recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
*Turo de la frenezuloj* en Vieno
**Psikiatria hospitalo** estas specialigita malsanulejo por la kuracado de psikmalsanuloj. Ĝis la mezo de la 19-a jarcento la psikiatriaj hospitaloj estis nomataj **frenezulejoj** 

La malsanoj, kiuj estas kuracataj en psikiatria hospitalo estas psikozoj, gravaj depresioj kun risko de memmortigo, neŭrozoj kaj aliaj psikaj malsanoj.

Nuntempe ekzistas fermitaj kaj malfermitaj kuracsekcioj. En multaj landoj, la pacientoj estas kutime akceptataj sur libervola bazo, sed la paciento povas esti enhospitaligita ankaŭ kontraŭ sia volo, kiam li povas konsistigi signifan danĝeron al si aŭ al aliaj.

La traktado de pacientoj en la fruaj frenezulejoj estis kelkfoje senkompata kaj enfokusigita al limigo kaj moderigo de la konduto. La laŭgradaj reformoj en multaj landoj, kun la enkonduko de pli efikaj traktadoj, kondukis al la apero de modernaj psikiatriaj hospitaloj. Kun la uzo de kombinaĵo de medikamentoj kaj psikoterapio, oni provas precipe helpi la pacientojn atingi la kapablon, kontroli la propran vivon en la ekstera mondo.

La kuracisto Philippe Pinel, konata kiel la patro de la moderna psikologio, kiu unue starigis metodojn de kuracado kaj humana traktado de la mensmalsanaj prizorgatoj. Li demonstris ke liberigi pacientojn de ĉenoj kaj homa kuracado povas atingi bonajn terapiajn rezultojn.

Vidu ankaŭ
----------

* Sanatorio, paciento, laŭindikaĵa medicino
* skizofrenio, dupolusa perturbo, psikoterapio
* Aranĝo T4

Referencoj
----------

1. ↑  Lau PIV 2002 frenezulejo estas domo, kie oni gardas kaj flegas frenezulojn
2. ↑   Life Magazine. Arkivita el la originalo je 2012-11-30. Alirita 2015-02-25.
3. ↑   Life Magazine. Arkivita el la originalo je 2012-11-30. Alirita 2015-02-25.
4. ↑  Surgeongeneral.gov

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Psikiatria hospitalo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Psikiatria hospitalo en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)

* : Psychiatric hospitals Psikiatriaj hospitaloj
Tiu GBA estas grava loko por Gutaj klamideroj
La **Grava Birda Areo Karara kaj Lochada** (angle *Karara and Lochada Important Bird Area*) estas areo de 2404 km2 ĉe la mezokcidenta regiono de Okcidenta Aŭstralio, je ĉirkaŭ 30 km oriente de la urbo Morawa kaj je 320 km nordoriente de Perto.

Priskribo
---------

Tiu Grava Birda Areo (GBA) enhavas la iamajn paŝtejajn bienojn Karara kaj Lochada [loĉAda], kun malgrandaj areoj de apudaj teroj. Ĝi enhavas grandajn areojn de arbustaro el *Acacia* kun iome da malferma arbaro de eŭkalipto. Ĝi kuŝas je altitudo de 280–400 m super marnivelo en paŝtejaj terenoj apudaj al *wheatbelt*. Ties averaĝa jara pluvokvanto estas de ĉirkaŭ 300 mm kaj tre variebla kaj falas ĉefe vintre.

Birdoj
------

Tiu loko estis identigita de BirdLife International kiel GBA ĉar ĝi eltenas populaciojn de la vundebla Ocela nestamasulo kaj la specio kun limigita teritorio nome Fosada kakatuo, same kiel la Burka kaj la Regenta papago, la Guta klamidero, la Rufa klimakterio, la Sugomelo, kaj la Grizgorĝa eopsaltrio.

Referencoj
----------

1. ↑  BirdLife International. (2011). Important Bird Areas factsheet: Karara and Lochada. Downloaded from  on 2011-07-14.
2. ↑   IBA: Karara and Lochada. *Birdata*. Birds Australia. Alirita 2011-07-14.

  Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2011-07-06. Alirita 2013-12-30.

29° 08′ 14″ S 116° 43′ 33″ O﻿ / ﻿29.13722 °S, 116.72583 °O﻿ / -29.13722; 116.72583 (mapo)
Koordinatoj: 48° 43′ 35″ N 14° 00′ 18″ O﻿ / ﻿48.72639 °N, 14.00500 °O﻿ / 48.72639; 14.00500 (mapo)

**Přední Zvonková** (germane: *Vorder-Glöckelberg*) estas pereinta vilaĝo en Ĉeĥio, parto de urbo Horní Planá en distrikto Český Krumlov situinta sur la dekstra bordo de akva rezervujo Lipno ĉe limo kun Aŭstrio.Ĝi troviĝas proksimume 2 km de Zadní Zvonková.

Přední Zvonková situas en katastra teritorio Zvonková kun areo 39,2 km².

Historio
--------

La devena konstruareo de municipo Přední Zvonková estis post la dua mondmilito kaj forŝovo de la germana loĝantaro detruita. Hodiaŭ tial situas en ĝi nur tipigitaj domoj en la 1960-aj jaroj, bieno, eksa kazerno (konstruaĵo de roto de Pohraniční stráž) kaj nova fostodomo. En la jaro 1930 situis en Přední Zvonkov 232 domoj kaj vivis en ili 1306 loĝantoj, el tio 11 ĉeĥoj, 1255 germanoj. Post la jaro 1947 jam nur 70 ĉeĥoj, plejparte de ŝtataj okupitoj, membroj de financa gardistaro, SNB kaj okupitoj de loka pensiono.

Protekto de la naturo
---------------------

En la katastro de Zvonková estas proklamitaj tri naturmemorindaĵoj:

* Kruco de Házl
* Fontejo de rojo Hamerský potok ĉe Zvonková
* Interkrutejo Zvonková

Rilataj artikoloj
-----------------

* Pleĥa lago

Eksteraj ligiloj
----------------

* Šumavský rozcestník, Přední Zvonková

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rPartoj de urbo Horní Planá (8) |
| --- |
| Bližší Lhota ~ Hodňov ~ Horní Planá ~ Hory ~ Hůrka ~ Olšina ~ Pernek ~ Žlábek |
| ceteraj: Dolní Borková ~ Huťský Dvůr ~ Jenišov ~ Josefův Důl ~ Maňávka ~ Pestřice ~ Přední Zvonková ~ Staré Hutě ~ Zadní Zvonková |

 |
**Modinagar,** hindie **मोदीनगर** estas urbego en norda Barato, en nordokcidenta parto de subŝtato Utar-Pradeŝo, en distrikto de Gaziabad. La urbego apartenas al la Nacia Ĉefurba Regiono (Barato). La loknomo derivas de la fratoj **Modi,** la establintoj de la sukerproduktejo.

Enirejo de la sukerproduktejo

Demografio
----------

En 2011 loĝantoj de Modinagar havis 130 325, kun la aglomeraĵo 182 811. La legopovo estas 88%, kiu estas signife pli alta, ol la landa mezumo.

Geografio
---------

Modinagar kuŝas sur montetaro sur averaĝa alteco de 219 m super la marnivelo. Mirat troviĝas 21, Gaziabad 22, Hapur 23, Bagpat 37, tutlanda ĉefurbo Delhio 41, Baraut 42, Granda Noida 43, Sonipat 57, Muzaffarnagar kaj Ŝamli po 73, Agra 190, Kanpur 371, subŝtata ĉefurbo Laknaŭo 399, Mumbajo 1198, Kolkata 1286 kilometrojn (aere) .

Historio
--------

Origine Modinagar estis vilaĝo sub nomo Begumabad dum erao de mogoloj. En 1933 fratoj Modi establis sukerproduktejon, kiu malfermis abruptan evoluon de Begumabad. Post 6 jaroj alia industriulo establis sapoproduktejon, baldaŭ pliaj uzinoj ekfunkciis, nature la komercado kaj edukado ankaŭ ekfunkciis. En 1945 la urbeto estis alinomita Modinagar.

Ekonomio
--------

Modinagar estas grava centro de la sukerproduktado.

Religioj
--------

En Modinagar la ĉefa religio estas la hinduismo kun preskaŭ 93%, krome islamo proksimume 3% kaj iomete ankaŭ aliaj religioj.

Lingvoj
-------

La oficiala lingvo en Modinagar estas la hindia.

Eduko
-----

En Modinagar sola universitato, pluraj altlernejoj kaj instititoj funkcias.

Stacidomo de Modinagar
Ĉefvojo en Modinagar

Trafiko
-------

Modinagar havas trairan fervojan kaj ĉefvojan liniojn inter Mirat kaj Gaziabad, krome ekzistas flankovojo al Hapur. La plej proksima flughaveno funkcias en Delhio.

Klimato
-------

Modinagar havas muson-influitan humidan subtropikan klimaton kun influo de musono. Jare pluvas ĉirkaŭ 800-900 mm precipe dum la musonoj inter junio-septembro. La temperaturo varias inter 17-31 °C.

Vidindaĵoj
----------

* preĝejoj, precipe hinduaj temploj

Fontoj
------

* WikiTrans

Instituto ĉe Modinagar

|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Barato |
Tiu GBA gravas por la konservado de la Ocela nestamasulo
**Grava Birda Areo Holleton** (angle *Holleton Important Bird Area* estas areo en oriento de la tritikarea regiono de sudokcidenta Okcidenta Aŭstralio je ĉirkaŭ 290 km oriente de Perto.

Priskribo
---------

La areo kun 322 km2 reprezentas unu el plej grandaj areoj de arbustaro de *Acacia* kaj *Allocasuarina* restinta ene de la tritikarea regiono. Ĝi enhavas ankaŭ arbarojn de eŭkaliptoj. La areo havas malvarmetajn vintrojn kaj varmajn sekajn somerojn, kun jara pluvokvanto de ĉirkaŭ 300 mm.

Birdoj
------

Ĝi estis identigita de BirdLife International kiel Grava Birda Areo (GBA) ĉar ĝi enhavas habitaton por la vundebla Ocela nestamasulo same kiel kvar birdospecioj limigitaj al la malia kaj sudokcidenta biomo, nome la Blubrusta maluro, la Rufa klimakterio, la Grizbrusta eopsaltrio kaj la Purpurbuŝa likenostomo.

Referencoj
----------

1. ↑  BirdLife International. (2011). Important Bird Areas factsheet: Holleton. Downloaded from  on 08/07/2011.
2. ↑   IBA: Holleton. *Birdata*. Birds Australia. Alirita 2011-07-08.

  Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2011-07-06. Alirita 2013-12-30.

31° 51′ 04″ S 118° 58′ 16″ O﻿ / ﻿31.85111 °S, 118.97111 °O﻿ / -31.85111; 118.97111 (mapo)
**Edwin MÜLLER**, pli poste **Edwin Mueller**, (naskiĝinta la 2-an de decembro 1898 en Vieno, mortinta la 5-an de oktobro 1962 en Novjorko) nombriĝis inter la plej gravaj filatelistoj de Aŭstrio. Liaj verkoj koncerne poŝtmarkojn de Aŭstrio-Hungario eĉ hodiaŭ gravas. Senŝanĝite aperas liaj stampokatalogoj ĝis hodiaŭ en novaj eldonoj.

Vivo
----

Edwin Müller jam dum junulaj tagoj interesiĝis pri poŝtmarkoj. Post la Unua mondmilito, komence de la 1920-aj jaroj, li ekeldonis propran fakgazeton "Die Postmarke", kiu baldaŭ poste estis unu el la plej gravaj filatelaj fakgazetoj sur monda skalo. Tiutempe Müller dediĉis sin aparte al la esploro de la poŝtmarkoj de la Danuba monarĥio kaj estiĝis diversaj renomitaj verkoj el lia plumo. Tiam li vere eniris la parnason de la filatelistaro.

Fare de la registaro de la Republiko Aŭstrio li komisiitis pri la organizo de la Internacia filatela ekspozicio en Vieno *WIPA 1933*: temis pri unu el la plej grandaj filatelaj eventoj antaŭ eksplodo de la Dua mondmilito. Pro la sukcesego de WIPA la politikistoj premiis lin. Samjare li iĝis prezidanto de la ligo *Fédération Internationale de la Presse Philatélique*.

Post Anschluss li devis fuĝi kaj ŝanĝis la familian nomon je Mueller. La sekvantajn jarojn li daŭre okupiĝis pri filatelo kaj premierulis kiel vendisto per aŭkcio. En Novjorko li estis komercisto per poŝtmarkoj kaj fakeseisto ĝismorte.

Honoroj
-------

1927, 1932 Sieger-premio

Verkoj (elekto)
---------------

* Großes Handbuch der Abstempelungen von Altösterreich und Lombardei-Venetien, Wien 1925
* Die Postmarken von Österreich, Wien 1927
* Die Poststempel auf der Freimarkenausgabe 1867 von Österreich und Ungarn, Wien 1930
* Österreich Spezial-Katalog 1850-1918, New York 1952 (dulingve)
* Handbuch der vorphilatelistischen Poststempel Österreichs; Handbook of the Pre-Stamps Postmarks of Austria, New York 1960
* Handbuch der Entwertungen von Österreich und Lombardei-Venetien, New York 1961 (dulingve)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Informoj pri Edwin Müller en katalogo de la Germana Nacia Biblioteko (germane)
* Biografio kun bildo Arkivigite je 2011-09-17 per la retarkivo Wayback Machine
* Etbiografio ilustrita


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 755744
* GND: 13611525X
* LCCN: no2011196900
* VIAF: 80514840
* ISNI: 0000 0000 8019 6920
* NKC: hka20201082905
 |
**Giovanni di Bicci de' Medici** (n. en 1360 - m. en februaro 1429) estis la fondinto de la fama kaj potenca dinastio de la Mediĉoj en Florenco, kaj fondinto de la banko Mediĉo. Li estis la patro de Kosimo de Mediĉo (*Pater Patriae*) kaj la praavo de Lorenzo de Mediĉo.

Giovanni de Bicci de Medici naskiĝis en Florenco. Li estis la filo de Averardo de' Medici. Kvankam li estas rigardita kiel la fondinto de la riĉa mediĉa dinastio, li ne devenis de riĉa familio. La malmulta mono lasita de lia patro estis dividita inter lia vidvino kaj kvin filoj, tiel ke Giovanni ricevis nur malgrandan heredaĵon.

Giovanni ne vere interesiĝis pri politiko, krom se la diskutitaj aferoj temis pri li aŭ lia banko. En 1410, meze de la granda okcidenta skismo, Giovanni sukcese prognozis la revenon de la papo al Romo : rekompencante Giovanni pro lia subteno, postaj papoj plejofte elektis lian bankon por zorgi pri la papa buĝeto. 

* Kategorio Giovanni di Bicci de' Medici en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 264735
* GND: 11873248X
* LCCN: no98075881
* VIAF: 11924153
* ULAN: 500372612
 |
Temas pri... Ĉi tiu artikolo temas pri belga politikisto kaj filozofo. Por informoj pri aliaj personoj kun simila nomo, vidu la artikolon Robert Muller (apartigilo).

**Robert MULLER** (naskiĝis en 1923 en Belgio, mortis la 20-an de septembro 2010 en Santa Barbara, Usono) estis politikisto kaj filozofo. Li estis kanceliero de la Universitato por Paco de Unesko en Kostariko.

Kvardek jarojn de sia vivo li agis por Unuiĝintaj Nacioj kaj Unesko, iĝante ties asista ĝenerala sekretario. En tiu funkcio li prelegis (france) ĉe la 64-a UK en Lucerno en 1979, laŭ invito de UEA-prezidanto Humphrey R. Tonkin.

Li ricevis la UNESKO-premion por pacedukado (1989) kaj multajn aliajn premiojn, ankaŭ Premion Zamenhof de UEA (1985) kaj estis 22 fojojn kandidato por la Nobel-premio pri Paco.

Li estis amiko de Pierre Teilhard de Chardin, kies filozofio influis lin. Li verkis multajn librojn, kelkaj el kiuj estas konsiderataj esoteraj.

Ekstera ligilo
--------------

Oficiala retejo de Robert Muller: www.robertmuller.org

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 37036
* GND: 118801120
* LCCN: n50005750
* VIAF: 110971514
* ISNI: 0000 0000 8408 2824
* SUDOC: 069129118
* BNF: 121328587
* NDL: 00472022
 |



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Józef Stanisław Tischner** (naskiĝis la 12-an de marto 1931 en Stary Sącz, mortis la 28-an de junio 2000 en Kraków) – pola katolika presbitero kaj filozofo.

Juneco
------

Infanecon pasigis en la vilaĝo Łopuszna, kie lia patro – Józef, estris lernejon, kaj la patrino – Weronika Chowaniec devenanta de Jurgów en Spiš, estis instruistino. Post fino de la 1-a Ĝeneralkleriga Liceo je la nomo de Seweryn Goszczyński en Nowy Targ en 1949 decidis eniri seminarion.

Edukiteco
---------

Dum unu jaro studis juron ĉe Jagelona Universitato kaj poste en la jaroj 1950-1955 en Teologia Fakultato. Ankaŭ finis Superan Animzorgan Seminarion de Krakova Ĉefdiocezo. Sacerdote ordiniĝis junie 1955 en la katedrala baziliko de Vavelo.

En Varsovio studis plu en Fakultato de Kristana Filozofio ĉe Kristana Akademio de Katolika Teologio, kaj ekde 1957, en Fakultato Filozofi-Historia de Jagelona Universitato. Tie sub gvidado de Roman Ingarden en 1959 magistriĝas, kaj en 1963 doktoriĝas pri *Transcenda egoo en la filozofio de Edmund Husserl*. Aŭtune 1968 la unuan fojon ekveturis eksterlanden al Loveno, por unujara stipendio. Rezulte de tio verkis laboraĵon *Studoj pri konsci-teorio (Fenomenologio de egoa konscio)*, surbaze de kiu habilitiĝis en 1974 ĉe Akademio de Katolika Teologio.

De 1982 estis kelkfoje dekano de Filozofia Fakultato de Papa Akademio Teologia (nun Papa Universitato de Johano Paŭlo la 2-a). Elektita rektoro, pro animzorgaj taskoj, rifuzis la funkcion. Plurjara prezidanto de la Viena Instituto de Sciencoj pri Homo. Ricevis honoran doktorecon de Lodza Universitato kaj de Supera Lernejo Pedagogia en Krakovo. Lekciis en la krakova Ŝtata Supera Teatra Lernejo (PWST), kie komence de 1980 monografie lekciis pri *Filozofio de dramo*. Membro de Collegium Invisibile.

Filozofiaj vidpunktoj
---------------------

**Ligoj kun Solidareco**

En 1980 entreprenis pli vastan publicistan agadon. Oktobra prediko sur la Vavelo dum meso por gvidantaro de sindikatoj iĝis komenco de serio da tekstoj publikigataj en *Tygodnik Powszechny* (Universala Semajnrevuo) kaj poste eldonitaj kiel *Etiko de Solidareco* (1981), kie disvolvis pripenson pri la etika dimensio de tiutempaj eventoj. De tiu ĉi momento estis ĝenerale konsiderata kiel kapelano (militpastro) de "Solidareco". Lia prediko dum la 1-a Kunveno de Solidareco iĝis oficiala dokumento. En sia liturgia prediko la papo Johano Paŭlo la 2-a en 1987 en Gdańsk citis tekstojn de pastro Tischner, kiuj plej bone atestis la veron pri "Solidareco".

Vidu ankaŭ
----------

* Personismo
* Homo sovieticus

* Kategorio Józef Tischner en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 364750
* GND: 119304740
* LCCN: n82093230
* VIAF: 27075753
* ISNI: 0000 0000 8366 4179
* LIBRIS: 243360
* SUDOC: 02825208X
* BNF: 120126165
* NLA: 35049855
* BIBSYS: 90154005
* NKC: jn20010601036
 |
**József Andrasovszky** [andraŝovski], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Andrasovszky József** estis hungara botanikisto, altlerneja instruisto. Lia botanika nomo estis **Andras**.

József Andrasovszky naskiĝis la 15-an de aŭgusto 1889 en Jekelfalu (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempa Jaklovce en Slovakio), li mortis la 7-an de marto 1943 en Budapeŝto.

Biografio
---------

József Andrasovszky akiris diplomojn en Scienca Universitato de Budapeŝto, poste en Universitato de Vieno, eĉ li doktoriĝis en 1914. Pli frue en 1911 li partoprenis en ekspedicio en Azio, kie li kolektis valorajn kreskaĵojn. Ekde 1912 li apartenis al vitkultura instituto, kie inter 1915–1922 li estis asistanto, pli poste lektoro. Lia labortereno estis specioj de la vinberoj.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Előzetes jelentés Kis-Ázsia sztyeppterületén 1911-ben tett utazásomról* (1912)
* *Adatok a Galatia és Lycaonia flórájához* (disertaĵo, 1914)
* *Peronospora és oidium – lisztharmat – elleni kísérletek* (kunaŭtoro, 1923)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto (la koncerna teksto estas legebla en la 25-a paĝo)
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 717120
 |
Koordinatoj: 49° 56′ 30″ N 12° 51′ 26″ O﻿ / ﻿49.94167 °N, 12.85722 °O﻿ / 49.94167; 12.85722 (mapo)

**Pěkovice** (devena germana nomo *Pöcken*) estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de urbo Teplá en distrikto Cheb. Ĝi troviĝas proksimume 4,5 km sude de Teplá. Estas ĉi tie registritaj 22 adresoj. En la jaro 2021 ĉi tie daŭre vivis 43 loĝantoj.

**Pěkovice** estas ankaŭ nomo de katastra teritorio kun areo 3,65 km².

Historio
--------

La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1273.

Post la jaro 1945 trafis Pěkovice sorto de plimulto de malgrandaj vilaĝoj en la ĉeĥa-germana limregiono. La germana loĝantaro estis ellandigita, plimulto de konstruaĵoj detruitaj aŭ disprenitaj por konstrumaterialo. Naŭ konstruaĵoj inkluzive de gastejo kaj lernejo estis konservitaj pro kaŭzo de trafiko de ĉi tie establitaj ŝtataj bienoj. Ĝis la jaro 1989 ĉi tie ekzistis farmo de bovbrutaro, estis nove konstruita vendejo, du malgrandaj paneldomoj kaj vicdomoj por laboruloj de la farmo.

Post ĉeĥoslovaka revolucio en la jaro 1989 ĉi tiea mastrumado iom post iom fiaskis kaj la vilaĝo denove dezertiĝis.

Somere en la jaro 1998 tra la vilaĝo trapeliĝis tornado, kio estas sufiĉe nekutima aperaĵo por meza Eŭropo. Estis damaĝigitaj arbaroj en la ĉirkaŭaĵo, sur unu el la konservitaj devenaj domoj estis deŝirita duono de tegmento kaj duono de garbejo.

Loĝantaro
---------

Evoluo de nombro de loĝantojLa datoj devenas el datumbazo de Vikidatumoj  

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 1869 | 163 |
| 1880 | 188 |
| 1890 | 155 |
| 1900 | 179 |
| 1910 | 156 |
| 1921 | 167 |

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 1930 | 162 |
| 1950 | 55 |
| 1961 | 50 |
| 1970 | 64 |
| 1980 | 75 |
| 1991 | 59 |

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 2001 | 71 |
| 2011 | 40 |
| 2021 | 43 |

Memorindaĵoj
------------

* Statuo de Virgulino Maria Nemakulita
* Dia torturo

Pluaj fotografioj
-----------------

* Ŝoseo kun fiŝlago Ŝoseo kun fiŝlago
* Elloĝigita loĝdomo Elloĝigita loĝdomo
* Vido de oriento Vido de oriento
* Dia torturo en okcidenta rando de la vilaĝo Dia torturo en okcidenta rando de la vilaĝo

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rPartoj de urbo Teplá (24) |
| --- |
| Babice ~ Beranov ~ Beranovka ~ Beroun ~ Bezvěrov ~ Bohuslav ~ Číhaná ~ Heřmanov ~ Horní Kramolín ~ Hoštěc ~ Jankovice ~ Kladruby ~ Klášter ~ Křepkovice ~ Mrázov ~ Nezdice ~ Pěkovice ~ Popovice ~ Poutnov ~ Rankovice ~ Služetín ~ Staré Sedlo ~ Teplá ~ Zahrádka |

 |
persona poŝtkarto, uzita en 1919
**Giovanni (della) SAVIA** (naskiĝis la 15-an de marto 1897 en Codroipo, mortis la 22-an de januaro 1967) estis itala esperantisto, profesie komercoficisto.

Esperantisto de 1913, pro hazarda trovo de gramatiko en la biblioteko de lia paroĥo, delegito de Universala Esperanto-Asocio (UEA) por Udine de 1919. En 1922, ĉe la Reĝa Teknika Instituto en Udine li prelegas pri "Problemoj de la internacia lingvo kaj Esperanto" kaj sekve komencas kurson. Savia kunfondis Esperanto-grupon en tiu urbo en 1923, kies provizora sidejo tiutempe estis ĉe grava publika kaf-trinkejo. Li estis tre aktiva esperantisto, gvidis lerno-kursojn, kunlaboris kun la grava Achille Tellini en la kompilado de *Vortaro Esperanta-Itala*, verkis gazet-artikolojn kaj poeziajojn, korespondis kun italaj kaj eksterlandaj esperantistoj, interalie kun Edmond Privat, tradukis gvidlibron pri la urbo Udine kaj novelon de Carlo Bertolazzi kun la titolo *Sen rostaĵo*.

Li edziĝis per Esperanto en 1927 al la hungara Esperantistino Blanka Mandel (naskiĝis la 25-an de oktobro 1900 en Budapeŝto, mortis la 14-an de aŭgusto 1964 en Favaro Veneto). Ili havis filinon, Andreina, kiu laŭ informoj okupiĝis pri Esperanto - almenaŭ unu kurson en 1993 ŝi gvidis en la mezlernejo de urbeto Feletto Umberto.

En 1929 li kunorganizis la 14-an Italan Esperanto-kongreson en Udine. En la jaroj 1933 kaj 1934, Achille Tellini petas lin ĉeesti la malfermon de sia testamento, ĉar tie troviĝas io interesa por Esperanto. Krome Tellini petas al Savia nomumi alian personon, kaze de lia morto aŭ neeblo, por la daŭrigo de agado favore al Esperanto plenumante tiamaniere tion kion Tellini testamentis tiusence. Tellini, mortinta en 1938 postlasis duonon de sia tuta havaĵo al la Diocezaj Seminarioj de Udine kaj Gorizia por starigo de Esperanto-Katedroj kaj popularigo de la friula lingvo.

En la jaro 1958 li translokiĝis de Udine al Favaro Veneto (en la provinco de Venecio). Verŝajne li retiriĝis kaj ne plu okupiĝis publike pri Esperanto.

Bibliografio
------------

* DELLA SAVIA, G. - *Il problema della lingua internazionale e l'esperanto* - Udine : Carducci, 1922. - 16 p. ; 25 cm

|  |  |
| --- | --- |
|  Kopirajto | Ĉi tiu artikolo baziĝas (parte aŭ tute) sur artikolo el la **Enciklopedio de Esperanto**.

---

La originala teksto kontroleblas en interreta arkivo de la fonto. |
kalendulo-girlando por geedzĝfesto
statuo de dioj kun girlando
Girlando el fruktoj kaj folioj; Andrea Mantegna, Madono kun infano; San Zeno en Verona
**Girlando** estas ornama kunplektaĵo el floroj kaj folioj, en formo de kurba ĉeno. (ReVo)

Laŭ Francisko Azorín **girlando** estas *Florĉeno. Kunplektaĵo de floroj k. folioj en formo de ŝnuro por ĉirkaŭi kapon, foston. Ornamaĵo ĝin imitanta.* Li indikas etimologion el antikva germana *wiara* (diademo, krono) kaj de tie la latina *guirlanda*, kaj li aldonas terminon **girlandi**, por ornami ion per girnaldo.

Simbolo
-------

En la greka kaj romia mondo girlando simbolas abundon.

Historio
--------

Girlandoj troviĝas en preskaŭ ĉiuj artgenroj. Ekde la 4-a jarcento a.K. en la antikva Grekio ĝi estas kutima ornamaĵo arkitektura. Ankaŭ en la romia arkitekturo kaj murpentraĵoj oni ofte renkontas ilin. Ornamaĵoj de vazoj kaj tomboj montras ankoraŭ nuntempe girlandojn. Ofte uzita planto estas laŭro, sed ankaŭ kverkofolioj, vitoj aŭ fruktoj kaj floroj oftas.

Girlandoj troviĝas ankaŭ ĉe mebloj (tabloj, benkoj) kaj kurtenoj. Dum la 18-a kaj 19-a jarcento ili estis preskaŭ deviga parto de la loĝejo.

Hodiaŭ
------

Girlandoj nuntempe ekzistas ankaŭ el papero, plasto, ...
Oni uzas ilin por ornami festoĉambrojn dum naskiĝdatrevenfestoj, kristnasko, karnavalo, ...

Bildoj
------

* la framo de dompordo ornamita kun girlandola framo de dompordo ornamita kun girlando
* girlando ĉe kristnaska arbogirlando ĉe kristnaska arbo
* lumgirlando en Vieno, Graben (silvestro 2010)lumgirlando en Vieno, Graben (silvestro 2010)
* dekoracio de popola festo en Moncarapacho, Portugalujodekoracio de popola festo en Moncarapacho, Portugalujo

Notoj
-----

1. ↑  Francisko Azorín, arkitekto, Universala Terminologio de la Arkitekturo (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 82.
2. ↑  Azorín, samloke.
3. ↑  Azorín, samloke.

* Kategorio Girlando en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Girm,** kroate **Girma,** hungare **Küllő** estas ne memstara, malgranda vilaĝo en Aŭstrio, en federacia lando Burgenlando, en distrikto de Oberpullendorf, en municipo de Deutschkreutz.

Bazaj informoj
--------------

* Areo:  km²
* Alto super marnivelo: m
* Loĝantaro:
* Telefonprefikso:
* Poŝtkodo: 7301
* Aŭtokodo: OP
* 47° 36′ 00″ N 16° 36′ 30″ O﻿ / ﻿47.60000 °N, 16.60833 °O﻿ / 47.60000; 16.60833 (mapo)Koordinatoj: 47° 36′ 00″ N 16° 36′ 30″ O﻿ / ﻿47.60000 °N, 16.60833 °O﻿ / 47.60000; 16.60833 (mapo)

Situo
-----

Girm situas proksime de montoj. Oberpullendorf troviĝas je 16 km-oj.

Historio
--------

Familio Küllői ricevis la kampojn de Béla la 4-a en 1245. La unua mencio pri la vilaĝo okazis en 1337 laŭ tiama hungara ortografio *"Kvrru"*. En 1910 vivis tie 558 homoj, (plejparte germanoj). Ĝis 1921 Küllő apartenis al Hungara reĝlando, al Sopron (reĝa departemento), al distrikto de Felsőpulya, poste al Aŭstrio (inter 1938-1945 al Germanio).

Vidindaĵoj
----------

* Kategorio Girm en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

**Toki Pona Dictionary** (trad. Tokipona Vortaro, tokipone ***lipu ku***) estas vortaro, kaj la dua libro pri Tokipono eldonita de Sonja Lang, la kreinto de la lingvo. Ĝi estas anglalingva libro eldonita en julio de 2021. Laŭ Lang la libro dokumentas Tokiponon kiel vivantan lingvon.

La libro estas dudirekta angla-tokipona vortaro kun pli ol 11000 kapvortoj, farita per informoj kolektitaj de Lang per enketado de la tokipona komunumo dum kvar monatoj en 2021. Surbaze de tiuj enketoj Lang konkludis, ke 14 vortoj ne menciitaj en ŝia unua libro estas sufiĉe ofte uzataj por rekomendi ilin kiel gravaj vortoj konindaj por ĉiuj tokiponistoj. Per tiu rekomendo la normo de tokiponaj vortoj vaste akceptataj en Tokiponujo pliiĝis de 120 aŭ 123 vortoj je la publikiĝo de la unua libro al 137 vortoj je la publikiĝo de la vortaro. La vortaro krome mencias 45 pli da maloftaj vortoj, nur kelkfoje menciitaj de la respondintoj de la enketoj. Ĉe ĉiuj vortoj kaj tradukoj en la vortaro estas notite, proksimume kiom da partoprenintoj en la enketoj respondis per tiu traduko.

La libro enhavas krom vortaron ankaŭ sekcion de rimarkoj kaj korektoj pri *Toki Pona: The Language of Good*, la unua tokipona libro de Lang, kaj kelkajn mallongajn verkojn el la tokipona komunumo: du poemoj en Tokipono, kaj priskribo de ŝerca tokipona nombrosistemo.

Referencoj
----------

1. ↑  Lang, Sonja.  (2021) *Toki Pona Dictionary* (angle), p. malantaŭo de kovrilo. ISBN 9780978292362. "This book documents Toki Pona as a living language and includes the latest new words created by the ever-growing community".
2. ↑  Lang, Sonja.  (2021) *Toki Pona Dictionary* (angle), p. 22. ISBN 9780978292362. "I would argue that almost all new words with a frequency index of 3 or higher are now an essential part of Toki Pona".

Eksteraj ligiloj
----------------

* compounds.txt, malneta datumaro de nur la esprimoj plej ofte uzataj en la enketoj, publikigita en la oficiala retejo de Tokipono. (angle)
* lipu ku, artikolo pri la libro en la tokipona vikia enciklopedio. (tokipone)
**Egidus (aŭ Gilg, Gilles) Tschudi** (naskiĝis la 5-an de februaro 1505 en Glaruso - mortis la 28-an de februaro 1572) estas svisa politikisto, diplomato, geografo kaj historiisto, li estas konsiderata kiel la patro de la svisa historio.

Li estis katolika, eĉ se Ulrich Zwingli (reformemulo) estis lia guvernisto. Kvankam nature modera, li subtenis la kontraŭreformon.

Tschudi estis prezidanto de la kantona registaro en 1558 kaj estis nobeligita de la imperiestro de la sankta imperio, Ferdinando la 1-a, al kiu li estis sendita kiel ambasadoro.

Egidus unue estis geografo, ekde 1524, li ekmigris sur la alpajn vojojn. Li transiris la intermontejon de «septimer», de Gotardo, de Furko, de Grimselo kaj de la Granda Sankt-Bernardo. Sekve de tiuj periploj, li verkis en 1528 "*Alpisch Rhaetia*" publikigita en 1538 kaj akompanita de mapo de Svislando. Tiu publikigaĵo famigis lin multe pli ol simple trans la helvetaj limoj.

Estas tamen kiel historiisto pri Svislando, ke li estas plejkonata. Liaj senĉesaj esploroj kaj kolektadoj de originalaj dokumentoj ebligis al li arigi la materialon necesan por la skribado de tri gravaj verkaĵoj. Liaj verkaĵoj, sen perdi ian valoron, tamen estis grandparte korektitaj de laste faritaj studoj.

Ŝajne, li uzis falsajn latinlingvajn skribaĵojn cele pratempigi originecon de sia propra familio ĝis komenciĝo de la historio de la Svisa Ĵurkomunumo kaj de Glaruso.

Fontoj
------

* la *Kroniko de Svislando, de la jaro 1000 ĝis 1470* (germanlingve), Bazelo, 1734, 2 volumoj
* *De Prisca ac vera Alpina Rhaetia, cum caetero Alpinarum gentium tractu, nobilis et erudita ex optimis quibusque ac probatissimis autoribus descriptio*, Bazelo, 1538

Vidu ankaŭ
----------

* Aliaj personecoj kun la nomo Tschudi

* Kategorio Gilg Tschudi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 162090
* GND: 118624326
* LCCN: n82250524
* VIAF: 46756126
* ISNI: 0000 0001 0895 4384
* SUDOC: 027747182
* BNF: 118877406
* NKC: ola2014840693
* ICCU: CFIV083809
* BNE: XX1767752
 |
Internacia Grupo de la *Kolono Durruti*.
La **Kolono Durruti** estis la plej fama kolono da anarkiistaj batalantoj dum la Hispana Enlanda Milito. Gvidis ĝin Buenaventura Durruti ekde meze de 1936 ĝis sia morto la 20-an de novembro samjare. 

Ĉi tiu kolono ludis gravan rolon dum klopodo konkeri Zaragozon, okupi Bujaraloz, La Almolda kaj Osera de Ebro, kie oni haltigis ĝian avancon; la anarkosindikatistoj restis tranĉeigitaj en Pina de Ebro; kaj poste por la defendo de la respubliko en Madrido kontraŭ la ekleviĝo de faŝismo. Ĝi entenis francparolantan roton nomitan *Centurio Sébastien Faure*. La kolono Durruti estis fine, kiel ĉiuj aliaj rotoj anarkiistaj, socialistaj kaj komunistaj, integrita en la ĝeneralan armeon de la respubliko.

Ekzistas brita muzikbando kun la nomo *The Durutti Column* kun literuma eraro kaj apenaŭa rilato al la anarkosindikatismo aŭ al la hispana milito.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 211618
* GND: 1214305334
* LCCN: n2018045394
* VIAF: 311429944
* BNE: XX5426204
 |
Gilberto Gil
**Gilberto PASSOS GIL MOREIRA** (naskiĝis la 26-an de junio 1942 en Salvador de Bahio) estas populara brazila kantisto, muzikisto, komponisto kaj politikisto. Li estis ministro de Kulturo de Brazilo.

Li estis Artisto por Paco de Unesko.

Lia unua disko aperis en 1963: *Gilberto Gil - Sua Música, Sua Interpretação*. En sekva jaro li diplomiĝis pri entreprena administrado en Federacia Universitato de Bahio kaj partoprenis prezentadon *Nós, Por Exemplo* en Salvador, kune kun Caetano Veloso, Gal Costa, Maria Bethânia kaj Tom Zé. En 1967 li lancis sian unuan LP-on *(Louvação)* kaj konkeris la duan premion dum 3-a Festivalo de Brazila Populara Muziko de TV Record, per muziko **Domingo no Parque** (Dimanĉo en Parko). En 1968 li partoprenis en LP **Tropicália ou Panis et Circensis**, kune kun Caetano Veloso, Gal Costa, Nara Leão, Rogério Duprat, Tom Zé kaj Os Mutantes, kiu ekis la estetikan movadon Tropikalismo.

Ankaŭ en 1968 li estis arestata pro politikaj kialoj. En 1969 li ekziliĝis en Anglio. Dum 1970, 1980 kaj 1990 jardekoj li faris multajn prezentadojn, muzikojn por filmoj kaj lanĉis multajn diskojn. Li estis urba konsilanto kaj inter 2003 kaj 2008 li estis brazila ministro pri Kulturo.

Bildgalerio
-----------

* Gilberto GIL, Kulturministro BrazilaGilberto GIL, Kulturministro Brazila
* Gilberto GIL ĉe gazetarkonferenco (2004)Gilberto GIL ĉe gazetarkonferenco (2004)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Gilberto Gil en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Gilberto Gil en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* 
* 
* Arkivigite je 2006-02-14 per la retarkivo Wayback Machine
* Arkivigite je 2006-04-25 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 29797
* GND: 12054203X
* LCCN: n82122029
* VIAF: 85889846
* ISNI: 0000 0001 2102 8473
* SUDOC: 079822940
* BNF: 12140365v
* MBA: cf6b70f6-2616-481c-912c-0263cabfc974
* BIBSYS: 55998
* NKC: xx0088608
* ICCU: UBOV509531
* BNE: XX947178
 |
**Tamás Stockinger** [tamAŝ stokinger], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Stockinger Tamás** estis hungara kuracisto, profesoro.

Tamás Stockinger  naskiĝis la 29-an de julio 1811 en Pest (urbo). Li mortis la 21-an de aŭgusto 1883 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Tamás Stockinger aliĝis al la piaristoj en 1826, post lernado li instruis en Tata (Hungario). Inter 1830 kaj 1832 li plulernis en Vác, poste li forlasis la ordenon. Li studis en Reĝa Universitato de Pest, li akiris kuracistan diplomon en en 1838, en la sekva jaro kirurgian diplomon. Post siaj studoj li laboris apud Ignác Stáhly. Ekde 1845 li instruis en la menciita universitato. En 1857 li atingis la instruan rangon publika ordinara profesoro. En la studjaro 1863 li estis dekano, en 1870 rektoro. En 1871 li estis nomumita reĝa konsilisto. Li pensiuliĝis en 1879.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Elegia honoribus...* (1830)
* *Utmutatás a sebészi műszerek elemzésére és birálatára* (1867)
* *A közművelődés s az egyetemről* (1871) - rektora parolado
* *Adalék a sérvkötők tanához* (1873, ankaŭ germane, france, angle)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al litero S, poste serĉu la nomon)
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al litero S, poste serĉu la nomon)
* hungarlingva biografio kun foto (ankaŭ angle)
* germane
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

**Gil CHEVROLAT** (Bagnolet, 1-a de Oktobro 1925 - Montmorency, 30a de Novembro 2005) estis esperantisto aktiva en la SAT-movado.

Biografio
---------

Gilbert Chevrolat naskiĝis la unuan de oktobro 1925 en Bagnolet, en la ĉirkaŭurbo de Parizo. Pri siaj infanaĝaj spertoj li rakontis en franclingva memeldonita teksto titolita «Sortie de Zone». Profesie li estis ĥemiisto. 

Li aliĝis al SAT en 1948 (matrikulo 25821) kaj tuj aktivis en ĝia Junulfako. En la SAT-medio li konatiĝis kun Ginette, juna fratino de Roland Grandière, kiu fariĝis lia edzino. Ekde 1960, li estis membro de la Plenum-Komitato de SAT. En 1971 li animis spektaklon dum la jubilea SAT-kongreso en Parizo, kaj en 1973 organizis grupan vojaĝon el Parizo al Toronto por la unua ekstereŭropa SAT-kongreso. 

Dum sia lasta mandato kiel PK-ano (1981-1984) li prezidis la komitaton. Dum tiuj jaroj li interalie kunordigis la redaktadon de la dua volumo de la Historio de SAT (1953-1981), eldonita en 1982.

Post forlaso de asociaj respondecoj, li restis aktiva partoprenanto de kongresoj, ĝis tiu de SAT-Amikaro en La Roche sur Yon en 2004.

Li mortis en Montmorency la 30an de novembro 2005.

Rete legeblaj verkoj
--------------------

* Historio de SAT, 1953-1981 Arkivigite je 2022-12-20 per la retarkivo Wayback Machine, eldonita de SAT-broŝurservo en 1982.

Fontoj
------

* Gil Chevrolat, nekrologo de Sylvie Ternant, La Sago n°23, februaro 2006, p6.
* Informa slipo en la datumbazo de forpasintoj en Francio.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 805999
 |
bela bildo de Danreiter de la pilgrima kirko Maria Plain
**Franz Anton DANREITER** (baptita la 9-an de decembro 1695 en Salcburgo, mortinta samloke la 17-an de februaro 1760) estis aŭstra arĥitekto, kortega ĝardenisto kaj desegnisto.

Vivo
----

Entreprenis li studvojaĝojn Dresdenon kaj Francujon. En 1728 nomumis lia princarkiepiskopa moŝto Leopold Anton von Firmian lin estro de la kortegaj ĝardenoj. Konataj estis liaj altkvalitaj kaj detalege elfaritaj verkoj pri multaj historiaj verdaj zonoj de Salcburgo kiuj poste gravadis por eventualaj rekonstruadoj. La aranĝo de la baroka ĝardenjuvelaĵo ĉirkaŭ Kastelo Mirabell laŭ nuna aspekto ŝuldiĝas kaj al Johann Bernhard Fischer von Erlach kaj al Danreiter. En la kadro de pluevoluigo de la parkflegado ĉefe helpatas la aĵoj de Danreiter, ofte eĉ en niaj tagoj.

Danreiter krome respondecis arkitektece pri alifaro de la ĝardenoj ĉe Kastelo Hellbrunn (i.a. de la Picea aleo/Fichtenallee), de Sebastiano-kriko kaj de la ĉevaltrinkigejo antaŭ Mirabell-kastelo respektive ĉe Kastelo Robinighof en la salcburga urbokvartalo Schallmoos. Liaj desegnaĵoj pri historiaj ĝardenoj de diversaj kuprogravuristoj el Aŭgsburgo prilaboritis kaj tiel konatiĝis en la tuta mondo.

Manskizoj liaj pri horizontalaj projekciaĵoj de ĝardenoj konserviĝas je Salzburg-muzeo en la Nova rezidejo.

Literaturo
----------

* Adolf Haslinger, Peter Mittermayr: *Salzburger Kulturlexikon.* Residenz, Salzburg 2001, ISBN 3-7017-1129-1.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Franz Anton Danreiter en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Informoj pri Franz Anton Danreiter en katalogo de la Germana Nacia Biblioteko (germane)
* artikolo ĉe AEIOU-enciklopedio


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 801971
* GND: 118523694
* LCCN: n84211465
* VIAF: 42110797
* ISNI: 0000 0001 2253 6832
* SUDOC: 087980967
* BNF: 14959445j
* ULAN: 500098356
* RKD: 20007
* NKC: mzk2007411508
 |
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

**Tamás Lipták** [tamAŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Lipták Tamás** estis hungara matematikisto. Lia nomo estis iam *Lipták József*.

Tamás Lipták [*rompita ligilo*] naskiĝis la 2-an de februaro 1930 en Budapeŝto. Li mortis la 21-an de majo 1998 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Tamás Lipták akiris pedagogian diplomon en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 1952 (sed li devis lerni dum vespera kurso pro politika preteksto). Post siaj studoj li laboris en akademia matematika instituto apud Alfréd Rényi. En la sekvaj jaroj li partoprenis en diskutoj en Rondo Petőfi. Li partoprenis en la Hungara revolucio de 1956, eĉ post la falo li disvastigis periodaĵojn. Li estis kondamnita je pli ol 2 jaraj malliberejoj, li liberiĝis en 1959 helpe de amnestio. Li povis labori en negravaj laborejoj. Li kreis ekonomian modelon kun János Kornai en 1962 (Kétszintű tervezés... (=Dunivela planado...)). Ĝi aperis post 3 jaroj ankaŭ angle "Two-level planning" kaj ĝi apartenis al la plej bonaj artikoloj inter 1933-1970. Spite tion li ne povis aparteni al la elitaj homoj en Hungario. En 1981 li ricevis pasporton al Britio, kie li ricevis statuson "rifuĝulo". Britio deklaris valida inviton en 1970 kaj li vivis plu en Kembriĝo, sed lia brila talento jam ne revenis. Post jaroj li hejmenvenis.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Kétszintű tervezés: Játékelméleti modell és iterativ számítási eljárás a népgazdasági távlati tervezési feladatok megoldására* pinira verko kun János Kornai

Fontoj
------

* hungarlingva rememoro
* hungarlingva biografio kun foto


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 550435
* VIAF: 278298833
* ISNI: 0000 0003 8487 9974
 |
**Tamás Lengyel** [tamAŝ lendjel], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Lengyel Tamás** estis hungara aktoro, voĉoaktoro, anoncisto.

Tamás Lengyel  naskiĝis la 7-an de septembro 1977 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Tamás Lengyel frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li akiris diplomon en Universitato de Dramo kaj Filmo (Budapeŝto) en 2001. Lia ĉefinstruisto estis László Marton (reĝisoro). Jam dum la studentaj jaroj li debutis en malgranda teatro. Post siaj studoj li aliĝis al trupo de Teatro Radnóti, poste al alia teatro. Ekde 2011 li apartenas al Gaja Teatro. Li ofte ricevas televiziajn kaj radiajn rolojn.
Li ricevis premion en 2017.

Elektitaj teatraj roloj
-----------------------

* William Shakespeare:
	+ Rikardo la 2-a - Bolingbroke
	+ La dresado de la megero - Biondello
* Lajos Zilahy: Printempo de Morto (teatra versio) - ĉefrolo
* Moliére: La malsanulo pro imago – Cléante
* Anton Ĉeĥov: Tri fratinoj - Rode

Elektitaj filmaj roloj
----------------------

* *I Love Budapest* (2001)
* *Idegenek* (2013)

Dubladaj roloj
--------------

* en eksterlandaj filmoj hungaraj voĉoj de Charlie Cox kaj aliaj

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* 
* hungarlingva biografio kun foto
Koordinatoj: 50° 18′ 32″ N 17° 16′ 43″ O﻿ / ﻿50.30889 °N, 17.27861 °O﻿ / 50.30889; 17.27861 (mapo)

**Františkov**, (germane: *Franzberg*) estas domaro en Ĉeĥio, loka parto (baza sidej-unuo) de municipo Velké Kunětice. Ĝi troviĝas proksimue 1,5 km sudoriete de Velké Kunětice.

Historio
--------

Fratiškov estis fondita antaŭ la jaro 1800 per parceligo de senjora korto de vroclavaj episkopoj. Nomita ĝi estis laŭ superulara oficisto Franz Hackeberger.

Tiu ĉi domaro apartenis ĉiam al Velké Kunětice - ĝis la 1-a de januaro 1976 kiel parto de municipo (domaro), poste nur kiel loka parto (baza sidej-unuo) - kaj estis kun ĝi en la jaroj 1976-1990 konsisto de Supíkovice. En la jaro 1836 ĉi tie estis 32 domoj, en la jaro 1930 ankaŭ tiom, en la jaro 2001 nur 11, el tio 5 daŭre loĝigitaj.

Evoluo de nombro de loĝantoj
----------------------------

Nombro de loĝantoj de Františkov laŭ kalkulado aŭ aliaj oficaj registroj:

| Jaro | 1836 | 1900 | 1930 | 2001 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Nombro de loĝantoj | 182 | 169 | 182 | 17 |

1. ↑  el tio: 180 germanoj; 181 rom. kat. 1 evang.

Memorindaĵoj
------------

En Františkov troviĝas mesa kapelo el la jaro 1892.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rPartoj de municipo Velké Kunětice (1) |
| --- |
| Velké Kunětice ~ Františkov (*baza sidejunuo*) ~ Strachovičky (*baza sidejunuo*) |

 |
Koordinatoj: 50° 41′ 58″ N 13° 37′ 23″ O﻿ / ﻿50.69944 °N, 13.62306 °O﻿ / 50.69944; 13.62306 (mapo)

**Mackov** (germane *Motzdorf, Matzdorf*) estis konsisto de municipo Fláje sur montodosrso de Ercmontaro, en supermara alteco 818 metroj. Ĝi troviĝis inter municipo Fláje, Oldříš kaj Vilejšov. Hodiaŭ ĝi falas en teritorion de urbo Osek en distrikto Teplice.

**Mackov** estas ankaŭ nomo de katastra teritorio kun areo 5,4 km².

Historio
--------

En la 19-a jarcento ĉi tie vivis 341 germanaj katolikoj. La municipo estis konsisto de senjorujo Duchcov. La ĉefa vivtenaĵo de la loĝantaro estis bredado de brutaro, kulturado de terpomoj kaj brasiko kaj produktado de ŝindoj. Popole oni markis tiun ĉi regionon ankaŭ kiel *Keil* (kio koneksis kun trapenetrado de saksia loĝantaro en la bohemian teritorion en la tempo de frua novepoko).

Post la dua mondmilito la germana loĝantaro de la municipo estis ellandigita. Pro kaŭzo de konstruado de akva laboraĵo Fláje la municipo estis pro establo de ŝirma zono en la jaro 1955 nuligita. Hodiaŭ eblas en la loko de municipo trovi sole restaĵojn de devenaj domoj, ĝia katastra teritorio estas slmembrigita al urbo Osek.

La konstruaĵo de transformatorejo estas signifa orientiga punkto de Ercmontara skivojo, kiu kondukas tra la eksa setlejo.

Loĝantaro
---------

Evoluo de nombro de loĝantoj kaj domoj|  | 1869 | 1880 | 1890 | 1900 | 1910 | 1921 | 1930 | 1950 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Loĝantoj | 340 | 341 | 305 | 305 | 280 | 251 | 265 | 15 |
| Domoj | 63 | 64 | 62 | 64 | 61 | 59 | 54 | 39 |

Personecoj
----------

* Franz Martin Schindler – teologo, politikisto

Rilataj artikoloj
-----------------

* Fláje
* Akva rezervujo Fláje

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rPartoj de urbo Osek (3) |
| --- |
| Dlouhá Louka ~ Hrad Osek ~ Osek ~ ceteraj: Hrdlovka ~ Mackov ~ Vilejšov |

 |
**Tamás Sors** [tamAŝ ŝorŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Sors Tamás** estas hungara naĝisto, trifoja paralimpiano, paralimpika ĉampiono, juristo.

  

Tamás Sors naskiĝis la 21-an de decembro 1991 en Pécs.

Biografio
---------

Tamás Sors naskiĝis kun misformitaj membroj. Li maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo. Baldaŭ li akiris juran diplomon en Universitato de Pécs, baldaŭ li trovis laborlokon ĉe fondaĵo. Li ricevis ŝtatajn premiojn inter 2008-2016.

### Sporta kariero

Tamás Sors ekde sia aĝo sep naĝis, ekde 2001 jam en sportklubo. En 2002 li startis unue en konkurso. Li estis hungara ĉampiono sesfoje, dum li apartenis al la hungara nacia teamo inter 1966-1975 91-foje. Li estis paralimpiano en Somera Olimpiko 2008, Somera Olimpiko 2012 kaj Somera Olimpiko 2016 kun 2 oraj, 2 arĝentaj kaj 4 bronzaj medaloj, krome en similaj nondĉampionumoj li estis la unua dufoje. Li finis sian aktivan sportan karieron en 2017.

Fontoj
------

* hungarlingva membiografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto kaj videoj

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 807567
 |



* Portalo pri Biografio
Monda heredaĵo de UNESKO

La plej elstara konstruaĵo de Sevilo, miksaĵo inter gotika kaj baroka arto, estas simbolo de la urbo. Nenia alia konstruaĵo en la urbo povas superi ĝiajn 97,5 metroj alteco.

Estis la minareto de la antikva moskeo (nun katedralo), la plej antikva parto estis konstruita en jaro 1184, post tertremo en 1365 kaj falo de la supra parto, la kordova arkitekto Hernan RUIZ faris la sonorilejo-n kaj metis statuo-n.

Tiu kvar-metra statuo donas ĝian nomon al Giraldo ĉar funkcias kiel vento-montrilo kaj turniĝas (hispane turniĝi=girar).

De la 29-an de decembro de 1928 ĝi estas Monda Kulturheredaĵo de UNESKO kune kun la apuda Katedralo

Giraldillo
----------

La Giraldillo
Sur la pinto de la turo staras bronza statuo alta proksimume 3,5 metrojn, kiu havas inkluzive sian soklon altan je 4 metroj pezon de proksimume. 1.300 kilogramoj. Ĝin verkis inter 1566 kaj 1568 Bartolomé Morel laŭ modelo de Juan Bautista Vázquez. En 1997 oni anstataŭis la originalon pro riparo pretertempe per iom pli malpli peza kopio, kiu nun troviĝas antaŭ la portalo de la katedralo.

Je la statuo nomata *Giraldillo* temas pri virina figuro vestita per tuniko, tenanta per unu mano palmobranĉon kaj per la alia flagstangon kun kruca finaĵo, ĉe kiu flirtas militflago. Oni supozas, ke la konceptadon inspiris statuoj de la diinoj Atena aŭ Minerva. Oni komprenas ĝin kiel enkarniĝo de la triumfanta kristana kredo (Sankta Fides, hispane *Santa Fé*) post la rekonkero de Andaluzujo kaj la forpelo de la Maŭroj.

La nomo *Giraldillo* deduktiĝas de la hispana vorto *girar* (turniĝi), ĉar la statuo kun ventoflago turniĝas per la vento. De *Giraldillo* siaflanke deduktiĝas la nomo *Giralda* kiel nomo por la tuta turo.

Bildoj pri la Giraldo
---------------------

* en Giraldoen Giraldo
* La GiraldoLa **Giraldo**
* Giraldo ĉe la katedraloGiraldo ĉe la katedralo
* Klare: iama minaretoKlare: iama minareto
* GiraldilloGiraldillo
* Rigardo ekde la GiraldoRigardo ekde la Giraldo

Vidu ankaŭ
----------

* Islama arĥitekturo

Bibliografio
------------

* Hermann Thiersch: *Pharos. Antike, Islam und Occident. Ein Beitrag zur Architekturgeschichte*. Teubner-Verlag, Lepsiko kaj Berlino, 1909
* Marianne Barrucand, Achim Bednorz: *Maurische Architektur in Andalusien*. Taschen-Verlag, Kolonjo o.J. ISBN 3-8228-0424-X (p. 192s)
* Baedeker-Reiseführer: *Andalusien*, 2004, Karl Baedeker GmbH, Ostfildern; ISBN 3-87504-543-2 (S. 275–276)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Giraldo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Katedralo kaj Giraldo
* Giraldo
* La Cathédrale, l'Alcázar et l'Archivo de Indias de Séville
**Topusko,** serbe **Топуско** estas malgranda vilaĝo kaj municipo en Kroatio. Ankoraŭ 15 komunumoj apartenas al la municipo.

Bazaj informoj
--------------

* Areo de la municipo: 198 km²
* Supermara alteco: m
* Loĝantaro en la municipo: 3 210, en la vilaĝo: 790
* Poŝtkodo: 44 415
* Telefonprefikso: 44
* Aŭtokodo:

Situo
-----

Topusko situas sur ebenaĵo, laŭ flankovojoj. Glina troviĝas 13, Petrinja 35, Sisak 47, Karlovac 55, Zagrebo 65 km-ojn.

Historio
--------

La loko estis loĝata dum la neolitiko. Baldaŭe vivis tie gotoj, lombardoj, slavoj, avaroj, frankoj. La unua skriba mencio devenis de 1192. Post la mezepoko la vilaĝo situis en fronto de Osmana Imperio kaj Habsburga Imperio. Post la bataloj ekde 1784 Topusko apartenis al limgarda zono de Habsburgoj. Ĝis Traktato de Trianon Topusko apartenis al Habsburga Imperio, al Hungara reĝlando, al Zágráb (reĝa departemento), kie distriktejo estis, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio, fine ekde 1991 al Kroatio.

Vidindaĵoj
----------

* preĝejo
* banejo