recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**István Rózsavölgyi** [iŝtvAn rOĵavoldji], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Rózsavölgyi István** estis hungara kuristo, dufoja olimpiano, sepfoja mondrekordulo, trejnisto, oficiro. Lia origina familia nomo estis *Reidl* ĝis 1952.

István Rózsavölgyi (maldekstre)
István Reidl naskiĝis la 30-an de marto 1929 en Budapeŝto, li mortis la 27-an de januaro 2012 en Tata (Hungario).

Biografio
---------

István Rózsavölgyi finis oficiran lernejon en Kaposvár en 1952 en rango leŭtenanto. Post aliaj sportoj li konatiĝis pri la atletiko nur en sia aĝo 21. En 1956 li kuris mondrekordon en distanco 1500 m, sed iom poste eksplodis la Hungara revolucio de 1956, dum li devis servi en la armeo sen trejnado. Li estis partoprenanto en la Hungario en la Somera Olimpiko 1956 sen medalo, sed en la sekva Olimpiko li estis la tria. Li kuris sepfoje mondrekordojn inter 1955-1959. Li finis sian aktivan sportan karieron en 1962, poste li estis trejnisto. Li pensiuliĝis en 1984. Li ricevis premiojn inter 1955-1994.

Memorigiloj
-----------

* Memortabulo en Tata (2019)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* datenoj angle

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

* Kategorio István Rózsavölgyi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 821636
* LCCN: no2001011660
* VIAF: 16868481
 |




* Portalo pri Biografio
Klapsketilo el 1936
La klapsketilisto
La **klapsketilo** estas tipo da sketilo uzata por longkureja sketado. Ĉe 'konvencia' sketilo la glitfero estas je du lokoj (antaŭe kaj poste) fiksita al la ŝuo, ĉe la klapsketilo nur je unu, al la "nazo". Ĉi tiu ununura fikso konsitas el risorto pro kio la glitfero povas ĉarniri kaj pro tio pli longe kontaktas kun la glacio.

Invento
-------

La klapsketilon inventis la nederlandano Gerrit-Jan Van Ingen Schenau en 1984, en la Fakultato por Movadosciencoj de la Libera Universitato de Amsterdamo. La origina ideo de la klapsketilo tamen estas multe pli malnova, konataj estas konceptoj el ĉirkaŭ la jaro 1900.

La sketilo unue estis uzata en 1996, de la nederlanda virina teamo. Antaŭ tiu tempo oni precipe estis ridemaj pro ĝi. Tamen kiam ĝi multe profitis al Tonny de Jong, la eksterlanda konkurenco rapide sekvis, kaj jam dum la Olimpikaj Vintroludoj de 1998 en Nagano ĉiu sketist(in)o sketis per klapsketiloj. Vera pluvo de mondrekordoj sekvis; multaj rekordoj estis plibonigitaj per pluraj sekundoj.

La sketado per klapsketilo tamen postulas alian manieron da sketado. Ĉi tiu transiro estis por unu pintsketisto pli peza ol por la alia, kaj rezultis en tio ke diversaj pintsportuloj ĉesis la sketadon. Cetere ne ĉiam definitive. Inter aliaj la nederlanda sprintisto Gerard Van Velde sukcesis por, post iom da ekzercado, ĝisfunde majstri la teknikon kaj denove fariĝi gravulo inter la mondpintuloj.

La avantaĝo de la klapsketilo
-----------------------------

La plej granda avantaĝo de la klapsketilo estas la levilefiko. Ĉe la klapsketilo la ĉarnirpunkto de la piedo situas sur la ĉarniro de la sketilo (sub la antaŭa parto de la piedo, la 'natura' ĉarnirpunkto). Ĉe konvencia sketilo la ĉarnirpunkto situas je la antaŭa pinto de la glitfero. Tiu pinto fakte situas tro antaŭe por bone servi kiel levilo, tiam estas tre peza por levi la piedon trans tiu punkto. Ĉe la klapsketilo tiu punkto do situas je pli efika loko, kaj pro tio ĉiu streko estas pli 'trafa'.

Skema komparo de regula sketilo kaj klapsketilo.

* Kategorio Klapsketilo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La Islamo en la mondo.
Oni komprenas kiel **Islama mondo** la aron de tiuj landoj kiuj havas Islamon kiel majoritata religio. Temas pri grupo de tre variaj landoj kiuj gamas el konstituciaj monarkioj kiaj Maroko, tra absolutismaj monarkioj kiaj Saŭdarabio, al demokratiaj respublikoj kiaj Turkio kaj Sirio kaj teokratiaj rxegimoj kiaj Irano. Inter tiuj estas landoj kiuj havas juron de okcidenta stilo inspirita en Islamo kaj landoj kies ununura juro estas la ŝario. Problemo en kelkaj el tiuj landoj estas la Islama fundamentismo kiu defas la ordon laŭleĝe stablita.

La termino *Islama mondo* enhavas la majoritaton de la landoj kie setlis la klasika islamo dum la Mezepoko kaj la Moderna Epoko. Tiu landoj estas tute aŭ parte islamaj. En **Afriko** estas: Alĝerio, Benino, Burkino, Kameruno, Ĉado, Komoroj, Eburbordo, Ĝibutio, Egiptio, Gabono, Gambio, Gvineo-Bisaŭa, Libio, Malio, Maŭritanio, Maroko, Mozambiko, Niĝero, Niĝerio, Senegalo, Sieraleono, Somalio, Sudano, Togolando, Tunizio kaj Ugando. En **Ameriko**: Gujano kaj Surinamo. En **Eŭropo**: Albanio, Kosovo kaj Bosnio-Hercegovino. En **Azio**: Afganio, Saŭdarabio, Azerbajĝano, Barejno, Bangladeŝo, Brunejo, Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj, Indonezio, Irano, Irako, Jordanio, Kazaĥio, Kuvaito, Kirgizio, Libano, Malajzio, Maldivoj, Omano, Pakistano, Kataro, Sirio, Taĝikio, Palestino, Turkmenio, Turkio, Uzbekio kaj Jemeno, krom etendaj loĝantaroj de subŝtatoj de Barato.

La islama mondo apartenas preskaŭ komplete al medio de la Evolulandoj, kvankam kelkaj estas ege riĉaj kiel Brunejo, Saŭdarabio, Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj, Kuvaito, Malajzio, Kataro ktp. dum majoritato estas ege malriĉaj aŭ kun markitaj diferencoj. Tiele en multaj islamaj landoj aperis konfliktoj kontraŭ kelkaj okcidentaj Evoluiĝintaj lando.

Estas similar la araba esprimo *Dar al-Islam* (Tero aŭ Hejmo de Islamo), kvankam tiu havas valoron pli postuleman kaj religian. En familiara babilado foje oni konfuzigas la esprimojn *islama mondo* kun *araba mondo*, kvankam el la 60 menciitaj landoj estas de arabaj popoloj nur 21.

Eksteraj ligiloj
----------------

* IQRAA | Recursos sobre el mundo araboislámico Rtejo enhavanta informaron kaj resursojn pri la araba kaj la islama mondo.

Bibliografio
------------

* LARROQUE, Enrique, "El Poder del Islam", Madrid, Biblioteca Universitaria, 1991.

* Islama mondo en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)
**István Szentgyörgyi** [iŝtvAn sentdjordji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szentgyörgyi István** estis hungara skulptisto, platetisto, altlerneja instruisto. Lia origina familia nomo estis *Schreiner* [ŝrejner] ĝis 1903.

Stephanes Schreiner  naskiĝis la 20-an de junio 1881 en Bégaszentgyörgy (Hungara reĝlando, nuntempa Ĵitiŝte en Serbio), li mortis la 28-an de septembro 1938 en Budapeŝto.

Patrino kaj filo fare de István Szentgyörgyi
Patrino kaj bebo fare de István Szentgyörgyi

Biografio
---------

István Szentgyörgyi apartenis al la germana minoritato de la lando. Li forlasis la gimnazion kaj frekventis metilernejon en Szeged. Li spertiĝis pri skulptado de lignoj, poste pri ŝtonoj en Zuriko. Hejmenveninta li studis en Tutlanda Reĝa Industriarta Lernejo. Lia majstro estis Lajos György Mátrai. Post la diplomo li kreis ornamaĵojn. Inter 1905 kaj 1910 li studis en akademio de Bruselo, lia majstro estis Charles van der Stappen. Hejmenveninta li kreis precipe malgrandajn skulptaĵojn. Li batalis dum la 1-a mondmilito inter 1914-1916. En 1925 li ekinstruis en la Reĝa Belarta Altlernejo. Li ricevis plurajn premiojn.

Elektitaj ekspozicioj
---------------------

* Budapeŝto (1908, 1921)
* Bruselo (1910)
* Arthalo Budapeŝto (1917)

Elektitaj skulptaĵoj
--------------------

* Fondintoj de universitatoFondintoj de universitato
* Memortabulo pri Mór JókaiMemortabulo pri Mór Jókai
* Petőfi en KiskőrösPetőfi en Kiskőrös
* István Szabó NagyatádiIstván Szabó Nagyatádi
* Ferenc HerczegFerenc Herczeg
* Áron SziládyÁron Szilády
* Milita monumentoMilita monumento
* Milita monumentoMilita monumento
* Soldata monumentoSoldata monumento
* MonumentoMonumento
* Fontano Justo de HungarojFontano Justo de Hungaroj

Elektitaj platetoj
------------------

* Vira portreto (bronzo)
* "A fekete lovas írójának, Herczeg Ferencnek, a bánáti svábság nagy fiának" (bronzo)
* "Szegedi Vívó Egyesület 1899- 1924 / Hősök Emlékversenye 1938. ápr. 24. III." (bronzo)

Elektitaj disĉiploj
-------------------

* Ferenc Csúcs
* Géza G. Fekete
* Jenő Grantner
* Dezső Győri
* József Ispánki
* Sándor Konrád
* Walter Madarassy
* Antal Tápai

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio István Szentgyörgyi (skulptisto) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 625561
* VIAF: 305570006
* RKD: 203618
 |
**Iteraciitaj sistemoj de funkcioj** (ISF): ISF-aj fraktaloj estas konstruataj per kalkulado de la iteraciaj bildoj de punkto per afinaj funkcioj. ISFo estas konstituata de n (n ≥ 1) afinaj funkcioj. Iteracia punkto estas bildo de punkto per hazarde elektita funkcio de la ISFo.

herbo
La komputilo helpegas por vidi ISF-ajn fraktalojn. Ekzemplo de komputila programo por konstrui tiujn ĉi fraktalojn estas la libera programo *"Glito "*.

* Mengerspongo aŭ tapiŝo de SierpińskiMengerspongo aŭ tapiŝo de Sierpiński
* Triangulo de SierpińskiTriangulo de Sierpiński
* Kochkurbo(viduNeĝero de Koch)Kochkurbo(viduNeĝero de Koch)
* MengerspongoMengerspongo

Vidu ankaŭ
----------

* L-sistemo
* Fraktala kunpremo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Iteraciitaj sistemoj de funkcioj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* *Glito Arkivigite je 2008-12-01 per la retarkivo Wayback Machine*, libera programo por krei fraktalojn.
* *IFS Illusions*, Fraktal galerio kaj libera softvaro.


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
|  |  |
| --- | --- |
|  Sen fontoj! | **Ĉi tiu artikolo pri diskriminacio citas neniun fonton**.

---

Vi povas plibonigi ĝin, aldonante fidindajn fontojn. Senfontaj asertoj povas esti forigitaj. *(Oktobro 2016)* |

kontraŭislama signo en manifestacio en Nov-Jorko, Usono
**Islamofobio** estas la antaŭjuĝoj aŭ diskriminacio kontraŭ islamo aŭ islamanoj. La vorto mem datiĝas al la 1980-aj jaroj, sed iĝis pli uzata post la atakoj de la 11-a de septembro 2001. Kiel la vorto mem indikas, temas plej ofte pri fobio, t.e. pri timo de aŭ malamo kontraŭ islamo kaj eventuale ankaŭ kontraŭ islamanoj kaj islamaĵoj ĝenerale.

Pri Eŭropo oni povus diri, ke la koncepto pludaŭrigas tradician rivalecon inter la kristana kaj islama kulturoj ĉirkaŭ Mediteraneo. La lastaj epizodoj de tiu rivaleco dum la 20-a jarcento estis la kolonia kaj senkoloniiga luktoj ĉe Maroko, Alĝerio kaj Egiptio, sed ankaŭ estis en la kerno de granda parto de la procezo de plia diseriĝo de la iama Jugoslavio, pro la islamanoj de Bosnio aŭ Kosovo. Dum la lastaj jardekoj de la 20-a jarcento signifege pliiĝis la kvanto de islamdevenaj loĝantoj en kelkaj eŭropaj landoj, kiel Britio, Germanio, Francio, Hispanio kaj eĉ Danio, Belgio kaj aliaj. Tiu fakto kaŭzis interalie malfavoran rilaton ĉe parto de la ĝistiama indiĝena loĝantaro al tiu nova loĝantaro, ne nur fremda, sed krome el la tradicie malamika kulturo.

Ĉe aliaj mondoregionoj, kiel Barato, Rusio, ĉirkaŭ Israelo, ĉirkaŭ Indonezio, ktp. la karaktero de la islamofobio estas diferenca pro la regionaj cirkonstancoj.

Vidu ankaŭ
----------

* antisemitismo
* islamismo
* Islamigo
* Islama reformismo
* Islamofaŝismo
* *Kontraŭstaro inter Civilizacioj*
* *Innocense of Muslims*
* PEGIDA
* krucmilitoj
* orientismo
* rasigado
* rasismo
* ŝovinismo

* Kategorio Islamofobio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**István SZIRMAI** [sirmai] rumania hungara/hungara komunista politikisto, redaktoro. Li naskiĝis en Zilah la 13-an de aprilo 1906 kaj mortis en Budapeŝto la 29-an de septembro 1969.

Kariero
-------

István Szirmai pristudis juron en Parizo kaj Kluĵo. En 1929 li fariĝis ano de Partio de Rumaniaj Komunistoj. Li estis ano de la transilvania gvidantaro kaj sekretario de Ruĝa Helpo. Post la Dua Viena Arbitracio li aliĝis al hungara komunista partio. En 1943 li estis gvidanto de nordtransilvania komitato kaj ano de tutlanda sekretariaro. Li havis rolon en disigo de partio kaj li estis decida politikisto de Pacpartio. La 28-an de februaro 1944 oni kondamnis lin al 15 jara prizono laŭ akuzo de senfideleco. Post la puĉo de hungaraj faŝistoj (sagistkrucistoj) li fuĝis. De novembro 1945 li havis altrangajn postenojn en partio, estis deputito de landkunveno, respondecredaktoro, poste ĉefredaktoro de gazeto *Délmagyarország*, de 1949 prezidanto de Hungara Radio. La 20-an de januaro 1953 oni arestis lin lige de cionisma proceso, sed en 1954 li liberiĝis sen akuzo. En 1955 oni rehonorigis lin. En somero 1956 oni nomumis lin ĉefrekatoro de gazeto *Esti Budapest*. En la unua parto de la 1960-aj jaroj li estis unu el plej proksimaj kunlaborantoj de János Kádár. En marto 1969 li abdikis el siaj postenoj pro sia sanstato kaj pensiuliĝis.

Fonto
-----

* tortenelmitar.hu Biografio

* Kategorio István Szirmai en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Ivalo-rivero** (**Ivalojoki**) estas 180 km longa rivero en Laponio, Finnlando.

Geografio
---------

Ivalo-rivero fontas en nordokcidenta Finnlando kaj fluas de sudokcidento al nordoriento en direkton de Inari-lago. Komence fluas la rivero tra marĉa regiono, pli poste tra solcea, preskaŭ neloĝata mezmontara regiono kun forlasitaj orofosaj setlejoj. Antaŭ la alfluo, la rivero forte meandras. Antaŭ la alfluo, ĝi trafluas la lokon Ivalo kaj poste dividiĝas je tri branĉoj kaj riverdelto en la Inari-lagon.

Historio
--------

En la 1870-aj jaroj, okazis „orofuriozo" ĉe la Ivalo-joki kaj la najbara Lemmen-rivero. Oni ankoraŭ hodiaŭ serĉas tie oron. Tiutempe anoncis sin 60-70 oroserĉisto, kiuj povis labori dum 4-6 ses monatojn pro la vetero.

Ofte okazas printempe neĝodegelo kaj amasiĝo de la glacio ĉe la vojpontoj en Ivalo, kaŭzante abundajn inundojn. La loka kerno (centro) de Ivalo estas ofte trafita de tiu inundo, krom ĝi ankaŭ setlejoj apud la nacia vojo 4, kiu kuras paralele al al rivero.

Turismo
-------

Ivalo-rivero estas ŝatata rivero kun modera malfacileco, por fari sur ĝi plurtagajn kanuadojn.

* Kategorio Ivalo-rivero en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**István Szenes** [iŝtvAn seneŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szenes István** estas hungara arkitekto pri internaj spacoj, meblisto, altlerneja instruisto, ordinara membro de Hungara Arta Akademio (2011).

István Szenes naskiĝis la 19-an de aŭgusto 1946 en Budapeŝto.

Biografio
---------

István Szenes maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo en 1964, sed li jam estis dekoraciisto en filma produktejo inter 1963-1969. Dum la filma periodo li ankaŭ studis en Industriarta Altlernejo (diplomo en 1969). Inter 1973 kaj 1993 li laboris en ŝtata ateliero. Ekde 1986 li ankaŭ instruis en la Teknikuniversitato de Budapeŝto. En 1995 li fondis propran atelieron. Li kreis ne nur loĝejajn meblojn, sed ankaŭ medicinajn meblojn. Li ricevis premiojn inter 1973-2014.

Elektitaj projektoj pri internaj spacoj
---------------------------------------

* junulara domo, Budapeŝto (1974)
* gimnazio, Budapeŝto (1983)
* kinejo, Budapeŝto (1993, 2003)
* sidejo Budapeŝto (2011)

Elektitaj solaj ekspozicioj
---------------------------

* Szeged (1981)

Elektitaj grupaj ekspozicioj
----------------------------

* Arthalo Budapeŝto (1975, 1980, 1985)
* Kolonjo (1980)
* Budapeŝto (1996-1998)

Fontoj
------

* oficiala paĝo kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio Arkivigite je 2020-03-18 per la retarkivo Wayback Machine

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio István Szenes en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 694202
* VIAF: 232509460
* ISNI: 0000 0003 6673 6742
* BNF: 165737390
 |
**István Mareczky** [iŝtvAn marecki], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Mareczky István** estas hungara ŝlagromuzikisto, drumisto.

István Mareczky (dekstre)
István Mareczky naskiĝis la 18-an de junio 1953 en Budapeŝto.

Biografio
---------

István Mareczky komencis sian muzikistan karieron en Operetoteatro (Budapeŝto) kiel drumisto. En 1978 li aliĝis al ŝlagrorkestro *P. Mobil* komence kiel anstataŭanta drumisto, poste jam fiksa. En 1983 li neatendite disidis al Aŭstralio. En la sekvaj jardekoj li kelkfoje revizitis Hungarion, tiam li denove drumadis en nostalgiaj koncertoj.

Elektitaj koncertoj
-------------------

* Budapeŝto (2013, 2017)

Lia filma rolo
--------------

* Kopaszkutya (1981, dua drumisto)

Elektitaj ŝlagroj
-----------------

(En ŝlagroj li estis plej ofte komponisto kaj/aŭ tekstopoeto kune kun aliaj muzikistoj.)

* Alkohol Blues
* Asszonyt akarok
* Metálmánia
* Varjúdal

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio István Mareczky en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 660218
 |
**István Sándor Fászl** [iŝtvAn ŝAndor fAsl], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Fászl István Sándor** estis hungara pastro, monaĥo, instruisto, ornitologo.
István Sándor Fászl  naskiĝis la 6-an de februaro 1838 en Kőszeg. Li mortis la 26-an de januaro 1900 en Sopron.

Biografio
---------

István Sándor Fászl frekventis gimnaziojn en sia naskiĝurbo kaj Szombathely, dum li aliĝis al la benediktanoj en 1855. Li lernis teologion en Győrszentmárton, kie li pastriĝis en 1862. Inter 1861 kaj 1867 li instruis en sia naskiĝurbo, poste ĝis 1895 en benediktana gimnazio de Sopron. En la proksima lago Fertő li esploris birdojn, muŝojn kaj florojn. Eĉ Franz Ferdinand d'Este kaj Francisko Jozefo la 1-a (Aŭstrio) vidis lian grandan kolektaĵon.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Sopron madarai* (Birdoj de Sopron), (1883)

Memorigiloj
-----------

* memortabulo en Sopron

Fontoj
------

* hungare
* hungare
* Arkivigite je 2015-10-04 per la retarkivo Wayback Machine hungare
* hungarlingva biografio kun foto

* Kategorio István Sándor Fászl en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**István Mészáros** [iŝtvAn mEsAroŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Mészáros István** estis hungara kajakisto, mondĉampiono, arbitraciisto, arkitekto. Lia ĝemela paro estis György Mészáros (kajakisto).

István Mészáros naskiĝis la 30-an de aprilo 1933 en Budapeŝto, li mortis la 6-an de majo 1994 en Budapeŝto.

Biografio
---------

István Mészáros akiris arkitekturan diplomon en Teknikuniversitato de Budapeŝto en 1958, poste li estis arkitekto.

### Sporta kariero

István Mészáros inter 1948-1958 estis kajakisto en diversaj ĉefurbaj sportkluboj. Li estis hungara ĉampiono okfoje inter 1953-1957 individue, duope aŭ stafete, dum li apartenis al la hungara nacia teamo inter 1954-1958. Li estis en mondĉampionumo la unua en 1954 duope kun sia ĝemelo en distanco 1000 m. Depost fino de sia aktiva sporta kariero li estis arbitraciisto en la akvasporta vivo.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* datenoj hungare

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

* Kategorio István Mészáros (kajakisto) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 810404
 |



* Portalo pri Biografio
**István Türr** [iŝtvAn tur] (laŭ hungarlingve kutima nomordo **Türr István**) estis hungara liberecbatalanto, itala reĝa generalleŭtenanto. Li estis partoprenanto de la italaj reunuiĝaj bataloj de 1848, unu organizanto de konstruado de la Korinta kanalo.

Lia origina nomo estis ’’Thier István’’-

István Türr
Memortabulo pri István Türr
István Türr  naskiĝis la 11-an de aŭgusto 1825 en Baja. Li mortis la 3-an de majo 1908 en Budapeŝto.

Biografio
---------

István Türr lernis malmulte. En 1842 li soldatiĝis. Li servis en Lombardio ĝis 1849. poste li rifuĝis al la italoj. Tie li gvidis hungaran trupon kontraŭ Habsburgoj. Pro fiasko de la itala liberecbatalo li rifuĝis al la brita armeo. En 1855 la Habsburga Imperio trovis kaj komdamnis lin je morto, sed pro interveno de brita diplomatio li liberiĝis kaj alvenis en la Turka Imperio. En 1859 li denove batalis por la itala sendependeco kune kun Giuseppe Garibaldi. En 1861 li edziĝis. Post jaroj li ricevis amnestion kaj li hejmenvenis. En 1869 li fondis framasonan loĝion en Pest (urbo). En 1870 li konatiĝis kun Béla Gerster, kun kiu li partoprenis en konstruado de Kanalo Danubo-Tiso-Danubo, en 1876 li partoprenis en Panama kanalo kun Ferdinand de Lesseps, fine en Korinta kanalo. Li ricevis francan premion Honora legio.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* ’’Arresto processo e condanna del colonello Türr. Narrati da lui medesimo’’ 1856, 1862. 1863
* ’’Ausztria-Magyarország és Oroszország’ (1871)
* ’’Benjamin Franklin élete és tanairól’’ 1880.

Memorigiloj
-----------

* ponto, monumento, busto, mezlernejo kaj strato en Baja
* muzeo kaj gimnazio en Pápa
* stratoj en Ercsi, Győr, Komádi, Pécs kaj Budapeŝto

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto

* Kategorio István Türr en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 495889
* GND: 131641174
* LCCN: n2002028747
* VIAF: 76305442
* ISNI: 0000 0001 0916 8297
* SUDOC: 154066729
* BNF: 10457357c
* ICCU: CUBV156946
* BNE: XX5326422
 |

.
**Ivan Maksimoviĉ Soŝenko** (ukraine *Іван Максимович Сошенко*, naskiĝis la 2-an de junio[jul.]/ 14-an de junio 1807[greg.] Boguslav, en la Kieva Gubernio de la Rusa imperio, mortis la 19-an de julio[jul.]/ 31-an de julio 1876[greg.] en Korsun, Ĉerkasa provinco) estis ukraina pentristo.

Soŝenko studis je la artakademio de Sankta Petersburgo ekde 1834–8, poste instruis pentradon en la gimnazioj de Niĵino ekde 1839–46, Nemyriv ekde 1846–56, kaj Kievo. Liaj verkoj inkluzivis portretojn, ĝenroscenojn, pejzaĝojn, kaj religiajn ikonojn.

En 1835 li renkontis Taras Ŝevĉenko-n kaj amikiĝis kun li kaj ankaŭ instruis lin la uzadon de akvareloj, Soŝenko ankaŭ gaste enkondukis lin al la aŭtoroj kaj pentristoj Jevgen Grebinka, Vasilij Ĵukovskij, Karl Brjulov, kaj Aleksej Venecianov.

Myĥailo Ĉaly publicis biografion de Soŝenko en Kievo en 1876.

Fotaro
------

* 
* 
* 
* 
* Portreto de Soŝenko fare de Yakim ZablockyPortreto de Soŝenko fare de Yakim Zablocky
* Tombo de Ivan Soŝenko en KorsunTombo de Ivan Soŝenko en Korsun

Referencoj
----------

1. ↑   Ivan Soshenko. *Enciklopedio de Ukrainio* (1993). Alirita 2008-04-23.
2. ↑  Lari Prokop. *Taras Shevchenko biography Arkivigite je 2016-11-18 per la retarkivo Wayback Machine* je la Taras Shevchenko muzeom
3. ↑  Anna Reid. *Borderland: A Journey Through the History of Ukraine*. Westview Press, 2000. p 78

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Ivan Soŝenko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Marmora busto de Soŝenko I.M. 1807-1876


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 684285
* GND: 136238815
* LCCN: no2017023870
* VIAF: 80618712
* ISNI: 0000 0003 9905 7332
* ULAN: 500121092
 |
**István Ujhelyi** [iŝtvAn ujheji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Ujhelyi István** estas hungara juristo, parlamenta deputito.

István Ujhelyi naskiĝis la 28-an de februaro 1975 en Berettyóújfalu.

Biografio
---------

István Ujhelyi maturiĝis en gimnazio en Debrecen en 1993, poste li akiris juran diplomon en Scienca Universitato Attila József en 2002. Jam en 1993 li aliĝis al Hungara Socialista Partio. Dum la studentaj jaroj inter 1996-2002 li politikadis en urba kunsido de Szeged kaj en 1999 li studvojaĝis helpe de stipendio al Londono kaj Vaŝingtono. Inter 2002–2014 li estis parlamentano, en tiu periodo li estis ekzemple subministro (2006-2008, 2009-2010) kaj vicpartiestro (2004–2010). Li estis membro de Eŭropa Parlamento ekde 2014. Li ricevis premion en 2016. Lia unua edzino naskis 4 gefilojn (2000-2006), la dua filinon en 2017.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingvaj datenoj kun foto
*

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑
3. ↑

* Kategorio István Ujhelyi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 709645
* GND: 1204531323
* VIAF: 8360158188249120260007
 |
**David Shugar** (naskiĝis la 10-an de septembro 1915 en Józefów (distrikto Staszów), mortis la 31-an de oktobro 2015) estis pola biologo kaj biofizikisto, kreinto de pola skolo de molekula biofiziko.

Vivo
----

En la aĝo de 4 aŭ 5 jaroj li alvenis kune kun siaj gepatroj al Kanado. En 1936 li finis studojn pri fiziko en Universitato McGill en Montrealo kaj doktoriĝis tie en 1940.
De januaro 1941 ĝis la soldatservo li laboris en esplora entreprenejo en Leaside apud Toronto. Dum la dua mondmilito li servis de 1944 en la kanada mararmeo en la grado de *electrical sub-lieutenant*. Li okupiĝis pri aparatoj por kontraŭbatali submarŝipojn. De 1946 li laboris en la kanada ministerio pri sano kaj sociaj aferoj.
En la jaroj 1948–1950 li estis engaĝita en Instituto Pasteur en Parizo, laborante pri kinetiko kaj mekanismoj de la agado de enzimoj, kaj poste ĝis 1952 en Centro pri Nuklea fiziko de Universitato Libera de Bruselo, kie li okupiĝis pri proprecoj de konsisteroj de nukleataj acidoj kaj proteinoj.
Laŭ iniciato de profesoro Leopold Infeld li translokiĝis en 1952 al Pollando, kie li iĝis gvidanto de Biokemia Fako en la Nacia Instituto de Publika Sano en Varsovio.
Ekde 1954 li samtempe aktivis en Instituto pri Biokemio kaj Biofiziko de la Pola Scienca Akademio. En 1965 laŭ lia iniciato kreiiĝis katedro de biofiziko en la Fizika Fakultato de la Varsovia Universitato. Samtempe li elektiĝis la unua prezidanto de la Pola Societo de Fizika Medicino; li plenumis la funkcion ĝis 1969.

David Shugar estas aŭtoro aŭ kunaŭtoro de pli ol 400 sciencaj publikaĵoj citataj pli ol 10 mil fojojn. Li edukis multajn disĉiplojn. En 1966 li ricevis individuan Ŝtatan Premion de la 2-a grado, en 1969 ricevis honoran doktorecon de la Universitato de Gento kaj en 1995 de la Varsovia Universitato. Ekde 1983 li estis membro de la Pola Scienca Akademio *PAN*.
Lia edzino, *Grace Wales Shugar* (1918–2013) en la Psikologia Fakultato de la Varsovia Universitato kreis centron de evolua psikolingvistiko.

Vidu ankaŭ
----------

* Włodzimierz Sedlak
* Albert Szent-Györgyi

Bibliografio
------------

* Lista publikacji Arkivigite je 2016-03-05 per la retarkivo Wayback Machine listo de publikaĵoj laŭ bibliografia.icm.edu.pl

Eksteraj ligiloj
----------------

* artikolo "Twórca polskiej szkoły biofizyki molekularnej" (Kreinto de pola skolo de molekula biofiziko) en la retejo *polskieradio.pl* (pole)
* teksto pri peticio al la kanada registaro pardonpeti ĉe David Shugar pro komplete senbaza, sed tamen profesie damaĝa akuzo pri spionado kadre de la ĝermanta Malvarma Milito en 1946 - lanĉita en 2015, sed ne finita pro la morto de David Shugar (angle)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 572082
* LCCN: n50022852
* VIAF: 13553726
* ISNI: 0000 0001 1597 8130
* SUDOC: 032733658
* BNF: 12370718d
* BIBSYS: 90661497
 |
**NAGY István** (nadj) estis rumania dirigento, violonisto, instruisto pri violono naskita en Csíkszereda la 5-an de julio 1907 kaj mortinta la 5-an de januaro 1983 en Kluĵo.

Biografio kaj agado
-------------------

István Nagy finis la romian katolikan gimnazion en sia naskiĝurbo (1925) kaj eklernis muzikon en Marosvásárhely ĉe Károly Haják kaj Albert Metz, sekve daŭrigis siajn studojn en la Muzikarta Altlernejo Ferenc Liszt, precipe ĉe Rezső Kemény. Post tiam instruis en Târgu Mureş (1934-1941) kaj en Kluĵo (1941-46). Inter (1946-48) estis profesoro kaj direktoro de Magyar Zene- és Színművészeti Főiskola, instruisto de Magyar Művészeti Intézet (1948-50), respektive de altlernejo Gheorghe Dima (1950-74). En 1948 fariĝis prezidanto de Romániai Magyar Dalosszövetség. Kiel kapelestro li interpretis precipe la komponaĵojn de Béla Bartók kaj Zoltán Kodály. Lia ĥorensemblo portis la nomon de tiu lasta. Li publikis en gazetoj *Énekszó*, Erdélyi Iskola, Ifjú Erdély, *Néptanítók Lapja*, Művelődési Útmutató – Művelődés, Igaz Szó, Korunk, Utunk.

Fontoj
------

* Romániai magyar irodalmi lexikon
**István Varga** [iŝtvAn], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Varga István** (naskiĝis la 5-an de julio 1897 en Budapeŝto, mortis la 30-an de decembro 1962 samloke  Arkivigite je 2014-02-19 per la retarkivo Wayback Machine) estis hungara ekonomikisto, profesoro, membro (korespondanta en 1945, direktora en 1946) de Hungara Scienca Akademio.

Biografio
---------

István Varga interrompis la lernadon pro la 1-a mondmilito. Li vundiĝis en 1917, poste li jam ne batalis. Li finis la lernadon en gimnazio, poste li frekventis 2 universitatojn en Budapeŝto. Li doktoriĝis en 1920. Post la diplomo li parte laboris en banko, parte li instruis en la universitato, fine li plulernis en Berlino, Londono kaj Pittsburgh. En 1927 li establis ekonomian instituton, kie li okupiĝis kun statistikoj kun Ákos Navratil. En 1933 li estis nomata privata profesoro, en 1940 publika eksterordinara profesoro en Universitato de Budapeŝto. En 1944 Gestapo arestis lin. En 1949 la instituto neniiĝis fare de la ŝtato, samtempe li ne rajtis instrui. En 1950 li pensiuliĝis, sed post la hungara revolucio de 1956 li denove instruis en Universitato Corvinus de Budapeŝto, baldaŭe eĉ eksterlande.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *The National Income of Hungary 1244 – 1925 and 1936 – 37* (1938)
* *Der Unternehmungsgewinn* (1957)
* *A reklám* (1960)
* *Az újabb magyar pénztörténet és egyes elméleti tanulságai* (1964)

Memorigiloj
-----------

* komerca mezlernejo portas la nomon "Varga István"

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero V kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)
* hungarlingva biografio Arkivigite je 2014-02-19 per la retarkivo Wayback Machine

* Kategorio István Varga (ekonomikisto) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 469582
* GND: 1055121226
* LCCN: n87855978
* VIAF: 45827185
* ISNI: 0000 0000 7993 8165
* SUDOC: 106849581
 |
Plado el falafelo, humuso kaj salato israela
Israela tagmanĝo
La **israela kuirarto** (en la hebrea המטבח הישראלי ha-mitbach-ha yisra'eli) konsistas el lokaj pladoj de la indiĝenaj homoj de Israelo kaj pladoj alportitaj al Israelo de la judoj de la diasporo. Ekde antaŭ la kreo de la ŝtato Israelo en 1948, kaj precipe ekde la fino de la 1970-aj jaroj, israela juda fuziiga kuirarto evoluis.

Israela kuirarto adoptis kaj daŭre adoptas elementojn de diversaj stiloj de juda kuirarto kaj Mezorienta kuirarto, precipe la juda, sefarada kaj aŝkenaza stiloj. Ĝi enkorpigas multajn manĝaĵojn tradicie manĝitaj en mezorienta kaj mediteranea kuirarto kaj manĝaĵoj kiel falafelo, humuso, ŝakŝuko, kuskuso, sabiĥo kaj zataro estas vaste popularaj en Israelo hodiaŭ.

Aliaj influoj en la kuirarto estas la havebleco de oftaj manĝaĵoj en la mediteranea regiono, precipe iuj specoj de fruktoj, legomoj, laktaĵoj kaj fiŝoj; la distingaj tradiciaj pladoj estas preparitaj dum festadoj; la koŝera tradicio estas konservita; kaj specifaj kutimoj pri Ŝabato kaj malsamaj judaj festoj, kiel ekzemple ĥalao, ĝaĥnuno, malavaĥo, farĉita fiŝaĵo, hamino kaj la sufganijao.

Estas novaj pladoj bazitaj sur agrikulturaj produktoj, kiel oranĝoj, avokadoj, laktaĵoj kaj fiŝoj, kaj aliaj surbaze de tutmondaj tendencoj, enkondukitaj en la lastaj jaroj, kaj kuiristoj kun trejnado eksterlande alportis elementojn de aliaj internaciaj kuirartoj.

* Kategorio Israela kuirarto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**István Nagy** [iŝtvAn nadj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Nagy István** estis hungara skulptisto, instruisto.

Muzikanto fare de István Nagy
István Nagy  naskiĝis la 25-an de majo 1920 en Irsa, li mortis la 24-an de majo 2017 en Dörgicse.

Biografio
---------

István Nagy eklaboris kiel simpla laboristo en 1941, poste li estis soldato, iom poste militkaptito. Hejmenveninta en 1946 li denove laboris en fabriko, sed laŭ vespera lernado li abiturientis, fine li akiris diplomon en Hungara Belarta Altlernejo en 1956. Liaj plej gravaj instruistoj estis Pál Pátzay, András Beck kaj Iván Szabó (skulptisto). Inter 1957 kaj 1997 li apartenis al Artistkolonio (Szolnok), krome li instruis en la urba gimnazio. En tiu longa periodo li studvojaĝis en Sovetunio, Ĉeĥoslovakio, Bulgario, Italio kaj Francio. Forlasinta la artistkolonion li vivis plu en Dörgicse. Li ricevis premiojn inter 1954-1995.

Elektitaj solaj ekspozicioj
---------------------------

* Szolnok (1962, 1970, 1977, 1985, 1995)
* Tokaj (1970)
* Túrkeve (1975)
* Budapeŝto (1990)

Elektitaj kolektivaj ekspozicioj
--------------------------------

* Budapeŝto (1955)
* Arthalo Budapeŝto (1955, 1957, 1960, 1966, 1978)
* Szolnok (1959, 1965, 1985, 1994)
* Hódmezővásárhely (1963)
* Szeged (1970)
* Kiskunfélegyháza (1983)
* Vieno (1991)
* Reutlingen (1994)

Elektitaj skulptaĵoj
--------------------

* SfinksoSfinkso
* FilinoFilino
* Reliefa memortabulo pri György DózsaReliefa memortabulo pri György Dózsa

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto Arkivigite je 2021-05-16 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio István Nagy (skulptisto) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 623713
 |
Echinox [ekinoks] estas la revuo de la studentaro de la Universitato Babeş-Bolyai. Ĝi aperas ekde decembro 1968. Ĝi estis fondita kiel trilingva – rumana, hungara kaj germana – kultura revuo. Ĝiaj ĉefredaktoroj: Ion Pop, de 1973 Marian Papahagi. Por la hungarlingvaj publikaĵoj respondecis unu post la alia la sekvaj vicĉefredaktoroj (Zoltán Rostás, Miklós Tamás Gáspár, Németi Rudolf, Németi Nagy Erzsébet) kaj respondecredaktoroj (György Gaal, László Cselényi), pli malfrue respondecredaktoroj (Sándor Kereskényi, Péter Egyed, Beke Mihály András), redaktoroj (Géza Boér, Géza Szőcs, Ferenc Bréda, Bretter Zoltán). 

La redaktoroj de la germanlinga sekcio estis: Peter Motzan (1968-1972), Werner Söllner (1972-1975), Georg Aescht (1975-1976), Edith Konradt (1976-1977), Helmut Britz kaj Anton Seitz (1977-1980), Klaus F. Schneider kaj Maria Schullerus (1981-1982), Ute Roth (1983), Karlheinz Gierling (1984-1985). 

Nun ĝi aperas nur en la lingvoj rumana kaj hungara. La nunaj redaktoroj de la hungaraj paĝoj estas: Zalán Serestély, Dóra Mărcuţiu-Rácz, Péter Kovács Újszászy, Szabó Ivett, Szalma Krisztina, Péter Blanka, Kovács Péter Zoltán, Pataki-Péter Hanna, Tóth Mesi.

Fontoj
------

* Romániai magyar irodalmi lexikon

Eksteraj ligiloj
----------------

* Bibliografio Arkivigite je 2007-11-21 per la retarkivo Wayback Machine
* Ĝia retpaĝo Arkivigite je 2007-10-11 per la retarkivo Wayback Machine
**NOVÁK István** (pro. nova:k) estis hungara farmakologo, universitata profesoro naskita en Nadjenjedo la 4-an de oktobro 1906 kaj mortinta en Szeged la 28-an de novembro 1978.

Biografio
---------

István Novák diplomiĝis en 1928 en Szeged kaj de 1927 ĝis 1930 li estis praktikanto, poste asistanto de la Apoteko de Instituto Farmacia kaj de la universitato de Szeged. En 1930 li doktoriĝis kaj de 1931 ĝis 1937 li estis sekciestro de la Fabriko de Kemio Richter de Budapeŝto. Inter 1937 kaj 1953 li estis ĉefkemiisto de Farmacia Instituto de Universitato kaj Universitata Apoteko de Szeged. En 1944 li fariĝis privatprofesoro; de 1945 ĝis 1953 li estis katedrestro en Scienca Universitato de Szeged (Instituto de Medicinplantoj kaj Drogkono), poste vicdekano, vicrektoro, dekano.

Verkoj
------

* *Morphin meghatározó módszerekről általában* (Szeged, 1933);
* *Farmakognozia* (Bp. 1963, kun kunulaŭtoro).

Fonto
-----

* Magyar Életrajzi Lexikon

* Kategorio István Novák en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**István Balog** [iŝtvAn], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Balog István** estis hungara aktoro, dramisto, teatrestro. Lia familia nomvarianto estis *Balogh*. Lia nepo estis Béla Balogh (reĝisoro).

István Balog  naskiĝis la 8-an de decembro 1790 en Hungara reĝlando en Lúcs (nuntempa Luč en Kroatio), li mortis la 21-an de junio 1873 en Budapeŝto.

Biografio
---------

István Balog lernis en Pécs, poste li studis juron en Universitato de Pest, sed intertempe li forlasis la universitaton. Ekde 1807 li ricevis rolojn en pluraj teatroj, sed li batalis kontraŭ Napoleono unu jaron. En 1815 en Debrecen li iĝis teatrestro de migranta trupo. Menciindas, ke lia trupo aranĝis la unuan hungarlingvan spektaklon en Pécs en 1818 kaj lia trupo inaŭguris la lokan teatron en Székesfehérvár en la sama jaro. En 1831 pro epidemio pri ĥolero la trupo bankrotiĝis, inter 1832-1838 li estis denove migranta aktoro. En 1839 li aliĝis al Hungara Teatro (Pest), sed en la sekva jaro li forlasis la scenejon kaj samloke li faris administrajn kaj teknikajn laborojn. Li pensiuliĝis en 1854, tamen poste li faris kasistan servon. Li edziĝis dufoje, li havis 4 gefilojn.

Elektitaj teatraj roloj
-----------------------

* Ŝekspiro: Hamleto - Bernfield
* József Katona: *István a Magyarok első királya* - kapitano Rádó

Elektitaj teatraj verkoj
------------------------

* *Cserny György* (1812, prezentita ankaŭ serbe)
* *Tündér Ilona* (1827)
* *Lúdas Matyi* (1838)

Aliaj laboroj
-------------

* Mihály Csokonai Vitéz: *Dorottya* - dramaturgo (1838)
* tradukaĵoj de Molière kaj August von Kotzebue

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 4-a punkto)
* hungarlingva biografio

* Kategorio István Balog (aktoro) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**István Csekey** [iŝtvAn ĉekei], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Csekey István** estis hungara juristo, altlerneja instruisto, membro de Societo Dugonics.

Tabulo pri la preĝeja ĝardeno
István Csekey naskiĝis la 2-an de februaro 1889 en Szolnok, li mortis la 17-an de aŭgusto 1963 en Pécs.

Biografio
---------

István Csekey maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo, poste li studis juron en Scienca Universitato Francisko Jozefo de Kolozsvár, Strasbourg, Universitato de Hajdelbergo kaj Berlino. Li doktoriĝis en Universitato Francisko Jozefo en 1911 kaj 1913. Lia habilitiĝo okazis en 1918 en Reĝa Universitato de Budapeŝto. Pli frue jam ekde 1912 li instruis en la Kalvinana Jura Akademio (Kecskemét), en 1920 li atingis la instruan rangon publika ordinara profesoro. Inter 1923-1931 li instruis en Tartu, inter 1931-1940 li estis katedrestro en Scienca Universitato Francisko Jozefo de Szeged. En la jaroj 1938 kaj 1939 li estis dekano, en la sekvanta jaro vicdekano. Dum la hungara periodo de Kolozsvár (1940-1945) li instruis en la universitato, en la studjaro 1945 denove en Szeged, fine ĝis la emeritiĝo en 1951 en Universitato de Pécs. Inter 1947-1949 li denove estis dekano. Li ricevis plurajn estonajn premiojn.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *A magyar pragmatica sanctio írott eredetijéről* (1916)
* *Die Verfassungsentwicklung Estlands 1918-1928* (1928)
* *A szovjet államszemlélete* (1932)
* *Werbőczy István és a magyar alkotmányjog* (1942)
* *A Magyar Köztársaság alkotmánya* (1947)

Memorigiloj
-----------

* strato en Pécs
* preĝeja ĝardeno ĉe Kalvinana preĝejo (Szolnok) (2016)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio István Csekey en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 697850
* GND: 118123920
* LCCN: n81119727
* VIAF: 27860393
* ISNI: 0000 0001 0961 9588
* SUDOC: 190372524
* BNF: 10944036h
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por aliaj signifoj, bv. rigardi la apartigilan paĝon: Burgonjo (apartigilo) |

Verde Reĝlando de Gontrano la Unua en 561
**Merovida Burgundio** (la nuntempa regiono Burgonjo de Francio) ekis en 534, kiam frankoj konkeris la reĝlandon Burgundio. Ĝi apartenis sinsekve al diversaj Merovidaj reĝlandoj. Frankaj reĝoj disputis ĝin sed la lando konservis siajn leĝojn kaj kutimojn. La vivo en kamparo estis aktiva.
Gregorio de Tours priskribis la valoron de la vitejo kaj la konstruon de akvomuelejoj.

Gontrano la 1-a estis fama reĝo (561-592), kiu regis en Chalon-sur-Saône kaj fondis la abatejon de Saint-Marcel.

En 687 poste la Batalo de Tertry Pepino el Herstal konkeris Neŭstrion kaj Burgundion.

En 731 araba armeo iris en Burgundio kaj detruis abatejojn de Bèze kaj de Saint-Seine-l'Abbaye. En 732 dum la Batalo de Tours Karolo Martelo venkis armeon de la Umajida kaliflando. Poste li iris en Burgundio kaj venkis la nobelaron de Burgundio - tio estis fakte la fino de la Merovida Burgundio. Burgundio perdis ĝiajn leĝojn. En 751 Pipino la pli juna iĝis oficiale reĝo de la frankoj - li ne plu apartenis al la Merovidoj.

Notoj
-----

1. ↑  Oni vidas ekzemple, ke tombejoj multiĝis en vilaĝoj.

Referencoj
----------

1. ↑  en la kronikoj de Gregorio de Tours ĉirkaŭ 570
**Grafo István Illésházy** [iŝtvAn ilEŝhAzi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Illésházy István** estis hungara politikisto, magnato, oficiro, membro de Hungara Scienca Akademio. Li estis lasta ido de familio Illésházy.

István Illésházy  naskiĝis la 30-an de aprilo 1762 en la tiama hungara ĉefurbo Pozsony (nuntempa Bratislavo en Slovakio). Li mortis la 30-an de julio 1838 en Baden bei Wien.

Biografio
---------

István Illésházy frekventis universitatojn en Buda kaj Eger. Li komencis sian karieron kiel juristo. En 1784 li partoprenis en venko de rumanaj ribelantaj kamparanoj en Transilvanio en 1784. En 1786 li edziĝis neniam havanta posteulon. En 1790 li estis deputito de Trencsén (reĝa departemento), post 7 jaroj li batalis kiel kolonelo kontraŭ armeo de Napoleono. Ekde 1802 li estis senatano en supera ĉambro. Li ricevis Ordenon de la Ora Lanfloko en 1808, spite tion, ke li politikadis por la hungaraj interesoj. Li partoprenis en fondo de MTA, kiu komence havis la nomon *Hungara Sciencula Societo*.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio

* Kategorio István Illésházy (politikisto) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 442811
 |
**István Simicskó** [iŝtvAn ŝimiĉkO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Simicskó István** estas hungara politikisto, ministro, juristo, parlamentano, profesoro.

István Simicskó  naskiĝis la 29-an de novembro 1961 en Tiszalök.

Biografio
---------

István Simicskó frekventis gimnazion en Budapeŝto (abituriento okazis en 1980), li akiris diplomon en Ekonomia Altlernejo (Budapeŝto) en 1985, en 1996 ekonomian diplomon, en 2002 juran diplomon en Universitato Eötvös Loránd. En 2009 li doktoriĝis en Nacia Universitato pri Publikaj Servoj. Ekde 1996 li laboris en negrava laborejo, sed en 1989 li jam fondis propran entreprenon pri defendo de objektoj. En 1991 li komencis politikadi en la kristandemokrata partio, ekde 1998 li estas parlamenta deputito. Inter 2000-2002 kaj foje-foje ankaŭ poste li estis subministro. Ekde 2010 li instruas en Nacia Universitato pri Publikaj Servoj. En 2015 li estis nomumita ministro pri defendo en Tria Kabineto Orbán.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* oficiala paĝo


* Kategorio István Simicskó en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**István Lengyel** [iŝtvAn lendjel], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Lengyel István** estas hungara arkitekto.

Kalvinana preĝejo en Debrecen fare de István Lengyel
Kalvinana (nova) preĝejo en Mátészalka fare de István Lengyel
István Lengyel naskiĝis la 25-an de septembro 1955 en Mátészalka.

Biografio
---------

István Lengyel akiris arkitekturan diplomon en Teknikuniversitato de Budapeŝto en 1981. Ekde la diplomo li estis arkitekto en ŝtata entrepreno en Debrecen. Inter 1984-1986 li studis en majsta kurso. Li ricevis premiojn en 1991 kaj 1999.

Elektitaj planitaj konstruaĵoj
------------------------------

* asekura sidejo (Nyíregyháza, 1987)
* merkato (Mátészalka, 1987-1988)
* sidejo (Debrecen, 1989)
* Preĝejo Egido de Dionaskanto (Hajdúszoboszló) (1994)
* kalvinana preĝejo (Mátészalka, 1995)
* poŝto (Nyírbátor, 1995)
* Kalvinana preĝejo (Debrecen-Tócoskert) (1997)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
*

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio István Lengyel (arkitekto) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 689337
 |
**Diadema** (oficiale portugale *Município de Diadema*) estas urbego kaj municipo en la subŝtato San-Paŭlio de Brazilo, apartenanta al urbaro de San-Paŭlo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono Metropolitana de São Paulo kaj en la mikroregiono São Paulo. Laŭ la stato de 2021 en la municipo vivis 429 550 loĝantoj sur areo de 30,8 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de 13 948 loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en marto 2022 estis 334 871. La teritorio havas komunan limon kun San-Paŭlo.

Geografio
---------

Diadema situas sur altebenaĵo en sudorienta Brazilo. San-Paŭlo (urbo) troviĝas en distanco de 19, Guarulhos 27, Campinas 101, Curitiba 328, Nova Iguaçu 340, **Rio-de-Ĵanejro** 357, São Gonçalo 380, Belo Horizonte 504, Goiânia 830, Porto Alegre 838, **Braziljo** 891, Campo Grande 900, Salvador de Bahio 1466, Maceió 1943, Teresina 2110, Recife 2142, Natalo (Brazilo) 2337, São Luís 2370, Belém 2483, Manaus 2706 kilometroj.

Historio
--------

Komence Diadema estis parto de la proksima São Bernardo do Campo. La memstariĝo okazis en 1959.

Ekonomio
--------

Kvankam Diadema situas en la koro de tradicie industria regiono, ĝia motoro estas la serva sektoro, havante 77 saninstalaĵojn.

Klimato
-------

Diadema situas en subtropika klimato. La averaĝa jara temperaturo estas 20 °C. La averaĝa jara pluvokvanto estas 1 496 mm. Januaro estas la plej malseka monato (235 mm). La pluvokvanto okazas plejparte en la formo de pluvo, kaj kelkfoje hajlo.

Trafiko
-------

Diadema situas inter San-Paŭlo kaj la marbordo, tial signifa vojo kuras tradicie inter la menciitaj punktoj tra Diadema.

Vidindaĵoj
----------

* observatorio
* muzeo
* botanika ĝardeno

Vidu ankaŭ
----------

* Kategorio Diadema en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Municipoj de San-Paŭlio

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo (portugale)
* Asocio de Municipoj de San-Paŭlio (same portugale)

Fontoj
------

* mapo, distancoj Arkivigite je 2022-04-05 per la retarkivo Wayback Machine
**István Monok** [iŝtvAn], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Monok István** estis hungara bibliotekisto, altlerneja instruisto.

István Monok naskiĝis la  10-an de julio 1956(nun 1956-07-10) en Zalamerenye.

Biografio
---------

István Monok maturiĝis en mezlernejo en Zalaegerszeg, poste li akiris pedagogian diplomon en Scienca Universitato de Szeged en 1982, en la sekva jaro li doktoriĝis. Inter 1982-1999 li estis bibliotekisto, poste konsilisto en universitata biblioteko de Szeged, dum li akiris bibliotekistan diplomon en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 1987. Ekde 1989 li ankaŭ instruis en Szeged, inter 1993-1999 li estis katedrestro, inter 1996-1999 li estis ankaŭ institutestro. Li estis bibliotekestro de Tutlanda Biblioteko Széchényi inter 1999-2009, dum ekde 2006 li instruis en Universitato Károly Eszterházy kiel docento kaj katedrestro (2011-2014), fine profesoro inter 2012-2022 (la habilitiĝo okazis en 2011). Intertempe li estis bibliotekestro de la akademia biblioteko ekde 2013.

Li kandidatiĝis (CSc) en 1992, li doktoriĝis en 2011 antaŭ la Hungara Scienca Akademio. Li edziĝis en 1983, lia edzino naskis 4 gefilojn inter 1985-1991. Li ricevis premiojn inter 2002-2020.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *A gyöngyösi református gyülekezet lelkipásztorai és tanítói, 1557–1710* (1986)
* *A könyvkultúra Magyarországon a kezdetektől 1730-ig* (kunaŭtoro, 1998)
* *A bibliás Rákócziak* (kunaŭtoro, 2006)
* *A hagyományos világ átváltozásai. Tanulmányok a XVIII. századi magyarországi könyvtárak történetéhez* (studoj, 2018)
* *A könyv és az olvasás Zalamerenyén, 1746–1846* (2021)

Fontoj
------

* oficiala paĝo
* hungarlingva biografio kun foto
* datenoj kun foto

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

* Kategorio István Monok en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 826925
* GND: 132248239
* LCCN: n84013306
* VIAF: 423490
* ISNI: 0000 0001 1019 8530
* LIBRIS: 228830
* SUDOC: 028774795
* BNF: 120541492
* BIBSYS: 6019787
* NKC: jn19990210441
* BNE: XX1699138
 |


* Portalo pri Biografio