recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
funebraj florkronoj ĉe la tombo de Jaser Arafat en Ramalaho 2004.
La **funebra florkrono** (ankaŭ: **mortokrono**) estas elemento de la funebra kulturo. Kiel simbolo de la mortotradicio ĝia cirkloformo esprimas la eternecon simbolante nek komencon nek finon.
(Vidu ankaŭ artikolon uroboro). Ĝi staras kiel signo por la eterneco. Tiu tradicio komencis je la antikvo (laŭrokronoj) kaj la kristanaj martiro-kronoj. Ekde la baroko florkronoj por funebraj ceremonioj apartenis al la sepultadkulturo.

Historio
--------

Ĝis la fino de la 19a jarcento la funebra florkrono estis uzata nur ĉe entombigoj de gefraŭloj. Ĉirkaŭ 1870 oni komencis uzi perlo-kronojn kaj kronobanderolon el sateno, tafto aŭ papero kun la nomo kaj la lastaj salutoj de la donacantoj de la krono. Samtempe ekis la kutimo pri krono- aŭ flor-ĉaro dum la entombiga ceremonio ĉe la burĝaj entombigoj. Hodiaŭ ofte la familianoj de la mortinto petas donacojn al komunutilaj organizoj anstataŭ funebra florkrono.

Simbolo
-------

Kiel cirklo sen komenco kaj fino la funebra florkrono staras por la eterneco.

Formado de la funebra florkrono
-------------------------------

Hodiaŭ kutimas funebraj florkronoj el floroj kaj koniferaj branĉetoj kun aŭ sen funebra banderolo. La banderolo surhavas la lastan saluton de la postvivantoj de la mortinto. La krono granda kutime estas inter 60 kaj 90 cm. La bazo de la florkrono konsistas el ĉiamverdaj branĉetoj, kiel abio, piceoj kaj bukso. Ili simbolas kiel la cirkloformo la eternecon. Ĝia verda koloro staras por la espero je nova vivo kiun la mortinto atendas. La floroj estas ofte zantedesĥioj, lilioj, krizantemoj, rozoj, diantoj kaj gerberoj, ofte en blanka aŭ helaj koloroj.

Literaturo
----------

* Kategorio Funebra florkrono en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Marion Widmann: *„De Coronis". Zum Bedeutungswandel und zur Bedeutungsvielfalt eines Zeichens im religiösen und säkularen Volksleben.* Lang, Frankfurt am Main u. a. 1987, ISBN 3-8204-8839-1 (*Artes Populares. Studia Ethnographica et Folkloristica* 12).


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 603747
* GND: 4678448-2
 |
Gustav Adolf Schultze (1872)
**Gustav Adolf SCHULTZE** (naskiĝinta la 18-an de septembro 1825 en Naumburg, mortinta en 1897 en Naumburg-Almrich) estis germana portretisto kaj fotisto.

Vivo
----

Gustav Adolf Schultze estis filo de teologo kiu iam decidis eksanimzorganti kaj preferis iĝi dratisto en la regiono de Saale kaj Unstrut. Post trapaso de la lerneja tempo li iris en 1843 Berlinon por studi ĉe la tiama akademiestero Johann Gottfried Schadow pentradon kaj poste ĉe Eduard Magnus portretfaradon. Laŭ rekomendo de Schadow li konatiĝis kun la arthistoriisto Franz Theodor Kugler kiu iĝis ties patra amiko. Amikajn rilatojn havis Gustav Adolf Schultze krome kun la lirikisto Emanuel Geibel, kiun li portretis. Tiu ĉi bildo troviĝas hodiaŭ en la Paul- Schultze-Naumburg-hejmo porartista en Vajmaro. Membro de lia amikaro estis ankaŭ la verkisto Paul Heyse.

En la 12.2.1854 li nuptis Emma Louise Emilie Lienemann (1833–1895); tuj poste la paro transloĝiĝis en la domon de ĉe Lindenring 4 (Naumburg) kiun frekventis ankaŭ la juna Friedrich Nietzsche. Kun ŝi li havis ses infanojn: 1854 la filinon Emma Fanny Emilie, 1855 la filojn Paul Richard, 1857 Max kaj 1861 Arthur. En 1867 naskiĝis Johanna Katharina Emmy mortonte post unu monato. Kiel plej juna infano venis en la mondon Paul Eduard en 1869 kiu poste famiĝis arĥitektece kaj pentristece sub la nomo Paul Schultze-Naumburg.

Krom pri portretfarado okupiĝis Gustav Adolf Schultze ankaŭ pri la tiam moderna fotado. Li estis inter la unuaj fotartistoj kiu ŝatis ankaŭ serĉi motivojn ĉe sakralaj ejoj (ekz. la Katedralo de Naumburg) por konatigi la homojn kun ĉiuj eklesiaj tezoroj. Pro la tiam neperfekteco de la lumbildoj la fotoj ne koserviĝis.

La lastajn vivojarojn li suferis je okulmalsano kiu finfine blindigis lin. Tiun ĉi tempon li vivis sur sia kamparana bieno en Almrich kie li ankaŭ mortis.

Literaturo
----------

* Norbert Borrmann: *Paul Schultze-Naumburg 1869-1949. Maler, Publizist, Architekt. Vom Kulturreformer der Jahrhundertwende zum Kulturpolitiker im Dritten Reich. Ein Lebens- und Zeitdokument* Bacht, Essen 1989 ISBN 3-87034-047-9, p. 15
* Stiftung Saalecker Werkstätten: *Schriftenreihe Saalecker Werkstätten* Heft 1, Mächler, Bad Kösen, 1999, p. 16–26, ISBN 3-9807603-0-8


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 749360
* GND: 139909419
* VIAF: 102741679
 |
Pri komunikado, **kopio** estas nova aĵo, kopie farita, imita de originalo. Povas aludi ankaŭ al ekzemplero (ekzemple de filmo) aŭ imitaĵo.

Historie oni faris kopiojn per mana skribado en la Mezepoko de libroj, kio kontribuis al disvastigo de sciaro. Unu el ĉefaj trajtoj per kio oni markas Renesancon estas la disvastigo en Eŭropo de la presarto, kio konsistis el eblo fari kopiojn de libroj per maŝino, kio multobligis la kapablon disvastigi kaj sciaron kaj beletron. Diversaj teknikoj pliampleksigis la gamon fari kopiojn de bildoj, fotoj, dokumentoj ktp, ĝis la aktualo.

Pli ĝenerale, laŭ Francisko Azorín **kopio** estas *Reprodukto de verko.* Li indikas etimologion el la latina *cancelli* (krado). Kaj li aldonas la terminojn *kopii*, por fari kopion, *blua kopio*, *fotokopio*, *trakopio*, *perpikakopio*, *hektografa kopio*, *feroprusata kopio*.

Laŭ sia dua signifo en NPIV, **kopio** estas reprodukto de (iu ajn) belarta verko kaj distingeblas de **duplikato**, kiu estas (nur) dua ekzemplero de dokumento kaj de
**repliko**, kiu estas (laŭ sia tria signifo) duplikato (reprodukto), kiun artisto mem faras pri unu sia verko.

Vidu ankaŭ
----------

* Aŭtorrajto
* Faksimilo
* Kopirajto
* Klono
* Plagiato
* Presarto
* Rajtocedo
* Sekurkopio

Notoj
-----

1. ↑  Francisko Azorín, arkitekto, Universala Terminologio de la Arkitekturo (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 117.
2. ↑  Azorín, samloke.
3. ↑  Kopio en NPIV
4. ↑  Duplikato en NPIV
5. ↑  Repliko en NPIV

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Kopio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kopio en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)

* Kategorio Kopio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kopio en la Vikivortaro (Universala vortaro)
* Kopio en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)

* Nefotografaj kopiteknikoj Arkivigite je 2005-03-15 per la retarkivo Wayback Machine germane
La konsistoriejo evangelia en la sibia Magheru-strato, kie longtempe estis la teologia fakultato, ĉefa deĵorloko de profesoro Klein
**Hans KLEIN** (naskiĝinta la 9-an de novembro 1940 en Sibio) estas rumanlanda luteranisma teologo apartenante al la malplimulto de la transilvaniaj saksoj.

Vivo
----

Klein, filo de la posta episkopo Albert Klein, studinte teologion en sia naskiĝurbo kaj trapasiginte la vikariecon en Liebling, ordinitis pastoro en Lugoj en la 1963-a jaro. En 1966 li iĝis paroĥestro en Criț antaŭ doktoriĝo en la jaro 1972. Vokitis li samjare kiel docento pri la Malnova Testamento kaj religihistorio al la teologia altlernejo de Sibio. Inter 1982 kaj 2011 li tiuloke agadis kiel profesoro pri la Nova Testamento (ekde 2006 la altlernejo estas parto de la Lucian-Blaga-universitato).

Paralele li deĵoris inter 1992 kaj 1998 kiel urba ĉefpastoro de Sibio kaj inter 1994 kaj 2007 kiel vicepiskopo de la *Evangelia eklezio de Aŭgsburga konfeso en Rumanio*. Lia ĉefa esplorkampo estas sendube la evangelio laŭ Luko pri kiu li publikigis en 2006 komenton ampleksegan.

Politikaĵoj
-----------

En 1989 Klein estis inter la fondintoj de DFDR, kie kolektiĝis ĉefe la germanlingvaj rumaniaj ŝtatanoj. Por la partio DFDR li estis inter 1992 kaj 1995 prezidanto kaj inter 1992 kaj 2011 ano de la sibia konsilantaro. Intertempe li eĉ membriĝis al la distrikta konsilantaro. En 2003 li ricevis la oran honorblazonon de la Samlandanaro transilvania (Landsmannschaft der Siebenbürger). La prezidantecon de la sibia filio de DFDR li plenumis ĝis marto 2018.

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Hans Klein (Theologe) en la germana Vikipedio.*

Literaturo
----------

* Dietmar Claus Plajer, Christa Maria Plajer (eld.): *Meine Kraft ist in den Schwachen mächtig. Leben, Wirken und Werke von Hans Klein.* Schiller, Hermannstadt; Bonn 2015. ISBN 978-3-944529-50-9

Eksteraj ligiloj
----------------

* Informoj pri Hans Klein en katalogo de la Germana Nacia Biblioteko (germane)
* *Hans Klein, Theologe, Forumsmitbegründer und dienstältester Hermannstädter Stadtrat, wurde 70*; en *Siebenbürgische Zeitung* , 26.11.2010
* *International anerkannter Theologe. Buch Prof. Dr. Hans Klein anlässlich seines 75. Geburtstages gewidmet*; en: Allgemeine Deutsche Zeitung für Rumänien, 7.11.2015

Notoj
-----

1. ↑  *Das Lukasevangelium* (= Kritisch-exegetischer Kommentar über das Neue Testament ; Bd. 1,3). Vandenhoeck & Ruprecht, Göttingen 2006. ISBN 3-525-51500-6.
2. ↑   Intervjuo kun [[Hermannstädter Zeitung]], marto 2018. Arkivita el la originalo je 2018-03-16. Alirita 2018-07-29.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 615464
* GND: 129627356
* LCCN: n/87/880598
* VIAF: 115417622
* ISNI: 0000 0000 8183 9668
* SUDOC: 08384631X 111946220, 08384631X
* BNF: 12682929t
* BIBSYS: 98047002
* NKC: uk2006305214
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Jean Mercier. |

**Jean Théodose MERCIER** estis franca politikisto kaj deputito naskiĝinta la 11-an de januaro 1825 en Nantua (Ain) kaj mortinta la 20-an de decembro 1899 en la sama urbo.

Biografio
---------

Instruisto en la kolegio de Nantua de 1845 ĝis 1848, li kunlaboris kun variaj respublikismaj gazetoj kaj studadis juron en Parizo, kie li kontraŭis la puĉon de la 2-a de decembro 1851. Li pro tio estis mallonge enkarcerigita.

Li revenis instali al Nantua por oficii kiel advokato, kaj fariĝis la loka advokatestro en 1863. Li estis provizora administranto de la arondismento Nantua post la 4-a de septembro 1870, sekve urbestro de Nantua kaj ĝenerala konsilisto de la kantono Châtillon-de-Michaille.

Li kandidatiĝis pri deputiteco por la unua fojo en januaro 1871, sensukcese. Li tamen estis elektita kiel deputito de la departemento Ain la 2-an de julio 1871, okaze de plia baloto pro la demisio de Aristide Tendret. Li seĝis en la maldekstra parto de la ĉambro sed ne apartenis al iu ajn grupo. Li estis reelektita dum la deputitaj balotoj de 1876 kaj aniĝis al la parlamenta grupo de la respublika maldekstro. Li estis unu el la 363 deputitoj, kiuj rifuzis konsenti fidon al la registaro de Albert de Broglie. Li konservis sian seĝon ĝis 1885, kiam li estis elektita en la Senato. Tie li ankaŭ seĝis maldekstre sen aliĝi al grupo. Li interalie voĉdonis favore al la restarigo de arondismentaj balotoj, kaj por la proceso kontraŭ Georges Boulanger. Li mortis dum sia mandato en 1899.

Fontoj
------

* « Jean Mercier », en Adolphe Robert kaj Gaston Cougny, *Dictionnaire des parlementaires français*, eld. Edgar Bourloton, 1889-1891
* Jean Jolly (dir.), *Dictionnaire des parlementaires français*, Presses universitaires de France

Eksteraj ligiloj
----------------

* Datumbazo Sycomore de la Nacia Asembleo de Francio - Arkivo
* Datumbazo de la Franca Senato - Arkivo
**François-Xavier-Joseph-David DE SADE** (naskiĝinta la 25-an de marto 1777 en Eyguières - mortinta la 24-an de majo 1846 en Parizo), estis franca politikisto kaj deputito.

Biografio
---------

Li apartenis al branĉo de la familio de la markizo de Sade, kaj estis la filo de Joseph David de Sade, markizo de Montbrun, eminenta numismatikisto elektita deputito dum la ĝeneralaj statoj de 1789. La elekto de lia patro tamen estis nuligita kaj la familio elmigris en aprilo 1789, ĵus antaŭ la franca revolucio.

La juna Xavier de Sade finis siajn studojn en Londono, sekve rekuniĝis kun sia familio en Romo antaŭ ol daŭre instaliĝi en Anglio. Tie li kunlaboris kun la gazeto *L'Ambigu*, redaktita en Londono de Jean Gabriel Peltier, poste revenis al Francio en 1812 kaj retiriĝis al Condé-en-Brie.

Departementa konsilisto de Aisne ekde 1816, li publikigis en 1822 siajn *Pensojn pri la propraj rimedoj por solidigi la konstitucian ordon en Francio*, kiuj rimarkigis lin.

Xavier de Sade estis elektita la 24-an de novembro 1827 kiel deputito de la departemento Aisne. Li interalie deklaris sin favore al la libereco de instruado, estis raportisto de pluraj komisionoj kaj membro de tiu, kiu redaktis la Adreson de la 221, kiun li voĉdonis.

Reelektita la 3-an de julio 1830, li aliĝis al la nova julia monarkio de Ludoviko-Filipo, kvankam li ofte samopiniis kun la dinastia opozicio.

En decembro 1834, li estis unu el la fondintoj de la franca societo por la abolicio de sklaveco.

Li plurfoje obtenis sian reelekton ĝis sia morto en 1846.

Xavier de Sade interalie esprimis sin en la parlamento pri la kreado de ĵurio por gazetaraj krimoj, la financo de la ekspedicio de Alĝero aŭ la nacia gvardio. Komisionano taskita pri la ekzameno de la nova elekta leĝo post la revolucio de 1830, li defendis la malaltigon de la prezo de voĉdonrajto de 500 al 200 frankoj.

Fontoj
------

* « Xavier de Sade », en Adolphe Robert kaj Gaston Cougny, *Dictionnaire des parlementaires français*, eld. Edgar Bourloton, 1889-1891

Eksteraj ligiloj
----------------

* Datumbazo Sycomore de la Nacia Asembleo de Francio - Arkivo
Pentraĵo prezentanta la bankedon de Platono. Pentraĵo de Anselm Furbach
**Platona amo** estas dirmaniero en kiu kutime estas aludata amo sublimigita, nome ignoranta la dimensiojn seksan kaj pasian.

Tiu amo-formo reale elfluas el filozofia kunteksto en kiu amo, intencita kiel movo de la animo kaj ne kiel formo de rilato, estas interpretita kiel impulso al la transcendo de la sensa realo propra de la aspektaj ŝajnoj, kapabla do movi al la scio pri la absoluto. La amo povas adresiĝi ankaŭ al partnero seksaltira, sed en tiu estas konsiderataj nur intelektaj, moralaj kaj spiritaj kvalitoj. En literaturo platona amo elstaras en la poezio.

Entute, amo por la ideoj kaj idealoj: amo do el si mem tute ĉasta.

Origino de la koncepto
----------------------

Origine la esprimo "amo platona" surfaciĝis el la teoriigo pri la amo kiun Platono pritraktas en siaj Dialogoj. En (Simpozio (dialogo) Sokrato, inspirita de pastrino Diotimo, parolas pri Ἔρος (Eros = Eroto) kiel pri demono filo de Pòros (Poroso = riĉeco) kaj Pènia (Penja = bezono). Poroso enamiĝis al si Penjan, nome la malriĉeco kiu generas la bezonon. Profitante de ebria momenta de Poroso, Penja kupliĝas kun li kaj el ilia kuniĝo naskiĝas Eros, la amo. La mito rimarkigas kiel la forto kiu antaŭenirigas la mondon havas ambiguan naturon: ĝi startante el amo por la formoj kiuj altiras al la generado kaj al la pludaŭro de la homa raso, atingigas ankaŭ la amon de la scio (litere: de la filozofio).

Ŝajnas ke la voĉo ***amor platonicus*** (platona amo) estis forĝita en la 15-a jarcento kiel sinonimo de *amor socraticus* (sokrata amo). Ambaŭ esprimoj, en Marsilio Ficino, indikas amon adresitan al la moralaj kaj intelektaj dotoj de iu persono anstataŭ al tiu fizikaj. La esprimoj referencas al la afekcia ligo estanta inter du homoj, majstro kaj disĉiplo, kiun Platono jam priskribis en siaj Dialogoj kaj ekzempligita en la rilato inter Sokrato kaj siaj junaj studentoj, aparte kun la junulo "Alcibiade".

Referencoj
----------

1. ↑  Tiu psika-mensa stato ebligas ke la homo kuniĝu kun la dieco, aktiviĝante en procedo de endiigo, kiel teorias Giordano Bruno. Foje eĉ mistikuloj per tiu amo priskribas la amon al ĉielaj figuroj.

Bibliografio
------------

H.C. Desroches, *Paul Claudel poète de l'amour*, Cerf, 1949.

Michel Larroque, *Esquisse d'une philosophie de l'amour*, L’Harmattan, 2006.

Anders Nygren, *Éros et agapè*, Aubier Montaigne 1962.

Léon Robin, *La théorie platonicienne de l'amour*, Alcan 1933.

Platon, *Le banquet*, traduction Robin, Les Belles Lettres, 1973.

Uwe Neumann: *Platon.* Reinbek 2001, ISBN 3-499-50533-9.

Kurt Sier: *Die Rede der Diotima.* Stuttgart/Leipzig 1997, ISBN 3-598-77635-7.

Wolfgang H. Pleger: *Platon.* Darmstadt 2009, ISBN 978-3-534-22152-3.

Vidu ankaŭ
----------

* Eroto (filozofio)
* Korteza amo
mapo de la teritorio
Burgo Wernerseck
La **Pellenz** estas montetara lando en la nord-okcidenta parto de la mezrejna baseno inter Mayen kaj Andernach. Krome ekzistas komunumaro kun la sama nomo en Rejnlando-Palatinato.

Geografio
---------

Al Pellenz apartenas la industriaj komunumoj Ochtendung, Kruft, Nickenich, Plaidt kaj Kretz , krome Niedermendig (hodiaŭ Mendig), Kottenheim, Thür kaj la rande de la Maifeld situanta Polch. La regiono troviĝas apud la aŭtoŝoseo A61. La fervoja linio Pellenz-Eifel iras tra la regiono.

La montetara pejzaĝo malaltiĝas direkte al la rejna valo. Vulkanaj montetpintoj karakterizas la pejzaĝon. La rivero Nette estas la suda limo al la Maifeld.

Historio kaj etimologio
-----------------------

En Pellenz arkeologoj malkovris homajn setlejojn de pli ol 300.000 jaroj. Troviĝis tie keltaj kaj romiaj restaĵoj. Turista allogaĵo estas Burgo Wernerseck.

La teritorio apartenis al la iama grafo de Virneburg Grafoj de Virneburg. La nomo *Pellenz* verŝajne venis de la latina „palatium" (palasto) aŭ „terra palatina" (Palatinlando).

Ekonomio
--------

En la regiono estas dominas agrikulturo. Videblas ĉie la subĉiela ekspluatado de pumiko kaj lafo. Fabrikoj por konstrumaterialo (aerkamerblokoj) abundas.

Referencoj
----------

Eksteraj ligiloj
----------------

* Pellenz-Museum für Archäologie im Karthäuserhof in Nickenich
* *Die Römer in der Pellenz*, das Römerbergwerk Meurin bei Kretz[*rompita ligilo*]

50.3833333333337.35Koordinatoj: 50° 23′ 0″ N, 7° 21′ 0″ O (mapo)
gravelo estas rondkorna
**Gravelo** estas ofta loza sedimento. Ofte nefakuloj uzas la vorton gruzo sinonime al gravelo, sed gruzero ne estas rondkorna, sed havas pli aŭ malpli akrajn eĝojn.

Geoscienca Interligiteco
------------------------

En la geologia senco gravelo estas minerala substanco el naturaj sedimentoj el fluantaj akvejoj (montorojo au rivero). Pro la transporto fare de akvo la eĝoj de la divergrandaj ŝtonetoj aŭ graveleroj estas forŝlifitaj. La ŝtonetoj estas rondecaj. La transporto en rojoj kaj riveretoj okazis kiel funda kargo. Pli grandaj kaj nur parte ŝlifitaj ŝtonoj nomiĝas ŝtonŝovitaĵo. Male al tio en la geologia senco lozsedimentoj el nerondaj kaj akre eĝaj formoj nomiĝas ŝtonrompitaĵo. Eble la vorto gruzo taŭgus.

Rande de glaĉero en la finmoreno la ŝtoneca materialo estas mikso interdiversformaj ŝtonoj, akraj ĝis rondaj. Sedimentoj el gravelo kaj gruzo povas plifirmigi dum la tempo. Tiam el la lozsedimento fariĝas firma sedimento aŭ konglomerato, aŭ, se en akvo solvitaj substanco kune kun fajnkorna materialo plenigas la interspacoj, estiĝis cementado]]. Se la ŝtonetoj, kiuj formas konglomeraton, estas grandparte akraj. Spertuloj parolas pri *breĉio*.

Teknika Interligiteco
---------------------

En konstruteknika aŭ geoteknika senco gravelo estas grundo el lozaj ŝtonaĵoj. Gravelo nur estas difinita konstruteknike pere de la korngrandeco. Gravelo en la teknika senco povas enteni diversaj kornformoj (rondaj, akraj). Ŝtonetoj el artefarita proceso (en ŝtonrompinstalaĵo) ne estas gravelo, sed gruzo.

### Klasifikado

Gravelo en geologio kaj geotekniko estas klasifikita laŭ granecklasoj aŭ korngrandeco krome oni distingas inter lavita kaj nelavita gravelo. La normo DIN 4022 distingas jenajn grandecklasojn laŭ la ekvivalentodiamatro:

| gravelo (G/Gr) | korngrandeco |
| --- | --- |
| malfajna gravelo (gG/CGr) | 20,0–63,0 mm |
| mezfajna gravelo (mG/MGr) | 6,3–20,0 mm |
| fajna grvelo (fG/FGr) | 2,0–6,3 mm |

Referencoj
----------

Literaturo
----------

* D. Vollenschaar (Hrsg.), Reinhard Wendehorst: *Baustoffkunde.* 26. Auflage. Vincentz, Hannover 2004, ISBN 3-87870-778-9.

Vidu ankaŭ
----------

* Rulŝtonaĵo
* Gruzo
* Rompita ŝtono
* Sedimento
* Argilo
* Sablo
* Balasto (fervojo)
* Ŝotro
* Ŝtoneto

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Gravelo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Dietmar Meier: *Sand-ABC.*
La **paroĥa preĝejo apostoloj Sankta Petro kaj Sankta Paŭlo** estas sakrala historia monumento en urbo Túrkeve (Hungario).

Historio
--------

La unua mencio pri kirko okazis en 1261. Dum dominado de turkoj depost 1540 la loĝantoj kalvinaniĝis. La sporadaj katolikoj eklezie apartenis al Törökszentmiklós, baldaŭ Karcag. La katolika grupo loke estis fondita en 1774, la paroĥa rajto alvenis en 1783, samtempe kapelo konstruiĝis. La nun videbla katolika preĝejo estis konstruita inter 1812-1822. La orgeno ekfunkciis en 1854, ĝi estis renovigita en 1899.

Konstruaĵo
----------

La preĝejo situas sola en korto, kiu kuŝas ĉe stratangulo. En mezo de la simetria fasado estas la ĉefenirejo. Pli supre la unusola turo altiĝas, inter la enirejo kaj turo granda fenestro estas videbla. En la turo 2 sonoriloj sonoras. La absido estas arka kaj ankaŭ sakristio aliĝas al la absido.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun bildo
* datenoj


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Mainistir na hInse. Navokruciĝa turo kaj ĥorejo
**Mainistir na hInse** (aŭ angle *Ennis Friary*) estas iama franciskana monaĥejo en Inis en Irlando (graflando Chláir).

Historio
--------

La monaĥejo estis donacita al la franciskanoj en la jaro 1284 fare de Toirdelbach Ua Briain, nome la reĝo de An Mhumhain (Munster) el la gento de la O’Brien de Tuadhmhumhai (norda Mhumhain). En la monaĥeja preĝejo la reĝa familio havas siajn tombojn.

La ĥorejo estis pro la blua plumbovitraĵo tre fama. La suda transepto nur estis alkonstruita ĉirkaŭ la jaro 1460, ĉirkaŭ la jaro 1500 la transepto kaj la ĉefa navo estis pligrandigitaj.

rigardo de ĉefa navo al la ĥorejo.
En la jaro 1540 Murchadh Ua Briain agnoskis la suverenecon de la gento Tudoroj kaj fariĝis la unua grafo de Tuadhmhumhai. La franciskanoj restis en la monaĥejo ĝis la militiro de Sir Richard Bingham en la 1670-aj jaroj. Sub la nova brita administracio la monaĥejo fariĝis sidejo de juĝejo kaj malliberejo.

Ĉirkaŭ la jaro 1680 la preĝejo fariĝis paroĥa preĝejo de la anglikana eklezio de Irlando.

Hodiaŭ la monaĥeja arealo esta subĉiela muzeo vizitebla kontraŭ enirmono.

Bildaro
-------

* suda transeptosuda transepto
* la ĥorejo kun la granda fenestro al orientola ĥorejo kun la granda fenestro al oriento
* restaĵoj de la klostrorestaĵoj de la klostro
* ruino de la monaĥejaj konstruaĵojruino de la monaĥejaj konstruaĵoj

Literaturo
----------

* Peter Harbison: *Guide to National and Historic Monuments of Ireland*. 3. Aufl. Gill & Macmillan Publ. Dublin 1992, ISBN 0-7171-3239-0.
* The Office of Public Works, Ennis Friary, o.J.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Mainistir na hInse en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

52.846-8.9815833333333Koordinatoj: 52° 50′ 46″ N, 8° 58′ 54″ U (mapo)
 

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 583882
* GND: 5017072-7
* LCCN: n/82/137567
* VIAF: 1263145424575886830375
 |
Protestantisma Johano-kirko en Angelhausen
**Angelhausen** estas kune kun Oberndorf kvartalo de la urbo Arnstadt en Germanujo. Ĝi situas rekte ĉe la sudeosta urborando inter la montoj *Reinsberge* sude kaj la Turingia Baseno norde sur alteco de ĉ. 320 metroj. Pli sude estas Oberndorf, la arbara *Hain* kun la Schlossberg-monto kaj kalva monteto kun Käfernburg. En la kuro de la tempo ĝi kunfandiĝis kun Oberndorf respektive la centro de Arnstadt.

Historio
--------

Ĉ. 600 metrojn eoste de la iama Käfernburg-monteto estas nordrande sur altebenaĵo grupo da unuopulaj tomboj, spuroj de la unuaj setlintoj. La unua endokumenta mencio estas de la 27.4.948. Laŭdire estis setlintaj surloke la engloj kiuj ankaŭ nomdonis ĝin. Tiu ĉi gento migris en la areon ĉirkaŭ Ebeleben, Großenehrich, Greußen el Danio. Splitiĝinta grupo popola verŝajne preteriris tie ĉi kaj fondis ankaŭ la vilaĝon. Sur Kastela monto (Burgberg) sude troviĝas la Kastelo Käfernburg. La okazoj de la Tridekjara milito ege damaĝis la komunumon. Pro maluzo de la Preĝejo Sankta Johano (Angelhausen) la eklezia vivo surloke lamis.

Videblas la rondo de la iama Kastelo Käfernburg; supre bildrande komenciĝas Angelhausen, meze estas Oberndorf

Naturmonumento Preßeiche
------------------------

Kverko estas ĉe la rando de la naturprotektzono *Naturschutzgebietes Hain* estinte iam landlima arbo al la najbaroj de Dannheim.

Politiko, ekonomio, trafiko
---------------------------

Kvartalestro estas Silvio Triebel. Iam Angelhausen estis tute agrikulture. Hodiaŭ la plejparto de la enloĝantaro laboras aliloke. Surlokle estas ankaŭ ĉevalbredejo.

Elstaruloj
----------

* Sizzo III. von Schwarzburg-Käfernburg (1080–1160), konstruiginto de Kastelo Käfernburg.

Notoj
-----

1. ↑  Michael Köhler: *Heidnische Heiligtümer-Vorchristliche Kultstätten und Kultverdachtsplätze in Thüringen.* Jenzig-Verlag, 2007, ISBN 978-3-910141-85-8, p. 70, 89, 145 kaj 168
2. ↑  Wolfgang Kahl: *Ersterwähnung Thüringer Städte und Dörfer. Ein Handbuch.* Verlag Rockstuhl, Bad Langensalza, 2010, ISBN 978-3-86777-202-0, p. 18

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 594830
* GND: 7586025-9
* VIAF: 249433584
 |

* Kategorio Angelhausen en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Banĉambro de la frua dudeka jarcento en apartamento en la Casa Milà en Barcelona
**Banĉambro** aŭ **duŝĉambro** estas ĉambro konstruita speciale por ke homoj povu en ĝi sin bani aŭ duŝi, ĉu pro higieno, ĉu pro komforto. Kutime en banĉambro troviĝas krom banujo aŭ duŝo ankaŭ lavujo, sapo, brosoj, sekigaj tukoj, k.a. Necesujo ankaŭ povas troviĝi en ĝi, ĉefe se temas pri hejma banĉambro.

Laŭ Francisko Azorín **banĉambro** estas *Adekvata ĉambro por bano.* kaj li indikas per bildo ke en **banĉambro** estas jenaj elementoj: bankuvo, duŝilo, klozeto, bideto, lavpelvo, spegulo.

Esprimoj
--------

En Usono kaj Brazilo la indikpeto pri banejo (*bathroom*), fakte celas necesejon.

Referencoj
----------

1. ↑  Francisko Azorín, arkitekto, Universala Terminologio de la Arkitekturo (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 31.

Vidu ankaŭ
----------

* Banejo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Banĉambro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Banĉambro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Informoj pri "senbarila" banĉambro (germane)
* Elektraj instaloj en ĉambroj kun banujo aŭ duŝujo (germane) Arkivigite je 2007-09-28 per la retarkivo Wayback Machine
| Brusela cikorio |
| --- |
| witlof met wortel |
| **Biologia klasado** |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| *Regno*: | Plantoj *Plantae* |
| *Divizio*: | Magnoliofitoj *Magnoliophyta* |
| *Klaso*: | Magnoliopsidoj *Magnoliopsida* |
| *Ordo*: | Asteraloj *Asterales* |
| *Familio*: | Asteracoj *Asteraceae* |
| **Genro**: | **Cikorio** *Cichorium* |

 |

Salatcikorio
semoj de cikorio
**Brusela cikorio** (*Cichorium intybus* var. *foliosum*) estas legomo kiu estas kultivita en mallumo. En lumo la folioj verdiĝas pro la klorofilo. Nomiĝas etioligo la bredado en mallumo, por eviti verdiĝon. La detranĉita kapo povas esti manĝata kruda aŭ kuirita.

Brusela cikorio apartenas al cikoriacoj, al kiuj i.a. apartenas ankaŭ salatcikorio kaj endivio (*Cichorium endivia* var. *latifolium*).

Gustoj diferencas
-----------------

Antaŭe oni opiniis, ke brusela cikorio havas tre amaran guston. Iuj, precipe infanoj, ne ŝatas ĉi tiun amaran guston. Hodiaŭ (2007) estas specioj de brusela cikorio, kiuj preskaŭ ne plu estas amaraj. Aliuloj tamen tre ŝatas la amaran guston de brusela cikorio.

Oni povas manĝi bruselan cikorion krude kiel salaton kun pecetoj da pomo kaj aliaj krudaĵoj kaj fruktoj. Aliaj preparmetodoj estas kuirita, fritita aŭ gratenita kun ekzemple ŝinko kaj/aŭ fromaĝo aŭ kun holandezo kiel "krema brusela cikorio". Per kuirado de brusela cikorio kun iom da lakto en akvo oni mildigas la amaran guston.

Kultivado
---------

Brusela cikorio estas dujardaŭra. En la unua jaro oni kultivas la radikon per semado en majo, post kio en aŭtuno oni rikoltas la radikojn. Antaŭe brusela cikorio estis vintrolegomo, kies kreskadon oni forcis, ŝutante sur la radikojn kovran tavolon da grundo. Oni tiam distingis inter malvarma kaj varma forcado. Ĉe varma forcado oni varmigis la fundon sub la radikoj per elektra kurento en metalretaĵo sub la radikoj. Oni uzis ankaŭ hejtajn tubojn kun varma akvo.

Hodiaŭ oni forcas bruselan cikorion dum la tuta jaro.

Historio
--------

Brusela cikorio estis hazarde malkovrita ĉ. 1830 dum la seperatisma milito kontraŭ Nederlando. Tuj apud Bruselo terkultivisto Jan Lammers en Schaarbeek malkovris, ke la cikoriradikoj, kiujn li kaŝis sub tavolo da sablo, post kelkaj semajnoj ŝosis kaj ke la folioj de la amara radiko bongustas. Li ekhavis la ideon vendi la blankajn foliojn kiel krudan vintrolegomon. La kultivado disvastiĝis ĉirkaŭ Bruselo kaj Leuven.

Nutra valoro
------------

La nutra valoro de 100 gramoj da freŝa brusela cikorio estas:

|  |  |
| --- | --- |
|  Energia valoro  |  71 kĴ |
|  Karbonhidrato |  3 g  |
|  Proteino |  1 g  |
|  Graso |  0,1 g  |
|  Vitamino C |  5 mg  |
|  Vitamino B1 |  0,04 mg  |
|  Vitamino B2 |  0,03 mg  |
|  Kalcio |  20 mg  |
|  Fero |  0,5 mg  |

Vidu ankaŭ
----------

* Kategorio Brusela cikorio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Brusela cikorio en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)

* Amara cikorio
**Tito MAKIO PLAŬTO**, Latine Titus Maccius Plautus, romia komediverkisto naskiĝis en 285 a.K. (?) kaj mortis en 184 a.K.. 

Li naskiĝis en Umbrio kaj iris al Romo ankoraŭ adoleskanto. Tie eniris teatran karieron, unue kiel teatra helpisto, poste kiel aktoro, poste kiel verkisto. Li fariĝis fama komediverkisto en Romo, adaptante la komedion el la greka modelo al romaj karakteroj. Li enkondukis italajn muzikon, kanton kaj dancon en la teatron kaj verkis pri romiaj homoj kaj moroj, kvankam uzante grekajn nomojn por roluloj kaj urboj. Lia lingvaĵo estis proksima al popola latina kaj li metis en sceno popularajn rolulojn, kiel soldatojn, publikulinojn, sklavojn kaj banditojn.

Cirkuladis sub lia nomo ĉ 130 teatraĵoj, sed laŭ Varono (Varro) nur 21 estis aŭtentaj. La kronologio de la konservitaj verkoj ne estas konata.

Influo
------

La influo de Plaŭto en Mezepoko, kiam oni legis kaj ludis lin regule en la lernejoj, estis tre granda. Tipoj kiel ekzemple la singlora militisto (el *miles gloriosus*) restis en la t.n. Commedia dell'arte kaj depost la 15a jc sennombraj aŭtoroj inspiriĝis de lia komika forto: *Aulularia* ekzemple estis la prabildo de *Warenar* (1617) de l' Nederlanda P.C. Hooft kaj de *L’Avare* (1668)] de la Franca Molière, kaj *Amphitruo* por la *Amphytrion* (1668) de l' sama Molière, kaj *Menaechmi* por *Comedy of errors* (1592?) de Shakespeare. En 1966 la Brita reĝisoro Richard Lester faris la komikan filmon *A Funny Thing happened on the Way to the Forum* interalie surbaze de *Mostellaria*, *Miles Gloriosus* kaj *Pseudolus*.

Krom verki komediojn, li kreis ankaŭ tragikomedion, kiam li verkis Amfitrionon pri la naskiĝo de Herkulo. Krom komedio, Plaŭto ankaŭ gravas kiel unu el la maloftaj fontoj por nia scio pri la frua Latina.

En Esperanto
------------

* Aperis *Rudens* en traduko de Eugène Noël. (1906)
* Aperis fragmentoj el la komedioj *Meneĥmoj, Komedio pri la Poto, Amfitriono* (Antologio Latina, vol. 1, p. 46-62, tr. Gerrit Berveling)
* En Tutmonda Sonoro de Kálmán Kalocsay aperis scenoj el *La superglora soldato* kaj *Epitafo de Plaŭtus* (p. 151-154).

Verkoj
------

* Addictus
* (Amphitryo) Amfitriono
* Asinaria
* Aulularia
* Bacchides
* Captivi
* Casina
* Cistellaria
* Curculio
* Epidicius
* Menaechmi
* Mercator
* *Miles gloriosus*
* Mostellaria
* Persa
* Poenulus
* Pseudolus
* Rudens
* Saturio
* Stichus
* Trinummus
* Truculentus
* Vidularia

Eksteraj ligiloj
----------------

* Comoediae Plauti
* Opera Omnia


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 55534
* GND: 118594974
* LCCN: n80014980
* VIAF: 684158790512638851058, 2052159337532113150002, 9704159248241904870009, 97160307504657742431 66462281, 684158790512638851058, 2052159337532113150002, 9704159248241904870009, 97160307504657742431
* ISNI: 0000 0001 2137 1386
* LIBRIS: 196948
* SUDOC: 026668092
* BNF: 11887290c
* NLA: 36314551
* NDL: 00452953
* BIBSYS: 90071335
* NKC: jn19981001997
* ICCU: CFIV005503
* BNE: XX1722571
 |
**Emil WITTIG** (naskiĝinta en 1870 en Krefeld, mortinta la 17-an de marto 1928 en Charlottenburg) estis germana aktoro.

Vivo
----

Lia kariero kiel teatra aktoro ekis en 1892/93 en Hanau kaj Berlino. Poste li engaĝiĝis i.a. en Elberfeld, Bratislavo, Łódź kaj Braŝovo kaj faris turneon tra Transilvanio kaj Rumanujo. Inter 1899 kaj 1902 li estis aktoro kaj reĝisoro en Detmold. Lia edzino, operkantistino Thekla Wittig (fraŭline *Mennicke*) naskis tie en 1900 filon Siegfried, kiu ankaŭ iĝis aktoro kaj sinkroniga parolanto.

Ekde 1902 Wittig havis po unujaran deĵoron en Gdansko kaj Krefeld. En 1905 li pli longan tempon laboris ĉe Teatro de Gera. Inter liaj ĉefaj roloj tieaj estis la kamparano Christoph Rott en la fare de Oskar Borcherdt surscenigita teatraĵo *Glaube und Heimat* de Karl Schönherr (1911).

Wittig estis heroo-prezentanto de impona sceneja ĉeesto kaj grandega temperamento kiu laŭ la gusto de kelkaj kritikistoj ŝatis troigadon. En Gera li restis ĝis 1914 antaŭ iro kun la filo Berlinon post eksedziĝo. Ekde 1913 li ankaŭ spekteblis en filmoj, i.a. kiel doktoro Redlich en la muta filmo *Das verschleierte Bild von Groß-Kleindorf*. Fine li estis ankoraŭ ensembla aro de ĉe *Teatro je Klosterstraße* kaj aktoris en printempo 1926 ĉe *Deutsches Theater* en Berlino je *Juarez und Maximilian* de Franz Werfel sub la reĝisorado de Max Reinhardt.<ref>Michael Petzel: *Sir John jagt den Hexer: Siegfried Schürenberg und die Edgar-Wallace-Filme.* Schwarzkopf & Schwarzkopf, Berlin 2005, ISBN 3-89602-473-6, p. 27

Filmaro
-------

* 1913: Leben um Leben
* 1913: Ein Sensationsprozeß
* 1913: Das verschleierte Bild von Groß-Kleindorf
* 1914: Die Standuhr
* 1915: Die Beichte einer Verurteilten
* 1915: Hut Nr. E.W. 2106 V
* 1915: William Voss
* 1916: Glaubensketten
* 1916: Die alte Schere
* 1916: Der Schmuck der Herzogin
* 1921: Die goldene Pest
* 1921: Das Geheimnis der sechs Spielkarten, parto sesa: Herz Dame
* 1922: Das Logierhaus für Gentleman
* 1928: Der alte Fritz – 2. Ausklang

Eksteraj ligiloj
----------------

* Ŝablono:IMDb
* Ŝablono:Filmportal
* biografio

Notoj
-----

1. ↑  mortoregistro de la buroo pri civila stato, Berlin-Charlottenburg 1, nr. 218/1928
2. ↑  Stefan Eickhoff: *Max Schreck: Gespenstertheater.* belleville-Verlag, München 2009, ISBN 978-3-936298-54-3, p. 516–517.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 774000
* GND: 1061557049
* VIAF: 311634023
 |
|  |
| --- |
| **Prahistoriaj epokoj** |
| **H** |   Latena Ferepoko |   | Protohistorio |
|   Halŝtata Ferepoko |
| **Ferepoko** |
|   Malfrua Bronzepoko |   |
|   Meza Bronzepoko |
|   Frua Bronzepoko |
| **Bronzepoko** |
|     Ĥalkolitiko |   |   |
|   Neolitiko | Prahistorio |
| Mezolitiko / Epipaleolitiko. |
| **P** |     Malfrua Paleolitiko |   |
|     Meza Paleolitiko |
|     Frua Paleolitiko |
|   Paleolitiko |
| **Ŝtonepoko** |

"Kiel la lasta glaciepoko komenciĝis" - video de la jutuba kanalo Scivolemo.
**Pleistoceno** aŭ **plejstoceno** estas la unua epoko de la kvaternara periodo, ĉefe ampleksanta la glacian aĝon. En tiu ĉi epoko formiĝis la nuna bildo de la Tera surfaco. La glacio kovris Nord-Eŭropon (de Londono al Kazanjo) kaj ankaŭ Nord-Amerikon ĝis la 42. latitudo. 
Ĝi daŭris de 2,588 milionoj ĝis 9 600 jaroj antaŭ Kristo. Dum la epoko aperis, pluevoluis la ronĝuloj, homsimilaj animaloj, Aŭstralopiteko, *Homo erectus*, giganta cervo, sabrodenta tigro, mamuto, kaverna leono, kaverna urso, *Homo sapiens*, Neandertala homo.

* karakterizaj bestoj: kaverna urso, lemingo, mamuto
* karakterizaj plantoj: lariko, cembro, pigma pino

La dua epoko de la kvaternara periodo estas holoceno

Vidu ankaŭ
----------

* terhistorio
* geologia temposkemo
* plioceno

Referencoj
----------

1. ↑  Laŭ NPIV: pleistocen/o ⊕ La unua parto de kvaternaro. ☞ holoceno.
2. ↑  Laŭ NPIV: plejstocen/o = pleistoceno.

pejzaĝo de malfrua pleistoceno en norda Iberio
**Pleitas** [PLEJtas] estas municipo de Hispanio, en la suda parto de la komarko *Ribera Alta del Ebro* kies ĉefurbo estas Alagón, en la nordocentro de la Provinco Zaragozo (regiono Aragono).

Geografio
---------

Pleitas estas municipa teritorio en la suda parto de la komarko *Ribera Alta del Ebro*, kie ĝi okupas teritorion sudoriente de Pedrola kaj okcidente de apuda Bárboles trans la rivero Jalón, kaj sude de Figueruelas kaj Alagón ĉe meandroj de la rivero Ebro, sur la suda (dekstra) bordo, kaj sur la maldekstra bordo de la rivero Jalón. La rivero Ebro suferas fortan osciladon inter malaltaj kaj altaj niveloj kiam okazas pluvsezono foje koincide kun degelado; tio rezultas en inundoj. 

La loĝloko Pleitas mem estas je 34 km nordokcidente de Zaragozo, provinca kaj regiona ĉefurbo. Ĝi estas sur 258 msm. La loĝloko estas sude de la Aŭtovojo *Vasco-Aragonesa* (AP-68) kaj la Aŭtoŝoseo *Autovía del Ebro* (A-68) kiu konektas inter tute apuda Alagón oriente, Gallur nordokcidente kaj Utebo sudoriente.

Historio
--------

Preĝejo de Sankta Johano Baptisto, Pleitas.
Azudo de Pleitas.
La araboj lasis irigacian reton. La konkero de Zaragoza fare de Alfonso la 1-a en 1119 ebligis, ke ankaŭ tiu loko estis konkerita de kristanoj ĉirkaŭ tiu jaro. Post la konkero la plej granda parto de loĝantaro estis mudeĥaroj kaj poste moriskoj, kiuj estis forpelitaj el 1610, pro kio oni devis fari novan reloĝadon. 

En la 13-a jarcento ĝi apartenis al la Ordeno de Sankta Johano kune kun farunmuelejo post jura konflikto. Ekde 1316 okazis konfliktoj pro irigacio kun Pedro de Luna, ĉefepiskopo de Zaragoza, kio pluis ĝis 1626, kiam oni rekonstruis la azudo kaj irigacikanaleton de Pleitas. En 1820 oni aprobis la regulojn por la regado de la kanaleto de Luceni, Boquiñeni, Plasencia, Bardallur, Pleitas, Pedrola kaj Figueruelas.

Pleitas demografie kreskiĝis precipe ekde la dua duono de la 19-a jarcento, ĉefe pro la epidemio de filoksero en Francio, fekundeco de la valo kaj instalo de industrio. Sed poste tamen multaj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento, kaj ankaŭ en Pleitas oni malaltiĝis pro malproksimeco de la grandurbo Zaragozo kaj de la ĉefaj komunikiloj de la akso de la valo de Ebro ĝis nunaj nur 38 loĝantoj.

Ekonomio
--------

Tradicia bazo de ekonomio estis agrikulturo (ĉefe de irigacio) brutobredado (ŝafoj, bovoj, porkoj), kaj sekva nutrindustrio (ĉefe vino), krom ekstera dungado. Nune gravas ankaŭ natura, kultura kaj rura turismo. Granda parto de la laboristaro laboras en industrio, ĉefe kiel salajruloj, kaj precipe en Opel España en proksima Figueruelas. 

Inter vidindaĵoj menciindas la preĝejo de Sankta Marteno, la ermitejo de Sankta Mikaelo, la muregoj (18-a jarcento, sur kiuj nun iras la Imperia Kanalo de Aragono), la trajnstacio (1863), kaj naturaj lokoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Zaragozo

Referencoj
----------

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Pleitas en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 808066
 |
ŝtona parapeto (Casa di Giulietta en Verona)
per lignoskuptaĵoj ornamita fenestroparapetoj (faktraba domo en Hildesheim)
**Parapeto** estas instalaĵo kiu evitigas abruptan falon de homo el pontoj, terasoj, balkonoj aŭ aliaj altaĵoj. Male al la malpeza kaj ofte metala retsimila balustrado la parapeto estas ofte masiva muro.
Krome parapeto estas parto de la ekstera muro inter la planko kaj la fenestro (*fenestroparapeto*).

Laŭ Francisko Azorín **Parapeto** estas *Randmuro, barantilo, brustoŝirmilo ĉirkaŭ unu metro alta, ĉe fortikaĵo, teraso, fenestro, ponto, k. c.* Li indikas etimologion el la latina *parare + pectus* (ŝirmi bruston). Kaj li aldonas la terminon *parapeti*, por konstrui parapeton.

La parapetalteco hodiaŭ estas normigita kaj dependas de la alteco de eventuala falo.

Referencoj
----------

1. ↑  Francisko Azorín, arkitekto, Universala Terminologio de la Arkitekturo (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 158.
2. ↑  Azorín, samloke.

Vidu ankaŭ
----------

* brustŝirmilo
* balustrado
* apogrelo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Parapeto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Geländer und Brüstungen (alirita la 5an de oktobro 2015)
***Plena Analiza Gramatiko de Esperanto*** (mallonge **PAG**) estas ŝanĝita titolo de la reverkita *Plena Gramatiko* de la duopo Kalocsay-Waringhien ekde ĝia 4-a eldono en 1980. La 5-a eldono aperis en 1985 en la Jubilea Kolekto.

Fronta kovrilo de la 5-a korektita eldono de PAG (1985)

ENHAVO
------

**LA VORTO**  

I. ORTOGRAFIO KAJ INTERPUNKCIO  

II. FONETIKO  

III. MORFOLOGIO KAJ SINETIO  

**LA FRAZO**  

I. VORTSINTAKSO  

A. Substantiva kerno-vorto  

B. Adjektiva kerno-vorto  

C. Adverba kerno-vorto  

D. Verba kerno-vorto  

III. PROPOZICIO-SINTAKSO  

III. FRAZSINTAKSO  

**LA VORTFARADO**  

I. LA VORTKONSISTO DE LA LINGVO  

II. LA KUNMETADO  

III. LA DERIVADO  

IV. KRITIKO DE LA ESPERANTA VORTFARADO

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Lingvo |
| Portala ikono | Portalo pri Esperanto |

* Recenza eseo pri PAG fare de Jouko Lindstedt
* Elŝutebla 5a eldono de PAG (PDF 32 MB)
* PAG klarigita france "Parlons Esperanto - langue internationale" (ZIP 86 MB)
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
la fortikaĵo Ehrenbreitstein sur la samnoma monteta dorso, kaj maldekstre telfero Koblenco
La monteto **Ehrenbreitstein** estas 118 m alta montetdorso, kiu finiĝas en kruda roksprono en la Rejna valo. Ĝi situas je la alia riverflanko ĉe la enbuŝiĝo de la rivero Mozelo en la Rejnon (Deutsches Eck) en Koblenco. Piede da la monteto situas la urboparto Ehrenbreitstein, je la suda fino troviĝas la fortikaĵo Ehrenbreitstein. Telfero ligas de 2010 la urbon Koblenco kun la plataĵo antaŭ la fortikaĵo Ehrenbreitstein.

Fortikaĵo
---------

Sur la monteto Ehrenbreitstein situas la samnoma prusa fortikaĵo Ehrenbreitstein el la 19a jarcento. Certas, ke sur tiu strategie grava plataĵo jam en la jaro 1000 oni starigis fortikaĵon.

Dum la Dua Mondmilito la tuneloj en la monto servis al la popolo de Koblenco kiel protektejo kontraŭ aeratakoj sur Koblenco.

Sude de la burgo Ehrenbreitstein konstruiĝis ĉirkaŭ 1160 sur montosprono la Burgon Helfenstein, kiu estis loĝata de la familio von Helfenstein ĝis la 14a jarcento kaj poste kadukiĝis. Konstruante la prusa fortikaĵo la burga ruino estis integrita al la fortikaĵo Helfenstein.

Etimologio de la nomo
---------------------

Ĉirkaŭ la mezo de la 10a jarcento la nobelo „Erembert", aŭ „Ehrenbrecht" konstruis vidalvide de Koblenco sur roko por si kaj siaj filoj Hermann kaj Erembert (jun.) burgon. Ĝi nomiĝis unue „Hermannstein", baldaŭ tamen „Ehrenbrechtstein" kaj poste „Ehrenbreitstein". La nomo transiras ankaŭ al la roka masivo.

Literaturo
----------

* Fritz Michel: *Der Ehrenbreitstein*, Koblenz o. J. [1933]: Verlag und Druck: Krabbensche Buchdruckerei GmbH, Illustrationen, 116 S.
* Hans Bellinghausen: *2000 Jahre Koblenz. Geschichte der Stadt an Rhein und Mosel.* Harald Boldt Verlag, Boppard 1971, ISBN 3-7646-1556-7.

Eksteraj ligiloj
----------------

* 

* Ehrenbreitstein (monto) en la Vikivortaro (Universala vortaro)

Referencoj
----------

1. ↑  Ein Berg im Wandel – 3.000 Jahre befestigter Ort Arkivigite je 2011-09-06 per la retarkivo Wayback Machine in: diefestungehrenbreitstein.de
2. ↑  Hans Bellinghausen: *2000 Jahre Koblenz. Geschichte der Stadt an Rhein und Mosel.* Harald Boldt Verlag, Boppard 1971, ISBN 3-7646-1556-7, p. 86.

50.3669111111117.6163333333333118Koordinatoj: 50° 22′ N, 7° 37′ O (mapo)
VEB Thermometerwerk Geraberg, 1967
banadtermometro de VEB Thermometerwerk Geraberg (TWG)
**Geratherm Medical** estas akcia kompanio en Geraberg, Germanujo. Ĝi produktas medicinajn mezurilojn kaj sangopremo-evidentigilojn. Krome faratas diversaj specialaj aferoj. Ankaŭ esplorade ili aktivas kunlaborante ekz. kun Teknika Universitato Ilmenau. Konata alojo kaj samtempe marko estas *Galinstan*.

Historio
--------

*VEB Thermometerwerk Geraberg (TWG)* estiĝis en 1972 post kunmeto de 15 entreprenoj. Fine de la 1980-a jaroj laboris ne malpli ol ĉ. du miloj da homoj ĉe TWG je Geraberg kiu tiutempe estas la plej grava dunganto en la tuta regiono. En 1988 la entrepreno forlasis la malnovan ejaron kaj translokigitis en la metian zonon de Geschwenda. Enkondukiĝo sur borsen estis en la 3.7.2000. Geratherm figuris inter 2001 kaj 2004 eĉ sur la germana borsa indekso *SDAX*. La entrepreno mondskale gvidanto estas en la produktado de sinhidrargaj febromezurantaj termometroj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Geratherm en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Hejmpaĝo de Geratherm Medical AG
* Historiaj informoj
* Bericht über die Produktion von Glas-Fieberthermometern aus dem Jahr 2020 ĉe YouTube

Notoj
-----

1. ↑  Florian Langenscheidt, Bernd Venohr (eld.): *Lexikon der deutschen Weltmarktführer. Die Königsklasse deutscher Unternehmen in Wort und Bild*. Deutsche Standards Editionen, Köln 2010, ISBN 978-3-86936-221-2.

50.72388888888910.830555555556Koordinatoj: 50° 43′ 26″ N, 10° 49′ 50″ O (mapo) 

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 761522
* GND: 10048027-5
 |
tuberbegonio kun plenamaskla floro kaj neplena ina flroro
**Plena floro** estas floroj aŭ pseŭdantio, ĉe kiuj la elementoj de la prezentaparato per plantbredado estas multobligitaj.
Ĉe plena solfloro la petaloj aŭ perigonfloroj estas pli multnombraj ol ordinare, plej ofte per transformado de stamenoj, malofte de la karpeloj en petaloj. Ĉe Asteracoj (el la subfamilio *Asteroideae*) oni nomas tion plena kapitulo, se la tubetfloroj transformiĝis al langofloroj.

Plenaj plantoj, kiuj ne apartenas al rekonata kultivaro aŭ kies kultivarnomo ne estas konata, ricevas la aldonon **fl. pl.** (lat. *flore pleno,* „kun plena floro") post la scienca nomo.

plena ĝardenkrizantemo (*Chrysanthemum × morifolium*)
Ĉe plenaj solfloroj ofte nur la stamenoj ŝanĝiĝis kaj la inaj florpartoj plene funkcias. Tial kratago povas formi fruktojn, se apudas ĝin dustilusa kratago kiel polenodonanto. Ĉe tuberbegonioj nur la masklaj floroj estas plenaj. Ĉe tulipo la plusaj prigonfolioj ne transformiĝis el stamenoj, sed mem multiĝis. Ĉe la „radiantaj" asteracoj (Asteroideae, ekzemplo vidu supre) la langofloroj estas sterilaj.

Kritiko
-------

La reduktitaj kaj nealireblaj stamenoj en plenaj floroj ne donas nutraĵon al abeloj kaj aliaj polenigaj insektoj. Asocioj de medioprotektantoj kaj abelistoj tial postulas la uzadon de neplenaj floroj .

* ĉe plenaj tulipoj la perigonfolioj kaj ofte ankaŭ la stemenoj estas plimultigitaj.ĉe plenaj tulipoj la perigonfolioj kaj ofte ankaŭ la stemenoj estas plimultigitaj.
* plena ordinara akvilego (Aquilegia vulgaris)plena ordinara akvilego (*Aquilegia vulgaris*)
* plena narciso (Narcissus)plena narciso (*Narcissus*)

Fontoj
------

* Gerhard Wagenitz: *Wörterbuch der Botanik*. 2. Auflage, Spektrum Akademischer Verlag, Heidelberg, Berlin 2003, ISBN 3-8274-1398-2.

Referencoj
----------

1. ↑  Bienen-Blumen Arkivigite je 2016-03-04 per la retarkivo Wayback Machine - Eine Sendung des Bayerischen Rundfunk 7. April 2014
2. ↑   Empfehlungen des BUND zu bienenfreundlichen Pflanzen. Arkivita el la originalo je 2017-11-09. Alirita 2015-03-16.

* Kategorio Plena floro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)