recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Ptolemea Taprobano.
Ptolemea Taprobano publikigita en *Cosmographia Claudii Ptolomaei Alexandrini*, 1535.
**Taprobano** aŭ **Taprobana** (antikve-greke *Ταπροβανᾶ*) aŭ **Taprobane** (Ταπροβανῆ) estis la historia nomo por la nuntempa insulo de Srilanko en la Hinda Oceano.

Taprobana povus esti la greklingva adapto de Tamraparni aŭ Tambapanni, signife "kupro-koloraj," nome priskriba nomo de unu el la riveroj de la subŝtato Tamil Nadu de Barato. Laŭ okcidenta legendo, la loĝantj havas unusolan gigantan piedon kiun ili uzas por protekti sin el la suno.

Dum kelka tempo la preciza loko al kiu tiu nomo referencas restis necerta. La verŝajnaj ebloj estis la jenaj:

* Srilanko, kiel en la Ptolemeaj mapo kaj klimatzonoj
* Sumatro, naskoloko de Enrique de Malako
* Fantoma insulo

Taprobana estas menciata en la unua strofo de la portugala eposa poemo *Os Lusíadas* fare de Luís de Camões (ĉ. 1524 – 10a de junio 1580).

|  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** As armas e os barões assinalados,
Que da ocidental praia Lusitana,
Por mares nunca de antes navegados,
Passaram ainda além da **Taprobana**,
Em perigos e guerras esforçados,
Mais do que prometia a força humana,
E entre gente remota edificaram
Novo Reino, que tanto sublimaram **"** |

 |

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Taprobano en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Waldseemüller, Martin.  (1908) *The Cosmographiæ Introductio of Martin Waldseemüller in Facsimile: Followed by The Four Voyages of Amerigo Vespucci, with Their Translation Into English*. United States Catholic Historical Society.
Strukturoj Widmanstätten de kamacito kaj taenito, el meteorito nune en la Muzeo pri Natura Historio de Londono.
**Taenito** (Fe,Ni) estas mineralo trovita nature en la Tero ĉefe en fermeteoritoj. Ĝ estas alojo de fero kaj nikelo, kun nikelaj proporcioj de 20% ĝis 65%.

La nomo estas derivita el la greka ταινία nome "bendo, stro". Taenito estas ĉefa konstituanto de fermeteoritoj. En oktahedritoj ĝi estas trovebla en bendoj interplektitaj kun kamacito formante modelojn Widmanstatten, dum en ataksitoj ĝi estas la ĉefa konstituanto. En oktahedritoj povas okazi fajna intermikso kun kamacito, kio estas nomata plesito.

Taenito estas unu el la kvar konataj Fe-Ni meteoritmineraloj: la aliaj estas kamacito, tetrataenito, kaj antitaenito.

Vidu ankaŭ
----------

* Listo de mineraloj

Bibliografio
------------

* Mason B. 1962: Meteorites. J. Wiley & Sons, New York

* Kategorio Taenito en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 674720
 |
Koordinatoj: 53° 34′ 39″ S 6° 36′ 43″ U﻿ / ﻿53.57750 °S, 6.61194 °U﻿ / -53.57750; -6.61194 (mapo)

La du ringoj de la Reĝmonteto, estantaj nur la centra kaj plej evidenta vidaĵo de la arkeologiriĉa ĉirkaŭaĵo.
**Teamhair na Rí** [proksimume prononcenda «Ĉaŭanari»], t.e. *reĝmonteto* en la irlanda kaj poste angligita **Hill of Tara** estas iama ĉefurbo de Irlando, situanta en la malaperinta kvina kaj centra provinco de Irlando, Mid, hodiaŭ Contae na Mí. Ĝi estis la sidejo de la Ard Rí na hÉireann, supera reĝo de Irlando, de 405 ĝis 1014, kvankam la tezoj varias. La rakonto *Suidigud Tellach Temra* (fondiĝo de la bieno de Tara) klarigas la superregadon de la urbo al la tuta insulo.

Monumentoj
----------

La ejo situas proksimume 40km nord-oriente de Dublino kaj ĝia plej alta punkto kulminas je 197m. Kvin ringoformaj montetoj kuŝas en areo ĝis du kilometroj ĉirkaŭe. Du el ili nomiĝas **Rath Lugh** (dio Lug) kaj **Rath Maeve** (dio Medb), kaj tio pruvas la rilaton kun kelta mitologio. Ekzistas ĉirkaŭ 40 monumentojn kies fondiĝo datiĝas de la 6-a jarmilo a.K. ĝis la 5-a jarcento p.K.. La 15-an de aŭgusto 1843, Daniel O'Connell organizas en Tara granda kuniĝo de 250 000 personoj por nuligi union kun Britio.

Aŭtovojo N3
-----------

La konstruata aŭtovojo N3, kies irvojo preterpasas je 2,2 km la centron de la monumentaro de Tara, trafis ĝeneralan proteston far najbaroj kaj personoj ĉie en Irlando. Ekde aprilo 2006, aktivuloj tendumas en la arbaro Rath Lugh kaj faras agadon de civila malobeo.

Aktivistoj kuniĝis por formi homan harpon je dimanĉo la 23-an de septembro 2007 por vigle kaj publike protesti kontraŭ la najbara konstruado de la aŭtovojo N3

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Tara (Irlando) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Montetoj de Tara ĉe la retejo «Megalita Irlando» (angle)
* Tara ĉe «Malnovaj Mondoj» (angle)
* Kelkaj bildoj de la ringoformaj montetoj (angle)
* *Tara Watch* Unu el la retejo pri la kampanjo kontraŭ la aŭtovojkonstruado (angle) Arkivigite je 2008-04-18 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 233703
* GND: 4431698-7
* LCCN: no2006036375
* VIAF: 246268855
 |
La **termoelektra malvarmigo** okazas per termoelektra efiko de *Peltier* (post Jean-Charles Peltier (1785–1845)), kiam la kurenta trafluo estigas temperaturan diferencon. (Se la temperatura diferenco estigas elektrofluon temas pri Seebeck-efiko). La angla mallongigo de la fenomeno estas **TEC** el la angla *thermoelectric cooler*.

La plej kutima formo de la termoelektra malvarmigilo (kiel Peltier-elemento) konsistas el du plej ofte kvadratformaj platoj el alumini-oksida-ceramiko kun randa longo de 20 mm ĝis 90 mm kaj distanco de 3 mm ĝis 5 mm, inter kiujn oni enlutas la duonkondukajn kvadrojn. La alflanka ceramika surfaco estas kovrita per lutebla metala surfaco.

La plej granda avantaĝo estas, ke termoelektra malvarmigilo ne havas movpartojn, ne bezonas gason, likvaĵon, kompresoron por la malvarmigo. Ĝia malavantaĝo estas la malgranda efikeco, malgrandeco (maks. 60 mm × 60 mm).

Apliko
------

Oni uzas la termoelektran malvarmigilon ekz. en fridskatoloj, en CCD-ĉipo en diĝita fotokameraoj, en viskozimetro, reometro aŭ refraktometro, sed ankaŭ ofte por malvarmigo de dioda lasero, ĉefprocesoroj

* Kategorio Termoelektra malvarmigo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Tarabel** (1°40'E, 43°31'N) estas vilaĝo en Lauragais, situanta dudekon da kilometroj oriente de Tuluzo en la departemento Haute-Garonne (Francio).
Ĝi estas kampara komunumo kies plej granda surfaco estas dediĉita al agrikulturo (maizo, tritiko, sunfloro, sojo, ktp.). La proksimeco de Tuluzo sentiĝas pro la konstruado de novaj hejmoj kiel individuaj domoj. Meze de la vilaĝo staras kastelo el la 15-a jarcento, preĝejo kaj tradiciaj domoj, ĉiuj konstruitaj el tuluzaj rozkoloraj brikoj.

En septembro 2003 malfermiĝis nova lernejo kreita dank al la kunlaboro de kvin aliaj najbaraj komunumoj ( Caragoudes, Maureville, Mourvilles-Basses, Ségreville kaj Toutens) kadre de SIVUSEM (*Syndicat Intercommunal à Vocation Unique Scolaire Elémentaire et Maternelle* Interkomunuma sindikato kun unika celo lerneja elementa kaj infanĝardena). La lernejo akceptas 126 infanojn en 2003.

La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj

Eksteraj ligiloj
----------------

* Bildoj de Tarabel
* Artikoloj el *Couleur Lauragais* ("Koloro Lauragais", loka gazeto kaj TTT-ejo)
* *Balades du côté de Caraman et de Lanta* Promenoj en la ĉirkaŭo de Caraman kaj Lanta.
* *Balade en Lantarès*  Promenoj en Lantalando
* 'Les Châteaux du Pastel *Kasteloj del' paŝtelo*

  

Kastelo de Tarabel
tipa termoradiilo
Aŭtomobila termoradiilo
**Termoradiilo**, teknike variaĵo de radiatoro, estas korpo, kiu kondukas varmon (de motoro) al sia ĉirkaŭaĵo (kutime al ĉirkaŭa aero, foje al akvo) per termoradiado. Termoradiiloj havas laŭeble grandan surfacon kaj prefere konsistu el materialo de bona termokondukeco. Ili do estas varmointerŝanĝilo. Ju pli ili varmas, des pli granda la kvanto de terma energio kondukebla al la ĉirkaŭaĵo: Laŭ la fizika leĝo de *Stefan-Boltzmann*, duoble granda varmeco en kelvinoj signifas deksesoblan (!) kapablon forkonduki varmecon ĉirkaŭen. Ofte termoradiiloj kombiniĝas kun ventoliloj, kiuj plirapidigas la fluon de la ĉirkaŭa aero preter la termoradiila surfaco por ankoraŭ pliefikigi la varmointerŝanĝon.

La diferencon inter la vortoj "termoradiilo" kaj la pli neologisma "radiatoro" en praktika lingvouzo kutime difinas la funkcio: "termoradiilo" en maŝina motoro estas ilo por malvarmigi (negrave kien malaperas la varmeco), "radiatoro" en parto de loĝejo estas ilo kies celo estas varmigi la ĉirkaŭaĵon.

Kiam fine de la 19-a jarcento ekkonstruiĝis la unuaj aŭtomobiloj, termoradiiloj estis grava konstruero de la novaj aŭtomobilaj motoroj kaj ili iĝis impresa parto de la karoserio, kutime centre de la antaŭa flanko de la aŭto, ĉar tie pro la veturado estis plej da vento, kiu dumveture ĉirkaŭfluis la termoradiilon ankaŭ sen aldona ventumilo. Por ankoraŭ pliakcenti la imponecon de la termoradiiloj de tiuj unuaj aŭtoj, la produktantaj firmaoj ofte super ĝi instalis dekoran statueton, kiu embleme reprezentis la aŭtomobilan firmaon. Tiaj statuetoj nomeblas termoradiila figuro. Nuntempe nur malmultaj, kutime aparte multekostaj kaj luksaj, aŭtomobilaj markoj ankoraŭ havas tian embleman figuron.

Vidu ankaŭ
----------

* Radiatoro
* Radiadilo

* Kategorio Termoradiilo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Sulzbach** (prononcu *sulcbaĥ*) estas periferia vilaĝo kaj iama civila komunumo de la komunumo kaj urbo Uster en la distrikto Uster, Kantono Zuriko, Svislando. Ĝi havis proksimume 300 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

Geografio
---------

Sulzbach situas ekstere de la ĉefa setlejzono de la urbo Uster proksimume 3,5 kilometroj sudoriente de la urbocentro. Ĝi estas vilaĝo, kiu konservis la kamparan karakteron, sed en la lastaj jaroj estiĝis en Sulzbach ankaŭ kelkaj loĝsetlejoj kun unufamiliaj domoj de homoj laborantaj en Uster aŭ eĉ en Zuriko. En la vilaĝo fontas rojo, de kiu ĝi ricevis sian nomon kaj kiu alfluas en Riedikon al Mönchaltorfer Aa. Tiu rojo post la vilaĝocentro fluas tra marĉeto, kiu estas naturprotekta zono. Inter Sulzbach kaj Riedikon ekzistas arbaro, la cetera regiono estas plej parte kampoj uzataj por agrikulturo.

Trafiko
-------

Sulzbach situas flanke de la gravaj trafikvojoj. Tra ĝi pasas flanka vojo de Oberuster al Gossau, la tiel nomita *Sulzbachstrasse*. La vilaĝo estas konektita al la publika transportreto per la loka aŭtobuslinio 845 de la stacidomo de Uster al Gossau. La buso cirkulas de lundo ĝis vendredo en duonhora kadenco, vespere kaj dum la semajnfino hore. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A53 estas Uster-Oriento, kiu situas en Oberuster.

Historio
--------

Ĝis komence de la 19-a jarceno Sulzbach ekzistis kiel aparta civilkomunumo. La 9-an de julio 1927 la iamaj civilkomunumoj de Uster estis kunigitaj al la hodiaŭa politika komunumo Uster.

Vidu ankaŭ
----------

* Aliaj lokoj kun la nomo Sulzbach

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: Paĝo pri historio en la retejo de la urbo Uster

Bildoj
------

* Vilaĝeniro de SulzbachVilaĝeniro de Sulzbach
* Rigardo al Sulzbach venante de OberusterRigardo al Sulzbach venante de Oberuster
* Gastejo Löwen en SulzbachGastejo Löwen en Sulzbach
* Gastejo Löwen en SulzbachGastejo Löwen en Sulzbach
* Strato en SulzbachStrato en Sulzbach
* Vilaĝocentro de SulzbachVilaĝocentro de Sulzbach
* Nova kvartalo de SulzbachNova kvartalo de Sulzbach
* Marĉo ĉe la rojo SulzbachMarĉo ĉe la rojo Sulzbach

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Sulzbach ZH en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Retejo de la Vilaĝa Asocio Sulzbach

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rUrbopartoj de Uster |
| --- |
| Kirchuster • Niederuster • Oberuster • Nossikon • Rehbüel-Hegetsberg • Riedikon • Werrikon • Winikon-Gschwader • Freudwil • Wermatswil • Nänikon • Sulzbach | dekstra |

 |
Nikelaj superalojoj de aviadila turbino-klingo (RB199).
**Superalojo**, aŭ **alojego**, estas alojo kiu montras kelkajn ŝlosilajn karakterojn: nome elstara mekanika forto, rezisto al disformigo, bona surfaca stabileco kaj rezistado al korodo aŭ oksidado. La kristala strukturo estas tipe kubsistema aŭstenito. Ekzemploj de tiaj alojoj estas Hastelloy, Inconel, Waspaloy, Rene, Haynes, Incoloy, MP98T, TMS, kaj CMŜ.

Superaloja disvolvigo ege dependas el kemiaj kaj procezaj plinovigoj. Superalojoj disvolvigas altatemperaturan forton pere de solidsolva plifortigo. Grava plifortiga mekanismo estas precipita plifortigo kiu formas duarangan fazon de precipitaĵoj kiaj *gamma prima* kaj karbidoj. Rezistado kontraŭ oksidado aŭ korodo estas havigita de elementoj kiaj aluminio kaj kromio.

La ĉefa aplikado por tiaj alojoj estas en turbinaj motoroj, kaj por aviadiloj kaj por marŝipoj.

Referencoj
----------

Literaturo
----------

* Levitin, Valim.  (2006) *High Temperature Strain of Metals and Alloys: Physical Fundamentals*. WILEY-VCH. ISBN 978-3-527-31338-9.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Extenda rimedaro ĉe Superalloys, Cambridge University Arkivigite je 2017-01-08 per la retarkivo Wayback Machine
* TMS - Superalloys: A Primer and History[*rompita ligilo*]
**Superheroo** estas fikcia rolulo (de filmo, de animacio, aŭ de bildliteraturo) dotita de superhomaj eblecoj, kies ĉefa okupo estas batali profite al la socio kaj al la simplaj homoj, kontraŭ potencegaj malamikoj, eksterordinaraj minacoj, aŭ teruraj estaĵoj.

Karakteriziloj
--------------

Superheroo havas almenaŭ du el la tri jenaj ĉefaj ecoj.

* Li aŭ ŝi havas unu aŭ plurajn "*superpovojn*" superhomaj forto, lerteco, rapideco, ebleco legi pensojn de aliuloj, trapasi la murojn, krei iluziojn...
* Li aŭ ŝi havas duoblan identecon: tiu de simpla homo (kun familio, amikoj, profesio, foje kun sentimentaj, monaj aŭ laboraj malfacilaĵoj) kaj tiu, kaŝita, de superheroo.
* Li aŭ ŝi batalas vestita per speciala kostumo, (plurkolora gluvesto kun emblemo, masko aŭ duonmasko, senmanika mantelo…).

Oni povas aldoni la kromajn karakterizilojn:

* Li aŭ ŝi neniam batalas por akiri monon aŭ glorion, sed nur por servo al la homaro.
* Li aŭ ŝi neniam uzas mortigivajn armilojn, li aŭ ŝi batas per siaj pugnoj aŭ specialaj efikoj eltirataj de sia korpo mem (fajrobuloj, fulmo, blovo, ultrasona krio). Li aŭ ŝi ĉiam zorgas mortigi nenion, eĉ plej malican malamikon.
* Li aŭ ŝi neniam batalas sub ŝtata aŭtoritato (polico, armeo). La superheroo agas sola aŭ en malgranda teamo.

En ĉiuj reguloj estas esceptoj: Vespertviro ne havas superhomajn povojn, la identecoj de la Mirinda Kvaropo estas publike konataj, Benoît Brisefer gardas siajn ordinarajn vestojn.

Historio
--------

La superheroo estas literatura sub-ĝenro de la *maskataj venĝantoj* kiel: 

* *Robin Hood* (leĝenda persono)
* La *Grandduko Rodolf de Gerolstein* en La Misteroj de Parizo de Eugène Sue,
* *Ruĝa Anagalo* de Baronino Orczy,
* Rocambole de Pierre Ponson du Terrail
* *Zorro* de Johnston McCulley.

Unu el la unuaj superuloj de la literaturo estas La Niktalopo, kiu kapablas vidi en la mallumo. Liaj aventuroj (fare de la franca verkisto Jean de la Hire) komencas aperi en ĉ. 1911 en felietona romano. Iomete pli malfrue, Ogon Bat, de Nobuhide Morikawa (1930-aj jaroj) estas el la unuaj japanaj superherooj.

Superman (1938) estas komune rigardita kiel la unua (kaj arketipa) superheroo. Doc Savage, The Shadow, La Fantomo kaj Mandrake la Magiisto aperas en la sama jardeko.

La usona, bildlitraturaj eldonejoj Marvel Comics kaj DC Comics estas la oficialaj posedantoj de la angla termino « *Superheroo* », kaj ili eldonigis la aventurojn de amason da novaj superherooj en tiom da « *komiksoj* » kiel Spider-Man, Kapitano Ameriko, Namor la Submarulo, Iron Man, X-Men...

  

Astro, japana super-roboteto
Superherooj ekster de Usono:

* Bêteman
* Fantax
* Fulguros
* Más y Menos
* Rat-man
* Superdupont
* SuperZam
* Ultraman
	+ Vidu ankaŭ : Mangao

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala paĝaro de *DC Comics* (angle).
* Oficiala paĝaro de *Marvel Comics* (angle).
Centro de Sulzriegel
**Sulzriegel,** hungare **Sóshegy** [ŝOŝhedj] estas ne memstara, malgranda vilaĝeto en Aŭstrio, en federacia lando Burgenlando, en distrikto de Oberwart, en municipo de Bad Tatzmannsdorf.

Bazaj informoj
--------------

Vido de Sulzriegel ĉe sunleviĝo
* Areo:  km²
* Alto super marnivelo: m
* Loĝantaro:
* Telefonprefikso: 03353
* Poŝtkodo: 7431
* Aŭtokodo: OW
* 47° 20′ 50″ N 16° 13′ 20″ O﻿ / ﻿47.34722 °N, 16.22222 °O﻿ / 47.34722; 16.22222 (mapo)Koordinatoj: 47° 20′ 50″ N 16° 13′ 20″ O﻿ / ﻿47.34722 °N, 16.22222 °O﻿ / 47.34722; 16.22222 (mapo)

Situo
-----

Sonorilostablo
Sulzriegel troviĝas de Oberwart je 5, de Bad Tatzmannsdorf je 1 km-oj.

Historio
--------

La unua mencio okazis en 1641 en germana formo *"Waldegg"*. En 1910 vivis en Sóshegy 122 homoj (plejparte aŭstroj). Ĝis 1921 la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Vas (reĝa departemento), al distrikto de Felsőőr, poste al Aŭstrio, inter 1938-1945 al Germanio. Sulzriegel aliĝis al Bad Tatzmannsdorf en 1971.

Vidindaĵoj
----------

* sonorilostablo
* malgranda puto

Fontoj
------

* hungara Vikipedio
**Tago de programisto** (ruse: *День программи́ста*, angle: *Day of the Programmer*) estas festo de programistoj celebrata la 256-an tagon de la jaro ({\displaystyle 256=2^{8}}, aŭ nombro de ĉiuj eblaj valoroj de unu bajto de informoj en ties plej populara 8-bita formo). Tradicie, programistoj strebas soleni la tagon laŭ nekonvencia maniero.

La tago estas la 13-a de septembro, sed en superjaro la 12-a de septembro laŭ Gregoria kalendaro.

Ĝi estas en Rusio festa tago, laŭ dekreto de Dmitrij Medvedev de la 11-a de septembro 2009.

Referencoj
----------

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Dzień Programisty en la pola Vikipedio.* 

1. ↑   Dmitry Medvedev issued an executive order establishing a new professional holiday, the Day of the Programmer.. Kremlin.ru (2009-09-12). Arkivita el la originalo je 2010-09-16. Alirita 2009-09-12. "Day of the Programmer will be celebrated on the 256th day of each year, that is on September 13 or 12 depending on whether the year is a leap year.".
La **surperfandiĝo**  estas fenomeno per kiu substanco restas akcidente likva je temperaturo malsupra al ĝia fandopunkto, do devus esti solida.

Oni povas determini la minimuman radion por ke kristalo estu stabila, laŭ la surfaca tensio σ, de la latenta varmo de fandado L kaj de la volumena maso ρ :

{\displaystyle r>{\frac {3\sigma }{\mathrm {L} \rho }}}
Estas ankaŭ la minimuma radio kiu devas havi kernon de kondensiĝo. La surfaca tensio σ malkreskante laù la temperaturo, la minimuma radio malkreskas ankaŭ. La solidiĝo estas do « pli facila » kiam la temperaturo malaltiĝo.

Tiu fenomeno iĝas en fiziko ekonomion de energio. Efektive, kvankam la temperaturo estas pli malalta ol la kritika temperaturo, la fakto iĝi de la likva stato al la solida stato postulas energian koston. Tamen, pro la temperaturo kaj manko de perturbo (povante esti induktita de la ĉeesto de malpuraĵoj), la sistemo ne kolapsas sin.

Surperfandiĝo de akvo
---------------------

La akvo povas esti sub formo superfandita en intervalo de temperaturo de 0 al −42,55 °C. Studo de 2011 gvidita de kemiistoj demonstris teorie ke la minimuma temperaturo per kiu superfandiĝita akvo povas solidiĝi estas −48 . La superfandiĝita akvo frostigos tuj post kontakto kun solida surfaco aŭ unuopa tipo de aerosolo.

Meteologio
----------

Kiam pluvo aŭ pluveto eniras en aeran tavolon pli malvarman ol la frostiĝopunkto, ties gutetoj povas fariĝi superfandiĝintaj; kiam ili atingas la grundon, ĝia akvo transformiĝas abrupte en glacio kaj tio kaŭzas glatison.

Fontoj
------

1. ↑   vorto laù PIV 2020

* Kategorio Superfandiĝo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 805225
* NDL: 00565039
 |
tagsonĝanta sinjoro en 1912
**Tagsonĝo** - angle *daydream*, germane *Tagtraum*, france *Rêverie*, hispane *Soñar despierto* - estas la konscia fluo de pensado, kiu malligas onin de aktualaj eksteraj taskoj, kiam atento drivas al pli persona kaj interna direkto. Ĉi tiu fenomeno estas ofta en la ĉiutaga vivo de homoj montrita per grandskala studo, en kiu partoprenantoj averaĝe pasigas 47% de sia veka tempo dum revado. Estas diversaj nomoj de ĉi tiu fenomeno inkluzive de mensvagado, fantazio, spontaneaj pensoj, ktp. Tagsonĝo estas la termino uzita de la usona psikologo Jerome L. Singer, kies esploraj programoj starigis la fundamenton por preskaŭ ĉiuj postaj esploroj en ĉi tiu areo hodiaŭ.

Estas multaj specoj de revoj, kaj ne ekzistas konsekvenca difino inter psikologoj. Tamen la trajto komuna al ĉiuj formoj de revado plenumas la kriteriojn por milda distanciĝo. Ankaŭ la efikoj de diversaj specoj de revoj ne estas identaj. Kvankam iuj estas interrompaj kaj malutilaj, aliaj eble utilas por trovi solvojn al personaj problemoj, pri kiu la revanto konscie ne pensus.

Vidu ankaŭ
----------

* Hanns Sachs
* aerkastelo
* sonĝo
* imago

* Kategorio Tagsonĝo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Tagsonĝo en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)
**Summits On The Air** (**SOTA**) (*"Montopintoj en la etero"*) estas radioamatora diplomprogramo kiu kunmetas du ŝatokupojn: montgrimpadon kaj amatoran radion. La celo de la programo estas instigi radioamatorojn fari kontaktojn de montaraj lokoj per porteblaj aparatoj.

Aktivigo de la monto Zuccone en Italujo
SOTA-aktivigo en Skotlando
SOTA-stacio en Konektikuto, Usono

Reguloj
-------

Laŭ la SOTA-reguloj, partoprenanto kiu funkciigas stacion desur montpinto nomiĝas "aktiviganto" kaj tiuj, kiuj kontaktas la aktiviganton uzante sian hejman stacion, estas "ĉasistoj". Do, ekzistas du specoj de premio: unu por aktivigantoj de montopintoj, kaj unu por la ĉasistoj. Oni ricevas poentojn kaj por fari kontaktojn de sur montopinto, kaj por kontakti montopintajn staciojn. Ju pli alta la monto, des pli multe da poentoj. 

Partoprenantoj devas fari almenaŭ la finan parton de la vojaĝo al montopinto piede, portante ĉiujn necesajn aparatojn sur si, sen helpo de motorveturilo. Kurento por funkciigi radioaparatojn devas veni de piloj aŭ lokaj fontoj (ekz. sunĉelaro), sen konekto al generatoro aŭ elektrocentralo. Oni devas ankaŭ obei ĉiujn leĝojn kaj ekologiajn regulojn.

Ekzistas diversaj premioj por diversaj atingoj. Interalie, aktiviganto kiu ricevas mil poentojn fariĝas "montokapro", kaj ĉasisto fariĝas "bradipo".

Detalaj reguloj troviĝas (anglalingve) ĉe la TTT-ejo de SOTA.

Historio
--------

Radioamatoroj en Britujo fondis la diplomprogramon en 2002. Jam en 2013, SOTA havis 78 aktivajn grupojn tra la mondo.

Referencoj
----------

1. ↑   SOTA-reguloj (anglalingvaj) en PDF-formo. (Elŝutita la 13-an de Julio, 2013)

* malpezaj antenoj por SOTA www.hamradioforum.net/threads/2011-Moxon-AntennaDesigner-forMac-OS-X (en angla)
* Malpezaj antenoj por SOTA en CQDL 1/2017 p. 23 - 25 (en germana)
* www.dl7pe-info.de (en germana)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Summits on the Air en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo
* Sotawatch, ilo por trovi aktualajn kaj venontajn aktivigojn
|  |  |
| --- | --- |
|  Redaktas | **Ĉi tiu artikolo estas redaktata de iu.**

---

Por eviti la riskon de redaktokonflikto, ne redaktu la artikolon. Kontrolu la kronologion kaj forigu la ŝablonon, se necese. |

**Pilar Mercedes MIRÓ Romero** (Madrido, 20a de aprilo 1940 - samloke, 19a de oktobro 1997)​ estis fama hispana reĝisoro de kino,​ teatro kaj televido.​ Konsiderita pioniro de la spektakla sektoro de Hispanio, ŝi estis alta postenulo pri kino (1982-1985) kaj la unua edzino kiu estis direktoro de Radio Televisión Española (1986-1989).

Inter ŝiaj plej famaj filmoj estas *El crimen de Cuenca* (1980), *Werther* (1986),​ *Beltenebros* (1991) kaj *El perro del hortelano* (1996) laŭ teatraĵo de Lope de Vega. Laŭlonge de sia kariero, ŝi atingis plurajn premiojn inter kiuj du de la *Círculo de Escritores Cinematográficos*, du Goya-premioj, du premioj Ondas kaj unu premion *Fotogramas de Plata*.

Biografio
---------

Ŝi studis ĵurnalismon kaj juron, gradiĝis en la Oficiala Kina Altlernejo, kies profesorino ŝi estis. Ŝi laboris en Televisión Española ekde 1960, dekomence ĉefe en dramaj programoj. En la dua duono de la 1970-aj jaroj ŝi iĝis pioniro de la enkonduko de demokratiaj kaj progresismaj valoroj s en sus trabajos para televisión, en especial en los episodios de los que fue responsable de las series Curro Jiménez y Los libros.15​ ​ ​
Pri la komunumo
---------------

**Tarasp** estas komunumo de la komunumaro Sur Tasna kaj la distrikto Inn/En en Kantono Grizono, Svislando. Ĝi havis 360 loĝantojn je la 31-a de decembro 2009.

Geografio
---------

La komunumo Tarasp situas en la Suba Engandino sude de la rivero Eno. La komunumo konsistas el 11 frakcioj. Ĝia ĉefloko estas Fontana, la ceteraj vilaĝoj estas Aschera, Avrona, Chaposch, Chants, Florins, Nairs, Sgnè, Sparsels, Vallatscha kaj Vulpera.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Tarasp limas en nordo al Ftan, en nordoriento kaj oriento al Scuol, en sudoriento al Val Müstair, en sudo al Zernez, kaj en okcidento al Ardez.

Trafiko
-------

La komunumo Tarasp situas flanke de la gravaj trafikvojoj. La kantona ĉefvojo n-ro 27 kaj la linio de Retia Fervojo pasas aliflanke de la rivero Eno. La stacidomo Scuol-Tarasp situas en la teritorio de la komunumo Scuol. De tie la diversaj lokoj de la komunumo atingeblas per buslinio.

Lingvoj
-------

La ĉefa lingvo en Tarasp estas la romanĉa lingvo ĝis meze de la 20-a jarcento. La germanlingva malplimulto tamen dum la lastaj jaroj forte kreskis same kiel ankaŭ en la plej multaj aliaj romanĉlingvaj komunumoj. Ek de 1980 la germanlingvanoj estas la plimulto. Okaze de la popolnombrado de la jaro 2000 52,44% de la loĝantaro parolis la germanan kaj 38,41% la romanĉan.

Historio
--------

Ne ekzistas pruvoj, ke antaŭ la 11-a jarcento en Tarasp ekzistis setlejoj. En la 11-a jarcento la Senjoroj de Tarasp, kiuj devenis el Supra Italio, komencis la konstruadon de la kastelo, kiu fariĝis la centro de ilia senjorujo. La teritorio de la komunumo Tarasp estis koloniigita ek de la komunumo Scuol kaj estis ĝis la reformacio en la jaro 1559 ties parto. Ĉa Tarasp kontraŭe al la cetera Engadino restis katolika, ĝi tiam fariĝis aparta paroĥo, kiu en la jaro 1567 ricevis propran preĝejon. En la jaro 1803 Tarasp, kiu ĝis tiam apartenis al Aŭstrio estis integrita al la Kantono Grizono kaj fariĝis parto de la tribunalkomunumo Sur Tasna. Kadre de la administracia reformo de la jaro 1851 ĝi fariĝis komunumo de la komunumaro Sur Tasna en la distrikto Inn/En. Jam en la 16-a jarcento Paracelsus priskribis la kuracan efikon de la mineralfontoj de Tarasp. Per la fondo de la Societo de Tarsap-Scuol en la jaro 1860 komenciĝis la epoko de Tarasp-Vulpera kiel kuracloko.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: *Paul Eugen Grimm*: *Tarasp* en *Historia Leksikono de Svislando* (2011-04-14)

Vidu ankaŭ
----------

* Scuol-Tarasp (stacidomo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la komunumo Tarasp
* Tarasp en la Historia Leksikono de Svislando germane france itale

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Tarasp** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Inn/En |
| --- |
| 
**Val Müstair:** **Val Müstair**

**Komunumaro Ramosch:** **Ramosch**  •  Samnaun  •  Tschlin

**Komunumaro Sur Tasna:** Ardez  •  Guarda  •  Lavin  •  Susch  •  Tarasp  •  **Zernez**

**Komunumaro Suot Tasna:** Ftan  •  **Scuol**  •  Sent |  |

 |
***Intemperie*** (Subĉiela rigoto) estas hispana drama filmo reĝisorita de Benito Zambrano kaj stelulita de Luis Tosar, Jaime López, Luis Callejo kaj Vicente Romero. La scenaron faris la fratoj Daniel kaj Pablo Remón kun la propra Zambrano bazitan sur la samnoma romano de la verkisto Jesús Carrasco. Oni finfilmis ĝin en dezertecaj lokoj de la Provinco Granado en aŭgusto 2018, kaj en Hispanio ĝi premieris la 22an de novembro 2019. La filmo ricevis diversajn premiojn.

Intrigo
-------

**Averto: *La teksto, kiu sekvas, malkaŝas detalojn pri la intrigo de la rakonto.***

*Intemperie* rakontas la draman historion de knabo kiu, pro nekonataj tialoj (sed supozeble teruraj), fuĝas el sia familio, kiu loĝas malriĉege en kavernaj loĝejoj, kaj trairas malhumanan ebenaĵon. Dume li renkontiĝas kun silentema kaprobredisto kiu helpos lin antaŭ liaj persekutantoj, nome la laborestro de la vilaĝo kaj liaj armitaj subuloj. Ambaŭ (knabo kaj kaprobredisto) trairas diversajn terurajn epizodojn tra nehumana dezerteca medio, kiu estas tialo por la titolo.

**Averto: *Malkaŝado de la intrigo de la rakonto ĉi tie finiĝas.***

Geaktoraro kaj roluloj
----------------------

Same kiel ĉe la romano, la roluloj ne identigeblas laŭ propra nomo, sed laŭ kromnomo (helpantoj de la laborestro). La ĉefaj geaktoroj kaj iliaj roluloj estas la jenaj:

Luis Tosar (kiel la kaprobredisto) en 2012.
* Luis Tosar kiel la kaprobredisto
* Jaime López kiel la knabo
* Luis Callejo kiel la laborestro
* Vicente Romero kiel *la Triana*
* Juanjo Pérez Yuste kiel *la Segovia*
* Adriano Carvalho kiel la Portugalo
* Kandido Uranga kiel la maljunulo
* Manolo Caro kiel la kripulo

Eksteraj ligiloj
----------------

* oficiala retejo (el Retarkivo 20200220055309) de la filmo.
* oficiala reklamaĵo.

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Intemperie (película) en la angla Vikipedio.*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 821841
 |
**Taraz** (kazaĥe *Тараз*, *Taraz*), antaŭe ĝis la jaro 1997 konata kiel *Jambyl* aŭ *Zhambyl* (kazaĥe *Жамбыл* / *Ĵambıl*), ĝis la jaro 1993 kiel *Dzhambul* (ruse *Джамбул*), ĝis la jaro 1938 kiel *Mirzojan* (ruse *Мирзоян*), ĝis la jaro 1936 kiel *Aulie-Ata* (ruse *Аулие-Ата*, kazaĥe: *Әулие-Ата* / *Äwlïe-Ata*, ĉagataje اولياه اتا, perse تراز) kaj ĝis la jaro 1856 *Talas* (*Талас*), estas urbo kaj administra centro de la *provinco Jambyl* en Kazaĥio. Ĝi situas en la sudo de Kazaĥio, proksime al la najbara ŝtato Kirgizio, borde de la rivero *Talas* aŭ *Taraz*, kies du variaĵoj donis la originan kaj la nunan nomon al la urbo. Taraz laŭ la stato de 2009 havis 406 262 loĝantojn: inter la jaroj 1989 ĝis 1999 ĝi kreskis je 9 procentaĵoj, inter 1999 kaj 2009 eĉ je 23 procentaĵoj, igante ĝin unu el la plej rapide kreskantaj urboj de la ŝtatoj, kune kun Astano kaj *Türkistan*.

Estante unu el la plej malnovaj urboj de Kazaĥio kaj entute de Centra Azio, Taraz celebris sian 2000-jaran urbojubileon, rekonitan fare de UNESKO, en 2001. Radiko de la urbo estis fortikaĵo de la Ĉina Imperio, konstruita ĉi-tie. La unua skriba mencio de la urbonomo *Talas* datiĝas el la jaro 568. Ĝin skribis *Menander Protector* kaj informis ke la mezepoka urbo de Talas was gravas komerca centro laŭ la Silka Vojo. Iom pli poste la ĉina vojaĝisto Xuanzang pasis la urbon en 639 kaj priskribis: "Vojaĝante okcidenten de la Mil Fontoj 140 aŭ 150 li-ojn, ni venas al la urbo Daluosi. La urbo havas diametron de 8 aŭ 9 li-oj, kaj estis setlita fare de barbaraj komercistoj el diversaj nacioj. La produktoj kaj la klimato estas pli-malpli la samaj kiel en *Sujab*". La Talasa alfabeto, variaĵo de la tjurka runoforma Orĥon-skribo, estis nomata laŭ la urbo. La urbo fiksiĝis en la monda historio interalie per la "batalo de Talas" de la jaro 751, en kiu kontraŭbatalis la armeoj de la ĉina dinastio Tang kaj de la araba Abasida Kaliflando. La batalo okazis ie proksime de la rivero Talas en la samnoma valo, ne rekte en la urbo. Inter la nerektaj sekvoj de tiu batalo estis la enkonduko de paperproduktado de Ĉinio en la "okcidentan mondon" (do la tuto de Eŭroazio okcidente de la Ĉina Imperio), ĉar la araboj kaptis kaj forportis plurajn ĉinajn paperproduktistojn. Sekvis islama kaj persa regadoj de la pluretna, je signifa parto tjurklingva loĝantaro, en 1220 mongola invado, ekde la jaro 1513 rego de la kazaĥoj, kaj en 1864 la Rusia Imperio konkeris la urbon kaj regionon kaj integrigis ĝin en la imperion - tiun heredaĵon transprenis Sovetunio.

Notoj
-----

1. ↑  Ji, Xianlin (1985). *Journey to the West in the Great Tang Dynasty* [angle: "Vojaĝo al la okcidento en la granda dinastio Tang"]. Xi'an: Shaanxi People's Press. p. 27

Eksteraj ligiloj
----------------

* oficiala retejo de la urbo
* ruslingva informa retejo pri la urbo Taraz
**Feignies** estas komunumo de Francio, kiu apartenas al la historia regiono Henegovio (france *Hainaut* respektive flandre *Henegouwen*), kies plej granda parto ekde 1830 estas parto de la Reĝlando Belgio, sed plia, suda parto jam ekde 1678 apartenas al Francio. Ĝi situas en la departemento *Nord* [nɔʁ] (okcidentflandre *Noorderdepartement*), en la regiono Hauts-de-France (prononco [o d(ə)ˈfʁɑ̃s], laŭvorte "supraĵo de Francio" pikarde *Heuts-d'Franche*) kaj en la antaŭa regiono Nordo-Kaleza Markolo (france *Nord-Pas-de-Calais* [nor pa d' kale'], nederlande/flandre *Noord-Nauw van Calais*).

Fine de 2020 en la komunumo vivis 6 763 loĝantoj sur areo de 18,8 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de 360 loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la arondismento *Avesnes-sur-Helpe* (france *Arrondissement d'Avesnes-sur-Helpe*, nederlande *Arrondissement Avenne aan de Helpe*), kaj ekde marto 2015 al la kantono *Aulnoye-Aymeries*.

Geografio
---------

Feignies geografie kaj historie apartenas al la franca-belga translima regiono Henegovio. Henegovio estas regiono de montetoj kaj plataĵoj, kiuj disvolviĝis sur tre diversaj grundoj : paleozoika soklo, mezozoika kreto, sed ankaŭ kenozoikaj sablo aŭ argilo plejparte kovritaj de leŭso.

La urbeto Feignies apartenas al la proksima kunurbaro de Maubeuge. Ĝi etendiĝas sur 18,8 km². Ĝi situas ĉe la nacia vojo RN49, inter Valenciennes kaj Jeumont. El la komunumo fontas la rivereto Flamenne.

Vidindaĵoj
----------

La fortikaĵo Leveau estis konstruita enkadre de konstruprogramo de 1874, kiu planis la starigon de ses similaj fortikaĵoj ĉirkaŭ Maubeuge por protekti la urbon kontraŭ bombardadoj. La fortikaĵo troviĝas 3250 metrojn nordokcidente de la centra placo de Feignies, kaj entute etendiĝas sur 8 hektaroj. Asocio cele al la konservado kaj renovigo de la fortikaĵo estis kreita en 1993.

Administrado
------------

Feignies apartenas la kantono de Bavay, kies ĉefurbo estas Bavay. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Avesnes-sur-Helpe, unu el la 6 arondismentoj de la departemento Nord.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Nord
* Kantono de Bavay

Eksteraj ligiloj
----------------

* france Oficiala retejo de Feignies
* france Pri la fortikaĵo Leveau Arkivigite je 2008-12-24 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 266348
* GND: 4595870-1
* LCCN: n2001026998
* VIAF: 154959530
* BNF: 152668003
 |
Kolonio de termitoj.
**Superorganismo** estas koncepto uzata en biologio kaj ekologio por aludi al grupo de sinergie interagantaj organismoj de la sama specio. Komunumo de sinergie interagantaj organismoj de diferencaj specioj estas nomata "holobionto".

La termino *superorganismo* estas aplikata en himenopteroj kiel abeloj, formikoj kaj vespoj, same kiel termitoj (pli proksimaj al blatoj ol al formikoj), ĉiuj el ili sociaj insektoj. Temas pri sociobiologia koncepto kiu referencas al socia organizaĵo, kiel komunumo, kiu transiras la biologiajn organismojn kiuj komponas ilin.

Ĉiuj superorganismoj havas komune:

* La ekzisto de komuna nesto kiu havigas protekton kaj ebligas la provizon.
* La longa vivodaŭro de la patrino kaj koincido de diversaj generacioj de fratoj.
* La distribuado kaj disdonado de funkcioj de la kolonio, kun apero de kastoj.
* La komunikado inter ĉiuj konstituantoj de la socia grupo.

Tiu socia vivo havigas al animaloj kiuj havas ĝin difinitajn avantaĝojn en la profito de la rimedoj kiuj siavice havigas al ili plej grandan evoluan sukceson:

* Pli granda nombro de idoj por ĉiu patrino.
* Pluteni sendependecon disde la ekstera medio, superante kontraŭajn kondiĉojn.
* Pli longa vivodaŭro ol en la cetero de insektoj.

Abelo estas ento de agado, sed tiu vivas kongrue kun ia labordivido, nome estas laborabeloj, virabeloj kaj abelreĝinoj. Tiu socia organizo ebligas la aserton ke la celoj de la unuopa abelo estas subigitaj al tiuj de la abelujo.

Kelkaj fakuloj asertas, ke vere ĉio kio ekzistas estas enorma superorganismo, kie eĉ virusoj havas rilaton kun la vivo la tuta aro, el kiu formas parton ankaŭ la homa specio. Tiu teorio estas nomata Teorio Gaja.

Bibliografio
------------

* Jürgen Tautz, Helga R. Heilmann: The Buzz about Bees - Biology of a Superorganism, 284 pages : Springer-Verlag 2008. ISBN 978-3-540-78727-3
* Bert Hölldobler, E.O. Wilson: "The Superorganism: The Beauty, Elegance, and Strangeness of Insect Societies", 576 pages : W.W. Norton, 2008. ISBN 978-0-393-06704-0
* Kelly, Kevin (1994). Out of control: the new biology of machines, social systems and the economic world. Boston: Addison-Wesley, 98. ISBN 0-201-48340-8.
**Tardelcuende** [tardelKŬENde] estas municipo de Hispanio, en la regiono de Kastilio kaj Leono, provinco Sorio kaj komarko *Komarko de Sorio* en la centro de la provinco.

Geografio
---------

Komarko *Komarko de Sorio* en la centro de la provinco Sorio.
Loko de Tardelcuende en la provinco Sorio.
Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 64,14 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 420 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte perdis 570 loĝantojn el la 1960-aj jaroj. 

Ĝi distas 28 km de Sorio, provinca ĉefurbo. La municipo enhavas la loĝlokojn Cascajosa, Osonilla kaj Tardelcuende. Ĝi limas kun Quintana Redonda, Almazán, Matamala de Almazán, Fuentepinilla kaj Quintana Redonda.

La frevoja linio Soria-Torralba-Madrid trairas de nordo suden tra la municipo kun haltejo ĉe Tardelcuende.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado fine de la 10-a jarcento.

En 1811 okazis la batalo de Osonilla dum la Milito de Hispana Sendependigo. 

Meze de la 19-a jarcento la teritorio de la municipo pliiĝis ĉar ĝi aligis Cascajosa y Osonilla. .

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj), forstado kaj brutobredado (ŝafoj kaj bovoj). Lastatempe funkciado de servoj plej ekgravis, kune kun kultura kaj rura turismo, piedirado tra naturaj lokoj. Inter vidindaĵoj estas la preĝejoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de provinco Sorio

Notoj
-----

Bibliografio
------------

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rRegiono de Sorio |
| --- |
| Bayubas de Abajo• Bayubas de Arriba• Blacos• Calatañazor• Cidones• Cubo de la Solana• Fuentepinilla• Garray• Golmayo• Gormaz• Los Rábanos• Quintana Redonda• Quintanas de Gormaz• Rioseco de Soria• Soria• Tajueco• Tardelcuende• Torreblacos• Valdenebro• Valderrodilla• Velilla de la Sierra• Villaciervos |

 |


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 351580
 |
La **Sundaj Insuloj** arigas iujn insulojn inter Aŭstralio kaj Malaja Duoninsulo. Ili ampleksas kvar tre grandajn insulojn, kaj milojn da malgrandaj.

Geografie la insularo estas subgrupo el la Malaja Insularo, kaj situanta en la okcidento de tiu ĉi.

Biogeografie la linio de Wallace disigas la areojn kiuj troviĝas unuflanke en la orientalisa, aliflanke en la aŭstralazia ekozonoj.

Ŝtate la plej granda parto apartenas al Indonezio. La nordo de Borneo estas malajzia, kaj pli eta areo estas bruneja. La duono de Timoro konstituas la sendependan ŝtaton de Orienta Timoro.

Oni konsideras rilate la Sundaj Insuloj du grupigojn :

Malaja Insularo
* Grandaj Sundaj Insuloj
	+ Borneo
	+ Javo
	+ Sumatro
	+ Sulaveso
* Malgrandaj Sundaj Insuloj
	+ Balio
	+ Lomboko
	+ Sumbavo
	+ Floreso
	+ Komodo
	+ Rinca
	+ Gili Motang
	+ Sumbo
	+ Timoro
	+ Aloraj Insuloj
	+ Barat Daya Insuloj
	+ Tanimbar Insuloj

Vidu ankaŭ
----------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Indonezio |

* Nederlanda Hindujo
* Sunda Breto
* Sunda Lando
* Sunda Markolo

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Geografio |

* angle La Malgrandaj Sundaj Insuloj ekde la aerspaco Arkivigite je 2011-06-08 per la retarkivo Wayback Machine

  

Koordinatoj: 2° 00′ S 110° 00′ O﻿ / ﻿2.000 °S, 110.000 °O﻿ / -2.000; 110.000 (mapo)
Mirinda Sundarbans
La **Sundarbans,** bengale সুন্দরবন estas la plej granda mangrovarbaro de la mondo. Ĝi estas Monda heredaĵo de Unesko ekde 1997 kaj ankaŭ Nacia Parko de Barato. La vorto devenas el la bengala lingvo signifanta "bela arbaro".

Protektita perpieda vojo en Sundarbans

Geografio
---------

Sundarbans estas la marborda regiono de Bengala Golfo ĉe unuigitaj deltoj de riveroj Meghna kaj Brahmaputra. Iom pli granda parto etendiĝas en Bangladeŝo (60%), la malpli granda en Barato (40%). En tiu ĉi regiono vivas pluraj specioj de bestoj, birdoj kaj reptilioj, tamen la plej fama estas la bengala tigro.

La areo estas proksimume 10000 km², longo laŭ la marbordo 300 km, larĝo ĉ. 30 km.

La Sundarbans estas neloĝata, tamen laŭokaze venas homoj por fiŝkapti, ĉasadi, kolekti mielojn. Ekde 1988 la tigro estas protektata.

Mangrovoj en ŝlimo

Elektitaj bestoj en Sundarbans
------------------------------

* bengala tigro (simbolo de Sundarbans)
* krokodilo
* pitono
* cervedoj
* fiŝoj
* birdoj
* abeloj
* muŝoj

Vidu ankaŭ
----------

* Nacia Parko Sundarbans

Fontoj
------

* WikiTrans
historia mapo de Supra Luzacio
blazono de Supra Luzacio en la porcelana bildego *Fürstenzug* en Dresdeno
**Supra Luzacio** - altgermane *Oberlausitz*, en la loka germana dialekto *Äberlausitz*, suprasorabe *Hornja Łužica*, malsuprasorabe *Górna Łužyca*, ĉeĥe *Horní Lužice*, pole *Łużyce Górne* - estas regiono en Mezeŭropo, kiu depost 1990 apartenas plejparte al la federacia lando Saksio de Germanio kaj je malgrandaj partoj al Pollando kaj la federacia lando Brandenburgio de Germanio). Iom simpligite temas pri la suda parto, ĉirkaŭ la urbo Bautzen/Budyšin, de la regiono **Luzacio**, en kiu loĝas slava minoritato, la soraboj, dum la nordan parton konsistigas Malsupra Luzacio ĉirkaŭ la urbo Cottbus/Chóśebuz. 

Pli ekzakte, en Saksio la historia teritorio de Supra Luzacio ampleksas pli-malpli la teritoriojn de la distiktoj Görlitz kaj Bautzen kun norda limo inter la urboj Hoyerswerda kaj Lauta. En Brandenburgio temas pri la suda parto de la distrikto Oberspreewald-Lausitz, precipe la urbo Ruhland kaj ties ĉirkaŭaĵo. La parto de la regiono oriente de la rivero Lausitzer Neiße ĝis rivereto nomata germane *Queis* kaj pole *Kwisa* en la oriento, ekde la jaro 1945 apartenas al Pollando: la plejparto de ĝi administre apartenas al la Malsuprasilezia Provinco (pole *Dolnośląskie*); nur eta parto ĉirkaŭ la urbo Łęknica respektive *Lugknitz* kun la pola parto de la historia regiono Malsupra Luzacio apartenas al la Lubuŝa Provinco. Sude la limo de Supra Luzacio korespondas al la nuna limo inter Saksio kaj Ĉeĥio de Steinigtwolmsdorf okcidente ĝis Zittau oriente, kaj oriente de tio al la nuna limo inter Pollando kaj Ĉeĥio ĝis monto nomata ĉeĥe *Smrk*, germane *Tafelfichte* kaj pole *Smrek*.
satelita bildo pri la valo de la Supra Rejno, rekstre supre la Rejnlanda Ardeza Montaro, dekstre sube la Bodenlago
Per la nomo **Supra Rejno** (germane kaj alemane *Oberrhein*, france *Rhin Supérieur*) signatas 350 kilometrojn longa parto de la rivero Rejno inter la urboj Bazelo kaj Bingen. Najbaraj regionoj de la Supra Rejno estas aparte Alzaco kaj la federaciaj landoj Baden-Virtembergo, Rejnlando-Palatinato kaj Hesio de sudokcidenta Germanio, proksime de la urbo Bazelo ankaŭ dum malgranda parto la ŝtato Svislando.

Geologio
--------

mapo de la rivero Rejno, la Supra Rejno verde markita
sunsubiro ĉe la Rejno proksime de la urbo Mannheim
Antaŭ proksimume 35 milionoj da jaroj inter la nuntempaj urboj Bazelo kaj Frankfurto-ĉe-Majno ekestis 300 kilometrojn longa kaj 50 kilometrojn larĝa tektona fendo, la suprarejna malaltebenaĵo. Kaŭzoj estis tensioj en la terkrusto kaj termantelo, sekve de kio la tera surfaco malaltiĝis en tiu regiono. Per sedimentoj la valo parte denove pleniĝis. Rande ekestis pluraj mezaltaj montaroj, Nigra Arbaro kaj Odenvaldo en la oriento, Vogezoj kaj Palatinata Arbaro en la okcidento. Pro la tersurfaca malaltiĝo malaltiĝis ankaŭ la praa rivero Rejno; ĝis la erao terciaro la rivero de la nuntempa urbo Bazelo plufluis rekte okcidenten en la valojn de la riveroj Saône kaj Rodano (Rhône).

Ekde tiam la karakteriza kurbiĝo de la Rejno ĉe Bazelo de okcidenta al norda fludirekto markiga la limon inter la unua parto de la rivero, kiu nomiĝas Alta Rejno (germane *Hochrhein*), kaj la Supra Rejno. La du plej gravaj alfluoj de la Supra Rejno venas de oriento: la rivero Neckar enfluas la Rejnon proksime de Mannheim, la rivero Majno enfluas vidalvide de Majenco. Ĉe la nuntempa urbo Bingen, kie la rivero Nahe enfluas la Rejnon, finiĝas la regiono Supra Rejno kaj komenciĝas la pli norda parto *Meza Rejno* (germane *Mittelrhein*).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Supra Rejno en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* regiona ligo suda Supra Rejno
* regiona ligo suda Supra Rejno
* laborgrupo historiografio en la regiono Supra Rejno
* german-franc-svisa konferenco pri la regiono Supra Rejno
Animacio kiu montras la rotacion de la Tero.
La **rotacio de la Tero** estas unu el la movoj de la Tero kiu konsistas en la turniro ĉirkaŭ ties propra akso. La Tero turniras el okcidento al oriento, same kiel la cetero de planedoj de la Suna Sistemo (kun la escepto de Venuso). Konsiderante la punton de la norda poluso kiel vidpunkto, la Tero turniras laŭ kontraŭkorloĝa direkto. Kompleta turniĝo rilate al fiksa stelo daŭras 23 horojn, 56 minutojn kaj 4 sekundojn. Tiu movo evidentiĝas pere de la pendolo de Foucault kies konsiderinda amaso pendas el punkto je granda alto por sendependigi sian movon disde la propra movado de terrotacio, tio estas, de la planko, kvankam oni ne povas sendependigi absolute de la movado de la punkto de la tegmento el kiu ĝi pendas.

La linia rapideco de rotacio de la Tero estas de 1600 km/h aŭ 465,1013 m/s ĉe ekvatoro, kaj tiu valoro malpliiĝas kiam oni alproksimiĝas al unu el la polusoj kie la valoro estas nulo. Laŭlonge de milionoj da jaroj la rotacio ege bremsiĝis pro gravita interagado kun la Luno. Tamen, kelkaj okazaĵoj grandproporciaj, kiel la Tertremo en Hinda Oceano en 2004 akcelis la rotacion je tri mikrosekundoj. La postglacia alĝustiĝo, survoje ekde la lasta glaciepoko, ŝanĝas la distribuon de la teramaso kaj sekve modifas la inercimomanton kaj, pro la leĝo de konservado de la angula movokvanto, ŝanĝas ankaŭ la rotacian periodon.

Notoj
-----

1. ↑  «Sumatran earthquake sped up Earth's rotation.» 30a de decembro 2004. *Nature*.
2. ↑   Wu, P.; W. R. Peltier (1984). «Pleistocene deglaciation and the earth's rotation: a new analysis». Geophysical Journal of the Royal Astronomical Society 76: 753-792.

* Kategorio Terrotacio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 655358
* GND: 4015205-4
* LCCN: sh85040448
* NKC: ph127609
 |
Matene la 24-an de aŭgusto 2016 okazis forta **tertremo en centra Italio**, kies surcentro estis inter la urboj Accumoli kaj Norcia. La tertremo trafis precipe la provincon Rieti. Plej detruitaj estis la urboj Accumoli kaj Amatrice.

La unua skuo okazis ĉe Accumoli je la 1:36:32 (laŭ UTC), do je la 3:36:32 laŭ la loka mezeŭropa somera tempo. Preskaŭ horon poste, je 2:33:29, okazis dua skuo kun forto de 5,3, ĉe Norcia. Entute oni registris ok skuojn kun forto pli granda ol 4. Dum la sekvaj tagoj okazis pliaj konsiderindaj skuoj.

Tri tagojn post la tertremo raporto parolis pri 290 viktimoj. La plej grava malsanulejo de la regiono, malsanulejo *Francesco Grifoni* en Amatrice, estis forte damaĝita, kaj necesis fortransporti ĉiujn pacientojn.

Okazis polemiko kiam la registaro intencis organizi ŝtatan funebron ekster Amatrice kaj la loĝantaro konsideris tion malrespekto al majoritato de mortintoj kiuj estas el Amatrice; finfine la registaro rezignis sian dekomencan planon kaj la funebro okazis en Amatrice. Alia polemiko temas pri la malfido pri la kapablo rekonstrui loĝejojn, kiam L'Aquila ankoraŭ ne estas finrekonstruita. Tamen la itala registaro fidas solvi la problemojn de la 2 500 senhejmigitoj pro la tertremo.

Referencoj
----------

1. ↑  Fulvio Cerutti, Dario Marchetti (2016-08-27).  Terremoto, oggi il lutto nazionale.  Mattarella: "Non vi lasceremo soli". Il vescovo ai funerali: "E’ il momento della speranza". I morti sono 290 (itale). La Stampa. Alirita 2016-08-27.
2. ↑  *Amatrice, un pueblo devastado, entierra a sus muertos*, Hoy,  Alirita la 31an de Aŭgusto 2016.
3. ↑  Pablo Ordaz kaj María Salas Oraá, *Renzi anuncia que realojará en tiempo récord a los 2.500 damnificados*, El País, 29a de Aŭgusto 2016,  Konsultita la 30a de Aŭgusto 2016.

* Kategorio Tertremo de Centra Italio en 2016 en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)