recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Koordinatoj: 48° 45′ 16″ N 16° 47′ 33″ O﻿ / ﻿48.75444 °N, 16.79250 °O﻿ / 48.75444; 16.79250 (mapo)

**Templo de Diana** (ankaŭ **Rendez-vous** aŭ **Rendezvous**) estas unu el saletoj kaj samtempe ĉasistaj kasteletoj sur teritorio de areo de Lednice-Valtice. Ĝi troviĝas proksime de Valtice ĉe fiŝlago Rendezvous en spaco de nacia naturmemorindaĵo Rendez-vous. Ĝi estas protektita kiel kultura memorindaĵo de Ĉeĥio.

Historio
--------

La klasicistan kasteleton lasis konstrui en la jaro 1812 Johano la 1-a el Liĥtenŝtejno. Aŭtoro de la propono estis Josef Hardtmuth, la konstruaĵon faris arkitekto Josef Kornhäusel. Pli poste la tuta objekto trairis tra empira alikonstruo. Ekde decembro de 1996 ĝi estas same kiel la cetero de la areo de Lednice-Valtice enskribita en Liston de Monda heredaĵo de Unesko.

Priskribo
---------

La kasteleto ricevis aspekton de romia venka arko. La ĉefajn fasadojn membrigas kvaropo de korintaj kolonoj, kiuj tenas atikan etaĝon. Surflanke de arkitekturo ambaŭ fasadoj estas la samaj ĝis la krona kornico. En la norda flanko la etaĝo estas dividita per duopoj de fenestroj, sur la suda per triopo de reliefoj. La fasadojn krom tio ornamas ĉiam duopo de kvadrataj reliefoj kaj duopo de rondeloj. La ornamaĵojn poste finkreas alegoriaj statuoj kaj reliefoj kun mito pri diino Diana (Artemiso). Aŭtoro de tiuj ĉi statuoj estas Josef Klieber. La flankaj fasadoj restis neornamitaj. La internan flankon de la arko ornamas 81 kazedoj kun niĉita kadrigo kaj meze enmetita rozeto.

La interno de la konstruaĵo estas poste dividita en kvar etaĝojn, dum kio la unuaj du dividas la arkon en du partojn. En la dekstra parto troviĝas ŝtuparejo kun volboj kaj lunetoj kaj sur la muroj kun ombriga kvadrigado. En la maldekstra parto estadis loĝejo de administranto kaj super ĝi en la tria etaĝo porokaze uzata saloneto. Dominaĵo de la internoj estas ĉefa salono kun dimensioj 7×16 metroj, ornamita per riĉa stukado. Komunikadon inter la unuopaj partoj de la kasteleto ebligis kunigo super la ĉefa salono.

Alirebleco
----------

Unu el eblaj alireblaj vojoj al la kasteleto estas nemarkita vojo ĉirkaŭ fiŝlago de parkumejo ĉe ŝoseo I/40 el Valtice al Poštorná. Turistoj eventale ankaŭ povas ekiri sur ruĝa ruĝa turisma marko turisma marko el Valtice, daŭrigangte direkte al kapelo de sankta Huberto. La longeco de la vojo el la placo de Valtice estas proksimume 4 km. La biciklistojn alkondukos ĉi tien triopo de biciklovojoj - 5045 (ekde kasteleto Belvedero al Lednice), EV9 (de Valtice al la kapelo de sankta Huberto) kaj princa biciklovojo de lipasejo Poštorná/Reinthal al Templo de Apolono.

Vidu ankaŭ
----------

* Kapelo de sankta Huberto
* Boří les

Pluaj fotoj
-----------

* Templo de DianaTemplo de Diana
* Templo de DianaTemplo de Diana
La esprimo **damaĝa organismo** aŭ **damaĝulo** (aŭ kelkfoje **plago**) estas komuna esprimo por organismoj (bestoj, plantoj, fungoj, mikroorganismoj) kiuj kaŭzas rimarkindan ĝenon aŭ danĝeron al aŭ personoj aŭ aliaj (gravaj) organismoj aŭ la tuta naturo.

Damaĝo al personoj
------------------

La ĉefaj manieroj damaĝi estas formanĝado de cerealoj aŭ aliaj kulturplantoj aŭ utilbestoj, ronĝado de konstruaĵoj, kaj transdonado de infektoj aŭ al personoj mem aŭ al iliaj utilplantoj aŭ utilbestoj. Ili aŭ kaŭzas ĝenon kaj ekonomian perdon, aŭ rekte endanĝerigas la sanon kaj vivon.

Damaĝaj organismoj aperas plej ofte en ne protektitaj kultivareoj. Ili povas plej rapide evolui en monokulturoj, neprizorgitaj per kemiaĵoj. Ekstrema klimato (varmego, sekego) malfortigas la plantojn kaj povas malfermi la pordon por la damaĝaj organismoj.

Damaĝo al ceteraj organismoj kaj naturo
---------------------------------------

Foje iu specio povas esti pritaksita kiel damaĝulo el vidpunkto de alia organismo (utila organismo, aŭ eĉ cetera organismo). Plejparte temas pri invadaj specioj. La ĉefaj manieroj damaĝi estas transdonado de infektoj, rekta manĝado de la trafitaj organismoj, iliaj idoj aŭ ovoj, aŭ formanĝado de ilia manĝajo, foje eĉ detruo de iliaj konstruaĵoj.

Listo de specioj
----------------

Listigeblas inter la damaĝantoj interalie la jenajn: 

* insektoj ("fiinsektaro"):
	+ afido
	+ akaro
	+ bostriko
	+ filoksero
	+ kverka pomposkarabo
	+ kverka procesia araneo?
	+ kverka vindanto
	+ abia aranea folivespo?
	+ pulo
	+ tripsoj (tizanopteroj)
	+ ordinara lignovermo
	+ blanka muŝo
	+ segilmuŝo de la specio *Diprion pini*
	+ noktuoedoj de la genroj *Panolis flammea* kaj *Bupalus piniaria*
	+ malgranda abifolia vespo
	+ pediko
	+ tineo
	+ noktopapilioj
	+ sponga araneo
	+ majskarabo
	+ terpoma skarabo
	+ termitoj
* fungoj (pli precize nur damaĝantoj)
	+ folieta fungo
	+ brulkrusta fungo
	+ kela fungo
	+ fitoftoro
	+ melduo
	+ nektria fungo
	+ tindra fungo
	+ vera larmofungo
	+ veruka fungo
* birdoj
	+ Ikteredoj
* mamuloj
	+ kuniklo (en Aŭstralio)
	+ homo
	+ maniso
	+ hejma muso
	+ rato
	+ vesperto

Vidu ankaŭ
----------

* Epidemio
* Invadaj specioj
* Katastrofo
* Plagokontrolo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 41662
* GND: 4051949-1
* NKC: ph116831
 |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Afrika bubalo** |
| --- |
|  |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Mamuloj *Mammalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Parhufuloj *Artiodactyla* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Bovedoj *Bovidae* |
| Subfamilio: | Bovenoj *Bovinae* |
|
|
|
|
| Genro: | **Sincero** *Syncerus* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***S. caffer*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Syncerus caffer****(Sparrman, 1779) |
|
|
|
| Konserva statuso |
| {{{220px}}}**Konserva statuso: Malplej zorgiga** |
|
|  |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Afrika bubalo  |

 |
| v • d • r |

La **afrika bubalo** aŭ **kafra bubalo** (*Syncerus caffer*) estas bovedo, la nura ankoraŭ vivanta specio el la genro *Syncerus*. La besto apartenas al la t.n. grandaj kvin. La afrika bubalo havas malbonan reputacion. Ĝi estas neantaŭvidebla kaj povas esti danĝera por ĉasistoj kaj homoj kiuj tro proksimiĝas, kelkfoje kun morto kiel sekvo. Plejofte la besto foriras dum danĝero. Estas du subspecioj, la ruĝa bubalo (*Syncerus caffer nanus*) kaj la nigra bubalo (*Syncerus caffer caffer*).

Tiu afrotropisa besto troviĝas i.a. en jenaj ekoregionoj : la angol-eskarpaj savano kaj duonarbaroj, la itigiaj-sumbuaj densaĵoj, la nord-konga arbara-savana mozaiko, la okcident-sudana savano, la viktori-basena arbara-savana mozaiko kaj la zambezaj inunditaj herbejoj.

* Afrika bubalo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Afrika bubalo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Afrika bubalo en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)



|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Zoologio |


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 295922
* GND: 4140575-4
 |
La **kalvinana preĝejo** estas sakrala konstruaĵo en urbo Tápiószele (Hungario).

Historio
--------

La protestantismo disetendiĝis en Hungara reĝlando en la 16-a jarcento. Pri kalvinanoj en la iama Szele la unua mencio okazis en 1628. Ili havis paroĥon kun predikisto en 1675, sed en la 16-a jarcento ili aliĝis al la luteranoj, eĉ en 1825 ili partoprenis en konstruado de la luterana kirko. Tamen en 1867 ĉesis la unuiĝo kaj la kalvinanoj deklaris sendependecon, sed ili estis filio de Cegléd. En 1879 ĉesis la filia statuso kaj en 1888 alvenis la paroĥa rajto. La propra preĝejo estis konstruita inter 1898-1900 kune kun la orgeno. En 1971 la kirko estis renovigita.

Konstruaĵo
----------

La kirko situas sola en centro de la urbo. La fasado estas simetria, meze antaŭĉambro plene reliefas, pli supre estas 3 tre malgrandaj fenestroj. La navo havas krucnavon, nur iomete pli malaltan, ol la ĉefnavo. La kvadrata turo altiĝas en flanko de la ĉefnavo. Origine 3 sonoriloj loĝis en la turo, nun nur du. La turpinto estas pinta piramido.

Fontoj
------

* oficiala paĝo
* pri sonoriloj, ankaŭ aŭdeblaj


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
La **Kastelo de Téglás** (konata ankaŭ pri la iama posedanto **Kastelo de Degenfeld**) estas historia monumento en Hungario, en mezo de Téglás. Ĝi estas la plej granda kastelo en la Granda Hungara Ebenaĵo.

Kastelo de Téglás

Historio
--------

En tiu loko estis iam kalvinana kirko. En 1799 grafo ricevis la teritorion kaj li tuj konstruis kastelon. En 1804 jam familio Degenfeld trakonstruis ĝin al klasikismo. Ĝis 1945 la kastelo estis loĝata, poste ŝtatiĝo okazis. Inter 1955 kaj 2002 orfejo funkciis ene, poste entreprenisto aĉetis ĝin.

Konstruaĵo
----------

La etaĝa kastelo kun keloj kaŝiĝas inter arboj en granda parko. Ĝi formas U-majusklon. Interne 72 ĉambroj troviĝas.

Parko
-----

La anglasistema parko estis kreita en fino de la 19-a jarcento, sed pli frue jam kreskis tie arboj. Inter tiujn arbojn oni plantis aliajn arbojn ĉefe el aliaj kontinentoj. La parko jam estas protektata ekde 1953. En 2010 granda ŝtormo detruis multe da arboj. Ankaŭ nun estas videblaj tigfruktaj kverkoj, abioj, poploj, ligustroj.

Fontoj
------

* hungare
* Arkivigite je 2016-03-02 per la retarkivo Wayback Machine hungare
* hungare kun fotoj
* hungare kun foto

* Kategorio Kastelo de Téglás en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Esparragosa de la Serena** (asparagejo) estas municipo kaj loĝloko de Hispanio. Ĝi apartenas al la aŭtonoma komunumo aŭ regiono Ekstremaduro, al ties pli suda provinco Badaĥozo *(Badajoz)* kaj - kiel la nomo sugestas - al la komarko *La Serena*. Laŭ la stato de 2023 en la municipo vivis 960 loĝantoj sur areo de 21,7 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de 44 loĝantoj/km². 

La loĝantoj nomiĝas *esparragoseños* aŭ "zorreros" (vulpuloj).

Situo
-----

Esparragosa de la Serena estas situa en la sudorienta parto de Ekstremaduro, je altitudo de 446 m; je 159 km de Badajoz, provinca ĉefurbo. La surfaco de ties teritorio estas de 21,7 km².

Je 5 km okcidente troviĝas Zalamea de la Serena; samdistance proksimume sed nordokcidente estas Malpartida de la Serena; je 7 km oriente situas Puerto Hurraco kaj je 11 km nordoriente estas Castuera. Tra tiu vilaĝo pasas la rivero Guadalefra; la *Sierra del Oro* (Ormontaro) aliflanke.

Populacio
---------

De 1996 a 2005 la populacio variis inter 1150 kaj 1108 loĝantoj, kaj observiĝas malrapidan malpliiĝon.

Ekonomio
--------

Pri agrikulturo gravas la olivarbaroj, la vitejoj kaj cerealoj kiel tritiko; pri brutobredado gravas porkoj kaj ŝafoj. Tradicias la kolektadon fruprintempe de la sovaĝa asparago.

Monumentoj
----------

Preĝejo de *Santa María Magdalena* de la 16a jarcento, blazondomoj kaj Ermitejo de la Martiroj.

Festoj
------

La festoj de Esparragosa de la Serena dediĉiĝas al sia patrono Sankta Bartolomeo aŭguste. Tradicias ankaŭ la Karnavaloj.

Vidu ankaŭ
----------

* Quintana de la Serena
* Zalamea de la Serena
* Malpartida de la Serena
* Puerto Hurraco
* Castuera
**Malpartida de la Serena** estas municipo kaj loĝloko de Hispanio. Ĝi apartenas al la aŭtonoma komunumo aŭ regiono Ekstremaduro, al ties pli suda provinco Badaĥozo *(Badajoz)* kaj - kiel la nomo sugestas - al la komarko *La Serena*. Laŭ la stato de 2023 en la municipo vivis 524 loĝantoj sur areo de 26,3 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de 20 loĝantoj/km². 

La loĝantoj nomiĝas *malpartideños*.

Situo
-----

Malpartida de la Serena estas situa en la sudorienta parto de Ekstremaduro, je altitudo de 479 m; je 151 km de Badajoz, provinca ĉefurbo. La surfaco de ties teritorio estas de 26,3 km². Ĝi estas prosime kaj en la zona de influo de Zalamea de la Serena.

Ekonomio
--------

Agrikulturo kaj brutobredado.

Historio
--------

### Prahistorio

Estas restaĵoj eĉ el la Paleolitiko kaj el la Neolitiko.

### Antikveco

Dum la romia epoko Malpartida de la Serena jam estis loĝata kaj oni trovis restaĵojn el tiu epoko kaj ĉefe tomboŝtonojn kiel tiu dediĉita al iu Lucila Norba reuzata en strata domo kaj tiu de iu Cornelia Marcelia nune en la Placo de Hispanio, kiel tiu de Cornelio Equino. 

### Mezepoko

Ne estas restaĵoj el tiu epoko krom kelkaj toponimoj kaj legendoj pri maŭroj. La konkero fare de la kristanoj de la loko okazis ĉirkaŭ 1256, eble fare de la Superulo de la Ordeno de Alcántara García de Barrantes. La vilaĝeto dependis ene de la Senjorlando de Magacela de Benquerencia de la Serena.

### Edad Moderna

Dum la Hispana Enlanda Milito la vilaĝo restis en la teritorio kontrolata de la Respubliko. Dum la unuaj tagoj de la milito okazis evento en la vilaĝo ĉar eksplodis io en la pinto de la turo de la preĝejo kaj mortis junulo. La tuta komarko restis en la respublika flanko ĝis julio de 1938, ĉar la militfronto lokiĝis ĉe la vilaĝoj de Peraleda del Zaucejo, Zalamea de la Serena, Higuera de la Serena, Valle de la Serena, Don Benito, Mengabril, Medellín kaj Navalvilar de Pela, ĉiuj en la respublika teritorio.

Festoj
------

### La *Jira*

Kamparfesto koincide kun la fino de la Sankta Semajno marde de Paskvo; tio okazas ĉe la rivero Guadalefra kie oni manĝas tipajn printempajn manĝajojn.

### Kamparfesto de Sankta Isidro

Ĉiu 15a de majo oni celebras la tradician kamparfesto de Sankta Isidro Kamparano. Okazas koncentrado en la placo kun ornamitaj ĉaroj kaj oste oni iras al la ermitejo je 2 km. En la kamparo okazas manĝado kaj dancado.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la Municipo Arkivigite je 2009-03-07 per la retarkivo Wayback Machine
* Loko.
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

***El verbo se hizo sexo: Teresa de Jesús*** (La parolo iĝis sekso: Teresa de Jesús) estas la dua romano de la hispana verkisto Ramón J. Sender, publikigita en 1931, en sia epoko antaŭ 1939, tio estas la fino de la hispana Enlanda Milito, kiam fakte startis la ekzilo de la aŭtoro en Amerikon.

Intrigo
-------

**Averto: *La teksto, kiu sekvas, malkaŝas detalojn pri la intrigo de la rakonto.***

La romano rakontas la historion de Teresa de Jesús, ŝiajn malfacilaĵojn en la reformo de ŝia religia ordeno, fokuse al revolucia idearo kaj al abstrakta seksemo de ŝia spirito. Ĉio okazas kadre de la etna marĝenigo de la novkristanoj, kasto al kiu apartenas Teresa, kaj ĉefe en la mezepokeca urbo Avilo.

**Averto: *Malkaŝado de la intrigo de la rakonto ĉi tie finiĝas.***

Sekvoj
------

La romano iĝis poste parto de *Tres novelas teresianas* (1967), kiel unua el tri noveloj. Kaj tie kaj ĉi tie Sender uzas la rakontan materialon prenitan el la "Vivo" verkita de la propra religiulino, ĉefe ĉe la detaloj de la junaĝo de la rolulo, foje eĉ kopiante laŭvorte. Kompreneble la erotaj aludoj ne venas de tiu veko, sed estas aparta aldono fare de Sender.

Referencoj
----------

1. ↑  Ramón J. Sender, *El verbo se hizo sexo (Teresa de Jesús)*, Zeus, Madrid, 1931; Elizabeth Espadas, *A lo largo de una escritura. Ramón J. Sender. Guía bibliográfica*. Instituto de Estudios Altoaragoneses, Huesca, 2002. ISBN = 84-8127-126-8 p. 14.
2. ↑  Ramón J. Sender, *Tres novelas teresianas*, Destino, Barcelona, 1967.
3. ↑  Salguero, disertacio, pp. 104-105.
4. ↑  Salguero, disertacio, p. 105.

Bibliografio
------------

* Elizabeth Espadas, *A lo largo de una escritura. Ramón J. Sender. Guía bibliográfica*. Instituto de Estudios Altoaragoneses, Huesca, 2002. ISBN = 84-8127-126-8
* José-María Salguero Rodríguez, *La novela histórica de Ramón J. Sender*. Facultad de Filosofía y Letras, Universidad de Extremadura, Cáceres, 1981. Diplomiĝinta disertacio ne publikigita. pp. 63-106.
* José-María Salguero Rodríguez, "El primer Sender (III). Anarquismo y religión", *Alazet*, 9, Instituto de Estudios Altoaragoneses, 1997, pp. 139-174.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Verkoj de Ramón J. Sender en Instituto de Estudios Altoaragoneses

  



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 856784
 |
**Plastŝaumaĵo**, **ŝaŭmgumo** aŭ **ŝaŭmplasto** estas plasto kun ĉela strukturo kaj malalta denseco. Por krei ŝaumaĵon taŭgas preskaŭ ĉiu plasto. Ŝaŭmplasto estas kunpremebla, do per premo signife plimalgrandigi la volumenon (vidu kunpremiteco).

Enkonduko
---------

potspongoj kiel ekzemplo por apertĉelaj ŝaŭmaĵo
* Malapertĉela ŝaŭmaĵo: la septoj inter la unuopaj ĉeloj estas komplete fermitaj.
* Apertĉelaj ŝaŭmaĵoj: la septoj ne estas fermitaj, tial la materialo povas enigi fluidaĵon.
* Miksĉelaj ŝaŭmaĵoj enhavas abaŭ specojn de ĉelojn.
* Intergralaj ŝaŭmaĵojn: Ili havas mermitan dikan eksteran tavolon kaj ĉelan internan kernon, la denseco reduktiĝas dierkte al la kerno.

*Vidu ankaŭ: retikuligi*

Ecoj
----

Ŝaŭmaĵoj distingiĝas per tre malalta denseco (ĉi tie nomata *volumena pezeco*) kaj malalta varmkondukteco, sed nur malalta firmeco. La antaŭ- kaj postprilaborado eblas facile ĉe malaltaj kostoj por la iloj.

### Firmeco kaj Pezo

* La firmeco estas mezuritaj en *kunpremhardeco* ekzemple kunpremhardeco 50 egalas al 50 g/cm².
* La voluma peza estas indikita en kg/m³.

La voluma pezo, ekzemple 35 kg/m³, kaj la kunpremhardeco ofte reciproke interdependas. Peza ŝaŭmaĵo ne nepre devas estis firma ŝaŭmaĵo. Tiu dependas pli de la krudmaterialoj, da "vetero", (la relativa klimato dum la ŝaŭmado) kaj de la metiaj kapabloj de la ŝaŭmisto.

Ŝaŭmigaj metodoj
----------------

Laŭ la metodo de la farado oni distingas:

* Fizika ŝaŭmado: la materialo estas ŝaŭmigata per fizikaj metodoj.
* Kemia ŝaŭmado.

### Ŝaŭmeksturzado

Dum la farado de polipropileno-ŝaŭmo (same ebla por polietileno, polistirolo, PET aŭ kelkaj biopolimeroj) fandita polipropileno estas en ekstrudilo sub granda premo kun pelgaso (ekszemple pentano, CO2) eksigita. Antaŭe oni uzis kiel pelsubstanco ofte FCKW, kies uzo pro ld ozon-problematiko estas grandparte malpermesita.

Dum la eligado el la ajuto ekspandas la plastaĵon je la 20- ĝis 50-oble de la antaŭa volumeno. La estiĝantaj ŝaŭmstrioj povas esti disigitaj de en pecojn de ĉirkaŭ 2 ĝis 8mm grandecoj. Ili poste estas sekigitaj ka prilaboritaj al ŝaŭmaj formpartoj.

#### Produktado de Stiroporo

Ekspandigita polistirolo (EPS) estas farita per fizika ŝaŭmigado: La pelsubstandhava gramulaĵo (5% pentano) estas unue per varmegigado per akvovaporo al ĉirkaŭ 105°C ĝis al la 40 ĝis 80-obla volumeno antaŭŝaŭmigata kaj poste dum 3 kaj 48 horoj je ĉambra temperatuto provizore stokita, por ke la pentano ĝis resto de ĉirkaŭ 3% povas eliĝi. Poste la materialo denove estas varmegita al ĉirkaŭ 130°C en akvovaporo.

Ekzemploj
---------

* Teroplastaj ŝaŭmoj (ekzemple PS-E, PP-E kaj PVC-E)
* Elastomero-ŝaŭmoj (ekzemple PUR-molŝaŭmo, NBR)
* Duroplastaj ŝaŭmoj (ekzemple PUR-durŝaŭmo, PF)

Vidu ankaŭ
----------

* Florstikŝaŭmo
* Ĉelkaŭĉuko

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Plastŝaŭmaĵo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Fachverband Schaumkunststoffe und Polyurethane e.V.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 541723
* GND: 4052146-1
* LCCN: sh85049608
 |
**Joliet** estas grandurbo en Usono, en subŝtato Ilinojso, en la kantonoj Kendall kaj Will. Ĝi estas ankaŭ diocezo, administra centro de kantono kaj grava universitata urbo. Laŭ la stato de 2020 en la respubliko vivis 150 362 loĝantoj sur areo de 168,6 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de 892 loĝantoj/km².

Bazaj informoj
--------------

Stratangulo en Joliet
* Supermara alteco: 196 m
* Horzono: UTC-6h (en somero UTC-5h)
* Poŝtkodoj: 60431-60436, 60586
* Telefonkodoj: 815, 779

Geografio
---------

Joliet situas sur montetaro laŭ rivero Des Plaines en meza parto de Usono, en nordorienta parto de Ilinojso kaj 64 km sudokcidente de Ĉikago.

Teatro de Joliet

Historio
--------

Franca esploristo *Louis Joliet* esploris Ĉikagan transirejon en 1637 kaj lia trupo haltis en tiu loko. La loknomo "Juliet" aperis en 1833, kiam oni konstruis tie la unuan kabanon. En 1845 la loknomo ŝanĝiĝis al "Joliet" kaj en 1852 ĝi urbiĝis.

Klimato
-------

En Joliet la temperaturo averaĝe varias inter 4-15 ℃. La varmo kulminas en julio averaĝe 29 ℃. La malvarmo kulminas en januaro averaĝe −9 ℃. Jare oni mezuras precipitaĵojn po 922 mm. En ĉiuj monatoj estas precipitaĵoj, kiu kulminas julie kaj ĝi malkulminas en februaro.

Vidindaĵoj
----------

* teatro
* historia muzeo
* aŭtokonkursejo NASCAR
* malliberejo, kie oni filmadis televizian serion
* Aŭditorio konstruita en 1891

Trafiko
-------

Rivero de Joliet
El Joliet kuras aŭtoŝoseoj kaj trajnoj al Ĉikago kaj Iovao. La urbego havas gravan ponton tra la rivero krome havas regionan flughavenon.

Famuloj
-------

* en Joliet naskiĝis Nora Bayes

Fontoj
------

* Képes Világatlasz ISBN 963 8475 38 2
* Al tiu ĉi artikolo la informoj venis helpe de WikiTrans el anglalingva Vikipedio

Mapo pri Ilinojso, kie estas trovebla Joliet en la nordorienta parto

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 436655
* GND: 7595362-6
* LCCN: n79086266
* VIAF: 136883023
* SUDOC: 145907651
 |
**Márta Grabócz** [grabOc], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Grabócz Márta** estas hungara-franca muzikologo, esteto, kritikisto, altlerneja instruisto, ekstera membro de Hungara Scienca Akademio (2022). Ŝia patro estis Miklós Grabócz.

Márta Grabócz naskiĝis la  10-an de oktobro 1952(nun 1952-10-10) en Budapeŝto.

Biografio
---------

Márta Grabócz akiris diplomon en Muzikarta Altlernejo Ferenc Liszt en 1977. Post la diplomo ŝi esploris en akademia instituto ĝis 1990, sed ŝi kontribuis ankaŭ en Hungara Radio pri la nuntempa muziko. Ŝi plulernis en Parizo kaj akiris sciencan gradon Ph.D. en 1985, ŝia habilitiĝo okazis en 1993 en la sama loko. Inter 1986-1989 ŝi estis organizanto de la unua komputilmuzika studio en Hungario kaj ŝi kandidatiĝis (CSc) en 1989 antaŭ la Hungara Scienca Akademio. Ekde 1991 ŝi instruis en Universitato de Strasburgo, kie ŝi estis levita profesoro post 4 jaroj. Inter 2009 kaj 2020 ŝi ankaŭ esploris en fr:Institut universitaire de France. Ŝi ne edziniĝis, sed naskis en 1999. Ŝi ricevis hungaran premion en 2010, francan post 8 jaroj.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

*

Fontoj
------

* biografio hungare kun foto
* biografio hungare kun foto
* biografio hungare kun foto
* biografio angle kun foto
* biografio france kun foto

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 858251
 |



* Portalo pri Biografio
**Buda-Kaŝaljova distrikto** (beloruse — *Буда-Кашалёўскі раён*, ruse — *Буда-Кошелёвский*) estas administra subdivido en Homela regiono. Stuas en nordorienta parto de regiono. Estis fondita en 1924 jaro, de 1938 jaro eniris en konsisto Homelan regionon. Areo estas 1600 da km2. Mezaj altaĵoj estas inter 130 kaj 150 metroj, nordoriente inter 140 kaj 170 netroj. En la distrikto estas eldonata gazeto "Avangard".

Administra subdivido kaj loĝlokoj
---------------------------------

La distrikto estas subdividita je 21 vilaĝaj sovetoj. Nuntempe en la distrikto situas ĉirkaŭ 270 da loĝlokoj, pli grandaj estas Buda-Kaŝaljova - administra centro de distrikto, kaj Uvaraviĉi. Post Ĉernobila katastrofo parto de tiatempaj loĝlokoj estis elmigritaj pro radioaktiva malpurigado.

Agrokulturo
-----------

Bestbredado por viando kaj lakto, cerealkulturado, terpomkulturado.

Industrio
---------

Komunikado
----------

Ferojo inter Minsk kaj Homel, aŭtovojoj inter Mahiljov kaj Homel, kaj inter Buda-Kaŝaljova kaj Ĉaĉersk.

* Kategorio Buda-Kaŝaljova distrikto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

**Fareed Syed Abdul Salam**, populare konate sub la nomo **Abdul Salam** (naskiĝis en 1940 en Kanyakumari, mortis en 2019 en Puneo) estas barata esperantisto kaj blindulo kaj jogo-trejnisto.

Li fondis la Fondumon HELPO (angle *Foundation HELPO*) kaj partoprenis en la fondo de la barata Esperanto-Federacio kaj en la fondo de la barata Nacia Federacio de la Blinduloj. 

Li studis lingvistikon ĉe *Savitribai Phule Pune University* en 1974 kaj kiel lingvisto li preparis gramatikon de la indiĝena kolama lingvo, plejparte parolata en la subŝtatoj Maharaŝtro kaj Madja Pradeŝo. 

Li estis projekt-asistanto ĉe la *Central Institute of Indian Languages* (Centra Instituto de Barataj Lingvoj).

### Nacia ŝtata premio

Li ricevis la Nacian premion de la Barata Ŝtato el la manoj de Sri Shankar Daal Sharma, prezidinto de Barato en 1995.

### Fondumo HELPO

Ekde 1987 la Fondumo HELPO aktivas en 200 kamparaj vilaĝoj en Maharaŝtro en diversaj kampoj (edukado de infanoj, sanserva sistemo, Esperanto, komputila lecionoj, ktp) de la kampara disvolviĝo por motivigi la lokan kamparan loĝantaron fariĝi memsubtena.

Referencoj
----------

1. ↑  (angla) *Esperanto proponent and social worker, Abdul Salam passes away*, Hindustan Times, la 9-an de julio 2019, alirite la 23-an de novembro 2019
2. ↑  (angla) Broŝuro pri Fondumo Helpo (PDF)

Vidu ankaŭ
----------

* Federacio Esperanto de Barato

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de Foundation Helpo
* Oficiala retejo de Federacio Esperanto de Barato
**Alberto SAN JUAN Guijarro** (Madrido, 1a de novembro 1968) estas hispana aktoro, ricevinto de Premio Goya al plej bona aktoro pro *Bajo las estrellas* en 2007.

Biografio kaj kariero
---------------------

En universitato li koincidis kun la aktoro Antonio de la Torre, kaj studis en la Lernejo de Cristina Rota. En 1996 li estis protagonisto de la televida serio *Más que amigos*, reĝisorita de Daniel Écija. En kino li debutis samjare per *Airbag*, de Juanma Bajo Ulloa. Poste li partoprenis en sukcesaj produktoraĵoj kiel *Los lobos de Washington* kaj *Entre las piernas*. Li estis nomumita al Goya por plej bona duaranga aktoro ĉe *El otro lado de la cama*, unu el plej sukcesaj biletvendaj filmoj de Hispanio dum la jaro 2002.

En la 1a de februaro de 2003 li estis prezentisto kun Willy Toledo ĉe la ceremonio de la 17aj Premioj Goya, kreita de la grupo Animalario. En 2004 li ludis la rolon de Juan José Garfia en *Horas de luz*, en kiu Emma Suárez ludis la rolon de sia edzino. Pro tiu rolo li ricevis diversajn premiojn. En 2006 li aperis en *Bajo las estrellas* de Félix Viscarret, filmo kiu havigis al li la premion *Biznaga de Plata* al plej bona aktoro en la 10a Festivalo de Malago kaj la Goya-premion al la plej bona aktoro de 2007.

Tamen, Alberto San Juan konsideriĝas plej ligita al teatro, en kiu li sentas sin pli aŭtonoma kaj humana. Tiukadre li formas parton de la kompanio Animalario.

Filmoj
------

* *La mujer más fea del mundo* (1999)
* *Días de fútbol* (2003)
* *Los 2 lados de la cama* (2005)
* *Gente de mala calidad* (2008)
* *Las ovejas no pierden el tren* (2015)

Referencoj
----------

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Alberto San Juan en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* en imdb
* Kun Alberto San Juan en 20 minutos.es
* Intervjuo kun Alberto San Juan en TCM

  

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Alberto San Juan en la hispana Vikipedio.*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 844860
* GND: 1032435542
* LCCN: no2004031416
* VIAF: 31703268
* ISNI: 000000012126533X
* SUDOC: 134328736
* BNF: 165213261
* MBA: f26cd55a-8328-45bc-a76c-885f488600e8
* BNE: XX1405916
 |
**Naperville** estas urbego en Usono, en la subŝtato Ilinojso, en kantonoj DuPage kaj Will. Ĝi estas antaŭurbo de Ĉikago, kaj konsideriĝas parto de la metropolo de Ĉikago.

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 102 km²
* Loĝantaro: 142 773 (en 2011)
* Supermara alteco: 214 m
* Horzono: UTC-6h (en somero UTC-5h)
* Poŝtkodoj: 60540, 60563-60565, nur poŝtejoj: 60566-60567
* Telefonkodoj: 630, 331

Geografio
---------

Naperville situas sur montetaro en meza parto de Usono, en nordorienta parto de Ilinojo. Aurora (Ilinojo) troviĝas 12 km.

Muzeo en Naperville
Biblioteko en Naperville

Historio
--------

Naperville fondiĝis en 1831 fare de *Joseph Naper*. Baldaŭe malgranda fortikaĵo konstruiĝis apude. La setlejo urbetiĝis (aŭ vilaĝiĝis) en 1857, dume ĝi estis administra centro de kantono inter 1839-1868 kaj ankaŭ terkultivada urbeto. La unua fervoja interligo al Ĉikago okazis en 1864. La urbeto urbiĝis en 1890. Baldaŭe ĝi evoluis kiel antaŭurbo de Ĉikago. Inundo okazis en 1996.

Klimato
-------

En Naperville la temperaturo averaĝe varias inter 3-15 ℃. La varmo kulminas en julio averaĝe 28 ℃. La malvarmo kulminas en januaro averaĝe −9 ℃. Jare oni mezuras precipitaĵojn po 987 mm. En ĉiuj monatoj estas precipitaĵoj.

Trafiko
-------

Turo en Naperville
El Naperville kuras aŭtoŝoseoj kaj trajnoj al Ĉikago kaj Aurora. Flughaveno de Ĉikago troviĝas 40 km, krome hejme funkcias privata flughaveno.

Ĝemelurboj
----------

* Slovakio Nitra (urbo), Slovakio
* Meksiko Pátzcuaro, Meksiko

Fontoj
------

* Képes Világatlasz ISBN 963 8475 38 2
* Al tiu ĉi artikolo la informoj venis helpe de WikiTrans el anglalingva Vikipedio

Mapo pri Ilinojo, kie estas trovebla Naperville en la nordorienta parto
**Anna FRIMAN** (1878-1937) estas finna esperantistino, aktivulino de la porblindulara movado.

Anna Friman naskiĝis la 14an de julio 1878 kaj blindiĝis jam dum la infanaĝo. 

En la jaro 1919 ŝi partoprenis la fondon de la asocio de finnaj blindaj esperantistoj "Steleto", kies prezidantino ŝi estis ĝis 1927, poste ŝi fariĝis sekretario de la asocio, kaj restis en tiu posteno ĝis la morto. En 1923, dum la tria IKBE (Nurnbergo, Germanio), estis fondita Universala Asocio de Blindaj Esperantistoj (UABE), kaj elektita ties provizora komitato. En tiu komitato Anna Friman estis la dua sekretario. Por 1924 oni anoncis la balotadon pri la definitiva komitato de UABE. La voĉdonado komenciĝis la 1-an de aprilo kaj finiĝis la 30-an de junio en 1924. Oni ricevis 224 voĉdonilojn el 26 ŝtatoj, kaj por Anna Friman estu la dua sekretario de UABE voĉdonis 177 (ne ĉiuj aliaj membroj de la provizora komitato estis elektitaj en la definitiva komitato).

Anna Friman korespondis kun multaj samideanoj diverslandaj ĉefe pri literaturaj temoj kaj mem ŝi publikigis proprajn kontribuojn en Esperanta Ligilo.

Ŝi ankaŭ estis aktiva en la neesperanta porblindulara movado. En 1930 ŝi fondis "la literaturan asocion por blinduloj". La asocio publikigis du revuojn: "Varjojen mailta" ("El la mondo de ombroj") kaj "Finlands blind-organ" ("Blindulorgano de Finnlando"). Anna Friman estis respondeca redaktorino de tiuj revuoj ĝis sia morto. Ankaŭ la brajlan gazeton de la finnaj blinduloj ŝi redaktis dum multaj jaroj. Malmultajn monatojn antaŭ sia forpaso la 20-an de aprilo en la jaro 1937 ŝi ankoraŭ sendis saluton el la malsanulejo al la legantoj de Esperanta-ligilo petante, ke ĉiuj kunlaboru fervore por disvastigi nian internacian lingvon inter la tutmonda blindularo.

Fontoj
------

Kreitz, Joseph.  (1972) "11. La "Universala Asocio de Blindaj Esperantistoj" (UABE)", *Historio de la Esperanto-Movado inter la Blinduloj en tri brajlaj volumoj* (esperante). Barcelono: Imprenta Braille de la Organizacion Nacional de Ciegos.

Kreitz, Joseph.  (1981) "Biografio de Anna Friman", *Historio de la Esperanto-Movado inter la Blinduloj en tri brajlaj volumoj* (esperante). Esperanto-Blindulligo de Germanujo (EBLOGO).

 (1933) *Enciklopedio de Esperanto* (PDF) (esperante), Budapeŝto: Literatura Mondo. Vidu la artikolon pri **Blinduloj** (p.86-89).


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 676609
 |
Albrecht von Wallenstein
**Albrecht von WALLENSTEIN** aŭ ofte nur **Wallenstein** [prononco pli-malpli *"**Valn**ŝtajn"*], plena nomo germane *Albrecht Wenzel Eusebius von Waldstein* kaj ĉeĥe *Vojtěch Václav Eusebius z Valdštejna*, naskiĝis la 24-an de septembro 1583 en *Hermanitz an der Elbe* respektive *Heřmanice nad Labem* (nun parto de la ĉeĥa regiono Hradec Králové), Bohemujo kaj mortis la 25-an de februaro 1634 en Cheb/Eger. Li estis duko de Frýdlant/ Friedland en Bohemio kaj de Meklenburgo en norda Germanio, kaj krome havis la titolon princo de Zagano en la tiam germanlingva sed ĉeĥe regata Silezio (nun Żagań en Pollando).

Kiel supera generalo li inter la jaroj 1625 kaj 1934 dufoje estis supera estro de la imperiestra armeo en la Tridekjara Milito. Li batalis flanke de la de germanlingva Sankta Romia Imperio kaj de la Katolika Ligo kontraŭ la luteranaj ŝtatoj de Germanio kaj kontraŭ la armeoj de Danio kaj Svedio. Fine li tamen perdis la protekton de la germanlingva imperiestro kaj estis murdita de imperiestraj soldatoj. Grava generalo sub lia komando estis Ludoviko Isolani kun la timindaj kroataj taĉmentoj.

Nomo kaj nacieco
----------------

La bohemia nobela dinastio, el kiu devenas Wallenstein, ĉeĥe nomatas *z Valdštejna*. Germane la dinastianoj ĝis la nuntempo nomas sin *Waldstein*. La konata nomformo *Wallenstein* populariĝis, post kiam Friedrich Schiller sub tiu nomo publikigis dramo-trilogion pri la armeestro kaj la historio de la Tridekjara Milito. Tamen la armeestro mem foje subskribis per la nomoj "Waldstein" kaj "Wallenstein", laŭ momenta prefero, kaj jam dum sia vivotempo li havis la germanan kromnomon *der Wallensteiner*, dum liaj armeaj unuoj estis nomataj *die Wallensteiner*.

Ne havas sencon disputi pri la nacieco de Wallenstein, ĉar ne eblas projekcii la konceptojn pri nacio kaj nacieco, kiuj tiom graviĝis dum la 19-a jarcento, al la socio de la 17-a jarcento, kiam ili ne ludis rolon. En la historiografio de la 19-a jarcento li laŭ naciaj vidpunktoj de la verkistoj kaj persona simpatio respektive malsimpatio je lia persono foje deklariĝis "germano" kaj foje "ĉeĥo".

Klare eblas indiki ke li mem ĝis sia 15-a vivojaro parolis denaske ĉeĥe kaj nur iom germane, sed ke li poste preskaŭ ekskluzive uzis la germanan lingvon.

Vidu ankaŭ
----------

* Atenco kontraŭ Albrecht von Wallenstein
* Kartuziana monaĥejo de sankta Bruno

Eksteraj ligiloj
----------------

* Albrecht von Wallenstein en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Albrecht von Wallenstein en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Biografio de Wallenstein ĉeĥe
* Biografiego de Wallenstein germane


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 299656
* GND: 118628755
* LCCN: n50034921
* VIAF: 4938591
* ISNI: 0000000120954950
* LIBRIS: 208220
* SUDOC: 027505308
* BNF: 119530207
* NLA: 49867053
* RKD: 487770
* NKC: jn20000720002
 |
Ĉefa fasado
La **Arta Muzeo de Suda Rio-Grando** (portugale ***Museu de Arte do Rio Grande do Sul Ado Malagoli***, akronime **MARGS**) estas arta muzeo en la Ŝtato de Suda Rio-Grando. Ĝi estas trovita en la centro de Porto Alegre. Ties eklektika konstruaĵo, nacia heredaĵo, estas unu el la plej rimarkindaj historiaj konstruaĵoj en la urbo. Ties dezajno estas kutime atribuita al Theodor Wiederspahn, germana-brazila arkitekto, kvankam grava loka historiisto kaj artisto Fernando Corona atribuas ĝin al Germano Gundlach.

Historio
--------

Establita fare de la registaro de Suda Rio-Grando en 1954, sub la direkto de pentristo, profesoro, restaŭristo kaj muzeologo Ado Malagoli, ĝi rapide kunvenis esprimplenan kolekton kaj supozis gvidan rolon en la suda arta sceno, estante unu el tiuj respondeca por la definitiva konsekro de la modernismo inter la gaŭĉoj. Ekde tiam, la MARGS plibonigis siajn funkciojn kaj asertis sian pozicion en la brazila muzeologia panoramo kiel la plej granda kaj grava publika kolekto de gaŭĉa arto, muntante ekspoziciojn de famaj lokaj kaj naciaj artistoj kaj ricevante gravajn ekspoziciojn el eksterlando, sed ĝia trajektorio estas markita per seriozaj periodaj krizoj kaj multnombraj polemikoj.

Kolekto
-------

La muzeo nuntempe estas la hejmo de kolekto de pli ol 2 600 objektoj de preskaŭ ĉiuj specoj de vidaj artoj. La kerno de la kolekto estas formita de arto de Suda Rio-Grando, estanta speciale gravaj la pentraĵoj kaj artaĵoj sur papero. Gravaj lokaj artistoj en la kolekto estas Iberê Camargo, Petro Weingärtner, Vasco Prado, José Lutzenberger, Carlos Petrucci, Luiz Maristany de Trias, João Fahrion, Ado Malagoli, Glênio Bianchetti, Carlos Scliar kaj Libindo Ferrás. Estas ankaŭ malgranda sed interesa kolekto de brazila arto, kun eroj de Cândido Portinari, Emiliano di Cavalcanti, Lasar Segall, Arthur Timótheo da Costa, Antônio Parreiras kaj aliaj kaj kelkaj belaj pentraĵoj de eŭropaj mastroj de la fino de la 19a jarcento.

Galerio
-------

* Eliseu Visconti: Dorso de mulher (1895)Eliseu Visconti:*Dorso de mulher*(1895)
* Pedro Weingärtner: Tempora mutantur (1898)Petro Weingärtner:*Tempora mutantur*(1898)
* Henry-Jules-Jean Geoffroy: The nursery  (1899)Henry-Jules-Jean Geoffroy: *La vartejo* (1899)
* Arthur Timótheo da Costa: Lady in white (1906)Arthur Timótheo da Costa: *Sinjorino en blankulo* (1906)
* Ado Malagoli: The black cat (1954)Ado Malagoli: *La nigra kato* (1954)
* Britto Velho: Painting # 2 (1977)Britto Velho: *Pentrado # 2* (1977)
* Vasco Prado: Model resting, bronze (1988)Vasco Prado: *Modelo ripozanta*, bronzo (1988)

Referencoj
----------

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo (en la portugala)
* Bildoj kaj teksto de la ekspozicio *MARGS Kolekto - Historia Evoluo* (en la portugala) Arkivigite je 2011-07-14 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 853104
* LCCN: no2004088883
* VIAF: 151622199
* SUDOC: 099002051
 |
**Manchita** [manĈIta] (Makuleto) estas municipo de Hispanio, en la provinco Badaĥozo *(Badajoz)* kaj la regiono Ekstremaduro. Laŭ la stato de 2023 en la municipo vivis 751 loĝantoj sur areo de 38,2 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de 20 loĝantoj/km². La loĝantoj nomiĝas *manchegos* same kiel tiuj de la fama komarko Manĉo.

Situo
-----

Manchita estas situa en la centra parto de Ekstremaduro, je altitudo de 336 m; je 94 km de Badajoz, provinca ĉefurbo kaj je 34 km de Mérida, la regiona ĉefurbo. La surfaco de ties teritorio estas de 38,2 km².

Vivo
----

Ĝi estas je nur 8 km de Guareña kaj ne estas alia ŝoseo aŭ komunikadvojo kun alia loko, do iome dependas de tiu vilaĝo. La ĉefa ekonomio dependas el la agrikulturo, brutobredado kaj ĉasado. Lastatempe oni konstruis multajn kampardomojn en la ĉirkaŭaĵo ĉu de manĉitanoj ĉu de homoj de la najbara Guareña.

Festoj
------

* Festoj de la patronino (7a,8a,9a) de septembro.
* Sankta Semajno: Unua kamparfesto, Lunde.
* 2a kamparfesto: Dimanĉe de kvasimodo.

Gravuloj
--------

* **Valentín Paredes** aktoro.
**Jerzy Mieczysław Jachowicz** (naskiĝis la 15-an de majo 1938 en Sochaczew) – pola esploranta ĵurnalisto kaj publicisto.

Vivo
----

Antaŭ 1989 aktivis en demokratia opozicio (Solidareco). En la jaroj 1989–2005 estis ĵurnalisto de "Gazeta Wyborcza", unu el antaŭuloj de esploranta ĵurnalismo en Pollando.

Li ĉefe okupiĝis pri la temaro de organizita krima agado kaj ties ligoj kun la antaŭa sekureca sistemo en Pola Popola Respubliko. Verkis interalie pri mortigo de Grzegorz Przemyk kaj detruado de dokumentoj laŭ rekomendo de generalo Buła.

De 2005 laboris kiel ĵurnalisto de semajnrevuo "Newsweek Polska", kaj de 2006 en "Dziennik". De 2008 sur anteno de la Programo III de Pola Radio, kie rakontis pri elektitaj de si eventoj, kiujn esploris kiel la esploranta ĵurnalisto. Rezignis de tiu ĉi laboro la 2-an de marto 2009 reage al la maldungo de Krzysztof Skowroński el funkcio de la direktoro de la Programo III.

Jerzy Jachowicz ĝis fino de 2010 kunlaboris kun informa reta portalo de Telewizja Polska – tvp.info, kaj ĝis novembro 2012 kun semajnrevuo "Uważam Rze".

Aktuale gvidas disaŭdigaĵon "W Jamie Jachowicza" (En la Kavo de Jachowicz) en la interreta Radio Wnet. Li ankaŭ publikigas en "Gazeta Polska Codziennie", kaj de novembro 2012 estas konstanta felietonisto-komentisto en semajnrevuo "W Sieci".

Membro de la Asocio de Libera Vorto. Aŭtoro de la libro *Z archiwum Jerzego Jachowicza* (El arkivo de Jerzy Jachowicz) (Wydawnictwo Otwarte, Krakovo 2008).

La 11-an de novembro 2017 estis distingita de la pola prezidento Andrzej Duda per la Komandora Kruco de la Ordeno de Renaskiĝo de Pollando pro eminentaj meritoj en la agado favore al demokratiaj ŝanĝiĝoj en Pollando, pro atingoj en ĵurnalisma laboro kaj la publicista.

Privata vivo
------------

Aprile 1990 nekonataj farintoj bruligis lian loĝejon en Pruszków. Rezulte de incendio pereis lia edzino ĵurnalistino, Maria (el domo Chiniec). Lia filo, Piotr Jachowicz (naskita en 1967), estas scenaristo.

Pri la sorto de Jerzy Jachowicz rakontas filmo de Tomasz Dudziewicz *Tu stoję...* (Tie ĉi mi staras...) (1993).

Bibliografio
------------

* 2008 Jerzy Jachowicz, *Z archiwum Jerzego Jachowicza* (El arkivo de Jerzy Jachowicz) (​ISBN 978-83-7515-055-1​)
* *Kto jest kim w Polsce* (Kiu estas kiu en Pollando), 4-a eldono (redaktoraro de Beata Cynkier kaj aliaj), Varsovio 2001, p. 322

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Jerzy Jachowicz en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Disaŭdigoj Arkivigite je 2012-07-12 per la retarkivo Wayback Machine de Jerzy Jachowicz en Radio Wnet
* Tekstoj en la portalo wPolityce.pl
* Felietonoj Arkivigite je 2018-05-16 per la retarkivo Wayback Machine en la paĝo de la Asocio de Polaj Ĵurnalistoj


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 611749
* GND: 1139794639
* LCCN: no2010031713
* VIAF: 164108844
* ISNI: 0000000375042216
* NKC: js20191027321
 |
**Timothy Simon ROTH** (14-a de majo 1961) estas angla aktoro kaj reĝisoro. Li faris sian premieron en televida filmo *Made in Britain* (1982). Li akiris kritikan laŭdon pro sia rolo kiel Myron en *The Hit* (1984), pro kio li estis nomumita por la premio BAFTA por la plej Promesplena Novulo. Inter grupo de elstaraj britaj aktoroj de la epoko, nome la "Brit Pack", Roth gajnis pli da atento pro siaj ludoj en *The Cook, the Thief, His Wife & Her Lover* (1989), *Vincent kaj Theo* (1990) pri Vincent van Gogh kaj *Rosencrantz and Guildenstern Are Dead* (1990).

Li poste atingis internacian agnoskon pro sia apero en filmoj de Quentin Tarantino, kiel en *Reservoir Dogs* (1992), *Pulp Fiction* (1994), *Four Rooms* (1995) kaj *The Hateful Eight* (2015). Pro la historia dramo *Rob Roy* (1995), Roth ricevis la premion BAFTA Award por la Plej Bonkvalita Aktoro en Duaranga Rolo kaj estis nomumita por Oskar-premio por la Plej Bonkvalita Aktoro en Duaranga Rolo. Li faris reĝisoran debuton per *The War Zone* (1999), pro kiu li ricevis nombrajn honorojn.

Roth en la Festivalo de Cannes de 2012.
Aliaj gravaj filmoj de Roth estas *Captives* (1994), *Little Odessa* (1994), *Everyone Says I Love You* (1996), *Gridlock'd* (1997), *Deceiver* (1997), *La leggenda del pianista sull'oceano* (1998), *Planet of the Apes* (2001), *Invincible – Unbesiegbar* (2001), *Funny Games* (2007), *The Incredible Hulk* (2008), *Arbitrage* (2012), *Broken* (2012), *Selma* (2014), *600 millas* (2016) kaj *Once Upon a Time in Hollywood* (2019). Li stelulis ankaŭ kiel Cal Lightman en la serio de Fox *Lie to Me* kaj kiel Jack Worth en la serio de Sky Atlantic *Tin Star*.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Tim Roth en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Tim Roth en www.lietome.com[*rompita ligilo*]
* The Officially Unofficial Tim Roth Web Page
* Tim Roth ĉe Interreta filma datumbazo (angle)
* Audio Interview w/ Rafferty/Mills Connection Podcast (2009) Arkivigite je 2012-04-02 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 691338
* GND: 129579718
* LCCN: no95048300
* VIAF: 85081586
* ISNI: 0000000123211781
* SUDOC: 059505281
* BNF: 14001536b
* MBA: 669982b2-97e5-46b1-a8e1-7415c6c44dd0
* NKC: pna2005261935
* ICCU: RAVV099737
* BNE: XX1167026
 |
**Rangotabelo de gazetarlibereco 2023** laŭ Raportistoj sen limoj

|  |  |
| --- | --- |
| - ﻿ Bona situacio
- ﻿ Kontentiga situacio
- ﻿ Rekoneblaj problemoj
 | - ﻿ Malfacila situacio
- ﻿ Tre severa situacio
- ﻿ Nekonata situacio
 |

Monumento al la Gazetarlibereco en Kadizo, Hispanio.
La **Gazetlibereco** aŭ **Gazetarlibereco** estas la ekzisto de garantioj per kiuj la civitanoj havas rajton organiziĝi por la kreado kaj eldonado de amaskomunikiloj kies enhavo estu nek kontrolitaj nek cenzuritaj fare de la povoj de la Ŝtato. Laŭ tio ĉia persono povus publikigi siajn ideojn libere kaj sen antaŭcenzuro. Ĝi estas unu el la civilaj liberecoj.

Svedio estis la unua lando kiu adoptis klaran leĝaron por la Gazetlibereco pere de la "tryckfrihet" de 2a de decembro 1766. En Usono tiu rajto estas garantiita de la Unua Amendo al la Usona Konstitucio.

Ne ĉiuj landoj havas ĝin garantiita, ĉu pere de Rajtoĉarto aŭ Konstitucio, por ekzemplo en Aŭstralio. En multaj okazoj tiu libereco estas limigita pro aliaj rajtoj, kiel rajto al propra bildo, kontraŭ kalumnio, kontraŭ opozicio al superaj gravuloj ktp.

Vidu ankaŭ
----------

* Esplorĵurnalismo
* Gazeto
* Libereco
* Premio Unesko/Guillermo Cano de Monda Gazetarlibereco

Referencoj
----------

1. ↑  World Press Freedom Index

* Kategorio Gazetarlibereco en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Ekzemplo pri aŭtonoma uzo de *Ispell* sur konzolo
**Ispell** (esperantlingve legu «ispel'»; de la angla
*International Spell*, «internacia literum(il)o») estas tre malnova
(ekde la 1971a jaro) universala literumilo, populara en
Uniksujo kaj precipe en la Emaksa mondo, kvankam uzebla sur
tre diversaj platformoj, kaj ankaŭ aŭtonome. Tamen la uzado el Emakso
estas pli oportuna, ĉar kombinebla kun ties diversaj reĝimoj,
ebligantaj forfiltri, ekz-e, la komandojn de HTML aŭ artikolon en Teĥo, aŭ la
ĉeftekston de programo (per la komando  

`M-x ispell-comments-and-strings`).

Uzo por Esperanto
-----------------

Ispell komprenas multajn lingvojn, inter ili Esperanton. Fakte
plimulto da modernaj literumiloj (kiel ekzemple Myspell aŭ
Hunspell, uzataj en la modernaj verkiloj) uzas por Esperanto
adaptaĵojn de la Esperanto-vortaro kiun Sergio Pokrovskij faris por
Ispell.

Alia apartaĵo de Ispell faras ĝin speciale interesa por Esperanto: ĝi
entenas rimedojn por trakti diversajn literprezentojn de la kontrolata
teksto; nuntempe Unikodo iĝis la preferata maniero prezenti
tekstojn en Esperanto, tamen en iuj okazoj (ekzemple, en retpoŝto) oni
ankoraŭ uzas la iksojn aŭ alian similan surogaton. La
*afiks-dosiero* de la indikita Esperanto-vortaro por Ispell konas la
ĉefajn surogatajn sistemojn, tiel ke eblas kontroli retleteron aŭ
afiŝon tajpitan surogate.

Tion ilustras la sekva konzola dialogo
(kompreneble, tio ne estas normala uzmaniero; ĝi simple ilustras kiel
aliaj programoj povas interagi kun Ispell, liverante al ĝi vortojn —
ĉi-okaze oni kontrolas la vorton *ĉiuĵaŭdajn*; la vortaron, ĉi-okaze
`eo`; kaj la prezentomanieron, kiuj estas en la ekzemplo: aŭ la
*cxirkaux*-konvencio iksisma; aŭ la TeX-stila, uzanta la ĉapelon `^`; aŭ la
nun norma prezento unikoda en la kodoprezento UTF-8):

```
% echo cxiujxauxdajn | ispell -d eo -T cxirkaux
@(#) International Ispell Version 3.3.02 12 Jun 2005
word: ok (derives from root ^JA^UDA)

word:
% echo ^ciu^ja^udajn | ispell -d eo -T tex
@(#) International Ispell Version 3.3.02 12 Jun 2005
word: ok (derives from root ^JA^UDA)

word:
% echo ĉiuĵaŭdajn | ispell -d eo -T utf8
@(#) International Ispell Version 3.3.02 12 Jun 2005
word: ok (derives from root ^JA^UDA)

word:
%

```

Menciindas, ke por la interna prezento la esperanta vortaro uzas la
TeX-konvencion, tial la rezulto de la analizo en ĉiuj ĉi tiuj okazoj
aperas Teĥe. Normale la uzanto ne bezonas vidi la radikojn se la
analizo sukcesas; dum okaze de eraro la sugestoj aperas en la sama
konvencio, kiel la enigaĵo:

```
% echo ĉiujaŭdajn | ispell -d eo -T utf8
@(#) International Ispell Version 3.3.02 12 Jun 2005
word: how about: ĉiuj-aŭdajn, ĉiuj aŭdajn, ĉiuĵaŭdajn

word:
% echo cxiujauxdajn | ispell -d eo -T cxirkaux
@(#) International Ispell Version 3.3.02 12 Jun 2005
word: how about: cxiuj-auxdajn, cxiuj auxdajn, cxiujxauxdajn

word:
%

```

Referenco
---------

1. ↑  En la Reto disponeblas la plej freŝa versio de la
projekto kun ĝiaj priskriboj
en Esperanto kaj en la angla; ekzistas ankaŭ iom pli malnova
kompilita versio por Vindozo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Ispell en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* International Ispell