recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
*Bufo periglenes*
**Batraĥologio** (aŭ **Batrakologio**) estas la branĉo aŭ fako de zoologio kiu temas pri la studado de amfibioj kiaj ranoj kaj bufoj, salamandroj, trituroj, kaj senkruruloj. Ĝi estas subfako de herpetologio, kiu inkludas ankaŭ ne-birdajn reptiliojn (serpentojn, lacertojn, amfisbenidojn, testudojn, krokodilojn, kaj tuatarojn). **Batraĥologoj** povas studi ankaŭ la evolucion, ekologion, etologion, aŭ anatomion de amfibioj.

Amfibioj estas ektotermaj vertebruloj ege troviĝas en marĉaj habitatoj kvankam multaj specioj havas specialajn kutimarajn adaptaĵojn kiuj ebligas al la vivo en dezertoj, arboj, subgrunde kaj en regionoj kun ampleksaj sezonaj variaĵoj en temperaturo. Estas ĉirkaŭ 7250 specioj de amfibioj.

Elstaraj batraĥologoj laŭlonge de historio
------------------------------------------

* Jean Marius René Guibé
* Gabriel Bibron
* Oskar Boettger
* George Albert Boulenger
* Darrel Frost
* Edward Drinker Cope
* François Marie Daudin
* Franz Werner

Notoj
-----

1. ↑   AmphibiaWeb. AmphibiaWeb. Alirita 2014-03-27.
**Bufono** estas kortega klaŭno, ofte nanuloj aŭ aliaj misformuloj, sed ne nepre, kiuj ridigis la reĝojn aŭ grandsinjorojn.

Ili iĝis famaj pro la libereco en iliaj paroloj, kiun ili ĝuis; ja ĉar ili estis teorie frenezuloj aŭ teorie diris nenion krom sensencaĵojn, kio donis al ili liberon diri kion ajn, inkluzive la veron al la reĝo, kion neniu ajn aliulo aŭdacus sen riski sian vivon! En la teatraĵoj de Michel de Ghelderoode kaj Ŝekspiro troviĝas famaj roloj de bufonoj.

Post 17-a jarcento tiu ofico malaperis: en kartezia kaj deca epoko oni ektaksis tion ne sufiĉe serioza! Ekzemple la lasta Angla bufono estis Muckle John maldungita en 1649 post la senkapigo de Karlo la 1-a.

En 2004 oni denove dungis bufonon en Britio por distri la turistojn.

Famaj bufonoj
-------------

* Pietro Gonella
* Rigoletto

Bildaro
-------

* 
* 
* 
* 

* Bufono en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Bufono en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 23034
* GND: 4041238-6
* LCCN: sh85050348
* NKC: ph391065
 |
**Leandro** estas heroo de helenaj mitoj. Lia amatino, **Hero** estis pastrino de Afrodito kaj loĝas en la turo Sestos, ĉe la rando de Helesponto. **Leandro**, junulo el Abidoso, kiu loĝas ĉe alia flanko de markolo, enamiĝas al ŝi, kaj li naĝadas ĉiunokte trans Helesponto por intervidiĝi kun ŝi. Hero ekbruligis fajron sur la pinto de sia turo por gvidi lin tra la markolo.

Pentraĵo de Hero kaj LeandroCedante al la karesaj vortoj de Leandro kaj al liaj argumentoj, ke Afrodito, kiel diino de la amo, abomenus troan sekvon de la kulto de virgeco, Hero konsentis dividi sian amon kun li. Sed dum unu ŝtorma nokto ondegoj disvojigas Leandron kaj forta vento estingigis la lumon, kaj li perdiĝas en la maro kaj dronas. Hero ĵetas sin de sur la turo pro malĝojo kaj ankaŭ mortas.

La nomon *Hero* portis ankaŭ fama ŝipo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* 
* 
* Arkivigite je 2006-03-04 per la retarkivo Wayback Machine
* *Hero and Leander*, angle Arkivigite je 2016-11-18 per la retarkivo Wayback Machine

* Kategorio Hero kaj Leandro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
*Por la esperantlingva revuo, vidu la paĝon Heroldo de Esperanto.*
Heroldoj en Windsor
**Heroldo** laŭ PIV aŭ reta vortaro estas regna militisto aŭ oficisto, kies rolo estas anonci gravaĵojn, kiel ekzemple proklamo de kronado aŭ de milito, aŭ plenumi servojn de oficiala kuriero por la regnestro. En la eŭropa mezepoko heroldoj havis renoman pozicion en la socia ordo, kaj ilia rolo konsideratas antaŭŝtupo de diplomato.

Historio
--------

Heroldoj kutime bone konis la mezepokan militan, dokumentan kaj ŝtatan juron. Ili havis diplomatian imunecon kaj obeis honoran regularon, kiu interalie malpermesis la porton de armiloj aŭ la spionadon pri militaj informoj de la malamika flanko. Ili kutime portis apartan mantelon dekoritan per la blazono de sia regnestro.

La heroldoj interalie en turniroj aŭ militaj bataloj respondecis pri la identigo de la kavaliroj laŭ siaj blazonoj. Tiucele kreiĝis blazonaj libroj, kiuj faciligis tiun taskon. El tio poste evoluiĝis la heraldiko.

* Heroldo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Heroldo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 376380
* GND: 4159623-7
* NKC: ph756137
 |
La **Kalvinana kirko** estas religia historia monumento en Hungario, en vilaĝo Kölcse.

Historio
--------

La romanika preĝejo konstruiĝis en la 15-a jarcento kaj gotikiĝis en 1646. Ĉirkaŭ la 17-a jarcento la loĝantoj forlasis la katolikismon kaj prenis la kalvinismon. Laŭ la nova rito la kirko estis trakonstruita, interne malaperis la triumfarko (sed restis la niĉoj), ekstere la sakristio. La kirko estis renovigita en 1768 fare de familio Kölcsey. La orgeno alvenis en 1905.

Konstruaĵo
----------

La kirko situas sola en korto, sed apude etendiĝas la sonorilostablo. La absido estas oklatera, ĝi aliĝas al la navo kun 3 lateroj. Ekstere ŝtupaj pilieroj apogas la navon kaj absidon. La predikejo estis farita en la 18-a jarcento, en la sama jarcento estis kreita la ligna kaseda plafono. Interne la galerio formas L-majusklon.

Sonorilostablo
--------------

La sonorilostablo estis konstruita el ligno en 1794.

Fontoj
------

* Arkivigite je 2016-09-17 per la retarkivo Wayback Machine
* 
* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Kapomezurilo, 1902.
**Cefalometrio** estas la studo kaj mezurado de kapo, kutime de homa kapo, speciale pere de medicina bildaro kiel radiografio. Kraniometrio, nome mezurado de la kranio, estas plej grava subfako de cefalometrio. Cefalometrio havas ankaŭ historion de frenologio, kiu estas la studo de personeco kaj karaktero same kiel de fiziognomio, kiu estas la studo de vizaĝaj trajtoj. Cefalometrio aplikita en kunteksto de kompara anatomio informas biologian antropologion. En klinikaj kuntekstoj kiel dentokuracado kaj buŝa kaj makzelvizaĝa ĥirurgio, cefalometria analizo helpas en traktado kaj esplorado; cefalometriaj indikoj gvidas ĥirurgojn por planado kaj operaciado.

Vidu ankaŭ
----------

* Antropometrio
* Frenologio

Bibliografio
------------

* Harris, J E, et al. "A field method for the cephalometric x-ray study of skulls in early Nubian cemeteries." American Journal of Physical Anthropology 24, no. 2 (March 1966): 265–273.
* Houlton MC (May 1977). "Divergent biparietal diameter growth rates in twin pregnancies". Obstet Gynecol. 49 (5): 542–5. PMID 850566.
* Littlefield TR, Kelly KM, Cherney JC, Beals SP, Pomatto JK (Januaro 2004). "Development of a new three-dimensional cranial imaging system". J Craniofac Surg. 15 (1): 175–81. doi:10.1097/00001665-200401000-00042. PMID 14704586.
* [ MW Difino de cephalometry (Arkivita en 2009-10-31)
**Cefeido** estas stelo kies brilo varias regule, eble, sed ne probable, pro ŝanĝo de grando.

La daŭro de la ciklo estas rekte proporcia al la absoluta grando: sekve, cefeidoj estas utilaj mejloŝtonoj por kalkuli grandajn astronomiajn distancojn.

Ĝia nomo venas de la stelo Delta Cephei (δ de la konstelacio Cefeo), kiu varias kun periodo de 5,36634 tagoj. Alpha Ursae Minoris (la nuna polusa stelo) estas cefeido, kvankam iom nekutima : la amplitudo de ĝia variado malkreskis, kaj denove kreskis de 1994.

Historio
--------

En la 1910-1920-aj jaroj, Henrietta Swan Leavitt, de la Universitato Harvard, klasifikis la cefeidojn de la Magelanaj Nuboj. Ŝi konstatis, ke iliaj periodoj estas rilataj al iliaj videblaj magnitudoj, do al iliaj absolutaj magnitudoj, car ĉiuj steloj de unu el tiuj stelamasoj estas praktike je sama distanco de Tero.

Tiel sufiĉas, mezuri la distancon de unu cefeido, (ekzemple per paralakso), por trovi la absolutan magnitudon, do la distancon al iuj aliaj cefeidoj.

Tiun mezuron faris en 1916 Harlow Shapley, kiu kompletigis la malkovron de Henrietta Swan Leavitt. De tiam, la cefeidoj iĝis gravaj helpiloj por la mezuro de la kosmaj distancoj.

Formulo
-------

La absoluta magnitudo *M* de cefeido estas ligata al ĝia periodo *P* mezurata en tagoj per la rilato:

M=-2{,}81\log(P)-(1{,}43\pm 0{,}1)\,

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  La Norda Stelo ne estas mortonta. El "*Maxiscience*" (france)
 

* Kategorio Cefeido en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**László LUKA** (rumane Vasile Luca [vasile luka]) estis rumania hungara komunista politikisto, kaj ministro pri financoj. Li naskiĝis en Catalina (Covasna) la 8-an de junio 1898 kaj mortis la 23-an de julio (laŭ la lokaj dokumentoj la 30-an de julio) 1963 en Aiud.

Kariero
-------

László András Luka infanis en Lemnia. De 1924 li havis gvidantajn funkciojn en la komunista partio. Li estis multfoje arestita kaj kondamnita. En Sovetunio li estis deputito en la parlamento de Ukrainio (1940-1944). Li partoprenis la organizadon de la Divizio Tudor Vladimirescu el rumanaj militkaptitoj, kiu luktis kontraŭ la germana armeo. Li estis de la 5-a de novembro 1947 ĝis la 9-a de marto 1952 ministro pri financoj en la rumana registaro gvidata de Petru Groza. Li fariĝis viktimo de interna 'purigado' de la partio. Li estis kondamnita al morto la 10-an de oktobro 1954 de militribunalo de Bukareŝto, sed la juĝo estis ŝanĝita al vivdaŭra mallibero. Li mortis en privatĉelo de la prizono de Aiud. En 1968 li estis rehonorigita. Dum lia ministreco konstruiĝis la lernejo kaj kulturdomo de Lemnia de Jos, same la ŝoseo inter Braŝovo kaj Brețcu.

Fonto
-----

* Hungara kaj rumana vikipedioj

Bibliografio
------------

* Adrian Cioroianu, *Pe umerii lui Marx. O introducere în istoria comunismului românesc*, Editura Curtea Veche, București, 2005. ISBN 9736691756
* Vladimir Tismăneanu, *Stalinism for All Seasons: A Political History of Romanian Communism*, University of California Press, Berkeley, 2003 ISBN 0520237471

* Kategorio László Luka en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 483589
* GND: 1172037558
* LCCN: no2004081997
* VIAF: 19394993
* ISNI: 0000 0000 5369 676X
* SUDOC: 183360591
 |
**László Lukovszky** [lAslO lukovski], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Lukovszky László** estis hungara pentristo, grafikisto.

László Lukovszky  naskiĝis la 27-an de aprilo 1922 en Rákospalota. Li mortis la 28-an de majo 1981 en Miskolc.

Biografio
---------

László Lukovszky lernis en Budapeŝto, Dum la 2-a mondmilito li soldatiĝis, fine li militkaptitiĝis en Sovetunio. Li povis hejmenveni en 1946. Post 2 jaroj li frekventis artistan altlernejon, kiun li ne finstudis. En 1949 li edziĝis, baldaŭe li havis 2 filinojn. En la sekva jaro li aliĝis al pentrista rondo kaj kolonio en Miskolc, kie li pentradis longe. Li ricevis premiojn inter 1952 kaj 1963.

Elektitaj disĉiploj
-------------------

* István Tellinger

Individuaj ekspozicioj
----------------------

* 1951 – Sajószentpéter
* 1962, 1969, 1972, 1979, 1982 – Miskolc
* 1963 – Tiszakeszi
* 1972 – Szerencs
* 1973 – Tokaj
* 1978 – Katowice

Liaj grupaj ekspozicioj
-----------------------

* 1951–1955, 1957–1977, 1966, 1969–1979, 1983 – Miskolc
* 1951, 1954, 1960, 1962, 1968, 1971, 1975 – Budapeŝto
* 1962 – Lugano
* 1965, 1979 – Orienta Berlino
* 1971, 1974, 1975 – Salgótarján
* 1973 – Szeged
* 1974 – Eger
* 1980 – Vologda

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al litero L, poste serĉu la nomon)
* hungarlingva biografio
**LUKÁCS László** [luka’ĉ la’slo] estis politikisto, hungara ĉefministro en 1912–13 naskita la 24-an de novembro 1850 en Zalatna (nun Zlatna, Rumanio] kaj mortinta la 23-an de februaro 1932 en Budapeŝto.

Kariero
-------

László Lukács pristudis juron en la Universitato de Kolozsvár. Li estis instruisto inter 1874 kaj 1876 en la Jurakademio de Győr. Li transprenis en 1877 la gvidon de la familiaj kuprominejoj. Li iĝis parlamentano en 1878 per liberala politiko. Li laboris ekde 1887 kiel finanaca fakulo en la financa ministerio. Li laboris ekde 1888 kiel ministra konsiliisto, ekde 1893 kiel financa ŝtatsekretario, inter 1895 kaj 1905 kiel financa ministro.
Li retiriĝis de la politiko dum regado de la opozicia koalicio. Ekde la 17-a de januaro 1910, li agadis denove kiel financa ministro en la registaro de Khuen-Héderváry. Ekde la 22-a de aprilo 1912, li estis ĉefministro kaj ministrio pri internaj aferoj. La perforta detruo de manifesto la 23-an de majo 1912 (sangoruĝa ĵaŭdo) kaj perforta balotigo de la defendfaj leĝoj malpopularigis lin. En majo de 1912, la sendependeca reprezentanto Zoltán Désy [zoltan deŝi], akuzis lin je koruptado. La akuzo pruviĝis justa, ĉar Lukács en 1910 – kiel financa ministro – transigis 4,5 milionojn da krono (el la Hungara Banko) al la Nacia Laborpartio, por la elektoj. Li abdikis la 10-an de junio 1913, sed restis gvidanto de la Laborpartio ĝis 1918. Li estis inter 1921 kaj 1924 membro de la Finanac Konsilio, ekde 1927 membro de la Supra Ĉambro.

Fonto
-----

* *Magyar Életrajzi Lexikon*

* Kategorio László Lukács (politikisto) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 194454
* GND: 101976869X
* VIAF: 232516331
 |
**László Madarász** [lAslO madarAs], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Madarász László** estis hungara politikisto, parlamentano. Lia nobela antaŭnomo estis *kisfaludi*. Lia frato estis József Madarász.

László Madarász  naskiĝis la 25-an de septembro 1811 en Nemesgulács. Li mortis la 6-an de novembro 1909 en Usono en Goodhopen.

Biografio
---------

László Madarász lernis juron, poste li advokatiĝis. Li aliĝis al la reformuloj en la departementa politikado. En 1848 li estis elektita parlamenta deputito. En aŭtuno li iĝis membro de Tutlanda Patrujdefenda Komisiono, kie li gvidis la policon. Oni akuzis lin pro forŝtelado de diamantoj, tial li devis abdiki. Spite tion li denove estis elektita parlamenta deputito en 1849. Post falo de Hungara revolucio de 1848 li rifuĝis al eksterlando kaj li neniam hejmenvenis.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* parlamentaj paroladoj

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al litero M, poste serĉu la nomon)
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 2-a punkto)
* hungarlingva biografio kun foto

* Kategorio László Madarász en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 505380
* GND: 120014483
* LCCN: n84035736
* VIAF: 52509729
* ISNI: 0000 0000 3375 829X
* SUDOC: 02793828X
* BNF: 11987358b
 |
**László Majzon** [lAslO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Majzon László** estis hungara geologo, profesoro, paleontologo.

László Majzon  naskiĝis la 12-an de januaro 1904 en Hungara reĝlando en Érsekújvár (nuntempa Nové Zámky en Slovakio). Li mortis la 19-an de julio 1973 en Budapeŝto.

Biografio
---------

László Majzon frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li akiris diplomon en Scienca Universitato Péter Pázmány en 1932, en la sekva jaro li doktoriĝis el paleontologio. Ekde 1932 li eklaboris en geologia instituto. En 1948 li estis nomumita privata profesoro en la menciita universitato. Inter 1950 kaj 1952 li estis institutestro, poste li gvidis laboratorion. En 1958 li doktoriĝis antaŭ Hungara Scienca Akademio. En 1965 li pensiuliĝis, sed poste li estis konsilisto. Li ricevis memormedalon en 1946. Li okupiĝis plej ofte pri ekzamenado pri specimenoj de naftaj boraĵoj.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Leányfalu és környéke harmadkori üledékeinek geológiai és paleontológiai leírása* (1933)
* *A városligeti mélyfúrás. Szt István forrás.* (1941)
* *Adatok egyes kárpátaljai flis-rétegekhez, tekintettel a Globotruncanákra* (1943)
* *A foraminifera vizsgálatok a mélyfúrási laboratóriumban* (1948)
* *Foraminifera-vizsgálatok* (1966)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
romia distanckolumno kun elformita raddistancigilo ĉe Donnas en la valo de Aosta
klasika formo de raddistancigilo en la germana urbo Kitzingen
kanontubo kiel raddistancigilo ĉe la Brandenburga pordego
**Bufroŝtono**, **radbufro** aŭ **raddistancilo** estas konusforme rondeca konstruelemento el ŝtono aŭ el alia materialo por protekti la konstruaĵoeĝojn, pordegoveturejojn aŭ tunelportalojn kontraŭ damaĝoj fare de radoj. Ofte estis grandaj konusformaj elementoj, kiun oni enkonstruis ĉe domanguloj. Oni preferis malmolajn ŝtonojn (rokaĵo), por protekti la molajn ŝtonojn de la konstruaĵo (ekzemple sabloŝtono). Sen protekto de la bufroŝtono la feraj radoj de kaleŝo rapide estus detruintaj la muron.  

Ankaŭ speciale protektindajn objektojn sur stratoj aŭ placo protektis bufroŝtono. Minimume ekde la romia epoko tiaj protektiloj estis uzataj. Ekzemplo estas la distanckolumno rande de antikva stratfragmento ĉe Donnas.

Raddistancigiloj el la epoko de romaniko kaj gotiko grandparte ne estas ornamitaj, same dum postaj epokoj de kampara arĥitekturo. Ekde la renesanco ĉe urbaj kaj senjoraj konstruaĵoj komenciĝis la kutimo ornamigi la objektojn.

Hodiaŭ oni ofte alkonstuas bufroŝtonojn el betono antaŭ pordego por protekti la pordegojn kontraŭ ŝarĝkamionoj. Parte aparta ŝtalkonstruaĵo uzeblas kiel raddistancigilo.

Specialaj formoj
----------------

En aŭto-riparejoj kaj aŭtolavejoj estas similaj konstruaĵoj por gvidi la aŭton. La veturŝpuroj al la lubrika ŝakto aŭ al la aŭtolavejo estas borderitaj per L- aŭ T-formaj ŝtalprofiloj. Ili altas kelkajn centimetrojn kaj gvidas la radojn en la ĝustan pozicion.

Ekzemploj de bufroŝtonoj
------------------------

Ĉe la Brandenburga pordego en Berlino funkcias ne plu uzataj kanontuboj kiel raddistancigilo.

Speciala tipo de bufroŝtono troviĝas en la urbeto Waldkirchen en la Bavaria Arbaro. Ĉizitaj figuroj estas el granito. Troviĝas tie la „Ĉiama novedzo", lia edzino „Gretel", la „gastejestro", la „foirjuĝisto" kaj „la foirvirino". Waldkirchen havas la kromnomon „Radabweiser-Stadt im Bayerischen Wald" (esperante: raddistancigila urbo de la Bavara Arbaro).

Historiaj bufroŝtonoj troviĝas en tuta Eŭropo. Speciale ofte ili ankoraŭ estas en kamparana arĥitekturo. Komence de la 20-a jarcento oni ofte malkonstruis ilin en urboj, ĉar la veturiloj fariĝis pli kaj pli larĝaj kompare kun la ĉevalaj ĉaroj de la pasinteco. Ilian funkcion pli kaj pli transprenas mekanika, hidraŭlika kaj elektronika gvidsistemoj de la ŝpuro.

* Bufroŝtono en Kitzingen
* metala raddistancigilo el la epoko de la tria imperio en Parizo
* Bufroŝtono en Neckargemünd-Dilsberg
* raddistancigilo el marmoro en Nedvědice
* Bufroŝtono el granito en Polička
* figuro el granito en Waldkirchen („la ĉiama nuptofestanto")
* ekde 1972 lia partnerino la „Stoanerne Gretl" (esperante: la ŝtona Gretino)
* moderna raddistancigilo ĉe aŭtolavejo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Bufroŝtono en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* der Bogen von Donnas und die Distanzsäule an der antiken Verkehrsstraße im Aostatal[*rompita ligilo*]
**Cedrillas** [zeDRIljas] estas vilaĝo kaj municipo de la provinco Teruelo (nordorienta Hispanio), nome en la suda komarko Komunumo de Teruelo, kies komarka ĉefurbo estas la provinca ĉefurbo mem, Teruelo. La loknomo *Cedrillas* plej verŝajne deriviĝis el "cedro", sed rilate al juniperoj el kiuj oni elprenis rezinon.

Geografio
---------

Ĝi estas je 30 km de Teruelo, provinca ĉefurbo, do tre proksime. Al Teruelo alvenas de nordo tri ŝoseoj, de sudo aliaj tri kaj unu okcidente el Gea de Albarracín. El la tri nordaj, tiu plej orienta nome A-226 venas el nordoriento. Laŭ tiu Cedrillas estas la dua plej proksima municipo al la ĉefurbo, nome inter Corbalán kaj Monteagudo del Castillo.

Tra la municipa teritorio fluas la rivero Mijares kiu ekfluas en la teritorio de El Castellar.

Historio
--------

La zono venis al posedo de kristanoj post la venko de Alfonso la 1-a la Batalema en la batalo de Cutanda. Sed eble la kristanoj perdis ĝin dum la krizo kiu sekvis la morton de Alfonso la 1-a. Nur dum la regado de Alfonso la 2-a de Aragono estis klara dominado fare de kristanoj. Dum la Mezepoko kaj la cetero de la Antikva Reĝimo, ĝis la provinca divido de 1833, ĝi estis tero de reĝlando, ene de la komunumo de domaroj de Teruelo en la Sesma del Campo de Monteagudo. 

En la municipa teritorio oni trovis restaĵojn de iberoj ĉe Santa Quiteria, Talayuela kaj Hocino. De la romia epoko oni trovis monerojn kaj ceramikaĵojn. En la Mezepoko estis enmurigita kastelo, kaj en la 15-a kaj 16-a jarcentoj oni ekkonstruis ekster la murego, kaj fakte oni uzis ŝtonojn de la suda murego por konstrui la novajn domojn. Lastatempe oni entreprenis la rehabilitadon de la kastelo kaj pli precize de la ĉefturo.

Post la *Reconquista* kaj pliformigo de la regno Aragono la loko estis regita de familioj de malalta nobelaro (*infanzones*) Tarín-Gil, de la Markizo de Tosos, Dolz del Castellar kaj Bonet. En la 16-a jarcento la agrikulturo prosperigis la komarkon. En tiu epoko oni konstruis la preĝejon, urbodomon kaj la ermitejojn Loreto kaj Pilar.

Aktualo
-------

Bazo de ekonomio estis agrikulturo (cerealoj), forstado kaj brutobredado. Nune estas iome da malgrandaj industrio kaj komerco. Preskaŭ ĉiuj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento kaj tiukadre ankaŭ en Cedrillas oni malaltiĝis el preskaŭ milo da loĝantoj en 1950-aj jaroj ĝis nunaj 609 loĝantoj.

Inter vidindaĵoj estas gotik-renesanca preĝejo kun novmudeĥara sonorilturo, tri ermitejoj kaj restaĵoj de la kastelo.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Teruelo

Notoj
-----

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 797709
* LCCN: n94036986
* VIAF: 125642329
 |
**László MARKÓ** [lAslO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Markó László** estis hungara kemiisto, profesoro, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (1987).

László Markó  naskiĝis en 1928 en Debrecen kaj mortis la 20-an de junio 2022.

Biografio
---------

László Markó inter 1951-1965 laboris en instituto pri naftaĵoj. Inter 1965-1986 li estis katedrestro en Universitato de Panonio en Veszprém (urbo), krome inter 1965-1998 li gvidis esploran grupon pri nafto. Li estis gastoprofesoro en Würzburg, Chicago, Rennes, Toulouse, Modena. En 1996 li pensiuliĝis, spite tion li daŭre instruas en la universitato kaj li partoprenas en la esplorado. Li ricevis hungarajn kaj germanan premiojn inter 1988-2005.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Szerves kémia I.* (Organika kemio 1.) - lernolibro por studentoj

Fontoj
------

* hungarlingva biografio


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 452144
 |
**László Medve** [lAslO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Medve László** estis hungara kuracisto, pulmonologo, politikisto, ministro.

László Medve  Arkivigite je 2015-09-24 per la retarkivo Wayback Machine naskiĝis la 20-an de aprilo 1928 en Vámosgyörk. Li mortis la 6-an de marto 2008 en Budapeŝto.

Biografio
---------

László Medve frekventis Medicinan Universitaton en Budapeŝto, akirinta diplomon en 1952, poste li lernis en pulmonologion. Inter 1952 kaj 1954 li kuracadis en Lengyeltóti, poste li havis diversajn postenojn en la ministerio pri sano, sed li ankaŭ kuracadis en instituto. Jam en 1954 li aliĝis al la komunistoj, en 1961 li frekventis unujaran partian lernejon. Inter 1974 kaj 1984 li estis subministro, poste ministro pri sano 3 jarojn. En 1989 li pensiuliĝis, sed li estis aktiva ĝismorte en la medicino. Li ricevis 3 premiojn.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva teksto kun foto
* hungarlingva biografieto Arkivigite je 2011-07-27 per la retarkivo Wayback Machine


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Batuko-tamburoj: Iluoj, ludataj kiel mantamburoj (fone) kaj ŝekereoj.
**Batuko** (aŭ ***batuque*** laŭ brazila portugala) signifas diversaj aperaĵoj de afrikobrazila kulturo. La termino havas afrikajn radikojn.

Batuko – afrikobrazila religio
------------------------------

Unualinie oni komprenas kiel *batuque* afrikobrazilan religion, kiu estas disvastiĝinta ĉefe en la sudo de Brazilo, aparte en Suda Rio-Grando. Ĝiaj radikoj troviĝas en Angolo kaj en la regiono de Kongo. Origine Bahio estis la centro de la disvastiĝo. Elementa ero de la ceremonioj estas muziko, simile al kandombleo.

Batuko – danco
--------------

*Batuque* estas ankaŭ la nomo por ritme vigla, sinkopa danco, kiun en Brazilo sklavoj dancis je akompano de perkutinstrumentoj. Ĝi apartenas al la plej malnovaj dancoj kaj stiloj de brazila muziko. Nun ĝi estas plejparte forŝovita de sambo. La *samba-batucada* tamen ankaŭ termine estus deduktebla de la batuko. Ankaŭ en Kaboverdo ekzistas muzikstilo nome *batuque*.

Batuko – brazila luktoarto
--------------------------

*Batuque* estas krom tio pli malnova brazila luktoarto. Variaĵo konsistis en tio, ke luktanto staris en la mezo de *La kapoejra rondo*, dum kiam lia kontraŭulo provis, malekvilibrigi kaj ĵeti lin surplanken. Je alia variaĵo la luktantoj provas, malkapabligi la kontraŭulon per gambaj kaj brakaj batoj. Tiu ĉi luktospeco treege similas al Regiona Kapoejro. La patro de Mestre Bimba, kunfondinto de Regiona Kapoejro estis renoma majstro de batuko. Batuko havis ioman influon sur la brazila kapoejromovado.

* Kategorio Batuko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Instruado de legado en Laoso.
La **Internacia Tago de Logopovo** aŭ **Tago de Forigo de Nescio** (aŭ "Literatura Tago") estas internacia dato festita ĉiujare la 8an de septembro de la membroŝtatoj de la Unuiĝintaj Nacioj, por konsciigi edukadon kaj elradikigi nescion kaj analfabetecon, deklarita de Unesko en 1965. Dum la tago, kunvenoj kaj konferencoj okazas por edukado kaj konscio pri la temo, kaj por emfazi la gravecon de edukado por individuoj kaj komunumoj.

La celo de ĉi tiu tago estas konsciigi aferojn rilatajn al legopovo, antaŭenigi sintenon pri edukado kaj pliigi la kunlaboron de ĉiuj landoj, por ke homoj povu ĝui pli da necesaj edukado kaj kulturo en la estonteco.

Al iuj 775 milionoj da unuopuloj mankas bazaj legopovoj. Unu el kvin plenkreskuloj ne scias legi kaj skribi, kaj ĉirkaŭ du trionoj el ili estas virinoj. Pli ol 60 milionoj da infanoj estas ekster la lernejaj muroj kaj multaj aliaj ne vizitas tie regule aŭ forlasis la lernejon. Laŭ la retejo de UN  indico de nescio en Israelo estas 2,7 procentoj inter viroj kaj 6,6 procentoj inter virinoj.

Gravas emfazi, ke legopovo ne rilatas nur al la teknika kapablo legi kaj skribi, sed al la kapablo de la homo uzi ĉi tiujn kapablojn por transdoni kaj ricevi mesaĝojn. Tio estas akiri kapablon legi komprenon kaj skriban esprimon.

Nescio kaj analfabeteco estas diversaj manifestiĝoj de analfabeteco. Nescio estas la manko de scio kaj edukado pri gravaj aferoj. Analfabeteco estas la nekapablo legi kaj skribi. Estas kazoj de funkcia analfabeteco, en kiuj persono ekhavas iujn komencajn legokapablojn, sed ili ne sufiĉas por efika uzo en ĉiutaga vivo.

Eksteraj ligoj
--------------

Piednotoj
---------



1. ↑  שלמה קניאל, (2006). חינוך לחשיבה: חינוך קוגניטיבי לשליטה על התודעה. רעננה: רמות.
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

 
***Komerca Korespondo***   pritaktas la Esperantan komercan lingvaĵon kaj skribmanieron. La 48-paĝa libreto, redaktita fare de Jean Borel, estas eldonita en la jaro 1910 en Berlino ĉe Möller & Borel el Berlino kaj Dresdeno. Reeldono aperis en 1922 ĉe Ellersiek & Borel. La *Komerca Korespondo* konstituas la numeron 16 en la serio Esperanta Biblioteko Internacia.

Enhavo
------

Pri la komerca korespondo; por repondi; por fini leteron; korespondo, poŝto; informoj pri prezoj kaj varoj; negoca movado, prezaltiĝo; kvietaj negocoj, malaltiĝo de prezoj; vendokondiĉoj; spekulacioj; mendoj; plenumo de mendoj; aĉetoj kaj vendoj; konsignoj, ekspedoj; kontoj (kalkuloj, fakturoj); kontoj kurantaj; rimarkigoj pri kontoj - korektoj; diversaj temoj : vojaĝoj, asekuroj, bankrotoj, rilatoj - proponoj pri servoj, enkondukoj, kredit-leteroj, referencoj kaj informpetoj, tratoj.

Referencoj
----------

1. ↑  Stojan, Petro 1929 : *Bibliografio de Internacia Lingvo*, numero 5489, paĝo 452
2. ↑   tiele literumita en *Historio de Esperanto* I, paĝo 303

Vidu ankaŭ
----------

* *Praktikaj Komercaj Leteroj*, 1907
* *Komercaj Leteroj*, C.A. Pruisen, 1949

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Komerco |
| Portala ikono | Portalo pri Esperanto |

* Katalogo de Biblioteko Hippolyte Sebert
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
* Katalogo "Erfgoedbib" en *LibraryThing*
* Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
* Katalogo de Universitato de Amsterdamo
**SINPO** aŭ **SINPO kodo** estas kodo uzata por priskribi la kvaliton de la radioelsendoj, speciale por ricevinformoj de kurtondaj radioaŭskultantoj. Ĉiu litero priskribas specifan parton de la signalojn la skalo varias de 1 ĝis 5. SINPO kaj SINPFEMO estas oficialaj signalraportoj por ITU-R kaj la Internacia Civitana Aviadorganizo.

Klarigo de la kodo
------------------

S - Signalo (QSA) Intenseco  

I - Interfero (QRM)   

N - Bruo (QRN) Atmosferaj perturboj  

P - Propagiĝo (QSB) signalŝanĝo  

O - Signalmezumo (QRK)

Signalo "S"
-----------

Mezuro povus esti laŭ takso de la aŭskultanto sed kelkaj radioj havas S meter kiu mezuras la intenseco de la signaloj.  


|  | SINPO | DB intenceso |
| --- | --- | --- |
| 5 | Tre bona | Pli ol 9+20dB |
| 4 | Bona | de 9 al 9+20dB |
| 3 | Akceptebla | de 5 al 9 |
| 2 | Malbona | de 2 al 5 |
| 1 | Neaŭdebla | de 1 al 2 |

Interfero "I"
-------------

Priskribas la interfero de aliaj stacioj kiuj estas en la sama aŭ apudaj frekvencoj.  


|  |  |
| --- | --- |
| 5 | Nula |
| 4 | Leĝera |
| 3 | Meza |
| 2 | Intensa |
| 1 | Ekstrema |

Bruo "N"
--------

Priskribas la bruon ĉefe pro ŝtormoj.  


|  |  |
| --- | --- |
| 5 | Nula |
| 4 | Leĝera |
| 3 | Meza |
| 2 | Intensa |
| 1 | Ekstrema |

Propagiĝo "P"
-------------

|  | SINPO | Ŝanĝoj po minuto |
| --- | --- | --- |
| 5 | Nula | 0 |
| 4 | Leĝera | 5 |
| 3 | Meza | de 5 al 10 |
| 2 | Intensa | de 10 al 20 |
| 1 | Ekstrema | pli ol 20 |

Mezumo "O"
----------

Tiu ĉi kalkulas la tutan kvaliton de la aŭskultado kaj dependas de la antaŭaj 4 variabloj.  


|  |  |
| --- | --- |
| 5 | Tre bona |
| 4 | Bona |
| 3 | Akceptebla |
| 2 | Malbona |
| 1 | Neaŭdebla |

Referencoj
----------

1. ↑  ITU-R Sm.1135, SINPO kaj SINPFEMO kodojPDF (212 KB) (angle)
2. ↑  ICAO mallongigoj kaj kodojPDF (427 KB) (angle)

Vidu ankaŭ
----------

* RST
* Konfirmkarto

Eksteraj ligiloj
----------------

* www.itu.int
En matematiko, la **dua parta derivaĵa provo** estas maniero en multvariebla kalkulo por kontroli ĉu krita punkto *(x, y)* estas loka minimumo, loka maksimumo aŭ sela punkto.

Estu *f(x ,y)* reela funkcio de du reelaj argumentoj. Estu (a, b) sojla punkto de la funkcio, do punkto kie la unuaj partaj derivaĵoj estas nulaj: 

{\displaystyle {\frac {\partial f(x,y)}{\partial x}}|\_{x=a,y=b}=0}
{\displaystyle {\frac {\partial f(x,y)}{\partial y}}|\_{x=a,y=b}=0}
Tiam la matrico de Hessian estas de amplekso 2×2 kaj ĝia determinanto en la punkto estas 

{\displaystyle M=({\frac {\partial ^{2}f(x,y)}{\partial x^{2}}}{\frac {\partial ^{2}f(x,y)}{\partial y^{2}}}-({\frac {\partial ^{2}f(x,y)}{\partial x\partial y}})^{2})|\_{x=a,y=b}=0}
Tiam:

* Se *M>0* kaj {\displaystyle {\frac {\partial ^{2}f(x,y)}{\partial x^{2}}}|\_{x=a,y=b}>0} do *(a, b)* estas loka minimumo.

* Se *M>0* kaj {\displaystyle {\frac {\partial ^{2}f(x,y)}{\partial x^{2}}}|\_{x=a,y=b}<0} do *(a, b)* estas loka maksimumo.

* Se *M<0* tiam *(a, b)* estas sela punkto.

* Se *M=0* tiam la dua derivaĵa provo ne donas la respondon.

La variabloj *x* kaj *y* estas egalrajtaj, tiel la kondiĉoj de loka minimumo kaj loka maksimumo povas esti ekvivalente reskribitaj kun uzo de la dua derivaĵo je variablo *y* sed ne je *x*:

* Se *M>0* kaj {\displaystyle {\frac {\partial ^{2}f(x,y)}{\partial y^{2}}}|\_{x=a,y=b}>0} do *(a, b)* estas loka minimumo.

* Se *M>0* kaj {\displaystyle {\frac {\partial ^{2}f(x,y)}{\partial y^{2}}}|\_{x=a,y=b}<0} do *(a, b)* estas loka maksimumo.
***Super Mario Sunshine*** (スーパーマリオサンシャイン, *Sūpā Mario Sanshain*?) estas platforma videoludo kreita kaj publikigita de Nintendo por la videoludilo GameCube en 2002. Ĝi unue aperis en Japanio en Julio 2002, kaj poste en Nord-Ameriko, Eŭropo kaj Aŭstralio. Ĝi estas la dua ludo de la serio Super Mario kiu okazas en tridimensia mondo, post *Super Mario 64* en 1996.

La ludo okazas en la tropika insulo Delfino, kie Mario, la princino Peach kaj kelkaj kunvojaĝantoj ferias. Malamiko, kiu similas al Mario, konata per la nomo Shadow Mario, malpurigas la insulon per peniko, kaj ŝtelas la sunojn, igante la insulon malluma. Mario estas erare kulpigata, kaj devas purigi la insulon uzante aparaton nomitan F.L.U.D.D. (*Flash Liquidizer Ultra Dousing Device* (angle)). Post iom da tempo, Shadow Mario kaptis la princinon Peach kaj Mario devas liberigi ŝin.

Post lanĉo, *Super Mario Sunshine* estis forte laŭdata. Recenzistoj laŭdis la grafikaĵojn de la ludo, kaj la diversecon kaj liberecon de movoj de Mario en tiu mondo. Tamen, kelkaj mallaŭdis la kameraon. La ludo estis komerce sukcesas. Pli ol 5,5 milionoj da unuoj vendiĝis je la jaro 2006. Ĝi estas la tria plej vendita ludo de GameCube.
***Super Smash Bros. for Nintendo 3DS*** kaj ***Super Smash Bros. for Wii U*** estas batalaj videoludoj kreitaj de Sora Ltd. kaj Bandai Namco Games, kun la helpo de tri-Crescendo, kaj eldonita de Nintendo por la videoludiloj Nintendo 3DS kaj Wii U. Kvankam la nomoj kaj enhavoj estas similaj, ili estas oficiale konsiderataj kiel apartaj, kiel la kvara kaj kvina ludoj de la ludserio *Super Smash Bros.*, ludserio kreita kaj direktita de Masahiro Sakurai.

Kiel la aliaj ludoj de la ludserio, *Super Smash Bros. for Nintendo 3DS* kaj *Super Smash Bros. for Wii U* estas netradiciaj batalaj ludoj, en kiuj la ludantoj devas uzi diversajn atakojn por puŝi la aliajn ludantojn ekster la arena ludloko. La ludoj estas interseriaj inter diversaj ludoj en diversaj universoj. La ludoj enhavas elementojn, rolulojn, aĵojn, muzikojn kaj ludlokojn de pluraj ludserioj de Nintendo kiel *Mario*, *Donkey Kong*, *Pokémon*, *Fire Emblem*, *Kirby*, *Metroid*, *Star Fox*, *The Legend of Zelda*, *Kid Icarus*, *Animal Crossing* sed ankaŭ de ludserioj kiuj ne apartenas al Nintendo, kiel *Sonic the Hedgehog* kaj *Bayonetta* de Sega, *Mega Man* kaj *Street Fighter* de *Capcom*, *Pac-Man* de Bandai Namco, kaj *Final Fantasy VII* de *Square Enix*. La ludoj enhavas novajn aldonaĵojn, kiel la eblon batali kontraŭ sep aliaj ludantoj samtempe (en la versio por Wii U), uzi Amiibo-jn, krei sian propran Mii-batalanton, elŝuti novan enhavon post la lanĉo de la ludo. Kelkaj elementoj de antaŭaj ludoj estis forigitaj, kiel la aventura reĝimo de *Brawl*.

Tiuj ludoj estis anoncitaj dum E3 2011, sed la kreado ne ekis antaŭ la jaro 2012, kaj la unua publika elmontrado de la ludo okazis dum E3 2013. La ludoj estis faritaj por havi rapidecon inter tiu de *Brawl* kaj tiu de *Melee*. La versio por 3DS estis lanĉita en Japanujo en septembro 2014, kaj en la sekva monato en Norda Ameriko, Eŭropo kaj Aŭstralio. La versio por Wii U estis lanĉita en Norda Ameriko, Eŭropo kaj Aŭstralio en novembro 2014, kaj en la sekva monato en Japanujo.

Recenzistoj laŭdis la bonan ekvilibrigadon de la kernaj elementoj de la ludserio, sed plendis pri kelkaj problemoj rilate al trainterreta uzado. Ambaŭ versioj tre bone vendiĝis: Nintendo vendis pli ol 8,59 milionoj da 3DS-aj kopioj kaj pli ol 5,16 milionoj da Wii U-aj kopioj tutmonde en decembro 2016.

Referencoj
----------

1. ↑   List of tri-Crescendo involved games.
2. ↑   An In-Depth Chat With The Genius Behind Super Smash Bros.. *Kotaku*. Gawker Media. Alirita en la 25-a de aprilo 2015.
Kanotĉapelo
Toboganistoj sur Madejro kun kanotĉapeloj
**Kanotĉapelo** estas speco de somerĉapelo portata de viroj, rigardata kiel iom formala, kaj speciale populara dum la malfrua 19-a jarcento kaj frua 20-a jarcento.

Normale ĝi estas farita el plektita pajlo kaj havas rigidan platan kronon kaj randon, tipe kun solida aŭ striita rubando ĉirkaŭ la krono. Kanotĉapeloj estis popularaj kiel somera kapvesto, speciale por kanotado aŭ velado, tial la nomo. Ile estis verŝajne portitaj de FBI agentoj kiel speco da neoficiala uniformo dum la jaroj antaŭ la Unua Mondmilito. Ĝi ankaŭ estis portita de virinoj, ofte kun ĉapelpingloj por teni ĝin sur la ĝusta loko. Nuntempe ili estas rare vidata escepte dum veladaj aŭ remadaj eventoj, periodaj teatraj kaj muzikalaj spektakloj (ekz. Barberŝopa muziko) aŭ kiel parto de malnovmodaj lernejaj uniformoj. Ekde 1952, La kanotĉapelo estis parto de la uniformo de la Princeton Universitato Muzikgrupo.

Fred Astaire kun kanotĉapelo
Lou Bandy kun kanotĉapelo
Maurice Chevalier k.a. kun kanotĉapeloj

* Kategorio Kanotĉapelo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Kansas City Six** estis la nomo de sonregistra sesopo de la svingo kun muzikistoj el la Count Basie Orchestra, kiu kutime muzikis kaj surdiskigis sen Count Basie mem.

Por kvinopa ensemblo oni elektis la nomon *Kansas City Five*, por sepopo la nomon *Kansas City Seven*. La plej gravaj sonregistraĵoj – produktitaj de Milt Gabler por Commodore – devenas de la *Kansas City Six* kun trumpetisto Buck Clayton kaj la tenorsaksofonisto kaj klarnetisto Lester Young, Eddie Durham (elektra gitaro kaj trombono), Freddie Green (ritmogitaro), Walter Page (baso) kaj frapinstrumentisto Jo Jones.

La 27-an de septembro 1938 en Novjorko ekestis „Countless Blues", „Them There Eyes", „Pagin´ The Devil", „Want A Little Girl" kaj „Way Down Yonder in New Orleans". Dum prezentado en Carnegie Hall decembron de 1938 ankaŭ kunmuzikis gitaristo Leonard Ware. La 24-an de decembro 1939 je la koncertoj nome *Spiritual To Swing* ekestis kune kun Charlie Christian „Good Morning Blues", „Way Down Yonder.." kaj „Pagin´ The Devil". Count Basie, kiu alikaze ne kunludis pro kontraktaj kialoj, kunlaboris je „Destination K.C." kun *Kansas City Seven* kaj je „Lester Leaps Again" kun *Kansas City Five*. La 28-an de marto 1944 Gabler produktis lastan sonregistraĵon dum la tempo de la reveno de Lester Young en la bandon de Basie; ekestis de Kansas City Six la titoloj „I Got Rhythm", „Four O´Clock Drag", „Three little Words" kaj „Jo-Jo" de Joe Bushkin, kiu direktis la sonregistradon kaj liveris la aranĝaĵojn; ĉe-foje kunludis Lester Young kun Bill Coleman, Dicky Wells, John Simmons, Bushkin kaj Jo Jones. Lasta sonregistra dato estis la 7-a de majo 1945 por la titoloj „I'm In The Mood For Love" kaj „Sugar Hips".

Diskografio (interkrampe la sonregistra dato)
---------------------------------------------

Kansas City Six (28-an de septembro 1938):

* *Way Down Yonder In New Orleans*
* *Countless Blues*
* *Them There Eyes*
* *I Want A Little Girl*
* *Pagin' The Devil*

Count Basie's Kansas City Seven (5-an de septembro 1939):

* *Dickie's Dream*
* *Lester Leaps In*
* *Way Down Yonder In New Orleans*
* *Good Morning Blues*
* *Pagin' The Devil*

Kansas City Seven (22-an de marto1944):

* *After Theatre Jump*
* *Six Cats And A Prince*
* *Lester Leaps Aagain*
* *Destination K.C.*

Kansas City Six (*28-an de marto 1944):*

* *Three Little Words*
* *Jo-Jo*
* *I Got Rhythm*
* *Four O'Clock Drag*

Freddie Green & His Kansas City Seven (7-an de majo 1945):

* *I'm In The Mood For Love* (kun Sylvia Sims)
* *Sugar Hips*

Diskografiaj indikoj
--------------------

* *Commodore Classics in Swing - Lester Young with the Kansas City Six 1938-1944* (Commodore Records/Warner, ed. 1991)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Rondo-Meilenstein: Kansas City Six kun Lester Young Arkivigite je 2006-02-20 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 362999
* LCCN: n94017656
* VIAF: 135031738
* ISNI: 0000 0000 9213 6757
* MBA: f44ede04-4e28-414b-9624-9b0afe29e934
 |
**VÁKÁR P. Artúr** [va:ka:r] estis hungara redaktoro, ĵurnalisto. Li naskiĝis en Gyergyószentmiklós la 23-an de majo 1879 kaj mortis en Gheorgheni la 21-an de februaro 1958.

Biografio
---------

Artúr Vákár P. akiris jurdoktortitolon en 1916. Inter 1902–1905 li finis la aktorlernejon de Budapeŝto. Reveninte en sian naskiĝurbon, li fondis en 1904 la opozician gazeton *Csíkvármegye*, kiu aperis kontinue ĝis 1918. Li estis la fondinto de Gyergyói Múzeum és Könyvtár Egyesület (Unuiĝo de Muzeo kaj Biblioteko), kiu iĝis la bazo de estonta muzeo kun lia kolekto. En 1916 li estis komisaro de Csík. En 1919 post la rumana okupo de la urbo, li devis forlasi la landon. En 1919 kiel kunlaboranto de István Bethlen li estigis en Budapeŝto la Helpficejon por Rifuĝintoj de Transilvanio. Li verkis plurajn teatraĵojn. En 1945 li revenis al Gheorgheni.

Libroj
------

* *Gyergyó­szentmiklós város jövője* (Gyergyószentmiklós 1908);
* *Tanulmány Gyergyószentmiklós város vízvezetéke, csatornázása és közvilágítására* (sl. 1911);
* *Gyilkos-tói kalauz* (sl. 1914).

Fonto
-----

* Romániai magyar irodalmi lexikon Arkivigite je 2016-03-04 per la retarkivo Wayback Machine

* Kategorio Arthur Vákár P. en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Bugedo** [buĤEdo] estas loĝloko kaj municipo en la nordoriento de la provinco Burgoso, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la komarko *Comarca del Ebro*. La loknomo *Bugedo* estas komprenebla etimologie kiel Evonimejo. Tiukadre aperas evonimo kaj en la flago kaj en la blazono. La nomo "Bugedo" estas literumita ankaŭ kiel "Bujedo" (samprononce), kaj por la nomo de la loĝloko kaj por la nomo de la Monaĥejo de Sankta Maria de Bujedo. Ĉiutaga uzado rezultis en literumado Bugedo, por eviti konfuzon kun Bujedo de Juarros, loĝloko kaj iama konvento samprovinca, kaj por la monaĥejo Bujedo.​

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 9,93 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 196 loĝantojn. Ĝi perdis multajn loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono. 

Ĝi distas 76 km de Burgoso, provinca ĉefurbo, dum Vitorio estas je 46 km kaj Logroño je 57 km. Ĝi limas kun Ameyugo, Santa Gadea del Cid, Miranda de Ebro, Foncea (La Rioja) kaj Cellorigo (La Rioja).

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado fine de la 9-a jarcento.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj) kaj brutobredado (ŝafoj). Lastatempe plej ekgravis kultura kaj rura turismo, ekzemple piedirado tra naturaj lokoj. 

Inter vidindaĵoj menciindas la romanika preĝejo de Sankta Maria kaj la monaĥejo.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Burgoso

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 774609
* GND: 7741688-0
* VIAF: 239265467
 |
Moderna bugio-koncerto
**Bugio** (angle: **Boogie-woogie** [BUgi WUgi]) estas stilo de bluso ludita ĉefa per piano, kiu naskiĝis komence de la 20-a jarcento en Usono. Ĝi originis de la tiel nomata *Barrelhouse Piano* (trinkeja piano), simpla stilo, kiam Blus-muzikistoj transprenis la stilon de la gitaro al la piano.

La harmonio esence similas al la Blus-skemo. Teknike kontrastas la ludmanieroj de la manoj: La maldekstra ludas rulantan bason, ofte ripetatan; la dekstra la blusajn melodiojn, ofte ornamitajn per tremoloj. La rapideco kompare al la Bluso estas multe pli alta kaj postulas enormajn teknikajn kapablojn.

Kun la almigro de nigruloj al la nordo de Usono ankaŭ la muziko venis kun ili. Precipe en Chicago bugio dum la 20-aj jaroj de la pasinta jarcento furoris, plej multe ĉe piano-solistoj. Malofte oni ludis grupe.

Multe diskonatiĝis bugio per tiel nomataj "dom-lupago-festoj". La domluanto aĉetis kelkajn botelojn da drinkaĵoj, mendis pianludiston, kaj per la gajno financis la lupagon de sia loĝejo.

Fine de la 1920-aj jaroj la bugi-stilo evoluis kaj pianistoj kiel *Clearence "Pinetop" Smith, Jimmy Yancey, Pete Johnson, Albert Ammons* kaj *Meade Lux Lewis* kaŭzis, ke la muziko dum la 30-aj kaj 40-aj jaroj estiĝis la plej populara muzikstilo en Usono.

Ek de 1975 *Axel Zwingenberger* en Germanio repopularigis la stilon bugio. Nuntempe Axel Zwingenberger (Hamburgo), Vince Weber (Hamburgo), Frank Muschalle (Leer/Orientfrislando), Silvan Zingg (Manno/Tiĉino), kaj Martin Pyrker (Vieno) apartenas al la plej elstaraj kaj internacie konataj bugi-pianistoj en Eŭropo.

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Bugio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 113900
* GND: 4241046-0
* LCCN: sh90002668
* NKC: ph224314
 |
**Pektoralo** estas la nomo de du tipoj de brustaj muskoloj, la maĵora kaj la minora pektoralo (*Musculus pectoralis major* kaj *Musculus pectoralis minor*). Tiuj muskoloj ligas la antaŭan parton de la homa brusto al la ostoj de la ŝultro kaj de la supra parto de brako.

*Pektoralis major*

Maĵora pektoralo
----------------

La *Musculus pectoralis major* (el la latina: *musculus*, muskolo kaj *pectus*, brusto) estas dika, ventumilforma muskolo, situanta en la antaŭa parto de la homa brusto. Ligita al la klaviklo kaj la ripoj, ĝi regas la movojn de la humero. Ĝi formas la plejgrandan parton de la brustomuskoloj kaj etendiĝas sub la mamo. La "kulturistoj" dikigas siajn maĵorajn pektoralojn per serioj da puŝlevoj.

*Pectoralis minor*

Minora pektoralo
----------------

La *Musculus pectoralis minor* estas maldika, triangula muskolo situanta sub la maĵora pektoralo. Ĝi estas ligita al la ripoj kaj al la supra angulo de la skapolo.

En la brusto estas ankaŭ aliaj muskolojn, aparte la interripaj muskoloj, kiuj partoprenas al la movoj de ripoj helpante la spiradon.

Ĉiuflanke de la torako estas serato (*Serratus anterior*) etendita de la unuaj 10 ripoj ĝis la rando de la skapulo. Ĝi estas maldika, larĝa kaj kvarlatera.

Referencoj
----------

1. ↑  Difino laŭ NPIV
La **Internacia Tago de Naturo** (angle: *World Wildlife Day)* estas interacia tago celebrata ĉiujare la 3-an de marto kaj estis desegnita por konsciigi pri vivaj kaj naturaj plantoj kaj bestoj kaj kuraĝigi ilian konservadon. Sovaĝaj bestoj estas bestoj troveblaj en naturo, kiuj ne estis hejmigitaj kaj ne prizorgataj de homoj.

historio
--------

La dato estis fiksita ĉe la Ĝenerala Asembleo de Unuiĝintaj Nacioj la 20an de decembro 2013, ĉar ĝi estas la dato de subskribo de la Vaŝingtona Speciprotekta Konvencio (Protektitaj Bestoj). Ĉiujare, temo rilate al ĝia esenco estas elektita por ĉi tiu tago.

La dato estas menciita en diversaj lokoj en multaj landoj, inkluzive de Ĉinio, Barato, Nederlando, Germanio, Hispanio kaj aliaj. La tago estas festata multmaniere: aranĝi specialajn agadojn en zooj kaj safaroj, kuraĝigi legadon pri la temo kaj disvastigi ĝin en sociaj retoj, diskuti la temon kaj pli.

La temoj de Naturo-Tago laŭ jaroj
---------------------------------

* **2015** : Estas tempo serioze krimigi malrespekton al naturo.
* **2016** : La estonteco de bestoj kaj sovaĝaj plantoj en niaj manoj (kun subtemo: La estonteco de elefantoj en niaj manoj)
* **2017** : Aŭskultu la Voĉojn de la Junuloj
* **2018** : Sovaĝaj katoj: Predantoj sub minaco
* **2019:** Subakva Vivo: Por Homoj kaj la Tero

Vidu ankaŭ
----------

* sovaĝa besto
* Endanĝerigitaj specioj

Eksteraj ligoj
--------------

 **Internacia Tago de Naturo** en Vikimedia Komunejo
* Monda Tago de Naturo
* Internacia Tago de Faŭno en Ramat Hanadiv

Piednotoj
---------

1. ↑   World Wildlife Day March 3 UN.
2. ↑   World Wildlife Day
3. ↑   CITES Secretary-General's intervention at UN General Assembly's Informal Plenary Meeting to Celebrate World Wildlife Day - UN Headquarters, New York.
4. ↑   Media advisory - UN World Wildlife Day 2016 - CITES.
5. ↑   Engaging and empowering the youth is the call of next year’s UN World Wildlife Day - CITES
6. ↑   United Nations Development Programme