Japanaj skribsistemoj
**Japanaj skribsistemoj**
**Kanji** (Ĉina skribo)

**Kana** (Kanao)

* Hiragana (rondaj kanaoj)
* Katakana (strekaj kanaoj)
* Hentaigana
* Man'yōgana

*baziĝas sur*

* Furigana
* Okurigana

**Rōmaji** (Latinigo)

* Hepburn-sistemo
* Kunrei-sistemo


***Hentaigana*** (変体仮名, ****Hentaigana****?), esperantigite *hentajgano* aŭ *"nenormaj kanaoj"*, estas historiaj variantoj de *hiragana.* Kiel aliaj *hiragana,* ili devenas de *man'yōgana,* kiu estis kanĵioj uzataj por montri silabojn, ofte eĉ uzante po kelkajn malsamajn kanĵiojn por silabo. Ĉar *man'yōgana* estis treege komplika kaj malfacila por rapida skribo, eventuale ĝi simpliĝis en kursivajn formojn. Tiel aperis multaj variantoj de "rondaj kanaoj" (hiragana). Iuj devenas de malsamaj kanĵioj, uzataj por sama silabo en *man'yōgana*, sed ankaŭ multaj variantoj aperis pro samaj kanĵioj diverse kursivigitaj. Nun ĉiuj rondaj kanaoj, ne akceptitaj en aro de moderna norma *hiragana* estas konsiderataj hentajganoj.

Simboloj *Hentaigana* estis uzataj pli-malpli laŭvole kaj paralele kun norma *hiragana* ĝis 1900, kiam aperis unuigita normo de unu hiragana simbolo por unu silabo. Je 24.01.2009, eksternormaj *hentaigana*-j simboloj ne estas akceptitaj en Unikodo.

Deveno de hiragana silaba "n"
-----------------------------

Moderna hiragana *n*.
La hiragana "n" (ん) devenas de kursiva formo de kanĵio 无. La reformo de jaro 1900 disigis la du uzojn deklaris ke む nur estu uzata por /mɯ/ kaj ん nur por silab-finaĵa /n/. Antaŭe mankis aparta simbolo por silab-finaĵa /n/ kaj por ĝi estas uzata sama simbolo kiel por /mɯ/. La legantoj devis mem kompreni de kunteksto, kion la simbolo signifas en aparta okazo. La ambigueco konduktis al apero de neologismaj ekspresoj, kiuj baziĝas, fakte, je mislego. Ekzemple, *iwan to suru* "penas diri" estas mislego de *mu* kiel *n* (moderna japana vorto 言おう *iō* devenas de pli frua 言はむ *ihamu*).

Moderna uzo de hentaigana
-------------------------

Sobao-vendejo kun signo kun hentaigana. La vorto *kisoba* estas skribita de dekstre maldekstren, komencante per kanĵio 生 *ki* kaj *hentaigana*-simboloj, devenintaj je *man'yōgana* 楚 *so* kaj 者 *ba.* (La lastan oni povas vidi en tabelo ĉi-sube). la nigra vertikala skribaĵo enhavas *hentaigana*-jn 奈 *na* kaj 可 *ga* (ambaŭ troveblaj en la tabelo) kaj ĉu kanĵio, ĉu hentajgano 井 *wi.*
*Hentaigana* ne plu estas vaste uzata, sed kelkaj maloftaj uzoj restas, aparte por montri tradician, klasikan, arkaan, ortodoksan naturon de io. Ekzemple, multaj sobao-vendejoj uzas hentajganon en vorto *kisoba* ĉe iliaj signoj. Ofte oni uzas hentajganon por manskribaj dokumentoj, aparte en klasik-kulturaj grupoj, kiel luktoartaj skoloj, etiketaj lernejoj, religiaj grupoj ktp. Ankaŭ hentajgano foje aperas en reproduktoj de klasikaj japanaj tekstoj por doni impreson de antikveco, same kiel gotika skribo estas uzata en la angla aŭ la germana. Nun, tamen, plimulto de japanoj ne scipovas legi hentajganon kaj nur memorigas la plej ofte uzatajn simbolojn el vendejaj signoj aŭ devenigas signifon el kunteksto.

Oni notu, ke *hentai* (変体: "varianto" aŭ "varieco") en la vorto *hentaigana* estas malsama de homonima vorto *hentai* (変態) por hentajo, kiu laŭlitere signifas 'perversio' aŭ 'perversiulo'.

Kelkaj ekzemploj de hentajganoj
-------------------------------

iuj de ĉi-subaj hentajganoj estas kursivaj formoj de samaj kanĵioj kiel modernaj normaj hiraganoj, sed alimaniere evoluintaj. Aliaj devenas de tute aliaj *man'yōgana*-kanĵioj. Por ĉiu simbolo estas donitaj fonta kanĵio, analoga norma hiragana simbolo kaj transskribo laŭ Rōmaji.

* 以（い）i以（い）i
* 江（え）e江（え）e
* 於（お）o於（お）o
* 可（か）ka, ga可（か）ka, ga
* 起（き）ki, gi起（き）ki, gi
* 古（こ）ko, go古（こ）ko, go
* 志（し）shi, ji志（し）shi, ji
* 春（す）su, zu春（す）su, zu
* 多（た）ta, da多（た）ta, da
* 奈（な）na奈（な）na
* 能（の）no能（の）no
* 者（は）ha, ba者（は）ha, ba
* 由（ゆ）yu由（ゆ）yu
* 連（れ）re連（れ）re
* 路（ろ）ro路（ろ）ro
* 王（わ）wa王（わ）wa

Pli da ekzemploj kaj informo troveblas en jenaj artikoloj de japanlingva vikipedio: ja:変体仮名 kaj ja:住民基本台帳収録変体仮名. Se vi regas la lingvon. bonvolu traduki el ili.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Hentaigana en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Hentaigana en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Chart of hentaigana calligraphy from O'Neill's "A Reader of Handwritten Japanese" Arkivigite je 2006-07-07 per la retarkivo Wayback Machine
* A chart of hentaigana hosted by Jim Breen of the WWWJDIC
* Chart of kana from Engelbert Kaempfer circa 1693
* Hentaigana on signs Arkivigite je 2012-12-05 per Archive.today (in Japanese)
* Hentaigana Arkivigite je 2007-03-11 per la retarkivo Wayback Machine
* Mojikyo fonts including hentaigana and word processor support[*rompita ligilo*]