recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Hefestiono** (en greka Ἡφαιστίων *Hephaistion*; ĉ. 356 a.K. - 324 a.K.), filo de Amintor, estis Macedonia nobelo kaj generalo en la armeo de Aleksandro la Granda. Li estis "...multe la plej kara el ĉiuj amikoj de la reĝo; li estis kunportita kun Aleksandro kaj kunhavis ĉiujn liajn sekretojn." Tiu amikeco daŭris tra iliaj tutaj vivoj, kaj estis komparita, de aliaj kaj de ili mem, al tiu de Akilo kaj Patroklo.

Bildo de la Cervoĉasa Mozaiko, ĉ. 300 a.K. el Pella; la dekstra figuro estas eble Aleksandro la Granda pro la dato de la mozaiko kun specifa harfrizado centre partita (*anastole*); La maldekstra figuro portanta duoblan akson (asociatan kun Hefesto) estas eble Hefestiono.Lia militkariero estis distingita. Membro de la persona gardistaro de Aleksandro, li venos estri la roton de la kavalerio kaj estis engaĝigita pri multaj aliaj taskoj tra la dekjara kampanjo de Aleksandro en Azio, inklude diplomatajn misiojn, la pontovenkon de ĉefaj riveroj, sieĝojn kaj la fondon de novaj setlejoj. Krom esti soldato, inĝeniero kaj diplomato, li korespondis kun la filozofoj Aristotelo kaj Ksenokrato kaj aktive subtenis Aleksandron en siaj klopodoj por integri la greekoj kun la persojn. Aleksandro formale faris lin sia dua komandanto kiam li nomumis lin *ĥiliarko* de la imperio. Aleksandro faris lin ankaŭ parto de la reĝa familio kiam li donis al tiu kiel fianĉinon Dripetis, fratino de sia propra dua edzino Statejra, ambaŭ filinoj de Dario la 3-a de Persio. Tio okazis dum la famaj Suzaj nuptoj.

Kiam li subite mortiĝis en Ekbatano ĉirkaŭ aĝo de 32, Aleksandro estis superita per doloro. Li petis al la orakolo de Siva garantii al Hefestiono dian statuson kaj tiele Hefestiono estis honorigita kiel *Dia Heroo*. Hefestiono estis kremaciita en Babilono antaŭ la tuta armeo. Je la tempo de sia propra morto nur ok monatojn poste, Aleksandro estis ankoraŭ planante lasi monumentojn por la memoro de Hefestiono .

Vidu ankaŭ
----------

* Hefesto

Referencoj
----------

1. ↑  Curtius 3.12.16
2. ↑  Chugg, Andrew (2006). *Alexander's Lovers*. Raleigh, N.C.: Lulu. ISBN 978-1-4116-9960-1, pp 78-79.
3. ↑  McLeod, John.  (2008) *God of War*. Xlibris Corporation, p. 303. ISBN 9781453550465. "Finally, he sent to Babylon with instructions to construct the largest funeral pyre ever envisioned. Hephaestion would be cremated in Babylon in the presence of the entire army.".

* Kategorio Hefestiono en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 574601
* GND: 122495004
* VIAF: 5815716
* NKC: jo2017972497
* BNE: XX5845003
 |
Iama Kaiser-Wilhelm-Instituto por Kemio en Berlino, la loko en kiu fisio estis detektita.
La **Kaiser-Wilhelm-Societo** aŭ **Imperiestro-Vilhelmo-Societo**, plennome **Kaiser-Wilhelm-Societo por la progresigo de la sciencoj** (germane *Kaiser-Wilhelm-Gesellschaft zur Förderung der Wissenschaften*, nomita laŭ *Kaiser Wilhelm* = Imperiestro Vilhelmo) estis germana scienca institucio establita en la Germana Imperio en 1911. Ties funkcioj estis poste transprenitaj de la Max-Planck-Societo. La Kaiser-Wilhelm-Societo estis ombrela organizo por multaj institutoj, esplorstacioj, kaj esplorunuoj kreitaj sub ĝia aŭtoritato.

La *Kaiser-Wilhelm-Gesellschaft* (KWG) estis fondita en 1911 por helpi la progreson de la naturaj sciencoj en Germanio, fondante kaj eltenante esplorinstituciojn formale sendependa el la ŝtato kaj el ties administracio. La institucioj estis sub la gvidado de elstaraj direktoroj, inter kiuj figuroj kiel Adolf von Harnack, Walther Bothe, Peter Debye, Albert Einstein, Fritz Haber kaj Otto Hahn.

Bibliografio
------------

* Hans-Walter Schmuhl: Grenzüberschreitungen. Das Kaiser-Wilhelm-Institut für Anthropologie, Menschliche Erblehre und Eugenik 1927–1945. Reihe: Geschichte der Kaiser-Wilhelm-Gesellschaft im Nationalsozialismus, 9. Wallstein, Göttingen 2005, ISBN 3-89244-799-3
* Hentschel, Klaus (eld.) (1996). Physics and National Socialism: An Anthology of Primary Sources. Basel, Boston: Birkhäuser Verlag. ISBN 0-8176-5312-0.
* Macrakis, Kristie (1993). Surviving the swastika: Scientific research in Nazi Germany. New York: Oxford Univ. Press. ISBN 0-19-507010-0.

* Kategorio Kaiser-Wilhelm-Societo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 686096
* GND: 2015138-X
* LCCN: n81141877
* VIAF: 133170089
* ISNI: 0000 0001 2161 6283
* SUDOC: 02811678X
* BNF: 12001549d
* NDL: 00323335
* NKC: ko2007402495
 |
**Harriet COOK** (1843-1869) estis feministo kaj virinbalotrajtisto, amiko de Elizabeth Garrett kaj Emily Davies. Ŝi estis helpanta sekretario de la Kensington Society (Socio Kensington) antaŭ ŝia frua morto en 1869.

Vivo
----

Harriet Cook naskiĝis en 1843, en St Andrews, Fife, Skotlando. Ŝi estis la filino do John Cook, profesoro de eklezia historio ĉe la universitato St. Andrews. Ŝi havis almenaŭ tri fratinojn: Elizabeth (1840-1916, poste Elizabeth Rodger); Isabella (1841-1894); kaj Rachel (1848-1905, poste Rachel Scott).

Kiam Elizabeth Garrett studis medicinon en St Andrews, ŝi amikiĝis kun la juna Harriet. Harriet ankaŭ renkontis tie Emily Davies, kiu vizitis Garrett. Harriet ofte vizitis ŝiaj amikoj en Londono kaj aliĝis al feminista diskutgrupo, la Kensington Society (Socio Kensington). Ŝi helpis organizi petskribon pri virinbalotrajto en 1866 kaj poste fariĝis pagata sekretatio de la virinbalotrajta komitato, helpante Louisa Garrett Smith.

Verŝajne, kiam Garrett kaj Davies ambaŭ turnis sin al siaj karieroj (medicino kaj eduko) anstataŭ virinbalotrajtista movado, ankaŭ Harriet Cook ne plu partoprenis en la movado. Sed, ŝi certe daŭris ŝiajn amikecojn kaj kelkfoje vizitis Elizabeth Garrett. En 1868 ŝi aŭdis pri la nurvirina kolegio kiun Emily Davies provis starigi, kaj interesigis ŝiajn amikojn en St Andrews. Ŝia fratino Rachel estis pionira studento de la kolegio, Girton College. 

(Poste, en 1877, alia fratino Elizabeth kunfondis la nurknabinan lernejon, St. Leonard's School, St Andrews, kies sekretario la fratino Isabella estis. Louisa Garrett Anderson, filino de Elizabeth Garrett, ĉeestis ĉi tiun lernejon.)

Harriet Cook mortis de tuberkulozo en 1869.

Fontoj
------

* Elizabeth Crawford, The women's suffrage movement: a reference guide, 1866-1928, p138-139.
**Girnaro** aŭ **Girnar** (konata ankaŭ kiel **Girnarmonto** aŭ **Girinagar** aŭ **Revatak Pravata**) estas fakte serio de montoj en la Junagada Distrikto de Guĝarato, Barato, situanta ĉe Ĝunagad je distanco de 327 km el Ahmadabado.

Pli aĝaj ol Himalajo, Girnaro, kaj la monto kaj la montaro estas konsiderata sankta kaj estas grava celo por pilgrimado kaj por Ĝajnistoj kaj por Hinduistoj, kiuj kuniĝas tie dum la festivalo Girnar Parikrama. Signife fama inter adorantoj de Ŝivao pro la mistika loko de la montaro kun konata ekzisto de diversaj sektoj de Sadhuoj, Nathoj kaj aliaj, pro ties tipa flaŭro kaj faŭno, kaj pro la fama foiro Maha Ŝivratri, Girnar gastigas nombrajn templojn kaj kelakjn historiajn lokojn tra sia teritorio. Krom la natura gravo de la Gir-arbara Nacia Parko, la montaro tiele funkcias kiel kerno de religia aktiveco.

Bildaro
-------

* Pilgrimantoj de Girnar ParikramaPilgrimantoj de Girnar Parikrama
* Sadhuoj (Hinduismaj asketoj) ĉe la Girnar ParikramaSadhuoj (Hinduismaj asketoj) ĉe la Girnar Parikrama
* Girnar Montaro en Bhavnath, JunagadhGirnar Montaro en Bhavnath, Junagadh
* Ŝoseo de BhavnathŜoseo de Bhavnath

Notoj
-----

1. ↑  Ibrahim, Farhana.  The Region and Its Margins Re-appropriations\_of\_the\_Border\_from\_MahaGujarat to Swarnim Gujarat. *Academia.edu*. Academia.edu. Alirita 10a de Marto 2013.

* Kategorio Girnaro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Emblemo de "Gladio"
**Gladio** (el la latina vorto *gladius* = glavo) estis nomo de sekreta operacio de NATO kaj CIA dum la malvarma milito. Oni trejnis precipe en Italio, sed ankaŭ en aliaj eŭropaj landoj dormantajn agentojn, kiuj okaze de komunista okupo de la lando fare de la Varsovia Kontrakto efektivigu gerilooperaciojn kaj sabotadon.

La celo de la ĉeloj estis malfortigi la maldekstrajn fortojn en paca tempo, tiel malebligante la komunistan enpotenciĝon.

En Londono aperis libro pri la afero en januaro de 2005, ĉe eldonejo Frank Cass: Dr. Daniel Ganser *NATO’s Secret Armies. Operation Gladio and Terrorism in Western Europe*.

La ekziston de la sekretaj armeoj konfesis unuafoje la tiama itala ĉefministro Giulio Andreotti la 3-an de aŭgusto de 1990 antaŭ parlamenta esplora komisiono. Andreotti konfesis, ke oni kaŝis la sekretan armeon sub SISML, departemento de la itala armea sekretservo.

Samjare, la 7-an de novembro, usona generalo John Galvin parolis kun ĉeesto de ĉefsekretario Manfred Wörner antaŭ la ambasadoroj de la amikaj landoj. *"Konsidere, ke tio estas sekreta organizo, mi ne atendas multajn respondojn tiurilate"* - elparolis sennome tiama gvida NATO-diplomato, rimarkinte: *"Se ekzistis rilatoj al terorgrupoj, tiam oni kaŝas ĉiun informon tre profunde"*.

Literaturo
----------

* Leo A. Müller, Werner Raith (eldonanto) *Gladio, das Erbe des Kalten Krieges. Der NATO- Geheimbund und seine deutschen Vorläufer.*, Rowohlt 1991, ISBN 3-499-12993-0
* Daniele Ganser : Natos Secret Armies: Operation Gladio and Terrorism in Western Europe, ISBN 0-7146-8500-3.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Gladio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* 
* 
* 
* Dokumentaro pri Gladio
Charles Edward estis la persono, kiu posedis la titolon, kaj perdis ĝin en 1919.
**Duko de Albany** (anglalingve *Duke of Albany*) estas nobeltitolo iafoje atribuita al la plej junaj filoj de la skota, kaj poste brita reĝaj familioj, precipe en la dinastioj Stuarto kaj Hanovro.

La duklando de Albay estis unue atribuita en 1398 de Roberto la 3-a de Skotlando al lia frato, Robert Stewart. "Albany", aŭ pli simple "Alba", estis malnova, malpreciza vorto por la parto de Skotlando, kiu situas norde de la rivero Forth, tio estas proksimume la eksa reĝlando de la Piktoj.

La titolo estis rekreita en 1458 por Alexander Stewart, kaj estinĝis kiam mortis lia filo John sen heredanto. Ĝi estis denove kreita en 1541 por Arthur, dua filo de Jakobo la 5-a de Skotlando, sed li mortis fruaĝe. La kvara kreado okazis por Maria la 1-a, kies filo Jakobo la 1-a alportis la titolon al Anglio post sia morto.

La titolo estis poste atribuita en 1660 al la filo de Karlo la 1-a, Jakobo, fare de Karlo la 2-a. Post la Glora Revolucio de 1688, la stuarta pretendanto Charles Edward Stuart donis la titolon de "Dukino de Albany" al sia nelegitima filino, Charlotte Stuart, kiu mortis en 1789.

* Kategorio Duko de Albany en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Bermillo de Sayago** [berMIljo desaĜAgo] estas municipo de la provinco Zamoro, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko Sayago en la sudokcidento de la provinco, kies ĉefurbo ĝi estas. *Bermillo* estas devena etimologie el radikoj atribueblaj al vermoj, ruĝa aŭ cidonio. 

Bermillo de Sayago en la provinco Zamoro.
Preĝejo.
Ĝia municipa teritorio estas formata de la loĝlokoj Bermillo, Fadón, Fresnadillo, Gáname, Piñuel, Torrefrades, Villamor de Cadozos kaj Villamor de la Ladre, okupas totalan areon de 189,55 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 1 008 loĝantojn. Ĝi akiris preskaŭ 1 000 loĝantojn el la 1960-aj jaroj pro absorbo de apudaj loĝlokoj kaj atingo de centraj servoj, sed poste perdis ĉirkaŭ samkvaanton pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. Ĝi distas 34 km de Zamoro, provinca ĉefurbo, 18 km de la landlimo kun Portugalio kaj 18 km de la provinco Salamanko. Ĝi limas kun Muga de Sayago, Luelmo, Moral de Sayago, Villar del Buey, Pereruela, Salce, Almeida de Sayago kaj Fresno de Sayago. 

La setlejo mem fondiĝis en la 12-a jarcento. En postaj jarcentoj suferis pro militoj kaj ĉefe dum la Hispana Milito de Sendependigo. 

La tradiciaj agrikulturo (cerealoj, legomoj) kaj brutobredado (bovoj kaj ŝafoj) lastatempe iom dekadencis, sed pluas. Lastatempe kultura kaj rura turismo plie ekgravis. Estas malgranda industrio de granito, manĝaĵoj ktp.

La urbestro estas de dekstra partio PP.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de Provinco Zamoro


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 754391
* LCCN: n99005322
* VIAF: 124520050
 |
Koordinatoj: 48° 53′ 21″ N 14° 21′ 25″ O﻿ / ﻿48.88917 °N, 14.35694 °O﻿ / 48.88917; 14.35694 (mapo)

**Dívčí kámen** (en E-o: *Knabina ŝtono*, kaj ankaŭ *Majdštejn*) estas burgruino en Ĉeĥio. Ĝi situas en Sudbohemia regiono, ĉe kampurbo Křemže, 10 km norde de la urbo Český Krumlov (listigita al Monda heredaĵo de UNESKO), sur roka deklivo super la rivero Vltava.

Ampleksa impona ruino de la gotika burgo, konstruitigita surloke de iama pratempa sidloko inter 1350-1384 de la plej potenca sudbohemia nobela familio Rožmberkidoj. Unu el la plej grandaj kaj plej gravaj burgoj de tiu nobela familio. En 1394 estis en ĝi mallonge arestata la ĉeĥa reĝo Venceslao la 4-a (filo de Karolo la 4-a, kiu skribe konfirmis fondodokumenton de la burgo). 

La burgo plenumis rolon de armea kaj administra centro de ĉirkaŭaĵo. Tamen pagoj por riparoj estis tiom altaj, ke Petr z Rožmberka decidis en la jaro 1506 fini kun ili. La ekipaĵon li forveturigis al Český Krumlov kaj la burgon li lasis al ĝia sorto. Ekde la jaro 1541 ĝi estas notata kiel dezerta. 

La burgoruino estas nuntempe libere alirebla kaj estas ŝatataj celoj por piedmigrado en la regiono.

Eksteraj ligiloj
----------------

Oficiala burga retpaĝo ĉeĥe, germane, angle
*(kun fotogalerio kaj videofilmo)*
**Aleksandr Vasiljeviĉ KOLĈAK** (ruse *Александр Васильевич Колчак*) (naskiĝinta la 16-an de novembro 1874, Sankt-peterburgo, Rusio — mortinta la 7-an de februaro 1920, Irkutsk, Rusio), rusa esploristo de la norda poluso, mararmea oficiro, komandanto de la siberiaj kontraŭbolŝevikaj fortoj dum la rusa enlanda milito, 1919-20. Estis kaptita kaj ekzekutita de bolŝevikoj.

Kolĉak partoprenis en la rusaj nordpolusaj ekspedicioj de 1900-1903 kaj 1908-1911 kiel hidrologo. En la rusa-japana milito de 1904-1905, li komandis torpedoŝipon.

La ŝipo "Zarja", komandata de Aleksandr Kolĉak en la nordpolusa ekspedicio dum la jaroj 1908-1911 (kiel hidrologo)
Dum komenco de la unua mondmilito, Kolĉak estis komandanto de la direkta ŝipo de la balta floto. En aŭgusto de 1916, li komandis jam kiel general-leŭtenanto la militŝiparon en la Nigra maro. Post la februara revolucio de 1917, oni demisiigis lin en junio de 1917 kaj li veturis al Usono, poste en Manĝurio provis kunorganizi la blankajn fortojn. Li veturis en oktobro de 1918 al Omsk, kie li iĝis militara ministro de la kontraŭbolŝevika registaro. Per militista puĉo la 18-an de novembro 1918, Kolĉak akiris plenpotencon. Lin riĉe helpis Britio kaj Francio kaj liaj trupoj atingis la urbon Kazan kaj trans la rivero Volgo.

Post la komencaj sukcesoj, liaj taĉmentoj estis daŭre venkataj. La 14-an de novembro 1919, la Ruĝa Armeo okupis la urbon Omsk, tiam Kolĉak fuĝis al Irkutsk, kie la 4-a de januaro 1920) akiris la potencon de menŝevika grupo. Kolĉak estis devigita demisii kaj metis sin sub protektan ombrelon de la antantaj fortoj. La ĉeĥaj trupoj transdonis lin al registaroj de Irkutsk, kiuj pludonis lin al la bolŝevikoj, kiuj postrapida enketado ekzekutis lin kaj la kadavron ĵetis en la riveron Angara.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Stanislavo Belov (2018-04-05) Admiralo Kolĉak: historio de arktaj vojaĝoj (esperante). Blogger. Arkivita el la originalo je 2018-04-12. Alirita 2018-04-12.
* Preclík, Vratislav. Masaryk a legie (Masaryk and legions), váz. kniha, 219 pages. vydalo nakladatelství Paris Karviná, Žižkova 2379 (734 01 Karviná, Czechia) ve spolupráci s Masarykovým demokratickým hnutím (Masaryk Democratic Movement, Prague), 2019, ISBN 978-80-87173-47-3, pages 11-99, 101-102, 124–125, 128, 129, 132, 140–148, 184–190.

* Kategorio Aleksandr Kolĉak en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 124930
* GND: 119309130
* LCCN: n84098966
* VIAF: 69736049
* ISNI: 0000 0001 2028 036X
* LIBRIS: 214372
* SUDOC: 109639278
* BNF: 124102675
* NLA: 47251057
* BIBSYS: 98075002
* NKC: jn20000700934
 |
**Duktileco** (derivita de la latina *ducere* (tiri, konduki, gvidi)) estas la eco de materialo, multe deformiĝi je superstreno antaŭ ol ĝi fiaskas.
Ekzemple vitro rompiĝas sen konstateblaj deformiĝoj; ŝtalo kontraŭe kapablas dilatiĝi je ĝis 25 % antaŭ ol disŝiriĝi.

Materialoj kun tiu eco en la konstrufako estas gravaj, ĉar portantaro je tro grandaj tensioj bone videble "anoncas" sian fiaskon antaŭ ol ĝi frakasiĝas. Ankaŭ en la aŭtomobilindustrio duktilaj materialoj estas serĉataj, ĉar aŭto kaze de akcidento deformiĝu, sed ne disŝiriĝu. Antaŭe duktileco estis sinonimo por forĝebleco. Duktilaj materialoj estas bone formeblaj malvarme: ekzemple per tiro, kunpremo, flekso aŭ tordo.

* En la geologio oni uzas la nocion por petroj precipe de la malsupra kontinenta terkrusto, kiu sub tektonika steĉiĝo ne rompiĝeme, sed plaste deformiĝas.
* Je la ekzamenado de bitumo oni fiksas provaĵon en tielnomatan duktilometron kaj distiras ĝin, ĝis kiam la tiel ekestanta bitumfadeno ŝiriĝas. La longeco de la fadeno je la momento de la ŝiriĝo nomiĝas *duktileco de la bitumo*.

Vidu ankaŭ
----------

* Rompo, Tenaceco, Metala ligo, Ŝirtenaceco, Rezisteco, Malmoleco, Denseco, Fandiĝotemperaturo, Eco de materialo, Deformiĝemo
* Kolorigita oro

* Kategorio Duktileco en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Dénes Ujlaky** [dEneŝ ujlaki], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Ujlaki Dénes** estas hungara aktoro, voĉoaktoro. Liaj familiaj nomvariantoj estas erare *Ujlaky; Újlaky; Újlaki*.

Dénes Ujlaky  naskiĝis la 20-an de januaro 1945 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Dénes Ujlaky frekventis benediktanan gimnazion en Győr, sed en 1960 li estis arestita, poste kondamnita pro kontraŭŝtata komploto (komprenu: apogo de la Hungara revolucio de 1956). Li liberiĝis pro la tutlanda amnestio en 1963, poste li povis esti nur simpla helplaboristo. En la jaroj 1968 kaj 1969 li lernis en studio de Nacia Teatro (Budapeŝto) (li ne rajtis lerni en la teatra altlernejo), poste li aliĝis al trupo de Teatro Csokonai (Debrecen). Baldaŭ li nelonge apartenis al diversaj teatroj (Teatro Petőfi (Veszprém), Teatro Kisfaludy, Nacia Teatro (Miskolc), Teatro Szigligeti (Szolnok)). En 1981 li membriĝis en la Nacia Teatro en Budapeŝto, sed en la sekva jaro li apartenis al la fondintoj de Teatro Katona József. Li ricevis plurajn premiojn inter 1990-2015.

Dénes Ujlaky aĝas 70

Elektitaj teatraj roloj
-----------------------

* William Shakespeare:
	+ La ventego - Alonso
	+ Reĝo Lear - Kent
	+ Kiel plaĉas al vi - Charles
	+ Somermeznokta sonĝo - Egeus
	+ Henriko la 4-a - Falstaff
* István Örkény: *Tóték* - titolrolo
* Molière:
	+ La Avarulo - Anselme
	+ La mizantropo - oficiro en la juĝejo

Elektitaj kinaj filmaj roloj
----------------------------

* 1974 – *Hajdúk*
* 1987 – Kokluŝo (filmo)
* 1993 – Ni neniam mortos!
* 2010 – *Halálkeringő*

Elektitaj televiziaj filmaj roloj
---------------------------------

* 1973 – *Kincskeresö kisködmön*
* 1985 – *Széchenyi napjai*
* 1997 – *A Szórád-ház*
* 2009 – *Hajónapló*

Dubladaj roloj
--------------

* en eksterlandaj filmoj hungaraj voĉoj de Telly Savalas, Bud Spencer kaj aliaj
* hungaraj voĉoj en desegnofilmoj

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografieto

* Kategorio Dénes Ujlaki en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Bermellar** [bermeLJAR] estas municipo de la provinco Salamanko, en la aŭtonoma komunumo Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la Jurisdikcia partio de Vitigudino en la nordokcidento de la provinco kaj al la Municiparo El Abadengo. *Bermellar* estas tradukebla etimologie al *Ruĝejo* aŭ plej verŝajne *Cidoniejo*.

Ĝia municipa teritorio estas formata de unusola loĝloko, okupas totalan areon de 28,46 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2017, ĝi havis 136 loĝantojn. Ĝi perdis preskaŭ 500 loĝantojn ekde la mezo de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. Parto de ĝia teritorio estas ene de la Natura Parko Arribes del Duero, naturejo protektita de grandaj valoroj kaj mediaj kaj turismaj. 

Limas kun loĝlokoj Saucelle, Barruecopardo, Saldeana, Hinojosa de Duero, Cerralbo, Lumbrales, Olmedo de Camaces. Ĝi distas 90 km de Salamanko, provinca ĉefurbo. 

Estas prahistoriaj restaĵoj, sed la seltejo mem fondiĝis en la 12-a jarcento. En postaj jarcentoj suferis pro militoj kun najbara Portugalio kaj dum la Hispana Milito de Sendependigo. 

La tradiciaj agrikulturo kaj brutobredado lastatempe iom dekadencis. Lastatempe rura turismo ekgravis pro la bonkvalitaj naturaj ĉirkaŭaĵoj.

La urbestro estas de maldekstra partio PSOE.

Bildaro
-------

* PreĝejoPreĝejo
* ArribesArribes
* UrbodomoUrbodomo
* Ermitejo KristoErmitejo Kristo
* Crucero Crucero
* Etnografia muzeoEtnografia muzeo
* PolmoludejoPolmoludejo
* Tradicia konstruaĵoTradicia konstruaĵo

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Salamanko


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 752722
* VIAF: 316734666
 |
**Loránd FARKAS** [farkaŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Farkas Loránd** estis hungara kemiisto, profesoro, membro korespondanta de Hungara Scienca Akademio (1973).

Loránd Farkas  naskiĝis la 31-an de aŭgusto 1914 en Budapeŝto. Li mortis la 15-an de julio 1986 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Loránd Farkas frekventis mezlernejojn en Budapeŝto, Makó, Szeged, poste universitatojn en Szeged kaj Budapeŝto. Li komencis sian karieron en kemia katedro de Budapeŝto. En 1950 li arestiĝis, poste en Recsk li estis politika kaptito (gulagano) dum 3 jaroj. En 1956 li ekinstruis en universitato en Budapeŝto. Baldaŭe li estis gastprofesoro en Munkeno kaj Florido. Li partoprenis en kreo de medikamento "Ypriflavon". Li ricevis premion de la Franca Akademio en 1963.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Topics in Flavonoid Chemistry and Biochemistry* (1975)
* *Flavonoids and Bioflavonoids* (1977)

Fontoj
------

* biografio hungare


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 433499
* GND: 151102961
* LCCN: n81149336
* VIAF: 110251225
* ISNI: 0000 0001 1954 1817
* SUDOC: 198741073
* BNF: 123400970
* BIBSYS: 90630500
* NKC: xx0048109
 |



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Merindad de Valdeporres** [merinDAD debaldePOres] estas municipo en la nordokcidento de la provinco Burgoso, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la komarko *Las Merindades*. La nomo *Merindad* estas komprenebla etimologie kiel tipo de komunumaro. La ĉefurbo estas Pedrosa de Valdeporres.

Geografio
---------

Natura ponto en Puentedey.
Preĝejo de San Pelayo de Puentedey.
Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 120,17 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 431 loĝantojn. Ĝi perdis multajn loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte perdis 130 loĝantojn el la jaro 2000. Ĝi distas 101 km de Burgoso, provinca ĉefurbo. Ĝi estas oriente de la Akvorezervejo de Ebro, kies plej parto estas en Kantabrio.

La municipa teritorio enhavas 14 submunicipojn, nome la jenaj: Ahedo de las Pueblas, Brizuela, Busnela, Cidad de Valdeporres, Dosante, Leva, Pedrosa de Valdeporres (ĉefurbo), Puentedey, Quintanabaldo, Robredo de las Pueblas, Rozas, San Martín de las Ollas, San Martín de Porres, Santelices kaj Villavés.

Historio
--------

Estas megalitoj kiuj atestas pri prahistoria loĝado. La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado. Dekomence la diversaj loĝlokoj estis de reĝa posedo, sed iom post iom plej parto el ili iĝis posedo de nobelaj aŭ monaĥejaj senjoroj. Unu el tiuj nobelaj familioj estis Porres, kies posteulo estis Martín de Porres, sanktulo en Peruo.

Plej parto de loĝlokoj perdis loĝantaron meze de la 20-a jarcento reage al industriigo de aliaj zonoj kaj sekva elmigrado. Nun la malabunda loĝantaro stabiliĝis kaj rezistis kiel somerloko.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj, forstado) kaj brutobredado (bovoj, ŝafoj kaj ĉevaloj). Lastatempe funkciado de servoj plej ekgravis, kune kun kultura kaj rura turismo, ekzemple piedirado tra naturaj lokoj. 

Inter vidindaĵoj menciindas la preĝejoj de la diversaj loĝlokoj, plej parte kun elementoj romanikaj kaj gotikaj, inter kiuj elstaras la ruinoj de la preĝejo de Rozas, konstruita ene de la enmurega areo, same kiel la ermitejoj, blazondomoj, turoj, la Tunelo de La Engaña, preskaŭ 7 km longa.

Bildoj
------

* Dolmeno de Busnela.Dolmeno de Busnela.
* Palacdomo de Brizuela en Puentedey.Palacdomo de Brizuela en Puentedey.
* Tunelo de La Engaña, inundita.Tunelo de La Engaña, inundita.
* Mezepoka turo en Cidad de Valdeporres.Mezepoka turo en Cidad de Valdeporres.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Burgoso

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 773540
* VIAF: 316734625
 |
Landoj kun ŝtata religio.
La **apartigo de eklezio kaj ŝtato** estas filozofa koncepto por difinado de politika distanco en la rilato inter religiaj organizoj kaj la nacio-ŝtato. Precipe, la esprimo rilatas al la kreado de laika ŝtato (kun aŭ sen laŭleĝe eksplicita eklezi-ŝtata apartigo) kaj al malestablo, la ŝanĝiĝado de ekzistanta, formala rilato inter la eklezio kaj la ŝtato.

En socio, la grado de politika apartigo inter la eklezio kaj la civila ŝtato estas determinita per la laŭleĝaj strukturoj kaj ĝeneralaj laŭleĝaj vidoj kiuj difinas la bonordan rilaton inter fakorganizita religio kaj la ŝtato. La principo de la plena konkurenco proponas rilaton en kiu ambaŭ politikaj unuoj interrilatas kiel apartaj organizoj sendepende de la aŭtoritato unu de la alia. La strikta apliko de sekulara principo de Laikeco (sekulareco) estas uzita en Francio, dum laikaj socioj, kiel ekzemple Danio kaj Britio, konservas formon de konstitucia rekono de oficiala ŝtata religio.

La filozofio de la apartigo de la eklezio de la civila ŝtato egalas la filozofiojn de sekularismo, malestablismo, religia libereco, kaj religia plurismo, per kiuj eŭropaj ŝtatoj iĝis kelkaj el la sociaj roloj de la eklezio, la socialan ŝtaton, sociajn ŝanĝojn kiuj produktis kulture laikan loĝantaron kaj publikan sferon. Praktike, eklezi-ŝtata apartigo distingiĝas de totala apartigo, postulita fare de la politika konstitucio de la lando, kiel en Barato kaj Singapuro, al ŝtata religio, kiel en la Maldivoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Cezaropapismo
* Jeremy Bentham
* Leĝo malkuniganta eklezion kaj ŝtaton
* *The Bloudy Tenent of Persecution for Cause of Conscience* de Roger Williams
* *De monarchia* de Dante Alighieri

Notoj
-----

1. ↑   The Oxford Companion to the Supreme Court of the United States (1992), Kermit D. Hall, Ed. pp. 717–26
2. ↑  "Norway separates church and state". Alirita la 14an de majo 2015.
3. ↑   Princeton University WordNet Arkivita la 8an de majo, 2016, en Wayback Machine: "separationism: advocacy of a policy of strict separation of church and state."

* Kategorio Apartigo de eklezio kaj ŝtato en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Antal A. Wonaszek** [vonasek], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Wonaszek A. Antal** (naskiĝis en 1871 en Ĉeĥio en Liblin (pri la majusklo **A** la fontoj ne donas informon), mortis la 27-an de januaro 1902 en Budapeŝto) estis astronomo, fizikisto, instruisto (pri la ekzakta nacieco mankas informo).

Biografio
---------

Antal A. Wonaszek studis en Reĝa Universitato de Budapeŝto, ekde 1893 li laboris en observatorio en Kiskartal kiel asistanto de Radó Kövesligethy. Baldaŭ li estis observatoriestro kaj li ankaŭ instruis en pluraj gimnazioj en Budapeŝto. Li okupiĝis pri Suno, Luno, kometoj, planedoj. Li sisteme kolektis datenojn pri strioj de Jupitero (planedo) kaj ringoj de Saturno (planedo). Lia frua morto baris la plian karieron.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *A kis-kartali csillagda tevékenysége 1893. okt.-tól 1895. okt.-ig* (1895)
* *Rendkívüli árnyékjelenség a Saturnus gyűrűrendszerén* (1898)
* *Astronomia* (1902)

Memorigiloj
-----------

* 75555 Wonaszek

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
La termino **aparaĉiko** (ruslingve: аппара́тчик, t.e. "homo de la aparato") aperis por aludi en Sovetio, kaj poste per disvastiĝo al en aliaj komunismaj reĝimoj, al membro de la altranga registaro aŭ de la Komunista partio.

Pli ĝenerale, aparaĉiko estas dumviva politika aktivulo, tio estas, kiu karieras en sia partio (en kunteksto ankaŭ de alia partio ol komunismaj partioj), pagita aŭ nepagita, prenas responsojn akirante investiturojn kaj voĉdonajn mandatojn.

La termino nun rilatas al membro de politika kaj administra sistemo aŭ, disvastiĝante, al iu ajn, kiu profitas de sia rango, sia pozicio ene de socia aŭ politika grupo por fortigi sian legitimadon, sian supreniron kaj prestiĝon, aŭ eĉ por riĉigi sin, karieradi, ktp. Ankaŭ ĝi subkomprenigas malestimindan burokraton.

Vidu ankaŭ
----------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Politiko |

* Politburoo
* Politika komisaro
* Totalismo

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Apparatchik en la franca Vikipedio.*
En filozofio oni uzas la vorton **zetetiko** por paroli pri metodo uzata en la serĉado de vero aŭ en solvo de problemo. Oni parolas pri zetetika procedo aŭ zetetika metodo.

Historie oni donis la nomon zetetikisto al disĉiplo de la greka Pirrhon (serĉisto). Kiel scienca metodologio, la zetetiko povas aplikiĝi en ĉiuj kampoj de la kono kaj de la socia vivo. La homo ne kredas, aŭ male, kredas, sen postulado de pruvoj, ĉar resti en la dubo estas malagrabla. Sen posedi analizilon fronte al laŭŝajna fenomeno stranga, la pigreco kondukas al rezigni pri necesa dubado je la komenco de ekzamenado.

Ni rimarku ke sen zorgi pri la vereco de la faktoj, oni rapide perdas moralajn orientilojn. Kiel moralo povus trovi fundamenton sur manko de distingado inter la vero kaj la falso, la revo kaj la realo? Kredi reala nur tion kion kontroleblas la racio kaj konservi hipoteza aŭ ĥimera tion kio restas nepruvita, neniel estas malkomforta.
La racio kondukas al akcepti ke la ŝarĝo de la pruvo apartenas al ĉi tiu kiu promocias nepruvitaĵon.
La dubo metoda, racia, kritika, utilas en la serĉado de la vero.

La zetetiko obtenas spektaklajn rezultojn en la ekzamenado de tio kion oni nomas "paranormaj fenomenoj". Uzi la ilojn donacataj de la scienco, por malmunti mekanismojn de la laŭmodaj mistifikadoj, permesas sin liberigi de ĉi tiuj kaĝoj de la imago, de ĉi tiuj kaptiloj de la racio kiuj estas nur antaŭĉambroj de integristaj sektoj, de ideologiaj fanatikismoj kaj de ĉi tiuj mallarĝaj ŝovinismoj kiuj ne ĉesas renaskiĝi el siaj propraj hororaj kampoj arogante sin honoraj.
**CSENGERI Antal** aŭ **CSENGERY Antal** (ĉengeri) estis hungara reformpolitikisto, publicisto, ekonomikisto, historiisto, akademiano. Lia frato estis Imre Csengery.

Antal Csengery naskiĝis en Nagyvárad la 2-an de junio 1812 kaj mortinta en Budapeŝto la 13-an de julio 1880.

Kariero
-------

Antal Csengery studis en Nagyvárad kaj Debreceno. En 1843-44 li sendis raportaĵojn el Pozsony kiel jurpraktikanto al *Pesti Hírlap*, kies li estis redaktoro inter 1845-49. Post 1849 li instruis kaj verkis en Peŝto, tradukis el Historio de Anglio de Thomas Babington Macaulay. Li redaktis la gazeton *Budapesti Szemle* (1857-1869). Ekde 1868 li estis deputito de Deák-partio. Inter 1871-80 li estis sekundara prezidanto de MTA.

Li estis membro de Societo Kisfaludy.

Verkoj
------

* *Összegyűjtött munkái* (I-III. Pest, 1870-1874), nova eldono I-V. Bp. 1884);
* *Hátrahagyott iratai és feljegyzései* (Bp. 1918).

Fontoj
------

* Magyar Életrajzi Lexikon

Antal Csengery

* Kategorio Antal Csengeri en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 341590
* GND: 118872222
* LCCN: n84142671
* VIAF: 19802262
* ISNI: 0000 0000 8339 6936
* BNF: 12706347k
 |
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

**Eulàlia ROSELL i CAPDEVILA** (1879-1953). Aktivulino en la Esperanto-grupo
de Vilanova i la Geltrú kaj prezidantino de la grupo "Cívica femenina (Cristianisme i catalanisme)". Kun sia fratino Teresa instruis en privata akademio kaj multe helpis al Joan Amades en la kompilado de la datumoj por lia ĉefverko *Costumari Català*. Aŭtoro de la devizo de Kataluna Esperantista Federacio "Maro estas gutaro". Tradukinto de la dramo *Portreto* verkita originale en Esperanto de Nadina Kolovrat, kiu fariĝis la unua kataluna traduko de esperanta verko (1910). Premiita en la Internaciaj Floraj Ludoj. Puŝita en mizeron kun sia fratino pro la reprezalioj de la faŝistaj regantoj post la fino de la enlanda milito (1936-1939), ŝi mortis en azilon por malriĉuloj.

Fontoj
------

* *Kataluna Esperantisto* n-ro 333. Januaro-Marto 2005. Paĝoj 4 kaj 5[*rompita ligilo*]
* Kongreslibro de Kataluna Esperanto-Asocio. Amposta, 2006. p. 2
* Resumo de la historio de la Esperanto-movado en Vilanova i la Geltrú (en la kataluna)

* Kategorio Eulàlia Rosell i Capdevila en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Antal Bokody** [bokodi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bokody Antal** estis hungara aktoro, teatrestro.

Antal Bokody  naskiĝis la 28-an de septembro 1837 en Szentes, li mortis la 2-an de oktobro 1902 en Békéscsaba.

Biografio
---------

Antal Bokody frekventis lernejojn en Szarvas kaj Nagykőrös, poste li estis instruisto 2 jarojn. Li komencis sian aktoran karieron en trupo de József Szabó (teatrestro) en Szeged en 1858. En la sekvaj jaroj li apartenis ekzemple al trupoj de Gusztáv Hubay (1863, 1865), István Reszler (1864), Antal Fehérváry (1866), Andor Sztupa (1875–1877), Ignác Krecsányi (1878). Intertempe ekde 1867 li ankaŭ kelkfoje estis reĝisoro, inter 1870-1875 li estis teatreatro. En 1875 lia trupo bankrotiĝis, tial li denove aliĝis al teatraj trupoj ekzemple Lajos Jakab (aktoro) (1881, 1883), Gerő Aradi (1882, 1885). Li edziĝis dufoje kaj li havis 2 filinojn.

Elektitaj teatraj roloj
-----------------------

* Molière:
	+ La Avarulo - Harpagon (ĉefrolo)
	+ Tartufo - titolrolo
	+ La malsanulo pro imago - Argan
* József Gaál: *A peleskei nótárius* - Nagyzájtai Zajtay István
* Gergely Csiky: *Proletárok* - Timót Pál

Elektitaj verkoj (teatraĵoj)
----------------------------

* *Zsidó Sári* (1881)
* *Angyalcsinálók* (1882)

Elektitaj aktoroj en trupo de Bokody
------------------------------------

* Andor Barna
* Mihály Dombay
* Jenő Halmi (1877)
* Béla Hetényi
* Hermin Kállai
* Endre Gyula Latabár
* János Németh (operkantisto)
* Gusztáv Rónaszéki
* Béla Vágó (aktoro)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun bildo
* hungarlingva biografio

* Kategorio Antal Bokody en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Katalogo de la arta kolekto formita de E. Secretan, vendita ĉe Sedelmeyer, Parizo, Julio, 1889.
Hejmo de Secretan ĉe lia fabriko en Dives-sur-Mer, nune protektita nacia monumento.
**Eugène Secrétan**, (1836, Saulx – 1899, Parizo), estis franca industriisto kaj artokolektanto.

Biografio
---------

Laŭ la Muzeo de la Urbo Novjorko li estis franca industriisto kiu faris sian riĉon en la produktado de kupro kaj kiu donacis 60,000 kilojn da kupro en la 1870-aj jaroj por fari la Statuon de Libereco. Li poste perdis sian riĉon en la kupra malaltiĝo de 1889 kiam lia "Société industriel et commerciale des métaux" bankrotis post klopodo bremsi la merkatan detruon pri kupro.

Post sia ruiniĝo li devis forvendi sian artan kolekton en Marto 1889.

Notoj
-----

1. ↑  The Statue of Liberty: The Museum of the City of New York, by Cara Sutherland, 2003
2. ↑  *The History of Foreign Investment in the United States to 1914-45*, de Mira Wilkins, Harvard University Press, 2004

* Kategorio Eugène Secrétan en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 508951
* LCCN: no2013034822
* VIAF: 298744936
* RKD: 459604
 |
**Los Altos** [losALtos] estas municipo en la nordo de la provinco Burgoso, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la komarko *Las Merindades*. La loknomo *Los Altos* povas esti komprenebla etimologie kiel La Altaĵoj.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 139,85 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 191 loĝantojn. Ĝi perdis multajn loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono. Ĝi distas 48 km de Burgoso, provinca ĉefurbo.

La municipa ĉefurbo estas Dobro kaj la municipo estas formata de dek unu submunicipoj kiuj estas la jenaj:

Ahedo de Butrón.
Preĝejo de Dobro.
Ruinoj de la preĝejo de Huidobro.
* Ahedo de Butrón
* Dobro
* Escóbados de Abajo
* Escóbados de Arriba
* Huidobro
* Pesadas de Burgos
* Porquera del Butrón
* Quintanilla-Colina
* Tubilleja
* Tudanca
* Villaescusa del Butrón

Kaj krome estas ankaŭ la senhomejo Villalta.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado. 

La nova municipo,​ tiam nomita Los Altos de Dobro, kreiĝis en 1910 per divido de la municipo Merindad de Valdivielso, kaj oni atribuis al ĝi la domarojn Dobro kiel ĉefurbo kaj Ahedo de Butrón, Escóbados de Abajo, Escóbados de Arriba, Porquera de Butrón, Quintanilla-Colina, Tubilleja, Tudanca kaj Villalta. Post la municipo kreskiĝis ĉar aligis la jenajn loĝlokojn: Pesadas de Burgos kaj Villaescusa del Butrón kun sia loĝloko Huidobro.

En 1930 Altos de Valdivielso eknomiĝis Los Altos kaj aligis la teritoriojn de la nuligitajn Pesadas de Burgos, Villaescusa del Butrón kaj parton de la teritorio de Villarmentero.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj, forstado) kaj brutobredado (bovoj, ŝafoj kaj abelbredado). Lastatempe funkciado de servoj plej ekgravis, kune kun kultura kaj rura turismo, ekzemple piedirado tra naturaj lokoj. 

Inter vidindaĵoj menciindas la multaj preĝejoj de la diversaj loĝlokoj. 

Estas tri parkoj de ventogeneratoroj, nome El Cerro, La Mesa kaj Ampliación de Peña Alta.

Bildoj
------

* Tubilleja.Tubilleja.
* Preĝejo de Tudanca.Preĝejo de Tudanca.
* Villaescusa del Butrón.Villaescusa del Butrón.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Burgoso

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 773481
 |
**Apaseo el Alto** estas komunumo en la meksika subŝtato Guanajuato. La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas *Apaseo el Alto*.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 57942 loĝantojn. El tiuj estas 27639 viroj kaj 30303 virinoj. La komunumo havas surfacon de 377,42 kvadratkilometroj kaj ĝi situas (meza punkto) je 1850 metroj super la marnivelo. La kvanto de precipitaĵo (jare) estas 732.5 milimetroj. La geografiaj koordinatoj de la komunumo estas 20° 27′ norda latitudo kaj 100° 37′ okcidenta longitudo.

Sociogeografio
--------------

En la komunumo vivas 49376 personoj kiuj aĝas 5 jaroj aŭ pli. El tiuj personoj 110 personoj parolas indiĝenan lingvon. Tio egalas al 0,22 % de la personoj, kiuj aĝas 5 jaroj aŭ pli.

34400 loĝantoj aĝas 15 jaroj aŭ pli. Inter ili estas 28644 alfabetoj kaj 5730analfabetoj. Do 16,66% de la loĝantoj, kiuj aĝas 15 aŭ pli estas analfabetoj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI

Eksteraj ligiloj
----------------

* Página de la Historia de Apaseo el Alto, Gto. Arkivigite je 2014-05-17 per la retarkivo Wayback Machine hispane


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Los Balbases** [losbalBAses] estas loĝloko kaj municipo en la okcidento de la provinco Burgoso, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la okcidento de la komarko *Odra-Pisuerga*.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 64,366 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 321 loĝantojn. Ĝi perdis multajn loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte perdis 920 el 1900-aj jaroj. 

Demografia evoluo| 1991 |  | 1996 |  | 2001 |  | 2004 |  | 2005 |  | 2006 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 407 |  | 391 |  | 341 |  | 348 |  | 354 |  | 346 |

Ĝi distas 44 km de Burgoso, provinca ĉefurbo. Ĝi limas kun Castrojeriz, Villaquirán de la Puebla, Iglesias, Tamarón, Villaquirán de los Infantes, Villazopeque, Vallejera, Revilla Vallejera kaj Villaverde-Mogina.

Historio
--------

Preĝejo de Sankta Milano.
Preĝejo de Sankta Stefano.
Turo de la preĝejo de Sankta Stefano.
La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado fine de la 9-a jarcento. Ĝi estis rezidejo de nobeloj, el kio restas blazondomoj, preĝejoj kaj arkoj el la muregoj. 

Arenillas de Riopisuerga formis parton de la *partido de Castrojeriz* en la kategorio de izolaj loĝlokoj, unu el dek kvar kiuj formis la komunumon *Intendencia de Burgos*, dum la periodo inter 1785 kaj 1833; en el Censo de Floridablanca de 1787, estis jurisdikcio de senjorlando estante la Markizo de Los Balbases ordinara urbestro.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj) kaj brutobredado (ŝafoj). Lastatempe plej ekgravis kultura kaj rura turismo, ekzemple piedirado tra naturaj lokoj. 

Inter vidindaĵoj menciindas la preĝejoj de Sankta Milano kaj de Sankta Stefano, Etnologia Muzeo kaj Religiarta Muzeo.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Burgoso

Notoj
-----

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Los Balbases en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Información de la Diputación de Burgos Arkivigite je 2007-10-20 per la retarkivo Wayback Machine
* Hotelo de la municipo Arkivigite je 2016-03-31 per la retarkivo Wayback Machine
* Peña *Como me Pones*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 269913
 |
Koordinatoj: 43° 27′ 37.98″ N 3° 48′ 13.96″ U﻿ / ﻿43.4605500 °N, 3.8038778 °U﻿ / 43.4605500; -3.8038778 (mapo)

**Centro Botín** estas kultura centro en Santandero (Kantabrio), en Hispanio, inaŭgurita en 2017. Ĝi celas iĝi unua-ranga arto-centro en Hispanio por konkuri internacie kun aliaj gravaj centroj kaj muzeoj.

Ĝi estas projekto lanĉita de Fondaĵo Marcelino Botín. La konstruaĵo havas du apartajn ejojn, parte super maro en la Golfo de Santandero, kaj estis dezajnita de la itala Pritzker-premia arkitekto Renzo Piano. 
Ĝi staras ĉe la marbordo, tuj antaŭ la sidejo de la Banko Santandero, kies ĉefa akciulo estis la samnoma bankisto Emilio Botín.

La okcidenta ejo estas cela al arto kaj havas ekspoziciejon larĝan je 2.500 m². Sub ĝi estas komerca kaj restoracia areo. La orienta ejo, pli malgranda, estas edukejo kun teraso kun paronamo de la Golfo de Santandero. Sub ĝi ankaŭ estas ŝirmita placo granda je 950 m².
Laŭ la bankisto Emilio Botín, forpasinta estro de la Fondaĵo Marcelino Botín, la konstruado kostis je 77 milionoj de eŭroj. Plie, la fondaĵo promesis ĉiujaran buĝeton je 12,5 milionoj de eŭroj por subtenado kaj progreso de la centro.

Referencoj
----------

1. ↑  Marta Caballero.  Renzo Piano pone la primera piedra al Centro Botín de Santander.. Alirita 19-a de junio 2012.
2. 1 2  El Diario Montañés.  El Centro Botín se eleva. Alirita 12-a de decembro 2013.
3. ↑  Santander persigue el ‘efecto Guggenheim’

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la Centro Botín
**Loránd Kesztyűs** [kestjUŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kesztyűs Loránd** (malofte *Kesztyüs Loránd*) estis hungara kuracisto, imunologo, profesoro, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (1976).

Loránd Kesztyűs  naskiĝis la 11-an de aprilo 1915 en Sarkad. Li mortis la 17-an de aŭgusto 1979 en Debrecen.

Biografio
---------

Loránd Kesztyűs ricevis diplomon en universitato de Debrecen en 1938, poste li eklaboris en la universitata instituto. En 1942 li esploris en Berlino helpe de stipendio. Hejmenveninta li plulaboris ĝismorte en la instituto, dume li partoprenis en kreoj de novaj medikamentoj. Krome li instruis en la universitato ekde 1948, kie li estis rektoro inter 1967–1973. Li ricevis memormedalojn kaj premion en la 1970-aj jaroj.

Emlékezete
----------

* memormedalo fondita en 1981
* busto en Debrecen de 2008

Verkaro (elekto)
----------------

* *A pavlovi nervizmus az immunbiológiában* (1954)
* *Immunität und Nervensystem* (1967)
* *Kórélettan* (1975)

Fontoj
------

* biografio kun foto
**Zoltán Hajnal,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Hajnal Zoltán** estas hungardevena-kanadana geofizikisto, geologo, profesoro, sismologo, membro (ekstera (2001)) de Hungara Scienca Akademio.

Zoltán Hajnal  naskiĝis la 11-an de septembro 1933 en Cegléd.

Biografio
---------

Pri junaĝo de Zoltán Hajnal mankas informoj. Li akiris bakalaŭron en Universitato de Saskaĉevano en 1960, poste M.Sc en 1963. Post siaj studoj li esploris 2 jarojn en Kalgario, poste li estis asistanto en Universitato de Manitobo, kie li akiris sciencan gradon Ph.D en 1970. Post la doktoriĝo li revenis por instrui al Universitato de Saskaĉevano. Li instruis tie ĝis la emeritiĝo en 2001, sed tamen okazis interrompoj, ĉar li estis gastoprofesoro en Zuriko, Honolulu, Karlsruhe, Edinburgo, Budapeŝto, Kalgario, Kiel kaj Barcelona.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Tectonic framework of a Paleoproterozoic arc-continent to continent-continent collision zone, Trans-Hudson Orogen, from geological and seismic reflection studies* (2005) - kun aliaj
* *High resolution seismic survey from the McArthur River region; contributions to mapping the complex P2 uranium ore zone, Athabasca Basin Saskatchewan* (2007) - kun aliaj
* *Application of modern 2-D and 3-D seismic- reflections in the Athabasca Basin* (2010) - kun aliaj

Fontoj
------

* anglalingva biografio Arkivigite je 2015-03-26 per la retarkivo Wayback Machine


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Lukiano el Antioĥio, la fondinto de la Lukiana skolo.
La **Lukiana skolo**, estis unu el la plej elstaraj kristanaj mezorientaj teologiaj skoloj.[1]

Historia skizo
--------------

Tiu skolo estis iniciatita de Lukiano el Antioĥio, martiro dum la persekuto de Maksimino Daia. Laŭ la Suida enciklopedio, Lukiano estus naskiĝinta en  Samosata kaj, membriĝinte en la antioĥia klerularo, tie estus kreinta la faman skolon en 312. Certas ke estas liaj ellaboraĵoj sur la teksto de la greka biblio, konkretiĝinta en la *lukiana* aŭ *antioĥia* recenzo, kaj sur la Nova Testamento; li estis majstro de Ario kaj aliaj de la sama doktrino, kiel de Eŭsebio el Nikomedio. Tiom veras ke al li oni atribuis unu el la formuloj aprobitaj de la "arianiĝinta" Ancira koncilio; ke la la "Passio Luciani" (rakonto pri lia morto) hodoras arinisme kaj ke la venerado por li, aparte flanke de Flavia Jiulia Helena, patrino de Konstantino la 1-a koincidas kun la restaŭrado de la Drepanon (Helenopolo), kaj kun la renaskiĝo de la arianisma partio, jam venkita en Unua koncilio de Niceo... Tiuj duboj pri la kredo de Lukiano estas generitaj de letero de la patriarko de Alaksandrio, Aleksandro, kiu parolas pri iu Lukiano senigita je la komuineco kun la eklezio iniciate de tri aleksandriaj sinsekvaj episkopoj. Eble, diras historiistoj, tems pri la sama Lukiano. [2].

Dekomence influa kaj disĉiploaltira, la lukiana skolo ĉesis ekzisti tuj post la unua koncilio de Niceo (325).

Sekvuloj
--------

Inter la sekvantaro de tiu skolo, (dirita ankaŭ *lukianista*)[3], menciitaj en la eklezia historio de Filostorgio.[4] estas la plej famaj kiel Eŭsebio el Nikomedio, Leoncio el Antioĥio, Maris el Kalccedonio kaj Ario.[5].

Penso kaj kritiko
-----------------

Laŭ Bardy kaj aliaj, temas pri simpla *teologia* orientado *[6]; laŭ Hastings, male, ĝi estis la antaŭĉambro de la aria doktrino."[7].*

Referencoj
----------

1. ↑  Pontificia Università gregoriana, 1959
2. ↑  Franzo Migliore, *Introduzione* a Eusebio di Cesarea, *Dimostrazione evangelica*, Roma, Città nuova, 2008]
3. ↑  Manlio Simonetti, *La crisi ariana del IV secolo*, Roma, Institutum patristicum Augustinianum, 1975; certuni definiscono però con il termine "sulluciani" i discepoli di Ario della scuola lucianea (vedi Pietro Rentinck, 1970).
4. ↑  Jules Lebreton, il disaccordo tra fede popolare e teologia dotta nella Chiesa cristiana del terzo secolo*, Milano, Jaca book, 1972*
5. ↑  Francesco Adorno, *La filosofia antica*, Milano, Feltrinelli, 1992 (1-a ed. 1961); Gregorian&Biblical BookShop, 1959; Theodoret 2000
6. ↑  Pietro Rentinck 1970
7. ↑  Hastings 2001