recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Fasado de la Fortikaĵo Real Felipe.
La **Fortikaĵo Real Felipe** aŭ en hispana **Fortaleza del Real Felipe** estas milit-konstruaĵo de stilo de Vauban konstruita en la 18a jarcento en la golfo de Kajao (Peruo), dum la registaroj de la vicreĝoj José Antonio Manso de Velasco kaj Manuel de Amat y Junient, por defendi la havenon kontraŭ la atakoj de piratoj kaj korsaroj.

Ĝi estas unu el malmultaj verkoj de milit-arkitekturo ekzistantaj en Peruo kaj la plej granda el tiuj kiujn konstruis la hispanoj en Ameriko. Ĝi estis konata dum la epoko de la Vicreĝlando de Peruo kune kun la fortikaĵoj «San Rafael» kaj «San Miguel», kiel la «kasteloj de Kajao».

Ties nomo estis elektita honore al la reĝo Filipo la 5-a de la Burbonoj, kiu mortis en 1746. Poste ĝi estis renomita honore al José de San Martín kiel «Castillo de la Independencia» (Kastelo de la sendependeco) komence de la respublika epoko de Peruo, kaj ĝi restarigis la originan nomon en 1925.

Ĝi havas la formon de neregula pentagono kun areo de 70,000 m². La fortikaĵo havas du turojn, kvin muregojn kaj du pordegojn. Norde estis la fortikaĵo San Miguel kaj sude la fortikaĵo San Rafael.

Aktuale ĝi funkcias kiel sidejo de la Muzeo de la Perua Armeo.

12° 3′ 46″ S 77° 8′ 57″ U﻿ / ﻿12.06278 °S, 77.14917 °U﻿ / -12.06278; -77.14917 (mapo)

Notoj
-----

1. ↑   Arkivigite je 2004-06-21 per la retarkivo Wayback Machine Guía de Museos del Perú, 18a de marto de 2009, Instituto Nacional de Cultura.
2. ↑   Arkivigite je 2009-02-20 per la retarkivo Wayback Machine Historia, Gente y Tradición: La Fortaleza del Real Felipe, alirita la 18an de marto
de 2009, Humberto Cotos.

* Kategorio Fortikaĵo Real Felipe en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Daniel Gottlieb STEIBELT** (Berlino, 22a de oktobro 1765 - Sankt-Peterburgo, 2a de oktobro 1823) estis germana pianisto kaj komponisto.

Vivo kaj verkaro
----------------

Daniel Steibelt studis muzikon kun Johann Kirnberger antaŭ esti devigita de sia patro militservi en la prusia armeo. Post dizerti el la armeo, li ekkarieris iom nomade kiel pianisto antaŭ setliĝi en Parizo, en 1790, do en epoko de la Franca Revolucio. Tie, lia drama opero, *Romeo kaj Julieta*, estis ludita sukcese en la teatro Feydeau en 1793.

Steibelt ekalternis vivon inter Parizo kaj Londono, kie lia majstra uzado de piano altiris atenton de la publiko. En 1797 li partoprenis en koncerto de J. P. Salamon. En 1798 li komponis koncerton numero 3a en E bemolo, kiu enhavis ŝtorman rondelon karakterizitan per intensaj tremsonoj, kiuj estis tre popularaj. Venontjare, Steibelt ekturneis profesie en Germanio kaj, post ludi sukcese en Hamburgo, Dresdeno, Prago kaj Berlino, alvenis en majo 1800 al Vieno, kie li defiis Beethoven-on konkurenci en renkonto en la domo de la grafo von Fries.

Krom sian draman muzikon, Steibelt lasis ankaŭ enorman kvanton de komponaĵoj, ĉefe por piano.

* Kategorio Daniel Steibelt en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 606795
* GND: 104206780
* LCCN: n81120351
* VIAF: 49489673
* ISNI: 0000 0001 2096 0963
* SUDOC: 060792094
* BNF: 148215840
* MBA: b5cba554-08dd-4e02-a884-dee3521e22a8
* NKC: xx0001405
* ICCU: CFIV150257
* BNE: XX1424645
 |
**Sándor Balogh** [ŝAndor balog], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Balogh Sándor** estis hungara futbalisto (defendisto), trejnisto, policano. Lia nomo estis en la sporta vivo *Balogh II* (komprenu: Balogh la dua), kiu faris diferencon de samnomulo.

Sándor Balogh naskiĝis la 18-an de marto 1920 en Gyón, li mortis la 6-an de februaro 2000 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Sándor Balogh futbalis en apudĉefurba junulara teamo inter 1933-1938, poste jam en la plenkreska futbalklubo. Inter 1940-1953 li ludis jam elstata klubo en 348 matĉoj kun 104 goloj. En tiu periodo li estis hungara ĉampiono trifoje. Li estis ankaŭ membro de la nacia hungara teamo inter 1942–1950 24-foje. Inter 1953-1970 li estis trejnisto enlande. Intertempe li akiris diplomon en Policoficira Altlernejo, lia lasta rango estis subkolonelo.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun fotoj
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 800329
 |



* Portalo pri Biografio
Fortikaĵo de Gyula estas unika, sendifekta fortikaĵo en Hungario konstruita el briko.

Fortikaĵo de Gyula

Historio
--------

La fortikaĵo konstruiĝis en la 14-a kaj 15-a jarcentoj sur ebenaĵo. En 1476 banuso Johano Corvin ricevis la fortikaĵon, poste diversaj familioj. En 1514 György Dózsa ne povis okupi ĝin, sed poste tio sukcesis al Johano la 1-a (Hungario) en 1530. La turkoj vane sieĝis la fortikaĵon en 1553 kaj poste en 1556, sed tio sukcesis en 1566. La hungaroj baldaŭe reokupis ĝin. En 1705 armeo de Francisko Rákóczi la 2-a ne povis okupi ĝin, same en 1735 ribelaj kamparanoj. En la 19-a jarcento oni malkonstruis la eksterajn murojn.

Nun oni profitas ĝin, kiel muzeo kaj somera teatrejo. La muzeo havas 24 ĉambrojn kaj prezentas la longan historion de Gyula. Estas ankaŭ kapelo, kie oni aranĝas edziĝfestojn, granda ĉambro por konferencoj, drinkejo kaj edukejo por lernantoj.

Fontoj
------

* Hungara Vikipedio

Fortikaĵo kaj lago en Gyula

* Kategorio Fortikaĵo de Gyula en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Daka Distrikto** (bengale ঢাকা জেলা, *Daka Jela* ankaŭ *Daka Zila*) estas distrikto situanta en centra Bangladeŝo, kaj estas la plej densa distrikto en la lando. Ĝi estas parto de la Daka regiono. Dako, nome la ĉefurbo de Bangladeŝo, kuŝas sur la orientaj bordoj de la rivero Buriganga kiu fluas el la Turago al la sudo de la distrikto. Kvankam la propra Dako (urba konglomeraĵo) okupas nur ĉirkaŭ kvinonon de la areo de la Daka Distrikto, ĝi estas la ekonomia, politika kaj kultura centro de la distrikto kaj de la lando kiel tuto. La Daka Distrikto estas ankaŭ administracia ento, kaj kiel multaj aliaj urboj, ĝi ne kovras la modernan kunurbaĵon kiu estas Granda Dako, kiu estis disiĝinta en najbaraj distriktoj, nek la kunurbaĵo mem kovras la tutan distrikton, ĉar estas ankaŭ ruraj areoj ene de la distrikto.

La distrikto havas totalan areon de 1,463.6 km² kaj loĝantaron en 2012 de 18,305,671 personoj.

Notoj
-----

1. ↑  Molla, Md Tuhin.  (2012) "Dhaka District", *Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh*. Asiatic Society of Bangladesh.

* Kategorio Daka Distrikto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **salvo en Placo Kossuth Lajos** okazis en la 25-an de oktobro 1956 en Budapeŝto. Ankaŭ pri tio mankas veraj datenoj, estas nur pluraj rememoroj. Tute mankas nombro de mortintoj kaj vunditoj, nur estas rememoroj.

Memorejo de angulo de Ministerio pri agrikulturo (Hungario), kie oni metis globojn - kvazaŭ kuglojn - en la muron por prezenti la salvon

Historio
--------

Antaŭtagmeze en la menciita tago komenciĝis amikeco inter la hungaraj revoluciuloj kaj sovetiaj soldatoj, kion helpis tio, ke ĉiuj hungaraj lernantoj lernis la rusan lingvon. La sovetianoj konvinkiĝis, ke la hungaroj ne estas faŝistoj. Granda amaso marŝis al la Parlamentejo (Budapeŝto) por prezenti la amikecon. Sovetia tanko gvidis la marŝon. Ĝuste tiam okazis komuna kunveno de hungaraj kaj sovetiaj politikistoj, kie Ernő Gerő estis eksigita, János Kádár estis nomumita gvidanto de la centra estraro. Tio okazis tre proksime de la menciita placo. La Parlamentejo estis forte defendita fare de diversaj armeaj taĉmentoj. Neatendite terura salvo okazis kontraŭ la senarma amaso. Bazo de la pliaj okazintaĵoj estas nur rememoroj.

Amaso antaŭ la Parlamentejo dum la Hungara revolucio de 1956
* Kelkaj mencias, ke en la alia flanko de la placo estis videbla soldata taĉmento - ĉu sovetia, ĉu hungara - ne estis konstatebla, ĉar la uniformoj estis la samaj.
* Multaj mencias, ke venis pafoj el supra parto de la Ministerio pri agrikulturo, kio estis logika, se oni volas defendi la kontraŭan Parlamentejon.
* Estas opinio, ke tiuj sovetianoj ordonis la pafojn, kiuj venis el la menciita kunveno. El tiu direkto alvenia pafanta tanko.
* Estas fakto, ke ankaŭ la Parlamentejo havis armean defendon kun sovetiaj tankoj.

Pri la mortintoj estas diversaj taksoj ĝis mil. Kaj la mortintoj, kaj la vunditoj estis miksitaj kun similaj homoj, kiuj mortis/vundiĝis en aliaj lokoj.

Post horoj famo de la okazintaĵo disetendiĝis, kolero de la popolo fokusiĝis al sovetianoj kaj ties hungaraj adeptoj. Dum la socialismo estis tabuo ankaŭ ĉi tiu salvo, poste la vero jam ne estas konstatebla.

Fontoj
------

* 
* Arkivigite je 2018-04-22 per la retarkivo Wayback Machine
* Arkivigite je 2016-10-22 per la retarkivo Wayback Machine
* Arkivigite je 2016-10-19 per la retarkivo Wayback Machine
**BODA István** estis hungara instruisto, psikologo naskiĝinta en Máramarossziget la 24-an de oktobro 1894 kaj mortinta en Budapeŝto la 7-an de aŭgusto 1979.

Kariero
-------

Boda havigis diplomon pri fako de hungaraj kaj francaj lingvoj kaj literaturoj kaj doktoriĝis pri filologio (1929). Li instruis en Universitato Segedo (1932) en Rijeko (1917-20), poste en Komerca Akademio de Budapeŝto (1920-39). En la Komerca Altlernejo de Kassa li instruis francan kaj italan lingvojn kaj gvidis la psikologian laboratorion (1939-44), poste en Koloĵvaro li estis la katedrestro pri edukcienco en la universitato (1944). Li finis sian karieron en la Komerca Ĉeflernejo de Budapeŝto (1945-50). Liaj studoj aperis ĉefe en la revuo *Magyar Pszichológiai Szemle* fondita de li.

Libroj
------

* *Lélektan és karakterológia* (Bp. 1933);
* *A személyiség szerkezete és kísérleti vizsgálata* (Bp. 1939);
* *A Magyar Pszichológiai Társaság Elaboratuma...*(kunulaŭtoro, Bp. 1932).

Fonto
-----

* Magyar Életrajzi Lexikon
Parto de la Fortikaĵo de la Kabano
Alia parto de la Fortikaĵo
La **Fortikaĵo Sankta Karlo de la Kabano** (hispane *Fortaleza de San Carlos de la Cabaña*) estas militista komplekso kiu situas en la enirejo de la Golfeto de Havano, kiu kune kun la Kastelo de la Pinto kaj la Kastelo de la Reĝa Armeo defendis la urbon kontraŭ ia ajn atako de la malamikoj aŭ piratoj.

Historio
--------

Pro invado kaj posta okupado de Havano far la angloj en la 18-a jarcento oni devis konstrui fortikaĵon por la defendado de la urbo. La urbo denove revenis al hispana regado en 1763 sed Hispanio devis cedi la teritorion Florido en la nuna Usono. Oni ekkonstruis la fortikaĵon en la alto de la orienta marbordo de la haveno sub la gvidado de la brigadiro Don Silvestre Abarca. La laboroj finiĝis en 1774.

Nuntempa uzado
--------------

Nuntempe ĝi estas kultura kaj muzea komplekso. Je la 21-a horo ĉiutage la kanono pafas kio origine anoncis la fermon de la urba murego. Tio estas unu el la ĉefaj allogaĵoj de la fortikaĵo. Tiu pafado estas tradicia ceremonio kie la soldatoj vestiĝas kiel en antaŭaj epokoj. Ĝi estas vizitata kaj de kubanoj kaj de eksterlandanoj kaj en la riĉa kuba proverbaro ekzistas la aludo al la (kanonpafado je la 9-a) *cañonazo de las 9* uzata en diversaj kuntekstoj. Atingi la kastelon oni povas nur laŭ subgolfa tunelo, pere de aŭtoj.

Historia kaj kultura signifo
----------------------------

La Fortikaĵo Sankta Karlo de la Kabano estas la plej granda el la militistaj fortikaĵoj konstruitaj de Hispanio en Ameriko. Ĝi havas plurangulan formon konsistantan el bastionoj, fosaĵoj, kovrata vojo, kazernoj kaj keloj. Ĝia dezajno evidentigas la avancon de la defendaj sistemoj okazintan dum la 18-a jarcento.

En ĉi tiu fortikaĵo servis la plej bonaj trupoj de la hispana armeo en Kubo. Dum la sendependismaj militoj de la 19-a jarcento, pluraj kubaj herooj, inter ili la Apostolo José Martí, estis enkarcerigitaj tie kaj multaj el ili estis ekzekutitaj en la Fosaĵo de la Laŭroj.

* Kategorio Fortikaĵo Sankta Karlo de la Kabano en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**István BORZSÁK** [iŝtvAn borĵAk], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Borzsák István**, (naskiĝis la 24-an de decembro 1914 en Monor, Hungario, mortis la 9-an de decembro 2007 en Budapeŝto, Hungario) estis hungara klasika filologo, instruisto, profesoro, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (1987).

Biografio
---------

István Borzsák frekventis mezlernejojn en sia naskiĝurbo kaj Budapeŝto, universitaton en Budapeŝto inter 1932-1937. En 1940 li ekinstruis en mezlernejo, poste li iĝis soldato, fine militkaptito en Sovetunio. Li hejmenvenis en 1947 kaj li instruis en la universitato. En 1956 li apogis la revolucion, tial poste li estis forigita el la universitato. En 1963 pro la tutlanda amnestio li ekinstruis en universitato de Debrecen. Ekde 1978 li faris la samon en Budapeŝto. Li ricevis 5 premiojn inter 1971-2001.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Az ókori világ ismeretei Magyarország földjéről* (1936, 1965)
* *A latin nyelv szelleme* (Spirito de la latina lingvo) (1942)
* *A római irodalom története* (Historio de la romia literaturo) (1944)
* *Kell-e a latin?* (Ĉu necesas la latino?) (1990)
* *Dragma* (1994–2003) - elektitaj studoj

Referencoj
----------

1. ↑   Borzsák István (hungare). MTA - Magyar Tudományos Akadémia. Alirita 2013-02-05.

Fontoj
------

* biografio kun foto
seskojna fortotransdonsxaftstumpo de traktoro. Bone videbla estas la ĉirkaŭiranta mortezo por la sekura stifto de la artika transmisia ŝafto.
tipa poziciigo de la fortotransdonŝafto inter tripunkta hidraŭliko ĉe la malantaŭo de traktoro (sube en la centra kesto)
traktoro kun antaŭa tripunktaĵo, fortotransdonŝafto en la flava kesto
artika transmisia ŝafto (flava), kunligita al la traktoro (dekstre)
artika transmisia ŝafto ĉe sterkaĵdisigilo
**Fortotransdonŝafto** (angle *power take-off*) estas precipe ĉe traktoroj, kamionoj kaj kelkaj aliaj utilveturiloj plej ofte alŝaltebla mekanika fortotransmisilo ĉe flanka ellasejo rapidumskatolo. La mekanika transmisia energio povas esti uzata direkte trans artika ŝafto aux movogas falĉbalkon, rimenrapidumaĵon aŭ hidraŭlikpumpilon.
Ĉe modernaj traktoroj la fortotransdonŝafto troviĝas meze inter la tripunkthidrauxliko ĉe la malantaŭo, ĉe modeloj kun fronta alkonstruo ankaŭ ĉe la antaŭo.

Direkta movigado
----------------

Kiam alkonstruaĵo aparato estu movigata ĉe staranta veturilo la reglado estas simple per la gaspedalo aux mangasŝaltilo kiu reglas la turnofrekvenco de la motoro kaj per tio regli la ŝafta turnofrekvenco (ŝnurvinĉo, irigaciaj pumpiloj).
Ofte tiaj fortotransdonŝafto ekzistas ankaŭ ĉe veturiloj por balai stratojn, disigi salon kaj forigi neĝon.

Ĉe traktoroj la fortotransdonŝafto movigas agvopunpilojn, falĉmaŝinojn, ŝarĝilo kaj multaj aliaj agrikulturaj alkonstruiloj. Ankaŭ en la arbarmastrumado oni uzas la fortotransdonŝafton ekzemple ĉe modernaj lignofendiloj.

Indirekta movigo
----------------

specoj de forttransdonŝaftoj
----------------------------

* *motora fortotransdonŝadto*.
* *rapidumskatola fortotransdonŝafto.*
* *vojfortotransdonŝafto*

Literaturo
----------

* Kurt-Jürgen Berger, Michael Braunheim, Eckhard Brennecke: *Technologie Kraftfahrzeugtechnik.* 1. Auflage. Verlag Gehlen, Bad Homburg vor der Höhe 2000, ISBN 3-441-92250-6.
* Horst Eichhorn (Herausgeber): *Landtechnik.* 7. Auflage. Ulmer, Stuttgart 1952, 1999, ISBN 3-8001-1086-5, S. 94 f.

Vidu ankaŭ
----------

* flanka agregato
* disgrapidumo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Fortotransdonŝafto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Referencoj
----------
**Navsari,** laŭ guĝarata lingvo **નવસારી,** laŭ hindia lingvo **नवसारी,** laŭ persa lingvo **نوسارى** estas urbego kaj municipo en okcidenta Barato, en suda parto de subŝtato Guĝarato, en la samnoma distrikto, kie ĝi estas ties sidejo. La loknomo venis el la persa lingvo kun signifo Nova Sari, ĉar ĝi similis al urbego Sario.

Sakrala konstruaĵo en Navsari

Demografio
----------

Navsari havis populacion de 367 322 en 2021 kun legopovo de 88%, kiu estas signife pli alta, ol la landa mezumo.

Agrikultura universitato en Navsari

Geografio
---------

Navsari situas sur la marborda ebenaĵo tre proksime al rivero kaj ankaŭ la Araba Maro ne estas tro for. La supermara alteco estas 9 m, enurbe 2 lagoj etendiĝas. Surat troviĝas 29, Valsad 38, iama portugala kolonieto kaj urbo Daman 63, Vapi 64, Baruĉ 84, Mahuva 122, Nandurbar 145, Vadodara 154, Mumbajo 221, iama subŝtata ĉefurbo Ahmedabado 232, Malegaon 237, nova subŝtata ĉefurbo Gandinagaro 254, tutlanda ĉefurbo Delhio 958, Kolkato 1605 kilometrojn (aere) .

Historio
--------

Navsari havas historion de pli ol 2000 jaroj. Laŭ la grekaj historiaj skribaĵoj egipta astronomo Ptolemeo menciis la havenon de Navsari Narispa. Pluraj popoloj vivis tie, sed en 1142 parsioj alvenis kaj la loĝloko estis nomita Nag Mandal, pli poste pro simileco naskiĝis la nuna formo de la urbo. Tamen Navsari islamiĝis en la deksesa jarcento kaj ĝia nomo estis ŝanĝita al Nab Sareh. Dum la sendependiĝo en 1947 la loĝantoj voĉdonis pri Barato kaj alia naskiĝanta najbara ŝtato Pakistano, poste multe da homoj formigris al Pakistano.

Ekonomio
--------

Navsari estas merkato por kotonoj, milioj, konstrulignoj. Enurbe oni okupiĝas pri teksaĵoj kaj prilaboro de ledoj.

Lingvoj
-------

En Navsari la oficiala lingvo estas la guĝarata, sed estas vaste konata ankaŭ la hindia kaj marata.

Religioj
--------

En Navsari plejparto de la populacio estas hinduoj (80%), krome muslimoj (12%), iomete aliaj.

Eduko
-----

En Navsari la plej alta eduko okazas en la agrikultura universitato, sed ekzistas ankaŭ kolegioj kaj institutoj.

Klimato
-------

Navsari troviĝas en savanoklimato (Aw). Jare pluvas averaĝe 1220 mm. Inter junio-aŭgusto pli ofte pluvas pro la musonoj, inter oktobro kaj majo praktike ne pluvas. La averaĝa temperaturo varias inter 21-32 °C.

Trafiko
-------

Navsari havas trairan fervojan linion kun stacidomo laŭ tre signifa ĉeflinio Delhio-Mumbajo. Al aliaj urboj kaj proksimaj vilaĝoj aŭtobusoj liveras la pasaĝerojn. 6 vojoj kuras al la urbego. La plej proksima enlanda flughaveno funkcias en Surat, la eksterlanda en Mumbajo.

Vidindaĵoj
----------

* biblioteko establita de parsiaj pastroj
* preĝejoj, precipe hinduaj
* marborda plaĝo

Fontoj
------

* WikiTrans
* brita enciklopedio
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Tratruita blakstonio** |
| --- |
|  |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Plantoj *Plantae* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Divizio: | Angiospermoj *Magnoliophyta* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Dukotiledonaj *Magnoliopsida* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Gencianaloj *Gentianales* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Gencianacoj *Gentianaceae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | Blakstonio *Blackstonia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | Tratruita blakstonio |
|

 |
| Dunomo |
| ****Blackstonia perfoliata* (L.) Huds.*** |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | [[commons:Category:Blackstonia perfoliata|Komunejo pri Tratruita blakstonio ]] |

 |
| v • d • r |

**Tratruita blakstonio** (latine *Blackstonia perfoliata*) estas unujara herbo el la familio Gencianacoj.

Priskribo
---------

Ĝi estas stara planto, pale grizverda, kun preskaŭ triangulaj folioj. La tigaj folioj estas paraj kaj iliaj bazoj kuniĝas, de tie venas la termino *tratruita* (la tigo donas la impreson tratrui foliojn).

La flavaj floroj havas 6 ĝis 10 petalojn, ili estas aranĝitaj en cumoj.

Specifoj
--------

**Reproduktaj organoj :**

- Tipo de infloresko : Cumo duflanka

- Seksa distribuo : hermafrodita

- Tipo de polenado : mem-polenado

- Floranta tempo : majo ĝis septembro

**Semo**  

- Fruktotipo : kapsulo  

- Disvastiga sistemo: laŭ gravito

**Distribua areo**

Mediteranea-Atlantika

**Subspecioj**

Estas kelkaj subspecioj, unu en atlantikaj marbordaj areoj kaj alia en marĉaj humidejoj de orienta-centra kaj sudorienta Francio.

* Tratruita blakstonio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Tratruita blakstonio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Tratruita blakstonio en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
**Karel VOROVKA** (naskiĝis la 3-an de februaro 1879 en Praha, mortis la 15-an de januaro 1929 en Praha) estis ĉeĥoslovaka filozofo, profesoro de filozofio en naturscienca fakultato de universitato en Praha.

Li mortis nur kvindekjara. Li estis eksterordinare originala pensulo, kiu elirinte el esplorado kaj primeditado de metodoj por kono matematika kaj veninte al limoj de ĉiuj raciaj metodoj ne malesperis pri la kapablo de ĉia homa kono. Kontraŭe li venis al konvinko, ke pli profunda gnoseo  ol racia scio estas ebla. 

Vorovka estis spirito nekutime logika. La problemojn li finpensis ĝis ilia efektiva fino. Tial li venis ankaŭ al konvinko pri bezono kaj eblo de lingvo internacia kaj pri taŭgeco de Esperanto por tiu celo. La koncernaj traktaĵoj, kiujn oni publikigis en Esperanta traduko en La Progreso kaj en Nova Eŭropo naskiĝis ĉe li sen ia ajn persona influo de esperantistoj; ili estis tute spontanea rezulto de lia konsekvenca meditado.

En Esperanto aperis
-------------------

* *Ĉeĥa filozofo pri esperanto* (trad. Rudolf Hromada, La Progreso, 1925)
* Nekrologo *Karel Vorovka* (Stanislav Kamarýt, La Progreso, 1930-01-10)

Verkoj
------

* *Úvahy o názoru v matematice*, Praha, Česká akademie, 1917, 99 p. (*Konsideroj pri opinio en matematiko*)
* *Dvě studie o Masarykově filozofii*, Praha 1926, 44 p, propra eldono (*Du studaĵoj pri filozofio de Masaryk*)
* *Polemos: Spory v české filozofii v letech 1919-1925*, Praha, Sfinx, 1926, 129 p. (*Polemos - disputoj en la ĉeĥa filozofio inter la jaroj 1919-1925*)
**ASZTALOS Sándor** (pro. astaloŝ) estis rumania hungara juristo, fotisto naskita en Nagyenyed la 15-an de junio 1908 kaj mortis en ? la .

Biografio
---------

Asztalos Sándor estis advokato en Kluĵo, kiel jurkonsilanto de EMGE li redaktis la jursuplimenton de gazeto *Erdélyi Gazda* kaj de revuo *Magyar Kisebbség*. Li publikis en Brassói Lapok. En 1937 li partoprenis en la preparado de la Vásárhelyi Találkozó, li estis prezidanto de dikutkunsidoj kaj unu el prelegantoj. Li prelegis en fakultato de juro en la Universitato Bolyai (1946-52). Li estis ankaŭ fotisto, pertopreninto de ekspozicioj enlandaj kaj eksterlandaj. Liaj fotoj pri verkistoj apris en Utunk kaj aliaj literaturaj eldonaĵoj.

Verkoj
------

* *Az állami döntőbíráskodás* (1956);
* *Alkalmazás, áthelyezés, a munkaszerződés felbontása* (1957);
* *Lakóházak építése állami hitellel* (kun György Fekete, 1957, ankaŭ germane);
* *A szállítási szerződések* (1958);
* *Az alkalmazottak felelőssége* (kun János Mikes, 1959).

Fonto
-----

* Romániai magyar irodalmi lexikon
**Karel ŠOLC** (naskiĝis en la 27-a de marto 1914 en Mnichovo Hradiště - mortis en la 1-a de marto 1970 en Nová Paka), teknika oficisto ĉe la aŭtomobil-fabriko Škoda en Mladá Boleslav, dum 1936-1938 laboris kiel Cseh-metoda instruisto en Belgujo por Flandra Ligo Esperantista kun rimarkinda sukceso. *Flandra Esperantisto* publikigis en 1946 lian bildon rememorigante liajn meritojn pri la movado inter flandroj. Li ricevis instruistan diplomon de Internacia Esperanto-Instituto en Arnhem en 1934 kaj ŝtatan diplomon en Prago en 1936. Siajn spertojn akiritajn dum la menciita periodo li disponigis al nia movado en Somera Esperanto-Kolegio en Doksy, kie li regule instruis Cseh-metode por sincera plezuro de kursanoj kaj kun nekontesteble bonaj rezultoj. La fondo de la Kolegio, ankaŭ trovo de tiu ĉi loko, por la celo tre taŭga, estis lia ideo kaj nekontestebla merito. Li edukis plurajn Cseh-instruistojn inter ĉeĥaj kaj slovakaj samideanoj. Li estis gvidanto de la unua slovaka Esperanto-kolegio en Svit, aranĝita de d-ro Edwin Sahlinger. Pro siaj meritoj Slovakie li estis tie nomita honora instruisto. Indas aldoni, ke li estis lernanto de Margarete Saxl kaj Hector Fasce, partoprenanto de la somera kolegio en Helsingør en Danlando.
Mapo pri la eble plej etendiĝo de la Andronova kulturo
La **Andronova kulturo**, aŭ Sintaŝta-Petrovka kulturo estas kolekto de similaj lokaj kulturoj de la Bronzepoko kiuj prosperis eble inter 2,300-1,000 a.K en okcidenta Siberio kaj la okcidento de azia stepo. La nomo venas de la vilaĝo de Andronovo, kie en 1914, pluraj tomboj estis malkovritaj, kun skeletoj en kunruliĝintaj pozicioj, entombigitaj kun riĉe ornamitaj ceramikaĵoj. Almenaŭ kvar subkulturoj estis distingitaj. La geografia amplekso de la kulturo estas vasta kaj malfacile krei la limliniojn. Laŭ ĝiaj okcidentaj periferioj.

En la mezo de la dua jarmilo, la Andronovaj kulturoj komencas avanci intense orienten. Ili uzis demetaĵojn el kupro en Altajo kaj loĝis en vilaĝoj. Tomboj estis faritaj en ŝtono kun entombigitaj lignokameroj. La ekonomio estis pri paŝtado, surbaze de ĉevaloj kaj brutaro, sed ankaŭ ŝafoj kaj kaproj, kaj baza agrikulturo.

Vidu ankaŭ
----------

* Hindirana pralingvo

* Kategorio Andronova kulturo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Andrzej BOBOLA** blazono *Leliwa* (naskiĝis la 30-an de novembro 1591 en Strachocina apud Sanok, mortis la 16-an de majo 1657 en Janów (Bresta regiono) – pola katolika kleriko, jezuito, misiisto, predikisto, martiro, sanktulo de Katolika Eklezio, aŭtoro de la teksto de Lvovaj religiaj votoj de la reĝo Johano la 2-a Kazimiro, nomata apostolo de Polesio kaj unu el katolikaj patronaj sanktuloj de Pollando.

Vivo
----

Andrzej Bobola devenis de nobeloj, setliĝintaj en la historia regiono Malgrandpolujo. Lia patro Mikołaj Bobola estis farmisto de komunumparto de Strachocina (distrikto Sanok), kiel unu el reĝaj posedaĵoj. En 1606, kiam komencis studojn, en batalo apud Moskvo pereis lia kuzo Wojciech Bobola.

En la jaroj 1606–1611 studis en kolegio de jezuitoj en Braniewo, kaj poste la 31-an de julio 1611 eniris al la ordeno kaj novicadis en Vilno, kie lia majstro-konfesprenanto estis pastro Wawrzyniec Bartilius (1569–1635) jezuito, filozofo kaj teologo.

Religiajn votojn plenumis la 31-an de julio 1613. En la jaroj 1613–1616 studis filozofion en Universitato Vilno; en la jaroj 1618–1622 studis tie ankaŭ teologion, tamen ne pasis lastan, la plej gravan ekzamenon. La 12-an de marto 1622 ricevis ordinacion.

Dum unu jaro estis preĝejrektoro en Nieśwież, Minska regiono, (1623–1624), kie kune kun princo Albrycht Stanisław Radziwiłł strebis al solena agnosko de Dipatrino, en religia voto fare de la reĝo de Pollando, kiel reĝino de Pollando, kio plenumiĝis en Lvovo la 1-an de aprilo 1656. En la jaroj 1624–1630 estis predikisto kaj konfesprenanto en la preĝejo Sankta Kazimiro en Vilno. Ankaŭ plenumis funkcion de rektoro kaj konsilanto de preposto en tiu ĉi preĝejo.

Bibliografio
------------

* Kazimierz Drzymała, *Święty Andrzej Bobola*, en: *Polscy święci* (Polaj sanktuloj). redaktis Joachim Roman Bar, volumo 9, Akademia Teologii Katolickiej, Varsovio 1986, p. 67–127. OCLC 69582107.
* Pastro Józef Niżnik, *Św. Andrzej Bobola – życie, objawienia, cuda* (Sankta Andrzej Bobola - vivo, revelacioj, mirakloj) Wydawnictwo AA, Krakovo 2016, ISBN 978-83-7864-401-9. OCLC 953147735

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Andrzej Bobola en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Sanktuarium św. Andrzeja Boboli w Strachocinie. (paroĥa paĝo) strachocina.przemyska.pl


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 724341
* GND: 119550245
* LCCN: n93120160
* VIAF: 20493475
* ISNI: 0000 0001 0877 4172
* SUDOC: 079825281
* BNF: 17073645x
* NKC: jo2016918084
 |
**István Breyer** [iŝtvAn brejer], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Breyer István** estis hungara katolika pastro, episkopo de Győr.

Blazono de Breyer
István Breyer naskiĝis la 4-an de aŭgusto 1880 en Budapeŝto, li mortis la 28-an de septembro 1940 en Győr.

Biografio
---------

István Breyer maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo, poste li studis teologion, fine li pastriĝis en 1903. Komence li estis pastro de abatinoj kaj samtempe li instruis, en 1907 eklezia arkivisto, en 1913 sekretario. Inter 1915-1917 li havis altan postenon en la ministerio. Li atingis la postenon kanoniko en 1917, inter 1922-1928 li faris administrajn taskojn, poste li estis jaron seminariestro. En 1929 li estis levita titulara episkopo, en 1933 dioceza episkopo, samtempe li estis senatano. Post sia morto li estis entombigita en Baziliko-katedralo de Győr.

Liaj kontribuoj (elekto)
------------------------

* *A szeplőtelen fogantatás. Avató értekezés a hittudomány köréből* (disertaĵo, 1904)
* pluraj ekleziaj paroladoj
* artikoloj en katolikaj gazetoj

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* anglalingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 774419
 |



* Portalo pri Biografio
konusforma brasiko konusforma brasiko sur la kampo
**Konusforma brasiko** nomiĝas grupo de kulturvarioj de blanka brasiko (*Brassica oleracea* var. capitata f. alba). Ĉar ĝi ofte estas rikoltebla jam dum somero ĝi povas esti konsiderata la somera formo de tiu legoma brasiko kun fajna, flavece ĝis bluece verdaj grandaj folioj kaj konusa kaj maldensa formo de la kapo. Ĝia gusto estas pli fajna ol tiu de la ordinara, aŭtuna blanka brasiko. Kiam antaŭ jaroj la plej fruaj brasikaj kultivaroj jam povis esti rikoltataj en printempo aŭ frua somero ĝi nomiĝis „somerbrasiko". Ĉar ĝi tre ofte estis kultivata en la fekunda ebeno „Filder" apud Stutgarto en suda Germanujo la brasiko ankaŭ estas nomata „Filder-brasiko" (ekzemple en la hispana: „col de Filder" aŭ „ berza de Filder". La kompleta latina nomo de konusforma brasiko esta *Brassica oleracea* var. *capitata* for. *alba* subv. *conica*.

Konusforma brasiko en la kuirejo
--------------------------------

Konusforma brasiko povas esti uzata en la kuirejo kiel savoja brasiko kaj blanka brasiko. Pro la delikata strukturo de ĝiaj folioj ĝi estu pli mallonge kuirebla. Ĝi tre taŭgas por fari salaton kaj krudaĵon.

Viu ankaŭ
---------

* blanka brasiko
* legoma brasiko

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Konusforma brasiko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Eintrag bei Slow Food Arkivigite je 2016-04-05 per la retarkivo Wayback Machine
La **Pacifika tajfun-sezono de 2019** estas nuntempe la dua plej damaĝa pacifika tajfun-sezono laŭ registroj, nur malantaŭ la antaŭa jaro. Ĝi estas daŭra okazaĵo en la jara ciklo de tropika ciklono-formado, en kiu tropikaj ciklonoj formiĝas en la okcidenta Pacifika Oceano. La sezono daŭras tra la plej granda parto de la jaro, kvankam la plej multaj tropikaj ciklonoj tipe disvolviĝas inter majo kaj oktobro.

La sezono estis averaĝa sed rimarkinda sezono ekde 2004. La unua nomata ŝtormo de la sezono, Pabuk, atingis tropikan ŝtormstatuson la 1an de januaro, iĝante la plej frua formanta tropikan ŝtormon de la okcidenta Pacifika Oceano sur registroj, rompante la antaŭan rekordon tenitan de Tajfuno Alice en 1979. La unua tajfuno de la sezono, Wutip, atingis statuson de tajfuno la 20-an de februaro. Wutip plue intensiĝis en super tajfunon la 23an de februaro, iĝante la plej forta februara tajfuno sur registro, kaj la plej forta tropika ciklono registrita en februaro en la Norda Hemisfero. Alia rimarkinda ŝtormo, Tajfuno Lekima, fariĝis la dua plej damaĝa tajfuno en la ĉina historio, malantaŭ Tajfuno Fitow de 2013. Tajfuno Hagibis fariĝis unu el la plej damaĝaj tropikaj ciklonoj en japana historio. Tajfuno Halong fariĝis la plej forta tajfuno de la sezono kaj ankaŭ la plej forta tropika ciklono tutmonde en 2019.

* Kategorio Pacifika tajfun-sezono 2019 en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

**Will GREEN** (kromnomo *Vilcĵo Verda;* naskiĝis en 1911, mortis la 7-an de januaro 2003) estis brita esperantisto kaj Esperanto-vortaristo, iama honora sekretario de la Esperanto-Asocio de Britio kaj vicprezidanto de la Londona Esperanto-Klubo.

Green estis instruisto ĉe porknaba lernejo en la urbego Leeds kaj ankaŭ fotoĵurnalisto. Lia entuziasmo rilate Esperanton senlimis: li havis profundan konojn pri Esperanto kaj, kiel instruisto, lerte scipovis kapti la intereson de kursanoj. 

Ankaŭ per magio li varbis por Esperanto: li estis amatora magiisto kaj kunfondinto de MIRo (Magia Internacia Rondo – nomo, kiun li elpensis). Li estis regula kunlaboranto de la internacia magazino *Monato*.

Aliajn talentojn li posedis: li estis muzikisto, pentristo kaj verkisto. Almenaŭ unu poemo fariĝis kanzono (vidu la Kajto-kolekton *Tohuvabohuo*). 

Kun sia edzino Myrtle Green li verkis "Kudra kaj trika terminaro" (Rickmansworth: Universala Esperanto-Asocio 1947, 22 p.; 2-a eld. Oakville: Esperanto Press 1960, 21 p.) kaj pro ĝi estis invitita kunlabori pri la fako "teksaferoj" de Plena Ilustrita Vortaro (PIV) de 1970.

Fonto
-----

* Adaptita el *La Brita Esperantisto* (n-ro 954, printempo 2003) Arkivigite je 2005-05-14 per la retarkivo Wayback Machine

Eksteraj ligiloj
----------------

* Libroj Arkivigite je 2015-09-21 per la retarkivo Wayback Machine de kaj pri Will Green en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo Arkivigite je 2007-12-21 per la retarkivo Wayback Machine
* Artikoloj de kaj pri Will Green en Elektronika Bibliografio de Esperantaj Artikoloj (EBEA) (serĉu je "green")
* Skanaĵo de "Kudra kaj trika terminaro" 1960
La **kontraŭrimo** estas kvarverso kombinanta ringajn rimojn (ABBA) kaj alternan metrikon (ĝenerale 8-6-8-6), tio faras impreson de malekvilibro.

Ĝi ŝuldas sian nomon al Paul-Jean Toulet kiu verkis sian poemaron *Contrerimes* (1921) uzante tiajn kvarversojn. Jen eltiraĵo :

*Douce plage où naquit mon âme ;*

*Et toi, savane en fleurs  
Que l’Océan trempe de pleurs*

*Et le soleil de flamme.*

Antaŭ li, tiu strofo estis tre malmulte uzita. Oni trovas ĝin tamen en fama poemo de Leconte de Lisle, *Le Manchy* :

*Sous un nuage frais de claire mousseline,*   
 *Tous les dimanches au matin,  
Tu venais à la ville en manchy de rotin,*

*Par les rampes de la colline.*

Rimarkindas, ke la kvarversoj de la *Manchy* alternigas aleksandrojn kaj oksilabojn dum la kontraŭrimo de Toulet uzas pli mallongajn versojn, ĝenerale alternadojn de oksilaboj kaj sessilaboj.

  

Post Toulet, la fantaziemaj poetoj, kiuj rigardis lin kiel modelon, uzis tion nur tre malofte.

|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri poésie |
La **Aleuta montaro** estas grava montaro de la sudokcidento de Alasko, Usono, kiu etendiĝas el la lago Ĉakaĉamna (130 km sudokcidente de Anchorage) ĝis la insulo Unimak, en la pinto de la Alaska Duoninsulo. Tiu inkludas ĉiujn montojn de la duoninsulo. Tiu montaro gravas ĉefe pro la granda nombro de aktivaj vulkanoj. La kontinenta parto de la montaro havas longon de ĉirkaŭ 1000 km; la Aleutaj Insuloj estas (geologie) okcidenta plilongiĝo de la montaro parte subakva kiu etendiĝas dum aliaj 1600 km. Tamen, la oficiala nomo «Aleuta montaro» inkludas nur la kontinentajn montojn kaj tiujn de la insulo Unimak.

La plej alta pinto estas la Monto Redoubt (3108 m).

La montaro estas preskaŭ komplete natura prazono senŝosea, kaj la Nacia Parko kaj Rezervejo Katmai, nome granda nacia parko ene de la montaro devas atingi ŝipe aŭ aviadile.

* Koordinatoj 60°29′07″N 152°44′35″W

* Kategorio Aleuta montaro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 741226
 |
**Flugiloj**, en angla *Wings*, estas usona serikomedia televida. Tiu situacia komedio kreita fare de David Angell kun Crystal Bernard, Steven Weber, Rebecca Schull kaj David Schramm. Ĝi estis elsendita por ok sezonoj sur NBC de 19a de aprilo, 1990, ĝis 21a de majo, 1997 por totalo de 172 epizodoj.

Historio
--------

Joe Hackett posedas malgrandan privatan aviadkompanion nomatan Sandpiper Air, kie li laborigas sian senzorgan fraton Brian kaj la perfektan eks-stevardinon Fay Cochran. La flughaveno estas servita samtempe fare de Aeromass, posedata fare de la cinika Roy Biggins, kiu serĉas elimini la konkuradon. Alia kunlaborantaro en la flughaveno inkludas la malbrilan mekanikiston Lowell Mather kaj la posedanton de la bufedo, la bela blondulino Helen Chappel, kiu estas deinfanaĝa amiko de la Hackett-fratoj. Kun la paso de la tempo, la teamo estas pligrandigita fare de la persono de bela taksiisto el Italio, Antonio Scarpacci. La agado okazas plejparte en la fikcia Tom Nevers Field flughaveno en Nantucket, Masaĉuseco, kaj malpli ofte ĉe la hejmoj de la ĉeffiguroj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* *Wings*  en Interreta filma datumbazo (angle)
* http://www.airport-datumo.Com/aviadilo/N121PB.Html


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 805154
 |
***Andromaka*** estas versa kvinparta tragedio verkita de Jean Racine en 1667. Ĝi konsistas el 1648 aleksandroj.

La intrigo de la dramo estas resumebla jene: Oresto amas Hermionan, kiu amas Pirron, kiu amas Andromakan, kiu estas lia sklavo kaj ne amas lin, sed klopodas samtempe protekti sian filon Astianakson kaj resti fidela al la memoro de sia edzo Hektoro, mortigita de Aĥilo dum la Troja Milito.

Racine prenis la rolulon Andromakan de la eposo *Iliado*, la dramoj *Andromaĥo* kaj *Trojaninoj* de Eŭripido, ties adapto fare de Seneko, kaj la *Eneido* de Vergilio, kiun li citas en sia unua antaŭskribo kiel precipan fonton, kvankam ĝi pritraktas malsaman parton de la mito.

*Andromaka* estas esperantigita de Georges Lagrange kaj prezentita de Teatro Esperanto de Parizo (TESPA). La traduko estas eldonita en la jaro 1988 de Unuiĝo Franca por Esperanto kiel speciala literatura numero (393) de *Revue Française d' Espéranto*.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Andromaka (Racine) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Katalogo de CDELI
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
* Katalogo "Erfgoedbib" en *LibraryThing*
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion***Calceolaria*** |
| --- |
|  |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Plantoj |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Divizio: | Angiospermoj |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Dukotiledonaj plantoj |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Lamialoj *Lamiales* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Kalceolariacoj Calceolariaceae |
|
|
|
|
|
| Genro: | **pantoflofloro**L. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri *Calceolaria*  |

 |
| v • d • r |

La **pantoflofloro** aŭ **kalceolario** (*Calceolaria*) estas flora planta genro (el familio Kalceolariacoj (*Calceolariaceae*)), havanta ĉ. 300 speciojn. La specioj havas diversajn kolorojn (ruĝa, bruna, flava) kaj pantofloformajn korolojn. Ili velkas post la florado (printempe). Ili travintras ĉe 6 Celsiusoj, kiu temperaturo necesas por elformado de la floroj. La burĝonoj aperas printempe (necesas 10 °C) kaj poste floras, ili estas ŝatataj ĉambraj ornamplantoj. (Dumtempe aperis la hibrido *Anytime F1*, kiu ne bezonas malvarma temperaturon por la burĝonoj.)

Ĝi estas moltiga planto, kiu kreskas ĝis alto de 15-20 cm. Ĝi ŝatas la regulan akvoprovizon, ne ŝatas la direktan sunlumon, la malbonan aeron (ekz. fumon, traventon). La pantoflofloro venas el Ĉilio.

Ĝi estas multigebla per grajnoj (junio-julio), ĝermado okazas kiam gradas 18 Celsiusoj. 

La genra nomo signifas en la latina: ŝufaristo.

La ĝardena pantoflofloro (Calceolaria integrifolia)

Referencoj
----------

1. ↑  Nova Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto: kalceolari/o

Eksteraj ligiloj
----------------

* paĝo kun fotoj
**Kontraŭsono** estas sono, kiu nuligas alian sonon. Tio estas realigebla estigante samtempe kun la originala dampenda sono la saman sonon malfaze. Per tio ekestas subtraha interfero.

Kontraŭsono estas erariga nocio. Sono estas la tuto de vibradoj senseblaj per la homa orelo. Tio estas ofte konfuzata kun la aliflanke fizika priskribo de sono kiel vibrado de aermaso per karakterizaj grandoj, kiaj frekvenco, premŝanĝiĝo kaj povo.

Laŭ la fiziko principe ne eblas nuligi povon per negativa povo, simple ĉar tiu lasta ne ekzistas. Ja eblas malpliigi la amplitudon de la aerprema variado en iuj lokoj per adicio de inversa amplitudo. Ne la povo estas malpliigata, ja la aerpremo, sed la flurapido de la aereroj loke ja pliiĝas. Ĉar la homa orelo plejparte estas sentema pri premo kaj ne pri aerfluo, la sona povo ŝajnas malpliiĝi per tio.
(Cetere per la fakta aldono de povo la loka malpliiĝo de la sona premo okazigas pliiĝon en aliaj lokoj).
Kontraŭsono normale okazas en la naturo pro reflekto de sono. Statikaj sondampiloj funkciantaj laŭ tiu principo estas jam delonge kaj ofte aplikataj. Reflektaj dampiloj funkcias tamen nur ĉe difinitaj frekvencoj fiksitaj de la projekto. Novaĵo estas, ke helpe de inteligentaj elektronikaĵoj eblas dampi kompleksajn ondojn, se tiuj estas antaŭscieblaj de la aparato. En tiu kunteksto ekestis la nocio de kontraŭsono.

Kiam kontraŭsono estas aplikata en aŭdaparato eblas per tre malgranda povo efike dampi nedeziratan sonon.

Eksperimentoj pri trafika bruo
------------------------------

Ĉar kontraŭsono ŝajnas oferti tiom da perspektivoj, oni multe eksperimentis per ĝi. Tio tamen (ĝis 2007) ne rezultis en grandskalan aplikadon en libera aero. Ekzemploj de eksperimentoj estas:

En Japanujo kontraŭsono estas eksperimente aplikata en sonŝirmiloj laŭlonge de trafikaj vojoj.
En la jaro 2007 en Schiphol KLM kunlabore kun TNO startigis provon per kontraŭsonoj por nuligi avian bruon.
**Pantelleria** ([pantelle**ri**a]; esperante eble **Pantelerio**) estas insulo kaj komunumo de Italio. Ĝi situas, 85 km sudokcidente de Sicilio kaj 70 km nordoriente de Tunizio en la Mediteraneo.

Geografio
---------

Mapo
Pantelleria estas preskaŭ en la centro de la Kanalo de Sicilio, kiu disigas la Sicilion kaj la Nordafrikon.

Ĝi havas ovalan formon, longan ĉirkaŭ 15 km. Interne estas pluraj montetoj; la plej alta estas *Montagna Grande* (Granda Monto), 836 m.

Geologio
--------

La insulo havas vulkanan originon. Fakte, ĝi estas parto de submara vulkano, enhavanta plurajn kalderojn. La ĉefaj kalderoj estas nun malaktivaj, sed erupcioj okazis ankaŭ en proksimaj epokoj: la lasta en 1891 for de submara truo 4 km norde de la marbordo. Varmaj fontoj kaj etaj gejseroj montras ke la insulo estas vulkano nur dormanta sed ne malaktiva.

Marbordo

Historio
--------

Jam dum la prahistorio homoj loĝis en Pantelerio. Fenicoj fondis tie kolonion, verŝajne en la 7-a jarcento a.K.. Romio konkeris la insulon en 217 a.K.. En tiu epoko ĝi nomiĝis *Cossyra*.

Post la falo de la okcidenta romia imperio, Pantelerio estis konkerita de Justiniano la 1-a en 540. Sub la bizanca regado la insulo akiris la nomon Πατελαρέας (Patelareas), el kiu venas la nuntempa nomo.

Araboj okupis provizore la insulon en la 8-a jarcento kaj fikse en la 9-a jarcento. En 1123 la insulon konkeris la Normandoj de Sicilio. Poste Pantelerio restis parto de Sicilio, sub la samaj regantoj kiel ĝi; tamen plurfoje dum la 15-a kaj 16-a jarcento otomanaj ŝipoj atakis ĝin, detruis la urbeton kaj kaptis la loĝantojn.

Panoramo

Transporto
----------

Gravas la Flughaveno de Pantelerio.

Notoj
-----

1. ↑  Zanon, Vittorio kaj Neri, Marco.  (Evoluzione geologica di Pantelleria) (itale). INGV - Sezione di Catania. Arkivita el la originalo je 2015-12-08. Alirita 2015.11.29.
2. ↑   Pantelleria (angle). *Global Volcanism Program*. Smithsonian Institution - National Museum of Natural History (2013). Alirita 2015.11.29.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rFlago de Italio   Komunumoj de provinco Trapanio |
| --- |
| Alcamo | Buseto Palizzolo | Calatafimi-Segesta | Campobello di Mazara | Castellammare del Golfo | Castelvetrano | Custonaci | Erice‎  | Favignana | Gibellina | Marsala‎  | Mazara del Vallo | Paceco | Pantelleria | Partanna | Petrosino | Poggioreale | Salaparuta | Salemi | San Vito Lo Capo | San Vito Lo Capo | Santa Ninfa | Trapanio | Valderice | Vita |

 |


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 75708
* GND: 4123906-4
* LCCN: sh85097491
* VIAF: 239044718
* BNF: 123569796
 |
En matematiko, la **ĝenerala lineara grupo** de grado *n* super la reelaj nombroj estas la aro de *n*×*n* inversigeblaj matricoj de reelaj nombroj, kaj ankaŭ la operacio de ordinara matrica multipliko. Ili formas grupon, ĉar produto de du inversigeblaj matricoj estas denove inversigebla. Ĝi estas signifita per *Gl*(*n*, **R**), aŭ *Gln*(**R**).

Pli ĝenerale, oni povas difini la ĝeneralan linearan grupon de grado *n* super ĉiu kampo *F* (ekzemple la kompleksaj nombroj), aŭ eĉ ĉiu ringo R (kiel la ringo de entjeroj); ĝi estas simple la aro de *n*×*n* inversigeblaj matricoj kun elementoj de *F* (aŭ *R*), denove kun ordinara matrica multipliko kiel la grupa operacio.

La **speciala lineara grupo**, skribita kiel *SL*(*n*, *F*) aŭ *SL*(*n*), estas subgrupo de *Gl*(*n*, *F*) konsistanta el matricoj kun determinanto 1.

  


|  |  |
| --- | --- |
|  <!-- --> | Ĉi tiu artikolo enhavas dume forkomentitajn partojn de la teksto, ĉar ili ankoraŭ ne estas sufiĉe bonaj. Vi povas redakti la paĝon kaj plibonigi kaj malkomenti la forkomentitajn partojn. |
**Emeriteja preĝejo Sankta Triunuo** estas romkatolika historia monumento en Hungario, en urbo Győr. Hungare oni konas ĝin "német ispita" (germana emeritejo), ĉar apude estis simila konstruaĵo "német ispita" (germana emeritejo).

La emeritejo

Historio
--------

Ekde la 16-a jarcento ĉefe germanaj solduloj servis en la fortikaĵo. Ili havis proprajn plurajn hospitalon kaj emeritejon ekde mezo de la menciita jarcento. En tiu ĉi loko estis 3 loĝdomoj en 1703, kiujn riĉulino aĉetis kaj konstruis etaĝan domon en 1714. Ŝi trakonstruis ĝin por germana emeritejo en 1742, ĝi ekfunkciis en 1765. Komence vivis interne po 12 viroj kaj virinoj. La preĝejo mem konstruiĝis inter 1777-1779. Ĝuste tiutempe ankaŭ simila emeritejo kun preĝejo por hungaroj estis konstruita proksime.

Preĝejo
-------

La preĝejo situas laŭ la trotuaro ambaŭflanke kontaktiĝanta kun aloj de la germana emeritejo. La fasado estas simetria, meze funkcias la enirejo, plej supre la turo altiĝas kun bulboforma pinto. Interne la ĉefaltaro estas rokoko kun pentraĵo montranta Sanktan Triunuon. Baldaŭ oni faras flankan altaron dediĉitan al Sankta Jozefo. La benkoj estis faritaj en la 18-a jarcento.

La preĝejo ĉiam estis vizitata de hungaroj, kiuj loĝis proksime. La preĝejo neniam havis pastron, sed la zorganto estis Baziliko de Győr.

Emeritejo
---------

La emeritejo kun la preĝejo
La unuetaĝa domo situas laŭ stratangulo laŭ ambaŭ trotuaroj. Enirejoj funkcias el ambaŭ stratoj. Laŭ la fasado sur la etaĝo estas niĉo, interne skulptaĵo pri Sankta Maria kun bebo. Malantaŭ la aloj estas interna arkada korto.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj[*rompita ligilo*]

* La preĝejturo el la DanuboLa preĝejturo el la Danubo
* La emeritejo, preĝejo kaj niĉo kun Sankta MariaLa emeritejo, preĝejo kaj niĉo kun Sankta Maria