| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Insektomanĝuloj** |
| --- |
| Troveblo de fosilioj: Malfrua kretaceo - ĉi-epoke |
| Okcidenta erinacoErinaceus europaeusOkcidenta erinaco*Erinaceus europaeus* |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Bestoj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Mamuloj *Mammalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | **Eulipotyphla**Haeckel, 1866 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Familioj |
| Erinacedoj *Erinaceidae*
Sorikedoj *Soricidae*
Talpedoj *Talpidae*
Solenodontidae
Nesophontidae |
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Insektomanĝuloj  |

 |
| v • d • r |

*Ĉi tiu artikolo temas pri la ordo insektomanĝuloj. Pri iaj ajn bestoj manĝantaj insektojn rigardu insektomanĝulo.*

---

La ordo de **insektomanĝuloj** (*Insectivora* - de latina *insectum* "insekto" kaj *vorare* "manĝi") estas ne plu uzata biologia grupiĝo ene de la klaso de mamuloj.

Antaŭe oni uzis la grupon kiel kolektivan nomon por diversaj malgrandaj ĝis malgrandetaj relative nespecialigitaj, insektomanĝantaj mamuloj. Pro tio ke oni klasigis ĉiujn primitiv-aspektajn placentulojn kiel insektomanĝulojn oni kredis ĝin konsistigis la bazon de kiu evoluis aliaj placentulaj ordoj. Je plej vasta la ordo de insektomanĝuloj estis polifileta kaj sekve ne povas esti konsiderata esti eĉ klado.

Lastatempe oni multe rafinis la taksonomion, kaj oni nun metis tupajuloj, makrosceliduloj, kaj dermopteroj en apartajn ordojn kune kun multaj fosiliaj grupoj antaŭe metitaj en la ordo de insektomanĝuloj. Dum iom da tempo oni kredis ke la restantaj insektomanĝulaj familioj konsistigis kladon, al kiu oni donis la nomon *Lipotyphla*, sed novaj esploroj montris ke la *Chrysochloridae* (ortalpoj) kaj *Tenrecidae* (tenrekoj) ankaŭ devus esti apartigitaj en nova ordo de *Afrosoricida*. La restantaj insektomanĝulaj specioj do provizore konsistigis ordon kun la nomo *Eulipotyphla*, sed pliaj esploroj indikis ke eĉ la *Erinaceidae* (erinacoj) devus en ordo aparta de la restantaj, la *Soricomorpha*, kiu konsistas el la *Soricidae*, *Talpidae*, *Solenodontidae*, kaj *Nesophontidae*. Tiuj du ordoj, *Erinaceomorpha* kaj *Soricomorpha*, do nun anstataŭigas la ordon *Insectovora*.

**ordo : INSEKTOMANĜULOJ - Insectivora** 

superfamilio : tenrekoidoj - Tenrecoidea
familio : solenodonedoj - Solenodontidae (2 specioj)
genro : solenodono - Solenodon
specio : solenodono paradoksa - *solenodon paradoxus*
genro : atopogalo - Atopogale
specio : atopogalo longhara - *Atopogale cubana*
familio : tenrekedoj - Tenrecidae (30 specioj)
subfamilio : tenrekenoj - Tenrecinae
genro : tenreko - Tenrec
specio : tenreko senvosta - *Tenrec ecaudatus*
genro : setifero - Setifer
specio : setifero erinaceska - *Setifer setosus*
genro : hemicenteto - Hemicentetes
specio : hemicenteto strietita - Hemicentetes semispinosu
genro : orizorikto - Oryzorictes
specio : orizorikto kvarfingra - *Oryzorictes tetradactylus*
specio : orizorikto talpeska - Oryzorictes talpoides
genro : limnogalo - Limnogale
specio : limnogalo mergiĝa - Limnogale mergulus
familio : potamogaledoj - Potamogalidae - vydříkovití (3 specioj)
genro : potamogalo - Potamogale
specio : potamogalo vigla - *Potamogale velox*
genro : mikropotamogalo - Micropotamogale
specio : mikropotamogalo eta - *Micropotamogale lamottei*
superfamilio : ĥrisoĥloroidoj - Chrysochloroidea
familio : ĥrisoĥloredoj - Chrysochloridae (15 specioj)
genro : ĥrisoĥloro - Chrysochloris
specio : ĥrisoĥloro ora - *Chrysochloris aureus*
specio : ĥrisoĥloro flavovanga - *Chrysochloris stuhlmanni*
genro : ĥrisospalako - Chrysospalax
specio : ĥrisospalako granda - *Chrysospalax trevelyani*
superfamilio : erinacoidoj - Erinacoidea
familio : † zalambdalestedoj - Zalambdalestidae
genro : † zalambdalesto - Zalambdalestes
familio : erinacedoj - Erinaceidae (19 specioj)
subfamilio : eĥinosorikenoj - Echinosoricinae
genro : eĥinosoriko - Echinosorex
specio : eĥinosoriko rateska - *Echinosorex gymnurus (gymnura)*
genro : hilomiso - Hylomys
specio : hilomiso eta - *Hylomys suillus*
subfamilio : erinacenoj - Erinaceinae
genro : † paleoerinaco - Palaeoerinaceus
genro : ateleriko - Atelerix
specio : ateleriko blankventra - *Atelerix albiventris*
genro : eteĥino - Aethechinus
specio : eteĥino alĝeria - *Aethechinus algirus*
genro : hemieĥino - Hemiechinus
specio : hemieĥino grandorela - *Hemiechinus auritus*
genro : paraeĥino - Paraechinus
specio : paraeĥino dezerta - *Paraechinus aethiopicus*
genro : erinaco - Erinaceus
specio : erinaco okcidenta - *Erinaceus europaeus*
specio : erinaco orienta - *Erinaceus concolor*
familio : † dimiledoj - Dimylidae
genro : † plesiodimilo - Plesiodimylus
specio : † plesiodimilo ĥantera - Plesiodimylus chanteri
genro : † dimilo - Dimylus
specio : † dimilo paradoksa - Dimylus paradoxus
superfamilio : sorikoidoj - Soricoidea
familio : sorikedoj - Soricidae (265 specioj)
subfamilio : sorikenoj - Soricinae
genro: † miosoriko - Miosorex
genro : † drepanosoriko - Drepanosorex
genro : † makroneomiso - Macroneomys
genro : soriko - Sorex
specio : † soriko plimalgranda - Sorex subminutus
specio : † soriko araknojda - Sorex araneoides
specio : soriko arbara - *Sorex araneus*
specio : soriko malgranda - *Sorex minutus*
specio : soriko maska - *Sorex caecutiens*
specio : soriko montara - *Sorex alpinus*
specio : soriko griza - *Sorex cinereus*
specio : soriko marĉa - *Sorex palustris*
specio : soriko plejmalgranda - *Sorex minutissimus*
specio : soriko arkta - *Sorex arcticus*
genro : mikrosoriko - Microsorex
specio : mikrosoriko nana - *Microsorex hoyi* 
genro : sorikulo - Soriculus
specio : sorikulo nigreta - *Soriculus nigrescens*
genro : neomiso - Neomys
specio : † neomiso neatendita - Neomys inexpectatus
specio : † neomiso neŭtona - Neomys newtoni
specio : neomiso akva - *Neomys fodiens*
specio : neomiso nigra - *Neomys anomalus*
genro : blarino - Blarina
specio : blarino kurtvosta - *Blarina brevicauda*
genro : kriptoto - Cryptotis
specio : kriptoto kurtorela - *Cryptotis parva* 
genro : notiosoriko - Notiosorex
specio : notiosoriko stepa - *Notiosorex crawfordi'*
subfamilio : krocidurenoj - Crocidurinae
genro : krociduro - Crocidura
specio : † krociduro kornfelda - *Crocidura kornfeldi*
specio : † krociduro vonga - *Crocidura wongi*
specio : krociduro kampa - *Crocidura leucodon*
specio : krociduro doma - *Crocidura russula* 
specio : krociduro ĝardena - *Crocidura suaveolens*
specio : krociduro longvosta - *Crocidura caudata*
specio : krociduro granda - *Crocidura lasiura* 
genro : sunko - Suncus
specio : sunko plejeta - *Suncus etruscus*
specio : sunko bruna - *Suncus murinus*
genro : presoriko - Praesorex
specio : presoriko giganta - *Praesorex goliath*
genro : diplomesodono - Diplomesodon
specio : diplomesodono dezerta - *Diplomesodon pulchellum*
genro : anurosoriko - Anourosorex
genro : ĥimarogalo - Chimarrogale
specio : ĥimarogalo montara - *Chimarrogale platycephala*
subfamilio : skutisorikenoj - Scutisoricinae
genro : skutisoriko - Scutisorex
specio : skutisoriko kurtvosta - *Scutisorex congicus*
subfamilio : † alosorikenoj - Allosoricinae
genro : † alosoriko - Allosorex
specio : † alosoriko stenodo - Allosorex stenodus
subfamilio : † heterosorikenoj - Heterosoricinae
genro : † trimilo - Trimylus
genro : † dinosoriko - Dinosorex
familio : talpedoj - Talpidae (19 specioj)
subfamilio : uropsilenoj - Uropsilinae
genro : uropsilo - Uropsilus
specio : uropsilo sorikeska - *Uropsilus soricipes*
subfamilio : miogalenoj - Desmaninae
genro : † desmanelo - Desmanella
genro : miogalo - Desmana
specio : † miogalo nehringa - Desmana nehringi
specio : miogalo moska - *Desmana moschata*
genro : galemiso - Galemys - vychuchol
specio : galemiso pirenea - *Galemys pyrenaicus*
subfamilio : talpenoj - Talpinae
genro : talpo - Talpa
specio : † talpo eta - Talpa minuta
specio : talpo ordinara - *Talpa europaea*
specio : talpo blinda - *Talpa caeca*
specio : talpo orienta - *Talpa micrura*
genro : mogero - Mogera - mogera
specio : mogero granda - *Mogera robusta*
subfamilio : skalopenoj - Scalopinae
genro : † proskapano - Proscapanus
genro : skalopo - Scalopus
specio : kalopo orientamerika - *Scalopus aquaticus*
genro : skapano - Scapanus
specio : skapano okcidentamerika - Scapanus townsendi
genro : neŭrotriĥo - Neurotrichus
specio : neŭrotriĥo sorikeska - *Neurotrichus gibbsi*
genro : urotriĥo - Urotrichus
specio : rotriĥo talpeska - *Urotrichus talpoides*
subfamilio : kondilurenoj - Condylurinae - hvězdonosí
genro : † skaponiko - Scaponyx
genro : kondiluro - Condylura
specio : kondiluro stelnaza - *Condylura cristata*
* 
* 
* 

  

* Kategorio Insektomanĝuloj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Insektomanĝuloj en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)

Vidu ankaŭ
----------

* Insektomanĝulo (ia ajn besto manĝanta insektojn sendepende de biologia klasado)

Eksteraj ligiloj
----------------

* 
* Arkivigite je 2006-04-04 per la retarkivo Wayback Machine
* 
* ( Insectivora. Kunigita Taksonomia Informo-Sistemo. Alirita 2014-04-03.)


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Biologio |
| Portala ikono | Portalo pri Zoologio |

Divido de organismoj laŭ deveno de ilia nutraĵo

karnovorantoj (karno)   •  
herbovorantoj (herbo)   •  
ĉiovorantoj (ĉiomanĝanto)   •  
insektovorantoj (insekto)   •  
malkomponantovorantoj (malkomponiĝanta materialo)   •  
foliovorantoj (folioj)   •  
fruktovorantoj (fruktoj)   •  
semovorantoj (semoj)   •  
lokovorantoj (loka nutraĵo)   •  
nektarovorantoj (nektaro)   •  
fiŝovorantoj (fiŝoj)   •  
sangovorantoj (sango)   •  
kadavrovorantoj (bestkadavraĵoj)