recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Borejci,** hungare **Borhida** estas malgranda vilaĝo en Slovenio en provinco Prekmurje, en statistika regiono Pomurske, en Občina Tišina.

Municipo Tišina en Slovenio, kie Borejci troviĝas

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 4 km²
* Alto super marnivelo: 197 m
* Koordinatoj: 46° 40′ 48.39″ N 16° 5′ 55.36″ O﻿ / ﻿46.6801083 °N, 16.0987111 °O﻿ / 46.6801083; 16.0987111 (mapo)Koordinatoj: 46° 40′ 48.39″ N 16° 5′ 55.36″ O﻿ / ﻿46.6801083 °N, 16.0987111 °O﻿ / 46.6801083; 16.0987111 (mapo)
* Loĝantaro: 250
* Poŝtkodo: 9251
* Aŭtokodo: MS

Situo
-----

Borejci situas sur ebenaĵo, fine de tre mallonga sakovojo.

Historio
--------

Dum la hungara regado oni nombris en Borhida 39 domojn kaj 239 homojn. Ĝis fine de la 1-a mondmilito la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Vas (reĝa departemento), al distrikto de Muraszombat, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio. En 1941 la germana armeo senbatale okupis la komunumon kaj post 10 tagoj transdonis ĝin al Hungario. Ĝis 1945 tio estis parto de Hungario, ekde 1991 de Slovenio. En 1954 vilaĝa festego okazis.

Fontoj
------

* slovena Vikipedio
* w.vasidigikonyvtar.hu
* w.ms.sik.si
* w.geopedia.si
Interpretaĵo pri Dionizo el Sirakuzo
**Dionizo la 1-a** aŭ **Dionizo de Sirakuzo**, nomata la Malnova aŭ eĉ la Granda (en antikva greka lingvo: Διονύσιος, Dionýsios; 430 a.K - 367 a.K) estis tirano de Sirakuzo, milita kaj tragedia. Li sukcesis, suprenirante en potenco, rompante la demokration, kiu ekfunkciis en Sirakuzo en 465 a.K, la jaro de la morto de Trasibulo, la lasta tirano de la dinastio de la Dinomenidoj. La politika elekto de Dionizo daŭrigis tiun de Gelone, kiu vivis okdek jarojn antaŭe; tial ne estas surprize, ke por li estis "la rizo de Sicilio". Oni diras, ke Skipio Afrika, kiam oni demandis al li la nomojn de la plej lertaj kaj kuraĝaj viroj, respondis "La Sicilianoj Agatoklo kaj Dionizo".

Dionizo estis la ĉefo de la Sirakuza armeo kaj de la aliancanoj dum la Grek-punikaj militoj (precipe la tria kaj kvara). La sukcesoj, aldonitaj al la rezultoj, kiujn havis la milito kontraŭ la Italota Ligo, kondukis al la kompleta submetiĝo de Sicilio (ekskludante la nordokcidentan parton ankoraŭ en kartagaj manoj) sub ununura hegemonio: Sirakuzo.

Lia tiraneco alportis diversajn novaĵojn en la kultura sfero; Dionizo, fakte, estis viro de granda kulturo kaj sponsorado, lia kortego ĝavas eminentulojn kiajn Platono (388 aK), Skino de Sfeto, Filokseno kaj Aristipo de Cireno, sen kalkuli la multajn metiistojn. kaj akademiulojn kiujn li bonvenigis. Li ankoraŭ estas memorita kiel ekzemplo de la krueleco, kiun tirano povas atingi, fakte, multaj anekdotoj estas rakontitaj pri lia personeco kaj la plej multaj el ili estas kolektitaj en la *Tusculanae disputationes* de Cicero kaj en la *Moralia* de Plutarko.

* Kategorio Dionizo la 1-a en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 636750
* GND: 118880101
* LCCN: n86036496
* VIAF: 1555159474357727662955, 32151897157824071584, 550159474199627662116, 291559466 89597856, 1555159474357727662955, 32151897157824071584, 550159474199627662116, 291559466
* ISNI: 0000 0000 7979 5715
* LIBRIS: 183858
* SUDOC: 031296459
* NKC: ola2004192406
 |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion ***Dioscorea abyssinica***  |
| --- |
|  |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Plantoj, *Plantae* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Divizio: | Angiospermoj, *Magnoliophyta* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Monokotiledonoj |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Dioskorealoj, *Dioscoreales* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Dioskoreacoj, *Dioscoreaceae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | Dioskoreo, *Dioscorea* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | *D. abyssinica* |
|

 |
| Dunomo |
| *Abisena dioskoreo**, *Dioscorea abyssinica**** |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| v • d • r |

***Dioscorea abyssinica*** aŭ **abisena dioskoreo** estas herba, volvanta planto, de la genro *Dioscorea*, kiu hejmiĝas en pluraj mezafrikaj landoj kiel Benino, Burkinafaso, Centrafrika Respubliko, Eritreo, Etiopujo, Ganao, Eburbordo, Liberio, Malio, Nigerio, Senegalo kaj Sudano. La ameloriĉaj bulboj de la planto estas manĝeblaj. La bulboj estas rikoltataj en la naturo kaj el kultivata areoj; la rikolto ne estas facila, ĉar ili kreskas tre profunden. La planto estas reproduktata per semo.

Vidu ankaŭ
----------

* listo de legomoj
naturgrandeca dioramo pri la etno de monpaoj en la muzeo *Jawaharlal Nehru*, Arunaĉal-Pradeŝo, Barato
dioramo en la naturhistoria muzeo de Milano (Italio)
La vorto **dioramo** en moderna lingvouzo signifas tri-dimensian naturgrandecan aŭ miniaturan modelon de aranĝita sceno el la vivo de homoj aŭ bestoj, de natura pejzaĝo, evento el la homa historio kun multaj partoprenantaj homoj (ekzemple historia armea batalo) aŭ panoramo de historia homa loĝloko, foje enfermita en vitra montrofenestro de muzeo.

Laŭ Francisko Azorín **dioramo** estas *Instalaĵo por montri bildojn, speciale iluminitajn, videblajn el mallumo (1822).* Kaj li indikas etimologion el la greka *dia + orma* (tra + vido).

Etimologio
----------

La vorto "diorama" en 1822 aperis en la franca lingvo kaj komence signis tipon de bildo-vida aparato. La vorto devenas de la malnovgreka vorto διοράω (diorám), "mi travidas". La dioramo estis inventita de *Louis-Jacques-Mandé Daguerre* kaj *Charles Marie Bouton* kaj unue prezentita en Londono la 29-an de septembro 1823.

La dioramo de Daguerre konsistis de peco de parte travidebla materialo pentrita sur ambaŭ flankoj. Kiam lumigita de antaŭe, la sceno estis montrita en unu stato kaj per lumigado de malantaŭo en alia fazo aŭ aspekto. Scenoj en taglumo ŝanĝiĝis al lunlumo, trajno estus montrata antaŭ kaj post akcidento, aŭ pejzaĝo montrata antaŭ kaj post tertremo.

La moderna dioramo
------------------

La nuna, populara kompreno de la termino "dioramo" signifas parte tri-dimensian, naturgrandecan aŭ miniaturan modelon de pejzaĝo kaj tipe montras historiajn eventojn, naturajn scenojn aŭ urbajn panoramojn, por celoj de edukado aŭ amuzo.

Unuafoje dioramaoj en muzeo estis uzataj en Rumanio laŭ instigo de la instruisto *Grigore Antipa* en 1907.

Modernaj muzeaj dioramoj ekzistas en multaj naturhistoriaj muzeoj. Tipe, tiuj ekranoj uzas deklivon por reprezenti kio vere devus esti ebena surfaco, enhavas pentritan fonon de malproksimaj objektoj, kaj ofte uzas falsan perspektivon, zorgeme modifante la skaligon de objektoj metitaj sur la ebeno por plifortigi la iluzion de pli distanca vidaĵo ol vere eblas en la limigita muzea spaco disponebla por la dioramo. Ofte la malproksima pejzaĝa fono aŭ ĉielo estas pentrita sur kontinua surfaco kurbigita por ke la spektanton ne distru anguloj. Ĉiuj de ĉi tiuj teknikoj celas prezenti realisman impreson de granda sceno en kompakta spaco. foto aŭ unuokula vido de tia dioramo povas esti speciale konvinka pro tio ke en tiu kazo ne ekzistas distro de la ambaŭokula percepto de profundo.

Notoj
-----

1. ↑  Francisko Azorín, arkitekto, Universala Terminologio de la Arkitekturo (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 56.
2. ↑  Azorín, samloke.

* Kategorio Dioramo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Amikeca Reto** estis listo de homoj ĉirkaŭ la mondo, kiuj ne necese volis gastigi aliajn esperantistojn, sed volis kunlabori kaj interŝanĝi ideojn kun aliaj tutmonde. Ĝi similis al Pasporta Servo, sed pli emfazis la kulturan kaj edukan valoron de vizitoj; gastigantoj volonte diskutis aferojn kaj aranĝis vizitojn al laborejoj, kluboj, asocioj ktp. kaj ĝenerale enkondukis vizitantojn al sia vivmaniero.

Amikeca Reto kreiĝis en 1987 dum la 60-a SAT-Kongreso 1987 en Bulonjo ĉe Maro. Ĝi estis neprofita organizo sub la ĝenerala rego de Sennacieca Asocio Tutmonda.

Ĝi eldonis manlibron; la plej lasta eldono inkluzivis pli ol 400 adresojn de 40 landoj. La manlibrojn oni ankaŭ povis uzi por trovi plumamikojn kaj kunlaborantojn por diversaj projektoj, kaj ankaŭ por trovi partnerojn por interŝanĝoj. La lasta eldono de la nomaro estis en la jaro 2002. Poste la organizado de novaj eldonoj de Amikeca Reto stagnis ĝis la organizo SAT denove reprenos ties renovigon aŭ ŝanĝon al alia simila sistemo de rilatigo inter esperantistoj.

Notoj
-----

1. ↑  *Disparition du fondateur de SERVAS,* en: *La Sago,* n-ro 43, marto/aprilo 2008,[*rompita ligilo*] p. IV.
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion***Dioscorea trifida*** |
| --- |
|  |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Plantoj *Plantae* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Divizio: | Angiospermoj *Magnoliophyta* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Liliopsida |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Dioskorealoj *Dioscoreales* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | **Dioskoreacoj** *Dioscoreaceae*L. |
|
|
|
|
|
| Genro: | Dioskoreo, ‘Dioscorea’ |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ‘D. trifida’, D. trifida |
|

 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri *Dioscorea trifida*  |

 |
| v • d • r |

**Dioscorea trifida** estas specio de floranta planto el la familio de la Dioskoreacoj (*Dioscoreaceae*). Ĝi estas specio de la manĝebla ĝenro *Dioskoreo*. Ĝi hejmiĝas en la kariba regiono kaj en Sudameriko. La planto havas multajn nomojn, ekzemple **hinda dioskoreo**, **inhame** en Brazilo, **tabena** en Kolombio, **sacha papa** en Peruo, kaj **ñampi**  en Kostariko.

La planto estas grimpoplanto, kiu povas kreski ĉ 3 metrojn en la longeco. La planto povas produkti ĝis 12 tigojn kiuj havas plurajn membranajn flugilojn.  Tiuj kreskas el tuberoj. La tuberoj havas diversajn formojn. La tuberoj longas ĝis 20 centimetroj kaj larĝas 8 centimetrojn. La folioj longas ĝis 30 cm. 

Tiu estas la kultivata Dioskoreo el la du partoj de Ameriko, speciale de Sudameriko kaj Karibio. La amelriĉa planto (38 % amelo) estas kultivata kiel terpomoj, sed ĝi bezonas fortan grimpkadron. La planto povas esti rikoltata post 10 ĝis 11 monatoj.

La tubero devas esti kuirita antaŭ manĝado. En Venezuelo kaj Kolombio ĝi estas uzata por fari supon, la specio estas baza nutraĵo por kelkaj popoloj.

Vidu ankaŭ
----------

* Listo de legomoj

Referencoj
----------

1. 1 2 3  *Dioscorea trifida*. Arkivigite je 2018-09-29 per la retarkivo Wayback Machine FAO Ecocrop.
2. ↑  Stephens, J. M. Cushcush — *Dioscorea trifida* L. HS590. Florida Cooperative Extension Service, University of Florida IFAS.
3. ↑  'Dioscorea trifida. Smithsonian Tropical Research Institute, Barro Colorado Island.
**Ajapaneka lingvo** aŭ **Nuumte Oote** (tr. *Vera Voĉo*) estas unu el 68 indiĝenaj lingvoj en Meksiko. En 13-an de aprilo 2011, gazeto *The Guardian* raportis ke la lingvo "riskas mortiĝi." Nur du parolantoj, kiuj povas paroli la lingvon flue, vivas. Iliaj nomoj estas - Isidro Velazquez, 69, kaj Manuel Segovia, 75. La lingvo estis viva ĝis la 1950-aj jaroj en Tabasco. Kvankam, la lingvo suferis post la registaro enkondukis instruadon en la hispana. Ankaŭ rapida proceso de urbiĝo kaj migrado de Ajapaneko-parolantoj rezultis en la malkreskiĝo de la lingvo.

Daniel Suslak, profesoro helpanta je la The American Indian Studies Research Institute, estas unu de la lingvosciencistoj, kiuj verkas la unuan vortaron de la lingvo.

La Nacia Indiĝena Lingva Instituto ankaŭ montris intereson pri revivigi la lingvon.

Referencoj
----------

1. 1 2 3 4  Jo Tuckman (2011-04-13).  Language at risk of dying out – the last two speakers aren't talking. The Guardian. Alirita 2017-04-06.
2. ↑   Anthropology Department of the Indiana University (2011-02-08). Alirita 2011-04-14.
**Csempeszkopács** [ĉempeskopAĉ] estas malgranda unuigita vilaĝeto en Hungario en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Vas (Hungario), en Distrikto Szombathely. **Csempesz** estas malnova hungara nomo signifinte trompisto, **kopács** hungare pego.

Preĝejo de Csempeszkopács
Enirejo de preĝejo en Csempeszkopács

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 5 km²
* Loĝantaro: 300
* Poŝtkodo: 9764
* Telefonprefikso: 94
* Koordinatoj: 47°09′20″N 16°48'32″E

Historio
--------

Csempeszkopács estis loĝata dum la romia epoko. Dum la historio du vilaĝoj estis: **Csempeszháza** kaj **Kopács**, kiuj unuiĝis en la 19-a jarcento. En la mezepoko brika romanika malgranda preĝejo omaĝe al Sankta Miĥaelo konstruiĝis, kiu ankaŭ nun funkcias. La enirejo iomete similas al preĝejo de Ják.

En Csempeszkopács migra poŝto servas.

Ne menciita vidindaĵo estas renesanca kaj baroka Kastelo de Csempeszkopács, kiu nun estas muzeo.

Famuloj
-------

En Csempeszkopács naskiĝis Antal Károlyi (arkitekto).

Vidu ankaŭ
----------

* Preĝejo de Sankta Mikaelo (Csempeszkopács)
La ***Celestina Profetaĵo*** (en la angla originalo *The Celestine Prophecy*) estas romano de usona verkisto James Redfield aperinta en 1993, kiu estis tradukita al 34 lingvoj kaj fariĝis furoraĵo en multaj landoj. Laŭ ĝi estis en 2006 farita samnoma filmo (reĝisoris Armand Mastroianni). Ties dekminuta mallongigita versio estas i.a. subtekstigita en Esperanto (vidu Eksteran ligilon).

Ĝi rakontas pri fikcia antikva manuskripto, profetaĵo trovita en Peruo. Tiu pere de unuopaj sinsekvaj naŭ komprenoj (partaj enrigardoj al Vero) montras spiritan transformon, kiun la homaro povas ekpaŝi kaj kiun konscias ĉiam pli kaj pli da homoj.

Laŭ la profetaĵo nenio en la mondo okazas hazarde kaj senkiale, ĉio havas sian sencon kaj signifon. Laŭ ĝi la tuta mondo estas kreita de energio, kiun havas ankaŭ ĉiu homo kaj pri kiu homoj ne devintus priŝteli unu la alian. Ĝi ankaŭ rakontas pri kapablo gvidi sin pere de intuicio kaj pri tio, ke homoj ekkonsciu ŝajne hazardajn koincidojn kaj fenomenojn.

La libro estas verkita en mi-formo kaj priskribas aventurplenan vojaĝon de la ĉefrolulo al Peruo, kie li renkontas kaj malkovras sinsekve unuopajn partojn de la profetaĵo.

La ideoj prezentitaj en la libro estas inspiritaj de pluraj orientaj tradicioj kaj de la spiriteco de Nova Epoko.

Eksteraj ligiloj
----------------

* www.celestinevision.com
* Mallongigita filmo subtekstigita en Esperanto
La oficiala emblemo de Amikumu
**Amikumu** estis la unua interkona retejo en Esperanto, kiu publikiĝis unuafoje la 3-an de januaro 2007 tuj post la Internacia Seminario (IS), sed oficiale lanĉiĝis la 18-an de februaro 2007 pro la Semajno de Internacia Amikeco. La IS planis krei propran interkonan retejon por ke ĝiaj partoprenantoj povu alŝuti fotojn kaj kontakti la alian poste.

La teamo de Amikumu konsistis el Chuck Smith (kunordigo, programado), Judith Meyer (programado), Jesse Alter (sistemadministrado) kaj Melissa Robertson (grafiko). La retejo atingis beta-fazon antaŭ sia eksiĝo. Ĝi ofertis ĉefe la eblon krei profilon kaj alŝuti fotojn, sed ili ankaŭ havis forumon kaj babilejon. Unikaj por la retejo estis la maniero sciigi pri temoj kiuj interesas vin, aldonante etikedojn kaj la integriĝo kun Google Maps.

La projekto estis revivigita kiel poŝtelefona aplikaĵo en 2017.

Malapero
--------

La retejo estis programita ĉefe per Ruby on Rails. Bedaŭrinde en tiu frua periodo, tiu programlingvo rapidege ŝanĝiĝis kaj la servilo ĝisdatiĝis kaj subite la retejo ne plu funkciis, ĉar la malnova kodo ne funkciis en la pli nova sistemo, kiu estis aŭtomate ĝisdatigita en la servilo. Tiam la programistoj ĵus translokiĝis kaj havis novan laboron en Berlino. Bedaŭrinde tiu laboro estis tiom intensiva, ke la programista teamo ne havis sufiĉe da libera tempo por ĝisdatigi la kodon laŭ la novaj normoj de la programlingvo. Post kiam ili plu havis liberan tempon, evidentiĝis, ke ili devus reprogrami la tutan sistemon. La teamo konstatis, ke la bezonoj de tia retejo estas nun pli-malpli plenumita de ipernity kaj Facebook, do la teamo decidis, ke ili povus pli efike uzi sian tempon per agado por aliaj Esperantaj projektoj.

Historia templinio
------------------

* 31-a de decembro 2006 - unua anonco dum la Internacia Seminario
* 3-a de januaro 2007 - komencis publikan beta-testadon
* 18-a de januaro 2007 - 100 membroj en 31 landoj
* 26-a de januaro 2007 - 250 membroj en 50 landoj
* 5-a de februaro 2007 - 500 membroj en 66 landoj
* 21-a de februaro 2007 - 750 membroj en 70 landoj
* 18-a de marto 2007 - 1000 membroj en 78 landoj
* 19-a de aprilo 2007 - 1250 membroj en 80 landoj
* 25-a de junio 2007 - anoncis turniron ĉe Full Tilt Poker
* 21-a de aŭgusto 2007 - 1500 membroj en 92 landoj
* 24-a de januaro 2008 - 1700 membroj en 96 landoj
* septembro 2008 - la paĝo malaperis kaj estis nenia anonco pri la projekto
* 2017 - revivigita kiel poŝtelefona aplikaĵo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Arkivo pri Amikumu dec 2006 - jul 2008
* Libera Folio pri Amikumu
* Raporto.info pri Amikumu (archive.org)
Amika rondo
**Amika rondo** estas adiaŭa tradicio de sovetia kaj ekssovetia Esperanto-movado. Fine de renkontiĝo la partoprenantoj ekstaras ronde, vizaĝe en centron. En mezon de la rondo oni metas vojaĝsakojn. La starantoj interplektas siajn brakojn kaj prenas manojn de najbaroj (vd. la foton). Osciligante la manoĉenon la partoprenantoj trifoje laŭte deklamas: *Per Esperanto por mondpaco kaj amikeco. Ĝis revido, ĝis revido, ĝis revido*. Se inter la ĉeestantoj forveturas nur kelkaj, ili stariĝas en mezon de la rondo kaj starante ekstervizaĝen agas same.

La tradicio estis unu el la plej kortuŝaj partoj de ĉiu amasa E-aranĝo kaj ofte estis metata en oficialan tagordon de SEJToj, EoLAj kaj aliaj renkontiĝoj. En postsovetia E-movado la tradicio de Amika rondo poiom malaperas. Ĝi tamen foje renkonteblas en fotoj de plej diversaj aranĝoj ankaŭ nun.

La tradicio de **Amika rondo** radikas el simila skolta tradicio.

Vidu ankaŭ
----------

**Esperantistaj renkontiĝoj:**

* SEJT
* Esperanto - Lingvo Arta

**Esperanto-asocioj:**

* Sovetia Esperantista Junulara Movado

Referencoj
----------

1. ↑  Kiel en tiu ĉi foto fare de Choe Taesok farita en Koreio en 2015
2. Video: amika rondo de "Bonvenon al Ŭonbulismo" en 2017
**Godojos** [goDOĥos] estas municipo de Hispanio, en la centro de la komarko *Comunidad de Calatayud* kies ĉefurbo estas Calatayud, en la sudokcidento de la Provinco Zaragozo (regiono Aragono).

Geografio
---------

Godojos estas municipa teritorio en la centro de la komarko *Comunidad de Calatayud*, kie ĝi estas norde de Ibdes. Ĝenerale ĝi limas kun Alhama de Aragón, Ibdes, Jaraba, Nuévalos kaj Bubierca.

La loĝloko Godojos mem estas je 116 km sudokcidente de Zaragozo, provinca kaj regiona ĉefurbo, sur 787 msm en la Iberia Sistemo, sude de la rivero Jalón kaj de la nacia ŝoseo N-IIa. Ĝuste apude norde estas Aŭtoŝoseo A-2. Kune kun fervojo estas kvar komunikvojoj orient-okcidenten. La suda bordo de la rivero Jalón havas la karakterajn trajtojn de la zono kun ravin-torentoj en iompostioma ascenso.

Historio
--------

Ĉefturo kaj kastelo.
Alfonso la 1-a definitive konkeris la areon en 1122 post la konkero de Calatayud. La kastelo estis defendejo de la senjoroj de familioj Heredia kaj Luna.

Preskaŭ ĉiuj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento kaj same en Godojos kie oni malaltiĝis el pli ol 500 loĝantoj en 1930 ĝis nunaj 49 loĝantoj en 2021. Evidente elmigrado ĝenerale foriris al industriaj aŭ pli viglaj areoj kiel Zaragozo, kaj Calatayud.

Aktualo
-------

Tradicia bazo de ekonomio estis agrikulturo (cerealoj, olivarboj kaj vitejoj), kaj brutobredado (kortobirdoj, ŝafoj kaj porkoj) kaj sekva nutrindustrio (ĉefe vinproduktado). Nune gravas ankaŭ natura, kultura kaj rura turismo.

Inter tipaj vidindaĵoj menciindas la baroka preĝejo kun malfrua sonorilturo, tri ermitejoj, fontano kaj la kastelo sur monteto.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Zaragozo

Referencoj
----------

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Godojos en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Retejo de Godojos


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 803088
 |
**Abbot Howard HOFFMAN** (naskiĝis en Worcester (Masaĉuseco) la 30-an de novembro 1936 - mortis en Solebury Township, Pensilvanio la 12-an de aprilo 1989) estis usona politika kaj socia aktivulo, anarkiisma, kaj revoluciulo kiu kunfondis la Internacian Junularan Partion ("Yippies").

Hoffman estis arestita kaj instigita pro tumulto kiel rezulto de sia rolo en protestoj kiuj kondukis al perfortaj konfliktoj kun polico dum la Demokrata Nacia Konvencio de 1968, kune kun Jerry Rubin, David Dellinger, Tom Hayden, Rennie Davis, John Froines, Lee Weiner, kaj Bobby Seale. La grupo estis konata kolektive kiel la "Ĉikago ok"; kiam la procesigo de Seale estis apartigita de la aliaj, ili iĝis konataj kiel la Ĉikaga Sep. Dum la akuzitoj estis komence juĝitaj pro intenco instigi tumulton, la verdiktoj estis renversitaj dum apelacio.

Hoffman daŭrigis sian aktivismon en la 1970-aj jaroj, kaj restas ikono de la kontraŭ-milita movado kaj la kontraŭkultura epoko. Li mortis pro intenca fenobarbitala troa dozo en 1989.

* Kategorio Abbie Hoffman en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 640696
* GND: 119047438
* LCCN: n80065585
* VIAF: 79408884
* ISNI: 0000 0001 1576 2233
* SUDOC: 034470220
* BNF: 12522316d
* MBA: abdf3419-e822-4ce9-a67d-b13fc03287e6
* NDL: 00443526
* BIBSYS: 97035282
* ICCU: UBOV113187
 |
**Dolnji Lakoš**, hungare **Alsólakos** estas malgranda vilaĝo en Slovenio, en provinco **Prekmurje**, en statistika regiono **Pomurska**, en Občina Lendava. Dolnji kaj alsó signifas: suba. Paro de tiu vilaĝo estas Gornji Lakoš.

Municipo Lendava en Slovenio, kie Dolnji Lakoš troviĝas

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 2  km²
* Alto super marnivelo: 161 m
* Koordinatoj: 46° 33′ N 16° 26′ O﻿ / ﻿46.550 °N, 16.433 °O﻿ / 46.550; 16.433 (mapo)Koordinatoj: 46° 33′ N 16° 26′ O﻿ / ﻿46.550 °N, 16.433 °O﻿ / 46.550; 16.433 (mapo)
* Loĝantaro: 240
* Poŝtkodo: 9220
* Aŭtokodo:
* Telefonprefikso:

Situo
-----

Dolnji Lakoš situas sur tre mildaj deklivoj, Muro (rivero) preterfluas (kiu estas samtempe landolimo de Kroatio), laŭ ĉefvojoj Ĉakovec-Lendava kaj Beltinci-Lendava, laŭ fervojo Ĉakovec-Lendava. La lasta urbo troviĝas nur 2 km-ojn.

Historio
--------

La loko estis loĝata dum la bronzepoko. Ĝis fine de la 1-a mondmilito Alsólakos apartenis al Hungara reĝlando, al Zala (reĝa departemento), al distrikto de Lendva, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio. En 1941 la germana armeo senbatale okupis la vilaĝon kaj post 10 tagoj transdonis al Hungario. Ĝis 1945 tio estis parto de Hungario, ekde 1991 de Slovenio.
La **Amikaro Esperantista de Lyon** laŭ la Enciklopedio de Esperanto de 1934 estis la unua nomo de la historia Esperanto-grupo en la francia urbo Liono (Lyon), fondita en 1904. Ĝis almenaŭ la jaro 1934 sekretario de la grupo estis ties fondinto, la profesoro Georges Pouchot. Jam antaŭ la jaro 1904, en la urbo estis radiostacio kun konstantaj esperantaj disaŭdigoj per laboro de Emile Borel, kiuj impresis interalie la tiutempan urbestron Herriot, kiu iĝis valora idea subtenanto de Esperanto kaj de la loka grupo. La lokaj esperantistoj interalie okazigis la 7-an kongreson de SAT de la 12–a ĝis 16-a de aŭgusto 1927, kun ĉirkaŭ 200 partoprenantoj el 15 landoj.

Nuntempe troviĝas la esperantista kafejo KoToPo en Liono kaj plu ekzistas la loka klubo, nun nomata CERL (*Centre espéranto de la région lyonnaise*, respektive Centro Esperantista de la Regiono Liona). En la kafejo ankaŭ estas la sidejo de la regiona Rodanalpa Esperanto-Federacio, en kiu la urbaj esperantistoj engaĝite kunlaboras.
**Judit Hoffmann,** laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Hoffmann Judit** estis hungara naĝisto, paralimpiano, paralimpika ĉampiono.

Judit Hoffmann naskiĝis la 14-an de januaro 1964 en Pécs.

Biografio
---------

Judit Hoffmann naskiĝis kun koksotordiĝo. Ŝi akiris specialan pedagogian diplomon en Budapeŝto kaj ŝi estris fondumon en Pécs. 

### Sporta kariero

Judit Hoffmann ekde sia aĝo dek ŝi naĝis. Ŝi estis olimpiano (senpermese, ĉar Hungario bojkotis la olimpikon) en Paralimpiko 1984 en Novjorko kun ora kaj du arĝentaj medaloj. Depost la olimpiko ŝi finis sian aktivan sportan karieron, nur amatore ŝi plurfoje tranaĝis la Balatonon, krome ŝi naĝis ankaŭ en maroj.

Vidu, aŭdu ankaŭ
----------------

* video

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto legebla pli malsupre

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 822597
 |


* Portalo pri Biografio
Koordinatoj: 44° 48′ 48″ N 5° 09′ 59″ O﻿ / ﻿44.81333 °N, 5.16639 °O﻿ / 44.81333; 5.16639 (mapo)

**Plan-de-Baix** estas franca komunumo lokita en la departemento Drôme kaj en la regiono Rodano-Alpoj. Ĝi havis 143 loĝantojn laŭ censo plenumita en 2006.

Geografio
---------

Plan-de-Baix situas tuj sude de la nacia natura parko Vercors. Ĝi etendiĝas sur 19.39 km², kaj havis 143 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas 7.4 homoj po kvadrata kilometro. La komunumo situas en Drôme, en la okcidenta parto de la francaj Alpoj.

Historio
--------

La departemento Drôme estis oficiale kreita la 5-an de marto 1790 dum la franca revolucio. 

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la komunumo S-ro Christophe Sarayotis, kiu do fariĝis la loka urbestro.

Administrado
------------

Plan-de-Baix apartenas al la kantono Crest-Nord, kies ĉefurbo estas Crest. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Die, unu el la tri arondismentoj de la departemento Drôme.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Drôme
* Kantono Crest-Nord
**Judit Beck** [bek], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Beck Judit** estis hungara pentristo, grafikisto. Ŝia patro estis Fülöp Ö. Beck, ŝia frato estis András Beck, ŝiaj edzoj estis György Gombosi (kiel Gombosi Györgyné) kaj Tamás Major (kiel Major Tamásné).

Judit Beck  Arkivigite je 2018-02-13 per la retarkivo Wayback Machine naskiĝis la 16-an de aŭgusto 1909 en Budapeŝto, li mortis la 20-an de aprilo 1995 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Judit Beck frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste ŝi akiris diplomon en Belarta Altlernejo de Budapeŝto en 1930. Ŝia plej grava instruisto estis István Csók. En 1933 ŝi studvojaĝis al Berlino kaj Parizo. Post 3 jaroj ŝi laboris en Artistkolonio (Szentendre). En la jaroj 1938 kaj 1939 ŝi vivis en Parizo kaj Londono. Dum la 2-a mondmilito ŝi aliĝis al movado de malpermesitaj komunistoj. Ŝi estis amatino kaj muzo de Miklós Radnóti ĝis 1941. Ŝi ricevis gravan premion en 1984.

Elektitaj ekspozicioj
---------------------

* Budapeŝto (1938, 1943, 1946, 1954, 1966, 1972)
* Varsovio (1959)
* Ĝenevo (1960)
* Vieno (1968)
* Kaposvár (1969)
* Szentendre (1976, 1990)
* Pápa (1983, 1990)

Elektitaj pentraĵoj
-------------------

* Anonymus
* Csendélet
* Mányai Lajos III. Richárd szerepében
* Folyópart
* Csendélet padlizsánnal
* Sárgaruhás önarckép (1929)
* Önarckép (1940)
* Várandós asszony (1941)
* Apám (1943)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun bildo
* hungarlingva biografio kun bildo
* hungarlingva biografio kun bildo
* hungarlingva biografio
*Rhinogobiops nicholsii*La **gobioj** formas la familion de **Gobiedoj**, kiu estas unu el plej grandaj familioj de fiŝoj, kun pli ol 2,000 specioj en pli ol 200 genroj. Plej estas relative malgrandaj, tipe malpli ol 10 cm longaj. Gobioj inkludas kelkajn el plej malgrandajn vertebrulojn en la mondo, kiaj specioj de la genroj *Trimmatom nanus* kaj *Pandaka pygmaea*, kiuj estas malpli ol 1 cm longaj jam plenkreskaj. Kelkaj grandaj gobioj, kiaj kelkaj specioj de la genroj *Gobioides* aŭ *Periophthalmodon*, povas atingi ĝis ĉirkaŭ 30 cm de longo, sed tio estas escepta. Kvankam malmultaj estas gravaj kiel manĝo por homoj, ili estas de granda gravo kiel predospecioj por komerce gravaj fiŝospecioj kiaj gadoj, eglefinoj, baramundioj, kaj ebenfiŝoj. Kelkaj gobioj estas ankaŭ de intereso kiel fixoj por akvarioj, kiaj la burdogobioj de la genro *Brachygobius*.

Specioj kaj aliaj taksonoj
--------------------------

* + Ronda gobio aŭ Nigrabuŝa gobio (*Neogobius melanostomus*)
* Bentofilo

Bildaro
-------

* Gymnogobius petschiliensis*Gymnogobius petschiliensis*
* Rhinogobiops nicholsii*Rhinogobiops nicholsii*
* Ctenogobiops tangaroai*Ctenogobiops tangaroai*
* Stonogobiops nematodes*Stonogobiops nematodes*
* Rhinogobius flumineus*Rhinogobius flumineus*
* Mesogobius batrachocephalus*Mesogobius batrachocephalus*
* Thorogobius ephippiatus*Thorogobius ephippiatus*
* Babka gymnotrachelus*Babka gymnotrachelus*
* Microgobius gulosus*Microgobius gulosus*
* Amblygobius phalaena*Amblygobius phalaena*
* Neogobius fluviatilis*Neogobius fluviatilis*
* Periophthalmus novemradiatus*Periophthalmus novemradiatus*
* Periophthalmodon septemradiatus*Periophthalmodon septemradiatus*

Vidu ankaŭ
----------

* Gobiuso

Notoj
-----

1. ↑   FishBase family, Gobiidae, Januaro, 2006.

* Kategorio Gobiedoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Gobiedoj en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
**Judit Felvidéki,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Felvidéki Judit** estis hungara reĝisoro, scenaristo, instruisto.

Judit Felvidéki naskiĝis la 7-an de januaro 1951 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Judit Felvidéki maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo en 1969, post 2 jaroj ŝi akiris licencon pri fotisto, reĝisoran diplomon en Altlernejo pri Teatro kaj Filmo en 1975. Ŝiaj gravaj instruistoj estis Félix Máriássy, Pál Gábor, István Szabó (filmreĝisoro), György Illés, Zoltán Fábri (reĝisoro), Ádám Horváth kaj Emil Petrovics. Inter 1976-1986 ŝi estis reĝisoro de la Hungara Televizio, poste ĝis 1999 ĉefreĝisoro, pli poste ŝi estis liberprofesiulo. Intertempe ŝi ankaŭ kontribuis en gazetoj. Ekde 2002 ŝi instruis voĉoaktorojn. Ŝi ricevis premiojn inter 1981-2004.

Ŝiaj teatraj reĝisoraĵoj (elekto)
---------------------------------

* *Csillaglány* (1985)
* *Prérifarkas* (1990)
* Die Zauberflöte (2004)

Ŝiaj kinaj filmaj reĝisoraĵoj
-----------------------------

* *Koplalóművész* (1975); ankaŭ scenaristo
* *Irány Kalifornia!* (1996); ankaŭ scenaristo

Ŝiaj televidaj filmaj reĝisoraĵoj (elekto)
------------------------------------------

* *Negyedik forduló* (1978); ankaŭ scenaristo
* *Lakótelepi mítoszok* (1985)
* *Pá Drágám* (1994); ankaŭ scenaristo
* *Vadkörték - A tihanyi kincsvadászat* (2003)

Ŝiaj scenarlibroj (elekto)
--------------------------

* *Foltyn zeneszerző élete és munkássága* (1983); ankaŭ reĝisoro
* *Életke I-II* (2003); ankaŭ reĝisoro

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva membiografio
* hungarlingva biografio
*

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 773281
 |



* Portalo pri Biografio
* Portalo pri Filmo
**Judit Márkus** [mArkuŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Márkus Judit** estas hungara aktoro, operetkantisto.

Judit Márkus naskiĝis la 20-an de junio 1979 en Karcag.

Biografio
---------

Judit Márkus maturiĝis en teatra gimnazio en Szentes en 1997, ŝi akiris aktoran diplometon en studio de Nova Teatro (Budapeŝto) en 2000, samtempe ŝi ricevis instruojn pri kantado en privata lernejo de Mária Toldy. En 2003 ŝia diplometo estis oficiale akceptita, en 2004 ŝi akiris diplomon pri interreta ĵurnalisto en Altlernejo Károly Eszterházy. Ŝi komencis sian aktoran karieron jam en teatra jaro 2003 en Teatro Petőfi (Sopron). Inter 2004-2008 ŝi estis membro de Nacia Teatro (Szeged), inter 2008-2021 de hungarlingva teatro de Košice. Intertempe ŝi akiris pliajn diplomojn en 2018 kaj 2021 en Kalvinana Universitato Gáspár Károli. Ŝi ricevis aktorajn premiojn inter 1994-2007. Ŝi edziniĝis en periodo de Szeged.

Ŝiaj teatraj roloj (elekto)
---------------------------

* William Shakespeare: Hamleto - Ophelia
* Molière: Tartufo - Elmira
* Ferenc Lehár:
	+ *A víg özvegy* - Olga
	+ *Luxemburg grófja* - Juliette Vermonth
* Imre Kálmán:
	+ *Cirkuszhercegnő* - Miss Mabel
	+ *Marica grófnő* - Lidi
* Bertolt Brecht: *Trigora opero* - Polly
* Ferenc Molnár: *Az Ördög* - Selyem Cinka
* István Zágon-Károly Nóti: Hyppolit, la lakeo (teatra versio) - Terka

Ŝiaj filmaj roloj (elekto)
--------------------------

* *A másik ember iránti féltés diadala* (2000) - Elena
* *Az Ördög* (televizia peranto, 2009) - Selyem Cinka
* *Csaó Bambinó* (televizia filmo, 2013) - patrino

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva membiografio Arkivigite je 2021-09-26 per la retarkivo Wayback Machine
*

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 739427
 |



* Portalo pri Biografio
**Labial-alveolaro** (aŭ **lipo-gingiva konsonanto**, aŭ pleonasme **labial-alveolara konsonanto**) estas konsonanto artikulaciata per du samtempaj lokoj de artikulacio: Ĉe la lipoj ('labialo'; ia *p, b,* aŭ *m* sono), kaj ĉe la gingivo ('alveolaro'; ia *t, d,* aŭ *n* sono). 

La jalaa ("Yélî Dnye") de la insulo Jalao ("Rossel Island"), Papuo-Nov-Gvineo, ŝajnas esti unika en tio havi distingajn **labial-alveolaran** kaj **labial-postalveolaran** lokojn de artikulacio, kiel ilustrataj sube. La alveolaroj estas antaŭigitaj, kaj la postalveolaroj estas nur iomete retroigitaj, do eble preferindas ne konsideri la lastajn retrofleksaj. 

  


| Plozivoj kaj nazaloj en Yelî Dnye | Bilabialo | Alveolaro | Postalveolaro | Velaro |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Plozivo | paa | *flanko* | taa | *tranĉilo* | t̠oo | *lango* | kaa | *lanco* |
| Prenazaligita plozivo | mbee | *porti* | nde | *manĝaĵo* | n̠d̠e | *brulligno* | ŋɡaa | *arbo* |
| Nazalo | maa | *vojo* | nii | *suko* | n̠aa | *festeno* | ŋa | *luo* |

| Plozivoj kaj nazaloj en Yelî Dnye | Labial-alveolaro | Labial-postalveolaro | Labial-velaro |
| --- | --- | --- | --- |
| Plozivo | t͡pənə | *pulmo* | t̠͡pənə | *korno* | k͡pene | *kokosa sako* |
| Prenazaligita plozivo | n͡md͡boo | *kaĉo?, pistaĵo?* | n̠͡md̠͡boo | *multaj* | ŋ͡mɡ͡bo | *nebulo* |
| Nazalo | n͡mo | *birdo* | n̠͡mo | *ni* | ŋ͡mo | *mamo* |

  

En kelkaj Afrikaj lingvoj, kia la dagbani-a kaj la nzema, labial-alveolaroj estas alofonoj de labial-velaroj. Io simila troviĝas je la labialigitaj alveolaraj plozivoj en kelkaj nordokcidentaj kaj nordorientaj kaŭkazaj lingvoj kiaj la abĥaza kaj la laka. Kvankam la duobla artikulacio eble pli komunas, oni ĝenerale konsideras ilin esence labialigitaj alveolaroj, ĉar la labiala kontakto malfortas, kaj plie la kontakto estas inter la enaj surfacoj de la lipoj, kiuj estas protruditaj tiel kiel por [w]. Tio sufiĉe malsamas de la normala kontakto por [p] en tiuj lingvoj. La labiala kontakto realigeblas ankaŭ kiel trilo. Komparu la sekvajn minimalajn arojn en la ubiĥa:

  


|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| da | *nun* | dʷa ~ d͡ba ~ d͡ʙa | *truilo* | ba | *se* |
| ta | *graveda* | tʷa ~ t͡pa ~ t͡ʙa | *ĉerizo* | pa | *teksi* |
| t’ə | *bati?, virŝafo?* | tʷ’ə ~ t͡p’ə ~ t͡ʙ’ə | *elporti* |  |  |

  

Krom la klaketoj, preskaŭ ĉiuj aliaj duoble artikulaciataj konsonantoj en la mondo estas labial-velaroj. La labial-alveolaroj raportitaj de iuj ĉadaj lingvoj montriĝis ĉe esploro esti sekvencoj /tp/ kaj /db/, ne unusolaj konsonantoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Loko de artikulacio
* Labialo
* Listo de fonetikaj temoj
Sadik al-Amar (meze) en majo 2011
**Sadik al-Ahmar** - foje ankaŭ latinliterigata *Sadiq*, naskiĝis la 6-an de oktobro 1956 - estas jemena politikisto kaj batalisto. Laŭ la stato de junio 2011 li estas la gvidanto de la jemena triba konfederacio Haŝid, kaj havas gvidan rolon en la protestoj de 2011 en Jemeno. Sadik estas la filo de *Abdullah ibn Hussein al-Ahmar*, fondinto de la tribaro.

Vivo
----

Kadre de la protestoj de 2011 en Jemeno, Sadik al-Ahmar en sia funkcio de tribestro la 21-an de marto 2011 postulis de la jemena prezidanto Ali Abdullah Salih, same membro de la tribaro Haŝid, rezigni pri sia posteno. La 23-an de majo 2011 proksime de la domo de Sadik en al-Hasba, urboparto de Sanao, ekestis fortaj bataloj inter subtenantoj de la tribaro Haŝid kaj registaraj soldatoj. La 24-an de majo en okcidenta parto de Sanao (Jemeno) okazis granda eksplodo pro kiu pereis almenaŭ 28 homoj. Laŭ oficialaj informoj eksplodis arsenalo de la familio de Sadik. La 27-an de majo ambaŭ flankoj interkonsentis armisticon, kiu komenciĝu la 29-an de majo, sed la pafado tamen pludaŭris. La sekva interbatalo pri la rezidejo de la familio al-Ahmar, la ministerio pri internaj aferoj, la sidejo de la armea polico, la konstruaĵo de la novaĵagentejo Sana kaj laŭlonge de urba ĉefstrato mortigis plurajn homojn.

Eksteraj ligiloj
----------------

* profilo anglalingva pri li en la retejo de la araba televidkanalo Al-Ĝazira
* Blutige Eskalation droht ("minacatas sanga konfliktopliakriĝo"), la 21-an de marto 2011, artikolo germanlingva en la retejo de la aŭstria televida stacio ORF
* При взрыве в столице Йемена погибли 28 человек, la 26-an de majo 2011, artikolo rusa en la retejo lenta.ru
* Wieder heftige Gefechte im Jemen ("denove fortaj interpafadoj en Jemeno"), la 31-an de majo 2011, artikolo germana en la retejo de la gazeto FAZ


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 362468
 |
La **Kara-Ĥitana Ĥanato** aŭ **Kara-Ĥitai Ĥanato** (en mongola Хар Хятан; en farsia خانات قراختایی), konata ankaŭ kiel **Okcidenta Liao** (en ĉina 西遼 aŭ 西辽 *Xī Liáo*) (1124–1218), oficiale la **Granda Liao** (en ĉina 大遼 aŭ 大辽 prononce Dà Liáo), estis ĉinigita Ĥitana Imperio en Centra Azio. La dinastio estis fondita de Yelü Dashi, kiu kondukis la restantojn de la Dinastio Liao al Centra Azio post eliri el la konkero fare de la Dinastio Ĝin (1115–1234) de ties hejmo en la nordo kaj nordoriento de moderna Ĉinio. La imperio estis kondukita de Naimanoj sub Kuĉlug en 1211; tradiciaj ĉinaj, persaj, kaj arabaj fontoj konsideris la enpovigon kiel fino de la regado de Kara-Ĥitano. La imperio estis poste konkerita de la Mongola Imperio en 1218.

Notoj
-----

1. ↑  1124 estas la jaro en kiu Yelü Dashi proklamis sin reĝo, dum ankoraŭ en Mongolio
2. ↑  *The Empire of the Qara Khitai in Eurasian History: Between China and the Islamic World*, pp. 2

Bildaro
-------

Referencoj
----------

### Citaĵoj

### Bibliografio

* Biran, Michal. *The Empire of the Qara Khitai in Eurasian History: Between China and the Islamic World*, Cambridge, CUP, 2005 (Cambridge Studies in Islamic Civilization), 298 pp. ISBN 0-521-84226-3

* Kategorio Kara-Ĥitana Ĥanato en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 524980
* GND: 7520320-0
* VIAF: 235701994
* NKC: ge395216
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por aliaj signifoj, bv. rigardi la apartigilan paĝon: Dolina |

Koordinatoj: 50° 26′ 42″ N 13° 07′ 58″ O﻿ / ﻿50.44500 °N, 13.13278 °O﻿ / 50.44500; 13.13278 (mapo)

**Dolina** (germane *Dörnsdorf*) estas pereinta municipo en Ĉeĥio, en Ercmontaro, kiu troviĝis en distrikto Chomutov. La municipo pereis en la 1970-aj jaroj pro kaŭzo de konstruado de akva rezervujo Přísečnice.

Historio
--------

La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1431, kiam sub nomo *Thierlsdorf* ĝi estis konsisto de pernštejna senjorujo. En la jaro 1446 ĝi estis aĉetita al Lobkovicidoj. Al la jaro 1455 estas en la vilaĝo indikataj 24 loĝantoj, proprumantaj ĉi tie domon kaj pecon de grundo. En la ĉirkaŭaĵo de la vilaĝo estis multe da arĝentaj minejoj, kie la subuloj laboris. Dum tridekjara milito la minejoj estis inundigitaj. En la 18-a jarcento la kinejoj estis deakvigitaj, sed provo pri renovigo de la minado finis malsukcese. La loĝantoj poste komencis okupiĝi per produkto de puntoj kaj pozamentoj. En la jaro 1764 estis konstruita kapelo de sankta Francisko el Asizo.

En la jaro 1813 la vilaĝo tre suferis pro sekvoj de napoleonaj militoj. En la jaro 1850 poste *Dolina* fariĝis memstara municipo. En la jaro 1876 estis konstruita lernejo, en la jaro 1895 estis konsekrita tombejo. Ekde la jaro 1899 funkciis en Dolina poŝta ofico. En la jaro 1907 estis en la vilaĝo establita lernejo por instruado de punta metio. La municipo estis germanlingva, la unuaj ĉeĥoj ĉi tie komenciĝis ekloĝi nur en periodo inter la mondaj militoj. Tiam ankaŭ komencis nombro de loĝantoj iom post iom sinki. La kialo estis evidente malfacilaj vivkondiĉoj. En la 1950-aj jaroj la municipo suferin pro manko de trinkakvo kaj pro pluaj problemoj. Tiam estis ankaŭ deŝiritaj kelkaj jam neloĝataj domoj. En la jaro 1960 Dolina fariĝis domaro de Přísečnice.

La vilaĝo en konekso kun konstruado de la akva rezervujo Přísečnice venis en ŝirman zonon de trinkakvo. En la jaro 1979 ĝi estis tial administre nuligita kaj detruita.

Loĝantaro
---------

Evoluo de nombro de loĝantoj kaj domoj|  | 1869 | 1880 | 1890 | 1900 | 1910 | 1921 | 1930 | 1950 | 1961 | 1970 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Loĝantoj | 765 | 749 | 817 | 1 005 | 1 141 | 843 | 841 | 84 | 70 | 37 |
| Domoj | 106 | 128 | 131 | 144 | 149 | 146 | 154 | 160 |. | 9 |

Memorindaĵoj
------------

Laŭlonge laŭ ŝoseo proksime de renovigita monumento al viktimoj de la unua mondmilito situadis malfrue baroka preĝejo de sankta Francisko el Asizo el la jaro 1763. En la vilaĝo estadis krom ĝi ĉe vojo ĝis Mezilesí ankoraŭ tombeja kapelo.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rPartoj de municipo Kryštofovy Hamry (4) |
| --- |
| Černý Potok ~ Kryštofovy Hamry ~ Mezilesí ~ Rusová ~ ceteraj: Dolina ~ Přísečnice |

 |
Klifoj en Farneoj
Lumturo *Longstone*, Farneoj
Fraterkuloj en Farneoj
**Farneoj** (angle *Farne Islands* aŭ *Farnes*) estas insularo kiu situas proksime al la norda marbordo de Northumberland, Anglio. Entute, depende de la tajdo, estas de 15 ĝis 20 insuloj en du grupoj - la ekstera kaj la interna.

Dum la frua mezepoko la insuloj servis kiel ermitejo por monaĥoj. Sankta Aidan pasis iom da tempo en Farneoj, kiel ankaŭ Sankta Cuthbert, kiu mortis tie en 687. En 676 Cuthbert estigis leĝon protekantan marbirdojn en Farneoj: verŝajne, tiu estis la unua tia leĝo ie ajn en la mondo.

Ne estas konstanta loĝantaro. Tamen dum parto de la jaro tie loĝas birdgardistoj, en turo konstruita de la prioro de Durham ĉirkaŭ 1500. En antaŭaj jarcentoj la solaj konstantaj loĝantoj estis homoj kiuj prizorgis la lumturojn, sed tiuj estas nun aŭtomataj. Inter tiuj homoj estis la angla heroino Grace Darling kaj ŝia patro.

Dum la plej varmaj monatoj Farneoj estas grava loĝloko de marbirdoj, kaj pro tio, multe vizitataj de turistoj. Estas ankaŭ ĉirkaŭ 6 000 fokoj.

Skafandristoj vizitas Farneojn por esplori la multajn tieajn vrakŝipojn.

* Kategorio Farneoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Jiří Antonín Benda** (naskiĝis la 30-an de junio 1722 en Staré Benátky - mortis la 6-an de novembro 1795 en Bad Köstritz) estas ĉeĥa komponisto, elstara reprezentanto de muzika klasikismo, konsiderata kiel fondinto de la muzika formo melodramo.

Vivo
----

Li studis ĉe piaristoj en Kosmonosy kaj kaj ĉe jezuitoj en Jičín. En 1742, surbaze de la invito de la prusa reĝo Frederiko la 2-a (Prusio), admiranto de lia frato František Benda, li transloĝiĝis al Berlino, kiel li fariĝis violonisto de la kortega kapelo. Inter 1750 kaj 1778 li estis kapelestro en kortego de la turingia duko Frederiko en Gotha. Finon de sia vivo li pasigis per vojaĝado kaj filozofiumado. Nemalinteresa estas la fakto, ke li estis framasonisto.

Verkaro
-------

Sonatino en a minor
La ĉefa signifo de Benda konsistas en fako de melodramo, kies fondinto li estas. La ideon de melodramo li transprenis de J.J.Rousseau, sed kiel la unua li sukcese realiĝis ĝin (*Ariadno en Nakso, Medea, Pigmaliono*).

Li celis krei radikale novan muzikan dramon, bazitan sur drama vereco, direkte al plia realismo. Li klopodis drame esprimi tekston pere de muziko, li uzis tipajn motivojn, oftajn ŝanĝojn de tempo, takto kaj dinamikeco.

Siajn spertojn el drama fako li utiligis ankaŭ en siaj insturmentaj verkoj (30 simfonioj, koncertoj por ĉembalo, pli ol 100 kantatoj, operoj (*Romeo kaj Julieta*, *Der Dorfmarkt* - Vilaĝa foiro), kamerkomponaĵoj, pianosonatoj kaj scena muziko).
Per siaj novismaj konceptoj li influis multajn aliajn artistojn (W.A.Mozart, Friedrich Schiller).

Kompaktdiskoj kun liaj verkoj estas daŭre eldonataj en diversaj landoj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Jiří Antonín Benda en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Literaturo de kaj pri J.A.Benda en la katalogo de la Germana Nacia Biblioteko germane
* Listo de operoj de Benda
* Sonregistraĵo de la simfonio n-ro 5 en G maĵor Arkivigite je 2007-11-08 per la retarkivo Wayback Machine
* Sonregistraĵo de Concerto in fa minore I.Allegro Arkivigite je 2007-01-24 per la retarkivo Wayback Machine
* Pianosonatoj kaj pianosonatinoj - senpagaj muziknotoj el International Music Score Library Project
* 3-a parto el la pianosonato G maĵor - sonregistraĵo en midi formo - el la projekto Mutopia[*rompita ligilo*]


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 218093
* GND: 118655329
* LCCN: n81126825
* VIAF: 76499419
* ISNI: 0000 0001 0858 749X
* LIBRIS: 213218
* SUDOC: 079962564
* BNF: 138913346
* MBA: 2dffa2d9-3b13-420d-b6a7-84ca62763a41
* NLA: 35803262
* NDL: 00923641
* NKC: jn19990209038
* BNE: XX4998884
 |
**Jiří František CHALOUPECKÝ** (28-a de februaro 1890 – 10-a de aprilo 1922) estis ĉeĥa esperantisto, fondis (1911) Laboristan Unuiĝon Esperantistan en Prago, fakon de socialdemokratia Laborista Akademio, kaj klasbatalan gazeton La Kulturon en 1912. En 1913 li pasis al Ido. Chaloupecký aliĝis al la komunista partio tuj post ĝia fondo. Li estis iniciatinto de la unua Spartakiado de la Federacio de Laboristaj Korpedukaj Uniĝoj (FDT) en Prago, Na Maninách, en 1921. Kelkloke tie aperigis surskriboj en Ido. Li mortis juna, lia enterigo en aprilo 1922 estis grava komunista manifestacio.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Jiří František Chaloupecký en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Informo[*rompita ligilo*] ĉeĥe


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 9864
* LCCN: n82097670
* VIAF: 45649450
* ISNI: 0000 0000 5561 7252
* NKC: jk01050024
 |



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.