recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Spegula fotilo** estas fotilo kiu uzas la saman objektivon por fotado kaj por antaŭrigardado de la foto per spegulo, kiu alidirektas lumon de la fota bendo aŭ matrico al la antaŭrigardilo antaŭ la fotado.

Priskribo
---------

Dum antaŭrigardado la fotisto rigardas tra okulario **8** bildon faritan de objektivo **1** kaj alidirektitan per spegulo **2** al dispersa vitro **5**.
Sur la dispersa vitro videblas akreco de la bildo kaj fotisto pliĝustigas malproksimecon rigardante la bildon. Anstataŭ la dispersa vitro estadas uzataj ankaŭ iaj aliaj iloj por rigardi la akrecon.

Bona fotilo devas havi foton de bildo kun ĝuste tiaj limoj kiuj videblas en la antaŭrigardilo.

Kvinedra prismo **7**, kiu estas en la plejmulto de tiaj fotiloj, renversas en bildon en normalan pozicion. En iuj fotiloj la prismo forestas, tiam la fotisto vidas renversitan bildon.

Post fino de la antaŭrigardado kaj ĝustigo de la malproksimeco la spegulo moviĝas foren, obturatoro **3** malfermiĝas kaj la bildo aperas sur la ĉefa lumsentilo **4**.

Spegulaj fotiloj ne havas paralakson kaj senpere montras al la fotisto profundon de akre bildata spaco.

Mekanikaĵo de la spegulo plimultekostigas la fotilon, malpliesperindigas ĝin. Ankaŭ pro rapida movo de la spegulo movigas la fotilon mem, kio igas bildon fuŝitan pro movo.

Anstataŭ movanta spegulo povas esti uzata ankaŭ duontravidebla nemovanta spegulo, sed tiam malpligrandiĝas kvanto da lumo sur la ĉefan lumsentilon, kvazaŭ la objektivo havas malpli grandan relativan truon, kio ĝenerale malplibonigas la fotilon.

Historio
--------

La unuaj spegulaj fotiloj estis faritaj de firmao "Graflex" en la jaro 1909. Spegulaj fotiloj preskaŭ ĝuste tiaj kiel nunaj estis faritaj en 1936 de firmao "Exacta".

* Kategorio Spegula fotilo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Diversaj formoj de spekulaco.
La ĉefaj spicoj de spekulaco: pipro, cinamo, zingibro, kariofilo kaj muskato.
**Spekulaco**, **spekulaso** aŭ **spickukaĵo** (nederlande: *speculaas*, germane: *Spekulatius*, france: *spéculoos*) estas nederlanda, belga kaj okcidentgermania speco de biskvito (kuketo), tradicie bakita por manĝado dum la festo de Sankta Nikolao (en Nederlando la 5-an de decembro, en Belgio la 6-an de decembro). La formato povas varii inter alteco de 5-6 centimetroj ĝis unu metro aŭ pli. En la lastaj jardekoj la malgrandformataj fariĝis haveblaj tutjare. La grandaj estas haveblaj nur en la tagoj antaŭ la festo de Sankta Nikolao.

Spekulaco estas maldensa, tre kraketanta, bruna kaj, plej grave, havas la formon de bildo, ofte bildo de sankta Nikolao mem. Spekulaca pasto ne altiĝas multe. La Nederlanda kaj Belga versioj estas bakitaj per helbruna (beta) sukero kaj bakpulvoro, dum Germana spekulaco uzas bakistan pulvoron kiel fermentigan agenton. Spicoj uzataj en spekulaco estas cinamo, muskato, kariofiloj, zingibro kaj blanka pipro. Iuj variaĵoj uzas migdalan farunon kaj havas splititajn migdalojn en si. Ekster Eŭropo, ekzemple en Usono kaj Aŭstralio, spekulaco estas ofte vendata en la formo de Nederlanda ventmuelilo.

Komparu kun
-----------

* Spickuko

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Spekulaco en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Pri la vorto "spekulaco" en Esperanto
Spencer Tunick
**Spencer TUNICK** (n. 1967 en Middletown, New York) estas usona fotisto. Tunick estas konata pro siaj fotoj pri nudaj homoj, kiuj pozas amase unu apud/sur la alia.

Tunick studis ĝis 1988 en Emerson College, en 1992 komencis li foti nudulojn sur stratoj de Novjorko. Li iĝis rapide konata pro siaj atentokaptaj fotoj tra tuta Usono.

Lia plej granda amasnuda fotado okazis en junio de 2003 en Barcelono, kie 7000 hispanoj formis bildon antaŭ la hispana Kultura Instituto.

La fotitaj nuduloj de Tunick aliĝas al la fotado memvole. Ili ricevas kiel kompenson nur subskribitan foton.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Spencer Tunick en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* persona retejo (angle)

du ekzemplaj bildoj de liaj artaĵoj
"homa kanalponto" en Amsterdamo, Nederlando
"alpaj pejzaĝoj" en Berno, Svislando

  



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 90928
* GND: 129259853
* LCCN: nr2001019800
* VIAF: 22409716
* ISNI: 0000 0000 7845 7052
* SUDOC: 185621961
* BNF: 149385099
* ULAN: 500335235
* RKD: 214987
* BNE: XX946113
 |
En anatomio, la **spermotubetoj** (latine *tubulī sēminiferī*) estas tuboj en la testikoj, ĉe kiu mejozo kaj spermatogenezo okazas.

Loko kaj strukturo
------------------

Strukturo de epitelio de spermotubeto. 
② spermatogonioj, ③ primaraj spermatocitoj, ④ sekundaraj spermatocitoj, ⑤ spermatido, ⑥ spermatozooj, ⑦ ĉelo de Sertoli
La spermotubetoj troviĝas en la testikoj. La epitelio de la spermotubeto konsistas el la t.n. **ĉeloj de Sertoli**, kiuj estas altaj, kolonecaj ĉeloj. Inter kaj sur la ĉeloj de Sertoli ĉeestas tiuj ĉeloj, kiuj fariĝos spermatozooj — nome, spermatogonioj, spermatocitoj, kaj spermatidoj.

Funkcio
-------

 Pli detalaj informoj troveblas en artikolo Spermatogenezo.
La ĉeffunkcio de la spermotubetoj estas spermatogenezo, la procezo de produktado de spermatozooj.

Historio
--------

La ĉeloj de Sertoli estis malkovritaj de itala fiziologo Enrico Sertoli en 1865.

Referencoj
----------

1. ↑   sperm/o/tub/et/o/j (esperante). *Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto 2020*.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Male Reproductive System: Spermatogenesis (angle). *The Histology Guide*. Universitato de Leeds.
|  |  |
| --- | --- |
|  Polurinda artikolo | Ĉi tiu artikolo bezonas **poluradon**, ĉar ĝi montras stilajn kaj/aŭ gramatikajn kaj/aŭ strukturajn problemojn, kiuj ne konformas al stilogvido.

---

La priskribo de la problemo troviĝas ĉi tie. Bonvolu ŝanĝi la enhavon por plibonigi la artikolon. |

Speŭsipo.
**Speŭsipo** (eble 407 a.K. Ateno –339 a.K. samloke) estis Greka filozofo, nevo de Platono kaj post lia morto la dua sĥolarĥo (institutestro) en Akademio de Platono.

Lia unua instruisto estis Izokrato (436 a.K. - 338 a.K.), sed kiam Platono en la jaro 387 a.K. revenis en Atenon, fariĝis Speŭsipo akademiano kaj en la jaro 361 a.K. akompanis Platonon en lia tria vojaĝo Sicilion. Sur la mortlito Platono proponis lin sia sekvanto kaj la skolo aprobis tion. Li gvidis Akademion dum ok jaroj, ĝis sia morto en la jaro 339 a.K. Lia posteulo fariĝis Ksenokrato.

El Speŭsipo, verŝajne vasta verkaro konserviĝis nur frakcio de verko *Pri pitagorecaj numeroj*. El disaj notoj de aliaj aŭtoroj ŝajnas, ke Speŭsipo diferencigis Individuaĵon, kiel komencon de la aferoj, dum Bono venas pli malfrue, ke li havis pli grandan komprenon por studado de la naturo, precipe kreskaĵoj kaj animaloj, ke en perdita verko *Quota* proponis klasifikadon de vivanta naturo kaj ke ĝuaĵon ne konsideris bono. Aristotelo kelkaj liaj opinioj evidente kritikas, ekzemple en la 7-a kaj 12-a libro de *Metafiziko* kaj en *Nikomaĥa etiko*. Do eble oni povas juĝi, ke jam Speŭsipo turniĝis al empiria esplorado kaj observado de individuaĵo kaj do faris paŝon de filozofio al scienco.

Koneksaj artikoloj
------------------

* Platono
* Platonismo

Notoj
-----

1. ↑  Cosmopolis: Imagining Community in Late Classical Athens and the Early Roman ... Daniel S. Richter
2. ↑  Temvorto Speusippos v *Britannica 1911*

Eksteraj referencoj
-------------------

* (en la angla)
* Temvorto Speusippos v *Encyclopedia Britannica 1911*
* Temvorto Speusippos ve *Stanford Encyclopedia of Philosophy*
* Diogeno Laertio, *Life of Speusippus* Arkivigite je 2008-05-17 per la retarkivo Wayback Machine

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Speusippos en la ĉeĥa Vikipedio.* 


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 515046
* GND: 11875193X
* LCCN: n82071572
* VIAF: 181444348, 123145542419096640044, 161156009849749581010, 282159474179827661385, 159887909, 223167803130517771394 69016459, 181444348, 123145542419096640044, 161156009849749581010, 282159474179827661385, 159887909, 223167803130517771394
* ISNI: 0000 0000 6319 8713, 0000 0003 5625 8222
* LIBRIS: 93472
* SUDOC: 033168377
* BNF: 12406237g
* BIBSYS: 95004788
* NKC: jx20041012011
* ICCU: BVEV017380
* BNE: XX5466836
 |
Spirala Ĝeto, Robert Smithson, fotita en aprilo 2005.
La **Spirala Ĝeto** estas la plej fama landarta ĉefverko de Robert Smithson, konstruita en 1970 ĉe la Granda Sala Lago.

La artaĵo estas farita el koto, salkristaloj, bazalto, tero kaj akvo ĉe la nordorienta bordo de la Granda Sala Lago apud Rozel Point, Utah. Ĝi estas 457 metrojn longa kaj 4,57 metrojn larĝa kaj turniĝas malhorloĝdirekten de la bordo al la lago.

Kiam ĝi estis konstruita la nivelo de la akvo estis nekutime malalta pro sekeco. Post kelkaj jaroj, la nivelo iĝis kutima kaj enakvigis la ĝeton dum la tridek sekvaj jaroj. Pro nova sekeco la ĝeto elakviĝis en 1999 kaj estas nun ekster la akvo, sed printempe de la jaro 2005 la akvo denove altiĝis kaj parte subakviĝis la ĝeton.

Komence ĝi estis nigra pro la bazalto, sed nuntempe ĉefe blanka pro saldeponoj kaj malaltaj akvoj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* SpiralJetty.org
* Directions to the Jetty[*rompita ligilo*]
* Art critic and blogger Tyler Green visits the Jetty.
* Utah Geological Survey site on the Jetty Arkivigite je 2008-05-06 per la retarkivo Wayback Machine
* The Immobile Cyclone by Angelika Pagel.
* Pictures, starting from the www.robertsmithson.com *Earthworks* page. Arkivigite je 2007-05-19 per la retarkivo Wayback Machine
* Pictures of Robert Smithson's *Spiral Jetty*.
Unuobla orifico de Tursiops truncatus, videbla supre de ĝia kapo
Duobla orifico de Blua baleno
La **spirorifico** estas la orifico tra kiu spiras la cetacoj. Estas unuopa orifico ĉe la dentocetacoj kaj duobla ĉe la lamencetacoj. Per ili, la balenoj, elspirante, blovas ŝprucon da malseka aero kiu aspektas akvoŝprucon, kaj anoncas ĝian ĉeeston al la rigardantoj kaj bedaŭrinde por ili ankaŭ al la balenĉasistoj.

La spirorifico estas homologa organo de la naztruo de la aliaj mamuloj; ĝi troviĝas ĉe la supro de la kapo tiele ke la cetacoj povas spiri sen levi la kapon (kiel faras la fokuloj kaj la sirenoj). Ĉar estas nenia komuniko inter la traĥeo kaj la ezofago, la cetacoj ne povas spiri per la buŝo.

Per la spirorifico, la cetacoj povas emisii sonojn en vasta gamo da frekvencoj, kiujn ili uzas por komuniki, kaj, (por la specioj kiuj kapablas tion) percepti la ĉirkaŭaĵojn per eĥolokumo (kiel faras eĥosondilo).

Notinde, la kaĉaloto havas unu malsimetrian spirorificon, maldekstre de ĝia kapo. Ĝi havas dekstran spirtubon, sed tiu ĉi estas ŝtopata kaj ne malfermiĝas per orifico.
**Splugo** (germane **Splügenpass**, itale **Passo de Splugo** kaj romanĉe **Pass dal Spleia**) estas montpasejo, kiu ligas la svisan Kantonon Grizonon kun Lombardio en Italio. La pasejo estas akvodislimo inter Norda Maro kaj Mediteraneo.

La pasejo en ciferoj
--------------------

La pasejkulmino situas sur alteco de 2113 m s.m.. De la norda elirpunkto Splugo ĝis la pasejkulmino la distanco estas 8,8 km. De la pasejkulmino ĝis la finpunkto en Chiavenna la distanco estas 30,3 km. La tuta pasejvojo do havas longon de 39,1 km. La averaĝa deklivo sur la norda ramplo estas 7,4 %, maksimume 10 %, kaj sur la suda flanko 5,9 %, maksimume 14 %. La pasejvojo estas malfermita en somero de junio ĝis oktobro. Sur la pasejkulmino troviĝas doganstacio pro la landlimo inter Svislando kaj Italio.

Historio
--------

Ekzistas hipotezo, ke la romia mencio de *Cunus Aureus* rilatas al la Splugopasejo, tamen estas multe pli verŝajne, ke tio estis la nomo de Juliopasejo, ĉar laŭ la trovitaĵoj ŝajnas, ke en romia epoko la Splugopasejo ne vetureblis kaj ke ekzistis tiutempe nur piedpado. En pacokontrakto inter Schams kaj Chiavenna el la jaro 1219 la loĝantoj ambaŭflanke de la pasejo interkonsentis pri garantio de la trafiksekureco sur la pasejo. En la jaroj 1818 ĝis 1823 estis konstruita la unua veturebla vojo tra la Splugopasejo, kiu estis plibonigita en 1834. En 1841 estis konstruita sur la pasejkulmino je la norda flanko la unua gastejo kun la doganstacio. Kiam en la 19-a jarcento la Svisa Federacio planis la transalpan fervojon, oni unue diskutis la vojon tra Splugo. Pro la protestoj de Kantono Tiĉino, kiu tiel troviĝintus flanke de la transalpa vojo, oni tiam favoris fine Gotardon. La sama diskuto ripetiĝis fine de la 20-a jarcento, kiam oni planis la baztunelon tra la Alpoj, kaj denove oni fine donis la preferon al Gotardo.

* Kategorio Splugopasejo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Eksteraj ligiloj
----------------

* La Splugopasejo en la Historia Leksikono de Svislando

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rListo de la montpasejoj de Svislando |
| --- |
| Albispasejo • Albulopasejo • Berninopasejo • Bözberg-Pasejo • Brünigpasejo • Flüelapasejo • Forchpasejo • Furkopasejo • Gemmipasejo • Gurnigelpasejo • Granda Sankt-Bernard-Pasejo • Grimselpasejo • Hulfteggpasejo • Juliopasejo • Klausenpasejo • Lukomagnopasejo • Malojopasejo • Nufenenpasejo • Oberalppasejo • Ofenpasejo • Passwang-Pasejo • Rickenpasejo • San-Bernardino-Pasejo • Sankt-Gotard-Pasejo • Sattel-Pasejo • Sattelegg • Sempionopasejo • Splugopasejo • Suba Hauenstein-Pasejo • Supra Hauenstein-Pasejo • Sustenpasejo • Vue-des-Alpes-Pasejo • Wildhauspasejo • Zugerberg | Montpasejoj de SvislandoMontpasejoj de Svislando |

 |
*Spock kaj Kirk kun modelo Enterprise NCC-1701*
**Spock** aŭ **Mr. Spock** (familinomo ne prononceblas) estas eble la plej konata karaktero en la scienc-fikcia serio Star Trek, ludata de la aktoro Leonard Nimoy.

En epizodo Journey to Babel, patrino de Spock rivelas, ke li (kaj Sarek, lia patro) havas vulkanan familinomon. Kvankam ŝi diras, ke plejparto de homoj ne povas prononci ĝin. Ŝi agnoskas, ke ŝi mem povis diri ĝin nur "en povra maniero kaj post multa praktiko".

Spock estas ano de la fikcia planedo Vulkano, la filo de ambasadoro Sarek kaj lia teranina edzino, Amanda Grayson kaj la duonfrato de Sybok. Li estis unua oficiro kaj scienca oficiro de la spacŝipo Enterprise. Spock estas granda, havas nigran hararon, verdan sangon kaj akrajn brovojn kaj orelojn. Kiel ĉiuj vulkanoj, Spock ĉiam agas strikte logike kaj ne montras iujn ajn emociojn. Li estas iom telepatie kapabla, scipovas la konscian kunfandiĝon kaj ekkonas bone kun la tera literaturo.
Post la 5-jara esploradomisio de la Enterprise kaj kelkaj aliaj aventuroj, Spock iĝas ambasadoro de la Federacio, kiel sia patro.

Dum la fruaj 2370-oj, Spock provas kaŭzi pacon inter la du popoloj sur la romulanaj hejmplanedoj Romulo kaj Remo. Estas nekonate, ĉu li ankoraŭ vivas aŭ ne.
**Johannes LEGRANT** (fl. ĉ. 1420 – 1440) estis franca aŭ burgundia komponisto de la frua Renesanco.

Malmulte estas konata pri lia vivo, kaj kiel ofte estas por komponistoj de la frua 15-a jarcento, ekzistas problemoj de identigo en la ekzistantaj registroj. En 1423 kaj 1424, li eble estis vikario ĉe St. Vincent en Soignes, kolegia preĝejo kun aktiva muzika establo. La registroj de la Katedralo de Antverpeno mencias 'Heer Jan le Grant' kiel kantiston tie de 1441 ĝis 1443, kaj tio ankaŭ eble estis li.

Ĉiuj survivantaj muzikaj verkoj de Legrant estas voĉaj. Lia stilo rilatas al tiu de la frua Burgonja skolo, kaj similas iom al la fruaj verkoj de Guillaume Dufay kaj Gilles Binchois; la influo eble iris en ambaŭ direktoj. Li verkis elegantajn melodiliniojn en la burgundia maniero, kaj uzis la profanajn formojn, kiuj estis tipaj de la Burgundianoj: la *rondeau* kaj la *ballade*. Imitado ankaŭ estas elstaranta en lia verko.

Krom lia profana muziko – kvar ronduoj kaj unu balado – kvar religiaj pecoj restis, inkluzive du aranĝoj de la Gloro de la meso, por du kaj tri voĉoj, kaj trivoĉa *Credo*.

Ne estas konate ĉu li rilatas al Guillaume Legrant, iom pli konata samtempulo de Johanes. La ununura balado atribuita al Johanes ankaŭ estis sugestita esti la laboro de Guillaume bazita sur stilkarakterizaĵoj.

Referencoj
----------

1. 1 2  Wright/Gallagher: Grove online

Bibliografio
------------

* Craig Wright/Sean Gallagher: "Johannes Legrant", Boska Muziko Enreta, ed. L. Macy (Alirita en la 23a de januaro, 2008), (abona aliro Arkivigite je 2008-05-16 per la retarkivo Wayback Machine) Enarkivigita


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 842758
* GND: 134442113
* LCCN: no96040051
* VIAF: 14364780
* ISNI: 0000 0000 8960 0168
* SUDOC: 142492140
* BNF: 13896498x
* MBA: cfc212b4-cbc8-45ca-a7a0-8d094182594f
 |
**Simer,** ukraine **Сімер,** hungare **Ószemere** [Osemere] estas vilaĝo en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto Pereĉin.

Transkarpata provinco en Ukrainio
Distrikto de Velikij Bereznij en Transkarpatio

Bazaj informoj
--------------

* 48° 43′ 56″ N 22° 31′ 01″ O﻿ / ﻿48.73222 °N, 22.51694 °O﻿ / 48.73222; 22.51694 (mapo)Koordinatoj: 48° 43′ 56″ N 22° 31′ 01″ O﻿ / ﻿48.73222 °N, 22.51694 °O﻿ / 48.73222; 22.51694 (mapo)
* Areo: 20 km²
* Alto super marnivelo: 166 m
* Loĝantaro: 1850
* Poŝtkodo: 89231
* Telefonprefikso: 3145

Situo
-----

Historio
--------

En 1910 vivis en Ószemere 796 loĝantoj, (748 rutenoj, 20 germanoj, 16 hungaroj). Ĝis Traktato de Trianon ĝi apartenis al Hungara reĝlando, al Ung, al distrikto de Perecseny, poste al Ĉeĥoslovakio. En 1939 la plej orienta regiono de disfalanta Ĉeĥoslovakio deklaris malgrandan sendependan respublikon. Poste Hungario okupis la respublikon kaj tuj aranĝis aŭtonomion, kies apartaĵo estis ankaŭ Simer/Ószemere. Ekde 1945 ĝi apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio.

Vidindaĵoj
----------

* Kategorio Simer en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Simon HANTAI** [ŝimon], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Hantai Simon,** france **Simon Hantaï** estis hungaria-franca pentristo. Lia origina nomo estis *Handl Simon*.

Simon Hantai  naskiĝis la 7-an de decembro 1922 en Bia. Li mortis la 12-an de septembro 2008 en Parizo.

Biografio
---------

Simon Hantai apartenis al la germana minoritato en Hungario. Li lernis pentroarton ĉefe de Vilmos Aba-Novák en altlernejo en Budapeŝto inter 1941-1948, poste li migris al Francio. Komence li sekvis stilon de Henri Matisse, poste li pentris superrealismajn bildojn. Ekde la 1960-aj jaroj li eltrovis tute novan pentran teknikon, kiun la francoj nomas *pliage*. Tio estas: li plene ĉifis la tolaĵon aŭ la paperon, poste li pentris supron de la ĉifaĵo, post iom da tempo li glatigis ĝin kaj aperis senformaj makuloj.

Li faris ilustraĵojn al poemlibro de lia amiko Ferenc Juhász (poeto). Li ricevis francan premion en 1967.

Liaj ekspozicioj solaj (elekto)
-------------------------------

* inter 1954-1982 preskaŭ en ĉiuj jaroj en Parizo
* inter 1960-1975, en 1982 en Novjorko
* en 1979 en Zuriko
* en 1984 en Hannover

Liaj ekspozicioj grupaj (elekto)
--------------------------------

* en 1943 en Pécs
* en 1945, 1947, 1948 en Budapeŝto
* inter 1955-1997 ofte en Parizo
* en 1958 en Londono

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 480745
* GND: 119260557
* LCCN: n50019134
* VIAF: 59091242
* ISNI: 0000 0000 8343 9377
* SUDOC: 027526283
* BNF: 11954781m
* ULAN: 500024642
* BIBSYS: 90356784
* RKD: 35918
* NKC: jo20231199229
 |
**Simone BOCCANEGRA** (Ĝenovo - Ĝenovo, 3a de marto 1363) estis membro de povega familio de Ĝenovo, kaj la unua kaj kvara *dux* aŭ *doge* de Ĝenovo. 

Groŝo de Simone Boccanegra.
Ĝi estis elektita la 23an de septembro 1339, anstataŭ la popoltribunusoj (*Abbati*). Li devis lukti kontraŭ la familioj Doria, Spinola, Grimaldi kaj Fieschi, ĉefoj de la partio de Gelfoj. Li suferis la sieĝon fare de tiuj en Ĝenovo, kaj devis forlasi la povon la 23an de decembro 1344. Li retiriĝis al Pizo, el kie li reorganiziz sian partion kaj revenis la 15an de novembro 1356 por restarigi sian povon en la Ĝenova Respubliko.

Ĉirkaŭ 1357, li venkis super Karolo Grimaldi, senjoro de Monako kaj admiralo de Francio, kaj je la morto de tiu, Boccanegra kaj la ĝenovanoj rekuperis Monakon.

Li mortis estante ankoraŭ postenulo, probable venenigita, la 3an de marto 1363. Dum lia regado, la ĝenovanoj konkeris la insulon Ĥios, kaj venkis super la tartaroj kiuj estis sieĝantaj Teodozion.

Li estas memorata ankaŭ pro la opero *Simone Boccanegra* de Giuseppe Verdi. 

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Simón Boccanegra (dux) en la hispana Vikipedio.*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 821428
* GND: 119092344
* LCCN: nr93004560
* VIAF: 54950390
* ISNI: 0000 0000 7860 4729
* BNF: 12440597j
 |
La **sinagogo Piaskower** estas sinagogo en Bjalistoko ĉe la strato Piękna n-ro 3. Ĝi estis la ĉefa hebrea preĝejo de bjalistoka kvartalo Centrum.

vidaĵo de nordoriento
Enirejo de la Esperanto-klubejo; super la pordo videblas niĉo, en kiu troviĝis toraa ŝranko
La sinagogo vidata de la strato Piękna
Ĝi estis konstruita en 1893 sur la loko kie antaŭe staris ligna judisma preĝejo. En la sinagogo funkciis religia lernejo *Talmud Tora*. Dum la 2-a mondmilito nazioj detruis la konstruaĵon.

Post la milito en la sinagogo funkciis centro de juda komunumo kaj ekde 1948 - Soci-Kultura Societo de Judoj en Pollando. La konstruaĵon oni forlasis en 1968. Post renovigo ĝi estis sidejo de kulturdomo kaj oficejo pri flugfolioj. Post incendio en 1989 renovigis ĝin firmao Wersal Podlaski kaj ekokupis la internon por siaj oficejoj. Nuntempe ĝi estas ankaŭ la sidejo de Bjalistoka Esperanto-Societo kaj Fondumo Zamenhof. 

La sinagogo estis kvarangula kaj la ĉefa preĝosalono pli malpli kvadrata. La sola elemento de antaŭa aspekto ene estas du metalaj kolonoj kiuj apogas balkonon kaj la niĉo en kiu staris toraa ŝranko. La antaŭan aspekton konservis formo de la konstruaĵo, formo de plafonoj kaj fenestroj. La aspekton oni refaris post la incendio laŭ fotoj kaj ĝi ne tute samas kiel la antaŭa - oni ŝanĝis la tegmenton.

la enirejo de la Esperanto-klubejo en la sinagogo pli detale
Ekde junio 2008 sinagogo Piaskower estas parto de la trako laŭ la juda kulturo en Bjalistoko, preparita de laboristoj kaj studantoj ĉe Universitato en Bjalistoko.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Sinagogo Piaskower en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Juda kulturo en Bjalistoko
La **Sinagogo** de Novi Sad, serbe *Новосадска синагога* [Novosadska sinagoga] estas grava konstruaĵo de la urbo. Ĝi situas en en Serbio, en Vojvodino, en ties ĉefurbo Novi Sad.

Sinagogo en Novi Sad
Parto de la fasado

Historio
--------

La judoj konstruis la nun videblan sinagogon en tiam hungara urbo Újvidék inter 1905-1909, sed ankaŭ pli frue ili havis 4 sinagogojn en la urbo. En tiu ĉi loko same estis sinagogo, kiun oni konstruis en 1826. La nuna konstruaĵo estis projekciita fare de hungara arkitekto Lipót Baumhorn, kiu jam faris similajn konstruaĵojn en Hungara reĝlando. Dum la 2-a mondmilito Hungario reokupis la urbon de Jugoslavio. Malĝoja ĉapitro en la historio de la sinagogo estas tio, kiam judoj estis malliberigitaj tie antaŭ esti deportitaj al koncentrejoj. Ili grandparte pereis, granda parto el la postvivantoj elmigris al Israelo. En 1991 Serbio deklaris la sinagogon historia monumento. Hodiaŭ en la sinagogo okazas plej ofte koncertoj.

Konstruaĵo
----------

La konstruaĵo estas integrita laŭ la strato kaj ĝi estas parto de pli granda komplekso: apude estas judaj lernejo kaj ofico de juda komunumo. En la lernejo nuntempe lernas baletistoj. La sinagogo miksas plurajn stilojn kaj tre rememorigas la imponan sinagogon en Szeged. Ĉe la enirejo estas skribita "por mia domo estos nomata domo de preĝo por ĉiuj popoloj".

Fontoj
------

* angla kaj germana Vikipedioj

Nuna interno de la sinagogo
La **Sinagogo** en Sibio estas la unusola sinagogo de la urbo, konata **Granda Sinagogo**. Ĝi estas historia monumento ekde 2004.

Sinagogo en SibiuInterno de la templo.

### Historio

La unua judo ricevis permeson pri loĝado en 1845 en la urbo, sed alia dokumento mencias judon jam en 1481. La judoj ekfunkciis tombejon en 1855, sinagogon en 1878. Tiu ĉi sinagogo konstruiĝis en tiam hungara urbo Nagyszeben inter 1898-1899. En 1919 la judoj jam havis lernejon jam en Rumanio. Dum la 2-a mondmilito en tiu urbo ne okazis holokaŭsto, nur la germana minoritato aranĝis fiagojn kontraŭ la judoj. Post la 2-a mondomilito multe da judoj elmigris al Palestino, la sinagogo pli malofte estis uzata. Sub Nicolae Ceauşescu oni preskaŭ malkonstruis la sinagogon. Depost 1999 ne plu okazis diservoj. En 2005 diversaj kulturaj eventoj estis organizitaj.

Konstruaĵo
----------

La unuetaĝa sinagogo situas sola laŭ la strato havanta 3 navojn. Ĝi havas eklektikan stilonn, sed precipe renesancan stilon. Tiu lasta stilo estis unika en la tiutempa Hungara reĝlando. La fasado havas 3 partojn, en la meza parto la enirejo troviĝas. Super la pordo estas arko kun subskribo: "Servu al la Eternulo kun timo kaj ĝoju kun tremo". En supro de la konstruaĵo malgrandaj minaretoj situas. Ankaŭ la interno estas renesanca, kiel en Florenco la palacoj. La arkadoj estas duonrandaj.

Fontoj
------

* Franca kaj hungara Vikipedioj

Enirejo de la sinagogo
Sinagogo en TrnavaLa **Sinagogo** de Trnava estas nuntempa ekspoziciejo pri "Ján Koniarek" en Slovakio en urbo Trnava.

Historio
--------

La judoj apartenantaj al la sendependa rito (aŭ "status quo ante") konstruis la nun videblan sinagogon en 1891 (laŭ alia informo en 1897) en la tiama Hungario en tiam nomata urbo Nagyszombat [nadjsombat]. En 1918 la nova ŝtato Ĉeĥoslovakio transprenis la dominadon. Malĝoja ĉapitro en la historio de la judeco estas tio, kiam slovakaj faŝistoj deportis la judojn en 1941. Ili grandparte pereis, granda parto el la postvivantoj elmigris al Israelo. Post la 2-a mondmilito la konstruaĵo ne estis uzata, sed nuntempe bildgalerio profitas ĝin.

Konstruaĵo
----------

La sinagogo prezentas stilojn el la historio kun orientaj elementoj. En mezo de la fasado estas la ĉefenirejo, sed en ambaŭ flankoj estas videblaj po unu turoj, kie estis la iamaj enirejoj nur por virinoj. En la mezo granda vitra kupolo etendiĝas.

Antaŭ la sinagogo estas monumento al la judaj viktimoj dum la 2-a mondomilito.

Fontoj
------

* slovaka Vikipedio

* Kategorio Sinagogo en Trnava en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Sinaloa korvo** |
| --- |
|  |
| Sinaloa korvoSinaloa korvo |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Paseroformaj *Passeriformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Korvedoj *Corvidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Corvus* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***C. sinaloae*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Corvus sinaloae****(Davis, 1958) |
|
|
|
| Konserva statuso |
| {{{220px}}}**Konserva statuso: Malplej zorgiga** |
|
|  |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Sinaloa korvo  |

 |
| v • d • r |

La **Sinaloa korvo** (*Corvus sinaloae*) estas birdospecio de la familio de korvedoj kaj el ĝia tipa genro Corvus ene de la ordo de paserinoj indiĝena de okcidenta Meksiko.

Aspekto
-------

Ĝi estas kaj laŭvide **identa kaj samlonga (34-38 cm) kun la** Tamaŭlipa korvo (*Corvus imparatus*) kun kiu ĝi estas tre proksime rilata escepte pro tio, ke la vosto estas iomete pli longa. Tiu havas la saman **silkecan plumaron tre brilan** kun nigraj beko, gamboj kaj piedoj.

  

Ili loĝas en la marborda regiono de Pacifiko el Sonora norde al Coloma sude kaj ĝi kovras multe pli grandan areon de teritorio ol sia orienta parenco. Ili loĝas marbordajn regionojn kie ili manĝas ĉe marbordo, duondezerto, malferma arbaro, riverbordoj kaj montetoj de ĝis 300 m aŭiom pli. Ĝi estas tre komuna ĉe marbordaj urboj kaj vilaĝoj.

Manĝon ili prenas el surgrunde kaj el arboj. Ĉe marbordo ili povas esti vidataj turnigantaj objektojn por trovi manĝaĵojn kaj ili manĝas ampleksan gamon de senvertebrulojn kiel etaj mariskoj, krabojn kaj insektojn. Ili manĝas ankaŭ fruktojn de multaj tipoj kaj ovojn kaj birdidojn se estas tia oportuno.

Ofte tiu birdo nestumas en dorna arbo aŭ alta kokosarbo aŭ palmarbo kie ties nesto estas simila al tiu de la Larĝbeka korvo kvankam iom pli malgranda.

La voĉo estas diferenca el tiu de la Tamaŭlipa korvo pro tio ke ĝi estas tre klara kaj estas priskribita kiel *"ceŭ"*.

Alia specio, la Fiŝkorvo *Corvus ossifragus* el sudorienta marbordo de Sudorienta Usono ŝajne estas tre rilata al tiu specio kaj al la Tamaŭlipa korvo *Corvus imparatus* kaj la tri specioj povus esti konsiderataj kiel "superspecio". 

**Aliaj nomoj:** Ili estis nomata ankaŭ kiel **Meksika korvo** (sed ankaŭ la Tamaŭlipa korvo).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Konturo de la birdo

Referencoj
----------

* BirdLife International (2004). *Corvus sinaloae*. *Internacia Ruĝa Listo de Endanĝeritaj Specioj*, eldono de 2006. IUCN 2006. Elŝutita 5a Majo 2006. Malplej zorgiga
La **Sindromo de Kanner** aŭ **infaneta aŭtismo** estas la klasika formo de la aŭtismo. Ĝi ne estas en la DSM-IV aŭ en la ICD 10, sed en iuj landoj oni uzas tiun kategorion. Ĝi estas neŭrobiologia evolva perturbo. Oni povas frue observi la simptomojn: la rigidecon de pensado, la malkapablan komunikadon, kaj la rudimentan socialan konduton. La infanoj ofte estas ankaŭ intelekte malkapablaj, aŭ ofte ne lernas paroli. Iuj uzas la nomon de la sindromo por infanoj, kiuj estas aŭtismaj kaj mutaj.

Simptomoj
---------

La ĉefaj simptomoj de la Kanner-sindromo estas:

* kvalitativa perturbo de dupleksaj socialaj interakcioj
* kvalitativa perturbo de la komunikado
* mallarĝa intereso kaj stereotipoj
* la perturboj komencas en la tri plej fruaj jaroj

La evolvado, la percepto, la komunikado, kaj la socialaj interakcioj estas perturbitaj. Oftas la dorm- kaj manĝperturboj, la fobioj, la subita kolero, kaj la aŭtoagresio.

Iuj evolvas en la unuaj monatoj alie, aliuloj montras la unuajn sindromojn en la dua aŭ tria vivjaro. Ankaŭ la tiamaj kapabloj devolvas.

En la mondo de la neorakeblaj ŝanĝadoj estas la konstateco esenca. Se la iu ne estas tia, kiel ĝi devus esti, la aŭtismuloj povas paniki.

La sindromon karakterizas ankaŭ la aŭtisma soleco. Iuj povas nur malfacile kontakti kun homoj; la iloj faras pli grandan ĝojon, ol la aliaj infanoj. Aliuloj serĉas kontakton, sed pro de ilia perturbita konduto ili ne estas komprenitaj.

Komunikado
----------

La komunikado de la aŭtismuloj estas karaktere perturbita. La perturboj povas esti monotona parolo, eĥolalio, kaj la malkomprenado de la metaforoj. Pleje suferas la uzado de la lingvo; la gramatiko, la semantiko kaj la artikulado ofte estas bona. La duono de la Kanneraj aŭtismuloj estas muta. La diagnoso ne estas klara, ĉar iuj ne la gravan, sed per la muteco akompanita aŭtismon nomas kiel sindromo de Kanner. La komunikadon povas helpi la skribado, la desegnaĵoj kaj la pentraĵoj. La reprezentado de la voĉkonservoj aŭ la komputiloj povas kuraĝigi la parolon.

Kaŭzoj
------

Laŭ sondoj la aŭtismo havas genetikajn kaŭzojn, kaj multaj genoj kontribuas al ĝi. Ni ne konas la procesojn kiuj faras la subjekton aŭtistan. La ekspertoj konsideras, ke la frua teorio de la rigida, neamaj gepatroj ne estas ĝusta.

Konsekvencoj
------------

La severa aŭtismo perturbas la sensadon kaj la komunikadon. La aŭtisma izoleco malhelpas la novajn socialajn kontaktojn kaj la enigadon en la familio kaj la lernejo. La malbona aplikado de la socialaj reguloj kaŭzas multan streson. Tiuj infanoj estas malfacile edukeblaj, kaj ofte la subjekto ne povos vivi memstare.

Fontoj
------

* DSM IV.
* Frith, Uta (1991) *Autism and Asperger's Syndrome*. Cambridge University Press;
* Baron-Cohen, Simon; Bolton, Patrick (1993). *Autism: The Facts*. Oxford University Press;
* SCHOR, B.J./SCHWEIGGERT, A.: *Autismus ein häufig verkanntes Problem*, Donauwörth 1999
* DZIKOWSKI, S.: *Ursachen des Autismus*, 2. Auflage, Weinheim 1996
* REMSCHMIDT, H.: *Autismus-Erscheinungsformen: Ursachen, Hilfen*, München 2000

* Kategorio Sindromo de Kanner en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Monsieur Hulot.
**Sinjoro Hulot** (france: **Monsieur Hulot**) estas fikcia kina persono kreita kaj interpretita de Jacques Tati, unuafoje en la filmo *Les Vacances de M. Hulot* aperinta en 1953.

Priskribo
---------

Tiom lia karakteriza alpaŝo, kiom liaj eterna pluvmantelo, pipo kaj ĉapelo, lia neadapto al la socio faras el li kortuŝan personon.

Sinjoro Hulot estas persono transirinta el kino muta al mondo parolanta. Li kunpuŝiĝas kun teĥnologio, kun senpersona mondo plena de aĵoj. Jacques Tati uzis liajn mimo-kapablojn por konfronti lin kun misfunkcioj, ritoj kaj ridindeco de ŝanĝiĝanta mondo.

Jen kion Jacques Tati diras pri li: «Tiam mi ekhavis la ideon prezenti Sinjoron Hulot, tute sendependan personon, absolute malavaran, kies nepripenso, lia ĉefa difekto, faras el li neadaptiton al nia funkcia epoko.»

Filmaro
-------

* 1953: *Les vacances de M. Hulot* de Jacques Tati.
* 1958: *Mon oncle* de Jacques Tati.
* 1967: *Playtime* de Jacques Tati.
* 1971: *Trafic* de Jacques Tati.

Inspiro
-------

Sinjoro Hulot estas la posteulo de grandaj komikuloj kiel Max Linder, Charlie Chaplin, Harold Lloyd, Buster Keaton, ktp.

Por krei tian personon, Jacques Tati inspiriĝis el sia najbaro arĥitekto, la avo de Nicolas Hulot.

Vidu ankaŭ
----------

* Jacques Tati

Eksteraj ligiloj
----------------

*

Referencoj
----------

1. ↑  Nicolas Hulot pretendas al tiu parenceco: «mia avo estis arĥitekto de la domo, kie loĝis Jacques Tati. Ĉiufoje kiam ekestis problemo, la pordistino diris al li: «Necesas alvoki Sinjoron Hulot!» Tio revenis kiel leitmotivo. Ŝajnas ke mia avo havis apartan silueton, kiu markis Jacques Tati. Tial, kiam li kreis sian faman personon, li memoris la nomon kaj petis permeson uzi ĝin.» L'express de la 7-a de februaro 2005 Arkivigite je 2007-05-21 per la retarkivo Wayback Machine.
Muzikludistoj en spontankoncerto

|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Muziko |

**Spontankoncerto** aŭ **improvizad-kunsido** (angle: jam session aŭ jamming) estas senĝena kunmuzikado de ĵaz-, blus-, hiphop- aŭ rok-muzikistoj, kiuj normale ne ludas kune en bando.

Spontankoncertoj en ĵazo
------------------------

Sur spontankoncertoj oni povas ludi pecojn, kies harmoniajn skemojn kaj melodiojn ĝenerale konas ĉiuj kunmuzikantoj (tiel nomataj ĵazaj normkantoj). Post prezentado de la normkanto soloistoj improvizas pri ĝia harmoniskemo. Ofte la ritmogrupo, plejofte konstista el piano, kontrabaso kaj frapinstrumentaro, jam antaŭe estas kunmetita, por ke la alvenantaj muzikistoj sciu, kian muzikon ili rajtas atendi. Foje spontankoncertoj estis samtempe improvizo-konkursoj, en kiuj soloistoj povis kompari siajn improvizajn lertecojn kun tiuj de la "kontraŭuloj". Povas ankaŭ okazi "bataloj", t.e. samtempa improvizado de du saminstrumentaj muzikistoj (ekz. du trombonistoj), kiuj alterne ludas frazojn kaj instigas unu la alian al pli intenseco.

Spontankoncertoj estis gravegaj por la tuta ĵazevoluo – ekz. dum la fruaj 1940-aj jaroj renkontiĝis multaj svingmuzikistoj (parte el ĵazbandegoj, parte el pli malgrandaj ensembloj) en *Minton’s Playhouse* en Harlemo, por spontane kaj improvize koncerti post meznokto. El ĉi tiuj renkontiĝoj je fruaj matenhoroj ekestis bibopo kaj per tio la bazo por la tuta *moderna ĵazo*.

Pri la ĝusta termino
--------------------

La origina angla termino por spontankoncerto, kiuj ja ekestis en Usono, estas **jam session** (de *jam*: ĵargone por „improvizi" kaj de *session*: „kunsido", „evento"). Tio signifas do **improvizkunsido**, ankaŭ taŭga esperanta vortigo, kvankam tiu ĉi neglektas la aspekton, ke ĝi okazas antaŭ publiko. Ĉar la angla vorto *jam* ĉefe signifas "marmelado", Bertilo Wennergren proponas la vorton "marmeladi"  por spontankoncerti, sed pro la signifo de "marmelado" ĝi estas erarige kaj do maltaŭgas.

Referencoj
----------

1. ↑  La TTT-ejo de Bertilo
**AMC 35** (france *Auto-mitrailleuse de Combat* — kirasaŭto de batalo) estas franca malpeza tanko de la 1930-j pri apogo de kavalerio. Ĝin kreis la firmo "Renault" laŭ mendo de la franca kavalerio en 1934-1936. Ĝi estis unuigo de la branĉoj AMR 35 kaj AMC 34YR. Tamen, post 1934 la postuloj al defendo kreskis, kaj AMC 35 jam ne respondis ilin. La rolo de baza kavaleria tanko pasis al la pli peza S 35. La mendo pri AMC 35 konsistis nur el 100 unitoj. La amasfabrikado de AMC 35 daŭris de 1938 ĝis kapitulaco de Francio en 1940. Oni ellasis entute 35 tankojn por la francia armeo kaj 15 por la belgia.

La ĉefa specialeco de ĉi tiu tanko estas, ke ĝi estis la lasta malpeza tanko pri apogo de kavaleriaj formacioj.

La germanoj prenis kelkajn tiujn tankojn kaj donis ilin nomon Pz.Kpfw.AMC 738(f). Sed nek Wehrmacht, nek Waffen-SS uzis ilin praktike.

Unu ekzemplero de AMC 35 restas en franca tanka muzeo en Saumur.

Teknikaj karakterizoj
---------------------

Ekzistis la sola seria modifo, ellasita en tri produktadaj serioj. La serioj diferencis inter si nur pro ĉefa armo de tanko. Ekzistis tri variantoj de la ĉefa armo:

* la 47-mm tanka kanono (plimulto da ellasitaj unitoj).
* la 25-mm tanka kanono (sur bazo de trenata antitanka kanono).
* la 13.2-mm grandkalibra mitralo Hotchkiss.

Oni instalis la armon en la turo. La turo havis ankaŭ la parigitan 7.5-mm mitralon Reibel modèle 1931. Kursa mitralo mankis, samkiel en plimulto da tiamaj malpezaj tankoj.

La transmisio lokiĝis en la fronta parto de tanko; la direkta kaj batala fakoj – en la mezo; la karburila motoro situis en la ariera parto. La movilo estis raŭpa.

Priskribo de konstrukciaĵo
--------------------------

### Blenda korpo kaj turo

Oni konstruis la korpon kaj turon de tanko el blendaj detaloj, larĝaj je 10–25 mm. La blendaj lamenoj havis raciajn klingradojn; ĉi tio pliigis la defendon de tanko.

### Armo

Unu kanono SA 35 L/28 de la 47-mm kalibro, kun municio je 50 obusoj; unu mitralo Reibel de la 7.5-mm kalibro, kun municio je 1500 kartoĉoj.

### Motoro kaj transmisio

La tanko havis vican 4-cilindran per akvo fridigitan karburilan motoron, fortan je 180 ĈP. Ĝi estis evoluo de motoroj de antaŭaj tankoj de Renault – AMR 35 kaj AMC 34YR.

### Boĝio

Servo kaj batala uzo
--------------------

La unua subdivido de la francia armeo, armita tute per AMC 35, estis formita jam en marto de 1939. Tio estis mekanizita kavaleria eskadrono el 16 tankoj. Ĝi partoprenis aktive en bataloj kontraŭ Wehrmacht dum invado en Francion. Antaŭ tio oni planis liveri al Belgio 8 tankojn **ACG** (nomo de AMC 35 en la belgia armeo), kun 47-mm kanonoj en turoj *APX-2*, por *Escadron d'Blindees* (eskadrono pri apogo de kavalerio).

La unua dokumentita batalo de ĉi tiu tanko en Dua Mondmilito estis batalo de 3 tankoj ACG sub ordonoj de leŭtenanto Schreiber kontraŭ germanaj formacioj, apud Kwatrecht, la 20-an de majo 1940.

* AMC 35 en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio AMC 35 en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Fotokunmetaĵo de la konflikto
Interno de tunelo de Hamaso en Gazao. Fotografio de 2009.
La **Operaco Ŝirma Marĝeno** (hebree: מִבְצָע צוּק אֵיתָן, *Mivtzah Tzuk Eitan*, laŭvorte. ‘Operaco Solida Krutaĵo’) estas militista operaco entreprenita de la armeo de Israelo en la Gaza-strio ekiĝinta la 8-an de julio 2014 kadre de la israel-palestina konflikto. Israelo asertas ke la ununura celo de la operaco estas ataki Hamason, la organizo kiu regas la Strion post venko en la balotado de 2006, kaj finigi la atakojn per raketoj kontraŭ Israelo. Aliflanke, la Movado de Islama Rezistado Hamaso lanĉis raketojn kontraŭ Israelon konteste al la misiloj de la Aera Israela Armeo kontraŭ la Gaza-strio kun la celo ataki Hamason, kiuj ankaŭ kaŭzis la morton al palestinaj civiluloj.

La Palestina Ŝtato kaj diversaj organizoj por la homaj rajtoj akuzis Israelon je entreprenado de nediskriminacia atako kontraŭ ĉiuj palestinanoj. La operaco ankaŭ estas la plej granda okazinta kontraŭ Gazao ekde la Operaco Defenda Sojlo en 2012.

La operaco sekvas ĉenon de okazintaĵoj kiuj inkluzivas la forkapton kaj murdon de tri israelaj adoleskuloj okazinta en israela kolonio de Cisjordanio en junio 2014. Israelo kulpigis Hamason, kredinte ke la akuzitoj je la forkapto kaj murdo estis Hamasanoj. Tamen, Hamaso respondis ke ĝi ne respondecas pri la afero. La israela reago estis la okazigado de nediskriminaciaj kontroloj en la distrikto kie okazis la forkapto. Ĉi tiuj agoj okazigis plurajn vunditojn kaj la murdon de du palestinaj infanoj fare de la israela armeo. Dum la etoso plu streĉiĝis, la murdo de Mohamed Abu Ĥdeir, palestina adoleskulo, pli komplikigis la situacion, okazigante malordon, protestojn de israelanoj kaj palestinanoj kaj pliiĝon de la raket-lanĉoj inter Israelo kaj Gazao. La polico de Israelo deklaris ke Hamaso ne estis la respondeculo de la morto de la tri adoleskuloj.

Ekde la komenco de la bombadoj de Israelo sur la Gaza-strion, mortis multaj civiluloj, inter ili, granda kvanto de inoj kaj infanoj. La cifero superas la 1700 mortintojn. La Oficejo de Unuiĝintaj Nacioj por la Kunordigado de Humanitaraj Aferoj kalkulis ke je la 17a de julio, 77% el ili estis civiluloj. Laŭ la Ministerio pri Sano de Gazao, ĉirkaŭ 3.000 palestinanoj estis vunditaj. Ĝis la 23a de julio, ĉirkaŭ 2.160 raketoj estis lanĉitaj al urboj de Israelo kaj ĉi lasta lanĉas preskaŭ 2.000 kontraŭ la Strion.

La israela registaro asertis ke la pereo de civiluloj okazas ĉar Hamaso uzas ilin kiel «homŝildojn». Ĝi ankaŭ diris ke ĝi celas «senmilitistigi» la Strion.

* Kategorio Operaco Ŝirma Marĝeno en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Operaco Ŝirma Marĝeno en Vikinovaĵoj (Liberaj novaĵoj)
**Antonie JANALÍKOVÁ** (naskita la 4-an de januaro 1874 en Holešov; mortinta la 21-an de aŭgusto 1924) estis ĉeĥa instruistino, pacifistino kaj esperantistino.

Ŝi propagandis pacifismon, Esperantismon, liberan penson ktp. Dum la unua mondmilito ŝi estis arestita pro suspekto de nepatriota sinteno. Multe ŝi vojaĝis uzante Esperanton. Post ŝia morto por honorigi ŝian rememoron, oni eldonis broŝuron, kies kelkaj partoj propagandis Esperanton efikplene.

Ŝia patro estis advokata oficisto (notaria aktisto) en Holešov, en 1887 en Brno, kie li mortas en 1894. La 20-jara filino ricevas postenon de sub-instruistino en Bystřice pod Hostýnem. Ŝi parolis ruse, esperante, france, germane kaj angle, vojaĝis tra Svislando, Germanio, Belgio, Nederlando, Italio, Hispanio, Ruslando kaj Danlando.

En 1914 ŝi veturis kun koleginoj-instruistinoj Minaříková, Tošnarová kaj Zapletalová al UK en Parizo, kie ilin suprizis milito. Tuj ili fariĝis malamikoj kaj nur post kelkaj aventuroj ku helpo de esperantistoj kaj pentristo František Kupka ili revenis hejmen tra Ĝenovo. Sed hejme ŝi estis suspektata pri kontraŭŝtata agado kaj travivis tri malbelajn monatojn en Brno, en la strato Cejl, en unu ĉambro kun ŝtelistinoj kaj prostituinoj.

Virina korto en malliberejo ĉe strato Cejl en Brno

Verkoj
------

* *Mia malliberigo* (La Progreso 1918, č. 3, p. 24-25, č. 5-6, p. 43-44, č. 8, p. 64-65, č. 10, p. 76-77)
* *Život a práce Antonie Janalíkové* (La vivo kaj laboro de Antonie Janalíková, Brno 1924, eldonis Unuiĝo de Moraviaj Instruistinoj)

Enhavo de la broŝuro:

* + Ant. Gebauerová: *Za Antonií Janalíkovou* (Postmorte pri Antonie Janalíková)
	+ Antonie Janalíková: *Abstinentní hnutí* (Movado por abstinado)
	+ Antonie Janalíková: *O významu mezinárodního jazyka* (Pri la signifo de la internacia lingvo)
	+ Ant. Bystřická: *Ze zajetí* (El kaptiteco - kvar ĉeĥajn esperantistinojn surprizis la milito 1914 en Parizo)
	+ Antonie Janalíková: *Vzpomínky z rakouského kriminálu* (Rememoroj pri la aŭstria krimulejo - ĉeĥa versio de la artikolo Mia malliberigo)
	+ Antonie Janalíková: *Dojmy z Dánska* (Impresoj el Danlando)
	+ *Doslov* (Postparolo de la Unuiĝo de Moraviaj Instruistinoj)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 21048
* VIAF: 83751141
* ISNI: 0000 0000 5855 8104
* NKC: jk01050764
 |
La **Batalo de San Marino** estis konflikto en la 17a–20a de septembro 1944 dum la Kampanjo de Italio de la Dua Mondmilito, en kiu fortoj de la Germana Armeo okupis la neŭtralan Respubliko San Marino, kaj estis poste atakitaj de la fortoj de la Aliancanoj. Ĝi estis foje konata ankaŭ kiel **Batalo de Monte Pulito**.

San Marino estis deklarinta sian neŭtralecon dekomence en la milito, kaj tiel restis netuŝita de la milito en Eŭropo ĝis 1944, kiam la fortoj de la Aliancanoj avancis ĝis ia distanco ene de la Itala Duoninsulo. Ĉefa germana defendejo, nome la Gota Linio, trapasis la duoninsulon mallongdistance sude de la Sanmarina landlimo, kaj fine de junio, la lando estis bombita de la Royal Air Force, kio mortigis 35 personojn, en la kredo ke la Germana Armeo estis prenita poziciojn en ties teritorio. En Operaco Olivo, lanĉis fine de aŭgusto fortan atakon de Aliancanoj en la orienta pinto de la linio, cele al trapaso tra Rimini — oriente de San Marino — kaj trarompi en la ebenaĵoj norde de la urbo. Kvankam San Marino estas sudokcidente de Rimini, la plano estis preterpasi ĝin entute. Reage al la movoj de la Aliancanoj, la germanoj sendis malgrandan forton en San Marino por gvardi siajn liniojn de komunikado kaj agadi kiel artileriaj observantoj.

Post kelkaj tagoj, la ĉefa forto de la ofensivo estis haltigita sude de Rimini pere de forta rezistado kaj aĉa vetero, kaj la Britaj kaj Hindiaj flankaj fortoj ekpeliĝis okcidenten, kaj kaptis la frontolinion al San Marino. La 17an de septembro la 4a Hindia Infanteria Divizio atakis fortojn de la 278a Infanteria Divizio konkerante du montetojn ĝuste trans la Sanmarina landlimo; post forta batalado por akiri kontrolon de la montetoj, la situacio stabiliĝis en la 19a, kaj la Aliancanaj fortoj ekavancis al la urbo San Marino mem. La urbo estis kaptita vespere de la 20a de septembro, kaj la 4a Hindia Divizio lasis la landon la 21an, lasante ĝin sub la kontrolo de la lokaj defendofortoj.

Bibliografio
------------

* Baker, Anthony (1986). Battle Honours of the British and Commonwealth Armies. Littlehampton Book Services Ltd. ISBN 0-7110-1600-3.
* Brooks, Thomas R. (1996). The War North of Rome: June 1944 – May 1945. Littlehampton Book Services Ltd. ISBN 1-885119-26-7.
* Fisher, Ernest F. (1989). Cassino to the Alps. United States Army Center of Military History.
* Linklater, Eric (1951). The Campaign in Italy. HMSO.
* United States Department of State. Foreign Relations of the United States Diplomatic Papers, 1944. Europe (Volume IV). United States Department of State.

* Kategorio Batalo de San Marino en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Ŝablono:Dua Mondmilito
Ĉina soldato ĉe Ĉangŝa, januaro 1942.
Tankoj T-26 modelo 1933 liveritaj de la Sovetunio en 1938..
**La tria batalo de Ĉangŝa**  okazis de la 24a de decembro 1941 al la 15a de januaro 1942 en la mezo de la Dua Mondmilito. Tiu batalo estis malsukcesa klopodo de japanoj por konkeri la urbon Ĉangŝa, nome ĉefurbo de la provinco Hunano, dum la Dua japan-ĉina milito (1937-1945). Temis pri la tria el kvar gravaj konfliktoj inter la Japana imperia armeo kaj la nacia revolucia ĉina armeo por la posedo de tiu urbo. La aliaj bataloj okazis aŭ okazos en 1939, 1941 kaj 1944. Ĝi estis la unua grava ofensivo en Ĉinio fare de la fortoj de la Japana imperia armeo post la Japana atako kontraŭ la Okcidentaj Aliancanoj.

La ofensivo origine intencis eviti, ke ĉinaj fortoj plifortigu la fortojn de la Brita Komunumo engaĝiĝintaj en Hongkongo. Per la konkero de Hongkongo en la 25a de decembro, tamen la japanoj decidis pluigi la ofensivon kontraŭ Ĉangŝa por maksimumi la premon kontraŭ la ĉina registaro.

La ofensivo rezultis en malsukceso por la japanoj, ĉar la ĉinaj fortoj kapablis allogi ilin al kaptilo kaj ĉirkaŭi ilin. Post suferi fortajn perdojn, la japanaj fortoj estis devigitaj retiriĝi.

Koordinatoj: 28° 12′ 00″ Nordo 112° 58′ 01″ Oriento﻿ / ﻿28.2000 °N, 112.9670 °O﻿ / 28.2000; 112.9670 (mapo)

Notoj
-----

1. ↑  Hsiung, James Chieh; Levine, Steven I. China's Bitter Victory: The War with Japan, 1937–1945, p. 158
2. ↑  Hsiung, James Chieh; Levine, Steven I. *China's Bitter Victory: The War with Japan, 1937–1945* (angle: "La Amara Venko de Ĉinio: La Milito kun Japanio"), paĝo 158

Ŝablono:Dua Mondmilito

* Kategorio Batalo de Ĉangŝa (1942) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)