recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Monumento al Malkovroj, Lisbono.
Detalo de la monumento en la okcidenta flanko.
La **Monumento al Malkovroj** (en portugala *Monumento aos Descobrimentos*), populare konata kiel *Padrão dos Descobrimentos* (aŭ simple *padrão*), estas monumento konstruita en 1960, ĉe la bordo de la rivero, en Belém, Lisbono, Portugalio, por omaĝi la memoron de la 500jariĝo de la morto de Henriko la Navigisto.

Ĝi estis mendita de la faŝismeca reĝimo de Salazar ema omaĝi la koloniisman historio de Portugalio, havs 52 metrojn de alto kaj omaĝas la maristojn, reĝajn mecenatojn kaj ĉiujn partoprenintojn en la disvolvigo de la Epoko de Malkovroj. La aŭtoroj de la verko estis la arkitekto José Ângelo Cottinelli Telmo kaj la skulptisto Leopoldo de Almeida.

La Monumento al Malkovroj kaj Esperanto
---------------------------------------

En la kvina kanto de la verko de Abel Montagut nome *Poemo de Utnoa* okazas asembleo de la Gobanoj (eksterteranoj). Tie oni akceptas, ke oni plikuraĝigu la malfortigitan Utnoan (nome la ĉefrolulo Noa) pere de la drogo *anoŭdo*. Inna malsupreniras kaj liveras ĝin al Noa. Je ties efiko aperas antaŭ li la poeto Valmikio kiu montras al li la enormajn atingojn de la estonta homaro, se li sukcesas savi ĝin, nome, en Azio, el Ĉina Murego al insulo Srilanko. Poste aperas la japana pentristo Hokusajo kiu siavice montras aliajn mirindaĵon el Azio. Kaj poste venas la vico de Fidiaso, kiu montras mirindaĵojn el Eŭropo. Jen kiel oni prezentas la Monumenton al Malkovroj kiel unu el du ĉefaj vidindaĵoj el Lisbono, enkalkulante la ĉeurban palaco de Keluzo:

Nun al Lisbono flugas la vojaĝantoj Ibere.
Ĝiaj bulvardoj, placoj kun skulptoj lukse patosaj
mirigas Uttu Noan. -Jen la Palaco Somera
de Keluz, ekstermure, kun ruĝeblanka fasado,
kaj ĉe l'haveno vasta, la Monumento Naviga.

Bildaro
-------

* Sireno sur kahelo en la Monumento al MalkovrojSireno sur kahelo en la Monumento al Malkovroj
* Neptuno sur kahelo en la Monumento al la MalkovrojNeptuno sur kahelo en la Monumento al la Malkovroj
* Monumento al Malkovroj, rivero Taĵo kaj ponto 25a de ApriloMonumento al Malkovroj, rivero Taĵo kaj ponto 25a de Aprilo

Referencoj
----------

1. ↑  Abel Montagut, *Poemo de Utnoa*. Pro Esperanto. Vieno, 1993. ISBN 3-85182-007-X. 225 p. p. 119.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Monumento al Malkovroj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Monumento al Malkovroj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Monumento al Malkovroj Arkivigite je 2011-03-09 per la retarkivo Wayback Machine

38° 41′ 37″ N 9° 12′ 20″ U﻿ / ﻿38.69361 °N, 9.20556 °U﻿ / 38.69361; -9.20556 (mapo)
La vorto **anarkio** devenas el la greka ἀναρχία, *anarĥIa* (de ἄναρχος, *Anarĥos*, prefikso ἀν, an, kiu signifas 'ne' aŭ 'sen', kaj nomo ἀρχός, arĥOs, kiu signifas 'estro', 'ĉefo' aŭ 'registo') kaj utilas por aludi situaciojn kie forestas ŝtato aŭ publika povo kaj tiele estas neaplikebla la monopolo de la perforto ĉe specifa teritorio. Diference de la aŭtarkio (mem-regado), kio estas koncepto de etiko, la anarkio aludas al situacio de la politika sistemo.

Ne konfuzendas tiu koncepto kun malordo aŭ manko de ordo, kiu estus tute malferma kaj nepreciza koncepto.

Same ne konfuzendas kun tiu de anarkiismo, kiu celas socian ordon pere de anarkio.

Vidu ankaŭ
----------

* Anarkio (Malatesta)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Anarkiistaj idealoj kongruis kun interna ideo, artikolo en Libera Folio aperinta 2022-03-23 (esperante)

Notoj
-----

1. ↑  Vidu: 

	* Anarchy, Vortaro Merriam-Webster rete.
	* Anarchos, *A Greek-English Lexicon*.
	* Diccionario Manual Griego VOX. Griego clásico-Español, eld. 18a de VOX, p. 44. ISBN 84-8332-149-1
	* Etimologio de la vorto anarchy en Wiktionary (en angla).
2. ↑  ĉe **anarquía** en la Hispanlingva vortaro – 22a eldono.

* Anarkio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Anarkio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Anarkio en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)
**Petr Barna** (n. la 9-an de marto 1966) estas ĉeĥa iama konkurenciva artsketisto kiu konkuris por Ĉeĥoslovakio. Li estas la eŭropa ĉampiono de arta sketado 1992, atingis bronzan medalon en la Vintra Olimpiko 1992 en [Albertville]], kaj sepfoja ĉeĥoslovaka nacia ĉampiono.

Persona vivo
------------

Barna naskiĝis la 9-an de marto 1966 en Prago. En 1990, li geedziĝis kun glacidancisto Andrea Juklová, kun kiu li havas filinon, Sofie Barnová, naskita en aprilo 1992.

Kariero
-------

Barna komencis glitkuradon en Prago ĉe subĉiela vojo kaj ricevis lecionojn en 1972. Li komencis prezentiĝi ĉe altrangaj internaciaj en la 1982–83 sezono. Li estis
trejnita de František Pechar.

Barna tordis sian dekstran maleolon kiam li forlasis la flughavenon en Birmingham survoje al la Eŭropa Ĉampioneco 1989. Malgraŭ la vundo, li medalis unuafoje ĉe Ĉampioneco, gajnante bronzon.

1991-92 estis la plej bona konkurenciva sezono de Barna. Li gajnis oron ĉe la Eŭropa Ĉampioneco 1992 Eŭropa Ĉampioneco kaj bronzan medalon ĉe la [ Vintra Olimpiko 1992 en Albertville, Francio. 
Li ankaŭ ricevis la unuan 6.0 por arta esprimo en la historio de la mallonga programo - lia prezento de Charlie Chaplin en tiu programo daŭre vidindas kaj tre ĉarmis la publikon.

Post sesa loko ĉe la Mondĉampioneco 1992, Barna retiriĝis de amatorkonkurado. Li tiam pasigis preskaŭ dek jarojn kiel profesia glitkuranto, aperante en la turneo Ĉampionoj sur Glacio kaj Mondpokala, same kiel konkurante en mondaj profesiaj konkuradoj. Li preferis amatoran konkurson, dirante: "En amatora glitkurado, gravas kiel vi glitkuras. En profesia, gravas kiel vi *dancas*. Kaj mi ne dancas. Mi pli ŝatis amatoran glitkuradon",  kvankam sendube estas maltroigo aserti ke li ne dancis.

Barna laboras kiel trejnisto en Oberstdorf, Germanio, kaj ankaŭ aperis en pluraj televidaj glitkuradprogramoj.

Referencoj
----------

1. 1 2  biografio en la retejo de la Ĉeĥa Olimpika Komitato (ĉeĥe)
2. 1 2 3  artikolo *"Petr Barna: skating out from behind the Iron Curtain"*, angle: "Petr Barna: sketante el malantaŭ la Fera Kurteno", en la revuo *IFS Magazine* la 8-a de aŭgusto 2013
3. ↑  intervjuo de la revuo kaj retejo "Artsketada Mistero" angle
Kunsido de la asembleo en la navo de la aŭgustena kirko en Erfurto. La **Erfurta Unuiĝparlamento** (germane: *Erfurter Unionsparlament*) estis asembleo por nova ordigo de Germanujo, kiu kunsidis je prusa iniciativo de la 20-a de marto ĝis la 29-a de aprilo 1850 en la Aŭgustena monaĥejo de Erfurto.

Fono politika
-------------

Post la Revolucio de 1848, kiu fiaskigis la Germanan Federacion sub hegemonio de la Habsburgoj, Prusio intencis iĝi pli forta kaj superi la aŭstrian rolon. Kune kun la reĝolandoj de Hanovro kaj Saksio ĝi estis ellaborinta konstitucion favorantan germanan ŝtaton sen Aŭstrujo sub prusa gvidado. Ĉirkaŭ tia ŝtato grupiĝu t.n. *Germana Unio* (germane: *Deutsche Union*), kio inkluzivu ankaŭ Aŭstrion kun ĝiaj negermanlingvaj landoj.

Malsukceso de la deputitaro
---------------------------

La parlamenton, kunvokita por akcepti tiajn novordigajn leĝojn, bojkotis ne nur Aŭstrio, sed ankaŭ Virtembergo kaj Bavario; krome la liberaluloj rifuzis konsenti pro la manko de demokratiaj elementoj.

La 16-an de majo 1850 la Nacio Asembleo en la frankfurta Paŭlo-preĝejo denove kunvenis kaj en la 29-an de novembro 1850 Prusio subsignis sub rusa premo la t.n. Punktaron de Olomouc rezignanta, en tiu momento, pri siaj unuigplanoj.

Konata deputito en Erfurto estis la juna Otto von Bismarck sed ankaŭ Radowitz, Grafo Brandenburg, Manteuffel, von Gagern, Simson, Dahlmann Carl Emmerling kaj Häusser.

* Kategorio Erfurta Unuigparlamento en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 463121
* GND: 74943-6
* VIAF: 151868361
* SUDOC: 058471618
 |
La **Muzeo de Moderna Arto de Novjorko** (ankaŭ mallongigite nomata ***MoMA***, sigloj en angle *Museum of Modern Art*) estas art-muzeo situanta en Manhatano en la numero 11 West ĉe la strato 53 de Novjorko (Usono). La muzeo malfermiĝis al la publiko la 7-an de novembro 1929, kaj estis fondita de la usonaj bonfarantoj Lillie P. Bliss, Mary Quinn Sullivan kaj Abby Aldrich Rockefeller por "helpi al la homoj kompreni, uzi kaj ĝui la vid-artojn de nia epoko". Ĝi estas konsiderata kiel unu el la plej bonaj muzeoj de moderna arto.

Logoo de la Museum of Modern Art 
La Muzeo fondiĝis kiel privata fonduso, ricevante multnombrajn donacojn de ĝiaj anoj kaj entreprenoj, iĝante ekzemplo por aliaj samspecaj muzeoj, ampleksigante la limojn de la arto al aferoj ne akceptataj en artgalerioj.

Ĝi estas konsiderata kiel grava ejo de moderna kaj nuntempa arto de la mondo, kun unu el la plej bonaj kolektoj de majstraj verkoj. Ĝi gastigas verkojn kiel *Stela nokto* de Van Gogh, *Broadway Boogie Wogie* de Piet Mondrian, *Les Demoiselles d'Avignon* (1906) de Pablo Picasso, *La persisto de la memoro* de Salvador Dalí kaj verkoj de unuarangaj usonaj artistoj kiel Jackson Pollock, Andy Warhol kaj Edward Hopper. MoMA ankaŭ posedas gravajn kolektojn de grafika fasonado, industria fasonado, fotografio, arkitekturo, kino kaj presaĵoj.

MoMA konservas la unuajn avangardajn verkojn de la 20-a jarcento. Ili estas verkoj de Pablo Picasso, Marc Chagall, Vasilij Kandinskij, Piet Mondriaan, Henri Matisse, ktp. Ĝi havas Ĝardenon de Skulptaĵoj kun verkoj de Auguste Rodin, Alexander Calder, Louise Nevelson, Pablo Serrano kaj Aristide Maillol, krom kinhalo.

Post kvar jaroj da reformoj, en 2004 estis inaŭgurita la nova MoMA, kun preskaŭ la duobla spaco. La muzeo havas du restoraciojn kaj kafejon.

Vidu ankaŭ
----------

* Abner Graboff

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Muzeo de Moderna Arto de Novjorko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retpaĝo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 392828
* GND: 1007559-8
* LCCN: n79021281
* VIAF: 233970104, 268692973 128460224, 233970104, 268692973
* ISNI: 0000000123082510
* SUDOC: 026549867
* BNF: 11877649t
* ULAN: 500303609
* NLA: 35382586
* NDL: 00628909
* RKD: 501247
* NKC: ko2003165023
 |
***Arader Zeitung*** estis germanlingva taggazeto kiu aperis inter 1852 kaj 1875 en Arad. Malgraŭ sia loka karaktero ĝi ĝuis pri granda ĝenerala ŝato kaj legantaro en Banato, Supra Hungarujo kaj Transilvanio.

Historio
--------

Antaŭula produkto estis la de Heinrich Goldscheider fondita periodaĵo *Arader Kundschaftsblatt* (1837–1848), kiu malaperis pro tro severaj cenzuraj mezuroj dum la revolucia jaro de 1848. Du jarojn pli malfrue Goldscheider publicis *Arader Anzeiger* en du lingvoj (germane kaj hungare) kies titolo finfine ŝanĝiĝis je *Arader Zeitung*.

Liveradis enlandajn kaj eksterlandajn novaĵojn kiujn oni transprenis ofte rekte el aliaj gazetoj (ekz. Austria; Triester Zeitung; Bremer Handelsblatt). Koncerne komercadon kaj merkatajn aferojn oni tamen porparolis decide ankaŭ por lokaj interesoj. La felietono dediĉis sin al kulturaj temoj prezentante multajn tradukojn, ekz. de la hungara verkistino Lilla Szilágyi Bulyovszkyné.

Inter 1875 kaj 1918 ekzistis ankoraŭ *Arader Tageblatt*. Ne klaras inter la gazetesploristoj ĝis hodiaŭ ĉu ĝi estis intencota kiel posteula produkto por *Arader Zeitung* aŭ ne.

La inter 1920 kaj 1944 aperinta samtitola gazeto (kun la klariganta subtitolo *Das Blatt der Deutschen in Rumänien*; eldonisteco de Nikolaus Bitto) estis multe malpli liberalisma..

Literaturo
----------

* Heinrich Réz: *Deutsche Zeitungen und Zeitschriften in Ungarn vom Beginn bis 1918*. München 1935, p. 47.
* Jörg Riecke, Tina Theobald (eld.): *Deutschsprachige Zeitungen im östlichen Europa. Ein Katalog*. Bremen 2019, p. 493–495.
* Mária Rózsa: *Deutschsprachige Presse in Ungarn 1850–1920*. Ĉe: Berichte und Forschungen 11 (2003), p. 59–143 (surrete Arkivigite je 2023-03-15 per la retarkivo Wayback Machine).
* Albert Weber: *Bibliographie deutschsprachiger Periodika aus dem östlichen Europa*. Teil 1: Zeitungen und Zeitschriften. Regensburg 2013, p. 808–810 (surrete Arkivigite je 2017-08-14 per la retarkivo Wayback Machine).

Referencoj
----------

1. ↑  La eldonkvanto en 1857 estis de 750 ekzempleroj.
2. ↑   informoj ĉe ZDB.
**Parko de la enamiĝintoj** (armene: Սիրահարների Այգի (*Siraharneri Ajgi*) estas publika parko en Erevano, Armenio, situanta ĉe la Avenuo Bagramjan tuj apud la metrostacio Marŝalo Bagramjan. Ĝi okupas areon de 2,5 hektaroj en la centra distrikto de la urbo (Kentrono). La parko estis tute renovigita inter 2005 kaj 2008 kaj remalfermita en novembro 2008 per la klopodoj de bonfaranto Albert Boghosjan, estro de *Boghossian Foundation*.

Superrigardo
------------

La parko devenas de la 18-a jarcento, konata kiel *Parko Kozern* nomita laŭ la distrikto Kozern, nordokcidenta antaŭurbo de malnova Erevano. Ĝi estis konata pro mezepoka tombejo kaj ties kapelo.

Post la dua mondmilito, la parko estis restrukturita en 1949 kaj renomita *Parko Puŝkin* per la decido de la Konsilio de Ministroj de la Armena Soveta Socialisma Respubliko, kadre de la festado de la 150-a datreveno de la naskiĝo de la fama rusa poeto Aleksandr Puŝkin. Poste en 1970, la parko estis nomita Barekamutjun (Amikeco) kiel omaĝo al la amikeco de ĉiuj membro-nacioj de Sovetunio. En 1995, post la sendependeco de Armenio, per la decido de la prezidanteco de la civilaj reprezentantoj de Erevana Urbestraro, la parko estis renomita *Parko de la enamiĝintoj*, surbaze de la fakto, ke la parko estis ŝatata loko por rendevuo por multaj paroj, dum la dua duono de la 20-a jarcento.

En 2005, per iniciato de bonfaranto Albert Boghosjan, la Boghossian Foundation supozis la renovigadon de la parko, ene de la kadroj de la projekto *Ĝardenoj Boghossian*. Post jaro da esplorado, franca projektista arkitekto *Pierre Rambach* prezentis la skizojn de la nova projekto en 2006 kaj ricevis la aprobon de la Erevana Urbestraro. Pierre Rambach plurfoje vizitis Armenion por esplori armenajn pejzaĝojn kaj trovi la plej bonajn solvojn por ebligi la kombinaĵon de rigoraj japanaj pejzaĝigaj principoj kun la spirito de Armenio.

Post tute renovigita procezo inter 2005 kaj 2008, la Parko de enamiĝintoj de Erevano estis malfermita en novembro 2008. La parko havas neniujn paŝojn por ebligi facilan aliron de rulseĝoj al ĉiuj partoj. Ĝi havas malgrandan kafejon kun multaj eksteraj sidlokoj.

La parko ankaŭ gastigas malgrandan amfiteatron kun kapablo de 215 sidlokoj kaj sceneja surfaco de 100 m², nomata laŭ Robert Boghosjan.

Galerio
-------

* 
* 
*

Referencoj
----------

1. ↑   Parks in Yerevan. Arkivita el la originalo je 2013-05-21. Alirita 2020-10-18.

* Kategorio Parko de la enamiĝintoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Muzeo de Pola Armeo** (pole *Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie*) estas muzeo en Varsovio, prezentanta kolektojn dediĉitajn al la historio de armitaj fortoj kaj la historio de Pollando, situanta ĉe Al. Jerozolimskie 3.

La muzeo kolektas, science prilaboras, esploras kaj ekspozicias objektojn kun arme-historia karaktero.

En 2022 komenciĝis transporto de eksponaĵoj al nova moderna sidejo en tereno de la Citadelo de Varsovio. La 13-an de aŭgusto oni malfermis inaŭguran ekspozicion *1000 jaroj de gloro de pola armilaro*. Oni arigis pli ol 300 000 eksponaĵojn.

Historio
--------

La muzeo fondiĝis la 22-an de aprilo 1920 per dekreto de Ĉefkomandanto, Marŝalo de Pollando Józef Piłsudski. Ĝia direktoro estis Bronisław Gembarzewski – historiisto pri militistiko, muzeologo, kaj ankaŭ plurjara direktoro de la Nacia Muzeo en Varsovio (de 1916 ĝis 1936).

Malfermon de la Muzeo en ties unua konstruaĵo ĉe strato Podwale 15 faris generalo Józef Haller en aprilo 1922. De 1933 la muzeo troviĝas ĉe Aleje Jerozolimskie.

De 1933 la Muzeo de Pola Armeo troviĝas en la nuna konstruaĵo. Parto de kolektaĵoj prezentataj en la muzeo devenis de kolektataj de la unua duono de la 19-a jarcento polaj militaraj memoraĵoj de Wincenty Krasiński. En 1939 oni prezentis en ĝi pli ol 60 mil eksponaĵojn. Dum la germana okupado ili estis forveturigitaj al Germanio. Plimulto de la muzeaj salonoj kaj la ekonomia bazo estis ŝanĝitaj al deponejoj de Waffen-SS.

En 1944 la loko ŝanĝis sian nomon al la Muzeo de Pola Armeo, kiu ekfunkciis por vizitantoj en 1946. Depostulaj agadoj permesis regajnon de ĉ. 40 mil eksponaĵoj.

Prezentata konstanta ekspozicio bildigas historion de la polaj armiloj, i.a. la kolekton de pafiloj ekde mezepoko ĝis la 18-a jarcento.

Filioj
------

* Katin-Muzeo en Varsovio (en la citadelo)

Vidu ankaŭ
----------

* Muzeo de la Pola Aviado en Krakovo

Bibliografio
------------

* Małgorzata Omilanowska, Jerzy S Majewski, *Warszawa Przewodnik* (Varsovio Gvidlibro), Wiedza i Życie, Varsovio 2000, ​ISBN 83-7184-861-7​.
* *Wielka Encyklopedia PWN* (Granda Enciklopedio de PWN), Varsovio 2003, volumo 18, p. 236, ​ISBN 83-01-13357-0​ volumoj 1-30, ​ISBN 83-01-13443-7​ volumo 5

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Muzeo de Pola Armeo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Strona Muzeum Wojska Polskiego Paĝo de la Muzeo de Pola Armeo
* Statut Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie, nadany zarządzeniem Ministra Obrony Narodowej Nr 4/MON z dnia 26 stycznia 2007 Arkivigite je 2016-03-10 per la retarkivo Wayback Machine Statuto
* Otwarcie Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie Malfermo de la muzeo en la kroniko de PKF (Pola Filma Kroniko), en la bazo Repozytorium Cyfrowe Filmoteki Narodowej


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 609259
* GND: 5038889-7
* LCCN: n85318356
* VIAF: 131167054
* ISNI: 0000 0001 2158 5077
* SUDOC: 033858489
* BNF: 12314707g
* ULAN: 500312752
* NKC: ko2004227580
 |
La fronta fasado de la muzeo.
La **Nacia Artmuzeo de Danio** (dane *Statens Museum for Kunst*) estas la ŝtata muzeo pri arto de Danio kaj la plej grava muzeo de la lando. Ĝi situas en la ĉefurbo Kopenhago. La muzeo estis konstruita inter 1889 kaj 1896 el planoj plenumitaj de Wilhelm Dahlerup kaj G.E.W. Møller, laŭ itala renesanca stilo.

Aŭtune de 1998 nova dependaĵo estis kreita de la arkitektoj Anna Maria Indrio kaj Mads Møller : ĝi estis konstruita en la parko malantaŭ la originala konstruaĵo, kaj estas konektita al ĝi pere de vitre kovrita aleo, la "strato de skulptaĵoj".

La muzeo entenas artkolektojn, kiuj datiĝas ĝis la 12-a jarcento. Interalie videblas verkoj fare de Tiziano kaj Mantegna, Rubens kaj Rembrandt, Cornelis Gijsbrechts, Eckersberg kaj Christen Købke sed ankaŭ Henri Matisse, Edvard Munch, Emil Nolde. Ankaŭ estas verkoj de la danaj artistoj Albert Gottschalk, Asger Jorn kaj Per Kirkeby.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Nacia Artmuzeo de Danio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Nacia Artmuzeo de Danio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la muzeo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 269711
* GND: 1007582-3
* LCCN: n79061308
* VIAF: 256749101
* ISNI: 0000 0001 2185 2403, 0000 0001 2179 1911
* LIBRIS: 129395
* SUDOC: 028331699
* BNF: 12018928f
* ULAN: 500242788
* NLA: 36259277
* NDL: 00861598
* RKD: 487740
* BNE: XX130522
 |
**Lavena Ponte Tresa** estas komunumo de norda Italio, borde de la Lago de Lugano. Ĝi situas en la regiono Lombardio kaj en la provinco Varese (Varezo). Komence de 2023 en la komunumo vivis 5 603 loĝantoj sur areo de 4,44 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de 1 262 loĝantoj/km². Kristana patrono estas la sankta krucumo de Jesuo, kies memortago sekve estas la komunuma festotago.

Najbaras la komunumoj Brusimpiano, Cadegliano-Viconago, Marzio, Caslano, Croglio kaj Ponte Tresa TI.

Geografio
---------

Lavena Ponte Tresa situas ĉe la elfluo de la rivero Tresa el la Lago de Lugano. La komunumo Lavena Ponte Tresa konsistas el la vilaĝoj Laven kaj la itala parto de la vilaĝo Ponte Tresa, kies svisa parto situas norde de la rivero Tresa kaj formas la svisan komunumon Ponte Tresa TI.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Ponte Tresa datiĝas el la jaro 818 kiel *ad Tresiae Pontem*. Dum mezepoko ĝis la konstruo de la Digo de Melide Ponte Tresa havis strategian signifon por la transiro de Svislando al Italio. Supozeble jam dum la romia epoko en Ponte Tresa ekzistis transirejo aŭ eĉ ponto trans la rivero Tresa. Dum mezepoko Ponte Tresa havis pro sia lima situo apartan statuson de aŭtonoma komunumo. La Dukoj de Milano al Ponte Tresa koncedis impostan liberecon, kaj la Svisa Ĵurkomunumo konfirmis tiun statuson. Post la napoleonaj militoj en la jaro 1803 estis fondita Kantono Tiĉino, kiu estis atribuita al Svislando. Ĉar kiel limo inter Lombardio kaj Tiĉino estis fiksita la rivero Tresa, la vilaĝo Ponte Tresa estis dividita en svisan parton, kiu formas la tiĉinan komunumon Ponte Tresa kaj italan parton, kiu estis altribuita al la itala komunumo Lavena Ponte Tresa. Eklezie la svisa parto de Ponte Tresa sendependiĝis de la paroĥo Lavena nur en la jaro 1821.

Vidu ankaŭ
----------

* **Ponte Tresa**

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: *Bernardino Croci Maspoli*:  *Ponte Tresa* en *Historia Leksikono de Svislando* (2010-02-22)
La plej okcidenta distrikto de Berlino, **Spandau** [ŜPANdaŭ], ĉefe situas borde de la rivero Havel. Hodiaŭ ĉirkaŭ 217 000 personoj loĝas ĉi tie kaj la surfaco estas 9 200 ha.

Vidindaĵoj
----------

* Citadelo
* Malnova urboparto
* Fort Hahneberg
* Bruno-H.-Bürgel-Sternwarte, observatorio

Historio
--------

katastromapo de Spandau el la jaro 1728
Oni ne certe scias, kiam Spandau fondiĝis; la nomo "Spandow" menciiĝis la unuan fojon en dokumento el la jaro 1197. La dokumento montras, ke la setlejo jam pli longe ekzistis.

Elfosaĵoj en la regiono Burgwall pruvas, ke 2 km sude de la hodiaŭa malnova urboparto de Spandau ekzistis slava setlejo el la 8-a jarcento.

Dum la 12-a jarcento germana setlejo fondiĝis sur insulo, la hodiaŭa malnova urboparto, kie oni ekloĝis pro ripeta inundiĝo de la slava setlejo. Fine la slavoj ankaŭ transloĝiĝis en la germanan setlejon kaj kunprenis la slavan nomon Spandow. Samtempe la citadelo konstruiĝis ĉe la norda pinto de la insulo.

En la jaro 1877 la urbonomo Spandow ŝanĝiĝis al Spandau.

Nuntempo
--------

Dum la jaro 1920 Spandau fariĝis la 8-a urbodistrikto de Berlino.

Post la Dua Mondmilito Spandau estis en la urba regiono administrata fare de la brita registraro kaj famiĝis pro la Malliberejo de Spandau.

Kiam la berlina muro konstruiĝis en la jaro 1961, Spandau perdis sian okcidentan parton, nome "Weststaaken". Finfine dum la jaro 1990 oni unuigis la du partojn.

Partneraj urboj
---------------

plaketoj pri la partneraj urboj de Spandau ĉe la urbodomo
 Siegen kaj distrikto Siegen-Wittgenstein en Nordrejn-Vestfalio ekde 1952

 Luton en Britio ekde 1959

kadra Asnières-sur-Seine en Francio ekde 1959

kadra Aŝdod en Israelo, ekde 1968

 Boca Raton en Florido/Usono de 1979 ĝis majo 2003

 İznik en Turkio ekde 1987

 Nauen en Brandenburgio ekde 1988

Vidu ankaŭ
----------

* Carl Schurz: spandaŭa revoluciulo, dum 1877-1881 ministro en Usono
* Karl Liebknecht: spandaŭa deputito de la regna parlamento

* Spandau en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Spandau en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Spandau en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Spandau en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala paĝaro de la urbodistrikta administrejo

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rUrbodistriktoj de Berlino |
| --- |
| Charlottenburg-Wilmersdorf • Friedrichshain-Kreuzberg • Lichtenberg • Marzahn-Hellersdorf • Mitte • Neukölln • Pankow • Reinickendorf • Spandau • Steglitz-Zehlendorf • Tempelhof-Schöneberg • Treptow-Köpenick | blazono de Berlino |

 |
**Vilmos Szabadi** [vilmoŝ sabadi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szabadi Vilmos** estas hungara violonisto, altlerneja instruisto.

Vilmos Szabadi  naskiĝis la 10-an de marto 1959 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Vilmos Szabadi akiris diplomon en Muzikarta Altlernejo Ferenc Liszt en 1983. Jam dum la studentaj jaroj en 1982 li atingis la unuan lokon en violonistkonkurso de Hungara Radio. Lia ĉefinstruisto estis Ferenc Halász (muzikpedagogo). En 1984 li ekinstruis en la Altlernejo. Li frekventis majstrokursojn de Ruggiero Ricci, Sándor Végh kaj Loránd Fenyves. Depost siaj studoj li ankaŭ recitalis (iom poste jam tutmonde) kaj partoprenis en konkursoj. En 1995 li aranĝis koncertserion en kasteloj, post 4 jaroj li fondis muziktriopon. Dum instruado li atingis la rangojn docento kaj katedrestro. Li ricevis konkursajn kaj ŝtatajn premiojn inter 1982-2012.

Liaj muzikdiskoj
----------------

*

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 639744
* GND: 123810515
* LCCN: no98109189
* VIAF: 17414027
* ISNI: 0000 0001 1468 4042
* SUDOC: 156598043
* BNF: 139543797
* MBA: 0e61c5c1-9dd2-47c2-bfe4-5efc4759f9c8
* NKC: xx0120896
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  Kunigi | **Oni sugestas kunigi ĉi tiun artikolon kun Muzeo ASTRA.

---**
Bonvolu diskuti en la Diskuto:Muzeo ASTRA. Nur ensalutintaj uzantoj povas aranĝi tion. |

La ĉefa enirejo de la ASTRA Nacia Muzeo-Komplekso malferma-aera-muzeo.
**"ASTRA"** (rumane *Complexul Naţional Muzeal "ASTRA"*) estas muzeo-komplekso pri rumana popoltradicia civilizacio kiu troviĝas en Sibiu, Rumanio, kaj arigas kvar etnologiajn kaj civilizaciajn muzeojn en la urbo, serion de laboratorioj por konservado kaj esplorado kaj dokumentada centro. Ĝi estas la posteulo de la *ASTRA-Muzeo* kiu ekzistis en la urbo ekde 1905. Ĝia moderna vivo komenciĝis kun la malfermo de *La Muzeo de Popola Teknologio* en 1964, nun *La "ASTRA" Muzeo de la Tradicia Popoltradicia Civilizacio*.

Ĝi estas la plej granda muzeo en libera aero en Rumano kaj unu el la plej grandaj en Europo.

Muzeo de la Kulturo kaj Civilizacio de la Romaa popolo
------------------------------------------------------

Unu el la plej gravaj projektoj de la muzea komplekso estis la malfermo de la nova muzeo nomata **Muzeo de la Kulturo kaj Civilizacio de la Romaa popolo**. Tiu projekto provis arigi kulturajn artefaktojn de la Romaa popolo (ankaŭ konata kiel *Romanys*), la nura grava etna grupo en Rumanio, kiu ankoraŭ ne havis propran muzeon.

En 2007, Sibiu estis, kune kun Luksemburgio, la Eŭropa Ĉefurbo de Kulturo. La muzeo organizis serion de eventoj por promocii la Popolajn Tradiciojn en Rumanio.

Vidu ankaŭ
----------

* Muzeo de romaa kulturo (Ĉeĥio)

Eksteraj ligiloj
----------------

(rumana) Oficiala retejo

ASTRA Film Festival

ASTRA-Muzeo ĉe museum.com

Complexul Nacia Muzeal ASTRA ĉe la Google Kultura Instituto

Referencoj
----------

1. ↑  Jolanda JOZSI, Muzeo Astra, Internacia Esperanto-Kultura Turismo, Facebook, la 26-an de majo 2016.

* Kategorio ASTRA - Nacia Muzea Komplekso en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
dekstra
Muzeo Sikula Ĉika (hungare: **Csíki Székely Múzeum**, rumane: **Muzeul Secuiesc Ciuc**) estas muzeo en Miercurea Ciuc, (Rumanio). Ĝia rezidejo estas la fortikaĵo Mikó, posedaĵo de loka memgvidantaro.

Historio
--------

Ĝi estis fondita en 1930 je iniciato de anoj de Csíki Székely Múzeum-Egyesület: Pál Péter Domokos instruisto, Imre Nagy pentristo kaj Géza Vámszer instruisto. Ĝia unua ekspozicio estis je pentekosto 1930 en 13 ĉambregoj, en kiuj troviĝis pli ol 130 eksponaĵoj etnografiaj, ekleziartaj kaj artaj. Sed ekde tiam ĝis 1950 ne plu funkciis. Tiam organizis ĝin Dénes Kovács, desegninstruisto je oficiala institucio. Ekde 1968 ĝi fariĝis muzeo de Distrikto Harghita kaj ekde 1994 denove loka muzeo.

Ĝia kolektaĵo
-------------

Ĝia havas 85.535 objektojn arkeologiajn, 8.675 etnografiajn, 6.758 malnovajn librojn (de franciskanoj) 809 arkivajn manskribaĵojn, 2.096 numizmatikakaĵojn, 63 juvelojn, 126 armilojn, 7.725 art- kaj dekoracikreaĵojn, 6.271 artherdaĵojn de pentristo Imre Nagy, 1.158 diapozitivojn, 4.018 fotografaĵojn, 56.380 fotonegativojn, 3.536 naturaĵojn kaj aliajn.

Fontoj
------

* Romániai magyar irodalmi lexikon

Eksteraj ligiloj
----------------

* Retpaĝo de muzeo Arkivigite je 2009-05-07 per la retarkivo Wayback Machine


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
La turo de Naturalis, kie oni gastigas preskaŭ la tutan kolekton.
**Naturalis Biodiverseca Centro** estas nacia muzeo de natura historio kaj reserĉa centro pri biodiverseco en Leiden, Nederlando.

Historio
--------

Naturalis origiiĝis el kunigo de la Rijksmuseum van Natuurlijke Historie (mallongigite RMNH) kaj la Rijksmuseum van Geologie en Mineralogie (mallongigite RGM) en 1984. En 1986 oni decidis, ke la muzeo iĝu publika kaj oni konstruis novan konstruaĵon, kiu kostis ĉirkaŭ 60 milionoj da eŭroj, kii faras ĝin la dua plej kosta muzea konstruaĵo en Nederlando.

Kolekto
-------

La nuna muzeo estas konata pro siaj nombraj objektoj en siaj kolektoj. Ĝi havas proksimume 10 milionojn da specimenoj de zoologio kaj geologio.

* 5,250,000 insektoj
* 2,290,000 aliaj senvertebrulol
* 1,000,000 vertebruloj
* 1,160,000 fosilioj
* 440,000 rokaĵoj kaj mineraloj
* 2,000 gemoj
* 10,000 objektoj en kolekto por edukado

La kolektoj kuniĝas al la kolektoj de la Zoölogisch Museum Amsterdam kaj atingas proksimume 37 milionoj da specimenoj. La kunigo ekis en 2011 kaj laŭplane finos en 2012.

La kolektoj estas stokitaj en 60-metran alta turo, simbolo de Leiden, malfermita en aprilo de 1998.

Konstruaĵoj
-----------

* Enirejo de Naturalis (Pesthuis)Enirejo de Naturalis (Pesthuis)
* Akceptejo de Naturalis (Pesthuis)Akceptejo de Naturalis (Pesthuis)
* Naturalis (Muzeo kaj Kolektoj) [2013]Naturalis (Muzeo kaj Kolektoj) [2013]
* Naturalis (dekstre: ponto kun zebra bildo)Naturalis (dekstre: ponto kun zebra bildo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Naturalis en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Naturalis, oficiala retejo
* Naturalis, formortintaj birdoj Arkivigite je 2009-10-25 per la retarkivo Wayback Machine, 3D prezentaĵo

52° 09′ 53″ N 4° 28′ 24″ O﻿ / ﻿52.16472 °N, 4.47333 °O﻿ / 52.16472; 4.47333 (mapo)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 434505
* GND: 5025979-9
* LCCN: n92025427
* VIAF: 305227246 132063008, 305227246
* ISNI: 0000 0001 2159 802X
* SUDOC: 157896315
* NLA: 35998347
* BIBSYS: 90313667
* NKC: uk2007378962
 |
**Ildikó Pelczné Gáll** [pelcnE], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Pelczné Gáll Ildikó** estis hungara altlerneja instruisto, politikisto, parlamentano. Ŝia origina nomo estis (laŭ la hungarlingve kutima nomordo) *Gáll Ildikó*.

Ildikó Pelczné Gáll naskiĝis la  2-an de majo 1962(nun 1962-05-02) en Szikszó.

Biografio
---------

Ildikó Pelczné Gáll akiris 2 diplomojn en Pezindustria Universitato de Miskolc en 1985 kaj 1989. Post la unua diplomo ŝi laboris en pluraj lokoj, ekde 1992 ŝi instruis en la universitato, baldaŭ ŝi estis docento kaj institutestro. En 1997 ŝi doktoriĝis, en la sekva jaro ŝi atingis sciencan gradon Ph.D.. Tiutempe ŝi estis ankaŭ konsilisto en la ekonomia vivo. En 2003 kaj 2004 ŝi akiris licencojn pri librotenado kaj imposto. En 2003 ŝi aliĝis al Fidesz, post 2 jaroj ŝi estis subpartiestro, inter 2006–2010 parlamenta deputito, inter 2010-2017 deputito de la Eŭropa Parlamento, pli poste ŝi laboris en Eŭropa Revizora Kortumo. Ŝi edziĝis en 1985, ŝi naskis trifoje. Ŝi ricevis premiojn en la 2000-aj jaroj.

Kontribuoj
----------

* *Üzletszervezés* (kunaŭtoro, 2000)
* *Üzleti tanácsadás alapjai* (kunaŭtoro, 2006)

Fontoj
------

* biografio hungare kun foto
* datenoj hungare kun foto
* datenoj hungare kun foto
* datenoj

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 851526
 |



* Portalo pri Biografio
**Bloomsbury** estas distriko de West End de Londono, fama kiel moda loĝeja areo kaj kiel hejmo de nombraj prestiĝaj kulturaj, intelektaj, kaj edukaj institucioj. Ĝi limas kun Fitzrovia okcidente, Covent Garden sude, Regent's Park kaj St Pancras, norde kaj Clerkenwell oriente.

Bloomsbury estas hejmo de la Brita Muzeo, nome plej granda muzeo en Unuiĝinta Reĝlando, kaj de nombraj edukaj institucioj, kiel la University College London, la Universitato de Londono, la *New College of the Humanities*, la *University of Law*, la *Royal Academy of Dramatic Arts*, kaj multaj aliaj. Bloomsbury estas intelekta kaj literatura kerno de Londono, kaj hejmo de tutmonde konata eldonejo Bloomsbury Publishing, publikiganto de la serio de Harry Potter, kaj nomigo de la Grupo Bloomsbury, nome grupo de famaj britaj intelektuloj, kiel verkistino Virginia Woolf kaj ekonomikisto John Maynard Keynes, inter aliaj.

Bloomsbury ekdisvolviĝis en la 17a jarcento sub regado de la Grafoj de Southampton, sed estis ĉefe en la 19a jarcento, sub regado de la Duko de Bedford, kiam la distrikto estis planita kaj konstruita kiel riĉa loĝeja areo de Regenteca periodo fare de fama disvolvigisto James Burton. La distrikto estas konata pro siaj nombraj ĝardenplacoj, kiel Bloomsbury Square, Russell Square kaj Tavistock Square, inter aliaj.

Notoj
-----

1. ↑  Atkins, Peter J. "How the West End was won: the struggle to remove street barriers in Victorian London." Journal of Historical Geography 19.3 (1993): 265.
2. ↑  How the West End was won: the struggle to remove street barriers in Victorian London. Atkins, P J. Journal of Historical Geography; London Vol. 19, Iss. 3, (Jul 1, 1993): 265.
3. ↑  Senate House - 10 Reasons Why Bloomsbury is the Coolest Place
4. ↑   The London Encyclopaedia, Eldonita de Ben Weinreb kaj Christopher Hibbert. Macmillan London Ltd 1983
5. ↑  Burton's St. Leonards, J. Manwaring Baines F.S.A. Hastings Museum , 1956.
6. ↑  Guide to London Squares En Webarchive  12a de oktobro 2007. Alirita la 8an de marto 2007.

* Kategorio Bloomsbury en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Enirejo al la muzeo de ĉe Bahnhof-strato Sonoriloj en la idilieca muzea ĝardeno
**Sonorila kaj urba muzeo** (germane: *Glocken- und Stadtmuseum Apolda*) troviĝas en Apolda, Germanujo, Bahnhofstraße nr 41. Enkorpigitis en la kuro de la tempo regionhistoria sekcio en komence nur prisonorila muzeo. Pro tio faritis en la 2010-aj jaroj nomŝanĝo.

Priskribo
---------

La muzeo pri sonoriloj fonditis en 1952 kaj priskribis la kulturhistorion de sonoriloj de la komenco ĝis hodiaŭ. Granda parto de la sonoriloj povas esti tuŝitaj kaj sonorigitaj.

La muzeo havas kvin sekciojn, nome:

* Arkeologio de la sonoriloj: videblas sonoriloj de fruaj kulturoj
* La evoluo de la eŭropa turosonorilo: tio ampleksas kvin salonojn en rekonstruita gvattura ĉambro; montratas ankaŭ bestosonoriloj, mansonoriloj, ŝipsonoriloj kaj horloĝsonoriloj; oni lernas pri la uzo de la instrumentoj, de la metiado de sonorilmuldado kaj la fabrikoj en Apolda
* Muldado, armaturoj, sonorigado
* Ekstereŭropaj sonoriloj
* Motivo de la sonoriloj en la arto, literaturo, lingvo kaj muziko

Tekstila sekcio
---------------

En la teretaĝaj salonoj de la muzeo temas pri la historio de la tekstila industrio de Apolda. Per renomita firmao prezentatas la floro kaj la malfloro de la dum 400 jaroj ĉefa metiado de Apolda. Videblas i.a. maŝinoj, surtekstilaj desinoj kaj vestaĵoj.

Literaturo
----------

Museumsverband Thüringen (eld.): *Museen in Thüringen*, Edition Leipzig 2001, ISBN 978-3-361-00612-0, p. 20-21

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Sonorila kaj urba muzeo (Apolda) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Hejmpaĝo de la muzeo.
Memortabulo muntita ĉe la naskiĝdomo de la inventisto. La **Muzeo teknika en la Dreyse-domo** (germane: *Historisch-technisches Museum im Dreyse-Haus*) troviĝas en la centro de Sömmerda, en la naskiĝdomo de la granda inventisto Nicolaus von Dreyse, Weißenseer Straße nr 15.

Priskribo
---------

En la 2005-a jaro, en la kadro de la aranĝaro *Sömmerdaer Museumslandschaft*, inaŭguritis la Historia-teknika muzeo de la urbo. Ĝi gastas en la monumentprotektita eksa loĝdomo de Nicolaus von Dreyse, en la urbokerno.

Rekte malantaŭ la tripartita domo invitas belega rozĝardeno en la bidermajro-stilo al promenado kaj restado.

Kolektoj
--------

La muzeo ĉefe honoras la vivon kaj kreivan agadon de Dreyse, elstara filo de la urbo, kiu per la konstruo de la nadlo-prajma fusilo ne nur revoluciigis la pafilteknikon sed ankaŭ reprezentas la komencon de industriigo en la urbo.

Eta kolekto de pafarmiloj historiaj kaj informoj pri ties fabrikado kun la vivo- kaj laborkondiĉoj en la 19-a jarcento fascinas la vizitantojn. Same apartenas al la elmontrado la sekvontaj eroj: estiĝo de la firmao *Rheinmetall*; agado de la inventisto Heinrich Ehrhardt; la kontormaŝinfabriko *Büromaschinenwerk Sömmerda - BWS* (1945-1990) kaj ĝiaj produktoj (elektronaj skrib- kaj kalkulmaŝinoj, komputiloj, printiloj, diversaj teknikaj konsumvaroj).

En la gapdeponejo de la urba arkivejo eblas viziti, post sinanonco, ankoraŭ pli ampleksan kolekton da skrib- kaj kalkulmaŝinoj faritaj ekde 1923.

Literaturo
----------

Museumsverband Thüringen (eld.): *Museen in Thüringen*, Edition Leipzig 2006, ISBN 978-3-361-00612-0, p. 151

Eksteraj ligiloj
----------------

Hejmpaĝo de la muzeo. Arkivigite je 2014-10-10 per la retarkivo Wayback Machine
Lago kaj iamaj minadaj ejoj en la *Skista parko Lehesten*. La **Turingia skista parko** (germane: *Thüringer Schieferpark*) troviĝas en Lehesten, Staatsbruch nr 1.

Priskribo
---------

La *Blua oro* de Turingio, la ardezoj tegmenta kaj mura, jam ekde la 13-a jarcento ekspluatatas en Lehesten. La urbo situas je ĉ. 700 metroj super la marnivelo sur la erikejo *Steinerne Heide* kaj intimege estas ligita al tiu krudmaterialo.

En la teknika monumento la vizitanto traveturas dum gvidado de 90 minutoj la prilaboradon de tegmento- kaj muroardezo ene de historia minejo. Oni vidas kaj travivas naturon kaj teknikon en malofta harmonio, ekzemple per: la plej granda subĉiela minejo en Kontinenta Eŭropo; ŝaktoj kun ĉevaltrakcia generatoro ĉe origina situo; fendadaj ejoj; artaĵoj tegmentadaj.

Oni ofertas al la vizitantoj interesajn enrigardojn en la labor- kaj vivokondiĉojn de la ministoj; aparte la laborkvanto kaj povumo de la homoj el la pasinteco impresegas.

La muzeo-parko situas ene de *Naturpark Schiefergebirge*, naturprotektata regiono ĉe Rennsteig.

Literaturo
----------

Museumsverband Thüringen (eld.): *Museen in Thüringen*, Edition Leipzig 2006, ISBN 978-3-361-00612-0, p. 113

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Skista parko Lehesten en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* schieferpark.de Hejmpaĝo de la muzeo.
* Pri la historio de la shtonrompejo kaj la naturrezervejo.[*rompita ligilo*]
* Pri la parko sur la oficialaj urbaj retpaĝoj.[*rompita ligilo*]
La **Turingia muzeo pri elektrotekniko** (germane *Thüringer Museum für Elektrotechnik*) estas unu el la multnombraj muzeoj en la urbo Erfurto (iam ĉe: Schlachthofstraße nr. 45). Ĝi estis malfermita en la 30-a de septembro 2000 kaj estas serĉanta akutale novan elmontran lokon por si.

Celoj
-----

Post la politikaj ŝanĝoj kaj la disfalo de GDR oni timis, ke la teknikaĵoj perdiĝis pro novigoj je kia ajn kosto kaj pro grandstila forĵetado de malaprezitaj GDR-produktoj. Pro tio ariĝis amatoroj kaj fondis la subtensocieton *ELEKTROMUSEUM - Thüringer Museum für Elektrotechnik e. V.* la 15-an de septembro 1990. 

Samtempe oni celis subteni ĝenerale agadojn kun malciferecaj elektroteknikaĵoj. .

Sekcioj
-------

* Elektrotekniko
* Energiproduktado
* Raditekniko
* Televidtekniko
* Valvotekniko
* Elektroakustiko
* Mezuradoj elektrikaj
* Sondiskoj kaj filmo
* Piezoelektra ceramiko
* Mastrumaj aparatoj
* Tekniko de komunikado
* Tekniko komputila
* Informoj pri kvalifikiĝaj kursoj elektroteknikaj
* MikroListe der Ausbildungsberufe in der Elektrotechnik|Schüler-Praktikum
* Mikroelektraj elementoj kaj cirkvitoj

Laboratorio por lernantoj
-------------------------

Celogrupo estas ankaŭ turingiaj gelernantoj. Pro tio oni aranĝis laboratorion/esplorejon por eksperimenti. Tiukampe la muzeo kunlaboras kun la turingia ŝtata instituto pri instruista pluklerigado, instruplana evoluigo kaj komunikiloj (*Thüringer Institut für Lehrerfortbildung, Lehrplanentwicklung und Medien - ThILLM)* en Bad Berka. 

Tiel ebligas pliprofundigo de fizikaj konoj, por kio en la lernejoj ofte mankas aŭ la tempo aŭ la kondiĉoj. Dume la muzeo nuntempe ne estas vizitebla, la eksperimentejo porlernanta daŭre funkcias.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Hejmpaĝo de la muzeo.
memortabulo sur domo en Ĥarkovo, en kiu Isaak Dunajevskij loĝis en 1923-24

**Isaak Osipoviĉ DUNAJEVSKIJ**  (ruse *Исаак Осипович Дунаевский*, plene *Исаак Беру Иосиф Бецалев Цалиевич Дунаевский*; naskiĝis la 18-an[jul.]/ 30-an de januaro 1900[greg.] en Loĥvicja, Poltava gubernio, la Rusia Imperio), mortis la 25-an de julio 1955 en Moskvo, Sovetunio. Li estis elstara juddevena rusia kaj sovetia komponisto, kiu iĝis plej fame konata dum ekzistado de stalinismo en USSR. Kune kun ceteraj muzikistoj li aperigis t.n. rusan Jazon. Li estas aŭtoro de 13 operetoj, muzikaĵoj por multaj filmoj kaj tre popularaj kanzonoj, inkluzive *"Mia Moskvo"*, kiu estas ekde 1995 la oficiala himno de la rusia ĉefurbo.

Biografio
---------

Isaak naskiĝis en hebrea familio de *Cale-Josif Dunajevskij* laborinta kiel kontoristo, kiu kune kun sia edzino *Rosalia Isaakovna* havis entute kvin filojn kaj unu filinon. La gefiloj tre ŝatis muziki kaj kanti, des pli, ke ilia avo estis kantoro en sinagogo kaj patrino multe pianludis kaj kantis. Poste ties hobio turniĝis al ties profesio kaj ĉiuj iĝis pli-malpli famaj muzikistoj.

En la sesjara aĝo Isaak jam sukcese ludis pianon kaj kapablis uzi muzikan notaron. En 1909 li komencis komponi kaj de tiam konserviĝis lia unua romanco.

En 1910 la familio translokiĝis al Ĥarkovo urbo, kie li en 1918 finis lernejon kun ora medalo kaj jaron poste violonan fakultaton de Ĥarkova Konservatorio.

Ekde 1919 li laboris kiel violonisto en orkestro, poste kiel direktoro de *Ĥarkova Rusa Drama Teatro*. Li debutis kiel teatra komponisto en 1920 kun muzikaĵo por la teatraĵo "La geedziĝo de Figaro."

En 1924 li translokiĝis al Moskvo. En 1924-1926 li estis muzika direktoro de la teatro "Hermitage" kaj dum 1926-1929 la Satiro Teatro.

En 1929-41 Dunajevskij estis ĉefa direktoro de la muzika halo en Leningrado, laboris kun ĵazo sub gvido de Leonido Utjosov, estis prezidanto de leningrada branĉo de la Unio de Komponistoj (1937- 41).

En 1943 li revenis al Moskvo, kie li fariĝis arta direktoro de la ensemblo de la Centra Domo de kulturo de fervojistoj.

Dunajevsij edziĝis en 1925 al *Zinaida Sudejkina*. En 1932 naskiĝis ilia filo *Eŭgeno*. En 1945 naskiĝis bastardo Maksim Dunajevskij, kies patrino estis *Zoja Paŝkova*, kiu poste fariĝis fama rusia komponisto.

Li mortis en Moskvo la 25-an de julio 1955 pro korspasmo kaj estis enterigita en la moskva Novodeviĉje tombejo (la 2-a tereno).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Isaak Dunajevskij en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* biografio ruse
* Arkivigite je 2012-09-05 per la retarkivo Wayback Machine biografio, muzikaĵoj, fotoj, kanzonoj ktp ruse
* video pri liaj kreaĵoj surfone de muzikaĵo por la filmo *"Gefiloj de kapitano Grant"* (surekranigo de samnoma libro far Jules Verne)
* biografio, filmografio k.a. angle


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 422092
* GND: 118883100
* LCCN: n81118739
* VIAF: 24796106
* ISNI: 0000000115626047
* LIBRIS: 234054
* SUDOC: 151520003
* BNF: 13981936h
* MBA: f03de526-c8b2-4854-b894-656d21ae7623
* NKC: jn20000700448
* ICCU: TSAV442818
* BNE: XX911838
 |
La **tembro** (ankaŭ **sonkoloro**) estas en la muziko unu el la parametroj de la unuopa sono kaj estas difinata per sia sonspektro, do la specifa miksaĵo el baza tono, supraj tonoj, susurporcioj ktp. samkiel la tempa paso de la spektro kaj de la sonforteco.

Spektro
-------

Baza tono aŭ supraj tonoj difinas ĉe multaj muzikaj instrumentoj la sonkoloron. La supraj tonoj estas entjeraj oblaj de la baztona frekvenco, oni nomas ilin ankaŭ harmoniaj oder supratonoj. Baza kaj supraj sonoj oscilas je tio sinusforme.

La muzikaj tonoj estas periodaj procesoj kaj ilin bone priskribas matematike la Vico de Fourier (vidu tie la paragrafon "akustiko kaj muziko"). Difinitivaj por sonkoloro estas rilatoj de amplitudoj de supratonoj kun frekvencoj **2f**, **3f**, **4f**,... al amplitudo de la baza tono kun frekvenco **f**. Rimarku, ke tiu matematika aparato ĝuste priskribas nur dumtempe sufiĉe stabilajn periodajn procesojn, malpli ĝuste ekzemple, sonojn de frapmuzikiloj aŭ sonorojn (vidu suben).

Ĉe mekanikaj muzikiloj oscilas apud la baza tono ankaŭ la supraj tonoj. Elektronikaj instrumentoj povas ankaŭ produkti sonkorojn sen supraj sonoj.

Ekzistas ankaŭ muzike uzataj sonoroj, kiuj ne aŭ ne nur estas kunmetataj el baza kaj supraj sonoj.:

* sonorojn de sonoriloj oni pli bone priskribas per baza kaj malsupraj sonoj (entjeraj dividantoj de la bazosona frekvenco) kaj tute ĝenerale neharmonia interfero de multaj sinusaj signaloj efikas pliofte al metaleca sonoro;
* tambursonoj estas miksaĵo el sonoj kaj susursignaloj;
* Eĉ malvastbenda susuro uzeblas kiel muzika sonkoloro (ventmuĝo);
* Ĉe multaj muzika j sonoj susurporcioj stampas la sonkoloron (ekz. la ekblovsonoroj ĉe blovinstrumentoj kaj orgentuboj).

Ekoscilado
----------

Decida por la sonkoloro estas precipe la ekoscilado, t.e. la tempa paso de la Spektro kaj de la sonforteco de la unuaj sekunderoj de tono. Se oni forigas tiujn unuajn dekonsekundojn, kelkaj instrumentoj nur malfacile estas identigeblaj.

Formantoj
---------

 Pli detalaj informoj troveblas en artikolo Formanto.
Esenca por la sonkaraktero de muzikilo estas ankaŭ formantoj, kiuj estas sendependa de la ludata sonalteco kaj plejparte dependas de la konstruformo de la instrumento. Kiel formantoj oni nomas karakterizaj maksimumojn kaj minimumoj en la supratona spektro de akustika oscilado.

La perceptata kaj mezurebla sonbildo de parolsonoj estas origine determinata de formantoj: La pospecifa situo de tiuj ebligas la diferencigon de la vokaloj *a, e, i, o, u* (vd. ankaŭ:vokala triangulo).

Fonologio
---------

En fonologio, **tembro** estas la distingiga eco de voĉa parolsono, kaŭzata de kombinoj de ĝiaj formantoj.

Ludotekniko
-----------

Krom la eco de la songeneratoro (ekz. muzikilo, kantvoĉo) ankaŭ la maniero de la stimulo kaj ludotekniko determinas la sonkoloron de muzikilo.

Aŭdado
------

La tembro, t.e. la ekzistaj frekvencporcioj kaj ilia dumtempa konduto, ebligas ke ni povas aŭde diferenci inter sonoj faritaj sur malsamaj instrumentoj, sed ankaŭ inter tiuj produktitaj sur la samtipa instrumento.

Vidu ankaŭ
----------

* Kategorio Tembro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Akustiko
* Formanto
* Sono
* Sonoreco