recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
*Limodorum abortivum* estas plantospecio, apartenanta al orkidacoj (*Orchidaceae*). Ĝi estas protektata planto ekz. en Hungario.

Priskribo
---------

Ĝi estas 20-50 (80) cm alta orkideo, vivanta sur sek-putrantaĵoj. La super-grundaj partoj de la planto estas helviolaj, malpur-violaj kun apenaŭ verda koloraĵo. La tigo estas forte dika, ties folioj estas skvamsimilaj, forte reduktiĝis konforme al la saprofita vivmaniero. La infloresko estas svelt-longa, la floroj estas grandaj, grapolaj. La eksteraj kovraj folioj (tepaloj) estas ovalaj, lencosimilaj, ekstre verd-violaj, interne helviolaj, kun malhelaj vejnoj. La internaj tepaloj estas pli malgrandaj, striaj-lancaj, kun helviola koloro. La lipo (labio) estas longeta-ovoforma kaj simile al la eksteraj tepaloj havas malhelajn violkolorajn long-vejnojn. La sprono estas svelta, cilindra, suben-kliniĝanta. Ĝi floras en majo-junio. La frukto estas kapsulo.

Vivejo
------

Ĝi kreskas en karstaj arbustaj arbaroj, kalk-ŝataj kverkaj arbaroj, malofte muskaj kverkaroj.

* Limodorum abortivum en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Limodorum abortivum en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Limodorum abortivum en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
**Limkvato** (*Citrus* ×*floridana* (J.INGRAM & H.MOORE) MABB.) estas citrusoj, kiu estiĝis kiel hibrido el krucigado de la limeujo (*Citrus × aurantiifolia*) kun du formoj de kumkvato (*Fortunella margarita*).

Karakterizaĵoj
--------------

Limkvato estas malgranda, ĉiamverda arbo aŭ arbusto kiu atingas alton de maksimume 2,5 metroj. La branĉoj havas dornojn. La folioj estas oblikvaj. Ĝi floras blanke.

La limkvato havas malgrandajn fruktojn, kiuj estas plej ofte 2 ĝis 4 cm granda – kun la verda, maldika kaj ŝelo, kiu havas maldikan mezokarpon super blanka, sukohava karno. La frukto havas ses ĝis naŭ segmentojn. La kernoj estas helbrunaj. La fruktokarno havas intensan guston, la fruktoŝelo havas la plej intensan aromon de la limeo.

Sistematiko
-----------

La limkvatojn bredis en la jaro 1909 la bredisto kaj botanikisto Walter Tennyson Swingle (1871–1952) en Florido. Ĝi estas la signifoplena kruciĝo el limeujo kun alia citruso. La scienca nomo estas *Citrus* ×*floridana*; ĝi ricevis la nomon Florido, kie la planto estis bredita.

Sinonimoj por *Citrus* ×*floridana* (J.INGRAM & H.MOORE) MABB estas: ×*Citrofortunella floridana* (J.W.INGRAM & H.E.MOORE), ×*Citrofortunella swinglei* (J.W.INGRAM & H.E.MOORE) (nomdonate de la bredisto Walter Tennyson Swingle).

Kultivaroj
----------

Tri kulturvarioj estas distingataj:

* „Eustis": kruciĝo inter la limeujo kun ronda formo de kumkvato – ĝian nomon la planto ricevis de la urbo Eustis en Florido. Ĝi estas pli malgrandaj ol la kultivaro „Lakeland" kaj estas pli da semoj en ĝi. „Eustis" estas la plej ofte kultivata kultivaro.
* „Lakeland": kruciĝo de limeujo kun la ronda formo de kumkvato – ĝian nomon la hibrido ricevis de la urbo Lakeland en Florido. Ĝi estas pli granda ol la kultivaro „Eustis" kaj havas malpli da kernoj.
* „Tavares": kruciĝo el la limeujo kun la ovala formo de la kumkvato – ĝian nomon ĝi ricevis de la urbo Tavares en Florido. „Tavares" havas iom oblongajn fruktojn kun oranĝa koloro.

Kultivado
---------

La avantaĝo de limkvato kompare al la limeujo estas la pli alta tolereco de malvarmo de tiu hibrido, kiu ebligas la kultivadon ankaŭ en subtropikaj regionoj.

La kultivado ankaŭ ekzistas en la sudo de Usono, Italujo, Hispanujo, Israelo, Sudafriko.

Limkvatoj estas uzataj en kelkaj regionoj kiel ornamplanto.

La ekonomia signifo de limkvato estas malgranda, ĉar la fruktoj ofte estas pli multekosta ol la fruktoj de la limeujo.

Fonto
-----

* Limequat (kaj la kultivaroj: Eustis, Lakeland und Tavares)
* Bernhard Voss: *Zitruspflanzen*. Franckh Kosmos, Stuttgart 2009, ISBN 978-3440119259.

* Limkvato en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **arondismento Châteaubriant-Ancenis** (france *arrondissement de Châteaubriant-Ancenis*, prononco [aʁɔ̃dismˈɑ̃ də ʃatobʁiˈɑ̃-ɑ̃snˈi], bretone *arondisamant Kastell-Briant-Ankiniz*) estas administra parto de Francio nomata arondismento. Ĝi lokiĝas en la departemento *Loire-Atlantique* [lwaʁ atlɑ̃tik] aŭ Atlantika Luaro (bretone *Liger-Atlantel*) kaj en la regiono Luarlandoj aŭ *Luarlandio* (france *Pays de la Loire* [pe.i də la lwaʁ], bretone *Broioù al Liger*), sed historie apartenas al Bretonio. La arondismenta ĉefurbo estas la samnoma urbo Châteaubriant. Komence de la jaro 2019 en la arondismento vivis 227 966 personoj sur areo de 3 157,63 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de 72 loĝantoj/km². 

La arondismento ekde administra reformo de marto 2015 inkludas komunumojn de 7 kantonoj.

Referencoj
----------

1. ↑  ne plu ekzistas iuj INSEE-kodoj 441 kaj 444, nur 442, 443 kaj 445
2. ↑  Laŭ Esperanta mapo de Eŭropa franclingvio de la franclingva SAT-Amikaro, arkivigita laŭ stato de julio 2021

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Loire-Atlantique
* Listo de arondismentoj de Francio
Limonito.
**Limonito** estans fererco konsistanta el mikso de hidratitaj oksid-hidroksidoj el fero (III) en varia kompono. La ĝenerala formulo estas ofte moontrita kiel FeO(OH)·*n*H2O, kvankam tio ne estas tute akurata ĉar la proporcio de oksido al hidroksido povas amplekse varii. Limonito estas unu el la tri ĉefaj ferercoj, el kiuj la aliaj estas hematito kaj magnetito, kaj estis minita por la produktado de fero ekde almenaŭ la jaro 2500 a.K.

Marĉa fererco.
Limonito ricevas sian nomon el la greka vorto λειμών (/leː.mɔ̌ːn/), kun la signifo "malseka herbejo", aŭ λίμνη (/lím.nɛː/), kun la signifo "marĉa lago" kiel aludo al ties ekzisto kiel **marĉa fererco** en herbejoj kaj marĉoj. En sia bruna formo ĝi estas foje nomita **bruna hematito** aŭ **bruna fererco**. En sia brilflava formo, ĝi estas foje nomita **citronroko** aŭ **flava fererco**.

Limonito estas relative densa kun specifa gravito varia el 2.7 ĝis 4.3. Ĝi varias kolore el brile citronflava ĝis verdeca grizbruna. La frotkoloro de limonito sur nebrila porcelanplato estas ĉiam bruneca, karaktero kiu distingas ĝin el hematito de ruĝa frotkoloro, aŭ el magnetito kun nigra strikoloro. The dureco estas varia, sed ĝenerale en la gamo 4 - 5.5.

Notoj
-----

1. ↑  MacEachern, Scott (1996) "Iron Age beginnings north of the Mandara Mountains, Cameroon and Nigeria" pp. 489–496 En Pwiti, Gilbert kaj Soper, Robert (editors) (1996) *Aspects of African Archaeology: Proceedings of the Tenth Pan-African Congress* University of Zimbabwe Press, Harare, Zimbabwe, (ISBN 978-0-908307-55-5); arkivita tie fare de Internet Archive en 11a de marto 2012
2. ↑  Diop-Maes, Louise Marie (1996) "La question de l'Âge du fer en Afrique" ("La demando pri Ferepoko en Afriko") *Ankh* 4/5: pp. 278–303, en franca; arkivita tie fare de Internet Archive en 25a de januaro 2008
3. ↑   Limonite: Mineral information, data and localities.
4. 1 2  Northrop, Stuart A. (1959) "Limonite" *Minerals of New Mexico* (reviziita eldono) University of New Mexico Press, Albuquerque, New Mexico, pp. 329–333, OCLC 2753195

* Limonito en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Limonito en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Pri la komunumo
---------------

**Les Enfers** estas komunumo en la distrikto Franches-Montagnes en Kantono Ĵuraso, Svislando. Ĝi havis 156 loĝantojn je la 31-a de decembro 2009.

Geografio
---------

Les Enfers situas en la nordo de la altebenaĵo de la Liberaj Montoj sur alteco de iom pli ol 950 m s.m. Norde de la komunumo la ebenaĵo falas malalten al la profunda valo de la rivero Doubs, kiu tamen ne tuŝas la teritorion de Les Enfers. Al la komunumo apartenas krom la ĉefvilaĝo Les Enfers ankaŭ la vilaĝeto Cerniévillers.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Les Enfers limas en nordo al Soubey, en oriento kaj sudoriento al Montfaucon, ĉe pinto en oriento al eksklavo de la komunumo Saint-Brais, en sudo al Le Bémont, kaj en okcidento al la distriktĉefloko Saignelégier.

Trafiko
-------

La komunumo Les Enfers situas flanke de la gravaj trafikvojoj, sed pro ĝia proksimeco al Montfaucon, kiu situas ĉe la kantona ĉefvojo 18, ĝi tamen bone atingeblas. Kelkaj el la busoj de la linio de Saignelégier al Glovelier ankaŭ alveturas la komunumon, kiu tiel ankaŭ estas ligita al la publika transportreto.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Les Enfers datiĝas el la jaro 1330 kiel *au cruz des Enfers*.

Dum mezepoko Les Enfers apartenis al la Senjorejo Liberaj Montoj, kiu troviĝis sub la regado de la Princepiskopejo Bazelo. Post la Franca Revolucio de 1792 Les Enfers apartenis dum unu jaro al la Raŭraka Respubliko kaj tiam de 1793 ĝis 1800 al la franca departemento *Mont-Terrible*, kiu tiam estis integrita al la departemento Haut-Rhin. En la jaro 1815 la Viena Kongreso atribuis la komunumon Montfaucon al la distrikto Franches-Montagnes de la svisa Kantono Berno. La ĝis tiam memstara municipkomunumo Cerniévillers estis en la jaro 1817 integrita al la komunumo Les Enfers. Ek de la 1-a de januaro 1979 Les Enfers apartenas al la nove fondita Kantono Ĵuraso.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: *Claude Rebetez*: *Les Enfers* en *Historia Leksikono de Svislando* (2004-08-17)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Les Enfers en la Historia Leksikono de Svislando

* Kategorio Les Enfers en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Bildoj
------

* VilaĝeniroVilaĝeniro
* VilaĝcentroVilaĝcentro
* Les EnfersLes Enfers

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Franches-Montagnes |
| --- |
| maldekstraLa Chaux-des-Breuleux • Lajoux • Le Bémont • Le Noirmont • Les Bois • Les Breuleux • Les Enfers • Les Genevez • Montfaucon • Muriaux • **Saignelégier** • Saint-Brais • Soubey |  |

 |
Elektromezuriloj en Tajvano
**Elektromezurilo** aŭ **elektronombrilo** estas aparato kiu mezuras la kvanton da elektra energio uzita de domo aŭ entrepreno. Mezuroj estas kutime faritaj en kilovathoroj (kWh).

Historio
--------

Elektromezuriloj fariĝis popularaj kiam pli kaj pli da domoj estis konektitaj al la elektra reto en la 1880-aj jaroj. Anstataŭ kalkuli la uzitan elektran energion baze de la nombro da elektraj iloj en la domo, necesis trovi pli precizan kaj justan sistemon.

Tipoj de elektromezuriloj
-------------------------

Elektromezurilo laŭ la principo de Ferraris
Elektronika elektromezurilo
### Elektromekanikaj mezuriloj

Vaste uzataj estas la elektromezurilo laŭ la principo inventita de la itala inĝeniero Galileo Ferraris. En tiuj mezuriloj la alterna tensio kaj la kurento fluanta tra alumina disko produktas turnomomanton. Ĉilasta estas proporcia al produto de tensio kaj kurento kaj sekve al elektra povumo. La disko turnas kun rapido proporcia al elektra povumo kaj la nombro da rotacioj indikas la kvanton da konsumita elektra energio.

### Elektronikaj mezuriloj

Nuntempe en novaj instalaĵoj oni uzas plejofte elektronikajn mezurilojn, kiuj ne enhavas moviĝantajn mekanikajn erojn. Elektronikaj sistemoj mezuras kurenton kaj tension kaj la valoroj estas prilaborataj en aparta mikroprocesoro kiu eldonas la valoron de la konsumita energio (kaj aliaj interesajn valorojn) sur malgranda ekrano.

Vidu ankaŭ
----------

* Elektrometro

* Kategorio Elektromezurilo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 566772
* GND: 4151749-0
* LCCN: sh85041831
* NKC: ph417903
 |
Koloro de termoradiado je diversaj korpotemperaturoj.
La **leĝo de Planck** estas fizika leĝo, kiu priskribas la intensecan spektron de termoradiado
elsendita de nigra korpo. La leĝo nomiĝas laŭ la germana fizikisto Max Planck, kiu
eltrovis ĝin en la jaroj 1899 ĝis 1901
.

Laŭ la Planck'a leĝo la spektra intenseco {\displaystyle u(\lambda )} de termoradiado de nigra korpo sur ĝia surfaco estas:

Spektra intenseco de nigra korpo depende de ondolongo
{\displaystyle u(\lambda )={\frac {dI(\lambda )}{d\lambda }}={\frac {2\pi hc^{2}}{\lambda ^{5}\exp({\frac {hc}{\lambda kT}})-1}}},
kun
{\displaystyle I}: intenseco, unuo W/m2,
{\displaystyle \lambda }: ondolongo de elsendita radiado en vakuo,
{\displaystyle h}: konstanto de Planck,
{\displaystyle c}: rapideco de lumo en vakuo,
{\displaystyle k}: konstanto de Boltzmann,
{\displaystyle T}: korpotemperaturo, unuo K.
La leĝo estas ĝeneraligo de pli maljunaj leĝo de Stefan-Boltzmann kaj leĝo de Wien pri ŝoviĝo.
Ĝi estas konfirmita eĉ per la plej ekzaktaj mezuradoj.

Graveco por kvantum mekaniko
----------------------------

Planck unue eltrovis la formulon heŭristike. Plie li provis dedukti la leĝon. Por sukcesi necesis
supozi ke elektromagneta ondo ne havu iun ajn energion sed havu diskretan energian kvanton E, kun

{\displaystyle E=h\cdot \nu }, ({\displaystyle \nu }: frekvenco),   

aŭ multoblon de tio.
La postulato ke elektromagnetaj ondoj konsistu el kvantoj, poste nomitaj fotonoj, estis fundamenta ŝanĝiĝo en tiama fiziko. Tial la dedukto de la leĝo
estis grave por la ekevoluo de kvantuma mekaniko.

Vidu ankaŭ
----------

* Termoradiado
* Leĝo de Stefan-Boltzmann
* Nigra korpo
* Leĝo de Wien pri ŝoviĝo

Referencoj
----------

1. ↑  de:Max Planck, germana vikipedio (vizitita la 14-an de julio 2009).
2. ↑  Kuchling, Taschenbuch der Physik, Harri Deutsch Verlag (1988),
11a eldono, p. 268.
3. ↑  Grimsel, Lehrbuch der Physik, Bd. 3 Optik, Teubner Verlag (1988) 19a eldono, p. 229
Nikola Tesla formis la entreprenon **Tesla Electric Light & Manufacturing** en Aprilo 1887. Kun sidejo ĉe strato Irving, Rahway, Nov-Ĵerzejo, tiu kompanio startis post Tesla lasis la dungadon ĉe Thomas Edison sekve de malkonsento pri pagado. Tesla planis vendi kaj rajtigi siajn patentojn kaj plinovigojn. Tesla inventis arkolampon de alta efikeco; elektromagnetoj aŭ solenoidoj estas kapta mekanismo kontrolinta la karbonajn elektrodojn kaj ĝi havis aŭtomatan mal-konektilon. La kompanio enspezis monon, sed plej el la kapitalo akirita iris al la investantoj. Laste, financaj investistoj malkonsentis kun Tesla pri sia plano por alternkurenta motoro kaj eventuale liberigis lim el siaj ŝuldoj ĉe la kompanio.

Referencoj
----------

* "*Tesla: Life and legacy: Coming to America*", PBS.
* "*Stock certificate for the Tesla Electric Light and Manufacturing Company* ". Tesla: Life and legacy: Coming to America, PBS.
* "Nikola Tesla: Research in High Frequency Phenomena, 1894." Nikola Tesla: Recognized Genius. N.p. n.d. Web. 31a Jan. 2014. < Arkivigite je 2014-02-13 per la retarkivo Wayback Machine>.
Memoro kun 18 hidrargaj lineoj de UNIVAC I (1951)
Prokrastlinea memoro per tordodrato
**Prokrastlinea memoro** estas malnova aparato kapabla stoki datenojn profitante la tempon, kiun signalo bezonas por disvastigi tra fizika medio. Tipa ekzemplo estas hidrargaj prokrastlineaj memoroj. Tiuj konsistas el tubo plenigita kun hidrargo kun transduktilo, kutime piezoelektra, ĉe ĉiu fino.

Principo
--------

La enhaveco de ĉiu prokrastolineo dependas de la rapido de disvastigo de ondo en la fizika medio, kiu konsistigas la memoron, la grandecon aŭ daŭron de ĉiu bito kaj la longo de la prokrastolineo. Tiel, se la elektra signalo de ĉiu bito daŭras B sekundojn kaj la rapido de disvastigo en la medio estas V metroj/sekundo, sekvas ke la perturbo de ĉiu bito en la medio okupas B\*V metrojn; tial, memoro kun longo de L metroj povos stoki L/(B\*V) bitojn.

Historio
--------

La uzo de prokrastlineaj memoroj estis inventita fare de J. Presper Eckert dum la 1940-aj jaroj kaj estis uzita por EDSAC, EDVAC, UNIVAC I kaj ankaŭ por la unua persona komputilo en historio, la Olivetti Programma 101 kies funkcia principo estis bazita sur la magnetostrikto de kordo de piano.
**Liskovec** ukraine **Лісковець,** hungare **Lengyelszállás** [lendjelsAlAŝ] estas malgranda vilaĝeto en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto Miĵgirja.

Transkarpata provinco en Ukrainio
Distrikto de Miĵgirja en Transkarpatio

Bazaj informoj
--------------

* 48° 42′ 28″ N 23° 25′ 43″ O﻿ / ﻿48.70778 °N, 23.42861 °O﻿ / 48.70778; 23.42861 (mapo)Koordinatoj: 48° 42′ 28″ N 23° 25′ 43″ O﻿ / ﻿48.70778 °N, 23.42861 °O﻿ / 48.70778; 23.42861 (mapo)
* Areo:  km²
* Alto super marnivelo: 696 m
* Loĝantaro: 570
* Poŝtkodo: 90012
* Telefonprefikso: 03146

Situo
-----

Liskovec troviĝas en valo.

Historio
--------

La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1614 en formo *"Lyahowecz"*. En 1910 vivis en Lengyelszállás 527 loĝantoj, (504 rutenoj, 18 germanoj, 15 hungaroj). Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Máramaros, al distrikto de Ökörmező, poste al Ĉeĥoslovakio. En 1939 la plej orienta regiono de disfalanta Ĉeĥoslovakio deklaris malgrandan sendependan respublikon Karpata Ukrainio. Iom poste Hungario okupis la respublikon kaj tuj aranĝis aŭtonomion, kies apartaĵo estis ankaŭ Liskovec. Ekde 1945 ĝi apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio.

Vidindaĵoj
----------

* Kategorio Liskovec en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
|  |  |
| --- | --- |
|  | - La mallongigo VS en Chalais VS staras por la svisa Kantono Valezo. Por aliaj signifoj de la nomo vidu sub **Chalais**. |


---


**Chalais** estas komunumo en la distrikto Sierre en Kantono Valezo, Svislando. Ĝi havis 3147 loĝantojn je la 31-a de decembro 2012.

Geografio
---------

La komunumo Chalais situas en la supra parto de Suba Valezo sur la suda flanko de la Valo de Rodano. La komunumo konsistas el la vilaĝoj Chalais kaj Réchy ĉe la flanko de la valo de Rodano, kaj Brie kaj Vercorin sur montaj terasoj.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 24,46 km², de kiuj 62,5% estas kovritaj de arbaro, 23,4% servas por agrikulturo kaj 8,5% por setlado.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Chalais limas en nordo al Sierre, en nordoriento al Chippis, en oriento kaj sudo al Anniviers, kaj en okcidento al Grône.

Trafiko
-------

Chalais situas flanke de la gravaj trafikvojoj. Tra Chalais pasas en la valo konekta vojo de Chippis al Grône kaj du vojoj konektas la komunumon kun Sierre. Kurboriĉa montarvojo kondukas de Chalais al Vecorin. Pere de poŝtaŭtolinio de Chippis al Siono la komunumo Estas konektita al la publika transportreto. De Chalais aertelfero kondukas al la vilaĝo Vecorin, de kie alia aertelfero kondukas al la monto Crét du Midi.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Chalais datiĝas el 11-a jarcento kiel *Jaler*. En la 13-a jarcento Chalais estis disigita de la episkopa Subvoktejo Sierre kaj fariĝis subvoktejo, kiu estis donita kiel feŭdo al diversaj nobelaj familioj, el inter kiuj la familioj de Chalais, Blouvignoud, kaj Chevron. De la 16-a jarcento ĝis la Helveta Revolucio de 1798 Chalais apartenis al la Valeza Dekono Sierre. La rektangula senjora turo el la 13-a jarcento plejparte disfalis en la jaro 1936. Jam de mezepoko la vilaĝoj Chalais kaj Vecorin estis ligitaj en unu komunumo. En la jaro 1938 estis konstruita veturebla vojo de Chalais al Vecorin kaj en 1951 aertelfero.

Vidu ankaŭ
----------

* Aliaj lokoj kun la nomo Chalais

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: Reta mapo 1:20000 de Swisstopo[*rompita ligilo*]
2. ↑  Fonto: Komunumdatumoj de la retejo de la Svisa Federacia Oficejo pri Statistiko, retejo konsultita la 5-an de novembro 2011
3. ↑  Fonto: *Danielle Allet-Zwissig*: *Chalais* en *Historia Leksikono de Svislando* (2012-06-27)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Chalais VS en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Chalais

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Chalais** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la Distrikto Sierre |
| --- |
| Anniviers  •  Chalais  •  Chermignon  •  Chippis  •  Grône  •  Icogne  •  Lens  •  Miège  •  Mollens  •  Montana  •  Randogne  •  Saint-Léonard  •  Sierre  •  Venthône  •  Veyras |  |

 |
La diversaj lingvoj kaj dialektoj en Francujo.
Epizodo de podkasto Kern.punkto pri la lingva politiko en Francio
Ekzistas multaj diversaj **lingvoj en Francio**, kiuj havas neoficialan statuson. Sole la franca estas oficiala lingvo de Francujo. La aliaj lingvoj estas plejparte dialektoj kaj lokaj lingvoj, kiuj ne estas parolataj en la tuta lando. Ankaŭ ekzistas dialektoj, kiuj estis influataj de la najbaraj ŝtatoj de Francujo.

Latinidaj
---------

### Nordfranca

La jenaj lingvoj estas nordfrancaj dialektoj de la franca:

* sentonĵa
* puatua
* galoa
* pariza, orleana, tura
* normanda
* pikarda
* valona
* ĉampanja
* lorena
* franĉ-kontea
* burgonja
* beria
* burbona

### Arpitana

Inter la sud-orientaj dialektoj apartenas la jenaj branĉoj de la arpitana lingvo:

* ĵurasa
* savoja
* dofinea
* liona
* foreza

### Okcitana

La jenaj estas dialektoj de la Okcitana lingvo:

* langvedoka
* provenca
* gaskona
* aŭvernja
* limoĝia
* vivaro-alpa

### Aliaj latinidaj

* Kataluna
* Gaŭlo-itala
	+ ĝenova
* Itala
	+ korsika

Ĝermanaj
--------

De la ĝermanaj lingvoj oni parolas en Francujo la jenajn:

* alzaca
* mozela franka
* flandra

Alidevenaj lingvoj
------------------

* keltaj lingvoj:
	+ bretona
* eŭska

* Kategorio Lingvoj en Francio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Linguists' Club** estis lingvo-klubo en Londono, kiu aktivis inter 1932 kaj 1971.

La klubo funkciis kiel loko de renkontoj kaj lernejo por lingvistoj, inkluzive tradukistoj kaj interpretistoj, por studentoj kaj por membroj, kiuj simple volis praktiki siajn lingvajn povojn.

La moto de la klubo estis **Se comprendre, c'est la paix** (interkompreniĝi, tio estas la paco).

La klubo estis fondita de Teddy Pilley, komence je Kingsway proksime al Holborn stacio de la subtera fervojo, poste je 20 Grosvenor Place. Pilley, pro siaj lingvaj konoj, dum la milito fariĝis membro de la teamo en Bletchley Park, kiu dekodis la germanan kodig-maŝinon "Enigma".

La klubo provizis lingvo-lecionojn kaj malpli formalajn diskut-grupojn en diversaj lingvoj, inkluzive
franca, germana, hispana, itala, rusa kaj Esperanto. La diskutoj povis okupi pri ĉiuj temoj escepte politiko kaj sekso.

La klubo estis malfermita dum ses tagoj de la semajno, de la dek unua ĝis la dudek tria. Ĝi inkluzivis koktelejon por manĝaĵoj kaj trinkaĵoj, sed sen alkoholo. Estis ĉambroj por televido, tabloteniso, malgranda kinejo por montri fremdlingvajn filmojn, je vendredoj okazis dancado je diskoj. La granda salono estis librejo kaj memkompreneble tie estis ankaŭ kameno kun fajro.

La klubo eldonis ĉiumonatan ĵurnalon **The Linguist**, kiu havis mondskalan distribuadon. Eldonistoj estis Teddy Pilley kaj Hilda Westron.

La lasta listo de membroj enhavis ĉirkaŭ 70 000 membrojn.

Dum la 1950-aj jaroj la klubo havis duan ejon je Niddry Lodge, proksime al Kensington High Street. Niddry Lodge estis konstruita frue en la jaroj 1800. Tie multe pli da spaco estis por aktivecoj kiuj ne eblis je Chester Close. La domo havis larĝan ĝardenon, la plej larĝan en Kensington je tiu tempo, en kiu lecionoj kaj diskutgrupoj okazis dum varma vetero. Estis ankaŭ salono, kie lecionoj pri skotaj dancoj kaj skermado eblis. Niddry Lodge estis luita de Kensington Council. Kiam tio finiĝis la domo estis detruita por havi spacon por konstrui la novan urbodomon de la Kensington & Chelsea. Kelkaj de la arboj en la interna korto de la urbodomo estas de la ĝardeno de Niddry Lodge.

Aldono: Neklara estas en la angla versio de tiu artikolo, kial la klubo ŝajne finis, aŭ ĉu la unua loko pli longe restis, kaj kial kaj kiam tiu tre floranta klubo finis tute.

Referencoj
----------

1. ↑  Widlund-Fantini, Anne-Marie (2007). *Danica Seleskovitch: interprète et témoin du XXe siècle*. p. 74. Lausanne: L'Age d'Homme. ISBN 978-2-8251-3697-3
2. ↑  Jewish Personnel at Bletchley Park in World War Two
**Lipa**, hungare **Kislippa** estas malgranda vilaĝo en Slovenio en provinco Prekmurje, en statistika regiono Pomurske, en municipo de Beltinci.

Municipo Beltinci en Slovenio, kie Lipa troviĝas

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 6 km²
* Alto super marnivelo: 172 m
* Koordinatoj: 46° 36′ N 16° 17′ O﻿ / ﻿46.600 °N, 16.283 °O﻿ / 46.600; 16.283 (mapo)Koordinatoj: 46° 36′ N 16° 17′ O﻿ / ﻿46.600 °N, 16.283 °O﻿ / 46.600; 16.283 (mapo)
* Loĝantaro: 630
* Poŝtkodo: 9231
* Aŭtokodo: MS

Situo
-----

Lipa situas sur deklivoj, laŭ traira flanka vojo.

Historio
--------

La unua mencio pri Kislippa devenis de 1322. Ĝis fine de la 1-a mondmilito la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Zala (reĝa departemento), al distrikto de Lendva, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio. En 1941 la germana armeo senbatale okupis la komunumon kaj post 10 tagoj transdonis ĝin al Hungario. Ĝis 1945 tio estis parto de Hungario, ekde 1991 de Slovenio. Ĉiujare oni aranĝas festenon de terpomaj manĝaĵoj.

Fontoj
------

* slovena Vikipedio
* w.geopedia.si

* Kategorio Lipa (Beltinci) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Lionel "Rusty" BERNSTEIN** (20a de Marto 1920 – 23a de Junio 2002) estis juda sudafrika kontraŭ-apartismo aktivulo kaj politika prizonulo. Li ludis gravan rolon en politikaj organizoj kiaj la Sudafrika Komunista Partio (SACP) kaj la Afrika Nacia Kongreso (ANK). Li helpis formi la Kongreson de Demokratoj por helpi la partoprenon de blankuloj en ANK, kaj li kunigis ties aliancanoj por establi la Kongreson de la Popolo, laborante proksime al Nelson Mandela.

La kontraŭ-apartisma movado kolerigis la registaron de Sudafriko. Ili trudis severajn restriktojn al la movado, kiel malpermeso de publikaĵo de Bernstein, malpermeso de festo kiun li kunorganizis, kaj aresto de estroj kiel li mem dum longaj tempoperiodoj. Tiuj agadoj rezultis en la fakto ke li fuĝis el sia hejmlando post esti arestita post polica atako.

Por partopreni en la unua post-apartisma balotado en 1994, li revenis al Sudafriko kaj plue laboris por la ANK. Multaj institucioj honorigis lin pro lia aktivulismo, kaj li restis fama figuro en Afriko.

Notoj
-----

1. ↑   Shimoni, Gideon (1980). Jews and Zionism: the South African experience (1910-1967). Cape Town: Oxford University Press.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 731541
* GND: 1075023890
* LCCN: n99261701
* VIAF: 31332383
* ISNI: 0000 0000 3804 0439
* BNF: 17798257n
* RKD: 245840
 |
**Lignoprilaboro** estas la agado aŭ lerteco produkti erojn el ligno, kaj inkluzivas: meblofaradon, lignoĉizadon, artikado, ĉarpentadon kaj lignotornadon.

**Lignoskulptado** estas tiu laborproceso, dum kiu oni prilaboras diversajn lignojn. En etnografio, en mallarĝa senco ĝi estas komprenita ĉefe pri la konveksaj skulptadoj, noĉoj, rundplastikoj. En vasta senco en la etnografio, al lignoskulptaĵoj apartenas eĉ ĉizitaj (noĉitaj), skrapitaj ornamaĵoj, inkrustaĵoj, intarzioj, marketraĵoj (inkrustita ligno per mozaiko el multekosta ligno, perlamoto), trarompitaj skulptaĵoj, enbatitaj, enbruligitaj, tornitaj lignoobjektoj.

La supre skizitajn teknikojn, objektojn oni povas aldone trakti per tanado kaj fumaĵado, kiuj servas ne nur konservadon sed eĉ kolorizigon. Pliaj metodoj estas la traktado per urinoj, aŭ senbaza farbado.

La plej grandaj skulptaĵoj apartenas al konstruaĵoj kiel pordoj, kovritaj pordegoj (sikula pordego), pordegaj tenkolonoj, partoj de putforkoj (forkofosto de baskulputo), solivo (plankotrabo), portikaj kolonoj, pordaj kaj fenestraj kadroj, ktp. Gravaj estas ankaŭ la tombejaj fostoj, krucoj.

La malpli grandaj skulptaĵoj – ofte uzataj de virinoj – estis pli riĉe ornamitaj. Tiuj skulptaĵoj servis ofte kiel donacoj. Ekz. laboriloj de la kuirejoj, kuleroj, salujoj, sed ankaŭ diversaj ujoj (kandelingoj, farunujoj), eskalo, seĝo, fianĉamika bastono, sarkila purigilo, kesto ktp.

Gravaj estas ankaŭ la lignaj maskoj, religiaj skulptaĵoj.

Bildaro
-------

* 
* 

  

* Kategorio Lignoprilaboro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Lingvist** estas adaptebla platformo de lingva lernado, disponebla en internacia publika senpaga beta versio ekde 2014.

Ekde aŭgusto 2015, Lingvist ofertas enkondukajn kursojn de la angla, la estona, la franca, la germana kaj la rusa, disponeblaj en diversaj lingvoj.

Modelo de edukado
-----------------

La metodo de Lingvist inkluzivas 3 diversajn modulojn: memorsekcio - bazita sur vortaj kartoj -, ekzercoj de legado kaj aŭdaj ekzercoj de aŭskultado.

La alproksimiĝo de Lingvist baziĝas sur amaso da datumoj kaj statistikaj analizoj por establi frekvencojn enorde por instrui la plej aktualan kaj utilan vortprovizon al la uzanto.

La programaro de Lingvist analizas plurajn tekstajn fontojn, kiel subtekstoj aŭ artikoloj por determini la frekvencon de vortoj de ajna lingvo.

Kiel ilo adaptebla, Lingvist uzas matematikan optimumigon por adapti lekcionojn al la nivelo de la uzanto. La uzanto ripetos vortojn kiujn li aŭ ŝi antaŭe forgesis aŭ erare skribis, sed rapide progresos el tiuj lernitaj unue.

Historio kaj disvolviĝo
-----------------------

Lingvist estis kunfondita en 2013 de Mait Müntel, fizikisto implikita kun la teamo kiu identiĝis la partiklon Bosono de Higgs ĉe CERN, nome Ott Jalakas kaj Andres Koern.

La prototipo de Lingvist estis kreita de la estona fizikisto Mait Müntel dum li loĝis en Svislando kaj lernis la francan lingvon.

En 2014, 1 miliono da eŭroj estis akiritaj el SmartCap, Nordic VC Inventure, kaj aliaj anĝelaj investantoj por daŭre disvolvi la ilon.

Lingvist anoncis en junio 2015 fondaĵon de aliaj €1,6 milionoj el la Eŭropa Unio, kiel parto de la programo de Horizon 2020.

Referencoj
----------

1. ↑   "Lingvist.io".  Alirita la 10an de Julio 2018.
2. ↑  "Lingvist.io: Launching new languages".  Arkivigite je 2018-06-27 per la retarkivo Wayback Machine Alirita la 10an de Julio 2018.
3. ↑  O'Hear Steve (2014-04-01). "Lingvist Raises €1 Million To Reduce The Time It Takes To Learn A New Language". Techcrunch. [*rompita ligilo*] Alirita la 10an de Julio 2018.
4. ↑  Norris Ben (2014-03-31). "What can you accomplish in roughly 200 hours?". Arcticstartup.  Arkivigite je 2015-04-02 per la retarkivo Wayback Machine Alirita la 10an de Julio 2018.
5. ↑  "Estonian Physicist Develops a Free Language Learning App". EER.ee. 2014-10-31. [*rompita ligilo*] Alirita la 10an de Julio 2018.
6. ↑   "From nuclear physics to teaching language". E-Estonia.com. 2015-01-13. Arkivita el la originalo en 2016-06-03.  Alirita la 10an de Julio 2018.
7. ↑   Degler Andrii (2014-04-30). "Catch up on a month of tech news from Eastern Europe: April". thenextweb.com.  Alirita la 10an de Julio 2018.
8. ↑   "Lingvist 2.0". ProductHunt. 2015-06-01.  Alirita la 10an de Julio 2018.
**Lesiveoj** estas grupo de grundoj, kiuj ekestis danke al grundformiĝaj procezoj de senkalkiĝo kaj sekva translokiĝo. Temas pri A-B-C aŭ A-E-B-C grundoj depende de procez-intenseco. Do en lokoj kun pli multe da pluvakvo la translokiĝo estas pli rapida kaj ekaperas malriĉigita E-horizonto kaj sub ĝi riĉigita B-horizonto, kiu estas tipe plej bone formiĝita. Kondiĉo de translokiĝo estas senkalkiĝita A-horizonto. Suba C-horizonto povas enhavi kalkon. Malkompare kun kambizjomo la lesiveoj ekestas sur senŝtonaj ŝuteblaj materialoj, origine enhavantaj kalkon (do procezoj de bruniĝo ne eblas). Fakte kaj kambizjomo povas ekesti sur senŝtonaj materialoj, sed tiu ĉi okazas malofte, en specialaj kondiĉoj (ekzemble sur senkalkaj sabloj minerale tre malriĉaj). Alia diferenco estas, ke kambizjomoj ekestas en regionoj kun pli oftaj pluvoj, kie pluvakvo sufiĉas ne nur sezone, sed dum tuta jaro. Ekesto de diversaj grundotipoj dependas ankaŭ de vegetaĵaro, ĉefe de tempo de senarbarigo.

* Kategorio Lesiveoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
En la jaro 762 okazis en la reĝa palatinujo apud Sainte-Vaubourg sinodo (latine: *Concilium Attiniacense*) kiu famiĝis kiel loko de fondo de la *preĝa ligo de Attigny*. Ĝi estas en la movado de mortmemoro la unua ekzemplo de porpreĝa repaciĝo/fratio-faro. 

Partoprenis ĝin, sub la gvido de reĝo Pipino la pli juna, 22 episkopoj, kvin emerituloj episkopaj kaj 17 abatoj. Ĉeestis ankaŭ Chrodegang el Metz kiu estis estinta la instiganto por pliintensiigi la animan savon de la klerikaro *(pro causa religionis ac salute animarum)*, kaj Megingaŭdo el Würzburg, Lullo el Majenco kaj Vilibaldo el Eichstätt. 

Oni decidis fari reciprokrajn preĝojn por la mortintoj. La liganoj promesis ke ili kaj la iliaj posteuloj memoros la forpason de alia ligano per psalmorecitoj kaj mescelebroj. Ĉiu ajn zorgu ke li mem almenaŭ 30 fojojn aktivu.

Tiu ĉi konsento baziĝis sur la ideo de reciprokeco havante juran staton. Ĉi tiu ligo iĝis modelo por aliaj sinodaj fratio-faroj, ankaŭ inter abatejoj. Tiumaniere estiĝis sistemo transpasanta la landlimojn.

Por efektivigi la tuton oni disdonis kaj interŝanĝis listojn kun nomoj de mortintaj klerikoj primemorotaj. El ili ne malmultaj konserviĝis estante altvaloran fonto pri mezepoka historio. La plej konata estas la fratiĝlibro de Reichenau, de Sankt-Galo kaj Pfäfers.

Fonto
-----

* Concilium Attiniacense, MGH Concilia aevi Karolini I,1
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por aliaj signifoj, bv. rigardi la apartigilan paĝon: Lausen |

Pri la komunumo
---------------

**Lausen** estas komunumo en la distrikto Liestal en Kantono Bazelo Kampara, Svislando. Ĝi havis 4840 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

Geografio
---------

Lausen situas en la valo de la rivero Ergolz inter Liestal kaj Sissach.

Najbara komunumo
----------------

La komunumo limas en nordo al la kantonĉefurbo Liestal, en nordoriento al Hersberg, en oriento al Sissach kaj Itingen, en sudo al Ramlinsburg, kaj en sudokcidento al Bubendorf.

Trafiko
-------

Fajroestingtrajno en Lausen
Lausen disponas pri bonegaj trafikkonektoj. Unuflanke ĝi situas ĉe la fervojlinio de Svisaj Federaciaj Fervojoj de Bazelo al Olten, kaj ĝia stacidomo estas servata pere de la regiona trajnlinio S3 en duonhora kadenco. Aliflanke cirkulas loka buso inter Lausen kaj Liestal.

En Lausen ekzistas rekta aliro al la nacia aŭtoŝoseo A2 de Bazelo al Tiĉino.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Lausen datiĝas el la jaro 1275 kiel *Langenso*.

En Lausen estis trovitaj restaĵoj de akvokolektejo por la romia akvedukto al la urbo Augusta Raurica kaj romia vilao.

Ek de 1305 la episkopo de Bazelo posedis la superan jurisdikcion pri Lausen. Proksimume en la jaro 1400 la vilaĝo Lausen fariĝis kune kun la Senjorujo Liestal posedaĵo de la urbo Bazelo. Post la Bazela Kantondisiĝo Lausen en la jaro 1833 estis integrita al la nova Kantono Bazelo Kampara.

Vidu ankaŭ
----------

* Lausen (stacidomo)
* Aliaj lokoj kun la signifo Lausen

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la komunumo Lausen
* Lausen en la Historia Leksikono de Svislando

* Kategorio Lausen BL en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rDistrikto Liestal |
| --- |
| LiestalLiestalArisdorf  •  Augst  •  Bubendorf  •  Frenkendorf  •  Füllinsdorf  •  Giebenach  •  Hersberg  •  Lausen  •  **Liestal**  •  Lupsingen  •  Pratteln  •  Ramlinsburg  •  Seltisberg  •  Ziefen | Liestal |

 |
**Leysin** estas komunumo en la Distrikto Aigle de Kantono Vaŭdo, Svislando. Ĝi havis 3 764 loĝantojn je la 31-a de decembro 2009.

Geografio
---------

Leysin situas sur alteco de 1253 m s.m. sur suna teraso alte super la valo de la rivero Grande Eau, norda alfluanto de Rodano. Leysin estas konata vintrosportloko. Plej alta punkto de la komunumo estas kun 2331 m s.m. la montopinto de *Tour d'Aï*, kiu kune kun la aliaj du rimarkindaj kalkorokoj *Tour de Mayen* (2326 m s.m.) kaj *Tour de Famelon* (2138 m s.m.) formas impresan panoramon kaj naturan rekonilon de la komunumo. Sude de tiuj montoj troviĝas la montaraj lagetoj *Lago de Aï*, *Lago de Mayen* kaj *Lago de Segray*.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 18,53 km², de kiuj 37% estas kovritaj de arbaro, 33% servas por agrikulturo kaj 7% setlado; 23% estas dezertaj.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Leysin limas en nordoriento kaj oriento al Ormont-Dessous, en sudo al Aigle, en sudokcidento al Yvorne, kaj en nordokcidento al Corbeyrier.

Trafiko
-------

Leysin situas flanke de la gravaj trafikvojoj. La komunumo atingeblas per flanka sakvojo, kiu deiras de la kantona ĉefvojo de Aigle al Col des Mosses. Al la publika transportreto la komunumo estas konektita per dentoradofervojo de Aigle al Leysin. Diversaj aertelferoj kaj skiliftoj kondukas de Leysin al la ĉirkaŭaj montoj.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Leysin datiĝas el la jaro 1231 kiel *Leissins*. Dum mezepoko Leysin apartenis kiel parto de la senjorlando Aigle al la duklando Savojo. En la jaro 1476 la senjorujo Aigle estis konkerita de Berno kaj fariĝis berna voktejo. Post la Helveta Revolucio de 1798 Leysin apartenis al la helveta Kantono Lemano, kiu en la la jaro 1803 estis integrita al la tiam fondita Kantono Vaŭdo.

Esperanto-Movado
----------------

La 31-an de marto 1920 en Leysin forpasis Hector Hodler, kunfondinto de Universala Esperanto-Asocio.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: Reta mapo 1:20000 de Swisstopo[*rompita ligilo*]
2. ↑  Fonto: Komunumdatumoj de la retejo de la Svisa Federacia Oficejo pri Statistiko, retejo konsultita la 5-an de novembro 2011
3. ↑  Fonto: *Jean-Jacques Bouquet*: *Aigle* en *Historia Leksikono de Svislando* (2008-01-18)

Vidu ankaŭ
----------

* Leysin-Feydey (stacidomo)
* Leysin-Grand-Hôtel (stacidomo)
* Leysin-Village (stacidomo)
* La Roulaz (stacidomo)
* Rennaz (Leysin) (stacidomo)
* Versmont (stacidomo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la komunumo Leysin
* Leysin en la Historia Leksikono de Svislando germane france itale

* Kategorio Leysin en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la Distrikto Aigle |
| --- |
| Aigle • Bex • Chessel • Corbeyrier • Gryon • Lavey-Morcles • Leysin • Noville • Ollon • Ormont-Dessous • Ormont-Dessus • Rennaz • Roche • Villeneuve • Yvorne |  |

 |
**Literatura rondo** aŭ **verkista grupo** aŭ **asocio**, **bando** aŭ **fako** estas grupo de poetoj, verkistoj, kreivuloj kaj intelektuloj, kiuj flegas kaj konservas kreajn kaj sociajn ligojn inter ili. Kutime ekzistas vasta konsento inter la membroj pri la enhavo kaj formalaj metodoj por literatura kaj poezia kreado, kaj ofte ĉi tiu interkonsento ankaŭ estas formulita kiel manifesto, laŭ kiu la membroj de la grupo kreas. La membroj de la literatura grupo kutime traktas ne nur literaturon sed ankaŭ rilatajn temojn kiel plastan arton, filozofion, psikologion kaj similajn.

La literatura grupo estas produkto de modernismo, sed ĝiaj radikoj kuŝas en la institucio de la literatura salono, kiu estis kunveno de grupo de intelektuloj por fruktodona diskuto pri literaturaj kaj filozofiaj problemoj. Fenomeno reganta dum la klerismo (en la 17a kaj 18a jarcentoj ) en Francio kaj Germanio. Modernaj literaturaj grupoj (de la fino de la 19-a jarcento ) estis ĉefe akceptitaj en Anglio, Francio, Rusio kaj Germanio kaj landoj influataj de ilia kulturo.

Inter la influaj literaturaj grupoj estas la Grupo Bloomsbury de verkistoj Virginia Woolf kaj E. M. Forrester, ekonomikisto John Maynard Keynes kaj aliaj. La rondo kiu kolektiĝis ĉirkaŭ Jean-Paul Sartre kaj Simone de Beauvoir

Ecoj
----

Literatura grupo kutime konsistas el "malmola kerno" kunmetita plejparte el viroj. Ĉirkaŭ la malmola kerno, nombranta inter kvar kaj ok membroj, estas "periferio" de malpli sindediĉaj membroj. La grupo estas kutime gvidata de reganta viro aŭ paro, kiuj traktas unu la alian. La grupo kutime konsistas el relative junaj homoj, kiuj kredas, ke ili scias tre bone, kia devas esti literatura verko kaj prononcas sian doktrinon kun granda memfido. La kunvenoj de la fako ofte okazas en regulaj lokoj (kafejoj, domoj de amikoj, loĝoĉambro de altstatusa plenkreskulo gastiganta amason da kreemaj junuloj, ktp.). La grupo diskutas la unuopajn verkojn de ĉiu el siaj membroj kaj aliajn verkojn per kritiko kaj povas neformale eĉ recenzi ilin. Foje estas ankaŭ grupa kunlabora verkado, ekzemple redakti komunan artikolon, montri kabaretan spektaklon, ekspozicion kaj simile. Plej multaj literaturaj grupoj havas periodaĵon en kiu estas formulita la ideologio de la grupo kaj en kiu estas publikigitaj la verkoj de ĝiaj membroj kaj verkoj de proksimaj aŭtoroj.

Plej multaj el la literaturaj bandoj ekzistas de ĉirkaŭ jardeko kaj diseriĝis sur la fono de malkonsentoj kaj eĉ kvereloj inter siaj membroj, kontraŭ la fono de diferencoj en mondkoncepto, ofte surteriĝas egoismaj konsideroj kaj eĉ romantikaj konfliktoj. Tamen iuj bandoj emas "dissolvi" kaj ne disfali en grava konflikto.

Por plua legado
---------------

Vidu ankaŭ
----------

* Literatura salono

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Literatura rondo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **distribuo de Zipf** aŭ **leĝo de Zipf** ricevis sian nomon de George Kingsley Zipf (1902-1950). Ĝi priskribas kiom ofte la diversaj vortoj de ajna lingvo aperas en tekstoj.

En tekstoj, atendeble, gramatikaj vortoj kiaj *la* aŭ *de* aperas tre ofte. Aliaj vortoj aperas malpli ofte, aŭ eĉ nur unufoje. Zipf konstatis, ke ordigante la vortojn de plej oftaj ĝis plej maloftaj, oni vidas ke la apernombro (aŭ ofto) de vorto estas inverso de ĝia rango.

apernombro de *n*-ranga vorto = (apernombro de 1a-ranga vorto) / n
La apernombro de la dua vorto estas proksimume duono de la apernombro de la unua vorto. La apernombro de la tria vorto estas prokimume triono de la apernombro de la unua kaj tiel plu.

Ekzemple:

```
rango  ofto   vorto
1       150   la
2        90   de
3        52   kaj
...      ..   ...
771       1   vojaĝoj
772       1   volas

```

Sur logaritma grafikaĵo tiu serio aperas kiel rekta dekliva linio. La zipfa distribuo validas nur proksimume, nur en iom longaj tekstoj, sed ĝi aperas en ĉiuj homaj lingvoj.

Eksperimentaj rezultoj
----------------------

Bujdosó Iván  kalkulis la Zipf-koeficienton de 21 diversaj lingvoj. Li elektis tekstojn de la konstitucipropono de la Eŭropa Unio. Tiu materialo ampleksas nur po 35 paĝoj, sed la dokumentoj havas la saman enhavon. Ĉiu teksto estas traduko de la sama afero. Ĝi estas oficiala teksto kaj zorge tradukita. Do Bujdosó supozis ke "la kaŭzo de la diferencoj de la statistikaj indikoj povas esti nur la malsameco de la lingvoj".

Pri la bildo de la rezultaj Zipf-koeficientoj por ĉiu el la 21 lingvoj, Bujdosó rimarkis ke la diversaj lingvoj ariĝis laŭ siaj grupoj: baltaj, slavaj, ĝermanaj, kaj novlatinaj. "Esperanto estas la 11a inter la 21 lingvoj".

Li komparis siajn rezultojn kun tiuj de alia esploro.

Referencoj
----------

1. ↑  Bujdosó Iván (2008) Parencaj lingvoj, La Ondo de Esperanto, aprilo 2008 (4) p14-15
2. ↑  Manaris k.a. (2006) Investigating esperanto's statistical proportions relative to other languages using neural networks and Zipf's Law. Proceedings of the 2006 IASTED International Conference on Artificial Intelligence and Applications (AIA 2006), feb 13-16, Innsbruck, Aŭstrio.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Leĝo de Zipf en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* la artikolo de Iván Bujdosó (2008)
**Linn** estas iama komunumo en la distrikto Brugg de Kantono Argovio, Svislando. Ĝi havis 138 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008. Ek de la 1-a de januaro 2013 ĝi estas parto de la nova komunumo Bözberg.

Geografio
---------

Linn situas ĉe la suda flanko de altebenaĵo ĉe la transiro de la Falda Ĵuraso al la Tavola Ĵuraso, proksimume unu kaj duonan kilometron sude de Bözberg-Pasejo.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 2,54 km², de kiuj 1,13 km² estas kovritaj de arbaro kaj 0,12 de konstruaĵoj. La plej alta punkto de la komunumo situas sur alteco de 720 m s.m. sur la kulmino de la monto *Linnerberg*, dum la plej malalta punkto situas sur alteco de 472 m s.m. en la valo *Sagenmülital*.

Iamaj najbaraj komunumoj
------------------------

La iama komunumo limis en nordo al Gallenkirch, en nordoriento al Unterbözberg, en oriento al Villnachern, en sudo al Schinznach-Dorf, en okcidento al Zeihen, kaj en nordoriento al Effingen.

Trafiko
-------

La komunumo situas flanke de la gravaj trafikvojoj. La komunumo atingeblas per flanka sakvojo, kiu deflankiĝas de la Bözberg-Pasejkulmino.

La komunumo estas konektita al la publika trafikreto per poŝtaŭtolinio al Brugg.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Linn datiĝas el la jaro 1306 kiel *Linne*.

La tilio de Linn
Dum mezepoko Linn apartenis al la habsburga tribunaldistrikto Bözberg. Post plurfoja posedantoŝanĝo en la jaro 1377 la tribunaldistikto kaj kun ĝi Linn estis integrita al la voktejo Schenkenberg.

En la jaro 1460 la voktejo Schenkenberg estis konkerita de la urbo Berno kaj fariĝis nun parto de Berna Argovio.

Dum pestoepedemioj en mezepoko formortis granda parto de la vilaĝa loĝantaro. Por memoro al la mortintoj estis pantita la tilio de Linn, kiu ankaŭ ornamas la komunuman blazonon.

En aprilo 1798 eksplodis la Helveta Revolucio kaj kun helpo de francaj trupoj Argovio estis liberigita de la ĵurkomunuma servuteco. Linn fariĝis nun komunumo de la nove fondita Kantono Argovio.

Vidu ankaŭ
----------

* Aliaj lokoj kun la nomo Linn

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la komunumo Linn Arkivigite je 2011-07-10 per la retarkivo Wayback Machine
* Linn en la Historia Leksikono de Svislando

* Kategorio Linn AG en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Brugg |
| --- |
| Auenstein • Birr • Birrhard • **Brugg** • Bözberg (Oberbözberg • Linn • Gallenkirch • Unterbözberg) • Bözen • Effingen • Elfingen • Habsburgo • Hausen • Lupfig • Mandach • Mönthal • Mülligen • Oberflachs • Remigen • Riniken • Rüfenach • Scherz • Schinznach-Bad • Schinznach-Dorf • Thalheim • Veltheim • Villigen • Villnachern • Windisch |  |

 |
Grupo de bovoj *Limousin* en la zono de Chamborand, en la departemento Creuse, en Francio.
La **Limoĝia** aŭ en franca **Limousin** estas bovoraso indiĝena de la sudo de Francio, ĉefe de la zono de Limoĝio.

Karakteroj
----------

La raso limoĝia havas hararon aŭ mantelon de koloro ruĝa alazana, kiu pliheliĝas al la kruroj kaj en la interna zono de la ventro. La kornoj havas formon de elipso kaj eniras malantaŭ la nuko, dum la mukozoj havas nuancojn de roza koloro. Ili ne montras makulojn. Ili havas mallongan kapon, larĝajn frunton kaj muzelon, mallongan kolon kaj tre bone markatan postaĵon.

Ties viando karakteriziĝas pro sia produktokvanto, malabunda ŝirmaĵo de graso kaj pro sia bona kvalito.

Referencoj
----------

1. 1 2 3    Razas bovinas, alirita la 7an de junio de 2009, Agrobit.com

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Limoĝia en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Arkivigite je 2008-09-05 per la retarkivo Wayback Machine
* Arkivigite je 2018-08-08 per la retarkivo Wayback Machine
* 
* ARCA, *Ministerio de Agricultura, Alimentación y Medio Ambiente* de Hispanio Arkivigite je 2015-04-02 per la retarkivo Wayback Machine
**Linda EVANGELISTA** (St. Catharines, Ontario; 10a de Majo 1965) estas kanada manekeno.

Linda planis iĝi manekeno ekde kiam ŝi estis 12-jaraĝa. Ŝi estis malkovrita de manekenagento en konkurso pri junaj belulinoj Miss Niagara de 1978. Ŝi translokiĝis al Novjorko, kie ŝi estis dungita de la manekenagentejo Elite. Poste ŝi translokiĝis al Parizo por pluigi sian profesikarieron. Ŝi ankaŭ aperis en muzikaj filmetoj kun George Michael.

Linda Evangelista estas agnoskita, kun la manekenoj Christy Turlington, Claudia Schiffer, Cindy Crawford, Elle Macpherson kaj Naomi Campbell, kiel unu el malmultaj manekenoj kiuj ege influis en la medio de la modo fine de la 1980-aj kaj komence de la 1990-aj jaroj.

Krom manekeni, ŝi ankaŭ aktivulis por konsciigi virinojn pri la mamkancero. En 1996 ŝi ricevis modpremion VH1 pro la atingoj de sia profesia vivo. Evangelista havas stelon en la Famhalo de Toronto.

* Kategorio Linda Evangelista en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 803464
* LCCN: no2008021149
* VIAF: 71192115
* ISNI: 0000 0001 1511 5888
* BNF: 14175751c
* MBA: 9238455a-a2f8-4bbe-831b-ebc828d415f9
 |