Vidu ankaŭ: 9-Nonadekanono, 10-Nonadekanono, 2-Ejkozanono, kaj 5-Ejkozanono

|  |
| --- |
| Etila heptadekila ketono |
| Kemia formulo |  **C20H40O** |
| 3-Ejkozanono |
| **Bastona kemia strukturo de la Etila heptadekila ketono** |
| 3-Ejkozanono |
| **Tridimensia kemia strukturo de la Etila heptadekila ketono** |
| Alternativa(j) nomo(j) |
| * Etila heptadekila ketono
* 3-Okso-ejkozano
 |
| CAS-numero-kodo | 2955-56-8 |
| ChemSpider kodo | 17068 |
| PubChem-kodo | 18067 |
| **Fizikaj proprecoj** |
| Aspekto | blanka aŭ flava, brulema solidaĵo |
| Molmaso | 296,537 g mol−1 |
| Denseco | 0,861 g/cm−3 |
| Fandpunkto | 63,7°C  |
| Bolpunkto | 350,9°C  |
| Refrakta indico | {\displaystyle n\_{761}^{20}} 1,4536 |
| Ekflama temperaturo | 65,3°C  |
| Solvebleco | Akvo:nesolveblaSolvebla en kloroforomo, etila acetato kaj heksano. |
| Mortiga dozo (LD50) | 5000 mg/kg (buŝe) |
| **GHS etikedigo de kemiaĵoj** |
| GHS Damaĝo Piktogramo | 

|  |  |
| --- | --- |
| 02 – Treege brulema | 06 – Venena substanco |

 |
| GHS Signalvorto | Damaĝa substanco |
| GHS Deklaroj pri damaĝoj | H290, H302, H314, H315 |
| GHS Deklaroj pri antaŭgardoj | P234, P260, P261, P264, P264+265, P271, P280, P284, P301+330+331, P302+361+354, P304+340, P305+354+338, P316, P317, P320, P321, P363, P390, P403+233, P405, P406, P501 |
| Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo(25 °C kaj 100 kPa) |

**3-Ejkozanono** aŭ **etila heptadekila ketono** estas organika kombinaĵo rezultanta el interagado de la propanalo kaj **kloroheptadekanolo**. Ĝi estas blanka aŭ flava, brulema solidaĵo, nesolvebla en akvo. 3-Ejkozanono posedas 20 karbonatomojn, 40 hidrogenatomojn kaj 1 oksigenatomon. 3-Ejkozanono uzatas en kemiaj sintezoj kaj en la preparado de farmaciaĵoj kaj aromataĵoj. 3-Ejkozanono estas organika komponaĵo de la familio de grasacido, kiu estas studita pro ĝiaj eblaj aplikoj en diversaj kampoj. Ĝi estas nature okazanta kunmetaĵo trovita en multaj plantoj kaj bestoj, kaj ankaŭ estas produktita sinteze en laboratorioj. 3-Ejkozanono estas studata pro ĝiaj eblaj aplikoj en medicino, bioteknologio kaj agrikulturo.

3-Ejkozanono sintezeblas per diversaj metodoj. La plej ofta metodo estas nomita "hidrogenigo", kiu implicas aldoni hidrogenajn atomojn al la karbon-karbonaj duoblaj ligiloj de la grasacido. Tiu procezo estas kutime aranĝita en la ĉeesto de katalizilo kiel ekzemple paladio, nikelo aŭ plateno. Aliaj metodoj de sintezo inkludas "esterigon", "transesterigon", kaj "hidrolizon".

3-Ejkozanono estas studata pro ĝiaj eblaj aplikoj en medicino, bioteknologio kaj agrikulturo. En medicino, 3-Ejkozanono estas studita pro siaj kontraŭinflamaj, kontraŭoksidigaj kaj kontraŭkancero-proprecoj. Ĝi ankaŭ estas studita pro sia potencialo plibonigi kardiovaskulan sanon kaj redukti la riskon de kormalsano. En bioteknologio, 3-Ejkozanono estas studita pro ĝia potencialo pliigi la efikecon de enzim-katalizitaj reagoj. En agrikulturo, 3-Ejkozanono estas studata pro sia potencialo pliigi kultivaĵo-rendimentojn kaj plibonigi grundfekundecon.

Rilate al la mekanismo de ago, tamen, ĝi kredas ke 3-Ejkozanono agas kiel antioksidigilo per eliminado de liberaj radikaloj kaj malhelpante la produktadon de reakciemaj oksigenaj specioj. Ĝi ankaŭ povas funkcii kiel kontraŭinflama agento malhelpante la liberigon de porinflamaj citokinoj. Plie, 3-Ejkozanono povas funkcii kiel kontraŭkancera agento kontrolante la esprimon de certaj genoj implicitaj en kancero-evoluo.

3-Ejkozanono estas studata pro ĝiaj eblaj efikoj al biokemiaj kaj fiziologiaj procezoj. Studoj montras, ke 3-Ejkozanono povas havi pozitivan efikon sur la kardiovaskula sistemo reduktante kolesterolajn nivelojn kaj pliigante la produktadon de nitrata oksido. Ĝi ankaŭ povas havi pozitivan efikon al la imunsistemo kontrolante la produktadon de citokinoj kaj kontrolante la produktadon de kontraŭinflamaj citokinoj. Aldone, 3-Ejkozanono povas havi pozitivan efikon sur la nerva sistemo kontrolante la nivelojn de la neŭrotransmisiilojn.

Sintezoj
--------

### Sintezo 1

* Preparado de la **3-Ejkozanono** per traktado de **propanoila klorido** kaj **heptadekano**:

|  |
| --- |
| propanoila klorido +heptadekano {\displaystyle {\mathsf {{\xrightarrow[{}]{}}\,}}}3-Ejkozanono +klorida acido |
|

### Sintezo 2

* Preparado de la **3-Ejkozanono** per oksidado de la **3-ejkozanolo**:

|  |
| --- |
| 3-nonadekanolo {\displaystyle {\mathsf {{\xrightarrow[{}]{CuO}}\,}}} 3-Ejkozanono |
|

### Sintezo 3

* Preparado de la **3-Ejkozanono** per traktado de **propanalo** kaj **kloroheptadekano**:

|  |
| --- |
| propanalo +heptadekila klorido {\displaystyle {\mathsf {{\xrightarrow[{}]{}}\,}}}3-Ejkozanono +klorida acido |
|

### Sintezo 4

* Preparado de la **3-Ejkozanono** per traktado de **kloroetano** kaj **oktadekanalo**:

|  |
| --- |
| kloroetano +oktadekanalo {\displaystyle {\mathsf {{\xrightarrow[{}]{}}\,}}}3-Ejkozanono +klorida acido |
|

Vidu ankaŭ
----------

* Ketonoj

Referencoj
----------

1. ↑  EPA United States Environmental Protection Agency
2. ↑  Chembk
3. ↑  GuideChem
4. ↑  Chemical Book
5. ↑  Chemnet Chemnet
6. ↑  Chemsrc