recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
La **Kastelo de Abony** aŭ pri la iama posedanto *Kastelo de Vigyázó* [vidjAzO] estas monumento historia en Hungario en urbo Abony.

Fasado de la kastelo

Historio
--------

En Abony estis konstruitaj pluraj kasteloj kaj nobeldomoj, el tiuj estis jam kelkaj malkonstruitaj. Ĉi tiun klasikisman kastelon konstruis familio Vigyázó en 1830. La kastelo baldaŭ estis trakonstruita. Post falo de la Hungara Sovetrespubliko en la kastelo estis torturitaj kelkaj komunistoj. En 1945 ĝi estis ŝtatigita, kiel ĉiuj kasteloj. En la sekvaj jardekoj diversaj kontoroj funkciis interne, eĉ en kelkaj ĉambroj ankaŭ restoracio funkciis. Post longa uzado la kastelo estas plene forlasita, ĝi jam estas iomete ruina.

Konstruaĵo
----------

Kastelo de Abony
La teretaĝa kastelo kun keloj situas sola kaj formas brikon. La fasado estas simetria, ties mezo reliefas kun 4 kolonoj. En supro de la kolonoj timpano (arkitekturo) etendiĝas, en la malsupro 5 ŝtupoj kuras. Ĉe la flankaj partoj estas ankaŭ po 1 enirejoj, unu el tio apartenis al la menciita restoracio. En la malantaŭa fasado la meza parto iomete reliefas, sed estas tie nur 3 fenestroj. Sur la ekstera muro estas legebla memortabulo pri la torturitaj komunistoj.

Fontoj
------

* Arkivigite je 2017-02-15 per la retarkivo Wayback Machine
* 


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
La **Instituto Spirito kaj Vivo** (angle: *Mind and Life Institute*) estas asocio fondita en Usono en 1990 de Francisco Varela (neŭrobologiisto), R. Adam Engle (advocato) kaj de la 14-a Dalai-lamao Tenzin Gyatso. Ĝi celas esplori la rilatojn inter scienco kaj budhismo kiel metodaroj por la komprenado de la realeco.

Deveno
------

Tenzin Gyatso kaj Francisco Varela renkontiĝis en 1983 dum prelego pri konscienceco. Ili havis poste plurajn diskutadojn, kaj la Dalai-Lamao fine gastigis lin unu semajnon en Dharamsala. Helpe de R. Adam Engle, ili ripetis trifoje la diskutadan semajnon, gastiginte aliajn sciencistojn, kaj finfine decidis krei asocion por pludaŭrigi la kontaktojn.

Celoj
-----

La instituto celas asocii la sciencan metodaron kaj kontemplemajn saĝecojn por pli bone kompreni la funkciadon de la spirito. La statusoj ankaŭ precizigas la hipotezon, ke ĉi-tiu pli bona kompreno povas kaŭzi pozitivajn sociajn ŝanĝojn. Krom la uzado de kognosciencoj por kompreni la spiriton de meditantoj, la instituto interesiĝas al aliaj ŝanĝitaj statoj de konscienco, ekz. la ŝamanisma tranco.  

La valoroj de la instituto estas: kompatemo, honesteco, scivolemo, inkluzivigemo, plejboneco.

La usona fizikisto kaj budhista monaho Barry Kerzin partoprenante al esploro de kontemplemaj kognosciencoj pri meditaj spertuloj pere de EEG, kadre de la Instituto.

Referencoj
----------

1. ↑  **(angle)** Michael J. Hove, Johannes Stelzer, Till Nierhaus et Sabrina D. Thiel, « Brain Network Reconfiguration and Perceptual Decoupling During an Absorptive State of Consciousness », Cerebral Cortex, vol. 26, N° 7,‎ 1-a de julio 2016, p. 3116–3124 (ISSN 1047-3211, COI 10.1093/cercor/bhv137, legi rete arkivo, konsultita la 20-an de januaro 2020.

* Kategorio Instituto Spirito kaj Vivo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Kastelo de Mezőszilas** (konata ankaŭ pri la iama posedanto *Droppa* estas historia monumento en vilaĝo Mezőszilas (Hungario), laŭ la ĉefvojo.

Aerfoto pri kastelo en Mezőszilas
Kastelo de Mezőszilas

Historio
--------

La familio *Huszár* [husAr] konstruigis la klasikisman kastelon en la 1800-aj jaroj. Baldaŭ sekvis aliaj 4 posedantoj, en 1911 aĉetis la kastelon la familio Droppa. Ili plene trakonstruis ĝin al secesia stilo, tiam estis konstruitaj la pseŭdokupoloj kaj la renesanca teraso. La internajn partojn faris italaj majstroj. La familio loĝis interne ĝis la ŝtatiĝo, kiu okazis post la 2-a mondmilito. Inter 1949-1960 la posedanto estis la ŝtata agrikultura bieno de Mezőszilas, poste la loka agrikultura kooperativo aŭ kolĥozo. En 1970 la kastelo estis renovigita. Depost fino de la socialismo la kolĥozoj ĉesis, la kastelo malpleniĝis. Aktuale en 2016 la kastelo estas gardata, sed neniu profitas ĝin.

Konstruaĵo
----------

La unuetaĝa kastelo (tamen fasada parto havas 2 etaĝojn) situas sola en la parko, sed estas algluita al alia teretaĝa domo. La fasado estas simetria, meze funkcias la enirejo. Laŭ la unua etaĝo estas grandaj arkformaj fenestroj.

Parko
-----

Pri la parko neniu zorgas escepte la gardadon. Tamen la arboj restis imponaj. En la parko estas videblaj pluraj domoj, iam por la servistoj.

Fontoj
------

* hungare kun foto
* hungare kun foto (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)
* hungare kun foto[*rompita ligilo*]


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
La **Kastelo de Rátót** (konata ankaŭ pri la iama posedanto *Kastelo de Széll* estas historia monumento, nun privata hospitalo en Hungario, en vilaĝo Rátót.

Kastelo de Rátót
La kastelo en 1899

Historio
--------

Familio Széll aĉetis tie bienon kun teretaĝa domo en 1865. Ekde 1878 Kálmán Széll komencis okupiĝi pri bredado de bovoj, kiu iĝis modela por la plena lando. En 1890 laŭ planoj de Alajos Hauszmann oni plene trakonstruis la menciitan domon al kastelo kun 18 ĉambroj. Ofte estis Ferenc Deák gasto en la nova kastelo. Post la 2-a mondmilito ŝtatiĝo okazis, komence laboristoj loĝadis en la kastelo, poste ĝi iĝis kulturdomo, inter 1957-2001 lernejo. En 2003 privata medicina firmao aĉetis la kastelon kaj post la renoviĝo interne privata kliniko (aŭ medicina hotelo) funkcias kun 12 ĉambroj.

Konstruaĵo
----------

La unuetaĝa konstruaĵo situas en parko. Mezo de la fasado iomete reliefas, en la teretaĝo estas 3 arkoformaj arkadoj, en la unua etaĝo teraso etendiĝas. En unu el la anguloj ronda turo altiĝas kun plia enirejo.

Parko
-----

La parko estas fama pri tio, ke Ferenc Deák plantis 13 arbojn memore al La 13 martiroj de Arad. La ceteraj arboj estas Taksusacoj, diversaj pinoj, sekvojoj.

Fontoj
------

* oficiala paĝo kun foto
* hungare kun fotoj
* hungare kun foto Arkivigite je 2016-12-02 per la retarkivo Wayback Machine
* hungare kun foto

* Kategorio Kastelo de Rátót en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**JUHÁSZ Pál** (pr. juha:s pa:l) estis hungara kuracisto, psikiatro, universitata profesoro, kandidato pri medicinaj sciencoj (1952) naskita en Nadjenjedo la 4-an de februaro 1916 kaj mortinta en Budapeŝto la 29-an de februaro 1984. Lia frato estis István Juhász.

Biografio
---------

Pál Juhász diplomiĝis en 1940 en Debreceno. Inter 1946-1954 li gvidis la psikiatrian sekcion de la Centra Malsanulejo de Hungara Popolarmeo, poste en jaroj 1964-1967 li estis universitata profesoro de la Medicinscienca Universitato de Debreceno, inter 1964-67 ĝia rektoro. Inter 1967-1984 li estis universitata profesoro-katedrestro de la Kliniko pri Psikiatrio de la Universitato Medicinscienca Semmelweis. Li estis fondinto prezidanto de la Asocio Hungara pri Psikiatrio, ĉefredaktoro de revuo *Magyar Pszichiátriai Szemle*.

Verkoj
------

* *A klinikai neurológia alapjai* (Bp. 1969);
* *Az orvos és a beteg kapcsolata* (Bp. 1971).

Fonto
-----

* Magyar Életrajzi Lexikon


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
La **Kastelo de Sorokpolány** (konata ankaŭ pri la iama posedanto *Kastelo de Szapáry* [sapAri]) estas impona historia monumento en vilaĝo Sorokpolány.

Malnova foto pri la kastelo en Sorokpolány en la 1890-aj jaroj
Aerfoto pri la kastelo en Sorokpolány

Historio
--------

La unua mencio pri ia nobeldomo okazis en 1644. En la 1850-aj jaroj jam belega baroka kastelo estis videbla. Post pluraj aĉetadoj familio Szapáry aĉetis la kastelon en 1891. Oni konjektas, ke ankaŭ pluraj trakonstruoj okazis. En 1910 aliaj aĉetis la kastelon, tamen en la vilaĝo restis la nomo Szapáry. En 1927 signifa trakonstruo okazis. Dum la 2-a mondmilito la Ruĝa Armeo profitis la kastelon armea hospitalo. En 1946 la nova posedanto estis la vilaĝo mem, poste oni profitis ĝin kolegio, poste infanĝardeno kaj lernejo. En 2002 hungardevena dano aĉetis la kastelon. Post le renoviĝo la kastelo apartenas al la plej belaj kasteloj en la lando. En 2013 la posedanto aranĝis vizitotagon, tiam miloj povis vidi la kastelon.

Fasado de la kastelo

Konstruaĵo
----------

La unuetaĝa konstruaĵo kun keloj kaj mansardoj situas sola en parko. La fasado estas malsimetria, ĉar en la maldekstra angulo kupola turo estas videbla. Meze ambaŭflanke ŝtuparoj kuras kun balustradoj. La malantaŭa fasado havas 3 partojn, la du anguloj reliefas, la meza parto malreliefas, tie estas la malantaŭa, sed ornamriĉa elirejo.

Parko
-----

Granda parko apartenas al la kastelo, kie troviĝas diversaj ornamaĵoj. Antaŭ la ĉefa kaj malantaŭa fasado tre belaj ĝardenoj etendiĝas.

Meza parto de la kastelo
Vido al la kastelo en Sorokpolány

Fontoj
------

* Sorokpolány Szapáry-kastély hungare kun foto Arkivigite je 2016-11-25 per la retarkivo Wayback Machine
* hungare kun fotoj Arkivigite je 2016-12-27 per la retarkivo Wayback Machine

Ornamputo en la parko

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Kategorio Kastelo de Sorokpolány en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Falĉligmaŝino en transportpozicio
rikolto de kolzo per falĉligilo
**Falĉligilo** (ankaŭ **Ligfalĉilo**) estas rurmaŝino por rikolto de greno.

Surbaze de mekanika nodmaŝino el la jaro 1857 la usonano Charles Withington konstruis la ligfalĉilon en 1872. La maŝino falĉas kaj kaj kunligas la kulmojn de grenplantoj al garbojn. La ligitajn garbojn la maŝino metis sur la kampo por plia sekigo.

Ĉar la maŝino perdis multajn grenojn, tial ĝi ne estis ofte venditaj. Nur kelkaj usonaj agrokultivistoj aĉetis maŝinojn.

La plua evoluigado konsistas el tuja ligado de la garboj post la falĉado per falĉtrabo kaj demeto. La falĉligilo bezonas por tio haspelon por premi la kulmojn en la falĉa trabo kaj bonorde demetu ilin. Speciala ilo (konuso aŭ turnanta pinta ilo) malhelpas grenoperdon rande de la kampo kaj ebligas rikolti ankaŭ kuŝantaj spikoj. Speciala mekaniko garbigas la kulmojn per fadeno kaj nodas la fadenon poste. La ligitaj garboj estas starigitaj poste fojnosekiga pozicio. La ligitaj garboj poste estas transportitaj al la draŝejo kaj poste estas draŝitaj per draŝmaŝino.

Literaturo
----------

* Wüst-Nachtweh: *Landwirtschaftliche Maschinenkunde*. Berlin 1902.
* Walter Renard: *Der Knüpfvorgang am Bindermäher.* Stuttgart 1940.

* Falĉligilo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Falĉligilo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Kastelo de Vasegerszeg** (konata ankaŭ pri la iama posedanto *Markusovszky* [markuŝovski]) estas historia monumento en vilaĝo Vasegerszeg.

Aerfoto pri kastelo en Vasegerszeg

Historio
--------

Origine nobela familio *Wittnyédy* [vitnjEdi] konstruis la malfrubarokan kastelon en la 18-a jarcento. En 1820 ĝi estis trakonstruita laŭ klasikismo. En nekonata jaro la nova posedanto estis Lajos Markusovszky, kiu vivis en la kastelo inter 1850-1893. Dum la socialismo ĝi estis laborista feriejo, poste privata hoteleto. Aktuale en 2015 la kastelo estas privata posedaĵo kaj nevizitebla.

Konstruaĵo
----------

La unuetaĝa kastelo situas en éa iama sendependa vilaĝo *Keményegerszeg*. La kastelo mem situas en mezo de belega parko. La konstruaĵo formas T-majusklon. La fasado estas simetria, meze troviĝas la ĉefenirejo kun 4 reliefantaj kolonoj, kiuj tenas malferman balkonon ĉe la unua etaĝo. Ĉe la tegmento malgranda mansardo estas videbla.

Parko
-----

La parko estas ankaŭ nun impona. En denso de la parko kaŝiĝas tombokapelo de Lajos Markusovszky.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun foto
* Arkivigite je 2017-09-17 per la retarkivo Wayback Machine
* hungare kun foto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
La **Kastelo de Ópusztaszer** (konata ankaŭ pri la iama posedanto Kastelo de *Pallavichini* [palaviĉini]) estis iam kastelo, nuntempe psikiatriejo en Hungario, en vilaĝo Ópusztaszer.

Kastelo de Ópusztaszer

Historio
--------

grafa familio Pallavichini aĉetis tiu ĉi teritorion en 1803. Ĉi tie nur kasteleto estis konstruita, ĉar la familio pluloke havis bienojn kun kastelo. La inundo en 1879 detruis grandan parton de la kasteleto, poste oni konstruis pli novan kastelon. Ĝi estis preta en 1892. Depost la 2-a mondmilito la kastelo estis prirabita. Komence de la socialismo la kastelo ŝtatiĝis kaj oni profitis ĝin psikiatriejo ekde la 1960-aj jaroj. En la 1981 estis alkonstruita nova kvaretaĝa moderna pavilono.

Konstruaĵo
----------

La unuetaĝa kastelo kun keloj situas (preskaŭ) sola en granda parko.

Fontoj
------

* hungare kun foto[*rompita ligilo*]
* hungare kun foto (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre) Arkivigite je 2015-08-29 per la retarkivo Wayback Machine

* Kategorio Kastelo de Ópusztaszer en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La kovrita trovejo en 2006
Kopiaĵo de la piedsignoj
**Laetoli** estas grava paleontologia trovejo de fosilioj el la plioceno en norda Tanzanio. Ĝi troviĝas en la Orientafrika Rifto ĉ. 45 km sude de Olduvai-gorĝo kaj ĉ. 200 km okcidente de Arusha, en areo de *Ngorongoro Conservation Area*. La loko atingis internacian konatecon en 1978, post kiam oni malkovris tie fosiliajn piedsignojn de tri dupiede irantaj individuoj de hominioj. La vulkana cindro de la areo aĝas je ĉ. 3,6 mio. jaroj.

La nomumo *Laetoli* estas formo de Tim White, el „Olaitole", nomo de proksima akvofluo. Laŭ Mary Leakey, ĝi venas de la masaja kutima nomo por hemanto (*Haemanthus*); en la 1970-aj jaroj, la trovejo estis nomita ankaŭ **Laetolil**.

La esploroj okazis jam ekde la 1930-aj jaroj, sed la grava malkovro de la piedsignoj okazis fine de la 1970-aj jaroj.

Ekde 1998 gvidas fosesplorojn en are ode Laetoli Terry Harrison de la Novjorka Universitato. Oni kolektis jam pli ol 10.000 fosilioj, el ili diversajn hominiaj ostojn, tiel la unuajn de *Paranthropus aethiopicus* en Tanzanio, aĝantaj 2,66 milionojn da jaroj.

* Kategorio Laetoli en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Al-Mustansirija Universitato** (arabe الجامعة المستنصرية) estas universitato en Bagdado, Irako.

La origina Al-Mustansirija Madraso, estis establita en 1227 (aŭ 1232/34 laŭ kelkaj rakontoj) fare de la Abasida Kalifo Al-Mustansir kaj estis unu el la plej antikvaj universitatoj en la mondo. Ties konstruaĵo, ĉe la maldekstra bordo de la rivero Tigris, survivis la Mongolan invadon de 1258 kaj estis restaŭrita.

La moderna Al-Mustansirija Universitato estis establita per la helpo kaj financa subteno de la Instruista Sindikato de la Respubliko Irako en 1963, ĉefe havigante vesperajn kursojn. En 1964, la Universitato ricevis la statuson de duon-ŝtata institucio kaj iome da ŝtata financa subteno. Samtempe ĝi absorbis la Universitaton Al-Ŝa’ab, nome alia privata universitato kiu estis fondita de la Iraka Asocio de Ekonomikistoj, kaj poste translokiĝis al nova kampuso norde de la urbocentro. Dekomence la Universitato ankaŭ adminitris altlernejojn en Mosulo kaj Basra.

En 1966 oni aprobis leĝon laŭ kiu la privataj universitatoj estis konvertitaj en publikaj universitatoj. Al-Mustansirijah tiele iĝis dum mallonge altlernejo ene de la Universitato de Bagdado. En 1967 oni iniciatis pli grandan reorganizadon de altnivela edukado, cele al intenco ke ĉirkaŭ 1969 ĉiuj antaŭaj institucioj estu nuligitaj kaj rekonstituitaj. Al-Mustansirija estis deklarita kiel aparta Universitato en 1968, kaj ties branĉaj kampusoj estis disigitaj por formi parton de la Universitato de Mosulo kaj la Universitato de Basra.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Al-Mustansirija Universitato en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo arabe

33° 20′ 19″ N 44° 23′ 23″ O﻿ / ﻿33.33861 °N, 44.38972 °O﻿ / 33.33861; 44.38972 (mapo)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 573473
* GND: 81590-1
* LCCN: n80149976
* VIAF: 154773257
* ISNI: 000000041765131X
 |
Pri la komunumo
---------------

**Mönchaltdorf** estas komunumo en la distrikto Uster, Kantono Zuriko. Je la 31-a de decembro 2007 ĝi havis 3299 loĝantojn.

Geografio
---------

Mönchaltdorf situas ĉe la suda bordo de la lago Greifensee, ĉe la alfluo de la rivero Mönchaltorfer Aa aŭ simple Aabach, kiu estas unu el la du ĉefaj alfluantoj de la lago kaj do fontrivero de la rivero Glatt. Al la komunumo apartenas ankaŭ la eksklavo Heusberg oriente ĉe la limo al Wetzikon.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Möchnaltorf limas en nordo al Uster, en oriento al Gossau, en sudo kaj okcidento al Egg, kaj en nordokcidento aliflanke de la lago Greifensee al Maur.

La eksklavo Heusberg limas krome en okcidento ankaŭ al Wetzikon.

Trafiko
-------

Mönchaltdorf estas per busoj de la Zurika Trafik-Unio ligita kun Uster, Egg ZH, Meilen kaj Stäfa. La buslinio de Gossau tra Mönchaltorf ĝis Uster de 1909 ĝis en la 1950-aj jaroj estis elektra tramlinio. 2 kilometrojn sude de Mönchaltorf en Esslingen troviĝas alveturejo al la Forch-Rapidvojo, kiu ĉe la aŭtovoja cirklo Hinwil konektiĝas al la svisa aŭtovojo A53.

Ekonomio
--------

Supermerkato de Aldi en Mönchaltorf
Mönchaltorf konservis grandparte sian kamparan karakteron. Tamen nur ankoraŭ malgranda parto de la loĝantaro laboras en la agrikultura sektoro. Ĉe la marĝeno de la vilaĝo en 2008 estis malfermitaj unu el la unuaj supermerkatoj de Aldi en Svislando.

Historio
--------

Unua dokumento de Mönchaltdorf okazis en la jaro 741.

Famaj civitanoj
---------------

Famaj civitanoj de la komunumo estas la eksa Federacia Konsilanto Leon Schlumpf kaj la nova Federacia Konsilantino Eveline Widmer-Schlumpf.

Bildoj
------

* Vilaĝa puto antaŭ MönchhofVilaĝa puto antaŭ Mönchhof
* Restoracio MühleRestoracio Mühle
* Faktrabdomo en MönchaltorfFaktrabdomo en Mönchaltorf
* Mönchaltorfer Aa en la centro de MönchaltorfMönchaltorfer Aa en la centro de Mönchaltorf

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la komunumo Mönchaltorf

* Kategorio Mönchaltorf en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Uster |
| --- |
| Dübendorf  •  Egg ZH  •  Fällanden  •  Greifensee  •  Maur  •  Mönchaltorf  •  Schwerzenbach  •  Uster  •  Volketswil  •  Wangen-Brüttisellen |  |

 |



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 230998
* GND: 4321095-8
* LCCN: n85110475
* VIAF: 237403285
 |
Preĝejo de Nia Sinjorino de la Anĝeloj de Llívia
 Indikŝildo kiu indikas la landlimon inter Hispanio kaj Francio, de la municipoj de Llívia (Ĝirona provinco ) kaj Angoustrine-Villeneuve-des-Escaldes (Orientaj Pireneoj)
**Llívia** (hispane *Llivia*) estas enklavo de Hispanio en Francio. Ĝi estas kataluna municipo situanta je 153 kilometroj norde de ĝia provinca ĉefurbo Ĝirono, tute ĉirkaŭata de franca teritorio kiel rezulto de la Traktato de la Pireneoj en 1659 kie Hispanio cedis al Francio 33 vilaĝojn de la komarkoj de Vallespir, Capcir, Conflent, Rusiljono kaj Alta Cerdanya kiuj hodiaŭ formas, kune kun Fenolleda, la francan departementon de la Pyrénées-Orientales (Orientaj Pireneoj), ankaŭ konata kiel Nord-Katalunio.

Post la Hispana Enlanda Milito, la ebleco estis levita ke la enklavo estus sub Respublika regado, sed tiu ebleco ne realiĝis.

Ĝia enloĝantaro en 2007 estis 1.388 loĝantoj, disigitaj en teritorio de 12,83 km². Llívia apartenas al la jurisdikcio de Puigcerdà (Baixa Cerdanya). La lingvoj parolataj en la regiono estas la kataluna kaj la hispana lingvoj; kaj iom malpli la franca.

Geografio
---------

**Vilaĝetoj de la municipo Llívia**| Vilaĝo | Loĝantaro (2007) |
| --- | --- |
| Cereja | 26 |
| Gorguja | 23 |
| *disigitaj* | 22 |
| ***Llívia*** | 1.317 |
| **Totalo** | **1.388** |

Loĝantaro
---------

**Historia demografio de la Municipo de Llívia**| Jaro | Loĝantaro |
| --- | --- |
| 1900 | 941 |
| 1930 | 743 |
| 1950 | 755 |
| 1970 | 856 |
| 2007 | 1388 |

Ĉefaj aktivecoj
---------------

**Festcat. Lernejo de la Fersto.** Estas celebrata la duan semajnon de julio, per kursoj, atelieroj, spektakloj kaj aktivecoj malfermitaj al la tuta enloĝantaro de la regiono, en kiuj partoprenas lokaj artistoj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Urbodomo de Llívia
* Ĝenerala informado kaj historio de Llívia. (franclingve) Arkivigite je 2005-09-09 per la retarkivo Wayback Machine
* Hispanlingva versio de la supra franclingva ttt-ejo
* Art-historia heredaĵo de Llívia
Paĝo de *Liber regum*.
La **aragona lingvo**, ne ĝuis, tra ties historio, literaturan prestiĝon, kiun havas la aliaj latinidaj lingvoj de la Iberia Duoninsulo.

Mezepoka literaturo
-------------------

La Emilianaj glosoj (10a jarcento) estas la unua skribita evidenteco de la aragona lingvo. Tiu deklaro, kiu kontraŭstaras konsideri tiajn glosoj kiel kastiliaj, estas bazita sur lingva analizo, en kiu multaj de la trajtoj aperas kiel klare aragonaj.

Ne estos ĝis la 12-a kaj 13-a jarcentoj kiam la aragona komencos havi plej grandan ĉeeston en la skribitaj dokumentoj. De ĉi tiu periodo, elstaras la *Liber Regum* —unua ĝenerala historio kun ampleksa rakonta disvolviĝo en latinida lingvo de Iberio—, Dek ordonoj kaj la *Vidal Mayor*, jura verko kie aperas kompilitaj la foruoj de Aragono. Tekstoj kiel *Razón feita d'amor*, la *Libre dels tres reys d'orient* aŭ la *Vida de Santa María Egipcíaca* prezentas same klarajn aragonajn trajtojn.

Moderna epoka literaturo
------------------------

La kastilia estas ekde 1500 la unua lingvo por kulturo en Aragono: multaj aragonanoj elstaras skribinte en tia lingvo kaj en la 17-a jarcento la gefratoj Argensola (Bartolomé y Lupercio) iris al Kastilio kaj montris belan uzadon de la kastilia al kastilianoj.

La aragona devenis familia kaj vilaĝa lingvo kaj restis plu en la Pireneoj kie ĝi akiros popolan karakteron. La 16-a jarcento estas malluma: oni ne havas dokumentojn en la aragona, sole aljamiado. En la 17-a jarcento aperis iuj verkistoj kiuj uzos tian lingvon por karakterizi popularajn personaĵojn.

En literatura konkurso eldonita en Osko je 1650 oni prezentis tri poemojn en la aragona de Matías Pradas, Isabel de Rodas kaj "Fileno, montañés".

La unuaj *pastoradas* estas de la 16-a kaj 17-a jarcentoj.
La okcidenta flanko de la Pergama Altaro laŭ rekonstruo en la Pergamo-muzeo en Berlino.
La **Altaro de Pergamo** estas monumenta konstruaĵo farita dum la regado de la greka reĝo Eŭmenes la 2-a en la unua duono de la 2a jarcento a.K. sur unu el la terasoj de la akropolo de la antikvgreka urbo Pergamo en Malgranda Azio.

La strukturo estas 35.64 metrojn larĝa kaj 33.4 metrojn profunda; la frunta ŝtuparo estas preskaŭ 20 metrojn larĝa. La bazo estis ornamita pere de friso en alta reliefo montranta la batalo inter la Gigantoj kaj la Dekdu Dioj Olimpianoj konata kiel Gigantomaĥio. Estas dua, pli malgranda kaj malpli bone konservita altoreliefa friso sur la internaj kortomuroj kiuj ĉirkaŭas la aktualan fajraltaron sur la supra nivelo de la strukturo ĉe la pinto de la ŝtuparo. En serio de sinsekvaj scenoj, ĝi priskribas eventojn el la vivo de Telefo, legenda fondinto de la urbo Pergamo kaj filo de la heroo Heraklo kaj de Aŭgo, unu el la filinoj de la reĝo de Tegeo nome Aleo.

En 1878, la germana inĝeniero Carl Humann komencis oficialajn elfosaĵojn ĉe la akropolo de Pergamo, klopodo kiu daŭris ĝis 1886. La elfosado estis entreprenita por savi la altarfrisojn kaj montri la fundamenton de la konstruaĵo. Poste, aperis ankaŭ antikvaj strukturoj en la akropolo. Laŭ negocado kun la turka tregistaro (partoprenanta en la elfosado), oni interkonsentis ke ĉiuj friseroj trovitaj tiame iĝos propraĵo de muzeoj en Berlino.

Vidu ankaŭ
----------

* Biblioteko de Pergamo
* Helenisma arto

Koordinatoj: 39° 07′ 52″ N 27° 11′ 02″ O﻿ / ﻿39.131051 °N, 27.183931 °O﻿ / 39.131051; 27.183931 (mapo)

* Kategorio Altaro de Pergamo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Kastelo de Somogysárd** (konata ankaŭ pri la iama posedanto **Kastelo de Somssich** estas historia monumento en Hungario, en vilaĝo Somogysárd.

Aerfoto pri la kastelo de Somogysárd

Historio
--------

La bieno en Somogysárd estis reĝa donaco al familio Somssich en 1746. La baroka kastelo supozeble tiutempe estis konstruita. En la 1800-aj jaroj oni fondis signifan bredejon por ĉevaloj. En 1953 la ŝtato fondis tie ĉevalbredejon. En 1993 la nova posedanto iĝis la ministerio pri internaj aferoj, poste tie okazis lernado de rajdistaj policanoj, samtempe dresado de la policaj ĉevaloj. En 2007 la polico plene forlasis la kastelon, la ŝtato transprenis la taskojn. Spite tion la kastelo ruiniĝis. En 2014 oni deklaris renovigon de la kastelo, sed ĝi estas daŭre sekreta, nevizitebla loko.

Konstruaĵoj
-----------

La plejparte teretaĝa konstruaĵo kun mansardo situas sola en parko. Formo de la kastelo similas al L-majusklo. En la ĉefa alo la mansardo etendiĝas al etaĝo.

Parko
-----

La parko estas deklarita naturprotekta tereno. La unuaj arboj estis plantitaj en 1876. La plej granda arbo *Ginkgo biloba* havas diagonalon 4 metrojn. La aleo konsistas el piceoj. Menciindas ankaŭ diversaj tilioj, pinoj, taksusacoj, cipresacoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Pál Somssich (1811-1888)

Fontoj
------

* hungare kun foto Arkivigite je 2016-08-21 per la retarkivo Wayback Machine
* hungare kun foto
* hungare kun foto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Kategorio Kastelo de Somogysárd en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Matallana de Torío** [mataLJAna detoRIo] estas municipo en la nordoriento de la provinco Leono, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko *Montaña de Riaño*, en la nordoriento de la provinco. *Matallana de Torío* estas komprenebla etimologie kiel *Ebena Arbaro de rivero Torío*.

Komarkoj de la provinco Leono; *Montaña de Riaño* nordoriente, helverde.
Ponto Serrilla.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio estas formata de la loĝlokoj Matallana de Torío, Naredo de Fenar, Orzonaga, Pardavé, Robledo de Fenar, Robles de la Valcueva, Serrilla, La Valcueva kaj Villalfeide, okupas totalan areon de 73,45 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 1 278 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 2 500 loĝantojn el la mezo de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. Ĝi distas 32 km de Leono, provinca ĉefurbo. Ĝi limas kun Maraña, Burón, Puebla de Lillo, Riaño kaj Crémenes.

Ĉefa rivero estas Torío, alfluanto de la rivero Bernesga. Estas du interesaj pontoj super tiu rivero. La Ponto San Feliz, mezepoka kaj tre abandonita postulas rehabilitigon, kaj la Ponto Serrilla, de la 19-a jarcento, iam ŝosea nune por piedirado. Alia interesa strukturo estas la metala ponto konstruita kiel fervoja linio.

Historio
--------

En Mezepoko okazis reloĝado. La areo apartenis al la Regno Leono.

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj) kaj brutobredado (ŝafoj kaj kaproj en montaraj areoj, kaj bovoj en ebenaĵoj). Lastatempe kultura kaj rura turismo plie ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado).

Bildoj
------

* Pardavé.Pardavé.
* Ponto de Pardavé.Ponto de Pardavé.
* Serrilla.Serrilla.

Notoj
-----

Vidu ankaŭ
----------

* Matallana (stacidomo)
* La Valcueva (stacidomo)
* Naredo (stacidomo)
* Pardavé (stacidomo)
* Robles (stacidomo)
* Municipoj de Provinco Leono

  



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 760286
* VIAF: 145155044806172520001
* BNE: XX5827746
 |
**Valdepiélago** [baldePJElago] estas municipo en la nordoriento de la provinco Leono, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko *Montaña de Riaño*, en la nordoriento de la provinco.

Komarkoj de la provinco Leono; *Montaña de Riaño* nordoriente, helverde.
Mezepoka ponto de Valdepiélago super la rivero Curueño.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio estas formata de la loĝlokoj Aviados, Correcillas, La Mata de Bérbula, Montuerto, Nocedo de Curueño, Otero de Curueño, Ranedo de Curueño, Valdepiélago y Valdorria, okupas totalan areon de 56,81 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 309 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 1 100 loĝantojn el la 1920-aj jaroj pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. Ĝi distas 39 km de Leono, provinca ĉefurbo.

Historio
--------

En Mezepoko okazis reloĝado. La areo apartenis al la Regno Leono. En Aviados estis kastelo kun historia gravo el la 13-a ĝis la 15-a jarcentoj.

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj) kaj brutobredado (ŝafoj kaj kaproj en montaraj areoj, kaj bovoj en ebenaĵoj). Lastatempe kultura kaj rura turismo plie ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado).

Bildoj
------

* Aviados.Aviados.
* Aviados kaj restaĵoj de la kastelo.Aviados kaj restaĵoj de la kastelo.
* Montuerto.Montuerto.
* Nocedo de Curueño.Nocedo de Curueño.
* Otero de Curueño, Palac-fortikaĵo de Álvarez de Acevedo.Otero de Curueño, Palac-fortikaĵo de Álvarez de Acevedo.
* Valdorria.Valdorria.

Notoj
-----

Vidu ankaŭ
----------

* Otero (stacidomo)
* Municipoj de Provinco Leono

  



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 760838
 |
**Covăsinț** [kovasinc] aŭ **Covăsânț** (hungare *Kovászi*, de 1899 *Kovasincz*, germane historie ankaŭ *Kowazynth*) estas komunumo en Rumanio oriente de Arad.

Loĝantaro
---------

En 1910 ĝi havis 3 846 loĝantojn (rumanoj, hungaroj), en 1992 estis 2 596 (rumanoj).

Historio
--------

Ĝia unua dokumenta mencio estas el 1278. Ĝi estis en la 15-a kaj 16-a jarcentoj kamparurbo. Ĝi apartenis ĝis 1919 al Hungario (*Arad*).

La komunumo konsistas nur el unu vilaĝo. Oriente de ĝi estas granda arbaro, norde kaj okcidente agraroj. Sude situas la komunumo Ghioroc.

El la du skribmanieroj (Covăsinț / Covăsânț) la *Enciclopedia României* uzas la duan, sed la komunuma retejo la unuan. Ĉar la retejo ne uzas supersignojn kaj do skribas "Covasint", ne eblas diri, ĉu ĝi celas uzi la malnovan skribon "Covăsînț", kiu estis prononcata same kiel Covăsânț.

Trafiko
-------

Tra Covăsinț pasas sud-norde la vojo 708B inter Păuliș kaj Șiria. La plej proksima fervoja stacio estas en Șiria.

Fontoj
------

1. ↑  Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
2. ↑  Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio).
3. ↑  Enciclopedia României pri Covăsânț
4. ↑   PRIMARIA COMUNEI COVASINT (rumane) (HTML). Alirita 2015-10-03.

Eksteraj ligiloj
----------------

* La komunuma retejo
* Popolnombrado 2002

* Situo en la distriktoSituo en la distrikto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
La **Columbus Zoo and Aquarium** (besroĝardeno kaj akcvario) estas neprofitdona zoo situanta en Powell (Ohio) (Liberty Township/Kantono Delaware), ĝuste norde de Columbus. La teritorio kuŝas ĉe la orientaj bordoj de la akvorezervejo O'Shaughnessy ĉe la rivero Scioto, ĉe la intersekco de Riverside Drive kaj Powell Road. Ĝi havas tutmondan reputacion, ege atribuata al la koplodoj fare de la jam emerita direktoro Jack Hanna. En 2009, ĝi estis nomita de la usona *Travel Guide* kiel nombro unua en Usono. Ĝi estis unuarangigita kiel plej bona zoo en 2012 fare de *Besties Readers Choice*.

La *Columbus Zoo* estas hejmo al ĉirkaŭ 9,000 animaloj reprezentante ĉirkaŭ 700 speciojn kaj vidas ĉirkaŭ 2.3 milionojn da vizitantoj ĉiujare. La animala ekspozicio estas dividata en mondoregionoj, kaj la bestoĝardeno nune funkcias en ok tiaj regionoj. Krome estas golfejo, konata kiel Safari Golf Club. Krome estas akvoparko *Zoombezi Bay* kaj amuzparko *Jungle Jack's Landing*. Totale, la bestoĝardeno posefas 234 ha el kiu malpli ol duono estas dediĉita al la zoo mem.

La zoo funkciigas sian propran konservoprogramon, kaj donas monon al eksteraj programoj same kiel partoprenas en siaj propraj konservoklopodoj. Dum la pasintaj kvin jaroj la zoo kontributis je ĉirkaŭ 3.3 milionoj da usonaj dolaroj por pli ol 70 projektoj en 30 landoj. Columbus Zoo And Aquarium estas malfermitaj ĉiutage de 8:00 a.m. ĝis 6:00 p.m.

Notoj
-----

1. ↑   The Top 10 Zoos in America. *wrsol.com*. USA Travel Guide (February 10, 2009). Arkivita el la originalo je 2010-01-05. Alirita 23an de Novembro, 2011.

  Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2010-01-05. Alirita 2013-09-21.
2. ↑   Best Zoo Award Winners. *10best.com*. 10best.com. Arkivita el la originalo je 2012-11-03. Alirita 22an de Septembro, 2012.

  Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2012-11-03. Alirita 2013-09-21.
3. ↑  Columbus Zoo Conservation Funds. The Columbus Zoo and Aquarium. Arkivita el la originalo je 2007-09-28. Alirita 2007-07-26.

  Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2007-09-28. Alirita 2013-09-21.
4. ↑   Columbus Zoo And Aquarium. Arkivita el la originalo je 2022-07-3. Alirita 2022-08-4.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Columbus Zoo and Aquarium en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* [Oficiala retejo ]


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 453238
* LCCN: no91020850
* VIAF: 133974736
* ISNI: 0000000091531261
 |
**János DOROSMAI** (ankaŭ **DOROSMAY**) (nask. la 26an de Aprilo 1886 en Adásztevel; mortis la 29an de Novembro 1966 en Sopron) estis hungara verkisto precipe de fabloj, okaze kromnomita la hungara Ezopo aŭ Lafonteno, kaj esperantisto.

Vivo
----

Dorosmai naskiĝis en la Transdanubia vilaĝo Adásztevel (departemento Veszprém, Hungarujo) kiel infano de forĝisto. Por trovi pli bonajn vivkondiĉojn, la familio transloĝiĝis en Transilvanion (nun Rumanujo), kie li finis studojn en komerca liceo kaj fervojista oficista lernejo kaj poste laboris kiel fervojisto. En 1927 li transloĝiĝis el la tiutempe jam rumana Transilvanio al la nordokcident-hungara urbo Sopron. Li estis kunfondinto de la unua Esperanto-grupo en Arad (nun Oradea) kaj gvidanto de pluraj Esperanto-kursoj en Sopron en la dummilitaj jaroj.

Verkado
-------

Jam dum la studotempo Dorosmai verkis poemojn, ĉefe por la infana gazeto *Cimbora* (Kamarado) kaj la tagĵurnalo *Aradi Közlöny* (Bulteno de Arad). En la 1920aj jaroj aperis liaj poemkolektoj kun la titoloj: *Tücsökdalok* (Grilkantoj, 1922), *Hegyoldalon* (Montoflanke, 1927), *Mert szent a lant!* (Ĉar sanktas la liuto!, 1927). Pro instigoj de i.a. la redaktoro de *Cimbora*, la fabelkolektanto Elek Benedek, Dorosmai pli kaj pli direktiĝis al fablado kaj aforismado. Sekvis en la 1930aj kaj 1940aj jaroj: *Kis mesék nagyoknak* (Malgrandaj fabeloj por granduloj, 1936), *Ferde magyar tornyok között* (Inter kliniĝintaj hungaraj turoj, 1940), *Akinek nem inge, ne vegye magára* (Kiu ne sentas sin nazmuka, ne viŝu la nazon, 1942), kaj apogee de lia verkista kariero la preskaŭ 500-paĝa kolekto: *Mesék, aforizmák* (Fabloj, aforismoj, 1943). En la postmilita socia atmosfero stalinisma povis aperi de li nur la volumo *Fabeltjes voor grote mensen* (Fabeletoj por grandaj homoj, 1953) en la nederlanda kaj kelkaj fabloj kaj priliteraturaj artikoloj en diversaj gazetoj, ĉefe en la ĵurnalo *Kisalföld* kaj en okcidentaj periodaĵoj, ekz. en Nica Literatura Revuo (el Francio) kaj en la nederlandaj kaj flandraj *De Echo*, *Vrije Vokjsblad*, *De Band*, *Soorboeks Weekblad*, *De Bode*, *Studio Catolika*. Fabloj de Dorosmai ankaŭ estis legita en *Belgisch-Nederlandsche Radio* kaj en *De Vlaamse Linie*, Bruselo.

Tradukoj en Esperanton
----------------------

* Nica Literatura Revuo, 3a jaro, n-ro 6, p. 239.
* 1968 (postmorte): Fabloj kaj Aforismoj.

Bibliografio
------------

* 2011: Jozefo Horvath. Samideano Dorosmai - la forgesita hungara Lafonteno Arkivigite je 2016-03-08 per la retarkivo Wayback Machine.

Eksteraj Ligiloj
----------------

* Fabloj kaj Aforismoj Arkivigite je 2016-12-09 per la retarkivo Wayback Machine (1968).
* Fabloj kaj Aforismoj Arkivigite je 2016-03-10 per la retarkivo Wayback Machine en Bitoteko de Hispana Esperanto-Federacio (pdf).
La **preĝejo Patrono de Hungaroj** (hungare Magyarok Nagyasszonya) estas sakrala historia monumento (deklarita en 1998) en urbo Dombrád (Hungario).

Historio
--------

Oni konjektas, ke ekde la 11-a jarcento estis katolika kirko en Dombrád. La loĝantoj kalvinaniĝis ĉirkaŭ 1550, poste la restintaj sporadaj katolikoj apartenis eklezie al Kisvárda aŭ Kékcse. En 1902 kapelo dediĉita al Patrono de Hungaroj estis konstruita en la periferio, sed la sonorilo alvenis nur en 1935. Post 3 jaroj la kapelo estis levita al paroĥa preĝejo. En la urbocentro konstruiĝis la preĝejo videbla ankaŭ nun en 1972, post 2 jaroj ĝi estis konsekrita, sed ĝia plena konstruo okazis en 1975. La kirko estis renovigita en 2014, samtempe turo konstruiĝis.

Konstruaĵo
----------

La preĝejo situas nekutime en korto, maldekstra flanko de la navo kontaktiĝas rekte kun trotuaro, malantaŭa parto de la navo kontaktiĝas kun familia domo laŭ la trotuaro. En la korto troviĝas ankaŭ krucifikso, kiu pli frue estis videbla ĉe la menciita kapelo. La fasado estas simetria, meze la kvadrata turo plene reliefas. En la turo 2 sonoriloj loĝas. La maldekstra navoflanko havas 4 fenestrojn. En la sanktejo granda fresko estas videbla, kiun István Takács (pentristo) pentris en 1981.

Kermeso okazas en la okan de oktobro.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* datenoj

Vidu, aŭdu ankaŭ
----------------

* video


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Koordinatoj: 12° 39′ 00″ N 08° 00′ 00″ U﻿ / ﻿12.65000 °N, 8.00000 °U﻿ / 12.65000; -8.00000 (mapo)

Direkte al Prezidenta Palaco, en fono Bamako
Placo de esploristoj
**Bamako** estas la ĉefurbo de Malio. La urbo situas ĉe la rivero Niĝero kaj laŭ la stato de 2023 en la urbo vivis 4 227 569 loĝantoj sur areo de 245 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de 17 255 loĝantoj/km².

En la antaŭurbo *Kuba* troviĝas la registara kvartalo de Malio.

Historio
--------

Bamako fondiĝis en ĉirkaŭ 1650, estis okupata en 1883 de francaj trupoj kaj iĝis en 1908 ĉefurbo de franca registaro "Haut Senegal Niger". Post akiro de la sendependiĝo de sub Francio en (1960), oni igis la urbon ĉefurbo de ŝtato Malio. En 1988, Bamako estis kunsida loko WHO-Konferenco, kies Bamako-iniciativo ŝanĝis la ĝistiaman sanpolitikon de Afriko.

La 20an de novembro atako de ĝihadistoj al hotelo en Bamako finis per 27 mortoj.

Ekonomio
--------

Bamako estas komerca kaj industria centro (teksaj-industrio) de Malio. El Bamako kondukas la fervoja linio tra Kita, Mahina, Kayes en la havenurbon Dakaro en Senegalo. Dum la fama-fifama Dakar-ralio, Bamako estis etapa loko.

Notoj
-----

1. ↑  José Naranjo, *Malí anuncia el fin del asalto al hotel con la muerte de 27 rehenes*, El País, Madrido, 20a de novembro 2015,  Alirita la 20an de novembro 2015.

* Bamako en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Bamako en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 34610
* GND: 4086612-9
* LCCN: n50077818
* VIAF: 130355178
* SUDOC: 028399811
* BNF: 117085046
* NKC: ge314631
 |
**Marieluise FLEISSER** [mariluise flajse] (naskiĝis la 23-an de novembro,
1901, mortis la 2-an de februaro, 1974) estis germana verkistino.

Naskiĝinte en Ingolstadt, ŝi ekde 1919 studis teatran sciencon kaj germanistikon en Munkeno. En la jaro 1926 ŝi transloĝiĝis al Berlino kaj vivtenis sin de la verkado.

En 1932 ŝi reiris al Ingolstadt. La nazioj bruligis ŝiajn verkojn kaj ekde 1935 ŝi ne plu rajtis publikigi. Ŝi edziniĝis kaj eklaboris kiel vendistino. Post la Dua mondmilito ŝi daŭrigis sian verkistan karieron.

Marieluise Fleißer mortis en Ingolstadt.

Listo de verkoj
---------------

* *Fegefeuer* (dramo, 1926)
* *Ein Pfund Orangen* (rakontoj, 1929)
* *Pioniere in Ingolstadt* (komedio, 1929)
* *Mehlreisende Frieda Geier* (romano, 1931)
* *Der starke Stamm* (komedio, 1950)
* *Avantgarde* (rakontoj, 1963)
* *Abenteuer aus dem Englischen Garten* (rakontoj, 1969)
* *Der Tiefseefisch* (dramo, eld. 1980)

Eksteraj ligiloj
----------------



* 


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 19535
 |
**Sándor Bognár** [ŝAndor], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Bognár Sándor** estis hungara agronomo, altlerneja instruisto.

Sándor Bognár naskiĝis la  25-an de januaro 1921(nun 1921-01-25) en Budapeŝto, li mortis la 30-an de marto 2011 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Sándor Bognár maturiĝis en agrikultura mezlernejo en sia naskiĝurbo en 1939, poste li akiris agronomian diplomon en Reĝa Teknika kaj Ekonomia Universitato palatino József. Post la diplomo li estis asistanto en Agrarscienca Universitato ĝis 1948, poste li laboris en instituto ĝis 1960, pli poste li estis katedrestro ĝis 1982, dum li estis docento (1961–1965), profesoro (1965-1982) en Ĝardenkultura Universitato. Intertempe li doktoriĝis en 2 universitatoj (1958, 1961), krome li kandidatiĝis (CSc) en 1960, li doktoriĝis (DSc) en 1979 antaŭ la Hungara Scienca Akademio. Li specialiĝis pri protektado de kreskaĵoj kontraŭ la insektoj. Li edziĝis en 1945, lia edzino naskis 2 gefilojn en 1948 kaj 1954. Li ricevis premiojn inter 1976-1997.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

*

Fontoj
------

* biografio hungare
* aprezo angle
* aprezo hungare

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 866919
 |


* Portalo pri Biografio
**Mefloquina** estas medikamento uzata por la tratakdo kaj evito de malario, kaj estas inkludita en la listo de esencaj medikamentoj de la Monda Organizaĵo pri Sano. Kiam ĝi estas uzata kiel preventilo, estas rekomendata la uzo unufoje semajne englute, dekomence 2 semajnojn antaŭ la antaŭvidita ekspono al la riskozono kaj ĝis 4 semajnoj post la foriro el la riskozono. Ĝi estas uzebla ankaŭ por la traktado de la malario milda aŭ modera, sed ne por la akraj formoj de la malsano.

Duarangaj efikoj
----------------

Same kiel ĉe ĉiuj medikamentoj, la *meflokino* povas okazigi duarangajn efikojn, inter kiuj plej oftaj estas jenaj: kapturniĝo, sendormeco, naŭzo kaj vomemo. Malpli ofte oni registris kazojn de deprimo, konsutoŝanĝoj, reagoj psikozaj kaj konvulsioj, pro kio la personoj kun antaŭaĵoj psikotaj procezoj devas konsulti la kuraciston antaŭ uzi tiun traktadon.

Vidu ankaŭ
----------

* Hidroksiklorokino
* Klorokino

Notoj
-----

1. ↑  «Lariam». The American Society of Health-System Pharmacists. Konsultita la 29an de Majo 2021.

* Kategorio Meflokino en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 726897
* GND: 4252957-8
* LCCN: sh99004654
* SUDOC: 040807185 053494148, 040807185
* BNF: 13600174f
 |
La **Universitata Biblioteko de Scienca Universitato Loránd Eötvös** (hungare *Egyetemi Könyvtár*, latine *Bibliotheca Universitatis*) estas malnova, signifa kaj publika biblioteko havanta 2 milionoj da unuoj en Budapeŝto. La konstruaĵo mem estas historia monumento.

Stratangulo de la universitata biblioteko

Historio
--------

Jezuitoj fondis la bibliotekon por la kolegio de Nagyszombat en 1561. La ĉefa fondinto estis ĉefepiskopo de Esztergom: Miklós Oláh. Ĉefepiskopo Péter Pázmány fondis la Universitaton de Nagyszombat en 1635, el la kolegia biblioteko eventuale iĝis universitata biblioteko. Ekde la fondiĝo ĝi konstante estas pligrandigita. Ĝis la fondiĝo de Tutlanda Librejo Széchényi ĝi estis la ĉefa tutlanda biblioteko. En 1777 la universitato kun la biblioteko translokiĝis al Buda, post jaroj al Pest (urbo). Tiutempe la biblioteko ricevis grandan aprezon de iamaj monaĥaj bibliotekoj. Ambaŭ urboj unuiĝis en 1873 kiel Budapeŝto. Komence de la socialismo ĝi iĝis fakbiblioteko pri teologio, filozofio kaj historio. En la 21-a jarcento la biblioteko havas 1 600 000 volumojn, 220 000 gazetojn, 200 kodeksojn, 300 mezepokajn diplomojn, 1200 prapresaĵojn, 77 000 librojn inter la 16-a kaj 18-a jarcentoj.

Konstruaĵo
----------

Interna parto
Interna parto
La duetaĝa konstruaĵo situas laŭ stratoangulo proksime al Universitato de Budapeŝto. Ĝi estis konstruita inter 1873 kaj 1876 laŭ planoj de Antal Szkalnitzky. La fasado kun la enirejo tuŝas la trotuaron de strato Egyetem (=universitato). Interne pentris freskojn Károly Lotz kaj Mór Than.

Bibliotekestroj
---------------

* Heinrich Gottfried Bretschneider (1780–1784)
* György Pray (1784–1790)
* Johann Julius Gabelhofer (1790–1794)
* István Schönwiesner (1794–1818)
* Márton Schwartner (1818–1822)
* György Fejér (1822–1843)
* Ferenc Toldy (1843–1874)
* Árpád Horvát (1874–1876)
* József Szinnyei (1877–1878)
* Sándor Szilágyi (1878–1899)
* Sándor Máté (1899)
* Zoltán Ferenczi (1899–1925)
* Lőrinc Tetzel (1925–1926)
* Iván Pasteiner (1926–1945)
* László Mátrai (1945–1980)
* G. Béla Németh (1980-1994)
* László Szögi (1995-2013)
* Katalin Kálóczi (2013-)

Bibliotekistoj
--------------

* András Benedek
* Marianne Czeke
* József Kaposy
* Ágnes Kenyeres
* Márton György Kovachich

Fontoj
------

* oficiala paĝo hungare, angle, germane
* hungare kun multe da fotoj

* Kategorio Universitata Biblioteko (Budapeŝto) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 530755
* GND: 43243-X
* LCCN: n83140826
* VIAF: 126341221
* ISNI: 000000011087253X
* SUDOC: 028936612
* BNF: 12066897j
* NKC: ko2002101292
 |
**Esselte** estas markonomo kaj nomo de gvidanta produkta firmao en branĉo de la buroartikloj. La entrepreno havas ĉefsidejon en la usona Stamford, Connecticut, kaj jaran enspezon de ĉ. 1,2 miliardoj da USD. Ĝi havas filialojn en 33 landoj kaj laboras ĉe ĝi ĉ. 5000 dungitoj. Esselte ofertas pli ol 30.000 diversajn buronecesajn artiklojn en pli ol 120 landoj. La ĉefaj markonomoj estas Esselte, Leitz, Oxford, Pendaflex kaj Xyron.

Historio
--------

La antaŭulo de la entrepeno fondiĝis en 1913 el 13 memstaraj svedaj entreprenoj el la grafika branĉo kaj formis la firmaon *SLT* (*Sveriges Litografiska Tryckerier*). La posedantoj kaj la struturo ŝanĝiĝis dum la jardekoj, la entrepreno estis alinomita en 1970 al *Esselte* (eSeLTe) kaj komencas specialiĝi je buroproduktoj. Por tio, Esselte aĉetis *Benson's International Systems Ltd*, plej grandan ringlibran produktinton de la mondo. Pluaj aĉetoj trafis en 1976 *Oxford Pendaflex Corp.* (produktinto de pend-registra sistemo), en 1978 *DYMO Industries Inc.* (produktinto de presaparatoj kaj prezetiketaj sistemoj) kaj en 1998 *Leitz*, plej grandan germanan entreprenon en tiu branĉo.

Esselte vendas en 2005 la etiketan parton *DYMO* al Newell Rubbermaid kaj enspezas pro tio ĉ. 730 milionojn da USD.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Esselte en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* oficialal germana paĝo
**János Bognár** [jAnoŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bognár János** estis hungara kemiisto, profesoro.

János Bognár  naskiĝis la 14-an de decembro 1916 en Sátoraljaújhely. Li mortis la 2-an de septembro 1972 en Miskolc.

Biografio
---------

János Bognár faris abiturienton en piarista gimnazio en 1935, poste li akiris kemian diplomon en Scienca Universitato Pázmány Péter en 1939. Post siaj studoj li restis plu en la universitato por instrui. En 1942 li doktoriĝis, poste li soldatiĝis. Inter 1945 kaj 1948 li estis militkaptito en Sovetunio. Hejmenveninta li instruis plu ĝis 1950, poste li estis docento kaj katedrestro en Universitato de Miskolc. En 1959 li kandidatiĝis, en la sekva jaro li atingis la instruan rangon universitata profesoro. Li okupiĝis pri la analiza kemio, kemia kinetiko, kemiaj indikiloj. En 1966 li ricevis premion.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *A kobalt kimutatása és meghatározása aktivált katalízissel* (1941)
* *Kvantitatív kémiai analízis* (1951)
* *Volumetric Determination of Zinc by Potassium of Iron II Cyanide with the Use of Reversible Redoxyadsorption Indicators* (1958)
* *A halogén-, ill. sav-bázis alapú landolt rendszerekről...* (1975)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.