recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**66652 *Borasisi*** estas granda hela duopa transneptuna objekto malkovrita la 8-an de septembro 1999 de la usonaj geastronomoj C. A. Trujillo, J. X. Luu kaj David C. Jewitt elde unu el la Observatorioj de Mauna Kea en Hawaii (Usono).

Ĝi estas de la klaso de la kubevanoj: "klasikaj" objektoj de la Kujper-zono, kiuj havas feblajn orbitajn discentrecon kaj klinecon, kaj kiuj ne estas en simpla orbita resonanco kun aliaj grandaj planedoj (kvankam ĝi estas proksima de la resonanco 4:7 kun Neptuno).

Nomoj
-----

La ĉefa korpo ricevis la nomon *Borasisi*, kaj la malĉefa *Pabu*. *Borasisi* kaj *Pabu* estas personigoj de la Suno kaj de la Luno en la fikcia "Bokononisma" mitologio priskribita en la sciencfikcia romano de Kurt Vonnegut Jr. "*Cat's Cradle*" (Kata Lulilo):

"Borasisi, la suno, brakumis Pabu, la lunon, esperante, ke Pabu havu por li ardan infanon. Sed kompatinda Pabu naskis malvarmajn infanojn, kiuj ne brulis... Do tiam, kompatinda Pabu mem estis forpelita kaj ŝi iris vivi apud sia plej ŝatata infano, kiu estis la Tero."
La paro estis nomita la 26-an de septembro 2007.

Duopa sistemo
-------------

**66652 *Borasisi*** estas duopa transneptuna objekto, kies ambaŭ komponanatoj havas proksimume saman grandon: 126 ± 51 km kaj 103 ± 42 km. La dua komponanto estis malkovrita la 23-an de aprilo 2003 de Keith S. Noll, Denise C. Stephens William M. Grundy kaj aliaj, uzinte observojn per la kosmoteleskopo Hubble, anoncita en la 6-an de junio 2003

Tiu satelito, havas diametron de ĉirkaŭ 103 km, orbitan duonan grandakson de 4528 ± 12 km kaj orbitan periodon de 46,2888 ± 0,0018 tagoj (1110,9312 ± 0,0432 horoj). Ĝia orbita klineco estas 54.31° ± 0.03 kaj ĝi havas grandan discentrecon: 0.4700 ± 0.0018. La rotacia periodo de la satelito estas ankoraŭ nekonata.

Du korpoj en elipsa orbito ĉirkaŭ komuna baricentro. La sistemo Borasisi - Pabu similas tion
La orbitaj ecoj de la paro Borasisi-Pabu permesis kalkuli ties kombinatan mason  : 3,43x10¹⁸ ± 2,7x10¹⁶ kg kaj taksi ties denson: 2,75 ± 1,9 g/cm3.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio 66652 Borasisi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Objekto ĉe Minor Planet Center angle
* Parametroj kaj simulado de orbito ĉe *JPL Small-Body Database Lookup* angle
* angle Listo de Konataj Transneptunaj Objektoj (kaj aliaj eksteraj sunsistemaj objektoj); el *Johnston's Archive*
* Orbita kongruo kaj Astrometriaj registradoj angle
* angle (66652) Borasisi kaj Pabu; el la paĝoj de Robert Johnston

| Antaŭe: | Listo de asteroidoj (66001 – 67000) | Poste: |
| --- | --- | --- |
| (66651) 1999 RQ252 | **66652 *Borasisi*** | (66653) 1999 RS254 |
**Károly Güttler** [kAroj gutler], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Güttler Károly** estis hungara naĝisto, olimpiano, trejnisto.

Károly Güttler naskiĝis la 15-an de junio 1968 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Károly Güttler akiris trejnistan diplomon en Gimnastika Altlernejo de Budapeŝto en 1993. Li ricevis ŝtatajn premiojn en 1988 kaj 1996.

### Sporta kariero

Károly Güttler en sia aĝo 4 komencis naĝi. inter 1974-2003 estis naĝisto en pluraj ĉefurbaj sportkluboj. Lia plej konata trejnisto estis László Kiss (trejnisto). La unuaj sportaj rezultoj venis ekde 1987, samtempe li apartenis al la hungara nacia teamo. Li estis olimpiano en Hungario en la Somera Olimpiko 1988, Hungario en la Somera Olimpiko 1992, Hungario en la Somera Olimpiko 1996 kaj Hungario en la Somera Olimpiko 2000 kun 2 arĝentaj medaloj, krome en mondĉampionumo li estis la dua en 1994. Li finis sian aktivan sportan karieron en 2003. Pli frue jam 1998 li malfermis naĝlernejon, baldaŭ li estis trejnisto kaj havis postenojn en la akvasporta vivo.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun fotoj Arkivigite je 2023-01-14 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva datenaro kun foto

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 808155
 |



* Portalo pri Biografio
**Károly Gefferth** [kAroj gefert], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Gefferth Károly** estis hungara kuracisto, radiologo, profesoro.

Károly Gefferth  naskiĝis la 28-an de januaro 1901 en Újkécske. Li mortis la 29-an de aŭgusto 1992 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Károly Gefferth akiris kuracistan diplomon en Scienca Universitato Pázmány Péter en 1924. Inter 1924 kaj 1930 li laboris en institutoj de Heidelberg, Tübingen, Bonn. Hejmenveninta li laboris en hospitalo pri malriĉuloj en Budapeŝto ĝis 1948, poste li estis docento en kliniko. En 1948 li estis nomumita privata profesoro, post 4 jaroj li kandidatiĝis. En 1971 li pensiuliĝis, tamen li restis plu aktiva en la medicino. Li okupiĝis ĉefe pri kuracado de infanoj, li estis la unua hungara radiologo pri infanoj.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *A sziklacsontok összehasonlító felvétele* (1944)
* *A csecsemőkori aspecifikus tüdőgyulladások röntgendiagnosztikájának egyes kérdéseiről* (1954)
* *Röntgendiagnostik der Sauglingspenumininien (1962)*
* *History of Hungarian Pediatric Radiology* (lasta kontribuo)

Memorigiloj
-----------

* memormedalo "Gefferth Károly"

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 527830
* VIAF: 62557882
* ISNI: 0000 0000 7999 2620
* NKC: xx0059149
 |
**Sulpicia,** filino de *Servio Sulpicio Rufo* kaj *Valeria*, la fratino de Mesalo, estis la unua konata ina poeto en la latina lingvo. Ŝiaj datoj estas nekonataj, sed ĉar ŝia onklo *Marko Valerio Mesalo Korvino* ja estas konata (ĉ. 64 a.Kr.-ĉ. 13 p.Kr.), ni almenaŭ havas imagon pri ŝia vivtempo.

Ĉar ŝi jam tre juna perdis la patron, ŝi estis edukita de sia onklo Mesalo. Sekrete ŝi enamiĝis je certa Cerinto, junulo el iom malpli alta socia tavolo. Kiel finiĝis ilia idilio, ne estas sciate.

Sulpicia, kiu estis eminente edukita, verkis kelkajn elegiojn pri tiu ĉi amo. Ses ŝiaj poemoj konserviĝis al ni en la t.n. Kolekto Tibula. Ĉu ŝi verkis pli, ne estas sciate.

Eble ŝi vidis la Grekan poetinon Sapfoa kiel sian ekzemplon ĉe la poeziado.

En Esperanto
------------

* Du el ŝiaj poemoj en Tutmonda Sonoro de Kálmán Kalocsay, 1a volumo, paĝo 215
* Ĉiuj ses ŝiaj poemoj en Antologio Latina de Gerrit Berveling, 2a volumo, paĝ. 433-435.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 156801
* GND: 119165384
* LCCN: n92014232
* VIAF: 67269869
* ISNI: 0000 0000 5582 901X
* SUDOC: 034367020
* BNF: 12512979r
* MBA: 9a261c6b-7d08-4a97-b870-ad7d803ca2b7
* BIBSYS: 98011360
* ICCU: DDSV221315
 |
**Károly Flórián** [kAroj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Flórián Károly** estis hungara juristo, akademia instruisto, turisto.

Károly Flórián  naskiĝis la 26-an de januaro 1878 en Hungara reĝlando en Eperjes (nuntempa Prešov en Slovakio), li mortis la 15-an de aŭgusto 1941 en Hungario en Kassa (nuntempa Košice en Slovakio).

Biografio
---------

Károly Flórián frekventis mezlernejon en sia naskiĝurbo, poste li akiris juran diplomon en Scienca Universitato Ferenc József en 1900. Post siaj studoj li estis juĝisto. Inter 1901 kaj 1914 li instruis en Luterana Jura Akademio (Eperjes) (ekde 1902 kiel publika ordinara profesoro). En la jaro 1914 li prelegis en universitato en Berlino, poste li soldatiĝis. Li estis militkaptito en Rusio, kie li lernis ruse, eĉ li prelegis en universitato de Ĥarkov. En 1918 li hejmenvenis kaj instruis en Reĝa Jura Akademio (Kassa) ĝis 1922, poste li pensiuliĝis. Inter 1924–1928 li estis urbestro de Prešov (jam en Ĉeĥoslovakio). Li estis ankaŭ tre aktiva turisto.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Szocializmus és magántulajdon* (Budapeŝto, 1901)
* *Barangolások a Magas-Tátrában* (Eperjes, 1905)
* *Az adóreform* (Eperjes, 1912)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio Arkivigite je 2015-12-21 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio
**Vader** estas urbo en Kantono Lewis, Vaŝingtonio, Usono. Laŭ la usona censo, en 2010 Vader havis 621 loĝantojn.

Historio
--------

Historia kirko (1902) en Vader, Grace Evangelical Church
Vader komence nomiĝis **Little Falls** kaj municipiĝis tiunome en 1906. La fervoja firmao Northern Pacific ŝanĝis la nomon de la urbo al **Sopenah**, por eviti konfuziĝon kun alia urbo, Little Falls (Minesoto), kie la fervojo funkciis. La Vader-anoj ne ŝatis la novan nomon, kaj petis ke la parlamento de Vaŝingtonio ŝanĝu ĝin al Toronto. Estiĝis disputoj pri tio, kiujn oni solvis per kompromiso, nomante la urbon Vader laŭ tie loĝanta veterano de la Enlanda milito (kaj enmigrinto el Germanio) Martin Vader. La ŝtata parlamento ŝanĝis la nomon al Vader la 25-an de marto 1913. S-ro Vader poste transloĝiĝis for al Florido. En 2015, iuj Vader-anoj provis per balotado reŝanĝi la nomon al la origina "Little Falls". La propono malsukcesis; 95 voĉdonantoj volis restigi ĝin Vader, dum nur 71 volis ŝanĝi ĝin al Little Falls.

La romanisto Robert Cantwell (1908-1978) naskiĝis en Vader.

En la voĉdonado de 2004, Vader estis la sola municipo en Kantono Lewis, kie John Kerry gajnis kontraŭ George W. Bush.

Referencoj
----------

1. ↑   Vader. *Washington Place Names database*. Tacoma Public Library. Alirita 2009-03-06.
2. ↑  Buhain, Venice. "Vader rejects name change to 'Little Falls'", tdn.com (tagĵurnalo en Longview (Vaŝingtonio)

* Bazita sur la angla Vikipedio.
**Károly Ferenczy** [kAroj ferenci], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Ferenczy Károly** estis hungara aktoro, teatrestro. Lia origina familia nomo estis *Szabó* [sabO].

Károly Szabó  naskiĝis la 28-an de novembro 1876 en Budapeŝto, li mortis en 1945 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Károly Ferenczy komence lernis teologion, sed li rifuĝis el la monaĥejon kaj li aliĝis al teatra trupo. Iom poste li studis en privata aktorlernejo de Sándor Fülöp, poste li aliĝis al pluraj teatraj trupoj (ekzemple al Zsigmond Feld, Pál Rakodczay). En 1902 (kaj inter 1905-1907) li havis rolojn en Teatro Magyar, poste li denove estis membro de pluraj provincaj teatroj aŭ trupoj (Sándor Csóka, Ignác Krecsányi, Mihály Szendrey, Jenő Janovics). Inter 1910 kaj 1912 li apartenis al Gaja Teatro, poste li establis propran kabaredon. Li batalis, poste vundiĝis dum la 1-a mondmilito, poste li estis videbla en diversaj kabaredoj aŭ teatroj. Inter 1925 kaj 1931 li apartenis al Teatro Városi, eĉ en la lasta jaro li estis teatrestro. Inter 1939-1941 li laboris en libroeldonejo. Li edziĝis en 1902, baldaŭ naskiĝis 3 gefiloj. Li ricevis premion en 1941.

Elektitaj teatraj roloj
-----------------------

* Johann Strauß (filo): *Der Zigeunerbaron*
* Hervé: *Lili* - Saint Hypothèse

Elektitaj filmaj roloj
----------------------

* *Maga talán beteg* (1908)
* *Tatárjárás* (1917)
* *Az örök titok* (1938) - deinkejisto
* *Fehér vonat* (1943) - profesoro

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
**Vacoas-Phoenix** estas unuigita grandurbo (el Vacoas kaj Phoenix) en Maŭricio.

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 54 km²
* Supermara alteco: m
* Loĝantaro: 106.800 en 2007
* Horzono: UTC +4
* Telefonkodo:

Geografio
---------

Vacoas-Phoenix situas sur altebenaĵo laŭ rivereto en centra kaj okcidenta partoj de la lando. Port-Luiso troviĝas 16 km. Laŭ areo la urbo estas la plej granda en Maŭricio.

Historio
--------

En 1846 sukerobiendomo estis starigita pro 2 riveretoj, kie muelejo funkciis. En 1892 granda ŝtormo detruis la muelejon. Vacoas-Phoenix estis proklamita urbo en 1963. En 1968 ĝi ricevis la statuson de municipo. Kaj Vacoas kaj Phoenix konsistas el loĝdomoj kaj komercaj areoj, sed en Phoenix estas ankaŭ industriaj areoj.

Klimato
-------

En Vacoas-Phoenix la temperaturo varias inter 15-28 °C. En la tuta jaro pluvas iom pli, ol 1000 mm. Inter junio-novembro la pluvo estas malpli, ol en la ceteraj monatoj.

Vidindaĵoj
----------

* malnova ponto
* adventista preĝejo
* kultura centro pri Indira Gandhi

Ĝemelurboj
----------

* Barato Puneo, Barato, 2011
* Barato Maharaŝtro, Barato
* Madagaskaro Antsirabe, Madagaskaro, 2011
* Francio Communes de Ste. Suzanne, Reunio (Francio), 2011

Fontoj
------

* angla Vikipedio
**Ciniko** laŭ PIV estas

1. origine la sinteno de la anoj de antikva sekto de filozofoj, kiuj praktikis la vivofilozofion de cinikismo (greke κυνισμός, *kinismós*, laŭvorte "hundeco" en la senco de "mordemo", de la vorto κύων (*kíon*, "hundo"), kaj
2. senhonta maldeco, senhontego, indiferenteco kaj malŝtato por ĉia noblaĵo.

Cinika sinteno kaj korespondaj eldiroj do unuflanke en ofte konscie vunda maniero malplivalorigas aŭ ridindigas la moralajn valorojn de aliaj homoj, kaj aliflanke principe pridemandas la ĝustecon de moralaj valoroj. Cinika sinteno povas esti sekvo kaj simptomo de rezignacio. *("Cinikulo estas iu kiu havas idealojn sed kredas scii ke ili ne estos realigeblaj")*.

Ciniko kaj sarkasmo
-------------------

Dum sarkasmo estas amara moko, ciniko estas interna sinteno kiu malaprezas centraj normojn kaj moralajn valorojn kaj konsideras ilin ridindaj. Cinikismo do estas fenomeno karaktera, kiu povas esprimiĝi per cinikaj rimarkoj, kiuj por aŭkultanto povas esti malfacile diferencigeblaj de sarkasmaj rimarkoj.

Kvankam la diferenco inter sarkasmo kaj ciniko do estas klare nomebla, tamen la du vortoj en ĉiutaga lingvouzo ofte pro malatentemo miksiĝas. Tiuj, kiuj volas retorike konscie uzi sarkasmon kaj cinikon respektive la diferencon inter ambaŭ, sekve havas la problemon ke centra aspekto de ilia - cinika aŭ sarkasma - rimarko eble ne estos komprenata de la publiko.

Vidu ankaŭ
----------

* ironio
* moko
* sarkasmo
* nigra humuro
* sardona rido
* Diogeno la Cinika

* Kategorio Ciniko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Ciniko en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 339335
* LCCN: sh85035151
* BNF: 11931836x
* NKC: ph608670
 |
**Pál Benedek,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Benedek Pál** estis hungara kemiisto, profesoro, membro (korespondanta en 1973, ordinara en 1987) de Hungara Scienca Akademio.

Pál Benedek  naskiĝis la 26-an de aprilo 1921 en Budapeŝto. Li mortis la 6-an de septembro 2009 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Pál Benedek frekventis universitaton en Budapeŝto akirinta diplomon en 1945, poste li samloke doktoriĝis en 1949. Li eklaboris en instituto en 1948, krome li ankaŭ ekinstruis en universitato en Veszprém (urbo) en 1950. Inter 1957-1964 li estis katedrestro, poste li instruis en universitato en Budapeŝto ĝis 1991. Li foje esploris aŭ instruis en Usono kaj Sovetunio. Li atingis la sciencan gradon PhD en 1957, li doktoriĝis en 1962 antaŭ la akademio. Li havis edzinon, kiu naskis 2 gefilojn. Li ricevis premiojn inter 1952-1997.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *A laboratóriumi szaggatott lepárlás* (1948)
* *A folytonosüzemű gázkromatográfia* (1955)
* *Fizikai kémia. 1–3* (Fizika kemio), (1964) - studenta lernolibro
* *Bonyolult műveleti egységek matematikai szimulációja* (1973, germane en 1977)
* *Folyadékok és gázok kémiai termodinamikája* (1985, angle en 1985)
* *Energia, anyag, információ* (Energio, materio, informo), (1994)

Fontoj
------

* hungarlingva intervjuo kun foto
* hungarlingva biografio
***La morto de Marat*** estas fama pentraĵo kaj majstroverko de fama franca pentristo Jacques-Louis David.

Marat, revolucia ĵurnalisto kaj parlamentano, kaj amiko de David, estis mortigita la 13-an de julio 1793 de la ĝirondanino Charlotte Corday. David organizis spektaklan funebraĵon, kaj Marat estis enterigita en la Panteono. Ĉar li mortiĝis en banujo, David volis, ke lia korpo estis merĝita en la banujo dum la funebra parado, sed la korpo jam ekputriĝis kaj pro tio anstataŭe ĝi estis laŭvice malsekigita per akvo dum la homaro estis vidinta ĝin, plena je enormaj vundoj.

Post tiom da eventoj ĉirkaŭ la maniero kaj ujo kie estis Marat dum sia mortiĝo, ĝi iĝis la temo de la pentraĵo. *La morto de Marat* eble estas la plej konata verko de David. La pentristo devis labori rapide, sed la rezulto estis simpla kaj ĉiopova bildo. Tio devenas el la simpleco kaj kontrasto inter la centra bildo lumigita (Marat, tolaĵoj kaj ia speco de tablo) kaj la malhelega fono. Tiele la imago de Marat rimarkindas plie kaj plue. Ankaŭ la fakto, ke li estis verkinta dum sia morto, restas en la memoro de la rigardanto.

La temo kaj maniero de la pentraĵo restas tiom en la memoro, ke ĝi aperas tiele en aliaj verkoj de ĉiu stilo aŭ epoko, ekzemple en la teatraĵo de Peter Weiss, nome Marat-Sade aŭ germanlingve *Die Verfolgung und Ermordung Jean Paul Marats dargestellt durch die Schauspielgruppe des Hospizes zu Charenton unter Anleitung des Herrn de Sade* de 1963.

* La morto de Marat en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio La morto de Marat en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Mirko HANÁK**, Slovaka pentristo vivinta en Moravio, grafikisto, ilustristo de libroj pri naturo.

Li naskiĝis la 26-an de junio 1921 en urbo Martin (Slovakio).

Li travivis siajn junaĝon en Slovakio (Martin) kaj Moravio (Zábřeh na Moravě). Li studadis Artindustrian altlernejon en Prago sed ofte vizitadis parencojn loĝantajn en montaro Jeseníky (Norda Moravio). En libertempoj li ofte vizitadis slovakan montaron Tatry, valbaraĵojn Lipno (Suda Bohemio) kaj Vranov (Suda Moravio). Kiel turisto li vizitis Siberion (lagon Bajkal). Li ŝatas ĉasadon kaj fiŝadon.

Liaj ilustraĵoj (akvareloj) estas en 150 libroj, inter aliaj en lernolibro de zoologio por la sesa kurso de elementaj lernejoj. Li ofte ilustradis librojn de rusa aŭtoro Michail Prišvin, usonaj aŭtoroj Jack London kaj Ernest Thompson Setton, slovaka aŭtoro Rudo Moric. Liaj plej popularaj ĉeĥaj aŭtoroj estis Jan Vrba kaj Karel Nový. Mirko Hanák kunlaboradis kun moraviana verkisto Jaromír Tomeček (1906 – 1997). La unua libro estis Admirál na Dyji (Admiralo ĉe rivero Dyje) publikigita en la jaro 1962. Poste Mirko Hanák ilustris preskaŭ ĉiujn librojn de Jaromír Tomeček.

Mirko Hanák mortis la 4-an novembro 1971 en Prago.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 3008
* GND: 1021173835
* LCCN: n50017702
* VIAF: 17748849
* ISNI: 0000 0001 0957 173X
* SUDOC: 14379390X
* NDL: 00442351
* NKC: jk01033358
 |



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
*Heroa Pejzaĝo kun Ĉielarko* (1805).
**Joseph Anton KOCH** (n. la 27-an de julio 1768 en Elbigenalp - m. la 12-an de januaro 1839 en Romo) estis aŭstra pentristo de la germana romantikisma movado. Tiu tirola artisto nedaŭre studadis en la Karlsschule Stuttgart, rigore militista akademio, kaj vojaĝis tra Francio kaj Svislando. Li alvenis al Romo en 1795. Koch estis proksima amiko de Asmus Carstens, kies "heroa arto" multe influis lin.

Koch post 1800 plejparte laboris kiel pejzaĝisto. En Romo, li ellaboris novan ĝenron de "heroaj" pejzaĝoj, reviziante la klasikajn scenojn de Nicolas Poussin aŭ Claude Lorrain per pli krutaj, montaj scenoj. Li forlasis Romon en 1812 kaj restadis en Vieno ĝis 1815, por protesti kontraŭ la franca invado de Italio. En Vieno li estis influita de Friedrich Schlegel kaj de aliaj subtenantoj de tradicia germana arto. Lia stilo konsekvence fariĝis iom pli akra, kaj multe influis la germanajn pejzaĝistojn, kiuj tiutempe vizitis Romon. Unu lia adepto estis Johann Christian Reinhart.

Verkoj
------

* *Pejzaĝo kun Noa*, ĉ. 1803
* *Pejzaĝo with Rut kaj Booz*, ĉ. 1823/25

Fontoj
------

* Kategorio Joseph Anton Koch en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Vaughan, William (1980). *German Romantic Painting*. New Haven and London: Yale University Press; pp. 37–38. ISBN 0-300-02387-1

Eksteraj ligiloj
----------------

* angle Verkoj fare de Joseph Koch en la novzelanda muzeo Te Papa Tongarewa


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 270007
* GND: 118724010
* LCCN: n85120831
* VIAF: 64802393
* ISNI: 0000 0001 2136 9104
* SUDOC: 028089871
* BNF: 11999421z
* ULAN: 500000663
* MBA: 198a56e7-432d-4b71-bed5-11172c7961b9
* BIBSYS: 97027483
* RKD: 45213
* NKC: xx0191733
* BNE: XX4977459
 |
**Nouziers** estas franca komunumo lokita en la departemento Creuse kaj en la regiono Limoĝio. Ĝi havis 247 loĝantojn laŭ censo plenumita en 2006.

Ĝi estas la plej norda komunumo de la regiono Limoĝio.

Geografio
---------

Nouziers etendiĝas sur 14,33 km², kaj havis 247 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas nur 16 homoj po kvadrata kilometro. La vilaĝo situas en Creuse, kiu estas kampara, maldense loĝata franca departemento en la nordokcidenta parto de la Centra Masivo. 

La regiono ĉefe konsistas el malaltaj montoj kaj altebenaĵoj : la plej alta punkto de Nouziers situas je alteco de 466 metroj.

Historio
--------

Antaŭ la franca revolucio de 1789 kaj la kreado de la departemento Creuse en 1790, Nouziers apartenis al la franca graflando Marche. Ekde la fino de la 15-a jarcento ĝis proksimume la jaro 1900, tiu regiono estis fama fonto da migrantaj masonistoj, kiuj ĉiujare dum la plej varma periodo laboris en grandaj urbocentroj, precipe en Parizo.

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la vilaĝo S-ro Jean-Louis Escolier, kiu do fariĝis la loka urbestro.

Monumentoj
----------

La preĝejo de Nouziers estas romanikstila kaj datiĝas de la fino de la 11-a jarcento.

* Preĝejo de Nouziers (interne)Preĝejo de Nouziers (interne)

Administrado
------------

Nouziers apartenas al la kantono de Châtelus-Malvaleix, kies ĉefurbo estas Châtelus-Malvaleix. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Guéret, unu el la du arondismentoj de la departemento Creuse.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Creuse
* Kantono de Châtelus-Malvaleix

Eksteraj ligiloj
----------------

* Persona retejo pri Nouziers
**Joseph Buttinger** (prononco [JO:zef BUtinga], naskiĝis la 30-an de aprilo 1906 en Reichersbeuern, Germanio, mortis la 4-an de marto 1992 en Queens, Novjorko) estis aŭstria politikisto kaj, post lia enmigrado al Usono, fakulo pri Orienta Azio.

Biografio
---------

Buttinger estis naskita en laboristan familion kaj forlasis lernejon en la aĝo de 13 por helpi subteni sian familion. Li iĝis junulara movada gvidanto en Aŭstrio kaj, antaŭ la aĝo de 24 jaroj, estis sekretario de la Socialdemokrata Partio de Aŭstrio. Post kiam li estis enprizonigita dum pluraj monatoj en 1934, li iĝis prezidanto de la socialisma subtero kaj gvidanto de la kontraŭfaŝisma movado. Kiam Germanio okupis Aŭstrion en 1938, li kaj lia usona edzino Muriel Gardiner fuĝis al Parizo, kie li estis prezidanto de la ekzilitaj socialistoj. En 1939, plurajn monatojn antaŭ la falo de Francio, la paro translokiĝis al Usono kun la filino de Gardiner de antaŭa geedziĝo, Connie, kiun Joseph poste adoptis.

En 1941, li kaj lia edzino aranĝis usonajn vizojn por lia frato Alois Buttinger kaj lia familio; unu el la referencoj por la vizo-peto estis subskribita de Alfred Einstein.

Dum kaj post 2-a Mondmilito, Buttinger helpis establi multajn el la rifuĝintprogramoj por la *Internacia Savkomitato* (*International Rescue Committee*). Liaj personaj agoj helpis kontrabandi milojn da kontraŭ-faŝismaj rifuĝintoj el Eŭropo. Dum pli ol 40 jaroj li funkciis kiel direktoro de la pariza oficejo kaj eŭropa dividado de la Savkomitato, kaj kiel estrarano kaj vicprezidanto.

Sub la permanenta ofico de Buttinger, la komitato iĝis kaŝe implikita kun la usona sekreta servo *Centra Informkolekta Agentejo* CIA. 

En la 1950-aj jaroj, Buttinger kaj lia edzino subvenciis la demokratan socialisman revuon *Dissens*, redaktita de *Irving Howe*. Li ankaŭ verkis la dokumentan libron *"In the Twilight of Socialism"* ("En la Krepusko de Socialismo"), kiu estis historio de aŭstra socialismo en la jaroj 1934-38.
**Asocio de Mortintaj Homoj** (hindie उत्तर प्रदेश मृतक संघ, *Utar-Pradeŝo mritak sangh*) estas neregistara organizo en la barata ŝtato Utar-Pradeŝo. La celo de ĝiaj agadoj estas protekti la rajtojn de hindaj civitanoj, kiujn la koruptaj aŭtoritatoj registris kiel mortintojn por kontraŭleĝe konfiski siajn terojn.

La ŝtato Utar-Pradeŝo estas unu el la plej dense loĝataj en la lando (pli ol 200 milionoj da homoj). Lokaj oficialuloj uzis fraŭdan skemon: falsa mortatesto estis eldonita por la posedanto de terpeco, post kiu lia havaĵo estis transdonita al liaj parencoj, kiuj subaĉetis. Rezulte de la amasa apliko de tia plano, multaj loĝantoj de la ŝtato estis laŭleĝe "mortaj", kio signifas, ke ili perdis ĉiujn civilajn rajtojn. La procezo de nuligo de la "laŭleĝa morto" estis malhelpita de multaj burokratiaj obstakloj.

La fondinto de la asocio, Lal Bihari, batalis por sia rajto esti nombrita inter la vivantoj dum preskaŭ 20 jaroj: de 1976 ĝis 1994. Dum tiu tuta tempo li eĉ ne povis uzi sian propran familian nomon kaj simple subskribis "Mritak" ("Mortinta"). Estas interese rimarki, ke kvankam oni supozis lin mortinta, lia edzino ricevis rifuzon de sociala asekuro kiel vidvino. En 2003, lia laboro pri protektado de la rajtoj de la mortintoj ricevis la Ig-Nobel-premion kun la vortumo:

|  |
| --- |
| 
«pro aktiva vivo post kiam li estis oficiale deklarita morta; efektivigis postmortan kampanjon kontraŭ burokratio kaj avidaj parencoj; fondis la "Asocion de Mortaj homoj"».

*Originala teksto*  (angle)

*«…for leading an active life even though he has been declared legally dead; Second, for waging a lively posthumous campaign against bureaucratic inertia and greedy relatives; and Third, for creating the Association of Dead People».*

 
 |

Notoj
-----

1. ↑   Лауреаты 2003 года на официальном сайте Шнобелевской премии. Arkivita el la originalo je 2009-08-30. Alirita 2021-04-26.

Eksteraj ligiloj
----------------

* "Mortinta" por Vivi Vivan Kontraŭ Vajpayee Arkivigite je 2007-09-30 per la retarkivo Wayback Machine. // The Tribune. Presite la 23an de julio 2003. Alirita la 15an de Feb. 2008.
* *Patroj, Mikaelo*. Plight of the Living Dead. Arkivigite je 2007-10-08 per la retarkivo Wayback Machine // Time Magazine, VOL. 154 NE. 2 Presita la 19an de julio 1999. Alirita la 15an de Feb. 2008.
* Lal Bihari ricevis la 2003-an Pacan Premion IgNobel pro siaj klopodoj Arkivigite je 2009-08-30 per la retarkivo Wayback Machine .
* Reen al Vivo en Barato, Sen Reenkarniĝo. // Azamgarh Journal, New York times International. 24a de oktobro 2000.
**Joseph Banks RHINE**, naskita la 29-an de septembro 1895 en Waterloo, mortinta la 20-an de februaro 1980 en Hillsborough, ofte mallonge nomata **J. B. Rhine**, estis botanikisto, psikologo kaj pioniro de parapsikologio.

Rhine studis ĉe Norda Universitato de Ohio, La Kolegio de Wooster kaj Universitato de Ĉikago; tie ĉi li magistriĝis pri botaniko en 1923 kaj doktoriĝis samfake en 1925. En 1927 li transiris al Duke-Universitato en Durham en Norda Karolino por labori ĉe la psikologo William McDougall. Kun lia subteno kaj kun sia edzino Louisa li fondis parapsikologian laboratorion kaj evoluigis parapsikologion al rekonata sciencobranĉo.

Fama eksperimento lia uzis kartojn, kiujn li nomis laŭ sia kolego Karl Zener.

Oni kritikis al Rhine, ke li ne malkaŝis la nomojn de asistantoj, kiuj falsis rezultojn de eksperimentoj por igi ilin pli interesaj. Li tamen deklaris, ke ĉiujn rezultojn de la trompintoj li forigis.

Post lia morto lia edzino transprenis lian oficon kiel prezidanto de *Society for Psychical Research*.

* Kategorio Joseph Banks Rhine en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 108227
* GND: 120445441
* LCCN: n50044843
* VIAF: 57445782
* ISNI: 0000 0001 1876 5501
* LIBRIS: 232977
* SUDOC: 115652043
* BNF: 12634753k
* NDL: 00454067
* NKC: xx0103256
* ICCU: LO1V025135
 |
Pendseruro kun ŝlosilo.
Ekzemplo de ĉifrita pendseruro.
Frua pendseruro, ĉe la frontaj pordoj de Baziliko Sankta Petro.
**Pendseruro** estas demetebla seruro, kun lango en formo de duoncirkla stango, kiu fikstenas la fermotan objekton, eniĝante en du ringonajlojn.

Priskribo
---------

Pendseruro estas aparato por sekureco uzata kiel portebla seruro kiam la fermotaj pordoj ne permesas meti normalan seruron. La pendseruro estas pli malmultekosta ol normala seruro kaj ĝi estas tre facile uzebla. Speciale taŭga estas kiam kelkaj fermiloj de grandaj metalaj pordoj estas fermataj per ĉenoj el ŝtalo. Por bloki tiun fermilon, oni metas la pendseruron kaj, metante ĝian hokon tra la ĉeneroj kaj fermante la pendseruron, restas blokita la pordo. Por malblokigi ĝin aŭ malfermi pendseruron oni uzas normalan ŝtalan ŝlosilon, sed kelkaj estas malfermataj pere de ĉifrita ŝlosilo kiun oni devas klaki, tajpi aŭ meti en la fermosistemo kio ebligas liniigon de la fermilo kaj sekve ĝian malfermon. Foje tiuj pendseruroj permesas reprogramagi la ŝlosilon por ĉiu uzo.

Sociaj kutimoj
--------------

Pendseruroj sur barilo ĉirkaŭ monumento en Almerio, Hispanio.
Ampendseruroj sur ponto en Ljubljano
El la fino de la 20-a jarcento aperis populara kutimo lasi fermitan pendseruron en tipaj lokoj kiaj pontoj, rigardejoj, balustradoj, monumentoj kaj alitipaj ejoj kiel memoraĵo de amparo. Tio plialtigis la vendadon de pendseruroj kaj devigis aŭtoritatojn eldoni malpermesojn, retiri multajn kilogramojn de tiuj por eviti difektojn de la monumentoj kaj kradoj ktp.

Pendserura ikono kiel simbolo de sekura retotransigo
----------------------------------------------------

Plenumante HTTP sekurajn retotransigojn tra Interreto, la submetita informaro estas ĉifrita uzante publik-ŝlosilan ĉifron. Kelkaj TTT-legiloj montras ikonon de fermita pendseruro dum la uzado de protokolo HTTPS. Ankaŭ Wikipedia uzas tiun ikonon en siaj protektitaj paĝoj.

Notoj
-----

1. ↑  PIV  Alirita la 19an de Decembro 2017.

* Pendseruro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Pendseruro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Seniorenclub** (laŭvorte: *Oldula klubo*) estis tre ŝatata televidserio de la aŭstra ŝtata televidstacio ORF, kiu elsenditis inter 1968 kaj 2000 komence unu fojon por monato, poste ĉiun dimanĉon. Sume spekteblis 1238 eldonoj.

Priskribo
---------

Kiel scenejo de la elsendoj servis en la studio konstruita kafejo, la personaro kafeja akoritis de seri-teamanoj. Fiksitaj punktoj de ĉiu elsendo estis humurplenaj dialogoj de la moderigistoj Willy Kralik (li estis la por ĉiam nomumita klubsekretario) kaj Ernst Hagen, kiu estis inventinta la Oldulan klubon kune kun Michael Danzinger. Aldone venis ade multaj gastoj. Post la morto de Hagen anstataŭe venis en 1984 Rudolf Lindner kaj fine la iama arta sketistino Ingrid Wendl (ekde 1993). En ĉiu elsendo konsiladis kuracistoj kaj aliaj fakuloj pri poroldulaj temoj kaj elstaraj respektive ankoraŭ ne konataj artistoj distris onin per muziko. 
Konstantaj "kunlaborantoj" estis la kelnero kiun reprezentis Kurt Sobotka (1968-70), Ossy Kolmann (1970) , Alfred Böhm (multajn jarojn post 1970) kaj Rudolf Buczolich). La kelnerinan rolon havis Hilli Reschl. Krome aperis ofte kritiketema kutimulo (Heinrich Schweiger). Ofte videblis ankaŭ la kabaredistino Lore Krainer. Ekde la komenco ĝis 2007 respondecis pri la muziko la pianisto Michael Danzinger. La gastoj regule renkontighis ĉe trinkejo kie li invitis fare de la gekelneroj babiladi. Ĉetrinkeje de tempo al tempo eĉ kantatis.

Posteula produkto
-----------------

En la jaro 2000-a oni anstataŭigis la elsendon per la magazino *Schöner Leben*, kio pli multe kongruus al intertempe ŝanĝiĝintaj vivmanieroj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Mortanonco de Danzinger
* Fotoj de 1980
* Pri Seniorenclub ĉe Internacia filmdatenaro
**Asocia tabelo** estas abstrakta datumtipo por teni duopojn de la formo (ŝlosilo, valoro) kaj almenaŭ la operaciojn por

* aldoni tian duopon: `ENŜOVU(ŝlosilo, valoro)`
* Serĉo per ŝlosilo: `TROVU(ŝlosilo)`
* Forigo per ŝlosilo: `FORIGU(ŝlosilo)`

Kutime disponeblas ankaŭ kelkaj pli specialaj rimedoj, ekz-e la eblo ricevi liston da ĉiuj difinitaj ŝlosiloj aŭ alia maniero por iteracii tra ĉiuj paroj.

Asocia tabelo ne povas enteni du parojn kun egalaj ŝlosiloj.

Oni diras, ke en la paro `(ŝ, v)` la valoro `v` estas asociita kun la ŝlosilo `ŝ`. Semantiko kaj la simbolaro de la indikitaj operacioj povas varii.

La operacio `TROVU(ŝlosilo)` liveras la valoron, asociitan kun la donita `ŝlosilo`, aŭ iun specialan objekton `NEDIFINIA`, kio indikas, ke nenia valoro estas asociita kun la `ŝlosilo`. La du aliaj operacioj ne liveras rezulton (krom, eventuale, indikon pri sia sukceso aŭ malsukceso).

Interface asocia tabelo similas la enkonstruitajn tabelojn de la ĝeneralcelaj programlingvoj (kiaj Fortrano, Algolo, Paskalo, C), kun tiu diferenco,
ke estkiel indicojn oni rajtas uzi ne nur entjerojn, sed ankaŭ alitipajn ŝlosilojn, precipe signoĉenojn (kutime ŝlosilo estas ĝuste signoĉeno). Tiun similecon emfazas AWK, la unua grava programlingvo kie aperis asociaj tabeloj, kaj kie tiu tipo eĉ havas la nomon angle *array*:

```
BEGIN {
    tabelo["Vikipedio"] = "Libera enciklopedio";
    tabelo[2015, 5, 31] = "dimanĉo";
    tabelo[255] = 3.14;
    if ("Vikipedio" in tabelo)
        print tabelo["Vikipedio"];
    print tabelo[2015, tabelo[255] \* 2 - 1.28, 31];
}

```

La eligaĵo:

```
 $ awk -f t.awk
 Libera enciklopedio
 dimanĉo
 $
```

(En ĉi tiu peco ni vidas la kroman operacion `in`, kiu ebligas testi eneston de paro kun koncerna ŝlosilo; tio anstataŭas la specialan pseŭdovaloron `NEDIFINIA`, ĉi-supre menciitan; fakte, en AWK serĉo per nedifinita ŝlosilo liveras la malplenan signoĉenon.)

Asociaj tabeloj disponeblas en programlingvaj bibliotekoj aŭ estas enkonstruitaj en programlingvon mem — ekz-e en la programlingvojn AWK, Perl, Python, Ruby, PHP, Tcl.

Estas pluraj manieroj realigi asociajn tabelojn. La plej ofte uzataj estas per hakettabelo aŭ per serĉarbo.
|  |  |
| --- | --- |
|  Orfa | **Ĉi tiu artikolo estas orfa, ĉar malmultaj aŭ neniuj aliaj artikoloj ligas al ĝi**.

---

Bonvolu enmeti ligilojn al ĉi tiu paĝo el rilataj artikoloj; sugestoj estas troveblaj ĉi tie.Precizigu la daton: {{Orfa|temo|monato jaro}} |

**János Hollub** [jAnoŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Hollub János** estis hungara kemiisto, profesoro. Lia familia nomo malofte aperis en formo *Holub*.

János Hollub  naskiĝis la 3-an de oktobro 1890 en Budapeŝto. Li mortis la 23-an de januaro 1984 en Budapeŝto.

Biografio
---------

János Hollub frekventis luteranan gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li akiris kemian diplomon en Reĝa Teknikuniversitato József en 1912. Post siaj studoj li laboris en laboratorio unu jaron, poste en instituto ĝis 1920. Interrompoj okazis, ĉar li studvojaĝis al Aŭstrio, Italio, Francio, krome li batalis dum la 1-a mondmilito. Inter 1920 kaj 1935 li havis postenon en la ministerio pri defendo, kie li okupiĝis pri ledoj. En 1930 li establis muzeon pri ledoj, sed ĝi neniiĝis dum sieĝo de Budapeŝto en 1945. Inter 1935-1949 li laboris en instituto pri normoj, poste en laboratorio pri ledoj, fine en fabriko de ŝuoj en Martfű. Li estis nomumita titulara docento en la menciita universitato. Li pensiuliĝis en 1959. Li havis edzinon. En 1971 li ricevis medalon.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *A sárga-, ill. fehérfoszfor kimutatása gyújtóárukban* (1913)
* *A hazai készbőrkereskedelem és -termelés a hadsereg ellátása szempontjából* (1933)
* *Bőrgyártás* (1943, 1948)
* *Cipőipari kondicionálás* (1954)
* *A mikropórusos gumitalp* (1955)
* *Izocianátok a cipőipari gyorsragasztókban és meghatározásuk* (1960)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Fonfría. |

**Fonfría** [fonFRIa] estas vilaĝo kaj municipo de la provinco Teruelo (nordorienta Hispanio), nome en la nordoriento de la nordokcidenta komarko Jiloca [ĥiLOka], kies komarka ĉefurbo estas Calamocha, lime kun la provinco Zaragozo. La loknomo *Fonfría* estas etimologie komprenebla kiel *Malvarma Fonto*.

Geografio
---------

Ĝi estas je 102 km de Teruelo, provinca ĉefurbo, kaj inter Bea (nordokcidente) kaj Allueva (sudoriente). La urba kerno estas sur 1247 msm, pro kio estas malvarma klimato. Ĝi estas en montara Iberia Sistemo, trapasata de la rivero Huerva kiu ekfluas tie kaj enfluas en Ebron ĉe Zaragozo.

Historio
--------

La zono venis al posedo de kristanoj post la venko de Alfonso la 1-a la Batalema. Ĝi sendependiĝis el Daroca en 1248. 

Preskaŭ ĉiuj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento kaj same en Fonfría kie oni malaltiĝis ĝis nunaj nur 29 loĝantoj.

Aktualo
-------

Bazo de ekonomio estas agrikulturo (cerealoj), forstado kaj brutobredado. Nune rura turismo.

Estas altiraĵoj en la urbo, nome la preĝejo kun mudeĥara turo, ermitejo, kaj piedirado tra proksimaj naturaj lokoj ekzemple ĉe la rivero Huerva ktp.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Teruelo

Notoj
-----

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 801003
* VIAF: 316733409
 |
**Marco Cappato** (naskiĝis la 25-an de majo 1971 en Milano) estas itala politikisto de la partio Italaj radikaluloj (itale *Radicali Italiani*). Laŭ la stato de junio 2016 li estas la partia prezianto.

Li finis la mezlernejon per humanisma abituro kaj studis ekonomikon. Poste li laboris kiel respondeculo pri komunikado en komerca firmao kaj kiel dumtempa dungito de la frakcio de la tiutempa Radikala Partio de Italio en la Eŭropa Parlamento.

Li estis partia sekretario de la movado *Club Pannella Riformatori*, kasisto de koordina movado favora al laŭleĝigo de drogoj, reprezentanto de la partio ĉe la Unuiĝintaj Nacioj kaj partia kunordiganto. En la periodoj 1999 ĝis 2004 kaj 2006 ĝis 2009 li estis membro de la Eŭropa Parlamento.

La brusela semajna gazeto *European Voice* en 2002 elektis lin "Eŭropano de la Jaro".

Rilatoj al Esperanto
--------------------

La 12-a de februaro 2004 li kiel eŭropa parlamentano metis skriban demandon (E-0537/04) al la Eŭropa Komisiono. La titolo estis "La rolo de Esperanto por la protektado de efika samtraktado de la lingvoj". Li menciis, ke okaze de parlamenta diskuto la 13-an de januaro samjare la tiama EU-komisionanino Viviane Reding deklaris, ke "la multlingveco inkluzivigu ankaŭ tiujn el niaj lingvoj, kiuj ne estas oficialaj lingvoj, sed neniukaze Esperanton, ĉar ni jam disponas pri sufiĉe da vivantaj lingvoj kun problemoj, por plie krei artefaritajn lingvojn". Li demandis inter alie: "Ĉu la Komisiono volas premi la membroŝtatojn - aŭ mem zorgi pri tio - sekvi la alvokon de la Ĝenerala Konferenco de Unesko (23 C/114), laŭ kiu oni enkonduku lernprogramon pri la lingvoproblemo kaj Esperanto en la lernejoj kaj superaj institucioj de klerigado?"

En sia respondo de la 19-a de marto 2004 sinjorino Reding nome de la EU-Komisiono respondis rilate al la Unesko-alvoko, ke laŭ la EU-traktato la Eŭropa Komunumo strikte respektu en la kampo de klerigado "la respondecon de la membroŝtatoj por la enhavo de la instruado kaj la elformado de la kleriga sistemo same kiel por la multeco de iliaj kulturoj kaj lingvoj". Laŭ la respondo la EU-Komisiono ne intencas, entrepreni apartajn iniciatojn por la enkonduko de "lernprogramo pri la lingvoproblemo kaj Esperanto en la lernejoj kaj superaj institucioj de klerigado".

* Kategorio Marco Cappato en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Vidu ankaŭ
----------

Ĉapitro "Esperanto" de la artikolo "Lingvoj de la Eŭropa Unio"

Eksteraj ligiloj
----------------

Koncizaj informoj pri li en la retejo de la Eŭropa Parlamento jen itale, angle, france, germane, hispane kaj en la aliaj oficialaj lingvoj de la parlamento

Parlamenta seminario pri lingva diskriminacio en EU, Libera Folio.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 560075
* GND: 1052617646
* LCCN: no2012145941
* VIAF: 280698138
* ISNI: 0000 0003 8765 2134
* BNF: 16988183x
 |
**János Hajnal** [jAnoŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Hajnal János** estis hungardevena itala pentristo, grafikisto, ilustristo, vitralisto, mozaikisto, poŝtmarkoplanisto. Lia persona nomo estis en Italio **Giovanni**.

János Hajnal  naskiĝis la 26-an de aŭgusto 1913 en Budapeŝto, li mortis la 9-an de oktobro 2010 en Romo (kelkaj biografioj havas aliajn datenojn).

Biografio
---------

János Hajnal lernis pentroarton inter 1929–1931 en Artistkolonio (Kecskemét) de Imre Révész, poste li studvojaĝis al Italio, Germanio, Svedio, dume li ekspoziciis en Hungario. Li studis en Reĝa Belarta Altlernejo de Budapeŝto inter 1939 kaj 1944. Liaj majstroj estis Vilmos Aba-Novák kaj István Szőnyi. Dum kaj post siaj studoj li helpis pentradi freskojn al Aba-Novák plej ofte en Szeged. Depost la 2-a mondmilito li ilustris kaj pentris. En 1948 li translokiĝis al Romo, post jardeko li ricevis italan ŝtatanecon. Li kreis artaĵojn por 50 italaj preĝejoj. Li ricevis hungarajn premiojn en 1944 kaj 1992, italan en 2002. Li havis edzinon.

Elektitaj solaj ekspozicioj
---------------------------

* Kecskemét (1931, 1997)
* Budapeŝto (1935, 1945)

Elektitaj kolektivaj ekspozicioj
--------------------------------

* Arthalo Budapeŝto (1940)
* Budapeŝto (1941, 1946, 1948)
* Stokholmo (1948)
* Romo (2014)

Elektitaj pentraĵoj
-------------------

* En bestoĝardeno
* Simio, 1951
* Potenco de la muziko, 1963
* Jaguaro, 1964
* Vulpoj, 1964
* Puĉo de nigraj koloneloj, 1967

Elektitaj grafikaĵoj
--------------------

* Strato en Romo, 1933, tuĉodesegnaĵo
* Dante I. 1987–2006, akvaforto

Elektitaj libroilustraĵoj
-------------------------

* Jonathan Swift: Gulivero
* Dante Alighieri: pluraj verkoj

Elektitaj vitraloj
------------------

* Sankta Angela, 1959, Milano
* La Chiesa, Milano, 1955
* La Trinità, Milano, 1955
* Santa Maria Maggiore, 1955, Romo
* Sankta Francisko-sanktejo, Paola, 1999
* Kardinaloj, Milano, 1988

Elektitaj mozaikoj
------------------

* Sankta Francisko-sanktejo, Paola, 2000

Elektitaj poŝtmarkoj
--------------------

* poŝtmarkoj por Vatikano

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
*

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 630988
* GND: 121089339
* LCCN: no2014126837
* VIAF: 18069901
* ISNI: 0000 0000 7862 2425
* SUDOC: 119699931
 |
|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Muziko |

**Voko kaj respondo** (an.: **call and response**) estas karakteriza distingilo de tradicia afrika muziko, kiu eniris kun la sklavoj deportitaj el Afriko en la afrikusonan muzikon de norda kaj latinida Ameriko. La principo baziĝas sur la voko de ĉefkantanto kaj la post tio sekva respondo de la ĥoro. Ĉi tiu pri principo estas transprenata en diversaj muzikstiloj sur instrumentmuzikon, ekz. sur tamburojn de brazila muziko.

En Nordameriko la principo *voko kaj respondo* estas tipa por spiritualo, gospelo, bluso kaj ĵazo kaj eniris trans ritmenbluso ankaŭ en pluajn muzikĝenrojn. Ĝi originis el la afroamerikaj laborkantoj, kiujn kantis la afrikdevenaj sklavoj je la kamplaboro, por faciligi al si la laboron kaj fortigi la komunsenton. Ĉefkantanto prezentis melodion kaj tekston, pluraj postkantantoj respondis je tio aŭ ripetis tekston kaj melodion de la antaŭa frazo. Ekzemplo por laborkanto enhavanta ĉi tiun elementon estas la kanto „Swing Low, Sweet Chariot".

Sole prezentata voko starigas je la komenco malferman kaj demandan strukturon. Tiun sekvas kaj finas la grupo (aŭ unuopulo) per respondo, konsekvenco aŭ simila. En religia kantado predikanto antaŭkantas kaj la paroko postkantas. Male al antifonoj de gregoria ĉanto la ĥoro postkantas, antaŭ ol la ĉefkantanto finiĝis; ankaŭ je la alternado de ĥoro al ĉefkantanto okazas tia defaziĝo.

*Voko kaj respondo* estas ankaŭ ero de afroamerika instrumentmuziko. Ekz. en ĵazo foje okazas alterna ludado de du instrumentoj, kiuj dum momento transprenis la gvidadon de muzikpeco kaj iamaniere konversacias, je kio la fino de la "voko" de unu el la du instrumentoj postulas demandon, kiu ofte finiĝas per konduktono aŭ streĉosolva sono de la dua. Ankaŭ en la abstraktaj ludoformoj de libera ĵazo la principo *voko kaj respondo* estas kutima rimedo de muzikado. Jen du aŭ pluraj instrumentoj aplikas ĉi tiun principon dum la kunludado por krei densecon kaj streĉon.

Laŭ la principo *voko kaj respondo* la voĉoj estas ankaŭ kondukeblaj en duvoĉa instrumenta tonmetaĵo; plejofte la strukturo de la temoj ebligas dispartigon inter du melodiinstrumentoj. Ankaŭ la evoluigo kaj ludado de ripetfrazoj baziĝas je tio. Efike uzata ĉi tiu alterna ludado donas al muzikaĵo apartan intensecon.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Voko kaj respondo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* La influo el Afriko (an) Arkivigite je 2011-05-14 per la retarkivo Wayback Machine
**János Haraszti** [jAnoŝ harasti], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Haraszti János** estis hungara bestokuracisto, altlerneja instruisto.

Memortabulo pri János Haraszti
János Haraszti naskiĝis la 29-an de oktobro 1924 en Kaposvár, li mortis la 22-an de oktobro 2007 en Budapeŝto.

Biografio
---------

János Haraszti maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo en 1943, poste li akiris diplomon en bestkuracista fakultato de Agrikultura Altlernejo de Gödöllő en 1950. Post la diplomo li estis bestokuracisto en Kaposvár kaj Baté, sed post 2 jaroj li revenis al la altlernejo. Komence li estis asistanto, en 1955 lektoro, en 1968 docento, en 1975 profesoro, inter 1973-1991 katedrestro, fine dufoje vicrektoro. Intertempe li kandidatiĝis (1962) kaj doktoriĝis (1986) ĉe Hungara Scienca Akademio. Li ankaŭ redaktis veterinaran revuon inter 1981–1990. Li ricevis premiojn inter 1968-2003. Li edziĝis en 1952, 2 gefiloj naskiĝis en 1954 kaj 1958.

Elektitaj libroj
----------------

* *Állatorvosi kórélettan* (kunaŭtoro, 1974, 1982)
* *Szarvasmarha-egészségtan* (kunaŭtoro, 1983)
* *A háziállatok szülészete és szaporodásbiológiája* (1993)
* *Tejgazdasági kézikönyv* (1996)

Memorigiloj
-----------

* memortabulo en Budapeŝto (2019)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 711451
* VIAF: 121392885
* ISNI: 0000 0000 7948 8715
 |
**Víziváros** estas urboparto aŭ loĝkvartalo en Budapeŝto. Ĝi situas inter Danubo-bordo kaj diversaj montoj, montetoj de urboparto Buda, tial Víziváros signifas: akva urbo.

Trafika centro de Víziváros
La sama parto de la supra bildo, sed en 1785

Historio
--------

Jam la romianoj havis tie gravan vojon laŭ la Danubo, krome ankaŭ malgrandan loĝkvartalon. La sarmatoj detruis ĝin en la 3-a jarcento. Ankaŭ la hungaroj konstruis tie domojn, spite tion, ke foje inundoj minacis ilin. Laŭ la Danubo grava haveno funkciis. Dum dominado de turkoj la kirkoj funkciis kiel moskeoj, krome la turkoj konstruis banejon funkciantan ankaŭ nun. En 1686 la kristana armeo reokupis Buda-n, dume en Víziváros preskaŭ ĉiuj domoj ruiniĝis. Alvenis precipe germanoj, kiuj rekonstruis la loĝdomojn kaj la preĝejojn. En la 19-a jarcento serio da palacoj konstruiĝis laŭ la Danubo.

Trafiko
-------

* haveno por ekskursoŝipoj kaj pramoj
* metroo
* interurba tramo
* tramoj, aŭtobusoj

Vidindaĵoj
----------

* Széchenyi-Ĉenponto
* Preĝejo Sankta Anna (Víziváros)
* Kirko Vundoj de Sankta Francisko (Víziváros)
* Kirko Elizabeto de Hungario (Víziváros)
* Kalvinana preĝejo (Víziváros)

Fontoj
------

* Budapest (1996) ISBN 9632437667