recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Ventoturbinoj en Zeebrugge
Ventoturbinoj en Brugge (Boudewijnkanaal)
**Ventoturbino** (aŭ **ventelektrejo** aŭ **ventelektrigilo**) transformas la ventoenergion al enloĝeje uzebla elektra energio.

Atingebla povumo
----------------

Per unu sola turbino eblas nuntempe atingi povumon ĝis ca 14 MW. Tiam diametro de la turbino estas ca 240 metroj.

Situo tramonde
--------------

### Disvolviĝo en Germanio

La germana kanceliero Gerhard Schröder kaj regiona ĉefministro Heide Simonis inaŭguris en 2005 apud Brunsbüttel en Ŝlesvig-Holstinio en Sjelenlete la plej grandan ventoturbinon de la mondo, nomatan *Repower 5M*.
La ĝistiamaj turbinoj havis padelojn de 35 m, tiu nova turbino altas je 183 m, la padeloj havas diametron de 120 m.

La motorejo (generatora etaĝo) de la turbino havas 100-kvadratmetran spacon, al kiu apartenas balkono kun videbleco ĝis 33 km ĉe klara vetero. Oni enkonstruis lifton.

Unu turbino kostas 13 milionojn da eŭroj kaj produktas en optimuma kazo 5 megavatojn (5000 kilovatojn) da elektra energio, kiu provizas 4500 loĝejojn.

Ĝi estas eksperimenta ekzemplero, el kiu oni povas setligi 80 en la maron.

Unu kilovathoro da ventoenergio kostas 9 cendojn, la konvencia energio (el fosiliaj, nukleaj aŭ akvaj centraloj) kostas 3 cendojn (trionon). [*mankas fonto*]

La celo de la germana registaro estas kreskigi la nunan parton de 5,5 % de la ventoenergio al 15 % antaŭ 2015.

### Disvolviĝo en Svedlando

Dum jaro 2008 la totala ventoenergia povumo estis ca 1 GW (2 GWh/a). Jaro 2022 ĝi estis 15 GW (35 GWh/a), ĉirkaŭ 20% de la kvanto da produktata elektro. Kresko ĝis 18 GW (50 GWh/a) estas atendata ĝis 2024. Disvastigon de la ventoenergio laŭcele obstrukcas ne nur certaj politikaj partioj, sed ankaŭ la sveda armeo.

Vidu ankaŭ
----------

* Ventmuelejo
* Ventmotoro
* Ventoparko
* Ventoturbino de Savonius
* Ventoturbino de Darrieus

Referencoj
----------

1. ↑  Offshore Wind Turbine SG 14-236 DD I Siemens Gamesa
2. ↑  "Statistik och prognos, andra kvartalet 2022", 2022-07-04
3. ↑  "Kritik mot hur Försvarsmakten stoppar utbyggnad av vindkraft till havs", 2021-12-28

Eksteraj ligiloj
----------------

* Ventoturbino en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Ventoturbino en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Arkivigite je 2005-02-11 per la retarkivo Wayback Machine hu
* foto kaj teksto en eo Arkivigite je 2003-05-24 per la retarkivo Wayback Machine
La **Kalgari-Edmontona Koridoro** (angle *Calgary-Edmonton Corridor*) estas geografia regiono en la kanada provinco Alberto. Ĝi estas la plej urbigita regiono de la provinco kaj unu el la plej dense loĝataj regionoj de Kanado. Ĝin konsistigas la censodistriktoj numeroj 11, 8, kaj 6 de la Kanada Instituto pri Statistiko. La regiono etendiĝas ĉ. 400 km-ojn de nordo al sudo, kaj en ĝi estas la tuto de la censaj metropoloj de Kalgario kaj Edmontono, kiel ankaŭ la urboj Airdrie, Red Deer, Wetaskiwin, kaj Leduc. Ĝi estas unu el kvar urbaj regiono de la Kanada Instituto pri Statistikoj kiuj sume havas en si 50% de la kanada loĝantaro. Laŭ la kanada censo de 2006, loĝis en la Kalgari-Edmontona Koridoro 2.412.736 homoj (73,3% de la loĝantaro de Alberto). La regiono ankaŭ havas unu el la plej rapide kreskantaj loĝantaroj de Kanado danke al la lastatempa pliriĉiĝo de regiono, kiun donas la ekspluatado de nafto.

La plej okupita ŝoseo de Alberto, la ŝoseo Reĝino Elizabeth 2-a (parto de alberta ŝoseo 2) etendiĝas tra la koridoro. En la regiono ankaŭ estas du grandaj internaciaj flughavenoj, en Kalgario (Internacia Flughaveno Kalgario) kaj Ĉefurba Regiono Edmontono (Internacia Flughaveno Edmontono). Ĉi tiu estas unu el la kanadaj flug-sektoroj kun plej densa trafiko: multaj komercistoj flugas de unu urbo en la regiono kaj reen en unu tago. Multaj fluglinioj kursas ĉi-regione: Air Canada havas ĝis 20 ĉiutagajn flugojn inter Kalgario kaj Edmontono, kaj Wesjet havas 10 kursojn.

Ankaŭ vidu
----------

* Kalgaria Regiono
* Ĉefurba Regiono Edmontono
* Golden Horseshoe (Ontario)
* Greater Montreal Area (Kebekio)
* Malsupra Kontinento kaj Suda Vankuvera Insulo (Brita Kolumbio)
* High-speed rail in Canada

Eksteraj ligiloj
----------------

* Informoj de la Kanada Instituto pri Statistiko Arkivigite je 2005-10-24 per la retarkivo Wayback Machine
* Potencialo por high speed rail Arkivigite je 2007-12-24 per la retarkivo Wayback Machine
**Ahmed Emad Eldin** (arabe أحمد عماد الدين‎), naskiĝinta la  23-an de oktobro 1996(nun 1996-00-23) en Ĝido, Sauda Arabio, estas egipta cifereca artisto, ĉefe konata por sia laboro kun la grupo Pink Floyd, por la kovrilo de ĝia lasta albumo *The endless river*. Li ankaŭ verkis filmafiŝojn kaj aliajn muzikalbumajn kovrilojn.

Frua vivo
---------

Ahmed Emad Eldin naskiĝis kaj grandiĝis en Ĝido, Sauda Arabio (krom 3 jaroj travivataj en Egiptio), siaj gepatroj estante ambaŭ egiptanoj. Li estas artisto ekde 13-jaraĝa, deklarante ke li estas *"mem-instruita... kaj lernis per Youtube kaj multaj aliaj retejoj"*. Li mencias Salvador Dali kiel influo.

Kariero
-------

### *The endless river*

Post la mortiĝo de la malnova kunlaboranto de Pink Floyd Storm Thorgerson en 2013, Pink Floyd kunlaboris kun Aubrey Powell, kiu estis kunfondinta Hipgnosis kun Thorgerson en 1968. Powell malkovris S-ron Emad Eldin kaj petis al li la permeson uzi la koncepton de lia artaĵo "Beyond the sky" por *The endless reiver*. Eldin, kiu estis Pink Floyd-a fano, entuziasme akceptis. Powell sentis ke la koncepto de Eldin havis "tujpreta Floyd-a resonancon" kaj priskribis ĝin "enigma kaj multmaniere interpretebla". La fina kovrilo estas reverko de la artaĵo de Eldin fare de la londona fasonada firmao Stylorouge.

### Aliaj muzikalbumaj kovriloj

Emad Eldin kunlaboris por muzikalbumaj kovriloj kun Massar Egbari (en 2015), Hamza Namira kaj Basata (en 2018).Li ankaŭ partoprenis al la koncepto de la albumo de Tim Green *Her future ghosts* en 2018.

### Filmafiŝoj

Emad Eldin verkis afiŝojn por la filmoj *Clash* (2016), *Stray* (2017), and *Heavy Rain* (2018), kaj ricevis la Orinos-premion por *Heavy Rain*.

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑  Lopez-Reyes, Ed (17 November 2014). "Ahmed Emad Eldin interview: designer of The Endless River cover". Brain Damage - Pink Floyd News Resource. Matt Johns. Retrieved 22 November 2014.
3. ↑  Lopez-Reyes, Ed (17-a de Novembro 2014). "Ahmed Emad Eldin interview: designer of The Endless River cover". Brain Damage - Pink Floyd News Resource. Matt Johns. Arkivo 22-a de Novembro 2014.
4. ↑  CCN staff (24a de Septembro 2014). "Teenager designs the cover for Pink Floyd's new album, 'The Endless River'". CNN. Turner Broadcasting System (Time Warner Inc.). Arkivo de la 6-a de oktobro 2014.
5. ↑  Varga, George (22 September 2014). "Pink Floyd: Hear preview of its new album". U-T San Diego. MLIM Holdings. Arkivo la 6-an de oktobro 2014.
6. ↑  Khairat, Mohamed (23 September 2014). "Egyptian teenager designs Pink Floyd's new album cover". Egyptian Streets. ES Media Inc. Arkivola 25-an de Septembro 2014.
7. ↑  "After shooting to fame with Pink Floyd, Eldin designs Massar Egbari's latest album cover Arkivigite je 2019-04-22 per la retarkivo Wayback Machine". AhramOnline. Retrieved 2018-09-13.
8. ↑  "أكتب مذكراتي في شكل صور". vice.com (in Arabic). Retrieved 2018-09-13.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 639276
 |
|  |
| --- |
| Dekseplatera unuforma kontraŭprismo |
| Speco | Prismosimilaĵo |
| Edroj | 2 *p*-plurlateroj, 2p trianguloj |
| Randoj | 4p |
| Verticoj | 2p |
| Vertica konfiguro | 3.3.3.p |
| Figuro de Coxeter-Dynkin | ( )p( )2b( ) |
| Geometria simetria grupo | *D**pd* (por unuforma kontraŭprismo) |
| Duala pluredro | Trapezoedro |

*n*-flankita **kontraŭprismo** estas pluredro komponita de du paralelaj egalaj *n*-flankitaj plurlateroj, koneksitaj alterne per trianguloj.

Kontraŭprismoj estas subklaso de la prismosimilaĵoj.

Kontraŭprismoj estas similaj al prismoj escepti de la maniero de koneksado de bazoj per flankoj. La bazoj povas esti turnitaj unu relative al la alia.

Por *n*=2 estas degenera okazo de la kvaredro, kaj por *n*=3 estas ne-degenera okazo de la okedro.

Se la linio konektanta la bazajn centrojn estas perpendikulara al la bazoj la kontraŭprismo estas neklina.
Se la bazoj estas regulaj *n*-plurlateroj kaj la bazoj estas turnitaj unu relative al la alia je angulo 180°/*n* la kontraŭprismo havas, krom la bazaj edroj, 2*n* izocelajn triangulojn kiel edroj. Tiam la kontraŭprismo estas konveksa.

**Unuforma kontraŭprismo** havas, krom la bazaj edroj, 2*n* egallaterajn triangulojn kiel edroj. Ĉi tio estas malfinia serio de unuformaj pluredroj.

La dualaj pluredroj de la kontraŭprismoj estas la trapezoedroj.

Se la bazoj estas stelaj plurlateroj la kontraŭprismo estas nekonveksa stela.

Karteziaj koordinatoj
---------------------

Karteziaj koordinatoj por verticoj de neklina kontraŭprismo kun regulaj *n*-plurlateroj enskribitaj en cirkloj kun radiuso 1 kiel bazoj kaj izocelaj trianguloj estas

{\displaystyle (\cos(k\pi /n),\sin(k\pi /n),(-1)^{k}a)\;}
kie *k* estas 0 ... 2*n*-1
kaj *a* estas duono de alto de la kontraŭprismo
Se la trianguloj estas egallateraj

{\displaystyle 2a^{2}=\cos(\pi /n)-\cos(2\pi /n)\;}.

Simetrio
--------

La geometria simetria grupo de neklina *n*-flankita kontraŭprismo kun regula bazo kaj izocelaj flankaj edroj estas *Dnd* de ordo 4*n*, escepte de kvaredro, kiu havas la pli grandan geometrian simetrian grupon **Td** de ordo 24, kiu havas tri versiojn de *D2d* kiel subgrupoj, kaj la okedro, kiu havas la pli grandan geometrian simetrian grupon **Oh** de ordo 48, kiu havas kvar versiojn de *D3d* kiel subgrupoj.

La geometria simetria grupo enhavas inversigo se kaj nur se *n* estas nepara.

La rotacia grupo estas *Dn* de ordo 2*n*, escepte ĉe kvaredro, kiu havas la pli grandan rotacia grupo **T** de ordo 12, kiu havas tri versiojn de *D2* kiel subgrupoj, kaj la okedro, kiu havas la pli grandan rotacian grupon **O** de ordo 24, kiu havas kvar versioj de *D3* kiel subgrupoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Stela kontraŭprismo
* Prisma unuforma pluredro

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Kontraŭprismo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Eric W. Weisstein, *Kontraŭprismo* en MathWorld.
* George Olshevsky, *Kontraŭprismo* en *Glossary for Hyperspace*.
* George Olshevsky, *Prismaj hiperpluredroj* en *Glossary for Hyperspace*.
* Nekonveksaj prismoj kaj kontraŭprismoj
* Paperaj modeloj de prismoj kaj kontraŭprismoj
**Kulio** (el la angla *coolie*, kiu estas el Kulî, hindia kasto) estas Hinda aŭ Ĉina laboristo aŭ pli vere salajrata sklavo en Orient-Azio aŭ orientazio-devena kontraktosklavo forportita al kolonioj de eŭropaj koloniopotencoj.

La vorto povas fonti el tamila vorto, kiu signifas "salajro".

En la Ĉina lingvo, tio referencas al abrupta uzo de la laborforto. En la nederlanda, *koeli* estas hinda, laboranta homo.

Kolonia kaj nuntempa universo
-----------------------------

Racista politika bildo; kliŝa kulio
La kulio estas, en la kolonia literaturo, portisto (plejofte havena aŭ stacidoma). Tiu laboro ankoraŭ ekzistas en landoj de Azio kaj Persa Golfo. La nunan uzon de Hindia laborforto en Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj oni povas kompari kun la Ĉina difino de kulioj, ĉar tie oni amase dungas baratajn aŭ pakistanajn homojn por la konstruado de kolosaj hoteloj. Tie ili povas labori en danĝera situacio plurajn jarojn por malalta salajro (sed pli alta ol en iliaj devenlando). Parto de ili estas en stato de sklaveco ĉar oni forprenas ilian pasporton kaj ili ne ricevas la promesitan salajron.

Oni ankaŭ uzas tiun vorton por la hindaj kaj ĉinaj laboristoj, kiuj amase enmigris al Maŭricio, Reunio, Suda kaj Orienta Afriko, Fiĝioj, Antiloj, Kubo, Peruo, Usono kaj Franca Gujano, plejparte inter 1836 kaj 1917.

Fine de la 19-a jarcento, en Sudafriko, la malkovrantoj de oraj kaj diamantaj minoj venigas 64 000 Ĉinojn inter 1904 kaj 1907 por labori en la minejoj. Inter 1866 kaj 1911, 150 000 Hindoj alvenas al Sudafriko, kaj la du trionoj restas tie. Plejofte ili laboras kiel terlaboristoj.

Kiam Gandhi vojaĝis tra Sudafriko, la malkovro de la situacio de la Hindaj kulioj fariĝis la ekflamilo de lia Civila malobeo.

El 200 000 kulioj dungitaj por helpi la konstruadon de la fervojo inter Tajlando kaj Birmo dum la dua mondmilito, 100 000 mortis.

En 2004, Martiniko kaj Gvadelupo festis la 150-an datrevenon de la eko de la hinda enmigrado.

Esperanto
---------

M.H. Székely-Lulofs verkis libron kun la titolo *Koelie* en la nederlanda lingvo. La libro estis tradukita de P.J.Makkinje en Esperanto kun la titolo **Kulio** kaj eldonita de la libroservo de FLE en Amsterdamo en la jaro 1939?.

  

* Kategorio Kulio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
En la filologia tradicio, estas kultismo vorto kies morfologio sekvas tre deproksime ties etimologian devenon ĉu el la greka aŭ el la latino, sen obei la kreadon aŭ la ŝanĝojn de la evoluo de la lingvo. Tiaj terminoj, foje koincidaj kun neologismoj, estas enkondukitaj en la lingvon pro kulturaj, literaturaj aŭ sciencaj konsideroj. Ili apenaŭ adaptas sian formon al la ortografiaj kaj fonologiaj konvencioj fiksitaj de la lingvaj kreado aŭ evoluo, sed male malatentas la transformojn de la radikoj aŭ la morfemoj.

Priskribo
---------

Tia fenomeno okazas kaj en Esperanto kaj en multaj lingvoj, ĉefe en Eŭropo (pro tradiciaj subtavoloj) kaj ĉefe inter latinidaj lingvoj (pro komuna deveno el la latino). Ĉiuokaze en Esperanto estas pli forta tendenco al traduko aŭ adapto de fremdaj vortoj ol en aliaj lingvoj pli emaj al inklino al la forta hegemonio kultura de la latina.

En Esperanto oni povus konsideri *kultismo* ankaŭ tiujn vortojn kiuj rekte devenas ĉefe el latina (nomitaj ankaŭ latinismoj) kaj malpli el greka devenoj. Foje temas pri esprimoj aŭ kompletaj frazoj en la latina aŭ greka, nekompreneblaj sen kono de tiuj lingvoj.

Ekzemploj
---------

Aferezo, apopleksio, ataraksio, *Cogito ergo sum*, *Corpus iuris civilis*, *De facto*, deficito, episkopo, *Habeas corpus*, habitato, humo, incipit, kvantumo, lumeno, lukso, mediumo, metastazo, referendumo, rekviemo, septo, sponsoro, statuso, taksonomio, *Te Deum*, torako, ultimato...

Vidu ankaŭ
----------

* Latinaĉo
* Latinigo

Referencoj
----------

1. ↑    «Etilomología del Cultismo».  Konsultita la 9an de aprilo 2013.

Bibliografio
------------

* CLAVERÍA NADAL, G. (1991), El latinismo en español, Barcelona, Univ. Autónoma de Barcelona.
* GARCÍA GALLARÍN, Consuelo (2007): El cultismo en la historia de la lengua española, Madrid, Parthenon
* HERRERO INGELMO, J.L. (1994), "Cultismos renacentistas (cultismos léxicos y semánticos en la poesía del siglo XVI)", BRAE LXXIV, CCLXI, 13-193; CCLXII, 223-237; CCLXIII, 503-523.
* WRIGHT, R.(1982), Late Latin and Early Romance in Spain and Carolingian France, Liverpool, Arca Classical and Medieval Texts, 1982; trad. de Rosa Lalor, Latín tardío y romance temprano. En España y la Francia carolingia, Madrid, Gredos, 1989.
Ĉefkomandejo de ThyssenKrupp kiel kerno de la Krupp-Zono en februaro de 2013
Lago kun lagoscenejo en la Krupp-Parko
**Krupp-Zono** nomiĝas urbokonstrua projekto, kiu nuntempe estas realigata en Essen. La areo granda je 230 hektaroj troviĝas en la Okcidenta Kvartalo inter la urbocentro kaj la urboparto Altendorf situanta okcidente de tiu. La tereno de la iama gisŝtalfabriko Krupp estis dum la Dua Mondmilito parte detruata, post la milito parte demuntita kaj restis inter 1945 kaj 2007 neuzata. Tie la 17-an de junio 2010 malfermiĝis kiel unua novkonstruaĵo la ĉefkomandejo de ThyssenKrupp de la ŝtalkonzernoj Krupp kaj Thyssen en 1999 kunfandiĝintaj. En ĝi nun loĝas la ĉefa konzernadministrejo de *ThyssenKrupp AG*, kiu ĝis 2010 ankoraŭ sidis en Duseldorfo. La urbo konstruis por ĝi la Berthold-Beitz-Bulevardon nomatan laŭ iama konzernestro de Friedrich Krupp AG, ĉefstrato longa je tri kiometroj, kiuj malfermas la Krupp-Zonon kaj estas komprenebla kiel plilongigo de la enurba ringostrato. Krom tio oni metis okcidente kaj paralele al la Berthold-Beitz-Bulevardo la Krupp-Parkon kun eta lago, kies norda parto estas jam finkonstruita. La parko estos post pretigo la kvara plej granda apudurba ripozumejo post Gruga-, la parko de Kastelo Borbeck kaj la parko de Vilao Hügel.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Krupp-Zono en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Retpaĝo de la urbo Essen pri la konstruprojekto Arkivigite je 2011-05-07 per la retarkivo Wayback Machine
* Gazetara komunikaĵo de ThyssenKrupp de la 17-a de junio 2010 pri la malfermado de sia ĉefkomandejo Arkivigite je 2014-04-13 per la retarkivo Wayback Machine

51.466.9888888888889Koordinatoj: 51° 27′ 36″ N, 6° 59′ 20″ O (mapo)
**Kontrolaŭdigado** signifas en sontekniko la prisonigon de muzikistoj aŭ sonteknikistoj. Dum rektaj prezentadoj de muziko plejofte ekzistas *kontrollaŭtigiloj* aŭ *orelaŭskultiloj* por la prisonigo de muzikistoj sur scenejo, ĉar la instalaĵoj por aŭdigi al publiko ne sufiĉas por la scenejo mem. Kontrolaŭdigado servas al muzikistoj por kontrolado de ilia propra kaj komuna ludado, kantado aŭ parolado kaj donas orientiĝon en la akustika ĉirkaŭaĵo. En sonstudio ĝi krome ebligas kontrolon de la surbendigita kaj prilaborita materialo.

Kontrolaŭdigado sur scenejo
---------------------------

Ekde certa grandeco de scenejo aŭ salono kontrolaŭdigado estas nemalhavebla, ĉar ekz. kantistoj pro la plejofte altega laŭteco de la sonigilaro kaj de la ceteraj instrumentoj (ekz. frapinstrumentaro) preskaŭ ne povas kontentige aŭdi siajn proprajn voĉojn. Plejofte oni instalas krom la regula sonigilaro por la publiko propran sonigilaron por la sceneja spaco ("kontrolsonigilaro"). Per la scenejsonigo la muzikistoj ricevas similan aŭdimpreson kiel la publiko kaj povas pli bone kunordigi la kunludadon.

Por eviti retrokuplo-efektojn inter kontrollaŭtigiloj kaj kantmikrofonoj, oni uzas specialajn kejloformajn laŭtigilojn, kiuj kuŝantaj surplanke sub la mikrofonoj radias de antaŭe supren al la muzikistoj.

Literaturo
----------

* Siegfried Wirsum: *Praktische Beschallungstechnik, Gerätekonzepte, Installation, Optimierung.* 1. Auflage, Franzis Verlag GmbH, München, 1991, ISBN 3-7723-5862-4
* Rolf Beckmann: *Handbuch der PA-Technik, Grundlagen-Komponenten-Praxis.* 2. Auflage, Elektor-Verlag, Aachen, 1990, ISBN 3-921608-66-X
* Michael Ebner: *Handbuch der PA Technik.* 1. Auflage, Elektor-Verlag, Aachen, 2002, ISBN 3-89576-114-1
* Michael Dickreiter, Volker Dittel, Wolfgang Hoeg, Martin Wöhr, "Handbuch der Tonstudiotechnik", 7. völlig neu bearbeitete und erweiterte Auflage, Herausgegeben von der ARD.ZDF medienakademie, Nurenbergo, 2 volumoj, eldonejo K. G. Saur, Munkeno, 2008, ISBN 3-598-11765-5 oder ISBN 978-3-598-11765-7
* Roland Enders: *Das Homerecording Handbuch.* 3-a eldono, eldonejo Carstensen , Munkeno, 2003, ISBN 3-910098-25-8

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Kontrolaŭdigado en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Kurso pri rekta kontrolaŭdigado


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Muziko |
**Krystyna Chojnowska-Liskiewicz** (naskiĝis la 15-an de julio 1936 en Varsovio, mortis la 12-an de junio 2021 en Gdansko) – estis jaĥta kapitano de akva transporto, inĝeniero pri ŝipkonstruado, la unua virino en la mondo, kiu solece ĉirkaŭnavigis la Teron.

Vivo
----

Post la dua mondmilito ŝia familio translokĝis al Ostróda. Ŝi studis en Politekniko de Gdańsk, ĉe Fakultato de Ŝipkonstruado. En 1966 iĝis kapitano de jaĥto. En la jaroj 1976–1978 solece ĉirkaŭnavigis la mondon sur ferdeko de la jaĥto *SY Mazurek*, konstruita de ŝia edzo Wacław Liskiewicz.

La jaĥto *Mazurek* februare 1976 estis transportita al la haveno Las Palmas de Gran Canaria. De tie Krystyna Chojnowska-Liskiewicz la 10-an de marto komencis maran vojaĝon, kiu tamen estis ĉesigita pro neceso reveni al haveno por riparo de etaj paneoj. La 28-an de marto 1976 ŝi ekiris de Las Palmas denove, la marvojaĝo ĉi-foje sukcese trapasis. Itinero de la vojaĝo kondukis tra Atlantiko, Panama kanalo, Pacifiko, Aŭstralio kaj ĉirkaŭ Afriko. Post du jaroj, la 20-an de marto 1978 la velistino finis la ĉirkaŭiron najbare al la Verda Kabo tranaĝinte solece 28 696 marmejlojn. Al Las Palmas alnaĝis aprile. Ŝia konkurantino Naomi James el Nov-Zelando ĉirkaŭnavigis la mondon 39 tagojn pli poste.

Referenco
---------

1. ↑   Nie żyje kapitan Krystyna Chojnowska–Liskiewicz. Była pierwszą kobietą, która samotnie opłynęła świat na jachcie żaglowym (pole). Dziennik Gazeta Prawna (2021-06-13). Alirita 2021-06-14.

Bibliografio
------------

* Wojciech Lipoński: *Humanistyczna encyklopedia sportu* (Humanisma enciklopedio de sporto), Sport i Turystyka, Warszawa 1987, ISBN 83-217-2448-5
* Krystyna Chojnowska-Liskiewicz, Wacław Liskiewicz: *Pierwsza dookoła świata* (La unua ĉirkaŭ la mondo), Wydawnictwo Morskie, Gdańsk 1979, serio: *Sławni Żeglarze* (Famaj Velistoj), ISBN 83-215-4390-1

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Krystyna Chojnowska-Liskiewicz en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Kelkaj miras, ke mi ankoraŭ vivas (pole)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 554799
* GND: 1149406844
* VIAF: 84774389
* ISNI: 0000 0001 1074 3201
* NKC: mzk2009492051
 |
**Antal Prónai,** laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Prónai Antal** estis hungara piarista monaĥo, pastro, literaturhistoriisto, instruisto. Lia origina familia nomo estis *Czeczkó* [ceckO] ĝis 1895.

Antal Prónai naskiĝis la  29-an de decembro 1871(nun 1871-12-29) en Lissó (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempa Lišov (distrikto Krupina) en Slovakio), li mortis la 29-an de majo 1914 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Antal Prónai aliĝis al la piarista ordeno en 1889 (solene en 1893), dum li frekventis mezlernejojn. Li studis teologion en Nitro, literaturon en Reĝa Universitato de Budapeŝto, fine li doktoriĝis en 1895. En la sama jaro li pastriĝis. Inter 1896-1912 li instruis en la piarista gimnazio en Budapeŝto, dum li verkis teatraĵojn. Ekde 1908 ĝis sia frua morto li redaktis revuon.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *A kis Jézus. Legendák a gyermeki Jézusról* (1895)
* *Magyar olvasó III. gimnáziumi osztály számára* (lernolibro, 1902)
* *Dugonics András életrajza* (premiita, 1903)
* *Az egri leány gyűrűje* (teatraĵo, 1905)
* *Az iskolai színjátszás a 18. század társadalmának életében* (1912)
* *Irodalomtörténeti olvasókönyv* (kun Sándor Sík, 1920)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

El libroj de Prónai
-------------------

* 
* 
* 
* 


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 834523
* VIAF: 89351219
 |



* Portalo pri Biografio
Konveksa kvinlatero
En geometrio, **konveksa plurlatero** estas simpla plurlatero kies eno estas konveksa aro. Jenaj propraĵoj de simpla plurlatero estas ĉiu ekvivalento al konvekseco:

* Ĉiu ena angulo estas ne pli granda ol 180 gradoj.
* Ĉiu rekta streko inter du verticoj de la plurlatero ne estas (eĉ parte) en eksteraĵo al la plurlatero (kio estas, ĝi estas ene aŭ sur la rando de la plurlatero).

Simpla plurlatero estas **severe konveksa** se ĉiu ena angulo estas severe malpli granda ol 180 gradoj. Ekvivalente, plurlatero estas severe konveksa se ĉiu rekta streko inter du ne najbaraj verticoj de la plurlatero estas severe en eno de la plurlatero escepte de la finaj punktoj.

Ĉiu ne-degenera triangulo estas severe konveksa.

Nekonveksaj plurlateroj
-----------------------

Simpla konkava seslatero
Nesimpla konkava kvinlatero
Se plurlatero estas ne konveksa, ĝi estas nomata kiel **nekonveksa** aŭ **konkava**. Almenaŭ unu ena angulo de simpla nekonveksa plurlatero estas pli granda ol 180 gradoj.

Ĉiu nekonveksa plurlatero povas esti disdividita en plurajn konveksajn plurlaterojn. Por ĉi tio sufiĉa polinoma tempo de komputado.

Vidu ankaŭ
----------

* Konveksa koverto
* Stela plurlatero

* Kategorio Konveksa plurlatero en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **komunumaro Norda Maro-Treene** – germane *Amt Nordsee-Treene* – estas administra ligo de 27 komunumoj en norda Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Norda Frislando de la federacia lando Ŝlesvigo-Holstinio, borde de la Norda Maro. La komunumaro en sia nuna formo kreiĝis la 1-an de aprilo 2008 el la komunumoj de la antaŭaj komunumaroj Friedrichstadt (escepte de la urbo Friedrichstadt), Hattstedt, Nordstrand kaj Treene. Fine de decembro 2021 la komunumaro havis 23665 loĝantojn. Administra sidejo estas la komunumo Mildstedt.

La urbo Friedrichstadt ne apartenas al la komunumaro, sed tamen interkonsentis pri komuna administrado, tial ke la oficialajn administrajn servojn por la loĝantaro Friedrichstadt prizorgas la komunumaro. Krom la centra oficejo en Mildstedt ekzistas civitanaj oficejoj en Friedrichstadt, Hattstedt kaj Nordstrand.

Situo
-----

La komunumaro konsistigas ringon ĉirkaŭ la urbo Husum. Okcidente ĝi limiĝas pere de la Norda Maro, norde per la komunumaro Meza Norda Frislando, nordoriente per la komunumaro Viöl, oriente per la distrikto Schleswig-Flensburg, sude per la urbo Friedrichstadt kaj la rivero Eider kaj sudokcidente per la komunumaro Eiderstedt.

Membraj komunumoj
-----------------

(nombro de loĝantoj laŭ la stato fine de decembro 2021)

1. Arlewatt (345)
2. Drage (655)
3. Elisabeth-Sophien-Koog (51)
4. Fresendelf (93)
5. Hattstedt (2609)
6. Hattstedtermarsch (273)
7. Horstedt (820)
8. Hude (178)
9. Koldenbüttel (895)
10. Mildstedt (3975)
11. Nordstrand (2230)
12. Oldersbek (740)
13. Olderup (457)
14. Ostenfeld (Husum) (1570)
15. Ramstedt (416)
16. Rantrum (1885)
17. Schwabstedt (1297)
18. Seeth (792)
19. Simonsberg (826)
20. Süderhöft (21)
21. Südermarsch (137)
22. Uelvesbüll (298)
23. Winnert (705)
24. Wisch (110)
25. Wittbek (792)
26. Witzwort (1026)
27. Wobbenbüll (469)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Komunumaro Norda Maro-Treene en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* oficiala retejo de la komunumaro
Krucifikso sur muro
**Krucifikso** (el la latina *cruci fixus* - pendigita sur kruco) estas arta similigo de la krucumita Jesuo Kristo. Ĝi konsistas el kruco kaj la korpo de Jesuo Kristo. Kiel unu el la ĉefaj simboloj de kristanismo, ĝi simbolas la oferon de Kristo kaj lian morton per krucumado. La uzo de la krucifikso estas akceptita en la plej multaj ĉefaj ekleziaj konfesioj.

Kvankam la krucifikso estas la plej karakteriza simbolo de kristanismo, tamen la signifo de tiu ĉi simbolo ekkreskis precipe dum mezepoko, kiam en Okcidento la estimo al la krucumita Kristo estis de malproksime la plej signifa punkto de la kristana instruado.

La plej malnovaj krucifiksoj ne okupiĝas pri la sufero de Jesuo mem, sed ili montras Kriston sur kruco kiel Dion en homa aspekto, kiu ne povas suferi kaj kiu "regas el kruco". Dum la mezepoko en konekso kun franciskana movado estas emfazataj la vundoj de Jesuo kaj liaj suferoj.

Krucifiksojn eblas trovi en ĉiu katolika preĝejo. Tipan karakteron de ĉeĥa pejzaĝo kreas diaj torturoj, kiuj estas eble la plej ofta ekzemplo de krucifikso en la naturo. Krucifikso ornamas ankaŭ multajn katolikajn hejmojn - sed kutimo pendigi la krucifikson sur muron devenas nur el la 18-a jarcento. Aspekton de krucifikso havadas ankaŭ juveloj kiel simbolo de religia aparteneco aŭ kredo.

En krucifiksoj, la surskribo INRI kutime aperas supre sur la kruco, kiu simbolas la inicialojn en la latina IESVS·NAZARENVS·REX·IVDÆORVM, kun la signifo "Jesuo de Nazareto, Reĝo de la Judoj". En orientaj preĝejoj la surskribo povas esti iomete malsama - INBI, kiu venas de la greka origino de la surskribo.

Rilataj temoj
-------------

* Kruco
* Dia torturo

* Kategorio Krucifikso en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Krucifikso en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)
La **Kulturzentrum Grend** estas kulturdomo en Essen-Steele. La domo estas iama lernejo (*"Rektoratsschule"*) kaj estas nun monumentprotektata. Post okjara planado kaj alikonstruado oni malfermis la domon kiel „socio-kultura centro" sub la nomo de la najbara Grend-placo („Grend" signifas el la malnov-germana gruz-sabla grundo). Ĝin tenas la asocio "Kulturzentrum Grend e.V.", iama kunligo de tri longjare en Essen aktivaj kulturaj kaj klerigaj asocioj. La Grend financas sin per subvencioj deflanke de la urbo Essen kaj de la federacia lando Nordrejn-Vestfalio (pliklerigado) samkiel je pli ol 50% el mem mastrumitaj profitoj.

La kulturdomo proponas 1.200 m² da loko por granda kaj parte altkvalita varieco da kulturaj aktivecoj kiel seminarioj, ĵazatelieroj, lingvolernado, koncertoj ktp. Krome tie hejmas la trans la urbolimo konata amatora teatro „Theater Freudenhaus", kiu surscenigas komediojn en la loka slango. En la teretaĝo estas itala restoracio kun la hispana nomo „las tapas".

Esperanto en Grend
------------------

dekstra
Grend estas ankaŭ la naskiĝloko de la Esperanto-Grupo Essen, kiu oficiale ekzistas ekde 2004. Tiu ĉi okazigas ĉi tie ĉiun 2-an ĵaŭdon monate renkontiĝon en Essen (alian ĝi okazigas ĉiun 4-a ĵaŭdon monate en la kulturdomo *Bahnhof Langendreer*. Krome EGE invitas ĉi tien prelegantoj kaj en 2005 ĝi aranĝis la ReVELo-tagon.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Kulturdomo Grend en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* www.grend.de
Fruktoj kaj certaj legomoj estas nutraĵo kiu bone povas esti krude manĝata
Kruda plado el tomatoj kun saŭco de olivoj, celerio, spinacoj kaj juglandoj sur spagetoj el kukurbeto.
Nutraĵo estas *kruda* kiam ĝi ne estas kuirita. La plej multaj aĵoj bone povas esti krude manĝataj, sed kelkaj povas esti venenaj. Depende el tipo de vivostilo kaj dezirata rezulto, la dietoj krudismaj povas inkludi selekton de nesekaj kaj sekigitaj fruktoj, semoj (eĉ ĝermigitaj), ovoj, fiŝo (kia saŝimo), viando (kia karpaĉo) kaj laktaj produktoj ne pasteŭrizitaj aŭ ne homogeneigitaj (kiaj freŝa lakto, freŝa fromaĝo kaj freŝa jogurto).

La cebiĉe aŭ **ceviĉe** estas plado de krudaj fiŝoj kaj marfruktoj (ankaŭ viando) kiuj estas spicitaj per suko el citrono aŭ limeo, kvankam historie oni uzis la bigaradon.

La karpaĉo estas plado de kruda viando aŭ fiŝo (kia bovaĵo, bovidaĵo, cervaĵo, salmo aŭ tinuso), tre fajne distranĉita aŭ batofrapita kaj servita ĉefe kiel aperitivo. Ĝi estas farita ĉefe el kruda viando foje spicita kun salo, papriko kaj citronsuko.

### Sano

Nuntempe ne estas solida evidenteco por sugesti ke kruda nutraĵo estas pli sana ol kuirita nutraĵo.

### Ĝermoj

Kruda nutraĵo kelkfoje malsanigas homojn pro bakterioj kiuj alie estas detruitaj per kuirado.

Historio
--------

Evidente la homaro nutris sin dekomence nur el kruda nutraĵo almenaŭ ĝis la malkovro de la uzado kaj transporto de fajro, kaj eĉ poste plej ofte pro malfacilo uzi ĝin plu uzis krudajn nutraĵojn.

Vidu ankaŭ
----------

* Mediprotekta vegetarismo
* Veganismo
* Tutmonda Esperantista Vegetarana Asocio
* Internacia Vegetarana Unuiĝo
* Vegetarismo
* *Kruda kaj kuirita*

* Kategorio Kruda nutraĵo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Kubebo** |
| --- |
|  |
| juna kubeba plantojuna kubeba planto |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Plantoj *Plantae* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Divizio: | Angiospermoj *Magnoliophyta* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Dukotiledonoj *Magnoliopsida* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Piperaloj *Piperales* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Piperacoj *Piperaceae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | Pipero *Piper* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***P. cubeba*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Piper cubeba****L. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Kubebo  |

 |
| v • d • r |

**Kubebo**, (*Piper cubeba*), estas planto el la genro pipero (*Piper*) kaj uzata pro ĝiaj fruktoj kaj esenca oleo. Ĝi kutime troviĝas en Javo Indonezio, kaj tial kelkfoje nomiĝas **Java pipro**. La fruktoj estas kolektataj antaŭ ol ili estas maturaj, kaj zorge sekigataj. La semo de la planto estas blanka, dura kaj oleeca.

Kuirado
-------

En Eŭropo, kubebo estis unu el la valoraj spicoj dum la mezepokoj. Ĝi estis uzata en saŭcoj. Malnova recepto uzas kubebon dum la farado de *sarcena saŭco*, kiu konsistas el migdaloj lakto kaj kelkaj spicoj. Kiel bonodora manĝeto, kubebo ofte estis kandita.

*Piper cubeba*, el *Köhler's Medicinal Plants* (1887)

* Kubebo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Kubebo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kubebo en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
Proksimuma areo de ŝnurita ceramikokulturo kun apudaj kulturoj de la Terceiro milênio a.C.
La **kulturo de Badeno**, inter 3 600 kaj 2 800 a.n.e. estis bronzepoka kulturo en centra Eŭropo, okupanta areon koincidan kun la nunaj Hungario, Moravio, Slovakio kaj orienta Aŭstrio. 

Ĝi laŭdire estis parto de granda arkeologia komplekso ampleksanta kulturojn de la enfluejo de Danubo, la orientaj bordoj de Nigra Maro kaj la Helesponto kaj de (Trojo).

Ĝi estis preskaŭ nuntempa kun la ŝnura ceramikokulturo kaj la globecamfora kulturo.

Kvar el ĝiaj fortikigitaj urboj estas konataj, la plej fama estante tiu de Vucedol. Ĝi ankaŭ estas unu el la areoj en centra Eŭropo kie ekzistas signoj de radveturiluzo. Funebraj praktikoj ne estas malkongruaj kun tiuj trovitaj en la stepo, kun klara orienta influo.

La ekonomio estis miksita. Grandskala agrikulturo ĉeestis, same kiel la bredado de porkoj, kaproj ktp.

Laŭ la Kurgan Hipotezo eksponita fare de Marija Gimbutas, la Baden-kulturo estus hindoeŭropigita.

La etna kaj lingva identeco de la homoj asociitaj kun tiu kulturo estas nekonata.

Bibliografio
------------

* JP MALLORY, "Baden Culture", *Encyclopedia of Indo-European Culture*, Fitzroy Dearborn, 1997.

Referencoj
----------

* Kategorio Kulturo de Badeno en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

1. ↑  Cambridge (13-11-2021).  New radiocarbon dates for the baden culture.

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Cultura de Baden en la hispana Vikipedio.*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 816862
* NKC: ph575222
 |
**Churchill** estas la plej norda urbeto kaj haveneto de Kanado, en la nordorienta parto de provinco Manitobo. Laŭ la stato de la jaro 2021 en la urbo vivis 870 personoj sur areo de 53,96 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de 16 loĝantoj/km². Ĝi situas ĉe okcidenta marbordo de la Hudson-golfo, ĉe elfluejo de rivero *Churchill*. La nomo venas de John Churchill, 1-a princo de Marlborough, kiu estis guberniestro de la Kompanio de la Hudsona Golfo (1685–91). La originala, ligna fortikaĵo de la societo (Fortikaĵo Churchill) estis konstruita en 1688, sed ĝin detruis incendio en 1689 kaj oni konstruis anstataŭe alian en 1718. Sur tiu loko, oni konstruis (1731–71) la Fortikaĵon Princo de Kimrio (Fort Prince of Wales), kiun oni povas eĉ hodiaŭ parte vidi. Al Churchill ne kondukas asfaltita vojo. Ĝi estas atingebla nur per fervojo, aviadilo, ŝipo.

En la proksimo ekzistas eskima komunumo *Akudlik*, fondita en 1955.

restaŭro de la fortikaĵo
grenodeponejo kaj haveno

* Kategorio Churchill (Manitobo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rurboj kaj iuj pliaj municipoj en Manitobo |
| --- |
| **Urboj:**
Brandon - Dauphin - Flin Flon - Portage la Prairie - Selkirk - Steinbach - Thompson - Winkler - Vinipego
**Iuj pliaj municipoj:**
Churchill - Gimli - Morden - Springfield - Swan River - The Pas | flago de Manitobo |

 |


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 85735
* GND: 4408055-4
* LCCN: n79058475
* VIAF: 146502183
 |
La Comédie-Française en la 18-a jarcento. Teatro estas unu el la plej klasikaj kaj gravaj kulturaj industrioj kun jarmila historio.
La koncepto **Kulturindustrio** estis disvolvigita de Theodor Adorno kaj Max Horkheimer, kaj kvankam dekomence ĝi estis uzita en singularo, aktuale eblas referenci al tiu en pluralo: kulturaj industrioj.

Priskribo
---------

Ĉiuokaze la koncepto referencas al aro de sektoroj kiuj okupiĝas pri la kreado, produktado, prezentado, distribuado kaj/aŭ disvastigo de servoj kaj kulturaj havaĵoj, kiaj arto, distro, dezajno, arkitekturo, reklamado, kuirarto kaj turismo. La koncepto de industria aŭ ekonomia sektoro naskiĝis fine de la 1970-aj jaroj. *A posteriori*, la koncepto de kulturaj industrioj kiel tio ne estas publike komprenata ĝis fino de la 1990-aj jaroj, kaj tiel ĝi iom apartiĝas el la ĝenerala merkato, kiel oni faris iam.

De la kulturaj industrioj devenas la fenomeno konata kiel "kulturo de amasoj".

La nocion de kulturaj industrioj inkludas ĝenerale la produktadon kaj la eldonadon de tekstoj por libroj, gazetoj, komputiloj, ktp. muzikon, televidon kaj filmojn, same kiel la metiartojn kaj la dezajnon. Por kelkaj landoj, ankaŭ la arkitekturo, la vidartoj kaj la surcenejaj artoj, nome teatro kaj danco, la sportoj, la ludoj inter aliaj distroj, la reklamado, la modo kaj la kultura turismo povas esti inkluditaj kiel valoroj aldonitaj al la enhavo generante kromajn valorojn kaj por la individuoj kaj por la socioj. Ili estas bazataj sur la sciaro kaj la intensiva kaj kolektiva laborfortoj, la kreado de laborpostenoj kaj de riĉeco. Helpante la kreivon kaj la plinovigon, la socioj plutenos la kulturan diversecon kaj plibonigos la ekonomiajn rezultojn.

Du programistoj laborante ĉe IBM Tipo 704 ĉe la *National Advisory Committee for Aeronautics* (NACA), 1954.
La nova koncepto de kulturaj industrioj referencas al aro de kulturaj aktivecoj kiuj aligas la ekonomiajn funkciojn de konceptigo, de kreado, de produktado, de distribuado kaj komercigo.

En la angleparolantaj landoj tiuj aktivecoj estas konataj kiel *Creative Industries*, kaj *Copyright Industries* en Usono; tiel oni pliampleksigas la fakojn al aliaj sektoroj kiuj same estas protektitaj per la rajtoj al la intelekta posedo, kiel diversaj industrioj rilataj al dezajno, la vidartoj, la softvaro kaj la reklamado.

Vidu ankaŭ
----------

* Kultura heredo

Notoj
-----

1. ↑   Industrias culturales
2. ↑  La sociedad actual y las industrias culturales

Bibliografio
------------

* Audley, Paul. 1983. *Canada's Cultural Industries: Broadcasting, Publishing, Records, and Film*. Toronto: J. Lorimer & Co. with the Canadian Institute for Economic Policy. (ISBN 0-88862-459-X) (pbk.)
* Buitrago, Pedro, kaj Iván Duque. 2013. *The Orange Economy: An Infinite Opportunity Arkivigite je 2014-01-10 per la retarkivo Wayback Machine*. Washington, DC: Inter-American Development Bank.
Afriko dividita en regionoj laŭ kulturo kaj kuirarto.
La **Kuirarto de Afriko** aŭ **afrika kuIrejo** estas la aro de artoj kaj kuirartaj kutimoj propraj de la gentoj kaj etnoj kiuj komponas la kontinenton afrikan. La kontinento de Afriko estas la dua laŭgrande de la Tero kaj estas hejmo de centoj de triboj, etnoj kaj sociaj grupoj. Tiu diverseco videblas en la afrika kuirarto, kaj en la manĝokutimoj, kaj en la uzataj ingredencoj aŭ ĉe la teknikoj de kuirarto. Ĝi montras influojn norde el la mediteranea kuirarto (ĉefe ĉe la magreba kuirarto) kaj ĉe la nordokcidento de la arabaj kaj turka kuirartoj.

Ne estas ĝeneralaj ingrediencoj en la kuirarto de Afriko pro la tiom enorma diverseco, sed ĝenerale ĝi estas miksaĵo de legomoj, dum viando estas malofta pro ties multekosteco. Tre konataj ingrediencoj estas gombo, palmoleo kaj arakidoj. Kelkaj el ili translokiĝis al la lokoj kie estis importitaj sklavoj el Afriko, kiel ĉe Karibio, Brazilo aŭ Suda Usono.

* Kategorio Kuirarto de Afriko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Krzemionki**, konata ankaŭ kiel *Krzemionki Opatowskie* – arkeologia rezervejo de neolitikaj minejoj de striita siliko en distrikto Ostrowiec (Sanktakruca provinco), 5 km nord-oriente de Ostrowiec Świętokrzyski.

Historio
--------

Minejoj de striita siliko, ekspluatadaj en la jaroj ĉ. 3900–1600 antaŭ Kristo, estas unu el la plej gravaj en Eŭropo. En neolitiko la mineralo estis i.a. elfosata de la popoloj de funelpokalkulturo, kaj en bronzepoko.

La minejoj estis malkovritaj en 1922 de geologo Jan Samsonowicz. En la objekto estas kvar specoj de minejoj. Oni trovis pli ol 2700 ŝaktojn.

Bibliografio
------------

* Jerzy Bąbel, *Krzemionki. Prahistoryczne kopalnie krzemienia pasiastego* (Krzemionki. Prahistoriaj minejoj de striita siliko), Ostrowiec Świętokrzyski 2003.

Literaturo en Esperanto
-----------------------

* Robert Kamiński, *La plej malnova minejo en la mondo nun vizitebla*, p. 27-30, en "Pola Esperantisto", n-ro 5/2020

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Krzemionki en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Paĝo de la rezervejo
* Prastary europejski skarb na polskiej wsi, Krzysztof Kowalski, Rzeczpospolita, 18.04.2008 Krzysztof Kowalski, Praa eŭropa trezoro en pola vilaĝo, "Rzeczpospolita"
Kubuta saluto
Kanadaj kaj britaj ĉefministroj Justin Trudeau kaj Boris Johnson farante kubuton ĉe la 47-a G7-pintkunveno en 2021.
La **kubuta saluto** estas alternativa saluto. Tiu saluto estas enkondukita fare de la Monda San-Organizo por preventi kontaĝon per la eboloviruso. La kaŭzo por tio estas ke la manoj surhavas grandan nombron da bakterioj kaj virusoj kaj per manpremo oni povas transdoni ilin. La ŝanco de transdono per la kubutoj estas multe pli malgranda.

La uzo de kubuta saluto estis renovigita en la 21-a jarcento kiel rezulto de eksplodoj de infektaj malsanoj: birda gripo en 2006, porka gripo en 2009, Ebolo en 2014 kaj koronvirusa malsano ekde 2020. La motivo de ĉi tiu gesto anstataŭ manpremo estas redukti kontakton por redukti la disvastiĝon de virusoj. La Monda San-Organizo proponas dum la birda gripo enkonduki tiun salutformon.

|  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** *Saluto per kubuto.* **"** |

 |

Referencoj
----------

* Kategorio Kubuta saluto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



1. ↑  angle *nytimes.com* - Greetings Kill: Primer for a Pandemic
2. ↑  *ntvg.nl* - WHO roept op tot ellebooggroet
Ŝĉjokino
En la urbo
Uzino "Ĥimvolokno" en Ŝĉjokino
Ĉirkaŭaĵoj de Ŝĉjokino
**Ŝĉjokino** (ruse *Щёкино*) estas urbo en Tula provinco de Rusio, sude de Tula. Ŝĉjokino estas centro de Ŝĉjokina administra distrikto.

Geografiaj koordinatoj de la urbo estas: latitudo 54°00' norde, longitudo 37°31' oriente. Kodo de OKATO de la urbo estas 70432000. La interurba telefona kodo estas 48751, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en 2013). La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo.

Historio kaj ekonomio
---------------------

La urbo estis fondita en 1870 kiel loĝloko apud la unua lignita minejo. Post 1917 estis malfermitaj ankoraŭ kelkaj minejoj kaj uzinoj. En 1938 ĝi akceptis statuson de urbo nomiĝinte je nomo de la proksime situinta vilaĝo Ŝĉjokino (devene de la familinomo Ŝĉjokin).

Dum la Dua mondmilito la urbo estis okupita de faŝista armeo ekde la 28-a de septembro 1941 ĝis la 17-a de decembro 1941.

Nun en Ŝĉjokino funkcias objektoj de kemia industrio ("Ŝĉjokinoazot", "Ĥimvolokno") kaj nutraĵa industrio.

En Ŝĉjokino funkcias regionografia muzeo.
En la urbo estas fervoja stacio "Ŝĉjokino".

Loĝantaro
---------

Loĝantaro de la urbo laŭ jaroj :

| 1959 | 1970 | 1979 | 1989 | 2002 | 2010 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 45556 | 61313 | 70318 | 69251 | 61588 | 58154 |

Vidu ankaŭ
----------

* Sovetsk
* Tula
* Upa

Referencoj
----------

1. ↑  Artikolo en enciklopedio "Moj gorod" **ruse**
2. ↑  Informo pri rezultoj de tutlandaj popolnombradoj **ruse**

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala paĝaro de la urba estraro **ruse**
* Oficiala paĝaro de la distrikta estraro Arkivigite je 2017-07-27 per la retarkivo Wayback Machine **ruse**
* Alia paĝaro kaj retforumo de la urbo Arkivigite je 2013-04-01 per la retarkivo Wayback Machine **ruse**
* Ŝĉjokino en popola enciklopedio "Moj gorod" **ruse**
* Historio de la urbo kaj fervoja stacio[*rompita ligilo*] **ruse**
Josif Stalin kun Vjaĉeslav Molotov. Sinsekvaj Prezidantoj de la Konsilio de Popolkomisaroj de Sovetunio.
La **Konsilio de Popolkomisaroj de Sovetunio** (en rusa: Совет народных комиссаров, Совнарком, СНК, translit. *Soviet narodnykh kommissarov* aŭ *Sovnarkom*, ankaŭ kiel ĝenerale SNK) estis registara institucio formita tuj post la Oktobra Revolucio dum 1917. Kreita en la Rusia Respubliko, la Konsilio ekformis la Sovetunion (USSR). Ĝi evoluis ĝis iĝi la plej alta plenuma aŭtoritato de registaro de Sovetunio. La Prezidanto de tiu Konsilio estis tiel la registarestro, kaj estis kutime nomita "ĉefministro" ekster Rusio kaj Sovetunio.

La Konstitucio de la RSFSR de 1918 formaligis la rolon de Sovnarkom en la Rusia Soveta Federacia Socialisma Respubliko (RSFSR): ĝi estis responsa antaŭ la Kongreso de Sovetoj por la "ĝenerala administrado de la aferoj de la ŝtato". La Konstitucio rajtigis al la Sovnarkom por aprobi dekretojn kun forto de leĝo kiam la Kongreso ne estis en sesio. Se tiuj dekretoj ne estis aprobitaj en la venonta sesio de la Kongreso, ili estis konsideritaj nuligitaj. Praktike, pro la principoj de la demokratia centrismo, la Kongreso simple teorie stampis tiujn dekretojn en la venonta sesio.

Kiam la Sovetunio estis establita en Decembro 1922, la Sovnarkom de USSR estis remodelita ed al la Sovnarkom de la RSFSR. Ĝi estis transformita en 1946 en Konsilio de Ministroj.

Vidu ankaŭ
----------

* Prezidanto de la Konsilio de Popolkomisaroj de Sovetunio

Notoj
-----

1. ↑   "О преобразовании Совета Народных Комиссаров СССР в Совет Министров СССР и Советов Народных Комиссаров Союзных и Автономных республик в Советы Министров Союзных и Автономных республик" 15 марта 1946 года [Reformante la Konsilion de Popolkomisaroj en Konsilio de Ministroj, kaj la Konsilion de Popolkomisaroj de la Unio kaj de la Aŭtonomaj Respublikoj en Konsilio de Ministroj de la Unio kaj de la Aŭtonomaj Respublikoj, 15a de Marto 1946]. Juro de USSR 1946-1952 (en rusa). World and Market Economy - Collection of Articles on Economy, Igor Averin. Alirita la 3an de Oktobro 2010.

* Kategorio Konsilio de Popolkomisaroj de Sovetunio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 720006
* GND: 14257-8
* VIAF: 313002948 130718943, 313002948
* SUDOC: 16159249X
 |
**Kumba** estas grandurbo (la plej granda en la regiono) en Kameruno.

Mapo pri okcidenta parto de Kameruno

Bazaj informoj
--------------

* Koordinatoj: 4° 38′ N, 9° 27′ O (mapo)4.63333333333339.45
* Areo:  km²
* Loĝantaro: 179.951 en 2010
* Supermara alteco: 210-250 m
* Horzono: UTC + 1

situo de Kumba en Kameruno

Geografio
---------

Kumba situas sur mildaj deklivoj en okcidenta parto de la lando.

Historio
--------

La loko estis neglektata de germanoj dum la kolonia erao. Historio de Kumba komenciĝis en 1938.

Ekonomio
--------

Kumba estas komerca centro de kakaoj, palmoleoj kaj bananoj. Longe okazas grandaj merkatoj al Niĝerio. Oni okupiĝas ankaŭ pri lignoindustrio.

Klimato
-------

En Kumba tropika klimato regas. La averaĝa temperaturo estas ĉ. 27 °C. Jare pluvas proksimume 1000 mm. Plej multe pluvas inter junio kaj septembro. La monatoj inter novembro kaj marto estas sekaj.

Trafiko
-------

Kumba havas finstacion de fervojo el Douala kaj 2 aŭtovojojn.

Vidindaĵoj
----------

* kraterolago
* presbitera preĝejo

Fontoj
------

* Angla Vikipedio
**Ksar el-Kebir,** arabe: **برشيد** estas grandurbo en Maroko. La historiaj loknomoj estis hispane **Alcazarquivir** kaj portugale **Alcácer-Quibir**. La nomo signifas: "la granda kastelo".

Bazaj informoj
--------------

* Areo:  km²
* Loĝantaro: 132.380 en 2010
* Supermara alteco: 1518 m
* Horzono: UTC (somere UTC+1)

Geografio
---------

Ksar el-Kebir situas sur altebenaĵo en la nordokcidenta sekcio de la lando. Laraŝo situas 32, Tanĝero 110, Rabato 160 km.

Historio
--------

Tiu tereno estis la plej frue kolonio de Kartago, kiun sekvis romia kontrolo kun la nomo *Oppidum Novum*. En la 12-a jarcento urbomuroj estas konstruitaj. La portugaloj konkeris ĝin en 1458 kaj estis tenita ĝis 1550. En 1578 reĝo Sebastiano la 1-a suferis malvenkon en la batalo. Tio finis ambiciojn de Portugalio. En la 17-a jarcento la sultano detruis la urbomurojn. La grandurbo travivis grandan kreskon dum la hispana garnizono en 1911, kiel parto de la Hispana Maroko sub hispana nomo *Alcazarquivir*. Post la sendependeco de Maroko Ksar el-Kebir fariĝis grava regiona agrikultura centro.

Ekonomio
--------

Ksar el-Kebir situas proksime de rivero, kiu faras la terenon unu el la plej riĉaj agroregionoj de Maroko. Ksar El Kebir disponigas preskaŭ 20% el la bezonata sukero de Maroko.

Kulturo
-------

Ksar el-Kebir estas centro de la kulturo, kie vivis artistoj, verkistoj, poetoj kaj sportistoj.

Fontoj
------

* Angla Vikipedio