recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Chessel** estas komunumo en la distrikto Aigle en Kantono Vaŭdo, Svislando. Ĝi havis 363 loĝantojn je la 31-a de decembro 2011.

Geografio
---------

La komunumo Chessel situas proksimume 5 kilometrojn norde de la Lago Lemano ĉe la orienta bordo de la rivero Rodano. Krom la vilaĝo Chessel al la komunumo apartenas la setlejo Grand Bois en nordoriento de la komunumo. En nordokcidento de la komunumo apud la riverbordo de Rodano situas golfludejo.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 3,57 km², de kiuj 19,6% estas kovritaj de arbaro, 62,2% servas por agrikulturo kaj 10,9% por setlado.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Chessel limas en nordo al Noville, en oriento al Roche, en sudoriento al Yvorne, en sudokcidento al Vouvry, kaj en nordokcidento al Les Evouettes.

Trafiko
-------

Tra Chessel pasas la kantona ĉefvojo n-ro 144 de Renaz al Les Evouettes. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A9 situas tri kilometrojn sudoriente de la komunumo apud Villeneuve.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Chessel datiĝas el la jaro 1364 kiel *Chessey*. Sub la preĝejo estis trovitaj restaĵoj de romia aŭ frumezepoka setlejo. Dum mezepoko la vilaĝo apartenis al la Subvoktejo Chillon kaj la familioj Pontverre kaj Châtillon tie posedis bienojn. Sub la berna regado de 1475 ĝis la Helveta Revolucio de 1798 en Chessel troviĝis tribunalo de la Voktejo Aigle. Ĝis la malfermo de la ponto en la jaro 1839 pramo trafikis trans Rodano.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: Reta mapo 1:20000 de Swisstopo[*rompita ligilo*]
2. ↑  Fonto: Komunumdatumoj de la retejo de la Svisa Federacia Oficejo pri Statistiko, retejo konsultita la 5-an de novembro 2011
3. ↑  Fonto: *Jean-Jacques Bouquet*: *Chessel* en *Historia Leksikono de Svislando* (2005-02-22)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Chessel en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Chessel

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Chessel** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la Distrikto Aigle |
| --- |
| Aigle • Bex • Chessel • Corbeyrier • Gryon • Lavey-Morcles • Leysin • Noville • Ollon • Ormont-Dessous • Ormont-Dessus • Rennaz • Roche • Villeneuve • Yvorne |  |

 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por aliaj signifoj, bv. rigardi la apartigilan paĝon: Cheseaux |


**Cheseaux-sur-Lausanne** estas komunumo en la distrikto Laŭzano en Kantono Vaŭdo, Svislando. Ĝi havis 3950 loĝantojn je la 31-a de decembro 2012.

Geografio
---------

La komunumo Cheseaux-sur-Lausanne situas sur la altebenaĵo en la sudo de Gros-de-Vaud proksimume 5 kilometrojn norde de la kantonĉefurbo Laŭzano, al kies aglomeraĵo ĝi apartenas. La komunumo konsistas el la vilaĝo Chesaux kaj la kvartaloj Montagny, Mon Repos kaj Bouzenet.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 4,59 km², de kiuj 13,5% estas kovritaj de arbaro, 60,8% servas por agrikulturo kaj 24,0% por setlado.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Cheseaux-sur-Lausanne limas en nordo al Etagnières, en oriento al Morrens, en sudo al la eksklavo Bel-Air de Laŭzano, en sudokcidento al Crissier, en okcidcento al Sullens, kaj en nordokcidento al Boussens.

Trafiko
-------

Tra Cheseaux-sur-Lausanne pasas la kantona ĉefvojo n-ro 5 de Laŭzano al Yverdon-les-Bains. La kantona ĉefvojo ĉirkaŭas la vilaĝokernon okcidente kaj parte en tunelo. La plej proksimaj alveturejoj al la svisa aŭtovojo A1 kaj al la svisa aŭtovojo A9 situas en distanco de proksimume 5 kilometroj okcidente respektive sudoriente de la komunumo.
Pere de la mallarĝspura trama fervojlinio Laŭzano-Echallens-Bercher kaj diversaj lokaj buslinioj de Laŭzano la komunumo estas bone konektita al la publika transportreto.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Cheseaux-sur-Lausanne datiĝas el la jaro 1228 kiel *Chesaus*. Dum mezepoko Cheseaux estis memhavaĵo de la Kavaliroj de Cheseaux. Sub la berna regado de 1536 ĝis la Helveta Revolucio de 1798 Cheseaux apartenis al la Voktejo Laŭzano, poste al la Distrikto Laŭzano. Post la konstruo de la trajnlinio Laŭzano-Echallens-Bercher la iama kamparvilaĝo transformiĝis al industria antaŭurbo kaj loĝloko de Laŭzano.

Vidu ankaŭ
----------

* Aliaj lokoj kun la nomo Cheseaux
* Cheseaux (stacidomo)
* Bel-Air LEB (stacidomo)

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: Reta mapo 1:20000 de Swisstopo[*rompita ligilo*]
2. ↑  Fonto: Komunumdatumoj de la retejo de la Svisa Federacia Oficejo pri Statistiko, retejo konsultita la 5-an de novembro 2011
3. ↑  Fonto: *Mary Vacharidis*: *Cheseaux-sur-Lausanne* en *Historia Leksikono de Svislando* (2005-02-22)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Cheseaux-sur-Lausanne en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Cheseaux-sur-Lausanne

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Cheseaux-sur-Lausanne** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la Distrikto Laŭzano |
| --- |
| Cheseaux-sur-Lausanne • Epalinges • Jouxtens-Mézery • **Laŭzano** • Le Mont-sur-Lausanne • Romanel-sur-Lausanne |  |

 |
**Chetumal** estas urbo de la meksika subŝtato Kintanaroo *(Quintana Roo)*, kiu situas sur la duoninsulo Jukatano en la orienta parto de Meksiko.

La urbo estas la administra centro kaj de la komunumo Othón P. Blanco kaj de la tuta subŝtato *Quintana Roo*.

Chetumal situas ĉe la okcidenta bordo de la samnoma golfeto de Chetumal, proksime de la enfluo de la limrivero *Río Hondo* en la golfeton. La urbo havas signifan marhavenon kaj pro sia proksimeco al la najbara ŝtato Belizo funkcias kiel komerca centro de la regiono. La urba nomo devenas de la vorto *Ĉaktemal* en la jukatana majaa lingvo, kiu signis la tiean regionon de la majaa kulturo.

Dum la hispana konkeriĝo de la jukatana duoninsulo, la regiona majaa ŝtato sukcesis venki plurajn atakojn de la hispanoj, sed fine de la 16-a jarcento tamen konkeriĝis, dum kelkdek kilometrojn norde de la urbo iuj majaaj teritorioj dumtempe restis sendependaj de la meksika ŝtato ĝis komence de la 20-a jarcento.

La nuna urbo oficiale fondiĝis en 1898 kiel meksika marhaveno je la nomo *Payo Obispo*, sed en 1936 reprenis la originan majaan nomon en ties iom hispanigita formo, do *Chetumal*.

Kiel ĉefurbo de la subŝtato la urbo ampleksas la registarajn konstruaĵojn de la subŝtato kaj la universitaton de Kintanaroo.

elaera bildo de Chetumal
ĉe la apudgolfeta bulvardo de Chetumal

* Chetumal en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Chetumal en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 474761
* GND: 4519793-3
* LCCN: n86107856
* VIAF: 130270316
 |
La Sumo de Riemann estas modo de difino de difinita integralo, kreaĵo de Bernhard Riemann. Pli precize, la sumo de Riemann estas ia proksumumaĵo de la integralo, kaj oni povas uzi ĝin ne nur por difini la integralon, kaj ankaŭ por trovi proksimumaĵon de ĝi.

Difino
------

Tiu ĉi sumo povas esti vidita kiel la proksimumaĵo de la areo sub funkcio per rektanguloj proksimume altaj kiel la funkcio. Se la rektanguloj estas pli mallarĝaj, tiam la proksimumaĵo estas pli bona. Pli precize, supozu ke {\displaystyle f} estas funkcio difinita sur la intervalo {\displaystyle [a,b]}. Unue oni dividas la intervalon, kreinte malgrandajn intervalojn, {\displaystyle x\_{0}=a<x\_{1}<x\_{2}<x\_{3}<\cdots <x\_{n}=b}. La {\displaystyle j}-a intervalo {\displaystyle [x\_{j-1},x\_{j}]}, havas longon {\displaystyle \Delta x\_{j}=(x\_{j}-x\_{j-1})}. Poste oni ankaŭ elektas punkton {\displaystyle x\_{j}^{\*}} en ĉiu intervalo. La sumo de Riemann estas



∑

j
=
1

n

f
(

x

j

∗

)
Δ

x

j

.

{\displaystyle \sum \_{j=1}^{n}f(x\_{j}^{\*})\Delta x\_{j}.}

{\displaystyle \sum _{j=1}^{n}f(x_{j}^{*})\Delta x_{j}.}Tiam la integralo estas difinita kiel {\displaystyle {\int \_{a}^{b}}{f(x)}dx=\lim \_{n\to \infty }\sum \_{j=1}^{n}{f(x\_{j}^{\*})}\Delta x\_{j}}. La {\displaystyle n}-a rektangulo havas larĝon {\displaystyle \Delta x\_{j}}, kaj alton {\displaystyle f(x\_{j}^{\*})}. Tiam {\displaystyle n} estas la nombro de rektanguloj.

La Sumo de Riemann estas uzata kiel la plej simpla proksimumaĵo de integralo. Ofte, oni ne elektas tute hazardaj punktoj, sed ofte oni divides la intervalo egale, kaj tiam ĉiu intervaleto havas la saman longecon {\displaystyle \Delta x={\frac {b-a}{n}}}, do tiam {\displaystyle x\_{j}={\frac {j(b-a)}{n}}+a}. Ofte ankaŭ oni elektas kiel {\displaystyle x\_{j}^{\*}} la nombron {\displaystyle x\_{j}}, {\displaystyle x\_{j-1}}, aŭ eble {\displaystyle {\frac {x\_{j}+x\_{j-1}}{2}}}. Eble se ni uzus la dekstran flankon de ĉiu intervaleto, tiam



∑

j
=
1

n

f
(

x

j

∗

)
Δ

x

j

=

∑

j
=
1

n

f

(

j
(
b
−
a
)

n

+
a

)

b
−
a

n

{\displaystyle \sum \_{j=1}^{n}f(x\_{j}^{\*})\Delta x\_{j}=\sum \_{j=1}^{n}f\left({\frac {j(b-a)}{n}}+a\right){\frac {b-a}{n}}}

{\displaystyle \sum _{j=1}^{n}f(x_{j}^{*})\Delta x_{j}=\sum _{j=1}^{n}f\left({\frac {j(b-a)}{n}}+a\right){\frac {b-a}{n}}}Se la funkcio estas kontinua, tiuj sufiĉas, kaj ni nur devas preni la limeson {\displaystyle n\to \infty }.

Vidu ankaŭ
----------

* Rimana integralo
* Integralo
dekstra
Granda Vojo, Madrido
Konstruaĵo Telefónica
La **Granda Vojo** (hispane *Gran Vía*) estas unu el la ĉefaj stratoj de Madrido (Hispanio). Ĝi komenciĝas en la strato Alkalao kaj finiĝas en la Placo de Hispanio. Ĝi estas grava mejloŝtono de la urbo ekde la komerca, turisma kaj libertempa vidpunktoj. En tiu lasta aspekto ĝi famas pro siaj kinejoj, kvankam dum la lastaj jaroj kelkaj el ili fermiĝis kaj aliaj sukcese konvertiĝis al muzika teatro, pro kio la sekcio inter la Placo Kajao kaj la Placo Hispanio estas konata kiel *la madrida Broadway*. La sekcio inter la Red de San Luis kaj la Placo Kajao gastigas multnombrajn butikojn de internaciaj mod-ĉenoj. Granda Vojo estas sendube unu el la lokoj plej vizitataj de turistoj pro la diverseco: vendejoj, hoteloj, librovendejoj, restoracioj, trinkejoj, placoj kaj el ĝi alireblas al aliaj gravaj stratoj de la madrida urbocentro.

La konstruado estis planita dum la tuta dua duono de la 19a jarcento kaj la konstruado mem komencis nur en 1910, solene inaŭgurita de la reĝo Alfonso la 13-a. Por ĝi oni malkonstruis lernejon, palacojn, preĝejojn ktp. La konstruaĵo Telefónica estis konstruita el 1926 al 1929, kaj estis unu el la unuaj nubskrapuloj en Eŭropo (unua en Hispanio), krom la plej alta de Madrido ekde tiam ĝis 1953, kiam la konstruaĵo España de la fratoj Otamendi, je 500 m, en la Placo Hispanio, prenis la rangon. Ĝi estis pli alta ol la permesita tiama alto pro teknikaj necesoj de la enhavo. Dum la Hispana Enlanda Milito ĝi estis bombardita ekde monteto Garabitas, ĉar temis pri strategia loko, sed bomboj frapis ĉefe la plej altajn etaĝojn (8a supren), kiuj estis abandonitaj, dum la telefoncentro plufunkciis dum la tuta milito ĉefe por eksterlandaj ĵurnalistoj. Diversaj eroj de la strato ricevis diversajn nomojn laŭ la historio.

Nun estas 41 hoteloj, 15 bankoj, 4 kinejoj (el iamaj 12), 3 teatroj kaj 2 muzeoj. Ĝi aperis en multaj filmoj kaj eĉ oni komponis zarzuelon pri la skandalo pro ties konstruprojekto.

40° 25′ 12″ N 3° 42′ 13″ U﻿ / ﻿40.42000 °N, 3.70361 °U﻿ / 40.42000; -3.70361 (mapo)

Vidu ankaŭ
----------

* Granda Vojo (Madrido) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Granda Vojo (Madrido) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Gran Vía (metroo de Madrido)
En geometrio, la **granda duriproĉa durombo-dekduedro**, ankaŭ nomata kiel *figuro de Skilling*, estas nekonveksa unuforma pluredro.

John Skilling esploris ĉi tiun uniforman pluredron per malstreĉigo de la kondiĉo ke nur du edroj povas kuniĝi je latero. Iuj aŭtoroj ne konsideras la pluredron kiel uniforma, ĉar iu paroj de lateroj koincidas.
Ĝi havas 120 laterojn kun 2 edroj kaj 120 lateroj kun 4 edroj. Se la 4-edraj lateroj estas grafita dufoje, kiel du topologie disaj lateroj, ĉi tiu figuro povas esti konsiderata kiel havanta 360 laterojn, kaj la eŭlera karakterizo tiam estas -88.

Ĝi komunigas la saman situon de lateroj kun la granda durombo-dudek-dekduedro, sed havas malsaman aron de triangulaj edroj. La verticoj kaj lateroj estas ankaŭ komunigita kun la uniformaj kombinaĵoj de 20 okedroj aŭ kvar-duon-sesedroj. 180 el la lateroj estas komunigita kun la granda riproĉa dekdu-dudek-dekduedro.

La vertica figuro havas 4 kvadratajn edrojn pasantaj tra la centro de la pluredro.

Referencoj
----------

* *La plena aro de uniformaj pluredroj.* John Skilling, Filozofiaj Transakcioj de la Reĝa Societo de Londono, Ser. A, 278, pp. 111–135, 1975

Eksteraj ligiloj
----------------

* Arkivigite je 2007-08-30 per la retarkivo Wayback Machine
*
**Sári Bíró** [ŝAri bIrO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bíró Sári** estis hungardevena-usona pianisto, altlerneja instruisto.

Sári Bíró  naskiĝis la 24-an de marto 1907 en Budapeŝto, ŝi mortis la 2-an de septembro 1990 en San Francisco.

Biografio
---------

Sári Bíró aĝis 4, kiam ŝi komencis lerni pianadon. Ŝi aĝis 13, kiam ŝi faris la unuan recitalon en Reĝa Operejo de Budapeŝto. Ŝi lernis plu en konata muziklernejo. Ŝi akiris diplomon en Muzikarta Altlernejo Ferenc Liszt en 1930. Ŝia ĉefinstruisto estis Arnold Székely. En la sekvaj jaroj ŝi faris koncertojn en Eŭropo. En 1939 ŝi migris al Usono, kie ŝi sukcese daŭris la recitalojn, eĉ en la plena Ameriko. Ekde 1950 ŝi koncertis ankaŭ en Okcidenta Germanio, baldaŭ en Eŭropo kaj Azio. En tiu periodo ŝi havis tempon por fari majstrokursojn en Indianao. Ŝi finis la koncertojn en 1980, poste ŝi instruis nur private.

Memorigiloj
-----------

* premio fondita en 1995

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* anglalingva biografio kun foto

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 634002
* LCCN: no92030508
* VIAF: 14973914
* ISNI: 0000 0000 3753 4648
* BNF: 14043203v
* MBA: 91e394a4-5b3f-4fb7-8388-50dc6263074d
 |
**Sára Berczik** [ŝAra bercik], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Berczik Sára** estis hungara moderna dancisto (en branĉo movartisto), koreografo, trejnisto, instruisto, altlerneja instruisto. Ŝia origina plena nomo estis (laŭ hungarlingve kutima nomordo) *Pollacsek Margit Mária Sarolta* [polaĉek ŝarolta] ĝis 1933, ŝia geedziĝa nomo estis hungarece *Pap Lászlóné*.

Sarolta Pollacsek naskiĝis la 18-an de januaro 1906 en Miskolc, ŝi mortis la 25-an de februaro 1999 en Budapeŝto.

Ĉambrego pri Sára Berczik

Biografio
---------

Sára Berczik lernis baleton de Emília Nirschy kaj Karola Perczel, poste en Aŭstrio de:Valeria Kratina kaj de:Grete Wiesenthal. Ekde 1922 ŝi prezentis memstarajn dancajn spektaklojn en Hungario kaj Rumanio. En 1926 ŝi akiris pianistan diplomon en Muzikarta Universitato Ferenc Liszt, post 5 jaroj ankaŭ kantopedagogian diplomon. En 1932 ŝi malfermis lernejon pri moderna baleto. Post la 2-a mondmilito ŝi laboris en revuoj, spektakloj, sed post kelkaj jaroj la movartista branĉo estis malpermesita, tial ŝi instruis en la Gimnastika Altlernejo, kie ŝi kreis instruadon de ritma gimnastiko. Ŝi estis deportita inter Öcsöd kaj Füzesabony, ĉar ŝia edzo estis pli frue oficiro. Inter 1953-1972 ŝi estis koreografo, parte trejnisto de la hungara nacia teamo pri ritma gimnastiko, dum inter 1959–1963 ŝi instruis en danclernejo. Ŝi instruis ankaŭ en Universitato de Dramo kaj Filmo (Budapeŝto). Ŝi ricevis premiojn inter 1955-2017 (la lastan postmorte). Ŝi edziniĝis en 1935.

Ŝiaj disĉiploj
--------------

* Erzsébet Köteles
* Lídia Sákovicsné Dömölky
* Olga Tass

Ŝia libro
---------

* *A nő harmóniája* (1988)

Memorigiloj
-----------

* memortabulo kaj ĉambrego (vidu la fotojn!)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun fotoj
* hungarlingva biografio kun foto
* 
* 
*

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 798890
* LCCN: nb2014023107
* VIAF: 121409647
* ISNI: 0000 0000 7966 8775
 |




* Portalo pri Biografio
**Sándor Zsarnay** [ŝAndor ĵarnai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Zsarnay Sándor** estis hungara juristo, altlerneja instruisto.

Sándor Zsarnay naskiĝis la 16-an de julio 1928 en Budapeŝto, li mortis la 11-an de marto 1987 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Sándor Zsarnay maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo en 1946, post 2 jaroj li finis diplomatian kurson, fine li akiris juran diplomon en Scienca Universitato Péter Pázmány en 1949. Inter 1970–1977 li estis ankaŭ konsilisto en ministeria instituto. Post la diplomo ĝis 1974 li havis juran postenon en ŝtata entrepreno, poste li instruis en universitata instituto en rangoj lektoro (1974–1985), docento (1985–1987). Intertempe li regis la japanan lingvon ekde 1973, li kandidatiĝis antaŭ la Hungara Scienca Akademio en 1984. Lia laboro fokusiĝis al juro kaj historio de Japanio. Lia edzino naskis filon en 1954.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *A kora feudális állam kialakulása Japánban* (1971)
* *A büntetőjog reformja Japánban* (1976)
* *A japán állam és igazgatás* (1985)
* *Japán története* (trivoluma monografio restis en manuskripto)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 712923
* LCCN: n80069790
* VIAF: 65304448
* ISNI: 0000 0000 2174 9011
 |
Ralph Stanley kun la filo, Ralph Stanley II, en 2008
**Ralph Edmund STANLEY**, kutime konata kiel "**Dr. Ralph Stanley**" (naskita la 25-an de februaro 1927 en Big Spraddle (Virginio) Usono - mortinta la 23-an de junio 2016 en Coeburn (Virginio) Usono) estis usona blugresisto. Kun sia frato Carter (m. 1966) li formis la duopon "Stanley Brothers", kiu popularigis kaj riĉigis la novan ĝenron "Blugreso" en la 1940aj kaj 1950aj jaroj. Ilia versio de la kanto "Molly and Tenbrooks", eldonita en 1948, laŭ iuj muzikhistoriistoj kreis la ĝenron, ĉar ili estis la dua grupo (post Bill Monroe kaj liaj "Blue Grass Boys") publikiginta kantojn en tiu stilo. Iliaj subtenantaj instrumentaj muzikistoj nomiĝis la "Clinch Mountain Boys", kaj post la morto de Carter en 1966 pro sekvoj de troa drinkado, Ralph daŭrigis tiun nomon kiam li solkantis dum la postaj jardekoj (poste ankaŭ aliaj kantistoj, inkluzive de lia filo, ĉefkantis kadre de la grupo). En 2002 li ricevis premion Grammy pro sia registraĵo de la apalaĉa morna kanto O Death en la filmo O Brother, Where Art Thou? (2000).

Fontoj
------

Bazita sur la angla Vikipedio.

* Kategorio Ralph Stanley en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 562556
* GND: 139806989
* LCCN: n83154845
* VIAF: 102651823
* ISNI: 0000 0001 1496 3797
* SUDOC: 161904211
* BNF: 139865191
* MBA: 845adb53-9281-41ff-a911-c0af49f3c943
* NLA: 35673741
* ICCU: DDSV228794
 |
Parka benko.
**Benko** estas longa tabula sidilo por pli ol unu persono, kun aŭ sen dorsapogilo, en hejmo, ĝardeno, aŭto, vagono, kaj similaj. Ili povas esti moveblaj (ekzemple lignaj benkoj en hejmo), nemoveblaj (metalaj aŭ masonaj) en publikaj parkoj aŭ eĉ apogitaj kaj konstruitaj sur muro (ŝtonbenko).

Benko estas de ofta kaj komuna uzado en publikaj lokoj kiaj parkoj, ĝardenoj, promenejoj, bulvardoj, lernejoj, trajn- aŭ bus-stacioj, flughavenoj ktp. Ili estas konstruitaj aŭ fabrikitaj en variaj materialoj kiel el ligno, metalo, ŝtono aŭ cemento. Ĝi estas la ĉefa meblo en preĝejoj, temploj, kirkoj kaj sinagogoj, dum en moskeoj apenaŭ ili estas uzataj. Tie ili estas disponitaj laŭ vicoj kaj estas uzataj de la religianoj dum la servo religia. En gimnastikejoj, oni uzas malaltajn lignajn benkojn, super kiuj salti aŭ sur kiuj ekzerci.

Laŭ PIV benko estas "Longa tabulo, el ligno, ŝtono kc, apogita sur subteniloj ĉe la ekstremoj, k servanta por sidi": kaj estas menciitaj ekzemploj la benkoj de la promenejo; lerneja benko; preĝbenko; la benko de la registaro en parlamenta ĉambro.

Laŭ Francisko Azorín **benko** estas *Longa sidilo. Similaspekta strio en tereno aŭ konstruo.* Kaj li indikas etimologion el angla aŭ germana *banc, panc* kaj el gaela *beine*.

Notoj
-----

1. ↑  PIV  Alirita la 4an de Decembro 2017.
2. ↑  Francisko Azorín, arkitekto, Universala Terminologio de la Arkitekturo (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 35.
3. ↑  Azorín, samloke.

Vidu ankaŭ
----------

* Benko, apartigilo

* Benko (meblo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Benko (meblo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Benjamin HADDAD**, naskiĝinta la 23-an de oktobro 1985 en Parizo, estas franca politikisto.

Biografio
---------

### Studado kaj esplorista kariero

Benjamin Haddad naskiĝis la 23-an de oktobro 1985 en Parizo. Li komencis siajn studojn en la Instituto pri Politikaj Studoj de Parizo en 2003. Li studis tie dum kvin jaroj kaj magistriĝis pri internaciaj aferoj. Li poste akiris magistron pri financa ekonomio en HEC kaj mallonge laboris en la financa sektoro antaŭ ekloĝi en Bruselo, kie li laboris por la Eŭropa Komisiono. Li sekve venis al Vaŝingtono kie li tiam laboris en pensfabrikoj. 

Li laboris en la pensfabriko Hudson Institute, kie li pritraktis eŭropajn kaj transatlantikajn demandojn, antaŭ aliĝi al la Atlantic Council por estri ĝian branĉon pri Eŭropo.

### Politika kariero

Li estis la nacia sekretario de la partio UMP de 2011 ĝis 2014. En 2017, Benjamin Haddad iĝis la reprezentanto de La République En Marche en Vaŝingtono.

En la francaj parlamentaj elektoj de 2022, li estis kandidato en la dekkvara distrikto de Parizo por la koalicio Ensemble. Post ricevi la plej grandan kvanton de voĉdonoj en la unua raŭndo, li estis elektita deputito en la dua raŭndo per 53,23% de la voĉdonoj kontraŭ la kandidato de Les Républicains Francis Szpiner.

Verko
-----

* *Paradis Perdu: l'Amérique de Trump et la Fin des Illusions Européennes* (Perdita paradizo : Usono de Trump kaj la fino de la eŭropaj iluzioj), Grasset, 2019.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  "Benjamin Haddad", *Assemblée nationale*
2. ↑  "Benjamin Haddad: "I do today the kind of job that brought me to Sciences Po in the first place", *Sciences Po American Foundation*
3. ↑  "[Atlanticcouncil.org/expert/benjamin-haddad/ Benjamin Haddad]", *Atlantic Council*
4. ↑  "Dans le chic 16e arrondissement de Paris, la macronie mise sur Benjamin Haddad, ex-jeune loup de la droite", *L'Obs*, publikigita la 31-an de majo 2022
5. ↑  "Benjamin Haddad, nouvelle recrue d’Emmanuel Macron", *The Times of Israel*, publikigita la 1-an de februaro 2017
6. ↑  "Les résultats du second tour des élections législatives dans la 14e circonscription de Paris", *Le Monde*, publikigita en junio 2022

* Tiu artikolo estas traduko de la franclingva artikolo « Benjamin Haddad »


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 776861
* GND: 1191790606
* VIAF: 199156009965349581321
 |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Blanklipa cervo** |
| --- |
|  |
| 
 |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Mamuloj *Mammalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Parhufuloj *Artiodactyla* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Cervedoj *Cervidae* |
| Subfamilio: | Cervenoj *Cervinae* |
|
|
|
|
| Genro: | Cervo *Cervus* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***C. albirostris*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Cervus albirostris****(Przewalski, 1883) |
|
|
|
| Konserva statuso |
| **Konserva statuso: En danĝero** |
|
|  |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Blanklipa cervo  |

 |
| v • d • r |

La **blanklipa cervo** (*Cervus albirostris*) el la ordo de parhufuloj kaj familio de cervedoj troviĝas sur la Ĉinghaj-Tibeta Altebenaĵo, en Siĉŭan-provinco kaj Ĉjiljan-montaro de Ĉinio. Ambaŭflankoj de la nazpinto, malsupraj lipo kaj mentono estas blankaj, pro tio ĝi ricevis la nomon. Ĝi longas ĉ. du metrojn, altas ĉ. 1,3 metrojn kaj pezas 130-140 kilogramojn, kaj ĝia vosto longas 10-12 centimetrojn. Ĝiaj haroj estas grizbrunaj. Sur la gluteoj estas helbrunaj makuloj, kaj la larma glando estas evidenta.

La blanklipaj cervoj havas dikajn kaj malmolajn harojn kaj larĝajn parhufojn, tiel ke ili taŭgas por vivi sur altaj montoj 3 000-5 000 metrojn super la marnivelo kun malvarmega klimato. Ili povas elteni malvarmon kaj malsaton. En vintro iliaj haroj estas duoble pli longaj ol en somero. Ili manĝas ĉefe herbojn kaj maldikajn junajn branĉojn de arbedoj. Por serĉi nutraĵojn ili povas translokiĝi al malproksima loko. La blanklipaj cervoj ŝatas agi ĉe akvofontoj, ordinare en aretoj el 2-3 aŭ 10. Dum oestro ili agas ofte en gregoj, iam la nombro en unu grego atingas pli o1 150. Maljunaj vircervoj kutimas agi solaj, dum la junaj agas en malgrandaj aroj. La cervino vivas kune kun siaj idoj. La patrino tre amas ilin, eĉ ne forpelas siajn antaŭe naskitajn cervojn, kiam ĝi estas akuŝonta. La cervoj oestras kaj pariĝas inter septembro kaj novembro. Dum tiu periodo inter vircervoj ofte okazas intensa batalo por gajni cervinojn. La gravedeco daŭras ĉ. 8 monatojn kaj la cervino ĝenerale naskas ĉiufoje unu idon, hazarde du kaj nutras ilin 4-5 monatojn. La junaj kornoj de la cervo povas servi por fari ĉinan medicinaĵon, sed ĝia kvalito estas multe malpli bona ol tiu de la makula cervo.

La blanklipa cervo estas fama besto propra al Ĉinio. Ĝi estas tre bonvena eksterlande. Multaj fremdlandaj zoologiaj ĝardenoj volas havi ĝin, tamen ĝis 1987 nur Sovetunio kaj Srilanko ricevis de Ĉinio tian cervon.

* Blanklipa cervo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Blanklipa cervo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Blanklipa cervo en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Kolorcirklo
**Blanka** aĵo totale reflektas la lumon, sorbante nenion. Blanko, samkiel nigro kaj grizo, estas neŭtra koloro.

Simbole
-------

En multaj religioj blanko estas sankta koloro portata de pastroj ktp. En katolikismo la Papo portas blankajn vestojn.

En okcidenta kulturo blanko kutime reprezentis pozitivajn kvalitojn, kiel pureco, pacon, bonkoreco, senkulpeco aŭ honesteco.

En Ĉinio blanko reprezentis okcidenton kaj funebro. Ĉinaj funebraj vestoj tradicie estas blankaj.

En la plej granda parto de Afriko kaj en Vjetnamio blanko estas la koloro de malĝojo kaj funebro.

Blanko apartenas al la Tutarabaj koloroj kaj la Tutslavaj koloroj.

Oni ankaŭ uzas la vorton "blanka" por priskribi la rozhelbrunan haŭton de Eŭropdevenaj kaŭkazoidoj.

Nuancoj de blanka
-----------------

En la lingvo Esperanto la vorto "blanko" kiel ĉiuj nomoj de koloroj estas A-karaktera radiko.

Lumo estas perceptita de la homa vida sistemo kiel "blanka", kiam la alvenanta lumo al la okulo stimulas ĉiujn tri specojn de kolorsensemaj konusetoj en la okulo en proksimume egalaj kvantoj..


* lilia - delikate blanka, kiel lilio.

Blanka farbo kun ... fariĝas ...

* Nigra > Griza
* Ruĝa > Roza
* Malva > Lila

Ĝenerale iom da blanko "heligas" farbon, ekzemple blanka kun bruna kreas "helbrunon".

Vidu ankaŭ
----------

* Kategorio Blanko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Blanko en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)

* Blanka nano
* Blankulo
* Sininen ja valkoinen

Referencoj
----------

1. ↑  Wyszecki & Stiles.  *Color Science* (Scienco pri koloro)'**, ‑a eldono, p. 506.**

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKoloroj |
| --- |
| Nuancoj de griza: | blanka • griza • nigra |
| Ĉielarko: | ruĝa • oranĝkolora • flava • verda • blua • indiga • violkolora |
| RGB / CMYK: | ruĝa (R) • verda (G) • blua (B) • cejana (C) • magenta (M) • flava (Y) • nigra (K) |
| Ceteraj: | bruna • kakia • lila • malva • okra • roza • rufa • turkisa |

 |
|  |  |
| --- | --- |
|   | Ĉi tiu artikolo bezonas **poluradon**, ĉar ĝi montras stilajn kaj/aŭ gramatikajn kaj/aŭ strukturajn problemojn, kiuj ne konformas al stilogvido.

---

La priskribo de la problemo troviĝas ĉi tie. Bonvolu ŝanĝi la enhavon por plibonigi la artikolon. |

Lingvo > Radikoj > Ĉiam finaĵbezonaj :

  

* A-karakteraj radikoj, kiel Bel, Rapid, Ver, Long, Ĝust, Frend, Vant...

* I-karakteraj radikoj, kiel Kur, Sid, Tim, Est, Vid, Parol, Detru...

* O-karakteraj radikoj, kiel Hom, Kat, Arb, MarteL, Aŭt, Akv, Muzik, Ipsilon...

E-finaĵaj bazformoj ne uziĝu. Radikoj, kiujn oni ial volus E-finaĵe prezenti, aperu ordinare A-finaĵe.

Iuj O-karakteraj radikoj povas, pro praktika neceso, aperi sub multe-nombra bazformo, kun aldona J-finaĵo, se la signifo estas tia, ke unu-nombra formo apenaŭ uziĝas, aŭ se tia formo estus malfacile difinebla.

La senco kaj kialo de la divido en tri kategoriojn estas la fakto, ke la radikoj ne kondutas ĉiuj tute samamaniere en la vortfarado. Unuj radikoj sekvas unujn vortfarajn skemojn, aliaj sekvas aliajn skemojn. La elekto de bazformo estu ĝenerala indiko al la leganto pri la efektiva konduto de la koncerna radiko en derivado, pluformado kaj kunmetado.

Por elekti taŭgan bazformon oni decidu, al kiu el la ĉi-poste montrotaj modeloj la koncerna radiko kaj ĝiaj diversaj formoj aliĝas en la efektiva lingvouzo, kaj al kiu el la modeloj la radiko kaj ĝiaj formoj aliĝu laŭ instruo de la vortaro.

Ne malofte pli ol unu bazforma elekto estas ebla, ĉar la diversaj formoj de la radiko estas analizeblaj kaj klarigeblaj egale trafe kaj ĝuste per pli ol unu el la antaŭ indikitaj modeloj. La bazformo estas en tiaj okazoj principe libere elektebla.
**Vajŝako** (panĝabe ਵਿਸਾਖ/وساکھ; telugue వైశాఖ, kanare ವೈಶಾಖ *Vaiśākha*; marate वैशाख *Vaiśākh*; bengale বৈশাখ *Boiśākh*; tamile வைகாசி *Vaikāci*; hindie बैसाख *Baisākh*; nepale बैशाख, odie ବୈଶାଖ *Baiśākh*, asame ব’হাগ *Bohag*) estas monato en la hindua kalendaro, kiu ekvivalentas al Aprilo kaj Majo en la Gregoria kalendaro.

En la Barata nacia kalendaro, Vajŝako estas la dua monato de la jaro. Ĝi estas la unua monato de la kalendaro Bikram Samvat, de la Nepala kalendaro, de la Odia kalendaro, de la Panĝaba kalendaro, de la Asama kalendaro kaj de la Bengala kalendaro.

Referencoj
----------

1. ↑  
Henderson, Helene. (Ed.) (2005) *Holidays, festivals, and celebrations of the world dictionary* Third edition. Electronic edition. Detroit: Omnigraphics, p. xxix. (ISBN 0-7808-0982-3)
2. ↑  
Boniface Mundu.  (2013) *The Silent Short Stories: A Word of Truth* (angle). CreateSpace Independent Publishing Platform. ISBN 9781492173311.
3. ↑   Nepali Calendar - २०७४ जेष्ठ - नेपाली क्यालेन्डर (angle). Alirita 2017-06-07.

|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri hinduismo |
**Árpád Gecse** [geĉe], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Gecse Árpád** estis hungara pentristo.

Árpád Gecse naskiĝis la 11-an de julio 1900 en Alattyán, li mortis la 22-an de januaro 1999 en Alattyán.

Biografio
---------

Árpád Gecse studis unue en armea akademio en Wiener Neustadt, sed pro ĉeso de Aŭstrio-Hungario li finis la studadon, li hejmenvojaĝis kaj akiris diplomon en Hungara Belarta Altlernejo en 1924. Liaj plej gravaj majstroj estis Gyula Rudnay kaj Ede Balló. Li profundigis siajn studojn en artiskolonio de Jászapáti kun majstroj de István Bosznay kaj Pál Vágó (pentristo). En 1925 li studvojaĝis al Venecio kaj iomete al aliaj landoj. Ekde 1927 li apartenis al la Artistkolonio (Szolnok) kune kun Adolf Fényes kaj István Zádor, sed li restis ĝismorte loĝanto de sia naskiĝvilaĝo. Li ricevis premiojn en 1990 kaj 1997.

Liaj pentraĵoj (elekto)
-----------------------

* Zagyva part-Jászberény
* Jegenyefák a vízparton
* flankaltara bildo de Preĝejo Nomo de Sankta Maria (Jászberény)

Liaj skulptaĵoj (elekto) (elekto)
---------------------------------

* statuo pri Sankta Maria en preĝejo de Alattyán

Liaj ekspozicioj (elekto)
-------------------------

* grupaj ekspozicioj ekde 1927 plej ofte en Arthalo Budapeŝto
* sola ekspozicio en 1943 en Szolnok

Memorigiloj
-----------

* memordomo en Alattyán

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto Arkivigite je 2022-02-07 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio kun foto

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 755437
* GND: 1072012626
* LCCN: n88061307
* VIAF: 6477300
* ISNI: 0000 0000 7904 0099
 |


* Portalo pri Biografio
Bildo de la marhaveno de Gustavia
**Gustavia** estas la ĉefa urbo de la insulo Saint-Barthélemy (aŭ mallonge *St. Barts*) en la orienta Kariba Maro. La insulo apartenas al Francio. La urbon dominas la haveno, ĉirkaŭ kiu grupiĝas la stratoj kaj domaroj. La haveno aparte dum la 18-a kaj 19a jarcentoj tre floris pro vigla komercado. Ĝi lokas ĉe koordinatoj 17° 53′ 46″ N 62° 51′ 6″ O﻿ / ﻿17.89611 °N, 62.85167 °O﻿ / 17.89611; 62.85167 (mapo).

La loĝloko supozeble fondiĝis dum la jaro 1763 fare de francaj setlistoj. Origine ĝi havis la nomon *Cartage*. Dum la Usona Milito pri Sendependeco ĝi estis deponejo por armiloj, kiuj survojis de Francio al la ribelantoj en Usono. Dum 1785 la ŝtato Francio vendis la kolonion al Svedio, kaj la urbo honore al la tiama sveda reĝo Gustavo la 3-a ricevis sian hodiaŭan nomon. En Eŭropo la ŝtato Svedio ĉiam penis pri politike "neŭtrala" pozicio, kaj paralele en la regiono Karibio plena ja interŝtataj konfliktoj la sveda insula kolonio estis politike neŭtrala libera komercejo. La prosperon de la urbo tamen dum la jaro 1852 bremsis granda fajro, kiu krom la granda sonorila turo detruis preskaŭ ĉiujn konstruaĵojn de la urbo. Dum 1877 Francio reaĉetis la insulon kontraŭ 80.000 Francaj Frankoj. Hodiaŭ la urbo havas precipe turisman signifon.

Eksteraj ligiloj
----------------

* gvidilo por vizitantoj (paĝo anglalingva) Arkivigite je 2005-03-13 per la retarkivo Wayback Machine
**Àrpád GERECS** [gereĉ], laŭ la hungara skribmaniero **Gerecs Árpád** estis hungara kemiisto, profesoro, membro de Hungara Scienca Akademio.

Àrpád Gerecs naskiĝis kiel *Gremsperger Árpád* la 18-an de julio 1903 en Zsámbék. Li mortis la 27-an de januaro 1982 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Àrpád Gerecs frekventis universitaton pri Jozefo Antono Johano de Habsburgo-Loreno en Budapeŝto inter 1922-1927, poste li instruis en la universitato kune kun Géza Zemplén. Inter 1938-1950 li partoprenis en inventadoj de novaj medikamentoj, poste li instruis en universitato de Szeged. Inter 1956-1974 li denove edukis en Budapeŝto. Li ricevis premion Kossuth en 1950, poste ankaŭ aliajn premiojn.

Verkaro (elekto)
----------------

* *A barbaloinról* 1930
* *Gyógyszerkémia és gyógyszeripar* 1942
* *Alkalmazott szerves kémia* 1951
* *Vegyipari műveletek és gépek* 1964
* *Bevezetés a kémiai technológiába* (Enkonduko al la kemia teknologio) 1968 (tiu lernolibro por studentoj estis reeldonita kvinfoje)

Fontoj
------

* Hungara Vikipedio

* Kategorio Árpád Gerecs en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Gustave Pierre TROUVÉ** (2a de januaro 1839 – 27a de julio 1902) estis franca elektro inĝeniero kaj inventisto en la 19a jarcento.

Trouvé naskiĝis en La Haye-Descartes (Indre-et-Loire, Francio) kaj mortis en Parizo. Li estis multfakulo, sed estis tre multe agnoskita pro sia plinoviga lerteco en miniaturoj.

La 1870-aj jaroj
----------------

Milit-telegrafo.
Poliskopo.
Gustave Trouvé partoprenis en la plibonigo de la komuniksistemoj pere de kelkaj rimarkindaj plinovigoj. En 1872 li disvolvigis porteblan milit-telegrafon kies kablaro ebligis rapidan komunikadon je distanco de ĝis unu kilometro, kio permesis rapidan transmiton kaj de ordonoj kaj de informoj tien kaj reen el la fronto. En 1874, li disvolvigis aparaton por lokigi kaj elfosi metalajn objektojn kiel kugloj el homaj pacientoj, nome prototipo de la nuntempa metaldetektilo. En 1878, li plibonigis la sonintensecon de la telefona sistemo de Alexander Graham Bell pere de la aldonado de duobla membrano. Samjare li inventis tre sensivan porteblan mikrofonon. Trouvé tuj iĝis konata kaj agnoskita pro sia talento por miniaturigo. Samjare, uzante baterion disvolvigitan de Gaston Planté, kaj malgrandan inkandeskan ampolon, li plinovigis "poliskopon", nome prototipo de la nuntempa endoskopo.

Notoj
-----

1. ↑
2. ↑  Le XIXe Siècle 12 August 1874
3. ↑  Ségal,Alain, «Place de l’Ingénieur Gustave Trouve dans l’histoire de l’endoscopie», TOME XXIX, Histoire des Sciences Médicales, Organe Officiel de la Société Française d’Histoire de la Médecine, n° 2,  1995

* Gustave Trouvé en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Gustave Trouvé en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 635608
* GND: 1028067097
* LCCN: n2013005027
* VIAF: 222765320
* ISNI: 0000 0003 5969 3879
* SUDOC: 086558544
* BNF: 103795747
 |
| Preao |
| --- |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| *Klaso:* | Mamuloj *Mammalia* |
| *Ordo:* | Ronĝuloj *Rodentia* |
| *Familio:* | Kaviedoj *Caviidae* |
| *Genro:* | Galeo *Galea* |
| *Specio:* | *Galea spixii spixii* |

 |

  

**Preao** estas nomo de du specoj de neotropisaj ronĝuloj, kaj la *Galea spixii spixii* kiu vivas en brazila nordoriento. Ronĝulo maldelikata, ĝi vivas en aroj kaj estas unu el la mamuloj plej ofta en Kaatingo (nordorient-brazila arbustaro). Ĝenerale, ĝi faras sian neston en veprejoj de kaktoj aŭ bromelioj kaj en malgrandaj kavoj.

La preao pezas inter 0,5 kaj 1,5 kilogramo kaj mezuras inter 25 kaj 40 centimetroj, ĝi havas blankajn makulojn apud oreloj. Ĝi vivas en grandaj grupoj. Preainoj estas sekse maturaj en sia sesa monato, kiam ili estas en fertila periodo ili aĝitiĝis kaj sia vulvo ŝveliĝis. La virpreao ekdancas ĉirkaŭ la preaino kaj movas la buŝo kiel dum maĉado. Kiam la ino konsentas la kopulacion, ĝi knaras kaj maĉadas. La preaidoj naskiĝas 60 aŭ 70 tagojn post la pariĝo. Ili trinkas la patrinan lakton dum 15 tagoj. 

La preao estas ĉasata de malriĉaj katingaaj homoj, kaj ofte estas la nura fonto de proteinoj al ili dum la sekaj periodoj.


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Biologio |
- ﻿ Komunumaj reĝlandoj

- ﻿ Eksaj komunumaj reĝlandoj

- ﻿ Transmaraj regionoj de la komunuma regnaro

**Komunuma reĝlando** (angle *Commonwealth realm*) estas suverena ŝtato kaj persona unio en kiu la reĝo aŭ reĝino de Britio, nuntempe Karlo la 3-a, estas la reganta konstitucia monarko kaj ŝtatestro. Ĉiu reĝlando funkcias kiel samranga reĝlando sendependa de la aliaj. Laŭ la stato de 2021, ekzistas 15 komunumaj reĝlandoj: Antigvo-Barbudo, Aŭstralio, Bahamoj, Belizo, Granado, Jamajko, Kanado, Nov-Zelando, Papuo-Nov-Gvineo, Sankta-Kito kaj Neviso, Sankta Lucio, Sankta Vincento kaj Grenadinoj, Salomonoj, Tuvalo kaj la Unuiĝinta Reĝlando. Ĉiuj 15 komunumaj reĝlandoj estas membroj de la Komunumo de Nacioj, interregistara organizo de 53 membroŝtatoj. La 30-an de novembro 2021 la ĝis-tiama komunuma reĝlando Barbado iĝis respubliko. Karlo la 3-a estas estro de la Komunumo de Nacioj.

Elizabeto la 2-a estis la reganta suvereno de ĉiu el la 15 ŝtatojEn 1952, la proklamo de reĝiniĝo de Elizabeto la 2-a en Britio uzis la esprimon *reĝlandoj* - angle *realms* - por priskribi la sep suverenajn ŝtatojn, de kiuj ŝi iĝis reĝino - Britio, Kanado, Aŭstralio, Nov-Zelando, Unio de Sud-Afriko, Pakistano kaj Cejlono. De tiam kreiĝis novaj regnoj per sendependeco de iamaj kolonioj kaj dependecoj kaj iuj reĝlandoj fariĝis respublikoj.

Nuntempe estas 15 komunumaj reĝlandoj. Ĝis 2021 estis 16, kiuj kombinite kovras areon de 18,7 milionoj da kvadrataj kilometroj kaj en 2016 havis suman loĝantaron de pli-malpli 148 milionoj da homoj. El ili ĉiuj krom proksimume du milionoj vivas en la ses plej loĝataj komunumaj reĝlandoj: Aŭstralio, Britio, Jamajko, Kanado, Nov-Zelando kaj Papuo-Nov-Gvineo.

Referencoj
----------

1. ↑  kune kun asociigitaj ŝtatoj kaj dependaj teritorioj

* Kategorio Komunuma reĝlando en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Batalo de Sundo dum la Dan-Sveda Milito, pentraĵo de Peter van de Velde.
La **Dan-Sveda Milito de 1658–60** (dane *Anden Karl Gustav-krig*, svede *Karl X Gustavs andra danska krig*, nederlande *Zweeds-Nederlandse Oorlog*) estis milito inter Dan–Norvegio kaj Svedio. Ĝi estis pluigo de pli frua konflikto inter la du militflankoj kiu estis fininta ĝuste monatojn pli frue, post Svedio kaj Danio negocis pacinterkonsenton en Roskilde en 1658. En la rezulto de tiu konflikto, la sveda reĝo Karolo la 10-a deziris aldoni la provincon de Reĝan Prusion de Pollando al la Sveda regno, sed lia pozicio en la regiono ne estis sufiĉe forta kun la opozicio de Brandenburgo kaj de Aŭstrio. Tamen, la Danoj prokrastigis kaj plilongigis la plenumon de kelkaj punktoj de la pli frua paco; la sveda reĝo decidis uzi tiun kiel ekskuzo por ataki ambician celon: nuligi Danion kiel suverena ŝtato kaj rabadi la ĉefurbon Kopenhago. Tuja kaj decidiga venko super Danio estis tamen vidita nur kiel rimedo al pli granda fino. La porlonge celo estis militi en Eŭropo sentime al Dania intermetado.

Referencoj
----------

1. ↑  Frost, p. 180.

Bibliografio
------------

* Frost, Robert I. (2000). The Northern Wars (1558-1721). Pearson Education. ISBN 978-0-582-06429-4.

* Kategorio Dan-Sveda Milito (1658–60) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Calcahualco** estas komunumo en la meksika subŝtato Veracruz. La ĉefurbo de la komunumo estas Calcahualco. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 30 029.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 12466 loĝantojn. El tiuj estis 6388 viroj kaj 6078 virinoj. La komunumo havas surfacon de 164.5 kvadratkilometroj. La komunumo situas je 19 gradoj kaj 7 minutoj norda latitudo kaj 97 gradoj kaj 5 minutoj okcidenta longitudo. La meza alteco estas 1720 metroj super la marnivelo.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 1995 en la komunumo vivis 10556 personoj. En la jaro 2000 temis pri 11072, do temis pri kresko / malkresko je 0.96 %. En la jaro 2000 (INEGI) en la komunumo vivis 9211 personoj, kiuj aĝis pli ol 5 jaroj. El tiuj 64 personoj parolis indiĝenan lingvon. Tio egalas al 0.69 % de la loĝantoj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Calcahualco en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Mihály GOHÉR** [mihAj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Gohér Mihály** estis hungara inĝeniero, profesoro.

Mihály Gohér  Arkivigite je 2015-11-17 per la retarkivo Wayback Machine naskiĝis la 21-an de oktobro 1895 en Kiskőrös. Li mortis la 17-an de aprilo 1975 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Mihály Gohér abiturientis en gimnazio de Szarvas en 1914, poste li plulernis en la teknikuniveristato 2 jarojn, poste li estis soldato dum la 1-a mondmilito. Li akiris inĝenieran diplomon en Reĝa Teknikuniversitato József en 1922, poste li havis postenon en fabriko. Li okupiĝis pri transformatoroj, elektromotoroj, elektraj lokomotivoj. Ekde 1925 li redaktis fakrevuon *Elektrotechnika*. En 1968 li estis nomumita docento en la menciita universitato. Li ricevis premiojn en 1924 kaj 1969, oran diplomon en 1972.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Szinkronizált és kompenzált indukciós motorok* (1924) - premiita studo
* *Egyfázisú indukációs motorok számítása* (1953)
* *Nagyfeszültségű motorok gyártási és üzemi problémái* (1956)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Mihály Hegedűs** [mihAj hegedUŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Hegedűs Mihály** estis hungara kemiisto, biokemiisto, altlerneja instruisto.

Mihály Hegedűs naskiĝis la 24-an de majo 1943 en Oroszka (Hungara reĝlando, nuntempa Pohronský Ruskov en Slovakio), li mortis la 22-an de septembro 1999 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Mihály Hegedűs akiris diplomon en Teknikuniversitato de Budapeŝto en 1967. Li doktoriĝis en la universitato el biokemio. Li kandidatiĝis el agrikulturaj sciencoj en nekonata tempo antaŭ la Hungara Scienca Akademio. Li instruis en la Veterinara Universitato de Budapeŝto inter 1972 kaj 1999. Intertempe lia instrua rango estis privata profesoro ekde 1997. Li okupiĝis pri nutraĵoj de bestoj laŭ kemia vidpunkto.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *A takarmányfehérjék minősítése* (kunaŭtoro, 1981)
* *Az egészséges kutya táplálása* (1998)
* *Állati eredetű melléktermékek hasznosítása* (kunaŭtoro, 1998)

Fontoj
------

* hungarlingva biografieto

Referencoj
----------

1. ↑

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 714741
 |
**Mihály Horhy** [mihAj horhi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Horhy Mihály** estis hungara agronomo, altlerneja instruisto. Lia nobela antaŭnomo estis *horhi*.

Mihály Horhy naskiĝis la 24-an de septembro 1780 en Dicske (Hungara reĝlando, Aŭstra Imperio, nuntempa urboparto en Vráble (Slovakio)), li mortis la 5-an de februaro 1856 en Pest (urbo) (Hungara reĝlando, Aŭstra Imperio).

Biografio
---------

Mihály Horhy studis en Universitato de Vieno, ekde 1805 li gvidis plurajn magnatajn bienojn. Li studis bredadon de ŝafoj en Prusio en 1823. Li studvojaĝis en Okcidenta Eŭropo en 1841 kaj ĝuste post jardeko denove en Britio. Pro la spertoj li mendis ĉiuspecajn bitajn agrikulturajn maŝinojn. Li longe havis postenojn en hungaraj agrikulturaj organizaĵoj. Li prilaboris flaŭron de montaro Bakony, krome li kontribuis en la agrikulturaj gazetoj.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Flora Bakonyiensis* (1815, restis en manuskripto)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio[*rompita ligilo*]

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 723671
* VIAF: 305668461
 |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Alosaŭredoj** |
| --- |
| Troveblo de fosilioj: Ĵurasio |
| Reproduktaĵo de alosaŭra skeletoReproduktaĵo de alosaŭra skeleto |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Reptilioj *Sauropsida* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Superordo: | Dinosaŭroj *Dinosauria* |
|
|
| Ordo: | Saŭriskioj *Saurischia* |
| Subordo: | Teropodoj *Theropoda* |
| Infraordo: | Karnosaŭroj *Carnosauria* |
|
|
|
|
| Familio: | **Alosaŭredoj** *Allosauridae*Marsh, 1878 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
|
|
|
|
| Konserva statuso |
| fossil |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Genroj |
| * *Allosaurus* Alosaŭro
* *Saurophaganax*
* *Epanterias* Epanterio
* *Antrodemus* Antrodemo
 |
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Alosaŭredoj  |

 |
| v • d • r |

**Alosaŭredoj** (*Allosaurids*) estis familio de mezgrandaj ĝis grandaj karnovoraj teropodaj dinosaŭroj. Ili vivis dum la malfrua ĵurasio kaj frua kretaceo. Inter iliaj membroj estis *Saurophaganax*, alosaŭro, kaj la malbone konata antrodemo. Iuj ŝlosilaj nov-evoluaĵoj de la alosaŭredoj estas: la egaldimensie rondigita vizaĝo, la meze platigita ekstremaĵo de la suba makzelo, la supraj dentingoj kiuj etendiĝas ĝis la malantaŭo de la vizaĝo, etendebla kapablo, svelta sed forta korpostrukturo, longaj, kompaktaj kruroj, rigidaj vostoj, kaj pligrandigita "boto" fine de la pubo.

La preciza nombro de genroj en ĉi tiu familio estas debatinda, kaj la plimulto de la karnosaŭroj de la malfrua ĵurasio kaj frua kretaceo kaj iom parencaj al alosaŭro. Kiel ajn, la alosaŭredoj ŝajne estis la plej sukcesaj siatempaj ĉasistoj kaj estis pli multnombraj ol la megalosaŭredoj kaj ceratosaŭredoj kun kiuj ili konkursis serĉante predon. La alosaŭredojn fine anstataŭigis en la kretaceo iliaj proksimaj parencoj la karkarodontosaŭredoj en la suda hemisfero kaj la celurosaŭraj tiranosaŭredoj en la norda hemisfero.


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Dinosaŭroj |