recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
La originala *Benz Patent-Motorwagen*, unuafoje konstruita en 1885 kaj ricevinta la patenton por la koncepto.
La **Benz Patent-Motorwagen** ("patentita motoraŭto"), konstruita en 1885, estas amplekse konsiderata kiel la unua aŭto de produktado en la mondo, tio estas, vehiklo desegnita por esti pelita pere de interna eksplodmotoro. La origina kosto de la vehiklo en 1885 estis de 600 imperigermanaj markoj, proksimume 150 usonaj dolaroj (ekvivale al 4,183 usonaj dolaroj de 2018). La vehiklo ricevis la germanan patentnumeron 37435, por kio Karl Benz postulis en la 29a de januaro 1886. Laŭ oficialaj proceduroj, la dato de la formala postulo iĝis la patenta dato por la invento post la patento estis atribuita, kio okazis en novembro samjare.

La edzino de Benz, nome Bertha Benz, financis la disvolvigon de la procezo. Laŭ la moderna juro, ŝi estus povinta ricevi la patentajn rajtojn, sed edziniĝintaj virinoj ne rajtis tiam postuli patentojn.

Benz diskonigis sian inventon al la publiko la 3an de julio 1886, en la *Ringstrasse* en Mannheim.

Oni konstruis ĉirkaŭ 25 *Patent-Motorwagen* inter 1886 kaj 1893.

Notoj
-----

1. ↑  "Der Streit um den "Geburtstag" des modernen Automobils" [La lukto pri la nasko de la moderna aŭtomobilo] (germane). Germana Patenta kaj Komercmarka Servo. 2014-12-22. Arkivita el la originalo en 2017-01-02.
2. ↑
3. ↑   "Frauen in der Geschichte des Rechts — Von der Frühen Neuzeit bis zum Gegenwart", Ute Gerhard e.a. Beck'se Verlagsbuchhandlung, München 1997, ISBN 3-406-42866-5, P. 464

* Kategorio Benz Patent-Motorwagen en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
*Portreto de Abraham Casteleyn kaj lia edzino, Margaretha van Bancken*, de Jan de Bray, 1663.
La ***Haarlems Dagblad*** estas regiona gazeto en Haarlem, Nederlando. Ĝi postulas esti la gazeto kun la plej antikva publikiga historio en la mondo, kvankam tiu postulo estas bazita sur ties (deviga) kunigo kun alia titolo. Fakte *Opregte Haarlemsche Courant* estis devigita kuniĝi kun la gazeto *Haarlems Dagblad* en 1942 kiam Nazia Germanio okupaciis Nederlandon. Ekde tiam la *Haarlems Dagblad* estis aperinta kun la subtitolo *Oprechte Haerlemse Courant 1656*.

*Oprechte Haerlemsche Courant* estis frua gazeto publikigita de Abraham Casteleyn kaj lia edzino Margaretha van Bancken, komence en 1656 sub titolo *Weeckelycke Courante van Europa* ("Semajna Gazeto de Eŭropo"). En 1664, kiam la aŭtoritatoj faris demarŝojn por protekti tiun semajnaĵon el ties imitantoj, ĝi iĝis konata kiel *De Oprechte Haerlemse Courant* (la literumado varias; "oprecht" estas tie uzata en sia arkaika senco de "aŭtenta"). Post la morto de sia edzo en 1681, Margaretha ricevis permeson por pluigi la aktivecon de la firmao.

Notoj
-----

1. ↑  Margaretha van Bancken en 1001 Vrouwen

* Kategorio Haarlems Dagblad en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 684297
 |
En signal-prilaborado, **blinda signala apartigo**, ankaŭ sciata kiel **blinda fonta apartigo**, estas apartigo de aro de signaloj el aro de miksitaj signaloj, sen informo aŭ kun tre malgranda informo pri fontaj signaloj aŭ pri la miksanta procezo.

Blinda signala apartigo fidas sur la supozo ke la fontaj signaloj estas ne-redundaj. Ekzemple, la signaloj povas esti reciproke statistike sendependaj. Blinda signala apartigo tial apartigas aron de signaloj en aron de la aliaj signaloj, tia ke la reguleco de ĉiu rezultanta signalo estas maksimumigita, kaj la reguleco inter la signaloj estas minimumigita (kio estas ke statistika sendependeco estas maksimumigita).

Ĉar portempaj redundoj (statistikaj regulecoj en la tempa domajno) estas *kungluitaj* tiamaniere en la rezultantajn signalojn, la rezultantaj signaloj povas esti pli efike malkoaguligitaj ol la originalaj signaloj.

Estas malsamaj manieroj de blinda signala apartigo:

* Analizo al precipaj konsisteroj
* Singulara valora malkomponaĵo
* Sendependa komponanta analitiko
* Dependa komponanta analitiko
* Nenegativa matrica faktorigo
* Malalte komplikeca kodigo kaj malkodigo

Vidu ankaŭ
----------

* Faktoriala kodo
* Fonta apartigo
* Malkoaguligo
* Principo de maksimumo de informo
* Adapta filtrado

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Blinda signala apartigo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Blinda fonta apartigo Arkivigite je 2008-12-06 per la retarkivo Wayback Machine
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Eŭropa leporo** |
| --- |
|  |
| Eŭropa leporoEŭropa leporo |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Mamuloj *Mammalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Lagomorfoj *Lagomorpha* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Leporedoj *Leporidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | Leporoj *Lepus* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***L. europaeus*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Lepus europaeus****Pallas, 1778 |
|
|
|
| Konserva statuso |
| {{{220px}}}**Konserva statuso: Malplej zorgiga** |
|
|  |
|
|
|
|
|
|
|
| {{{specioj de subdivizio}}} |
| Vidu tekston |
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Eŭropa leporo  |

 |
| v • d • r |

La **Komuna leporo** aŭ **Eŭropa leporo** (***Lepus europaeus***) estas specio de mamulo de la ordo de lagomorfoj de la familio de Leporedoj kiu troviĝas inter la plej tradicia ĉasceloj. De deveno de stepoj, ĝi abundas ĉefe en malfermaj agrikulturaj zonoj, kaj en ebenaĵoj kaj en altebenaĵoj kaj, escepte, ankaŭ en arbaroj de ia etendo aŭ eĉ en montoj.

*Feldhase* (Leporo), akvarelo de Albrecht Dürer (1502), Vieno.
Ekzistas en tuta Eŭropo escepte en la nordo de Skandinavio, de granda parto de Iberio kaj de kelkaj insuloj de la Mediteraneo. Tiu palearktisa leporo troviĝas ankaŭ en la nordo de Afriko kaj en la okcidenta parto de Azio. Ĝi estis enmetita en Nordameriko kaj en Sudameriko, en Siberio, en Aŭstralio kaj en Novzelando. Lastatempe ĝi disvastiĝas ĉefe en la teritorioj de la landoj de eks-Sovetunio.

Diference de la kuniklo, la leporo kaŝiĝas en neprofundaj tunelnestoj, ĉar ĝi havas kamuflan koloron, inter malhelflava, grizeca kaj helbruna kun miksitaj nuancoj kio utilas por kaŝi sin ĉe seka herbaro. For de la reprodukta sezono, ĝi vivas solecaj. La reproduktado daŭras de januaro ĝis oktobro, kaj la idoj naskiĝas vidkapablaj kaj havantaj hararon.

Vidu ankaŭ
----------

* Arkta leporo (*Lepus arcticus*)
* Leonmontara leporo (*Lepus castroviejoi*) -endemismo de Galegio
* Nigravosta leporo (*Lepus californicus*)
* Iberia leporo (*lepus granatensis*)
* Tremolecaj poploj

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Zoologio |

* Vu, A. 2001. "Lepus europaeus" (On-line), Animal Diversity Web. Atingo la 6an de septembro de 2008 -en angla-
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Perko** |
| --- |
|  |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Aktinopterigoj *Actinopterygii* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Superordo: | Protakantopterigo *Protacanthopterygii* |
|
|
| Ordo: | Perkoformaj *Perciformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Perkedoj *Percidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Perkoj* Perca |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***Perko*** *P. fluviatilis* |
|

 |
| Dunomo |
| ****Perca fluviatilis****Linnaeus, 1758 |
|
|
|
|
|
|  |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Perko  |

 |
| v • d • r |

***Perca fluviatilis***, komune konata kiel **eŭropa perko** aŭ **ordinara perko**, estas predanta specio de perko (el la ordo de Perkoformaj fiŝoj) troviĝanta en Eŭropo kaj Azio. En kelkaj areoj ĝi estas konata kiel **ruĝnaĝila perko** aŭ **angla perko**, kaj ĝi estas ofte konata simple kiel **perko**. La specio estas populara celo por fiŝhokistoj kaj pro tio ĝi estis amplekse enmetita for de sia indiĝena areo al, ekzemple, Aŭstralio, Novzelando kaj Sudafriko. En kelkaj lokoj de Aŭstralio perkoj kaŭzis gravan damaĝon al indiĝenaj fiŝaj populacioj.

La Eŭropa perko estas verdeca kun ruĝaj pelvaj, anusaj kaj vostaj naĝiloj. Ili havas 5 al 9 malhelajn vertikalajn striojn en siaj flankoj.

La Eŭropaj perkoj povas ege varii laŭ grando depende de la akvejo. Perkoj povas vivi ĝis 22 jarojn, kaj pli maljunaj perkoj estas ofte multe pli grandaj ol averaĝe; la maksimuma registrita longo estis 60 cm. La Brita rekordo estas 2.8 kg, sed ili kreskas plie en kontinenta Eŭropo ol en Britio. Aŭguste de 2012 la oficiala tutmonda rekordo, agnoskita de la Internacia ĈasFiŝkapta Asocio aŭ IGFA estis de 2.9 kg ĉe perko el Finnlando. Pro malalta salniveloj de la Balta Maro, ĉefe ĉe la Finna arkipelago kaj la Botnia Maro, tie vivas kaj prosperas multaj nesalakvaj fiŝoj. Tiu perko speciale abundas kaj kreskas ĝis konsiderinda grando pro la dieto de Balta haringo.

Notoj
-----

1. ↑   Official World Record.

* Eŭropa perko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Eŭropa perko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Eŭropa perko en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
Eŭropa kampomuso (*Microtus subterraneus*), tipa predo de Komuna turfalko el prahistoriaj epokoj
Natura arealo- ﻿ Ĉiujare prezencoj

La **Eŭropa kampomuso** (***Microtus subterraneus***) aŭ laŭ la latina scienca nomo **Subtera kampomuso** aŭ **Subtera mikroto** estas specio de rodulo el la familio de Kricetedoj kaj subfamilio de Arvikolenoj.

Ĝi troviĝas tra granda parto de Eŭropo, nome en Albanio, Aŭstrio, Belgio, Bosnio kaj Hercegovino, Bulgario, Kroatio, Estonio, Francio, Germanio, Grekio, Hungario, Italio, Liĥtenŝtejno, Luksemburgio, Nord-Makedonio, Moldavio, Nederlando, Pollando, Rumanio, Rusio, Serbio, Slovakio, Slovenio, Svisio, Turkio kaj Ukrainio.

Tiu specio estas kutima predo de rabobirdoj kiaj la Komuna turfalko.

Referencoj
----------

* Amori, G. 1996. Microtus subterraneus[*rompita ligilo*]. 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Elŝutita la 19an de julio 2007.
* Musser, G. G. and M. D. Carleton. 2005. Superfamily Muroidea. Pp. 894-1531 *in* Mammal Species of the World a Taxonomic and Geographic Reference. D. E. Wilson and D. M. Reeder eds. Johns Hopkins University Press, Baltimore.

* Eŭropa kampomuso en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Eŭropa kampomuso en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Eŭropa kampomuso en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
**János Bruder** [jAnoŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bruder János** estis hungara agronomo, ĝardenisto, instruisto. Lia familia nomvarianto estis *Brúder*.

János Bruder naskiĝis la 30-an de decembro 1913 en Rákoscsaba, li mortis la 5-an de julio 1982 en Szeged.

Biografio
---------

János Bruder frekventis bazlernejon en Makó, li maturiĝis en agronomia mezlernejo en Budapeŝto, poste li akiris diplomon en agronomia altlernejo same en Budapeŝto. Li eklaboris en 1936 en agrikulturejo en Battonya. Inter 1941-1945 li estis la ĉefa ĝardenisto de botanika ĝardeno de Scienca Universitato Ferenc József, poste li instruis studjaron en agronomia mezlernejo de Berettyóújfalu, pli poste 2 jarojn en simila lernejo en Makó, fine li gvidis la ŝtatan bienon en Makó. Lia nomo kunfandiĝis kun produktado de cepoj, li kreis novajn specojn kaj teknologiojn. Baldaŭ li laboris en instituto en Szeged, li pensiuliĝis en 1973. Li ricevis premion en 1953.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Földi mogyoró termelése* (Budapest, 1952)
* *Hagymatermesztés* (Budapest, 1954)
* *Korszerű hagymatermesztés* (Budapest, 1959)
* *Hol tart ma a nagyüzemi vöröshagyma-termesztés?* (kunaŭtoro, 1964)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto (la koncerna teksto estas legebla en la 265-a paĝo)
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 717650
 |
La **frazarko** estas grafika elemento de notacio de muziko, kiu markas komencon kaj finon de iom granda muzika sencunuo.

Historio
--------

Por signi muzikan frazon komponistoj utiligas ekde la fino de la 18-a jarcento – antaŭe oni antaŭkondiĉis de la interpretoj la senton por frazoj – indikojn pri frazigo, precipe koncertadinstrukcioj kiel spirosignoj, fermatoj, ligarkoj, stakatopunktoj aŭ paŭzoj. En la 80-aj jaroj de la 19-a jarcento Hugo Riemann evoluigis en sia frazoinstruo la frazarkon por marki, kiujn tonoj apartenas al formala kunteksto (analoge al gramatika frazo). Dum la prezentado oni povas frazigi la muzikan parton ekz. per artikulacio, pliigo aŭ malpliigo de laŭteco aŭ agogiko.

Notado
------

Riemann komence uzis rektan krampon por la teoria demonstrado; baldaŭ tamen oni aldonis ankaŭ ĉe la eldonado de komponaĵoj arkon superrangan al ligarkoj kaj ligaturoj, sed grafike saman. Pro tio oni facile povas konfuzi la frazarkon kun

* ligaturo, kiu ligas notojn de sama tonalto al ununura tono, kaj
* ligarko aŭ legatoarko, kiu signifas, ke la ligitaj notoj estas ludendaj e, do densege unu post la alia. La konfuziĝo kun la ligarko precipe ekestas, se tiu ĉi etendiĝas trans tuta frazo.

Jena ekzemplo montras la tri specojn de arkoj: ligaturoj (1) transligas notvalorojn, ligarkoj (2) servas kiel ludinstrukcio. La superranga frazarko (3) markas muzikan frazon, kiu siaflanke entenas ludinstrukciojn kiel legato kaj tenuto.

Literaturo
----------

* Hugo Riemann: *Musikalische Dynamik und Agogik: Lehrbuch der musikalischen Phrasierung*. Hamburg 1884
**Fraŭleco** estas la stato de fraŭlo, tio estas, de ne edziĝinta viro. Pri virino oni konsideras la terminon **fraŭlineco**.

Tiu stato povas esti provizora aŭ definitiva, limigita je tempo aŭ dumviva, libervola aŭ deviga. Ĉu abstinante de seksaj rilatoj (totala ĉasteco) ĉu vivante malĉaste, fraŭlo restas fraŭlo..

Ekzistas kvazaŭ virtuala fraŭleco de edziĝintaj homoj, kiuj vivas senkunule. Tio okazas, ekzemple, al atletoj, al kiuj oni konsilas ne havi seksajn rilatojn antaŭ konkurso. Muhammad Ali strebis tiel abstini dum ses semajnoj antaŭ siaj boksbataloj. Tia virtuala fraŭleco implikas totalan ĉastecon.

### Eklezioj: Celibato k.a.

Fraŭleco ofte rezultas de libervola elekto pro religiaj motivoj.

La kanona juro de la katolika eklezio afirmas, ke la klerikoj devas observi perfektan kaj ĝisĉiaman ĉastecon kaj pro tiu motivo oni destinas tiujn klerikojn, kiuj apartenas al la latina eklezio, al fraŭleco, kio estas aparta dono de Dio, kiu kapabligas la pastrojn ligiĝi pli facile per nedividita koro al Kristo, kaj dediĉi sin pli libere al servado de Dio kaj de la homaro.

Tiu kanona juro ankaŭ malpermesas (en la latina eklezio sed ne en ĉiuj orientaj katolikaj eklezioj) la ordinadon kiel sacerdotoj de homoj kiuj havas edzinon. En aliaj antikvaj eklezioj, kiel la bizanca ortodoksa kaj la orientaj ortodoksaj, fraŭleco estas kondiĉo por ordinado de episkopoj, sed ne de presbiteroj. En tiuj ĉi lastaj eklezioj, oni ne permesas al jam ordinitaj klerikoj nek edziĝi nek, se al edziĝinta sacerdoto mortas la edzino, reedziĝi. Kontraŭe, tiuj eklezioj, kiu estiĝis en la lastaj jarcentoj, precipe ekde la Protestanta Reformacio, nenion tian postulas al siaj klerikoj. Pri tio vidu Eklezia senedzineco.

La celo, por kiu budhistoj elektas fraŭlecon, estas atingi liberecon, kiun malhelpas la deziro de seksaj plezuroj.

La motivoj pro kiuj elekti fraŭlecon ne estas necese religiaj. Ili povas estis tre variaj. Ne ŝajnas, ke por religia voto preferis la angla reĝino Elizabeto la 1-a ne edziniĝi.

Vidu ankaŭ
----------

* Abstinado
* Eklezia senedzineco

Referencoj
----------

1. ↑  *Plena ilustrita vortaro*: "fraŭl/o"
2. ↑  Elizabeth Abbott, *A History of Celibacy* (James Clarke & Co. 2001 ISBN 978-0-71883006-9), p. 214
3. ↑   Encyclopaedia Britannica, "Celibacy". Arkivita el la originalo je 2014-04-15. Alirita 2015-12-12.
4. ↑  Kodo de Kanona Juro, kanono 277 §1 (latinlingve); la teksto konsulteblas ankaŭ en diversaj aliaj lingvoj.
5. ↑  Kodo de Kanona Juro, kanono 1042 (latinlingve); la teksto konsulteblas ankaŭ en diversaj aliaj lingvoj.
6. ↑  William Skudlarek, *Demythologizing Celibacy* (Liturgical Press 2008 ISBN 978-0-81462947-5), pp. 2–4
7. ↑  Elizabeth Abbott, *A History of Celibacy* (James Clarke & Co. 2001 ISBN 978-0-71883006-9), p. 243

* Kategorio Fraŭleco en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 54056
* GND: 4067926-3
* LCCN: sh85021634
* BNF: 119655329
* NKC: ph119089
* BNE: XX526127
 |
**Frauenliebe und -leben** (Virina amo kaj vivo) op. 42 estas lidociklo de Robert Schumann pri tekstoj de Adelbert von Chamisso por alta voĉo kaj piano, kiu priskribas la vivovojon de virino ekde la unua amo ĝis la morto de la edzo. 

La prezentata virina vivo konvenas al la moralaj normoj de fidela kaj sindonema edzino. Chamisso verkis naŭ poemojn, Schumann muzikigis el tiu ĉiujn escepte la lastan.

Antaŭ nelonge aperis versio por orkestro de Conrad Artmüller ĉe Universal Edition, kaj en la originalaj tonaloj kaj ankaŭ en la transponita versio por aldo.

La verkon Schumann dediĉis al sia fraŭla amiko Oswald Lorenz.

Titolo
------

* I. „Seit ich ihn gesehen"
* II. „Er, der Herrlichste von allen"
* III. „Ich kann's nicht fassen, nicht glauben"
* IV. „Du Ring an meinem Finger"
* V. „Helft mir, ihr Schwestern"
* VI. „Süßer Freund, du blickest"
* VII. „An meinem Herzen, an meiner Brust"
* VIII. „Nun hast du mir den ersten Schmerz getan"
* [IX. „Traum der eignen Tage"]

Prezentado kaj akceptado
------------------------

Al la interpreto la ciklo donas la taskon prezenti tutan vivon en malpli ol duona horo. Ĝis nun ĝi estas la ununura fama ciklo el la romantismo por virina voĉo.

Adriana Hölszky uzis poste en ŝia opero *Bremer Freiheit* laŭ Rainer Werner Fassbinder la subtitolon „Singwerk auf ein Frauenleben" (kantverko pri virina vivo) kaj priskribis er sia drasta agado pri murdistino krudan kontraŭfiguron al la idealo de amanta, indulgema edzino.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Frauenliebe und -leben: Liberaj muziknotoj por elŝuti de International Music Score Library Project.
Korktirilo kun levilo. 
**Korktirilo** estas ilo konsista el metala helico kun tenilo aŭ levilo kiu inventiĝis por povi tiri aŭ elpreni la ŝtopilojn el korko al boteloj de vino aŭ boteletoj de parfumoj. La korktiriloj fabrikiĝas el materialoj tiom diversaj kiaj plasto, metalo aŭ ligno sed la spiralo ĉiam estas el ŝtalo.

Tipoj
-----

Estas diversaj tipoj de korktiriloj. Ĉirkaŭ 50 000 diferencaj.

Historio de la korktiriloj
--------------------------

Du korktiriloj.
La unua montro de korktiriloj datiĝas el la 17a jarcento en Anglio. Kvankam nune tiu ilo asociiĝas kun la vinindustrio, tiam ĝi rilatis al la komerco de parfumoj, ĉar sinjorinoj portis ilin kaj uzis ilin por malfermi boteletojn de parfumoj aŭ de kosmetikaĵoj. Ĝis tiam la vino estis transportita en bareloj, kio malhelpis ties konservadon. Kiam etendiĝis la uzado de boteloj ŝtopitaj per korko dum la 18a jarcento, vastiĝis ankaŭ la uzado de la korktiriloj.

La unuaj korktiriloj estis similaj al la iloj kiuj uziĝis por elpreni kuglojn el pafiloj, kaj la unua patento estis de Samuel Henshall (1765-1807) en 1795. Tiu ne estis fakte la inventinto de la korktiriloj, sed aldonis radon por eviti la troan eniron de la korktiriloj kaj faciligi la elprenon. Lia patento havis formon de "T". En 1802 Edward Thompson aldonas haltigilon kiu plie faciligas la elprenon. Dum la 19a jarcento la ilo etendiĝis tra Francio, Kanado kaj Usono; aperis diversaj modeloj (400 nur en Anglio) kaj la tuto evoluiĝis. El modelo kun levilo Joseph Haynes dezajnas en 1844 modelon por trinkejoj, kie malfermado de boteloj oftas kaj necesas rapida uzado de la korktiriloj.

Vidu ankaŭ
----------

* Botelmalfermilo

Notoj
-----

1. ↑  Segarra Montaner, Oriol, Winesoft: El software para aficionados al vino,  Konsultita la 18an de aprilo de 2011, AMAT isbn= 8497351207, 9788497351201 paĝo 190.
2. 1 2 3  Jessica Nieto, **¿Quién hizo qué? El sacacorchos**, *Magazine El Mundo*, nº 12, 23 de marto de 2014, paĝo 14.
3. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2013-02-27. Alirita 2014-03-29.
4. ↑  Segarra Montaner, Oriol, *La cultura del vino: una guía amena para pasar de iniciado a experto en vinos*  Konsultita la 18an de aprilo de 2011, 2004, AMAT, isbn= 8497351142, 9788497351140 paĝo 114.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Korktirilo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* elsacacorchosperfecto
La ĉeloj de la homa korpo produktas kompleksajn, ofte toksajn kemiaĵojn. La ekskreciaj organoj (la renoj, ureteroj, veziko, kaj uretro) forigas ekskrecion de la sango, kaj ĝi foriras de la korpo en la urino.

Sango kun la ekskreciaj kemiaĵoj fluas tra la renaj arterioj de la koro al la renoj. Tie, en ĉiu de la du renoj, estas ĉirkaŭ 1.250.000 nefronoj. La nefronoj filtras la sangon kaj forigas la nitrogeno-kombinaĵojn, troan akvon kaj salojn, kaj resendas la bonajn substancojn kaj fluidojn al la sango. La purigita sango reiras al la koro.

La fluido kun ekskrecio eniras la uretojn. La uretoj estas malgrandaj tuboj, kaj la urino pasas al la veziko, kaj kolektiĝas tie. La renoj produktas 1.200 aŭ 1.500 mililitrojn da urino ĉiutage. Kiam la veziko pleniĝas da urino, refleksago malstreĉas la sfinkteran muskolon de la malalta veziko, kaj oni volas urini. La urino pasas tra la uretro kiam oni malstreĉas la ekstersfinkteran muskolon por urini. En la virino, la uretro malplenigas inter la klitoro kaj la aperturo de la vagino. En la viro, la uretro estas 20 cm. longa, kaj kuras tra la peniso.

Vidu ankaŭ
----------

* Urino
* Urinado


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Kategorio Urina sistemo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Atako je banko de Tbilisi** (tiam Tiflis) estis politike motivita rabago la 26-an de junio 1907, kiu estis grava afero en la frua historio de la bolŝevika frakcio de la Socialdemokrata Partio de Rusio.

Dum la brutala prirabo mortis ĉ. 40 personoj kaj altiris siatempe internacian atenton. El hodiaŭa vidpunkto, tio estis grava unua „politika ago" en kariero de la juna Josef Stalin, kiu tiutempe portis la nomon Josef Visarionoviĉ Ĝugaŝvili.

Eventoj
-------

### Antaŭhistorio

Ĉar post la revolucio de 1905 malpliiĝis emo de intelektuloj doni monon al ekstremuloj, bolŝevikoj urĝe bezonis monon per ĉiuj metodoj por financi la batalon kontraŭ la caro. Krom leĝaj heredaĵoj, donacoj, ekzistis neleĝaj metodoj kiel rabagado.

La bankan prirabon en Tiflis verŝajne inspiris, aprobis Lenin, gvidanto de la bolŝevika grupo ene de la rusa socialdemokratoj. Post kiam Stalin partoprenis en majo de 1907 en konferenco de la rusaj socialdemokratoj en Londono, ĉe kiu la menŝevika frakcio akceptigis rezolucion, kiu kondamnis la prirabojn de bankoj kiel metodon de la politika batalo.

### La 26-an de junio 1907

La atakonta banko estis filialo de la rusa ŝtata banko. Matene de tiu tago je 10:30, Stalin kaj lia grupo de ĉ. 20 homoj komencis ataki la du kirasitajn aŭtomobilojn kaj la akompanantajn kozakojn. La atako okazis per granedoj, pro kio la tirĉevaloj, akompanaj, gardantaj personoj mortis, entute 40 homoj, dum 90 pluaj vundiĝis.

La prirabo okazis dum 3 minutoj kaj oni predis ĉ. unu milionon da rubloj. Tiu sumo egalis al unujara apanaĝo de caro Nikolao la 2-a.

Postaj eventoj
--------------

Tovariŝ Kamo kontrabandis la monon tra la finna limo, kie li transdonis ĝin al Lenin. La bolŝevikoj financis el la mono siajn agadojn.

La rabago plu fortigis la disiĝon de la du flugiloj de la socialdemokrata partio kaj memstariĝon de la du fortaj frakcioj.

Pri la rabo sciigis la internacia gazetaro inter ili la *The Times* la 27-an kaj 29-an de junio.

* Kategorio Atako je banko de Tbiliso en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri geografio |

Mapo de la Tero montrante liniojn latitudajn (horizontale) kaj longitudajn (vertikale), laŭ projektado de Eckert VI ; granda versio Arkivigite je 2007-06-13 per la retarkivo Wayback Machine (pdf, 1.8MB)
**Geografia koordinatsistemo** ebligas ĉiujn lokigojn sur la tero per la tri sferaj koordinatoj liniigitaj laŭ la rotaciakso de la Tero.

Latitudo phi (φ) kaj Longitudo lambda (λ)

Latitudo, longitudo kaj alto
----------------------------

La geografia koordiantsistemo estas tri-dimensia sistemo, kiu permesas difini lokon de punkto. La latitudo estas la angula valoro de loko rilate al la ekvatoro kaj la longitudo estas la angula valoro de loko rilate al arbitra referenca meridiano laŭ la sama cirklo de latitudo de tiu loko (mezurita per gradoj). Ekde 1884, la fundamenta referenca meridiano estis konvencie establita en Grenviĉo, proksime de Londono, do sia longitudo estas 0 °. La alto estas la distanco, mezurita laŭ la vertikala de la punkto konsiderita sur la surfaco de la tero, de la marnivelo (mezurita per metroj).

* Kategorio Geografia koordinatsistemo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Vidu ankaŭ
----------

* Tropiko de Kankro
* Tropiko de Kaprikorno
* Ekvatora koordinatsistemo
* Koordinato
* Koordinatsistemo
Finna Deklaro de Sendependo.
La **Finna Deklaro de Sendependo** (finne *Suomen itsenäisyysjulistus*; svede *Finlands självständighetsförklaring*; ruse *Провозглашение независимости Финляндии*) estis adoptita de la Parlamento de Finnlando la 6an de Decembro 1917. Ĝi deklaris Finnlandon sendependa nacio, finigante sian aŭtonomecon el Rusio kiel la Grandprinclando Finnlando, kun referenco al leĝo samtempe aprobita de la Parlamento por fari Finnlandon sendependa respubliko anstataŭe.

Deklari sendependecon estis nur parto de longa procezo kondukanta al la sendependeco de Finnlando. La deklaracio estas celebrata kiel Sendependa Tago en Finnlando. Tiuokaze oni profitis la proklamon fare de la registaro de Bolŝevikoj en Rusio de la Deklaracio de la Rajtoj de la Popoloj de Rusio, kiu havigis la rajton je memdetermino por ĉiuj popoloj de la iama Rusia Imperio, kio estis Finnlando tiam.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Deklaro de Sendependo (Finne) el Wikisource
* Deklaro de Sendependo (Svede) el Wikisource
* Instrumento de Ragado (Svede) el Wikisource
* Diskurso en 1937 el YLE


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 721428
 |
Post la kasko, la **aersakojako** kaj veŝto estas la plej grava sekureca novigo en la transporto. La jako (veŝto) estas ekipita kun aersako, kio protektas motorciklo-rajdantoj kontraŭ vundoj. Ĝi havas ankrumantajn kablon kaj CO2 kartoĉon. Unu finon de la ankrumanta kablo oni fiksas al la kadro de la motorciklo kaj la alian oni fiksas al la CO2 kartoĉo. En kazo de akcidento, kiam la rajdanto falas de sur la motorciklo la kablo disigas de sur la motorciklo aktivigante la CO2 kartoĉon, kio por tuj ŝveligas la jakon en proksimume dum 100 - 300 milisekundoj. La jako kaj veŝto havigas ekstran protekton al la plej vundeblaj partoj de la korpo (la vertebraro, kolo, ripoj, kolumo-osto, ktp).

La aersakojako kaj veŝto por motorciklistoj (ĉevalrajdantoj) estas delonge ekzistanta hungara invento. Ĝi estis oficiale registrita en la Hungara Patentoficejo en 1976. Inventisto estas Tamás Straub.

Vidu ankaŭ
----------

Airbag devices

Referencoj
----------

1. ↑  Dokumentoj de invento de la aersakojako kaj veŝto www.airbagjacket.eu (multlingva retejo)
**Ivett Pruzsinszky** [pruĵinski], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Pruzsinszky Ivett** estas hungara boksisto, piedbatboksisto, plurfoja mondĉampiono, trejnisto.

Ivett Pruzsinszky naskiĝis la 1-an de februaro 1983 en Esztergom.

Biografio
---------

Ivett Pruzsinszky en sia aĝo 9 komencis frekventi luktan trejnejon en la loka sportklubo. Ŝi estis junulara mondĉampiono en 1999, en la sekva jaro inter la plenkreskuloj ŝi estis la unua en eŭropa ĉampionumo. Ŝi estis dufoje la unua en mondĉampionumo en 2001 kaj 2003. Intertempe ŝi estis kvarfoje hungara ĉampiono. Ekde 2001 ŝi jam estis ankaŭ boksisto, eĉ mondĉampiono en pezkategorio 71 kg. Ekde nekonata jaro ŝi estis trejnisto same en Esztergom.

Fontoj
------

* artikolo legebla pli malsupre
* intervjuo kun foto
* medaloj
* informo kun foto legebla antaŭlaste

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo
2. ↑   facebook

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 818301
 |



* Portalo pri Biografio
**Arauzo de Torre** [araUzo deTOre] estas loĝloko kaj municipo en la sudoriento de la provinco Burgoso, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la komarko *Sierra de la Demanda*. La loknomo *Arauzo* estas de eŭska deveno, dum *de Torre* aludas al iama defendoturo, nuntempe parto de la preĝejo. Tiukadre aperas turo en la municipa blazono.

Geografio
---------

Mapo de la komarkoj de Burgoso. Sierra de la Demanda, ruĝe, sudoriente.
Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 13,59 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 71 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono.

Ĝi distas 92 km de Burgoso, provinca ĉefurbo, en la valo de la rivero Aranzuelo.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado fine de la 9-a jarcento.

La toponimo Arauzo estas tre dokumentita en la Mezepoko, sed kun tre diversaj literumoj: Arabuzo, Arauz, Arauzh, Araut, Arauso, Arauço, Harauz, Arabzo. Tiuj aludas al tri loĝlokoj similnomaj (Arauzo de Salce, Arauzo de Miel kaj Arauzo de Torre).

Arauzo de Torre, kun multaj aliaj loĝlokoj, formis parton de la *Jurisdicción de los Arauzos*, formita de lokoj de la sudo de la montaro (nome Arauzo de Miel, Arauzo de Salce, Baños de Valdearados, Hontoria de Valdearados, Doña Santos, Espinosa de Cervera, Hinojar del Rey, Huerta de Rey, Quintanarraya, Tubilla del Lago, La Gallega, Valdeande, Jaramillo de la Fuente kaj Riocavado de la Sierra). En la *Censo de Vecindarios de la Corona de Castilla* de 1591​ estis nomita Arauço de Torre, kaj apartenis al *Partido de los Arauces*, inkludita en la provinco Burgoso. La *Jurisdicción de Los Arauzos*, estis reĝlanda, en la partio de Aranda de Duero, kaj havis ordinaran urbestron.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj) kaj brutobredado (ŝafoj). Lastatempe plej ekgravis kultura kaj rura turismo, ekzemple piedirado tra naturaj lokoj. Inter vidindaĵoj menciindas la preĝejo.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Burgoso

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 777026
* VIAF: 316734883
 |
**Gábor RÁCZ** [ra:c] rumania hungara farmakologo, botanikisto, universitata profesoro. Li naskiĝis en Arad la 15-an de junio 1928 kaj mortis en Târgu Mureș la 17-an de junio 2013. Li estis la edzo de Erzsébet Rácz-Kotilla.

Kariero
-------

Gábor Rácz studis en la fakoj pri biologio kaj farmakologio en Universitato Bolyai de Kluĵo, diplomitiĝis en OGYI de Târgu Mureș (1950) kaj li doktoriĝis en pri farmakologio (1958). De 1949 li instruis en la OGYI. En 1993 li loksidiĝis en Peĉo.

Libroj
------

* Plante medicinale şi aromatice, kunulaŭtoro (1962, 1975), Farmacognozie, kunulaŭtoro (1967), Gyógy- és illóolajos növények, kunulaŭtoro (1972, plilarĝita eldonaĵo 1975), Gyógynövényismeret, kunulaŭtoro, 1984),

Gyógynövényismeret a fitoterápia alapjai (Bp. 1992), Vadon termő és termesztett gyógynövények (Bp. 1994), Természetes gyógymódok komplementer medicina (Bp. 1999), Plante medicale din flora spontană a Bazinului Ciuc, redaktoro (Csíkszereda 1968), Kovászna megye gyógynövényei, kunulredaktoro (Sepsiszentgyörgy 1973), Hargita megye gyógy- és fűszernövényei, kunulaŭtoro, redaktoro (Csíkszereda 1980), Korszerű gyógynövényhasználat, redaktoro (Kv. 1982; rumane Kv. 1983), Általános botanika. I; Sejttan és szövettan. II; Vegetatív szervek (Mv. 1954); Növényrendszer (Mv. 1956); Növényi sejttan, szövettan (Mv. 1960). Farmakognózia, kunulaŭtoro (Mv. 1983-87), Farmacopeea Română VII-IX. kunulredaktoro (1956, 1965, 1976).

Fonto
-----

* Romániai magyar irodalmi lexikon Arkivigite je 2016-03-04 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 453437
* VIAF: 121520894
* ISNI: 0000 0000 7969 1406
 |
|  |  |
| --- | --- |
|   | **Ĉi tiu artikolo pri kuirarto citas neniun fonton**.

---

Vi povas plibonigi ĝin, aldonante fidindajn fontojn. Senfontaj asertoj povas esti forigitaj. *(Junio 2020)* |

Espreskruĉo.
Partoj de la espreskruĉo.
Espreskruĉoj diversgrandaj. La plej malgranda (ruĝaj teniloj) ne estas ludilo: utilas por kuiri ununuran kafotason, dum la plej granda utilas ĝis por duonlitro.
Espreskruĉo el nobla ŝtalo.
Espreskruĉo.
**Espreskruĉo** estas espresa kafkruĉo por fornelo. Ĝi funkcias je la ideo de akvovaporo sub premo cele al la kuirado de kafo. La espreskruĉo estis patentita de Alfonso Bialetti je la jaro 1933 kaj uzis la nomon *Moka Express*. La firmao *Bialetti* daŭras produkti hodiaŭ.

Tiu kafkruĉo estas plej ofte uzata en Eŭropo kaj en Sudameriko. La originala modelo kaj multaj modernaj modeloj estas farata el aluminio kun tenilo el bakelito.

Ĝi estas kutima elemento en kuirejoj de multaj landoj.

Uzado
-----

Ĝi konsistas el tri ĉefaj pecoj. En la suba ujo oni metas akvon. Super ĝi kaj sur peco kun truetoj oni metas la kafopolvon. Sur tio oni ŝraubas la supran ujon, kien venos la jam kuiritan kafon tra tubeto. Povas okazi, ke oni forgesas meti akvon en la suba ujo. Atentu kaj evitu tiun danĝeron.

Grandoj
-------

Ekzistas multaj modeloj kaj grandoj. Ekde kruĉoj por kuiri ununuran kafotason al tiuj por multaj.

Vidu ankaŭ
----------

* Teo
* Civetkafo
* Kafo laŭ maniero de Aosta Valo
* Kafkruĉo

* Kategorio Espreskruĉo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Taso da espreso
**Espreso** (itale *espresso*) estas trinkaĵo el kafo, preparita pere de tralasado de varmigita kaj premita akvo tra filtro kun muelita kafo.

Malgraŭ variaj opinioj, enhavo de kafeino en la espreso superas ĝian enhavon en kafo preparita laŭ maniero de kuiro sur fornelo.

Recepto de preparado
--------------------

Oni metas 6-8 gramojn (unu supkulero) de muelita kafo en specialan ĉelon de kafmaŝino, kie la muelaĵo premiĝas ĝis formo de plata pastelo. Poste tra la pastelo tralasiĝas premita akvo, varmigita ĝis temperaturo 90-92 °C.

Klasika espreso ordinare havas volumenon de 25 ĝis 35 ml, kaj oni surtabligas ĝin en taso je 60 aŭ 70 ml. Norma espreso havas volumenon 30 ml.

* Kategorio Espreso en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Vidu ankaŭ
----------

* Kapuĉino
* Mokao
* Lakta arto

* Baristo (kafisto, espresisto)

* Espreso

* Kafo
* Kafo makulato (*Caffè macchiato*)
* Latte macchiato
* Caffè latte (france. *café au lait* aŭ *café* *grand crème (Francio)*, germane: *Milchkaffee,* hispane: *café con leche*)

  



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 290559
* GND: 4292760-2
* LCCN: sh91003016
* NDL: 01136988
 |
**Gábor Novai,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Novai Gábor** estas hungara ŝlagromuzikisto (komponisto, gitaristo, kantisto, tekstopoeto).

Gábor Novai  naskiĝis la 13-an de februaro 1949 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Gábor Novai apartenis al tiu generacio, kiujn ravis frue la gitaraj ŝlagroj. Li komencis gitaradi ekde la 1970-aj jaroj. Kiel talenta basisto iom poste li apartenis al signifaj ŝlagrorkestroj (Corvina, Generál, Hungária, Dolly Roll, ktp). Kiel videblas, li ofte ŝanĝis orkestrojn. En 1972 la menciita Generál kun li venkis en muzika konkurso de Hungara Televizio. Li faris ŝlagrojn ofte kune kun la orkestranoj.

Elektitaj ŝlagroj
-----------------

Isztambul, Limbó hintó, Hotel Menthol, Casino Twist, Cha-cha-cha, Multimilliomos jazzdobos, Hidrogén bulvár, Nem vagyok ideges.

Liaj filmaj komponaĵoj
----------------------

* Krisztina szerelmese (televida, 1969)
* Irénke (mallonga filmo, 2005)

Lia muzikalo
------------

* Hotel Menthol (1997, kun Miklós Fenyő)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)
* 
* kolekto de videoj

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Gábor Novai en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 647833
 |
**Gábor Mezei,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Mezei Gábor** estas hungara arkitekto pri internaj spacoj, industriartisto, ordinara membro de Hungara Arta Akademio (2011). Lia patrino estis Magda Hauswirth.

Gábor Mezei naskiĝis la 29-an de novembro 1935 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Gábor Mezei akiris diplomon en Industriarta Altlernejo de Budapeŝto en 1960. Post la diplomo li kreis ĉefe lignajn ornamobjektojn. Intertempe li konatiĝis kun Imre Makovecz, poste li estis lia ĉefa arkitekto en la internaj spacoj. En 1968 li estis elektita estro de junaj avangardaj artistoj. Kiel pensiulo, li ofte pentradas, eĉ ekspozicias, ankaŭ kontribuas kritikojn. Li ricevis 3 premiojn inter 1991-2015, en 2023 premion Kossuth.

Elektitaj verkoj en internaj spacoj
-----------------------------------

* feriejo en Balatonszepezd (1966)
* kulturdomo en Jászkisér (1982)
* luterana preĝejo en Siófok (1986)
* katolika preĝejo en Százhalombatta (1995)

Solaj ekspozicioj
-----------------

* Budapeŝto (1985, kun Makovecz)
* Szentendre (2011, pentraĵoj)

Grupaj ekspozicioj (elekto)
---------------------------

* Nagykanizsa (1968)
* Budapeŝto (1970, 1974, 1981, 2009)
* Arthalo Budapeŝto (1971, 1975, 1980, 1983, 1988)
* Kolonjo (1979)
* Munkeno (1984)
* Venecia Bienalo (1991)

Elektitaj pentraĵoj
-------------------

* *Karosszék tájban*

Vidu, aŭdu ankaŭ
----------------

*

Fontoj
------

* hungarlingva membiografio kun foto
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2020-03-19. Alirita 2020-06-09.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 693976
* GND: 123807158
* VIAF: 264123187
* ISNI: 0000 0003 8221 0636
* ULAN: 500223154
 |
***Screen Cartoonist's Guild*** (SCG, en Esperanto Gildo de Ekrandesegnistoj aŭ Sindikato de Animaciistoj) estis usona sindikato formita en 1938 en Los-Anĝeleso, Kalifornio. La SCG estis formita por defendi la rajtojn kaj interesojn de laboristoj de animacio en la sekvoj de protestoj en la studioj Van Beuren kaj Fleischer, kaj poste reprezentis la laboristojn kaj klopodis solvi la probleojn en la plej gravaj usonaj animaciaj studioj nome tiuj de *Walt Disney Productions*. 

La sindikato multe laboris por anigi desegnistojn kaj la plejmulto el la desegnofilmaj studioj agnoskis la sindikaton. Tamen, Disney malpermesadis la aniĝon de siaj dungitoj en la sindikato. Aliflanke, ekde 1937 estis kreskante malkontento inter la laboristoj de Disney. Kvankam ili havis la plej bonan salajron de tiu profesio, ili konsideris ke estis neplenumitaj promesoj pri ekstraj pagoj pro ekstraj laborhoroj. Ekzemple, "Neĝblankulino kaj la sep nanoj" havis senprecedencajn profitojn en la desegnofilma kinarto; tamen la laboristoj ne partoprenis je la profitoj (verdire, Disney ŝuldiĝis por konstrui la novajn kinstudiojn en Burbank kaj aldonite, Pinokjo kaj *Fantasia* ne sukcesis tiom, kiom li esperis). Krome, la nomoj de multaj laboristoj ne aperis en la finaj nomlistadoj de la filmoj.

Gravaj anoj
-----------

* Herbert Sorrell
**Pilisszentlászló** (piliŝsentlAslO) slovake **Senváclav** 
estas vilaĝo en Hungario en regiono **Meza Hungario**, en departemento Pest, en subregiono Szentendre. Szentlászló signifas Sankta Ladislao.

Aerfoto pri Pilisszentlászló
* Areo: 18 km²
* Loĝantaro: 950
* Poŝtkodo: 2009
* Telefonprefikso: 26

Pilisszentlászló situas sur monto Pilis, laŭ flankovojoj, for de fervojo, ĉefvojo kaj rivero.

Hungara reĝo Endre la 3-a konstruis ĉasdomon en 1291, kiu poste iĝis klostro. La turkoj detruis ĝin. Poste slovakoj fondis tie vilaĝon, ĉar ili kutimiĝis al la montoj. La baroka preĝejo konstruiĝis en 1772. En 1947 la slovakoj parte reiris al Ĉeĥoslovakio.

Menciindaĵoj estas lernejo Waldorf kaj Hoboji zen preĝejo.

Vidindaĵoj
----------

* Preĝejo de Sankta Ladislao (Pilisszentlászló) en la tombejo
* kapelo en la vilaĝomezo

Komunumoj pri Ladislao la 1-a (Hungario) en Hungara reĝlando
------------------------------------------------------------

* Kategorio Pilisszentlászló en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Oni fondis Asocion pri Ladislao la 1-a (Hungario).

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| Bakonyszentlászló | Búcsúszentlászló | Bükkszentlászló | Homoródszentlászló |
| Jászszentlászló | Kisszentlászló | Mátraszentlászló | Nyárádszentlászló |
| Oláhszentlászló | Pilisszentlászló | Pusztaszentlászló | Szászszentlászló |
| Szécsiszentlászló | Szentlászló | Szentlászló | Tordaszentlászló |
| Vácszentlászló | Zalaszentlászló |  |  |
Fontano Orfeo.
La **Fontano Orfeo** (en la hispana **Fuente de Orfeo**) troviĝas en la Placo de la Provinco, en la madrida zono konata kiel *Madrido de la Aŭstroj*, en la historia urboparto. Ĝi estis konstruita dum la unua triono de la 17-a jarcento kaj dispecigita je la fino de la 20-a jarcento. Nuntempe estas ekspoziciata reproduktaĵo realigata fine de la 20-a jarcento en sama loko kie estis la originala.

Historio
--------

Ĝi estis starigita dum la regado de Filipo la 4-a. La projekto estis farita de la arkitekto Juan Gómez de Mora, ankaŭ aŭtoro de la Palaco Sankta Kruco, antikva karcero de la Kortumo kaj nuna sidejo de la Ministerio pri Eksteraj Rilatoj, konstruaĵo kiu dominas la placon kie situas la fontano. La efektivigo de la projekto estis de Gaspar Ordóñez, kiu finis la verkaĵon en la jaro 1629.

La Fontano Orfeo estis malkonstruita en 1865, sed la skulptaĵo, kiu reprezentas Orfeon, estis konservita. Nuntempe ĝi troviĝas en la Nacia Arkeologia Muzeo de Madrido.

Vidaĵo de la statuo al Orfeo, situanta en la supra parto de la fontano.
En la jaro 1998 estis realigata reproduktaĵo, dezajnita laŭ desegnaĵoj kaj pentraĵoj de tiu epoko, laŭ entuziasmo de la Municipa Entrepreno de la Loĝejo, dependanta de la Madrida Urbodomo.

* Fontano Orfeo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Fontano Orfeo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Fontenay-aux-Roses (stacidomo). |

**Fontenay-aux-Roses** estas franca komunumo kaj pariza ĉirkaŭurbo, lokita en la departemento Hauts-de-Seine kaj en la regiono Francilio. Ĝi havas proksimume 24 000 loĝantojn, kiujn oni kutime nomigas *Fontenaisiens* kaj *Fontenaisiennes*.

Fontenay gastigas oficon de la franca Komisio pri Atoma Energio (*Commissariat à l'énergie atomique*), kie oni ekzemple aktivigis la faman pilon Zoé (la unua atoma pilo de Francio).

Geografio
---------

Fontenay-aux-Roses situas sude de Parizo. limas al la komunumoj Bagneux, Châtillon, Clamart, Le Plessis-Robinson kaj Sceaux.

Historio
--------

La unua parto de la nomo ("Fontenay") devenas de la multaj fontoj elfluantaj el la teritorio de la komunumo. La dua parto de la nomo aperis pro la loka disvolviĝo de la kultivado de rozoj, ekde la 17-a jarcento ĝis la mezo de la 19-a jarcento. La vilaĝo ekzemple ĝuis monopolon por liveri rozojn al la franca reĝo Ludoviko la 14-a.

Unu *École Normale Supérieure* por knabinoj antaŭe ekzistis tie, antaŭ transloĝiĝi al Liono en 2000.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Hauts-de-Seine
* Listo de urboj de Francio
* Fontenay-aux-Roses (stacidomo)
* Division Leclerc (Tramtransporto en Parizo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo
Koordinatoj: 47° 59′ 37″ N 3° 37′ 02″ O﻿ / ﻿47.99361 °N, 3.61722 °O﻿ / 47.99361; 3.61722 (mapo)

**Brienon-sur-Armançon** [bʁienɔ̃ syr aʁmɑ̃sɔ̃] (sed ofte [bʁinɔ̃ syr aʁmɑ̃sɔ̃]) estas franca komunumo lokita en la departemento Yonne kaj en la regiono Burgonjo. Ĝi havis 3139 loĝantojn laŭ censo plenumita en 2011.

Ĝi estas trafluata de la rivero Armançon.
Blazono

Geografio
---------

Brienon-sur-Armançon etendiĝas sur 31,19 km², kaj havis 3139 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas po 101 homoj laŭ kvadrata kilometro. La komunumo situas en Yonne, en la nordokcidenta parto de Burgonjo.

### Ekonomio

Tie oleejo fabrikas oleon. Ĝi uzas kolzon, avelon, nukson aŭ sunfloron.

Historio
--------

La departemento Yonne estis oficiale kreita la 4-an de marto 1790 dum la franca revolucio. 

Okaze de la municipa baloto de 2014 venkis en la komunumo S-ro Jean-Claude Carra, kiu do fariĝis la loka urbestro.

Administrado
------------

Brienon-sur-Armançon estas la ĉefurbo de la kantono de Brienon-sur-Armançon. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Auxerre, unu el la tri arondismentoj de la departemento Yonne.

Vidindaĵoj
----------

Lavejo
La lavejo kun tegmento por rikolti la pluvon datiĝas de 1762.

Esperanta vivo
--------------

Okaze de la eŭropaj balotoj, Eŭropo - Demokratio - Esperanto ricevis 3 voĉojn en 2004, 2009 kaj 2014 (respektive 0,42; 0,51 kaj 0,45 %).

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Yonne
* Kantono Brienon-sur-Armançon

Eksteraj ligiloj
----------------

* france Oficiala retejo de Brienon-sur-Armançon
Detaloj de ĉevalaj bridoj ĉekape.
Anglastila ĉevalbrido
**Brido** estas laŭ PIV rimenaranĝo ĉirkaŭ la kapo de rajdo- aŭ tir-besto por konduki kaj gvidi ĝin. Krome ĝi povas esti ankaŭ haltigilo aŭ bremso. Tiusence, "bridi" povas esti similsignifa al *bremsi*.

Iuj bridoj inkluzivas okulajn kovrilojn desegnitajn por certigi, ke la besto konservas antaŭan rigardon fokusitan dum la tuta veturo. Aliaj premas la lipon kaj makzelon de la besto tiel malebligante ĝin malfermi sian buŝon por nedezirataj celoj.

Ekzistas ankaŭ bridoj, kiuj povas esti ligitaj al la selo, tiel ke la besto ne povas klini sian kapon tro multe. Tiaj ĉefe celas ĉevalojn, sur kiuj rajdas malgrandaj infanoj, al kiuj mankas la fizika forto tiri la veturrimenoj por levi la kapon de la besto dun rajdado.

Brido konsistas el:

* kondukiloj
* kaprimenoj
* muzelbendo
* mordaĵo

Vidu ankaŭ
----------

* Ŝakamo

Duasenca signifo
----------------

En plumaro de birdoj la termino "brido" aludas al la parto ĉirkaŭ la bekobazo, iel simila al la areo de la ĉevalkapo, kie situas la ĉevalbridoj. Ofte tiuj areoj havas kolorajn markojn, kiuj utilas por diferenci diversajn birdospeciojn, kaj simile povas utili por nomigi speciojn, kiel tiu de la bridosturnoj, *Creatophora cinerea*.

* Kategorio Brido en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Brido en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)
**Hinojosa de Duero** [inoĤOsa] estas municipo de la provinco Salamanko, en la aŭtonoma komunumo Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la Jurisdikcia partio de Vitigudino en la nordokcidento de la provinco kaj al la Municiparo El Abadengo. *Hinojosa de Duero* estas tradukebla etimologie al *Fenkolejo de Douro*.

*Cachón del Camaces*.
Ĝia municipa teritorio estas formata de unusola loĝloko, okupas totalan areon de 92,98 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2017, ĝi havis 691 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 1 400 loĝantojn dum la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. Parto de ĝia teritorio estas ene de la Natura Parko Arribes del Duero, naturejo protektita de grandaj valoroj kaj mediaj kaj turismaj. 

Limas kun loĝlokoj Poiares (Portugalio), Saucelle, Bermellar, La Fregeneda, Sobradillo kaj Lumbrales. Ĝi distas 105 km de Salamanko, provinca ĉefurbo. 

Estas restaĵoj el Neolitiko kaj de la Romia Imperio, sed la setlejo mem fondiĝis en la 12-a jarcento. En postaj jarcentoj suferis pro militoj kun najbara Portugalio kaj dum la Hispana Milito de Sendependigo. 

La tradiciaj agrikulturo kaj brutobredado (ovoj kaj bovoj) ne dekadencis. Lastatempe rura turismo ekgravis. Estas multaj naturaj ĉirkaŭaĵoj kiel akvofalo Cachón del Camaces, pontoj, fontoj, rigardejoj ktp.

La urbestro estas de maldekstra partio PSOE.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Salamanko


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 752739
* LCCN: n2006086427
* VIAF: 136257815
* BNF: 150165137
 |