recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Noktardeoj** |
| --- |
|  |
| Noktardeo, Nycticorax nycticoraxNoktardeo, *Nycticorax nycticorax* |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Pelikanoformaj *Pelecaniformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Ardeedoj *Ardeidae* |
| Subfamilio: | Ardeenoj |
|
|
|
|
| Genro: | *[[]]* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Genroj de subdivizioj |
| 3 genroj, vidu tekston |
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| v • d • r |

La **noktardeoj** estas mezgrandaj ardeoj de la genroj *Nycticorax*, *Nyctanassa* kaj *Gorsachius*. La genra nomo *Nycticorax* devenas el la grekaj vortoj por "nokta korako" kaj aludas al la tre noktulaj manĝokutimoj de tiu grupo de birdoj, kaj al la kvaka korakeca alvoko de la plej bone konata specio, nome la Noktardeo.

Tiele en Eŭropo, **Noktardeo** estas ofte uzata por aludi al la Eŭropa aŭ Nigrakrona noktardeo, ĉar ĝi estas la ununura membro de la genro en tiu kontinento.

Junulo de Nigrakrona noktardeo, *Nycticorax nycticorax*

Priskribo
---------

Plenkreskuloj havas mallongajn kolojn, relative mallongajn krurojn kaj fortikajn korpojn kun ĉefe bruna aŭ griza plumaro, kaj en plejaj nigra krono. Junuloj estas brunaj, makulece je blanka, kaj estas tre simila unu de la alia nuna specio. Almenaŭ kelkaj el la formortintaj taksonoj el la Maskarenoj ŝajne plutenis tiun junulan plumaron en plenkreskuloj.

Noktardeoj nestumas sole aŭ en kolonioj nome en platformoj el bastonetoj en grupo de arboj, aŭ surgrunde en protektitaj lokoj kiaj ĉe insuloj aŭ kareksejoj. La ino demetas 3-8 ovojn.

Ili staras ĉe la akvobordo, kaj atendas gvatante predon, ĉefe nokte. Ili manĝas ĉefe malgrandajn fiŝojn, krustulojn, ranojn, akvajn insektojn, kaj malgrandajn mamulojn. Dumtage ili ripozas en arboj aŭ inter arbustoj.

Estas sep nunaj specioj. La genro *Nycticorax* suferis pli ol ĉiu ajn alia gerno el la Pelikanoformaj pro formorto, ĉefe pro ties kapablo koloniigi malgrandajn, senpredantajn oceanajn insulojn, kaj tendencon al evoluo al senflugeco.

Genroj
------

* *Nyctanassa*
* *Nycticorax*
* *Gorsachius*

Specioj
-------

* Genro *Nycticorax* — tipaj noktardeoj (2 vivantaj specioj, 4 ĵuse formortintaj; includes *Nyctanassa*)
	+ Noktardeo, *Nycticorax nycticorax*
	+ Oceania noktardeo aŭ Ruĝecbruna noktardeo, *Nycticorax caledonicus*
* Genro *Nyctanassa* — amerikaj noktardeoj (1 vivanta specio, 1 ĵuse formortinta)
	+ Flavkresta noktardeo, *Nyctanassa violacea*
* Genro *Gorsachius* — aziaj kaj afrikaj noktardeoj (4 specioj)
	+ Blankadorsa noktardeo, *Gorsachius leuconotus*
	+ Blankorela noktardeo, *Gorsachius magnificus*
	+ Japana noktardeo, *Gorsachius goisagi*
	+ Tigra noktardeo, *Gorsachius melanolophus*

Bildaro
-------

* Noktardeo, Nycticorax nycticorax, ĉe Nacia Parko Gindi, BaratoNoktardeo, *Nycticorax nycticorax*, ĉe Nacia Parko Gindi, Barato
**Nuglar-Sankt Pantaleon** estas urbo kaj komunumo en la distrikto Dorneck en Kantono Soloturno, Svislando. Ĝi havis 1 470 loĝantojn je la 31-a de decembro 2010.

Geografio
---------

Nuglar-Sankt Pantaleon situas en nordoriento de la Nigrobubolando sur la norda flanko de Soloturna Ĵuraso tri kilometrojn sudokcidente de Liestal. La komunumo konsistas el la du vilaĝoj Nuglar kaj Sankt Pantaleon, la setlejoj Orismühle kaj Neunuglar kaj diversaj izolitaj bienoj. La komunumon senakvigas la rivereto *Orisbach*, kiu formas la sudorientan komunumlimon kaj en Liestal alfluas al Ergolz.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 6,34 km², de kiuj 42,3% estas kovritaj de arbaro, 45,7% servas por agrikulturo kaj 11,4% por setlado.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Nuglar-Sankt Pantaleon limas en nordoriento al Liestal (BL), en sudoriento al Seltisberg (BL), en sudo al Lupsingen (BL), en sudokcidento al Büren, en nordokcidento al Gempen, kaj en nordnordokcidento al Frenkendorf (BL).

Trafiko
-------

Nuglar-Sankt Pantaleon situas flanke de la gravaj trafikvojoj. La komunumo atingeblas per konekta vojo de Seewen al Liestal. 2 kilometrojn oriente en Liestal situas la plej proksima alveturejo al la ekspresvojo H2, tra kiu atingeblas la svisa aŭtovojo A2. Per la poŝtaŭtolinio de Liestal al Hochwald la komunumo estas konektita al la publika transportreto.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Nuglar datiĝas el la jaro 1147 kiel *Nugerolo* kaj de Sankt Pantaleono datiĝas el la jaro 1284 kiel *ad S. Pantaleonem*.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: Komunumdatumoj de la retejo de la Svisa Federacia Oficejo pri Statistiko, retejo konsultita la 5-an de novembro 2011
2. ↑  Fonto: *Lukas Schenker*: *Nuglar-Sankt Pantaleon* en *Historia Leksikono de Svislando* (2009-08-07)

Eksteraj ligiloj
----------------

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Nuglar-Sankt Pantaleon** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

* Nuglar-Sankt Pantaleon en la Historia Leksikono de Svislando germane france itale

* Sankt Pantaleon en la Historia Leksikono de Svislando germane france itale

* Oficiala retejo de la komunumo Nuglar-Sankt Pantaleon

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Dorneck |
| --- |
| Bättwil  •  Büren  •  Dornach  •  Gempen  •  Hochwald  •  Hofstetten-Flüh  •  Metzerlen-Mariastein  •  Nuglar-Sankt Pantaleon  •  Rodersdorf  •  Seewen  •  Witterswil |  |

 |
Nubo ĝis grundo fulmo dum seka fulmotondro.
**Seka fulmotondro** estas tipo de fulmotondro kie estas fulmo kaj tondro, sed la plej multo de la precipitaĵo ne atingas la grundon. Ili kutime okazas en dezertoj aŭ areoj kun malmulta akvovaporo. Ĉar seka aero kutime absorbas likvan akvon, la pluvo estas absorbita antaŭ ol ĝi atingas la grundon. Ili ofte okazas dum la someraj monatoj en okcidenta Nord-Ameriko.

Sekaj fulmotondroj estas danĝeraj ĉar ili povas kaŭzi polvoŝtormojn kaj incendiojn. Polvoŝtormoj povas okazi ĉar la seka tero kaj sablo estas kunportataj de fortaj ventoj. Incendioj povas okazi ĉar la fulmo povas trafi arbojn kaj ne estas pluvo por estingi la fajron.

Referencoj
----------

1. ↑   Dust Storms Across the Southwest During the late autumn. Arkivita el la originalo je 2008-08-03. Alirita 2017-06-20.
2. ↑   Dry lightning and dry thunderstorms cause the majority of wildfires in the Western US - including California fires.. Arkivita el la originalo je 2016-03-03. Alirita 2017-06-20.
La **Nokto de la Destino** (arabe *Laylatu l-Qadr* **لیلۃ القدر**), estas la celebrado de du gravaj festoj en Islamo dum la sankta kaj fasta monato Ramadano.

Islamanoj kredas ke dum tiu nokto decidiĝas la destino de la sekva jaro kaj pro tio, ili preĝas al Dio dum la tuta nokto, petante lian mizerikordon kaj savon. Tiu ĉi praktiko estas konata kiel Ehyaa ("renaskiĝo").

Laŭ islama tradicio, onidire, en tiu nokto mem estis revelaciitaj la unuaj versoj de la Korano, kiun "La spirito de la revelacio" Gabrielo transdonis al Mohamedo kiam li estis kvardekjaraĝa. Tial do, dum tiu ĉi dato ankaŭ estas celebrata la nokto kiam la Korano estis plene revelaciita al Mohamedo.

Ĉiuj islamanoj kredas ke la *nokto de la destino* okazis en la lasta triono de la monato Ramadano, sed ne ekzistas interkonsento inter ili pri la ĝusta dato. La sunaistoj ĝenerale kredas ke estis 21a, 23a, 25a, 27a, aŭ la 29a de Ramadano, dum la ŝijaistoj kredas ke tio okazis la 19an, 21an aŭ la 23an.

* Kategorio Nokto de la Destino en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 530713
 |
A man, woman, and two children smiling outside of a houseTipa usona nuklea familio komponita de patrino, patro, kaj gefiloj ĉirkaŭ 1955.
**Nuklea familio**, **baza familio** aŭ **gepatra familio** estas familio konsistanta el du gepatroj kaj iliaj ge-filoj (ĉu nur unu aŭ pliaj). Tio kontrastas al unupatra familio, al la pli granda etenda familio, kaj al familio kun pli ol du gepatroj. Nukleaj familioj tipe centriĝas al geedziĝinta paro; la nuklea familio povas havi ajnan nombron de gefiloj. Estas diferencoj en difinoj inter diversaj observantoj (sociologoj); kelkaj difinoj permesas nur biologiajn gefilojn kiuj estu vere plene samsangaj filoj, sed aliaj permesas duonpatron aŭ ajnan mikson de dependaj filoj inklude duonfilojn kaj adoptitajn filojn. Kelkaj sociologoj kaj antropologoj konsideras la nuklean familion kiel la plej baza formo de socia organizado.

Historiistoj Alan Macfarlane kaj Peter Laslett postulis, ke nukleaj familioj estis ekzemple baza aranĝo en Anglio jam ekde la 13a jarcento. Tiu baza aranĝo estis diferenca el la normalaj aranĝoj en Suda Eŭropo, en partoj de Azio, kaj Mezoriento, ĉar en Okcidenta Eŭropo estis ofta je junaj plenkreskuloj restas en aŭ edziĝas ene de la familia hejmo. En Anglio, mult-generaciaj hejmfamilioj estis maloftaj ĉar junaj plenkreskuloj enspezas sufiĉe da mono por transhejmiĝi en sian propran hejmon geedziĝinte.

Estis ankaŭ studoj kiuj montras diferencon en la nombro de filoj dezirataj por hejmo depende el la loko kie oni vivas. Familioj kiuj vivas en ruraj areoj deziris havi pli da filoj ol familioj en urbaj areoj.

DNA elprenita el ostoj kaj dentoj en 4,600-jaraĝa ŝtonepoka enterigejo en Germanio havigis la plej fruan pruvaron de nuklea familio kiel socia strukturo.

Notoj
-----

1. 1 2   "Nuclear family", *Encyclopædia Britannica Online*.
2. ↑  Living Arrangements of Children
3. ↑  Haviland, William A..  (2007) *Cultural anthropology: the human challenge*, 12‑a eldono, Cengage Learning. ISBN 978-0-495-09561-3.
4. ↑  Family Structure and Children’s Health in the United States: Findings From the National Health Interview Survey, 2001–2007
5. ↑  Caves, R. W..  (2004) *Encyclopedia of the City*. Routledge, p. 498. ISBN 9780415252256.
6. ↑  Matsumoto, Yasuyo; Yamabe, Shingo (2013-01-30). "Family size preference and factors affecting the fertility rate in Hyogo, Japan". Reproductive Health. 10: 6. doi:10.1186/1742-4755-10-6. ISSN 1742-4755. PMC 3563619. PMID 23363875.
7. ↑

* Kategorio Nuklea familio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Noktofalkoj** |
| --- |
|  |
| Komuna noktofalkoKomuna noktofalko |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Kaprimulgoformaj *Caprimulgiformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Kaprimulgedoj *Caprimulgidae* |
| Subfamilio: | **Chordeilinae** |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| specioj |
| *Nyctiprogne* 
*Podager* 
*Lurocalis* 
*Chordeiles* |
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| v • d • r |

**Noktofalkoj** estas birdoj de la familio de kaprimulgedoj, kiu enhavas ankaŭ la kaprimulgojn. Tiuj noktofalkoj estas subfamilio **Chordeilinae** de specioj kiuj loĝas en Ameriko.

Tiuj estas mezgrandaj noktaj birdoj kun **longaj flugiloj, mallongaj kruroj** kaj tre **mallongaj bekoj**, kiuj kutime nestumas surgrunde kaj predas flugantajn insektojn. La Malgranda noktofalko, 16 cm longa kaj 23 g peza, estas la plej malgranda el ĉiuj membroj de la familio de Kaprimulgoformaj. Noktofalkoj estas foje mencitaj kiel *goatsuckers* aŭ *kaprinsuĉistoj* pro la miskredo, ke ili suĉas lakton de kaprinoj (en Latina tio estus *Caprimulgus*).

Noktofalkoj havas etajn piedojn, malutilaj por piediri, kaj longajn pintajn flugiloj. Ties milda plumaro estas **kriptece kolorita** por ŝajni arboŝelo aŭ seka foliaro. Kelkaj specioj, malkutime inter birdoj, ripozas laŭlonge de branĉo, anstataŭ laŭlarĝe. Tio helpas kaŝi ilin dumtage. Ili demetas du markitajn ovojn rekte sur nuda grundo.

Ili estas plej aktivaj en malfrua vespero kaj frumatene aŭ nokte, kaj manĝas ĉefe tineojn kaj aliaj grandaj flugantajn insektojn.

Noktofalkoj estas tre similaj en plej parto de karakteroj al la kaprimulgoj de la Malnova Mondo, sed ili havas pli mallongajn bekojn kaj malpli mildan plumaron. Noktofalkoj estas ne tiom precize noktaj kiom multaj kaprimulgoj de la Malnova Mondo, kaj povas esti vidataj ĉasantaj kiam ankoraŭ estas lumo en la ĉielo.

La genraro kaj speciaro
-----------------------

* **Subfamilio Chordeilinae** (noktofalkoj)
	+ Genro *Nyctiprogne*
		- Strivosta noktofalko, *Nyctiprogne leucopyga*
		- Plenvosta noktofalko, *Nyctiprogne vielliardi*
	+ Genro *Podager* - Nakunda noktofalko, *Podager nacunda*
	+ Genro *Lurocalis*
		- Ruĝventra noktofalko, *Lurocalis rufiventris*
		- Mallongvosta noktofalko, *Lurocalis semitorquatus*
	+ Genro *Chordeiles*
		- Malgranda noktofalko, *Chordeiles pusillus*
		- Sablokolora noktofalko, *Chordeiles rupestris*
		- Komuna noktofalko aŭ Amerika kaprimulgo, *Chordeiles minor*
		- Eta noktofalko, *Chordeiles acutipennis*
		- Antila noktofalko, *Chordeiles gundlachii*

* Noktofalkoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Noktofalkoj en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
**AquaDom** (mikse latine kaj Germane, "akvokupolo" aŭ "akvokatedralo") estis rulforma akvario el akrila vitro en la Hotelo Radisson Collection en la konstruaĵaro DomAquarée en Karl-Liebknecht-Straße en Berlin-Mitte, Berlino, Germanujo. Ĝi estis 25 m alta kaj havis enan travideblan lifton. La konstruaĵaro DomAquarée inkludas ankaŭ oficejojn, muzeon, restoracion, kaj la akvarion Berlin Sea Life Centre. Aquadom krevis la 16-an de decembro de 2022, kun detruo de la tuta strukturo kaj morto de preskaŭ ĉiuj 1500 kaptitaj fiŝoj.

La akvario malfermiĝis la 2-an de decembro de 2003. Ĝi kostis proksimume 12.8 milionoj da eŭroj. Ĝi estis farita el 41 akrilaj paneloj - 26 por la ekstera cilindro kaj 15 por la ena lifta cilindro - kiujn oni kunfandis surloke. Ĝi estis la plej granda cilindra akvario en la mondo laŭ la Guinness-libro de rekordoj.

AquaDom enhavis 1 milionon da sala akvo kaj 1500 fiŝojn de pli ol 100 specioj. En 2020, oni faris riparojn kaj modifojn, dreninte la akvujon kaj dumtempe formovinte la fiŝojn al bredejo en la keletaĝo.

La akvujo krevis je 5:45 atm. la 16-an de decembro de 2022. La akvo kaj fiŝoj verŝiĝis en la hotelon kaj sur la straton, kie preskaŭ ĉiuj fiŝoj mortis. Du homoj estis vunditaj, kaj se la katastrofo estus okazinta dumtage, verŝajne pluraj homoj estus mortintaj. Ĝis enketo pliprecizigos, oni provizore kulpigis materialan laciĝon pri la akcidento. AquaDom estas unu el pluraj katastrofoj kaj likoj, kiuj okazis en grandaj akrilaj akvarioj; aliaj ekzemploj estas T-Rex Café ĉe Disney Springs en Orlando, Florido, kaj la Dubajurba Akvario en la Dubajurba Vendejaro.

Notoj
-----

1. ↑   Radisson Collection Hotel, Berlin. Arkivita el la originalo je 3-a de novembro 2022. Alirita 16-a de decembro 2022.
2. ↑  Aulich, Uwe, "Im Panoramalift durchs Fischbecken: Heute öffnet das Sea Life Berlin mit dem weltweit größten Aquarium: Fünf Minuten Karibik", 2-a de decembro 2003. (germane)
3. ↑  "Hotel-Aquarium in Berlin", 24 December 2003. (germane)
4. 1 2   *Aquadom*, Reynolds Polymer Technology,
5. ↑   Largest cylindrical aquarium.
6. ↑  "Huge Berlin aquarium bursts, spilling 1,500 fish onto road",  *Reuters*, 16-an de decembro 2022. (angle)
7. ↑   Huge Berlin aquarium bursts, unleashing flood of devastation (angle) (2022-12-16). Alirita 2022-12-16.
8. ↑  Paul J. Gramann (13-an de julio 2018), "When acrylic aquariums fail", *Plastics Today*,

* Kategorio AquaDom en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 805679
 |
bildo de Oskar Meyer, kiun pentris Anton Faistauer, je Chiemseehof
**Oskar MEYER** (naskiĝinta la 22-an de majo 1858 en Bozen-Gries, mortinta la 6-an de februaro 1943 en Salcburgo) estis aŭstra inĝeniero kaj politikisto. Inter 1919 kaj 1922 li estis ministroprezidanto de Salcburgio por la kristan-sociala partio CS.

Vivo
----

Post teknikstudo ĉe la Universitato de Graz li ekdeĵoris en la ŝtata konstruservo je Bozen. En 1886 li estis sendita Salcburgon laboronte dum kvarono de jarcento kiel inspektisto pri rektigo de la riveroj Saalach kaj Salzach. Krome li interesiĝis pri konstruo de fervojlinioj. En aprilo 1919 oni elektis lin unuvoĉe je ministroprezidanto de Salcburgio.

Ĉi-funkcie li aktivis inter aprilo 1919 kaj majo 1922; posteulanto lia estis Franz Rehrl. Inter liaj meritoj estis la kreo de la unua respublika federacilanda konstitucio kaj engaĝiĝo kontraŭ ekonomio malriĉeco de multaj enloĝantoj post la Unua mondmilito. Dum lia deĵorperiodo povis okazi en la 1920-a jaro la unua festivalo de Salcburgo.

Ekde 1926 Meyer emeritiĝinte estis liberprofesiulo. Li ankaŭ planis la straton inter Hallein kaj Berchtesgaden. Lia edzino estis la sudtirola nobelulino Paula von Aufschnaiter-Huebenburg.

Literaturo
----------

* Josef Gassner: biografio ĉe ÖBL - volumo 5, Verlag der Österreichischen Akademie der Wissenschaften, Vieno 1972, p. 440-441


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 820689
* GND: 102065046X
* VIAF: 232918410
 |
Nova Crnja situas en la mapo en la verda municipo
Katolika preĝejo de Nova Crnja

Bazaj informoj
--------------

**Nova Crnja,** serbe **Нова Црња,** hungare **Magyarcsernye,** germane **Neuzerne** estas vilaĝo kaj samtempe municipo en Serbio, en aŭtonomio Vojvodino, en distrikto **Meza** Banato. Ankoraŭ 5 vilaĝoj apartenas al la municipo.

* Areo:  km²
* Loĝantaro: 1860
* Poŝtkodo: 23218
* Telefonprefikso: 23
* Aŭtokodo: ZR

Situo
-----

Nova Crnja situas sur ebenaĵo, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Zrenjanin-Jimbolia.

Historio
--------

Hungaroj alvenis en 896 kaj ili fondis ŝtaton en 1000. Post la turka erao diversaj popoloj alvenis al la senhomaj lokoj. Ĝis fine de la 1-a mondmilito la loko apartenis al Hungario, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio. En 1941 la germana armeo okupis la regionon ĝis 1944. En 2002 loĝis en Nova Crnja 1861 da homoj, (hungaroj 1574 (85 %), serboj 112 (6 %), ciganoj 87 (5 %) kaj aliaj).

Vidindaĵo
---------

* katolika preĝejo omaĝe al Sankta Agata

Ĝemelkomunumoj
--------------

* Hungario Nagyszénás, Hungario
* Rumanio Jimbolia, Rumanio

* Kategorio Nova Crnja en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Argentavis magnificens
***Argentavis magnificens*** (laŭvorte "grandioza argentina birdo") estas la plej granda fluganta birdo iame vivinta kaj nune konata. Tiu birdo, foje nomata Giganta Teratorno, estis jam formortinta specio konata el tri lokoj el fina Mioceno (6 milionoj da jaroj antaŭe) de centra kaj nordokcidenta Argentino, kie oni akiris bonan ekzempleron da fosilioj.

La humero (supra braka osto) de *Argentavis* estas iome damaĝita. Eĉ tiele, ĝi ebligas akuratan ĉirkaŭkalkulon de ties longo dum vivo, kiu estis nur iomete pli mallonga ol tuta homa brako. La specio ŝajne havis fortikajn, fortajn krurojn kaj grandajn piedojn kiuj ebligis ĝin facile piediri. La beko estis granda, sufiĉe svelta, kaj havis hokoforman pinton kun ampleksa buŝotruo.

Fizikaj ecoj
------------

Nunaj akceptitaj ĉirkaŭkalkuloj:

* Enverguro: proksimume 7 m
* Flugilareo: 8,11 m²
* Flugilŝarĝo: 84,6 N/m²
* Korpolongo: 1,26 m
* Alto: 1.7–2 m
* Maso: 70–78 kg

Kompare la nune vivanta birdo kun plej granda enverguro estas la Vagalbatroso, kun 3,65 m. Ĉar oni scias, ke *A. magnificens* estis surtera birdo, alia bona punkto de komparo estas la Anda kondoro, khu estas ne tro malproksime rilata al *Argentavis*. Tiu birdo estas inter la plej grandaj surteraj birdoj, kun enverguro de ĝis 3,2 m kaj pezo de ĝis 15 kg.

Referencoj
----------

1. ↑  Ancient American bird was glider. *BBC*, 2007-JUL-02. Konsultita 2008-JAN-14
2. ↑  Campbell, Kenneth E. Jr. & Tonni, E.P. (1983). "Size and locomotion in teratorns". *Auk* 100 (2): 390–403.
3. 1 2 3 4 5   (2007-07-24) "The aerodynamics of Argentavis, the world's largest flying bird from the Miocene of Argentina", *PNAS* **104** (30), p. 12398–12403. doi:10.1073/pnas.0702040104.
4. ↑  Teratorns Arkivigite je 2013-11-11 per la retarkivo Wayback Machine. Natural History Museum, Los Angeles County.
Du noktovazoj
**Noktovazo** estas poto por fekaĵo kaj urino. Iam oni uzis malnovajn, ne plu kuirtaŭgajn potojn aŭ kaserolojn. Sed ekzistis kaj ekzistas ankaŭ industrie fabrikitaj noktovazoj el vitro, argilo, porcelano, plasto aŭ metalo.

Oni uzis noktovazojn kiam la necesejoj troviĝis ankoraŭ eksterdome kaj do malfacile atingeblis nokte. Kutime la noktovazo estis sub la lito aŭ en noktoŝranketo apud la lito, uzita dum la nokthoroj kaj malplenigita frumatene. Post uzo la noktovazo estis granda fetorkialo kaj ĉar oni ofte malplenigis, sed nur malofte purigis ĝin, ĝi povis kaŭzi infektojn.

Dum la mezepoko, pro manko de kanalizoj oni kutime malplenigis la noktovazon ĵetante la enhavon tra la fenestro en la straton, de tempo al tempo sur malbonvenajn gastojn aŭ neviditajn preterpasantojn. La literaturo plenas pri tiaj rakontoj.

Hodiaŭ oni daŭre trovas noktovazojn en malsanulejoj kaj maljunulejoj. Oni ankaŭ uzas ĝin ofte por infanoj kiuj ankoraŭ ne kapablas uzi necesejon senhelpe.

Noktovazojn oni ŝatas hodiaŭ kiel ŝercaĵoj aŭ kolektindaĵoj.

En kelkaj francaj regionoj oni kutimas servi al novaj geedzoj en la nokto post la geedziĝfesto supon aŭ trinkaĵon - pli-malpli difineblan - en noktovazo.

* Noktovazo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Noktovazo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Nun maldekstre, Kun dekstre.
**Nun Kun** estas monta masivo konsistanta el paro de montopintoj en Himalajo: nome **Nun**, 7,135 m kaj ties najbara pinto **Kun**, 7,077 m. Nun estas unu el la plej altaj montopintoj en la parto de Himalajo kiu kuŝas en la flanko de Barato de la Kontrollinio en Ladako. La masivo estas apud la valo Suru, en la distrikto Kargil ĉirkaŭ 250 km oriente de Srinagar, nome ĉefurbo de la najbara Ĝamuo kaj Kaŝmiro. La masivo Nun Kun estas limigita norde de la valo Suru kaj de la montaro Zanskar. Oriente ĝi estas flankigita de la valo Suru kaj de la monto Pensila (4400 m), pasejo kiu separas Suru el la valo Zanskar. Sude kuŝas la Kiŝtŭar Nacia Parko kaj la rivero Kraŝ Nai. Sudokcidente kaj sude estas amaso da glaĉeroj, pintoj kaj riveroj kiuj havigas aliron al la refionoj Kaŝmiro, Kiŝtŭar kaj Doda de la unia teritorio Ĝamuo kaj Kaŝmiro. La rokoj dominantaj estas stratigitaj sedimentaj rokoj komponitaj de argilo kaj sabloŝtono. Metamorfaj rokoj kaj granito estas en kelkaj lokoj. La areo estas riĉa en mineraloj speciale grenato.

Kun estas norde de Nun kaj estas separata el ĝi per neĝokovrita altebenaĵo ĉirkaŭ 4 km longa. La montopinto Pinnacle kun 6,930 m estas la tria plej alta montopinto de la grupo.

Notoj
-----

1. ↑  La ciferoj pri la alto de Kun varias inter 7,035 m kaj 7,086 m.
2. ↑  Abbey, Brigadier Ashok (2018). "Nun- Mountain King of the Suru Valley", *The Himalayan Journal* **73**, p. 88–99.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 699339
 |
**Nova Forto** (itale: **Forza Nuova**) estas ekstreme dekstra politika partio kaj movado de Italio. Ĝi estis kreita en 1997 de **Roberto Fiore** kaj **Massimo Morsello**. La du fondintoj de la partio ambaŭ militis en ekstremaj dekstraj terorismaj grupoj en la 1970-aj jaroj, kaj estis devigataj fuĝi al Britio en 1980, ĉar en Italio la polico volis aresti ilin pro krimoj kunligitaj kun terorismo. Ili ambaŭ pasigis dudek jarojn en Britio, kie ili kreis sukcesan financan entreprenon.

La logotipo de la **Nova Forto** (itale: **Forza Nuova**)
La demonstrantoj el la **Nova Forto** (itale: **Forza Nuova**)
La pozicioj de Forza Nuova estas tipaj de la ekstrema dekstro: la movado havas inter siaj celoj la malleĝigon de aborto, la blokadon de enmigrado al Italio kaj la defendon de la itala "nacia identeco". Forza Nuova neniam kaŝis sian nostalgion pri la faŝisma epoko kaj pri Benito Mussolini, kaj ĝi estas konsiderata ekstremisma, rasisma kaj faŝisma grupo de la plejmulto de la italaj politikaj partioj.

Komence Forza Nuova estis ekster-parlamenta politika movado, sed en la lastaj jaroj ĝi fariĝis vera politika partio kaj prezentiĝis en la elektoj. En la jaro 2004 en la Balotoj por Eŭropa Parlamento la partio **Nova Forto** ricevis 399.073 da apogvoĉojn akirante unu mandaton, t.e. en EP eksidis ilia Membro de Eŭropa Parlamento (MEP) **Roberto Fiore**. De 2003 ĝis 2006 Forza Nuova kaj aliaj grupoj de la ekstrema dekstro unuiĝis por krei Alternativa Sociale, movadon gvidatan de Alessandra Mussolini, la nepino de Benito Mussolini. *Alternativa Sociale* prezentiĝis plurfoje en la elektoj, kaj en la ĝeneralaj elektoj de 2006 ĝi alianciĝis kun la Casa delle Libertà, la centra-dekstra koalicio gvidata de Silvio Berlusconi. Pro tio, Berlusconi estis multe kritikata pro liaj rilatoj kun ekstremistoj. Tamen, la movado de Mussolini neniam atingis sufiĉe da voĉdonoj por eniri la parlamenton. En la ĝeneralaj elektoj de 2008, Forza Nuova prezentiĝis sola, sed ricevis ege malmulte da voĉdonoj kaj denove restis ekster la parlamento kaj la senato.
**Nova Pazova,** serbe **Нова Пазова,** hungare **Újpazova** estas grandega vilaĝo en Serbio, en aŭtonomio Vojevodio, en distrikto Srem (regiono), en municipo de Stara Pazova. Nova, Нова kaj Új signifas: nova.

Loko de la municipo en Serbio

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 24  km²
* Koordinatoj: 44°56′25″N 20°13'07″E
* Supermara alteco: 87 m
* Loĝantaro: 18214 en 2002
* Poŝtkodo: 22330
* Telefonprefikso: 22
* Aŭtokodo: ST

Geografio
---------

Nova Pazova situas laŭ flankovojoj, laŭ fervojo Beogrado-Novi Sad.

Mapo pri municipo Ruma

Historio
--------

Ŝvaboj fondis Nova Pazova-n en en 1791, tiam apartenanta al Limgarda zono de Habsburgoj. Poste al Aŭstrio-Hungario, Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio, fine al Serbio ĝi apartenis. En 1944 la germanoj rifuĝis. Poste diversaj popoloj venis precipe el suda Jugoslavio. Ĝis 1958 Nova Pazova estis municipo. En 2002 loĝis en Nova Pazova 17421 serboj (96 %), 102 jugoslavianoj, 94 kroatoj kaj aliaj.

Vidindaĵoj
----------

* loka muzeo
* nova ortodoksa preĝejo

Vidu ankaŭ
----------

* Strukturo de Vojvodino

Fontoj
------

* Hungara kaj serba Vikipedioj
* Mapo pri Nova Pazova

* Kategorio Nova Pazova en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Notoj
-----

Spite la grandan loĝantaronombron Nova Pazova ne troviĝis sur la diverslingvaj urbolistoj dum la kreo de tiu ĉi artikolo, sekve ĝi estas vilaĝo.

Nova ortodoksa preĝejo de Nova Pazova
**Nuno Álvares PEREIRA**, konata ankaŭ kiel *Santo Condestável*, formale *Sankta Nuno de Santa Maria* aŭ pli simple *Nun'Álvares* (Paço do Bonjardim aŭ Flor da Rosa, 24-a de junio 1360 – Lisbono, 1-a de novembro 1431]), estis portugala nobelo kaj generalo. Li ludis fundamentan rolon en la krizo de 1383-1385, kiam Portugalio eniris en interna milito inter partianoj de la Reĝlando Kastilio kaj defendantoj de la sendependeco, por kiuj baraktis Pereira. Nuno Álvares Pereira estis ankaŭ 2a Konestablo de Portugalio, 38a *Mordomo-Mor do Reino*, 7a grafo de Barcelos, 3a grafo de Ourém kaj 2a grafo de Arraiolos.

Kiel militisto, ofte komandis fortojn pli malmultnombrajn ol tiuj de la malamiko, tamen li venkis kaj precize en la fama Batalo de Alĵubaroto, kiu markis definitive la sendependecon de Portugalio. Lia komandostilo estis karaktera ĉefe per la kuraĝa ekzemplo, dum en la persona vivo per la religiema sinteno.

Luís de Camões aludis lin 14 fojojn en «Os Lusíadas». Pluraj omaĝoj estas statuoj kiel ekzemple ĉe la Arko de Rua Augusta, ĉe la Praça do Comércio, en Lisbono, alia en la kastelo de Ourém kaj alia surĉevala en la ekstero de la Monaĥejo de Batalha. Aliaj statuoj estas en lia naskareo: Cernache de Bonjardim kaj Flor da Rosa. Lia naskiĝtago estas feritago en Sertã.

Dekomence li estis entombigita en la Konvento *do Carmo*, en Lisbono. Pro parta detruo de la konvento, pro la Tertremo de Lisbono de 1755 (ankoraŭ videbla), la restaĵoj estis translokigitaj kaj aktuale ili kuŝas en la Preĝejo de *Santo Condestável*, en Lisbono, ekde la 14a de Aŭgusto 1951, 566a datreveno de la venko en la Batalo de Aljubarrota. Fine de lia vivo Nuno iĝis mistikulo, pro kio li estis beatigita de la papo Benedikto la 15-a, en 1918, kaj kanonigita kiel katolika sanktulo fare de la papo Benedikto la 16-a en 2009.

Bibliografio
------------

* Fernão Lopes. Crónica de el-rei D. João I
* CARDOSO, Elias (1958), A Bibliografia Condestabriana, Roma
* MARTINS, J. P. Oliveira (1893), A Vida de Nun'Alvares, Lisboa
* CORDEIRO, Valério Aleixo (1921). Vida do Beato Nuno Alvarez Pereira, 2a eldono. Lisboa: Livraria Catholica


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 799022
* GND: 124284086
* LCCN: n88192437
* VIAF: 89007431
* ISNI: 0000 0001 1451 3665
* SUDOC: 075904713
* BNF: 12790616j
* NKC: jo20181017027
* BNE: XX1015314
 |
**Osogna** estas komunumo de la komunumaro Riviera kaj la distrikto Riviera en Kantono Tiĉino, Svislando. Ĝi havis 1032 loĝantojn je la 31-a de decembro 2011.

Geografio
---------

Osogna situas en la valfundo de Leventina, sude de Biasca ĉe la orienta bordo de la rivero Tiĉino. La plej alta punkto de la komunuma teritorio situas sur alteco de 2952 m s.m. sur la pinto de la monto Torrone d’Orza. Tra la komunumo fluas la montara rivereto Nala, kiu okcidente de la vilaĝo alfluas al Tiĉino. La komunumo konsistas el la vilaĝo Osogna kaj la setlejo Combra norde de la vilaĝo kaj diversaj izolitaj bienoj kaj alpopaŝtejoj.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 18,99 km², de kiuj 62,4 % estas kovritaj de arbaro, 3,9% servas por agrikulturo kaj 4,4% por setlado. Proksimume triono de la komunuma teritorio estas altmontara dezerto.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Osogna limas en nordo al Biasca, en oriento al Cauco (GR), en sudoriento al Arvigo (GR), en sudo al Cresciano, en okcidento al Lodrino, kaj en nordokcidento al Iragna.

Trafiko
-------

Tra Osogna pasas la kantona ĉefvojo n-ro 2 de Lucerno al Chiasso kaj la svisa aŭtovojo A2, kies plej proksima alveturejo situas 4 kilometrojn sude de la komunumo en Biasca. La trajnlinio de la Gotarda-Fervojo, kiu pasas tra la komunumo ne disponas pri stacidomo en Osogna. La komunumo estas konektita al la publika transportreto pere de buslinio al Biasca, Belinzono kaj Airolo.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Osogna datiĝas el la jaro 1210 kiel *Usonia*. Dum mezepoko Osogna estis sub la regado de la katedralkapitolo de Milano. La vilaĝaj rajtoj de Osogna estis konfirmitaj en la jaro 1400. En la jaro 1499 Osogna estis konkerita de la Svisa Ĵurkomunumo. De 1573 ĝis 1798 Osogna sub la komuna regado de la malnovaj lokoj de la Svisa Ĵurkomunumo estis sidejo de la vokto de la Voktejo Riviera. Post la fondo de Kantono Tiĉino en la jaro 1803 ĝi fariĝis komunumo en la Distrikto Riviera.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: Reta mapo 1:20000 de Swisstopo[*rompita ligilo*]
2. ↑  Fonto: Komunumdatumoj de la retejo de la Svisa Federacia Oficejo pri Statistiko, retejo konsultita la 5-an de novembro 2011
3. ↑  Fonto: *Giuseppe Chiesi*: *Osogna* en *Historia Leksikono de Svislando* (2009-10-28)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Osogna en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Osogna

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Osogna** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Riviera |
| --- |
| 
**Komunumaro Riviera:** **Biasca**  •  Claro  •  Cresciano  •  Iragna  •  Lodrino  •  Osogna |  |

 |
La **Nova Teologio**, konata ankaŭ kaj precipe kiel ***Nouvelle Théologie***, estas katolika Teologifluo estiĝinta antaŭ la jaroj 50-a de la 20-a jarcento ĝis la antaŭtagoj de la Dua Vatikana Koncilio, precipe inter la katolikaj teologoj germanaj kaj francaj. Ĝi esprimis deziron, kaj tiucele esploris, ke la teologio revenu al la originaj fontoj de Kristanismo, aparte pere de la Patroj de la Eklezio, kaj pro tio prenas siajn distanciĝojn el la hegemonio de la skolastikisma teologio.

Tiu Nova teologio enorme influos sur la disvolviĝo kaj dokumentoj de la Dua Vatikana Koncilio

La precipaj epigonoj de tiu teologia movado estis Henri de Lubac, Pierre Teilhard de Chardin, Hans Urs von Balthasar, Yves Congar, Karl Rahner, Hans Küng, Edward Schillebeeckx, Marie-Dominique Chenu, Louis Bouyer, Jean Daniélou, Pierre Ganne, Jean Mouroŭ kaj la estonta emerita papo Benedikto la 16-a.

Historio
--------

Antaŭ la jaroj 50-aj de la 20-a jarcento, la Nova Teologio ekscitis maltrankvilojn en la papo Pio la 2-a. En Francio certa nombro de "tiaj novaj teologoj", precipe apartenantaj al jezuita kongregacio kaj dominikanaj, sin vidis forigitaj el la ofico de instruistoj pri teologio. Pio la 2-a kiu timis pri reveno de la modernisma krizo, kritikis tiun teologion en sia encikliko *Humani generis* (1950). En tiu kritiko aperas la penso de la granda bibliisto Réginald Garrigou-Lagrange. La supre dirita teologia elpurigado okazis sekve de tiu encikliko.

Dekon da jaroj poste, estis ĝuste tiu Nova Teologio kiu gvidis la Duan Vatikanan Koncilion al kiu diversaj el tiuj teologoj partoprenis en kavalito de spertuloj (*peritus/periti]]*. Tiel rehabilititaj, ili estis plene rekonitaj kiel ortodoksaj en la tuta Katolika Eklezio: iuj estos kreitaj kardinaloj kaj inter ili, unu estos elektitaj papo.

Post la koncilio, la Nova teologio dividiĝis laŭ du fluoj, reprezentataj pere de du revuoj: ĉe unu flanko staris Rahner, Congar, Schillebeeckx, Küng kaj Chenu kuniĝinta ĉe la revuo *Concilium* (1965); duaflanke esplorpensis Lubac, Balthasar, Ratzinger, Daniélou kaj Walter Kasper kuniĝintaj ĉe la revuo *Communio* (1972).

Notoj
-----

1. ↑  Henri de Lubac, *Mémoire sur l'occasion de mes écrits. (Œuvres complètes, 9e section, vol. XXIII)*, Cerf, 2006 (éd. orig. 1983) ; cité par P. et E. Bellion-Jourdan, *Hommage au P. Pierre Ganne, 1904-1979*, extrait en ligne Arkivigite je 2012-03-11 per la retarkivo Wayback Machine.

Bibliografio
------------

* Yves Congar, *Mon journal du Concile*, tome I : 1960-1963 - tome II : 1964-1966, Paris, Cerf, 2002

Vidu ankaŭ
----------

* Sources Chrétiennes
* Humani generis
* Komuneco kaj Liberigo
* Réginald Garrigou-Lagrange
* Katolika teologio

### Eksteraj ligiloj

* Histoire de la coll. La Nouvelle Théologie et la collection « Sources chrétiennes » Arkivigite je 2014-03-28 per la retarkivo Wayback Machine, Bibliothèque en ligne des éd. du Cerf
Vizitkarto de Johan Wolfgang von Goethe
**Nom- komerc- aŭ Vizitkarto** estas karto, kiu enhavas la identigajn detalojn kaj kontaktajn detalojn de persono, kaj estas uzata por la rapida kaj oportuna disdono de ĉi tiuj detaloj. La vizitkarto estas kutime farita el dika papero, rektangula formo kaj la kutima grandeco 9x5 cm, ĝi povas esti metita en monujon aŭ poŝon, kaj ĝi inkluzivas minimumajn detalojn rilatajn al la kartposedanto: nomo de la persono, loko de agado (inkluzive de emblemo), laborpriskribo, maniero kontakti per telefono, telefakso aŭ retpoŝto.

La vizitkarto estas uzata de administrantoj kaj reprezentantoj en reprezenta rolo en organizoj, kiel vendistoj, departementaj administrantoj kaj altrangaj administraciaj dungitoj. En komerca renkontiĝo kun kontaktpersono (kliento, provizanto, donacanto, ktp.), la renkontantoj donas unu la alian vizitkarton, por ebligi rememorigon kaj estontan kontakton. Foje, la vizitkarto estas uzata de la organizo mem, sen specifi la nomon de aparta oficiro. Ĉi tiuj kartoj estas donitaj al klientoj, kiuj venas al la organizo, kiel parto de reklamo.

* La vizitkarto estas reprezenta komponanto por la organizo kaj la homoj kiuj laboras en ĝi. Tial multaj homoj multe pripensas krei karton, kiu kongruas kun iliaj bildigo kaj komercaj aspiroj. Ĉi tiu pripenso povas esti esprimita en la grafika dezajno de la karto, en la materialoj el kiuj ĝi estas farita (fajna aŭ simpla papero, plasto, aŭ sur magneto por pendi sur metalaj surfacoj), en aldono de bildo aŭ alia grafika komponanto, en simpla aŭ kompleksa transskribo-tipografio, aldonante aŭ emfazante koncernajn detalojn.

Komerckartoj estas faritaj en diversaj formoj, ili povas atesti lokajn kulturojn kaj la komercan naturon de diversaj industrioj, kaj ili estas kolekteblaj de kolektantoj tra la mondo.

Vidu ankaŭ
----------

* Komerco
* Reklamo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Nomkarto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Nomkarto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
En kontraŭa senco ekde la supra maldekstra angulo: Richard Dawkins, Christopher Hitchens, Daniel Dennett kaj Sam Harris.
**Nova ateismo** estas la termino kiu nomas movadon ene de la ateismo en la 21-a jarcento, karakterizita de kritika pozicio al la religio. Laŭ ĝi, la ateismo, kiu sin bazas sur la forta avanco de la scienco dum la lastaj jaroj, atingis tian pinton ke oni ne plu devus havi cedeman kaj flekseblan teniĝon aŭ sintenon al la religio, la superstiĉo kaj la religia fanatikismo kiel okazadis ĝis nun kaj kiu estis permesata de sekularaj kaj eĉ de kelkaj ateismaj movadoj.

Laŭ la televidĉeno CNN, la novaj ateistoj kundividas la ideon ke religio ne plu tolereblas, sed adevas esti nalizita kaj kritikita pere de raciaj argumentoj tie kie ĝia influo kreskas. La termino aperis en novembro 2006 en la revuo *Wired*, kaj aplikiĝas kelkfoje aĉasence al la serio de ses furorlibroj de kvin aŭtoroj kiuj aperis en la periodo 2004-2008. Tiuj ĉi aŭtoroj estas Sam Harris, Daniel Dennett, Richard Dawkins, Victor J. Stenger kaj Christopher Hitchens. La reprezentado de Harris, Dawkins, Dennett kaj Hitchens estis nomata kiel "la kvar rajdantoj de la Ne-Apokalipso, post debato en 2007.

Sam Harris estas la aŭtoro de pluraj furorlibroj nefikciaj: *The End of Faith* (Fino de la Kredo), *Letter to a Christian Nation* y *Moral Landscape*, krom la verkoj mallongaj kaj elektronike aperintaj *Free Will* kaj *Lying*. Harris estas la fondinto de Project Reason.

Richard Dawkins estas la aŭtoro de la libro *The God Delusion*, kiu postsekvis la programon de Channel 4 titolita *The Root of all Evil?*. Krome, li estas fondinto de la Richard Dawkins Foundation for Reason and Science (RDFRS).

Christopher Hitchens estas la aŭtoro de la libro *God is not Great* kaj estis inkluzivita inter la "100 plej bonaj publikaj intelektuloj" de *Foreign Policy* kaj *Prospect Magazine*.

Daniel Dennett estas la aŭtoro de *Darwin's Dangerous Idea* inter multaj aliaj, krome, defendanto de la *The Clergy Project*, organizo kiu subtenas en Usono la pastrojn kiuj ne plu kredas je Dio kaj kiuj ne plu povas plene partopreni en la vivo de siaj komunumoj.
**Nuvilly** estas komunumo en la distrikto Brojo en Kantono Friburgo, Svislando. Ĝi havis 376 loĝantojn je la 31-a de decembro 2011.

Geografio
---------

Nuvilly situas en la friburga eksklavo Estavayer, 7 kilometrojn sudokcidente de Estavayer-le-Lac kaj 10 kilometrojn okcidente de Payerne, sur la molasaj montetoj de la Friburga Mezlando inter la baseno de la Lago de Neŭŝatelo kaj la ebenaĵo de la rivero Brojo. Tra la komunumo fluas la rivero Eta Glano, norda alfluanto de Brojo. La komunumo konistas el la vilaĝo Nuvilly kaj la setlejoj Basse Ville, La Palud kaj Champ Corcelle, kaj diversaj izolitaj bienoj.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 4,00 km², de kiuj 18,0% estas kovritaj de arbaro, 74,0% servas por agrikulturo kaj 7,3% por setlado.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Nuvilly limas en nordo al Murist, en nordoriento al Les Montets, en sudoriento al Sassel (VD), en sudo al Combremont-le-Grand, kaj en okcidento al Treytorrens.

Trafiko
-------

Tra Nuvilly kondukas la kantona ĉefvojo n-ro 150 de Estavayer-le-Lac al Laŭzano. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A1 situas proksimume 5 kilometrojn nordoriente de la komunumo apud Estavayer-le-Lac. Pere de buslinio de la entrepreno Transporto Publika Friburga al Estavayer-le-Lac la komunumo estas konektita al la publika transportreto.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Nuvilly datiĝas el la jaro 1242 kiel *Nuovillie*. Dum mezepoko Nuvilly estis parto de la Subsenjorujo Chenaux de la Senjorujo Estavayer. En la jaro 1338 Nuvilly estis rabobruligita de civitanoj de Payerne. Kun Estavayer ĝi fariĝis en la jaro 1536 havaĵo de la urba ŝtato Friburgo kaj apartenis ek de tiam al la Voktejo Estavayer, kiu en 1798 okaze de la Helveta Revolucio estis transformita al distrikto kaj en la jaro 1848 surbaze de la nova kantona konstitucio de Friburgo integrita al la Distrikto Brojo.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: Reta mapo 1:20000 de Svisstopo[*rompita ligilo*]
2. ↑  Fonto: Komunumdatumoj de la retejo de la Svisa Federacia Oficejo pri Statistiko, retejo konsultita la 5-an de novembro 2011
3. ↑  Fonto: *Marianne Rolle*: *Nuvilly* en *Historia Leksikono de Svislando* (2009-08-12)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Nuvilly en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Nuvilly

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Nuvilly** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Brojo |
| --- |
| Bussy • Châbles • Châtillon • Cheiry • Cheyres • Cugy • Delley-Portalban • Domdidier • Dompierre • **Estavayer-le-Lac** • Fétigny • Gletterens • Léchelles • Les Montets • Lully • Ménières • Montagny • Morens • Murist • Nuvilly • Prévondavaux • Rueyres-les-Prés • Russy • Saint-Aubin • Sévaz • Surpierre • Vallon • Vernay • Villeneuve • Vuissens |  |

 |
vido disde la foirejo (2022)
La **Nova kastelo** (germane: *Neues Schloß*, aŭ *Herzogliches Schloß* aŭ *Prinzenhaus*) je Tonna, Germanujo (Markt 7) estas monumentprotektotaĵo kaj de post Turniĝo urbodomo por komunumoj de la Altebenaĵo Fahner.

Historio
--------

Kiam Frederiko la 1-a (Saksio-Koburgo-Altenburg) akiris en 1677 la regadon pri la graflando de Tonna la vilaĝo ekfloris. Tion bonege atestas multaj novaj konstruaĵoj. Lia duka moŝto do starigis ĝis 1684 la Novan kastelon kaj ĉambran bienon sur la grundoj de iama ĉevalida bredejo/stalo kun situo kontraŭe al Kastelo Tonna. La konstrustilo estis baroka, la tuto modera kaj ne tro impresa. Ĝia alternativa nomo *Princejo* ŝuldiĝas al la fakto ke ĝi servis al pli juna frato de Frederiko kiel loĝejo. La longa, rektangula kaj duetaĝa konstruaĵo poste iĝis flanka rezidejo de la dukoj gotaaj, tribunalo de unua instanco, administradejo kaj centra loko de ŝtata bieno.

Norde ĝi ricevis ŝtuparan turon kun edikla portalo kaj interrompita gablo kun meze metita blazono de la saksiaj Ernestidoj. La apuda preĝejo Sanktaj Petro kaj Paŭlo ĝuis renovigon inter 1691 kaj 1692. En 1736 oni supermetis etaĝon. Orienta agrikultura komplekso rektangule kompletigis la tuton. 

Post 1945 la komunistoj ordonis forigon de la eosta parto kaj malgrandigon de la ejo de 30 al 10 fenestraj aksoj. Meze de la 1990-aj jaroj ekgastis en ĝi la oficistoj de la administra unuiĝo *Fahner Höhe*. Tio memkompreneble nur eblis post profundaj restaŭradlaboroj.

Literaturo
----------

* Paul Lehfeldt: *Bau- und Kunstdenkmäler Thüringens: Herzogtum Sachsen-Coburg und Gotha*, 1891, p. 225
* Lothar Groß: *Thüringen Burgen, Schlösser & Wehrbauten*, Band 5, 2022, p. 39
* Guido Reinhardt: *Geschichte des Marktes Gräfentonna*, 1892, p. 64

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Nova kastelo (Gräfentonna) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* hejmpaĝo de VG Fahner Höhe
* ĉi-prie sur tutgermania burgopaĝo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 837136
 |
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

**Lino** (aŭ **Linus**) **MOULINES** estis venezuela esperantisto. Li naskiĝis la 23-an de septembro 1913 en Katalunio, Hispanio. Kiel 10-jara infano li mem eklernis esperanton el franclingva libreto eldonita de Hachette. Tri jarojn poste li ellernis la lingvon en Tarrasa. 

Li fariĝis membro de la Laborista Partio de Maksista Unuiĝo, POUM. Dum la Hispana Intercivitana Milito, de julio 1936 ĝis la 10-a de februaro 1939, li loĝis en Barcelono kie li laboris ĉe la Populara Enciklopedia Ateneo.

Post la fino de la milito, li ekziliĝis al Francio kaj poste al Germanio, kie li ekziĝis kun la ankaŭ ano de la partio kaj esperantisto Otília Castellví.

Fine de aŭgusto 1946 ili alvenis al Venezuelo tra Brazilo. Du jarojn poste, kune kun César Manzano, Manuel Nebra-Val kaj aliaj, li ree fondas Venezuelan Esperanto-Asocion kaj fariĝis ĝia ĝenerala sekretario. Dum multaj jaroj li estis peranto de UEA kaj de SAT. Li gvidis multajn e-kursojn precipe en sia Librejo "Librería Politécnica".

Li revenis al Hispanio en 1996 kaj mortis en aprilo de 2000.

Fontoj
------

1. ↑  Otília Castellví: "De las checas de Barcelona a la Alemania nazi", Ed. Acantilado, 2009, recenzata en:
2. ↑  Fonto: Liba kaj Floreal Gabalda, "Kroniko de Venezuela Esperanto-Asocio". Karakaso, 70-A Datreveno de la Fondiĝo de la Asocio kaj la Unua Venezuela Esperantista Rekontiĝo en la jaro 1982-a. Metia libro farita mane per Floreal kaj Liba Gabalda, poste donacita al Venezuela Esperanto-Asocio.
la eksa Ossolineum en Lvivo (Ukrainio)
grafo Józef Maksymilian Ossoliński, fondinto de la instituto
**Ossolineum** (pole *Zakład Narodowy im. Ossolińskich (ZNiO), Ossolineum*) estas pola scienca kaj kultura instituto, kiu ĝis la jaro 1945 troviĝis en Lvovo kaj poste estis translokigita al Vroclavo.

Ĝi estis unu el la plej gravaj centroj de la pola kulturo, pri kio decidis antaŭ ĉio riĉaj bibliotekaj kolektoj, laŭ la valoro la dua en Pollando post Jagelona Biblioteko en Krakovo. Fonto de ties vivteno estis enspezoj de bienoj de la fondisto, estrataj de ĝisvivaj kuratoroj.

Post ekziligo de poloj el Lvovo kaj forpreno de la urbo disde Pollando en 1945 Ossolineum estis translokigita al Vroclavo, kie ĝi troviĝas ĝis hodiaŭ. En konstruaĵo de la nuna Ossolineum antaŭ la dua mondmilito estis katolika gimnazio je la nomo al sankta Matiaso (*Matthiasstift*) de la tiam germanlingva urbo Breslaŭo, kaj pli frue monaĥejo de la kavalira ordeno de krucanoj kun ruĝa stelo.

En la informkesto la bildo montras la eksan katolikan gimnazion sankta Matiaso en Breslaŭo, nun sidejo de la instituto

Historio
--------

Ĝi estis transdonita por la Pola Nacio en 1817 de Józef Maksymilian Ossoliński, malfermita en 1827 en Lvovo. Ĝis 1939 ligis en si bibliotekon, eldonejon kaj Muzeon de Princoj Lubomirski, rabitan de Ukraina Soveta Socialisma Respubliko, poste parte restituita post la konfisko. 

De la fondo ĝis 1945 Ossolineum troviĝis en antaŭa monaĥejo kaj preĝejo de karmelaninoj ĉe la strato Ossolińskich 2 en Lvovo. Post la unua dispartigo de Pollando kaj likvido de multaj monaĥejoj de aŭstra imperiestro Jozefo la 2-a la konstruaĵoj estis ruinigitaj. Ilia rekonstruo estis verko de interalie Jozefo Bem kaj Jerzy Głogowski – konstruisto, pentristo kaj grafikisto, kiu al Lvovo alvenis de Krakovo. Al la institucio kiel apartan tuton oni alligis en 1823 la muzeon de arto, fonditan de princo Henryk Lubomirski.

Ossolineum en la periodo de tiutempa Reĝlando de Galicio kaj Lodomerio sub la aŭstra aneksaĵo fokusigis la polan intelektan movadon kaj estis unu el la plej gravaj centroj de la laboro pri konstruo de la pola kulturo dum la dispartigoj de Pollando-Litovio kaj altrudita germanigo de poloj sur la pola teritorio. Ĝi trapasis periodon de reprezalioj forme de policaj traserĉoj kaj arestado de engaĝitaj tie laborantoj.

Laŭ intenco de la fondinto Ossolineum iĝis unu el la plej gravaj centroj de la esploro pri historio kaj la pola literaturo, pro tio, ke ĝi disponas pri unu el la plej grandaj libraroj en Pollando kaj grandega nombro de manuskriptoj kaj aŭtografoj, en tio de mezpokaj manuskriptoj kaj la plej malnovaj presaĵoj.

Bibliografio
------------

* Zarys dziejów ZNiO Skizo pri la historio de Ossolineum

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala paĝo




|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 587080
* GND: 1012518-8
* LCCN: n80107525
* VIAF: 151912351 145416373, 151912351
* ISNI: 0000 0001 2364 3031, 0000 0001 1958 0162
* SUDOC: 028039971
* BNF: 11995552j
* ULAN: 500311809
* NLA: 49683130
* NKC: ko2002102650
 |