloj
----------------

(En la hispana)

* oficiala retejo
* *Universidad popular de Valdecaballeros*[*rompita ligilo*]
* Tabulo U.P. de Valdecaballeros
* Retejo de la *Partido Socialista* de Valdecaballeros Arkivigite je 2009-09-06 per la retarkivo Wayback Machine
* Retejo pri Valdecaballeros Arkivigite je 2009-03-08 per la retarkivo Wayback Machine
* Bitakoro pri Valdecaballeros
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Vanilo, *Vanilla*** |
| --- |
|  |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Plantoj *Plantae* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Divizio: | Angiospermoj, *Magnoliophyta* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Unukotiledonoj, *Monokotyledonae* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Asparagaloj, *Asparagales* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Orkidacoj, *Orchidaceae* |
| Subfamilio: | *Vanilloideae* |
|
|
|
|
| Genro: | *Vanilla* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | *Vanilla planifolia* |
|

 |
| Dunomo |
| ****Vanilla planifolia****Mill. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Vanilo, *Vanilla*  |

 |
| v • d • r |

La **vera vanilo** aŭ **burbona vanilo** (*Vanilla planifolia*) estas specio de la genro genro *Vanilla* de tropikaj kaj subtropikaj plantospecioj el la familio de la Orkidacoj (*Orchidaceae*).

Priskibo
--------

La specio estas ĉiamverda, plurjara, grimpoplanto, kiu enradikiĝas en la tero aŭ vivas duonepifite. La dika, verda, kalva, unupieda trunko disbranĉiĝas de tempo al tempo kaj estas sukulenta. La griz-verdaj radikoj ekkreskas ĉe ĉiu nodo de la trunko. Ĝiaj folioj estas lede dikaj kaj karnecaj; ili povas esti grandaj kaj oblongaj aŭ skvamformaj.

La grapola floraro estas mallonga kaj dense ekipita de floroj. La mallongvivantaj floroj estas okulfrapaj. La sepaloj estas liberaj. La fruktoj estas botanike oblongaj kapsuloj aŭ ledaj beroj. En la komerco ili nomiĝas „vanilaj guŝoj" kun tre multaj etaj semoj kiel ĉe ĉiuj Orkidacoj.

Disvastigo
----------

disvastigo de la genro *Vanilla* tutmonde.
La disvastigejo de la specio estas la tropikaj kaj subtropikaj regionoj de la diversaj kontinentoj. Ekzistas arealoj, kie la genro kreskas en la suda Nordameriko, sur la Karibio, en Mezameriko, Sudameriko, Centrafriko, Madagaskaro, Sudorienta Azio kaj sur la okcidentaj pacifikaj insuloj. La origina disvastigo de la plej multaj specioj estas Sudameriko.

Uzado
-----

La plej konata specio de la genro estas la vera vanilo (*Vanilla planifolia*). El la fermentitaj kapsuloj („vanilaj ĝuŝoj") de tiu planto oni faras la spicaĵon vanilo. Ankaŭ aliaj vanilaj specioj, kiel la Tahitia-vanilo (*Vanilla tahitensis* kaj *Vanilla pompona*) estas uzataj komerce. Ankaŭ tiuj ĉi Vanilo-specioj povas esti uzataj en la kuirarto. La enhavosubstancoj estas iomete diversa kaj la aromo ne estas tiom frukta kiel ĉe la vera vanilo. La Tahitia vanilo ĉefe etas uzata por fari kosmetikaĵojn.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Vera vanilo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Vera vanilo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Vera vanilo en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)

* Übersicht der Gattung
* Beschreibung der Gattung in der Flora of North America. Arkivigite je 2008-02-29 per la retarkivo Wayback Machine
**Basilano** - loke (tagaloge, hispane, angle *Basilan*, foje ankaŭ nomata *Taguima*) estas insulo en la sudo de la Filipinoj. La insula ĉefurbo *Isabela* estas eksterprovinca urbo, kiu apartenas al la administra regiono 9, nomata Zamboanga Duoninsulo, de la Filipinoj, kies resta teritorio, nome la geografia duoninsulo Zamboanga, kiu kaŭzas la regionan nomon, situas norde de Basilando. La restaj kvar kvinonoj de la insula teritorio konsistigas memstaran provincon de la Filipinoj. La provinca ĉefurbo Isabela (Basilano) do ne estas parto de la provinca teritorio. La provinco Basilano, do la parto sen la urbo *Isabela*, apartenas al la Aŭtonoma Regiono Islama Mindanao (ARMM).

Norde de Basilano, de la insulo dividita per la markolo de Basilano, situas la same eksterprovinca urbo Zamboanga. La insulo sume longas 66 kilometrojn kaj larĝas 44 kilometrojn. Ĝi kovras areon de 1 234 kvadrataj kilometroj, kaj en 2000 la tuta insulo havis 259 796 loĝantojn, kio rezultigas loĝdenson de 211 homoj po kvadrata kilometro.

Inter okcidento kaj oriento la insulon dominas montara ĉeno, kies plej altaj pintoj nordokcidente kaj sude altas ĝis 1 020 metrojn super la marnivelo. La insulo estas parto de unu el du insulaj ĉenoj, kiuj kreas partan teritorian "ponton" inter la pli grandaj insuloj Mindanao kaj Borneo, kaj estas gravaj flugvojoj por migrobirdoj.

Provincoj de la Filipinoj

Abrao · Norda Agusano · Suda Agusano · Aklano · Albajo · Antiko · Apajao · Aŭroro · Basilano · Bataano · Batanoj · Batangoj · Bengeto · Bilirano · Boholo · Bukidnono · Bulakano · Cebuo · Norda Davao · Okcidenta Davao ·Orienta Davao · Suda Davao · Dinagata Insularo · Gimaroj · Ifugao · Norda Iloko · Suda Iloko · Iloilo · Isabelo · Kagajano · Kalingo · Nordaj Kamarinoj · Sudaj Kamarinoj · Kamigino · Kapiso · Katanduanoj · Kavito · Kezono · Kirino · Kompostela Valo · Kotabato · Suda Kotabato · La-Unio · Laguno · Norda Lanao · Suda Lanao · Lejteo · Suda Lejteo · Magindanao · Marinduko · Masbato · okcidenta Mindoro · Orienta Mindoro · Okcidenta Misamiso · Orienta Misamiso · Monta Provinco · Okcidenta Negroso · Orienta Negroso · Nova Ekijo · Novaj Biskajoj · Palavano · Pampango · Pangasinano · Rizalo · Romblono · Samaro · Norda Samaro · Orienta Samaro · Saranganio · Sikijoro · Sorsogono · Sultan-Kudarato · Suluo · Norda Surigao · Suda Surigao · (Ŝarif-Kabunsuano, disputata) · Tarlako · Tavi-Tavio · Zambaloj · Norda Zamboango · Suda Zamboango · Zamboango Sibugaja

 

* Kategorio Basilano en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Unua paĝo el la unua presa eldono de libroj 11-16 de la *Analoj* de Tacito (Venecio: Vindelino de Spira, ĉ. 1471/72)
La ***Analoj*** (latine *Annales*) estas historio de la Romia Imperio de la regado de Tiberio ĝis la regado de Nerono, t.e. la jaroj 14-68, verkita de la roma historiisto kaj senatano Tacito. La *Analoj* estas unu el la plej gravaj fontoj pri la Imperio dum la 1-a jarcento. Ĝi estas la lasta verko de Tacito, kaj modernaj historiistoj ĝenerale konsideras ĝin lia plej bona. La historiisto Ronald Mellor nomas ĝin "la krona atingo de Tacito", kiu reprezentas la "pinton de roma historia verkado".

Laŭ Hieronimo el Stridono, la *Historioj* kaj *Analoj* de Tacito totalis 30 librojn. Kvankam iuj fakuloj malkonsentas pri la disdivido de tiu nombro inter la verkoj, tradicie oni supozas ke la *Historioj* havis 14 librojn kaj la *Analoj* 16. Proksimume duono de la 30 estas konservitaj.

Modernaj fakuloj kredas ke Tacito, kiel roma senatano, havis aliron al la *Agoj de la senato*—la romaj senataj registroj—kiuj havigis al lia verko solidan bazon. Kvankam Tacito priskribas parton de sia verko per la vortoj "miaj analoj", li ne uzis *Analoj* kiel titolon. La titolo estis donita pli malfrue pro la pojara strukturo de la verko. Ekzistanta manuskripto havas titolon *Libroj de la Historioj ekde la Forpaso de Dio Aŭgusto* (latine *Ab Excessu Divi Augusti Historiarum Libri*).

Enhavo kaj strukturo
--------------------

La *Granda Incendio de Romo* en julio 64, dum la regado de Nerono, de Carl Theodor von Piloty, 1861.
La *Analoj* estis la lasta verko de Tacito kaj konsistigas unu el la ĉefaj fontoj por la nuntempa kompreno de la historio de la Romia Imperio de la ekrego de Tiberio en 14 ĝis la morto de Nerono en 68. Tacito verkis la *Analojn* en almenaŭ 16 libroj, sed libroj 7-10 kaj partoj de 5, 6, 11, kaj 16 estas perditaj.

Oni ne scias kiam Tacito komencis verki la *Analojn*, sed li estis delonge verkanta ilin en 116. Modernaj fakuloj supozas ke Tacito, kiel senatano, havis aliron al la *Agoj de la senato*, la registroj de la roma senato, kio havigis solidan bazon al lia verko.

Referencoj
----------

1. ↑   *The Annals *(109 A.C.E.)**.
2. 1 2 3 4  *The Annals: The Reigns of Tiberius, Claudius, and Nero* by Cornelius Tacitus and J. C. Yardley (ISBN 0-19-282421-X) Oxford. ii-xxvii
3. 1 2 3 4  *Tacitus and the Writing of History*, Ronald H. Martin. 1981. (ISBN 0-520-04427-4). 104–105.
4. 1 2 3  *The Annals*. Cornelius Tacitus, Anthony John Woodman. 2004. (ISBN 0-87220-558-4). x-xx.
5. ↑  Mellor, Ronald.  (2010) *Tacitus' Annals*. Oxford: Oxford University press. ISBN 978-0-19-515192-3.

* Kategorio Analoj (Tacito) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 827113
* GND: 4251328-5
* LCCN: n81025608
* VIAF: 305991508, 36159474188827661843, 172145067482166630770, 294540370, 184612389 306068107, 305991508, 36159474188827661843, 172145067482166630770, 294540370, 184612389
* SUDOC: 028198573 027398099, 028198573
* BNF: 12008242v
* BNE: XX2200541
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Tiu ĉi artikolo temas pri la insulo **Sulu**(o) en la Filipinoj. Aparte de tio ekzistas artikolo pri *Hikaru Sulu*, rolo en la fikcia universo Star Trek. |

**Suluo** (skribita *Sulu* en la filipina lingvo) estas insula provinco en la Aŭtonoma Regiono de Islama Mindanao en la Filipinoj. Ĝia ĉefurbo estas Jolo (urbo).

Ĝi estas arkipelago formita de insuletoj koralaj, etendiĝanta dum 300 kilometroj en la Sulavesa Maro. La surfaco de la provinco estas ĉirkaŭ 1600 kvadrataj kilometroj, kaj la loĝantaro 824.731 en 2015.

Popolanaro
----------

La ĉefa popolo de la insularo estas la *tausugoj*, el kiu parto estas islamana, kaj alia kristana. Inter ili troviĝis la unuaj muzulmanoj de la Filipinoj. La tradicia strukturo estas la sultanejo. La sultano estas la ĉefa aŭtoritato, elektita de konsilantaro.

Ekonomio
--------

La agrikulturo kaj la fiŝkaptado estas la ĉefaj ekonomiaj fontoj de riĉeco. Ekzistas ankaŭ industrio de perloj.

Lingvoj
-------

La sulua lingvo estas la ĉefa de la provinco.

Historio
--------

De 1450 ĝis 1917 la provinco estis la centro de la **Sultanejo de Suluo** (arabe: سلطنة سولو; malaje/indonezie: *Kesultanan Sulu*).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Suluo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la provinco Arkivigite je 2008-12-27 per la retarkivo Wayback Machine
* Retejo de la vicguberniestro Arkivigite je 2009-03-28 per la retarkivo Wayback Machine

Provincoj de la Filipinoj

Abrao · Norda Agusano · Suda Agusano · Aklano · Albajo · Antiko · Apajao · Aŭroro · Basilano · Bataano · Batanoj · Batangoj · Bengeto · Bilirano · Boholo · Bukidnono · Bulakano · Cebuo · Norda Davao · Okcidenta Davao ·Orienta Davao · Suda Davao · Dinagata Insularo · Gimaroj · Ifugao · Norda Iloko · Suda Iloko · Iloilo · Isabelo · Kagajano · Kalingo · Nordaj Kamarinoj · Sudaj Kamarinoj · Kamigino · Kapiso · Katanduanoj · Kavito · Kezono · Kirino · Kompostela Valo · Kotabato · Suda Kotabato · La-Unio · Laguno · Norda Lanao · Suda Lanao · Lejteo · Suda Lejteo · Magindanao · Marinduko · Masbato · okcidenta Mindoro · Orienta Mindoro · Okcidenta Misamiso · Orienta Misamiso · Monta Provinco · Okcidenta Negroso · Orienta Negroso · Nova Ekijo · Novaj Biskajoj · Palavano · Pampango · Pangasinano · Rizalo · Romblono · Samaro · Norda Samaro · Orienta Samaro · Saranganio · Sikijoro · Sorsogono · Sultan-Kudarato · Suluo · Norda Surigao · Suda Surigao · (Ŝarif-Kabunsuano, disputata) · Tarlako · Tavi-Tavio · Zambaloj · Norda Zamboango · Suda Zamboango · Zamboango Sibugaja
Larĝa panoramo pri instituto de AnantapuramuLarĝa panoramo pri instituto de Anantapuramu

**Anantapuramu** (telugue **అనంతపురం**), pli simple *Anantapur* estas urbego en Barato, en subŝtato Andra-Pradeŝo, en la samnoma distrikto Anantapuramu, kie ĝi estas distrikta sidejo.

Placo en Anantapuramu

Demografio
----------

Laŭ la censo en 2011 Anantapuramu havis populacion de 268 503. La legopovo estas 82%.

Geografio
---------

Anantapuramu etendiĝas sur montetaro en alteco de 335 metrojn de la marnivelo. Tadipatri troviĝas 24, Dharmavaram (Sri Sathya Sai) 32, Guntakal 60, Ballari 88, Proddatur 103, subŝtata ĉefurbo Amaravatio 110, Kadapa (urbo) 135, Ĉitradurga 139, Hajderabado 313, subŝtata ĉefurbo Amaravatio 365, Mumbajo 697, Kolkato 1433, tutlanda ĉefurbo Delhio 1552 kilometrojn (aere) .

Historio
--------

Anantapuramu havis strategian gravecon por la Brita Hinda Armeo dum la 2-a mondmilito.

Edukado
-------

Anantapuramu estas grava edukcentro de la distrikto kiu havas multajn lernejojn, altlernejojn, institutojn kaj universitatojn.

Lingvoj
-------

La telugua estas la oficiala kaj vaste parolata lingvo, aldone al ĝi la urdua, la hinda, la kannada kaj tamila lingvoj ankaŭ estas parolitaj fare de signifaj malplimultoj.

Klimato
-------

Anantapuramu situas en semi-arida klimato kun musono kaj la loko apartenas al la plej sekaj areoj en suda Barato. La meza jara pluvo estas 577 mm. Inter aŭgusto-oktobro pli ofte pluvas, inter decembro-februaro apenaŭ pluvas. La averaĝa jara temperaturo estas 34 °C.

Trafiko
-------

Anantapuramu havas trairan fervojan linion kaj vojojn el ĉiuj direktoj. La plej proksima internacia flughaveno estas ĉe Bengaluro.

Vidindaĵoj
----------

* temploj
* horloĝturo
* statuo

Fontoj
------

* WikiTrans

* HorloĝturoHorloĝturo
* TemploTemplo
* StatuoStatuo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 767974
* GND: 4373324-4
* LCCN: n88161745
* VIAF: 131456705
* BNF: 15545630b
 |
**Lucifero de Cagliari** aŭ **Lucifero de Calaris**, latine *Lucifer Calaritanus*, (mortis en 371) estis episkopo de la diocezo Cagliari en Sardio kaj tie estas honorata kiel sanktulo de la katolika eklezio. La nomo signifas "portanto de lumo" kaj origine signis la mitologian "matenan stelon" (tria aparte okulfrapa ĉiela korpo apud suno kaj luno, kutime la Venuso, dum kelkaj semajnoj de la jaro tamen ankaŭ Merkuro kaj Jupitero).

kirko lianoma, konstruita ĉirkaŭ la jaro 1660 en Cagliari, Sardio.
Unuafoje dokumente menciiĝas Lucifero, kiam li en 354 estas membro de papa delegacio vojaĝanta al la kortumo de la romia imperiestro Konstancio la 2-a en Arles - tasko de la delegacio estis laŭ taskigo de la papo Libero varbi por kunvoko de koncilio. Kiel sendito de la papo en la koncilio de Milano en 355 Lucifero estis firma defendanto de la kredokonfeso nicea-konstantinopola. Li malakceptis subskribi la kondamnon de Atanazio, kion postulis la romia imperiestro, kaj sekve li estis ekziligita unue al Sirio, poste al Palestino kaj fine al Egiptio. Lia senkompromisa lukto kontraŭ la adeptoj de arianismo malebligis al li eĉ nur kontakti kun ili. Li ankaŭ ne pretis ĉeesti la koncilion de Aleksandrio de 362, kiun kunvokis Atanazio, eĉ malpli akcepti ties rezulton, kompromison kun Meletios de Antioĥio kaj ties adeptoj, kvankam la imperiestro en 362 permesis lian revenon al la hejmregiono Sardio.

Kontraŭe, li en Antioĥio nomis *Paulinos* aparta episkopo por la kristana komunumo de la kredokonfeso nicea-konstantinopola, kaj pliprofundigis la tiutempan skismon en la kristanaro.

Kiel teologo li ne estis aparte signifa, kvankam dum sia vivtempo li arigis plurajn aliajn teologojn ĉirkaŭ si kaj por mallonga tempo havis konsiderindan influon al la evoluo de la kristana eklezio. Liaj verkaĵoj tamen estas lingve aparte interesaj, ĉar en ili ofte uzatas vulgara latino.



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 580781
 |
**Krome** jam pli longan tempon la ŝtatoj Monako, San-Marino kaj Vatikanurbo ekster la Eŭropa Unio havas valutan interkonsenton kun la Unio, kaj produktas proprajn naciajn Eŭro-monerojn. La **1-an de januaro 2014** al tiu listo ankaŭ aldoniĝas **Andoro**, kiu la 30-an de junio 2011 subskribis valutan interkonsenton kun la Unio. Antaŭe, en Andoro ĝis la enkonduko de la komuna eŭropa valuto validis la naciaj valutoj de Francio kaj Hispanio, franca franko kaj hispana peseto, kej ekde la 1-a de januaro 2002 fakte validis la valuto Eŭro, rekta sekvaĵo de la antaŭaj valutoj de Francio kaj Hispanio, sen aparta konsento inter Andoro kaj la Unio.

|  |
| --- |
| € |

**La eŭro (EUR aŭ €)** estas la komuna monunuo por 20 el la 27 landoj de la Eŭropa Unio, kaj de 4 nemembraj ŝtatetoj ene de la Eŭropa Unio, inkluzive de Andoro. La **moneroj** kaj monbiletoj ekuziĝis je la 1-a de januaro 2002, sed la presa (stampa) jaro foje montras sin tiel frue kiel 1999, kiam la monunuo oficiale ekestis kaj oni ekproduktis la monerojn. La andorajn eŭro-monerojn produktigas la franca kaj hispana monerfarejo.

Ĉiuj moneroj havas flankon komunan, kiu montras la valuton de la monero, kaj ĉiu lando, kiu partoprenas la eŭron, havas proprajn desegnaĵojn sur la alia flanko de la moneroj. Ĉi tiuj varias, ekde ĉiam sama desegnaĵo (ekzemple Estonio kaj Irlando) aŭ simpla montro de la monarĥo (ekzemple Belgio kaj Nederlando) ĝis tute malsama desegnaĵo ĉe ĉiu monero (ekzemple Grekio kaj Italio). Tamen, ĉiuj moneroj iel montras 12 stelojn ankaŭ sur tiu flanko.

Bildoj de la naciaj flankoj de la andoraj eŭro-moneroj
------------------------------------------------------


| Eŭro-moneroj |
| --- |
| Eŭrozono |
|  Aŭstrio
 Belgio
 Estonio
 Finnlando
 Francio
 Germanio
 Grekio
 Hispanio
 Irlando
 Italio
 Kipro
 Kroatio
 Latvio (ekde januaro 2014)
 Litovio (ekde januaro 2015)
 Luksemburgo
 Malto
 Nederlando
 Portugalio
 Slovakio
 Slovenio |
| Landoj ekster EU kun propraj eŭro-moneroj |
|  Andoro (moneroj ekde 2014)
 Monako
 San-Marino
 Vatikanurbo |
| Ontaj membroj de la Eŭrozono |
|  Bulgario
 Ĉeĥio
 Hungario
 Pollando
 Rumanio |

La **andoraj eŭro-moneroj** havas kvar desegnaĵojn por la unuopaj moneroj.

**Naciaj flankoj**| 0,01 € | 0,02 € | 0,05 € |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |
| bildigo de pirenea ĉamo kaj ŝafgrifo |
| 0,10 € | 0,20 € | 0,50 € |
|  |  |  |
| preĝejo de Sankta Coloma |
| 1,00 € | 2,00 € | 2 € ĉirkaŭo |
|  |  | alterne \* \* kaj cifero "2",po ses-foje, doentute 12 steloj |
| *Casa de la Vall*,la andora parlamentejo | blazono de Andorokun la nacia devizo"virto en unuiĝo pli fortas" |   |

Vidu ankaŭ
----------

* Bildoj de komunaj flankoj de eŭro-moneroj.
* Pri Eŭro (monunuo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Eŭropa Centra Banko (www.euro.ecb.int)
|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 383997
* GND: 1119334098
* LCCN: no2014166075
* VIAF: 313293145
 |



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

**JÁNOSI Andrea** (ja:noŝi) estas rumania hungara grafikistino naskita en Reghin la 14-an de marto 1979.

Kariero
-------

Andrea Jánosi studis inter 1993 kaj 1997 en Arta Liceo de Târgu Mureș, de 1998 en Arta Altlernejo Ion Andreescu de Kluĵo artpedagogion. Andrea Jánosi diplomiĝis en Arta Altlernejo Ioan Andreescu de Kluĵo en 2003, poste ŝi akiris diplomon de filmreĝisoro en 2008 en la Universitato Hyperion de Bukareŝto. Ŝi ilustracias librojn. Ŝi estis la desegnistino de *Mátyás, Mátyás* en 2010 de Cecília Felméri, kiu gajnis plurajn enlandajn kaj internaciajn premiojn.

Libroj lustritaj
----------------

* *Kincses Képeskönyv – Kolozsvár*, Projectograph, Koinónia 2007.
* Kányádi Sándor: *Volt egyszer egy kis zsidó*, Koinónia , 2010
* Voicu: *Bojan Hörcsögmesék*, fabeloj, 2012.

Fonto
-----

* Memportreto
* Erdélyi Művészet]
**Andreas Friedrich BAUER** (naskiĝinta la 18-an de aŭgusto 1783 en Stutgarto, mortinta la 27-an de februaro 1860) estis germana mekanikisto.

Post profesia trejniĝo li studis en Tübingen matematikon. Poste li iris al Anglujo kaj havis bonajn rilatojn de 1807 aŭ 1808 kun Friedrich Koenig, inventisto de la rapidpresilo. De ambaŭ estis starigita en Zell am Main fabriko por produkti rapidajn libropresilojn: ili furoris kaj la komercado per ili floris.

En 1847 Bauer konstruis kvaroblan rapidpresilon kun kapacito de po ses mil presojn por horo. Tiam unuafoje oni uzis rondajn movojn por funkciigi la prestipotipportantan fundamenton de la presiloj.

Fonto
-----

* Meyers Großes Konversations-Lexikon, vol. 2. Leipzig 1905, p. 459 (tie ĉi interrete)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Andreas Friedrich Bauer en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Holger Zürch: ["Historisches Industriebau-Ensemble Ludwig-Erhard-Straße 21: Wo Goethe gerne Kuchen aß, entstanden später Druckmaschinen."] - Ĉe: *Leipziger Zeitung*, 25.9.2021
Koordinatoj: 30° 19′ 43″ N 35° 26′ 31″ O﻿ / ﻿30.32861 °N, 35.44194 °O﻿ / 30.32861; 35.44194 (mapo)

Video pri Petra de la jutuba kanalo Scivolemo. 
La fino de Siq, kun ties spektakla vido de Al Khazneh ("La trezorejo")
**Petra** estas nabatea urbo, la plej konata turisma altiraĵo en Jordanio, troviĝanta 262 km sude de Amano.

La urbo estiĝis antaŭ 2000 jaroj kiel provizora rifuĝejo de nomadaj nabateaj araboj, beduenoj, kiuj venis ĉi tien el nordo de Araba Duoninsulo. Ili ekloĝis en kelke da kavernoj kaj baldaŭ ili konsciis, ke ili povas tre facile ŝirmi tiun ĉi lokon antaŭ malamikoj. Tiel Petra estiĝis kvazaŭ defendurbo. En Petra senĉese parte supervivas beduinoj. Vizitantoj povas vidi ilin atendantaj kun siaj ĉevaloj kaj kameloj je klientoj, al kiuj ili povas proponi neforgeseblan ekskurson tra ilia rozkolora urbo.

Ni venos en la areon piede (eventuale surĉevale aŭ surkamele) tra tektona breĉo nomata "Siq". Tiu ĉi pado estas longa ĉirkaŭ unu kilometro, en kelkaj lokoj ni havos super ni rokklifojn superantaj 100 metroj. En ties fino la breĉo mallarĝiĝos je kelke da metroj, por ke subite aperu antaŭ ni "Trezorejo" - ***El Khazneh***, "templo" hakita en la rokon. Ĝi apartenas al la plej fortaj spertoj de la tuta vizito en Petra.

***El Khazneh*** apartenas inter la plej elegantajn antikajn memorigaĵojn, hakitaj en la rokon, havanta altecon pli ol 40 metroj kaj larĝecon 30 metroj. Kvankam tiu ĉi laboraĵo impresas kiel grandega konstruaĵo, en la fakto temas pri multe plastika reliefo ol pri la konstruaĵo.

Malantaŭ "Trezorejo" troviĝas spaco, kie vizitanto povas ekvidi centojn da konstruaĵoj, templojn, reĝkriptojn, pli grandajn aŭ malpli grandajn domojn, sepultkameraojn, kanalojn transportantaj akvon en la urbon, akvorezervujojn, banlokojn, volbpordegojn, pavimitajn ŝoseojn. Inter signifaj memorigaĵoj apartenas ankaŭ romia teatro por 3 mil da vizitantoj. Ĉio ĉi estas aŭ hakita aŭ konstruita el kolora sabloŝtono.

Sed Petra ne estas nur loko, kie estas troveblaj spuroj de nabatea civilizo. Proksimume post 15 minutoj de aŭtoveturado ni povas veni ĝis Beidho kaj Bastet, kie estas 8 000 jarojn malnovaj elfosaĵoj de vilaĝoj el ŝtonepoko. Eblas viziti krom tio ankaŭ ruinojn de vilaĝoj de bibliaj edomitoj, anoj de la antikva regno Edomo, kutime kalkulataj inter la antikvaj hebreoj, aŭ promeni tra restaĵoj de romia fortikaĵo en Udruho.

Esperanto-kulturo
-----------------

Pri la vojaĝo al Petra rakontas en sia libro «Esperanto kaj vivo» fama soveta, rusia esperantisto Vladimir Samodaj.

Vidu ankaŭ
----------

* Petra (persona nomo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Petra en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Petra en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Petra, la roka urbo, filmeto pri Petra en Esperanto (jutuba kanalo Scivolemo)

Referencoj
----------

1. ↑  Petra + Petra // Vladimir Samodaj. Esperanto kaj vivo. Moskvo, 2010. p. 243-246. ISBN 978-5-7161-0212-5

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 51419
* GND: 4045379-0
* LCCN: sh85100338
* VIAF: 315170015
* NKC: ge130401
* BNE: XX455486
 |
**Natalja Guseva** (post edziniĝo **Muraŝkeviĉ**; ruse *Мурашкевич (Гусева) Наталья Евгеньевна*; naskiĝis la 15-an de februaro 1972 en Moskvo) estas sovetia infana kinoaktorino. Ŝi rolis en kelkaj porinfanaj kaj poradoleskaj filmoj, iĝis tre populara post kelkfoja montro de la televida serio "Gastino el estonteco" (1984). Post la fino de la lernejaj studoj ŝi ne plu sekvis la karieron de kinoaktorino, sed dediĉis sin al mikrobiologio, pri kiu ŝi doktoriĝis kaj kiu estas ŝia ĉefa okupo nun.

Ŝia unua rolo estis en la 10-minuta propaganda filmeto "Danĝeraj bagatelaĵoj" (1983). La filmo montras lecionon en mezlernejo, kiun gvidas oficisto de vojpolico. Infanoj rakontas, kiel ili atingis mezlernejon, kaj la oficisto atentigas ilin pri la ne ĉiam evidentaj eraroj, kiujn ili faras en la stratoj. Guseva en tiu filmeto estas unu el la infanoj, kiuj rakontas pri sia vojo al mezlernejo. Tiun filmeton oni longe konsideris perdita, sed bonŝance ĝi estis retrovita en arkivoj komence de la 21-a jarcento.

En 1993 ŝi edziniĝis kaj prenis la familinomon de sia edzo; en 1996 ŝi naskis filinon; en 2001 ŝi divorcis.

Natalja finis en 1994 Moskvan Instituton de Preciza Kemia Teknologio, la fakon de bioteknologio. Ekde siaj junaĝaj spertoj ŝi ne plu rolas en filmoj, ŝi estas sciencisto en la esplora Instituto pri epidemiologio kaj mikrobiologio en Moskvo, kie ŝi ĉefe okupiĝas pri imunokemio kaj virusologio.

Filmografio
-----------

* 1983 — Опасные пустяки ("Danĝeraj bagatelaĵoj", mallongdaŭra) —
* 1984 — Гостья из будущего ("Gastino el estonteco", seria sciencfikcia televida filmo por infanoj) — rolo de Alisa Seleznjova
* 1986 — Гонка века ("Vetrajdo de jarcento", sporta dramo)
* 1987 — Лиловый шар ("Lila globo", infana, scienc-fikcia) — rolo de Alisa Seleznjova
* 1988 — Воля вселенной ("Volo de la universo", infana, scienc-fikcia) — rolo de Lena Lukaŝeviĉ

Ligiloj
-------

* Paĝaro de la filmo «Gastino el estonteco» Arkivigite je 2016-09-16 per la retarkivo Wayback Machine
* Paĝaro pri Nataŝa Guseva
* Biografio de Nataŝa Guseva en paĝaro pri rusiaj aktoroj rusactors.ru

* Kategorio Natalja Muraŝkeviĉ en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 214195
 |
Koordinatoj: 49° 11′ 15″ N 19° 01′ 51″ O﻿ / ﻿49.18750 °N, 19.03083 °O﻿ / 49.18750; 19.03083 (mapo)

**Veľký Kriváň** (1 708,7 m s. m.) estas la plej alta monto de montaro Malgranda Fatro. Ĝi troviĝas sur ĉefa montodorso de Krivana parto de Malgranda Fatro, kiu portas laŭ ĝi sian nomon. Tiu ĉi herbejriĉa monto kun montopinto super supra limo de disvastiĝo de monta pino estas eminenta belvedera punkto kun ronda elrigardo. Ĝi najbaras kun montoj Pekelník (1609 m s. m.) kaj Chleb (1645,6 m s. m.), de kiuj apartigas ĝin montoseloj Bublen (1610 m s. m.) kaj Snilovské sedlo (1524 m s. m.). La sudaj, orientaj kaj okcidentaj deklivoj de Veľký Kriváň estas lavangemaj.

Aliro
-----

Aliri al la montopinto oni povas de kabano Vrátna sur verda turisma marko aŭ per seĝa telfero al Snilovské sedlo (1 524 m s. m.), de tie sur ruĝa marko al la montopinto. Tempo de la aliro sur la verda marko estas proksimume 2:30 horoj, per la telfero el ties supra stacio daŭras al la pinto prokimume 45 minutoj.

Galerio
-------

* Veľký Kriváň el Snilovské sedlo, antaŭe ruĝa turisma marko.Veľký Kriváň el Snilovské sedlo, antaŭe ruĝa turisma marko.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Veľký Kriváň en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
***Araeoscelidia*** aŭ ***Araeoscelida*** estas klado de formortintaj diapsidaj reptilioj supraĵe similaj al lacertoj, etende el la Malfrua Karbonio ĝis Frua Permio. La grupo enhavas la genrojn *Araeoscelis*, *Petrolacosaurus*, la ebla akvoloĝanta *Spinoaequalis*, kaj malpli bone konataj genroj kiel *Kadaliosaurus* kaj *Zarcasaurus*. Tiu klado estas konsiderata frata grupo de ĉiuj (nune konataj) postaj diapsidoj.

*Araeoscelidia* estis malgrandaj animaloj (malpli ol unu metron longaj) similaspektaj al lacertoj, kvankam ili estas nur distance rilataj la veraj lacertoj. Ili diferencas el aliaj, pli fruaj saŭropsedoj pro siaj sveltaj membroj, sia longeca vosto, kaj ĉefe pro la du tempiaj malfermaĵoj, kiu fakte difinas la diapsidecon. Ĉe la genro *Araeoscelis*, nur la supra tempia malfermaĵo restas.

Subgrupoj kaj genroj
--------------------

Rekonstruo de 1914 fare de Samuel Wendell Williston.
* †Spinoaequalis
* †Araeosceloidea
	+ †Petrolacosauridae
	+ †Araeoscelidae
		- †Zarcasaurus
		- †Araeoscelinae
			* †Araeoscelis
			* †Aphelosaurus
			* †Kadaliosaurus

Literaturo
----------

* Carroll, Robert L..  (1988) *Vertebrate Paleontology and Evolution*. New York: W.H. Freeman and Co. ISBN 9780716718222.

* Benton, Michael J..  (2000) *Vertebrate Paleontology*, 2‑a eldono, Oxford: Blackwell Science.

* Simon and Schuster.  (1999) *The Simon & Schuster Encyclopedia of Dinosaurs and Prehistoric Creatures*, 1‑a eldono, Great Britain: Marshall Publishing. ISBN 0-684-86411-8.

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Araeoscelidia en la angla Vikipedio.*

* Kategorio Araeoscelidia en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Araeoscelidia en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 821367
 |
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

**Institucio Hodler '68** estas institucio laŭ nederlanda juro starigita en 1968 omaĝe al Hector Hodler, la fondinto kaj unua granda mecenato de UEA. Ĝi akumulas kapitalon, kies renton ĝi uzas por apogi UEA k.a. movadajn instancojn kaj projektojn.

Historio
--------

La julia-aŭgusta numero de "Esperanto" en 1968 raportis pri plano de la Estraro de UEA lanĉi kampanjon por "fortikigi la financan bazon de la Asocio". La artikolo emfazis: "Ne ekzistas en la mondo kulturaj organizaĵoj, laborantaj sen iu ajn subvencio, kiuj povas funkcii sen deficitoj nur per siaj membrokotizoj. Iliaj manoj estas ligitaj pro konstanta monmanko. Prosperas nur tiuj, kiuj trovis aliajn fontojn de enspezoj."

La kampanjo celis kolekti kapitalon, kies rento liveru al UEA ekstrajn rimedojn aldone al kotizoj. Rezulte, la 28-an de oktobro estis starigita fondaĵo, kies oficiala nomo fariĝis Institucio Hodler '68. Ĝi ricevis propran juran personecon en Nederlando, kun estraro nomumata de la Estraro de UEA. Ekde la komenco ĝi kolektis donacojn kaj pruntojn sen rento aŭ kun malalta rento. La unua estraro konsistis el E.L.M. Wensing (prezidanto), Maurice Jaumotte kaj Evert J. Woessink, kiuj membris ankaŭ en la Estraro de UEA. Marianne Vermaas, kiu samjare rezignis kiel Direktoro de la Centra Oficejo, fariĝis la unua administranto.

Institucio Hodler estas la iama posedanto de la Esperanto-domo de Antverpeno, kiun ĝi ludonis al Flandra Esperanto-Ligo kaj al La Verda Stelo Antverpeno.

Kelkaj el la subvencioj asignitaj de IH’68 en la periodo 2016-2020 estis: € 3.000 kaj € 5.000 al Fondaĵo Canuto; € 5.000 al TEJO, por trejnseminario kaj partoprenigo de aktivaj afrikaj esperantistoj (loĝantaj en Afriko, kun aparta atento pri partoprenigo de virinoj) al la afrika IJK; € 2.000 por produktado de varbofilmo, cele al akiro de sufiĉe da financoj por realigi teatran/televidan filmon pri Zamenhof; entute € 10.000 por UEA en la jaro 2018 por Fondaĵo Canuto, Oficejo Afrika Komisiono, 9-a TAKE kaj kunordiganto de subvencipetoj; € 3.000 por voluntuloj de UEA de ekster EU; € 1.000 por la programo de la 101-a UK; € 500 por nova eldono de "La Danĝera Lingvo"; € 358 favore al eldono de pola Esperanto-lernolibro laŭ aktuala metodo.

Estraro
-------

La Estraro de UEA en marto 2020 renovigis la estraron de Institucio Hodler '68. En ĝi nun troviĝas: s-ino Ans Bakker-ten Hagen, Nederlando (prezidanto); s-ino Loes Demmendaal, Nederlando (sekretario); s-ro Bert de Wit, Nederlando; kaj s-ro Rakoen Maertens, Belgio. Ĉi tiu grupo pli facile kunsidos regule laŭbezone kaj ĉiuj povas trakti dokumentojn kaj en la nederlanda kaj en Esperanto.

Antaŭaj estraranoj estas interalie Gregoire Maertens, Renato Corsetti, Ilja De Coster kaj Pasquale Zapelli.

Piednotoj
---------

1. ↑  Laŭ gazetara komuniko de UEA, 2008-10-29
2. ↑  Laŭ gazetara komuniko de UEA, 2020-05-15
3. ↑  Laŭ gazetara komuniko de UEA, 2020-05-15

Eksteraj ligiloj
----------------

* Informoj pri la institucio en la retejo de UEA
Pri la komunumo
---------------

**Arboldswil** estas komunumo en la distrikto Waldenburg en Kantono Bazelo Kampara, Svislando. Ĝi havis 523 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

Geografio
---------

Arboldswil situas sur altebenaĵo inter la valoj de Waldenburg kaj de Reigoldswil. Dum bela vetero oni ek de la vilaĝo havas mirindan belvidon al Ĵuraso kaj ĝis Nigra Arbaro.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Arboldswil limas al Bubendorf, Niederdorf, Reigoldswil, Titterten kaj Ziefen.

Trafiko
-------

Arboldswil situas flanke de la gravaj trafikvojoj. La komunumo estas konektita per la regionaj buslinioj 70 kaj 71 kun Liestal respektive kun Reigoldswil.

Historio
--------

La unua dokumenta mendio de Arboldswil datiĝas el la jaro 1226 kiel *Arboldswilre*.

En la bronzepoko en *Castelen* ekzistis fortikita setlejo. Norde de ĝi oni trovis restaĵojn el la romia epoko. Dum mezepoko Arboldswil apartenis al la Baronejo Waldenburg kaj krome la Monaĥejo Schöntal tiel posedis bienojn. En la jaro 1366 la vilaĝo fariĝis posedaĵo de la Princepiskopejo Bazelo kaj en la jaro 1400 kune kun la voktejo Waldenburg de la urbo Bazelo. En la jaro 1833 la komunumo fariĝis parto de la nova Kantono Bazelo Kampara.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la komunumo Arboldswil
* Arboldswil en la Historia Leksikono de Svislando

* Kategorio Arboldswil en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Bildoj
------

* TerdomoTerdomo
* Komunuma domoKomunuma domo
* VilaĝeniroVilaĝeniro
* Restoracio RudinRestoracio Rudin
* Vilaĝa vendejoVilaĝa vendejo
* Loĝdomo kun sunhorloĝoLoĝdomo kun sunhorloĝo
* LernejoLernejo
* Vilaĝa stratoVilaĝa strato

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rDistrikto Waldenburg |
| --- |
| WaldenburgWaldenburgArboldswil  •  Bennwil  •  Bretzwil  •  Diegten  •  Eptingen  •  Hölstein  •  Lampenberg  •  Langenbruck  •  Lauwil  •  Liedertswil  •  Niederdorf  •  Oberdorf  •  Reigoldswil  •  Titterten  •  **Waldenburg** | Waldenburg |

 |
La teritorioj de Sjuniko (maldekstre) kaj Arcaĥo (dekstre) ĝis komenco de la 9-a jarcento
**Arcaĥo** (armene Արցախ [Arcáĥ]) estis la deka provinco (*nahang*) de la Armena reĝlando de 189 a.K ĝis 387 p.K kaj poste regiono de Kaŭkaza Albanio de 387 ĝis la 7-a jarcento. Ekde la 7-a ĝis la 9-a jarcento ĝi estis sub araba regado. En 821, estis kreita la armena Ĥaĉeno kaj ĉirkaŭ la jaro 1000 estis proklamita la Arcaĥa Reĝlando, kiu estis unu el la lastaj orient-armenaj reĝlandoj kaj princlandoj kiuj konservis la sendependecon post la turkaj invadoj de la 11-a ĝis la 14-a jarcentoj.

Etimologio
----------

Laŭ armenaj historiistoj, skribaĵoj venantaj de Urarto mencias la regionon sub pluraj nomoj: "Ardaĥ", "Urdeĥe", kaj "Ataĥuni." Parolante pri Armenio en sia *Geografio*, la klasika historiisto Strabo parolas pri armena regiono kiun li nomas "Orĥistene", kiu laŭ armenoj temas pri la antikva nomo de Arcaĥo 

Laŭ alia supozaĵo de *David M. Lang*, la antikva nomo de Arcaĥo eble rememorigas la nomon de Artaksias la 1-a de Armenio (190-159 a.K), fondinto de la Artaksida Dinastio kaj de la Armena reĝlando.

Popola etimologio diras ke la nomo venas de "Ar" (Aran) kaj "caĥ" (ĝardeno) (t.e. la ĝardenoj de Aran Sisakean, la unua naĥararo de la nordoriento de Armenio).

La nomo estas hodiaŭ amplekse uzata inter armenoj por Montara Karabaĥo.

Vidu ankaŭ
----------

* Arcaĥa Respubliko

Referencoj
----------

1. ↑  Hewsen, Robert H.  (2001) *Armenia: A Historical Atlas*. Ĉikago: University of Chicago Press, p. 102. ISBN 0-2263-3228-4.
2. ↑  Hewsen. *Armenia*, pp. 118-121.
3. ↑  Bagrat Ulubabyan: *«Արցախ»* (Arts'akh). Armenia Soveta Enciklopedio. vol. ii. Erevano: Armenia Akademio de Sciencoj, 1976, pp. 150-151.
4. ↑  Strabono. *Geografio*, 11.14.
5. ↑  David M. Lang: *The Armenians: a People in Exile*. Londono: Unwin Hyman, 1988, p. x. ISBN 978-0-04-956010-9.
6. ↑  Mkrtchyan, Shahen. *Treasures of Artsakh.* Erevano: Tigran Mets Publishing, 2000, p. 10.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rHistoriaj regionoj de Armenio |
| --- |
| Aghdzink | Ajrarato | Arano | Arcaĥo | Ĝavaĥo | Korĉajko | Sofeno | Turuberano | Utiko | Sjuniko |

 |


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 368671
* GND: 4393342-7
* LCCN: n93089426
* NKC: ge1184322
 |
Sentinelbudo malantaŭ kanono en la Fortikaĵo San Miguel, Kampeĉo, Meksiko.
**Sentinelbudo**, aŭ **gvatbudo**, en militarkitekturo, konsistas en tureto kun embrazuroj aŭ pafofenestroj, ĝenerale situanta ĉe la plej elstara angulo de la bastiono de fortikaĵo, kiu utilas kaj funkcias kiel ŝirmejo kaj protektilo por la sentineloj kiuj gvatas ĉe la militejo.

Estis sentinelbudoj en la plej malnovaj fortikaĵos de Eŭropo dum la Mezepoko. Plej verŝajne la unuaj sentinelbudoj estis faritaj el ligno, kiaj la embrazuroj, kiuj estis provizore lokigitaj en tempo de milito.

En la aktualo ĉar tiu elemento de la militarkitekturo populariĝis en Karibio kaj eĉ estas simbolo de kelkaj lokoj kial ĉe Kubo aŭ Puertoriko, tiu termino estas uzata ankaŭ por la enirejoj ĉe landlimoj internaciaj, kiaj ĉe la *Garita de San Ysidro* inter Tijuana, Meksiko, kaj San Diego, Usono.

Bildo
-----

* Sentinelbudo en murego de Elvas (Portugalio).Sentinelbudo en murego de Elvas (Portugalio).

Vidu ankaŭ
----------

* Gardista turo
* Gardodomo
* Blokhaŭso

* Kategorio Sentinelbudo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)