recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Péter SEBESTYÉN** [ŝebeŝtje:n] estas rumania hungara romkatolika eklezia verkisto. Li naskiĝis en Mihăileni (Harghita) 28-an de februaro 1968.

Kariero
-------

Péter Sebestyén finis teologion en Alba Iulia, oni ordinis lin pastro en 1992. Nuntempe li estas parokestro en Târgu Mureș. Li publikigis en Hargita Népe, Háromszék, Erdélyi Napló, Keresztény Szó, Vasárnap, Erdőszent­györgyi Figyelő, Udvarhelyi Híradó, en volumoj de jarlibro Vasárnap Évkönyv. Li organizis internacian helpkampanjon por la loĝantoj de Bezid translokitaj pro vilaĝdetruo.

Libroj
------

* Szentek, egyházi ünnepek (Székelyudvarhely 2000); Agapétól Zsoltárig. Teológiai címszavak és kifejezések kisszótára (uo. 2001); Családi szentély. Emberi kérdések, keresztény válaszok (Csíkszereda 2004); Bözödújfalu – 275 év. Vencser László előszavával (Erdő­szentgyörgy 2004); Nézz az ég felé (Székelyudvarhely 2005); Örömhír (Kv. 2006); Kihívás és szolgálat (uo. 2008); Lukács, az ikonfestő evangélista (uo. 2008).

Fonto
-----

* RMIL Arkivigite je 2016-03-05 per la retarkivo Wayback Machine
**Wawrzyniec HAJDA** (naskiĝis la 8-an de aŭgusto 1844 en Piekary Rudne; nun kvartalo de Tarnowskie Góry, mortis la 27-an de marto 1923 en Piekary Śląskie) estis popola aktivulo kaj poeto, ministo, organizanto de pola patriota agado. Apartenis al tiuj, kiu dum la tuta vivo batalis kaj rekonstruis en Silezio estontan Pollandon. Aŭtoro de ĉ. 200 verkoj (portempaj versaĵoj, fabeloj, rakontoj, legendoj), parte perditaj, kie profetis pri renaskiĝo de Pollando.

Vivo
----

**Wawrzyniec Hajda** ne partoprenis lernejon. En lia hejmo oni zorgis pri la pola lingvo kaj lia unua instruistino estis la patrino. Dum epidemio de tifo kaj ĥolero en 1856 mortis ambaŭ gepatroj. Orfigitaj infanoj mem devis prilabori sian vivtenon.

En 1871, baldaŭ post edziĝo al Paulina Bednorz, renkontis lin tragedio, li perdis vidpovon pro tro frua eksplodo de dinamito. Neniam reakiris vidkapablon. De tiu tempo sekvis nova etapo en lia vivo. Komencis agi en la nacia kampo. Kontakton kun junularo realigis en polaj societoj, kiuj plenumis rolon de popolaj universitatoj, kie estis lekcioj pri pola historio kaj pola literaturo.

Lia agado kaj famo radiis malproksimen ekster Silezio. Multe da homoj deziris lin koni kaj viziti. Private venis: germana filozofo Friedrich Wilhelm Nietzsche, Maria Skłodowska-Curie kun sia edzo kaj tiutempa parlamentano Wojciech Korfanty, kaj ankaŭ generalo Józef Haller, kiu vizitis lin dufoje. Dum la lasta vizito, jam ĉe la mortolito de la malsaniĝinta maljunulo, genuante, petis pri beno por si kaj renaskigita patrio. Kun paso de la tempo Piekary Śląskie iĝis modelo por aliaj polaj komunumoj en Silezio. Kiel zorganto pri la nacia spirito li edukis du generaciojn de junularo, kiuj transprenis iniciaton daŭrigante la agadon en nacia kampo.

Bibliografio
------------

* *Sacrum i Profanum w kulturze regionu - śląscy pisarze polsko i niemieckojęzyczni* (Sankteco kaj malsankteco en la kulturo de la regiono - sileziaj verkistoj pol- kaj germanlingvaj), kolekta laboraĵo: K. Budzik, J. Krzewska, K. Miroszczuk, K. Tomanek, M. Wrotniak, Piekary Śląskie 2005
* *Wawrzyniec Hajda (1844-1923): śląski działacz społeczno – narodowy* (Wawrzyniec Hajda (1844-1923): silezia soci-nacia aganto), Danuta Sieradzka, Andrzej Żydek, Piekary Śląskie 1994
* *Niewidomy wieszcz* (Blinda profeto), Henryk Szczepański, de socia revuo de Pola Asocio de Nevidantoj "Pochodnia" 6/2004



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 396719
* GND: 1081746335
* VIAF: 27145424471686830134
 |
**RADÓ Sándor** (5-an de novembro 1899, Újpest - 20-an de aŭgusto 1981, Budapeŝto) estis hungara geografo, mapisto, akademiano, universitata instruisto kaj fama spiono dum la dua mondmilito. Li estis doktoro pri la geografiaj sciencoj, ricevis Kossuth- (1962) kaj Ŝtatan premion (1973).

Li studis juron en Budapeŝto, en decembro de 1918 iĝis ano de KMP (Komunista Partio de Hungario), en 1919 politika komisaro de la hungara Ruĝa Armeo. Post la malvenko de la Hungara Sovetrespubliko, li elmigris al Vieno.

Ekde 1920 li laboris kiel gvidanto de la viena buroo de la soveta telegrafa buroo (ROSTA), poste li estis gvidanto de kontraŭleĝa komunista organizaĵo en Leipzig. Post la sensukcesa hamburga ribelo, li veturis al Moskvo (1924), kie li agadis kiel sekretario kaj scienca ĉefkunlaboranto de la Mondekonomia kaj Mondpolitika Asocio. Li verkis libron pri Sovetunio, pretigis mapojn. Li organizis en 1926 en Berlino la eksterlandan buroon de la Soveta Informagentejo kaj fondis la unuan mapan informagentejon de la mondo. Tiu agentejo funkciis en Berlino kiel *Pressegeographie*, poste en Parizo kiel *Inpress* kaj dum la dua mondmilito en Ĝenevo kiel *Geopress* kaj informis la internaciajn ĵurnalojn pri aktualaj mapoj.

Lia ĝeneva buroo iĝis spiona centro kaj informis la sovetunian sekretan servon KGB per gravaj informoj. La sekretaj servoj de Nazia Germanio kategoriigis lin membro de la komunisma spiona movado *Ruĝa Kapelo*. Pri la spiona agado aperis la libro *Dóra jelenti*, tradukita al 20 lingvoj. Oni distingis lin per Lenin-ordeno kaj igis lin kolonelo (1942).

Post finiĝo de la dua mondmilito, li veturis al Moskvo (1945), kie oni arestis lin kaj sendis lin al gulago. Li estis rehabilitita nur en 1955, kiam li hejmenveturis al Hungario.

Inter la jaroj 1958 kaj 1966 li instruis geografion.

Verkoj
------

* Führer durch die Sowjetunion. Die fünf grössten Städte der Sowjetunion, Moskau, Leningrad, Charkow, Kijew, Odessa (Moskvo, 1925)
* Atlas für Politik, Wirtschaft, Arbeiterbewegung: volumo 1 Der Imperialismus (Vieno-Berlino, 1930)
* Dóra jelenti (Budapeŝto, 1971)

Literaturo
----------

* Bernd-Rainer Barth: Egy térképész illegalitásban: tények és legendák nyugati és keleti titkosszolgálati archivumokból. In: Hegedüs, Ábel / Suba, János (ed.): Tanulmányok Radó Sándorról. A Budapesten 2009. nov. 4-5-én rendezet konferencia elöadásainak szerkesztett anyaga. Budapest 2010
* M. J. Wise: R. S. titokzatos élete (Földrajzi Közlemények, 1980. 1-2. 5-6.)
* Dr. R. S. (Geodézia és Kartográfia, 1981. 6.)
* Pécsi Márton: Búcsúbeszéd R. S. ravatalánál. (Földrajzi Közlemények, 1982. 3.)

* Kategorio Sándor Radó en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 140419
* GND: 118597663
* LCCN: n50052501
* VIAF: 15562052
* ISNI: 0000 0003 6862 1893, 0000 0001 1932 5567
* LIBRIS: 332956
* SUDOC: 083386645
* BNF: 15148271v
* NLA: 36179533
* NDL: 00525380
* BIBSYS: 98008971
* NKC: jn19992000938
 |
Statuo ĉe la Novjorka Publika Biblioteko kun la surskribaĵo "Sed super ĉio la vero kondukas al la venko".
Panorama vido de la interno de la legejo.
La **Novjorka Publika Biblioteko** (angle *New York Public Library*, **NYPL**) estas publika biblioteko de la urbo Novjorko, Usono. Ĝi estas unu el la plej gravaj bibliotekoj de la mondo kaj estas unu el la bibliotekoj kiun pli da enhavo pri Ameriko. La biblioteko karakteriziĝas pro la granda kvanto de libroj el publika aliro kune kun aliaj nur legeblaj en la biblioteko mem. Krome, ĝi estas unu el la plej grandaj publikaj bibliotekoj de Usono kaj unu el la sistemoj por esplorado kaj informado plej vastaj. Ĝia gvidado falas sub privata korporacio, kvankam ĝi estas nekomerca kaj estas financata danke al publikaj kaj privataj fondaĵoj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Novjorka Publika Biblioteko angle
* New York Times: "Brita arkitekto por rediseñar Urbo Biblioteko", 22. Oktobro 2008; "Prirabas la Palaco de Kulturo", 21. Aprilo 2012 angle

* Novjorka Publika Biblioteko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Novjorka Publika Biblioteko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Ariccia** [*Ariĉĉa*] estas komunumo de Italio, ĉirkaŭ 25 km sude de Romo.

Historio
--------

Antikve, la urbeto, en la sama loko de la nuntempa urbeto, nomiĝis *Aricia*. Verŝajne ĝi jam ĉeestis antaŭ la naskiĝo de Romo. Laŭ iuj romiaj historiistoj ĝi estis fondita de Arĥiloĥos el Sicilio. Aliaj antikvaj verkistoj deklaris ke ĝi estis fondita de la filo de Teseo, la mita fondinto de Ateno. Sed la naskiĝjaro de Aricia ne estas konata.

En la jaro 505 a.K. grava batalo okazis apud Aricia inter Etruskoj kontraŭ Romanoj, Latinoj kaj Grekoj el Kuma; la Etruskoj malvenkis.

Aricia estis apud la Via Appia, la vojo de Romo ĝis Brindizio. La antikva Via Appia pasis en la valo sub la urbeto. Hodiaŭ estas nuntempa vojo kiu nomiĝas same sed pasas tra la centro de Ariccia.

En 1223 Ariccia, kiu dum la Mezepoko iĝis tre malgranda vilaĝo, estis vendita al la papo Honorio la 3-a.

En 1870 Ariccia, kun Romo, iĝis parto de la Reĝlando Italio, kreita 9 jarojn antaŭe.

Geografio
---------

Ariccia situas sur la rando de malnova vulkana kratero, ĉirkaŭ je 400 m super la mara nivelo.

* Ariccia en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Ariccia en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 70879
* GND: 4428369-6
* VIAF: 239628590
* BNF: 12069444k
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por aliaj signifoj, bv. rigardi la apartigilan paĝon: Vitín (apartigilo) |

Koordinatoj: 50° 40′ 29″ N 14° 11′ 58″ O﻿ / ﻿50.67472 °N, 14.19944 °O﻿ / 50.67472; 14.19944 (mapo)

Ruino de domo
**Vitín** (germane *Wittine*) estas pereinta vilaĝo en Ĉeĥio, parto de municipo Malé Březno en distrikto Ústí nad Labem. Ĝi situis proksimume 2 km oriente de Malé Březno kaj 1,7 km norde de Leština sur okcidenta deklivo de monto Buková hora en Bohemia mezmontaro en supermara alteco 430 metrů. Ĝi pereis en la 1950-aj jaroj. Ĝis nun ekzistas katastra teritorio *Vitín u Malého Března* kun areo 2,28 ha.

Vitín situas en katastra teritorio **Vitín u Malého Března** kun areo 2,28 km².

Historio
--------

La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1397.

Post ellandigo de germanoj el Ĉeĥoslovakio la vilaĝo senhomiĝis. Oni ja sukcesis enloĝigi ĝin fare de armeaj emeritoj devene de plimulte el Subkarpata Rusio, kiuj iom post iom poste forlasis ĝin. Lasta homo forloĝiĝis el Vitín en la jaro 1965. En la jaro 2014 proponis Ofico por reprezentado de ŝtato en aferoj posedaĵoj parcelojn, sur kiuj la vilaĝo situis, al vendo kontraŭ 405 mil da kronoj.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rPartoj de municipo Malé Březno (2) |
| --- |
| Leština ~ Malé Březno ~ pereinta vilaĝo Vitín |

 |
**Mjeŝko la 1-a**, pole *Mieszko* (naskiĝis 922-945, mortis la 25-an de majo 992) – princo de Pollando el la dinastio Piastoj reganta de ĉirkaŭ 960. Filo de Siemomysł, nepo de Lestek. Patro de Boleslao la 1-a kaj la filino Sigrid. Frato de Czcibor (latine *Cidebur*). Laŭ patrina parenceco avo de Knuto la Granda. Nepoj de Mjeŝko la 1-a lernis jam la grekan lingvon kaj la latinan en Krakovo.

Supozata grandeco de la lando de Mjeŝko la 1-a

Vivo
----

Mjeŝko la 1-a estas unua historia reganto de polanoj (konjektata antikva tribo, antaŭuloj de la nunaj poloj), konsiderata fakta kreinto de la pola ŝtateco. Li daŭrigis politikon de sia patro kaj avo, kiuj kiel regantoj de pagana princlando troviĝanta sur la terenoj de la nuntempa Grandpolujo, pere de aliancoj kaj militforto subordigis al si Kujavion kaj verŝajne Orientan Pomerion kaj Mazovion. Dum pli granda periodo de sia regado li batalis pri Okcidenta Pomerio, okupante ĝin ĝis la rivero Odro. Dum siaj lastaj vivojaroj ekmilitis kun Ĉeĥio konkerante Silezion kaj verŝajne Malgrandpolujon.

Danke al kristanigo en 966 kaj edziĝo (en 965) kun Dobrava Mjeŝko enigis sian ŝtaton en la kulturon de okcidenta kristanismo. Krom konkerado grandan signifon por estonteco de la princlando estis internaj reformoj por plua konstruo kaj plibonigo de la ŝtato.

La Ora Kapelo en la Katedralo de Poznano, la statuoj de Mjeŝko la 1-a kaj Boleslao la 1-a
La monumento de Mjeŝko la 1-a sur la urboplaco de Mieszkowice
Konservitaj fontoj permesas aserti, ke Mjeŝko estis lerta politikisto, talenta militisto kaj karisma reganto. Li lertis en diplomatio ligante aliancojn unue kun Ĉeĥio, poste kun Svedio kaj Sankta Romia Imperio de Germana Nacio. En eksterlanda politiko gvidis sin antaŭ ĉio laŭ naciaj aferoj paktante eĉ kun siaj pli fruaj malamikoj. Al siaj filoj postlasis la ŝtaton kun pli alta pozicio en Eŭropo kaj almenaŭ duobligita teritorio.

Bibliografio
------------

**Fontaj tekstoj**

* Gall Anonim, *Kronika polska* (Pola kroniko), tradukis Roman Grodecki, enkonduko kaj prilaboro Marian Plezia, Eldonejo Ossolineum, Wrocław 2003, ISBN 83-04-04610-5
* Thietmar, *Kronika*, Wrocław 2004.

**Literaturo**

* Jerzy Strzelczyk, *Mieszko I* (Mjeŝko la 1-a), Wydawnictwo Poznańskie, Poznań, 2013, p. 232
* Philip Earl Steele, *Nawrócenie i chrzest Mieszka I* (Konverto kaj bapto de Mjeŝko la 1-a), Wydawnictwo Avalon 2005, p. 152

Vidu ankaŭ
----------

* Katedralo de Poznano
* Boleslao la 1-a (Pollando), lia filo
* Boleslao la 1-a (Bohemio), lia bopatro
* Sven Forkbarba, lia bofilo

Eksteraj ligiloj
----------------



* Raport z odkrycia palatium Mieszka I[*rompita ligilo*] raporto pri malkovro de la mezepoka ĉefsidejo de Mjeŝko la 1-a sur paĝoj de la Instituto de Prahistorio ĉe Universitato Adam Mickiewicz
* 


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 2953
 |
**Phillip MORRIS**, konata per anglalingva karesnomo **Phil**, (naskita 1959) estas usona aktoro. Li estas filo de aktoro Greg Morris kaj frato de aktorino Iona Morris.

Li komencis sian karieron kiel aktoro per Star Trek en 1966 kaj kiel voĉaktoro per *The City That Forgot About Christmas* en 1974, sed en 1960-aj kaj 1970-aj jaroj li aktoris malofte.

Morris dum 1980-aj kaj 1990-aj jaroj laboris en televidaĵoj **Mr. Merlin**, Knight Rider, The Young and the Restless, Mission: Impossible, Lucky Chances, WIOU, Lady Boss, Murder, She Wrote, The Fresh Prince of Bel-Air, The Wayans Bros. The Twisted Tales of Felix the Cat (voĉe), Melrose, Star Trek: Deep Space Nine, Seinfeld, Beverly Hills, 90210, Star Trek: Voyager, ktp. krom en kinfilmoj kiel ekzemple Star Trek III: The Search for Spock, P.I. Private Investigations, Jingle All the Way kaj Wag the Dog. 

En 21-a jarcento, li voĉeaktoris en animaciaĵoj Atlantis: The Lost Empire, Men in Black: The Series, Atlantis: Milo's Return, Static Shock, Justice League, Loonatics Unleashed, American Dragon: Jake Long, Kim Possible, Justice League: The New Frontier, Legion of Super Heroes, Wolverine and the X-Men, Batman: The Brave and the Bold, Black Panther, The Secret Saturdays, Justice League: Doom, Green Lantern: The Animated Series, Sofia the First, Lego DC Comics Super Heroes: Justice League vs. Bizarro League, Lego DC Comics Super Heroes: Justice League - Cosmic Clash, Scooby-Doo! and WWE: Curse of the Speed Demon, Be Cool, Scooby-Doo!, All I Want for Christmas Is You, Craig of the Creek, Teen Titans Go! To the Movies, ktp. Li aperis en televidsaĵoj kiel ekzemple Still Standing, Frostbite, All of Us, JAG, NCIS: Naval Criminal Investigative Service, Bottoms Up, CSI: Miami, Terminator: The Sarah Connor Chronicles, Smallville, Hot in Cleveland, Shake It Up, Girl Meets World, Fuller House kaj Young Sheldon. Krome li aktoris en filmoj kiel Abominable, Underdog, Meet the Spartans, inter aliaj.

* Kategorio Phil Morris en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 640943
* LCCN: no2011022789
* VIAF: 168072299
* ISNI: 0000 0001 1524 5180
* BNF: 17063233m
* BNE: XX1541189
 |
Broadway vidata de Bowling Green, kun la turo Chrysler fone
Broadway en 1909
**Broadway** [brodŭej] (kio en la angla signifas "larĝa vojo") estas, kiel la nomo implicas, granda, larĝa strato en Novjorko (Nov-Jorkio, Usono).

Ĝi estas unu el la plej malnovaj ĉefaj nordaj-sudaj trairejoj en la urbo, datiĝanta el la unua nederlanda setlejo Nov-Amsterdamo. Ĝi trakuris la longecon de Manhatano, la centra komunumo de la urbo. *Broadway* estas la nura strato, kiu iris preskaŭ de la suda pinto de la insulo, komenciĝante ĉe *Bowling Green* (Kegloluda Verdejo), al la norda pinto. Ĝi tie transis la riveron *Harlem* sur la Broadway-Ponto kaj pluiras tra Bronkso kaj en Westchester County. (Estas ankaŭ apartaj stratoj nomataj "Broadway" en la urbo, unu en ĉiu el la tri Nov-Jorkaj urbaj komunumoj Kvinzo, Broklino kaj Staten-Insulo; kaj pli malgrandaj stratoj uzantaj ĝian nomon tia kia Orienta Broadway, Okcidenta Broadway, Malnova Broadway, kaj aliaj en Manhatano mem.)

Broadway iras plu, trakurante pluajn Hudson-Riverajn urbojn de konteo Westchester. Poste, ĝi estiĝas la "Poŝta Vojo de Nov-Jorko al Albeno", kaj kuras norden ĝis la ĉefurbo de la ŝtato, Albeno. Ĉar ĝi diagonale transiras la Komisian Planon de 1811 de manhatanaj stratoj, la kruiciĝoj de Broadway kun aliaj stratoj estas markataj de "placoj" (foje nur triangulaj tranĉaĵetoj de malferma spaco). Ĉi tio kreis iom interesan arkitekturon, ekzemple de la fama Flatiron-Konstruaĵo.

La sekcio de pli malalta Broadway de ĝia suda fino ĉe *Bowling Green* al Urbdoma Parko estas la historia loko por la urbaj paperbendaj paradoj, kaj estas foje nomata la Kanjono de Herooj en referenco al tiaj eventoj.

Alia fama parto de Broadway estas apud Times Square (Tempa Placo) en la centro de Manhatano, tra kiu Broadway pasas, la hejmo de multaj Broadway-teatroj, kun eterne ŝanĝiĝanta vico de komercaj, grandskalaj teatraĵoj, speciale muzikaĵoj. Ĉi-tiu parto de Broadway estas ankaŭ konata kiel la Granda Blanka Vojo kaj altiras milionojn da turistoj el la tuta mondo. Steliĝado en sukcesa Broadway-muzikaĵo estas konsiderata de plejmultaj kantistoj, dancistoj kaj aktoroj kiel la pinta sukceso en sia elektita profesio, kaj multaj kantoj, historioj kaj muzikaĵoj estis mem bazitaj ĉirkaŭ la ideo de tia sukceso. La ĉiujara Premio Tony rekonas iujn de la plej sukcesaj novaj montraĵoj kaj revivigaĵoj ĉiujare.

Pli malproksime al la nordo, Broadway sekvis la malnovan Bloomingdale-Irejon kiel la ĉefan spinon de la Supra Okcidenta Flanko, pasante la terenon de Universitato Kolumbio sur Morningside Heights.

Vidu ankaŭ
----------

* Madison Square
* The Factory

Eksteraj ligiloj
----------------

* Broadway en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Broadway en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Historio de Broadway kaj Manhatano Arkivigite je 2005-04-16 per la retarkivo Wayback Machine angle
**Jacqueline BISSET** [d͡ʒækəliːn ˈbɪsɪt] (denaske *Winifred Jacqueline Franser Bisset*; Surrey, Unuiĝinta Reĝlando; 13-a de septembro 1944) estas brita aktorino. Ŝi ricevis Oran Globon pro sia laboro en serieto *Dancing on the Edge*.

Kariero
-------

Estante juna, ŝi zorgis pri sia patrino kiu suferis pro multloka sklerozo, dum ŝi studis aktoradon kaj pozis kiel modelo. Post malgrandaj roloj, ŝi en 1967 estis elektita por ludi duarangan rolon en *Two for the Road*, kie ĉefrolis Albert Finney kaj Audrey Hepburn. En 1968 Mia Farrow, kiu trairis epokon de personaj malfacilaĵoj, abandonis la filmadon de *The Detective* kaj Jacqueline ricevis sian rolon. La venonta filmo estis *Bullitt*, protagoniste ĉe Steve McQueen. En 1972, ŝi ludis sub reĝisorado de François Truffaut en *La nuit américaine*, kio definitive famigis ŝin.

Ŝia partorpeno en *The Deep* (1977) kun Robert Shaw kaj Nick Nolte, havigis al ŝi la titolon de "plej alloga aktorino el ĉiuj tempoj", fare de la revuo Newsweek pri scenoj en kiuj ŝi naĝis vestita nur per to-ĉemiso. Al ŝia famo kiel seksosimbolo helpis ŝia beleco kaj aparte la bluaj okuloj. Tuj poste ŝi ludis en *Rich and famous* (1981), kun Candice Bergen, kaj *Under the Volcano*, kun Albert Finney. En 1989 ŝi ludis en *Wild Orchid* kun Mickey Rourke, Carré Otis, Bruce Greenwood, kaj Assumpta Serna. Ŝi estis nomumita por la premio César pro sia partopreno en la franca filmo *La cérémonie* reĝisorita de Claude Chabrol (1995). 

Jacqueline Bisset en 2007.
Laŭlonge de sia kariero ŝi laboris por reĝisoroj tiom famaj kiom la citita François Truffaut, John Huston, George Cukor kaj Roman Polański, inter aliaj. Krom kinlaboro, Bisset aktoris ankaŭ en filmoj de televido, ĉefe ekde la 1990-aj jaroj; unu el famaj roloj estis tiu de Jacqueline Kennedy Onassis, kiun ŝi ludis kaj por kino kaj por televido.

Filmoj
------

* The Life and Times of Judge Roy Bean (1972)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Jacqueline Bisset en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Jacqueline Bisset en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Biografio de Jacqueline Bisset
* Jacqueline Bisset Appreciation Page


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 802998
* GND: 131600273
* LCCN: n86138581
* VIAF: 19864606
* ISNI: 0000 0001 0958 7803
* SUDOC: 058841059
* BNF: 13891539g
* NLA: 35321936
* NDL: 00620376
* BIBSYS: 99001147
* NKC: ola2002153240
* BNE: XX1294899
 |
**Weidum** estas vilaĝo en la municipo Leeuwarden, en la nederlanda provinco Frislando.

Ĝi situas sudokcidente de la grandurbo Leeuwarden, inter Mantgum kaj Beers. La vilaĝcentro situas sur la okcidenta flanko de la digo, la Hegedyk, de la antaŭa Middelzee. La Weidumervaart fluas tra la vilaĝareo, kiu estas ligita al la Jorwerdervaart, kiu ŝanĝiĝas al la Wielervaart. La Zwette fluas sur la orienta flanko de la vilaĝareo. En 2021 la vilaĝo havis 550 loĝantojn.

Historio
--------

La vilaĝo origine ekestis sur tumulo. La plej granda parto de ĝi estis elfosita poste. En la 19-a jarcento kaj precipe la 20-a jarcento bovlovilaĝo formiĝis.

En la 13-a jarcento kaj en 1329 la loko estis menciita kiel Wedum, en 1402 kiel Weydem kaj en 1427 denove kiel Wedum. La loknomo estas dativo pluralo de herbejo. ĝi tiel indikas setlejon sur la herbejoj.

Weidum estis parto de la municipo de Baarderadeel ĝis tiu municipo estis kunfandita en la novan municipon de Littenseradeel la 1-an de januaro 1984. Ekde la 1-a de januaro 2018, Weidum estas parto de la municipo de Leeuwarden.

Protektita vilaĝopejzaĝo
------------------------

Parto de Weidum estas protektita vilaĝopejzaĝo, unu el la protektitaj urbo- kaj vilaĝopejzaĝoj en Frislando. Ekzistas ankaŭ kelkaj naciaj monumentoj en la vilaĝo. 

Kirko de Sankta Johano

Naskiĝis en Weidum
------------------

* Nynke Laverman
Viva ekspeda ŝipo de Aŭstralio estas alligita en Omano
**Vivaj eksportoj** aŭ **brutaj** **eksportoj** estas liveroj de bestoj de lando al lando por grasigi kaj buĉi, kiel parto de la vianda industrio.

La vivaj sendoj celas kontentigi la postulon viziti la importantajn landojn, precipe en Mezoriento kaj Sudorienta Azio. Importado al Israelo kreskas jaron post jaro, en 2017 ĉirkaŭ duonmiliono da bovidoj kaj ŝafidoj estis importitaj al Israelo. En la unua duono de 2018, 36% pli estis importita ol en la respektiva periodo jaron antaŭe.

Bestaj bonfartaj organizaĵoj ĉirkaŭ la mondo kritikas vivajn sendaĵojn pro la malmolaj kondiĉoj dum la vojaĝo kaj la alta procento de malsaneco kaj morteco dum kaj post la vojaĝo. Aŭstraliaj organizaĵoj kontraŭas vivajn sendojn ankaŭ pro krueleco al aŭstraliaj bovidoj ĉe buĉejoj en cellokaj landoj.

Aŭstralio estas la plej granda eksportanto de vivaj sendaĵoj en la mondo. Indonezio estas la plej granda importisto de najbara Aŭstralio, kun pli ol 750 000 bovedoj jare, kio estas 55% de eksportaĵoj. Nov-Zelando estis eksportanto de vivaj sendaĵoj sed iom post iom ĉesis kaj ekde 2007 neniuj vivaj sendaĵoj forlasis ĝin.

El Eŭropo estas Hispanio kiu plej eksportas vivajn bovedojn. La transportado per ŝipo de tiuj animaloj povas rezulti en tragedio. Fine de Februaro 2021 oni diskonigis la kazon de 2600 bovoj kiuj eliris decembre el Hispanio, cele al Libio kaj Turkio respektive, sed estis malakceptitaj en Libio pro kazoj de malsanoj en la brutoj. Ekde tiam la ŝipoj Elbeik kaj Karim Allah ĉirkaŭveturis al diversaj mediteraneaj havenurboj, kiuj ĉiuj malakceptis la elŝipigon, dum animaloj ekmortis ĉu pro malsano, ĉu pro malsato, ĉu pro la malbonaj vivkondiĉoj en la ŝipoj. Multaj el tiuj animaloj estis forĵetitaj al la maro, ĝis Hispanio akceptis rericevi la bestojn por finmortigi ilin.

Notoj
-----

1. ↑  "Export Misery". Mercy for Animals. Alirita la 23an de Januaro, 2021.
2. ↑   Osborne, Hilary; van der Zee, Bibi (20a de Januaro, 2020). "Live export: animals at risk in giant global industry". The Guardian. Alirita la 22an de Februaro 2021
3. ↑  2.600 vacas y terneros enfermos que salieron de España navegan a la deriva desde diciembre por el Mediterráneo Público 22a de Februaro 2021. Alirita la 22an de Februaro 2021


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 716527
 |
**Testudoj-Ninĵoj** (angle ***Teenage Mutant Ninja Turtles***, mallongigita al ***TMNT***, signifante *Adoleskaj Mutaciintaj Ninĵo-Testudoj*) estas fikcia teamo da kvar antropomorfaj testudaj mutaciuloj. Ili estas trejnitaj de majstro Splinter, kiu estas mutaciinta rato apartenanta al fama ninĵo Hamato Yoshi. Ilia hejmo estas la kloakoj de Manhatano. Ili estas la ĉefroluloj de fama komiksa kaj televida franĉizo.

Ili unuafoje aperis en majo 1984 en formo de komikso eldonita de kompanio Mirage Studios en malgranda serio de 3000 ekzempleroj. La komiksoj estis kreitaj de Peter Laird kaj Kevin Eastman. Al la sukcesoj de la komiksoj sekvis postaj televidserioj. Ili batalas kune kun Splinter kontraŭ malamikoj, tiaj kiaj Shredder, Krang el Dimensio X, Hun, Purpuraj Drakoj kaj aliaj. La unua animacia televidserio aperis en 1987 kaj daŭris ĝis 1996, post 193 kreitaj epizodoj. Ĝi ege kontribuis al la populareco de la franĉizo.

Ĉiu el la testudoj estis nomata de majstro Splinter per nomoj de famaj Renesancaj artistoj: Leonardo (Leonardo da Vinci) kun blua masko, Raphael (Rafaelo Sanzio) kun ruĝa masko, Michelangelo (Mikelanĝelo) kun oranĝkolora masko, kaj Donatello (Donatello) kun violkolora masko.

La Testudoj-Ninĵoj inspiris la nomon de prahistoria kornohavanta testudo. Sciencistoj metis ĝin en novan genron, *Nimjenys*, signifante "ninĵa testudo".

Referencoj
----------

1. ↑

Vidu ankaŭ
----------

* Ninĵo

* Kategorio Testudoj-Ninĵoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**SZÁVA János** [sa:va] estas rumania hungara inĝeniero, universitata profesoro. Li naskiĝis en Miercurea Ciuc la 21-an de januaro 1949.

Biografio
---------

János Száva akiris diplomon de inĝeniero pri aŭtomobilo en Braŝovo (1972), poste li laboris ĝis 1975 kiel projektanta inĝeniero en la Esplor- kaj projektanta Instituto de elementoj por Aŭto kaj Traktoro. De 1975 li lekcias en la Fakultato de mekaniko en la Universitatato Transilvania de Braŝovo, de 2000 kiel profesoro. Li doktoriĝis en 1993. De 2001 li estas gvidanto de doktoriĝantoj. De 1999 li estas redakcikomitatano de revuo *Acta of Bio­engineering and Biomechanics* prizorgita de universitato de Wroclaw.

Libroj
------

* *Metode experimentale în dinamica structurilor mecanice. I–II.* (kun I. Curtu kaj V. Ciofoai, Braŝovo, 2000–2001);
* *Vibraţii meca­nice* (kun I. Curtu kaj V. Ciofoai, samloke. 2007);
* *Rezistenţa materialelor* (samloke. 2007).

Fonto
-----

* Romániai magyar irodalmi lexikon Arkivigite je 2016-04-17 per la retarkivo Wayback Machine
**Kalvinana universitata kirko** estas moderna religia konstruaĵo de Debrecen. Origine la universitato estis kalvinana altlernejo, post transformiĝo al ŝtata universitato restis grava la kalvinismo, tial oni konstruis la preĝejon.

Historio
--------

La kirko konstruiĝis dum la 2-a mondmilito. Pro la milito la altvaloraj vitraj bildoj sur 35 fenestroj neniiĝis. Dum la socialismo muzika biblioteko funkciis en la kirko. La eklezio rericevis la konstruaĵon en 2001 kaj ekde 2007 oni denove aranĝas mesojn..

Konstruaĵo
----------

La preĝejo situas sola, sed apude troviĝas monumento pri Hungara revolucio de 1956 ekde 2003. La konstruaĵo imitas la grekajn templojn, krome estas moderna kvadrata alta turo.

Fontoj
------

* hungare kun foto Arkivigite je 2014-08-08 per la retarkivo Wayback Machine
* hungare Arkivigite je 2015-09-13 per la retarkivo Wayback Machine
* hungare kun foto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Kategorio Kalvinana universitata preĝejo (Debrecen) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
la tri maaroj de Daun
La **Weinfelder Maar**, esperante: ‚’’ maaro de Weinfeld’’’, aŭ nomita **Totenmaar** (esperante: ‚’’morta maaro’’’) estas maaro ĉirkaŭ 2 km sudoriente de la urbo Daun en la mezmontaro Ejfelo en la germana federacia lando Rejnlando-Palatinato.

Weinfelder Maar vintre kun rigardo al la kapelo de Weinfeld
La maara lago ekestis antaŭ ĉirkaŭ 10.500 jaroj dum fratomagma eksplodo aŭ vulkana vaporeksplodo. Ĝi estas ĉirkaŭ 525 m longa, 375 m larĝa kaj 51m profunda. La akva surfaco havas 16,8 ha. La maaro situas je alto de 484 m super marnivelo. La el tofo konsistanta natura remparo, kiu ĉirkaŭas la lagon, estas je sia okcidenta kaj suda flanko pli alta ol je sia norda kaj orienta. La plej alta punkto estas la monto Mäuseberg (alteco 561,2 m s.m) kun ekrigardturo kaj Maarkreuz (maara kruco). La areo de la lago estas naturprotektejo. Banado estas malpermesata.

La nomo „Totenmaar" („morta maaro") venas de la proksima tombejo kaj kapelo el la 14a jarcento. Estas iama paroĥa preĝejo de Weinfeld. La vilaĝo estis forlasita en la 16a jarcento pro la pesto, La loko lastfoje indikita en dokumento estis en jaro 1512. Ankaŭ ekzistas legendo pri la malapero de la vilaĝo kaj iam ekzistanta burgo.

La kapelo kaj la ĝin ĉirkaŭanta tombejo hodiaŭ estas uzata de la komunumo Schalkenmehren. Troviĝas en la tombejo la tombo de Pit Kreuzberg, konata regiona pentristo.

Bildaro
-------

* somere
* la kapelo apud la maaro
* Dosiero:Totenmaar.JPGrigardo de la tombejo
* la kapelo de Weinfeld kun rigardo al la tombejo
* malfrusomere
* frusomere

Literaturo
----------

* Werner P. d´Hein: *Nationaler Geopark Vulkanland Eifel. Ein Natur- und Kulturführer.* Gaasterland-Verlag, Düsseldorf 2006, ISBN 3-935873-15-8

Referencoj
----------

1. ↑  eifelreise.de: Weinfelder Maar

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Weinfelder Maar en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)


50.1763888888896.8502777777778Koordinatoj: 50° 10′ 35″ N, 6° 51′ 1″ O (mapo)
**Vivonasko** aŭ *vivipario* (latine *viviparus* - „vivante") estas speco de reproduktado, kiu okazas ĉe bestoj kaj plantoj. Organismoj, kiuj tiumetode reproduktiĝas, estas nomataj **vivnaskaj**. Vivonasko kontraŭstaras la ovonaskon, ovovivonaskon.

Vivonaskaj bestoj
-----------------

Ĉe vivonaskaj bestoj, la tuta embria evoluo de idoj el ovo (ovolo) okazas en la patrina korpo. La naskitaj bestoj estas en diversa periodo de la ontogenezo, sed plej ofte en progresita stadio, ili moviĝemas, en multaj proprecoj similas al la plenkreska stadio.

La evolua stadio en la patrina besto estas la **embria evoluo**, en tiu stadio estiĝas fiziologia kontakto inter la ido (feto) kaj la patrino.

Inter la vivonaskaj mamuloj - kaj krom la kloakaj mamuloj (*Monotremata*) - la plej forta ligo ekzistas ĉe la placentaj mamuloj (*Placentalia*). (vivonaskuloj)

Kelkaj fiŝoj havas internan fekundigon, kiam la viraj fiŝoj havas modifitan subvostan naĝilon (kopulacia naĝilo - *gonopodium*) kaj ili per tiu enigas la spermojn en la inan fiŝon. La embrioj same evoluas en frajotegumento, en la
patrina korpo kaj farlasante tion ekas memstaran vivon. Karakterizaj estas la vivonaskaj dentokarpedoj (Poeciliedoj) kaj kelkaj specioj de ŝarkoj (Selachidei).

Inter la reptilioj, vivonaskaj estas la viperoj, la montara aŭ Vivonaska lacerto (*Lacerta vivipara*).

Inter la senvertebruloj, vivonaskaj estas la vivnaskaj snejloj (Viviparedoj), apartenante al *Streptoneura*.

Vivonaskaj plantoj
------------------

La esprimo estas uzata en la botaniko por reproduktado, ĉe kiuj la grajno ĝermas sur la planto kaj la plantidoj grandaj de 40-60 cm defalas kaj radikiĝas en la sala ŝlimo. La oksigenmanka ŝlimo cetere malebligus la oksigenbezionan ĝermadon de la grajno.

Vivonaskaj plantoj vivas ĉefe en la tropikaj ĉemaraj arbaroj kaj arbustaroj, ekz. *Rhizophora*, *Avicenna*, entute ĉ. 25 specioj.

Pluaj ekzemploj estas *Poa vivipara* (Sudafriko) kaj *Poa alpina* ssp. *vivipara* (en la Alpoj) el la paniklaj herboj.

La Bryophyllum male, reproduktiĝas per foliŝosoj, vegetative.

* Kategorio Vivonasko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Júlia Király** [jUlia kirAj], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Király Júlia** estis hungara bankisto, ekonomo, altlerneja instruisto. Ŝia patro estis István Király (literaturhistoriisto).

Júlia Király naskiĝis la  15-an de junio 1957(nun 1957-06-15) en Budapeŝto.

Biografio
---------

Júlia Király maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo, poste ŝi akiris ekonomikan diplomon en Universitato Károly Marx en 1980, post 4 jaroj ŝi doktoriĝis. Inter 1980-1989 ŝi laboris en ŝtataj oficejoj, poste ŝi estis financa konsilisto, sed precipe ŝi havis altajn postenojn ĉe bankoj. Inter 2007–2013 ŝi estis vicestro de Hungara Nacia Banko. Ŝi kandidatiĝis (CSc) en 1989 antaŭ la Hungara Scienca Akademio. Ŝi ofte instruis, ekzemple ŝi estis docento en Ekonomia Universitato (Budapeŝto). Ŝi edziniĝis, naskis filon en 1990, baldaŭ ŝi divorcis. Ŝi ricevis premiojn inter 1999-2005.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Banküzemtan bankügyintézőknek. Barangolás Gorongolával* (kunredaktoro, 1997)
* *Egy bank, amely közel állt Önhöz. A Postabank privatizációjának története, 2002–2003* (2005)
* *A tornádó oldalszele. Szubjektív válságtörténet, 2007–2013* (2019)

Fontoj
------

* biografio hungare kun foto
* biografio hungare kun foto

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 848526
 |



* Portalo pri Biografio
**Kurwenal** (naskiĝinta la 16-an de februaro 1929, mortinta la 9-an de oktobro 1937 en Vajmaro) estis la melhundo de la artistino Mathilde Freiin von Freytag-Loringhoven. 

Al tiu ĉi hundo, kies vera nomo estis *Kuno von Schwertberg* hieß, taksiĝis miraklo pro diversaj talentoj. Bestopsikologoj kaj cirkuloj vizitis ekde 1929 ade la hundon en Vajmaro. La kondutesploristo kaj nobelpremiito Konrad Lorenz interesiĝis sin pri ĝi ankaŭ. En Jena estis tiu ĉi besto objekto de disputoj inter erudiciuloj. Uwe Hoßfeld eltrovis pri ĉi-tio interesajn detalojn. Pri la hundo estiĝis eĉ monografio. Sian kromnomon ricevis la hundo el la opero *Tristan und Isolde* de Richard Wagner.

La tomoboŝtono (en la ĝardeno de la grundo ĉe la angulo de Marienstraße 18 kun Geschwister-Scholl-Straße) ne estas la ununura por hundo en Vajmaro. Ĉar por la hundino *Belotte* de Friedrich Johann Christian Heinrich von Seebach kromas alia, ĉe Altenburg. Jen la epitafo por Kurwenal: *Kuno von Schwertberg, genannt Kurwenal, der klügste und edelste aller Hunde der Welt, berühmter Rechner, Denker und Redner*. Malsupre estas enĉizelitaj la vivodatoj. 

Mathilde von Freytag Loringhoven krome posedis nekutiman hundinon nome *Isolde*, kiun baptis la saman wagner-a opero. La siberia ŝpicino laŭdire kapablis kalkuli. Tombo de Isolde ne estas konata.

Eksteraj ligiloj
----------------

* biografio de la bestoposedantino
* "Mein Hund kann rechnen und spricht deutsch." - Ĉe: Welt.de
* tomboŝtono de Kuno
* hunda priskribo ĉe literaturland-thueringen.de
* jutubaĵo pri Kuno

Notoj
-----

1. ↑  Art. *Kurwenal*, ĉe: Gitta Günther, Wolfram Huschke, Walter Steiner (eld.): *Weimar. Lexikon zur Stadtgeschichte.* Hermann Böhlaus Nachfolger, Weimar 1998, p. 269.
2. ↑  Uwe Hoßfeld: "Ein Dackel aus Weimar und die Jenaer Professoren", ĉe: *Tierische Gefährten? Von Pferden, Hunden und Tauben in Jena*, eldonis Teresa Thieme, p. 182–188.
3. ↑  Mathilde Freiin von Freytag-Loringhoven: *Kuno von Schwertberg genannt Kurwenal der zahlsprechende Teckel der Mathilde Freiin von Freytag-Loringhoven (Weimar)* Aus den Tagebüchern zusammengestellt von Otto Wulf (Plön). Mit sechs Bildern, Richard Jordan, Stuttgart 1933.
4. ↑  Traduko: *Por Kuno de Schwertberg kun aliaso Kurwenal, la plej inteligenta kaj nobla hundo de la mondo - fama kalkulanto, pensanto, oratoro.*
5. ↑  informoj ĉe DDB
6. ↑  pri la domo de Marienstraße 18 ĉe landa literaturpaĝaro/
La abeluja konstruaĵo ĉe Teknologia Universitato Nanyang
**Teknologia Universitato Nanyang, Singapuro** (**NTU**) (malaje *Universiti Teknologi Nanyang*; ĉine 南洋理工大学; tamile நன்யாங் தொழில்நுட்ப பல்கலைக்கழகம்), estas la dua plej malnova publika aŭtonoma esplora universitato en Singapuro kaj konsideriĝas unu el la plej bonaj universitatoj en la mondo. NTU ĉiujare rangas inter la 15 plej bonaj universitatoj en la mondo, kaj rangis la unua inter junaj universitatoj laŭ la QS Mondaj Universitataj Rangotabeloj ekde 2015 je aprilo 2021. Ĝi havas 23 951 plentempajn studentojn kaj 3 846 plentempajn instruajn dungitojn; ĝi atingis 12an rangon en la entuta rangotabelo de nunaj QS Mondaj Universitataj Rangotabeloj je junio 2021.

La Universitato havas plurajn altlernejojn kaj lernejojn, inkluzive de la Altlernejo de Inĝenieristiko, Altlernejo de Scienco, Komerca Lernejo Nanjang, Lernejo Lee Kong Chian de Medikamento, Altlernejo de Homaĵoj, Artoj, kaj Sociaj Sciencoj, kaj Altlernejo de Diplomitoj. NTU estas ankaŭ hejmo de pluraj aŭtonomaj institutoj kiel Nacia Instituto de Eduko de Singapuro, Lernejo S. Rajaratnam de Internaciaj Studoj, Tera Observatorio de Singapuro, kaj Singapura Centro pri Inĝenierado de Ekologiaj Vivaj Sciencoj. La ĉefa universitatejo de NTU inkluzivas 200 hektarojn, do ĝi estas la plej granda universitatejo en Singapuro. La primaraj universitatejoj situas en la okcidenta parto de Singapuro, laŭ 50 Avenuo Nanyang. Ĝi ankaŭ havas du aliajn universitatejojn en la kuracada kaj noventreprena distriktoj, Novena kaj One-north respektive.

Referencoj
----------

1. ↑   QS Top 50 Under 50 2021 (2021-04-18). Arkivita el la originalo je 2020-07-31. Alirita 2021-06-01.
2. ↑   NTU Singapore is ranked among world’s Top 12 universities (2021-06-09). Alirita 2021-06-12.
3. ↑   Check In to Check Out. Arkivita el la originalo je 7a de Julio 2016. Alirita 2016-06-21.

 Arkivigite je 2016-07-07 per la retarkivo Wayback Machine  Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2016-07-07. Alirita 2021-06-26.

* Kategorio Teknologia Universitato Nanyang en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Miklós Zsolt Kis** [miklOŝ ĵolt kiŝ], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Kis Miklós Zsolt** estas hungara agrikultura entreprenisto, subministro.

Miklós Zsolt Kis naskiĝis la  18-an de marto 1979(nun 1979-03-18) en Nyársapát.

Biografio
---------

Miklós Zsolt Kis maturiĝis en gimnazio en Cegléd en 1997, poste li akiris bakalaŭron en Ekonomia Altlernejo (Budapeŝto) en 2001, post 2 jaroj ekonomian diplomon en grado MSc en Universitato de Pécs. Jam inter 2000 – 2002 li estis analizisto en firmaoj, ekde 2002 li ankaŭ laboris en la familia agrikultura enrepreno en statuso entreprenisto. En 2002 li aliĝis al Fidesz. Inter 2005-2019 li estis ankaŭ aktiva pledisto (komprenu sindikatisto) en agraraj societoj, inter 2014-2019 li estis subministro.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

*

Fontoj
------

* biografio hungare kun foto
* biografio hungare kun foto
* biografio hungare kun foto

Referencoj
----------



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 848532
 |



* Portalo pri Biografio
Biden kaj Zelenskij ekster la Monaĥejo de Sankta Mikaelo, Kijivo.
La 20-an de februaro 2023, la Prezidanto de Usono Joe Biden venis al Kijivo, la ĉefurbo de Ukrainio. Tio estis lia unua vizito ĉe la prezidanta posteno (antaŭe li venis en Ukrainion 6 fojojn, kiel Vicprezidanto) kaj la unua vizito de la usona estro en Ukrainio ekde 2008.

La memorsurskribo de Joe Biden estis lasita en la vizitlibro de la Mariinskij palaco.
La vizito de Biden markis la unuan fojon kiam reganta Prezidanto de Usono vizitis batalzonon nekontrolitan de la usona armeo ekde almenaŭ 1864 (tiam Prezidanto Abraham Lincoln, laŭdire, spektis la batalon de Fort Stevens dum la Enlanda Milito).

Dum la vizito, Biden renkontiĝis kun ukraina Prezidanto Volodimir Zelenskij kaj lia edzino Olena Zelenska. Aviadilaj sirenoj bruis en Kijivo dum Biden kaj Zelenskij promenis eksteren. La sirenoj estis ekigitaj de rusia MiG, portanta hipersonan misilon, ekflugante en Belorusio.

Biden okazigis komunan gazetaran konferencon kun Zelenskij en Mariinskij palaco, rimarkante, ke "Unu jaron poste, Kijivo staras. Kaj Ukrainio staras. Demokratio staras. La usonanoj staras kun vi, kaj la mondo staras kun vi".

La usona prezidanto sciigis plian armean helppakaĵon por Ukrainio, kun valoro de 500 milionoj da dolaroj kaj inkluzive de municio por la HIMARS-raketlanĉilsistemo.

Referencoj
----------

1. 1 2 3  Child, David. "Putin's war plans 'plain wrong', Biden says in Ukraine". *www.aljazeera.com*
2. ↑  Biden’s Surreal and Secretive Journey Into a War Zonel *The New York Times*
3. ↑  "Biden Makes a Big Cameo in Kyiv". *New York*.
4. ↑  Tomazin, Farrah (February 21, 2023). "The three reasons Biden risked everything to get to Kyiv". *The Sydney Morning Herald*

* Kategorio Vizito de Joe Biden en Ukrainio en 2023 en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 812673
 |
Koordinatoj: 50° 31′ 38″ N 14° 34′ 03″ O﻿ / ﻿50.52722 °N, 14.56750 °O﻿ / 50.52722; 14.56750 (mapo)

**Observatorio Panská Ves** estas dekroĉita laborejo de Instituto de fiziko de atmosfero de Akademio de sciencoj de Ĉeĥio konstruita en la jaro 1962 proksime de urbo Dubá en distrikto Česká Lípa en Regiono Liberec en Ĉeĥio.

Unu el satelitoj de la observatorio

Situo
-----

La observatorio estas sur herbejo rekte najbaranta kun vilaĝo Panská Ves, kiu estas administra parto de urbo Dubá en suda parto de distrikto Česká Lípa. La vilaĝeto estas 3 km de Dubá, 1 km de Nedamov, proporcie alte super Dubá. Nenie en la ĉirkaŭaĵo estas industriaj entreprenoj aŭ aliaj lumaj fontoj. La herbejo estas en supermara alteco 315 metroj, barita, sur teritorio de PPR Kokořínsko, proksimume 1 km de monteto Velký beškovský kopec. Kondukas preter ĝi blue blua turisma marko kaj ruĝe ruĝa turisma marko turismaj markoj el Dubá al sudo en la centrajn partojn de Kokořínsko. En la vilaĝon kondukas loka komuniko el Nedamov.

Aktualaj projektoj
------------------

Vido al unu el la teleskopoj
Ekde la jaro 2007 estas ĉi tie akceptataj datoj el satelitoj Cluster de eŭropa kosma agentejo ESA, ekde la jaro 2013 la observatorio estas enkonektita en projekton por observi radiajn zonojn helpe de satelitoj Van Allen Probes de usona NASA.
La **Preĝejo Sankta Margareta de Hungario** estas romkatolika konstruaĵo en Hungario, en Veszprém (urbo).

Historio
--------

La preĝejo estis konstruita inter 1937-1938. Motoro de la konstruado estis József Mindszenty. Baldaŭe li donacis memoraĵojn de Sankta Margareta al la preĝejo. Ekde 1943 la preĝejo iĝis pilgrima loko. En 1997 rabistoj murdis la maljunan paroĥestron, li estis entombigita kiel martiro en la kripto. Apude kuŝas jam du episkopoj Nándor Rott kaj László Tóth (episkopo). La preĝejo renoviĝis en 2002.

Konstruaĵo
----------

La konstruaĵo situas sola sur unu el la montoj en la urbo, tamen iomete for de la historia kvartalo. En mezo de la fasado troviĝas la enirejo, pli supre la turo altiĝas. Post la fasado la ĉefnavo kun krucnavo etendiĝas.

Kermeso okazas en la 18-a de januaro.

Fontoj
------

* hungare kun 3 fotoj
* hungare Arkivigite je 2014-10-06 per la retarkivo Wayback Machine
* hungare kun foto[*rompita ligilo*]

La fasado

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Vizmanos** [bizMAnos] estas municipo de Hispanio, en la regiono Kastilio kaj Leono, norde de la provinco Sorio kaj komarko *Tierras Altas* (Altaj Teroj) en la nordo de la provinco.

Geografio
---------

*Tierras Altas* en la nordo de la provinco Sorio.
Loko de Vizmanos en la provinco Sorio.
Ruinoj de la preĝejo de Sankta Domeniko en Verguizas.
Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 24,31 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 26 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte perdis 260 loĝantojn el la 1910-aj jaroj. 

Ĝi distas 40 km de Sorio, provinca ĉefurbo. La municipa teritorio enhavas loĝlokojn Vizmanos kaj Verguizas.

En ĝia teritorio inklude en la Reto Natura 2000 estas la Loko de Komunuma Intereso konata kiel *Riberas del Río Cidacos y afluentes*, okupanta 14 hektarojn, nome 1% de la teritorio.​

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado fine de la 10-a jarcento. Dum la Mezepoko ĝi formis parton de la *Comunidad de Villa y Tierra de Yanguas*.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj), forstado kaj transmigra brutobredado (ŝafoj kaj bovoj). Lastatempe funkciado de servoj plej ekgravis, kune kun kultura kaj rura turismo, piedirado tra naturaj lokoj. Inter vidindaĵoj estas la preĝejoj, ermitejo de Verguizas kaj blazondomoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de provinco Sorio

Notoj
-----

Bibliografio
------------

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rTierras Altas |
| --- |
| Aldealices• Almarza• Arévalo de la Sierra• Ausejo de la Sierra• Carrascosa de la Sierra• Castilfrío de la Sierra• Castilruiz• Cerbón• Cigudosa• El Royo• Estepa de San Juan• Fuentes de Magaña• Fuentestrún• La Póveda de Soria• Las Aldehuelas• Magaña• Oncala• Rebollar• Rollamienta• San Felices• San Pedro Manrique• Santa Cruz de Yanguas• Sotillo del Rincón• Suellacabras• Trévago• Valdeavellano de Tera• Valdegeña• Valdelagua del Cerro• Valdeprado• Valtajeros• Villar del Ala• Villar del Río• Vizmanos• Yanguas |

 |


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 351612
 |
**MARKÓ Jenő** (pro. ma:rko:), laŭ hungarlingve kutima nomordo **Markó Jenő** estis hungara advokato, jurverkisto, altlerneja instruisto naskita en Szatmárnémeti (nuntempe Satu Mare en Rumanio) la 21-an de julio 1880 kaj mortinta en Budapeŝto la 10-an de aprilo 1956. Lia origina familia nomo estis *Mandelbaum*.

Biografio
---------

Jenő Markó studis en Scienca Universitato de Budapeŝto kaj Scienca Universitato Ferenc József. En la lasta li akiris juran diplomon en 1904, post 2 jaroj advokatan diplomon en Budapeŝto. Dum la studentaj jaroj li estis membro de Rondo Galilei. Li estis advokato en propra ateliero inter 1906-1948. Dum la Hungara Sovetrespubliko li havis ankaŭ politikan postenon. Inter 1948–1950 li estis fabrika juristo, inter 1950-1954 li instruis en Universitato de Budapeŝto. Li kaandidatiĝis ĉe Hungara Scienca Akademio en 1955. Li priokupiĝis kiel jurverkisto la teoriajn problemojn de juraplikado kaj li akceptis la komunisman ideologion. Pro divorco li edziĝis dufoje.

Verkoj
------

* *Aktuális gondolatok a közigazgatás reformjához* (studo, 1927);
* *A polgári jogi ítélkezés múltja és jövője* (monografio, 1932);
* *A jogalkalmazás tudományának alapjai* (Bp. 1936)
* *Az állam és jog egyidejű keletkezésének elmélete. – Harc a marxi– lenini elmélet tisztaságáért a jogtudomány terén.* (1949)
* *A marxista-leninista jogalkalmazás alapvető kérdései* (monografio kaj disertaĵo, 1954)
* *A valószínűség szerepe a bírói jogalkotásban* (1956)

Fontoj
------

* Magyar Életrajzi Lexikon
* 


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 359953
* VIAF: 316433893
* ISNI: 0000 0004 5321 4045
* BNF: 108669926
 |
La **Preĝejo Sankta Triunuo** estas romkatolika historia monumento en Hungario, en vilaĝo Zalaháshágy.

Historio
--------

La preĝejo konstruiĝis supozeble depost invado de la tataroj (1242). En fino de la 13-a jarcento oni konstruis la turon kaj okazis gravaj trakonstruoj. En la 16-a jarcento la protestantoj okupis la kirkon kaj uzis ĝin ĝis reokupo de la katolikoj en 1737. En tiu periodo ankaŭ la turkoj faris detruojn. En 1690 la turo kaj la sanktejo estis ruina. En 1746 oni konstruis barokan sanktejon, same larĝan, ol la navo. Triumfarko dividas la sanktejon de la navo. En 1860 oni konstruis sakristion kaj enmurigis la romanikan enirejon, fine oni konstruis pli novan enirejon. En 1863 Flóris Ferenc Rómer ekzamenis reliefon, kiu estas tre malofta kaj eble estas pli malnova, ol la kirko mem. Ĝi prezentas drakojn. La orgeno ekfunkciis en 1923. En 1975 arkeologoj trovis enmuritajn romanikajn fenestrojn. En 2006 restaŭroj okazis, ekde tiam pli bone estas videblaj la romanikaj partoj.

Konstruaĵo
----------

Skizo pri la reliefo pri drakoj
La preĝejo situas sola en mezo de la vilaĝo, sur montetopinto. La fasado tuŝas la trotuaron, sed la ceteraj partoj situas en korto. Ankaŭ ŝtona kruco kaj monumento pri falintoj estas videblaj en la korto. En mezo de la fasado la kvadrata turo plene reliefas, ĉe piedo de la turo la enirejo funkcias. La navo finiĝas en kvadrata absido. Ĉe la finaj anguloj po unu pilieroj apogas la absidon. Interne la altara bildo prezentas Sanktan Triunuon. 

Kermeso okazas en la dimanĉo de Sankta Triunuo.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj[*rompita ligilo*]
* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.