recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Bochil** estas unu el la 118 komunumoj de la meksika subŝtato Chiapas, kiu estas la subŝtato kiu situas plej sude. La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas Bochil. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 07013.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 26446 loĝantojn. El tiuj estis 13178 viroj kaj 13268 virinoj. La komunumo havas surfacon de 373 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 1160 metroj super la marnivelo.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 12158 personoj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 8466 scipovis legi kaj skribi kaj 3672 personoj estis analfabetoj. Do 70% de la personoj scipovis legi kaj skribi kaj 30% estis analfabetoj.

22722 personoj en la jaro 2000 aĝis pli ol 5 jaroj. El tiuj 9559 personoj estis indiĝenoj. Tio signifas ke 42.07% de la loĝantaro en la koncerna jaro estis indiĝenoj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Bochil Arkivigite je 2011-06-17 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)
Laŭpunkta lutado de la karoserio de BMW Serio 3 fare de industriaj robotoj en la fabriko de la entrepreno BMW en Lepsiko.
**Aŭtomobilproduktado** estas la industria produktado de aŭtoj en fabrikoj instalitaj por tiu celo. La fabrikado de aŭtomobiloj postulas grandan homan kaj financan kapitalon.

Depende de la tipo de vehiklo, de la kvanto de unuoj fabrikendaj ĉiutage kaj la loko de la fabriko, la grado de aŭtomatigo povas varii konsiderinde. Se la produktotaj unuoj estas malmultaj, eblas la manfara produktado en ateliero (kio foje okazas por individuigitaj laŭmende unuoj), ĉar la investado por linio de muntado ne estas financebla. Same, en landoj kun malgranda laborkosto la grado de aŭtomatigo kutime estas pli malgranda kaj multaj taskoprocezoj estas faritaj mane. Ĉiuokaze, ĝenerale oni povas aserti, ke la grado de aŭtomatigo estas alta kaj pli kaj pli disvastigita ĉie ajn. 

La vehikloj estas fabrikitaj plej ofte, en linio de produktado, kiu enhavas nombrajn staciojn kie laboristoj, fiksaj en ĉiu stacio, realigas ĉiam la saman laboron en ĉiu alvenanta vehiklo. La laboristoj povas rotacii 1 aŭ 2 fojojn tage el stacio al stacio pro ergonomiaj tialoj aŭ labori permanente en unusola stacio. La transigo de vehikloj el stacio al stacio, faratas laŭ la principo de transporta bendo. 

Pli kaj pli granda parto de la laboro en aŭtofabrikoj estas farata de robotoj.

Lastatempe la aŭtomobilproduktado frontas novan defion, nome la entaŭvidebla iompostioma anstataŭo de benzinkonsumaj aŭtoj por alveni al ĉefa aŭ nura uzado de elektraj aŭtoj. Fabrikoj devos ŝanĝi siajn robotojn, maŝinojn kaj eĉ produktadmetodojn. Plej draste multaj fabrikoj devos fermi sian produktadon, kio povos okazigi terurajn sociajn, ekonomiajn kaj eĉ politikajn problemojn kaj malstabiligon.

Vidu ankaŭ
----------

* Aŭtomobilindustrio
* Fordismo
* Industrio
* Tajlorismo
La **Bujida dinastio** aŭ **Bujidoj** (perse آل بویه *Āl-e Buye*), konataj ankaŭ kiel **Buŭaihidoj**, **Boŭajhidoj**, **Bujahidoj**, aŭ **Bujjidoj**, estis Irana Ŝijaisma dinastio (934–1062) de Dajlamita deveno. Kun la starigo de aliaj dinastioj el Irano en la regiono, la proksimuma jarcento de Bujida regado reprezentas la periodon en la irana historio foje nomita la 'Irana Intermezo' ĉar, post la Islama konkero de Persio, estis intertempo inter la regado de la Abasida Kaliflando kaj la Selĝuka Imperio.

La Bujida dinastio estis fondita de 'Ali ibn Buja, kiu en 934 konkeris Farson kaj faris Ŝirazon lia ĉefurbo, dum lia plej juna frato Hasan ibn Buja konkeris partojn de Ĝibal fine de la 930-aj jaroj, kaj ĉirkaŭ 943 sukcesis kapti Raji, kion li faris ĉefurbon. En 945, la plej juna frato, Ahmad ibn Buja, konkeris Irakon kaj faris Bagdadon lia ĉefurbo, ricevante la honoran titolon "Mu'izz al-Daŭla", dum 'Ali ricevis la titolon "'Imad al-Daŭla" ("Subteno de la Ŝtato"), kaj Hasan ricevis la titolon "Rukn al-Daŭla" ("Piliero de la Ŝtato").

Referencoj
----------

1. ↑  Rene Grousset, *The Empire of the Steppes:A History of Central Asia*, trad. Naomi Walford, (Rutgers University Press, 2002), 143.
2. ↑  Iranica,Iranica: DEYLAMITES: The most successful actors in the Deylamite expansion were the Buyids. The ancestor of the house, Abū Šojāʿ Būya, was a fisherman from Līāhej, the later region of Lāhījān.
3. ↑  Blair, Sheila (1992), *The Monumental Inscriptions From Early Islamic Iran and Transoxiana*, Leiden: E.J. Brill, (ISBN 90-04-09367-2)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Bujidoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* "Buyids" Tilman Nagel
* Encyclopedia Iranica: DEYLAMITES
* Arkivigite je 2008-10-02 per la retarkivo Wayback Machine The Buyid Domination as the Historical Background for the Flourishing of Muslim Scholarship During the 4th/10th Century by Dr. M. Ismail Marcinkowski
* The Buwaihids in Iran and Iraq Arkivigite je 2012-03-05 per la retarkivo Wayback Machine
La litovaj **aŭtokodoj** en regula kazo konsistas el tri literoj kaj sekve tri ciferoj. La meza litero ĝis la fino de la jaro 2003 indikis la distrikton:

* **A** - distrikto Alytus
* **J** - Jurbarkas (por la distrikto Tauragė}
* **K** - distrikto Kaunas (*Kaŭnaso*)
* **L** - distrikto Klaipėda
* **M** - distrikto Marijampolė
* **P** - distrikto Panevėžys
* **S** - distrikto Šiauliai
* **T** - distrikto Telšiai
* **U** - distrikto Utena
* **V** - distrikto Vilnius (*Vilno*)

* La litero **R** signifas, ke temas pri **r**egistara aŭto.

Nuntempe
--------

Ekde la komenco de la jaro 2004 la numeroj disdoniĝas sen indiko pri la distrikto. Sed ĉar ankaŭ antaŭe dum vendo de aŭto de unu distrikto al alia ne necesis ŝanĝi la aŭtokodon, la sistemo ĉiukaze antaŭe ne estis konsekvence aplikata.

Kontraŭ aldona pago eblas elekti iun ajn kombinon de maksimume 6 karaktroj (iuj ajn literoj aŭ ciferoj). Tamen apenaŭ iu ajn uzas tiun eblecon.

Ĉe la maldekstra rando de la licencplato troviĝas blua bendo kun la internacia aŭtokodo **LT**, super tio bildiĝas la 12 steloj de la Eŭropa Unio. Antaŭ la aliĝo de Litovio al la Eŭropa Unio la 1-an de majo 2004 la licencplatoj havis la flagon de Litovio super la tri literoj **LT**.

La malantaŭa licensplato havas glumarkon de la teknika kontrolo (litove TA = techninė apžiūra).

* Kategorio Aŭtokodoj en Litovio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
finnlanda aŭta licencplato
licencplato por eltransporto de la aŭto eksterlanden
malnova licencplato de antaŭ 1973
aŭta licencplato de Alando
La **aŭtokodaj licencplatoj de Finnlando** estas signoj de la aŭtoasekuro kaj ekde oktobro 1989 ne plu donas informon pri la loko, kie la aŭto registriĝis. La platoj havas formaton de aŭ 118 mm x 442 mm (por unulinia skribaĵo) aŭ 200 mm x 256 mm (por dulinia skribaĵo), kaj ne kongruas al la formato de 110 mm x 520 mm kutima en la resto de la Eŭropa Unio. Maldekstre ekde la jaro 2001 situas blua strio, sur kiu supre videblas la 12 flavaj stekoj de la eŭropa flago, kaj sube la nacia kodo *FIN* en blankaj literoj. La aŭtokodo konsistas maldekstre el unu ĝis tri literoj, dekstre el unu ĝis tri ciferoj, kaj centre divida kvaranguleto.

Ĝis la jaro 1973 la licencplatoj havis blankajn literojn kaj ciferojn sur nigra fono, ekde tiam la skribaĵo estas nigra kaj la fono blanka, kiel en plej multaj aliaj eŭropaj landoj. De 1973 ĝis 1989 la unua el la literoj de la aŭtokodo indikis kie la aŭto estis unuafoje registrita.

Ekde la jaro 1993 la nacia kodo por Finnlando sur la licencplatoj - kompleze al la landonomo en plej multaj lingvoj **ekster** Finnlando - estas **FIN**, antaŭe la literkombino estis **SF** (*Suomi-Finland*, la landa nomo unue en la finna, poste en la sveda lingvoj).

Alando
------

En la alanda insularo (svede *Åland*) ekzistas apartaj aŭtaj licencplatoj, kies literkombino komenciĝas per *ÅL*. Laŭ decido de la alanda registaro de la 19-a de marto 2010 Alando nun uzas la nacian kodon **AX**.

Specialaj licencplatoj en Finnlando
-----------------------------------

La literojkombino de licencplatoj por remorkoj komenciĝas per la literoj *P* aŭ *W*.

Licencplatoj por eltransporto de la aŭto eksterlanden havas nur unu literon kaj maksimume tri ciferojn.

Diplomataj licencplatoj ne havas la "eŭropan" bluan strion dekstre. Ili maldekstre montras la literojn **CD** aŭ **C** kaj dekstre nombron el maksimume kvin ciferoj.

Licencplatoj por "historiaj aŭtoj" daŭre rajtas uzi la dezajnon de antaŭ la jaro 1973 - do havi nigran fonon kaj blankan aŭtokodon.

* Kategorio Aŭtokodoj en Finnlando en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Aldo Carl Leopold** (18a de Decembro 1919 - 18a de Novembro 2009) estis usona sciencisto kaj priplanta fiziologo. Lia patro estis Aldo Leopold, fama ekologo kaj dungito de la Usona Arbaragentejo, kaj lia patrino estis Estella Leopold.

Leopold ricevis gradon pri botaniko el la Universitato de Viskonsino en 1941. Li militservis dum la Dua Mondmilito en Pacifiko kiel advokato por dizertintaj soldatoj. Poste li ricevis gradojn MS kaj FD en priplanta fiziologio el la Harvard Universitato, studinte ĉe Kenneth Thimann. Li laboris ĉe diversaj universitatoj sed ĉefe por la Universitato de Nebrasko-Lincoln kaj en 1977, Leopold moviĝis al la *Boyce Thompson Institute for Plant Research* (BTI) in Itako, Novjorkio.

Rimarkinde, semoj kiel ekzemple sojfaboj enhavantaj tre altajn nivelojn de proteino povas sperti elsekiĝon, kaj ankoraŭ pluvivi kaj revivigi post akvoabsorbo. A. Carl Leopold komencis studi tiun kapablecon ĉe la *Boyce Thompson Institute for Plant Research* en Universitato Cornell en la mezo de la 1980-aj jaroj. Li eltrovis ke sojfaboj kaj maizo havas vicon da solveblaj karbonhidratoj protektantaj la ĉeldaŭrigeblecon de la semo. Patentoj estis aljuĝitaj al li en la komenco de la 1990-aj jaroj pri teknikoj por protektado "de biologiaj membranoj" kaj proteinoj en seka ŝtato.

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑  Blackman SA, Obendorf RL, Leopold AC (September 1992). "Maturation Proteins and Sugars in Desiccation Tolerance of Developing Soybean Seeds", *Plant Physiol.* **100** (1), p. 225–230. doi:10.1104/pp.100.1.225.
3. ↑  Ithaca journal:

Verkoj
------

* *Auxins and Plant Growth* (1955, 1960)
* *Plant Growth and Development* (1964, 1975)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Obituary Lansing Star
* Cornell Chronicle
* Filmo de USFS nome "Green Fire" pri vivo kaj heredo de Aldo Leopold, patro de Carl
* Eŭlogio la 13an de Decembro, 2009 fare de Randy Wayne


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 508252
* GND: 1145459048
* LCCN: n50052906
* VIAF: 93863194
* ISNI: 0000 0001 1462 5835
* LIBRIS: 309682
* SUDOC: 116296313
* NKC: mzk2013788811
* ICCU: UFIV008033
 |
aŭtokodo post 2002
aŭtokodo 1990-2002
La aktualaj aŭtokodaj licencplatoj de Aŭstrio enkondukiĝis en 1988 kaj uzatas ekde la komenco de 1990. Malnovaj licencplatoj tamen daŭre validas. Nur kiam la aŭto ŝanĝas la posedanton aŭ la posedanto translokiĝas, la aŭto ricevas novan aŭtokodon kaj novan licencplaton.

Sistemo
-------

La aŭtokodo komencigas per unu aŭ du literoj - de 1990 ĝis 2002 por la distrikto de Auŝtrio, kie registratas la aŭto, ekde 2002 por la federacia lando de Aŭstrio. Sekvas kombino el ciferojn kaj literoj, disdonata laŭvice. La du elementojn de la aŭtokodo dividas emblemo - kutime la blazono de la federacia lando. Nur ĉe oficaj aŭtoj de federaciaj instancoj kiel polico, armeo aŭ registaro tie videblas la blazono de Aŭstrio, kaj diplomataj aŭtoj simplan horizontalan streketon.

La licencplatoj havas nigrajn literojn sur blanka fono, kaj mallarĝajn ruĝajn-blankajn-ruĝajn randostriojn supre kaj sube. Ekde 2002 la licencplatoj maldekstre havas bluan strion, en kiu supre videblas la flago de la Eŭropa Unio kaj sube blanke la nacia kodo **A**.

La literaj kodoj por la federaciaj landoj estas

**B** Burgenland, do Burgenlando
**K** Kärnten, do Karintio
**N** Niederösterreich, do Malsupra Aŭstrio
**O** Oberösterreich, do Supra Aŭstrio
**S** Salzburg, do Salcburgo
**ST** Steiermark, do Stirio
**T** Tirol, do Tirolo
**V** Vorarlberg, do Vorarlbergo
**W** Wien, do la ĉefurbo Vieno
Oficaj aŭtoj por uzo de malgranda nombro da plej superaj federaciaj funkciuloj havas la komencan literon **A**.

Aliaj aŭtokodoj
---------------

Aŭtoj de la policoj, de la armeo aŭ la dogana servo daŭre havas apartajn aŭtokodojn, transprenitajn el la malnova sistemo. Por iuj institucioj aldoniĝis novaj kodoj, ekzemple "FV" por "financa adminstrado" (germane *Finanzverwaltung*) ekde la komenco de 2005.

* Kategorio Aŭtokodoj en Aŭstrio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
aktuala licencplato
licencplato por taksio
La aktualaj aŭtokodaj licencplatoj de Bosnio kaj Hercegovino ekde la 28-a de septembro 2009 maldekstre montras bluan strion kun la nacia kodo **BIH** en blankaj literoj. Ili kvazaŭ jam adaptiĝas al la aspekto de licencplatoj el membroŝtatoj de la Eŭropa Unio, kvankam super la nacia kodo (kie en iuj eŭropaj landoj ekster la Eŭropa Unio videblas la nacia flago) ne montratas la 12 flavaj steloj de la eŭropa flago sed simple estas nenio krom blua fono. La aŭtokoda kombino el cifero kaj literoj sekvas la specimenon A12-B-123 (do unu litero, du ciferoj, streko, plia litero, streko, pliaj tri ciferoj) kaj ne donas informon pri la registriĝo de la aŭto. La novaj licencplatoj uzas la en Germanio evoluitan literaron FE-Schrift. Licencplatoj por taksioj komenciĝas per la literoj *TA*, sekvas horizontala streketo kaj ses ciferoj.

Provizoraj licencplatoj havas la saman konsiston, sed flavan fonon. Diplomataj licencplatoj havas flavajn literojn kaj ciferojn sur nigra fono. Ili maldekstre havas du literojn unu super la alia por la regiona kodo (plej ofte SA por Sarajevo) kaj post tio unue montras nombron, kiu reprezentas la landon de la diplomato. Post horizontala streketo sekvas litero kaj post plia horizontala streketo nomero disdonata laŭvice.

En iuj licencplatoj la nacia kodo **BIH** montratas per minuskla litero "i".

Aliaj aŭtokodoj
---------------

Aŭtoj de la policoj de la armeo, poŝto, registaro kaj unuopaj ministerioj havas apartajn aŭtokodojn.

Notoj
-----

1. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2009-09-27. Alirita 2010-05-06.

* Kategorio Aŭtokodoj en Bosnio kaj Hercegovino en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Charles Ezra Sprague** naskiĝis en Nassau, Rensselaer County, New York 1842 kaj mortis 1912. Li estis heroo de Usona enlanda milito kaj volapukisto. Li ankaŭ partoprenis movadon por reformi la anglan lingvon.

Li havas tre grandan emon al lingvoj, kiam li estis 8-jaraĝa li jam scias la hebrean. Li eniris universitaton 14-jaraĝa, kaj tie lernis facile la grekan. Li lernis la volapukon, kies unuan lernolibron en la angla li verkis: *Handbook of Volapük* (1888). Poste li lernis Esperanton.

Dum enlanda milito, li partoprenis faman Batalon de Gettysburg, en kiu li defedis la atakojn en Little Round Top. Li iĝis kolonelo post la batalon, kaj li servis en tiu posteno ĝis 1901 en Nacia Gvardio.

Li estis kontabilisto kaj prezidento de Instituto de Kontabilismo de Novjorkio.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Civil War service and biography Arkivigite je 2006-03-16 per la retarkivo Wayback Machine
* Sprague's *Handbook of Volapük* Arkivigite je 2008-05-12 per la retarkivo Wayback Machine
* Biography at OSU's Accounting Hall of Fame site Arkivigite je 2008-04-24 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 249786
* GND: 1218264969
* LCCN: n84012312
* VIAF: 16159679
* ISNI: 0000 0000 8201 7869
* SUDOC: 192442104
* NLA: 35292829
 |
**Moodle** (Esperante "Mudlo") estas retlerneja programaro (ankaŭ konata kiel Sistemo por Administrado de Kursoj - angle "CMS" - aŭ kiel Virtuala Lerno-Medio - angle "VLE") bazita sur liberprogramara/malfermitkoda permesilo. Ĝi havas konsiderindan amplekson, kun pli ol 20 mil registritaj retejoj, 8 milionoj da uzantoj en pli ol 800 mil kursoj (ciferoj de la 24a/januaro/2007).

Mudlon oni konceptis por helpi edukistojn en la kreado kaj administrado de retkursoj kun eblecoj de favora interagado. Ĝia publik-koda uzpermeso kaj laŭmodula dezajno signifas, ke diversaj personoj povas disvolvi aldonajn funkciojn, tasko-modelojn, ekzercojn, ktp. Ĝia disvolvado estas subtenata de mondvasta reto de komercaj kaj ne-komercaj uzantoj, sub la kunordigado de la Moodle-kompanio bazita en Perth, Okcidenta Aŭstralio.

La enkonduko de Mudlo en Esperantion estas iniciatita de Carlos Pereira, aŭtoro de la perkomputila lernilo "Kurso de Esperanto". Lernejo ege Mudlo-ema estas ekz. Lindenberg-gimnazio (Ilmenau).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Moodle en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo angle


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 160794
* GND: 7531637-7
* LCCN: no2008006148
* VIAF: 180108106
* NKC: ph475855
 |
**Jenő Dulovits** [duloviĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Dulovits Jenő** estis hungara instruisto, fotisto, inventisto.

Fotilo Duflex (patento de Dulovits)
Jenő Dulovits naskiĝis la 22-an de junio 1903 en Ipolyság (Hungara reĝlando, nuntempa Šahy en Slovakio), li mortis la 24-an de julio 1972 en Budapeŝto (Hungario).

Biografio
---------

Jenő Dulovits akiris pedagogian diplomon en Scienca Universitato Péter Pázmány en 1927. Post la diplomo li estis mezlerneja instruisto pri matematiko. Lia ŝatokupo estis la fotado, liaj fotoj konstante aperis en gazetoj. Li elpensis disvolvan metodon pri fotado, kiuj brodis fortajn kontrastojn en retroiluminitaj fotoj. Tiu metodo honore al li estas nomata hungara stilo. Inter 1931 kaj 1958 li havis 13 patentojn. El tio elstaras antaŭlenso "Duto" el 1932, kiu faras pli mola la foton kaj la fotilo "Duflex", kiu estis la unua spegulorefleksa fotilo de la mondo el 1948. Unufoje li estis ankaŭ kameraisto en hungara filmo en 1944, sed poste la filmo perdiĝis pro la militaj okazintaĵoj. Post la 2-a mondmilito li laboris en fabriko, kie li partoprenis en produkto de Duflex, sed iom poste pro la tiutempa politika etoso la produkto ĉesis.

Elektitaj volumoj
-----------------

* *Lichtkontraste und ihre Überwindung* (1937)
* *Művészi fényképezés* (1940, 1942)
* *Meine technik, meine bilder* (1954)
* *Így fényképezek* (1957)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* 
* 
*

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 667776
* GND: 128745010
* LCCN: nb2003070743
* VIAF: 37979473
* ISNI: 0000 0000 7870 7955
* SUDOC: 233746293
* RKD: 403872
* NKC: xx0043415
* ICCU: CUBV057753
 |
**Jenő Danis** [daniŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Danis Jenő** estis hungara aktoro. Lia familia nomvarianto estis *Daniss*.

Jenő Danis  naskiĝis la 6-an de marto 1888 en Nagykanizsa, li mortis la 4-an de septembro 1963 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Jenő Danis debutis kiel aktoro en Breznóbánya, poste li aliĝis al pluraj trupoj (ekzemple de Endre Almássy, József Nádassy Oszkár Fodor). En la jaroj 1915 kaj 1916 li apartenis al Nacia Teatro (Szeged), inter 1917-1939 al Nacia Teatro (Pécs), en la jaroj 1939 kaj 1940 al Teatro Belvárosi, inter 1941-1944 al Teatro Madách. Depost la 2-a mondmilito li estis malpermesita de la scenejo.

Elektitaj teatraj roloj
-----------------------

* William Shakespeare: Otelo - Jago
* József Katona: *Bánk bán* - Tiborc
* Molière: La Avarulo - Harpagon

Elektitaj filmaj roloj
----------------------

* *Földindulás* (1939) – vilaĝano
* *Féltékenység* (1943) – kuracisto
* *Ének a búzamezőkről* (1947) – pastro
* *Föltámadott a tenger* (1953) – viro

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Brunhilda** (germane *Brünhild*, el la Nibelunga Kanto) estas heroa virgulino de demona forto kaj aŭdacemo kaj reĝino de Islando.

Brunhilda de G. Bussiere, 1897

Historioj
---------

La forta korna Sigfrido, laŭ komisio de Guntero, reĝo de la Burgundoj, varbis ŝin en Worms. La agoj en la impresbatalado por ŝi estis tiom nekredeblaj ke Sigfrido devis uzi sian malaperilon kiu krome donis sepfojajn fortojn aŭ por venki ŝin aŭ por rezistado.

Fine Guntero rajtis edzinigi ŝin, sed dum la nupta nokto ŝi rifuzis umadon seksan ligante la reĝon per sia zono. Malgraŭ ĉia lamento de li, li devis pendi sufiĉe longe antaŭ ol tro multaj povus primoki tion. Tiam li malligitis. La sekvan nokton Sigfrido devis kuŝi sin malvidebla ĉe la flankon de la reĝino dume Guntero kaŝis sin en angulo de la ĉambro. Komenciĝis denove kverelo akra inter la du viroj kaj apenaŭ ankaŭ Sigrido estus ligita per la zono. Sed ŝi venkitis kaj iĝis ekde tiam la servistino modesta de Guntero; ŝi do pensis ke li estus la venkinto.

Poste Sigfrido transdonis la predan zonon al sia edzino Krimhilda kio evidentigis la fraŭdon kaj instigis Brunhilda-n mortigi Sigridon fare de Hageno.

En Hesio montratas *Brundhildenbett* (lito de Brundhilda), rokmonteto simila al tombo sub kiu laŭtradicie kuŝas Brundilda.

Fonto
-----

Vollmer, Wilhelm: *Wörterbuch der Mythologie*. Stuttgart 1874, p. 114, kio legeblas tie ĉi interrete.

* Kategorio Brunhilda en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Brunfromaĝo** (norvege *brunost*) estas skandinava fromaĝo farita el selakto. Oni uzas aŭ selakton de bovinoj aŭ de kaprinoj, aŭ de ambaŭ. Ĝi kutime estas tre dolĉa, la gusto iomete similas al karamelo.

En Norvegio oni manĝas multe da brunfromaĝo. Ĉirkaŭ 30 elcentoj de la fromaĝo manĝata en Norvegio estas brunfromaĝo. Jare, ĉirkaŭ 12 milionoj kilogramoj da brunfromaĝo estas faritaj tie. Tio estas preskaŭ 4 kg por ĉiu norvego. La brunfromaĝo estas kvazaŭ nacikultura simbolo.

Produktado
----------

La selakto estas kromprodukto de ordinara fromaĝoproduktado, kiu konsistas ĉefe de akvo, selaktoproteino kaj laktozo (laktosukero). Oni boligas la selakton ĝis la plej multe de la akvo vaporiĝas. Ofte oni aldonas iomete da kremo je la fino de la boligado. La bruna koloro estiĝas pro la Maillard-reago. La varmo ŝanĝigas la laktosukeron al karamelo, kiu donas la dolĉan guston.

Uzo
---

Brunfromaĝo estas plej uzata sur pano, sed oni ankaŭ uzas ĝin en saŭcoj (plejparte ĉasbestsaŭcoj), sur vafloj, biskvitoj, ktp.

Historio
--------

Brunfromaĝo farita el boligita selakto estis farita kaj uzita antaŭ tre longe.

La farmantino Anne Hov el Gudbrandsdalen ricevas la honoron por la produktellaborado. La invento de aldoni kremon aŭ dikkremon al la elbolaĵo de selakto, kaj tiel fari dikfromaĝon estas dirite elveninta el la tempo dum kiu ŝi estis farmantino ĉe Solbråsetra en Sør-Fron. Dikfromaĝo estis la praaĵo de la hodiaŭa Gudbrandsdal-variaĵo de brunfromaĝo, kiu helpis plibonigi la ekonomion en Gudbrandsdalen en la 1880-aj jaroj. Poste, ankaŭ kaprolakto aldoniĝis. En 1933, kiam Anne Hov havis 87 jarojn, ŝi ricevis la arĝenta Meritmedalo de la Reĝo.

Jam en 1805, Ole Olsen Evenstad (1739-1806) skribis sian fromaĝmanuskripton, *Om Brug af Myse og dens Indkoging til Myssmør* (*Pri Uzo de Selakto kaj ĝia Enboligado al Selaktbutero*), sed Evenstad ne menciis uzon de nek kaprolakto nek kremo kiel aldonaĵo.

Referencoj
----------

1. ↑  Lucy Gillmore, "Lucy Gillmore pushes past snow-laden trees ...", *The Independent*, 14 January 2001.
2. ↑
3. ↑  "Norway goat cheese fire closes tunnel", BBC News Europe, 22 January 2013.
4. ↑  Korva Coleman, "Burning Cheese Closes Norwegian Road For Days", The Two-Way, NPR, 23 January 2013.
5. ↑  Terri Dunbar-Curran, "Whey to go: Choose cheese", *Cape Times*, 26 April 2012.
6. ↑  Ole Bjørner Loe Welde and Ulf André Andersen, "Advarer mot brunost" Arkivigite je 2010-10-08 per la retarkivo Wayback Machine, *Dagbladet*, 15 August 2003 norvege
7. ↑  Gunn Helene Arsky, "Sunne og usunne brunoster: Vi har testet 18 brunoster - det ernæringsmessige spriket er stort", *Dagbladet*, 4 March 2011 norvege

* Kategorio Brunfromaĝo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Brundorsa solulo** |
| --- |
|  |
| Brundorsa soluloBrundorsa solulo |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Paseroformaj *Passeriformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Turdedoj *Turdidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Myadestes* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***M. occidentalis'*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Myadestes occidentalis****(Stejneger, 1882) |
|
|
|
| Konserva statuso |
| {{{220px}}}**Konserva statuso: Malplej zorgiga** |
|
|  |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Brundorsa solulo  |

 |
| v • d • r |

La **Brundorsa solulo** aŭ Brundorsa miadesto (*Myadestes occidentalis*) estas mezgranda birdo de la familio de turdedoj. Kiel membro de la genro Myadestes, la Brundorsa solulo estas tre proksima parenco de la aliaj turdoj kiuj kunhavas la komunan nomon de "solulo." Ĝi estas mezgranda, ĉirkaŭ 21 cm longa. Ĝia korpo estas ĉefe **bruna kun kelkaj grizaj markoj**.

Habitato kaj teritorio
----------------------

Ĝi estas relative komuna en la montoj de Meksiko kaj norda Centrameriko. Ĝi troviĝas ĉefe en duonfalfoliaj montarbaroj, inklude miksita de pinoj kaj kverkoj. Ĝi troviĝas ofte ĉe riveroj.

Voĉo
----

La kanto de la Brundorsa solulo estas "crescendo" de akcelaj notoj, ofte priskribitaj kiel flutecaj aŭ sonorilecaj. Tiu specio havas ankaŭ ĉirpan, metalecan alvokon kaj skrapan alarmalvokon.

Referencoj
----------

Howell, Steve N.G. and Sophie Webb. "A Guide to the Birds of Mexico and Northern Central America." Oxford University Press, New York, 1995. (ISBN 0-19-854012-4)
La **Ovitz-familio** [ovic sed ankaŭ **oviĉ**] estis familio de judaj nanoj, veturantaj muzikistoj, kiuj travivis suferojn en la koncentrejo de Aŭŝvico, dum la dua mondmilito.

Origino
-------

La Ovitz-familio devenis el la rumana vilaĝo Rozalia, en Transilvanio. Ili estis posteuloj de **Ŝimson Eizik Ovitz** (1868-1923), amuzisto kaj migranta rabeno. Li estis patro de 10 nanaj infanoj kaj unu normalstatura el du geeziĝoj. La patro mem estis nano.

La infanoj fondis sian propran amuzgrupon , **La liliputa trupo**. Ili kantis kaj muzikis tra Rumanio, Hungario kaj Ĉeĥoslovakio en la 1930-aj kaj 1940-aj jaroj. Ili povis kanti jidiŝe, hungare, rumane, ruse kaj germane. Se ili ne turneis, ili vivis en unuopaj domoj kun geedzoj. Komence de la dua mondmilito, kunlaboris 12 familianoj, el ili 7 nanoj. Ili havis unuaj radion kaj aŭtomobilon en la vilaĝo.

Post kiam Hungario okupis nordan Transilvanion en septembro de 1940, oni malpermesis iliajn amizigajn spektaklojn, sed ili akiris dokumentojn, kiuj permesis por ili la pluajn turneojn ĝis 1944. La hungara ŝtato deportis ilin la 15-an de majo 1944 al Aŭŝvico. Nur altstatura frato eskapis, sed oni pli poste kaptis kaj ekzekutis lin.

En la mortkampo Aŭŝvic, ili altiris atenton de Josef Mengele, kiu kolektis kuriozaĵojn por siaj heredaj eksperimentoj. Li faris terurajn eksperimentojn je ili, sed fine ĉiuj travivis la suferojn kaj liberiĝis en 1945. Post fno de la milito, ili hejmenpiedis el Sovetunio – kien la rusa aremo forportis ilin – dum 7 monatoj al sia vilaĝo, sed siajn domojn posedis jam aliaj. Post tio, ili migris al vilaĝo Sighet kaj pli poste al Belgio kaj en majo de 1949 al Palestino. Ili setlis en Ĥajfo kaj rekomencis siajn turneojn. En 1955, ili retiriĝis kaj aĉetis kinejon.

Posteuloj de la nanaj viroj naskiĝis kiel normalstaturaj; la virinoj ne gravediĝis. La unua naskita nan(in)o, **Rozika Ovits**, mortis en 1984 en aĝo de 98. La lasta travivanto de la familio **Perla Ovitz** mortis en 2001.

Literaturo
----------

· **Yehuda Koren & Eilat Negev**: *In Our Hearts We Were Giants - the Remarkable story of the Lilliput Troupe* (2004) (En Niaj Koroj Ni Estis Gigantoj- la Rimarkebla storio de la Liliputa Trupo
**Deutsch Ehrensdorf,** hungare **Némethásos** [nEmethAŝoŝ], kroate **Njemački Hašaš** estas iama vilaĝo, nun parto de Strem en Aŭstrio, en la federacia lando Burgenlando, en distrikto de Güssing.

Preĝejo de Deutsch Ehrensdorf
Panoramo de Deutsch Ehrensdorf

Bazaj informoj
--------------

* Poŝtkodo: 7522
* Telefonkodo: 03324
* Aŭtokodo: GS
* Loĝantaro: 170
* 47° 06′ 00″ N 16° 24′ 45″ O﻿ / ﻿47.10000 °N, 16.41250 °O﻿ / 47.10000; 16.41250 (mapo)Koordinatoj: 47° 06′ 00″ N 16° 24′ 45″ O﻿ / ﻿47.10000 °N, 16.41250 °O﻿ / 47.10000; 16.41250 (mapo)

Situo
-----

Deutsch Ehrensdorf situas sur tre mildaj deklivoj. Güssing troviĝas je 14 km-oj.

Historio
--------

Dum la historio zono de tiu regiono ofte apartenis foje al Hungario, foje al Aŭstrio. La unua mencio okazis en 1369 laŭ tiama hungara ortografio *"Hassas"*. En 1787 loĝis tie 158 homoj en 27 domoj, en 1828 183 homoj en 32 domoj, en 1857 197 homoj en 35 domoj. En 1910 loĝis en Némethásos 280 loĝantoj (plejparte aŭstroj). Ĝis 1921 ĝi apartenis al Vas (reĝa departemento), al distrikto de Németújvár, poste al Aŭstrio (escepte inter 1928-1945 al Germanio). Deutsch Ehrensdorf aliĝis al Strem en 1971.

Vidindaĵoj
----------

* romkatolika preĝejo omaĝe al apostolo Sankta Johano

* Kategorio Deutsch Ehrensdorf en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Kandidatiga letero** estas letero skribita de persono, kiu serĉas laboron, kiu kandidatiĝas. Ĝi estas parto de dosiero por kandidatiĝo por akiri postenon, oni petas esti konsiderata por certa posteno ĉe firmao, kompanio aŭ instanco. 

Kutime la dosiero konsistas el

* kariertabelo
* kandidatiga letero
* kopioj de diversaj diplomoj kaj atestiloj
* kopioj de atestiloj ricevitaj en antaŭaj postenoj
* kopio de identigilo, pasporto aŭ simila

Se la kariertabelo entenas faktojn, liston, la kandidatiga letero entenas frazojn. En ĝi la kandidato komencas per priskribo de la bezono de la firmao, de la dunganto. Poste la kandidato prezentas siajn kapablojn, kiuj devus kongrui kun la bezonoj de la kompanio. Plej bone la kandidato poste finas per "ni", "vi kaj mi povos alporti sukceson kaj kreskadon al via kompanio". Do la stilo kaj la argumentado plej gravas. Se la kariertabelo kaj la kandidatiga letero konvinkas la dunganton, la dunganto invitos la dungoton, la kandidaton, al dungcela intervjuo.

Kandidata letero ofte estas skribata kaŭze de vakanta posteno, sed kelkfoje oni sendas ĝin spontane (tiam ĝi nomiĝas malferma kandidatiĝo). Gravaj entenaj partoj de kandidata letero estas:

* Taŭgeco por la posteno
* Motiviteco
* Personeco

Verki kandidatan leteron estas malfacila afero, ĉar la personarfunkciulo kelkfoje devas elekti el centoj da leteroj. La esenco estas pozitive okulfrapi, sed ne troigi.
**Oława** (antaŭa pola nomo: *Olawa*, *Bielawa*, ĉeĥe *Olava*, germane *Ohlau*) estas urbo en la nuna provinco Malsupra Silezio de Pollando. Fine de 2021 en la urbo vivis 33 268 loĝantoj sur areo de 27,34 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de 1 217 loĝantoj/km². Ĝi apartenas al samnoma komunumo en distrikto Oława (Ohlau).

La urbodomo de Oława el la 19a jarcento, tamen kun la originala baroka turo

Historio
--------

De la jaro 1248 ĝis la jaro 1675 en la Duklando de Legnica-Brzeg regis pola dinastio de Sileziaj Piastoj. Post la fino de tiu dinastio ekregis tie duko **Jakobo Ludoviko Sobieski**, filo de pola regho Johano la 3-a Sobieski (vidu la suban mapon).

**Mapo**
  
Jen la mapo de sileziaj princlandoj kaj sinjorujoj  
en duono de la 17-a jarcento

Meze de la 17-a jarcento pol-germna lingva limo estis ĉe la limo de Oława/Ohlau, kaj la urbo estis en la limoj de la teritorioj de Silezio kie plimulte regis la pola lingvo.

La malaperado de la silezia-pola lingvo (dialekto) dum la 18-a kaj 19-a jarcento kaj apero de la silezia-pola lingvo (dialekto) en 20-a jc en la Malsupra Silezio kaj Supra Silezio
La 19an de decembro 1737 mortis en Żółkiew duko **Jakobo Ludoviko Sobieski**, filo de pola reĝo Johano la 3-a Sobieski (vidu la suban bildon), dum la jaroj 1691-1737 li estis duko de Oława. Interalie danke al duko J.L.Sobieski fine de la 17a kaj komence de la 18a jarcentoj la urbo kaj distrikto eble estis la lasta regiono en Malsupra Silezio havanta la rektajn ligojn kun Pollando. La regado de duko J.L.Sobieski en la duklando estis la lasta espero por li esti elektita kiel la reĝo de Pollando (vidu la suban bildon).

La panoramo de la urbo Oława, ĉkirkaŭ la jaro 1737
Duko **Jakobo Ludoviko Sobieski** kun la patro kiu estis pola regho Johano la 3-a Sobieski, bildo de **Jan Tricius**
Pola reĝo Johano la 3-a Sobieski transdonas al sia filo duko **Jakobo Ludoviko Sobieski** la rajton al la pola krono (1697)
La kluzo en Oława
La nomo de la urbo Oława inter la aliaj nomoj de sileziaj loĝ-lokoj en la ofica dokumento de Prusio el la jaro 1750 eldonita en la pola lingvo en Berlino

Partneraj urboj
---------------

* Česká Třebová, Ĉeĥio
* Oberasbach, Germanio
* Priolo Gargallo, Italio
* Sighetu Marmației, Rumanio

Bibliografio
------------

* K. Matwijowski (redaktoro), *Oława. Zarys monografii miasta* (Oława. Monografia skizo de la urbo), Eldonejo DTSK Silesia 2004, ISBN 83-88976-14-1

Eksteraj ligiloj
----------------

* oficiala retejo (pole)

* Oława en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Oława en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Miksa ekonomio** estas difinita kiel ekonomia sistemo konsistanta el miksaĵo de merkatoj kaj ekonomia planado, publika proprieto kaj privata proprieto, aŭ liberaj merkatoj kaj ekonomia intervenismo. Tamen, en la plej multaj kazoj, "miksa ekonomio" rilatas al merkataj ekonomioj kun forta reguliga malatento-eraro kaj registara zorgaĵo de publikaj varoj, kvankam kelkaj miksaj ekonomioj ankaŭ havas kelkajn ŝtat-kontrolitajn entreprenojn.

Ĝenerale la miksa ekonomio estas karakterizita per la privata proprieto de la produktadrimedoj, la regeco de merkatoj por ekonomia kunordigo, kun profit-serĉanta entrepreno kaj la amasiĝo de kapitalo restanta la fundamenta mova forto malantaŭ ekonomia agado. Sed male al libermerkata ekonomio, la registaro uzus nerektan makroekonomian influon al la ekonomio tra impostoj kaj monpolitikoj dizajnitaj por kontraŭagi ekonomiajn malhaŭsojn kaj la tendencon de kapitalismo direkte al financkrizoj, senlaboreco, kaj kreskigi enspezon kaj riĉaĵmalegalecojn, kune kun ludado de rolo en intervenoj kiuj antaŭenigas socialan subtenon. Poste, kelkaj miksaj ekonomioj disetendiĝis ene de aplikeco por inkludi rolon por indika ekonomia planado kaj/aŭ grandaj publikaj entrepren-sektoroj.

En referenco al postmilitaj okcidentaj kaj nordeŭropaj ekonomiaj modeloj, kiel pledite fare de kristanaj demokratoj kaj socialdemokratoj, la miksa ekonomio estas difinita kiel formo de kapitalismo kie la plej multaj industrioj estas private posedataj kun nur malplimulto de komunumservoj kaj esencaj servoj sub publika proprieto. En la postmilita tempo, eŭropa sociademokratio iĝis rilata al tiu ekonomia modelo.

Ekonomioj intervalantaj de Usono ĝis Kubo estis katalogitaj kiel miksaj ekonomioj. La esprimo ankaŭ estas uzita por priskribi la ekonomiojn de landoj kiuj estas referitaj kiel socialaj ŝtatoj, kiel ekzemple la nordiaj landoj. Registaroj en miksaj ekonomioj ofte disponigas mediprotektadon, prizorgadon de dungadnormoj, normigitan socihelpan sistemon, kaj prizorgadon de konkurado.

Kiel ekonomia idealo, miksaj ekonomioj estas apogitaj fare de homoj de diversaj politikaj tendencoj, kutime centro-maldekstra kaj centro-dekstra, kiel ekzemple socialdemokratoj aŭ kristanaj demokratoj. Subtenantoj rigardas miksajn ekonomiojn kiel kompromison inter ŝtatsocialismo kaj libermerkata kapitalismo kiu estas supera en net-efiko al ambaŭ. Ĉirkaŭ la mondo, la plej prosperaj landoj kun la plej alta meza vivnivelo emas esti miks-ekonomiaj sistemoj kun demokratie elektitaj registaroj.
**Voĉforto**, la forto de la voĉo, estas variablo en la prozodio de kantado kaj de la parolo, ekzemple en esprimado de emocioj kaj en akcentado de vortoj. Pli alta voĉforto necesas por komuniki trans pli granda distanco kaj en brua ĉirkaŭo. La voĉforto ne spegulas iun solan fiziologian forton uzatan en fonado, sed dependas de aro da faktoroj, kiel la alĝustigo de la gloto, la tensio de la voĉlipoj kaj la subglota premo.

Vario de la voĉforto kaŭzas ĉefe varion de la sonpremo kaj pro tio de la laŭteco. En ordinara parolo, altigo de la voĉforto tamen influas plurajn aldonajn akustikajn kaj psikoakustikajn variablojn. Plej evidenta estas altigo de la tonalto. Ankaŭ la artikulacio estas influita, ĉar oni kutimas paroli per pli malferma buŝo kiam oni altigas sian voĉforton. Akustike, tio rezultas ĉefe en altigita frekvenco de la unua formanto. Ankaŭ la ritmo de la parolo estas influita: En pli laŭta parolo, la vokaloj plilongiĝas.

En klasika kantado, oni penas eviti la kunvariadon inter laŭteco kaj tonalto.

La voĉforto ne estas rekte mezurebla, kaj pro troa variado inter individuoj ankaŭ ne utilas ordinara psikoakustika metodo, en kiu homoj rekte taksas la variablon. Homoj tamen kapablas taksi la distancon inter parolanto kaj aŭskulanto al kiu la parolanto direktas sin, kaj ili faras tion en sufiĉe unueca maniero. Tiu distanco povas esti konsiderata kiel mezuro de la voĉforto.

Referencoj
----------

1. ↑  En bruo homoj ankaŭ altigas sian voĉforton sen konscii pri tio. Tio estas nomata la "Lombard-efekto", unue priskribita de Étienne Lombard (1911) "Le signe de l'élévation de la voix". *Ann. Mal. Oreil. Larynx **37***: 101-119
2. ↑  Krome, longeco kaj maso de la voĉlipoj gravas en komparoj inter malsamaj individuoj pro la granda diferenco inter viroj, virinoj, kaj infanoj kun varia aĝo. Tio afektas ĉefe la tonalton, sed ankaŭ la laŭtecon.
3. ↑  Hartmut Traunmüller & Anders Eriksson (2000). "Acoustic effects of variation in vocal effort by men, women, and children", *Journal of the Acoustical Society of America* **107** (6), p. 3438–3451. doi:10.1121/1.429414.
4. ↑  Tiu mezuro fakte pli bone korelacias kun la diversaj voĉfortaj variabloj ol kun la vera distanco inter parolanto kaj adresato. Estas tiel pro ioma variado inter parolantoj en la adaptado de la voĉforto al tiu distanco.
**Charles Hall** (1740–1825) estis brita kuracisto, socikritikisto kaj rikarda socialisto kiu publikigi *The Effects of Civilization on the People in European States* (La efikoj de civilizo sur la popolo en la eŭropaj ŝtatoj) en 1805, kondamnante kapitalismon pro ties malkapablo por havigi al la malriĉuloj. En la libro, Hall asertas, ke la malegalecoj laŭ riĉo kaj la produktado de varoj kondukas al ekspluatado de malriĉuloj, kaj ties suferado. Hall fame proklamis, ke la ekspluatado de malriĉuloj estas tiom akra ke ili "retenas nur la produkton de unu laborhoro el ĉiu ok".

Kiel solvo por la problemoj de la socio, Hall proponis agraran reformon kaj progresivan impostadon. Liaj konsideroj kaj ekonomika teorio, ĉefe lia rigardo al akra ekspluatado de malriĉuloj, estis gravaj por la disvolviĝo de marksismo, kaj kondukis al multaj konsideri lin unu el la plej fruaj socialistoj.

Notoj
-----

1. ↑  Blaug, Mark.  (1986) *Who's Who in Economics: A Biographical Dictionary of Major Economists 1700–1986*. The MIT Press, p. 358. ISBN 0-262-02256-7.

Verkoj
------

* Charles Hall, *Effects of Civilization on the People in European States, with Observations on the Principal Conclusions in Mr Malthus's Essay on Population*, Routledge/Thoemmes Press, 1994 ISBN 0-415-10503-X
* Charles Hall, The effects of civilisation on the people in European states (1849)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 507862
* GND: 119107244
* LCCN: n87150048 n85295248, n87150048
* VIAF: 24979558
* ISNI: 0000 0000 8650 4242
* SUDOC: 056900473
* BNF: 123901979
* NLA: 35764906
* NKC: skuk0002842
 |
francia licencplato, kun blazono de la regiono kaj numero de la departemento (jen: 69 = departemento Rhône kaj regiono Rodano-Alpoj)

francia malantaŭa licencplato, disdonata antaŭ la 15-a de aprilo 2009 (92 = departemento Hauts-de-Seine)
Ekde la 15-a de aprilo 2009 la **aŭtokodaj licencplatoj de Francio** laŭ la specimeno AB-123-CD (do du literoj, streketo, tri ciferoj, streketo, du literoj) estas disdonataj laŭvice. La antaŭa sistemo validis ekde la 1-a de aprilo 1950: en ĝi (vidu la duan foton de supre dekstraflanke) la lastaj du aŭtokodaj ciferoj estis la numero de la franca departemento (laŭ la nova sistemo la departemento ankaŭ videblas plej dekstre, sed malpli grande, je blankaj literoj sur blua fono, dum la aŭtokodo mem havas nigrajn grandajn literojn kaj ciferojn).

Nova sistemo
------------

specimeno de la nova sistemo
Laŭ la nova sistemo ekde aprilo 2009, la aŭtokodoj estas nacie disdonataj kaj por ĉiam ĉe la koncerna aŭto, kio malfaciligu la negocon de ŝtelitaj aŭtoj. La novaj aŭtaj "pasportoj", la priaŭtaj licenciloj, aldone estas ne plu grizaj, sed oranĝkoloraj, kaj ekipitaj per aldonaj sekurecaj karakterizaĵoj, kio aldone malfaciligu falsadon. La centre administrataj aŭtokodoj disdoniĝas laŭ vico de aŭta registriĝo, kaj tial la numera kodo de la departemento, kie okazas la registriĝo, ne plu estas parto de ili. Ĉar tamen tiuj departementaj numeroj inter la loĝantoj de Francio estis sufiĉe ŝatataj, la ŝanĝo jam en plana fazo gvidis al protestoj. Kiel solvo de la problemo oni enkondukis bluan strion dekstre, kiu similas al la en la Eŭropa Unio kutima maldekstra blua strio kun supre la 12 eŭropaj steloj kaj sube la nacia kodo **F** en blankaj literoj: Dekstre montratas supre la blazono de la koncerna francia regiono, kie vivas la aŭta posedanto aŭ kun kiu li/ŝi sentas sin plej ligata, kaj sube la departementa numero.. La nova nacie unueca sistemo de aŭtokodoj antaŭvidas la formaton "AA-001-AA" ĝis "ZZ-999-ZZ", kaj tre similas al la sistemo pri aŭtokodoj en Italio, valida ekde la jaro 1999.

Plie la apero de la licencplatoj ĉe la antaŭa kaj malantaŭa partoj de la aŭto unueciĝis: ambaŭ platoj nun havas nigrajn literojn kaj ciferojn sur blanka fono - jam antaŭe tiuj samaj koloroj estis permesitaj ekde majo 2007. Antaŭ tio la antaŭaj platoj estis sur blanka fono, sed la malantaŭaj sur flava fono.

Notinda escepto: vehikloj de "kolekto", t.e. vehikloj pli ol tridek jarojn aĝaj kaj tiucele speciale registritaj, rajtas surporti malnovstilajn nigrajn platojn kun blankaj literoj kaj ciferoj SEN eŭropa/nacia nek regiona/departementa simboloj.

Aliaj aŭtokodoj
---------------

Iuj aŭtokodoj disdonatas laŭ aliaj sistemoj, ekzemple tiuj de diplomataj aŭtoj, kiuj havas licencplatojn kun oranĝkoloraj literoj kaj ciferoj sur verda fono.

Notoj
-----

1. ↑  - *"Numéro de département obligatoire"*, franclingva artikolo en la gazeto Le Monde

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Aŭtokodoj en Francio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la franca registaro
* Retejo pri licencplatoj
* Regionaj logooj
**Pidhirne,** ukraine **Підгірне,** ruse **Подгорное** [podgornoje], slovake **Voloské,** hungare **Oláhcsertész** [olAĉertEs] estas ne memstara vilaĝo en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto Irŝava, en municipo de Ĉornij Potik (Irŝava).

Transkarpata provinco en Ukrainio
Distrikto de Irŝava en Transkarpatio

Bazaj informoj
--------------

* 48° 23′ 50″ N 23° 01′ 38″ O﻿ / ﻿48.39722 °N, 23.02722 °O﻿ / 48.39722; 23.02722 (mapo)Koordinatoj: 48° 23′ 50″ N 23° 01′ 38″ O﻿ / ﻿48.39722 °N, 23.02722 °O﻿ / 48.39722; 23.02722 (mapo)
* Areo: 0.8 km²
* Alto super marnivelo: 352 m
* Loĝantaro: 1050
* Poŝtkodo: 90110
* Telefonprefikso: + 380 3144
* Aŭtokodo: AO

Situo
-----

Pidhirne situas laŭ traira flankovojo.

Historio
--------

Ĝis Traktato de Trianon Oláhcsertész apartenis al Hungara reĝlando, al Bereg, al distrikto de Ilosva, poste al Ĉeĥoslovakio. En 1939 la plej orienta regiono de disfalanta Ĉeĥoslovakio deklaris malgrandan sendependan respublikon Karpata Ukrainio. Poste Hungario okupis la respublikon kaj tuj aranĝis aŭtonomion, kies apartaĵo estis ankaŭ Pidhirne. Ekde 1945 ĝi apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio.

Vidindaĵoj
----------
Tipa hejma monŝranko
**Monŝranko** aŭ eble **Sekurŝranko** estas sekura ŝlosebla kaso, uzata por sekurigi valorajn objektojn (kiel mono, juveloj, dokumentoj ktp) kontraŭ ŝtelado aŭ difektado. Monŝranko estas kutime kava kubo aŭ cilindro, kun pordo.

Specifoj
--------

Specifoj por monŝrankoj povas enhavi kelkajn aŭ ĉiom de la sekvontaj:

* Rompŝtelisto-rezisto
* Fajro-rezisto
* Ekologia rezisto (ekz. al akvo aŭ polvo)
* Speco de ŝloso (ekz. kombinaĵa, ŝlosila, tempa, aŭ elektronika)
* Loko (ekz. mura aŭ etaĝa monŝranko)
* Inteligentaj monŝrankoj kiel parto de aŭtomatigita mono-fingrumanta sistemo

Estas fojfoje eble malfermi monŝrankon sen ĝia ŝlosilo aŭ kombinaĵo; ĉi tiu kontraŭleĝa agado estas populara temo en filmoj de ŝtelado.

Fajro-rezistaj monŝrankoj havas protektantan korpon, tirkeston kaj kovrilon. La forteco de protektado estas indikita per numeroj, ekzemple klaso 350 por papero, klaso 150 por mikrofilmo kaj fotofilmo, kaj klaso 125 por komputilaj diskoj.

Monŝranko kun pluraj ŝlosoj

Kaso
----

Laŭ Francisko Azorín **Kaso** estas simple *Monkesto.* Li indikas etimologion el la latina *capsa* (kesto). Kaj li adonas terminojn kaseto, kasejo, pruntokaso, enmura kaso, kasisto. En NPIV **Kaso** estas Monkesto, Ĉambro, oficejo, establo, kie mono estas gardata, ricevata aŭ pagata, Monrimedoj, monhavo.

Notoj
-----

1. ↑  Francisko Azorín, arkitekto, Universala Terminologio de la Arkitekturo (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 107.
2. ↑  Azorín, samloke.
3. ↑  NPIV  Alirita la 27an de Decembro 2017.

* Kategorio Monŝranko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
D-ro Varban Genĉev (D-ro Varban RUSINOV GENĈEV) estas naskita la 26-an de julio 1918 en vilaĝo Ĉakali, distrikto de Gabrovo. Ekde sia infanaĝo li estas edukita labori kaj ne havas multan tempon por ludoj kaj petoloj. Aŭtune de 1925 li estiĝas lernanto. Liaj unuaj instruistoj estas la junaj progresemaj instruistoj-komunistoj Gagarov kaj Grudi Atanasov.
En la lernejo Varban estas bonega lernanto. Li partoprenas la lernejan amatoran artgrupon, kun granda emo legas belartan literaturon.
En 1932 Varban estas lernanto en la gimnazio de Tarnovo. Sub la gvido de la Bulgara Komunista partio en la gimnazio estas fondita Laborista Junulara Unuiĝo. Varban estiĝas ĝia aktiva membro kaj en la lasta klaso - ĝia sekretario. Ankaŭ en la gimnazio li estas bonega lernanto. Kun junula ardo kaj entuziasmo, kun profunda konvinkiteco li preparas referaĵojn, diskutas dum kunvenoj. Li scipovas gajni siajn samlernantojn por la progresemaj ideoj kaj altiras multajn lernantojn al la Laborista Junulara Unuiĝo kaj al la esperantista kaj abstinencula societoj.

Varban Genĉev estas aktiva esperantisto. Ekde la unua gimuazia klaso li lernas Esperanton. Dum la sekvontaj jaroj li perfektiĝas kaj gvidas kursojn.
Várban komencas korespondi kun esperantistoj el aliaj landoj. Li estas fronte de la gimnazia esperantista societo „Flamo", partoprenas aktive en la preparo kaj okazigo de la 23-a Bulgara Esperanto-Kongreso en Tarnovo, urbo konsiderata tiam kiel lulilo de la bulgaraj esperantistoj.
Varban estas en la centro de aktivado de la E-societo en la gimnazio, kiu entute estas sub influo de la Laborista Junulara Unuiĝo. La kvin gimnaziaj jaroj estas por li jaroj de aktiva revolucia agado. Li aliĝas al la Komunista partio kaj ne perfidas ĝin ĝis la fino de sia vivo. En septembro 1937 li estas studento en la medicina fakultato en Sofio. La Bulgara Popola Studenta Unuiĝo (BONNS) tuj akceptas Várban Genĉev en siajn vicojn.

La 22-an de junio 1941 Germanio atakas milite Sovetunion. Ekestas malfacila tempo ankaŭ por la bulgara popolo. La Bulgara Kornunista Partio tuj akceptas kurson al armita batalo. Komenciĝas la partizana batalo, organizitaj estas la unuaj manifestajoj de batalgrupoj.
En junio 1942 Várban brile finas siajn studojn de medicino. Sed pro lia revolucia kontraŭfaŝisma aktivado li estas foreste kondamnita al morto. En marto 1943 li aliĝas al la partizantaĉmento sub la nomo Stojan kaj aktive partoptenas en la bataloj de la taĉmento kontraŭ la bulgaraj faŝistoj.

La Bulgara Komunista partio ĝuste pritaksas la kvalitojn de d-ro Varban Genĉev -li estiĝas politkomisaro de la partizana taĉmento de Gorna Orjahovica. Li montriĝas sperta politika gvidanto, ĉiam estas en la unuaj vicoj kaj per sia sinteno li estas ekzemplo por la partizanoj.
La kruela batalo daŭras plu. La 30-an de marto 1944 en malegala batalo kun multnombra malamiko li estas grave vundita. Por ne fali viva en la manojn de la policanoj, li pafmortigas sin.
Pereas heroe flama komunisto, brava partizano, la politkomisaro de la taĉmento de Gorna Orjaĥovica, la aktiva esperantisto d-ro Varban Genĉev.

el Bulgara Esperantisto, 1984

Vidu ankaŭ
----------

* Listo de bulgaraj esperantistoj