recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
La **Galileja grupo** (aŭ Grupo de Galilejo) estas la grupo de movoj de nerelativeca spactempo. Elemento de la Galileja grupo nomiĝas **galileja transformo**, kiu estas aŭ translacio (spaca aŭ tempa), rotacio, aŭ Galileja rapidiĝo (fore de la lumrapido. Ĝi estas kontrahiĝo de grupo de Poincaré.

Difino
------

La **Galileja grupo** estas la grupo de Lie, konsistanta el bildigoj de la jena formo:

{\displaystyle f\colon \mathbb {R} \times \mathbb {R} ^{d}\to \mathbb {R} \times \mathbb {R} ^{d}}
{\displaystyle f\colon (t,{\vec {x}})\mapsto (t+s,R{\vec {x}}+{\vec {y}}+t{\vec {v}})} {\displaystyle (s\in \mathbb {R} ,\;{\vec {y}}\in \mathbb {R} ^{d},\;{\vec {v}}\in \mathbb {R} ^{d},\;R\in \operatorname {O} (d))}
Jen la dimensio de la Galileja grupo:

{\displaystyle 1+d+d+{\frac {1}{2}}d(d-1)=(1/2)(2+3d+d^{2})={\frac {1}{2}}(d+1)(d+2)}
Matematike, la Galileja grupo estas la duonrekta produto

{\displaystyle \operatorname {Gal} (d+1)=\mathbb {R} ^{d+1}\rtimes (\mathbb {R} ^{d}\rtimes \operatorname {O} (n;\mathbb {R} ))},
en kiu la ena duonrekta produto estas inter plirapidiĝoj kaj rotacioj, kaj la ekstera duonrekta produto estas inter translacioj kaj la plirapidiĝoj-rotacioj.

Historio
--------

Galilejo asertis, ke la Galileja grupo estas la "simetrio" de fiziko en 1638. La leĝoj de la naturo ne ŝanĝiĝas sub galileja transformo. La rezulto de eksperimento restas la sama se vi submetas ĝian lokon al galileja transformo. Ŝanĝo en loko, aŭ en tempo, aŭ eĉ en orientiĝo nenion ŝanĝas. Tia nevarieco ankaŭ estas nomata simetrio. Laŭ la teoremo de Noether, ĉiu tia simetrio estas rilata al konserva leĝo. La konservleĝoj de klasika meĥaniko sekvas el la senŝanĝeco de la naturaj leĝoj sub galileja transformo.

Referencoj
----------

* Arnold, Vladimir I..  (1997) *Mathematical methods of classical mechanics*, 2‑a eldono (angle), Springer-Verlag. ISBN 978-0-387-96890-2.

* Kategorio Galileja grupo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Galgamácsa** (galgamAĉa) estas vilaĝo en Hungario en regiono **Meza Hungario**, en departemento Pest, en subregiono de Veresegyház. **Galga** estas rojo, alfluanto de rivero Zagyva.

Bazaj informoj
--------------

Blazono de Galgamácsa
* Areo: 43 km²
* koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 47.6952/19.3845
* Loĝantaro: 1970
* Poŝtkodo: 2183
* Telefonprefikso: 28

Situo
-----

Galgamácsa situas sur mildaj deklivoj, laŭ flankovojoj kaj laŭ fervojoj al Aszód, Balassagyarmat kaj Vác.

Historio
--------

La komunumo estis loĝata jam dum la bronzepoko. La unua mencio okazis dum la mezepoko, baldaŭe en 1421 oni mencias jam 2 apartajn vilaĝojn: "Alsómacha" kaj "Felsewmacha". Dum la turka erao la vilaĝo preskaŭ senhomoĝis. Poste alvenis hungaroj kaj slovakoj. En 1827 granda incendio okazis.

En la vilaĝo vivis kaj pentris Juli Dudás popolstila pentristino. Ankaŭ nuntempe la maljunulinoj vestas sin en popolaj kostumoj.

Vidindaĵoj
----------

* popola domo de Zsigri (ĵigri)
* preĝejo Apoteozo de Sankta Kruco

* Kategorio Galgamácsa en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Stepan Olijnik**, en ukraina Степан Іва́нович Олі́йник (3a de aprilo 1908 — 11a de januaro 1982) estis ukraina poeto-humuristo, satiristo, ĵurnalisto.

Stepan Olijnik naskiĝis la 3an de aprilo 1908 en vilaĝo Pasiceli, provinco de Odeso de Ukrainio en kamparana multfila familio. Post la kvara klaso de lernejo la patro sendis Stepanon al lernejo en Odeso kiu portas nomon de poetino ukraina Lesja Ukrainka.

Kiam la patro en 1930 estis reprezaliita de diktatora reĝimo de Stalino, Stepano estis jam studanto de pedagogia instituto, sed kiel la filon de "malamiko de popolo" oni forigis el altlernejo. Stepano iĝis ŝipa direktilisto. Post unu jaro li sukcesis returni al instituto kaj poste estis arestita por humurplenaj publikaĵoj en universitata gazeto. Sed la jaro 1931 ne estis tiom kruela kiom 1937, oni liberigis Stepanon. Aldone lia gardisto dum aresto forprenis la agendon kun versaĵoj de Stepano kaj iĝis lia adepto.

En 1934 Stepano Olijnik finis la pedagogian instituton kaj estis dum kelkaj jaroj korespondanto de loka gazeto. Dum dua mondmilito estis fronta korespondanto de diversaj gazetoj. Poste dum jardekoj laboris en tutukraina humura revuo "Perec" ("Pipro").

La faktoj, kiujn uzis Olijnik en siaj verkoj, estis tiom tipaj, ke la homoj rekonis ilin mem en liaj publikaĵoj. Okazis, ke post publikaĵo oni telefonis al li el prokurorejo kaj petis la adreson de la alta oficisto, kiu hontiĝis per maldignaj aferoj. Oni timis ŝercojn de Olijnik, tamen respektis lin.

La fama soveta reĝisoro Leonid Gajdaj prenis temon de sia filmo "Hundo Barboso kaj nekutima kroso" el verko de Olijnik. La komedian filmon aĉetis dekoj de landoj en tuta mondo. Ĝi obtenis altan pritakson de filmfestivalo en Cannes (Francio).

Oni atribuis al la verkisto Ŝtata Literatura Premio de Soveta Unio.

Oni eldonis la verkojn de Stepan Olijnik en kvarvoluma kolekto.

Oni fondis literaturan premion de Ukrainio kaj bonfaran fondon nome de Stepan Olijnik.

Stepan Olijnik mortis en 1982 en Kievo.

En 1990 oni nomigis straton en Kievo honore de Olijnik.

Ekzemplo de lia versaĵo (tradukis Ivano Kossey):

Heroa savanto.

En granda rivero knabino dronadis,

El bordo amaso ŝin streĉe rigardis.

La homoj nervumis: sed kio okazos?

La povra knabino sensence fordronos!

Subite bravulo en akvon ensaltis,

Kuraĝe kaj noble knabinon li savis.

Sed kiu kuraĝo! – amaso triumfis –

En akvon profundan, malvarman ĵetiĝis!

Dum li kaj knabino la vestojn ŝanĝadas,

La homoj malsekan, tremantan lin laŭdas.

Bravulo respondas: nur devon mi faris,

Floreton belegan senpense mi savis.

Meritas mi gloron, dekoron, afablon,

Sed kiu porkaĉo min puŝis en akvon?

Fontoj
------

* "Stratoj de Kijev", Informilo. Eldonejo UE, Kiev-1995 (en ukraina: «Вулиці Києва, Довідник» УЕ, Київ-1995)
* Kievskie vedomosti Nro 226 (3031), merkredo, 15 oktobro 2003 (en la rusa: Киевские ведомости № 226 (3031), Среда, 15 Октября 2003).



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 361276
* GND: 118994964
* LCCN: nr89004649
* VIAF: 45102167
* ISNI: 0000 0000 6677 1183
* NKC: jx20050509037
 |
Grafo **Béla Keglevich** [kegleviĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Keglevich Béla** estis hungara magnato, parlamenta deputito. Lia nobela antaŭnomo estis *buzini*, lia patro estis Gábor Keglevich.

Béla Keglevich naskiĝis la 10-an de marto 1833 en Buda, li mortis la 13-an de novembro 1896 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Béla Keglevich lernis private en la familio, poste li studis en Reĝa Jura Akademio (Pozono) kaj liceo de Eger. En 1861 kaj inter 1865–1872 li estis parlamentano, kie li estis fidelulo de Kálmán Tisza. Baldaŭ li forlasis la politikon kaj li havis financan postenon en Parizo. Li ankaŭ amatore pentradis. En 1886 li hejmenvenis, ĉar li iĝis departementestro de Heves (historia departemento), poste li havis diversajn financajn postenojn. Li edziĝis en 1860.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *A szalonkaidényre vonatkozó jóslat* (1862)
* *A beteg parlament* (1891)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 703805
 |
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

**VADAS Sára** (vadaŝ) estis hungara kuracistino, politikistino naskita en Torda la 30-an de novembro 1903 kaj mortinta en Budapeŝto la 17-an de novembro 1975

Kariero
-------

Vadas estis fratino de Márton kaj Andor, edzino unua de Zoltán Vas. Li partoprenis en la laborista movado de 1920. Post ekzekutado de siaj fratoj ŝi elmigris en Vienon, poste en 1923 Sovetunion. De 1931 ĝis 1937 ŝi studis en la medicina universitato de Moskvo kaj ĝis 1941 ŝi estis distrikta kuracisto en Moskvo, en 1941–42 internisto en Ufa kaj poste ŝi servis en la Ruĝa Armeo.

Vadas revenis en Hungarujon en 1945 kaj ŝi iĝis anino de la Hungara Komunista Partio. Inter 1950 kaj 1955 ŝi estis kunlaborantino de la agitacia kaj propaganda sekcio de la partio, 1955-56 ĉefkuracisto-direktoro (Bp. VIII. ker.-i Vas strata Balassa János malsanulejo). De 1957 ĝis 1968 ŝi estis higienisto, grupestra ĉefkuracisto de Közegészség- és Járványügyi Állomás (Stacio por Publiksano kaj Epidemiafero) de Budapeŝto.

Fonto
-----

* Magyar Életrajzi Lexikon
Norde de la memorejo. Monumento al la patrino de Lenin
**Memorkomplekso de Lenin**, aŭ *Lenin-memorejo* (Ленинский мемориал) estas aro de konstruaĵoj en Uljanovsko, Rusio, kreita omaĝe al 100-jara datreveno de la naskiĝo de V. I. Lenin. La ĉefa konstruaĵo havas formon de kvadrato kun flanko 110 m. La alteco estas 34 m. En ĝi troviĝas muzeo de Lenin, granda koncerta halo kaj politika lernejo. Krom tio, tie estas lekciaj haloj, aŭditorioj, kinoĉambroj, bibliotekoj, kafejoj, bufedejoj kaj ankaŭ aliaj ejoj, necesaj por funkciado de la memorejo.

Interne de la kvadrato, sed en la loko sen tegmento, staras du domoj. Unu el ili estas tiu, kie la familio de Uljanov loĝis en 1870-1871 kaj kie naskiĝis V. I. Lenin. Nun tie estas ekspozicio pri ĉiutaga vivo de tiu tempo.

Norde de la ĉefa konstruaĵo staras domo, kie la familio de Uljanov loĝis en 1871-1875. Ĝi nun estas muzeo-loĝejo de la familio Uljanov. Antaŭ la domo estas bronza monumento al patrino de Lenin kun la filo.

Memoriga komplekso de V. I. Lenin

* Kategorio Memorkomplekso de Lenin en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Werner PIEPER** naskiĝis la 2-an de marto 1948 en Meschede, Germanio, li estas germana aŭtoro kaj eldonisto. Li vivas en Löhrbach, Odenvaldo, Germanio, kune kun sia vivkunulino Nadina Leganovic. Pieper kreskis en Dörnholthausen, parto de la urbo Sundern (Saŭerlando, Germanujo). De 1965 ĝis 1968 jaro li absolvis sian instruon kiel kuiristo en Alsfeld; de 1968 ĝis 1970 li armeanstataŭe servis en la "Ludwig-Gutmann-Haus", speciala kliniko por paraplegiuloj en Hajdelbergo, Germanujo.

Werner Pieper havas eldonejon en Löhrbach, fondita en 1971 en Hajdelbergo sub la nomo de "Die Grüne Kraft" ("La Verda Forto"), ĝi en la 1980-aj jaroj konatiĝis sub la nomo de "MedienXperimente" ("Eksperimentoj pri amaskomunikiloj") kaj nuntempe nomiĝas "Werner Pieper & The Grüne Kraft" ("Werner Pieper kaj La Verda Forto", kun la angla artikolo "The", ĉar li ŝatas la anglan lingvon).

En la eldonejo de Werner Pieper aperas eldonaĵoj pri natura nutraĵo, indianoj ktp. ankaŭ germanaj tradukoj de aŭtoroj kiel Timothy Leary kaj Terence McKenna. Ankaŭ aperas aro da libroj pri LSD, MDMA, psilocibino kaj aliaj fungosubstancoj, psikoaktivaj kaktoj kaj aliaj psikoaktivaĵoj en lia "Edition Rauschkunde" ("eldonaĵaro ebrioscienco").

Plua fokuso de la eldonejo estas libroj pri temoj, kiuj apenaŭ eldonatas en grandaj eldonejoj, ekzemple la "Scheißbuch", (libro de fekaĵoj), kiu eĉ prezentiĝis en elsendaĵo de Jürgen von der Lippe en la televido.

La eldonaĵoj estas germanlingvaj. Nur la plurlingva drogvortaro ("Mehrsprachiges Drogenwörterbuch") de Gereon Janzing enhavas ankaŭ Esperanton, krome la germanan, anglan, portugalan, hispanan, francan, italan kaj rusan lingvojn.
**Werner PLATE** (naskiĝis la 18-an de septembro 1913, mortis la 27-an de junio 2001) estis honora membro de Germana Esperanto-Asocio.

Lia Esperantista vivo
---------------------

### 1920-aj 1930-aj jaroj

Jam en 1928 Werner lernis Esperanton ĉe Rudi Graetz. En 1932 li gvidis kurson en la urboj Rostock, Doberan kaj Schwaan.

### Post 1965

Aktiva jam kiel junulo en Germana Laborista Esperanto-Asocio, post 1965 li kunkonstruis la re-permesitan movadon en Germana Demokratia Respubliko kaj ekde 1977 ĝis la unuiĝo estis membro de la Centra Estraro de ties Esperanto-asocio (GDREA). De 1968 ĝis 1996 li estis redaktoro de BALTA MARO INFORMILO. De 1978 ĝis 1987 li estis estro de la distrikta estraro Rostock.

En 1983 Werner Plate partoprenis la 68-an UK en la bulgara urbo Varna kaj en 1984 li partoprenis la 22-an tutpolan esperanto-kongreson en Ŝtetino.

### Post 1990

En 1991 li ricevis la honoran estrecon de LAMA kaj en 1994 li fariĝis honora membro de GEA, dum la 72-a Germana Esperanto-kongreso, en Kiel.

Referenco
---------

1. ↑  Laŭ "Esperanto aktuell", 4/01, paĝo 19

Fonto
-----

* *Esperanto* oktobro 2001
* Ralf Kuse.  (1999) *Esperanto in Mecklenburg unf Vorpommern. Eine Chronik 1905 - 1998. Fakten - Daten - Namen*. Landesverband Mecklenburg-Vorpommern des Deutschen Esperanto-Bundes e.V.. ISBN 3-924409-04-8. paĝoj 111, 257-258
**VASAS Samu** [vaŝaŝ] estis rumanuja hungara naturscienca populariga verkisto, etnografo naskiĝinta en Bențid la 14-an de julio 1927 kaj mortinta en Huedin la 20-an de decembro 1997.

Biografio
---------

Samu Vasas finis en 1947 en la *Porinstruista Instituto* de Cristuru Secuiesc en 1947. Li instruis en Szind, Tordatúr, Sinfalva kaj en 1953–1954 li estis en Huedin lernejinspektisto, pli poste inter 1955–1987 li estis samloke ĝenarala kaj mezlerneja instruisto. Li akiris diplomon pri biologio-geografio en 1959 en la Universitato Bolyai de Kluĵo. Li estis kunlaboranto de gazeto Kalotaszeg, prezidanto de la *Pro Kalotaszeg Kulturális Egyesület*.

Verkoj
------

* *Hasznos műszerek készítése*, Buk. 1962;
* *A bionika ma*, Buk. 1974;
* *Életünk és a víz*, 1976;
* *Erdő és környezetvédelem*, 1981;
* *Népi gyógyászat*, Buk. 1985;
* *Kalotaszegi ünnepek*, (kunulaŭtoro), 1986;
* *A kalotaszegi gyermek*, Kv. 1993;
* *Népi jelvilág Kalotaszegen*, Bp. 1994.

Fontoj
------

* Romániai magyar irodalmi lexikon


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 253455
* LCCN: n82007756
* VIAF: 121500974
* ISNI: 0000 0000 8014 4645
* SUDOC: 176754202
* BNF: 127257931
 |



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Samuel COLT** (naskiĝis la 19-an de julio 1814, Hartford, Konetikuto, Usono – mortis la 10-an de januaro de 1862 en Hartford) estis usona armilfabrikisto, disvastiganto de la revolvero (turnŝargila pistolo, kolto).

Li estis ankoraŭ juna matroso, kiam li skulptis el ligno modelon de la unua revolvero, jarojn poste li perfektigis la funkciantan version kaj patentigis ĝin en 1835 en Anglio kaj Francio, unu jaron poste en Usono. La unutubaj pistoloj kaj pafiloj de Colt - ĉe kiuj la tiro de la ĉano turnis la ŝargilon unu lokon plu - disvastiĝis malfacile, kaj la firmao fondita por produktado de ili en Paterson, New Jersey bankrotis en 1842.

Colt planis en la sekvaj jaroj elektosparkajn marajn minojn, kiuj ebligis teledirektitajn eksplodigojn. Li partoprensi ankaŭ en la telegrafa negoco: li demetis la unuan submaran kablon de la mondo.

Kiam disvastiĝis inter la soldatoj, ke la revolveroj de Colt estis tre efikaj en Florido kaj Teksaso kontraŭ la indianoj, Colt ricevis ŝtatan mendon je 1000 revolveroj, dum la meksika milito. Li rekomencis la produkdaton de la armiloj en 1847 kaj konstruis en Hartford la plej grandan privatan armilproduktan fabrikon de la mondo.

Li kunlaboris kun pli juna Eli Whitney kaj ili ellaboris la produktadon de ŝanĝeblaj produkteroj, la ĉenbandan muntadon. Li iĝis riĉulo danke al la inventaĵo.

La revolveroj disvastiĝis amase dum la usona enlanda milito. En 1873 aperis la sespafaĵa, unupafa tipo, kiu iĝis sub la nomo la *Peacemaker* (pacofaristo) plej fama manpafilo de la sovaĝa okcidento.

* Kategorio Samuel Colt en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 201002
* GND: 118521659
* LCCN: n50033204
* VIAF: 57406045
* ISNI: 0000 0000 8385 3842
* SUDOC: 050328581
* BNF: 13510355r
* ULAN: 500101743
* BIBSYS: 2085600
* NKC: xx0123775
 |
**Nokian Renkaat Oyj** (ĝis la jaro 1997 Nokian Renkaat Oy) estas en la jaro 1988 fondita gumindustria entrepreno, kiu faras pneŭojn por persona aŭtoj kaj kamionoj kaj pezajn pneŭojn ka. havenaj, mineraj, agrikulturaj kaj arbaraj maŝinoj. La strategio de Nokian Renkaat estas koncentriĝi la klienta bezonoj kaj produktoj de nordaj kondiĉoj. Oni reklamas la produktojn plejparte en areoj, kie estas neĝo, arbaro kaj malfacilaj veturaj kondiĉioj, kiujn naskas variado de la sezonoj.

Nokian Renkaat havas fabrikojn en Nokia en Finnlando, en Dayton en Tennessee en Usono kaj du fabrikoj en Seuloskoi en Rusio. Aldone al siaj propraj produktadinstalaĵoj, la firmao havas kontraktoproduktadon, kiu respondecis pri ĉirkaŭ 3% de la pneŭvendoj de la firmao en 2013. Produktevoluo kaj administrado situas ĉe Nokia. Nokian-pneŭoj havas sian propran podetalan ĉenon Vianor, kiu vendas pneŭojn en Eŭropo kaj Nordameriko. Fine de 2015, la ĉeno Vianor inkludis entute 1 475 vendopunktojn en 26 landoj.

Nokian Tires estas la merkatgvidanto en la nordiaj landoj kaj Rusio. En 2013, 34% de la spezo venis de Rusio kaj la CIS-landoj. La parto de Finnlando de la vendo de la grupo en 2013 estis 14%. La jara produktado de la fabrikoj de la firmao estis 15 milionoj da pneŭoj en 2013. Nokian Renkaat estas unu el la plej grandaj dungantoj en Pirkanmaa.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Nokian Renkaat en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 820852
* ISNI: 0000 0004 0519 0819
 |
**Sári Barabás** [ŝAri barabAŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Barabás Sári** estis hungara-germana operkantisto, (soprano, koloratursoprano), primadono.

Sári Barabás  naskiĝis la 14-an de marto 1914 en Budapeŝto, ŝi mortis la 16-an de aprilo 2012 en Munkeno (Germanio).

Biografio
---------

Sári Barabás aĝis 6, kiam ŝi debutis kiel baletisto. Akcidento finis ŝian karieron, tial ŝi komencis lerni kantadon en sia aĝo 16 Muzikakademio de Budapeŝto, sed en la sekva jaro ŝi lernis private de Géza László. Ŝi debutis en 1939 en Teatro Városi, baldaŭ ŝi havis rolojn ankaŭ en Reĝa Operejo de Budapeŝto, en 1942 en Operetoteatro (Budapeŝto), en 1943 en Teatro Csokonai (Debrecen). En 1947 ŝi rifuĝis pro la etendiĝanta socialismo al Munkeno, kie ŝi havis komence postenon en la loka radio, poste ŝi havis operajn rolojn en Wiesbaden kaj Frankfurto ĉe Majno, fine en Munkeno. En 1950 ŝi faris turneon en Usono, poste ankaŭ aliaj landoj. En 1950 ŝi apartenis al Reĝa Operejo de Londono. Ŝi perfekte kantadis germane, france, itale. En la 1960-aj jaroj ŝi ofte kantadis en somera scenejo de Mörbisch am See. Ŝi finis la kantadon en 1978, tamen kelkfoje ŝi estis aŭdebla ĝis 2007. En la 1980-aj jaroj ŝi ofte revizitis Hungarion. Ŝi ricevis okcidentgermanan premion en 1963. Ŝia unua edzo estis hungara kuracisto, la dua germana operkantisto. En 1992 ŝi vidviniĝis.

El ŝia repertuaro
-----------------

* Giuseppe Verdi:
	+ Rigoletto - Gilda
	+ La traviata - Violetta
	+ Wolfgang Amadeus Mozart:
	+ Die Zauberflöte - Reĝino de la nokto
	+ *Die Entführung aus dem Serail* - Konstanze
* Franz Schubert: Das Dreimäderlhaus - Medi
* Imre Kálmán: *A csárdáskirálynő* - Anhilte (prezentita 250-foje)
* Ferenc Lehár: *A víg özvegy*

Elektitaj filmaj roloj
----------------------

* *Bercsényi huszárok* (1939)
* *Magyar Kívánsághangverseny (1943)*
* *Dubarry* (1951)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun fotoj
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio Arkivigite je 2018-04-18 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 597799
* GND: 122080459
* LCCN: n92041455
* VIAF: 5804878, 306408881 82145663015205070994, 5804878, 306408881
* ISNI: 0000 0003 7445 8631
* SUDOC: 160474752
* BNF: 139451818
* MBA: 0307e8f1-303d-4362-a629-e85bef3c0e95
* NKC: xx0262053
 |
Multaj parametroj kaj mezuroj en fiziko kaj inĝenierarto estas esprimitaj kiel cifereca kvanto kaj respondanta dimensia mezurunuo; ekzemple: 1000 kg/m³, 100 kPa, 50 mejloj por horo. **Konverto de unu dimensia mezurunuo al alia** estas ofte malsimpla, kaj scipovo fari tiajn konvertiĝojn estas grava. La **aldono-frakcia tekniko**, ankaŭ sciata kiel la **mezurunuo-faktora tekniko** aŭ **dimensia analitiko**, estas larĝe uzata maniero por plenumo de tiaj konvertoj. Ĝi estas ankaŭ uzata por kontrolo ĉu du flankoj de matematika ekvacio engaĝanta dimensiojn havas la samajn dimensiajn mezurunuojn.

La tekniko
----------

La faktoro-marka tekniko estas la sinsekva apliko de **konvertaj faktoroj** esprimitaj kiel frakcioj kaj aranĝitaj tiel ke dimensiaj mezurunuoj aperas kaj en la numeratoro kaj en la denominatoro de ĉiu el la aldonitaj frakcioj. Tiel, la superfluaj dimensioj povus esti forigitaj ĝis kiam nur la dezirataj restus.

Ekzemple, 10 mejloj por horo povas esti konvertita al metroj por sekundo per uzado de la vico de konvertigaj faktoraj frakcioj montritaj jene:

```
10 ~~mejlo~~  1609 metro     1  ~~horo~~           metro
-- ---- × ---- ----- × ---- ------- = 4.47 -------
1  ~~horo~~     1  ~~mejlo~~   3600 sekundo        sekundo
```

Oni povas vidi, ke ĉiu **konverta faktoro** estas ekvivalenta al la valoro de unu. Ekzemple, komencante per 1 mejlo = 1609 metroj kaj dividante ambaŭ flankojn de la ekvacio per 1 mejlo kondukas al 1 mejlo / 1 mejlo = 1609 metroj / 1 mejlo, kiu kiam simpligita liveras 1 = 1609 metroj / 1 mejlo. 

Do, kiam la unuoj *mejlo* kaj *horo* estas nuligitaj kaj la kalkuloa, 10 mejloj hore konvertiĝas al 4.47 metroj sekunde.

Vidu ankaŭ
----------

* Dimensia analitiko
* Konverto de mezurunuoj
* Mezurunuo

  

  


|  |  |
| --- | --- |
|  <!-- --> | Ĉi tiu artikolo enhavas dume forkomentitajn partojn de la teksto, ĉar ili ankoraŭ ne estas sufiĉe bonaj. Vi povas redakti la paĝon kaj plibonigi kaj malkomenti la forkomentitajn partojn. |
**Béla Joó** [bEla jO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Joó Béla** estis hungara pentristo.

Portreto pri Gábor Klauzál
Béla Joó  Arkivigite je 2018-05-19 per la retarkivo Wayback Machine naskiĝis la 27-an de novembro 1874 en Szentes, li mortis la 27-an de novembro 1909 en Szentes.

Biografio
---------

Béla Joó abiturientis en 1892 en sia naskiĝurbo. Jam dum la lernejaj jaroj li ŝatis desegnadi, ilin aprezis bonaj Mihály Munkácsy. Pro tiu instigo Joó frekventis privatan pentristan lernejon de Bertalan Karlovszky kaj Sándor Bihari (pentristo) en Budapeŝto. Inter 1893 kaj 1896 li studis en privata lernejo de Simon Hollósy en Munkeno, poste li vizitis Artistkolonion de Nagybánya, fine li estis soldato 2 jarojn. En 1898 li revenis al Munkeno, sed liaj okuloj malsaniĝis, tial li forlasis la pentradon kaj faris la necesajn kamparanajn laborojn en la familia bieno. En 1904 li denove prenis penikon, liaj temoj estis portretoj kaj pejzaĝoj en la Granda Hungara Ebenaĵo. Ĝenerale li ne ekspoziciis, ĉar la bieno donis sufiĉajn enspezojn. Li frue mortis pro pneŭmonito.

Ekspozicioj
-----------

* Arthalo Budapeŝto (1901?)
* Nagybánya (1912?)

Elektitaj pentraĵoj
-------------------

* memportreto (vidu la supran bildon!)
* portretoj pri Gábor Klauzál (1895) kaj Zoltán Futó (1908, loka pastro)
* Alföldi táj
* Szántóföld

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun memportreto
* hungarlingva biografio
* 

Portreto pri Zoltán Futó

* Kategorio Béla Joó en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 612114
 |
**Sándor Vörös** [ŝAndor voroŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Vörös Sándor** estis hungara agronomo, altlerneja instruisto. Lia nobela antaŭnomo estis *kiskéri* [kiŝkEri].

Sándor Vörös naskiĝis la 28-an de februaro 1847 en Tata (Hungario), li mortis la 30-an de aprilo 1918 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Sándor Vörös maturiĝis en gimnazio en 1865, poste li akiris agronomian diplomon en Tutlanda Ekonomia Instituto en 1867. Li laboris 3 jarojn en bieno, ekde 1870 li instruis en simila instituto apud Kolozsvár, samtempe li akiris plian diplomon. Inter 1875 kaj 1898 li estis institutestro, inter 1898-1907 li estis akademiestro de Ekonomia Akademio (Magyaróvár). Li studvojaĝis en Eŭropo. Li ricevis la titolojn reĝa konsilisto en 1894, kortega konsilisto en 1905. Li pensiuliĝis en 1907, tamen li laboris plu ĝismorte en Ministerio pri agrikulturo (Hungario).

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *A mezei gazdaságtan rövid foglalata* (1878, 1879, 1899)
* *Külön ismertetők a k.-monostori tanintézetről és kiállításáról* (1885)
* *A dohánytermelésről* (1893, 6-a eldono en 1907)
* *A gazdaságok berendezéséről* (1893, 4-a eldono en 1901)
* *The Agricultural Education Institutions of Hungary* (1902)
* *L’état actuel et le passé de l’enseignement agricole en Hongrie* (1905)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al majusklo V, poste serĉu la nomon)

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 725327
* GND: 116583961X
* VIAF: 121509759
* ISNI: 0000 0000 7955 4575
 |
En grupoteorio, **normala kerno** estas la plej granda normala subgrupo en iu subgrupo.

Difino
------

La **normala kerno** {\displaystyle \operatorname {Kern} (H)} de subgrupo {\displaystyle H\leq G} de grupo {\displaystyle G} estas la komunaĵo de ĝiaj ĉiuj konjugaĵoj.

{\displaystyle \operatorname {Kern} (H)=\bigcap \_{g\in G}gHg^{-1}}
**Senkerna subgrupo** estas subgrupo, kies normala kerno estas la triviala subgrupo {\displaystyle \{1\_{G}\}}.

La normala kerno de iu ajn subgrupo {\displaystyle H\leq G} estas normala subgrupo de {\displaystyle G}; ĝi estas la plej granda el tiuj normalaj subgrupoj.

Ekzemploj
---------

La normala kerno de ĉiu normala subgrupo estas la subgrupo mem.

{\displaystyle N\triangleleft G\implies \operatorname {Kern} (N)=N}

Referencoj
----------

* Robinson, Derek J. S..  (1996) *A Course in the Theory of Groups*, 2‑a eldono, Graduate Texts in Mathematics **80**, Springer-Verlag. ISBN 0-387-94461-3.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Normal core (angle). *Groupprops*.
**Ďumbier** (slovaka elparolo: /ˈɟumbi̯ɛr/; hungare *Gyömbér*; pole *Dziumbier*) estas la plej alta monto de Malaltaj Tatroj en Slovakio. Ĝia alto estas 2 043,4 m kaj ĝi troviĝas sur la ĉefa kresto inter Krúpova hoľa (1 927,5 m) kaj Králička (1 785 m).

Priskribo
---------

La pinto de Ďumbier
De nordo, Ďumbier prezentiĝas kiel grandeta altmonta masivo kun 500 m altaj muroj, kolonoj kaj sulkoj irantaj ĝis glaĉeraj kaldronoj en la valoj Bystrá kaj Ludárová. La pli milta suda deklivo estas kovrita de granitaj ŝtonoj. En la nordaj valoj oni povas renkonti ĉamojn kaj marmotojn.

De la pinto de Ďumbier estas bona ĉirkaŭa vido al preskaŭ tuta montara sistemo de centra kaj norda Slovakio.

Historio
--------

Oni antaŭe intense minis en ĝiaj deklivoj feran ercon, oron kaj antimonan ercon. Restaĵoj de tiu agado estas videblaj en preskaŭ ĉiuj valoj.

Dum la Dua mondmilito okazis sur ĝiaj deklivoj bataloj inter slovakaj partizanoj kaj germanoj. Memore al tiuj bataloj kaj malfacila trairo de Malaltaj Tatroj fare de partizanoj dum la vintro de la jaro 1944, oni konstruis ĉe la proksima montarkabano Chata gen. M. R. Štefánika monumenton al pereintaj partizanoj.

Aliro
-----

Ďumbier estas alirebla per ruĝe markita vojo de la montarkabano Chata gen. M. R. Štefánika tra la monto Krúpova hoľa (1 927,5 m).

Nacia naturrezervejo Ďumbier
----------------------------

En la jaro 1973 estis deklarita 2 043,76 hektarojn vasta naturrezervejo. Ĝi enhavas la pinton de Ďumbier en la ĉefa kresto kaj la nordan deklivon. La teritorio konsistas el glacia reliefo sur granita grundo.

Referencoj
----------

1. ↑   Národná prírodná rezervácia Ďumbier (slovake). Štátny zoznam osobitne chránených častí prírody SR. Arkivita el la originalo je 2020-06-30. Alirita 2015-11-23.

Vidu ankaŭ
----------

* Kategorio Ďumbier en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Geografio de Slovakio
* Tatroj kaj Malaltaj Tatroj
**Péter RÉNYI** [pEter rEnji] hungara ĵurnalisto, kritikisto. Li naskiĝis en Temeŝvaro la 15-an de septembro 1920 kaj mortis en Budapeŝto la 8-an de oktobro 2002.

Kariero
-------

Péter Rényi vivis ĝis 1934 en Hamburgo. Inter 1938-1942 li estis presisto ĉe Imre Kner. En 1944 li patroprenis en komunista agado de KIMSZ. Inter 1946-1948 li estis presistgrafikisto de presejo Szikra Nyomda, inter 1948-1954 kunlaboranto de sekcio agitacia kaj propaganda de Magyar Dolgozók Pártja, inter 1949-1951 studento de Partialtlernejo de MDP, inter 1954-1956 kultura rubrikestro de Szabad Nép, poste gvidanto de sekretario, inter 1956-1988 vicĉefredaktoro de Népszabadság, inter 1963-1988 prezidanto de filmarta konsilantaro, inter 1980-1988 ano Centra Komitato de MSZMP. Li pensiuliĝis en 1988. De 1989 li estis lektoro de eldonejo LÁng Kiadó, inter 1990-1993 redaktoro de PPS Budapest Kft.

Fonto
-----

* Hungara vikipedio


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 462567
* GND: 126357714
* LCCN: n81050247
* VIAF: 76444596
* ISNI: 0000 0000 8003 7145
* SUDOC: 250931184
* BNF: 12904119n
* BIBSYS: 98037874
 |
***Albertine disparue***, origine titolita *La Fugitive* (La fuĝintino), estas la sesa ero de *À la recherche du temps perdu* de Marcel Proust, aperinta en 1925 jam post la morto de la verkisto.

La amplekso de la epizodoj centritaj sur la rolulo Albertine, kiu devis dekomence esti parto de *Sodome et Gomorrhe*, devigis Proust eltranĉi la tuton en du volumoj kies titoloj devis estis: *La Prisonnière* kaj *La Fugitive*. La publikigo de tradukaĵo fare de Rabindranath Tagore kun la titolo *La Fugitive* devigis Proust ŝanĝi siajn planojn. Li planis dekomence publikigi la du volumojn, nedisigeblaj laŭ la rakonta plano, kun la titolo *Sodome et Gomorrhe III*, aŭ *Sodome et Gomorrhe III et IV*. Nur en malfruaj daktilogramoj dumlonge konsiderataj postmortaj aperas la titolo *Albertine disparue*.

La rakontanto provas retrovi Albertine-on, sed li ekscias ke ŝi mortis pro rajd-akcidento. Li alterne suferas kaj trankviliĝas. Li enketas ĉe la komuna amikino kaj certiĝas, ke Albertine vere havis samseksajn amrilatojn. Ĉe la dukino Germantes li retrovas sian unuan amatinon Gilberte Swann. Ŝia patro mortis kaj ŝia patrino reedziniĝis al la grafo de Forcheville, pro kio ŝi nun estas akceptata en la monduma medio, kiel deziris ŝia patro. La rakontanto vojaĝas al Venecio kun sia patrino. Reveninte li ekscias ke Gilberte edziniĝis al lia amiko Robert de Saint-Loup. Li vizitas la novgeedzojn en ilia kampara domo. Gilberte kredas, ke Robert al ŝi malfidelas. Tio veras, sed ŝi ne scias, ke li estas samseksema, kiel lia onklo la barono de Charlus, kaj do malfidelas kun viroj.

Notoj
-----

1. ↑  Anne Chevalier, *Préface à Albertine disparue*, Gallimard, Paris, 1992, p. XIII.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rVerkoj de Marcel Proust |
| --- |
| *Reserĉe al la perdita tempo* | 
* *Sur la vojo de Swann*
* *En ombro de florantaj junulinoj*
* *La vojo de Guermantes*
* *Sodomo kaj Gomoro*
* *La kaptitino*
* *Albertine disparue*
* *Tempo retrovita*
 |
| Romanoj kaj eseoj | 
* *Plezuroj kaj tagoj*
* *Pastiĉoj kaj artikoloj*
* *Kontraŭ Sainte-Beuve*
* *Jean Santeuil*
 |

 |


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 795231
* GND: 4830095-0
* LCCN: n88674369
* VIAF: 175185868
* SUDOC: 07668766X
* BNF: 15000146f
* NLA: 35766332
* BNE: XX2043196
 |
**Mihály ANTAL** [mihAj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Antal Mihály** estis hungara lingvisto, bibliotekisto, membro (korespondanta en 1833) de Hungara Scienca Akademio.

Mihály Antal  naskiĝis en 1792 en Jászladány. Li mortis la 20-an de junio 1850 en Pest (urbo).

Biografio
---------

Mihály Antal frekventis porpastran lernejon en Eger, poste universitaton en urbo Pest. Post lernado li estis ĉefamilia edukisto en la 1820-aj jaroj. Ekde 1830 li vivis en Pest, kie li redaktis la akademian manvortaron. Li strebis por enkonduki la hungaran lingvon anstataŭ la latina en la instruado. En 1834 li iĝis bibliotekisto, kiun li plenumis ĝismorte.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Magyar Tudományos Akadémia kézi szótára* (Mana vortaro de la Hungara Scienca Akademio), (1832-1837)
* *Gondolatok honi magyar nyelvünk terjesztésének némely eszközeiről* (1827)
* *Ritka, új, és tájszavak gyűjteménye* - manuskripto

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla maldekstre post klako al literoj A, Á kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
**Fresno de la Fuente** [FRESno delaFŬENte] estas municipo en la oriento de la provinco Segovio, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la distrikto *Partido Judicial de Sepúlveda*. La loknomo *Fresno de la Fuente* estas komprenebla etimologie kiel Frakseno de la Fonto. Ĝi enhavas en sia vidindaĵaro romanikan fontanon, romanikan preĝejo de Sankta Mikaelo kaj la ermitejon de *Nuestra Señora de la Guía*. 

Fresno de la Fuente en la provinco Segovio.
Sen neĝo.
Romanika fontano sub neĝo.

Geografio
---------

Ĝia ebeneca municipa teritorio okupas totalan areon de 17,63 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 78 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte 240 el la 1910-aj jaroj. 

Ĝi distas 81 km de Segovio, provinca ĉefurbo; ĝi limas kun municipoj Carabias, Cedillo de la Torre, Encinas, Pajarejos kaj Grajera.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado. 

Historie ĝi apartenis al la *Comunidad de villa y tierra de Sepúlveda*, ene de la komunumaro *Ochavo de Bercimuel*.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj kaj vitejoj) kaj brutobredado (ŝafoj) kaj rilata komercado. Lastatempe funkciado de servoj plej ekgravis, kune kun piedirado tra naturaj lokoj. De la historia pasinteco restis diversaj vizitindaj vidindaĵoj kiel la preĝejo, la ermitejo kaj la fontano.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Segovio

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 768213
 |
Kovrilpaĝo de *Corriere dei piccoli* de 1911.
La **Itala skolo de bildliteraturo** estas unu el ĉefaj tradicioj de bildliteraturo plej gravaj en la eŭropa medio. Tiu tradicio estas nomata en Italio *fumetto* (fumeto) reference al la nomo de la parolveziko.

Historio
--------

Jam en decembro 1908 aperis la porinfana suplemento "Corriere dei piccoli". Post la venko de la faŝismo en 1922, elstaris Carlo Bisi (*Sor Pampurio*, 1929-41), Bruno Angoletta (*Marmittone*, 1928), Mario Pompei, Giovanni Manca (*Pier Cloruro de Lambicchi*, 1930), Roberto Sgrilli kaj Sebastiano Craveri. La itala merkato estis la unua el Eŭropo kie hegemoniis la usona komikso, pere de revuoj kiel "Jumbo", "Topolino", "L'Avventuroso", "L'Audace", kvankam tuj Mussolini malpermesis la bildostriojn de importado. Jam el 1938 disvolviĝis horizontala formato por kajeroj de aventuroj, kiel suplemento de la revuoj. Vincenzo Baggioli kaj Carlo Cossio kreis tiun jaron la heroon Dick Fulmine, nome superheroo je itala stilo.

En 1945, unu el la revuoj plej originalaj de la epoko, nome *L'Asso di Picche*, publikita en Venecio, estis rezulto de la laboro de grupo de junaj artistoj venecianoj kiel Alberto Ongaro, Damiano Damiani, Dino Battaglia, Rinaldo D'Ami kaj ĉefe Fernando Carcupino kaj Hugo Pratt. Ĝi iĝis nomata *venecia skolo de bildliteraturo*. Poste enmodiĝis la vakera temaro. En 1948 Gian Luigi Bonelli kaj Galep kreis Tex Willer, vakeraĵon kiu estis la unua granda sukceso de la Eldonejo Bonelli, kiu estas ankoraŭ la rolulo de *fumetti* plej populara kaj legata de Italio. Post kelkaj jaroj oni kreis la rolulon Cocco Bill (1957), nome rolulo per kiu Benito Jacovitti parodias la ĝenron vakeran.

En la 1960-aj jaroj la itala bildliteraturo ricevis influon de intelektuloj. Oni organizis kongresojn pri bildliteraturo kaj en aprilo 1965 oni fondis la revuon *Linus*. Same oni kreis seriojn de popularaj aventuroj kiel *Corto Maltese* (1967) de Hugo Pratt, eble unu el roluloj de la itala komikso plej konataj ekster Italio. En la 1970-aj jaroj oni kreis faman rolulon Lupo Alberto, kaj aparte havis grandan sukceson grafikaj noveloj kun enhavo erota, ekzemple de artistoj kiaj Milo Manara, Guido Crepax, Tanino Liberatore kaj aliaj.

Artistoj
--------

Gravaj artistoj de la Itala skolo de bildliteraturo:

* Guido Crepax
* Hugo Pratt
* Dino Battaglia
* Milo Manara
* Magnus

* Kategorio Itala skolo de bildliteraturo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Samu Liska** [samu liŝka], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Liska Samu** estis hungara bestokuracisto.

Samu Liska naskiĝis en Hungara reĝlando en la 19-a jarcento, li mortis la 10-an de novembro 1903 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Frua vivo de Samu Liska estas nekonata. Li akiris bestokuracistan diplomon en Reĝa Veterinara Instituto de Pest. Post la diplomo li estis asistanto en la sama loko. Iom poste li studvojaĝis en eksterlando helpe de ŝtata stipendio por studi bredadon de bovinoj kaj modernan higienon de la laktoj. Hejmenveninta li laboris en Zemplén kaj Bereg. Li partoprenis ankaŭ en fondo de kooperativo pri laktoproduktado. Baldaŭ li havis postenon en la Ministerio pri agrikulturo (Hungario), kie lia tasko estis dum jardeko helpi bredadon de bovinoj. Li ofte vojaĝis al Svislando por aĉeti bredbovojn. Ekde 1901 li laboris en Máramarossziget por establi la altmontaran laktoprodukton. Li ricevis reĝan premion en 1893. Li mortis pro kormalsano.

Lia libro
---------

* *A fejésről, valamint a tejnek okszerű kezeléséről az elárusítás előtt* (1886, 1892)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (legebla en la 132-a paĝo)
*

Referencoj
----------

1. ↑

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 717269
 |
**Nojabrsko** (ruse *Ноябрьск*) estas urbo en Jamala-Neneca aŭtonoma distrikto en Rusio.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 71178.

La urbo estis fondita en jaro 1976 kiel loĝejo ĉe nafte minkampo.

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1982.

La interurba telefona kodo estas 34564, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

Diferenco de la loka kaj moskva tempoj estas 2 horoj (en jaro 2005).

Geografiaj koordinatoj de la urbo estas 63° 12′ N 75° 27′ O﻿ / ﻿63.200 °N, 75.450 °O﻿ / 63.200; 75.450 (mapo).

La urbo estas en akvodislimo de riveroj Obj (Обь) kaj Pur (Пур).

En la urbo estas fervoja stacio.

En jaro 2002 la urbo havis 96,4 mil loĝantojn.

Historio
--------

La urbo estis konstruita ekde nulo kiel bazo por personaro, ekspluatanta apudajn naftominejojn.

Lokaj konstruaj organizaĵoj estis tro malfortaj, do en 1975 estis eldonita la komuna ordono de la Centra Komitato de Komunista Partio de Sovetunio kaj la Konsilio de Ministroj de Sovetunio, laŭ kiu apartaj respublikoj iĝis konstruaj aŭspiciantoj de novaj nordaj urboj de Tjumena provinco. Nojabrsko estis prikonstruata de Ukraina SSR.

Referencoj
----------

1. ↑   (2002) С. Великопольский, Ю. Переплеткин: *Соратники: Поколение Виктора Муравленко* (ruse), p. 295–296. ISBN = 5-93020-118-2.
Nokian Jalkineet estas la kaŭĉuka piedvestmarko de Berner. La komerco kaj markoj de la firmao estis venditaj en 2005 al la familia entrepreno Berner Oy, kiu daŭre vendas kaj surmerkatigas kaŭĉukan piedvestaĵon sub la antaŭaj Nokian Footwear-markoj, sed produktas ilin eksterlande, plejparte en gigantaj fabrikoj en Slovakio kaj Serbio.

La radikoj de Nokian Footwear estis en Suomen Gummitehdas Oy (ekde 1959 Suomen Kumitehdas Oy), fondita en 1898, kiu en 1967 estis kunfandita kun la tiama Nokia Osakeyhtiö kaj Suomen Kaapelitehdas Oy por formi Nokia Oy. Gummitehdas posedis la plimulton de kaj Nokia kaj Kaapelitehdas, sed pro la leĝaro tiutempe, Nokia, kiu estis implikita en la paperindustrio, estis la envenanta firmao en la fuzio kaj donis al la nova firmao sian nomon. Nokia Oy daŭre produktis kaŭĉukan piedveston kiel unu el ĝiaj industrioj. En 1990, Nokia integrigis la produktadon de kaŭĉuka piedvesto en sia propra firmao, Nokian Jalkineet Oy. Komencante en la 1990-aj jaroj, tiu firmao temigis produktadon de kaŭĉukbotoj. Bonkonataj Nokian Footwear-kaŭĉukaj botoj inkluzivas Kontio- kaj Hai-botojn.
**Das Judenthum in der Musik** estas kontraŭjud(ism)a traktaĵo de Richard Wagner, kiun li verkis en 1850 dum sia restado en Zuriko. La 3-an kaj 9-an de septembro 1850 ĝi aperis en la „*Neuen Zeitschrift für Musik*" redaktita de Franz Brendel sub la kaŝnomo K. [Karl] Freigedank. En 1869 Wagner publikigis la traktaĵon treege pliampleksigitan kiel memstara broŝuro je sia propra nomo.

Wagner reagis per sia kontribuaĵo al antaŭe aperinta artikolo, kiun estis verkinta lia amiko Theodor Uhlig en la Neuen Zeitschrift für Musik, sin esprimante je tio pri la „*hebrea artogusto*". Li opiniis, kiel li mem skribas, necese pritrakti ĉi tiun objekton pli detale, por „ *klarigi la instinkan forpuŝon, kiun la personeco kaj la karaktero de la judo kaŭzas al ni, por pravigi ĉi tiun instinktan malsimpation, kiun ni tamen klare rekonas kiel pli fortan kaj pli superpezan ol nia konscia fervoro senigi nin de ĉi tiu malsimpatio.*"

Enhavo
------

Wagner defendas en sia traktaĵo la tezon, ke „la judo" en si mem estas malkapabla, „*nek per sia eksteraĵo, sia lingvo, la plej malmulte tamen per sia kantado, manifestiĝi al ni arte*". Tamen „li" sukcesis atingi en la muziko la superregon de la publika gusto.

Literaturo
----------

* *Richard Wagner: Die Kunst und die Revolution; Das Judentum in der Musik; Was ist deutsch?* Eldonita kaj komentita de Tibor Kneif, Munkeno 1975
* Jens Malte Fischer: *Richard Wagners ›Das Judentum in der Musik‹*. Insel Verlag, Frankfurto ĉe Majno 2000, ISBN 3-458-34317-2

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Das Judenthum in der Musik en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 427121
* GND: 4606506-4
 |
Dekana Preĝejo de Sankta Maria Magdalena
La **Dekana Preĝejo de Sankta Maria Magdalena** en Karlovy Vary estas unu el la plej valoraj kaj elstaraj memorindaĵoj de kulmina baroko en Bohemio.

Ĝi estis konstruita laŭ projekto de elstara praga arkitekto Kilian Ignaz Dientzenhofer. (Origine sur tiu ĉi loko staris gotika preĝejeto el la jaro 1485, kiu forbrulis dum brulkatastrofo en la jaro 1604). Iniciatinto de la nova grandioza preĝejo estis imperiestro Karolo la 6-a, kiu vizitis la urbon Karlovy Vary en la jaro 1721 kaj donacis mil dukatojn por la nova preĝejo al grandmajstro de la ordeno de Kruckavaliroj "kun ruĝa stelo", kiu poste konstruadon organizis. **La unuan bazan ŝtonon** oni metis en la jaro 1732 kaj jam en la jaro 1736 (t.e. post kvar jaroj) la preĝejo estis finkonstruita. Sed internan ekipaĵon oni kompletigis ankoraŭ dum la unua duono de la 18-a jarcento. La navo havas formon de elipso - la fronto direktas al Foirejo (*tržiště*). Paro de turoj kun bulbaj kaskoj estas tre efika. La turoj estas simetrie lokitaj kaj inter ili estas geometrie farite stuka ornam-aĵo kun karakterizaj signoj de baroka stilo. (En la keloj estas videblaj dikaj tavoloj de termofonta ŝtono aragonito)

Priskribo de preĝejo
--------------------

### Eksterejo

Temas pri grava baroka templo. En antaŭa parto estas du turoj. Sur ĉiu el ili estas de tri flankoj estas horloĝoj.

### Interioro

En bela interioro estas valora altara bildo de E. Dollhopf, poste sekva altara bildo, kiu montras Marian Magdalenan (de Josef Kramolín), du gotikaj statuoj montrantaj Madonon kaj altaraj skupltaĵoj de J. Eberl.


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Kategorio Dekana Preĝejo de Sankta Maria Magdalena en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Péter Szentmiklósi** [sentmiklOŝi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szentmiklósi Péter** estis hungara kemiisto, farmaciisto, oficiro.

Péter Szentmiklósi  naskiĝis la 9-an de majo 1926 en Budapeŝto. Li mortis la 26-an de aprilo 2010 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Péter Szentmiklósi devenis el apotekista dinastio. Li frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li akiris farmacian diplomon en Scienca Universitato Péter Pázmány en 1949, kemian diplomon en Teknika Universitato de Budapeŝto en 1956 fine pliajn diplomojn en 1960 kaj 1973. Pli frue jam inter 1945-1955 li estis oficiro en la armea medicina servo, poste li havis postenon en la ministerio pri sano. En 1957 li estis forigita el la ministerio. En la sekvaj jaroj li laboris en uzino pri medikamentoj kaj en universitata farmacia instituto. Li kreis pli ol 50 patentojn pri medikamentoj. Li ricevis premion en 1970.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Fehérjementes sűrített kivonatok értékmérése és vizsgálata* (1960)
* *Az Arthrofluor kenőcs hatóanyagleadó-képességének és a hatóanyag felszívódási viszonyainak vizsgálata* (1981) - kun aliaj
* *Ebrimycin NMP percurán reserpciós vizsgálata (1994) - kun aliaj*

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Freya VAN DEN BOSSCHE** (n. 26-an de marto 1975 en Gento, Belgio) estas flandra politikistino de la partio SP.a. Ŝi estis i.a. ministro en la federacia belga kaj la flandra registaroj.

Biografio
---------

Freya Van den Bossche studis je la Reĝa Ateneo Voskenslaan en Gento. Ŝi finstudis en 1999 komunikadajn sciencojn ĉe la Genta Universitato.

### Politika kariero

Dum la studado, Freya ne multe interesiĝis pri politiko. Kiel filino de fama flandra politikisto Luc Van Den Bossche, ŝi estis invitita partopreni en la televida programo *Bracke en Crabbé* en la jaro 2000. Ŝi gajnis premion kaj post, interalie pro sia beleco, famiĝis en Flandrio. Post la komunumaj balotoj ŝi iĝis skabeno de edukado de la urbo Gento.

En la jaro 2003 Freya Van den Bossche neatendite iĝis ministro pri medio, konsumantaj aferoj kaj daŭripova disvolviĝo. En julio 2004 ŝi kromricevis ene de la registaro la ministrajn postenojn pri laboro. Poste ŝi iĝis vicprezidantino kaj ministro pri la buĝeto.

### Privata vivo

Freya Van den Bossche havas du filinojn: Ariane (naskiĝis en la jaro 1999) kaj Billie (naskiĝis la 30-an de junio 2005). Van den Bossche preferas ne malkaŝi la identecon de la patro.

En decembro 2005 ŝi en intervjuo kun Vrij Nederland satire kritikis kelkajn nederlandajn politikistojn. Ŝi ankaŭ kritikis la socian politikon de la nederlanda registaro. Poste ŝi pardonpetis pro la eldiroj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Freya Van den Bossche en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Retpaĝo de Freya VAN DEN BOSSCHE


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 58050
 |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Kolumtarsigero** |
| --- |
|  |
| KolumtarsigeroKolumtarsigero |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Paseroformaj *Passeriformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Muŝkaptuledoj *Muscicapidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Tarsiger* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***T. johnstoniae'*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Tarsiger johnstoniae****(Ogilvie-Grant, 1906) |
|
|
|
| Konserva statuso |
| {{{220px}}}**Konserva statuso: Malplej zorgiga** |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Kolumtarsigero  |

 |
| v • d • r |

La **Kolumtarsigero** (***Tarsiger johnstoniae***) estas specio de birdo de la familio de Muŝkaptuledoj kaj genro de Tarsigeroj. 

Tiu genro karakteras iel laŭ aspekto pro flaveca koloro en subaj partoj, sed kombine kun blua aŭ griza en supraj partoj; ĉe tiu specio la subaj partoj estas brunflavecaj (pli helaj ventre), dum la supraj partoj estas tre grizaj kaj ĉe kapo elstaregas du markoj nome **blanka superokula strio** el la beko al la orelo, simila al tiu de la Blankabrova tarsigero, sed ne tiom kontrasta aŭ markata, kaj **tre brilruĝa kolumo** en supra brusto kiel limo inter la malhelgriza kapo kaj la flaveca suba brusto, kolumo kiu sekvas kiel strio en la ŝultro al la dorso, de kio venas la nomo de *Kolumtarsigero*.

La specio, kiel ĉe multaj parencaj genroj, estas ekzemplo de seksa duformismo, ĉar la ino estas iom pli senkolora, dum la masklo montras en reprodukta plumaro tre brilan malhelruĝan kolumon.

Ĝi troviĝas en Ĉinio kaj Tajvano.

Referencoj
----------

* BirdLife International 2004. Tarsiger johnstoniae. 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 27an de julio 2007.