recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
La **darkemono** (antikve-greke *δαρεικός*, dareikós; hebree דַּרְכְּמוֹן, darkəmōn, hebree אֲדַרְכּוֹן‎, ʾăḏarkōn‎; aramee 𐡃𐡓𐡉𐡊𐡅𐡍𐡀‎, drykwnʾ; sirie ܕܪܝܟܘܢܐ‎, drykwnʾ; parte 𐫅𐫀𐫡𐫏𐫃‎, dʾryg) estis ora monero de la Aĥemenida imperio.

Priskribo
---------

La darkemono estas ora monero, de la norma maso de 8,4 gramoj, de tre alta pureco de oro (pli ol 95%).

La darkemono portas bildon de militisto aŭ reĝo kun pafarko kaj sagoj. Ekzistas kvar tipoj de la darkemono:

* Tipo 1: Torso de barba arkisto rigardanta dekstre, kun pafarko kaj sagujo
* Tipo 2: Genuanta barba arkisto, kun pafarko kaj sagujo
* Tipo 3: Dekstren kuranta barba arkisto, kun pafarko, lanco, kaj sagujo
* Tipo 4: Dekstren kuranta barba arkisto, kun pafarko, ponardo, kaj sagujo

* Darkemono de Tipo 2 Darkemono de Tipo 2
* Darkemono de Tipo 3 Darkemono de Tipo 3
* Darkemono de Tipo 4 Darkemono de Tipo 4

Historio
--------

En 546 a.K. Ciro la 2-a (550–530 a.K.) de Persio konkeris Lidion, kiu estis inventinta la oran moneron en la la 6-a jarcento a.K. Ciro decidis ekuzi la Lidiajn monerojn, kiuj montris leonojn kaj bovojn, en la tuta Persa imperio.

Dario la 1-a (521–486 a.K.) enkondukis novan norman oran moneron. Tiuj moneroj nomiĝis la **darkemono**.

La darkemono uziĝis ĝis la konkero de Persio fare de Aleksandro la Granda en 330 a.K. La helenaj konkerintoj fandis la darkemonojn en monerojn de Aleksandro.

### Mencio en la Biblio

La hebrea Biblio mencias la darkemonojn en la Libro de Ezra (2:69, 8:27) kaj la Libro de Neĥemja (7:70–72). La Izraelidoj ekuzis la darkemonon post la konkero de Babilono (konkerinta Izraelon) de Persio (539 a.K.). En Ezra kaj Neĥemja, la vortformo uzita estas hebree דַּרְכְּמוֹן, darkəmōn (krom ĉe Ezra 8:27, kiu uzis hebree אֲדַרְכּוֹן‎, ʾăḏarkōn‎).

La 1-a libro de la Kroniko ankaŭ mencias la darkemonon dum la rakonto pri Davido la reĝo:

|  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** [la ĉefoj kaj estroj de la Davida regno] donis por la bezonoj de la domo de Dio kvin mil kikarojn da oro kaj dek mil darkemonojn, kaj dek mil kikarojn da arĝento, kaj dek ok mil kikarojn da kupro, kaj cent mil kikarojn da fero. **"** |
| — Londona Biblio, 1 Kron 29:7 |

 |

La mencio estas anakronismo, ĉar Davido reĝis ĉ. la 10-a jarcento a.K. antaŭ la invento de la darkemono (ĉ. 6-a jarcento a.K.) En Kroniko, la vortformo uzita estas hebree אֲדַרְכּוֹן‎, ʾăḏarkōn‎.

Etimologio
----------

La nomo *darkemono* devenas de la malnovpersa 𐎭𐎼𐎴𐎡𐎹  *daraniya* "oro".

La helenaj historiistoj konjektis ke la monero estis nomita laŭ Dario la 1-a, sed tiu etimologio estas nur ŝajna.

Referencoj
----------

1. ↑   darkemon/o (esperante). *Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto 2020*.
2. ↑  Scarinci, Donald.  Darics of Persia’s Achaemenid Empire (angle) (2019-09-16).

* Kategorio Darkemono en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
*Rue de Seine*.
**Strato Seine**, en franca *Rue de Seine*, estas strato de la 6-a arondismento de Parizo.

Tiu strato trapasas la kvartalojn Monnaie, Odéon, kaj Saint-Germain-des-Prés.

Tiu strato estis konstruitaj sur la parto de la fosejo de la murego de Filipo Aŭgusto kiu flankas al la rivero Sejno.

*Rue de Seine* estas la temo kaj la titolo de poemo de Jacques Prévert.

En la romano *La Duchesse de Langeais* finita en 1834, Honoré de Balzac metas la hejmon de la generalo Montriveau en la suda parto de la *rue de Seine*, proksime de la *chambre des pairs*, kun sidejo en la Luksemburga Palaco. 

|  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** Armand demeurait rue de Seine, à quelques pas de la chambre des pairs, où il devait y avoir une séance ce jour-là. Mais longtemps avant que les pairs ne se rendissent à leur palais, quelques personnes aperçurent la voiture et la livrée de la duchesse. **"** |

 |

En *rue de Seine* en 1953 Guy Debord skribis per blanka kreto sur muro la moton: «Ne travaillez jamais» (Ne plu laboru).

Notoj
-----

1. ↑  Guy Debord, «Attestations», 1993, Œuvres, Gallimard, 2006, p. 1841.

* Kategorio Strato Seine en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 751095
* VIAF: 315530738
 |
**Hutchison Whampoa Limited** (**HWL**) (tradicie ĉina: 和記黃埔有限公司, SEHK: 0013) estas Honkonga internacia korporacio, kiu estas en la listo de la 500 plej grandaj firmaoj laŭ la revuo Fortune, kaj unu el la plej grandaj kompanioj en la Honkonga Borso. Inter la posedaĵoj de la firmao troveblas la plej grandaj marhavenoj en la mondo, komunikadokompanioj en pli ol 50 landoj funkciigantaj sub tri markoj, nemoveblaĵoj kaj infrastrukturoj.

HWL posedas kaj funkciigas larĝan gamon de entreprenoj kiuj inkludas kelkajn el la plej grandaj telekomunikaj kompanioj de la mondo. La komerco ankaŭ inkluzivas revendon, evoluon kaj infrastrukturon. HWL funkciigas, interalie, la havenojn ĉe la Panama kanalo .

La firmao estas posedata fare de la Cheung Kong Group kaj kiel kargadentrepreno de Li Ka-shing.

Historio
--------

Hutchison Whampoa estas fuzio de la du firmaoj fonditaj en la 19-a jarcento. "Honkong Whampoa Docks", establita en 1863 fare de brita komercisto John Dupont Hutchison, kaj Hutchison International establita en 1877. En 1960, kontrolo de la "Honkongo Whampoa Docks" estis transdonita al "Hutchison International". En 1977, "Hutchison International" aĉetis ĉiujn ceterajn akciojn de "Hong Kong Whampoa Docks", la kompanioj estis kunfanditaj kaj "Hutchison Whampoa" estis kreita. Tio estis farita sub la gvidado de Sir Douglas Clagg (1917-1981) .

Malgraŭ ĝiaj bonaj aktivaĵoj en multaj lokoj, la firmao renkontis financajn problemojn, de kiuj ĝi estis ŝparita per la financado de la HSBC- banko, kiu en rendimento ricevis 22% de la firmao. Sekvante tiun krizon, Sir Douglas Clagg estis anstataŭigita. La 25-an de septembro 1979, ĉe la fino de komerco en Londono, HSBC sciigis ke ĝi vendis sian investon en la firmao por HK $ 639,000,000 .

Agado
-----

La firmao nuntempe funkcias en 54 landoj kaj dungas proksimume 230,000 homojn tutmonde. La firmao traktas kvin kernajn areojn:

* Havenoj kaj servoj rilataj al ekspedado
* Nemoveblaĵoj kaj hoteloj
* podetala komerco
* Infrastrukturo, energio kaj diversaj investoj
* komunikado

Referencoj
----------

1. ↑   Hutchison-Whampoa: Milestones 1828–1959. Arkivita el la originalo je 24 June 2007. Alirita 30 June 2007.
2. ↑   Hutchison-Whampoa: Milestones 1960–1969. Arkivita el la originalo je 30 June 2007. Alirita 30 June 2007.
3. 1 2  Stephen Vines, The Other Handover, Time magazine, 6 August 2005

Eksteraj ligiloj
----------------

* Hutchison Whampoa (en la angla kaj ĉina)
* Hutchison Whampoa Limigita, firmaa profilo Yahoo! Financo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 842898
* VIAF: 140453897
 |
Koordinatoj: 53° 26′ N 14° 32.57′ O﻿ / ﻿53.433 °N, 14.54283 °O﻿ / 53.433; 14.54283 (mapo)

**Strato de gen. Ludomił Rayski** (pole: *ulica gen. Ludomiła Rayskiego*) estas unu el stratoj en centro de la pola urbo Szczecin en Pollando. Ĝi lokitas sur teritorio de la urba kvartalo Śródmieście (setlejo Centrum). La strato ekzistas ekde la 19-a jarcento (la urbo apartenis tiam al Germanio); en la jaro 1992 ĝi ekportis la nomon de la pola generalo Ludomił Rayski. Strato de Rayski estas 667,5 metrojn longa. 

Dum la Dua Mondmilito, la strato estis tre detrua; domoj en la eklektika stilo, konstruitaj en fino de la 19-a jarcento, ekzistas nur en la fina parto de la strato, inter placo de Grunwald kaj placo de Zamenhofo. Ĉe la strato, inter placo de Grunwald kaj avenuo de Liberigo, en la 1960-aj kaj 1970-aj jaroj estis konstruitaj la slabokonstruaĵoj.

Historiaj nomoj
---------------

* ĝis 1945: *Kronprinzenstraße*
* 1945-1947: *Polonii Zagranicznej*
* 1947-1992: *Karola Świerczewskiego*

Bildoj
------

* Kruciĝo de la strato Mazurska kaj strato de RayskiKruciĝo de la strato Mazurska kaj strato de Rayski
* Slabokonstruaĵoj proksime de la avenuo de LiberigoSlabokonstruaĵoj proksime de la avenuo de Liberigo
* Vido sur strato el avenuo de LiberigoVido sur strato el avenuo de Liberigo
* Angula konstruaĵo no. 16Angula konstruaĵo no. 16
* Angula konstruaĵo no. 29Angula konstruaĵo no. 29

Referencoj
----------

1. ↑  Strato de Rayski - pomeranica.pl
2. ↑  Strato de Rayski - pomeranica.pl

Vidu ankaŭ
----------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Szczecin |

* Centrum
* Śródmieście
**Tetrakloretano** estas kemia kombinaĵo kiu estas uzata kiel industria solvanto kaj aperas kiel poluanto en aliaj kloritaj hidrokarbidoj. Ĝi troviĝas ekzemple en hejmaj purigiloj.

Ekzistas du izomeroj de la tetrakloretano: nome 1,1,1,2-Tetrakloretano kaj 1,1,2,2-Tetrakloretano.

La tetrakloretano estas la plej venena hidrokarbido, ties limo de ekspono estas de 1 ppm, okazigas narkozon longdaŭran kun malfrua eko kaj grava damaĝo al la hepato. La histopatologiaj informoj inkludas akutan flavan atrofion de la hepato. Se la morto estis tuja, la nura evidento de veneniĝo, estas la kongesto de pulmoj, renoj, cerbo kaj digesta tubo.

Notoj
-----

1. 1 2   Dreisbach, Robert H.; True, Bev-Lorraine (2003). Manual de toxicología clínica de Dreisbach (7a eldono). México: El Manual Moderno. ISBN 970-7290-38-2.
2. ↑   IARC (Oktobro 2012). «1,1,1,2-Tetrachloroethane and 1,1,2,2-Tetrachloroethane». Trichloroethylene, Tetrachloroethylene, and Some Other Chlorinated Agents (International Agency for Research on Cancer) 106: 475-512.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 697630
 |
Koordinatoj: 50° 04′ 39″ N 17° 35′ 53″ O﻿ / ﻿50.07750 °N, 17.59806 °O﻿ / 50.07750; 17.59806 (mapo)

**Radim** (germane *Gross Raden*, pole *Radzim*) estas vilaĝo, parto de municipo Brantice en distrikto Bruntál en Ĉeĥio. Ĝi troviĝas proksimume 2,5 km nordokcidente de Brantice. Vivas ĉi tie 219 loĝantoj (2021).

Radim situas en katastra teritorio **Radim u Brantic** kun areo 13,05 km².

Historio
--------

La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1377. La vilaĝo sinsekve nomiĝis: 1869 *Radún*, 1890 *Radúň*, ankaŭ *Radín*, germane *Groß Raden*, *Groß-Raden*, *Grossraden* (1900 Gross-Raden kiel domaro de municipo Raden). Ĝia domaro Radímek: 1869 *Radúněk* (germane *Neu-Raden*, pole *Radzimek*).

Evoluo de nombro de loĝantoj
----------------------------

Nombro de loĝantoj de Radim (inkluzive de Radímek) laŭ kalkuladoj aŭ aliaj oficaj registroj.

| Jaro | 1869 | 1880 | 1890 | 1900 | 1910 | 1921 | 1930 | 1950 | 1961 | 1970 | 1980 | 1991 | 2001 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Nombro de loĝantoj | 533 | 558 | 537 | 481 | 505 | 480 | 521 | 318 | 348 | 348 | 262 | 224 | 218 |

1. ↑  el tio: 433 Radim, 88 Radímek
2. ↑  el tio: 1 ĉeĥoslovako (Radim), 506 germanoj (427 Radim, 79 Radímek); 489 rom. kat. (404 Radim, 85 Radímek), 32 evang. (29 Radim, 3 Radímek)

En Radim estas registritaj 136 adresoj : 113 daŭraj objektoj kaj 23 dumtempaj aŭ refreŝigejaj objektoj. Dum popolnombrado en la jaro 2001 ĉi tie estis kalkulitaj 98 domoj, el tio 65 daŭre loĝigataj.

Galerio
-------

* DomojDomoj
* DomojDomoj
* DomoDomo

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rPartoj de municipo Brantice (2) |
| --- |
| Brantice ~ Radim |

 |
Stratolampo dum krepusko en Sudafriko.
Vent-energia stratolampo en Urmijo, Irano.
Stratolampo en Amerika Plads en Kopenhago.
Stratolampo. Ystad 2021.
**Stratolampo**, **stratlampo**, **lampofosto**, **publika lumigo**, **normiga lumigo** estas terminoj kiuj utilas por fonto de lumo sur la bordo (pli malofte centre) de strato aŭ pado. Kiam la urba distribuado de elektra energio iĝis ĉiea en disvolviĝantaj landoj en la 20a jarcento, tuj sekvis lumo por urbaj stratoj, aŭ tre ofte estis tio unua.

Multaj lampoj havas lum-sensivajn fotodetektilojn kiuj ekfunkcias aŭtomate kiam la lumo necesas aŭ ne necesas: pro nebulo, mateniĝo, noktiĝo aŭ malhela vetero. Tiu funkcio en pli malnovaj lumigsistemoj povis esti plibonigita pere de la helpo de suna tempokonektilo. Multaj stratolampaj sistemoj estas konektataj subtere anstataŭ per aeraj kabloj el unu unuopa fosto al alia.

En januaro 1882, Thomas Edison enŝaltis sian unuan vapor-generantan energistacion en la Holborna Viadukto en Londono. La liversistemo de kontinua kurento havigis elektron por stratolampoj kaj kelkaj privataj loĝejoj je mallonga distanco el la stacio. La 19an de januaro, 1883, ekfunkciis la unua normigita sistemo de inkandeska elektra lumigo kiu uzis supertrakajn kablojn en Roselle, Nov-Ĵerzejo.

Plej ofte la elektra reto anstataŭis pra-sistemojn de strata lumigo kiuj uzis kiel energion gason (vidu gaslumigo), oleon, kerosenon, nafton aŭ aliajn bruligaĵojn.

Statuo sur Langeoog de Lale Andersen, kiu laŭ la mondfama kanto "*Lili Marleen*" kiun ŝi kantis, apogas kontraŭ fosto de stratolampo kiel Lili Marleen en la kanto.

Bibliografio
------------

* Fierro, Alfred (1996). Histoire et dictionnaire de Paris. Robert Laffont. ISBN 978-2-221-07862-4.
* Lobsey, Ian (1988). City of light. Peel-Cunningham County Council. ISBN 978-0731657780.
* van Bommel, Wout (2015). Road Lighting Fundamentals, Technology and Application. Springer. doi:10.1007/978-3-319-11466-8. ISBN 9783319114651.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Stratolampo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* An enthusiast's guide to street lighting - including many close-up photographs of UK street lighting equipment, as well as information on installations through the ages. (UK)
* Australian Street Lights (an enthusiast site).
* New Streetlights - LED streetlight news in North America[*rompita ligilo*].
* Transportation Lighting at the Lighting Research Center
* Lighting Research at the University of Sheffield
***Tetriso*** (ruse *Тетрис*) estas puzlo inventita de Aleksej Paĵitnov en 1985, kiam li laboris en la Akademio de Sciencoj en Moskvo, Rusio. Paĵitnov indikis pentominon kiel la inspiran fonton de la ludo.

Tetris dum ludado
Ĝia nomo venis el la greka nombra prefikso "tetra-", kiu signifas kvar, ĉar ĉiuj eroj havas kvar segmentojn.
La ludon (aŭ ties multaj variantoj) eblas ludi sur ajna ludkonzolo kaj komputila operaciumo, kaj krome sur la aparatoj kiel grafika kalkulilo, poŝtelefono kaj polmokomputilo.

*Tetris* plurfoje aperas en la listo de la plej popularaj videoludoj en la tuta historio. Oni kredas, ke *Tetris" estis la plej bone vendata ludo inter ĉiuj konataj ludoj, ĉar ĝin eblas ludi sur preskaŭ ajna moderna komputilo kaj ludkonsolo.* 
La ludo (aŭ iu el ĝia multaj variaĵoj) estas disponebla por preskaŭ ĉiu videoludoj kaj komputilaj operaciaj sistemoj, kaj ankaŭ por aparatoj kiel grafikaj kalkuliloj, poŝtelefonoj, iPod-oj, kaj PDA-oj. *Tetris* iĝis populara kiam Nintendo eldonis Tetris por sia Game Boy Sistemo. *Tetris* ofte aperas en listo de la pliamuzaj ludoj de ĉiuj tempoj.

Ludado
------

Sep eblaj *Tetris*-figuroj, *I, J, L, O, S, T, Z*.
Tetrominoj aŭ tetradoj, figuroj, ĉiu el kiuj konsistas el 4 brikoj, falas en la puton kaj la ludanto devas turni kaj movi ilin cele krei plenan horizontalan linion el brikoj, sen truoj. Kiam oni kreas la linion, ĝi malaperas, kaj la brikoj supre (se ili ekzistas), falas suben.

La sep eblaj figuroj en tetriso estas nomataj *I*, *T*, *O*, *L*, *J*, *S*, kaj *Z*. Ili ĉiuj kapablas samtempe kompletigi unu aŭ du liniojn, *I*, *L*, kaj *J* povas kompletigi 3 liniojn kaj nur *I* havas eblon por kompletigi samtempe 4 liniojn. Tiu kvarlinia kompletigo nomiĝas "tetris".

Referencoj
----------

1. ↑  Intervujo kun la kreinto de Tetris, S-ro Alexey Pajitnov - Silvia Pingitore

Vidu ankaŭ
----------

* Tetrisefiko

Eksteraj ligiloj
----------------

Cultris 2

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 57303
* BNF: 167037852
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por la planta genro, vidu la artikolon tektono (genro). |

En geologio, **tektono** estas natura procezo, kiu regas la strukturon, kvalitojn, kaj evoluon de la Terkrusto. La tuto de tektonoj nomiĝas **tektonismo**; la studfako de geologio pri tektonoj nomiĝas **tektoniko**.

Klasifiko
---------

### Etenda tektono

**Etenda tektono** estas procezo, kiu plilongigas kaj maldikigas la terkruston. Tia tektono okazas, ekzemple, ĉe la disfendo de kontinenta plato.

* Tipaj faŭltoj kaŭzitaj de etenda tektono Tipaj faŭltoj kaŭzitaj de etenda tektono
* Disfendo de kontinenta plato Disfendo de kontinenta plato

### Maletenda tektono

**Maletenda tektono** estas procezo, kiu mallongigas kaj dikigas la terkruston. Tia tektono okazas, ekzemple, kiam kontinentaj platoj kolizias.

* Tipaj faŭltoj kaŭzitaj de kontraha tektono Tipaj faŭltoj kaŭzitaj de kontraha tektono
* Maletenda tektono ĉe kolizio de du kontinentaj platoj Maletenda tektono ĉe kolizio de du kontinentaj platoj

### Frapa-glita tektono

**Frapa-glita tektono** estas procezo, kiu movas platojn paralele inter si, ne etendante nek maletendante. Tia tektono troviĝas laŭ oceanaj kaj kontinentaj transformaj faŭltoj.

* Florformaj strukturoj faritaj de frapa-glita tektono Florformaj strukturoj faritaj de frapa-glita tektono
* Faŭlto farita de frapa-glita tektono en Kalifornio, Usono Faŭlto farita de frapa-glita tektono en Kalifornio, Usono

Etimologio
----------

La vorto *tektono* devenas de la helena vorto τέκτων *téktōn* "ĉarpentisto, konstruisto". La geologia senco devenas de la fakto, ke tektono "konstruas" la formon de la terkrusto.

Referencoj
----------

1. 1 2 3   "tekton/o", *Plena Ilustrita Vortaro 2020* (esperante).
2. ↑  Bouchez, Jean-Luc; Adolphe Nicolas.  (2018) *Principes de tectonique* (france). De Boeck Supérieur.

* Kategorio Tektono en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Tabajd** estas malgranda vilaĝo en Hungario en regiono Meza Transdanubio, en departemento Fejér, en Distrikto Bicske.

Blazono de Tabajd

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 27  km²
* koordinatoj: 47°24′16″N 18°37′51″E﻿
* Loĝantaro: 950
* Poŝtkodo: 8088
* Telefonprefikso: 22

Situo
-----

Tabajd situas laŭ traira flankovojo, for de ĉefvojo, fervojo kaj rivero. Bicske troviĝas 12, Érd kaj Gárdony po 27, Tatabánya 30, Budapeŝto 45 km-ojn.

Historio
--------

La komunumo estis loĝata jam dum la romia erao. La unua mencio devenis el 1228 laŭ tiama hungara ortografio *"Toboyd"*. En 1526 la turkoj detruis la vilaĝon, dum 15 jaroj ĝi ne estis loĝata. En 1580 43 homoj pagis impostojn al la turkoj. En 1683 la turkoj denove detruis la vilaĝon. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, lernejo, biblioteko.

Vidindaĵoj
----------

La katolika preĝejo konstruiĝis en 1836, la klasikisma kalvinana en 1833.

Famuloj
-------

En Tabajd naskiĝis:

* lingvisto Gedeon Mészöly
* János Németh (operkantisto).

* Kategorio Tabajd en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Teudat Zehut** (hebree תעודת זהות‎) estas dokumento, kiu certigas personon de civitano de Israelo.

Ekstero
-------

Teudat Zehut estas kovrita per dika tavolo de plasto kaj situas kun papera aldono en plasta blua tego, kiu havas blazonon de Israelo. Provizoraj loĝantoj havas oranĝan tegon.

Postuloj al posedanto de dokumento
----------------------------------

Laŭ leĝo, civitano, kiu estas pli aĝa ol 16 jaroj, devas kunhavi ateston pri persono (Teudat Zehut-on, pasporton aŭ kondukpermesilon) kaj prezenti ĝin, kiam postulas kadrulo de potenco, polico aŭ armeo. Oni donas Teudat Zehut-on al ĉiuj konstantaj loĝantoj de Israelo (inkluzive ne-civitanoj); ĝi restas valida, ĝis ĝiaj datumoj iĝos malaktualaj (ekzemple, nomo aŭ familia nomo ŝanĝos).

Formo de dokumento
------------------

La punktoj de Teudat Zehut havas nomojn en ambaŭ ŝtataj lingvoj de Israelo (en hebrea kaj araba lingvoj), sed oni plenigas ilin nur en la hebrea. En la dokumento situas: nomo, familia nomo, nomoj de gepatroj, sekso, dato kaj loko de naskiĝo, dato kaj loko de ricevo. La 9-signa numero de Teudat Zehut estas por israelanoj unu el ĉefaj iloj de identeco; oni ricevas ĝin nur unu fojon (ĉe naskiĝo aŭ enmigrado) kaj kutime memoras ĝin parkere. En la papera aldono (hebree ספח) situas: kuranta kaj antaŭaj adresoj, antaŭaj nomoj (dum sep jaroj post ŝanĝo de la nomo), ŝtataneco, familia stato, nomoj kaj numeroj de edzo kaj (aŭ) gefiloj. En Teudat Zehut ĉeestas la punkto "nacieco", sed oni ne plenigas ĝin. En 2004 la Suverena kortumo de Israelo rifuzis pretendon, kiun prezentis la israela civitano Liora Goldberg, pri restarigo de tiu ĉi punkto. La Kortumo opiniis, ke la leĝo pri popolnombrado ne antaŭvidas enigon de tia informo. Oni indikas la daton de naskiĝo en du kalendaroj por judoj (en la hebrea kaj la gregoria), sed nur en la gregoria por ne-judoj.

Referencoj
----------

1. ↑  La decido de Suverena kortumo de Israelo la 27-an de septembro 2004 Arkivigite je 2008-02-27 per la retarkivo Wayback Machine *(hebree)*

* Kategorio Teudat Zehut en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Strato Stodolní
**Strato Stodolní** (ĉeĥe *Stodolní ulice*) troviĝanta proksime de la urbocentro de Ostrava, en ties parto Moravia Ostrava, estas unika fenomeno de la ostrava komuna vivo. En la pasinteco en la strato estis nur malplenaj, malkreskintaj domoj kaj domaĉoj, pri kiuj neniu zorgis. Nun en la tuta strato mem kaj en ties senpera ĉirkaŭaĵo troviĝas nur dekoj da drinkejoj, restoracioj kaj kluboj, kiuj estas precipe dum semajnfinoj abunde vizitataj de la juna kaj la meza generacioj, nenur el Ostrava. Sed ties populareco kunportas ankaŭ negativajn aspektojn en aspekto de plialtigita kriminaleco. Tial la strato estas sub kontrolo de policaj patroloj kaj kameraa sistemo. En 2006 la strato estis rekonstruita.

La 20-an de novembro 2007 estis proksime de fino de la strato malfermita nova fervoja haltejo *Ostrava centrum*, ekde la 15-a de junio 2008 la nomo de la haltejo estis ŝanĝita je *Ostrava-Stodolní*, situanta sur fervojlinio Ostrava - Valašské Meziříčí, kiu devas faciligi transporton en la cetrejon de Ostrava.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Strato Stodolní en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Stodolni.cz Arkivigite je 2009-06-22 per la retarkivo Wayback Machine
* Forgesita Ostrava: strato Stodolní[*rompita ligilo*]
* Virtuala ekskurso de strato Stodolní Arkivigite je 2007-05-12 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Ostrava |

* Stodolni.pl
Mapo de la tektonaj platoj
Nomo de la tektonaj platoj
**Tektona** (aŭ ankaŭ litosfera) **plato** estas grandega plato de nefandinta terkrusto. La tersurfaco estas kovrita de kelke da pli grandaj aŭ malpli grandaj platoj.

Dimensioj kaj formo de la platoj estas variaj: de grandegaj (ekzemple la eŭroazia plato) ĝis etaj, la tiel nomataj mikroplatoj (ekzemple la anatolia plato). La dikeco de la platoj ankaŭ tre varias: de proksimume 1,5 km ĉe la mezoceana dorso ĝis proksimume 140 km sub la alta montaro Himalajo. Ĝi estas kreita de du tipoj de terkrusto: oceana kaj kontinenta, kiuj diferenciĝas per kemia konsisto samkiel ankaŭ per fizikaj ecoj. Sub la platoj troviĝas relative plasta (sed nefandinta) parto de la termantelo: la astenosfero.

La limoj de la platoj ne korespondas kun limoj de kontinentoj. Ekzemple la nordamerika plato ne kovras nur Nord-Amerikon, sed ankaŭ Gronlandon, parton de Siberio kaj nordon de Japanio.

Interagadoj de la platoj kaj koneksantaj geologiaj procezoj
-----------------------------------------------------------

 Pli detalaj informoj troveblas en artikolo Platotektoniko.
Varma movo en la astenosfero kaŭzas moviĝadon de la platoj, konata kiel movo de kontinentoj. Laŭ la teorio de platotektoniko, la interagadoj inter la platoj kaŭzas kreadon de montaroj, vulkanismon, tertremojn samkiel ankaŭ aliajn geologiajn fenomenojn.

Platoj
------

* Aŭstralia plato
* Hind-Aŭstralia Plato
* Hindia plato
* Faŭlto

Konceptoj
---------

* Kontinenta kolizio

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

|   | Tektonaj platoj |  |
| --- | --- | --- |

 |
| **Grandaj (ĉefaj) platoj** |
| Afrika plato | Antarkta plato | Aŭstralia plato | Eŭroazia plato | Nordamerika plato | Pacifika plato | Sudamerika plato |
| **Malgrandaj platoj** |
| Amura plato | Apulia plato | Arabia plato | Filipina plato | Hindia plato | Jangzia plato | plato Juan de Fuca | Kariba plato | Kokosa plato | Oĥotska plato | plato Nazca | Skotia plato | Somalia plato | Sunda plato |
| **Mikroplatoj** |
| Anatolia plato | Banda plato | Birma plato | Egea plato | Galapaga plato | Karolina plato | Kermadeca plato | Mariana plato | Moluka plato | Okinava plato | Panama plato | plato Altiplano | plato Balmoral Reef | plato Birds Head | plato Conway Reef | plato Futuna | plato Juan Fernandez | plato Suda Bismarck | plato Manus | plato Maoke | plato Niuafouo | plato Novaj Hebridoj | plato Rivera | plato Norda Bismarck | Sandviĉa plato | Nordanda plato | Ŝetlanda plato | Solomona plato | Timora plato | Tonga plato | Paskinsula plato | plato Woodlark |


* Kategorio Tektona plato en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Tabera de Abajo** estas municipo de la provinco Salamanko, en la aŭtonoma komunumo Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la Jurisdikcia teritorio de Salamanko en la nordo-centro de la provinco kaj al la Municiparo Comarca de Ledesma. 

Preĝejo Sankta Johano Baptisto.
Ĝia municipa teritorio estas formata de la loĝlokoj Carreros, Encinasola de las Minayas, Padierno, San Román, Tabera de Abajo, Tabera de Arriba, Taberuela, Tellosancho, Teso del Corcho, San Lorenzo kaj Valdefresno, krom la senhomejoj Berrocal de la Espinera, Berrocal del Campo kaj Valdechapero, okupas totalan areon de 63,78 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2017, ĝi havis 106 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 200 loĝantojn ekde la komenco de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. Ĝi distas 35 km de Salamanko, provinca ĉefurbo. 

Ĝi fondiĝis en la 13-a jarcento. En postaj jarcentoj suferis pro militoj ĉefe dum la Hispana Milito de Sendependigo. 

La tradiciaj agrikulturo (cerealoj, paŝtaĵoj) kaj brutobredado (bovoj kaj ŝafoj en kverkaroj) lastatempe iom dekadencis, sed pluas. Lastatempe rura turismo ekgravis.

La urbestro estas de dekstra partio PP.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Salamanko


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 753460
 |
Tabloklaviceno (virginalo) de Ruckers, muzika muzeo, Parizo
Johannes Vermeer: sidanta klavicenludanto. La pentrita instrumento evidente estas de la muselara tipo
**Tabloklaviceno** (aŭ **virginalo** aŭ **muselaro**) estas konstruformo de klaviceno. Karakteriza estas, ke la kordoj pasas transverse al la klavaro, kio ebligis tablecan konstrumanieron, tiel ke oni povis uzi la instrumenton en fermita stato ankaŭ kiel bufedo aŭ simile. Tabloklaviceno kutime disponas pri nur malmultaj registroj. Tabloklaviceno havas du "sonantajn stegojn", kiuj ambaŭ kuŝas sur la resonancplanko, kio sekvigas varman, baztonan sonkarakteron. Krome la ekplukpunkto de la kordoj lokas pli centre. Male al tio je klaviceneto nur unu stego kuŝas sur la resonancplanko, la alia troviĝas sur la agordotrabo.

Per la almetado de la klavaro ĉe la instrumento estas difinita, je kiu loko la kordoj estas ekplukataj. Ĉe la plejmultaj instrumentoj la klavaro situas maldekstraflanke. Tial la kordoj estas plukataj simile al klaviceno resp. klaviceneto proksime de siaj finaĵoj. Ĉi tiujn instrumentojn oni nomas malvastasence *virginalo*. 

**Muselaro** estas tabloklaviceno, je kiu la klavaro situas dekstraflanke. Ĉar la kordoj estas plukataj preskaŭ en la mezo, la sono estas tre baztona. La kordoj krome plej forte svingas en la mezo kaj emas do generi krombruetojn. Muselaroj ofte havas t.n. harpokordo-registron. Per tirado de ĉi tiu registro etaj metalhokoj estas lokitaj proksime de la baskordoj. Dum la svingado la kordoj batas kontraŭ la hoketoj, kio generas knaran tonon. La nomo de ĉi tiu registro devenas de la uzado de similaj mekanismoj ĉe historiaj harpoj (t.n. knarhokoj).

Vidu ankaŭ
----------

klaviceno, klaviceneto, tablopiano
Taburetoj, dezajno: Alvar Aalto.
Tri-pieda tabureto.
**Tabureto** (el la franca: *tabouret*) estas kutime simpla seĝo sen dorsapogilo. 

Laŭ Francisko Azorín **tabureto** estas *Seĝeto sen dorsapogilo; benketo.* Li indikas etimologion el la araba *tambur* (tamburo).

Historio
--------

Jam konata en la antikvo la tabureto estis dum la mezepoko la plej disvastiĝinta sidmeblo apud la benko. La seĝo kun apogilo estis ĝis la 16-a jarcento ĉefe rezervita al altrangaj personoj aŭ al domgemastroj.

Taburetoj havas kutime tri aŭ kvar piedojn, sed melktabureto havas nur unu piedon kaj estas fiksita al la korpo per rimeno.

Ekde la fino de la 16-a jarcento, ekzistas kvarpiedaj, komfortaj kaj multekostaj taburetoj.

Nuntempe ekzistas multaj diversaj taburetoj, kiujn oni aprezas kiel simplaj malmultekostaj sidmebloj. Tre ŝatataj estas ekzemple altaj drinkejaj taburetoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Benko
* Seĝo
* Skabelo
* Verŝotablo

Notoj
-----

1. ↑  Francisko Azorín, arkitekto, Universala Terminologio de la Arkitekturo (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 196.
2. ↑  Azorín, samloke.

* Kategorio Tabureto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
|  |  |
| --- | --- |
|  | Ne konfuzu ĉi tiun artikolon kun radiotelefono. |

Tivadar Puskás, inventisto pri telefonheroldo
La **telefonheroldo** estis reto por sciigi novaĵojn, interesaĵojn.

Unuafoje al Tivadar Puskás venis en la kapo ideo, ke la telefono servas ankaŭ dissendadon de aktualaĵoj, komunikaĵoj. En 1892 li patentis la telefonheroldon. Tiu aparato sciigis informojn laŭregule tra la telefonreto. Ĝi unue eksonis la 15-an de februaro en 1893 en Budapeŝto, poste ankaŭ aliloke.

Por funkciigi ĝin estis 3 metodoj. La unua estis uzi la telefonan reton, tiam en precizaj tempoj oni ne telefonadas, sed oni aŭskultas la aktualaĵojn. La alia metodo bezonis apartan reton, tiam ĝi povas funkcii senĉese. Fine estis solvo, se iu laŭplaĉe petas servon de telefonradio de la telefonisto.

Tiu invento estis la praradio. Stabo kolektis la aktualaĵojn helpe de telefono kaj telegrafo. Tiutempe la informoj konsistis precipe el borsaj kurzoj, sed ekde 1896 jam prezentado de opero okazis. Post la 1-a mondmilito etendiĝis la radioprogramoj, sekve la telefonradio perdis. En Budapeŝto ĝi funkciis ĝis la 2-a mondmilito.

Reĝisoro de la programoj estis Dénes Zakál, la teknika direktoro estis Emil Szvetics, inter la kolegoj menciindas Elek Magyar.

Oni faras la programon
Emil Szvetics, teknika direktoro

Fontoj
------

* 
*
**Telefonisto** estas iama profesio farita ĉefe de virinoj. La profesio de telefonisto preskaŭ hodiaŭ malaperis.

Telefonistoj laborantaj
Telefonista mentona telefoneto, uzante ĝin ambaŭ manoj estas liberaj, tamen ili povas komunikadi
Telefonistoj interligis permane la vokantojn de la abonuloj en la neaŭtomataj telefoncentraloj. Komence ili laboris starantaj, poste sidantaj.

La laboro
---------

La telefonisto ekrigardas (ekzemple lampeto eklumas) [dumnokte ankaŭ ekaŭdas] telefonadan intencon de la vokantoj. La telefonisto interligiĝas al la vokanto kaj demandas la petitan telefonnumeron. Se tio troviĝas loke, la telefonisto tuj faras la interligon. Okaze de longdistanca voko, la telefonisto registras la datumojn en bileto. Fine la telefonisto diras: "mi notis, bonvolu atendi" kaj malligas la kontakton. Poste la telefonisto aŭ iu alia kontaktiĝas kun la malgranda telefona centralo kaj transdonas la datumojn. La telefonisto kontaktiĝas kun la petita abonulo kaj diras: "vi havas londistancan vokon, bonvolu atendi". Okaze de okupiteco la telefonisto rajtas disligi la paroladon. La telefonisto revokas la unuan telefoniston, kiu faras preta la longdistancan vokon. La telefonisto diras: "mi donas la petitan abonulon, bonvolu paroli" kaj tuj komencas mezuri la paroltempon. Fine de la parolado la telefoncentralo denove signas. La telefonisto enligiĝas kaj demandas: Ĉu finiĝis?. Se neniu respondas, notas rezulton de paroltempo sur la bileton kaj disligas la kontakton. Okaze de lokaj vokoj ĝenerale oni ne mezuris la paroltempon. Se loka lineo signas, la salutvorto estas "centralo", en alia kazo: la loknomo.

* Telefonisto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Telefonisto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Tešanovci,** hungare **Mezővár** estas malgranda vilaĝo en Slovenio en provinco Prekmurje, en statistika regiono Pomurske, en municipo de Moravske Toplice.

Municipo Moravske Toplice en Slovenio, kie Tešanovci troviĝas

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 7 km²
* Alto super marnivelo: 185 m
* Koordinatoj: 46° 40′ N 16° 14′ O﻿ / ﻿46.667 °N, 16.233 °O﻿ / 46.667; 16.233 (mapo)Koordinatoj: 46° 40′ N 16° 14′ O﻿ / ﻿46.667 °N, 16.233 °O﻿ / 46.667; 16.233 (mapo)
* Loĝantaro: 370
* Poŝtkodo: 9226
* Aŭtokodo: MS

Situo
-----

Tešanovci situas parte sur ebenaĵo, parte sur deklivoj, laŭ vojo Moravske Toplice-Dobrovnik.

Historio
--------

La unua mencio pri la vilaĝo devenis el 1340. En la 16-a jarcento la turkoj bruldetruis la komunumon. Dum la hungara regado oni nombris en Mezővár 171 domojn kaj 906 homojn. Ĝis fine de la 1-a mondmilito la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Vas (reĝa departemento), al distrikto de Muraszombat, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio. En 1941 la germana armeo senbatale okupis la regionon kaj post 10 tagoj transdonis al Hungario. Ĝis 1945 tio estis parto de Hungario, ekde 1991 de Slovenio.

Vidindaĵo
---------

* novgotika kapelo de 1887

Fontoj
------

* slovena Vikipedio
* w.vasidigikonyvtar.hu
* w.ms.sik.si
* w.geopedia.si
dekstra

Flavaj paĝoj en Auckland
La **Telefonlibro** estas libro kiu enhavas la uzantojn de telefono kaj ties datumoj, tio estas tia libroforma eldonaĵo, kie oni trovas abonulojn de determina regiono.

Ŝajne la unua tia libro aperis en Usono en New Haven, kie ekfunkciis la unua telefoncentralo. En Hungario en Budapeŝto aperis telefonlibro en 1882, kiu estis nur pli granda papero. Ĝenerale en la komencaj tempoj tiaj libroj aperis por la telefonist(in)oj, kiuj interligis la uzantojn laŭ la nomoj. Nombroj de la telefonoj furore pligrandiĝis, sekve ankaŭ la telefonlibroj dikiĝis. La uzantoj ricevis proprajn identigajn numerojn, ili estas la telefonnumero. Urbo havis jam telefonlibron 1 kg-on peza, kie listiĝis abonuloj unue laŭ la uzulnomo, inter la samaj nomoj la loĝloko kaj la profesio faris diferencojn. Inter la linioj ankaŭ reklamoj aperis. Helpe de tio la abonantoj - kiuj ricevis la telefonlibron ĉiujare - trovis la telefonnumerojn.

Disvastiĝis ankaŭ specialaj telefonlibroj. La plej konata estas la faka telefonlibro, laŭ la angla nomo **Yellow pages**, tio estas "flavaj paĝoj" kiuj uzeblas en multaj landoj kie troveblas uzantoj laŭ la fakoj aŭ profesioj. Por telefonistoj estas uzataj listo laŭ telefonnumero. Telefonlibroj troviĝas plej ofte ankaŭ en telefonĉeloj. Fine de la 20-a jarcento la eldonado povas okazi ankaŭ elektronike: CD-ROM, interreto.

* Kategorio Telefonlibro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Streptomicino.
La **Streptomicino** estis la unua antibiotiko malkovrita ene de la grupo de la aminoglikozidoj; estas ankaŭ la unua kuracilo de la epoko de la kemiterapio uzita en la traktado de la tuberkulozo. Estas antibiotiko baktericida de malgranda gamo, derivita de la aktinobakterio *Streptomyces griseus*. En sia agadmetodo, ĝi realigas inhibicion de la proteina sintezo je nivelo de la subunuo 30s de la ribosomo.

Ĝi estis izolita de Albert Schatz (19a de oktobro 1943) en la laboratorio de Waksman kaj sub lia superrigardo, por la Universitato Rutgers, Nov-Ĵerzejo, Usono. La "fina venko" kontraŭ tuberkulozo dankiĝas al la ekstermado de bova tuberkulozo (per amasbuĉado de infektitaj bestoj) kaj aparte al la ekuzado de la antibiotiko streptomicino fare de Selman A. Waksman en 1944 por la kuracado.

  

|  |  |
| --- | --- |
|   | Bonvolu atenti la konsilon rilate al artikoloj pri medicinaj temoj! |

* Kategorio Streptomicino en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 694065
* LCCN: sh85128696
* NDL: 00571777
 |
Centralo de Strowger estis uzata kaj ĉe telefonoj kaj ĉe telegrafoj. Maldekstre la vertikala spirala blanko estas rubandokablo, centre estas la maŝino, dekstre estas relajsoj.
**Telegrafcentralo** estas tiu centrejo, kie oni faras komunikadajn interligojn inter telegrafoj ŝaltitaj al la telegrafcentralo. Analoge estas ankaŭ telefoncentralo.

Post disvastiĝo de Morsa-aparatoj oni ne uzis centralojn, la telegramoj sendiĝis itinere al la foraj celoj. Ideo de telegrafcentralo venis la kapon unua hungaro Tivadar Puskás, sed precipe la borsistoj kontraŭstaris. Laŭ ili en la centralo la mesaĝoj publikiĝus. Laŭ ideo de Puskás la telefoncentraloj disvastiĝis, nur tiam oni komencis fari telegrafcentralojn laŭ sistemo de telefoncentraloj.

Foje la telegrafcentralo estis la sama, ol la telefoncentralo, foje oni produktis centralon por telegrafoj. Komence estis malaŭtomataj telegrafcentraloj, kiujn sekvis la aŭtomataj centraloj, fine oni produktis elektronikajn centralojn.


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Laŭ la greka mitologio, **Teŭkro** (latine Teucer, Teucrus aŭ Teucris, malnovgreke Τεῦκρος, Teῦkros), estis la filo de reĝo Telamono de la Salamina Insulo kaj lia dua edzino Hesione, filino de reĝo Laomedono de Trojo. Li batalis kune kun sia duonfrato, Ajakso, en la Troja Milito kaj estas la legenda fondinto de la urbo Salamis sur Kipro. Per sia patrino, Teucer estis la nevo de la reĝo Priamo de Trojo kaj la kuzo de Hektoro kaj Parizo - kontraŭ kiuj li batalis en la Troja Milito.

statuo de Teŭkro en PontevedroTeŭkro estas la mita fondinto de la urbo Pontevedro en Galegio. Legendo diras, ke la mita pafarkisto, sekvis marvirinon en ekzilo al la Pontevedra golfo kaj poste fondis la urbon.

Kiam la longa Troja Milito finiĝis kaj li kune kun sia duonfrato Ajakso kaj lia kuzo Aĥilo revenis al sia lando, la herooj ne estis bone akceptitaj, eĉ de siaj propraj familioj. Teŭkro, malakceptita de sia patro, iris serĉi novan patrujon en la Okcidento kaj alvenis en Iberion, vojaĝis laŭ la marbordo de la regiono *Hispania*, transiris la Ĝibraltaran Markolon kaj fondis grekan kolonion nomatan *Hellenes*, kiu poste iĝus la urbo Pontevedro.

* Kategorio Teŭkro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 741553
* GND: 1085192962
* VIAF: 763145857125422922760
* SUDOC: 240566939
 |
La **streĉo** (formula simbolo {\displaystyle \sigma }) estas koncepto el la teorio pri rezisto de materialoj. Ĝi estas la kvociento de la forto aplikata al sekco de korpo per ties areo:

{\displaystyle \sigma \_{N}={\frac {|{\vec {F}}|}{A}}}
La streĉo havas la saman dimension kiel la premo, tio estas forto dividita per areo. Premo estas aparta kazo de streĉo.

Orta streĉo (tiro aŭ kunpremo)
------------------------------

Konsolo ŝarĝata je flekso
**Tiro** estas streĉo, kiu plilongigas la korpon kaj **kunpremo** estas streĉo kiu mallongigas ĝin. En ambaŭ situacioj la ŝarĝado okazas orte al la sekco de la korpo kaj la streĉo estas egala laŭ la tuta sekco.

{\displaystyle \sigma \_{n}={\frac {F}{A}}},
kie {\displaystyle F=|{\vec {F}}\_{\perp }|} estas la forto direktita laŭ la normalo al la sekco kaj {\displaystyle A} estas ties areo.

Fleksa streĉo
-------------

Kiam okazas flekso, tiam la streĉo en la sekco sanĝiĝas. Ĝi plialtiĝas proporcie al la distanco inter la konsiderita sekcoelemento kaj la neŭtrala fibro. La fleksa streĉo rezultas:

{\displaystyle \sigma \_{f}={\frac {M}{I}}\cdot y={\frac {M}{W}}},
kie {\displaystyle M=|{\vec {M}}|} estas la fleksa momanto, {\displaystyle I} estas la inercimomanto de la areo de la sekco, {\displaystyle y} estas la distanco inter la neŭtrala fibro kaj la plej malproksima fibro de la sekco kaj {\displaystyle W} estas la rezista momanto.

La skizo montras konzolon (elstaranta trabo) ŝarĝata je flekso. Super la neŭtrala fibro okazas tiro kaj sub la neŭtrala fibro kunpremo.

* Kategorio Streĉo (mekaniko) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Streĉo (mekaniko) en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)
TeŭĉjoTeŭĉjo (Chú Tễu en la vjetnama) estas nediskuteble la plej reprezenta rolulo kaj simbolo de Vjetnama Akva pupteatro.

Tiu popola arto, devenanta de akva riza agrikulturo, formiĝinta sub la Ly dinastio (1010-1225) en delto de norda Vjetnamio estas la stiligo kaj simpligo de la pli malnova popola teatro Ĉeo (Chèo en la vjetnama). La rolo de burleskulo en Ĉeo – iel komparebla kun tiu de amuzisto en eŭropaj reĝaj kortoj kaj nobelaj kasteloj, kiu rajtas moki eĉ la suverenon – turniĝis en tiu de Teŭĉjo en akva pupteatro.

Tra la jaroj, vjetnamoj de la imperia palaco ĝis la plej malriĉaj vilaĝaj terkultivistoj amis Teŭĉjon kaj ili konsideras lin la plej grava akvomarioneto. Kiel la animo de la akvo pupteatro, Teŭĉjo kreas ligon inter la prezentistoj kaj la publikon.

Teŭĉjo estas pli granda ol la aliaj pupoj kvankam li estas nur sep aŭ ok jaroj prijuĝante la manieron li aranĝas sian hararon en tufoj. Li estas dika, havas rozan vizaĝhaŭton, kaj estas ĉiam gaja. Lia senbutona zontuko elmontras sian bruston kaj molaĉan ventron. Li balancadas la brakojn, turnadas la kapon, mokriproĉante kaj incitante la spektantaron.

Teŭĉjo estas senpripensa kaj senĉese ŝercas kaj mokas. Li enkondukas la spektaklon kiel komentisto, amanto de fabeloj, kaj kiel kritikon de koruptaj respondeculoj. En kelkaj akvo-marioneto trupoj, Teŭĉjo staras kiel vilaĝo anoncisto, kiu proponas siajn servojn al la maljunuloj; aliaj pensas pri li kiel la vokendulo por buĉi sian porkon, bubalon, aŭ bovon.

Maskoto de la 97a Universala Kongreso de Esperanto
--------------------------------------------------

Teŭĉjo estis ankaŭ elektita maskoto de la 97a Universala Kongreso de Esperanto okazinta en Hanojo en 2012. Grandega panelo montris lian bildon proksime de enirejo de la kongresa salonego, kie okazis la malferma kaj ferma solenaj ceremonioj.

Reprenante la kutimon de reĝo kurieroj kaj de vilaĝa publika kriisto, por atentigi la aŭdantaron, Teŭĉjo la prezentanto en akva pupteatro diras: "Loa!... Loa!... Loa! ...Rapidu al via loko! Ĉu vi havas elekton? "

La Kongresa kuriero de UK-97a okazinta en Hanojo en 2012 ankaŭ titolas "Loa! ... Loa!... Loa!." La Kuriero dufoje menciis Teŭĉjon: en la unua numero por klarigi la signifon de la titolo (Loa estas konika ilo uzita en pasinta tempo por orientigi kaj laŭtigi la parolon, kiu fariĝas pli facile kaj klare aŭskultebla) kaj en la lasta numero 7 por informi pri la programo de spektaklo speciale aranĝita por UK partoprenintoj, ĉe Thang Long Akva Pupteatro, kie Teŭĉjo salutis kaj prezentis esperantlingve la programon.

Teŭĉjo estas tiel fama, ke li havas sian poŝtmarkon emisiita de la vjetnama poŝto.

Referencoj
----------

* Kongresa Kuriero de UK-97a:
	+ 
	+
* La rolulo Tễu en akva pupteatro (en la vjetnama):  Arkivigite je 2014-04-07 per la retarkivo Wayback Machine


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Struldbrugoj** (angle *struldbrugs*, singularo **struldbrug**) estas fikciaj senmortaj loĝantoj de fikcia lando Lugnago de libro *La vojaĝoj de Gulivero* de Jonathan Swift. Laŭ la libro, nur tre malgranda parto de lugnaganoj estas struldbrugoj. Struldbrugoj ne estas eterne junaj, sekve ili estas devigita suferi eternan maljunecon.

Statistiko de naskiĝoj de struldbrugoj
--------------------------------------

Struldbrugoj povas naskiĝi nur en Lugnago. Gepatroj de struldbrugo povas esti mortemuloj, t. e. eco esti struldbrugo ne dependas de heredeco, sed estas okaza. Naskiĝoj de struldbrugoj estas tiel maloftaj, ke nombro de ĉiuj struldbrugoj loĝantaj en la lando en la jaro 1708 estas ne pli granda ol 1100 (sed estas nekompreneble, kiam ili komencas naskiĝi). Krome estas informo, ke nombro de naskiĝoj de struldbrugoj estas "ne pli granda ol 2 aŭ 3 dum jarcento".

Specifikecoj de anatomio kaj fiziologio
---------------------------------------

Ĉiu struldbrugo havas makulon super maldekstra brovo. Ĉi tiu makulo servas kiel rimarkilo por difino, ke novnaskito estas struldbrugo. Antaŭe la makulo estas ruĝo, je aĝo 12 jaroj ĝi fariĝas verda, je 25 jaroj blua, je 45 jaroj nigra. Krome la makulo iom post iom pligrandigas. Post aĝo 45 jaroj ĝiaj koloro kaj grandeco ne ŝanĝiĝas.

Vivo de strudbrugo estas eterna, sed malsanema. Je maljuneco, precipe post aĝo 80 jaroj, struldbrugoj malsanas, kiel plimulto de maljunuloj. Iliaj malsanoj de iu momento ne plifortiĝas kaj ne malfortiĝas, restante ĉiutempe.

Je aĝo 90 jaroj elfalas haroj kaj dentoj de struldbrugo. Post ĉi tiu aĝo struldbrugoj ne sentas guston de nutraĵo.

Maljunaj struldbrugoj havas tre malbonan memoron. Ili ne kapablas legi, ĉar forgesas komencon de frazo antaŭ finlegi ĝin. Ili malbone komprenas interparolantojn, ĉar la lingvo ŝanĝas kaj struldbrugo scias nur tian lingvon, kia estis je lia aŭ ŝia juneco.

Karaktero de struldbrugoj
-------------------------

Ĉirkaŭ aĝo de 30 jaroj struldbrugoj fariĝas malafablaj, melankoliaj. Ĉi tiuj ecoj iom post iom pligrandiĝas ĝis aĝo de 80 jaroj. Struldbrugoj estas obstinaj, kverelemaj, avidaj, vantaj, babilemaj, enviaj. Ili envias junajn homojn al ilia juneco kaj maljunajn homojn al ilia morto. Struldbrugoj estas ne kapabla al amikeco.

Juraj specifikecoj
------------------

Je la aĝo 80 jaroj venas tiel nomata civitana morto de struldbrugo kaj posedaĵo de struldbrugo transpasas al liaj aŭ ŝiaj heredantoj. De ĉi tiu momento struldbrugo ne rajtas aĉeti terenon, esti atestanto dum juĝado kaj similaj. La ŝtato zorgas pri vivteno de struldbrugoj post 80 jaroj.

Se struldbrugo edziĝas je struldbrugino, la edziĝo estos aŭtomate nuligata, kiam pli juna el la geedzoj estos je la aĝo 80 jaroj.

Struldbrugoj ne rajtas elveturi el Lugnago.

Fontoj
------

* La vojaĝoj de Gulivero (kompleta teksto en la angla, Projekto Gutenbergo)
* La vojaĝoj de Gulivero (kompleta teksto en la rusa)
**Tadeusz Samuel SMOLEńSKI** (naskiĝis en 1884, morits la 29-an de aŭgusto 1909 en Krakovo) - historiisto, la unua pola egiptologo.

Tadeusz Smoleński finis historiajn studojn kaj pro tuberkulozo forveturis al Egiptio. Tie lernis la araban lingvon. Post kiam vizitis Egiptan muzeon en Kairo decidis sin dediĉi al Egiptio. Sub gvido de Gaston Maspero iĝis specialisto pri arkeologio kaj la egipta filologio publikigante sciencajn disertaĵojn. Li tradukis al la pola lingvo papiruson Westcar, publikigitan sub la titolo *Na dworze Cheopsa* (Sur kortego de Ĥufu) (1907). Gvidis ekspedicion organizitan de Aŭstrio-Hungario al Ŝaruna (proksime al Oksirinĥo) kaj al Gamhud. Li estis sekretario de organiza komitato de la 2-a Internacia Kongreso de Klasikaj Arkeologoj en Kairo en 1909. Parton de malkovritaj historiaj monumentoj, t. e. simiulaj sarkofagoj, ricevis Akademio de Scipovoj en Krakovo. Nun ili etas eksponitaj en Arkeologia Muzeo. Postmorte publikiĝis *Les peuples maritimes du nord a l'epoque de Ramses II et de Merenptah*.

La karieron de 25-jara Smoleński rompis antaŭtempa morto.

Bibliografio
------------

* Maria Prosińska-Jackl (red.), *Słownik historyków polskich* (Vortaro de polaj historiistoj), Warszawa 1994, p. 479

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Tadeusz Smoleński en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Tadeusz Samuel Smoleński - pola egiptologio


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 566958
* GND: 117437557
* LCCN: n2011085556
* VIAF: 67242968
* ISNI: 0000 0001 0982 5402
* SUDOC: 241602424
* BNF: 105770574
 |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Struta filiko** |
| --- |
|  |
| Sterilaj frondoj en sumeroSterilaj frondoj en sumero |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Plantoj *Plantae* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Divizio: | Filikoj *Pteridophyta* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Pteridopsida |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Athyriales |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Onocleaceae |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Matteuccia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***M. struthiopteris*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Matteuccia struthiopteris****(L.) Todaro |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Struta filiko  |

 |
| v • d • r |

sporodonaj folioj
La **struta filiko** (*Matteuccia struthiopteris*) estas plurjara filiko kun forta rizomo kreskanta ofte en kolonio. Ĝi estas protektata specio.

La verdaj, nefruktaj folioj (larĝaj 10-30 cm) formas funelforman bukedon (ĝis 80-130-150 cm). En mezo de la bukedo troviĝas la pli mallongaj, bruniĝantaj sporofiloj (fruktaj folioj), similaj al strutaj vostoplumoj.

La nefruktaj folioj estas duoble flugilaj, dum la sporofilaj folioj unufoje flugilaj.

Tiu holarktisa specio vegetas en montaraj regionoj de la modera klimata zono, apud rojoj, en malsekaj areoj.



|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Biologio |