recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por aliaj signifoj, bv. rigardi la apartigilan paĝon: Mörel |


**Mörel-Filet** estas komunumo en la distrikto Orienta Rarono en Kantono Valezo, Svislando. Ĝi havis 679 loĝantojn je la 31-a de decembro 2012.

Geografio
---------

La komunumo Mörel-Filet situas en Supra Valezo ĉe la bordo de la rivero Rodano, proksimume 10 kilometrojn nordoriente de Brigo. La komunumo konsistas el la vilaĝoj Mörel situanta nordokcidente de la rivero kaj Filet sudoriente de la rivero, al kiu lasta apartenas la setlejoj Pfäwi, Breiten kaj Halte.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 8,44 km², de kiuj 43,7% estas kovritaj de arbaro, 24,9% servas por agrikulturo kaj 6,1% por setlado.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Mörel-Filet limas en nordo al Betten, en nordnordoriento al Grengiols, en oriento al Bister, en sudo kaj sudokcidento al Termen, kaj en nordokcidento al Riederalp.

Trafiko
-------

Tra Mörel-Filet pasas la kantona ĉefvojo n-ro 19 de Brigo trans Furko-Pasejo al Andermatt. Al la publika transportreto la komunumo estas konektita pere de la mallarĝspura dentoradofervojo de Zermatt al Sankt-Maŭrico en Grizono. De Mörel du aertelferoj kondukas al Riederalp.

Historio
--------

La komunumo Mörel-Filet estis fondita kun efiko de la 1-a de januaro 2009 per kunigo de la ĝis tiam aŭtonomaj komunumoj Mörel kaj Filet.

La unua dokumenta mencio de Mörel datiĝas el la jaro 1203 kiel *Morgi*. Dum mezepoko Mörel estis grafolando, kiu ek de la 11-a jarcento apartenis al Savojo. En la jaro [1224]] la feŭdo fariĝis havaĵo de la episkopo de Siono. En 1798 post la Helveta Revolucio Mörel estis dividita, sed en 1802 ĝi estis restarigita kaj fariĝis en 1987 post la divido de la Distrikto Rarono ĉefloko de la Distrikto Orienta Rarono.

La unua dokumenta mencio de Filet datiĝas el la jaro 1374 kiel *Gifris*.

Vidu ankaŭ
----------

* Aliaj lokoj kun la nomo **Mörel**
* Mörel (stacidomo)

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: Reta mapo 1:20000 de Swisstopo[*rompita ligilo*]
2. ↑  Fonto: Komunumdatumoj de la retejo de la Svisa Federacia Oficejo pri Statistiko, retejo konsultita la 5-an de novembro 2011
3. ↑  Fonto: *Arthur Fibicher*: *Mörel-Filet* en *Historia Leksikono de Svislando* (2009-11-17)
4. ↑  Fonto: *Philipp Kalbermatter*: *Mörel-Filet* en *Historia Leksikono de Svislando* (2005-01-17)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la komunumo Mörel-Filet

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Mörel-Filet** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Orienta Rarono |
| --- |
| Bettmeralp (Betten  •  Martisberg)  •  Bister  •  Bitsch  •  Grengiols  •  **Mörel-Filet**  •  Riederalp |  |

 |
**Möriken-Wildegg** (prononcu *mörikənvildeg*) estas komunumo en la distrikto Lencburgo de Kantono Argovio, Svislando. Ĝi havis 3971 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

Geografio
---------

La komunumo Möriken-Wildegg situas en la suba parto de la valo de la rivero Bünz, kiu en nordokcidento de la komunumo alfluas al Aro. Nur tricentmetroj antaŭ la alfluo de Bünz al Aro al Bünz alfluas la rivero Aabach. La komunumo konsistas el la vilaĝoj Möriken kaj Wildegg.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 6,61 km², de kiuj 2,32 km² estas kovritaj de arbaro kaj 1,66 km² de konstruaĵoj. La plej alta punkto de la komunumo situas sur alteco de 647 m s.m. sur la kresto de la ĵurasa montoĉeno *Chestenberg*, dum la plej malalta punkto troviĝas sur alteco de 350 m s.m. ĉe la bordo de la rivero Aro.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Möriken-Wildegg limas en nordokcidento al Veltheim kaj Holderbank, en nordo al Lupfig kaj Birr, en nordoriento al Brunegg , en sudoriento al Othmarsingen, en sudo al Lencburgo kaj Niederlenz, en sudokcidento al Rupperswil, kaj en okcidento al Auenstein.

Trafiko
-------

Wildegg disponas pri stacidomo ĉe la ĉeflinio de Svisaj Federaciaj Fervojoj de Araŭo tra Brugg al Zuriko kaj estas konektita krome per du buslinioj kun Lencburgo. Alia buslinio kondukas de Lencburgo tra Möriken al Brunegg.

Tra la komunumo pasas la aŭtovojsimila ekspresvojo de Araŭo al la alveturejo al la svisa aŭtovojo A1 en Hunzenschwil kun aparta alveturejo sur la komunuma teritorio.

Historio
--------

Kastelo Wildegg, vidita de oriento
La unua dokumenta mencio de Möriken datiĝas el la jaro 1283 kiel *Moerinchon*. La Kastelo Wildegg estis menciita la unuan fojon en la jaro 1242, dum la vilaĝo-parto Wildegg estiĝis nur en la 18-a jarcento. La Habsburgoj konstruis la Kastelon Wildegg fine de la 12-a jarcento sur la kresto de la montoĉeno Chestenberg. Ĝi estis la sidejo de habsburga dapifero.

En la jaro 1415 la Svisa Ĵurkomunumo konkeris Argovion kaj Möriken-Wildegg fariĝis nun parto de la berna regejo, nome de Berna Argovio. Möriken ek de tiam ĝis la Helveta Revolucio estis propra tribunala distrikto en la voktejo Lencburgo. La sidejo de la subvokto estis la Kastelo Wildegg kaj la vilaĝo ekonomie ĉiam dependis de la kastelaj senjoroj, nome la familio Effinger.

Kiam en la jaro 1798 okaze de la Helveta Revolucio francaj trupoj liberigis Argovion, Möriken-Wildegg fariĝis komunumo de la distrikto Lencburgo en la nove fondita Kantono Argovio.

Vidu ankaŭ
----------

* Wildegg (stacidomo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la komunumo Möriken-Wildegg
* Möriken-Wildegg en la Historia Leksikono de Svislando

  


| Distrikto Lencburgo |
| --- |
|  |  |
| Ammerswil - Boniswil - Brunegg - Dintikon - Egliswil - Fahrwangen - Hallwil - Hendschiken - Holderbank - Hunzenschwil - **Lencburgo** - Meisterschwanden - Möriken-Wildegg - Niederlenz - Othmarsingen - Rupperswil - Schafisheim - Seengen - Seon - Staufen |


* Kategorio Möriken-Wildegg en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Andy Warhol Museum
La **Muzeo Andy Warhol de Moderna Arto** (en slovaka *Múzeum Andyho Warhola Medzilaborce* aŭ  *Múzeum Moderného Umenia Andyho Warhola*) en Medzilaborce, Slovakio estis establita en 1991 fare de usona familio de la artisto Andy Warhol kaj de la Slovaka Ministerio de Kulturo. Ĝis 1996 la muzeo estis nomita Muzeo de la Familio Warhol de Moderna Arto.

La konstanta ekspozicio de la muzeo Andy Warhol konsistas el 160 artaĵoj de Warhol, ĉefe pentraĵoj kaj silkaĵoj, same kiel memoraĵoj de Warhol. Oni ekspozicias ankaŭ verkojn el la frato de Andy nome Paul Warhol kaj de la filo de Paul, nome James Warhola. La muzeo montriĝas elstare en la filmo *Absolut Warhola*, reĝisorita de Stanislaw Mucha.

Vidu ankaŭ
----------

* Muzeo Andy Warhol, situanta en la varhola indiĝena Picburgo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Logo Wikimedia Commons Bildoj, sonoj kaj videoj pri temo Múzeum Andyho Warhola Medzilaborce en Vikimedia Komunejo
* The Andy Warhol Museum of Modern Art - urbo
* Muzeo Andy Warhol de Moderna Arto, retejo Arkivigite je 2013-04-12 per la retarkivo Wayback Machine

Referencoj
----------

* James Geary kaj Jan Stojaspal (2005). *Time Magazine*: The Rusyns Arkivigite je 2011-05-24 per la retarkivo Wayback Machine. Konsultita la 11an de Majo, 2007.
* Ruth Ellen Gruber (1993). *New York Times*: Warhol Pops Up in Carpathia. Konsultita la 11an de Majo, 2007.

Koordinatoj: 49° 16′ 15″ N 21° 54′ 15″ O﻿ / ﻿49.27083 °N, 21.90417 °O﻿ / 49.27083; 21.90417 (mapo)
**NCT** (hangule: 엔시티; akronimo por **Neo Culture Technology**) estas sudkorea knabobando formita kaj administrita fare de SM Entertainment. Lanĉita en januaro 2016, la grupo nuntempe konsistas el 20 membroj kaj dividita en kvin malsamajn sub-unuojn: NCT U, NCT 127, NCT Dream, WayV, kaj NCT DoJaeJung. Ili estas rimarkindaj pro sia ĉiuflankeco en muziko, voĉaj kaj repkapabloj, kaj potencaj prezentoj, kaj estis cititaj kiel la "plej eksperimenta knabobando de K-popmuziko" pro sia koncepto de havado de senlimaj membroj. En majo 2023, NCT registris pli ol 28 milionojn da albumvendoj tra ĉiuj sub-unuoj, igante ilin la plej vendata ago sub SM Entertainment kaj unu el la plej venditaj K-pop artistoj de ĉiuj tempoj.

Fono kaj nomo
-------------

En januaro 2016, SM Entertainment fondinto Lee Soo-man faris prezenton ĉe la SM Coex Artium titolita "SMTOWN: New Culture Technology 2016". La etikedo planis debuti novan knabogrupon kiu "falus en linio" kun ilia kulturenhavstrategio, unu kiu enhavus "senliman" nombron da membroj kiuj debutus en apartaj sub-unuoj ene de la grupo. Krome, la membroj formus "subunuajn teamojn" kaj havus "kunlaborojn" unu kun la alia. La nomo de la grupo poste estis rivelita esti NCT, akronimo por la prezenttitolo. NCT kiel tutaĵo estis la unua idolgrupo de SM Entertainment debutanta en preskaŭ du jaroj ekde Red Velvet en 2014 kaj la unua knabogrupo de SM Entertainment debutanta ekde Exo en 2012.

* Kategorio NCT (muzikgrupo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 829215
* MBA: 9c15986d-ff1f-4d91-9708-f50f7445884f
 |
**NGC**, **Nova ĝenerala katalogo** estas astronomia katalogo farita de John Dreyer en 1880-aj jaroj.

Ĝi celis katologi nestelajn objektojn - galaksiojn, nebulozojn, stelamasojn, tamen reale ankaŭ steloj estas en ĝi en iu kvanto, ĉar al la observantoj ŝajnis ke ĉirkaŭ la steloj estas iu nebulozeco. La eldono de 1888 enhavis 7840 numeritajn objektojn.

Ankaŭ en tempo de faro de la katalogo galaksioj, nebulozoj kaj stelamasoj ne estis ankoraŭ distingataj kaj ĉiuj estis konsiderataj kiel aroj de multaj proksimaj steloj, kio ne estas vero por nebulozoj.

En la katalogo estas la plej rimarkeblaj nestelaj objektoj kaj poste estis farita granda laboro pri rekontrolo de objektoj de la katalogo.

Kelkajn katalogitajn objektojn oni ne sukcesis poste trovi, kaj la objektoj ekhavis statuson de neekzistantaj.

Kelkaj objektoj dum pli detala studo montriĝis konsistantaj el pluraj objektoj, tiuj apartaj objektoj estis nomitaj kun latinaj majusklaj literoj aldone al fino de la originala nomo, aŭ kun streketo "-" kaj nombro de parto en la fino.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio NGC-katalogo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* (1)  Datumbazoj pri objektoj NGC/IC (rekontrolita kaj la originala) (en la angla)
* (2)  Informo pri diversaj kosmaj objektoj (en la angla)

Ĉi tie artikoloj pri objektoj el NGC estas faritaj plejparte surbaze informo el (1), kaj informo pri ruĝenŝoviĝo de galaksioj estas el (2).
Pri la komunumo
---------------

**Münchwilen** estas komunumo en la distrikto Laufenburg de Kantono Argovio, Svislando. Ĝi havis 716 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

Geografio
---------

La komunumo Münchwilen situas proksimume unu kilometron sude de Rejno sur altigita teraso norde de la Tavola Ĵuraso.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 2,47 km², de kiuj 0,78 km² estas kovritaj de arbaro kaj 0,70 km² de konstruaĵoj. La plej alta punkto de la komunumo situas sur alteco de 504 m s.m. sur la altebenaĵo de la monto *Eickerberg*, dum la plej malalta punkto situas sur alteco de 300 m s.m. sur la ebenaĵo *Sisslerfeld*.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Münchwilen limas en nordo al Sisseln, en oriento al Eiken, en sudo al Schupfart, en sudokcidento al Obermumpf, kaj en okcidento al Stein.

Trafiko
-------

Münchwilen estas konektita al la publika transportreto per poŝtaŭtolinio de Frick al la stacidomo Stein-Säckingen.

Tra la komunumo pasas la kantona ĉefvojo n-ro 3 de Bazelo al Zuriko. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A3 situas oriente en Eiken en distanco de proksimume 2 kilometroj.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Münchwilen datiĝas el la jaro 1306 kiel *Munchwille*.

En mezepoko en Münchwilen laŭdire ekzistis emeritejo de monaĥjoj de la proksima Monaĥejo Säkingen. La landaj regantoj estis la Grafoj de Habsburgo-Laufenburg kaj poste la ĉeflinio de la Habsburgoj. Post la Milito de Waldshut en la jaro 1468 la Habsburgoj pandigis la tutan Frick-Valon al Burgonjo, sed post la burgonja malvenko dum la Burgonjaj Militoj kontraŭ la Svisa Ĵurkomunumo, la regiono en 1477 revenis sub la kontrolon de la Habsburgoj.

En la jaro 1797 la francoj okupis la regionon. Ek de tiam la Frick-Valo formis francan protektoraĵon, kiu en la jaro 1802 estis integrita kiel Kantono Frick-Valo al la Helveta Respubliko kaj en la jaro 1803 fariĝis parto de Kantono Argovio, kaj Münchwilen estiĝis komunumo de la argovia distrikto Laufenburg.

Vidu ankaŭ
----------

* Aliaj lokoj kun la nomo Münchwilen

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la komunumo Münchwilen Arkivigite je 2016-03-16 per la retarkivo Wayback Machine
* Münchwilen en la Historia Leksikono de Svislando

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la Distrikto Laufenburg |
| --- |
| Eiken • Frick • Gansingen • Gipf-Oberfrick • Herznach • Hornussen • Kaisten • **Laufenburg** (Sulz) - Mettauertal • Münchwilen • Oberhof • Oeschgen • Schwaderloch • Sisseln • Ueken • Wittnau • Wölflinswil • Zeihen |  |

 |

* Kategorio Münchwilen AG en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Organizo de la germana kaj hungara luterana eklezio en Transilvanio en 1904
Unu el la luteranaj fortresopreĝejoj de Transilvanio in Biertan
La **Evangelia eklezio de Aŭgsburga konfeso en Rumanio**, germane *Evangelische Kirche A.B. [Augsburgischen Bekenntnisses] in Rumänien*, estas germanlingva luterana eklezio en Rumanio, ĉefe en Transilvanio kaj en la ĉefurbo Bukareŝto.
Ĝia historio datiĝas de la 12-a jarcento, kiam la transilvaniaj saksoj alvenis en la regionon, tiam parto de la Hungara reĝlando, kaj al la 16-a jarcento, kiu alportis la protestantan Reformacion, kun grava helpo de Johannes Honterus.

La eklezion gvidas ĝia episkopo ekde 1553, kiam estis instalita la unua protestanta episkopo Paul Wiener. Ekde 2010, la episkopo estas Reinhart Guib.

La eklezio proksime kunlaboras kun la Evangelia-luterana eklezio de Rumanio, kiu apartiĝis de ĝi en 1921 kaj estas ĉefe hungarlingva.

La eklezio suferas gravegan membroperdon pro la amasa elmigrado de etnaj germanoj al Germanio ekde la 1970-aj jaroj. Sole inter 1989 kaj 1996 la membraro malkreskis de 100.000 al 19.000.

Vidu ankaŭ
----------

* Evangelia Akademio de Transilvanio
* Episkopoj evangeliaj de aŭgsburga konfeso en Rumanujo (listo)
* Kirchliche Blätter, organo
* Teutsch-domo (Sibiu), kun centra arkivo

Notoj
-----

1. ↑  Michael Weber: *Die Neuorientierung der protestantischen Kirchen in Rumänien 1990–1996*. S. 146ff.

* Kategorio Evangelia eklezio de Aŭgsburga konfeso en Rumanio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Mustafa BARZANI**, kurde: مسته‌فا بارزانی Mistefa Barzanî (naskiĝis la 14-an de marto 1903 en Barzan (gubernio Arbil), mortis la 1-an de marto 1979 en Vaŝingtono) – kurda politikisto, fondinto de Partio Demokratia de Kurdio (1946), gvidanto de kurdoj en batalo kontraŭ registaroj de Irako kaj Irano pri kreo de sendependa kurda ŝtato. De siaj samgentanoj konsiderata nacia heroo kaj simbolo de la batalo pri sendependeco.

Filo de Mustafa Barzani – Masud Barzani – estas prezidento de aŭtonomeca kurda registaro kaj gvidanto de KDP.

Vivo
----

**Junaĝo**

Mustafa Barzani naskiĝis en Otomana Imperio. Pro la ribelo kaŭzita de lia gento, li, lia patrino kaj resto de la familio estis malliberigitaj. Mustafa tiutempe havis apenaŭ kvin jaroj. Post certa tempo lia patro, avo kaj frato estis mortigitaj en ekzekuto, kondamnitaj pro la ribelo kontraŭ regopovoj de la imperio.

Junaĝe li aliĝis al taĉmentoj de ŝejko Mahmud Barzani, kiuj batalis kontraŭ britoj en Irako. En 1931 aliĝis al gvidata de sia frato Ahmed Barzani ribelo direktita kontraŭ irakaj regopovoj, kiuj klopodis limigi influojn de la kurdaj gentoj. Tamen danke al apogo de la brita armeo, la kurda ribelo estis subpremita kaj Mustafa devis subiĝi.

Barzani restis sub kontrolo ĝis 1943, kiam Irako eksentis rezultojn de la dua mondmilito. Tiam, kune kun la frato kaj 300 personoj, sukcesis trairi al Oŝnavie (Provinco Okcidenta Azerbajĝano), kie sub gvido de senditoj de Sovetunio oni formis fundamentojn sub la kurda ŝtato.

**Respubliko de Kurdistano en Mehabad**

La 15-an de decembro 1945 kurdaj taĉmentoj sub la komando de Mustafa Barzani aneksis Mehabad, kiu iĝis ĉefurbo de proklamita la 22-an de januaro 1946 Respubliko de Kurdistano.

Vidu ankaŭ
----------

* Nordaj kurdaj dialektoj
* Aŭtonoma Regiono Kurdistano

Eksteraj ligiloj
----------------

* David A. Korn, *The Last Years of Mustafa Barzani*, The Middle East Quarterly (en)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 606306
* GND: 119089351
* LCCN: n83050736
* VIAF: 5733360
* ISNI: 0000 0000 5043 0691
* LIBRIS: 236174
* SUDOC: 110268962
* BNF: 14647091d
* NKC: jo2012710629
 |
En la burga interna korto, parto de la 
muzeo.
La **Muzeo Burgo Reichenfels** (germane *Museum Reichenfels*) troviĝas en Hohenleuben, Germanujo (Reichenfels nr 1a).

Priskribo de la loko
--------------------

La muzeo taksatas la plej malnova burĝa muzeo de tuta Germanlando! Ĝin fondis en 1825 la historia societo *Vogtländischer Altertumsforschender Verein zu Hohenleuben*, kies sidejo estas ekde 1990 en la muzeo.

La kolektoj estas en muzea teritorio aparte por ili instalita ekde 1950, en la korto de Burgo Reichenfels.

Kolektoj
--------

La profilon de la muzeo formis la kolektoj de la menciita societo, speciale ili pri prahistorio kaj frua historio kun impresaj pecoj de la elfositaĵoj ĉe Ranis el la Latena epoko.

Krome influis la scienca biblioteko kun ĉ. 35.000 volumoj, inter ili gravaj fakliteraturaĵoj pri la historio de Vogtlando kaj la iamaj Reuß-aj teritorioj; finfine gravis por la karakterizo de la muzeo la arkivo de la societo.

Aliaj temoj jenas:

* historio kaj agado de la historia societo
* objektoj pri la historio de Burgo Reichenfels kiel ankaŭ de Kastelo Hohenleuben
* permana teksado kaj produktado de cigaroj
* vivo de Georg Kresse, kamparana generalo kaj loka heroo en la Tridekjara milito
* natursciencaĵoj: la regionaj bestoj; mineralogio kaj geologio de la ĉirkaŭaĵoj; ŝtonoj kun enskriboj
* armiloj

Literaturo
----------

Museumsverband Thüringen (eld.): *Museen in Thüringen*, Edition Leipzig 2001, ISBN 978-3-361-00612-0, p. 98

* Kategorio Muzeo Burgo Reichenfels (Hohenleuben) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Hejmpaĝo de la muzeo (germane)
**Koloman Brenner,** laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Brenner Koloman** estas hungaria germana lingvisto, germanisto, politikisto, altlerneja instruisto.

Koloman Brenner naskiĝis la  28-an de majo 1968(nun 1968-05-28) en Sopron.

Biografio
---------

Koloman Brenner apartenis al la germana minoritato de la lando. Li maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo en 1986, poste li akiris pedagogian diplomon en Scienca Universitato Attila József en 1992. Post la diplomo li instruis en altlernejo en Sopron (1992-1995), en Altlernejo Dániel Berzsenyi (1993-1997), en Universitato de Veszprém (1997-1999), fine en Scienca Universitato Loránd Eötvös (2000-2006). Intertempe en 2002 li akiris sciencan gradon Ph.D. lia habilitiĝo okazis en 2010. Inter 2014 kaj 2017 li estis vicinstitutestro, ekde 2018 li estis parlamentano.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Das Schulwesen der deutschen Volksgruppe in Ungarn* (1994)
* *Deutsche Phonetik. Eine Einführung* (kunaŭtoro, 2006)
* *Deutsche Minderheit(en) und Institutionen* (2018)

Fontoj
------

* biografio hungare kun foto
* biografio hungare kun foto

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 839573
 |



* Portalo pri Biografio
Muzeo regionhistoria *Haus Schwandke*
La **Muzeo Haus Schwandke** (germane: *Museum Haus Schwandke*) troviĝas en Triptis, Alte Neustädter Straße nr 2.

Historio de la domo
-------------------

La kulturhistoria muzeo inaŭguritis en la 1997-a jaro en domo de 1929/30, kiu servis kiel loĝejo al la pentristo-majstro Walter Schwandke (1899-1981). Li testamente postlasis la domon al la urbo por kultura uzo.

Kolektoj
--------

Apartenas al la muzeaĵoj - krom la pentrista ilaro - historia vendeja ekipaĵo kaj diversaj sekcioj pr la urba historio.

Fokuso estas metita pri la historio de la regionaj dinastioj, kiun atestas kolekto de jarlibroj el Gotha kaj kortegaj kalendaroj krom riĉaj fakliteraturaĵoj de specialigita fakeldonejo el Hesio. Speciala atento fariĝas al la familioj nobelaj de la Gabelentz-oj kaj de la Pöllnitz-oj. 

Kompleta "Sophien"-eldono de la verkoj de Goeto - en 137 volumoj - nombriĝas ankaŭ al la altvaloraĵoj de la muzeo. Ĝi troviĝas en bela burĝa loĝĉambro el la 1920-aj jaroj.

Sub libera ĉielo admireblas i.a. historia agrikultura tekniko kiun evoluigis en Triptis la firmao *Müller & Scheuch*.

Literaturo
----------

* Museumsverband Thüringen (eld.): *Museen in Thüringen*, Edition Leipzig 2001, ISBN 978-3-361-00612-0, p. 162-163

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Muzeo Haus Schwandke (Triptis) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Hejmpaĝo de la muzeo.
**José «Ray» HEREDIA Bermúdez** (Madrido, 25a de majo 1963 - Madrido, 17a de julio 1991) estis hispana kantisto kaj komponisto, konsiderita unu de la figuroj kaj pioniroj de la nomita Nova flamenko.

Biografio
---------

Li naskiĝis en Madrido en 1963 en cigana familio de gedancistoj de granda prestiĝo en la etoso de flamenko. Li estis filo de la dancisto "El Josele".

Membro fondinto de la grupo Ketama, en tiu grupo li estis kaj kantisto kaj gitaristo, krom zorgi pri drumoj kaj komponi multajn el la kantoj. Pro sia kapablo ludi preskaŭ ajna instrumento, li estis konata per la kromnomo La hispana Prince.

Li lasis tiun grupon en sia dua disko, por ekkarieri sola, en 1991, per la albumo "Quien no corre, vuela" (Kiu ne kuras, flugas). Li mortis tuj post la finigo de la registrado de la disko, nome la 17an de julio 1991, pro trodozo. La disko estis publikigita la antaŭan monaton, nome la 6a de junio 1991.

La muziko de la filmo "Sobreviviré" (1999) de David Menkes kaj Alfonso Albacete, kiu estis ventdosukceso inkludis kiel ĉefa peco lian faman kanton "Alegría de vivir" (Vivoĝojo).

Notoj
-----

1. ↑   Baquero, Juan Miguel: Ray Heredia: la alegría de vivir, y de volar. eldiario.es. Madrido – Hispanio, 2a de junio 2016, alirita la 16an de novembro 2019.
2. ↑   Álvarez Caballero, Ángel: Ray Heredia, guitarrista flamenco. El País. Madrido – Hispanio, 18a de julio 1991
3. ↑   Tébar, Eduardo: Ray Heredia: La huella del ángel flamenco. Efe Eme.com. Hispanio, 18a de julio 2016
La du konstruaĵo kiuj formas la muzeon. La **Muzeo Tabakspeicher** (germane: *Museum Tabakspeicher*) troviĝas en Nordhausen, Bäckerstraße nr 22.

Priskribo
---------

La konstruaĵo tabakdeponeja estiĝis en la 18-a jarcento kaj uzitis kiel varstaplejo fare de la firmao *Walter & Sevin Tabak- und Zigarrenfabrik* la 19-a jarcenton kaj la komencon de la 20-a. Post ĝisfundaj restaŭradlaboroj ĝi servas ekde 1995 kiel urba muzeo kun fokusoj pri metioj, industrio kaj arkeologio.

Kolektoj
--------

En la du faktrabaĵoj videblas sur 1000 kvadratmetroj la ekonomiaj radikoj de Nordhausen. Klare dokumentas la elmontritaĵoj pri la plej gravaj branĉoj industriaj kiel: grenbrandofarado, maĉtabakproduktado, maŝinkonstruado. Ampleksa informo gvidas onin tra ties tuta historio. Kromas tradiciaj metioj de presado de bluaĵoj, peltistoj, tajloroj, ŝufaristoj kaj bakistoj.

Interaktivigas la vizitantojn ankoraŭ funkciantaj pli malpli historiaj maŝinoj de telekomunikado el diversaj epokoj, kinejo kun malnovaj projekciiloj aŭ la kafo-rostejo. Post renoviglaboroj en printempo de 2005 partoprenigsekcioj muzeaj por infanoj furoradas (i.a. en historie ekipita butiketo por kio ajn aŭ en bakejo).

Propran parton okupas la aĵoj arkeologiaj, trovitaj dum elfosadoj en kaj ĉirkaŭ Nordhausen. Ili helpas konatigi la pra- kaj fruhistoriajn radikojn de ege tradiciriĉa urbo en Norda Turingio.

Literaturo
----------

Museumsverband Thüringen (eld.): *Museen in Thüringen*, Edition Leipzig 2001, ISBN 978-3-361-00612-0, p. 126

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Muzeo Tabakspeicher (Nordhausen) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Pri la muzeo sur la tutturingia muzea retpaĝaro.
La **Muzeo de Literaturo kaj Artoj Ĉarenc** (armene: Չարենցի անվան գրականության և արվեստի թանգարան) de Armenio estas la plej granda deponejo de armenaj manuskriptoj kaj libroj ampleksantaj la lastajn tricent jarojn. Sidejo estas en Erevano. Origine koncipita en 1954 kiel la *Muzeo de Literaturo kaj Artoj de Armena Soveta Socialisma Respubliko*, la institucio evoluis al rimarkinda esplorcentro, kie la arkivoj de ĉirkaŭ sescent armenaj aŭtoroj, dramistoj kaj muzikistoj estas nuntempe loĝigitaj. Komencante kun 1967, la muzeo ricevis la nomon de la armena poeto Jeghiŝe Ĉarenc.

Aldone al la manuskriptoj kaj ĝia vasta biblioteko, la Muzeo posedas multajn fotojn, afiŝojn, projektojn, kostumojn, teatraĵojn, personajn artefaktojn kaj muzikajn instrumentojn, kiuj donas ampleksan vidon al la vivo de la artistoj. Kelkaj el ĉi materialoj ekspoziciiĝas ĉe la granda ekspoziciejo de la instituto.

La muzeo publikigas akademiajn librojn kaj dediĉas specialajn prezentojn al armenaj literaturuloj. Ĝia nuna direktoro estas Karo Vardanjan.

Piednotoj
---------

1. ↑   Viktor Hamabardzumyan, Հայկական Սովետական Համայնագիտարան, Armena Soveta Enciklopedio, volumo 3, eldoninto Armena Akademio de Sciencoj, 1981, paĝo 198.

* Kategorio Muzeo de Literaturo kaj Artoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 701446
 |
**Zoltán Kanyó** [kanjO], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Kanyó Zoltán** estis hungara germanisto, filologo, altlerneja instruisto.

Zoltán Kanyó naskiĝis la  22-an de februaro 1940(nun 1940-02-22) en Budapeŝto, li mortis la 5-an de marto 1985 en Szeged.

Biografio
---------

Zoltán Kanyó maturiĝis en gimnazio en Szeged en 1958, poste li akiris pedagogian diplomon en Scienca Universitato de Szeged en 1963. Post du jaroj li doktoriĝis. Post la diplomo li praktikadis en la universitato (1963–1965), estis asistanto (1965–1973), lektoro (1973–1977), docento (1977–1985), katedrestro (1984–1985). Intertempe en la lernojaro 1967 li esploris en Orienta Germanio helpe de stipendio, en 1974 li kandidatiĝis (CSc) antaŭ la Hungara Scienca Akademio. Li edziĝis en 1969. Li ricevis premion en 1982.

Elektitaj volumoj
-----------------

* *Interpretation. Untersuchungen zu Gryphius, Borchert und Böll.* (kunaŭtoro, 1975)
* *Comparative literary studies Essays presented to György Mihály Vajda* (kunredaktoro, 1975)
* *Tanulmányok az irodalomtudomány köréből* (kunredaktoro, 1988)
* *Szemiotika és irodalomtudomány Válogatott tanulmányok* (kunredaktoro, 1990)

Fontoj
------

* biografio hungare
* biografio hungare
* datenoj
* nekrologo

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 839575
 |



* Portalo pri Biografio
Kastelo de Mănăstirea (Mica)
**Mănăstirea (Mica)** [mənəstirja] (hungare *Szentbenedek*) estas vilaĝo en Rumanio sudoriente de Dej, kiu troviĝas 5 km-ojn for. Administre ĝi apartenas al Mica.

Loĝantaro
---------

En 1910 ĝi nombris 653 loĝantojn (rumanoj, hungaroj), en 1992 648 (rumanoj, 4% hungaroj).

Historio
--------

Ĝia unua skriba mencio estis en 1308 en formo *Scenbenedek*. La nomo devenas de la sanktulo, li estis patrono de la preĝejo.
En la 12-a jarcento postgotika ortodoksa preĝejo, en 1593 renesanca kastelo konstruiĝis. Ĝis 1919 kaj inter 1919 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario, al departemento Szolnok-Doboka.

Fonto
-----

* Magyar nagylexikon, 1-18. 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

Renomaj homoj
-------------

* Zsolt Irsai (Mănăstirea, 9-a de junio 1957 - Târgu Mureș 10-a de septembro 2010): pentristo

Komunumoj pri Sankta Benedikto de Nursio en Hungara reĝlando
------------------------------------------------------------

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| Alsószentbenedek | Dunaszentbenedek | Felsőszentbenedek | Garamszentbenedek |
| Magyarszentbenedek | Nyárádszentbenedek | Szentbenedek |  |

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Mănăstirea (Mica) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Interaga mapo de distrikto Cluj
* Popolnombrado 2002
La **Muzeo pri Moderna kaj Nuntempa Arto de Trento kaj Rovereto (MART)** (itale *Museo d'Arte Moderna e Contemporanea di Trento e Rovereto*) estas muzea centro en la itala provinco Trento. La ĉefa ejo estas en Rovereto kaj enhavas plejparte modernajn kaj nuntempajn artaĵojn, inkluzive de verkoj de Giorgio Morandi, Giorgio de Chirico, Antonio Rotta, Felice Casorati, Carlo Carrà kaj Fortunato Depero. Ankaŭ la domo de Fortunato Depero en Rovereto (konata kiel *Casa d'Arte Futurista Depero*) estas parto de la Muzeo.

La konstanta kolekto enhavas pli ol 15 000 artaĵojn, inkluzive de pentraĵoj, desegnaĵoj, gravuraĵoj kaj skulptaĵoj.

Historio
--------

La MART ekestis en 1987 kiel aŭtonoma ento ene de la aŭtonoma provinco Trento. Ĝi estis instalita en la Palazzo delle Albere en Trento. La ideo vastigi la muzeon por kolekti unuflanke la arton de la granda trenta futuristo Fortunato Depero kaj aliflanke la heredaĵon de la Provinca Artmuzeo de Trento devenas de 1991, kaj estis ĉefe projekto de la tiama direktoro de la "Casa Museo Depero" de Rovereto nome Gabriella Belli.

La 15-an decembro 2002 la nova sidejo de la MART en Rovereto estis malfermita al ĝenerala publiko.

Arkitekturo de la konstruaĵo
----------------------------

La desegno de la nova konstruaĵo estis konfidita al la tiĉina arkitekto Mario Botta, kiu laboris kun la struktura inĝeniero Giulio Andreolli el Rovereto. Kvankam estis disponeblaj 29 000 kvadrataj metroj, la arkitekto renkontis la problemon ke la konstruejo troviĝis malantaŭ du grandaj urbaj domoj (*palazzi*) de la 18-a jarcento sur la historia Via Bettini. Li solvis la problemon sub la devizo "spaco por arto, ne spaco malgraŭ arto" per "panteono sen fasado". La trietaĝaj muzeĉambroj estas aranĝitaj ĉirkaŭ granda cirkla agoro, kiu estas volbita je alteco de 25 metroj per vitra kupolo kun diametro de 40 metroj. Ĉi tiu povas gastigi eventojn kun ĝis 1200 vizitantoj.

La muzea spaco havas areon de 12 000 kvadrataj metroj, el kiuj la duono estas uzata kiel ekspozicia spaco, dum la cetero estas rezervita por esplorado, biblioteko, la muzea butiko kaj kafejo. La konstrua tempo estis 5 jaroj, la totalaj kostoj sumiĝis al 50 milionoj da eŭroj.

* Kategorio Muzeo pri Moderna kaj Nuntempa Arto de Trento kaj Rovereto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 729094
* GND: 3013427-4
* LCCN: nr91001090
* VIAF: 142503376
* ISNI: 0000 0001 2331 3542
* SUDOC: 034139648
* BNF: 12492770k
* ULAN: 500254069
* NKC: kn20100511017
* BNE: XX256824
 |
Protesto ĉe Internacia Flughaveno John F. Kennedy kontraŭ la plenuma ordo de Donald Trump subskribita en januaro 2017 malpermesante civitanojn de sep landoj vojaĝante al Usono.
**Honto** laŭ PIV estas

1. la malagrabla sento, pro konscio pri malhonora, malbona, maldeca ago respektive penso, aŭ
2. io, pri kio oni devas aŭ devus honti.

Pro la bazaj homaj instinktoj unuflanke eviti danĝerojn kaj aliflanke havi iom pli da sekureco en homa grupo ol sole fronti eblajn danĝerojn, la emocioj timo (do averto pri ebla danĝero) kaj honto (do averto pri ebla ekskludo el la socia grupo) estas plej bazaj homaj emocioj. La deziro aparteni al forta grupo estas tiom enradikiĝinta en la homa animo, ke la kaŝaj efikoj al la ĉiutaga vivo ne preteratenteblas. La tuta socia konduto de homo estas karakterizita de tiu deziro. Rezulte - krom la senpera timo en vivdanĝeraj situacioj - la timo pri soleco estas simile forta motivo por homa konduto.

Vichonto estas ĝensento kaŭzata de hontinda ago de alia homo. Kontraste al la proprasenca honto, vichonto ne implicas partoprenon de la spertanto en hontindaĵo.

Proverbo
--------

Ekzistas pluraj proverboj pri honto en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof, inter ili:

* |  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** *Kie timo, tie honto.* **"** |

 |
* |  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** *Kiu hontas nenion, ne timas Dion.* **"** |

 |

Referencoj
----------

1. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2011-12-25. Alirita 2008-09-12.

* Kategorio Honto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Honto en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)
N.R.M.
**N.R.M.**, (beloruse: Незале́жная Рэспу́бліка Мро́я - esperante *Sendependa Respubliko de Revoj*)- estas la belorusa rok-muzikagrupo fondita en 1994 jaro de anoj de la grupo Mroja. Ili performas en la belorusa lingvo, la lingvo nepopulara en Belorusio, strebante revivigi la belorusan kulturon. Ĝi do estas grupo opozicia. Ili havas gravajn sukcesojn por la belorusa opozicio.

Historio
--------

La grupo fondiĝis de la anoj de iama grupo Mroja (esp. "revo") kaj apreciante la nomon N.R.M (esp. Sendependa Respubliko de Revoj) ili komencis krei la rok-muzikon. Por eskapi de la rusa cirilico ili komencis titoligi siajn albumojn per la *Łacinka*- la latina alfabeto de la belorusa lingvo. La cirilicon trudis al Belorusoj la Sovetunio. Ilia arta programo estas la sendependigo de la belorusa kulturo, apogo al demokracio, libereco de penso kaj vorto en Belorusio. La agado de tiu grupo estas kontraŭa al la belorusa registaro kiu apogas plu la rusan, post-sovetan kulturon, forgesante pri la belorusa kulturo kaj historio. La grupo estas opozicio al prezidanto de la ŝtato Aleksandr Lukaŝenko. Ili apogas ne nur sian nacian opozicion sed ankaŭ la la ukrainan. En 2004a jaro ili koncertis en Kievo por apogi la oranĝkoloran revolucion. Ili koncertas ankaŭ en Pollando, Britio kaj Germanio.

En 2007 ili eldonis la albumon "06" por memorigi la eventoj de la printempo 2006 en Belorusio. En decembro 2007 ili iniciis la polan televidon por Belorusio- TVP Białoruś. La televido celas tranĉi la blokadon de informoj al Belorusio, ĉar en tiu lando ĉiam estas la cenzuro.

Anoj
----

* Lawon Wolski
* Pit Paŭłaŭ
* Juraś Laŭkoŭ
* Aleh Dziemidovič

Diskografio
-----------

### Albumy

* *Łałałała* (1995)
* *Odzirydzidzina* (1996)
* *Made in N.R.M.* (1997)
* *Pašpart hramadzianina N.R.M.*
* *Akustyčnyja kancerty kanca XX stahodździa'*
* *Samotnik* (2000)
* *Try čarapachi* (*Trzy żółwie - 2000)*
* *Dom kultury* (2002)
* *Spravazdača 1994-2004* (2004)
* *06* (2007)

### Kunaj projektoj

* *Pieśniarok* (tribute dla Pieśniarów - 1997)
* *Narodny albom* (1997)
* *Volnyja tancy - słuchaj svajo* (1999)
* *Ja naradziŭsia tut* (2000)
* *Volnyja tancy - alternatyva.by* (2001)
* *Serca Eŭropy in rock* (2001)
* *Personal Depeche* omaĝe al Depeche Mode (2002)
* *Hienierały ajčynnaha roku* (2004)
* *NiezałežnyJa (2008)*

Referencoj
----------

1. ↑   (2004) "Убить N.R.M. или К неутешительным итогам музыкального года", *Музыкальная газета* (ru) (4).  Alirita 2020-09-11..

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio N.R.M. en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retpaĝo Arkivigite je 2004-01-10 per la retarkivo Wayback Machine
* Pollingva paĝo Arkivigite je 2014-12-23 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 224891
* LCCN: n2007045548
* VIAF: 130955976
* MBA: cde06aee-48b5-473d-8ddd-114addc05563
 |
Enirejo al la muzeo. La **Muzeo ĉe Lindenbühl** (germane: *Museum am Lindenbühl*) estas kulturhistoria muzeo troviĝante en Mühlhausen, Germanujo (Kristanplatz 7).

Priskribo
---------

Ĉe la monteto *Lindenbühl* estas novrenesancstila konstruaĵo farita de 1818-71 por servi kiel mezlernejo. Ekde 1947 ĝi gastigas regionhistorian muzeon kiu intertempe transpaŝis - danke al la riĉeco kaj diverseco de la kolektoj kaj la scienca ĉirkaŭaĵo - tian malvasthorizontan staton.

Kolektoj
--------

La sekcio pri praa kaj frua historiaj nombriĝas al la plej gravaj en Turingio. Elfositaĵoj el la ekde la neolitiko daŭre setlita baseno de Mühlhausen ebligas sekvi kvazaŭ ĉiujn iam en Turingio ekzistintajn kulturŝtupojn. La gamo etendiĝas de la ŝtonepoka evoluo tra Bronzepoko kaj romia imperiestra tempo ĝis la turingiaj reĝolandoj kaj la frankonia koloniigo.

Ekspozicio pri geologio kaj biologio de Nordokcidenta Turingio montras la strukturon de la supraj tertavoloj de la menciita regiono, rezulton de longegaj geologiaj procezoj. La pejzaĝoj evidentiĝas kiel biotopoj en ekologia interdependiĝo de reliefaro, terenoj, klimato, faŭno kaj flaŭro.

Aparta trajto de la ekspoziciero pri urba kaj regiona historioj estas ĝia profunda kaj ekscita esploro pri ĉiuj ajn eblaj kaŭzoj, kial iĝis evoluo de la rezideja urbo Mühlhausen al nekontestita centro de iam. La samo da akurateco validas por la faka prezento de ĝia posta falo.

Estante de transregiona intereso ne forgesendas ankaŭ la evoluo de la mühlhausen-a eklezia muziko, ĉefe danke al la surloka agado de Johann Sebastian Bach post lia foriro el Arnstadt. La kulmino estas lia deĵorado kiel orgenisto en la Kirko Sankta Blazio.

Literaturo
----------

Museumsverband Thüringen (eld.): *Museen in Thüringen*, Edition Leipzig 2001, ISBN 978-3-361-00612-0, p. 120-121

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Muzeo ĉe Lindenbühl (Mühlhausen) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

la muzeo ene de la muzearo de la urbo
NADP+
NADPH
Struktura formulo de NADP+
**NADP** estas hidridjonojn (du elektronoj/unu protono) transporta koenzimo, kiu partoprenas en multaj redoksaj reakcioj de la materialŝanĝo de la biologia ĉelo.

La IUPAC/IUBMB proponas la mallongigojn de **NADP+** por la oksidita formo kaj **NADPH** por la reduktita formo kaj NADP ĝenerale.

La koenzimon malkovris en 1931 Otto Warburg.

NADPH estas kemia derivaĵo de la NADH, nome la (ĉe riboza parto, C2') fosforizita formo de koenzimo NADH. Inter NADH kaj NADPH ekzistas en la plimulto de la biokemiaj reakcioj baza diferenco: NADH produktiĝas en la katabolismo el glikolizo kaj citrata ciklo kaj oksidita en la spira ĉeno, por produkti ATP (adenozinan trifosfaton). Male al tio, NADPH aperas en la anabolismo kiel reduktaĵo, ĝi servas en la reduktinda biosintezo kiel liveranto de elektronoj kaj protonoj:

* ĉe la sintezo de grasacidoj, NADPH transformiĝas per grasacida sintazo al NADP+;
* fonto de la NADPH estas la rekta oksidado de glukoz-6-fosfato (G-6P) per glukoz-6-fosfat-malhidrogenazo (G-6P-DH) en la pentozfosfata proceso. La mezurado de kvanto de NADPH permesas precizan difinon de kvanto de sukero transformita ĉe la glukoz-6-fosfat-malhidrogenazo. La NADPH-molkvanto estas precize proporcia al la suker-molkvanto. En la plua proceso estiĝas per 6-fosfoglukonat-malhidrogenazo plua molekulo de NADPH.
* ĉe verdaj plantoj, NADPH estas produktita en la fotosintezo.

La reduktaj kapabloj de NADPH povas transdoniĝi al glutatjono.
La **muzikdramo** estas formo de opero, ligita al la verkaro de Richard Wagner. Poezio, muziko kaj scena prezentado ne estas arbitre kombinitaj, kiel povas okazi en la programeropero, sed formas nesepareblan unuecon, kiun Wagner ankaŭ nomis tutarta verko.

Wagner mem sin defendis kontraŭ la nomo muzikdramo, kiu estas mallongigo de la paradoksa nocio „muzika dramo", do „dramo […], kiu aŭ mem faras muzikon, aŭ ankaŭ taŭgas por la muzikfarado, aŭ eĉ komprenas muzikon, kompare kun niaj muzikaj recenzistoj." Muzikdramo laŭ vortsignifo estas dramo „por celo de muziko", kiel ekz. kutima libreto. Male Wagner volis servigi la muzikon tutplene al la dramo. La dramo jam en sia origina antika formo estas nedisigeble ligita kun muziko.

Tamen disvastigis la nocio muzikdramo. Karakteriza por muzikdramoj estas ilia formala unueco, kiu kontentiĝas sen interrompoj aŭ vicigitaj fermitaj formoj kaj movimentoj (kiel terceto, finalo ktp.). Revenaj motivoj (gvidmotivoj) kreas kunligon. La muziko ne plu subdividiĝas en ario kaj recitativo, sed subtenas kaj interpretas daŭre la tekston, kiu pluiras kiel en parolata dramo. Wagner nomis ĉi tiun manieron, kiel muzika variaĵo de la nocio dramo, „evidentiĝintaj faktoj de la muziko".

Kiel ĉefa ekzemplo en ĉi tiu senco validas *Tristan und Isolde*, kiun Wagner unuafoje prezentis en1865 kaj ne plu nomis „opero", sed „agado". Fine de la 19-a jarcento la muzikdramo fakte fariĝis normo por „seriozaj" operkomponistoj. Eĉ la komponisto Engelbert Humperdinck laŭstrukturis la fabeloperon *Hänsel und Gretel* (1893) laŭ la muzikdramo de Wagner (Humperdinck estis la asistanto de Wagner en la Festivaldomo de Bayreuth). En la 1920-aj jaroj la muzikdramo disfalis favore al novaj aŭ remalkovritaj malnovaj formoj de muzikteatraĵo. Por Richard Strauss ĝi tamen dumvive restis modelo.

Ekesto
------

En sia ampleksa traktaĵo *Oper und Drama* (1851) Wagner meditis pri renovigo de la opero, kiu paralelu kun politika kaj socia novigo. Per tio Wagner konceptis programon, kiun li realigos dum la venontaj jardekoj precipe per sia ĉefverko *Der Ring des Nibelungen*. Wagner volis validigi kiel drama poezio nur tion, kio povus dissolviĝi en muzikan esprimon. Muzikebla estas nur, kio servas al la esprimo de poeta intenco. Nepre necesa por tio estas la orkestro kiel portanto de la dramo, kiel akompananto kaj komentanto de la agado. Per tio ĝi transprenas la funkcion, kiun en la antika tragedio havis la teatroĥoro.

Vidu ankaŭ
----------

* Chegança

Referencoj
----------

1. ↑  Richard Wagner, „Über die Benennung Musikdrama", in: Ders. *Gesammelte Schriften und Dichtungen*, Leipzig: Siegel 1907, Bd.9, S.303
2. ↑  Ebenda, S.306

Literaturo
----------

* Carl Dahlhaus: *Wagners Konzeption des musikalischen Dramas*, München: dtv 1990. ISBN 3-423-04538-8
**Muzikologio** estas scienco pri muziko. Por la analizo de okcidenta muziko, vidu muzikteorio.

Ĝi okupiĝas pri la historio de la muziko, pri muzikaj instrumentoj, muzikaj ĝenroj, gravaj muzikaj komponaĵoj, pri biografio de gravaj muzikistoj kaj muzikologoj, pri muzika teorio, muzika psikologio, muzika pedagogio, muzika sociologio, muzika estetiko, klopodas kolekti liston de ĉiuj muzikaj verkoj en la historio.

Jam el la 2-a jarmilo antaŭ Kristo konserviĝis tekstoj pri muzikaj problemoj el Ĉinio, Mezopotamio kaj Egipto, ĉefe pri agordigado de instrumentoj.

En la 4-a jarcento antaŭ Kristo en la antikva Grekio aperis du muzikaj skoloj: la kanonika, kiu klopodis elkalkuli la idealan muzikon, kaj la harmonika, kiu utiligis spertojn akiritajn dum la muzika praktikado.

En la mezepoko oni komprenis la muzikon kiel idealon de harmonio, Alimaniere la renesanco okupiĝis pri la demando, kia estu la muziko por fariĝi optimuma laŭ skemoj kaj kalkuloj, en la 17-a jarcento oni komencas kompreni ĝin ne plu kiel naturan, sed kiel socian fenomenon kaj la romantikismo komprenis la muzikon kiel noblan arton, kie oni agnosku precipe la geniecon de individuo. Tiam oni komencis profesia verki historion de la muziko kaj kolekti informojn pri verkoj.

Friedrich Chrysander estis germana muzikhistoriisto, muzikkritikisto kaj eldonisto, kies eldono de la verkoj de Georg Friedrich Händel kaj eseoj pri multaj aliaj komponistoj donis al li la renomon esti pioniro de la muzikscienco en la 19-a jarcento.

Ekde 1870 aperas unuaj muzikologiaj gazetoj kaj leksikonoj.

Estis kreataj muzikologiaj asocioj, la muzikologio fariĝis stud-objekto de filozofiaj fakultatoj. Ekde 1952 Unesko gvidas la tutmondan kolektadon de informoj pri ĉiuj verkoj de ĉiuj nacioj kaj epokoj.

Muzikologio okupiĝas ankaŭ pri eldonado de muzikaj verkoj laŭ kritikaj sciencaj kriterioj.

Fakoj
-----

La nuntempa muzikologio konsistas el kvar fakoj:

1. **historiografia** - muzika paleografio, historio de muzikiloj, muzikaj ĝenroj, historio de muzika teorio, monografioj pri muzikaj verkoj, komponistoj kaj skoloj, naciaj kulturoj kaj problemoj de stila evoluo

2. **sistemeca** - akustiko, muzikaj fiziologio, psikologio, pedagogio, sociologio kaj estetiko

3. **muzikteoria** - melodiko, harmonio, kontrapunkto, instrumentado, tektoniko, scienco pri muzikaj formoj

4. **etnomuzikologia** aŭ Muziktetnologio - esploro de ĉefe ekstereŭropaj kulturoj, sed ne nepre, el muzikologia vidpunkto

### Muzikfakuloj

* Theodor Adorno
* Alberto Alén
* Kurt Huber
* María Teresa Linares
* Rolando Pérez
* Stefanija Turkeviĉ

Vidu ankaŭ
----------

* Akustiko
* Muzika analizo
* Muzika notacio
* Muzikscienco en Kubo
**Muñopepe** [munjoPEpe] estas municipo en la centro de la provinco Avilo, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al Komarko de Avilo kaj al la jurisdikcia teritorio de Avilo, en la centro de la provinco.

Muñopepe en la provinco Avilo.
Komarkoj de la provinco Avilo; Komarko de Avilo centre, rozkolore.
Preĝejo.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 6,02 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 99 loĝantojn. Ĝi perdis 80 loĝantojn el la mezo de la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj. Ĝi distas 14 km de Avilo, provinca ĉefurbo.

Ĝi limas kun Padiernos, Casasola, La Serrada kaj Salobral. La teritorio estas deklivaro el 1090 ĝis 1350 metroj. La domaro staras sur 1121 metroj super marnivelo.

Historio
--------

En Mezepoko okazis reloĝado. La areo apartenis al la Regno Kastilio.

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj), brutobredado kaj rilata komercado. Lastatempe kultura kaj rura turismo ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado tra rokaraj pejzaĝoj).

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Avilo

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 762200
 |
Muĥa ĉe la Ruĝa Maro
**Muĥa** (el la araba: المخا *al-Mukhā / al-muḵā*; el kio *Moĥa* aŭ *Moka*) estas havenurbo en Jemeno ĉe la Ruĝa Maro.

Laŭ **Moka** estas nomitaj specifaj manieroj prepari kafon en Arabio kaj en vienaj kafejoj.

Historio
--------

Mapo de Muĥa de Jacques-Nicolas Bellin el la jaro 1764
La kafarbo devenas el Jemeno kaj eble eĉ antaŭe el Etiopio. La komercejo Muĥa estis iam la plej grava por kafo (el la araba: *Qahwa*). Nuntempe Muĥa estas preskaŭ sensignife kiel jemena havenurbo. La plej grava tiea haveno estas Adeno.

Muĥa famiĝis en Eŭropo dum la 16-a kaj 17-a jarcentoj. La unua kafejo malfermiĝis en 1554 en Konstantinopolo. En 1615 Moka-kafo alvenis en Venecion kaj en 1640 malfermiĝis la unua kafejo en Vieno.

Kurdschi Banina, estro de la francaj komercistoj en Mokha kun medalo de Ludoviko la 16-a, ĉirkaŭ 1790–1800.
Tiam estis la kulmino de Muĥa, kiu havis la monopolon pri monda kafokomerco, kaj apenaŭ sukcesis sufiĉe liveri kafon al Eŭropo. La dekadenco de la havenurbo ekestis kiam en la 18-a jarcento kafarboj estis kontrabanditaj al Srilanko kaj tie plantitaj.

Bibliografio
------------

* C. G. Brouwer: *Al-MUKHA. Profile of a Yemeni Seaportas Sketched by Servants of the Dutch East India Company (VOC) 1614-1640*, D'Fluyte Rarob, Amsterdam 1997 ISBN 90-800267-6-X  Arkivigite je 2011-05-25 per la retarkivo Wayback Machine
* Nabil Osman: *Kleines Lexikon deutscher Wörter arabischer Herkunft*, Beck 2002, ISBN 3406475841

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Muĥa en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Mapo de al-Mukha 1764 Arkivigite je 2007-06-29 per la retarkivo Wayback Machine
* Moderna vojaĝraporto: "Neniu kafo en Al Mukha" Arkivigite je 2007-08-04 per la retarkivo Wayback Machine
* Das Fenster zum Jemen!

Vidu ankaŭ
----------

* Mokao