recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Grafo József Esterházy** [jOĵef esterhAzi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Esterházy József** estis hungara reĝa juĝisto, banuso de Kroatio, departementestro. Lia nobela antaŭnomo estis *galántai*, lia filo estis József Esterházy (oficiro).

József Esterházy  naskiĝis la 12-an de junio 1682 en Pápa (Hungara reĝlando), li mortis la 10-an de majo 1748 en Hungara reĝlando en Pozsony (nuntempa Bratislavo en Slovakio).

Skulptaĵo pri József Eszterházy

Biografio
---------

József Esterházy devenis el grafa, magnata familio. Li frekventis jezuitajn gimnaziojn en Sopron kaj Győr, poste li akiris diplomon en Jezuita Universitato de Nagyszombat, fine li lernis teologion, matematikon kaj teknikon en Vieno. Li staris antaŭ pastra kariero, en 1693 li estis nomumita preposto, en 1697 titulara abato. Tamen en 1705 li elektis la oficiran profesion, post du jaroj li atingis la rangon kapitano en armeo de Habsburga Imperio. Li batalis kontraŭ liberecbatalo de Francisko Rákóczi la 2-a jam kiel kolonelo, poste kontraŭ la turkoj (1716-1718), baldaŭ en Bosnio, fine kontraŭ la prusoj. Li atingis altajn oficirajn rangojn. Intertempe li estis nomumita reĝa konsilisto en 1708, ĉefdepartementestro de Komárom (historia departemento) en la sekva jaro, en 1723 ĉefkortegano, banuso de Kroatio 1733-1741, fine poste reĝa juĝisto. En 1720 li ricevis de la reĝa bienon de Pápa.

Spite tiun karieron, li estas pli fama, kiel refondinto de departemento Komárom. En 1727 li aĉetis bienojn de Tata (Hungario). Tata mem iĝis biencentro, kie laboradis ekzemple Jakab Fellner, Sámuel Mikoviny kaj József Grossmann. Tiutempe apud Tata estis grandaj marĉoj, laŭ projekto de Sámuel Mikoviny ili iĝis bonaj plugteroj. Esterhazy invitis germanojn kaj slovakojn, kiuj kulturis la novajn kampojn.

Memorigiloj
-----------

* skulptaĵo  (vidu la foton!)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun bildo Arkivigite je 2017-03-04 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio kun bildo
* hungarlingva biografio kun bildoj[*rompita ligilo*]

* Kategorio József Esterházy (reĝa juĝisto) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Ladislao la 2-a**, *Vladislaus* aŭ *Vladislav* (ĉirkaŭ 1110 - 18a de Januaro 1174) estis Duko de Bohemio de 1140 kaj poste Reĝo de Bohemio de 1158 ĝis sia abdiko en 1173. Li estis la dua reĝo de Bohemio post Vratislav la 2-a, sed tio ne estis hereda titolo.

Vladislav estis la filo de Vladislav la 1-a kaj Richenza de Berg. Li estis edzo dufoje, unue de Gertrudo de Babenberg kaj poste de Judito de Turingio.

Li estis aventurema junulo. Senŝance surtroniĝi dum la regado de sia onklo Sobeslav la 1-a, li translokiĝis al Bavario.Li revenis post la morto de Soběslav en 1140 kaj kun la helpo de sia bofrato, la reĝo de Germanio, Konrado la 3-a, li estis elektita Duko de Bohemio fare de la Bohemia nobelaro kaj poste devis fronti plendojn pro tiu sukcedo. En 1147, Vladislav akompanis Konradon al la Dua Krucmilito, sed li haltis en Konstantinopolo kaj poste revenis.

En Junio 1156 Vladislav kaj Frederiko Barbarossa, sukcedanto de Konrado interkonsentis, ke Vladislav partoprenos en la baldaŭa kampanjo de Frederiko al Italio kaj Frederiko plialitigos Vladislav al rango de reĝo. Tio okazis en 1158, dum por la kampanjoj de 161, 1162, kaj 1167, Vladislav fidis la komandon de la ĉeĥa soldataro al sia frato Duko Děpold la 1-a de Jamnitz kaj al sia filo Frederick. En la 1160-aj jaroj li devis fronti krizon en Moravio kaj konfliktojn inter la episkopoj kaj la germana imperiestro.

Notoj
-----

1. ↑   Mahoney 2011, p. 44.
2. ↑   Freed 2016, pp. 170–173.

Bibliografio
------------

* Freed, John B. (2016). Frederick Barbarossa: The Prince and the Myth. New Haven, CT: Yale University Press. ISBN 978-0-300-122763.
* Mahoney, William (2011). The History of the Czech Republic and Slovakia. ABC-CLIO. ISBN 978-0313363061.

* Kategorio Ladislao la 2-a (Bohemio) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 716675
* GND: 136800629
* LCCN: no2010039837
* VIAF: 81084881
* ISNI: 0000 0003 7422 0965
* NKC: xx0005514
 |
**József GRŐSZ** [jOĵef grOs], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Grősz József** estis hungara romkatolika pastro, ĉefepiskopo, membro de Hungara Scienca Akademio (1946).

Skulptaĵo pri József Grősz
József Grősz  naskiĝis la 9-an de decembro 1887 en Hungara reĝlando, en Féltorony (nuntempa Halbturn en Burgenlando, en Aŭstrio). Li mortis la 3-an de oktobro 1961 en Kalocsa.

Biografio
---------

József Grősz post lernado li iĝis pastro en 1911. Li komencis sian pastran karieron en Farád, baldaŭe en Győr. Li iĝis episkopa sekretario en 1921. Post 7 jaroj li jam estis vicepiskopo. Ekde1936 li gvidis diocezon de Szombathely. Inter 1939-1944 li estis ankaŭ senatano, dume en 1943 li iĝis ĉefepiskopo de Kalocsa. En 1949 pro arestiĝo de József Mindszenty li plenumis la postenon primaso. En 1951 ankaŭ li estis arestita kaj false kondamnita, fine li liberiĝis en 1956. En 1990 la akuzoj estis nuligitaj.

Memorigiloj
-----------

* skulptaĵo pri József Grősz fare de Pál Kő

Fontoj
------

* biografio hungarlingva (la teksto estas legebla maldekstre post klako al literoj G, GY kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)

* Kategorio József Grősz en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Georgo Martinuzzi
**Georgo MARTINUZZI**, kroate *Juraj Utješinović*, hungare *György Utješenović*, ankaŭ konata kiel *Fráter György* = "Frato Georgo" (naskiĝinta en 1482 en Kamičak, Dalmatio; mortinta la 16-an de decembro 1551 en kastelo Winzendorf) estis hungaria-kroatia etnobeldevena ekleziulo, kardinalo, kaj ŝtatestro.

Georgo Martinuzzi edukiĝis en kortego de Johano Corvin, sekve en 1504 kiel paĝio aliĝis al vidvino de palatino Stefano Szapolyai. De tie li iĝis soldato de Johano la 2-a. Li estiĝis konsilanto de la reĝo, de 1534 episkopo de Nagyvárad. Li klopodis unuigi la du disigitajn landojn. En 1542 kiel loktenanto li organizis Orient-Hungarujon kaj tiel senvole preparis la pli malfruan memstaran Transilvanion. En 1551 li abdikigis Izabelan kaj ŝian filon, transdoninte la landon al Ferdinando la 1-a. Kompense li estis nomumita de imperiestro trasilvania vojvodo, ĉefepiskopo de Esztergom, kaj li intervenis ĉe papo por fariĝi kardinalo. La imperiestro ne povis defendi la landon kontraŭ la turkoj. Li komencis pritrakti kun paŝaoj de la sudaj regionoj por gajni tempon, sed pro tio la imperiestra militestro Gianbattista Castaldo kiel perfidulon mortigis lin.

Bibliografio
------------

* Horváth Mihály: Utyeszenich F. Gy. élete (Kisebb történeti munkái, IV. Pest, 1868);
* Barabás Samu: F. Gy. (Pozsony, 1885).

### Beletraĵoj

* Szász Károly: F. Gy. (dramo, Pest, 1869);
* Jókai Mór: F. Gy. (romano, 1893).

Fonto
-----

* Magyar Életrajzi Lexikon

* Kategorio Georgo Martinuzzi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 222464
* GND: 119043106
* LCCN: n89658086
* VIAF: 39435999
* ISNI: 0000 0001 0814 3581
* BNF: 122669181
 |
**Georgo Plantaĝeneto** (naskiĝis la 21-an de oktobro 1449, mortis la 18-an de februaro 1478) estis frato de Eduardo la 4-a (Anglio) kaj Rikardo la 3-a (Anglio).

Familio kaj frua vivo
---------------------

Li estis filo de Rikardo Plantaĝeneto (3-a duko de Jorko) kaj Cecily Neville, kaj naskiĝis en Dublino. En 1461, post sia surtroniĝo, lia frato Eduardo nomumis lin duko de Clarence, kiu estis titolo de tempo al tempo posedata de anoj de la angla reĝa familio.

La 11-an de julio 1469, en Calais, George edziĝis al Izabela Neville, filino de Rikardo Neville (16-a grafo de Warwick).

Vivo
----

Komence Georgo lojale subtenis la pretendon de sia frato al la angla trono. Tamen lia bopatro forlasis Eduardon kaj iris al Francio por alianciĝi al Margareta de Anĵuo (edzino de la detronigita Henriko la 6-a). Georgo kuniĝis kun sia bopatro en Francio, akompanate de sia graveda edzino. la 16-an de aprilo 1570, sur ŝipo tre proksima al Calais, ŝi naskis ilian unuan idon, Anne, kiu post nelonge mortis.

Georgo esperis ke, helpe de sia bopatro, li anstataŭus sian fraton kiel reĝo de Anglio. Tamen baldaŭ li konsciis ke tio ne okazus: la grafo de Warwick edzigis sian pli junan filinon Anne al la heredonto de Henriko la 6-a, Eduardo de Westminster (princo de Kimrio). Georgo alianciĝis al Henriko, kiu rekompencis lin per deklaro ke, se Eduardo de Westminster mortus, Georgo estus lia heredonto.

La grafo de Warwick fine ne sukcesis retronigi Henrikon, kaj li mem mortis dum batalo. Eduardo la 4-a pardonis sian fraton kaj redonis al li sian favoron. Per sia edziĝo Georgo rajtis heredi la titolon grafo de Warwick, sed ne ĉiujn bienojn de sia bopatro, ĉar lia pli juna frato Rikardo (duko de Gloucester) (la estonta Rikardo la 3-a) edziĝis al Anne Neville, filino de lia bopatro. Rikardo kaj Georgo rivalis, sed fine Rikardo superis Georgon, kiu ege malkontentis.

Izabelo Neville mortis la 22-an de decembro 1476, aŭ pro akuŝ-malsano aŭ pro ftizo.

Morto
-----

Georgo komplotis kontraŭ sia frato Eduardo la 4-a, kaj estis malliberigata en la Turo de Londono. Kulpigite de ŝtatperfido, li ekzekutiĝis en la Turo la 18-an de februaro 1478. Laŭ tradicio li estis dronata en barelego de malvazio-vino. Li kaj lia edzino entombiĝis en Abatejo Tewkesbury, Gloucestershire.

Idoj
----

Georgo kaj lia edzino Izabela havis kvar gefilojn:

* Anne (n. la 16-an de aprilo 1470) kiu mortis nelonge post sia naskiĝo (aŭ eble mortnaskiĝis)
* Margaret Pole (8-a grafino de Salisbury) (1473-1541)
* Eduardo Plantaĝeneto (17-a grafo de Warwick) (1475-1499)
* Rikardo (n. la 6-an de oktobro 1476, m. la 1-an de januaro 1477)

* Kategorio Georgo Plantaĝeneto (duko de Clarence) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 298284
* GND: 124569269
* LCCN: n81029841
* VIAF: 32933558
* ISNI: 0000 0000 2468 9835
* SUDOC: 185301193
* BNF: 123362190
 |
**Gottfried von Strassburg**, germana poeto (m. ĉ. 1210) kiu verkis longan romancon, *Tristan*, pri la legendo de Tristan kaj Iseult. Oni taksas la poemon majstroverko de la mezepoka germana literaturo, kaj ĝi inspiris la operon Tristano kaj Izoldo de Richard Wagner.

Gottfried von Strassburg mortis antaŭ ol li finis la poemon: ĝin kompletigis Ulrich von Türheim de Augsburg kaj Heinrich von Freiberg. Pri la vivo de Gottfried oni scias nur ke li devenis de, aŭ loĝis en, Strasburgo. La plej fruaj manuskriptoj de la poemo enhavas iometon da la dialekto de Alzaco.

Gottfried diris en la poemo ke lia fonto estas la verko de Tomaso de Anglio pri la legendo. Gottfried verkis 19,548 liniojn antaŭ sia morto, plejparte en rimantaj distikoj.

* Kategorio Gottfried von Strassburg en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 269474
* GND: 118540947
* LCCN: n79104375
* VIAF: 90158790747738852819 164002565, 90158790747738852819
* ISNI: 0000 0001 2028 8978
* LIBRIS: 188492
* SUDOC: 028502906
* BNF: 120326126
* BIBSYS: 90053208
* NKC: jn20000700622
* ICCU: CFIV049007
* BNE: XX1160535
 |
**Johannes LANGE** (naskiĝinta la 16-an de novembro 1985 en Jena) estas germana verkisto.

Vivo
----

Lange vivas ekde la naskiĝo en Kahla. Post la abiturienta ekzameno li komencis en 2005 studon de germanistiko poreksterlanda germanistiko kaj komuniksciencoj. Li finstudis en 2011.

Ekde 2008 li estas membro de la literatura societo *Literarische Gesellschaft Thüringen*, kies estrarano li estas ekde 2009. Lia unua romano *Ein Heide geht pilgern* publikiĝis en 2008. La saman jaron Lange ricevis la unuan premion ĉe la Eobanus-Hessus-skribkonkurso. En 2009 li venkis ĉe "Junges Literaturforum Hessen-Thüringen".

Ekde 2009 li kune kun Romina Voigt kaj Moritz Gause organizas la spektaklon "Lautschrift", monata okazaĵo por junaj verkistoj en Jena. Krome Lange gvidas posttagmezan laborrondon pri kreiva verkado ĉe la Ŝtata gimnazio Leuchtenburg en Kahla.

En 2009 li ekverkis por la triparta komikso-projekto de Daniel Caleb Thompson kun la titolo "Gossip - Die Vertreibung des Bauhaus", kies unua volumo aperis en 2009. Lange ofte skribas pri la ĉiutaga vivo kaj postulas de la legantaro trovi la belajn flankoj de la vivo.

Verkoj
------

* "Ein Heide geht pilgern" (Roman). Mörtel-Verlag, 2008. ISBN 978-3-939917-08-3
* "Gossip - Die Vertreibung des Bauhaus. Teil 1: Weimar" (Comic). e-werk weimar e.V. 2009.
* "World of Uni" (Prosatext) In: Nagelprobe 26. allitera, 2009. ISBN 978-3-86906-040-8
* "Flight Club" (vertonter Prosatext) In: hEFt hören. Kulturrausch e. V. 2009.
* "Wettrüsten mit Eierflip" (Erzählungen). Wartburg-Verlag, 2010. ISBN 978-3-86160-331-3

Premioj
-------

* 2008 - Eobanus-Hessus-Schreibwettbewerb por "Flight Club" (plej bona ethistorio)
* 2009 - Junges Literaturforum Hessen-Thüringen por "World of Uni"

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Johannes Lange (Autor) en la germana Vikipedio.*

Eksteraj ligiloj
----------------

* Arkivigite je 2016-11-10 per la retarkivo Wayback Machine
**Géza** (ebla esperantigo Gejzo, originale prononcita [djeŭĉa] naskiĝis ĉirkaŭ 945 – mortis en 997) estis hungara grandduko (reg. 972–997), filo de grandduko (landestro) Taksony [takŝonj], pranepo de grandduko Arpado, patro de Vajk – pli posta Stefano la 1-a de Hungario.

Brustbildo de Géza
Li estis la unua gvidanto de la hungaroj, kiu politike malfermis al la Okcidento, ties signo estis la apero de la okcidentaj kristanaj misiistoj kaj normaligo de la rilatoj al la Germana Imperio. Lin krucbenis en 972 Bruni, „episkopo de la hungaroj", Gejzo ricevis la kristanan nomon Stefano. Gejzo ĉiam ofertis al la paganaj dioj, la novan kredon rigardis nur politika neceseco. Li sendis en 973 komisiitojn al germana imperiestro Otto en Quedlinburg, kie ili interkonsentis pri ĉesigo de militiroj.

Géza, kies posedaĵo estis la nuna okcidenta Hungario, komencis larĝigi sian potencon. Lia edzino Ŝarolt (Saroldu; Sarolta) estis filino de reganto de Transilvanio, Gyula, tiel Géza akiris apogon de la dua plej potenca gvidanto de la lando. Militiste, ĝin apogis la grandduka gvardio, kiu estis muntita jam per okcident-stila, dueĝa glavo. Fine de lia regado, li konfirmis la potencon okcidente de Garam–Danubo, sed li devis dividi la regadon kun Arpad-dinastia Koppány, kiu posedis la regionon sude de la Balatono.

Kiel fortiĝis Géza, tiel disvastiĝis la kristanismo, oni fondis dum lia regado la abatejojn de Veszprém kaj Pannonhalma. Li venis en konflikton kun princo Henriko la 2-a de Bavario en ĉirkaŭ 984 kaj 991. Liaj armeoj estis venkitaj kaj perdis orientan parton de Aŭstrio, kiu estis ĝis tiam en hungara posedo.

De lia unua edzino, Ŝarolt naskiĝis du filinoj kaj unu filo (pli posta Stefano la 1-a), de la dua edzino, la pola Adelhaid naskiĝis du filinoj.

La nuna prononco de ’’Géza’’ venas el mislego de la latina noto.

* Kategorio Grandduko Géza en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 166095
* GND: 130402532
* LCCN: n98089009
* VIAF: 26383856 72498726, 26383856
* ISNI: 0000 0000 8060 2749
 |
**József KIS** [jOĵef kiŝ], hungare **Kis József,** Esperante **Jozefo Kis** estis hungara reĝisoro, scenaristo kaj verkisto.

József Kis naskiĝis la 13-an de aprilo 1917 en Budapeŝto. Li mortis la 18-an de januaro 1990 en Budapeŝto.

Biografio
---------

József Kis komence estis el aktoro kaj helpreĝisoro ekde 1937 en Budapeŝto. Post 2 jaroj li finis la lernadon. En 1948 li aliĝis al Teatro Madách, dume li havis taskojn en produktejo de filmoj, eĉ li instruis en la aktora ĉeflernejo. Inter 1960-1980 li reĝisoradis dokumentajn filmojn. Pro tiu laboro li vojaĝis al Vjetnamio, Afganujo, Mongolio, Egipto, Sirio kaj en Sovetunio. Li ricevis premion Kossuth en 1975, pli frue ankaŭ aliajn 2 premiojn.

Liaj laboraĵoj (elekto)
-----------------------

* 4 filmoj inter 1959-1986
* 3 scenarlibroj inter 1959-1988
* 3 dokumentaj filmoj
* 3 libroj inter 1947-1972

Fontoj
------

* Hungara Vikipedio


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 407871
* LCCN: no00079651
* VIAF: 121441309
* ISNI: 0000 0000 7920 0398
 |
**Kristóf Simai** [kriŝtOf ŝimai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Simai Kristóf** estis hungara monaĥo, instruisto, dramisto, membro korespondanta de Hungara Scienca Akademio (1832). Lia origina nomo estis **Sima Márton** ĝis 1765.

Kristóf Simai  Arkivigite je 2013-12-03 per la retarkivo Wayback Machine naskiĝis la 8-an de novembro 1742 en Hungara reĝlando en Komárom (nuntempa Komárno Slovakio). Li mortis la 12-an de aŭgusto 1833 en Selmecbánya (nuntempa Banská Štiavnica en Slovakio).

Biografio
---------

Kristóf Simai frekventis gimnazion precipe en sia naskiĝurbo. En 1765 li aliĝis al la piaristoj. Post 2 jaroj li monaĥiĝis kaj li instruis komence en Nagykanizsa, baldaŭe en diversaj aliaj urboj. En Debrecen li pastriĝis. Li verkis dramojn por la lernantoj, baldaŭe ankaŭ por veraj aktoroj. En 1790 lia teatraĵo estis la unua teatra (ne lerneja) prezentado en Hungario fare de trupo de László Kelemen (aktoro) en Buda. Baldaŭe li interesiĝis ankaŭ pri kompilado de vortaroj.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Igazházi* (1790) - komedio
* *Végtagokra szedett szó tár* (1809 – 1810) - vortaro
* *Gazdagszótár* vortaro restanta en manuskripto
* 6 teatraĵoj (kiuj ne perdiĝis)
* kuirlibro (1795 - 1799) restanta en manuskripto

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero S kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)
* hungarlingva biografio Arkivigite je 2013-12-03 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
**Anne Isabella NOEL BYRON**, 11a Baronino Wentworth kaj Baronino Byron (denaske Milbanke; 17a de Majo 1792 – 16a de Majo 1860), karesnome Annabella kaj ofte konata kiel **Lady Byron**, estis la edzino de la poeto George Gordon Byron, plej ofte konata kiel Lord Byron.

Tre edukita kaj strikte religia virino, ŝi ŝajnis tre maltaŭga partnerino por la nemorala kaj agnostikisma poeto, kaj ilia geedzeco tuj rezultis en kverelaro. La memoroj de Lady Byron, publikigitaj post ŝia morto fare de Harriet Beecher Stowe, certigis ŝiajn timojn pri onidira incesto de Lord Byron kun sia duon-fratinor. La skandalo pri la suspektoj de Lady Byron akcelis la intencojn de Byron forlasi Anglion kaj reveni al la Mediteraneo kie li estis vivinta en 1810.

Ili filino Ada laboris kiel matematikisto kun Charles Babbage, nome pioniro de komputiko. Lady Byron sentis ke eduko en matematiko kaj logiko estus kontraŭaganta eblan hereditan tendencon al la frenezeco kaj la romantisma troigo de Lord Byron.

Lord Byron
----------

Implikita dekomence en afero kun Lady Caroline Lamb (kiu nomigis lin "mad, bad and dangerous to know" (freneza, malica kaj danĝera se konata)) kaj kun aliaj amantoj kaj ankaŭ premite pro ŝuldoj, li ekserĉis kongruan geediĝon, konsiderante – inter aliaj – Annabella Millbanke. Tamen, en 1813 li renkontiĝis por la unua fojo en kvar jaroj sian duon-fratinon, Augusta Leigh. Onidiroj de incesto ĉirkaŭis la paron; la filino de Augusta nome Medora (n. 1814) estis supozite filino de Byron. Por fuĝi el kreskantaj ŝuldoj kaj onidiroj, Byron premis sian decidon edziĝi al Annabella, kiu laŭ onidiroj estis la verŝajna heredonto de riĉa onklo. Ili geedziĝis la 2an de Januaro 1815, kaj ilia filino, Ada, naskiĝis en Decembro tiun jaron. Tamen la konstanta obsedo de Byron ĉe Augusta (kaj liaj kontinuaj seksaj aferoj kun aktorinoj kaj aliaj) faris ilian geedzan vivon katastrofon. Annabella konsideris Byron freneza, kaj en Januaro 1816 ŝi abandonis lin, prenante ilian filinon, kaj ekproceduris por laŭleĝa separo. Ties separaigo estis laŭleĝigita per privata setligo en Marto 1816. La skandalo de la separo, la onidiroj pri Augusta, kaj la eĉ pli kreskantaj ŝuldoj devigis lin forlasi Anglion en Aprilo 1816, kaj neniam li revenos.

Notoj
-----

1. ↑   McGann (2013).

Bibliografio
------------

* McGann, Jerome (2013) [2004]. "Byron, George Gordon Noel (1788–1824)". Oxford Dictionary of National Biography (reta eld.). Oxford University Press. doi:10.1093/ref:odnb/4279. (Subskribo aŭ membreco en publika biblioteko de UR estas postulata.)
* Lodge, Edmund, Norroy King of Arms, The Peerage of the British Empire, London, 1858, p. 588, under 'Anne Isabella Noel-Byon, Baroness Wentworth of Nettlested.'

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Lady Byron en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* A Guide to the Lady Byron Manuscript Material in the Pforzheimer Collection at the New York Public Library
* Oxford Dictionary of National Biography


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 611674
* GND: 118638130
* LCCN: n50032956
* VIAF: 67258879
* ISNI: 0000 0000 8147 4910
* LIBRIS: 251066
* SUDOC: 06150047X
* BNF: 17031605c
* NKC: mub2015869330
* BNE: XX5436189
 |
*Ĉi tie estas islanda nomo. Plejmulto de islandanoj ne havas familiajn nomojn. La lasta nomo de ĉi tiu persono estas patronomo. Mencii lin oni povas sub lia persona nomo Guðbrandur.*

**Guðbrandur Þorláksson** (1541-1627) estis matematikisto, kartografiisto, kaj episkopo en Hólar, Islando. Li studis ĉe la katedrala lernejo ĉe Hólar kaj ĉe la Universitato de Kopenhago, kaj poste estis rektoro ĉe la lernejo de Skálholt, pastro ĉe Breiðabólstaður kaj episkopo de Hólar de la 8-a de aprilo 1571 ĝis sia morto je la 20-a de julio 1627.

Guðbrandur eldonis la unuan kompletan islandan tradukon de la Biblio en 1584.
Li redaktis kaj eldonis almenaŭ 80 librojn dum li estis episkopo, inkluzive de la Biblio 1584 en la islanda, la Islanda Leĝlibro kaj la tielnomita Vísnabók Guðbrands (Libro de strofoj) 1612. Li ankaŭ estas notata pro esti desegninta la unuan bonan karton de Islando, en 1590.

Li generis filinon nomitan Steinunn, naskiĝintan en 1571, kun Guðrún Gísladóttir laboristino en Hólar. Edzo de Steinunn nomiĝis Skúli Einarsson kaj ilia filo estis Þorlákur Skúlason kiu estis episkopo en Hólar post sia avo, Guðbrandur Þorláksson. La venontan jaron, la 7-an de septembro 1572, Guðbrandur edziĝis kun Halldóra Árnadóttir (1547–1630), filino de Árni Gíslason distrikta juĝisto en Hlíðarendi en Fljóthlíð. Kun ŝi li havis tri infanojn kiuj estis: Páll Guðbrandsson (1573–1621) distrikta juĝisto en Þingeyrar, Halldóra Guðbrandsdóttir (1574–1658), kiu neniam edziniĝis sed  estris la grandan bienon, Hólar, kiam ŝia patro maljuniĝis kaj malsaniĝis, kaj Kristín Guðbrandsdóttir (1574–1652) edzino de Ari Magnússon en Ögri distrikta juĝisto  en la grandbieno Ögur ĉe Ísafjarðardjúp. (Profundaĵo de Ísafjörur).

Referenco
---------

* Einar Sigurbjörnsson, Jón Torfason og Kristján Eiríksson: „Inngangur." *Vísnabók Guðbrands*. Bókmenntafræðistofnun Íslands. Reykjavík 2000. Bls.vii–xxxix.

* Kategorio Guðbrandur Þorláksson en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 187260
* GND: 136304036
* LCCN: no99060764
* VIAF: 24628109
* ISNI: 0000 0001 1751 1649
* SUDOC: 158136179
* BNF: 120906557
* BIBSYS: 99068743
 |
*Ĉi tie estas islanda nomo. Plejmulto de islandanoj ne havas familiajn nomojn. La lasta nomo de ĉi tiu persono estas patronomo. Mencii lin oni povas sub lia persona nomo Gestur.*

**Gestur Pálsson** (naskiĝis la 25-an de septembro 1852, mortis la 19-an de aŭgusto 1891)

  estis islanda verkisto kaj unu el la plej konataj aŭtoroj de la realisma skolo en Islando. Li naskiĝis en Miðhús en Reykhólasveit.

Post sia studado en la gimnazio de Rejkjaviko li ekstudis teologion en Kopenhago sed neniam finis tiun studadon.
Gestur estis unu el la kvar eldonantoj de la revuo Verðandi 1882 en kiu oni prezentis kaj reklamis la Realismon por islandaj legantoj. Gestur verkis poemojn sed estas plej fama pro siaj longaj noveloj.

En esperanto aperis
-------------------

* *Hanso balanca (Hans vöggur)* en La Tradukisto, deksepa numero, 12. julio 1994, en traduko de Stefán Sigurðsson.
* *La ribelo en la bieno Brekka (Uppreisnin á Brekku)* en La Tradukisto, deksepa numero, 12. julio 1994, en traduko de Stefán Sigurðsson.


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Ghazan (centre) naskiĝis kaj edukiĝis kiel kristano, studis budhismon kaj islamaniĝis atinginte la tronon
**Mahmud Ghazan** (1271-1304) (mongole: Газан, ĉine: 合贊, foje konata kiel Casanus de la okcidentanoj) estis la sepa reganto de la Ilĥanato de la Mongola Imperio en nuntempa Irano de 1295 ĝis 1304. Li estis la filo de Arghun kaj Quthluq Ĥatun, daŭrigante la vicon de regantoj kiuj estis rektaj posteuloj de Ĝingis-Ĥano. Konsiderita kiel la plej elstara el la ilĥanoj, li estas plej konata pro la politika konvertiĝo al Islamo en 1295 kiam li prenis la tronon, markante turnopunkton por la reganta religio de mongoloj en Mezazio. Lia ĉefa edzino estis Kokeĉin, mongola princino sendita de Kublaj-Ĥano, kaj eskortita de la mongola ĉefurbo ĝis la Ilĥanato fare de Marko Polo.

Militistaj konfliktas daŭris dum la regado de Ghazan inkluzive de milito kontraŭ la egiptaj mamelukoj por la kontrolo de Sirio, kaj bataloj kontraŭ la mongola Ĉagataj-Ĥanato. Ghazan ankaŭ traktis diplomatiajn kontaktojn kun Eŭropo, daŭrigante la malsukcesajn provojn de siaj antaŭuloj je formado de franca-mongola alianco. Viro de alta kulturo, Ghazan parolis multajn lingvojn, havis multajn ŝatokupojn, kaj reformis multajn elementojn de la Ilĥanato, precipe la normigado de la valuto kaj la financa politikon.

* Ghazan en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Ghazan en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 347477
* GND: 143370960
* LCCN: nr93015810
* VIAF: 14641452
* ISNI: 0000 0001 1040 4832
* LIBRIS: 215236
* SUDOC: 118913565
 |
**Lajos Kövér** [lajosx kovEr], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kövér Lajos** estis hungara juristo, altlerneja instruisto. Lia nobela antaŭnomo estis *rétháti*, lia edzino estis Ida Komlóssy Kövérné.

Lajos Kövér naskiĝis la 11-an de marto 1825 en Wiesenhaid (Hungara reĝlando, Aŭstra Imperio, nuntempa Tisa Nouă en Rumanio, li mortis la 11-an de aprilo 1863 en Pest (urbo) (Hungara reĝlando, Aŭstra Imperio).

Biografio
---------

Lajos Kövér frekventis lernejon en Arad (urbo), poste li studis juron en Reĝa Jura Akademio (Nagyvárad) (1841–1842) kaj Reĝa Universitato de Pest. Ekde 1845 li estis honora prokuroro kaj grava figuro de la opozicio. Dum la Hungara revolucio de 1848 li batalis, en la sekva jaro li estis leŭtenanto. Post la fiasko li estis devigsoldato en norda Italio. En 1851 li povis hejmenveni al urbo Pest kaj okupiĝis pri la literaturo. En la sekva jaro li debutis kiel dramisto, kiuj estis videblaj en Nacia Teatro (Budapeŝto). Li ankaŭ redaktis plurajn gazetojn. Li edziĝis en 1861, lia edzino naskis filinon.

Elektitaj dramoj
----------------

* *Estve és reggel* (1853)
* *A szép Marquisné* (1854)
* *Celestina* (1856)
* *Gazdagság és szegénység* (1857)
* *Nőm meghalt* (1857)

Lia libro
---------

* *Kövér Lajos színművei* (elektita dramaro, 1860)

Memorigiloj
-----------

* strato en Zugló ekde 1879

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografieto kun bildo
*

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Lajos Kövér en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 701550
* GND: 1018219269
* VIAF: 121504911
* ISNI: 0000 0000 7932 1720
 |
**Krzysztof Konrad Skowroński** (naskiĝis la 2-an de aprilo 1965 en Varsovio) – pola ĵurnalisto, felietonisto, fondinto de Radio Wnet (2009); de 2011 prezidanto de la Asocio de Polaj Ĵurnalistoj.

Vivo
----

Li finis studojn pri filozofio en Varsovia Universitato. Ĵurnalisman laboron komencis en la 90-aj jaroj en Radio Zet, kie kreis kaj gvidis diversajn publicistajn programojn. Forlasis la radion en 2000.

De 2001 ĝis 2002 kunlaboris Programo III de la Pola Radio, kie ĉiutage matene konversaciis kun politikistoj. De la fino de la 90-aj jaroj ĝis komenco de la sekva dekjaro gvidis televidajn programojn pri publicistiko. De 2003 ĝis 2005 kunlaboris kun Televido Polsat. En la jaroj 2005–2007 denove kunlaboris kun TVP1, okupiĝante en dimanĉa publicista programo *Intervjuo kaj Opinioj* kune kun invitataj gazetaraj ĵurnalistoj pri komentado de politikaj eventoj de la lasta semajno. Li estis felietonisto de taggazeto "Rzeczpospolita" kaj de semajnrevuo "Przekrój".

De julio 2006 ĝis februaro 2009 direktoro de la Programo III de la Pola Radio, kies tiutempa aŭdebleco kreskis. En majo 2009 fondis retan Radio Wnet iĝante ĝis ĉefredaktoro.

De 2002 membro de la Asocio de Polaj Ĵurnalistoj. Oktobre 2011 elektiĝis prezidanto de la organizaĵo, oktobre 2014 estis denove elektita al la posteno. Septembre kaj oktobre 2012 gvidis du partiajn konferencojn de Juro kaj Justeco.

En 2016, baldaŭ post elekto de Jacek Kurski al prezidanteco de Pola Televido, revenis al laboro en publika televido, ricevante aŭtoran programon *24 Minutoj* en TVP Info.

Kunaŭtoro de la libro *ABC de ĵurnalismo*.

* Kategorio Krzysztof Skowroński en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 607718
* LCCN: no2007120883
* VIAF: 21931900
* ISNI: 0000 0001 1044 2329
* SUDOC: 143461400
* BNF: 166322491
* NKC: jo2013759312
 |
**Lajos NAGY** [lajoŝ nadj], hungare **Nagy Lajos,** Esperante **Ludoviko Nagy** estis hungara verkisto, majstro de noveloj.

Lajos Nagy naskiĝis la 5-an de februaro 1883 en Apostag. Li mortis la 28-an de oktobro 1954 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Li frekventis universitaton, sed li neniam akiris diplomon pri juro. Li komencis sian karieron en 1907 per novelo, post 4 jaroj aperis la unua novelaro. Ekde 1918 li estis kunlaboranto de periodaĵo, inter 1922-1929 li estis ano de Nyugat. En 1927 kaj 1929 li vojaĝis al Vieno, kie li kontaktiĝis kun hungaroj. Baldaŭe li laboris ĉe diversaj revuoj, periodaĵoj. En 1934 li partoprenis verkistan kongreson en Moskvo kaj en la sekva jaro li edziĝis. En 1940 li funkciigis vendejon por libroj. En 1945 li aliĝis al komunistoj. Li ricevis diversajn premiojn, fine en 1948 premion Kossuth.

Verkoj (selekto)
----------------

* multe da noveloj
* 3 romanoj
* 2 membiografioj

En Esperanto aperis
-------------------

* Hungara Antologio 1933: novelo: *Honto*

Fontoj
------

* Hungara Vikipedio

* Kategorio Lajos Nagy (verkisto) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 391530
* GND: 118586327
* LCCN: n81144245
* VIAF: 32039157
* ISNI: 0000 0001 1023 7309
* LIBRIS: 311294
* SUDOC: 030323134
* BNF: 12176211q
* NLA: 35870706
* NKC: xx0003680
 |
**Giambattista MARINO** (literumita ankaŭ Giovan Battista Marini, 18-a de Oktobro 1569, Napolo - 26-a de Marto 1625, Napolo) estis itala poeto, fondinto de la stilo nomita Marinismo, poste *secentismo*, karakterizita per ekstravaganca kaj troa uzado de konceptoj-, kiu hegemoniis en la itala poezio de la 17-a jarcento. Lia nocio pri poezio, bazita sur la troigo de la manierisma artefaritaĵaro, estas plenplena je antitezoj kaj je ampleksa gamo de vortoludoj, abunda je priskriboj kaj je sensisma muzikeco. Li atingis grandan sukceson siatempe, kompareble al tiu kiun atingis Petrarko antaŭ li.

Li estis tre imitita en Italio, Francio (kie estis idolo de la membroj de la skolo "précieux" kaj de la nomitaj "libertins"), Hispanio (kie ĉefa admiranto estis Lope de Vega) kaj aliaj katolikaj landoj kiel Portugalio kaj Pollando, same kiel ĉe Germanio. En Anglio li estis aprezita de John Milton kaj estis tradukita al angla fare de Richard Crashaw.

Li estis referencpunkto de la baroka poezio dum ĝi pintis. En la 18-a kaj 19-a jarcentoj li estis klasita tamen kiel fonto kaj ekzemplo de la "malbona baroka plaĉo". Pro renaskigo en la 20-a jarcento de la intereso por similaj poeziaj proceduroj, lia verkaro denove reviviĝis: li estis atente legita de Benedetto Croce kaj Carlo Calcaterra, kaj havis multajn kaj gravajn fakulojn, kiel Giovanni Pozzi, Marziano Guglielminetti, Marzio Pieri kaj Alessandro Martini.

*L'Adone* (1623)
Li studis por esti advokato, sed Marino elektis ne plenumi tiun profesion kaj anstataŭe ege sukcesis per la poezio kiun li sukcesis publikigi spite la cenzuron. Lia plej grava verko, nome laboro de pli ol 20 jaroj, estas *L'Adone* (1623), longa poemo (pli ol 40 000 versoj) kiu rakontas, kun multaj devojiĝoj, la historio de la amo inter Venuso kaj Adoniso. Lia verkaro, laŭdita tra tuta Eŭropo, superis tiujn de liaj imitantoj, kiuj tiom troigis liajn komplikajn vortoludojn kaj prilaboritan altatonecon kaj metaforojn ke "marinismo" iĝis pejorativa termino.

* Kategorio Giambattista Marino en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 792024
* GND: 118577921
* LCCN: n79058884
* VIAF: 41879078
* ISNI: 0000 0001 2129 7454
* LIBRIS: 263875
* SUDOC: 030095409
* BNF: 12158025x
* ULAN: 500322108
* MBA: e79db67e-42fa-4b7c-a121-aee3d5995e05
* NLA: 36080393
* BIBSYS: 90650255
* RKD: 450310
* NKC: js20020812870
* ICCU: CFIV028023
* BNE: XX826837
 |
**Júlia Goldman,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Goldman Júlia** estas hungara sciencfikcia verkisto, instruisto. Ŝia pseŭdonimo estas **J. Goldenlane**.

Júlia Goldman naskiĝis la 25-an de septembro 1974 en Orosháza.

Biografio
---------

Júlia Goldman akiris diplomon en Scienca Universitato Attila József. Post la diplomo ŝi estis instruisto pri matematiko en Szeged. Tie ŝi edziniĝis kaj naskis tri infanojn. Goldman komencis verki mallongajn rakontojn kaj romanojn, plejparte el la fantaziaj kaj sciencfikciaj ĝenroj. Ŝia debuta verko aperis en 2001. Inter 2005-2015 ŝi estis malaktiva por dediĉi pli da tempo al sia familio. Intertempe ŝi vidviniĝis.

Elektitaj libroj
----------------

* *Isteni balhé* (2001, 2016)
* *Farkastestvér* (2002, 2015)
* *Csillagfény* (noveloj, 2003)
* *Kedvcsináló szakácskönyv* (kunverkisto, 2008)
* *Éjfél* (2005, 2015)
* *Csillagok szikrái* (2016)

Fontoj
------

*

Referencoj
----------

1. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2019-11-11. Alirita 2019-11-11.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 668485
 |
Ksantipo el la verko de Guillaume Rouillé nome *Promptuarii Iconum Insigniorum*
**Ksantipo** (en greka *Ξανθίππη* Xanthíppē, 5a jarcento – 4a jarcento a.K.) estis grekino de Antikva Ateno nome la edzino de Sokrato kaj la patrino de liaj tri filoj nome Lamproklo, Sofronisko, kaj Menekseno. *Ksantipo* signifas en greka «blonda ĉevalo», de ξανθός *ksanthós* («blonda») kaj ἵππος *híppos* («ĉevalo»).

Ksantipo estis probable multe pli juna ol la fama filozofo, eble ĉirkaŭ kvardek jarojn. Ĉiukaze oni rakontas pli da aferoj pri ŝi ol estas veraj historioj. Pro sia malbona karaktero kaj malhumana traktado al sia edzo ŝi pasis al la historio kiel insolenta kaj feroca.

Same oni ampleksigis la nomon por aludi al iu ajn netraktebla virino, kvazaŭ sinonimo de megero kiel aperinta en la fama verko de Ŝekspiro nome La dresado de la megero.

Notoj
-----

1. ↑   Estampa socrática, Jantipa o Xantippe-Juan de Bergúa (Diálogos de Platón II)

* Kategorio Ksantipo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 517381
* GND: 119035995
* LCCN: n85262606
* VIAF: 1088154380949630290643, 84075101 52490593, 1088154380949630290643, 84075101
* ISNI: 0000 0004 4887 329X
* BIBSYS: 3004080
* NKC: jn20010525208
* BNE: XX1670697
 |
*Ne miskomprenu kun Júlia Szendrei same prononcebla!*
**Júlia SZENDREY** [sendrei], hungare **Szendrey Júlia** estis literaturamanto, poeto, verkisto, edzino de Sándor Petőfi, kiun la nuntempo taksas kontraŭdire.

Júlia Szendrey
Ŝi naskiĝis en Keszthely, en la 29-an de decembro 1828, ŝi mortis en Pest, en la 6-a de septembro 1868.

Vivo
----

Lia patro havis gravan postenon en grandbienoj en Keszthely, poste en Erdőd. Júlia frekventis lernejojn en Mezőberény kaj en Pest.
Ŝi renkontis Sándor Petőfi en balo de Nagykároly en 1846. La tiam jam fama poeto verkis al ŝi multe da belegaj poemoj. Post unu jaro geedziĝo okazis. Gepatroj de Júlia ne apogis la geedziĝon. La juna paro komencis la komunan vivon en Pest. La edzino iom estis ekstravaganca por la tiamaj kutimoj. Ŝi fumis cigaron kaj vestiĝis en pantalono.

La unusola komuna filo Zoltán Petőfi naskiĝis en 1848. Post malapero de la edzo ŝi vivis en Transilvanio, kie ŝi vane serĉigis sian edzon. En 1850 ŝi elektis novan edzon Árpád Horvát. Tiu ago kaŭzis tutlandan indigniĝon. Tamen ŝi naskis 4 gefilojn, dume ŝi ne edukis Zoltán-on. Abrupte en 1866 ŝi forlasis la edzon. Ŝi mortis en Pest, tie ŝi entombiĝis en komuna tombo kun gepatroj de Petőfi. Spite la duan edziĝon, en la tomboŝtono legeblas: Petőfi Sándorné (laŭ sugesto de Kálmán Kalocsay: Petőfi Sándoredza).

Verkaro
-------

* tradukaĵo de fabeloj de Hans Christian Andersen de 1856
* poemoj kaj noveloj 1909

Memoraĵoj
---------

* skulptaĵoj en Kiskőrös kaj en Mezőberény
* stratoj en Keszthely kaj en Pécs
* lernejo en Keszthely
* 2 memortabuloj

Fonto
-----

* Magyar Életrajzi Lexikon

* Júlia Szendrey en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Júlia Szendrey en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 293044
* GND: 118902482
* LCCN: n84193378
* VIAF: 810562
* ISNI: 0000 0000 7859 1075
 |
**Johano la 1-a** (naskiĝinta antaŭ 739, mortinta la 10-an de junio 746 aŭ 747) estis la unua "vera" episkopo de la Salcburga diocezo, de 739 ĝis 745, kaj abato de Arkiabatejo Sankta Petro. Liaj antaŭuloj ankoraŭ ne havis ĝenerale landlime agnoskitan episkopujon pro kio oni flegas nomi ilin *episkopoj en* kaj ne *de* Salcburg(i)o.

Vivo
----

Kun la bavaria duko Odilo starigis la papa legato Bonifaco en 739 kvar episkoplandojn kun klaraj landlimoj kaj respondecoj. Inter ili (Freising, Salcburgo, Passau, Regensburg) estis la salcburga la plej potenca. Papo Zakario donis al Johano Karantanion kiel misio-teritorion. Krom donacoj en la govio *Isengau* (ĉe Isen-rivero en sudeosta Bavarujo) oni donis al la salcburganoj ankaŭ grundojn de ĉe *Osterhorngruppe* (montaro je Salzkammergut). Tio helpu kaj helpis evoluigi la landon. Johano ankaŭ renovigis la plurfoje detruitan Maksimiliano-kapelon en Bischofshofen kaj enkondukis en sia klostro la benediktanan regulon.

Literaturo
----------

* Dopsch, Heinz; Spatzenegger, Hans (eld.): *Geschichte Salzburgs, Stadt und Land.* Pustet, Salzburg 1988, ISBN 3-7025-0243-2


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 845324
* GND: 1169446701
* VIAF: 5154013707009190187
 |
**João Baptista Mello e Souza** (Queluz, en la 28-a de majo 1888 — Rio-de-Ĵanejro, en la 24-a de aprilo 1969) estis unu el la pioniroj de Esperanto en Brazilo. Li diplomiĝis pri Juro kaj estis fama oratoro, verkisto, poeto kaj tradukanto de brazilaj poeziaĵoj en Esperanto. Li faris sennombrajn prelegojn pri Esperanto. Li estis en 1909 membro de la Estraro de Brazila Esperanto-Ligo (1a Sekretario) kaj redaktoro de "Brazila Esperantisto", en kiu li aperigis diversajn poemojn kaj artikolojn. Li estis membro kaj prezidanto, dum multaj jaroj, de Brazila Klubo Esperanto. 

De la 14a ĝis la 20a de aŭgusto 1910, li estis en la VI Internacia Kongreso de Esperanto, en Vaŝingtono, kiel oficiala reprezentanto de la Brazila Registaro kaj de BEL. Je la 17a de aŭgusto, sub la prezidanteco de D-ro Zamenhof, estis disdonitaj la premioj al la gajnintoj de la 2-a Kongresa Literatura Konkurso. La 1-a premio por poezio estis aljuĝita al J.B. Mello e Souza (kun 21 jaroj), pro lia poezio: "La Universala Frateco". Li estis unu el la malmultaj brazilanoj, kiuj konis persone kaj interparolis kun D-ro Zamenhof. Mello e Souza reprezentis BEL en la 37a Universala Kongreso de Esperanto en Oslo - Norvegio, en 1952. 

Li estis profesoro pri Historio de Ameriko kaj pri la portugala lingvo. Li estis Direktoro de Colégio Pedro II (suda sekcio). Li instruis ankaŭ ĉe Universitato de Ŝtato Guanabaro, Fakultato de Filozofio Sankta Ursolino kaj ĉe Lernejo Mello e Souza, kiun li fondis kaj direktoris.

Multfoje oni konfuzis lin kun lia frato, la profesoro pri matematiko kaj fama verkisto Júlio César Mello e Souza (Malba Tahan), kiu estis ankaŭ esperantisto kaj preleganto pri Esperanto.

J. B. Mello e Souza estis entuziasma skoltestro kaj prezidis la "Brazilan Federacion de Skoltistoj". Li estis fakdelegito pri skoltismo. De 1906 ĝis 1925, li laboris ĉe Ministerio de Internaj Aferoj kaj Justeco kaj uzis sian prestiĝon por ke Brazilo estu reprezentata en diversaj E-Kongresoj. Li estis membro de Beletristika Akademio de Rio-de-Ĵanejro, kaj de Brazila Societo de Geografio. Kiel redaktoro de la grava ĵurnalo "*O Imparcial*", li uzis la pseudonimon "J. Meluza". Li estis poeto kaj romanisto kaj aŭtoro de libroj por infanoj. Li lasis vastan verkaron pri historio kaj pri siaj rememoroj.

#### **Fonto**

* Alberto Flores, ĉe numero 138 de *Komunikoj*, periodaĵo de la *eldonejo Lorenz**.*
**Kubrat** estas unu el la unuaj bolgaraj ĥanoj. Li estas kreinto de la tribara konfederacio *Granda Bolgario* norde de la Nigra Maro, kiu troviĝis sur la teritorio de la nuntempa Ukrainio en 7-a jarcento.

Kubrat naskiĝis en 605 kaj estis edukata en la kortumo de la bizanca imperiestro ekde la juna aĝo. 12-jaraĝa li baptiĝis. En 632 fariĝis la caro de Granda Bolgario.

Granda Bolgario dum rego de Kubrat estis sendependa samkiel de avaroj, tiel de ĥazaroj. Tamen kvankam la danĝero de la okcidenta parto ne plu estis signifa pro la malfortiiĝo de la Avara imperio, la orienta minaco daŭre aktualis. Dum Kubrat estis viva, li havis sufiĉan potencon por teni kune la bolgarajn tribojn kaj kontraŭstari la danĝeron, sed post lia morto la lando estis dividita je 5 partoj inter liaj filoj: Batbaj, Kotrag, Asparuĥ, Kuver, Alŝiĥ. Ĉiu el filoj ekhavis sian landeron, sed unuope ili estis malfortaj por kontraŭbatali la ĥazarojn.

Kubrat mortis en 665. Lia tombo estis trovita apud la vilaĝo Malaja Pereŝepina en Poltava provinco de Ukrainio. Oni trovis multajn orajn kaj arĝentajn objektojn, inter kiuj estis la sigelo de nomo de Kubrat. Nun tiuj ĉi trovaĵoj estas en Ermitejo (Sankt-Peterburg, Rusio)

* Владимир Болгарский: Круглый стол и Акатуй-2016 в Москве. И какие памятники нам нужны, Кубрату?

* Kategorio Kubrat en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 141394
* GND: 118895966
* LCCN: n79118258
* VIAF: 215210181 40657855, 215210181
* SUDOC: 149096895
* BNF: 16523814w
 |
Literaturo > Svedlingva literaturo

---

**Lars AHLIN** (naskiĝis la 4-an de aprilo 1915 en Sundsvall; mortis en 1997) estis multinflua sveda romanverkisto ĉirkaŭ la mezo de la 20-a jarcento.

La frua romano *Tåbb med manifestet* prezentas multajn el la centraj ideoj de la verkado de Ahlin: Juna proleto trovas la komunisman ideologion nekontentiga, rifuzas rigardi la socion pli valora ol la individuon, kaj atingas pli bonan mem- kaj mondokomprenon pere de sekularigita luterana teologio, kiu la homon perceptas sen antaŭpretigitaj opinioj kaj juĝas lin laŭ liaj agoj.

La serĉadon de graco per amo, kutime spertata kun humiliĝo kaj suferado, li spuras en kelkaj sekvantaj romanoj. La plej konataj el ili estas *Min död är min* (1945; *Mia morto apartenas al mi*), *Kanelbiten* (1953; *La cinamona knabino*), kaj *Natt i marknadstältet* (1957; *Nokto en foira tendo*).

Lia plej eksperimenta verko estas *Om* (1946; *Se/Pri/Ĉirkaŭ*). Ahlin publikigis kelkajn librojn ankaŭ en la okdekaj jaroj, inter ili la aŭtobiografian romanon *Sjätte munnen* (1985; *La ses buŝoj*).

Ahlin ricevis kelkajn literaturajn premiojn, interalie la premion de la naŭ en 1960, la premion *Litteraturfrämjandets stora romanpris* en la jaro 1962 kaj en 1966 la premion *Litteraturfrämjandets stora pris*.

En Esperanto aperis
-------------------

*Alveno per paraŝuto,* novelo, tradukis Ferenc Szilágyi, en: *Vespera ruĝo anoncas ventegon.*

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Lars Ahlin en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Arkivigite je 2006-01-18 per la retarkivo Wayback Machine
* Arkivigite je 2006-01-08 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 24173
* GND: 118882821
* LCCN: n79043539
* VIAF: 114543822
* ISNI: 0000 0001 1033 132X
* LIBRIS: 213431
* SUDOC: 02856782X
* BNF: 12037772j
* BIBSYS: 90067323
* NKC: jn20000600059
 |
**Johano THÚRZÓ**, hungare *THÚRZÓ János* [tu:rzo:], slovake *Ján Thurzo* aŭ *Turzo* (naskita en Lőcse la 30-an de aprilo 1437 kaj mortinta en Nagybánya la 10-an de oktobro 1508) estis hungara entrepenisto kaj ĉefĉambra grafo de Körmöcbánya (1496 – 1507).

Kariero
-------

Johano Thurzó estis la filo de civitano kaj komercisto Georgo Thurzó de Lőcse. Li preparis sin por iĝi pastro en Romo kaj Padovo, sed post la morto de sia patro li transprenis la gvidadon de la entrepreno de sia patro. En 1463 li loksidiĝis en Krakovo kaj li fondis en 1469 entreprenon por vendi minejajn produktojn. En 1490 li aĉetis la minejbienojn de Johano Korvin. En 1493 li faris kontrakton en Venecio kun la bankiero de Aŭgsburgo, Jakob Fugger por eluzado de arĝento-, kupro- kaj plumbominejoj. En 1495 li fondis kuprofornon kaj fandejon en Besztercebánya. Pli poste fare de fondado de la *Egyesült Magyar Kereskedelmi Vállalat* (Unuiĝinta Hungara Komerca Entrepreno) la plej granda parto de la produkto de arĝento, plumbo kaj kupro de Mezeŭropo eniĝis en la manon de familioj Fugger kaj Thurzó.

Fonto
-----

* Magyar Életrajzi Lexikon


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 337076
* GND: 119529696
* VIAF: 303275796
 |
**Jacob Kurtzberg** (Nov-Jorko; 28an de aŭgusto 1917 - Thousand Oaks, Kalifornio; 6an de februaro 1994), konita sub la plumnomo **Jack Kirby**, estis desegnisto de usonaj komiksoj. Oni konsideras lin unu el la plej influaj aŭtoroj el la historio de la usona *bildliteraturo*, kaj la antonomazia desegnisto de superherooj. Apud Stan Lee, li kreis dum la sesdekaj jaroj grandan parton el la plej gravaj ĉefroluloj el Marvel, kiel La Mirinda Kvaropo, Thor, La Venĝantoj aŭ la X-Men, antaŭenpuŝante la renaskiĝon de la genro dum la tiel nomita arĝenta aĝo de la komiksoj.

Biografio
---------

Kirby komencis sian profesian karieron en la 1930-aj jaroj, laborante kiel desegnisto en gazetaro kaj studoj de bildstrioj. Li laboris kiel helpanto por la desegnoj de Popeye la maristo en la skipo de Max Fleischer. Poste li konis Joe Simon kiam ambaŭ laboris en Fox Komiksoj, kaj sekvis lin ĝis Timely, poste konata kiel Marvel Comics. Kun la eksplodo de la famo de la superherooj, kreita per la apero de Superman en 1938, Kirby komencis labori en ĝenro ĉiufoje pli orientita al la lukto kontraŭ la naziismo, kreante apud Joe Simon la Kapitanon Ameriko en 1940.

Kovrilo de Young Romance n-ro 11 de 1949.
Post sia reveno de la Dua Mondmilito, Kirby kultivis ĉiu tipon de ĝenroj kiel la nigra serio, infanrakontoj, romantikaj verkoj, sciencfikcio (Challengers of the Unknown, Sky Masters), de monstroj, ... Ĉio ĉi ŝanĝiĝis en 1961, kiam sekvante la ekzemplon de la Ligo de la Justeco de DC Komiksoj, la eldonejo Marvel decidas krei novan grupon de superherooj, kaj komisias ilin al Stan Lee kaj Jack Kirby.

La unua numero de la Mirinda Kvaropo aperis en novembro de 1961, kaj la homeco de la personecoj, plus la kombino de elementoj de aliaj multe pli komercaj ĝenroj de la epoko, katapultis la serion en la vendolistojn. Post la sukceso de la Mirinda Kvaropo, Lee kaj Kirby komencis kunlabori kune en la kreado de pli kaj pli da serioj por Marvel, ĝis en 1970 Kirby lasas la eldonejon por labori pri siaj propraj scenaroj en DC Comics.

La plej persona etapo de Kirby estas probable tiu de DC, kie li kreas seriojn kiel "Kamandi" aŭ "La Kvara Mondo". 

En 1975 Kirby revenas al Marvel kaj kreas "La Eternaj", inspirante sin en parto en la teorioj de Erich von Däniken kaj en la Novaj Dioj de DC. En 1978 Kirby komencas dediĉi sin al la desegnofilmo, kaj liaj laboroj en la bildstrio estos ĉiufoje pli sporadaj kaj kun pli malgranda sukceso. 

* *Avengers: Endgame* (2019)

* Kategorio Jack Kirby en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Usono |



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 691289
* GND: 130467928
* LCCN: n77020008
* VIAF: 100267886
* ISNI: 0000 0001 1691 8041, 0000 0003 6860 7821
* SUDOC: 026949970
* BNF: 11909781s
* ULAN: 500022980
* NDL: 01191793
* BIBSYS: 3080593
* RKD: 298130
* NKC: pna2008467200
* BNE: XX4578940
 |