recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Ferenc Beniczky** [benicki], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Beniczky Ferenc** estis hungara politikisto, parlamentano, membro de supera ĉambro, departementestro, subministro, teatrestro. Liaj nobelaj antaŭnomoj estis *benicei kaj micsinyei* [miĉinjei], lia edzino estis Lenke Beniczkyné Bajza.

Ferenc Beniczky en 1900
Ferenc Beniczky  naskiĝis la 6-an de januaro 1833 en Pest (urbo), li mortis la 14-an de majo 1905 en Budapeŝto, li estis entombigita en Zsámbok.

Biografio
---------

Ferenc Beniczky estis edukita ĉefe hejme. Li vojaĝis en Eŭropo inter 1854-1861. Li edziĝis en 1862. En 1868 li estis nomumita financa konsilisto kaj gvidanto de bieno en Gödöllő. En 1880 li estis nomumita parlamenta deputito, post 2 jaroj li iĝis ankaŭ departementestro, en 1884 subministro pri enlandaj aferoj. Inter 1888 kaj 1891 li estis nomumita teatrestro de la ŝtataj teatroj (tio signifis 2 teatrojn: Nacia Teatro (Budapeŝto) kaj Budapeŝta Ŝtata Operejo). Ekde 1890 ĝis sia morto li estis departementestro de Pest-Pilis-Solt-Kiskun. Li ricevis hungarajn kaj eksterlandajn premiojn, krome li havis la titolojn vera interna sekreta konsilisto kaj imperiestra kaj reĝa ĉambelano.

Memorigiloj
-----------

* strato en Kecskemét [object Object]

Fontoj
------

* 
* 
* 
* 

* Kategorio Ferenc Beniczky en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Editura de stat pentru literatură şi artă** [Libroeldonejo ŝtata por literaturo kaj arto] estis rumanuja libroeldoneja enterpreno por eldoni belestristikajn kaj literaturhistoriajn verkojn.

Historio
--------

Oni fondis ĝin 1948 en Bukareŝto kun rumana kaj hungara sekcioj en Kluĵo, mallongtempe kun hungara filiredakcio ankaŭ en Târgu Mureş (1954-58). De 1960 ĝi nomiĝis Editură pentru Literatură.

Hungara subsekcio
-----------------

Inter 1948 kaj 1950 ĉefredaktis János Aszódy , de 1950 Ferenc Szemlér , de majo 1957 ĝis julio 1958 Imre Robotos, de 1962 Béla Szász. La gvidantoj de hungara sekcio estis Jolán Bonyháti, poste József Méliusz, Géza Domokos, Attila Kővári, József Fassel, Pál Bodor. Tie laboris antaŭ 1950 László Salamon, Jenő Kiss, Árpád Páll. De 1950 la gvidantoj de filiredakcio estPális László Földes, poste Sándor Kacsó , kaj apud ili laboris Andor Bajor; teknikredatoro estis Samu Tóth. En Târgu Mureş gvidis la sekcion Balázs Lajos, redaktis László Kocziány kaj Szász Béla. Tie laboris ankoraŭ János András, András Bodor, Emma Botár, Endre Bustya, Judit B. Sztripszky, Gabriella Csire, Gyula Dávid, Károly Engel, György Fáskerthy, Irén Fodor, Sándor Fodor, Endre Haász, Mária Kacsir, Judit Kacsó, György Kerekes, Éva Keresztesi, Judit Konsza, Erzsébet Kovács, Gusztáv Láng, Aladár Lászlóffy, László Lőrinczi, Péter Marosi, Pál Sőni, Gyula Szabó, János Székely.

Fonto
-----

* Romániai magyar irodalmi lexikon Arkivigite je 2014-02-26 per la retarkivo Wayback Machine


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

**Edmond DAZUN** (naskiĝis en 1910, mortis la 25-an de aprilo 2001 en Balaruc-les-Bains, Francio) estis franca Esperantisto, membro de la Plenum-Komitato de Sennacia Asocio Tutmonda (SAT) kaj Esperanto-vortaristo. 

Dazun naskiĝis en gaskon-lingva familio kaj lernis la francan nur en la ŝtata lernejo. Li fariĝis Esperantisto en 1931 en Saint-Omer kaj aliĝis al SAT en 1932. En 1933 li vizitis la Universalan Kongreson en Kolonjo (Germanio). Dum la SAT-kongreso en Parizo en 1935 li renkontis Lanti. 

Baldaŭ post la dua mondmilito Dazun fariĝis membro de la Plenum-Komitato de SAT. Dum dek jaroj li ankaŭ estis membro de la komitato de SAT-Amikaro, la franca branĉo de SAT, kaj redaktoro de ties "Bulteno". De 1953 li estis motoro de "Leksikono", el kiu fariĝis en 1959 la "Dictionnaire pratique" (Praktika vortaro franca-Esperanto kaj Esperanto-franca). En 1995 aperis lia botanika difin-vortaro de manĝeblaj plantoj "Sin nutri en la naturo". Esperanto estis lia hejma lingvo dum 30 jaroj.

Verkoj
------

* Dictionnaire pratique d’Espéranto français-esperanto esperanto-français (Praktika Vortaro Esperanto-Franca-Esperanto), kun Félicien Baronnet, Roland Levreaud k.a. 1959, 1974, 2000.
* Sin nutri en la naturo, [t.e. terminaro de manĝeblaj plantoj], Beauville: SAT-broŝurservo, 1995, 223 p.

Literaturo
----------

* **1997**: Dazun, E. Rememoroj. En: Laŭte! 1997, n-ro 132, p. 30-31
* **1995**: Pri la aŭtoro. En: Sin nutri en la naturo (vd. supre)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 93863
 |
La **Ahringsbach** estas maldekstra flankrivero de Großbach en la germana federacia lando Rejnlando-Palatinato (Germanio).

Geografio
---------

### Riverfluo

La rivereto *Ahringsbach*, en sia supera parto nomata ankaŭ *Lommersbach* estas tipa rivereto, kiu fontas en la mezmontaro Hunsruko kaj aldluas la Mozelon. Ĝi havas plurajn fontrojojn sur alteco de ĉ. 350 m super marnivelo. La fontoj estas sur la teritorio de Lötzbeuren proksime de la Flughaveno Hahn. La rojo trafluas senhoman valon preter Starkenburg kaj enfluas en Enkirch la rivereton *Großbach*.

### Alfluantoj

* Bach aus dem Muschheck (*dekstre*), 1,8 km
* Tatschbach (*maldekstre*), 1,3 km
* Steierbach (*Waschbach*) (*dekstre*), 6,7 km
* Ehlenseifenbach (*maldekstre*), 1,3 km
* Starkenburger Mühlbach (*maldekstre*), 0,9 km

Flaŭro kaj Faŭno
----------------

La fontejo de la Ahringsbachs situas en Natura 2000-protektejo, tie troviĝas populacio de la maloftaj vespertoj barbasteloj. Griza ardeo kaj platbeka anaso estas la plej oftaj akvobirdoj en la valo.

Ĉe la supra parto de la rivereto deklivaj arbaroj kun kverkoj kaj karpenoj proksimas al la rivereto. Ĉe la malsupra parto staras salikoj kaj alnoj.

Referencoj
----------

1. ↑  Landschaftsinformationssystem der Naturschutzverwaltung Rheinland-Pfalz NETGIS

Vidu ankaŭ
----------

* Listo de flankriveroj al Mozelo
Koordinatoj: 53° 58′ 00″ N 58° 24′ 00″ O﻿ / ﻿53.96667 °N, 58.40000 °O﻿ / 53.96667; 58.40000 (mapo)

**Beloreck** (ruse *Белорецк*) estas urbo en Baŝkirio en Rusio.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 80410.

La urbo estis fondita en jaro 1762.

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1923.

La interurba telefona kodo estas 34792, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

Diferenco de la loka kaj moskva tempoj estas 2 horoj (en jaro 2005).

La urbo estas en mezo parto de suda Uralo, ĉe rivero Belaja (Белая) (kiu enenfluas en riveron Kama (Кама)).

En la urbo estas fervoja stacio.

En jaro 1959 la urbo havis 59.3 mil loĝantojn.

En jaro 2002 la urbo havis 71.1 mil loĝantojn.

Eksteraj ligiloj
----------------

* 

Flago de Baŝkirio
Administra divido de Baŝkirio

**Ĉefurbo**: Ufa

**Urbaj distriktoj**:
Agidel |
Kumertau |
Meĵgorje |
Neftekamsk |
Oktjabrjskij |
Salavat |
Sibaj |
Sterlitamak |
Ufa 

**Municipaj distriktoj**:
Abzelilova |
Alŝeeva |
Arĥangelska |
Askina |
Aurgaza |
Bajmaka |
Bakala |
Baltaĉeva |
Belebeja |
Belokataja |
Belorecka |
Biĵbuljaka |
Birska |
Blagovara 
Blagoveŝĉenska |
Buzdjaka |
Burajeva |
Burzjana |
Ĉekmaguŝa |
Ĉimŝa |
Davlekanova |
Duvana |
Djurtjulia |
Fjodorovka |
Gafura |
Ĥajbulina |
Janaula |
Jermekejeva |
Iglina |
Iliŝeva |
Iŝimbaja 
Kaltasa |
Karaidela |
Karmaskala |
Kiga |
Krasnokama |
Kugarĉa |
Kuŝnarenkova |
Kujurgaza |
Meleuza |
Meĉetlina |
Miŝkina |
Mijaka |
Nurimanova |
Salavata |
Sterlibaŝeva |
Sterlitamaka |
Ŝarana 
Tatiŝla |
Tujmaza |
Uĉala |
Ufa |
Zianĉura |
Zilaira 

 

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Aibes** estas franca komunumo lokita en la departemento Nord kaj en la regiono Nordo-Kaleza Markolo. Ĝi havis 385 loĝantojn laŭ censo plenumita en 1999.

Blazono de Aibes.

Geografio
---------

Aibes estas unu el la vilaĝoj lokitaj ĉirkaŭ Solre-le-Château. La areo de Solre-le-Château troviĝas tute okcidente de la departemento, proksime al la landlimo kun Belgio kaj en natura regioneto kromnomita "Solrezis", inter la urbetoj Maubeuge kaj Fourmies. El Aibes fontas la rivereto Solre.

La vilaĝo Aibes troviĝas proksime de la urbeto Avesnes-sur-Helpe, kaj do cetere situas en alia natura regiono nomita "Avesnois", kiu ĉefe konsistas el malaltaj heĝoj, tre verdaj pejzaĝoj, boskoj, fruktarbaroj kaj etaj vilaĝoj. Aibes etendiĝas sur 9,23 km².

Historio
--------

La vilaĝo restis dum multaj jarcentoj la loĝejo de la dekano de Maubeuge, ĉar ĝi pli konvene situis centre de la dekanujo. En 1848, oni elfosis dektri skeletojn kaj plurajn tranĉilojn el la teritorio de la komunumo.

Vidindaĵoj
----------

La navo de la preĝejo Saint-Martin datiĝas de la 18-a jarcento, kaj la sonorilturo datiĝas de la jaro 1825. Ene de la preĝejo videblas slabo el blua ŝtono de la jaro 1598, kiu estis klasifikita kiel Monumento historia en 1922.

Administrado
------------

Aibes apartenas al la kantono de Solre-le-Château, kies ĉefurbo estas Solre-le-Château. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Avesnes-sur-Helpe, unu el la 6 arondismentoj de la departemento Nord.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Nord
* Kantono de Solre-le-Château
**János Sarkadi** [jAnoŝ ŝarkadi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Sarkadi János** estis hungara kemiisto, profesoro.

János Sarkadi  naskiĝis la 19-an de aŭgusto 1920 en Budapeŝto. Li mortis la 26-an de aprilo 2006 en Budapeŝto.

Biografio
---------

János Sarkadi akiris diplomon en Hungara Reĝa Teknika kaj Ekonomia Universitato József en 1942. Dum la studentaj jaroj li aliĝis al grupo, kiu esploris la grundojn. Post la diplomo li laboris en instituto pri grundoj. Li okupiĝis pri artefaritaj sterkoj, li ĉiam esploris tiun teritorion. En 1957 li kandidatiĝis, en 1972 li doktoriĝis. En 1974 li estis nomumita titulara profesoro en kampuso en Keszthely, en la sama jaro li ricevis premion. Li pensiuliĝis en 1989.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Adatok a talaj szerves anyaga és termőképessége közötti összefüggés megvilágításához* (1957) - kandidatiĝa disertaĵo
* *A műtrágyaigény becslésének módszerei* (1972) - doktoriĝa disertaĵo
* *A búza környezete 1. Edafikus tényezők* (1963) - ĉapitro en libro

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 556208
* LCCN: n86854967
* VIAF: 121448787
* ISNI: 0000 0001 1008 5608
 |
Giuseppe Baini.
**Giuseppe Baini** (21a de oktobro 1775 – 21a de majo 1844) estis itala pastro, muzikkritikisto, kaj komponisto de eklezia muziko.

Li lernis komponarton ĉe sia onklo, Lorenzo Baini, kaj poste ĉe G. Jannaconi. En 1814, li estis nomumita muzika direktoro de la ĥoro de la papa kapelo, al kiu li tiom frue kiom en 1802 li estis akceptita pro sia fajna basvoĉo. Liaj komponoj, el kiuj tre malmultaj estis publikigitaj, iĝis tre favoritaj specimenoj de la severa eklezia stilo; unu en partikularo, dekparta Miserere, komponita por Sankta Semajno en 1821 laŭ mendo de la papo Pio la 7-a, uziĝis konstante en la servo de la Siksta Kapelo dum la Pasia Semajno. Baini elstaris kiel muzika kritikisto kaj historiisto pli ol kiel komponisto, kaj lia *Memorie storico-critiche della vita e delle opere di Giovanni Pierluigi da Palestrina*, 1828) estis priskribita de la *1911 Encyclopædia Britannica* kiel "unu el la plej bonaj verkoj de sia klaso". La frazo *Il Principe della Musica*, kiu iĝis firme asocia kun la nomo de Palestrina, originiĝis kun tiu biografio.

Giuseppe Baini mortiĝis en Majo 1844 en Romo.

* Kategorio Giuseppe Baini en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 533136
* GND: 119503662
* LCCN: nr92039157
* VIAF: 44496267
* ISNI: 0000 0000 6132 4261
* SUDOC: 080714730
* BNF: 140057198
* MBA: 6e43f236-9658-4ab5-9651-3a5e4f535f56
* NKC: mzk2015893633
* ICCU: CFIV079033
* BNE: XX1147016
 |
**Aoristo**, el la pragreka ἀόριστος χρόνος (= "nedifinita tempo") estas "verba tempo" de lingvoj kiel, interalie, la sanskrita, serbokroata, bulgara kaj la pragreka.
Temas pri verba formo kiu, kiel diras la nomo mem, sin lokigas ekstere de la tradicia kaj plejkomuna kontraŭmeto inter la aspekto imperfekta, (kiu vidigas la agon en ĝia disvolviĝo), kaj tiu perfekta (kiu konstatigas ke la ago estas jam plenumita). Aoristo karakterizas la agon sentempan kaj senaspektan, nome ekstere de sia komenciĝo kaj finiĝo. Pro tio aoristo taŭgas por esti uzata en rakontadoj kaj povas tial esti tradukita per la tenso de la preterito (ekzemple, la Perfekta preterito en la itala kaj franca lingvoj). 

Temas, do, pri tenso kiu en si mem ne pensigas al tempo en kiu la ago plenumiĝas: pro tio ĝi povas esti uzita, ekzemple, kun aludo al la estonto aŭ al la estanto. Ekzemplo: restas la katolika liturgio memoraĵo de la unuaj tempoj kiam en Romo kristamoj liturgiis per la lingvo de la evangelizantoj kaj de la novtestamentaj libroj, la pragrekan: inter la mesaj preĝoj troviĝas, ofte kantata, *kyrie eleison*, el Κύριε ἐλέησον (= "Sinjoro kompatu") kiu entenas imperativan aoriston el ἐλεέομαι (*eleeomai* ="kompati").

Alia uzo de aoristo, ĉiam en la greka, estas tiu tieldirita gnomika, kiu perlas proverbojn kaj sentecojn validajn kaj en la pasinto kaj en estonto kaj en la estanto.

En la latina aoristo finiĝis per fandiĝo kun la perfekto (en opono al la imperfekto). Lingvistoj rimarkigas ke, ekzemple, «dixi» el «dicere» funkcias kiel perfekto sed devenas el antikva «sigmatika» aoristo.

Aoristo en lingvoj ne hindoeŭropaj
----------------------------------

Diversaj lingvaj sistemoj havas tiun apartaĵon en siaj tensoj

Ekzemple, aoristo aperas en la turka kie tamen ege malsame rolas ol tiu aganta en la hindoeŭropa lingvaro, kie la aoristo konservas aŭ perdas sian aspekton laŭdepende de la pozicio rilate al aliaj verboj.

Eksteraj ligiloj
----------------

 Aoristoj en la evangelioj.

[*rompita ligilo*] Aoristoj en la evangelioj

Vidu ankaŭ
----------

* Verba aspekto
* Aspekto (lingvistiko).
**János Steinmetz** [jAnoŝ ŝtejnmec], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Steinmetz János** estas hungara akvopilkisto (golulo), eŭropa ĉampiono, trejnisto, juristo. Liaj filoj estis Ádám Steinmetz kaj Barnabás Steinmetz.

János Steinmetz naskiĝis la 15-an de oktobro 1947 en Budapeŝto, li mortis la 9-an de majo 2007 en Budapeŝto.

Biografio
---------

János Steinmetz maturiĝis en mezlernejo en sia naskiĝurbo en 1966. Li akiris juran diplomon en Scienca Universitato Attila József en 1975, poste li havis juran postenon en Budapeŝto. Li akiris trejnistan diplomon en Gimnastika Altlernejo de Budapeŝto en 1981, ekde 1984 li estis ankaŭ trejnisto, ekde 1990 advokato.

### Sporta kariero

János Steinmetz inter 1961-1986 estis akvopilkisto en pluraj ĉefurbaj teamoj. Li estis hungara ĉampiono dufoje (1965, 1968), dum li apartenis al la hungara nacia teamo 52-foje. Li estis olimpiano en Hungario en la Somera Olimpiko 1968 kun bronza medalo, krome en la monda ĉampioneco li estis la unua en 1977. Inter 1986-1989 li estis trejnisto.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografieto

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 806196
 |



* Portalo pri Biografio
**János Szablya** [jAnoŝ sabja], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szablya János,** en Usono **John Szablya** estis hungara-usona inĝeniero pri maŝinoj, profesoro, ekstera membro de Hungara Scienca Akademio (2001).

János Szablya  naskiĝis en 1924 en Budapeŝto. Li mortis en 2005 en Vankuvero.

Biografio
---------

János Szablya vojaĝis al Usono en 1939 por aranĝi la hungaran pavilonon en la ekspoziciejo. Li sukcese finlernis la teknikan universitaton en Budapeŝto dum la 2-a mondmilito, poste li eklaboris en fabriko *Ganz*. Baldaŭe li ankaŭ instruis en la universitato. En 1951 li edziniĝis baldaŭe havanta 7 gefilojn. Post falo de hungara revolucio de 1956 li kune kun la familio forlasis la landon. En Vieno li ricevis laboron en tiu hungara universitato, kiu venis el Sopron. Baldaŭe la universitato translokiĝis al Vancouver, ankaŭ Szablya sekvis la universitaton. Li instruis en diversaj usonaj universitatoj, foje ankaŭ en Okcidenta Germanio. Li okupiĝis precipe pri teorio de elektromekanika transformiĝo.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Giuseppe DE NITTIS** (naskiĝinta 25-an de februaro, 1846 - mortinta 12-an de aŭgusto, 1884) estis itala pentristo, kies verko unuigas la stilojn de la Pentrosalono de Parizo kaj Impresionismo.

De Nittis naskiĝis en Barletta, kie li unue studis sub Giovanni Battista Calò. Post esti forpelita en 1863 de la Instituto di Belle Arti en Napolo pro ribelemeco, li komencis sian karieron kun la ekspozicio de du pentraĵo ĉe la Napola Promocio. De Nittis ekkontaktiĝis kun kelkaj el la artistoj konataj kiel la Macchiaioli, amikiĝinte kun Telemaco Signorini kaj ekspoziciuminte en Florenco.

En 1867 li translokiĝis al Parizo kaj eniris kontrakton kun la artovendisto Goupil, kiu demandis lin produkti vendeblajn ĝenrajn verkojn. Post esti gajninta iom da videbleco per ekspoziciado ĉe la Salono li reiris al Italio kie, nun libera pentri el naturo, li produktis kelkajn vidojn de Vezuvio.

En 1872 De Nittis reiris al Parizo kaj, ne plu sub kontrakto de Goupil, prestis sukceson ĉe la Salono kun sia pentraĵo *Che freddo!* (Frostanta!) de 1874. En tiu sama jaro li invitiĝis al ekspozicio ĉe la unua Impresionista ekspozicio, okazinta ĉe Nadar. La invito venis de Edgar Degas, kiu estis amiko de kelkaj italaj artistoj loĝintaj en Parizo, kiel Signorini, Giovanni Boldini, kaj Federico Zandomeneghi.

Veturo al London rezultis je nombro de Impresionismaj pentraĵoj. Dum sekva veturo al Italio De Nittis ekuzis paŝtelojn, kiuj estus grava artilo por li en siaj ceteraj vivjaroj. Denove en Parizo, kie sia hejmo estis favorata kunvenejo por Parizaj verkistoj kaj artistoj, kaj ankaŭ eks-Italoj, li faris paŝtelajn portretojn de famuloj, ekzemple: De Goncourt, Zola, Manet, kaj Duranty.

En 1884, je la aĝo de 38, De Nittis mortis subite de apopleksio ĉe Saint-Germain-en-Laye.

Vidu ankaŭ
----------

* Goupil & Cie

Referenco
---------

Tiu ĉi artikolo estis rekte tradukita el la angla versio la 10-an de decembro, 2006.

* Giuseppe De Nittis en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Giuseppe De Nittis en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 138531
* GND: 118879006
* LCCN: n79144583
* VIAF: 29580554
* ISNI: 0000 0000 8342 5725
* SUDOC: 030576008
* BNF: 12196363n
* ULAN: 500012021
* NLA: 35214377
* RKD: 59707
* ICCU: CFIV104735
 |
Grandteritoriaj grandaj karnovoruloj kiaj la Lupo kaj la Griza urso kaj malrapidaj animaloj kiaj testudoj estas ĉefe vundeblaj kaj iĝeblaj Ŝosemortintoj.
**Ŝosemortinto** estas besto (aŭ bestoj) kiu estis frapita kaj mortigita de motorveturilo. Mamuloj estas la bestoj plej ofte markataj kiel Ŝosemortinto. Por redukti la eblon frapi bestojn, kelkaj ŝoseaŭtoritatoj uzas specifajn indikilojn aŭ kreas sub- aŭ suprapasejojn.

La frapo kontraŭ Ŝosemortonto povas esti danĝera ankaŭ por la okupantoj de la veturilo, ĉefe kaze de grandaj bestoj, kiaj ĉevalo, kamelo, cervo ktp. Aŭ la danĝero povas veni de la fakto, ke la ŝtiranto povus klopodi eviti la frapon kaŭzante alian akcidenton. En Aŭstralio estas oftega la frapo kontraŭ scivolemaj kanguruoj kiuj kutime ĉeestas ŝosebordojn; por eviti damaĝon al la veturiloj grandaj partoj el ili portas specialajn protektilojn, ĉefe metalajn.

Kelkaj bestoj kadavromanĝantaj povas profiti la abundon de facila manĝaĵo trovebla en specifaj lokoj. Sed ankaŭ tiuj riskas siajn vivojn dum la tasko preni la kadavraĵojn.

Trafikindikiloj estas ofte uzata por indiki areojn de kutima besta aktiveco. Tiuj signoj ne ĉiam estas sukcesaj (kiel montras la mortinta emuo dekstre de la foto).

* Kategorio Ŝosemortinto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**János Sarusi Kis** [jAnoŝ ŝaruŝi kiŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Sarusi Kis János** estas hungara kanuisto, olimpiano, kvarfoja mondĉampiono, bakisto.

János Sarusi Kis naskiĝis la 29-an de junio 1960 en Csongrád (urbo).

Biografio
---------

János Sarusi Kis edziĝis en 1982, lia edzino naskis filon kaj en 1985 du ĝemelinojn. La familio revenis al Csongrád en 1991, kie Sarusi Kis aliĝis al la gepatra bakejo. Pro vertebrara malsano li ne povis labori kaj li estis deklarita malkapablo en 2006, sed post 4 jaroj li estis deklarita sana. Tamen li ne povas labori kaj li serĉis novan eblecon.

### Sporta kariero

János Sarusi Kis komencis kanuadi en sia naskiĝurbo sur Tiso. En 1980 li aliĝis al signifa ĉefurba sportklubo. Li estis olimpiano en Hungario en la Somera Olimpiko 1988 sen medalo, krome en mondĉampionumoj li estis la unua kvarfoje en 1982, 1985 kaj 1986 ĉiam duope. Li finis sian aktivan sportan karieron post la menciita Olimpiko pro ŝultrodoloroj.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva intervjuo kun foto
* anglalingva biografio
* rezultoj

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 809571
 |


* Portalo pri Biografio
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Filipina skolopo** |
| --- |
|  |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Ĥaradrioformaj *Charadriiformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Skolopedoj *Scolopacidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | Skolopoj *Scolopax* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***S. bukidnonensis*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Scolopax bukidnonensis****Kennedy, Fisher, Harrap, Diesmos & Manamtam, 2001 |
|
|
|
| Konserva statuso |
| {{{220px}}}**Konserva statuso: Malplej zorgiga** |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| v • d • r |

La **Filipina skolopo** aŭ **Bukidna skolopo**, *Scolopax bukidnonensis*, estas mezgranda vadbirdo de la genro *Scolopax*, familio de Skolopedoj, kiun nomigas la genro, kaj ordo de Ĥaradrioformaj, karakterizita de longa mallarĝa beko kaj kamufla malhelbruna plumaro.

Ĝi estis priskribita kiel nova scienca specio nur tiom malfrue kiom 2001; kvankam la unuaj ekzempleroj estis kolektitaj jam en la 1960aj jaroj, tiuj estis dekomence misidentigitaj kiel ekzempleroj de Eŭrazia skolopo. Nur kiam la birdo estis unuafoje aŭdata en 1993 kaj novaj ekzempleroj estis atingitaj en 1995, oni komprenis, ke temas pri tute nova specio. 

Tiu orientalisa specio loĝas nur ĉe montaraj arbaroj de insuloj Mindanao kaj Luzono en la Filipinoj. Ties medio estas tute malproksima kaj malfacile atingebla kaj taŭgas nek por homa loĝado nek por terkulturado, kio kompreneble favoras la specion.

Malmulto estas konata pri la specio kaj ties vivo en libero, sed oni scias ion pri flugaj parigadaj ceremonioj similaj al tiuj de aliaj specioj de la sama genro.

Bibliografio
------------

* *A new species of woodcock from the Philippines and a re-evaluation of other Asian/Papuasian woodcock* Forktail **17** Pg 1-12, R.S. Kennedy, T.H. Fisher, S.C B. Harrap, A.C. Diesmos kaj A. S. Manamtam (2001)

Vidu ankaŭ
----------

* Filipinaj humidaj arbaroj

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Birdoj |

* **Filipina skolopo** ĉe Birdlife International[*rompita ligilo*]
**Zoltán Bálint,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bálint Zoltán** estis hungara arkitekto, framasono. Lia origina familia nomo estis ĝis 1892 *Bleyer,* lia frato estis Rezső Bálint (kuracisto), lia filo estis Péter Bálint (kuracisto), lia nepo estis András Bálint (aktoro).

Projekto de Zoltán Bálint pri Departementa domo en Debrecen
Zoltán Bálint  naskiĝis la 6-an de marto 1871 en Hungara reĝlando en Nagyvárad (nuntempa Oradea en Rumanio), li mortis la 17-an de januaro 1939 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Zoltán Bálint devenis el juda familio. Li akiris inĝenieran diplomon en Reĝa Teknikuniversitato palatino József en 1892, poste li studvojaĝis al Parizo, Londono, Berlino ĝis 1895. Hejmenveninta li laboris en laborejo de Flóris Korb kaj Kálmán Giergl. Inter 1897-1932 li havis komunan arkitekturan atelieron kun Lajos Jámbor. Iliaj planoj sekvis stilon de Ödön Lechner. Tiaj projektoj (loĝdomoj, palacoj, lernejoj) estas videblaj en plena parto de la iama Hungara reĝlando (nun ne nur en Hungario, sed ankaŭ en Slovakio, Rumanio, Serbio). En 1900 li framasoniĝis, en 1895 li ricevis arĝentan medalon.

Elektitaj planoj
----------------

* 1899–1900. Szatmárnémeti, hotelo Pannónia
* 1899–1900. Budapeŝto, loĝejo de Miklós Ligeti
* 1904. Nagykanizsa, gimnazio kaj monaĥejo
* 1910–1913. Departementa domo (Debrecen) (vidu la foton!)
* 1913. Fiume, gimnazio

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Az ezredéves kiállítás architektúrája* (1897)
* *A francia reneszánsz és a Loire-völgy kastélyai* (1914)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio

* Kategorio Zoltán Bálint (arkitekto) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 570699
* GND: 138999201
* VIAF: 95599923
* ISNI: 0000 0001 0999 9605
 |
**Filip Stanisław Adwent** (naskiĝis la 31-an de aŭgusto 1955 en Strasburgo, mortis la 26-an de junio 2005 en Varsovio) – pola politikisto, kuracisto, membro de Eŭropa Parlamento.

Vivkuro
-------

Laŭ edukiteco estis medicina kuracisto (specialiĝo: anestezologio kaj intensa terapio). En 2004 finis postdiplomajn studojn pri naturprotektismo en Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego (Ĉefa Lernejo de Vilaĝa Mastrumado) en Varsovio. 

De 1996 loĝis en Grodzisk Mazowiecki, pli frue de multaj jaroj estis en Francio. De 1983 preskaŭ dum 15 jaroj organizis socian helpon al loĝantoj de Jarosław, Rzeszów kaj Przemyśl. En 1995 estis pro tio distingita per ordeno „Pro Meritoj por Sav-Protekto".

En la jaroj 2001-2002 estis membro de Pola Interkonsento. El la listo de Ligo de Polaj Familioj sen sukceso kandidatis al Sejmo dum parlamenta balotado en 2001. Junie 2004 estis elektita eŭrodeputito en balotado al Eŭropa Parlamento, denove de la listo de Ligo de Polaj Familio en Ĉekarpata Provinco. Apartenis al la Frakcio Sendependeco kaj Demokratio. Konis kvin lingvojn: polan, francan, anglan, germanan kaj rusan. Publikigis i.a. laboraĵon *Dlaczego Unia Europejska jest zgubą dla Polski?* (Kial Eŭropa Unio estas pereo por Pollando?) (Eldonejo Antyk, 2003, ISBN 83-87809-77-2)

Li mortis pro vundoj post aŭtomobila akcidento, kiu okazis la 18-an de junio 2005 apud Grójec. Surloke pereis lia 19-aĝa filino Maria kaj 85-aĝa patro Stanisław. Filip Adwent kaj lia patrino mortis pro ricevitaj vundoj ok tagojn pli poste.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Paĝo dediĉita al Filip Adwent
* Paĝo de la Instituto nome de Filip Adwent Arkivigite je 2013-08-11 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 333403
* LCCN: no2004026269
* VIAF: 51395179
* ISNI: 0000 0001 0971 1894
* SUDOC: 201850664
 |
**János Vázsonyi** [jAnoŝ vAĵonji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Vázsonyi János** estis hungara advokato, ĵurnalisto, parlamenta deputito. Lia patro estis Vilmos Vázsonyi.

Memortabulo pri János Vázsonyi
János Vázsonyi naskiĝis la 19-an de majo 1900 en Budapeŝto, li mortis la 28-an de aŭgusto 1945 en Hanovro (laŭ  la 6-an de septembro 1945 en Novjorko).

Biografio
---------

János Vázsonyi devenis el juda familio. Li aliĝis al studentaj politikaj movadoj en 1917. Dum la Kalistefa revolucio li migris al Svislando, en 1920 al Vieno, kie li frekventis komercan akademion. Li estis ankaŭ ĵurnalisto de germanaj kaj hungaraj gazetoj. En 1921 li hejmenvenis kaj daŭre estis ĵurnalisto. Li akiris juran diplomon en Scienca Universitato Péter Pázmány en 1925, poste li estis advokato en ateliero de la patro. Li ankaŭ politikadis en demokrataj rondoj. Li estis parlamentano inter 1931–1935, samtempe deputito en municipo de Budapeŝto. Dum la 2-a mondmilito li estis grava figuro de la kontraŭnazia movado, tial li estis tuj trudlaboristo en Dachau, kiam nazia Germanio okupis Hungarlandon (1944). Li edziĝis en 1933, lia edzinon, naskis filon post 2 jaroj.

Memorigiloj
-----------

* memortabulo en Budapeŝto (vidu la foton!)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 709936
* GND: 1165323222
* VIAF: 121460227
* ISNI: 0000 0001 2964 5783
 |
**Ferenc KIEFER,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kiefer Ferenc** estis hungara lingvisto, matematikisto, profesoro, instruisto, membro de Hungara Scienca Akademio.

Ferenc Kiefer  naskiĝis la 24-an de majo 1931 en Apatin kaj mortis la 21-an de novembro 2020.

Biografio
---------

Ferenc Kiefer apartenis al la hungara minoritato en Jugoslavio. Lia plena familio translokiĝis dum la 2-a mondmilito al Baja, kie li frekventis gimnazion. Baldaŭe li estis simpla laboristo en Sztálinváros, poste li frekventis universitaton en Szeged inter 1952-1956, fine li ekinstruis en bazlernejo. Baldaŭe li instruis en gimnazio en Budapeŝto, dume li plulernis en universitato en Szeged, kie li doktoriĝis en 1965. Lia pli nova laborejo estis instituto de MTA. Ekde 1982 li instruas en universitato de Budapeŝto, krome li instruis ankaŭ en Stokholmo, Parizo, Stuttgart, Aarhus, Antverpeno, Vieno. Li edziĝis dufoje baldaŭe havanta resume 3 gefilojn. Li ricevis premiojn en 2000 kaj 2008.

Verkaro (elekto)
----------------

* *A Theory of Structural Semantics* (1966)
* *Essais de sémantique generale* (1974)
* *Magyar–svéd kéziszótár* (Hungara-sveda vortarego), (1984)
* *Jelentéselmélet* (2000)

Fontoj
------

* biografio kun foto
* hungarlingva biografio


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 446506
* GND: 123474000
* LCCN: n79143065
* VIAF: 66469335
* ISNI: 0000 0001 1068 1813
* LIBRIS: 193454
* SUDOC: 026949229
* BNF: 119097228
* NKC: jx20071204010
 |
La **Kalvinana kirko** estas religia historia monumento en Hungario, en vilaĝo Olaszliszka.

Historio
--------

Onidire jam en 1525 formiĝis kalvinana grupo en la vilaĝo. En la 1540-aj jaroj ili uzis la katolikan preĝejon. En 1597 solduloj de Habsburgoj bruldetruis la kirkon, en la 1600-aj jaroj la kalvinanoj rekonstruis ĝin. Ĝis falo de liberecbatalo de Francisko Rákóczi la 2-a la kalvinanoj havis la kirkon nur laŭ la politikaj cirkonstancoj, poste eterne la kirko restis katolika. La kalvinanoj aranĝis mesojn en privataj domoj. La nun videbla kalvinana kirko estis konstruita inter 1784 kaj 1787, sed la turo nur en 1808. Pro diversaj difektoj rekonstruado okazis en 1828, la kirko estis renovigita en 1937, poste en 1975. En 1975 la kirko ene estis pentrita, ekstere en 1995.

Konstruaĵo
----------

La konstruaĵo situas sola en korto en mezo de la vilaĝo. En mezo de la fasado la turo altiĝas, ĉe la piedo la enirejo funkcias, sed ankaŭ flanke estas alia enirejo. La navo estas pli larĝa, ol la turo; la kvadrata turo reliefas. Interne la mebloj, predikejo kaj galerio devenas el la 1800-aj jaroj.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj Arkivigite je 2016-08-13 per la retarkivo Wayback Machine
* hungare kun fotoj


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Kategorio Kalvinana preĝejo (Olaszliszka) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Kalvinana preĝejo** estas religia monumento historia en vilaĝo Perőcsény (Hungario).

Historio
--------

Origine mezepoka katolika, gotika kirko dediĉita al Sankta Mikaelo estis konstruita supozeble en la 14-a jarcento. La unua mecio okazis nur en 1469. La katolika kirko funkciis tie ĝis fino de la 16-a jarcento, poste la kalvinanoj akiris ĝin. En sinodo en 1592 jam partoprenis kalvinana pastro el Perőcsény. En 1680 oni konstruis lignan galerion, en 1698 pentritan kasonan plafonon. En 1790 kaj en la jaroj 1856, 1857 trakonstruoj okazis. La unua estis laŭ baroko, la dua laŭ romantikismo.

Konstruaĵo
----------

La konstruaĵo situas sola ĉe rando de la vilaĝo, pli frue tombejo etendiĝis apude. La fasado estas simetria, meze la kvadrata turo plene reliefas. La enirejo okazas tra la turo, tamen estas ankaŭ alia enirejo ĉe la navo. Ekstere apogpilieroj apogas la navon.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun foto
* hungare kun foto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* TuroTuro
* NavoNavo
* NavoNavo
**Ferenc Kocsis** [koĉiŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kocsis Ferenc** estas hungara luktisto en klasik-stila luktado, olimpiano, olimpika kaj monda ĉampiono, trejnisto.

Ferenc Kocsis naskiĝis la 8-an de julio 1953 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Ferenc Kocsis akiris trejnistan diplomon en Gimnastika Altlernejo de Budapeŝto en 1986 kaj pli karan en 1991. Li edziĝis en 1988. Li ricevis signifan ŝtatan premion en 1992.

### Sporta kariero

Ferenc Kocsis inter 1964-1984 estis luktisto en ĉefurbaj sportkluboj. Li estis hungara ĉampiono okfoje inter 1973-1981, dum li apartenis al la hungara nacia teamo inter 1973-1984. Liaj plej gravaj trejnistoj estis Ferenc Kiss (luktisto) kaj Csaba Hegedűs. Li estis olimpiano en Hungario en la Somera Olimpiko 1980 kun ora medalo, krome en mondĉampionumo li estis la unua en 1979. Li estis ankaŭ kvarfoje eŭropa ĉampiono inter 1978-1983. Li finis sian aktivan sportan karieron en 1984, poste li estis trejnisto enlande.

Elektitaj disĉiploj
-------------------

* Péter Farkas
* István Majoros

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* rezultoj kun foto

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

* Kategorio Ferenc Kocsis en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 816511
 |




* Portalo pri Biografio
La **Kalvinana preĝejo** estas religia monumento historia en Hungario, en malgranda vilaĝo Peterd.

Historio
--------

Laŭ opinio de arkeologoj la unua romanika (tiam katolika) preĝejo de Peterd estis konstruita en la 12-a jarcento, en la sekva jarcento ĝi estis pligrandigita jam kiel gotika konstruaĵo. En la 15-a jarcento la kirko plene estis trakonstruita. La unua mencio okazis nur en 1573. Dum dominado de turkoj ĝi estis moskeo. La loĝantoj iĝis kalvinanoj en la 18-a jarcento, nature ili havis jam la preĝejon, tiutempe estis farita la ligna kasona plafono. En 1768 ĝi plene renoviĝis, eĉ ankaŭ la turo. Denovaj trakonstruoj okazis en 1836 (tiam estis konstruita la ligna galerio), 1905, 1936. Diversaj renovigaj laboroj okazis en la fruaj 2000-aj jaroj.

Konstruaĵo
----------

La konstruaĵo situas sola en mezo de la vilaĝo. La fasado estas simetria, meze la kvadrata turo altiĝas. Meze estas ankaŭ la enirejo, sed arkeologoj trovis 2 aliajn pordojn flanke en la muroj. La absido estas duonronda. Interne la predikejo estas skulptita. La muzikilo estas harmoniumo.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* [*rompita ligilo*]
* hungare kun fotoj


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Sentabaka kulturo** estas la kulturo ĉirkaŭ la **kontraŭtabaka** aŭ **kontraŭfumada movado** kaj aktiva **tabak-abstinenco**, kio estis nenormaĵo en la pasinteco. La tiucela movado pro sanaj, sociaj, ekonomiaj kaj aliaj motivoj propagandas kaj progresigas tabakabstinencon, precipe inter junularo kaj protektas la nefumantojn.

Sentabaka kulturo kaj Esperanto
-------------------------------

En 1924, la Esperantista Tabakkontraŭula Asocio (ETA) estas fondita dum la UK en Vieno. La instigantoj estis doktoro A. Hloucha kaj W. Mudrak, kiel elektita afergvidanto. Kunhelpis ĉefe M. T. Gueritte, E. L. Osmond, profesoro F. Grimm, E. Koblische, B. Gluchowski, R. Horner, August Oskar Bünemann, doktoro István Joó, E. Urbach kaj A. Neupert. La revuoj estis *La Junularo* kaj *Libero*.

Ekde 1929, ETA nomiĝis "Verda Kruco, laborkomunumo por Sentabaka Kulturo". En 1933, Verda Kruco havis geinteresulojn en proksimume dudek landoj. La adreso estis Judenplatz 8 en Vieno.

Dum la kvina kaj sesa Internaciaj Kongresoj kontraŭ Tabako en Prago (1927) kaj Parizo (1929) estas aranĝitaj referatoj en kaj per Esperanto. La ĝenerala faka movado gajnis anojn alie ne atingitajn kaj taŭgan materialon por la nacilingva fakgazetaro.

Literaturo
----------

* *Verkfolioj por Sentabaka Kulturo*;
* F. Grimm, *La Tabako kaj la juna idaro*.

|  |  |
| --- | --- |
|  Kopirajto | Ĉi tiu artikolo baziĝas (parte aŭ tute) sur artikolo el la **Enciklopedio de Esperanto**.

---

La originala teksto kontroleblas en interreta arkivo de la fonto. |
**Ferenc Komlóssy** [komlOŝi], laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj pli komplete **Komlóssy Ferenc Dániel** estis hungara aktoro, teatrestro, dramisto, tradukisto. Lia nobela antaŭnomo estis *szelecsényi* [seleĉEnji], lia filino estis Ida Komlóssy Kövérné. Liaj pseŭdonimoj estis *Somolky* aŭ *Smky*. 

Ferenc Komlóssy  naskiĝis en 1797 en Pest (urbo), li mortis la 13-an de januaro 1860 en Pest.

Biografio
---------

Ferenc Komlóssy debutis en sia naskiĝurbo kiel infano en 1811, poste li daŭre aktoradis en la sama urbo 2 jarojn. Ekde 1814 li ludis en Székesfehérvár, poste en Miskolc. En 1818 li estis fondinta membro de migranta trupo en Székesfehérvár. En 1827 li transprenis bankrotan trupon en Komárom, en la sekva jaro li fondis trupon kaj li estis ties trupestro ĝis 1834. Lia trupo inaŭguris la teatrejon de Balatonfüred en 1831. Li estis teatrestro kaj reĝisoro en Kassa inter 1834 kaj 1838, poste unu jaron li estis reĝisoro kaj ekonomia inspektoro de Teatro Magyar de Pest. En 1839 li denove fondis migrantan teatran trupon, ili faris spektaklojn (eĉ operojn) en la tuta lando en pluraj urboj. En 1845 li laciĝis en la migrado kaj li estis bibliotekisto kun diversaj taskoj de Nacia Teatro (Pest).

Elektitaj teatraj roloj
-----------------------

* Karolo Kisfaludy: *A kérők* - Perföldy
* László Szentjóbi Szabó: *Mátyás király választása* - Gara

Liaj dramoj
-----------

Li verkis origine 6 dramojn kaj li tradukis 197 dramojn.

* *István első királyunk koporsója* (1823)
* tradukitaj dramoj ekzemple de de Ŝekspiro, Schiller, August von Kotzebue

Elektitaj trupanoj
------------------

* Lajos Dobsa
* Lujza Magda Hubenayné
* Antónia Hetényi

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al majusklo K, poste serĉu la nomon)
* hungarlingva biografio
* germanlingva biografio
Ne konfuzu kun *De rerum naturis* de Rabano Maŭro

---

***De Rerum Natura*** (Esperante *Pri la Naturo de Aferoj*) estas epopea poemo en latina lingvo de la latina poeto Lukrecio, kiu vivis en la unua jarcento a.k. Ĝi estas skribita en daktilaj heksametroj, la klasika metriko por la epopeaj poemoj. Ĝi estas farita por traduki, en la senco de *traducere*, la doktrinon de Epikuro.

La poemo volas "rompi la fortajn riglilojn de la pordo de la natura", tio estas: malkaŝi la naturon de la mondo kaj de la fenomenoj por la leganto.

Laŭ Lukrecio, kaj konforme al la epikurana tradicio, tiuj scioj devas permesi al la homaro liberigi sin je la superstiĉoj, interalie religiaj, kiuj malhelpas la homojn trafi la ataraksion, t. e. la animtrankvilecon.

Epikurismo en Italio
--------------------

Kvankam oni malmulte konas la vivon de Lukrecio kaj oni ne estas sendubaj pri la epoko, dum kiu li vivis, ni povas kompreni, ke ĝi estis periodo de politikaj tumultoj. Ĝi estas markita de masakroj (masakroj de Marius), de diktatoroj (Lucio Kornelio Sulao de −82 ĝis −79), de la subpremo de la socialaj agitadoj (Spartacus de −73 ĝis −71) aŭ de la multaj violentaj militoj.

La historio de Romo tiam estas markita de la krizo de la tradiciaj valoroj, kia la *virtus*, kiu laŭdegis la kuraĝon, la lojalecon, la moderecon, aŭ la piecon. La romanoj tiam ofendmokis pri tiuj valoroj. Tamen ĉiuj tiuj valoroj, kiujn la stoikistoj defendis, rekunigis la socion ĝis tiu epoko.

Vidu ankaŭ
----------

* Epikurismo

* Kategorio De Rerum Natura en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 135044
* GND: 4122497-8
* LCCN: n81120503
* VIAF: 295663813, 1289159477933727990003, 3113148269729505230007, 7257163877747546060009 176199512, 295663813, 1289159477933727990003, 3113148269729505230007, 7257163877747546060009
* SUDOC: 030548128 028343565, 030548128
* BNF: 121941310
* NLA: 36079417
* NDL: 001127175
 |
**Ferenc Komlóssy** [komlOŝi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Komlóssy Ferenc** estis hungara pastro, kanoniko, preposto, prelato, parlamentano.

Ferenc Komlóssy  naskiĝis la 23-an de aprilo 1853 en Hungara reĝlando en Nagytapolcsány (nuntempa Topoľčany en Slovakio), li mortis la 3-an de oktobro 1915 en Esztergom.

Biografio
---------

Ferenc Komlóssy frekventis gimnaziojn en Nyitra, Esztergom, Kecskemét, poste li studis teologion en Esztergom. En 1875 li interrompis la lernadon kaj li lernis plu en Universitato de Budapeŝto, kie li akiris pedagogian diplomon en 1880. Li revenis al la seminario de Esztergom, fine li pastriĝis en 1881. Komence li estis subpastro en Modor, poste li instruis en gimnazio en Nagyszombat. Ekde 1881 li estis ankaŭ redaktoro, post jaroj jam ĉefredaktoro. En 1883 li estis nomumita ankaŭ eklezia notario. Ekde 1884 li estis plurfoje elektita parlamenta deputito, sed ekde la sekva jaro li estis ankaŭ pastro en pluraj lokoj. En 1893 li atingis la ekleziajn rangojn kanoniko, en 1896 titulara preposto, en 1905 preposto, post 2 jaroj prelato.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Bosznia és Herczegovina jogviszonya Magyarországhoz a középkorban 1103-1528* (1879)
* *Bosnia és Herczegovina története a legrégibb időktől napjainkig* (1882)
* *Az Esztergom főegyházmegyei római katholikus iskolák története* (1897)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 3-a punkto)
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 581861
* GND: 132629062
* LCCN: nb2012022368
* VIAF: 30704189
* ISNI: 0000 0000 8214 5182
 |
**De Tijd** estas nederlandlingva flandra gazeto. Ĝin eldonas Uitgeversbedrijf Tijd. De Tijd estas parto de De Persgroep. La anoncan servon prizorgas Trustmedia.

Ekde novembro 2004 ĝi estas la postsekvanto de la **De Financieel-Economische Tijd**. Antaŭe la ĵurnalo sin direktis per specialista ekonomia, financa kaj priborsa informoj precipe al legantoj el la profesia mondo. De Tijd celas publikon pli larĝan altedukitan, kun pli larĝa informado pri la en- kaj ekster-landa politiko kaj kulturo. La gazeto sin prezentas per la slogano **De Tijd / de essentie** ('la Tempo - la esenco').

Kompleta afera gazeto
---------------------

De TIJD proponas aron da novaĵoj. Por povi gardi la superrigardon, ĝi tial aperas en tri apartaj faskoj:

* unua fasko pri politika kaj ekonomiaj novaĵoj, el eksterlando kaj Belgio
* dua fasko 'Pigment', kiu provas vin interesigi pri personaj temoj kiel gastronomio, vojaĝoj ktp.
* tria fasko kun informoj pri la merkato kaj la konjunkturo

Lunde la gazeto ĝenerale konsistas nur el la unuaj du partoj, ĉar dimanĉe ne estas borsa tago.

Nombro de legantoj kaj eldonkvanto
----------------------------------

Laŭ enketo de la sendependa kontrolorgano CIM en Belgio inter junio 2004 kaj majo 2005, De Tijd havas ĉiutage 125 900 legantojn. Tio estas 10,4 % pli ol dum la pasinta enketo. Ekzistas tamen tendenco al malpli alta eldonkvanto dum la pasintaj jaroj:

* 1999 :63 799
* 2000 :67 209
* 2001 :66 835
* 2002 :59 144
* 2003 :50 109
* 2004: 48 369

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rLa grandaj belgaj gazetoj |
| --- |
| Flandraj | *De Morgen* • *De Standaard* • *De Tijd* • *Gazet van Antwerpen* • *Het Belang van Limburg* • *Het Laatste Nieuws* • *Het Nieuwsblad* • *Het Volk* • *De Gentenaar* |
| Franclingvaj | *L'Echo* • *La Capitale* • *La Nouvelle Gazette* • *La Meuse* • *Nord Éclair* • *La Province* • *Le Quotidien* • *La Dernière Heure* • *La Libre Belgique* • *Le Soir* • *Vers L'Avenir* |
| Germanlingva | *Grenz-Echo* |

 |

* Kategorio De Tijd en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**János Czimeg** [jAnoŝ cimeg], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Czimeg János** estis hungara inventisto, inĝeniero.

János Czimeg  naskiĝis la 15-an de majo 1823 en Szeged, li mortis la 26-an de februaro 1876 en Graz.

Biografio
---------

János Czimeg frekventis katolikan liceon en sia naskiĝurbo, poste li akiris diplomon en Akademio de Selmec. Li estis la unua, kiu venis el Szeged, krome li lernis en la akademio ĉiuspecajn studobjektojn, eĉ lingvojn. Li estis inĝeniero-oficiro dum la Hungara revolucio de 1848. Post falo de la liberecbatalo li migris al Parizo. Li fondis uzinon, kie oni produktis lian inventon: spegulojn kun arĝenta tekniko. Li inventis ankaŭ la silkofadenojn kun arĝenta aŭ ora glazuroj. Li hejmenvojaĝis por ripozadi en 1861, ekde 1865 li jam vivis en sia naskiĝurbo. Li projektis Placon Széchenyi en Szeged, li fondis kaj redaktis gazeton 2 jarojn, li partoprenis en instalo de loka banko. En la jaro 1867 li estis gvidanto de Bestoĝardeno kaj Botanika ĝardeno (Budapeŝto), poste li gvidis la monerofaradon en Körmöcbánya. En 1873 li inventis apartigan metodon de arĝentoj kaj kuproj. Li ricevis la titolon reĝa mina konsilisto. Li vojaĝis al Graz por resaniĝi, kie li mortis.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 42-a paĝo)
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio Arkivigite je 2016-11-23 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 567776
 |
Koordinatoj: 52° 26′ 43″ N 30° 59′ 03″ O﻿ / ﻿52.44528 °N, 30.98417 °O﻿ / 52.44528; 30.98417 (mapo)

Regiona dramoteatro
**Homel** - beloruse *Гомель*, ruse *Гомель* (tiulingve prononcata pli-malpli *Gomelj*) - estas urbo en la sudorienta parto de Belorusio. Ĝi estas la ĉefurbo de Homela regiono, nomata laŭ la urbo. Komence de la jaro 2004, la urba loĝantaro estis ĉirkaŭ 480 000 homoj.

Administracia divido
--------------------

Homel konsistas el kvar distriktoj: Soveta, Centra, Fervoja, Novobelica.

Historio
--------

La urbo unuafoje menciiĝis en kronikoj en la jaro 1142 (tiu dato konsideratas kiel fondojaro de la urbo) kiel urbo en la historia *Ĉernigova/Ĉernihiva princlando*. De la jaro 1335 Homel apartenis al la Grandduklando Litovio, de la jaro 1772 jaro al la Rusia Imperio. De la jaro 1919 la urbo estis centro de *Homela gubernio* en RSFSR de Sovetunio, kaj de la jaro 1926 ĝi estis parto de Belorusa Soveta Socialisma Respubliko de Sovetunio. De la jaro 1938 la urbo estas la administra centro de la samnoma Homela regiono.

Industrio
---------

Granda industria centro: produktado de kemiaj sterkoj, stabloj, agrikulturaj maŝinoj, vitro, prilaborado de diamantoj, konditoraĵoj.

Ĝemelaj urboj
-------------

Interalie estas pola urbo Radom / Radomo

* Pollando Radom en Pollando

Komunikado
----------

Fervoja ligo ekzistas kun Brjansk, Bresto, Ĉernihivo, Minsko kaj Bahmaĉ en Ĉernihiva provinco, ŝosea kun Kievo, Vicebsk, Minsko, Bresto, Brjansk, Mahilovo, Kalinkaviĉi, Bobrujsk kaj Ĉernihivo.

* Kategorio Homel en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Homel en Vikinovaĵoj (Liberaj novaĵoj)