recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
La **Allgemeiner Deutsche Musikverein** (ADMV) estis germana asocio, kiun fondis en 1861 Louis Köhler, Franz Brendel, Franz Liszt kaj aliaj. Ĝi donis al si la taskon, prezenti plejparte pli novajn komponaĵojn kaj certagrade esti por la vivantaj komponisto tio, kio pentraĵaj ekspozicioj estis por la vivantaj pentristoj. En 1937 la nazioj malfondis la asocion ADMV.

Historio
--------

En 1859 okazis pro la 25-jara ekzisto de la fakrevuo *Neuen Zeitschrift für Musik* en Lepsiko unua sonartisto-kunveno. Dum la dua sonartisto-kunveno (4-an ĝis 8-an de aŭgusto 1861) en Vajmaro en kunsido je la 7-a de aŭgusto la komponistoj fondis la asocion. *Neue Zeitschrift für Musik* fariĝis organo de la asocio. Fine de la 19-a jarcento ADMV staris sub protekto de la ĉefduko de Vajmaro.

*Allgemeiner Deutscher Musikverein* okazigis aron de grandaj sonartistokunvenojn, interalie en 1861 (Vajmaro), 1864 (Karlsruhe), 1865 (Dessau), 1867 (Meiningen), 1868 (Altenburg), 1870 (Vajmaro), 1878 (Erfurto), 1880 (Baden-Baden), 1881 (Magdeburgo) kaj 1883 (Lepsiko). Je la 42-a sonartistofesto Gustav Mahler direktis la 27-an de majo 1906 la unuan prezentadon de sia 6-a simfonio en Saalbau Essen.

La muzika tendenco, kiun preferis *Allgemeiner Deutscher Musikverein*, estis tiu de la Novgermana Skolo, orientiĝinta je Franz Liszt kaj Richard Wagner. Plejparte je la fino de la ĉefaj kunsidoj de la asocio okazis muzikistaj renkontiĝoj, kiu celis plie la eksterajn interesojn de orkestromuzikstoj, muzikinstruistoj ktp..

Komence de la 20-a jarcento la membrokotizo ĉiujara sumiĝis je 6 markoj. ADMV komisiis regule muzikeldonejon Breitkopf & Härtel per la presado de interesaj novaj muzikpecoj.

La nazioj malfondis en 1937 la asocion kaj anstataŭis la sonartistokunvenojn per naziismaj Imperiaj Muzikfestivaloj. La arĥivo, la biblioteko kaj la notkolekto de ADMV nun stokas en arĥivoj en Vajmaro.

Fonto
-----

* Musikverein. En: Meyers Konversations-Lexikon. 4-a eldono. 11- volumo, Bibliographisches Institut, Lepsiko 1885–1892, p. 934.

Referenco
---------

1. ↑   Artikolo pri ADMV. Arkivita el la originalo je 2016-12-19. Alirita 2013-11-01.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Allgemeiner Deutscher Musikverein en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Detalaj koncertprogramoj de 1859–1937 Arkivigite je 2005-03-16 per la retarkivo Wayback Machine
* Allgemeiner Deutscher Musikverein[*rompita ligilo*]
* Arĥivo de ADMV en Vajmaro Arkivigite je 2013-11-02 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 457489
* GND: 117687-0
* LCCN: n98088301
* VIAF: 156119370
* ISNI: 000000012035076X
* NKC: ko2011638557
 |
**Sisigambis** (mortis en la jaro 323 a.n.e.) estis la patrino de Dario la 3-a de Persio, kies regado finiĝis dum la milito de Aleksandro la Granda. Post ŝi estis kaptita de Aleksandro en la Batalo de Iso, ŝi ege amikiĝis kun li, kaj Aleksandro referencis ŝin kiel "patrino". 

Ŝi eble estis filino de la reĝo Artakserkso la 2-a Mnemon, aŭ eble de lia frato Ostanes. En tiu lasta okazo, ŝi edziĝis al sia frato Arsames (laŭ antikva tradicio de Aĥemenidoj). Alia eblo estas, ke ŝi estis la filino de estro de Uksioj. Ŝi naskis Darion, Oksiatres, kaj eble ankaŭ Statira la 1-a. 

Kiam Aleksandro revenis de siaj konkeroj en Hindio en la jaro 324 a.n.e. li edziĝis al la nepino de Sisigambis, nome Statira la 2-a, okazaĵo kiu estis la centra afero de la Suzaj nuptoj, en kiuj la fratino de Statira, nome Dripetis, edziniĝis al Hefestiono.

La asteroido 823 Sisigambis nomiĝis laŭ ŝi.

Referencoj
----------

* Who's who in the age of Alexander the Great: prosopography of Alexander's empire (ISBN 978-1-4051-1210-9)
* Fox, Robin Lane. (1973) *Alexander The Great*
* Smith, William, eld. (1870). *Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology*.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 855115
* LCCN: n2004025172
* VIAF: 33846395
 |

  

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Sisygambis en la angla Vikipedio.*
**Ariobarzanes** (en malnova persa: \*Aryābr̥zaⁿs; antikve-greke *Ἀριοβαρζάνης* Ariobarzánēs; en persa: آریوبرزن; mortis en la jaro 330 a.n.e.), estis princo de la Aĥemenida Imperio, satrapo kaj persa militkomandanto kiu estris embuskon de la Persia armeo en la Batalo de la Persiaj Pordegoj kontraŭ la reĝo de Antikva Makedonio nome Aleksandro la Granda en Januaro 330 a.n.e. 

Ariobarzanes estis nomumita kiel la unua satrapo de Persis (la suda Provinco Farso en nuntempa Irano) en 335 a.n.e. fare de Dario la 3-a Kodomano. Historiistoj gapis ke Dario la 3-a nomumis satrapon por Persepolo kaj Persis; ŝajne tiu posteno ne ekzistis antaŭe. Ariobarzanes komandis parton de la Persa Armeo luktanta kontraŭ la Makedonoj en la Batalo de Gaŭgamela en la jaro 331 a.n.e. Post malvenko de persoj, Dario la 3-a konstatis, ke li ne povis taŭge defendi sian ĉefurbon en Persepolo kaj veturis orienten por rekonstrui siajn siajn armeojn, lasante Ariobarzanes kiel komandanto. 


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 855118
* VIAF: 25156251685707990172
* SUDOC: 236210491
 |
**Törökbálint** [torokbAlint], germane: **Großturwall** estas urbo, unu el la dormoĉambroj de Budapeŝto en Hungario, en regiono Meza Hungario, en departemento Pest, en Distrikto Érd. La loknomo devenas de historia figuro el la turka erao Bálint Török. Ŝajnas, li konstruis tie fortikaĵon.

Aera panoramo de Törökbálint

Geografio
---------

Aera panoramo de Törökbálint
Turo de Törökbálint
Törökbálint situas sur malebenaĵo, laŭ la fervojo kaj ĉefvojo Budapeŝto-Vieno, fine aŭtoŝoseoj M1, M7 kaj M0 preteriras. En la urbo trafikas ankaŭ la ĉefurbaj aŭtobusoj, iam estis ankaŭ interurba tramo. En la najbareco troviĝas urboj Budapeŝto, Érd, Budakeszi, Biatorbágy kaj Budaörs.

Historio
--------

Pli frue loĝis tie en la neolitiko, keltoj, romianoj, sarmatoj, hunoj, avaroj. La turkoj havis la vilaĝon inter 1541-1686. Poste alvenis are germanoj kaj serboj. La germanoj estis forpelitaj en 1946. La vilaĝo iĝis urbo en 2007.

Vidindaĵoj
----------

* Preĝejo Prezento de Sankta Maria (Törökbálint)
* memorejo (monumento)
* telekomunikada turo

Famuloj
-------

Monumento de la germana minoritato en Törökbálint
* en Törökbálint naskiĝis:
	+ aktoro Kamill Feleki
	+ lingvisto György Volf
* en Törökbálint mortis:
	+ agronomo János Iváncsics
	+ literaturisto Tamás Ungvári
	+ skulptisto Ferenc Csúcs

Ĝemelurboj
----------

* Hungario Bük, Hungario
* Germanio Süßen, Germanio
* Rumanio Odorheiu Secuiesc, Rumanio
* Slovakio Veľké Trakany, Slovakio
* Hungario Soroksár, Hungario

Esperanto
---------

Estas delegito de UEA tie.

### Esperantistoj

Tie naskiĝis Pál Tolnai.

*
Placo kaj miljaraĝa olivarbo
**Daimiel** estas municipo de la provinco Ciudad Real, Kastilio-Manĉo, Hispanio.

Geografio
---------

Ĝi limas norde kun municipo de Manzanares, nordoriente kun Las Labores, oriente kun Torralba de Calatrava, sude kun Bolaños de Calatrava, sudokcidente kun Almagro, kaj okcidente kun Villarrubia de los Ojos, Arenas de San Juan, Malagón, Fuente el Fresno kaj Puerto Lápice.

Ĝi estas grava ejo por la produktado kaj industrio de vito kaj vino.

En ties teritorio situas unu de la naciaj parkoj de Hispanio, Tablas de Daimiel.

Historio
--------

Ĝi estis deklarita urbo en la jaro 1887 de la reĝino regento María Cristina de Habsburgo y Lorena, vidvino de Alfonso la 12-a kaj patrino de Alfonso la 13-a.

En Daimiel naskiĝis fama hispana arkitekto Miguel Fisac, kiu tie konstruis artajn konstruaĵojn kiaj Interpretejo pri Akvo, Municipa Vendejaro, domaro kaj kies verko videblas ĉe la Komarka Muzeo.

Nuna
----

Ĝi havas miljaraĝan olivarbon en sia placo.

Ĝi havas ĉirkaŭ **15,000 loĝantojn**. Krom vino, akvo estas enspezofonto, kaj pro la iama natura riĉeco de Tablas de Daimiel kaj pro la nuna trouzado per putoj por terkulturado. Tiun riĉon montras la arkeologia kuŝejo Motilla del Azuer (Bronzepoko) kaj nombraj akvomuelejoj laŭ la fluo de la rivero Gvadiano.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala ejo de Daimiel
* Novaĵoj pri Daimiel
* Turisma vizito tra Daimiel Arkivigite je 2008-02-08 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 248127
* LCCN: n85259611
* VIAF: 130256725
* BNF: 13330259x
* BNE: XX450904
 |
**Zoltán Kovács** [kovAĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kovács Zoltán** estas hungara geografo, profesoro, membro (korespondanta (2016), ordinara (2022)) de Hungara Scienca Akademio.

Zoltán Kovács  naskiĝis la 1-an de aprilo 1960 en Eger.

Biografio
---------

Zoltán Kovács akiris pedagogian diplomon pri biologio kaj geografio en Scienca Universitato Lajos Kossuth en 1984. Post siaj studoj li laboris en geografia esplora instituto en Budapeŝto. Li doktoriĝis en Universitato Lajos Kossuth en 1987, li kandidatiĝis (CSc) pri geografio en 1994 antaŭ la Hungara Scienca Akademio. Inter 1995 kaj 2007 li instruis en Scienca Universitato Loránd Eötvös, la habilitiĝo okazis en 2000, li doktoriĝis (DSc) post 3 jaroj. Ekde 2007 li instruas en Scienca Universitato de Szeged. Liaj studvojaĝoj okazis en Oksfordo (1988), Munkeno (1993, 1994), Groningen (1998), Lejpcigo (1999, 2004), Bergen (2001). Li ricevis 3 premiojn inter 1989-2006. Li okupiĝas precipe pri evoluado de urboj.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Border changes and their effect on the structure of Hungarian society* (1989)
* *Ghettoization or gentrification? Post-socialist scenarios for Budapest* (1998)
* *Social and economic transformation of historical districts in Budapest* (2006)
* *Az urbanizáció keresztútja Kelet-Közép-Európában. Változó Föld, változó társadalom, változó ismeretszerzés* (2009)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto
**Kolbasobulko** estas sandviĉo kun kolbaseto. Ordinare ĝi havas saŭcon, plejofte keĉupon kaj/aŭ mustardon, iufoje kun saŭrkraŭto, reliŝo, cepo aŭ ĉilia saŭco. Ĝi ankaŭ povas havi freŝajn, peklitajn aŭ frititajn legomojn, verdaĵon, fromaĝon, largon. En Usono tradicie oni vendas ilin en bazopilkaj stadionoj.

Kolbasobulkon oni manĝas sen uzo de manĝilaro. En pluraj landoj, ekzemple Francio, oni havas specialajn pikilojn por piki truon en bastonpanon por enŝovi la kolbaseton.

Nomoj en aliaj lingvoj
----------------------

En Usono la kolbaseto ankaŭ nomiĝas *frankfurter*, *frank* aŭ *hot dog*; ĉi-lasta angle signifas *"varmega hundo"*.

Ĉeĥa kolbasbulko
En Ĉeĥio kolbasbulko nomiĝas *párek v rohlíku* ("kolbaso en kornbulko"). En Suda Bohemio uzatas ankaŭ la esprimo *pikador*.

En Hispanio kaj Venezuelo kolbasbulko nomiĝas *perro caliente* aŭ *perrito caliente*, tio estas "varma hundo" kaj "varma hundeto" respektive. En Argentino ĝi estas nomata *pancho*.

Historio
--------

Iu frankfurta viandisto preparis kolbasetojn sub titolo "kolbaseto *dachshund*" — Dachshund en la germana signifas "melhundon". La germana elmigranto veturigis en Usonon ĉi tiun kolbaseton. Kaj en 1871 li komencis vendi la kolbaseton, volvitan per panpecoj. Li sukcesis vendi dum unu jaro 3684 "kolbasetojn dachshund". Ili iĝis tre populara manĝaĵo.

Kaj en 1901 ilustristo Dargan rimarkis, ke iu vendisto de kolbasetoj anstataŭ ordinaraj panpecoj komencis uzi bulketojn, en kiujn li zorgeme metis kolbaseton. Dargan decidis ilustri tiun okazon. Sed li ne estis certa pri la ĝusta skribo de "dachshund" kaj simple nomis la manĝaĵon "hot dog".

Tradicio enmeti viandon inter panpecoj devenas el antikva tempo. Kolbaseto estis menciita ankoraŭ eĉ en "Odiseado" de Homero.

En 1987 en Frankfurto ĉe Majno oni festis 500-jariĝon de kolbasobulko. Tamen aŭstroj kontestas tion kaj opinias, ke iliaj Vienaj kolbasetoj estas pruvo de deveno de kolbasobulko.

Vidu ankaŭ
----------

* Usona kuirarto

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  NPIV 2002, paĝo 180, kapvorto *bulko*

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Kolbasobulko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Nacia kolbasobulka paĝo de la Kolbasa Koncilio de Usono Arkivigite je 2010-12-05 per la retarkivo Wayback Machine (angle).
* Historio kaj legendoj de la kolbasobulko (angle).
* Historio de la kolbasobulko (france).
* Historia de la kolbasobulko Arkivigite je 2009-12-05 per la retarkivo Wayback Machine (hispane).
* Regloj por kolbasobulko-vendistoj Arkivigite je 2005-09-24 per la retarkivo Wayback Machine en la urbo de Toronto, Kanado (angle).
**Sándor Katz** [ŝAndor kac], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Katz Sándor** estas hungara fizikisto pri partikla fiziko, profesoro, membro (korespondanta (2016)) de Hungara Scienca Akademio.

Sándor Katz  naskiĝis en 1975 en Bonyhád.

Biografio
---------

Sándor Katz akiris sciencan gradon Ph.D. en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 2001. Li doktoriĝis (DSc) en 2008 antaŭ la Hungara Scienca Akademio, la habilitiĝo okazis post 2 jaroj en la universitato. En 2012 li estis nomumita universitata profesoro. Li estas ankaŭ katedrestro kaj vicinstitutestro. Li apartenas al stabo, kiu la unua kalkulis diferencon de maso de protono kaj neŭtrono.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* Katz Sándor (Részecskefizika) (hungare). MTA KIK, SZTAKI.

* *Lattice determination of the critical point of QCD at finite T and mu* (2002)
* *Is There a Flavor Hierarchy in the Deconfinement Transition of QCD?* (2013)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Statuo de diskoĵetisto de la dua jarcento a.K.
La **Tuthelenaj Ludoj** estas la kolektiva termino por kvar separataj sportaj festivaloj okazintaj en antikva Grekio. Tiuj kvar ludoj estis la jenaj:

| Ludoj | Honorita dio | Loko | Premio | Frekvenco |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Olimpikaj Ludoj | Zeŭso | Olimpio, Eliso | Olivarbranĉa krono | Ĉiun 4an jaron |
| Pitiaj ludoj | Apolono | Delfo | Laŭrokrono | Ĉiun 4an jaron (2 jarojn post la Olimpikaj Ludoj) |
| Nemeaj Ludoj | Zeus, Heraklo | Nemeo, Korintio | celerio | Ĉiun 2an jaron (2a kaj 4a jaro de Olimpikoj) |
| Istmaj Ludoj | Pozidono | Istmio, Sikuon | Pino | Ĉiun 2an jaron (jaron antaŭ kaj jaron post la Olimpikoj) |
|

Partoprenantoj povis veni el la tuta Greka mondo, inklude la variajn grekajn koloniojn el Malgranda Azio al Iberio. Tamen, partoprenantoj probable devis esti tre riĉaj por pagi ekzercadon, transportadon, loĝadon, kaj aliajn elspezojn. Nek virnoj nek ne-grekoj rajtis partopreni, escepte pri tre porokazaj postaj esceptoj, kiaj por la romia imperiestro Nerono.

Vidu ankaŭ
----------

* Venko de Berenico

* Kategorio Tuthelenaj Ludoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Bebo trinkanta el suĉbotelo
Diversaj grandecoj de suĉboteloj
**Suĉbotelo** aŭ **bebobotelo** estas botelo kun surfiksita suĉilsimila cicumo kaj ĉapo por bone fermi ĝin.

Dum la unuaj monatoj per la suĉbotelo oni donas al bebo forpumpitan patrinan lakton aŭ artefaritan lakton, poste eblas doni ankaŭ akvon, sukon aŭ herboteon.

Kutimaj grandecoj de suĉboteloj estas nuntempe 125 ml, 240 ml kaj 330 ml.
Cicumoj ekzistas diversformaj kaj kun unu ĝis kvar malfermoj. Ekzistas sistemoj, por malhelpi la gluton de aero al beboj.

Kialoj
------

Kialoj por nutri bebon per suĉbotelo estas diversaj:

* malsanuleja restado de la bebo aŭ de la patrino, ekz. post operacio,
* malŝato de la patrino rilate al mamnutrado,
* uzo de la patrino de farmaciaj produktoj kiuj povas atingi la patrinan lakton.

Materialo
---------

Kutime estas suĉboteloj el vitro aŭ polimeroj.

Ekzistis polimeraj boteloj kun enhavo de bisfenolo A, kiu povas negative influi la sanon de la bebo.. Kanado kaj la Europa Unio malpermesis la vendadon de suĉboteloj enhavantaj bisfenolon A.

Vitraj boteloj havas la malavantaĝon esti rompiĝemaj kaj pli pezaj. Tio gravas, kiam la bebo komencas teni mem la botelon. Kelkaj fabrikantoj proponas suĉbotelojn el polipropilenoj (Dr. Brown's, NUK).

Cicumoj estas kutime el latekso kaj silikono. Tiu lasta materialo rezistas malpli al mordoj, sed estas malpli alergiiga.

Historio
--------

Jam en antikvo ekzistis suĉbetoloj. Ili estis el argilo. Ekde la 16-a jarcento oni uzis ledon aŭ lignon por produkti tiajn botelojn; ekde la 17-a jarcento oni uzis ankaŭ bovokornojn.

Cicumoj estis el ledo aŭ kotono. Ekde la 19-a jarcento oni uzis ankaŭ bierbotelojn, kiujn oni ŝtopis per kotonaĵo. Poste oni metis cicumon el gumo super la botelrandon. En la 1930-aj jaroj surmerkatiĝis lateksaj cicumoj.

Referencoj
----------

1. ↑  Sueddeutsche.de: Bisphenol A, Hormone im Babyfläschchen Arkivigite je 2008-04-28 per la retarkivo Wayback Machine (7-an de februaro 2007)
2. ↑  Spiegel.de: Weichmacher könnte Hirngewebe schädigen
3. ↑  *Kanada verbietet giftige Babyflaschen* (Kanado malpermesas venenajn suĉbotelojn), Welt-Online, 1-an de majo 2008
4. ↑  "Bisfenolo A" ĉe EFSA
5. ↑   The history of the feeding bottle (angle). Arkivita el la originalo je 2007-11-21. Alirita 2008-04-25.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Suĉbotelo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Subtaksata danĝero - kial administracioj ne malakceptas kemiaĵojn en suĉboteloj (germane) Arkivigite je 2007-10-17 per la retarkivo Wayback Machine
*Sierra Sur* plej sudokcidente kaj sub Metropola Areo de Ĥaeno markita ruĝe.
Komarko *Sierra Sur* de Ĥaeno en Andaluzio.
La kvin municipoj de la komarko *Sierra Sur* de Ĥaeno.
La **Sierra Sur** (Suda Montaro) **de Ĥaeno** estas komarko de la Provinco Ĥaeno, Andaluzio, Hispanio. Ties ĉefurbo, kiel administracia centro, estas Alcalá la Real.

Ĝi havas 41 777 loĝantoj (informo de INE por 2018), areon de 784,27 km², kaj loĝdensecon de 53,26 loĝ/km².

Geografio
---------

La komarko estas en la sudokcidenta pinto de la provinco, kaj limas okcidente kun la provinco Kordovo kaj al sudoriente kun la provinco Granado.

Ĝi estas ia natura bariero de la depresio de la valo de la rivero Gvadalkiviro, kaj formas parton de la centra strio de la Subbetika Montoĉeno, kaj atingas plej altan pinton en la montaro Sierra de la Pandera (1870 m).

### Municipoj

La komarko estis komponita de dek municipoj: Alcalá la Real, Alcaudete, Castillo de Locubín, Frailes, Fuensanta de Martos, Jamilena, Martos, Torredelcampo, Valdepeñas de Jaén, Los Villares.

Sed ekde la 27a de marto 2003, laŭ la katalogo fare de la Consejería de Turismo y Deporte de la Junta de Andalucía, oni transigis Fuensanta de Martos, Jamilena, Martos, Los Villares kaj Torredelcampo al la Metropola Areo de Ĥaeno.

Tiel la aktuala "Comarca Sierra Sur" havas jenajn municipojn:

|  |
| --- |
| * Alcalá la Real (ĉefurbo)
* Alcaudete
* Castillo de Locubín
* Frailes
* Valdepeñas de Jaén

Notoj

1. ↑  Mapa de comarcas de Andalucía. *Listado comarcal* de la Consejería de Turismo y Deporte de la Junta de Andalucía

Eksteraj ligoloj
* Asociación para el desarrollo de la Sierra Sur de Jaén
* Comarca Sierra Sur de Jaén
* Bicikloturismo en la Sierra Sur de Jaén

* Kategorio Sierra Sur (Ĥaeno) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

 |
Metropola Areo de Ĥaeno markita ruĝe.
Komarko Metropola Areo de Ĥaeno en Andaluzio.
La **Metropola Areo de Ĥaeno**, kaj en hispana *Comarca Metropolitana de Jaén*, estas unu de la 10 komarkoj kiuj formas la enton Provinco Ĥaeno, Andaluzio, Hispanio. Ties ĉefurbo, kiel administracia, komerca kaj serva centro estas Ĥaeno, en la hispana Jaén, ankaŭ provinca ĉefurbo. Krom tiu, ankaŭ municipoj kiel Martos, Mancha Real aŭ Mengíbar, spertis en la lastaj jaroj fortan ekonomian disvolvigon.

Ĝi havas 223 510 loĝantojn (laŭ INE en 2011), areon de 1.755,56 km², kaj loĝdensecon de 128,57 loĝ/km².

Geografio
---------

La komarko estas okcidente de la provinco kaj limas okcidente kun la provinco Kordovo, sude kun la Sierra Sur, oriente kun la komarkoj Sierra Mágina kaj La Loma kaj norde kun la komarkoj La Campiña kaj Sierra Morena.

### Municipoj

La komarko estis komponita tradicie de 6 municipoj: nome Fuerte del Rey, La Guardia de Jaén, Jaén, Mancha Real, Torredelcampo kaj Villatorres. Sed ekde la 27 de marto 2003, laŭ la katalogo prilaborita de la Consejería de Turismo y Deporte de la Junta de Andalucía oni modifis la komarkojn de Ĥaeno or pli bona ordigo de tiuj transigante kelkajn municipojn de diversaj komarkoj al la komarko nomita *Área metropolitana de Jaén* aŭ pli bone dirite *Comarca Metropolitana de Jaén* pore viti konfuzon kun la vera influareo de la provinca ĉefurbo.

Tiel la aktuala Metropola Areo de Ĥaeno estas formata de la jenaj loĝlokoj:

* Fuensanta de Martos
* Fuerte del Rey
* Higuera de Calatrava
* Jaén
* Jamilena
* La Guardia de Jaén
* Los Villares
* Mancha Real
* Martos
* Mengíbar
* Porcuna
* Santiago de Calatrava
* Torredelcampo
* Torredonjimeno
* Villardompardo
* Villatorres

Notoj
-----

1. ↑  Mapa de comarcas de Andalucía. Listado comarcal definido por la Consejería de Turismo y Deporte de la Junta de Andalucía

* Kategorio Metropola Areo de Ĥaeno en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **preĝejo Vizito de Maria** estas sakrala monumento historia en urbo Mágocs (Hungario).

Historio
--------

En tiu loko estis menciita unuafoje abatejo en 1251. Pro dominado de turkoj ĝi senhomiĝis en 1542, poste ruiniĝis. En 1743 la paroĥo estis refondita, oni konstruis kirkon el la ruinoj en 1805. Ankaŭ la orgeno estis konstruita samtempe, sed oni konstruis pli novan en 1915, ĝi estis renovigita en 2015.

Konstruaĵo
----------

La preĝejo situas sola en pli alta loko inter arboj. La fasado estas simetria, meze la enirejo funkcias, plej supre la turo altiĝas. Serio da ŝtupoj kuras al la enirejo. La navo flanke havas ankaŭ alian enirejon. En la turo 2 sonoriloj loĝas. La predikejo kun la flankaj altaroj estis kreitaj en la frua 19-a jarcento. Bildo de la ĉefaltaro pri Vizito de Maria estis pentrita en 1779 fare de Karl Backmayer kaj origine la bildo estis en kirko en Pécs.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* hungare kun foto
* 
* 



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Fomito** (neologismo, ne en PIV) aŭ **infektita objekto**, en epidemiologio estas nevivanta objekto aŭ surfaco, kontaminata per mikro-organismoj, kiuj povas porti kaj transmisii patogenojn, kiuj verŝajne kontaminas aliajn objektojn, bestojn aŭ homojn, tiel ludante rolon en la disvastiĝo de kontaĝa malsano. Patogenoj kiel la gripa viruso aŭ SARS-Cov-2 povas esti transdonataj per *fomitoj*. Ekzemploj de fomitoj inkluzivas objektojn kiel butonojn, pordotenilojn kaj skatolojn. Kiam infektita persono ne lavas siajn manojn post tusado aŭ ternado, kaj tiam tuŝas ĉi tiujn surfacojn estas manieroj kiel viruso povas kontamini tiujn objektojn.

Patogenoj kiel la gripa viruso aŭ la SARS-Cov-2 povas esti transdonataj per fomitoj.

Iu ajn senviva objekto (ankaŭ nomata pasiva vektoro), kiu, kiam ĝi estas poluita aŭ elmetita al infektaj agentoj (kiel patogenaj bakterioj, virusoj aŭ fungoj), povas transdoni malsanojn al nova gastiganto. Poluado povas okazi kiam unu el ĉi tiuj objektoj venas en kontakto kun korpaj sekrecioj, kiel naza likvaĵo, vomaĵo aŭ fekaĵo. Multaj kutimaj objektoj povas subteni patogenon ĝis persono kontaktas la patogenon, pliigante la eblon al infektiĝo.

Haŭtĉeloj, haroj, vestaĵoj kaj litaĵoj ofte estas fontoj de poluado. Transdono de malsano per ĉi tiu vojo povas do okazi hejme, en hospitalo aŭ en alia institucio, kie homoj loĝas.

Fomitoj ofte asociiĝas kun infektoj akiritaj en hospitaloj. Stetoskopoj estas ekzemplo de fomitoj asociitaj kun sanservo. Steriligo de tiaj objektoj malhelpas la riskon je infekto.

Neporozaj surfacoj (kiel ekzemple pordoklinkoj) ofte pli bone transdonas patogenojn ol porozaj surfacoj (kiel ekzemple monbiletoj). Ĉi tio estas ĉar porozaj materialoj pli bone absorbas kaj kaptas la patogenon, kio malfaciligas ĝian disvastiĝon.

Referencoj
----------

1. ↑  *Fomites* Arkivigite je 2020-11-27 per la retarkivo Wayback Machine, 30 Terms and Phrases Used by Public Health Officials When Talking About COVID-19, CDC, Atlanta, Usono
2. ↑  (en) Div. aŭtoroj. *Early recognition of a potential outbreak, in: Prevention and control of outbreaks of seasonal influenza in long-term care facilities: a review of the evidence and best-practice guidance Arkivigite je 2020-04-21 per la retarkivo Wayback Machine*, *Monda Organizaĵo pri Sano (WHO), A*prilo, 2017, paĝoj 43 (pdf p.58)
3. ↑  (en) *Defining COVID-19 Terms: Fomite*, la 30-an de aprilo 2020, ACHI
La **kalvinana preĝejo** estas sakrala moderna konstruaĵo en urbo Martfű (Hungario), en la ĉefplaco.

Historio
--------

Martfű longe estis nur vilaĝeto sen sakrala konstruaĵo. La loĝantoj eklezie apartenis al la najbara Tiszaföldvár. Jam antaŭ la socialismo venis industrio, sed komence la laboristoj venis el la proksimaj komunumoj. Baldaŭ jam oni komencis loĝi ankaŭ apud la fabriko. En 1989 Martfű urbiĝis kaj tiutempe finiĝis la socialismo. La nova urbo konstruis imponan urbodomon kaj donis liberajn lokojn por katolikaj kaj kalvinanaj kirkoj. La kalvinana estis konstruita inter 1991-1996. Intertempe en 1993 oni fondis kalvinanan grupon, en 1994 jam ekfunkciis la komuna halo. Apude estis preta la urnaro (komprenu: tombejeto) en 1998, fine la pastra loĝejo en 2000. Post la oficiala konsekro la loko estis levita al paroĥo. En 2021 la hejtado estis renovigita.

Konstruaĵo
----------

La kalvinana kirko kun la Preĝejo Sankta Tomaso (Martfű) kaj la urbodomo estas triopa vidindaĵo de la urbo. Fasado de la kalvinana preĝejo estas simetria, meze enireja porĉo reliefas, el kiu turo altiĝas. Pinto de la svelta turo estas 2 manoj tenantaj meze unusolan sonorilon. La ĉefnavo havas pli longan krucnavon.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun foto
* hungare kun foto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
La **Kastelo de Marcali** (konata ankaŭ pri la iama posedanto **Kastelo de Széchenyi** [sEĉEnnji]) estas nun hospitalo, ankaŭ historia monumento en Hungario, en urbo Marcali.

Aerfoto pri kastelo-hospitalo de Marcali
Kastelo-hospitalo de Marcali

Historio
--------

En tiu loko la unua baroko kastelo estis konstruita en la 18-a jarcento. La nun videbla kastelo konstruiĝis en 1912 por la familio Széchenyi. La iama malsanulejo de Marcali ricevis bombotrafon en 1944, posta tuj la hospitalo translokigix al la ĵus malplena kastelo. Ekde tiam la hospitalo funkcias en tiu kastelo senĉese.

Parko de la kastelo

Konstruaĵo
----------

La unuetaĝa konstruaĵo situas sola en parko. La fasado estas simetria, meze estas la enirejo, antaŭe kelkaj ŝtupoj. Ĉe la fasadaj flankaj anguloj same estas enirejoj, sed antaŭe estas po unu vestibloj kun 6 kolonoj. Interne spite la nunan funkcion restis originaj la stukoj, sed la plej belega parto estas la ligna ŝtuparejo. Origine en la kastelo 85 ĉambroj estis.

Parko
-----

Ankaŭ la parko restis origina kun malnovaj kverkoj, Fagus sylvatica-oj, platanoj, pinoj, Juglans nigra-oj. En la parko estas videblaj bustoj de István Széchenyi kaj Ágoston Rafael Tóth.

Fontoj
------

* hungare kun foto
* Arkivigite je 2016-08-13 per la retarkivo Wayback Machine hungare
* hungare kun fotoj

* Kategorio Kastelo de Marcali en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Fidel DÁVILA y Arrondo Gil y Arija** (Barcelono, 24-a de aprilo 1878 – Madrido, 22 a de marto 1962) estis hispana militisto. Li luktis en la tió en la Hispana-usona milito kaj en la Rif-milito. Li partoprenis en la puĉo kontraŭ la Dua Hispana Respubliko kiu rezultis en la Hispana Enlanda Milito. Post la morto de la generalo Mola, li estis nomumita ĉefkomandanto de la Norda Armeo, estre de kiu li partoprenis en kelkaj gravaj militagoj, kiel la konkero de Bilbao, la atako al Aragono, la batalo de Ebro aŭ la atako al Katalunio.

Li estis membro de la puĉista Junto de Nacia Defendo kaj poste Prezidanto de la Teknika Junto de la Ŝtato (ĝermo de la ŝtata administracio en la insurekcia zono) kaj Ministro de la Armeo en la unuaj registaroj de la diktaturo de la generalo Francisko Franko nome Frankisma Hispanio.

* Kategorio Fidel Dávila Arrondo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 603488
* GND: 1218046090
* VIAF: 168534619
* ISNI: 0000000115433018
* BNF: 16205658h
* BNE: XX1523179 XX1244984, XX1523179
 |
La **preĝejo ĉefanĝelo Sankta Mikaelo** estas romkatolika historia monumento en urbo Medgyesegyháza (Hungario).

Historio
--------

En tiu areo la areo senhomiĝis dum dominado de turkoj. La rehomiĝo okazis nur ekde 1820. La alvenintaj katolikoj eklezie apartenis laŭvice al Elek, Kétegyháza kaj Medgyesbodzás. Katolika oficejo (kvazaŭ paroĥo) loke estis fondita en 1922. En nekonata tempo estis konstruita malgranda kirko, kiu estis malkonstruita en 1938, sed en la sama loko konstruiĝis la nun videbla kirko. En 1950 Medgyesegyháza akiris rangon paroĥo. La sonorilo estis kreita en 1932, la orgeno en 1977. La konstruaĵo renoviĝis en 1972 kaj 2002.

Konstruaĵo
----------

La konstruaĵo situas sola en korto. La fasado estas malsimetria, ĉar ĉe la dekstra angulo kvadrata turo malfreliefas. Longa porĉo estas videbla laŭ la fasado, kiun kolonoj tenas. Super la porĉo granda duonronda fenestro etendiĝas, pli supre tre malgranda ronda fenestro. Inter la turo kaj la tre proksima navo estas mallonga konstruaĵo kiel ligilo. 

Kermeso okazas en la 29-a de septembro.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun foto
* hungare kun foto
* 
* 


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
La **paroĥa preĝejo Nomo de Sankta Maria** kaj Sankta Jozefo, origine hungare *Szűz Mária Neve kaj Szent József-templom* estas sakrala historia monumento (deklarita en 2003) en Mezőberény (Hungario).

Historio
--------

La unua mencio pri paroĥo okazis en 1347. Dum dominado de turkoj en 1552 ĝi ankoraŭ ekzistis, sed baldaŭ ĝi ĉesis, ankaŭ la loĝantoj iĝis luteranoj. Nur en 1884 la katolika grupo estis refondita kaj kapelo konstruiĝis. La nun videbla kirko estis konstruita en 1886, ties orgeno funkcias dekomence. En 1939 la paroĥo estis refondita.

Konstruaĵo
----------

La preĝejo situas sola en korto. La fasado estas simetria, meze la enirejo funkcias, pli supre granda ronda fenestro estas videbla, la plej supre la kvadrata turo altiĝas. La turpinto estas piramida, en la turo 2 sonoriloj loĝas. La navo finiĝas en hufoforma absido, al kiu sakristio aliĝas.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* 


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

Interno de la kirko
Logoo HGP; Vitruvia homo, Leonardo da Vinci.
**Homgenoma Projekto** aŭ angle **Human Genome Project** (HGP) estis internacia projekto de scienca esplorado kun la celo determini la sekvencon de nukleotidaj bazparoj kiuj formas la homan DNA, kaj identigi kaj mapigi ĉiujn la genojn de la homa genomo kaj el fizika kaj el funkcia vidpunktoj. Ĝi pluestas la plej granda kunlabora biologia projekto en la mondo. Post la ideo estis akceptita en 1984 de la Usona registaro kiam ekis la planado, la projekto formale lanĉiĝis en 1990 kaj estis deklarita kompletigita en 2001. La financo venis el la Usona registaro tra la *National Institutes of Health* (NIH) same kiel el nombraj aliaj grupoj el la tuta mondo. Oni enkondukis paralelan projekton ekster la registaro fare de Celera Corporation, aŭ Celera Genomics, kiu estis formale lanĉita en 1998. Plej el la registar-patronita sekvenco estis plenumita en dudek universitatoj kaj esploraj centroj en Usono, Unuiĝinta Reĝlando, Japanio, Francio, Germanio, Hispanio kaj Ĉinio.

La **Homgenoma Projekto** origine celis mapigi la nukleotidojn enhavatajn en homhaploida referenca genomo (pli ol tri mil milionoj). La "genomo" de ajna difinita individuo estas unika; mapigi la "homan genomon" inkludis sekvencigi malgrandan nombron de individuoj kaj poste arigi tiujn kune por havi kompletan sekvencon por ĉiu kromosomo. Tiele, la finigita homa genomo estas mozaiko, kiu ne reprezentas ajnan individuon.

Notoj
-----

1. ↑   Robert Krulwich (2001-04-17). Cracking the Code of Life (Television Show). PBS.  Alirita la 2an de Majo 2018.
2. ↑   "Economic Impact of the Human Genome Project – Battelle" (PDF).  Alirita la 2an de Majo 2018.
3. ↑   Alirita la 2an de Majo 2018.
4. ↑   "Human Genome Project Completion: Frequently Asked Questions". genome.gov.  Alirita la 2an de Majo 2018.

* Kategorio Homgenoma Projekto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Großes Wörterbuch Esperanto-Deutsch** (Granda Vortaro Esperanto-Germana) estas unudirekta vortaro verkita de la germana leksikografo Erich-Dieter Krause. Ĝi aperis en junio 1999 ĉe la eldonejo Buske en Hamburgo kun amplekso de 882 paĝoj. Ĝi enhavas ĉirkaŭ 80 000 kapvortojn kaj parolturnojn kaj per tio vaste superas la vort-provizon de Plena Ilustrita Vortaro (PIV 2002, 2005). Kiam ĝi aperis en 1999 ĝi estis la plej detala kaj plej ampleksa vortaro de la tipo Esperanto-etnolingvo.

La vortaro akceptiĝis tre favore en la Esperanto-movado; oni opiniis ĝin ne nur tre ampleksa, sed ankaŭ fidinda kaj moderna.

La eldonejo multfoje ŝanĝis la prezon de la verko (DEM 78,00, DEM 98,00, € 39,80, € 19,80, € 29,80).

La alidirekta Großes Wörterbuch Deutsch-Esperanto de Erich-Dieter Krause aperis en 2007 kun amplekso de 1679 paĝoj.

Ambaŭ kune estas la ĉefaj referenc-verkoj de pli malgrandaj germanaj vortaroj, ekzemple de tiu de Ulrich Matthias kaj Dietrich M. Weidmann (2008).

Literaturo
----------

* 2000: Haupenthal, Reinhard. Kritische Analyse des Grossen Wörterbuches Esperanto-Deutsch von Erich-Dieter Krause [Kritika analizo de la Granda Vortaro Esperanto-Germana de Erich-Dieter Krause]. [Malaucène]: Ed. Iltis 2000, 15 p. ISBN 3-932807-13-8 (recenza eseo en la germana)

Vidu ankaŭ
----------

* Esperanto-germanaj vortaroj

Eksteraj ligiloj
----------------

* Recenzo de Ilona Koutny
* Foto de la kovrilpaĝo
Studentaj manifestacioj okazis en nombro da ĉinaj urboj ekde decembro 1986 ĝis meza januaro 1987. La manifestacioj komenciĝis en Hefei antaŭ ol disvastiĝi al aliaj urboj kiel Shanghai kaj Nanjing. La manko de respondo de Hu Yaobang, kiu estis la tiama Ĝenerala Sekretario de la ĉina Komunista Partio, rezultis en lia forigo de la potenco en la 15a de januaro 1987.

Fono
----

La studentaj manifestacioj en 1986 okazis en la kunteksto de ekonomiaj malfacilaĵoj kaŭzitaj de inflacia indico de 16%, kiu rezultis en pliiĝo de ĉiutagaj elspezoj. Oni ankaŭ pensis, ke la korupto de la registaro malfaciligas la vivon de ordinaraj homoj, kaj multaj el ĉi tiuj akuzoj celis la infanoj de Deng Xiaoping. Krome, astrofizika profesoro kaj vicprezidanto de la Universitato de Scienco kaj Teknologio de Ĉinio, Fang Lizhi donis serion da prelegoj ĉe universitatoj en Shanghai kaj Ningbo, en kiuj li instigis "malfermi en ĉiuj direktoj", kiu signifis ke li kredis ke Ĉinio devus malfermi sin al akademia libereco, libereco de parolado kaj libereco de la gazetaro. Li ankaŭ deklaris, ke la rajtoj en la ĉina konstitucio devus esti "realaj rajtoj" kaj ne nur surpaperaj rajtoj. La paroladoj instigis multajn studentojn protesti kontraŭ la registaro.
La **Urbodomo de Mezőberény** estas impona historia monumento en Mezőberény, laŭ la ĉefplaco en la urbomezo.

Urbodomo de Mezőberény

Historio
--------

En tiu loko origine estis naskiĝdomo de Soma Orlai Petrics, lia parenco Sándor Petőfi ofte pasis tagojn en la domo. Tiutempe la vilaĝa administrado okazis en alia domo apud la gimnazio. La nun videbla novklasikisma urbodomo estis konstruita en 1901. Spite la novan konstruaĵon la loko restis grava rememorejo pri Petőfi.

Konstruaĵo
----------

La unuetaĝa urbodomo situas laŭ la trotuaro de la placo. La fasado estas simetria, meze estas la enirejo kun rizalito. En la unua etaĝo super la enirejo malgranda balkono estas videbla. La fasado mem estas 26 metrojn longa, la du aloj estas 36 kaj 20 metrojn longaj. Sur la eksteraj muroj estas memortabuloj pri Petőfi, Orlai kaj diversaj hungaraj datrevenoj. Antaŭ la urbodomo staras monumento pri falintoj de la 1-a mondmilito (1928).

Fontoj
------

* oficiala paĝo
* hungare kun foto
* hungare kun foto
* fotoj


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
grafo Georgo Ernesto
tomba statuo de Georgo Ernesto en la Urba kirko de Schleusingen (meze)
'*Georg Ernst* (naskiĝinta la 27-an de majo 1511 en Schleusingen, mortinta la 27-an de decembro 1583 en Henneberg) estis lasta reganto de la Graflando Henneberg-Schleusingen.

Vivo
----

Estante filo de Vilhelmo la 4-a (Henneberg-Schleusingen) li edukiĝis ĉe kortegoj de Albreĥto (Prusio) en Kenigsbergo, de Vilhelmo (Jülich-Kleve-Berg) kaj de Filipo la 1-a (Hesio).

En 1530 partoprenis li la imperian dieton je Agsburg. Servante al la imperiestro li distingiĝis kuraĝe en bataloj kontraŭ la turkoj en 1542. La veterflago kun kruco kaj duonluno sur la kirkoturo de Schleusingen memorigas onin ĝis hodiaŭ pri la batalo kiam li savis la vivon de Maŭrico (Saksio). En 1543 edzigis lin la protestantino Elizabeto (Brunsvigo-Calenberg]]. Kiam tuj poste la patro deklaris lin kunsuvereno en la Grafujo Hennebergio li enkondukis la reformacion en sian teritorion, en la 1544 jaro. 

Krome li fondis humanisman gimnazion kun internejo en 1577 kiu portas eĉ hodiaŭ sian nomon *(Hennebergisches Gymnasium "Georg Ernst")*. Post la morto de la unua dezino li ordonis translokigon de la familia tombaro disde Veßra al Schleusingen, en la preĝejon Sankta Egigio. La dua edzino nomiĝis Elizabeto (Virtembergio). Ankaŭ tiu ĉi geedzeco restis senida. Sekve neniiĝis post lia morto la linio de Henneberg-Schleusingen.

Literaturo
----------

* Rosika Hoffmann: *Burg- und Stadtgeschichte: eine Ausstellung im Naturhistorischen Museum Schleusingen. Willkommen in der Residenz der Henneberger: Schloss Bertholdsburg Schleusingen.* Ausstellungsführer zur Regionalgeschichte. Schleusingen 2009 (katalogo kun regiona historio)
* Johannes Mötsch (eld.): *Regesten des Archivs der Grafen von Henneberg-Römhild.* Köln 2006.
* Heinrich Wagner: "Zur Abstammung der Grafen von Henneberg von den Putelndorfern. Entwurf einer Genealogie der Grafen von Henneberg." Che: *Jahrbuch des Hennebergisch-Fränkischen Geschichtsvereins.* Band 11, 1996, p. 33–152.
* *Festschrift zum 425-jährigen Jubiläum des Hennebergischen Gymnasiums „Georg Ernst" zu Schleusingen.*
* Otto Rückert, *Graf Georg Ernst von Henneberg-Schleusingen (1511-1583) Autographen* (tie chi interrete)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 855666
 |
Drangiana soldato, en la tombo de Kserkso la 1-a (Persio) (ĉirkaŭ 480 a.n.e.).
**Drangiano** aŭ *Zarangiano* (antikve-greke *Δραγγιανή*, Drangianē; en okcidenta malnovpersa lingvo 𐏀𐎼𐎣, Zraka aŭ Zranka) estis historia regiono kaj administracia divido de la Aĥemenida Imperio. Tiu regiono enhavas teritorion ĉirkaŭ la Hamun-lago, malsekejoj ĉe senelflua baseno Sistan Basin ĉe la Iran-Afgana limo, kaj ties ĉefa drenbaseno de la rivero Hilmend en tio kio estas nune sudokcidenta regiono de Afganio. 

La ĉefurbo de Drangiano, nome Zarin aŭ Zranka (kiel la provinco mem), estis identigita plej probable kun la loko de la Aĥemenidoj nome Dahan-e Gholaman sudoriente de Zabol en Irano. Alia grava centro estis la urbo Profthazio, eble ĉe la nuntempa Farah, en Afganio. Foje Drangianon regis la sama satrapo de la najbara Araĥozio. En la jaroj 330-329 a.n.e. la regionon konkeris Aleksandro la Granda.

Fontoj
------

* Greatrex, Geoffrey; Lieu, Samuel N. C. (2002). The Roman Eastern Frontier and the Persian Wars (Part II, 363–630 AD). New York, New York and London, United Kingdom: Routledge (Taylor & Francis). ISBN 0-415-14687-9.
* Pourshariati, Parvaneh (2008). Decline and Fall of the Sasanian Empire: The Sasanian-Parthian Confederacy and the Arab Conquest of Iran. London and New York: I.B. Tauris. ISBN 978-1-84511-645-3.
* Zarrinkub, Abd al-Husain (1975). "The Arab conquest of Iran and its aftermath". The Cambridge History of Iran, Volume 4: From the Arab Invasion to the Saljuqs. Cambridge: Cambridge University Press. pp. 1–57. ISBN 978-0-521-20093-6.
* Morony, M. (1986). "ʿARAB ii. Arab conquest of Iran". Encyclopaedia Iranica, Vol. II, Fasc. 2. pp. 203–210.

Vogelsang, W. J. (2003). "HERAT ii. HISTORY, PRE-ISLAMIC PERIOD". Encyclopaedia Iranica, Vol. XII, Fasc. 2. pp. 205–206.

  

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Drangiana en la angla Vikipedio.*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 855184
 |
**Arsenal F.C.** (konata ankaŭ kiel **Arsenal**, **The Arsenal** aŭ **The Gunners**) estas angla futbalklubo kies sidejo troviĝas en la urboparto *Holloway* de Norda Londono en Britio. La unua vira teamo de la klubo ludas en la unua anglia ligo de futbalo (*Premier League*) kaj estas unu el la plej sukcesaj britaj futbalteamoj, ĉar ĝi venkis jam 13 fojojn la ligon kaj 10 fojojn la anglan pokalon kaj posedas la rekordon de plej longa seninterrompa periodo en la pinto de angla futballudado.

Arsenal estis fondita en 1886 kaj estis la unua sudangla futbalteamo kiu eniris en la Nacia Ligo, en 1893. Ili estis plej sukcesaj en la 1930-aj jaroj, kiam venkis kvinfoje la ligon kaj dufoje la pokalon. Post pli malsukcesa periodo post la Dua Mondmilito ili iĝis la dua teamo de la 20-a jarcento kiu venkis kaj la ligon kaj la pokalon en 1970-71, kaj dum la pasintaj 20 jaroj ricevis diversajn sukcesojn – ekzemple iĝis la unua londona teamo kiu venkis en la Ligo de Ĉampionoj de UEFA.

La koloroj de la teamo estis tradicie ruĝa kaj blanka, kvankam tio evoluis tra la historio. Simile, la teamo ŝanĝis sidejon dum la tempo; la teamo estis dekomence fondita en Woolwich, en sudorienta Londono, sed en 1913 ili translokiĝis norden tra la urbo al *Arsenal Stadium*, Highbury. En 2006 ili faris malpli drastan translokiĝon al la nuna sidejo ĉe *Emirates Stadium* en apuda Holloway.

Versio de la blazono de Arsenal uzata el 1949 al 2002.

Futbalistoj
-----------

* Henriĥ Mĥitarjan

* Kategorio Arsenal F.C. en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 260273
* GND: 10114841-0
* LCCN: n50002800
* VIAF: 73145970376432252951
* SUDOC: 167236431
* NKC: xx0204062
 |
La **Instituto Aŭstria** (germane ***Österreich Institut***) estas internacia organizaĵo kun sidejo en Aŭstrio, kies celo estas disvastigi la germanan lingvon kaj aŭstran kulturon tra la mondo.

La organizaĵo estis establita en 1997 fare de la aŭstria registaro kaj estas plene posedata de ĝi, kaj funkciigita fare de la Federacia Ministerio pri Eŭropaj kaj Eksteraj Aferoj de Aŭstrio. La agado de la Instituto estas reguligita per leĝo pasigita fare de la Aŭstria Parlamento, nomita la "Leĝo de Instituto Aŭstrio" (germane *Österreich Institut Gesetz*). Kiel rezulto, la antaŭaj germanaj kursoj ĉe la eksterlandaj misioj en Slovakio, Hungario, Italio kaj Pollando estis kombinitaj kaj reorganizitaj kiel *Austria Institutes.*

Aktuale en 2018, la Instituto havas filiojn en Beogrado, Brno, Bratislavo, Budapeŝto, Krakovo, Ljubljano, Romo, Varsovio kaj Vroclavo. La ĉefsidejo en Vieno sur Landstraßer Hauptstrasse produktas instrumaterialojn kiel la *Österreich Spiegel* , gazeton por germanaj lecionoj (publikigita kvar fojojn jare ekde 1998), retajn materialojn en Sprachportal.at, faklingvajn dosierujojn kaj filmdidaktiko kiuj estas uzataj por lerni la germanan. Ekde 2015, la Aŭstria Instituto kunlaboras kun la Aŭstra Integriga Fonduso (germane *Österreichischer Integrationsfonds*) kaj la Aŭstra Kultura Forumo (germane *Österreichisches Kulturforum*) en la kreado de instrumaterialoj.

Ĉiuj institutoj eksterlande estas ekzamencentroj por la Aŭstra Germanlingva Diplomo. Ĉi tiuj ekzamenaj atestiloj estas internacie agnoskitaj. La studentoj de la instituto estas ekzameniitaj en la oficiala ekzameno de Aŭstrio por la germana lingvo (germane *Österreichisches Sprachdiplom Deutsch*).

Laŭ la propra informo de la firmao, ĉiujare studas en aŭstra instituto 11 000 kursanoj. La materialoj por instruado estas kreitaj en la sidejo de la instituto en Vieno .

Referencoj
----------

1. ↑ . BGBl. Nr. 177/1996 (i.d.g.F. ris-bka).
2. ↑  *Österreich Spiegel* Arkivigite je 2023-04-13 per la retarkivo Wayback Machine, oesterreichinstitut.at

Vidu ankaŭ
----------

* Instituto Goethe

eksteraj ligiloj
----------------

 **Aŭstria Instituto** en Vikimedia Komunejo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 851956
* LCCN: no96068712
* VIAF: 146885767
* NKC: pna2011667679
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  Sen fontoj! | **Ĉi tiu artikolo pri geografio citas neniun fonton**.

---

Vi povas plibonigi ĝin, aldonante fidindajn fontojn. Senfontaj asertoj povas esti forigitaj. *(Januaro 2020)* |

**Okcidenta Azio** estas laŭ kontinenteŭropa nacilingva kompreno la parto de Azio, kiu inkluzivas Malgrand-Azion, Armenan Altebenajon, plimulton de Irana Altebenaĵo, Mezopotamion, Arabion, Palestinon kaj apudajn teritoriojn de Orient-Mediteranea bordo. Ĝia areo egalas al proksimume 7,5 milionoj da kvadrataj kilometroj. En la regiono ĉefe estas montaroj kaj ebenaĵoj, dezertoj kaj sekaj stepoj.

Problemoj pri la termino en Esperanto
-------------------------------------

La germanoj distingas inter Proksima Oriento, Mezoriento, (suda Azio, Afganujo kaj ofte ankaŭ Irano) kaj la Fora Oriento (Ĉinujo kaj Japanujo). Por la angloj la proksima oriento komencas jam en Nederlando, do por ili Mezoriento ŝoviĝas iomete pli okcidenten kaj inkluzivas ankaŭ tiujn ŝtatojn kaj regionojn, kiuj por germanoj estas proksima oriento. Ili eĉ nomas la nordafrikajn ŝtatojn mezorientaj. Estas do klare, ke ankaŭ ĉinoj havas alian komprenon pri la ĉieldirekto de la nomataj regionoj. Kaj kompreneble ankaŭ por la loĝantoj de la „Proksima Oriento" iliaj landoj estas la centro de la mondo.

Naciaj ŝtatoj resp. ties kulturoj kaj lingvoj havas siajn tradiciojn, parte baziĝantaj en la mezepoko, kiam la homoj komprenis la teron kiel plata disko, kaj laŭ tiu iomete malnoviĝinta mondkompreno ili ankoraŭ uzas malnoviĝintajn terminojn. En la germana ekzistas la vortoj „Osten" kiel nomo por la ĉiela direkto oriento kaj „Orient", kiu estas preskaŭ samsignifa kun la vorto „Naher Osten" (okcidenta Azio). La hispanlingvanoj uzas la vortojn „este" (oriento) kaj „levante" (laŭvorte la regiono, en kiu la suno leviĝas) por okcidenta Azio.

Laŭ la supre menciitaj faktoj Esperantistoj, kiuj ja parolas „internacian lingvon", devas priprensi la uzon de la nacilingvajn konceptojn Oriento, Proksima Oriento, Mezoriento kaj Fora Oriento.

* La konceptoj taŭgas nur en tekstoj, kiuj redonas aŭ citas mezepokan malnoviĝintan mondkomprenon aŭ citas la ideologion de „okcidentumaj" politikistoj.
* En ĉiuj aliaj kuntekstoj por la konceptoj Oriento, Proksima Oriento, Mezoriento kaj Fora Oriento taŭgas nure la terminoj okcidenta Azio, centra aŭ meza Azio kaj orienta Azio.

Vidu ankaŭ
----------

* Arabio
* Mezoriento
* Malgrand-Azio
* Fora Oriento
* Oriento

* Kategorio Proksima Oriento en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Proksima Oriento en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)
Koordinatoj mankas! Bonvolu kunhelpi.

**Palval,** hindie: **पलवल** estas urbego kaj municipo en nordokcidenta Barato, en sudorienta parto de subŝtato Harjano, en la samnoma distrikto, kies sidejo ĝi estas, krome Palval apartenas al la Nacia Ĉefurba Regiono (Barato).

Stacidomo de Palval

Etimologio
----------

La origino de Palval originas el la Mahabarato, laŭ kiu la urbo estis tiam "Palvasura" kiu estis mortigita fare de la frato de Kriŝno.

Demografio
----------

Laŭ la censo de 2011 en Palval vivis 131 926 loĝantoj kun legoscio 71%, pli alta, ol la landa averaĝo.

Geografio
---------

Palval situas sur ebenaĵo en averaĝa alteco de 195 metrojn laŭ la marnivelo. Faridabado troviĝas 29, Granda Noida 38, Gurgaono 46, Bhivadi 49, Khurĝa 51, tutlanda ĉefurbo Delhio 55, Bulandŝahr 60, Reŭari 71, Aligor 78, Mathurā 83, Alŭaro 96, subŝtata sidejo Ĉandigaro 292, Mumbajo 696, Kolkato 1270 kilometrojn (aere) .

Historio
--------

Fortikaĵo estis konstruita en la frua 16-a jarcento, kiu nuntempe estas jam ruina. La loknomo iam estis "Apelava". La unua politika aresto de Mahatma Gandhi okazis en 1919 en tiu urbo. En 2008 Palval estis levita sidejo de ĵus kreinta distrikto.