recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
La **Toreejo de Arundo**, propraĵo de la Arunda Nobela Rajd-Societo, estas unu el la plej antikvaj kaj monumentaj toreejoj. Arundo estas konsiderata kiel unu el la luliloj de la moderna toreo ekiĝinta en la 18a jarcento, en urbo kie bone konserviĝis la tradicio ĉar en ĝi ekzistis asocio por ĝia daŭrigado. 

La furoro por la toreo igis al la Nobela Rajd-Societo Arunda starigi sian faman placon, verko atribuita al Martín de Aldehuela, la sama arkitekto de la Nova Ponto ĉe la Tranĉo de Arundo. La konstruado daŭris ses jarojn kaj estis inaŭgurita en 1785 per taŭrobatalo en kiu partoprenis Pedro Romero kaj Pepe-Hillo. Iamaniere ĝi memorigas la rondan korton de la fama palaco de Karlo la 5-a en la Alhambro de la urbo Granado. Ĝia areno el 66 metroj (diametro) estas konsiderata kiel la plej ampleksa de la mondo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Nobela Arunda Rajd-Societo

* Kategorio Toreejo de Arundo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

36° 44′ 32″ N 5° 10′ 01″ U﻿ / ﻿36.742361 °N, 5.167067 °U﻿ / 36.742361; -5.167067 (mapo)
La **Tombo de la Generalo** , ankaŭ konata kiel la **Piramido de la Oriento**, estas supozeble la entombiga tombo de Reĝo Gwanggaeto aŭ lia filo Reĝo Jangsu, ambaŭ reĝoj de korea regno de tiu de Kogurjo.

La piramido situas en Ji'an, Jilin (Ji'an, Ĝjilino) provinco de Ĉinio, iama ĉefurbo de Kogurjo. La piramido estis "remalkovrita" en 1905.

La fundamento de la piramido mezuras ĉirkaŭ 25 metrojn sur ĉiu flanko kaj altas dek unu metrojn. La piramido estas kunmetita de 1.100 tranĉitaj ŝtonaj blokoj. La grandaj ŝtonoj, mezurantaj ĉirkaŭ 3x5 metrojn estis metitaj ĉirkaŭ la fundamenton de la piramido kaj povas daŭre esti vidataj hodiaŭ. La monumenta grandeco de la tombo indikas ke la Kogurjo-elito estis tre potenca kaj la regno havis la kapablon mobilizi amason de homoj por konstruado.

La piramidstila tombo estis tipa de Kogurjo-kulturo kaj venis al la korea regno de la entombigaj praktikoj en regno Baekje.

La kadavro de la mortinta elito estis poziciigita sur "ŝtonobazon, ĉirkaŭitan per ŝtonoj, kaj tiam dominitajn per rektangula platformo aŭ piramido de tranĉitaj ŝtonoj."

La dezajno de la tomboj havis enirejojn kaj alirejojn kiuj faciligis gravan rabon kaj tiel plimulto de Kogurjo kaj Baekje-tomboj, la Tombo de la generalo enhavas neniujn arkeologiajn artaĵojn.

Kvar dolmenaj tomboj ankaŭ estis metitaj sur ĉiun angulon de la piramido.

La rekonstruo de supozebla tombo de tiu de Dangun - je ordeno de komunista gvidanto Kim Il-sung - estas bazita sur la Tombo de la generalo.

Vidu ankaŭ
----------

* Tri Antikvaj Regnoj de Koreio
* Kogurjo
* Historio de Koreio
* Korea arkitekturo

* Kategorio Tombo de la generalo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Toreno** [toREno] estas municipo de la provinco Leono, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko El Bierzo, en la okcidento de la provinco. Temas pri areo kie oni parolas la hispanan kaj la leonan.

Komarkoj de la provinco Leono; El Bierzo plej okcidente, oranĝece.
Karbominado ĉe Matarrosa del Sil en 1984.
Ĝia municipa teritorio estas formata de la loĝlokoj Librán, Matarrosa del Sil, Pardamaza, Pradilla, San Pedro Mallo, Santa Leocadia, Santa Marina del Sil, Tombrio de Abajo, Tombrio de Arriba, Toreno, Valdelaloba kaj Villar de las Traviesas, okupas totalan areon de 103,53 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 3 017 loĝantojn kaj malpli ol 2 000 en la municipa ĉefurbo. Ĝi perdis ĉirkaŭ 4 000 loĝantojn el la mezo de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj kaj pro la dekadenco de la karbominado. Ĝi distas 108 km de Leono, provinca ĉefurbo, kaj 23 km de Ponferrada. Ĝi limas norde kun Vega de Espinareda, sude kun Camponaraya kaj Cacabelos, oriente kun Sancedo kaj okcidente kun Cacabelos.

Estas atestaĵoj de antaŭromia (rokpentraĵoj, kultura kastrumo, ceramiko) kaj romia loĝado rilata al la orminado; en Mezepoko okazis reloĝado rilata al monaĥejoj. La areo apartenis al la Regno Leono kaj suferis pro la militoj kontraŭ Portugalio kaj pro la Milito de Hispana Sendependiĝo (loka gerilano, provinca stabanarejo unutage). En la jaroj tuj post la Hispana Enlanda Milito la tuta areo de El Bierzo estis rifuĝejo de kontraŭfrankisma gerilo kaj tial okazis oftaj konfliktoj de policaj civilgvardianoj kontraŭ gerilanoj kaj apogantoj. Meze de la jarcento okazis industria revolucio rilate al la karbominado kaj oni konstruis fervojon. Poste ĉio tio dekadencis.

Tradiciaj enspezofontoj estas agrikulturo (ĉefe vitejoj), brutobredado kaj ĉefe karbominado. Lastatempe kultura kaj rura turismo plie ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado).

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de Provinco Leono

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 757706
* LCCN: n85066023
* VIAF: 141955424
 |
Monumento al la *Landsoldaten* ("Soldato de infanterio") en Danio
La **Tombo de la Nekonata Soldato** estas la nomo kiun ricevas la starigitaj monumentoj (cenotafoj) de la nacioj por honorigi la soldatojn mortintajn en militoj kiuj ne povis esti identigitaj. Kelkfoje ĝi estas simbola tombo memore al ĉiuj loĝantoj de iu lando kiuj forpasis en determinita konflikto sen konata identeco, kvankam multaj el tiuj ĉi monumentoj enhavas la restaĵojn de soldatoj forpasintaj en tiuj ĉi okazintaĵoj.

La unua el ĉispecaj monumentoj estas la *Landsoldaten* ("Soldato de Infanterio") (1849), de la Unua Milito de Schleswig, en Fredericia, Danio. Alia antikva memorigaĵo estis starigata pro la Usona Enlanda Milito en 1866.

La moderna tradicio de tiu ĉi praktiko starigi tiajn monumentojn komenciĝis en Britio kiam, finiĝinta la Unua Mondmilito, estis la unua lando kiu enterigis nekonatan batalanton nome de ĉiuj armeoj de la Brita Imperio, en la Abatejo Westminster en 1920, kio igis aliajn landojn sekvi ĉi tiun ekzemplon. Unu el la plej famaj tomboj troviĝas en Francio, sub la Triumfa Arko de Parizo, kiu estis kreita en 1921 kiel omaĝo al la neidentigitaj mortintoj de la Unua Mondmilito.

Tiuj ĉi tomboj ankaŭ konstruiĝis omaĝe al tiuj ĉi falintoj en postaj militoj. Tamen, malgraŭ la novaj starigadoj de tiaj tomboj-monumentoj fine de la 20-a jarcento (kiel en Irako 1982), eble ili ne plu enhavos la mortintojn estontece ĉar pere de la DNA-ekzamenoj identigeblas la viktimojn.

Vidu ankaŭ
----------

* Tombo de Nekonata Soldato en Moskvo
* Ĝardeno de la Malaperintaj Soldatoj sur Monto Herzl, Israelo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Tombo de la Nekonata Soldato en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Tombo de la Nekonata Soldato en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Piotr Szubarczyk: *Tu leży żołnierz polski poległy za Ojczyznę.* Ĉi tie kuŝas pola soldato mortfalinta pro la Patrio
* *The Unknown Warrior*
**Torfaen** estas distrikto en la regiono Suda Kimrio. Ĝi situas pli-malpli en la centro de la tradicia graflando Monmouthshire. Inter la jaroj 1974 kaj 1996 temis pri distrikto de la (dum 1996 malinstalita) graflando Gwent.

Etimologio
----------

La nomo *Torfaen* devenas de la kimralingva vorto por "rokorompisto" kaj aludas al rivero, kiu fluas tra la distrikta teritorio: La nuna nomo de la rivero estas Afon Llwyd (en Esperanto "griza rivero").

Lokigo
------

Torfaen sude limas al la urbo kaj distrikto Newport, oriente al la nuna distrikto Monmouthshire kaj okcidente respektive nordokcidente al la distriktoj Caerphilly kaj Blaenau Gwent.

Areaj karakterizaĵoj
--------------------

La regiono estas relative urbe strukturita kaj havas entute proksimume 91.000 loĝantojn. Aparte la sudo estas aro de kunkreskiĝintaj urboj. La nordo male havas pli da verdaĵo kaj tereno agrikulture utiligita, aparte ambaŭflanke de la strato al *Blaenavon*.

La administra centro de la regiono estas la urbo Pontypool centre de la areo. La administrejo estas unuflanke la Civitana Centro en Pontypool, aliflanke ankaŭ la Graflanda Centro *(County Hall)* en la pli suda urbo Cwmbran, kiun dividas la distriktoj Torfaen kaj Monmouthshire.

Vidindaĵoj
----------

Kvankam Torfaen estas relative eta distrikto, ekzistas pluraj menciindaj vidindaĵoj:

* *Pontypool Park* estas la nomo donita al la antaŭa nobela rezidejo de Pontypool (nun mezelernejo) kaj la granda parko ĉirkaŭanta la rezidejon. En la parko - kiu havas pitoreskajn ĝardenajn pejzaĝojn kaj plurajn lagetojn - interalie troveblas civitana libertempa centro kaj sportaj instalaĵoj inkluzive de la trejnejoj de la loka futbala klubo.

* La vendejaro "Cwmbran" *(Cwmbran Shopping Centre)* estas la plej larĝa subtegmenta merkatejo de Kimrio.

* La antaŭa mineja urbo *Blaenavon* en la norda parto de la distrikto nun estas monda kultura heredaĵo de UNESKO kaj prezentas sin kiel librovendeja urbo.

Partnera regiono
----------------

La distrikto Torfaen (same al la najbara distrikto Monmouthshire aŭ Sir Fynwy) havas partnerajn rilatojn kun

* la distrikto Karlsruhe en Germanio
La **Tomboj de la Sinedrio**  (hebree קברי הסנהדרין, angle *Tombs of the Sanhedrin*) estas publika parko nomita laŭ "**Sinedrio**" (Juĝistoj dum la epoko de la Templo de Herodo). La tomboj de la Sinedrio estas lokitaj en pluraj entombigaj kavernoj ĉirkaŭ la ĝardeno. La ĝardeno de la tomboj estas lokita en kvartalo "Sanhedria" en Jerusalemo.

Historio
--------

La kaverno mem estis konata inter la popolo de Israelo ekde 1235, kiam Rabeno Jakob la misiito vizitis la kavernon. Tra la jaroj, diversaj justuloj menciis la kavernon, inkluzive de Rabeno Obadja ben Abraham Bartenura, Rabeno Moŝe Bassoula kaj aliaj. La kaverno estis malkovrita en 1903 fare de usona arkeologo GA Burton. La elfosa laboro estis kompletigita de arkeologo Yotam Julius Rothschild en 1950. En la kaverno estis ĉerko portanta la nomon "Isaak". La ĉerko estis forprenita al Francio kaj hodiaŭ estas en Luvro en Parizo.

La kaverno de la tomboj de la Sinedrio troviĝas inter multaj aliaj kavernoj. La tuta areo estas parto de la "Necropolis", la nekropolo de la Dua Templo de Jerusalemo. Fakte, la kialo ke en tiu ĉi areo estas tiom da entombigaj kavernoj estas la tipo de ŝtono trovita en la areo. La areo estis uzita por elfosi ŝtonojn por konstruo, kaj la ŝtonminejoj estis poste uzataj kiel entombigaj kavernoj fare de la riĉuloj de Jerusalemo tiutempe. Malsupre en la najbareco estas alia kaverno nomita la Kaverno de fadenoj pro la dekoracio de barilo ĉe la enirejo de la kaverno.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Tomboj de la Sinedrio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Tomboj de la Sinedrio Arkivigite je 2016-03-04 per la retarkivo Wayback Machine en retejo "goisrael"

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo קברי הסנהדרין en la hebrea Vikipedio.*
**Toribio de Astorgo** (Astorgo, 402? – samloke, 476), konata ankaŭ kiel *Toribio de Liébana*, estis hispana religiulo, episkopo de Astorgo.

Li pilgrimis al Jerusalemo, kie laŭdire li akiris relikvojn, inter kiuj elstaras la *Lignum Crucis*, nome unu de la pecoj de la kruco sur kiu Kristo estis krucumita. Reveninta al Iberio, li pasis tra Romo, kie interkonatiĝis kun la papo Leono la 1-a. Tie li estis nomumita ĉefdiakono de Tuy, kie poste li pastriĝis. En 444, li estis nomumita episkopo de Astorgo, el kiu li sendis leteron al la papo pri plifortiĝo de doktrino kiun li konsideris formortinta: nome la Priscilianismo. Kiel rezulto, la papo ordonis koncilion kies historia konfirmo mankas (kelkaj fakuloj datigas ĝin ĉirkaŭ la jaro 447), cele al ekskomuniiigo de la episkopoj kiuj ne kondamnu tian herezon. Tio kolerigis la popolon kaj la pastraron, kaj li devis retiriĝi denove al Tuy.

Poste, li mem suferis la persekutadon fare de Teodoriko la 2-a, kaj li devis rifuĝiĝi en la asturia areo de la monto Monsacro. Reveninte al Astorgo, li mortis en la jaro 476. Liaj restaĵoj estis translokigitaj ĉirkaŭ la 8-a jarcento al la Monaĥejo de Sankta Toribio de Liébana (Kantabrio).


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 782851
* GND: 189568542
* LCCN: nr99005058
* VIAF: 192145857106922922615 68848468, 192145857106922922615
 |
**Lóránd Dabasi Schweng** [dabaŝi ŝveng], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Dabasi Schweng Lóránd** estis hungara ekonomikisto, altlerneja instruisto. Lia nomo estis '**.**

Lóránd Dabasi Schweng naskiĝis la  18-an de aŭgusto 1905(nun 1905-08-18) en Besztercebánya (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempa Banská Bystrica en Slovakio), li mortis la 2-an de decembro 1988 en Gilly (Svislando).

Biografio
---------

Lóránd Dabasi Schweng akiris ekonomikan diplomon en Reĝa Universitato palatino József en 1928, post jaro plian diplomon en London School of Economics. Inter 1935–1940 li instruis en Budapeŝto, en 1938 kaj 1939 ankaŭ en Munkeno. Li doktoriĝis en 1940 kaj ĝis 1945 li laboris en la Hungara Nacia Banko. Inter 1945-1947 li havis altan postenon en la financa ministerio, poste li disidis al Britio, kie li instruis. Pli poste li laboris en Vaŝingtono, poste inter 1951–1965 li estis ekonomia konsilisto en Gvatemalo, Haitio, Meksiko, Panamo, Salvadoro, Venezuelo, Kolumbio, Peruo, Sud-Koreio kaj Pakistano.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

*

Fontoj
------

* membiografio hungare
* biografio hungare
* biografio hungare

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 846138
 |


* Portalo pri Biografio
La Torina Papirusmapo.
La **Torina Papirusmapo** estas mapo de antikva Egipto, ĝenerale konsiderata la plej antikva survivanta mapo de topografia intereso el la antikva mondo. Ĝi estis desegnita sur papiruso registrite malkovrita ĉe Deir el-Medina en Tebo, kolektita de Bernardino Drovetti (konata kiel prokonsulo de Napoleono) en Egipto iom antaxu la jaro 1824 kaj nuntempe konservita en Torino nome en la Museo Egizio. La mapo estis desegnita ĉirkaŭ la jaro 1160 a.K. fare de la tre bone konata Skribisto de la Tombo Amennaĥte, filo de Ipuj. Ĝi estis preparita por ekspedicioj de Ramseso la 4-a al Ŭadi Hammamat en la Orienta Dezerto, kie estas rokaĵoj el Antaŭkambrio de la Arab-Nubia Ŝildo. La celo de la ekspedicio estis akiri blokojn de ŝtonoj *beĥen* (grejso) por esti uzataj por statuoj de Senjoro Samdee.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Torina Papirusmapo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Priskribo de la Prof. Harrell de la Torina Papirusmapo, kun figuroj
* Torina Muzeo
* Minado en Antikva Egipto Arkivigite je 2016-12-11 per la retarkivo Wayback Machine
* Antikvaj mapoj Arkivigite je 2005-06-20 per la retarkivo Wayback Machine
**Tornakápolna** estas la plej malgranda vilaĝo (municipo) en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Borsod-Abaúj-Zemplén, en Distrikto Edelény.

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 4  km²
* Alto super marnivelo: 347 m
* Loĝantaro: 14
* Poŝtkodo: 3761
* Telefonprefikso: 48

Situo
-----

Tornakápolna situas sur malebenaĵo, fine de sakovojo. Aggtelek troviĝas 10, Miskolc 59 km-ojn, la plej proksima urbo estas Szendrő. La vilaĝeto apartenas al Nacia parko Aggtelek.

Historio
--------

La unua mencio devenis el 1324 en formo *"Kapulna"*. Vilaĝservoj (escepte la municipan administradon kaj migran poŝton) ne estas en Tornakápolna.

Vidindaĵo
---------

* kalvinana preĝejo de 1801

Komunumoj pri *kápolna* (= kapelo) en Hungara reĝlando
------------------------------------------------------

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Csicsókápolna | Erzsébetkápolna | Kápolna | Kápolnás | Kápolnásfalu | Kápolnásnyék |
| Kemeneskápolna | Kerkáskápolna | Lentikápolna | Sajókápolna | Sorkikápolna | Tornakápolna |

Fontoj
------

* hungara kaj germana Vikipedioj
* Földrajzi Világatlasz, Budapest, 1992
* www.gyaloglo.hu
**Tornanádaska** [tornanAdaŝka] estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Borsod-Abaúj-Zemplén, en Distrikto Edelény. Tiu nomo uziĝas de 1905 por fari diferencojn de la similaj loknomoj.

Preĝejo de Tornanádaska
Kastelo de Tornanádaska

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 8  km²
* Alto super marnivelo: 159 m
* Koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 48.5625/20.7869
* Loĝantaro: 600
* Poŝtkodo: 3767
* Telefonprefikso: 48

Situo
-----

Tornanádaska situas en valo de rojo, laŭ la slovaka landlimo, laŭ ĉefvojo Miskolc-Slovakio, fine de fervojo el Miskolc. Edelény troviĝas 36, Kazincbarcika kaj Encs po 44, Putnok 48 km-ojn.

Historio
--------

La unua mencio devenis el 1280 en formo *"Nádasd"*. En 1570 la loĝantoj rifuĝis de la turkoj. La vilaĝo refondiĝis en la 17-a jarcento. Post Traktato de Trianon la vilaĝo trovis sin apud la nova limo de Ĉeĥoslovakio kaj iĝis limpasejo. Ekde 2008 ankaŭ Slovakio apartenas al interna zono de Schengen, sekve la kontrolado kaj la limpasejo ĉesis ĉe la limo. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, lernejo, migra poŝto.

Vidindaĵoj
----------

* kalvinana sonorilostablo el la 18-a jarcento
* baroka katolika Preĝejo Sankta Kristina (Tornanádaska) de 1779, turo alkonstruiĝis en 1819
* Kastelo de Tornanádaska, nun speciala lernejo
* ruinoj de fortikaĵo ĝuste ĉe la landlimo

Famuloj
-------

En Tornanádaska naskiĝis Sámuel Gyulay (generalo).

Komunumoj *Nádasd* en Hungara Reĝlando
--------------------------------------

En la nomo oni rekonas la vorto nád (=kano), pri kio oni nomumis komunumojn. Pro la tutlanda poŝta servo oni distingis ilin: Abaújnádasd, Árvanádasd, Csallóköznádasd, Egyházasnádas, Szepesnádasd, nun en Slovakio, Fraknónádasd nun en Aŭstrio, Borsodnádasd kaj Tornanádaska en Borsod-Abaúj-Zemplén, Mecseknádasd en Baranya, Nádasdladány en Fejér, Nádasd en Vas (Hungario), Alsónádasd, Felsőnádasd, Görgénynádas, Hadadnádasd, Nádasdia, Nádaspapfalva, Szilágynádasd nun en Rumanio.

* Kategorio Tornanádaska en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Larĝa panoramo en TomohonLarĝa panoramo en Tomohon

**Tomohon** estas senmara urbego en insulo Sulaveso, en provinco Norda Sulaveso en Indonezio. Tomohon konsistas el 5 distriktoj.

Loka televizio en Tomohon

Geografio
---------

Tomohon situas en norda parto de la insulo (en ties norda duoninsulo) sur altebenaĵo ĉe 2 aktivaj vulkanoj. Provinca ĉefurbo Manado troviĝas nur 16, Bitung 39, Kotamobagu 87, Gorontalo 246, Paluo 604, Kendari 639, Palopo 706, Balikpapan 936, Denpasar 1538, Surabajo 1645, Semarang 1847, Jogjakarto 1898, Bandungo 2118, ĉefurbo Ĝakarto 2166, Palembang 2282, Bandar Lampung 2299, Batam 2311, Pekanbaru 2601, Medano 2916, Banda Aceh 3308 kilometrojn (aere) .

Vojo al Tomohon

Historio
--------

Tomohon estis centro de reĝlando en mezo de la 19-a jarcento. Tomohon oficiale urbiĝis en 2003.

Ekonomio
--------

Tomohon estas agrikultura urbego, krome oni produktas lignajn domojn. La pli nova branĉo estas la ekoturismo.

Eduko
-----

Tomohon estas konata ankaŭ "urbo de studentoj". En 2017 Tomohon havis 327 infanĝardenojn, 68 bazlernejojn, 24 mezlernejojn, 2 universitatojn, 3 akademiojn kaj instituton.

Religioj
--------

la plimulto de la homoj en Tomohon estas kristanoj (96.27%) - el tio protestantoj 73.01%, katolikoj 23.27%. Malgranda parto estas islama (3.63%) kaj iom da budhanoj.

Trafiko
-------

Tomohon havas plurajn vojojn al la proksimaj urboj, vilaĝoj. La plej proksima flughaveno funkcias en Manado. Enurbe krom la kutimaj trafikiloj ankaŭ ĉevaltirataj ĉaroj trafikas.

Klimato
-------

Tomohon havas tropikan pluvarbaran klimaton (Af). En ĉiuj monatoj pluvas, resume jare 2324 mm. La averaĝa jara temperaturo estas nur 22 °C (pro la alteco) kaj varias inter 18-27 °C. Ne estas grandaj diferencoj inter la monatoj.

Vididindaĵoj
------------

* protestantaj kirkoj
* buntaj parkoj kun diversaj floroj (Tomohon konatas ankaŭ "urbo de floroj")
* ĉiujara florfestivalo

Ĝemelurboj
----------

* Palestino Bet-Leĥem, Palestino aŭ Cisjordanio
* Japanio Okegava, Japanio

Fontoj
------

* WikiTrans


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Indonezio |
**Trüllikon** estas komunumo en la distrikto Andelfingen, Kantono Zuriko, Svislando. Ĝi havis 1007 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

Geografio
---------

Hotelo Hirschen en Trüllikon
Trüllikon situas en la Zurika Vinlando inter Ŝafhaŭzo kaj Vinterturo. Al la komunumo Tüllikon apartenas krom la ĉefvilaĝo Trüllikon mem ankaŭ la vilaĝoj Rudolfingen kaj Wildensbuch.

Najbaraj komunumoj
------------------

Norde la komunumo limas al la komunumo Schlatt en la Kantono Turgovio, oriente al Ossingen kaj Truttikon, sude al Kleinandelfingen kaj okcidente al Marthalen kaj Benken.

Trafiko
-------

Trüllikon ne posedas propran fervojstacidomon, sed per poŝtaŭto la stacidomoj de Marthalen kaj Ossingen facile atingeblas, kaj ek de la 12-a de decembro 2004 ĝi estas ankaŭ konektita al la nokta busreto de la Zurika Trafik-Unio.

Historio
--------

Arekologiaj trovaĵoj pruvis, ke unuaj setlejoj sur la teritorio de la komunumo ekzistis jam en la bronzepoko. Unua dokumenta mencio de Trüllikon datiĝas de la jaro 858, kiam la Monaĥejo Rejnaŭo ricevis de la alemana nobelo Wolvene terposedaĵon en *Trullinchiva*, *Ruadolvinga* kaj *Willigisbuoh*.

Ĝis 1878 ankaŭ la hodiaŭ aŭtonoma komunumo Truttikon, kiu tiam per popola voĉdono sendependiĝis, apartenis al la politika komunumo Trüllikon.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Trüllikon en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Trüllikon

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Andelfingen |
| --- |
| Adlikon • **Andelfingen** • Benken ZH • Berg ĉe Irchel • Buch ĉe Irchel • Dachsen • Dorf ZH • Feuerthalen • Flaach • Flurlingen • Henggart • Humlikon • Kleinandelfingen • Laufen-Uhwiesen • Marthalen • Oberstammheim • Ossingen • Rejnaŭo ZH • Thalheim ĉe Turo • Trüllikon • Truttikon • Unterstammheim • Volken • Waltalingen |  |

 |
Britaj torpedoj el la Dua Mondmilito
**Torpedo** estas cigarforma, mempela pafilaĵo, lanĉita de submarŝipo, ŝipo aŭ aviadilo (misilo). Ĝi eksplodas post trafo de trunko de celata ŝipo aŭ submarŝipo, aŭ kiam ĝi sensas ties proksimegecon. En la modernaj torpedoj direktas komplikaj instalaĵoj la submergiĝon kaj la horizontalan moviĝon. Povas okazi antaŭe programita direktado aŭ teledirektado.

Dum la napoleonaj militoj, Robert Fulton usona inventisto eksperimentis pri maraj minoj, kiujn li nomis torpedo (post latina nomo de rajo). La stangotorpedo de la 19-a jc. estis nur simpla eksplodaĵo je fino de stango, kiu eksplodis, kiam tuŝis ĝi trunkon de malamika ŝipo.

Modernaj torpedoj
-----------------

La modernan torpedon realigis la brita inĝeniero Robert Whitehead (1866) kun Giovanni Luppis je komisio de la aŭstra mararmeo (1864). Tiu torpedo longis 4 m kun diametro de 36 cm, pezis 136 kg kun la dinamito de 8 kg. Ĝin pelis densigaera motoro per pelaj helicoj. Oni regis la mergiĝon per hidrostatikaj valvoj, kiu direktis la stirilojn. Tiu torpedo povis antaŭeniĝi per 6 knotoj (11 km/h), kaj havis la atingopovon de 180–640 m.

La direktan reguligon solvis la apliko de giroskopo ekde 1895 (tiu ebligis korekton per stiraj padeloj).

Hodiaŭaj torpedoj
-----------------

La pelado okazas per akumulatoroj kaj elektromotoro; ilin celgvidas ofte sonaroj (aktiva akustika torpedo, aperis dum la Dua Mondmilito) aŭ bruo de la celo (pasiva akustika torpedo).

Ceteraj
-------

*Kaiten* estis speco de torpedo portanta sinmortigantan piloton; ĝin kreis kaj uzis la japana mararmeo en la fina parto de la Dua Mondmilito.

torpedoboato

* Torpedo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Torpedo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Unuaranga sektoro** (aŭ **primara sektoro**) estas formata de la ekonomiaj aktivecoj rilataj kun la transformo de la naturaj rimedoj en unuarangaj produktoj ne ellaboritaj. Kutime, la unuarangaj produktoj estas uzataj kiel unua materio por la industriaj produktadoj.

La ĉefaj aktivecoj de la Unuaranga sektoro estas la agrikulturo, la brutobredado, la forstado, la abelbredado, la akvokulturo, la ĉaso kaj la fiŝkaptado.

La minado kaj aliaj sektoroj elfosigaj, malgraŭ esti aktivecoj kies difino rilatas kun la akiro de unuarangaj materioj, kutime ne estas konsiderataj kiel fakoj de la unuaranga sektoro por efiko de de nacia librotenado, kaj ili estas plej ofte inkludataj kun la energia sektoro kaj aliaj industriaj sektoroj kun kiuj ili kunhavas karakterojn (kia ĉe la peza industrio).

Male la industriaj procezoj kiuj limiĝas al enpako, preparo aŭ purigo de la naturaj rimedoj kutime estas konsiderataj parto de la unuaranga sektoro, speciale se koncerna produkto estus malfacile transportita en normalaj kondiĉoj al grandaj distancoj. De la sama maniero, la nutrindustrio estas tiel preme ligita al la unuaranga sektoro ke kutime estas konsiderata ene de tiu ĉe multaj aferoj.

Hegemonio de la unuaranga sektoro, ĉu ĝi limiĝas al la agrara sektoro ĉu ĝi konsideras la totalon de la sektoroj elakiraj, kutime estas karaktero difina de la ekonomio de la subevoluintaj landoj, dum male la hegemonio de la Serva sektoro indikas apartenon al la grupo de la evoluiĝintaj landoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Ekonomiaj sektoroj
* Duaranga sektoro
* Serva sektoro (triaranga sektoro)
* Hipotezo de la tri sektoroj
* Kvararanga sektoro
* Tero (ekonomiko)

* Kategorio Unuaranga sektoro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
*La Lecciona*, strando por samseksemuloj.
**Torre del Lago** (Turo de la Lago) estas urbo de ĉirkaŭ 11,000 loĝantoj, nome *frazione* (submunicipo) je 4 km de la Toskana marbordo de la *comune* (municipo) Viareggio, en la provinco Lucca, Toskanio, Italio, inter la Lago Massaciuccoli kaj la Tirena Maro.

La *Festivalo Puccini*, la ĉiujara oper-festivalo dum julio kaj aŭgusto allogas ĉirkaŭ 40,000 vizitantojn. Ĝi okazas en subĉiela teatro, je mallonga distanco de la vilao kie la operkomponisto Giacomo Puccini loĝis kaj laboris. In Torre del Lago li verkis interalie siajn plej famajn operojn *Tosca* kaj *Madame Butterfly*. Kvankam li mortis en Bruselo li estis enterigita en malgranda kapelo ene de la vilao, vizitebla ĉar intertempe la vilao funkcias kiel muzeo pri Puccini.

La areo de la apuda vllaĝo ĉe la maro (Marina di Torre del Lago) estas bone konata kiel grava somerferiejo por samseksemuloj.

Referencoj
----------

1. ↑  Buckley, Jonathan; Ellingham, Mark; Jepson, Tim (2003), *The Rough Guide to Tuscany and Umbria*, Umbria, Italy: Rough Guides, p. 58, (ISBN 1-84353-055-4)

Eksteraj ligiloj
----------------

Gayfriendly Versilia Arkivigite je 2009-06-10 per la retarkivo Wayback Machine

Puccini Festivalo, retejo

43° 50′ N 10° 17′ O﻿ / ﻿43.833 °N, 10.283 °O﻿ / 43.833; 10.283 (mapo)
**Ubonratĉathani,** taje **อุบลราชธานี** estas universitata urbego, kaj provinca kaj distrikta ĉefurbo en orienta Tajlando. Loke kaj pli mallonge estas **Ubon**.

Universitato en Ubonratĉathani
Mapo pri Tajlando, kie estas trovebla Ubonratĉathani plej oriente kiel Ubon Ratchathani

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 47,7  km²
* Supermara alteco: 125 m
* Loĝantaro: 106,602 (2000)
* Poŝtkodo: 35000
* Telefonprefikso: (+66) 45
* Horzono: UTC+7 (ankaŭ somere)
* 15° 13′ 41″ N 104° 51′ 34″ O﻿ / ﻿15.22806 °N, 104.85944 °O﻿ / 15.22806; 104.85944 (mapo)Koordinatoj: 15° 13′ 41″ N 104° 51′ 34″ O﻿ / ﻿15.22806 °N, 104.85944 °O﻿ / 15.22806; 104.85944 (mapo)

Situo
-----

Ubonratĉathani situas en orienta parto de la lando sur montetaro ĉe alfluanta rivero de Mekongo. Bankoko troviĝas je 497 km-oj .

Historio
--------

Monumento en Ubonratĉathani
Statuo en Ubonratĉathani
Ubonratĉathani estis fondita en la malfrua 18-a jarcento. En 1792 ĝi iĝis provinca ĉefurbo. La grandurbo estis atakita fare de francaj trupoj en 1940. Ubon estis grava dum la 2-a mondmilito, kiam japanaj trupoj fondis militkaptitejon. Memore al la loko britaj militkaptitoj konstruis monumenton, por memori al la loĝantaro, kiuj helpis al britoj. Dum la Vjetnamia milito Usono havis aerbazon, kiu nun estas ankaŭ du-uza komerca flughaveno.

Ekonomio
--------

Ubonratĉathani estas grava komerca centro por rizoj, brutaro, porkoj, sukeroj, lignoj, kotonoj kaj tabakoj.

Trafiko
-------

Ubonratĉathani estas finstacio de la fervojo el Bankoko ekde 1930. La urbego havas 4 gravajn vojojn (al Laoso, Bankoko, kaj aliaj urboj) kaj flughavenon.

Klimato
-------

Ubonratĉathani troviĝas en la tropika klimato. La pluvsezono aŭ musonosezono daŭras de majo ĝis oktobro. La ceteraj monatoj apartenas al la seka sezono, tiam malpli pluvas, sed en decembro kaj januaro apenaŭ pluvas. En la jaro pluvas resume 1582 mm. La averaĝa temperaturo estas 27 °C, laŭmonate la temperaturo ŝanĝiĝas inter 22-42 °C.

Nokta bazarado en Ubonratĉathani

Vidindaĵoj
----------

* filio de nacia muzeo
* pluraj preĝejoj, ankaŭ moskeo
* budhana arbarmonaĥejo

Fontoj
------

* WikiTrans
* 

* 
* 
* StacidomoStacidomo
**Tudersdorf,** kroate **Tarodova Čenča/Tudorica,** hungare **Taródcsencs** [tarOdĉenĉ] estas iama vilaĝo, nun parto de Tobaj en Aŭstrio, en la federacia lando Burgenlando, en distrikto de Güssing.

Bazaj informoj
--------------

* Poŝtkodo: 7540
* Telefonkodo: 03322
* Aŭtokodo: GS
* Loĝantaro:
* 47° 06′ 00″ N 16° 16′ 30″ O﻿ / ﻿47.10000 °N, 16.27500 °O﻿ / 47.10000; 16.27500 (mapo)Koordinatoj: 47° 06′ 00″ N 16° 16′ 30″ O﻿ / ﻿47.10000 °N, 16.27500 °O﻿ / 47.10000; 16.27500 (mapo)

Situo
-----

Tudersdorf situas laŭ rojo. Güssing troviĝas je 7 km-oj.

Historio
--------

La unua mencio okazis en 1582 en formo *"Radovan Chench"*. En 1787 vivis tie 71 homoj en 11 domoj, en 1828 77 homoj en 11 domoj. En 1910 vivis en Taródcsencs 98 homoj, plejparte aŭstroj. Ĝis 1921 ĝi apartenis al Vas (reĝa departemento), al distrikto de Németújvár, poste al Aŭstrio (escepte inter 1928-1945 al Germanio). En 1971 Tudersdorf aliĝis al Tobaj.

Vidindaĵoj
----------

* vojranda kruco de 1909
La **Unuigita Socialisma Partio** (france "Parti Socialiste Unifié" aŭ **PSU**) estis franca politika partio fondita la 3-an de aprilo 1960. Ĝi reprezentis je sia fondiĝo la tendencojn de la dua maldekstro, kiu politike situis inter la socialdemokratia Franca Sekcio de la Laborista Internacio (SFIO) kaj la Franca Komunisma Partio (PCF), la PSU sin dissolvis en novembro 1989.

La PSU apogis sin sur la transformiĝo (kaj laikiĝo) de la Franca Konfederacio de Kristanaj Laboristoj (CFTC) en Francan Demokratian Konfederacion pri Laboro (CFDT) kaj defendis, en la jardeko de 1970, la memzorgisman eksperimenton, subtenanta aparte la laboristoj de la entrepreno Lip. La unua sekretario estis, de 1960 ĝis 1967, Édouard Depreux, eksa socialisma ministro pri enlandaj aferoj, poste Michel Rocard, de 1967 ĝis 1973.

Alain Badiou estis unu el la fondintoj kaj tre aktiva en la partio.

Eksteraj ligiloj
----------------

* TTT-ejo de "Amis de Tribune Socialiste"
* TTT-ejo "Institut Tribune Socialiste"


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri marksismo |
La "Kruco kaj Flamo", simbolo de la Unuiĝinta Metodisma Eklezio.
La **Unuiĝinta Metodisma Eklezio** (angle, *United Methodist Church*; diversaj aliaj nomoj laŭlingve kaj laŭlande) estas tutmonda protestanta kristana eklezio. Ĝia centro estas en Usono, sed pli ol 40% el ĝiaj membroj estas en aliaj landoj. En novembro 2015 la tutmonda eklezio havis ĉirkaŭ 12,1 milionoj da membroj, el kiuj ĉirkaŭ 7,2 milionoj estis en Usono. La Unuiĝinta Metodisma Eklezio estas la plej granda organizita eklezio inter la entute ĉirkaŭ 80 milionoj da metodistoj aŭ veslianoj. Ĝi formas grandan parton de la Monda Metodisma Konsilio. Sub la nuna nomo la eklezio kreiĝis en 1968 per la kunfandiĝo de "The Methodist Church" ("La Metodisma Eklezio") kaj "The Evangelical United Brethren Church" ("La Evangelia Unuiĝinta Eklezio de la Frataro"). Teologie, la Unuiĝintaj Metodistoj estas plejparte arminianaj. Organize, ĝi havas (kontraste al iuj metodismaj eklezioj) episkopojn.

La *United Methodist Committee on Relief* (UMCOR) aŭ en Esperanto Unuiĝinta Metodisma Komitato por Helpado estas la tutmonda homama, neprofitcela organizaĵo de la Unuiĝinta Metodisma Eklezio (UMC) pri helpo kaj evoluigo.

Fontoj
------

Koncizegigita el informoj en la angla Vikipedio.

* Kategorio Unuiĝinta Metodisma Eklezio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Tuen Mun,** ĉine **屯門/屯门** estas metropolo en Honkongo.

Geografio
---------

Tuen Mun situas en sudorienta parto de Ĉinio laŭ la marbordo ĉe enfluejo de rivero same nomata Tuen Mun.

Tuen Mun

Historio
--------

La loko estis loĝata jam dum la neolitiko. Dum la ĉinoj ĝi estis komence vilaĝo, poste kampurbo. Portugaloj havis la lokon inter 1514-1521. En 1899 la britoj luis la teritorion po 99 jaroj kaj nomumis la lokon **Castle Peak**. Tio estis parto de Nova Teritorio. Tiam vigla komercado komenciĝis. En 1941 la japanoj okupis la urbon. En 1965 "Castle Peak New Town" fondiĝis. En 1997 la britoj redonis la tutan Honkongon. La loĝantaro ricevis politikajn kaj ekonomiajn privilegiojn, tamen kelkaj migris al Aŭstralio kaj al similaj landoj.

Klimato
-------

Tuen Mun havas malsekan tropikan klimaton. Jare pluvas po 2400 mm. La temperaturo estas inter junio-septembro preskaŭ 30 °C, inter decembro-februaro iom malpli, ol 20 °C.

Trafiko
-------

La pasaĝeroj uzas aŭtobusojn, fervojojn kaj pramojn.

Vidindaĵoj
----------

* katolika preĝejo
* urbodomo
* biblioteko
* muzeo
* universitato

Panoramo en Tuen Mun
Marborda parto de Tuen Mun
Nubskrapuloj en Tuen Mun
Vido en Tuen Mun
**Tugurt** aŭ **Tugurto**, aŭ en franca **Touggourt** (arabe ﺗﻮﻗﺮت; Berbere: , laŭvorte *elirejo* aŭ *pordego*) estas urbo kaj komunumo (municipo), iama sultanlando kaj ĉefurbo de la Distrikto Tugurto, en la Provinco Uargla, Alĝerio, konstruita ĉe oazo en Sahara. Je la censo de 2008, la komunumo havis 39,409 loĝantojn, el 32,940 en 1998, kaj jaran kreskindicon de 1.8%. Tamen, la urba areo de Tugurto inkludas la komunumojn Nezla, Tebesbest kaj Zauia El Abidia, por totala loĝantaro de 146,108.

Tugurt elstars ĉefe pro sia produktado de daktiloj. Ĝi estis iam ĉirkaŭata de fosaĵo, kiun la francoj plenigis. *Bradt Travel Guides* priskribas Tugurton kiel "tre moderna urbo de bloka arkitekturo kaj tiele nealloga. La centro estas trankvila plej el la tago pro la varmo sed estas pli aktiva nokte kiam la personoj venas al la stratoj."

Referencoj
----------

1. 1 2 3   Population: Ouargla Wilaya (france). Office National des Statistiques Algérie. Alirita 24a de Februaro 2013.
2. ↑   Algeria Communes. Statoids. Alirita 8a de Marto 2013.
3. ↑  Oakes, Johathan.  (17a de Junio 2008) *Algeria: the Bradt travel guide*. Bradt Travel Guides, p. 199. ISBN 978-1-84162-232-3.

Vidu ankaŭ
----------

* Urboj de Alĝerio

Eksteraj ligiloj
----------------

* WorldStatesmen - Algeria - Tuggert
**Torrecilla de los Ángeles** (Tureto de la Anĝeloj) estas municipo de Hispanio, en la provinco de Cáceres, regiono de Ekstremaduro. Estas dek vilaĝoj en la provinco kies nomoj komencas per derivaĵoj el la hispana vorto "torre", turo, kiel pruvo de la iama graveco de loĝado ĉe defenda konstruaĵo.

Loĝantoj
--------

La loĝantoj nomiĝas *jareros*. La censita populacio en 2009 estis de 687 loĝantoj.

Situo
-----

Torrecilla de los Ángeles estas situa en la nordokcidenta parto de Ekstremaduro en la komarko aŭ distrikto Sierra de Gata, sed tiuj antaŭ la komenco de la komarko Hurdes, ege malproksime de la provinca kaj de la regiona ĉefurboj. La areo de ties teritorio estas de 43,29 km². La plej proksimaj urboj estas Coria kaj Moraleja.

Ekonomio
--------

Agrikulturo, forstado (pinaroj) kaj brutobredado (kaproj).

Demografio
----------

|  |
| --- |
| **Demografia evoluo de Torrecilla de los Ángeles inter 2001 kaj 2006**
 |
| **2001** | **2002** | **2003** | **2004** | **2005** | **2006**
 |
| 757 | 768 | 745 | 723 | 720 | 708 |
Tonsurato en pentraĵo de Fra Angelico.
La **tonsuro** estas rita praktiko uzita en diversaj religioj; en kristanaj eklezioj ĝi konsistas en la razado de eroj de haroj sur la kapo de la kleriko. Signo de rezigno al la mondo kaj al ties mondumaĵoj, ĝi estas ankaŭ, kun la surmeto de la nova vesto, elemento de rito kiu simbolas morton kaj renaskiĝon kiel forviŝon de la antaŭaj pekoj.

Historio de la tonsuro
----------------------

La origino, en kristanismo, de la tonsuro malmulte certas, sed certas ke ĝi ne estis vaste praktikata en la antikvaj epokoj. Eble troveblas ligo, kristanigita, kun la tonsuro praktikata en Romo sur infano dum transiga rito. 

La tonsuro enradikiĝis kaj fariĝis komuna komence de la mezepoko.

Sankta Hieronimo el Stridono aludas al tonsuro preterpase kaj ĝin aprobas en la mezuro ke ĝi utilu por distingi la klerikojn de barbaroj kaj soldatoj, sed kondiĉe ke la kranio ne estu tute razita, marko senhonoriga de la sklavoj iam en Romo. 

La tonsuro aperis dekomence sur la kapo de la monaĥo antaŭ konkeri la sekularajn pastrojn (6-a jarcento ĉirkaŭ); kaj fine estis vastigita de la fratuloj de Sankta Francisko kaj Sankta Dominiko. 

Ekde la 7-a jarcento ekaperis diversaj formoj de tonsuro kaj konkuris por ... superegi. Ili estas: 

* la **orienta tonsuro**, konsistata en tutkapa razado, taksata sugestita de la apostolo Sankta Paŭlo; estas praktikata ĉe la Ortodoksa Eklezio kaj ĉe la Orientaj Katolikaj Komunumoj;
* la **kelta tonsuro**, konsistanta en la razado de ero antaŭa de la kapo, de orelo al orelo, taksata inpirita de la aŭtoritato de la apostolo Sankta Johano;
* la **roma tonsuro**, konsistanta en la razado de la nura alta ero de la kranio, dum la ceteraj haroj formas kronon, taksata fondita sur la aŭtoritato de la apostolo Petro.

Roma tonsuro
Kelka tonsuro en bohema skulptaĵo
La benediktana regulo (6-a jarcento) mencias preterpase la tonsuron, parolante pri iuj kiun "mensogas antaŭ Dio per sia tonsuro" (ch. 1, 7).

Ene de la Katolika Eklezio la roma tonsuro tute superis la aliajn du; kaj restis deviga ĝis 1972, kiam *Motuproprio* **Ministeria quædam** de Paŭlo la 6-a ĝin igis libervola, konsentante kun la nerekta invito de la Dua Vatikana Koncilio

Tonsuro estas praktika ankaŭ en Hinduismo kaj Budismo kaj Islamismo kaj, se koncerni la religian traktadon de la hararo, ankaŭ en Judismo.

Hinda junulo estas tonsurita dum *Upanayana*.

Referencoj
----------

1. ↑  Marie-France Auzepy, Histoire du poil, Belin, 2011, 352, isbn=2701148219
2. ↑  La tonsurado, laŭ la kanona juro, kutime antaŭis, kiel «minoraj ordinoj» la ricevadon de la «majoraj ordinoj» kaj konsistis en tranĉo de kvin hartufoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Transiga rito
* Sinodo de Whitby
* Kapo de monaĥo
* religia vesto
* Antropopoiezo
Pizo
**Unujara planto** aŭ **unusomera planto** estas fakesprimo en botaniko por tiuj moltigaj plantoj, kiuj ĝermas, floras kaj pereas post fruktomaturiĝo, ene de unu jaro. La veraj unujaraj plantoj kelkfoje pluvivas ol unu jaro, se io malhelpas la fruktoelformiĝon. Oni ankaŭ nomas kelkajn sensemajn plantojn unujara, kvankam ili ne floras.

En hortikulturo, oni nomas unujara planto tiujn, kiuj estas plantitaj eksteren printempe aŭ somere kaj travivas unu kultivan periodon. Multaj nutraĵaj plantoj estas unujaraj, inkluzive la cerealojn. Oni kultivas kelkajn plurjarajn kaj dujarajn plantojn kiel unujara, precipe, se ĝi ne toleras la malvarmon de la kultiva zono. La karoto, tubercelerio kaj petroselo estas dujaraj plantoj, se oni kultivas ilin kiel unujaraj plantoj.

La vivciklo de la unujara planto (de grajno al grajno) daŭras ĉe kelkaj specioj dum kelkaj monatoj, sed plej ofte dum pluraj monatoj. Multaj dezertaj kaj kelkaj fiherboj estas nomata efemera planto, ĉar sia vivciklo estas kelkaj semajnoj. Tiuj plantoj atendas en plimulto de la jaro por la konvenaj ĝermaj kondiĉoj, en formo de grajno.

Al la veraj unujaraj plantoj apartenas la maizo, kapa laktuko, pizo, florbrasiko, akvomelono, fazeolo.

Vidu ankaŭ
----------

* Staŭdo
* Plantaj vivoformoj laŭ Raunkiær

* Kategorio Unujara planto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Biologio |
**Torregalindo** [toregaLINdo] estas vilaĝo kaj municipo en la provinco Burgoso, regiono Kastilio kaj Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la distrikto Ribera del Duero en la sudo de la provinco. La loknomo *Torregalindo* estas komprenebla kiel *Turo de Galindo*, alude al iama posedanto.

Geografio
---------

Ruinoj de la kastelo.
Ĝi troviĝas je km de provinca ĉefurbo Burgoso kaj je 12 km de Aranda de Duero, distrikta ĉefurbo. Havas areon de 15,358 km² kun 120 loĝantoj (2021).

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado fine de la 9-a jarcento. La kastelo datas almenaxu de la 10-a jarcento, kiel parto de la defendolinio de la rivero Riaza. Ĝis mezo de la 13-a jarcento ĝi apartenis al la *Comunidad de Villa y Tierra de Haza*. Ekde tiam ĝi estis disputata de kelkaj feŭdaj senjoroj, kiel López de Haro, jam en la 15-a jarcento (1479) Beltrán de la Cueva, kiu plifortigis la fortikaĵn per la cilindra turo, kaj finfine la grafoj de Siruela.​

Ĝi estis ĉefurbo de la iama *Jurisdicción de Torregalindo* en la Partio de Aranda de Duero, kiel senjorlanda jurisdikcio plenumita de la grafo de Siruela kiu nomumis ordinaran urbestron.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj, vitejoj), kaj brutobredado (ŝafoj). Lastatempe plej ekgravis kultura kaj rura turismo, ekzemple piedirado tra naturaj lokoj. Ĉefaj vidindaĵoj estas romanika preĝejo, ruinoj de la kastelo kaj vinkeloj.

Eksteraj ligiloj
----------------

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Burgoso

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 780265
 |
**Toos Goorhuis-Tjalsma** (1915 - 5-a de januaro 2004) estis kune kun sia amikino Bertje JENS la elpensinto de la Pieterpad.

Ili elpensis la padon en 1978 kiam ili promenis de la loĝurbo de Bertje, Groningen al Tilburg, la loĝurbo de Toos. Ili entreprenis ĉi tiun promenon por "ankaŭ iam promeni en Nederlando". Ili estis spertaj promenantoj, kiuj tamen ĉiam promenis en la eksterlando, ĉar tiam en Nederlando ne ekzistis long-distanca-promenpadoj. Ĉar tiuj ne estis ili decidis mem priskribi itineron, "tiel ke la infanoj ankaŭ povos promeni laŭ la itinero". 

Dum la promenado ili pripensis la koncepton de la het Pieterpad, por promeni de **Pieter**buren en la ekstremaĵo de la nordo al la Sint **Pieter**sberg en la ekstremaĵo de la sudo. Post tio ili ŝanĝigis iliajn planojn, iris aŭtobuse (ili estis en la sudo de Drenthe) al Pieterburen. Post kiam ili priskribis la etapon de Pieterburen al Groningen, ili revenis al la loko kie ili antaŭe haltis kaj daŭrigis ilian promenadon, ĉifoje al la Sint-Pietersberg.

Ĝenerale oni konsideras Toos kiel la elpensinto de la pado, ĉar ŝi skizis la itineron.
**Antonia Grietje (Tooske) Ragas-Breugem** (Zwolle, 3-an de junio 1974) estas nederlanda televidoprezentistino, aktorino kaj kantistino. Ragas por la granda publiko antaŭ ĉio konatiĝis pro la prezentado de la programo Idoloj. Ŝi komencis sian televidokarieron kiel videoĵokeo ĉe TMF. Plue ŝi partoprenis en muzikalo kaj aktoris. Ŝi videblis kiel stevardino en 06/05, la filmo de Theo van Gogh pri la murdo de Pim Fortuyn.

Juneco, eduko kaj komenco
-------------------------

Tooske Ragas (2020).
Tooske Ragas kun Peter van der Sluijs el Spijkenisse (2012).
Breugem naskiĝis en nederlande reformita familio kaj havas du pliaĝajn fratojn. La religio ludis gravan rolon en ŝia vivo. Je junaĝo ŝi kantis en infankoruso, krom tio ŝi ankaŭ ĵazbaletis.

Breugem trapasis la gimnazion je la Carolus Clusius kolegio en Zwolle kaj sekve studis anglan lingvon- kaj filologion je la Universitato Utreĥto. tiun edukadon ŝi finstudis en 1998. En 1992 ŝi rondiris kun teatrogrupo *Up with People*. Tooske estis kantistino en la popgrupo *Bogy Bogy*. En 1996 ŝi fariĝis *Fraŭlino-Overijssel* kaj kvara en la *Fraŭlino-Nederlando-elekto*.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 712897
* VIAF: 305831847
* ISNI: 0000 0004 2327 5816
* MBA: dfff967e-09e6-45a4-ab32-c6a21ac962c9
 |
**Torreón** estas unu el la 38 komunumoj de la meksika subŝtato Coahuila, kiu situas en norda Meksiko kun limo al Usono. La ĉefurbo de la komunumo estas Torreón. La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 05035.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 577477 loĝantojn. El tiuj estis 281123 viroj kaj 296354 virinoj. La komunumo havas surfacon de 1947,7 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 1120 metroj super la marnivelo.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 1995 en la komunumo vivis 451317 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 437 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 0,097 % de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon.

El la loĝantoj (pli aĝaj ol 5 jaroj en la jaro 1995), 370994 personoj apartenis al la katolika religio kaj 18236 personoj al la protestantisma religio. 8056 personoj apartenis al aliaj religioj kaj 8432 personoj statistike apartenis al neniu religio.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).
**Topas** estas municipo de la provinco Salamanko, en la aŭtonoma komunumo Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la Jurisdikcia teritorio de Salamanko en la nordo-centro de la provinco kaj al la Municiparo La Armuña. En ties municipa teritorio estas ekde 1995 la prizono konata kiel *Centro Penitenciario Topas*. 

Kastelo de Villanueva del Cañedo (konata ankaŭ kiel Kastelo *del Buen Amor* (pro la *Libro de buen amor*).
Ĝia municipa teritorio estas formata de la loĝlokoj Cañedino, Cardeñosa, Ízcala, San Cristóbal del Monte, Topas, Valdehermoso, Valdibáñez, Valdío, Villanueva de Cañedo kaj Centro Penitenciario, okupas totalan areon de 112,30 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2017, ĝi havis 549 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 700 loĝantojn ekde la komenco de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. Ĝi distas 28 km de Salamanko, provinca ĉefurbo. 

Ĝi fondiĝis en la 12-a jarcento. En postaj jarcentoj suferis pro militoj ĉefe dum la Hispana Milito de Sendependigo. 

La tradiciaj agrikulturo (cerealoj, paŝtaĵoj) kaj brutobredado (bovoj kaj ŝafoj en kverkaroj) lastatempe iom dekadencis, sed pluas. Lastatempe rura turismo ekgravis. Estas luksa hotelo en la Kastelo *del Buen Amor*.

La urbestro estas de maldekstra partio PSOE.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Salamanko


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 753497
 |
**Tuiskon ZILLER** (naskiĝinta la 22-an de decembro 1817 en Wasungen, mortinta la 20-an de aprilo 1882 en Lepsiko) estis germana pedagogo kaj juristo.

Vivo
----

Post studo de filologio ĉe la Universitato de Lepsiko li aktivis kiel pedagogo en Meiningen. Ekde 1850 li studis jursciencojn en Lepsiko, habilitiĝis en 1853 kaj iĝis privata docento. Tamen li transiris en 1854 je teorio de instruo. En 1861 li fondis pedagogian seminarion kun trejno-lernejo (1862). Ero de la skolo de Johann Friedrich Herbart kolektiĝis ĉirkaŭ li ekde 1868 kiam estiĝis la societo »Verein für wissensĉaftliĉe Pädagogik«. En 1864 Ziller iĝis eksterorda profesoro pri filozofio.

Graveco
-------

Li verkis: »Einleitung in die allgemeine Pädagogik« (Lepsiko 1856); »Die Regierung der Kinder« (Lepsiko 1858); »Grundlegung zur Lehre vom erziehenden Unterriĉt« (Lepsiko 1865); »Herbartische Reliquien« (Lepsiko 1871); »Vorlesungen über allgemeine Pädagogik« (Lepsiko 1876; ekde la 3-a eldono »Allgemeine Pädagogik« kun eldonisteco de Just, 1892); »Allgemeine philosophische Ethik« (Lepsiko 1880). 

Inter 1860 kaj 1865 li eldonis kune kun Friedrich Heinrich Theodor Allihn  la periodaĵon »Zeitschrift für exakte Philosophie« (Köthen), ekde 1865 kun Ludwig Friedrich Georg Ballauf »Monatsblätter für wissenschaftliche Pädagogik« (Lepsiko). La ĉi-lastan anstataŭis ekde 1868 »Jahrbuch des Vereins für wissenschaftliche Pädagogik«.

Fonto
-----

*Meyers Großes Konversations-Lexikon*, volumo 20. Lepsiko 1909, p. 928 (tie ĉi interrete)

Eksteraj ligiloj
----------------

* prelegoj de li Lepsike
* katalogo de lepsikaj profesoroj
* Art. "Ziller, Tuiskon" de Wilhelm Rein je: *Allgemeine Deutsche Biographie*, volumo 45 (1900), p. 227–229 (tie ĉi interrete)