recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
|  |  |
| --- | --- |
|  Polurinda artikolo | Ĉi tiu artikolo bezonas **poluradon**, ĉar ĝi montras stilajn kaj/aŭ gramatikajn kaj/aŭ strukturajn problemojn, kiuj ne konformas al stilogvido.

---

La priskribo de la problemo troviĝas ĉi tie. Bonvolu ŝanĝi la enhavon por plibonigi la artikolon. |

**Usonjuda Kundistribua Komitato** (angle *American Jewish Joint Distribution Committee*) (*JDC*) estas juda humana organizo de Usono. Estas bazita en Novjorko. Estis fondita en la jaro 1914, ĝi hodiaŭ ĉeestas en pli ol 70 landoj. La *JDC* helpo al la judaj komunumoj de la mondo tra sia kovrado asistado socia. La organizo financas same humanaj projektoj destinitaj al komunumoj ne judaj.

Aktivecoj
---------

La **Usonjuda Kundistribua Komitato** fondusoj programojn por helpi malriĉajn judojn de la Komunumo de Sendependaj Ŝtatoj kaj la landoj de Orienta Eŭropo, disponigante manĝaĵon, medicinon, hejmo zorgo kaj prizorgi maljunan judoj, kaj infanoj kiuj bezonas helpon. La JDC ankaŭ permesas malgrandaj judaj populacioj en Latinameriko, Afriko kaj Azio landoj, subteni bazaj sociaj servoj, kaj helpas certigi judan estontecon por iliaj junaj kaj por estontaj generacioj. En Israelo, la JDC respondas al la bezonoj levitaj pro la krizo, dum helpanta plibonigi prizorgon por maljunuloj, infanoj kaj juneco, novaj enmigrintoj, la handikapuloj kaj aliaj vundeblaj grupoj loĝantaroj.

Vidu ankaŭ
----------

* Sinagogo de Caen

Eksteraj ligiloj
----------------

* *American Jewish Joint Distribution Comitee* (Angla lingvo)
La **Uzbeka Soveta Socialisma Respubliko** aŭ mallongigite **SSR Uzbekio** (uzbeke *Ўзбекистон Совет Социалистик Республикаси*) estis la nomo de Uzbekio kiam ĝi apartenis al Sovetunio, estante unu el la 15 respublikoj de Sovetunio.

Historio
--------

En 1924, oni redifinis la internajn landlimojn de Centra Azio laŭ etnaj vidpunktoj, determinitaj de Stalino, Komisaro de la Popolo por la Naciecoj de la registaro de Lenino. La 27-an de oktobro de tiu jaro oni fondis la *SSR Uzbekio* el la unio de la Bukara Popola Soveta Respubliko, la Ĥorezma Popola Soveta Respubliko kaj parto de la Aŭtonoma Soveta Socialisma Turkestana Respubliko kaj fariĝante pli respubliko ene de Sovetunio.

Ĝis 1929 la *SSR Uzbekio* inkluzivis la *ASSR de Taĝikio*, sed en tiu jaro ĝi disiĝis kaj akiris la saman statuson ene de Sovetio. En 1930, la ĉefurbo estis translokita de Samarkando al Taŝkento, kaj en 1936, aldoniĝas la *Karakalpaka Aŭtonoma Soveta Socialisma Respubliko* kiu ĝis tiame apartenis al la SSR Kazaĥio.

La 1-a de septembro 1991 la *SSR Uzbekio* ŝanĝis la nomon al *Respubliko Uzbekio*, restante ene de Sovetio ĝis la 26-a de decembro samjare, kiam ĝi proklamis la sendependon.

Vidu ankaŭ
----------

* Nacia himno de Uzbekio
Uzdin troviĝas en (verda) Municipo Kovaĉica en Serbio
Municipo de Kovaĉica
Ortodoksa rumana preĝejo de Uzdin
**Uzdin,** serbe **Уздин,** hungare **Újozora** estas vilaĝo en Serbio, en provinco Vojvodino, en distrikto **Suda** Banato, en municipo de Kovaĉica.

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 85  km²
* Koordinatoj: 45°12′10″N 20°37'07″E
* Alto super marnivelo: 70 m
* Loĝantaro: 2490
* Poŝtkodo: 26216
* Telefonprefikso: 013
* Aŭtokodo: PA

Situo
-----

Uzdin situas sur ebenaĵo, laŭ flankovojoj, laŭ maldekstra bordo de Timiş.

Historio
--------

La vilaĝo apartenis ĝis Traktato de Trianon al Hungara reĝlando, al Torontál, al distrikto de Antalfalva, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio, ekde 2006 kiel Serbio. En 1941 la germana armeo okupis la komunumon ĝis 1944. En 2002 loĝis en Uzdin 2498 homoj, (1909 rumanoj (76 %), 349 serboj, 76 ciganoj, 30 slovakoj, 22 jugoslavianoj, 17 hungaroj kaj aliaj).

Vidindaĵoj
----------

* ortodoksa rumana preĝejo

Famuloj
-------

En la iama Újozora naskiĝis hungara baletisto Aurél Milloss.

Vidu ankaŭ
----------

* Strukturo de Vojvodino
**Uszód** (usOd) estas vilaĝo en Hungario, en regiono **Suda Ebenaĵo**, en departemento Bács-Kiskun, en subregiono de Kalocsa. En la vilaĝnomo estas rekonebla hungare la vorteto floso.

* Areo: 25 km²
* Loĝantaro: 1100
* Poŝtkodo: 6332
* Telefonprefikso: 78

Situo
-----

La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ la maldekstra Danubo, laŭ traira flankovojo. Kontraŭe troviĝas nukleoenergia centralo ĉe la riverobordo.

Historio
--------

La unua mencio devenis el 1318. Dum la turkoj la vilaĝo pluvivis, ĝi apartenis laŭ la nunaj nocioj al departemento Szeged, al distrikto de Kalocsa, krome ekzistis ankaŭ administrado de Habsburgoj. En 1599 okazis akva batalo sur Danubo inter Uszód kaj Foktő. La turkoj grave malvenkis. En 1952 2 kolĥozoj formiĝis. La loĝantoj produktas precipe spicaĵojn.

Vilaĝservoj estas lernejo, infanĝardeno, kulturdomo, poŝto, apoteko, policano, sportejo, kuracejo, klubo de maljunuloj.

Vidindaĵoj
----------

* kalvinana preĝejo de 1790, rekonstruita en en 1901
* katolika preĝejo de 1870
Koordinatoj: 54° 19′ 00″ N 59° 23′ 00″ O﻿ / ﻿54.31667 °N, 59.38333 °O﻿ / 54.31667; 59.38333 (mapo)

**Uĉali** (ruse *Учалы*) estas urbo en Baŝkirio en Rusio.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 80455.

La urbo estis fondita kaj ekhavis statuson de urbo en jaro 1963.

La interurba telefona kodo estas 34791, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

Diferenco de la loka kaj moskva tempoj estas 2 horoj (en jaro 2011).

La urbo estas en suda Uralo, en 10 km de fervoja stacio kun la sama nomo kiel la urbo.

En jaro 1959 la urbo havis 11,3 mil loĝantojn.

En jaro 2002 la urbo havis 37,2 mil loĝantojn.

En jaro 2009 la urbo havis 39,6 mil loĝantojn.

Flago de Baŝkirio
Administra divido de Baŝkirio

**Ĉefurbo**: Ufa

**Urbaj distriktoj**:
Agidel |
Kumertau |
Meĵgorje |
Neftekamsk |
Oktjabrjskij |
Salavat |
Sibaj |
Sterlitamak |
Ufa 

**Municipaj distriktoj**:
Abzelilova |
Alŝeeva |
Arĥangelska |
Askina |
Aurgaza |
Bajmaka |
Bakala |
Baltaĉeva |
Belebeja |
Belokataja |
Belorecka |
Biĵbuljaka |
Birska |
Blagovara 
Blagoveŝĉenska |
Buzdjaka |
Burajeva |
Burzjana |
Ĉekmaguŝa |
Ĉimŝa |
Davlekanova |
Duvana |
Djurtjulia |
Fjodorovka |
Gafura |
Ĥajbulina |
Janaula |
Jermekejeva |
Iglina |
Iliŝeva |
Iŝimbaja 
Kaltasa |
Karaidela |
Karmaskala |
Kiga |
Krasnokama |
Kugarĉa |
Kuŝnarenkova |
Kujurgaza |
Meleuza |
Meĉetlina |
Miŝkina |
Mijaka |
Nurimanova |
Salavata |
Sterlibaŝeva |
Sterlitamaka |
Ŝarana 
Tatiŝla |
Tujmaza |
Uĉala |
Ufa |
Zianĉura |
Zilaira 

 

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
*Tiu ĉi artikolo temas pri akvofalo. Ekzistas ankaŭ la artikolo pri la samnoma rivero.*
**Uĉansuo** (ruse *Учан-Су*, ukraine *Учан-Су*, krime-tatare *Uçan Suv*) estas akvofalo en Krimeo (Ukrainio) sur la samnoma rivero. La akvofalo altas 98 metrojn kaj estas la plej alta akvofalo de Ukrainio.

La nomo de la akvofalo venas de la krime-tatara lingvo kaj signifas laŭvorte "fluganta akvo" (*uçan* - "fluganta", *suv* - "akvo"). Oni konas ankaŭ aliajn nomojn de la akvofalo: Kremasto-Nero (helene Κρεμαστόν νερόν - "Pendanta akvo") kaj Akar-Su (krime-tatare Aqar Suv - "fluanta akvo").

La akvofalo troviĝas sur la alto de ĉirkaŭ 390 metroj super la marnivelo en la montar-arbara regiono kelkajn kilometrojn for de Jalto, proksimume 800 metrojn for de la aŭtoŝoseo Jalto-Baĥĉisarajo. La akvofalo havas du etaĝojn. Sur la unua etaĝo estas konstruita negranda konstruaĵo kun skulptaĵo de aglo - en la konstruaĵo komenciĝas la akvokondukilo, kiu parte direktas akvon al la Mogabia akvorezervujo. La jar-averaĝa kvanto de la akvo, pasanta tra la akvofalo, estas ĉirkaŭ 50 litroj en sekundo.

Plej imprese la akvofalo aspektas post pluvegoj aŭ printempe dum la degelo de neĝo sur la altebenaĵoj. Somere ĝi preskaŭ sekiĝas; en tre malvarmaj vintroj ĝi foje glaciiĝas.

En la jaro 1947 la akvofalo estis deklarita kiel protektata. Ekde 1973 ĝi apartenas al la teritorio de la Jalta mont-arbara naturrezervejo.

Kiel atingi
-----------

Oni povas atingi la akvofalon piede laŭ la ŝoseo Jalto-Baĥĉisarajo (iom pli ol 1 horo da piediro se kalkuli de la ŝoseo Jalto-Sebastopolo). Somere oni povas atingi la akvofalon per itineraj busoj, kiuj startas de la Jalta aŭtobusa stacidomo (ĉ. 40 minutoj da veturado). La akvofalo situas ĉirkaŭ 800 metrojn for de la aŭtobusa haltejo. Somere la aliro al
la akvofalo estas pagenda, tamen en la malvarma sezono ĝi viziteblas libere.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Uĉansuo (akvofalo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Bildgalerio de la akvofalo[*rompita ligilo*]
Transkarpata provinco en Ukrainio
Distrikto de Velikij Bereznij en Transkarpatio
Panoramo de Uĵok
Ortodox bojkó fatemplom Uzsokon

Bazaj informoj
--------------

**Uĵok,** ukraine **Ужок,** hungare **Uzsok** (uĵok) estas malgranda vilaĝo en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto de Velikij Bereznij.

* 48° 58′ 48″ N 22° 51′ 36″ O﻿ / ﻿48.98000 °N, 22.86000 °O﻿ / 48.98000; 22.86000 (mapo)Koordinatoj: 48° 58′ 48″ N 22° 51′ 36″ O﻿ / ﻿48.98000 °N, 22.86000 °O﻿ / 48.98000; 22.86000 (mapo)
* Areo: 23  km²
* Alto super marnivelo: 567 m
* Loĝantaro: 770
* Poŝtkodo: 89031
* Telefonprefikso: 3135
* Aŭtokodo: AO

Situo
-----

Uĵok situas en kaldrono, ĉe fonto de Uĵ, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Ĉop-Lviv. Velikij Bereznij troviĝas 45 km-ojn. Ĝis 1919 Uzsok estis limotrapasejo de Hungara reĝlando. La nomo kunfandiĝis kun la montpasejo. La loko estas ankaŭ akvodislimo de Karpatoj.

Historio
--------

La unua mencio devenis el 1582, tiam pro pesto la vilaĝosenhomiĝis. En 1914 tie okazis grandaj bataloj inter Rusio kaj Habsburga Imperio. Ĝis 1920 Uzsok apartenis al Hungara reĝlando, al Ung, al distrikto de Nagyberezna, poste al Ĉeĥoslovakio. En 1939 la plej orienta regiono de disfalanta Ĉeĥoslovakio deklaris malgrandan sendependan respublikon. Iom poste Hungario okupis la respublikon kaj tuj aranĝis aŭtonomion, kies apartaĵo estis Uĵok/Uzsok. Ekde 1945 Uĵok apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio.

Vidindaĵoj
----------

* ortodoksa ligna preĝejo de 1745
* apuda montaro

Vidu ankaŭ
----------

* Uĵoka montpasejo
Uŝabto de Ramseso la 4-a. Muzeo Luvro.
**Uŝabto** aŭ **Uŝebto** estas egipta termino kiu signifas «kiuj respondas» kaj estas etaj statuoj kiuj, en la Antikva Egiptio, estis metitaj en la tombo de la mortinto. La plejmulto ili estis faritaj el fajenco, ligno aŭ ŝtono kvankam la plej valoraj estis faritaj el lazurito. Ĝia celo en la religio kaj egipta mitologio estis ilia utilo por la mortinto en la Aaru (la paradizo egipta), ĉar la egiptoj pensis ke la *spiritoj* de ĉi tiuj statuetoj labous por ili en la postmorto.

Ĝenerale estis mumiformaj statuetoj, laŭ bildo de la mortinto, portante ŝpaton kaj kelkfoje sakon ĉe la dorso. En la Meza Egipta Imperio ili portis la sorĉkanto 472 de la Tekstoj de la sarkofagoj; dum la Nova Egipta Imperio, en la antaŭa parto ĝi portis la 6a ĉapitron de la Libro de mortintoj kiu, per recitado, donis vivon al la statueto kaj tiel ili povis labori por la mortintoj.

La kvanto de uŝabtoj metitaj en la tombo variis laŭ la epoko kaj graveco de la mortinto. Kelkaj tomboj de la Nova Iperio posedis 365 uŝabtojn aŭ pli. Pli ol 400 estis eltrovitaj en la tombo de la faraono Tutanĥamono, en tiu de Setio la 1-a pli ol 700, kaj en tiu de Taharko pli ol mil.

* Kategorio Uŝabto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Bildo kreita ĉirkaŭ la jaro 1470 por la ĉefa praga utrakvisma Preĝejo de Virgulino Maria antaŭ Týn bildigas Kriston Suferantan, kiel li sin mem en komunio donas sub ambaŭ specoj (el la flanko li eltiras hostion, en kalikon enverŝas lia sango).
**Utrakvismo** (el latino *sub utraque specie*, tio estas, "en ambaŭ specoj") estas tendenco de pensaro en kristanismo kiu asertas, ke la eŭkaristio devas esti havigita ĉiam al ĉiuj kredantoj en "ambaŭ specoj", tio estas, pano kaj vino. En la praktiko de kelkaj kristanaj eklezioj, ĉefe en la katolika eklezio, tradicie nur la pastroj trinkis la vinon konsekritan dum la celebro de la meso.

Historie, la utrakvistoj estis frakcio de la Husanoj, partianoj de la teologo Jan Hus, kiu estis ekzekutita en la brulŝtiparo en 1415.​

Post epoko de militoj, ĉefe en la tiama Moravio,​ la utrakvistoj reamikiĝis kun la katolika eklezio. Tamen, la utrakvismo survivis kiel diversaj aperoj de reformo de la eklezio, ĝis en 1920 oni konstituis la ĉeĥoslovakan husanan eklezio sendepende.

Notoj
-----

1. ↑   D. MacCulloch, Reformation: Europe's house divided, Penguin Books, Londono, 2004, p. 37.
2. ↑   C. Grimberg, Historia Universal: Los siglos del Gótico, Ediciones Daimon, Madrid, 1973, pp. 83-87.

Bibliografio
------------

* Grimberg, Carl (1973), Historia Universal: Los siglos del Gótico, Ediciones Daimon, Madrid, ISBN 84-231-0585-7
* MacCulloch, Diarmaid (2004), Reformation: Europe's house divided, Penguin Books, Londres, ISBN 0-140-28534-2
* Nĕmec, Ludvík (1975), The Czechoslovak Heresy and Schism: the emergence of a national Czechoslovak church American Philosophical Society, Philadelphia (EE.UU.), ISBN 0-87169-651-7


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 713083
* GND: 4756291-2
* NKC: ph126961 ph171141, ph126961
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Uttwil (stacidomo). |

Pri la komunumo
---------------

**Uttwil** (en Esperanto ankaŭ **Utvilo**) estas komunumo en la distrikto Arbon de Kantono Turgovio, Svislando. Ĝi havis 1604 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007.

Geografio
---------

Uttwil situas ĉe la bordo de Bodenlago nordoriente de Romanshorn.

Najbaraj komunumoj
------------------

Uttwil limas en nordokcidento al Kesswil, en okcidento al Dozwil, en sudokcidento al Hefenhofen, en oriento al Romanshorn, kaj en nordoriento al Bodenlago, je kiel alia flanko situas la germanaj komunumoj Friedrichshafen kaj Immenstaad am Bodensee en Baden-Virtembergo.

Trafiko
-------

Uttwil situas ĉe la trajnlinio de Svisaj Federaciaj Fervojoj de Kreuzlingen al Rorschach. Ĝi disponas ankaŭ pri liniŝipkonekto al Altenrhein kaj Konstanco. Tra la komunumo kondukas la kantona ĉefvojo n-ro 13 de Romanshorn al Kreuzlingen. La plej proksima alveturejo al la aŭtovojo A7 situas proksimume 20 km nordokcidente de Uttwil apud Kreuzlingen.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Uttwil datiĝas de la 4-a de junio 817 kiel *Uttinvillare*. Ek de la 13-a jarcento ĉefa bienposedanto kaj reganto en Uttwil estis la Monaĥejo Münsterlingen, sub kiel servuto Uttwil restis ĝis la Helveta Revolucio en la jaro 1798.

En la jaro 1644 la tiel nomita *Utvila Negoco* (en la germana lingvo *Uttwiler Handel*) okaze de kiu la utvilanoj sub la protekto de la urbo Zuriko mal konstruis la kapelon de Sankt-Adelheid por grandigi sian preĝejon, post plendo de la abatino de Münsterlingen preskaŭ kaŭzis militon inter la cetere Svisa Ĵurkomunumo kaj Zuriko. La Ĵurkomunumo kondamnis la utvilanojn al puno de 1200 guldenoj, kiujn lastmomente Zuriko pagis por ili.

Vidu ankaŭ
----------

* Uttwil (stacidomo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la komunumo Uttwil

* Kategorio Uttwil en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: *Erich Trösch*: *Uttwil* en *Historia Leksikono de Svislando* (2015-11-14)

Bildoj
------

* Trafikcirklo en la centro de UttwilTrafikcirklo en la centro de Uttwil
* Reformita preĝejoReformita preĝejo
* Laga promenejoLaga promenejo
* Stacidomo de UttwilStacidomo de Uttwil

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Arbon |
| --- |
| Amriswil  •  **Arbon**  •  Dozwil  •  Egnach  •  Hefenhofen  •  Horn  •  Kesswil  •  Roggwil  •  Romanshorn  •  Salmsach  •  Sommeri  •  Uttwil |  |

 |


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 268369
* GND: 4314887-6
* VIAF: 236062141
* SUDOC: 157164489
 |
**VPRO** estas Nederlanda publika disaŭdiga organizo, fondita en 1926. VPRO estis mallongigo por *Vrijzinnig Protestantse Radio Omroep* [Liberale Protestanta Radio Disaŭdigo] sed ekde 1968 oni rezignis pri tiu signifo. Ĝiaj programoj estas progresemaj kaj novigaj.

Historio
--------

VPRO fondiĝis la 29-an de majo 1926. En la tradicia nederlanda disaŭdiga sistemo VPRO estis la malgranda kvina disaŭdiga asocio apud la ĝenerala AVRO, la protestanta NCRV, la katolika KRO kaj la laborista VARA. VPRO estis kontraŭ la ideo de ideologie dividita disaŭdigo kaj por nacia disaŭdigo, sed rifuzis agnoski la AVRO-n tiel. Tial ĝi restis propra disaŭdiga asocio kun liberal-protestanta ideologio. Ĝi elsendis dum kelkaj horoj semajne diservojn, kulturajn programojn k.t.p. Post la milito sub influo de E.D. Spelberg ĝi iĝis kristana-humanista elsendorganizo. Ekde la fino de la 1960-aj jaroj, junaj maldekstraj intelektuloj gajnis influon en VPRO, kio rezultis en radikalaj kaj novigaj programoj. Ekzemple, VPRO dissendis je la 9-a de oktobro 1967 la unuajn bildojn de nuda virino, Phil BLOOM, en nederlanda televido. En 1968 ŝanĝante siajn statutojn, VPRO rompis formale kun organizita liberala protestantismo. La nomo ŝanĝiĝis en "Disaŭdigasocio VPRO". En 1992 VPRO ekhavis pli ol 450 000 membrojn, kio donis rajton je pli da elsendotempo radie kaj televide.

Eksteraj ligiloj
----------------

Retpaĝo de VPRO
Koordinatoj: 49° 8′ 43.85″ N 20° 13′ 14.14″ O﻿ / ﻿49.1455139 °N, 20.2205944 °O﻿ / 49.1455139; 20.2205944 (mapo)

Funikularo en finstacio de Starý Smokovec
Funikulara veturilo n-ro 2
La **Funikularo Starý Smokovec-Hrebienok** (slovake *Pozemná lanová dráha Starý Smokovec – Hrebienok*) estas funikularo inter Starý Smokovec kaj la turisma komplekso de pinto de Hrebienok en Altaj Tatroj, Slovakio.

Historio
--------

La unuaj veturantaj materialoj estis menditaj de Matejka és Kriger (Matejka Vince kaj Kriger Vilmos), kompanio bazita en Poprad, tiam parto de Hungario, ene de Aŭstrio-Hungario al la legendaj Fabrikoj Ganz. Post pluraj jaroj da preparado, la unuaj turistoj estis veturigitaj per la funikularo la 20-an de decembro 1908. Ĝi funkciis sur la origina trako ĝis 1967.

Plena rekonstruado de la linio okazis en 1967. Teĥnologio por la tuta linio estis provizita de la itala kompanio Ceretti-Tanfani. Po 130 anstataŭ 45 homoj povis vojaĝi samtempe per veturilo. Tial ke moderna teĥnologio estis uzata, daŭro de la vojaĝo malpliiĝis al 7 el la pli fruaj 11 minutoj.

Du malnovaj veturiloj estis anstataŭigitaj per novaj en novembro 2007. Novaj veturantaj materialoj estis faritaj fare de Garaventa, kompanio bazita en Berno, Svislando. Doppelmayr, aŭstra kompanio helpis en la kreo de la nova funikularo, kiu havas kapaciton de 160 homoj, 30 pliaj ol la pli frua.

Funkciado
---------

La linio havas la sekvajn parametrojn:

|  |  |
| --- | --- |
| Nombro da veturiloj | 2 |
| Konfiguro | Unu relo kun preterpasa sistemo |
| Longeco | 1 937 m |
| Supreniro | 247 m |
| Dekliniĝo | 14.8% |
| Ŝpuro | 1 000 mm |
| Kapacito | 1 600 pasaĝeroj/hore |
| Maksimuma rapideco | 10 m/s |
| Daŭro de veturo | 4,5 minutoj |
|

Referencoj
----------

1. ↑  Svjatoslav Dohovič (6 novembro 2007).  Lanovka na Hrebienok je už na koľajniciach (slovake). Pravda.
2. ↑   Pozemná lanovka Starý Smokovec - Hrebienok (slovake). *www.lanovky.sk*. Alirita 18 oktobro 2013.

Vidu ankaŭ
----------

* Tramtransporto en Altaj Tatroj

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Funikularo Starý Smokovec-Hrebienok en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de Kompanio TLD

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Starý Smokovec–Hrebienok funicular en la angla Vikipedio.*
**Uxpanapa** estas komunumo en la meksika subŝtato Veracruz. Ĝi havas limojn kun la komunumoj: Jesús Carranza, Hidalgotitlán, Minatitlán, Las Choapas en Veracruz kaj Santa María Chimalapa in Oaxaca. La ĉefurbo de la komunumo estas La Chinantla. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 30 209. 

La ĉefurbo "La Chinantla (Poblado 10) estas la plej granda vilaĝo en la komunumo kun 2579 loĝantoj laŭ la censo de la INEGI. Aliaj loĝlokoj estas Helio García Alfaro (Poblado Once), Río Ŭpanapa (Poblado Catorce), La Horqueta (Poblado Doce), Hermanos Cedillo (Poblado Dos A) kaj Poblado Cinco.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 24906 loĝantojn. El tiuj estis 12301 viroj kaj 12605 virinoj. La komunumo havas surfacon de 2600 kvadratkilometroj. La meza alteco estas 80 metroj super la marnivelo.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 1995 en la komunumo vivis 12181 personoj. En la jaro 2000 temis pri 23461, do temis pri kresko / malkresko je 14.01 %. En la jaro 2000 (INEGI) en la komunumo vivis 20132 personoj, kiuj aĝis pli ol 5 jaroj. El tiuj 7849 personoj parolis indiĝenan lingvon. Tio egalas al 38.99 % de la loĝantoj. 

Fontoj: Statistikoj de la INEGI

Eksteraj ligiloj
----------------

* Uxpanapa[*rompita ligilo*] en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)
* Uxpanapa Arkivigite je 2008-06-11 per la retarkivo Wayback Machine, oficala retpaĝo (hispane)
Brusela vaflo
Doma belga vaflofero
Doma nederlanda vaflofero
**Vaflofero** aŭ **vaflilo** estas kuirilo, kiu konsistas el du ĉel-aspektaj ferplatoj, inter kiuj oni bakas vaflojn.

Kutime ĝi konsistas el du kunĉarniritaj metalaj platoj, mulditaj por krei la karakterizaj kvadrataj kavetoj de vafloj. Oni enŝutas la farunbataĵon, kaj fermas la platojn por baki la vaflon. La kuirhejton produktas kutime interna elektra hejtilo, tamen iajn vafloferojn oni tenas per prenilo super flamoj aŭ alia hejtilo.

Vaflojn, do vafloferojn, oni trovas en multaj formoj: kvadrataj, rondaj, triangulaj, ktp. La plej ofta doma vaflofero estas kvadrata (bildigita), kaj ili ankaŭ povas toastigi sandviĉojn, uzante malsamajn, pli ebenajn platojn.

La vaflofero estis unue patentita en Usono de Cornelius Swarthout, de Troy, Nov-Jorkio, la 24-an de aŭgusto 1869. [*rompita ligilo*] Lian vafloferon hejtis karbostovo, kaj konsistis el plato kaj kovrilo. Oni devis transturni la vaflon por kuiri ambaŭ flankojn. 
  

* Kategorio Vaflofero en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**7971 *Meckbach*** estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la 17-an de oktobro 1960 de la usona astronomo Tom Gehrels en kunlaborado kun la nederlandaj geastronomoj Ingrid van Houten-Groeneveld kaj Cornelis Johannes van Houten, de la observatorio de Leiden (Nederlando), en la kadro de la *Palomar–Leiden survey*.

Malkovro
--------

Ĝi estis malkovrita sur fotografiaj platoj eksponitaj per la Schmidt-teleskopo de la Observatorio de la Monto Palomar, senditaj en Nederlandon kaj ekzamenitaj de la geedzoj Ingrid kaj Cornelis van Houten dum la sekvantaj jaroj.

Nomo
----

Ĝi estis nomita en memoro de la germana spektroskpiisto *Wolfgang Meckbach* (1919–1998), kiu elmigris de Germanio al Argentino en 1951, kie li estis kunfondinto de la *Centro Atómico Bariloche* kaj fondinto de la lernejo Bariloche pri la fiziko de la atomaj kolizioj. Spit'al malfacilaj tempoj, li estis bonega instruisto kaj esploristo pri fiziko de la atomaj kolizioj fiziko uzante penetrado de jonoj en materio. Pro trista koincido, la nomo estis proponita ĵus tiam, kiam Meckbach suferis mortigan koratakon dum skiado.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Wolfgang Meckbach kaj la komenco de la atomaj kolizioj en Bariloche - el la paĝaro de *Ciencia Hoy* Arkivigite je 2007-05-18 per la retarkivo Wayback Machine (hispane)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Parametroj kaj simulado de orbito ĉe *JPL Small-Body Database Lookup* angle
* Objekto ĉe Minor Planet Center angle
* Objekto ĉe *Space Reference* angle

| Antaŭe: | Listo de asteroidoj (7001 - 8000) | Poste: |
| --- | --- | --- |
| *7970 Lichtenberg* | **7971 *Meckbach*** | *7972 Mariotti* |
Odino kaj Vafþrúðnir batalas en ludo de scio, artaĵo el 1895 fare de Lorenz Frølich.
En la nordĝermana mitologio, **Vafþrúðnismál** ("la diraĵoj de *Vafþrúðnir*", aŭ "la diraĵoj de la potenca teksanto") estas la tria poemo en la *Poezia Edda*. Ĝi estas konversacio en versa formo komence inter la azoj Odino kaj Frigg, kaj poste inter Odino kaj la giganto Vafþrúðnir. La poemo detale temigas pri la kosmogonio de la nordĝermana mitologio kaj estis evidente uzita vaste kiel fonta dokumento por Snorri Sturluson en la konstruo de la *Proza Edda* kiu citas ĝin. La poemo estas konservita en la manuskripto Codex Regius kaj parte en la velena manuskripto *AM 748 I 4to*. Ekzistas konservaj problemoj pri la strofoj 40 kaj 41.

Resumo
------

bildigo de Frigg petanta al Odino ne iri al Vafþrúðnir (1895) de Lorenz Frølich.
La versaĵo komenciĝas per Odino petante konsilon kaj vojindikojn de Frigg ĉu saĝus serĉi la halon de *Vafþrúðnir*, kaj se jes, kiel trovi ĝin. Frigg rekomendas ne iri tien, dirante ke *Vafþrúðnir* estas ekstreme potenca giganto, la plej potenca kiun ŝi konas. Tamen Odino daŭrigas sian serĉon.

Alveninte ĉe la halo de la giganto, Odino serĉas akiri la saĝaĵon de la giganto tra la klasika mekanismo de saĝo-konkurso. *Vafþrúðnir* pretas akcepti la vaganton en sian halon kaj nur permesi lin eliri viva se Odino pruvas esti pli saĝa. Odino, majstro de hipokriteco, ŝajnigas ke li nomiĝas *Gagnráðr* (laŭvorte "Venko") kaj petegas la tradician gastamon kiu devus esti donata al vojaĝantoj. *Vafþrúðnir* invitas lin sidiĝi. Ludo de enigmo-solvado tiam rezultiĝas inter la paro.

Ĝis la strofo 19, *Vafþrúðnir* sufiĉe malprudentas veti sian kapon en la kazo de malvenko: venko por Odino rezultigos lian morton. En strofo 55, ĉe la konkludo de la konkurso, *Vafþrúðnir* estas devigata kapitulaci al la ruzo de Odino kiam Odino demandas lin kion Odino flustris en la orelon de Baldr antaŭ ol la korp de Baldr metiĝas sur entombigan ŝipon, demando al kiu nur Odino konas la respondon; estas regulo de la konkurso ke nur demandoj povas esti demandataj je kiuj la demandanto scias la respondon kaj tial en tiu momento *Vafþrúðnir* rekonas kiu vere estas lia gasto. 

Vi nur scias tion, kion antaŭlonge
Vi diris al la oreloj de via filo.
Mi kondamnis min kiam mi kuraĝis diri
Kiun sorto trafos la dioj,
Kaj riskis mian spritecon kontraŭ la spriteco de Odino,
Por ĉiam la plej saĝa el ĉiuj.
verso 55 de *Vafþrúðnismál*

Literaturo
----------

* *Vafþrúðnismál* , T. W. Machen (red.), Turnhout 2008, Brepola Publishers, ISBN 978-0-88844-561-2
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Uznach (stacidomo). |



**Uznach** estas historia urbo
en la elektodistrikto See-Gaster, Kantono Sankt-Galo, Svislando. Ĝi havis 5541 loĝantojn je la 31-a de decembro 2006.

Geografio
---------

Uznach situas meze en la Linth-Ebenaĵo inter Rapperswil kaj la Ricken-Pasejo norde de la Linth-Kanalo. La komunumo trafluas tri riveretoj, de nordoriento al sudokcidento, kiuj ĉiu alfluas al la Linth-Kanalo, nome de okcidento al oriento *Aabach*, *Ernetschwilerbach* kaj *Steinenbach*. En la sudo de la komunumo situas la lageto *Entenseeli* kaj la marĉa teritorio inter la lageto kaj Steinenbach formas biotopon de nacia signifo.

Vidindaĵoj
----------

Vidinda estas la malnova urbocentro, kiu konservis sian mezepokon karakteron.

Trafiko
-------

Uznach situas ĉe la trajnlinio de Svisaj Orientaj Fervojoj inter Lucerno tra Rapperswil-Jona kaj Wattwil al Sankt-Galo kaj estas tiel bone konektita kun la svisa fervojreto. Krome linio de la Svisaj Federaciaj Fervojoj de Rapperswil tra Uznach kondukas al Ziegelbrücke kaj Glaruso. En okcidento la komunumo disponas pri propra alveturejo al la svisa aŭtovojo A53.

Historio
--------

Unua dokukmenta mencio de Uznach datiĝas el la jaro 741. En la jaro 744 ĝi per donaco fariĝis posedaĵo de la Monaĥejo Sankt-Galo. En la jaro 1200 estis fondita la urbo Uznach per la Grafoj de Togenburgo, kiuj ankaŭ konstruis malgrandan kastelon. Ili kreis la *Grafejon Uznach*, kiun post la formorto de la togenburga dinastio la heredantaj sinjoroj de Raron pandigis al Ŝvico kaj Glaruso en la jaro 1437. La zurikanoj postulis la urbon en la Malnova Zurika Milito por si, sed post kiam Zuriko perdis la militon Ŝvico kaj Glaruso povis aĉeti la Grafejon Uznach.

La 19-an de aŭgusto 1762 inscendio detruis la urbeton komplete.

Dum la epoko de la Helveta Respubliko Uznach fariĝis parto de la tiama Kantono Linth kaj transiris post la fino de la Helveta Respubliko al la nove fondita Kantono Sankt-Galo.

Bildaro
-------

* Malnova urbocentro kaj katolika preĝejoMalnova urbocentro kaj katolika preĝejo
* Reformita preĝejoReformita preĝejo
* Moderna domoModerna domo
* Konsilia domoKonsilia domo
* SteinenbachSteinenbach
* AabachAabach
* Puto en la malnova urbocentroPuto en la malnova urbocentro
* LinthofLinthof

Vidu ankaŭ
----------

* Uznach (stacidomo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Uznach en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Uznach

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la elektodistrikto See-Gaster |
| --- |
| maldekstraAmden - Benken SG - Ernetschwil - Eschenbach SG - Goldingen - Gommiswald - Kaltbrunn - Rapperswil-Jona - Rieden SG - Sankt-Gallenkappel - Schänis - Schmerikon - Uznach • Weesen |  |

 |
**7972 *Mariotti*** estas asteroido de la ekstera asteroida zono, malkovrita la 25-an de marto 1971 de la usona astronomo Tom Gehrels, de la Observatorio de la Monto Palomar (Kantono San Diego, Kalifornio) en kunlaborado kun la nederlandaj geastronomoj Ingrid van Houten-Groeneveld kaj Cornelis Johannes van Houten, de la observatorio de Leiden (Nederlando) en la kadro de la "Palomar-Leiden Enketo pri Trojanoj" (angle *Palomar-Leiden Trojan Survey*).

Nomo
----

Ĝi estis nomita en memoro de la franca astronomo *Jean-Marie Mariotti* (1955–1998), de la Eŭropa suda observatorio. Li gvidis la projekton de optika interferometrio per la nova Tre Granda Teleskopo kiel grava antaŭiro en astronomiaj instrumentoj por la venonta jarcento. Li interesiĝis pri la alta angula distingokapablo, li partoprenis al interferometiaj projektoj kaj elde grundo (ekz. FLUOR kaj VLTI) kaj en la kosmo (DARVIN). Li esperis per tiuj teknikoj trovi stelajn akompanantojn de malgranda maso kaj ekstersunsistemajn planedojn.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Jean-Marie Mariotti (1955–1998), nekrologo (angle)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Objekto ĉe Minor Planet Center angle
* Parametroj kaj simulado de orbito ĉe *JPL Small-Body Database Lookup* angle
* Objekto ĉe *Space Reference* angle

| Antaŭe: | Listo de asteroidoj (7001 - 8000) | Poste: |
| --- | --- | --- |
| *7971 Meckbach* | **7972 *Mariotti*** | *7973 Koppeschaar* |
***Vagina dentata*** estas latina esprimo por "denthava", eventuale ankaŭ "dentigita" vagino. Temas pri mito kaj legendo ekzistanta en diversaj kulturoj, laŭ kiu ekzistas virinoj, kiuj havas interne de la vagino dentojn, per kiuj ili povas al eventuala amoranto mordi la penison. Tiuj ĉi okazintaĵoj estis multfoje avertoj antaŭ danĝero pro seksumado kun fremda virino kaj ties senco povis esti eĉ en malkonsilo de seksatenco.

La koncepto de *vagina dentata* estas karakteriza en klasika psikoanalizo, kie ĝi havas konekson kun nescianta timo pro maltrankviliĝo de kastrado.

Catherine Blackledge en sia libro *Vagino: Malfermado de skatolo de Pandora* priskribas *vaginon dentatan* jene:

|  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** Malsateganta faŭko. Voranta volilon. Denthava, manĝegiga, eterne nevorigema, nesatigebla truo. Vagina dentata - dentigita vagino - estas malnovepoka timema imago, kiu trairas tra folkloro, mitologio, literaturo, belarto kaj mondo de la sonĝoj de la tuta homaro. **"** |
| — Catherine Blackledge, Vagino: Malfermado de skatolo de Pandoro |

 |

Motivo de la *vagina dentata* aperis ekzemple en filmo *Teeth* el la jaro 2007.

### Eksteraj ligiloj

* Kategorio Vagina dentata en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* angle BBC - Vagina Dentata
* angle Health Central - Dr. Dean Edell: 'Vagina Dentata' - In Fact And Folklore
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Uzwil (stacidomo). |

Pri la komunumo
---------------

**Uzwil** estas urbo en la elektodistrikto Wil, Kantono Sankt-Galo, Svislando. Ĝi havis 12323 loĝantojn je la 31-a de decembro 2006.

Geografio
---------

Kvankam Uzwil apartenas hodiaŭ al la elektodistrikto Wil, oni alkalkulas la komunumon al la suba Togenburgo, kaj antaŭ la novordo de la distriktoj, ĝi estis parto de la distrikto *Suba Togenburgo*. Uzwil estas fakte la plej granda Togenburga komunumo.

Municipoj de Uzwil
------------------

La urbo konsistas el la municipoj: **Niederuzwil** (5559 loĝantoj je la 31-a de decembro 2006), **Uzwil** (4454 loĝantoj je la 31-a de decembro 2006), **Henaŭ** (1378 loĝantoj je la 31-a de decembro 2006), **Algetshausen** (585 loĝantoj je la 31-a de decembro 2006), **Niederstetten** (142 loĝantoj je la 31-a de decembro 2006), **Oberstetten** (106 loĝantoj je la 31-a de decembro 2006) kaj **Stolzenberg** (57 loĝantoj je la 31-a de decembro 2006).

Trafiko
-------

Uzwil situas ĉe la trajnlinio de Svisaj Federaciaj Fervojoj de Sankt-Galo al Zuriko kaj dividas sian stacidomon, kie haltas ankaŭ interurbaj rapidtrajnoj, kun la najbara komunumo Oberuzwil. La urbo disponas ankaŭ pri propra alveturejo al la aŭtoŝoseo A1 de Sankt-Galo al Zuriko.

Historio
--------

Sur la teritorio de la urbo estis trovitaj alemanaj tombrestaĵoj el la 3-a jarcento, kiu atestas pri jam pli malnovaj setlejoj.

Unua skriba mencio de la municipo Henaŭ kiel *Villa Aninauva* datiĝas el la jaro 754 en la tiel nomita *Dokumento de Henaŭ*, en kiu estis menciitaj ankaŭ aliaj lokoj en la regiono por la unua fojo, inter ili Wil SG, Rickenbach TG, Züberwangen, Weieren aŭ Dussnang. Temis pri dokumento, per kiu iu *Rotphald* heredigis sian posedaĵon al la Monaĥejo Sankt-Galo por certigi al sia animo lokon en la ĉielo.

La nomo Uzwil aperis en la jaro 819 unuan fojon en dokumento kiel *Uzzinwilare*.

Vidu ankaŭ
----------

* Uzwil (stacidomo)
* Algetshausen-Henau (stacidomo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Uzwil en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la elektodistrikto Wil |
| --- |
| Degersheim • Flawil • Jonschwil • Niederbüren • Niederhelfenschwil • Oberbüren • Oberuzwil • Uzwil • Wil (Bronschhofen, ek de 2013 parto de Wil) • Zuzwil |  |

 |
Uçhisar dum varmaerbalonobalona flugo
Uçhisar kaj aliaj vizitindaj lokoj en Kapadokio
**Uçhisar** estas loko en Kapadokio en provinco Nevşehir en Turkio. La loko havas ĉirkaŭ 1.000 loĝantojn kaj estas regita de la 60 metrojn alta fortikaĵa roko, kiu estas videbla de malproksime. Tiu roko estas trairebla de multnombraj subteraj pasejoj kaj ĉambroj, kiuj nun plejparte estass plenigitaj (plenŝutitaj) aŭ netrapaseblaj. Ili funkciis kiel loĝejoj, en la bizanca periodo kiel monaĥejo. Origine loĝis en la fortikaĵa roko mem ĉirkaŭ 1000 homoj, hodiaŭ ĝi estas neloĝata. Lok-karakteriza estas ankaŭ la feinaj kamenoj, konsistantaj el tofoŝtono.

Uçhisar situas 7 km oriente de Nevşehir, 12 km okcidente de Ürgüp kaj 10 km sude de Avanos. El Uçhisar oni povas travagi la kolombo-valon (*Güvercin Vadisi*) al nordorienta Göreme en nur dum du horoj.

Granda parto de la loĝantaro de Uçhisar ankoraŭ vivtenas sin el agrikulturo, sed la turismo havas pli kaj pli gravan rolon. Precipe, francoj kaj el Francio revenintaj turkoj komencis transformi la pitoreskajn rokajn dometojn al turisma tranoktejo.

La loko estis unuafoje menciita en kroniko en la 14-a jarcento, de Aziz ibn Ardashir.

* Strato en UçhisarStrato en Uçhisar
* Loĝejo en tofoLoĝejo en tofo
* Fortikaĵa roko de sudoFortikaĵa roko de sudo
Merkato
**Uĝda** aŭ **Oujda** (la transskrivoj **Uĵda**, **Veĝda** kaj **Ŭeĝda** eblas) (en araba, وجدة) estas urbo oriente de Maroko kun populacio ĉirkaŭ duonmiliono de loĝantoj, kiu troviĝas je 15 km okcidente de la landlimo kun Alĝerio kaj je 60 km sude de la Mediteranea Maro. 

Ĝi estas la ĉefurbo de la maroka regiono nome Orienta Regiono kaj naskiĝurbo de la estinta prezidanto de Alĝerio Abdelaziz Buteflika.

Oujda havas flughavenon kiu ricevas nombrajn internaciajn flugojn devenajn ĉefe de Eŭropo. Ĝi estas sidejo de la Universitato Mohamedo la 1-a, dediĉita al teknologio kie oni instruas kaj en franca kaj en angla kaj en araba.

La urbo estis fondita en la 10-a jarcento kaj estis ĉefurbo de la gento de Zenataoj. Ĝi estis rekonstruita en la 13-a jarcento de la sultano Abu Jusef. La francoj okupis ĝin dufoje (1844 kaj 1859). Kiam Maroko estis okupita de Francio, Oujda iĝis militista bazo por kontroli la orientan Marokon dum la kolonia epoko.

La tipa manĝaĵo estas la *karan*, preparata el kikeroj kaj akompanata de *barida*, trinkaĵo preparita el koncentrita suko el oranĝo aŭ citrono. La urbo havas tipan merkaton kilometran kiu estas ĉiutaga.

Estas du futballudejoj kaj loka teamo. La reĝo posedas tie (kaj en ĉiu grava urbo maroka) palacon kie somerumas ofte. Somere oni celebras muzikfestivaloj kie partoprenas naciaj kaj internaciaj artistoj.

Ĝemelitaj urboj
---------------

* Bandera de Francia Lille, (Francio)
* Bandera de Arabia Saudita Ĝido, (Sauda Arabio)
* Bandera de Libia Sirte, (Libio)
* Trowbridge, (Unuiĝinta Reĝlando)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Altlernejo de Teknologio de Uĝda Arkivigite je 2009-07-08 per la retarkivo Wayback Machine
* FR OujdaOnline.Net Arkivigite je 2015-04-05 per la retarkivo Wayback Machine
* oujda komerco Arkivigite je 2011-09-07 per la retarkivo Wayback Machine
* La judoj en Uĝda
* Retejo pri la urbo
* Universitato Mohamedo la 1-a Arkivigite je 2015-01-06 per la retarkivo Wayback Machine
*Morė*, "sinjorino vintro", estas forbruligata kadre de la festo *Užgavėnės*
**Užgavėnės** (prononco ž kiel ĵ, ė kiel franclingva é) estas festo en la tradicia kulturo de Litovio kiu okazas dum la sepa semajno antaŭ pasko, precipe en la tago en kristanismo nomata cindra merkredo kaj en la nokto antaŭ tiu tago. La nomo tradukeblas al Esperanto per *"la tempo antaŭ karesmo"*. La okazigo korespondas al romkatolikaj festaj tradicioj en aliaj partoj de la mondo, kiel ekzemple *Mardi Gras* en Franclingvio, *Shrove Tuesday* en anglalingvaj landoj kaj Karnavalo ĝenerale en multaj katolike influitaj landoj. La tradicioj de *Užgavėnės* tamen fontas el la tradicioj de la antaŭkristana religia kulto de Litovio, kaj nur ricevis kristanan nomon por helpi la malfacilan kaj ofte kontraŭvolan transiron de la loĝantaro de la mezepoka Grandduklando Litovio el la antaŭkristana religio al kristanismo.

La festo Užgavėnės komenciĝas en la nokto antaŭ cindra merkredo, kiam figura simboligo de la vintro (kutime nomata *Morė*) estas forbruligita. Grava elemento de la festo, kiu celebru la malvenkon de vintro en la Norda hemisfero, estas enscenigita batalo inter personigo de la vintro, nomata *Lašininis* ("la larda") kaj personigo de printempo, nomata *Kanapinis* ("la kanaba").

maskitaj festantoj
Diabloj, sorĉistinoj, kaproj, la "mortulo", ciganoj, kaj aliaj gajaj kaj timigaj karakteroj aperas en kostumoj dum la okazigoj. La maskitaj kaj nemaskitaj partoprenantoj dancas kaj manĝas la tradician pladon de la festo - patkukoj kun variaj gustoj. En la litovia ĉefurbo Vilno, la festo okazas precipe en Gediminas-Avenuo kaj en multaj junularaj klubejoj. En aparte historieca etoso, la festo ankaŭ estas grava evento en la nacia etnografia muzeo *Rumšiškės*.

* Kategorio Užgavėnės en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La unua *supermini*: **VAX 11-780**
**VAX** (mallongigo de Virtual Address eXtension) estas nomo de procesoro kaj de familio de diversfortaj komputilegoj far firmao DEC. **eXtension** signifas kongruecon rilate al 16-bita arkitekturo de komputilego **PDP/11**. Vico de VAX-komputiloj komenciĝas per modelo **11/780**en 1978 j. Servilo **VAX 11/780** lanĉis *epokon de supermini* kaj permesis al **DEC** atingi la duan lokon post IBM en komputila industrio. Dum sekvaj 14 jaroj estis produktitaj kelkaj dekoj da modeloj de 32-bitaj procesoroj **VAX** kaj samnomaj serviloj. Komence procesoroj **VAX** okupis tabulon, sed fine de sia evoluo jam estis pakitaj en unu kristalon. Fine de 80-aj jaroj de 20 jc 32-bitaj **VAX** jam malgajnis al novicoj de konkurantoj - procesoroj SPARC kaj MIPS. **DEC** dum ia tempo eĉ paralele produktis du familiojn de laborstacioj: **VAXstation** kun procesoroj **VAX** kaj **DECstation** kun procesoroj **MIPS**. Tamen 64-bita arkitekturo gajnis kaj **VAX** generis al procesoro Alpha, kiu aperis en 1992 j.


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri komputiko |

* Kategorio VAX en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La VSEPR-teorio laŭ la anglalingva nomo *Valence shell electron pair repulsion* (VSEPR aŭ Teorio pri la forpuŝo de la elektronparoj el la valenta tavolo) estas modelo uzata en kemio por antaŭvidi la geometrion de unuopaj molekuloj el la nombro de elektronaj paroj ĉirkaŭ ties centraj atomoj. Ĝi estas nomita ankaŭ la teorio Gillespie-Nyholm laŭ ties du ĉefaj disvolvigantoj.

La premiso de VSEPR estas ke la valentaj elektronparoj ĉirkaŭ atomo tendencas forpeli unu la alian, kaj tiele adoptos aranĝon kiu minimumas tiun elpelon, tiele determinante la molekulan geometrion. Gillespie emfazis ke la forpelo elektron-elektrono pro la Principo de ekskludo Pauli estas pli grava por determini la molekulan geometrion ol la elektrostaza forpelo.

Referencoj
----------

1. ↑   Jolly, W. L. (1984). Modern Inorganic Chemistry. McGraw-Hill. p. 77–90. ISBN 0-07-032760-2.
2. ↑   Gillespie, R. J. (2008). "Fifty years of the VSEPR model". Coord. Chem. Rev. 252: 1315–1327. doi:10.1016/j.ccr.2007.07.007.

* VSEPR-teorio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Eŭropaj Strukturaj Fondusoj** estas fondusoj por financado de politikoj de Eŭropa Unio, subtenado de ekonomia kresko de membraj ŝtatoj, subtenado de edukado kts. Interalie fondusoj subtenas ankaŭ kandidatiĝantajn landojn.

Strukturaj fondusoj
-------------------

### Eŭropa fonduso de regiona evoluo

Kreita en jaro 1975. Nuntempa ĝi estas la plej granda fonduso el strukturaj fondusoj. Ĝia celo estas subtenado de konstruado de ŝoseoj, fervojaj linioj, likvidado de ekologiaj domaĝoj, konstruado de kloakaj kanaloj, evoluo kaj rekonstruado de sportejoj, rekonstruado de kulturaj memorindaĵoj, plantado de verdaĵoj en parkoj, konstruado aŭ rekonstruado de infrastrukturo por medicina priservado ks.

### Eŭropa sociala fonduso

Kreita en jaro 1957. Tiu ĉi fonduso subtenas aktivaĵojn en fakoj de dungateco kaj homaj fontoj. Subtenataj aktivaĵoj estas interalie rekvalifikiĝo de homoj sen laboro, specialaj programoj por handikapitaj homoj, infanoj, minoritato, evoluo de edukaj programoj, subtenado de egalaj rajtoj de viroj kaj virinoj, subtenado de potenciala migrado pro laboro kaj simile.

Ligoforta fonduso
-----------------

Kompare kun Eŭropa fonduso de regiona evoluo kaj Eŭropa sociala fonduso tiu ĉi fonduso ne subtenas solajn regionojn kaj aktivaĵojn en ili, sed pli malriĉajn ŝtatojn. Simile kiel Eŭropa fonduso de regiona evoluo ĝi subtenas investaĵojn en infrastrukturon, sed nur pli ampleksaj (ekzemple konstruado de transeŭropa transporta reto, protektado de naturo ks.). Membra ŝtato rajtas uzi monon de tiu ĉi fonduso, sed ĝia MNP devas esti sub 90 % de averaĝo de EŬ kaj havas preparitan programon kun celo konverĝi.

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑
3. ↑

Vidu ankaŭ
----------

* Eŭropa fonduso por regiona disvolvigo
* Eŭropa grupiĝo pri teritoria kunlaboro
* Regiona politiko de Eŭropa Unio
* Operaciaj programoj
Kanadaj anseroj en V formado.
**V formado** estas la simetria V-forma flugmaniero de anseroj, anasoj, kaj aliaj migrantaj birdoj. V formado ankaŭ plibonigas la mazutan malspezon de aviadiloj kaj estas tiele uzata por militaj flugomisioj.

Aerodinamiko
------------

La V formado ege plialtigas la efikon kaj la teritorion de la flugantaj birdoj, ĉefe laŭ longaj migrovojoj. Ĉiuj birdoj escepte la unua flugas en la aerforto de flugilpintoj de la birdo antaŭa. Tiu aerforto helpas ĉiun birdon elteni sian propran pezon dumfluge, same kiel aerglitiloj povas grimpi aŭ pluteni alton senfine sur leviĝanta aero. En V formado de 25 membroj, ĉiu birdo povas atingi redukton de indukta rezisto ĝis 65% kaj kiel rezulto plialtigi sian forton je 71%.[1] La birdoj kiuj flugas pinte kaj antaŭe rotacias laŭvice por eviti troan laciĝon inter la anaro.

Notoj
-----

1. ↑  "Effects of Leader’s Position and Shape on Aerodynamic Performances of V Flight Formation"

Bibliografio
------------

* Holmes, Tony. *Spitfire vs Bf 109: Battle of Britain*. Oxford, UK/ New York: Osprey, 2007. ISBN 1-84603-190-7.
**Fripono** estas kanajlo, kiu ruze trompas kaj lerte ŝtelas. 

Li aŭ ŝi estas sagaca malhonestulo, kies kanajlaĵoj ofte havas ŝercan kaj mokan karakteron, kiu ridindigas la priŝtelitan trompiton. Tial **friponaĵoj** iam vekas eĉ admiron de la publiko, ĉefe kiam estas trompita malpopulara riĉulo aŭ potenculo, kiu mem **prifriponas** la popolon. 

**Ĉeffripono** estas nomata ankaŭ **fripono super friponoj**, male **friponeto** estas karesa nomo por petolema infano. 

Petolemaj friponetoj estas ankaŭ plenkreskaj popolaj herooj, el kiuj plej fama estas Strigospegulo. Sed li nur ŝajne **friponas**, liaj petolaĵoj ne estas malhonestaj, ĉar ili punas stultajn malicaĵojn de fieruloj, sed ne celas propran riĉiĝon.

En la Esperanto-kulturo
-----------------------

Trafan kaj detalan priskribon de la friponaj vendopraktikoj faris Brita esperantisto Cezaro Rossetti en sia romano *Kredu min, sinjorino!* (1950).

* Fripono en la Vikivortaro (Universala vortaro)
* Fripono en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)
* Fripono en ReVo

Vidu ankaŭ
----------

* Friponeta romano
* Trompo
**Vaclav SMIL** estas kanada sciencisto. Li estas emerita profesoro de la Fakultato pri Mediaj Sciencoj de la Universitato de Manitobo (Kanado). Inter liaj esplorobjektoj estas energio, naturmedio, manĝaĵoj, demografio kaj ekonomio.

Juneco kaj studado
------------------

Smil naskiĝis la 9-an de decembro 1943, dum la Dua Mondmilito, in Plzeň, en tiama germana Protektorato Bohemio kaj Moravio (nuna Ĉeĥio). Lia patro estis policisto, lia patrino librotenisto.

Smil studis dum kvin jaroj en la fakultato de Naturaj Sciencoj de la Karola Universitato en Prago. Post finstudo li rifuzis aliĝi al la Komunista partio, kio limigis liajn laboreblecojn. Li eklaboris en regiona planado-oficejo. Li edziĝis al Eva, kiu studis fizikon. En 1969, post la Invado de soldataroj de Varsovia Traktato en Ĉeĥoslovakion kaj la finstudo de Eva, la paro migris al Usono. Tie Smil en 1971 akiris doktorecon pri geografio de la Pensilvania Ŝtata Universitato.

Profesia kariero
----------------

En 1972 Smil akceptis laboroferton de la Universitato de Manitobo kaj restis tie ĝis la pensiiĝo. Li donis kursojn pri medio-scienco kun temoj kiel energio, klimatŝanĝiĝo, Ĉinio, demografio kaj ekonomio.

### Opinio pri energio

Smil estas skeptika pri rapida transiro al renoviĝanta energio. Li opinias ke tio bezonos multe pli da tempo ol oni prognozas.

En 2018 li emfazis, ke karbo, nafto kaj tergaso liveras 90% de la monda primara energio. Malgraŭ la daŭra kresko de novaj energifontoj, ekde 2000 kreskis la proporcio de fosiliaj brulaĵoj en la monda energikonsumo. Laŭ li la plej granda longtempa defio de la industrio estos ilia anstataŭigo en la produktado de krudfero, cemento, amoniako and plasto. Smil proponas redukti la bezonon je tiaj brulaĵoj per energiŝparado kaj petas ke en la energiprezoj estu la reala kosto, inkluzive tiuj kaŭzitaj de la emisioj de forceja gaso.

### Opinio pri ekonomia kreskado

Smil kredas ke ekonomia kreskado havu finon kaj ke la homaro konsumu multe malpli da materialo kaj energio.

Lastatempaj publikaĵoj
----------------------

* 2022 : *How the World Really Works: A Scientist's Guide to Our Past, Present and Future* (Kiel la mondo reale funkcias: Sciencista gvidilo tra nia pasinto, nuntempo kaj estonto). Viking/Penguin. (ISBN 978-0241454398)
* 2021 : *Grand Transitions: How the Modern World Was Made* (Gravaj transiroj: Kiel la moderna mondo kreiĝis). Oxford University Press. (ISBN 978-0241454398)
* 2020 : *Numbers Don't Lie: 71 Things You Need To Know About The World* ((Ciferoj ne mensogas: 71 sciindaĵoj pri la mondo). Penguin. (ISBN 978-0241454411)

Ekstera ligilo
--------------

Persona retpaĝo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 811102
* GND: 143938096
* LCCN: n82053006
* VIAF: 109865194
* ISNI: 0000 0001 1881 0771
* SUDOC: 028381327
* BNF: 120227813
* NLA: 35505052
* NDL: 00533048
* BIBSYS: 90340547
* NKC: xx0029345
* BNE: XX1520906
 |