recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Nord-Ilinojsa Universitato** (angle *Northern Illinois University*, makronime NIU) estas publika universitato situanta en DeKalb, Ilinojso, Usono. Ĝi estis fondita la 22-an de majo 1895 fare de Illinois guberniestro John P. Altgeld kiel satelitkampuso por kio nun estas Ilinojsa Ŝtata Universitato. La DeKalb- kampuso estis origine nomita *Northern Illinois State Normal School*. 

Nuntempe, Nord-Ilinojsa Universitato estas sendependa publika universitato kaj superis sian gepatran lernejon, kun pli ol 25,000 studentoj enskribitaj. 

NIU estas membro de la *Nacia Asocio de Ŝtataj Universitatoj kaj Land-Grant Colleges* kaj estas la due plej granda universitato en la ŝtato post la Universitato de Ilinojso ĉe Urbana-Champaign. La ĉefa kampuso de NIU estas situanta ĉirkaŭ 65 mejlojn (104 km) okcidente de Ĉikago. La universitato havas satelitajn kampusojn en Hoffman Estates, Naperville, Rockford, kaj Oregono.

Dum la lastaj tri jardekoj, NIU spertis gravan vastiĝon, precipe la malfermon de sia jurstudo en 1979. Hodiaŭ, la universitato ofertas sep bakalaŭrajn gradojn kiuj kune ofertas 54 bakalaŭrajn kaj 74 bakalaŭrajn programojn, same kiel 12 doktorajn programojn. Sekve, NIU estis rekonita de la *News & World Report* kiel "Nacia Universitato", dediĉita al farado de signifa esplorado kaj donado de gradoj ĝis la doktora nivelo.

NIU Komerca Lernejo estas tre alte rangigita nacie, kaj ankaŭ la instruista edukado kaj esplorado en ĉi tiu kampo.

Historio
--------

Ekde 1921, la institucio ofertis bakalaŭron en instruista trejnado, kaj magistron de 1951. Kvar jarojn poste, la vico da subjektoj kaj ekzamenrajtoj estis etenditaj preter instruista trejnado, kaj en 1957 la instruejo ricevis la nomon kaj statuson de *liberalarta* universitato.

La 14-an de februaro 2008, pafadokazaĵo okazis ĉe *NIU* en kiu sep estis mortigitaj kaj dek ok vunditaj fare de iama studento Steven Kazmierczak.

En la universitato, ekzistis 25,313 studentoj kaj 1,193 akademia kunlaborantaro en 2006, kaj en la sama jaro instrukotizoj estis USUS$ 7,125 por studentoj registritaj en la ŝtato. La studoj estas ofertitaj ĝis doktora nivelo.

Referencoj
----------

1. ↑   2022 Fast Facts.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo
* Norda Ilinojsa Atletiko retejo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 830135
* LCCN: n79088908
* VIAF: 128693502
* ISNI: 0000 0000 9003 8934
* SUDOC: 029616212
* BNF: 121204542
* NKC: kn20080929015
 |
La **Nord-Ĉinia Altebenaĵo** (en tradicia ĉina, 華北平原; en simpligita ĉina, 华北平原; en pinjino, Huáběi Píngyuán), situa en la nordoriento de Ĉinio, estas ampleksa regiono formita de la sedimentoj de la riveroj Flava kaj Huai, kiuj estas ĝis 900 metrojn profundaj. Estas la plej granda aluvia ebenaĵo de Orienta Azio kaj unu de la plej dense loĝataj areoj de la mondo. 

Estas la zono de plej granda produktado de sorgo, milio, maizo kaj kotono de Ĉinio. Oni kultivas ankaŭ tritikon, sezamon, arakidon kaj tabakon. Estas ankaŭ gravaj kuŝejoj da nafto en Dagang (Tianĝino) kaj en ŝengli (Ŝandong).

La geografio de la ebenaĵo ludis gravan rolon en la kulturo kaj politiko de Ĉinio ekde antaŭ jarmiloj. Male al la sudo de Ĉinio, tiu zono ne estas dividita per montaroj aŭ grandaj riveroj, pro kio la komunikado perĉevale estis facilaj kaj rapidaj. Kiel rezulto, la parolmaniero de la zono estas relative uniforma kontraste kun la plureco de dialektoj de la sudo de la lando.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Satelitaj bildoj de la Foreign Agricultural Service de Usono.
* The North China Plain Agriculture Project (NCPA)[*rompita ligilo*] (angle).
* *Encyclopædia Britannica*: "North China Plain"

36° 34′ 48″ N 117° 09′ 36″ O﻿ / ﻿36.58000 °N, 117.16000 °O﻿ / 36.58000; 117.16000 (mapo)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 676160
* VIAF: 239624187
 |
Neptuna statuo de Meil en Arnstadt
la tuta groto kun puto
**Neptuna groto** (germane: *Neptungrotte*) troviĝas je la strato *Ritterstraße* en Arnstadt, Germanujo.

Ĝin kreis en 1736 la kortega skulptisto Heinrich Christoph Meil; la unua situo estis kontraŭe al la ĉefa portalo de Nova Palaco en la direkto de la Princa bienaro (la posta Neideck-gimnazio). Informas ĉi prie eta ŝildo surloke. Temas pri baroka puta ensemblo. Barokas ankaŭ la rando de la akva ujo. Ekde 1910 ĝi troviĝas antaŭ la sidejo de la konsilantaro de Distrikto Ilm, la iama antaŭburgo de Kastelo Neideck.

En la el rompitaj ŝtonoj farita groto sidas, sur triobla ŝtuparo, la romana dio Neptuno elverŝante kruĉon. Temas pri tuba fontanosistemo. Supre troviĝas aglo, atributo de Jupitero. Tamen mankas alia grava atributo neptuna, nome la tridento. La tuto fariĝas el grejso de Seebergen. 
(Alia?) skulptaĵo neptuna de Meil estis ekde 1719 ĉe la fonto antaŭ la Franciskana preĝejo.

Memkompreneble temas pri monumentprotektotaĵo.

Referencoj
----------

1. ↑  Kirchschlager (2013), p. 219 kaj 376
2. ↑  informoj por turistoj

Literaturo
----------

* Andrea Kirchschlager, Ulrich Lappe, Peter Unger (Hrsg.): *Chronik von Arnstadt. Zeittafel/Chronik. Festschrift zur 1300-Jahrfeier der Stadt Arnstadt* (=Veröffentlichungen des Historischen Vereins für Schwarzburg, Gleichen und Hohenlohe in Thüringen, 3), Verlag Kirchschlager, 1. Auflage, Arnstadt 2003, ISBN 3-934277-07-1

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Neptuna groto (Arnstadt) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* porturistaj informoj[*rompita ligilo*]

50.8352710.95057Koordinatoj: 50° 50′ 7″ N, 10° 57′ 2,1″ O (mapo)
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Neresnica. |

**Neresnica** estas rivero en centra Slovakio, en distrikto Zvolen. Ĝi estas maldekstra alfluo de rivero Slatina. Longeco estas 25,5 km.
Ĝi elfontas en Pliešovská kotlina (valkaldrono de Pliešovce) en 460m.s.m. en parto nomata Neresnica. Fluas ĝi preter partoj *Zalužok* kaj *Ŝeĉ*. Arke li turniĝas nordokcidenten, trafluas vilaĝon Pliešovce kie alprenas *Sitník* kaj *Macovie jarok*. Malantaŭ vilaĝo ĝi alprenas dekstre *Kňazov potok* (386,8m) a fluas tra vilaĝo Sása, kreas kelkajn meandrojn kaj ŝanĝis direkton de fluo norden. Poste ĝi trafluas mallarĝiĝon. Poste rivero forkiĝas kaj fluas ĉirkaŭ 1,5km en du branĉoj, kiu konektas antaŭ
Dobrá Niva. Rivero trafluas vilaĝon kaj alprenas *Bystrý potok-on* el maldeksrto, poste dekstran *Močiarka-n* a sinsekve *Kalný potok* maldekstre (341,6 m.s.m). Poste ĝi daŭrigas
preter vilaĝoj Podzámčok a Breziny kaj lasas Valkadrono de Pliešovce
kaj profunde entranĉaĝas en nordokcidentan parton de montaro Javorie, kie fluas tra mallarĝa valo unue nordorienten, alprenas de maldekstre Burzovo kaj antaŭ domgrupo *Nerestnica* turniĝas norden. Ĝi enfluas teritorion de urbo Zvolen kaj teritorion de Zvolenská kotlina (Zvolena valkaldrono) kie enbuŝas en Slatina.

Rilataj temoj
-------------

* Distriktoj de Slovakio
* Regionoj de Slovakio

* Kategorio Neresnica (rivero) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Pinthoro ĉe Ŝinjuku stacio, Yamanote-Linio
**Navedado** aŭ **pendolado** estas la agado de persono (navedulo aŭ pendolulo), kiu ĉiutage vojaĝas de antaŭ-urbo aŭ alia loko al la urbocentro por labori tie. Kutime ili uzas publikan transporton, aŭtojn aŭ biciklojn.
Navedado estas unu el la plej gravaj kaŭzoj de la ekesto de trafikŝtopiĝoj, antaŭ ĉio dum pinthoroj.

Pendolado en Ĉinio
------------------

Estas teruraj loĝproblemoj en la ĉinaj grandurboj. De 15 jaroj denove eblas akiri privatan loĝejon. Samtempe la kampara loĝantaro impete alvenas al la urboj kaj la konstrubranĉo floras. En Pekino kaj aliaj grandurboj la prezoj por loĝejoj atingis astronomian altecon. Tri milionoj da mezklasaj familioj estis devigataj transloĝiĝi al sateliturboj aŭ dormkvartaloj kaj devas elteni ege longajn veturadojn por atingi siajn laborlokojn. La loĝantaro de Pekino havas mondskale la plej longajn tempojn por pendolantoj (de 2 ĝis 4 horojn tage), kio signifas multe da perdo de tempo kaj mono kun ĉiuj malavantaĝoj por la familia vivo. En ĉi tiuj dormkvartaloj ekzistas apenaŭ socia kaj asocia vivo ĉar mankas la koncernaj instalaĵoj. Kelkfoje eĉ troviĝas apude karba elektrocentralo poluanta la aeron. Do la homoj ne estas tre kontentaj tie pri sia nova vivo.

La prezoj de la konstruebla grundo ege rapide kreskis dum 15 jaroj kaj altiĝis je 30%. Spekulantoj kaj konstrufirmaoj aĉetis konstrueblajn parcelojn malmultkoste kaj konstruis belajn vilaojn tre multekostajn, kiujn eĉ la riĉuloj ne povas aĉeti. Tiel ekzistas fantomaj urboj, en kiuj preskaŭ neniu loĝas kaj pri kiuj jam delonge avertis la oficialulojn la moknomita "profesoro fantomurboj". Nuntempe la administrantoj ŝajne komencas konsciiĝi pri la problemo.

Vidu ankaŭ
----------

* Navedo
* Pendolo
* Pinthoro
* Dormurbo
* Interŝanĝejo
* ‎Homtransportilo
* Ĉeurba fervojo

Eksteraj ligiloj
----------------

angle US Commuting Averages (2002)  

angle Some Commuters are travelling from France to London  

angle Platform 11 - Ireland's National Rail Commuter Group  

itale pendolaritalia.it Portale gratuito per la condivisione dell'auto[*rompita ligilo*]

* Kategorio Navedado en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La Kanalo de Korinto, en Grekio.
*Navigkanalo'* estas akvovojo ofte artefarita, sed ne nur, kiu ĝenerale konektas lagojn, riverojn aŭ eĉ marojn. Ili estas uzataj por transporto, ofte pere de barĝoj en la riveraj kanaloj kaj pere de ŝipoj en la kanaloj kiuj konektas marojn aŭ oceanojn.

La enlandaj kanaloj antaŭis la disvolvigon de la fervojo dum la Industria Revolucio kaj kelkaj el ili estis poste sekigitaj kaj uzitaj kiel vojoj por konstrui fervojojn.

La studo de la uzado de kanaloj estis disvolvigita historie laŭlonge de jarcentoj fare de ĉinaj fakuloj unuej kaj poste fare de Leonardo da Vinci kaj aliaj fakuloj kiuj dediĉis grandajn klopodojn al ties plibonigo. Elstaras la kanaloj ĉirkaŭ Milano, (nome la "Navigli") totale artefaritaj, kiuj konektas la urbon kun la riveroj Tiĉino kaj Adda. Pere de tiuj lastaj, nerekte eblis alveni rivere ĝis la Majora Lago norde, uzante la riveron Pado, ĝis la maro Adriatiko oriente. Uzante tiujn akvovojojn, relative malgrandaj kaj malmulte profundaj, la transporto de varoj estis faritaj pere de barĝoj de preskaŭ ebena fundo: pere de tiu rimedo ekzemple oni transportis grandkvante la konstrumaterialojn uzotajn por la konstruado de la urbo.

Inter la ekzemploj de grandaj kanaloj kiuj ŝanĝis grandmezure la ekonomion de tutaj kontinentoj estas certe la Sueza Kanalo kaj la kanalo de Panamo. Per la malfermo de tiuj grandaj vorkoj, la tempoj kaj kostoj de interkontinenta transportado estis malpliigitaj draste kaj tio okazigis enorman kreskon de la komerco de Okcidento kun Malproksima Oriento.

Naturaj navigkanaloj
--------------------

* Kanalo Beagle
* Manika Kanalo

Vidu ankaŭ
----------

* Kanalo (akvovojo)

* Navigkanalo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Navigkanalo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 712183
* GND: 4136206-8
* NKC: ph136648
 |
La **Nazaria Granada Reĝlando** (oficiale sultanlando) estis islama ŝtato de la Mezepoko, kiu situis en la sudo de Iberio, kun la ĉefurbo en Granado. Ĝi estis fondita en 1238 de la nazaria Mohamed-Ben-Nazar, ĝia lasta reĝo Boabdilo la Juna, venkita de la Katolikaj Gereĝoj la 2-a de januaro 1492 post la okupado de la urbo Granado, kiu metis finon al la Milito de Granado. Post tio ĝi estis definitive aneksita al la Regno de Kastilio kiel kristana regno. La nazaria regno de Granado estis la lasta ŝtato de al-Andalus.

La Regno de Granado estis formata de la nunaj provincoj de Andaluzio Kordovo, Sevilo, Ĥaeno, Kadizo, Almerio, Malago kaj Granado, sed kun la paso de la tempo kaj la kristanaj konkeroj ĝi reduktiĝis kaj en la 15-a jarcento ĝi nur konsistis el la nunaj provincoj Granado, Almerio kaj Malago. La regno estis dividita en teritoriaj kaj administraj distriktoj, nomataj taĥaoj. La landlimo inter la regno de Granado kaj la teritorioj de la regno de Kastilio estis konata kiel la Maŭra Bando, en la hispana *frontera* kaj pro tio ankoraŭ ĉefe en la nuna Kadizo, estas multaj urboj kaj vilaĝoj kiuj havas tiun vorton en la dua parto de la nomo, ekzemple Jerez de la Frontera, Chiclana de la Frontera, ktp.

Granado fariĝis en la 14-a kaj 15-a jarcentoj unu el la plej prosperaj urboj de Eŭropo, ruinigita post la krizo de la 14-a jarcento. Ĝi estis unuaranga komerca kaj kultura centro kaj eĉ havis ĉ. 165.000 loĝantojn, kaj ankoraŭ konserviĝas gravaj konstruaĵoj de tiu brila epoko kiaj la Alhambra kaj la Ĝeneralifo.

Aliaj gravaj urboj de la regno estis Almerio, kvankam ĝia splenda periodo estis en la 11-a kaj 12-a jarcentoj dum regado de la tajfoj. La komarko Alpujarras, eĉ se ne havis gravan urbon, estis tre loĝata regiono kaj tre grava ekonomie por la regno, tiu situacio restis ĝis la ribelo de 1568 multe post la definitiva forigo de la regno, post kiu la plimulto de la islama loĝantaro devis forlasi la komarkon.

Ekzistas malmultaj datumoj pri la organizado de la nazaria ŝtato kaj la institucioj, kvankvam verŝajne Alhamar elektis la saman organizon ekzistinta dum la Kaliflando de Kordovo: veziroj, kadioj, fiskaj agentoj kaj super ĉiuj aliaj, la maliko.

* Kategorio Nazaria Granada Reĝlando en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
וומבט שעיר-אף צפוני**Norda har-naza vombato** (*Lasiorhinus krefftii*)
Arealo
La **Norda har-naza vombato** (*Lasiorhinus krefftii*), estas unu el tri specioj de vombatoj. Ĝi estas unu el plej raraj grandaj mamuloj en la mondo kaj estas draste endanĝerita. Ties historia teritorio etendiĝis tra Novsudkimrio, Viktorio, kaj Kvinslando tiom ĵuse kiom ĝis antaŭ 100 jaroj, sed ĝi estas nun limigita al unu loko de 3-km2 ene de la Nacia Parko Arbaro Epping de 32-km2 en Kvinslando. En 2003, la totala populacio konsistis el 113 individuoj, inklude nur ĉirkaŭ 30 reproduktaj inoj. En la lasta censo farita en 2010 oni trovis ĉirkaŭkalkulitan populacion de 163 individuoj, kaj en ĵusaj jaroj la specio signifas, ke ĝi sekvas la tendencon laŭ malrapida sed stabila pliiĝo.

Notoj
-----

1. ↑  Eastwood, K. (Oktobro–Decembro 2003). "Saving the northern hairy-nosed wombat", *Australian Geographic* (72).
2. ↑  Horsup, Alan.  Northern hairy-nosed wombat. *Queensland Government*. The State of Queensland (Department of Environment and Heritage Protection). Alirita 22a de Februaro 2014.

* Kategorio Norda harnaza vombato en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Norda harnaza vombato en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
**Nazarovo** (ruse *Назарово*) estas urbo en Krasnojarska regiono en Rusio.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 04426.

La urbo estis fondita en jaro 1700.

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1961.

La interurba telefona kodo estas 39155, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

Diferenco de la loka kaj moskva tempoj estas 4 horoj (en jaro 2005).

Geografiaj koordinatoj de la urbo estas 56° 00′ N 90° 23′ O﻿ / ﻿56.000 °N, 90.383 °O﻿ / 56.000; 90.383 (mapo)Koordinatoj: 56° 00′ N 90° 23′ O﻿ / ﻿56.000 °N, 90.383 °O﻿ / 56.000; 90.383 (mapo).

La urbo estas sur maldekstra bordo de rivero Ĉulim (Чулым) (kiu enenfluas en riveron Obj (Обь)).

En la urbo estas fervoja stacio (ekde 1925) kaj flughaveno.

En jaro 1959 la urbo havis 29,7 mil loĝantojn.

En jaro 2002 la urbo havis 56,5 mil loĝantojn.

Flago de Krasnojarska regiono
Urboj de Krasnojarska regiono

**Ĉefurbo**: Krasnojarsk

Aĉinsk |
Artjomovsk |
Bogotol |
Borodino |
Divnogorsk |
Dudinka |
Jenisejsk |
Ĵeleznogorsk |
Igarka |
Ilanskij |
Kansk |
Kodinsk |
Krasnojarsk |
Lesosibirsk |
Minusinsk |
Nazarovo 
Norilsk |
Sosnovoborsk |
Ŝaripovo |
Ujar |
Uĵur |
Zaozjornij |
Zelenogorsk
**Neso**
En greka mitologio, Neso (laŭ PIV ankaŭ Nesso, greke Νέσσος) estis fama centaŭro kiu estis mortigita de Heraklo kaj kies venena sango poste mortigis Heraklon.

*Heraklo kaj Neso* de Giambologna, (1599), Florenco.Guido Reni, Forporto de Dejanira, 1620-21, Muzeo Louvre.Neso estas konata pro lia rolo en la rakonto de la Tuniko de Neso. Li provis forporti Dejaniran, la edzinon de Heraklo, trans la riveron kaj seksperforti ŝin. Heraklo vidis tion de la alia flanko de la rivero, kaj pafis venenitan sagon en la bruston de Neso. Kiel fina malicaĵo, Neso diris al Dejanira, dum li estis mortanta, ke lia sango igas ke Heraklo restu fidela al ŝi ĉiam.

Dejanira malsaĝe kredis lin. Poste kiam ŝi malpli fidis sian edzon ŝi ŝmiris la sangon de la centaŭro sur ĉemizo kaj donis ĝin al ŝia edzo. Heraklo iris al kunveno de herooj.
Dume Dejanira verŝis iom de la centaŭra sango sur la plankon kaj ĝi komencis fumi. Ŝi konsciis ke ĝi estas veneno kaj provis averti sian edzon, sed jam estis tro malfrue. La ĉemizo komencis bruli la haŭton de Heraklo. Li ne povis forpreni la ĉemizon sen ankaŭ forŝiri la haŭton. Pro la doloro Heraklo lasis sin bruli ĝismorte sur ŝtiparo. Intertempe Dejanira jam sinmortigis. Tiel plenumiĝis la profetaĵo,ke Heraklo mortos per la ago de iu, kiu mem ne plu vivas.

Vidu ankaŭ
----------

* 7066 Neso

* Kategorio Neso en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La termino **nazia potencopreno en Germanio** signifas la transiron de Germanio de demokratio al la nazia diktaturo en 1933. Kvankam tio estis iom longdaura proceso, oni foje fiksas la terminon al la 30-a de januaro 1933, kiam Adolf Hitler estis nomunita regna kanceliero (ĉefministro).

La esprimo estas uzata precipe en la germana lingvo, kie oni parolas pri *Machtergreifung* aŭ *Machtübernahme*. *Machtergreifung* (potencopreno, potencoforpreno) estas uzata precipe en mallaŭda senco; *Machtübernahme* (potencotranspreno) estis uzata interalie de la nazioj, kies propagando provis ŝajnigi la proceson ne nur laŭleĝa, sed eĉ normala kaj necesa. En Esperanto estas foje uzata la neŭtrala esprimo "enpotenciĝo".

La esprimo *Machtergreifung* sugestas, ke la nazia partio NSDAP forprenis la potencon de la libere elektita germana parlamento (*Reichstag*) kontraŭ ties volo kaj per neleĝaj rimedoj. Tiel la esprimo malgrandigas la kulpon de la elektantoj kaj de la demokrataj politikistoj pri la ekesto de la diktaturo. Vere tamen NSDAP havis konsiderindan subtenon inter la elektantoj, pli grandan ol kelkaj antaŭaj, minoritataj registaroj. Kaj la enoficigo de Hitler kiel kanceliero okazis laŭ la leĝo kaj kun subteno de gravaj konservativaj politikistoj.

Plenrajtiga leĝo, p. 1
Plenrajtiga leĝo, p. 2
Signifa elemento de la potencopreno estis la plenrajtiga leĝo (*Ermächtigungsgesetz*) de la 23-a de marto 1933. Ĝi donis al la registaro de Hitler la rajton dekreti leĝojn sen aprobo de la parlamento kaj eĉ kontraŭ la preskriboj de la konstitucio. Tiu leĝo estis aprobita de la parlamento (kun necesa du-triona plimulto) kaj de la prezidento. Nur la socialdemokrata partio kontraŭis la leĝon; la parlamentaneco de la komunismaj deputitoj estis antaŭe nuligita.

Je la 22-a de februaro 1933 miloj da anoj de la nazia "sturm-taĉmento" SA estis nomumitaj policanoj en la "Preußische Hilfspolizei" (prusa helpa polico) kaj tiel ricevis ŝtatan aŭtoritaton.

Per kampanjo nomita *Gleichschaltung* (konformigo) la registaro transprenis la regadon de ĉiuj regionaj kaj privataj instancoj kaj organizoj. Regionaj parlamentoj estis dissolvitaj, post novelektoj la regionaj registaroj ricevis similajn plenrajtigojn kiel la regna registaro. Ankaŭ privataj asocioj devis konformiĝi al la nazia ideologio.

Je la 22-a de junio 1933 la registaro malpermesis la socialdemokratan partion pro "ŝtatperfido".

Post la morto de prezidento Paul von Hindenburg je la 2-a de aŭgusto 1934 Hitler mem nomumis sin "gvidanto kaj regna kanceliero". Tio estis eĉ kontraŭ la plenrajtiga leĝo, kiu ekskluzivis de la potenco la rajtojn de la prezidento (kiu sola havis la rajton nomuni kancelieron). Plebiscito je la 19-a de aŭgusto 1934 aprobis, ke Hitler estu samtempe kanceliero kaj prezidento. La saman tagon la armeo devis ĵuri personan fidelecon al Hitler. Post tio praktike ne plu eblis opozicio kontraŭ la registaro.

* Kategorio Nazia potencopreno en Germanio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Neturei Karta** (aramee נטורי קרתא, «Gardistoj de la urbo» [Jerusalemo]) aŭ **Neturei Karta International** estas usona juda organizaĵo ekstreme fundamentalisma, kiu kontraŭas cionismon kaj la ekziston de Israelo pro religiaj kialoj.

La organizaĵo estiĝis en 1938 pro splitiĝo en organizo Agudat Jisrael (hebree אגודת ישראל‎). Ĝi internacie konatiĝis, kiam membroj de la organizo partoprenis la Holokaŭst-neantan konferencon en Tehrano en 2006. La organizacio fakte rekonas la okazon de la Holokaŭsto, sed ĝi neas la ekzistorajton de Israelo, do ĝi kunlaboras kun ĉiuj, «kies celoj identas kun la niaj». Ekde tiam tiuj membroj estas sub ĥeremo de aliaj ortodoksaj sektoj, inkludante de funde kontraŭcionismaj grupoj kiel Satmar, de kiu ili pretendas devenon.

Laŭ Neturei Karta, ŝtaton povas nur estigi Dio mem per la alveno de Mesio. La juda diasporo do estas Dia volo:

«Unu el la bazaj ideoj de Judismo estas tio, ke ni estas popolo en ekzilo laŭ Dia ordono.»

Referencoj
----------

1. ↑   What Is the Neture Karta?. Alirita 2011-04-10.
2. ↑   Why are Jews at the 'Holocaust denial' conference? (Kial estas judoj en la ‹Holokaŭst-neanta› konferenco?). Alirita 2011-04-10.
3. ↑  komplete: «Ni bonvenas la helpon de ĉiuj viroj de bona volo kaj estas pretaj, helpi al ĉiuj, kies celoj identas kun la niaj.» («We welcome the assistance of all men of good will and stand ready to assist all whose agenda coincides with ours.») Citaĵo de  Our Mission. Alirita 2011-04-10.
4. ↑  Rabbi Metzger: Boycott Neturei Karta participants of Iran conference (YNetNews) la 14-an de decembro 2006.
5. ↑  "Satmar court slams Neturei Karta" la 15-an de decembro 2006
6. ↑  «One of the basics of Judaism is that we are a people in exile due to Divine decree.» Citaĵo de  Our Mission. Alirita 2011-04-10.

Eksteraj ligiloj
----------------

* oficiala retejo www.nkusa.org
Nordanatolia Fendego kaj najbaraj faŭltoj kovras plej el Turkio.
**Nordanatolia Fendego** aŭ **Nordanatolia Faŭlto** (NAF) (en turka: Kuzey Anadolu Fay Hattı) estas aktiva dekstra-flanka frapo-glita faŭlto en norda Anatolio kiu etendiĝas laŭlonge de la transforma faŭlto inter la Eŭrazia plato kaj la Anatolia plato. La faŭlto etendiĝas okcidente el kunejo kun la Orientanatolia plato en la Karliova Trikunejo en orienta Turkio, tra norda Turkio kaj al la Egea Maro dum longo de 1500 kilometroj. Ĝi estas ĉirkaŭ 20 km sude de Istanbulo. La Nordanatolia Faŭlto estas tre simila al la Sanandrea Faŭlto en Kalifornio. Ambaŭ estas kontinentaj transformofaŭltoj kun similaj longoj kaj glitotaksoj. La Marmora Maro je Istanbulo estas etenda baseno simila al tiu de Salton Trough en Kalifornio, kie liberiga bendo en la frapo-glita sistemo kreas apartan basenon.

Notoj
-----

1. ↑   "The North Anatolian Fault is a 1,500-kilometer-long east-west trending fault that runs across most of Turkey." Retejo de Earth Magazine Alirita en la 25a de septembro 2020.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Nordanatolia Fendego en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Tertremoj en Turkio Arkivigite je 2010-03-25 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 702157
 |
**Naĥman el Braclavo** (naskiĝis la 4-an de aprilo 1772 en Międzybuż (nun en Ĥmelnicka provinco), mortis la 16-an de oktobro 1810 en Humań (Ĉerkasa provinco)), ĥasida rabeno, pranepo de Jisrael Baal Ŝem Tov.

Forte konvinkita pri tio, ke li havas gravan taskon en la vivo, li jam de la plej junaj jaroj studis Leĝon de Moseo. En 1798 malgraŭ malforta sano (ekmalsanis je tuberkulozo) li vizitis Israelon por preĝi sur tomboj de la grandaj rabenoj. En la jaroj 1802-1809 li loĝis en Bracław (Vinica provinco), kie li pasigis la plej kreivan periodon de sia vivo. Vortojn de liaj instruoj notis tiutempe rabeno Natan, kiu post morto de sia majstro eldonis la ĉefverkon de Naĥman *Likutej* (Kolekto de instruoj), kunigitan de la partoj:

* Reguloj de halaĥo
* Traktato pri moralo
* Kolekto de 13 rakontoj

Praavo de Naĥman estis por li spirita modelo. Kvankam la pranepo ne heredis plene pensan optimismon de Baal Ŝem Tov, li tamen en la tempo de kristaliĝo de ĥasidismo kultivis la komencan, revolucian karakteron de la movado.

Rabeno Naĥman postlasis post si adeptojn - tiel nomatajn braclavajn ĥasidojn, kiuj diferencas de aliaj grupoj per tio, ke ili ne havas gvidanton, ĉar ili neniun agnoskas inda kiel posteulon de Naĥman. Lia tombo en Humań estas pilgrim-celo de ĥasidoj el la tuta mondo, precipe en la periodo de la juda nova jaro - la festo de Roŝ Haŝana.

Naĥman estas ankaŭ populara en medioj de juda kontraŭkulturo.

Bibliografio
------------

* Aryeh Kaplan, *Rabbi Nachman's Wisdom*, Breslov Research Institute, Jerusalem 1973
* Arthur Green, *Tormented Master: The Life and Spiritual Quest of Rabbi Nahman of Bratslav*, Jewish Lights Publishing, 1992, ISBN 1-879045-11-7
* Henryk Halkowski (prilaboro), *Opowieści rabina Nachmana z Bracławia* (Rakontoj de rabeno Naĥman el Braclavo), Eldonejo Mercury, Kraków 1999
* Aryeh Kaplan, *The Seven Beggars & Other Kabbalistic Tales of Rebbe Nachman of Breslo*, Woodstock, VT: Jewish Lights Publications for the Breslov Research Institute, 2005, ISBN 1-58023-250-7
* Dovid Sears, *Breslov Pirkey Avot*, Breslov Research Institute, Jerusalem 2010, ISBN 978-1-928822-16-5


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 476648
* GND: 119278227
* LCCN: n79081703
* VIAF: 82228511
* ISNI: 0000 0001 2141 5430
* LIBRIS: 79230
* SUDOC: 027044106
* BNF: 119173624
* NLA: 36221842
* BIBSYS: 98011155
* NKC: jn20000604138
* ICCU: RAVV082221
* BNE: XX901611
 |
19-a jarcenta propaganda-bildo kiu celas montri la norvega, dana kaj sveda frato-popoloj (pluralo de rekta traduko de la esprimo *brödrafolk*, ktp).
**Nordiismo** estas movado kiu ekde la romantismo ekzistis en la Nordiaj landoj. La nordiistoj (aŭ *skandinaviistoj* - vorto uzata preskaŭ sinonime) celas unuecon en Nordio; kelketaj eĉ volas unuiĝon sub komuna reĝo. Ili opinias, ke Nordio pli nature kunapartenas ol EU, pro la historiaj kaj geografiaj similaĵoj de tiu unua.[*mankas fonto*]

La nordiismo ekkreskis dum la 19-a jarcento, precipe post la konstituciiĝo de Norvegio en 1814. Grava ekiginto estis dano N. F. S. Grundtvig. Inter politikaj institucioj kiu bone linas liniigas kun la ideoj de la nordiismo oni trovas la Nordia Konsilantaro kaj la Nordia senpasporteco. Tamen, post la Dania eniro en EU en 1973 rompiĝis la ĝenerala revo pri Nordia unio[*mankas fonto*], kaj kiam Finnlando en 2001 anstataŭigis siajn markojn per Eŭroj, ankaŭ tiu pri komun-Nordia valuto.

En ĉiuj nordiaj landoj (kaj ankaŭ en kelkaj aliaj lokoj) ekzistas organizoj kiu nomas la Societon Nordion (svede *Föreningen Norden* kaj simila en la aliaj lingvoj; rekta traduko), kiuj laboras por kreskota kaj profundigota kunlaboro en Nordio. La societoj kunlaboras en la Asocio de la Societoj Nordio (svede *Föreningen Nordens Förbund*, kaj simila; rekta traduko).

Vidu ankaŭ
----------

* Nordia Flago
* Nordia Asocio
* Nordia Konsilantaro

Aliaj samtipaj ideoj:

* Grandfinnlando
* Tutafrikanismo
* Tutgermanismo
* Tutslavismo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Nordiismo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* La retpago de la Asocio de la Societoj Nordio
Nauraro.
Distribution map of Blue sheep (Bharal).pngDistribution map of Blue sheep (Bharal)
**Nauro** aŭ **bharal** (*Pseudois nayaur*), nomata ankaŭ **Helanŝan blua ŝafo**, **Ĉina blua ŝafo**, **Himalaja blua ŝafo** aŭ **naur**, estas natura kapro trovita en Butano, Gansuo, alta Himalajo de Barato, Interna Mongolio, Birmo, Nepalo, Ningxia, Pakistano, Siĉuano kaj Tibeto. La montoj Helan de Ningxia havas la plej altajn koncentrojn de "bharal" en la mondo, kun 15 "bharal" por kvadrata kilometro kaj 30,000 totale.

La *bharal* estis ankaŭ la fokuso de la ekspedicio de George Schaller kaj Peter Matthiessen al Nepalo en 1973. Iliaj personaj espertoj estis bone dokumentita de Matthiessen en sia libro, *The Snow Leopard*. Fakte la "bharal" estas ĉefa predo de la neĝoleopardo.

Aspekto
-------

Tiu mezgranda kapredo estas 115 ĝis 165 cm longa kalkulante kapoj kaj korpon, kun vosto de 10 ĝis 20 cm. Ili staras 69 ĝis 91 cm alte je la ŝultro. Korpamaso povas gami el 35 ĝis 75 kg. Maskloj estas iom pli grandaj ol inoj. La mallonga, densa mantelo estas ardezgriza, iomete kun blueca nuanco, kio kondukas al lokaj nomoj. La subaj partoj kaj malantaŭoj de kruroj estas blankaj, dum la brusto kaj frontoj de la kruroj estas nigraj. Separante la grizan dorson kaj la blankan ventron estas nigra strio. La oreloj estas malgrandaj, kaj la ponto de la nazo estas malhela. La kornoj troviĝas en ambaŭ seksoj kaj estas faltecaj en la supra surfaco. En maskloj, ili kreskas supren, poste turnas flanken kaj kurvas reen, kun aspekto de supren-subena lipharo. Ili povas kreski ĝis longo de 80 cm. En femaloj, la kornoj estas multe pli mallongaj kaj rektaj, kreskante ĝis 20 cm longe.

Notoj
-----

1. 1 2  Helan Mountains - 01 The Soul of a Mountain - CCTV-9 Documentary
2. ↑
3. ↑  Bharal, Himalayan blue sheep En webarchive  2015-04-06. Ultimateungulate.com. Alirita en 2012-08-23.
4. ↑  Smith, A. T. Xie, Y. (eld.) (2008) *A Guide to the Mammals of China*. Princeton University Press, Princeton Oxfordshire (ISBN 0691099847).


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 699505
 |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Nordkarmina abelmanĝulo** |
| --- |
|  |
| Nordkarmina abelmanĝuloNordkarmina abelmanĝulo |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Koracioformaj *Coraciiformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Meropedoj *Meropidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Merops* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***M. nubicus*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Merops nubicus****(Gmelin, 1788) |
|
|
|
| Konserva statuso |
| {{{220px}}}**Konserva statuso: Malplej zorgiga** |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Nordkarmina abelmanĝulo  |

 |
| v • d • r |

La **Nordkarmina abelmanĝulo** *Merops nubicus* estas preskaŭpaserina birdo de la familio Meropedoj aŭ abelmanĝuloj. Alternativaj komunaj nomoj inkludas tiujn de **Karmina abelmanĝulo** aŭ de **Nubia abelmanĝulo**.

Distribuado
-----------

Ĝia teritorio inkludas plej parton de la nordaj Subsaharaj regionoj de Afriko. Do, ĝi disdividas kun la tre parenca Sudkarmina abelmanĝulo la tutan teritorion de subsahara Afriko: norde tiu ĉi kaj sude la *Merops nubicoides*.

Aspekto
-------

Tiu ĉi specio, kiel aliaj abelmanĝuloj, estas belege kolora, svelta birdo, ĉefe karmina en koloro, escepte pri **bluverdecaj kaj brilmetalaj kapo kaj gorĝo**, suba ventro kaj flugilpintoj kaj diferenciga nigra masko, sed ne tiom kontrasta kiom ĉe aliaj abelmanĝuloj. Tiu ĉi specio pli malpli similkoloras kun la sudkarmina abelmanĝulo, kiu diference havas rozkarminajn subvizaĝon kaj gorĝon, kion tiu ĉi havas blue. Krome tiu ĉi havas ruĝajn okulojn (la alia nigrajn), kaj kiel la alia nigran, pintakran sufiĉe subenkurban bekon kaj pli longajn centrajn vostoplumojn.

Ambaŭ seksoj estas similaj laŭ aspekto, kaj la junuloj povas esti distingitaj el plenkreskuloj pro la manko de longaj centraj vostoplumoj kaj pro la rozbruna koloro de sia dorso, brusto al ventro kaj flankoj.

Kutimoj
-------

### Reproduktado

Ili nestumas en grandaj **kolonioj** en klifoj, kutime ĉe riverbordoj, kie ili elfosas per beko longajn horizontalajn nestotunelojn, ofte ĝis okfute longajn. La ino demetas el 3 ĝis 5 ovojn.

### Manĝado

La dieto estas ĉefe el abeloj kaj aliaj flugantaj insektoj, kiel lokustoj kaj akridoj. La ĉefa ĉasstrategio de tiuj abelmanĝuloj estas gvati flugantajn insektojn el gvatejo kaj eksalti al ili kaj kapti ilin per beko, antaŭ reveni al gvatejo.

### Voĉo

La alvoko estas profunda, gorĝeca *"tank"* dumfluge kaj serioj de notoj kiel *"rik"* dum gvatado.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Nordkarmina abelmanĝulo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Nordkarmina abelmanĝulo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Nordkarmina abelmanĝulo en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)

* Nordkarmina abelmanĝulo en Zoo de Basel/Svisio[*rompita ligilo*] voĉo
* Arkivigite je 2008-04-15 per la retarkivo Wayback Machine
* Bildoj
**Normiga etiko** estas branĉo de etiko kiu okupas pri la studo de etika agado. Ĝi estas la branĉo de etiko kiu esploras la serion de demandoj kiuj leviĝas konsiderante kiel oni devus agadi, morale parolante. Normiga etiko estas diferenca el metaetiko ĉar ĝi esploras normigojn por praveco aŭ malpraveco de agadoj, dum metaetiko studas la signifon de morala lingvaĵo kaj de metafiziko de moralaj faktoj. Normiga etiko estas diferenca ankaŭ el priskriba etiko, ĉar tiu lasta estas empiria esplorado de la moralaj kredoj de la personoj. Aliflanke, priskriba etiko rilatus al determinado de kia proporcio de personoj kredas ke mortigi estas ĉiam malbonaĵo, dum normiga etiko rilatas al ĉu estas justa (bona, prava) teni tiun kredon. De tie, normiga etiko estas foje nomata preskriba, pli ol priskriba. Tamen, ĉe kelkaj versioj de metaetika vidpunkto nomata morala realismo, moralaj faktoj estas kaj priskribaj kaj preskribaj samtempe.

Notoj
-----

1. ↑  "What is ethics?". BBC. Arkivita el la originalo en 28a de oktobro 2013.  Alirita la 22an de julio, 2014.
2. ↑  Cavalier, Robert.  Meta-ethics, Normative Ethics, and Applied Ethics. *Online Guide to Ethics and Moral Philosophy*. Arkivita el la originalo je 2013-11-12. Alirita 26a de februaro 2014. Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2013-11-12. Alirita 2016-03-06.

Vidu ankaŭ
----------

* Deontologio
* Kategoria imperativo
* Konsekvencismo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 553860
 |
Pri la komunumo
---------------

**Neuheim** estas komunumo en Kantono Zugo, Svislando. Ĝi havis 1940 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007.

Geografio
---------

Neuheim situas en la nordo de Kantono Zugo, sude de Menzingen inter la riveroj Sihl kaj Lorze. Parto de la municipo Sihlbrugg apartenas al Neuheim.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo limas en oriento al la komunumo Hirzel en Kantono Zuriko, kiun limon formas laŭ sia tuta longeco la rivero Sihl. En tiu riverparto troviĝas ankaŭ la kataraktoj Sihlsprung. En sudo la komunumo limas al Menzingen kaj en oriento al Baar, ambaŭ en la Kantono Zugo, kaj en nordo al la komunumo Hausen ĉe Albis en Kantono Zuriko.

Trafiko
-------

Neuheim atingeblas de Baar per la buslinio 31 de Zugerland Verkehrsbetriebe. La komunumo estas ligita per ĉefstrato kun Sihlbrugg, kies granda trafikcirklo troviĝas sur la tereno de la komunumo.

Historio
--------

Historie Neuheim dum jarcentoj estis parto de la komunumo Menzingen. Okaze de la Apartfederacimilito la preĝeja komunumo Neuheim kaptis la okazon por postuli ankaŭ politikan sendependecon, la 16-an de januaro 1848 la kantona parlamento de Zugo akceptis Neuheim kiel 11-an politikan komunumon de la kantono.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la komunumo Neuheim

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de Kantono Zugo |
| --- |
| Baar  •  Ĥamo  •  Hünenberg  •  Menzingen  •  Neuheim  •  Oberägeri  •  Risch Rotkreuz  •  Steinhausen  •  Unterägeri  •  Walchwil  •  Zugo | Komunumoj de Kantono ZugoKomunumoj de Kantono Zugo |

 |

* Neuheim ZG en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Neuheim ZG en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
*Vidu ankaŭ artikolon neegalaĵo (pli granda, malpli granda).*

---

En matematiko, **neegalaĵo** estas propozicio ke du objektoj aŭ esprimoj estas ne la samo, aŭ prezentas ne la saman valoron. Ĉi tiu rilato estas skribita kun krucigita-ekster egala signo, kiel

*x* ≠ *y*.
En programlingvoj kaj elektronika komunikado, la skribmanieroj estadas *x* != *y* kaj *x* <> *y*.

En linie orda aro, ĉiu "≠" neegalaĵo enhavas "<" kaj ">" neegalaĵojn: se *x* ≠ *y*, do *x < y* aŭ *x > y*.

Propraĵoj
---------

* Ĉiu nombro povas esti adiciita ambaŭflanken.
* Ĉiu nombro povas esti subtrahita de ambaŭ flankoj.
* Ĉiu nenula nombro povas esti multiplikita) ambaŭflanken.
* Ĉiu nenula nombro povas dividita de ambaŭ flankoj.
* Ĝenerale, surĵeta funkcio povas esti aplikita ambaŭflanken (ĉi tio povas esti difino de surĵeto).

Se *ne* surĵeta funkcio estas aplikita ambaŭflanken al neegalaĵo, la rezultanta propozicio povas esti malvera. Por ekzemplo, se *f* estas konstanta funkcio, kiel multipliko per nulo, tiam la propozicio "*f*(*x*)≠*f*(*y*)" estas *ĉiam* malvera.

* Kategorio Neegalaĵo (ne egala) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Notakantoformaj** estas ordo de aktinopterigaj fiŝoj, kiu konsistas el la familioj Halosaŭredoj kaj Notakantedoj (ŝpinil-angiloj).

La ordo estas relative ĵusa; la verko "Fishes of the World" (2006) listigas ĝin kiel subordo *Notacanthoidei* de *Albuliformes*. La Notakantoformaj estas multe pli angilecaj ol la albuloformaj; por ekzemplo, la vosta naĝilo estas malaperinta.

Fiŝoj de tiu ordo troveblas en oceanoj tutmonde, je profundoj el 120 ĝis 4900 m. Ili estas longecaj fiŝoj, kvankam ne tiom multe kiom la veraj angiloj. Ili tipe manĝas malrapidajn aŭ eĉ nemovajn animalojn, kiel moluskojn, ekinodermojn kaj maranemonojn. Kiel la veraj angiloj, ili havas leptocefalajn larvojn kiuj flosas en la surfacaj akvoj antaŭ transformiĝi en plenkreskulo. Kutime, la larvoj povas esti ofte pli grandaj ol plenkreskulo.

Notoj
-----

1. ↑   Froese, Rainer, kaj Daniel Pauly, eld. (2009). "Notacanthiformes" en FishBase. versio de januaro 2009.
2. ↑   Joseph S. Nelson. Fishes of the World. John Wiley & Sons. ISBN 0-471-54713-1.
3. ↑  McCosker, John F..  (1998) Paxton, J.R.: *Encyclopedia of Fishes*. San Diego: Academic Press. ISBN 0-12-547665-5.

* Kategorio Notakantoformaj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Notakantoformaj en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 675423
 |
Koordinatoj: 56° 52′ 30″ N 24° 07′ 09″ O﻿ / ﻿56.87500 °N, 24.11917 °O﻿ / 56.87500; 24.11917 (mapo)

**Baloži** estas urbo en Latvia historia regiono Vidzeme, en la centro de Latvio. Ĝi apartenas al distrikto Ķekava kaj situas en norda parto de la distrikto, sur la limo de ĉefurbo Rigo. La distancoj al la plej gravaj centroj estas 13 km de Ķekava kaj 13 km de centro de Rigo.

Historio
--------

En antikveco, Ķekava regiono estis relative malabunde loĝita areo en la norda parto de zemgala ŝtato Upmale. En la 13-a jarcento la teritorio estis inkludita en Livonio. Ĝis la Livonia Milito, Baloži estis submetitaj al Arkidiocezo de Rigo.

Post la fino de la Livonia Milito en 1582, la teritorio estis integrigita en la pola Duklando de Livonio. Poste (1629) ĝi venis sub sveda regado, post Granda Nordia Milito ĝi estis aneksita al la Livlanda gubernio de Rusio.

La historio de la nuna urbo komenciĝas en 1947, kiam konstruiĝis torffabriko "Baloži", ĉirkaŭ kiu formiĝis laborista vilaĝo, kiu en 1958 fariĝis rajtoj de urbvilaĝo. La vilaĝo de la torffabriko estas la plej malnova parto de la urbo, ĝi estas regata de la 1950-aj-1970-aj jaroj da konstruado. En 1974, ĝia teritorio estis etendita al la Bauska aŭtovojo por inkludi la nunan vilaĝon de Titurga, kiu estis konstruita en la 1980-aj jaroj. Urborajtoj estis konceditaj en 1991.

Geografio
---------

La urbo situas en Marborda malaltebenaĵo (latve *Piejūras zemiene*). Sude kaj okcidente de Baloži estas grandaj marĉoj.

Averaĝa temperaturo estas -5°C en januaro kaj +17°C - +17,5°C en julio. Da precipitaĵo falas 700 mm jare.

### Transporto

La ĉefa ŝoseo de la urbo estas E67/A7 *Via Baltica* (Talino-Varsovio). Loka vojo estas V3 (Baloži-Rāmava). La urbon atingas la interna bustrafiko de Rigo (itinero 23), 4 km for de la urbo estas fervoja linio Rigo-Jelgava kun stacio Baloži.

Loĝantaro
---------

Laŭ la stato de la jaro 2023 en la urbo vivis 6 885 personoj sur areo de 7,13 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de 966 loĝantoj/km².

### Ŝanĝo de loĝantaro

| Jaro | Homoj |
| --- | --- |
| 1965 | 1800 |
| 2000 | 3982 |
| 2021 | 6746 |

### Etna strukturo

| Jaro | Homoj kune | Latvoj | Rusoj | Belorusoj | Ukrainoj | Poloj | Litovoj | La cetero |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 2000 | 3982 | 1934 (49%) | 1405 (35%) | 249 (6%) | 122 (3%) | 103 (3%) | 87 (2%) | 82 (2%) |
| 2021 | 6746 | 4067 (60%) | 1736 (26%) | 212 (3%) | 164 (2%) | 86 (1%) | 70 (1%) | 411 (6%) |

Bildoj
------

* Skolas strato.Skolas strato.
* Titurga.Titurga.
* Etŝpura torfa fervojo.Etŝpura torfa fervojo.
* Titurgas lago.Titurgas lago.
* Urba simbolo.Urba simbolo.

Referencoj
----------

1. ↑  Toponavi.com. Distancoj.
2. 1 2  Latvijas PSR Mazā Enciklopēdija - Latva Malgranda Enciklopedio, v. 1, p. 166.
3. 1 2  Latvijas ģeogrāfijas atlants - Latvia geografia atlaso. "Jāņa sēta", 2020
4. 1 2  stat.gov.lv

Eksteraj ligiloj
----------------

Logo Wikimedia Commons Bildoj, sonoj kaj videoj pri temo Baloži en Vikimedia Komunejo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 764820
 |
Turka *Ney* 
La **nej-fluto** (perse : نی, araba: ناي, turke kaj kurde: ney, ankaŭ nej, nai, nye, nay, gagri tuiduk aŭ karghi tuiduk, armene: բլուլ *blul* ) estas fluto kiu ekzistas en multaj formoj, sed Ili esence konsistas el tubo el kano kiu estas malfermita ambaŭflanke (botanika nomo *Arundo donax L.*). Nej-flutoj ludas elstaran rolon en la persa, turka, araba, kurda, armena kaj centrazia muzikkulturoj. La sono de la *ney* ĉiam estis speco de krizohelpo por emociaj doloroj kaj apartigoj.

Ĝi estas konsiderata la antaŭulo de la fluto.

Simila instrumento estas *kaval*, uzata en la Balkana Duoninsulo.

Historio
--------

La nej-fluto estas unu el la plej malnovaj muzikinstrumentoj sur kiuj oni ankoraŭ ludas. Nej-fluto unue aperis en Antikva Persio de kie ĝi disvastiĝis al aliaj popoloj kiuj falis sub la influon de persa muzika kulturo en malsamaj historiaj periodoj.

Ĉeestanta en ĉiu muzikformacio (kaj en la popola sfero kaj en la kortegaj ensembloj de la otomana imperio), la nej-fluto alprenis ĉefrolon pro la graveco atribuita al ĝi en la islama esoterismo (ĉefe sufiismo), dank' al la persa mistika poeto Ĝalal-ed-din Rumi. Lia plej grava poemo, la *Masnavī*, komenciĝas per antaŭparolo tute dediĉita al la nej-fluto.

Tonalkarakteroj
---------------

La instrumento estas konsiderita malfacila ludebla, sed ĝi permesas multajn variaĵojn en sonkoloro.

Estas nejflutoj en sep malsamaj tonalkarakteroj. En la araba, la diversaj flutoj havas la sekvajn nomojn:

* 1. Rast راسد (C)
* 2. Doka دكا (C)
* 3. Bussilik بسيلك (E)
* 4. Djaharka دحاركا (F)
* 5. Nawa ناوا (G)
* 6. Husseini جسصآنأ (A)
* 7. Adjam اديام (Bb)

En la turka la nomoj estas:

* 1. Bolahenk (C)
* 2. Davud (C)
* 3. Ŝaho (E)
* 4. Mansur (F)
* 5. Kiz (G)
* 6. Yildiz (A)
* 7. Sipurde (Bb)

Funkcio
-------

La sono de la nejfluto estas ĝenerale rigardata kiel plendema aŭ melankolia. Ĝi estas ankoraŭ tre ofta kaj grava instrumento hodiaŭ ekzemple por muziko kun mistika karaktero. Tio validas precipe por klasika orienta muziko, sed ankaŭ por moderna "pan-araba" pop-muziko, kiel ekzemple la egipta Al-Jil- muziko. En kelkaj el la stiloj de muziko, la nejo estas la nura blovinstrumento.

Vidu ankaŭ
----------

Ŝakuhaĉo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Nej-fluto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Sufiisma ripoziga kaj meditada muziko per nejfluto, jutuba filmeto

(angla) Simorq.org: ney

Ney nava, modernpersa nejstila muziko
Aŭstralia papilio manĝante nektaron per sia longa rostro
En zoologio, **nektaromanĝulo** aŭ *nektarovoro* estas besto kiu manĝas la suker-riĉan nektaron produktitan de angiospermoj. La plej multaj nektarovoruloj estas insektoj aŭ birdoj, sed ekzistas ankaŭ nektarivorozaj mamuloj, precipe pluraj specioj de vespertoj en la Sudokcidenta Usono kaj Meksiko, same kiel la aŭstralia Rostrotarsipo (*T. rostratus*), kaj Gekedoj (genro *Phesulma*) en Maŭricio. La esprimo estas malpli ekskluziva ol aliaj terminoj kun finaĵoj *-voro*; multaj bestoj kiuj estas konsideritaj nektarivorozaj ankaŭ povas esti insektovoraj. Multaj specioj estas nektarorabistoj, elfarante neniujn polenadajn servojn al planto dum daŭre konsumante nektaron.

Ekologio
--------

Multaj nektarovoruloj havas morfologiajn ecojn kiuj estas proksime adaptitaj al la geometrioj de floroj kiujn ili manĝas.

Vidu ankaŭ
----------

* fruktomanĝulo
* Herbovorulo

Referencoj
----------

* John A. Wiens. 1992. *The Ecology of Bird Communities: Processes and variations‎*, 336 pages

Notoj
-----

1. ↑  John A. Wiens. 1992
En programlingvoj, **neloka variablo** (rilate al iu regiono *R*) estas variablo deklarita ekster la koncerna regiono (*R*), en iu pli vasta regiono (entenanta la regionon *R*).

En multaj programlingvoj, kiaj C, neloka variablo povas esti nur malloka variablo; en aliaj lingvoj, ekz‑e la Algoloj, PL/I, Paskalo, Ĝavaskripto, Pitono, eblas pli profunda ingado de regionoj (interalie, ingitaj subprogramoj), kaj sekve interaj variabloj nelokaj, kies regiono estas malpli granda ol la malloka.

Realan ekzemplon pri mallokaj variabloj donas la Reviziita Raporto pri Algolo 60[1], kie la proceduro *RK* (kiu integralas sistemon da diferencialaj ekvacioj per la metodo de Runge—Kutta) entenas lokan proceduron *RK1P* realigantan unuopan paŝon de integralado; tiu *RK1P* uzas ankaŭ la variablojn de la ĝin entenanta *RK* estkiel nelokajn variablojn[2]:

```
**proceduro** RK(x, y, n, fkt, eps, eta, xE, yE, Unue);
   **valore** x, y; **entjera** n; **bulea** Unue;
   **reelaj** x, eps, eta, xE; **tabeloj** y, yE; **proceduro** fkt;
   **starto**
    **tabelo** z, y1, y2, y3[1:n]; **reelaj** x1, x2, x3, H;
    **bulea** eksteren; **entjeraj** k, j;
    **persistaj** **reelaj** s, Hs;
    **proceduro** RK1P(x, y, h, xe, ye); **reelaj** x, h, xe; **tabelo** y, ye;
      **komento** :
        RK1P integralas unuopan paŝon de Runge-Kutta kun komencaj valoroj
        x, y[k]. Tio donas elirajn parametrojn xe=x+h kaj ye[k],
        kie la lasta estas la solvo je xe.
        G r a v a : La parametroj n, fkt, z aperas en RK1P kiel objektoj nelokaj;
      **starto** **tabelo** w[1:n], a[1:5]; **entjeraj** k,j;
      .........
        **por** k := 1 **paŝo** 1 **ĝis** n **faru** ye[k] := w[k] := y[k];
        **por** j := 1 **paŝo** 1 **ĝis** 4 **faru**
            **starto** fkt (xe,v,n,z); xe := x + a[j];
              ......
            **fino**;
        .........
      **fino** RK1P;
    ........
**fino** RK
```

Vidu ankaŭ
----------

* Loka variablo
* Malloka variablo

Piednotoj
---------

1. ↑  «Reviziita Raporto pri la algoritma lingvo Algolo 60».
2. ↑  La ŝlosilvortoj Algolaj estas esperantigitaj kiel priskribite en la artikolo pri Algolo 60.
Nevado del Tolima en 1985.
**Nevado del Tolima** estas stratovulkano situa en Tolimo, Kolombio, sude de la vulkano Nevado del Ruiz.

La deklivflanka, glaĉerkovrita vulkano Nevado del Tolima kontrastas kun la larĝa profilo de la vulkano Nevado del Ruiz norde. La andezit-dacita pli nova vulkano Tolima formiĝis dum la pasintaj 40,000 jaroj, starigante kaj malheligante 3-km-larĝan kalderon de fina Pleistoceno. La pinto konsistas el mikso de lafokupoloj de la fina Plejstoceno al Holoceno kiu estas asociaj kun dikaj blok-lafofluaĵoj en la norda kaj orienta flankoj kaj etendaj kuŝejoj de piroklastaj fluaĵoj. La pinto enhavas funel-forman krateron 200–300 m profundan. Tiu kratero estas tre ĵusa kaj ne estis en Decembro 1926.

4° 40′ N 75° 20′ U﻿ / ﻿4.667 °N, 75.333 °U﻿ / 4.667; -75.333 (mapo)

Referencoj
----------

1. ↑   "Nevado del Tolima". Tutmonda Vulkanisma Programo. Smithsonian Institution.  Alirita la 25an de Januaro 2017.
2. ↑  "El Grafico" 19a de Februaro 1927 nº 819 paĝo 714 unua kolono malsupre.
**Nemeskolta** [nemeŝkolta] estas malgranda vilaĝo en Hungario en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Vas (Hungario), en Distrikto Szombathely. Nemes signifas hungare: nobelo, kolta estas slava personnomo.

Panoramo de Nemeskolta
Romkatolika preĝejo de Nemeskolta
Luterana preĝejo de Nemeskolta

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 7 km²
* Loĝantaro: 380
* Poŝtkodo: 9775
* Telefonprefikso: 94
* Koordinatoj: 47°08′31″N 16°46'02″E

Situo
-----

Nemeskolta situas for de fervojo, ĉefvojo kaj rivero. Szombathely troviĝas 17 km-ojn.

Historio
--------

La unua skriba mencio pri la vilaĝo devenis el 1288 en formo *"Kolta"*. Baldaŭe 2 apudaj vilaĝoj formiĝis, el kiu unu havis nur nobelojn.

Religio
-------

La loĝantaro sekvas la katolikan kaj la luteranan religiojn. La vilaĝo havas 2 preĝejojn, katolikan omaĝe al Sankta Marteno kaj luteranan.

En Nemeskolta migra poŝto servas.

Vidindaĵo estas klasikisma kastelo de **Vidos** [vidoŝ].

* Kategorio Nemeskolta en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)