recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Mihály Vajda** [mihAj], laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj pli komplete **Vajda Mihály András** estas hungara filozofo, profesoro, membro (korespondanta en 2001, ordinara en 2007) de Hungara Scienca Akademio.

Mihály Vajda  naskiĝis la 10-a de februaro 1935 en Budapeŝto.-mortinta la 27-a de novembro 2023

Biografio
---------

Mihály Vajda post la abituriento li lernis en Instituto Lenin, poste en Universitato de Budapeŝto inter 1957-1960. Post la diplomo li instruis en bazlernejo, krome li aliĝia al filozofis rondo de György Lukács. Li eklaboris en 1961 en filozofia instituto, sed en 1973 li estis eksigita, sekve li tradukadis kaj instruis lingvon. Li estis gastoprofesoro en Bremen 1977-1980, poste en Novjorko, Siegen kaj Kassel. Depost fino de la socialismo en 1990 li estis nomita katedrestro en universitato en Debrecen. Li doktoriĝis en 1992 antaŭ la akademio. Li havas edzinon, kiu naskis 2 gefilojn. Li ricevis premiojn inter 1993-2008.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *„Zárójelbe tett" tudomány* (1968)
* *Fascism as a Mass Movement* (1976)
* *Orosz szocializmus Közép-Európában* (1989)
* *Mit lehet remélni?* (1995)
* *Mesék Napnyugatról* (2003)
* *Túl a filozófián* (2013)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva intervjuo (la teksto estas legebla la plej laste)

* Kategorio Mihály Vajda en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 469196
* GND: 142074438
* LCCN: n80131402
* VIAF: 266828385
* ISNI: 0000 0000 8132 375X
* SUDOC: 027173909
* BNF: 11927429s
* NLA: 35661855
* BIBSYS: 98024528
 |



1. ↑
Schubert-domo ĉe la urboplaco je Steyr
La pianokvinteto opus post. 114 - D 667 en A-maĵoro de Franz Schubert estas konata sub la nomo **Forellenquintett** (eo:**trutokvinteto**). Estas la ununura pianokvinteto de Schubert kaj postulas la nekutiman instrumentaron piano, violono, vjolo, violonĉelo kaj kontrabaso.

Historio
--------

Schubert komencis komponi la gajan pecon supozeble en la jaro 1819 dum sia unua restado en Steyr (Aŭstrujo) kaj pretigis ĝin en Vieno. Kiel ununura manskriba fonto restis kopio en voĉoj de Albert Stadler, amiko de Schubert. El ĝia titolpaĝo evidentas, ke la kvinteto ekestis laŭ instigo kaj deziro de Silvester Paumgartner, muzika mecenato kaj violonĉelisto el Steyr, al kiu ĝi ankaŭ estas dediĉita.

Unua evidente neatendita publikado okazis jam la 7-an de decembro 1820 en la revuo *Wiener Zeitschrift für Kunst, Literatur, Theater und Mode*. En la jaro post la morto de Schubert, 1829, la viena muzikeldonisto Josef Czerny, kiu estis aĉetinta la memskriban originalon el la postlasaĵo de Schubert, publikigis ĉi tiun kvinteton ankaŭ en voĉoj kiel op. post. 114. La memskribaĵo ĝis nun estas perdiĝinta, sed kun sufiĉa certeco ĝi estas ŝablono por kopiaĵo kaj unua eldono. Se oni komparas la voĉojn de Stadler kun tiuj de la viena unua eldono, el multaj detaloj evidentiĝas, ke la memskribaĵo devus esti notita en partituro.

Sian kromnomon la kvinteto ricevis, ĉar Schubert bazigis la temon de la variacia movimento sur sia lido *Die Forelle* (laŭ la poemo de Christian Friedrich Daniel Schubart).

Movimentoj
----------

La trutokvinteto konsistas el kvin movimentoj:

1. Allegro vivace

 \relative c' {
  \new PianoStaff <<
   \new Staff { \key fis \minor \time 4/4
    <<
   {
     <a e' cis' a'>4\f b'4\rest b2\rest b1\rest e,2\pp( dis e a) \slashedGrace { b16( cis16 } d2->)( cis4 b) b2( cis4) b\rest s2 s s s gis2->( a4 b)
   }
    \\
   {
    s4 s s2 s1 s2 s s s e,1 e2. s4 cis'2( bis cis e) s2 s4 s b2( cis4)
   }
    >>
   }
  >>
 }
Audio playback is not supported in your browser. You can download the audio file.
1. Andante
2. Scherzo. Presto
3. Thema. Andantino - Variazioni I-V - Allegretto
4. Finale. Allegro giusto

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Trutokvinteto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Forellenquintett: Liberaj muziknotoj por elŝuti de International Music Score Library Project.
* Kvara movimento muzikata dum la Ŝubertiado de 2006 en Schwarzenberg (Trutokvinteto ĉe YouTube)
La **pola parto de Silezio** estas malgrandaj teritorioj konkeritaj de la germanlingva prusia Silezio en 1918/1920 por la intermilita Dua Pola Respubliko, kaj la vasta parto de prusia Silezio konkeritaj en 1945 por la komunista ŝtato kiu ekde 1952 oficiale nomiĝis Pola Popola Respubliko. Ekde la 1-a de januaro 1999 la pola Silezio estas dividita inter la provincojn Malsuprasilezia, Lubuŝa, Opola kaj Silezia, malgranda parto estas ankaŭ parto de Grandpollanda Provinco, nome la teritorio sudokcidente de Bojanowo (germane same *Bojanowo*), Kaczkowo (*Katschkau*) kun la ĉirkaŭaĵo, Rychtal (*Reichthal*), Bralin (*Bralin*), Sośnie (*Sosnie*), Domaslów (*Domsel*) - vidu mapon 1. Ĝi ensumigas la orientan parton de Teŝinio kaj preskaŭ la tutan eksan Prusian Silezion inkluzive de regioneto ĉirkaŭ la urbo Crossen an der Oder (ekde 1945 renomita pole *Krosno Odrzańskie*), kiu en la jaroj 1482 - 1945 apartenis al la Margraflando Brandenburgio.

Vidu ankaŭ
----------

* "translokiĝo" de Pollando en 1945
* Silezio
* Sileziaj ribeloj
* Ĉeĥa Silezio
* Prusia Silezio
* Malsupra Silezio
* Supra Silezio

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Pola Silezio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Zobacz Śląsk - Śląski Serwis Internetowy
**Trinkejista ĵonglado** (angle *Flairing*) estas ekstravaganca spektaklo fari koktelojn dum ĵetado en la aeron kaj kaptado de boteloj, skuiloj, glasoj kaj pli.

La plej frua dokumentado de Flairing rilatas al trinkejisto Jerry "The Professor" Thomas ĉe la fino de la 19-a jarcento .

Estas centoj da konkursoj pri tiu lernaĵo en la mondo. La plej prestiĝa konkurso estas okazigita unufoje jare de la Internacia Flairing Association. La konkuranto devas prepari 3 identajn koktelojn en antaŭasignita tempo. La juĝado estas influita de la nombro da fojoj la konkuranto faligis iun ilon, verŝante likvaĵojn el la skuiloj, la kvanto de elementoj uzitaj de la konkuranto, renkontante la tempon, la malfacileco de la ekzercoj kaj persona stilo .

La hispana Christian Delpech estas la plej fama drinkejisto kaj ĵonglisto en la mondo, kiu tenas 17 mondĉampionajn titolojn en oficialaj konkursoj de la *Internacia Flairing Association* kaj pli ol 50 venkojn en internaciaj flamaj konkursoj. Delpech estas konata pro sia senĝena dancstilo kiu kombinas unikajn, ekstreme malfacilajn ekzercojn kiuj postulas grandan precizecon kaj grandegan lertecon.

En kino
-------

En la filmo *Cocktail*, de 1988, Brian Flanigan (Tom Cruise), kiu financas siajn studojn laborante en trinkejo, lernas la lertaĵojn de flaring dum laboro. Ĉi tiu filmo levis la konscion pri tiu tipo de ĵonglado en la mondo.

La komedia filmo *Bottoms Up* temas pri drinkejisto (Jason Mewes) kiu provas enspezi monon por savi la restoracion de sia patro gajnante konkurson.

Referencoj
----------

1. ↑  Past Champions, *T.G.I. Friday's World Bartender Championship* - accessed January 16, 2010
2. ↑  World BTC News 2009 Archives, *T.G.I. Friday's World Bartender Championship* - accessed January 16, 2010
3. ↑  T.G.I. Friday's World Bartender Championship Mixologist Profiles, *T.G.I. Friday's World Bartender Championship* - accessed January 16, 2010

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Trinkejista ĵonglado en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Asocio de Talentaj Drinkejistoj — Plej Granda Komunumo de Talentaj Drinkejistoj


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 845713
 |
Memorigtabulo sur hamburga tombejo
**Johann Heinrich BESSER** (naskiĝinta la 1-an de novembro 1775 en Quedlinburg, mortinta la 16-an de oktobro 1826 en Hamburgo) estis germana librovendisto kaj eldonisto.

Vivo
----

La filo de evangelia pastoro ellernis librovendadon ĉe C. E. Bohn en Hamburgo. Dum la tria lernoknaba jaro li jam gvidis filion en Kiel. Poste li iris Lepsikon, kie li konatiĝis kun Friedrich Christoph Perthes. Kiam Perthes estis fondinta la vendejon en Hamburgo en 1796 li pensis ankaŭ pri la establo de scienca legadokabineto kiu perus komunikon literaturan kaj intelektualan inter Germanujo kaj Britio. Ĉar li mem ne sentis sin kapabla fari la estradon kaj demandis Besser ĉu li volus. Besser por tio prepariĝis studante ĉe la universitato kaj la biblioteko de Göttingen. La plano ne realiĝis, tamen Besser iĝis kompaniano de Perthes. La malfacilaj sortobatoj de la milita jaro 1799 kaj la mankantaj enspezoj de la katastrofa jaro 1806 malriĉigis kaj Perthes kaj Besser. Sed la trankvila karaktero de Besser faciligis la postvivon de tiuj fijaroj, kaj ekde 1811 la vendejo reekfloros. Tio daŭris ĝis la eksplodo de la Hamburga ribelo (1813).

Besser estis inter la plej lastaj kiuj forlasis la urbon en la 1-a de junio. La kuna librovendejo konfiskitis fare de la francoj kiel ankaŭ la aliaj posedaĵoj de Perthues. Lia domo ekuzitis kiel kazerno. Al Besser ebligus reveni kaj tenadi la vendejon sub la propra nomo - sed li rifuzis kaj preferis resti eksterlande kun sia amiko Perthes. En 1814 ambaŭ rekolektiĝis en Kiel por rekonstrui la hamburgan vendejon. Ili volis post tri jaroj repagi ĉiujn monajn ŝuldojn. Baldaŭ poste Besser iris en Brition por fari nodi novajn kontaktojn, Perthes intencis novan komencon vendistan kaj eldonistan Hamburgon kaj post du jaroj ĉio denove funkcias bone tiuloku.

Foriro de Perthes
-----------------

Post la retiriĝo de Perthes, kiu iris en 1822 al Gotha, Besser posteulis kune kun la bofrato Wilhelm Mauke. Post la morto de Besser Mauke sole tenadis la librovendejon. En 1836 la filo besser-a, Rudolf Besser iĝis nova kompaniano ĝis 1853. En 1865 liaj filoj Alfred Mauke kaj Wilhelm Mauke ekkompanianis kaj la nomo de la firmao ŝanĝiĝis en *W. Mauke Söhne vormals Perthes, Besser & Mauke*. Post la morto de Alfred Mauke (1871) la firmao aĉetitis de Heinrich Wichern kaj Gustav Fischer. Fischer ĉesigis la kunlaboron en 1877.

Fonto
-----

Rudolf Schmidt: Deutsche Buchhändler. Deutsche Buchdrucker. Band 1. Berlin/Eberswalde 1902, p. 59-60, kio legeblas tie chi interrete.

* Kategorio Johann Heinrich Besser en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 579146
* GND: 116154764
* VIAF: 45047261
* ISNI: 0000 0000 1401 3356
* SUDOC: 178914835
* NKC: mzk2012714498
 |
**Nikeforo la Konfesprenanto** (*Nikephoros*) estis bizanca teologo, historiisto kaj patriarko de Konstantinopolo de la 12-a de aprilo 806 ĝis la 13-a de marto 815. Tiu sanktulo estas celebrita la 2-an de junio en Oriento kaj la 13-an de marto en Okcidento.

Naskiĝinta ĉirkaŭ 758 en Konstantinopolo, li apartenis al eminenta familio kaj estis la filo de imperia sekretario (*asekretis*) nomita Théodore, kiu servis la ikonoklasman imperiestron Konstanteno la 5-a. Nikeforo siavice fariĝis *asekretis*, verŝajne ekde la regado de Leono la 4-a la Ĥazara.

Post la morto de la antaŭa patriarko Tarasio de Konstantinopolo la 18-an de februaro 806, la imperiestro Nikeforo elektis sian homonimon, kvankam li estis simpla laiko.

Nikeforo cetere aŭtoris ampleksan literaturan verkaron, kiu ĉefe konsistas el teologiaj traktatoj, kiujn li redaktis pri la adorado de ikonoj, ekde 813. Ili estas :

* la *Apologeticus minor*, mallonga traktato skribita en 813/814 ;
* la *Apologeticus major* ;
* la *Antirrhetici* 1-a, 2-a kaj 3-a kontraŭ ikonoklasma traktato verkita de Konstanteno la 5-a ;
* du traktatoj nomitaj *Epikrisis* kaj *Antirrhêsis* ;
* la *Antirrhetici adversus iconomachos* ;
* alia teksto konata latine kiel *Refutatio et eversio*.

### Bibliografio

* Venance Grumel, Traité d'études byzantines, vol. I : La chronologie, Paris, Presses universitaires de France, coll. « Bibliothèque byzantine », 1958.
* Ignace la Diakono, « La Vivo de Nicéphore  de Konstantinopolo », Bizancia Defenders of Bildoj: Eight Sanktaj’ Lives in English Translacio, (sankta bizancianino’ lives in translacio, #2), (éd.) A.-#s-ro Talbot, Washington, D.C, #1998.


1. ↑  Grumel 1958.
historiaj boteloj da Tsingtao-biero en la urba muzeo pri biero
La bierfarejo **Tsingtao** (ĉine 青島啤酒) estas la plej larĝa bierfarejo de Ĉinio, kaj troviĝas en urbo, kies nomo nuntempe latine literumiĝas Qingdao.
La bierfarejo fondiĝis dum la jaro 1903 fare de germanaj setlantoj, dum epoko kiam la urbo estis kolonio de la Germana Regno. Nun proksimume 12 procentoj de ĉiu biero trinkata en Ĉinio estas produktata en la entrepreno. La nuna emblemo de la biero bildigas la inter turistoj faman kajon *Zhan Qiao*, kiun ankaŭ konstruigis germanoj.

Kvankam la bierfareja varbado substrekas la ĉinecon de la biero, ĝi fontas el germanaj bierfarejaj tradicioj kaj estas postrestaĵo de koloniisma epoko. Inter la jaroj 1897 kaj 1914, germanaj bierfaristoj fakte sukcesis fondi plurajn grandajn bierfarejojn en la provinco Ŝandong, al kiu apartenas Qingdao. La germanaj bierfarejoj ankaŭ post la fino de la germana kolonio en epoko de proksima ekonomia germana-ĉina kunlaboro ĝis la jaro 1941 aparte prosperis. Poste la bierfarejo estis okupita fare de la armeo de Japanio, kaj fine reprenita fare de la ĉina armeo. Intertempe la tradicia bierfareja konstruaĵo ĉe strato Dengĵou estas muzeo pri biero.

La Tsingtao-biero enkondukiĝis en Usono dum la jaro 1972, tuj estis kaj ĝis nun restis la plej konata ĉina biero en Usono, kaj ĉiam pli bone vendiĝis. Nun la biero vendiĝas en iom pli ol 50 ŝtatoj de la mondo. Tsingtao estas la ekonomie plej sukcesa marka konsuma produkto de Ĉinio.

Eksteraj ligiloj
----------------

* paĝoj de la bierfarejo
la haveno de fiŝkaptistaj boatoj
impreso pri la ŝtoneca marbordo
**Clovelly** (prononcata per sistemo IFA klˈo͡ʊvə͡li) estas vilaĝo kaj civila paroĥo en Anglio. Ĝi situas en la regiono Sudokcidenta Anglio kaj la historia graflando Devono, kaj krome administre apartenas al la distrikto *Torridge*. Laŭ la censo de 2011, la tuta civila paroĥo havis 443 loĝantojn.

Temas pri estas fiŝkaptista vilaĝo ĉe la nordorienta marbordo de la graflando Devono. Ĝi estis plej konata pro la romano *Westward Ho* de Charles Kingsley. Charles Dickens ankaŭ priskribas la krutan areon ĉirkaŭ Clovelly en sia libro *A message from the sea*.

Turisma vidindaĵo
-----------------

Clovelly allogas multajn turistojn pro sia pitoreska loko. La loko mem estas vizitebla nur piede. Por maljunuloj kaj malsanuloj, ekzistas servo de etaj taksioj kontraŭ pago, kiu prenas ĉi tiujn vizitantojn malsupren al la haveno sur asfalta vojo apud la vilaĝo. Tiu ĉi motorvetirile pasebla pado estas alie uzata por transporti provizojn al la hotelo en la haveno.

800 metrojn longa pavimo kun kelkaj ŝtupoj kondukas malsupren al la haveno, kie oni trovas kajan muron de la 14-a jarcento. La vilaĝo ankaŭ havas du kapelojn, restoraciojn, suvenirajn kaj metiistajn butikojn. Nekutime, turistojn oni povas gvidi tra la urbo ankaŭ sur azeno.

Multaj el la nun iom pli ol 400 loĝantoj ankoraŭ praktikas tradician fiŝkaptadon, pri kio atestas la tradiciaj blankaj fiŝkaptistaj domoj. La vilaĝo estas private posedata de la familio Rous dum 250 jaroj, kiuj uzas la enirpagojn kolektitajn ekde 1988 por konservi la vilaĝon.

Konataj (eksaj) loĝantoj
------------------------

* En la vilaĝo en novembro 2023 mortis la angla aŭtoro Joss Ackland.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo (angle)

* Kategorio Clovelly en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **tua lingvo** aŭ **mongura lingvo** (ĉine simpligite 土族语, pinjine *Tǔzúyǔ*; ankaŭ latinliterigite *Monguor, Mongour* kaj *Mongor*) estas membro de la mongola lingvaro kaj de ties branĉo de ŝirongolaj lingvoj. Ekzistas pluraj dialektoj, parolataj precipe de la tuoj. Iuj lingvistoj dividas la lingvon en du branĉojn, nome *Mongghul* en la aŭtonoma distrikto *Huĵu Tu* kaj *Mangghuer* en la aŭtonoma distrikto *Minhe Hui* kaj *Tu*. Dum Mongghul historie ricevis fortan influon de la tibeta lingvo, Mangghuer simile forte influiĝis fare de la norma ĉina lingvo. Skriba normo estis rekomendita por la branĉo *Mongghul* fine de la 20-a jarcento, sed ĝis nun tiu normo malmulte uzatas.

Numeraloj
---------

Mongolaj numeraloj kiel la sekvaj nur uzatas en la dialekto *Mongghul*, dum parolantoj de *Mangghuer* transprenis numeralojn de la ĉina lingvo.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  | **Esperanto** | **Mongole** | **Tue** |
| 1 | Unu | Nigen | Nige |
| 2 | Du | Qoyar | Ghoori |
| 3 | Tri | Ghurban | Ghuran |
| 4 | Kvar | Dörben | Deeran |
| 5 | Kvin | Tabun | Tawun |
| 6 | Ses | Jirghughan | Jirighun |
| 7 | Sep | Dologhan | Duluun |
| 8 | Ok | Naiman | Niiman |
| 9 | Naŭ | Yisün | Shdzin |
| 10 | Dek | Arban | Haran |

Notoj
-----

Eksteraj ligiloj
----------------

* informoj en la retejo *ethnologue.com*
* informoj en la retejo *chsource.org* (angle) Arkivigite je 2008-05-11 per la retarkivo Wayback Machine
Ĉe *Carduoideae* (jen la felta arktio, *Arctium tomentosum*), la florkorbetoj konsistas nur el tubetfloroj
florkorbeto ordinara leŭkantemo   
 (*Leucanthemum vulgare*).   
En la interno troviĝas flavaj tubetforoj, rande blankaj langetforoj.
konstruo de tuberfloro:  
 A ovario   
 B flortubeto  
 C stementubeto   
 D pistilo
makrofoto de tubetfloroj de *kosmoso duoblepinata*
**Tubetfloroj** estas la nomo de radiosimetriaj floroj de Asteracoj (*Asteraceae*), kiuj en la kapitulo sidas dense unu apud la alia. La kvin kunkreskintaj petaloj havas plej ofte nur mallongajn petalaj pintojn, dum la koronaj tubetoj estas mallarĝaj, formante longan tuban formon.

Ĉe la subfamilio *Carduoideae* la kapituloj konsistas nur el tubetfloroj. La representantoj de la subfamilio *Asteroideae* havas kapitulojn kun centraj tubetfloroj kaj randaj langetforoj.

Ankaŭ kelkaj specioj el la familioj de la Solanacoj, primulacoj kaj gencianacoj havas al tubero kunkreskintajn petalojn. Iliaj floroj ankaŭ povas esti nomataj tubetfloroj.

Literaturo
----------

* Peter H. Raven, Ray F. Evert, Helena Curtis: *Biologie der Pflanzen.* Walter de Gruyter, Berlin 1985, ISBN 3-11-007446-X, S. 412.
* Peter Sitte, Hubert Ziegler, Friedrich Ehrendorfer, Andreas Bresinsky: *Strasburger, Lehrbuch der Botanik.* Gustav Fischer, Stuttgart, Jena, New York 1991, ISBN 3-437-20447-5, S.808.
La **Hobojo-konĉerto** en D-minoro, S D935, estas frua 18-a jarcenta konĉerto por hobojo, arĉinstrumentoj kaj *continuo*, atribuita al la venecia komponisto Alessandro Marcello. La plej frua manuskripto enhavanta Johann Sebastian Bach-an soloan klavaran aranĝon de la konĉerto, BWV 974, datas de ĉirkaŭ 1715. Kiel konĉerto por hobojo, arĉinstrumentoj, kaj *continuo*, liaj plej malnovaj ekzistantaj fontoj estas de 1717: tiun jaron ĝi estis presita en Amsterdamo, kaj varianto en C-minoro, S Z799, estis skribita.

La klavara versio de Bach estis publikigita kiel aranĝo de konĉerto de Antonio Vivaldi en la 19-a jarcento. En 1923, la C-minora versio de la hobojo-konĉerto estis publikigita kiel komponaĵo de Benedetto Marcello, la frato de Alessandro. En la dua duono de la 20-a jarcento pluraj eldonoj rekomencis indiki Alessandron kiel la komponiston de la konĉerto, kiel ĝi estis en la frua presado de la 18-a jarcento, kaj la hobojo-konĉerto estis ree publikigita en sia D-minora versio.

En la 20-a kaj 21-a jarcentoj, la konĉerto disvolviĝis kiel bone establita konĉerto de repertuaro, same kiel hobojo-konĉerto ludita per klavaro.

Referencoj
----------

1. ↑  Alessandro Marcello: Concerto for Oboe and String Orchestra[*rompita ligilo*] kaj Concerto in D-minoro laŭ Alessandro Marcello, BWV 974[*rompita ligilo*] ĉe la retejo de ArkivMusic. Alirita la 18an de februaro 2020

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 843001
 |
**Tubilla del Agua** [tuBIlja delAgŭa] estas loĝloko kaj municipo en la nordokcidento de la provinco Burgoso, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la oriento de la komarko *Páramos*. La loknomo *Tubilla del Agua* povas esti komprenebla etimologie kiel Konkrementeto de Akvo.

Geografio
---------

Preĝejo de Sankta Maria en Tubilla del Agua.
Romanikaj elemntoj el Tubilla del Agua en kataluna muzeo Frederic Marès.
Preĝejo de Bañuelos del Rudrón.
Covanera.
Ĝia municipa teritorio, kiu enhavas kvin loĝlokojn, okupas totalan areon de 78,69 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 142 loĝantojn. Ĝi perdis multajn loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte perdis 67 loĝantojn el 2004. 

Ĝi distas 45 km de Burgoso, provinca ĉefurbo, kaj la municipa teritorio, enhavas jenajn kvin submunicipojn: nome Bañuelos del Rudrón, Covanera, San Felices de Rudrón kun kvartalo Barrio de Nápoles, Tablada del Rudrón kaj municipa ĉefurbo Tubilla del Agua. Ĝi limas kun Tablada del Rudrón (Valle del Rudrón), La Lora, Covanera (Valle del Rudrón), Campo Tubilla, Bañuelos del Rudrón (Valle del Rudrón), Fuente Urbel (El Tozo), Sanquince (Páramo de Masa) kaj Mozuelos de Sedano.

Historio
--------

Estis trovitaj restaĵoj de Neolitiko, fakte dolmenoj.

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado fine de la 9-a jarcento. La plej frua aparta mencio de estas de dokumento de 1052. En 1480 la senjoro de Cifuentes vendis Sedano al la Markizo de Aguilar. Tiu gravulo klopodis translokigi la ĉefurbon de Valle el Sedano al Tubilla kiel pli centra kaj disponanta je fortikaĵo, sed plendo fare de komarkanoj kontraŭ la projekto rezultis en reĝa decido de 1487 restigante la ĉefurbon en Sedano.

La maldekstraj ideologioj estis fortaj en tiu municipo. Tubilla del Agua kun Escalada kaj Arija estis unu el nur tri nuraj municipoj, nordoriente de la provinco, kie venkis la Popola Fronto en la balotado de februaro 1936. Sekve kiam eksplodis la Hispana Enlanda Milito post malmultaj monatoj la dekstruloj faris liston de 17 personoj murdotaj de la insurekciuloj kontraŭ la Respubliko; el ili kelkaj sukcesis fuĝi tra La Lora al teritorio de la registaro en Valderredible; aliaj el kiuj ne kapablis fuĝi estis murditaj.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj) kaj brutobredado (ŝafoj). Lastatempe plej ekgravis kultura kaj rura turismo, ekzemple piedirado tra naturaj lokoj. 

Inter vidindaĵoj menciindas la preĝejoj, arko mezepoka ktp.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Burgoso

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 774307
* VIAF: 252010167
 |
|  |
| --- |
| **Sapsan - teknikaj parametroj** |
| Sapsan en Sankt-Peterburgo |
| Produktanto: | Siemens |
| Produkta tempo: | 2008–2010 |
| Maksimuma rapido: | 250 km/h (sed eblas eĉ rapidigi al 330 km/h) |
| Ŝpuro: | 1520 mm |
| Tensiga sistemo: | 3 kV kk, en kazo de versio EVS2 25 kV AC 50Hz kaj 3 kV kk |
| Povumo: | 8000 kW |
| Kapacito: | 604 |
| Longeco: | 250 m |
| Larĝeco: | 3265 mm |
| Maso: | 662 t en kazo de versio EVS1, en kazo de versio EVS2 678 t |
| Mendanto | Rusaj Fervojoj |

**Sapsan** (Сапсан) estas rusa esprimo por Migra falko, sed ankaŭ por moderna, altrapida elektra trajnkompleto de kompanio Siemens por Rusaj Fervojoj. Sapsan apertenas al serio Siemens Velaro. Sume Rusaj Fervojoj mendis 8 pecojn, de tio kvar estas dusistemaj. La unua vojaĝo kun pasaĝeroj okazis la 18-an de decembro 2009 inter Moskvo kaj Sankt-Peterburgo. En julio 2010 estis poste lanĉita konekto inter Moskvo kaj Niĵnij Novgorod.

Sapsan Sidlokaj Klasoj
----------------------

La trejnisto First Class, ankaŭ nomata Premium Class, estas la plej komforta klaso surŝipe altrapidaj trajnoj de Sapsan. Ekzistas kutime unu Unua Klasa trejnisto en la trajno (aŭto n-ro 1) kaj ĝi povas porti 19 pasaĝerojn en Unua Klaso kaj 4 pliajn en la Konferenca Kabano situanta en ĉi tiu trajno ankaŭ.

La plej granda avantaĝo de Premium Class-sidlokoj en ĉi tiu vojaĝklaso estas, ke ĝi estas ampleksa kaj estas multe da loko por ĉiu vojaĝanto. La larĝaj ledaj seĝoj en Premium Class estas alĝustigeblaj povi kliniĝi al preskaŭ horizontala pozicio kaj plie povas esti turnitaj antaŭ la direkto, kiun la trajno iras. pasaĝeroj povas uzi personan televidilon, senpagan WiFi, individuajn ellasejojn. Plie, unu varma manĝo estas inkluzivita en la biletprezo plus ĝi donas aliron al la Komercaj Salonoj sur la trajnaj stacidomoj.

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2016-03-04. Alirita 2011-11-20.
5. ↑
6. ↑
7. ↑  "Sapsan Train Classes, Russian Railways (English)", *Vanda Almanta*, 11.05.2020.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio "Sapsan" de RZD en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Video pri Sapsan (en rusa)
James Francis Edward Stuart, la Maljuna Pretendanto
La **unua jakobita ribelo** (1715) celis surtronigi James Francis Edward Stuart en Britio, ofte konata kiel la **maljuna pretendanto**. Tiu estis la filo de la ekzilita Jakobo la 2-a (Anglio), kiu mortis en 1701.

Fono
----

En 1714 mortis la lasta stuarta reganto de Britio, Anna de Britio, kiun sekvis Georgo la 1-a (Britio), la unua reganto el la hanovra dinastio. Tamen iuj britaj jakobitoj konspiris surtronigi James Stuart.

Ribelo
------

Somere de 1715 James Stuart petis John Erskine (22-a grafo de Mar) kunigi batalistojn el la montaj klanoj de Skotlando. La 14-an de septembro ili senkontraŭe kaptis Perth, kaj la ribela armeo poste kreskis al ok mil batalistoj. Tie la grafo de Mar atendis la alvenon de pluaj klananoj el norda Skotlando.

Dume la brita registaro malebligis ribelojn en Kimrio, Devon kaj Kornvalo per la aresto de suspektataj jakobitoj.

Oktobron 1715 pluaj ribeloj erupciis en norda Anglio kaj suda Skotlando. Parto de la armeo sub la grafo de Mar marŝis suden kaj atakis Edinburgon sed forpeliĝis de armeo sub John Campbell (2-a grafo de Argyll), skota nobelo kiu lojalis al la registaro. La 22-an de oktobro la tri ribelaj grupoj kuniĝis ĉe Kelso. Sekvis debatoj ĉu batali kontraŭ proksima hanovra armeo, ĉu ataki Dumfries kaj Glasgovon, ĉu marŝi en Anglion. La anglaj ribelantoj asertis ke en Lancashire aliĝus 20 mil subtenantoj, kaj, post protestoj de iuj skotoj, la jakobitoj marŝis en Anglion.

Ĉe Lancaster estis neniu kontraŭo; ĉe Preston (kiun ili atingis la 9-an de novembro) ĉirkaŭ 1,500 viroj aliĝis al la ribelo. Sekvis pluraj tagoj de batalado, kaj fine hanovra armeo venkis. La 14-an de novembro la jakobitoj kapitulaciis. 1,468 kaptiĝis, inter kiuj 463 angloj kal pluraj gravaj nobeloj.

Dume, la 13-an de novembro okazis nedecida batalo ĉe Sheriffmuir (proksime al Dunblane) inter la jakobitoj kiuj restis en Skotlando sub la grafo de Mar kaj armeo lojala al la registaro. La ribelantoj retretis al Perth. La 22-an de decembro James Stuart mem alteriĝis ĉe Peterhead, sed lia melankolio ne kuraĝigis siajn subtenantojn. Kvankam ili pretis plubatali, James Stuart forlasis la ribelon kaj velis al Francio la 4-an de februaro 1716, konsilante la restantajn ribelantojn aranĝi siajn proprajn aferojn.

Sekvaĵoj
--------

Pluraj el la ĉefaj ribelantoj ekzekutiĝis, kaj aliaj eminentaj suspektitoj ekzameniĝis. La registaro iom klopodis senarmigi la skotajn montanarojn, kaj estigis garnizonojn tra norda Skotlando, sed plejparte permesis la ribelantojn pace iri hejmen.

Vidu ankaŭ
----------

* Jakobitismo
* Dua jakobita ribelo
| Ofiuredoj |
| --- |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Regno: | Animaloj | *Animalia* |
| Filumo: | Ekinodermoj | *Echinodermata* |
| Klaso: | **Ofiuredoj** | *Ophiuroidea* |

 |

La **serpentaj marsteloj** aŭ **serpentobrakaj marsteloj** aŭ **serpentosteloj** aŭ **ofiuredoj** (*Ophiuroidea*) estas klaso el la ekinodermoj.

La specioj havas pli-malpli rondan aŭ kvinangulan, platan korpon; cilindran aŭ platan, mallarĝan poste simplan, pli poste branĉajn serpenteme moviĝantajn brakojn.

Ili havas regulajn, ofte dornajn surfacojn el kalkotavoloj. La akvopiedetoj estas duvicaj, la buŝa aperturo malfermiĝas ventromeze de la diskoforma korpo. La madreporo situas proksime al la buŝa aperturo. Ĉiuj specioj vivas en la maro. Ili dividiĝas je du ordoj, veraj ofiuroj (*Ophiureae*) kaj branĉobrakaj ofiuroj (alinome meduzaj marsteloj) (*Euryaleae*), kiuj plu dividiĝas al multaj familioj kaj ĉ. 90 genroj.

konataj genroj kaj specioj
--------------------------

* Ophiura
* Ophioglyha
* Amphiura
* Ophiothrix
* Ophiomyxa
	+ Gorgonocephalus arborescens Ag.
	+ Gorgonocephalus Linckii Lym.
	+ Euryale aspera Lam.

* Ofiuredoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Ofiuredoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Ofiuredoj en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)



|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Zoologio |

* Ofiuredoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Ofiuredoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Ofiuredoj en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
Rekonstruo de la itinero de la unua de la kvar vojaĝoj kiujn Kolumbo faris al Ameriko, baze sur la informo de la *Taglibro* atribuita al Kolumbo.
La **Unua vojaĝo de Kolumbo**, aŭ **Vojaĝo de la Malkovro**, estis mara ekspedicio kapitanigita de Kristoforo Kolumbo, je la servo de la Katolikaj Gereĝoj de Kastilio kaj Aragono, kiu eliris la 3an de aŭgusto de 1492 de la haveno de Palos de la Frontera (aktuale en Onubo, Hispanio) kaj oni konsideras ĝin la startpunkto de la konkero de Ameriko. Partoprenis en ĝi tri ŝipoj: la karavelo Pinta, la karavelo Niña kaj la karavelo aŭ nao Santa María, estritaj de Martín Alonso Pinzón, Vicente Yáñez Pinzón kaj Juan de la Cosa, respektive. Laŭ la versio de Bartolomé de las Casas, kiu estas akceptita majoritate de la historiistoj, la ŝipoj eliris el Palos la 3an de aŭgusto de 1492 kaj direktis sin al Kanarioj, kie oni riparis la rudron de la *Pinta*. La 16an de septembro, la ŝipoj atingis la maron Sargazoj kaj la 12an de oktobro alvenis al la insulo Guanahani. Kolumbo pluis tra la Kariba Maro, alvenis al Kubo la 28an de oktobro kaj al Hispaniolo la 6an de decembro. La 24an de decembro la *Santa María* surgrundis ĉe la marbordoj de La Hispaniolo kaj el ties restaĵoj oni instalis la Fortikaĵon *Navidad*. La ekspedicio ekrevenis la 16an de januaro de 1493 kaj post kelkaj tagoj ŝtormo separas ambaŭ ŝipojn. La *Pinta*, estre de Pinzón, alvenis al Bajono (Galegio) fine de februaro kaj anoncas al la Katolikaj Gereĝoj la malkovron. Dume, la *Niña*, per kiu veturis Kolumbo, haltis la 17an de februaro en la insulo portugala Santa Maria (Azoroj), kaj la 4an de marto alvenis en Lisbonon, post 7 monatoj kaj 12 tagoj de vojaĝo. La 15an Kolumbo revenis al la havenurbo Palos kaj la venontan monaton li estis akceptita en Badalona de la Katolikaj Gereĝoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Leteroj de Kristoforo Kolumbo informantaj pri malkovro de Ameriko

Notoj
-----

1. ↑  LEÓN GUERRERO, Montserrat, *El segundo viaje colombino*, 2000, Universidad de Valladolid (doktoriĝa tezo),  Arkivigite je 2011-10-13 per la retarkivo Wayback Machine, pp.20-28

Eksteraj ligiloj
----------------

* Escuela de Estudios Hispano Americanos
**Rumeli Feneri**, ankaŭ **Türkeli Feneri**, historia lumturo ankoraŭ uzata, estas situanta sur la eŭropa flanko de Bosporo nome la enirejo de Nigra Maro en Istanbulo, Turkio. Rumeli (aŭ Rumelio) estas iama nomo por la turkaj teritorioj en Eŭropo. Ĝi estas antaŭ la lumturo Anadolu Feneri, kiu estas ĉe la azia flanko de la markolo je distanco de 3.7 km. En la greka mito de Jazono kaj la orpomoj, la du insuletoj sur kiuj tiuj lumturoj estis konstruitaj estis nomitaj Simplegadoj. Ili rompis la preterpasantajn ŝipojn. Linio konektanta la du lumturojn markas la nordan limon de la Haveno de Istanbulo. La loko kie la lumturoj stariĝis estis nomita Rumelifeneri, kio nune estas vilaĝo de fiŝkaptistoj en distrikto Sarıyer.

Notoj
-----

1. ↑   Free Topo Maps-My Topo. Map Server. Alirita 2010-06-14.

Referencoj
----------

* Tutel, Eser.  (1993) "Rumeli Feneri", *Istanbul ansiklopedisi: dünden bügüne* **6** (turke). Kültür Bakanlığı/Tarih Vakfı, p. 354. ISBN 975-7306-00-2.

* Kategorio Rumeli Feneri en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
En infinitezima kalkulo, **unuflanka limeso** estas iu el la du limesoj de funkcio *f(x)* de reela variablo *x*, kiam *x* proksimiĝas al donita valoro de pli sube aŭ de pli supre. Ĝi estas skribata kiel:

{\displaystyle \lim \_{x\to a^{-}}f(x)} aŭ {\displaystyle \lim \_{x\uparrow a}f(x)}
por la limeso kiel *x* proksimiĝas al *a* de pli sube, kaj ĉiam *x* < *a*; kaj simile

{\displaystyle \lim \_{x\to a^{+}}f(x)} aŭ {\displaystyle \lim \_{x\downarrow a}f(x)}
por la limeso kiam *x* proksimiĝas al *a* de pli supre, kaj ĉiam *x* > *a*.

La limeso de *f*(*x*) kiam *x* proksimiĝas al *a* ekzistas se kaj nur se la du unuflankaj limesoj ekzistas kaj estas egalaj. En iuj okazoj en kiuj la limeso

{\displaystyle \lim \_{x\to a}f(x)}
ne ekzistas, la du unuflankaj limesoj tamen ekzistas. La limeso kiam *x* proksimiĝas *a* estas iam nomata kiel duflanka limeso.

En iuj okazoj unu el la du unuflankaj limesoj ekzistas kaj la alia ne ekzistas, kaj en iu okazoj neniu el ili ekzistas.

La unuflanka limeso al punkto koincidas kun ĝenerala difino de limeso se domajno de la funkcio estas ĉe la punkto nur je unu flanko.

Ekzemploj
---------

Ekzemplo 1 de funkcio kun malsamaj unuflankaj limesoj estas {\displaystyle {\frac {1}{1+2^{-1/x}}}}:

{\displaystyle \lim \_{x\rightarrow 0^{+}}{\frac {1}{1+2^{-1/x}}}=1}
kaj

{\displaystyle \lim \_{x\rightarrow 0^{-}}{\frac {1}{1+2^{-1/x}}}=0}
Ekzemplo 2, la funkcio estas difinita per apartaj esprimoj

Ekzemplo 2
{\displaystyle f(x)={\begin{cases}x^{2},&x<3\\11-(x-3)^{2},&x>3\end{cases}}}
Tiam:

{\displaystyle \lim \_{x\to 3^{-}}f(x)=9}
{\displaystyle \lim \_{x\to 3^{+}}f(x)=11}
Ekzemplo 3:

{\displaystyle f(x)={\frac {x}{|x|}}}
Tiam:

{\displaystyle \lim \_{x\to 0^{-}}f(x)=-1}
{\displaystyle \lim \_{x\to 0^{+}}f(x)=1}
Ekzemplo 4:

{\displaystyle f(x)={\frac {x(x-1)}{(x-1)}}}
Tiam:

{\displaystyle \lim \_{x\to 1^{-}}f(x)=1}
{\displaystyle \lim \_{x\to 1^{+}}f(x)=1}
kaj la duflanka limeso ekzistas

{\displaystyle \lim \_{x\to 1}f(x)=1}

Abela teoremo
-------------

Notinda teoremo traktanta unuflankaj limesoj de certa potencoserio je la randoj de iliaj intervaloj de konverĝo estas abela teoremo.

Vidu ankaŭ
----------

* Limeso
* Abela teoremo
* Reela projekcia linio

Eksteraj ligiloj
----------------

* Unuflanka limeso en PlanetMath.
Kongregacia Preĝejo en Konektikuto.
La **Unuiĝinta Eklezio de Kristo** estas ĉeftendenca protestanta kristana konfesio situanta en Usono, kun historiaj konfesiaj radikoj en la Kongregacia, Reformita, kaj Luterana tradicioj, kaj kun ĉirkaŭ 4,956 preĝejoj kaj 853,778 membroj. La Unuiĝinta Eklezio de Kristo estas historia daŭrigo de la Ĝenerala Konsilio de Kongregaciaj Kristanaj Eklezioj fondita sub la influo de pilgrimantoj kaj puritanoj el Nov-Anglio. Krome, ĝi ankaŭ enigis la trian plej grandan reformitan grupon en la lando, nome la Germana Reformita Eklezio. La Evangelia kaj Reformita Eklezio kaj la Ĝenerala Konsilio de la Kongregaciaj Kristanaj Eklezioj unuiĝis en 1957 por formi la Unuiĝintan Eklezion de Kristo. Ĉi tiuj du kongregacioj, kiuj mem estis rezulto de pli fruaj kunigoj, havis siajn radikojn en kongregacioj de luteranoj, evangeliismaj kaj reformitaj konfesioj. Ĉe la fino de 2014, la 5,116 parokanaroj de la eklezio registris 979.239 membrojn, ĉefe en Usono. En 2015, Pew Research taksis ke 0,4 procentoj, aŭ 1 miliono da plenkreskaj anoj, de la usona loĝantaro mem-identigas sin kun la Unuiĝinta Eklezio de Kristo.

La Unuiĝinta Eklezio de Kristo konservas plenan komunion kun aliaj ĉefaj protestantaj konfesioj. Multaj el ĝiaj kongregacioj elektas praktiki malferman komunion. La konfesio altigas emfazon pri partopreno en tutmondaj interreligiaj kaj ekumenaj aranĝoj. La naciaj agordoj de UEK historie favoris liberalajn vidpunktojn pri sociaj aferoj, kiel civitanaj rajtoj, GLATaj rajtoj, virinaj rajtoj, kaj aborto. Tamen, kongregacioj de ĉi eklezio estas sendependaj rilate al aferoj pri doktrino kaj ministerio kaj eble ne nepre subtenas la teologiajn aŭ moralajn sintenojn de la nacia korpuso. Ĝi estas mem-priskribita kiel "ekstreme plurala kaj diversa denominado".

Kredo
-----

Ekzistas neniu hierarkio aŭ korpuso kiu povas trudi ajnan doktrinon aŭ adoran formaton al la individuaj kongregacioj ene de la Unuiĝinta Eklezio de Kristo. Kvankam oni supozas, ke individuaj parokanaroj gvidas la ĝeneralan sinodon "plej zorgeme", la konstitucio de la Unuiĝinta Eklezio de Kristo postulas, ke la "aŭtonomio de la loka eklezio estas esenca kaj modifebla nur per sia propra ago".

En ĉi tiu surloke enfokusigita strukturo, tamen estas centraj kredoj komunaj al tiu de la Eklezio. Ĝi ofte uzas kvar vortojn por priskribi sin mem: "Kristana, Reformita, Kongregacia kaj Evangelia". Kvankam la Unuiĝinta Eklezio de Kristo aludas al ĝiaj evangeliiĝaj trajtoj, ĝi naskiĝas (kaj estas konsiderata parto de tio) el protestantismo kontraste al evangeliismo. La vorto *evangelia* en ĉi tiu kazo pli kongruas kun la originaj luteranaj originoj kun la signifo "de la evangelio" kontraste al la evangelia uzo de la vorto. La Unuiĝinta Eklezio de Kristo estas ĝenerale teologie liberala eklezio, kaj la nomado montras, ke la "Biblio, kvankam verkita en specifaj historiaj tempoj kaj lokoj, ankoraŭ parolas al ni en nia nuna kondiĉo".

* Kategorio Unuiĝinta Eklezio de Kristo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Provincias Unidas del Río de la Plata** (Unuiĝintaj Provincoj de Rivero Plata) estis la nomo uzita de la Unua Triumviraro formita de Feliciano Chiclana, Manuel de Sarratea kaj Juan José Paso el la 22a de novembro de 1811 por aludi al la ŝtato aperigita el la Maja Revolucio de 1810 en Bonaero, kiu anstataŭis la ĝistiaman kolonian de la Viĉreĝlando Rivero Plata. Tiu nova ŝtato estis regita dekomence de provizoraj aŭtoritatoj nome de la rajtoj de la reĝo Fernando la 7-a (Hispanio), sed la 9 de julio de 1816 proklamis sian sendependecon absolute el Hispanio kaj ties reĝoj. Tiu nomo aperis la unuan fojon en la provizora statuto *Estatuto Provisional del Gobierno Superior de las Provincias Unidas del Río de la Plata a nombre del Señor Don Fernando VII*.

Kvankam tiu registaro postulis jurisdikcion pri la tuta teritorio de la vicreĝlando, ne povis kontrolo la *intendencia* de Paragvajo, kiu derivis al la kreado de la Respubliko Paragvajo, kaj same perdis la kontrolon de la *Alto Perú* (posta Bolivio) post la batalo de Huaqui en 1811, post kiu la parta rekuperado de tiu variis laŭ la irado de la Ekspedicioj kontraŭ la Supra Peruo dum la Argentina Milito por Sendependiĝo ĝis kiam tiuj finis en 1817 kaj la Supra Peruo trasformiĝis en Bolivio en 1825. La milito kontraŭ portugal-brazilanoj kaj la konfliktoj kontraŭ José Artigas okazigis la perdon de la kontrolo super la *Banda Oriental*, kio finis per la kreado de la sendependa ŝtato Urugvajo en 1828. Post superi periodojn de malordo kaj enlandaj militoj la 13 provincoj kiuj ankoraŭ integris tiun union inter 1831 kaj 1832 grupiĝis en kio nomiĝis Konfederacio Argentina, kaj eksmodiĝis la komenca nomigo *Provincias Unidas del Río de la Plata*.

Laŭ la artikolo 35 de la Argentina Konstitucio, la nomo de *Provincias Unidas del Río de la Plata* estas unu el ĉefaj de la nuna ŝtato, kun tiuj de *República Argentina* kaj *Confederación Argentina*.

Vidu ankaŭ
----------

* Unuiĝintaj Provincoj de Sudameriko
* *Liga Federal*
* Brazil-Argentina Milito
* Ducentjariĝo de Argentino

Bibliografio
------------

* «Símbolos Nacionales de la República Argentina» ISBN 950-691-036-7

* Kategorio Unuiĝintaj Provincoj de Rivero Plata en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Tulku** (tibete སྤྲུལ་སྐུ་, laŭ la tibeta transskribo de *Wylie* sprul sku; mongole Qutuqtu; sanskrite Nirmanakaya; parte neprecize tradukata per la ĉina termino 活佛, *huófó*, do "vivanta budho") estas termino de Tibeta budhismo por aparte altranga lamao, kiu povas elekti la manieron de sia renaskiĝo - ekzemplo de *tulku* estas Tenzin Gyatso, la 14-a Dalai-lamao.

Normale la lamao elektus esti renaskita kiel homo, kaj de la sama sekso kiel lia aŭ ŝia antaŭulo. Tamen, diskutante sian propran posteulon, la 14-a Dalai-lamao diris ke "*se virino montriĝas pli utila la lamao tre bone estus renaskita en tiu formo*"  La 14-a Dalai-lamao, spekaluciante pri la ebleco ke la tibetaj budhanoj povus ne havi uzon por Dalai-lamao post lia morto, ankaŭ diris ke li "*povus elekti renaskiĝon kiel insekto, aŭ (alia) besto...*"  Kontraste al tulku, ĉiuj aliaj vivaĵoj inkluzive de aliaj budhistaj lamaoj ne havas la eblon elekti la manieron de sia renaskiĝo.

Aldone al la elekto de sia maniero de renaskiĝo, tulku-oj kapablas tuj antaŭ sia morto predikti la lokon de sia venonta naskiĝo, kelkvoje aldonante variajn detalojn pri siaj estontaj gepatroj, la situo de sia domo ktp. Se tiuj detaloj mankas, la monaĥoj kies tasko estas lokigi la renaskiĝon, konsultas lamaan astrologon pri informoj.

Nuntempe konatas kelkcent tulku'oj, kvankam en Tibeto antaŭ la ĉinia invado probable estis kelk mil da. Ekzemple, la 14-a Dalai-lamao estas konsiderata esti la renaskiĝo de ĉiuj el la 13 antaŭaj Dalai-lamaoj de Tibeto, kiuj ĉiuj konsideratas esti manifestiĝoj de *Avalokiteŝvara*, aŭ "Budho de Kompato", tenanto de la blanka lotuso. La vasta plimulto de tulku'oj (kaj de budhismaj lamaoj ĝenerale) estas viroj, kvankam ekzistas ankaŭ virinaj tulku'oj.

La 2-an de aŭgusto 2010 oni ekzemple sciigis ke en la tibeta monaĥejo *Zagor* okazis la ceremonio de la surtroniĝo de tulku *Deĝub VI*. Kvinjara *Lozan-dodze*, naskiĝinta en la prefektejo *Lhoka* de Tibeto, estis elektita kiel anstataŭulo de *Deĝub V Czjanpal-gjamco*, kiu foriris al nirvano 65-jaraĝa la 11-an de marto 2000.

Noto
----

1. ↑  angle "*if a woman reveals herself as more useful the lama could very well be reincarnated in this form*". El "Dalai Lama Says Successor Could Be A Woman", retejo de la 14-a Dalai-lamao, la 13-an de decembro 2007 Arkivigite je 2017-03-07 per la retarkivo Wayback Machine.
2. ↑  angle: "*[I] might take rebirth as an insect, or an animal...*". Tenzin Gyatso (1998) *"Freedom in Exile. The autobiography of the Dalai Lama of Tibet"* ["Libero en ekzilo. La aŭtobiografio de la Dalai-lamao de Tibeto"], Londono, eldonejo *Abacus*.
3. ↑   informo de la rusia informagentejo Lenta.ru, kiu referencas al tiu de la ĉinia informagentejo Sinxua.

* Kategorio Tulku en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Tulum** estas unu el la 9 komunumoj de la meksika subŝtato Quintana Roo, kiu situas sur la duoninsulo Jukatano en la centro-orienta parto de Meksiko (ofte oni diras ke temas pri la suda parto de Meksiko, sed laŭ la latidudo, la komunumo situas je preskaŭ sama nivelo kiel la ĉefurbo de Meksiko)

La ĉefurbo de la komunumo estas Tulum. La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 23009.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) ĉirkaŭ 30788 loĝantojn. La komunumo havas surfacon de 2040,94 km². La meza alteco estas ĉirkaŭ 16 metroj super la marnivelo. 

Tulum situas en la centro-norda parto de la teritorio de Quintana Roo. Norde ĝi limas al la komunumo Solidaridad kaj sude kun la komunumo Felipe Carrillo Puerto. En la oriento ĝi limas al la meksika subŝtato Jukatanio, pli specife al la komunumo Valladolid. 

Sur la teritorio de Tulum troviĝas gravaj arkeologiaĵoj, kiel la antikvaj majaaj urboj Tulum kaj Cobá.

Sociogeografio
--------------

Ĉar la fondo de la komunumo nur estis en majo 2008 ankoraŭ ne ekzistas kalkulo pri la kvanto de personoj, kiuj en la komunumo parolas indiĝenan lingvon. Dum la lastaj jaroj la loĝantaro forte kreskas. La kreskon kaŭzas ne nur personoj el la regiono, sed el tuta Meksiko (kaj ankaŭ el eksterlando). La kvanto de personoj kiuj parolas indiĝenan lingvon tamen supozeble estas relative alta kompare al aliaj partoj de Meksiko. La plej multaj el ili parolas la jukatanan majaan lingvon (memnomigo: Màaya t'àan (Mayathan).
Unukolora bildo de la Ejfelturo el 1889
En grafiko la epiteto **unukolora** priskribas desegnaĵojn, bildojn, fotaĵojn, komputilajn ekranojn ktp. uzantajn nur unu koloron kun variado de heleco, kiel priskribite ĉe grizniveloj kaj bitbildoj.

En tia unukolora bildo proprasenca koloro ne estas informoporta; ekz-e la bildo povas esti prezentita en niveloj de verdo; tamen tiu verdo ne signas la koloron verdan de la prezentato, ĝia pleja intenso povas «kodi» la subkomprenatan blankon. Oni povus nomi tian bildon *senkolora*, ĉar koloron ĝi ne esprimas; kaj tio pravigas la antoniman uzon de la epiteto *kolora* (kolora filmo, kolora fotaĵo, kolora ekrano) por la bildoj, kiuj la objektajn kolorojn iel prezentas (esprimas); tamen por eviti eventualajn miskomprenojn oni povas nomi tiujn lastajn *plurkoloraj* (aŭ *diverskoloraj*).

En fiziko **unukolora lumo** indikas videblan lumon karakterizatan per mallarĝa intervalo de ondolongoj (kiel la lumo de lasero).

Komunlingve *unukolora* povas signifi *malbunta*, kiel ekz-e en «unukolora turdo».

Vidu ankaŭ
----------

* Grizajlo
* Kolorblindeco
* Polikromio

* Kategorio Unukolora en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Situo de la biodiverseco-riĉaĵejo.
Tumbesio-Ĉokoo estas indikita ruĝe. La Malsupra Magdaleno-Valo troviĝas en nordokcidenta Kolombio (ĵus nordoriente de la regiono ruĝe markita).
La **tumbesiaj, ĉokoaj kaj magdalen-valaj tropikaj arbaroj** estas biodiverseco-riĉaĵejo, kiu ĝenerale ampleksas ekoregionojn apartenantajn al la biomoj aŭ de la tropikaj humidaj kaj la tropikaj sekaj foliarbaroj, aŭ de la mangrovoj. Tamen ĉeestas ankaŭ kserofitaroj kaj inunditaj herbejoj. La regiono apudas la marbordon de la Pacifika Oceano de Sudameriko kaj la Galapagoj. Ĝi etendiĝas ekde ekstreme orienta Panamo ĝis malsupra Magdaleno-Valo en Kolombio, kaj laŭlonge de la pacifika marbordo de Kolombio kaj Ekvadoro ĝis la nordokcidenta angulo de Peruo, Tumbesio kaj Pjurio. Ĝi estas limigita en la oriento de Andoj. La riĉaĵejo havas longon de 1 500 kilometroj kaj kovras 274 597 kvadratajn kilometrojn. Faktoroj kiuj minacas la regionon estas entrudiĝanta agrikulturo, senarbarigo, neleĝaj kulturoj, kreskado de loĝantaro. La riĉaĵejo inkluzivas jenajn ekoregionojn :

* Ĉokoaj kaj darienaj humidaj arbaroj\* (Kolombio, Ekvadoro, Panamo)
* Ekvadoraj sekaj arbaroj ( Ekvadoro )
* Guajakilaj inunditaj herbejoj (Ekvadoro)
* Guajakil-golfaj kaj tumbesiaj mangrovoj (Ekvadoro, Peruo)
* Galapagaj kserofitaroj (Ekvadoro)
* Magdalen-valaj montarbaroj (Kolombio)
* Magdalen-valaj kaj urabaaj humidaj arbaroj\* (Kolombio)
* Manabiaj mangrovoj (Ekvadoro)
* Tumbesiaj kaj pjuriaj sekaj arbaroj (Ekvadoro, Peruo)
* Pjuriaj mangrovoj (Peruo)
* Okcident-ekvadoraj humidaj arbaroj (Kolombio, Ekvadoro)

Du el la ekoregionoj (markataj kun \*) estas parto de la tutmondaj 200-regiono "Ĉokoaj kaj darienaj humidaj arbaroj".

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Sudameriko |
| Portala ikono | Portalo pri Biologio |
| Portala ikono | Portalo pri Geografio |

* angle Tumbes-Chocó-Magdalena - (Naturprotekto Internacie)
* angle Tutmondaj 200; numero 39 : Ĉokoaj kaj darienaj humidaj arbaroj (WWF) Arkivigite je 2012-03-08 per la retarkivo Wayback Machine
* angle Tumbesiaj, ĉokoaj kaj magdalen-valaj tropikaj arbaroj (*The Encyclopedia of Earth*)
priplantita bedo
La **tumulbedo** estas altbedo kiu havas la formon de tumulo.

tumulo apud Suwałki en Pollando
**Bedo** estas plata kaj niveligita peco de grundo, preparita por plantoj. Ekzistas diversaj bedoj, ekzemple florbedo, sembedo (el kreskantaj semitaj plantoj), herbobedo, sterkobedo, altbedo, varmobedo. Speciala formo de bedo estas platbando. Ĝemerale bedo estas monokulturo.

tumula bedo

Konstruo kaj celo
-----------------

folia tavolo de kumulbedo
Por bedo oni dividas pecon de kultivata arealo. La bedoj estas faritaj jare. Kiel vojo por prilabori la arealon oni havas neplantitan strion. La nekultivitaj areoj inter la bedoj estas la vojoj por flegi permane aŭ per malgranda traktoro. .

La larĝeco de permane flegitaj legombedoj estas inter 1,1 ĝis 1,2 m. Inter la du bedoj estas ĉ. 0,30 m larĝa vojo por surpaŝi flegante la bedojn. Precipe florbedoj aŭ bedoj en parkoj aŭ ĝardenoj ofte estas faritaj por pli ol unu jaro. La ornambedoj ofte havas randon el heĝoj. Ofte estis plantitaj tie malaltaj buksoj.

Vidu ankaŭ
----------

* altbedo
* legombedo
* semaĵbedo
* frubedo
* malaltbedo
* ŝtaŭdbedo
* tapiŝbedo
* agrikultura ĝardeno
* herbospiralo
* terpoma tuno

Notoj
-----

1. ↑  Winfried Titze: *Frisches Gemüse aus dem Garten*. Ulmer, Stuttgart 1987, ISBN 3-8001-6293-8, S. 40.
2. ↑  Ulrich Sachweh (Hrsg.): *Der Gärtner, Band 3, Baumschule, Obstbau, Samenbau, Gemüsebau*. 2. Auflage, Ulmer, Stuttgart 1986/1989, ISBN 3-8001-1148-9, Schema C 9 auf S. 198.
3. ↑  Winfried Titze: *Frisches Gemüse aus dem Garten*. Ulmer, Stuttgart 1987, ISBN 3-8001-6293-8, S. 40.

* Kategorio Tumulbedo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)