recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Tombeja kapelo en Weißenfels
La malnova, pereinta Klaraninaj kirko en 1880
Die **Tombeja kapelo de Weißenfels** (germane: *Friedhofskapelle*) estas gotika konstruaĵo en Weißenfels, Germanujo.
Temas vere pri la ĥorejo de la iama kirko de la Klaraninaj monaĥinoj.

Historio
--------

La je la komenco de la 14-a jarcento konstruita monaĥeja kirko inter 1882-86 malkonstruitis. La altarejo, malfrugotika kvadra ejero kun romba retvolbaĵo, poste reproduktitis kiel kapelo de la urba tombejo. Post la finkonstruo la sakrala ejo konsekritis nove en 1886. En 1927 oni aldonis antaŭhalon kaj sakristion.

Literaturo
----------

* Matthias Köhler in *Dehio, Handbuch der deutschen Kunstdenkmäler, Sachsen-Anhalt II, Regierungsbezirke Dessau und Halle*, Deutscher Kunstverlag München Berlin 1999, ISBN 3-422-03065-4.

Notoj
-----

1. ↑  Georg Dehio, Handbuch der Deutschen Kunstdenkmäler, Sachsen-Anhalt II, Regierungsbezirke Dessau und Halle, S. 851 u. 862.

* Kategorio Tombeja kapelo de Weißenfels en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

51.1956411.97252Koordinatoj: 51° 11′ 44″ N, 11° 58′ 21″ O (mapo)
La **benedikta herbo** (aŭ *benita herbo*) *(Cnicus benedictus)* estas kuracplanto el la familio asteracoj *(Asteraceae)* aŭ *(Compositae)*, sola specio de la genro ***Cnicus***. Oni uzas ties florajn kreskaĵojn kiel kuracaĵojn, kiu plibonigas la apetiton kaj digestadon. Ĝi estas amargusta planto, uzata ankaŭ en likvoroj.

Disvastiĝo, kreskejo
--------------------

Ĝi disvastiĝis el la orienta baseno de la Mediteraneo. En multajn partojn de Eŭropo, ĝin enportis, diskonigis la benediktanoj, oni longtempe kultivis ĝin en monaĥejoj.

Priskribo
---------

Ĝi estas unujara planto, kiu kreskas libere en la Mediteranea regiono. Se oni kultivas ĝin, oni devas semi en marto-aprilo kaj ĝi floras jam en junio-julio.

La planto altas 30-80 cm, havas kvineĝan tigon. La tigo estas sube malglata, kovras ĝin haroj. La folioj estas longaj, iom entranĉitaj, lancoformaj kaj pikaj. Ĝiaj floroj estas flavaj, la frukto estas akeno, kiu entenas grasajn olejojn konvenajn por sapoproduktado.

* Cnicus benedictus en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Cnicus benedictus en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Cnicus benedictus en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
**Pif la Hundo** estas bildstria hundo kreita en 1945 fare de José Cabrero Arnal por la franca taggazeto *L'Humanité* kaj la porinfana semajngazeto *Vaillant*.

La bildrakonto aperis unuafoje la 28-an de marto 1948 en nigra-blanka strio da tri aŭ kvar bildoj en *L'Humanité* kaj la semajna gazeto *L'Humanité-Dimanche*.

Li (ĉar li estas homsimila) kaj lia plej bona malamiko, la kato *Herkulo* evoluas en proleta familio komponiĝante de la patro Tonton (*Oĉjo*), la patrino Tata (*Onjo*) kaj la bubo Doudou (prononcu [Dudu]).

En 1952, liaj aventuroj aperas kolore en *Vaillant* (li aspektas bruna kun flava ventro) en pli longaj epizodoj. Li iĝas tiel famkonata, ke la ĵurnalo, en 1965 prenos nomon "*Vaillant, le journal de Pif*" (la ĵurnalo de Pif) kaj poste "*Pif Gadget*" en 1969.

En 1958 (en la numero 685 de *Vaillant*) aperas Pifu, filo de Pif, fama pro sia vortprovizo: (*Glop! Neglop!*)

En la fino de la 1960-aj jaroj, José Cabrero Arnal lasas la serion al aliaj desegnantoj, inter kiuj Roger Mas kiu iĝas lia ĉefa posteulo.

En 1989 animata televida serio "*Pif kaj Herkulo*" estas eltirata el la bildverko.

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Bildliteraturo |

* france Pif, eldona tragedio
* Pifu, filo de Pif (france) Arkivigite je 2007-04-27 per la retarkivo Wayback Machine
* Pif kaj Herkulo (france)
* Germana eldono de *Pif der Hund* en *Unsere Zeitung*
**Coapilla** estas unu el la 118 komunumoj de la meksika subŝtato Chiapas, kiu estas la subŝtato kiu situas plej sude. La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas Coapilla. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 07018.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 7681 loĝantojn. El tiuj estis 3837 viroj kaj 3844 virinoj. La komunumo havas surfacon de 107 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 1630 metroj super la marnivelo.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 4191 personoj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 3192 scipovis legi kaj skribi kaj 997 personoj estis analfabetoj. Do 76% de la personoj scipovis legi kaj skribi kaj 24% estis analfabetoj.

7217 personoj en la jaro 2000 aĝis pli ol 5 jaroj. El tiuj 997 personoj estis indiĝenoj. Tio signifas ke 13.81% de la loĝantaro en la koncerna jaro estis indiĝenoj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Coapilla Arkivigite je 2007-09-30 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)
Blazono de la vilaĝo
**Cordobilla de Lácara** [kordoBIja LAkara] estas municipo de Hispanio, en la provinco de Badajoz, regiono de Ekstremaduro.

La loĝantoj nomiĝas *cordobillanos*. La censita populacio en 2008 estis de 983 loĝantoj.

Situo
-----

Cordobilla de Lácara estas situa en la centra parto de Ekstremaduro, je altitudo de 361 m; je 69 km de Badajoz, provinca ĉefurbo kaj je 44 km de Mérida, la regiona ĉefurbo. La surfaco de ties teritorio estas de 36,9 km². Ĝi situas proksime de la limo inter la provinco de Badajoz kaj la provinco de Cáceres.

Geografio
---------

La vilaĝo estas ĉe la montaro Sierra de San Pedro inter anzinaroj kaj olivarbaroj en kuniĝo al la Sierra de Montánchez, ambaŭ apartenantaj al la monta sistemo de Montes de Toledo. Abundas proksime korkokverkoj, cistoj kaj aliaj plantoj tipaj de la mediteranea arbaro. En tiu natura montaro eblas vidi cervoj, aproj, monaĥvulturoj, reĝaj agloj kaj iberimperiaj agloj.

Ekonomio
--------

Agrikulturo kaj ĉefe por produktado de olivoleo de tre alta kvalito. La brutobredado konsistas el ŝafoj, kaproj kaj porkoj. Tria fonto de resursoj estas la elproduktado de korko per tradiciaj sistemoj de elprenado (*saca*).

Vidaĵoj
-------

Proksime estas la plej interesega dolmeno de la regiono. La popola arkitektuto konsistas el blankaj domoj de agrikultura tipo. Krome estas preĝejo de Sankta Petro.
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Pigogaroloj** |
| --- |
|  |
| Blankogorĝa pigogaroloBlankogorĝa pigogarolo |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Paseroformaj *Passeriformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Korvedoj *Corvidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Calocitta* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Pigogaroloj  |

 |
| v • d • r |

***Calocitta*** estas genro de birdoj de la familio de Korvedoj aŭ korvecaj birdoj. Ili estas komune konataj kiel **pigogaroloj**. Tiuj birdoj estas indiĝenaj de la suda parto de Nordameriko. Estas nur **du specioj** kaj ambaŭ estas **bluaj supre kaj blankaj sube**, kun nigra beko, **kresto kaj ampleksa makulostrio** kiu ĉirkaŭas la vizaĝon, gorĝon kaj subran bruston, sed la koloro de tiu zono malsimilas en ambaŭ specioj. Oni scias, ke la du konataj specioj formas hibridojn.

Specioj de *Calocitta*
----------------------

* Nigrogorĝa pigogarolo, *Calocitta colliei*
* Blankogorĝa pigogarolo, *Calocitta formosa*

Eksteraj ligiloj
----------------

* ITIS
**Ferenc FÜLÖP,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Fülöp Ferenc** estis hungara kemiisto, profesoro, membro (korespondanta en 2007, ordinara en 2013) de Hungara Scienca Akademio.

Ferenc Fülöp [*rompita ligilo*] naskiĝis la 23-an de februaro 1952 en Szank, mortis la 17-an de julio 2021.

Biografio
---------

Ferenc Fülöp akiris diplomon en universitato en Szeged en 1975, poste li havis postenon en uzino pri medikamentoj en Budapeŝto. Li ekinstruis en universitato en Szeged en 1981, kie li profesoriĝis en 1991, li estis elektita dekano en 2006. Li atingis la sciencan gradon PhD en 1983, li doktoriĝis en 1990 antaŭ la akademio. Li partoprenas en la laboro de universitata medikamenta instituto ekde 1996. Li studvojaĝis al Turku kaj Bonn. li partoprenas en redaktadoj de fakrevuoj, ekzemple *Mini Reviews in Organic Chemistry*. Li okupiĝs precipe pri medikametoj. Li ricevis premiojn inter 1975-2009.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Nitrogen Bridgehead Compounds. Part 8. Ring Transformations, IV. Synthesis and \** Reactions of 2,3-Cycloalkylene-4H-pyrido[1,2-alpha]pyrimidin-4-ones *(1979)*
* *2-Szubsztituált 2-azapirakridon származékok szintézise* (1988)
* *Chemistry of hydrazinoalcohols and their heterocyclic derivatives. Part 1.*
* *Synthesis of hydrazinoalcohols* (2005)
* *Synthesis of carbocyclic and heterocyclic β-aminocarboxylic acids* (2014)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto[*rompita ligilo*]
* hungarlingva biografio kun foto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 477137
 |
**Ferenc Finkey** [finkei], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Finkey Ferenc** estis hungara juristo, profesoro, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (1929).

Ferenc Finkey  naskiĝis la 30-an de januaro 1870 en Sárospatak. Li mortis la 23-an de januaro 1949 en Sárospatak.

Biografio
---------

Ferenc Finkey studis juron en sia naskiĝurbo, sed li doktoriĝis en Universitato Francisko Jozefo (Kolozsvár), poste li ekinstruis en jura akademio de Sárospatak. Baldaŭe li instruis en diversaj universitatoj. Inter 1923-1930 li estis prokuroro en grava pozicio. En 1939 li estis elektita senatano, baldaŭe li denove aktivadis en juraj aferoj. Li okupiĝis precipe pri (juraj) kondamnoj kaj pri la malliberejoj.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Az egység és többség tana a büntetőjogban* (1895)
* *A magyar büntetőeljárás tankönyve* (1899)
* *A börtönügy jelen állapota és reformkérdései* (1904)
* *A magyar büntető perjog tankönyve* (1916)
* *Büntetéstani problémák* (1933)

Fontoj
------

* biografio hungare
* hungara biografio kun bildo

* Kategorio Ferenc Finkey en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 434200
* GND: 1055336532
* LCCN: n99057690
* VIAF: 41174854
* ISNI: 0000 0000 7906 4752
* BNF: 11006522f
 |
**Ferenc GLATZ** [glac], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Glatz Ferenc** estis hungara historiisto, ministro, profesoro, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (2001).

Ferenc Glatz  naskiĝis la 2-an de aprilo 1941 en urbo Csepel.

Biografio
---------

Ferenc Glatz frekventis universitaton en Budapeŝto inter 1959-1964. Komence li eklaboris en redaktejo de historia periodaĵo poste en historia filio de MTA, kie li estis post jaroj jam direktoro. En 1975 li ekinstruis en ELTE, kie li fondis, poste gvidis novan katedron. En 1989 li doktoriĝis antaŭ la akademio, en 1996 li estis elektita prezidanto de MTA. En 1989 li estis elektita ministro pri edukado. Li ricevis diversajn premio (ankaŭ eksterlandajn) inter 1990-2012.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Történetíró és politika* (1980)
* *Történetírás – korszakváltásban* (1990)
* *Hungarians and Their Neighbours in Modern Times 1867–1950* (1995)
* *Helyünk Európában* (Nia loko en Eŭropo), (2005)

Fontoj
------

* biografio kun foto
* biografio hungare

* Kategorio Ferenc Glatz en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 436040
* GND: 170576051
* LCCN: n78076542
* VIAF: 265703442
* ISNI: 0000 0001 0862 5679
* SUDOC: 028510348
* BNF: 12033203c
* BIBSYS: 90275861
* NKC: mzk2008463832
 |
**DÓSA Elek** (do:ĵa) estis hungara juristo, jurakademio profesoro, akademiano de MTA (koresp. 1861, honora 1865) naskita en Marosvásárhely la 15-an de marto 1803 kaj mortinta en Peŝto la 17-an de novembro 1867.

Kariero
-------

Elek Dósa post enlandaj kaj eksterlandaj studoj li iĝis ekde 1831 profesoro de la jurakademio de Marosvásárhely, registarkomisaro dum la hungara revolucio de 1848, pro kiu li suferis malliberigon en fortkaĵo (1849–53). Poste li estis advokato, pli poste denove profesoro ĝis sia morto ekde 1862. De 1866 li estis landkunvena deputito, respektive vicprezidanto de la landkunveno. Li havis gravan influon al la formado de la hungaraj jurinstitucioj. Je la fino de sia vivo li priokupiĝis eklezijuron.

Libro
-----

* *Az Erdélyhoni jogtudomány* (I–III. Kolozsvár, 1861, pro ĝi li ricevis la grandpremion de la MTA en 1865);
* *Az erdélyhoni evangelico-reformátusok egyházi jogtana* (Pest, 1863).

Fonto
-----

* Magyar Életrajzi Lexikon

* Kategorio Elek Dósa en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**FLÓR Ferenc** (flo:r) estis hungara kirurgo, magistrata ĉefkuracisto, ano korespondanta de la MTA (1838) naskita en Váradolaszi la 19-an de julio 1845 kaj mortinta en Koloĵvaro la 28-an de novembro 1877.

Premio Flór Ferenc

Kariero
-------

Ferenc Flór diplomiĝis en 1833, en 1834 kvalifikiĝis pri kirurgio kaj kiel akuŝistmajstro. Li estis la unua, kiu defendis sian disertacion en hungara lingvo. De 1834 li estis asistanto en la katedro pri bestkuracado, poste en la kliniko de kirurgio. De 1837 li estis magistrata kuracisto en Pest (urbo), en 1840 li estis ĉefkuracisto de la Malsanulejo Rókus, de 1847 ties direktoro kaj magistrata ĉefkuracisto de Pest. En 1849 li estis ĉefo de la sanaferoj de la pridefenda ministerio. Post la liberecbatalo oni internigis lin. En 1861 kaj 1867 li denove estis magistrata ĉefkuracisto de Pest kaj direktoro de malsanulejo. Li estis la unua en Hungario, kiu aplikis kloroformon por ĝenerala anestezo. Li redaktis la eldonaĵon titolitan *Magyar orvosok és természetvizsgálók munkálatai* (I–III. Pest, 1841–43), de 1839 ĝis 1849 ili eldonis *Orvosi Tár*, la unuan adresaron en Hungario *Orvosrend névsora* por jaro 1840 (Pest, 1840).

Verkoj
------

Ferenc Flór
* *Kisdedápolás* (latine kaj hungare, Pest, 1833)
* *A tetszhalottak felélesztéséről szóló tanítás* (Pest, 1835)
* *Húgykő-metszés és morzsolás* (Pest, 1842)
* *Hivatalos tudósítás a hagymáz-járványról, mely szabad királyi Pest város polgári kórházában 1846–47. évben uralkodott* (Buda, 1848)

Memorigiloj
-----------

* hospitalo kun reliefo kaj gimnazio en Kistarcsa
* premio fondita en 1992

Fontoj
------

* hungare
* hungare
* hungare
* la komcerna teksto estas legebla pli malsupre

* Kategorio Ferenc Flór en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Valbuena de Pisuerga** [balBŬEna depiSŬERga] estas municipo en la sudoriento de la provinco Palencio, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la komarko *El Cerrato*. La loknomo *Valbuena de Pisuerga* estas etimologie komprenebla kiel Bona Valo de Pisuerga.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 29,02 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 46 loĝantojn. Ĝi perdis multajn loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte perdis 250 loĝantojn el la 1900-aj jaroj. Ĝi distas 38 km de Palencio, provinca ĉefurbo.

La municipa teritorio enhavas ankaŭ la submunicipojn San Cebrián de Buena Madre kaj Casas del Monte Polanco (nun senhoma).

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado. La preĝejo de Sankta Marteno de Tours estis konstruita en la dua duono de la 17-a jarcento.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj kaj vitejoj) kaj brutobredado (ŝafoj kaj kolombejoj). Lastatempe funkciado de servoj plej ekgravis, kune kun piedirado tra naturaj lokoj. De la historia pasinteco restis diversaj vizitindaj vidindaĵoj kiel la preĝejo kun svelta sonorilturo ktp.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Palencio

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 772861
 |
La **cordillera de la Costa** (Kordilero de la Marbordo) estas unu el la kvar «makroformoj» de reliefo ĉefaj de la geografio de Ĉilio kiu etendas en direkto nordo-sude, kaj karakteras ĉar estas formaĵo geologia de la marbordoj de la nordo, la centro kaj la sudo de Ĉilio. Ĝi etendas laŭ longo de 3000 km kaj estas formata de serio de montetoj ĉefe rondoformaj pro la erozio kies ĉefa montopinto superas la 3000 msm, separante la intermezan depresion disde la marbordaj ebenaĵoj.

Tiu montaro estas pli malalta ol la Andoj, ĉar ĝi havas geologian originon multe pli antikva. Ĝi ekas en la regiono Arikio kaj Parinakotio, kaj finas en la duoninsulo Taitao, en la Regiono Aisén, kie ĝi eniras en la Pacifikon.

Referencoj
----------

1. 1 2  «Los 6000's de Chile - El país de las montañas». www.los6000dechile.cl. s/f. Archivado desde el original el 24 de noviembre de 2015.  Konsultita la 9an de marto 2017.
2. ↑   Instituto Nacional de Estadísticas, INE (octubre de 2006). «Compendio estadístico 2006» (PDF). pp. 23-24.  Konsultita la 9an de marto 2017.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Cordillera de la Costa (Suda Pacifiko) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Estudios Latinoamericanos rete Arkivigite je 2013-06-26 per la retarkivo Wayback Machine.
* Síntesis geográfica nacional Arkivigite je 2007-12-14 per la retarkivo Wayback Machine
**Georg FEUERSTEIN** (naskiĝis la 27-an de majo 1947, mortis la 25-an de aŭgusto 2012) estis germana doktoro pri filozofio, historiisto de religioj kaj hindologo loĝinta en Usono kaj Kanado kaj specialiĝanta pri hinduismo. Li estis aŭtoro de 30 libroj pri mistikismo, jogo kaj tantro.

Vivo
----

25 jarojn esploris religiajn tradiciojn de hinduismo. Laboranto de la Universitato de Durham. Poste translokiĝis al Usono. En la 90-aj jaroj ĉe lamao esploris kaj praktikis spiritan padon de la Budho de medicino. En Kanado loĝis en Saskatchewan. En Lower Lake kungvidis Yoga Research Center, estis direktoro de Yoga Research and Education Center. Eldonis *Yoga World* kaj kunlaboris kun la revuoj: *Yoga Journal*, *Inner Directions kaj Intuition*. Inter liaj plej bonaj libroj estas: *Encyclopedic Dictionary of Yoga*, *Holy Madness*, *Sacred Sexuality*, *The Mystery of Light*.

Bibliografio
------------

Pri la aŭtoro en: Georg Feuerstein, *Na początku była liczba* (En la komenco estis nombro), enpoligis Maja Hądzlik-Margańska, Dom Wydawniczy LIMBUS, Bydgoszcz 1995, p. 315, serio: Inny świat (Alia mondo), ISBN 83-85475-62-1

Eksteraj ligiloj
----------------

* 
* 
* Arkivigite je 2016-08-27 per la retarkivo Wayback Machine
* ascentmagazine.com Arkivigite je 2010-09-12 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 566714
* GND: 120950081
* LCCN: n50001235
* VIAF: 106681465
* ISNI: 0000 0001 2146 3678
* SUDOC: 032666802
* BNF: 123652855
* NKC: jo2017946479
* BNE: XX927546
 |
**FIALA Ferenc** estis hungara politikisto, ĵurnalisto, skermisto naskita en Koloĵvaro la 19-an de decembro 1904 kaj mortinta en Saarbrücken la 14-an de septembro 1988.

Kariero
-------

Ferenc Fiala havigis diplomon de inĝeniero pri konstruo en Budapeŝto, kaj plustudis en Munkeno kaj Parizo. De 1932 ĝis 1934 li estis politika artikolisto kaj interna kunlaboranto de la gazeto *Magyarság*, de 1934 interna kunlaboranto de la gazeto *Új Magyarság*. Li estis la iniciantinto de la nacisocialista movado en Hungario, direktisto de la presaraferoj de la Nyilaskeresztes Párt (Sagkruca Partio). En 1944 li estis presarĉefo de la partio, redaktoro de la gazeto *Összetartás*, politika ĉefkunlaboranto kaj ĉefartikolisto de la *Pesti Újság* kaj *Magyarság*. En 1946 la Popoltribunalo kondamnis lin al morto, sed poste ĝi ŝanĝis tiun al tutviva malliberejo. En oktobro de 1956 li loksidiĝis en Germanio, kie li redaktis la gazetojn *Magyar Egység*, *Összefogás*, *Hídfő*, resp. *Új Hídfő*. De 1927 ĝis 1944 li estis skermisto, spadisto de la Magyar Atlétikai Club (MAC). En 1930 kiel membro de spadteamo li estis altlerneja ĉampiono, en la individua konkurso li havigis la 2-an lokon. En 1932 kaj 1933 li estis ano de la spadteamo.

Libro
-----

* *Ungarn in Ketten* (Saarbrücken, 1957);
* *Vádló bitófák. A magyar nemzet igazi sírásói* (kun Lajos Marschalkó, London, 1958);
* *Egy hajó elsüllyedt a Dunán* (München, 1960);
* *Zavaros évek… A Horthy-korszaktól Kádár Jánosig* (London, 1965, München, 1976);
* *Berkes és a szerzetes* (München, 1979);
* *Egyszerű történet és egyéb históriák. Politikai vázlatok* (San Francisco, 1986);
* *Szálasi Ferenc életrajza* kaj *Magyar nemzetiszocialista mozgalom története* restis en manuskripto.

Fonto
-----

* Magyar Életrajzi Lexikon.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 344266
* GND: 1202015166
* LCCN: n2013069131
* VIAF: 5340843
* ISNI: 0000 0000 8017 4318
 |
**Elek Petrovics** [petroviĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Petrovics Elek** estis hungara arthistoriisto, kritikisto, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (1941), membro de Societo Kisfaludy (1922).

Elek Petrovics  naskiĝis la 10-an de aŭgusto 1873 en Hungara reĝlando en Deregnyő (nuntempa Drahňov en Slovakio). Li mortis la 20-an de julio 1945 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Elek Petrovics frekventis universitaton, kie li ricevis diplomon pri juro. En 1896 li eklaboris en la ministerio. En 1914 li estis nomita muzeumestro, kiun li gvidis ĝis 1935. Li strebis por disvastiĝo de pentraĵoj de Károly Ferenczy kune kun Artkolonio de Nagybánya. Li estis kunprezidanto de Societo Szinyei Merse Pál. Li ricevis premion en 1930.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Ferenczy Károly* (1922))
* *Rippl-Rónai József* (József Rippl-Rónai), (1930)
* *Vaszary János* (János Vaszary), (1941)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun bildo

* Kategorio Elek Petrovics en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 456847
* GND: 116134348
* LCCN: nr2001021398
* VIAF: 61473696
* ISNI: 0000 0000 7976 3027
* LIBRIS: 328656
* SUDOC: 260813184
 |
***Brockhaus Enzyklopädie*** estas germanlingva enciklopedio kiu ĝis 2009 estis publikigita de *Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus*; fondinto de la praa entrepreno estis estinta Friedrich Arnold Brockhaus.

Der Neue Brockhaus, 1958La unua eldono originiĝis en la *Conversations-Lexikon mit vorzüglicher Rücksicht auf die gegenwärtigen Zeiten* publikigita de Löbel kaj Franke en Leipzig 1796–1808. Renomita *Der Große Brockhaus* en 1928 kaj *Brockhaus Enzyklopädie* el 1966, la 21a tridek-voluma eldono de 2010 enhavas ĉirkaŭ 300,000 artikolojn en 24,000 paĝoj, kun ĉirkaŭ 40,000 mapoj, bildoj kaj tabeloj. Ĝi estas la plej granda germanlingva presita enciklopedio en la 21a jarcento.

En Februaro 2008 F. A. Brockhaus anoncis la ŝanĝon al reta enciklopedio kaj la interrompo de la presitaj eldonoj. La rajtoj de la varmarko *Brockhaus* estis aĉetitaj de Arvato, nome filio de la amaskomunikila grupo Bertelsmann. Post pli ol 200 jaroj, la distribuo de la enciklopedio Brockhaus ĉesus komplete en 2014.

Vidu ankŭ
---------

* Meyers Konversations-Lexikon

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Brockhaus Enzyklopädie en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Brockhaus
* Brockhaus' Kleines Konversations-Lexikon (eldono de 1911)
* Vollständiges Verzeichniss der von der Firma F.A. Brockhaus in Leipzig seit ihrer Gründung durch Friedrich Arnold Brockhaus im Jahre 1805 bis zu dessen hundertjährigen Geburtstage im Jahre 1872 verlegten Werke, in chronologischer Folge mit biographischen und literarhistorischen Notizen (1872) skano ĉe Internet Archive


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 540643
* GND: 4423528-8
* VIAF: 174319072
* SUDOC: 034781617
* BNF: 12549957r
 |
**Ferenc Fricsay** [friĉai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Fricsay Ferenc** estis hungara dirigento.

Ferenc Fricsay  naskiĝis la 9-an de aŭgusto 1914 en Budapeŝto. Li mortis la 20-an de februaro 1963 en Bazelo.

Biografio
---------

Ferenc Fricsay studis en Muzikarta Altlernejo Ferenc Liszt en sia naskiĝurbo, kie li lernis de Béla Bartók, Zoltán Kodály, Leó Weiner kaj Ernő Dohnányi. Li komencis sian karieron en Szeged en 1934. Post 2 jaroj li jam dirigentis en la urba teatro. Post la 2-a mondmilito li daŭris sian laboron en Budapeŝto. La internacia konateco venis post dirigentado en Festivalo de Salcburgo en 1947. Ekde la sekva jaro li ricevis dirigentajn postenojn en Okcidenta Berlino, poste en Houston kaj Munkeno, fine denove en Berlino. La lasta prezentado okazis en Londono en 1961. Li mortis pro kancero.

Memorigiloj
-----------

* memortabulo en Szeged

Fontoj
------

* oficiala paĝo
* 
* 

* Kategorio Ferenc Fricsay en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 490484
* GND: 118693379
* LCCN: n82164741
* VIAF: 69115470
* ISNI: 0000 0001 2138 2480
* LIBRIS: 283229
* SUDOC: 079000177
* BNF: 138941660
* MBA: 191ba1c0-4519-411e-9939-b621e8ff5415
* NLA: 35283471
* NDL: 001199250
* BIBSYS: 1009149
* NKC: xx0168023
* BNE: XX846972
 |
Komputiko > Programlingvo > Eiffel (programlingvo)

**Eiffel** [Ejfel] estas la matura objektema programlingvo, planita kiel la lingvo por krei fidindan, stabilan, "sanan" programaron.

### Celoj de la lingvo

La lingvo **Eiffel** celas krei klaran kaj elegantan kodon. **Eiffel** emfazas deklarantajn frazojn kontraŭ proceduraj kaj ebligas kodon sen multenombraj etaj kontrolantaj instrukcioj.

**Eiffel** intence restriktas stilan esprimecon, provizante malmulte da rimedoj por artifikaj programistaj trukoj aŭ optimigado de programa plenumado. Laŭ la intencoj de kreantoj, tio ĉi faras kodon ne nor pli legebla kaj fidinda, sed ankaŭ stimulas programiston koncentriĝi ĉirkaŭ gravaj,esencaj aspektoj de programo, forlasante flanke problemojn de realigado (rapideco, memorkonsumo ktp.).

**Eiffel** estas el la unuaj programlingvoj permesantaj perkontraktan programadon.

### Sintakso de la lingvo

La lingva sintakso estas eleganta, konsekvenca kaj strikta. Ĝi estas ĉefe inspirita de tiu de la programlingvo Ada, kaj iomete memorigas la lingvon Pascal.

Variabloj en **Eiffel** estas statike tipigitaj, kun aŭtomatika memora senrubigo. La lingvo inkluzivas potencajn objektemajn trajtojn : multoblan heredaĵon, generajn klasojn, lingvan subtenadon de *"Projekto per Kontrakto"* (angle – DbC, *Design by Contract*). Ĉiuj datumtipoj (eĉ entjeroj) estas klasoj. La lingvo provizas plenumi homonimigon (angle – overloading), sed nur por operatoroj, ne
por funkcioj (nomataj "metodoj" en **Eiffel**).

### Simpla ekzemplo

Tio estas unu el la plej simplaj **Eiffel**-programoj : "Saluton, mondo!".

```
class SALUTON\_MONDO
creation make
feature
 make is
 do
 print ("Saluton, mondo!%N")
 end
end

```

* Kategorio Eiffel (programlingvo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 31954
* GND: 4280526-0
* LCCN: sh91003967
* BNF: 12366791q
 |
***Fuentes de Nava*** [FŬENtes deNAba] estas municipo en la sudokcidento de la provinco Palencio, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la komarko *Tierra de Campos*. La loknomo *Fuentes de Nava* estas komprenebla etimologie kiel Fontoj de Altebenaĵo.

Geografio
---------

Preĝejo de Sankta Petro.
Preĝejo de Sankta Maria.
La lageto.
Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 60,51 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 625 loĝantojn. Ĝi perdis multajn loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte perdis 1 400 loĝantojn el la jaro 1900. Ĝi distas 25 km de Palencio, provinca ĉefurbo.

La municipa teritorio estas ene de la birdoprotekta areo ZEPA nome La Nava - Campos Norte​ apartenanta al la Reto Natura 2000.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj kaj vitejoj) kaj brutobredado (ŝafoj kaj kolombejoj). Lastatempe funkciado de servoj plej ekgravis, ĉefe rilate al turismo, kune kun piedirado tra naturaj lokoj. De la historia pasinteco restis diversaj vizitindaj vidindaĵoj kiel la preĝejoj de Sankta Petro kaj de Sankta Maria, la ermitejo de Sankta Mikaelo, la Kanalo de Kastilio, la Lageto de la Nava de Fuentes kie estas multaj akvobirdoj kiel anasoj kaj stepbirdoj kiel otidoj ktp.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Palencio

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 771466
* VIAF: 316734219
 |
**Elek BOLGÁR**, laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bolgár Elek**, (naskiĝis la 3-an de julio 1883 en Kassa en Hungara reĝlando (nuntempa Košice en Slovakio), mortis la 26-an de junio 1955 en Budapeŝto, Hungario) estis hungara historiisto, profesoro kaj ordinara membro de Hungara Scienca Akademio (1949).

Biografio
---------

Elek Bolgár pristudis juron en Kolozsvár, dume li verkis artikolojn al diversaj peridaĵoj. Li havis socialistajn ideojn, lia amiko estis Ervin Szabó. Inter 1907-1911 li vivis en Usono kaj Svislando. En 1910 en Berno li iĝis filozofia doktoro. En la sekva jaro li hejmenvenis kaj ekinstruis. En 1918 li aliĝis al komunistoj kaj redaktis la partian gazeton. Dum la Hungara Sovetrespubliko li havis diversajn postenojn. Post fiasko de la sovetrespubliko li migris al Vieno kaj Berlino. En 1937 li ekinstruis en universitato en Rostov. En 1944 li hejmenvenis kun la Ruĝa Armeo. Poste li iĝis diplomato, poste universitata profesoro.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Választójog és választórendszerek* (1908)
* *Krieg und Proletariat* (1924)
* *A kapitalizmus fejlődésének alapvető kérdései az Egyesült Államokban a szovjet történeti irodalom fényénél* (1954)
* *Válogatott tanulmányok* (Elektitaj studoj) (1958)

Fontoj
------

* Magyar életrajzi lexikon


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 427484
* GND: 127082735
* LCCN: n84036247
* VIAF: 38309819
* ISNI: 0000 0000 9925 3729
* BNF: 120424496
* NLA: 35590745
 |



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Kategorio Elek Bolgár en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Birdo de feliĉo
**Birdo de feliĉo** (ruse *Птица счастья*) estas tradicia ludilo farita el ligno, de norda Rusio, ĉizita en formo de birdo. Ĝi estis kreita de Pomoroj, nome la loĝantoj de la marbordoj de la Blanka kaj Barenca Maroj. La Birdo de feliĉo estas farita sen gluo aŭ aliaj fiksiloj, ĉizante maldikajn petalojn por flugiloj kaj vosto de la birdo kaj poste uzante specialan metodon por etendi kaj kurbigi ilin, ankaŭ troveblan en aliaj produktoj de nordrusia artmetio. La amuleto estas kutime farita el pino, abio, piceo, aŭ siberia cedro. Ĝi estas pendita ene de domo, gardante la familiajn fajrujon kaj bonfarton.

Lignoĉipsa birdo estas skulptita lignopeco kun maldikaj ondumantaj plumaroj en la flugiloj. La plumaro kaj vosto de ĉi tiuj birdoj estas kutime faritaj el dispecigita pino, tial la birdoj estis nomitaj "lignoĉipsoj". La devena loko de la ligna ludilo en la formo de birdo estas la Arĥangelska regiono. Ĝi estas ankaŭ nomata "Pomor kolombo".

Laŭ legendoj lignoĉipsa birdo alportas multajn profitojn al la domo. Krome, ĉi tiu birdo estas la simbolo de la suno. La birdo estis pendigita en la domo kiel gardisto de la fajrujo kaj bonfarto. Tiuj birdoj kutime pendis en preskaŭ ĉiuj hejmoj de kamparanoj en la angulo de ikonoj, super la manĝoĉambra tablo, kontraŭ la rusa forno aŭ super infana lulilo. Movataj de varma aero, ili rondiris en cirklo.

Legendo pri Birdo de feliĉo
---------------------------

En la fora Nordo en Arĥangelska provinco, vivis ĉasisto. Vintro en la Nordo estas longa kaj malvarma: neĝoŝtormo, blizardo kaj frosto. Ĉi-jare la vintro daŭris longan tempon kaj tute malvarmigis la domon de la ĉasisto kaj lia pli juna filo malsaniĝis. Li restis malsana dum longa tempo, ĝis li fariĝis tre maldika kaj pala; nek kuracistoj nek ŝamanoj povus helpi al li. La ĉasisto ĉagreniĝis. Li kompatis la knabeton. La ĉasisto demandis sian filon: "Kion vi volas?" La knabo flustris mallaŭte: "Mi volas vidi la sunon...". Kaj kie vi povas havi la sunon en la Nordo? La ĉasisto estis perdita en pensoj, hejtis la fornon por varmigi la domon. Sed la fajro ne estas la suno.

Subite la ĉasisto rimarkis lignereton, kiu brilis en la fajro. Rideto lumigis lian vizaĝon; kaj li sciis kiel helpi al sia filo.
La ĉasisto laboris la tutan nokton. Li ĉizis birdon el ligno, faris lignoĉipsojn, ornamis ilin per freto. Li pendigis la birdon super la lito de sia filo, kaj la birdo subite venis al vivo: ĝi komencis turniĝi kaj moviĝi en la varma aero kiu venis el la forno.
La knabo vekiĝis, ridetis kaj ekkriis: "Nu, jen la suno!"

De tiu tago, la infano komencis resaniĝi rapide. Tial, mirakla povo estis atribuita al la birdo el lignoĉipsoj kaj oni nomis ĝin "Sankta Spirito", la gardisto de la infanoj, la simbolo de familia feliĉo.

Referencoj
----------

1. 1 2  WOOD CHIP BIRD (Bird of Happiness)

Vidu ankaŭ
----------

* Ludilo
* Muzeo pri ludiloj

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Bird of Happiness (toy) en la angla Vikipedio.*
**Ferenc Friedrich** [fridriĥ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Friedrich Ferenc** estas hungara skulptisto, medalisto.

Ferenc Friedrich  naskiĝis la 12-an de junio 1946 en Sátoraljaújhely.

Biografio
---------

Ferenc Friedrich eklaboris fabriko de Dunaújváros en 1963, baldaŭ li akiris inĝenieran diplomon en altlerneja kampuso de la sama urbo. Dum laboro kaj lernado li ekkonis teknologion de la metaloj, en la altlernejo la skulptoarton de Gyula Gulyás. Ekde la 1970-aj jaroj libertempe li kreis abstraktajn metalajn skulptaĵojn. Post du jardekoj li uzis ankaŭ kalkŝtonojn. Li kreas ankaŭ medalojn. Li ricevis premiojn inter 1981-2007.

Elektitaj solaj ekspozicioj
---------------------------

* Dunaújváros (1981)
* Klubo Fészek (1981)
* Dunaföldvár (1992)
* Székesfehérvár (1996)
* Budapeŝto (2005)

Elektitaj kolektivaj ekspozicioj
--------------------------------

* Budapeŝto (1979, 1982)
* Zagrebo (1981)
* Florenco (1983)
* Arthalo Budapeŝto (1984)
* Londono, (1984)

Elektitaj skulptaĵoj
--------------------

* Golem (2006; ŝtalo; Érd)Golem (2006; ŝtalo; Érd)
* GrenoGreno
* MemorejoMemorejo
* Horloĝturo en Veszprém (urbo)Horloĝturo en Veszprém (urbo)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Ferenc Friedrich en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 620901
* GND: 120456494
* VIAF: 15601181
 |
**Fuentes de Ropel** [FUENtes deroPEL] estas municipo de la provinco Zamoro, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko Benavente y Los Valles, en la nordo de la provinco, sude de la Provinco Leono. *Fuentes de Ropel* estas etimologie tradukebla al *Fontoj de Ropel*.

Preĝejo.
Urbodomo.
Polmoludejo.
Vinkeloj.
Kolombejoj.
Ĝia municipa teritorio estas formata de unusola loĝloko, okupas totalan areon de 48,73 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 372 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 1 100 loĝantojn el la mezo de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. Ĝi distas 74 km de Zamoro, provinca ĉefurbo.

Estas restaĵoj de Neolitiko kaj de Romia Imperio; en Mezepoko okazis reloĝado. Plej fruaj mencioj estis de 11-a jarcento, kiuj poste evoluis al nuntempa nomo.

Lastatempe kultura kaj rura turismo plie ekgravis. En la preĝejo estas romanikaj kaj gotikaj elementoj kaj ĝenerale popola arkitekturo.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de Provinco Zamoro

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 755504
* VIAF: 316733144
 |
**Fuentes de Año** [FŬENtes deANJo] estas municipo en la nordo de la provinco Avilo, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko *La Moraña* aŭ Komarko de Arévalo kaj al la jurisdikcia teritorio de Arévalo, en la nordo de la provinco.

Fuentes de Año en la provinco Avilo.
Komarkoj de la provinco Avilo; Komarko de Arévalo norde, brune.
Preĝejo.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio estas formata de unusola loĝloko, okupas totalan areon de 20,01 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 96 loĝantojn. Ĝi perdis 450 loĝantojn el la mezo de la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj. Ĝi distas 73 km de Avilo, provinca ĉefurbo. Tra la municipa teritorio fluas la rivero Valtodano, alfluanto de la rivero Zapardiel.

Ĝi limas kun Barromán, Villanueva del Aceral, Cabezas del Pozo, Villanueva del Aceral, Canales kaj Langa.

Historio
--------

En Mezepoko okazis reloĝado. La areo apartenis al la Regno Kastilio.

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj, terpomoj kaj betoj, pere de irigacio) kaj brutobredado (porkoj kaj bovoj) kaj rilata komercado. Lastatempe kultura kaj rura turismo ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado).

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Avilo

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 761650
* VIAF: 316734895
 |
**Birdo Zizo** (hebree זיז) estas giganta birdo menciita en la bibliaj (aŭ biblia mitologio), eble en Psalmoj, simila al grifo aŭ al ansergrifo, tiom granda ke ĝi kapablas obskurigi la sunon. Ĝi prezentiĝas kiel giganta besto aŭ modela monstro. Rabenoj, kulturantoj pri Kabalo, diris ke Zizo estas komparebla al la persa Simurgo: la modernaj esploristoj ĝin similigas ankaŭ al Anzu aŭ al la arkaika Fenikso.

Behemoto (surtere), Zizo (surĉiele) kaj Levjatano (subtere).
Aperas, en la Biblio, nur unu mencio en la psalmo 50,11: "Mi konas ĉiujn birdojn de la montoj kaj ‘Zizo Saday ‘estas la mia"; ; kaj eble en la psalmo 80, 13-14.

La birda nomo Zizo aperas en la Kabalo. Laŭ iuj, ĝi aperas klare nur en la juda mitologio: en la vera kaj propra biblio ĝi estas tradukebla ankaŭ per aliaj nocioj.

Sume, kune kun Levjatano (reĝo de fiŝoj) kaj Behemoto, Zizo estas komentata en la juda mitologio kiel la kreitaĵo plej eksterordinara kiu vivas sur la tero kaj reprezentas la ĉielon.

Laŭ iuj ĝi estas besto unika, sed laŭ aliaj ĝi dekomence demetis ovon kiu malfermiĝos en la tago de la Lasta juĝo.

Bibliografio
------------

* Louis Ginzberg. The Legends of the Jews. Philadelphia: Jewish Publication Society of America, 1913.
* Bŭtorf, Johannes (1603). Synagoga Judaica. Basel: Sebastianus Henricpetrus. pp. 36, 335, 649–654.

Vidu ankaŭ
----------

* Azazelo
* Garudo
* Grifo
* Levjatano
* Simurgo
* Behemoto

Notoj
-----

1. ↑  Behemoto, Lavjatano kaj Zizo estis tradicia dekoracia motivo preferata de rabenoj vivantaj en Germanio.
2. ↑  Tamen multaj modernaj biblioj tradukas la versegon sen alestiĝi Zizon.

* Kategorio Birdo Zizo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Fuentes de Carbajal** [FŬENtes dekarbaĤAL] estas municipo de la provinco Leono, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko *Esla-Campos*, en la sudoriento de la provinco. *Fuentes de Carbajal* estas komprenebla etimologie kiel *Fontoj de Kverkaro*. Delonge estis fonto de trinkakvo en la vilaĝo kaj tio aperas simbole en la supra duono de la blazono inter du arboj alude al kverkoj.

Komarkoj de la provinco Leono; *Esla-Campos* sudoriente, oranĝece.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio estas formata de la loĝlokoj Fuentes de Carbajal kaj Carbajal de Fuentes, okupas totalan areon de 32,13 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 81 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 500 loĝantojn el la mezo de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. Ĝi distas 53 km de Leono, provinca ĉefurbo; trapasas la municipan teritorion alfluanto de la rivero Esla. Ĝi limas kun Villaornate y Castro, Villabraz, Castilfalé, Valdemora, Campazas, Valderas kaj Gordoncillo.

Historio
--------

En Mezepoko okazis reloĝado. La areo apartenis al la Regno Leono.

Tradiciaj enspezofontoj estas agrikulturo (maizo kaj aliaj irigaciaj cerealoj kaj beto) kaj brutobredado. Lastatempe kultura kaj rura turismo plie ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado).

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de Provinco Leono

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 758891
 |
**Elek Matolay** [matolai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Matolay Elek** estis hungara advokato, unu el la pioniroj de la hungara gimnastika movado. Liaj nobelaj antaŭnomoj estis *zolnai kaj nagyszalatnyai*  [nadjsalatnjai], lia pseŭdonimo estis *Zolnai Pál*.

Elek Matolay naskiĝis la 23-an de junio 1836 en Sátoraljaújhely, li mortis la 9-an de aprilo 1883 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Elek Matolay akiris advokatan diplomon en Reĝa Universitato de Pest en 1860, poste li restis en Pest (urbo). Li partoprenis en establo de la unua gimnastikista klubo, poste en similaj organizaĵoj kaj sportejoj ĝismorte. Ekde 1867 li estis membro de la urba municipo, kie li multe strebis por la gimnastikistoj. En 1869 li studvojaĝis al Germanio, kie li konatiĝis pri gimnastikaj kaj fajrobrigadaj establaĵoj. Li ofte kontribuis en koncernaj gazetoj en tiuj temoj.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Tornazsebkönyv* (1869)
* *A tornázás története* (1876)
* *A nemzeti tornacsarnok műnyelve* (1881)

Memorigiloj
-----------

* premio portas lian nomon

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Elek Matolay en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 704688
 |
**Fuentes de Magaña** [FŬENtes demaGAnja] estas municipo de Hispanio, en la regiono Kastilio kaj Leono, norde de la provinco Sorio kaj komarko *Tierras Altas* (Altaj Teroj) en la nordo de la provinco.

Geografio
---------

*Tierras Altas* en la nordo de la provinco Sorio.
Loko de Fuentes de Magaña en la provinco Sorio.
Maketo de dinosaŭro kiel reklamo al kuŝejoj de piedpremoj de dinosaŭroj.
Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 11,22 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 54 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte perdis 340 loĝantojn el la 1950-aj jaroj. 

Ĝi distas 45 km de Sorio, provinca ĉefurbo. Ĝi limas kun Valtajeros, Valdeprado, Cerbón kaj Magaña. 

En ĝia teritorio inklude en la Reto Natura 2000 estas la Loko de Komunuma Intereso konata kiel Oncala-Valtajeros okupanta 245 hektarojn, nome 22% de la teritorio.​

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado fine de la 10-a jarcento.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj), forĝado kaj transmigra brutobredado (ŝafoj kaj bovoj). Lastatempe funkciado de servoj plej ekgravis, kune kun kultura kaj rura turismo, piedirado tra naturaj lokoj. Inter vidindaĵoj estas la preĝejo, la ermitejo, la pilorio kaj arkeologiaj kuŝejo. Apasrte menciindas enorma maketo de dinosaŭro kiel reklamo al kuŝejoj de piedpremoj de dinosaŭroj.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de provinco Sorio

Notoj
-----

Bibliografio
------------

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rTierras Altas |
| --- |
| Aldealices• Almarza• Arévalo de la Sierra• Ausejo de la Sierra• Carrascosa de la Sierra• Castilfrío de la Sierra• Castilruiz• Cerbón• Cigudosa• El Royo• Estepa de San Juan• Fuentes de Magaña• Fuentestrún• La Póveda de Soria• Las Aldehuelas• Magaña• Oncala• Rebollar• Rollamienta• San Felices• San Pedro Manrique• Santa Cruz de Yanguas• Sotillo del Rincón• Suellacabras• Trévago• Valdeavellano de Tera• Valdegeña• Valdelagua del Cerro• Valdeprado• Valtajeros• Villar del Ala• Villar del Río• Vizmanos• Yanguas |

 |


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 351593
* VIAF: 316735367
 |
**Recenzo** (el la latina *recensio*) estas kritika skriba raporteto pri iu aĵo, verko aŭ limigita temo.

Hodiaŭ troveblas recenzoj pri kulturaj eventoj aŭ sciencaj kreaĵoj, libroj, filmoj, artaĵoj, koncertoj kaj eĉ komputilaj ludoj kaj programoj.

Recenzoj estas publikigitaj kutime en ĵurnaloj, gazetoj, radio- kaj televidelsendoj kaj en la interreto. Specifaj recenzoj ofte troviĝas en fakaj gazetoj.

Diraĵoj pri la fako
-------------------

La historia evoluo de la recenzo reprezentiĝas per la gvidprincipoj de la tri ĉefaj recenzologoj.

H. Aspremont (16-a jarcento): „La recenzo estas superflua kaj malutila akcesoraĵo de l' literaturo, ĝia parazito."

Hippolyte Adolphe Taine (1828-1893): „Recenzi estas nepre necese. La tasko de l' konstrua kritiko estas klarigi la jam ekzistantan literaturon, evoluigi la verkistojn kaj tiel plibonige efiki je l' estiĝantaj verkoj."

Oscar Wilde (1854-1900): „Kritiko estas arto potencumita, ĉar dum la materialo de l'arto estas la naturo, tiu de l' kritiko estas la arto mem."

Literaturo
----------

* Edmund Schalkowski: *Rezension und Kritik*. UVK-Verlagsgesellschaft, Konstanz 2005. ISBN 3-89669-341-7 *(recenzo kaj kritiko)*

Vidu ankaŭ
----------

Kritikismo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Recenzoj pri filmoj esperante
* Recenzoj pri libroj esperante

* Kategorio Recenzo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Recenzo en Vikifontaro (Universala biblioteko)
eŭforia salto (sur la seka surfaco de la salakva lago Salar de Uyuni en Bolivio)
**Eŭforio** (greke ευφορία, latine *euphoria, euforia*) laŭ PIV estas sento de bonfarto, jen reala (ĉe resaniĝo aŭ simila okazo), jen iluzia (en la fina periodo de iuj malsanoj aŭ pro influo de stuporigaj drogoj). Temas pri subjektiva percepto de dumtempa ekstreme bona sento, de feliĉo aŭ ekstrema ĝojo, kun dum tiu tempo pli forta optimismo, aktiveco kaj malpli fortiĝintaj psikaj inhibicioj. La sento tiom fortas, ke ĝi eĉ iom kompareblas al malforta deliro.

Etimologie la greka vorto ευφορία, "euforía", devenas de la vorto "euforos" (mem uzata en la senco "sana"), kiu konsistas el la vorteroj "eu" ("bone") kaj "ferein" ("porti, elteni"), do laŭvorte estas la sento "bone elteni" la vivon.

En la ĝenerala lingvouzo la vorto eŭforio ofte uzata kvazaŭ sinonime al la vortoj pasio aŭ entuziasmo – kvankam verdire temas pri ankoraŭ pli forta sento ol tiu pasia aŭ entuziasma. Kiel montras la difino de PIV citita en la unua frazo de la teksto, la sento povas aperi kaj en stato de kompleta psika sano, kaj en stato de psika malsano: Eŭforio ligita al psikaj malsanoj estas tipa simptomo ekzemple ĉe manio aŭ la pli malforta variaĵo de tiu malsano, kiu nomatas hipomanio. Sed ankaŭ malsanoj kaŭzitaj pro organa misfunkcio, ekzemple senila demenco, fruntaj cerbaj tumoroj, ĉe progresinta paralizo aŭ sekve de veneniĝo (ekzemple, sed ne nur, pro influo de stuporigaj drogoj) povas kaŭzi eŭforion sen rilato al evento, kiu klarigus tiun delirigan ĝojon.

Neŭrosciencaj esploroj montris, ke la sento de eŭforio korespondas al daŭra aktiveco de la cerba areo *nucleus accumbens*. El la psike aktivaj substancoj, kiuj povas kaŭzi eŭforion, aparte elstaras la opiaj alkaloidoj. Biologie, eŭforio estas kaŭzata de pliintensiĝo de la nervotransigilo dopamino en la internervaj sinapsoj. Ankaŭ alkoholo aŭ tro altaj kvantoj de medikamentoj, kiuj en la preskribitaj dozoj ne psike aktivu, povas kaŭzi eŭforion.

Dum ekstrema sportado post iom da tempo same povas aperi eŭforio, kaŭzata de enkorpa produkto de endorfinoj. Ankaŭ post travivo de ekstremaj, vivdanĝerigaj situacioj kutime sekvas eŭforia stato – tion oni povas simuli per kreo de tiaj situacioj, kiuj estas kalkulataj ne vere esti vivdanĝerigaj, sed ekstreme suprenpuŝi la stresiĝon de la koncerna homo kaj ties produktadon de adrenalino en la danĝera situacio mem. Ekzemplo de tia stimulo estas saltado sur ŝnuro.

Vidu ankaŭ
----------

* Eŭforio en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)

* Disforio