recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Franciszek Augustyn Prengel**, Francis August (naskiĝis la 26-an de junio 1899 en Ĉikago, mortis en nazia koncentrejo Dachau du semajnojn antaŭ liberigo) - pola privata instruisto, literaturisto, astrologo. Kunkreinto de Pola Astrologia Societo.

Filo de Antoni kaj Balbina Adrian. En 1906 ekloĝis en Bydgoszcz ĉe la strato T. Magdzińskiego 2 kaj de novembro 1935 ĉe la strato Melchiora Wierzbickiego 1 (ĝis la 31-a de oktobro 1939). Fraŭlo. Novembre 1939 arestita kaj forveturigita en Dachau.

Esperantisto
------------

Laŭ "Enciklopedio de Esperanto": Fervora prop-isto, gvidanto de la E-movado en B. Aranĝas ofte prelegojn kaj kursojn. Dum multaj jaroj gvidis agentejon „P. E-Servo". Estis la iniciatinto de l' unuiĝo de ĉiuj polaj ES-j.

Teozofo
-------

Kiel gvidanto de Teozofia Asocio de Esperantistoj publikigis en "Teozofja" unuan artikolon pri Esperanto: *Teozofja a Esperanto* (Teozofio kaj Esperanto), 1921. Lia laŭvica artikolo *Teozoficzny Związek Esperantystów* aperis samjare.

Astrologo
---------

Franciszek Prengel apartenis al la plej famaj polaj astrologoj de la intermilita periodo. Kunkreinto de Polskie Towarzystwo Astrologiczne (Pola Astrologia Societo), kiu registriĝis en 1937 en la branĉo de sciencaj societoj en Bydgoszcz. Eldonisto kaj redaktoro de "Polski Kalendarz Astrologiczny. Almanach wpływów kosmicznych" (Pola Astrologia Kalendaro. Almanako pri kosmaj influoj). Aperis dekkelkaj jarkolektoj.

En la kalendaro por 1939 publikigis germanlingvan artikolon avertantan Germanion pri la milito. Antaŭdiris venkon de Sovetunio - kiel kritikan daton konsideris vintron 1942/43 (kio plenumiĝis ĉe Stalingrado).

Fontoj
------

* Stanisław Kłys, *Wspomnienie o Franciszku Augustynie Prenglu*, en: "Problemy Astrologii, Stowarzyszenie Astrologów w Poznaniu, Poznań 1981
* *Uniwersalny język — uniwersalny system wartości* (Universala lingvo — universala valorsistemo), p. 274-277, en: Kamila Gęsikowska, *Wyższa kultura duchowa. Program i działalność Polskiego Towarzystwa Teozoficznego na Śląsku Cieszyńskim (1919-1931)*, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice 1921

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Francis August Prengel en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Nagroda-im-franciszka-prengla Premio je la nomo al Franciszek Prengel

EdE-P

|  |  |
| --- | --- |
|  Kopirajto | Ĉi tiu artikolo baziĝas (parte aŭ tute) sur artikolo el la **Enciklopedio de Esperanto**.

---

La originala teksto kontroleblas en interreta arkivo de la fonto. |



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 26955
* VIAF: 102214251
* ISNI: 0000 0000 7181 0642
 |
La **batalo de Ksiangjang** (en tradicia ĉina, 襄陽之戰; en simpligita ĉina, 襄阳之战; en pinjino, Xiāngyáng zhī zhàn) aŭ batalo de Ksiangfan (en tradicia ĉina, 襄樊之戰; en simpligita ĉina, 襄樊之战; en pinjino, Xiāngfán zhàn) estis serio de bataloj ligitaj al sieĝo de la ĉina urbo Ksiangjang, konsiderata unu de la plej grandaj de la dinastio Song, dum la jaroj 1267 ĝis 1273. En ĝi, Kublaj Ĥano, mongola imperiestro de la dinastio Yuan, frontis al la ĉina dinastio Suda Songo.

En 1267, la mongola armeo alvenis al la urbo kaj komencis la sieĝon, kio rezultis en malabundo de liveraĵoj por la ĉinaj fortoj: La daŭrigo de la sieĝo okazigis, ke la mongola armeo devis sendi fortojn al la sieĝo kontinue. La lukto konsistis en la ĉirkaŭo de la ĝemelaj urboj Fanĉeng kaj Ksiangjang, en la teritorio de la nuntempa Hubejo, akompanata de konstantaj bataletoj kaj la laŭgrada atako al la ĉinaj defendejoj. La arbara kaj montara tereno kun la tieaj fortikaĵoj malhelpis la uzadon de la tradicia kavalerio de la mongoloj kaj favoris la uzadon de ĉinaj pafiloj kaj kanonoj en la konkero de Fanĉeng kaj de la Song avancejoj de Siĉuano kaj Jueĵu.

Finfine en 1273 la mongoloj uzis katapultojn kontraŭ la muregoj de la urbo, al kio sekvis sukcesaj atakoj kaj la kapitulaco de la urbo, kiu havis strategian kontrolon super la rivero Han. Sekve en 1275 la mongoloj povis eniri en ĉinan teritorion kaj sendi ŝiparon al la rivero Jangzio. Dume Song perdis sian naturajn defendobarierojn. En 1279 la dinastio Song estis finvenkita en la batalo de Jamen, Ĝjanmen.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 793549
 |
La **Batalo de Los Corrales**, aŭ en hispana *Batalla de los Corrales Viejos* (Bonaero, 22a de junio 1880) estis la lasta batalo de la Argentinaj enlandaj militoj, en la kadro de la Revolucio de 1880. La venko de la naciaj trupoj devigis la ribelulojn de la provinco Bonaero akcepti la postulojn de la nacia registaro. Estris la venkantajn trupoji de la nacia armeo Nicolás Levalle, kaj la venkitajn bonaerajn Hilario Lagos (filo).

La fortoj naciaj atakis la bonaerajn en areo kie ambaŭ armeoj havis kantonmentojn: la naciaj en buĉejo. La bonaera artilerio okazigis multajn mortojn al nacianoj, sed poste Lavalle reagis ankaŭ per artilerio. En la areo estis multaj *corrales*, tio estas brutokortoj, kio nomigis la batalon. La batalo sekvis je la areo de policejo, dum la bonaeranoj retiriĝis al la urbo. Kiam tiuj jam estis enfermitaj en la loĝejaj areoj de la urbo sen eblo manovri perdintaj multajn homojn kaj armilojn, la batalo finiĝis.

Bibliografio
------------

* Serrano, Mario A. La capitalización de Buenos Aires, Ed. Círculo Militar, Bs. As. 1995.
* Gassio, Guillermo H. kaj San Román, María C. La conquista del progreso. Memorial de la Patria, tomo XIV, Ed. La Bastilla, Bs. As. 1984.
* Sáenz Quesada, María, Argentina, capital Belgrano, Revista Todo es Historia, nro. 59.
**Miranda de Azán** estas municipo de la provinco Salamanko, en la aŭtonoma komunumo Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la Jurisdikcia teritorio de Salamanko en la nordo-centro de la provinco.

Preĝejo de Sankta Kristoforo.
Arko kaj preĝejo de Sankta Kristoforo.
Ĝia municipa teritorio estas formata de la loĝlokoj Aldeagallega, Aldeanueva, Miranda de Azán, Torrecilla, Urbanización Las Liebres kaj Urbanización Los Guijos, okupas totalan areon de 24,07 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2017, ĝi havis 425 loĝantojn. Ĝi perdis pli ol 100 loĝantojn ekde la komenco de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj sed el la 1980-aj jaroj pro la konstruado de novaj kvartaloj kiel dormurbo ĝi akiris pli ol 300 novajn loĝantojn. Ĝi distas nur 11 km de Salamanko, provinca ĉefurbo. 

Ĝi fondiĝis komence de la 13-a jarcento. En postaj jarcentoj suferis pro militoj kaj ĉefe dum la Hispana Milito de Sendependigo. 

La tradiciaj agrikulturo (cerealoj, paŝtaĵoj) kaj brutobredado (bovoj kaj ŝafoj en kverkaroj) lastatempe iom dekadencis. Lastatempe rura turismo ekgravis kaj ĉefe servoj kiel dormurbo. La urbestro estas de pli maldekstra partio Unuiĝinta Maldekstro, rare nuntempe en la provinco.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Salamanko


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 753289
 |
**Moulin Rouge** ([mulɛ̃ ʁuʒ] france: "Ruĝa Muelejo") estas mondkonata franca kabaredo, kiu troviĝas en Pigalle, en *Boulevard de Clichy*, proksime de Montmartre, en Parizo. La kabaredon konstruis en la jaro 1889 Joseph Oller, kiu tiutempe proprumis jam la konatan Olympion.

Dum multaj dekjaroj en la spacoj de Moulin Rouge prezentis sin multe da famaj artistoj, kiel ekzemple La Goulue, Josephine Baker, Frank Sinatra, Jean Gabin, Yvette Guilbert, Jane Avril, Mistinguett, Le Pétomane, Édith Piaf, Ella Fitzgerald kaj multaj aliaj. Pri tiu ĉi kabaredo estis filmitaj ankaŭ kelke da tutvesperaj filmoj, filmaj dokumentoj kaj rakontoj. Ĝenerale ĝi apartenas al la plej vizitataj lokoj en Parizo. Pentristo Henri de Toulouse-Lautrec famiĝis ankaŭ danke al tiu ĉi kabaredo.

  

Henri de Toulouse-Lautrec:  
*La danse au Moulin Rouge* (1890) Afiŝo de Jules Cheret:  
*Moulin Rouge, Paris, Cancan* (1890)

Referencoj
----------

1. ↑  Henri de Toulouse-Lautrec en www.odaha.com

* Moulin Rouge en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Moulin Rouge en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Moulin Rouge Paris - Oficiala paĝaro de la kabaredo Arkivigite je 2007-10-22 per la retarkivo Wayback Machine
**Seroje Fioletovoje** (ankaŭ estas konata kiel **Maria Ŝtern**); (naskiĝis la 23-an de aprilo de 1986 jaro en Rusio) estas rusa GLAT-aktivulo, pentristo-akcionisto, matematikisto kaj neduumulo.

Biografio
---------

Seroje Fioletovoje naskiĝis la 23-an aprilon de 1986 jaro.

Ri diplomiĝis en Rusia Ŝtata Universitato de Gaso kaj Nafto Gubkin (en 2007 jaro ri finis bakalaŭrecon, en 2010 jaro ri iĝis aspiranto). Seroje Fioletofoje estas kandidato de teknikaj scioj, en 2011 jaro, ri laboris kiel ĉefa scienca laboristo en laboratorio № 7 de Rusia Akademio de Sciencoj.

Seroje Fioletovoje partoprenis en akcioj de art-grupo «Milito», ankaŭ en akcio «Por la memoro de decembristoj», dum kiu la 7-an de septembro de 2008 jaro, dum la Tago de urbo Moskvo, en plafono de vendejo «Aŝan» estis alkroĉitaj kvin homoj — 3 enmigrantoj-gastlaboristoj kaj 2 GLAT-personoj, unu el kiu estis Seroje Fioletovoje.

Komence el 2012 jaro ĝis la 2013 jaro ri havis blogon en la retejo de «Eĥo de Moskvo». Riaj laboroj estis publikitaj en kelkaj kontraŭkulturaj kompilaĵoj kaj almanaĥo, ri estis unu el partoprenantoj de la projekto «Mediaudar».

Seroje Fioletovoje ricevis politikan azilon en Finlando en aŭgusto de 2014 jaro. En Finlando oni faris dokumentan filmon, pri ria fatalo.

La 31-an de januaro de 2017 jaro, Seroje Fioletovoje, kune kun Viktoria Miroŝniĉenko transiĝis ŝtatan limon de Rusio en kontrolpunkto «Uspenka». La aktivistoj vizitis teritorion, kiu estas kontrolita de memdeklsrita Donecka Popola Respubliko, por organizi pacifisman akcion nome de la GLAT-movado. Per la sama tago, post la alveno en Donecko ili estis arestitaj de agentoj de ŝtata sekureco de DPR, kaj la 14-an de februaro de 2017 jaro ili estis deportitaj en Rusio.

Riaj politikaj opinioj estas individuisma anarkiismo, kaj ri estas kontraŭteisto. Komence el 2015 jaro, ĝis la 2017 jaro Seroje Fioletovoje loĝis en germana urbo Konstanco, de kie ri laboris kiel matematikisto-esploristo en loka universitato. En aŭtuno de 2017 jaro ri revenis en Moskvo.

Nuntempe, Seroje Fioletovoje laboras kiel redaktanto de rubriko pri scienco en retejo «Noĵ».

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2021-09-28. Alirita 2020-08-26.
3. ↑
4. ↑
5. ↑
6. ↑
7. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2019-03-28. Alirita 2020-08-26.
8. ↑
9. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2021-09-28. Alirita 2020-08-26.
10. ↑
11. ↑
12. ↑
13. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2020-08-29. Alirita 2020-08-26.

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Serpenta Rivero en montaro Tetons
**Serpenta Rivero** (angle *Snake River*) estas rivero en la okcidento de Usono. Ĝi longas 1.670 km kaj estas la plej grava flanka rivero de Kolumbio.

Iam ĝi nomiĝis *Lewis river*, laŭ Meriwether Lewis, armea esploristo, kies ekspedicio (1803–1806) esploris la riveron.

Serpenta Rivero fontas proksime al la kontinenta akvodislimo en Nacia Parko Yellowstone. Ĝi fluas suden al lago Jackson en Nacia Parko Grand Teton kaj preter urbo Jackson en Vajomingo. Ĝi tiam trafluas la serpent-riveran kanjonon de Vajomingo kaj ĉe Rigby kuniĝas kun rivero *Henrys Fork*.

Serpenta Rivero tiam arkas tra suda Idaho, pasante la urbon Idaho Falls. Ĉe Twin Falls ĝi enfluas la serpent-riveran kanjonon de Idaho, trapasas la akvofalon *Shoshone Falls* kaj sub ponto *Perrine*. Ĝi pluiras al Boise kaj la limo inter Idaho kaj Oregono kaj fluas norden tra kanjono *Hells*, preter urboj Lewiston kaj Clarkston. Enirinte Vaŝingtonion ĝi pasas tra pluraj elektrocentraloj kaj fine enfluas en Kolumbion, ĉe Pasco.

Laŭ legendo la nomo de la rivero devenas de serpentformo signo, kiun ŝoŝonoj mane montris al blankuloj por indiki al salmoj vivantaj en la rivero.

Ponto Perrine super Serpenta Rivero
Serpenta Rivero iras tra jenaj kantonoj:

* Kantono Franklin (Vaŝingtonio)
* Kantono Walla Walla (Vaŝingtonio)
* Kantono Columbia (Vaŝingtonio)
* Kantono Whitman (Vaŝingtonio)
* Kantono Garfield (Vaŝingtonio)
* Kantono Asotin (Vaŝingtonio)
* Kantono Nez Perce (Idaho)
* Kantono Wallowa (Oregono)
* Kantono Idaho (Idaho)
* Kantono Adams (Idaho)
* Kantono Baker (Oregono)
* Kantono Washington (Idaho)
* Kantono Malheur (Oregono)
* Kantono Payette (Idaho)
* Kantono Canyon (Idaho)
* Kantono Owyhee (Idaho)
* Kantono Ada (Idaho)
* Kantono Elmore (Idaho)
* Kantono Gooding (Idaho)
* Kantono Twin Falls (Idaho)
* Kantono Jerome (Idaho)
* Kantono Cassia (Idaho)
* Kantono Minidoka (Idaho)
* Kantono Blaine (Idaho)
* Kantono Power (Idaho)
* Kantono Bingham (Idaho)
* Kantono Bannock (Idaho)
* Kantono Bonneville (Idaho)
* Kantono Jefferson (Idaho)
* Kantono Lincoln (Vajomingo)
* Kantono Teton (Vajomingo)

Vidu ankaŭ
----------

* Rabobirda Konservejo de Rivero Serpento

* Serpenta Rivero en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Serpenta Rivero en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 179193
* GND: 4472334-9
* LCCN: sh85123726
* VIAF: 237439750
* NKC: ge134539
 |
La ***DSM-5*** (antaŭa mallongigo ***DSM-V***) estas la kvina eldono de la Diagnoza kaj Statistika Manlibro de mensaj malordoj (angle *Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders*, mallonge **DSM**), eldonata de la Usona Asocio pri Psikiatrio. La manlibro provizas komunan lingvaĵon kaj normajn kriteriojn por la klasifikado de mensaj malordoj, kaj oficiale ekvalidis la 18-an de majo 2013, kiel sekvaĵo de la antaŭa eldono DSM-IV, kiu estis publikigita en 1994. En Usono la DSM servas kiel universala aŭtoritato por la diagnozado de psikiatriaj malsanoj. Terapiaj rekomendoj samkiel pagado de prisanaj provizantoj (servoj en interalie kuracistaj praktikejoj kaj malsanulejoj) estas ofte difinita per DSM-klasifikoj, do la apero de nova versio havas signifan praktikan gravecon.

La disvolviĝo de la nova eldono, kiu fine eldoniĝis la 18-an de majo 2013, komenciĝis per konferenco en 1999, kaj praktike ekpaŝis per la formado de plenuma komisiono en 2007, kiu disvolvis kaj testis varion de novaj klasifikoj. En plej multaj aspektoj DSM-5 ne estas ege ŝanĝita de la antaŭa eldono DSM-IV. Notindaj novigoj estas interalie forigo de la diagnozo Asperger-sindromo kiel distingita klasifika unuo, forigo de subtipaj klasifikoj por variaj formoj de skizofrenio, reviziita traktado de psikaj malordoj de seksa identeco, kaj difino de nova malordo de hazardludada dependeco.

La kvina eldono estis kritikita de iuj fakuloj antaŭ ol ĝi estis formale publikigita. La ĉefa kritikero estis ke ŝanĝoj en la DSM ne observis la aktualajn progresojn en scienca kompreno de psikiatriaj misfunkcioj. Alia kritikero estis ke la disvolviĝo de la DSM-5 estis troe influita per interesoj de la farmacia industrio. Kelkaj sciencistoj oponis, ke la DSM devigas kuracistojn fari diagnozajn distingojn, kiuj ne estas pruvataj per scienca evidenteco, distingoj kiuj forte influas la individuan terapion, inkluzive de preskribo aŭ nepreskribo de medikamentoj, kaj respondo al demandoj ĉu terapio estas pagata per la medicina asekuro aŭ ne. Ĝenerala kritiko de la manlibro DSM-5 finfine rezultigis peticion subskribitan de 13 000 homoj, kaj patronitan de multaj organizaĵoj pri mensa sano, kiu alvokis deeksteran revizion de la dokumento.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo pri la 5-a eldono de la manlibro DSM
**Diferenciala operatoro** estas lineara operatoro, kiu konsistas el (partaj) derivoj kun koeficientoj.

Difino
------

Se {\displaystyle M} estas glata sternaĵo, kaj {\displaystyle E} kaj {\displaystyle F} estas glataj vektoraj faskoj sur ĝi, do **diferenciala operatoro de grado {\displaystyle k}** de sekcioj de {\displaystyle E} al sekcioj de {\displaystyle F} estas operatoro de la jena formo:

{\displaystyle D\colon \Gamma (E)\to \Gamma (F)}
{\displaystyle D=T\_{0}+T\_{1}^{\mu }\partial \_{\mu }+T\_{2}^{\mu \nu }\partial \_{\mu }\partial \_{\nu }+\dotsb +T\_{k}^{\mu \_{1}\mu \_{2}\dotso \mu \_{k}}\partial \_{\mu \_{1}}\partial \_{\mu \_{2}}\dotsm \partial \_{\mu \_{k}}}
La koeficiencoj {\displaystyle T\_{0}} estas sekcioj de la jenaj vektoraj faskoj:

{\displaystyle T\_{0}\in \Gamma (E^{\*}\otimes F)}
{\displaystyle T\_{1}\in \Gamma (E^{\*}\otimes \mathrm {T} M\otimes F)}
{\displaystyle T\_{2}\in \Gamma (E^{\*}\otimes \mathrm {T} M\otimes \mathrm {T} M\otimes F)}
{\displaystyle \vdots }
{\displaystyle T\_{k}\in \Gamma (E^{\*}\otimes (\mathrm {T} M)^{\otimes k}\otimes F)}
Ĉi-supre, {\displaystyle \mathrm {T} M} estas la tanĝa fasko de la glata sternaĵo {\displaystyle M}. La tanĝaj indicoj de {\displaystyle T\_{i}^{\mu \_{1}\dotso \mu \_{i}}} estas simetriaj.

La ĉi-supra esprimo dependas de la koordinatsistemo uzata sur la sternaĵo. Tamen, ŝanĝo de la koordinatsistemo ne ŝanĝas la ĝeneralan formon de la ĉi-supra esprimo, nek la grado.

Ekzemploj
---------

Lineara konekto en vektora fasko difinas la **kunvariantan derivon**:

{\displaystyle \nabla \colon \Gamma (E)\to \Gamma (E\otimes \mathrm {T} ^{\*}M)}
{\displaystyle \nabla \_{\mu }s^{a}=\partial \_{\mu }s^{a}+\Gamma \_{\mu b}^{a}s^{b}}
Ĝi estas diferenciala operatoro de grado 1.

La **laplaca operatoro** estas ekzemplo de diferenciala operatoro de grado 2. Sur rimana sternaĵo {\displaystyle (g,M)}, la laplaca operatoro sur funkcioj estas la jeno:

{\displaystyle \Delta \colon {\mathcal {C}}^{\infty }(M,\mathbb {R} )\to {\mathcal {C}}^{\infty }(M,\mathbb {R} )}
{\displaystyle \Delta f=g^{ij}\partial \_{i}\partial \_{j}f+g^{ij}\Gamma \_{ij}^{k}\partial \_{k}f}
En plata spaco, la simbolo de Christoffel {\displaystyle \Gamma \_{ij}^{k}} estas nul.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Eric W. Weisstein, *Differential operator* en MathWorld.
**Emil Dimitrov** (en la bulgara: *Емил Димитров*, 23 decembro 1940, Pleveno — 30 marto 2005, Sofio) estis bulgara kantisto kaj komponisto.

Li iĝis populara kantisto kaj komponisto en la 1960-aj jaroj. Tiam li skribis plurajn kantojn por bulgaraj kaj eksterlandanaj komencantaj kantistoj.

Lia kanto „Arlekino" estis la komenco de la kariero de la fama rusa kantistino Alla Pugaĉova.

Lia kanto „Moja strana, moja Balgarija" („Mia lando, mia Bulgario"; 1970) estis la plej populara kanto en Bulgario kaj estis elektita kiel „la kanto de la 20-a jarcento" en Bulgario. Ĝi estis, kun anstataŭigo de la teksto per romantika, populara ankaŭ en aliaj landoj de Eŭropo sub la nomo „Monika".

* Kategorio Emil Dimitrov en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 308314
* GND: 123940338
* LCCN: n97006228
* VIAF: 73132993
* ISNI: 0000 0000 7836 338X
* BNF: 133209647
* MBA: a196d1c9-9bf2-4c79-a3aa-d5be792b17a1
* NKC: js2006342145
* BNE: XX5102859
 |
Sir John Moore, Brita komandanto.
La **Batalo de Korunjo** (aŭ *A Coruña*, *La Coruña*, *Koruno*, *Elviña*, *La Corunna* en angla aŭ *La Corogne* en franca) okazis la 16an de Januaro 1809, kiam Franca korpuso sub Marŝalo de la Imperio Nicolas Jean de Dieu Soult atakis Britan armeon estrita de Generalleŭtenanto Sir John Moore. La batalo okazis en la kunteksto de la Duoninsula Milito, kiu estis parto de pli ampleksa serio de Napoleonaj Militoj. Ĝi estis rezulto de Franca kampanjo, estrita de Napoleono Bonaparte, kiu estis venkinta super la Hispanaj armeoj kaj okazigis ke la Brita armeo retiriĝu al la marbordo sekve de malsukcesa klopodo fare de Moore por ataki la korpuson de Soult kaj distroforigi la Francan armeon.

Akre persekutita de la Francoj de Soult, la Britoj retiriĝis tra norda Hispanio dum ilia ariergardo luktis kontraŭ ripetitaj Francaj atakoj. Ambaŭ armeoj ege suferis pro la aĉaj vintrokondiĉoj. Multo de la Brita armeo, ekskludinte la eliton de la Malpeza Infanteria Brigado de Robert Craufurd, suferis pro perdo de ordo kaj disciplino dum la retiriĝo. Kiam la Britoj finfine atingis la havenon de Korunjo en la nordokcidenta marbordo de Galegio en Hispanio kelkajn tagojn antaŭ la Francoj ili ekkonis ke ilia transportaj ŝipoj ne estis alvenintaj. La ŝiparo alvenis post paro de tagoj kaj la Britoj estis en la mezo de la enŝipigo kiam la Francaj fortoj venis kaj devigis la Britojn lukti batale antaŭ ili povus eliri al Anglio. 

En la rezulta agado, la Britoj forpelis la Francan atakon kaj kompletigis sian enŝipiĝon, savante sian armeon el detruo sed lasante la havenurbojn Korunjo kaj Ferrol, same kiel la nordan Hispanion, kiu estis kaptita kaj okupita de la Francoj. Dum la batalo, Sir John Moore, nome la Brita komandanto, estis pormorte vundita, kaj mortiĝis post aŭdi ke ĉiuj Francaj atakoj estis forpelitaj.

Referencoj
----------

1. ↑  Napier 1873, p. 121.
2. ↑   Napier 1873, pp. 122–123.

Bibliografio
------------

* Napier, William (1873), History of the war in the Peninsula and the south of France, from the year 1807 to the year 1814, New York: D. & J. Sadlier  Alirita la 28an de Aŭgusto 2017.

* Kategorio Batalo de Korunjo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Ertil** (ruse *Эртиль*) estas urbo en Voroneĵa provinco en Rusio.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 20258501.

La urbo estis fondita en jaro 1897.

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1963.

La interurba telefona kodo estas 07345, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo (en jaro 2005).

Geografiaj koordinatoj de la urbo estas: 51° 50′ N 40° 48′ O﻿ / ﻿51.833 °N, 40.800 °O﻿ / 51.833; 40.800 (mapo)Koordinatoj: 51° 50′ N 40° 48′ O﻿ / ﻿51.833 °N, 40.800 °O﻿ / 51.833; 40.800 (mapo).

La urbo estas ĉe rivero Ertil (Эртиль) (baseno de rivero Don (Дон)).

En la urbo estas fervoja stacio.

En jaro 1959 la urbo havis 10.1 mil loĝantojn.

En jaro 2002 la urbo havis 12.9 mil loĝantojn.

Flago de Voroneĵa provinco
Urboj de Voroneĵa provinco

**Ĉefurbo**: Voroneĵ

Bobrov |
Boguĉar |
Borisoglebsk |
Buturlinovka |
Ertil |
Kalaĉ |
Liski |
Novoĥopjorsk |
Novovoroneĵ |
Ostrogoĵsk |
Pavlovsk |
Povorino |
Rossoŝj |
Semiluki
**Emil Flechsig** (n. 1808 en Wiesenburg ĉe Zwickau; m. 1878) estis germana lutera ekleziulo, libretisto kaj patro de la fama cerboesploristo kaj neŭroanatomo Paul Flechsig.

Vivo
----

La patro de Emil Flechsig estis aktisto. Flechsig studis en Lepsiko teologion 1827-1831. La 18-an de majo li enmatrikuliĝis. En 1828 li okupis la saman loĝejon kiel sia amiko el la junaĝo, posta komponisto Robert Schumann. Kun tiu ĉi ekde sia gimnazia tempo en Zwickau ligis intima amikeco, kiu daŭris dumvive. Post sia studo li revenis al Zwickau kaj fariĝis komence instruisto.   En 1838 li estis licenciisto en Zwickau ce la preĝejo St. Marienkirche, en 1844 diakono, en 1851 ĉefdiakono. En 1873 li pensiiĝis.

Emil Flechsig tradukis la libreton de la profana oratorio *Das Paradies und die Peri* (op.50) laŭ la orientumo-epopeo *Lalla Rookh* de Thomas Moore kaj prilaboris ĝin kune kun la komponisto. Li pretigis ĝin en majo 1843. La unua prezentado de la oratorio okazis la 4-an de decembro 1843 en Lepsiko.

Flechsig estas pro siaj postlasitaj memoroj pri Schumann grava atestanto rilate la junecajn jarojn de Schumann kaj verŝajne ankaŭ trans tio.  La longdaŭra graveco de Flechsig devenas de la tradukado de *Das Paradies und die Peri* por la oratorio, kiun Schumann mem komence volis kompreni kiel poeziaĵo, por akcenti la "novan" de la muzikigo.  Al Schumann ĝi validis kiel sia "plej grava verko". 

Pri la longjara servo de Flechsig en la Marienkirche en Zwickau tamen preskaŭ nenio estas konata.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Informoj pri Emil Flechsig en katalogo de la Germana Nacia Biblioteko (germane)

Referencoj
----------

1. ↑  Pri Paul Flechsig kaj siaj prauloj: Paul Flechsig: *Meine Myelogenetische Hirnlehre: Mit biographischer Einleitung.* Berlino 1927. Einige biographische Einzelheiten zu Schumann ebd. S. 4 f.
2. ↑   Universitätsarchiv Leipzig: Rektor B 53
3. ↑  [*rompita ligilo*]
4. ↑  [*rompita ligilo*]
5. ↑  Universitätsarchiv Leipzig: Med.Fak. Personalakte 4140 Paul Flechsig, Bl. 2
6. ↑  Informationen zu seiner kirchlichen Laufbahn, siehe: *Sächsisches Pfarrerbuch*, hrsg von Reinhold Grünberg, Freiberg 1940.
7. ↑   Hans Joachim Köhler: *Robert Schumann: Sein Leben und Wirken in den Leipziger Jahren, Leipzig 1986*, S. 75. - *Briefe und Gedichte aus dem Album von Robert und Clara Schumann*, hrsg. von Wolfgang Boetticher, Leipzig 1979, S. 249 f.
8. ↑
9. ↑
10. ↑  [*rompita ligilo*]
11. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 313206
* GND: 116597712
* LCCN: n81075126
* VIAF: 263253122
* ISNI: 0000 0003 8189 2364
* BIBSYS: 3035977
* NKC: mzk2011645292
 |
**Ervin Kováts** [kovAĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kováts Ervin** estis hungardevena svisa kemiisto, membro ekstera de Hungara Scienca Akademio (1993).

Ervin Kováts  naskiĝis la 29-an de septembro 1927 en Budapeŝto. Li mortis la 7-an de junio 2012 en Svislando, en Morges.

Biografio
---------

Ervin Kováts ricevis diplomon en 1949 en sia naskiĝurbo, poste li migris al Svislando, al Zuriko, kie li plulernis inter 1950-1953 kaj denove li ricevis diplomon, eĉ li doktoriĝis. Li eklaboris samloke en la laboratorio. En 1967 li translokiĝis al Lausanne, kie li instruis kaj esploris. Post la pensiuliĝo en 1994 li instruis ankaŭ en Hungario. Li redaktis fakrevuojn *Journal of Chromatography,* *Adsorption Science & Technology*. Li ricevis premiojn kaj memormedalojn.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Über katalytische Dehydrierungen von Hydroazulenen in der Gasphase* (1956)
* *Studien auf dem Gebiet natürlicher Riechstoffe* (1967)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 448401
* GND: 1089100973
* VIAF: 193950859
* ISNI: 0000 0001 1055 9447, 0000 0001 4007 1258
* SUDOC: 098852884
* BIBSYS: 90502921
 |
En fiziko, **spontanea fisio** estas formo de radiaktiveco per fisio. Ĝi estas trajto de tre pezaj izotopoj, kaj estas teorie ebla por ĉiu atomkerno kies maso estas pli granda ol aŭ egala al 100 atommasaj unuoj *u* (proksime al rutenio). En praktiko, tamen, spontanea fisio estas nur energie farebla por atomaj masoj pli supre 230 *u* (proksime al torio). La izotopoaj plej emaj al spontanea fisio estas tiuj kun granda atoma nombro, la aktinoidoj, kiel mendelevio kaj laŭrencio, kaj la trans-aktinoidoj, kiel ruterfordio.

Por uranio kaj torio, la spontanea fisia reĝimo de disfalo okazas, sed estas relative malofta kaj tiel estas kutime neglektita krom en la akurataj konsideroj. La kriterio por tio ĉu spontanea fisio povas okazi estas proksimume:

*Z2 / A ≥ 45*
kie *Z* estas la atomnumero (ekzemple, 92 por uranio-235),

*A* estas la masnumero (ekzemple, 235 por uranio-235).
Kiel la nomo sugestas, spontanea fisio estas la sama procezo kiel fisio, escepte de tio ke ĝi okazas sen trafo de la atomo per ekstera neŭtrono aŭ alia partiklo. Spontaneaj fisioj liberigas neŭtronojn kiel ĉiuj fisioj, tiel se estas sojla maso de la substanco, spontanea fisio povas iniciati ĉena reakcio. Ankaŭ, izotopoj, por kiu spontanea fisio estas ofta disfala reĝimo, povas esti uzataj kiel neŭtronaj fontoj; kaliforniumo-252 (duoniĝtempo 2.645 jaroj, branĉa rilatumo de spontanea fisio 3,09%) estas ofte uzata por ĉi tiu celo.

Se dum iu tempodaŭro estas malatentebla malpligrandiĝo de la kvanto de kernoj kiuj povas spontanee fisii, do la fisiado estas procezo de Poisson: por tre mallongaj tempaj intervaloj la probablo de spontanea fisio estas proporcia kun la longo de tempodaŭro.

La spontanea fisio de uranio-238 lasas spurojn de damaĝo en mineraloj enhavantaj uranion ĉar la rezultoj de fisio disflugas tra la kristalsistemo. Ĉi tiuj spuras, aŭ *fisiaj trakoj* provizi la bazon por la radiomezura datigo: fisia traka datigo.

Kurzoj de spontanea fisio
-------------------------

| Fonta izotopo | Duoniĝtempo | Parto de fisioj en ĉiuj disfaloj | Kvanto de neŭtronoj eligataj por unu fisio | Kvanto de neŭtronoj eligataj de unu gramo dum sekundo |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 235U | 7,04x108 jaroj | 7,0x10−9 % | 1,86 | 1,0x10−5 |
| 238U | 4,47x109 jaroj | 5,4x10−5 % | 2,07 | 0,0136 |
| 239Pu | 2,41x104 jaroj | 4,4x10−10 % | 2,16 | 2,2x10−2 |
| 240Pu | 6569 jaroj | 5,0x10−6 % | 2,21 | 920 |
| 252Cf | 2,645 jaroj | 3,09 % | 3,73 | 2,314x1012 |

En praktiko 239Pu nepre enhavas iun kvanton de 240Pu pro la emo de 239Pu al absorbi aldonan neŭtronon dum produktado. Granda kvanto de spontaneaj fisiaj eventoj en 240Pu faras ĝin nedeziratan komponenton. Armiloj-grada plutonio enhavas ne pli ol 7% da 240Pu.

La malofte uzata pafilo-speca atoma bombo havas kritikan enmetan tempon de proksimume unu milisekundo, kaj la probablo de fisio dum ĉi tiu tempa intervalo devas esti malgranda. Pro tio nur 235U estas taŭga. Preskaŭ ĉiuj nukleaj bomboj uzas ian manieron de enen direktita eksplodo.

Spontanea fisio povas okazi multe pli rapide kiam la kerno de atomo spertas supermalformigon, aŭ estas en stato de forma izomero (fisia izomero).

Vidu ankaŭ
----------

* Spontanea eligo
**Spongo** estas ilo el poroza materialo utiligata por purigo kaj foje por farbado. Spongoj speciale bone absorbas akvon kaj akvozajn likvaĵojn.

Spongoj ĝenerale konsistas el celulozaj naturaj fibroj aŭ ŝaŭmigitaj plastaj polimeroj. Naturaj spongoj ankoraŭ vendiĝas por la celo de purigado, kvankam la relative raraj kaj do valoraj naturaj spongoj nuntempe plejofte rezerviĝas al la kosmetika purigo de la homa haŭto, speciale la aparte sentema fizaĝa haŭto, kaj utiligatas por dekora farbado kaj persponga pentrado.

Kolektejoj de bakterioj
-----------------------

Speciale se ili restas malsekaj inter uzoj, spongoj povas iĝi kolektejoj de bakterioj kaj fungoj malfavoraj al al homa sano, kiuj sukcese plimultiĝas en la humida sponga mikroklimato. Iuj spongoproduktistoj tial aldonas kontraŭmikrobajn substancojn al la vendataj spongoj. Bona rimedo por sendanĝerigi la bakteriojn ene de spongo, estas plenigi ĝin per akvo kaj poste meti en mikroondilon por du minutoj.

* Kategorio Spongo (ilo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Dunaszentmiklós** (dunasentmiklOŝ), germane **Niklo** estas malgranda vilaĝeto kun titolo vinvilaĝo en Hungario en regiono Meza Transdanubio, en departemento Komárom-Esztergom, en Distrikto Tata inter Neszmély kaj Szomód.

Kulturdomo, ankaŭ vilaĝdomo en Dunaszentmiklós
Feriejo de nederlandanoj en Dunaszentmiklós

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 8  km²
* Loĝantaro: 420
* Poŝtkodo: 2897
* Telefonprefikso: 34

Kirko en Dunaszentmiklós

Situo
-----

La vilaĝo situas proksime (ne apude) al Danubo, malantaŭ la montetoj en valo, fine de sakovojo.

Historio
--------

La unua skribita memoraĵo devenas el 1382 en formo *Zenth Myklos*. Ĝi ricevis sian nomon pri la preĝejo. La turkoj faris senhoma la vilaĝon en 1529. Germanoj refondis ĝin en 1736 helpe de grafo Jozefo Esterházy [esterhazi]. Ili okupiĝis precipe pri vinkulturo. En 1913 Duna (=Danubo) aldoniĝis al vilaĝnomo por fari diferencon pri ceteraj komunomoj Szentmiklós (=Sankta Nikolao). En la komunumo germana aŭtonomio funkcias.

En Dunaszentmiklós migra poŝto servas.

Vidindaĵoj
----------

* novgotika katolika preĝejo de 1911, interne la marmora altaro devenis el la malnova preĝejo de 1852
* vico da vinkeloj
* feriejo por nederlandanoj de 2003

Komunumoj pri Sankta Nikolao en Hungara reĝlando
------------------------------------------------

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| Búrszentmiklós | Csíkszentmiklós | Detrekőszentmiklós | Dunaszentmiklós |
| Fertőszentmiklós | Garamszentmiklós | Hegyközszentmiklós | Káposztásszentmiklós |
| Kunszentmiklós | Magyarszentmiklós | Mosonszentmiklós | Nagyszentmiklós |
| Németszentmiklós | Rábaszentmiklós | Székelyszentmiklós | Szentmiklós |
| Szigetszentmiklós | Tápszentmiklós | Tarnaszentmiklós | Tiszaszentmiklós |
| Tornyiszentmiklós | Törökszentmiklós |  |  |

* Kategorio Dunaszentmiklós en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

En la Roma respubliko, **plebaj magistratoj** estis magistratoj elektitaj nur de la plebo en la *concilia plebis* aŭ plebaj konciloj, kontraŭe al la popolaj magistratoj elektitaj de la ĉioma popolo. Temas do pri la plebaj ediloj kaj pri la plebaj tribunoj.

Almenaŭ la tribunoj estis sakrosanktaj: tio promesis eblan mortiginton al la inferaj dioj. Fakte tio signifis mortopunon kun malbeno.

Tamen ili almenaŭ teorie malpli potencis ol la popolaj magistratoj: ili nek havis la *potestas* (la rajton decidi), nek la *auspicium* (la rajton konsulti la signojn), nek la *imperium* (la konsulan kaj pretoran rajton konduki la soldataron kaj kunvoki la komicojn aŭ la senaton). Tamen ili pli kaj pli ricevis similajn rajtojn.

Vidu ankaŭ
----------

* Popola magistrato (antikva Romio)
* Plebaj konciloj

Literaturo
----------

* Rougé, Jean: *Les institutions romaines. De la Rome royale à la Rome chrétienne*, Armand Colin, 1969 (1991) ISBN 2-200-32201-1 , p. 27, 34 - 36
**Ho malamiko** (en la kurda "Ey Reqîb") estas la kurda himno.

Deveno
------

La poemon verkis politika aktivulo Dildar en jaro 1938 en karcero. La titolo "Ey Reqîb", "Ho malamiko" celas la gardistojn malliberejajn kiuj torturis Dildaron, kiu siavice simbolas la okupantajn ŝtatojn Turkio, Irano, Irako kaj Sirio. La kanton li verkis origine en la sorania dialekto de la kurda, sed nuntempe ĝi kantiĝas ankaŭ kurmanĝe. La kanton en jaro 1946 kiel oficialan himnon akceptis la mallongedaŭra kurda respubliko Mahabada kaj poste (verŝajne en 2003) federacia Suda Kurdujo.

Traduko
-------

Jen ĝia traduko farita en 2017 de Arnulf Naif kaj Martin Strid:

Ho malamik'
-----------

'1 Viva restos la ku2rda popo2lo, ho malamik'. 

(; Ĝin neniam ajn disrompos armila pik'.)×2 

(×: (Diru neniu ke kurdoj mortos ;)×2 

Ku2rdoj vi3vas, (vivas, neniam fa2los la kurda2 flag'.)×2 )

'2 Revoluciaj ni estas junuloj ruĝaj en ver' ; 

Vidu, verŝis kiom da sango ni por ofer' .....

'3 Estas Meda kaj reĝa Kjaksara ni infanar' ; 

Ĉiam nia patrujo jen fido kaj eĉ altar' ..... 

'4 Ellitigis sin kurdaj junuloj, ho jen leon' ; 

por per sango sia ornami je vivo-kron' .....

'5 Ni junuloj nun estas jen pretaj kun la sincer' ; 

Ĉiam korpojn oferas ni, korpojn do jen ofer' .....

Tonsilabe
---------

#: Sodo do do hdo dolre mire reldo Tire doTi La 

(; LaTi doTi LaTi SoSo do Tire do h)×2 

(Rekantaĵe: (Sododo dododo Tire dodo ;)×2 

dolTiLa TilLalSo So h (dodore mire dolTi LaSo do Tilre do h)×2 )
**Sótony** [ŝotonj] estas malgranda vilaĝo en Hungario en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Vas (Hungario), en Distrikto Sárvár.

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 15 km²
* Loĝantaro: 690
* Poŝtkodo: 9681
* Telefonprefikso: 95
* Koordinatoj: 47°11′48″N 16°56'56″E

Situo
-----

La vilaĝo situas laŭ flankovojoj inter Vasvár kaj Sárvár. La lasta urbo troviĝas 8, Celldömölk 20, Vasvár 24, Szombathely 30 km-ojn.

Historio
--------

La unua skriba mencio pri la vilaĝo devenis el 1273 laŭ tiama hungara ortografio *"Shouthon"*. Post la mezepoko kaze de turkaj atakoj la loĝantaro rifuĝis en fortikaĵon de Sárvár. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, lernejo, kulturdomo, biblioteko, poŝto.

Vidindaĵoj
----------

La romkatolika preĝejo omaĝe al Sankta Triunuo konstruiĝis en 1874. Skulptaĵo pri Sankta Triunuo pretiĝis en 1906.

Famuloj
-------

En Sótony naskiĝis János Varga (arkivisto).

Famaj nomportantoj
------------------

* kuracisto Péter Sótonyi
* bestokuracisto Péter Tamás Sótonyi
**Emil Barchański** - Emil Piotr Barchański - (naskiĝis la 6-an de junio 1965 en Varsovio, mortis la 3-an de junio 1982 samloke) - 16-aĝa lernanto de la 11-a Ĝeneralkleriga Liceo je la nomo al Mikołaj Rej en Varsovio, demokratia aganto en la tempo de la Pola Popola Respubliko.

En 1981 fondis lernejan kabareton *Wywrotowiec* (Revoluciulo) kaj eldonis satiran-politikan revuon *Kabel*. La 13-an de decembro 1981 - post enkonduko de la milita stato en Pollando komencis konspiran laboron en grupo "Piłsudczycy" (anoj de Józef Piłsudski).

La 10-an de februaro 1982 kun kolegoj verŝis ruĝan farbon sur la monumenton al Feliks Dzerĵinskij kaj ĵetis brulbotelon.

La 3-an de marto 1982 estis arestita de la Servo pri Sekureco en presejo de samizdatoj dum presado de la publikaĵo de Adam Michnik "Będę krzyczał" (Mi krios) el 1977. Post la aresto estis batata kaj perforte devigata al falsaj atestoj. Dum unu el pli fruaj juĝaj kunvenoj atestis: *La sinjoroj, kiam batas, ne prezentas sin, sed mi estas ĉiumomente preta ilin identigi*

Maje partoprenis tri patriotajn manifestaciojn.

La 3-an de junio pereis apud Vistulo, post du tagoj retrovita en ĝi.

En 2009 Instituto pri Nacia Memoro esploris kazon de lia murdo, la plej maljuna viktimo de la milita stato en Pollando.

Distingo kaj memorigoj
----------------------

En 2008 prezidento de Pollando Lech Kaczyński atribuis al li Kavaliran Krucon de la Ordeno *Polonia Restituta*.
En la ĉefurba liceo oni solene malfermis, laŭ iniciato de ties lernantoj mem, tri ekspoziciojn pri la milita stato en Pollando, kiujn partoprenis la patrino de Emil - Krystyna. Interparolante kun Informa Radio-Agentejo asertis, ke ofte ŝi timis pri sia filo. *Li tamen ne timis. Certan tagon diris, ke ni apartenas al generacio de timigitoj, sed lin oni ankoraŭ ne sukcesis timigi*.

Cirkonstancoj de lia morto estis temo de:

* *Wyszedłem po słońce...* (Mi eliris por la suno...)- dokumenta filmo reĝisorita de Ryszard Romanowski de 1996
* *Sprawa Emila B.* (Kazo de Emil B.) - dramo de Małgorzata Imielska, kun premiero en Teatro de Televido decembre 2007, eldonita sur DVD (2008)

Literaturo
----------

* *Emil Barchański (1965-1982) - śmierć i pogrzeb* (Emil Barchański (1965-1982) - morto kaj entombigo), en: Paweł Jędral kaj aliaj *Rejacy w stanie wojennym* (Rej-anoj dum milita stato), „Biblioteczka Reja". n-ro 1, p. 156, 2008. Warszawa: XI Liceum Ogólnokształcące imienia Mikołaja Reja. ISSN 1899-1341. OCLC 297534216

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Emil Barchański en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Arkivigite je 2010-05-19 per la retarkivo Wayback Machine IPN
* Krystyna Barchańska,  Kwartalnik Karta, KARTA-Centro, ISSN 0867-3764


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 404674
* GND: 1101487550
* LCCN: n2014030688
* VIAF: 308754962
* NKC: js20191058800
 |
**Dunabogdány** (dunabogdAnj) estas vilaĝo en Hungario en regiono **Meza Hungario**, en departemento Pest (departemento), en subregiono Szentendre.

Dunabogdány el birdoperspektivo
* Areo: 26 km²
* Loĝantaro: 3000
* Poŝta kodo: 2023
* Telefonprefikso: 26

Geografio
---------

Dunabogdány situas inter montaro Pilis kaj dekstra bordo de Danubo, laŭ ĉefvojo Budapeŝto-Visegrád. Kontraŭe troviĝas Kisoroszi, inter ili pramo trafikas. Budapeŝto troviĝas 33 km-ojn.

Historio
--------

En 1559 okazis turka okupado, poste alvenis ŝvaboj. En 1838 inundo okazis. La vilaĝo prosperis pro la apudaj ŝtonminejoj. La ŝtonoj liveriĝis al Budapeŝto. En 1947 la germanoj estis deportitaj, alvenis anstataŭ ili forpelitaj hungaroj el Ĉeĥoslovakio.

La komunumo estas nuntempe feriejo de artistoj.

Vidindaĵoj
----------

En la vilaĝo troviĝas romkatolika novgotika preĝejo kun turo 33 m-ojn alta, omaĝe al Johano Nepomuko de 1940. La alia vilaĝo estas kalvinana.

* Kategorio Dunabogdány en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
*vidu hobito*

**Hobbit** – nomo de familio de procesoroj far firmao AT&T. La procesoroj estis celitaj por poŝkomputiloj kaj komunikiloj (ekz EO Communicator). Ĝuste la procesoroj estis uzitaj por dumprojektaj specimenoj de Newton MesagePad far firmao Apple. Ankaŭ estas interese, ke sur **Hobbit** estis projektita operaciumo BeOS. Teknike la procesoroj estis sufiĉe interesaj. Ili uzis sistemon de komandoj CRISP (C-machine Rational Instruction Set Processor), kiuj kunigis kalkulpovon de RISC-procesoroj kaj kompaktecon de programoj por CISC-procesoroj. La familio estis fabrikita en kolektoj de ĉiparoj:

* ATT92010 – ĉefprocesoro kun kontrolilo de memoro;
* ATT92011 – sistema kontrolilo, kiu laboris kun subsistemo de energinutro kaj kontrolilo de interrompoj. La lasta estis okupita pri elekto kaj diĉifrado de komandoj el memoro kaj laboro kun sistema buso;
* ATT92012 – kontrolilo de PCMCIA, kiu permesis komuti ĝis kvar tabuloj PCMCIA;
* ATT92013 – kontrolilo de flankaparataro, kiu okupiĝis pri kunlaboro de sistema buso de **Hobbit** kaj 8- aŭ 16-bitaj aparatoj komutitaj per buso, kongrua al buso ISA. La kontrolilo permesis alkomuti ĝis 8 aparatoj.

Frekvenco de la procesoro estis 20 MHz kun kalkulpovo 13.5 MIPS. Uzita tensio estis 3.3-5 V kaj uzita povo 515 mW. Ĝenerale **Hobbit** estis plena kolekto por produkti komputiletojn (poŝkomputilojn, komunikilojn, mezurilojn kma). AT&T ankaŭ projektis pli kalkulpovajn **Hobbitojn** (92020S, 92020M, 92020MX, 92021MX) tamen evoluo de procesora arkitekturo de ARM kaj komerca sukceso de Newton MessagePad kun procesoro ARM 610 baris plian evoluon de **Hobbit**.
**László Miklós VÉKÁS** rumania hungara fizikisto. Li naskiĝis en Arad la 5-an de decembro 1945.

Kariero
-------

László Miklós Vékás akiris diplomon en Universitato de Temeŝvaro inter 1963–68 kaj li doktoriĝis en 1983 en Universitato Al. I. Cuza de Iaşi. Li estis scienca eslporisto, ĉefesploristo, universitata instruisto en Temeŝvaro de 1968. Li publikigis preskaŭ 130 studaĵojn (Zeitschrift für Physik, Acta Physica Hungarica, Hadronic Journal, Journal of Magnetism and Magnetic Materials, Sensors and Actuators, Europhysics Letters, IEEE Transactions on Magnetics, Journal of Colloids and Interface Science, Czechoslovak Journal of Physics, Applied Physics, Indian Journal of Engineering & Materials Sciences, Molecular Crystals & Liquid Crystals, International Journal of Multiphase Flow, Applied Physics, Journal Optoelectronics and Advanced Materials, Applied Surface Science, Journal Nanoparticle Research, International Journal of Photoenergy, Journal Non-Newtonian Fluid Mech, Magnitnaya Gidrodinamika, Roma­nian Reports in Physics, Revue Roumaine de Biologie, Advances in Space Research, Magnetohydro­dynamics, Romanian Journal of Physics, Journal of Nanostructured Polymers and Nanocomposites, China Particuology, Journal Nano­manufacturing, Advances in Science and Technology, Buletinul Ştiinţific şi Tehnic al UPT, Annals of the West University of Timişoara – Physical Sciences, Bulletin of the „Politeh­nica" University of Timişoara, Transactions on Mechanics)

Libroj kun kunulaŭtoroj
-----------------------

* Tehnologii, calitate, maşini şi materiale (Buc. 1987); Forţe de gradient şi aplicaţii (Tv. 1995); Micro and nanostructures (Buk. 2001); Echipamente electro­acustice pentru procesarea perfor­mantă în medii lichide (Tv. 2002); Comportarea reologică a fluidelor magnetizabile (samloke. 2002); Convergence of micro-nano-bio­technolo­gies, Series Micro- and Nano­engineering (Buk. 2006); Nano­science in Biomedicine (Berlin 2009).

Fonto
-----

* Románia Magyar Irodalmi Lexikon Arkivigite je 2016-04-15 per la retarkivo Wayback Machine
**Internacia premio Paŭlo la 6-a** estas aljuĝita je ĉiu kvina jaro al persono aŭ institucio kiu kontribuis laŭ elstara maniero al la plifondigo kaj disvastigo de la kulturo inspirita de religiaj valoroj.

Ĝi estis elpensita ĉe la "Istituto Paolo Sesto" (Instituto Paŭlo la 6-a), kaj lanĉita en Breŝo (Italio), aprobita en 1977 per episkopa dekreto kaj agnoskita, en 1978, laŭ la ŝtata leĝo per dekreto de la Prezidento de la Itala Respubliko  Arkivigite je 2010-06-10 per la retarkivo Wayback Machine

La premio konsistas, praktike, en distingigo kaj monhelpo kaj kunlaboro por la publikigo kaj disvastigo de la verkaro de la premiito. 

Iuj ŝatantoj de emfazoj epitetas la premiojn "katolika Nobelo" por ĝia pliiĝanta internacia resono.

Premiitoj
---------

**1984**. **Hans Urs von Balthasar**, svisa teologo, ĉar "la vasteco kaj kultura profundo, multfaceto kaj amplekso de lia verko, originaleco kaj koncepta aŭdaco okupis elstaran rolon inter la figuroj de la teologoj de tiu jarcento".

**1988**. Olivier Messiaen, franca komponisto kaj orgenisto pro "la kompleksa artista personeco kaj multforma primuzika verko eltiris fundamenton kaj inspiron el intensa sentemo religia kunigita al eksteza amo por la naturo".

**1993**. Oscar Cullmann, germana luterana teologo por "honori eminentas atestanton de ekumenismo de la vero, kiu trovas fundamenton en la Vorto de Dio kaj en la Fido en ago de la Sankta Spirito". 

**1998**. Jean Vanier, kanada fondinto de la Komunumo "Arche" (Arkeo) kaj de la Movado "Foi et Lumière" (Kredo kaj Lumo), pro "sperto de studo kaj partopreno en homa sufero, laŭ tuta kaj fakta solidareco kun la mensa handikapo".

**2003**. Paul Ricoeur, profesoro kaj filozofo "agnoskita kiel unu el la plej gravaj filozofoj de nia tempo, kies riĉega verkaro estas atesto de pensisto ĉiam inklina kapti kaj dialogi kun signifoplenaj pensfluoi de la niatempa kulturo".

**2009**. "Sources Chrétiennes", pariza eldonejo kiu ekde 1942 ĉiam pli karakteris per "grava engaĝo en la kultura dialogo krom teologia kaj eklezia, kiu kontribuis kaj lumigas la renkonton de kristanismo kun la antikva kulturo".

Eksteraj ligiloj
----------------

* [*rompita ligilo*]
*
La **Internacia programo por abolo de infanlaboro**, aŭ en angla *International Programme on the Elimination of Child Labour* (IPEC), estas programo kiun la Internacia Organizaĵo de Laboro plenumas el 1992. La celo de la IPEC estas labori por la iompostioma elradikigo de la infanlaboro pere de la plifortigo de la ŝtataj kapabloj por alfronti la problemojn de la infanlaboro kaj de la kreado de tutmonda movado por lukti kontraŭ ĝi. 

La grupoj kiuj estas prioritataj celoj por la IPEC estas la infanoj submetitaj al la plej malbonaj formoj de infanlaboro, kiel la sklaveco aŭ similaj praktikoj, kiel la deviga infanlaboro, kaj la infanoj kiuj faras danĝerajn laborojn aŭ kiuj laboras sub danĝerajn laborkondiĉoj. La programo ankaŭ atentas especiale la infanojn kiuj estas speciale vundeblaj, tio estas, la tre junaj infanoj kiuj jam laboras (malpli ol 12-jaraĝaj) kaj la infaninoj kiuj laboras. 

La planita strategio celas jenon:

* Helpi aliancon de kunlaborantoj por rekoni la infanlaboron kaj agadi kontraŭ ĝi.
* Analizi la situacion por detekti problemojn de infanlaboro en difinita lando.
* Asisti en la disvolvigo kaj en la aplikado de ŝtataj politikoj al la problemoj de infanlaboro.
* Plifortigi la organizojn jam ekzistantajn kaj organizi la instituciajn mekanismojn.
* Konsciigi pri la problemo tra la tuta lando, en vilaĝoj kaj laborlokoj.
* Helpi la disvolvigon kaj la aplikadon de protekta leĝaro (labora juro).
* Helpi la rektan agadon ĉe (eblaj) infanoj laboristoj kun montraj celoj, inklude la programojn de difinita daŭro por fronti la plej malbonajn formojn de infanlaboro.
* Reprodukti kaj etendi la sukcesajn projektojn en la programoj de la kunlaborantoj.
* Algi aferojn de infanlaboro en la politiko, la programoj kaj la sociekonomiaj principoj.