recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Nitva** (ruse *Нытва*) estas urbo en Permja regiono en Rusio.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 57234501.

La urbo estis unue menciita en jaro 1623 kiel vilaĝo, oficiala jaro de la fondo estas 1756, kiam estis konstruita kupra uzino.

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1942.

La interurba telefona kodo estas 34272, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

Diferenco de la loka kaj moskva tempoj estas 2 horoj (en jaro 2005).

Geografiaj koordinatoj de la urbo estas 57° 56′ N 55° 20′ O﻿ / ﻿57.933 °N, 55.333 °O﻿ / 57.933; 55.333 (mapo)Koordinatoj: 57° 56′ N 55° 20′ O﻿ / ﻿57.933 °N, 55.333 °O﻿ / 57.933; 55.333 (mapo).

La urbo estas sur okcidenta deklivo de meza Uralo, ĉe rivero Nitva Нытва, apud ĝia enenfluo dedekstre en riveron Kama Кама.

En la urbo estas fervoja stacio.

En jaro 1959 la urbo havis 19,2 mil loĝantojn.

En jaro 2002 la urbo havis 20,7 mil loĝantojn.

Flago de Permja regiono
Urboj de Permja regiono

**Ĉefurbo**: Permjo

Aleksandrovsk |
Berezniki |
Ĉajkovskij |
Ĉerdinj |
Ĉermoz |
Ĉernuŝka |
Ĉusovoj |
Dobrjanka |
Gornozavodsk |
Gremjaĉinsk |
Gubaĥa |
Kizel |
Krasnokamsk |
Krasnoviŝersk |
Kudimkar 
Kungur |
Lisva |
Nitva |
Oĉjor |
Oĥansk |
Osa |
Solikamsk 
Usolje |
Vereŝĉagino
Blazono de Obrechies.
**Obrechies** estas franca komunumo lokita en la departemento Nord kaj en la regiono Nordo-Kaleza Markolo. Ĝi havis 255 loĝantojn laŭ censo plenumita en 1999.

Geografio
---------

Obrechies estas ĉirkaŭurbeto kaj parto de la aglomeraĵo de Maubeuge, kiu havas proksimume 120 000 loĝantojn kaj inkludas interalie la urbetojn Aulnoye-Aymeries, Haumont, Jeumont, Feignies, Rousies kaj Ferrière-la-Grande.

Ĝi troviĝas proksime al la landlimo kun Belgio. La teritorio de la komunumo etendiĝas sur 5,45 km².

Vidindaĵoj
----------

La loka preĝejo estis dediĉita al Sankta Marteno kaj konstruita en 1559. La sonorilturo, kiu konsistas el brikoj kaj ŝtonoj, datiĝas de 1737. Interne videblas bela ligna volbo kaj 18-a jarcenta konfesejo de la renesanca stilo, ambaŭ klasifikitaj kiel Monumentoj historiaj.

Sur la placo de la vilaĝo staras tilio, kiu estis plantita dum la franca revolucio de 1789.

Administrado
------------

Obrechies apartenas al la kantono Maubeuge-Sud, kies ĉefurbo estas Maubeuge. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Avesnes-sur-Helpe, unu el la 6 arondismentoj de la departemento Nord.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Nord
* Kantono Maubeuge-Sud
**Olenjovo,** ukraine **Оленьово,** ruse **Оленево** [olenevo], slovake **Oleňovo,** hungare **Szarvaskút** [sarvaŝkUt] estas malgranda, ne memstara vilaĝeto en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto Svaljava, en municipo de Ploske.

Transkarpata provinco en Ukrainio
Distrikto de Svaljava en Transkarpatio

Bazaj informoj
--------------

* 48° 40′ 08″ N 22° 52′ 31″ O﻿ / ﻿48.66889 °N, 22.87528 °O﻿ / 48.66889; 22.87528 (mapo)Koordinatoj: 48° 40′ 08″ N 22° 52′ 31″ O﻿ / ﻿48.66889 °N, 22.87528 °O﻿ / 48.66889; 22.87528 (mapo)
* Areo: 10 km²
* Alto super marnivelo: 335 m
* Loĝantaro: 440
* Poŝtkodo: 89311
* Telefonprefikso: +380 3133

Situo
-----

Historio
--------

La vilaĝo fondiĝis en 1500. Ĝis Traktato de Trianon Szarvaskút apartenis al Hungara reĝlando, poste al Ĉeĥoslovakio. En 1939 la plej orienta regiono de disfalanta Ĉeĥoslovakio deklaris malgrandan sendependan respublikon. Poste Hungario okupis la respublikon kaj tuj aranĝis aŭtonomion, kies apartaĵo estis ankaŭ Olenjovo/Szarvaskút. Ekde 1945 ĝi apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio.

Vidindaĵoj
----------

* diversaj nineralaj akvoj (fontoj)
* trovejo de diversaj nineralaĵoj

* Kategorio Olenjovo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Pri la komunumo
---------------

**Niederlenz** (prononcu *nidəlenc*) estas komunumo en la distrikto Lencburgo de Kantono Argovio, Svislando. Ĝi havis 4039 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

Najbaraj komunumoj
------------------

Niederlenz limas en nordo al Möriken-Wildegg, en oriento kaj sudo al Lencburgo, kaj en okcidento al Rupperswil.

Geografio
---------

Niederlenz situas en la suba parto de la valo Seetal ambaŭflanke de la rivero Aabach rekte norde de la distriktĉefurbo Lencburgo. La rivero Aabach, kiu dum mezepoko nomiĝis ''Lenzbach'', nur kelkcentmetrojn post norde de la komunuma limo alfluas al Bünz, kiu siavice tricentmetrojn pli norde alfluas al Aro.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 3,31 km², de kiuj 0,85 km² estas kovritaj de arbaro kaj 1,43 km² de konstruaĵoj. La plej alta punkto de la komunumo situas sur alteco de 430 m s.m. ĉe la suda limo de la komunumo al Lencburgo, dum la plej malalta punkto troviĝas sur alteco de 355 m s.m. kie la rivero Aabach pasas la limon al Möriken-Wildegg.

Trafiko
-------

Niederlenz enstas konektita al la publika trafikreto per buslinoj de la urba transportentrepreno de Lencburgo al la stacidomoj de Lencburgo, Wildegg kaj Mägenwil.

Tra la komunumo pasas la kantona ĉefvojo de 26 de Brugg tra Lencburgo al Lucerno. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A1 situas en Lencburgo sudoriente de la vilaĝo.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Niederlenz datiĝas el la jaro 1261 kiel *Nider-Lenz*.

La Habsburgoj aĉetis la regionon de Niederlenz en la jaro 1291 de la Monaĥejo Murbach. La unua dokumenta mencio pri la ekzisto de vilaĝa setlejo en Niederlenz, kiu ekzistis aparte de la urbo Lencburgo datiĝas el la jaro 1480.

En la jaro 1415 la Svisa Ĵurkomunumo konkeris Argovion kaj Niederlenz fariĝis nun parto de la berna regejo, nome de Berna Argovio. Niederlenz ek de tiam ĝis la Helveta Revolucio apartenis al la tribunala distrikto de Rupperswil en la voktejo Lencburgo.

Kiam en la jaro 1798 okaze de la Helveta Revolucio francaj trupoj liberigis Argovion, Niederlenz fariĝis komunumo de la distrikto Lencburgo en la nove fondita Kantono Argovio.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la komunumo Niederlenz
* Niederlenz en la Historia Leksikono de Svislando

  


| Distrikto Lencburgo |
| --- |
|  |  |
| Ammerswil - Boniswil - Brunegg - Dintikon - Egliswil - Fahrwangen - Hallwil - Hendschiken - Holderbank - Hunzenschwil - **Lencburgo** - Meisterschwanden - Möriken-Wildegg - Niederlenz - Othmarsingen - Rupperswil - Schafisheim - Seengen - Seon - Staufen |



 Vikifontaro|}}* La vikipedia komunejo
- Kunlaboru en Commons **Komunejo** proponas multimediajn dosierojn al temo sub la gloso **Niederlenz**
**Neregula laboro**, populare konata kiel *nigra laboro*, *subakva laboro* aŭ *laboro en B*, estas la neregistrita laboro aŭ neĝuste registrita (falsigo en ekdato en la salajraj kvitancoj, falsa pago ktp.). Ĝi liberigas kaj la dunginton kaj la dungiton el impostaj ŝarĝoj korespondaj al la emeritigo kaj al la sociala sekureco de tiu lasta. Ĝi ankaŭ liberigas la dungiton el pago de la rektaj impostoj korespondaj al la enspezo. Kiam mankas laŭjura laborkontrakto, certe estas neregula laboro.

Laŭ studo de la Fondaĵo de Financaj Studoj en 2013, en Hispanio preskaŭ 4 milionoj de personoj estas realigante iun tipon de labora agado nedeklarita. El tiuj, preskaŭ 1,3 milionoj estas personoj kiuj oficiale deklariĝis kiel sendugitoj kaj ofte tiel krome enspezas la koncernan subvencion, kaj la cetero estas laboristoj kun iu labora agado agnoskita sed kiu faras parton de tiu eksterdeklare.

Studo de 2005 de la Universitato de Kalifornio ĉe Los-Anĝeleso montris, ke la ekonomio en Kalifornio estas partikulare malfortigita pro pli ol du milionoj de laboristoj kiuj ricevas salajron kaj ne pagas impostojn. Tiel oni kalkulas, ke ĉirkaŭ 214.6 mil milionoj da usonaj dolaroj estis neregistritaj en IRS en 2016 nur pro tio.

Vidu ankaŭ
----------

* Laborkondiĉoj
* Laborkontrakto

Notoj
-----

1. ↑   Pérez, Bruno (15a de julio 2013). «Cuatro millones de personas trabajan de forma irregular en España». Lainformacion.com. Konsultita la 15an de decembro 2014.
2. ↑   Abate, Tom (24a de Junio 2011). "Weak outlook for state seen / Many are working under the table, UCLA group says". The San Francisco Chronicle. Konsultita la 28an de Novembro 2018.
3. ↑   McDermott, Jennifer (3a de Septembro 2017). "Side hustles and tax evasion: The telling statistics". finder.com. Konsultita la 28an de Novembro 2018.
situo de Niedernissa ene de la erfurta grandurbo
kirko de Niedernissa
**Niedernissa** estas ekde 1994 urbokvartalo de Erfurto, Germanujo en alteco de inter 256 kaj 272 metroj de super mara nivelo.
En 2015 loĝis ĉi tie 1637 personoj. Ĝi situas sudeoste de la urbokerno ĉe rojo Linderbach/Pfingstbach kaj la transiro de la norda Turingia Baseno al la suda Steiger-arbaro.

Vilaĝe gravegas la agrikultura tereno. Eoste estas la arbaro *Wechselholz*, sude *Klosterholz* kaj *Willroder Forst* (kun forstista domo Willroda). Oriente de la vilaĝo kondukas la rojo *Peterbach*, sur kies alia flanko troviĝas Mönchenholzhausen de la Distrikto Weimarer Land kun la kvartalo Obernissa. La historia urkokerno de Erfurto estas ĉ. sep kilometrojn for.

Historio
--------

Iam temis pri simpla ĉestrata setlejo; post Turniĝo estiĝis oriente ampleksa teritorio kun unufamiliaj domoj kio senteble plialtigis la enloĝantaron.
La unua mencio estis en 1268 sub la nomo *Nuyseze* kiam ĝi apartenis al la Graflando de Vieselbach ene de la regitaĵaro de la Gleichen-oj. En 1339 kaj 1343 gelangte Niedernissa erfurtiĝis kun la najbara Urbich.
Detruis en 1627 dum la Tridekjara milito imperiestraj trupoj kvazaŭ ĉion. En 1802 Niedernissa prusiiĝis, en 1807 kaj 1813 ĝi estis parto de la Princlando Erfurto. Rea prusiiĝo estis post la venko super Napoleono en 1815 kio daŭris ĝis 1945. Nur poste la areo iĝis turingia.

Perdo unua de memstareco estis en julio 1950 per la enkorpiĝo al Windischholzhausen. En julio 1989 inverse ĝi por mallonga tempo iĝis denove nedependa kun plua akiro de Rohda (Haarberg). Ekde la 1.7.1994 ĝi eras en Erfurto.

Ekonomio kaj trafiko
--------------------

Okcidente de Niedernissa kuŝas la metia zono de Herrenberg. Remizo de EVAG tuj apudas ueste. Ĝi proksimas al la ŝoseo de Erfurto al Kranichfeld kaj nur tri kilometrojn for de la aŭtoŝosea alirejo *Erfurt-Ost* de A 4. Aliaj stratoj kondukas al Urbich kaj Rohda.

Tramhaltejego *Urbicher Kreuz* ankaŭ ne multe foras kie estas ankaŭ aŭtobushaltejoj (ekz. kun rekta cirkulo al Bad Berka).

Vidindaĵoj
----------

* Preĝejo Porta Coeli: evangelia, plurfoje alikonstruita, kerne romanika altarejtura kirko kun fama orgeno de Johann Georg Schröter el la jaro 1731-a
* strato *Am Pfingstbach* kun lindaj bienaj pordenirejoj el la 18-a jarcento kaj malnova vilaĝocentro

Notoj
-----

1. ↑  enloĝantara statistiko laŭ urbopartoj
2. ↑  *Gemeinden 1994 und ihre Veränderungen seit 01.01.1948 in den neuen Ländern*, Verlag Metzler-Poeschel, Stuttgart 1995, ISBN 3-8246-0321-7, eldonis Statistisches Bundesamt

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Niedernissa en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Niedernissa sur la oficiala hejmpaĝo municipa
* informoj pri la stato de 2008
* privatula paĝaro pri la kvartalo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 814454
* GND: 1219101966
 |
**Agustín DÍAZ Yanes** (Madrido, 9a de septembro 1950) estas hispana kinreĝisoro, scenaristo kaj romanisto. Li ricevis kelkajn Goya-premiojn.

Biografio
---------

Li estis instruisto, tradukisto, kaj literatur-kritikisto; en tiaj etosoj li eniris en kinaj taskoj, dekomence kiel scenaristo. Tiukadre ŝi reĝisoris la filmon *Nadie hablará de nosotras cuando hayamos muerto* en 1995, kiu havigis al li du Goya-premiojn: pro la scenaro kaj pro la reĝisorado. En 2001 kun Penélope Cruz kaj Victoria Abril, li reĝisoris la filmon *Sin noticias de Dios*, kiu estis nomumita al dek unu Goya-premioj.

En 2006, li ekfilmis *Alatriste*, bazita sur la serio de noveloj *Las aventuras del capitán Alatriste* de Arturo Pérez-Reverte, kun ĉefrolulo ludita de Viggo Mortensen. Ankaŭ tiu filmo estis nomumita al nombrajn Goya kaj estis la dua plej kosta filmo de la historio de la hispana kino, per buĝeto de 24 milionoj de eŭroj, sed la unua el tiuj filmitaj en hispana lingvo.

En 2008 li reĝisoris *Sólo quiero caminar*, sekvaĵ de *Nadie hablará de nosotras...*. Ĝi estis premierita en novembro 2008, kaj havigis al li unu Goya-premion: pro la reĝisorado.

En 2012 li publikigis sian unuan romanon, nome *Simpatía por el diablo*.

Filmoj
------

* 1988 *Baton Rouge*, scenaristo
* 1990 *A solas contigo*, scenaristo
* 1990 *Demasiado corazón*, scenaristo
* 1994 *Belmonte*, scenaristo
* 1995 *Nadie hablará de nosotras cuando hayamos muerto*, scenaristo kaj reĝisoro
* 1997 *Al límite*, scenaristo
* 2001 *Sin noticias de Dios*, scenaristo kaj reĝisoro
* 2006 *Alatriste*, scenaristo kaj reĝisoro
* 2008 *Sólo quiero caminar*, scenaristo kaj reĝisoro
* 2016 *Oro*, scenaristo kaj reĝisoro

  

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Agustín Díaz Yanes en la hispana Vikipedio.*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 839783
* GND: 124736092
* LCCN: no94006217
* VIAF: 85707178
* ISNI: 0000 0001 1964 0217
* SUDOC: 068700458
* BNF: 146290230
* NKC: xx0062930
* BNE: XX939445
 |
Konsumo de Betelfolio kaj de Arekonukso en la mondo.
Betelkultivejo en Okcidenta Bengalo
**Betelo** (*Piper betle*) estas la folio de planto apartenanta al la familio de piperacoj, kiu inkludas ekzemple la speciojn de la pipro kaj de la Kavao. Ĝi valoras kaj kiel milda stimulilo kaj por ties medicinaj propraĵoj. Betelfoliojn oni konsumas ĉefe en Azio, kaj aliloke en la mondo fare de kelkaj aziaj elmigrantoj, kiel betelbulo aŭ *paan*, kun aŭ sen tabako, laŭ dependiga psiko-stimulanta kaj eŭforiiga formulo kun kontraŭaj sanefikoj.

La planto de betelo originiĝas el Suda kaj Sudorienta Azio (Barato, Nepalo, Bangladeŝo kaj Srilanko).

Referencoj
----------

1. ↑   Betelnut - stimulant.

  Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2013-11-26. Alirita 2012-07-26.
2. ↑  IARC Working Group.  Betel-quid and areca-nut chewing and some areca-nut-derived Nitrosamines. The World Health Organization.

* Betelo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Betelo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Betelo en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
**Oligopolo** estas tia situacio de la merkato, en kiu ĉiu el limigita nombro de produktistoj, servistoj estas sufiĉe forta por influi la merkaton, sed ne sufiĉe forta por malatenti la reagon de siaj konkurencantoj. Oligopola merkato estas priskribebla kiel tiu kiu havas homogenajn produktojn, malmultajn konkurencantojn kaj neelastajn mendadojn por ties produktoj, servoj.

Oligopolo povas esti natura, ekz. civila flugservo, kiam la grandaj konstantaj kostoj ne ebligas establon de multaj konkuraj flugkompanioj. Nenatura oligopolo estas, kiam ŝtato limigas nombron de servaj kompanioj, ekz. en kabla televida, interreta servado, telekomunikado.

Se ekzistas nur du vendistoj de samaj/similaj varoj, servoj, oni parolas pri duopolo (okaze de tri vendistoj, triopolo). Se la kompanioj de la oligopolo interkonsentas pri la merkata prezo, tio estas kontraŭ la leĝo kaj oni nomas tion kartelo.

Vidu ankaŭ
----------

* monopolo
* planita malnoviĝo
* Phoebus-kartelo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 828591
* GND: 4043484-9
* LCCN: sh85094604
* BNF: 11975505m
* NKC: ph123726
 |
La **Olimpika Stadiono** (greke *Ολυμπιακό Στάδιο*), estas stadiono kiu estas parto de la *Olimpika Sporta Komplekso de Ateno*. Ĝi situas en la areo *Marusi* de la greka ĉefurbo kaj estas la plej granda stadiono de Grekio; ĝi gastigis la atletikajn konkursojn kaj la futbalan finalon de la Somera Olimpiko 2004, samkiel la oficialajn malferman kaj malferman ceremoniojn de la olimpikoj. 

La stadiono konceptiĝis dum la jaro 1979 kaj konstruiĝis origine inter la jaroj 1980 kaj 1982, sed amplekse renoviĝis dum 2004 je kosto de 260 milionoj da eŭroj. La rekorda nombro de spektantoj en la stadiono estas 74.473, sed dum la Somera Olimpiko 2004 ĝi estis planata por maksimume 72.000 dum la olimpikoj. 

La 23-an de majo 2007 la stadiono gastigis la finalon de la Ligo de Ĉampionoj de UEFA inter la teamoj AC Milano kaj Liverpool FC, kiun la teamo de AC Milano gajnis je 2 goloj kontraŭ 1. La stadiono antaŭe interalie jam gastigis la finalon de la Ligo de Ĉampionoj de UEFA dum 1994.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficialaj paĝoj Arkivigite je 2008-05-08 per la retarkivo Wayback Machine
* Multaj fotoj kaj detala historio
* Pri la hidraŭlika poziciigo de la stadiona tegmento[*rompita ligilo*]
Robert Stierling
**Robert STIRLING** (25-a de oktobro 1790 en Cloag, Methvin/Skotlando; 6-a de junio 1878 en Galston, Ayrshire/Skotlando), estis skota pastro kaj inĝeniero.

Stirling vizitis inter 1805 kaj 1808 la universitaton en Edinburgh. Li studis latinan, grekan lingvoj, logikon kaj matematikon.

En novembro de 1809, decidis Robert Stirling iĝi pastro kaj komencis studadon de teologio kaj jursciencoj en la universitato Glasgow. La 4-an de julio 1815, li ekzamenis kaj sekvajare, la skota eklezio dediĉis lin pastro.

Li sciigis la 27-an de septembro 1816 en Skotlando patenton pri varmegaera motoro, kiu poste konatiĝis kiel Stirling-motoro. Li efektivigis tion en 1818 en pluraj ŝtupoj, la maŝino estis uzata kiel akvopumpilo en minejo en Ayrshire, Skotlndo, kie ĝi funkciis du jarojn, ĝis la varmega parto de la motoro ĉe la cilindro trabrulis.

Li edziĝis kun kun *Jean Rankin* en 1819 kaj havis 7 infanojn. Ekde 1837, li estis gvidanto de la preŝbiteriana eklezio en Galston.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Robert Stirling en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* 


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 161942
* GND: 119391759
* LCCN: nb2004302009
* VIAF: 820818
* ISNI: 0000 0000 3709 0741
* SUDOC: 162529511
 |
La olimpika flamo ĉe la vintraj olmipikoj 2002 en Salt Lake City La **olimpika torĉo** kaj la **olimpika flamo** (aŭ fajro) estas simboloj de paco kaj amikeco inter la popoloj. La olimpika torĉo estas ekflamigita monatojn antaŭ la komenco de la olimpiaj ludoj, en kadro de ceremonio, ĉe la ruinoj de la Hera-templo de la Olimpo-monto, Grekio per sunaj radioj, kiujn fokusas parabola spegulo. Tie oni transdonas la olimpikan torĉon al la unua torĉoportanto, kiu komencas la torĉoporton de la olimpika flamo al okazejo de la olimpikoj.

Oni ĝenerale portas la torĉon perpiede, kurante sed kelkfoje per veturiloj (inter kontinentoj). La flamo devas atingi la okazejon je la solena malfermo. La lasta kuranto ofte simbolas ion, ŝi aŭ li estas gravulo por la organizanta lando kaj ŝi aŭ li ekbruligas en la stadiono la **olimpikan flamon** en granda plado. Tiom longe kiom brulas la olimpika fajro, la homoj devas ĉesigi ĉiujn disputon kaj malamikecon. La olimpika fajro estas estingata dum la fina ceremonio.

Historio
--------

Ĉe la antikvaj olimpikoj oni ne bruligis flamon, la unua olimpika fajro aperis dum la someraj olimpikoj de 1928 en Amsterdamo. Tiam ne estis torĉokuro.

Laŭ la ideo de Carl Diem, oni organizis la unuan torĉoporton je la someraj olimpikoj 1936 en Berlino. Ekde tiam, la torĉoporto kaj ekflamigo iĝis ceremonia parto de ĉiu somera olimpiko. La ekflamigo de la olimpika fajro ĉe la vintra olimpiko okazis unuafoje en 1952.

* Olimpika flamo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Olimpika flamo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La Olimpikaj ringoj
skulptaĵo antaŭ la ĉefsidejo de la Internacia Olimpika Komitato en Ĝenevo

La simbolo de la **Olimpikaj ringoj** estis desegnita de Pierre de Coubertin en la jaro 1913.
Ĝi konsistas el kvin interplektitaj ringoj en la koloroj blua, flava, nigra, verda kaj ruĝa; la sesa kolorigo uzata estas blanka por la fono. La simbolo uzatas en la flago kaj en multaj aliaj publikaĵoj de la unuopaj Someraj kaj Vintraj Olimpikoj, de la Internacia Olimpika Komitato kaj de ties naciaj sekcioj.

Post kiam la la Somera Olimpiko 1916 ne okazis pro la Unua Mondmilito, la olimpika flago estis unue uzata en la Somera Olimpiko 1920 en Antverpeno.

Pierre de Coubertin diris pri la simbolo en 1931:

|  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** Ĝia figuro estas komprenebla simbole. Ĝi reprezentas la kvin kontinentojn, kiuj estas unuigitaj en la Olimpika Movado; la ses koloroj korespondas al tiuj de ĉiuj naciaj flagoj de la hodiaŭa mondo. **"** |
| — Pierre de Coubertin |

 |

La kvin ringoj reprezentas la kvin kontinentojn. La interplektiĝo de ringoj simboligas la universalecon de la olimpika idealo kaj tra ili kunigitaj kontinentoj kaj la pacan renkontiĝon de la sportistoj, iliaj akomanantoj kaj spektantoj de ĉiuj landoj. La kvin koloroj de la ringoj kune kun la koloro blanko de la fono laŭ la nuna stato reprezentas almenaŭ unu koloron de ĉiu nacia flago de la partoprenantaj nacioj. 

Ĝis la jaro 1951 en la oficiala manlibro de la Olimpikoj estis klarigo kiu koloro reprezentu kiun kontinenton: la blua estu por Eŭropo, la flava por Azio, la nigra por Afriko, la verda por Aŭstralio kaj la ruĝa por Ameriko. Tiu noto estas forigita, ĉar ekzistas neniuj indikoj ke Coubertin intencis ĝin tiel.

Referencoj
----------

1. ↑  broŝuro "La Olimpikaj simboloj" en retejo de la la Olimpika Muzeo de Ĝenevo (PDF; 872 kB, france)
2. ↑  bulteno de la Internacia Olimpika Komitato, n-ro 25, januaro 1951 (france kaj angle)

* Kategorio Olimpikaj ringoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Neruda-strato** (ĉeĥe *Nerudova ulice*) estis foje la ĉefa strato al la Kastelo Hradčany kaj parto de la kronad-ceremonia vojo de la bohemaj reĝoj. Preskaŭ ĉiuj konstruaĵoj devenas el la epoko de alta baroko. La strato ricevis la nomon omage al ĉeĥa poeto kaj verkisto Jan Neruda, kiu vivis en tiea domo '**Ĉe la du sunoj'** (*U dvou slunců*) ekde la jaro 1845. Menciindaj estas la jenaj domoj (irante de la Malgrandkvartala placo): la domo kun baroka ornamaĵo (1729); la domo kun domemblemo '**Ĉe la tri violonoj'** (*U tří houslí*) el la 18-a jarcento, ilustranta, ke tie ĉi loĝis tri sinsekvaj familioj de violonkonstruistoj; la domo kun domemblemo de '**ora kaliko'**, rememoriganta la oraĵiston B. Schumann, kiu tie loĝis (1860). La domo portas restaĵojn de sgrafitoj sur la fasado el la jaro 1558. Vid-al-vide staras la iama '**Morzin-palaco'**, valora baroka konstruaĵo el la jaroj 1713-14, verko de J. Santini, ornamita sur la fasado per skulptaĵoj de F. M. Brokoff. La iama '**Thun-Hohenstein-palaco'** estas origine renesancstila. Fine de la 17-a jarcento barokigita de D. Orsi, kaj en la jaroj 1710-1720 parte novkonstruita de J. Santini. La belaj skulptaĵoj devenas de M. Braun. Flanke de la palaco estas ŝtupoj kondukantaj al la Nova kastela ŝtuparo (konstruita en 1793). Apud la palaco staras '**la preĝejo de Sta Maria ĉe la Gaetanoj'** (*kostel Panny Marie u Kajetánů*) el la jaroj 1691-1717, simpla barokstila konstruaĵo. Plue estas notindaj: '**la domo Ĉe la ora hufofero'** (*U zlaté podkovy*), kie oni en la jaro 1749 malfermis la unuan malgrand-urban apotekon; '**la domo Ĉe la du sunoj'** (*U dvou slunců*), kun barokaj frontonoj el la dua duono de la 17-a jarcento. Kontraŭflanke en niĉo staras bronza skulptaĵo "Eva" de fama moderna ĉeĥa skulptisto Jan Štursa. La strato finiĝas per domo kun baroka fasado el la unua duono de la 18-a jarcento.

* Neruda-strato en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Neruda-strato en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Ivan TAVČAR** (elp. tavĉar, n. la 28-an de aŭgusto 1851 en Polyane nad Škofjo Loka, Aŭstra imperio  - m. la 19-an de februaro 1923 en Ljubljano) estis slovena advokato, politikisto kaj verkisto.

Ivan Tavčar estis unu el la ĉefaj figuroj en la naci-liberala politika movado en Slovenaj Landoj kiuj aperis fine de la 19-a jarcento el la movado de Junaj Slovenoj. Post la Slovena Nacia Movado disiĝis en katolika kaj progresema frakcioj fine de la 1880-aj jaroj, Tavčar iĝis unu el la kunfondintoj de la Nacia Partio de Karniolo (renomita Nacia Progresema Partio en 1905). Li estris la partion kun kun Ivan Hribar ĝis la fino de la Unua Mondmilito, kiam ĝi estis renomita Jugoslava Demokratia Partio antaŭ kuniĝi en la Ŝtata Partio de Serbaj, Kroataj kaj Slovenaj Demokratoj. En 1889 li estis elektita en la parlamento Krain kaj en 1899 en la aŭstria parlamento.

Virinaj rajtoj
--------------

Ivan Tavčar kaj lia edzino Franja aktive kampanjis por la rajtoj de virinoj. Lia edzino iĝis prezidantino de la 'Ĝenerala Slovena Virina Asocio' en 1901. La duopo Tavčar estis favora al la forigo de restriktaj iniciatoj kiel ekzemple la deviga fraŭleco por instruistoj kaj la malpermeso ke virinoj membriĝas al politika partio.

Verkaro (elekto)
----------------

La rakontoj de Tavčar ofte estas bazitaj sur historiaj datenoj kaj traktas senreciprokan amon.

* *Ivan Slavelj* (1876)
* *Vitae vitae meae* (1883)
* *Mrtva srca* (1884)
* *Janez Sonce* (1885-1886)
* *Med gorami* (kolekto de noveloj, 1876-1888)
* *Grajski pisar* (1889)
* *4000* (1891)
* *V Zali* (1894)
* *Izza kongresa* (1905-1908)
* *Cvetje v jeseni* (1917)
* *Visoška kronika* (1919)

En lia utopia romano "4000", Tavčar prezentas la vekiĝon de liberalulo en la jaro 4000 kie li devas malkovri ke Slovenio fariĝis la 52-a provinco de imperio gvidita fare de papo Gregorius CCXXII. Per tiu ĉi libro Tavčar volis klarigi la danĝeron de klerikala politiko por slovena memdeterminado, kiu estus la centra temo en la slovena politiko de la fino de la 19-a jarcento, en odoroj kaj koloroj.

"*Visoška kronika"* (Kroniko de Visoko) estas konsiderata lia plej grava verko. La "Kroniko de Visoko" temas pri tri historiaj temoj: la persekutado de la sorĉistinoj, la persekutado de la protestantoj kaj la Tridekjara milito.

#### Tradukoj al Esperanto

Kroniko de Visoko, trad. Vinko Ošlak, Esperanto-Societo Ljubljana, 2021, 242 paĝoj, ISBN 9789619558300

Ekstera ligilo
--------------

Bildoj, sonoj aŭ filmetoj pri Ivan Tavčar ĉe Vikimedia Komunejo

* Kategorio Ivan Tavčar en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 747803
* GND: 136559069
* LCCN: n84065265
* VIAF: 100298803
* ISNI: 0000 0001 1798 2598
* SUDOC: 074512900
* BNF: 12641467x
* NKC: jo2011555888, jo2011555889 jn20010420034, jo2011555888, jo2011555889
* ICCU: SBLV108001
 |
La **Olivarba monto** (hebrea: הר הזיתים, Har HaZeitim) troviĝas en la valo Kidrono, oriente de Jerusalemo. En ĝi, laŭ la Biblio, Jesuo ofte preĝis, kaj eĉ tie li troviĝis kiam oni arestis lin pro la perfido de la disĉiplo Judaso.

La Olivarba monto estas konsiderata kiel unu el la plej sanktaj lokoj de la Sankta Lando. Tie troviĝas la preĝejoj de Getsemano, Pater Noster kaj Dominus Flevit.

La monto prenas la nomon de la olivarboj kiuj tie kreskas. Ĉe la piedoj troviĝas la Ĝardeno Getsemano, kie Jesuo restis dum la vizito al Jerusalemo, laŭ la tradicio. La Olivarba monto estas loko de multaj gravaj bibliaj okazintaĵoj. La romiaj soldatoj de la Deka Legio kampadis en la monto dum la sieĝado al Jerusalemo en la jaro 70 p. K. kiu detruis la urbon kaj estigis la amasan foriron de judoj al diversaj tiamaj mondopartoj.
Ĉi tie ankaŭ troviĝas juda tombejo kun proksimume 150.000 enterigitoj. Inter la mortintoj troviĝas pluraj profetoj de la antaŭkrista epoko, rabenoj, reĝoj, filozofoj, verkistoj, politikistoj kaj aliaj elstaruloj de la juda historio.

La Juda Tombejo de la Olivarba Monto estas la plej malnova juda tombejo en la mondo. Ĝi estas ankaŭ la plej granda tombejo por judoj. La tombejo estas sur la Olivarba monto.

Bildaro
-------

* Panorama vido de Jerusalemo, ekde la Olivarba montoPanorama vido de Jerusalemo, ekde la Olivarba monto
* Jad AbŝalomJad Abŝalom
* Tombo de ZeĥarjaTombo de Zeĥarja
* Tombo de Benei HezirTombo de Benei Hezir
* Kaverno de JehoŝafatKaverno de Jehoŝafat
* Tombo de ĤuldaTombo de Ĥulda
* Kaverno de la ProfetojKaverno de la Profetoj
* Tombo de la filino de FaraonoTombo de la filino de Faraono
* Silwan nekropoloSilwan nekropolo
* Baziliko de la NaciojBaziliko de la Nacioj
* Ortodoksa Preĝejo Sankta Maria MagdalenaOrtodoksa Preĝejo Sankta Maria Magdalena
* Juda Tombejo de la Olivarba MontoJuda Tombejo de la Olivarba Monto
* Centro de Jerusalemo de la Brigham YoungCentro de Jerusalemo de la Brigham Young
* Augusta Victoria HospitalAugusta Victoria Hospital

Konstruaĵoj kaj monumentoj
--------------------------

* Preĝejo Dominus Flevit
* Silwan nekropolo

* Olivarba monto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Olivarba monto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Kalvinana kirko** estas religia Monumento historia en Hungario, en Budapeŝto, en distrikto Újbuda. Ĝi estas konata ankaŭ **Templo de Hungara Advento**.

Historio
--------

En tiu urboparto aparta kalvinana meso komenciĝis en 1910 en lernejo. En 1926 formiĝis kalvinana grupo por la loĝkvartalo. La kirko mem konstruiĝis kun ambaŭ najbaraj loĝdomoj inter 1928 kaj 1930. La ferbetona konstruaĵo-grupo estas la plej signifa projekto de arkitekto István Medgyaszay. La konstruadon financis ne nur la ŝtato, sed ankaŭ nederlandanoj. En la inaŭguro partoprenis eĉ Miklós Horthy kaj eĉ Hungara Radio faris vivan raporton. La orgeno estis farita en Germanio en 1935, sed poste kinejo en Budapeŝto uzis ĝin por la mutaj filmoj. Baldaŭ la kirko akiris la orgenon. Dum sieĝo de Budapeŝto la preĝejo difektiĝis, la renovigaj laboroj finiĝis en 1955.

Konstruaĵo
----------

La kirko situas preskaŭ sola laŭ la trotuaro, sed la templo estas ligita per arkadoj al la menciitaj loĝdomoj. Fasado de la kirko estas simetria, meze arkadoj reliefas (antaŭe ŝtupoj estas), tie funkcias la enirejo. La plej supre la kvadrata turo altiĝas. Interne la galerio estas duetaĝa.

Fontoj
------

* hungare
* hungare kun fotoj
* 

La kirko kun ambaŭ loĝdomoj
La turo
Aerfoto pri la kirko

* Kategorio Kalvinana preĝejo (Újbuda) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
En fiziko, la **povumo de Planck** *PP* estas la mezurunuo de povumo en sistemo de naturaj unuoj unuoj de Planck.

Ĝi egalas al

{\displaystyle P\_{P}={\frac {c^{5}}{G}}}
kie *c* estas lumrapideco en vakuo;

*G* estas gravita konstanto.
{\displaystyle \hbar ={\frac {h}{2\pi }}} estas malpligrandigita konstanto de Planck.
Ĝia valoro estas

*PP* ≈ 3,62831(36) · 1052 W
La ĉeferarujo de la pritaksita valoro estas metita en krampoj.

Pli elvolvita formo de ĉi tiu lasta esprimo estas *PP* = 3,62831 · 1052 W ± 0,00036 · 1052 W.

Relativa necerteco de la valoro estas ĉefe pro necerteco de la gravita konstanto *G*. Relativa necerteco de *PP* preskaŭ egalas al tiu de *G*. Vidu plu en unuoj de Planck#Necertecoj de valoroj.

Fizika signifeco
----------------

La povumo de Planck estas energio de Planck dividita per la tempo de Planck:

{\displaystyle P\_{P}={\frac {E\_{P}}{t\_{P}}}}
kie *EP* estas energio de Planck

*tP* estas la tempo de Planck
La povumo de Planck estas nepraktike granda unuo. La gamo-radiaj ekbriloj, la plej helaj fenomenoj sciataj, havas eligojn de ordo de 1·1045 W, kio estas je proksimume dek milionoj fojoj pli malgrande ol la povumo de Planck. Superado de 1/4 de la povumo de Planck produktus eventan horizonton sub ĝenerala relativeco.

Vidu ankaŭ
----------

* Unuoj de Planck
* Naturaj unuoj
* Povumo

Eksteraj ligiloj
----------------

* NIST pri konstantoj kaj mezurunuoj
**Osumacinta** estas unu el la 118 komunumoj de la meksika subŝtato Chiapas, kiu estas la subŝtato kiu situas plej sude. La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas Osumacinta. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 07063.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 3440 loĝantojn. El tiuj estis 1745 viroj kaj 1695 virinoj. La komunumo havas surfacon de 221 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 520 metroj super la marnivelo.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 1875 personoj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 1623 scipovis legi kaj skribi kaj 249 personoj estis analfabetoj. Do 87% de la personoj scipovis legi kaj skribi kaj 13% estis analfabetoj.

3132 personoj en la jaro 2000 aĝis pli ol 5 jaroj. El tiuj 273 personoj estis indiĝenoj. Tio signifas ke 8.72% de la loĝantaro en la koncerna jaro estis indiĝenoj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Osumacinta Arkivigite je 2007-05-20 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)
En fiziko, la **angula frekvenco de Planck** *ωP* estas la mezurunuo de angula frekvenco en sistemo de naturaj unuoj origine proponitaj de germana fizikisto Max Planck.

Ĝi egalas al

{\displaystyle \omega \_{P}={\frac {1}{t\_{P}}}={\sqrt {\frac {c^{5}}{\hbar G}}}}
kie *c* estas lumrapideco en vakuo;

*G* estas gravita konstanto;
{\displaystyle \hbar ={\frac {h}{2\pi }}} estas malpligrandigita konstanto de Planck;
*tP* estas tempo de Planck.
Ĝia valoro estas

*ωP* ≈ 1,85487(9) · 1043 s−1
La ĉeferarujo de la pritaksita valoro estas metita en krampoj.

Pli elvolvita formo de ĉi tiu lasta esprimo estas *ωP* = 1,85487 · 1043 s−1 ± 0,00009 · 1043 s−1.

Relativa necerteco de la valoro estas ĉefe pro necerteco de la gravita konstanto *G*. Relativa necerteco de *ωP* preskaŭ egalas al tiu de *G* dividita je 2. Vidu plu en unuoj de Planck#Necertecoj de valoroj.

Vidu ankaŭ
----------

* Unuoj de Planck
* Naturaj unuoj

Eksteraj ligiloj
----------------

* NIST pri konstantoj kaj mezurunuoj
**Občina Škofljica** 
**Občina Škofljica** estas unu el 212 urboj en Slovenujo. Ĝi situas en la Regiono Osrednjeslovenska. Ĝi estas unu el 25 regionoj en la regiono. La areo de la loĝantaro esas 43.3 km² kaj komence de 2014 estis 9988 homoj. Estas 19 vilaĝoj en la komunumo. Administra centro de la komunumo estas la vilaĝo Škofljica.

Loko, priskribo
---------------

Občina kuŝas proksimume 9 km sudoriente de la centro de Ljubljana (Slovena Ljubljana). Ĝia teritorio estas mallarĝa, ĉirkaŭ 2.5 km larĝa, sed etendiĝis de nordo al sudo en ĉirkaŭ 13.5 km. En la sama direkto pasas vojo No.106.

Komunumoj
---------

La municipo konsistas el 19 vilaĝoj:

Brezje nad Pijavo Gorico, Dole pri Škofljici, Drenik, Glinek, Gorenje Blato, Gradišče nad Pijavo Gorico, Gumnišče, Klada, Lanišče, Lavrica, Orle, Pijava Gorica, Pleše, Reber pri Škofljici, Smrjene, **Škofljica**, Vrh nad Želimljami, Zalog pri Škofljici, Želimlje.

Referencoj
----------

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Občina Škofljica en la slovena Vikipedio.*
**DÉNES Oszkár** [de'neŝ] estis hungara aktoro naskita en Magyarkeszi la 8-an de majo 1891 kaj mortinta en Trento (Italujo) la 2-an de julio 1950.

Kariero
-------

Oszkár Dénes devenis el juda familio. Li iĝis filmaktoro el oficisto en 1919. Li elpaŝis en 1921 en la Teatro Belvárosi, poste en *Jardin de Paris*, *Royal Orfeum* kaj *Király Színház*. Inter 1922 kaj 1924 li direktis la teatrojn de Unió Rt. – *Blaha Lujza*, *Király Színház* – en 1924 li ludis en *Papagáj Kabaré*. En 1924 li estis ano en Berlino de *Cabaret der Komiker*, poste aperis en *Royal Orfeum*, en 1929–30 en *Király Színház*. Lia mondkariero ekis en 1930 en Lepsiko. Li travoĵĝis la mondon kun sia edzino Rózsi Bársony kun operetoj de Pál Ábrahám. En 1936–1937 li elpaŝis en Budapeŝto en la Teatro Royal kaj en la Teatro Városi.

El liaj roloj
-------------

* Popinell (Oscar Straus: A balga szűz);
* Teddy London (Béla Zerkovitz: Eltörött a hegedűm);
* Miki gróf (Ábrahám P.: Viktória);
* Blazsek II. (Ábrahám P.: 3:1 a szerelem javára);
* Bajusz Pista (Ábrahám P.: Júlia);
* Musztafa bej (Ábrahám P.: Bál a Savoyban).

Fontoj
------

* hungare kun foto[*rompita ligilo*]
* hungare kun foto
* 
* 
* 
* Esperante


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Olkadoj kiel C14 sudoriente de la verda areo
La **Olkadoj** estis tribo supozeble keltibera aŭ ibera, situanta en la teritorioj kie nun estas la provinco Kvenko, kvankam ties loko starigis diversajn hipotezojn. Ili havais kiel najbarojn la povajn karpetanojn okcidente, la arevakojn (situantaj en la teritorioj de la aktuala provinco Gvadalaĥaro) norde, la oretanojn sude, kaj la edetanojn oriente. Okupis la krutajn terojn sude de la Iberia Montaro kaj de la baseno de la rivero Júcar al la sudo de la montaro de Kvenko, jam apartenanta al la keltiberoj, inter la marbordaj ebenaĵoj loĝataj de edetanoj kaj tiuj intermaj de karpetanoj. La arkeologiaj kŭejoj (Iniesta, Barchín del Hoyo, Manchuela kvenka) indikas, ke la tuta teritorio manĉa sude de la Kvanka Montaro estis de ibera kulturo kio situas la Olkadojn ene de la medio de la ibera mondo aŭ oni situu ĝin pli norde, jam en centro de la montaro. Pro ties kontaktoj kun la keltiberoj pro najbareco, plej verŝajne ili suferis ian tipon de kultura influo.

Notoj
-----

Eksteraj ligiloj
----------------

* Los Pueblos de la Meseta Sur: Oretanos, Olcades y Carpetanos.
* Olkadoj en persona retejo de Ramiro García González. Barcelona:2008 Arkivigite je 2011-12-23 per la retarkivo Wayback Machine.
* Mapo de distribuo kaj fotoj de moneroj de olkadoj Arkivigite je 2011-01-19 per la retarkivo Wayback Machine.
Queen Mary 2 (2004) en Saint-Nazaire, apartenanta al la ŝipkompanio Cunard Line, estas konsiderita la plej granda, luksa kaj multekosta oceanŝipo konstruita en la tuta marhistorio.
La dronado de Titanic en 1912 estas la plej konata tragedio de tiu tipo de ŝipoj.
**Oceanŝipo**, *transoceana ŝipo* aŭ *transatlantiko*, kiel neologismo rilate al la fakto, ke ili transigis pli frue Atlantikon ol aliajn oceanojn, estas ŝipo kapabla trairi la Atlantikon, veturo konata kiel Transiro de Atlantiko. La unuaj veraj oceanŝipoj estis movitaj per vapormotoroj kaj estis konataj per la nomo «vaporŝipoj».

La termino, laŭ ampleksa senco, estas mala al la koncepto de marborda navigado; tio estas, oceanŝipoj estas grandaj krozoŝipoj kiuj kapablas navigi dum tagoj aŭ semajnoj sen alproksimiĝi al marbordo, kapablaj trairi kutime marojn kaj oceanojn, de enormaj grandoj kaj similgrandaj kapacitoj por ŝipanaro. Ties ĝenerala uzado estas por distrado kaj grandaj transportoj de materialoj kaj personoj (pasaĝeroj).

Dum la 1960-aj jaroj, post la alveno de la unuaj grandaj komercaj aviadiloj, kiel la Boeing 707, oni popularigis kaj disvastigis la flugentreprenojn, pro kio la estonteco de la grandaj kompanioj de transatlantika navigado suferis fortan frapon. Multaj bankrotis kaj grandaj kaj luksaj ocenaŝipoj devis esti dediĉitaj al la servo de pramlinioj aŭ estis malmuntitaj tro frue.

Nuntempe, la plej parto de tiaj ŝipoj transatlantikaj estas uzataj por turisma krozoŝipado, sed ankaŭ havas aliajn uzojn kiel transporto de materialoj aŭ manĝajoj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Oceanŝipo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* *The Ship List*, oceanŝipoj konstruitaj el la 19-a jarcento (en angla)
* *The Great Ocean Liners*, plej famaj oceanŝipoj (en angla)
* *Paquebots*, Novaĵoj pri oceanŝipoj kaj krozoŝipoj france
* *French Lines*, Organizao pri francaj ŝipkompanioj kaj oceanŝipoj france


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 776625
* LCCN: sh85093891
* BNF: 11933013j
 |
Tombo
**Oszkár KÁLMÁN** [oskAr], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kálmán Oszkár** estis hungara operkantisto (baso), framasono  Arkivigite je 2010-06-02 per la retarkivo Wayback Machine.

Oszkár Kálmán [*rompita ligilo*] naskiĝis la 19-an de junio 1887 en Hungara reĝlando en Kisszentpéter (nuntempa Sânpetru Mic en Rumanio), li mortis la 17-an de novembro 1971 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Oszkár Kálmán devenis el juda familio. Li frekventis komercistan mezlernejon, poste li laboris en oficejo. Dum libertempo li lernis muzikon private, li kantadis en koruso, poste li lernis kantoteknikon en Munkeno. Post provokanto li aliĝis al trupo de Budapeŝta Ŝtata Operejo en 1913, en la sekva jaro li ricevis jam gravajn rolojn. En 1918 en premiero de Béla Bartók: Burgo de la Blubarbulo li kantis la titolrolon. Ĝis la emeritiĝo en 1954 li restis en la Operejo escepte kelkajn jarojn. Inter 1927–1929 li kantadis en Berlino, inter 1940 kaj 1945 pro la kontraŭjudaj leĝoj li rajtis kantadi nur antaŭ judoj. En 1946 li estis nomumita eterna membro de la Operejo, li ricevis premion en 1954. Li ofte kantis oratoriojn ankaŭ - kiel gasto - en Germanio.

Elektitaj roloj
---------------

* Wolfgang Amadeus Mozart:
	+ *Die Zauberflöte* – Sarastro
	+ *Die Entführung aus dem Serail* - Ozmin
	+ *Così fan tutte* – Guglielmo
	+ *Don Giovanni* – Leporello
* Giacomo Puccini:
	+ *La bohème* – Colline
	+ *Turandot* – Timur
* Gioacchino Rossini: La barbiro de Sevilo – Don Basilio
* Giuseppe Verdi:
	+ Rigoletto – Monterone
	+ Aida - Ramfis; reĝo
* Richard Wagner:
	+ Tannhäuser - Hermann
	+ Lohengrin - Henrik
	+ Tristan und Isolde - reĝo Marke
	+ Die Meistersinger von Nürnberg – Veit Pogner

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun fotoj
* hungarlingva biografio kun foto Arkivigite je 2019-09-29 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio kun foto

* Kategorio Oszkár Kálmán en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Alibunar** (serbe *Алибунар*, germane *Alisbrunn*, hungare *Alibunár*) estas urbo kaj samtempe municipo en Serbio, en aŭtonomio Vojvodino, en distrikto **Suda** Banato. Ankoraŭ 9 vilaĝoj apartenas al la municipo. La origina turka nomo signifas: puto de Ali.

Ortodoksa preĝejo de Alibunar
Municipo de AlibunarAlibunar situas en la mapo en la verda municipo

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 602  km²
* Alto super marnivelo: 67 m
* Loĝantaro: 3 430[*kiam?*]
* Poŝtkodo: 26310
* Telefonprefikso: 13
* Aŭtokodo: PA

Situo
-----

Alibunar situas sur ebenaĵo, 36 km-ojn for de Panĉevo.

Historio
--------

La unua mencio devenis el 1695 dum turka regado en formo *Ali Binar*. La Habsburgoj okupis ĝin en 1717. Inter 1768–1773 la loko apartenis al privilegia limgarda zono. En 1848 la hungara armeo venkis la ariĝintajn serbojn, dume la urbeto bruldetruiĝis. En 1910 loĝis en Alibunár 4503 da homoj, (rumanoj 2717, serboj 1166, germanoj 335, hungaro 267). Tiutempe en Alibunár produktis salpetron. Ĝis fine de la 1-a mondmilito la loko apartenis al Hungario, al Torontál, al distrikto de Alibunár (kies distriktejo estis), poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio, ekde 2006 kiel Serbio. En 1941 la germana armeo okupis la regionon ĝis 1944. En 2002 loĝis en Alibunar 3431 homoj, (serboj 2052 (60 %), rumanoj 960 (28 %), ciganoj 87 (3 %), hungaroj 61, (2 %), slovakoj 46 (1 %) kaj aliaj).

Vidindaĵo
---------

* ortodoksa preĝejo

Vidu ankaŭ
----------

* Strukturo de Vojvodino

* Kategorio Alibunar en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Numero** estas orda numeralo, kaj do montras la pozicion de objekto en vico, ekzemple "unua", "dua", ... "antaŭa", "sekva", ... "antaŭlasta", "lasta".

Ĝi povas signifi ankaŭ objekton, kiu okupas la koncernan pozicion; ekzemple eblas paroli pri la "...-a numero de gazeto".

Numero kaj nombro
-----------------

Numero estas simila al natura nombro, sed havas restriktojn koncerne la eblajn operaciojn.
Ne eblas adicii aŭ multipliki numerojn, ĉar ili ja estas pozicioj.
Tamen eblas adicii *nombrojn* al numeroj aŭ multipliki numeron kun nombro:

* La rezulto de adicio de numero kaj nombro estas numero, kiu distancas de la origina numero tiom, kiom indikas la nombro. Ekzemplo: la 14-a pozicio plus 3 estas la 17-a pozicio.
* La rezulto de multipliko de numero *n* kaj nombro *a* estas numero, kies pozicio estas la *a*-oblo de *n*. Ekzemplo: la 5-oblo de pozicio 14 estas pozicio 70.

### En lingvoj

En kelkaj lingvoj la konceptoj de *nombro* kaj *numero* estas malfacile distingeblaj; efektive oni ofte identigas numeron kun la aro de ĉiuj numeroj ne superantaj ĝin (ekzemple oni identigus la numeron "la 3-a" kun la numeroj 1-a, 2-a kaj 3-a, do kun la nombro 3.

### En sciencoj

 Pli detalaj informoj troveblas en artikolo Numero (matematiko).
En informadiko tre utilas distingi numerojn kaj nombrojn.
En matematiko tiu distingo necesas pro almenaŭ du faktoj:

* Naturajn nombrojn eblas plivastigi al entjeraj nombroj, racionalaj nombroj, reelaj nombroj kaj kompleksaj nombroj. Pri numeroj tio ne havas sencon.
* Kiel montris Georg Cantor, la koncepto de numero (au vicmontra nombro) estas tre grava en la kampo de nefiniaj aroj.

Vidu ankaŭ
----------

* Nombro
* Malfinio
* Postanta orda numero
* Limiga orda numero
* Kardinalo
* Numeralo

* Kategorio Numero en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Nigra sambuko** |
| --- |
|  |
| Infloreskoj de nigra sambukoInfloreskoj de nigra sambuko |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Plantoj *Plantae* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Divizio: | Angiospermoj *Magnoliophyta* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Dukotiledonaj plantoj *Magnoliopsida* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Dipsakaloj *Dipsacales* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | *Adoxaceae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | Sambuko *Sambucus* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
| Dunomo |
| ***Sambucus nigra***L. |
|
|
|
|
|
|  |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Nigra sambuko  |

 |
| v • d • r |

Arbusto
Beroj
La **nigra sambuko** (*Sambucus nigra*) estas arbedo el la familio de la adoksacoj. Ĝi floras en junio kaj julio, kaj la polenado okazas pere de insektoj. La fruktoj estas maturaj en septembro kaj oktobro. La planto plimultiĝas per semoj, precipe disvastigataj de sturnoj, kiuj ŝategas la berojn. Laŭ botanika vidpunkto la beroj estas drupoj.

La nigra sambuko estas manĝata de la cervo ĉar ĝi povas digesti la plantpartoj de la nigra sambuko. Por aliaj bestoj la nigra sambuko estas venena pro la ciankombinaĵoj en la folioj.

La sambuko ne estas tro postulema rilate ĝia starloko kaj eĉ troviĝas en tegmentaj defluiloj.

Uzo
---

La ligno de tiu holarktisa specio estas mola sed ne splitiĝas. Pro tio oni povas fari malgrandajn uzobjektojn el ĝi.

La "medolo" de la tigoj estas uzata por protekti malgrandajn objektojn. El la fruktoj oni faras marmeladon, fruktosukon kaj brandon.
La floroj kelkfoje estas uzata en patkukoj. La Nord-Amerikaj Indianoj kelfoje fritas la florojn. Ankaŭ eblas fari siropon el la floraĵo.
La sekigita floraĵo povas esti uzata por fari teon.

Dum la mezepokoj la sambuko havis la reputacion ke ĝi protektas kontraŭ sorĉado.

Infanoj foje faras el la tigoj ŝtopopafilon ĉar post la forigo de la "medolo" restas speco de ligna tubo.

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Biologio |

* nederlande Nigra sambuko : priskribo kaj bildoj (*Soortenbank*) Arkivigite je 2014-05-06 per la retarkivo Wayback Machine