recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Anselm Peter SCHWAB** (naskiĝinta la 3-an de junio 1910 en Bergheim, mortinta la 23-an de majo 1983 en Salcburgo) estis aŭstra benediktano, pastro kaj apoganto de la t.n. liturgia movado. Frokulo li estis ĉe la Arkiabatejo Sankta Petro.

Vivo
----

Estante filo de masonisto li frekventis la salcburgan benediktanan gimnazion ekde 1922 kaj trapasis la abiturientan ekzamenon ĉe Kollegium Borromaeum Salzburg en 1930. Baldaŭ poste li iĝis monaĥo kaj faris la votojn en aŭgusto 1931 respektive en septembro 1934. Post fino de la teologistudoj ĉe la Salcburga universitato li ordiniĝis sacerdoto en julio 1936 en la Katedralo de Salcburgo. 

De septembro 1936 ĝis majo 1939 li studis klasikan filologion ĉe la Universitato de Innsbruck, kion pli malfrue malebligis la nazioj. Ĝis 1946 Schwab estis helpa pastro en Abtenau kaj kapelano ĉe la prepostejo de Wieting (Klein Sankt Paul) kaj en sia salcburga klostro. En februaro 1946 ekeblis la daŭrigo de la filologistudo kaj doktoriĝo sukcesis en majo 1949.

Agadoj
------

Jam somere de 1948, do antaŭ la doktoriĝo, Schwab nomumigis prioro de la pilgrimejo Maria Plain kiun oficon li plenumis ĝismorte. 

Inter 1952 kaj 1972 li posteulis Adalbero Raffelsberger, ĉefo de la Aŭstria Liturgia Instituo kaj eldonisto de la periodaĵo "Heiliger Dienst". Ekde 1949 li redaktis ĉiun latinlingvan mortanoncon por la salcburgaj konventaj mortintoj.

Catholica Unio
--------------

En julio 1953 Schwab iĝis krome ĝenerala sekretario de "Catholica Unio" (pontifika instituto de la kongregacio por la orienteŭropaj eklezioj). Eĉ la sidejo lokiĝis al Maria Plain. Ĝis 1960 Schwab gravegis por la menciita instituto.

Verkoj
------

* Studien zur Kosmologie der Naassener (Innsbruck: disertaĵo nepresita, 1949).
* Die Überwindung der Daseinsangst durch die christliche Heilsordnung in Spätantike und Gegenwart. Ĉe: *Heiliger Dienst* 5 (1951), p. 15–19, 108–113.
* Das Taufbecken. Ĉe: Der Dom zu Salzburg. Symbol und Wirklichkeit. Hg. zur Vollendung des Wiederaufbaues 1959 (Salzburg: Österreichisches Borromäuswerk 1959), p. 34–36.
* artikolserio ĉe *Rupertibote* pri la nova paska liturgio (de papo Pio la 12-a).
* Zur 10. Wiederkehr des Todestages von P. Adalbero Raffelsberger O.S.B. Ĉe: *Heiliger Dienst* 3 (1962), p. 69–72.
* Votiva Planidis Gaudia. Ĉe: *Maria Plain 1674–1974. Festschrift* (=Studien und Mitteilungen zur Geschichte des Benediktinerordens und seiner Zweige. 84), p. 240–248.

Fontoj
------

* mortanonco, Archiv der Erzabtei St. Peter in Salzburg, Hs. A 616, 1983 V 24.
* votfara registro de Friedrich Hermann, Archiv der Erzabtei St. Peter in Salzburg, Akt 3122, nr. 578.
* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Anselm Peter Schwab en la germana Vikipedio.*

Referencoj
----------

1. ↑  Gerald Hirtner: *Netzwerk der Tugendhaften neuzeitliche Totenroteln als historische Quelle*, St. Ottilien 2014, ISBN 978-3-8306-7678-2, p. 189
2. ↑  Gottfried Glaßner: "Ostkirchenarbeit und ostkirchliche Initiativen im Vorfeld der Gründung der Salzburger Sektion der Stiftung PRO ORIENTE." Ĉe: *Ostkirchliches Christentum in Salzburg*. Salzburg 2006, p. 67–68

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 818482
 |
Eksedro de la pastro Pamfilidas, Akropolo de Lindos, Rodoso, Grekio.
En arkitekturo, **eksedro**, devena el latina *exedra*, kunsidejo kun sidiloj, estas ĝenerale, subĉiela konstruaĵo, de cirkla plano, kun fiksaj sidiloj kaj dorsapogiloj en la interna parto de la kurbo. La eksedroj estas metitaj ofte ĉe la fasado de palaco, sed desegnitaj kiel aperturo en la interna muro. La greklingva signifo originala (ἐξέδρα, el ἐξ, "ekster" kaj έδρα, "sidilo", nome sidilo ĉe la ekstero de pordo), estis aplikita ankaŭ al ĉambro kiu malfermiĝas kaj estas ĉirkaŭata de ŝtonaj benkoj altaj kaj kurbaj: nome malferma medio destinita kiel kunsidejo por kleriga konversacio. Eksedro povas ankaŭ elstari el malferma kaj kurba spaco ene de kolonaro eble kun duoncirklaj sidiloj. En la greka kaj romia domoj ĝi estis malferma al la peristilo.

Laŭ Francisko Azorín **eksedro** estas *Duoncirkla benko, foje metita en niĉo. Ĉe la antikvuloj, akceptejo kun similaj benkoj.* Kaj li indikas etimologion el greka *ekshedra* el *eks + hedra* (ekstera seĝo), kaj de tie la latina *exedra*.

Notoj
-----

1. ↑   Lajo Pérez, Rosina (1990). Léxico de arte. Madrid - España: Akal. p. 76. ISBN 978-84-460-0924-5.
2. ↑  Francisko Azorín, arkitekto, Universala Terminologio de la Arkitekturo (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝoj 63-64.
3. ↑  Azorín, samloke.

* Kategorio Eksedro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Koordinatoj: 50° 46′ 23″ N 14° 23′ 40″ O﻿ / ﻿50.77306 °N, 14.39444 °O﻿ / 50.77306; 14.39444 (mapo)

**Kerhartice** (devena nomo *Gersdorf*) estas vilaĝo en Ĉeĥio, loka parto de urbo Česká Kamenice. Ĝi troviĝas rande en Bohemia mezmontaro proksimume 6 km okcidente de Česká Kamenice. Estas ĉi tie registritaj 59 adresoj. En la jaro 2021 ĉi tie daŭre vivis 164 loĝantoj.

**Kerhartice** estas ankaŭ nomo de katastra teritorio kun areo 7,62 km².

Geografio
---------

La vilaĝo estas proksimume 3 kilometroj longa, ĝi estas dismetita laŭlonge laŭ akva fluanto Bystrá kaj loka komunikilo. Tra la tuta vilaĝo trafluas direkte de Nový Oldřichov al Veselé kaj Markvartice rivereto Bystrá, kiu sur teritorio de Markvartice deflankiĝas al sudokcidento kaj en Benešov nad Ploučnicí ĝi enluas el la dekstra flanko ĝis Ploučnice.

Historio
--------

La plej malnova skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1382.

La municipo estis grave trafita pro postmilita ellandigo de germanaj loĝantoj, kiuj en la vilaĝo tradicie kreis plimulton de la loĝantoj. Oni neniam sukcesis plene ĝisloĝigi la vilaĝon kaj tiu el granda parto senhomiĝis kaj dezertiĝis.

En la vilaĝo situadis domo, kie en marto de 1981 sekrete koncertis muzika grupo The Plastic People of the Universe. Tri semajnoj post la koncerto la domo estis forbruligita, verŝajne laŭ ordono de Státní bezpečnost. Fakte tiel temis pri lasta koncerto de la grupo.

Loĝantaro
---------

Evoluo de nombro de loĝantoj kaj domoj|  | 1869 | 1880 | 1890 | 1900 | 1910 | 1921 | 1930 | 1950 | 1961 | 1970 | 1980 | 1991 | 2001 | 2011 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Loĝantoj | 1 060 | 1 025 | 898 | 780 | 650 | 578 | 698 | 230 | 176 | 145 | 174 | 120 | 151 | 118 |
| Domoj | 156 | 162 | 152 | 152 | 148 | 147 | 151 | 128 | 40 | 38 | 30 | 42 | 44 | 49 |

Civitana ekipaĵaro
------------------

En la vilaĝo estas registrita neniu strato, restoracio, vendejo, poŝto, lernejo eĉ ne sanekipaĵo. Krom restoracio, kiu estas plej proksime en Veselé (proksimume 4 km), ĉio estas plej proksime en Česká Kamenice.

Memorindaĵoj
------------

* Kamparana domo n-ro 20
* Kamparana domo n-ro 32
* Kamparana domo n-ro 44

Referencoj
----------

1. ↑  Šťastný, Jiří.  Vzniká průvodce po českých ostrovech svobody, undergroundových barácích. Alirita 2017-06-08.
2. ↑   Arkivigita kopiaĵo. Arkivita el la originalo je 2017-06-21. Alirita 2017-06-08.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rPartoj de urbo Česká Kamenice (10) |
| --- |
| Česká Kamenice ~ Dolní Kamenice ~ Filipov ~ Horní Kamenice ~ Huníkov ~ Kamenická Nová Víska ~ Kerhartice ~ Líska ~ Pekelský Důl ~ Víska pod Lesy |

 |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Etiopia rokturdo** |
| --- |
|  |
| Etiopia rokturdoEtiopia rokturdo
 |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Paseroformaj *Passeriformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Muŝkaptuledoj *Muscicapidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Monticola* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***M. rufocinereus*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Monticola rufocinereus****(Rüppell, 1837) |
|
|
|
| Konserva statuso |
| {{{220px}}}**Konserva statuso: Malplej zorgiga** |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Etiopia rokturdo  |

 |
| v • d • r |

La **Etiopia rokturdo** (***Monticola rufocinereus***) estas kantobirdo de la familio de Muŝkaptuledoj, iam lokitaj en la Turdedoj kune kun la aliaj Rokturdoj. 

Ĝi troviĝas en Orienta Afriko kaj sudokcidenta Azio, do havas nekutiman teritorion en tiu genro, pli kutima en Suda Afriko. Nome la specio troviĝas en Eritreo, Etiopio, Kenjo, Somalio, Sudano, Tanzanio kaj Ugando en Afriko kaj trans la Hinda Oceano en Omano, Sauda Arabio kaj Jemeno. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj sekaj arbaroj, sekaj savanoj kaj subtropikaj aŭ tropikaj sekaj arbustejoj.

Kiel aliaj rokturdoj temas pri specio, kies masklo havas **bluajn kapon kaj kolon, pli malhelajn flugilojn kaj ruĝecajn subajn partojn**; kiel distingilo oni povas diri, ke diference de aliaj rokturdoj, ĉe tiu ĉi la bluaj supraj partoj estas pli etendaj kaj tiele ankaŭ la brusto kaj supraj flugiloj estas bluaj, dum nur la flugilpintoj estas pli malhelbrunaj aŭ nigrecaj. Krome la blua koloro estas ĝenerale pli **hela kaj homogena**.

Referencoj
----------

* BirdLife International 2004. Monticola rufocinereus[*rompita ligilo*]. 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 26an de julio 2007.
**Caibarién** estas urbo kaj samtempe municipo en la provinco Villa Clara en Kubo. Ĝi estis fondata en la jaro 1841. Ĝi municipiĝis en 1876.

Muzikpavilono en parko de CaibariénCaibarién famiĝis pro siaj blankaj strandoj kiel *La Blanka Urbo*. Famaj estas ankaŭ la paradoj dum karnavalo, kiun Caibarién okazigas kune kun la najbarurboj Remedios kaj Camajuaní.

Geografio
---------

La urbo troviĝas ĉe la norda marbordo de Kubo kaj limiĝas kun la strando de la Bahia de Buena Vista (*„Golfo de Bona Vidaĵo"*) ĉe la Atlantiko. Ĝi troviĝas en la ekstrema oriento de la provinco Villa Clara, proksime de la provinco Sancti Spiritus. Ĝi ankaŭ disponas pri flughaveno.

Ekonomio kaj turismo
--------------------

En la pasinteco la urbo servis kiel haveno por terkulturaj produktoj kiel sukerkano, tabako same kiel fruktoj kaj legomo. Krom tio ĝi estis kaptoregiono por sponguloj. La hoteloj nun estas plejparte neuzeblaj pro manka subteno kaj kadukiĝas. La havenkajoj, kiuj servis por la transŝarĝo de terkulturaj produktoj estas kadukaj post pli ol duona jarcento de ekonomia bojkoto fare de Usono. Pro tio ankaŭ kadukiĝis la sukermuelejoj, origine bezonataj por la eksporto da sukero, nur la sukerrafinejo nuntempe servas kiel muzeo.

Ĉiujare du fojojn okazas karnavalo, unu fojon en aŭgusto kaj septembro kaj alian fojon meze de decembro, kaj ĝi daŭras ĉiun fojon du semajnojn.

Turisma centro en Caibarién estas la insuletoj („*cayos*"), ekzemple Cayo Santa Maria, Cayo Fragoso, Cayo las Brujas ktp.

Faktoj pri la loĝantaro
-----------------------

En la jaro 2012 la municipo tenis loĝantaron da 33.485 homoj. Per tuta areo da 335 km2 ĝi havas loĝodenson po 99,8 loĝantojn por km2.

* Promenvojo de Caibarién Prado. Similaj stratoj estas popularaj en kubaj urboj, ekzemple en Havano, Camajuaní aŭ Placetas.Promenvojo de Caibarién *Prado*. Similaj stratoj estas popularaj en kubaj urboj, ekzemple en Havano, Camajuaní aŭ Placetas.
* En Caibarién, antaŭ malpli ol cent jaroj unu el la plej prosperaj havenurboj de Kubo, nun multa estas kaduka pro la usona ekonomia bojkotoEn Caibarién, antaŭ malpli ol cent jaroj unu el la plej prosperaj havenurboj de Kubo, nun multa estas kaduka pro la usona ekonomia bojkoto
* Novkonstruita piedvojo ĉe la maro. Turismo fluigis iom da mono en en riparprojktojn de la urbo.Novkonstruita piedvojo ĉe la maro. Turismo fluigis iom da mono en en riparprojktojn de la urbo.
* Iama instruejo. Loĝigas nun vendejojn kaj la historian muzeon de la urbo.Iama instruejo. Loĝigas nun vendejojn kaj la historian muzeon de la urbo.

Referencoj
----------

1. ↑  *Censo de 2012 Arkivigite je 2018-07-24 per la retarkivo Wayback Machine*

Eksteraj ligiloj
----------------

* Municipio Caibarién
* Bildoj el Caibarién Arkivigite je 2006-08-18 per la retarkivo Wayback Machine
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Etiopia formikulo** |
| --- |
|  |
| Etiopia formikuloEtiopia formikulo |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Paseroformaj *Passeriformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Muŝkaptuledoj *Muscicapidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Myrmecocichla* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***M. melaena'*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Myrmecocichla melaena****(Rüppell, 1837) |
|
|
|
| Konserva statuso |
| {{{220px}}}**Konserva statuso: Malplej zorgiga** |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Etiopia formikulo  |

 |
| v • d • r |

La **Etiopia formikulo** (***Myrmecocichla melaena***) aŭ Rupela formikulo, omaĝe al la priskribinto kaj fama ornitologo Eduard Rüppell, kiu priskribis inter multaj aliaj specioj ankaŭ la samgenran specion Makulflugila formikulo, estas specio de birdo de la familio de Muŝkaptuledoj kaj genro de Formikuloj, kiu enhavas naŭ speciojn de nigrecaj birdoj kiuj manĝas insektojn, sed precipe formikojn, de kio devenas la nomoj popola kaj scienca, kie *Myrmecocichla* estas latinigita vorto el du radikoj el la antikva greka kiuj signifas kune formikomanĝanto (*mirmeks*) kaj (*ciklos*).

Ĝi estas **tre nigra birdo**, kio aperas en la latina scienca nomo, kie *melaena* devenas al radiko el la antikva greka "melanos" (*nigra*), kaj kiu montras tre markatan kaj kontrastan **blankan centran zonon en subflugiloj**.

Ĝi estas endemio kiu troviĝas nur en Eritreo kaj Etiopio.

Vidu ankaŭ
----------

* Etiopaj montaraj arbustetaroj

Referencoj
----------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Birdoj |

* BirdLife International 2004. Myrmecocichla melaena[*rompita ligilo*]. 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 26an de julio 2007.
Portreto de *caipira* (1893), Almeida Júnior
***Caipira*** (IFA: [kajˈpiɾɐ] Pri tiu ĉi sono aŭskultu) estas brazila portugala vorto el la malnova tupia lingvo *ka'apir* aŭ *kaa - pira*, signifante "veprohakisto". Ĝi estas uzata por paroli pri loĝantoj de kamparaj, foraj partoj de Brazilo, kaj la Vortaro Túlio Flores tradukas ĝin kiel "enlandano", "kamparano" aŭ "simplulo". Foje tia esprimo estas vidata kiel fiiga vorto kiam uzata por priskribi aliulojn, sed ankaŭ estas uzata kiel memidentigilo, sen malbonaj sencoj. En la tradiciaj juniaj festoj, multaj urbanoj vestiĝas kiel kliŝaj *caipiras*.

Tiu vorto ankaŭ estas uzata por grupo de dialektoj de la portugala lingvo en la subŝtatoj San-Paŭlio kaj najbaraj areoj en Suda Mato-Groso, Gojaso, suda Minas-Ĝerajso, kaj parte Paranao. Etende, la vorto *caipira* ankaŭ povas esti aplikata al la diversaj kulturaĵoj de la *caipira*-gento, ekzemple sia muziko. La etiga formo devenita el *caipira*, *caipirinha*, estas tutmonde konata koktelo.

Referencoj
----------

1. ↑   Vortaro Túlio Flores - C. *Vortaro Túlio Flores*. Alirita 6 majo 2016.

* Cândido, Antônio. *Os parceiros do Rio Bonito* Sp, José Olympio, 1957.
* Monteiro Lobato, José Bento de. *Urupês*, Editora Monteiro Lobato e Cia. 1923.
* Nepomuceno, Rosa. *Música Caipira, da roça ao rodeio*, Editora 34, 1999.
* Queiróz,Renato da Silva. *Caipiras Negros no Vale do Ribeira*, Editora da USP, 1983
* Pires, Cornélio. *Conversas ao pé do fogo* - IMESP, edição fac-similar, 1984.

Vidu ankaŭ
----------

* Kategorio Caipira en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Caboclo
* Gaŭĉo
marko por "Aŭtostrado"

aŭtovojo en Brazilo
eksternivela vojkruciĝo de aŭtovojo
**Aŭtovojo** (aŭ **aŭtoŝoseo** aŭ **(aŭto)strado**) estas larĝa asfaltita vojego por aŭtoj, kun almenaŭ du paralelaj koridoroj por aŭtoj en ĉiu direkto, kaj plej ofte po aldona vojo rande por starigo de veturilo en kazo de paneo. La malsamdirektaj koridoroj kutime estas apartigitaj per strio de kreskaĵoj aŭ per tabulo el ŝtalo aŭ betono.

Aŭtovojoj kutime ne formas samnivelajn krucojn kun aliaj vojoj aŭ fervojoj, do estas sen trafiklumoj kaj sen vojkruciĝoj, ĉe kiuj necesus foje halti, kaj por kurbiĝoj ekzistas minimuma radiuso (dependa de la lando). Tial ili permesas pli altajn rapidojn ol normalaj ŝoseoj. En lokoj kie du aŭtovojoj konektiĝas aŭ kie eblas en- aŭ elveturi aŭtovojon, tio okazas per specialaj eksternivelaj vojkruciĝoj.

Por aŭtovojoj validas specialaj trafikoreguloj. Ili parte dependas de la lando, sed ekzistas kelkaj sufiĉe ĝeneralaj reguloj:

* Trafiko sur aŭtovojo havas ĉiam la prioritaton, escepte ĉe kuniĝo de du aŭtovojoj.
* Aŭtovojon rajtas uzi nur motoraj veturiloj, kiuj kapablas atingi certan minimuman rapidecon (kutime inter 45 kaj 80 km/h).
* Aŭtovojon oni rajtas eniri nur ĉe speciale markitaj enirejoj; analoge pri eliro.
* Sur aŭtovojo estas malpermesite halti, escepte en okazo de paneo.
* Sur aŭtovojo estas malpermesite retroiri aŭ turniĝi malantaŭen.
* Sur aŭtovojo oni ne rajtas piediri nek petveturi, ankaŭ ne por transiri.

En multaj landoj kelkaj aŭ ĉiuj aŭtovojoj estas uzeblaj nur je pago de kotizo. Por la pago ekzistas diversaj sistemoj:

* Pagostacioj ĉe ĉiuj en- kaj elirejoj (ekzemple en Italio)
* Pagenda marko, fiksata al la glaco (ĉe motorcikloj sur la benzinujo; ekz. por la aŭtovojoj de Svislando)
* Aparatoj, kiuj per radio raportas la uzon kaj deprenas la kotizon de iu antaŭe instalita konto (ekz. por kamionoj en Aŭstrio kaj en Germanio)

Ekzistas aŭtovojoj malpermesitaj al kamionoj, ekzemple *New Jersey Turnpike* en Nov-Ĵerzejo.

La plejparto de la Eŭropaj Vojoj estas aŭtovojoj.

Famaj aŭtoŝoseoj
----------------

* Trans-Amazonia Aŭtoŝoseo
* Trans-Sahara Aŭtoŝoseo

Vidu ankaŭ
----------

* Kategorio Aŭtovojo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Ŝoseo
* Pontorestoracio
* Strato
* Bruŝirmilo
**Alexandria OCASIO-CORTEZ** (naskiĝis la 13-an de oktobro 1989 en Novjorko, Novjorkio, Usono), ankaŭ konata per la mallongigo **AOC**, estas usona politikisto kaj aktivisto. Ŝi estas ano de la Demokrata Partio kaj estas la usona reprezentanto de la 14-a distrikto de Novjorkio en la Usona Domo de Reprezentantoj ekde la 3-a de januaro 2019. La distrikto enhavas la orientan Bronkson kaj partojn de Nord-Centra Kvinzo en Novjorko.

En 26-a de junio 2018, Ocasio-Cortez ricevis nacian atenton kiam ŝi venkis la ĉefon de la Demokrata Komitato de la Domo en la partia baloto por reprezenti la partion en la ĝenerala baloto por la 14-a Doma distrikto. Tiu venko de nekonatulino kontraŭ granda partia ĉefo estis neantaŭvidita. En la ĝenerala baloto de la 6-a de novembro 2018, ŝi venkis la respublikanon Anthony Pappas kaj je la aĝo de 29, fariĝis la plej juna virino kiel ano de la Usona Domo de Reprezentantoj.

Ocasio-Cortez estas ano de la Demokrataj Socialistoj de Usono. Ocasio-Cortez kaj Rashida Tlaib estas la unuaj du anoj de tiu grupo en la Usona Kongreso. Ŝi subtenas progreseman programon, kiu enhavas universalan sanzorgadon, federacian labor-garantion, patriĝan ferion por novaj gepatroj, la Verdan Novan Interkonsenton, la abolon de la Usona Agentejo pri Enmigrado kaj Dogano, senpagajn publikajn universitatojn kaj faklernejojn, infrastrukturajn projektojn por renovigebla energio, kaj 70%-an marĝenan imposton por enspezoj pli granda ol $10 milionoj da dolaroj. Antaŭ ol kandidatiĝi por la Usona Kongreso ŝi estis direktoro pri edukado en la Nacia Hispana Instituto en 2017. Ocasio-Cortez studis internaciajn rilatojn en la Universitato de Bostono kaj diplomiĝis en 2011.

* Kategorio Alexandria Ocasio-Cortez en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 632846
* GND: 1175721573
* LCCN: no2019042129
* VIAF: 50153530888148700515
* ISNI: 0000 0005 0011 3977
 |
**Ratlam,** , laŭ (hindie **रतलाम**) estas urbego kaj municipo en centra Barato, en subŝtato Madja-Pradeŝo, en la samnoma distrikto, kie ĝi estas ties sidejo. La historia loknomo estis *Ratnapuri*.

Domo en Ratlam

Demografio
----------

Ratlam havis populacion de 264 914 en 2011 kun legopovo de 88%, kiu estas signife pli alta, ol la landa mezumo.

Hostelo en Ratlam

Geografio
---------

Ratlam (tre proksima al la limoj de Raĝastano kaj Guĝarato) situas en pli malalta parto de montaro 480 metrojn super la marnivelo. Nagda troviĝas 41, Bansvara 65, Uĝĝen 78, Mandsaur 82, Indaur 108, Devas 111, Godhra 159, subŝtata ĉefurbo Bopalo 245, Mumbajo 537, tutlanda ĉefurbo Delhio 629, Kolkato 1367 kilometrojn (aere) .

Historio
--------

En tiu regiono ŝtato kun sidejo Ratlam estis fondita en 1652 fare de raĝo. En 1819 ŝtato Ratlam iĝis brita protektorato. Kapitano Borthwick en 1829 establis komercan urbon el la iama Ratlam kaj ĝi rapide iĝis konata pro komercado de opioj, tabakoj, kaj saloj. Tamen antaŭ malfermo de la fervoja linio en 1872 la komercado ne estis perfekta. La moderna distrikto Ratlam estis kreita en 1947 post la sendependeco de Hindio.

Ekonomio
--------

Ratlam havas plurajn industriojn, kiuj produktas kuprajn dratojn, plastajn ŝnurojn, kemiaĵojn kaj artefaritan oksigenon. Ratlam ankaŭ estas tre konata pro prilaborado de oroj. La urba najbareco estas signifa agrikultura areo. La komercado restis grava.

Lingvoj
-------

En Ratlam la oficiala lingvo estas la hindia.

Religioj
--------

En Ratlam plejparto de la populacio estas hinduoj (67,6%), krome islamanoj (24%), ĝajnistoj (6,6%), fine iomete kristanoj, sikistoj kaj budhistoj.

Eduko
-----

Ratlam havas akademion kaj altlernejojn.

Restoracio en Ratlam

Klimato
-------

Ratlam havas humidan subtropikan klimaton (Cfa). Tri apartaj sezonoj estas observitaj: somero, musono kaj vintro. Someroj komenciĝas meze de marto kaj povas esti ekstreme varmaj de aprilo ĝis junio. La musono komenciĝas en malfrua junio kun temperaturoj 38 °C kaj alta humideco. Vintroj komenciĝas meze de novembro kaj estas sekaj, malvarmetaj kaj sunaj. Temperaturoj averaĝas inter 4-8 °C. Jare pluvas po 954 mm. Inter junio-septembro ofte pluvas, inter novembro-aprilo apenaŭ pluvas. La averaĝa temperaturo varias inter 19-32 °C.

Fervoja ponto en Ratlam

Trafiko
-------

Al Ratlam alvenas 4 fervojaj linioj kaj 3 ĉefvojoj. La mapo indikas loke flughavenon, sed pri tio informoj mankas.

Vidindaĵoj
----------

* pluraj preĝejoj
* ĝardeno pri kaktoj

Fontoj
------

* WikiTrans

* 
* 
* TemploTemplo
La **Kalvinana preĝejo** estas religia historia monumento en Hungario, en Kiskunlacháza.

Historio
--------

En nekonata tempo (ŝajne fine de la mezepoko) kirko konstruiĝis, kiun supozeble ankaŭ kalvinanoj profitis. Ĝi estas nun ruino. La dua preĝejo konstruiĝis en la 1740-aj jaroj jam for de la Danubo pro la inundoj. La tria preĝejo konstruiĝis en 1772, sed laŭ la permeso ĝi ne povis esti pli granda, ol la katolika preĝejo. Oni konstruis la nun videblan kvaran preĝejon inter 1820-1824.

Konstruaĵo
----------

La preĝejo situas sola laŭ la ĉefstrato. Antaŭ la konstruaĵo restis origina hontoŝtono el la 18-a jarcento, apud la preĝejo monumento pri falintoj dum la 1-a mondmilito estas videbla. En mezo de la fasado la kvadrata turo altiĝas, kies supro estas alta piramido. Ĉe piedo de la turo estas la enirejo. Interne la mebloj kaj la predikejo devenis el la 18-a jarcento.

Fontoj
------

* hungare
* hungare kun multe da bildoj
* hungare[*rompita ligilo*]
* hungare[*rompita ligilo*]


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Kategorio Kalvinana preĝejo (Kiskunlacháza) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Alexandre-Auguste LEDRU-ROLLIN** (n. en Parizo la 2-an de februaro 1807 - m. en Fontenay-aux-Roses la 31-an de decembro 1874) estis franca juristo kaj politikisto. 

Ledru-Rollin iĝis deputito en 1841 dum la Julia monarkio, kaj fondis gazeton titolitan *La Réforme*. Ledru-Rollin, fervora respublikisto, obtenis la ministrejon pri internaj aferoj en 1848, post la kreado de la Dua Respubliko. Li estis venkita de Louis-Napoléon Bonaparte en la sekva prezidenta baloto, kaj ekziliĝis al Anglio post la tumultoj de la 13-a de junio 1849.

Al Francio li revenis nur en 1871, post la naskiĝo de la Tria Respubliko. Kvankam li reiĝis deputito en 1871 kaj 1874, influon li ne plu havis. Ledru-Rollin estis entombigita en la tombejo Père-Lachaise. La stacio Ledru-Rollin de la metroo de Parizo ricevis lian nomon.

Vidu ankaŭ
----------

* Kategorio Alexandre Ledru-Rollin en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Ledru-Rollin (pariza metrostacio)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 233738
* GND: 116853271
* LCCN: no89015540
* VIAF: 71488878
* ISNI: 0000 0001 2281 6850
* SUDOC: 061534099
* BNF: 124597577
* NKC: skuk0000778
 |
Oni parolas pri **aŭtonomeco** (el la malnovgreka αυτονομία, (αὐτονομία) *autonomía = donante memstare leĝojn*) laŭ fakbranĉoj ankaŭ en senco de "memstareco", "sendependeco", "memadministrado" aŭ "decidlibireco". Autonomeco signifas pli-malpli sendependecon de eksteraj cirkonstanscoj. [\*aŭtonomio=aŭtonomeco]

Politologio
-----------

### Totala aŭtonomeco

Ŝtatoj aŭ teritorioj estas konsiderataj *aŭtonomaj,* se ili estas interne memstaraj, sed ekstere alia ŝtato reprezentas ilin. Tio validas ĉefe por terirorioj ene de ŝtato, kie vivas fortaj malplimultoj:

* Sud-Tirolo (Italio)
* Gagauzio (Moldavio)
* Aŭtonoma Respubliko Naĥiĉevan (Azerbajĝano)
* Karakalpakio (Uzbekio)
* Ferooj kaj Gronlando (Danio)
* multaj respublikoj de Rusio
* parte iamaj kolonioj, ekzemple tiuj de Britio kaj Francio

### Netotala aŭtonomeco

La ŝtato povas doni aŭtonomajn rajtojn por areo nur parte. Tiel plej ofte la ŝtato kreas, permesas kulturan axutonomecon de iu areo, samloka popolgrupo. Ankaŭ la departementoj, kantonoj, subŝtatoj, lokaj komunumoj havas iasence aŭtonomecon en certaj aferoj.

### Aŭtonomeco kiel protesto

La nocio „aŭtonomeco" iĝis marko de la italaj politikaj kaj kulturaj protestoj en la 1970-aj jaroj. Tio disvastiĝis en la 1980-aj jaroj al Germanio, al aliaj landoj. Oni nomas tiujn movadanojn „aŭtonomoj".

Vidu ankaŭ
----------

* Afrika naciismo
* Aŭtonomigo
* Leĝo
* Libereco
* Moralo
* Paul Lafargue
* Aŭtarkio
* Enpovigo
* Emancipado
* Rajto de memdetermino
* Suvereneco
* *Sui iuris*

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Aŭtonomeco en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* 
* Arkivigite je 2007-03-11 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 170493
* GND: 4003974-2
* LCCN: sh88007112 sh85010457, sh88007112
* BNF: 126493698
* NDL: 00576662
 |
La **preĝejo Vizito de Maria** estas sakrala konstruaĵo en urbo Kapuvár (Hungario).

Historio
--------

En 1923 familio Esterházy disdonis parcelojn por kirko kaj paroĥo en ekstera parto de Kapuvár. Anonciĝis pluraj malfacilaĵoj, ne okazis konstruado nur ekde 1989. La kirko estis preta post 2 jaroj, tamen diversaj laboroj estis faritaj poste kontinue. En 1992 la altaro kun bildo estis preta, en la sekva jaro la kverkaj benkoj, en 1994 la vitraloj, en 2000 la kapelo estis plene establita. 2 sonoriloj alvenis en 1998, post 3 jaroj 2 elektraj orgenoj. En 2020 renovigaj laboroj okazis.

Konstruaĵo
----------

La konstruaĵo situas sola en korto havanta formon pri falĉileto. Rektaj linioj preskaŭ ne ekzistas, tial la turo estas svelta elstaraĵo kun arkoj. Interne aparta kapelo troviĝas. La vitraloj "Rifuĝo de Sankta Familio al Egiptio" en 1993, Patrino Teresa kaj László Batthyány-Strattmann en 2018 estis faritaj de József Perlaki (vitralisto).

Interna bildo

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* hungare kun foto
* 

* 
* 


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
La hospitala kapelo Sankta Marteno en Saalfeld La **Kapelo Sankta Marteno** (germane: *Martinskapelle*) estas protestantisma preĝejeto en Saalfeld, Germanio, strato Rudolstädter Straße.

Historio
--------

La unua endokumenta mencio *(capellen zu den sichen)* estis en 1338 sub la nomo de malsanuleja kapelo; kelkaj tradicioj jam parolis pri kirketo ekde 1264. Ĝi troviĝis tre for de la urba ĉirkaŭfortikaĵo. Unuaj restaŭradoj postreformaciaj estis en 1598 sub la gvidado de la pentristo Johann Gottwalt el Saalfeld, nevo de Hans Gottwalt, konata lignoskulptisto kaj disĉiplo de Tilman Riemenschneider. Tiam estiĝis la okcidenta galerio pentrita. Post malkonstruo de la mezepoka ejo kaj novfarado de (pli malgranda: ankaŭ sen la de 1694 datuminta galerio) baroka ejo kun mansarda tegmento en 1741, uzo hospitala daŭris ĝis la komenciĝo de la 20-a jarcento.La nova ejo havis 12 loĝĉambrojn kaj unu ĉambro por malsanuloj. Ĝin anstataŭigis en 1911 la ĝis hodiaŭ ekzistanta duetaĝa ejo de la iama municipa poroldulejo.

Ĉe restaŭradoj inter 1983-1991 respektive inter 2001-2005 oni provis eĉ refari kelkajn freskojn kaj novkonstruis la turon.

Priskribo
---------

La hospitala kirko estis ĝis la enkonduko de Reformacio ŝatata pilgrimloko. Pri tiu altestimo atestas riĉe ornamitaj kaj relative mulnombraj altaroj, diversaj liturgiaj aĵoj kaj vanduprentraĵoj. Parto de la meblaro (ekz. figuraj gruoj belegaj) nuntempe admireblas en la Urba muzeo de Saalfeld. Jam en 1904, jaro de la muzeofondiĝo, transprenitis ligna figuro de Marteno rajdanta kaj manteldividonta per glavo sia. El la kapelo venis, krom eta fragmento de Mario-kronado de ĉ. 1500, arthistoria altvalora edifa figuro de Anna Triopa de Hans Gottwalt de ĉ. 1505 farite laŭ modeloj de Riemenschneider. Muzee ekster tio troviĝas eta triptiko kun la Krucumito kaj kelkaj sanktuloj ĉeale de ĉ. 1490 farite fare de la t.n. Majstro de la Schwarza-altaro. 

Surloke tamen eblas ĝui la restaŭritan pentraĵojn kaj la kvietan etoson kapelan. Aparte biciklistoj estas bonvenaj.

Literaturo
----------

Dehio, Georg: *Handbuch der deutschen Kunstdenkmäler. Thüringen*, Deutscher Kunstverlag 2003, ISBN 3-422-03095-6, p. 1056

Eksteraj ligiloj
----------------

* Pliaj informoj kun bildo de la interno

* Kategorio Kapelo Sankta Marteno (Saalfeld) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **preĝejo de Elizabeto de Hungario** estas romkatolika monumento historia en Hungario, en vilaĝo Kosd.

Historio
--------

En la tiutempe eklezia bieno en Kosd kirko dediĉita al Elizabeto de Hungario estis konstruita antaŭ la invado de tataroj (1241). Ĝi estis 18 metrojn longa kaj 10 metrojn larĝa, la tataroj detruis ĝin. Dum la rekonstruo oni malkonstruis la duonrondan absidon, tiel la navo estis plilongigebla. Ĉe la fino oni konstruis kvarlateran absidon kaj al la navo apogpilieron. En la 14-a jarcento la kirko gotikiĝis, sed en la sekva jarcento ofte husanoj atakis la konstruaĵon. Jam en la pacemaj jaroj rekonstruaj laboroj okazis. En la komenca periodo de dominado de turkoj la preĝejo denove ruiniĝis, sed intertempe la loĝantoj sekvis grandparte la reformacion, ili uzis la kirkon. La rekatoliĝo okazis en 1699, sed dum liberecbatalo de Francisko Rákóczi la 2-a la preĝejo denove estis reformacia, poste en 1719 la katolikoj reakiris ĝin. Jam en la sama jaro, en 1732 kaj 1743 oni faris la necesajn renovigajn laborojn. Fine ĝi barokiĝis en 1765 kaj inter 1772-1777. La orgeno estis farita en 1795, trakonstruita en 1882 kaj 1945. La preĝejo estis riparita en 1824, post jardeko nur la tegmento. Tiutempe la fasado klasikismiĝis. Inter 1974-1978 arkeologia esploro kaj restaŭro okazis. Tiam oni trovis ankaŭ gotikan kapelon, kiun oni plene rekonstruis.

La preĝejo kun monumento

Konstruaĵo
----------

La preĝejo situas sola sur monteto, antaŭe estas kalvario konstruita en 1796. La fasado estas simetria, meze la enirejo funkcias. La navo estas apogita per pilieroj. La absido estas oklatera, apude sakristio situas. Interne la altara bildo estis pentrita en 1770. Menciindas ankaŭ ligna skulptaĵo pri Sankta Triunuo. La predikejo, sakristia ŝranko estis faritaj en la dua parto de la 18-a jarcento.

Kermeso okazas en la 19-an de novembro. La zorganta paroĥo troviĝas en Vác.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* hungare kun foto
* 
* 


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Kapelo Sanktaj Gardanĝeloj** estas romkatolika Monumento historia en Hungario, en ekstera parto de vilaĝo Pusztaederics. Laŭ kelkaj fontoj tio estas kirko, la loko estas *Szompács* [sompAĉ] kaj la patrono estas Sankta Maria.

Historio
--------

Vilaĝo Szompács estis menciita en 1342. La preĝejo konstruiĝis en mezo de la 13-a jarcento. Dum la kontraŭturkaj bataladoj en la 16-a jarcento la vilaĝo plene detruiĝis, ekde tiam ĝi ne estas loĝata. La kirko tamen postvivis la vilaĝon, sed ruine, en 1755 ĝi estis rekonstruita. En 1827 iu forŝtelis vestojn de la statuo pri Sankta Maria, sed oni kaptis la ŝteliston. Baldaŭ en 1907 kaj 1935 la neuzita kapelo renoviĝis, fine en la 1980-aj jaroj post arkeologia esplorado plene renoviĝis.

Konstruaĵo
----------

La konstruaĵo situas tute sola inter vilaĝoj Pusztaederics kaj Tófej. La paroĥo en Gutorfölde funkcias. Ĉirkaŭ la kapelo tombejo longe forlasita troviĝas. En mezo de la fasado la reliefanta kvadrata turo altiĝas, meze funkcias la enirejo. La absido estas duonronda, sakristio aliĝas al la navo. Interne la murpentraĵoj kaj la meblaro estis faritaj en la 20-a jarcento.

Fontoj
------

* hungare Arkivigite je 2016-01-22 per la retarkivo Wayback Machine
* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Preĝejo de Vizito de Maria** estas romkatolika pilgrimloka historia monumento en Hungario, en vilaĝo Vértessomló.

Historio
--------

La unua mencio pri katolika konstruaĵo okazis en 1426. Ekde 1543 la regiono apartenis al la Osmana Imperio. Post dominado de turkoj germanaj migrantoj alvenis, kiuj trovis tie nur kadukan kapelon. Grafo zorgis pri la rekonstruo, eĉ ĝi iomete estis pligrandigita inter 1735-1738. En 1736 iu pentris kopion de sankta bildo pri Sankta Maria por la kapelo, la bildo generis pilgrimadojn. Plurfoje okazis renovigaj laboroj (1752, 1770), en la frua 19-a jarcento kaj inter 1851-1852 la kapelo estis pligrandigita pro la granda pilgrimado. En 1875 oni faris unuecan formon inter la diversaj konstruadoj. En 1880 kaj 2001 la konstruaĵo denove renoviĝis. La orgeno estis farita en 1938. En 2011 tertremo okazis, tial post 3 jaroj estis faritaj la necesaj riparoj.

Konstruaĵo
----------

La iama kapelo (jam levita al paroĥa preĝejo) situas sola sur monteto ĉe rando de la vilaĝo. La fasado estas simetria, meze, malsupre la enirejo funkcias, al kiu 8 ŝtupoj kuras supren. proksimume meze estas malgranda ovaloforma fenestro, la plej supre timpano. En mezo de timpano malgranda kvadrata fenestro situas. La kirko havas nur malgrandan ornamturon el ligno. Post la navo etendiĝas la kvadrata sanktejo, - ŝajnas - origine ĝi estis la mezepoka kapelo. La sanktejo estas kovrita per kupolo. Finiĝo de la preĝejo estas duonronda absido. Longa teretaĝa alo aliĝas al la sanktejo, ili kune formas L-majusklon. Ankaŭ al la navo aliĝas teretaĝa parto kun aparta enirejo. Interne sur la menciita kupolo freskoj estas videblaj (Sankta Triunuo, anĝelo kun bebo). La sankta bildo estas videbla en la ĉefaltaro. Estas ankaŭ flankoaltaro farita en 1773. ornamaĵoj de la predikejo estas la 4 evangeliistoj.

Kermeso okazas la 2-an de julio, tiam okazas ankaŭ la pilgrimado.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun foto[*rompita ligilo*]
* hungare kun fotoj
* hungare kun foto
* 


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Frank Billings KELLOGG** (22-an de‏ decembro 1856 - 21-an de decembro 1937) estis usona ŝtata sekretario kaj gajninto de la Nobel-premio pri paco.

Vivo
----

Kellogg naskiĝis en Potsdam, Nov-Jorkio, kaj en 1865 translokiĝis kun sia familio al Minesoto. En 1877 li komencis praktiki juron en la urbo Rochester kaj de 1878 ĝis 1881 funkciis kiel la jura konsilisto de la urbo. De 1882 ĝis 1887, Kellogg funkciis kiel la policadvokato por Olmstead Distrikto. Fine de sia ofico li translokiĝis al Sankta Paŭlo.

Komence de la dudeka jarcento, Kellogg estis nomumita de Theodore Roosevelt kiel advokato ĉe la Justicministerio. Li funkciis kiel prokuroro en la ŝtata proceso kontraŭ Standard Oil Company de Nov-Jerzejo, akuzita esti monopolo. La proceso estis sukcese aranĝita en 1911. De 1912 ĝis 1913, Kellogg estis elektita prezidanto de la American Bar Association.

Kellogg oficis de 1917 ĝis 1923 kiel Respublikana senatano por la ŝtato Minesoto. Li estis konata kiel ĉefa subtenanto, kontraŭ la reganta opinio en sia partio, pri ratifo de la Traktato de Versajlo. Post malsukceso daŭre reteni permanenta ofico en la Senato li estis nomumita ambasadoro de Usono en Britio ( 1923 - 1925).

En la kabineto de usona prezidanto Calvin Coolidge Kellogg funkciis kiel ŝtata sekretario ( 1925 - 1929). Dum lia ofico, la rilatoj inter Usono kaj Meksiko pliboniĝis kaj la landlima disputo inter Peruo kaj Ĉilio estis solvita. Komence de 1928 li traktis solidigi pacan traktaton kun Francio. Lia ĉefa kontribuo estis en la subskribo de Pakto Briand-Kellogg (1928 ), en kiu la kontraŭleĝeco de milito estis deklarita laŭ internacia juro. En 1929 li ricevis la Nobel-pacpremion pro sia kontribuo al la interkonsento. Li ankaŭ ricevis la Honoran Legion.

De 1930 ĝis 1935, Kellogg estis juĝisto ĉe la Internacia Kortumo. En 1937 li lanĉis stipendian fonduson por edukado en la studfako de internaciaj rilatoj ĉe Carleton College.

Ĉe la fino de lia vivo, Klug suferspertis apopleksion kaj mortis pro pneŭmonito.

Eksteraj ligiloj
----------------

 **Frank B. Kellogg** en Vikimedia Komunejo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 741067
* GND: 119537230
* LCCN: n86111142
* VIAF: 13120217
* ISNI: 0000 0000 8092 8511
* SUDOC: 078238269
* BNF: 11114650v
 |
**Franco Vittadini** (n.9a de aprilo 1884 en Pavia; m. 30a de novembro 1948 samurbe) estis itala komponisto kaj dirigento. Kiel komponisto li estis ĉefe konata pro siaj operoj kaj religia muziko.

Naskiĝinte en Pavia, li komencis muzikajn studojn en 1903 ĉe la Milana Konservatorio, sed lasis ĝin tro grue pro malkonsento kun la direktoro, Giuseppe Gallignani. Dum mallonge li estis *maestro di cappella* kaj orgenisto en Varese, sed li paŝis la reston de sia vivo en Pavia kie li estis la direktoro de la Istituto Musicale el 1924 ĝis sia morto.

Kiel komponisto, Vittadini ĉefe sukcesis per la opero *Anima allegra* (1918 - 1919), prezentita kaj en Italio kaj eksterlande. Ankaŭ lia baleto *Vecchia Milano* (1928) estis tre sukcesa. Vittadini konsideris sian operon *Caracciolo* (1938) sia plej fajna verko, sed lia opero *Fiammetta e l'avaro* (1942 - 1951) estis pli sukcesa laŭ la aŭskultantaro.

Vittadini ricevis atenton eksterteatre pro sia religia verkaro. Liaj mesoj kaj motetoj estas laŭ stilo tre simila al tiu de Lorenzo Perosi. Lia oratorio *L'agonia del Redentore* (1933) estis konsiderata unu el liaj plej fajnaj verkoj, kaj lia religia teatraĵo *Nazareth* (1925) formis pontn inter liaj atingoj ĉe religiaj komponoj kaj ĉe teatraĵoj.

Operoj
------

* *Il mare di Tiberiade* (1914)
* *Anima Allegra* (1918–19)
* *Nazareth* (1925)
* *La Sagredo* (1930)
* *Il natale di Gesù* (1933)
* *Caracciolo* (1938)
* *Fiammetta e l'avaro* (1942)

Fontoj
------

* Opera Glass
* John C.G. Waterhouse. The *New Grove Dictionary of Opera*, eldonita de Stanley Sadie (1992). ISBN 0-333-73432-7 kaj ISBN 1-56159-228-5

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Franco Vittadini en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Senpagaj partituroj de Franco Vittadini en la International Music Score Library Project


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 532086
* GND: 1048735079
* LCCN: no89001978
* VIAF: 5119305
* ISNI: 0000 0001 2020 1908
* SUDOC: 160317606
* BNF: 139008935
* BIBSYS: 9058942
* NKC: mzk2011634230
* ICCU: CFIV127021
 |
Ĉina esperantisto

**CHEN Shide (ZENSTO)** (陳世德, naskiĝis 1905 - mortis la 2-an de marto 1995 en Pekino) estis ĉina esperantisto.

Li eklernis Esperanton en 1928. En 1931, kun Hujucz kaj aliaj, li fondis Ĉinan Proletan E-istan Union. La mimeografita **Proletara E-koresponda mesaĝo** estis tradukita kaj presita en lia hejmo. En 1933 li fondis la revuon Tagiĝo. Li organizis E-societojn en Suzhou (1933), Changsha (1938) kaj Chongqing (1950); la lastan li ankaŭ prezidis. En 1952 li eklaboris kiel sekretario de Ĉina E-Ligo, poste ankaŭ en la redakcio de El Popola Ĉinio.

Li gvidis E-kursojn en superaj lernejoj, ĉe radio (1964), kaj multaj el liaj lernintoj fariĝis profesiaj e-istoj. En la 80-aj jaroj li revigligis la movadon en Suzhou, kunfondis kaj prezidis asocion (1983) en Jiangsu. Zensto estis vicprezidanto de Pekina Asocio de Veteranaj E-istoj, komitatano - poste honora komitatano - de ĈEI. ĉefredaktoro de Nova vortaro EsperantaĈina (1959), fakdelegito pri tradukado kaj E-instruado.
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion***Granda sunombrelfungo*** |
| --- |
|  |
| Macrolepiota proceraMacrolepiota procera |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Fungoj *Fungi* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Subregno: | *Dikarya* |
|
|
|
|
|
| Filumo: | klabfungoj **Basidiomycota** |
|
| Subfilumo: | *Agaricomycotina* |
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | *Agaricomycetes* |
| Subklaso: | *Agaricomycetidae* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | *Agaricales* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | *Agaricaceae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | ***Macrolepiota***(Scop.) Singer |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Sinonimoj |
| lepioto (*Lepiota procera*) |
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri *Granda sunombrelfungo*  |

 |
| v • d • r |

maldekstra
Jen stipo (tigo) kun la ringo ĉirkaŭanta ĝin, la ringo estas loza kaj ŝovebla laŭ la tigo, aŭ eble jam simple falinta suben.
maldekstra

La gratenita ĉapelo de lepioto (granda sunombrelfungo)
La **granda sunombrelfungo** aŭ **lepioto** (*Macrolepiota procera*, sinonimo: *Lepiota procera*) estas manĝebla fungo kun longa stipo kaj granda ĉapelo kaj iom similas al sunombrelo tial la nomo. Ĝi estas multaperanta specio kiu kreskas sur malsekaj herboareoj. Tiu fungo ofte troviĝas en grupoj aŭ sola kaj ofte ankaŭ aperas en sorĉistinaj ringoj. La fungo estas multe disvastiĝinta en landoj kun modera klimato.

Ecoj
----

La alto kaj larĝo de la ĉapelo povas esti eĉ 40 cm. Por fungo tio estas tre granda kaj tial eksterordinara. La pedunklo estas relative maldika kaj kiam ĝi atingis la maksimuman alton, la kresko de la ĉapelo komenciĝas. La ĉapelo havas karakterizan strukturon kiu iomete similas al serpentohaŭto.

Aplikoj
-------

La sunombrelfungo estas iom populara fungo en Eŭropo kaj estas tie multuzata en kuirarto. La ĉapelo estas preparata kiel speco de eskalopo. La stipo ofte estas ledeca kaj ne uzebla, escepte kiam oni faras pulvoron el ĝi.

Tiu ĉi fungo estas pro sia grandeco preskaŭ ne konfuzebla kun aliaj fungoj. Malgraŭ tio oni tamen estu singarda.

Eksteraj ligiloj
----------------

* esperante priskribo kun foto[*rompita ligilo*]
* nederlande SoortenBank.nl priskribo kaj fotoj

* Granda sunombrelfungo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Granda sunombrelfungo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Granda sunombrelfungo en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
**Sankta Vendredo** aŭ **Granda Vendredo** en kristanismo estas vendredo antaŭ Pasko, parto de Sankta semajno kaj Paska tritago. Tiu ĉi tago estas rememoro de morto de Jesuo Kristo sur kruco.

En okcidentaj eklezioj
----------------------

La liturgio de la Latina Eklezio enhavas legadojn el la Biblio, i.a. la Pasiono de Johano, ofte prezentata drame aŭ muzike. Aparta parto de la liturgio estas longaj propetoj por la eklezio, por papo, por servantoj de eklezio kaj por ĉiuj kredantoj, por kateĥumenoj, por unueco de la kristanoj, por judoj, por tiuj, kiuj kredas en Dio, sed ne kredas en Kristo, por politikistoj, por ŝtatuloj, por tiuj, kiuj suferas. Sole en tiu ĉi tago estas ankaŭ parto de liturgio adorado de kruco kaj oni ne solenas en ĝi eŭĥaristion, sed oni donas komunion el hostioj ŝanĝitaj en Verdan ĵaŭdon.

Apartaj diservoj okazas en multaj protestantismaj eklezioj.

En orientaj eklezioj
--------------------

Ortodoksuloj kaj orientaj katolikoj ankaŭ ne solenas eŭĥaristion, sed ili trifoje dum la tago kunvenas por preĝi. La Granda vendredo estas unu el tagoj de severa fasto.

Interesaĵoj
-----------

* 27.10.1941: Germanaj regopovoj en okupata Pollando suspendis ĝis fino de la milito celebradon de diservoj en protestantaj preĝejoj dum la Granda Vendredo.
* Je granda vendredo okazas en Lohr am Main **pasionmontra procesio** laŭ romkatolika tradicio kiu, rilate al Germanujo, estas taksata la plej malnova siaspece ankoraŭ farata.. Allogas ĝi ĉiujare milojn da vizitantoj kaj piuloj.

Referencoj
----------

1. ↑  "Der Leidensweg Christi in Lohr am Main". Ĉe: BR, 27.3.2013

Vidu ankaŭ
----------

* Granda vendredo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Granda vendredo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Karesmo
* Pentekosto
* *Via crucis*

Fasto

|  |
| --- |
| **Liturgia jaro (en okcidentaj eklezioj)** |
| Advento | Kristnasko | Liturgia intertempo | Karesmo  | Pasko | Pentekosto | Liturgia intertempo |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Cindra Merkredo | Laetare | Palmofesto | Sankta semajno | Paska tritago | Sankta ĵaŭdo | Sankta vendredo | Sankta sabato |

 |


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 265996
* GND: 4163328-3
* LCCN: sh85055885
* BNF: 12216058r
* NKC: ph903275
 |
**Iván RUTTKAI**, laŭ hungarlingve kutima nomordo **Ruttkai Iván** estis hungara aktoro, rapidsketisto, grafikisto. Lia origina familia nomo estis *Russ*, lia posta nomvarianto estis *Ruttkay*. Liaj gefratoj estis Éva Ruttkai kaj Ottó Ruttkai.

Komuna memortabulo pri Éva Ruttkai, Ottó Ruttkai kaj Iván Ruttkai
Iván Ruttkai  naskiĝis la 19-an de decembro 1922 en Budapeŝto, li mortis la 30-an de junio 2013 en Stokholmo (pri la datenoj mankas konsento inter biografioj!).

Biografio
---------

Iván Ruttkai komencis la aktoradon infanaĝe en infanteatro de Artúr Lakner. Ekde 1936 li ricevis filmajn rolojn. Post la 2-a mondmilito li apartenis al Nacia Teatro (Szeged), poste en pluraj ĉefurbaj teatroj. Tiutempe li estis ankaŭ rapidsketisto, hungara ĉampiono. Li partoprenis en Vintra Olimpiko 1948 en Sankta Maŭrico. En nekonata tempo li disidis al Svedio (eble dum la Hungara revolucio de 1956), kie li komence aktoradis, poste li estis grafikisto. En Hungario liaj grafikaĵoj ne estas troveblaj. Li havis svedan edzinon, kiu naskis 2 gefilojn.

Elektitaj filmaj roloj
----------------------

* *A titokzatos idegen* (1936) - filo de la lernejservisto
* *Rózsafabot* (1940) - lakeo
* *Ma, tegnap, holnap* (1941) - hotelservisto
* *Mese a 12 találatról* (1956)
* *Villa a Lidón* (1971, kvarparta televizia serio)

Memorigiloj
-----------

* memortabulo en Budapeŝto (2004)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 630173
 |
**Frandovínez** [frandoBInez] estas loĝloko kaj municipo en la centrokcidento de la provinco Burgoso, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la komarko *Alfoz de Burgos*.

Geografio
---------

Mapo de la komarkoj de Burgoso. Alfoz de Burgos, centre kaj malhelverde.
Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 8,58 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 97 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono.

Ĝi distas 17 km de Burgoso, provinca ĉefurbo, kaj estas ĉe la Aŭtovojo de Kastilio A-62 ĉe la km 16. La teritorio estas trafluata de la rivero Arlanzón kaj de ĝia alfluanto Úrbel. La municipa teritorio limas kun Rabé de las Calzadas, Comunidad de Tardajos y Las Quintanillas, Estépar, Buniel kaj Cavia.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado fine de la 9-a jarcento.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj) kaj brutobredado (ŝafoj). Lastatempe plej ekgravis kultura kaj rura turismo, ekzemple piedirado tra naturaj lokoj. Inter vidindaĵoj menciindas la preĝejo de Sankta Mikaelo.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Burgoso

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 775550
* VIAF: 316732790
 |