recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Terenoj de kie akvo enfluas la Sankt-Laŭrencon
**Rivero Sankt-Laŭrenco** (france *fleuve Saint-Laurent*, angle *Saint Lawrence River*), riverego de orienta Kanado kaj Usono. Ĝi drenas la Grandajn Lagojn, fluas inter Ontario kaj Novjorkio kaj trans Kebekio, kaj enmariĝas en Sankt-Laŭrenca Golfo. Ĝi difinas la valon de la rivero Sankt-Laŭrenco, fekundega zono de prisemebla tero.

La rivero trapasas ĉe Kebeko / Kebekurbo kaj Montrealo, kie komenciĝas la marvojo Sankt-Laŭrenco.

La lago Saint Pierre (france Lac Saint-Pierre) estas lago elfluanta el la Sankt-Laŭrenca rivero inter Sorel-Tracy kaj Trois-Rivières. Ĝi estas malsupre, kaj nordoriente, de Montrealo; kaj supre, kaj sudokcidente de, Kebekurbo. La fino de la lago limas kun la komenco de la estuaro de la rivero Sankt-Laŭrenco.

Geografio
---------

Rivero Sankt-Laŭrenco formiĝis pro la drenado de la maro Champlain, kiu ekzistis antaŭ 13000-10000 jaroj kaj konstante ŝrumpis dum tiu tempo. Tiu procezo daŭras ankaŭ nun.

Hodiaŭ la rivero Sankt-Laŭrenco komenciĝas ĉe la elfluo de la lago Ontario, fluas apud Cornwall, Montrealo, Trois-Rivières, Kebeko kaj aliaj urboj kaj poste alfluas en la Sankt-Laŭrencan Golfon, la plej grandan estuaron en la mondo. La estuaro komenciĝas ĉe la orienta pinto de la Insulo Orleano, tuj post Kebeko. La rivero havas tajdon ĉe Kebeko.

La rivero Sankt-Laŭrenco inkluzivas la lagon Saint-Louis sude de Montrealo, la lagon Sankta Francisko ĉe Salaberry-de-Valleyfield kaj la lagon Saint-Pierre oriente de Montrealo. Ĝi enhavas kvar insularojn: la ĉeno Mil Insuloj proksime de Alexandria Bay, New York kaj Kingston (Ontario); la Hochelaga Insularo, inkluzive de la Insulo Montrealo kaj Île Jésus (Lavalo); la insularo de la Lago Saint-Pierre (klasigita kiel biosfera mondrezervejo de Unesko en 2000) kaj la pli malgranda Mingan-Insularo. Aliaj insuloj estas Île d'Orléans proksime de Kebeko kaj Antikostio norde de Gaspé.

Ĝi estas la dua plej longa rivero en Kanado.

Bildaro
-------

* 
* 
*

Eksteraj ligiloj
----------------

* Sankt-Laŭrenco (rivero) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Sankt-Laŭrenco (rivero) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* 
* Arkivigite je 2006-01-03 per la retarkivo Wayback Machine



1. ↑  William J. Miller.  (2015) *Geology: The Science of the Earth's Crust (Illustrations)*. P. F. Collier & Son Company. GGKEY:Y3TD08H3RAT.
2. ↑  "Down the St. Lawrence, the World's Largest Estuary: Canadian Odyssey on the Looney Front - Part 21",  *HuffPost*, 27 October 2014.
3. ↑  Benke, Arthur C..  (2005) *Rivers of North America*. Academic Press, p. 989–990. ISBN 978-0-12-088253-3.
4. ↑  Dawson, Samuel Edward.  (October 2007) *The Saint Lawrence: Its Basin and Border-lands*. Heritage Books. ISBN 978-0-7884-2252-2.
Japana ŝoforo
**Ŝoforo** ĝenerale estas la profesia veturigisto de motorveturilo.

Verŝajne la vorto venas de la franca verbo *chauffer*, kiu signifas "varmigi". La unuaj aŭtomobiloj estis propulsataj per vaporpovo kaj grava tasko de la unuaj veturantoj estis teni la vaporkaldronon sub premo per aldonado de brulaĵo.

Poste tiu termino, antaŭ ĉio, estas uzata por indiki profesian kondukiston de aŭtomobilo.

Dum komenco de epoko de aŭtoj, ŝoforo devis respondeci ankaŭ pri la bona stato de mekaniko de la veturilo. Kutime nur viroj el plej altaj riĉaj tavoloj sociaj povis permesi al si la tenadon de aŭto, kiu inkludis ankaŭ dungon de ŝoforo. Jam antaŭ la Dua Mondmilito, sed ĉefe poste, popularigo de aŭtoj kaj plialtigo de ties kosto kompare kun vivnivelo, permesis ankaŭ popularigon kaj disvastigon de la scioj pri ties funkciado; tiele multaj posedantoj de aŭtoj memŝoforis kaj ŝoforo jam ne estis metio, sed unu el multaj funkcioj de laboristoj (vendistoj, taksiistoj, policistoj ktp) aŭ de ĝenerala homo. Ankoraŭ nun por plej altaj sociaj tavoloj, ekzistas tia metio, kiel por gravaj politikistoj, famuloj, riĉuloj ktp.

Proverbo
--------

Ekzistas proverbo pri ŝoforo en Esperanto

* |  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** *Trinkinte likvoron dungu ŝoforon.* **"** |

 |

Vidu ankaŭ
----------

* Pasaĝero

* Kategorio Ŝoforo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Ŝoforo en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)
**Ó**, **ó** (o kun dekstra korno) estas litero de ĉeĥa, feroa, hungara, islanda, kaŝuba, pola, slovaka kaj soraba alfabetoj. Krome la litero ekzistas en la hispana, irlanda, kataluna, okcitana, portugala kaj vjetnama lingvoj kiel variaĵo de la litero o, kaj ankaŭ povas esti aplikata en la angla lingvo pro aliaj kialoj.

Uzo en diversaj alfabetoj
-------------------------

### Ĉeĥa, hungara kaj slovaka

Ó estas 24-a litero de la ĉeĥa alfabeto, 25-a de la hungara kaj 28-a de la slovaka. Indikas la sonon /oː/.

### Ĉina

En la pinjino ó estas *yángpíng*-sono (ĉine 阳平, altleviĝanta tono) *o*.

### Feroa

Ó estas 18-a litero de la feroa alfabeto. Povas indiki sonojn /œ/ aŭ /ɔuː/.

### Hispana, kataluna kaj portugala

Ó estas uzata en la hispana, kataluna kaj portugala lingvoj por indiki akcentitan [o] kiam ne estas ordinara laŭ la reguloj. En la kataluna ĝi krome emfazas fermitecon de sono.

### Irlanda

Ó estas vaste uzata en irlanda lingvo kiel prepozicio kun la signifo «el». Krome estas uzata en viraj familiaj nomoj, kie ĝi estas derivita de la vorto uaidh kio indikas nepon, distinge de mac indikanta filon. Kiam irlandaj nomoj estis angligitaj, tiu Ó, antaŭ tio ofte renkontebla en nomoj, estis jen preterlasata, jen anstataŭata per ordinara O.

### Islanda

Ó estas 19-a litero de la islanda alfabeto. Indikas la sonon /oṷ/.

### Kaŝuba

Ó estas 23-a litero de la kaŝuba alfabeto. Indikas la sonon /o/. En la sudaj dialektoj povas indiki la sonon /u/.

### Pola

Ó estas 21-a litero de la pola alfabeto. Estas prononcata same kiel u. La diferenco inter du literoj estas nur historia: per ó estas indikataj komencaj sonoj [o] relative antaŭnelonge ŝanĝiĝintaj al [u]; en vortderivado kaj fleksiado la litero ó ofte interviciĝas kun ne ŝanĝiĝinta litero o: Kraków — w Krakowie, krakowski.

### Sorabaj

Ó indikas la sonon /uʊ/ en la suprasoraba lingvo kaj /ɛ/ aŭ /ɨ/ en la malsuprasoraba.

### Vjetnama

En la vjetnama alfabeto ó indikas la sonon sắc (alte levitan o).

Kodigo
------

| Grafemo | HTML | Unikodo | TeX |
| --- | --- | --- | --- |
| Ó | &Oacute; | U+00D3 | `\acute O` |
| ó | &oacute; | U+00F3 | `\acute o` |

Eksteraj ligiloj
----------------

* Omniglot — writing systems & languages of the world
	+ Czech language
	+ Faroese language
	+ Hungarian language
	+ Icelandic language
	+ Irish language
	+ Kashubian language
	+ Polish language
	+ Slovak language
	+ Sorbian language
Charles Delaunay 1946. Foto: William P. Gottlieb.
***Hot Club de France*** estas asocio, kiun fondis Hugues Panassié en la jaro 1932 kaj kiu eliris el la *Jazz Club Universaire*, fondita de studentoj el la universitato Sorbono. La klubo difinas sin mem kiel *asocio de ŝatantoj de vera ĵazo*.

Historio
--------

En la jaro 1933 Charles Delaunay fariĝis la koncertorganizanto de la klubo, kiu venigis famajn usonajn ĵazmuzikistojn kiel Coleman Hawkins, Bill Coleman kaj Benny Carter por koncertoj al Francujo. En 1934 laŭ sugesto de Pierre Nourry kaj Delaunay gitaristo Django Reinhardt kaj violonisto Stéphane Grappelli fondis la Kvinopon de la Hot Club de France en Parizo.

En 1946 ekestis rompo inter Hughes Panassie kaj Delaunay, ĉar Panassie ne volis rekoni la bibopon, tiam el Usono venanta al Eŭropo, kiel *vera ĵazo*. La rompo kaŭzis ankaŭ fendon ene de la Hot Club.

*Hot Club* organizas koncertojn, publikigas ĉiumonatan revuon kaj ĵazregistraĵojn. La klubejo situas ĉe Montmartre ĉe la *Chaptal-Strato*. Ekzistas regionaj kluboj en la franca provinco kaj en Belgujo.

Referencoj
----------

1. ↑  
Bulteno de la Hot Club de France
2. ↑  

Django: the life and music of a Gypsy legend, de Michael Dregni

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retpaĝo Arkivigite je 2011-07-20 per la retarkivo Wayback Machine
* Raporto en www.spiegel.de pri la tendencdisputo inter Panassié kaj Charles Delaunay Arkivigite je 2014-02-22 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 366842
* GND: 505745-0
* LCCN: n84011266
* VIAF: 156595256
* ISNI: 0000 0001 0674 4711
* NKC: ko2008435463
 |
Koordinatoj: 50° 45′ 44″ N 15° 38′ 08″ O﻿ / ﻿50.76222 °N, 15.63556 °O﻿ / 50.76222; 15.63556 (mapo)

**Špindlerova bouda** (ankaŭ ***Špindlerka*** aŭ ***Špindlerovka***, germane: *Spindlerbaude*) estas montara budo en Gigantmontaro en Ĉeĥio ĉe limo kun Pollando proksime de Špindlerův Mlýn.

Historio
--------

La devena budo estis konstruita fare de František Špindler en la jaro 1784. La budo dufoje forbrulis, nome en la jaroj 1826 kaj 1885, sed post incendioj ĝi estis ĉiam riparita. En la jaro 1914 estis al la budo alkondukita 8 kilometroj longa ŝoseo el Špindlerův Mlýn. Nuntempe la budo servas kiel hotelo.

Situo
-----

Špindlerova bouda situas 4 kilometroj nordokcidente de Špindlerův Mlýn sub monteto Malý Šišák en supermara alteco 1198 metroj super maro. La loko estas idela elirpunkto de turismaj vojoj, ekz. sur Vojo de ĉeĥa-pola amikeco sur Pomezní Boudy. Špindlerka estas priservata de aŭtobusa linio el Špindlerův Mlýn. 

Dum la dua mondmilito Špindlerova bouda servis kiel internaciejo por militkapitaj oficiroj el vicoj de franca, brita kaj usona armeoj.

Panoramo
--------

Sur pasejo Špidler (de maldekstre dekstren: Špindlerova bouda, eksa limregiona gardistarejo kaj Schronisko Odrodzenie)Sur pasejo Špidler (de maldekstre dekstren: Špindlerova bouda, eksa limregiona gardistarejo kaj Schronisko Odrodzenie)

Ligiloj
-------

### Vidu ankaŭ

* Špindlerův Mlýn
* Vojo de ĉeĥa-pola amikeco
* Malý Šišák

### Eksteraj ligiloj

* Informoj pri Špindlerova bouda

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rPartoj de urbo Špindlerův Mlýn (4) |
| --- |
| Bedřichov ~ Labská ~ Přední Labská ~ Špindlerův Mlýn |
| ceteraj: Brádlerovy boudy ~ Klínové boudy ~ Martinova bouda ~ Medvědí bouda ~ Špindlerova bouda |

 |
**Óbarok** (Obarok) estas malgranda vilaĝo en Hungario en regiono **Meza** Transdanubio, en departemento Fejér, en subregiono de Bicske. Ó signifas hungare: malnova.

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 18  km²
* koordinatoj: 47° 29′ 28″ N 18° 34′ 14″ O﻿ / ﻿47.49111 °N, 18.57056 °O﻿ / 47.49111; 18.57056 (mapo)Koordinatoj: 47° 29′ 28″ N 18° 34′ 14″ O﻿ / ﻿47.49111 °N, 18.57056 °O﻿ / 47.49111; 18.57056 (mapo)
* Loĝantaro: 790
* Poŝtkodo: 2063
* Telefonprefikso: 22

Situo
-----

La vilaĝo situas laŭ (malnova) ĉefvojo kaj fervojo inter Budapeŝto kaj Vieno, aŭtoŝoseo **M1** al la samaj direktoj estas ne tro for. Újbarok (=nova Barok) estas 3 km-ojn for, Bicske estas en la proksimeco (6 km). Tatabánya troviĝas 17, Biatorbágy 24, Tata 30 km-ojn.

Historio
--------

La unua mencio devenis el 1365. Ĝis la memstariĝo la loko apartenis al Bicske. En 2001 la komunumo rajtis fari municipon. Vilaĝservoj estas: infanĝardeno, kulturdomo, biblioteko.

Vidindaĵoj
----------

* romkatolika preĝejo omaĝe al *Apoteozo* de Sankta Kruco de 1907

* Kategorio Óbarok en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Óbudavár** [ObudavAr] estas tre malgranda vilaĝo kaj municipo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Meza Transdanubio, en departemento Veszprém, en Distrikto Balatonfüred. La loknomo signifas: malnova-Buda-fortikaĵo.

Biblioteko de Óbudavár

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 3 km²
* Loĝantaro: 50
* Poŝtkodo: 8272
* Telefonprefikso: 87

Geografio
---------

La vilaĝo situas en montaro Bakony, laŭ traira flankovojo (Óbudavár konsistas nur el unu strato). Balatono troviĝas 8, Révfülöp 16, Tapolca kaj Balatonfüred po 25, Veszprém (urbo)30 km-ojn.

Historio
--------

La unua mencio devenis el 1413 en formo *"Budavary"*. En 1959 kolĥozo formiĝis. La loĝantoj okupiĝas precipe pri vinkulturo. En Óbudavár migra poŝto servas.

Vidindaĵoj
----------

* romkatolika preĝejo Marteno de Tours (Óbudavár) de 1839
* fonto kun lavejo

Famuloj
-------

En Óbudavár mortis oraĵisto Csaba Ozsvári.

Ĝemelkomunumoj
--------------

* Svislando Lavin, Svislando
* Germanio Ramsen, Germanio
Funkciado de ŝovponto.
**Ŝovponto** estas tipo de movebla ponto en kiu la platformo povas esti ruligita aŭ ŝovita malantaŭen por malfermi truon dum la trafiko pasas, kutime ŝipo sur akvovojo. Tiu tipo estas foje referencita kiel puŝponto. 

Ŝovpontoj datas reen el mezepokaj tempoj. Historiaj ekzemploj de dezajnoj por ŝovpontoj estas tiuj de Leonardo da Vinci kaj Agostino Ramelli.

Pro la granda postulita areo por tiu pontotipo, tiu dezajno ne estas ofta. La dezajno de ŝovponto povas esti konsiderata kiam oni postulas la maksimuman horizontalan areon (por ekzemplo, super kanalo).

Kelkaj ŝovpontoj estas ankaŭ flospontoj, kiel la Hood Canal Bridge en Vaŝingtonio. Du aliaj flospontoj en Vaŝingtonio havis retireblajn platformojn sed estis anstataŭitaj per novaj flospontoj sen retireblaj platformoj: nome la Evergreen Point Floating Bridge (anstataŭita en 2016) kaj la Lacey V. Murrow Memorial Bridge (anstataŭita post ĝi akcidente dronis en 1990). Tiu dezajno estas populara en Gujano, kie estas la Demerara Harbour Bridge kaj la Berbice Bridge.

Notoj
-----

1. ↑  "Leonardo and the Engineers of the Renaissance". brunelleschi.imss.fi.it. Alirita la 18an de Septembro, 2019.
2. ↑  "Image of retractable bridge for crossing a moat, 1588. by Science & Society Picture Library". www.scienceandsociety.co.uk. Alirita la 18an de Septembro, 2019.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 793808
 |
**Štefanec,** hungare **Drávaszentistván** [drAvasentiŝtvAn] estas ne memstara, malgranda vilaĝo en Kroatio, en distrikto Međimurje, en municipo de Mala Subotica.

Bazaj informoj
--------------

* Areo:  km²
* Loĝantaro: 750
* Poŝtkodo: 40 000
* Aŭtokodo: ČK
* Telefonprefikso: +385 040
* 46° 22′ 05″ N 16° 29′ 46″ O﻿ / ﻿46.36806 °N, 16.49611 °O﻿ / 46.36806; 16.49611 (mapo)Koordinatoj: 46° 22′ 05″ N 16° 29′ 46″ O﻿ / ﻿46.36806 °N, 16.49611 °O﻿ / 46.36806; 16.49611 (mapo)

Situo
-----

Štefanec situas sur ebenaĵo.

Historio
--------

Pli frue du apartaj apudaj vilaĝoj estis tie: Granda Stefanec kaj Malgranda Stefanec. Ili iam unuiĝis. Fine de la 19-a jarcento pro la hungariga politiko la komunumo ricevis la originan hungaran nomon kaj pro peto de poŝto aldoniĝis ankaŭ Dravo. Ĝis Traktato de Trianon Drávaszentistván apartenis al Hungara reĝlando, al Zala (reĝa departemento), poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio. En 1941 la germana armeo senbatale okupis la regionon kaj post 10 tagoj transdonis ĝin al Hungario. Ĝis 1945 tio estis parto de Hungario, poste denove de Jugoslavio kaj ekde 1991 de Kroatio.
Fortikaĵo de Ónod

Bazaj informoj
--------------

**Ónod** estas vilaĝo en Hungario, en regiono **Norda Hungario**, en departemento Borsod-Abaúj-Zemplén, en subregiono de Miskolc.

* Areo: 18  km²
* Koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 48.0012/20.9183
* Alto super marnivelo: 100 m
* Loĝantaro: 2510
* Poŝtkodo: 3551
* Telefonprefikso: 46

Situo
-----

Ónod situas sur ebenaĵo, laŭ dekstra bordo de Sajó, laŭ flankovojoj. Nyékládháza troviĝas 7, Emőd 13, Tiszaújváros 15, Miskolc 22 km-ojn.

Historio
--------

La vilaĝo estis loĝata jam dum la neolitiko. La unua mencio devenis el 1296 en formo *"Olnod"*, kiu iĝis kampurbo en la 14-a jarcento. Tiutempe grava fortikaĵo konstruiĝis, kiun la turkoj ne povis okupi en 1561 kaj en 1582, sed ili detruis la urbeton. En 1639 la turkoj bruldetruis la fortikaĵon, baldaŭe la Habsburgoj faris ĝin pli ruina. En 1707 Francisko Rákóczi la 2-a tien kunvokis parlamenton, kiu pro inundo okazis en la najbara Köröm.

Vilaĝservoj estas infanĝardeno, lernejo, biblioteko, poŝto, kuracejo, dentokuracejo, infanokuracejo.

Vidindaĵoj
----------

* kalvinana preĝejo de 1794
* romkatolika preĝejo omaĝe al Sankta Julia el Kartago de 1866
* preĝdomo de baptistoj
* restaĵo de la fortikaĵo
* kastelo
* statuo pri Suzanna Lorántffy, tie naskiĝinta
La Ŝoŭa-imperiestro en formala uniformo
La **Ŝova-epoko** aŭ **Syowa** (japane **昭和時代** *ŝoŭa ĝidai*, laŭvorte "periodo de iluminita pacharmonio") estas la periodo en la historio de Japanio, kiu respondas al la regado de la Ŝoŭa-imperiestro, Hirohito, de la 25-a de decembro 1926 ĝis la 7-a de januaro 1989. Tiu periodo daŭris pli longe ol la regado de iu ajn antaŭa japania imperiestro. Dum la unua parto de la periodo, kiu koincidis kun la Granda Depresio de la tutmonda ekonomio, Japanio descendis en totalismon, ekstreman naciismon, kaj faŝismon, kiu kulminis en la invado al Ĉinio en 1937, kaj fine la pacifika parto de la 2-a mondmilito. Post la finiĝo de la milito, kio rezultigis la okupadon de Japanio fare de Usono kaj ties aliancanoj dum sep jaroj, venis radikaj ŝanĝiĝoj en la ekonomio kaj politika sistemo de Japanio, rezultigante pli riĉan kaj pli demokratian socion.

Vidu ankaŭ
----------

* Japanaj militkrimoj

* Kategorio Ŝova-epoko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Štiavnica** estas rivero en la sudo de centra Slovakio, sur la teritorio de distriktoj
Banská Štiavnica, Krupina kaj Levice. Ĝi estas dekstraflanka alfluo de Ipeľ, en kiu enbuŝas inter vilaĝoj Hrkovce kaj Vyškovce nad Ipľom. Longeco de fluo estas 54,6 km kaj areo de riverbaseno estas 441 km². Tio estas montar-ebenaĵa tipo de rivero kun malalta trafluo (2,7 m³/s ĉe Tupá).
Elfontas en montaro Štiavnické vrchy ĉe Banská Štiavnica. Fluas ĝi sudorienten, alportas de dekstro *Štefultovský potok*, trafluas vilaĝo Svätý Anton kaj fluas sudan direkton. Tie alportas *Studenský potok* de maldekstra flanko kaj *Ilijský potok* de dekstra flanko. Enfluas en **Valkaldrono de Prenčov**, trafluas vilaĝo Prenčov, kie de dekstro alportas *Babí potok* kaj denove turniĝas je la mallonga parto sudorienten. Ĉe domgrupo Tepličky alportas de maldekstro *Lično* kaj fluas tra rokega valo. Eniras en Ipeľská pahorkatina kaj komencas meandri. Trafluas tra Hontianske Nemce kaj Domaníky, alportas *Suchý potok* de dekstro kaj ŝanĝas direkton de fluo pli sudokcidenten. Valo de rivero plivastiĝas ĉe domgrupo Pirovské. De dekstra flanko alportas la plej grandan alfluon *Klastavský (Bačovský) potok* (147,5 m s. m.) kaj de dekstro ankoraŭ *Slunovský potok* kaj separas vilaĝojn Hontianske Tesáre (sur la dekstra bordo) kaj Dvorníky (sur la maldekstra bordo). Poste fluas tra Terany kaj Dudince, kie turniĝas signife al sudoriento kaj poste al sudo, alportas de dekstro **Veporec** ĉe Hokovce kaj de maldekstro **Slatinský potok**. Trafluas tra rando de vilaĝoj Horné Semerovce, Chorvatice kaj Tupá kaj enbuŝas en meandro de Ipeľ.

Rilataj temoj
-------------

* Distriktoj de Slovakio
* Regionoj de Slovakio
La **Rosengarten** (itale *Catinaccio*, ladine: *Ciadenac, Ciadenáze*) estas montarmasivo en la Dolomitoj en norda Italio. Ĝi situas inter la valo de Tiers kaj la valo Eggen en Sudtirolo kaj la valo Fassa en Trentino.

Aparta karakterizaĵo de la *Rosengarten* estas la rozkolora ombro, kiun ĝi prenas dum la sunsubiro, pro la ĉeesto de dolomita mineralo. La nomo *Rosengarten* estas uzata jam de la 15-a jarcento kaj en la germana signifas "rozĝardeno". Kelkaj diras, ke ĝi rilatas al la legendo de reĝo Laŭrino kaj lia rozĝardeno, tradicia rakonto klariganta la eksteran aspekton de la montara sistemo. Kontraŭe, lingvosciencistoj asertas, ke la nomo devenas de la malnova vortradiko "ruza" kiu signifas gruzo. Saman signifon enhavas ankaŭ la malnova ladina nomo *Ciadinac*.

La plej alta pinto de la montaro estas la *Kesselkogel* kun altitudo egala al 3 004 m. Ĝi esti unue grimpita en 1873 de la britoj C. Comyn Tucker kaj T. H. Carson kun la montgvidisto A. Bernard.

La dua plej alta pinto estas la pinto *Rosengarten*, kiu staras meze de la montaro kaj estas alta 2 981 metrojn. Ĝi estis unue grimpita en 1874 de Tucker kaj Carson kun la montgvidisto François Devouassoud.

Aliaj gravaj pintoj estas la pinto kaj la turoj *Vajolet*.

* Rosengarten (montaro) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Rosengarten (montaro) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Barono **Ödön Splényi** [odon ŝplEnji], laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj kun plena nomo **Splényi Ödön Ferenc** estis hungara oficiro, policano, altlerneja instruisto. Lia nobela antaŭnomo estis *miháldi*.

Ödön Splényi kun Lujza Blaha
Ödön Splényi naskiĝis la 24-an de novembro 1842 en Csermend (Hungara reĝlando, Aŭstra Imperio, nuntempa Čermany en Slovakio), li mortis la 3-an de januaro 1909 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Ödön Splényi maturiĝis en cisterciana gimnazio en Székesfehérvár, poste li estis leŭtenanto en la militiro kontraŭ la italoj (1859). Li akiris juran diplomon en Kalvinana Jura Akademio (Kecskemét) en 1867, poste li estis ĉefleŭtenanto en la ĵus refondita hungara armeo. Iom poste li instruis en la ĵus fondita militakademio ĝis 1876, poste li pensiuliĝis (kiel kapitano) kaj okupiĝis pri gvidado de bieno ĝis 1880. En la sekvanta jaro li estis la tria edzo de Lujza Blaha. En 1885 li ricevis postenon en la polico, en la sekva jaro li estis detektivestro, ekde 1890 li gvidis distriktan policejon. Li ricevis plurajn enlandajn kaj eksterlandajn premiojn.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 2-a punkto)

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 707865
 |
Du mezgrandaj ŝraŭbkrampoj
**Ŝraŭbokrampo** estas instrumento por fiksi laborpecon en la prilaborado de ligno aŭ metalo.

Ŝraŭbokrampo konsistas el unu fiksa tenbrako kaj alia, kiu estas movebla sur ofte ondumsurfaca relo. La longeco de la relo limigas la etendovaston de la ŝraŭbokrampo.

La fiksendan laborpecon oni unue almetas al la fiksa tenilbrako kaj poste oni alŝovas al ĝi je la alia flanko la moveblan tenilbrakon. Turnante nun la ŝraŭbospindelon kiu, kontraŭflanke de la relo, trairas la moveblan tenbrakon, oni fiksas akurate la laborpecon kaj je granda forto premfiksas ĝin. Per la alpremo de la ŝraŭbospindelo la movebla tenbrako iomete kejlumiĝas kaj tiel fiksiĝas je la relo. La spindelon oni turnas je tenilo aŭ, por altigi la forton, je turnstango. La longeco de la tenbrakoj limigas la profundecon de la ŝraŭbokrampo.

En la lignoprilaborado oni uzas la ŝraŭbokrampon ekzemple por kunpremi kungluitajn objektojn, ĝis kiam la gluaĵo perfekte malmoliĝis.

* Ŝraŭbokrampo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Ŝraŭbokrampo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Ödön Tull: Knabinoj sur herbejo

**Ödön Tull,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Tull Ödön** estis hungara pentristo, grafikisto, ilustristo, framasono  Arkivigite je 2018-09-12 per la retarkivo Wayback Machine.

Ödön Tull  naskiĝis la 9-an de majo 1870 en Székesfehérvár, li mortis la 15-an de septembro 1911 en Budapeŝto.

Ödön Tull: Kronado de Francisko Jozefo la 1-a (Aŭstrio) en Buda

Biografio
---------

Ödön Tull devenis el juda familio. Li frekventis bazlernejon en sia naskiĝurbo, poste li estis litografiisto en Budapeŝto. Baldaŭ li studis en Reĝa Modela Desegna Lernejo, poste en belartaj akademioj en Milano kaj Parizo de Jean-Paul Laurens kaj William Bouguereau. Li studvojaĝis al Trieste kaj Nederlando, sed li estis ankaŭ en Italio, Tunizio kaj Anglio. En 1899 li aliĝis al la framasonoj (loĝio Ferenc Deák al la Frateco). Liaj grafikaĵoj ricevis premiojn.

Elektitaj ekspozicioj
---------------------

* Arthalo Budapeŝto (1891, 1912)
* Venecio (1908)
* Munkeno, Vieno, Romo, Londono, Parizo

Elektitaj pentraĵoj
-------------------

* Ĉe la marbordoĈe la marbordo
* Merkato en TunizioMerkato en Tunizio
* KrepuskoKrepusko
* ilustraĵo de Tull (1905)ilustraĵo de Tull (1905)

Fontoj
------

* hungarlingva aprezo kun foto
* germanlingva biografio
* anglalingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Ödön Tull en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 618621
* GND: 1099736056
* VIAF: 311492862
* RKD: 460930
 |
Ŝtata Dumao (Rusa Imperio).
La **Ŝtata Dumao** aŭ **Imperia Dumao** estis la Malsupra Ĉambro, parto de la leĝofara asembleo fine de la Rusa Imperio, kiu okazigis siajn kunsidojn en la Palaco Tavriĉeskij en Sankt-Peterburgo. Ĝi kunvenis kvar fojojn inter la 27a de Aprilo 1906 kaj la falo de la Imperio en Februaro 1917. La Unua kaj Dua Dumaoj estis pli demokrataj kaj reprezentis pli grandan nombro de naciaj tipoj ol ties sukcedantoj. La Tria Dumao estis dominata de terposedantoj, nobeloj kaj negocistoj. La Kvara Dumao okazigis kvin sesiojn; ĝi ekzistis ĝis la 2a de Marto 1917, kaj estis formale dissolvita la 6an de Oktobro 1917.

Notoj
-----

1. ↑   Harold Whitmore Williams (1915) Russia of the Russians, p. 82

Eksteraj ligiloj
----------------

* Phillips, Walter Alison (1911). "Russia". En Chisholm, Hugh (eld.). Encyclopædia Britannica. 23 (11a eld.). Cambridge University Press. pp. 875–912.
* Speech from the Throne by Nicholas II at Opening of the State Duma, foto eseo kun komentario Arkivigite je 2008-11-21 per la retarkivo Wayback Machine
* Four Dumas of Imperial Russia
**Švihov** estas burgo en Ĉeĥio. Ĝi situas en la samnoma urbo en la okcidenta parto de Bohemio, en regiono Plzeň, 10km norde de la distrikta urbo Klatovy.
Temas pri la plej konata ĉeĥa akvoburgo, en 2001 ĝi estis listigita inter **naciaj kulturaj memorindaĵoj de Ĉeĥio**.

enirturo

Historio
--------

Švihov estas unu el plej junaj ĉeĥaj burgoj. Ĝi estis konstruita en malfrugotika stilo en jaroj 1480-1489 por Půta Švihovský el Rýzmberk. La finkonstruon de la fortikaĵo daŭrigis post lia morto liaj filoj, kiuj tiucele invitis faman arkitekton Benedikt Ried.
Pro sia inĝenia defenda akvosistemo ĝi apartenis al la plej bonaj fortikaĵoj tiutempaj. Post la tridekjara milito (1618-1648) ne plu loĝata kaj ŝanĝita je garbejo, en la 19-a jarcento forlasita, ekde 1950 iom post iom rekonstruata.

  

akvofosaĵo kaj defendomuroj

Ekspozicioj
-----------

La burgo estas publike alirebla ekde aprilo ĝis oktobro.

Trarigardoj kun ĉiĉerono estas dividitaj je 2 linioj:

* 1. linio – **Burgo – burgoposedantoj el la 15-a - 16-a jarcentoj**

(Ruĝa bastiono, interna korto, keloj, enirsalono, ĉambro de burgestrino, kapelo kun fresko de sankta Georgo, dancsalono, armilejo)

* 2. linio – **Kuirejo – vivo de servistaro** (oficejo de la burgmastrumanto, vinkeloj, gotika salono, gardistejo, renesanca nigra kuirejo)

En Ĉevalejo kaj Blanka bastiono okazadas **portempaj ekspozicioj**.

En la burga arealo krome troviĝas aparta **ekspozicio pri gnomoj kaj fantomoj** de Vítězslava Klimtová (alloga precipe por infanoj).

* Kategorio Švihov (burgo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Koncizaj turismaj informoj Arkivigite je 2007-10-09 per la retarkivo Wayback Machine angle
La **Universitato de Tomsko** aŭ **Tomska Ŝtata Universitato**, oficiale konata kiel **Ŝtata Nacia Esplora Universitato de Tomsko** mallongigita TSU (ruse *Национа́льный иссле́довательский То́мский госуда́рственный униветрсий*) en Tomsk estas la plej malnova universitato en Siberio. Ĝi estis establita laŭ la decido de la Politika Konsilio (Rusia Imperio) de la Rusia Imperio la 16-an de majo (juliana kalendaro la 28-an) 1878 .

Kiam la unua siberia universitato estis establita en 1878 kaj malfermita en 1888, la universitato enhavis nur unu fakultaton - la fakultaton de Medicino kaj ĝi poste iĝis la Ŝtata Medicina Universitato de Siberio. Poste, pli da fakultatoj estos fonditaj. La fondinto de la fakultato de Geologio estas la fama geologo, Vladimir Obroĉev. Aktuale en 2010, la universitato enhavis 22 kapablojn ekzamenitajn fare de 12,250 studentoj. La fiero de la universitato estas la scienca biblioteko kaj la siberia botanika ĝardeno kiu estis establita jam en la 19-a jarcento. La universitato produktis du Nobel- premiitojn. En februaro 2007, la universitato aĉetis la komputilon "SKIФ Cyberia" - la plej granda superkomputilo en la Komunumo de Sendependaj Ŝtatoj.

Nuntempe la universitato havas 23 fakultatojn kaj Institutojn kun 151 departementoj kaj pri 23,000 studentoj. [Citaĵo devita] En 2022, la universitato estis rangita 272-a de QS Mondaj Universitataj Rangotabeloj, 601-a de Mondaj Universitataj Rangotabeloj de Times Higher Education kaj 901-a de *Akademia Rangotabelo de Mondaj Universitatoj*.

Referencoj
----------

1. ↑  "Исторический момент: открытие университета - vtomske.ru", 3 August 2014.
2. ↑   (2010) *Getting into Varsity: Comparability, Convergence and Congruence*. Cambria Press. ISBN 9781621969204.
3. ↑   Открытие Юридического факультета и его деятельность в 1898-1922 гг. — Юридический институт ТГУ.

Eksteraj ligiloj
----------------

* (angla) Oficiala retejo
* (angla) TSU Research Library
* (angla) TSU International Student Services Centre
* (angla) TSU at Coursera Arkivigite je 2022-01-27 per la retarkivo Wayback Machine
* (angla) TSU Science Portal


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 829872
* GND: 130227-9
* LCCN: no96058206
* VIAF: 135174699
* ISNI: 0000000110883909
* SUDOC: 074195077
* NKC: ko2007402477 kn20070803008, ko2007402477
 |
**Öttömös** [otomoŝ] estas vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario en regiono **Suda Ebenaĵo**, en departemento Csongrád, en subregiono de Mórahalom.

Blazono de Öttömös
Asparago, furora produktaĵo de Öttömös

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 31  km²
* Loĝantaro: 800
* Poŝtkodo: 6784
* Telefonprefikso: 62

Situo
-----

Öttömös situas sur ebenaĵo, laŭ flankovojoj, ĉefvojo Baja-Szeged ne tro for, Szeged troviĝas 40 km.

Historio
--------

En la 13-a jarcento kumanoj ricevis la regionon, kiuj formis tie centron. La nomo aperas en 1436 en formo *Hyetemes*. La kumanoj rifuĝis de la turkoj, la regiono senhomiĝis. La kampoj apartenis al Szeged en la 17-a jarcento. Post la turka erao la kamparanoj konstruis farmojn en siajn parcelojn, ĉar el la urbo ne povis kulturi teron kaj bredadi. Naskiĝis senfinaj vicoj de farmoj, kiu hungare enradikiĝis "farmomondo" pro la grandeco. Estis tie bienulo Emeriko Magyar, lia filo estis Ladislao. Ekde 1887 la loko apartenis al Sándorfalva. La vilaĝo naskiĝis en 1908. Kolĥozo formiĝis en 1960. La loĝantoj okupiĝas pri bredado, vinkulturo, sed la plej grava estas la asparago.

Vilaĝservoj estas lernejo, infanĝardeno, biblioteko, kulturdomo, interreta ĉambro.

Vidindaĵoj
----------

* katolika preĝejo de 1939
* parko omaĝe al esploristo pri Afriko Ladislao Magyar

* Kategorio Öttömös en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La termino **Ŝtata kapitalismo** aludas plej ofte al ekonomia sistemo en kiu la ŝtato plenumas komercan ekonomian agadon, kun administrado kaj organizado de la produktadrimedoj de kapitalisma maniero, inklude la sistemon de pagita laborforto kaj centralizita administrado. Tiu termino normale aplikiĝas al ŝtatoj kiuj memomigis socialismaj. Kutime, la uzado de la termino estas kritiko kontraŭ tia ŝtato, argumentante, ke vere ne ekzistis socialismo reale, sed kapitalismo fare de la ŝtato. Ekzemple, iu povas diri, ke la Sovetunio ne atingis la socialismon, sed la ŝtatan kapitalismon.

La **Ŝtata kapitalismo** estas karakterizita per la hegemonio de ŝtataj entreprenoj en la ekonomio.

Estas diversaj teorioj kaj kritikoj de la ŝtata kapitalismo, kelkaj el kiuj ekzistis jam eĉ ekde antaŭ la Revolucio de Oktobro. La komunaj temoj ĉe ili estasidentigi, ke la laboristoj ne sufiĉe kontrolas la produktadrimedojn kaj ke la komercaj kaj produktaj rilatoj por enspezo plue okazas per produktado en la ŝtata kapitalismo. Lenino priskribis la economion de Rusio kiel ŝtata kapitalismo.

La literaturo inspirita de la marksismo kutime difinas la ŝtatan kapitalismon kiel socia sistemo kiu kombinas kapitalismon —nome salajra sistemo por produktado kaj alproprigo de la plusvaloro— kun la posed-rajto aŭ -kontrolo fare de la ŝtato. Per tiu difino, ŝtato kun ŝtata kapitalismo estas tiu en kiu la registaro kontrolas la ekonomion kaj agadas kiel granda korporacio, elprenante la plusvaloron por investi ĝin en estonta produktado. Friedrich Engels, en *Socialismo: kaj Utopia kaj Scienca*, argumentis, ke la propraĵo fare de la ŝtato ne finas per si mem kun la kapitalismo, sed ke la ŝtata kapitalismo estus la lasta fazo de kapitalismo, konsiste en posedo kaj administrado de la produktado grandskale kaj komunikado en mano de la ŝtato. Li diris ankaŭ ke la iloj por finigi la kapitalismon troviĝas ene de la ŝtata kapitalismo.

Vidu ankaŭ
----------

* *Looking Backward* (esperante *Rigardante Malantaŭen*) de Edward Bellamy
* Ŝtatigo
* Ŝtatismo (ekonomio)
* Ŝtata entrepreno
* Politika ekonomiko
* Korporaciismo
* Utopia socialismo

Notoj
-----

1. ↑  Williams, Raymond.  (1983) "Capitalism", *Keywords: A vocabulary of culture and society, revised edition*. Oxford University Press, p. 52. ISBN 0195204697.
2. ↑  Peter Brinns, State Capitalism  1986, alirita la 2007-05-31
3. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2009-10-12. Alirita 2014-07-12.
4. ↑  Frederick Engels  Socialism: Utopian and Scientific (Ĉapitro 3) Marxists.org alirita la 2014-01-08.

Eksteraj ligiloj
----------------

* ¿Qué fue la URSS? (1) kaj (2), de Rolando Astarita
* Ŝtata kapitalismo aŭ politika kapitalismo (angla), de BK Marcus
* ¿Por qué llaman liberalismo al "capitalismo de Estado"?, de Jorge Valín

* Ŝtata kapitalismo en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)
**Hotentotoj** estis (fremd)nomigo por la etno kojoj (ankaŭ: kojkojoj) en suda Afriko, al kiu apartenas la triboj **namoj** kaj **orlamoj** (interalie ankaŭ la bondelzvartoj). La esprimon en la koloniista epoko unue uzis la buroj, baldaŭ ĝi ricevis tre pejorativan sencon, kaj hodiaŭ ĝi ĝenerale uziĝas nur rilate al la rasismo kaj kiel insultvorto.

PIV 2002 ankoraŭ ne mencias tiun pejorativan konotacion de la esprimo, nek la verajn nomojn de la koncernaj etnoj. La tie menciita citaĵo de Zamenhof klare indikas la pejorativan karakteron de la esprimo jam en la juna Esperanta literaturo.

La muzeo Lindenmuseum en Stuttgart per ekspozicio de 29.11.2007 - 27.4.2008 strebis kontribui al la rehabilito de la nama popolo okaze de la centjariĝo de la fino de la Nama Insurekcio en 1908. En tiu milito kaj per la posta interniĝo de ili en koncentrejoj sub kruelaj kondiĉoj la namoj perdis 10.000 tribanojn, preskaŭ duonon de sia popolo. 

La ekspozicio havas la germanlingvan titolon: Von Kapstadt bis Windhuk: "Hottentotten" oder Khoekhoen? - Die Rehabilitierung einer Völkergruppe (De Kaburbo ĝis Vindhuko: Ĉu "hotentotoj" aŭ kojoj? - La rehabilito de etno).

La kruelaĵoj kontraŭ la nama popolo far la germanaj koloniaj trupoj plenumas la difinon de genocido en la Konvencio pri la prevento kaj punado de la krimo de genocido, kiun decidis la Ĝenerala Asembleo de la Unuiĝintaj Nacioj la 9-an de decembro 1948.

La ekspozicio en Stuttgart montris la altan materian kaj spiritan kulturon de la nama popolo, dum la esprimo "hotentotoj" transportis la malnovan rasisman kliŝon de la koloniisma epoko.

Vidu ankaŭ
----------

* Rasismo
**Ernst Carl Julius ALBRECHT** (naskiĝis la 29-an de junio 1930 en Hajdelbergo, mortis la 13-an de decembro 2014 en Burgdorf) estis germana politikisto. Li estis membro de la Kristandemokrata Unio de Germanio kaj iama altranga eŭropa ŝtatoficisto. Ernst Albrecht estis unu el la unuaj eŭropaj ŝtatoficistoj nomumitaj en 1954, havis gvidan pozicion ekde 1958 kaj estis ĉefministro de la federacia lando Malsupra Saksio de februaro 1976 ĝis junio 1990. La politikistino Ursula von der Leyen, ekde 2018 la prezidanto de la Eŭropa Komisiono, estas lia filino.

Vivo
----

Ernst Albrecht naskiĝis en Hajdelbergo, kiel filo de psikoterapiisto kaj interna medicinisto. Li devenis el malnova komerca familio el la hansa urbo Bremeno, kien la familio translokiĝis meze de la 1930-aj jaroj, kaj kie Ernst frekventis lernejon. En februaro 1948, 17-jara, li pasis la abituran ekzamenon. Sekve li studis filozofion kaj teologion en la universitato de Tubingeno, la universitato Cornell kaj universitato de Bazelo, kaj jam en 1953 finis sekvan studon de juro kaj ekonomiko en Tubingeno kaj la bonna universitato. Samjare li edziĝis. En 1959 li doktoriĝis, sed dumtempe jam eklaboris ekde 1954 en Luksemburgo kaj Strasburgo kiel ataŝeo de la ministra konsilio de la Eŭropa Komunumo pri Karbo kaj Ŝtalo nur fondita en 1952. En 1958 li moviĝis al Bruselo kie li komence funkciis kiel gvida oficisto al la Eŭropa Komisaro por Konkurado *Hans von der Groeben* en la Eŭropa Komisiono gvidita de *Walter Hallstein*, kaj de 1967 ĝis 1970, ekde la aĝo de 37, li iĝis la Ĝenerala Direktoro por Konkurado. Poste li retranslokiĝis al Germanio, kun intertempe sep infanoj, kaj la familio ekvivis en neurbeca domo de la komunumo Burgdorf apud Hanovro. Li ekengaĝiĝis en nacia politiko, kaj funkciis kiel ministroprezidanto (ĉefministro) de la federacia lando Malsupra Saksio de 1976 ĝis 1990.

* Kategorio Ernst Albrecht en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 764061
* GND: 123444454
* LCCN: n87102606
* VIAF: 89072247
* ISNI: 0000000066318936
* SUDOC: 079913865
* BIBSYS: 90506162
 |
Monumento konstruita post la milito pormemoro de loko de kraŝo
Ĉefa vido al maŭzoleo de Franciszek Żwirka kaj Stanisław Wigura en Horní Těrlicko
**Żwirkowisko** (*Żwirko-ejo*) estas loko en Horní Těrlicko en Ĉeĥa Silezio, kie en la 11-an de septembro 1932 okazis la tragedio, en kiu du polaj pilotoj, Franciszek Żwirko kaj Stanisław Wigura, perdis sian vivon.

Historio
--------

La akcidento de polaj pilotoj okazis dum ilia flugo al la aera kunveno al Prago. Dum perforta ŝtormo, la flugilo de iliaj aviadilo RWD-6 disiĝis kaj la maŝino kolapsis al la tero. Ambaŭ pilotoj estis mortigitaj surloke.

En la loko de la tragika okazaĵo, estis starigita betula kruco kun aviadila rotoro kaj la trunkoj de piceo, por kiu la aviadilo kraŝis, estis konservitaj. Estis kreitaj ankaŭ simbolaj tomboj de pilotoj. En 1935 estis konstruita malgranda maŭzoleo kaj pordego kun la surskribo "*Żwirki i Wigury start do wieczności*" (*Żwirkon kaj Wiguran starto al la eterneco*). La Żwirkowisko fariĝis loko de kulto de la poleco en Zaolzie.

Dum la Dua mondmilito Teŝinio estis okupita per la Tria Regno, kaj germanoj detruis la monumento en la decembo de 1940. Restis saviĝita nur memorfesta ŝtono kaj la pordega surskribo.

Post la mondmilito la monumento estis rekonstruita en la 1950-aj jaroj. Apud ĝi estas la simbolaj tomboj de Żwirko kaj Wigura. La korpoj de la pilotoj ripozas en la tombejo Powązki en Varsovio.

Nuna surskribo en la monumento estas pole kaj ĉeĥe: "*Memore al la polaj pilotoj Żwirko kaj Wigura, kiuj falis en ĉi tiu loko en la aviadila kraŝo de la 11.9.1932*".

En 1992, kun la granda partopreno de la Pola Kulture-eduka Asocio en Zaolzie, malfermiĝis en Těrlicko "*Dom Żwirki i Wigury*" (La domo de Żwirko kaj Wigura). En ĝi estas interalie ĉambro dediĉita al la historio de la pola aviado. Ĉiujare estas tie organizita la datreveno de la morto de tiuj pilotoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Franciszek Żwirko
* Stanisław Wigura
* Horní Těrlicko
* Tešinio
* Pola kulture-eduka asocio en Ĉeĥa respubliko
* Pola minoritato en Ĉeĥio
* Ĉeĥoslovaka-pola disputo je Teŝinio

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Żwirkowisko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* priskribo de la monumento (pole) Arkivigite je 2020-09-27 per la retarkivo Wayback Machine
Biero Żywiec.
**Żywiec Bierfarejo** (prononcita *Zhi-vietz* nome [ˈʐɨvjɛt͡s]) estas unu el la plej grandaj bierfarejoj kaj bierproduktistoj en Pollando. Fondita en 1856 en la urbo Żywiec, la bierfarejo fabrikas *pale lager* kun 5.6% de alkoholo. Grupa Żywiec S.A. konsistas el kvin ĉefaj bierfarejoj: Żywiec, Elbrewery, Leżajsk, Warka kaj Browar Namysłów. Nuntempe, la nederlanda grupo Heineken (Heineken International Beheer B.V.), kun 65% de la akciaro, havas kontrolon super ties ĉafaj operacioj. Harbin B.V. havas 35% de la akciaro. La bierfarejo havas la kapaciton produkti 5 milionojn da hL jare, kio faras ĝin la plej granda bierfarejo en Grupa Żywiec.

La bierfarejo ekoperaciis en 1856 en la urbo Żywiec, kiu estis tiam parto de Aŭstria Pollando. Ĝi estis posedo de la Habsburga Imperia Familio ĝis sia konfiskado fare de la komunisma registaro de Pollando post la Dua Mondmilito. Komence de la 1990-aj jaroj jura proceso estis startita fare de la posteuloj de la originaj posedantoj, por ricevi kompenson pro la ŝtatigo kaj uzado de la Habsburgaj familia nomo kaj blazono.

La bierfarejo de Żywiec ekdistribuis sian produkton al aliaj urboj de la Aŭstri-Hungaria Imperio en 1913. En la 1990-aj jaroj, la bierfarejo estis akirita kaj modernigita de Heineken International.

La logoo de Żywiec inkludas plej gravajn historiajn simbolojn de la bierfarejo kaj de Pollando mem. La ĉefa etikedo de la biero Żywiec montras viron kaj virinon dancantajn Krakovan, nome tradician dancon de la areo de Krakovo en historia Malgranda Pollando. Tiu dancista paro vestas klasikajn pol-popolajn dancvestojn. La blazono de Krakovo estas montrata per la krono en la mezo de la paro kaj per tri piceoj malsupre kaj la jaro 1856 supre ĉe la krono.

Notoj
-----

1. ↑  "Gazeta artikolo pri la bierfarejo, Gazeta Wyborcza (Katowice), 7a de Novembro 2006" (en pola). Alirita en 2007-10-03.
2. ↑   "Żywiec" en Czuma, Mieczysław; Leszek Mazan (1998). Encyklopedia Galicyjska (en pola). Krakovo: Anabasis. ISBN 83-85931-06-6.

* Kategorio Żywiec Bierfarejo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 791848
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  Redaktas | **Ĉi tiu artikolo estas redaktata de iu.**

---

Por eviti la riskon de redaktokonflikto, ne redaktu la artikolon. Kontrolu la kronologion kaj forigu la ŝablonon, se necese. |

**Delhy Tejero**, nomo uzita ekde 1929 fare de **Adela TEJERO Bedate**, (Toro, Zamoro, 1904 – Madrido, 10a de oktobro 1968), estis hispana pentristino kaj desegnistino enkadrigita foje en la nomita «edad de Plata» (Arĝenta Epoko), kaj pli precize en la virina grupo konata kiel *Las sinsombrero* (La senĉapelulinoj), de la Generacio de la 27-a.

Biografio
---------

En 1925 ŝia patro sendis ŝin al Madrido por ke ŝi studu francan, stenografion kaj fasonadon. Sed Ŝi studis belartojn ekde 1926 en la Akademio de Sankta Fernando de Madrido.​ Tie ŝi amikiĝis kun Maruja Mallo, Remedios Varo kaj Piti Bartolozzi, kiu portretis ŝin kiel moderna belulino, preta aspekti mistere nigre vestita.

Kiam formortis la stipendio, kiu ebligis ŝin vivi kaj studi en Madrido, ŝi ekkunlaboris kiel ilustristino por gazetoj, kiel *Estampa*, *Crónica*,​ *Blanco y Negro*, *Nuevo Mundo* kaj *La Esfera*. Eĉ en la 1960-aj jaroj ŝi faros similajn laborojn por *ABC* kaj *Ya*. En *Narraciones ilustradas / Ilustraciones narradas* oni publikigis ŝiajn novelojn "El Madrid azul", "El agüita que quería volar", "El clima", "El aire limpio", "La nube nubilla", "El sueñín", "Isidro, el hijo del Manzanares" kaj porinfanajn rakontojn "El niño al revés", "El hada Luzbalina", "Cemeñito" kaj "El Ángel Pedrito".

Ŝia ekonomia sendepedenco ebligis ŝin loĝi en porvirina universitata rezidejo nome *Residencia de Señoritas*, direktorita de María de Maeztu, dum kvar jaroj, en kiuj ŝi konatiĝis kun intelektuloj kaj artistoj, kaj amikiĝis kun koleginoj kaj ties familioj, kiel Valle-Inclán, Josefina Carabias kaj Marina Romero. En oktobro 1929 ŝi iĝis Profesorino de Desegno kaj Belartoj de la Altlernejo San Fernando. Tiam ŝi ŝanĝis sian nomon, Adela, al Delhy, kiel diminutivo inspirita de la barata ĉefurbo. El januaro ĝis junio 1931, ŝi studis en Parizo kaj Belgio teknikojn de murpentrarto kaj reveninte en Hispanion, ŝi estis helpoprofesoro prie en la Akademio de Artoj kaj Metioj de Madrido.​

Evoluo
------

1. 1 2 3   Alario Trigueros, Mª Teresa. «DELHY TEJERO Y LA FIGURA DE "LA MUJER MODERNA"». (Universidad de Valladolid). Arkivita el originalo la 13an de oktobro 2021.
2. ↑
Mapo
La **Ŝtato Bonaero** aŭ en hispana **Estado de Buenos Aires**, antikve literumita kiel **Estado de Buenos Ayres**, organiziĝis kiel pluaĵo de la provinco Bonaero. Estis reago al la kreado de la Argentina Konfederacio kie unuiĝis ĉiuj la aliaj argentinaj provincoj. Ekzistis preskaŭ sendependa inter 1852 kaj 1861 ĉefa por ekonomiaj aferoj, antaŭ la malakcepto fare de la Konfederación kiuj ne agnoskis ĝin. 

La situacio trapasis revoluciojn kaj militojn. La 23an de oktobro 1859 okazis la Batalo de Cepeda, kun triumfo de Urquiza, prezidento de la Konfederacio. Post ties venko oni postulis la revenon de Bonaero al tiu. Ses la bonaera ŝtato ne plenumis tiun postulon pro malkonsento kun la dogana situacio. La 17an de septembro 1861 okazis la Batalo de Pavón, kun venko de Bartolomé Mitre, komandanto de la bonaeraj trupoj, apogita de eksterlandaj potencoj. Tiele oni interkonsentis pri la reveno de Bonaero al la Konfederacio, sed laŭ la kondiĉoj metitaj de la provinco. La bonaeranoj akceptis kunhavi procentaĵon de siaj doganaj enspezoj dum kvin jaroj. Tiele, la guberniestro Mitre nuligis la Ŝtaton Bonaero, kaj aligi ĝin kiel provinco al la Respubliko Argentina.
**Ŝtato Kaduna** (angle *Kaduna State*) estas unu el la 36 ŝtatoj en centra norda Niĝerio. Ties nomo "Kaduna" estas sama kiel tiu de ties ĉafurbo. La ĉefurbo kaj registara sidejo estas Kaduno. Limoj estas norde Zamfara Ŝtato, Kacina Ŝtato kaj Kano Ŝtato, okcidente Bauĉi Ŝtato kaj Jos-Altebena Ŝtato, oriente estas Niĝera Ŝtato, kaj sude estas la Federacia Ĉefurba Teritorio kaj la Nasarava Ŝtato.

La indiĝenaj etnaj grupoj en Kaduna ŝtato estas tre diversaj inter kiuj 57 al 63 diferencaj etnaj grupoj, kiaj Haŭsoj, Gbagyi, Ham, Bajju, Atjaboj, Oegworok, Takadoj, Gwong, Ninkjoboj, Akurmi, Adara, Nkoroo (Koro), kaj multaj pliaj komonumoj, kiaj Akulu aŭ Ikulu, Osholio aŭ Marwa, Atuku, Gwandara, Numana, Ninzo, Aruruma, Surubu, ktp.

Referencoj
----------

1. ↑

Vidu ankaŭ
----------

* Kaduna (rivero)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Nigeria Congress Arkivigite je 2005-12-25 per la retarkivo Wayback Machine
* Nigeria Exchange Arkivigite je 2007-02-16 per la retarkivo Wayback Machine
* Oficiala retejo
La **kvartalo Pacifiko** apartenas al la Distrikto Retiro de Madrido, Hispanio, kaj estas administre la kvartalo 31 de la urbo. Ties nomo referencas al la avenuo Pacifiko, nomo per kiu oni konis la aktualan avenuo Ciudad de Barcelona (urbo Barcelono), memore de la militekspedicioj fare de la hispana ŝiparmeo en 1865. Paradokse la ŝanĝo fariĝis tiuj post la Hispana Enlanda Milito, kiam fakte oni zorgis memoron de la pasintaj glorioj de la hispana armeo. Laŭ alia versio, la nomo referencis al la kazernoj kiuj gastigis la trupojn kiuj iris al la Pacifiko (Filipinoj) kaj la armilara industrio kiu liveris por tiuj.

Geografio
---------

Administre la kvartalo limas kun la kvartaloj Ĥeronimoj (35) nordokcidente, Infano Jesuo (36) norde, Stelo (33) nordoriente, Adelfo (32) oriente.

Estas limigita de la Promenejo Infanta Isabel, la Promenejo Reina Cristina, la Placo Mariano de Cavia, la Avenuo Mediteraneo, la Placo Conde de Casal, la strato Doctor Esquerdo, la strato Pedro Bosch kaj la fervojoj kiuj kondukas al la Trajnstacidomo Atocha.

Historio
--------

La 11-a de marto de 2004 la ĉefa atenco de la historio de Eŭropo kiu estis tialo de la mortigo de 192 personoj fare de islamismaj teroristoj en tiu kvartalo, precize sur la fervojoj de la strato Téllez, ĝuste malantaŭ la sportejo Daoiz y Velarde kiu estis uzata kiel milithospitalo.

Vidindaĵoj
----------

* Reĝa Fabriko de Tapetoj
**Ixtapa** estas unu el la 118 komunumoj de la meksika subŝtato Chiapas, kiu estas la subŝtato kiu situas plej sude. La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas Ixtapa. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 07044.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 21705 loĝantojn. El tiuj estis 10824 viroj kaj 10881 virinoj. La komunumo havas surfacon de 313 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 1120 metroj super la marnivelo.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 10668 personoj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 7913 scipovis legi kaj skribi kaj 2750 personoj estis analfabetoj. Do 74% de la personoj scipovis legi kaj skribi kaj 26% estis analfabetoj.

18533 personoj en la jaro 2000 aĝis pli ol 5 jaroj. El tiuj 3773 personoj estis indiĝenoj. Tio signifas ke 20.36% de la loĝantaro en la koncerna jaro estis indiĝenoj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Ixtapa Arkivigite je 2007-09-27 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)