recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
la monaĥejo
La **Solovecaj insuloj** aŭ **Solovki** (ruse *Соловецкие острова* aŭ *Соловки*) estas insularo en nordokcidenta parto de Rusio, en Arĥangelska provinco. Ĝi situas en la Blanka maro, en la Onjega-golfo.

Ĝi konsistas el tri pli grandaj insuloj (Solovec, Bolŝaja Muksalma kaj Anserskij) kaj multaj aliaj malpli grandaj. Ili havas la komunan surfacon de ĉ. 347 km². La insuloj estas rokaj (granita kaj gnejsa), ilin kovras miksaj arbaroj, malofte eĉ marĉoj.

La plej alta pinto estas la Golgota-monteto (107 m) sur la Anserskij-insulo.

La soloveca klostro estas la plej granda monaĥejo de Rusio. Ĝi estis fondita en la samnoma insulo en la 15-a jarcento.

En 1974, la Solovecaj insuloj iĝis historiaj kaj arkitekturaj muzeoj kaj natura rezervejo de Sovetunio. Nun la monaĥejo tie estas reestablita, multaj turistoj vizitas la insulojn por vidi ties kulturajn kaj naturajn vidindaĵojn, inter ili estas ankaŭ multaj pilgrimantoj.

Soloveca punlaborejo
--------------------

Post fermo de la Soloveca monaĥejo en 1920 ĝiaj ejoj malplenis kaj en 1923 en ili establiĝis la novkreita Soloveca punlaborejo. Ĝi funkciis ĝis 1933, kiam la punlaborejo estis likvidita kaj sur ĝia bazo funkciis sekcio de BeltBaltLag (punlaborejo, konstruinta Blankomaran kanalon. 

Dum la Granda purigo, de la 11-a de aŭgusto 1937 ĝis la 24-a de decembro 1938 pli ol 9500 malliberuloj estis pafmurditaj kaj enterigitaj en Sandarmoĥ. En novembro 1937 kapitano de NKVD Miĥail Matvejev pafmortigis 1111 malliberulojn en kvar tagoj. La Soloveca punlaborejo servis kiel modelo por la formiĝonta GULAG.

Ĝis 1939 en la Solovecaj insuloj funkciis la Soloveca prizono de speciala destino, kie troviĝis politikaj malliberuloj. Ĝi estis fermita pro la komenciĝinta en 1939 Vintra milito kontraŭ la apuda Finnlando.

### Famaj malliberuloj

* Dmitrij Liĥaĉov, rusa filologo kaj akademiulo
* Mirĵakip Dulatuli, kazaĥa poeto kaj verkisto
* Karlo Ŝtajner, jugoslava komunisto

Referencoj
----------

1. ↑  Miĥail Fiŝman,
 Stalina ombro: Kiel Gulaga historiisto iĝis viktimo de malluma historio de Rusio, la 9-an de junio 2017, Moscow Times.

Vidu ankaŭ
----------

* Insuloj en Rusio
**Solre-le-Château** estas franca komunumo lokita en la departemento Nord kaj en la regiono Nordo-Kaleza Markolo. Ĝi havis 1 861 loĝantojn laŭ censo plenumita en 1999.

Ĝi estas trafluata de la rivereto Solre.

Geografio
---------

La areo de Solre-le-Château troviĝas tute okcidente de la departemento, proksime al la landlimo kun Belgio kaj en natura regioneto kromnomita "Solrezis", inter la urbetoj Maubeuge kaj Fourmies.

La vilaĝo Solre-le-Château troviĝas proksime de la urbeto Avesnes-sur-Helpe, kaj do cetere situas en alia natura regiono nomita "Avesnois", kiu ĉefe konsistas el malaltaj heĝoj, tre verdaj pejzaĝoj, boskoj, fruktarbaroj kaj etaj vilaĝoj. Solre-le-Château etendiĝas sur 13,76 km².

Vidindaĵoj
----------

La preĝejo de Solre-le-Château estas konstruaĵo de la 16-a jarcento, kaj facile rimarkeblas pro sia inklinita sonorilturo. La origina, verŝajne gotika sonorilturo estis anstataŭita post incendio okazinta la 10-an de majo 1611.

Restas neniu ruino de la kastelo de Solre-le-Château, kiu estis komplete detruita dum la franca revolucio.

Administrado
------------

Solre-le-Château estas la ĉefurbo de la kantono de Solre-le-Château, kiu entenas 16 komunumojn.. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Avesnes-sur-Helpe, unu el la 6 arondismentoj de la departemento Nord.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Nord
* Kantono de Solre-le-Château

Eksteraj ligiloj
----------------

* france Retejo de la loka lernejo Jean Mercier


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 274499
* LCCN: n2009079399
* VIAF: 130419309
* SUDOC: 122225694
* BNF: 152671441
 |
**Soltszentimre** (ŝoltsentimre) estas vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono *Suda Ebenaĵo*, en departemento Bács-Kiskun, en subregiono de Kiskőrös. La nomo signifas Solt-Sankta Emeriko de Hungario.

Iama preĝejo apud Soltszentimre

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 45 km²
* Loĝantaro: 1400
* Poŝtkodo: 6223
* Telefonprefikso: 78

Situo
-----

La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ fervojo Budapeŝto–Beogrado, laŭ traira flankovojo. Kiskőrös 20 km-ojn, Kecskemét 50 km-ojn for troviĝas.

Historio
--------

La unua mencio devenis el 1211 en formo *Zenthemreh*. Dum la turka erao la regiono senhomiĝis, la loĝantoj loĝis nur en urboj, ekzemple Nagykőrös, Kecskemét, Szeged, Szabadka. Post la turkoj senfina serio de farmoj formiĝis, ĉar el la urboj la kamparanoj ne povis kulturi la teron kaj bredadi bestojn. La vilaĝoĝermo estis kastelo de Ivánka, kiu tiutempe apartenis al Akasztó. En 1882 la fervojo atingis la nunan vilaĝon. La memstara vilaĝo naskiĝis en 1919 sub nomo *Pusztaszentimre*, kiu ŝanĝiĝis al la hodiaŭa nomo en 1924. En 1920 la kastelo iĝis vilaĝdomo.

De vilaĝservoj funkcias kurento ekde 1951, akvo ekde 1990, gaso ekde 1992.

Vidindaĵoj
----------

* ruinaĵo de romanika preĝejo
* kalvinana preĝejo de 1936
* katolika preĝejo de 1937

Komunumoj pri *Szentimre* (= Sankta Emeriko) en Hungara reĝlando
----------------------------------------------------------------

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Csíkszentimre | Görgényszentimre | Hegyközszentimre | Marosszentimre | Nyárádszentimre |
| Pestszentimre | Radácsszentimre | Soltszentimre | Szentimrefalva | Tiszaszentimre |

* Kategorio Soltszentimre en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Sombra galinolo** |
| --- |
|  |
| 
 |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Gruoformaj *Gruiformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Raledoj *Rallidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Gallinula* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***G. tenebrosa*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Gallinula tenebrosa****Gould, 1846 |
|
|
|
| Konserva statuso |
| {{{220px}}}**Konserva statuso: Malplej zorgiga** |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Sombra galinolo  |

 |
| v • d • r |

La **Sombra galinolo** *(Gallinula tenebrosa)* estas mezgranda birdo de la familio de Raledoj kaj ordo de Gruoformaj, kiu loĝas en Aŭstralio -ĉefe en la tuta oriento kaj en sudokcidento-, Novgvineo kaj Indonezio.

La novgvineaj birdoj estas pli malgrandaj (ĉirkaŭ 25–32 cm longaj), ol la aŭstralia specio (35–40 cm, 55–65 cm de enverguro). En Indonezio, tiu specio perdas teritorion pro pliigo de sia proksima parenco la Verdkrura galinolo kiu loĝas ankaŭ tiu regionon.

Plenkreskula Sombra galinolo estas ĉefe malhela griznigra kun pli bruna nuanco ĉe subaj partoj. Ĝi havas ruĝegajn frontan ŝildon kaj bekon kun flava pinto kiel ties eŭraziaj parencoj, sed malhavas la blankan flankan strion de la Verdkrura galinolo kaj havas oranĝoflavajn krurojn pli ol flavajn.

Ambaŭ seksoj estas similaj, sed junuloj havas pli brunan plumaron. Temas pri bruema specio kiu krias per laŭta *kruk* alvoko.

Sombra galinolo troviĝas ĉe malsekaj regionoj prefere de fluanta akvo kaj marĉoj kun junkejoj, kanejoj, ktp. Sed ĝi povas ankaŭ loĝi ĉe herbejoj proksimaj de akvo, kiel en parkoj, ĝardenoj, terkulturejoj kun kanaletoj, ktp. Ĝi estas ĉiomanĝanta specio, sed ĉefe manĝas semojn kaj vegetalan materialon aŭ etajn bestetojn; ofte manĝas ĉe rubejoj aŭ kadavroj. Ĝi ne plonĝas por manĝi kaj ĉiam montras kaj balancmovas la voston -suba blanka parto-.

Sombra galinolo konstruas grandan neston ĉe akvobordo kaj tie 5-18 blankecaj ovoj estas demetataj de unu aŭ pliaj inoj. Ĝi estas teritoriema birdo dum bredado per familiaj grupoj de 2 ĝis 7 membroj, kiuj helpas kovadon, zorgadon kaj defendon; sed aliepoke ĝi estas pli sociema birdo.

Referencoj
----------

* BirdLife International (2004). *Gallinula tenebrosa*. *Internacia Ruĝa Listo de Endanĝeritaj Specioj*, eldono de 2006. IUCN 2006. Elŝutita 11 Majo 2006.
* *Rails* de Taylor kaj van Perlo, ISBN 90-74345-20-4
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Askofungoj (Ascomycota)** |
| --- |
| Troveblo de fosilioj: Devonio - Nun |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Fungoj *Fungi* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Subregno: | *Dikarya* |
|
|
|
|
|
| Filumo: | **Ascomycota** |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Subfilumoj/Klasoj |
| Taphrinomycotina
Neolectomycetes
Pneumocystidomycetes
Schizosaccharomycetes
Taphrinomycetes
Pezizomycotina
Laboulbeniomycetes
Eurotiomycetes
Lecanoromycetes
Leotiomycetes
Pezizomycetes
Sordariomycetes
Dothideomycetes
(kaj ankoraŭ multaj)
Saccharomycotina
Saccharomycetes |
|
|
| v • d • r |

*Sarcoscypha austriaca*
La **askomikotoj**, arkaike ankaŭ *askomicetoj* aŭ **sakfungoj**[*mankas fonto*] (latine **Ascomycota**) apartenas al la veraj fungoj (Mycomycota) kun septitaj hifoj, kaj kun sporproduktado en askoj aŭ sakoj.

La micelio de la askofungoj (krom gistofungoj) estas multĉela, la muro de la hifoj konsistas el ĥitino. Meze de la interkonektaj (najbaraj) muroj estas poro. La vegetativa korpo kaj la fruktokorpo konsistas el haploidaj micelioj. Sur la micelioj estiĝas globformaj virinaj seksorganoj (askogonio) kaj la longformaj viraj seksorganoj (anteridio). La seksorganoj povas estiĝi sur la sama micelio (homotalaj specioj) aŭ sur diversaj taloj (heterotalaj specioj). Pinte de la askogonio ofte troviĝas longforma seksfadeno (triĥogino), tra kiu iras la virseksaj gametoj al la askogonio). La fekundiĝo okazas dutakte, aree kaj tempe. Unuafoje la gametoj de la anteridio tramarŝas la triĥoginon al la askogonio, kie unu virseksa kaj unu inseksa gametoj formas parkernon (dikariono, plasmogamio). Tiam la ĉelkernoj ne kunfandiĝas nur la plasmo. Poste la askogonio kreskigas hifojn (askogoniaj hifoj), en tiujn eniras la samtempe dividiĝantaj ĉelkernoj. La par-kerno – post multfoja dividiĝo – kunfandiĝas en la pinta ĉelo de la askogeniaj hifoj. (kariogamio). Tiu pinta ĉelo iĝos asko, en kies interno - post redukcia dividiĝo de la asko – estiĝas 8 haploidaj askosporoj.

Sistematiko
-----------

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| *Ascomycota* | 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Taphrinomycotina* |
|  |
| *Saccharomyceta*  | 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Saccharomycotina* |
|  |
|  | *Pezizomycotina* |
|  |

 |
|  |

 |
|  |

* 
*

Referencoj
----------

1. 1 2  artikolo *askomikotoj* en la Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto (PIV), eldono de 2020, reta versio

Vidu ankaŭ
----------

* Bazidiomicetoj kaj supera filumo Bazidiomikotoj
* *Penicillium*

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Askomikotoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* 
* Arkivigite je 2008-05-17 per la retarkivo Wayback Machine
* Arkivigite je 2017-01-30 per la retarkivo Wayback Machine
* 


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 20953
 |
La transskribo la Italaj nomoj estas kutime fonetisma, kun la aldono de la ĝeneralaj normoj de la internacia lingvo. Do, duoblaj literoj, kioj estas tre uzataj en la Itala lingvo, ne estas portataj en la esperantan version, kaj la fina vokalo ŝanĝiĝas laŭ la esperanta gramatiko (ekzemple por ambaŭ, Ravenna → Raveno).

"J" kaj "ŭ" ĉeestas en la diftongoj anstataŭ "i" kaj "o".

Multaj leteroj ne ponas problemojn en la transskribo. Ĝenerale, **a**, **b**, **d**, **e**, **f**, **i**, **l**, **m**, **n**, **o**, **p**, **r**, **t** kaj **v** ne havas ŝanĝoj inter la du versioj.

### Transskribo de liter(kombin)oj

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| **litero** | **IFA sono** | **transskribo** | **ekzemploj** |
| ***c*** | [k]

[t͡ʃ] | **k**
**ĉ** | Caserta → Kaserto

Piacenza → Piaĉenco |
| ***ch*** | [k] | **k** |  |
| ***g*** | [ɡ]

[d͡ʒ] | **g**
**ĝ** | Bergamo → Bergamo

Genova → Ĝenovo |
| ***gh*** | [g] | **g** | Spaghetti → Spagetoj |
| ***gl*** | [ʎ] | **lj** | Cagliari → Kaljaro |
| ***gn*** | [ɲ] | **nj** | Bologna → Bolonjo |
| ***h*** | Ĉiam kun aliaj literoj. [h] ne ekzistas kiel fonemo en la Itala lingvo | - |  |
| ***qu*** | [kw] | **kv** |  |
| ***s*** | [s]

[z] | **s**
**z** | Lasagne → Lasanjoj

Siracusa → Sirakuzo |
| ***sc*** | [ʃ] | **ŝ** | Brescia → Breŝo |
| ***z*** | [z]

[dz] | **c** | Abruzzo → Abruco

Pizza → Pico |
|  |
| --- |
|  Djedet |

**Mendes** (Μένδης) estas greka nomo de la antikva egiptia urbo **Djedet** (hodiaŭ تل الربع *Tall al-Rubˁ*), urbo en la orienta Nildelto.

Historio
--------

Ĝi estis ĉefurbo de Suba Egiptio kaj ĉefurbo de Antikva Egiptio dum la 29-a dinastio.

La urbo situis ĉe *mendesa Nilbranĉo*, kiu hodiaŭ ŝlimiĝis ĉirkaŭ 35 km oriente de Masura. La loko estas hodiaŭ unu el la plej grandaj arkeologiaj elfosejoj en la nila riverdelto kaj konsistas el *Tell al-Rubˁ* kun restaĵoj de ĉeftemplo kaj *Tell Timai* en la sudo, kie oni trovis setlejon. Mendes havas ĉirkaŭ 3km-an nord-sudan etendiĝon kaj 900 m de oriento ĝis okcidento.

La ĉefdioj de Mendes estis ŝafdio *Banebdjedet (Ba, Moŝto de Djedet)*, nomata "Moŝto de Mendes", kaj lia kunulino la fiŝdiino *Hatmehit*. Al tiuj estas kalkulinda ilia filo *Har-pa-khered* (Horus la filo).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Mendes (Egiptio) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* 
* 
* La granda steleo de Mendes angle
La **Enterprise Europe Network** **(EEN)** aŭ en Esperanto: Eŭropa Entreprena Reto estas reto por subteni malgrandajn kaj mezgrandajn entreprenojn en Eŭropo, administrata de la Eŭropa Komisiono. EEN ekestis el la kunfando de la iamaj *Eŭro-Informcentroj* kaj *Innovation Relay Centers*.

Ĝiaj agadoj estas parto de la Lisbona strategio por plifortigi la konkurencecon de eŭropaj entreprenoj. La Eŭropa Komisiono estas la iniciatinto de la Eŭropa Entreprena Reto kaj ankaŭ kunfinancas la agadojn en la diversaj EU-landoj. 

Retaj centroj funkcias en ĉiu membroŝtato de la Eŭropa Unio, same kiel en kelkaj ne-EU-landoj (inkluzive de Usono, Ĉinio, Japanio, Rusio, Sud-Koreio, Ukrainio, Turkio kaj Norvegio). La nombro da centroj apartenantaj al la reto intertempe sumiĝas al preskaŭ 600 centroj.

Servoj 

Danke al la financado de la reto el publikaj financoj, ĉiu centro ofertas al malgrandaj kaj mezgrandaj entreprenoj senpagan aliron al identa aro da servoj, inkluzive de:

* helpas evoluigi novajn produktojn kaj helpos ilin plifortigi sian novigan kapablon
* helpo al entreprenoj por eniri la internacian merkaton,

* aliro al novigaj teknologioj, produktoj kaj avantaĝoj de partopreno en la ununura eŭropa merkato,

* aliro al EU-projektoj kaj financoj.
* helpo por trovi eblajn internaciajn komercajn partnerojn
* helpo por trovi informojn pri EU-leĝaro

La reto funkcias laŭ la principo "unu sola haltejo", kio signifas, ke la firmao ricevas aliron al la ĝusta kompetenteco ie ajn en la reto kontaktante sian landan aŭ regionan reprezentejon.

Eksteraj ligiloj
----------------

Oficiala retejo
***Los girasoles ciegos*** (trad. La blindaj sunfloroj) estas hispana drama filmo de 2008 reĝisorita de José Luis Cuerda, bazita sur samnoma novelaro de la verkisto Alberto Méndez, kiu ricevis diversajn literaturajn premiojn.

Intrigo
-------

**Averto: *La teksto, kiu sekvas, malkaŝas detalojn pri la intrigo de la rakonto.***

Orense, 1940. Elena Vadillo (Maribel Verdú) vivas kun terura sekreto. Lia edzo, Ricardo (Javier Cámara), minacata pro la ideologia persekutado post la hispana Enlanda Milito, estas kaŝita dum jaroj en la loĝejo en kiu ili kunvivas kun siaj gefiloj, Elenita (Irene Escolar) kaj Lorenzo (Roger Príncep). Salvador (Raúl Arévalo), estas pastro iom disorientita post sia luktado dum la milito, instruas en la lernejo kie studas Lorenzo kaj ekklopodas al Elena, kiun li kredas vidvino. Aliflanke, Lalo (Martín Rivas) kaj lia fianĉino, Elenita, graveda, devas fuĝi el la lando, ĉar li dum monatoj estas en la serĉolistoj de la frankisma polico. 

**Averto: *Malkaŝado de la intrigo de la rakonto ĉi tie finiĝas.***

Geaktoraro kaj roluloj
----------------------

* Maribel Verdú estas Elena Vadillo Sánchez, la edzino.
* Javier Cámara estas Ricardo Mazo Torralba, la kaŝito.
* Raúl Arévalo estas pastro Salvador.
* Roger Príncep estas Lorenzo Mazo López, la filo.
* Martín Rivas estas Eulalio 'Lalo' Peciña.
* Irene Escolar estas Elena Mazo López, la filino.
* José Ángel Egido estas la rektoro.
* Ricardo Rico Trigo estas Fernández.

Analizo
-------

La filmo celis aliri la temon de la memliberigitoj ("topos", talpoj) en la epoko de la frankisma diktaturo, nome homoj kiuj kaŝiĝis hejme dum jaroj (kaj kiujn najbaroj kredis ĉu mortintaj ĉu eksterlande). Tio rezultis en ĉiutaga alkutimiĝo al teruraj vivkondiĉoj, konstanta timo esti malkovrita kaj personaj kaj familiaj malfacilaĵoj en la vivo.

La filmo estis farita en Arahuetes (provinco Segovio), Madrido kaj Orense.

*Los girasoles ciegos* premieris en 192 kinejoj kaj en kvin semajnoj ĝi iĝis unu de la hispanaj filmoj plej biletvendantaj de 2008. Fine de sia prezentado en kinejoj *Los girasoles ciegos* estis la sepa hispana filmo plej biletvendanta en Hispanio en 2008, kaj estis spektata de 710 318 spektantoj kaj enspezis 4 073 176,61 €.

Referencoj
----------

Eksteraj ligiloj
----------------

* oficiala retejo de la filmo
* reklamfilmo de la filmo
* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Los girasoles ciegos en la hispana Vikipedio.*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 819328
 |
Ruinoj de la plej granda fuorto
**Lupa remparo** (germane ***Wolfsschanze***, pole ***Wilczy szaniec***) estas koda markigo por la *Ĉefa Gvidanta Restadejo* (germane *Führerhauptquartier*) de Adolf Hitler, kiu troviĝis apud la urbeto Rastenburg en Orienta Prusio (en 1945 la urbeto transdoniĝis al la teritorio de hodiaŭa Pollando kaj alinomiĝis *Kętrzyn*).

Lokigo de la ĉefaj kvartiroj de Hitlero dum la Dua Mondmilito, unu el ili en Strzyżów (nomata: "Anlage Süd"), tamen la plej fama estis en: Lupa remparo (germane: Wolfsschanze; pole: Wilczy Szaniec apud urbo Kętrzyn / germane: Rastenburg en Orienta Prusio)
mateto de la bunkroj de Hitlero nomataj "Lupa remparo" (germane ***Wolfsschanze***, pole ***Wilczy szaniec***), kiu troviĝis apud la urbeto Rastenburg en Orienta Prusio (en 1945 la urbeto transdoniĝis al la teritorio de hodiaŭa Pollando kaj alinomiĝis *Kętrzyn*)
Adolf Hitler mem ĉi tie pasigis pli ol 800 tagoj, nome de junio 1941 (komenco de atako kontraŭ Sovetunio - Operaco Barbaroso) ĝis novembro 1944 (pro kaŭzo de la antaŭensturmanta Ruĝa Armeo). Ĉi tie estis ankaŭ entreprenita nesukcesa atenco kontraŭ li. Estro de la komploto estis kolonelo Claus von Stauffenberg (Atenco de la 20-a de julio 1944).

* Lupa remparo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Lupa remparo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 264765
* GND: 4242295-4
* LCCN: n00042533
* VIAF: 140683933
 |
La **palestinaj teritorioj** kutime referencas al Cisjordanio (Okcidenta Bordo [de la Jordana rivero]) kaj la Gazaa sektoro. Ilia fina statuso devas ankoraŭ esti determinata. La teritorioj estis okupita de Israelo, ĝis la Akordoj de Oslo en 1993. Ili estis antaŭe okupitaj de Jordanio kaj de Egiptio, respektive, kiel rezulto de la Arab-israela milito de 1948. Israelo konkeris kaj okupis la areojn dum la Sestaga Milito en 1967. Palestinaj teritorioj landlimas Jordanion en la oriento, Israelon en la okcidento. Ĝi ankaŭ havas limon kun Egiptio sudokcidente, kiu kundividas maran limon de la Mediteraneo.

Mapo de **الضفة الغربية**, "Cisjordanio aŭ 'West Bank' (Okcidenta Riverbordo).
Post kiam la Oslo-akordoj estis subskribitaj en 1993, partoj de la teritorioj estis regitaj de la Palestina Nacia Aŭtoritata (PNA). Kaj Israelo kaj la PNA postulas la orientan Jerusalemon, kiu estis konkerita de Israelo en 1967. En 1980, Israelo faris leĝon por aneksi ĝin, tiel inkluzivis orientan Jerusalemon kiel parto de Israelo. Tio ĉi ne estis agnoskita de ajna alia lando. Laŭ la Akordoj de Oslo, Parto de la Okcidenta Bordo (angle West Bank), la areoj markitaj per C, estas regata de la israela armeo per la 'Cisjordania Civila Administracio'. Tio ĉi ne estis agnoskata de ajna alia lando.

Vidu ankaŭ
----------

* Palestina aŭtonomio
* Palestina Nacia Konsilio
* Palestino
* Organizaĵo por Liberigo de Palestino
* Esperanto-movado en Palestino
* Ugarito

Noto
----

Tiu ĉi artikolo estas traduko de la vikipedia artikolo en Simple English, *Palestinian Territories*, listo de aŭtoroj.

* Kategorio Palestiniaj teritorioj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Internacia milita tribunalo** (**International Military Tribunal** - IMT) estis fondita kaj kunvokita, post la Dua Mondmilito en aŭgusto de 1945, en la germana Nurenbergo.

La 8-an de aŭgusto 1945 Britio, Francio, Usono kaj Sovetunio subskribis londonan interkonsenton pri la Nurenberga tribunalo.

Ĉefa tribunalo (IMT), kiu estis parto de pli ampleksa komplekso de tribunaloj, estis kunvokita la 20-an de novembro 1945 kaj ĝi daŭris ĝis la 1-a de oktobro 1946. Tiu ĉi traktado eniris en konatecon kiel Nurenberga proceso.

Post ĉefaj procesoj ekde la 9-a de decembro 1946 ĝis la 13-a de aprilo 1949 okazis **Nurenbergaj militaj tribunaloj** (**Nuremberg Military Tribunals** – NMTs). De tiuj ĉi tribunaloj estis 12 kaj ili estis plejparte en la manoj de usonanoj. De la ĉefa tribunalo estis akuzitaj 22 plej signifaj naziaj gvidantoj, el kiuj 12 estis kondamnitaj al mortpuno (i.a. Hans Frank kaj Hermann Göring) kaj 3 estis kondamnitaj al ĝismorta puno. Plu falis du dudekjaraj, unu dekkvinjara kaj unu dekjara punoj kaj tri akuzitoj estis malkulpigitaj.

Al la internacia juĝkortumo estis aldiritaj tri kategorioj, laŭ kiuj eblis persekuti la krimojn (artikolo 6 de Statuto):

* militkrimoj;
* krimoj kontraŭ paco - precipe en tereno de planado kaj farado de militatako;
* krimoj kontraŭ homeco - sed tiujn ĉi krimojn la tribunalo punis sole, se ili estis krimitaj en konekso kun militkrimo aŭ krimo kontraŭ paco.

Rilataj temoj
-------------

Informojn pri persekutado de japanaj militkrimuloj vi trovos sur la paĝo: Tokia proceso.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rNazioj akuzitaj en la Nurenberga proceso |
| --- |
| Mortpuno | Martin Bormann • Hermann Göring • Joachim von Ribbentrop • Wilhelm Keitel • Ernst Kaltenbrunner • Alfred Rosenberg • Hans Frank • Julius Streicher • Fritz Sauckel • Alfred Jodl • Wilhelm Frick • Arthur Seyß-Inquart |
| Ĝismorta puno | Rudolf Hess • Walter Funk • Erich Raeder |
| 20 jaroj | Baldur von Schirach • Albert Speer |
| 15 jaroj | Konstantin von Neurath |
| 10 jaroj | Karl Dönitz |
| Liberigitoj | Hjalmar Schacht • Hans Fritzsche • Franz von Papen |

 |
**Marvan Barguti** aŭ Marŭan Barguti (arabe مروان البرغوثي *Marwān al-Barghūthī*, palestin-arabe *Marwān il-Barghūthi*; naskiĝis la 6-an de junio 1958 en Ramallah) estas palestina politikisto kaj enprizonigita teroristo (el israela vidpunkto) kaj aktivulo (el palestina vidpunkto).

Li estas ĉefo de Fatah-Tanzim en Cisjordanio, apartenas al gvidantoj de al-Aksa-Intifada. Li postulas ĉesigon de israela okupado de palestinaj teritorioj (okupitaj ekde 1967).

Li estis juĝita la 6-an de junio 2004 je kvinfoja ĝismorta kaj 40-jara prizono pro murdo de kvin israelaj civiluloj. Li asertas, ke persone ne partoprenis la atencojn. Barguti estas karisma kaj ŝatata poliitkisto inter la palestinoj, li kandidatiĝis eĉ por prezidenteco, sed la Fatah-movado elektis la pli moderan Maĥmud Abbas.

En aŭgusto de 2009, li estis elektita al Centra Komitato de Fatah.

### Eksteraj ligiloj

* Marvan Barguti en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Marvan Barguti en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* angle Arkivigite je 2006-09-08 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 179807
* GND: 142946362
* LCCN: nr97020258
* VIAF: 102425389
* ISNI: 0000 0000 8171 0549
* SUDOC: 123178665
* BNF: 16157402p
 |
Somerville College unu el la kolegioj de la Universitato de Oksfordo
**Somerville College** estas kolegio de la Universitato de Oksfordo. La kolegio havas bonegan reputacion kaj la plej bonan studentan kontentigon inter la kolegioj de Oksfordo. Somerville College ludis gravan rolon en la feminismo kaj la edukado por virinoj. Multaj famuloj studis ĉe Somerville College, inkl. Margaret Thatcher, Indira Gandhi, Marjorie Boulton, Dorothy Hodgkin, Svava Jakobsdóttir, Raja Zarith Sofia kaj Iris Murdoch. La kolegio havas grandajn ĝardenojn, la plej grandan bibliotekon kaj la plej bonan manĝaĵon en la manĝoĉambro de la kolegioj de Oksfordo.

En 1878 fondiĝis Lady Margaret Hall, la unua Oksforda kolegio por virinoj, tamen komkence ĝi akceptis nur anglikanojn. Pro tio la sekvantan jaron fondiĝis Somerville Hall, dua kolegio por virinoj kie ne-anglikanoj rajtis esti studentoj, kies nomo ŝanĝiĝis al Somerville Kolegio en 1894.

Dum la unua mondmilito la kolegio iĝis hospitalo, kie Robert Graves kaj Siegfried Sassoon estis pacientoj.

En 1992 la kolegio decidis akcepti ankaŭ virojn.

La kolegio nomiĝis laŭ Mary Somerville (1780-1872), skota matematikisto kaj sciencisto kiu vivis en epoko kiam virinoj malofte esploris tiujn fakojn.

* Kategorio Somerville College en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Villaluenga de la Vega** [biljaLŬENga delaBEga] estas municipo en la centronordo de la provinco Palencio, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la komarko *Páramos-Valles* kaj pli precize al la subkomarko Vega-Valdavia. La loknomo *Villaluenga de la Vega* povas esti komprenata etimologie kiel Granda Urbo de la Valo.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 26,31 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 566 loĝantojn. Ĝi perdis multajn loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte perdis 300 loĝantojn el la jaro 1900. Ĝi distas 64 km de Palencio, provinca ĉefurbo.

La municipo enhavas anlaŭ la submunicipojn Barrios de la Vega, Quintanadíez de la Vega kaj Santa Olaja de la Vega.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado. En la areo estis iam aliaj setlejoj, nun senhomaj.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj kaj vitejoj) kaj brutobredado (ŝafoj). Lastatempe funkciado de servoj plej ekgravis, kune kun piedirado tra naturaj lokoj. De la historia pasinteco restis diversaj vizitindaj vidindaĵoj kiel la preĝejo.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Palencio

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 770925
 |
*Somontano de Barbastro* en Aragono.
**Somontano de Barbastro** (aragone *Semontano de Balbastro*) estas komarko de la centro de la Provinco Ŭesko, en nordo de la regiono Aragono, en Hispanio. Ĝia ĉefurbo estas Barbastro (aragone *Balbastro*) dum la ĉefurbo por ekonomia disvolvigo estas Aínsa (aragone *L'Aínsa*).

La ekonomio estas bazita, ĉefe, iam sur agrikulturo (cerealo kaj vinproduktado) kaj brutobredado kaj nun sur turismo. Ĉefaj altiraĵoj estas la montaraj pejzaĝoj proksimaj de Pireneoj, piedirado, montogrimpado, natura observado ktp. Krome en Barbastro estas nutrindustrio, konstruado kaj kemia industrio.

Krom la hispanan, oni parolas ankaŭ variaĵojn de aragona.

Municipoj
---------

Ĝi enhavas jenajn 19 municipojn:

Municipoj de *Somontano de Barbastro*.

* Abiego
* Adahuesca
* Alquézar
* Azara
* Azlor
* Barbastro
* Barbuñales
* Berbegal
* Bierge
* Castejón del Puente
* Castillazuelo
* Colungo
* Estada
* Estadilla
* El Grado
* Hoz y Costean
* Ilche
* Laluenga
* Laperdiguera
* Lascellas-Ponzano
* Naval
* Olvena
* Peralta de Alcofea
* Peraltilla
* Pozán de Vero
* Salas Altas
* Salas Bajas
* Santa María de Dulcis
* Torres de Alcanadre

Geografio
---------

Somontano de Barbastro.
Ĝi limas norde kun Sobrarbe kaj Alto Gállego, oriente kun Ribagorza kaj La Litera, sudoriente kun Cinca Medio, sude kun Monegros kaj okcidente kun Hoya de Huesca. Ĉefaj riveroj estas Alcanadre, Cinca, Ésera kaj Vero.

Pro aparteco kaj ĝenerala alurba migrado la komarko perdis grandan parton de la loĝantaro laŭlonge de la 20-a jarcento.

Parto de ĝia teritorio estas okupata de la Natura Parko Sierra kaj Cañones de Guara.

La komarko kiel institucio
--------------------------

Montaro Guara.
La leĝo de la komarkokreo estas la leĝo 4/2002 de la 25-a de marto 2003. La komarko konstituiĝis en la 17-a de majo 2002. La regopovo estis transigita al la regiona registaro la 1an de julio 2002.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Ŭesko

Referencoj
----------

1. ↑   Ley de creación de la comarca de Somontano de Barbastro. Arkivita el la originalo je 2023-03-19. Alirita 2023-03-19.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Somontano de Barbastro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Komarko Somontano de Barbastro, en comarcaacomarca.com
* Komarkigo de Aragono, Somontano de Barbastro

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Somontano de Barbastro en la hispana Vikipedio.*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 815382
* LCCN: n2008058323
 |
**Seung-Hui CHO** (koree: 조승희; 18-a de januaro, 1984 – 16-a de aprilo, 2007) estis la amasmurdisto de la Masakro de Virginia Tech 16-an de aprilo 2007. Li sinmortigis kiam polico ĉirkaŭis lin.

Biografio
---------

Cho naskiĝis en Sud-Koreio kaj enmigris Usonon kun siaj gepatroj en septembro 1992 dum 8-jaraĝa. Li estis sudkorea civitano kaj laŭleĝa daŭra loĝanto de Usono. Li havis adreson en Centreville, Virginio, komunumo for 50 kilometrojn de Vaŝingtono. Laŭ Virginia Tech, li estis studento tie, studante komercon, ĝis sia fina jaro kiam li fakŝanĝis al anglalingva literaturo.

Masakro ĉe Virginia Tech
------------------------

 Pli detalaj informoj troveblas en artikolo Masakro de Virginia Tech.
Laŭ televidaj aktualaĵoj de 17-a de aprilo, Cho forlasis noton kritikantan je "riĉuloj" "diboĉo", kaj "malhonestaj falsuloj" antaŭ ol li murdis du homojn en dormejo 16-an de aprilo 2007. Post du horoj, li transiris la universitato-kampon por kontinui pafadon en pluraj klasĉambroj. Cho sinmortigis per pafilo kiam policoj ĉirkaŭis lin.

* Kategorio Seung-Hui Cho en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 194209
* LCCN: n2007045210
* VIAF: 9298132
* ISNI: 0000 0000 3992 9416
 |
Mezo de Sev rivero
**Sev** (ruse Сев) estas rivero en la eŭropa parto de Rusio. Ĝi estas la maldekstra branĉo de rivero Nerussa, en kiun ĝi enfluas apud setlejo *Usuĥ*, (Suzemka distrikto, Brjanska provinco). Longeco de la rivero Sev egalas 88 km.

Ĝi originas proksime de la vilaĝo *Gremjaĉij*, Ĥomutovskij distrikto, Kurska provinco kaj portas siajn akvojn en la nord-okcidentan direkton. Ĝi apartenas al la baseno de Dnepro rivero enfluanta la Nigran maron.

Etimologio de la vorto Sev havas kelkajn versiojn. Plej verŝajne ĝi originis el sanskrita vorto "syava" (darka). Ankaŭ meritas diskuton signifo "Semado" el la rusa homonimo Сев.

El la nomo de la rivero venas nomo de la antikva urbo Sevsk fondita en 1146, kiu estas ĉefurbo de Sevskij distrkto de Brjanska provinco. Sev riveron nutras per siaj akvoj pluraj alfluantaj riveretoj: *Vasko*, *Amara Pomujo*, *Lemeŝovko*, *Sosnico*, *Stenega*, *Taro*, *Ulj* k.a.

Dum la Granda Malordo la 21-an de januaro 1605 sur bordoj de Sev rivero okazis Batalo ĉe Dobriniĉi inter armeo de la Rusa Carlando kaj milittrupoj de Falsa Demetrio la 1-a havinta gravan signifon en historio de Rusio.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Sev (rivero) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* teksto ruse

* navigado en kajakoj laŭ riveroj Sev kaj Nerussa maje 2014 (video)

* [*rompita ligilo*] artikolo en la loka periodaĵo "Sevskaja Pravda" en 2013 ruse
Cikadedoj kaj multaj aliaj insektoj manĝas plantosevon
**Sevo** aŭ **planta suko** estas fluido transportita tra ĉeloj de ksilemo (trakeidoj aŭ transportaj elementoj) aŭ de floemo, tio estas tubaj elementoj de planto. Fluaĵo troviĝanta en vakaĵo de aliaj ĉeloj estas foje menciita kiel "ĉelsevo". Ankaŭ aliaj likvidaj komponaĵoj troviĝantaj en plantoj aŭ eliritaj el plantoj, kiel laktosuko, rezinoj kaj mucilago estas foje malĝuste menciitaj kiel *sevo*. Ĝenerale oni povus diri, ke ĝi plenumas similan funkcion al tiu de sango en vertebruloj, tio estas la transporto de nutraĵoj al koncernaj aparatoj, ĉe vertebruloj el nutrado ĉe plantoj el la tero (radikoj).

Ksilema sevo konsistas ĉefe el akvo, kun hormonoj, mineralaj elementoj kaj aliaj nutraĵoj dissolvitaj en la sevo. Transporto de sevo tra ksilemo estas ĝenerale "bazipetala", tio estas supren el radikoj al foliaro. Dum la 20-a jarcento, estis polemiko pri la mekanismo de sevotransporto tra ksilemo, kvankam plej parto de la botanikistoj nuntempe interkonsentas, ke la kerno de la pruvoj konfirmas la teorion de *adhero-tensio* ĉe la sevotransporto tra ksilemo.

Floema sevo konsistas ĉefe el akvo, kun sukeraĵoj, hormonoj kaj mineralaj elementoj dissolvitaj en sevo. La sevotransporto tra floemo okazas el fontoj (loko kie karbohidratoj estas produktitaj aŭ stokitaj) al ujoj (loko kie la karbohidratoj estas uzataj). La premoflua hipotezo proponas mekanismon de sevotransporto tra floemo.

Acersuko fariĝas el reduktita ksilema sevo el aceroj. En kelkaj landoj (kiel Rusio aŭ Latvio) estas komuna kolekti la fruprintempan sevon de betuloj (tiel nomata "betulsuko") por homa konsumado; la sevo povas esti uzata ĉu freŝe aŭ fermentita. "Betulsuko" estas iom dolĉa kaj tre refreŝiga, sed iĝas pli amara en malfrua printempo; la kutima regulo estas kolekti ĝin antaŭ la apero de la verdaj folioj.

Multaj insektoj nutras sin el sevo. Esceptaj genroj de birdoj, kiel la nomataj sevsuĉuloj aŭ *Sphyrapicus*, sed ne nur tiuj, suĉas ne nur la sevon el la arboj tra de ili mem elfositaj truetoj, sed ankaŭ tre ofte la insektojn allogitajn de la sevo.

Vidu ankaŭ
----------

* Kategorio Sevo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Laktosuko
* Rezino

Referencoj
----------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Biologio |

* Angeles, G. B.J. Bond, J.S. Boyer, T.J. Brodribb, J.R. Brooks, M.J. Burns, J.M. Cavender-Bares, M.J. Clearwater, H. Cochard, J.P. Comstock, S.D. Davis, J.-C. Domec, L.A. Donovan, F.W. Ewers, B.L. Gartner, U.G. Hacke, T.M. Hinckley, N.M. Holbrook, H.G. Jones, K.L. Kavanagh, B.E. Law, J. Lopez-Portillo, C. Lovisolo, T.A. Martin, J. Martinez-Vilalta, S. Mayr, F.C. Meinzer, P.J. Melcher, M. Mencuccini, S.S. Mulkey, A. Nardini, H. Neufeld, J.B. Passioura, W.T. Pockman, R.B. Pratt, S. Rambal, H. Richter, L. Sack, S. Salleo, A. Schubert, P.J. Schulte, J.P. Sparks, J.S. Sperry, R.O. Teskey kaj M.T. Tyree. 2004. The cohesion-tension theory. *New Phytologist* 163:451-452.
* Raven, P.H. Evert, R.F. kaj Eichhorn, S.E. 1999. *Biology of Plants*. W.H. Freeman.
* Taiz, L. and Zeiger, E. 1998. *Plant Physiology*. Sinauer Associates, Sunderland, Mass.
**Sfakso,** aŭ **Sfax,** aŭ **Safakis,** arabe **صفاقس** (*Ṣfāqs*/*Ṣafāqus*) estas grandurbo kaj administra centro de gubernio en Tunizio. Ĝi estas la dua plej granda urbo de la lando, krome grava havenurbo.

Mapo pri Tunizio, kie en la meza parto de la marbordo montriĝas Sfax
Placo en Sfakso
Strato en Sfakso
Hotelo en Sfakso

Bazaj informoj
--------------

* Koordinatoj: 34° 44′ N 10° 46′ O﻿ / ﻿34.733 °N, 10.767 °O﻿ / 34.733; 10.767 (mapo)
* Areo: 56 km2
* Loĝantaro: 265.131 en 2004
* Supermara alteco: m
* Horzono: UTC + 1, somere UTC + 2
* Poŝtkodo: 3000

Geografio
---------

Sfakso situas sur ebenaĵo laŭ Mediteranea Maro. Tunizo troviĝas 270 km.

Historio
--------

La urbo estis fondita en -849. Proksime de fino de la 10-a jarcento Sfakso fariĝis sendependa urboŝtato. Sicilio havis ĝin inter 1148-1156, poste hispanoj konkeris la urbon. Ĝi estis longe nesto de piratoj. En la 19-a jarcento francoj koloniadis la tutan regionon. Nuntempe la loĝantoj okupiĝas precipe pri prilaborado de fosfatoj kaj olivoj, fine ankaŭ la fiŝkaptado gravas.

Klimato
-------

En Sfakso la temperaturo varias inter 7 kaj 32 °C. Jare pluvas po 203 mm.

Trafiko
-------

Sfakso havas internacian flughavenon. En la haveno oni eksportas fosfatojn. La samon faras la fervojo. Aŭtovojo funkcias al la ĉefurbo.

Vidindaĵoj
----------

* universitato
* muzeo

Ĝemelurboj
----------

* Francio Grenoble, Francio, 1998
* Germanio Marburg, Germanio, 1971
* Senegalo Dakaro, Senegalo
* Maroko Casablanca, Maroko
* Alĝerio Oran Alĝerio
* Rusio Maĥaĉkala, Rusio

Fontoj
------

* Angla Vikipedio


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 392848
* GND: 4282222-1
* VIAF: 137144648625996400750
* BNF: 12251973r
 |
Detalo de la vizaĝo de Mona Lisa montranta la uzon de *sfumato*, partikulare en la ombro ĉirkaŭ la okuloj.
***Sfumato*** estas unu el la kvar kanonaj pentromodoj de la Renesanco (la aliaj tri estus *Cangiante*, *Chiaroscuro*, kaj *Unione*). *Sfumato* devenas el la itala "sfumare", "svagiĝi" aŭ "forvaporiĝi kiel fumo".

Laŭ Francisko Azorín **sfumi** estas *Malintensigi pograde, ĉe desegno aŭ tuĉo, la naturan nigron de karbo, krajono, inko, k. c. Fari la samon rilate aliajn kolorilojn.* Li indikas etimologion el la latina *ex + fumo* (de fumo).

Artistoj
--------

La plej estara praktikanto de *sfumato* estis Leonardo da Vinci, kaj lia fama pentraĵo Mona Lisa montras tiun teknikon. Leonardo da Vinci priskribis *sfumato* kiel "sen linioj aŭ limoj, laŭ la maniero de fumo aŭ trans la fokuso."

Krom Leonardo, aliaj elstaraj praktikantoj de *Sfumato* estis Correggio, Rafaelo kaj Giorgione. Inter studentoj kaj sekvantoj de Leonardo kiuj klopodis *sfumato* post Leonardo estis Bernardino Luini kaj Funisi.

Referencoj
----------

1. ↑  Hall, Marcia.  (1994) *Color and Meaning: Practice and Theory in Renaissance Painting*. Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-45733-0.
2. ↑  Francisko Azorín, arkitekto, Universala Terminologio de la Arkitekturo (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 183.
3. ↑  Azorín, samloke.
4. ↑  Earls, Irene.  (1987) *Renaissance Art: A Topical Dictionary*. Greenwood Press, p. 263. ISBN 0-313-24658-0.
5. ↑   Sfumato. Art Painting Artist.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Sfumato en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* *Leonardo da Vinci: anatomical drawings from the Royal Library, Windsor Castle*, reta katalogo kiel PDF el The Metropolitan Museum of Art, kiu enhavas materialon de tiu tekniko (vidu enhavon)
**Meza Shabele** (somale *Shabeellaha Dhexe*) estas administra regiono (*gobolka*) en suda Somalio. Kiel parto de la iama regiono Benadir, ties ĉefurbo estis Mogadiŝo ĝis meze de la 1980-aj jaroj, kiam la urbo de Jowhar iĝis ĉefurbo. Ĝi limas kun la somaliaj regionoj de Galguduud, Hiiraan, Malsupra Shabele kaj Banaadir, kaj kun la Hinda Oceano sudoriente.

La regiono nomiĝas laŭ la rivero Shabeelle kiu trapasas la regionon.

Antaŭmilita censo ĉirkaŭkalkulis populacion de 1.4 milionoj. Nuntempe, la regiona konsilantaro postulas, ke la populacio de la regiono estas 1.6 milionoj.

La regiono estis ĉefe loĝata de diversaj subklanoj de la somala klano de la Havijeoj, ĉefe la Abgaal kaj la Gaaljecel. Minoritato inkludas la Moobleen kaj Hiilebi. Tamen, la subklano de Abgaal estas la hegemonia en Meza Shabelle. 

EStas ankaŭ membroj de la nesomala etna minoritato de la bantua grupo Kaboole.

La regiono konsistas el sep (7) distriktoj: Jowhar – la regiona ĉefurbo, Bal’ad, Adale, A/yabal, War sheikh, Runirgon kaj Mahaday. 

La regiono havas brutobredadon, irigaciitan agrikulturon kaj fiŝkaptadon, kun ĉiujara pluvokvanto de inter 150 kaj 500 mm kovrante areon de proksimume 60,000 km², la regiono havas 400 km de marbordo en la Hinda Oceano.

Distriktoj
----------

* Aadan Yabaal
* Balad (Bal-ad)
* Cadale
* Jowhar (ĉefurbo)
* Mahadaay Weyn
* Warsheikh
* Eji kaboole

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑

2° 48′ 40″ N 46° 6′ 14″ O﻿ / ﻿2.81111 °N, 46.10389 °O﻿ / 2.81111; 46.10389 (mapo)

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rAdministra strukturo de Somalio |
| --- |
| Bakool | Banaadir | Bay | Galguduud | Gedo | Hiiraan | Jubbada Dhexe | Jubbada Hoose | Shabeellaha Dhexe | Shabeellaha Hoose | Flago de Somalio |
| **Puntland**  | Bari/Karkaar | Mudug | Nugaal |
| **Somaliland**  | Awdal | Sanaag | Sool | Togdheer |
Woqooyi Galbeed (Maroodi Jeex) | Saaxil  |

 |
**Shanachie Records** estas usona sendependa diskeldonejo, kun sidejo en Nov-Ĵerzejo fondita en 1975 fare de Richard Nevins kaj Dan Collins. La marko estis nomita laŭ la vorto *Shanachie*, nome Irlanda rakontisto.

Ĝi estas distribuata de Entertainment One Distribution.

Startinta kiel marko kiu specialiĝis en muziko de violono, ili ekelsendis la verkojn de grupoj de Kelta muziko kiel Planxty kaj Clannad. Aliaj ĝenroj de la marko estas Latinamerika, Afrika muziko, soulo, kontreo kaj ska. En 1989 ili akiris Yazoo Records el Nick Perls. Tio ebligis al ili publikigi iamajn registraĵojn de ĵazo kaj bluso. Nuntempe, ili havas alian eldonejon, nome Shanachie Jazz.

Referencoj
----------

1. 1 2 3   eOne Distribution US - Who We Distribute. eOne Distribution. Arkivita el la originalo je 2014-08-11. Alirita 2014-07-28.

 Arkivigite je 2014-08-11 per la retarkivo Wayback Machine  Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2014-08-11. Alirita 2018-07-20.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 615012
* LCCN: nr95013322
* VIAF: 154898779
* ISNI: 0000 0001 0364 394X
* BNF: 13890002h
 |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Siberia turdo** |
| --- |
|  |
| Siberia turdoSiberia turdo
 |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Paseroformaj *Passeriformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Turdedoj *Turdidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Geokichla* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***G. sibirica'*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Geokichla sibirica****(Pallas, 1776) |
|
|
|
| Konserva statuso |
| {{{220px}}}**Konserva statuso: Malplej zorgiga** |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Siberia turdo  |

 |
| v • d • r |

La **Siberia turdo**, *Geokichla sibirica* (antaŭe *Zoothera sibirica*), estas birdospecio membro de la grupo de Aziaj turdoj, genro ene de la granda familio de Turdedoj.

Ili reproduktiĝas en tajgo en Siberio. Ili estas tre migrantaj, kaj plej parto de birdoj moviĝas al sudorienta Azio dum vintro. Ĝi estas tre rara vaganto en okcidenta Eŭropo. Ili estas tre sekretemaj.

La Siberia turdo estas simila laŭ grando al la Kantoturdo. Ĝi estas ĉiomanĝanta, kaj nutras sin el ampleksa vario de insektoj, vermoj kaj beroj.

La masklo de la Siberia turdo estas **malhelblugriza (preskaŭ nigreca**, ardeznigra) supre kaj sube, kun tre rimarkinda kaj **larĝa blanka strio superokula**. Estas bruneca nuanco en flugiloj kaj foje en flankoj. Malsupra ventro kaj flankoj estas blankecaj. La ino estas multe pli bruna, pli malhela supre kaj kun blanka punktado en brusto, sed kiel la masklo kun strio superokula sed nur sablokolora kaj multe malpli larĝa kaj malpli rimarkinda.

Videbla identigilo de ambaŭ seksoj dumfluge estas la nigra strio en la blankaj subflugiloj, karaktero kiun havas ankaŭ la Daŭma turdo.

Referencoj
----------
La ***Sicherheitspolizei*** (tradukebla al *Polico de Sekureco*), foje mallongigita kiel ***SiPo***, estis termino uzata en Germanio por referenci al tipo de polico jam malaperinta. En Nazia Germanio ĝi estis uzata por priskribi la sekurecagentejojn zorgintaj pri la esplorado pro politikaj krimoj kaj deliktoj, alivorte pri politika subpremado. Ĝi estis kreita kombinante fortojn el la Gestapo (Sekreta Polico de la Ŝtato) kaj la *Kriminalpolizei* (KriPo, Krimpolico), kaj ekzistis inter 1936 kaj 1939. Ekde 1939 ĝi estis transigita kaj metita sub la aŭtoritateco de la *Reichssicherheitshauptamt* (RSHA), kiel unu de la sep departementoj de kiuj estis komponita tiu ŝtata agentejo.

La termino havas siajn originojn en Aŭgusto 1919, kiam la Ministerio de *Reichswehr* establis *Sicherheitswehr* kiel policforto militistigita por agadi okaze de tumultoj aŭ strikoj. Tamen, pro la nombraj limoj de la armeo pro la postuloj de la Traktato de Versajlo, finfine estos renomita kiel *Sicherheitspolizei* por kaŝi ties realajn intencojn. Spite tion, ĝi estis konsiderata militista korpuso kaj la rekrutado estis realigita grandskale inter la *Freikorps*, kun suboficiroj kaj oficiroj devenaj de la iama Germana Imperia Armeo.​ 

Post la fino de la Dua Mondmilito, la esprimo *Sicherheitspolizei* estis uzita en la Germana Demokratia Respubliko por referenci kelkajn fortojn kiuj komponis la sekretan policon de Orienta Germanio (GDR).

Notoj
-----

1. ↑   Edmonds, James (1987). The Occupation of the Rhineland. Londres: HMSO. p. 210. ISBN 9-780772-904540


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 745200
* GND: 6512314-1
* VIAF: 151110256
 |
Kiel **siderurgio** resp. **minindustrio** oni nomas tiun industrion, kies ĉefa celo estas la elminado de karbo aŭ fererco, la traktado de karbo aŭ la produktado fero kaj ŝtalo.

La termino **siderurgio** originas el la greka *sideros*, kiu signifas feron.

Jam en la bronzepoko kaj la sekva ferepoko la homoj komencis prilabori metalojn per altaj temperaturoj. Ĝis en la 18a jarcento forĝistoj metie prilaboris metalojn al varoj, armiloj kaj ornamaĵoj. 

Pro la industriigo kaj la invento de ŝtalo, la forĝejojn anstataŭis ŝtaluzinoj kaj fabrikoj, kiuj povis surmerkatigi la produktojn dank‘ al favora amasproduktado. Ekestis la siderurgio. Pro la novaj teĥnologioj ebliĝis produktoj, kiuj antaŭe pro sia grandeco ne estus manipuleblaj, kiel ekz. reloj kaj lokomotivoj, kiuj antaŭenigis la industriigon, aŭ relative malmultekosta konstruŝtalo, sen tiu la konstruo de modernaj grandarkitekturaĵoj ne eblus. Ankaŭ la moderna veturilkonstruado ne penseblus sen produktiva siderurgio. 

La ŝtaluzinoj kaj ŝtalprilaboraj fabrikoj setlis prefere en la proksimeco de koncernaj krudaĵotrovejoj. Gravaj starejoj en Germanio estas la Ruhr-regiono (speciale Duisburg), la distrikto Aachen kaj Sarlando, kie estas karbotrovejoj. En Usono, la siderurgio ekestis pro similaj kaŭzoj en la regiono de Pittsburgh. Ankaŭ en Svedio, evoluis surbaze de fererctrovejoj grava siderurgio. Ofte la malgrandaj urboj proksimaj al la minoj kreskas al grandurboj.

Se la siderurgio en Germanio estis ĝis la 1960aj jaroj la motoro de la ekonomia miraklo, nun ekde la 1970aj jaroj la graveco de la siderurgio ege malkreskis. Post multaj ŝtalkrizoj la malnovaj industrilandoj koncentrigis la produktkapablojn je nur malmultaj starejoj kaj tiel neniigis multajn laborpostenojn. Nun la ŝtalindustrio produktas pli ol ekz. en la 1970aj jaroj kun malpli da laboristoj. 

En la koncernaj regionoj kaj urboj, tiu ŝanĝo kondukis de unustruktura industrisocio al servo-socio, sed plejofte ankaŭ kreskis la senlaboreco kaj iĝis daŭra fenomeno, tiel ke jam ekzistas homoj tie , kiuj neniam en sia vivo trovis laŭtarife pagatan dungadon.

Nun la siderurgio precipe troviĝas en la t.n. sojlolandoj, ĉar tie la salajroj estas ekspluece malaltaj kaj ofte ekzistas neniu aŭ nesufice mediprotekta leĝdonado.

Vidu ankaŭ
----------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Minado |

* Minado
* Minejo