recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Graikaĵoj de *E1* (supra) kaj *Ei* (malsupra)
En matematiko, la **integrala eksponenta funkcio** *Ei(x)* estas difinita kiel difinta integralo de certa esprimo kun la eksponenta funkcio:

{\displaystyle {\mbox{Ei}}(x)=-\int \_{-x}^{\infty }{\frac {e^{-t}}{t}}\,\mathrm {d} t}
Ĉar integralo de *1/t* malkonverĝas je *t=0*, la pli supre donita integralo estas komprenata kiel la koŝia ĉefa valoro.

La integrala eksponenta funkcio havas la serian prezenton:

{\displaystyle {\mbox{Ei}}(x)=\gamma +\ln x+\sum \_{k=1}^{\infty }{\frac {x^{k}}{k\;k!}}\,}
kie γ estas la eŭlera γ konstanto.

La eksponenta funkcia integralo estas proksime rilatanta al la logaritma integrala funkcio *li(x)*

*li(x) = Ei (ln (x))* por ĉiu pozitiva reela *x≠1*.
Ankaŭ proksime rilatanta estas funkcio kiu integralatas super malsama limigo:

{\displaystyle {\rm {E}}\_{1}(x)=\int \_{x}^{\infty }{\frac {e^{-t}}{t}}\,\mathrm {d} t}
Ĉi tiu funkcio povas esti estimita kiel etendado de la integrala eksponenta funkcio al negativaj reelaj nombroj per

*Ei(-x) = - E1(x)*
Oni povas esprimi ilin ambaŭ per la tuta funkcio

{\displaystyle {\rm {Ein}}(x)=\int \_{0}^{x}(1-e^{-t})\,{\frac {\mathrm {d} t}{t}}=\sum \_{k=1}^{\infty }{\frac {(-1)^{k+1}x^{k}}{k\;k!}}}
Uzante ĉi tiun funkcion, oni tiam povas difini, uzante la logaritmon

{\displaystyle {\rm {E}}\_{1}(x)\,=\,-\gamma -\ln x+{\rm {Ein}}(x)}
kaj

{\displaystyle {\rm {Ei}}(x)\,=\,\gamma +\ln x-{\rm {Ein}}(-x)}
La integrala eksponenta funkcio povas ankaŭ esti ĝeneraligita al

{\displaystyle E\_{n}(x)=\int \_{1}^{\infty }{\frac {e^{-xt}}{t^{n}}}\,\mathrm {d} t}

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Integrala eksponenta funkcio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Milton Abramowitz kaj Irene A. Stegun, *Gvidlibro de matematikaj funkcioj kun formuloj, grafikaĵoj kaj matematikaj tabeloj. Novjorko, Dover, 1972.* (Vidu en ĉapitro 5)
* Eric W. Weisstein, *Integrala eksponenta funkcio* en MathWorld.
* Eric W. Weisstein, **En*-funkcio* en MathWorld.
* Formuloj por *Ei*
**Imre Halmai,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Halmai Imre** estis hungara aktoro, teatrestro. Liaj originaj familiaj nomvariantoj estis *Vizsalyi, Vizsai, Vizsay, Visai* [viĵaji], lia posta familia nomvarianto estis *Halmay*.

Imre Halmai naskiĝis la 29-an de oktobro 1848 en Pest (urbo), li mortis la 24-an de januaro 1940 en Vál.

Biografio
---------

Imre Halmai kantis en koruso de Nacia Teatro (Budapeŝto) inter 1872-1876, dum li akiris aktoran diplomon en 1876 en la teatra aktorlernejo. Li komencis sian aktoran karieron en teatra trupo de Ignác Krecsányi, li pasis tie jardekon. Inter 1888–1908 li estis teatrestro havanta migran trupon, poste li pensiuliĝis. Lia trupo estis en Szatmár (1888, 1897); Zombor (1889); Miskolc (1890–1893); Kassa (1893); Szabadka (1894–1897); Szentes (1898); Nagykanizsa (1899); Székesfehérvár (1900–1902); Lőcse (1902); Igló (1903–1905); Érsekújvár (1905); Kunszentmárton (1907). Li edziĝis en 1877.

Liaj teatraj roloj (elekto)
---------------------------

* Ferenc Herczeg: *Ocskay brigadéros* - Ádám Jávorka
* Jacques Offenbach: *Orpheus a pokolban* - titolrolo
* Gerhart Hauptmann: *Die Weber* - Dreissiger

Lia libro
---------

* *Tanulmányok az eredeti és külföldi drámairodalom néhány jelesebb termékéről* (1876)

Elektitaj trupanoj
------------------

* Anna Breznay
* Böske Csige
* Emil Ernyei
* Károly Füredi
* István Kozma (operetkantisto)
* Anna Lukács
* Gyula Nagy (aktoro)
* László Szabados (aktoro)
* Lajos Szathmáry
* Kornél Sziklay
* Etel Szilágyi
* Jenő Virágh

Fontoj
------

* 
*

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Imre Halmai en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 746258
 |



* Portalo pri Biografio
**Imre Györki** [djorki], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Györki Imre** estis hungara politikisto, parlamenta deputito, advokato. Lia origina familia nomo estis *Grosz aŭ Gross* ĝis 1905, li frato estis József Györki.

Memortabulo pri Imre Györki
Imre Györki naskiĝis la 26-an de februaro 1886 en ekstera parto de Pusztakovácsi, li mortis la 25-an de aprilo 1958 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Imre Györki devenis el juda familio. Li maturiĝis en gimnazio en sia Budapeŝto, poste li akiris advokatan diplomon en Reĝa Universitato de Budapeŝto en 1910. Post la diplomo li laboris en asekura asocio de oficistoj kaj laboristoj, sed li estis ankaŭ advokato ĉefe por sindikadaj personoj. Li aliĝis ankaŭ al socialdemokratoj kaj li redaktis gazetojn pri la asekurado kaj verkis artikolojn ekzemple en Népszava. Inter 1922 kaj 1939 li estis opozicia parlamentano, inter 1935-1939 ankaŭ havis postenon en la socialdemokrata partio. Dum la 2-a mondmilito li retiriĝis pro la kontraŭjudaj leĝoj. En 1944 li estis deportita al Mauthausen. Post la liberiĝo li estis aktiva kontraŭ la etendiĝanta komunismo. Ne hazarde li estis kondamnita laŭ falsaj akuzoj en 1950, li ricevis amnestion post 6 jaroj. Jam en la prizono li malsaniĝis kaj iom poste li mortis post la amnestio. Li edziĝis en 1927, lia edzino naskis 2 gefilojn.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *A munkásbiztosítási bíráskodás reformja* (1921)
* *Néhány megjegyzés a Kúria jogegységi tanácsának 24. sz. polgári döntvényéhez* (1922)
* *A bányanyugbérbiztosítás kislexikona* (1942)

Memorigiloj
-----------

* memortabulo en Budapeŝto (2008)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
*

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Imre Györki en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 699556
 |
**Jana BREJCHOVÁ** (20-a de januaro 1940 en Praga) estas ĉeĥa aktorino.

Jam en aĝo de iomete pli ol 10 ŝi ekaktoris en ĉeĥaj filmoj; dum la dua duono de la 1950aj jaroj ŝi iĝis kinostelulino de Ĉeĥio. Plej ŝi efikis per sia natura impresdono. 1958 ŝi geedziĝis kun la renoma reĝisoro Miloš FORMAN. Dum la 1960aj jaro ŝi ofte aktoris en internaciaj filmoj, ekzemple en kinejaj filmoj de siatempe du partoj de germanio.

La unuan fojon ĉe la orientgermana filmentrepreno »DEFA« ŝi aktoras en la filmo »La revo de kapitano LOY« (»Der Traum des Hauptmann Loy« de reĝisoro Kurt MAETZIG).

En okcidenta germanio ŝi du jarojn poste aktoras ĉefrolon en la komedio »Kastelo Gripsholm« (»Schloß Gripsholm« de reĝisoro Kurt HOFFMANN), kune kun la aktoro Walter GILLER.

Samjare ŝi aktoras denove en orienta germanio, televidfilmo »La alia apud vi« (»Der andere neben dir«); reĝisoro estis Ulrich THEIN kun kiu ŝi poste kunvivis.

Per la filmo »La domo en karpostrateto« (»Das Haus in der Karpfengasse«), du jaroj poste, ŝi plej sukcesis en germana filmado. Pri tiu filmo ŝi ricevis multajn premiojn. Kunaktoroj estis inter aliaj Edith SCHULTZE-WESTRUM kaj Wolfgang KIELING.

1964 ŝi denove edziniĝis, nun la faman aktoron Vlastimil BRODSKÝ. Ambaŭ komune aktoras, ankaŭ en germanaj filmoj. Ili havas filinon, Tereza BRODSKÁ, kiu iĝas aktorino. 1980 okazas eksgeedziĝo.

Jana BREJCHOVÁ trian fojon geedziĝas, kun la aktoro Jirí ZAHAJSKÝ.

Jana BREJCHOVÁ havas fratinon, Hana BREJCHOVÁ, ankaŭ ŝi estas fama aktorino.

Premioj
-------

* Germana Filmpremio 1965 kiel plej bona aktorino, »La domo en karpostrateto« (»Das Haus in der Karpfengasse«)
* Du »Arĝentaj Veloj« de la Lokarna Filmfestivalo 1960 kiel plej bona aktorino kaj plej bona nova aktorino, »La pli alta principo« (»Vyssí princip«)
* Premioj de la spektantoj kiel plej ŝatata aktorino, Filmfestivalo de Plzeň 1968 kaj 1969
* »Actor’s Mission Award« de »Art Film Festival«, 2000

Retpaĝoj
--------

* pri Jana BREJCHOVÁ en la interreta filmoj-kartaro (Internet Movie Database)
* pri Jana BREJCHOVÁ ĉe TSFSI (germanlingve)

* Kategorio Jana Brejchová en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 208804
* GND: 119164760
* LCCN: n93000481
* VIAF: 91587490
* ISNI: 0000 0001 1076 4774
* SUDOC: 117516341
* BNF: 14011019k
* NLA: 35139645
* NKC: jn19981000328
 |
**Sankta Januaro** (itale, *San Gennaro*, latine *Januarius*), naskiĝis ĉirkaŭ 250 kaj mortis en 305. Li estis Episkopo de Benevento, martirigita (per senkapigo) en la epoko de la imperiestro Diokleciano, apud la sulfurejo de Pozzuoli (ĉe Napolo).

Post diversaj eventoj, en 1647 la kranio de la sanktulo kaj du ampoloj kun lia sango estis lokitaj, en du apartaj niĉoj, en la katedralo de Napolo, de kiu Sankta Januaro estas patrono (antaŭ kelkaj jaroj, la kulto de la sanktulo estis, de la Sankta Seĝo, mallevita al pure loka nivelo; sed, ĝuste en la ĉi-jara datreveno de la morto, oni «promociis» Sanktan Januaron je patrono de la tuta Regiono Kampanio, kies ĉefurbo estas Napolo).

La Miraklo de Sankta Januaro
----------------------------

Ripetiĝas en Napolo la tiel dirita «miraklo de Sankta Januaro». La stranga afero, kiu de jarcentoj mobilizas la sciencistojn (kaj pri kiu, verdire, la katolika eklezio neniam alprenis oficialan starpunkton, kvankam ekleziaj eminentuloj kutime partoprenas en la koneksaj ceremonioj), estas la nekontestebla fakto, ke la sango entenata en la du ampoloj likviĝas en difinitaj datoj: la 19-an de septembro (en la datreveno de la martirigo); la sabaton, kiu antaŭas la unuan dimanĉon de majo (en la datreveno de la transporto de la korpo de la sanktulo al la napolaj katakomboj); kaj la 16-an de decembro (en la datreveno de la erupcio de la napola vulkano Vezuvo, en 1631). Samtempe kun la likviĝo de la sango (kiu okazas antaŭ granda homamaso), subite ruĝiĝas iu ŝtono en Pozzuoli, kie, laŭ la tradicio, purigis siajn manojn la virino, kiu kolektis la sangon de la sanktulo.

La kulto de Sankta Januaro naskis riĉan folkloron en Napolo, ankaŭ ĉar la popolo faras prognozojn pri la estonteco en rilato kun la tempo bezonata de la sango por likviĝi, kiu varias de unu jaro al alia (des pli malbone se, kiel kelkfoje okazas, la sango tute ne likviĝas: kaj estas strange, ke kiam tiu likviĝo ne okazas, tre ofte la urbo estas efektive trafata de iu malagrablaĵo aŭ eĉ katastrofo).

Vidu ankaŭ
----------

* Trezoro de Sankta Januaro

* Kategorio Januaro (sanktulo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 249165
* GND: 118711865
* LCCN: n82250758
* VIAF: 57409400
* ISNI: 0000 0004 4887 433X
* BNF: 119683345
* NKC: xx0160915
 |
Ne konfuzu kun la firmao InterContinental Hotels Group (IHG)

---

**InterContinental** (angle *InterContinental*) estas luksa hotelĉeno, fondita de Pan American World Airways, posedata de Juan Trippe, nuntempe ĝi estas posedata de InterContinental Hotels Group. La ĉeno funkciigas 200 hotelojn kaj feriejojn en proksimume 75 landoj .

Historio
--------

InterContinental estis fondita en 1946 kiam la unua hotelo en la ĉeno malfermiĝis en Belém, Brazilo. En 1981, la holdingo "InterContinental Hotels Corporation" (korporacio de InterKontinentaj hoteloj) estis vendita al la brita firmao "Grand Metropolitan". Kiam Grand Metropolitan temigis ĝian kernkomercon, la "Intercontinental Hotel Corporation" estis vendita al la japana firmao Saison Group. En 1998 Bass plc aĉetis ĝin.

En 2000, la kompanio Bass likvidis sian malnovan bierfarejon kaj ankaŭ vendis la varmarkon, kiu tiam estis 223-jaran. En la sama tempo, ĝi ŝanĝis sian nomon al la "Six Continents". En 2003 la firmao dividiĝis en du. Unu traktas la administradon de la kvara plej granda drinkejĉeno en Britio, kaj la dua plifirmigas la hotelkomercon sub nova nomo "Intercontinental Hotels Group".

Referencoj
----------

1. ↑   History of InterContinental Hotels Group. InterContinental Hotels & Resorts (17 November 2020). Alirita 17 November 2020.
2. ↑   Our Brands. InterContinental Hotels & Resorts (26 January 2023). Alirita 26 January 2023.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio InterContinental en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* InterContinental Hoteloj & Feriejoj


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 828515
 |
**Imre Horváth** [horvAt], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Horváth Imre** estis hungara politikisto, ministro, diplomato, laboristo.
Imre Horváth  naskiĝis la 19-an de novembro 1901 en Budapeŝto. Li mortis la 2-an de februaro 1958 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Imre Horváth frekventis metilernejon, li jam tiam en 1916 aranĝis strikon. En 1918 li estis unu el la fondintoj de la komunista partio. Dum Hungara Sovetrespubliko li ricevis taskojn de Ottó Korvin, poste li batalis en la armeo. Post falo de la Soveto li agadis en movado de la subteraj komunistoj, tial li estis kondamnita 10 jarojn. Li ŝanĝiĝis kun militkaptituloj, tial li translokiĝis al Soveta Rusio. En Moskvo li parte laboris, parte li plulernis, fine li havis inĝenieran diplomon. La komunistoj resendis lin al Hungario en 1933, kie li denove trovis sin en prizono en Szeged. En 1944 la nazioj deportis lin al Dachau. Post la 2-a mondmilito li hejmenvenis kaj li ricevis postenon en la ministerio pri eksteraj rilatoj. Ekde 1948 li estis diplomato laŭvice en Berlino, Vaŝingtono, Londono, Prago. En 1954 li estis jam ambasadoro. Li estis ministro inter 1956 kaj 1958 escepte dum Hungara revolucio de 1956. Tiutempe li havis ankaŭ signifajn partiajn postenojn.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio Arkivigite je 2015-12-08 per la retarkivo Wayback Machine

* Kategorio Imre Horváth (ministro) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Kinarto kaj ni** estas 40-minuta vidbendo eldonita de LF-koop en 1991. Ĝi konsistas el ses specimenoj de longaj filmoj (1939-1989) kie oni uzas Esperanton. Foje temas pri rekvizito en usonaj filmoj: *Idiot's Delight* kun Clark Gable kaj Norma Shearer, *La granda diktatoro* de Charlie Chaplin. Foje temas pri dublita klasikaĵo el la hungara kino: *En Eŭropo ie*, *Mefisto*. Foje temas pri originalaj Esperanto-filmoj, produktitaj en Francio: *Angoroj* de Lorjak, *Babel'* de Yvon Davis. 

La filmon akompanas diskrete historiografia komentario de Giorgio Silfer. Voĉoj de Perla Martinelli, Nikolin' kaj Giorgio Silfer.

Kinarto kaj Esperanto
---------------------

Esperanto havis sian "oran momenton" en kinarta teorio kiam Vachel Lindsay nomis "kinarta esperanto" la intertekstajn rilatojn de silentaj filmoj en la unua usona libro pri filma teorio (1915).

Referencoj
----------

1. ↑  (eo) Alessandra Madella, *Kina teorio kaj esperanto en debatoj ekde la 50aj jaroj*, en: Scienca Kafejo en 2021, Universala Esperanto-Asocio.

Vidu ankaŭ
----------

* Alexander Vaughn Miller (Alekso Miller)
* Esperanto-kulturo kaj filmoj
La **Interaliancana milito romia** (latine: *Bellum Marsicum*) inter 90-88 a.K. gravis ĉar post ĝi la nacioj de Italujo kunfandiĝis en la Latianoj.

Priskribo
---------

En 91 tribuno M. Livius Drusus renovigis la ideon de Gaius Sempronius Gracchus koncesii al ĉiuj italaj aliancanoj la ŝtatanecon romian. Post kiam la Romia senato malakceptis tiun peton kaj Drusus estis murdita, multaj italaj komunumoj ribelis. Estinte trompitaj jam plurfoje ili intencis formi novan federacian ŝtaton. En la ĉefurbo Korfinio - kiu nomiĝis tiam *Italica* - kunsidadis konsilantaro de 500 viroj el ĉiuj ribelantaj komunumoj. La ekzekutivan povon havis du konsuloj kaj 12 pretoroj.

La milito eksplodis en 91 en Asculum kaj estis ĝis 90 malavantaĝa por la Romianoj. La nombro de la ribeluloj kreskis; pro tio je la fino de la sama jaro danke al leĝo de konsulo Iulus Caesar (Lex Julia) donitis al ĉiuj fidelaj komunumoj kaj baldaŭ poste per leĝo de la du tribunoj Plautius kaj Papirius (Lex Plautia Papiria) al ĉiuj unuopuloj. Kondiĉo estis ke oni registriĝus en 60 tagoj ĉe la pretoro. Sekve la milito finitis en 89 ĉefe de Gnaeus Pompeius Strabo (patro de Pompeo) kaj de Lucio Kornelio Sulao. Sed la Samnitoj venkitis nur en la jaro 82-a ĉe batalo antaŭ la pordegoj de Romo.

Fonto
-----

Meyers Großes Konversations-Lexikon, Band 3. Leipzig 1905, p. 600, kio interrete legeblas tie ĉi.

* Kategorio Interaliancana milito romia en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**James R. LIPTON** (la 19an‏ de septembro 1926 - la 2-an de marto 2020) estis jud-usona verkisto, poeto, komponisto kaj aktoro.

Lipton antaŭe funkciis kiel dekano de la *Acting Studio* - la teatra lernejo en Universitato Pace en Novjorko. Li estas la produktanto, verkisto kaj gastiganto de la kablotelevida serio ĉe la reto Bravo *Game Studio*, kiu estis elsendita unuafoje en 1994. Li ankaŭ estis piloto kaj membro de la Unio de Pilotoj kaj posedantoj de aeroplanoj.

Vivo
----

Lipton estis naskita en Detrojto, Miĉigano en 1926, al Betty (née Weinberg) kaj Laŭrenco. Lia patrino Bertie nee Weinberg estis instruisto kaj lia patro Lawrence Lipton estis verkisto, poeto kaj ĵurnalisto, ĉiutaga kolumnisto en la juda gazeto *Forverts*.

Post Dua Mondmilito, Lipton moviĝis al Parizo kaj laboris por mallonga tempo kiel prostituita prostituisto en Francio .

Poste, Lipton revenis al Usono, kaj komencis sian karieron kiel manuskriptinto kaj aktoro en sapoperoj - dum tiu ĉi periodo, Lipton verkis scenarojn por la sapoperoj *Another World*,‏ *The Edge of Night*, ‏*Guding Light* kaj *Capitol*, ankaŭ Li ludis dum pli ol 10 jaroj en la sapopero *Guiding Light*.

Inter la jaroj 1954-1959, Lipton estis edziĝinta al aktorino Nina Foch. Ekde 1970 li estis edziĝinta al modelo kaj dommakleristo Kadakai Turner.

En 1994, Lipton fondis la aktoran lernejon "The Acting Studio" en New York. En la sama tempo, li komencis gastigi la intervjuoprogramon *Studio Game*, inspirita de la franca intervjuspektaklo "Apostrofo" aranĝita fare de Bernard Pivot, en kiu li intervjuas elstarajn famulojn en Holivudo. Tra la jaroj, la programo gastigis centojn da eminentaj aktoroj, scenaristoj kaj reĝisoroj, inkluzive de homoj kiel Paul Newman, Robert Redford, Sydney Pollack, Steven Spielberg, kaj Burt Reynolds.

En la mezo de la 2000-aj jaroj, li publikigis la aŭtobiografian libron "Inside Inside".

Verkaro
-------

* Lipton, James.  (1968) *An Exaltation of Larks*. Viking USA. ISBN 978-0670300440.

* Lipton, James.  (1981) *Mirrors*. St Martins Press. ISBN 978-0312534387.

* Lipton, James.  (2007) *Inside Inside*. Dutton. ISBN 978-0525950356.

Referencoj
----------

1. ↑  James Lipton - Movie and Film Biography, Credits and Filmography - AllMovie
2. ↑  This time, Lipton answers - Los Angeles Times
3. ↑   Kim Kardashian gets classy in Playboy - Entertainment - TODAY.com. Arkivita el la originalo je 2012-11-03. Alirita 2023-07-09.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio James Lipton en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Bravo biografio
* James Lipton ĉe Interreta filma datumbazo (angle)
* James Lipton diskografio ĉe Discogs
* James Lipton ĉe The Interviews: An Oral History of Television


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 828250
* GND: 135609615
* LCCN: n80160251
* VIAF: 231260443
* ISNI: 0000 0003 6654 2964
* SUDOC: 189025425
* BNF: 15552689g
* MBA: 4143a097-9d79-464c-b6ca-4be7197ac391
* NDL: 01204735
* BIBSYS: 90797189
* BNE: XX4901311
 |
Interdom

Ordeno de la Amikeco de la Popoloj
**Interdom** (Ivanova Internacia Loĝlernejo) estas speciala lernejo por fremduloj situantaj en la grandurbo Ivanovo, Rusio. La nomo estas mallongigo de la rusa *Internacionalnij Dom*.

Ĝi estis kreita la 26-an de marto 1933 fare de la tekstilaj virinoj de la grandurbo sub la direkto de la sovetia sekcio de Internacia Ruĝa Helpo (ankaŭ konata kiel MOPR, ĝia rusa akronimo). La loĝlernejo poste estis nomita laŭ fondinto **Elena Dmitrievna Stasova**. Ĝi estis elpensita kiel lernejo por infanoj de subpremitaj demokrataj gvidantoj kaj aktivuloj de la tuta mondo. Interdomaj gravaj etendaĵoj okazis en la jaroj 1961, 1969 kaj precipe ĉirkaŭ 1990. Ĉar Sovet-Unio kolapsis, Interdom ankaŭ iĝis hejmo por multaj infanviktimoj de la nuklea akcidento de Ĉernobilo. Komence de la 21a-jarcentaj oni pripensis planojn ŝanĝi la internacian lernejon en militistan akademion ĉar kadetoj (vidu Suvorov Militakademio) bezonis tion. Tio estis atingita danke al grava fortostreĉo fare de la lerneja kunlaborantaro, la rusia Ruĝa Kruco kaj la prompta respondo de la rusa Komisiono por Paco, aparte la influo de ĝia prezidanto, la antaŭa ŝaka mondĉampiono Anatoly Karpov.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Internacia Eduka Centro "Interdom" nomita laŭ E.D. STASOVOY" ruse
* Artikolo en BBC-Novaĵo publikigita en oktobro 2013 angle
**Imre Madách** [nadAĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Madách Imre** estis hungara bienulo, ĉambelano, juristo. Liaj nobelaj antaŭnomoj estis *sztregovai* kaj *kiskelecsényi*. Lia patro estis Sándor Madách, lia filo estis la samnoma dramisto Imre Madách.

Imre Madách  naskiĝis la 18-an de septembro 1781 en Hungara reĝlando en Alsósztregova (nuntempa Dolná Strehová en Slovakio). Li mortis la 3-an de januaro 1834 en Alsósztregova.

Biografio
---------

Imre Madách frekventis universitatojn komence en Pest (urbo), poste en Pozsony (nuntempa Bratislavo en Slovakio). Post la diplomo li havis juristajn taskojn. En nekonata tempo li ricevis la dignon ĉambelano.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Tentamen publicum ex historia universali primi semestris, quod in universitate Pestiensi anno 1799. mense martio subivit*
* *Tentamen publicum ex univ. Metaphysica ...* (1800)
* *Tentamen ex Mathesi* (1800)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero M kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)

* Kategorio Imre Madách (ĉambelano) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 478948
 |
**Janusz MUNIAK** (la 3an de junio 1941 - la 31an de januaro 2016) estis pola ĵazosaksofonisto, flutisto kaj komponisto.

Vivo
----

Muniak naskiĝis en Krakovo. Li komencis prezenti en Lublin en 1960 kaj estis unu el la pioniroj de libera ĵazo en Eŭropo post la Dua Mondmilito. En la du jardekoj kiuj sekvis, li kunlaboris kun kelkaj polaj ĵazistoj, inkluzive de Tomasz Stanko kaj Andrzej Trzeskowski, kaj eĉ kun amerikaj kaj internaciaj ĵazartistoj, inkluzive de Hank Mobley, Freddie Hubbard, Nigel Kennedy, Hank Jones, Don Cherry kaj aliaj.

Ekde 1976, Moniak aperis en sia propra grupo, kun kiu li surbendigis plurajn albumojn. Li koncertis ĉe la Varsovia Ĵaza Festivalo, la ĵaza ĵamboreo. Li ankaŭ estis gastartisto en pluraj albumoj de Stanko, Trzeszkowski kaj aliaj polaj ĵazartistoj. Ekde 1992 li funkciigis ĵazklubon en Krakovo kaj foje prezentis tie.

Diskaro
-------

### Albumoj

* 1978 Question Mark - Janusz Muniak Quintet
* 1983 Placebo - Janusz Muniak
* 1986 Janusz Muniak Quartet - Janusz Muniak Quartet
* 1994 Songs You Know These? - Janusz Muniak
* 1995 Not So Fast - Janusz Muniak
* 1997 One And Four - Janusz Muniak
* 1998 Meeting - Janusz Muniak
* 2000 Just Friends - Janusz Muniak
* 2002 Annie - Janusz Muniak Quartet

* Kategorio Janusz Muniak en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 822854
* GND: 1081941057
* LCCN: n2018010615
* VIAF: 296704800
* ISNI: 0000 0001 3063 7908
* BNF: 171296236
* MBA: 4adb20be-bb89-48e6-b4d1-e6449f104830
 |
**Imre LOSY** [lOŝi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Lósy Imre** estis hungara pastro, primaso, ĉefepiskopo, episkopo, abato. Lia familia nomo aperis ankaŭ en formoj *Loosy* kaj *Lósi*.

Imre Lósy  naskiĝis en la 1580-aj jaroj en Nagylós. Li mortis la 7-an de novembro 1642 en Nagyszombat (nuntempa Trnava en Slovakio).

Biografio
---------

Imre Lósy devenis el kalvinana familio, sed li frue prenis la katolikan religion. Li komence lernis en Vieno, poste en Romo. En 1604 li pastriĝis kaj post 2 jaroj li hejmenvenis kaj li estis kanoniko aŭ ĉefdekano en diversaj urboj de Supra Hungarujo. Baldaŭe li ricevis la postenojn aŭ ekleziajn rangojn:

* vikario en 1622
* abato en Tapolca en 1623
* preposto en 1624
* episkopo en Várad en 1625
* vickanceliero en 1628
* episkopo en Eger en 1634
* ĉefepiskopo kaj primaso en Esztergom en 1637.

En 1642 li fondis novan lernejon por pastroj, krome li fondis monaĥejon. Li kun permeso vizitis tiujn regionojn, kiujn la Turka Imperio okupis de Hungara reĝlando.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero L kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero L kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)
* hungarlingva biografio



* Kategorio Imre Lósy en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Onklo Saĉjo en (jankia) rekrutada kampanjo
**Jankio** (angle:Yankee) estas verŝajne, de origino, insultnomo kiun la britaj koloniistoj donis al la loĝantoj de la nederlanda kolonio Nieuw-Nederland.

La ekzakta origino de la vorto estas ne precize konata. Supozeble ĝi ekestis el la nederlandaj antaŭnomoj *Jan-Kees*. (*J(oh)ano-Kornelio*).

En certaj indianaj lingvoj 'Yankee' estas la vorto por ŝtelisto. La indianoj do nomus ilin ŝtelistoj post kiam la koloniistoj eksproprietigis ĉiujn kampojn de la indianoj.

Pliposte Jankio fariĝis kromnomo por loĝantoj de Novjorkio kaj la limtuŝanta New England. Nuntempe la loĝantoj de Novjorko kaj New England uzas la vorton "Jankio" kiel geŭzonomo. Unu el la profesiaj bazopilkoteamoj de Novjorko nomiĝas la "New York Yankees".

Historio
--------

Dun la enlanda milito la 'aristokrata' suda konfederacio uzis la nomon "Jankio" por la nordaj Unuiĝintaj Ŝtatoj, en la signifo 'tiuj barbaroj el la nordo'.

En la eksterlando ĝi ofte estas uzata por indiki *ĉiujn* *usonanojn*. Tio ne pravigas la diferencojn en la lando. Iu el Alabamo aŭ Teksaso ne atendas esti nomata Jankio. Tio eĉ povas esti insultvorto en kelkaj sudaj ŝtatoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Yankee Doodle

* Kategorio Jankio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Flago de JKP
La **Japana Komunista Partio** (**JKP**, japane 日本共産党, Nihon Kyōsan-tō) estas politika partio de Japanio.

La partio favoras la establo de socio bazita en socialismo, demokratio kaj paco, kontraŭe al militismo. Ĝi laboras ene de la sistemo por atingi demokratian revolucion kaj ŝanĝo en politiko kaj socio.

Japana Komunista Partio estas nuntempe la kvine plej granda partio de la lando. Ĝi fondiĝis en 15-a de julio 1922, sed ĝi estis ĉiam severe persekutata de la tiama militisma registaro, ĉar ĝi celis aboli la tenno-ismon kaj neis
la sistemon de privata propraĵo, kaj sekve devis malfondiĝi dum la Dua mondmilito. En 1945 ĝi
estis refondita. En 1955 ĝi starigis la politikon sendepende agadi, rifuzinte intervenojn de Sovetunio kaj Ĉinio.

Nun ĝi celas fondi demokratian koalician registaron, sed en efektiveco ĉiuj aliaj partioj distancas de ĝi kaj ne volas koalicii kun ĝi.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Japana Komunista Partio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo
Emblemo de la Internacia Diabeto-Tago
**Internacia Diabeto-Tago** estas la internacia tago specifita tutmonde ĉiujare sur la 14-a de novembro por levi la konscion pri la diabeta malsano.

Historio
--------

La unua Internacia Diabeta Tago okazis la 14-an de novembro 1991. Ĝi estas determinita de la Internacia Diabeta Asocio kaj la Monda Organizo pri Sano post la pliiĝo de diabeto-diagnozo tutmonde. La dato estis fiksita laŭ la naskiĝtago de Frederick Banting, kiu gajnis la Nobel-premion pri Fiziologio aŭ Medicino (1923) post la malkovro de insulino en 1922 (kune kun Charles Best).

La Internacia Kampanjo pri Konscio pri Diabeto estas okazigita ĉiujare ĉirkaŭ malsama temo kiu koncernas la komunumon, kiel selektite fare de la Internacia Diabeta Asocio. Temoj kiujn la diabetaj tagoj traktis tra la jaroj estis, ekzemple, diabeto kaj homaj rajtoj, diabeto kaj vivostilo, diabeto kaj malsana obezeco, diabeto ĉe infanoj kaj adoleskantoj, kaj pli. En la jaroj 2009-2013 la ĉefa temo elektita estas edukado kaj prevento de diabeto.  En Internacia Diabeta Tago, diversaj okazaĵoj rilataj al la ĉiujara temo, prelegoj, renkontiĝoj, radio- kaj televidprogramoj, ekspozicioj, gazetarkonferencoj, sporteventoj kaj pli estas okazigitaj tra la tuta mondo, por levi konscion pri la temo. La eventoj estas organizitaj de ĉirkaŭ 200 organizoj traktantaj diabeton en ĉirkaŭ 160 landoj tra la mondo, krom agadoj organizitaj de aliaj organizoj, profesiuloj, homoj kun diabeto kaj iliaj familioj. 

La emblemo de la Internacia Diabeto-Tago estis establita en 2007 kiel simbolo de blua cirklo, kiu estas la simbolo de diabeto en la mondo.  La emblemo estis pridecidita post kiam la Unuiĝintaj Nacioj decidis fiksi Internacian Diabetan Tagon kiel unu el iliaj internaciaj datoj. Rondo estas simbolo de vivo kaj sano en multaj kulturoj tra la mondo; Blua estas la koloro de la flago de Unuiĝintaj Nacioj kaj la koloro de la ĉielo, kiu kunigas ĉiujn naciojn de la mondo. La emblemo celas simboli la Asocion de Ĉiuj Diabetaj Komunumoj ĉirkaŭ la Mondo por Komuna Agado por Kontroli kaj Preveni la Malsanon.

Notoj
-----

1. ↑  Diabetes Education and Prevention
2. ↑   About World Diabetes Day. Arkivita el la originalo je 2013-05-05. Alirita 2021-11-14.
3. ↑  The World Diabetes Day logo,

Eksteraj ligiloj
----------------

 **Internacia Diabeto-Tago** en Vikimedia Komunejo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 744497
* VIAF: 314915431
* NKC: pag2015861135
 |
**Imre Magyar** [madjar], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Magyar Imre** estis hungara bienulo, agronomo. Lia nobela antaŭnomo estis *ötömösi*. Lia edukita infano estis Ladislao Magyar.

Imre Magyar  naskiĝis la 19-an de majo 1791 en Dunaföldvár. Li mortis la 22-an de septembro 1871 en Hungario en Szabadka (nuntempa Subotica en Serbio).

Biografio
---------

Imre Magyar lernis en Kalocsa, poste en Pázmáneum, sed en 1811 li interrompis la teologian lernadon kaj li akiris agraran diplometon en lernejo nomata Georgikon (komprenu: altlernejo) en 1814. Komence li helpis la instruadon en Georgikon]], poste li havis agronomiajn postenojn en diversaj bienoj. En 1847 li pensiuliĝis, poste li gvidis sian propran bienon. Li bredis ŝafojn kaj bovojn, li multe plantis arbojn kaj li estis fama vitisto. Antaŭ la Hungara revolucio de 1848 kelkfoje li estis juĝisto.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

Li kontribuis pri agrario.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 5-a punkto)
* hungarlingva biografio


* Kategorio Imre Magyar (bienulo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
***Japan Tobacco*** (japane 日本たばこ産業株式会社, Nihon Tabako Sangyō Kabushiki-gaisha) estas japana cigaredproduktanto, ĝi estas la tria pli granda en la mondo. La ĉefa sidejo troviĝas en Tokio kaj notita de Nikkei 225.

1898 estis kreita tabakmonopolo en Japanio. El tiu kreiĝis en 1949 *Japan Tobacco and Salt Public Corp.*, kiu en 1977 kreis la markon *Mild Seven*. En 1985 kreiĝis fine *Japan Tobacco*, kiu estis parte privatigita, tamen la japana financministerio posedas ankoraŭ parton de 66 %.

En 1999 JT transprenis la firmaon R.J. Reynolds Tobacco Company (temas pri la eksterusonaj tabakagadoj de RJR). La plej famaj markoj estas Camel kaj Winston. Tiu firmao nomiĝas nun *Japan Tobacco International* (JTI) kaj havas sian sidejon en Ĝenevo, Svisio.

JT havas en Japanio merkatparton je 66,4 %. La plej ĉefa marko estas *Mild Seven*. Ĝi dungas ĉirkaŭ 23.700 laboristojn. Netabakaj agadoj en Japanio okupas 7.700 laboristojn. Por JTI laboras en 120 landoj 11.000 laboristoj. Entute do 42.400 Mitarbeiter, kiu realigas debiton je 39,5 miliardoj da usonaj dolaroj, kaj produktas ĉiujare 410 miliardoj da cigaredoj (31-an de marto 2006).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Japan Tobacco en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* 
*
La **Internacia Flughaveno Henri Coandă** estas unu el la du flughavenoj de Bukareŝto kaj la plej granda flughaveno de Rumanio.

En 2004 ĝi ricevis la nomon de Henri Coandă, rumana pioniro de aviado. Ĝis tiam ĝi nomiĝis laŭ la proksima urbo Otopeni; de tio devenas ĝia IATA-kodo **OTP**.

En 2006 la flughaveno havis 3,5 milionojn da pasaĝeroj kaj 58.053 forirojn/alvenojn de aviadiloj.

La flughaveno situas ĉe la rumana nacia vojo DN1 kaj havas propran enirejon al ĝi. Per publika trafiko ĝi estas atingebla per la busaj linioj de RATB 780 kaj 783. Metroa ligo estas konstruata.

Akcidentoj
----------

La plej grava akcidento ĉe la flughaveno okazis la 31-an de marto 1995, kiam aviadilo de TAROM falis grunden ĉe Balotești mallonge post ekflugo al Bruselo. Mortis ĉiuj 50 pasaĝeroj kaj 10 avianoj.

La oficiale konstatitaj kaŭzoj estas, ke post la ekiro la dekstra motoro rifuzis redukti sian povon al kroza nivelo kaj restis je suprenira (starta) nivelo, kaj ke la stiristoj fuŝe reagis al tio. Laŭ la voĉ-registraĵo la kapitano diris nenion ekde la apero de la problemo ĝis la kraŝo; ne estas klare, kial.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Internacia Flughaveno Henri Coandă en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Internacia Flughaveno Henri Coandă en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* otp-airport.ro Flughavena retejo Arkivigite je 2005-07-17 per la retarkivo Wayback Machine
**Jane Rosenthal** - naskiĝis la  21-an de septembro 1956(nun 1956-09-21), do nun 66-jara) - estas usona produktistino de kinejaj filmoj. En 1989 ŝi kun la aktoro Robert De Niro fondis la filmproduktan firmaon *Tribeca Productions*, en la urbokvartalo *Tribeca* de Malalta Manhatano, centra parto de la urbego Novjorko, per kiu ŝi sekve produktis filmojn, kaj en 2002 en la sama urbokvartalo kun Robert De Niro kaj kun sia edzo *Craig Hatkoff* fondis la internacian filmfestivalon de Tribeca. Gazetaraj raportoj pri la fondiĝo substrekis ke la iniciato estis reago al la terorismaj atencoj de la 11-a de septembro 2001, kiuj forte bremsis la publikan vivon en Malalta Manhatano, kvankam ŝajnas ke la planadoj jam komenciĝis antaŭ la tago de la katastrofo. La grupo de fondintaj aktoroj samtempe kun la festivalo ankaŭ vivigis filminstituton je la nomo *Tribeca Film Institute*, kiu funkcias kiel oficiala okaziganto de la festivalo, sed ankaŭ per aliaj projektoj subtenas kinajn produktaĵojn.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Jane Rosenthal en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Stanislavo Belov (2020-01-12) "La Irlandano": perfekta dramo pri la fideleco, amikeco kaj murdo (esperante). Blogger. Alirita 2020-01-12. *(recenzo pri ŝia filmo)*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 568242
* LCCN: no2002044755
* VIAF: 90666773
* ISNI: 0000 0001 1076 095X
* BIBSYS: 3037685
* BNE: XX1294824
 |
**Imre Mészáros** [mEsAroŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Mészáros Imre** estis hungara aldviolonisto, muziklerneja instruisto.

Imre Mészáros naskiĝis la 29-an de septembro 1860 en Pest (urbo) (Hungara reĝlando, Habsburga Imperio), li mortis la 17-an de januaro 1913 en Budapeŝto (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario).

Biografio
---------

Imre Mészáros post la kutimaj lernejoj studis en la nacia muziklernejo en sia naskiĝurbo. Liaj plej gravaj instruistoj estis Károly Huber kaj Alajos Gobbi. Post siaj studoj en 1880 li aliĝis al orkestro de Nacia Teatro (Budapeŝto), respektive al la ĵus fondita Reĝa Operejo de Budapeŝto en 1885. Li estis orkestra inspektoro inter 1892 – 1900. Intertempe li ekinstruis en la nacia muziklernejo en 1882. Inter 1900–1901 kaj 1907–1912 li estis direktoro de la Reĝa Operejo. Li estis nomumita "eterna membro de la Operejo" en 1909. Li ricevis hungaran kaj bulgaran premiojn.

Lia kontribuo
-------------

* *M. A Filharmóniai Társulat múltja és jelene* (kun Kálmán Isoz, 1903)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 3-a punkto)

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Imre Mészáros (aldisto) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 650958
 |
**ERDŐS Imre Pál** (erdeo:ŝ) estis rumanuja hungara pentristo naskita en Nántű la 2-an de novembro 1916 kaj mortinta en Satmaro la 17-an de novembro 1987.

Biografio
---------

Imre Pál Erdős dum siaj gimnaziaj studoj inter 1927-31 en Satu Mare laboris en la Artistkolonio de Baia Mare, kie liaj majstroj estis János Thorma, János Krizsán, András Mikola. En 1930 en Budapeŝto li estis diĉiplo de Pál Molnár C.. En 1938 li studvojaĝis Parizon, Romon kaj Venecion. Komence de sia kariero li aperigis albumojn ksilografiajn kaj desegnajn (*Parizaj bildoj*, 1939; *Artistoj sen maskoj*, 1942; *Per krajono ĉe majstroj plumo*, 1942).

Premioj
-------

* 1963: Rumana Ŝtata Premio;
* 1964: Eminenta Majstro de Arto.

Fonto
-----

* Artportalo.hu

* Kategorio Imre Pál Erdős en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 241852
* GND: 1146981538
* LCCN: no2016094765
* VIAF: 121453211
* ISNI: 0000 0000 7949 2079
* ULAN: 500107644
* RKD: 26473
 |
Unu el la filinoj de la drako reĝo kiu vivas en la marfundo. Utagawa Kuniyoshi (歌川国芳) (1797–1861).
La **japana mitologio** estas tre kompleksa sistemo de kredoj de Japanio. Nur la panteono de ŝintoismo konsistas el kolekto de pli ol 8 000 000 *kami* ("dioj" aŭ "spiritoj" en la japana). Malgraŭ la influo de la antikva ĉina civilizo, grava parto de la religio kaj mitologio japanaj restas unikaj. Ĝi enhavas ŝintoismajn kaj budhismajn tradiciojn samkiel agrikulturajn popolajn kredojn. Aliflanke, male al la greka mitologio, nordia kaj egipta, estas relative malfacile distingi kio estas vera "mito" por la japanoj.

La konvenciaj japanaj mitoj baziĝas sur la Koĝiki, en la Nihon Ŝoki kaj kelkaj komplementaj libroj. La Koĝiki kiu laŭvorte signifas "registro de antikvaj aferoj" estas la plej antikva libro agnoskata pri mitoj, legendoj kaj la historio de Japanio kaj Nihon Ŝoki estas la dua plej antikva. La Ŝintoŝu eksplikas la originon de la japanaj diaĵoj ekde budhispa perspektivo dum la Hocuma Cutae registras malsaman version pri la mitologio.

Rimarkinda rezulto de la japana mitologio temas pri ĝia klarigo pri la estigo de la japana imperia familio, kaj reprezentas ĝin kiel dian posteularon. La japana vorto por Imperiestro en Japanio, *tennō* (天皇), signifas "Ĉiela suverenulo".

Entoj
-----

En japana mitologio, Namacu (鯰) aŭ onamacu (大鯰) estas giganta anariko kiu kaŭzas sismojn. Li vivas en la koto sub la insuloj de Japanio, kaj estas gardita fare de la dio Kaŝima kiu retenas la anarikon kun ŝtono. Kiam Kaŝima lasas sian gardiston fali, Namacu baraktas, kaŭzante perfortajn sismojn. Forigi anariko supozeble povus, frakasante sian kapon sanktan ŝtonon de la sanktejo.

Riuĝin, Ryūjin aŭ Ryōjin (龍神 "dia drako"?) kiu en kelkaj tradicioj estas ekvivalenta al Ōwatatsumi, estis la gardisto-dio de la maro en la japana mitologio. Ĉi tiu japana drako simboligis la potencon de la oceano, havis grandan buŝon kaj estis kapabla aliformiĝi al homa formo.

Takemikazuĉi (建御雷/武甕槌?) (建御雷/武甕槌) estas diaĵo en la japana mitologio, konsiderita kiel la dio de la tondro kaj la glavo. Li ankaŭ konkurencis je tio kion oni konsideras kiel la unuan sumoan luktadan matĉon historie registritan.

Vidu ankaŭ
----------

* Izanagi
* Izanami
* Ŝintoo

* Kategorio Japana mitologio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Imre Szirmai** [sirmai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szirmai Imre** estis hungara aktoro, operetkantisto, teatrestro, instruisto, bonvivanto. Lia origina nomo estis (laŭ hungarlingve kutima nomordo) *Schlesinger Ignác*.

Imre Szirmai en 1894 en rolo de Napoleono
Imre Szirmai  naskiĝis la 26-an de junio 1860 en Szeged, li mortis la 10-an de julio 1945 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Imre Szirmai frekventis lernejon en sia naskiĝurbo, poste li akiris diplomon en Teatra Lernejo en 1883. Post la diplomo li komencis sian aktoran karieron en trupo en Szeged, sed ekde la sekva jaro jam li apartenis al pluraj teatroj en Budapeŝto (ekzemple Népopera (1913-1920)). En 1889 li edziĝis. Ekde 1908 li ankaŭ instruis en aktorlernejo de Szidi Rákosi, poste en konservatorio. Inter 1920 kaj 1924 li estis teatrestro, poste denove aktoro ĝis la emeritiĝo en 1930.

Elektitaj teatraj roloj
-----------------------

* Hervé:
	+ *Lili* - Plinchard
	+ *Mam'zelle Nitouche* - Champlatreux
* Ede Tóth: *A falu rossza* - Lajos
* Imre Kálmán: *A csárdáskirálynő* - Lipót

Elektitaj filmaj roloj
----------------------

* *Mágnás Miska* (1916) – grafo Korláth
* *A nagymama* (1916) – kolonelo Örkényi

Elektitaj disĉiploj
-------------------

* Olly Pálffy

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla dekstre)
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

* Kategorio Imre Szirmai en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La subskribita traktato.
La **Japana-korea aneksa traktato** estis subskribita la 22-an de aŭgusto, 1910 fare de la reprezentantoj de la Korea kaj Japana Imperia registaro. Ĝi estis proklamita publike la 29-an de aŭgusto, oficiale komencante periodon de japana regado en Koreio. La traktato havis ok artiklojn, el kiu la unua estis: "Lia Moŝto Imperiestro de Koreio faras kompletan kaj konstantan rezignon pri ĉiuj rajtoj de suvereneco de tuta Koreio, favore al lia Moŝto, al la Japana Imperiesto."

La imperiestro de Koreio (Sunjong) rifuzis subskribon de la traktato, ĝin signis ĉefministro Lee Wan-Yong de Korio kaj rezidenta generalo Terauchi Masatake.

Traktato de 1965 pri bazaj rilatoj inter Koreio kaj Japanio deklaris, ke ĉiu traktato antaŭ la 23-a de aŭgusto estas nevalida. Pro tio multaj japanoj pensas, ke la traktato estis valida ĝis 1965, kiun interpreton rifuzas kompreneble la koreoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Traktato Eulsa
* Japana-korea aneksa traktato de 1907
* Japana imperialismo en Koreio

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Japana-korea aneksa traktato en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* la traktato angle Arkivigite je 2015-09-11 per la retarkivo Wayback Machine
**Jalcomulco** estas komunumo en la meksika subŝtato Veracruz. La ĉefurbo de la komunumo estas Jalcomulco. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 30 088.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 4690 loĝantojn. El tiuj estis 2377 viroj kaj 2313 virinoj. La komunumo havas surfacon de 58.4 kvadratkilometroj. La komunumo situas je 19 gradoj kaj 20 minutoj norda latitudo kaj 96 gradoj kaj 46 minutoj okcidenta longitudo. La meza alteco estas 340 metroj super la marnivelo.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 1995 en la komunumo vivis 4517 personoj. En la jaro 2000 temis pri 4416, do temis pri kresko / malkresko je -0.45 %. En la jaro 2000 (INEGI) en la komunumo vivis 4024 personoj, kiuj aĝis pli ol 5 jaroj. El tiuj 29 personoj parolis indiĝenan lingvon. Tio egalas al % de la loĝantoj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Jalcomulco en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

 Arkivigite je 2007-03-28 per la retarkivo Wayback Machine


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Rafetus2.pngRafetus2
La **jangzia giganta testudo** aŭ ruĝ-rivera giganta testudo (*Rafetus swinhoei*) estas testudospecio el familio de molkarapacaj testudoj (*Trionychidae* aŭ Trioniĥedoj). Ĝi havas nur kelkajn ekzistantajn ekzemplerojn kaj estas forte minacata je formorto.

Priskribo
---------

Tiuj ĉi testudoj havas molkarapacon el mola, ledosimila dorsokovrilo. Ĝi atingas la longon de ĝis 109 cm kaj la pezon de 120 ĝis 140 kg. Ĉe unu ekzemplero, la kapo longis 22,5 cm kaj larĝis 11,8 cm, dum la karapaco longis 58,6 cm kaj larĝis 50,7 cm. La virbestoj estas ĝenerale pli malgrandaj ol la inbestoj, sed ili havas pli longan voston. la kapon karakterizas granda buŝo kaj la relative supre situantaj okuloj.

Disvastiĝo kaj konduto
----------------------

Originale la jangzia giganta testudo vivis en suda Ĉinio kaj norda Vjetnamio. Ilia vivejo estis la riversistemoj kaj la apudaj humidaj areoj kaj lagoj. Oni apenaŭ konas ilian vivmanieron: laŭ sciigoj de fiŝkaptistoj, oni trovis en stomako de kaptita testudo fiŝojn, krustulojn, akvohiacintajn ranojn kaj verdajn rizfoliojn. La inbesto demetas ĉ. 60 ovojn en la nokto aŭ en la fruaj matenaj horoj.

Minacata je formorto
--------------------

Sciigoj el 2004 parolis pri kvin bestoj, kiuj vivas en Ĉinio, sub homa protekto. Tio malpliiĝis al 2 en 2007, kiam unu ĉ. 80-jara intestudo vivas en Zoo de Ĉangŝa kaj ĉ. 100-jara virtestudo en Zoo de Suzhou. La unusola en la naturo vivanta besto vivas en Lago Hoan Kiem en Hanojo. Oni havas kelkajn fotojn pri la besto ekde 1998, sed laŭ kelkaj sciencistoj, tiu besto estas aparta specio, nome *Rafetus leloi*.

La ĉefa kaŭzo de la malpliiĝo de la bestonombro estis detruo de la vivejo per konstruo de la baraĵoj, riveraj reguligoj kaj similaĵoj. Gravis ankaŭ ties priĉasado por ties viando, karapaco. La IUCN listigas la speciojn kiel „kritike minacata je formorto" (*critically endangered*).

* Kategorio Jangzia giganta testudo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Jangzia giganta testudo en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
La **Japana Pacdefenda Esperantista Asocio** (**JPEA**) estas pacisma asocio.

En la 26a de julio 1970, Japana Sekcio de la Mondpaca Esperantista Movado nomiĝis **Japana Pacdefenda Esperantista Asocio** laŭ la antaŭa **Vjetnama Pacdefenda Esperantista Asocio**. En marto 1994, konsiderata kiel la «plej forta sekcio de MEM post la falego de eŭropaj
"socialismaj" landoj», JPEA decidis fariĝi sendependa asocio.

Gazeto
------

La organo de la asocio nomiĝas *La Verda Kolombo*, ĝi ekaperis kiam JPEA fondiĝis. Redaktoro: Kurita Kimiaki (retejo), Yata Sakuragaoka 1209-98, Misima-si, Japanio

Iamaj estraranoj
----------------

* Kurita Kimiaki
* Satoo Morio
* Hideo Kumaki

Eldonoj
-------

* *La armeo de Hirohito. Notoj de japanaj militkrimuloj*. Div. aŭtoroj. Trad. Japana Pacdefenda E-ista Asocio. Numazu: Biblioteko Kolombo, 1990. 200p. 18cm. 15,00 gld. (Recenzo[*rompita ligilo*])

Agado
-----

La asocio interalie agadis kontraŭ la Vjetnama milito, kaj por konatigi la krimojn de la japana armeo.

En 2004, la prezidanto de JPEA, Hideo Kumaki, ricevis la amikecan medalon de la vjetnama ŝtato pro duonjarcento de kontribuoj al amikeco inter la japana kaj vjetnama popoloj. Post la milito li helpis la vjetnamajn viktimojn kaj blindulojn, ekzemple por eldoni brajlajn librojn.

Pli proksime, ĝi partoprenis forumojn pri historio inter Ĉinio, Japanio kaj Koreio kaj helpis la tradukon de libro (Historio por malfermi estontecon - Moderna historio de Ĉinio, Japanio kaj Koreio). Ĝi estas provo verki historian libron komunan por la tri landoj, ĉar en la jaroj 2000 oni ankoraŭ tro malofte akordiĝas pri krimoj okazintaj pli ol 60 jaroj antaŭe.

Fontoj kaj notoj
----------------

1. ↑  En 2010 la asocio verŝajne ankoraŭ ekzistas, ĉar ĝi partoprenas la 97-a Japanan Esperanto-Kongreson[*rompita ligilo*]
2. ↑  Le la Verda Kolombo n-ro 140 : « [...] Ni nomis nian organizon la Japana Pacdefenda Esperantista Asocio laŭ la nomo (antaŭa) de via organizo. [...] »
3. ↑  Eventoj n-ro 63
4. ↑  El la Verda Kolombo n-ro 100[*rompita ligilo*] (apr. 1990)
5. ↑  Vjetnama registaro honoras esperantiston (Libera folio, 07/10/2004)
6. ↑  
Esperantistoj de Ĉinio kaj Japanio ĉeestis la "4-an Forumon pri Historia Rekonado kaj Orient-Azia Paco"

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ĉion pri la pacmovado, la agado kontraŭ la milito, organizoj, revuoj, homoj |