recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Danubeto en Slovakio - brako de Danubo.
La Else kaj la Hase, elfluantoj de Hase ĉe Melle (Germanio).
Sezona elfluanto de la rivero Kaveri ĉe la Kaveri delta, ĉe Nannilam, Barato.
**Elfluanto**, aŭ **elfluanta kanalo**, estas rivero kiu elbranĉas kaj fluas el ĉefa riverejo. Ili estas ofta trajto de riverdeltoj. Tiu fenomenono estas konata ankaŭ kiel forkiĝo pro ties rezulto. La malo de elfluanto estas alfluanto. Elfluantoj kutime okazas kiel rivereto ĉe lago aŭ oceano, sed ili povas ankaŭ okazi internen, kiel ĉe aluviaj ventumiloj aŭ kiam alfluanto disforkiĝas kiam ĝi alproksimiĝas al kunfluejo kun pli granda rivero. En kelkaj okazoj, minora elfluanto povas preni tiom multan akvon el la ĉefa kanalo ke ĝi povas iĝi la ĉefa vojo.

Oftaj terminoj por nomigi unuopajn riverelfluantoj estas *branĉo*, *brako* kaj *kanalo*.

Ekzemploj
---------

* Kasikiaro

Vidu ankaŭ
----------

* Alfluanto
* Forkiĝo (rivera)

Referencoj
----------

* (2006) "Terminal Distributary Channels and Delta Front Architecture of River-Dominated Delta Systems", *Journal of Sedimentary Research* **76**, p. 212–233. doi:10.2110/jsr.2006.026.  Alirita December 10, 2013..

```
Arkivigite je 2015-12-23 per la retarkivo Wayback Machine
```

* Kategorio Elfluanto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
*Forrabo de la filinoj de **Leŭkipo***, laŭ Rubens (ĉ. 1617). Tiu ĉi pentraĵo bildigas la forkapton de Hilajro kaj Febo, filinoj de **Filodiko**.
Laŭ la helena mitologio, **Filodiko** (el la greka *Φιλοδικη*, «justema») estis najada nimfo, filino de la riverdio Inaĥo, do fratino de Io, Foroneo, Mikeno kaj Egialeo.

Ŝi edziniĝis al Leŭkipo, reĝo de Mesenio, kun kiu ŝi havis tri filinojn: Febo, Hilajro kaj Arsinoo. Tiu lasta estis la patrino, laŭ kelkaj fontoj, de la dio Asklepio, el ŝia amrilato al Apolono. La ceteraj du, plej konataj kiel *la leŭkipidinoj*, estis forrabitaj fare de la dioskuroj kaj fine edziniĝis al ili.

Filodiko, edzino de Magno
-------------------------

Krom ties, de la antaŭe priskribita, **Filodiko** estis ankaŭ la nomo de plia rolulino de la helena mitologio. Ŝi estis la edzino de Magno, filo de Eolo kaj Enareto. Kun li, ŝi iĝis la patrino de Eŭrinomo kaj Ejoneo.

Tamen, laŭ la plimulto de la versioj la edzino de Magno estis nekonata najado, kies plej konataj filoj estis Polidekto kaj Diktiso. Aldone, Eustatio mencias ke la edzino de Magno nomiĝis Melibeo, kaj ŝia filo Alektoro. Tamen, tiuj nomoj ŝajnas simplaj elpensaĵoj kiu pravigas la nomojn de la urbo Melibeo, sur la monto Peliono, kaj de la regiono Magnisio en kiu ĝi troviĝas.

Eksteraj ligiloj
----------------

* angle Filodiko, ĉe Theoi.com Arkivigite je 2011-10-13 per la retarkivo Wayback Machine

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Pseŭdo-Apolodoro. *Mitologia biblioteko*, 3.10.3.
2. ↑  Skolio pri *Fenicoj*, de Eŭripido, 1760.
3. ↑  Pseŭdo-Apolodoro. *Mitologia biblioteko*, 1.7.3. 9.6. kaj 1.3.3.
4. ↑  Eŭstatio. *Pri Homero*, 338.
Filmstudio Glückauf en la jaro 2010
**Filmstudio Glückauf** en la Suda Kvartalo de Essen estas unu el la plej malnovaj kinejoj en Germanujo. Inaŭgurite en 1924, ĝi estis militdetruita en 1945 kaj pli malfrue rekonstruita laŭ stilo de la 1950-aj jaroj. En 2001 ĝi devis esti fermata, ĉar la doma parto de la kinejo devis estis malkonstruata en 2007 pro kadukeco. Nur la monumentprotektata fasado de la ĉefa domo (Glückaufhaus) konserviĝis. Tiel oni novkonstruis la tutan domensemblon kaj sekve solene inaŭguris la 18-an kaj 19-an de decembro 2009 la remalfermadon de la kinejo.

Ekipaĵo
-------

La kinejo sur areo da 600 kvadrataj metroj ampleksis ĝis sia malkonstruo en 2007 ĉambregon kun 300 sidlokoj kaj paŭzotrinkejon, ambaŭ en la stilo de la 1950-aj jaroj. Ĝi nun denove konvenas kun la monumentprotektata fasado de la domo. La proksimume 90 elcentoj de la interna ekipaĵo, kiuj estis sekurigeblaj, estis denove instalataj. Nur la nombron de sidlokoj oni reduktis al 250 por atingi pli liberecon por la kruroj.

Filmstudio Glückauf plurfoje ricevis distingojn por siaj jaroprogramoj kaj apartenas per tio al la filmteatroj plej ofte distingataj en Germanujo. Nun ĝi havas modernan sonsistemon kun kvar sonfontoj, sed ankaŭ kinorgenon de Gulbransson.

Referencoj
----------

1. ↑  Artikolo en la reta eldono de la gazeto WAZ[*rompita ligilo*]
2. ↑   Artikolo en la reta eldono de la gazeto WAZ. Arkivita el la originalo je 2009-07-21. Alirita 2014-02-19.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Filmstudio Glückauf en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Hejmpaĝo de Filmstudio Glückauf
Greka Kruco
Plano de greka kruco (preĝejo en Stilo - Kalabrio
**Greka Kruco** estas kruco kies kvar brakoj interkruciĝas rektangule kaj kutime samlonge. Tiu desegno vidiĝas, en la kristanaj liturgiaj simboloj kaj en la arkitekturaj planoj de multaj bazilikoj kaj preĝejoj.

Arkitektura alestiĝo
--------------------

En arkitekturo la interkruciĝo de la navo kun la transepto donas al la preĝejoj planon je greka kruco. Oni parolas pri krucgreka plano en preĝejoj en kiu navo kaj transepto havas la saman longon kaj interkruciĝe meze de sia longo. Alikaze, kiam navo kaj transepto havas malsamajn longojn, oni parolas pri latina kruco

La grekkruca plano estas tipa de la bizanca arto: prototipo estas la detruita Baziliko de la Sanktaj Apostoloj en Konstantinopolo, kopiita poste en Italio dum la mezepoko, sed plimalfrue preskaŭ anstataŭigita per la latina kruco preferita de la Romanika Arto. Famega ekzemplo de grekkruca, bizance inspirita, estas la Baziliko de sankta Marko en Venecio.

La grekkruca formo estis reprenita en la Centra Italio dum la Renesanco, kiam estis konstruitaj diversaj plancentraj establoj, arkitektura formo kiun Filippo Brunelleschi volis eksperimenti en la Malnova Sakristio de la Baziliko de Sankta Laŭrenco (Florenco) en tiu ĉefverko de ĉiuj harmonioj kiel la Cappella Pazzi (Kapelo Pazzi). Liaj imitantoj estis la fratoj "da Sangallo": Giuliano da Sangallo realigis la bazilikon en Prato (Italio), dum Antonio da Sangallo tiustile arkitektis en diversaj monumentoj en centra Italio.

Kun la Preĝejo del Gesù en Romo kaj kun la modifo de la projekto de la Baziliko de Baziliko de Sankta Petro de Romo la eksperimentoj pri la grekkrucaj establoj ĉesis kaj oni definitive orientiĝis al la pli facila kaj, tiel oni pensis tiam, al pli harmonia renesanca stilo. Entute hodiaŭ admireblas plurcentoj da tiaj preĝejaj establoj, inter kiuj la juvelo de Stilo (Kalabrio).

Tiu arkitektura stilo, male daŭris kaj daŭras en la kristana, ortodoksa kaj katolika artoj, kaj en la proksima oriento.

En Novklasika arkitekturo elstariĝis en Parizo la grekkruca, pro arto kaj historio admirata, Panteono.

Referencoj
----------

1. ↑  Latina kruco estas formita per du segmentoj malegalmezuraj rektangule interkruciĝantaj, en kiu la horizontala segmento mezuras trikvarone de la vertikala.

Voĉoj kurilataj
---------------

* Lorenokruco
* Hugenota kruco
* Kelkaj krucoj

Greka kruco en la regna ŝildo de Ĝrekio (ĝis 1974)

* Greka kruco en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Greka kruco en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Grekokatolika preĝejo Sankta Triunuo** estas religia moderna konstruaĵo en urbo Fehérgyarmat (Hungario).

Historio
--------

Dum la historio en Fehérgyarmat la loĝantoj estis plejparte kalvinanoj. En fina periodo de la socialismo alvenis ankaŭ grekokatolikoj, ili apartenis al Jánk. En 1992 iu donacis loĝdomon al la eklezio, el tio oni faris kapelon por la diservoj. En 1993 la urbo donacis konvenan areon, la nun videbla moderna preĝejo estis konstruita inter 1995-1999. Kelkaj aldonaĵoj estis faritaj poste. En 2005 Fehérgyarmat akiris la titolon paroĥo, en la sama jaro la menciita kapelo estis malkonstruita.

Konstruaĵo
----------

La konstruaĵo situas sola ĉe stratangulo en korto tre proksime al la urbocentro. Mem la konstruaĵo estas komplika. La navo estas ronda, sed supre estas oklatera ligna kupolo. La oficejo troviĝas en proksimo de la altaro, pli supre la kunvena halo. La ŝtuparejo kuras al la kunvena halo kaj galerio. La paroĥo situas laŭ la stratangulo. 

Kermeso okazas en Pentekostolundo.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* hungare kun foto
* 


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Greka literaturo** estas la literaturo verkita en greka lingvo kaj de grekoj mem. Ĝi plej ofte referencas al la literaturo verkita en antikveco (por tio artikolo Antikva greka literaturo), sed ankaŭ povas aludi al tiu verkita en moderna greka lingvo.

Antikva greka literaturo referencas al la literaturo verkita en la antikva greka lingvo el la plej fruaj tekstoj ĝis la epoko de la Bizanca Imperio. La plej fruaj survivantaj verkoj de antikva greka literaturo, date reen el la komenco de la arkaika periodo, estas la du epopeaj poemoj Iliado kaj Odiseado, kies agado okazas en la Mikena epoko. Tiuj du epopeoj, kun la Homeraj himnoj kaj la du poemoj de Heziodo, nome Teogonio kaj Laboroj kaj tagoj, estas la ĉefaj fondiloj de la greka literatura tradicio kiu pluis en la epokoj de la Klasika, Helenisma kaj Romia periodoj.

La Greka antologio aŭ latine *Anthologia Graeca* (en moderna greka lingvo Ελληνική Ανθολογία) estas kolekto de poemoj verkitaj en la klasika greka lingvo, plejparte epigramoj, enhavante la tutan periodon de greka literaturo de la antikvo ĝis la orientromia imperio.

Helenlingvaj aŭtoroj
--------------------

Alkajo - Arĥiloĥo - Aristofano - Demosteno - Diodoro Sicilia - Esĥilo - Eŭripido - Ezopo - Herodoto - Heziodo - Homero - Kalimako de Kireno - Ksenofono - Lukiano - Marko Aŭrelio - Menandro - Platono - Plutarĥo - Sapfoa - Sofoklo - Tucidido -

Ĝenroj kaj skoloj
-----------------

* Helena tragedio

Vidu ankaŭ
----------

* Ĉefverkoj de Literaturo
* Latina literaturo

* Kategorio Greka literaturo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Joachim Justus BREITHAUPT** (naskiĝinta en la 17-a de februaro 1658 en Northeim, mortinta en la 16-a de marto 1732 en Kloster Berge apud Magdeburgo), estis germana teologo.

Vivo
----

Post la frua morto de la patro li estis edukita fare de la plej maljuna frato kaj ekstudis teologion en 1676 en Helmstedt. En 1680 li iĝis dua lernejestro en Wolfenbüttel sed forlasis la profesion instruistan post pestepidemio kaj iris ĉe la universitaton de Kiel al Christian Kortholt.

La pietisto renkontis en Frankfurto ĉe Majno Philipp Jacob Spener kaj venis al Kiel kiel profesoro de teologio. En 1685 li iĝis kortega predikisto en Meiningen kaj en 1687 ministerio-senioro kaj paroĥestro de la Dominikana preĝejo en Erfurto. En 1691 li ekdeĵoris kiel profesoro en Halle (Saale) kie li respondecis en la nelonge antaŭe fondita universitato pri ĉiuj branĉoj teologiaj. Poste li faris la urbon - kune kun Anton, Francke kaj Lange - vera centro de pietismo.

Ekde 1705 li estis samtempe generalsuperintendanto de la Duklando Magdeburg, ekde 1709 abato de Kloster Berge. El liaj verkoj menciindas antaŭ ĉio la *Institutiones theologicae* (Halle 1694).

Graveco
-------

La graveco de Breithaupt ne estis kiel scienculo sed kiel praktika teologo kiu elradiadis kaj influis la fidelularon. Li ofte prenis peronte moderan pozicion en kazo de kvereloj teologiaj.

Verkoj (elekto)
---------------

* *Des christlichen Zuhörers rechtschaffener Christen-wandel,: Aus sorgfältiger ... 1698*
* *Memoria Caplatoniana: Oder Lebens-beschreibung Zweener Breithaupten: welche…* 1725
* *Wohlgemeinte Warnung für denen Beschuldigungen damit zu dieser Zeit viele…* 1693
* *Drey Passions- und Creutz-predigten in welchen das Geheimniss des Creutzes…* 1698
* *Herrn d. Johann Friederich Mayers auf der Post abgefertigter Antispenerus…* 1695
* *Fünff Erläuterungs-predigten von dem Geheimniss des Creutzes öffentlich auf…* 1724
* *Acht Closter-bergische Char-freytags-predigten, über auserlesene Sprüche …* 1732
* *Institutio Hermencutico-homiletica, hoc Est, Praecepta Interpretandi…* 1694

Literaturo
----------

Werner Raupp: "Breithaupt, Joachim Justus", en: *The Dictionary of Eighteenth-Century German Philosophers*, General Editors Heiner F. Klemme, Manfred Kuehn, Bd. 1, London/New York 2010, p. 145-146.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Joachim Justus Breithaupt en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Biografio ĉe NDB.
* Ampleksa literatura listo pri Breithaupt, de berlina biblioteko.
* Pri la Breithaupt-klano teologa. Arkivigite je 2014-01-01 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 469608
* GND: 104114010
* LCCN: no94003342
* VIAF: 76299542
* ISNI: 0000 0001 0916 8246
* LIBRIS: 295417 285464, 295417
* SUDOC: 176651764
* BNF: 120823728
* NKC: ola2009522861
* ICCU: UBOV598674
 |
La kvina de majo ["Il cinque maggio"],‎ 1821

Portreto de Manzoni
***La kvina de majo*** estas odo verkita de Alessandro Manzoni en 1821, okaze de la morto de Napoleono Bonaparte, kiu estis ekzilita sur la insulo de Sankta Heleno. Ĝi estas la plej konata poeziaĵo verkita de Manzoni.

En la versaĵo, rapide verkita en tri tagoj post la ekscio pere de la *Gazzetta di Milano* de la 16a de julio 1821 pri la cirkonstancoj de la morto de Napoleono, la verkisto reliefigas la batalojn kaj la grandfaroj de la eksa imperiestro sed ankaŭ la homan fragilecon kaj la Dian mizerikordon. 

Metrika skemo: odo komponita el dekok sepsilabaj strofoj: la unua, la tria kaj la kvina estas proparoksitonaj kaj senrimaj, la dua kaj la kvara estas paroksitonaj kaj kun alterna rimo inter ili, la sesa estas oksitona kaj rimas kun la sesa de la sekvanta strofo. Rimskemo: ABCBDE, FGHGIE.

|  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** Ei si nomò: due secoli,l'un contro l'altro armato,sommessi a lui si volsero,come aspettando il fato;ei fe' silenzio, ed arbitros'assise in mezzo a lor. **"** |
| — Alessandro Manzoni, *Il cinque maggio*, vv 49-54 |

 |

Eldono
------

* *La kvina de majo* (poezio); *La pentekosto* (poemo); *Adelchi: Unua ĥoro* (tragediparto); *La Gefianĉoj* (1-a, 2-a, 8-a kaj 21-a ĉapitroj). Tradukis Clelia Conterno Guglielminetti, Enrico Dondi, Carlo Minnaja kaj Giordano Azzi. – En: *Itala Antologio,* Milano 1987, paĝoj 318–339.
**Pasilingua,**  esperantigita **Pasilingvo,** estas internacia planlingvo kreita en 1885 de eks-volapukisto Paul Steiner, gimnazia instruisto el Saverne. Ŝajne Pasilingvo estis rigardita kiel serioza konkuranto de Volapuko.

Malgraŭ ĝia nomo, ĝi ne estas pasigrafio, ĉar ne estas apriora lingvo, sed naturisma projekto, preskaŭ eŭroklono. La projekto estas bazita sur la angla kun influo de franca kaj germana vortprovizo. Ĝi havas naturajn radikojn malmulte deformitajn, sed la derivacio estas nenatura, la partoj de l' diskurso estas ŝanĝeblaj. Ĝi formas regule vortfamiliojn.

Frederick Bodmer laŭdis la projekton ĉar la aŭtoro studis piĝinojn kaj inkluzivis piĝinajn elementojn en la projekton kaj ĝi estas citita de Louis Couturat kaj Leopold Leau, en ilia *Histoire de la langue universelle* kaj de aliaj kosmoglotikistoj de komenco de 20-a jarcento.

Gramatiko
---------

La alfabeto havas 31 literojn: 

* 10 vokaloj: **a, ä, è, e, i, y, o, u, ü** (franca u)
* 21 konsonantoj: **b, c, ç** (/s/), **d, f, g, h, j, k, l, m, n, p, q, r, s, t, v, w, x, z**
* kaj ankaŭ 2 digrafoj: **ch** kaj **sch**

La vortoj devas esti prononcataj kiel en la germana. Ne estas forta silabo, kiel en japana.

### Artikoloj

La difina artikolo estas *to* (vira), *te* (ina), *ta* (neŭtrala); la nedefinita artikolo estas *uno* (vira), *une* (ina), *una* (neŭtrala). La artikoloj akordas al substantivo laŭ numero kaj kazo.

Kiel en la germana, la kazojn oni indikas per artikolon: to (nominativo), tode (genitivo), toby (dativo) kaj ton (akuzativo).

### Substantivoj

La substantivoj havas la naturan ĝenron. La viraj substantivoj finas per *-o*; la inaj, per *-e* kaj la neŭtralaj per *-a* (konkretaj) kaj *-u* (abstraktaj). Ekze: *to homino* (la viro), *te femine* (la virino), *ta cita* (la urbo), *ta modestiu* (la modesteco).

La substantivoj faras la pluralon per *-s.*

Specimenoj
----------

Nombroj, 1–10: una, dua, tria, quadra, quinqua, sexa, septa, octa, nova, deka.

Unuaj versoj de Patro nia:

Patro miso, quo er in coela,
nama tü sanctore
kingdoma tüa kommire,
tüa willu fairore
sur erda ut in coela.
Donnare misbi misan brodan taglian;
pardonnare missas dettas
uti mis pardonnars misosbi debitorosbi

Bibliografio
------------

La projekto ricevis la bibliotekan klasifikon 418 "1885" de Biblioteko Butler.

* Steiner, Paul: *Eine Gemein- oder Weltsprache. (Pasilingua.)* (1885)
* Steiner, Paul: *Elementargrammatik nebst Übungsstücken zur Gemein- oder Weltsprache Pasilingua,* Neuwied: 1885 (80 p.)
* Steiner, Paul: *Summary of the universal language Pasilingua,* Neuwied: 1900 (35 p.)
* Moser, Hans: *Zur Universal-Sprache: kritische Studie ueber Volapük und Pasilingua,* Berlin [Neuwied]: Heuser, 1887 (32 p.), 408.9 M853u
* F. Bodmer: *The Loom of Language* (1943), p. 442
En geometrio, **kombinaĵo de kvar okedroj kun turna libereco** estas uniforma pluredra kombinaĵo, simetria ordigo de 4 okedroj, konsiderata kiel triangulaj kontraŭprismoj. Ĝi povas esti konstruita per kunmeto de kvar identaj okedroj, kaj tiam turno de ĉiu per egala angulo *θ* ĉirkaŭ malsama akso trapasanta la centrojn de du kontraŭaj okedraj edroj, en maniero kiu konservas piritopluredran simetrion.

Kunmeto de ĉi tiu kombinaĵo kun la sama kombinaĵo, en kiu la okedroj estas turnitaj per la sama angulo *θ* en la kontraŭa direkto, donas la kombinaĵon de ok okedroj kun turna libereco.

Kiam *θ=0*, ĉiuj kvar okedroj koincidas. Kiam *θ* estas 60 gradoj, la pli simetria kombinaĵo de 4 okedroj (sen turna libereco) ekestas. En alia rimarkinda okazo (montrita sur bildo) por certa intera valoro de *θ*, 24 de la trianguloj formas samebenajn parojn kaj la kombinaĵo prenas formon de la kombinaĵo de 5 okedroj kun unu el la okedroj forprenita.

Vidu ankaŭ
----------

* Kombinaĵo de 8 okedroj kun turna libereco
* Kombinaĵo de 4 okedroj
* Kombinaĵo de 20 okedroj kun turna libereco
* Kombinaĵo de 20 okedroj
* Kombinaĵo de 10 okedroj
* Kombinaĵo de 5 okedroj

Referencoj
----------

* John Skilling, *Uniform Compounds of Uniform Polyhedra* - *Uniformaj Kombinaĵoj de Uniformaj Pluredroj*, Mathematical Proceedings of the Cambridge Philosophical Society - Matematikaj Paperoj de la Kembriĝa Filozofia Socio, Volumo 79, pp. 447–457, 1976.
En geometrio, **kombinaĵo de kvin steligitaj senpintigitaj kuboj** estas uniforma pluredra kombinaĵo, komponaĵo de 5 steligitaj senpintigitaj kuboj, formita per anstataŭigo de ĉiu kubo en la kombinaĵo de 5 kuboj per steligita senpintigita kubo.

Ĝi havas la saman situon de verticoj kiel la kombinaĵo de 5 malgrandaj rombokub-okedroj kaj la kombinaĵo de 5 malgrandaj kubokubo-okedroj.

Karteziaj koordinatoj
---------------------

Karteziaj koordinatoj de verticoj de ĉi tiu kombinaĵo estas ĉiuj ciklaj permutoj de

(±(2−√2), ±√2, ±(2−√2))
(±τ, ±(τ−1−τ−1√2), ±(2τ−1−τ√2))
(±1, ±(τ−2+τ−1√2), ±(τ2−τ√2))
(±(1−√2), ±(−τ−2+√2), ±(τ2−√2))
(±(τ−τ√2), ±(−τ−1), ±(2τ−1−τ−1√2))
kie *τ = (1+√5)/2* estas la ora proporcio (iam skribata kiel *φ*).

Referencoj
----------

* John Skilling, *Uniform Compounds of Uniform Polyhedra* - *Uniformaj Kombinaĵoj de Uniformaj Pluredroj*, Mathematical Proceedings of the Cambridge Philosophical Society - Matematikaj Paperoj de la Kembriĝa Filozofia Socio, Volumo 79, pp. 447-457, 1976.
***Lingvo.info*** estas senpaga (kun libera aliro) multlingva retejo por informado pri Eŭropaj lingvoj. Ĝi estas interaga retejo disponebla en 21 lingvoj inkluzive Esperanton. La projekto estas subtenita de la programo Sokrato-Leonardo pri tutviva lernado de la Eŭropa Komisiono. Ekde decembro 2012 teamo de naŭ partneroj laboras por la projekto, konsistante de Eŭropa Esperanto-Unio (Belgio), Studio GAUS (Germanio), E@I (Slovakio), Universitato Adam Mickiewicz (Pollando), Suddana Universitato (Danio), Slovaka nacia tekstaro de la Instituto Ľ. Štúr (Slovakio), Asocio Društvo za evropsko zavest (Slovenio), Rusa kultura centro (Litovio) kaj Visetas (Litovio).

Disponeblaj lingvoj
-------------------

La retejo estas disponebla en 21 lingvoj: la angla, la bulgara, la ĉeĥa, la dana, Esperanto, la estona, la franca, la germana, la hispana, la irlanda, la kroata, la latva, la litova, la nederlanda, la pola, la rusa, la slovaka, la slovena, la sveda.

Referencoj
----------

1. ↑

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo
* Artiklo ĉe liberafolio.org
Tio ĉi estas **listo de lingvaj reguligaj institucioj,** organizoj kiuj kontrolas la evoluon de lingvo. Ofte la normdona kaj lingvopolitika roloj pri lingvo estas plejparte plenumataj de aliaj instancoj ol vere lingva "akademio".

Ekzistas akademioj kun konservaj kaj lingvoesploraj celoj, kun lingvo-evoluigaj celoj kaj kun lingvo-diskutaj celoj.

Konstateblas ke "Akademion" havas tiuj lingvoj kiuj konas florantan pli ol kelkajn jarcentojn longan seninterrompan literaturan historion. La fakto, ke ankaŭ la jida kaj la irlanda havas longan literaturan historion, sed ne fieras pri vera Akademio, sendube rilatas kun la relative malgranda nombro de iliaj parolantoj kaj la batoj kiujn iliaj popoloj suferis en la 19a kaj 20a jarcentoj.

Planlingvaj akademioj
---------------------

Ĉar de artefaritaj lingvoj restis ĉefe nur unu Akademio kiu meritas tiun titolon, nome tiu de Esperanto, Johan Derks esploris ĉu Akademio de Esperanto kondutas kiel akademioj de naturaj lingvoj kaj ĉu el klasifiko por naturaj lingvoj povas esti deduktita iu normo kaj ĉu Esperanto obeas tiun normon. Krom la Akademio de Esperanto, ekzistas ankaŭ pri Ido la Uniono di la Linguo Internaciona Ido, pri Volapuko la Internacia Akademio de Volapuko, pri la klingona la Klingonlingva Instituto, kaj pri Loĵbano la *Logical Language Group*.

Naturlingvaj akademioj
----------------------

* Akademio de la Aragona Lingvo por la aragona lingvo
* Akademio de la Asturia Lingvo por la asturia lingvo
* Akademio de la Eŭska Lingvo por la eŭska lingvo
* Franca Akademio por la franca lingvo
* Akademio de la Hebrea Lingvo por la hebrea lingvo
* Asocio de Akademioj de la Hispana Lingvo kaj *Real Academia Española* por la hispana lingvo
* *Accademia della Crusca* por la itala lingvo
* Nacia Konsilio por la Malta Lingvo por la malta lingvo
* Nederlanda Lingvo-Unio por la nederlanda lingvo
* Akademio de Lingvo kaj Literaturo Persaj por la persa lingvo
* Brazila Beletristika Akademio por la portugala lingvo
* *Lia Rumantscha* por la romanĉa lingvo
* Rumana Akademio por la rumana lingvo
* Instituto de Rusa Lingvo kaj Rusia Akademio de Sciencoj por la rusa lingvo
* Sveda Akademio por la sveda lingvo

Bibliografio
------------

* Carlevaro, Tazio,  Mondlingvaj Akademioj, 1985, en: Haupenthal, R. (eld.), *Li kaj ni, festlibro por la 80a naskiĝtago de Gaston Waringhien*, p. 381-391
* Věra Barandovská-Frank, *Akademioj, lingvoj kaj planlingvoj*, Internacia Kongresa Universitato, Firenze (Florenco); 2006

Referencoj
----------

1. 1 2 3  Johan Derks, Prilingvaj institutoj de 18 naciaj lingvoj, 1-a decembro 2014

* Kategorio Lingvaj akademioj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Pueblonuevo del Guadiana** estas municipo de Hispanio, en la provinco de Badajoz, regiono de Ekstremaduro. 

La loĝantoj nomiĝas *pueblonovenses*. La censita populacio en 2008 estis de 2.010 loĝantoj.

Situo
-----

Pueblonuevo del Guadiana estas situa en la centrokcidenta parto de Ekstremaduro, nome komarko Vegas Bajas, je altitudo de 180 m; je nur 25 km de Badajoz, provinca ĉefurbo kaj je 45 km de Mérida, la regiona ĉefurbo. La surfaco de ties teritorio estas de 30,95 km².

Ekonomio
--------

Agrikulturo kaj brutobredado. Ĉar ebla akvumado el la rivero Guadiana, la teroj estas de irigacio kaj sur ili oni kultivas tomaton kaj maizon inter aliaj produktoj kiel rizo, papriko kaj fruktoj el fruktarboj kiel prunoj, piroj, nektarinoj kaj persikoj.

Historio
--------

Pueblonuevo del Guadiana ekkonstruiĝis en 1948 ene de la projekto de la Plan Badajoz, kaj finkonstruiĝis dum la 1960-aj jaroj. La 6an de oktobro de 1956 ĝi estis inaŭgurita de la Generalo kaj tiama diktatoro Francisco Franco.

Kvankam temas pri novkonstruita vilaĝo oni trovis en ĝiaj teroj gravajn romiajn restaĵojn kiel la Vilao de Pesquero el kie oni alportis du mozaikojn al la Provinca Muzeo de Badajoz kaj aliajn restaĵojn.
**Marakvariejo Ostrava** estas akvariejo, kie oni ekspozicias marfiŝojn kaj aliajn speciojn de flaŭro kaj faŭno. Ĝi troviĝas proksime de urbocentro de Ostrava, proksime de placo de Masaryk, en Nigra herbejo sur vojlinio al Sileziaostrava burgo.

Historio
--------

La akvariejon fondis pasia kolektanto de fiŝoj kaj ceteraj maranimaloj Oleg Cedivoda en la jaroj 1999-2000. Kaŭzo de la fondo estis, ke jam hejme li ne povis lokigi tiom da akvarioj. Tiu ĉi akvariejo estas la plej malnova privata publike alirebla kolektejo de sia speco en Ĉeĥio. Dank' al bona lokigo de la akvariejo ties viziteco kreskas.

Specialigo de la marakvario en Ostrava
--------------------------------------

La specialigo de la marakvario estas marflaŭro kaj marfaŭno. Kiel la unua organizaĵo en Ĉeĥio ili ĉi tie komencis kun bredado de ŝarko de ordo *Carcharhinus*. La marakvario en Ostrava estas tenanto de atesto por bredado de precipe danĝeraj animaloj. La tuta konstruado kaj trafiko de tiu ĉi instituto estas pagata eksplicite el privataj financoj (nenia subteno de ŝtato, regiono, urbo aŭ municipo). Al pluaj aktivecoj apartenas bredado kaj rebredado de animaloj endanĝerigitaj pro pereo.

Celoj de la marakvario en Ostrava
---------------------------------

La celoj de la akvario estas proksimigi la fascinan mondon al infanoj, lernantoj kaj al vasta laika kaj faka publiko.

Animaloj
--------

Krom la fiŝoj en la akvariejo estas bredataj ankaŭ aliaj specioj de animaloj.

### Fiŝoj

Estas bredataj ĉi tie ekzemple la jenaj fiŝoj: rifa nigrangula ŝarko (*Carcharhinus melanopterus*), barakudo (*Sphyeaena barracuda*), *Paracanthus hepatus*, *Canthigaster solandri*, *Ostracion cibicus*, *Ostracion meleagris*, *Rhinecanthus aculeatus*, *Odonus niger*, *Lo vulpinus*, *Amphiprion clarkii*, *Pomacanthus navarchus*, *Pomacanthus imperator*, piranjoj kaj aliaj. 

### Testudoj

*Chelydra serpentina*, *Macroclemys temminicki*, *Chelodina longicollis*, *Caretochelys insculpta*

### Krokodilo

Nila krokodilo (*Crocodylus niloticus*) 

### Simioj

*Callithririx pygmaea*, *Callithririx jacchus*, *Saguinus oedipus*, *Saguinus nigrocollis*

Eksteraj ligiloj
----------------

* Marakvario Ostrava Arkivigite je 2009-04-15 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Ostrava |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion***Pelargopsis*** |
| --- |
|  |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Koracioformaj *Coraciiformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Halcionedoj *Halcyonidae* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
| Genro  |
| ***Pelargopsis***Gloger, 1841 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri *Pelargopsis*  |

 |
| v • d • r |

***Pelargopsis*** estas genro de arbalcionoj, kiuj estas loĝantoj en tropika suda Azio el Barato kaj Srilanko al Indonezio. La specioj en taksonomia ordo estas jenaj:

* Brunflugila arbalciono, *Pelargopsis amauroptera*
* Cikonibeka arbalciono, *Pelargopsis capensis*
* Nigrabeka arbalciono, *Pelargopsis melanorhyncha*

Tiuj tri arbalcionoj estis iam provizore lokitaj en la genro *Halcyon*.

Tiuj estas tre grandaj arbalcionoj, 35 cm longaj. Ili havas tre grandajn ruĝajn aŭ nigrajn bekojn kaj brilruĝajn krurojn. La kapo kaj subaj partoj de tiuj specioj estas blankaj aŭ sablokoloraj, kaj la flugiloj kaj dorso estas malhelaj, varikoloraj en verda kaj blua, bruna aŭ nigra depende de la specio. Ambaŭ seksoj estas similaj. La flugo de la specioj *Pelargopsis* estas sveba, sed rekta.

La arbalcionoj *Pelargopsis* loĝas en vario de arbaraj habitatoj ĉe lagoj, riveroj, estuaroj aŭ marbordoj. Ili gvatas senmove dum predatendo kaj estas ofte nevidataj spite sian grandon. Ili estas tre teritoriaj kaj forigos aglojn kaj aliajn grandajn predantojn. Tiuj specioj ĉasas krabojn, fiŝojn, ranojn kaj ĉe la Cikonibeka arbalciono almenaŭ, rodulojn kaj birdidojn.

La specioj *Pelargopsis* elfosas siajn nestojn en riverbordo, falita arbo, aŭ arba termitejo, kie la ino demetas rondoformajn blankaj ovojn.

Referencoj
----------

* Fry, K & Fry, H.C.: *Kingfishers, Bee-eaters and Rollers*. ISBN 0-7136-8028-8
**Joachim Badeni**, ĝuste Kazimierz Stanisław Badeni blazono *Bończa* (naskiĝis la 14-an de oktobro 1912 en Bruselo, mortis la 11-an de marto 2010 en Krakovo) – pola romkatolika presbitero, dominikano, mistulo, akademia animzorganto, aŭtoro de libroj.

Biografio
---------

Filo de diplomato Ludwik Badeni (1873-1916) kaj de svedino Alicja Ancarcrona (1889-1985). Ido de praularo Badeni, politike influpova kaj finance potenca. La antaŭnomon Kazimierzu ricevis post sia avo, ĉefministro de Aŭstrio-Hungario. En 1914 la familio translokiĝis de Belgio al Svislando, kaj poste al Vieno. Post morto de la patro en 1916 ekloĝis kun sia patrino en Busk, apud Okcidenta Bugo (la hodiaŭa Ukrainio).

En 1930 abiturientiĝis en Ŝtata Gimnazio en Żywiec, kaj en 1937 finis juron en Jagelona Universitato. Batalis dum la germana invado en Pollandon kaj poste restis en Rumanio, kaj tra Jugoslavio kaj Grekio atingis Marsejlon. En Bretonio eniris la formiĝantan polan armeon de Stanisław Maczek. Poste batalis apud Narvik, en Francio kaj Maroko. En Ĝibraltaro estis sekretario de pola misio. Komence de 1943 transiris al stabo de generalo Władysław Sikorski en Anglio. Fine ektroviĝis en paraŝutista brigado.

Intertempe li ekkonis Józef Maria Bocheński, kiu profundigis en li jam pli fruan vokitecon al sacerdoteco. Julie 1943 eniris al animzorga seminario en Anglio, julie 1944 al novicado ĉe dominikanoj en Howkesyard. La 16-an de aŭgusto 1945, en la nomtago de Joachim, ĵuris religian voton.

De 1947 loĝis en Pollando, kie studis teologion. En 1950 ordiniĝis kaj laboris kiel akademia animzorganto en Poznań (1957-1975), Vroclavo (1975-1976) kaj Krakovo (1977-1988).

Atingoj
-------

Kunkreinto de la krakova akademia animzorgeco laŭ Renoviga Movado de la Sankta Spirito

Inter liaj spiritaj interesiĝoj estis interalie zeno, profunda psikologio de Carl Gustav Jung, instruo de Majstro Eckhart kaj verkado de Tolkien. En rememorigaj artikoloj estas konsiderata mistikulo, kvankam li mem diris pri si, ke estas profeto. Oni ankaŭ rememorigas ekzemplojn de resanigado pere de lia helpo kvankam Badeni mem neniam pri tio parolis publike.

Post lia 90-a vivjaro komencis aperi rememorigajn librojn pri teologio kaj ekzistado. Neniun libron li verkis propramane, nur diktis aŭ donis intervjuojn.

Li mortis nokte la 11-an de marto 2010 je la 1.16 en krakova monaĥejo de dominikanoj. Pro meritoj por sendependeco de Pollando, "pro la atingoj en la scienca laboro kaj animzorga agado en universitata medio" estis postmorte distingita per Komandora Kruco de la Ordeno *Polonia Restituta*.

* Kategorio Joachim Badeni en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 517007
* GND: 1058194755
* LCCN: n2005036578
* VIAF: 162063035
* ISNI: 0000 0001 1147 4795
* NKC: jx20111122002
 |
**La lingvo por ni** estas "populara" kanto inter esperantistoj ĉe Esperanto-renkontiĝoj. La muziko venas de la skota popolkanto *Bring Back My Bonnie to Me*.

Teksto
------

Sur montoj kaj step' indianoj
Ĉasadas kun ruĝfamili'
Kaj se vi postulas parolon,
Kanjone eĥiĝas la kri'
Esperanto estas la lingvo por ni, por vi.
Esperanto estas la lingvo por ni.
En densa afrika ĝangalo
La bonaj amikoj de ni
Jam solvis la lingvan problemon
Tamtame resonas la kri'
Esperanto estas la lingvo por ni, por vi.
Esperanto estas la lingvo por ni.
Ĉe norda poluso eskimoj
Vivadas en neĝ' kaj glaci'
Se ili bezonas parolon
Aŭdigas tutsame la kri'.
Esperanto estas la lingvo por ni, por vi.
Esperanto estas la lingvo por ni.
Sur tuta la vasta terglobo
En urboj de ĉiu naci'
Troviĝas samideanaro
Kaj sonas de buboj la kri'.
Esperanto estas la lingvo por ni, por vi.
Esperanto estas la lingvo por ni.

Historio
--------

Ĉi kanto estas la unua de la vinilalbumo Ni kantu en Esperanto eldonita en 1964, kie trobadoras Frans Jahger.

Kritiko
-------

La kanto estas verkita el koloniisma perspektivo. Por forpreni la plej gravan mankon ĝi ŝanĝiĝis plurfoje. La frazo "Sovaĝaj nigruloj sen Di'" iĝis "Nigruloj sen teknologi'" kaj poste "la bonaj amikoj de ni". Tamen la baza strukturo restas koloniisma. Malgraŭ kelkaj protestoj la tradicia versio reaperis en la rusa disko "Oraj Kantoj" (2002), ĉar ĝi estas la tradicia formo, populara dum fermiteco de la lando en 1960-aj-70-aj jaroj.


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
***La legendo de la bonaj virinoj*** (angle *The Legend of Good Women* [ðə ˈlɛdʒənd əv ɡʊd ˈwɪmɪn]) estas poemo en formo de vizia sonĝo de Geoffrey Chaucer.

Formo
-----

La poemo estas la tria plej longa el la verkoj de Chaucer, post *The Canterbury Tales* kaj *Troilo kaj Kresido*, kaj estas eble la unua grava verko en angla kiu uzas la jamban pentametron aŭ deksilaban duverson kiun poste li uzos en *The Canterbury Tales*. Tiu formo de heroeca duverso iĝos grava parto de la anglalingva literaturo sendube inspirita de Chaucer.

Enhavo
------

La prologo priskribas kiel Chaucer estas admonita fare de la dio de amo kaj de la reĝino, Alceste, pro siaj verkoj — kiaj Troilo kaj Kresido — priskribante virinojn iom malfavore. Kresido estas prezentita nekonstanta en amaferoj en tiu pli frua verko, kaj Alceste petas poemon de Chaucer laŭdante la virtojn de virinoj kaj de iliaj bonaj mortintoj.

Poste, *La Legendo de la Bonaj Virinoj* rakontas la jenajn naŭ rakontojn:

1. La Legendo de Kleopatro
2. La Legendo de Tisba
3. La Legendo de Didono
4. La Legendo de Hipsipilo kaj Medeo
5. La Legendo de Lukretia
6. La Legendo de Ariadna
7. La Legendo de Filomelo
8. La Legendo de Filiso
9. La Legendo de Hipermnestra

Eksteraj ligiloj
----------------

* Georffrey Chaucer.  Douglas B. Killings, Roy Tennant:  The Legend of Good Women (angle). *The Medieval and Classical Literature Library*. Arkivita el la originalo je 2020-02-14. Alirita 2020-05-09.
**Johannes Stockem** (**Stokem**, **Stokhem**, **Jean de Prato alias Stochem**) (\*ĉ. 1445 Flandrio - † ĉ. 1500 en Hungario?, estis nederlanda polifoniisto, kantisto kaj komponisto.

Li aktivis ekde 1487 ĝis 1489 kiel kantisto ĉe la papa kapelo. Poste li troviĝis ĉe la hungara reĝokortego. Pro la geedziĝo de reĝino Beatrix, filino de reĝo Ferdinando la 1-a de Napolo, kun la hungra reĝo Matiaso Korvinuso, muzikistoj el okcidenta Eŭropo akiris pli kaj pli influon ĉe la hungara kortego. Evoluo, kiu tiam montriĝis ankaŭ en aliaj orienteŭropaj princodomoj. Nur malvigle tie evoluis aparta muzika tradicio. 

  

Stockem kreis serion da muzike elstaraj kanzonoj en la nederlanda polifonia stilo. Siatempe li ĝuis altan reputacion. Tion atestas la enprenon de verko lia en la plej fruaj muzikpresaĵoj de Ottaviano Petrucci. 


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 226718
* GND: 134093380
* LCCN: nr89016065
* VIAF: 79201034
* ISNI: 0000 0000 7371 4531
* BNF: 14827109k
* MBA: 4352fc0f-c943-4f60-ad4b-4378844e96d0
 |

Fontoj
------

Johannes Stokem en la germanlingva vikipedio
**Johannes Hermann MEISSEL** (naskiĝinta la 27-an de februaro 1888 en Neudietendorf, mortinta la 8-an de aprilo 1969 samloke) estis germana desegnisto kaj pedagogo.

Vivo
----

En 1902 li eniris la seminarion de la Frataro herrnhuta en Niesky kaj iĝis instruisto de la herrnhuta pedagogistejo en Niesky en la jaro 1908-a. Inter 1910-11 li soldatis en Görlitz. De 1913-14 li frekventis la Reĝan altlernejon pri artoj en Berlino. Post la kvarjara partopreno de la Unua mondmilito li estis desegnoinstruanto en Berlino antaŭ ol aliĝi al la Pacmovado en 1919. Samjare komenciĝis ankaŭ lia ekspresionisma pentromaniero. Pro bombaviadilatako perdiĝis kaj ateliero kaj verkaro en la jaro 1943 en la germana ĉefurbo. Inter 1943-45 li estis instruisto pri desegnado kaj biologio en Niesky kaj revenis finfine en 1945 al Neudietendorf. En aprilo 1945 li hisis la blankan pacflagon sur la turo de la fratara kirko en Neudietendorf. Ĝis 1947 li instruis ĉe la bazlernejo. Inter 1945-57 li estis membro de la urba konsilanatro. Inter 1947-67 li agadis kiel liberprofesiulo. La saman periodon li estis membro de la konsilio de la plej saĝoj de la frataro en Neudietendorf. En 1950 li kreis la Zinzendorf-plakedon.

Honoroj
-------

En Neudietendorf nomitis strato por li kaj maljunulhejmo. En 1962 oni aljuĝis al li la honoran kudrilon de la Germana konsilio pri paco.

Literaturo
----------

* Kategorio Johannes Meissel en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Pri la oldulejo en la eksa ateliero de Meissner kaj lia biografio
**K.E.P.** estas mallongigo de la frazo «**K**io **E**stis **P**ruvenda», per kiu multaj matematikistoj signas la finon de matematika pruvo.

La kutimo devenas el la samsignifa tradicia frazo malnovgreka « ὅπερ ἔδει δεῖξαι », kiun uzis, interalie, Eŭklido, Arĥimedo kaj Aristotelo.

En Latino ĝi iĝis *quod erat demonstrandum*, komenclitere *Q.E.D.*; en tiu formo ĝin ĝis nun uzas la matematikistoj germanaj kaj anglalingvaj.

En multaj aliaj lingvoj oni uzas tradukon hejmlingvan, ekz-e

* Ο.Ε.Δ. novgreke (όπερ έδει δείξαι)
* C.Q.F.D. france (ce qu'il fallait démontrer)
* c.b.d.u. pole (co było do udowodnienia)
* ч.т.д. ruse (что и требовалось доказать)

En Esperanton ĉi tiun mallongigon enkondukis Raoul Bricard en sia *Matematika Terminaro kaj Krestomatio* (1905). Tiam la sence plej konvena sufikso *-end* ankoraŭ ne estis oficialigita, tial li uzis la frazon «kio estis pruv**ot**a» (kaj oni ofte plu klarigas la mallongigon «K.E.P.» per ĉi tiu malnova formo).

En la modernaj tekstoj matematikaj oni nun iom pli ofte uzas la pli okulkroĉan nigran ortogramon ■ (ŝerce nomatan «tomboŝtono»). Unikodo disponigas eĉ specialan signokodon `U+220E` ∎ (HTMLe `&#8718;`).

Simile, por fari la finilan siglon pli rimarkebla, oni kutimas skribi ĝin majuskle: **K.E.P.** (simile al la solenaj majuskloj monumentaj Q.E.D.), prefere ol *k.e.p.*

Inter aliaj, la sekvaj sciencistoj uzis la esprimon *quod erat demonstrandum* en sia verko :

* Bartolomeo Zamberti en 1505 - la plej malnova uzo en presilo;
* Galileo Galilei (*Dialogo sopra i due massimi sistemi del mondo*, *Dialogo pri la du plej grandaj sistemoj en la mondo*) en 1632;
* Benedikto de Spinoza en 1665 - en geometrie pruvita verko de *Etiko*;
* Isaac Barrow;
* Isaac Newton.

Similaĵoj
---------

Malpli ofte uzata estis la esprimo *quod erat faciendum* ( *kio devus esti farita* ), mallongigita QEF, kaj tio ĉi traduko el la greka, *ὅπερ ἔδει ποιῆσαι* ( *hoper edei poiēsai* ).

Moderna matematiko uzas specialajn simbolojn por la sama celo, kiel ekzemple ■ (solida kvadrato), □ (malplena kvadrato), aŭ la specialeca Unikoda signo U + 220E ∎, nomita la *Fino de Pruvo*.
**Dahlak-Arkipelago** estas insulgrupo, apartenante al Eritreo, en la Ruĝa maro antaŭ Massava. La arĥipelago havas du grandajn kaj ĉirkaŭ 200 malgrandajn insulojn, el kiuj nur kvar estas loĝataj. La insuloj havas entute la surfacon de 900 kvadrataj kilometroj. La insulojn ĉirkaŭas koralrifoj kaj estas fiŝo riĉaj, ŝatataj de subakviĝantoj.

Sur la insuloj loĝas entute ĉirkaŭ 2 500 homoj, el kiuj 1 500 sur la plej granda insulo Dahlak Kebir. La loĝantoj de la insularo parolas propran t.n. dahlakan lingvon.

Historio
--------

Pli frue la insularo estis centro de la perlokaptado en Ruĝa Maro, konata verŝajne dum la romia epoko. La loĝantoj estis la unuaj muslimoj en orienta Afriko. Sur la insuloj estiĝis jam en la 7-a jarcento islama ŝtato, kiuj baldaŭ venis sub jemenan regadon kaj en 1559 sub Osmanan.

Ĉe komenco de la itala kolonia epoko super Eritreo (1891/92) sur unu insulo estis establita prizono por opoziciuloj el Eritreo kaj aliaj italaj kolonioj. En la sendependiĝa milito de Eritreo kontraŭ Etiopio, tiu uzado reviviĝis. Sur la insuloj troviĝis mararmea bazo de la Sovetunio, kiun uzis post malfondo de la Sovetunio (1990-1991) dum mallonga tempo Israelo.

Israelo - onidire, laŭ arabaj fontoj - havas traktatojn kun eritrea prezidento Isayas Afewerki, kiuj permesas ĉeeston sur insuloj Dahlak kaj Fatma.

Vidu ankaŭ
----------

* Etiopaj kserofitaj herbejoj kaj arbustaroj

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Dahlak-Arkipelago en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* hejma paĝo en la angla
**Pelarrodríguez** estas municipo de la provinco Salamanko, en la aŭtonoma komunumo Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la Jurisdikcia teritorio de Salamanko en la nordo-centro de la provinco. *Pelarrodríguez* estas etimologie aludo al iu *Pelay Rodríguez* aŭ *Pelayo Rodríguez*, kiu estris la reloĝado post la *Reconquista*.

Panoramo
Ĝia municipa teritorio estas formata de la loĝlokoj Pelarrodríguez kaj Peramato, okupas totalan areon de 14,64 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2017, ĝi havis 166 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 300 loĝantojn ekde la mezo de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. Ĝi distas 56 km de Salamanko, provinca ĉefurbo. 

Ĝi fondiĝis en la 13-a jarcento. En postaj jarcentoj suferis pro militoj kaj ĉefe dum la Hispana Milito de Sendependigo. 

La tradiciaj agrikulturo (cerealoj, paŝtaĵoj) kaj brutobredado (bovoj kaj ŝafoj en kverkaroj) lastatempe iom dekadencis, sed pluas. Lastatempe rura turismo ekgravis.

La urbestro estas de dekstra partio PP.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Salamanko


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 753360
 |
***Komencanto*** estas revuo por ĉiu, kiu lernas, posedas, aŭ instruas Esperanton. La revuo Komencanto ("K") speciale taŭgas por kursoj, grupoj kaj societoj. Ĝi regule aperis ekde 1998 ĝis 2008 kun 16 paĝoj en formato *A4* kun 6 kajeroj jare.

"K" ne havas urĝajn informojn, tial ĝia enhavo estas ĉiam aktuala. La abonantoj ricevas la plenan stokon, sendepende de momento de abono.

Ĉiujare la revuo publikigas verkojn de 40 ĝis 50 komencantaj aŭtoroj el 20 ĝis 25 landoj el la tuta mondo.

Enhavo
------

En la revuo "KOMENCANTO" oni trovas jenajn temojn:

**Kiel tio komenciĝis?**
Konataj aktivuloj, prezidantoj de asocioj, redaktoroj, eminentaj esperantistoj rakontas, kiel ili estis komencantoj.

**Literatur-historiaj paĝoj** Estas praktikaj provoj de komencantaj aŭtoroj:poemoj, rakontoj originalaj kaj tradukitaj.

**Esperanta gramatiko serioze kaj ŝerce**

**Neelpensitaj historioj** 
Estas amuzaj okazaĵoj, kiuj vere okazis al niaj legantoj aŭ iliaj proksimuloj

**Tempo kaj homoj** 
Temo por filozofiumi pri eterno — bildetoj, frazoj, aforismoj, proverboj… 

**Aforismoj** 
"Aforismo estas kvazaŭ mini-jupo: kurte kaj vidinte". 

**Anekdotoj** 
Multaj diverstemaj materialoj, de iu regiona kanto ĝis kulinara recepto.

**Invitoj kaj Informoj**
informoj pri kaj Invitoj al E-renkontoj aû konkursoj

'***Korespondu!** **Aliaj temoj Pentraĵoj kaj desegnaĵoj…'***

*Tra la tuta revuo, de kovrilo ĝis kovrilo estas farita kaj desegnita nur por esperantistoj — por legantoj de KOMENCANTO*.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Paĝo de KOMENCANTO
**Komerca Centro Dua** aŭ en angla **Trade Centre 2** (en araba: المركز التجاري الثانية) konata ankaŭ kiel Dubaja Financa Centro estas distrikto en okcidenta Dubajo, Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj (UAE), nome en Bur Dubajo.

Ĝi havas 3 353 loĝantojn.

Ĝi formas parton de la komerca kaj rezideja distrikto de la Strato Ŝejĥo Zajed.

Komerca Centro Dua, meze al supra dekstro.
Komerca Centro Dua estas formata de preskaŭ nur altaj nuboskrapuloj laŭlonge de la Strato Ŝejĥo Zajed. Loka stratosistemo simila al tiuj de aliaj lokoj en Dubajo ne estas. Tamen loka vojo (15a Strato) ligas la areon de Komerca Centro Unua kun tiu de Komerca Centro Dua.

Komerca Centro Dua bordas norde kun Komerca Centro Unua, sude kun Dubaja Investadejo, oriente kun Zabil. Gravaj lokoj en Komerca Centro Unua estas la Dubaja Monda Komerca Centro, la Turo de Emirlandoj, la Roza Turo, la Turo de la 21a jarcento, la Hotelo Angsana, Dusit Dubai kaj la Falkoturo. 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rDistriktoj de Bur Dubajo en Dubajo |
| --- |
| Alaŭir ~ Albada ~ Albarŝa ~ Alĝafilija ~ Alhamrija ~ Alhudajba ~ Alĝadaf ~ Alkarama ~ Alkefaf ~ Alkoz ~ Almanara ~ Almarkada ~ Alsafa ~ Alsatŭa ~ Alsufuh ~ Alsuk Alkabir ~ Alŝindaga ~ Alŭasl ~ Arabaj Ranĉoj ~ Bu Kadra ~ Emirlandaj Montetoj ~ Ĝumejra ~ Komerca Centro Unua ~ Komerca Centro Dua ~ Manĥul ~ Nad Aŝŝeba ~ Ras Alĥor ~ Ras Alĥor Industria Areo ~ Said Haveno ~ Ud Meta ~ Um Aŝŝif ~ Um Hurair ~ Um Sukejm ~ Zabil |

 |
**Komerca jaro** estas jaro 360 tagojn longa.

La kialo ĝustigi la daŭro de la kalendara jaro estas simpligi multajn kalkulojn, precipe en la financoj. Oni kalkulas jaron kiel la sumon de dekdu monatojn sed simpligante la daŭron de tiuj monatoj per sama tagonombro, 30 tagoj. Tiel, ĉiuj monatoj daŭras same. La tuta jaro havas tial 360 tagojn.

Ĉi tiu jarokalkulo estas uzata por kalkuli interezojn bankajn kaj rabatajn. Danke al ĉi tiu sistemo, ĉiu monato generas saman interezon (tiuj el 30 tagoj) kaj ne generas pli tiuj monatoj pli longaj.

Tio ne signifas, ke la jaro finiĝas kvin tagojn antaŭe, sed simple ke oni artefarite forprenas 5 tagojn el la kalendaro. Tamen, la jaro ja ekas en la unua tago de januaro kaj finiĝas la lastan tagon de decembro.

Kalkul-metodoj de datoj
-----------------------

En financa matematiko, oni uzas malsamajn kalkul-metodojn por kalkuli la daŭron de financa transakcio aŭ de datoj.

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Año comercial en la hispana Vikipedio.*
**Komedono** (el la latina: *com*: kun, *edo*: manĝi) estas amasiĝo de korno miksita kun sebumo en la buŝo de la harfoliklo. Ili estas karakterizaj de akno.

La nigra koloro baziĝas sur la melanin-enhava keratino. Komedonoj ofte aperas sur la vizaĝo, en la orelo, sur la kolo aŭ sur la dorso (precipe la ŝultroj) kaj aspektas kiel nigraj aŭ blankaj punktoj. Precipe homoj en pubereco suferas de ĝi. 

Komedonoj estas kaŭzitaj de korniĝo-malordo. La korno akumuliĝas en la harfoliklo, kaj estas miksita kun sebumo. Oni distingas malfermajn komedonojn (nigrakapuloj), fermitajn komedonojn (blankkapulojn) kaj mikrokomedonojn (malgrandaj blankaj punktoj). En malfermaj komedonoj, la nigra pinto estas la ŝtopilo de la korno kiu plenigas la dilatitan elirkanalon de la harfoliklo. En fermitaj komedonoj, la drenaddukto estas tre mallarĝa. La bakterioj, kiuj estas nature ĉeestantaj en harfolikloj, povas multiĝi pro la fermo kaj la amasiĝo de sebumo. Tiel formiĝas pustulo. Mikrokomedonoj povas evolui en nigrakapsulon aŭ blankakapsulon.

* Kategorio Komedono en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
:

La **dupunkto** estas marko de interpunkcio, skribata per du vertikalaj punktoj. Dupunktoj estas uzataj por:

* anonci citaĵon – *Zamenhof diris: «Sed homoj kun homoj»*
* klarigi konsekvencon – *Mi estas malsana: mi ne laboros hodiaŭ*
* klarigi kaŭzon – *Mi ne laboros hodiaŭ: mi estas malsana*
* fari liston – *Mi aĉetis manĝaĵojn: panon, viandon kaj legomojn.*

Ankaŭ oni uzas dupunkton en la skribado de horoj, minutoj kaj sekundoj. Oni apartigas la horojn, la minutojn kaj la sekundojn per dupunkto, ekzemple: *10:15* indikas *deka horo kaj dek kvin*.

Tipografio
----------

Plej ofte oni ne metas spaceton antaŭ la dupunko. Tamen laŭ la tipografio de kelkaj lingvoj (ĉefe la franca) kutimas aŭ eĉ estas postulata, ke oni uzu spaceton antaŭ tiu signo. Sed ĝi nepre estu "nedisigebla" spaceto (por eviti ke la dupunkto troviĝu komence de linio), ĝenerale kun konstanta larĝeco, kaj pli malgranda ol la ordinara spaceto. En la Fundamento de Esperanto skribas Zamenhof dupunktojn kun spacetoj antaŭaj.

Matematike
----------

Oni uzas la dupunkton por montri rilatumon de du nombroj. Tiel, ĝi (kiel la oblikvo) estas simbolo de divido.

Komputike
---------

En komputiko la dupunkto estas signo 58 en ASCII kaj Unikodo. En la programlingvo C kaj aliaj programlingvoj, la dupunkto estas parto de la ?: operacisimbolo, kiu estas uzata por simplaj buleaj operacioj.

* Kategorio Dupunkto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)