recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Temas pri... Ĉi tiu artikolo temas pri vers-piedo. Por informoj pri frukto, vidu la artikolon Daktilopalmo.
**Daktilo** estas kiel fingro, havanta unu longan silabon sekve de du mallongaj silaboj.
**Daktilo** estas verspiedo uzata en poezio. Ĝi konsistas el tri silaboj, el kiuj la unua estas peza (longa aŭ akcenta) kaj la aliaj malpezaj (—∪∪).

La vorto devenas de la helena vorto *δάκτυλος* (dAktilos) = fingro; homa fingro ja konsistas el unu pli longa kaj du malpli longaj ostoj. Tiu helena vorto, kun peza unua silabo, mem prezentas daktilon.

En la esperanta poetiko ne estas kutime, ke verso finiĝu per du malpezaj (senakcentaj) silaboj. Ĉe daktilaj versoj tial ofte mankas fina silabo; la verso do finiĝas per trokeo. Oni nomas tian verson katalekta; la fenomeno okazas ankaŭ en aliaj lingvoj. Ekzemplon de katalektaj daktilaj versoj donas la Fundamenta Krestomatio per la poemo "Alaŭdeto" (tradukita de "F. Lorenc", kredeble Francisko Valdomiro Lorenz):

Sarkas knabino kanabon
Apud ĝardeno sinjora; ...
**Limfaco** estas en fizika kemio la facoj, kiuj disigas du fazojn. La distingo inter limfacoj kaj surfacoj estas historie kaŭzita kaj iom arbitra. *Surfaco* normalkaze nomiĝas limfaco solida-gasa aŭ likva-gasa. La pli ĝenerala nocio *limfaco* ampleksas ekzemple ankaŭ la facon inter du ne mikseblaj likvoj kiel oleo kaj akvo.

Por atomoj aŭ molekuloj, el kiuj la fazoj estas konstruitaj, ĝenerale estas ergetike malfavore, restadi proksime al la limfaco, ĉar ili tie havas malpli da koherofortoj ol en la interno de sia fazo. El tio rezultas limfaca tensio, kaze de likva-gasa limfaco la surfaca tensio. Limfacoaktivaj substancoj kiel la tensidoj (aŭ ankaŭ la emulsiiloj malpliigas la limfacan tension kaj povas akceli la intermiksiĝon de du fazoj al emulsio aŭ disperso.

Estas pripensende, ke la nocio de surfaco ne estas tiel bone difinita, kiel oni povus supozi.
La geometria difino kiel *tuto de la facoj, kiuj limigas korpon de ekstere* plej malfrue en la mikroskopa sfero fariĝas problema. Tie malklariĝas, kio estas surfaco, ĉar "limigo de korpo" ne plu estas trovebla.
La **Preĝejo Sankta Benedikto** (germane: *Benediktikirche*) estis paroĥa preĝejo en la urbokerno de Erfurto. Ĝi estis la okcidenta pontokapa kirko de la Ponto de la brokantistoj; ĝia kontraŭo, la Egidio-kirko, ankoraŭ ekzistas kaj funkcias diserve. Laŭ la kirko nomiĝas ĝis nun la placo antaŭe, kie troviĝas la porturista informadcentro.

Historio
--------

Jam por la 11-a jarcento oni certe scias pri la ekzisto de alia kirko surloke. En 1325 oni nove konstruis ĝin gotikstile samtempe kiel la Egidio-kirkon. Post detruo dum incendio de 1472 ĝi poste rekonstruitis. Post la enkonduko de Reformacio en 1525 oni unuigis ĝian komunumon kun tiuj de Paŭlo-kirko kaj de la Preĝejo Sankta Marteno intra muros. Sekve oni nur malofte ankoraŭ uzis ĝin por liturgiaj aranĝoj.

En 1802 oni vendis la sonorilojn kaj en 1807 la tutan ejon al la komercisto Sigismund George, kiu malkonstruigis ĝin parte. En 1895 ankaŭ la lastaj restaĵoj malaperis.

Literaturo
----------

* Gerd Schöneburg: *Kirchen im Erfurter Gebiet*, Erfurt 2007.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Pri la kirko ĉe *erfurt.web*.
**Hiperglukozemio** aŭ **hiperglukemio** signifas, ke la sangosukera nivelo estas tro alta. La nivelo de sanaj homoj ne superas la 8 mmol/l (144 mg/dl) (???), ĉar la sana korpo mem ĉe tio nivelo faru sufiĉe da insulino por normaligi la sangosukeran nivelon. Ĉe diabetuloj tio ne okazas (aŭ ne okazas ĝuste aŭ adekvate). Se la nivelo fariĝas tro alta, oni povas preni kurtefikan insulinon aŭ atendi ĝis la longefika insulino fariĝos efektiva. Korpa streĉado por forbruli iom da energion ankaŭ povas helpi, sed kelkfoje ankaŭ malhelpas. Se la plialtiĝo de la sangosukera nivelo mallonge daŭras kaj ne estas tro granda, hiperglukozemio plejofte ne estas grava. Ekstremalta sangosukera nivelo aŭ se ĝi longe daŭras povas kaŭzi komaton, kiam oni ne tuj rekonas kaj pritraktas ĝin.

La malo de hipergluk(oz)emio estas Hipoglikemio

* Kategorio Hiperglukozemio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)


|  |  |
| --- | --- |
|   | Ĉi tiu artikolo estas ankoraŭ nefinita. En la nuna formo ĝi ne donas plenan komprenon de la pritraktata objekto, ĉar mankas nepre bezonataj informoj. Revizitu la artikolon poste aŭ ĝin kompletigu (se viaj scioj tion ebligas). |

  

|  |  |
| --- | --- |
|   | Bonvolu atenti la konsilon rilate al artikoloj pri medicinaj temoj! |
Verkistoj en Antverpeno: Georges Lagrange, Tibor Sekelj, Aldo de' Giorgi, William Auld kaj eldonisto Bruĉjo Casini.
**Aldo DE' GIORGI** (1924-2003) estis itala verkisto en Esperanto kaj librotenisto, honora membro de UEA.

Li estis esperantisto de 1952 kaj deĵoris en multaj instancoj de la Esperanto-movado. Interalie, li estis komisiito de UEA pri kulturo de 1977 ĝis 1980, juĝanto pri poezio en la Belartaj Konkursoj de UEA de 1981 ĝis 1998 kaj organizanto de multaj literaturaj konkursoj. Li estis Akademiano de 1986 ĝis 1998 kaj ano de la juĝkomisiono de Fondaĵo Grabowski ekde 1990.

De' Giorgi estis kunlaboranto de multaj revuoj. Dum dudek jaroj (ĝis 1996) li estis literatura redaktoro de *Heroldo de Esperanto*. Li redaktis la italan revuon *L'Esperanto* (de 1979 ĝis 1988). De 1974 li verkis originale poemojn, rakontojn kaj eseojn, ofte konkurse premiitajn, kaj romanon sub la pseŭdonimo Paula Mährti.

De' Giorgi skribis la antaŭparolon de *Ombro sur Interna Pejzaĝo* de Spomenka Štimec kaj de *Fadenoj de l' Amo* de Gerrit Berveling
kaj editoris la plenan poemaron de William Auld, *En Barko Senpilota* (1987).

Listo de verkoj
---------------

### Poemoj

* *Pretertempe* (1982)

### Romanoj

* La manto (1997)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Aldo de' GIORGI
* Verkoj de kaj pri Aldo de' Giorgi[*rompita ligilo*] en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo Arkivigite je 2015-03-25 per la retarkivo Wayback Machine
**Alegana Altebenaĵo** estas granda tratranĉita altebenaĵa areo en okcidenta kaj centra Nov-Jorkio, norda kaj okcidenta Pensilvanio, norda kaj okcidenta Okcidenta Virginio, kaj orienta Ohio. Ĝi estas dividita en la neglacikovritan Aleganan Altebenaĵon kaj la glacikovritan Aleganan Altebenaĵon.
La altebenaĵo etendas suden en okcidenta Okcidenta Virginio, orienta Kentukio kaj Tenesio kie ĝi estas anstataŭe nomita la Kumberlanda Altebenaĵo.
La altebenaĵo finiĝas en la oriento ĉe Alegana Montaro, kiu reprezentas la plej altajn krestojn ĵus okcidente de Alegana Fronto. La Fronto etendas ekde centra Pensilvanio tra Marilando kaj en orientan Okcidentan Virginion.

La altebenaĵo estas limigita al la okcidento per glaciej-tilitaj ebenaĵoj en la nordo, ĝenerale norde de la Ohio-Rivero, kaj la Blugras-Regiono en la sudo, ĝenerale sude de la Ohio-Rivero.

Altitudoj tre varias. En glacikovrita Alegana Altebenaĵo, la reliefo povas nur atingi tridek metrojn aŭ malpli. En la neglacikovrita Alegana Altebenaĵo en sudorienta Ohio kaj okcidenta Okcidenta Virginio, la reliefo tipe sumiĝas je sesdek al cent dudek metrojn. La absolute plej altaj altitudoj en tiu areo estas ofte 270 ĝis 460 m. Pri Alegana Fronto, aliflanke, altitudoj povas atingi pli ol 1 200 m, kun reliefoj de 610 m.

La ĉefa faŭlto ĉe la disiganta lineo inter Alegana Altebenaĵo kaj la veraj Apalaĉaj Montoj en Williamsport, Pensilvanio.
Unu el la pli rimarkindaj geologiaj areoj ene de la Alegana Altebenaĵo estas la Regiono Hocking Hills en sudorienta Ohio.

Geologio kaj fiziografio
------------------------

Alegana Altebenaĵo estas fiziografia sekcio de la pli granda Apalaĉ-altebenaĵa Provinco, kiu siavice estas parto de la pli granda Apalaĉ-fiziografia Divisio .

Vidu ankaŭ
----------

* Alegan-altaĵaj arbaroj

Referencoj
----------

1. ↑   Physiographic divisions of the conterminous U. S.. U.S. Geological Survey. Alirita 2007-12-06. angle

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Alegana Altebenaĵo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Nordameriko |

* Bildoj de Alegana Altebenaĵo kaj alegan-rivera akvodislima regiono. Arkivigite je 2017-10-02 per la retarkivo Wayback Machine angle
**Ildikó Tordasi** [tordaŝi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Tordasi Ildikó** estis hungara skermisto (rapiristo), trifoja olimpiano, olimpika kaj monda ĉampiono, trejnisto. Ŝia origina familia nomo estis *Schwarczenberger* [ŝvarcenberger], ŝia geedziĝa nomo estis (laŭ hungarlingve kutima nomordo) *Kovács Róbertné*.

Ildikó Schwarczenberger naskiĝis la 9-an de septembro 1951 en Budapeŝto, ŝi mortis la 13-an de julio 2015 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Ildikó Tordasi skermis en sportklubo inter 1964-1982. Ŝi estis hungara ĉampiono sesfoje inter 1971-1979 plej ofte individue. Ŝi estis olimpiano en Somera Olimpiko 1972, Somera Olimpiko 1976 kaj Somera Olimpiko 1980 kun po unu ora kaj arĝenta medaloj, ankaŭ 2 bronzaj medaloj. En mondĉampionumo en 1973 ŝi estis la unua. Depost fino de la aktiva skermado ŝi estis trejnisto. Ŝi akiris diplomon en 1985. Ŝi ricevis sportajn premiojn en la 1970-aj jaroj.

Vidu, aŭdu ankaŭ
----------------

*

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 803181
 |




* Portalo pri Biografio
De maldekstro al dekstro: Aleida March, Camilo, Hilda, Che Guevara portante Celia, Aleida, 1963.
**Aleida MARCH** (n. 1936) astas virino kuba konata ĉefe ĉar estis la dua edzino de Ernesto Che Guevara. Ŝi prezidas la institucion *Centro de Estudios Che Guevara* kaj estas la posedanto de la aŭtorrajtoj de la verkoj de tiu, inter ili pluraj tekstoj ankoraŭ nepublikigitaj.

Ŝi naskiĝis en familio de malriĉaj kubaj kamparanoj. Juna li studis Pedagogion en la Universitato de Santa Clara. Ŝi ekinteresiĝis pri politiko kiam Fidel Castro realigis la atakon kontraŭ la kazerno Moncada en 1953. Ŝi aliĝis al la Movado 26-a de Julio el 1956. Kiam komencis la enlanda milito en 1957 Aleida militis sekrete kaj aktive por la M-26-7 kiel mesaĝistino ĉe Villa Clara, kun famo de kuraĝa.

Ŝi interkonis kun Che Guevara en plena civila milito kiam li alvenis kun la Kolumno 8 batali al la regiono, en oktobro de 1958. Ili enamiĝis en tiu momento kaj ili komencis kunvivi, kvankam Guevara estis tiam edzo de Hilda Gadea kaj li havis filinon.

Falita la diktatoreco, de Batisto la 1-a de januaro de 1959 kaj prenita la povo fare de la nova registaro, Hilda Gadea kaj ŝia filino revenis al Kubo, kie ili eksedziĝis. Ne multe poste Aleida March kaj Ernesto Guevara geedziĝis la 9-a de junio de 1959, en Havano.

Kune ili havis kvar gefilojn:

* Aleida Guevara March, naskiĝinta la 17-a de novembro de 1960
* Camilo Guevara March, naskiĝinta la 20-a de majo de 1962
* Celia Guevara March, naskiĝinta la 14-a de junio de 1963
* Ernesto Guevara March, naskiĝinta la 24-a de februaro de 1965

Vidu ankaŭ
----------

* Kuba Revolucio
* Che Guevara

Bibliografio
------------

* Anderson, Jon Lee, *Che Guevara. Una vida revolucionaria*. Paĝoj 341-346, 1997, Barcelona: Anagrama, ISBN 84-339-2572-0

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Aleida March en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* *Centro de Estudios Che Guevara*, Oficiala retejo Arkivigite je 2007-02-18 per la retarkivo Wayback Machine
* *La muchacha de la guerrilla*, de Roberto Orihuela Arkivigite je 2012-01-28 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 329975
* GND: 135673402
* LCCN: n85188853
* VIAF: 164353556 79156384, 164353556
* ISNI: 0000 0000 8159 1201, 0000 0001 1271 8018
* SUDOC: 131227513
* BNF: 166669304
* NDL: 01126340
* NKC: jx20081124020
 |
**Gajo Oktavio** aŭ en latino *Gaius Octavius* (ĉirkaŭ 100 – 59 a.K.) estis Romia politikisto.

Li estis praulo de Romiaj imperiestroj de la Juli-Klaŭdia dinastio. Li estis la patro de la imperiestro Aŭgusto, bo-avo de la imperiestro Tiberio, pra-avo de la imperiestro Klaŭdio, pra-pra-avo de la imperiestro Kaligulo, kaj pra-pra-pra-avo de la imperiestro Nerono. El Velletri, li estis posteulo de antikva kaj riĉa kavalira branĉo de la *gens* (klano) Oktavia. Spite esti el riĉa familio, lia familio estis pleba, pli ol patricia. Kiel nova homo li ne estis de senatana familio. Lia avo, samnome Gajo Oktavio, luktis kiel milita tribuno en Sicilio dum la Dua Punika milito. Lia patro, samnome Gajo Oktavio, estis municipa magistrato kiu vivis ĝis alta aĝo.

Notoj
-----

1. ↑   Neniu antikva fonto uzas *cognomen* (dua nomo). La nomo *Rufus* estis aparteninta al lia praulo, Gnaeus Octavius, kvestoro ĉirkaŭ 230 a.K. Ĝi estis foje uzata (sed pli ofte malatentita) fare de liaj posteuloj.

* Kategorio Gajo Oktavio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 612344
 |
**Gjanusi,** ĉine **佳木斯市** estas metropolo kaj universitata urbo en Ĉina Popola Respubliko. La prefektejo administras ankaŭ la proksimajn distriktojn kaj urbojn.

Geografio
---------

Gjanusi etendiĝas en la nord-orienta parto de la lando.

Historio
--------

Ĝis mezo de la 20-a jarcento nur dezerto etendiĝis tie. En 1949 oni konstruis fabrikojn kaj en la ĉirkaŭaĵo oni komencis kulturi tritikojn. En 1989 oni komencis komercadi kun Rusio.

Ekonomio
--------

La loĝantoj okupiĝas precipe pri produktadoj de paperoj, nutraĵoj, konstrumaterialoj kaj kemiaĵoj.

Klimato
-------

Gjanusi havas kontinentan klimaton kun influo de musono. Jare pluvas po 516 mm. En ĉiuj monatoj pluvetas aŭ neĝetas, sed menciinde pluvas inter junio-aŭgusto. Dum tiu pluva sezono la temperaturo ne atingas 30 °C. Dum la longa vintro inter oktobro-aprilo frostas, eĉ ofte frostegas.

Ĝemelurboj
----------

* Ĉina Popola Respubliko Kunŝan, Ĉinio
* Ĉina Popola Respubliko Ĝanĝou, Ĉinio
* Japanio Nirasaki, Japanio
* Rusio Komsomolsko-ĉe-Amuro, Rusio
* Aŭstralio Shoalhaven, Aŭstralio

Fontoj
------

* Angla kaj hispana Vikipedioj

Eksteraj ligiloj
----------------

* Mapo pri Gjanusi
**William "B.J." LAWSON** (nask. la 30-an de marto, 1974), estas la nomumito de la Respublikana Partio por la usona Domo de Reprezentantoj en la 4-a kongresa distrikto (kies seĝo estas nune tenata de David Price. Li venkis Augustus Cho en la primara elekto la 6-an de majo, 2008, 70.5% kontraŭ 29.4%.

Fono
----

Naskiĝinte en Florido, Lawson iris al la Gimnazio Lakeland en Lakeland, Florido, kie li estis la prezidanto de la kunveno de studentoj. Li movis al Norda Karolino en 1992, kie li diplomiĝis ĉe Universitato Duke kun diplomo en biomedika kaj elektrikaj inĝenieraĵoj kaj de Medicinlernejo kiel neŭroĥirurgiisto.

Unu jaron post sia medica rezidenteco ĉe Duke en neŭroĥirurgio, Lawson eliris por komenci programarfirmo, MercuryMD, kiu fokusis pri doni pli facilajn metodojn, per kiuj kuracistoj akcesus arĥivojn de malsanuloj per PDA-oj. Lawson servis kiel la ĉefa programararĥitekto de MercuryMD, kiu kreskis servi 200 malsanulejojn kaj havi 70 dungitojn. Li poste vendis la firmon.

Kampanjo
--------

Dum la kampanjo por la numumo de la Respublikana Partio por la 4-a distrikto, Lawson parolis kontraŭ la pli alta kosto de nutraĵo kaj la superaĉetado de la federala registaro. Lin ĝiris la antaŭa kontraŭulo kontraŭ Price, Steve Acuff, kaj ankaŭ la kontraŭulo de Price en 1998, Thomas Roberg.

Lawson ankaŭ parolis kontraŭ la propono loki la Nacian Bio kaj Agro-Defendocentron en Butner, Norda Karolino. Lawson kredas, ke diversaj raraj malsanoj, kiel la malsano piedo-en-buŝo, klasika porkofebro, kaj Kontaĝa bovina pleŭropneŭmonio, estos studataj ĉe la laboratorio kaj povus esti sandanĝeroj al la civitanoj, loĝantaj apud la centro. Li diris, ke David Price, sia kontraŭulo en la ĝenerala elekto, atemptas sekuri tion, ke la federala registaro loku la laboratorion en Butner.

Ĝiroj
-----

La 28-an de aprilo, Ron Paul sendis leteron al sia poŝtlisto kun ĝiro por Lawson.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 245364
* LCCN: no2010096841
* VIAF: 122340299
 |
Gaj troviĝas en (verda) Municipo Kovin en Serbio
Municipo de Kovin
Ortodoksa serba preĝejo de Gaj
**Gaj,** serbe **Гај,** hungare **Gálya** [gAja] estas vilaĝo en Serbio, en provinco Vojvodino, en distrikto **Suda** Banato, en municipo de Kovin.

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 93  km²
* Koordinatoj: 44°47′16″N 21°03'29″E
* Alto super marnivelo: 64 m
* Loĝantaro: 3300
* Poŝtkodo: 26223
* Telefonprefikso: 013
* Aŭtokodo: PA

Situo
-----

Gaj situas sur ebenaĵo, laŭ flankovojoj.

Historio
--------

La unua mencio pri la vilaĝo devenis el 1323 en formo *"Dombo"*. La fortikaĵo en 1414 menciiĝis. La vilaĝo apartenis ĝis Traktato de Trianon al Hungara reĝlando, al Temes (reĝa departemento), poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio, ekde 2006 kiel Serbio. En 1941 la germana armeo okupis la komunumon ĝis 1944. En 2002 loĝis en Gaj 3302 homoj, (2619 serboj (79 %), 191 ciganoj, 137 ĉeĥoj, 120 hungaroj, 32 rumanoj, po 8 jugoslavianoj kaj kroatoj ktp).

Vidindaĵoj
----------

* ortodoksa serba preĝejo

Vidu ankaŭ
----------

* Strukturo de Vojvodino

* Kategorio Gaj (Serbio) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Alfaraz de Sayago** estas municipo de la provinco Zamoro, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko Sayago en la sudokcidento de la provinco. *Alfaraz* estas devena etimologie el araba radiko *alfaraz* ĉu pri ĉevalo ĉu pri kampo. 

Alfaraz en la provinco Zamoro rilate al la provinca ĉefurbo.
Ĝia municipa teritorio estas formata de la loĝlokoj Alfaraz kaj Viñuela de Sayago, okupas totalan areon de 73,02 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 137 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 450 loĝantojn el la komenco de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. Ĝi distas 40 km de Zamoro, provinca ĉefurbo, kaj limas kun Almeida de Sayago, Viñuela de Sayago, Santiz, Pelilla kaj Moraleja de Sayago. 

Estas romiaj restaĵoj, sed la setlejo mem fondiĝis en la 12-a jarcento. En postaj jarcentoj suferis pro militoj kaj ĉefe dum la Hispana Milito de Sendependigo. 

La tradiciaj agrikulturo (cerealoj, legomoj, vitoj) kaj brutobredado (bovoj kaj ŝafoj) lastatempe iom dekadencis, sed pluas. Lastatempe kultura kaj rura turismo plie ekgravis (Kastelo de Asmesnal, romanika ermitejo de Santa María de Torremut). 

La urbestro estas de dekstra partio PP.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de Provinco Zamoro


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 754251
 |
**Nogales** (Juglandarboj) estas municipo de Hispanio, en la provinco de Badajoz, regiono de Ekstremaduro. 

La loĝantoj nomiĝas *nogaleños*. La censita populacio en 2008 estis de 718 loĝantoj.

Situo
-----

Nogales estas situa en la sudokcidenta parto de Ekstremaduro, je altitudo de 672 m; je 45 km de Badajoz, provinca ĉefurbo. La surfaco de ties teritorio estas de 80,7 km². Ĝi estas norde de Salvaleón en la pinto de monteto nome Cabezo de Nogales.

Historio
--------

La fondo de la municipo datiĝas el la jaro 1340, pro negocado inter Lorenzo Vázquez de la Fuentseca kaj la reĝo Alfonso la 9-a. Ĉar multaj lokanoj el la regiono elmigris al Hispanameriko dum la 16a kaj 17a jarcentoj, kelkaj lokoj tie nomiĝas same Nogales (Juglandarboj), kiaj ĉe Nogales (Arizono) kaj Nogales (Sonora).

Ekonomio
--------

Ĝi bazas ĉefe sur agrikulturo kaj sektoro servoj.

Monumentoj
----------

Unu el la plej gravaj kaj elstaraj monumentoj estas la Kastelo de Nogales, kiu estas unu el la plej bone konservitaj en la provinco. Krome estas la tombejo, kiuj estas el la plej belaj de la provinco de Badajoz, pro la pejzaĝo kiu videblas de tie, nome granda parto de la ĉirkaŭa komarko, ĉar ĝi kuŝas ĉe la kastelo.

Festoj
------

* Sankta Semajno
* Tago de Sankta Kristoforo, patrono de la vilaĝo. Oni celebras ĝin la 10a de julio.
* La Festo de la elmigrinto, oni celebras ĝin ĉirkaŭ la 15a de aŭgusto.
**Barono** estas persono havanta nobelan titolon, kiu rangas inter vicgrafo kaj kavaliro.  

La vorto estas frankdevena vorto, kiu signifas (liberan) viron.

Historio
--------

### En Francio

Tiu titolo ne uziĝis antaŭ la 6a jarcento. Tiam nomiĝis "Alt-baronoj" (hauts barons) ĉiuj nobeluloj kiuj efektive uzis siajn feŭdajn rajtojn, kiun ajn titolon ili efektive havas, jen dukoj, jen grafoj, jen episkopo.
La titolo multe pli imponis en la 11a, 12a kaj 13a jarcentoj. La princoj ofte preferis tiun titolon al tiu de grafo aŭ de duko. Mezepoke, la titolo uziĝas por ĉiuj nobeluloj kiuj ricevis siajn feŭdojn de la reĝo mem.

Ekde la 16a jarcento, la titolo ariĝas al la nobela hierakio je la plej malalta ŝtupo, kaj estis ligita al specifa feŭdo (baronejo). Ekde Napoleono, ĝi iĝis heredebla, sen konsidero de feŭdo.

### En Britio

En la angla sistemo oni ne konfuzu kun *baroneto*: **Barono** estas la plej malalta grado por pajro.
Tamen en Skotlando la titolo – kiu estas vendebla – dependas de feŭdo, kaj do ne estas pajra titolo.

### En Hispanio

Ekzistis baronoj laŭ baronaj feŭdoj, kiuj malaperis en la 19a jarcento, kaj baronoj sen feŭdoj, titolitaj de la reĝoj mem, ekde la 16a jarcento.

### En la Sankta Romia Imperio

La titolon "barono" (Freiherr) donis la imperiestro, sen feŭdo. Notindas ke la infanoj, eĉ inaj, havis la titolon.

### En Rusio

Same, heredeblan titolon donis la caro.

### En Brazilo

Antaŭ sendependo, la titulado sekvis portugalajn leĝojn, post sendependo, *barono* iĝis nehereda titolo donita, ĝenerale, al homoj kiuj monhelpis la elspezojn de imperiestro, sekve en brazila ĉiutaga lingvaĵo "barono" signifas "riĉulo".

Kelkaj konataj titolportantoj
-----------------------------

* Barono Münchhausen
* Charles de Secondat, Barono de Montesquieu
* Pierre de Coubertin (fondinto de la olimpiaj ludoj)
* Friedrich de la Motte Fouqué (Barono Fouqué; dt. Dichter)
* Ruĝa barono,

Proverbo
--------

Ekzistas pluraj proverboj pri barono en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof, inter ili:

* |  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** *Amaso da mono kaj titolo de barono.* **"** |

 |
* |  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** *Peto de barono estas ordono.* **"** |

 |
* |  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** *Por mia mono mi ankaŭ estas barono.* **"** |

 |

Referencoj
----------

1. ↑   Lernu. Arkivita el la originalo je 2011-12-25. Alirita 2010-01-28.

* Kategorio Barono en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Barono en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)
prepostopreĝejo
La katolika **Prepostopreĝejo s-taj Petro kaj Paŭlo** estas la plej malnova preĝejo en Bochum.

Jam inter 785 kaj 800 imperiestro Karolo la Granda konstruis sur la areo imperian kortegon. Sur la apuda monteto verŝajne ekestis ligna misiokapelo konsekrita al Sankta Petro.

Tiu ĉi konstruaĵo estis anstataŭita en la 11-a jarcento per ŝtona salonpreĝejo. La preĝejo estis bruldetruita la 25-an de aprilo 1517. En 1547 oni rekonstruis la preĝejon kiel malnov-gotika halopreĝejo, reutiligante la malnovan romanikan ĥorejon.

En 1920 denove okazis brulego. La detruoj tamen estis forigata ene de la sekvaj du jaroj. Multe pli longe daŭris la rekonstruo post la Dua Mondmilito, dum kiu la preĝejo estis plejparte detruita. Nur en 1959 oni finis la rekonstruadon..

La 68 metrojn alta turo estas unu el la rekoniloj de Bochum. Ĝi enhavas ses grandajn gisŝtalsonorilojn gisitajn en la Bochumer Verein. La dispozicio de la sonorilaro estas: *g diesa° - h° - c diesa’ - e’ - f diesa’*. En la interno de la prepostopreĝejo videblas multaj artaĵoj el diversaj epokoj. Elmontrendas la romanika baptoŝtono el la epoko ĉ. 1175, la relikvujo de la sanktulinoj Perpetua kaj sia sklavino Felicitas, samkiel la sakrario kun sia Kristo-skulpturo el la jaro 1352.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Prepostopreĝejo s-taj Petro kaj Paŭlo (Bochum) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Propsteikirche St. Peter und Paul
* Stadtrundgang: Propsteikirche St. Peter und Paul Arkivigite je 2008-01-19 per la retarkivo Wayback Machine
**Alfamén** [alfaMEN] estas municipo de Hispanio, en la nordokcidento de la komarko *Campo de Cariñena* kies ĉefurbo estas Cariñena mem, en la sudo de la Provinco Zaragozo (regiono Aragono).

Geografio
---------

Alfamén estas municipa teritorio en la nordokcidento de la komarko Campo de Cariñena okcidente de tiu de Muel kaj norde de Cariñena. 

La loĝloko Alfamén mem estas je 45 km sudokcidente de Zaragozo, provinca kaj regiona ĉefurbo, je 373 msm. Ĝi estas tute inter Calatorao nordokcidente laŭ la regiona ŝoseo A-1304, kiu ebligas aliron al La Almunia de Doña Godina kaj al Zaragozo laŭ la aŭtoŝoseo A-2, kaj Longares sudoriente, kiu ebligas aliron al Cariñena sude kaj al Zaragozo norde laŭ la aŭtoŝoseo A-23. Krome Almonacid de la Sierra estas sudokcidente.

Historio
--------

La urbo estis setlejo en epoko de araboj, pri kio atestas la loknomo, kiun oni rilatigas al AL-HAMMAM (kio signifus banlokon, sed kiu donus en hispana Alhama) aŭ al AL-HAMMAM (kio signifus kolombejon). La konkero de la areo el islamanoj estis farita en la 12-a jarcento. Kiel aludo al tiu epoko montriĝas la emblemo de la Regno Aragono kaj la islama krescento en supraj anguloj de la municipa blazono.

Preskaŭ ĉiuj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento kaj same en Alfamén kie oni malaltiĝis ĝis nunaj 1 446 loĝantoj laŭlonge de la jarcento, sed certe la perdo ne estis tiom forta kiom ĉe aliaj lokoj de la komarko parte pro la bona komunikado kun La Almunia de Doña Godina, Karinjeno kaj Zaragozo. Evidente elmigrado foriris al Zaragozo kaj Cariñena. .

Aktualo
-------

Bazo de ekonomio nun estas agrikulturo (cerealoj, olivarboj kaj migdalarboj) kaj brutobredado (kortobirdoj, ŝafoj kaj porkoj) kaj sekva nutrindustrio. Nune gravas ankaŭ natura, kultura kaj rura turismo.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Zaragozo

Referencoj
----------


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 802297
* BNE: XX5116809
 |
La **Princa Beginejo *Ten Wijngaerde*** (en moderna ortografio *Wijngaard*) estas la nura konservita beginejo en la urbo Bruĝo. Ne plu estas beginoj, sed ekde 1927 en ĝi troviĝas monaĥineja komunumo de Benediktaninoj, fondita de Kanoniko Rodolphe Hoornaert. En tiu jaro la domoj je la okcidenta flanko estis transformitaj en monaĥinejon.

La 18-jarcenta enirpordego kaj ponto

Historio
--------

Jam antaŭ 1240 komunumo de piaj virinoj establiĝis sur tereno sude de la urbo. La beginejo oficiale fondiĝis ĉirkaŭ la jaro 1244 de Margareto II de Konstantinopolo, grafino de Flandrio, kiu ricevis permeson de la episkopo de Tournai por transigi la grafan kapelon de la urbocentro al la beginejo. En 1245 la beginejo estis rekonita kiel sendependa paroĥo. En 1299 ĝi venis sub la aŭtoritato de la franca reĝo Filipo la Bela kaj ricevis la titolon *Princa Beginejo*.

La beginejo enhavas gotikan preĝejon kaj tridekon da blanke prentritaj loĝdomoj el la malfrua 16-a, 17-a kaj 18-a jarcento. Preskaŭ ĉiuj domoj estas konstruitaj ĉirkaŭ centra placo. La ĉefenirejo kun pordego alireblas tra tri-arka ponto, la *Wijngaardbrug*. En niĉo super la pordego (konstruita en 1776) videblas skulptaĵo de la sankta Elizabeto de Hungario, patronino de multaj beginejoj. La unua begineja dometo apud la enirejo estas muzeo kun i.a. pentraĵoj, 17- kaj 18-jarcentaj mebloj kaj punto. Estas dua pordego je la flanko de la kluzodomo.

La bruĝa beginejo ekde 1998 estas, kun la aliaj flandraj beginejoj, Monda heredaĵo de Unesko.

La eksteraj fasadoj de la beginejo je vespero kun dekstre la ĉefenirejo. La eksteraj fasadoj de la beginejo je vespero kun dekstre la ĉefenirejo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Beginejo Ten Wijngaerde en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Monaĥinejo De Wijngaard Arkivigite je 2015-02-07 per la retarkivo Wayback Machine
* Flandraj Beginejoj (Unesko)

Literaturo
----------

* Hector HOORNAERT, *Ce que c'est qu'un béguinage...* (Kio estas beginejo?), Brugge, Desclée de Brouwer, 1921.
* Rodolphe HOORNAERT, *Le Béguinage de Bruges, son histoire, sa règle, sa vie* (La beginejo de Bruĝo, ĝia historio, ĝia regulo, ĝia vivo), Brugge, Desclée de Brouwer, 1930.
* Brigitte BEERNAERT e. a. *Begijnhofkerk H. Elisabeth* (La begineja preĝejo Sankta Elisabeto), en: 17de-eeuwse architectuur in de binnenstad, Open Monumentendag 1993, Brugge, 1993.
* Elke VAN DEN BROECKE en Lieve UYTTENHOVE, *Laus Deo. Rodolphe Hoornaert en zijn werk, 1886-1969*, Brugge-Leuven, 2013.
**Adam RIES** (27-a de marto 1492 en Bad Staffelstein – 30-a de marto 1559) estis germana minoficisto kaj majstro pri kalkulado. En Erfurt kaj Annaberg li fondis lernejojn pri kalkulado, krome li verkis plurajn librojn pri tiu ĉi temo. Menciindas, ke li ne verkis en la latina lingvo, kiu tiutempe estis la universala lingvo de la scienco, sed germanlingve, por ke la vasta popolo komprenu lin.

Lia nomo ĝis nun estas simbolo por bona kaj ĝusta kalkulado. Se germanoj diras *nach Adam Ries* (=*laŭ Adam RIES*), ili emfazas per tio la ĝustecon de matematika rezulto.

Okaze de la 500-datreveno naskiĝa oni aranĝis de la 7-a ĝis la 10-a de aprilo 1992 en Erfurto solenajn Ries-festotagojn.

Lia nova matematiko
-------------------

Ĝis Ries oni uzis la romiajn ciferojn. Kun tiuj ciferoj kalkulado estis tre malfacila. Per siaj libroj kaj en sia lernejo li propagadis la uzon de la arabaj ciferoj kaj la decimala sistemo.
Liaj lernolibroj estis presitaj en larĝaj kvantoj kaj baldaŭ sukcesigis lian novan matematikon.

Vidu ankaŭ
----------

* Domo de la nigra korno (Erfurt)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Adam Ries en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Arkivigite je 2005-11-04 per la retarkivo Wayback Machine
* 
* 
* Arkivigite je 2007-10-06 per la retarkivo Wayback Machine



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 9333
* GND: 118745247
* LCCN: n86832581
* VIAF: 34562107
* ISNI: 0000 0001 0886 7707
* SUDOC: 033159688
* BNF: 12496891s
* NKC: jn20000720250
 |
La teatrokonstruaĵo de la grupo renovigita ĉe Stratford-upon-Avon en 2011
 La teatrokonstruaĵo ĉe Stratford-upon-Avon en 2003
La **Reĝa Ŝekspira Kompanio** (angle **Royal Shakespeare Company**, aŭ RSC, estas renoma teatra ensemblo funkciiganta en Stratford-upon-Avon, la hejmurbo de William Shakespeare en Wickshire, Anglio.

La teatro havas 700 dungitojn, kaj ĝi prezentas proksimume 20 produktadojn jare, en Stratford-upon-Avon, Londono kaj Novkastelo ĉe la Rivero Tyne.

La grupo prezentas teatraĵojn de William Shakespeare kaj liaj samtempuloj, kune kun teatraĵoj de novaj kreintoj.

La 20-an de marto 1961, la teatro ricevis permeson porti la titolon "Reĝa".

### Konataj aktoroj

Multaj tre famaj aktoroj aperis en la grupo, inkluzive de Kenneth Branagh, Tim Curry, Judi Dench, Mia Farrow, Albert Finney, Michael Gambon, John Gielgud, Nigel Hawthorne, Dustin Hoffman, Jeremy Irons, Derek Jacobi, Ben Kingsley, Jude Law, Vivien Leigh, John Lithgow, Calvin Lockhart, Ian McKellen, Ian McDiarmid, Helen Mirren, Gary Oldman, Peter O’Toole, Laurence Olivier, Vanessa Redgrave, Ian Richardson, Alan Rickman, Michael Sheen, Patrick Stewart, David Tennant.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo
* Partoprenantoj de la teatraj produktaĵoj
* Datumbazo de la teatro


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 777959
* GND: 507789-8
* LCCN: n81119193
* VIAF: 159099121
* ISNI: 0000 0001 1034 3574
* SUDOC: 02871010X
* BNF: 120490740
* MBA: d2eed692-2fdd-4b16-9183-8d7b40cc5090
* NKC: kn20051018022
 |
**Roya TOLOUI** (n. 1966) estas eminenta irana (kurddevena) ĵurnalistino, aktivulo por homaj rajtoj kaj feministino, aktuale loĝanta en Usono. 

Ŝi naskiĝis en Bane en okcidenta Irano. Ŝi ricevis abiturientan diplomon ĉe Bane kaj studis patologion en la Maŝhada universitato. Ŝi estis la ĉefredaktoro de «Rasan» (esperante «*Leviĝo*»), kurda ĉiumonata revuo pri virinaj aferoj. Tri numeroj de la revuo estis eldonitaj en Sanandaĝo de printempe de 2005, sed somere de 2005 ĝi estis fermita de la irana juĝistaro. 

Toloui ankaŭ estas la fondinto de la «Asocio de la kurdaj virinoj, aprobantaj pacon» en Kurdistano. Ŝi ankaŭ estas membro de Kurda PEN Club. Pro sia malkaŝa kritiko de respondeculoj kaj ankaŭ pro defendo de la rajtoj de kurdaj kaj iranaj virinoj, ŝi estis akuzita de revolucia tribunalo en aprilo 2005 pri minaco al nacia sekureco. Post manifestacioj en lokoj de okcidenta Irano, loĝataj de kurdoj, ŝi estis arestita la 2-an de aŭgusto 2005 kaj liberigita post 66 tagoj en oktobro 2005. Tiu okazo estis menciita dum la Internacia PEN Club-tago de la malliberigita verkisto en novembro 2005. Post liberigo, ŝi fuĝis el Irano al Turkio kaj fine ŝi serĉis rifuĝon en Usono en aprilo 2006.

Referencoj
----------

1. 1 2  [*rompita ligilo*]
2. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2007-03-11. Alirita 2009-08-15.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 291856
 |
En matematiko, **termo** estas produto de kelkaj faktoroj, inter kiuj ĉiu estas aŭ nombro, aŭ natura potenco de variablo. Ekzemple termoj estas *6b2c* kaj *5x47c*. La termo nomiĝas *norma*, se ĝia unua faktoro estas nombro, kaj la ceteraj faktoroj estas potencoj de diversaj variabloj. La nombra faktoro de la norma termo estas koeficiento kaj la sumo de la eksponentoj - **grado** aŭ **ordo** de la termo (por la unua ekzemplo ĝi egalas al 4, por la dua - 5).

**Polinomo** aŭ **plurtermo** estas la sumo de kelkaj termoj. Ekz. *7xy3+0,1ab* estas polinomo. Polinomo, kiu enhavas nur unu variablon, nomiĝas **unuvariabla polinomo**. La ĝenerala aspekto de unuvariabla polinomo de *n*-a ordo estas:

*Pn(x)=A0(xn)+A1(xn-1)+...+An-1x+An*,
kie koeficientoj *A0, A1, ...An-1, An* estas reelaj aŭ kompleksaj nombroj, *A0xn* - **ĉeftermo** de polinomo, *An* - **libera termo**.

La **radiko** de unuvariabla polinomo estas tiu valoro de la variablo, por kiu konforma signifo de la polinomo egalas al 0. Tiamaniere x0 estas radiko de la polinomo Pn(x), se Pn(x0)=0.


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Jan Ciepliński** estis pola baletisto, koreografo, baletinstruisto.

Jan Ciepliński instruas
Jan Ciepliński naskiĝis la 10-an de majo 1900 en Varsovio (Rusa Imperio, nuntempe en Pollando), li mortis la 17-an de aprilo 1972 en Novjorko.

Biografio
---------

Jan Ciepliński inter 1909-1918 li estis studento de baleta lernejo en Varsovio. Jam ekde 1915 li havis baletrolojn en en:Grand Theatre, Warsaw. Inter 1918-1921 li estis membro de alia baletkompanio en Varsovio kaj li prezentis soldancojn. En 1921 li turneis en Eŭropo, Usono kaj Kanado kun Anna Pawłowa, poste li hejmenvenis kaj organizis sian propran baletan teamon de ĉirkaŭ tridek homoj. Li estis gvidanto kaj koreografo. La teamo prezentis baletojn ĝis 1925 en Katowice, Poznań kaj Vilno, poste la teamo ĉesis. Ciepliński poste estis membro de alia baleta trupo, inter 1927-1931 li estis baletmajstro kaj koreografo de la Reĝa Stokholma Opero, inter 1930-1934 de la Reĝa Operejo de Budapeŝto. En 1934 li revenis al Varsovio kaj li estis ĉefa baletmajstro kaj koreografo de Grand Theatre. En la sekva jaro li kaŭzis skandalon, tial li forvojaĝis al Bonaero. Inter 1943-1948 li denove laboris en Budapeŝto, kie li prezentis 40 baletojn. Li prezentis plurajn gravajn kaj modernajn verkojn de la tiama internacia baleta literaturo, li kreis verkojn kun hungara temo kaj li ankaŭ provis enscenigi unuaktajn teatraĵojn sen intrigo. Li finis sian karieron en Novjorko, kie li funkciigis baletstudion.

Lia filma rolo (elekto)
-----------------------

* Strachy (1938) - danca rolo

Liaj koreografiaĵoj (elekto)
----------------------------

* Magyar ábrándok (1933)
* József legendája (1934)
* Az infánsnő születésnapja (1936)
* Bolero (1943)
* ero en Sába királynője (1945)
* Divertimento (1947)

Lia libro
---------

* "La Historio de Pola Baleto" Londono, 1955

Elektitaj disĉiploj
-------------------

* Irén Bartos
* Bella Bordy

Fontoj
------

* biografio kun foto
* hungarlingva biografieto kun foto kaj roloj
* 
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 796469
* GND: 1151518832
* VIAF: 48179852
* ISNI: 0000 0000 7147 6947
* BNF: 14850356k
 |



* Portalo pri Biografio
**Enrique BALECH** [enRIke baLEĈ] (naskiĝis la 17-an de aŭgusto 1912 en Telén (provinco de La Pampa, Argentino), mortis la 26-an de aŭgusto 2007 en Necochea) estis argentina natursciencisto, monde konata fakulo pri marbiologio, planktono kaj algoj.

Vivo
----

Balech profesoriĝis pri natursciencoj en la Nacia Instituto por profesorigo de Buenos Aires. Li instruis en gimnazioj kaj en 1961 li estis kontraktata kiel profesoro ĉe la Universitato de La Plata. Kune kun aliaj kolegoj, li sukcesis krei fakultaton de "Biologio", separata de "Natursciencoj", tiel en La Plata, kiel en Bonaero-Nacia Universitato. 

Kiel ĉefa sciencisto, li sukcesis partopreni multajn internaciajn kongresojn pri sia fako, kiel estro de la laboratorio de Protistologio de la Argentina Muzeo de Natursciencoj, estro de la Sekcio Hidrobiologio kaj estro de la Hidrobiologia Stacio de Quequén (poste honora estro de ĉi lasta). Multe verkis li pri sia fako en hispana, angla kaj esperanto.

Li gvidis kursojn naciajn kaj internaciajn en Argentino, Ĉilio, Ekvadoro kaj dum SUK en Liège (Belgio). Li ankaŭ instruis en Usono (Kalifornio kaj Teksaso) kaj faris specialajn studojn en Francio kaj Usono. Memorinda de li estis Kongreso de Biologio en Kanado, kie en granda polemiko, li venkis iun faman japanan sciencistoj, kiu meze de la Kongreso volis fari "Harakiri"...

Balech estis koresponda membro de Nacia Akademio de Ekzaktaj, Fizikaj kaj Natursciencoj de Buenos Aires. Li emeritiĝis en 1981

Esperanta agado
---------------

Kiel Esperantisto, Balech kune kun Manuel Férnandez Menéndez el Urugvajo verkis la unuan postmilitan vortaron Esperanto-hispanan (1951), krome Esperanto-terminarojn pri sia fako kaj multajn (ankaŭ fakajn) artikolojn en ĵurnaloj. En Necochea li instruis ĉiujare kursojn de Esperanto kaj fondis "Verda Stelo-Asocion", kun propra bulteneto.

En 2004 Argentina Esperanto-Ligo nomumis lin honora membro. Li estis ankaŭ "honora civitano" de la urbo Necochea, kie li loĝis dum kvardeko da jaroj. La urbo honore al li nomis placon PLAZO ENRIQUE BALECH, kun monumenteto je sia memoro.

Balech en 1983 apartenis al la fondintoj de AIS San-Marino.

Verkoj en Esperanto
-------------------

* **1951**: (kun Manuel Férnandez Menéndez) Diccionario Esperanto-Español (Vortaro Esperanto-Hispana).
* **1958**: Biooceanografiaj studoj en Argentinio. Sciencaj Studoj, p. 221-227.
* **1968**: Terminaro pri mikroskopio kun krestomatio.
* **1974**: Planktono kaj mara produktado. SUK 1974, p. 1-88.

Referencoj
----------

Partoj de la informoj en tiu ĉi artikolo estas el la Internacia Sciencista Dokumentaro de AIS.

Vidu ankaŭ
----------

* Sciencaj Studoj bazitaj sur originalaj esploroj kaj observoj


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 38922
* GND: 1056794364
* LCCN: n84077507
* VIAF: 44379016
* ISNI: 0000 0000 8122 8242
* SUDOC: 032832923
* BNF: 12378576z
 |
**András Galánfi** [andrAŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Galánfi András** estas hungara instruisto, skulptisto pri lignoj.

András Galánfi  naskiĝis la 25-an de marto 1945 en Hajdúszoboszló.

Biografio
---------

András Galánfi frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li studis en pedagogiaj altlernejoj en Debrecen kaj Nyíregyháza, fine en Gimnastika Altlernejo de Budapeŝto. Li komencis siam instruistan karieron en bazlernejo en la regiono, poste inter 1970 kaj 1995 li estis instruisto pri gimnastiko en sia naskiĝurbo. Jam ekde la fruaj jaroj li okupiĝis ankaŭ pri skulptado de lignoj. En 1973 li fondis studion pri lignoskulptado. Ekde 1975 li ĉiujare aranĝis somerajn tendarojn por lernantoj, kiuj ŝatis skulptadi. En 1992 li fondis faklernejon pri skulptistoj, poste li estis lernejestro ĝis la emeritiĝo en 2008. El la tuta Eŭropo alvenis lernantoj al la skulptista faklernejo. Li ricevis 4 premiojn inter 1996-2017, la lasta estis premio Kossuth.

Elektitaj lignoskulptaĵoj
-------------------------

* ornamaj reliefoj
* diversaj mebloj (tabloj, seĝoj, benkoj)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
**András Guttman** [andrAŝ gutman], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Guttman András** estas hungara kemiisto, biokemiisto, ekstera membro de Hungara Scienca Akademio (2004).

András Guttman naskiĝis la 16-an de aŭgusto 1954 en Pécs (Hungario).

Biografio
---------

András Guttman ricevis siajn MS kaj doktorajn gradojn kiel kemia inĝeniero en la Universitato de Panonio en Veszprém (urbo). De 1987 ĝis 1989 li estis plustudis en la Nordorienta Universitato (Bostono), kie li komencis pioniran laboron en la nova kampo de kapilara tekniko. Li akiris Ph.D. en 1981, DSc en 1996. Li aliĝis al diversaj esplorgrupoj ekde 1990. Post 25 jaroj li revenis al Hungario kaj gvidas esplorgrupojn en Universitato de Panonio kaj Universitato de Debrecen. Li faris gravajn kontribuojn pri la DNA-analizo, li verkis pli ol 310 artikolojn (kun aliaj), redaktis 5 lernolibrojn kaj inventis 24 patentojn. Li ricevis premiojn inter 1995-2014.

Elektitaj kontribuoj (kune kun aliaj)
-------------------------------------

* *The Reaction of Aluminum Trichloride with Mixed-Ligand Transition Metal Carbonyls* 1980
* *A sensitive film detection method for the determination of tritium labelled compounds in planar ion-exchange chromatography* 1990
* *Human dopamine D4 receptor allele genotyping by ultrathin agarose gel electrophoresis with To-Pro-3 complexation* 1999
* *A fully automated 2-D LC-MS method utilizing online continuous pH and RP gradients for global proteome analysis* 2007
* *Combinatorial glycomics 1: Synthesis options* 2013
* *Proteomic and Glycomic Markers to Differentiate Lung Adenocarcinoma from COPD* 2019

Fontoj
------

* anglalingva biografio kun foto Arkivigite je 2019-10-17 per la retarkivo Wayback Machine

Referencoj
----------

1. ↑

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 665160
 |
**Károly Dötsch** [kAroj doĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Dötsch Károly** estis hungara inĝeniero.

Károly Dötsch  naskiĝis la 21-an de novembro 1901 en Budapeŝto. Li mortis la 19-an de marto 1988 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Károly Dötsch akiris inĝenieran diplomon en Teknika kaj Ekonomia Universitato de Budapeŝto en 1920. Post siaj studoj li havis postenon en privata firmao. Inter 1933 kaj 1939 li gvidis konstruadon pri servaj maŝinoj de hotelo en Insulo Margareta. Depost la ŝtatiĝo li laboris en diversaj konstruadoj de ŝtataj fabrikoj. Li okupiĝis ĉefe pri teknologia muntado de duktoj. Li longe redaktis fakrevuon *Épületgépészet*. Li pensiuliĝis en 1963.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Üzemi távvezetékek szerelése* (1953)
* *Épületgépészeti berendezések üzeme és karbantartása* (1967)
* *Ipartelepek építészete. 4. Általános építészeti szempontok* (1969)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**András Gelencsér** [andrAŝ gelenĉEr], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Gelencsér András** estas hungara kemiisto, profesoro, koresponda membro de Hungara Scienca Akademio (2019).

András Gelencsér  naskiĝis la 27-an de aŭgusto 1966.

Biografio
---------

András Gelencsér akiris diplomon en Kemia Universitato de Veszprém en 1990, li akiris sciencan gradon (Ph.D) en 1995 en la sama universitato. Li akiris plian sciencan gradon (DSc) en 2002 antaŭ la Hungara Scienca Akademio, poste li estis scienca konsilisto en la menciita universitato. En 2006 li estis nomumita universitata profesoro, en 2015 rektoro. Li okupiĝas pri aerosoloj en la aero. Li ricevis premiojn ĝis tiam inter 1997-2014.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Inorganic, organic and macromolecular components of fine aerosol in different areas of Europe in relation to their water solubility* (1999) - kun aliaj
* *Carbonaceous Aerosol* (2004) - libro
* *Light absorption properties of laboratory-generated tar ball particles* (2016) - kun aliaj

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun video
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 562030
* LCCN: nb2005002762
* VIAF: 61061978
* ISNI: 0000 0000 3901 6668
* SUDOC: 132804956
 |
**András HAJNAL** [andrAŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Hajnal András** estas hungara matematikisto, profesoro, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (1982).

András Hajnal  naskiĝis la 13-an de majo 1931 en Budapeŝto.

Biografio
---------

András Hajnal frekventis universitaton en Budapeŝto inter 1949-1953. Li komencis sian karieron en universitato de Szeged apud László Kalmár. En 1956 li ekhavis postenon en Universitato de Budapeŝto, inter 1970-1996 li laboris en filia instituto de MTA. Li redaktis diversajn matematikajn revuojn, ekzemple *Acta Mathematica Hungarica*. Li okupiĝis precipe pri aroteorio, kombinatoriko, topologio. Li ricevis 5 premiojn inter 1967-1992.

Verkaro (elekto)
----------------

* *On a Consistency Theorem Connected with the Generalized Continuum Problem* (1956)
* *Unsolved Problems in Set Theory* (kune kun Pál Erdős, (1971)
* *Embedding Finite Graphs into Graphs Colored with Infinitely Many Colors* (1991)

Fontoj
------

* biografio kun foto


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 438771
* GND: 142654930
* LCCN: n88624846
* VIAF: 85621967
* ISNI: 0000 0001 2142 2067
* SUDOC: 070151660
* BNF: 12987483z
* BIBSYS: 90339587
* NKC: xx0050412
 |
Aŭstria Nederlando en 1789, malhelverde; helverde Habsburga monarkio.
**Aŭstria Nederlando** aŭ **Aŭstraj Nederlandoj** (en nederlanda: *Oostenrijkse Nederlanden*; en franca: *Pays-Bas Autrichiens*; en germana: *Österreichische Niederlande*; en Latino: *Belgium Austriacum*) estis la pli granda parto de Suda Nederlando (nuna Belgio) inter 1714 kaj 1797. Tiu periodo ekis pere la akiro fare de Aŭstrio de la iama Hispana Nederlando laŭ la Traktato de Rastatt en 1714 kaj daŭris ĝis la Revolucia Francio aneksis la teritorion dum la sekvo de la Batalo de Sprimont en 1794 kaj la Paco de Bazelo en 1795. Aŭstrio, tamen, ne rezignis sian postulon al la provinco ĝis 1797 en la Traktato de Campo Formio.

Historio
--------

Laŭlonge de la 17-a jarcento la militoj de Francio unuflanke kaj Hispanio kaj la Unuiĝintaj Provincoj duaflanke, markis la aktualan landlimon inter Francio kaj Belgio. Pro la Traktato de Utrecht en 1713 Hispanion ricevis la Kapetidoj ĉe Filipo la 5-a, nepo de Ludoviko la 14-a. La *Sudaj Nederlandoj*, tiame sub la kontrolo de la nederlanda armeo, revenis al la povo de la Habsburgoj de Aŭstrio kaj iĝis la Aŭstraj Nederlandoj.

Dum tiu epoko la koncepto "belgo" estis rilata al federismo de katolika lando ene de fremda imperio kaj signife pri la Sudaj Nederlandoj, sen inkludi la Princlandon de Lieĝo. Tiele, en 1792, la patriotoj de tiu princlando kaj la belgoj rifuĝintaj en Parizo kunvenis kiel "Komitato de la Belgoj kaj Lieĝanoj Unuiĝintaj" (sub la regado de Walckiers). Sed tuje la lieĝanoj konsideros sin kiel belgojn dum la sinsekvaj revolucioj.

La **Revolucio de Lieĝo** estas la periodo inter la jaroj 1789 kaj 1795, kio okazigos la malaperon de la Princlando de Lieĝo post ok jarcentoj de ekzisto. Laŭ kelkaj historiistoj, la revolucio okazis dum malesto de la princepiskopo, ekde la 26-a de aŭgusto de 1789 ĝis ties reveno la 12-an de februaro de 1791. Laŭ tio la lieĝa revolucio estus la surogato de la Brabanta Revolucio en la Aŭstriaj Nederlandoj, kiu malsukcesis.

Vidu ankaŭ
----------

* Historio de Belgio

* Kategorio Aŭstria Nederlando en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 756934
* GND: 4075611-7
* VIAF: 313137046
* NKC: ge130614
 |