recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Antal Bejczy** [bejci], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bejczy Antal** estis hungara-usonana inĝeniero, fizikisto, kosmoesploristo, inventisto.

Antal Bejczy  naskiĝis la 16-an de januaro 1930 en ekstera parto de Ercsi, li mortis la 25-an de junio 2015 en Kalifornio en Arcadia.

Biografio
---------

Antal Bejczy frekventis jezuitan gimnazion en Kalocsa, poste li ne havanta ŝancon al la universitato pro la tiama politiko li eklaboris en fabriko. Baldaŭ li studis laŭ vespera kurso en Teknikuniversitato de Budapeŝto. Post falo de la Hungara revolucio de 1956 li interrompis la lernadon kaj disidis al Norvegio. En 1963 li finis la lernadon, post la diplomo li estis asistanto en universitato en Oslo. En 1966 li ricevis stipendion en Kalifornio, kie li okupiĝis pri robotoj kaj spacoveturadoj. En 1971 li kreis gravan parton de spacveturiloj "Pathfinder" kaj "Sojourner". En 1983 li estis katedrestro en St. Louis. Li kreis resume 6 patentojn, en 1969 li pensiuliĝis. Li ricevis hungarajn kaj usonajn premiojn inter 1987-1991.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 67-a paĝo)
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

* Kategorio Antal Bejczy en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 572644
* GND: 1066617651
* LCCN: n92054188
* VIAF: 46837252
* ISNI: 0000 0000 3361 8174
* SUDOC: 11863738X
* BNF: 12358105x
 |
**Antal Both** [bot], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Both Antal** estis hungara instruisto. Lia nobela antaŭnomo estis *bothfalvi*.

Antal Both naskiĝis la 2-an de septembro 1875 en Nagyberezna (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempa Velikij Bereznij en Ukrainio), li mortis la 30-an de julio 1963 en Balassagyarmat (Hungario).

Biografio
---------

Antal Both frekventis bazlernejon en sia naskiĝloko, gimnaziojn en Nagykároly kaj Szatmárnémeti (li maturiĝis en 1893). Post la abituriento li akiris teologian diplomon en seminario (1897), pli poste pedagogogian diplomon en Reĝa Universitato de Budapeŝto en 1903. Li instruis en gimnazio de Balassagyarmat jam ekde la studjaro 1902 ĝis la emeritiĝo en 1936. Interrompe li batalis dum la 1-a mondmilito. Li havis edzinon, kiu naskis 7 gefilojn.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *A görög himnusokról* (1904)
* *Latin nyelvtan. I. rész.* (1905)
* *Példagyűjtő a latin nyelvtan mondattani részéhez II. rész.* (1907)
* *A családok világrendje* (1942)

Memorigiloj
-----------

* fondaĵo ekde 2016
* memortabulo en gimnazio de Balassagyarmat (2017)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Antal Both en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 679602
 |
MapBermuda triangulo
Mapo de Bermuda Triangulo
**Bermuda triangulo** estas imagita regiono lokita sudoriente de la Atlanta marbordo de Usono, kiu estus signifa por alta kvanto de neklarigeblaj malaperoj de ŝipoj kaj aviadiloj. La pintoj de la Triangulo estas verŝajne la lokoj Bermudo, Miami kaj insulo Fla.

La nomo **Bermuda triangulo** estas kreita de la verkisto Vicent Gaddis por fikcia rakonto en la revuo Angosy 1964 kaj popularigita de Charles Berlitz.

La Bermuda triangulo estas unu el la du lokoj en Tero, kie la montrilo de magneta kompaso turniĝos al geografia nordo. Normale kaj kie ajn en Tero la montrilo de kompaso turniĝos al la magneta nordo. Tiu ĉi dekliniĝo estas konata kiel kompasa variaĵo. Valoro de tia ĉi variaĵo estas ĉirkaŭ 20 gradoj. Sian rolon ĉi tie rolas ankaŭ la Golfa fluo, kiu estas en tiu ĉi regiono tre rapida kaj ŝtormema. Pluan rolon ĉi tie rolas ankaŭ neantaŭvidebla kariba-atlanta vetero. Abruptaj lokaj ŝtormoj signifas neeviteblaj katastrofoj por pilotoj de aviadiloj kaj maristoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Cono de Arita

* Kategorio Bermuda triangulo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 50568
* GND: 4005760-4
* VIAF: 7657148574284624430001 248502627, 7657148574284624430001
* BNF: 11931039r
* NKC: ph118812
 |
**Christian Frederik Emil HORNEMAN** (17-a de Decembro, 1840 – 8-a de Junio, 1906) estis dana komponisto, dirigento, muzikpublikigisto kaj muzikinstruisto.

Vivo kaj kariero
----------------

El familio de komponistoj, studis en la Konservatorio de Lepsiko kun Ignaz Moscheles, Ernst Friedrich Richter, Moritz Hauptmann, kaj Julius Rietz. Reveninte al Danio, li komponis *divertimenti* kaj operajn fantastaĵojn kaj eklaboris por la opero *Aladdin*, kompono pri kiu li okupiĝis dum pli ol du dek jaroj. La uverturo, kompletigita en 1864, estas la plej konata verko de Horneman, kun la kvar-movimenta suito prilaborita el hazarda muziko de la dramo de Holger Drachmann nome *Gurre*.

Kun komponistoj kiel Gottfred Matthison-Hansen, Edvard Grieg, kaj aliaj li fondis en 1865 la muzikan instituton *Euterpe* por kuraĝigi la tiutempan muzikon de Danio. Tio estis reago al la Muzika Societo (*Musikforeningen*), kiu estis kontrolita de Niels Wilhelm Gade kaj estis konsiderata de pli junaj komponistoj kiel tro konservativa. Horneman dirigentis la koncertojn de la organizo.

Dum veturo en Germanion en 1867 li verkis sian *Ouverture héroïque* kaj dirigentis prezenton de sia *Aladdin Overture* en la Leipzig Gewandhaus. En 1874, kun Otto Malling, li fondis la Koncertan Asocion (*Koncertforeningen*) kaj en 1879 la Hornemana muzikan konservatorion (*Hornemans Konservatorium*) kiu portis lian nomon ĝis ties fermo en 1920.

Notoj
-----

1. ↑  "Horneman, Christian Frederik Emil". Dansk biografisk Lexikon. Alirita la 22an de Septembro, 2021.
2. ↑  "Horneman, Johan Ole Emil". Baker’s Biographical Dictionary of Musicians. Alirita la 22an de Septembro, 2021.
3. ↑  "Horneman, Christian Frederik Emil". Salmonsens konversationsleksikon. Alirita la 27an de Septembro, 2021.
4. ↑  "Gottfred Matthison-Hansen (Composer)". bach-cantatas.com. Alirita la 27an de Septembro, 2021.

* Kategorio C. F. E. Horneman en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 739039
* GND: 122215621
* LCCN: no90013391
* VIAF: 32187716
* ISNI: 0000 0001 1051 6535
* LIBRIS: 287235
* BNF: 13938306k
* MBA: 4817b93c-fbe5-4f98-a6c4-7278708a4d77
* BIBSYS: 1050781
 |

Logo Wikimedia Commons Bildoj, sonoj kaj videoj pri temo C. F. E. Horneman en Vikimedia Komunejo

Logo Wikimedia Commons Bildoj, sonoj kaj videoj pri temo C. F. E. Horneman en Vikimedia Komunejo
**Mihály Marczell**  [mihAj marcel], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Marczell Mihály** estis hungara pastro, kanoniko, prelato, profesoro, instruisto, ĉambelano, eklezia verkisto. Li estis signifa adepto de Ottokár Prohászka. Lia pseŭdonomo estis *Kisudvarnoki*.

Memortabulo pri Mihály Marczell
Mihály Marczell  naskiĝis la 12-an de aŭgusto 1883 en Hungara reĝlando en Dunaszerdahely (nuntempa Dunajská Streda en Slovakio). Li mortis la 6-an de decembro 1962 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Mihály Marczell lernis teologion en Esztergom, Budapeŝto, Vieno. En 1906 li pastriĝis, post 2 jaroj li doktoriĝis. En 1908 li komencis instrui en gimnazio. Li fondis skoltan grupon en 1913. Dum la 1-a mondmilito li estis pastro inter la soldatoj, poste li instruis teologion en Esztergom. Li ekinstruis en Universitato de Budapeŝto en 1928, kie li atingis la instruan rangon publika ordinara profesoro en 1936, krome dufoje li estis dekano. Dum sieĝo de Budapeŝto en 1945 li helpis al la homoj. En 1952 lia posteno estis forprenita, li rajtis plu instrui sen iu ajn titolo. En 1988 li estis reentombigita en Preĝejo Naskiĝo de Maria (Belváros).

Memorigiloj
-----------

* memortabulo en sia naskiĝurbo

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* ’’A fronton és a front mögött’’ (1915) – opereto
* ’’A kath. nevelés szelleme’’ (Spirito de la katolika edukado), (1925)
* ’’A nevelés alapvonalai’’ (Fundamentoj de la edukado), (1934)
* ’’Neveléstan’’ (1938, 2002)
* ’’Melyik az összes parancs között a legelső’’ ( 1958)
* ’’Élő élet a XX. sz. első felének forgatagában’’ (1961) - membiografio

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
**Antal Bókay** [bOkai], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Bókay Antal** estas hungara altlerneja instruisto, literaturhistoriisto.

Antal Bókay naskiĝis la 6-an de januaro 1951 en Pécs.

Biografio
---------

Antal Bókay maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo en 1969. Li akiris diplomon en altlernejo en Pécs en 1974, li studis ankaŭ en Scienca Universitato Loránd Eötvös. Ekde 1974 li instruis en Universitato Janus Pannonius, ekde 1981 kiel docento, ekde 1997 profesoro, intertempe li habilitiĝis en 1996. Li kandidatiĝis en 1981, li doktoriĝis en antaŭ la Hungara Scienca Akademio en 2010. Li estis katedrestro inter 1998–2004, inter 1999–2003 vicdekano, inter 2003-2007 vicrektoro. Li havis stipendion inter 1997-2000.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *A modern grammatika eljárásai a szövegelemzésben* (studo, 1973)
* *Az irodalomtudomány alapjai. Irányzatok* (studoj, 1992)
* *József Attila poétikái* (2004)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* datenoj kun foto
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 825997
* GND: 1274997283
* LCCN: n81070246
* VIAF: 32139088
* ISNI: 0000 0001 0885 3516
* SUDOC: 231888880
* BNF: 131879299
* BIBSYS: 97019683
 |



* Portalo pri Biografio
**Mihály Kőváry** [mihAj kOvAri], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kőváry Mihály** estis hungara advokato. Liaj fratoj estis Józsa Kőváry kaj László Kőváry.

Mihály Kőváry naskiĝis la 23-an de aŭgusto 1837 en Torda (Transilvanio, Aŭstra Imperio, nuntempa Turda en Rumanio), li mortis la 17-an de decembro 1900 en Kolozsvár, (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempa Cluj en Rumanio).

Biografio
---------

Mihály Kőváry komence lernis en sia naskiĝurbo, poste en Kolozsvár, kie li akiris ankaŭ juran diplomon, fine en 1862 li advokatiĝis en Marosvásárhely. Li malfermis advokatan atelieron en Kolozsvár, sed li studis ankaŭ la skermoteknikon en Britio kaj Francio en 1864. Hejmenveninta li estis ankaŭ skermomajstro. En 1884 li partoprenis en fondo de la unua sportklubo de Kolozsvár. Li havis postenojn-taskojn ankaŭ en la urba advokata ĉambro kaj unitariisma eklezio. Li kontribuis en Vasárnapi Ujság (1858 -1861), poste en aliaj gazetoj.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Mint lett Barcsay Ákos fejedelem 1658-ban* (1859)
* *Zápolya János király* (1861)
* *Unitárius házassági perek illetékes bíróságok kérdéséhez* (1886)
* *Unitárius egyházi törvény* (1889)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto (la koncerna teksto estas legebla en la 73-a paĝo)

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 701897
 |
**Mihály MESTER** [meŝter] rumania hungara pedagogo, universitata instruisto, fakverkisto, tradukisto. Li naskiĝis en Sângeorgiu de Pădure la 20-an de junio 1933.

Kariero
-------

Mihály Mester akiris diplomojn de bazlerneja instruisto en Ŝtata Porinstruista Instituto de Cristuru Secuiesc en 1953, de mezlernaja instruisto pri pedagogio-psikologio en 1957 en Universitato Bolyai de Kluĵo. Li estis lernejestro ĝis 1966 (Găiești, Sovata), poste ĝis 1973 li okupis postenojn politikajn, inter 1973 kaj 1990 li estis lernejinspektisto en Târgu Mureș. De 1990 li instruis en la hungarlingva Pedagogia Liceo de Târgu Mureș, poste en la sekcioj de Târgu Mureș de Reformita Universitato Károli Gáspár de Budapest (inter 1990-2011) kaj de UBB de Kluĵo (inter 2000 kaj 2009).

Tradukaĵo
---------

* *Gyógypedagógia* [Speciala pedagogio] (Tankönyv az óvónő- és tanítóképzők XIII. osztálya számára, [Lernolibro]) , Editura Didactică și Pedagogică, R. A. București, 1996.

Faklibro
--------

* *Az erdélyi magyar nyelvű tanítóképzés vázlatos története*, [Skeleta historio de hungarlingva porinstruista edukado en Transilvanio, kunulaŭtoro, Mentor Kiadó, Marosvárárhely, 2006.

Studaĵoj
--------

* *Tanulmány a gyermekházi növendékek társadalmi beilleszkedéséről*, tíz éves statisztikai anyag és egyéb felmérések feldolgozásával (I-a didaktika grada faklaboraĵo), 1977
* *Az osztályfőnöki munka főbb irányvonalai, gyakorlati útmutató osztályfőnököknek*, manuskripto 1981
* *Családi nevelés és gyermekvédelem*, diplomstudaĵo, Esti Egyetem, 1979

Fonto
-----

* Kariertabelo
**Mirpur Matelo** (urdue میرپور ماتھیلو‎) estas urbego en provinco Sindo (Pakistano), en kantono de Gotki. Ĝi estas sidejo de la samnoma distrikto.

Bazaj informoj
--------------

* areo: 30 km²
* supermara alteco: 76 m
* loĝantaro: 100 760 (2017 )
* horzono: UTC+ 5 (PKT)
* poŝtkodo:
* telefonkodo: 0723

Geografio
---------

Mirpur Matelo situas sur ebenaĵo laŭ kanalo. Gotki troviĝas 23, Sukur (Pakistano) 78, Kveta 347, **Karaĉio** 433, Fajsalabado 510, Lahoro 608, Peŝavaro 692, Rawalpindi 704, **Islamabado** 717 kilometrojn (aere) .

Historio
--------

En 711 la araboj konkeris ĉi tiun areon. Brita domimado okazis inter 1849-1947. Post la sendependeco de Pakistano en 1947 alvenis islamaj rifuĝintoj. Samtempe la hinduoj plejparte migris al la alia nova ŝtato Barato. Mirpur Matelo atingis la loĝantarnombron de cent mil en 2017, tial laŭ la internacia klasifiko ĝi estas jam urbego.

Ekonomio
--------

Mirpur Matelo situas en agrikultura regiono, sed en la urbego kelkaj kompanioj funkcias. La plej granda kompanio produktas artefaritajn sterkojn. En la kanalo oni fiŝkaptadas.

Loĝantaro
---------

Loĝantaro| 1972 | 1981 | 1998 | 2017 |
| --- | --- | --- | --- |
| 13 517 | 21 241 | 42 421 | 100 760 |

En Mirpur Matelo vivas relative pli da hinduoj (plej ofte komercistoj), ol en Pakistano.

Trafiko
-------

Mirpur Matelo ne havas ĉefvojon. La stacidomo faras ligilojn al Karaĉio kaj Peŝavaro. La plej proksima enlanda flughaveno funkcias en Sukur.

Klimato
-------

En Mirpur Matelo somere estas varmego kun temperaturoj de proksimume 40 °C. La vintro estas milda, neniam frostas. La jara precipitaĵo ne estas sufiĉa por la agrikulturo, mezurebla pluvo falas dum musono.

Fontoj
------

* WikiTrans
**Mihály Makkai** [mihAj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Makkai Mihály,** en Kanado **Michael Makkai** estas hungara-kanada matematikisto, pedagogo, membro ekstera de Hungara Scienca Akademio (1995). Lia patro estis historiisto László Makkai.

Mihály Makkai  naskiĝis la 24-an de junio 1939 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Mihály Makkai frekventis universitaton en sia naskiĝurbo inter 1957-1962, poste li lernis de Rózsa Péter, fine li plulernis en Varsovio. Inter 1962-1971 li laboris en matematika esplora instituto. En 1966 li doktoriĝis. En 1971 li ekinstruis en Winnipeg, post 2 jaroj li daŭris la instruadon ĝis 2010 en Montrealo. Li okupiĝas precipe pri modela teorio, teorio de kategorioj, algebra logiko. Kun Leo Harrington kaj Saharon Shelah li pruvis la Vaught-supozon por ω-stabilaj teorioj. Li havas Erdős-nombron da 1.

Verkaro (elekto)
----------------

* *First Order Categorical Logic, Lecture Notes in Mathematics* (1977)
* *Accessible categories: the foundations of categorical model theory* (1989)
* *Duality and Definability in First Order Logic* (1993)

Fontoj
------

* biografio angle
* hungarlingva biografieto
* Angla Vikipedio helpe de WikiTrans
**Centrita kvinlatera nombro** estas centrita plurlatera nombro, kiu kiu povas esti prezentita kiel kvinlatero kun punkto en la centro kaj ĉiuj aliaj punktoj ĉirkaŭbarantaj la centran punkton en sinsekvaj kvinlateraj tavoloj. Centrita kvinlatera nombro por ĉiu ne-negativa entjero *n* oni povas kalkuli per la formulo:

{\displaystyle P\_{n}={{5n^{2}-5n+2} \over 2},n\geq 1}.
La sekva bildo montras konstruadon de la centritaj kvinlateraj nombroj. Ĉiu antaŭa tavolo, indikitajn per la blua koloro, estas ĉirkaŭbaranta per nova tavolo, kies punktoj estas indikitaj per la ruĝa.
  
centra  

La komenco de la sinsekvo de la centritaj kvinlateraj nombroj estas jena:

1, 6, 16, 31, 51, 76, 106, 141, 181, 226, 276, 331, 391, 456, 526, 601, 681, 766, 856, 951, 1051, 1156, 1266, 1381, 1501, 1626, 1756, 1891, 2031, 2176, 2326, 2481, 2641, 2806, 2976, … 

Centrita triangula nombro {\displaystyle P\_{n}} por ĉiu {\displaystyle n\eqslantgtr 1} estas sumo de la kvin triangulaj nombroj {\displaystyle T\_{n-1}} kaj 1:

{\displaystyle P\_{n}=1+5\cdot T\_{n-1}=1+\sum \_{k=0}^{n-1}({5\cdot k})=1+5\cdot {\dfrac {n(n-1)}{2}}}
Tio eblas montri per bildo:
centra  

La generanta funkcio de centritaj kvinlateraj nombroj estas

{\displaystyle {{x^{2}+3x+1} \over {(1-x)^{3}}}=1+6x+16x^{2}+31x^{3}+\ldots }

Referencoj
----------

1. 1 2  Eric W. Weisstein, *Centered pentagonal number* en MathWorld.
2. ↑  Estas la sinsekvo A005891 en OEIS.
**Centrita triangula nombro** estas centrita plurlatera nombro, kiu kiu povas esti prezentita kiel triangulo kun punkto en la centro kaj ĉiuj aliaj punktoj ĉirkaŭbarantaj la centran punkton en sinsekvaj triangulaj tavoloj. Centrita triangula nombro por ĉiu ne-negativa entjero *n* oni povas kalkuli per la formulo:

{\displaystyle {{3n^{2}+3n+2} \over 2}.}
La sekva bildo montras konstruadon de la centritaj triangulaj nombroj. Ĉiu antaŭa tavolo, indikitajn per la ruĝa koloro, estas ĉirkaŭbaranta per nova tavolo, kies punktoj estas indikitaj per la blua.
  
  

La komenco de la sinsekvo de la centritaj triangulaj nombroj estas jena:

1, 4, 10, 19, 31, 46, 64, 85, 109, 136, 166, 199, 235, 274, 316, 361, 409, 460, 514, 571, 631, 694, 760, 829, 901, 976, 1054, 1135, 1219, 1306, 1396, 1489, 1585, 1684, 1786, 1891, 1999, 2110, 2224, 2341, 2461, 2584, 2710, 2839, 2971, …
Centrita triangula nombro {\displaystyle C\_{n}} por ĉiu {\displaystyle n\eqslantgtr 1} estas sumo de tri triangulaj nombroj {\displaystyle T\_{n-1}}, {\displaystyle T\_{n}} kaj {\displaystyle T\_{n+1}}. Por ĉiu {\displaystyle n} la kvociento de la centrita triangula nombro {\displaystyle C\_{n}} per 3 estas la triangula nombro {\displaystyle T\_{n}} kun la resto 1.

La sumo de la unuaj {\displaystyle n} centritaj triangulaj nombroj estas magia konstanto de la norma magia kvadrato de ordo {\displaystyle (n\times n)} por {\displaystyle n>2}.

La generanta funkcio de centritaj kvinlateraj nombroj estas

{\displaystyle {{x^{2}+x+1} \over {(1-x)^{3}}}=1+4x+10x^{2}+19x^{3}+\ldots }

### Centrita triangula primo

**Centrita triangula primo** estas centrita triangula nombro, kiu ankaŭ estas primo. La komenco de la sinsekvo de la centritaj triangulaj primoj estas jena:

19, 31, 109, 199, 409, 571, 631, 829, 1489, 1999, 2341, 2971, 3529, 4621, 4789, 7039, 7669, 8779, 9721, 10459}}, …

Referencoj
----------

1. 1 2  Eric W. Weisstein, *Centered Triangular Number* en MathWorld.
2. ↑  Estas la sinsekvo (A005448 en OEIS).
3. ↑  Estas la sinsekvo (A125602 en OEIS).
**Centrita kvadrata nombro** estas centrita figuriga nombro kiu prezentas kvadraton kun punkto en la centro kaj ĉiuj alia punktoj ĉirkaŭbarantaj la centron je ne pli ol certa taksia normo *||·||1*, kiu estas diagonala kvadrata regiono de kvadrata krado, aŭ kvadrata regiono de centrita kvadrata krado. Tiamaniere:

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |

La centrita kvadrata nombro por *n* estas donita per la formulo

{\displaystyle n^{2}+(n+1)^{2}}
En alia vortoj, centrita kvadrata nombro estas la sumo de du najbaraj kvadrataj nombroj. Jena ŝablono demonstracias ĉi tiun formulon:

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |

La formulo povas ankaŭ esti esprimita kiel

{\displaystyle {{(m^{2}+1)} \over 2}}
sed *m* devas esti nepara en ĉi tiu okazo.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |

La unuaj kelkaj centritaj kvadrataj nombroj estas

1, 5, 13, 25, 41, 61, 85, 113, 145, 181, 221, 265, 313, 365, 421, 481, 545, 613, 685, 761, 841, 925, 1013, 1105, 1201, 1301, 1405, 1513, 1625, 1741, 1861, 1985, 2113, 2245, 2381, 2521, 2665, 2813, 2965, 3121, 3281, 3445, 3613, 3785, 3961, 4141, 4325

Ĉiuj centritaj kvadrataj nombroj estas neparaj, kaj en bazo 10 ili sekvas ŝablonon 1-5-3-5-1 je la lasta cifero.

Ĉiuj centritaj kvadrataj nombroj kaj iliaj divizoroj havas reston 1 kiam estas dividitaj per 4. De ĉi tie ĉiuj centritaj kvadrataj nombroj kaj iliaj divizoroj finiĝas je cifero 1 aŭ 5 en bazo 6, 8 aŭ 12.

Ĉiu centrita kvadrata nombro krom 1 estas la hipotenuza ero de iu pitagora triopo.

Centrita kvadrata primo
-----------------------

**Centrita kvadrata primo** estas centrita kvadrata nombra tio estas primo. La unuaj kelkaj centritaj kvadrataj primoj estas

5, 13, 41, 61, 113, 181, 313, 421, ....

Ĉi tio estas malsimile al normalaj kvadrataj nombroj, el kiuj neniu estas primo.

Vidu ankaŭ
----------

* Normala kvadrata nombro

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Centrita kvadrata nombro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* A001844 en OEIS - centritaj kvadrataj nombroj
* A027862 en OEIS - centritaj kvadrataj primoj
René Descartes, priskribo de la dualismo
La vorto **dualismo** (aŭ **duismo**) povas signifi unu el multaj doktrinoj. Le ĝenerala difino de iu dualismo estas doktrino pri du tute malaj aĵoj.

La teologia doktrino de dualismo estas la doktrino ke estas du egalpovaj malaj dioj aŭ potencoj en la universo: ĝenerale, ke estas unu bona potenco, kaj unu malbona. Kaj la Maniĥeismo kaj la Zoroastrianismo instruas tion. La Kristana konflikto inter Dio kaj Satano iam estas komprenata kiel dualista doktrino, sed tradicia Kristanismo instruas ke Satano ne estas egalpova al Dio, kaj pro tio ke dualismo estas malprava kaj hereza. Alia speco de dualismo diras ke estas unu kaosa potenco, kaj unu orda.

La vorto "dualismo" ankaŭ signifas kelkajn filozofiajn doktrinojn. Unu uzado de "dualismo" signifas doktrinon pri la rilato inter menso kaj materio (inkluzive de la korpo). Ĉi tiu "menso-korpo dualismo" diras ke estas du kategorioj de ĉio, kio ekzistas: menso, kaj materio. Ili estas tute malsimilaj. Oni vidas ĉi tian doktrinon, ekzemple, en la verkojn de Platono, Aŭgusteno, kaj Kartezio, kaj ankaŭ nuntempe. Ĉi tiu doktrino staras kontraŭ materiismo, kiu diras ke la menso estas nur alia parto de la natura materia mondo, kaj ke ĝi estas reduktebla al materio. Multe de filozofoj (eĉ ne-materiistoj) dum la lastaj jardekoj kritikas tian dualismon, dirante ke dualista pensado malprave traktas la korpon kvazaŭ ĝi ne vere rilatas al la menson kaj estas malgrava, aŭ eĉ malbona.

Alia uzado de "dualismo" signifas klaran distingon inter subjekto kaj objekto, ekzemple, inter eksperimentisto kaj tio, kion ŝi/li observas. John Dewey kritikis tiun doktrinon, dirante ke tia ideo ne agnoskas la komplikan naturon de la interagadon inter ĉiuj partoj de la mondo (inkluzive de la "subjekto.")

La vorto "dualismo" ankaŭ povas signifi pli ĝenerale la manieron pensi pri la mondo per du kategorioj. Mondo-korpo kaj subjekto-objekto estus nur du partoj de la dualismo. Ankaŭ estas virseksa-inseksa, blanka-nigra, bona-malbona, ktp. Dualismo do staras kontraŭ maniero pensi kiu ne tiel gravigas la du-ojn, ekzemple, pensi pri la mondo per pli multaj kategorioj, aŭ kiel skalo de diferencoj anstataŭ du klaraj kategorioj. Multe da filozofoj skribas pri dualista pensado kiel grava, kaj eble problema, parto de la Okcidenta tradicio kaj mondo.

Multaj de orientaj religioj kaj filozofioj, kiel Taoismo kaj kelkaj tradicioj de Budhismo, ankaŭ kritikas (aŭ, pli ĝuste, forneas) dualismon. Ili diras ke la diferencoj inter bono kaj malbono aŭ iuj aliaj distingoj estas iluziaj. Ĉu tiu ideo pli ofte estas parto de monista filozofio, en kiu oni diras ke estas nur unu principo aŭ substanco, unu aĵo, en la universo.

Vidu ankaŭ
----------

* Diĥotomio
* Filozofio de menso

* Kategorio Dualismo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 59284
* GND: 4130223-0
* LCCN: sh85039847
* NKC: ph494807
 |
**Barono Antal Andrássy** [andrAŝi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Andrássy Antal** estis hungara pastro, monaĥo, episkopo, kanoniko, preposto. Liaj nobelaj antaŭnomoj estis *krasznahorkai kaj csíkszentkirályi*. Lia patro estis barono György Andrássy.

Blazono de Antal Andrássy
Antal Andrássy  naskiĝis la 28-an de oktobro 1742 en Hungara reĝlando en Románfalva (nuntempa Rumanová en Slovakio). Li mortis la 2-an de novembro 1799 en Rozsnyó (nuntempa Rožňava en Slovakio).

Biografio
---------

Antal Andrássy lernis en gravaj urboj de Supra Hungarujo, en 1760 li aliĝis al la jezuitoj. Li lernis teologion en Vieno, kie li pastriĝis en 1772. En la sekva jaro la ordeno ne plu rajtis funkcii. En 1776 oni establis novan diocezon en Rozsnyó, kie li estis nomumita kanoniko, en 1777 preposto, en 1780 episkopo. En 1794 li protestis kontraŭ ordenoj de Jozefo la 2-a (Sankta Romia Imperio), tial la reĝo punis lin.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Appendix subnexa censurae testamentis demonstrationis trium propositionum de poenali transitu ex religione romano-catholica ad evangelicam* (1790)
* *Epistola pastoralis ad clerum suum de necessitate unius salvificae catholicae fidei* (sen eldonjaro)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

* Kategorio Antal Andrássy en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Enirejo de la amuzparko *CentrO.PARK*
**Centro-Park** (propra skribmaniero **CentrO.PARK**) estas amuzparko kaj ero de la Neue Mitte Oberhausen en la urbo Oberhausen. La mastruma societo de Centro instalis la parkon kadre de la projekto „Neue Mitte" [Nova Centro] sur neuzata industritereno kaj malfermis ĝin en 1996. La parko en la komenco estis promenparko, kiu etendiĝis je 8,5 hektaroj. La Centro-mastrumantoj tamen pliampleksigis la parkon, konservante ĝin naturecan karakteron.

La 23-an de septembro 2006 oni registris la unu-milionan vizitanton en la parko.

* okforma kurbfervojeto Speedyokforma kurbfervojeto *Speedy*
* Centro-Park de supreCentro-Park de supre
* La giganta radoLa giganta rado

Eksteraj ligiloj
----------------

* Centro-Park en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Centro-Park en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Retejo de Centro-Park Arkivigite je 2007-10-12 per la retarkivo Wayback Machine
* Raporto pri Centro-Park ĉe coastersandmore.de Arkivigite je 2009-06-18 per la retarkivo Wayback Machine
**Anstromo**, aŭ **angstromo** (mallongigo **Å**) estas mezurunuo de longo, egala al 100 pikometroj (do, 10–10m). Ĝi ne estas unuo de SI, kaj internaciaj normigaj organizaĵoj ĝin malrekomendas.

Oni ofte uzas ĝin en fiziko por mezuroj de atomoj, kemiaj ligiloj, kaj ondolongoj de videbla lumo; ĝian oportunon ilustras la fakto, ke la diametro de hidrogena atomo estas proksimume 1Å.

Ekvivalentoj
------------

* 1 Å = 10−10 m = 0,1 nm
* 1 nm = 10 Å
* 1 Å = 100 pm

La unikodaj difinoj

La simbolo unikoda
------------------

Unikodo entenas apartan signon por anstromo ĉe U+212B. Tamen preferindas la uzo de la sveda litero U+00C5, difinita per la normiga transformo unikoda.

Origino
-------

Anstromo estas nomita omaĝe al la sveda fizikisto Anders Jonas Ångström [ˈɔ̀ŋstrœm], unu el la fondintoj de spektroskopio.

La esperantaj vortaroj (ekz-e NPIV) donas por la mezurunuo oportunigitan esperantigon sen la ortografia *g* (kiu fakte malestas en la prononco de la lingvoj sveda, angla kaj aliaj, posedantaj la fonemon /ŋ/). Tio estas fonologie ĝusta, ĉar en Esperanto [ŋ] estas alofono de /n/, kaj tiel ni povas simpligi la langorompan karambolon /n-g-str/, kian postulus la meĥanika paŭsaĵo de la skriba formo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Anstromo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* 
* Arkivigite je 2006-05-12 per la retarkivo Wayback Machine
*
**Juan MARTÍN DíEZ**, kromnome «**el Empecinado**» (La obstinulo) (Castrillo de Duero, Valladolid, 5-a de septembro de 1775 - Roa, Burgos, 20-a de aŭgusto de 1825) estis hispana militestro, heroo de la Hispana Milito de Sendependigo en kiu li partoprenis kiel ĉefo de unu el la legendaj geriloj kiuj venkis ofte super la napoleona armeo. Lia figuro estis pritraktita de Benito Pérez Galdós en la novelo *Juan Martín el Empecinado*, nome parto de la serio *Naciaj epizodoj* kaj portretita de la fama pentristo Francisco de Goya.

Laŭdire post perforto al virino samloka, li organizis roton de gerilo komponita de amikaj kaj parencoj. Dekomence ili agadis ĉe la ŝoseo inter Madrido kaj Burgoso. Poste ili luktis kun la hispana armeo en la komenco de la Milito de Hispana Sendependiĝo: ekzemple ĉe la ponto de Cabezón de Pisuerga (Valladolid) la 12-an de junio 1808; kaj ĉe Medina de Rioseco (Valladolid), batalo kiu okazis la 14-an de julio samjare. Post tiuj malvekoj en malferma batalkampo oni decidis ke ili havos plian sukceson pere de la sistemo de geriloj kaj tiele li eksukcesis ĉe Aranda de Duero, Sepúlveda, Pedraza kaj la baseno de la rivero Doŭro.

En 1809 li estis nomumita kapitano de kavalerio. En la printempo samjare lia batalkampo etendis laŭ la montaroj de Gredos, Ávila kaj Salamanca, kaj poste tra la provincoj Cuenca kaj Guadalajara.

La ĉefa celo de tiuj geriloj estis damaĝi la komunikvojojn kaj liveradon al la franca armeo, kaj tiele ili interrompis poŝton de la malamiko kaj kaptis konvojojn de provizoj, mono, armiloj ktp. Tia damaĝo al la armeo de Napoleono estis tiom konsiderinda, ke oni nomumis la generalon Joseph Léopold Sigisbert Hugo kiel «persekutanto» de la Empecinado kaj ties homoj. La franca generalo, post malsukcesi kapti lin, decidis aresti la patrinon de la gerilano kaj aliajn parencojn. La reago de Juan Martín estis plifortigi sian militagadon kaj minaci al mortpafado de 100 francaj soldatoj prizonuloj. La patrino kaj parencoj estis liberigitaj.

En 1810 *el Empecinado* rifuĝiĝis en la kastelo de Ciudad Rodrigo, kiu estis sieĝita de la francoj.

Post la fino de la milito kaj la reveno de Fernando la 7-a, li devis ekziliĝi, sed post amnestio li revenis kaj estis perfidita de la reĝo, kiu ordonis lian ekzekuton en 1825.

Bibliografio
------------

* Hardman, Frederick: El Empecinado visto por un inglés. Madrid: Editorial Espasa y Calpe, 1973, sesa eldono. ISBN 84-239-0360-5.
* Merino, Ignacio: Por el Empecinado y la libertad. Madrid: Maeva Ediciones, 2003. ISBN 84-95354-91.

* Juan Martín Díez en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Juan Martín Díez en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 596538
* LCCN: n81033523
* VIAF: 40691262
* ISNI: 0000 0000 5954 2649
* SUDOC: 098258591
* BNE: XX971177
 |
laboratoria centrifugilo
**Centrifugado** estas mekanika procezo, kiu uzas centrifugan forton por apartigi partiklojn de solvaĵo laŭ ilia grando, formo, denso, meza viskozo kaj rotora rapido. La pli densaj eroj de la miksaĵo moviĝas for de la akso de la centrifugilo, dum la malpli densaj eroj de la miksaĵo migras al la akso. Kemiistoj kaj biologoj povas pliigi la efikan gravitan forton de la provtubo tiel, ke la precipitaĵo rapide kaj plene moviĝas al la fundo de la tubo.

Estas korelacio inter la grando kaj denso de la partiklo kaj la rapideco, kiel la partiklo disiĝas el heterogena miksaĵo, kiam la sola efika forto estas la gravito. Ju pli granda estas la grando, la denso de la eroj, des pli rapide ili disiĝas el la miksaĵo. Aplikante pli grandan efikan gravitan forton al la miksaĵo, kiel faras centrifugilo, la disiĝo de la eroj akceliĝas. Ĉi tio estas ideala en industriaj kaj laboratoriaj agadoj, ĉar partikloj, kiuj nature disiĝus dum longa tempo, povas esti apartigitaj en multe malpli da tempo.

* Kategorio Centrifugado en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Juan Gracia Colás** (1891-1941) estis eŭska politikisto kaj esperantisto.

**Juan Gracia** naskiĝis en Bilbao en 1891. Li laboris kiel funkciulo de la magistrato de Bilbao, kie li deĵoris kiel impost-inspektisto.

Jam de sia junaĝo li aliĝis al la socialista movado, kaj aktivis en la hispana junulara socialista organizaĵo.

Li estis plurfoje konsilisto de la urbestraro de Bilbao, kaj jam en 1920 li estis nomumita unua vicurbestro de tiu urbo.

Ĉe la komenco de la hispana civila milito, li prenis parton de la komitatoj por la defendo de la Respubliko kiu tuj duonspontane estis formitaj en la tuta teritorio.

Juan Gracia estis nomumita konsilisto de Sociala Asistado en la unua aŭtonoma registaro post la aprobo de la Statuto de Eŭskio, kiu formiĝis per la kunhelpo de ĉiuj fortoj de la respublikana flanko, sub la prezido de la naciisto José Antonio Aguirre.

Juan Gracia elstare aktivis en la Esperanto movado. En 1924 li deĵoris kiel vicsekretario de la Dua Kongreso de Iberiaj Esperantistoj. Li estis prezidanto de la Esperantista Grupo de Bilbao, kaj ankaŭ aktive rolis en la laborista Esperanto-movado.

Ĉe la fino de la milito, li ekziliĝis al Francio, kie li daŭrigis sian laboron por la asistado al la eŭskaj rifuĝintoj. Post la invado de la franca teritorio, fare de la hitlera reĝimo, Gracia klopodis trovi rifuĝon, sed li forpasis en Parizo la 6-an de aprilo de 1941.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Teksto de prelego pri Juan Gracia kaj la historio de la eŭska laborista movado


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Fare de centripeta forto, centrifugan forton ni sentas en karuselo
La **centripeta forto** estas fizika forto efektanta objektoj movantaj en cikla orbito. Ĝi tenas objekton en la orbito kaj estas direkta al la centro al la akso de la turno.

Pli konata ol la centripeta forto estas la **centrifuga forto**. Ambaŭ havas la saman grandecon, sed la centrifuga forto efektas direkta eksteren. Centrifuga forto rezultas de inercio kaj estas ŝajnforto.

Kalkulo
-------

Je objekto de la maso {\displaystyle m} movanta en distanco {\displaystyle r} de la centro kun la rapido {\displaystyle v} estas centripeta forto:

{\displaystyle F\_{Z}={\frac {m\cdot v^{2}}{r}}}
Ĝi estas direkta *internen* kaj efektas orta je la rotacia akso.

Rapido povas formuliĝi per la cikla frekvenco,
{\displaystyle v=\omega r}. Tial centripeta forto povas ankaŭ kaluliĝi tiel:

{\displaystyle F\_{Z}=m\,\omega ^{2}\,r}
### Priskribo kiel vektorproduto

Se oni uzas vektoroj por la distanco {\displaystyle {\vec {r}}} kaj la angula rapido {\displaystyle {\vec {\omega }}} la centripeta forto povas skribiĝi:

{\displaystyle {\vec {F\_{Z}}}=m\,{\vec {\omega }}\times ({\vec {\omega }}\times {\vec {r}})}

* Kategorio Centripeta forto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Jen arketipa malbonintenca "fiulo" en bildstria stilo, tia bildigo de fiulo estis precipe elstara en fruaj 20-a-jarcentaj mutaj filmoj kaj melodramoj

**Maliculo**, aŭ *fiulo* aŭ *malbonulo*, estas "malamika" rolulo en rakontoj, ĉu historia aŭ (plej ofte) fikcia rakonto. La antonimo de maliculo estas heroo.

La maliculo estas kutime la antagonisto de la rakonto, tiu kiu negative efikas kontraŭ la aliaj roluloj, ĉefe kontraŭ la protagonisto (la heroo). Sed kelkokaze la maliculo povas esti mem la protagonisto.

Plejofte la maliculo havas morale malbonajn ecojn: kruela, perforta, potencavida, senskrupula, senempatia, aroganteco, megalomania, krima.

Kelkfoje la maliculo estas freneza sciencisto.
Ofte la maliculo havas lojala(j)n servanto(j)n.

Plejofte en populara kulturo la maliculo estas viro, sed ankaŭ inaj maliculoj okaze aperas.

Ekzemploj
---------

Kelkaj konataj maliculoj en populara kulturo:

* prof. Moriarty - kontraŭulo de Sherlock Holmes
* Lex Luthor - kontraŭulo de Superman
* J.R. Ewing de Dallas (televidserio)
* Joker - unu el pluraj kontraŭuloj de Batman
* Dr. No - unu el pluraj kontraŭuloj de James Bond, tipo freneza sciencisto
* Lord Voldemort - kontraŭulo de Harry Potter

* Darth Vader - kontraŭulo de Luke Skywalker
* Saŭrono - la "La Mastro de l' Ringoj"
* Macbeth - komence bonulo, poste maliculo; estas mem ĉefrolulo de sia rakonto
* kardinalo Richelieu - kontraŭulo de *Les trois mousquetaires* (Dumas), romana rolulo bazita sur reala persono
* Iznogud - estas mem la ĉefrolulo de sia rakonto
* Rastapopoulos - kontraŭulo de Tinĉjo
* La lupo - kontraŭulo de Ruĝkufulineto

ilustraĵo de *Franz Jüttner*, 1905: Neĝblankulino venenigita de la malbona reĝino
la malbona reĝino ĉe Disney
Darth Vader ĉe la franĉizo *Star Wars* fariĝis tre populara kaj influa maliculo en la moderna popola kulturo
* La malbona reĝino - kontraŭulo de Neĝblankulino
* Cruella De Vil - maliculino en One Hundred and One Dalmatians
* Bowser - kontraŭulo de la Mario serio de videoludoj
* Gargamelo - malamiko de La Smurfoj
* Kapitano Hook - kontraŭulo de Peter Pan

Vidu ankaŭ
----------

* Antagonisto
* Heroo
* Kategorio:Maliculoj

* Kategorio Maliculo (rolulo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Zbigniew Tadeusz Ziobro** (naskiĝis la 18-an de aŭgusto 1970 en Krakovo) estas pola politikisto, laŭ edukiteco juristo, ĝenerala akuzisto.

En la jaroj 2005–2007 ministro pri justeco kaj ĝenerala akuzisto en registaroj de Kazimierz Marcinkiewicz kaj Jarosław Kaczyński, de 2015 ministro pri justeco en registaroj de Beata Szydło kaj Mateusz Morawiecki, de 2016 denove ĝenerala akuzisto. Parlamentano al Pola Sejmo de la 4-a ĝis 6-a kadencoj kaj la 8-a, eŭrodeputito de la 7-a kadenco, kunkreinto kaj prezidanto de Solidara Pollando.

Vivo
----

### Edukiteco kaj profesia laboro

En 1994 finis studojn ĉe Fakultato de Juro kaj Administrado de Jagelona Universitato. Post studoj praktikis jurisprudencon en Provinca Akuzistejo de Katowice. En 1997 ekzameniĝis pri akuzarto, tamen ne eklaboris ĉi-kampe. En la jaroj 1998-2000 laboris en Ĝenerala Dogana Inspektorejo. Poste estis konsilisto de ministro pri internaj aferoj Marek Biernacki.

En la dua duono de la 90-aj jaroj publikigis kekajn artikolojn pri puna juro, i.a. en "Rzeczpospolita". En 1999 kune kun Witold Gadowski fondis en Krakovo Asocion Katono kaj kreis Helpo-Centron al Viktimoj de Krimoj.

Privata vivo
------------

Filo de Jerzy kaj Krystyna el domo Kornicka. Infanaĝon kaj lernotempon pasigis en Krynica-Zdrój. La patrino estis dentistino, la patro kuracisto kaj direktoro de sanatorio. Ĝis 1990 apartenis al Pola Unuiĝinta Laborista Partio, kaj de 1980 ankaŭ al Solidareco. Nepo de Ryszard Kornicki, oficiro de Pola Enlanda Armeo kaj soldato de Libero kaj Sendependo). Edziĝinta al ĵurnalistino Patrycja Kotecka. Havas du filojn kaj fraton Witold.

Bibliografio
------------

* Andrzej Stankiewicz, Piotr Śmiłowicz, *Zbigniew Ziobro. Historia prawdziwa*. Eldonejo Axel Springer Polska, Varsovio 2007, p. 144; Serio: "Sub lupeo de Newsweek Polska", ​ISBN 978-83-60717-85-1​ (aldonaĵo al semajnrevuo "Newsweek Polska" n-ro 28 el la 9-a de julio 2007)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Zbigniew Ziobro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Profil na stronie Parlamentu Europejskiego ĉefaspekto en la paĝo de Eŭropa Parlamento
* Strona sejmowa posła VI kadencji Sejma paĝo de la parlamentano


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 616684
* GND: 137357192
* VIAF: 84385152
* ISNI: 0000 0000 8705 1409
* NKC: jx20071002013
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por aliaj signifoj, bv. rigardi la apartigilan paĝon: Kruh (apartigilo) |

Koordinatoj: 49° 10′ 44″ N 16° 48′ 15″ O﻿ / ﻿49.17889 °N, 16.80417 °O﻿ / 49.17889; 16.80417 (mapo)

**Kruh** (germane *Kruch*) estas vilaĝo en Ĉeĥio, loka parto de municipo Holubice en distrikto Vyškov. De la propra Holubice Kruh estas apartigita per branĉtrako el Blažovice ĝis cementejo Mokrá.

Kruh situas en katastra teritorio **Holubice** kun areo 7,39 km2.

Historio
--------

La unua skribmencio pri Tři Dvory (germane: *Dreihöfe*), kiel la vilaĝo devene nomiĝis, estas el la jaro 1349. En la jaro 1371 apartenis parto de la vilaĝo al Vildenberk, parto estis feŭdo de olomouca episkopujo. Fine de la 17-a jarcento aĉetis la vilaĝon Dominik Ondřej z Kounic kaj enmembrigis ĝin en sian slavkovan senjorujon. Post nuligo de patrimonia administrado Kruh fariĝis parto de l proksima Holubice, kun kiu en la antaŭaj jarcentoj havis la samjn sortojn. Komence de la 20-a jarcento Kruh estis katastre kunigita kun Holubice kaj kiel memstara loka parto ĝi pereis en la 1920-aj jaroj.

Loĝantaro
---------

Evoluo de nombro de loĝantojLa datoj devenas el datumbazo de Vikidatumoj  

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 1869 | 203 |
| 1880 | 207 |
| 1890 | 261 |
| 1900 | 227 |
| 1910 | 258 |
| 1921 | 282 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rPartoj de municipo Holubice (1) |
| --- |
| Holubice ~ cetera: Kruh |

 |
**Krucosigno** aŭ "la signo de la kruco" estas kristana gesto, kaj signo de la kristana fido de tiu, kiu krucosignas sin. Sacerdotoj ankaŭ krucosignas aliajn personojn aŭ aĵojn por beni ilin.

Krucosigno en Okcidento
-----------------------

Por krucosigni sin, oni tuŝas sian frunton, poste la ventron, kaj poste la du ŝultrojn, unu post la alia. Kutime oni samtempe diras: *En la nomo de la Patro kaj la Filo kaj la Spirito Sankta. Amen.* En la okcidentaj eklezioj (la anglikana, la lutherana kaj la latinrita parto de la katolika), oni tuŝas unue la maldekstran ŝulton kaj poste la dekstran.

Kelkaj protestantaj eklezioj tute evitas la krucosignon, ĉar ili opinias ĝin katolika.

Krucosigno en Oriento
---------------------

En la ortodoksa eklezia (ekzemple la greka kaj la rusa) kaj orientaj katolikaj eklezioj oni tuŝas unue la dekstran kaj poste la maldekstran, kaj oni ofte krucosignas sin trifoje; same en tiuj branĉoj de la katolika eklezio kiuj praktikas ortodoksan ritaron.

En la skismo inter la oficiala rus-ortodoksa eklezio kaj la tiel nomataj "malnovkredantoj", unu detalo de la batalo estas la problemo ĉu oni krucosignu sin per tri aŭ du fingroj.

Historio de la krucosigno
-------------------------

La simbolo de la kruco estis ligita kun kristanoj jam dum la dua jarcento laŭ kelkaj fruaj historiistoj: Octavius Minucius Felix, ĉevale de la dua kaj tria jarcentoj, atestas ke kristanoj estis mokataj pro la kruco. Tiu ligo inter kruco kaj kristanoj ankaŭ montriĝas per la fakto ke Klemento de Aleksandrio (mortinta ĉirkaŭ 215) ofte uzis la frazon "la signo de Kristo" aludante la krucon, ne timante ke ĝi estu miskomprenata. Tertuliano raportas en 204 ke kristanoj gestsignis la krucon sur iliaj fruntoj.

Interese, ankaŭ la Juda Enciklopedio raportas ke kristanoj plej laste je la dua jarcento ekuzis la krucan signon sur sian frunton aŭ bruston kiel ŝirmilon kontraŭ la potenco de la demonoj.

* Kategorio Krucosigno en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
***Eŭropa Bulteno*** estis la reta revuo de la Eŭropa Esperanto-Unio. Ĝi aperis 2004 ĝis 2020.

Ĝia redaktisto estis Zlatko Tišljar. Teĥnikan redaktadon faris Raymond Gerard (ekde 2010), antaŭe Vesna Obradoviĉ (2008-2010).

Historio
--------

Ĝis marto 2004 la oficiala organo de EEU, *Eŭropa Bulteno*, aperadis kiel aldonaĵo de la ruslanda periodaĵo *La Ondo de Esperanto*. Tio tamen iĝis tro kosta por EEU, kaj la somera numero 2004 de *Eŭropa Bulteno*, (suplemento al la julia *La Ondo de Esperanto*) estas la lasta surpapera numero. La sekva, septembra numero estis publikigita nur rete.

En la lasta numero de junio 2020, Zlatko Tišljar adiaŭis klarigante, ke lia sanstato ne plu permesas al li aktivi por EEU kaj la bulteno. Li mortis mallonge poste en septembro 2020. Tiu ĉi lasta numero estis dissendita per kelkaj dissendolistoj, sed ne plu enretigita en la retejon de EEU.

Vidu ankaŭ
----------

* Eŭropa Esperanto-Unio

Ekstera ligilo
--------------

* ĉiuj numeroj (1999-2020) en la katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
* Eŭropa Bulteno kiel suplemento al *La Ondo de Esperanto* (marto 2004 ĝis julio 2005)

Referencoj
----------

1. ↑
**Eŭropa Biciklista Federacio** (EBF) - angle ***European Cyclists' Federation** (ECF)*, france ***Fédération cycliste européenne** (FCE)*, germane ***Europäischer Radfahrer-Verband** (ERV)*, hispane ***Federación europea de ciclistas** (FEC)*, svede ***Europeiska cyklistförbundet** (ECF)*, itale ***Federazione europea ciclisti** (FEC)*, pole ***Europejska Federacja Cyklistów** (EFC)*, portugale ***Federação Europeia de Ciclistas** (FEC)* - estas soci-utila kaj neprofitcela membro-bazita tegmenta federacio de lokaj, regionaj kaj naciaj sociaj organizaĵoj kiuj antaŭenigas bicikladon por kaj transportado kaj libertempo.

La federacio havas proksimume 70 membroorganizaĵojn trans pli ol 40 landoj, kiujn ĝi reprezentas sur la eŭropa nivelo kaj internacie. La agadoj de la federacio inkludas fari biciklan lobiadon kaj esploradon, disponigadon de iloj kaj resursoj, evoluigadon de la internacia longdistanca biciklada reto *EuroVelo* kaj organizadon de konferenca serio pri biciklado en urbegoj.

Bazita en Bruselo kaj fondita en 1983, la slogano de la federacio estas "pli kaj pli bonan bicikladon por ĉiuj".

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo (angle)
* Oficiala paĝo en la retejo *Facebook* (ankaŭ precipe angle)
Koordinatoj: 47° 49′ 20″ N 3° 06′ 10″ O﻿ / ﻿47.82222 °N, 3.10278 °O﻿ / 47.82222; 3.10278 (mapo)

**Malicorne** estas loĝloko, delegita komunumo kaj eksa franca komunumo lokita en la situas en la departemento *Yonne* kaj en la regiono Burgonjo-Franĉkonteo: La 1-an de januaro 2016 la loĝloko kun 13 najbaraj antaŭe sendependaj komunumoj kreis novan komunumon Charny Orée de Puisaye. Fine de 2018 en Malicorne vivis 151 loĝantoj. Administre la loĝloko apartenas al la arondismento *Auxerre* kaj al la kantono *Charny*.

Geografio
---------

Malicorne etendiĝas sur 15.91 km², kaj havis 168 loĝantojn laŭ la antaŭa censo de 2006. La komunumo situas en la nordokcidenta parto de la historia regiono Burgonjo.

Historio
--------

La departemento Yonne estis oficiale kreita la 4-an de marto 1790 dum la franca revolucio. 

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la komunumo S-ro Daniel Roy, kiu do fariĝis la loka urbestro.

Kulturo
-------

Malicorne freŝdate konatiĝis danke al eseo titolita *Malicorne* fare de la fama franca astrofizikisto Hubert Reeves. La verko pritraktas la grandajn enigmojn de la universo surbaze de la observado de naturo ĉirkaŭ la vilaĝo, kie Reeves iam feriis.

Administrado
------------

Malicorne apartenas al la kantono Charny, kies ĉefurbo estas Charny. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento Auxerre, unu el la tri arondismentoj de la departemento Yonne.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Yonne
* Kantono de Charny

Referencoj
----------

1. ↑  *Malicorne : réflexions d'un observateur de la nature*

	* Le Seuil, kolekto « *Science ouverte* », 1990
	* Poŝeldono en la kolekto « *Points Sciences* », januaro 1998
	* Literatura premio de Limoĝo, aprilo 1991
**Ferenc VISKY** [viŝki] estis rumania hungara reformita pastro, teologia kaj eklezia verkisto. Li naskiĝis en Egri la 1-an de julio 1918 kaj mortis la 5-an de oktobro 2005 en Oradea. Li estis la edzo de Júlia Visky, la patro de verkisto András Visky.

Kariero
-------

Ferenc Visky diplomitiĝis pri teologio de Debreceno en 1945 kaj li fariĝis pastro en sia naskiĝvilaĝo, de 1949 en Salonta, de 1950 en Niuved, de 1956 en Meseșenii de Jos. Oni arestis lin en majo de 1958 kaj li estis kondamnita al 22 jaraj prizono. Li liberiĝis laŭ ĝnerala amnestio en 1964. Li estis pastro en Hegyközpályi. En 1983 li estis devigpensiigita. De julio 2000 estis redakcikomitatano de la revuo Kis Tükör.

Libroj
------

* Asztali igék (samizdat-eldonaĵo, sen loko. 1967); Eszter (2-a plibonigita eld. Kv. 1996); Egyház és szenvedés. A Jelenések könyve a szenvedő egyházról (samloke, 1999 = Kis Tükör Füzetek); Fogoly vagyok (sl. 2002; rumane, resp. nederlande 2004); Méz a sziklából. Áhítatok az év minden napjára (sl. 2003; románul: Mierea din stâncă. Trad. Paul Drumaru, sl. 2007); Szerelme szorongat (sl. 2004); 70 povestiri despre pușcărie şi prie­tenie (trad. Georgeta-Delia Hajdu, sl. 2004); Anti (sl. 2005).

Fonto
-----

* Románia Magyar Irodalmi Lexikon Arkivigite je 2013-10-21 per la retarkivo Wayback Machine

Eksteraj ligiloj
----------------

* Ítélet – portretfilmo, Forum Film Alapítvány, 1999