recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
*Ekzistas ankaŭ Václavovice.*

Koordinatoj: 49° 48′ 02″ N 18° 08′ 52″ O﻿ / ﻿49.80056 °N, 18.14778 °O﻿ / 49.80056; 18.14778 (mapo)

**Václavovice** estas parto kaj nuligita katastra teritorio de municipo Klimkovice en distrikto Ostrava-urbo en Ĉeĥio. Ĝi troviĝas oriente de Klimkovice, sed ĝi membriĝas en du bazajn sidejunuojn, kiuj estas Václavovice kaj Fonovice, dum kio Fonovice situas oriente de Klimkovice, dume la propra Václavovice nordoriente de Klimkovice. Kondukas tra ĉi tie aŭtostrado D1 kaj ŝoseo II/647. En la jaro 2011 ĉi tie estis registritaj 120 adresoj. En la jaro 2021 ĉi tie daŭre vivis 457 loĝantoj.

Václavovice situas en katastra teritorio **Klimkovice** kun areo 14,63 km².

Historio
--------

La norde situanta domaro Václavovice estis fondita ĉirkaŭ la jaro 1760 kaj proksimume en la sama tempo estiĝis ankaŭ sude situanta domaro Fonovice. Ambaŭ domaroj estiĝis proksime de vojo kuniganta Klimkovice kun la proksima Polanka nad Odrou kaj de komence ili havis memstarajn katastrajn teritoriojn, kiuj estis proporcie baldaŭ kunigitaj en la katastran teritorion Václavovice, ekzistanta ĝis la jaro 1981.

Loĝantaro
---------

Evoluo de nombro de loĝantojLa datoj devenas el datumbazo de Vikidatumoj  

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 1869 | 409 |
| 1880 | 431 |
| 1890 | 458 |
| 1900 | 487 |
| 1910 | 452 |
| 1921 | 452 |

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 1930 | 498 |
| 1950 | 498 |
| 1961 | 353 |
| 1970 | 301 |
| 1980 | 251 |
| 1991 | 211 |

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 2001 | 255 |
| 2011 | 343 |
| 2021 | 457 |

Pluaj fotoj
-----------

* Václavovice, kapeletoVáclavovice, kapeleto
* VáclavoviceVáclavovice
* Václavovice, aŭtobusa haltejoVáclavovice, aŭtobusa haltejo

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rPartoj de urbo Klimkovice (4) |
| --- |
| Hýlov ~ Josefovice ~ Klimkovice ~ Václavovice |

 |
**José Giral Pereira** [ĥiRAL] (Santiago de Cuba, 22-a de oktobro 1879 - Meksikurbo, 23a de decembro 1962) estis hispana farmacia kemiisto kaj poltikisto, kelkajn fojojn ministro dum la periodo de la Dua Hispana Respubliko kaj Prezidento de la respublika registaro en la ekzilo post la Dua Mondmilito.

Li estis respublikano jam dum la monarkio de Alfonso la 13-a kaj estis kelkaj fojojn enprizonigita. Post la alveno de la respublika reĝimo, li estis elektita deputito el Cáceres en la balotadoj de junio 1931 kaj de februaro 1936.

Ekde la komenco de la Respubliko (aprilo 1931) estis nomumita rektoro de la Centra Universitato de Madrido kaj konsilanto de ŝtato. Li estis ministro pri Mararmeo (1931-33) kaj en 1936 estis elektita de Azaña por prezidi la registaron, post la klopodo de Diego Martínez Barrio por formi registaron kaj bremsi la antaŭvidatan militistan insurekcion kiu fakte okazis la 17an de julio 1936. Post la komenco de la Hispana Enlanda Milito (1936-39), li estis partiano de la havigo de armiloj al la laboristaj organizoj kaj de la nuligo de la armeo, sed li perdis aŭtoritaton dum la milito plilongdaŭriĝis kaj radikaliĝis. Lia registaro daŭris el la 19a de julio ĝis la 4a de septembro 1936, kiam okazis la falo de Talavera de la Reina kaj Madrido ekestis atingebla de la Armeo de Maroko, kio devigis transdoni la povon al Francisco Largo Caballero. Li ankoraŭ estis senministeria ministro en la du registaroj de Largo Caballero kaj pri ŝtato en tiu de Negrín (1937-38).

* Kategorio José Giral en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 603941
* GND: 1128076535
* LCCN: nr2005005942
* VIAF: 44254224
* ISNI: 0000 0001 1871 4181
* SUDOC: 252541294
* BNF: 10823369g
* BNE: XX850350
 |
Situo de la rivero Maranjono norde de Peruo kaj en la plej altaj teritorioj de la Amazona Baseno
Valo de la rivero Maranjono inter Chachapoyas (Leymebamba) kaj Celendín
La rivero Marañón ĉe la *pongo* de Manseriche
La rivero **Maranjono**, aŭ en la hispana **río Marañón**, estas grava rivero de Peruo, unu el la ĉefaj alfluantoj de la alta fluo de la rivero Amazono.

Geografio
---------

La rivero Maranjono naskiĝas en la glaciejo *Nevado de Yapura*, je ĉirkaŭ 5.800 m super la marnivelo, en la Andoj de la orienta Peruo.

Post flui ĉirkaŭ 1.600 km, ĝi ununiĝas kun la rivero Ukajalo kaj naskas la riveron Amazonon, ĉe la loko de Naŭta en la departemento Loreto.

Ĝiaj alfluantoj plej gravaj estas la riveroj Utkubambo, Krisneĥas, Ĉamaja, Cenepa, Santiago, Morona, Pastaza, Huallaga (1.300 km) kaj la Tigre (600 km).

Pro ĝia kvanto de akvofalo kaj rapidoj ĝi estas rivero navigebla nur en la malsupra parto.

En ĝis baseno loĝas la fama popolo de la ŝuaroj aŭ jivaroj.

Tra la departemento Amazonio la rivero trapasas la regionon de la *pongoj* (tipo de kanjono mallarĝega kaj profunda) nome la pongoj de Rentema, de Mayo, de Mayasita, Cumbianama, Huarcayo kaj la pongo de Manseriche, la plej konata el la peruaj pongoj. Tiu regiono de la Pongoj gravas geografie ĝar danke al tiu la rivero Maranjono atingas la riveron Ukajali por formi la riveron Amazono, tiele la plej longa kaj akvenhava el la mondo.

Vidu ankaŭ
----------

* Depresio Huancabamba
* Humidaj arbaroj de sudokcidenta Amazonio
* Maranjonaj sekaj arbaroj
* Lope de Aguirre

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Maranjono en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 280105
* GND: 4258214-3
* LCCN: sh85080900
* VIAF: 248181086
 |
**Ada SARI**, ĝuste **Jadwiga Szayer**, **Jadwiga Schayer** (naskiĝis la 29-an de junio 1886 en Wadowice, mortis la 12-an de julio 1968 en Ciechocinek) estis pola opera kantistino, koloratursoprano, aktorino kaj pedagogino.

Ŝi naskiĝis kiel filino de advokato Edward Szayer kaj Franciszka Chylińska. Kiam ŝi estis 3-jara la patro kun la familio translokiĝis al Stary Sącz, kie li malfermis advokatan kancelarion, kaj poste iĝis urbestro, plenumante la funkcion dum 17 jaroj.

Jadwiga Szayer post la fino de baza instruado forveturis al Cieszyn kaj Krakovo, kie ŝi studis la fundamentojn de la muziko kaj kanto. En 1905 ŝi akceptiĝis al Privata Muzik-Lernejo de grafino Pizzamano en Vieno. Poste ŝi studis kantadon en Milano. Ŝi prezentiĝis en teatro en Romo, kaj poste sur la plej grandaj operscenejoj de la mondo kun la famaj Teatro alla Scala en Milano aŭ Carnegie Hall en Novjorko, simile kiel ŝia amikino Stanisława Zawadzka. Ŝi turneis tra la mondo. Ŝia repertuaro konsistis el la plej eminentaj operoj de la mondo. Ŝi kantis la plej grandajn partiojn de koloratura soprano.

Ada Sari kantis dum la UK 1912 en Krakovo kantojn de Karłowicz, Moniuszko, Niewiadomski kaj aliaj, en Esperanto-traduko.

Dum la dua mondmilito ŝi loĝis en Varsovio kaj dediĉis sin al pedagogia laboro. Post la milito ŝi revenis por mallonga tempo al la scenejo, sed antaŭ ĉio instruis junulojn unue en Muzika Akademio en Krakovo kaj poste en Ŝtata Muzika Altlernejo en Varsovio. Ŝi mortis pro korinfarkto dum restado en kuracejo en Ciechocinek.

Entombigita ŝi estas en Tombejo Powązki en Varsovio en la Aleo de Merititoj.

De 1985 en Nowy Sącz okazas Internacia Festivalo kaj Konkurso de Kantada Arto je la nomo Ada Sari, kies organizanto estas Małopolskie Centrum Kultury SOKÓŁ.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Ada Sari en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Strona internetowa Festiwalu i Konkursu im. Ady Sari Interreta paĝo de la Festivalo kaj Konkurso je la nomo Ada Sari

Referencoj
----------

1. ↑  *La Revuo*, 1912

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 444353
* GND: 134507452
* LCCN: no90010808
* VIAF: 51883321
* ISNI: 0000 0001 1062 5037
* BNF: 13977578k
* MBA: a7717c2f-ee5a-4e64-a1ba-214dab5ee681
* BIBSYS: 9062657
* NKC: xx0185503
 |
Thomas Wyatt la pli juna
**Thomas WYATT** (n. 1521, m. la 11-an de aprilo 1554) estris ribelon kontraŭ Maria la 1-a (Anglio), konatan kiel la **ribelo de Wyatt**.

Li estis la sola filo de la poeto Thomas Wyatt kaj ties edzino Elizabeth Brooke, kaj naskiĝis proksime al Maidstone, Kent.

Kiam li havis 15 jarojn li eniris la kortegon de Henriko la 8-a. Poste li foje akompanis sian patron dum diplomataj misioj.

Li amikiĝis al la poeto Henry Howard (grafo de Surrey). La du viroj iom diboĉis kaj en 1543 ili arestiĝis post kiam ili ebrie rompis fenestrojn en Londono. Mallonge ili enkarceriĝis en la Turo de Londono. Post lia liberigo, Thomas militis kun la angla armeo en Francio, kie li altiris reputacion pro kuraĝo. Li kavaliriĝis en 1547.

En 1553, post la morto de Eduardo la 6-a, li subtenis Jane Grey kiel reĝino de Anglio, sed eskapis punon kiam Maria la 1-a surtroniĝis. Tamen kiam Maria fianĉiĝis al Filipo la 2-a (Hispanio), li aliĝis al konspiro malebligi la geedziĝon kaj surtronigi Elizabeton, la fratinon de Maria. La 26-an de januaro 1554 li proklamis ribelon ĉe Rochester (Kent). La reĝaj soldatoj senditaj por kontraŭi lin aŭ dizertis aŭ aniĝis al la ribelo. Thomas kondukis kvar mil subtenantojn al Londono, sed estis forpelata. Liaj subtenantoj fuĝis kaj li kapitulaciis. La 15-an de marto li mortkondamniĝis. La 11-an de aprilo li senkapiĝis: sur la eŝafodo li proklamis ke Elizabeto nek subtenis nek aprobis la ribelon.

* Kategorio Thomas Wyatt la pli juna en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 302232
* GND: 130851582
* LCCN: n83180155
* VIAF: 65122662
* ISNI: 0000 0000 2352 7535
 |
**Jenő Karafiáth** [karafiAt], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Karafiáth Jenő** estis hungara ministro, politikisto, urbestro, parlamentano.

Jenő Karafiáth  naskiĝis la 31-an de julio 1883 en Budapeŝto. Li mortis la 26-an de majo 1952 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Jenő Karafiáth lernis juron kaj filozofion, poste li laboris en la ŝtata administrado. Post falo de Hungara Sovetrespubliko li estis subministro. Inter 1922 kaj 1931 li estis parlamenta deputito kun signifa titolo. En la jaroj 1931 kaj 1932 preskaŭ jaron li estis ministro pri religio kaj eduko en Kabineto Gyula Károlyi. Inter 1937 kaj 1942 li estis urbestro de Budapeŝto.

Liaj kontribuoj
---------------

* *Akkordok* (1909) - poemoj
* *Magyarország újjászületéséért* (1930) - paroladoj

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto

* Kategorio Jenő Karafiáth en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 510179
* VIAF: 121488950
* ISNI: 0000 0000 7943 7555
* BNF: 16628675x
 |
**Jenő KISS** [kiŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kiss Jenő** estas hungara lingvisto, profesoro, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (2007).

Jenő Kiss  naskiĝis la 1-an de februaro 1943 en Mihályi.

Biografio
---------

Jenő Kiss frekventis universitaton en Budapeŝto inter 1961-1966, poste li ekinstruis lingvohistorion samloke en la universitato. Inter 1969-1975 li havis postenon en universitato de Göttingen. Baldaŭe li estis gastoprofesoro en Berlino. En 1989 li doktoriĝis antaŭ MTA. Inter 1991-2006 li estis katedrestro en Universitato de Budapeŝto. Li okupiĝas precipe pri dialektoj de la hungara lingvo. Li havas edzinon kun 3 gefiloj. Li ricevis memormedalon kaj premiojn ekde 1977.

Verkaro (elekto)
----------------

* *A rábaközi Mihályi igeképzői* (1970)
* *Studien zur Wortbildung und Etymologie der finnisch-ugrischen Sprachen* (1976)
* *Magyar madárnevek* (Hungaraj birdonomoj), (1984)
* *Társadalom és nyelvhasználat* (Socio kaj lingvouzo), (1995)
* *Magyar nyelvtörténet* (Hungara lingvohistorio), (2003)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto[*rompita ligilo*]
**Jenő Kovács** [jenO kovAĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kovács Jenő** estis hungara kemiisto, bestokuracisto, altlerneja instruisto.

Jenő Kovács naskiĝis la 10-an de marto 1910 (laŭ alia informo la naskiĝtago estas la 7-a) en Lepsény, li mortis la 15-an de novembro 1990 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Jenő Kovács akiris bestokuracistan diplomon en Veterinara Altlernejo de Budapeŝto en 1932. Post la diplomo li estis praktikanto kaj asistanto en la kemia katedro apud Gyula Gróh ĝis 1937. Intertempe li akiris ankaŭ kemian diplomon en 1936. Li esploris en la bestokuracista instituto inter 1937–1940, poste li estis katedrestro ĝis 1979 en veterina fakultato (iam altlernejo) de Reĝa Teknika kaj Ekonomia Universitato József. En 1944 li atingis la instruan rangon privata instruisto, en 1946 profesoro. Li estis rektoro (1963-1966) de la ĵus kreita Veterinara Universitato de Budapeŝto el la iama altlernejo/fakultato. Li doktoriĝis antaŭ la Hungara Scienca Akademio. Li ricevis 2 memormedalojn. Li kreis kemiterapiajn metodojn kaj spektroskopion kontraŭ la bestaj malsanoj.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Állatorvosi gyógyszertan* (1953, 1957, 1970)
* *Formulae Normales Veterinariae: FoNoVet* (1957, 1969, 1970)

Memorigiloj
-----------

* busto (2003) en Budapeŝto
* memortabulo (2000) en Budapeŝto

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
*

Referencoj
----------

1. ↑

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 715212
* VIAF: 121444339
* ISNI: 0000 0000 7920 0566
 |
**Oliver Eugene Lake** (naskiĝis la 14-an de septembro 1942 je Marianna en Arkansaso) estas usona saksofonisto kaj komponisto de ĵazo.

Vivo
----

Lake alkreskis en Nov-Orleano kaj ludis komence frapinstrumentaron. En la aĝo de dek ok jaroj li transiris al saksofono. En 1968 li finis studon ĉe Universitato Lincoln per la bakalaŭra titolo. Ekde la fino de la 1960-aj jaroj ĝis komence de la 1970-aj jaroj li estis interalie kun Julius Hemphill kaj Charles Bobo Shaw membro de la pionirĵaza nigrula kolektivo *Black Artists Group* de Sankta Luiso. Inter 1972 kaj 1974 li vivis en Parizo. En 1975 li iris al Novjorko, kie li en 1976 fondis kun Julius Hemphill, Hamiet Bluiett kaj David Murray saksofonkvaropon. En la sama jaro li kunverkis la albumaron *Wildflowers – The New York Jazz Loft Sessions*. Krom tio li muzikis kun Michael Gregory Jackson kaj fondis en 1981 ĵazfunkan regeo-bandon, kun kiu li koncertadis en Usono , Eŭropo kaj Afriko. En 1987 li kunverkis gastmuzikiste la albumon *The Art of the Saxophone* de Bennie Wallace. Dum la 1990-aj jaroj li surdiskigis kun la klasikmuzika pianisto Donal Fox kaj muzikis kun ĵazpianisto Borah Bergman. Krom tio li ankaŭ koncertis kun kantistino Björk, rokmuzikisto Lou Reed, ĵazkantistino Abbey Lincoln, kun kordmuziktriopo *String Trio of New York* kaj la repistaro *A Tribe Called Quest*. Entute li verkis proksimume okdek albumojn.

Lake ankaŭ komponis, i.a. mende de la *Broklina Filharmonia Orkestro* kaj de la Arĉkvarteto Arditti modernan klasikan muzikon. Liajn verkojn prezentis *Wheeling Symphony Orchestra*, *San Francisco Contemporary Players*, *New York New Music Ensemble* kaj *Pulse Percussion Ensemble of New York*.

Meze de la 1990-aj jaroj Lake verkis la soloteatraĵon *Matador Of 1st & 1st*, kiun li prezentis en 1996 sub reĝisoro Oz Scott.

Fonto
-----

Kunzler *Jazzlexikon* 2002


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Muziko |

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Oliver Lake en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Hejmpaĝo de Oliver Lake


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 406576
* GND: 134658299
* LCCN: n81010534 nb2010019990, n81010534
* VIAF: 66652267
* ISNI: 0000 0001 1768 0311
* SUDOC: 156657988
* BNF: 13896278r
* MBA: e58cdacf-c655-4848-a570-7d3f3fb11935
* NKC: ola2002157673
* BNE: XX1547576
 |
**Kasganĝ,** hindie **कासगंज** estas urbego en norda Barato, en subŝtato Utar-Pradeŝo, en la samnoma distrikto, kie ĝi estas ties sidejo.

Kolonio en Kasganĝ

Demografio
----------

En 2011 loĝantoj de Kasganĝ havis 101 241 kun legopovo 79%.

Geografio
---------

Kasganĝ situas sur ebenaĵo sur averaĝa alteco de 177 m. super la marnivelo. Gango fluas 20 km norde de la urbego en orienta direkto. Etah troviĝas 26, Badajun 55, Aligarh 57, Hathras 72, Ĉandausi 74, Mainpuri 76, Agra 93, Ŝahĝahanpur 125, Hardoj 155, tutlanda ĉefurbo Delhio 167, Kanpur 217, subŝtata ĉefurbo Laknaŭo 252, Kolkata 1138, Mumbajo 1147 kilometrojn (aere) .

Historio
--------

Kasganĝ havis riĉan historion ekde la antikvaj kaj mezepokaj tempoj, poste ĝi travivis la mogolan kaj britan imperiojn, dum ĝi akiris municipan rajton en 1868. La brita periodo finiĝis en 1947, poste dum la sendependa periodo okazis tumultoj inter hinduoj kaj islamanoj, ekzemple en 1992 37 homoj mortis.

Ekonomio
--------

Kasganĝ estas plejparte agrikultura kun cemento kaj brikoproduktadoj. Menciindas la komerco.

Religio
-------

En Kasganĝ la plej ofta religio estas la hinduismo (66%) kaj kaj islamo (32%), iomete ĝainismo kun pli ol 1%.

Trafiko
-------

Al Kasganĝ kuras 3 fervojaj linioj el Badajun, Faruĥabad kaj Hathras, krome po du ĉefvojoj kaj flankovojoj.

Eduko
-----

En Kasganĝ la plej altnivela instruado okazas en altlernejoj.

Klimato
-------

Kasganĝ situas en humida subtropika klimato. Pli ofte pluvas pro la musono inter junio-septembro.

Vidindaĵoj
----------

* pluraj preĝejoj

Fontoj
------

* WikiTrans


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Barato |
En la nordia mitologio, **Volsung** aŭ **Völsung** (malnovnordlande *Vǫlsungr*) estis vikinga militisto de la Epoko de Vendel (5-a jarcento), filo de la militestro Rerir kaj la unua referencito de la dinastio Vǫlsungar,​ kiu suferos tragedion inkludita ĉe unu el la plej grandaj herooj de legendo, Sigurð. Lia historio kaj tiu de lia klano estis registrita por la unua fojo en mezepoka Islando kaj ĝi estas unuaranga fonto en la eposo La Kanto de la Nibelungoj (*Nibelungenlied*).

En Islando, la historioj de Völsung suplementiĝas kun la folkloro propra de Skandinavio, inklude Helgi Hundingsbane, kiu estas protagonisto de alia paralela tradicio pri la klano Ylfing, kaj kompletigas materialon de eposoj de la Poezia Edda kaj de la Völsunga sagao, el kiuj ambaŭ konservas materialon devenan el poemoj nuntempe perditaj.

Laŭ la Völsunga sagao, Völsung mortis pro embusko de la reĝo de la gaŭtoj Siggeir kaj estis venĝita de la laste vivanta filo, Sigmund, kaj lia filino Signý, kiu estis edzino de Siggeir. Völsung aperas ankaŭ kiel Wæls en la eposo Beowulf: dana bardo de la kortego de Hroðgar kantas pri li kaj lia filo Sigemund. 

Volsung estis filo de Rerir kiu venĝis la murdon de sia patro Sigi, murdita de siaj bofratoj.

Notoj
-----

1. ↑   Vartdalsoga, Buset, Johannes, 1889-1961, (Vartdal: Utgitt av Vartdal bygeboknemnd, 1964-1985, 1999), FHL INTL Book 948.35/V4 D2b. pp. 87-91, 96-99, 103.
2. ↑   Velasco, Manuel (2008) Breve Historia de los Vikingos, ISBN 84-9763-198-6 p. 36-41

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 788825
 |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Ruĝecbrusta muŝkaptulo** |
| --- |
|  |
| Ruĝecbrusta muŝkaptuloRuĝecbrusta muŝkaptulo |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Paseroformaj *Passeriformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Muŝkaptuledoj *Muscicapidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Ficedula* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***F. dumetoria*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Ficedula dumetoria****(Wallace, 1864) |
|
|
|
| Konserva statuso |
| **Konserva statuso: Preskaŭ minacata** |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Ruĝecbrusta muŝkaptulo  |

 |
| v • d • r |

La **Ruĝecbrusta muŝkaptulo** (***Ficedula dumetoria***) estas paserina birdo de la familio de Muŝkaptuledoj kaj genro de Ficeduloj, indiĝena de sudorienta Azio. 

Tiu birdo estas malhelgriza al nigreca supre kun **tre rimarkindaj kaj kontrastaj blankaj superokula strio** kiu plilarĝiĝas malantaŭ la "orelzono" **kaj flugilmakulo**. Ankaŭ la vosto estas nigra kun blankaj eksteraj bordoj ĉebaze. **La brusto estas ruĝeca** kaj tio estas uzata kiel klara distingilo ĉar la aliaj specioj samgenraj kiuj havas similajn suprajn markojn nome la Flavapuga muŝkaptulo, *Ficedula zanthopygia*, kaj la Narcisomuŝkaptulo, *Ficedula narcissina*, havas pli ampleksan suban flavan areon, dum tiu ĉi havas pli blankecan ventron.

Ĝi troviĝas en Brunejo, Indonezio, Malajzio kaj Tajlando. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj arbaroj de malaltaj teroj kaj montararbaroj. Ĝi estas minacata pro habitatoperdo.

Referencoj
----------

* Foto[*rompita ligilo*]
* BirdLife International 2004. Ficedula dumetoria[*rompita ligilo*]. 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 25an de julio 2007.
En 1907 estis fondita **Madrida Esperanto-Grupo**, kies unua prezidanto estis kapitano José Perogordo kaj sekretario s-ro Galant. La oficiala adreso estis strato Bola, numero 12.

La 18an de septembro de 1908 okazis stranga interparolado en Esperanto inter la kapitano Perogordo kaj la kapitano Heredia kiuj veturis en respektivaj aerbalonoj super teritorioj de la provinco Gvadalaĥaro.

En 1908 estis fondita en Madrido la revuo "Hispana revuo", ĉefredaktita de José Menéndez, kiu vivis nur tri monatojn (junio-aŭgusto), kaj "El Esperantista" (dulingva). Sendepende de la grupo, Mangada, Linera kaj Redondo publikigis "Luz Española" (Hispana Lumo) hispane kaj Esperante, framasona monata revuo (marto 1911 - januaro 1912), al kiu sekvis "Homaro" tute en Esperanto (majo 1912 - jul. 1914). En 1911 fondiĝis en Madrido socialista grupo "Libera homo".

Marte de 1910 la kapitano Perogordo, nome de MEG, vizitis la reĝon de Hispanio Alfonso la 13-a, kiu montris sian simpation al Esperanto. Februare de 1911 ripetiĝis la vizito.

En 1915 eldonis verkon omaĝe al Cervantes.

Vidu ankaŭ
----------

* Madrida Esperanto-Liceo

Notoj
-----

1. ↑  Lupe Sanz Bueno: *Historia del Esperanto en Madrid* (dulingva eldono), Madrido, Esperanto-Liceo de Madrid, 1993, paĝo 50.
2. 1 2 3  samloke
3. ↑  Lupe Sanz Bueno: *Historia del Esperanto en Madrid* (dulingva eldono), Madrido, Esperanto-Liceo de Madrid, 1993, paĝo 51.
4. ↑  Lupe Sanz Bueno: *Historia del Esperanto en Madrid* (dulingva eldono), Madrido, Esperanto-Liceo de Madrid, 1993, paĝo 52.
**Grañón** [graNJON] estas vilaĝo kaj municipo de Rioĥo (norda Hispanio), nome en la nordokcidenta Komarko de Santo Domingo de la Calzada.

La municipa teritorio de Grañón, en la nordokcidento de la regiono.
La sonorilturo.
La ermitejo de Carrasquedo.
La ermitejo de la judoj (pro pentraĵo).

Geografio
---------

La municipa teritorio limas okcidente kun la provinco Burgoso. Fakte ĝi estas inter Redecilla del Camino en la apuda provinco kaj Santo Domingo de la Calzada, en Rioĥo, kaj sude estas Villarta-Quintana, ankaŭ ĉe la provinca limo. La pejzaĝo oscilas inter montaro, arbaro kaj mildaj deklivoj. Akvo malabundas speciale dum tre varmaj someroj. La ĉefa uzado estas por agrikulturo. Nur 10% estas arbara. La kultivoj estas ĉefe senirigaciaj nome cerealoj, sed ankaŭ estas terpomoj, pizoj kaj fazeoloj. En arbaroj hegemonias kverkoj, pinoj kaj fagoj. Pri faŭno menciindas arbarbirdoj, rabobirdoj, sciuroj kaj lacertoj.

Historio
--------

Pro la strategia situacio en la Mezepoko oni scias, ke estis kastelo sur monteto fine de la 9-a jarcento. Estis ankaŭ hospitaloj por pilgrimantoj. la tiam nomita *Granionne* suferis la teritoriajn luktojn inter la reĝo Sanĉo la 6-a de Navaro kaj Alfonso la 8-a de Kastilio, en la dua duono de la 11-a jarcento. En 1176, navaranoj kaj kastilianoj interpacigis per perado de la angla reĝo Henriko la 2-a: la navaranoj postulis la kastelon de Mirabel dum la kastelo de Grañón restis kastilia. En 1187, Alfonso la 8-a donis foruon al Grañón. La novaj kvartaloj ĉirkaŭis iaman monaĥejon de Sankta Johano, kie nun estas la preĝejo de Sankta Johano Baptista. Grañón havis muregojn, de kiuj neniom konserviĝis. Ankaŭ la kastelo perdis gravon. Iam okazis konflikto inter la lokanoj kaj tiuj de Santo Domingo de la Calzada pro la posedo de arbaro; laŭlegende okazis lukto inter du elektitaj lokanoj kiu decidis la posedon por Grañón.

Aktualo
-------

La rura elmigrado okazis laŭlonge de la 20-a jarcento; tial oni descendeis el pli ol 1 100 en 1950-aj jaroj ĝis nunaj 250.

Vizitindaĵoj estas preĝejo, ermitejoj, fontanoj, lavejoj ktp.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de Rioĥo

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 795537
* LCCN: n96092928
* VIAF: 130353043
 |
**MATUSKA Szilveszter** (pron. Matuŝka Silvester) (la 29-an de januaro 1892, Csantavér - 1945?) estis hungara teroristo inter la du mondmilitoj. 

Liaj gepatroj volis, ke li iĝu pastro, sed iĝis kantora instruisto. Li batalis en la serba kaj rusa frontoj, post la milito plu instruis. Pro disputo kun direktoro de la lernejo - li okupiĝis pri ĉantaĝo, komercado pri mankvaroj anstataŭ instruado-, li estis forigita el la instrua posteno. Li poste malfermis spicaĵan magazenon en Peŝto, poste translokiĝis al Vieno, kie aĉetis nemoveblaĵojn, fondis entreprenon, provis komercadi kun malkovraĵoj.

Pro la aferoj kun multaj virinoj, li plurfoje suferis je seksaj malsanoj. Pro tio oni poste kelkfoje faris ferman traktadon de la jurproceso. Inter 1928 kaj 1930 oni ekzekvis kontraŭ li 18-foje, lia edzino havis tuberkulozon.

Li volis efektivigi atencon kontraŭ aŭstra fervojo en 1930-31, sed sensukcese. (Pro atenca provo ĉe Anzbach, oni juĝis lin je 6-jara prizono (17-an de junio 1932)). Li ankaŭ eksplodigis en Germanio unu tagon antaŭ la prusaj elektoj kaj lasis surloke naziajn dokumentojn, afiŝojn.

Li eksplodigis viadukton kun internacia rapidfervojo ĉe Biatorbágy (Hungario) la 13-an de septembro 1931, 20 minutojn post meznokto. Pro la eksplodo la lokomotivo kaj 6 vagonoj falis en la abismon. En la tragedio mortis 22, vundiĝis 17 homoj. Oni trovis surloke la ĉedome fabrikitan eksplodilon kaj leteron, kiu direktis la suspekton al la komunistoj. Post tio oni ordonis statarion, tujdecidan tribunalon ĝis oktobro de 1932. Dum la spurado evidentiĝis, ke la freneza viena komercisto Matuska Szilveszter respondecas pri la tragedio, kiel pri la pli fruaj fervoj-eksplodigoj en Germanio, Aŭstrio (Jüterborg, Ansbach). La aŭstra tribunalo juĝis lin je 6-jara punlaborejo, sed la hungara tribunalo juĝis lin je morto, sed la aŭstroj transdonis lin nur post ŝanĝo de la juĝo je ĝisviva punlaborejo, kiun li devis plenumi en la tutlanda Reĝa Malliberejo de Vác. Fine de 1944, kiam la sovetaj trupoj atingis la urbon Vác, la malliberejo restis sengarda por kelkaj horoj kaj li malaperis. Oni verŝajne vidis lin en la naskiĝa vilaĝo, Csantavér. 

Li estis tre religia homo, en la malliberejo li verkis poemojn, pentris religiajn, akurate ellaboritajn pentraĵojn, el kiuj oni faris ekspozicion. 

Lia vivo kaj la fervoj-eksplodigo oni faris filmon "Viadukt" (Viadukto).

* pri la filmo/hu
* detale pri la atenco/hu


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 32402
* GND: 1112956344
* LCCN: n83000654
* VIAF: 33363410
 |



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Izjum (stacidomo). |

**Izjum** (ukraine *Ізюм*) estas urbo en Ukrainio, la centro de la distrikto Izjum de Ĥarkiva provinco. Ĝi kuŝas en Sloboĵanŝĉina (ukraine *Слобожанщина*), ĉe la piedo de la plej alta monto en la Ĥarkiva regiono, Kremenec, sur la kurba bordo de la rivero Donec.

La urbo estis okupata de la rusa armeo dum la Invado de Rusio en Ukrainion (2022) kaj je la 11-a de septembro 2022 la ukrainia armeo kontraŭofensive reprenis la urbon, kiun multaj aprezas kiel strategian. La 16-an/17-an de septembro ukrainaj regopovoj informis pri malkovro de amasa tombo en apuda arbaro kun ne malpli ol 440 korpoj, kaj oni trovis 6 torturejojn, kie estis torturitaj 17 ukrainaj soldatoj kaj murditaj la tutaj familioj.

La 17-an de septembro sub ruboj de turdomo, trafitan la 9-an de marto per rusa raketo oni trovis 6 korpojn de unu familio — gepatrojn, filinojn kaj ties geavojn.

Vidu ankaŭ
----------

* Masakro de Buĉa

Bildgalerio
-----------

* Katedralo de la TransfiguriĝoKatedralo de la Transfiguriĝo
* Katedralo de la ĈieliroKatedralo de la Ĉieliro
* Preĝejo de la Ekzaltigo de la KrucoPreĝejo de la Ekzaltigo de la Kruco
* Virina Gimnazio de IzjumVirina Gimnazio de Izjum
* Mezlernejo №4, iama Reallernejo de 1882Mezlernejo №4, iama Reallernejo de 1882
* Busto de Taras ŜevĉenkoBusto de Taras Ŝevĉenko

Vidu ankaŭ
----------

* Kategorio Izjum en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Izjum (stacidomo)
* Ĥarkiva provinco
* Listo de urboj en Ukrainio
**Alcanadre** [alkaNAdre] estas vilaĝo kaj municipo de Rioĥo (norda Hispanio), nome en la norda Komarko de Logronjo kun ĉefurbo en la provinca kaj regiona ĉefurbo Logronjo. La loknomo *Alcanadre* devenas de la araba القناطر AL-QANÃȚIR "la pontoj", el la radiko KNTR.​ 

La municipa teritorio de Alcanadre, en la nordoriento de la regiono.

Geografio
---------

Ĝi estas en la oriento de la malsupra parto de la nomita Valo de Ocón je 32 km de la rioĥa ĉefurbo, en angulo lime kun Navaro kiu estas tute apude al la urba kerno. Norde de la municipa teritorio fluas la rivero Ebro kiu trapasas la teritorion. 

La municipa teritorio estas atingebla de la regiona ŝoseo LR-260. Laŭ tiu, Alcanadre estas inter la aŭtoŝoseo AP-68, kiu komunikas kun Calahorra sudoriente kaj Arrúbal, Agoncillo kaj Logronjo nordokcidente, kaj plej proksime la apuda Lodosa en Navaro trans Ebro.

Historio
--------

Placo.
Ĉefretablo de la preĝejo.
Alcanadre kaj la apuda Aradón formis areon de eŭska deveno kaj arabigita en la 8-a jarcento laŭ hegemonio de grafo Kasjo aŭ berbera tribo Banu Kasi. El islama pasinteco devenas la kapoj de maŭroj kiuj aperas simbole en la municipa blazono.

Aradón estis je 7 km de Alcanadre, kaj el tio restas nur ermitejo.

Aktualo
-------

La rura elmigrado okazis ĝenerale en multaj apudaj loĝlokoj laŭlonge de la 20-a jarcento, kaj same en Galilea, kie oni malaltiĝis el 1 869 loĝantoj en 1940 ĝis nunaj 647. 

La ekonomio estas bazata ĉefe sur la brutobredado, agrikulturo (irigacio, okivarkoj kaj vitoj) kaj turismo. Iam estis ankaŭ minado de glaŭberito kaj halito (salo) kaj gipso.

Vizitindaĵoj estas la preĝejo, la ermitejo, la Monto de la Botelo, fontanoj, banloko kaj naturaj lokoj ktp.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de Rioĥo

Notoj
-----

1. ↑   POCKLINGTON, Robert (2016). «Lexemas toponímicos andalusíes (I)». *Alhadra. Revista de la cultura andalusí* 2. ISSN 2444-5282.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 796879
* LCCN: n2003040648
* VIAF: 152642283
 |
**Alcaine** [alKAJne] estas vilaĝo kaj municipo de la provinco Teruelo (nordorienta Hispanio), nome en la oriento de la norda komarko Minbasenoj, kies komarka ĉefurbo estas Utrillas.

Geografio
---------

Ĝi estas je 104 km de Teruelo, provinca ĉefurbo, inter Josa (okcidente) kaj Obón (sude), kun kiu ĝi estas apartenanta al la Kultura Parko de la Rivero Martín. Ĝi estas en la nordo de la Iberia Sistemo. La loĝloko estas je 649 msm kun maksimuma alto de 1023 msm. La teritorio estas trapasata de la rivero Martín en la montaro *de los Moros* apud la akvorezervejo Cueva Foradada. Estas du rojoj, alfluantoj de Martín, nome Estercuel kaj Ocino.

Historio
--------

Estas 56 figuroj en rokpentraĵoj, desegnitaj ruĝnigre, en la Cueva de Marco. Elstaras grupo formata de homo kaj kapraro. 

La zono venis al posedo de kristanoj post la venko de Alfonso la 1-a la Batalema. En 1328, Alfonso la 4-a vendis Huesa kaj ĝiajn domarojn, inter kiuj Alcaine, al Pedro de Luna, farante parton de la komunumaro *Sesma de la Honor de Huesa* ene de la komunumaro Domaroj de Daroca, kiu pluis ĝis 1838. 

Preskaŭ ĉiuj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento kaj same en Alcaine kie oni malaltiĝis ĝis nunaj 46 loĝantoj.

Aktualo
-------

Bazo de ekonomio estas agrikulturo (cerealoj, vitejoj, legomoj), forstado, ĉasado kaj brutobredado (ŝafoj kaj kaproj). Nune rura turismo. 

Estas altiraĵoj en la urbo, nome la preĝejo, la kastelo kaj piedirado tra proksimaj naturaj lokoj ktp.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Teruelo

Notoj
-----

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 801142
* LCCN: n2001031393
* VIAF: 132715307
 |
**Manuel Doblado** estas komunumo en la meksika subŝtato Guanajuato. La ĉefurbo de la komunumo estas Ciudad Manuel Doblado.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 34313 loĝantojn. El tiuj estas 15420 viroj kaj 18893 virinoj. La komunumo havas surfacon de 810,43 kvadratkilometroj kaj ĝi situas (meza punkto) je 1720 metroj super la marnivelo. La kvanto de precipitaĵo (jare) estas 787.2 milimetroj. La geografiaj koordinatoj de la komunumo estas 20° 43′ norda latitudo kaj 101° 57′ okcidenta longitudo.

Sociogeografio
--------------

En la komunumo vivas 33313 personoj kiuj aĝas 5 jaroj aŭ pli. El tiuj personoj 57 personoj parolas indiĝenan lingvon. Tio egalas al 0,17 % de la personoj, kiuj aĝas 5 jaroj aŭ pli.

23173 loĝantoj aĝas 15 jaroj aŭ pli. Inter ili estas 19131 alfabetoj kaj 4013analfabetoj. Do 17,32% de la loĝantoj, kiuj aĝas 15 aŭ pli estas analfabetoj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI

Politiko
--------

Kronologio de la komunumaj prezidantoj
José de Jesús Jaime Ríos 1948

Felipe Flores 1949

Efrén Hernández Pérez 1950-1951

Felipe Flores 1952-1954

Enrique Raya Padilla 1955-1956

Juan Barajas Rodríguez 1958-1960

Félix Valdés Becerra 1960-1963

Tadeo Martínez Navarro 1964-1965

José Torres Vargas 1965-1966

Guadalupe Vargas 1967-1968

Crescencio López Bonilla 1968-1969

Tadeo Martínez Sáinz 1970-1972

Arnulfo Rea Estrada 1973

Jesús Maciel Ortiz 1974-1976

María del Rosario López Carmona 1979

Manuel Serna Arbieta 1980-1982

Profra. Beatriz Pérez Arellano 1983-1985

Lic. Rogelio Villanueva Fuentes 1986-1988

Pascual Ramírez Córdoba 1989-1991

Filemón Ramírez Rodríguez 992-1994

Jorge Pérez Cabrera 1995-1997

Pascual Ramírez Córdoba 1998-2000

Alicia Villanueva Paz 2000-2003

Ulises Magaña Hernández 2003-2006

Leopoldo Villanueva Chávez 2006-2009

Eksteraj ligiloj
----------------

 Arkivigite je 2007-11-12 per la retarkivo Wayback Machine
La **fizika medicino kaj rehabilito**estas fako de la medicino kaj de la sanaj sciencoj, kiu promocias la sanon kaj preventas, ĝi diagnozas, ĝi taksas, preskribas kaj traktas la malsanan staton. Establas prioritaton en la atingo de celoj de ergonomiaj praktikeco, laboro kaj reintegriĝo socia. Uzas la zoologiajn rimedojn, naturaj terapiaj fizikistoj aŭ modifitoj ne jonigaj, kiel laboraj, lingva, komunikadaj kaj kognitivecaj, edukaj kaj teknikaj helpoj kie estas inkluitaj la ortoprotezoj de ekstera uzo.

Komprenas la studon, detekton kaj diagnozon, prevento kaj kirurgia aŭ klinika traktado de la malsanuloj malkapablaj.

Nuntempe la fizika medicino estas orientita al:

* Profilaktika senso: Unuagrada prevento.
* Terapia senso: Duagrada prevento.
* Reeduko kaj profesia resocianiĝo de la pacientoj: Triagrada prevento

Difinoj
-------

En 1986 la Monda Organizaĵo pri Sano difinis la **Fizikan Medicinon kaj Rehabiliton** kiel «la aro de sociaj, edukaj kaj profesiaj mezuroj por restitui al la pacienca handikapulo la plej grandan kapablon kaj sendependecon eblajn».

Ĉar en la jaro 2000 la Monda Organizaĵo pri Sano enkondukis la Internacian Klasifikon de la Funkciado, de la Handikapo (CIF-2000) kaj la Sano, la funkciado kaj la handikapo de persono koncipas sin kiel dinamika interago inter la statoj de sano kaj la faktoroj kuntekstaj, tiel personaj kaj mediaj, kio implicas la aktivan partoprenon de la persono al kiu koncernas sian propran rehabiliton kaj la devon de la socio kun la personoj handikapulinoj, inkludante ĉiujn mezurojn destinitajn preventi aŭ redukti al la nepra minimumo la konsekvencojn funkciajn, fizikajn, psikajn, sociajn kaj ekonomiajn de la malsanoj kaj ĉiu el situacioj estigu nedifinitan aŭ transiran kriplaĵon.

Aliflanke, la Sekcio de Fizika Medicino kaj Rehabilito de la Eŭropa Unio de Medicinaj Specialistoj, en sia tasko de normaliĝo kaj homologo internacia temas sian sciencan doktrinon kaj sian homan faradon en du kuntekstoj: prevento kaj resanigo per la Fizika Medicino kaj la uzado de la handikapo en la triagrada nivelo de atento al la sano, per la Rehabilito. Tiel, ĉi tiu fako havas propran, kiu faras ĝin malsama kaj sendependa de la aliaj, apecialiĝa leĝe, socie konita kaj kun internacia medio de akcepto, kiu determinas ke la fako de Fizika Medicino estas unuvoĉe rekonita en la medio de Eŭropa Unio.

En la Ministerio de Sano kaj Konsumo de Hispanio, **Fizika Medicino kaj Rehabilito** (en antaŭen **MFR**) difinas sin kiel la medicina fako al kiu koncernas la diagnozon, taksado, prevento kaj traktado de la nekapablo, aldirektitaj al faciligi, tenigi aŭ redonigi la plej grandan gradon de funkcia kapablo kaj sendependeco eblaj.

Referencoj
----------

1. ↑   What is Physiatry? - HSS. Hss.edu. Alirita 2012-10-20.
2. ↑  Verville, Richard.  (2009) *War, Politics, and Philanthropy The History of Rehabilitation Medicine*. Lanham, Maryland: University Press of America. ISBN 978-0-7618-4594-2.
3. ↑   Physical Medicine and Rehabilitation. Accreditation Council for Graduate Medical Education. Alirita 13-a de majo 2016.

* Kategorio Fizika medicino kaj rehabilito en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Finna Enlanda Milito** (finne *Suomen sisällissota*) estis armita konflikto, kiu skuis la ĵus antaŭe sendependiĝintan ŝtaton Finnlando inter la 27-a de januaro kaj la 5-a de majo 1918. Fono de la enlanda milito estis amasiĝintaj sociaj konfliktoj, sed ankaŭ la efikoj de la revoluciaj eventoj en la Rusia Imperio, al kiu Finnlando dum la antaŭa jarcento apartenis kiel aŭtonoma grandprinclando. La abdiko de la rusia caro kaj laŭtitole finna grandprinco faligis Finnlandon en konstitucian krizon, en kiu la publika ordo pli kaj pli disfalis. Krizo pri la havigo de nutraĵoj sekve de la Unua Mondmilito kun la polemika propagando de la rusiaj bolŝevistoj en Finnlando kaŭzis radikaligon kaj armigon de la laborista movado.

Tiu evoluo fine de januaro 1918 rezultiĝis en provo de socialisma puĉo. Per revolucio en la sudo de Finnlando stariĝis ŝtato gvidita de la socialisma laboristaro — Finnlanda Socialisma Laborista Respubliko, sub gvido de Otto Kuusinen. Samtempe la nordon de la lando tenis la demokratiemaj, sed nekomunismaj burĝaj fortoj. Post kiam la burĝa finna „blanka armeo" gvide de Carl Gustaf Emil Mannerheim pli bone ol la finna „ruĝa armeo" sukcesis eduki siajn soldatojn pri batalado, ĝi meze de marto komencis ataki la sudan, revolucian ŝtaton kaj post severaj bataloj konkeris la urbon Tampere.

Samtempe armeaj unuoj el la Germana Regno, kiuj venis helpi al la finna blanka armeo, konkeris pli kaj pli da teritorio en la finnlanda sudo. Post la konkero de Viipuri fine de aprilo, komence de majo la lastaj socialismaj ribelantoj rezignaciis kaj fordonis siajn armilojn.

Ambaŭ armeoj dum la enlanda milito plenumis politike motivigitajn kruelaĵojn (8,3 mil personoj estis mortpunitaj de ambaŭ flankoj) kaj aldone post la fino de la milito tragike mortis ĉ. 12 mil malliberigitaj en koncentrejoj socialismaj ribelantoj, pro malsato kaj epidemiaj malsanoj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Finna Enlanda Milito en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* pri la german-finna ekstra pripaca konsento de la 7-a de marto 1918 (germane) Arkivigite je 2009-07-29 per la retarkivo Wayback Machine

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Вихавайнен Т. Экономика и общество Финляндии военного времени // Зимняя война 1939—1940. Книга первая. Политическая история. М. 1998. с.203
 

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 298572
* GND: 4408662-3
* LCCN: sh00005476
* BNF: 11943487d
* NKC: ph625066
 |
**Finn Salomonsen** (31a Januaro 1909 - 23a Aprilo 1983) estis dana ornitologo. Li estas konata ĉefe pro sia verko pri la birdoj de Gronlando.

Lia intereso pri Gronlando ekis je la aĝo de 16 kiam li faris veturon kun Lehn Schioler al la distrikto Upernavik. Li akiris gradiĝon en zoologio en 1932 kaj aliĝis kiel zoologia helpanto al Danaj Naturrezervejoj. Li laboris pri birdomigrado kaj mudomodeloj etende.

La laboro de Salomonsen inkludis sciencajn publikaĵojn, kaj aŭtorecon aŭ kunaŭtorecon de 19 libroj. Krom priserĉado pri la regionoj de Gronlando kaj Arkto, li iris en ekspedicioj al la Filipinoj (1951-1952) kaj al la
Bismarkoj, Novgvineo (1962). Li estis eldonisto de *Dansk Ornithologisk Forenings Tidsskrift* el 1942 al 1961.

Bibliografio
------------

* "The Arctic Year", G.P. Putnam's Sons, New York, Copyright 1958. (Peter Freuchen kaj Finn Salomonsen)

Referencoj
----------

1. ↑  Cooch, F. G. (1986) IN MEMORIAM: FINN SALOMONSEN, 1909-1983. The Auk 103(4):811. PDF Arkivigite je 2006-08-27 per la retarkivo Wayback Machine

Eksteraj ligiloj
----------------

* 



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 415732
* GND: 1071565028
* LCCN: n83048597
* VIAF: 56991582
* ISNI: 0000 0001 0975 4165
* SUDOC: 140757929
* NKC: jx20060217011
 |
**Finia aŭtomato** estas abstrakta maŝino sen ekstera memoro, nombro de kies statoj
(kies interna memoro) estas finia.

Estas pluraj manieroj difini la algoritmon, per kiu funkcias finia aŭtomato. Ekzemple, oni povas specifi ĝin per kvinopo da aroj:

{\displaystyle M=(\Sigma ,Q,q\_{0},F,\delta )},
kie

* Σ estas la *enigaĵa alfabeto* (finia aro da *enigaĵaj signoj*), el kiu konstruiĝas *enigaĵoj*, t.e. vortoj ricevataj de la finia aŭtomato;
* {\displaystyle Q} estas la *aro da internaj statoj*;
* {\displaystyle q\_{0}} estas la *komenca stato* {\displaystyle (q\_{0}\in Q)};
* {\displaystyle F} estas la aro da *finaj*, aŭ *akceptaj statoj* (a) {\displaystyle (F\subset Q)};
* {\displaystyle \delta } estas la *transirfunkcio*, ĵeto {\displaystyle \delta \colon Q\times (\Sigma \cup \{\Lambda \})\rightarrow Q} tia, ke {\displaystyle \delta (q,a)=\{r\colon q\,\,{\underset {a}{\to }}\,\,r\}}, t.e. duopon

〈stato, enigaĵa signo aŭ vakuo〉 δ ĵetas al la aro da ĉiuj statoj, al kiuj povas transiri la aŭtomata ricevinte tian enigaĵon dum ĝi estas en la indikita stato.

Do, la finia aŭtomato komencas sian laboron en la stato {\displaystyle q\_{0}}; ĝi laŭvice legas po unu la signojn de la enigaĵo, kaj ĉiu legita signo transigas la aŭtomaton en novan staton, laŭ la transirfunkcio.

Tiel legante la enigaĵon kaj transirante de unu stato en alian, la aŭtomato finas la legadon en iu stato {\displaystyle q'}. Se tiu stato estas unu el la finstatoj, {\displaystyle q'\in F}, tiam oni diras, ke la aŭtomato **akceptis** la enigaĵon.

Ekzemplo
--------

Jen estas ekzemplo de finia determinisma aŭtomato:

Σ = {0, 1}
*Q* = (q0, q1, q2)
*δ* estas difinita per la tabelo:

|  | 0 | 1 |
| --- | --- | --- |
| **q0** | q0 | q1 |
| **q1** | q2 | q0 |
| **q2** | q1 | q2 |

*F* = {q0} (q0 estas kaj komenca, kaj akcepta stato).
Supozu ke la aŭtomato ricevas la enigaĵon `1011`; tiam ĝi
funkcios jene.

Leginte la unuan signon, 1, la aŭtomato el la komenca stato
q0 transiros en la staton q1. Poste venas 0, kaj
de la stato q1 la aŭtomato transiros en la staton
q2. Venas 1, kaj de la stato q2 la aŭtomato
transiros en la staton q2 (do, restas en la sama stato).
Fine venas ankoraŭ unu 1, la aŭtomato ankoraŭfoje transiras en la
saman staton q2; la enigaĵo finiĝis, la aŭtomato restis en
la stato q2, kiu *ne estas* akcepta stato. La signoĉeno
`1011` ne estas akceptita de la aŭtomato.

Fakte, ĉi tiu aŭtomato akceptas la signoĉenojn, kiuj estas obloj de 3,
kaj malakceptas ĉiujn aliajn. La nombro
10112 = 1110, ĝi ne estas trioblo.

Diagrama prezento
-----------------

Anstataŭ la ĉi-supra formala difino eblas uzi pli facile kompreneblan grafikan prezenton (sur la diagramo la statojn simbolas ne Q, sed S kun la samaj malsupraj indicoj):

Finia aŭtomato rekonanta
la trioblojn en la duuma nombrosistemo.

Duobla cirklo markas akceptan staton, la komenclan staton markas sago
venanata «el ekstere», sen elira nodo.

Piednoto
--------

1. ↑  Komputada Leksikono.

* Kategorio Finia aŭtomato en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La rojo **Finkenbach** estas 7,4 longa, orografie maldekstra flankrivero de la rivereto Wiesbach en laa Rejnhesa Svislando, kiu apartenas al la germana federacia lando Rejnlando-Palatinato.

Geografio
---------

La fonto de la rojo Finkenbach situas sude de Mörsfeld en la malaltaĵo inter *Monzfelder Hübel* (moneto de Monzfeld) kaj *Schwarzer Hübel* ( nigra monteto) okcidente kajk la monteto „Märmelstein *sudesur alteco de 320m s.m. De ĉi-tie la rojo unue fluas orienten. Post nelonge enfluas de dekstre la rojo Kriegsbach.*

Malsupre de tiu enfluejo la Finkenbach turnas sin norden. Oriente de Mörsfeld enfluas de maldekstre la rojo Schindelbach. La rojo transfluas la vilaĝon Wendelsheim kaj enfluas la rivereton Wiesbach de maldekstre sur alteco de 168 m s.m.

Sur sia 7,4 km longa vojola Finkenbach trapasas altodiferencon de 168 m, kiu egalasal deklineco de la riverfundo de 22,7 ‰. Ĝi deakvigas areon de 18,053 km² .

Medio
-----

La rojo Finkenbach estas mineralriĉa karbonata mezmontara rojo. La kvalito de ĝia akvo estas priskribebla kiel „signife ŝanĝita".

Referencoj
----------
Koordinatoj: 47° 54′ 02″ N 3° 53′ 45″ O﻿ / ﻿47.90056 °N, 3.89583 °O﻿ / 47.90056; 3.89583 (mapo)

**Bernouil** estas franca komunumo lokita en la departemento Yonne kaj en la regiono Burgonjo. Ĝi havis 123 loĝantojn laŭ censo plenumita en 1999.

Geografio
---------

Bernouil etendiĝas sur 4.55 km², kaj havis 123 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas 27 homoj po kvadrata kilometro. La komunumo situas en Yonne, en la nordokcidenta parto de Burgonjo.

Historio
--------

La departemento Yonne estis oficiale kreita la 4-an de marto 1790 dum la franca revolucio. 

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la komunumo S-ino Francine Forgeot, kiu do fariĝis la loka urbestro.

Administrado
------------

Bernouil apartenas al la kantono de Flogny-la-Chapelle, kies ĉefurbo estas Flogny-la-Chapelle. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Avallon, unu el la tri arondismentoj de la departemento Yonne.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Yonne
* Kantono de Flogny-la-Chapelle
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Blua sito** |
| --- |
|  |
| 
 |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Paseroformaj *Passeriformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Sitedoj *Sittidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | Sitoj *Sitta* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***S. azurea*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Sitta azurea****Lesson, 1830 |
|
|
|
| Konserva statuso |
| {{{220px}}}**Konserva statuso: Malplej zorgiga** |
|
|  |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Blua sito  |

 |
| v • d • r |

**Blua sito**, *Sitta azurea*, estas eta paseroforma birdo. Ĝi apartenas al sita genro. Simile kiel aliaj membroj de sitedoj (krom roka sito kaj persia sito) ĝi loĝas en arbaraj aŭ arbar-similaj teritorioj.

Matura birdo Fraser's Hill, Malajzio 1994

Disvastiĝo
----------

Tiu specio loĝas en Indonezio kaj Malajzio.
Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj malaltaj arbaroj kaj subtropikaj aŭ tropikaj humidaj montaroj.

Aspekto
-------

Tiu ĉi specio malsimilas de aliaj sitoj pro pli **blua plumaro**, kio nomigas la specion kaj en Esperanto kaj en la latina scienca nomo, pli precize tiu birdo havas **blankajn gorĝon kaj bruston** kaj **bluajn suprajn partojn**, ekzemple malhelbluan kapon ĝis la bekalto kun blankaj okulringoj kaj helegaj irizoj (sama malhelblua koloro estas ankaŭ en la plumaro sur la kruroj, kiuj estas bluecaj). La blua dorso estas dividita: la supra duono estas belege brilblua kaj la suba helblua, kaj la limo konsistas el ĉeno de helbluaj plumoj kun malhelblua konturo (4 grandaj centre kaj tri malgrandaj komence). Ankaŭ la vosto estas blueca.

Libroj
------

* Tits, Nuthatches and Treecreepers, Harrap and Quinn, (angle) ISBN 0-7136-3964-4
* The Nuthatches, Erik Matthysen, Academic Presss 1998, (angle) ISBN 0-85661-101-8

Eksteraj ligiloj
----------------

* filmo de Blua sito[*rompita ligilo*]


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.