recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
La Komisiono de la Kongreso en rara foto
**Bitola Kongreso** aŭ **Kongreso de Monastir** (albane *Kongresi i Manastirit*) estis scienca konferenco de patriotismaj intelektuloj kaj verkistoj okazinta en la makedona urbo Bitolo (kiu siatempe portis la nomon Monastir) de la 14-a ĝis la 22-a de novembro 1908 dum kiu oni interkonsentis pri unueca normigita ortografion por la albana lingvo. (22). Ekde tiam ĝi havas ege fonetikan skribon kun nur du specialaj literoj kiuj ankoraŭ validas hodiaŭ.

Lingva kaj kultura fono
-----------------------

La albana lingvo estis malpermesata kiel lerneja kaj administra lingvo kaj la otomanaj aŭtoritatoj malpermesis portempe la presadon de albanaj libroj.

Antaŭ tiu kongreso, la albana lingvo estis skribita per kombinaĵo de ses malsamaj alfabetoj. Bitolo ne estis elektita hazarde. En tiuj jaroj Bitolo estis la sidejo de la bitola aŭ monastira epoko en Otomana Imperio. Ĝi portis la epiteton *urbo la Konsulo* ĉar la urbo havis 12 konsulajn reprezentejojn inter 1878-1913. Krome, ĉiuj tio ĉi en la malfrua 19-a jarcento Bitola estis la dua plej granda urbo en Sud-Balkanio, post Tesaloniko.

Lingva komisiono
----------------

Ĉe la komenco de la kongreso, parlamentanoj elektis komisionon, kiu konsistis el ok membroj, kiuj organizis debaton inter parlamentanoj kaj kongresprojektoj. Gjergj Fishta estis Prezidanto de tiu komisiono kaj Mit'hat Frashëri estis vicprezidanto. Luigj Gurakuqi estis sekretario. La aliaj kvin membroj estis Bajo Topulli, Ndre Mjeda, Shahin Kolonja, Gjergj Qiriazi kaj Sotir Peçi. Mit'hat Frashëri ankaŭ estis elektita prezidanto de la kongreso. Ĉe tiu kongreso estis por pli da rajtoj por albanaj virinoj ĉar unu virino estis alta funkciulino ĉe tiu kongreso: Parashqevi Qiriazi, kiu estis administranto de la komisiono kiu okupiĝis pri la alfabeto, kaj respondecis pri la organizado de diversaj alfabetaj proponoj.

Tago de la albana alfabeto (albane *Dita e Alfabetit*).
-------------------------------------------------------

Albana Alfabeta Tago estas celebrata ĉiujare la 22-an de novembro. Ĉi tiu festotago markas la datrevenon de la Kongreso de Manastir (Bitola kongreeso).

Literaturo
----------

* Osmani, Tomor.  (1999.) "Historia e alfabetit", *Udha e shkronjave shqipe* (albana), p. 461–496.

* Lloshi, Xhevat.  (2008) *Rreth Alfabetit te Shqipes* (albana). Logos.

Vidu ankaŭ
----------

* Albana lingvo
* Naum Veqilharxhi (Naum Bredhi)
* Historio de Albanio

* Kategorio Bitola kongreso en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Referencoj
----------



1. ↑  Noto: Bitola portis en la Otoamana epoko la nomon Monastir.
**Johann Lippet** (naskiĝinta la 12-an de januaro 1951 en Wels, Supra Aŭstrio) estas rumania verkisto kaj tradukisto germanlingva. Li estis naskita kiel filo el familio de la ruman-germana malplimulto el Banato, kiu fine de la dua mondmilito estis fuĝinta al Aŭstrio, kaj kun la familio en 1956 kiel kvinjarulo revenis al Rumanio. Tie post la mezlernejaj jaroj li studis germanistikon en la Universitato de Timișoara, intertempe nomata Okcidenta Universitato. La verkisto estis membro de la germanlingva literaturista rondo *Aktionsgruppe Banat* kunfondita de li kaj de Rolf Bossert, kiu ekzistis inter 1972 kaj 1975. Poste li estis membro de la Müller-Guttenbrunn-grupo literatura de Timișoara al kiu membris i.a. Herta Müller, Rolf Bossert, Helmuth Frauendorfer kaj Roland Kirsch. De 1978 ĝis 1987 li laboris kiel dramaturgo ĉe la Germana Ŝtata Teatro en Timiŝoara. En 1987 Lippet rajtis translokiĝi al Germanio, kie li interalie laboris en la nacia teatro en Mannheim. Li vivas en Sandhausen apud Hajdelbergo.

Literaturo
----------

* Diana Schuster: *Die Banater Autorengruppe. Selbstdarstellung und Rezeption in Rumänien und Deutschland*, Hartung-Gorre 2004, ISBN 3-89649-942-4

* Kategorio Johann Lippet en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 812772
* GND: 122048172
* LCCN: n95040797
* VIAF: 27281882
* ISNI: 0000 0000 8366 876X
* SUDOC: 060822643
* BNF: 144166926
* NKC: jn19990005118
 |
Sankta Johano Baptisto Yi Kwang-nyŏl (koree: 이광렬 요한) (naskiĝis en 1795 en Kŭangĵuo, Koreo, mortis la 20-an de julio 1839 en Seulo) – martiro, sanktulo de Katolika Eklezio.

Vivo
----

Johano Baptisto Yi Kwang-nyŏl estis pli juna frato de sankta Augusteno Yi Kwang-hŏn. Kune kun sia frato iĝis kristano. Post bapto decidis vivi en celibato. Dum reprezalioj de katolikoj estis arestita la 8-an de aprilo 1839. Plurfoje torturata. Pro tio, ke ne rifuzis sian kredon estis mortkondamnita. Li esperis, ke estos perdita kune kun sia frato, sed konforme al la malnova korea leĝo oni ne povis la saman tagon mortigi du personojn de la sama familio. Pli frue estis ekzekutita lia frato, kaj li estis senkapigita la 20-an de julio 1839 en Seulo en la ekstermejo malantaŭ Malgranda Okcidenta Pordego kun 7 aliaj katolikoj (Roza Kim No-sa, Marta Kim Sŏng-im, Teresa Yi Mae-im, Anna Kim Chang-gŭm, Magdalena Yi Yŏng-hŭi, Lucia Kim Nusia kaj Maria Wŏn Kwi-im).

Tago de celebrado
-----------------

La 20-an de septembro (en grupo de 103 koreaj martiroj).

Beatiga kaj kanoniza proceso
----------------------------

Beatigita la 5-an de julio 1925 de la papo Pio la 11-a, kanonizita la 6-an de majo 1984 de Johano Paŭlo la 2-a en grupo de 103 koreaj martiroj.

Bibliografio
------------

* Catholic Bishops’ Conference of Korea Newsletter No. 56 (Summer 2006) Arkivigite je 2012-12-19 per Archive.today

Eksteraj ligiloj
----------------

* Vivo
**John ROBBINS** (naskiĝis la 26-an de oktobro 1947) estas usona verkisto, kiu popularigis la ligojn inter nutrado, ekologiismo kaj bestaj rajtoj. Li estas la aŭtoro de la Dieto por Nova Ameriko de 1987, ekspozicio pri ligoj inter dieto, fizika sano, besta krueleco kaj ekologiismo.
Robbins estas la filo de Irma Robbins kaj Irv Robbins kunfondinto de Baskin-Robbins. Li diplomiĝis ĉe la Universitato de Kalifornio, Berkeley, en 1969, kaj ricevis magistron de Antioch College, en 1976. Anstataŭ sekvi la glaciaĵan legacon de sia patro, li forlasis la kompanion por serĉi pli simplan vivon. Li kaj sia edzino Deo geedziĝis la 10-an de marto 1967. Ocean Robbins, ilia filo, estas la fondinto de *Food Revolution Network*.

En 1987 eldonis *Dieto por Nova Usono*. En la libro li rekomendas veganan dieton. Plie, li donas siajn opiniojn pri la vianda kaj lakta industrioj, monda malsato kaj homa sano. Jaron poste li fondis EarthSave.

En 2001, Robbins ĝisdatigis kaj ripetis siajn opiniojn pri veganismo pro etikaj, mediaj kaj sanecaj kialoj en la libro La Manĝaĵa Revolucio. La libro enhavas informojn pri organikaj manĝaĵoj, genetike modifitaj manĝaĵoj kaj intensa bredado.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 638362
* GND: 1022422324
* LCCN: n87935781
* VIAF: 32691191
* ISNI: 0000 0000 7834 6061
* SUDOC: 034844694
* BNF: 125554359
* MBA: 6988e6ce-c038-4cdc-bf78-1fe31445ce22
* NKC: xx0050195
 |
Templo Tainan Madou Dai Tian de Dekok Niveloj de Infero.
**Ĉina mitologio** rilatas al tiuj mitoj trovitaj en la historia geografia areo de Ĉinio: tiuj inkludas mitojn en ĉinaj kaj aliaj lingvoj, elsenditaj fare de hanoj same kiel de aliaj etnoj (de kiuj kvindek ses estas oficiale agnoskitaj de la nuna administrado de Ĉinio). Ĉina mitologio inkludas kreomitojn kaj legendojn, kiel ekzemple mitoj koncerne la fondon de ĉina kulturo kaj la ĉina ŝtato. Kiel en la mitologioj de multaj kulturoj, ĉina mitologio estis en la pasinteco konsiderita fakta registrado de historio. Tiel, en la studado de historia ĉina kulturo, multaj el la rakontoj kiuj estis rakontitaj koncerne rolulojn kaj okazaĵojn kiuj estis skribitaj aŭ rakontitaj pri la malproksima pasinteco havas duoblan tradicion: unu kiu prezentas pli historigitan kaj unu kiu prezentas pli mitologian version.

La dekduoj da etnaj malplimultoj de la lando Ĉinio havas siajn proprajn lingvojn kaj sian propran folkloron, kaj multaj havas sian propran skribmanieron: multaj el kiuj enhavas valorajn historiajn kaj kulturajn informojn same kiel multajn unikajn mitojn. Kelkaj mitoj estas vaste partumitaj inter multoblaj etnoj, sed povas ekzisti kiel versioj kun kelkaj diferencoj.

Historiistoj skribis signojn de ĉina mitologia simboleco de la 12-a jarcento a.K. en la orakolosta manuskripto. Legendoj estis heredigitaj dum pli ol mil jaroj antaŭ esti skribitaj en libroj kiel ekzemple *Klasikaĵo de Montoj kaj Maroj* 山海經. Aliaj mitoj daŭre estis pasitaj malsupren tra parolaj tradicioj kiel teatro kaj kanto antaŭ esti registritaj kiel romanoj kiel ekzemple *Epopeo de malhelo*. Dum la Dek Ses Regnoj estis verkita *Registroj de spiritoj*, kompilo de rakontoj kaj onidiroj pri spiritoj, fantomoj, kaj supernaturaj okazoj, interalie multe da antaŭ-Han-a mitologio.

Imperiaj historiaj dokumentoj kaj filozofiaj kanonoj kiel ekzemple *Libro de ritoj*, *Notoj pri la grandioza historiisto*, *Libro de Dokumentoj* kaj *Lüshi Chunqiu* ĉiu enhavas ĉinajn mitojn.

Referencoj
----------

1. ↑  Birrell, Anne.  (1993) *Chinese Mythology*. Baltimore: Johns Hopkins, p. 41–42. ISBN 0-8018-6183-7.

Literaturo
----------

* Kategorio Ĉina mitologio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* *Magia ŝipo: Ĉinaj popolaj rakontoj*. Pekino: Ĉina Esperanto-Eldonejo, 1984.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 676283
* LCCN: sh85089388
* BNF: 12650891v
* NKC: ph128207
 |
**Der Wendepunkt. Ein Lebensbericht** (eo: La turnopunkto) estas la dua membiografio post *Kind dieser Zeit* (Ido de ĉi tiu epoko) de Klaus Mann, kiu aperis unue en la angla lingvo en 1942 en la eldonejo L. B. Fischer en Novjorko sub la titolo *The Turning Point: Thirty-Five Years in this Century* en Usono. *The Turning Point* finiĝas per la decido de Klaus Mann aliĝi al la usona armeo. La titolo koncernas la opinion de Mann, ke ĉiu homo havas je certaj vivomomentoj la eblecon, decidiĝi por la unua aŭ la alia kaj doni per tio al sia vivo certan turniĝon. En lia vivo tio estis la ŝanĝiĝo de estetike ludema al politike aktiva verkisto.

Fontoj
------

* Klaus Mann: *Der Wendepunkt. Ein Lebensbericht* (= *Rororo* 24409). Pliampleksigita noveldono. Kun tekstaj variaĵoj kaj skizoj en la eldono kaj kun postparolo de Fredric Kroll. *Rowohlt-Taschenbuch-Verlag*, Reinbek ĉe Hamburgo 2006, ISBN 3-499-24409-8.
* Uwe Naumann: *Klaus Mann* (= *Rororo* 50695 *Rowohlts Monographie*). Priverkita noveldono. *Rowohlt-Taschenbuch-Verlag*, Reinbek ĉe Hamburgo 2006, ISBN 3-499-50695-5.
**Diana Charlton MULDAUR** (naskita 1938) estas usona aktorino. Ŝi estas fratino de kantistino Geoff Muldaur kaj onklino de Jenni Muldaur kaj Clare Muldaur-Manchon.

Ŝi diplomiĝis en 1960 ĉe Sweet Briar College.

Muldar komencis sian televidan karieron per *The Secret Storm* en 1965 kaj daŭrigis ĝin per The Doctors, Dr. Kildare, Hawk, Gunsmoke, I Spy, The Invaders, The Outcasts, Bonanza, Star Trek, The Survivors inter aliaj. En kino ŝi debutis per The Swimmer en 1968.

Dum 1970-aj jaroj ŝi partoprenis kinfilmojn The Lawyer, One More Train to Rob, The Other, ktp. krom televidaĵojn kiel ekzemple The Virginian, Alias Smith and Jones, The Name of the Game, Ironside, Hawaii Five-O, Search, Kung Fu, Cannon, The Rockford Files, S.W.A.T. Charlie's Angels, Police Woman, McCloud, The Deadly Triangle, The Tony Randall Show , Black Beauty, The Word, Insight, Fantasy Island, The Love Boat, Police Story kaj The Miracle Worker.

Ŝi en la 1980-a jardeko aperis en televidaĵoj B.J. and the Bear, The Incredible Hulk, Fitz and Bones, Quincy M.E. Hart to Hart, Murder, She Wrote, A Year in the Life, Star Trek: The Next Generation, inter aliaj kaj en kinfilmo *Beyond Reason*.

En la 1990-aj jaroj, ŝi aktoris en televidserioj L.A. Law, The Legend of Prince Valiant (voĉe) kaj Batman: The Animated Series (voĉe).

* Kategorio Diana Muldaur en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 639834
* GND: 1082764949
* LCCN: no2003027079
* VIAF: 128096049
* ISNI: 0000 0001 1498 4491
* SUDOC: 13961298X
* BNF: 14209480t
* BNE: XX5593082
 |
**KÁNYÁDI András** (kAnjAdi) estas rumania hungara/franca literaturhistoriisto, mitesploristo. Li estis naskita en Kluĵo en 1971. Li vivas en Francio. Li estas la filo de poeto Sándor Kányádi

Biografio
---------

Li finis en la universitato UBB de Kluĵo en 1995 en la fako pri hungara kaj franca lingvoj kaj li lekciis en la sama universitato mondliteraturon. Li doktoriĝis en Parizo en Universitato Sorbono, kaj de 2005 li estas estas docento de la Universitato de Inalco de Parizo. Liaj esplorkampoj estas la mitkritiko kaj la idehistorio. Li publikas en franca, hungara kaj angla lingvoj.

Verkoj
------

* *A képzelet topográfiája* (La topografio de imago), Komp-Press, Cluj, 2010.
* *Casanova és Drakula nyomában* (En postsigno de Casanova kaj Drakulo), Komp-Press Kiadó, 2011.

Fonto
-----

* Biografiaj indikoj

Eksteraj ligiloj
----------------

* hunlit.lett.ubbcluj.ro


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 358365
* GND: 141209259
* LCCN: no2008045437
* VIAF: 74070281
* ISNI: 0000 0000 7842 2693
* SUDOC: 060615885
 |
ordinara timiano (*Thymus vulgaris*).
**Sunplanto** aǔ **lumplanto** (aǔ science nomata: **Heliofito**) estas planto kiu toleras fortan sunradiadon pro ilia konstruo kaj metabolo. Al la sunplantoj apartenas i.a. verbaskoj, erikoj, timianoj kaj arĝentokardo. Ofte tiaj plantoj estas trovitaj sur grandaj kampoj, sur rokoj, sur sekrazenoj kaj sur erikejoj.

La specifaj ecoj de tiuj plantoj estas malfajnaj, ledecaj folioj kun haroj kaj vaksa kovraĵo por protekti la planton kontraǔ tro granda perdo de akvo kaj tro da lumo. Ofte la folioj havas duoblan tavolon de palisara histo. Ankaǔ la kloroplastoj havas protektajn instalaĵojn kiel karotinoidoj kaj enzimoj, kiuj malebligas la akumuladon de reaktivaj oksigenkombinaĵoj, kiuj efikas venene. Ĉe sunplantoj troviĝas pli da stomoj por ebligi pli grandan gasinterŝanĝon. La fotosintezo plialtiĝas.

Male al la ombroplantoj la sunplantoj havas pli altan lumkompensan punkton, t.s. tiaj plantoj bezonas pli grandan lumintenson por efike fiksi karbondioksidon. Sunfolioj havas tre grandan potencon de ĝis

```
{\displaystyle 30\mu molCO\_{2}/m^{2}s}.
```

Sed ili ankaŭ havas pli grandan bazan konsumadon.

Vidu ankaŭ
----------

* Ombroplanto
**Aquileia** [akŭi**lej**a] estas komunumo en la orienta parto de norda Italio. Ĝi situas en la regiono Friulo-Venecio Julia kaj, ene de ĝi, en la tradicia provinco Udine, kiu ekde aprilo 2018 ne plu estas oficiala administra unuo - nun la loko formale apartenas al administra unuo nomata 'Regiono X Venecio kaj Istrio'. Aquileia limas al la Adriatika Maro. Fine de 2018 en la komunumo vivis 3 306 loĝantoj. Kristanaj patronoj estas la sanktuloj Hermagoras kaj Fortunatus, kies komuna memortago sekve estas la komunuma festotago. Najbaras la komunumoj Fiumicello, Grado (GO), Terzo d'Aquileia kaj Villa Vicentina. En la antikva epoko, ĝi estis parto de la Sukcena Vojo inter Baltio kaj Romio. Inter multaj aliaj, ankaŭ la romkatolikaj kleruloj Rufino kaj ties filo, papo Pio la 1-a, naskiĝis en la urbo.

Patriarkato de Aquileia
-----------------------

Ekde 567 ĝis 1761 la episkopo de Aquileia havis la titolon **patriarko de Aquileia** kaj regis super la eklezia teritorio **patriarkato de Aquileia**.

Vidu ankaŭ: Kategorio:Patriarkoj de Aquileia

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo (itale)
* paĝo de la itala UNESKO-sekcio pri la kultura heredaĵo de Aquileia
* paĝaro *aquileia.net*
* paĝaro *aquileia.it*, pri arkeologiaj trovoj en la urbo

  

**Cetere:** AQUILEA [sen i] estas parto de la municipo Lucca en la itala regiono Toskanio.

* Aquileia en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Aquileia en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 69421
* GND: 4002522-6
* LCCN: n50059847
* VIAF: 148893013
* SUDOC: 027369927
* NKC: ge338926
* BNE: XX461180
 |
**JAKOBI József** estis rumania hungara kuracisto naskita en Kolozsborsa la 3-an de decembro en 1882 kaj mortinta en Koloĵvaro la 30-an de decembro 1967.

Biografio
---------

József Jakobi havigis diplomon en la Universitato de Koloĵvaro en 1909, poste li ricevis kvalifikojn de instruisto (1910) kaj de magistrata kuracisto (1912). Li laboris en la patologikemia instituto, poste en la kliniko pri internaj malsanoj. De 1919 li faris privatpraktikon. Li estis unu el fondintoj de la Juda Malsanulejo de Koloĵvaro. De 1923 li estis ĉefkuracisto pri internaj malsanoj. Dum la deportadoj liaj amikoj kaŝigis lin sep monatojn.

Verkoj
------

* *A keményítőnek nyálemésztési termékeiről* (Kv. 1920);
* *Az ortostatikus albuminuriáról* (Kv. 1921);
* *A spanyol influenzáról* ("Grippás saját eseteim kapcsán". Kv. 1929);
* *Az állati száj- és körömfájás emberi vonatkozásairól* (Kv. 1931);
* *A dobverő újabb klinikai jelentőségéről* (Kv. 1931).

Fontoj
------

* Romániai magyar irodalmi lexikon
* Magyar Életrajzi Lexikon
**Al Murgub**, (arabe المرقب, latinliterigo laŭ DMG al-Murqub), estas distrikto de Libio, en la nordokcidento de la lando. La teritorio estas parto de la historia regiono Tripolio. La distrikta ĉefurbo estas la urbo Al Ĥums. Grava urbo estas Msallata (55.000 loĝantoj).

Geografio
---------

Norde la distrikto limas al la Mediteranea Maro, kaj enlande ĝi limas al la sekvaj tri libiaj distriktoj:

* Misrata - sudoriente
* Al Ĝabal Al Garbi - sudokcidente
* Tripolo (Tarabulus) - okcidente

Administra historio
-------------------

distrikta areo antaŭ 2007
Kadre de la libia administra reformo de 2007 la najbara distrikto *Tarhuna Ŭa Msallata* estis integrigita en la teritorion. Ĝis tiam en la malnova, pli malgranda distrikto laŭ la stato de la jaro 2003 vivis 328 292 loĝantoj (stato de 2003) sur areo de sume 3 000 km².

Flago de Libio
Distriktoj de Libio ekde la jaro 2007

Bengazi |
Al Butnan |
Darna |
Al Ĝabal Al Aĥdar |
Al Ĝabal Al Garbi |
Al Ĝifara |
Al Ĝufra |
Gat |
Al Kufra |
Al Marĝ |
Misrata |
Al Murgub |
Murzuk |
Nalut |
An Nukat Al Ĥams |
Sabha |
Sirto |
Tripolo |
Uedo Al Haja |
Uedo Aŝ Ŝati |
Al Ŭahat |
Az Zaŭija
**Priscilla Hannah PECKOVER** [prisila hana pekover] (naskiĝis la 27-an de oktobro 1833 en Wisbech, Kambriĝŝiro; mortis la 8-an de septembro 1931 samloke) estis angla esperantistino.

Ŝi estis kvakerino kaj pacifisto. Ŝi fondis lokan pacifisman asocion kaj ĝismorte subtenis multajn bonfarajn movadojn. Krome ŝi tradukis danan pacifisman literaturon al la angla.

Ŝi esperantistiĝis en 1906. Grandparte al la financa helpo de ŝi kaj ŝia fratino Algerina oni ŝuldas la eldonon de la Biblio en Esperanto kaj de diversaj Bibliaj kaj aliaj Esperantaj eldonaĵoj.

Ambaŭ fratinoj financis ankaŭ la tradukon de la famo romano »Die Waffen nieder!« de la aŭstra baronino Bertha von Suttner, kiu estis fintradukita sub la titolo »For la batalilojn« de Armand Caumont el Lozano en marto 1914. En la antaŭparolo citas Georg Arnhold telegramon de Bertha von Suttner al la Esperanto-Societo en Dresden, kie ŝi skribis la faman frazon "Esperanto kaj Pacifismo estas gekuzoj".

Priscilla Hannah Peckover estas inter la 83 famaj pacifistoj, kiujn mencias Alfred Hermann Fried en sia "Handbuch der Friedensbewegung" (Manlibro de la pacmovado).

|  |  |
| --- | --- |
|  Kopirajto | Ĉi tiu artikolo baziĝas (parte aŭ tute) sur artikolo el la **Enciklopedio de Esperanto**.

---

La originala teksto kontroleblas en interreta arkivo de la fonto. |

* Kategorio Priscilla Hannah Peckover en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 26876
* LCCN: n90666666
* VIAF: 60706684
* ISNI: 0000 0000 2946 4408
 |



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Michael DANTE** estas artnomo de Ralph Vitti (naskita en 1931) usona aktoro kaj iama profesia basballudanto.

Li ludis por "La Stamford Advocate All-Stars", teamo kiu gajnis en 1949 la Nov-Anglian basbalĉampionecon. Post mezlernejo, Dante estas dungita de Boston Braves. Li trejnis ankaŭ kun teamo Washington Senators sed preferis aktoradon.

Dante komencis sian profesian aktoran karieron en kino per Somebody Up There Likes Me en 1956 kaj daŭrigis ĝin per Jeanne Eagels, Raintree County, Fort Dobbs kaj Westbound. Li debutis en televido per *Sugarfoot* en 1957 kaj partoprenis ankaŭ televidseriojn kiel *Colt .45*, Lawman, The Adventures of Rin Tin Tin kaj Maverick. 

En 1960-aj jaroj li partoprenis kinfilmojn Seven Thieves, Kid Galahad, Operation Bikini, The Naked Kiss, Apache Rifles, Harlow, Arizona Raiders kaj televidaĵojn kiel Cain's Hundred, Perry Mason, Bonanza, Get Smart, Star Trek, The Big Valley kaj Daniel Boone. 

Dum 1970-aj kaj 1980-aj jaroj Dante aktoris en kinfilmoj kiel Willard, Winterhawk, Missile X - Geheimauftrag Neutronenbombe, Return from the River Kwai kaj Cage kaj en televidaĵoj My Three Sons, The Six Million Dollar Man, The Fall Guy, inter aliaj.

Lia lastaj laboroj estis en televidserio Find Your Future Reality kaj en kinfilmo Unbelievable!!!!!  en 2018.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 639375
* LCCN: no95015353
* VIAF: 34666907
* ISNI: 0000 0001 1618 1860
* SUDOC: 124255329
* BNF: 141690380
* BNE: XX4701478
 |
**Bengazi** (arabe شعبيـة بنغازي, latinliterigo laŭ DMG Banġāzī - estas distrikto de Libio. Ĝi situas en la historia regiono Cyrenaica en la nordoriento de la nuna ŝtato Libio, borde de la Mediteranea Maro. La distrikta ĉefurbo estas la samnoma urbo Bengazi.

Geografio
---------

La distrikto situas borde de la Mediteranea Maro resppektive de ties Golfo de Sirto. Malmarborde, la teritorio limas al la distriktoj:

* Al Ŭahat sude kaj
* Al Marĝ oriente.

Administra historio
-------------------

distrikta teritorio2000-2007
En la tuta teritorio de la distrikto en 2003 vivis 636 992 loĝantoj. La distrikto tiam ampleksis nur areon de 800 km², kaj esence konsistis el la urbo Bengazi. Krom al la Mediteranea Maro, ĝi nur limis al la tiutempa distrikto *Al Hizam Al Aĥdar*. Kadre de la administra reformo de la jaro 2007, la malgranda distrikto Bengazi unuiĝis kun la ĉirkaŭa distrikto Al Hizam Al Aĥdar.

Flago de Libio
Distriktoj de Libio ekde la jaro 2007

Bengazi |
Al Butnan |
Darna |
Al Ĝabal Al Aĥdar |
Al Ĝabal Al Garbi |
Al Ĝifara |
Al Ĝufra |
Gat |
Al Kufra |
Al Marĝ |
Misrata |
Al Murgub |
Murzuk |
Nalut |
An Nukat Al Ĥams |
Sabha |
Sirto |
Tripolo |
Uedo Al Haja |
Uedo Aŝ Ŝati |
Al Ŭahat |
Az Zaŭija
La **distrikto Tripolo**, (arabe شعبية طرابلس, latinliterigo laŭ DMG Ṭarābulus), estas distrikto de Libio.

Geografio
---------

La distrikto Tripolo situas en Tripolio, historia regiono en la nordokcidento de la lando, borde de la Mediteranea Maro. La distrikta ĉefurbo estas Tripolo. 

distriktaj limoj inter la jaroj 2001 kaj 2007

Administra historio
-------------------

De 1983 ĝis la jaro 1995 la nuntempa distrikto Tripolo, tiam organizita kiel distrikto nomata *baladijat*, jam havis la nuntempajn limojn. La distrikto Tripolo ekzistinta de 2001 ĝis la jaro 2007 nur ampleksis la urbon Tripolon kaj la rektan ĉirkaŭaĵon (400 km²). En la jaro 2007 okazis la ĝis nun lasta administra reformo, kadre de kiu la antaŭa distrikto *Taĝura Ŭa Al Naŭahi AlArba'* (1 430 km²) kaj la teritorio de la nacia ĉefurbo Tripolo estis reunuigitaj al distrikto Tripolo. 

Flago de Libio
Distriktoj de Libio ekde la jaro 2007

Bengazi |
Al Butnan |
Darna |
Al Ĝabal Al Aĥdar |
Al Ĝabal Al Garbi |
Al Ĝifara |
Al Ĝufra |
Gat |
Al Kufra |
Al Marĝ |
Misrata |
Al Murgub |
Murzuk |
Nalut |
An Nukat Al Ĥams |
Sabha |
Sirto |
Tripolo |
Uedo Al Haja |
Uedo Aŝ Ŝati |
Al Ŭahat |
Az Zaŭija
**Manfred Oettl Reyes** (naskiĝis la 23-an de oktobro 1993 en Munkeno) estas germana-perua alpa skiisto. Ankaŭ lia 2 jarojn pli aĝa fratino *Ornella Oettl Reyes* estas skiisto.

Kariero
-------

Manfred Oettl Reyes naskiĝis en suda Germanio kaj ĉar lia patrino estas el Peruo, krom la germana civitaneco ekde 2009 li havas ankaŭ peruan pasporton. Sen antaŭe esti iam partopreninta en mondĉampionado, li aliĝis kaj konkuris ĉe la  2010 Vintraj Olimpikoj en Vankuvero nome de la perua nacia teamo. En la aĝo de 16 jaroj li estis la plej juna partoprenanta atleto. La 23-an de februaro 2010 li finis 67-a el sume 103 partoprenintaj skiistoj en la Giganta Slalomo (slalomego).

La knabo, pri kiu en la olimpiko la amaskomunikiloj tre atentis, konkuris en la giganta slalomo en vetkura kostumo farita de itala firmao kaj presita kun lama dekoro, kiel referenco al la anda lando Peruo. Kvankam li dum la giganta slalomo perdis bastonon, li tamen sukcese, tre engaĝite kaj imprese rapide - tute ne lame - finis la konkurson, kaj finis ĝin 33,64 sekundojn malantaŭ la svisa olimpika ĉampiono *Carlo Janka*. Elstarigi ke li sukcese atingis la celon, ne signifas troigite laŭdi ion tute normalan: el la 102 aliaj, plenaĝaj skiistoj en la Giganta Slalomo, kiuj ĉiuj estas escepte brilaj sportistoj, pli ol 20 ne atingis la celon.

Ĉe la Vintra Olimpiko 2014 en Soĉio, li finis la slalomegon 35.67 sekundojn malantaŭ la usona olimpika ĉampiono *Ted Ligety*, postlasante du konkurantojn kaj denove pli ol 30, kiuj ne atingis la celon. En intervjuo li klarigis, ke sola obstaklo antaŭ lia partopreno en Vankuvero estis, ke la perua skiada asocio estis mortinta kaj la familio devis refondi ĝin. Kiam tio estis farita, la resto ne estis problemo. Ke ambaŭ gefratoj pasigis sian infanecon en la antaŭalpa regiono de Supra Bavario sude la Munkeno, nun vivas en Innsbruck kaj nur ferie vidis Peruon dufoje en la vivo ĝis 2010, ne estis kontraŭargumento. Gravas ke ambaŭ bone skias, ekde la 3-a vivjaro, kaj tion oni povas pli facile en Innsbruck ol en Limo, Peruo.

Sporta rekordo
--------------

### Olimpiaj Ludoj

* Vankuvero 2010: Slalomego (23-a de februaro), 67-a loko
* Soĉio 2014: Slalomego (19-a de februaro), 70-a loko
* Soĉio 2014: Slalomo (22-a de februaro), DNF

### FIS-vetkuroj

* Plej bona lokigo 14-a loko.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Artikolo pri liaj vetkuroj en Soĉi 2014 en la retejo *Andina.pe*, hispane kaj angle, kun portreta bildo
* artikolo "Bayerische Peruaner bei Olympia", intervjuo kun ambaŭ gefratoj pri Vankuvero 2010 en retejo de la ĵurnalo *Der Spiegel*, kun eĉ 10 detalaj fotoj

Vidu ankaŭ
----------

* Peruo en la Vintra Olimpiko 2010

Referencoj
----------

1. ↑  artikolo *Ski-Exoten genießen Olympia* en la novaĵejo *n-tv* (esperante)
2. 1 2   Soĉio 2014: Slalomego, dua konkuro. Arkivita el la originalo je 2014-03-19. Alirita 2022-06-28.
3. ↑  Vankuvero 2010: Slalomego, finaj rezultoj (arkivigite)
4. ↑   Soĉio 2014: Slalomo, dua konkuro. Arkivita el la originalo je 2014-03-19. Alirita 2022-06-28.
**Ditriĥo la 7-a/9-a** (naskiĝinta verŝajne en 1291; mortinta la 7-an de julio 1347) estis de 1310 ĝis 1347 Grafo de Kleve. Dum kiam la pli malnova esploro lin nomas Ditriĥo la 9-a (foje ankaŭ Ditriĥo la 8-a), la pli nova esploro baziĝanta sur Kraus nombras lin kiel Ditriĥo la 7-a.

Vivo
----

Ditriĥo verŝajne naskiĝis en 1291 kiel plej aĝa ido de la dua geedzeco de Grafo Ditriĥo la 6-a/8-a de Kleve kun Margareta de Nov-Kiburgo. Gefianĉiĝinta en 1297 kun Margareta de Geldern, filino de Grafo Rajnaldo la 1-a de Geldern, la du geedziĝis en 1305/08. Post la morto de sia pli aĝa duonfrato Oto de Kleve en 1310 al Ditriĥo sukcesis nur grandapene malcedi antaŭ la ligo el la vidvino de Oto, Meĥtilda de Virneburg, sia praonklo, la kolonja ĉefepiskopo Henriko la 2-a de Virneburg kaj Grafo Engelberto la 2-a de Mark kiel Grafo de Kleve.

En 1318 li interkonsentiĝis kun sia pli juna frato Johano pri la heredsekvo; li transcedis al li la Landon Linn kaj certigis al li la postadon en Graflando Kleve je la kazo, ke li mem ne havos filojn. En 1333 Ditriĥo ja planis pretertempe subdividi la graflandon inter siaj tri filinoj; finfine tamen Kleve ja iris al lia frato. Ditriĥo rangaltigis Uedem kaj Sonsbeck al urboj kaj fondis en 1334 monaĥejon sur Kastelo Monterberg ĉe Kalkar, kiun li tamen jam en 1341 translokis en la urbon Kleve. Ditriĥo estis entombigata en la ĥorejo de ĉi tiu ankoraŭ konstruata monaĥopreĝejo de Kleve.
Ditriĥo estis du fojojn edzo. Lia unua edzino fariĝis la 7-an de majo 1308 *Margareta de Geldern* (mortinta en 1333), filino de Rajnaldo la 1-a de Geldern. Lia dua edzino fariĝis en 1340 *Maria de Jülich* (mortinta en 1353). Ŝi estis filino de Gerhardo la -a de Jülich.

La filino Margareta geedziĝis en 1332 kun Grafo Adolfo la 2-a de Mark (mortinta en 1347)
Lia filino Elizabeta unue geedziĝis kun *Gerard van Voorne* (mortinta en 1337), poste Junkron Oto löa 2-a de Hesujo, kiu legenduliĝis kiel Oto la Pafisto; la geedzeco restis sengefila. Estas menciita ankaŭ filino nome Maria, pri kiu nenion plu estas konata.

Literaturo
----------

* Dieter Kastner: *Die Territorialpolitik der Grafen von Kleve*. Duseldorfo 1972 (= Veröffentlichungen des historischen Vereins für den Niederrhein, insbesondere das alte Erzbistum Köln 11).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Biografio en rheinische-geschichte.lvr.de Arkivigite je 2013-10-15 per la retarkivo Wayback Machine
* de:Dietrich VII./IX. (Kleve)

Referencoj
----------

1. ↑  Otto der Schütz, nach Ludwig Bechstein, *Deutsches Sagenbuch*, Lepsiko, 1853
2. ↑  Gottfried Kinkel: *Otto der Schütz. Eine rheinische Geschichte in zwölf Abenteuern,* Cotta, Stutgarto kaj Tübingen, 1846


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 569309
* GND: 143220888
* VIAF: 164350832
 |
**Heinrich August LUYKEN** (naskiĝis la 10-an de decembro 1864 en Altenkirchen, Germanio, mortis la 21-an de septembro 1947 en Amersham, Britio) estis aŭtoro de grandaj originalaj aventuraj romanoj:

* *Paŭlo Debenham* (1912),
* *Mirinda Amo* (1913),
* *Stranga Heredaĵo* (1922) kaj
* *Pro Iŝtar* (1924), romano el la antikva Babilono.

Li estis germano, kiu angliĝis.

Li edukiĝis en duseldorfa gimnazio. En 1885 li venis en Anglion; li edziĝis al anglino. En 1904 li konatiĝis kun Esperanto kaj tuj entuziasme propagandis ĝin.

Liaj originalaj Esperanto-romanoj estas ĉiuj konstruitaj sur unuforma skeleto: inter la ĉefaj figuroj ĉiam estas unu, kies kristanan kredon subfosis iaj herezaj delogoj aŭ personaj malfeliĉoj. Tio kondukas lin - aŭ eble ŝin - en periodon de anima turmentiĝo kaj materialaj danĝeroj, el kiuj lin savas aliaj herooj, kies „simpla kredo" restis ĉiam neŝancelebla. Tiun moralan armaturon la aŭtoro uzis, dezirante servigi Esperanton al la disvastigo de liaj religiaj idealoj. Konforme al sia simpla, klare fiksita vivokoncepto li kreis figurojn, kiuj nekonfuzeble reprezentas la potencojn de bono aŭ de malbono. Efektive liaj ĉefaj rolantoj estas karaktere tiel perfektaj, ke ili perdas sian naturan homecon.

Sekvas, ke en tempo de psikologiema kaj realisma literaturo liaj romanoj impresas iom arkaike, kaj estas facile taksi maljuste ilian valoron. Formetinte sian kritikan analizemon, oni devas konfesi, ke en la limoj de eksmoda skolo Luyken sciis verki bonstilajn romanojn, kiuj ĝisfine tenas la intereson danke al la intrigaj aventuroj kaj amhistorioj, kiujn li plektis ĉirkaŭ la moralan kernon. Cetere la kredokonflikto en la animo de la „herezema" heroo estas tiel simpatie pentrita, ke la leganto kunsente sekvas ĝin.

Post la unua mondmilito, en *Stranga Heredaĵo,* Luyken eĉ pli forte emfazis sian evangelismon, opiniante, ke renaskiĝinta Kristanismo devas doni moralan forton al la nebuleca Esperantismo, kiu, kun ĉiuj aliaj pacmovadoj, ne povis eĉ iomete malhelpi la sangan interbuĉadon. *Pro Iŝtar,* la plej sukcesa el la kvaropo, havas kiel historian fonon la antikvan Babilonon, en la tempo de la biblia Ijob, kiu aperas kiel figuro en la romano: Ĉiuj liaj verkoj transskribiĝis Brajlen.

Luyken verkis aŭ tradukis multajn aliajn verkojn, ekzemple *Palestino kaj la Biblio* en la *Kristana Revuo*.

Eksteraj ligiloj
----------------

* *Enciklopedio de Esperanto*/L en sia originala formo en la Interreto
* *Enciklopedio de Esperanto* en elŝutebla versio (PDF).

* Kategorio Heinrich August Luyken en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Heinrich August Luyken en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)
* Heinrich August Luyken en Vikifontaro (Universala biblioteko)



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Hanumangarh**, laŭ (hindie **हनुमानगढ़**) estas urbego kaj municipo en nordokcidenta Barato, en norda parto de subŝtato Raĝastano, en la samnoma distrikto, kie ĝi estas ties sidejo. La historia nomo estis *Bhatner*. 

Fortikaĵo de Hanumangarh (Bhatner)

Demografio
----------

Hanumangarh havis populacion de 175 885 en 2021 kun legopovo de 78%, kiu estas pli alta, ol la nacia averaĝo. En fino de la 1990-aj jaroj la komunumo atingis la internacian klasifikon urbego (pli granda ol cent mil da loĝantoj).

Geografio
---------

Hanumangarh ekzistas kiel du apartaj urbopartoj ĉirkaŭitaj de grandaj ŝanĝantaj sablodunoj. Ili situas 177 metrojn super la marnivelo en Dezerto Tar, ili estas dispartigitaj per rivero kune kun sekurecaj zonoj ambaŭborde. Sri Ganganagar troviĝas 54, Abohar 60, Sirsa 72, Bathinda 91, Hisar 148, Ĉuru (Raĝastano) 161, Bikaner 202, tutlanda ĉefurbo Delhio 304, subŝtata ĉefurbo Ĝajpuro 333, Mumbajo 1193, Kolkato 1607 kilometrojn (aere) .

Historia konstruaĵo

Historio
--------

Hanumangarh estis fondita fare de reĝo de Ĝajsalmer en 255 post Kristo. Tamen en la regiono arkeologoj trovis restaĵojn el la plej malnovaj tempoj. Diversaj dinastioj regis ĉi tie. La distrikto estis fondita en 1994.

Ekonomio
--------

Hanumangarh estas agrikultura urbo helpe de irigacio. Oni produktas mustardojn, tritikojn, ricinojn kaj en:taramira oil-jn.

Klimato
-------

En Hanumangarh pluvas jere nur po 241 mm, plejparte dum la musonsezono inter julio kaj septembro. En la ceteraj monatoj apenaŭ pluvas. La temperaturo estas averaĝe 25 °C.

Lingvoj
-------

En Hanumangarh oni parolas hindie, panĝabe, bagre kaj angle.

Religioj
--------

En Hanumangarh vivas hinduoj (82%) kun sikistoj (10%) kaj islamanoj (7%), iomete ankaŭ aliaj.

Eduko
-----

En Hanumangarh la plej altgrada eduko okazas en altlernejoj.

Trafiko
-------

Stacidomo de Hanumangarh
Altlernejo en Hanumangarh
Hanumangarh estas trafika nodo, al kiu kuras kvar fervojaj linioj kaj ses vojoj. Loka flughaveno ne ekzistas.

Vidindaĵoj
----------

* pluraj preĝejoj
* fortikaĵo

Fontoj
------

* WikiTrans
**Junto** en senco de hidraŭla meĥanismo estas tiu loko en konstrukto (homfarita strukturo), kie kontaktas ĉu rekte, ĉu pere de speciala elemento aŭ substanco, du konsistigaj peco (partoj) de la konstrukto tiel, ke la per junto kunigitaj pecoj (partoj) efikas same kiel la pecoj (partoj) mem. Diference de nura mekanika kunigo, junto devas plenumi postulon de funkcikapablo de la konstrukto. Specon de junto determinas 1. metio, al kiu pretigo de la konstrukto apartenas, 2. teknologia procedo, resp. maniero de mekanika kunigo.

Tipoj de juntoj
---------------

* **Artika junto** - Parto de tubkondukilo ebliganta reciprokan angulan turniĝon de du partoj de tubo en ebeno aŭ en spaco.
* **Flanĝa tubjunto** - Tubjunto, ĉe kiu por kunigo oni uzas flanĝojn fiksitajn ĉe la tubekstremoj, ekz. per veldado, per surŝraŭbado, tuboborderado k.s.
* **Ŝraŭbuma tubjunto** - Tubjunto, ĉe kiu por kunigi estas uzita ŝraŭbumo.
* **Teleskopa junto** - Parto de tubkondukilo ebliganta reciprokan laŭaksan ŝoviĝon aŭ turniĝon de du partoj de tubo.
**Miklós Kondé**  [miklOŝ kondE], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kondé Miklós** estis hungara pastro, kanoniko, episkopo. Lia nobela antaŭnomo estis *pókateleki*.

Blazono de Miklós Kondé
Blazono de Miklós Kondé
Miklós Kondé  Arkivigite je 2014-10-06 per la retarkivo Wayback Machine naskiĝis en 1730 en Hungara reĝlando apud Dunaszerdahely (nuntempa Dunajská Streda en Slovakio). Li mortis la 18-an de decembro 1802 en Transilvanio en Várad (nuntempa Oradea en Rumanio).

Biografio
---------

Miklós Kondé lernis ĉefe teologion en Nagyszombat inter 1749 kaj 1756. Li komencis sian pastran karieron en Somorja en 1757. Liaj baldaŭaj ĉefaj postenoj kaj titoloj estis:

* kanoniko en Szepes en 1765
* rektoro en katolika altlernejo en Vieno en 1772
* kanoniko en Esztergom en 1773
* titulara episkopo kaj vicepiskopo de Esztergom en 1791
* reĝa ĉefjuĝisto en 1799
* episkopo de Várad en 1800.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* ekleziaj paroladoj (1795)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)
* hungarlingva biografio kun bildo Arkivigite je 2014-10-06 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio kun bildo
**Ekerken** (sciuro) estas, laŭ la libro *Von Zauberern, Hexen und Unholden* [Pri magiistoj, sorĉistinoj kaj monstroj] de J.Vallick, helpema koboldo, kiu labore helpas sur bieno en Duklando Kleve (Germanujo).

Ĝiaj/liaj devoj enhavas je tio kaj la manĝigo de la ĉevaloj kaj ankaŭ la punado de neglektemaj subuloj. Dumnokte li tamen kuŝa je la servistinoj, por tireti je ilia *sekreta kaj kaŝa haro*, ĉar li tamen estas plejofte nevidebla, oni vidas plejofte nur malgrandan manon. La Fratoj Grimm tekstis pri li: *Ĉe la vilaĝo Elten, duonan mejlon disde Emmerich en la duklando Kleve, estis fantomo, kiun la ordinaruloj kutime nomas Ekerken. Ĝi saltis ĉirkaŭe sur la ŝoseo kaj incitis kaj turmentis la vojaĝantojn ĉiamaniere. Kelkajn ĝi batis, aliajn ĝi deĵetis de la ĉevaloj, al aliaj li renversis la ĉarojn. Oni vidis tamen perokule de ĝi nenion alian ol home formitan manon.*

Pro la postaj sorĉistinpersekutoj Ekerken estis nomata la inkubo de la servutuloj, kiu dedukteblas supozeble de ĝiaj noktaj kutimoj, kaj tekstas, ke ĝi estas nur forpelebla, se oni forbrulas la pokazan virinon kiel sorĉistino.

Literaturo
----------

* Leander Petzoldt: *Kleines Lexikon der Dämonen und Elementargeister*, 3-a eldono Munkeno 2003, paĝo 57–58 ISBN 3-406-49451-X.
**Csikéria** (ĉikEria), kroate **Čikerija** estas vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Suda Ebenaĵo, en departemento Bács-Kiskun, en Distrikto Bácsalmás.

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 26 km²
* Loĝantaro: 900
* Poŝtkodo: 6424
* Telefonprefikso: 79

Situo
-----

Csikéria situas sur ebenaĵo, laŭ la serba landlimo (sen limpasejo), laŭ traira flankovojo.

Historio
--------

La turkoj faris senhoma la regionon, nur en la urboj vivis hungaroj. Poste la kampoj apartenis al Szabadka. Senfina vico de farmoj formiĝis, ĉar oni ne povis kulturi la kampojn el la urbo. Alvenis ankaŭ diversaj sudslavoj kaj ankaŭ germanoj. Fine de la 19-a jarcento la fervojo inter Baja kaj Szabadka atingis la tieajn farmojn. Inter 1918-1921 la serboj okupis la regionon, kiu estis aparta respubliko. Ekde 1920 la komunumo trovis sin apud la nova ŝtatlimo, sed inter 1941-1944 la limo malaperis, ĉar la pli suda regiono denove iĝis hungara. En 1924 oni fondis la vilaĝon el la farmoj. La fervojo funkciis inter Baja-Csikéria ĝis 1960.

Vilaĝservoj estas aŭtonomioj de germanoj kaj kroatoj, lernejo, infanĝardeno, kuracejo, dentokuracejo, infanhelpa servo, zorgado pri farmoj.

Vidindaĵoj
----------

* novromanika katolika preĝejo omaĝe al Stefano la 1-a (Hungario) de 1929
* etmuzeo

Famuloj
-------

En Csikéria naskiĝis instruisto Mihály Bácskai.

* Kategorio Csikéria en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)


1. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2014-10-19. Alirita 2014-10-28.
**Czeladź** estas urbo en Silezio (provinco de Pollando) en Pollando. Ĝi apartenas al komunumo Czeladź en distrikto Będzin.

Partneraj urboj
---------------

* Várpalota, Hungario

Esperanto
---------

maldekstra

En la urbo loĝas fama Esperanto-eldonisto, la posedanto de la **E-eldonejo "Hejme"** kaj la eks-redaktoro de Pola Esperantisto Kazimierz Leja.

Fine de decembro 2013 venis de Sosnowiec dum sia turneo tra Pollando la Senata Esperanto-ekspozicio (), kiu unue estis oktobre 2012 en Varsovio en la Pola Senato kaj estis organizita okaze de la **125-jara Jubileo de Esperanto** fare de Pola Asocio Eŭropo - Demokratio - Esperanto (EDE-Pollando) kun financa helpo de **Mecenato de Esperanto** Etsuo Miyoshi. Post la Senato la ekspozicio estis en Malborko, Nowy Staw, Tczew, Gdynia, Pelplin, Wołów, Złotoryja kaj Vroclavo. Al Sosnowiec la ekspozicion invitis la loka Klubo de EDE-Pollando kun la prezidanto de EDE-Pollando Jerzy Antoni Walaszek, li ankaŭ kun lokaj esperantistoj de Czeladź prizorgis la ekspozicion en la loka **Minista Muzeo "Saturno"** kiu estis ĝis fino de januaro 2014. Poste ĝi veturos al alia urbo Będzin ankaŭ en Supra Silezio.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Czeladź en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Czeladź en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala paĝo de la komunuma aŭtonomio de Czeladź
* Plano de Urbo Czeladź Arkivigite je 2013-02-17 per la retarkivo Wayback Machine

La situo de la urbo en la Silezia aglomeraĵo
La tombejo en Czeladź dum la Festotago de Ĉiuj Sanktuloj

Referencoj
----------

1. ↑
La "popolkantaro por virĥoro" − eldonita laŭ ordono de la germana imperiestro Vilhelmo la 2-a − aperis unuafoj en 1906. En popola dirmaniero ĝi ankaŭ nomiĝis *Des Kaisers Liederbuch* (kantaro de la imperiestro) aŭ mallonge „Kaiserliederbuch" (imperiestrokantaro). 

La unua "popolkantaro por virĥoro", nomata „Kaiserliederbuch". Paĝo de la unua eldono el 1906

Historio
--------

La popolkantaro estas treege ampleksa kolekto el 610 popolkantoj en malnovaj kaj novaj komponaĵoj, kiu post trijara ekesto aperis en la jaro 1906 en pluraj volumoj. Ĝi estis la komenco de serio, al kiu sekvis − la imperiestra ordono – laŭ la modelo de la popolkantaro por virĥoro sekvis en 1915 la "popolkantaro por miksita ĥoro" same kiel pli malfrue en 1930 la "popolkantaro por la junularo".

Por ĉi tiu projekto oni starigis apartan labora kaj selekta komisiitaro. Komisiitoj estis interalie la prezidantoj Max Friedlaender kaj Rochus Freiherr von Liliencron same kiel Johannes Bolte, muzikdirektoro Ferdinand Hummel kaj la direktoro de la Kantakademio, Georg Schumann, ĉiuj el Berlino. De februaro ĝis oktobro de 1904 ili kunsidis entute 25 fojojn. Krom tio alvenis skribaj ekspertizoj kaj voĉdonoj pri pli ol 8000 kantoj, ĉar la abundo da kantoj alimaniere ne estis subigebla.

El inter la "plej lertaj kaj pruvitaj fakuloj" de la tiama epoko oni krome elektis priverkantoj por popolkantoj, kiuj tiam ne ekzistis en konvenaj komponaĵoj por virĥoro. Krom la unuialinie envolvitaj membroj de la komsiitaro, el kiuj Georg Schumann, de la imperiestro mem vokita en la komisiitaron, liveris la plej multajn priverkaĵojn interalie apartenis Engelbert Humperdinck, Max Bruch, Gustav Schreck kaj Richard Strauss.

En 1955 en GDR aperis reference al la historia modelo *Nova popolkantaro por miksita ĥoro.*

Publikaĵoj
----------

* Kommission für das deutsche Volksliederbuch (eldoninto): *Volksliederbuch für Männerchor.* Herausgegeben auf Veranlassung Seiner Majestät des Deutschen Kaisers Wilhelm II. C. F. Peters, Lepsiko 1906
* Kommission für das deutsche Volksliederbuch (eldoninto): *Volksliederbuch für gemischten Chor.* Herausgegeben auf Veranlassung Seiner Majestät des Deutschen Kaisers Wilhelm II. C. F. Peters, Lepsiko 1915
* Staatliche Kommission für das Volksliederbuch (eldoninto): *Volksliederbuch für die Jugend.* Verlag C. F. Peters, Lepsiko 1930
* Ernst Hermann Meyer, Karl Schleifer, Wilhelm Weismann (eldonintoj): *Neues Volksliederbuch für gemischten Chor.* Im Auftrag der Deutschen Akademie der Künste. Peters, Lepsiko 1955


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 462786
 |
|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Muziko |

**Electrotango - Tango electrónico** estas sonmiksaĵo kaj/aŭ aranĝaĵo de klasika tangomuziko de la argentina tango kun elektronaj pulsoj kaj sonoj. Elektrotango povas uzi melodiajn stilkopiojn aŭ verajn klasikajn tangomuzikaĵojn.

Historio
--------

La muzikstilo ekestis fine de la 1990-aj jaroj samtempe en Eŭropo kaj en Argentino. Unuaj komencoj okazis en la eksperimentema haŭzo-muziko (*tango-haŭzo*) samkiel en triphopo kaj en tamburbaso, ekzemploj troviĝas ekzemple ĉe la argentina bando *Altocamet*. La sontrakoj tamen baziĝas ankoraŭ sur specimenoj de tango-diskoj, kaj memstara interesitaro longan tempon ne povis evolui.

Post la transiro al nova jarmilo kelkaj bandoj komencis muziki ankaŭ koncerte kaj uzi je tio ankaŭ verajn muzikinstrumentojn, kio donis al la muzikstilo puŝon al populareco. Stampaj estis bandoj kiel la franca Gotan Project kun ĝia unua albumo *La Revancha del Tango*, la argentina grupo Tanghetto kaj la projekto Bajofondo Tango Club.

Plejparte en elektrotango estas miksata malrapida funkopulso, simile al triphopo, kun tangeroj. Ekzistas tamen ankaŭ elektrot-projektoj, kiuj uzas kiel bazo haŭzo-pulson en 4/4-takto. La stila varieco ene de la ĝenro estas larĝa.

Post la sukceso de unuaj projektoj en 2003 kaj 2004 surmerkatiĝis multaj elektrotangaj muzikalbumoj, kiuj rapide kaj per plej simplaj rimedoj estis produktitaj – la ĝenro donis al muzikistoj en la ekonomie mizera Argentino esperon pri financa sukceso. Dumpase de la jaro 2005 la ondo de publikigaĵoj denove malpliiĝis kaj ankaŭ la pioniroj de *Gotan Project* sin dediĉis per la albumo *Lunático* el 2006 denove pli forte al la klasikaj strukturoj de argentina tango.

Elektrotango kiel danco
-----------------------

Pri elektrotango ofte oni dancas neotangon. La elektrona takto validas kiel komencantema kompare kun la pli komplikaj taktoŝanĝoj de nure klasikaj interpretaĵoj.

Famaj interpretistoj
--------------------

* Bajo Fondo Tango Club
* Electrocutango
* Etango
* Gotan Project
* Narcotango
* Otros Aires
* Tanghetto
* Tango Crash
* Tango Fusion Club
* Ultratango

Eksteraj ligiloj
----------------

* Artikolo pri elektrotango ĉe tangokultur.info Arkivigite je 2011-08-20 per la retarkivo Wayback Machine
**Kalendara enŝovo** aŭ neologisme **interkalado** (de la latina vorto *intercalatio* „interŝalto" aŭ „enŝovo") en la tempa kalkulado estas la enŝovo de difinita tempa unuo (sekundo, minuto, horo, tago, semajno, monato, jaro) en donitan kalendaran sistemon kiel la suna kalendaro aŭ luna kalendaro, por akordigi ĝin al observeblaj kaj mezureblaj fazoj de specifaj ĉielaj korpoj. La pliampleksigita tempa unuo tiam nomatas supertago, supermonato respektive superjaro.

Jam la romia kalendaro - origine 10-monata luna kalendaro - havis kalendarajn enŝovojn, kiuj nomatis *dies / mens / annus intercalaris* - tago / monato / jaro enŝovita. 

Praktike aplikebla kalendaro devas havi kompletan nombron da tagoj, kiun ekzemple suna jaro per siaj 365 ¼ tagoj ne havas. Por adapto al la postulo de plenaj tagoj (ekzemple 365 tagoj) kaj samtempe laŭeble preciza paraleleco de la kalendaro al la suna jaro ĉiun kvaran jaron aldoniĝas enŝovita tago - en difinitaj jarcentojaroj, kiuj ne divideblas per la nombro 400, kiel la jaroj 1700, 1800, 1900, 2100, tamen ne.

Alia ekzemplo estas la lunsuna kalendaro kun sia "lunsuna jaro", do suna jaro kun lunaj monatoj, kiu kaj konsideras la sunan jaron kun siaj 365 ¼ tagoj, kiu ne rezultigas tutan nombron de lunaj monatoj (de 29 ½ tagoj), kaj la lunan jaron. En difinitaj jaroj enŝoviĝas aldona monato, por adapti la kalendaron al la necesoj de luna kalendaro - do rezultigi varian nombron de monatoj, kiuj dum unu jaro kutime estas 12, sed en difinitaj jaroj 13.
**Kaldronkaptilo** estas tipo de kaptiloj ĉe diverspecaj karnovoraj plantoj. La kaldronkaptiloj evoluiĝas el malsamaj plantorganoj. La kaldonkaptiloj kaptas bestetojn (plej ofte insektoj). La kaldronkaptilo povas havi ankaŭ funkcion de polenigado.

Polenigado
----------

Ĉe tiuj plantoj la florpartoj respektive brakteoj havas la formon de kaldrono. Tiaj *kaldronoj* kaptas la insektojn kaj la insektoj lasas polenon al la floraro. La floroj de kaldronkaptiloj ofte estas proteroginaj, t.s. la inaj organoj maturiĝas unue kaj povas akcepti polenon. Nur post la fekundigo la masklaj floroj malfermiĝas kaj lasas la polenon libere. Tio malhelpas memfekundigon. Tiu metodo ofte estas tre disvastigita, ekzemple ĉe:

* Arumacoj (*Araceae*)
* Aristoĥoriacoj (*Aristolochiaceae*)
* Kelkaj orkidacoj ekzemple: cipripedio (*Cypripedium*), *Paphiopedilum*, *Phragmipedium*
* Asklepiadacoj (*Asclepiadoideae*) ekzemple : *Ceropegia*

Nutrado
-------

Karnovoraj plantoj havas funel- aŭ kaldronformajn ujojn. Tiuj estas plenaj je fluidaĵo kie la predo droniĝas. Ofte ĉe la rando de la kaldrono estas haroj aŭ dentoj, kiuj helpas la englitadon de la insektoj. Kelkaj kaptiloj ankaŭ havas vaksan tavolon, kiu estas glita. La digestado de la bestetoj okazas per enzimoj, kiuj eligas la planton aŭ/kaj mikroorganismojn (bakterioj, fungo). 
Reprezentantaj de tiu grupo estas: 

* *Cephalotus follicularis*
* *Darlingtonia californica*
* *Heliamphora*
* *Nepenthes*
* *Sarracenia*

Eksteraj ligiloj
----------------

* Definition auf garten-treffpunkt.de
* Kesselfallen - Gleitfallenblumen, Erläuterungen auf Spektrum.de