recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

**Dumviva membro de UEA** estas individua membro de Universala Esperanto-Asocio (UEA), kiu deklaras intencon fari specifan kontrakton inter si kaj la asocio: la individuo pagas la dudek-kvin-oblon de jara kotizo por individua membro de UEA en kategorio MA (membro-abonanto), kaj la asocio kompense deklaras konsideri la personon individua asocia membro dum la tuta daŭro de ties vivo [kaj dum la ekzisto de la asocio...]. Parto de la kontrakto estas la sindevigo de la asocio, dum la vivo de la dumviva membro sendi al ties privata adreso ĉiujare tuj post ties eldono (laŭ momenta stato 11-foje jare) la revuon *Esperanto*. 

La jaroj de UEA-membreco ĝis la decido iĝi dumviva membro ne gravas, kaj jam pasintece pagitaj membrokotizoj ne kalkuleblas parto de la por dumviva membreco pagenda dudek-kvin-obla jara kotizo. La kontrakto do kompare al ĉiujara pago de membrokotizo povas esti avantaĝa por la membro, se la persono estas juna, havas antaŭ si longan vivon, intencas pli ol 25 jarojn resti individua membro de la tegmenta Esperanto-asocio, kaj se UEA ne malfondiĝos... alikaze estus aldona materia avantaĝo por la asocio. Tamen ĝenerale plimulto el la personoj, kiuj iĝas dumviva membro de UEA, ne kalkulas tiom sobre, sed konsideras la pagon de tiom alta unufoja kotizo idealisma signo de senrezerva subteno de la asocio UEA - negrave kiel evoluos la estonto.

Eksteraj ligiloj
----------------

* informoj pri membriĝo en la retejo de UEA (esperante)
* Stanislavo Belov (2012-01-29) Mi iĝis dumviva membro de UEA! (esperante). Blogger. Arkivita el la originalo je 2017-09-18. Alirita 2017-09-18. *(blogaĵo publikigita en iom variigita formo ankaŭ en la retejo Sezonoj)*
* kritika diskuto de Peter Weide pri dumviva membreco de UEA, komencita la 26-and efebruaro 2009, en la retejo *esperantoland.de*
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

**Emanuele Rovere** (artista nomo ***Manŭel***) estas itala esperantisto, kiu lernis Esperanton en sia hejmurbo Udine en 1985. Ĝis emeritiĝo en la jaro 2010 laboris kiel elektroteknika inĝeniero, kaj post tio konatiĝis kiel kantisto de esperantlingvaj kanzonoj, multaj el ili tradukitaj el la itala, malpli multnombre el la angla.

En sia junaĝo gitaristo kaj kantisto en pluraj bonkvalitaj amatoraj muzikgrupoj de sia hejmurbo, li en 1985 ricevis operacion ĉe la voĉaj kordoj, sekve de kio lia voĉo domaĝiĝis tiel, ke li ne plu povis kanti kaj multajn jarojn funebris pro tiu perdo. Post la emeritiĝo en 2010 li revenis en Esperantujon, restudis la lingvon, komencis traduki, esperantigi poemojn kaj kantojn, reludi gitaron kaj kanteti, kontraŭ la preskriboj de kuracistoj, kiuj malkonsilis tion fari. Laŭ lia propra juĝo, lia voĉo nun estas nur pala ombro de tiu, kiu ĝi estis. Kvankam li bone konscias pri siaj muzikaj voĉlimoj, li kuraĝis publike prezentiĝi kiel E-lingva kanzonisto de laŭ propraj vortoj "tekstoj ne banalaj sur agrablaj, sufiĉe bonkvalitaj muzikaĵoj", kaj la esperantlingvaj aŭskultantaroj de liaj ĝisnunaj koncertoj tre aprezis liajn prezentojn. En persona paĝaro de la retejo *Ipernity* li rete prezentas multajn kanzonojn kaj iujn filmetojn pri surscenejaj prezentoj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* persona paĝaro de la retejo *Ipernity* esperante
* intervjuo kun li en la retejo *esperanto.china.org.cn* esperante
* artikolo pri lia koncerto en la Baltiaj Esperanto-Tagoj en Utena (Litovio) en julio 2013, en la kongresa bulteno "Heroldo de Utena" esperante
* kolekto da muzikfilmetoj de Emanuele Rovere en la retejo "Studio" esperante

Referencoj
----------

1. ↑  "Kiu - kia mi estas" Memprezento en la retejo *Ipernity* la 24-an de februaro 2011
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

 
***Esperanto : la ĉiutaga vivo***, estas unu el la unuaj presitaj Esperanto-lernolibroj en Belgujo. Ĝi samtempe estis destinata kaj por nederlandlingvanoj kaj por franclingvanoj. Ĝi kombinas la metodon de Nicolas Gouïn Dufief kaj direktan metodon. Estas ankaŭ dua eldono kun la lingvoj Esperanto - angla - germana. Certe verkita kun zorgo kaj pedagogia scio, nuntempe la libro antaŭ ĉio gravas el la vidpunkto de la historio de Esperanto.

Krom gramatikaĵoj kaj ekzercoj la libro entenas 30-paĝan vortareton Esperanto-franca-nederlanda. 

En la libro la jaro de la eldono ne estas indikita. Ĉar de Amatus van der Biest-Andelhof aperis recenzo en la revuo *Belga Sonorilo* de la 7-a de aprilo 1907, la dato de la apero de la lerno-libro verŝajne estas 1907  aŭ antaŭe. 

Pri la aŭtoroj, Adolf Finet kaj Frans Swagers, iom estas menciata en Vikipedio. Frans Swagers Esperante ankaŭ verkis la kanton "Samideana trinkkanto" laŭ la kantaro *Ni Kantu kaj Deklamu!*. Lernolibroj por franca, germana kaj angla de Swagers laŭ la Gouïn-metodo aperis ĝis la 1940-aj jaroj.

Vidu ankaŭ
----------

* *Het Esperanto in tien lessen*
* *Esperanto. Volledige Spraakleer*

Eltiraĵoj
---------

* Eldono 1907, pp. 2-3Eldono 1907, pp. 2-3
* Eldono 1907, pp. 4-4Eldono 1907, pp. 4-4
* Eldono 1908 Esperanto-angla-germanaEldono 1908 Esperanto-angla-germana
* Eldono 1908, pp. 92-93Eldono 1908, pp. 92-93
* Eldono 1908, pp. 94-95Eldono 1908, pp. 94-95
* Eldono 1908, pp. 96-97Eldono 1908, pp. 96-97

Referencoj
----------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Esperanto |
| Portala ikono | Portalo pri Lingvo |

1. ↑   Tio estas konfirmita de *Bibliografio de Internacia Lingvo* nro 2829 p. 278, kiu ankaŭ mencias duan eldonaĵon de 1908. Fakte tiu ĉi koncernas lernolibro por angla- kaj por germana-lingvanoj

Eksteraj ligiloj
----------------

* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
* Katalogo "Erfgoedbib" en *LibraryThing*
**NAGY Jenő** (nadj) estis rumanuja hungara lingvisto, etnografo naskita en Kolozsvár la 17-an de julio 1916 kaj mortinta samloke la 12-an de septembro 1996.

Biografio
---------

La mezlernejon Jenő Nagy komencis en sia naskiĝurbo kaj finis en Pápa (1934). Li akiris diplomon de instruisto pri hungara-germana lingvoj kaj doktoriĝon en Universitato Debrecen (1938). En (1939-40) li studis en Leipzig. Lian esplorkarieron li komencis en Erdélyi Tudományos Intézet (1940-44); li estis en Bolyai Tudományegyetem lektoro de la germana lingvo kaj adjunkto en la etnografia katedro (1945-50). Inter (1950-56) li estis instruisto de pedagogia lernejo, sciencesploristo de la lingvistika instituto de rumana akademio, ĉefkunlaboranto de NyIrK (1956-59). En 1959 laŭ eltovitaj akuzoj oni lokigis lin al "suba laboro" kaj nur post 9 jaroj en 1968 li povis daŭrigi sian faklaboron. Li estis aŭtoro de lernolibroj gramatikaj pri hungara kaj germana lingvoj, kunlaboranto de *Erdélyi Múzeum*, *Művelődés*, *Magyar Nyelv*, *Ethnographia*. 
Kiel lingvisto pristudis la dialektojn, la interinfluon lingvan saksa-hungara. Kiel etnografon interesis lin la popolvesto. Ekde 1975 li estis la tradukisto de vortartikoloj al germana lingvo de *Erdélyi Magyar Szótörténeti Tár* kaj post la morto de Attila Szabó T. kune kun Márta Vámszer gvidanto de laborkomunumo.

Memstaraj volumoj
-----------------

* *A népi kendermunka műszókincse Magyarvalkón* (doktori disszertáció, Debrecen 1938);
* *A német nyelvjáráskutatás története és mai állása* (Debrecen 1940);
* *Szempontok és munkamódszerek az erdélyi szász helynévkutatásban* (Kv. 1947);
* *A kalotaszegi magyar népi öltözet* 1958;
* *A torockói magyar népi öltözet* 1958;
* *Néprajzi és nyelvjárási tanulmányok* 1984.

Bibliografio
------------

* Vita Zsigmond: A torockói népi öltözet. Utunk 1958/44.
* Szabó T. Attila: A kalotaszegi népi öltözet. Utunk 1959/7;
* uő: A hagyományok és az elődök nyomában. Korunk 1977/10.
* Gunda Béla: Zur ungarischen Volkskultur- und Religionsforschung. Finnisch- ugrische Forschungen. Helsinki 1973. 267-39.
* Kósa László: Kászoni székely népművészet. Tiszatáj, Szeged 1973/5;
* uő: Dél-Erdély közelebbről. Honismeret, Bp. 1980/3.
* Beke György: Moldvai csángó népművészet. Utunk 1981/48.
* Gálffy Mózes: Egy gazdag és változatos életpálya. Művelődés 1984/5.
* Murádin László: Nagy Jenő halálára. Szabadság 1996. szept. 19.
* Kiss András: Nagy Jenő (1916-1996). Erdélyi Múzeum 1996/3-4.
* Gazda Klára: Nagy Jenő emlékezete. Művelődés 1996/12.
* Benkő Samu: Búcsú Nagy Jenőtől. Magyar Nyelv 1996/4.

Fonto
-----

* Magyar Életrajzi Lexikon

Eksteraj ligiloj
----------------

* Heredaĵo de aŭtoro
* Dr. KÓS KAROLY, SZENTIMREI JUDIT, Dr. NAGY JENŐ *MOLDVAI CSÁNGÓ NÉPMŰVÉSZET*
**Embid de Ariza** [emBID deaRIza] estas municipo de Hispanio, en la nordokcidento de la komarko *Comunidad de Calatayud* kies ĉefurbo estas Calatayud mem, en la sudokcidento de la Provinco Zaragozo (regiono Aragono).

Geografio
---------

Embid de Ariza estas municipa teritorio en nordokcidento de la komarko *Comunidad de Calatayud*, kie ĝi estas norde de Cetina.

La loĝloko Embid de Ariza mem estas je 123 km sudokcidente de Zaragozo, provinca kaj regiona ĉefurbo, sur 764 msm en la Iberia Sistemo. Ĝi estas inter Cihuela norde (en la provinco Sorio) kaj Cetina sude. La urba kerno estas trapasata de nordo suden de la rivero Henar, konata ankaŭ kiel rivero Argadir. La loĝloko estas borde de la rivero inter altaj ŝtonminoj kie kunfluas rojo kiu venas el la areo de la Ermitejo de *Santa Quiteria*. Sude estas malgranda domaro konata kiel "Casa de la Vega" (Valdomo).

Historio
--------

La areo estis konkerita el islamanoj en la 12-a jarcento fare de Alfonso la 1-a. Pro landlimeco la loko inter la Regno Kastilio kaj la Regno Aragono akiris gravon kaj estis kastelo, kies restaĵoj ankoraŭas. La loĝloko disvolviĝis ĉirkaŭ preĝejo.

Preskaŭ ĉiuj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento kaj same en tiu tiom aparta Embid de Ariza kie oni malaltiĝis ĝis nunaj nur 32 loĝantoj en 2021. Evidente elmigrado ĝenerale foriris al industriaj aŭ pli viglaj areoj kiel Zaragozo, Daroko, Calatayud kaj Karinjeno.

Aktualo
-------

Bazo de ekonomio nun estas agrikulturo (cerealoj, olivarboj kaj vitejoj), kaj brutobredado (kortobirdoj, ŝafoj kaj porkoj) kaj sekva nutrindustrio (vinproduktado). Nune gravas ankaŭ natura, kultura kaj rura turismo.

Inter nunaj vidindaĵoj menciindas la preĝejo, restaĵoj de la kastelo, ŝtonminejoj kie eblas montogrimpado kaj naturaj lokoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Zaragozo

Referencoj
----------

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Embid de Ariza en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 802978
* VIAF: 316734592
 |
**LÉNER Jenő** (naskiĝis 23-an de junio 1894 en Hungara reĝlando en Szabadka (nuntempa Subotica en Serbio) - mortis 29-an de novembro 1948 Novjorko, Usono) estis fama violonisto, gvidanto de arĉa kvarteto (1919-42). Lia edzino estis Erzsi Fóthy, lia bofrato estis Artúr Fehér.

Biografio
---------

Jenő Léner devenis el juda familio. Li studis en la Muzikakademio Ferenc Liszt de Budapeŝto, poste iĝis ano de la muzikgrupo de la Budapeŝta Ŝtata Operejo. Li fondis triopon kun József Smilovits [ŝlimoviĉ] (violono) kaj Imre Hartmann [hartman] (violonĉelo), poste kvaropon kun Sándor Róth [ro:t] (aldviolono) kaj ili prezentis sin en 1919 en Szeged. Ili faris la unuan konĉerton en Vieno (1920) poste ekveturis al internacia turneo kaj setlis en 1923 en Anglio. La Léner-arĉkvaropo iĝis la plej konata kvarteto de la mondo. Ili vizitis dum turneoj tutan Eŭropon kaj Usonon, Kanadon, Latin-Amerikon. Ili setlis en Meksiko, en 1941, la kvarteto malfondiĝis en 1942.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 127088
* GND: 1089750471
* LCCN: n2001064145
* VIAF: 91700656
* ISNI: 0000 0003 5537 1194
* BNF: 140625809
 |
**Emana termoanalizo** estas tekniko de termoanalizo, speciala formo de detektado de eventualaj eligitaj gasoj kiuj rezultas el la malkomponiĝo de radioaktivaj izotopoj. Antaŭe oni enmetas radioaktivan substancon (ofte 228Torion aŭ 224Radiumon) en la solidan materialon studatan. Dum varmigo oni mezuras la eligon de la inerta gaso formita per radioaktiva malkombiniĝo, dum ĝi eliĝas pro fizikokemiaj procezoj. Tiel oni povas studi diversajn ŝanĝojn, ekzemple deshidratigon, polimorfan ŝanĝon, fandiĝon, kaj konverton de amorfa al kristala kombinaĵo. La avantaĝo de emana termoanalizo estas ke ĝi povas detekti strukturajn ŝanĝojn eĉ kiam la entalpio de reakcio estas nemezureble malgranda.

Ofte oni utiligas emanan termoanalizon kune kun aliaj termoanalizaj teknikoj.

Enmeti la radioaktivan substancon
---------------------------------

Metodoj enmeti la radioaktivan substancon:

* (1) Se oni sintezas la specimenon, oni kunprecipitas etajn kvantojn de izotopoj dum preparo. Tiel eblas pli-malpli homogene izotope marki la specimenon.
* (2) Oni povas ensorbigi 228Torion el solvaĵo. Tiel la radioaktiva izotopo ensorbiĝas ĝis proksimume 50 nm. La metodo estas utila por mineraloj kaj aliaj jam ekzistantaj materialoj.
* (3) Oni povas uzi karbonatojn markitajn per 14Karbono kaj mezuri je la 14CO2 kiu rezultas de malkombiniĝo de la karbonatoj.

Aplikaĵoj
---------

La transformiĝo de anatazo (TiO2) al rutilo donas nur etan bendon per diferenca termoanalizo kaj nenian masŝanĝon per masa temperatura analizo. Multaj studoj uzante emanan termoanalizon de 228Torio estas raportitaj. Super 700°C nur emana termoanalizo montras ke io okazas. Je 800-900°C anatazo sintras, kaj je 1050-1130°C anatazo transformiĝas al rutilo.

Referencoj
----------

1. ↑  Hanuš Landsperský, Metodoj de termoanalizo, Scienca Revuo, vol 33, n-ro 2, (140) 47-57, 1982
**Jenő Polnay** [jenO polnai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Polnay Jenő** estis hungara komercisto, ministro. Lia origina familia nomo estis *Pollacsek*.

Jenő Polnay  naskiĝis la 20-an de aŭgusto 1873 en Tiszasüly. Li mortis la 29-an de marto 1963 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Jenő Polnay devenis el juda familio. Li lernis en Debrecen kaj Moravio. Post lernado li redaktis periodaĵojn pri lignaĵoj, poste li okupiĝis pri la mara liverado, fine li estis eĉ direktoro kaj fondis similan firmaon. En 1919 li estis ministro pri komerco en Kabineto Friedrich en la unua semajno. Li multe strebis ankaŭ pri alta nivelo de hospitalo por judoj. En 1944 li helpis al 400 judaj infanoj por kaŝiĝi.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio Arkivigite je 2015-01-08 per la retarkivo Wayback Machine
* (la koncerna teksto estas legebla post klako al litero P, poste serĉu la nomon)


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**József Dudás** [jOĵef dudAŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Dudás József** estis hungara laboristo, revoluciulo.

Memortabulo pri József Dudás
József Dudás  naskiĝis la 22-an de septembro 1912 en Hungara reĝlando en Marosvásárhely (nuntempa Târgu Mureș en Rumanio), li mortis la 19-an de januaro 1957 en Budapeŝto.

Biografio
---------

József Dudás depost la 1-a mondmilito li iĝis rumaniano apartenanta al la hungara minoritato. Jam en la industria lernejo li aliĝis al la Rumana Komunista Partio kaj li faris kontraŭleĝajn agojn por la komunismo. En 1933 li estis arestita, poste kondamnita 9 jarojn en prizono. En 1939 li liberiĝis, poste pro Dua Viena Arbitracio li denove apartenis al Hungario, li translokiĝis al Budapeŝto. Li lernis pri maŝinindustrio, sed li ne ricevis diplomon. En 1944 li havis taskon en sekretaj traktadoj pri paco en Moskvo. Post la 2-a mondmilito li aktive politikiadis, sed li forĵetis la komunisman ideologion. En la komenciĝanta socialismo li estis arestita, poste li suferis en Kistarcsa, poste en gulago en Recsk, sed li estis ankaŭ transdonita al la rumanaj instancoj. Post la stalinismo li liberiĝis, li ne politikadis, sed edziĝis kaj laboris kvazaŭ inĝenioro sen diplomo.

La revolucio
------------

Dum la Hungara revolucio de 1956 li konsentis nek kun bolŝevikoj, nek kun Imre Nagy, sed liaj baldaŭaj postulatoj estis preskaŭ la samaj, ol ties de aliaj revoluciuloj. Li aranĝis propran taĉmenton kun 400 armitaj revoluciuloj, kiu estis nomumita *Hungara Nacia Revolucia Komisiono* en la 29-an de oktobro. Lia taĉmento armile okupis eldonejon de la plej grava ĵurnalo, poste oni eldonis novan gazeton, kie estis legebla liaj 25 postulatoj. Li permesis eldoni ankaŭ aliajn gazetojn, kiuj ne spegulis lian politikon. En la eldonejo estiĝis nova revolucia aranĝaĵo, tamen kun enaj kaj eksteraj konfliktoj. Post tagoj liaj revoluciuloj okupis ministerion pri eksteraj aferoj, sed poste revoluciuloj de Imre Nagy reokupis ĝin. Li estis arestita, sed post horoj li liberiĝis (ne estis pruvo pri lia ordono pri la ministerio). En la 30-an de oktobro li senrezulte pritaktis kun la sovetia ĉefoficiro, poste al Imre Nagy. Supozeble li volis krei novan kabineton, sed neniu apogis lin. Post falo de la revolucio li armile batalis kontraŭ komunistoj de János Kádár. Li estis kaptita, poste li preskaŭ tuj estis kondamnita je morto.

Menciindas, ke pri tiuj okazintaĵoj estas diversaj variantoj kaj kontraŭdiraj fontoj.

Memorigiloj
-----------

* memortabulo en Budapeŝto

Fontoj
------

* 
* 
* Arkivigite je 2016-04-12 per la retarkivo Wayback Machine

* Kategorio József Dudás en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 571508
* GND: 123491738
* LCCN: nb2014015429
* VIAF: 23050769
* ISNI: 0000 0000 1593 9601
 |
La kolombo kun olivarbbranĉo enbeke estas emblemo de paco, devena el la kolombo, kiu tiele anoncis al Noa la finon de la diluvo
Esperanto Lingvo Internacia.svgLa verda kvinpinta stelo estas emblemo de Esperanto
**Emblemo** estas figuro, kiu konvencie reprezentas abstraktan aŭ konkretan ideon, do speco de bilda simbolo. Laŭ Francisko Azorín, **emblemo** estas *Figuro, bildo reprezentanta simbole econ aŭ aĵon.* Li indikas etimologion el greka *emblema*, el *emballo* (enmeti), kaj de tie venas la latina *emblema*.

Abstraktaj ideoj
----------------

Pure abstraktaj ideoj, kiuj eĉ ne estas reprezentataj per iuj objektoj, ofte posedas emblemon, kiu ekzemple servas por arta, rapida kaj internacia reprezentado.

* Verda stelo estas la emblemo de Esperanto.
* Kolombo estas emblemo de paco.
* Urso kaj bovo estas la emblemo de borsa komerco.
* Ok-radia rado estas emblemo de budhismo.
* Lunarko estas la emblemo de islamo.
* Ses-pinta stelo kaj sepbraka kandelabro estas la emblemoj de judismo.
* Kruco estas la emblemo de kristanismo.
* Pesilo kaj virino kun bendo sur la okuloj estas la emblemoj de justeco.
* Desegnaĵo de homo kun fingro sur la lipoj indikas devigon silentiĝi.

Firmaoj kaj produktoj
---------------------

Multaj firmaoj publike prezentas sin ne nur per sia firmonomo, sed ankaŭ per rekonebla markemblemo (neologisme **logotipo** aŭ **logoo**). Bona markemblemo estas atentokapta, facile rekonebla kaj internacie uzebla sen tro da lingvodependeco. Malgraŭ la lasta punkto, multaj firmaoj uzas kiel emblemon la nomon skribitan en karakteriza fonto.

Ekzemple:

* Krokodilo estas la emblemo de franca entrepreno «Lacoste».
* Baŭmanta ĉevalo estas la emblemo de la aŭtomobila marko «Ferrari».
* Mordita pomo estas la emblemo de la firmao «Apple».

Sanktulaj atributoj
-------------------

Multaj katolikaj sanktuloj posedas specialan emblemon aŭ atributon, laŭ kiu ili estas rekoneblaj en arta reprezentaĵo:

* Sankta Terezo el Lisieux posedas rozojn (por sendi ilin al homaro).
* Sankta Petro posedas ŝlosilojn (oni diras de ĉielo).

Blazonoj
--------

Blazono utilas kiel emblemo de ties posedanto: individuoj (ĉefe nobeloj kaj ekleziuloj, sed ne nur) aŭ grupoj (familioj, korporacioj, komunumoj, landoj...)

Ludkartoj
---------

Ankaŭ la diversaj familioj de ludkartoj en kartaro nomiĝas emblemoj. En franca kartaro ekzistas la emblemoj trefo, piko, kero kaj karoo. En hispana ludkartaro oro, pokalo, spado kaj klabo.

Vidu ankaŭ
----------

* Vikipedio:Emblemoj
* Markemblemo
* Simbolo

Notoj
-----

1. ↑  Francisko Azorín, arkitekto, Universala Terminologio de la Arkitekturo (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 66.
2. ↑  Azorín, samloke.
3. ↑

* Kategorio Emblemo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 36037
* GND: 4014553-0
* LCCN: sh85042693
* SUDOC: 027233081
* BNF: 11931965s
* NKC: ph135812
* BNE: XX528344
 |
**József Engel** [jOĵef], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Engel József** estis hungara negocisto, kritikisto, germanlingva verkisto, mecenato, artkolektisto. Lia nobela antaŭnomo estis *jánosi*, lia pseŭdonimo estis **J. E. de Sinoja**.

József Engel  naskiĝis la 21-an de novembro 1851 (la naskiĝtago diferencas laŭ biografioj!) en Pécs, li mortis la 25-an de novembro 1939 en *Mecsekjánosi* (nun urboparto de Komló).

Biografio
---------

József Engel devenis el juda familio. Li frue interesiĝis pri la muziko, li aĝis 14, kiam lia muzika kritiko aperis en Vieno. Pro volo de la familio li frekventis kutimajn komercistajn lernejojn, sed supozeble iomete li lernis ankaŭ muzikon. Post lernado paŝo post paŝo li transprenis la familiajn entreprenojn (ligna industrio, baldaŭ karbominejo, eĉ loka fervojo). Ekde 1870 li longe estis korespondanta kritikisto de 2 gazetoj en Lejpcigo. Libertempe li verkadis germane, unufoje li komponadis, krome li kolektis artaĵojn kaj malnovajn presaĵojn. Li ricevis la titolon kortega konsilisto. Li havis edzinon, kiu naskis 2 filojn.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Das Judentum in der Musik* (eseo, 1869)
* *Die Marranen* (tragedio, 1900)
* *Im Beichtstuhl* (tragedio, 1903)
* *Der Kabbalist* (tragedio, 1909)
* *Das Antisemitentum in der Musik* (1933)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 642959
* GND: 1050460634
* LCCN: n86119345
* VIAF: 28059419
* ISNI: 0000 0000 9934 4583
 |
***Apollo et Hyacinthus***, K. 38, estas opero verkita en 1767 fare de Wolfgang Amadeus Mozart, kiu estis tiam 11-jaraĝa. Ĝi estas la unua vera opero de Mozart (se oni konsideras, ke *Die Schuldigkeit des ersten Gebots* estas simple religia dramo). Ĝi estas triakta. Kiel sugestas la nomo, la opero estas bazita sur la greka mito de Hiakinto kaj Apolono kiel rakontis ĝin la romia poeto Ovidio en siaj Metamorfozoj. Interpretante tiun verkon, Rufinus Widl verkis la libreton en latina. 

Jean Broc: *Morto de Hiakinto*.Laŭ la mito, Hiakinto mortis akcidente frapita kape per disko lanĉita de Apolono. Alia mito asertas, ke estis la dio de la vento, Zefiro, kiu ĵaluza lanĉis la diskon por vundi kaj mortigi Hiakinton. Kiam li mortis, Apolono faris, ke floru la floro hiacinto el lia verŝita sango. La libretisto Rufinus Widl, pastro, modifis la historion de Ovidio (en kiu Apolono, Zefiro kaj Hiakinto klare konstituas samsekseman amtriangulon) por ke la verko kongruu kun la sociaj normigoj de tiu epoko, ŝanĝante la rolulon dezirata de Apolono el Hiakinto al Melia, lia fratino.

La verko postulas orkestron kun kordinstrumentoj, 2 hobojoj kaj 2 kornoj. Kaj, por la recitativoj, klaviceno kaj violonĉelo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* *Apollo et Hyacinthus*: Partituro kaj kritika raporto en la Neue Mozart-Ausgabe germane
* Apollo et Hyacinthus K.38, All About Mozart


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 742475
* GND: 4718195-3
* LCCN: no2001089440
* VIAF: 183305752
* BNF: 13915123g
* NLA: 36010629
 |
**Bacoachi** estas unu el la 72 komunumoj de la meksika subŝtato Sonora, kiu estas la dua plej granda subŝtato de Meksiko kaj situas en la plej norda parto, kiu limas al Usono. Ĝi situas en la nordo de la subŝtato kaj ĉirkaŭ 195 km for de la urbo Hermosillo, kiu estas la ĉefurbo de Sonora. La ĉefurbo de la komunumo estas Bacoachi. La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 26011.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2010 (lasta popolnombrado de la INEGI) 1646 loĝantojn. El tiuj estis 834 viroj kaj 812 virinoj. La komunumo havas surfacon de 1260,7 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 1040 metroj super la marnivelo.

Klimato
-------

La klimato estas modeste seka kun pluvoj en somero. La plej alta temperaturo ĝenerale estas en majo kaj ĝi povas atingi 43ºC. La plej malalta temperaturo estas en januaro kie ĝi estas nur -4ºC.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 1027 personoj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 981 scipovis legi kaj skribi kaj 46 personoj estis analfabetoj. Do 4,48 % de la personoj pli aĝaj ol 15 en la komunumo estis analfabetoj.

En la jaro 2000 en la komunumo vivis 1337 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 7 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 0,52 % de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Historio
--------

Bacoachi fondiĝis en la jaro 1649 de la kapitano Simón Lazo de la Vega.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Bacoachi Arkivigite je 2007-02-05 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)
**Apologo** (de la malnovgreka ἀπόλογος, «rakonto») estas edifa
rakonto, proza aŭ versa, uzanta alegoriojn, simbolojn, bestajn aŭ
vegetalajn rolulojn.

Formale apologo ne distingeblas disde fablo. Ne ekzistas ĝenerale akceptita kontrastigo. Oni proponis diversajn manierojn distingigi ilin:

* La du terminojn oni disigas tempospace, kaj la uzon de apologo oni faras malpli vasta: apologo estus alegoria rakonto el la klasika antikveco aŭ iu el la orientaj literaturoj; dum fablo rilatas al eŭropaj tradicioj novtempaj.
* Oni distingas per la amplekso. Apologo estas malpli longa ol fablo.
* Apologo estas termino ĝenerala, fablo estas termino speciala (apologo estas ĝenro de la monda literaturo, fablo rilatas al la eŭropa literaturo novtempa). Aŭ inverse: fablo estas universala, apologo speciale ne novtempe-eŭropa.
* *Apologo* estas simpla, pura ĝenro satira; *besteposo* estas alia pura ĝenro (sen celoj instruaj); dum *fablo* estas ĝenro miksita, sintezo de tiuj du simplaj.

PV simple difinis «apologo = fablo».

La PIVoj diversmaniere provas apologii pri tiu malnecesaĵo, apartigante apologon per ĝia prozeco kaj porokaza karaktero en iu parolado (sen konsideri, kiel tia porokaza «proza fablo» diferencas disde parabolo). Cetere, oni ja kutimas diri «la fabloj de Ezopo», ne «apologoj de Ezopo».

La vorto estas maloftega en Esperanto, kaj ĝia signifo ne estas firme fiksita. Probable la unua uzo (kiu ŝajne estas unika ĉe «la bonaj aŭtoroj») estas en la «Faraono» (en la traduko de Kabe) [vol. 1a, ĉap. 14a], kie aperas nenia rakonto, nur alegorio aŭ analogio:

> 
> — Tre saĝa pastro, kiu de la supro de la templo de Amon observas la tielajn movojn, elpensis sekvantan apologon:
> 
> 
> La faraono estas la suno, la kronprinco la luno. Kiam la lumantan dion sekvas de malproksime la luno, ni havas la helecon tage kaj la helecon nokte. Kiam la luno volas esti proksime de la suno, tiam ĝi mem malaperas kaj la noktoj estas mallumaj. Sed se okazas, ke la luno stariĝas antaŭ la suno, tiam fariĝas mallumiĝo kaj granda paniko en la mondo.
> 
> 
>
**József Fabchich** [jOĵef fabĥiĥ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Fabchich József** estis hungara katolika pastro, instruisto, lingvisto, tradukisto. Liaj familiaj nomvariantoj estis *Fábsich, Fábchich, Fabschich, Fabsich*. Lia pseŭdonimo estis *Dajfánthi*.

József Fabchich naskiĝis la 13-an de marto 1753 en Kőszeg, li mortis la 23-an de decembro 1809 en Győr.

Biografio
---------

József Fabchich maturiĝis en jezuita gimnazio en sia naskiĝurbo, poste li studis filozofion en Győr, kie li pastriĝis en 1775. Post siaj studoj li instruis en gimnazio de Győr, poste ekde 1798 en la seminario en la sama urbo ĝismorte. Plej ofte li instruis hungare kaj li entuziame parolis pri la hungara lingvo. Li ankaŭ tradukis el la latina kaj greka lingvoj kaj li verkis porokazajn poemojn. Ekde 1785 li kunlaboris kun József Rájnis, Károly Döme, Ferenc Kazinczy kaj Miklós Révai pri la hungara lingvo, sed li uzis ankaŭ vortojn, kiuj ne estis akceptitaj.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Apotheosis Herostrati...* (1788)
* *Ünnepi vers főtiszt. Balogh Sándor urnak...* (1794)
* *Tudósítás Pindarus Anakreon munkájának fordítása iránt* (1803)
* *Mi hír Budán? vagy Fancsali Feszület* (1805)
* tradukaĵoj de Sapfo, Pindaro, Alkajo, Anakreono, Stesiĥoro

Elektitaj disĉiploj
-------------------

* József Takáts

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
*

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 679857
* LCCN: no98046501
* VIAF: 68545714
* ISNI: 0000 0000 4200 3139
 |
**Apollo 3** estas germanlingva popmuzika grupo, kiu konsistas el la tri junuloj Henry Horn (naskiĝis la  25-an de junio 1997(nun 1997-06-25), do nun 25-jara), Marvin Schlatter (naskiĝis la  25-an de aŭgusto 1996(nun 1996-08-25), do nun 26-jara) kaj Dario Flick (naskiĝis la  5-an de januaro 1997(nun 1997-01-05), do nun 26-jara). La tri junuloj kune fondis la grupon en 2006.

Grupa historio
--------------

La muzikgrupanoj venas el Kolonjo kaj kunmuzikis jam en aĝo de naŭ jaroj. Kiam ili dekjariĝis, ilia klasa instruistino atentiĝis pri ilia muzika talento kaj kontaktigis la triopon kun la muzikproduktisto *Niko Floss*. Ilian unuan kompaktdiskan muzikan albumon en 2009 produktis la renoma firmao *Sony Music Entertainment*. Ĝi interalie enhavas la kanton *Superhelden* ("heroegoj"), kiu iĝis la titola melodio de la kineja filmo *Vorstadtkrokodile* de 2009. En la momento de publikigo de la albumo la grupa kantisto estis 11-jara, kaj la du aliaj grupanoj 12-jaraj.

Siajn unuajn grandajn rolojn kiel aktoroj la triopanoj havis en la jaro 2010 kadre de la futbala filmo
Die Teufelskicker flanke de de aliaj infanoj, sed ankaŭ flanke de la plenkreskaj aktoroj Diana Amft, Benno Fürmann, Reiner Schöne kaj Armin Rohde. Ankaŭ en la daŭriga filmo, produktata en 2012, ili havas la samajn filmajn ĉefrolojn.

Diskografio
-----------

### Albumoj

* Apollo 3 (2009)
* 2010 (2010)

### Unuopaĵoj

* Superhelden ("heroegoj", 2009) - titola muzikaĵo de la kineja filmo *Vorstadtkrokodile 1* de 2009
* Startschuss ("startpafo", 2009)
* Chaos ("ĥaoso", 2010)
* Unverwundbar ("nevundebla", 2010)
* Überflieger ("superfluganto", 2011)

Eksteraj ligiloj
----------------

* oficiala muzikgrupa retejo Arkivigite je 2010-03-16 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 390412
* GND: 16179358-7
* VIAF: 148799644
* ISNI: 0000 0001 0009 8093
* MBA: 8f443078-6e63-4e75-9eea-02805ca2658f
 |
**Gábor Kucsera** [kuĉera], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kucsera Gábor** estas hungara kajakisto, olimpiano, mondĉampiono.

Gábor Kucsera naskiĝis la 27-an de aŭgusto 1982 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Gábor Kucsera maturiĝis en gimnazio en 2001 en sia naskiĝurbo. Li edziĝis en 2013, lia edzino naskis tri gefilojn inter 2013-2021. Li ricevis ŝtatan premion en 2008. En la sensporta vivo li partoprenis en distraj televidaj programoj, krome li establis infanan tendaron.

### Sporta kariero

Gábor Kucsera komencis kajakadi en 1990. Post venkoj en junularaj konkursoj li apartenis al la hungara plenkreska nacia teamo ekde 2004, poste li estis hungara ĉampiono 13-foje inter 2004-2014 plej ofte teame. Li estis olimpiano en Hungario en la Somera Olimpiko 2008 sen medalo, sed pli frue en mondĉampionumoj li estis la unua dufoje en 2005 kaj 2006 duope. En 2015 oni trovis en urino de Kucsera kokainon, tial li ne rajtis sportadi 2 jarojn. Lia partnero en kajako estis ekzemple Roland Kökény, lia plej fama trejnisto estis Katalin Rozsnyói.

Fontoj
------

* oficiala paĝo kun fotoj
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* medaloj
* hungaraj ĉampionoj

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 813037
 |



* Portalo pri Biografio
**BERDE Áron** estis hungara juristo, universitata profesoro, membro korespondanta de MTA (1858) naskita en Laborfalva la 8-an de marto 1819 kaj mortinta en Koloĵvaro la 25-an de januaro 1892.

Kariero
-------

Áron Berde inter 1842 kaj 1844 vojaĝis en okcidenta Eŭropo, poste de 1844 ĝis 1863 li instruis naturciencojn en la kolegio unitariisma de Koloĵvaro, de 1863 li estis profesoro de ekonomiko kaj politiko en la akademio de Koloĵvaro, de 1872 ĝis 1890 instruis en la Universitato de Koloĵvaro, ties en studjaro 1872-73 li estis rektoro. Li verkis la unuan faklibron en hungara libro pri meteorologio kasj klimatologio. Li redaktis de 1846 ĝis 1859 la revuon *Természetbarát*, poste *Ipar és Természetbarát*, *Hetilap*, *Kolozsvári Közlöny*.

Verkoj
------

* *Légtüneménytan s a két Magyarhon égaljviszonyai s ezek befolyása a növényekre és állatokra (Kolozsvár, 1847);*
* *Mit tegyen az erdélyi gazda, hogy jólétre jusson?* (Kolozsvár, 1859);
* *A levegői nyirkosság némely égalji befolyása* (Kolozsvár, 1860).

Fonto
-----

* *Magyar Életrajzi Lexikon*

* Kategorio Áron Berde en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 394937
* LCCN: n2004099642
* VIAF: 51084423
* ISNI: 0000 0000 3606 2052
 |
La parametroj de orbito, inter kiuj troveblas la longitudo de suprenira nodo (Ω).
En astrodinamiko, la **longitudo de la suprenira nodo** estas orbita parametro, kiu difinas la orientiĝo de la orbito de iu astro rilate al tiu de alia ĉielkorpo.

Ĝenerale, tiu ĉi parametro egalas la angulon, inter antaŭdifinita direkto (kutime, la verna punkto) kaj la suprenira nodo, kio estas la intersekco de la difinenda orbito kun antaŭdifinita ebeno (kutime, la ekliptiko).

En la ĉi-dekstra bildo, la direkto de la verna punkto estas montrita per minuskla gamo (γ), dum la ebeno P2 reprezentas la ekliptikon. La longitudo de la suprenira nodo do egalas la angulon inter la direkto de γ kaj la punkto, kie la ruĝa orbito sekcas la ekliptikon. Pro konvencio, kvankam ekzistas du punktoj kie la koncernata orbito sekcas la ekliptikon, oni nur konsideru tiun punkton, kie la orbito estas *supreniranta*; en la sunsistemo, la supran direkton indikas la norda poluso de la Suno.

Vidu ankaŭ
----------

* Meza anomaliangulo
* Argumento de la periapsido
* Granda duonakso
* Discentreco
* Inklinacio
*Pri la samnoma ĵurnalisto, vidu **Áron Gábor (ĵurnalisto).***
Statuo omaĝanta al Gábor en Bereck, kie li naskiĝis
**GÁBOR Áron** estis hungara (sikula) oficiro, kanonmuldisto naskiĝinta la 27-an de novembro 1814 en Bereck kaj mortinta la 2-an de julio 1849 en Kökös-Uzon.

Lokomotivo memoriganta pri lia 200-a naskiĝtago

Kariero
-------

Áron Gábor lernis en Ĉikŝomjo kaj Vieno. Li estis artilerikaporalo kaj metiistmajstro. Dum la hungara revolucio de 1848–1849 la 16-an de novembro 1848 en la kunveno en Sepsiszentgyörgy li ofertis fari kanonojn dum du semajnoj por la militistoj de Háromszék. Li muldadis proksimume 70 kanonojn dum sia agado kaj produktis ankaŭ la necesan pulvon. Li ricevis la rangon de majoro. Li mortis en la lukto ĉe Kökös-Uzon batalante kontraŭ trupoj de la Rusia Imperio, helpantaj al la Aŭstra imperio.

Memorigo
--------

Gábor estas konsiderata unu el la naciaj herooj de Hungario. Statuoj en lia naskiĝloko kaj en Târgu Secuiesc memorigas pri li, same kiel strato en la 2-a distrikto de Budapeŝto. Artolernejo en Miskolc portas lian nomon. En 2014, okaze de la 200-a datreveno de lia naskiĝo, la hungara fervojo dediĉis al li lokomotivon (480 004), kies ekstero memorigas pri li. Ĝi portas la tekston *200 éve született Gábor Áron, őrnagy, agyuöntő* (antaŭ 200 jaroj naskiĝis Áron Gábor, majoro, kanonfaristo) kaj bildon de kanono.

Fonto
-----

* Magyar nagylexikon

Bibliografio
------------

* Áron Tamási: *Hazai tükör*, 1953. (historia romano)
* Lajos Sylvester: *Az őrnagy hazatér* (La majoro venas hejmen). Trisedespress Kiadó, 1999.

* Áron Gábor en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Áron Gábor en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 81182
 |


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Gábor Kuncze** [kunce], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kuncze Gábor** estas hungara politikisto, ministro, parlamentano, ekonomikisto, arkitekto pri profundaj konstruaĵoj.
Gábor Kuncze  naskiĝis la 4-an de novembro 1950 en Pápa.

Biografio
---------

Gábor Kuncze frekventis piaristan gimnazion en Kecskemét, poste konstruan altlernejon en Budapeŝto, fine li lernis en Universitato pri Marx Károly inter 1980 kaj 1985. Pli frue li eklaboris en 1974 en diversaj firmaoj. Li edziĝis en 1979. Li estis elektita parlamenta deputito en 1990 kiel sendependa (senpartia) politikisto, post 2 jaroj li aliĝis al la liberaluloj. Ĝis 2010 li daŭre restis parlamentano, dume li apartenis al la plej gravaj politikistoj en tiu ĉi erao. Li estis ministro pri enlandaj aferoj inter 1994 kaj 1998, en 1997 li estis ankaŭ partiestro. En la 2010-aj jaroj li estas aŭdebla-vidata en radioj kaj televizioj.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto

* Kategorio Gábor Kuncze en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 520997
* VIAF: 121470152
* ISNI: 0000 0000 7961 2181
 |
**Árpád Bogsch** [bogŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bogsch Árpád** estis hungardevena usona juristo, patro de moderna protektado de la intelekta proprieto.

Sidejo de en:World Intellectual Property Organization aŭ "la konstruaĵo Árpád Bogsch"
Árpád Bogsch naskiĝis la 24-an de februaro 1919 en Budapeŝto, li mortis la 19-an de septembro 2004 en Ĝenevo.

Biografio
---------

Árpád Bogsch apartenis al la germana minoritato de la lando. Li maturiĝis en luterana gimnazio en sia naskiĝurbo en 1937, poste li akiris juran diplomon en Scienca Universitato Péter Pázmány. Inter 1941 kaj 1948 li estis advokato-kandidato aŭ li havis posteneton en Hungara Radio. En 1948 li translokiĝis (komprenu: rifuĝis) al Parizo, kie li ricevis postenon en filio de UNESKO. En 1954 li havis gravan postenon en simila organizaĵo en Vaŝingtono inter 1954-1963. Intertempe li fariĝis usona civitano en 1959. Inter 1973 kaj 1997 li estis gvidanto de tiu organizaĵo en Ĝenevo. Li ricevis hungaran premion en 1996.

Memorigiloj
-----------

* ĉefsidejo en Ĝenevo estas nomita en lia honoro (vidu la foton!)
* busto (2012)
* memormedalo fondita en 2010 honore al Bogsch

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
*

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 697451
* GND: 136266606
* LCCN: n87941269
* VIAF: 268075040
* ISNI: 0000 0001 0992 2093
* SUDOC: 080537863
 |
**Árpád Bellyei** [bejei], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bellyei Árpád** estas hungara kuracisto, profesoro, ortopedo.

Árpád Bellyei [*rompita ligilo*] naskiĝis en 1942 en Hungara reĝlando en Beregszász (nuntempa Berehove en Ukrainio).

Biografio
---------

La familio Bellyei translokiĝis al rest-Hungario post la 2-a mondmilito. La juna Árpád frekventis gimnazion en Kaposvár, poste li akiris medicinan diplomon en Medicina Universitato de Pécs en 1966, fine li akiria fakdiplomon pri ortopedio. Post siaj studoj li laboris li daŭre instruas-kuracadas en la menciita universitato. Li doktoriĝis (DSc) en 1991 antaŭ la Hungara Scienca Akademio. Li estis klinikestro inter 1989-2007. Li estis lasta rektoro de la universitato inter 1997 kaj 2000, ĉar poste la universitatoj en Pécs unuiĝis. Post la emeritiĝo li restis samloke kiel emerita profesoro. Li ricevis premiojn ekde 1973. Li olupiĝis precipe pri la infana ortopedio.

Fontoj
------

* hungarlingva intervjuo kun biografieto
* hungarlingva biografio kun foto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Josefa kaj Růžena Blažkovi** (naskiĝintaj la 20-an de januaro 1878 - mortintaj la 30-an de marto 1922) estis fratinoj - siamaj dunaskitoj. Ili naskiĝis en familio de Blažkidoj en Skrýchov u Opařan. Josefa kaj Růžena estis kunkreskintaj en tereno pelva, ili havis do komunajn organojn urinajn, anusajn kaj vaginajn. La fratinoj havis evoluintaj du parojn da kruroj. Tial ili povis tute normale iradi. Kirurgia operacio ne estis konsiderata. La unua, kiu interesiĝis pri ili, estis grafo Nádherný. Ili lernis krom baza lernado la germanan kaj la francan, kantadon, sciis ludi violonon kaj ksilofonon.

Neniu scias kiel, sed Růžena fariĝis patrino. Propre anatomie ambaŭ, sed nur ŝi seksumadis kun viro. Neniu scias, ĉu tio estis ilia impresario aŭ iu el membroj de varieta grupo. Ŝi neniam edziniĝis, ŝia edzo estus teorie bigamisto. La dunaskitoj naskis (alie oni ne povas diri tion) en praga sanatorio en la jaro 1911 filon Franciskon. Post la unua mondmilito ili vojaĝis denove al Usono. Unu el ili grave malsaniĝis je pulmoinflamo. Ili mortis samtempe la 30-an de marto 1922 en aĝo 44 jaroj. Cindrujo estas metita en familia tombo en Sepekov.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 214448
 |
La **Aŭstralo** aŭ en hispana **austral** iĝis valida monunuo de Argentino la 15-a de junio de 1985, kiam la tiama prezidento Raúl Alfonsín subskribis la dekreton 1.096, anonce novan ekonomian planon (nome *Plan Austral*) de la tiama ministro de ekonomio Juan Vital Sourrouille por bremsi inflacion kiu estis kreskinta. Ties simbolo estis majuskla A kun detalo ke la horizontala trabo estis duobla.

La plano inkludis la kreadon de nova monunua, ekvivalenta al 1.000 ($A) (argentina peso), al 10 milionoj de $L (Peso Leĝo 18.188) kaj al 1.000 milionoj de m$n (*Peso Moneda Nacional*). Dekomence la plano ŝajnis sukcesa por bremsi la inflacian plialtiĝon, sed ĉirkaŭ 1986 ĝi komencis devaluti rilate al la dolaro kaj neniam sukcesis rekuperiĝi. La aŭstralo perdis valoron de 5.000% jare rilate al la dolaro ĉirkaŭ 1989. En 1992 ĝi estis anstataŭita de nova monunuo, nome la konvertebla peso, je proporcio de 10.000 aŭstraloj por peso.

Origine oni eldonis monerojn por ½, 1, 5, 10, kaj 50 centavoj kaj monbiletoj por 1, 5, 10 kaj 50 aŭstraloj. Sed dum la inflacio progresis, oni ekeldonis valorojn multe pli grandajn. Oni eldonis monerojn de 1.000 aŭstraloj kaj monbiletojn de 500.000 aŭstraloj.

La monbiletoj de la diversaj kvantoj de aŭstraloj montris la bildojn de dekdu argentinaj prezidentoj, en la sama ordo laŭ kiu ili plenumis sian postenon; ekde Bernardino Rivadavia al Manuel Quintana. En la reverso oni montris la bildon de Progreso, kiu estis jam uzita en la monbiletoj de pesoj *moneda nacional*.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Aŭstralo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Informo pri moneroj de la *Banco Central de la República Argentina*
* Argentinaj Monbiletoj
* Moneroj de Argentino kun fotoj Arkivigite je 2008-10-02 per la retarkivo Wayback Machine
**La kisia lingvo** (alilingve ankaŭ kiel kissi aŭ Kisi) estas okcidentafrika *mel*-lingvo, parenca al la temna lingvo de Sieraleono. Estas du variantoj, norda kaj suda, kaj ambaŭ estas tonaj lingvoj. La norda varianto estas parolata en Gvineo kaj Sieraleono. La norda varianto ofte uzas pruntojn de la lingvoj maninka kaj *mende*. La suda varianto estas parolata en Liberio kaj Sieraleono. La du variantoj estas rimarkinde malsamaj, sed ili estas sufiĉe parencaj.

Bibliografio
------------

(en) G. Tucker Childs. A Grammar of Kisi, A Southern Atlantic Language, 1995. 370 paĝoj

(en) G. Tucker Childs: Vortaro de la kisia lingvo kun angla-kisia indekso

(fr) Denise Paulme. Les Gens du Riz: Les Kissi de Haute-Guinée. Parizo. Librairie Plon. 1954, 1970. 324 paĝoj, reta versio

Vidu ankaŭ
----------

Kisioj

Eksteraj ligiloj
----------------

* Sonaj Dosieroj - norda kisia ĉe globalrecordings.net
* Sondosieroj - Suda kisia (*gissi*) ĉe globalrecordings.net
* Ekzempla teksto ĉe language-museum.com
* Kisia ĉe Omniglot.com
* Kisia ĉe Ethnologue
***Internaciisto*** estas dumonata gazeto, de komunista tendenco. Ĝi estis eldonata en la 1930-aj jaroj kaj ĉesis aperi en 1939. Nuntempe ĝi estas la organo de IKEK, Internacia Komunista Esperantista Kolektivo. 
Per abono de Internaciisto oni rajtas membriĝi en IKEK, se oni deziras tion; la abonpago estas samtempe aliĝkotizo por IKEK.

Ĝia redaktisto estis Luis Serrano Pérez, en Sabadell, Hispanio, ĝis aŭtuno 2015.

Historie
--------

La dumonate aperanta gazeto „Internaciisto" estis la parolilo de esperantistoj, kiuj opoziciis al la kurso de SAT. Entute aperis 54 numeroj, ĉiuj en Berlino. De la unua numero (1/1930) ĝis 21(1931) la gazeto havis la subtitolon „Organo de la klasbatala Esperantistaro kaj ties opozicio en la Sennacieca Asocio Tutmonda". Ĝin redaktis „redakcia kolegio". Oni mencias kiel respondeculon Fritz Wolff. Krome sub la redakcia adreso estas menciata la hungaro Jozefo Bata. De n-roj 22-23 (1931) - 46 (1932) la subtitolo ŝanĝiĝis al „Organo de la klasbatala Esperantistaro kaj la internacia unuiga komitato por la proleta Esperanto-movado".

Ekde numero 47 (1932) - 54 (januaro 1933) la subtitolo ŝanĝiĝis al „Organo de la Internacio de Proleta Esperantistaro, de la klasbatalaj LEA-opozicioj kaj unuigaj komitatoj".
„Internaciisto" politike estis proksima al KOMINTERN.

La potencakiro de la nazioj malebligis la pluan eldonadon en Berlin.

Post dua mondmilito denove re- eldonighis la "Internaciisto" ghis jaro 2015 !

Vidu ankaŭ
----------

* IKEK
* Monda Asembleo Socia (MAS)
* Sennacieca Asocio Tutmonda (SAT)
* Le Monde diplomatique en Esperanto
**Internaciaj Ekzamenoj** de ILEI (Internacia Ligo de Esperantistaj Instruistoj) kaj UEA (Universala Esperanto-Asocio) mezuras la kapablon praktike uzi Esperanton. Centoj da esperantistoj jam ekzameniĝis je elementa aŭ meza nivelo. Atestilo de la du plej prestiĝaj internaciaj Esperanto-organizaĵoj estas premio pro bona lernado kaj instigo por plua progreso.

La ekzamenoj konsistas el tri partoj: gramatika testo, skriba parto kaj parola parto. Nur sukcesintoj en la gramatika testo rajtas partopreni la skriban parton de la ekzameno kaj, atinginte en tiu skriba parto la sukceslimon de 60 poentoj (el 100), la parolan parton.

La estraro de UEA rekomendas, ke ties delegitoj "atingu almenaŭ la mezan nivelon de Internaciaj Ekzamenoj de ILEI / UEA". Simile, laŭ la regularo pri la nova ILEI/UEA ekzameno pri instru-kapablo, "kandidatoj devas posedi Esperanton minimume ĝis la nivelo de la meza ekzameno de ILEI/UEA".

Nuntempe eblas ekzameniĝi nur ĉe oficiala ekzamensesio, kiu okazos kadre de UK aŭ aliaj Esperanto-aranĝoj, kies organizantoj petas kaj laŭregule prizorgas la aferon. La plenigita petilo devas alveni al IEK tri monatojn antaŭ la komenco de la sesio.

La plej detalajn informojn pri la ekzamenoj (postulojn, rekomendatan literaturon, specimenajn testojn ktp) oni trovas en la gvidilo "Internaciaj Ekzamenoj de ILEI/UEA (3a eld.)", 3 eŭroj, mendebla ĉe UEA.

Tiu broŝuro legeblas sur la retejo de ILEI kaj sur www.edukado.net

En la jaro 2009 estis aprobita regularo por ekzamensesio por blinduloj. La Komitatoj de UEA kaj de ILEI aprobis ĝin en la jubilea jaro de la naskiĝo de Louis Braille: 1809.

En la jaro 2011 Internacia Ekzamena Komisiono aprobis tri novajn regularojn:
1) Regularo por malĉeesta sesio.
2) Regularo por nivelo "Unua Kontakto".
3) Regularo por nivelo "Sojla Nivelo".

Vidu: Internacia Ekzamena Komisiono

Eksteraj ligiloj
----------------

* informoj en la retejo *edukado.net* (esperante)