recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Jenő Hódi,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Hódi Jenő** estas hungara-usona reĝisoro, produktoro, scenaristo, akademiestro.

Pri Jenő Hódi la datenoj estas nekonataj.

Biografio
---------

Jenő Hódi maturiĝis en mezlernejo en Budapeŝto (la ceteraj datenoj mankas). En 1982 li translokiĝis en nekonataj cirkonstancoj al Usono, poste li akiris diplomon en Universitato Kolumbio. Liaj plej gravaj instruistoj estis Miloš Forman, Brian De Palma, John G. Avildsen kaj Dušan Makavejev. Dum la studentaj jaroj li estis aktiva en filmaj produktoj, evidente ankaŭ post la diplomo, eĉ en 1994 li fondis filman firmaon. Baldaŭ li hejmenvenis kaj fondis filman akademion en Budapeŝto, kie li kunlaboris kun usonanoj. Liaj filmoj ricevis premiojn.

Liaj filmaj produktaĵoj (elekto)
--------------------------------

* *Halálos mánia* (1988) - ankaŭ reĝisoro, scenaristo, rolanto (kiel pordisto)
* *Árnyékgyilkos* (1995) - ankaŭ reĝisoro, scenaristo, rolanto
* *A hídember* (2002)
* *Retorzió* (mallonga filmo, 2014)
* *Otthon* (mallonga filmo, 2022)

Liaj filmaj reĝisoraĵoj (elekto)
--------------------------------

* *American Kickboxer 2* (1993) - ankaŭ scenaristo, rolanto (kiel Attila)
* *Triplecross* (televida filmo, 1995)
* *Metamorfózis* (2007) - ankaŭ produktoro, scenaristo, rolanto (kiel kratervizaĝa homo)
* *Hagyaték* (mallonga filmo, 2020) - ankaŭ produktoro, scenaristo

Liaj scenarlibroj (elekto)
--------------------------

* *Impact* (1990)
* *Threat of Exposure* (2002) - ankaŭ produktoro kaj reĝisoro

Liaj filmaj roloj (elekto)
--------------------------

* *Ajándék* (mallonga filmo, 2019) - ŝoforo
* *Hagyaték* (mallonga filmo, 2020) - serĝento

Fontoj
------

* 
* 
* 
* filmoj
* filmoj

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 774554
 |


* Portalo pri Biografio
* Portalo pri Filmo
**Batajnica,** serbe **Батајница,** estas loĝata loko en Serbio, en distrikto Beogrado (sed geografie en Srem (regiono)), en municipo de Zemun.

Loko de la municipo en Serbio

Bazaj informoj
--------------

* Loĝantaro: supozeble 40 mil en 2010
* Telefonprefikso: 011
* Aŭtokodo: BG
* Supermara alteco: 114 m
* Koordinatoj: 44°54′00″N 20°17'00″E

Geografio
---------

Batajnica etendiĝas laŭ dekstra bordo de Danubo laŭ ĉefvojo kaj fervojo Beogrado-Novi Sad. Centro de Beogrado troviĝas 25 km.

Historio
--------

La loko estis loĝata jam dum la bronzepoko. La loknomo aludas al **batalejo**. Laŭ hungaraj informoj en 1165 la hungara armeo tie venkis la grekojn aŭ Bizancon. Tiu batalejo serbe estas **Batajnižko polje**. Ĝis la 16-a jarcento la loko apartenis al Hungara reĝlando, poste al Osmana Imperio. La unuaj mencioj okazis en 1725. Inter 1739-1873 la vilaĝo apartenis al Limgarda zono de Habsburgoj. Ĝis Traktato de Trianon aŭstria-hungara kontrolo okazis, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio, fine al Serbio ĝi apartenis. En 1923 milita flughaveno konstruiĝis, kiun NATO bombardis en 1999. En 2001 oni malkovris aron de albanaj kadavroj.

Mapo pri municipo Zemun

Vidindaĵoj
----------

* ortodoksa preĝejo

Vidu ankaŭ
----------

* Strukturo de Vojvodino

Fontoj
------

* Hungara kaj angla Vikipedioj
* Mapo pri Batajnica

Noto
----

Preĝejo de Batajnica
Spite la loĝantaronombron la loko ne havas urban statuson, komprenu ĝin, kiel suburbo aŭ loĝkvartalo de Beogrado.

* Kategorio Batajnica en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Jenő HÁZI,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Házi Jenő** estis hungara historiisto, arkivisto, membro korespondanta de Hungara Scienca Akademio (1938).

Jenő Házi  naskiĝis la 16-an de aprilo 1892 en Hungara reĝlando, en Vásárút (nuntempa Trhová Hradská en Slovakio). Li mortis la 10-an de februaro 1986 en Sopron.

Biografio
---------

Jenő Házi frekventis universitaton en Budapeŝto, poste li soldatiĝis en 1914. Fine de la 1-a mondmilito li vundiĝis, baldaŭe li ekhavis gvidan arkivistan postenon en Sopron. En 1944 la Gestapo arestis lin, en 1946 li protestis kontraŭ depotado de la germanoj. En 1950 li iĝis trudemerito. Li okupiĝis precipe pri historio de Sopron. Li ricevis 3 premiojn por militservo dum la 1-a mondomilito.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Sopron szabad királyi város története* (Historio de Libera reĝa urbo), 1921-1943
* *Soproni polgárcsaládok* (Burĝaj familioj en Sopron), 1982
* *Pozsony vármegye középkori földrajza*, 2000

Fontoj
------

* biografio hungare
**Jenő Illés** [ilEŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Illés Jenő,** en Germanio **Eugen Illes** estis hungara-germana reĝisoro, scenaristo, kameraisto. Li estis la unua hungara filma reĝisoro, tamen en Berlino.

Jenő Illés  naskiĝis la 28-an de januaro 1877 en Debrecen, li mortis la 17-an de oktobro 1951 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Jenő Illés akiris diplomon en Reĝa Teknikuniversitato József. Inter 1905 kaj 1939 li vivis en Berlino, tamen kun interrompoj. Komence li plulernis en Teknikuniversitato en Berlino, en 1906 li estis germanlingva ĵurnalisto. En 1908 li estis kinejestro. Li iĝis ĉefreĝisoro de *Pathé* en Berlino en 1911, resume li faris ĉe Pathé 120 germanajn filmojn. En 1912 li partoprenis en establo de kinproduktejo. En 1915 pro soldatiĝo li hejmenvenis kaj kiel soldata filmisto li kreis 9 filmojn. Post 2 jaroj li ekssoldatiĝis kaj revenis al Berlino, kie li zorgis ankaŭ prezentadoj de hungaraj filmoj. Depost 1927 li estis negocisto pri filmoj. Pro la 2-a mondmilito li tuj hejmenvenis al Budapeŝto. Li havis germanan edzinon.

Elektitaj reĝisoraĵoj
---------------------

* *Die Sphynx* (1912)
* *Delila* (1913, kun internaciaj sukcesoj)
* *Romlott emberek közt* (1915)
* *Der gelbe Schein* (1918)
* *Die Todgeweihten* (1923, kun furora sukceso)
* *Das gefährliche Alter* (1927, lasta)

Elektitaj scenarlibroj, kie li mem estis reĝisoro
-------------------------------------------------

* *Szulamit* (1916)
* *A grófnő betörői* (1916)
* *János Vitéz (1916)*

Elektitaj filmoj, kie li estis kameraisto
-----------------------------------------

* *Hőseink diadalútja Galiciában* (1915, ankaŭ reĝisoro)
* *A grófnő betörői* (1916, ankaŭ reĝisoro kaj scenaristo)
* *Jobb erkölcsöket* (1916, ankaŭ reĝisoro)

Literaturaj kontribuoj
----------------------

* *Kalamitäten* (noveloj, 1910)
* *Die drei Väter: roman von der Tauentzienstrasse* (romano, 1910)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
Trajno Siemens Desiro Classic de ÖBB en Graz
**Siemens Desiro** [ZImens deZIro] estas serio de malaltplankaj dizeloleaj kaj elektraj trajnkompletoj produktita de kompanio *Siemens Mobility*, parto de la konzerno Siemens AG. Ili estas plej ofte uzataj en regiona kaj apudurba transportoj. Ekzistas pliaj versioj laŭ bezonoj de transportistoj: 

* Desiro Classic (tiu ĉi versio estis la unuan fojon prezentita en Germanio de Deutsche Bahn en jaro 1999, kiujn sekvis aliaj transportistoj, ekzemple Vogtlandbahn),
* Desiro ML
* Desiro UK
* Desiro Double Deck (du-etaĝa trajno).

Planataj estas Desiro RUS (por rusaj fervojoj) kaj Desiro City por Britio. Tiuj ĉi menciitaj versioj ja ekzistas en pliaj versioj laŭ bezonoj de transportistoj, ekzemple Desiro Classic ekzistas en mallonga versio kun du pordoj kaj en longa versio kun tri pordoj.

En januaro 2013 ÖBB anoncis, ke ili mendis 100 pecojn de Desiro ML, kiuj uzatas ekde decembro 2015 sub nomo *ÖBB cityjet**.*

Referencoj
----------

1. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2009-04-04. Alirita 2011-10-16.
2. ↑
3. ↑

Vidu ankaŭ
----------

* Desiro de Siemens en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Desiro de Siemens en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Lastoĉka
* ÖBB 4746
**Jenő Ghyczy** [gici], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Ghyczy Jenő** estis hungara diplomato, ministro. Liaj nobelaj antaŭnomoj estis *ghiczi, assai kaj ablánczkürti*.

Jenő Ghyczy  naskiĝis la 4-an de majo 1893 en Kisigmánd. Li mortis la 18-an de januaro 1982 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Jenő Ghyczy post lernado li ricevis diplomatiajn taskojn komence en Aŭstrio-Hungario, post ties falo en Hungario. Paŝo post paŝo li atingis pli altajn diplomatiajn postenojn kaj titolojn. Li servis en Prago, Beogrado, Berlino. Dum la 2-a mondmilito li laboris en la ministerio pri eksterlandaj aferoj. En 1941 li estis subministro, en la jaroj 1943 kaj 1944 ministro. Li provis ligi kontaktojn kun Britio kaj Usono, tamen estis li, kiu el Germana Regno sendis mesaĝon al Hungario: "Diru al mia edzino, ke mi fartas bone" (ĝi estis kodo signifanta: Germanio okupas Hungarion).

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio

* Kategorio Jenő Ghyczy en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 510768
* VIAF: 316737735
* ISNI: 0000 0004 5097 7813
* BNF: 16568065m
 |
**Barono Dénes Kemény** [dEneŝ kemEnj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kemény Dénes** estis hungara politikisto, subministro. Lia nobela antaŭnomo estis *magyargyerőmonostori*. Lia plej konata filo estis Gábor Kemény.

Dénes Kemény  naskiĝis en 1803 en Transilvanio en Csekelaka (nuntempa Cecălaca en Rumanio). Li mortis la 17-an de februaro 1849 en Buda.

Biografio
---------

Dénes Kemény lernis juron, en 1822 li komencis labori en juĝejo, kie li okupiĝis pri historio. En la 1830-aj jaroj li komencis politikadi, dume li estis titulara notario. En 1834 li partoprenis en laboro de parlamento de Transilvanio. Post 3 jaroj li iĝis gvidanto de la opozicio. Dum Hungara revolucio de 1848 li estis subministro en Kabineto Batthyány, poste membro en Tutlanda Patrujdefenda Komisiono. Li havis edzinon, kiu naskis 8 gefilojn.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Adórendszer* (Impostosistemo), (1848)
* *Honegység* (Patrujunueco), (1846, eldonita en 1861)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al litero K, poste serĉu la nomon)
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 3-a punkto)



* Kategorio Dénes Kemény (politikisto) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Éva Varga,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Varga Éva** estas hungara aktoro, instruisto.

Éva Varga  naskiĝis la 9-an de oktobro 1962 en Komádi.

Biografio
---------

Éva Varga frekventis studion de Nacia Teatro (Budapeŝto) ekde 1981, poste ŝi akiris diplomon en Teatra kaj Filma Altlernejo en 1987. Ŝiaj ĉefaj instruistoj estis István Horvai kaj Dezső Kapás. Post siaj studoj ŝi aliĝis al trupo de Teatro Csokonai (Debrecen), kie ŝi restis ĝis 2004. Ekde 1989 ŝi ankaŭ instruas, ekde 2001 ŝi ricevas ankaŭ reĝisorajn taskojn. En 2002 ŝi studis en la Universitato de Dramo kaj Filmo (Budapeŝto) por akiri sciencan gradon DLA. Inter 2002-2006 ŝi instruis en studio de Teatro Magyar. Ŝi ricevis 3 premiojn inter 1993-2001. Ŝi naskis unufoje filinon.

Elektitaj teatraj roloj
-----------------------

* William Shakespeare: Somermeznokta sonĝo - Titania
* Molière: La malsanulo pro imago - Lujzácska; Szippants
* Imre Kálmán: *Csárdáskirálynő* - Stázi
* Friedrich Schiller: Maria Stuart - reĝino Elizabeto

Elektitaj filmaj roloj
----------------------

* *Egészséges erotika* (1986)
* *A harag napja* (1992)
* *Cigányszerelem* (2002)

Elektitaj reĝisoraĵoj
---------------------

* Gaetano Donizetti: L’elisir d’amore
* Domenico Cimarosa: *La sekreta geedziĝo*

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto
* 
* hungarlingva biografio kun foto
La **Pacakordo de Ĉapultepeko** estis fakte aro de akordoj subskribitaj la 16an de januaro de 1992 inter la Registaro de Salvadoro kaj la Frente Farabundo Martí para la Liberación Nacional (FMLN) en la kastelo de Ĉapultepeko, Meksiko, kiuj finigis dekdu jarojn de enlanda milito en la centramerika lando.

La unua negocado inter registaro kaj gerilo estis nur simplaj alproksimiĝoj al dialogo, sen akiri verajn akordojn kiuj alvenu al la fino de la konflikto. Post kelka negocado la nombro de viktimoj daŭre pliiĝis kaj la politika polusigo malfaciligis la finigon pacan de la konflikto. En 1989 post la interveno de Unuiĝintaj Nacioj, oni iniciatis negocadon kiu rezultis en precizaj akordoj por la interkonsenta finigo de la konflikto. Oni elektis negocajn komitatojn ambaŭflanke kaj oni starigis agendon por trakti la ŝlosilajn punktojn solvindajn. Kiel rezulto de la negocado oni produktis diversajn akordojn kaj modifojn de la Konstitucio de Salvadoro, kio permesis ke ambaŭ partoj akceptis malgajni postulojn ĝis finaakordo, parte devigitaj de internaj kaj eksteraj faktoroj kiuj influis la decidojn. La fina dokumento de la akordo dividiĝis en 9 ĉapitrojn kiuj enhavas 5 ĉefajn areojn: modifo de la Salvadora Armeo, kreado de Civila Polico, modifoj al jura sistemo kaj pri defendo de Homaj rajtoj, modifoj en la balota sistemo kaj adoptado de politikeroj en la kampoj ekonomia kaj sociala. La plenumado de la akordoj okazis sub kontrolo de speciala komitato de Unuiĝintaj Nacioj, kio permesis 3 jarojn de farado.
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

**Brazila Asocio de Esperanto-Spiritistoj**, mallongigo **BAES,** (portugale Associação Brasileira de Esperantistas Espíritas, mallongigo ABEE) estas faka, brazila asocio fondita la 7-an de septembro 2008. Ĝia sidejo estas en Braziljo, Brazilo. Ĉiujare ekde 2008 ĝi respondecas pri la okazigo la Brazila Renkontiĝo de Esperanto-Spiritistoj. Inter la agadoj de la Asocio estas la ĉiujara okazigo de *Esperantista-spiritista semajno*, kadre de kiu la Asocio prelegas en pluraj spiritistaj societoj pri Esperanto kaj ties rilatoj kun spiritismo. En la 1-a de majo 2021 debutis Gazeto de BAES, la gazeto de la asocio.

Referencoj
----------

1. ↑  Informoj el la Retejo de BAES Arkivigite je 2021-07-12 per la retarkivo Wayback Machine

Vidu ankaŭ
----------

* Brazila Renkontiĝo de Esperanto-Spiritistoj
* Internacia Spiritisma Konsilantaro
* Brazila Spiritisma Federacio
* Monda Spiritisma Asocio
* Gazeto de BAES

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo
* Fejsbukpaĝo de BAES
* Telegramkanalo de BAES


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Spiritismo |
**Moneva** [moNEba] estas municipo de Hispanio, en la sudo de la komarko Belĉita Kampo kies ĉefurbo estas Belchite, en la sudo de la Provinco Zaragozo (regiono Aragono).

Geografio
---------

Moneva estas municipa teritorio en la sudo de la komarko Belĉita Kampo. La loĝloko estas je 79 km de Zaragozo, provinca kaj regiona ĉefurbo, je 659 msm. Ĝi estas oriente de Moyuela kaj okcidente de la regiona ŝoseo A-222 kiu iras norden al Lécera kaj suden al Muniesa.

Historio
--------

Preĝejo de Sankta Eŭlalia.
Preĝejo de Sankta Eŭlalia.
La konkero de la areo el islamanoj estis farita en la 12-a jarcento. Plue restis grava majoritato de moriskoj, kiuj laboris por agrikulturo; sed komence de la 17-a jarcento okazis la forpelo de la moriskoj el Hispanio, kio rezultis en krizo por la loko. 

Dum la Hispana Enlanda Milito en Aŭgusto 1937 okazis batalo en proksima Belchite en la kadro de la Ofensivo al Zaragozo, kiu rezultis malsukcesa.

Preskaŭ ĉiuj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento kaj same en Moneva kie oni malaltiĝis ĝis nunaj 121 laŭlonge de la jarcento. Evidente elmigrado foriris al grandurbo Zaragozo.

Aktualo
-------

Bazo de ekonomio nun estas agrikulturo (cerealoj, olivarboj kaj migdalarboj) kaj ĉefe brutobredado (kortobirdoj, ŝafoj kaj porkoj) kaj sekva nutrindustrio. Nune gravas ankaŭ natura, kultura kaj rura turismo. Inter nunaj vidindaĵoj menciindas la akvorezervejo kompletigita en 1925, la trinava preĝejo, kaj la rivero Aguasvivas ktp.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Zaragozo

Referencoj
----------


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 802125
 |
Koordinatoj: 49° 46′ 03″ N 18° 36′ 16″ O﻿ / ﻿49.76750 °N, 18.60444 °O﻿ / 49.76750; 18.60444 (mapo)

**Zpupná Lhota** (germane *Allodial Ellgoth*, pole *Ligota Alodialna*) estas domaro en Ĉeĥio, parto de municipo Chotěbuz situanta en distrikto Karviná. Ĝi troviĝas sur maldekstra bordo de rivero Olše.

Historio
--------

En mezepoko ĝi estis konata kiel *Burgersdorf* (ankaŭ *Bürgerdorf*). En la jaro 1416 ĝi apartenis al Teŝino, poste en la jaro 1490 al Koňákov. En la jaro 1619 tenis ĝin en posedaĵo Kašpar Rudzký el Rudz. 

En la jaro 1914 ĉi tie estis vapora brikfarejo de J. Schwarz. Laŭ popolnombrado el la jaro 1910 Zpupná Lhota havis 409 loĝantojn en 48 domoj, el kiuj 371 (94,2%) estis pole, 13 (3,3%) ĉeĥe kaj 10 (2,5%) germane parolantaj loĝantoj, 225 (55%) estis katolikoj, 179 (43,8%) estis protestantoj kaj 5 (1,2%) estis judoj.  En la jaro 1930 ĝi havis 96 domojn kaj 7775 loĝantojn, duono el ili estis de luterana konfesio.

La municipa ofico de municipo Chotěbuz situas en la katastro de Zpupné Lhota.

En la domaro troviĝas kapelo de Virgulino Maria Helpantino de kristanoj kaj evangelia kapelo kun ligantaj tombejoj.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rPartoj de municipo Chotěbuz (1) |
| --- |
| Chotěbuz ceteraj: ~ Podobora ~ Zpupná Lhota |

 |
***La lasta judo*** estas fikcia historia romano de la usona verkisto Noah Gordon. Eldonita en 2000, la romano temas pri fantaziaj okazaĵoj dum kaj post la granda forpelo de la judoj el Hispanio. 

En 15a-jarcento sefardaj judoj estis pli kaj pli subpremitaj kaj persekutitaj fare de la Inkvizicio. La intrigo disvolvigas la rakonton de la vivo de juda knabo nomita Jona Toledano. Li estas la lasta de sia linio de famaj judaj profesiuloj.

Intriga resumo
--------------

La jaro estas 1492 kaj en la unuiĝintaj reĝlandoj de Aragono kaj Kastilio la Inkvizicio disvolvas pli kaj pli da teroro nome de la religia pureco. La eklezio sponsoris kontraŭjudan senton en la popolamaso, kulmininta en reĝa edikto, nomata dekreto de la Alhambro (ankaŭ konata kiel la edikto de Granado) kiu ordigas la elpelon de ĉiuj judoj for de la regno, kie estis ilia hejmo jam de multaj generacioj. Tiuj kiuj ne konvertiĝis al kristanismo estis devigataj foriri tuj por savi sian vivon.

Tamen, dum la hasto de la forpelo, la 15-jaraĝa Jona Toledano estis lasita malantaŭen. Li perdis familiajn membrojn, kaj sian patron, fama arĝentisto, kaj sian fraton. Rajdanta sur azeno nomita Moise, li vagadas tra Hispanio por eviti sian malbonŝancan sorton. Kvankam restanta judo, dum la malfacilaĵoj kaj turmentoj de sia vojaĝo li estas kreskanta al memkonscia viro.

Literatura signifo kaj ricevo
-----------------------------

Multaj kritikantoj reviziis la libron kaj iliaj rimarkoj ofte estis pozitivaj. 

"Tio ĉi estas bonega, abunda tapiŝo de historia romano kiu tenos legantojn sur la randoj de iliaj seĝoj." — *La Providenca Revuo*
"Konsekvence bonega ... La romano ekzpozicias la forton de Gordon kiel verkisto de provokema historia fikcio." — *La San Francisco Kroniko*
"[Noah Gordon] iluminas la elektojn kiujn la historio devigas sur individuoj —kaj, ne parenteze, kreas grandan, informan aventuron kaj tute okupantan, malsentimentalan portreton de tumulta tempo." — *Publishers Weekly*
"Gordon estas natura rakontisto kaj, donis al la romano fascinan fonon kaj pli-ol-simpatian heroon, ĉi tiu supera historia romano devus havi lokon en ĉiuj bibliotekoj." — *Biblioteka Revuo*

Premioj kaj kandidatigoj
------------------------

* Gajninto de premio Que Leer (Hispanio)
* Boccaccio Literatura Premia gajninto (Italio)

Notoj
-----

1. 1 2  The Last Jew Noah Gordon's official entry *The Critics Say*
2. 1 2  The Last Jew *The Critics Say*

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 746980
 |
**"Despacito"** (Malrapidete) estas hispanlingva kanto de la portorika kantisto *Luis Fonsi* kaj de la portorika repisto Daddy Yankee. Tiu kanto eliris en januaro 2017 kaj plialtiĝis ĝis numero 1a en la furorlistoj de inter aliaj Nederlando, Germanio, Svedio kaj Usono. *Despacito* estis parte sukcesa, pro oficiala *remikso*, en kiu la kanada kantisto Justin Bieber aŭdeblas. En la nederlanda furorlisto Top 40 la duobla notado kun la remikso dum dek kvin sinsekvaj semajnoj estis ĉe la pinta loko, kiu proksimis la rekordon de Ed Sheeran - Shape of you. En la nederlanda Mega Top 50 ĝi estis dum ses semajnoj daŭre je la unua loko.

Jutuba furorego
---------------

En aŭgusto 2017, estis anoncita ke la muzika filmeto akiris jam tri miliardojn da vidaĵoj, kaj tiel fariĝis la plej vidata video sur YouTube. La muzikfilmeto "Despacito" fare de la portorikanoj Luis Fonsi kaj Daddy Yankee iĝis la unua projekto pri muziko, kiu fine sukcesis akiri en Jutubo pli ol kvar miliardojn da vidaĵoj. Tiu muzikfilmeto ankaŭ estis la unua, en la historio de tiu retejo, sukcesinta je tri miliardoj da vidaĵoj, kaj tio okazis nur 203 tagojn post ĝia apero en januaro 2017. Mezume tiu artaĵo estas spektata tage 14 milionojn da fojoj, kun plej alta atingo da 25 milionoj ĉe ununura tago. En 45 landoj ĝi estas la plej vidata filmeto, inter ili estas Hispanio, Meksiko, Germanio, Grekio, Portugalio kaj Argentino.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Furorego: muzikfilmeto superis 4.000.000.000 da vidoj en Jutubo Arkivigite je 2018-03-05 per la retarkivo Wayback Machine, Blogo de Paulo Cesar Pires, la 15-a de oktobro 2017, alirite la 5-an de februaro 2018.

* Noto: Tiu ĉi artikolo estas grandparte traduko de la samtema artikolo en la nederlandlingva vikipedio je la 5-a de marto 2018.
**József Weisz** [jOĵef vejs], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Weisz József** estis hungara ĵazmuzikisto, drumisto, vibrafonisto, marimbisto. Lia vaste konata kromnomo estis **Api**, lia konjekta persona nomo *Árpád* estas erara!

József Weisz naskiĝis la 2-an de novembro 1910 en Halmi (Hungara reĝlando, nuntempa Halmeu en Rumanio), li mortis la 15-an de oktobro 1944 en Ágfalva (Hungara reĝlando.

Biografio
---------

József Weisz devenis el juda familio. Komence li ricevis pianlecionojn, sed poste li interesiĝis pri la drumoj. Li frue aliĝis al ĵazorkestro. Plej longe li estis drumisto de orkestro de Jenő Orlay. En 1939 li edziĝis kaj filino naskiĝis. Ekde 1942 li estis trudlaboristo. Dum la nazia erao la germanoj rekonis lin kaj kelkfoje li estis forportita al filmoproduktejo. Li estis drumisto en filmoj, sed kun gluita lipharo, por ne rekoni lin. Supozeble li mortis pro tifo en koncentrejo.

Fontoj
------

* 
* 
* Arkivigite je 2020-09-27 per la retarkivo Wayback Machine
* (la koncerna teksto troviĝas en paĝo 32-a)

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 661715
 |
***La Taglibro pri vojaĝo al Hebridoj kun Samuel Johnson, LL.D.*** estas privojaĝada taglibro de skoto James Boswell, unue eldonita en 1785. En 1773, Boswell tentis sian anglan amikon Samuel Johnson akompani lin en travojaĝo tra la Altaj Landoj kaj la Foraj Hebridoj, la okcidentaj insuloj de Skotlando. Johnson estis tiam en siaj mezsesdekaj jaroj kaj bone konata pro siaj literaturaj verkado kaj vortprovizo. La du veturantoj ekiris de Edinburgo kaj vizitis la orientajn kaj nordorientajn marbordojn de Skotlando, pasante tra St. Andrews, Aberdeen kaj Inverness. Ili tiam pasis en la *highlands* kaj elspezis plurajn semajnojn sur diversaj insuloj en la Hebridaj Insuloj, inkluzive de Skye, Coll kaj Mull. Post vizito al la bieno de Boswell ĉe Auchinleck, la veturintoj revenis al Edinburgo. Ankaŭ Johnson eldonis sian *Journey to the Western Islands of Scotland (*Vojaĝon al la Okcidentaj Insuloj de Skotlando) je la 18-an de januaro 1775.

Ĝi estis vaste legita, diskutita kaj kritikita, precipe pro kelkaj skeptikaj rimarkojn kiujn Johnson faris pridemandanta la aŭtentecon de la Ossian poemoj, kiu estis tiam tuta furoro. Post la morto de Johnson en 1784, Boswell eldonis sian *Taglibro pri vojaĝo al Hebridoj*. Ĉi tiu verko estis bazita sur taglibro kiun Boswell tenis dum la travojaĝo en 1773 kaj inkluzivis detalajn priskribojn de kie li kaj Johnson iris kaj kion Johnson diris.

La Taglibro servis kiel antaŭaĵo por la pli longa biografio kiun Boswell preparis por eldono, nome lia *Life of Samuel Johnson (Vivo de Samuel Johnson)*, kiu elmontras la samajn kvalitojn. la *Taglibro* de Boswell kaj la Vojaĝo de Johnson faras interesan studon en kontrastoj. Johnson konsideras aferojn filozofie kaj daŭrigas altan nivelon de ĝeneraleco. La aliro de Boswell estas pli anekdota, se ne onidira, kaj eĉ klaĉa, kaj sukcesas en granda parto pro fervora okulo de Boswell kaj orelo por detalo. Ambaŭ rakontoj estas ankoraŭ sufiĉe vaste legataj kaj admirataj ĝis hodiaŭ.

Vidu ankaŭ
----------

* Skota literaturo

Eksteraj ligiloj
----------------

* *La Taglibro de Travojaĝo al la Hebridoj* ĉe Interreta Arkivo (skanitaj libroj kolore ilustritaj originalaj eldonoj)
	+ *La Taglibro de Travojaĝo al la Hebridoj*, 1936 eldono, vastigita de la originala manuskripto. Reviziita en "Boswell en Plena", *Time*, 1936.
* Verkoj de The Journal of a Tour to the Hebrides ĉe Projekto Gutenberg (tuta teksto)
* The Native Scottish Diet in Boswell's *Tour to the Hebrides*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 746817
 |
**Zsanett Lakatos** [lakatoŝ ĵanet], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Lakatos Zsanett** estas hungara kanuisto, mondĉampiono, trejnisto, frizisto.

Zsanett Lakatos naskiĝis la 26-an de decembro 1994 en Székesfehérvár.

Biografio
---------

Zsanett Lakatos ekde sia aĝo dek ŝi estis kajakisto en la tre proksima Velence (lago). Ŝi frekventis mezlernejon en Győr, kie ŝi daŭris la kajakadon sur la Danubo inter 2009-2016, tamen ekde 2011 ŝi estis jam kenuisto. Inter 2017-2020 ŝi estis kenuisto en Újpest, post jaro ŝi revenis al Sukoró sur la lago Velence. En 2021 ŝi finis sian aktivan sportan karieron, kie ŝi estis trifoje mondĉampiono en 2014, 2015 kaj 2016 (2 individue, foje duope). Por la Olimpiko ŝiaj rezultoj ne sufiĉis. Intertempe Lakatos akiris licencon pri hararisto, krome en 2021 ŝi ricevis eblecon esti trejnisto en Sukoró, ŝi paralele faris ambaŭ okupiĝojn.

Vidu, aŭdu ankaŭ
----------------

* video

Fontoj
------

* koncerna paĝo kun foto
* aprezo Arkivigite je 2023-01-27 per la retarkivo Wayback Machine
* rezultoj
* informoj

Referencoj
----------


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 809498
 |



* Portalo pri Biografio
**József Weszerle** [jOĵef veserle], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Weszerle József** estis hungara (supozeble ankaŭ slovaka) historiisto, akademia kaj universitata instruisto, numismatikisto.

József Weszerle  naskiĝis la 12-an de marto 1781 en Hungara reĝlando en Németpróna (nuntempa Nitrianske Pravno en Slovakio), li mortis la 29-an de julio 1838 en Pest (urbo).

Biografio
---------

József Weszerle akiris diplomon en Reĝa Universitato de Pest, poste li doktoriĝis en 1808. Li instruis historion laŭvice en liceo de Đakovo, Reĝa Jura Akademio (Kassa), kie li estis ankaŭ bibliotekisto (1810-1813), Jura Akademio (Pozsony) (1813-1816). Ekde 1817 li estis nomumita profesoro en la menciita universitato. Lia riĉa privata kolektaĵo pri moneroj havis 4896 pecojn (ĉefe romiaj kaj grekaj moneroj), pri hungaraj moneroj 10,912 pecojn. En 1822 li estis nomumita dekano, en 1838 pro la abrupta morto li ne iĝis rektoro. En 1817 li komencis verki libron pri la numismatiko, ankaŭ la finredaktoron baris la abrupta morto. Hungara Nacia Muzeo aĉetis la kolektaĵon post la morto.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* la menciita manuskripto libroforme parte estis eldonita kun 2228 monerbildoj en 1873, ties 2-a eldono okazis en 1911 *Weszerle József hátrahagyott érmészeti táblái* jam kun 2571 monerbildoj

Fontoj
------

* hungarlingvaj datenoj
* slovaklingva biografio kun bildo Arkivigite je 2016-11-27 per la retarkivo Wayback Machine
Originaj membroj de la Triopo Kingston: Dave Guard, Bob Shane, kaj Nick Reynolds (printempe de 1957).
Triopanoj post foriro de Guard: Ioannes Stewart, Nick Reynolds, Bob Shane (somere de 1963).
Triopo Kingston en la jaro 2003: George Grove, Bob Shane, Bobby Haworth (kaj basviolonisto Paul Gabrielson).
**La Triopo Kingstona** (angle: ***The Kingston Trio***) estas usona muzikista grupo fama pro lanĉi movadon de popularigo de kantoj en popolmuzika stilo. La triopo furoris fine de la 1950-aj jaroj kaj komence de la 1960-aj, aktivante komence en la Sanfranciska regiono, kaj konsistante tiam el Dave Guard, Bob Shane, kaj Nick Reynolds. Ĝi atingis internacian furoran famon surbaze de senprecendece multe venditaj gramofondiskaj albumoj "longe-ludantaj" (30 cm, 33⅓ rotaciojn en minuto). La grupo lanĉis la poppopolmuzikan furoregon de la epoko per eldono de la unua disko, The Kingston Trio, en 1958, kies plej elstara kanto, 'Tom Dooley', vendiĝis kiel unuopaĵo en pli ol tri milionoj da ekzempleroj. La Triopo eldonis entute 19 albumojn kiuj atingis la Top 100 de Billboard, 14 en la unuaj dek, kaj kvin atingis la pinton kiel plej vendata en la semajno en Usono. Dum kvin semajnoj je la fino de 1959, kvar el iliaj albumoj samtempe rangis inter la 10 plej vendataj, rekordo sen egalo dum pli ol 50 jaroj.

Fontoj
------

La artikolo estas bazita sur la komencaj alineoj de la versioj en la latina kaj angla Vikipedioj.

1. ↑  Rubeck, Jack; Blake, Ben; Shaw, Allan (1986). The Kingston Trio On Record. KK, Inc. p. 11. ISBN 978-0-674-95133-4.
2. ↑  Fink, Matt. *Review of Here We Go Again* Allmusic.
3. ↑  Dreier, Peter (2008.10.14). "The Kingston Trio and the Red Scare". *The Huffington Post*.

* Kategorio The Kingston Trio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 550950
* GND: 10048220-X
* LCCN: n86108700
* VIAF: 159531427
* ISNI: 0000 0001 2035 2087
* BNF: 139044215
* MBA: 78977492-5888-4c7a-92b3-95293e90a653
* NKC: xx0193996
 |
**HALMOS László** [pro.halmoŝ] estis hungara komponisto, kapelestro naskita en Nagyvárad la 10-an de septembro 1909 kaj mortinta en Győr la 26-an de januaro 1997.

Biografio
---------

László Halmos studis en muzikakademio de Budapeŝto en fako de orgeno kaj eklezimuziko, muzikkomponadon ĉe Albert Siklós. Li translokiĝis en urbon Győr en aŭgusto 1931. li estis muzikgvidanto de ĥoro de katedralo kaj de ĥoro-Palestrina. Li komponis ĉirkaŭ 700 ekleziajn komponaĵoj, el kiuj eĉ unu ne aperis presite post 1945. En 1950-aj jaroj li estis kondamnita al laborkampo laŭ eltrovitaj akuzoj por unu kaj duono jaro.

Premioj kaj distingoj
---------------------

* Kavalirordeno Sankta Silvestro Papo (1990)
* Mezkruco de Meritordeno de Magyar Köztársaság (1992)
* Honorcivitano de urbo Győr (1994)

Fonto
-----

* Hungara vikipedio

* Kategorio László Halmos en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 413928
* GND: 133541428
* LCCN: n93092977
* VIAF: 77996533
* ISNI: 0000 0000 7881 2720
* BNF: 16363616h
 |
La **Bogohinda Defendo** (ECO E11) ŝuldiĝas al la genio de la rusa GM Eufim Bogóljubov. La ideo de 3... Kb4+ estas ŝanĝi ŝakpecojn kaj simpligi la pozicion, kio -teorie- favoras defendon. La problemo pri ŝanĝado de pecoj tiel frue estas, ke nigro liberiĝas, iom antaŭtempe de sia malhelaĉela kuriero. Ankaŭ normala plano estas la flanketo de la dama kuriero sur b7. Por kompensi la perdon, ĝi devas meti siajn peonojn sur malhelajn ĉelojn kaj ludi la tutan ludon precize. Tamen blanko ne atingas avantaĝon tiel klaran kaj facile kiel oni povus pensi. Ĝi estas malofte uzata defendo, do kiu elektas ĝin, tiu devas bone koni ĉiujn ĝiajn "lertaĵojn".

Ĉefa linio
----------

**1.d4 Ĉf6**
**2.c4 e6**
**3.Ĉf3 Kb4+**
1.d4 Ĉf6 2.c4 e6 3.Ĉf3 Kb4+ **4.Kd2** De7
1.d4 Ĉf6 2.c4 e6 3.Ĉf3 Kb4+ 4.Kd2 Kxd2+ 5.Dxd2 b6 6.g3 Kb7 7.Kg2 0-0 8.Ĉc3 Ĉe4 9.Dc2 Ĉxc3 10.Ĉg5
1.d4 Ĉf6 2.c4 e6 3.Ĉf3 Kb4+ **4.Ĉbd2**
1.d4 Ĉf6 2.c4 e6 3.Ĉf3 Kb4+ **4.Ĉc3**

Vidu ankaŭ
----------

* Listo de ŝakaj malfermoj
* Malfermita malfermo
* Fermita malfermo
* Duonfermita malfermo
* Duonmalfermita malfermo
* Neregula malfermo
* Flanka malfermo
**Bogra** (bengale বগুড়া) estas urbego en Bangladeŝo, en Raĝŝaho (regiono), en la samnoma distrikto Bogra. La historia nomo estis Bagura.

Strato en Bogra
 Vojo en Bogra

Bazaj informoj
--------------

* Loĝantaro: 266,930 (en 2011)
* Areo: 27 km²
* Supermara alteco: 20 m
* Horzono: UTC + 6
* Telefonkodo: 051
* Poŝtkodoj: 5800
* 24° 51′ 00″ N 89° 22′ 00″ O﻿ / ﻿24.85000 °N, 89.36667 °O﻿ / 24.85000; 89.36667 (mapo)

Geografio
---------

Bogra situas en norda parto de la lando sur ebenaĵo proksime al rivero. Dako troviĝas 156 km .

Historio
--------

Banko en Bogra
Bogra estis fondita dum regado de Aŝoko, kiel supozeble la plej maljuna urbo de Bengalio. Dum la Bangladeŝa Liberigo-Milito furioza batalo okazis.

Ekonomio
--------

En Bogra multe da bankoj funkcias. Gravas ankaŭ la komputilak firmaoj. En la urboapudaĵo oni produktas rizojn. Statistiko de la laborlokoj: agrikulturo (30 %), agrikultura produktado (12,5 %), komerco (18 %), servado (15,5 %), transportado (6,6 %) kaj aliaj.

Trafiko
-------

Bogra havas flughavenon kaj stacidomon. La urbego estas nodo de vojoj.

Klimato
-------

Bogra havas tropikan klimaton kun influo de musono. Jare pluvas averaĝe po 1762 mm. En ĉiuj monatoj pluvas. Inter majo-oktobro daŭras la pluvsezono. La averaĝa jara temperaturo varias inter 20-31 °C.

Altlernejo en Bogra

Vidindaĵoj
----------

* arkeologiaj trovaĵoj, la lokoj estas sanktaj de budhanoj, islamanoj kaj hinduoj egale.
* muzeoj
* moskeoj kaj templo
* amuzparko por infanoj

Fontoj
------

* WikiTrans
*
**László HONTI** [lAslO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Honti László** estas hungara lingvisto, profesoro, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (2010).

László Honti  naskiĝis la 27-an de aŭgusto 1943 en Lengyeltóti.

Biografio
---------

László Honti ricevis abiturienton en Keszthely, poste li laboris 2 jarojn en fabriko. Li frekventis universitatojn en Budapeŝto, Turku kaj Helsinko inter 1963-1969. Li komencis sian lingvistan karieron en lingvista filio de MTA. En 1988 li iĝis katedrestro en Groningen, poste en 1997 en Udine. Li estis gastoprofesoro en Vieno inter 1993-1994. Li hejmenvenis en 2008 kaj li iĝis katedrestro en reformata universitato. Li okupiĝas precipe pri urala lingvaro kaj
finn-ugra lingvaro. Li ricevis premiojn kaj memormedalon inter 1977-2006.

Verkaro (elekto)
----------------

* *System der paradigmatischen Suffixmorpheme des wogulischen Dialektes an der Tawda* (1975)
* *Geschichte des obugrischen Vokalismus der ersten Silbe* (1982)
* *Die Grundzahlwörter der urarischen Sprache* (1993)
* *Az obi-ugor konszonantizmus története* (1999)
* *Research on the Prehistory of the Hungarian Language* (2005)

Fontoj
------

* biografio kun foto


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 441527
* GND: 1090181957
* LCCN: n82127840
* VIAF: 24615626
* ISNI: 0000 0001 2022 4966
* SUDOC: 028440145
* BNF: 120274924
* BIBSYS: 90192115
* NKC: mub2011647851
 |
**Normiga franca lingvo** (en franca: *le français standard*, *le français normé*, *le français neutre* [neŭtrala franca] aŭ *le français international* [internacia franca]) estas neoficiala termino por normiga variaĵo de la franca lingvo. Ĝi estas serio da parolaj kaj skribaj formalaj variaĵoj uzataj de edukitaj francparolantoj de kelkaj landoj tra la tuta mondo.

Ĉar la franca estas plurcentra lingvo, la normiga franca enhavas variajn lingvajn normojn (konsistantajn el preskriba uzado). La sintakso, morfologio, kaj ortografio de normiga franca estas klarigita en variaj verkoj pri gramatiko kaj stilo kiel la *Bescherelle*, referenca resumo de verbaj konjugacioj unuafoje kompilita en la 19a jarcento fare de Louis-Nicolas Bescherelle el Francio, kaj *Le Bon Usage* verkita en la 20a jarcento fare de la belga gramatikisto Maurice Grevisse.

En Francio, la *normiga franca* estis bazita sur la prononco kaj vortotrezoro uzataj en la formalaj niveloj de la franca en Ĉeflanda Francio kaj partikulare en la areo de Parizo, pro kio foje oni parolas pri la *Pariza franca*, kiel sinonimo de la normiga franca lingvo. 

En Kebekio, ĝi estas plej ofte nomata "Internacia franca" aŭ "franca de Radio Kanada" pro jardekoj de fremda, eŭropa prononcado dominantaj elsendojn kaj de novaĵoj kaj de kulturaj aferoj ĝis la 1970-aj jaroj. En la cetero de francparolanta Kanado, la parolaj kaj skribaj variaĵoj de formala kebekia franca same kiel la lingvo de la dokumentoj kaj diskursoj de la Registaro de Kanado estas konsiderataj kiel normiga franca. Lingvistoj estis debatantaj pri kio fakte konstituas la normon de normiga franca en Kebekio kaj Kanado je leksika nivelo ĉar esplorado, ĝis nun, koncentriĝis multe pli sur la diferencoj el neformalaj variaĵoj de kebekia franca kaj de akadia franca. Ĉar franc-parolantaj kanadanoj kutime uzas referencajn verkojn verkitajn de francaj, belgaj kaj prestiĝaj kanadaj lingvistoj kaj leksikografoj, la demandoj pri endogena normo ne ĉiam estas evidentaj. 

Kvankam la normiga franca fakte suferis jarcentojn de homa interveno kaj lingvoplanado, la pli populara opinio konsideras ke la normiga franca konsistu sole el la reguloj de la *Académie française* en Francio aŭ en la normigo el la terminologia laboro fare de la *Office québécois de la langue française* en Kebekio. Estas krome perceptita aŭ fakta lingva hegemonio en favoro de Francio pro tradicio, iama imperiismo, kaj demografia majoritato. Tiaj nocioj dependas de lingva prestiĝo pli ol de lingva normo.

Krome, spite la ekzistadon de multaj regionaj variaĵoj de franca en Franclingvio, la normiga franca estas normale elektita kiel modelo por lernantoj de la franca kiel fremda aŭ dua lingvo. La norma prononcado de Ĉeflanda Francio estas foje favorata de aliaj normaj naciaj prononcoj se instrui la francan al ne-indiĝenaj parolantoj en Franclingvio en landoj aliaj ol Francio.

Vidu ankaŭ
----------

* Kanada franca
* Preskribismo (lingvoscienco)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 689311
 |
**Polyniko** (greke **Πολυνείκης**, latine *Polynices*) laŭ la helena mitologio estas la plej aĝa filo el la senscie incesta geedzeco inter Edipo kaj Jokasta. Li havas unu fraton, Eteoklo, kaj du fratinojn, Antigona kaj Ismena. Kiam Edipo estas blasfeme ofendata de siaj du filoj, li malbenas la du fratojn.

Samkiel Edipo kaj pluraj aliaj familianoj, ankaŭ Poliniko laŭ la mitologio iĝis viktimo de malbeno de la familio *Labdakidoj*. Post kiam la reĝo Edipo persekutite devis foriri el la greka urbo Tebo, ĉefurbo de la regno Beotio, estis interkonsentite ke la fratoj Eteoklo kaj Poliniko alterne dum po unu jaro estu reĝo de la regno. Post lia unua reĝa jaro, Eteoklo rifuzis transdoni la reĝecon al sia frato. Poliniko foriris al la greka urbo Argo, ĉefurbo de la greka regno Argolando sur la duoninsulo Peloponezo, kaj tie kolektis armeon por konkeri Tebon kaj perforte preni la reĝan postenon, je kiu li rajtis. Ekestis arda batalo pri la urbo: Ĉe ses el la sep pordegoj de la fortika ĉirkaŭurba remparo, venkis la soldataro de Eteoklo, kaj ĉe la sepa pordego la du fratoj en persona interbatalo mortigis sin reciproke.

Entombigo
---------

Post kiam Eteoklo kaj Poliniko estis mortaj, *Kreono* transprenis la regadon de la urbo. Li ordonis, ke Poliniko kaj liaj kunbatalintoj mortintaj ne rajtis esti entombigitaj. Por certigi tion, li ordonis al soldatoj gardi la kadavrojn. Laŭ la tiama greka kredo tiumaniere la animoj de la mortintoj ne trovus ripozon kaj restus eterne malbenitaj.

Eteoklo kaj Poliniko forportiĝas, post kiam ili reciproke mortigis sin. 
Antigona ne povis elteni tian sorton de la frata animo, kontraŭordone tamen provis entombigi la fraton kaj estis kaptita dum la provo. Kvankam Antigona estis la fianĉino de Hajmono, la filo de Kreono, la nova reĝo ordonis, ke ŝi estu vive entombigata, pune al la malobeo. La fratino de Antigona, Ismena, sekve deklaris ke ŝi helpis al la fratino kaj postulis la saman sorton ankaŭ por si mem. La grekaj dioj pere de la blinda profeto *Tiresias* esprimis sian malkontenton pri la decido de Kreono, kio konvinkis lin revizii sian decidon kaj mem entombigi Polinikon. Antigona tamen intertempe estis memmortiginta sin, por ne esti vive entombigata. Kiam Kreno alvenis ĉe la tombo de Antigona, lia filo Hajmono atakis la patron kaj sekve memmortigis sin, kaj kiam la edzino de Kreono eksciis pri la morto de sia filo, ankaŭ ŝi finis sian vivon.

* Kategorio Poliniko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 229697
* LCCN: no2014020767
* VIAF: 1750157342837510100002, 14146284340215330855 307461807, 1750157342837510100002, 14146284340215330855
* SUDOC: 240568087
* NKC: jo2016908803
 |
**Geszt** (gest) estas vilaĝo en Hungario, en departemento Békés, en subregiono de Sarkad. La nomo signifas la plej interna parto (pli malhela) de arbotrunko.

Pli malhela interna parto de arbotrunko, pri kio nomiĝis la vilaĝo Geszt

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 51 km²
* Loĝantaro: 860
* Poŝtkodo: 5734
* Telefonprefikso: 66

Geografio
---------

La vilaĝo situas sur ebenaĵo, fine de sakovojo, laŭ la rumana-hungara ŝtatlimo sen trapasejo, Nagyszalonta estas proksime.

Historio
--------

La unua mencio devenis el 1213 pri la vilaĝo. En 1772 baroka kastelo de familio **Tisza** (tisa) (=Tiso) konstruiĝis. La vilaĝo estas nesto de la historia familio, kiu donis al Hungario 2 ĉefministrojn Stefano kaj Kolomano. En 1783 kalvinana preĝejo konstruiĝis. Poeto János Arany en 1851 vizitis la kastelon kaj loĝis ankaŭ apude en domo, kiu nun estas muzeo.

Ne menciitaj vilaĝservoj estas cigana aŭtonomio, poŝto, apoteko, kuracejo, dentokuracejo, lernejo, biblioteko, infanĝardeno.

Vidindaĵoj
----------

Ne menciita vidindaĵo estas kripto de familio Tisza.

Famuloj
-------

En Geszt naskiĝis Lajos Tisza (ministro).

Ĝemelurboj
----------

* Bardóc, Rumanio
* Cséffa, Rumanio.

* Kategorio Geszt en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **rivero Bogoto** (*Bogotá* en hispana) estas unu el la riveroj de la departemento *Cundinamarca* (Kundinamarko), en la centro de Kolombio. Ĝi estas la ĉefa rivera fluejo de la ebenaĵo *sabana de Bogotá* (savano de Bogoto). Ĝi estas nek navigebla nek akvabunda.

La rivero ĉe La Caro.
La rivero ĉe Fontibón.
La rivero Bogoto ĉe Engativá.
Ĝi elfluas en la rivero Magdalena, kiu siavice alvenas al la maro Karibo. En ĝia baseno loĝas ĉirkaŭ 9 milionoj da personoj, el kiuj 8 500 000 en la ĉefurbo Bogoto. Ĝi havas longon proksimuman de 380 km. Ĝi prezentas tre altajn nivelojn de poluado. Kvankam ĝi estas poluita el tre proksime al sia nasko, la plej parto el la poluaĵoj kaj industriaj kaj urbaj forĵetaĵoj devenas el Bogoto. Ekde antaŭ kelkaj jardekoj oni disvolvigis programojn kaj iniciatojn por malpolui ĝin.

La poluo devenas ĉefe el industrio de ledo kaj el la tri alfluantoj kiuj venas el Bogoto, nome Salitre, Fucha [FUĉa] kaj Tunjuelo [tunĴUElo]. Inter la elfluejo de la rivero Juan Amarillo kaj la akvofaleto de Tequendama [tekenDAma], la rivero Bogoto estas mortinta ĉar estas nek vivo nek oksigeno; ĉar temas pri ebenaĵo apenaŭ estas deklivo kaj ne okazas mempuriĝo. Kiam la rivero eniras en la provinco Tekendamo, venas akvo el aliaj riveroj kaj malpliiĝas la poluado.

* [4°17′14″N 74°47′43″O]

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Bogoto (rivero) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* CAR (Corporación Autónoma Regional de la Cuenca del Río Bogotá).
* Fundación Al VerdeVivo.
* Acueducto.
|  |
| --- |
| ***Ora Horuso* en hieroglifa skribo** |
|  |
|

La nomo (respektive titolo) **Ora Horuso** (pli nove ankaŭ **Ora nomo**) estas en egiptologio uzata novepoka markigo por unu el partoj de faraona reĝa tirolaro en antikva Egiptio. La nomo estas derivita de maniero de hieroglifa skribo, kiu estas kreita per signo por dio Horuso sidanta sur markigo kun signifo *"oro"*. En la plena aspekto de la titolaro konsistanta el kvin nomoj tiu ĉi nomo estis indikata kiel la tria en la vico. Same kiel la unua el la reĝaj nomoj (la t.n. Nomo de Horuso) ĝi kunigas reganton kun dio Horuso, sed ties preciza signifo, en kiu la egiptanoj mem laŭ maniero de uzado metis emfazon al ties parto esprimata per la vorto *"oro"*, restas neklara kaj ĝi estas objekto de diskutoj.

Pluaj reĝaj nomoj
-----------------

La evoluo de reganta titolaro estis fermita komence de Meza imperio, plej malfrue ekde tiu tempo ĝi konsistis sume el kvin nomoj gviditaj per signoj parolantaj pri karaktero de la reĝa potenco (laŭ vico):

* Nomo de Horuso
* Ambaŭ sinjorinoj
* Ora Horuso
* la t.n. trona nomo nisut-bitej
* la t.n. naskonomo filo de Reo

Vidu ankaŭ
----------

* Faraono
* Horuso

* Kategorio Ora Horuso en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Ernest (Ernie) GRUNFELD** (naskiĝis la 24-an de aprilo 1955 en Satu Mare, Rumanio) estas usona profesia korbopilka ludisto. Li laboris kiel ĝenerala manaĝero de New York Knicks de la Nacia Korbopilkada Asocio (NBA) de 1989 ĝis 1999.

Grunfeld plenkreskis en Forest Hills, Kvinzo, Novjorko.

En somero de 1973, Grunfeld estis elektita al usona teamo por partopreni la Makkabiajn Ludojn, kiel sola altlerneja studento en la komenca teamo.

Grunfeld ludis en la usona ormedal-teamo en la Pan-Amerikaj Ludoj de 1975. Lia plej sukcesa periodo estis la somero de 1976, kiam li helpis la usonan teamon gajni la oran medalon dum la tiujaraj Olimpiaj Ludoj en Montrealo. En julio de la sama jaro, Ernie ricevis la usonan ŝtatanecon.

Filo de Ernie Grunfeld, Dan, ludis en la vira korbopilka teamo de la Universitato Stanford inter 2002 kaj 2006, kaj ekde 2006 en la germana korbopilka teamo.

* Kategorio Ernest Grunfeld en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 180874
 |
**Zoë Tauran** (Roden Nederlando, 31-an de marto, 1997) estas nederlanda kantistino de moluka deveno. Krom ŝia kariero kiel kantistino, ŝi ankaŭ havas sukceson en la socia amaskomunikila platformo TikTok, kie ŝi disaŭdigas sian muzikon kaj atingas vastan aŭdantaron.

Biografio
---------

Zoë partoprenis televidprogramon The Voice Kids en 2012, sed akiris la unuan famon kiam ŝi partoprenis en la talentkonkurso Holland's Got Talent en 2014 kiel parto de la knabingrupo TP4Y. La grupo daŭrigis rekte per la koncertaj spektakloj de la programo post sia aŭdicio, poste akirante trian lokon. Ili publikigis la kantojn "Kisses" kaj "La La Love", sed disiĝis en 2018 sen gajni grandan sukceson.

Zoë plueniris kiel soloartisto kaj povus esti aŭdita en kelkaj trakoj kun artistoj kiel ekzemple Jonna Fraser kaj Bilal Wahib. Kun Fraser ŝi jam atingis la Single Top 100 en 2017 kun la kanto "Solo bent". En 2022 ŝi trarompis kun la kanto "Solo", kunlaboro kun Bilal Wahib. La kanto estis kvar semajnojn en la Supraj 40, kaj ŝi ricevis platenan diskon por tiu kanto. Tio estis sekvita per remiksaĵo de la kanto Amazin' de Idaly, kune kun Ronnie Flex, kaj "Use me", kunlaboro kun Frenna, pro kio ŝi gajnis oran diskon. Ŝi ankaŭ kunlaboris kun Kris Kross Amsterdam kaj Ronnie Flex en la kanto "Adrenaline".

En 2023, Zoë publikigis sian unuan solludan unuopaĵon, "Therapie". La kanto temas pri ŝia lastatempa trarompo kaj ankaŭ sukcesis atingi lokon en la furorlisto. Ŝi dividis la unuajn fragmentojn de Therapie en sia TikTok-konto antaŭ ol ĝi estis oficiale publikigita, aldonante la popularecon de la kanto.
**Andrea Bártfai-Mager,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bártfai-Mager Andrea** estas la unusola ina ministro en Kvara Kabineto Orbán.

Informoj gravaj pri Andrea Bártfai-Mager ne ekzistas, oni ne scias, kiam kaj kie ŝi naskiĝis. Ŝi aspektas mezaĝulo.

Biografio
---------

Andrea Bártfai-Mager  post la mezlernejaj jaroj studis en la jaroj 1985 kaj 1986 en instituto pri internaciaj rilatoj en Moskvo, poste inter 1986 kaj 1991 en Ekonomia Universitato Marx Károly en Budapeŝto. Post la diplomo ŝi estis konsilisto, ekde 1998 ŝi laboris en banko, inter 2001 kaj 2007 en Hungara Nacia Banko, lastfoje kiel vicdirektoro. Tiutempe ŝi frekventis mallongajn kursojn en Svisa Nacia Banko (2002), Vaŝingtono (2003), Frankfurto ĉe Majno (2004), Oxford (2007). Ŝi havis postenon inter 2007-2010 en ŝtata ekonomia oficejo, en eldonejo en 2010, sed en la sekva jaro ŝi revenis al la Nacia Banko ĝis 2016. En tiu jaro ŝi estis nomumita inspektoro pri bankaj aferoj, en 2018 titulara ministro pri naciaj havaĵoj.

Ĵurnalisto detektivis, ke ŝi edziniĝis, baldaŭ eksedziniĝis, ŝi havas 2 gefilojn, kiuj laboras jam en la ekonomio. Laŭ konfeso de Bártfai-Mager ŝi vivas jam en nova geedziĝo jam 2 jardekojn. Loĝejo de Bártfai-Mager troviĝas en elita kvartalo de Budapeŝto, en la loĝejo funkciis 60 firmaoj de la eksedzo, el ili kelkaj havis ŝuldojn, kelkaj estis trude neniigitaj.

Fontoj
------

* 
* 


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Kategorio Andrea Bártfai-Mager en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 611108
 |