recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Baks** [bakŝ] estas vilaĝo en Hungario en regiono **Suda Ebenaĵo**, en departemento Csongrád, en subregiono de Csongrád (urbo).

Apud la lago industria fervojo funkcias
* Areo: 62  km²
* Loĝantaro: 2250
* Poŝtkodo: 6768
* Telefonprefikso: 63

La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ dekstra bordo de Tiso, laŭ traira flankovojo. Troviĝas Szeged 35 km-ojn for.

Historio
--------

La tataroj kaj post jarcentoj la turkoj detruis la regionon. Poste la kampoj apartenis al Mindszent kaj Tömörkény. Tiutempe la kamparanoj konstruis farmojn en siajn parcelojn, ĉar el la foro ne povis kulturi teron kaj bredadi. Naskiĝis senfinaj vicoj de farmoj, kiu hungare enradikiĝis "farmomondo" pro la grandeco. La vilaĝoĝermo naskiĝis en 1760. Baldaŭe la kampoj apartenis al familio Pallavicini, kiu formis modernan kaj ekzemplodonan bienon. Tiu bieno estis disdonita al la malriĉaj kamparanoj en 1945, sed post kelkaj jaroj formiĝis ŝtata bieno kaj kolĥozoj Miĉurin kaj Ruĝa Stelo. La vilaĝo naskiĝis en 1947. Nuntempe oni planas konstruon de preĝejo.

Apud la vilaĝo granda moderna fiŝlago nomata Csaj (ĉaj) troviĝas.

Vilaĝservoj estas infanĝardeno, lernejo, biblioteko kulturdomo de 1967, 2 kuracejoj, apoteko, familihelpa kaj infanhelpa servoj.

* Kategorio Baks en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Róbert Dubravszky** [dubravski], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Dubravszky Róbert** estis hungara subministro, altlerneja instruisto. Lia nobela antaŭnomo estis *stószi* [ŝtOsi].

Róbert Dubravszky naskiĝis la 2-an de decembro 1858 en Stósz (Hungara reĝlando, Aŭstra Imperio, nuntempa Štós en Slovakio), li mortis la 10-an de marto 1922 en Budapeŝto (Hungara reĝlando).

Biografio
---------

Róbert Dubravszky akiris juran diplomon en Reĝa Universitato de Budapeŝto en 1881, sed li jam estis oficisto ekde 1880 en la Ministerio pri agrikulturo (Hungario). Inter 1890 kaj 1912 li instruis en la Veterinara Akademio de Budapeŝto, poste li revenis al la ministerio. En 1918 li atingis la statuson subministro. Li emeritiĝis en 1920. Li ricevis reĝan premion kaj li havis la titolon reĝa konsilisto.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *A magyar közigazgatás szervezete és az állategészség-rendőri igazgatás, 1-2.* (1889)
* *Állategészségügyi rendeletek gyűjteménye* (1895)
* *Állategészségügyi közigazgatás* (1902)
* *A magyar mezőgazdasági kísérletügyi intézmények* (1910)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografieto (la koncerna teksto estas legebla en la 47-a paĝo)

Referencoj
----------

1. ↑

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 714500
 |
**Róbert Menczel** [mencel], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Menczel Róbert** estas hungara dekoraciisto, universitata instruisto.

Róbert Menczel  naskiĝis la 29-an de decembro 1947 en Karancsalja.

Biografio
---------

Róbert Menczel frekventis mezlernejojn en Salgótarján kaj Budapeŝto, poste universitaton en Teknika kaj Ekonomia Universitato de Budapeŝto, fine li akiris diplomon en Industriarta Altlernejo en 1982. Li komencis sian dekoraciistan karieron en Nacia Teatro (Szeged) en la jaroj 1981 kaj 1982, poste li partoprenis en fondo de Teatro Hevesi Sándor. Liaj sekvaj teatraj stacioj estis:

* Teatro Petőfi (Veszprém) (1986–1988)
* Teatro Csiky Gergely (Kaposvár) (1988–1991)
* denove Teatro Hevesi Sándor (1991–1997) jam kiel ĉefdekoraciisto

Operetoteatro (Budapeŝto) (1997–2001, ĉefdekoraciisto).
Ekde 2002 li instruas en Universitato de Kaposvár kiel katedrestro kaj docento, sed foje li kreas dekoraciojn en pluraj teatroj. Li ricevis premiojn en 1993 kaj 2016.

Elektitaj dekoraciaj kreaĵoj
----------------------------

* William Shakespeare:
	+ La ventego (2007, Teatro Petőfi (Veszprém))
	+ Reĝo Lear (2005, Nacia Teatro (Győr); 2010 Teatro de Nyíregyháza)
	+ Otelo (2002, Nacia Teatro (Győr))
	+ Hamleto (2011, Nacia Teatro (Győr); 2012, Nacia Teatro (Budapeŝto)
* Imre Madách: La tragedio de l' homo (2004, Teatro Hevesi Sándor; 2011, Nacia Teatro (Budapeŝto)
* Molière:
	+ Tartufo (2006, Nacia Teatro (Budapeŝto))
	+ La Avarulo (2011, Nacia Teatro (Budapeŝto))
* Anton Ĉeĥov: Tri fratinoj (2010, Nacia Teatro (Budapeŝto))
* Giacomo Puccini: La Bohème (2002, Nacia Teatro (Szeged))

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto
**Baktakék** estas malgranda unuigita vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Borsod-Abaúj-Zemplén, en Distrikto Encs.

Blazono de Baktakék
Fora panoramo de Baktakék
Grekokatolika preĝejo de Baktakék
Ĉefvojo de Baktakék kun aŭtobuso

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 19  km²
* koordinatoj de tutmonda loktrova sistemo: 48.3765/21.0358
* Alto super marnivelo: 163 m
* Loĝantaro: 730
* Poŝtkodo: 3836
* Telefonprefikso: 46

Situo
-----

Baktakék situas en valo de rojo, laŭ flankovojoj. Encs troviĝas 10, Abaújszántó 19, Gönc 25, Miskolc 40 km-ojn.

Historio
--------

La unua mencio devenis el 1272 en formo *"Chewzbakta"* (=kampogardisto) tiutempe apartenanta al reĝo. (Baldaŭ la oficiala nomo estis *Bakta*, pro peto de poŝto *Abaújbakta*. Iam apude komunumo Szárazkék [sArazkEk] formiĝis. Ili unuiĝis en 1950. Dum la socialismo kolĥozo funkciis. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, lernejo, kulturdomo, biblioteko, poŝto, kuracejo, dentokuracejo, klubo de maljunuloj.

Vidindaĵoj
----------

* grekokatolika preĝejo omaĝe al Ĉieliro de Nia Sinjoro de 1820
* kalvinana preĝejo
* akvorezervujo

Famuloj
-------

En la iama Abaújbakta naskiĝis pentristo János Dienes.

* Kategorio Baktakék en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Bakteria pilo bazata je grundo. La katoda membrano situas sur la grundo kaj uzas la oksigenon el la aero.
**Bakteria pilo** estas speco de fuelpilo, kiu transformas kemian energion per katalizada reakcio de bakterioj al elektra energio. Tio domaĝas la naturon kaj povas uzi por prizorgado de la biologiaj restaĵoj, defalaĵoj, rubaĵoj.

La tipa bakteria pilo konsistas el anodaj kaj katodaj elementoj, separita per katjona specifa membrano. En la anoda elemento, la fuelo oksidiĝas helpe de la mikroorganismo, produktante elektronojn kaj protonojn. La elektronoj migras al la katoda elemento tra ekstera elektra cirkvito, la protonoj migras al la katoda elemento tra membrano. La elektronoj kaj la protonoj estas foruzitaj en la katoda elemento, kie ili kombiniĝas kun oksigeno formiĝante akvon. Ĝenerale, ekzistas du tipoj de la bakteriaj piloj: unu uzas elektrokemia aktivan bakterion (*Shewanella putrefaciens* , *Aeromonas hydrophila*), alia uzas mediatoron (elektrokondukan materialon) por migrigi la elektronojn.
**Ahmed Zaki JAMANI** (en araba: أحمد زكي يماني), 30a de Junio 1930 – 23a de Februaro 2021, estis saudarabia politikisto kiu servis kiel Ministro de Petrolo kaj Mineralaj Resursoj el 1962 ĝis 1986, kaj ministro en la Organizaĵo de Petrol-Eksportantaj Landoj (OPEL) dum 25 jaroj. Havante gradigojn el institucioj kiel la Altlernejoj pri Juro de la Universitato de Novjorko kaj de la Universitato Harvard, kaj doktorigon el la Universitato de Exeter, Jamani iĝis proksima konsilisto de la Saudarabia registaro en 1958 kaj poste iĝis naftoministro en 1962. Li estas konata pro sia rolo dum la nafto-embargo de 1973, kiam li he spronis la OPEL al kvarobligo de la prezo de petrolo.

En Decembro 1975, Jamani kaj la aliaj OPEL-ministroj estis kaptitaj kiel ostaĝoj fare de teamo estrita de la teroristo Carlos (la Ŝakalo) en Vieno, Aŭstrio. La ostaĝoj estis liberigitaj post du tagoj aviadile tra Nordafriko, kvankam la ordonoj kaj intencoj de Carlos estis ekzekuti Jamani kaj lian iranan kolegon Ĝamŝid Amuzegar.

Jamani estis elpostenigita el naftoministra pozicio fre de la reĝo Fahd en Oktobro 1986. En 1990, Jamani fondis la Centron por Tutmondaj Energistudoj, nome merkatanaliza grupo, kaj restis implikita en privataj investoj kaj kulturaj fondaĵoj.

* Kategorio Ahmed Zaki Jamani en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 750020
* GND: 118903853
* LCCN: n83209150
* VIAF: 5594149108592868780006
* ISNI: 0000 0000 7977 5167
* SUDOC: 029960932
* BNF: 12147563d
* NDL: 00461560
* NKC: jo2016936216
 |
La **muskola malkapablo** estas fiziologa malkapablo. Tiu grupo ne estas unueca problemo. La muskoloj komunikas kaj movas, do ilia malkapablo povas esti mov- kaj parolmalkapablo.

Kaŭzoj
------

Ĉiu, kiu difektas muskolojn, povas okazi ian muskolan malkapablon, se la difekto malhelpas sufiĉe la normalan vivon. La plej pli konitaj estas paralizo, amputo, bifida spino kaj muskulopatio. La ĉefaj tipoj de movmalkapablo estas:

* hipotensiaj paralizoj
* ortopedaj difektoj
* anomaloj post traŭmatoj de la cerbo
* amputo
* denaska malestado de membroj

Tiuj povas ankaŭ malhelpi la parolon, se muskoloj por parolado estas difektitaj. Ankaŭ la lezioj de nerva sistemo povas difekti ambaŭ la movadon kaj parolon. La lezioj povas esti centralaj aŭ periferiaj.

Tipoj
-----

La muskolaj malkapabloj povas esti mov- aŭ parolmalkapabloj. 
La plej pli severa estas la enfermiteco.

Komunikado
----------

La movmalkapablo povas efiki ankaŭ la parolorganojn, sed estas movmalkapabluloj, kiuj povas paroli bone, kaj parolmalkapabluloj, kiuj havas neniun difekton de movado. 
La parolon necese helpas aŭ anstataŭas la metodoj de helpa komunikado (AAK).

Kuracado
--------

La kuracado dependas de la kaŭzo. La movmalkapablo povas efiki ankaŭ la parolorganojn. Ofte la logopedio povas korigi la parolon, kaj memstarecon helpas multaj iloj. En iuj kazoj oni ne povas solvi la problemon per operacio aŭ per aliaj metodoj.

Konsekvoj
---------

La muskolaj malkapabloj malhelpas la komunikadon kaj la movadon. Oni memsorgas, aŭ komunikas malfacile. Iuj el uloj pretendas prizorgon. La malkapablo de la movado komplifikas multan agojn kiuj estas necesa por la vivo. La paroleraroj perturbas la komunikadon, kaj la interrilatojn de ulo. La infanoj ofte forkomuniigas kaj malamikas kontraŭ paraoleraran kunulon. Manke de la efektiva komunikado la mutuloj isoligas kaj frustradas. Ili ne lernas, aŭ forgesas peti, demandi, aŭ komenci konversacion.
**Baku** (azerbajĝane *Bakı Dəmir Yolu Vağzalı*) estas la centra stacidomo de Bakuo, la ĉefurbo de Azerbajĝano. Ĝi situas en rajono Nəsimi en la centro de Bakuo, proksimume 3 km nordoriente de la historia kerno de Bakuo, İçəri Şəhər. Ĝi estas konektita al la apuda metrostacio *28 May* per piedira tunelo. Ĝi ankaŭ estas la terminalo de la cirkla Bakua antaŭurba fervojo.

Historio
--------

La unua stacidomo datiĝas de 1880, kun la lanĉo de la Baku-Tbilisa fervojo. La arĥitekturo de la unua konstruaĵo estis laŭ la Nov-maŭra stilo. En 1926, la dua stacidomo, Sabunchu, estis dezajnita kaj konstruita por priservi la elektrigitan Baku-Sabunchu-fervojon. La arĥitekturo de la dua konstruaĵo estas ankaŭ laŭ la Nov-maŭra stilo. En 1967, la metrostacio *28 May* estis konstruita kaj konektita al la stacidomo Sabunchu per piedira tunelo. En 1977, la stacidomo spertis gravan renovigon, dum kiu moderna stacidomo estis konstruita, najbara al la malnova stacidomo Sabunchu.

Bildaro
-------

* Poŝtkarto, ĉirkaŭ 1910Poŝtkarto, ĉirkaŭ 1910
* Kajoj, februaro 2017Kajoj, februaro 2017
* Rulŝtuparoj al metrostacio 28 MayRulŝtuparoj al metrostacio *28 May*
* Elektra lokomotivo AZ4A-0002 kun pasaĝeraj vagonoj ĉe la stacidomoElektra lokomotivo AZ4A-0002 kun pasaĝeraj vagonoj ĉe la stacidomo

Vidu ankaŭ
----------

* Bakuo
* Fervoja linio Karso-Tbiliso-Bakuo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Baku (stacidomo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Baku en retejo de Tutu.ru
La **Orient-nordia lingvaro** estas subgrupo de la Nordĝermana lingvaro kiu ankaŭ ampleksas la Okcident-nordian.

**Lingvoj:** Dana - Gotlanda - Sveda

Unu el la plej trafaj malsimiloj inter la du grupoj estas, ke la plejparto de la praaj diftongoj monoftongiĝis en la dana kaj sveda normlingvoj, dum konservis ilin la okcidentaj lingvoj; kelkaj sudsvedaj/orientdanaj dialektoj kaj la gotlanda lingvo tamen ofte konservis la diftongojn kaj eĉ lanĉis novajn.
Ekzemplojn vidu je Okcident-nordia lingvaro.

La danaj kaj svedaj normlingvoj (ne ĉiuj dialektoj) iom post iom perdis la diferencon inter ina kaj vira genroj de la Praskandinavia lingvo, sed tamen restas laŭgenra vort-pronomigo en la sveda. La gotlanda konservas la tri genrojn, kun apartaj formoj de la adjektivoj (por "varma" ekzemple vire *varmar*, ine *varm*, neŭtre *varmt*).

Pro la dana 400-jara regno super Norvegio, la vortprovizo de la dana kaj la norvega similecigas ilin unu al la alia pli ol al la sveda; tial multaj lingvistoj ankaŭ juĝas la lingvo-grupigon eksmoda, kaj opinias ke nur ekzistas unu skandinava lingvo, de kiu la interkompreneblaj Dana, Norvega kaj Sveda estas nuraj dialektoj. Aliflanke, la norvega elparolo estas pli simila al la sveda ol al la dana; do kelkaj norvegoj duonŝerce diras ke "ekzistas nur unu skandinava lingvo, sed la danoj elparolas ĝin erare, kaj la svedoj literumas ĝin erare".

Ekzemple: ***dane, norvege:*** *pølse*, ***gotlande:*** *pyls*, ***svede:*** *korv* ("kolbaso")

***dane, norvege:*** *le*, *smile* - ***svede:*** *skratta*, *le* ("ridi", "rideti")

Fojfoje la diferenco estas laŭgenra: ***dane, norvege:*** *krigen* - ***svede:*** *kriget*, ***gotlande:*** *kreige* ("la milito")

...aŭ laŭsignifa: ***dane, norvege:*** *rolig*/*roleg* ("kvieta"), *kunstig* ("artefarita") - ***svede:*** *rolig* ("amuza"), *konstig* ("stranga")
La **socia bonfarto** estas kondiĉo indikata observante la faktorojn kiuj partoprenas en la vivkvalito de la personoj en socio kaj kiuj faras, ke ilia ekzistado havu kaj ĝuu ĉiujn elementojn kiuj rezultas en la persona aŭ socia kontentigo.

La socia bonfarto estas kondiĉo neobservebla rekte, sed el formuloj pri kiel ĝi estu komprenata kaj komparata el iu tempo kaj spaco al alia. Eĉ tiel, la socia bonfarto, kiel abstrakta koncepto, posedas gravan ŝarĝon de subjektiveco propra de la individua persono, sed ĝi aperas ankaŭ rilata kun kelkaj objektivaj ekonomiaj faktoroj. El socia bonfarto ne necese dependas de kolektivismo. La koncepto de socia bonfarto ofte estas konfuzata kun tiu de la vivkvalito kaj, tamen estas diferencaj. Ambaŭ konceptoj estas derivataj de la diversaj teorioj pri la bonfarto, sed laŭ la tempopaso ili diferenciĝis; tiel, dum la vivkvalito orientiĝis al psikosociaj komponantoj, la socia bonfarto anstataŭe orientiĝis al la materiaj aspektoj. 

Estas tre diversaj indicoj kiuj estis proponitaj kiel mezuriloj por la nivelo de la socia bonfarto, inter kiuj elstaras ekonomiaj pritaksoj kiel la porpersona enspezo, la vivodaŭro, la enspezodistribuado ktp. sed ankaŭ alitipaj, kiel la indico de homa disvolviĝo, la progreso, la feliĉo ktp.

Vidu ankaŭ
----------

* Ekonomia geografio
* Socialema ŝtato


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 706240
 |
La kvin fratoj Judiŝtiro, Bimo, Arĝuno, Nakulo kaj Sahadevo; dekstre, la komuna edzino, Draŭpadio. Foto de altreliefo en templo en Deogarh.
**Bimo** aŭ *Bhima* estas rolulo de la Mahabarato (religia eposa teksto de la 3-a jarcento a.n.e.). Li estis la dua el la kvin fratoj Pandavoj (‘filoj de [la reĝo] Panduo’ kaj la reĝino Kuntio). Li distingiĝis el siaj fratoj pro sia enorma alto kaj forto. Tiu legenda fortego estas troigita laŭlonge de la tuta verko. Ekzemple oni diras, ke li havis la forton de mil elefantoj.

La nomoj de la kvin fratoj estas Judiŝtiro, Bimo, Arĝuno, Nakulo kaj Sahadevo. Ĉiuj kvin fratoj estis edziĝintaj al la sama virino, nome Draŭpadio. Kune, la fratoj luktis kaj venkis en granda milito kontraŭ siaj kuzoj la Kaŭravoj, kio iĝis konata kiel Milito de Kurukŝetro.

Referencoj
----------

* Chakravarti V. Narasimhan; The Mahabharata. Columbia University Press, 1965.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Bimo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* The Mahābhārata de Vyasa, tradukita el sanskrito en anglan fare de Kisari Mohan Ganguli kaj publikigita rete ĉe sacred-texts.com.
**Reginaldus Libert** (**Reginald** aŭ **Liebert**) (fl. ĉ. 1425 – 1435) estis franca komponisto ed la frua renesanco. Li estis malpli grava membro de la t.n. burgonja skolo, samtempulo de Guillaume Dufay kaj unu el la unuaj, kiuj aplikis falsobordonon en meskomponaĵoj.

Vivo kaj verkaro
----------------

Oni scias nur malmultan pri lia vivo. Eble li estas la sama persono kiel certa Reginaldus, kiu en 1424 estis kantinstruisto de la ĥorknaboj de la katedralo en Cambrai. 

Oni identigis kvar komponaĵojn kiel verkaro de Libert. Du el ili estas rondeloj, la populara kantoformo en tiutempa Francio. Ambaŭ estas trivoĉaj. Nur la plej alta voĉo havas tekston (la aliajn voĉoj ofte ludis instrumentoj, speciale en la muziko de la burgonjoj).

La plej konata komponaĵo de Libert estas trivoĉa muzikigo de kompleta meso. Estas unu el la plej fruaj konservitaj muzikaĵoj, en kiu oni uzas falsobordonon. Nekutima eco de tiu ĉi meso estas, ke ĝi ne nur enhavas la mesordinariumon (Kyrie, Gloria, Credo, Sanctus, Agnus Dei), sed ankaŭ la proprion; en tio ĝi similas al "Missa Sancti Jacobi" de Dufay, ofte rigardata kiel unu el la plej fruaj ekzemploj por falsobordono, al kiu l akomponisto mem ligis la nocion. La meso de Libert uzas ĥoralon, kiu ligas la partojn kaj migras de voĉo al voĉo. Laŭstile tiu ĉi meso hejmas same kun kelko da aliaj komponaĵoj el lia plumo en la periodon de ĉ. 1430.

Libert ankaŭ verkis kvarvoĉan muzikigon de la Kyrie. Kaj ĉi tiu unuopa mesparto kaj la kompleta meso estas transdonita per la t.n. kodekso de Trento.

Referencoj
----------

* Craig Wright: "Reginaldus Libert"; Brian Trowell, "Faŭbourdon". Grove Music Online, eld. L. Macy (Atingo 7-a de januaro 2006), (subscription access)Arkivigite je 2008-05-16 per la retarkivo Wayback Machine
* Craig Wright, "Burgundy", in *The New Grove Dictionary of Music and Musicians*, eld. Stanley Sadie. 20 vol. Londono, Macmillan Publishers Ltd. 1980. ISBN 1-56159-174-2
* Gustave Reese, *Music in the Renaissance*. Novjorko, W.W. Norton & Co. 1954. ISBN 0-393-09530-4

Fonto
-----

* Reginaldus Libert en la anglalingva vikipedio

Eksteraj ligiloj
----------------

* Libert en HOASM

Referencoj
----------

1. ↑  Reese, p. 65.
2. ↑  Trowell, Grove
3. ↑  Reese, p. 66
4. ↑  Wright, "Libert, Reginaldus", Grove.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 221429
* GND: 135947979
* VIAF: 312636431, 1719145856991022920841 80377226, 312636431, 1719145856991022920841
* ISNI: 0000 0000 5611 4729
* SUDOC: 150385803
* BNF: 13896641h
* MBA: af311db2-9efa-4ea6-8dec-0a918496842e
* ICCU: MUSV038819
* BNE: XX1762129
 |
**Chozas de Abajo** [ĈOzas deaBAĥo] estas municipo de la provinco Leono, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko *El Páramo* (Altebenaĵo aŭ Stepo), en la sudo de la provinco. *Chozas de Abajo* estas komprenebla etimologie kiel Kabanoj de Malsupro.

La provinco Leono en la regiono kaj *El Páramo* en la provinco.
Komarkoj de la provinco Leono; *El Páramo* (Altebenaĵo) sude, grizkolora.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio estas formata de la loĝlokoj Antimio de Arriba, Ardoncino, Banuncias, Cembranos, Chozas de Abajo, Chozas de Arriba, Méizara, Mozóndiga kaj Villar de Mazarife, okupas totalan areon de 100,27 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 2 596 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 1 200 loĝantojn el la mezo de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj, sed el la 1980-aj jaroj ĝi rekuperis almenaŭ 300 loĝantoj pro proksimeco al la provinca ĉefurbo kaj ekfunkciigo kiel ties dormurbo. Ĝi distas 17 km de Leono, provinca ĉefurbo.

Historio
--------

En Mezepoko okazis reloĝado. La areo apartenis al la Regno Leono.

Tradiciaj enspezofontoj estas agrikulturo (iam vitejoj, poste maizo kaj aliaj irigaciaj cerealoj, pri kio aperas grapolo kaj tritikospiko en la supra dekstra kvarono de la blazono) kaj brutobredado. Lastatempe kultura kaj rura turismo plie ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado rilata ĉefe al la Jakoba Vojo, pri kio aperas du simboloj en la maldekstra duono de la blazono) sed ĉefe servoj, konstruado kaj funkciigo kiel dormurbo.

Bildaro
-------

* Preĝejo.Preĝejo.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de Provinco Leono

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 758573
* VIAF: 316734743
 |
**Bakuba,** laŭ araba lingvo *بعقوبة‎‎,* laŭ aramea lingvo *ܒܰܩܽܘܒܰܐ‎‎* estas urbego, ĉefurbo de Gubernio Dijala en meza-orienta Irako. La loknomo signifas laŭ aramea lingvo: "domo de Jakobo".

Skizo pri loko de Bakuba
Ruĝa kvadrato montras lokon de Bakuba (Baqubah) en Irako
Soldatoj en 2009 en Bakuba

Bazaj informoj
--------------

* Areo:  km²
* Supermara alteco: 48 m
* Loĝantaro: 467,900 (takso en 2003)
* Horzono: UTC+3
* Telefonkodo:
* Poŝtkodoj:
* 33° 45′ 00″ N 44° 40′ 00″ O﻿ / ﻿33.75000 °N, 44.66667 °O﻿ / 33.75000; 44.66667 (mapo)

Geografio
---------

Bakuba situas sur ebenaĵo ĉe la Dijala (rivero) proksimume 50 km nordoriente de Bagdado.

Historio
--------

Bakuba dum la mezepoko estis branĉa stacio de la Silka Vojo. La urbo estis konata ankaŭ pri kulturado de pluraj fruktoj. Preskaŭ 50 mil da asiraj kristanaj rifuĝintoj fuĝis tien dum la 1-a mondmilito. En la moderna historio ofte okazis en la urbego bataloj (2004, 2007). En 2010 bombo eksplodis en aŭto, 33 homoj mortis, 55 vundiĝis.

Bazaro en Bakuba

Ekonomio
--------

Bakuba estas regiona komerca centro por agrikulturaj produktoj kaj brutaro. La plej grava frukto estas la oranĝoj.

Trafiko
-------

Bakuba estas ligita voje kaj trajne al Bagdado kaj Irano.

Klimato
-------

Strato en Bakuba en 2010
Strato en Bakuba en 2011
Somere foje la temperaturo leviĝas al 50 gradoj Celsius. La varmego estas tolerebla pro la tre malalta humideco kaj preskaŭ konstante blovas la vento.

Ĝemelurboj
----------

* Usono Fresno, Kalifornio, Usono

Fontoj
------

* WikiTrans
* angle
**Unión Monárquica Nacional** (UMN, Nacia Monarkisma Unio) estis nomo de diversaj politikaj hispanaj monarkismaj organizoj de dekstra karaktero.

La unua estis fondita en Barcelono en februaro de 1919, kaj kolektis la plej unueman kaj dekstreman flankon de la monarkismo de Katalunio. 

La unua estis fondita de la eksestraro de la Diktaturo de Primo de Rivera, post ties malapero, al kiu venis iamaj membroj de Unión Patriótica. Kunveninte ĉiuj eksministroj al entombigo de la iama diktatoro la 3an de aprilo de 1930, ili profitis la okzon por subskribi manifeston de la nova partio. Inter la subskribintoj estis José Calvo Sotelo, Ramiro de Maeztu, José de Yanguas Messía, Eduardo Callejo de la Cuesta, Galo Ponte y Escartín, Fernando Gallego de Chaves Calleja, markizo de Quintanar, Manuel Delgado Barreto, redaktoro de *La Nación*, la eksprezidante de la komitato de *Unión Patriótica*, José Gavilán, la filo de la diktatoro, José Antonio Primo de Rivera kaj la grafo de Guadalhorce kiu iĝis partiestro, pro deziro de la mortinta diktatoro.

Laŭlonge de 1930, monatojn antaŭ la proklamo de la Respubliko, ili estis praktike la unika politika organizo kiu defendis monarkian reĝimon. Post la proklamo de la Respubliko, granda parto de ties dirigentoj estis procezataj kaj kelkaj enkarcerigataj, pro konspiro kontraŭ la Respubliko. Aliaj kiaj José Calvo Sotelo aŭ la grafo de Guadalhorce ekziliĝis. Post la amnestio de 1934, ili estis rehabilitataj, kaj reintegriĝis en la politika vivo. Plej en la partio Renovación Española. Post la puĉo de 1936, granda parto de ties dirigentoj aliĝis al la puĉistoj, dum aliaj estis mortpafitaj de respublikanoj.

Referencoj
----------

* *José María Pemán, pensamiento y trayectoria de un monárquico. (1897-1941)* Gonzalo Alvarez Chillida. Servicio de Publicaciones de la Universidad de Cádiz. ISBN 8477863059, 9788477863052
**Bakonyszentlászló** (bakonjsentlAslO) estas mineja vilaĝo en Hungario, en regiono **Okcidenta Transdanubio**, en departemento Győr-Moson-Sopron, en subregiono de Pannonhalma.

Luterana preĝejo en Bakonyszentlászló
Romkatolika preĝejo en Bakonyszentlászló

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 7 km²
* Loĝantaro: 180
* Poŝtkodo: 8433
* Telefonprefikso: 88

Situo
-----

Bakonyszentlászló situas ĉe renkontiĝo de ebenaĵo kaj montaro Bakony, laŭ flankovojoj, laŭ fervojo Győr-Veszprém (urbo). Pápa, Győr kaj Veszprém troviĝas po 40 km-ojn for.

Historio
--------

Antaŭ la hungaroj romianoj kaj avaroj loĝis tie. La turkoj detruis la vilaĝon en 1531. Poste hungaroj kaj germanoj refondis la komunumon. La fervojo atingis la vilaĝon en 1896. La vilaĝo ricevis kurenton en 1930. Oni disdonis parcelojn al la malriĉaj kamparanoj en 1945. Post la 2-a mondmilito la germanoj estis deportitaj al Germanio. Dum la socialismo en la vilaĝo kolĥozo funkciis.

En la vilaĝo krom la agrikulturo funkcias minejo pri baŭksito, uzinoj pri briko kaj lignaĵoj.

Vilaĝservoj estas lernejo, biblioteko, kulturdomo, infanĝardeno, poŝto, kuracejo, dentokuracejo, apoteko, maljunulejo, vendejoj, restoracio, akvodukto, gaso, kanalizado.

Vidindaĵoj
----------

* romkatolika preĝejo de 1779
* Luterana preĝejo (Bakonyszentlászló) de 1816
* turistaj vojetoj
* banejo

Komunumoj pri Ladislao la 1-a (Hungario) en Hungara reĝlando
------------------------------------------------------------

Oni fondis Asocion pri Ladislao la 1-a (Hungario).

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| Bakonyszentlászló | Búcsúszentlászló | Bükkszentlászló | Homoródszentlászló |
| Jászszentlászló | Kisszentlászló | Mátraszentlászló | Nyárádszentlászló |
| Oláhszentlászló | Pilisszentlászló | Pusztaszentlászló | Szászszentlászló |
| Szécsiszentlászló | Szentlászló | Szentlászló | Tordaszentlászló |
| Vácszentlászló | Zalaszentlászló |  |  |

* Kategorio Bakonyszentlászló en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La eldonejo **Bastei Lübbe** - germane *Bastei Lübbe Verlag* - estas germanlingva libroeldonejo, kiu specialiĝis pri poŝlibroj. Ĝi baziĝas je la eldonejo *Bastei* ("bastiono")fondita en Kolonjo en 1949 - la eldoneja nomo aludas al la proksimeco de tiu malnova eldonejo al la restaĵoj de la mezepoka bastiono de la urbo. En 1953 la eldonisto *Gustav Lübbe* el la urbo Bergisch Gladbach proksime de Kolonjo transprenis la eldonejon, ĝi iĝis parto de entute sep eldonejoj en firmaa grupo de familio Lübbe kaj ekhavis sian nunan nomon. Ĝis la jaro 1963 publikiĝis aparte favorprezaj kaj literature senpretendaj romanetoj, ekde tiam ofertiĝis la tuta gamo de poŝlibroj. Ekde 1995 la filo *Stefan Lübbe* gvidas la firmaon, kiu en 2010 translokiĝis malmultajn kilometrojn de Bergisch Gladbach al la urboparto Mülheim de Kolonjo. Nun en la eldonejo aperas inter 350 kaj 400 novaj librotitoloj po jaro.

Por plia internacia distribuo de la produktaĵoj la firmao kompreneble intense kunlaboras kun alilandaj eldonejoj kaj tial prezentiĝas en internaciaj librofoioj kiel ekzemple la frankfurta librofoiro en Germanio.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Bastei Lübbe en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* luebbe.de retejo de la eldoneja grupo *Lübbe*

|  |  |
| --- | --- |
| pliaj impresoj de la stando... |  en la frankfurta librofoiro 2012 |


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 424201
* GND: 1043076026
* LCCN: n83146311
* VIAF: 295952058
 |
Murpentraĵo pri *18th Street Gang*
**18th Street Gang** [e:ti:n stri:t geng] (ankaŭ nomata *Eighteen street*, *XV3 Gang*, *Mara18* aŭ *BEST* (*big Eighteen street*)) estas krimbando kun deveno el Latina Ameriko, kiu agadas dise en Ameriko. ĝian membraron oni kalkulas nur en Los Angeles je 8.000 ĝis 20.000.

Historio
--------

La *18th Street Gang* evoluis en la 1960-aj jaroj en polica distrikto Rampart de Los Angeles, en la "18-a strato". En tiu strato agadis la *Clanton Street Gang*, kiu kontrolis plimulton de la distrikto. Ĉar tiu bando akceptis nur meksikanojn, junaj neakceptitaj latinoj formis la novan bandn, kiu jam akceptis la hispanparolantajn enmigrintojn el diversaj landoj.

Pro la enlanda milito en Salvadoro, multaj junuloj elmigris al Usono kaj aliĝis al tiu bando aŭ al Mara Salvatrucha. La *18th Street Gang* havas malamikan rilaton al Bloods and Crips, sed ĝia plej granda rivalo estas Mara Salvatrucha.

* Kategorio 18th Street Gang en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Altın Gün** («Orepoko» aŭ «tago de oro» en la turka) estas nederlanda muzikgrupo el Amsterdamo. Temis pri grupo de psikedela muziko kiu inspiras sin je turka moderna muziko de la jaroj 1960-1970, kunigante okcidentan rokenrolon aŭ diskoan muzikon kaj turkan tradician muzikon.

Historio de la grupo
--------------------

Fine 2016, la nederlanda basisto Jasper Verhulst, ĉefe konata pro sia kunlaboro kun Jacco Gardner, malkovris Selda Bağcan kaj poste aliajn artistojn de la ora epoko de la turka rokenrolo kiel Barış Manço aŭ Erkin Koray. Li kundividas tiun novan muzikopasion kun du aliaj kunlaborantoj de Jacco Gardner: la gitaristo Ben Sulkigi kaj la drumisto Nic Mauskovic. Post anonco sur Facebook, aliĝis al la triopo Merve Dasdemir, kantistino, Erdinç Ecevit Yıldız, kantisto kaj muzikisto de baglamo. Poste aliĝis la grupon sesa muzikisto, la perkutisto Gino Groeneveld, membro de la grupo *Jungle by Night*.

En 2018 aperis la unua albumo: *On**.* En aprilo 2019 aperis la dua albumo: Gece.

Lingvo
------

Laŭ la kantistino de la grupo "la turka lingvo sole havas 26 tradukojn por "malĝojo". Ne ekzistas laŭvorta traduko en lingvon alian ol la turka por niaj tekstoj. Temas pri ĉio: amo, mondo, morto".

Membroj
-------

* Jasper Verhulst: baso
* Ben Sulkigi: gitaro
* Daniel Smienk: drumoj (ekde 2019)
* Erdinç Ecevit Yıldız: kantado, klavaro kaj baglamo
* Merve Dasdemir: kantado
* Gino Groeneveld: perkutado

Diskaro
-------

* 2018 : *On* albumo
* 2019 : *Gece* (albumo)

* 2017 : *Goca Dünya* / *Kırşehir'in Gülleri* (Bongo Joe)
* 2018 : *Cemalim* / *Vay Dünya* (Bongo Joe)
* 2018 : *Tatli Dile Güler Yüze* / *Hababam* (Bongo Joe)
* 2019 : *Süpürgesi Yoncadan* (Glitterbeat aŭ ATO Records)

Notoj kaj referencoj
--------------------

Tiu ĉi artikolo estas parta traduko de la samtitola artikolo en la franclingva vikipedio, listo de aŭtoroj.

1. ↑  (nederlanda) *Pop Stipendium voor Altin Gün, Judy Blank of Weval*, Cultuurfonds.nl, la 14-an de novembro 2019
2. ↑  (fr) Stéphane Davet, *Rock: les envoûtants métissages d’Altin Gün*, Le Monde, la 5-an de februaro 2018, alirite la 27-an de januaro 2020.
3. ↑  (fr) Ghislain Chantepie, *"On", le premier album d'Altın Gün*, FIP, la 23-an de marto 2018.
4. ↑  (nl) Mabel Zwaan "*Altin Gün: de spannendste coverband van Nederland en Turkije*" (Altin Gün: la plej mojosa kovrogrupo de Nederlando kaj Turkio), VPRO, 3 voor 12, la 31-an de marto 2018, alirite la 28-an de januaro 2020.

* Kategorio Altın Gün en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 678854
* GND: 1189986809
* LCCN: no2020025359
* VIAF: 3965155286646387180006
* ISNI: 0000 0004 7055 9301
* MBA: cd5799f6-e6cf-4322-a659-96f5de4a2f6c
 |
La **Weinviertel** [VAJNfirtel] (vina regiono) estas unu el la kvar historiaj, pejzaĝaj regionoj de Malsupra Aŭstrio: *Wald-, Wein-* (vina), *Industrie-* (industria) kaj *Mostviertel* (mosta regiono). Ĝi konsistigas la nordorienton de la federacia lando. La regiono havas limojn oriente al Slovakio, norde al Ĉeĥio. Sude de ĝi troviĝas la Aŭstria federacia lando kaj ĉefurbo Vieno. La limon al la arbara regiono pli okcidenta konsistigas la monto *Manhartsberg*, la limon al la mosta kaj industria regionoj sude la rivero Danubo.

La Weinviertel konsistas el la distriktoj Gänserndorf [GEnserndorf], Hollabrunn [HOlabrun], Korneuburg [KORnojburk], Mistelbach [MIstlbaĥ] (ĝis 2016 ankaŭ de la norda parto de la distrikto Wien-Umgebung [VI:n umGE:bung]). Aldone la norda parto de la distrikto Tulln, la tereno norde de la rivero Danubo, apartenas al la teritorio.

La nomo devenas de la vasta vin-kultivado. La plej tipaj vitospecoj estas:

* Grüner Veltliner, [GRIner veltLIner], (blanka), la plej grava vino
* Weißburgunder [VAJSburgunder] , (blanka)
* Welschriesling [VElŝrisling] , (blanka)
* Zweigelt [tsvAJgelt] , (ruĝa)
* Blauer Portugieser [BLAŬer portuGIser] , (ruĝa)

La deven-konfirmo "DAC" (latine: *Districtus Austriae Controllatus*, regiono Aŭstria kontrolata, [disTRIKtus aŭsTRIe kontroLAtus]) por la "Weinviertel DAC" signifas, ke la vino estas tipa ekzemplo de la speco "Grüner Veltliner" kun hel- ĝis verdflava koloro, seka kaj piproaroma gusto kaj devas havi minimume 12 % vinalkoholon.

Bildaro
-------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

* Kategorio Weinviertel en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Weinviertel Portal - Informilo por turistoj, germane kaj ĉeĥe Arkivigite je 2007-07-01 per la retarkivo Wayback Machine
**István Rosztóczy** [iŝtvAn rostOci], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Rosztóczy István** estis hungara kuracisto, mikrobiologo, profesoro.

István Rosztóczy  naskiĝis la 17-an de novembro 1942 en Budapeŝto. Li mortis la 27-an de oktobro 1993 en Fuĵi-Monto pro akcidento.

Biografio
---------

István Rosztóczy abiturientis en Hódmezővásárhely en 1960, poste li akiris diplomon en Scienca Universitato de Szeged en 1966. Post siaj studoj li laboris en universitata mikrobiologia instituto, dume li plulernis en simila instituto de Birmingham en la jaroj 1971 kaj 1972. En 1969 li akiris laboratorian fakdiplomon, en 1980 mikrobiologian fakdiplomon. En 1977 li kandidatiĝis, en 1983 li docentiĝis. En la jaroj 1990 kaj 1991 li instruis kaj esploris en universitato en Baltimore. En 1993 li doktoriĝis.

Li edziĝis en 1966, baldaŭe li havis 2 filojn. Li ricevis 4 premietojn en la 1980-aj jaroj. Li mortis en Japanio, sed li estis entombigita en lia naskiĝlando.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Orvosi mikrobiológia gyakorlati és kiegészítő jegyzet* (1982)
* *Az interferon priming hatása* (1977)
* *Interferonok a cytokin rendszer szabályozásában* (1992)

Fontoj
------

* angle
* hungarlingva biografio
La neceso neekzistadi **kontraŭdiro** aŭ **principo de nekontraŭdiro** estas postulo de racia penso kaj, kun la principo de identeco kaj la Leĝo pri elimino de tria, formas la bazon de la klasika aristotela logiko. Laŭ vortoj de Aristotelo, "oni ne povas diri pri io, ke ĝi estas kaj ne estas samaspekte kaj samtempe". Laŭ la simbolismo de la logika postularo de taŭtologio, ĝi povas esti esprimita tiel:

{\displaystyle \neg (P\wedge \neg P).\!}
La principo asertas ,ke ĉiu identa postulato aŭ analiza postulato (tio estas, ĉiu postulato kie la koncepto de tio dirita enhaviĝas en la subjekto) estas vera, kaj ties mala aŭ kontraŭdira estas falsa. Ekzemple, la postulatoj *"A estas A"* aŭ *"La egallatera triangulo estas triangulo"* estas postulatoj necese veraj, ĉar nei ilin supozus fali en kontraŭdiron. Tiele, la principo de nekontraŭdiro permesas onin juĝi kiel falsan tion kio enhavas kontraŭdiron.

Laŭ Gottfried Wilhelm Leibniz kaj, ĝenerale, laŭ la raciismaj filozofoj, la principo de nekontraŭdiro estas denaska, tio estas, troviĝas en la homa animo sen neceso lerni ĝin. En siaj *Novaj Eseoj*, Lejbnico esprimas ĝin jene: *"La principo de kontraŭdiro inkludas du verajn asertojn: la unua, ke postulato ne povas esti vera kaj falsa samtempe; la dua, ke ne povas okazi ke postulato estas nek vera nek falsa".*
La **regiona prefekto** (franclingve *préfet de région*) estas franca ŝtatoficisto, kiu reprezentas la ŝtatajn interesojn ĉe ĉiu franca regiono. Li devas precipe kontroli la laŭleĝecon de la decidoj de la Regiona Konsilio de la sama regiono.

Li estas helpita de prefektoj ĉe ĉiu departemento de sia regiono, kaj de subprefektoj ĉe ĉiu arondismento de sia regiono.

Jura statuso
------------

La regiona prefekto aperis en 1964, kiam la regionoj estis ankoraŭ nur formalaj administraj subdividoj, sen lokaj asembleoj aŭ ekzekutivoj. Tiam li nomiĝis "kunordiganta prefekto" (*préfet coordonnateur*).

La nuna statuso de la regiona prefekto konformiĝas al la dekreto de la 29-a de aprilo 2004, kiu anstataŭigis aliajn regulojn datiĝintaj de 1982 kaj 1964.

Ĉefaj taskoj
------------

La regiona prefekto estas fakte samtempe la prefekto de la ĉefa departemento de la regiono. Li plenumas do en tiu ĉi departemento la tutajn taskojn de normala, departementa prefekto.

La regiona prefekto havas administran, ekonomian kaj politikan rolon en la regiono:

* Li estras la ŝtatoficistaron lokitan en la regiono.
* Li devas aplikigi kaj kuraĝigi ŝtatajn iniciatojn en la regiono.
* Li kontrolas la laŭleĝecon de la decidoj de la Regiona Konsilio kaj de aliaj regionaj instancoj.
* Kvankam la regiona prefekto ne estas la hierarkia superulo de la departementaj prefektoj aŭ de la subprefektoj, li ja devas kunordigi regione la agadojn de ĉiuj tiuj ŝtataj reprezentantoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Prefekto (departemento)
* Subprefekto (arondismento)
* Regiona Konsilio
**István Rusznák** [iŝtvAn rusnAk], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Rusznák István** estis hungara kemiisto, altlerneja instruisto.

István Rusznák naskiĝis la 28-an de januaro 1920 en Budapeŝto, li mortis la 20-an de marto 2019.

Biografio
---------

István Rusznák maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo en 1938, poste li akiris kemian diplomon en Scienca Universitato Péter Pázmány en 1942. Post la diplomo li eklaboris en konata tekstila uzino, sed li ankaŭ plustudis kaj en 1944 li doktoriĝis. Inter 1945-1951 li ankaŭ instruis en teknika altlernejo. En 1950 li forlasis la uzinon kaj li havis postenon en tekstila esplora instituto. Inter 1951 kaj 1960 li estis docento kaj katedrestro en Teknikuniversitato de Budapeŝto, kie li estis ankaŭ dekano 1951–1955 kaj 1970–1979. Interrompo okazis en la jaroj 1964 kaj 1965, tiam en Kairo li establis tekstilan instituton. Intertempe li kandidatiĝis en 1959 kaj doktoriĝis ĉe la Hungara Scienca Akademio en 1975. Inter 1969 kaj 1989 li instruis en rango profesoro. Li ricevis premion Kossuth en 1954, poste aliaj premiojn. Li havis edzinon, kiu naskis gefilojn.

Lia libro
---------

* *Textilipari anyagismeret I.* (1953, 1960)

Elektitaj artikoloj
-------------------

* *Előkészítés és fehérítés* (1952)
* *Textilipari anyagismeret, Pamutszövetek hibái, Textilkémiai gyakorlatok* (1953, kun aliaj)
* *Textilkémia* (1964, kun aliaj)
* *Textilkémia* (1988, kun aliaj)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

Referencoj
----------

1. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2017-03-09. Alirita 2019-12-06.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 671864
* VIAF: 50273526
* NKC: xx0093998
 |
Konsilo de la patro al la filo el verko de Smil
**Smil Flaška z Pardubic** (naskiĝis antaŭ la mezo de la 14-a jarcento - mortis 1403) estis ĉeĥa nobelo, kiu postlasis politikajn satirojn.

Li estis nevo de la ĉefepiskopo Arnošt z Pardubic, fariĝis bakalaŭro de la praga universitato kaj la plej supera landa skribisto.

Siajn politikajn spertojn li esprimis en poemo **Nova konsilantaro**. Reĝo leono kunvokis ĉiujn bestojn kaj birdojn, por ke ili konsilu al li, kiamaniere regi. La konsiloj estis celataj al la reĝo Venceslao la 4-a.

Al Smil Flaška estas atribuataj pluraj verkoj, ĉe kiuj lia aŭtoreco ne estas certa: **Konsilo de la patro al la filo** (kavaliro transdonas glavon kun konsiloj al la filo), **Kverelo inter akvo kaj vino** kaj latinlingva proverbaro **Proverbia Flassconis**.

* Kategorio Smil Flaška en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 30390
* GND: 104175478
* LCCN: no98084421
* VIAF: 74283407
* ISNI: 0000 0000 5529 2232
* NKC: jk01031383
 |
Portreto de Johano de Aŭstrio, bastarda filo de Karlo la 1-a.
**Bastarda filo** aŭ **eksterleĝa filo** estas la filo naskita ekster la geedzeco aŭ de nekonata patro.

Historio
--------

Laŭlonge de la historio ekzistis multnombraj registroj kiuj montras ke bastardaj estis konsiderataj malsupraj al la laŭleĝaj aŭ engeedzaj gefiloj kaj ofte ili estis traktataj per granda rigoro.

Jam en la Biblio oni aludas al tiaj okazoj. En Genezo oni vidas ke Sara diris al Abrahamo, parolante pri Ismael: "ne estu la bastardo aŭ sklavidino heredanto kun mia filo Isaak." En Readmono oni legas: "ankaŭ la bastardo ne povos eniri en la asembleon de la Senjoro ĝis la deka generacio."

En la Antikva Grekio, Periklo, disĉiplo de Anaksagoro kaj fama kapitano kaj filozofo kiu enkondukis al la florado plej granda de la lando, havigis al la atenanoj dekreton ege kruela kontraŭ bastardoj. Ĉirkaŭ kvin mil estis kondamnitaj kaj venditaj kiel sklavoj en publika cremonio. Pro la leĝoj de Solono la gepatroj malhavis patran aŭtoritaton pri bastardoj. La momenta plezuro, laŭ tiu antikva leĝofaranto, estu la nura premio.

Inter romianoj la situacio de bastardoj estis pli malfavora. Meze de enorma popolo ili troviĝis en absoluta soleco, sen parencoj, sen rilatoj, sen socio kaj sen familio. La dekdu-tabulaj leĝoj ne akceptis por bastardoj la rajton de sukcedo. Tiuj de Justiniano malhavigis al ili eĉ manĝajoj kaj iel nur alveno de kristanismo etkvante moderis tiun rigoron. La imperiestro Anastazio permesis al laŭleĝaj gepatroj legitimi bastardojn per simpla adopto. Justino kaj Justiniano abolis tiun legitimeblon, por ne rajtigi tiel la la eksterleĝan kunulecon.

Referencoj
----------

* *Diccionario histórico enciclopédico*, Vicenç Joaquín Bastús i Carrera, 1828
**Emilo de Smolando** (svede *Emil i Lönneberga*) estas la ĉefa figuro de pluraj infanaj libroj de la aŭtorino Astrid Lindgren.

La historioj pri Emilo publikiĝis ekde la jaro 1963 kaj filmiĝis ekde komenco de la 70-aj jaroj de la 20-a jarcento. La libroj, sondokumentoj, filmetoj de televida serio kaj tri kinejaj filmoj iĝis plej konataj en tuta Eŭropo. Laŭ enketo de la televida kanalo *RTL* dum la jaro 2004 en Germanio, tie la demanditoj nomumis la figuron (tie nomata germane *Michel aus Lönneberga*) la plej populara personaĵo de infana literaturo.

ne nur Lönneberga, sed ankaŭ la vilaĝo *Stensiö* ĉe Oskarshamn estas loko de multaj scenoj el la filmigo de la libroj

Enhavo
------

Emil Svensson komence de la 20-a jarcento vivas sur la farmbieno Katthult en la vilaĝo *Lönneberga* de la sveda provinco Småland (Smolando). Kune kun li vivas la patro Antono, la patrino Alma, la fratineto Ida, la bienservisto Alfred kaj la bienservistino Lina. En Lönneberga kaj ankaŭ la ĉirkaŭaj vilaĝoj de Smolando Emilo realigas la plej fantazioplenajn petolaĵojn.

Ĉiam, kiam Emilo faris ion malŝatatan de la plenkreskuloj, li estas malliberigita en lignaĵistejo, kie li eltranĉas lignajn figurojn. Iom post iom ekestas impona kolekto.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Emilo de Smolando en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Literaturo |

* la romano *Emilo de Smolando* en Esperanto
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 132873
* LCCN: no2014121490
* VIAF: 310721167
* MBA: b0b0d8b9-3aaa-4400-9a1a-6d2a740d0350
 |
**Gregorio MARTÍNEZ SIERRA** (Madrido, 6a de Majo 1881 - Samloke, 1a de Oktobro 1947) estis hispana eldonisto, teatra impresario, dramaturgo kaj verkisto, sed oni malkovris, ke liajn verkojn fakte verkis lia edzino María de la O Lejárraga, al kiu lastatempe oni atribuis la aŭtorecon de liaj verkoj.

Biografio
---------

Li edziĝis estante 19-jaraĝa kun María Lejárraga, kiu estis sep jarojn pli aĝa kaj jam estis instruistino. Ambaŭ formis paron por publikigi verkojn, fondi revuojn, partopreni en la teatra etoso kaj resume aktivuli en la kultura panoramo. Ekde kiam María publikigis sian memorlibron *Gregorio y yo. Medio siglo de colaboración* (México, 1953), oni konsideras, ke granda parto de la verkaro de Martínez Sierra estis verkita kunlabore aŭ plej verŝajne ekskluzive de María, kiu spite separon de sia edzo kaj lia amrilato al la aktorino Catalina Bárcena, kun kiu li estis patro de filino, Katia en 1922, ŝi plue kunlaboris kun li. Ĵusaj dokumentaj pruvoj, kiel la malkovro de liaj leteroj en kiuj li konstante petis al María sendadon de pliaj tekstoj evidentigas, ke li apenaŭ ludis rolon en la verkoj publikigitaj sub sia nomo. 

Inter la literaturaj gazetoj kiujn ili fondis menciindas *Vida Moderna*, *Helios* kun Juan Ramón Jiménez, Pedro González-Blanco, Ramón Pérez Ayala, kaj Carlos Navarro Lamarca, kaj fine *Renacimiento*, kiu iĝis grava eldonejo inter 1908 kaj 1918.

Poretretita de Ramón Casas.
Kiel dramaturgoj ili kunlaboris kun dramaturgoj kaj komponistoj kiel Manuel de Falla, Conrado del Campo, Joaquín Turina, Pablo Luna kaj Ángel Barrios. Ilia teatra entrepreno surscenigis klasikaĵojn de Shakespeare kaj Molière, kaj modernajn verkojn de Henrik Ibsen, George Bernard Shaw, Luigi Pirandello, James Matthew Barrie, Marcel Pagnol, Leonid Andrejev, Nikodemi, kaj Ferenc Molnár. Gregorio estis direktoro de la Teatro Eslava, kie la verko *El sombrero de tres picos* de Pedro Antonio de Alarcón ricevis kunlaboron de la rusa koreografo Leonid Mjasin kaj Sergej Djagilev kun la Rusaj Baletoj.

En la 1930-aj jaroj la paroj kunlaboris por vendi adaptaĵojn al kino de Holivudo. En Katalunio ili ricevis apogon de Santiago Rusiñol.

Notoj
-----

1. ↑  González Peña, María Luz. *Música y músicos en la vida de María Lejárraga*. 1a eld, Logroño, Instituto de Estudios Riojanos, 2009.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Gregorio Martínez Sierra en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Ciferecigitaj verkoj de Gregorio Martínez Sierra en la Biblioteca Digital Hispánica de la Biblioteca Nacional de España


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 804680
* GND: 118782312
* LCCN: n82020511
* VIAF: 49350022
* ISNI: 0000 0001 2132 0968
* SUDOC: 060755032
* BNF: 127514826
* MBA: 87b4915d-1ef7-4f06-9abb-2fb65f9f8654
* NDL: 00550435
* BIBSYS: 7066209
* NKC: kup19990000062006
* ICCU: CUBV100281
* BNE: XX1081671
 |
**Imre Hajnal,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Hajnal Imre** estis hungara matematikisto, instruisto, verkisto pri lernolibroj.

Imre Hajnal  naskiĝis la 15-an de novembro 1926 en Hódmezővásárhely. Li mortis la 24-an de decembro 1996 en Szeged.

Biografio
---------

Imre Hajnal frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste universitaton en Szeged, sed post unu jaro jam en Budapeŝto. Li akiris pedagogian diplomon en Scienca Universitato Eötvös Loránd en 1950. Li instruis en sia naskiĝurbo 15 jarojn, poste en signifa gimnazio en Szeged. Ekde 1969 li estis ankaŭ inspektoro por la plena departemento. En 1985 li doktoriĝis. Li ofte aranĝis matematikajn konkursojn kaj li longe redaktis fakrevuon, tamen li iĝis tutlande fama pro verkado de matematikaj lernolibroj. Li pensiuliĝis en 1988. Li ricevis 4 premiojn inter 1961 kaj 1991.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *A matematika tanítása magyar középiskolákban* (Instruado de matematiko en la hungaraj mezlernejoj), (1985)
* *Matematika a gimnázium "B" fakultatív osztályoknak* (1986) - gimnazia matematika lernolibro
* *Matematikai ismeretek 13-14 éveseknek* (1994)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 541160
 |