recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Protestanta Eklezio de Nederlando** estas la nomo de la plej granda protestanta eklezio en Nederlando. Ĝi estiĝis la 1-an de majo 2004 el kunfandiĝo de la *Nederlandse Hervormde Kerk* (Nederlanda Reformacia Eklezio), la *Gereformeerde Kerken in Nederland* (Reformitoj) kaj la *Evangelisch-Lutherse Kerk in het Koninkrijk der Nederlanden* (Luteranoj). La nova granda eklezio havas ĉirkaŭ 2,3 milionojn da membroj.

La procedo de l' kunfaniĝo
--------------------------

La nova eklezio estiĝis en procedo de pli ol 40 jaroj, kun multe da surlokaj eksperimentoj, multe da tutlanda diskutado, multe da penado kaj ŝvitado. La *Nederlandse Hervormde Kerk* havis pli malpli 1.900.000 membrojn; la *Gereformeerde Kerken in Nederland* ĉirkaŭ 650.000, kaj la *Evangelisch-Lutherse Kerk in het Koninkrijk der Nederlanden* iom pli ol 14.000 membroj.

Pli malpli 250.000 homoj ne sekvis la kunfandiĝon. Problemoj por ili estis ne nur praktikaj aferoj; ekzemple, ĉu surloke ĉiuj ekzistantaj preĝejoj restos uzataj - kaj, se ne: kiujn oni fermu?

Multe pli grava, ja principa problemo, estis por pluraj la fakto, ke la nova protestanta eklezio rekonas kiel Kredkonfesojn ĉiujn antaŭajn kredkonfesojn de l' originaj tri eklezioj. Tiel do akceptiĝis ankaŭ la Luteranaj kredkonfesoj! - Alia problemo, same principa, estis por kelkaj, ke en la nova eklezio eblas celebri diservojn ankaŭ pri samseksaj nuptoj, ĉar en la Luterana Eklezio, kiu en tio sekvis la Remonstrantojn, tio jam estis akceptita antaŭ la kunfandiĝo.

Por ekstreme Kalvinisme pensantaj homoj tio montriĝis tro: ĉirkaŭ 50 lokaj paroĥoj aŭ partoj el paroĥoj ne povis akcepti la kunfandiĝon.

Oni formis *Hersteld (= riparitan) Hervormde Kerk*, respektive *Voortgezette (= daŭrigitan) Gereformeerde Kerken in Nederland*.

Karaktero de la Protestanta Eklezio en Nederlando
-------------------------------------------------

La Protestanta Eklezio en Nederlando estas protestanta eklezio, kiu kombinas kalvinisman kaj Luteranan tradicion. Ĝi havas sinodan strukturon. Interne estas granda variaĵo de opinioj religiaj: de liberal-protestantaj ĝis ortodoksaj.

Historia signifo
----------------

Per ĉi kunfandiĝo finiĝis preskaŭ kvin jarcentojn aĝa dividiteco de kalvinanoj kaj luteranoj en Nederlando.
La *Gereformeerde Kerken in Nederland* estiĝis en 1892 el du grupoj, kiuj antaŭe dissplitiĝis de la *Hervormde* Reformacia Eklezio.

Eksterna ligo
-------------

* Protestantse Kerk in Nederland - retpaĝoj de *Protestantse Kerk in Nederland* - en la Nederlanda kaj en la Angla.

is en

* Kategorio Protestanta Eklezio de Nederlando en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 153546
* GND: 10126764-2
* LCCN: n2005002047
* VIAF: 139984810
* ISNI: 0000 0004 0476 4024, 0000 0000 9504 1665
* BNF: 15581370m
 |
La **builsaoj** (aliaj nomoj aŭ nomformoj: *Buli*, *Bulea*, *Bulsa* aŭ *Kanjaga*) estas etno en Ganao. La builsaoj mem nomas sin *Builsa*. Al tiu etno alnombriĝas proksimume 150.000 ĝis 160.000 homoj, kies loĝregiono situas en la centra nordo de Ganao en la distrikto Sandema. Plejparte la builsaoj vivas en la distrikto Builsa en la Supera Orienta Regiono. Limriveroj de la etno estas en la okcidento la rivero Sisili, en la sudo la rivero Kulpawn kaj en la oriento la rivero Blanka Voltao kaj la Tano. Norde la loĝregiono distancas per proksimume 20 km larĝa strio de Kasena-lando for de la limo al Burkino. Tiu loĝregiono situas inter la lokoj *Wiasi, Kunkwa, Kanjaga, Doninga, Nakong* kaj *Chuchiliga*.

Fontoj
------

1. ↑
2. 1 2

* Buluk - Journal of Bulsa Culture and Society
* Franz Kröger: Materielle Kultur und traditionelles Handwerk bei den Bulsa (Nordghana)
* Ghana Population and Housing Census 2000: Summary Report of Final Results. p. 23 (2002)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Ethnologue.com
* Projekto Joshua
* Buluk - Journal of Builsa Culture and Society Arkivigite je 2007-09-30 per la retarkivo Wayback Machine
**Buitrago** [bujTRAgo] estas municipo de Hispanio, en la regiono Kastilio kaj Leono, en la provinco Sorio kaj en la komarko *Campo de Gómara* en la oriento de la provinco, foje atribuita ankaŭ al subkomarko Almarza. 

La loknomo *Buitrago* estas eble rilata al la hispanlingva vorto *buitre* (gipo), laŭ kio ĝi signifus ion kiel *gipejo*; fakte ankaŭ aliaj similaj loknomoj en Hispanio estas montaraj.

Geografio
---------

*Campo de Gómara* en la oriento de la provinco Sorio.
Loko de Buitrago en la provinco Sorio.
Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 5,15 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 72 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte perdis preskaŭ 70 loĝantojn el la 1910-aj jaroj. 

Ĝi distas 13 km de Sorio, provinca ĉefurbo. Ĝi limas kun Velilla de la Sierra, Renieblas, Soria, Candilichera, Los Rábanos kaj Aldealafuente.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado fine de la 10-a jarcento.

Ĝi apartenis al la *Comunidad de Villa y Tierra de Soria* formante parton de la *Sexmo de San Juan*.​ En frua dokumento ĝi estis literumita Buytrago. En la *Censo de Pecheros* de 1528 oni registris 24 *pecheros*, tio estas, impostopagantaj familioj.

Meze de la 19-a jarcento la municipa teritorio pliiĝis ĉar aligis Ausejo de la Sierra kaj Fuentelfresno. Fine de la 19-a jarcento la municipa teritorio malpliiĝis ĉar Ausejo de la Sierra kaj Fuentelfresno sendependiĝis.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj), forstado, manĝoproduktado kaj transmigra brutobredado (ŝafoj kaj bovoj). Lastatempe funkciado de servoj plej ekgravis, kune kun kultura kaj rura turismo, piedirado tra naturaj lokoj. Inter vidindaĵoj estas la preĝejo, tradicia arkitekturo kaj tiel plu.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de provinco Sorio

Notoj
-----

Bibliografio
------------

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rCampo de Gómara |
| --- |
| Alconaba• Aldealafuente• Aldealpozo• Aldealseñor• Aldehuela de Periáñez• Aliud• Almajano• Almaluez• Almazul• Almenar de Soria• Bliecos• Buberos• Buitrago• Cabrejas del Campo• Candilichera• Cañamaque• Carabantes• Cihuela• Ciria• Cirujales del Río• Deza• Fuentecantos• Fuentelmonge• Fuentelsaz de Soria• Gómara• Hinojosa del Campo• La Losilla• Los Villares de Soria• Monteagudo de las Vicarías• Narros• Pinilla del Campo• Portillo de Soria• Pozalmuro• Quiñonería• Renieblas• Reznos• Santa María de Huerta• Serón de Nágima• Tajahuerce• Tejado• Torlengua• Torrubia de Soria• Villar del Campo• Villaseca de Arciel |

 |


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 218734
* VIAF: 241248380
 |
Buka el la spaco.
La insulo **Buka** (aŭ **Bukao** en Esperanto) estas la dua plej granda insulo en la Aŭtonoma Regiono Bougainville, en orienta Papuo-Nov-Gvineo. Ĝi estas en la distrikto Norda Bougainville, kun la urbo Buka en la insulo kiel ĉefurbo de la Aŭtonoma Regiono Bougainville kaj de la distrikto Norda Bougainville mem.

La insulo estas apartigita pere de la mallarĝa Buka Markoleto el la nordokcidenta marbordo de la insulo Bougainville.

Buka estis okupita de japanaj trupoj dum la Dua Mondmilito, kaj ĝi estis la loko de gravaj japanaj aerodromoj kiuj devis esti atakitaj de la Aliancanoj. Kvankam la insulo estis bombita kaj de aviadiloj kaj de militŝipoj, aliancanaj armeoj neniam luktis en Buka. Post teni ĝin dum jaroj kun malbonaj liveraĵoj, la japanoj kapitulacis en 1945 kiam aliancanaj trupoj estis alproksimiĝantaj al la duoninsulo Selau en la najbara Bougainville.

Notoj
-----

* Blackwood, B. 1933 Both Sides of Buka Passage. Oxford: Clarendon Press.
* Reagan A.J kaj Griffin, J.M (eld.) 2005 Bougainville Before the Conflict. Canberra: Pandanus Books.
* Rimoldi M. kaj Rimoldi E. 1992 Hahalis and the Labour of Love: A Social Movement on Buka Island. Oxford: Berg.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Buka en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Buka dum la Dua Mondmilito

5° 15′ S 154° 38′ O﻿ / ﻿5.250 °S, 154.633 °O﻿ / -5.250; 154.633 (mapo)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 625351
* GND: 4088619-0
* LCCN: sh91002003
* VIAF: 315527461
 |
La ermitejo de Guadamur.
La absido mudeĥara de la ermitejo de Guadamur.
La **Ermitejo de Nia Sinjorino de la Nasko**, en hispana origine *ermita de Nuestra Señora de la Natividad* estas ermitejo de Guadamur, en la provinco de Toledo, Hispanio. Situanta sur la monteto samnoma, ĝi dominas la vilaĝon el oriento kaj troviĝas tre proksime de la kastelo de Guadamur.

La konstruaĵo estas en stilo de frua mudeĥara arto (13-a gis 14-a jarcentoj). En la vilaĝo ekxistis tradicio de ia mirakla dipatrina apero. La mencio plej antikva de la kulto en la ermitejo datas de 1611. La pentraĵo adorata en la altaro estis origine ikono bizanca kiu reprezentis la figuron de Sankta Anna kun infana Virgulino enbrake. La aktuala pentraĵo suferis konstantajn restaŭrojn laŭlonge de sia historio, tiele ke ĝi malproksimiĝis el la originalo, kiu siavice estus kopio de alia pentraĵo aŭ de ia mozaiko. 

De la origina konstruo de la ermitejo konserviĝas nur la absido duoncirkla el ŝtono kun angluoj el briko kiel unika ornamo, kaj paro de arkoj kuncentraj fermitaj, de klara faro mudeĥara. La kupolo el briko sekvas arkojn de la navo, rarega solvo de pratekniko. La lasta rekonstruo estas de 1976. 

De la tegmento de la absido pendas nune super la altaro la reproduktoj de la kronoj visigotaj de la trezoro de Guarrazar, trovita en Guadamur en 1858.
**Erna Bogen,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bogen Erna** estis hungara skermisto (rapiristo), olimpiano, mondĉampiono. Ŝia familia nomo estis ekde 1938 *Bogáthy,* samtempe ŝia geedziĝa nomo estis (laŭ hungarlingve kutima nomordo) *Gerevich Aladárné* aŭ *Gerevichné Bogáti-Bogen Erna*. Ŝia edzo estis Aladár Gerevich, ŝia pli konata filo estis Pál Gerevich.

Memortabulo pri Gerevich kaj Bogen
Erna Bogen naskiĝis la 31-an de decembro 1906 en Jarosław (Antaŭkarpatio) (Aŭstrio-Hungario, nuntempe en Pollando), ŝi mortis la 23-an de novembro 2002 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Erna Bogen skermis en sportklubo en Budapeŝto ekde 1926, inter 1928-1937 ŝi estis membro de la hungara nacia skerma teamo. Ŝi estis hungara ĉampiono 16-foje inter 1929-1952 plej ofte individue. Ŝi estis olimpiano en Somera Olimpiko 1932 kun bronza medalo, krome en mondĉampionumo ŝi estis la unua en 1937. Depost 1952 ŝi forlasis la aktivan sporton. Ŝi edziniĝis en 1938, ŝi naskis filojn en 1946 kaj 1948, ŝi vidviniĝis en 1991. Ŝi ricevis premiojn en 1938 kaj 1997.

Memorigiloj
-----------

* memortabulo en Budapeŝto

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Erna Bogen en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 803246
 |



* Portalo pri Biografio
**Vytautas Mažiulis** (naskiĝis la 20-n de aŭgusto 1926 en Rokėnai, mortis la 12-an de aprilo 2009 en Vilno) – litova lingvisto, fakulo pri praprusa lingvo.

En la jaroj 1947–1952 studis klasikan filologion ĉe Vilna Ŝtata Universitato. En 1956 magistriĝis ĉe Moskva Universitato pri nombrovortoj en la litova lingvo. Enposteniĝis ĉe Vilna Universitato, kie gvidis Katedron de Litova Lingvo. Post 1973 gvidis Katedron de Balta Lingvaro.

En 1965 kune kun Jonas Kazlauskas fondis internacian revuon "Baltistica" dediĉita al filologio de baltaj lingvoj.

En 1970 iĝis membro de Litovia Akademio de Sciencoj post publikigo de doktoriĝa tezo pri ligoj inter balta lingvaro kaj hindeŭropa lingvaro. Dum la lastaj jaroj okupiĝis ĉefe pri praprusa lingvo.

Pli gravaj verkoj
-----------------

* *Relations of Baltic and other Indoeuropean languages*, Vilnius 1970
* *Prūsų kalbos etimologijos žodynas*, Vilnius 1988-1997
* *Prūsų kalbos istorinė gramatika*, Vilnius 2004

Eksteraj ligiloj
----------------

* Vytautas Mažiulis

  



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 398625
* GND: 1051828368
* LCCN: n82139013
* VIAF: 41968911
* ISNI: 0000 0001 0891 7604
* SUDOC: 059801778
* BNF: 128626513
* NKC: mub2014843793
* ICCU: UFIV099982
 |
**Amerika lingvo**, **Americai Speak** aŭ **Amxrikai spek** ("paroli usonece") estas interlingva projekto de usona teatra recenzistino Ruby Olive Foulk en 1937 estas simpligo de Usona angla lingvo, kun fonetika prononco kaj simpligita gramatiko. En 1940, la aŭtoro kreis projekton U.S. kiu estas reformo de Amerika lingvo.

Prononco
--------

Ĝi uzas 28-literan alfabeton derivitan de la latina alfabeto sed la literoj C, Q, kaj X ŝanĝiĝis por indiki vokalojn, estas kreitaj du kromaj vokaloj, kaj estas adoptitaj minusklaj literoj kiuj ne estas malsamaj al majusklaj escepte laŭ grandeco (tio donis al ili Kirilan aspekton).

Ĉiuj sonoj korespondas al unu litero. Ĉiuj literoj havas nur unu sonon. La "angla" litero "c" ne estas bezona, ĉar oni ŝanĝas ĝin per "k" aŭ "s"; do Foulk uzas la "c" por indiki mallonga "a". La litero "q" oni uzas por mallonga "/u/". La "angla" "x" estas anstataŭigita per "ks", do, ĝi uzas "x" por mallonga "/e/". Longa "a" kaj longa "i" estas kunmetitaj sonoj. Ĝi uzas du formojn de "a". Majuskla "A" estas sono por mezlonga "a". Ronda "a" reprezentas la centra "a" (/ə/). Ĝi uzas "o" por longa /u:/ kaj "i" por mallonga /i/.

Morfologio
----------

Pluraloj de substantivoj kaj pronomoj estas regulaj (eks.: man, mans), komparativo de adjektivoj kaj adverboj estas regulaj (eks.: good, gooder, goodest), adjektivoj estas formitaj de substantivoj kun finaĵo -i (eks.: sun, suni; America, Americai) kaj verboj estas regulaj.

En kelkaj kazoj ŝi uzis verban formon por duobla funkcio de verbo kaj nomo, kiel la angla "love".

Eksteraj ligiloj
----------------

* Arkivigite je 2017-03-13 per la retarkivo Wayback Machine

Bibliografio
------------

* FOULK, Ruby Olive, *Amxrikai spek, bai Rubi Aliv Foulk*, Nu Yark, N.Y. 1937, v. 218 p. 21 cm.
* FOULK, Ruby Olive, *U. S. (rited in Amerikan spek)*, [New York, The author] 1940, 32 p. 19 cm.
**Ernest Duchesne** ([ernEST düŜEN] ; naskiĝis la 30-an de majo 1874 en Parizo, mortis la 12-an de aprilo 1912 en Amélie-les-Bains-Palalda) estis franca kuracisto kaj militisto La unua, li malkovris, ke iuj ŝimoj povas mortigi bakteriojn. Tiun malkovron, kiu restis neaplikata, li faris tridek-du jaroj antaŭ tiu de Alexander Fleming, kiu montris la antibiotikan econ de la penicilino, substanco eltirata de tiaj ŝimoj.

En 1894, Ernest studis en la Lernejo pri Saniga Servo de la Armeoj de Liono. Tie, li rimarkis, ke araba ĉevalflegisto stokis selojn en malseka loko: tradicie, la Araboj sciis ke la ŝimoj kiu malvolviĝis sur la seloj plirapidigis la resaniĝon de haŭtaj frot-vundojn  de la ĉevaloj.

Duchesne studis la agon de *Penicillium glaucum* sur *Escherichia coli*; li pruvis, ke la ŝimo tute eliminis la bakterion. Li ankaŭ pruvis ke bestoj, inokulitaj kun mortiga dozo de bacilo de tifoida febro, postvivis se ili estis antaŭe inokulitaj per *Penicillium glaucum*.

La disertaĵo "*Contribution à l’étude de la concurrence vitale chez les micro-organismes : antagonisme entre les moisissures et les microbes*" (kontribuo al studo pri porviva konkurenco ĉe la mikro-organismoj: konflikto inter ŝimoj kaj mikroboj) kiun li prezentis en 1897 estas la unua studo pri la antibiotika efiko de ŝimoj.

Sed la armeo, doninte al li doktorecon, faris nenian alian esplorojn pri tiu temo, kaj Duchesne neniam plu laboros en laboratorio.

Li servis kiel internulo en Val-de-Grâce dum unu jaro antaŭ iĝi helpanta majoro de 2-a klaso en la 2-a regimento de husaroj de Senlis en Oise.

Li edziĝis en 1901 kun Rosa Lassalas kiu mortis pro tuberkulozo en 1903. Li mem estis trafita de pulmomalsano en 1904. La armeo sendis lin en sanatorion de Amélie-les-Bains kie li mortis en 1912.

En 1949 la Nacia Akademio pri Medicino agnoskis lin kiel avangardulo en la kuracado per antibiotiko.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  De miljaroj, la Beduenoj fabrikis kuracilojn el ŝimoj rikoltitaj sur la rimenaroj de azenoj (el "*L'Albarelle*")

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Ernest Duchesne en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* france Paĝo pri Duchesne sur la pagaro de la interuniversitata Biblioteko pri medicino Arkivigite je 2006-03-19 per la retarkivo Wayback Machine
* france Ernest Duchesne, esploristo longtempe forgesita Arkivigite je 2006-03-19 per la retarkivo Wayback Machine
* angle Duchesne and John Tyndall recognized as preceding Flemings discovery Arkivigite je 2009-05-28 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 306785
* GND: 1139507060
* VIAF: 196001498
* ISNI: 0000 0003 5709 2279
* SUDOC: 075732998
* BNF: 12928761g
 |
**Daraa** (arabe درعا) ankaŭ *Dera, Dera'a;* estas administra centro de la samnoma gubernio Daraa en sudokcidento de Sirio.

Daraa situas en alto de 530 metroj en regiono Hauran, ĉirkaŭ pli ol 100 km sude de Damasko ĉe la rapidvojo al Amano, 5 m norde al la jordania-siria limo.

La urbo havas 77.230 loĝantojn laŭ kalkulo el 2010, plimulto estas sunaitoj. Tie loĝis en 1942 ĉirkaŭ 10.000 homoj.

Ĉe Daraa troviĝas la palestina rifuĝejo kun ĉirkaŭ 6000 rifuĝintoj.

En la biblia epoko (Malnova Testamento) ĝi situis en regiono ĉirkaŭ la urbo Edreï (pli posta Adraa). Tie perdis en batalo Reĝo Og – gvidanto de la amoridoj – favore al la israelanoj sian landon, kiu apartenis al altebenaĵo de Baŝan.

Proksime al la urbo ekzistas grekaj kaj romiaj antikvaĵoj, inter ili ankaŭ detruita teatro. En proksimo de la urbo okazis decida batalo inter la Orientromia imperio kaj la islamanoj. Tio okazis ĉe Yarmuk en 636 kaj finiĝis kun venko de la islamanoj. La moskeo de la urbo estis konstruita en 1253, dum regado de la ajubidoj per uzo de antikvaj materialoj.

Ekde 1908, la urbo estis grava fervoja stacio de la Hiĝaz-fervojo. Tie disbranĉiĝis la ĉeflinio Damasko - Medino al mediteranea Hajfo (ekde 1946 ne plu funkcias) kaj al Bostra, 40 km oriente. La ekonomia bazo de la urbo estas la agrikulturo. La urbo estas foirurbo por la ĉirkaŭa regiono, en kiu oni kultivas ĉefe tritikon kaj hordeon. Daraa lastatempe suferis pro la reduktita akvolivero en la regiono.

En la urbo protestis en marto de 2011 multaj loĝantoj pro aresto de junuloj kaj murdo de protestantoj.

* Kategorio Daraa en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **darda lingvaro** estas subgrupo de la hindarja lingvaro, kiuj kune kun la irana kaj nuristana lingvaro apartenas al la hindirana lingvaro, unuaranga branĉo de la hindeuropa lingvaro. 

La pli-malpli 25 dardaj lingvoj estas parolataj fare de proksimume 6 milionoj da homoj en la regiono de la alta montaro Hindukuŝo de Pakistano kaj Afganio, kaj en la barata kaj pakistana partoj de la regiono Kaŝmiro.

La senkonkurence plej granda darda lingvo estas la **kaŝmira lingvo**, kiu havas 4,6 milionojn da parolantoj kaj estas la sola darda lingvo kun literatura tradicio. Kiel la nomo indikas, ĝi parolatas aparte en la regiono Kaŝmiro. Pliaj signifaj dardaj lingvoj en Pakistano estas la **ŝinaa lingvo** kun 500.000 parolantoj en la regiono Gilgit, la **ĥovara lingvo** kun 220.000 parolantoj en la regiono Ĉitral, la **indus-kohistana lingvo** kun same 220.000 parolantoj en la regiono Kohistano kaj la **paŝaja lingvo** kun 110.000 parolantoj en la provinco Kunaro.

La kalaŝa lingvo (endonimo *kalashamon*) estas lingvo kiu apartenas al la hindarja lingvara subgrupo de la darda lingvaro, parolata en la distrikto de Chitral en la provinco de Ĥajber-Paŝtulando en Pakistano, de ĉirkaŭ 5 000 personoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Hindirana pralingvo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Ernst Kausen: *Die Klassifikation der indogermanischen Sprachen* ("la klasigo de la hindeŭropa lingvaro", teksto germana en formato DOC)
* John Mock: "dardaj popoloj kaj lingvoj" (teksto angla)
**Joxemari SARASUA** [ĥoŝEmarI sarAsuA] (naskita en 1970, en Bilbao, Eŭskio) estas eŭska tradukisto kaj membro de la Ibera Skolo. Doktoro pri matematiko kaj ĝia didaktiko. Esperantisto ekde 1987. En sia jun-aĝo li redaktoris la eŭskisman kaj skandal(et)an esperanto-gazeton *Eŭska Kverko*. Li ankaŭ movadumis en Eŭska Esperanto-Asocio. De tempo al tempo li publikigas en diversaj revuoj, krom tradukoj, ankaŭ libro-recenzojn.

Li loĝas en Bilbao. Profesie li estas docento pri matematiko en la Eŭska Universitato. Lia esplor-kampo estas matematiko kaj ĝia didaktiko.

Libro-formaj tradukoj
---------------------

**El la eŭska lingvo:**

*La baptofilino* (eŭske *Haur besoetakoa*). Eld. Fonto, 2002. 

**El la hispana lingvo:**

*Suzana kaj la ĉasistoj de muŝoj* (hispane *Susana y los cazadores de moscas*). Eld. Fundación Esperanto kaj Eŭska Esperanto-Asocio, 2004. 

**El la angla lingvo:**

*Mil naŭcent okdek kvar* (angle *Nineteen Eighty-Four*), fama politika romano de George Orwell (1903 - 1950). Baldaŭ publikigota.

Recenzoj
--------

* Recenzoj en OLE
* Recenzo en La Ondo de Esperanto Arkivigite je 2007-05-31 per la retarkivo Wayback Machine
**Burón** [buRON] estas municipo en la nordoriento de la provinco Leono, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko *Montaña de Riaño*, en la nordoriento de la provinco kaj en la tradicia areo Valdeburón, en la Regiona Parko Montaña de Riaño kaj Mampodre.

Burón estas sude de la municipo, inter la municipoj Acebedo kaj Riaño, borde de la Akvorezervejo de Riaño. La vilaĝo estas de aspekto komplete rura; inter ties plej elstaraj kontruaĵoj estas la preĝejo kaj la iama bazlernejo, kiu estas la aktuala urbodomo. Ambaŭ konstruaĵoj estis savitaj el la akvo de la Akvorezervejo de Riaño en 1987 kaj rekonstruitaj en ties aktuala loko. La cetero de la vilaĝo estis preskaŭ tute detruita somere de 1987 kun la najbaraj loĝlokoj Huelde, Éscaro, La Puerta, Anciles, Riaño, Salio, Pedrosa del Rey kaj Vegacerneja almenaŭ parte. Ties ekonomio estas bazata preskaŭ komplete ĉefe sur turismo kaj gastado.

Komarkoj de la provinco Leono; *Montaña de Riaño* nordoriente, helverde.
Vegacerneja.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio estas formata de la loĝlokoj Burón, Casasuertes, Cuénabres, Lario, Polvoredo, Retuerto kaj Vegacerneja, okupas totalan areon de 157,71 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 294 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 1 500 loĝantojn el la mezo de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. Ĝi distas 109 km de Leono, provinca ĉefurbo. Ĝi limas kun la valoj Mirva, Rabanal kaj San Pelayo kaj fluas la rivero Esla. Ĝi estas ĉe la fino de la Akvorezervejo de Riaño, nur malmultajn metrojn super 1100 msm, kio savis ĝin parte de la inundo, dum la plej parto de la tradicia domaro estis detruita pro la decidoj de la socialista registaro de 1987.

Estas grava montara faŭno, inter kiu menciindas ursoj, lupoj, urogaloj. lutroj, trutoj, same kiel pri la flaŭro.

Historio
--------

En Mezepoko okazis reloĝado. La areo apartenis al la Regno Leono. En la 15-a jarcento disvolviĝis komuna asocio inter la brutobredistaj loĝlokoj.

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj) kaj brutobredado (ŝafoj kaj kaproj en montaraj areoj, kaj bovoj en ebenaĵoj). Lastatempe kultura kaj rura turismo plie ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado).

Bildoj
------

* Polvoredo.Polvoredo.
* Lario.Lario.
* Virgulino de Pontón, patronino de Burón.Virgulino de Pontón, patronino de Burón.
* Panoramo de Vegacerneja en 1972, antaŭ la inundo fare de la akvo de la Akvorezervejo.Panoramo de Vegacerneja en 1972, antaŭ la inundo fare de la akvo de la Akvorezervejo.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de Provinco Leono

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 760219
* LCCN: n80108015
* VIAF: 140719775
* BNE: XX452600
 |
Oni nomas *Burĝaj Revolucioj* tiujn kiuj intencis detrui la lastajn restaĵojn de feŭdismo en Eŭropo, ĉefe la Anglan Revolucion (1642-1653), la *Gloran Revolucion* (1688-1689) kaj Francan Revolucion (1789). En tiuj revolucioj aperis la leĝaj kaj intelektaj iloj kiuj permesis al burĝaro la mastrecon kaj politikan hegemonion en la moderna mondo.

La unua burĝa revolucio estis la angla, en la 17-a jarcento, kiu kreis la parlamentismon, la garantion de individuaj rajtoj, liberecon de voĉo, kaj religian toleremon garantiitaj per la **Deklaracio de Rajtoj** ("Bill of Rights").

La heredo de Angla Revolucio, la kontraŭdiroj inter absolutismo kaj kapitalismo, la socio de ordoj kaj privilegioj, la maltoleremo kaj la religia fanatismo aperigis en la 18-a jarcento la klerismon, filozofian, racieman, kontraŭ-absolutisman movadon kiu postulis la finon de Absolutismo kaj liberalismaj registaroj. La klerisma projekto influis la sendependecon de kolonioj kaj la liberalismajn burĝajn revoluciojn en 18-a kaj 19-a jarcentoj.

La sendependo de Usono en 1774 ankaŭ estis burĝa revolucio, ĉar ĝi ne postulis nur politikan sendependon de la ŝtato, sed ankaŭ sociajn sanĝojn.

Post la venko de Napoléon Bonaparte, okazis multaj burĝaj revolucioj en Eŭropo, kiel en Portugalio, en Hispanio, ktp. kiuj intencis krei konstituciojn al tiuj landoj, kaj ankaŭ multaj sendependaj revolucioj en Ameriko. Sed tiuj porkonstituciaj aŭ porsendependaj revolucioj havis nek la saman intencon nek la profundecon de la antaŭaj tri "grandaj" revolucioj.

Kelkaj historiistoj nomas *burĝaj revolucioj* nur tiujn kiuj okazis antaŭ la duono de 19-a jarcento, ĝis la *Printempo de l' Popoloj* (1848), aliaj, ĉefe marksistoj, tiele nomas ĉiujn nesocialismajn revoluciojn ĝis nun.


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Aŭtobusa stacidomo de Caen
**Bus Verts du Calvados** (*Busoj Verdaj de Calvados*) estas reto de interurbaj aŭtobusoj en la departemento de Calvados, Francio. La reto estas funkciigata nome de Departementa Konsilio de Calvados fare de Keolis Calvados, filio de la franca transport-grupo Keolis.

Keolis Calvados estas la eksa *Courriers Normands* kompanio kiu funkciigis aŭtobusojn en kaj ĉirkaŭ Caen post la fermo de la *Tramways Electriques de Caen* en 1935.

Interesaj linioj por turistoj en la aero inkluzivas la linion BV1 (transigita al Twisto), veturanta de stacidomo Caen SNCF al Ouistreham, la linion 30, iranta de Caen al Bayeux, kaj la linion 70, kiu estas la plej konvena publika vojo al Omaha Beach kaj Pointe du Hoc. Turistoj devas zorge kontroli la horarojn, ĉar aŭtobusoj preterpasas tre malofte, postulante zorgan antaŭplanadon.

Referencoj
----------

1. ↑   Les Activités de Keolis Calvados (france). Keolis Calvados. Arkivita el la originalo je 2011-07-13. Alirita 2009-04-20.

Vidu ankaŭ
----------

* Twisto
* Nomad

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Interurba reto de Calvados en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo
* Comment j'y vais.fr (france/angle)
**Livingstone** aŭ **Maramba** estas grandurbo kaj administra centro de provinco en Zambio. La loknomo devenas de brita esploristo David Livingstone.

Bazaj informoj
--------------

* Koordinatoj: 17° 51′ S 25° 52′ O﻿ / ﻿17.850 °S, 25.867 °O﻿ / -17.850; 25.867 (mapo)Koordinatoj: 17° 51′ S 25° 52′ O﻿ / ﻿17.850 °S, 25.867 °O﻿ / -17.850; 25.867 (mapo)
* Areo: 66 km²
* Loĝantaro: 133.793 en 2010
* Supermara alteco: 986 m
* Horzono: UTC + 2
* Telefonkodo: 260 3

Geografio
---------

Livingstone situas sur altebenaĵo laŭ maldekstra bordo de Zambezi, kiu estas ankaŭ landlimo de Zimbabvo en suda parto de Zambio.

Monumento de D. Livingstone en Livingstone
Muzeo pri D. Livingstone en Livingstone

Historio
--------

Antaŭ vivtempo de Livingstone la plej proksima vilaĝo situis 10 km. En 1855 David Livingstone vizitis la unua tiu ĉi lokon, kiel eŭropano. En la 1890-aj jaroj Cecil Rhodes establis kolonion. En 1904 la fervojo atingis la akvofalojn kaj oni konstruis ponton en la sekva jaro. La urbeto evoluis, danke tion al la trajno. Baldaŭe la progreso haltis pro la politiko kaj ankaŭ la arboj elĉerpiĝis en la proksimeco. Nuntempe motoro de la evoluo estas la turismo.

Trafiko
-------

Livingstone havas flughavenon, fervojojn, pramon al Bocvano kaj landovojon.

Klimato
-------

En Livingstone subtropika klimato regas. La temperaturo varias inter 6-34 °C. Jare pluvas ĉ. 692 mm. Inter aprilo-oktobro apenaŭ pluvas.

Vidindaĵoj
----------

* **akvofalo Victoria** kun Nacia parko *Mosi-oa-Tunya*
* muzeo *Livingstone* estas dediĉita al arkeologio, etnografio kaj historio
* monumento pri D. Livingstone
* muzeo pri fervojo

Fontoj
------

* Angla Vikipedio
* mapo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 397216
* GND: 4644278-9
* LCCN: n79046458
* VIAF: 130172052
* SUDOC: 095296565
 |
**Corbalán** [korbaLAN] estas vilaĝo kaj municipo de la provinco Teruelo (nordorienta Hispanio), nome en la suda komarko Komunumo de Teruelo, kies komarka ĉefurbo estas la provinca ĉefurbo mem, Teruelo. La loknomo *Corbalán* kiel ofta familinomo famiĝis en la 1980-aj jaroj pro populareco de korbopilkisto Juan Antonio Corbalán.

Geografio
---------

Ĝi estas je 16 km de Teruelo, provinca ĉefurbo, do tre proksime. Al Teruelo alvenas de nordo tri ŝoseoj, de sudo aliaj tri kaj unu okcidente el Gea de Albarracín. El la tri nordaj, tiu plej orienta nome A-226 venas el nordoriento. Laŭ tiu Corbalán estas la plej proksima municipo al la ĉefurbo, nome inter Teruelo kaj Cedrillas.

Historio
--------

La zono venis al posedo de kristanoj post la venko de Alfonso la 1-a la Batalema en la batalo de Cutanda. Sed eble la kristanoj perdis ĝin dum la krizo kiu sekvis la morton de Alfonso la 1-a. Nur dum la regado de Alfonso la 2-a de Aragono estis klara dominado fare de kristanoj.

Aktualo
-------

Bazo de ekonomio estis agrikulturo (cerealoj), forstado kaj brutobredado. Preskaŭ ĉiuj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento kaj tiukadre ankaŭ en Corbalán oni malaltiĝis ĝis nunaj 108 loĝantoj.

Inter kuriozaĵoj estas domegoj de Escriche, nune submunicipo, preĝejo, ermitejo kaj arbaro de juniperoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Teruelo

Notoj
-----

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 797697
* VIAF: 316735954
 |
**Perkontrakta programado** estas paradigmo kiu permesas fari komputilajn programojn pli sekuraj dank'al aldono de reguloj.

Plej kutime la reguloj estas aldonataj sur la signaturo de funkcio aŭ proceduro. Temas pri:

* prekondiĉoj : indikas ke la parametroj kaj la ĉirkauaĵo devas respekti regulojn *antaŭ* ol oni vokas la funkcion
* postkondiĉoj : indikas ke la funkcio garantias ke la regulo estos vera *post* la alvoko de la funkcio
* nevarianto : indikas ke io estas ĉiam vera, do antaŭ kaj post la voko de la funkcio.

Ekzemple, se oni volas skribi funkcion por kalkuli logaritmon oni povus diri ke

* prekondiĉo estas, ke la parametro estas pli granda ol 0
* postkondiĉo povus esti ekzemple ke Eksponenta funkcio aplikata al la rezulto redonas la parametron.

La tradukilo decidas, kion oni faras de tiuj kondiĉoj:

* kelkaj kapablas kontroli evidentajn kondiĉojn dum tradukado (ekzemple se vi skribas x = -1; y = log(x), evidentiĝas ke la prekondiĉo ne estas vera)
* plimulto da tradukiloj simple aldonas kontrolon en la komenco kaj fino de la funkcio, kiuj kontrolas dum la programo funkcias, kaj se kondiĉo ne veras, interompas la programon (sed kiam la programado estas finita oni demandas al tradukilo forviŝi la testojn por ke la programo laboru pli rapide).

Eiffel estas el la plej unuaj programlingvoj kiuj denaske permesas perkontraktan programadon. Tamen ekzistas ankaŭ bibliotekoj permesante programi per kontrakto kun plej kutimaj programlingvoj, ekzemple en Java.
Programlingvoj kiel C kaj Java nun proponas la funkcion *assert* kun la sama celo, sed tio ne estas tute simila: *assert* povas aperi ie ajn en la funkcio. Tute male, kontraktoj estas deklarataj je la komenco de la funkcio, ili estas parto de ĝia signaturo kaj dank'al tio estas bonaj indikiloj por programistoj kiuj poste uzas la funkcion, por kompreni kiel uzi ĝin.
La **Bismarka maro** kuŝas en la sudokcidento de la Pacifika Oceano je la nordo de la insulo Papuo-Nov-Gvineo kaj je sudo de la Bismarkoj kaj de Admiralitataj Insuloj. Kiel ĉe la Bismarka arkipelago, ĝi estas nomita kiel honoro al la germana kanceliero Otto von Bismarck. La Bismarka arkipelago etendas ĉirkaŭ oriente kaj norde de la maro, fermante la Bismarkan maron kaj separantie ĝin el la Pacifika Oceano. Sude ĝi estas ligata al la Salomona maro fare de la Vitiaz Markolo.

La Batalo en Bismarka Maro (2a–4a de Marto 1943) okazis en sudokcidento de la Pacifika Fronto dum la Dua Mondmilito kiam aviadiloj de la usona Kvina Aerforto kaj la Reĝa Aŭstralia Aerforto atakis japanan konvojon kiu portis trupojn al Lae, Nov-Gvineo. Plej el la japana militforto estis detruita, kaj la perdoj de japanaj trupoj estis multegaj.

Notoj
-----

1. ↑   Bismarck Sea. Encyclopædia Britannica. Alirita 2007-07-15.

* Kategorio Bismarka maro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 499609
* LCCN: sh91000287
* VIAF: 315527426
* NKC: ge164668
 |
Angulŝtono de 1984 kun bronzaj reliefaj bildoj en preĝejo de Aĥeno.
**Angulŝtono** (aŭ *fundamenta ŝtono*, *baza ŝtono* aŭ *unua ŝtono*) estas la unua ŝtono metita en la konstruado de masona fundamento. Ĉiuj aliaj ŝtonoj estos metitaj reference al tiu ŝtono, tiele determinante la postenon de la tuta strukturo.

Laŭlonge de la tempo, angulŝtono iĝis ceremonia masonŝtono, aŭ kopio, metita sur elstara loko ekstere de konstruaĵo, kun surskribo surŝtona indikanta la konstrudatojn de kaj la nomojn de arkitekto, konstruisto kaj aliaj gravaj individuoj. La ceremonio surmeti angulŝtonon estas grava kultura kaj socipolitika komponanto de arkitekturo kaj metafora en religia arkitekturo ĝenerale.

Kelkaj angulŝtonoj inkludas temposkatolojn (enhavantaj tiutempajn objektojn), aŭ memorgravurojn, pri la tempo kiam partikulara konstruaĵo estis konstruita.

Notoj
-----

1. ↑  PIV NPIV Aludo en la 5a signifo, sed plia klarigo en la 4a signifo de "ŝtono".

* Kategorio Angulŝtono en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Blua lupeo estas la simbolo de la projekto.
**Scivolemo** estas esperantlingva aŭdvida projekto pri scienco, kiu konsistas el blogo, jutuba kanalo kaj podkasto.

La blogo Scivolemo
------------------

En 2017 la blogo estis kreita de Frank van Hertrooij, studento pri ĥemia teĥnologio en la Teĥnika Universitato Eindhoven. La blogo estas persona projekto kaj nur enhavas artikolojn de Frank.

La jutuba kanalo Scivolemo
--------------------------

"Kiel oni hejmigis katojn?" - ekzempla video de la projekto.

La jutuba kanao estas kreita de teamo ĉirkaŭ Frank, Rogier Huurman kaj Carlos Pesquera Alonso kaj ekzistas ekde 2019. Komence la kanalo kreis nur proprajn videojn pri sciencaj temoj prezentitaj de persono kiu parolas en la video. Tiu teamo kreis sep videojn, poste la kanalo havis pli ol unujaran paŭzon.

* Scivolemo (projekto) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Scivolemo (projekto) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Ekde somero 2020 la kanalo denove komencis krei videojn kun ŝanĝita teamo kaj nova koncepto. La nova teamo konsistas el Siru, Matheus, Stefan, Karlos’ kaj Frank. Nun la kanalo ĉefe enhavas tradukojn de mallongaj liberaj videoj de la germana televido ZDF, NASA, NOAA kaj aliaj liberaj fontoj per kiuj la teamo prezentas diversajn sciencajn temojn. La teamo ankaŭ kreas proprajn videojn, sed sen persona presentado de la temo. La videoj havas liberajn licencojn, tial multe de la videoj estas enmetitaj en artikoloj en la esperantlingva Vikipedio kaj ili ankaŭ estas haveblaj en la vikimedia komunejo.

La podkasto de Scivolemo
------------------------

La podkasto de Scivolemo enhavas la sonojn de la jutubaj videoj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* La Scivolemo-blogo
* La YouTube-kanalo de Scivolemo
* Enkonduka filmeto pri la blogo
* Podkasto kun la sonoj de la videoj

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 717799
 |


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Scissor Sisters** estas usona muzikgrupo formita en 2001 kaj kiu ĝuis grandan sukceson en Britio kaj Aŭstralio. Tamen, ĝiaj vendoj en Usono estas modestaj kompare kun la ciferoj atingitaj en Britio, kie ili estas unu el la muzikgrupoj kiuj pli vendis en la jardeko. Ili kontribuis per kelkaj kantoj al Kylie Minogue.

Iliaj muzikaj influoj estas la diskmuziko, glamroko/pop kaj la etoso en la noktaj kluboj de Novjorko. La nomo de la grupo venas de seksa pozicio inter inoj. La komenca nomo estis *Dead Lesbian and the Fibrillating Scissor Sisters* (*Mortinta lesbo kaj la fibrilaj fratinaj tondiloj*).

Albumoj
-------

* Scissor Sisters (2004)
* Ta-Dah (2006)
* Night Work (2010)
* Magic Hour (2012)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Scissor Sisters en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 392940
* GND: 6037882-7
* LCCN: no2005007975
* VIAF: 125303854
* ISNI: 0000 0001 0657 3668
* BNF: 145855929
* MBA: 4236d929-9a81-4c8e-97c3-8d3306780f50
* NLA: 42409052
* NKC: xx0021165
 |
La Bismarck-monumento sur la Riechheimer-monto, je 10 km sudoriente de Erfurto.
La **Bismarck-monumento Riechheimer Berg** (germane: *Bismarckdenkmal am Riechheimer Berg*) troviĝas sur monteto en Hohenfelden, proksime de ekskurso-gastejo. La monteto estas samtempe limo inter la distriktoj Weimarer Land kaj Ilm.

Historio
--------

Proksime de la gastejo sur la 513 metrojn alta Riechheimer-monto troviĝas Bismarck-monumento; la menciita monto estas tradicie unu el la plej ŝatataj ekskursoceloj de la erfurtanoj. Jam en la gvidlibro de Louis Röll el la 1901-a jaro rekomendatas migrado tien ĉi sub la rubriko "aliaj ekskursoj". Kun kvar horoj da marŝado tiu ĉi celo estas listigita kiel la plej longa en unu tago farebla ekskurso, kies atingon helpis komfortaj ripozumadeblecoj ĉe la etapoj Forstista domo Willroda kaj Klettbach-Schellroda. Alveninte cele la migranto estis dorlotita per burĝaj kuirejaj frandaĵoj en rustika gastoĉambro aŭ ombra bierĝardeno. La establintaj familioj Limpreĉt/Büchner akceptas la gastojn jam dum pluraj generacioj. La aŭtomobila epoko plialtigis ankoraŭ la nombron de la vizitantoj kiel ankaŭ la aranĝo de la artefarita baraĵlago Hohenfelden (1967) kun diversaj libertemppasigaj eblecoj kaj la Turingia liberaera muzeo Hohenfelden.

La Riechheimer-monto situas do meze de ripozumpejzaĝo kion provokis la bezonoj de moderna industriigo. En la rapidege kreskantaj urboj pli kaj pli homoj deziris, almenaŭ dimanĉe, viziti verdajn zonojn. Tio tre tipis ankaŭ por Erfurto kiu estiĝis grandurbo en 1906 kiam ĝia enloĝantaro transpasis la limon de 100.000 homoj. Sekve naturemaj erfurtanoj kreis ekskursocelon kiu ŝajnas al ni hodiaŭ tute normala kaj kiel ekzistanta jam de ĉiam. En 1895 la societo *Thüringerwaldverein* translokis reproduktitan turingian bienodomon, atrakciilo de la Erfurta meti-ekspozicio de 1894, sur la Riechheimer-monteton. Post modestaj porturismaj servoj je la komenco la ofte alikonstruita komplekso uzatas ekde 1905 la tutan jaron gastronomie.

Bismarck atingas la idiliecan lokon
-----------------------------------

La urbanoj ne nur kunprenis sian deziron je ripozumado sed ankaŭ siajn politikajn konvinkojn kaj prusan-germanan nacieemon. Pro tio starigis la societo *Thüringerwaldverein* en la 1907-a jaron monumenton omaĝe al Otto von Bismarck, de kverkoj ĉirkaŭinta muro el natura ŝtono kun bronza tabulo por portretigi Bismarck. Tio ebligis al la erfurtanoj ekskursantaj memori sian kancelieron eĉ dum libera tempo dimanĉe. La monumento iel kompletigis la Bismarck-domon kaj la Bismarck-turon kiuj nur mallonge antaŭe estiĝis. Dum la GDR-tempo adorado de Prusio kaj de Bismarck ne plu decis. Danke al ruza forpreno de la Bismarck-tabulo fare de la antaŭvidantaj gastejestroj kaj ĝia dumjardeka depono en la kelo de la gastejo la monumento tamen konservitis. Okaze de la 100-a datreveno domtransloka en 1995 la monumento reinaŭguritis.

Literaturo
----------

Steffen Raßloff: *100 Denkmale in Erfurt. Geschichte und Geschichten. Mit Fotografien von Sascha Fromm*, (Thüringen Bibliothek, vol. 11), p. 126-127, Essen 2013.

Eksteraj ligiloj
----------------

Artikolo de Raßloff pri la monumento.
Malvarmiguja vagono kun la emblemo de la bierfarejo, *Anheuser-Busch*. Frua 20-a jarcenta fotaĵo.
**Anheuser-Busch** [anhejzer buŝ] estas la plej granda bierfarejo en la mondo. Sidejo: Sankta Luiso, Misurio, Usono. La firmao produktas la plej vendatan bieron en la mondo, Budweiser, kiu prezentiĝis en 1876. Inter la plej konataj el la bieroj de Anheuser-Busch estas:

Budweiser (BADŭajzr)
Bud Light (bad lajt)
Michelob (MIKelob)
Killarney's
O'Doul's (senalkohola)
Natural Light (NATrul lajt)
Tequiza
Doc's Hard Lemonade (doks hard lemonejd)

Viziti la bierfarejon
---------------------

Estas senkoste viziti kaj rondiri tra la A-B bierfarejo en Sankta Luiso. En la komenco, vi vidas la famajn *Clydesdale* ĉevalojn kaj ties ronda ĉevalejo, la insigno de la kompanio. Poste, oni vidas la grandajn fermentujojn, kiuj sidas en bele ornamitaj konstruaĵoj. Oni vidas filmon pri la kompanio kaj bierfarado, kaj poste oni iras por gustumi bieron. Ili permesas ke vi gustumu du 355 ml bierojn dum tridek minutoj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Anheuser-Busch en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retpaĝo (angle).


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 321
* GND: 279394-5
* LCCN: n91119792
* VIAF: 145557602
 |



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
La **Rotsohlberg**, ankaŭ skribata **Rothsohlberg**, estas 607,1 m alta monto en la Meza Palatinata Arbaro. Ĝi situas sur la teritorio de la komunumo Maikammer en la  rejnlando-palatinata distrikto Südliche Weinstraße. La monto apartenas al la montoj en la Palatinata Arbaro, kies alteco superas 600 m .

Geografio
---------

### Situo

La monto estas kaj en la biosfera rezervejo Pfälzerwald-Vosges du Nord kaj en la Naturparko Palatinata Arbaro. Ĝia pinto situas 2,3 km okcidente de la Kalmit-pinto (alteco 672,6 m), kaj 4,2 km okcidentnordokcidente de Sankt Martin kaj 6 km (ĉiu indikoj aerlinie) okcidentnordokcidente de Maikammer. La Rotsohlberg formas kune kun la Schafkopf (alteco 616,8 m) kaj la Morschenberg (alteco 608,3 m) altecan linion en meza Palatinata Arbaro je la orienta rando de la meza palatinata Arbaro dirkekte al la Haardt. La limo de montĉeno estas je nordoriento inter la Kalmit kaj Rotsohlberg la pasejo Hüttenhohl (alteco 476,9 m), en la nordo la pasejo Totenkopf (alteco 513,7 m) kaj en sudokcidento de la pasejo Lolosruhe (alteco 573,8 m).

Sur la nordorienta deklivo de la Rotsohlberg fontas la rojo Enggleisbach kiu enbuŝiĝas en la rivereton Kaltenbrunnertalbach. Sudoriente de la monto fontas la rojo Hüttenbach, alfluanto de la akvofosejo Kropsbach. Direkte al okcidento la pejzaĝo malaltiĝas al la rojo Argenbach.

Faŭno kaj flaŭro
----------------

La monto estas komplete kovrata de miksarbaro ĉefe pinoj kaj fagoj. La pinto de la monto estas markita de malgranda ŝtona piramido. Sudoriente estas ĉ. 41 hektaro granda pastejo kaj arbaro, kie heĝobovoj estas lasitaj en libera naturo.

Galerio
-------

* ŝtona piramido sur la pintoŝtona piramido sur la pinto
* pinto-zonopinto-zono
* rigardo de la valo de Sankt Martin kun lageto (Sandwiesenweiher) ĉe la  Kropsbachrigardo de la valo de Sankt Martin kun lageto (Sandwiesenweiher) ĉe la Kropsbach

Vidu ankaŭ
----------

* listo de montoj en Rejnlando-Palatinato

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Rothsohlberg en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Angus Turner Jones** (n. 8-an de oktobro 1993 en Austin, Teksaso) estas usona aktoro, kiu estas konata ĉefe pro sia rolo kiel Jake en sitkomo *Two and a Half Men* (Du viroj kaj duono, el kiuj li estus "la duono").

Biografio
---------

Angus T. Jones vivis kun la gepatroj kaj pli juna frato en Los Angeles. Li aperis jam en aĝo de 4 jaroj en televida reklamo. Lia kariero komenciĝis en 2003, ekde kiam li ludis *Jake Harper* en la sitkomo *Two and a Half Men* kune Jon Cryer kaj Charlie Sheen, kies rolo ekde 2011 ŝanĝis al Ashton Kutcher.

Jones estis ĝis sia plenkreskeco la plej bone pagita infana aktoro en la usona televido. Por unu epizodo de *Two and a Half Men*, li ricevis en 2010 ĉ. 300 000 usonajn dolarojn.

En novembro 2012, Jones nomis la serion publike „malpuraĵo" (*Filth*) kaj konsilis kontraŭ rigardi ĝin en televido. Li asertis, ke partoprenante en ĝi dum jaroj, li mem fariĝis hipokritulo. Li pravigis ĉi tiun pensmanieron per sia strikta kristana fido kiel sepataga adventisto. Kvankam li retiris sian kritikon poste por ne ofendi siajn kolegojn, li poste ludis en la serio nur en et-aperoj. Por la 11-a jarsezono, lia kontrakto ne estis plilongigita; en la serio aperis Amber Tamblyn, kiu ludis lesban filinon de Charlie Harper. Li aperis nur en la finepizodo de la tuta serio, en 2015.

* Kategorio Angus T. Jones en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 669975
* GND: 1103353950
* LCCN: no2009077101
* VIAF: 32310363
* ISNI: 0000 0001 1441 0236
* BNF: 15551787t
* NLA: 40091013
 |
**Bocos de Duero** [BOkos deDŬEro] estas municipo en la oriento de la provinco Valadolido, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko *Campo de Peñafiel* (Kamparo de Peñafiel) en la sudoriento de la provinco. 

Bocos de Duero en la provinco Valadolido.
La *Campo de Peñafiel* de la provinco Valadolido, malhelblue, sudoriente.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 6,34 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 69 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte 220 el la 1950-aj jaroj. 

Ĝi distas 60 km de Valadolido, provinca ĉefurbo kaj je 7 km de Peñafiel; limas kun municipoj Valdearcos de la Vega, Peñafiel, Castrillo de Duero, Curiel de Duero kaj San Martín de Rubiales (Burgos). Ĝia municipa teritorio estas ebeneca kaj trairata de la rivero Duero.

Toponimio
---------

La malkutima nomo "bocos" por nomi la municipo ne klaras. Estas diversaj teorioj: truoj por vinkeloj, truoj de flukirloj en la rivero Duero ktp.

Peor Reĝa Dekreto de 2a de Julio 1916, oni aldonis al la nomo de Bocos "de Duero" ĉar jam estis alia municipo samnoma en la nordo de la provinco Burgoso. "Bocos" burgosa perdis la municipan kategorion ĉirkaŭ 1930, kaj nun estas submunicipo de Villarcayo de Merindad de Castilla la Vieja, kun 56 loĝantoj.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Leono kaj poste al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado. Frua mencio estis de 1582, nome aludo al la loka pastro.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (vitejoj de vinproduktado kun protektita devennomo Ribera del Duero, juglandarboj, betoj, cerealoj kaj terpomoj) kaj brutobredado (ŝafoj) kaj rilata komercado. Lastatempe kultura kaj rura turismo ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado). 

De la historia pasinteco restis vizitindaj vidindaĵoj el kiuj menciindas la gotikeca preĝejo de Sankta Maria de la Neĝoj, muelejo, Kanalo de Riaza, la parko ktp.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Valadolido

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 766011
 |
**Anhangüera** /prononco: A-njan-**gŭe**-ra/ estas brazila municipo de la subŝtato Gojaso. Ĝi havis en 2007 ĉirkaŭ 966 loĝantojn kaj havas 55 km², tio signifas, ke ĝi estas la plej malgranda municipo de Goiás rilate popolon kaj ankaŭ rilate aeron.

Geografio
---------

La distanco al la ĉefurbo Goiânia estas 270km. Alteco: 561m. La najbara municipo estas Cumari.

Historio
--------

En 1908 la fervojo venis al Gojaso, sed Onofre Ferreira, la posedanto de bieno en la regiono, ne permisus, ke iu fremdulo konstruu domojn. En 1928 li vendis bienon al Belchior de Godoy kiu kreis parcelojn apud la fervoja stacio kaj ekvendis ilin al novaj koloniistoj. En 1955 Anhangüera emancipiĝis, sed pro la konstruo de la akvobaraĵo kaj akvujego Furnas ĝi perdis grandan parton de sia teritorio kaj iĝis la plej malgranda urbo de la subŝtato Gojaso. La mono pagita de la registaro pro la uzado de urba teritorio estis investita je turismo.

Vidu ankaŭ
----------

Municipoj de Goiás

* Kategorio Anhangüera (Gojaso) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)