recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Distriktoj de Kantono Argovio
La 11 distriktoj de Kantono Argovio (stato 2009) formas la administran subdividon de la kantono.

Historio
--------

La hodiaŭaj distriktoj de Kantono Argovio estis kreitaj en 1803 dum la malfondo de la Helveta Respubliko samtempe kun la fondo de la nuna Kantono Argovio el la helvetaj kantonoj Argovio, Frikvalo kaj Baden.

Funkcio
-------

La distriktoj de Argovio estas unuflanke la elektodistriktoj por la elekto de la kantona parlamento, la tiel nomita granda konsilio, kaj aliflanke la tribunalaj distriktoj kaj prefektejoj respektive distriktaj oficejoj.

La distriktaj oficejoj estas kontrol- kaj permesaŭtoritato, kiu traktas plendojn en tutelaj kaj socialhelpaj kazoj, ili eldonas ĉaspermesojn kaj fiŝkaptpermesilojn, respondecas por la permeso de lotumadoj kaj komunutilaj kolektoj, respondecas pri ordonoj kontraŭ hundoposedantoj, kaj eldonas kadavropasportojn por eksterlando. La distriktaj oficejoj krome estas la aŭtoritatoj respondecaj por protekta liberdepreno, por la arbitrado okaze de lukvereloj kaj la oficejoj por perditaj objektoj. Ili kolektas la rezultojn de elketoj kaj voĉdonoj kaj sendas la rezultojn al la ŝtata kancelario.

Demografio
----------

Dum la plej popolriĉa distrikto Baden nombras pli ol 120000 loĝantojn la plej malgranda distrikto laŭ loĝantaro, nome Rheinfelden, havas apenaŭ 40000 loĝantojn. La distrikto Baden estas orientita al la urbo Zuriko al kies aglomeraĵo ĝi apartenas.

Listo de la argoviaj distriktoj
-------------------------------

| **Distrikto** | **Loĝantoj**(2007-12-31) | **Areco**en km² | **Ĉefloko** | **Nombro de komunumoj** |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Araŭo | 67'616 | 104.41 | Araŭo | 13 |
| Baden | 125'691 | 153.13 | Baden | 26 |
| Bremgarten | 66'410 | 117.49 | Bremgarten AG | 24 |
| Brugg | 45'885 | 149.29 | Brugg | 31 |
| Kulm | 37'063 | 97.21 | Unterkulm | 17 |
| Laufenburg | 28'254 | 152.65 | Laufenburg | 23 |
| Lenzburg | 50'293 | 98.06 | Lenzburg | 20 |
| Muri | 30'538 | 138.90 | Muri AG | 20 |
| Rheinfelden | 41'487 | 111.78 | Rheinfelden | 14 |
| Zofingo | 62'135 | 142.06 | Zofingo | 18 |
| Zurzach | 31'420 | 129.88 | Bad Zurzach | 23 |
| **Total** (11) | 586'792 | 1403.54 | Araŭo | 229 |
|

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Distriktoj de Kantono Argovio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Retpaĝaro pri la distriktaj oficejoj en la retejo de la kantono Arkivigite je 2009-07-24 per la retarkivo Wayback Machine

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rDistriktoj de Kantono Argovio |
| --- |
| Araŭo • Baden • Bremgarten • Brugg • Kulm • Laufenburg • Lencburgo • Muri • Rheinfelden • Zofingo • Zurzach |  |

 |
**György Szigetvári** [djordj sigetvAri], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szigetvári György** estis hungara arkitekto.

György Szigetvári naskiĝis la 29-an de oktobro 1926 en Istvándi (laŭ alia informo en Szigetvár), li mortis la 18-an de aprilo 2018 en Kaposvár.

Biografio
---------

György Szigetvári maturiĝis en gimnazio en Kaposvár en 1944, poste li akiris arkitektan diplomon en Teknikuniversitato de Budapeŝto en 1950. Depost eŭropa studvojaĝo li eklaboris en ŝtata konstrua entrepreno en Kaposvár. Li partoprenis en la Hungara revolucio de 1956, tial poste li estis forigita kaj li povis labori plu en Pécs. Inter 1961–1986 li estis estro de ŝtata plana entrepreno en Kaposvár, poste li pensiuliĝis. Li estis aktiva dum renovigaj laboroj de historiaj monumentoj. Tamen dum la emeritaj jaroj li faris planojn de preĝejoj en la regiono. Li ricevis premiojn inter 1950-2008.

Liaj arkitektaj planoj (elekto)
-------------------------------

* preĝejoj: Somogyjád (katolika), Kalvinana nova preĝejo (Csurgó), Nyim, Nagybajom, Inke, Drávaszabolcs, Bóly, Marcali (kalvinanaj)
* plurloĝejaj domoj (ĉirkaŭ 60)
* renovigo de Hotelo Dorottya (Kaposvár)

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Építészeti emlékek Somogyban, 1000-1900.* (1973)
* *Az urbanizáció somogyi gondjai: településfejlesztési tanulmány* (kunaŭtoro, 1982)
* *Miről mesélnek az öregedő kaposvári házak?* (1998)
* *Az én Kaposvárom* (2002)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio Arkivigite je 2021-06-24 per la retarkivo Wayback Machine

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 728904
 |
**Matute** [maTUte] estas vilaĝo kaj municipo de Rioĥo (norda Hispanio), nome en la sudokcidenta komarko Supra Najerilla kaj precize en ties norda subkomarko, nome *la Cogolla* kaj en la centrokcidento de la regiono. 

La municipa teritorio de Matute, en la okcidento de la regiono.

Geografio
---------

Preĝejo.
Ermitejo.
Akvofalo.
Ĝi estas loĝloko kun komunikvojo al la cetero de la komarko kaj de la regiono nur laŭ la regiona ŝoseo LR-432 kiu kondukas orienten al Bobadilla kaj al Tobía okcidente. Ĝi estas ĉe la meza fluejo de la Valo de la rivero Najerilla, je 682 metroj super marnivelo.

Historio
--------

Ŝajne estis setlejo de Bronzepoko je unu km okcidente kaj romia loĝado je unu km nordoriente.

Pri ekonomio, la mezepoka institucio Mesta markis la historion de la montaro ĝis nun. La transmigra brutobredado ordigis la spacon, la uzadon kaj la vivmanieron de multaj generacioj. La brutobredado de ŝafoj estas perfekte adaptebla al la orografiaj kaj klimataj kondiĉoj de la areo, kaj krome estis ankaŭ bovoj kaj kaproj. Ŝafoj ludis gravan rolon en la florado de tekstila industrio en la areo. Sed tio ŝanĝiĝis meze de la 19-a jarcento, kiam la konkurenco de la moderna tekstila industrio de Katalunio ruinigis la lokan tekstilan industrion, tro mandependa kaj tro malmulte mekanizita (kun konsiderinda malprogreso en la adoptado de energioj alternativaj al la hidraŭlika), kaj tro for de la ĉefaj fervojoj. Pro tio fine de la 19-a jarcento la loĝantaro elmigris al novaj industriaj centroj.​ 

En la 1960-aj jaroj la elmigrado iris al enlandaj centroj, unue al Bilbao, Barcelono kaj Madrido, kaj en la 1970-aj jaroj al Logroño. El la komenco de la 20-a jarcento oni perdis ĉirkaŭ 700 loĝantojn ĝis la nunaj 97.

Aktualo
-------

La loĝantaro estas tre maljuniĝinta. Vizitindaĵoj estas la preĝejo, la ermitejo, ruinoj de ermitejo de Sankta Mikaelo (foto de la tabelo), la montara pejzaĝo kun natural lokj, kiel la akvofalo Salto del Agua, gipejo Peña de Matute, ktp.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de Rioĥo

Notoj
-----

1. ↑  Matute. Prehistoria Retejo de la municipo. Alirita la 16an de Septembro 2022.
2. ↑  La contribución industrial de 1852 en La Rioja. de Joaquín Giró.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 795760
 |
**György Szilvásy** [djordj silvAŝi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szilvásy György** estas hungara politikisto, ministro, parlamentano, ekonomikisto.

György Szilvásy  naskiĝis la 29-an de aprilo 1958 en Budapeŝto.

Biografio
---------

György Szilvásy akiris diplomo en Ekonomia Universitato pri Marx Károly en 1982, li doktoriĝis post 3 jaroj, fine li plulernis en Universitato de Budapeŝto en 1986. Tiutempe li havis postenon en junulara organizaĵo de Hungara Socialista Laborista Partio, ekde 1989 li laboris en la ĉefministra oficejo. Inter 1995 kaj 2005 (kun interrompoj) li estis subministro de diversaj ministerioj. En la jaroj 2006 kaj 2007 li estis ministro pri kancelario, poste senpostena ministro pri sekretaj servoj en Dua Kabineto Gyurcsány. Post kelkaj jaroj li estis akuzita pri spionado kaj aliaj krimoj. Li havas edzinon, kiu naskis 2 filojn.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto Arkivigite je 2012-11-11 per la retarkivo Wayback Machine
En ringo-teorio, **eŭklida ringo** estas integreca ringo, por kiu validas la eŭklida algoritmo por divido.

Difino
------

Por integreca ringo {\displaystyle R}, **eŭklida funkcio** de {\displaystyle R} estas funkcio

{\displaystyle f\colon R\setminus \{0\}\to \mathbb {N} =\{0,1,2,\dotsc \}},
kiu plenumas la jenan aksiomon:

* Por iuj ajn {\displaystyle a,b\in R}, se {\displaystyle b} ne estas nul, tiam ekzistas elementoj {\displaystyle p,q\in R}, tiaj ke {\displaystyle a=bq+r} kaj aŭ {\displaystyle r=0}, aŭ {\displaystyle f(r)<f(b)}.

Eŭklida funkcio estas **propra**, se ĝi plenumas la jenan plian aksiomon:

* Por iuj ajn nenulaj {\displaystyle a,b\in R}, {\displaystyle f(a)\leq f(ab)}.

Por integreca ringo {\displaystyle R}, la ĉi-subaj kriterioj estas ekvivalentaj, kaj integreca ringo plenumanta tiujn kriteriojn nomiĝas **eŭklida ringo**:

* Ekzistas almenaŭ unu eŭklida funkicio de {\displaystyle R}
* Ekzistas almenaŭ unu propra eŭklida funkicio de {\displaystyle R}

Propraĵoj
---------

Ĉiu eŭklida ringo estas ĉefideala integreca ringo.

Ekzemploj
---------

Ĉiu kampo estas eŭklida ringo; la propra eŭklida funkcio estas

{\displaystyle f(x)=1}.
La ringo de entjeroj {\displaystyle \mathbb {Z} } estas eŭklida ringo; la propra eŭklida funkcio estas

{\displaystyle f(x)=|x|}.
La ringo de gaŭsaj entjeroj {\displaystyle \mathbb {Z} [\mathrm {i} ]} estas eŭklida ringo; la propra eŭklida funkcio estas

{\displaystyle f(a+b\mathrm {i} )=a^{2}+b^{2}\qquad \forall a,b\in \mathbb {Z} }.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Eric W. Weisstein, *Euclidean domain* en MathWorld.
**György Szekeres** [djordj sekereŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szekeres György** (ekster Hungario *George Szekeres*) estis hungara-aŭstralia matematikisto, kemiisto, profesoro, honora membro de Hungara Scienca Akademio (1986), membro de Aŭstrala Scienca Akademio (1963). Lia edzino estis Eszter Szekeres.
György Szekeres  naskiĝis la 29-an de majo 1911 en Budapeŝto. Li mortis la 28-an de aŭgusto 2005 en Adelaide.

Biografio
---------

György Szekeres devenis el juda familio. Li frekventis gimnazion kaj teknikuniversitaton en Budapeŝto. Post la diplomo inter 1933-1939 li laboris en uzino pri ledoj en Simontornya. En 1937 li edziĝis baldaŭe havanta 2 gefilojn. Pro la nazioj ili migris al Ŝanhajo. En Ĉinio li laboris kiel kemiisto en uzino, baldaŭe ili translokiĝis en usonan aerforton en Ĉinio. Inter 1948-1963 György Szekeres instruis matematikon en universitato de Adelaide, poste li iĝis katedrestro. Spite tion li translokiĝis al Sidnejo, kie li instruis en la universitato ĝis la pensiuliĝo en 1975. Krom la sciencoj li estis ankaŭ violonisto. Li okupiĝis precipe pri grafeteorio kaj kombinatoriko. Li ricevis aŭstralian memormedalon en 2001, en la sekva jaro li iĝis Aŭstralia Kavaliro.

Verkaro (elekto)
----------------

Memorigiloj
-----------

* En 2001 oni fondis "George Szekeres Medal"

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* biografio angle
* biografio kun foto angle

* Kategorio György Szekeres en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 463653
* GND: 1135169993
* VIAF: 121484057
* ISNI: 0000 0000 7932 0090
* NLA: 36410425
 |
**Bercimuel** [berziMŬEL] estas municipo en la oriento de la provinco Segovio, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la distrikto *Partido Judicial de Sepúlveda*. 

Bercimuel en la provinco Segovio.
Preĝejo de Sankta Tomaso.

Geografio
---------

Ĝia ebeneca municipa teritorio okupas totalan areon de 12,17 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 20 loĝantojn. Ĝi perdis multajn loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte 440 el 1930-aj jaroj. 

Ĝi distas 84 km de Segovio, provinca ĉefurbo; ĝi limas kun municipoj Cilleruelo de San Mamés, Campo de San Pedro, Fresno de Cantespino, Sequera de Fresno, Pajarejos kaj Cedillo de la Torre.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado. Ĝi apartenis al la komunumaro *Ochavo de Bercimuel* ene de la *Comunidad de Villa y Tierra de Sepúlveda*.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj kaj vitejoj) kaj brutobredado (ŝafoj) kaj rilata komercado. Lastatempe funkciado de servoj plej ekgravis, kune kun piedirado tra naturaj lokoj. De la historia pasinteco restis diversaj vizitindaj vidindaĵoj kiel la romanika preĝejo de Sankta Tomaso.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Segovio

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 768093
 |
**György Tumpek** [djordj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Tumpek György** estis hungara naĝisto, olimpiano, olimpika ĉampiono, trejnisto. Lia familia nomvarianto estis *Tumpeck*.

György Tumpek naskiĝis la 27-an de januaro 1929 en Kispest, li mortis la 21-an de decembro 2022 en Budapeŝto.

Biografio
---------

György Tumpek akiris licencon pri en:Tool and die maker, baldaŭ li akiris diplomon en 1967. Li edziĝis en 1987. Li ricevis premiojn en 1951 kaj 1996.

### Sporta kariero

György Tumpek estis signifa naĝisto post 1945. Li ne partoprenis en la Somera Olimpiko 1952 pro politike ne fidinda, spite tion, ke li estis kvarfoja hungara ĉampiono. Li estis olimpiano en Hungario en la Somera Olimpiko 1956 kun bronza medalo, krome en eŭropa ĉampionumo li estis la unua en 1954, dua en 1958. Resume li havis 24 landajn, 11 eŭropajn kaj ses mondajn rekordojn. Li finis sian aktivan sportan karieron en 1958, poste li estis trejnisto 2 jardekojn en elstara ĉefurba sportklubo. Li trejnis interalie 52 landajn ĉampionojn.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* datenoj kun foto

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 807346
 |



* Portalo pri Biografio
**Eŭmenidoj** (helene *Εὐμενίδες*, latine *Eumenides*) estas en helena mitologio repacigitaj diinoj de venĝo.

Oresto persekutata de la Erinioj, William-Adolphe Bouguereau, 1862Origine ili estis Erinioj, diinoj de venĝo kaj malbeno, kiuj senkompate perskutis farintojn de sangaj krimoj kaj perfortoj, murdintojn, rabistojn, ĝenantojn de hejmecaj ligoj. Ili estis teruraj per siaj aspektoj, sed precipe per nelaciĝebla persekutado de kulpintoj, kiujn ili turmentis per ĝenaj konsciencriproĉoj.

Sed en helena mitologio estas konataj ankaŭ la samaj estaĵoj afablaj, indulgoplenaj. Tiuj estas nomataj Eŭmenidoj. Ili estas unuvide aliaj, ilia aspekto tute ne estas hororiga kiel tiu de Erinioj.

Transformo de la unuj en aliajn, la mavajn en pli bonajn - estas klarigita en legendo pri Oresto, kiujn Erinioj persekutis precipe pro patrinmurdo. Ĝi venis eĉ tien, ke en Ateno ili minacis per ruinigo de la urbo, malrikoltado, eĉ pesto, se Oresto ne estos lasita al ili. La konflikton ebenigis diino Atena, kiu per sia decido Oreston liberigis, verŝajne koste, ke Erinioj estos en ŝia urbo omaĝataj. Transformitaj Erinioj, nun Eŭmenidoj benis homojn kaj bestojn. Ili eĉ havis proksime de Ateno, sur monteto Kolono, boskon.
En tiu ĉi loko pli poste ankaŭ mortis Edipo, forpelita kaj blinda reĝo de Tebo. Tie al li atena reĝo Tezeo liveris protekton kaj tie ankaŭ Edipo trankvila kaj repacigita mortis.

Vidu ankaŭ
----------

* Erinioj

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Eumenidy en la ĉeĥa Vikipedio.* 

Tiu ĉi artikolo traktas helenajn diinojn Pri opero de Vasil S. Toleh traktos artikolo Eŭmenidoj (opero).
**Familia entrepreno** aŭ **Familia kompanio** estas entrepreno kie grandparte unu familio respondecas.

IKEV uzas la nomon **familia kompanio** kaj difinas ĝin: "kompanio, kie kapitalo apartenas al membroj de unu familio, aŭ almenaŭ grandparte."

Se temas pri malgranda entrepreno kun persona respondeco, do entrepreno laŭ civila juro la tuta familio, aŭ ankaŭ minimume la plej granda parto de la familio laboras en la entrepreno. Laŭlonge de la historio kaj ankoraŭ aktuale en multaj lokoj tutmonde (ĉefe for de industriigitaj landoj) la ekonomio baziĝas ĉefe sur la agado de familiaj entreprenoj ekzemple en agrikulturo de neevoluiĝintaj landoj, kie plej ofte plej aĝaj filoj helpas la patron aŭ la patrinon aŭ ambaŭ. Tio rezultas en abandono de lernejaj devoj aŭ heredo de kaj la metio kaj la resursoj el gepatroj al gefiloj. Tiu herediga ĉeno tre ofte permesas la plutenon de scioj kaj kapabloj por la plibonigo de la rezulto ekonomia ĉu teknika ĉu pure enspeza. Ankaŭ historie gravas la transdono de konaro el ĝenerala vidpunkto aŭ ankaŭ aplikite al la malalta nivelo de kelkaj familiaj entreprenoj ekzemple en kazoj de grandaj entreprenoj (fabrikoj) aŭ valoraj produktofakoj (juvelarto, minoj ktp).

Vidu ankaŭ
----------

* akcia kompanio

Referencoj
----------

1. ↑  Munniksma, F. (1990) International Business Dictionary in 11 languages – Internacia komerca-ekonomika vortaro en 11 lingvoj. Ĉina Esperanto-Eldonejo, Pekino, sub aŭspicio de Instituto por Esperanto en Komerco kaj Industrio, Nederlando (IKEV), paĝo 141, numero 1007 , kapvortoj *family company*, *private company*
**La Fama Ĉefturo** estas MP3-sagao (Sagao per MP3) skribita de Aleksandr Rajmond. Ĝi estas bazita el la franclingva verko de John Lang: Donjon de Naheulbeuk (*Ĉefturo de Naheŭlbeŭko*), sed ankaŭ el la mondo de Lanfeust de Troj por la magitalentoj de ĉiu loĝanto de ĉi planedo.

Koncepto
--------

La novema koncepto de ĉi tiaj sagaoj, estas propozi senkoste humura adventuro kiel mp3-aj epizodoj elŝuteblas iom post iom ke ili estas produktitaj.

Legu plu: MP3-sagao

La Mondo kaj esperantaĵoj
-------------------------

Ĉi adventuro okazas en mondo, kie ĉiu havas specialan magitalenton.

En ĉi mondo ankaŭ, ĉiu parolas (pli-malpli bone) esperanton. Ankaŭ estas multaj *signumoj al esperanto*: **Legomas** estas Idopükisto (Ido + Volapük), oni konas **Karlon** ankaŭ en la filmo *Kurso de Esperanto* de ELNA (Esperanto-Ligo por Norda Ameriko).

Roluloj
-------

### Ĉefaj roluloj

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| **Nomo** | **Gento** | **Ordo (*magitalento*)** |
| Urkal | Homo | Gildĉefo de la ĉefgildo (blindigi) |
| Gadalin | Elfino | Arkistino (kreskigi plantojn) |
| Boromir | Nano | Barbaro (pluvigi) |
| Eladiel | Elfo | Paladeno (frenezigi) |
| Oligat | Homo | Bardo (endormigi) |
| Knur | Ogro | Frapisto (maldurigi ŝtonoj) |
| Algadin | Homino | Sorĉistino (boligi aŭ frostigi akvon) |

### Neakceptitaj roluloj

* **Legomas** (Vortludo: *Legolas* (el la Mastro de l' Ringoj) kaj Legomo), elfo kiu ne bone parolas esperanton.
* **Karlo** (el esperanta filmo), kiu nur kuras kaj manĝas pomojn.

  

### Bestaro

* Drakoj, ktp ktp...

### Malamikaj roluloj

Nuntempe, tio ankoraŭ estas sekreto!

Eksteraj ligiloj
----------------

### teksto

Vi povas legi la tekstojn sur la Vikio de la retpaĝaro Iom post iom. 

### MP3

La MP3-oj ne ankoraŭ estas disponable... baldaŭ!
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Platformo (geologio). |

pasaĝeroj sur platformo de historia aŭstra vagono
**Platformo** - laŭ PIV kaj Reta Vortaro - estas plata starejo fine de vagono, aŭtobuso aŭ alia komuna veturilo. Platformoj estis kutimaj konstrueroj de la historiaj, unuaj vaportrajnaj vagonoj kaj samepokaj ĉevaltiritaj omnibusoj aŭ pli poste motorigitaj aŭtobusoj meze de la 19-a ĝis meze de la 20-a jarcento. En modernaj komunaj veturiloj - trajnoj, metrooj, tramoj aŭ busoj - platformoj ne plu kutimas, sed la pasaĝeroj tuj eniras la veturilon tra flankaj pordoj.

nafta "platformo" en la Atlantika Oceano proksime de Brazilo
En aliaj lingvoj similforma vorto estas uzata en multe pli vasta senco - ekzemple en la senco de stacidoma kajo (de historia trajnvagona platformo eblas elpaŝi sur kajon elvagoniĝante, kaj inverse), de iel altigita loko por publikaj prezentoj (en la senco de scenejo de teatro aŭ koncertejo, en salono aŭ subĉiele), de altigita ebenaĵo por spektantoj, aŭ en abstrakta senco por priskribi kunlaborejon, en kiu eblas komuniki kaj interagi je sama alteco, sama rango. La tradicia esperantlingva difino de la vorto kompare estas multe pli limigita kaj teknika.

Diskuteble permeseblas dua uzo de la vorto, por nafta platformo - metala ebenaĵo sur pluraj firmaj piedoj, konstruata en maro, por sur ĝi fiksi borilojn kaj pumpilojn por elpreni nafton el la mara fundo. 

Ankaŭ muelejoj povas havi platformon, de kiu la muelisto priservas la muelejon.
|  |  |
| --- | --- |
|  | Tiu ĉi artikolo temas pri la lago. Pri la samnoma urbo vidu **Greifensee (urbo)** |

Mapo de Greifensee
**Greifensee** (prononcu *grajfnse*, alemane **Gryfäsee**) estas mezgranda lago je 20 km nordoriente de la Lago de Zuriko kaj de urbo Zurich en la distrikto Uster. Ĝi estas la dua plej granda lago en la Kantono Zuriko post la lago de Zuriko, ĝi estas de 6 km longa kaj 1,6 km larĝa je la plej larĝa punkto, kun maksimuma profundeco de 32 m. Ĝis la 13-a jarcento la nomo de la lago cetere estis analoge al ĝia elfluanto **Lago de Glatt**.

Geografio
---------

Greifensee situas okcidente de la montoĉeno de Pfannenstiel okcidente de la urbo Uster. Ĝia fludirekto estas de sudoriento al nordokcidento kaj ĝi havas formon, kiu similas al granda fiŝo. Ĉe la "fiŝvosto" de je ĝia sudorienta fino situas bela marĉo, kiu estas naturprotekta regiono.

Alfluantoj kaj elfluanto
------------------------

La riveretoj Ustermer Aa kaj Mönchaltorfer Aa estas la ĉefaj alfluantoj. Ustermer Aa elfluas el al Lago de Pfäffikon. La elfluanto de Greifensee estas la rivero Glatt, kiu alfluas al la Rejno.

Estiĝo
------

Greifensee estiĝis ĉe la fino de la lasta malvarmepoko post la retiriĝo de la Linth-Glaĉero. Per tereniĝo la origina formo de la lago iom post iom ŝanĝiĝis kaj ĝia surfaco malgrandiĝis, dum samtempe estiĝis ampleksaj marĉoj ĉirkaŭ ĝia bordo.

Turismo ĉirkaŭ la lago
----------------------

Ŝiplinio konektas Maur kun Niederuster.

La lago estas loko de duon-maratono ĉirkaŭ ĝi, okazanta ĉiun jaron.

Ĉirkaŭ la lago situas pluraj publikaj strandbanejoj, kaj kampadejoj. La lago invitas al banado, velŝipumado kaj migrado ĉirkaŭ ĝia bordo.

En februaro 2012 la lago grandparte glaciiĝis kaj la frostiĝinta lagoareo la 15-an de februaro estis malfermita al la publiko.

Komunumoj ĉirkaŭ la lago
------------------------

Je la orienta bordo de la lago situas la urbo Uster, nordoriente la urbeto Greifensee, norde Schwerzenbach kaj Fällanden, ĉe la okcidenta flanko situas Maur, je ĝia plej suda pinto la komunumo Egg atingas en unu punkto la lagon kaj en sudoriento situas Mönchaltorf.

Vidu ankaŭ
----------

* Listo de lagoj en Svislando
* Greifensee (urbo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Greifensee en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Retejo pri la duonmaratono de Greifensee
* Retejo de la Ŝipokompanio de Greifensee

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Greifensee** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

Bildoj
------

* Kano ĉe la bordo GreifenseeKano ĉe la bordo Greifensee
* Kano ĉe la frostiĝinta lago en februaro 2012Kano ĉe la frostiĝinta lago en februaro 2012
* La frostiĝinta lago en februaro 2012La frostiĝinta lago en februaro 2012
* Greifenseebanejo kaj ŝiphaltejo NiederhusterGreifenseebanejo kaj ŝiphaltejo Niederhuster
* Liniŝipo sur la lago GreifenseeLiniŝipo sur la lago Greifensee
**Famo** (angle *Fame*) estas muzika filmo el 1980, kreita kaj produktita de David de Silva, reĝisorita de Alan Parker, kaj verkita de Christopher Gore.

La filmo gajnis la oskar-premion por plej bona muziko, kaj la tema kanto de ĝi, same nomata "Famo", gajnis la oskar-premion por plej bona Kanto. La kanto estis kantita de Irene Cara, kiu ankaŭ aktoris en la filmo.

Sekve la sukceson de la filmo, ekzistis ankaŭ sukcesa televidserio de la sama nomo, muzikalo kiu estis prezentata en la West End de Londono dum dek jaroj, same kiel refilmigo en 2009.

Intriga resumo
--------------

La filmo sekvas la studperiodon de grupo de junaj studentoj ĉe mezlernejo de la artoj en Novjorko, ekde iliaj aliĝaj ekzamenoj al la institucio, ĝis diplomiĝo. La ambicioj de la studentoj ĉe la lernejo de prezentartoj estas grandegaj - ĉiuj volas esti famaj kaj akiri famon. Kvankam multaj adoleskantoj provas trapasi la ekzamenojn nur kelkaj estas elektitaj. Samtempe de la studado, kun specialiĝo pri la artaj kampoj kaj pritraktantaj devigajn studojn kaj malfacilajn postulojn, la studentoj trapasas procezon de persona maturiĝo, lernas koni sin, kunlaboras en teamo kaj kreas personajn ligojn de amikeco kaj amo. Post kvar jaroj da streĉa trejnado, nur kelkaj el la studentoj sukcesas akiri famon.

Vidu ankaŭ
----------

* Fame (televida serio, 1982)

Eksteraj ligiloj
----------------
Viro kiu uzas falĉilon
Falĉilo kaj falĉileto
**Falĉilo** estas manlaborilo por detranĉi herbon kaj grenon.

Ĝiaj formo kaj materialoj varias laŭ historio kaj regiono, sed ĝenerale, nuntempe ĝi estas farita el forĝebla ŝtalo, kiu formas longan, larĝan, iom kurban klingon (longo ĉirkaŭ 1 m, larĝo ĉirkaŭ 6-7 cm), fiksitan al longa ligna tenilo (1,5 ĝis 1,8 metrojn longa). La klingo fiksiĝas sur la tenilfino ĉirkaŭ 60-grade. Partoj de klingo estas la tranĉ-rando kaj falĉil-kalkano (tiu ĉi proksime al la flaĉiltigo). La ligna longa tigo de la tenilo surhavas unu aŭ du vertikale alfiksitajn etajn man-tenilojn.

La falĉado okazas per falĉaj (ir-reiraj) movoj. Oni devas dum la falĉado multfoje akrigi la klingon per akrigŝtono. Post longa uzo de falĉilo oni devas marteli ĝin denove.

La falĉado estis la plej malfacila laboro inter la agrikulturaj laboroj (legu la artikolon *rikolto*), sed ekde la 1960-aj jaroj ĝi estis maŝinigita. Ekde tiam oni amase uzas falĉilmaŝinojn kaj kompleksajn rikoltomaŝinojn.

Falĉilo signifas slange murdilon, per kiuj oni amase buĉas kaj rapide mortigas homojn. [*mankas fonto*] En mitoj falĉilo estas atributo de la Morto.

Armilo
------

Milita falĉilo estas simila al halebardo speco de tranĉarmilo, populara dum la insurekcio de Kościuszko.

Esprimoj
--------

* Krurfalĉo estas kapto aŭ baro de la piedo de iranto, kaŭzante stumblon aŭ falon
* Postfalĉaĵo, postfojno: fojno el dua rikolto en sama jaro

Vidu ankaŭ
----------

* Falĉileto (aŭ "lunarka falĉileto")
* Gazontondilo

* Kategorio Falĉilo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Falĉilo en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rAgrikultura instrumentaro |
| --- |
| ĝardenaj iloj | Erpilo • Falĉilo • Falĉileto • Forkego • Fosilo • Haktranĉilo • Heĝotondilo • Hojo • Pioĉo • Plugilo • Rastilo • Rastro • Rikoltilo • Serpo • Ŝovelilo • Ŝpato |

 |
**Familia rekunigo** estas enmigrado farita de familianoj por rekuniĝi kun aliaj familianoj kiuj jam estas en la cellando. Multaj landoj en la mondo permesas enmigradon per familia rekunigo sub diversaj kondiĉoj, dum ili provas konservi unuflanke la bazan rajton de la persono jam loĝanta ĉe la lando vivi kun sia familio aŭ geedzo, kaj aliflanke, la ŝtato havas la rajton limigi enmigradon al ĝi.

La disigo de familioj serĉantaj kunigon povas rezulti el la migrado de kelkaj familianoj, aŭ el limŝanĝoj. En historiaj situacioj, kie novaj ŝtatoj estas establitaj aŭ la limo inter ekzistantaj ŝtatoj ŝanĝiĝas, okazas ke la novaj limoj transiras multajn familiojn kaj apartigas gefratojn, gepatrojn kaj iliajn infanojn kaj geedzojn. La humanitara problemo pligraviĝas kiam la novaj limoj ne estas limoj de paco. Tio estis la kazo kiam Germanio estis dividita en Orienta kaj Okcidenta Germanio, kaj kiam Koreio estis dividita en Suda kaj Norda Koreio.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 748464
* LCCN: sh2013001231
* NKC: ph291727
 |
**Lourdoueix-Saint-Pierre** estas franca komunumo lokita en la departemento Creuse kaj en la regiono Limoĝio. Ĝi havis 870 loĝantojn laŭ censo plenumita en 2006.

Ĝi situas 3 kilometrojn sude Aigurande (Indre).

Geografio
---------

Lourdoueix-Saint-Pierre etendiĝas sur 44,73 km², kaj havis 870 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas nur 20 homoj po kvadrata kilometro. La vilaĝo situas en Creuse, kiu estas kampara, maldense loĝata franca departemento en la nordokcidenta parto de la Centra Masivo. 

La regiono ĉefe konsistas el malaltaj montoj kaj altebenaĵoj : la plej alta punkto de Lourdoueix-Saint-Pierre situas je alteco de 433 metroj.

Historio
--------

Antaŭ la franca revolucio de 1789 kaj la kreado de la departemento Creuse en 1790, Lourdoueix-Saint-Pierre apartenis al la franca graflando Marche. Ekde la fino de la 15-a jarcento ĝis proksimume la jaro 1900, tiu regiono estis fama fonto da migrantaj masonistoj, kiuj ĉiujare dum la plej varma periodo laboris en grandaj urbocentroj, precipe en Parizo.

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la vilaĝo S-ro Philippe Durand, kiu do fariĝis la loka urbestro.

Administrado
------------

Lourdoueix-Saint-Pierre apartenas al la kantono de Bonnat, kies ĉefurbo estas Bonnat. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Guéret, unu el la du arondismentoj de la departemento Creuse.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Creuse
* Kantono de Bonnat
**Antal Marczibányi** [marcibAnji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Marczibányi Antal** estis hungara politikisto, mecenato, membro direktora de Hungara Scienca Akademio (1). Liaj nobelaj antaŭnomoj estis: *puchói* [puĥoi] kaj *csókai* [ĉOkai].

Antal Marczibányi [*rompita ligilo*] naskiĝis la 28-an de majo 1793 en Hungara reĝlando en Puhó (nuntempa Púchov en Slovakio). Li mortis la 13-an de januaro 1872 en Pest (urbo) [*rompita ligilo*].

Biografio
---------

Antal Marczibányi devenis el riĉa familio. Li ekhavis postenon en 1812 en Trencsén (reĝa departemento). Inter 1825-1849 li ofte estis deputito en la hungara parlamento, kie li strebis por la progreso. En 1848 li apogis la hungaran revolucion. Post la fiasko la Habsburgoj kondamnis lin je monpago, poste li retiriĝis de la politiko. Li multe helpis fondon de MTA, poste li donacis monon por la akademio.

Verkaro (elekto)
----------------

* parlamentaj paroladoj
* letero al András Fáy (1842)

Fontoj
------

* biografio kun foto[*rompita ligilo*]
* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero M kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)[*rompita ligilo*]

* Kategorio Antal Marczibányi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Grafo Antal Mózes CZIRÁKY** [mOzeŝ cirAki], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Cziráky Antal Mózes** estis hungara juristo, mecenato, reĝa juĝisto, ĉambelano, fondinta membro de Hungara Scienca Akademio.

Antal Mózes Cziráky  naskiĝis la 8-an de septembro 1772 en Sopron. Li mortis la 22-an de februaro 1852 en Habsburga Imperio en Pressburg (nuntempa Bratislavo en Slovakio).

Biografio
---------

Antal Mózes Cziráky studis filozofion en Nagyszombat, juron en Pest (urbo). En 1791 li fondis rondon por la hungara lingvo. Post 2 jaroj li estis elektita honora notario, baldaŭe li atingis pli altajn postenojn. Li estis ankaŭ mecenato, li donis monon ekzemple al MTA. Li estis ministro ĝis la revolucio en 1848.

Li havis laŭvice 3 edzinojn, laŭdokumente li havis 3 gefilojn (inter ili János Cziráky faris karieron). Li ricevis diversajn premiojn. Li estis entombigita en preĝejo de Kenyeri.

Verkaro (elekto)
----------------

* *De ordine equitum auratorum Hungriae exercitatio* (1792)
* *Laetitia et gratulatio publica occasione recens constituti regni Hungariae palatini* (1796)
* *Conspectus juris publici regni Hungariae ad annum 1848. Historicis animadversionibus illustratus* (1851)

Fontoj
------

* biografio hungare

* Kategorio Antal Mózes Cziráky en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 428915
* GND: 143930672
* LCCN: n93035427
* VIAF: 170141593
* ISNI: 0000 0001 1902 1483
 |
**Antal Németh** [nEmet], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Németh Antal** estis hungara reĝisoro, teatrestro, universitata instruisto.

Antal Németh  naskiĝis la 19-an de majo 1903 en Budapeŝto, li mortis la 28-an de oktobro 1968 en Balatonfüred (laŭ alia fonto en Budapeŝto).

Antal Németh (sidas)

Biografio
---------

Antal Németh frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li studis en Scienca Universitato Péter Pázmány kaj en Munkeno. En la jaroj 1928 kaj 1931 helpe de stipendio li plulernis en Berlino, Vieno, Munkeno, Parizo kaj Kolonjo. Li komencis sian aktoran karieron en 1928 en migranta teatro en Budapeŝto, inter 1929 kaj 1931 li estis reĝisoro de Nacia Teatro (Szeged), baldaŭ li estis redaktoro de literatura revuo. En 1935 li estis nomumita privata profesoro de Universitato István Tisza, samtempe li estis teatrestro de Nacia Teatro (Budapeŝto) ĝis 1944. Tiutempe li havis kelkajn reĝisorajn taskojn en la Nazia Germanio. Dum la nazia erao en Hungario (1944) li estis forigita el ĉiuj postenoj. Depost 1945 same li ne rajtis labori, li instruis private estontajn reĝisorojn, ekde 1950 en instituto li okupiĝis pri pupteatroj. Ekde 1956 li denove estis reĝisoro laŭvice en Teatro Csiky Gergely (Kaposvár), Teatro de Kecskemét, fine inter 1959–1965 en Nacia Teatro (Pécs). Li pensiuliĝis en 1965, tamen li esploris en Tutlanda Biblioteko Széchényi.

Lia edzino estis Piri Peéry, post la vidviĝo li denove edziĝis.

Elektitaj teatraj reĝisoraĵoj
-----------------------------

* Imre Madách: La tragedio de l' homo (1937, 1939, 1942)
* József Katona: *Bánk bán* (1936, 1938, 1940, 1960)
* William Shakespeare:
	+ La ventego (1939-1940)
	+ Reĝo Lear (1938)
	+ Romeo kaj Julieta (1940)
	+ Hamleto (1940)
	+ Otelo (1937, 1957, 1964)
	+ Somermeznokta sonĝo (1937-1939, 1941, 1959)
	+ Makbeto (1939, 1960)
* Rostand: Cyrano de Bergerac (1941, 1962)
* Ibsen: Peer Gynt (1941)
* Verdi:
	+ Il Trovatore (1961, 1965)
	+ Rigoletto (1959)
* Giacomo Puccini:
	+ Tosca (1962)
	+ La bohème (1961)

Lia filma reĝisoraĵo
--------------------

* *Madách: Egy ember tragédiája* (1944)

Elektitaj libroj
----------------

* *A színjáték esztétikájának vázlata* (1929)
* *Tanulmányok a színház esztétikája köréből* (1934) - studoj
* *Kelet bábjátékművészete* (1955)
* *Új színházat!* (1988) - elektitaj kontribuoj

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto (la koncerna teksto estas legebla post klako al majuskloj N, NY, poste serĉu la nomon)
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

* Kategorio Antal Németh en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 580702
* GND: 12016809X
* LCCN: n88195714
* VIAF: 42053091
* ISNI: 0000 0001 1760 0094
* SUDOC: 257346732
* BNF: 14312033w
* NKC: jn20040301012
 |
**Guillaume-Henri DUFOUR**, naskiĝis la 15-an de septembro 1787 en Konstanco kaj mortis la 14-an de julio 1875 en Les Eaux-Vives, civitano de Ĝenevo, estis la unua generalo de la Svisa Armeo kaj estis unu el la kvin fondintoj de la Internacia Komitato de la Ruĝa Kruco kaj de 1863 ĝis 1864 ties unua prezidanto. Dufour estis oficiro, politikisto, kartografo kaj humanisto.

Guillaume-Henri Dufour

Vivo
----

Guillaume-Henri Dufour naskiĝis en la jaro 1787 kiel filo de Bénédict kaj Pernette Valentin en Konstanco. Lia patro estis horloĝisto kaj poste deputito de la Nacia Asembleo de Ĝenovo. La familio Dufour remigris al Ĝenevo en la jaro 1789, kie Guillaume-Henri vizitis la lernejon kaj poste studis filizofion kaj fizikon. En la jaro 1798 Ĝenevo estis integrita al Francio kaj Dufour kiel franca civitano studis de 1807 ĝis 1809 studis al la politeknika lernejo de Parizo kaj poste en Metz. Pro la brita marblokeo Dufour sen fini sian studon estis sendita al Kurfo, kie li restis en la franca armeo ĝis 1814. Dum batalo ĉe la marbordo li brulvundiĝis. Samjare li edziĝis kaj havis kun sia edzino kvar filinojn. En la jaro 1817 en la rango de kapitano li forlasis la francan armeon kaj reiris al Ĝenevo, kiu en la jaro 1815 aliĝis al Svislando. Samjare li aliĝis al la nove kreita Svisa Armeo kaj en la jaro 1827 fariĝis kolonelo. En la jaro 1831 li fariĝis ĉefo de la generalstabo kaj la 21-an de oktobro 1847 la Svisa Dieto elektis lin kiel generalo de la Svisa Armeo. En la nur kvarsemajna Apart-Federacia Milito li sukcesis konservi la unuecon de Svislando. Gravaj aktivecoj de Dufour estis la konstruado de fortikaĵoj, li estis kartografo pro kio laŭ li nomiĝas la Dufour-mapo kaj la plej alta monto de Svilando Dufour-Pinto.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: [URL:  *Jean-Jacques Langendorf*: *Guillaume-Henri-Dufour* en *Historia Leksikono de Svislando* (2005-11-07)]

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Guillaume-Henri Dufour en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Guillaume-Henri Dufour** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 426237
* GND: 118527959
* LCCN: n84155270
* VIAF: 2495837
* ISNI: 0000 0001 0862 6524
* SUDOC: 028945832
* BNF: 120803049
* ULAN: 500008033
* NDL: 00769898
* BIBSYS: 90501552
* NKC: nlk20000084754
 |
'**Emile, aŭ Pri la Edukado'** estas filozofia traktaĵo pri la homa naturo verkita de Jean-Jacques Rousseau en 1762, kiu konsideris ke ĝi estis "sia plej bona kaj plej grava verko". Ĝi traktas politikajn kaj filozofajn temojn rilate al la interagado de unuopulo kun la socio, specife ĝi emfazas pri la natura bonkoreco de homoj (Rousseau asertis, ke homo estas bona laŭ naturo), sed tiu partoprenas en korupta socio. En *Emile*, Rousseau proponas, pere de priskribo, eduksistemo per kiu la natura homo povu kunvivi en korupta socio. En la traktaĵo Rousseau rakontas historion pri junulo Emile kaj ties prizorganto, por bildigi la manieron eduki la idealan civitanon. Tamen, Emile ne estas detaligita gvidlibro, kvankam ĝi inkluzivas kelkajn konsilojn pri edukado de infanoj. Ĝi estas konsiderata la unua traktaĵo pri eduka filozofio en Okcidento.

La teksto dividiĝas en kvin "librojn", la unuaj tri dediĉitaj al la infanaĝo de Emile, la kvara al la adoleskaĝo, kaj la kvina al la edukado de Sofia, la "ideala virino" kaj estonta edzino de Emile, kaj al la hejma vivo kaj civila de li.

* Kategorio Emile, aŭ Pri la Eduko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 389116
* BNF: 11940511q
 |
**Bethany Meilani HAMILTON** (naskiĝis la  8-an de februaro 1990(nun 1990-02-08) en Lihue, Havajo) estas usona profesia surfistino. Ŝi famiĝis pro tio, ke ŝi travivis ŝarko-atakon, en kiu akcidento ŝi perdis la maldekstran kruron. Pli poste ŝi denove eksurfadis kaj eĉ gajnis en konkursoj. Ŝi verkis pri siaj spertoj en libro *Soul Surfer: A True Story of Faith, Family, and Fighting to Get Back on the Board* de 2004. La libron filmigis en aprilo de 2011 Sean McNamara kun titolo *Soul Surfer*.

La ŝarko-atako
--------------

Bethany ekiris surfadi matenon de la 31-a de oktobro 2003, ĉ. 7:30 kun ŝia amikino, Alana Blanchard, kun patro kaj frato de Alana. Ŝi kviete kuŝis sur la surfotabulo, en la akvo estis testudoj kaj ŝia maldektra kruro merĝis en la akvon. Post ioma tempo ekatakis ŝin 14-15 piedojn longa tigroŝarko kaj formordis la maldekstran kruron. Frato de Alana ekiris al la bordo por helpo, dum pliaj personoj fortiris ŝin el la akvo. Patro de Alana faris prem-ligilon el la T-ĉemizo kaj lig-ŝnuro de la surfotabulo. Ĝis kiam ili alvenis en la Wilcox Memorial Hospital, la junulino perdis 60% de la sango. Tiun tagon ŝia patro havintus operacion, sed estas Bethany kiu okupis la operaciejon.

Post la operacio, Bethany restis sep tagojn en la hospitalo. Spite al la traŭmato, ŝi volis reiri al la maro por ondorajdado. Ĉirkaŭ unu monaton poste, ŝi jam denove surfadis. Komence ŝi akceptis, ke ŝia surfobreto estas pli longa kaj dika ol la konkursa antaŭskribo, sed pli poste ŝi jam ekpraktikis sen maldekstra kruro kaj ekuzis la norman tabulon, sur kies mezon oni fiksis kaptilon, por ke ŝi povu iri sub la ondojn. Ŝia surfobreto, uzata dum la akcidento, estas videbla en la *California Surf Museum*.

Personaĵoj
----------

Ŝi edziniĝis en 2013 kun Adam Dirk, kun kiu ŝi havas du infanojn (2015, 2018).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Bethany Hamilton en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala paĝo
* CBS News interview
* Bethany Hamilton Arkivigite je 2013-12-26 per la retarkivo Wayback Machine Video produktita de *Makers: Women Who Make America*
* Bethany Hamilton and the Teeth of the Tiger
* Surfer Girls - Bethany Hamilton


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 508108
* GND: 131425889
* LCCN: no2004106026
* VIAF: 258879303
* ISNI: 0000 0003 8010 7934
* NDL: 00989697
 |
La **paroĥa grek-katolika preĝejo Naskiĝo de Maria** (hungare: *Istenszülő születése*) estas sakrala historia monumento en urbo Sárospatak (Hungario).

Historio
--------

Laŭ eklezia fonto la paroĥo estis fondita en 1723, la matrikulaj enskriboj komenciĝis en 1761, la kirko mem estis konstruita 1792 (laŭ alia fonto en 1799). En la sekvaj jarcentoj ĝi estis plurfoje renovigita. La altara bildo prezentas Sanktan Marian kun Jesuo kaj la bildo estas videbla ekde la 1930-aj jaroj. La sekpentraĵoj estis pentritaj inter 1948 kaj 1952. Lastaj renovigaj laboroj okazis en 2006 kaj 2017.

Konstruaĵo
----------

La preĝejo staras sola en korto, kiu kuŝas laŭ stratangulo. En la korto estas videbla ankaŭ krucifikso. La fasado estas preskaŭ simetria, meze la kvadrata turo nur iomete reliefas. Meze malsupre situas la ĉefenirejo, sed dekstre estas ankaŭ alia enirejo, maldekstre nur blinda enirejo. Super la ĉefenirejo estas granda fenestro. La navo finiĝas en hufoforma absido. Menciindas, ke tiu kirko laŭ aspekto estas preskaŭ la sama, ol Grek-katolika preĝejo sanktaj Petro kaj Paŭlo (Sárospatak).

Kermeso okazas en la 8-an de septembro.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* datenoj kun foto
* datenoj


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Nuevo Laredo** estas komunumo, kaj ene de ĝi la plej signifa urbo, en la norda ekstremo de la meksika subŝtato Tamaulipas, ĉe la suda flanko de la rivero Río Bravo (hispane) aŭ Rio Grande (angle). En la urbo loĝas ĉirkaŭ 489 000 homoj.

Historio
--------

Nuevo Laredo estis fondita kiam parto de la loĝantoj de la nune usona urbo Laredo (Teksaso) rifuzis aneksiĝi al Usono laŭ la Traktato de Guadalupe Hidalgo, kiu deklaris la novan internacian limon laŭ longe de la rivero. Ili transpasis la riveron por establiĝi en la meksika teritorio. Onidire ili eĉ kunportis la kadavrojn de siaj prauloj por subterigi ilin en Meksiko.

Ekonomio
--------

Nuntempe la kerno de la ekonomia agado en la urbo estas la internacia komerco, ĉar temas pri la ĉefa transpasejo de varoj inter Meksiko kaj Usono, kaj tiel do ĝi estas la plej aktiva interŝtata doganejo en Latin-Ameriko. En la lastaj jaroj la lokaj komerco kaj servoj ege disvolviĝis kaj tial ĝi estas unu el urboj kun la plej malalta nivelo de senlaboreco en Meksiko.

* Nuevo Laredo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Nuevo Laredo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 108018
* LCCN: n82153775
* VIAF: 129033095
* BNF: 12049870t
 |
**Emil Vidéky** [vidEki], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Vidéky Emil** estis hungara inĝeniero, profesoro.

Emil Vidéky  naskiĝis la 18-an de februaro 1879 en Budapeŝto, li mortis la 12-an de novembro 1960 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Emil Vidéky frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li akiris diplomon en Reĝa Teknikuniversitato palatino József en 1900. Post siaj studoj li estis asistanto samloke apud Emil Schimanek, en 1913 li estis nomumita privata profesoro. En 1935 li pensiuliĝis, en 1952 li doktoriĝis antaŭ la Hungara Scienca Akademio. Li okupiĝis konstante pri dentradoj.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Fogaskerekek (Dentradoj) (1911), - disertaĵo*
* *Bericht über Kugel- und Rollenlager* (1923)
* *The rationalisation of gear cutting… (I – III.)* (1933)
* *Complement of goniometry and projective relativenesses in the involute geometry* (1958)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Emil Szalai** [salai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szalai Emil** estis hungara advokato, tradukisto. Lia origina familia nomo estis *Schwarz* [ŝvarc] ĝis 1889, lia filo estis Sándor Szalai.

Emil Schwarz naskiĝis la 5-an de novembro 1874 en Makó, li mortis la junion 1944 en Aŭŝvico (koncentreja komplekso).

Biografio
---------

Emil Szalai devenis el juda familio. Li akiris advokatan diplomon en Reĝa Universitato de Budapeŝto, ekde 1900 li estis advokato en Budapeŝto. Lia laboro fokusiĝis al aŭtorrajto kaj kopirajtaj monopoloj. Li havis juran postenon ĉe aŭtoroj kaj teatrestroj. Li frue kontribuis en gazetoj, poste li redaktis juran revuon inter 1923–1938. Dum la nazia erao (1944) li estis deportita al koncentrejo, kie li mortis. Li havis edzinon ekde 1908, ŝi naskis filon en 1912.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *A magyar szerzői jog magyarázata* (1922)
* *A berni Únio-Egyezmény magyarázata* (1922)
* *Előadóművész, gramofonlemez, rádió* (1935)

Liaj tradukitaj teatraĵoj
-------------------------

* Echegaray: Mariana (1898)
* Cervantes: Csodaszínház (1904)
* Aicard: Lebonnard apó (1905)
* Echegaray: Az utolsó csók (1920)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 708239
* VIAF: 163382926
* ISNI: 0000 0001 1219 0794
 |
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

La **Verdaj Skoltoj** proponas **internacian skoltadon en Esperanto**.

La partoprenantoj estas inter 11 kaj 17 jaraĝaj. Ili venas el Bruselo, Flandrujo, Valonujo, Francujo, Luksemburgo kaj Germanujo. Dum la tendumado de 2014 partoprenis ankaŭ unu kataluno kaj du svisoj. Esperanto estas la sola komuna lingvo inter la partoprenantoj.

Ili kuniĝas dum 7 semajnfinoj jare kaj organizas tutsemajnan tendumadon en somero. Ili ankaŭ instruas Esperanton al la novaj membroj, organizas Printempan Esperanto-Kunvenon, kaj informas al infanoj kaj adoleskuloj pri Esperanto.

La semajnfino okazas plej ofte en Belgujo aŭ proksime. Ĝis nun la Verdaj Skoltoj kunsidis en Antverpeno (Flandrujo), Amougies (Valonujo), Bruĝo (Flandrujo), Bruselo, Duisburg (Germanujo), Kastelo Greziljono (Francujo), Kruibeke (Flandrujo), Maastricht (Nederlando), Mozet (Valonujo) kaj Rosée (Valonujo).

Historio
--------

En novembro 2012, Valère Doumont organizis semajnfinon por adoleskuloj en Rosée, Valonujo.
Partoprenis 8 junuloj, el kiuj 3 estis el Francujo, 2 el Valonujo, 1 el Germanujo, 1 el Bruselo kaj 1 el Flandrujo.
La junuloj memzorgis, ludis kaj lignokonstruis.
Tiam estis kunsido kun du gravaj decidoj: regule organizi kunvenojn kun skolta programero kaj adopti skolttukon nigran.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo esperante
* Tendumado: La ĉefa evento de la Verdaj Skoltoj, artikolo aperinta en La Ondo de Esperanto 2022-06-27 esperante
La **transilvania pelĉasa hundo** estas tre endanĝerigita hundoraso, loka varieto, travivinta en Transilvanio. 

Ĝi estis uzata en la Karpat-baseno fare de la hungaroj por pelĉasado. Ĝi elformiĝis dum la regado de la Arpad-dinastio el la nun jam formortinta **panona pelĉasa hundo**, kiu estas praulo al la transilvani pelĉasa hundo kaj la hungara viĵlo. La plej frua mencio de pelĉasa hundo en Hungario okazis sur la miniaturoj de la bilda kroniko, unua skriba mencio okazis en 1237. La transilvania pelĉasa hundo aperis figure sur pokalo en la 1600-aj jaroj. 

En la 19-a jarcento, la transilvania pelĉasa estis tre disvastiĝinta en Hungario, ĝi havis du variojn: la kurt-kruran kaj la long-kruran. 

La unuan detalan priskribon faris Czynk Ede (1901). La rumana ŝtato eldonis leĝon en 1947, kiu deklaris la hundon damaĝa, murdinda besto, tio estis preskaŭ mortpuno por la hundo. Feliĉe, oni trovis en 1968 ĉasiston en Transilvanio, kiu plu bredis sekrete la hundojn. La bredado rekomenciĝis per du hundoj Zooĝardena Morĵi kaj Zooĝardena Reka. 

Post disfalo de la stalinismo en Rumanio, oni trovis pluajn pelĉasajn hundojn.

* Transilvania pelĉasa hundo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Transilvania pelĉasa hundo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)