recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Garganta del Villar** [garGANta delbiLJAR] estas municipo en la centro de la provinco Avilo, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al Komarko de El Barco de Ávila-Piedrahíta kaj al la jurisdikcia teritorio de Piedrahíta, en la sudokcidento de la provinco. La loknomo *Garganta del Villar* estas komprenebla etimologie kiel *Torentejo de la Vilaĝo*.

Garganta del Villar en la provinco Avilo.
Tipaj bovoj.
Restaĵoj de iamaj bovoĉaroj sub ŝirmejo el genisto.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 18,57 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 42 loĝantojn. Ĝi perdis preskaŭ 300 loĝantojn el la komenco de la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj. Ĝi distas 52 km de Avilo, provinca ĉefurbo.

Ĝi limas kun Navacepedilla de Corneja, Villafranca de la Sierra, Cepeda la Mora, San Martín de la Vega del Alberche kaj Navadijos. La teritorion trafluas la rivero Alberche; parto estas medie protektita.

Historio
--------

En Mezepoko okazis reloĝado. La areo apartenis al la Regno Kastilio. En la 13-a jarcento tempe de Alfonso la 10-a ĝi formis parton de la Senjorlando de Valdecorneja en Supra Alberĉe, kun ĉefurbo ĉe Piedrahíta. La zono en 1442 estis formita de Garganta, San Martín de la Vega kaj San Martín del Pimpollar. La impostado konsistis el ligno kaj bovoj. En 1467 okazis granda incendio kiu detruis grandan parton de la loĝloko. El la fino de la 15-a jarcento la lokaj ĉartransportistoj rajtis ekskludon de militservo, sed en la 17- jarcento tempe de Filipo la 4-a okazis plendoj kaj proceso ĉar oni intencis nuligi tiun rajton. La preĝejo estas de la 16-a jarcento. Tradicie la sistemo por brutobredado estis transmigra al Ekstremaduro. Ekde 1979 la urbestro estis ĉiam de dekstra partio.

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj) kaj brutobredado (ĉefe bovoj, kaj ankaŭ ŝafoj kaj iom porko kaj kortobirdoj) kaj rilata komercado. Lastatempe kultura kaj rura turismo ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado).

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Avilo

Notoj
-----


* Garganta del Villar en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Garganta del Villar en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 762760
 |
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

***Londonanidoj*** estas originala romano de Donald W. Munns, knaba aŭtoro (1930-1945) - unu jaron post lia subita morto eldonis ĝin en 1946, The Esperanto Publishing Company LTD. (Heronsgate, Rickmansworth, Anglujo).

En 1939 miloj da londonaj infanoj devis foriri en la kamparon, por tie transvivi la atakojn kontraŭ Londono. Inter ili estis ankaŭ la juna aŭtoro, kiu rakontas pri la vivo en la kamparo. Li verkis la rakonton rekte en Esperanto post 15 monatoj da lernado.

Ĉe sinjoro Salter, direkto de Gordona lernejo, sonoras telefono, kaj virina voĉo anoncas, ke morgaŭ realiĝos la forveturo. Fraŭlino Burdon, instruistino, forveturas kun dudek tri infanoj, nome sep knabinoj kaj dek ses knaboj, al vilaĝo, kie la infanoj estas loĝigitaj ĉe privataj familioj. Ĉiutage ili antaŭtagmeze lernas, sed posttagmeze preparas geknabajn aventurojn, precipe „batalojn" kontraŭ vilaĝanidoj kaj geknaboj el alia lernejo, Trig-anoj. Ekestas konfliktoj ankaŭ kun la loĝejdonantoj, kiuj ofte komprenas la infanojn kiel hejmajn servistojn kaj volas ilin puni per vergado pro tio, ke ili ludis kun geamikoj anstataŭ labori. En la infana grupo aperas ankaŭ feminisma movado, kiam knabinoj volas egali al la knaboj kaj en la lasta decida batalo per sia knabina ruzo sukcesas venkigi la grupon super la „malamikoj". 

La stilo estas sufiĉe matura kaj ofte surprizas per sprite trovitaj esprimoj (elurbiĝo, elurbigitoj, interleciona ludtempo, ekpaŝi antaŭen kvazaŭ batal-inviti ktp.)

Vidu ankaŭ
----------

* Militrakonto

Eksteraj ligiloj
----------------

* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
**Gareth**, nevo de Reĝo Arturo.

Li estis la filo de Reĝo Lot de Orkney kaj Morgause, kaj frato de Gawain, Agravain kaj Gaheris. Li estis ankaŭ frato aŭ duon-frato de Mordred.

Laŭ Thomas Malory li alvenis al la kortego de Arturo maskvestite kiel kuireja knabo. Kavaliro Kay ĉiam komandis lin fari malfacilaĵojn, mokis lin pro lia malsupera rango, kaj moknomis lin "Beaumains", kiu signifas "belaj manoj" aŭ "bonaj manoj", ĉar liaj manoj estis molaj kaj ne alkutimigataj al mana laboro. Gareth iris el la kortego por helpi Lynette kiu deziris savi sian fratinon Lyonesse de la Ruĝa Kavaliro de la Ruĝaj Landoj, Kavaliro Ironside ("Ferflankulo"). Lin akompanis la nano Melot, kiu sciis la realan identecon de Gareth. Tamen ankaŭ Lynette kredis ke Gareth estas nur kuireja knabo kaj survoje mokis lin. Gareth venkis la fortan Perarde - la Nigra Kavaliro - kaj akiris ties kirason kaj ĉevalon. Li renkontiĝis kun Pertolope, la Verda Kavaliro, kiu kredis, ke li estas lia frato, la Nigra Kavaliro. Lynette diris al Pertolope, ke Gareth estas nur kuireja knabo kaj petis, ke li forigu Gareth. Tamen Gareth venkis Pertolope, sed ne mortigis lin: Pertolope promesis servi lin. Simile Gareth venkis Perymones, la Pulkolora Kavaliro, kaj Persaunte, la Indiga Kavaliro, kaj tiuj ankaŭ iĝis liaj sekvantoj. Finfine Lynette konsciis, ke Gareth, per sia trankvila akcepto de ŝia mokado, estas vere kavalireca kaj ja estas bona kavaliro. Ili renkontis Lanceloton kiu kavalirigis Gareth.

Gareth kaj la aliaj atingis la kastelon de Lyonesse, kie la Ruĝa Kavaliro sieĝis ŝin. Tuttage Gareth batalis kontraŭ tiun kaj fine venkis lin, malgraŭ ke tiu posedis la forton de sep viroj. Komence li intencis mortigi la Ruĝan Kavaliron, kiu mem estis mortiginta ĉiun alian kavaliron kiu klopodis savi Lyonesse. Tamen la Ruĝa Kavaliro eksplikis, ke li faris ĉion nur pro ke la damo kiun li amis igis lin ĵuri mortigi Lanceloton: li mortigis la aliajn kavalirojn nur por atentigi Lanceloton. Aŭdinte tion, Gareth igis lin promesi kaj servi lin kaj iri al la kastelo de Arturo por peti la pardonon de Lanceloto. Dum la batalo, Gareth ricevis gravajn vundojn kaj poste Lynette flegis lin.

Post pluraj malfacilaĵoj Gareth edziĝis al Lyonesse. Li mortigis la Dukon de Toskanio. Arturo petis, ke Gareth kaj liaj fratoj defendu la ŝtiparumon de Reĝino Ginevra. Gawain rifuzis, sed la aliaj senentuziasme konsentis, kvankam ili diris ke ili ne portos kirasojn. Gareth mortis, kune kun Gaheris kaj Agravain, kiam Lanceloto kaj liaj kavaliroj savis Ginevran.

* Kategorio Gareth en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Hezikasmo** (el la malnova greka lingvo: ἡσυχασμός *hesychasmos*, el ἡσυχία *hesychia* = kalmo, paco, trankvilo, senzorgo) estas doktrino kaj asketa praktiko disvastiĝinta inter la monaĥoj de la kristana Oriento ekde la tempoj de la Patroj de la dezerto (4-a jarcento).

Celo de hezikasmo estas la interna paco de la animo, unuiĝinte kun Dio kaj harmoniiĝinte kun la kreitaro. Hezikio kiel soleco, hezikio kiel silento, hezikio kiel paco.

Origino de la asketa kaj mistika praktikoj
------------------------------------------

Disvastigita de Evagrio Pontico (4-a jarcento) kaj de aliaj spiritaj majstroj inter kiuj elstaras sankta Johano Klimako aŭtoro de la Eskalo de Paradizo, la praktiko de hezikasmo estas ankoraŭ viva en la monaĥejoj de Monto Athos de la Ortodoksa Eklezio. Sur Athos ĝi ricevis decidan impulson per la iniciatemo de Gregorio Palamas (forpasinta en 1359) kaj en la sekvaj jarcentoj per la verkoj de teologoj kaj mistifikistoj kolektitaj en la Filokalio.

Priskribo de la hezikasmaj ekzercoj
-----------------------------------

Hezikistoj, kiu revigliĝis en la 14-a jarcento, praktikas la tieldiritan preĝon de Jesuo aŭ "preĝo de la koro", kiu konsistas en la ripetado de la sama formulo, laŭ la spira ritmo: *(Sinjoro Jesuo Kristo, Difilo, kompatu min pekulon* (mezepokgreke: Κύριε Ιησού Χριστέ, Yιέ Θεού ελέησον με τον αμαρτωλό). Tia preĝo – renomigita nuntempe per la Rakontoj de rusa pilgrimulo, de anonimo de la 19-a jarcento, ofte plenumita kun kapo klinita sur la brusto, sugestis al iliaj kontraŭuloj la mokon de praktikado de "onfaloskopio", nome kontemplo de sia umbiliko.

Akuzo pri herezo kaj teologia debato
------------------------------------

Tiu mistika doktrino dekomence provokis fortajn kontrastojn en la bizanca imperio ĉirkaŭ la 14-a jarcento. La kontrasto, kiu havis politikajn implikaĵojn, akre dividis la religiajn ĉefojn de la imperio laŭ almenaŭ dek jaroj (1341-1351 ĉirkaŭ), damaĝante ankaŭ la rezistan kapablon antaŭ la minaco de la Turkoj.

Fine, konsiderita plene ortodoksa de multaj spiritaj majstroj kaj religiaj ĉefoj, tiu asketa ekzerco - fakte, formo de kristana meditado – influis la revigliĝon de la monaĥismo en la kristana Oriento kaj aparte en la slava mondo

Referencoj
----------

1. ↑  ESICASMO
2. ↑  La scala del paradiso[*rompita ligilo*]

Literaturaj referencoj
----------------------

* *Rakontoj de rusa pilgrimulo*
* *La lumo de Oriento*

Vidu ankaŭ
----------

* Meditado
* Filokalio

* Kategorio Hezikasmo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Torsten BENDIAS** (naskiĝis la 5-an de junio 1964) estas germana esperantisto. Li estis la ĉefa aktivulo de la Esperanto-Junularo de GDR, kiun li rajtis reprezenti eĉ en la IJKoj en Zagrebo (1988) kaj Kerkrade (1989), kiam tiaj vojaĝoj por ordinaraj esperantistoj el GDR ne estis eblaj.

Post la unuiĝo de la Esperanto-Junularo de GDR kun Germana Esperanto-Junularo (GEJ), li fariĝis estrarano de GEJ pri eksteraj rilatoj.

Li verkis kelkcentpaĝan germanlingvan libron pri la historio de la junulara Esperanto-movado en GDR, kiu publikiĝis en unua eldono je titolo *Esperanto-Jugendgruppen in der DDR* en 2003 (eldonejo AGG, Berlino) kaj en prilaborita dua eldono je titolo *Die Esperanto-Jugend in der DDR* en 2011 (eldonejo Lit, Berlino). Krome li kontribuis al la libro *Berliner jüdische Kassenärzte und ihr Schicksal im Nationalsozialismus* ("berlinaj judaj eksterhospitalaj kuracistoj kaj ilia sorto en Nazia Germanio") de 2009 (eldonejo Hentrich & Hentrich, Berlino).

Torsten Bendias studis juron kaj psikologion en la Humboldt-Universitato en Berlino kaj nun laboras kiel psikologo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* multaj el la paĝoj de la libro *Die Esperanto-Jugend in der DDR* de 2011 en la retejo *books.google.de* germane
* recenzo de la libro *Die Esperanto-Jugend in der DDR* fare de Reinhard Haupenthal germane


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 38533
* GND: 124737811
* LCCN: no2010000710
* VIAF: 37859258
* ISNI: 0000 0000 7373 8875
* SUDOC: 160941466
 |
**Johann Ritter von Herbeck** (naskiĝinta la 25-an de decembro 1831 en Vieno; mortinta la 28-an de oktobro 1877 samurbe) estis aŭstra orkestrestro kaj komponisto.

Herbecks-Ruhe en Pörtschach ĉe Wörther See
Bronzmedaliono de Josef Valentin Kassin en Herbecks-Ruhe je Pörtschach ĉe Wörther See

Vivo
----

Komencinte studi, komence filozofion ekde 1847 kaj juron ekde 1850 ĉe la Universitato de Vieno, Herbeck unue direktis en 1852 kaj 185 la prezentadojn de la eklezimuzika asocioj de Josefstadt kaj fondis en 1858 laŭ komisio de la Asocio de la Muzikamikoj en Vieno la Vienan Kantasocion. En la jaro 1863 li fariĝis membro de la Kortega Muzikistaro kaj estis ekde la jaro 1866 kortega muzikestro. En la jaroj 1869 ĝis 1875 li estis muzikestro de la Kortega Opero respektive direktis ĝin ekde 1870 ĝis 1875. Herbeck malkovris la „nefinitan simfonion" de Franz Schubert kaj prezentis ĝin unuafoje la 17-an de decembro 1865 en la viena Hofburg. Li estis grava persono en la viena muzikhistorio, kiu tenis multajn kontaktojn al aliaj muzikistoj. Do li ekzemple fariĝis antaŭeniganto de Anton Bruckner. Kvankam Herbeck ĉefe estis orkestrestro, li ankaŭ komponis. Inter liaj verkoj estas interalie pluraj simfonioj, inter tiuj unu por orgeno kaj orkestro.

Johann Ritter von Herbeck estas enterigita en honortomon sur la Viena ĉeftombejo. Laŭ li en 1894 *Herbeckstraße* en Vieno ricevis sian nomon. Memore al sia honormembro la Vira Kantasocio Klagenfurt konstruigis en la jaro 1878 en la komunumo Pörtschach la memorejon „Herbecks-Ruhe".

Distingoj
---------

* i.r. ora meritokruco kun krono
* Kavalirkruco de la i.r. Francisko-Jozefo-Ordeno 2-a-klasa
* Kavaliro de la i.r. Ordeno de la Fera Krono 3-a-klasa
* Kavaliro de la cara rusa Stanislaa Ordeno 2-a-klasa
* Oficiro de la imperiestra brazila Rozo-Ordeno
* Kavaliro de la reĝa hanovruja Ernst-August-Ordeno 1-a-klasa
* 1874 altigo al hereda kavaliro

Literaturo
----------

* Herbeck, Johann en Constant von Wurzbach, *Biographisches Lexikon des Kaiserthums Oesterreich* 8-a volumo, paĝo 323, Vieno, k. k. Hof- und Staatsdruckerei 1862

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Muziko |

* Kategorio Johann von Herbeck en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* "Pueri concinite" (Grazer Keplerspatzen, Aŭdekzemplo)[*rompita ligilo*] (6,65 MB)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 410036
* GND: 118549448
* LCCN: no92010383
* VIAF: 61732082
* ISNI: 0000 0000 8141 2592
* SUDOC: 153105607
* BNF: 138951547
* MBA: 2202c0de-e21b-4706-a25f-5a480cd37302
* NKC: mzk2012737270
* BNE: XX1500947
 |
Larĝa panoramo en Heĝu

**Heĝu** (koree 해주시, ĉine 海州市) estas universitata urbego, ankaŭ havenurbo en suda parto de Nord-Koreio, ĉefurbo de provinco Sud-Hŭanghae.

Hotelo en Heĝu
Placo en Heĝu

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 207 km²
* Supermara alteco: m
* Loĝantaro: 273 300 (2008)
* Horzono: UTC+8:30
* Telefonkodo:
* Poŝtkodo: +850 45хххххх
* 38° 3′ N, 125° 43′ O (mapo)38.05125.71666666667

Geografio
---------

Heĝu situas en suda parto de la lando en proksimeco de golfo de Flava Maro, la proksimaj montoj estas preskaŭ 1000 metrojn altaj. La neŭtrala zono troviĝas 60, Pjongjango 112 km .

Historio
--------

Ĉirkaŭaĵo de Heĝu estis loĝata jam dum la neolitiko. Dum periodo de la 3 reĝlandoj la loknomo estis *Nemihol* (내미홀 (內米忽)). La konfucea akademio estis fondita proksime de Heĝu en la 16-a jarcento. En la 1900-aj jaroj pro la strategia haveno la urbo iĝis komerca centro. Ekde 1906 komenciĝis la komercado kun Ĉinio. Post la 2-a mondmilito la urbo apartenis al Sud-Koreio, post la Korea milito al Nord-Koreio.

Ekonomio
--------

Heĝu kun la haveno formas specialan ekonomian zonon. La urbego havas kemiajn entreprenojn kaj cementfabrikon. La haveno estas la sola sur la okcidenta marbordo de Nord-Koreio, kiu ne frostas en vintro. Menciindas ankaŭ la fiŝkaptado.

Trafiko
-------

Heĝu havas trairan ĉefvojon, civilan kaj armean flughavenojn, maran havenon, fervojan kontakton.

Klimato
-------

En Heĝu la jara precipitaĵo estas 1148 mm, en ĉiuj monatoj pluvas, sed en julio kaj aŭgusto pli ofte pluvas. La averaĝa jara temperaturo estas 10,5 °C.

Vidindaĵoj
----------

* pavilonoj
* monumento

Sister cities
-------------

* Ekvadoro Guaranda, Ekvadoro (2008)

Fontoj
------

* WikiTrans
*
En matematiko, **alĝebro de Lie** estas algebra strukturo (alĝebro) kun malsimetria dulineara operacio (la **Lie-krampo**) kiu plenumas la **Jacobi-identon**. Super reela aŭ kompleksa korpo, alĝebro de Lie priskribas la infiniteziman strukturon de reela aŭ kompleksa grupo de Lie.

Difino
------

Se {\displaystyle K} estas komuta ringo (kun idento), **alĝebro de Lie** super {\displaystyle K} konsistas el {\displaystyle K}-modulo {\displaystyle {\mathfrak {g}}} kune kun dulineara mapo

{\displaystyle [-,-]\colon {\mathfrak {g}}\times {\mathfrak {g}}\to {\mathfrak {g}}}
(la **Lie-krampo**) kiu plenumas la jenajn du aksiomojn:

* (*alterneco*) por ĉiu {\displaystyle x\in {\mathfrak {g}}}, do {\displaystyle [x,x]=0}
	+ Konsekvence, por ĉiu {\displaystyle x,y\in {\mathfrak {g}}}, do {\displaystyle [x,y]=-[y,x]} (*malsimetrieco*). Se {\displaystyle {\tfrac {1}{2}}\in K}, do malsimetrieco kaj alterneco estas ekvivalentaj, sed ĝenerale alterneco estas pli forta ol malsimetrieco.
* (*Jacobi-idento*) por ĉiu {\displaystyle x,y,z\in {\mathfrak {g}}}, do {\displaystyle [[x,y],z]+[[y,z],x]+[[z,x],y]=0}.

Rilato kun grupoj
-----------------

Se {\displaystyle G} estas (fini-dimensia) grupo de Lie, tiam la tanĝa spaco {\displaystyle \mathrm {T} \_{1}G} estas reela fini-dimensia alĝebro de Lie. Inverse, se {\displaystyle {\mathfrak {g}}} estas fini-dimensia reela alĝebro de Lie, tiam ekzistas grupo de Lie asociita kun {\displaystyle {\mathfrak {g}}}. (Tiu grupo estas, ĝenerale, ne unika.)

Simile, kompleksa alĝebro de Lie estas asociita kun kompleksa grupo de Lie.

Historio
--------

La koncepton de la alĝebro de Lie difinis Sophus Lie, dum lia studado pri grupoj de Lie.

Referencoj
----------

* Bourbaki, Nicolas.  (2006) *Éléments de mathématique : Groupes et algèbres de Lie* (france). Springer-Verlag.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Eric W. Weisstein, *Lie algebra* en MathWorld.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 672074
* GND: 4130355-6
* LCCN: sh85076782
* SUDOC: 027392600
* BNF: 119444791
* NDL: 00567367
* NKC: ph234835
* BNE: XX535297
 |
**László Dombrovszky** [lAslO dombrovski], pole **Stanisław Dombrowski,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Dombrovszky László** estis pola-rusa-hungara pentristo. Lia familia nomo en Hungario estis *Szathmáry* [satmAri] aŭ *Dombrovszky-Szathmáry*.

Memortabulo pri László Dombrovszky
László Dombrovszky  naskiĝis la 7-an de aŭgusto 1894 en Orhei (Besarabio, Rusa Imperio, nuntempe en Moldava Respubliko), li mortis la 30-an de aprilo 1982 en Budapeŝto (Hungario).

Biografio
---------

László Dombrovszky devenis el varia pola-rusa familio. Li frekventis gimnazion en Niĵnij Novgorod, poste li akiris diplomon en akademio en Parizo. Li lernis ekzemple de de:Othon Friesz kaj Matisse. Post siaj studoj li vivis en Italio kaj Skandinavio, fine ekde 1921 en Hungario. Li prenis la hungaran ŝtatanecon, sed li ofte vojaĝis al diversaj landoj. En 1924 kun István Szőnyi kaj Róbert Berény fondis artistkolonion en Zebegény. Dum la nazia erao li helpis al la judoj. Li ricevis hungaran premion en 1974.

El solaj ekspozicioj
--------------------

* Budapeŝto (1944, 1967, 1974, 1977, 1985, 2005)
* Sárospatak (1961)
* Szeged (1973)
* Vác (1984)
* Győr (2008)

El kolektivaj ekspozicioj
-------------------------

* Budapeŝto (1946, 1960)
* Arthalo Budapeŝto (1946, 1968)
* Székesfehérvár (1964)
* Eger (1970, 1974)

Elektitaj pentraĵoj
-------------------

* Falu határában
* Colliours-i tengerpart
* Csendélet zongorával
* Kompozíció Bartók zenéjéhez
* Délutáni séta
* Napos délután
* Parkrészlet
* Fagylaltárus (ĉ. 1960)
* Táj
* Raoul Wallenberg (1944)

Memorigiloj
-----------

* memortabulo en Budapeŝto

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto kaj bildoj Arkivigite je 2018-04-05 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

* Kategorio László Dombrovszky en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 607797
* GND: 1146903790
* LCCN: no2008113558
* VIAF: 12125970
* ISNI: 0000 0000 7909 9242
 |
La nomo **Alsace-Moselle** (esperante Alzaco-Mozelo) montras al la tri departementoj Bas-Rhin, Haut-Rhin kaj Moselle, kiu estis integritaj al la Germana Imperiestra Regno, sub la nomo Alzaco-Loreno, iom post la malvenko de Francio en la milito de 1870, kaj refariĝinta francia en 1919 fine de la unua mondmilito. La departementoj Haut-Rhin kaj Bas-Rhin apartenas al la regiono Alzaco, kiam Moselle apartenas al Loreno. Alzaco-Mozelo do ne havas institucian ekziston kaj la nomo estas uzata precipe en jura kunteksto por referenci al la loka juro starigita en tiuj tri departementoj en 1919 kaj kiu plu validas ekde tiam.

Mapo de la nordorienta Francio kun la limo de la Germana Imperiestra Regno apartiganta Haut-Rhin de la nuna Territoire-de-Belfort, aldonante du vogezajn kantonojn al Bas-Rhin, tranĉante la eksan departementon Meurthe en ties nordorienta triono kaj la eksan departementon Moselle en ties okcidenta kvarono. La du nordorientaj teritorioj konsistigis la nunan departementon Moselle kaj la sudokcidentaj la nunan departementon Meurthe-et-Moselle.Redivido de la departementaj limoj post la aneksado.
Blazono de la *Reichsland Elsaß-Lothringen*, la provinco Alzaco-Loreno de la Germana Imperiestra Regno.

Apartaĵo
--------

En Alzaco-Mozelo, trajnoj veturas sur la dekstra trafikflanko kiel en Germanio, dum en la cetero de Francio, ili veturas sur la maldekstra trafikflanko.

Referencoj
----------

Vidu ankaŭ
----------

### Vidu ankaŭ

* Alzaco-Loreno
* Konkordato en Alzaco-Mozelo : historiaj efikoj al administrado de kultoj.
* Loka juro en Alzaco kaj Mozelo : historiaj efikoj al juro de Francio.
* Eduka devigo en Alzaco-Mozelo : historiaj efikoj al edukado.
* Aneksado de Mozelo (1940) : historio de la aneksado de Mozelo de 1940 ĝis 1945
* Aneksado de Alzaco (1940) : aneksado de Alzaco inter 1940 kaj 1945.
* Gau Westmark : administra flanko de la aneksado de Mozelo de 1940 ĝis 1945.
* Gau Baden-Elsaß : administra flanko de la aneksado de Bas-Rhin kaj Haut-Rhin de 1940 ĝis 1945.
* La alzacaj kaj mozelaj malgraŭniuloj de la dua mondmilito.


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Francio |
| Portala ikono | Portalo pri Alzaco |
| Portala ikono | Portalo pri Mozelo |
**László DEME** [lAslO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Deme László** estis hungara lingvisto, altlerneja instruisto, esperantisto. Lia pseŭdonimo estis (hungarsisteme) **Kurdi Péter**.

László Deme  naskiĝis la 14-an de novembro 1921 en Pécel, li mortis la 6-an de junio 2011.

Biografio
---------

László Deme akiris diplomon en Scienca Universitato Pázmány Péter en 1943. En fino de la 2-a mondmilito li estis asistanto kaj li iomete partoprenis en la bataladoj. Post la milito li same estis asistanto. Inter 1949 kaj 1970 li laboris en la akademia lingva instituto. Li kandidatiĝis en 1956, poste li doktoriĝis en 1970. Inter 1964-1969 li instruis ankaŭ en *Universitato Komenského* en Bratislavo, inter 1970-1981 li estis katedrestro de Universitato József Attila en Szeged. En tiu periodo li strebis ankaŭ por Esperanto. Ekde 1976 li estis aŭdebla kune kun Blanka Péchy en la Hungara Radio en lingva programo. Inter 1977-1981 li estis honora prezidanto de Hungaria Esperanto-Asocio. Li pensiuliĝis en 1981.

Li ricevis 12 premiojn inter 1943-2011. Li edziĝis trifoje, el la unuaj 2 geedziĝoj li havis 3 gefilojn.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *A hangátvetés a magyarban* (1943)
* *A magyar nyelvjárások néhány kérdése* (1953)
* *Helyesírási rendszerünk logikája* (1965)
* *A beszéd és a nyelv* (1976)
* *Helyesírási kéziszótár* (kunredaktoro, 1988)
* *Nyelvi illemtan* (kunredaktoro, 1999)

Fontoj
------

* 
* hungarlingva biografio kun foto
**Timokratio** estas reĝimo, kiu donas politikan potencon nur al havaĵposedantoj. Tia reĝimo kreas afinecon inter la ekonomia statuso de civitano kaj lia rajto okupi publikan oficon.

La iniciinto de la timokrata reĝimo estis Solono, kiu estigis politikan reformon en la antikva Ateno. Ĝi dividis siajn civitanojn en kvar klasojn, al kiuj ĉiu ricevis politikajn rajtojn laŭ ilia riĉeco kaj havaĵoj. 

Tiutempe la havaĵoj estis mezuritaj laŭ la jara rikolta produktado, kaj tiel la malsamaj klasoj estis determinitaj: la alta klaso, nomitaj Pentacosiomedimni, la "500-gradaj viroj", kiuj produktis Kultivaĵon de la sama volumo, sub ili estis la hipioj, la "kavalerio", kiuj produktis rikolton de ĉirkaŭ 300 mezuroj, la sekva en la vico estis la Zeugitoj, la "viroj de la duopo", kiu produktis rikolton de ĉirkaŭ 200 mezuroj, kaj fine la kvaran klason, la Dekonaĵojn," dungitojn", kiuj produktis Malpli ol 200 grandecojn por la jara rikolto. 

Tiel Solon efektive malfortigis la aristokrataron, kiu rekomendis doni politikan statuson bazitan nur sur la familia historio de tiu aristokrato.

Post la apliko de la reformo, eĉ civitano, kiu ne estis aristokrato sed sukcesis amasigi ekonomian kapitalon, povus partopreni altranga posteno en la atena poliso, kio antaŭe ne eblis. Kvankam la institucio de la aristokrataro restis sendifekta, ĝia politika potenco ne plu estis absoluta.
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Timora muŝkaptulo** |
| --- |
|  |
| Timora muŝkaptuloTimora muŝkaptulo
 |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Paseroformaj *Passeriformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Muŝkaptuledoj *Muscicapidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Ficedula* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***F. timorensis*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Ficedula timorensis****(Hellmayr, 1919) |
|
|
|
| Konserva statuso |
| **Konserva statuso: Preskaŭ minacata** |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Timora muŝkaptulo  |

 |
| v • d • r |

La **Timora muŝkaptulo** aŭ Nigrostria muŝkaptulo (***Ficedula timorensis***), estas paserina birdo de la familio de Muŝkaptuledoj kaj genro de Ficeduloj, indiĝena de malproksime sudorienta Azio. Iam tiu specio estis konsiderata rilata al la aŭstralaziaj ruĝgorĝuloj sed tio estis rezulto de konverĝa evoluo. Tiu specio estas endemia de la insulo de Timoro en la Malgrandaj Sundaj Insuloj. 

La Timora muŝkaptulo estas malgranda kun larĝa beko kaj distinga plumaro. Tiu specio havas blankecajn ventron, subpugon kaj tre **blankan gorĝon kun nigra strio** sub ĝi kaj tra la tuta brusto kaj kiu nomigas la specion. La vosto, kolo kaj flugiloj estas nigraj kaj la dorso, supraj flugiloj kaj ŝultroj estas tre helbrunaj. La plumaro de la kapo estas sekse dukolora, ĉar ĝi estas nigra ĉe maskloj kaj malhelgriza ĉe inoj. La okuloj kaj beko estas nigraj kaj piedoj kaj kruroj estas flavaj. La birdokanto konsistas el mildaj fajfoj, kelkaj el kiuj sonas simile al tiuj de la Timora senvostulo.

La Timora muŝkaptulo estas nekomuna specio malfacile videbla kaj malmulte konata. La natura vivejo de tiu specio estas densaj musonaj arbaroj de malaltaj teroj kaj montetoj ĝis 1200 m. Nenion oni scias pri ties reprodukta kutimaro, oni observis nur plenkreskuloj manĝigantaj idojn decembre. Ili manĝas solaj aŭ laŭ paroj senvertebrulojn, kiujn ili kaptas ĉefe post gvatado per flugosalto ĉe subkreskaĵaro ĝis 2 m supergrunde. Tiu aŭstralazia specio estas nuntempe listita kiel *Preskaŭ Minacata*. Ĝi estas minacata pro habitatoperdo.

Referencoj
----------

* BirdLife International 2004. Ficedula timorensis[*rompita ligilo*]. 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 25an de julio 2007.
**Biomagnifiko** estas teknika internacia termino uzata en kemio, ekologio kaj biologio por la procezo de bioakumulado de venena substanco (kia ekzemple la pesticido DDT). Tiu prezentiĝas laŭ malaltaj koncentroj en organismoj komence de la manĝoĉeno kaj laŭ pli altaj proporcioj dum oni ascendas en la manĝoĉeno. Tio signifas ke las predoj havas malplej koncentrojn de venenaj substancoj ol la predanto.  

Tio estas konsekvenco de:

* Pludaŭro de la substanco (ne povas esti detruita per mediaj procezoj)
* Bioenergetiko de manĝoĉeno
* Malalta aŭ (foresta) indico de interna degradado/forigo de la substanco (eĉ pro nesolveblo en akvo)

Ekzemple, hidrargo estanta en la Mediteraneo en malalta kvanto (kiel Metilhidrargo), produkto de industriaj forĵetaĵoj. Estas efike absorbita de algoj, sed ĝi estas malbone forigita. La zooplanktono manĝas tiujn algojn, poste la nektono kaj poste grandaj fiŝoj. Ĉiu ajn viva estaĵo kiu manĝus tiujn, havos grandajn koncentrojn de hidrargo. Same, specioj kiaj spadofiŝoj, ŝarkoj aŭ birdoj, havas plej altajn koncentrojn ol tiuj kiuj estas eksponitaj rekte al tiu substanco (vidu ekzemple artikolon *Hidrargo en fiŝoj*).

Substancoj
----------

Vidu ankaŭ
----------

* Bioakumulado

Notoj
-----

1. ↑  Croteau, M. S. N. Luoma, kaj A. R Stewart. 2005. Trophic transfer of metals along freshwater food webs: Evidence of cadmium biomagnification in nature. Limnol. Oceanogr. 50 (5): 1511-1519.
**Vladimir Ivanoviĉ DAL** (ruse *Владимир Иванович Даль*, ankaŭ literumita *Dahl*; naskiĝis la 10-an de novembro jul. respektive 22-an de novembro greg. 1801 en Luhansko, nuna Ukrainio; mortis la 22-an de septembro jul. respektive 4-an de oktobro greg. 1872 en Moskvo) estis inter la plej gravaj rusiaj leksikografoj kaj aŭtoro de la plej ampleksa vortaro de la rusa lingvo.

Lia patro estis la dana lingvisto Johan Christian Dahl, kiu interalie studis medicinon en la universitato de Jena en Germanio. Lia patrino Maria Freitag devenis el familio de rusiaj germanoj kaj estis tre talentita muzikistino kaj kantistino. Inter la jaroj 1814 kaj 1826 Vladimir Dal servis en la mararmeo de la Rusia Imperio. Li sukcese finis studon de medicino en la universitato de Tartu en Estonio, tiutempe parto de la Rusia Imperio.

Ekde la jaro 1832 Vladimir Dal publikigis plurajn novelojn. Li estis amiko de Aleksandr Puŝkin. En la jaro 1838 estis membro de la Rusia Akademio de Sciencoj.

Lia ĉefa verko, leksikono en kvar volumoj kun pli ol 30.000 ĉapitroj, publikiĝis inter la jaroj 1863 kaj 1866.

La monda organizaĵo UNESKO deklaris la jaron 2000 Internacia Jaro de Vladimir Dal.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Vladimir Dal en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* pliaj informoj pri Vladimir Dal (ruse)
* reta versio de lia vortaro de la rusa lingvo[*rompita ligilo*]

Informoj pri Vladimir Dal en katalogo de la Germana Nacia Biblioteko (germane)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 306319
* GND: 118523430
* LCCN: n81022843
* VIAF: 73991311
* ISNI: 0000 0001 2139 6137
* LIBRIS: 183280
* SUDOC: 085833754
* BNF: 13174689d
* NLA: 36350487
* NDL: 001272312
* BIBSYS: 90334800
* NKC: jo20010091967
 |
En strando samtempe videblas la atmosfero (aero), la hidrosfero (oceano) kaj la litosfero (grunda sablo); en ĉiuj el ili okazas biogeokemiaj cikloj.
**Biogeokemia**, aŭ **biogeoĥemia**, **ciklo** (ankaŭ pli ĝenerale *ciklo de materio*) estas la vojo laŭ kiu kemiaĵo cikligas aŭ cikliĝas tra la biotaj kaj abiotaj areoj de la Tero. La biota areo estas la biosfero kaj la abiotaj areoj estas la atmosfero, hidrosfero kaj litosfero. Estas biogeokemiaj cikloj por kemiaĵoj, kiel kalcio, karbono, hidrogeno, hidrargo, nitrogeno, oksigeno, fosforo, seleno, fero kaj sulfuro, same kiel molekulaj cikloj, kiel por akvo kaj siliko. Estas ankaŭ makroskopaj cikloj, kiel la roka ciklo, kaj homhelpitaj cikloj por sintezaj komponaĵoj kiel la poliklorizitaj bifeniloj (PKB-oj). En kelkaj cikloj estas rezervejoj en kiu kemiaĵo povas resti aŭ esti retenita por longa tempoperiodo.

* Kategorio Biogeokemia ciklo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 785439
* LCCN: sh85014144
* NDL: 00576377
* NKC: ph225448
 |
Hamelin-Golfo.
**Hamelin-Golfo** estas golfo kaj loko je la sudokcidenta marbordo de Okcidenta Aŭstralio inter Kabo Leeuwin kaj Kabo Naturaliste. Ĝi estas nomita laŭ la franca esploristo Jacques Félix Emmanuel Hamelin kiu ŝipvituris tra la areo en proksimume 1801. Ĝi troviĝas sude de Kabo Freycinet.
Norden, la strando kondukas al Boranup kaj pli fore al enfluejo de Margaret-Rivero, dum suden ĝi kondukas al Kabo Leeuwin. La plej apuda urbeto estas Karridale ĉe Margaret-Rivero al vojo por Augusta.

Ĝi ankaŭ estis setlejo kaj haveno en Okcidenta Aŭstralio je la marbordo de Kresto Leeuwin-Naturaliste kiu estis establata por servi al lignosegejaj agadoj de M.C. Davies. Unu el la ligno-fervojoj de Davies etendiĝis al Piero Hamelin-Golfo, kiu estis konstruata en 1882 kaj pligrandigata en 1898. Nur kelkaj fostoj de la origina piero postrestas surloke.

Referencoj
----------

1. ↑  angle Gainsford, Matthew 2006 : Hamelin Bay Jetty [manuscript] : a study of the Hamelin Bay Jetty. Thesis (M. Mar. Archaeol.) -- *Flinders University, Dept of Archaeology*, 2006.

|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Aŭstralio |
| Portala ikono | Portalo pri Geografio |

Koordinatoj: 34° 13′ 52″ S 115° 02′ 49″ O﻿ / ﻿34.231 °S, 115.047 °O﻿ / -34.231; 115.047 (mapo)

* Kategorio Hamelin-Golfo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Hamhungo
**Hamhungo** (koree 함흥시, prononco Hamhŭng) estas havena urbo en Norda Koreio kaj post la ĉefurbo Pjongjango la dua plej granda urbo de la lando. Komence de la jaro 2005, iom pli ol 559.000 enloĝantoj vivis en la urbo. Ĝi estas industria centro, trafika nodopunkto, kultura centro kaj havas universitaton, teatron kaj plurajn muzeojn.

Geografio
---------

La urbo situas ĉe la orienta borto de Norda Koreio ĉe la rivero *Sonĉon*. la geografiaj koordinatoj estas 39° 92 ' norde kaj 127° 54' oriente.

Historio
--------

Vido de Hamhungo de la Kim Il-sung Monumento
Hamhungo dum la Korea milito (1950-1953) detruiĝis je kvar kvinonoj fare de militaj aviadiloj de la usona armeo. Post la milito la urbo rekonstruiĝis kiel regiona industria centro. Inter 1954 kaj 1962 grupo da arkitektoj kaj inĝenieroj el la tiama komunisma parto de Germanio, GDR, grave kontribuis al tiu rekonstruo.

Inter la jaroj 1960 kaj 1967 Hamhungo estis urbo sub centra administrado de la ŝtata registaro. Ekde 1967 ĝi estas parto de la provinco *Hamgyŏng-namdo* kaj ties ĉefurbo.

Kulturo kaj vidindaĵoj
----------------------

Interesaĵo en la nordo de la urbo estas la monteto *Tonghung*. Sur ĝi troviĝas pluraj historiaj pavilonoj. Unu el ili, la pavilono *Kuĉon* pinte de la monteto, datiĝas el la dinastio *Gorieo* (918-1392). 

Ĉe la historia urbomuro rande de la monteto Tonghung situas la halo *Sonhŭa*. Ĝi konstruiĝis dum la 15-a jarcento, meze de la dinastio *Joseon* (1392-1910). La Granda Teatro estas la plej granda teatra konstruaĵo en la lando. La teatro estis konstruita en 1984.

La plaĝo de Hamhungo larĝas 25 kilometrojn kaj estas parto de ripoza parko de 300 hektaroj, sub kies plantoj eblas ripozi en ombro kaj kio ofertas eblecojn naĝi, sporti, kampadumi, trinki kaj manĝi en diversstilaj restoracioj.

Partnera urbo
-------------

Partnera urbo de Hamhungo estas 

* Ŝanhajo en Ĉinio.

Notoj
-----

1. ↑   *Korea Travel Guide*. Lonely Planet.
2. ↑

* Kategorio Hamhungo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Robot Visual Systems en Monheim am Rhein
La **Jenoptik Robot GmbH** estas unu el la plej gravaj produktantoj de trafikobservaj sistemoj en Germanio.
Ĝi eksportas mondskale. La sidejo estas en Monheim am Rhein. La kompanio estas parto de la grupo Jenoptik.

Historio
--------

Robot klasika kamerao kun risortmotoro
La kompanio estis fondita dum la 1930-aj jaroj fare de Hans Heinrich Berning laŭ la nomo Otto Berning & Co. Ĝi produktis etformatajn fotilojn, nomitaj "Robot". Ili havis motoron, kiu ebligis fari pliajn fotojn dum unu sekundo. La motoro funkciis per spirala risorto. Tiu sistemo estis malmultekosta kaj pli rapida ol nuntempaj multekostaj elektraj motorsistemoj. La risortmotoro troviĝas en la granda butono sur la mezo de la kamerao. Oni devis streĉi la motoron per ĉ. tri turnigoj, kio liveris la energion por ĉ. dek fotoj.

Poste la kompanio koncentriĝis je scienca fotado kaj speciale je observado-sistemoj. Ekde la 1950-aj jaroj oni konstruis specialajn kameraojn por uzo en policaj veturiloj, en bankoj kaj por observado de la trafiko. Tiuj kameraoj havis eblecon fari kelkcent fotojn sur unu granda filmkasedo.

Nunaj sistemoj ne plu uzas filmojn sed elektronikajn kameraojn kaj memorstokilojn.

La kompanio nun estas mondskale plej grava sur la kampo de trafika sekureco.

TraffiPax
TraffiStar S330 en tunelo
La sistemo uzas infraruĝan fulmon, nevideblan

Eksteraj ligiloj
----------------

* Jenoptik Robot en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Jenoptik Robot en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Jenoptik Robot GmbH
* Robot Kameras (privata), teksto germana

referencoj
----------

1. ↑  Rheinische Post: *batalo kontraŭ rapidveturantoj - nevideblaj fulmoj en tuneloj*
2. ↑   Der Westen: *Trafiko - Nova radarkaptilo kun ok kameraoj en la Ĉerejna tunelo*. Arkivita el la originalo je 2009-09-05. Alirita 2012-09-21.
| Ĉeĥoslovaka luphundo |
| --- |
|  |
| FCI - Agnoskita n-ro 332 |
| Lando de deveno: | Ĉeĥoslovakio |
| Patroneco: | Slovakio |
| Klasifiko de FCI | * Grupo 1: Ŝafpaŝtistaj, paŝtistaj kaj ĉasrasoj
* Sekcio 1: Ŝafpaŝtistaj kaj paŝtistaj rasoj (kun laborekzameno)
 |
| Kolorigo: | * flavgriza preskaŭ arĝentgriza kun hela masko
 |
| Alteco: | hundoj: min. 65 cm, hundinoj: min. 60 cm |
| Pezo: | hundoj: min. 26 kg, hundinoj: min. 20 kg |
| rasa normo (arkivigita en januaro 2014) |

**Ĉeĥoslovaka luphundo** estas hundoraso estiĝinta pro hibridigo de germana ŝafhundo kaj karpata lupo. Devena eksperimento de limgardistaro subgvide de inĝ. Karel Hartl donis ekeston de ĉeĥaj naciaj hundorasoj.

Historio
--------

La komenco de historio de tiu ĉi raso datiĝas ekde la jaro 1955, kiam inĝ. Hartl komencis okupiĝi pri hibridigado de karpata lupo kun germana ŝafhundo. De la komenco la hibridigado estis farata kiel scienca eksperimento. Sed post kelke da jaroj naskiĝis ideo kultivi novan rason kaj celo de la bredado estis kaj estas konservi lupan aspekton, sanon kaj samtempe firmigi karakterajn ecojn de laborhundo.

La unuaj hibridoj de lupino *Brita* kaj germana ŝafhundo ***Cézar*** naskiĝis la 26-an de majo 1958 en Libějovice. Lupino ***Brita*** poste donis ankoraŭ bazon al dua linio post kunigo kun germana ŝafhundo ***Kurt***. La tria linio estiĝis per kunigo de lupo ***Argo*** kaj hundino de germana ŝafhundo ***Asta***. En 1977 hibridino de la tria generacio ***Xela*** estis gravedigita far de lupo ***Ŝarik***, ***Ŝariko*** poste gravedigis ankoraŭ hundinon ***Urta***-on. En la jaro 1982 la ĉeĥoslovaka luphundo estis agnoskita de tiama Federacia komitato de bredistaj asocioj de ĈSSR.

Aspekto
-------

La ĉeĥoslovaka luphundo estas hundo pli granda ol meza grandeco, per la aspekto kaj la movo ĝi estas simila al lupo. La ĉeĥoslovaka luphundo estas persistema trotanto, trejnitaj unuopuloj pasos per kurado distancon 100 km per mezproksima rapideco 11 - 13 km/horo.

Galerio
-------

* 
* 
* 

* Ĉeĥoslovaka luphundo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Ĉeĥoslovaka luphundo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**László Jenkovszky** [lAslO jenkovski], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Jenkovszky László** estas ukrainia hungara fizikisto, o, profesoro, membro (ekstera (1998)) de Hungara Scienca Akademio, membro de Ukraina Nacia Scienca Akademio.

László Jenkovszky  naskiĝis la 2-an de majo 1942 en Hungario en Ungvár (nuntempa Uĵhorodo en Ukrainio).

Biografio
---------

László Jenkovszky frekventis lernejon en Pereĉin, poste li akiris diplomon en Uĵhorodo. Post la diplomo li laboris unu jaron en akademia instituto en Kievo, poste longe en Kuna Instituto por Atomfizika Esploro en Dubna (Moskva provinco), kie li doktoriĝis. En 1968 oni fondis filion de la atomfizika instituto en Kievo, kie li dekomence havis postenon. En 1998 li estas ankaŭ konsilisto en fizika instituto en Budapeŝto. Li ricevis ukrainian premion en 2005. En 2013 li pensiuliĝis. Li havas edzinon, kiu naskis filinon.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Dispersion sum rules for non-decreasing amplitudes* (1968)
* *Regge-behaved dual amplitudes satisfying the Mandelstam representation* (1972)
* *Proton's opacity in a dual model* (1981)
* *New measurement of the single diffraction dissociation and the nature of the pomeron* (1995)
* *Generalized Parton Distributions, analyticity and crossing* (2005)
* *Extracting the Odderon from $pp$ and $\bar pp$ scattering data* (2015)

Fontoj
------

* hungarlingva intervjuo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 564234
* VIAF: 61845527
* ISNI: 0000 0000 0237 8526
* SUDOC: 081288867
 |



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
La **vivo de Joseph Smith, Jr. de 1827 al 1830** inkluzivas kelkajn el la plej gravaj partoj de la historio de la Movado de la Sanktuloj de la Lastaj Tagoj, La restaŭrisman religian movadon li iniciatis dum ĉi tiu periodo. Ĉi tiu movado donis altiĝon al mormonismo kiu inkluzivas konfesiojn kiel la Eklezio de Jesuo Kristo de la Sanktuloj de la Lastaj Tagoj. La periodo kovrita de ĉi tiu artikolo komenciĝas en lasta 1827, post kiam Smith anoncis ke li akiris libron de Oraj Planĉoj entombigita en monteto, gardita de anĝelo, proksime al lia hejmo en Menĉesto, Nov-Jorko (proksime al Palmyra vilaĝo). Pro kontraŭstaro de eksa trezoro-serĉanta kolego kiu kredis ke ili posedis interŝanĝadon de la Oraj Teleroj, Smith planis forlasi la areon de Palmyra al la hejmurbo de sia edzino en Konkordo, Pensilvanio (nun Oakland). De lasta 1827 al la fino de 1830, Smith tradukis la Orajn Planĉojn, eldonis la *Libro de Mormon* kaj establis la Eklezion de Kristo. 

Tradukinte la Orajn Planĉojn, Smith aliĝis al la helpo de Martin Harris, riĉa bienhavanto de Palmyra kiu agis kiel ĵurnalisto de Smith. Por traduki, Smith uzis vidantajn ŝtonojn (kiujn Smith nomis la Urimo kaj Thummimo) Smith diris ke la ŝtonoj montris al li la tradukon. Traduko ĉesita, tamen, kiam Harris perdis 116 paĝojn de nekopiita teksto. Traduko rekomenciĝis serioze kiam Smith estis aliĝita en majo 1829 de Forĝista familia asociito nomita Oliver Cowdery. Traduko estis kompletigita proksimume en la fino de julio 1829 kaj la rezultinta manuskripto estis eldonita kiel la *Libro de Mormon* la 26-an de marto 1830 en Palmyra. 

En la tempo kiam la *Libro de Mormon* estis eldonita, Smith baptis plurajn adeptojn kiuj vokis sin mem la *Eklezio de Kristo*. La 6-an de aprilo, aliaj formale establitaj kiel la Eklezio de Kristo en okcidenta Nov-Jorko. Inter la plej rimarkinda frua transformado estis Sidney Rigdon, Eklezio de Kristo (Campbellite) ministro de Kirtland, Ohio, kiu jam kundividis multajn fruajn kredojn de la Movado de la Sanktuloj de la Lastaj Tagoj. Kun Rigdon venis la kongregacio de plejparto de Rigdon fine de 1830, Smith decidis ke ĉiuj membroj de lia nova Eklezio devus moviĝi al Kirtland.
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Barra (Bahio). |

la golfeto de *Castlebay* kun la samnomaj loĝloko, haveno kaj kastelo
la insula flughaveno
**Barra** aŭ (skotgaele: *Barraigh*) estas iom pli granda insulo en la sudo de la Foraj Hebridoj en Skotlando. Ĝi estas la plej suda loĝata insulo en la Foraj Hebridoj. En 2001, la insulo havis 1078 loĝantojn.

Geografio
---------

Proksime de la insulo Barraigh situas la insulo Vatersay (skot-gaele: *Bhatarsaigh*). Ĝi estas atingebla trans la ponto de Barraigh. Sur multaj, pli grandaj insuloj ekde la komenco de la 20a jarcento ne plu havas loĝantojn. Kelkaj estas uzataj en somero por paŝti ŝafojn. Sude de Südlich von Barragh situas la insulon Barra Head (ankaŭ nomata Bernerayw).

La plej multaj de la ĉ. 1200 loĝantoj de la insulo vivas en la sla loĝloko de la insulo, Castlebay (skot-gaele: *Bagh a Chaisteil*) ĉe la suda marbordo..

Barraigh havas centran montaron, la 384m alta Heaval kiella plej alta monto. La montoj havas ĝenerale torfo-tavolon. La marbordoj estas parte klifoj, parte fekundaj Machair-regiono kun altaj dunoj kaj vastaj strandoj.

Kulturo kaj ekonomio
--------------------

La loĝantaro esta grandparte katolika. Ĝi vivas de la agrikulturo (precipe de extensive ŝaftenado kaj fiŝtenado kaj [krabo|krabtenado]] kaj de turismo. La skotgaela lingvo estas la ĉefa lingvo de la insulo. La vojmontriloj nur indikas la gaelajn nomojn.

Kultuara kulmino de la insulo estas la sur la roko en la golfo de Castlebay (Chaisteil) situanta Kisimul Castle (Kastelo Chiosmuil) de la MacNeil el la 16ª jarcento. Apud tio ekzistas sur las insulo tomboj kaj konstraĵojel la malfrua ŝtonepoko. La Dun Cuier (skot-gaele:: *Dun Chuidhir*) estas speciale vizitinda.

Vidindaĵoj
----------

mini|300px|Kisimul Castle

* Kisimul Castle, (Kastelo Chiosmuil), irlanda[ [turdomo]] en la Loch Tangusdale.
* Allasdale aŭ *Allathasdal*  (ŝtoncirkloj kaj raddomo)
* *An Dubharaidh* (muzeo)
* *Cille Bharra* (preĝejo, ruino de kapelo kaj tombejo)
* Dun Bharpa (bone konservita megalita instalaĵo)
* Dun Cuier (ruino de Dun)
* kelkaj Menhiroj (kiel *Brevig Bay* kaj *Borve machair*)
* *St. Columba's Well* (sankta fonto)
* forlasita vilaĝo Eorasdail (sur la insulo Vatersay)

Trafiko
-------

La insulo havas la solan flugphavenon de Britio kun ŝanĝanta flughoraro: Ĉar la avia kurejosituas sur la strando, oni nur povas uzi ĝin dum malalta tajdo..

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Barra en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Website von Barra (englisch)
* Archäologische Stätten auf Barra Arkivigite je 2012-06-03 per la retarkivo Wayback Machine
* retejo de la Insulo de Barra


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 453
* GND: 4080272-3
* LCCN: sh86000146
* VIAF: 153771138
* SUDOC: 235942995
 |



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Vivir para contarla** (vivi por rakonti ĝin) estas la unua el tri libroj de membiografiaj rakontoj anoncitaj de la Nobel-premio pri literaturo el Kolombio nome Gabriel García Márquez, publikigita en 2002.

Ĝi rakontas la historion de la infanaĝo kaj junaĝo de García Márquez, inter 1927 kaj 1950, fine per la geedzopropono farita al sia estonta edzino. Ĝi centriĝas ĉefe en la familio, la lernejo kaj la unuaj jaroj kiel ĵurnalisto kaj verkisto de mallongaj rakontoj de García Márquez, kaj inkludas ankaŭ referencojn al nombraj eventoj de la reala vivo kiu venis al siaj romanoj iamaniere, inkluzive de la masakro de la bananentreprenoj kiu aperas en *Cien años de soledad* kaj amikoj kies vivo kaj morto utilis kiel modeloj por *Crónica de una muerte anunciada*, same kiel la historio de liaj gepatroj kiu utilis kiel inspiro por *El amor en los tiempos del cólera.*

La verko havigas utilan informon kaj etoson por kompreni la verkaron de GGM.

Ĝi estis tradukita al la angla en 2003.

Referencoj
----------

1. ↑   Vivir para contarla, Elcultural.es, 10a de oktobro de 2012, alirita la 21an de marto de 2013, Marco, J.
**Cubillo del Campo** [kuBIljo delKAMpo] estas loĝloko kaj municipo en la centrosudo de la provinco Burgoso, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la komarko *Alfoz de Burgos*. La loknomo *Cubillo del Campo* estas etimologie komprenebla kiel *Tureto de la Kamparo*.

Geografio
---------

Mapo de la komarkoj de Burgoso. Alfoz de Burgos, centre kaj malhelverde.
Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 14,06 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 102 loĝantojn. Ĝi perdis 180 loĝantojn ekde la 1910-aj jaroj pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, sed poste stabiliĝis pro ioma proksimeco al la provinca ĉefurbo.

Ĝi distas 24 km de Burgoso, provinca ĉefurbo.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado fine de la 9-a jarcento.

El lokaj ŝtonminejoj oni elfosis ŝtonojn por la konstruado de la Katedralo de Burgoso kaj de aliaj monumenton de la provinca ĉefurbo, kiel la kastelo de Burgos, la arko de Sankta Maria aŭ la Domo de la Ŝnurego, same kiel por la monaĥejo de Sankta Petro de Arlanza. Aliaj katedraloj por kiuj oni elfosis ŝtonojn el tiuj ŝtonminejoj estas la Katedralo de Leono kaj la Katedralo de Vitorio.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj) kaj brutobredado (ŝafoj). Lastatempe plej ekgravis kultura kaj rura turismo, ekzemple piedirado tra naturaj lokoj. Inter vidindaĵoj menciindas la preĝejo.

En la municipa teritorio estas du elfosejoj de gruzo kaj farmo de kortobirdoj (kokoj), en tereno de iama militkampadejo. Ĉe la nacia ŝoseo N-234, kiu ligas Soria kun Burgos, ĝi estas trapasejo por multaj proponoj de rura piedirado kiel la *Ruta del Buen Conde* aŭ la *Ruta del Cid*. Tamen por gastigado estas nur trinkejo "La Plaza".

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Burgoso

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 775546
 |