recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Zorita** estas municipo kaj loĝloko de Hispanio. Ĝi apartenas al la aŭtonoma komunumo aŭ regiono Ekstremaduro, al ties pli norda provinco Kacereso *(Cáceres)* kaj al la komarko *Tierra de Trujillo*. Laŭ la stato de 2023 en la municipo vivis 1 267 loĝantoj sur areo de 187 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de 7 loĝantoj/km².

Loĝantoj
--------

La loĝantoj nomiĝas *Zoriteños*. La elmigrado malpliigis la vivon de tiu vilaĝo ĉar dum nur malpli da 10 jaroj, la loĝantaro perdis sian duonon. En 1950 Zorita havis 6 482 loĝantojn kaj en 1970 nur 3 627. Aktuale la populacio tendencas stabiliĝi.

Situo
-----

Zorita estas situa en la centra parto de Ekstremaduro en la komarko aŭ distrikto Tierra de Trujillo, je altitudo de 423 m; je 75 km de Cáceres, provinca ĉefurbo kaj je 135 km de Mérida, la regiona ĉefurbo. La areo de ties teritorio estas de 186.96 km². Ĝi limas oriente kun Logrosán, sude kun Madrigalejo, okcidente (laŭ la horloĝmontriloj) kun Alcollarín, Abertura kaj Conquista de la Sierra kaj norde kun Garciaz.

Ekonomio
--------

Enspezofontoj estas precipe agrikulturo ekstensiva kaj brutobredado. La sektoro de servoj okupas pli da 20 % de la loka laborpopulacio, dum konstruado la 12% kaj industrio 10% proksimume.

Vidindaĵoj
----------

* Katolikaj preĝejo, templeto en bieno kaj ermitejo.
* Naturaj lokoj ĉefe en nordaj deklivoj al Vijuerko.

Vidu ankaŭ
----------

* Zorita de la Frontera

Eksteraj ligiloj
----------------

* Retejo de Zorita kaj diglago *Sierra Brava*, arkivigite je la stato de oktobro 2010 (hispane)
* Prezentado pri diglago *Sierra Brava* (hispane)
* Filmeto pri Zorita (hispane)
Aktivulo kun loka komunuma lobia-interesorganizo parolas al la publiko dum protesto kontraŭ eldomigoj en la kvartalo.
**Desuba movado** estas termino en politika scienco, kiu priskribas socian aŭ politikan iniciaton fare de civitanoj, kies aktivuloj venas de la komunumo.

Difino
------

La origina esprimo en la angla, "**Grassroots Movement**", priskribas la kreadon de socia movado de la "herbradikoj", supozante ke tia kresko estas spontanea kaj natura, male al sociaj movadoj kiuj estas establitaj kaj aktivigitaj per tradiciaj potencfaktoroj. Foje, loka agado povas akumuli superregionan potencon kaj fariĝi politika agado je la nacia aŭ eĉ internacia nivelo. La Verda Movado kaj la Verda Partio en Germanio estas ekzemploj de desuba movado, kiu "starigis sin" kaj fariĝis unu el la gvidaj partioj en la lando.

Multaj desubaj movadoj estas loza, kaj relative nehierarkia reto de aktivuloj. En diversaj landoj, kiel Germanio, la esprimo estas plejparte rilata al agadoj kaj movadoj de la nova maldekstro kaj precipe kun la pozicioj de la anarki-pacistoj. Hodiaŭ, tamen, la termino estas uzata ne nur por priskribi tiajn iniciatojn, sed fakte por priskribi preskaŭ ajnan civitan iniciaton, kiu venas de "malsupre ". Kelkaj el la desubaj movadoj turnas sin al perforta lukto - la termino ne priskribas la manieron kiel la movado funkcias, sed la faktoroj, kiuj motivis ĝian starigon kaj aktivas en ĝi. La Interreto hodiaŭ disponigas platformon por fortikigitaj movadoj, helpante ilin disvastigi siajn mesaĝojn kaj mobilizi aktivulojn.

Apud la agadoj de aŭtentaj desubaj movadoj, ekzistas provoj de lobiistoj, partioj kaj politikaj kaj sociaj fortoj de aliaj institucioj krei movadojn kies publika bildo estos de movadoj kiuj "kreskis de malsupre" kaj kiuj esprimas la sentojn de la komunumo, sed estas fakte artefarita. Kutime politika konsilisto estas implikita en establado de kelkaj tiaj "artefaritaj radikmovadoj" por antauenigi ilian politikan ĉefon

Ekzemploj
---------

* Manĝaĵo Ne Bomboj
* Movado de verda zono, Verduloj
* La movado de la loĝantoj de la kazernoj ; kaj la Movado de senteruloj, ambaŭ en Sud-afriko
* Bhumi Uchhed Pratirodh en Okcident-Bengalio
* Zapatista Armeo por Nacia Liberigo
* Fanmi Lavalas en Haitio
* Movado por Rajtoj de Aŭtistoj
* La *Movimento dos Trabalhadores Sem Teto* kaj la *Movimento dos Trabalhadores Rurais Sem Terra*, ambaŭ en Brazilo
* Domokupado (Squat)
* Zeitgeist
* La tendara protesto (Occupy)
* Organizo de Virinoj en la seksindustrio

Vidu ankaŭ
----------

* Desuba demokratio

Fontoj
------

* Ekins, Paul (1992.) *A new world order: grassroots movements for global change*. Routledge. (ISBN 0-415-07115-1)
* Fox, Jonathan A.; Brown David, L. (1998.) *The struggle for accountability: the World Bank, NGOs, and grassroots movements*. Massachusetts Institute of Tech. (ISBN 0-262-56117-4)

Eksteraj ligiloj
----------------

* La fonduso de desubismo Arkivigite je 2020-02-19 per la retarkivo Wayback Machine
* Gvidilo por Civitanoj - retejo dezajnita por civitanoj kiuj volas establi desubisman movadon


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 812709
 |
**Graça MACHEL** (Portugallingva prononco: [ˈɡɾasɐ mɐˈʃɛɫ]; denaske Simbine; prononce [sĩˈbĩni], 17la de Oktobro 1945) estas politikisto kaj bonfaranto de Mozambiko. Ŝi estas la vidvino de iama Prezidento de Mozambiko Samora Machel (1975–1986) kaj de la Prezidento de Sudafriko Nelson Mandela (1998–2013). Machel estas internacia defendanto de la rajtoj de virinoj kaj de la infanrajtoj kaj estis nomumita honora Brita Damo fare de la reĝino Elizabeto la 2-a en 1997 pro sia humanitara laboro. Ŝi estas la nura virino en moderna historio kiu estis "Unua Sinjorino" de du landoj, nome de Sudafriko kaj de Mozambiko.

Graça Machel estas membro de la Afrika Progrespanelo, nome grupo de dek distingitaj individuoj kiuj celas al plej altaj niveloj de egaleca kaj eltenebla disvolvigo en Afriko. Kiel panelano, ŝi faciligas koalicion por promocio de pli ampleksa sciaro, kaj influas al decid-farantoj por plibonigi politikon al utilaj ŝanĝoj en Afriko. Ŝi estis kanceliero de la Universitato de Kaburbo inter 1999 kaj 2019.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Graça Machel en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* BBC Profilo de Graça Machel
* UNICEF Report – *Impact of Armed Conflict on Children* de Graça Machel Arkivigite je 2012-02-04 per la retarkivo Wayback Machine
* SAHistory bio
* UN Foundation Bio


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 731585
* GND: 1047740451
* LCCN: n95911262
* VIAF: 75572506
* ISNI: 0000000074186304
* SUDOC: 035305541
* BNF: 131805374
* NDL: 00667238
* BIBSYS: 2102672
 |
Agrikultura aviadilo aplikas malalte insekticidon kontraŭ Diabrotiko maizdamaĝiga.
**Plagokontrolo** estas la reguligado aŭ administrado de specio difinita kiel plago, nome membro de la animala regno kiu efikas damaĝe al homa agado. La homa reago dependas el la gravo de la farita damaĝo, kaj ĝi gamos el tolero, tra diskonvinko kaj administrado, ĝis klopodoj tute elimini la plagon. Decidoj por plagokontrolo povas esti plenumitaj kiel parto de integrita lukto kontraŭ plagoj.

En agrikulturo, plagoj estas retenitaj per kulturaj, kemiaj kaj biologiaj rimedoj. Plugado kaj kultivado de la grundo antaŭ semado malpliigas la plagoŝarĝon kaj estas moderna tendenco limigi la uzadon de pesticidoj tiom kiom eblas. Tio povas esti plenumita per rekta kontrolo de la plago, nur aplikannte insekticidojn se necese, kaj per kreskigo de variaĵoj kaj kultivaroj kiuj estu rezistantaj al plagoj. Se eble, biologiaj rimedoj estas uzataj, kuraĝigante naturaj malamikoj de la plagoj kaj enkondukante taŭgajn predabtojn aŭ parazitojn.

En hejmoj kaj urbaj medioj, la plagoj estas de roduloj, birdoj, insektoj kaj aliaj organismoj kiuj kunhavas la habitaton kun homoj, kaj kiuj manĝas aŭ detruas iliajn posedojn. Kontrolo de tiuj plagoj estas klopoditaj pere de forigo, forpelo, fizika forigo aŭ kemiaj rimedoj. Alternative, variaj metodoj de biologia kontrolo povas esti uzata inklude steriligajn programojn.

* Kategorio Plagokontrolo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 685454
* GND: 4051952-1
* LCCN: sh85100295
* BNF: 12220780m
* NKC: ph237400
 |
**Levente Kiss** [kiŝ], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Kiss Levente** estas rumania hungara biologo, ekstera membro de Hungara Scienca Akademio (2022).

Levente Kiss naskiĝis la  14-an de januaro 1966(nun 1966-01-14) en Târgu Mureș.

Biografio
---------

Levente Kiss apartenis al la hungara minoritato de la lando. Li akiris sciencan gradon Ph.D. en Scienca Universitato Loránd Eötvös kaj li doktoriĝis (DSc) en 2009 antaŭ la Hungara Scienca Akademio. Pli frue en 2008 li ricevis honoran titolon titulara instruisto de Universitato de Panonio. Inter 2011-2016 li estis institutestro en Hungario, poste li estis profesoro de Universitato de Suda Kvinslando, ekde 2020 direktoro de la loka biologia centro. Lia ĉefa intereso estas la planta protekto. Li ricevis premiojn en 1998 kaj 2003.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *A lisztharmatgombák antagonista gombái és ezek szerepe a biológiai védekezésben* (1993)
* *Növénykórokozók a múltból: herbáriumi anyagok molekuláris vizsgálata* (2005)
* *Ismeretlen ismerős: a paprikalisztharmat* (2014)
* *A szőlőlisztharmat kórokozó (Erysiphe necator) sdhi-fungicidekkel szembeni rezisztenciája az Egri Borvidéken* (kunaŭtoro, 2024)

Fontoj
------

* datenoj kun foto
* datenoj kun foto
* aprezo kun foto (legebla pli malsupre)

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 858410
 |


* Portalo pri Biografio
**Torrecillas de la Tiesa** estas municipo kaj loĝloko de Hispanio. Ĝi apartenas al la aŭtonoma komunumo aŭ regiono Ekstremaduro, al ties pli norda provinco Kacereso *(Cáceres)* kaj al la komarko *Tierra de Trujillo*. Laŭ la stato de 2023 en la municipo vivis 1 056 loĝantoj sur areo de 140 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de 8 loĝantoj/km². Estas dek vilaĝoj en la provinco kies nomoj komencas per derivaĵoj el la hispana vorto "torre", turo, kiel pruvo de la iama graveco de loĝado ĉe defenda konstruaĵo.

Loĝantoj
--------

La loĝantoj nomiĝas *Torrecillanos*.

Situo
-----

Torrecillas de la Tiesa estas situa en la orienta parto de Ekstremaduro en la komarko aŭ distrikto Tierra de Trujillo, je altitudo de 510 m; je 69 km de Cáceres, provinca ĉefurbo kaj je 110 km de Mérida, la regiona ĉefurbo, sed la plej proksima urbo estas Trujillo. La areo de ties teritorio estas de 140 km².

Distancoj en km el Torrecillas de la Tiesa al:

* Almendralejo: 140
* Badajoz: 167
* Cáceres: 68
* Coria: 113
* Don Benito: 79
* Mérida: 106
* Navalmoral de la Mata: 60
* Plasencia: 78
* Trujillo: 21
* Valencia de Alcántara: 157
* Villanueva de la Serena: 83
* Zafra: 172

Historio
--------

Oni trovis en la ĉirkaŭaĵoj restaĵojn de la epoko antaŭromia. Meze de la 16a jarcento familiano de Francisco Pizarro nome Diego Pizarro aĉetis la lokon al municipo de Trujillo. Meze de la 18a jarcento la vilaĝano reaĉetis la rajtojn kaj sendependiĝis.

Ekonomio
--------

Enspezofontoj estas precipe agrikulturo kaj brutobredado (ĉefe ŝafoj kaj porko), sed ankaŭ komerco kaj konstruado. Estas du industrioj: de konservado de agrikulturaj ekologiaj produktoj kaj tekstila.

Limaj vilaĝoj
-------------

* Jaraicejo
* Deleitosa
* Aldeacentenera
* Madroñera
* Trujillo
* La Aldea del Obispo

Eksteraj ligiloj
----------------

(En la hispana)

* Pri la vilaĝo. Arkivigite je 2012-03-20 per la retarkivo Wayback Machine
* Portalo pri Torrecillas de la Tiesa
* Folklora Asocio *Virgen de los Remedios*
* Pri la vilaĝo
**Higuera de la Serena** [iGEra] (Figarbo) estas municipo kaj loĝloko de Hispanio. Ĝi apartenas al la aŭtonoma komunumo aŭ regiono Ekstremaduro, al ties pli suda provinco Badaĥozo *(Badajoz)* kaj - kiel la nomo sugestas - al la komarko *La Serena*. Laŭ la stato de 2023 en la municipo vivis 901 loĝantoj sur areo de 71,1 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de 13 loĝantoj/km². 

La loĝantoj nomiĝas *higuereños*.

Situo
-----

Higuera de la Serena estas situa en la sudorienta parto de Ekstremaduro, je altitudo de 473 m; je 141 km de Badajoz, provinca ĉefurbo kaj je 363 km de Madrido, la ŝtata ĉefurbo. La surfaco de ties teritorio estas de 71,1 km².

Ĝi apartenas al la jurteritorio de Castuera kaj komarko de La Serena. Ĝi limas kun la teritorioj de Valle de la Serena, Oliva de Mérida, Retamal de Llerena, Campillo de Llerena kaj Zalamea de la Serena.

Geografio
---------

* Loke oriente de la provinco de Badajoz.
* Altitudo: 486 metroj.
* Latitudo: 38º 39' 00" N
* Longitudo: 005º 43' 59" Okc

La teritorio montras mildan deklivon al SOr kaj al NOk, ekde la 700 m ĝis la 400 m. Ĝi estas parto de la ampleksa duonebenaĵo ekstremadura, kiu disponas el reliefo karaktera de erozia ebenaĵo. La rojoj estas sekaj somere kaj konsistas el la plej grava rivero Guadámez, kiu estas alfluanto de la Gvadiano kaj kelkaj el ties alfluantoj kiuj fluas SOr-NOk, kiel la apudaj montaroj. En la norda bordo, lime kun Zalamea, la samnoma akvorezervejo apudas.

Distas 141 km el Badajoz, 363 km el Madrido, 156 km el Kordovo kaj 193 km el Sevilo.

Populacio
---------

La populacio koncentriĝas ĉefe en la 859 domoj de la kerno, kies loĝantoj ascendis en 1986 nur al 46,1% de la ekzistintaj en 1960. La elmigrado, ĉefa kialo de la demografia malpliiĝo, provokis falon de la indico de natura kresko. La laboranta populacio en 1981 atingis 30,6 %, el kio 74,8 % korespondis al agrikulturo.

Ekonomio
--------

Ĉefe agrikulturo kaj brutobredado (3,515 ŝafoj kaj 738 porkoj), kiel en la cetero de la regiono, sed ankaŭ malmulta industrio (12 permesiloj por nutradoproduktoj kaj 8 de komerco) kaj servoj. Estis minejo de plumbo kaj zinko. Lastatempe konstruado ege gravis. Kaj rura turismo akompane de ĉasado.

Festoj
------

* Sankta Semajno.
* Karnavaloj.
* Sankta Isidro Kamparano (15a de majo).
* Festo de *Los Ramos de la Virgen Inmaculada* (Patronaj festoj el 8a al 12 de aŭgusto).

Ĝemelitaj urboj
---------------

* Hispanio Mondragón (Gipusko-Hispanio)
La **granda kvinopo** estas grupo da bestoj kiu origine estis la plej serĉataj bestoj en Afriko por ĉasistoj. Nuntempe oni ankoraŭ uzas la terminon en turistgvidiloj kiuj priskribas la vivon de sovaĝaj bestoj en Afriko. 

La grupo konsistas el la leono, afrika elefanto, afrika bubalo, leopardo kaj la kurtbuŝa rinocero. Ĉi tiuj bestoj estas elektitaj ĉar estas tre malfacile por ĉasi ilin kaj ne pro ilia grandeco. La granda kvinopo oni ankaŭ konsideras kiel la plej danĝeraj bestoj de Afriko, kvankam la plej homomortiga mamulo estas la amfibia hipopotamo.

Vidu ankaŭ
----------

* Nacia Parko Kruger
* Hluhluwe–iMfolozi Parko

Bildaro
-------

* Leono (Panthera leo)Leono (*Panthera leo*)
* Afrika elefanto (Loxodonta africana)Afrika elefanto (*Loxodonta africana*)
* Afrika bubalo (Syncerus caffer)Afrika bubalo (*Syncerus caffer*)
* Kurtbuŝa rinocero (Diceros bicornis)Kurtbuŝa rinocero (*Diceros bicornis*)
* Leopardo (Panthera pardus)Leopardo (*Panthera pardus*)


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Biologio |


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 296035
 |
***El Mundo del Siglo XXI***, (La Mondo de la 21-a Jarcento) plej konata kiel ***El Mundo***, estas hispana periodaĵo. Ĝi havas sidejon en Madrido kaj eldonas regionajn versiojn en Katalunio, Eŭskio, Andaluzio, Almerio, Huelva, Valencio, Kastilio-Manĉo, Kastilio-Leono, Balearoj, Alikanto, Kantabrio, ktp. Ĝi ankaŭ havas retan periodaĵon en interreto nomata Elmundo.es. Ĝia estro estas Pedro J. Ramírez.

La ĵurnalo *El Mundo* difinas sian eldonan linion kiel liberala. Kutime ĝi kritikas la Hispanan Laborista Socialisma Partio kaj la periferiajn naciismojn kaj tre proksima (ĉefe pri hispana politiko) al la Popola Partio, kvankam malproksime laŭ la konservativaj principoj. Pri kelkaj politikaj aferoj ĝi kritikis la lastan prezidadon de José María Aznar pro la subteno de la milito en Irako.

Referencoj
----------

Eksteraj rilatoj
----------------

* Retpaĝo de la papera versio de *El Mundo*
* Retpaĝo de la elektronika versio de *El Mundo*

* Kategorio El Mundo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 338581
* GND: 7560728-1
 |
La ĵurnalo **As** (aso aŭ ĉampiono) estas sporta publikaĵo hispana de ĉiutaga eldonado, kontraŭ pago kaj kun matena dissendo eldonita de la Grupo PRISA.

Estis fondita en 1967 fare de Luis Montiel Balanzat, estante aktuale la sporta ĵurnalo plej legata en la Regiono de Madrido kaj la dua sporta ĵurnalo de Hispanio tiel en eldonkvanto kiel en vendoj kaj dissendo.ref>El País «EL PAÍS se afianza como líder con más de 100.000 ejemplares sobre el segundo» Konsultita la 21an de septembro de 2010</ref> Same, ĝia retejo *as.com* okupas la trian lokon laŭ nombro de vizitoj en la listo de naciaj ĵurnaloj.

La ĵurnalo kreiĝis en 1967 prenante la nomon de antaŭa publikaĵo, la *Semanario Gráfico As* kiu eldoniĝis de 1932 ĝis 1936. La familio de eldonistoj Montiel, estrita tiam de Luis Montiel Balanzat, decidis utiligi la novan hispanan leĝon pri gazetaro de 1966 por ĵeti al la merkato ĵurnalon de ĉiutaga karaktero, nomitan *Diario As*, kiu konkurencis rekte kun Diario Marca je nacia nivelo.

Notoj
-----

1. ↑  20 minutos «20minutos.es supera los 3,35 millones de usuarios y se confirma como segunda web de información general» Konsultita la 21an de septembro de 2010

* Kategorio As (ĵurnalo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Fdl17-9-grey.jpgFdl17-9-grey
Споры в тканях рыбыСпоры в тканях рыбы
La **miksozooj** aŭ mukosporuloj *(Myxozoa,* etimologie: el la greka *myx-* „muko" + *zoa* „animaloj") estas parazitaj unuĉeluloj.

Ĝi estis longtempe grupo inter la unuĉeluloj (regno *Protista*), sed laŭ pruvoj el la ĉelfiziologio kaj molekulara genetiko, oni nun sistematigis ĝin inter la kniduloj (Kent et al. 1994, Siddall et al. 1995), aŭ en la duflanke simetriaj animaloj *(Bilateria)* (Cavalier-Smith 1998). Plimulto de la konataj specioj vivas en fiŝoj kaj/aŭ senvertebruloj.

Evolua ciklo
------------

Multaj specioj evoluas tiel, ke miksosporoj (mukosporoj) eliĝas el la infektita fiŝo kaj infektas senvertebrulon. El la senvertebrulo eliĝas **aktinosporoj**, kiuj infektas denove fiŝon.

La infektaj formoj estas erare nomataj sporoj, ili estas fakte plurĉelaj knidulaj ĉeloj. En ilia evolua ciklo ne ekzistas embria fazo.

La "sporo" gluiĝas per fadeno de la knidula ĉelo, send tiu fadeno ne formas penetran kanalon. La eliĝanta ameboida ĉelo migras en la majstra organismo, kaj plimultiĝas sensekse.

Ili kaŭzas en la fiŝoj kelkfoje eĉ plurcentimetrajn elkreskojn.

* Kategorio Miksozooj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Miksozooj en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 258416
* NKC: ph1185236
 |
La **grek-katolika preĝejo Naskiĝo de Johano Baptisto** estas eklezia konstruaĵo en urbo Záhony (Hungario).

Historio
--------

La grek-katolikoj de Záhony pli frue apartenis eklezie al Mándok. Grek-katolika kirko estis konstruita inter 1991-1994. La titolo pri paroĥo alvenis en 2005.

Preĝejo
-------

La kirko situas sola en korto kaj estas kovrita per ruĝaj brikoj. Antaŭ la konstruaĵo kruco estas videbla. La fasado estas malsimetria, maldekstre la plurlatera turo reliefas. En la fasado funkcias la enirejo, kiun pluvŝirmilo kovras. Kelkaj ŝtupoj kuras al la enirejo. Super la enirejo estas malgranda ronda fenestro. La navo kaj absido estas apogitaj per ŝtupaj pilieroj. Pentristo de la ikonostazo estis Mihai Pascariu.

Kermeso okazas en la 24-an de junio.

Aŭdu, vidu ankaŭ
----------------

* video

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* datenoj hungare kun fotoj
* datenoj


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
***El Periódico Extremadura*** estas regiona gazeto en Hispanio kaj distribuita ĉefe en Ekstremaduro kaj ene de ĝi ĉefe en la provinco Cáceres. Temas pri ĉiutaga ĵurnalo de ĝenerala informado, paga kaj de matena distribuado, posedo de la grupo Grupo Zeta.

Ĝi havas centran sidejon en la urbo Cáceres. Ekde 1923 oni eldonas ĝin preskaŭ seninterrompe kun ampleksa informaro pri Ekstremaduro, Hispanio kaj internaciaj aferoj. Ĝi disponas de apartaj rubrikoj kaj suplementoj al diversaj temoj sociaj kaj kulturaj kaj vendeblas semajnfine kun apartaj suplementoj.

Inter notindaj okazaĵoj oni meciu ke unu el ĝiaj ĵurnalistoj, nome Juan Milán Cebrian, diskonigis la unua la novaĵon de la memproklamo de Francisco Franco kiel ŝtatestro de Hispanio (*caudillo*) kiam tio okazis en Cáceres en Septembro de 1936 komence de la Hispana Enlanda Milito.

En julio de 2010, la ĵurnalo atingis rekordan pinton de disvastigo ĝis tiam per totalo de 52.000 ĉiutagaj legantoj.

Notoj
-----

1. ↑  elperiodicoextremadura.com Los diarios de Zeta en la región baten su récord: 77.000 lectores[*rompita ligilo*]

Eksteraj ligiloj
----------------

* Historio de la ĵurnalo en ĝia retejo Arkivigite je 2007-12-23 per la retarkivo Wayback Machine
* elperiodicoextremadura.com Reta eldono
* Periódico Extremadura en facebook
La termino **altitudo** referencas al la vertikala distanco kiu estas inter ajna punkto de la Tero rilate al la marnivelo. Nome, temas pri la alto de punkto super la meza marnivelo.

Por kalkuli la altitudon, oni prenas kiel referencon la marnivelon, kaj pro tio la altitudo estas esprimita per cifero en metroj sekvita de la mallongigo *s. m.*, tio estas, **m s. m.** (‘metroj super maro’).

En geografio, la altitudo estas la vertikala distanco inter iu punkto de la Tero rilate al la marnivelo, nomita alto aŭ ekstaro super la averaĝa marnivelo, kontraste kun la alto, kiu indikas la vertikalan distancon inter du punktoj de la Tera surfaco; kaj estas ankaŭ la *flugnivelo*, kiu estas la altitudo laŭ la normiga premo mezurita pere de altomezurilo, kiu estas je pli ol 20 000 futoj super la averaĝa marnivelo.

En astronomio ekzistas la altitudo (foje nomata *alto* aŭ *leva angulo*), kiel la komplemento de la zenita distanco; do estas angulo tia, kiom alte staras astro super la horizonto.

En plej parto de Eŭropo, preskaŭ tuta Latinameriko kaj en aliaj mondopartoj, la altitudo estas mezurita laŭ metroj. En Usono oni mezuras ĝenerale laŭ futoj, sed tiu lando akceptis ekanstataŭi tiun mezursistemon per la Internacia sistemo de unuoj (ISU)​. En aviado, ĝenerale, oni uzas futojn en la tuta mondo escepte en la landoj de la iama Orienta Bloko, ĉar la aviadiloj de la iama Sovetunio havis indikilojn de altitudo laŭ metroj.

En meteologio, la altitudo estas faktoro de ŝanĝoj de temperaturo, ĉar tiu malpliiĝas, averaĝe, 0,65 ℃ ĉiun centan metron de altitudo en la intermezaj latitudoj (en la zonas mocerklimatakaj kaj subtropikaj zonoj de la mondo).

En specifaj mondopartoj oni difinas la precizan punkton por mezuri la marnivelon. Ekzemple en Hispanio normale oni mezuras la altitudon el la marnivelo en Alikanto, Valencilando, ĉar la marnivelo diferencas inter Atlantiko kaj Mediteraneo.

Referencoj
----------

1. ↑  Wragg, David W..  (1973) *A Dictionary of Aviation*. Osprey. ISBN 9780850451634.
2. ↑  Altitudo en PIV Alirita la 19an de Oktobro 2021.
3. ↑  «Instrumentosdemedicion.org». «Sistema Internacional de Unidades (SI): El más utilizado en la actualidad.» Alirita la 19an de Oktobro 2021.

Vidu ankaŭ
----------

* Supermara alteco
* Alto

* Kategorio Altitudo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 328792
* GND: 7602389-8
* LCCN: sh85003931
* BNF: 12340540d
 |
**Ernő Lindner,** laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Lindner Ernő** estis hungara-usonana kemiisto, altlerneja instruisto, ekstera membro de Hungara Scienca Akademio (2022).

Ernő Lindner naskiĝis la  5-an de februaro 1948(nun 1948-02-05) en Budapeŝto.

Biografio
---------

Ernő Lindner akiris kemiistan diplomon (MSc) en Teknikuniversitato de Budapeŝto en 1971, poste li laboris en la universitata instituto. Li kandidatiĝis (CSc) en 1984 (kun Ph.D. en la sekva jaro), li doktoriĝis (DSc) en 1994 antaŭ la Hungara Scienca Akademio. Li iĝis medicina inĝeniero, kiam li ricevis ŝancon labori en la en:Engineering Research Center. Li instruis en Universitato de Memfiso, sed li ankaŭ okupiĝis en la laboratorio pri elektrokemiaj sensiloj kaj ilia apliko en la medicinaj teknikoj. Li ricevis hungarajn kaj usonajn premiojn inter 1986-2022.

Elektitaj kontribuoj (ĉiam kunaŭtoro)
-------------------------------------

* *An examination of the temperature coefficients of ion- selective electrodes in non-isothermal Galvanic cells* (1973)
* *Switched Wall Jet For Dynamic-response Measurements* (1987)
* *Miniaturized ion-selective sensor chip for potassium measurement in biomedical application* (1996)
* *Amperometric microcells for diagnostic enzyme activity measurements* (2002)
* *A Feedback Control Approach to Organic Drug Infusions Using Electrochemical Measurement* (2016)
* *Multilayer and surface immobilization of EDOT-decorated nanocapsules* (2021)

Fontoj
------

* biografio angle kun foto
* aprezo kun foto (legebla pli malsupre)
* datenoj kun foto

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 858856
 |




* Portalo pri Biografio
ringo en la naturhistoria muzeo de Tuluzo
**Oazo Siva** (arabe واحات سيوة) situas en la okcidenta oaza grupo de Egiptio, en la Libia dezerto kaj etendiĝas inter Kattara-depresio norde kaj la Egipta Sablomaro sude. Ĝi havas longon de 80 km kaj larĝon de 2–20 km kaj situas averaĝe ĉirkaŭ 18 m sub la marnivelo kiel depresio. Siva estas hejmo por ĉirkaŭ 23.000 loĝantoj, la plimulto apartenas al la berberoj, kiuj parolas lokan version de la berbera lingvaro. La oazaro tiel estas la sola berbera lingvoinsulo de Egiptio.

Krom la ĉefloko Siva, ekzistas tie kelkaj vilaĝoj (Aghurmi, Abu Ŝuruf, Ĥamisa, Bilad ar-Rum kaj Bahi ad-Din) kaj militista bazo. La plantejoj kaj la fruktoĝardenoj de la oazo entenas ĉirkaŭ 300.000 daktilpalmojn kaj ĉirkaŭ 70.000 olivarbojn. Por la loka konsumo, oni kultivas ankaŭ legomojn kaj fruktojn. Lokanoj parolas apartan berberan lingvon, nome la sivian.

Vidu ankaŭ
----------

* Apiono

* Kategorio Oazo Siva en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Elaera vido de la Oazo Siva, la dektilaj plantejoj

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 324544
* GND: 4200068-3
 |
**Agnieszka Barbara PIETRZAK** ([pjetŝak], fraŭline **PRZYBYSZ**; Varsovio, 18-a de junio 1944) estas pola radio-ĵurnalisto kaj esperantisto, komitatano, estrarano de UEA (2007-2016) kaj akademiano (ekde 2011).

Biografio
---------

Ŝi naskiĝis en Varsovio. Ŝia edzo estis Marek Pietrzak, fondinto de Pola Esperanto-Junularo kaj ĝenerala sekretario de TEJO.

Esperanto
---------

Eklernis Esperanton kiam ŝi havis 15 jarojn, ĉe Junulara Kultur-Domo, kie dum tiuj jaroj instruis Roman Dobrzyński, kiu poste konatiĝis kiel esperantlingva televidraportisto kaj dokumentaristo.

Ŝi estas ankaŭ vicprezidanto de Pola Esperanto-Asocio (ekde 2013, en la jaroj 2011-2013 estrarano), ĉefredaktoro de Pola Retradio en Esperanto (ekde 2011) kaj *Pola Esperantisto* (ekde 2012). Krome, ŝi membras ankaŭ en la Akademio Literatura de Esperanto.

En la jaroj 2007–2013 ŝi estis Ĝenerala Sekretario de UEA.

Pietrzak eklernis Esperanton kiel skolto en 1958 kaj partoprenis la Infanan Kongreseton dum la jubilea UK en Varsovio en 1959. Membro de Pola Esperanto-Asocio, aktivulino de Pola Esperanto-Junularo kaj TEJO (1962-1965), interalie PEJ-sekretario kaj kunlaboranto de la PEJ-organo *Tamen*.

Ekde 1968 ŝi estis redaktoro kaj de 2000 ĝis 2007 la lasta estro de la Esperanto-redakcio de Radio Polonia, la poreksterlanda fako de Pola Radio. Kiam la mallongondaj elsendoj finiĝis kaj estis anstataŭigitaj per podkastaj programoj de Pola Radio komence de 2007, ŝi emeritiĝis kaj transdonis la estradon al Gabriela Kosiarska, sed daŭre helpis kaj kontribuis ĝis la ĉesigo de la elsendoj komence de 2011.

Post la plena ĉesigo de la E-podkastoj de Pola Radio, ŝi iniciatis – nun sendepende de Pola Radio – la pludaŭron de la E-podkastoj helpe de pluraj eksmembroj de la E-redakcio de Pola Radio. En 2011 komenciĝis regulaj elsendoj, du fojojn ĉiusemajne ĉe Pola Retradio en Esperanto.

En la organizita Esperanto-movado en Pollando ŝi reaktiviĝis en la 1980-aj jaroj, redaktante kelkajn numerojn de *Pola Esperantisto*. Komence de la 1990-aj jaroj ŝi fariĝis prezidantino de la pola IKUE-sekcio kaj oficis ĝis ĝia malfondiĝo. Ŝi estis ankaŭ estrarano de IKUE kaj redaktis la bultenon de la pola sekcio. Ekde 1995 individua membro de UEA.

Referencoj
----------

1. ↑  "Barbara Pietrzak kaj Gabi Kosiarska en intervjuo de Radio Vatikana", *Libera Folio*, 2006-12-19. Kontrolita 2023-05-27. (esperante)
2. ↑   Roman Dobrzyński (esperante). Alirita 2023-05-27.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Barbara Pietrzak en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Barbara Pietrzak en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)

* "artikolo Barbara Pietrzak pretas resti en la estraro", *libera folio*, marto 2010. (esperante)
* Ŝia prelego dum la 20a Semajno de Kulturo Internacia ĉe YouTube


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 198249
* GND: 1175541036
* VIAF: 165963567
* ISNI: 0000000113590618
 |
**Marika Takács** [takAĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Takács Marika** estis hungara aktoro, televida prezentisto, televidparolisto. Ŝia origina persona nomo estis *Mária*, ŝia geedziĝa nomo estis (laŭ hungarlingve kutima nomordo) *Kazimir Károlyné*, ŝia edzo estis Károly Kazimir.

Marika Takács naskiĝis la 25-an de novembro 1938 en Reșița (Rumanio), ŝi mortis la 9-an de majo 1997 en Budapeŝto.

Marika Takács

Biografio
---------

Marika Takács apartenis al la hungara minoritato en Rumanio. Ŝi maturiĝis en gimnazio en Budapeŝto en 1957. Ĝuste tiam startis publika dissendo de la Hungara Televizio, oni trovis ŝin konvena kiel televizia parolisto kaj prezentisto. Ŝi eklaboris, dum ŝi akiris pedagogian diplomon en Scienca Universitato Loránd Eötvös. Kelkfoje ŝi havis kelkajn filmajn rolojn, tamen ŝia populareco estis granda, ja tiutempe nur sola televizio ekzistis en Hungario. Ŝi ricevis premiojn inter 1973-1995 kaj en 1998 ŝi iĝis postmorta eterna membro de la televizio. Ŝi edziniĝis kaj naskis malfrue filinon en sia aĝo 42, ŝi mortis frue pro kancero.

Ŝiaj filmaj roloj (elekto)
--------------------------

* *Szerelem csütörtök* (1959) - Éva (edzino)
* *Patyolat akció* (1965) - televizia parolisto
* *Gyula vitéz télen-nyáron* (1970) - televizia parolisto
* *Zenés TV színház* (televizia serio, 1974; 1985) - televizia parolisto

Memorigiloj
-----------

* memortabulo en Budapeŝto (2004)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* 
*

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑

* Kategorio Marika Takács en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 743459
 |



* Portalo pri Biografio
**Gábor Carelli** [kareli], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Carelli Gábor** estis hungara-usonana operkantisto (tenoro), altlerneja instruisto. Lia origina familia nomo estis *Krausz* [kraŭs].

Gábor Krausz  naskiĝis la 10-an de marto 1915 (laŭ alia informo la naskiĝdato estas la 20-a) en Budapeŝto, li mortis la 22-an de januaro 1999 en Novjorko.

Biografio
---------

Gábor Carelli devenis parte en juda, parte en itala familio. Li frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li akiris juran diplomon en Universitato Péter Pázmány kaj kantistan diplomon en Muzikakademio de Budapeŝto, fine li lernis de Beniamino Gigli en Romo. Carelli debutis en 1938 en Florenco kiel Rodolfo en La bohème. Ĝis la 2-a mondmilito li kantadis en diversaj italaj urboj, poste li migris al Usono. Ankaŭ en Usono li kantadis en diversaj urboj, fine en 1950 li ekhavis longan kontrakton en Metropola Operejo, kie li resume kantadis 1079-foje. Samtempe li longe instruis en muzika altlernejo de Manhatano. Ekde 1960 li ofte kantadis ankaŭ en Budapeŝta Ŝtata Operejo, en la Hungara Radio li faris longan serion pri historio de la opero.

El lia repertuaro
-----------------

* Giuseppe Verdi:
	+ *La Traviata* - Alfred
	+ *Rigoletto* - duko de Mantuo
* Gioachino Rossini: *La barbiro de Sevilo* - grafo Almaviva
* Gaetano Donizetti:
	+ *Don Pasquale* - Ernesto
	+ *Lucia di Lammermoor* - Arturo Bucklaw
* Giacomo Puccini:
	+ *Tosca* - Cavaradossi
	+ *Madama Butterfly* - Pinkerton
	+ *Turandot* - Pong
* Richard Wagner: *Die Meistersinger von Nürnberg* - Moser

Lia libro
---------

* *Utam a Metropolitanbe* (1979)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio Arkivigite je 2007-06-16 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio kun foto

* Kategorio Gábor Carelli en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Ejo en Vieno/Argentinier-strato kie de longe estas farita la elsendo *Du holde Kunst*. **Du holde Kunst** (laŭvorte: *Ci benata arto*) estas radielsendo lirika kaj muzika de la aŭstra ŝtata radio, kiu nuntempe disaŭdiĝas ĉiun dimanĉon kaj festotagon je la 08.15 h. Ripetatas ĝi la sekvontan tagon je la 00.05 h. La titolo estis prenita el la komenca verso de la fare de Franz Schubert muzikigita poemo *An die Musik* de Franz von Schober.

Historio
--------

Pro la unua elsendo jam en la 1945-a jaro tiu elsendo estas la plej malnova regule dissendita elsendo de la aŭstra radio. Celo de ĝi (inventis ĝin la usona radistacio *Rot-Weiß-Rot* en Salcburgo  estis donaci al la militterure suferinta aŭskultantaro momentojn de rifuĝo kultura dum malfacila ĉiutaga vivo kiel formulis Ernst Schönwiese, unu akuŝisto de ĉi tiu elsendo. En la jaro 1967-a transprenis la elsendon la tutnacia kulturkanalo Österreich 1 en Vieno. En la kuro de historio ofte estis eĉ minaco nuligi la elsendon, la lastan tempon dum la Ö1-reformo de 1998.

Enhavo
------

Dum la elsendoj laŭtlegas poemojn konataj geaktoroj kiel Peter Matic aŭ (arkivigite) Axel Corti aŭ Paula Wessely. Ili orientiĝas ofte pri la sezonoj kaj regule revenintaj eventoj. Tiel la titoloj de la elsendoj estas ekzemple: "Kiam la neĝo frapas la fenestron" aŭ "Tri magoj survoje kaj la Stelo ĉie". Inter la tekstaj partoj oni ludas klasikajn instrumentajn muzikaĵojn.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Du holde Kunst - Esplorprojekto pri bona prezentado de lirikaĵoj sur radifoniaj ondoj. Arkivigite je 2018-03-07 per la retarkivo Wayback Machine
* Ses jardekoj de *Du holde Kunst*.[*rompita ligilo*]
* Arkivo de la lastaj elsendoj kun eta sinprezentado de la aŭskultoprodukto. Arkivigite je 2014-04-07 per la retarkivo Wayback Machine

Piednotoj
---------

1. ↑   Viktor Ergert, 50 Jahre Rundfunk in Österreich. Band II: 1945-1955, Salzburg 1975, p. 129.
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

Ranja Zafinifotsy en la Universala Kongreso 2023 en Torino
**Ranja Robertine Jeanne d'Arc Lydie ZAFINIFOTSY EP RANDRIANANDRASANA** (naskiĝis la 18-an de julio 1996 en Tsaratanana, distrikto Ifanadiana) estas malagasa esperantistino.

Ŝi naskiĝis kiel la plej juna el ses infanoj en kamparana familio de sudorienta Malagasio. En 2014 ŝi translokiĝis al la ĉefurbo Antananarivo kaj studis tie administradon de neregistaraj organizoj. Ekde 2018 ŝi laboras tie kiel sekretariino kaj administrantino en lernejo por malriĉaj infanoj. En 2023 ŝi fariĝis direktorino de tiu lernejo.

Dum kelkaj jaroj ŝi verkis teatraĵojn en la malagasa lingvo, kiujn disaŭdigis radiostacio en Antananarivo.

Ŝi edziniĝis en 2021. En februaro 2022 naskiĝis ŝia filo Ayden.

Ranja Zafinifotsy en marto 2024 en Antananarivo
Esperanton ŝi eklernis en 2018. Komence de 2022, ŝi debutis kiel esperanta verkistino per la rakonto „La sorto de Aina" publikigita rete ĉe verkoj.com kaj libro.ee.

La 15-an de oktobro 2022 la estraro de UEA elektis ŝin ano de la Afrika Komisiono por la periodo 2022-2025.

En decembro 2022 ŝi partoprenis kun sia eta filo en la 8-a Afrika Kongreso de Esperanto en Senegalo. 

En 2023 ŝi gajnis en la konkurso "Partoprenu IJK-n" de TEJO. En la Universala Kongreso 2023 en Torino kaj la Internacia Junulara Kongreso 2023 en Lignano Sabbiadoro ŝi estis la sola partoprenanto el Malagasio. En la UK en Torino, ŝi sukcese trapasis la KER-ekzamenon sur nivelo B2.

La 6-an de januaro 2024 ŝi elektiĝis prezidantino de la Unuiĝo de Malagasaj Esperantistoj (UME).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Ranja Zafinifotsy ĉe verkoj.com
* La sorto de Aina ĉe verkoj.com
* La sorto de Aina (kun recenzo) ĉe libro.ee
La statoj montritaj en purpurruĝa estas en la termino  *'Okcidenta Marbordo'*  aŭ  *'Pacifika Marbordo.'* 
Regionaj difinoj varias laŭ la fontoj. La ŝtatoj montritaj tutruĝe estas kutime konsiderataj, dum la striitaj ŝtatoj povas aŭ ne esti konsiderataj kiel parto de la Okcidenta Marbordo.
West Coast heritage collage
La "**Okcidenta Marbordo**", aŭ "**Pacifika Marbordo**" estas terminoj por la plej okcidentaj marbordaj ŝtatoj de Usono. Ĝi plej ofte komprenata inkludas la ŝtatojn de Kalifornio, Oregono, Vaŝingtonio kaj Alasko. Ankaŭ Arizono kaj Nevado, kiuj ne estas marbordaj ŝtatoj, estas ofte inkluditaj pro ties proksimeco al la propra Pacifika Marbordo kaj pro ties ekonomiaj kaj kulturaj ligoj kun Kalifornio.

Kvankam ne parto de la kontinenta Usono, Havajo fakte bordas ĉe la Pacifika Oceano kaj povas esti inkluditaj en tiu koncepto de "Okcidenta Marbordo". Je 2007 la ĉirkaŭkalkulita populacio de la inkluditaj ŝtatoj estus el 50 al 60 milionoj, depende de kiuj ŝtatoj estas inklude en la ĉirkaŭkalkulo.

La Okcidenta Marbordo estas ofte simple menciata kiel "la Marbordo," olda termino uzata ĉefe en la Nordorienta Usono. Baze sur ties reputacio esti politike pli maldekstra ol aliaj partoj de Usono la termino "Maldekstra Marbordo" estas foje uzata.

Plej gravaj marbordaj urboj de la Okcidenta Marbordo estas San Diego, Los Angeles, San Francisco, Seattle, Anchorage kaj Honolulu. Plej gravaj nemarbordaj urboj de la Okcidenta Marbordo estas Fenikso (Arizono), Las Vegas, Portlando (Oregono), Sakramento (Kalifornio) kaj Fresno (Kalifornio).

La Historio de la Okcidenta Marbordo de Usono inkludas la alvenon de la unuaj homoj antaŭ 10,000 jaroj kaj la ĉeeston de (krom indiĝenoj) hispanoj, britoj, meksikanoj, rusoj kaj usonanoj kaj esploristoj kaj setlantoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Orienta marbordo de Usono
* Okcidenta Usono

Notoj
-----

1. ↑   United States Census Bureau, 2005 American Community Survey. Suma ĉirkaŭkalkulo por CA, OR, WA, AK kaj CA, OR, WA, AZ, NV, AK, HI. Arkivita el la originalo je 2007-06-26. Alirita 2009-02-24.

* Kategorio Okcidenta marbordo de Usono en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Lando Georgo** (ruse *Земля Георга*, *Zemlja Georga*) estas insulo lokita ĉe 80,5 (norda latitudo) kaj 49 (orienta langitudo). Ĝi estas parto de la insularo Lando Francisko Jozefo, Rusio.

Ĝi havas la surfacon de 2 821 km2, tiel ĝi estas la plej granda insulo de la insularo. Ĝi havas tri kabajn punktojn sudokcidente ĉe ties suda bordo: Kabo Neale, Kabo Crowther kaj Cape Grant. La plej alta pinto de la insulo estas 416 m.

La Kembriĝa kanalo situas inter la Lando Georgo kaj Lando Aleksandra.

La Najtingala kanalo situas oriente de Lando Georgo kaj dividas al Insulo Bruce.

La Lando Georgo estis nomumita je honoro al Princo Georgo de Hesse-Darmstadt, kiu estis *Generalfeldwachtmeister* en la Aŭstra armeo en 1694 kaj ties kampomarŝalo ekde 1699.

Insulo David (lat. 80.15 N long. 47.33 E) estas malgranda insuleto, situanta ĉe la sudokcidenta punkto de la Lando Georgo.

Vidu ankaŭ
----------

* Insuloj en Rusio

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Lando Georgo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

*
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Samario. |

Mapo de la malnovaj regnoj de Izraelo; Samario estas markita kiel Shomron, 830 jaro aKE.
**Samario** (hebree שומרון, ŝomron, arabe سامريّون, Sāmariyyūn aŭ ألسامرة– ankaŭ konata kiel جبال نابلس; greke *Σαμάρεια*) estas geografia termino uzata por la monta regiono inter Galileo (regiono) norde kaj Judeo sude. Tio estas la nomo de naturaj, historiaj kaj politikaj regionoj, kaj ĝi estas la centra regiono de la Biblia Lando de Izraelo.
La nomo "Samario" devenas el antikva urbo kun la sama nomo, kiu troviĝis apud la centro de moderna Samario, kaj estis la ĉefurbo de Izraela reĝlando.

Pilieroj de la ruinoj de la urbo de Samario
La historio de Samario en la moderna epoko komenciĝas kiam la teritorio de Samario, antaŭe apartenanta al la Otomana Imperio, estas transdonita al Britio kiu administris ĝin sekve de La Unua Mondmilito. Post la sendependeco de Israelo, rezulto de la Araba-israela milito en 1948 estis, ke la teritorion prenis la reĝlando de Jordanio kaj la loĝantoj poste ricevis jordanajn pasportojn.

Samario estis prenita fare de Israelaj fortoj disde Jordanio dum la Sestaga Milito en 1967. Tiam Jordanio retiris siajn teritoriajn postulojn pri tiu teritorio, kaj pri la tuta Cisjordanio, inkluzive de Samario, kaj konfirmis tiun retiriĝon post la Israela-Jordania pacakordo de 1993. Jordanio plie agnoskis la Palestinan aŭtonomion kaj suverenecon en la teritorio. En la Oslo akordoj de 1994, respondeco por la administro super parto de la teritorio de Samario (zonoj 'A' kaj 'B') estis transdonita al la Palestina Aŭtonomio.

Vidu ankaŭ
----------

* Samarianoj

* Kategorio Samario (geografio) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Little Willie Littlefield, pianisto de Bluso de Okcidenta Marbordo.
La **Bluso de Okcidenta Marbordo** aŭ en angla *West Coast blues* estas tipo de bluso influita de ĵazo kaj de *jump blues*, kun tre piano-dominataj sonoj kaj ĵazecaj gitaraj soloaĵoj, kiuj originiĝis el ludistoj de Teksasa bluso kiuj translokiĝis al Kalifornio en la 1940-aj jaroj. La **Bluso de Okcidenta Marbordo** montras ankaŭ mildajn, mielec-tonajn voĉojn, ofte irante al teritorio de Urba bluso. Mejloŝtona figuro de Bluso de Okcidenta Marbordo estis gitaristo T-Bone Walker, fama pro la kanto "Call It Stormy Monday (But Tuesday Is Just as Bad)", transloĝinta teksano, kiu faris siajn unuajn registrojn en la fino de 1920-aj jaroj. En la komenco de la 1940-aj jaroj Walker translokiĝis al Los Angeles, kie li registris multajn bonkvalitajn registraĵojn por Capitol, Black & White, kaj Imperial.

Famuloj
-------

* Lowell Fulson

Notoj
-----

1. ↑  Vladimir, Bogdanov. *All Music Guide to the Blues: The Definitive Guide to the Blues*, Backbeat Books, paĝo xii, (2002) - ISBN 0-87930-736-6
2. ↑   Obrecht, Jas. Rollin' and Tumblin': The Postwar Blues Guitarists, Backbeat Books, paĝo 7, (2000) - ISBN 0-87930-613-0

Vidu ankaŭ
----------

* Okcident-marborda ĵazo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Bay Area Blues Society Arkivigite je 2017-03-13 per la retarkivo Wayback Machine
Hamburgero.
La **hamburgero** (ankaŭ konata kiel **hakviandaĵo**, **burgero** kaj **hamburgaĵo** - »viandbulko« signifus bulko el viando anstataŭe faruno) devene signifas formita hakviando. Signifis pri hakviando kiu estas plejparte viando kaj graso, kiu premiĝas (formiĝas kvarrande aŭ rondece) kaj kradrostiĝas aŭ fritiĝas. Fariĝas el la sama speco de hakviando ol aliaj hakviandaĵoj, ekzemple viandobuloj. 

Tamen nuntempe la nomo ĉirkaŭmonde ankaŭ uziĝas al ne-viandaĵoj, ekzemple legomaĵoj, tofuaĵoj kaj fiŝaĵoj, kiu formiĝas kaj kuiriĝas samkiele ol la kutima speco. Ofte manĝiĝas per bulko de blanka faruno kaj sukero, sed multaj homoj manĝas per laktuka kovrilo anstataŭe, kaj la restaĵoj de antaŭtempa manĝo plejofte uziĝas senpane. La nomo taŭgas eĉ se nenia aliaĵoj ekzistas en la bulko, ekzemple tomatoj, ĉar vere nur signifas pri la formo de la viandaĵo. Angle, la nomo ankaŭ uziĝas al la restaĵoj de antaŭtempa manĝo eĉ se la viando aliformiĝas. 

Plejofte la viando estas bovaĵa, ĉevalaĵa aŭ mikso kaj oni manĝas la viandon kun surmetaĵoj, ekzemple keĉapo (signifas: tomato, akvo kaj sukero), acida kremo, kaj mustardo. Ofte ankaŭ manĝiĝas kun terpomo'strioj (terpomfingroj).

Kiam oni diras »hamburgaĵo«, signifas oni pri la usona speco — viandaĵo kun blankfaruna bulko. La vorto »hakviandaĵo« plejofte bonsufiĉas anstataŭe, ĉar la ideo de la elpana kovraĵo ne gravas.

Nutroj el du vaste'ŝatataj hamburgaĵoj
--------------------------------------

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | Serva pezo (g) | Kalorioj (kkal) | Graso (g) | Proteino (g) | Karbonhidratoj (g) | Kolesterolo (mg) | Salo (mg) |
| Big Mac | 219 | 600 | 33 | 25 | 50 | 85 | 1050 |
| Whopper | 291 | 700 | 42 | 31 | 52 | 85 | 1020 |

Ĉi faktoj ne samas inter landoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Rapidmanĝejo
* Manĝeto
* Burger King
* McDonald's
* Maoz
* Vegana hamburgero

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Hamburgero en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Historio kaj legendoj de la hamburgero angle
* Historio de la hamburgero france
* Nutraj faktoj pri hamburgeroj aĉeteblaj en *McDonald's* kaj *Burger King* angle



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 33816
* GND: 4158950-6
* LCCN: sh92002088
* BNF: 16559479f
* NKC: ph338526
 |
Ensigno **Pavel Andrejeviĉ ĈEKOV (Ĉeĥov)** — cirile Павел Андреевич Чехов, en angla literumo *Pavel Andreievich Chekov* — estas rolo el la fikcia universo de la sciencfikciaj filmoj Star Trek. En la origina televida serio de la 1960-aj jaroj li estis navigisto de la stelŝipo *Enterprise* (NCC-1701 kaj NCC-1701-A), kvankam li aperas nur ekde la dua grupo de epizodoj. Lian rolon en la serio de la 1960-aj jaroj ludas la aktoro Walter Koenig. La vojon de la tiutempe nur 17-jara Pavel Ĉekov al konstanta membreco en la teamo de la stelŝipo priskribas la kineja filmo Star Trek de 2009, kie la rolon de la junulo transprenas la aktoro Anton Jelĉin. 

En la unua kineja filmo pri la stelŝipo li estas levita ĝis la rango de leŭtenanto, kaj en la dua kineja filmo jam estas leŭtenanta komandanto en la funkcio de unua oficiro de la stelŝipo *USS Reliant*. Poste li reservas kiel navigisto kaj sekureca oficiro en la teamo de la stelŝipo *Enterprise*. 

Ĉekov, kiel menciite, ekrane nur aperas en la dua grupo de epizodoj je la origina televida serio. Tamen probable li jam pli frue deĵoras en la stelŝipo, ĉar li bone konas detalojn de pli fruaj eventoj. Laŭ historio publikigata de Gene Roddenberry, la kreinto de la serio, lia rolo estis enkondukata por aldoni reprezentanton el orienta Eŭropo, konsiderante ke dum la 1960-aj jaroj Sovetunio estis gvida potenco pri kosma esplorado. Dum la tiam ankoraŭ ardanta Malvarma Milito ŝajnis aparte utopia ideo, ke en esplora veturilo de la fikcia stelŝiparo, komuna organizaĵo de la ne nur tut-tera, sed inter-planeda Unuiĝinta Federacio de Planedoj kunlaboru usonanoj kaj rusoj, azianoj, eŭopanoj, afrikanoj kaj homoj el aliaj partoj de la Tero kun pliaj aliplanedaj homsimilaj vivoformoj. 

Ĉekov kaj en la originala anglalingva versio kaj en alilingvaj sinkronizoj (ekzemple la germanlingva) parolas kun forta rusa akĉento. Li ankaŭ prezentiĝas kiel rusa patrioto, kiu ofte atribuas konatajn aĵojn al rusiaj inventistoj, kaj asertas ke ekzemple la biblia paradizo kompreneble situas proksime de Moskvo.