recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Turja Pasika,** ukraine **Турья Пасіка** aŭ *Тур'я Пасіка,* hungare **Turjavágás** [turjavAgAŝ] estas vilaĝo en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto Pereĉin.

Transkarpata provinco en Ukrainio
Distrikto de Velikij Bereznij en Transkarpatio

Bazaj informoj
--------------

* 48° 41′ 00″ N 22° 40′ 46″ O﻿ / ﻿48.68333 °N, 22.67944 °O﻿ / 48.68333; 22.67944 (mapo)Koordinatoj: 48° 41′ 00″ N 22° 40′ 46″ O﻿ / ﻿48.68333 °N, 22.67944 °O﻿ / 48.68333; 22.67944 (mapo)
* Areo: 27 km²
* Alto super marnivelo: 216 m
* Loĝantaro: 1690
* Poŝtkodo: 89223
* Telefonprefikso: 3145

Situo
-----

Historio
--------

En 1910 vivis tie 1603 loĝantoj, (1565 rutenoj, 38 hungaroj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Ung, al distrikto de Perecseny, poste al Ĉeĥoslovakio. En 1939 la plej orienta regiono de disfalanta Ĉeĥoslovakio deklaris malgrandan sendependan respublikon. Poste Hungario okupis la respublikon kaj tuj aranĝis aŭtonomion, kies apartaĵo estis ankaŭ Turja Pasika/Turjavágás. Ekde 1945 ĝi apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio.

Vidindaĵoj
----------
La Latina Tesalonika reĝlando estis organizita baze sur la okcidentaj modeloj. Tie Heptapirgjono de Tesaloniko.
La **Tesalonika reĝlando** (greke *Βασίλειο της Θεσσαλονίκης*) estis nelongdaŭra krucisma ŝtato fondita post la Kvara Krucmilito sur la konkeritaj teritorioj el la Bizanca Imperio. Ties ĉefurbo estis Tesaloniko kaj estis vasalo de la Latina imperio. Post la konkero de Konstantinopolo fare de la armeoj de la Kvara Krucmilito en 1204, la nobeloj de Bizanco fuĝis kaj establiĝis kaj en Malgranda Azio (Nicea imperio, Trebizonda imperio), kaj en Trakio kaj Epiro en la eŭropa greka teritorio (Epira despotlando).

La markizo Bonifacio de Montferrato, unu el la estroj de la Krucmilito, aĉetis la rajtojn el Venecio pri Tesaloniko, kie li establiĝis kiel reĝo post malsukceso esti elektita imperiestro de la nova Latina imperio. Bonifacio etendis sian regnon norden por inkludi Makedonion kaj suden por inkludi Tesalion. Li estis sukcedita kiel reĝo en 1207 fare de sia infana filo Demetrio de Montferrato. 
Tamen, inter 1215 kaj 1217, Teodoro Komneno Dukas de Epiro konkeris plej parton de Makedonio, kaj poste premis super Tesalio. Teodoro atakis la Tesalonikan reĝlandon, kiu estis malfortigita pro la foriro de multaj el ties krucmilitistoj kiuj estis revenintaj al Okcidenta Eŭropo. Teodoro eniris en Tesaloniko decembre de 1224 kaj elpostenigis Demetrion.

Notoj
-----

1. ↑  Lock, 1995, p. 58.
2. ↑  Varzos, 1984, pp. 573-574.
3. ↑  Lognon, 1950, pp. 141-146.

Bibliografio
------------

* Lock, Peter (1995). The Franks in the Aegean, 1204-1500. Longman. ISBN 0-582-05140-1.
* Lognon, Jean (1950). «La reprise de Salonique par les Grecs en 1224». Actes du VI Congrès international des études byzantines (Paris 1948) I: 141-146.
* Varzos, Konstantinos (1984), Η Γενεαλογία των Κομνηνών, Tesaloniko: Κέντρο Βυζαντινών Ερευνών


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 716615
* NKC: ge137435
 |
**Teotongo** estas unu el la 570 komunumoj de la meksika subŝtato Oaĥako (*Oaxaca*). La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas *Teotongo*. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la nacia geografia instituto INEGI estas 20 547.

Geografio
---------

Teotongo apartenas al la distrikto Teposcolula al kiuj apartenas entute 21 komunumoj. Ĝi situas en la Miŝteka regiono de Oaĥako, kiu apartenas al la nordokcidenta parto de la subŝtato. La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 937 loĝantojn. El tiuj estis 420 viroj kaj 517 virinoj. La komunumo havas surfacon de 39,55 kvadratkilometroj. La meza alteco estas 2060 metroj super la marnivelo.

Situo de la koncerna distrikto kaj regiono interne de la subŝtato Oaxaca.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 28 indiĝenoj. El tiuj 23 aĝis pli ol 5 jaroj. Entute 23 personoj estis dulingvaj (hispana kaj indiĝena lingvoj).

Fontoj: Statistikoj de la nacia geografia instituto INEGI pri la censo de 2005 (hispane: *Conteo de Población y Vivienda* de 2005).

Eksteraj ligiloj
----------------

* informoj pri la komunumo[*rompita ligilo*] en retpaĝo de la ministerio pri socia evoluigo SEDESOL (hispane)


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Triopo: du virinoj kaj unu viro
**Triopismo** (laŭ NPIV) estas amorado fare de tri personoj.

Eblas kvar viro/virino-kombinaĵoj:

* Tri viroj
* Tri virinoj
* Unu virino kaj du viroj
* Du virinoj kaj unu viro.

Ĉar triopo ĉiam implikas almenaŭ du homojn de la sama sekso, foje (sed ne ĉiam) (parte) samseksema interrilato okazas. Tial, triopoj estas praktikataj relative ofte de homoj, el kiuj almenaŭ unu homo estas ambaŭ- aŭ samseksema. En triopo inter tri aliseksemaj homoj, estas limigita seksa altiro inter la partoprenantoj de la sama sekso.

En triopo, ekzistas kelkaj seksaj aktoj ne eblaj ĉe du homoj sen seksaj helpiloj, ekzemple sandviĉo, Ejfelturo kaj duobla penetro.

Seksumado inter pli ol du homoj nomiĝas grupa seksumado.

Bildoj
------

* Pentraĵo de Édouard-Henri Avril: Triopo kun du viroj kaj unu virinoPentraĵo de Édouard-Henri Avril: Triopo kun du viroj kaj unu virino
* Triopo kun du viroj kaj unu virinoTriopo kun du viroj kaj unu virino
* Triopo kun du virinoj kaj unu viroTriopo kun du virinoj kaj unu viro
* Triopo en sandviĉa pozicioTriopo en sandviĉa pozicio

* Kategorio Triopismo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 697064
 |
La **turka nacia teamo de futbalo** estas la oficiala futbalista teamo de la grandparte azia, sed malgrandparte ankaŭ eŭropa lando Turkio. Kadre de la kontinentaj futbalaj turniroj, la teamo orientiĝas okcidenten kaj partoprenas en la Eŭropaj Futbal-Ĉampionadoj - lastfoje en la Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2008. Ekde junio 2005 ĝis 2009 la nacia trejnisto estis Fatih Terim. 

Dum junio 2008 la teamo havis la 16-an lokon en la rangolisto de la monda futbalista federacio FIFA. Plej granda sukceso estas la tria loko en la Futbala Mondpokalo 2002 sub la tiama nacia trejnisto *Şenol Güneş* .

La teamo en la Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2008 estis duonfinalisto, do atingis la trian pozicion. Por la Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2012 en Pollando kaj Ukrainio la teamo tamen ne kvalifikiĝis. Ekde la jaro 2011, la nacia trejnisto kaj manaĝero estas *Abdullah Avcı*.

La turka nacia teamo de futbalo (2016)

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rTurka nacia teamo    Flago de Turkio    Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2008 |
| --- |
| 
* 1 Rüştü
* 2 Çetin
* 3 Balta
* 4 Gökhan Zan
* 5 Emre
* 6 Mehmet Topal
* 7 Mehmet Aurélio
* 8 Nihat
* 9 Semih
* 10 Karadeniz
* 11 Metin
* 12 Zengin
* 13 E. Güngör
* 14 Arda
* 15 E. Aşık
* 16 Boral
* 17 Tuncay
* 18 Kazim-Richards
* 19 Akman
* 20 Sabri
* 21 Erdinç
* 22 Hamit Altıntop
* 23 Demirel
* Trejnisto Terim
 | Flago de Turkio |

 |
**Teshie** estas grandurbo, antaŭurbo de Akrao en Ganao.

Plaĝo Labadi en Teshie
Biciklado-konkurso dum festivalo en Teshie

Bazaj informoj
--------------

* Koordinatoj: 05° 35′ N 00° 06′ U﻿ / ﻿5.583 °N, 0.100 °U﻿ / 5.583; -0.100 (mapo)Koordinatoj: 05° 35′ N 00° 06′ U﻿ / ﻿5.583 °N, 0.100 °U﻿ / 5.583; -0.100 (mapo)
* Areo:  km²
* Loĝantaro: 171.875 en 2012
* Supermara alteco: 0- m
* Horzono: UTC

Geografio
---------

Teshie situas sur ebenaĵo laŭ la marbordo (inter Akrao kaj Tema) en la suda sekcio de la lando.

Historio
--------

Danoj konstruis fortikaĵon **Augustaborg** en 1787 en tiu tereno, kiu poste inter 1850-1957 estis sub kontrolo de britoj. Post la sendependiĝo la loĝantaro senhalte pligrandiĝas, ĉar alvenas homoj, kiuj supozas tie pli bonajn vivkondiĉojn.

Klimato
-------

Teshie situas en zono de tropika savana klimato, kie la averaĝa temperaturo estas 25 °C. Jare pluvas iom pli, ol 700 mm, en ĉiuj monatoj pluvas, sed en majo kaj en junio pli.

Trafiko
-------

Teshie havas trairajn fervojon kaj ĉevojojn.

Vidindaĵoj, interesaĵoj
-----------------------

* plaĝo nomata Labadi
* festivalo en majo
* edukejo pri junaj oficiroj
* Kofi Annan Internacia Pacsekurigo-Trejncentro
* farejo de famaj ĉerkoj

Fontoj
------

* Angla kaj hungara Vikipedioj
* mapo
Triradaj kamionetoj Piaggio.
**Trirada kamioneto** aŭ *motortriciklo por malpeza transporto* estas trirada vehiklo kies antaŭa parto deriviĝas de la mekanika parto de motorciklo dum la malantaŭa parto estas ŝarĝejo kiel ĉe varvehiklo.

En la unuaj versioj la adaptado de la motorciklo limiĝis al la modifo de la malantaŭa parto anstataŭante la malantaŭan radon per durada akso. Laŭ la tempopaŝo la modifoj fokusis al la antaŭa parto de la vehiklo, kie oni anstataŭis la tipan sintenon de motorcikla ŝoforado al protektita sinteno per adoptado de budo.

La unuaj modeloj ekipiĝis per motoroj de alta cilindrenhavo, karakteraj de la produktado de la epoko, sed laŭ la tempopaŝo ili malgrandiĝis, ĝis nuntempe estas versioj de tre malalta cilindrenhavo kiujn oni rajtas ŝofori eĉ sen neceso havi kondukpermesilon. Tia okazas ĉe Ape.

Tiu vehiklo povas adopti diversajn formojn, kiel kamioneto, skatolo aŭ transporto de pasaĝeroj (konata ankaŭ kiel aŭto-rikiŝo aŭ motor-rikiŝo). Ili estas vehikloj tre rekomendindaj por urba liverado pro malalta kosto kaj facila manovreblo pro siaj malgrandaj dimensioj. Tiukadre ili sukcesis ekzemple en Italio en la unua duono de la 20-a jarcento, kiam preskaŭ ĉiu fabrikanto de motorcikloj inkludis iun tipon de triciklo en siaj proponoj. La unua sukcesa estis Moto Guzzi en 1928, per sia modelo Ercole, kaj sekvis MV Agusta, Aermacchi, Lambretta kaj Piaggio kiu fabrikis unu el plej disvastigitaj modeloj nome Ape.

* Kategorio Trirada kamioneto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 803470
 |
Dosiero:Leninposter.jpgLenin sur propaganda afiŝo. La teksto estas de poeto Vladimir Majakovskij: "Lenin vivis, Lenin vivas, Lenin vivos!"
***vidu ankaŭ testamento de Lenin***
**Testamentoj de Lenin** (ruse *Заветы Ленина*) aŭ **Testamentoj de Iljiĉ** (ruse *Заветы Ильича*) estis populara en Sovetunio frazo, kiu celis montri, ke la ŝtato post la morto de Lenin evoluas laŭ la vojo, kiun antaŭvidis li, la unua ĝia gvidanto. Kiel testamentoj oni konsideris jen la lastajn verkojn de Lenin (post 1920), jen eĉ pli vastan aron de liaj verkoj.

Kelkaj citaĵoj el Lenin ricevis ekstreman popularecon, kiel la frapfrazo "Lernu, lernu kaj lernu!" («Учиться, учиться и учиться!»). Tiu lasta estis gravurita sur la muroj de multaj mezlernejoj kaj estis citata en diversaj verkoj. Alia tre konata frazo iĝis "Komunismo estas soveta potenco plus elektrifiko de la tuta lando", kiun Lenin eldiris en konferenco en 1920.

En la jaroj de Perestrojko aparte populariĝis ideoj pri testamentoj de Lenin, kiuj estis perverse komprenitaj. I. a. en unu el siaj lastaj leteroj Lenin skribis pri la bezono depostenigi Stalinon de la posteno de ĝenerala sekretario kaj signife pligrandigi konsiston de la Centra Komitato de la partio — la testamento, kiu estis ignorita post lia morto, kio kondukis al epoko de stalinismo.

Multaj decidoj, faritaj en stalinisma epoko, estis pravigataj per "testamentoj de Lenin", kvankam el la verkoj de Lenin ne ĉiam rekte sekvas ĝuste tia decido. Ekzemple la deviga kaj tuteca kolektivigo en agrikulturo estis efektivigita nur post la morto de Lenin, eble ne laŭ lia imago. Same la tre streĉa industriigo de Sovetunio okazis en 30-aj jaroj "laŭ testamentoj", kiuj eble estis nur mistraktoj.

La vortkombino "testamentoj de Lenin" — kaj speciale la sinonima "Testamentoj de Iljiĉ" — estis tre populara por nomi loĝlokojn kaj instituciojn. Ekzistis pluraj kolĥozoj kaj fabrikoj, tiel nomitaj. Ĝis nun sur la mapo de Rusio eblas trovi jenajn loĝlokojn:

1. Urbeto Zaveti Iljiĉa (Testamentoj de Iljiĉ) en Moskva provinco.
2. Urbeto Zaveti Iljiĉa (Testamentoj de Iljiĉ) en Saratova provinco.
3. Urbeto Zaveti Iljiĉa (Testamentoj de Iljiĉ) en Altaja regiono.
4. Urbeto Zaveti Iljiĉa (Testamentoj de Iljiĉ) en Ĥabarovska regiono.
5. Urbeto Zaveti Iljiĉa (Testamentoj de Iljiĉ) en Saĥalena provinco.
6. Vilaĝo Zaveti Iljiĉa (Testamentoj de Iljiĉ) en Baŝkirio.
7. Vilaĝo Zaveti Iljiĉa (Testamentoj de Iljiĉ) en Smolenska provinco.
|  |  |
| --- | --- |
|  | Tiu ĉi artikolo temas pri la urbo Turkistano en Kazaĥio. Pri la regionego Turkestano vidu apartan artikolon. |

**Turkistano** (kazaĥe *Түркістан*, Türkistan, ruse *Туркестан*, Turkestan) estas urbo en Kazaĥio. Ĝi situas en la en la Turkistana provinco (antaŭe nomata provinco Suda Kazaĥio) proksime de la riverego Sirdarjo kaj estas la plej grava pilgrimcelo de tiu ŝtato de Centra Azio. Tra la urbo kondukiĝas fervojo de Orenburg en Rusio al Taŝkento en Uzbekio.

Monda heredaĵo de Unesko
------------------------

La plej elstara historia kaj kultura monumento de Turkistano estas la Maŭzoleo de Khoja Ahmed Yasawi, kiu estas monda heredaĵo de Unesko. La maŭzoleo estas kronita per la plej granda kupola volbo iam konstruita en Centra Azio.

Nomo
----

Kvankam la urbo hodiaŭ nomatas *Turkistan* (*"lando de la turkoj"*), ĝi fondiĝis je la nomo *Jasi*. La persa titolo حضرت ترکستان (*Hazrat-e Turkestan*) signifas "sankta urbo de Turkestan", sed ankaŭ la alternativa nomo "benata urbo de Turkestano" estas uzata.

Historio
--------

Unuaj spuroj de setlejo datiĝas de la 7-a jarcento. La loĝloko probable jam estis grava komerca kaj religia centro antaŭ ol aperis *Ĥoja Ahmed Jasavi*, la sufisma ŝejĥo, kiu naskiĝis ĉirkaŭ la jaro 1103 en la proksima loĝloko *Sayram*. Jasavi en la aĝo de ĉirkaŭ 61 jaroj dediĉis sin al meditado - laŭ la legendo, li pasigis aliajn 61 jarojn en izoleco kaj meditado sub la tero. Lia malgranda tombo jam tuj post lia morto iĝis celo de pilgrimantoj, kaj aldone en la 1390-aj jaroj la reganto Timur tie ordonis la konstruon de maŭzoleon de Jasavi, kiu ankoraŭ nun konsideratas kiel unu el la plej gravaj konstruaĵoj en Kazaĥio. Antaŭ ol la maŭzoleo estis kompletigita, Timur mortis. La konstrulaboristoj forlasis Turkistanon kaj serĉis novan laboron en Samarkando kaj Buĥaro. Ĉe la enireja fasado de la maŭzoleo, la malnova skafaldo ankoraŭ videblas, kaj daŭre mankas la fasadaj tegoloj. Malgraŭ tiu nefiniteco de la maŭzoleo, la urbo nun estas la plej grava pilgrima centro de Kazaĥio. Oni diras ke tri pilgrimoj al ĉi tiu urbo estas ekvivalentaj je haĝo al Mekko.

Referencoj
----------

1. ↑  (en) Paolo Sorbello, *Cheap materials raise questions over Kazakhstan's expensive new urban developmen*t, Global Voices, la 30-an de junio 2021.
2. ↑  (en, fr) *Mausoleum of Khoja Ahmed Yasawi*, Listo de Monda Heredaĵo, Unesko

Vidu ankaŭ
----------

Nursultan Nazarbajev

Turkestana regiono

Turkestana provinco
**Trisono** en muziko estas trivoĉa akordo, kiu konsistas el tri tercio-intervaloj tavoligitaj unu super la alian. Trisono konsistas el toniko, terciotono kaj kvintotono.

Specoj
------

Ĉar oni distingas „grandajn" kaj „malgrandajn" terciojn, estas kvar eblecoj tavoligi du terciojn. La rezultajn trisonotipojn oni nomas laŭ siaj modaloj respektive laŭ la grando de siaj kadrointervaloj:

| malsupra intervalo | supra intervalo | kadrointervalo | trisononomo | ekzemplo (toniko-terciotono-kvintotono) | ekzemplo akordsimboloj |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| granda tercio | malgranda tercio | perfekta kvinto | maĵoro-trisono | c-e-g | **C** |
| malgranda tercio | granda tercio | perfekta kvinto | minoro-trisono | c-e♭-g | **Cm** |
| malgranda tercio | malgranda tercio | diminuita kvinto | diminuita trisono | c-e♭-g♭ | **Cm/5-,Cmb5, Cdim, C°** |
| granda tercio | granda tercio | aŭgmentita kvinto | aŭgmentita trisono | c-e-g♯ | **C/5+, Caug** |

La kvar trisono-tipoj notitaj en notliniaro laŭ la ekzemploj en la tabelo: maĵora, minora diminuita kaj aŭgmentita trisonoj

Invertado de trisonoj
---------------------

Se eksonas alia trisonero ol la toniko kiel basotono, oni diras invertado. Je la unua invertado, nomata sestakordo, la terciotono lokas en la baso, je la dua, nomita kvartsestakordo, la kvintotono lokas en la baso.

Trisonoj super gamoj
--------------------

Super ĉiu tono de gamo formeblas per terciotavoligo el tonoj de ĉi tiu gamo (t.n. *engamaj* tonoj). La ŝtupoteorio kaj funkcioteorio okupiĝas detale pri tio.

*Vidu ankaŭ*: Akordsimbolo, Akordo (muziko), Kadenco (muziko)

* Kategorio Trisono en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Tepechitlan** estas komunumo en la meksika subŝtato Zacatecas. La ĉefurbo de la komunumo estas **Tepechitlán**.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 7965 loĝantojn. El tiuj estas 3699 viroj kaj 4266 virinoj. La komunumo havas surfacon de 584 kvadratkilometroj kaj ĝi situas (meza punkto) je 1,720 metroj super la marnivelo. La kvanto de precipitaĵo (jare) estas 700 milimetroj. La geografia koordinatoj de la komunumo estas 21° 40′ norda latitudo kaj 103° 20′ okcidenta longitudo.

Sociogeografio
--------------

En la komunumo vivas 8042 personoj kiuj aĝas 5 jaroj aŭ pli. El tiuj 19 personoj parolas indiĝenan lingvon. Tio egalas al 0.24 % de la personoj, kiuj aĝas 5 jaroj aŭ pli.

5,754 loĝantoj aĝas 15 jaroj aŭ pli. Inter ili estas 5241 alfabetoj kaj 212 analfabetoj. Do 8.88 % de la loĝantoj, kiuj aĝas 15 aŭ pli estas analfabetoj.

Inter la virinoj estas 2,875 alfabetoj kaj 299 analfabetoj. Do la grado de analfabeteco inter virinoj estas 9.42%. Inter la viroj estas 2,366 alfabetoj kaj 212 analfabetoj, do 8.22% el la viroj estas analfabetoj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Tepechitlán en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Szilárd Zielinski** [silArd], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Zielinski Szilárd** estis hungara inĝeniero, arkitekto, profesoro.

Busto pri Szilárd Zielinski
Memortabulo pri Szilárd Zielinski
Szilárd Zielinski  naskiĝis la 1-an de majo 1860 en Mátészalka. Li mortis la 24-an de aprilo 1924 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Szilárd Zielinski frekventis Joseph Polytechnicum-on en Budapeŝto, poste li plulernis en Germanio, Anglio, Francio. En 1889 li fondis firmaon en Budapeŝto. En 1897 li ankaŭ ekinstruis en Teknikuniversitato. Baldaŭe li konatiĝis kun teknologio de ŝtalbetono, li estis pioniro de ties planado en Hungarlando.

Liaj inĝenieraj planadoj (elekto)
---------------------------------

* ponto de Ráckeve (1897, bombardita en 1944)
* ponto en Niš, (1901)
* akvoturoj en Insulo Margareta kaj Szeged
* haveno-parto en Fiume (1910)

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* ’’A vágány kapcsolások számító módja’’ (1888)
* ’’A helyiérdekű vasutakról szóló törvények módosítása…’’ (1899)
* ’’A román- és portland-cementek szilárdulása pépben, habarcsban és betonban’’ (1909)

Memorigiloj
-----------

* premio fondita en 2000
* busto
* memortabulo en Budapeŝto de 1994

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto


* Kategorio Szilárd Zielinski en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Tristano kaj Izoldo** (*Tristan und Isolde*), tri-akta opero de Richard Wagner kiu pritraktis la legendon de Tristan kaj Iseult. La komponisto mem verkis la libreton, kaj komponis la operon de 1857 al 1859. Wagner esperis ke la premiero okazus en Vieno, tamen, malgraŭ pli ol sepdek provludoj, restis problemoj: pro tio la opero akiris la reputacion esti ne-ludebla. Ĝi fine premieris en Munkeno la 10-an de junio 1865.

La muziko ege influis postajn komponistojn, pro la uzo de kromatismo kaj de ne-konvenciaj harmonioj. Unu ekzemplo estas la "Tristan-akordo" kiu enhavas bemoligatan kvinton - la tiel-nomata "diabla intervalo":

Komence la kiritikistoj malaprobis la operon pro ĝia volupteco (la kerno ritmo de multo da la verko elvokas la ritmojn de seksumado) kaj pro la nova harmonia lingvo.

Claude Debussy moke citis la malĝojan Tristan-akordon meze de sia gaja *Golliwog's Cakewalk*.

Vidu ankaŭ
----------

* 211 Izoldo
* 1966 Tristano

* Kategorio Tristano kaj Izoldo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 269265
* GND: 300170483
* LCCN: n83141812
* VIAF: 180184935
* SUDOC: 093940262
* BNF: 13920779r
 |
**Teta** estas figuro el ĉeĥaj mitoj. Laŭ la mitoj temis pri unu el tri filinoj de duko Krok, ŝiaj fratinoj poste estis pli aĝa Kazi kaj pli juna Libuše. Teta estis pagana princino kaj onidire ŝi parolis kun spiritoj.

Kosmas en sia kroniko priskribas tri filinojn de Krok, dum kio pri tiu la meza, Teta (*Tethka*), li skribas, ke ŝi "enkondukis superstiĉeman sciencon kaj lernis al preĝdeĵoraj ordenoj". Teta konstruigis burgon Tetín "sur pinto de kruta roko ĉe rivero Mže (nun Berounka)" (en originalo latine *castrum natura loci firmissimum prerupte rupis in culmine iuxta fluvium Msam*).

La miton pri Krok kaj liaj filinoj prilaboris krom alia Alois Jirásek en siaj Staré pověsti české (*Malnovaj mitoj ĉeĥaj*).

Ŝi estas kunigata ankaŭ kun kelta dio Toutatis kaj kun fama frazo "U Teutatese". Lia nomo estas derivita de vorto teutā-, signifanta popolon aŭ genton.

Literaturo
----------

* Jirásek, Alois.  (1921) "O Krokovi a jeho dcerách", *Staré pověsti české*, 7‑a eldono, Praha: Jos. R. Vilímek, p. 33–37.
**ICICI Bank** (ICICI estas akronime de la angle *Industrial Credit and Investment Corporation of India*, tradukita al *Industria Kredito kaj Investa Korporacio de Barato*) estas kredita institucio de Barato kun ĝia ĉefsidejo en Mumbajo. ICICI Bank estas la plej granda privata banko en Barato. La firmao ofertas asekuron, bankkontojn, pruntojn, investojn kaj aliajn financajn servojn .

En 2001, ICICI akiris la financan firmaon Bank of Madura, fondita en 1943, kiu inkluzivas filiojn Chettinad Mercantile Bank (fondita en 1933) kaj Illanji Bank (fondita en 1904). La akcioj de la firmao estas listigitaj sur la plej grava borsindico de Barato, BSE Sensex de la Bombay Stock Exchange.

La firmao traktas internacian vastigan strategion ekde 2001. Akiroj kaj fuzioj kun bankoj estis sekvitaj per la malfermo de branĉoj en Usono, Ĉinio , la araba mondo kaj la Eŭropa Unio .

La firmao estis sub severa kritiko de konsumantaktivuloj kaj homrajtaj organizaĵoj en Barato ĉar ĝi laŭdire frekventis perfortaj ŝuldistoj en la pasinteco. La banko ankaŭ subtenas kompaniojn, kiuj aktivas en la eŭropa-barata komerco de varoj kaj servoj .

Referencoj
----------

1. ↑   ICICI Bank Q4FY23 results (22 April 2023).
2. ↑  "finance institution PM Modi inaugurates ICICI Bank's first Chinese branch in Shanghai", *Economic Times*.
3. ↑   ICICI UK opens branch in Frankfurt (29 February 2008). Arkivita el la originalo je 22 October 2012. Alirita 30 July 2011.
4. ↑   NOS on ICICI. NOS org. Arkivita el la originalo je 22 March 2012. Alirita 5 August 2011.
5. ↑   about ICICI. lloydstsb. Arkivita el la originalo je 23 December 2012. Alirita 5 August 2011.

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 844499
* GND: 271736-0
* LCCN: n83027468
* VIAF: 151888568
* ISNI: 0000 0001 0193 7848
* SUDOC: 088014932
 |
**Tequila** estas unu el la 126 komunumoj de la meksika subŝtato Jalisco. La ĉefurbo de la komunumo estas Tequila (Jalisco). La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 14 094. La komunumo estas internacie konata, kiel devenloko de la fama meksika trinkaĵo Tekilo.

Geografio
---------

**Tequila** apartenas al la regiono Valles kiu situas en la centro de la subŝato kun limo al la regiono "Centro". Al la regiono Valles entute apartenas 14 komunumoj. La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 38534 loĝantojn. El tiuj estis 19050 viroj kaj 19484 virinoj. La komunumo havas surfacon de 1364,14 km². La meza alteco estas 1180 metroj super la marnivelo. La meza jara temperaturo estas 23,2 C. En la komunumo estas 1073,1 mm da precipitaĵo jare. 

Situo de la koncerna regiono en la subŝtato Jalisco.Kampoj de la Agavo

Sociogeografio
--------------

En la jaro 1995 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 9641 viroj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 8686 scipovis legi kaj skribi kaj 944 viroj estis analfabetoj. Do 9.79 % de la viroj estis analfabetoj. En la sama jaro en la komunumo vivis 10280 virinoj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 9147 sciis legi kaj skribi kaj 1117 virinoj estis analfabetoj. Do 10,87 % de la virinoj estis analfabetoj. En 1995 en Tequila vivis 28395 personoj kiuj aĝis pli ol 5 jaroj. El tiuj estis 16 indiĝenoj. Tio signifas ke 0,056 % de la loĝantaro en la koncerna jaro estis indiĝenoj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Tequila Arkivigite je 2007-09-27 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)
*Ovidio forpelita el Romo*, pentrita de J. M. W. Turner, en 1838.
***Tristia*** ("Tristaĵoj" aŭ "Tristeco") estas verko de Ovidio, nome poemleteroj en la konata formo de elegiaj duversoj, direktitaj al amikoj en Romo: ke ili klopodu por interveni ĉe la imperiestro, ke li rajtu reiri al Romo. *Tristia* konsistas el kvin libroj de elegia poezio komponita de Ovidio en la ekzilo en Tomis. Aldone al *Tristia*, Ovidio verkis alian kolekton de elegiaj epistoloj en sia ekzilo, nome *Epistulae ex Ponto*. Li pasigis kelkajn jarojn en Tomis kaj fakte mortis sen povi reveni al Romo. 

La libro 1a enhavas 11 poemojn; el kiuj la unua peco estas adresita de Ovidio al sia propra libro pri kiel li devas agi alveninta en Romo. Poemo 3a priskribas sian finan nokton en Romo, poemoj 2a kaj 10a la vojaĝon de Ovidio al Tomis, la 8a la perfidon de amiko, kaj la 5a kaj la 6a la fidelecon de siaj amikoj kaj edzino. En la fina poemo Ovidio apologiigas por la kvalito kaj tono de sia libro, sento kiu fakte videblas tra la tuta kolekto. La libro 2a konsistas el unu longa poemo en kiu Ovidio defendas sin kaj sian poezion, uzas antaŭaĵojn por justigi sian verkon, kaj petas al la imperiestro pardonon.

La libro 3a en 14 poemoj fokusas al la vivo de Ovidio en Tomis. La malferma poemo priskribas la alvenon de lia libro en Romo kiu trafas la malpermeson de la verkoj de Ovidio. Poemoj 10a, 12a, kaj 13a fokusas al la sezonoj pasigitaj en Tomis, 9a al la originoj de la loko, kaj 2a, 3a, kaj 11a al lia emocia angoro kaj nostalgio por hejmo. La fina poemo estas denove apologio por sia verko. La libro 4a havas dek poemojn adresitajn ĉefe al amikoj. Poemo 1a esprimas sian amon al poezio kaj la konsolon kiun ĝi alportas; dum la 2a priskribas la triumfon de Tiberio. Poemoj 3a–5a estas adresitaj al amikoj, 7a esprimas peton de korespondado, kaj 10a membiografion.

La fina libro de *Tristia* kun 14 poemoj fokusantaj al sia edzino kaj amikoj. Poemoj 4a, 5a, 11a, kaj 14a estas adresitaj al sia edzino, 2a kaj 3a estas preĝoj al Aŭgusto kaj al Bakĥo, 4a kaj 6a estas al amikoj, 8a al malamiko. Poemo 13a petas leterojn, dum 1a kaj 12a estas apologioj al siaj legantoj por la kvalito de sia poezio.

La *Tristia* estis iam konsiderita malbonkvalita en la verkaro de Ovidio sed iĝis celo de fakula intereso en pli ĵusaj jaroj.

Notoj
-----

1. ↑   Claassen, Jo-Marie (2013). Ovid Revisited: The Poet in Exile. A&C Black. p. 2. ISBN 978-1472521439.

Bibliografio
------------

* *Ovid and His Influence*; Rand, Edward Kennard (Boston, Marshall Jones Company, 1925)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 750905
* GND: 4131295-8
* LCCN: no2001065826
* VIAF: 3003152140028911100007
* SUDOC: 028451058
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitolaj artikoloj vidu la paĝojn Montparnasse, Gare Montparnasse kaj Montparnasse - Bienvenüe (pariza metrostacio). |

Turo Montparnasse
La **Turo Maine-Montparnasse**, pli ofte nomata **Turo Montparnasse** (france *Tour Montparnasse*), estas ĉielskrapanto lokita en Parizo, je la limo inter la 14-a kaj la 6-a arondismentoj, en la samnoma kvartalo Montparnasse. Ĝi estis konstruita inter 1969 kaj 1972 de la arkitektoj Roger Saubot, Eugène Baudouin, Urbain Cassan kaj Louis Hoym de Marien. La turo estas 210 metrojn alta.

Tuj post sia starigo, tiu ĉielskrapanto estis la plej alta ofickonstruaĵo de Eŭropo, kaj restis la plej alta dum preskaŭ dudek jaroj, ĝis la konstruado de la Messeturm en Frankfurto en 1990. La turo restas la plej alta ofickonstruaĵo de Francio, sed tio normale baldaŭ ŝanĝos pro la renovigo de la turo Axa (baldaŭ 225 metrojn alta).

Vidu ankaŭ
----------

* Eiffel-Turo
* Parizo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala TTT-ejo de la turo Arkivigite je 2021-06-18 per la retarkivo Wayback Machine
**Georgios Nikolaou Papanikolaou** (aŭ **George Papanicolaou**; greke: Γεώργιος Ν. Παπανικολάου; 13 majo 1883 – 19 februaro 1962) estis kuracisto, pioniro en citopatologio. Li disvolvis teston por frua detektado de kancero en la utera cerviko: la cervikan frotadon aŭ Papanikolaŭ-testo (aŭ Pap-testo)

Li unue raportis ke uteraj kanceraj ĉeloj povus esti eltrovitaj per vagina ŝmirado en 1928, sed lia laboro ne estis ĝenerale rekonita ĝis la 1940aj jaroj. Vasta elprovo de liaj teknikoj estis efektivigita en la fruaj 1950aj jaroj.

La domo de Papanikolaou en Kymi

Biografio
---------

Papanikolaou naskiĝis en Kymi, Grekio. Li ĉeestis la Universitaton de Ateno, kie li studis literaturon, filozofion, lingvojn kaj muzikon. Instigite de sia patro, li studis Medicinon, kiun li finis 1904. En 1907, li komencis studi sub Ernst Haeckel ĉe la Universitato de Jena por unu semestro kaj poste translokiĝis al Universitato de Frajburgo, kie li estis instruita de August Weismann. Poste li aliris la Universitaton de Munkeno, kie li diplomiĝis kun doktoreca grado en zoologio en 1910. Poste, Papanikolaou revenis al Ateno kaj geedziĝis al Andromachi Mavrogeni, kiu poste fariĝis lia laboratoria helpanto. Li tiam foriris por Monako, kie li laboris por la Oceanografia Instituto de Monako, partoprenante en la Oceanografia Esplorada Teamo de Princo Alberto la 1-a el Monako (1911).

En 1913, li elmigris al Usono por labori en la departemento de Patologio de Nov-Jorka Hospitalo kaj la Departemento de Anatomio ĉe la Kuraca Altlernejo de Universitato Cornell .

Li unue raportis ke utera kancero povus esti diagnozita per vagina ŝmirado en 1928, sed la graveco de lia laboro ne estis rekonita ĝis la eldono, kune kun Herbert Frederick Traut, de *Diagnosis of Uterine Cancer by the Vaginal Smear* en 1943. La libro diskutas la pretigon de vagina kaj cervika ŝmiradoj, la fiziologiajn ŝanĝojn dum la menstrua ciklo, la efikojn de diversaj patologiaj kondiĉoj kaj la ŝanĝojn viditajn en la ĉeesto de kancero de la uterkolo kaj de la utera endometrio. Li tiel fariĝis konata por sia inventaĵo de la Papanicolaou-testo, ofte konata kiel la *Pap-ŝmirado* aŭ *Pap-testo*, kiu estas uzata tutmonde por la malkaŝo kaj evitado de cervika kancero kaj aliaj citologiaj malsanoj de la virina reprodukta sistemo.

Papanicolaou estis la ricevinto de la Albert Lasker Premio por Klinika Kuraca Esploro en 1950.

En 1961, li translokiĝis al Miami, Florido, por evoluigi la Papanicolaou Kancera Esplor-Instituton ĉe la Universitato de Miami, sed mortis tie je la 19a februaro 1962 antaŭ ties malfermo. Lia edzino Andromachi "Mary" Papanikolaou daŭrigis lian laboron ĉe la Papanicolaou Kancera Esplor-Instituto post lia morto kaj ŝi mortis en Miami en oktobro 1982.

Eksteraj ligoj
--------------

* Papanikolaou en la Scienca Kalendaro de CSIC

* Kategorio Georgios Papanikolaou en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Kiel estiĝis la alpoj? Video de la jutuba kanalo Scivolemo pri la malapero de la Tetisomaro.
La **Tetismaro** aŭ **Tetiso** estis oceano en la geologia erao de mezozoiko. La nomo venas el la helena mitologio, kie Tetiso estas la fratino kaj edzino de la titano Okeano.

La Tetismaro estis, samkiel ĝia antaŭulo, la Paleo-Tetiso, profundoceano oriente de la superkontinento Pangeo. Ĝi etendiĝis inter la nordorienta parto de Pangeo, la formiĝonta Azio, kaj la sudorienta parto de Pangeo (orienta Gondvano) proksimume komencanta en la hodiaŭa Mezeŭropo kaj atingante ĝis oriente de la nuna Novgvineo. Al tiu ĉi oceano laŭlonge de la kontinento apartenis vastaj malprofundaj marĝenmaroj, precipe en la regiono de Eŭropo. Ekde la disrompiĝo de Pangeo en Laŭrazio kaj Gondvano dum la Juraso (antaŭ ĉirkaŭ 200 – 150 milionoj da jaroj) la Tetismaro etendiĝis en la direkto al Eŭropo, kaj kie antaŭe situis malprofundakvaj zonoj aŭ eĉ kontinento, nun ekestis profundmara pelvo – la Paratetiso. Tiu marĝenmaro etengiĝis inter Italio kaj Mezeŭropo, samkiel inter Balkano kaj Rusio. Ĉi tie nun ekestis sedimenttavoloj plurajn mil metrojn dikaj, kiuj poste dum la ekesto de la Alpoj, de la Balkano kaj de la Karpatoj denove aperis. Dum la epoko de Kreto la Tetismaro denove malfermiĝis inter la restoj de Gondvano – Afriko kaj Hindio –, kiuj kontraŭ la senco de la horloĝa montrilo drivis nordorienten, kaj Eŭrazio, kiu drivis laŭ la senco de la horloĝa montrilo suden kaj sudokcidenten.

Kiel sekvoceanoj de la frua Paratetiso ekestis dum la Paleogeno sude de Italio la Mediteraneo, en Centra Eŭropo la Panonia Maro, la Nigra Maro, la Kaspio kaj Aralo. Sude de Hindio la Hindia Oceano ekestis kiel posteulo de la Tetiso.

Ĉar kaj tiu parto de Pangeo, kiu hodiaŭ estas Afriko kaj ankaŭ tiu, kiu hodiaŭ estas Eŭropo, situis evidente pli sude ol Afriko kaj Eŭropo hodiaŭ, en la regiono de Tetiso regis plejparte tropika, en la eŭropa regiono almenaŭ subtropika klimato kun koralrifoj kaj varieco da aliaj marbestoj.

Kaŭze de la ĉirkaŭfermiĝo de Tetiso per landmasoj kaj do per kontinentrandoj, en la tetisaj sedimentoj troviĝas multnombraj fosilioj.

Krome, ĉar Tetiso ekzistis de la fino de Permo ĝis la fino de Kreto, en ĝiaj sedimentoj oni povas evidentkompreni la komencon de la evoluo de novaj vivoformoj post la amasa formortado fine de Permo. Ankaŭ la formortado konstatebla fine de la Kreto (inter aliaj de la dinosaŭroj, sed ankaŭ der maraj bestogrupoj) en la sedimento de Tetiso estas bone dokumentita.
Koordinatoj: 4° 41′ 00″ N 160° 22′ 40″ U﻿ / ﻿4.68333 °N, 160.37778 °U﻿ / 4.68333; -160.37778 (mapo)

Teraina en oktobro de 2006. Nordo estas sur pinto. Notu la lagon kovrantan la sudorientan regionon de la insulo. La hegemonia marfluo malglate fluas el maldekstro al dekstra.
**Teraina**, konata ankaŭ kiel insulo Washington (ambaŭ nomoj estas konstituciaj) estas koralruĝa atolo en la centra Pacifika Oceano kaj parto de la Nordaj Linio-Insuloj kiuj apartenas al Kiribato. Malnoviĝintaj nomoj de Teraina estas insulo Prospect kaj insulo Novjorko. La insulo estas situanta ĉirkaŭ 4.71° Norda latitudo kaj 160.76° Okcidenta longitudo. Teraina diferencas de la plej multaj aliaj atoloj en la mondo je tio ke ĝi havas grandan freŝakvan lagon (Lago Washington) kaŝe ene de ĝia fekunda kokoso-palma arbaro; tiu estas la nura permanenta freŝakva lago en la tutaĵo de Kiribato.

Je proksimume 5.4 km por 2.1 km NOk-SOr kaj SOk-NOr, ĝi havas landan areon de proksimume 14 km²; ĝia cirkonferenco estas proksimume 15 km longa. La insulo estas ĝenerale malalta, kun maksimuma alteco super marnivelo de proksimume 5 metroj, dum la plej multaj partoj estas proksimume nur 3 metrojn altaj maksimume; arboj en tiu densa interna arbaro kreskas plurajn fojojn je tiu alteco tamen. Ĉe la okcidenta parto de la insulo estas la ĉefurbo, Tangkore (aŭ Tengkore). Ekzistas (aktuale, en 2006) proksimume 1,200 loĝantoj, farante ĝin la malplej-loĝata de la permanente loĝataj Nordaj Liniaj Insuloj. Tamen, loĝdenso estas kiel ĉe Tabuaeran kaj konsiderinde pli alta ol ĉe la pli mult-granda Kiritimati.

Transporto kaj komunikado malfacilas: ne estas ŝoseoj kaj funkcias ĉefe kanaloj per kiuj boatoj iras ĉien kaj eĉ al la maro. La eksteraj necesaĵoj venas per ŝipo nur dufoje jare. Estas malgranda flughaveno ne ĉiam funkcianta, ekzemple post grandaj pluvoj.

Notoj
-----

1. ↑  POK (2007)
2. 1 2  Teeb'aki *in* Scott (1993)
3. ↑  KNSO (2006)
4. ↑  Resture (2004)

* Kategorio Teraina en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 384865
* LCCN: sh94006076
* VIAF: 315134372
* SUDOC: 149219210
 |
**Tetiso** (hel. Τηθύς — eble rilatanta al hindeŭropa *téta*, *patrino*) estas titanino kaj mara diino en la helena mitologio, filino de Urano kaj Geo. Ŝi estis edzino de sia frato Okeano kaj simbolas, kiel Talaso, la inan fekundkapablon de la maro. Unu el ŝia nepinoj estis la nimfo Tetiso kiu naskis Aĥilon (generitan de la mortemulo Peleo). Multaj verkistoj konfuzas ambaŭn diaĵojn. Laŭ la pelasga mito pri mondkreado, Eŭrinomo kreis la planedojn kaj rilatis Venuson al Oceano kaj Tetiso.

**Tetiso** laŭ romia mozaiko en Antioĥio (Turkio).Tetiso estas la patrino de la ĉefaj riveroj de la universo: Nilo, Alfejo kaj Meandro. Krome ŝi estis patrino de la tri mil riveroj kaj de la kvardekuno Oceanidinoj, personigoj de la rojoj kaj fontoj. Ŝi estis grava diino antaŭ la helena epoko, pro tio eĉ Homero asertis ke ŝi estas la patrino de ĉiuj vivantaĵoj el la mondo, tial kial ĉio devenas el la maro.

Dum la milito de dioj kaj titanoj Tetiso vartis Heran, kio, laŭ Graves simbolas la transdonon de malnovaj kultoj al tiuj novaj (de Tetiso al Hera). Kiam la edzino de Zeŭso koleris pri la lokumo de Kalisto kaj Arkaso en la firmamento (ol la konstelacioj nuntempe nomataj granda kaj malgranda ursino), ŝi petis Tetison por helpo. Tetiso malbenis ilin senhalte migradi tra la ĉielo sen ripozi sub la horizonto.

Kvankam troviĝas multnombraj pruvoj pri ŝia graveco en antikvaj tempoj, Tetiso ne estis tro kultita en la helena religio, kaj ŝi ne ofte aperas en mitologiaj rakontoj. Walter Burkert asertas ke kiam Homero mencias ŝian nomon en lia Iliado, li celis nomi nur la maron, per la arkaika akadia nomo *tiamtu*, tre simila al la nomo de la diino.

Tamen, ŝi aperas en la rakonto pri la Troja Milito: kiam la divenisto Esako sonĝis pri la detruo de la urbo (tuj post la naskiĝo de Pariso) kaj afliktite ĵetis sin en la maron, ŝi transformis lin en mara birdo.

Ne troviĝas multaj prezentadoj de la titanino, kaj malfacilas scii ĉu kelkaj montras ŝin aŭ alian mardiinon. Ŝi certe (per surskribado) estis prezentita sur la planko de romia termobanejo de la 4a jarcento en Antiokio, videbla nuntempe en Dumbarton Oaks (Vaŝingtono, kaj en atika vazo de la 6a jarcento a.K. nuntempe en la Brita Muzeo, sur kiu Sofiloso pentris ŝin en la nupto de Peleo kaj Tetiso.

Paroj kaj idaro
---------------

* Oceano
	+ Oceanidoj (riveraj dioj)
	+ Oceanidinoj (maraj nimfoj)
	+ Forko (aliaj versioj asertas ke li estas filo de Ponto kaj Geo
	+ Krono (laŭ antikvaj mitoj)
	+ Reo (laŭ antikvaj mitoj)

Piednotoj
---------

1. ↑  Heziodo, *Teogonio* 136, 337; Apolodoro, *Mitologia biblioteko* i.2.
2. ↑   Homero, *Iliado XIV.201*
3. ↑  Burkert (1992) paĝ. 93.
4. ↑  Robert Graves, *Greek Miths, 24.9 kaj 164.1*

Bibliografio
------------

* Walter Burkert, *The orientalizing revolution: Near Eastern influence on Greek culture in the eartly archaic age*. Cambridge, 1992.

Eksteraj ligiloj
----------------

Tetiso ĉe Theoi.com, angle
La kupolo de la kastelgandolfa stelobservejo.
La **Turo de la ventoj** (itale *Torre dei Venti* aŭ *Torre Gregoriana*) markas partojn de la iama vatikana stelobservejo, troviĝante en la nordo de la Vatikanaj ĝardenoj. Konstruigis la observatorion la arĥitekto Ottaviano Mascherino. 

La konstruo estis iniciata fare de lia papa moŝto Gregorio la 13-a, kiu bezonis tian konstruaĵon por astronomiaj observadoj ĉirkaŭ la enkonduko de la Gregoria kalendaro. La 73 metrojn alta turo estis finkonstruata en 1580. Dum la 17-a jarcento la observatorio estis enkorpigata en la okcidentan alon de la papa biblioteko. Servante kiel norda limo de la koridoro de Pirro Ligorio, la turo apartenas hodiaŭ al la ekspozicia spaco de la Vatikanaj muzeoj. 

Ĉar oni tie ĉi ankaŭ estis mezurinta la fortojn kaj direktojn de ventoj, iĝis la neoficiala nomo Turo de la ventoj. Ventoflago transmetis la ventajn direktojn al montrilo ene de la turo jam ne ekzistanta. La nuna stelobservejo de Vatikanurbo troviĝas en Kastelo Gandolfo kaj alia pro pli bonaj veterkondiĉoj en usona Arizono.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Pri la turo kun fotoj ĉirilataj sur la retpaĝaro de la Sekreta vatikana arĥivo angle
* Artikolo en la gazeto *Der Spiegel* pri la papa intereso de stelobservado. germane
**Niagara Falls** estas urbo en suda Ontario (Kanado), kun loĝantaro de 78 815 (2001). Ĝi situas sur la okcidenta bordo de la rivero Niagaro, kontraŭ al la samnoma usona urbo Niagara Falls, en Novjorkio.

La urbo profitas el turismo, ĉar multaj homoj venas spekti la Niagaran Akvofalon.

La regiono ĉirkaŭ la akvofalo estis unuafoje loĝata fare de irokezoj, poste fare de la eŭropaj enmigrantoj. La urbo fondiĝis en 1903 kaj ties ĉefa enspeza fonto nuntempe estas la turismo, kvankam ĝi antaŭe havis ankaŭ multajn fabrikojn, kiuj konstruiĝis tie por profiti de la abunda elektropovo.

Oni planas konstrui akvan elektrocentralon per forkonduko de la rivera akvo super la akvofalo tra 10-kilometra subtera kanalo (140 m sub la tero) al suba parto de la rivero. La bormaŝino havas la diametron de 14,4m (Tunelo inter Francio kaj Anglio havas la diametron de 8,6 m), mason de 2866 tunoj, rotaciante 5/minuto. La maŝino havas 85 tranĉo-diskojn kun diametro de 50 cm. Oni nomis la maŝinon Big Becky laŭ Adam Beck.

Konstruaĵoj
-----------

* Skylon Tower

Vidu ankaŭ
----------

* Whirlpool Aero Car

Eksteraj ligiloj
----------------

* oficiala paĝo

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  | Sankta Katarino | Niagara-on-the-Lake |  |  |
| ThoroldWelland | North

West  **Niagara Falls**
 **East**

South | Niagaro (Niagara Falls, NY) 
  |
| Port Colborne | Fort Erie |  |
**La turoj de Hanojo** estas logika enigmo. Ĝi postulas transmeti konuso-forman turon el rondaj diskoj al alia loko sub jenaj kondiĉoj:

* ekzistas krom la komenca kaj fina lokoj de la turo nur unu libera loko, kie eblas "parki" diskojn
* en ĉiu movo eblas transmeti nur la plej supran diskon de iu turo
* eblas meti diskon nur sur pli grandan diskon

La ludon inventis verŝajne la franca matematikisto Edouard Lucas en 1883.
Li prezentis la (fikcian) historion,
ke barataj monaĥoj en Benares laboras pri la transmetado de 64-diska turo laŭ tiuj reguloj; post sukcesa transmeto la mondo finiĝos.
La ironio de la historio estas, ke la transmetado de *n*-diska turo postulas 2*n*−1 movojn.
64-diska turo do postulas 18.446.744.073.709.551.615 movojn.
Farante unu movon en sekundo oni bezonus preskaŭ 585 miliardojn da jaroj.
(Oni taksas la ĝisnunan aĝon de la universo je 13–20 miliardoj da jaroj.)

La algoritmo por transmetado estas simpla:
Por transmeti turon de unu disko oni simple transmetas tiun diskon.
Por transmeti *n*-diskan turon oni transmetas ĝian (*n*−1)-diskan supron al la inter-loko, la bazan diskon al la fina loko kaj la "parkitan" turon sur tiun bazan diskon.
El tio sekvas, ke ĉe turo el para nombro da diskoj necesas meti la unuan (supran) diskon sur la inter-lokon, ĉe malpara nombro sur la finan lokon.

Laŭ tiu algoritmo rezultas, ke (ĝis tur-alto de tri) disko ripozas ĉiam sur la senpere pli granda disko aŭ sur iu bazloko.
Kvankam oni emas supozi, ke per devio de tiu "regulo" eblas plirapidigi la procezon, ne estas tiel.
(Se ekzistas pli ol unu libera inter-loko,
la problemo komplikiĝas.)
Ekzemplo de turo kun tri diskoj (sep movoj):

```
     X
    XXX
   XXXXX
  -------___-------___-------
```

```
    XXX
   XXXXX                  X
  -------___-------___-------
```

```
   XXXXX      XXX        X
  -------___-------___-------
```

```
               X
   XXXXX      XXX
  -------___-------___-------
```

```
               X
              XXX      XXXXX
  -------___-------___-------
```

```
     X        XXX      XXXXX
  -------___-------___-------
```

```
                        XXX
     X                 XXXXX
  -------___-------___-------
```

```
                         X
                        XXX
                       XXXXX
  -------___-------___-------
```

Vivaj ekzemploj
---------------

### Turo el tri diskoj

### Turo el kvar diskoj

  

* Turoj de Hanojo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Turoj de Hanojo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Tetrasociologio** estas sociologia skolo de rusia socia filozofo Leo Semaŝko en kiu li prezentas internacian eldonprojekton pri la temo "Multkultura dialogo de lingvoj, komunikiloj, religiojj kaj mondkonceptoj". En la tria ĉapitro de la libro *Tetrasociologio: de sociologia imagpovo tra dialogo al universalaj valoraĵoj kaj harmonio* M. Aboljskaja pritraktas la temon Esperanto - lingvo de interkultura dialogo. Unu el la ideoj kadre de tetrasociologio estas, ke neŭtrala internacia lingvo Esperanto povus harmoniigi internaciajn rilatojn kaj faciligi internacian komunikadon.

Ideo pri harmonio estas tre grava por tetrasociologio. En 2007 estis publikigita la *Granda Ĉarto de Harmonio*, kiu interalie mencias la uzon de Esperanto, enkondukon de infana voĉdonrajto kaj aliaj ideoj.

Tetrasociologio rilatas al la Scienco de Tutmonda Paco (STP) kiu asertas ke nur harmonia packulturo kapablas ekskludi kaj malhelpi militojn, malriĉecon, teroron kaj perforton kaj je loka kaj je tutmonda skaloj.

Literaturo en Esperanto
-----------------------

Leo Semashko k.a;, *Tetrasociologio: de sociologia imagpovo tra dialogo al universalaj valoraĵoj kaj harmonio*, eld. SPRŜTU, 2001, Sankt-Peterburgo.

Vidu ankaŭ
----------

Sociologio

UNESKO-premio Madanjeet Singh

Paco

Milito kaj paco

Eksteraj ligiloj
----------------

(angla) Worldwidepeaceorganization (Tutmonda pacorganizo)

(plurlingve) Peacefromharmony.org , elekteblas ankaŭ paĝo en Esperanto

Referencoj
----------


1. ↑  (eo) Tetrasociologio: agnosko de Esperanto, recenzo de Anatolo Goncarov, Literatura Foiro, pagxoj 331-332
2. ↑  (eo) L. M. Semaŝko, *Tetrapsikologio: harmoniigo de la homo kaj socio*
3. ↑  (eo) Leo Semaaŝko, *Tetrasociologio: de sociologia imagpovo tra dialogo al universalaj valoraĵoj kaj harmonio,* Libroservo de Universala Esperanto-Asocio.
**Teresa Saponangelo** (naskiĝis la 22-an de oktobro 1973 en Taranto) estas itala kina, televida kaj teatra aktorino.

Biografio
---------

Naskita en Taranto, filino de laboristo kaj dommastrino, Saponangelo perdis sian patron kiam ŝi estis nur dujara, kaj en 1976 ŝi translokiĝis al Napolo kun sia patrino kaj ŝia frato. Post partoprenado de pluraj dramecaj socioj, ŝi debutis sur scenejo en *Ce penza mammà* de Giacomo Rizzo. Ne allasita al aktoraj lernejoj de Piccolo Teatro kaj Accademia Nazionale, laŭ propono de Giorgio Albertazzi Saponangelo studis ĉe lernejo en Reggio di Calabria. En 1994 ŝi debutis en filmo *Il Verificatore* de Stefano Incerti, poste ŝi aperis en filmoj reĝisoritaj de Paolo kaj Vittorio Taviani, Sergio Rubini, Paolo Virzì kaj Silvio Soldini kaj sur la scenejo kun reĝisoroj Toni Servillo, Antonio Capuano kaj Mario Martone, inter aliaj. En 2000 ŝi estis nomumita al Nastro d'Argento kiel plej bona aktorino danke al sia agado en *In principio erano le mutande* de Anna Negri; la saman jaron ŝi gajnis la Premion Ubu pro sia agado kiel Dorina en la teatraĵo *Tartufo*.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 710173
* GND: 1203827237
* LCCN: no2011003461
* VIAF: 166536773
* ISNI: 0000 0001 1389 7978
* SUDOC: 061555894
* ICCU: UBOV591685
 |
La **Kurdistana Laborista Partio**, kurde *Partiya Karkerên Kurdistanê* (**PKK**), estas maldekstrula politika partio de Kurdoj en Turkio. Tiu partio estas armita grupo kun kurda kaj marksisma-leninisma nacia ideologio, kiu de sia komenco ĝis la nuntempo havas socialisman-liberecanan ideologion.

Kurdoj en Londono aprile 2003
La fondinto de PKK estas Abdullah Öcalan kiu estas mallibera en Turkio. Kaŭze de siaj faroj, la organizaĵo PKK estas ĝenerale konsiderata terorisma organizo flanke de Usono, Eŭropa Unio, Turkio kaj aliaj landoj. Tamen la subpremo de la kurda kulturo en Turkio, kie vivas la plejparto de la kurda loĝantaro de la mondo, kaŭzas ankaŭ ian emocian ligon de multaj turkaj kurdoj — kaj en Turkio kaj en eksterlanda azilo — al la partio.

La PKK unue laboris por la starigo de sendependa kurda ŝtato en la teritorioj de historia Kurdio, kaj precipe en la sudorienta parto de Turkio, kiun la kurdoj nomas "Norda Kurdio". En la lastaj jaroj la PKK-ideologio mildiĝis kaj distanciĝis de kaj marksismo kaj de asertoj pri naciaj postuloj kaj sekve moviĝis por labori por aŭtonomio, inkluzive de egalaj kulturaj kaj lingvaj rajtoj por la kurdoj en Turkio, kaj por la rekono de la kurdoj kiel etna malplimulto sub la Turka konstitucio.

En sia lukto dum la 20-a jarcento la PKK uzis terorismon kaj perforton kontraŭ armeaj kaj civilaj celoj por atingi siajn politikajn celojn. Pli ol 45 000 homoj estis mortigitaj dum la konflikto inter la PKK kaj la turka registaro ekde 1984. La PKK asertas, ke pli ol 18 500 homoj estis mortigitaj de turkaj polico kaj militfortoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Kurdio

* Kategorio Kurdistana Laborista Partio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)