recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Stefan Korboński** (naskiĝis la 2-an de marto 1901 en Praszka, mortis la 23-an de aprilo 1989 en Vaŝingtono) – pola politikisto de la popola movado, juristo, publicisto, aktivulo de Pola Subtera Ŝtato, Delegito de Registaro pri la Lando ekde la 27-a de marto ĝis la 28-a de junio 1945, delegito de Leĝofaranta Sejmo laŭ listo de PSL (Pola Popola Asocio).

Vivo
----

De 1908 loĝis en Częstochowa, kie lernis en loka gimnazio (nun liceo je la nomo al Henryk Sienkiewicz). Kiel lernanto partoprenis defendon de Lvovo en la jaroj 1918/1919. Refoje soldatservis dum pola-bolŝevika milito (1920), kaj en 1921 partoprenis la 3-an silezian ribelon. Distingita per la Kruco sur la Silezia Rubando de Bataleco kaj Merito kaj per la Kruco Virtuti Militari.

Dum la septembra kampanjo soldatservis en la 57a Regimento de Infanterio en la rango de leŭtenanto. Lia taĉmento ektroviĝis en la teritorio de Pollando okupata de Ruĝa Armeo post la agreso de Sovetunio kontraŭ Pollando la 17-an de septembro 1939. Korboński ne evitis sovetan malliberejon, sed sukcesis fuĝi kaj revenis al okupata de germanoj Varsovio, kie entreprenis konspiran agadon kadre de Pola Enlanda Armeo. Kune kun sia edzino Zofia gvidis radiostacion, kiu de la okupata Pollando ĉiutage transdonis al Londono aktualajn informojn, kiuj sekve estis retransmisiataj Pollanden pere de radiostacio "Świt" (Tagiĝo). La radiostacio, lokigita en Anglio laboris efike ĝis 1944 danke al rapida informado.

Lige al kreskiĝantaj reprezalioj de registaro kaj sekurecaj servoj li decidis forlasi Pollandon. Fuĝis al Svedio kaj poste iris al Usono, kie ekloĝis. Tie aktivis kiel publicisto. Fariĝis aktiva partoprenanto de la vivo de pola politika elmigrantaro. Membriĝis al Pola Scienca Instituto en Ameriko kaj al PEN-klubo internacia en Ekzilo.

Dum tempo de la Pola Popola Respubliko estis unu el emigraciaj aktivuloj, kontraŭ kiuj cenzuro postulis malpermeson diri lian nomon en amaskomunikiloj.

Aŭtoro de multaj publikaĵoj en la pola kaj angla lingvoj, dediĉitaj precipe al heredaĵo de la Pola Subtera Ŝtato kaj la Landa Armeo.

Aliaj distingoj
---------------

* Kruco de Landa Armeo
* Justulo inter la popoloj (1980)
* Ordeno de Blanka Aglo (postmorte; 1995)

Dokumenta filmo
---------------

* *W imieniu Polski* (Nome de Pollando), reĝisoro Alina Czerniakowska, 1998

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Stefan Korboński en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Aktualaĵoj pri Stefan Korboński en la portalo de IPN


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 393885
* GND: 119176351
* LCCN: n50043269
* VIAF: 111996345
* ISNI: 0000 0001 1480 1480
* SUDOC: 02695253X
* BNF: 11909981b
* NLA: 35280153
* BIBSYS: 90659266
* NKC: jo2013772290 js2009524946, jo2013772290
 |
**Alejandro Vicente López y Planes** (Bonaero, 3-a de majo de 1785 – 10-a de oktobro de 1856) estis verkisto, advokato kaj politikisto argentina kiu estis Provizora Prezidento de Argentino, el la 7-a de julio al la 18-a de aŭgusto de 1827. Li estis ankaŭ la aŭtoro de la vortumado de la nacia argentina himno, adoptita la 11-a de majo de 1813.

Li doktoriĝis en juro en la Universitato de Ĉukisaka kaj iĝis kapitano dum la Britaj Invadoj al Rivero Plata. Li partoprenis en la *Cabildo Abierto* de la 22a de majo de 1810 kaj apogis la formadon de la Unua Junto. Li havis bonajn rilatojn kun Manuel Belgrano. Li estis sendita norden kun la Norda Armeo al la provincoj, kiel sekretario de la kolonelo Francisco Ortiz de Ocampo. Kiam tiu estis elpostenigita pro sia kontraŭo al mortpafado de la eksvicreĝo Santiago de Liniers, li revenis al Bonaero. Kiam la monarkistaj membroj de la bonaera konsilantaro estis forpelitaj, li estis elektita urbestro. Li estis malamiko de la partio de Cornelio Saavedra kaj unu el la kreintoj de la Unua Triviraro. La 3-a de januaro de 1812 li estis anstataŭigita per Miguel Mariano de Villegas.

En majo de 1813 lia vortumado de la nacia himno, fakte militkanto, estis aprobita anstataŭ alia eventuala kandidatiĝo fare de Esteban de Luca, ne tiom militema.

Li partoprenis en la registaro de la generalo Carlos María de Alvear, kaj je ties falo li estis kondamnita je prizono. Li okupis kelkajn aliajn publikajn postenojn, ĝis esti nomumita sekretario de la Ĝenerala Kongreso de 1824 kaj tuj poste ministro de la prezidento Bernardino Rivadavia. Post la skandalo pro la negocado kun la Brazila Imperio, Rivadavia rezignis al la prezidenteco. Tiam estis elektita López, kiu subskribis la neevitebla dissolvon de la Kongreso kaj kunvokis balotadon en Bonaero.

La nova guberniestro, Manuel Dorrego, faris lin ministro; tio proksimigis lin al la federaloj. Li ekziliĝis en Urugvajo kiam Dorrego elposteniĝis kaj estis mortpafita de la unueciga Juan Lavalle, kaj revenis por esti membro de la Tribunalo de Justico en 1830 fare de la guberniestro Juan Manuel de Rosas.

Notoj
-----

1. ↑  «¡Oíd, mortales! El Himno cumple 200 años» (hispane). diario "La nación". Konsultita la 10an de majo de 2013.  Arkivigite je 2017-12-01 per la retarkivo Wayback Machine

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Vicente López y Planes en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Vicente López y Planes en *Find a Grave*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 482491
* GND: 120852861
* LCCN: n96022653
* VIAF: 27319956
* ISNI: 0000 0001 1611 4406
* BNF: 146243526
* MBA: cddbd395-cb66-4ad2-b8f1-34b36a0f995d
* NKC: mzk2014828044
* BNE: XX1583484
 |
**Vica Kerekes** [kerekeŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kerekes Vica** estas slovakia hungara aktoro. Ŝia origina persona nomo estis *Éva*, ŝiaj nomvariantoj estis *Vica Kerekesová*, *Eva Kerekesová*, *Eva Vica Kerekésová* kaj *Eva Kerekešová*.

Éva Kerekes naskiĝis la 28-an de marto 1981 en Fiľakovo (Ĉeĥoslovakio, nun en Slovakio).

Biografio
---------

Vica Kerekes apartenis al la hungara minoritato en Ĉeĥoslovakio, poste en Slovakio. Ŝi frekventis bazlernejon kaj maturiĝis en sia naskiĝurbo, fine ŝi akiris aktoran diplomon en muzika altlernejo en Bratislavo. Post la diplomo ŝi moviĝis al Budapeŝto en 2001, kie ŝi renkontis sian estontan edzon Csaba Vigh. Komence ŝi estis teatra aktoro, poste ŝi debutis en 2004 en slovaka filmo "Konečná stanica". Ŝi iĝis aktiva en Slovakio, Ĉeĥa Respubliko kaj Hungario. Ŝi divorcis en 2012 kaj post 2 jaroj Kerekes anoncis, ke ŝi amrilatas kun slovaka tatuisto. Ŝi ricevis hungarajn kaj slovakajn premiojn.

Ŝiaj teatraj roloj (elekto)
---------------------------

* William Shakespeare:
	+ Somermeznokta sonĝo (Teatro Szigligeti (Szolnok))
	+ Hamleto (subĉiela teatro, Diósgyőr)
* Ni neniam mortos! (teatra versio): (Teatro Szigligeti)
* John Kander-Fred Ebb: *Chicago* (muzikalo); (Teatro Szigligeti)

Ŝiaj kinaj filmaj roloj (elekto)
--------------------------------

* *Konecná stanica* (2004)
* *Krídla Vánoc* (2013) - Nina
* *Prahala* (2022) - Jana

Ŝiaj televiziaj filmaj roloj (elekto)
-------------------------------------

* *A kísértés* (2007) - Perina
* *Clona* (serio, 2015) - Nikola Bárdyová
* *Shakespeare 37* (serio, 2021)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* ĉeĥlingva biografio kun foto

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 737173
* GND: 1026252180
* LCCN: no2019177617
* VIAF: 261991827
* ISNI: 0000 0003 8171 0807
* SUDOC: 26040487X
* BNF: 17032022j
* NKC: xx0157944
 |



* Portalo pri Biografio
* Portalo pri Filmo
*E pluribus unum* inkluzivita en la Granda Sigelo de Usono, estanta unu el la devizoj de la nacio je la tempo de la kreo de la sigelo
**El multaj, unu** (latine *E pluribus unum*; /iː ˈplɜːrɪbəs ˈuːnəm/) aŭ foje tradukita **Unu el multaj**, estas usona nacia moto kiu aperas sur la Granda Sigelo de Usono. Origine, ĝi signifis, ke unu Federacio estis kreita el multaj landoj, kaj nuntempe ili aldonas la interpreton, ke el malsamaj popoloj, rasoj, religioj kaj originoj, estis kreita unu popolo aŭ unu nacio. Tiu interpreto atribuas al la usona nacio kvalitojn de fandopoto. La moto neniam ricevis oficialan statuson en la leĝaro, kaj ĝi estis konsiderita neoficiala moto de Usono ĝis 1956, kiam leĝo estis realigita deklarante ke In God we trust (En Dio ni fidas) estas la nacia moto .

"Unu el multaj" estis proponita en 1776 fare de Pierre Eugene du Simitiere al la komisiono komisiita kun la evoluo de la Granda Sigelo, por aludi la unuiĝon de la dek tri kolonioj kiu naskis Usonon la saman jaron. Samtempe, dum la Milito de Sendependeco, la frazo aperis sur la kovrilpaĝo de populara revuo, The Gentleman's Magazine, kiu kolektis artikolojn el diversaj fontoj en unu revuon. La frazo ankaŭ estas simila al la latina traduko de la deka fragmento de Heraklito : "La Unu estas farita el ĉio, kaj ĉio estas kreita el la Unu", same kiel la frazo uzita fare de Aŭgusteno en sia libro, Konfesoj. Ekde 1782, la frazo aperas sur la aversa flanko de la Granda Sigelo, same kiel sur la Sigelo de la Prezidanto de Usono, la Sigelo de la Usona Senato, kaj similaj blazonoj, kaj ankaŭ sur ĉiuj oficialaj dokumentoj kaj sur ĉiuj moneroj de Usono .

La unuaj moneroj sur kiuj la frazo estis uzata estis monfaritaj en 1786 en Nov-Ĵerzejo. Dum tiu periodo, la moneroj estis eldonitaj en ĉiu ŝtato aparte, kaj moneroj kun tiu surskribo estis monfaritaj ankaŭ en Masaĉuseco. En 1795, ĝi aperis unuafoje sur usona duonagla monero (de 5$ USD), kiu prezentis la karakterizaĵojn de la granda sigelo. Nuntempe la frazo aperas sur la plej multaj usonaj moneroj kaj monbiletoj.

Referencoj
----------

1. ↑   E Pluribus Unum - Origin and Meaning of the Motto Carried by the American Eagle. Greatseal.com (2011-11-28). Alirita 2012-04-28.
2. ↑   Text of H.J.Res. 396 (84th): Joint resolution to establish a national motto of the United States (Passed Congress version) - GovTrack.us.
3. ↑  U.S. Department of State, Bureau of Public Affairs (julio 2003).  The Great Seal of the United States (angle), p. 15. Arkivita el la originalo je 2019-05-15. Alirita 2-an de julio 2019. ĉe *www.state.gov*
4. ↑   "The Gentleman's Magazine", *Encyclopædia Britannica*.
5. ↑   (1776) "[Title page]", *The Gentleman's Magazine, and Historical Chronicle* **46**.
6. ↑   E Pluribus Unum (angle) (2010). Alirita 2-an de julio 2019. ĉe *www.treasury.gov*
7. ↑   Massachusetts Coppers 1787-1788: Introduction. University of Notre Dame. Alirita 2007-10-09.

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 828792
 |
**Universala gramatiko** estas teorio lingvistika, laŭ kiu ĉiuj homaj lingvoj havas la samajn gramatikajn principojn, denaske posedatajn de ĉiuj homoj.

Tri lingvistoj, kiuj forte kontribuis al tiu teorio, estas Noam Chomsky, Edward Sapir kaj Richard Montague. Elementaj formoj de la teorio estas troveblaj jam tre frue; foje oni konsideras Roger Bacon kiel fondinton de la ideo.

Aplikante la generan-transforman gramatikon oni longe supozis, ke la universala gramatiko konsistus el aro da reguloj ebligantaj al lingvo-lernantaj infanetoj fari kaj juĝi hipotezojn pri la perceptata lingva materialo. Tiu vido estis forlasita, kiam evoluis la teorio pri principoj kaj parametroj (Chomsky, 1981), kies hipotezo estas, ke la bazaj lingvaj reguloj, denaskaj, devas esti pli detalaj ol nura konkluda kaj analiza sistemo. Infano dum lingvoakiro povas baziĝi sur tiu forta sistemo kaj lernas nur la valorojn de iuj parametroj, per kiuj la lingvoj diferencas (ekzemple, ĉu ekzistas artikoloj, ĉu antaŭ aŭ malantaŭ la substantivo, ktp.).

Pli novaj sintaksaj teorioj (Chomsky, 1995) asertas, ke la diferencoj inter lingvoj limiĝas al la leksiko, ke gramatikaj parametroj koncernas nur ecojn de funkciaj leksikaj elementoj kaj lingvo-akiro estas nura akiro de leksiko. Tiu teorio tamen forte dependas de la difino de leksemo; se oni, kontraŭe al la tradicio, metas la tutan gramatikon en tiun difinon, la teorio perdifine pravas.

Parton de siaj principoj la universala gramatiko povas derivi el esploroj pri lingvaj universalaĵoj, kiuj strebas identigi komunajn ecojn de ĉiuj lingvoj. "Absolutaj" universalaĵoj, kiuj validas senkondiĉe, estas verŝajne parto de la universala gramatiko; ekzemple la konstato, ke ĉiu frazo havas eksplicitan aŭ implicitan subjekton (se oni ĝuste difinas "implicita"). Alia kategorio, la "implicaj universalaĵoj", havas la formon "se lingvo estas/havas *x*, ĝi estas ankaŭ *y*"; tiaj universalaĵoj do ne validas absolute, sed ili parte povas esti transformitaj al absoluta formo.

Rivalaj teorioj
---------------

La plej forta rivalo de la universala gramatiko kaj ĝiaj posteaĵoj en la pasinteco estis la kondutismaj teorioj de lingvo-lernado. Burrhus Frederic Skinner, tre konata reprezentanto de kondutismo, en sia libro *verbal behavior* (1957) neas, ke necesas iu denaska lingva regulsistemo, kaj asertas, ke parolado estas lernata same kiel aliaj formoj de konduto.

Nuntempe komputikaj lingvistoj kiuj kredas je statistikaj metodoj estas la ĉefaj kontraŭuloj de la teorio. Ili ofte pridubas la nativismon de la teorio (do ili havas pli empirisman sintenon). Krome, oni povas pridubi, ĉu formala teorio entute povas priskribi naturajn lingvojn. Alia punkto estas filozofia, ĉu oni devus priskribi lingvon nur kiel sintakson, sen atento pri semantiko.

* Konektismo aŭ la teorio de neŭraj retoj - klopodas klarigi lingvon per modeloj de la cerbo.
* Emergentismo - klopodas klarigi lingvon kiel spontanan fenomenon el sufiĉe organizita sistemo.
* Kognitiva lingvistiko aŭ enkorpigita lingvistiko.

Vidu ankaŭ
----------

* Generativa lingvistiko
* Malriĉo de la stimulo argumento
La **Distrikto Polgár** (hungare *Polgári járás*) estis historia distrikto en Hungario en departemento Hajdú-Bihar. Ĝi situis sur ebenaĵo laŭ maldekstra bordo de Tiso en la okcidenta parto de la departemento.

La distrikta ĉefurbo estas Polgár, kiu havis 6 aliajn komunumojn.

La areo estis 625 km2, kie loĝis 31 000 homoj. La loĝantoj okupiĝis precipe pri agrikulturo, (fruktoj, tritikoj, maizoj) kaj bestobredadoj.

Historio
--------

Tiu distrikto funkciis inter 1950-1970. En tiu periodo la administrejo de Distrikto Debrecen situis en granda distanco, tial oni kreis pli proksiman administrejon. En 1970 la komunumoj aliĝis al Distrikto Debrecen. Menciindas, ke ja distrikta sistemo ne funkciis en Hungario inter 1983-2013. Ekde 2013 la komunumoj apartenas parte al Distrikto Hajdúnánás, parte al Distrikto Balmazújváros.

Komunumoj
---------

* distrikta ĉefurbo: **Polgár**
* la ceteraj komunumoj:
	+ Egyek
	+ Görbeháza
	+ Tiszacsege
	+ Tiszagyulaháza
	+ Újszentmargita
	+ Újtikos

Fontoj
------

* la datenoj venis el la Hungara Vikipedio
La edama fromaĝo estas duonmola nederlanda fromaĝo el bovina lakto. Oni verŝas el ĝi ĝenerale rondajn formojn kun pezo de 1–2 kg kaj kovras ĝin per ruĝa parafina tavolo. Ankaŭ ekzistas brikoformaj, ruĝkolorigitaj specoj. Oni originale kolorigis la ŝelon de la fromaĝo per cinabro por distingi ĝin disde la aliaj nederlandaj fromaĝoj. Hodiaŭ, la rolon de cinabro transprenis la parafino.

La interno de la edama fromaĝo estas sentrua, orflava, la gusto estas leĝere pikanta, tial oni uzas ĝin volonte por apetitvekaj nutraĵoj. Ĝi estas unu el la plej malnove venditaj fromaĝoj de Eŭropo (simile al la gouda-fromaĝo). Oni eksportas ĝin al multajn landojn.

La maturigo de la fromaĝo daŭras minimume du monatojn, sed kelkfoje eĉ unu jaron. La pli longa maturiĝo donas pli fortan guston, la fromaĝo iĝas pli malmola kaj milde fend-ŝela.

La fromaĝo ricevis sian nomon pro la devenejo, la nederlanda municipo Edam..

Rilatoj al Esperanto
--------------------

La esperantlingva bardo Claude Piron sub pseŭdonimo Johán Valano prikantis la laktaĵon per la kanzono "fromaĝ' el Edamo", publikigita fare de la eldonejo *LF-koop* en 1982 per la muzika kasedo "Frandu piron", realigita helpe de Gianfranco Molle kaj aliaj en Romo.

Referencoj
----------

1. ↑  Laurel Miller, Thalassa Skinner, Ming Tsai: *Cheese For Dummies* (anglalingve: "fromaĝo por komencantoj", poŝlibro de 2012, serio Culture Magazine, eldonejo John Wiley & Sons, paĝoj 209 kaj 210, ISBN 9781118099391, vidita je 2020-04-04
2. ↑  "la historio de Edama fromaĝo", anglalingva artikolo en la retejo *edam.com*, vidita je 2020-04-04

* Kategorio Edama fromaĝo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Szentantalfa** [sentantalfa] estas malgranda vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Meza Transdanubio, en departemento Veszprém, en Distrikto Balatonfüred. La loknomo signifas: Sankta Antonio-vilaĝ'.

Preĝejo en Szentantalfa

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 7 km²
* Koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 46.9132/17.6737
* Loĝantaro: 410
* Poŝtkodo: 8272
* Telefonprefikso: 87

Situo
-----

Szentantalfa situas sur malebenaĵo, laŭ flankovojoj. Balatono troviĝas 5, Badacsony kaj Balatonfüred po 21, Tapolca 22 km-ojn. Szentantalfa preskaŭ kontaktiĝas kun Tagyon.

Historio
--------

La unua mencio devenis el 1276. En la 16-a jarcento pro la konstantaj militadoj la vilaĝo senhomiĝis. En 1959 kolĥozo formiĝis. La loĝantoj okupiĝas precipe pri vinkulturo. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, migra poŝto.

Vidindaĵoj
----------

* romkatolika Preĝejo Sankta Antonio (Szentantalfa) el la 18-a jarcento
* luterana preĝejo de 1787
* kalvinana preĝejo de 1785

Famuloj
-------

En Szentantalfa naskiĝis Gyula Sebestyén (etnografo).

Ĝemelkomunumo
-------------

* Germanio Ramsen, Germanio
**Ed Dueim** (aŭ *ad-Duwaym*), arabe **الضعين** estas grandurbo kaj grava universitata urbo en Sudano.

Bazaj informoj
--------------

* Koordinatoj: 14° 00′ N 32° 19′ O﻿ / ﻿14.000 °N, 32.317 °O﻿ / 14.000; 32.317 (mapo)
* Areo:  km²
* Loĝantaro: 133.644 (en 2012)
* Supermara alteco: 378 m
* Horzono: UTC +3

Geografio
---------

Ed Dueim situas sur montetaro laŭ Blanka Nilo duonvoje inter Ĥartumo kaj Rabak. Kosti troviĝas 100, Rabak 105, Vad-Medani 139, Sennar 151, Omdurban 182, El Obeid 245 km.

Historio
--------

Ed Dueim estas historie fama pro renoma eduka institucio "Bakht Al-Ruda" Universitato, kie okazas trejnado de la instruistoj.

Trafiko
-------

El Ed Dueim ĉefvojoj kuras al Ĥartumo kaj Kosti, krome estas malpli grava vojo en la alia riverobordo al Vad-Medani.

Klimato
-------

En Ed Dueim la temperaturo varias inter 16 kaj 42 °C. La varmo en majo kulminas, en januaro malkulminas. Jare pluvas po 237 mm. La pluvo kulminas en aŭgusto. Inter novembro-aprilo neniam pluvas.

Fontoj
------

* Angla Vikipedio
* mapo, distancoj[*rompita ligilo*]
* loĝantaro
**Vicente Ferrer i Moncho** (naskiĝis en Barcelona la 9-an de aprilo 1920; mortis en Anantapur, Andra-Pradeŝo, Barato, la 19-an de junio 2009) estis hispana filantropo, konsiderata kiel unu el la plej aktivaj en la helpado al malriĉuloj en Barato, kie li alvenis en 1952 kiel jezuita misiisto.

Juneco
------

Juna, li aliĝis al la komunista organizaĵo POUM kaj 16 jaraĝa li estis rekrutita dum la Hispana Intercivitana Milito. Li partoprenis la Batalon de la Ebro kaj en la retiriĝo de la respublika armeo ĝis Francio post la disfalo de la fronto en Katalunio. Dum mallonga tempo li restis en koncentrejo de Argelès-sur-Mer (Francio). Li decidis reveni en Hispanion kaj tie estis malliberigita dum 1939 en Betanzos. Li fine estis liberigita, sed post plenumado de militservo.

En 1944 li forlasis siajn studojn de juro kaj eniris la Societon de Jesuo (la Jezuitoj)

Agado por la malriĉuloj
-----------------------

En 1952 li alvenis en Mumbai, Barato kiel jezuita misiisto, por pliampleksigi sian spiritan edukadon kaj li komencis sian agadon favore al malriĉuloj de tiu lando. Spite al tio, liaj projektoj kaŭzis sukpektemon de parto de la kamparanoj, kiuj marŝis kontraŭ Vicente Ferrer gvidataj de diversaj politikistoj kaj religiaj aŭtoritatoj. Malgraŭ tio, la tiama ĉefministrino Indira Gandhi, estis favora al lia laboro.

En 1969, post unujara loĝado en Hispanio li revenis en Baraton kaj instaliĝis en Anantapuro (ŝtato Andra-Pradeŝo), unu el la plej malriĉaj regionoj de Barato. Vicente Ferrer tie rekomencis la helpon por la malbonŝanculoj. Tiun jaron li forlasis la Societon de Jesuo, kaj kreis kun la angla ĵurnalisto Anne Perry, al kiu poste li edziĝis, la fondaĵon  *Vicente Ferrer* Tamen, la aŭtoritatoj, dum tiuj unuaj jaroj denove sukpektis pri lia agado kaj klopodis malliberigi lin. Tamen la kortumoj verdiktis favore al Ferrer. 

En 1996 li kreis la *Fondaĵon Vicente Ferrer* en Hispanio por certigi la financadon de la projektoj en Barato. Nuntempe, laŭ la fondaĵo, skipo de 1,900 homoj, kun la apogo de 139,000 kunlaborantoj daŭrigas la laboron en la kampoj de edukado, sano, handikapitoj, loĝado, virinoj kaj medio-protektado. 

Lia agado estis pozitive agnoskita per diversaj distingoj de ŝtataj, regionaj kaj universitataj aŭtoritatoj. Li ricevis interalie la Premion Princo de Asturio pri Konkordo, en 1998.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Fondaĵo Vicente Ferrer
* Nekrologo kaj kompiladoj de liaj intervjuoj publikigilaj en La Vanguardia (hispane) Arkivigite je 2009-06-22 per la retarkivo Wayback Machine
* Vicente Ferrer, el hombre que se convirtió en milagro (hispane)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 288120
* LCCN: n2006087554
* VIAF: 9281956
* ISNI: 0000 0000 5947 0083
* SUDOC: 20170448X
* BNE: XX842769
 |
**Felsőrajk** [felŝOrajk] estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Zala, en Distrikto Nagykanizsa. Felső signifas: supra kaj faras diferencon de la apuda vilaĝo Alsórajk.

Panoramo de Felsőrajk

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 21km²
* Loĝantaro: 750
* Poŝtkodo: 8767
* Telefonprefikso: 93
* Koordinatoj: 46°40′51″N 16°59′10″E﻿

Situo
-----

Felsőrajk situas sur mildaj deklivoj en Montetaro Zala, kanalo Principális preterfluas, laŭ flankovojoj, laŭ fervojo Szombathely-Nagykanizsa. Pacsa troviĝas 6, Zalakaros 21, Hévíz 24, Zalaegerszeg 25, Keszthely 27 km-ojn.

Historio
--------

La unua mencio pri la vilaĝo devenis el 1247 en formo *"Rayk"*, en 1483 en formo *"Felsew Rayk"*. Dum la turka erao etfortikaĵo konstruiĝis. Ĝis ekfunkcio de la kanalo la kampoj estis marĉaj.

Vidindaĵoj
----------

* romkatolika preĝejo omaĝe al Sankta Anna

Famuloj
-------

En Felsőrajk naskiĝis aktoro József Széll (aktoro).

* Kategorio Felsőrajk en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Muziko |

**Victor Dickenson**, nomita **Vic Dickenson** (\* 6-an de aŭgusto 1906 en Xenia en Ohio; † 16-an de novembro 1984 en Novjorko) estis nigrula usona ĵaz-trombonisto, kiu ludis ĉefstilan ĵazon kaj antikvan ĵazon.

Dickenson estis laŭ Edmond Hall la plej bona diksilando-trombonisto, ludis tamen ankaŭ svingon kaj povis adaptiĝi al la plej diversaj stiloj kaj ankaŭ elpaŝis kiel akompananto de kantistoj. Li ludis ekde 1933 ĝis 1936 kun Blanche Calloway, ekde 1936 ĝis 1939 ĉe Claude Hopkins, estis de 1939 ĝis 1940 soloisto ĉe Benny Carter, poste ĝis 1941 ĉe Count Basie. En la 1940-aj jaroj li ludis ankaŭ kun Sidney Bechet kaj kun Eddie Heywood (de 1943 ĝis 1945), kun kiu li kune akompanis en 1944 Billie Holiday (*The Complete Commodore Recordings*). En 1945/46 li laboris kun Lester Young (*The Complete Aladdin Recordings of Lester Young*). En 1953 kaj 1954 li havis sepopon kun Ruby Braff, Charles Thompson, Jo Jones, Walter Page kaj Edmond Hall. En la 1960-aj jaroj li havis inter 1963 kaj 1968 propran bandon nome „Saints and Sinners" (kun Red Richards), ludis kune kun la *Ĉiustelularo* de George Wein, kun la kornetistoj Bobby Hackett (kun kiu li ekde 1968 ĝis 1970 estris kvinopon) kaj Wild Bill Davison (1961/62) kiel ofta gasto sur festivaloj kaj koncertvojaĝis kun Eddie Condon (en kies klubejo li ankaŭ ofte prezentis) en la 1960-aj jaroj (Azio, Aŭstralio en 1964). En 1965 li vojaĝis kiel soloisto tra Eŭropo. En la 1970-aj jaroj li ludis en „Tutmonde Plej Granda Ĵazbando".

Selekta diskografio
-------------------

* *Breaks, Blues and Boogie* (Topaz, 1941-46) kun James P. Johnson, Wilbur De Paris, Ben Webster, Coleman Hawkins
* *Vic Dickenson Septet* (Vanguard, 1954)
* *Gentleman Of The Trombone* (Storyville, 1975) kun Johnny Guarnieri, Bill Pemberton, Oliver Jackson
* *Ding Dong* (Storyville, 1976) kun Buddy Tate


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 363533
* GND: 122350928
* LCCN: n81132026
* VIAF: 56795856
* ISNI: 0000 0000 2337 1155
* SUDOC: 156479273
* BNF: 138932661
* MBA: eefc8419-fbc5-4a07-9551-f2b2403673b2
* BIBSYS: 3000764
* BNE: XX1574788
 |
**Boquiñeni** [bokiNJEni] estas municipo de Hispanio, en la nordokcidenta parto de la komarko *Ribera Alta del Ebro* kies ĉefurbo estas Alagón, en la nordocentro de la Provinco Zaragozo (regiono Aragono).

Geografio
---------

Boquiñeni estas municipa teritorio en la nordokcidenta parto de la komarko *Ribera Alta del Ebro*, kie ĝi okupas teritorion inter Gallur norde kaj Luceni sude, borde de la rivero Ebro, kiu trapasas la lokon. Ĝi estas trapasata de la rivero Ebro kaj tute apude transe estas Pradilla de Ebro, kaj krome estas diversaj kanaloj por irigacio, kiel la Imperia Kanalo de Aragono. La rivero Ebro suferas fortan osciladon inter malaltaj kaj altaj niveloj kiam okazas pluvsezono foje koincide kun degelado; tio rezultas en inundoj.

La municipa teritorio estas trapasata de la Aŭtovojo *Vasco-Aragonesa* (AP-68) kaj de la Aŭtoŝoseo *Autovía del Ebro* (A-68). Krome la loĝloko estas inter apudaj Pradilla de Ebro kaj Luceni kaj inter Gallur nordokcidente kaj Pedrola kaj Alagón sudoriente laŭ ŝoseo VP-024.

La loĝloko Boquiñeni mem estas je 39 km nordokcidente de Zaragozo, provinca kaj regiona ĉefurbo. Ĝi estas sur 227 msm ĉe la rivero Ebro. La altitudo gamas inter 307 msn sude (Alto de la Loteta) kaj 219 msn borde de Ebro.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| *Nordokcidente:* Pradilla de Ebro | *Norde:* Pradilla de Ebro | *Nordoriente:* Tauste |
| *Okcidente*: Gallur |  | *Oriente:* Tauste |
| *Sudokcidente:* Magallón | *Sude:* Luceni | *Sudoriente:* Luceni |

Historio
--------

La araboj lasis irigacian reton ĉirkaŭ kastelo, ĉirkaŭ kiu kreskiĝis la domaro. La konkero de Zaragoza fare de Alfonso la 1-a en 1119 ebligis, ke ankaŭ Boquiñeni estis konkerita de kristanoj ĉirkaŭ tiu sama jaro kaj reloĝata de sudaj mozaraboj.

Boquiñeni demografie kreskiĝis precipe ekde la dua duono de la 19-a jarcento, ĉefe pro la epidemio de filoksero en Francio. Sed poste tamen preskaŭ ĉiuj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento, kaj ankaŭ en Boquiñeni oni malaltiĝis el 1 424 loĝantoj en 1960 ĝis nunaj 790 loĝantoj.

Ekonomio
--------

Tradicia bazo de ekonomio estis agrikulturo (ĉefe de irigacio) brutobredado (ŝafoj, bovoj, porkoj), kaj sekva nutrindustrio (ĉefe vino), krom ekstera dungado. Nune gravas ankaŭ natura, kultura kaj rura turismo.

Inter vidindaĵoj menciindas la moderna preĝejo kaj ermitejo, la rivero Ebro, naturaj lokoj kaj pejzaĝo.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Zaragozo

Referencoj
----------

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Boquiñeni en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 808032
 |
**Felsőregmec** [felŝOregmec] estas malgranda vilaĝeto en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Borsod-Abaúj-Zemplén, en Distrikto Sátoraljaújhely. Felső signifas: supra.

Kalvinana kirko de Felsőregmec

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 11  km²
* Alto super marnivelo: 125 m
* Koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 48.49/21.6077
* Loĝantaro: 250
* Poŝtkodo: 3989
* Telefonprefikso: 47

Situo
-----

Felsőregmec situas sur ebenaĵo, laŭ la slovaka landlimo (kontraŭe troviĝas Luhyňa), fine de longa sakovojo. Pálháza troviĝas 9, Sátoraljaújhely 14, Sárospatak 23, Gönc 30, Miskolc preskaŭ 100 km-ojn.

Historio
--------

La unua mencio devenis el 1277 en formo *"Redemech"*. Baldaŭe apartaj vilaĝoj formiĝis Suba kaj Supra Regmec. Post Traktato de Trianon la vilaĝo trovis sin apud la nova limo de Ĉeĥoslovakio. Ekde 2008 ankaŭ Slovakio apartenas al interna zono de Schengen, sekve la kontrolado ĉesis ĉe la limo. Vilaĝservo estas aŭtonomio de ciganoj, migra poŝto.

Vidindaĵoj
----------

* romanika Kalvinana kirko (Felsőregmec), en la 14-a jarcento ĝi parte gotikiĝis
* grekokatolika preĝejo

* Kategorio Felsőregmec en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Beleco-konkurso** estas konkurso, en kiu oni taksas la partoprenantojn laŭ la beleco de ties korpaspekto.

"Fraŭlino Teksaso" kronita en beleco-konkurso (2001).

Priskribo
---------

En Eŭropo, antikva estas la kutimo elekti simbolajn gereĝojn por la 1-a de majo kaj aliaj festotagoj. Tie belaj junulinoj elvokis abstraktajn idealojn kiel ekzemple la nacio aŭ la virto.

La unuan modernan beleco-konkurson okazigis en 1854 P. T. Barnum, kiu jam antaŭe faris konkursojn pri la beleco de hundoj, birdoj kaj beboj. Sed pro publika protestado, li rezignis la surscenejan virinan konkurson, anstataŭigante ĝin per juĝado de dagerotipoj (fotoj) de belaj virinoj. Dum multaj postaj jardekoj, ĵurnaloj sukcese okazigis perfotajn beleco-konkursojn.

En 1880 oni unuafoje okazigis konkurson en bankostumoj. Tiaj konkursoj fariĝis populara parto de la somera apudmara vivo, kaj la organizantoj devis aldoni antaŭkonkursojn por redukti la nombron da partoprenantoj. La burĝaro tamen evitis la fenomenon, kiu fariĝis deca nur en la Dua mondmilito, kiam oni varbis belecreĝinojn por distri la soldatojn.

Fariĝis kutimo titoli la gajninton de beleco-konkurso (kaj la konkurson mem) "Fraŭlino X" (angle *Miss X*), kie X estas la nomo de la konkursa urbo aŭ lando. Kelkaj ĉiujaraj tutmondaj konkursoj nomiĝas Fraŭlino Mondo, Fraŭlino Universo kaj Fraŭlino Tero (fondita en 2001 por konsciigi pri la medio). Ekzistas ankaŭ konkursoj inter viroj, ekzemple Fraŭlo Universo.

Multaj feministoj opinias, ke virinaj konkursoj malnobligas ne nur siajn partoprenantojn, sed la tutan inaron ĝenerale. Estas parte pro tio, ke beleco-konkursoj fariĝis malpli popularaj de post zenito en la 1960-aj jaroj. Nuntempe la konkursoj estas tre polemikigaj kaj ofte kaŭzas manifestaciojn. Kiel ekstrema ekzemplo, en 2002, oni devis translokigi la konkurson Fraŭlino Mondo el Niĝerio al Britio, post kiam 200 homoj mortis en tumultoj.

Tamen, virinoj de la tuta terglobo ankoraŭ partoprenas beleco-konkursojn ĉiujare, strebante gajni por si la titolon. La organizantoj prezentas sian konkurson kvazaŭ mondinfluan; multaj aliaj traktas ĝin kiel malgravan distraĵeton.

Ekzemploj de konkursoj
----------------------

* Fraŭlino Universo
* Fraŭlino Granda Internacio
* Miss America de Usono

Famaj beleckonkurencintoj
-------------------------

* Cecilia Bolocco
* Iris Mittenaere
* Parvathy Omanakuttan

Vidu ankaŭ
----------

* Plastika kirurgio
* La sep belecoj

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Beleco-konkurso en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Junulara kongreso sen miss-oj Arkivigite je 2007-09-29 per la retarkivo Wayback Machine
* 
* Arkivigite je 2006-03-02 per la retarkivo Wayback Machine
* Arkivigite je 2004-04-01 per la retarkivo Wayback Machine
* 
* Arkivigite je 2007-08-09 per la retarkivo Wayback Machine
Booza vendita en la Bakdash (glaciaĵejo) frostitaĵejo en la Malnova Urbo Damasko

**Booza** (الآيس كريم واللبن en araba: "araba glaciaĵo") estas mastik-bazita glaciaĵo. Ĝi estas elasta, glueca kaj imuna al fandado en la plej varmaj klimatoj de la araba mondo, kie ĝi plej ofte troviĝas.

La glaciaĵo estas kutime kaj tradicie farita kun ingredienco nomata "sahlab (سحلب) aŭ salep (orkida pulvoro)", kiu provizas ĝin per la kapablo rezisti fandado. Salep ankaŭ estas primara ingredienco en la turka versio de ĉi tiu stilo de glaciaĵo nomata dondurma.

Konsumo kaj kulturo
-------------------

La preparado de la frostitaĵo estas vera arto, kiam la vendistoj preparas glaciaĵon en profundaj ujoj kaj kiam la teksturo fariĝas malmola preparado fariĝas per granda mortaro el ligno dum baterado kaj ludado sur la glaciaĵo ĝis la glaciaĵo estas preta.

Vidu ankaŭ
----------

* Bakdash (glaciaĵejo)
* Mastik-glaciaĵo

Eksteraj ligiloj
----------------

* recipe for Arabic Ice Cream Arkivigite je 2010-09-23 per la retarkivo Wayback Machine
* filmeto kiel prepari la glaciaĵon angle
En algebro, la **universala envelopa alĝebro** (mallonge **UEA**) de alĝebro de Lie estas asocia alĝebro, enhavanta kopion de la alĝebro de Lie, kies komutilo koncidas kun la krampo de la alĝebro de Lie.

Difino
------

Se {\displaystyle ({\mathfrak {g}},[-,-])} estas alĝebro de Lie super komuta korpo {\displaystyle K}, do oni povas difini la tensoran alĝebron

{\displaystyle \operatorname {T} ({\mathfrak {g}})=K\oplus {\mathfrak {g}}\oplus {\mathfrak {g}}\otimes \_{K}{\mathfrak {g}}\oplus {\mathfrak {g}}\otimes \_{K}{\mathfrak {g}}\otimes \_{K}{\mathfrak {g}}\oplus \dotsb }.
Difinu la jenan subaron de la tensora alĝebro:

{\displaystyle S=\{x\otimes y-[x,y]\colon x,y\in {\mathfrak {g}}\}}.
Tiu subaro generas ambaŭflankan idealon

{\displaystyle {\mathfrak {I}}=(S)\subseteq T({\mathfrak {g}})}
de la alĝebro {\displaystyle T({\mathfrak {g}})}. La **universala envelopa alĝebro** de la alĝebro de Lie {\displaystyle {\mathfrak {g}}} estas la kvocienta alĝebro

{\displaystyle \operatorname {U} ({\mathfrak {g}})={\frac {\operatorname {T} ({\mathfrak {g}})}{\mathfrak {I}}}}.

Propraĵoj
---------

Ĉiu prezento de alĝebro de Lie {\displaystyle {\mathfrak {g}}\to {\mathfrak {gl}}(V)} difinas modulon {\displaystyle V} de la universala envelopa alĝebro de {\displaystyle {\mathfrak {g}}}; fakte, tiuj du konceptoj estas ekvivalentaj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Universal enveloping algebra (angle). *nLab*.
|  |  |
| --- | --- |
|  Polurinda artikolo | Ĉi tiu artikolo bezonas **poluradon**, ĉar ĝi montras stilajn kaj/aŭ gramatikajn kaj/aŭ strukturajn problemojn, kiuj ne konformas al stilogvido.

---

La priskribo de la problemo troviĝas ĉi tie. Bonvolu ŝanĝi la enhavon por plibonigi la artikolon. |

**Boparenco** estas parenco de unu el la geedzoj rilate al la parencaro de la alia, do parenceco indikas la parencecon progeedziĝan. La bogepatroj estas la gepatroj de la edzo aŭ edzino. Ties gefratoj estas la bogefratoj, ktp.
La difino esti boparenco aŭ ne dependas de sociaj kaj leĝaj normoj, kiuj havas diversajn konsekvencojn, ekzemple la rajton rifuzi depozicion ĉe juĝejo aŭ ke historiaj soci-reguloj rilate al la geedziĝo ene de la propra grupo limigis la elekton, unuflanke por eviti samsangecon, aliaflanke por atingi plivastigon de kulturo aŭ influo (eksogamio). La Malnova Testamento ne permesis edziĝon interalie kun la duonpatrino, bopatrino kaj bofratino.

Vidu ankaŭ
----------

* Listo de familimembroj
* Familio
* Parenceco

Proverbo
--------

Ekzistas proverboj pri boparencoj kaj edziĝo en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof:

* |  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** *Ne valoras bofilo, kiam mortis filino.* **"** |

 |
* |  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** *Se vi volas filinon, flatu la patrinon.* **"** |

 |

Referencoj
----------

1. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2011-12-25. Alirita 2008-08-23.
**Powszechna encyklopedia filozofii** (*Universala enciklopedio de filozofio*) – pola fakenciklopedio eldonata en 10 volumoj en la jaroj 2000–2009 en Lublin fare de Pola Societo de Tomaso de Akvino.

Ĝia iniciatinto estis patro Mieczysław Albert Krąpiec, profesoro de Katolika Universitato de Lublin. Ĉefredaktoro estis pastro Andrzej Maryniarczyk, inter ties aŭtoroj estas polaj (Wojciech Chudy, Marek Dziekan, Zbigniew Galor, Mieczysław Albert Krąpiec, Krzysztof Kosior, Maciej Stanisław Zięba) kaj eksterlandaj filozofoj

Priskribo
---------

Premiso fundamentinta la koncepton estas tezo, ke filozofio okupiĝas pri la plej gravaj problemoj en la kulturo (difino de la esenco mem pri la universo: esto kaj ekzisto, la homo (laŭ diversaj perspektivoj), Dio, interpersonaj rilatoj, kono, vero, bono, belo ktp). Esenco de filozofio estas konstanta, denova pridiskuto de la fundamentaj problemoj, enigo de malkovrataj veroj en la novan kuntekston kaj alpreno de ili de la inspiro dum interpretado de la problemoj de ĉiutaga sperto. Sen filozofio neniu nacia kulturo povas plene disvolviĝi.

En ĝi oni povas trovi artikolojn rilatantaj al historio, problemoj, nocioj, aŭtoroj kaj tekstoj de hinda filozofio, ĉina filozofio, tibeta filozofio, vjetnama filozofio, korea filozofio, japana filozofio aŭ malaja-indonezia, afrika etnofilozofio, malnovegipta penso, inkaa aŭ azteka, pri kio kelkiam malfacile eblas trovi informon eĉ en la plej bonaj okcidentaj filozofiaj enciklopedioj (precipe arigitaj unuloke).

Enangligo
---------

Pola Societo de Tomaso de Akvino ricevis monon de la Ministerio pri Kulturo, Nacia Heredaĵo kaj Sporto por anglalingva traduko de *Universala enciklopedio de filozofio*, unu el 7 diverslingvaj filozofiaj enciklopedioj (9.11.2020).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficjalna witryna PEF- pluraj artikoloj estas rete alireblaj, komplete aŭ fragmente.
Monero de Eanbald la 2-a
**Eanbald la 2-a** (m. inter 808 kaj 830) estis ĉefepiskopo de Jorko, Anglio.

Li edukiĝis ĉe Jorko sub Alcuinus, kiu amike moknomis lin "Simeono".

La 14-an de aŭgusto 796 li konsekriĝis ĉefepiskopo de Jorko, sekvante Eanbald la 1-an.

Alcuinis skribis multajn leterojn al Eanbald pri reguloj por la administro de la ĉefdiocezo.

Eanbald helpis Aethelhard regajni la postenon de ĉefepiskopo de Canterbury, de kiu li estis forpelita de Eadberht la 3-a, reĝo de Kent.

En 798 Eanbald okazigis sinodon ĉe Finchale, proksime al Durham, dum kiu estis decidoj rilate ekleziajn tribunalojn kaj la celebron de pasko.

Li kverelis kun Eardwulf, reĝo de Northumbria, kies adultojn li kondamnis kaj al kies malamikoj li donis rifuĝon. Alcuinus kritikis Eanbald ĉar li kutime kutime akompaniĝis de granda armita sekvantaro, sed sendube tio necesis. Verŝajne, aldone estis disputoj pri ekleziaj posedaĵoj.

Li mortis eble ĉirkaŭ 808, kvankam estas moneroj kiu sugestas pli postan mortjaron.
Amsler-krado, kiel vidita de homo kun normala vidado
Amsler-krado, kiel ĝi povus esti vidita de homo kun makula degenerado
La **Amsler-krado**, uzata ekde 1945, estas bildo pri krado de horizontalaj kaj vertikalaj linioj uzataj por monitori la centran vidkampon de homo. La krado estis ellaborita de la svisa oftalmologo *Marc Amsler*. Ĝi estas diagnoza ilo kiu helpas en la detekto de vidaj perturboj kaŭzitaj de ŝanĝoj en la retino, precipe pri la makulo de retino (latine nomata *macula lutea*, "flava makulo", ekz. makula degenerado, epiretina membrano), same kiel la opta nervo kaj la vida vojo al la cerbo.

En la testo, la persono rigardas per ĉiu okulo aparte al la malgranda punkto en la centro de la krado. Pacientoj kun makula malsano povas vidi ondajn liniojn aŭ iuj linioj povas manki.

Amsler-kradoj estas liveritaj de oftalmologo, optikisto aŭ de retejoj, kaj povas esti uzataj por testi sian vizion hejme.

La originala Amsler-krado estis nigra kaj blanka. Kolora versio kun blua kaj flava krado estas pli sentema kaj povas esti uzata por testi ampleksan varion de vidaj vojaj nenormalecoj, inkluzive de tiuj asociitaj kun la retino, la opta nervo, kaj la pituitaria glando.


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Medicino |

* Kategorio Amsler-krado en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

  

|  |  |
| --- | --- |
|   | Bonvolu atenti la konsilon rilate al artikoloj pri medicinaj temoj! |
Dekoracio de blankaj papavetoj.
La **blanka papaveto** estis lanĉita kiel simbolo de paco por la unua fojo en Anglio en 1933 fare de la *Co-operative Women’s Guild* (CWG). Ĝi intencas memorfesti *ĉiujn* viktimojn de militoj, same civilajn kiel armeajn. Depost tiam, ĝi fariĝis simbolo de lukto por la paco en pluraj landoj, ĉefe en la landoj de la Komunumo de Nacioj (angle: *Commonwealth*).

Historio
--------

La ideo porti blankan papaveton sur sia vestaĵo komencis ĝermi en Anglio en la jaro 1926. La Unua mondmilito kuntrenis la morton de 10 milionoj da soldatoj kaj de miliono kaj duono de civiluloj. La ruĝa papaveto survestiĝis ekde 1921 je la memoro de la soldatoj mortintaj en tiu milito kaj la mono kolektita de gia vendado iris al la fonduso *Haig Fund* kiu celis doni helpon al la veteranoj kaj al iliaj familioj. La pacisma movado *No more War Movement* (Ne plu militon movado) proponis anstataŭi la vortojn Haig Fund centre de la papaveto per *No more War* (Ne(niam) plu milito). Pro la malsukceso de tiu propono, la ideo krei malsaman floron komencis preni formon. La apuda foto montras dekoracion de blanka papaveto kun la pacosigno kaj la vorto 'peace' en ĉiu unuopa floreto.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Retejo *White poppy*, Unuiĝinta Reĝlando.

Vidu ankaŭ
----------

* Pacismo
* Internacia kampanjo por aboligi nukleajn armilojn ICAN
* Kampanjo por Nuklea Senarmigado

Referencoj
----------

1. ↑  Noto: Eble esperantistoj proponu ke la blanka papaveto enhavu la vorton 'paco' ankaŭ en multaj aliaj lingvoj: (eo) paco, (nl) vrede, (ru) mir...
**Eanbald la 1-a** (m. la 10-a de aŭgusto 796) estis ĉefepiskopo de Jorko, Anglio.

Li studis ĉe Jorko kune kun Alcuinus sub Ethelbert, kiu estis lia antaŭulo kiel ĉefepiskopo de Jorko. Alcuinus priskribis lin kiel "frato kaj ege fidela amiko". Ethelbert al Eanbald kaj Alcuinus konfidis la estradon de la rekonstruo de la katedralo de Jorko.

En 780 Ethelbert mortis, kaj Eanbald estis nomumata lia sekvanto. Alcuinus iris al Romo por ricevi la paliumon de papo Hadriano la 1-a.

En 786 Eanbald estris sinodon en Northumbria kiun ĉeestis du papaj legatoj kaj reĝo Aelfwald la 1-a. Estis decidate ke

* nelegitimaj filoj ne rajtis heredi regnojn
* pastroj ne celebru meson nudkrure
* episkopoj ne diskutu neekleziajn aferojn dum sinodoj
* ĉiuj pagu dekonaĵojn al la eklezio
* estu reguloj pri la vestmanieroj de kanonikoj, monaĥoj kaj neekleziuloj.

La sinodo ankaŭ kondamnis reĝmortigon, sendube ĉar tiuepoke pluraj reĝoj estis mortigitaj dum dinastiaj luktoj.

Dum li estis ĉefepiskopo la vikingoj ekdisrabis Northumbria.

La 26-an de majo 796, ĉe Jorko, Eanbald konsekris Eardwulf reĝo de Northumbria. Eanbald mortis ĉe monaĥejo de Etlete aŭ Edete la 10-an de aŭgusto 796. Li entombiĝis en la katedralo de Jorko. Li estis sekvata de Eanbald la 2-a.
**Kata Varga** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Varga Kata** estas hungara-franca aktoro. Ŝia origina persona nomo estis *Katalin,* baldaŭ ŝi uzis ankaŭ la nomformon *Kata-Lina*.

Kata Varga naskiĝis la 17-an de marto 1954 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Kata Varga maturiĝis en muziklernejo en sia naskiĝurbo, poste ŝi akiris ekonomian diplomon en 1976 en Ekonomia Universitato Marx Károly. Ŝi estis nelonge ekonomo, pli poste ŝi akiris aktoran diplomon en Altlernejo pri Teatro kaj Filmo en 1980. Ŝia ĉefinstruisto estis Imre Kerényi. Dum la sekvaj tri jaroj ŝi estis membro de la Teatro de Kecskemét. Inter 1983-1988 ŝi apartenis al ĉefurbaj teatroj aŭ en Teatro Csokonai (Debrecen). Inter 1990-1992 ŝi studis en aktorlernejo en Parizo helpe de stipendio, poste ŝi estis franclingva aktoro, sed ŝi estis ankaŭ franca-hungara tradukisto kaj interpretisto. Ŝi akiris francan ŝtatanecon. En 1993 ŝi establis teatran trupon. En 2005 ŝi hejmenvenis kaj aliĝis al la teatra vivo. En 2015 ŝi translokiĝis al fora vilaĝo Lócs, sed ŝi ne distranĉis la aktoran vivon. Ŝi ricevis premiojn inter 1980-2010.

Ŝiaj teatraj roloj (elekto)
---------------------------

* Plaŭto: *Szamárvásár* - Clea
* Aristofano: *Lysistrata* - Kleonike
* Mark Twain: *Reĝido kaj povrulo* - povrulo
* Anton Ĉeĥov: Onklo Vanja - Sonja (ruslingve)
* George Bernard Shaw: *Szent Johanna* - titolrolo
* Endre Fejes: *Angyalarcú* - la knabino
* Ede Szigligeti: *Liliomfi* - Erzsike
* Gergely Csiky: *Buborékok* - Aranka
* Béla Balázs: Burgo de la Blubarbulo - Judit (ankaŭ Esperante)

Ŝiaj kinaj filmaj roloj (elekto)
--------------------------------

* *Cserepek* (1981)
* *Lutra* (1986)
* *Feri és az édes élet* (2001) - sociologo
* *La rafle* (2010) - farmisto Lutétia

Ŝiaj televiziaj filmaj roloj (elekto)
-------------------------------------

* *Vereség* (1984)
* *Csinszka* (1987) - Vonyica
* *Schwarzenberg* (germana serio, 1989) - Tatjana
* *La rançon du chien* (franca, 1996) - la batita virino
* *Ketten Párizs ellen* (2015) - virino kun papago

Fontoj
------

* oficiala paĝo
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
*

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 744600
* GND: 1211330206
* LCCN: n2013042795
* VIAF: 5770159156327712180001
 |


* Portalo pri Biografio
* Portalo pri Filmo
La **Batalo de Megalopolis** aŭ **de Megalopolo** estis luktita en 331 a.K. inter la trupoj de Sparto kaj de Macedonio. Antipatro, nome la regento de Aleksandro kondukis la Macedonianojn al la venko super la reĝo Agis la 3-a.

Batalo
------

La batalo, luktita ĉe Megalopoli en Arkadio, finis en malvenko de spartanoj. Dekomence en la batalo la linioj de Antipatro rompiĝis, sed finfine la forto de la nombroj donis la venkon al la Macedonianoj. Ŝajne 5,300 mortiĝis en la flanko de Sparto dum 3,500 de la flanko de Macedonio. Por la spartanoj tio estis la morto de ĉirkaŭ ties 25 procento. La reĝo Agis, vundita kaj malkapabla stariĝi, ordonis al siaj homoj lasi lin por fronti la avancon de la Macedonia armeo kaj tiele ebligi la retiriĝon de siaj homoj. Surgenue, la sparta reĝo mortigis kelkaj malamikojn antaŭ esti finfine mortigita per ĵet-lanco.

Notoj
-----

1. ↑  Diodoro, Monda Historio.
2. ↑  Diodoro, Monda Historio, 17.62.1-63.4; tr. C.B. Welles - *He had fought gloriously and fell with many frontal wounds. As he was being carried by his soldiers back to Sparta, he found himself surrounded by the enemy. Despairing of his own life, he ordered the rest to make their escape with all speed and to save themselves for the service of their country, but he himself armed and rising to his knees defended himself, killed some of the enemy and was himself slain by a javelin cast. He had reigned nine years.*

Koordinatoj: 37° 24′ 04″ Nordo 22° 08′ 32″ Oriento﻿ / ﻿37.4011 °N, 22.1422 °O﻿ / 37.4011; 22.1422 (mapo)
Dum la Milito de Sendependiĝo, la 18-a de novembro de 1809 okazis la **batalo de Ontígola**, kontraŭstaro ĉe la samnoma municipo en la provinco Toledo, Hispanio, inter la hispanaj trupoj, estre de Juan Carlos de Aréizaga, kaj la francaj, estre de la marŝaloj Victor kaj Sebastiani dub la ordonoj de la marŝalo Soult. Tiuj lastaj forpelis la hispanajn, rezulte kiel plej signifa perdo tiu de la franca generalo Paris, kiu mortiĝis fare de Vicente Manzano. En la hispana flanko estis vundita Ángel de Saavedra, Duko de Rivas. Ĝenerale estis konsiderata la plej grava kontraŭstaro inter regimentoj de ĉevalerio de la tuta milito.

Antaŭaĵoj
---------

Batalo
------

Perdoj
------

Ĉe la hispana flanko falis 80 prizonuloj kaj kelkaj centoj de mortintoj kaj malaperintoj. Ĉe la franca flanko falis cento da homoj, inter ili la generalo Paris kiu mortiĝis fare de la kaporalo Vicente Manzano.

Notoj
-----

1. ↑  Madoz
2. ↑  Madoz

Bibliografio
------------

* Enciclopedia de Espasa S. A. (1999). Gran enciclopedia de España. ISBN 84-87544-01-0.
* Angel de Saavedra Rivas, Manuel Cañete, Nicomedes-Pastor Díaz, Antonio Alcalá Galiano, Juan Eugenio Hartzenbusch (1854). Obras completas de D. Angel de Saavedra, Duque de Rivas.
**Marc Stessgen** (naskiĝis la  15-an de marto 1974(nun 1974-03-15), do nun 49-jara) estas germana esperantisto kaj komercisto. Ekde la fino de la 1980-aj jaroj, li aktivis en Germana Esperanto-Junularo i.a. kiel kunorganizanto de multaj Internaciaj Seminarioj, kunlaboranto de la bonna centra asocia oficejo ĝis transiro de ties funkcio al Berlino komence de la jaro 1995, kaj redaktanto de la bulteno GEJ-Gazeto. En 1994/1995 li transprenis la membroadministradon de la asocio. Li lernis Esperanton jam kiel juna gimnaziano kaj samklasano de Marko Lins, kaj nun kiel gvidanto de privata konsilejo pri instalo de retejoj kaj presitaj informiloj plu uzas siajn spertojn kolektitajn en la Esperanto-movado.

Krome li je la nomo **DĴ Nucki** kiel diskĵokeo (DĴ) en la 1990-aj kaj 2000-aj jaroj ofte surmetis la muzikon dum Esperanto-renkontiĝoj, precipe dum la Internacia Seminario (IS) en Germanio, la Internacia Junulara Festivalo (IJF) en Italio kaj la Internacia Junulara Kongreso (IJK). DĴ Nucki produktis meze de la 1990-aj jaroj du elektronikajn kantojn: "Internacia tekno 1" kaj "Internacia tekno 2". Fakte per ili li intencis primoki teknomuzikon. Ne ekzistas oficiala registraĵo de ili.

Eksteraj ligiloj
----------------

* retejo de lia senprofita konsilejo pri instalo de retejoj kaj presitaj informiloj, kun referenco al la Esperanto-agado (germane)
* sondosiera intervjuo de li en la retejo *babel-koeln.de*, arkivigita laŭ stato aprilo 2015 per la retarkivo archive.org (germane kaj iom da Esperanto, sen la eksdata aplikaĵo *Adobe Flash Player* ne plu tiom komforte funkcias, sed per klako al la helbluaj ligiloj ankoraŭ eblas aŭdigi la unuopajn mp3-dosierojn)

Referencoj
----------

1. ↑  ekzemple en *Die Deutsche Esperanto-Jugend stellt sich vor* (la teamo de GEJ sin prezentas), eldono 1995, paĝo 12