recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por aliaj signifoj, bv. rigardi la apartigilan paĝon: Knido |

Skemo de knido (franca priskribo)
**Knido** (aŭ **knidocito**) estas speco de ĉelo, troviĝanta ĉe diversaj celerentuloj, kiuj, je tuŝo, elĵetas maldikan pikilon, inokulante jukan kaj paralizan venenon. La knidoj estas organoj per kiuj la kniduloj kaptas siajn predojn

la Kniduloj estas klado de celerentuloj, karakterizita per la posedo de la knidoj (Cnidaria), ekz. meduzo.

La Senkniduloj estas klado de celerentuloj, karakterizita per manko de knidoj (Acnidaria).

Strukturo kaj ago
-----------------

La knido estas ĉelo entenanta organeton nomatan nematocito. Tiu ĉi estas komponita el veziketo, fermata de operkulo, en kiu estas volvata kava fadeno entenanta malgrandegajn pikilojn. Ekstere elstaras cilio nomata *knidocilio*.

La knidocilio estas tuŝa organo de la ĉelo. Kiam ĝi kontaktas predon, tio estigas, (per liberigo de jonoj kalcio...) surpremo en la veziketo. La operkulo estas forpelita kaj la kava fadeno, inversiĝante, elspruĉas ekstere.

Se ĝi profundiĝas en la korpo de predo, la pikiloj (kiuj, pro la inversiĝo de la fadeno, ekstere staras) malhelpas, ke la fadeno eliru. La veneno entenata en la veziko, trafluinte la fadenon, paralizas la predon.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  oni renkontas ankaŭ la vortojn "*knidocisto*" kaj "*nematocisto*", tiam temas pri la veziketo (greke, "*-cisto*" = "*veziketo*")
 

* Kategorio Knido (ĉelo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
skemo de kojnotomboj
La **kojnotombo de Cloghnagalla** (ankaŭ nomata Cloghagalla aŭ kojnotombo de Boviel) situas en herbejo apud kavovojo en Boviel, oriente de Dungiven, en la graflando Londonderry en Nordirlando. Kojnotomboj estas senkoridoraj tomboj, plej ofte nedividitaj megalitaj konstruaĵoj de la malfrua Neolitiko kaj frua bronzepoko kaj apud kortotombo, portaltombo kaj pasaĝtombo, la tipaj megalitaj tombokonstruaĵoj en la okcidenta parto de Irlando.

La relative granda megalita tombo havas bone konservatan eksteran muron konsistanta el 26 randoŝtonoj kaj nekurba fasado. La kojnotombo longas 6,4 m kaj havas antaŭan larĝecon de 5,1 m kaj malantaŭan larĝecon de 2,5 m. La 6,4 m longa galerio estas dividita per du flankaj portantaj ŝtonoj kaj unu lintelo en antaŭa kaj ĉefa kamero. La antaŭa kamero estas 1,8 m longa kaj 1,65 m larĝa. La el 13 vertikale starantaj kaj tri falintaj portoŝtonoj konsistanta ĉefa kamero estas 4,6 m longa. Ĉe la dorsoflanko de la galerio kuŝas kovroŝtono sur la fina ŝtono.

La elfosadoj en la jaro 1938 montras neolitikajn keramikaĵojn kaj tiujn de la tiel nomata „beaker style" de la komenco de la bronzepoko, ilojn kaj demartelaĵojn el siliko kaj la forbrulitajn restaĵojn de verŝajne ina plenkreskulo.

Vidu ankaŭ
----------

* Megalitaj konstruaĵoj en Irlando
* brita megalitiko

Literaturo
----------

* Ivor J. Herring: *Cloghnagalls Cairn, Boviel, County Londonderry*. With a description of the finds made there. In: Ulster journal of archaeology, Ser. 3, Vol. III, pp. 41-55, 1940

Eksteraj ligiloj
----------------

* (elŝutita je 05/12/2012)
*
Virino vestanta kardiganon.
.**Kardigano** estas trikita vesto kiu estas diferenca el la ĝenerala pulovero pro tio ke ĝi estas malfermebla antaŭen kaj fermebla per butonoj aŭ zipo. La nomo derivas el James Thomas Brudenell, 7a grafo de Cardigan aŭ Kardigano, kiu ŝajne uzis la veston en la Krimea milito. La ĉefa kruda materialo estas lano, sed eblas ankaŭ produkti ilin el silko aŭ kotono, sed lastatempe eblas fabrikado ankaŭ el artefaritaj tekstilfibroj.

La kardiganoj povas esti desegnitaj por ajna tipo de uzantoj: viroj, virinoj, infanoj, beboj... Ili estas konsiderataj sportecaj vestoj, malpli formalaj ol plej el la ceteraj puloveroj kaj certe malpli ol konvenciaj jakoj. La trikitaj kardiganoj jam aperas en la vestaro de la tenisistoj, ambaŭsekse, en la 1910-aj jaroj. Kiel ĉe aliaj trikitaj vestoj, ili estas je la servo de la modo kaj ties populareco varias laŭlonge de la tempo.

* Kardigano en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Kardigano en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 700297
 |
Katedralo de Sankta Johano
Sankta Johano en Hertogenbosch
La **katedralo de Sankta Johano** (nederlande *Sint-Janskathedraal*) estas romkatolika katedralo de gotika arĥitekturo en la centro de la nederlanda urbo ’s-Hertogenbosch. Ĝi validas kiel supro de brabanta gotiko en Nederlando kaj estas rangaltigita al regna monumento. La 26-an de junio 1929 la preĝejo ricevis la honortitulon basilika minor.

Historio
--------

La preĝejo estis konstruata ekde 1220 kiel paroĥopreĝejo laŭ romanika stilo. En 1380 komenciĝis la konstruo de la gotika preĝejo laŭ koncepto de Willem van Kessel. En 1559 ĝi fariĝis katedralo de la novfondita episkopujo ’s-Hertogenbosch. La 15-an de julio 1584 eksplodis brulego en la nuna meza turo, kiu grave difektis la preĝejon. Inter 1629 kaj 1813 la prĝejo estis reformita.

De 1859 ĝis 1864 oni realigis unuan riparon; de 1961 ĝis 1985 okazis renovigo de la interno. Ekde 2000 pasas plia resanigo.

En la preĝeja interno troviĝas baptujo kreata en la jaro 1492 kaj grava orgeno. Krom per sia interna ekipaĵo la konstruaĵo imponas per sia grandeco (ĝi longas proksimume 115 metrojn) kaj per sia fasado riĉe ornamita per ŝtonskulptaĵoj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Katedralo de Sankta Johano ('s-Hertogenbosch) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Retpaĝo de la katedralo
idealtipa kojnotombo de Island (graflando Corcaigh).
La **kojnotombo de Munmahoge** situas sur kampa limo en la komunumo Móin Mhothóige (Munmahoge) apud Trá Mhór (Tramore) en la graflando Port Láirge en Irlando. Ĝi situas je la pinto de la norda deklivo, de kie oni povas vidi la portaltombon de Knockeen.

La kojnotombo de Munmahoge havas tri portantajn ŝtonojn je ĉiu flanko kaj unu kovrantan ŝtonon. Ekzistas du grandaj ŝtonoj en la tera remparo, kiuj eble estas kovroŝtonoj. La galerio longas ĉ. tri metrojn kaj larĝas ĉ. 0,9 metrojn.

La kojnotombo situas en okcidenta-orienta direkto. Krom tiu kojnotombo ekzistas dua kojnotombo en Port Láirge, la kojnotombo de Carrickavrantry. En Irlando estas konataj 505 kojnotomboj.

Vidu ankaŭ
----------

* Megalitaj instalaĵoj en Irlando

Literaturo
----------

* Elizabeth Shee Twohig: *Irish Megalithic tombs*. Shire, Princes Risborough 1990, ISBN 0-7478-0094-4 (*Shire archaeology* 63).
* Jürgen E. Walkowitz: *Das Megalithsyndrom. Europäische Kultplätze der Steinzeit.* Beier & Beran, Langenweißbach 2003, ISBN 3-930036-70-3 (*Beiträge zur Ur- und Frühgeschichte Mitteleuropas*. 36).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Beschreibung und Bild Arkivigite je 2016-10-11 per la retarkivo Wayback Machine (englisch)

52.203882-7.157177Koordinatoj: 52° 12′ 14″ N, 7° 9′ 26″ U (mapo)
**Karel Ignác THÁM** (naskiĝis la 4-an de novembro 1763 - mortis la 17-an de marto 1816) estis ĉeĥa fililogo kaj tradukanto de Ŝekspiro en la ĉeĥan lingvon. Frato de verkisto Václav Thám.

Li vivis en la tempo, kiam la ĉeĥa lingvo estis parolata sole en la kamparo kaj oni ne kredis, ke ĝi denove povus fariĝi ŝtata lingvo, lingvo literatura kaj scienca. Li apartenis al plej fervoraj laborantoj strebantaj revivigi la lingvon.

Kvankam filo de kuiristo, li fariĝis doktoro de filozofio kaj administranto de universitata biblioteko. Kiam li katalogis la antikvan ĉeĥan literaturon, li ekamis ĝin. Li aktivis ankaŭ kiel privata instruisto de la lingvoj ĉeĥa, germana kaj franca. Li elpetis permeson prelegi (germanlingve) pri la ĉeĥa lingvo en akademia gimnazio, fondis ĉehlingvajn teatrajn societojn, eldonis ĉeĥajn gramatikojn kaj vortarojn.

Verko
-----

* **Obrana jazyka českého proti zlobivým jeho utrhačům** (Defendo de la ĉeĥa lingvo kontraŭ la malicaj ofendantoj, 1783)

* Kategorio Karel Ignác Thám en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 72035
* GND: 123076625
* VIAF: 52587475
* ISNI: 0000 0000 5539 0027
* SUDOC: 161615430
* NKC: jk01132326
 |
La **kojnotombo An tOileán** (Island) estas en komparo al la 20 km fora kojnotombo Labbacallee relative malgranda kojnotombo, kiu estis elfosita an la jaro 1957. La *An tOileán*-kojnotombo situas ĉ. 8,8 km sude de Magh Ealla (Mallow) en la graflando Corcaigh en Irlando. La tombo de Trefignath sur la insulo Ynys Môn (Anglesey) tre similas al tiu de An tOileán.

kojnotombo sur la insulo *An tOileán* en la graflando Corcaigh
Kojnotomboj estas megalita konstruaĵo el la malfrua Neolitiko kaj frua Bronzepoko.

Du pli altaj ŝtonoj signas la enirejon al la longa kamero. Duobla vico de ŝtonoj formas la kameron en formo de U aŭ en formo de kojno. La plafono konsistas el maldikaj ŝtonplatoj. La instalaĵo estas kovrata de apsidforma kairno, kies ekstera rando formas genualtajn rondŝtonojn. Antaŭ la fasado situas duoncirklo de malgrandaj menhiroj. La ejo inter la menhiroj kaj la fasado estas pavimita. Ĉirkaŭ 450 m for staras la *Menhiro de An tOileán*.

Vidu ankaŭ
----------

* Megalitoj en Irlando

Literaturo
----------

* Michael J. O’Kelly: *A wedge-shaped gallery-grave at Island, Co. Cork.* In: *Journal of the Royal Society of Antiquaries of Ireland* 88, 1958, S. 1–23.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Beschreibung engl. und Bild (zuletzt abgerufen am 10. Dezember 2012)
* Bild (zuletzt abgerufen am 10. Dezember 2012)
* Beschreibung engl. und Bild (zuletzt abgerufen am 13. November 2016)
* Beschreibung engl. und Bild (zuletzt abgerufen am 06. März 2017)
* Beschreibung engl. und Bild (zuletzt abgerufen am 07 März 2017)
**Katedralo de Ĉieliro de Maria** estas romkatolika Monumento historia en Rumanio, en urbo Satu Mare, en la malnova urbocentro. La urbo ĝis Traktato de Trianon estis konata hungare, kiel Szatmárnémeti.

Historio
--------

La unua mencio pri ekleziejo okazis en 1213. Nova baroka unutura preĝejo konstruiĝis inter 1786-1798, poste inter 1830-1837 klasikisma preĝejo konstruiĝis, tamen partoj restis el la baroka preĝejo (ankaŭ la interna parto restis baroka). Jam la pli malnova preĝejo ricevis la rangon katedralo en 1804. Dum la konstruado tertremo okazis en 1834, kiu iom plilongigis la konstruadon.

Konstruaĵo
----------

La navo finiĝas per duonronda sanktejo kaj per 2 sakristioj. Inter la 2 turoj estas skulptaĵoj pri Koro de Jesuo, Sankta Petro kaj Sankta Paŭlo. Flanke de la enirejo troviĝas skulptaĵoj pri Stefano la 1-a (Hungario) kaj Ladislao la 1-a (Hungario). La Ĉefaltaro prezentas la Ĉieliron, la kupola pentraĵo la 12-aĝan Jesuon. Ornamaĵo de la predikejo ankaŭ tie prezentas la 12-aĝan Jesuon. La orgeno uziĝas ekde 1916. Sub la sanktejo estas kriptoj. En la konstruaĵo religia muzo estas videbla.

Kermeso okazas la 15-an de aŭgusto.

Fontoj
------

* hungare
* Hungara Vikipedio

Aliaj bildoj pri la katedraloLa supraj 3 skulptaĵoj
Skulptaĵo de Stefano la 1-a (Hungario)
Skulptaĵo de Ladislao la 1-a (Hungario)
Malantaŭa parto de la katedralo
  


* Kategorio Katedralo Ĉieliro de Maria (Satu Mare) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Knüllwald** estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Schwalm-Eder de la federacia lando Hesio. Fine de la jaro 2021 la komunumo havis 4364 loĝantojn.

Geografio
---------

Knüllwald situas en la Knüll-montaro inter la riveroj Efze kaj Beise sude de Kassel.

### Najbaraj komunumoj

Knüllwald limas norde al la komunumo Malsfeld, oriente al la komunumoj Morschen (ambauz distriko Schwalm-Eder-Kreis), Alheim kaj Ludwigsau, sude al la komunumo Neuenstein (ĉiuj tri en la distrikto Hersfeld-Rotenburg) kaj la urbo Schwarzenborn, krome okcidente al la urbo Homberg (Efze) (ambaŭ en la distrikto Schwalm-Eder).

### Disdivido

La komunumo apartenas el entute 16 komunumaj partoj: Appenfeld, Berndshausen, Ellingshausen, Hausen, Hergetsfeld, Lichtenhagen, Nausis, Nenterode, Niederbeisheim, Oberbeisheim, Reddingshausen, Remsfeld (komunuma administrejo), Rengshausen, Schellbach, Völkershain kaj Wallenstein.

Historio
--------

### Estiĝo kaj enkomunumigoj

La komunumo Knüllwald formiĝis dum la hesa komunuma reformo. Je la 31-a de decembro 1971 unuiĝis la komunumoj Appenfeld, Ellingshausen, Hergetsfeld, Oberbeisheim, Reddingshausen, Remsfeld, Schellbach, Völkershain kaj Wallenstein libervole por formi la novan komunumon Knüllwald.

Same je la 31-a de decembro 1971 la komunumoj Hausen, Lichtenhagen, Nausis, Nenterode kaj Rengshausen formis libervole la novan komunumon *Rengshausen*.

Laŭ landa leĝo de la 1-a de januaro 1974 oni devige enkomunumigis la komunumojn Berndshausen, Niederbeisheim kaj Rengshausen al la jam ekzistanta komunumo Knüllwald. Tiel estiĝis unu el la plej grandaj komunumoj de Hesio.

Vidindaĵoj
----------

### Muzeoj

* Vivanta abelmuzeo Knüllwald

### Konstruaĵoj

* Ruino Kastelo Wallenstein
* Preĝejo Niederbeisheim: konstruita 1775, renovigita 1963
* Preĝejo Oberbeisheim: konstruita 1720, Taufstein, renovigita 1971
* Preĝejo Remsfeld: gotika preĝejo
* Preĝejo Reddingshausen: konstruita 1600, Pentraĵoj. En 1953 oni renovigis la preĝejon.
* Preĝejo Schellbach: konstruita 15. Jh. renovigita 1966/67
* Preĝejo Völkershain: konstruita 1575, renovigita 1955 kaj 1971

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo

* Kategorio Knüllwald en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rurbaj kaj neurbaj komunumoj en la distrikto Schwalm-Eder |
| --- |
| Bad Zwesten | Borken (Hesio) | Edermünde | Felsberg | Frielendorf | Fritzlar | Gilserberg | Gudensberg | Guxhagen | Homberg (Efze) | Jesberg | Knüllwald | Körle | Malsfeld | Melsungen | Morschen | Neuental | Neukirchen | Niedenstein | Oberaula | Ottrau | Schrecksbach | Schwalmstadt | Schwarzenborn | Spangenberg | Wabern | Willingshausen | blazono de la distrikto Schwalm-Eder |

 |
**George J. HENDERSON** (plumnomo: P. Hoinix), eldonisto. Mortis en 1911. Eldonis humuran gazeton "Phoenix" en simpligita latino, 1890-92. Li kreis planlingvojn Lingua, Anglo-franca (1889) kaj Latinesce (1901); pro tiu aktiveco Walter John Clark nomis lin ironie "*indefatigable Mr. Henderson*" (senlaca s-ro Henderson). Poste li esperantistiĝis kaj multe propagandis kaj verkis Esperante. Li eldonis Esperantan folieton kun enhavo laŭ la ĉefeĉa ŝlosilo, kiun li multjare reklamis en ĉiu numero de siaj gazetoj "Pictorial Comedy", "Scraps" k. a.

En 1903, li publikigis anglan tradukon de "Historio de la Universala Lingvo" de Louis Couturat (*Konturat Luis; A plea for an international language*). Vere Couturat citis Henderson en la verko.

Lingvaj projektoj de Henderson
------------------------------

* Langue facile, simpliigo de la franca (1899);
* Lingua;
* Anglo-franca, la plej fama (1889);
* Latinesce (1901);

 

|  |  |
| --- | --- |
|  Kopirajto | Ĉi tiu artikolo baziĝas (parte aŭ tute) sur artikolo el la **Enciklopedio de Esperanto**.

---

La originala teksto kontroleblas en interreta arkivo de la fonto. |
**Kathleen Teresa Martinez Peri** (naskiĝis en 1966) estas arkeologo, advokato kaj diplomato de la Dominika Respubliko, plej konata pro ŝia laboro ekde 2005 por serĉi la tombon de Kleopatro en Egiptio. Ŝi gvidas la egiptan dominikan reprezentadon en Aleksandrio kaj estas ministro-konsilisto de Kulturaj Aferoj ĉe la dominika ambasadejo en Egiptio.

Kathleen Martinez estas konvinkita ke la tombo de Kleopatro situas ĉ. 48 km ekster Aleksandrio, sur la loko de la antikva templo de Taposiris Magna (duondetruita templo dediĉita al la diino Iziso en la iama havenurbo de antikva Egiptio, je Lago Mariout ĉe Borg El Arab, proksimume 50 kilometroj okcidente de Aleksandrio). Arkeologia indico inkludas du subterajn ĉambroj ene de la templomuroj. Martínez deklaris ke tio estas nova kaj grava kontribuo al arkelogio.

La arkeologo faris kelkajn interesajn eltrovaĵojn, inkluzive de 200 reĝaj moneroj kun bildoj de la vizaĝo de la reĝino kaj la restaĵojn de altnivelaj egiptaj mumioj kiuj aldonas gravecon al ŝia teorio.

Referencoj
----------

1. ↑  (en) «*Adventures in Archaeology: Kathleen Martinez Berry's Quest to Find Cleopatra*». Wharton School of the University of Pennsylvania, la 2-an de oktobro 2012.
2. ↑  (en) *Where is the tomb of the last queen of Egypt, Cleopatra and her husband, Mark Antony?*, Inside Egypt, la 31-an de majo 2018.

* Kategorio Kathleen Martinez en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **multnacia alianco en Irako**, ofte - aparte de la fondintoj en la usona registaro - nomata **Koalicio de Volantoj** aŭ angle *Coalition of the Willing*, estis alianco de ŝtatoj, kiuj politike kaj armee subtenis la atakon de la armeo de Usono al Irako kadre de la tria iraka milito en printempo 2003. La nocio Koalicio de Volantoj estas kontrastigo de la de George W. Bush popularigita nocio „Akso de la Malbono", el kiu kalkuliĝis Irako. La ekzakta membronombro de la Koalicio de Volantoj estis kaj estas malklara, ĉar iuj el la membroj - aparte arabaj ŝtatoj - ne volis esti nomataj.

Membroŝtatoj
------------

la "Koalicio de Volantoj" komence de la iraka milito
Laŭ indikoj de la usona registaro la "Koalicio de Volantoj" je sia fondo ampleksis 43 membroŝtatojn:
Afganio, Albanio, Armenio, Aŭstralio, Azerbajĝano, Barejno, Britio, Bulgario, Ĉeĥio, Danio, Domingo, Salvadoro, Eritreo, Estonio, Etiopio, Fiĝioj, Filipinoj, Hispanio, Honduro, Hungario, Islando, Italio, Japanio, Jordanio, Kartvelio, Kataro, Kolombio, Kostariko, Kuvajto, Latvio, Litovio, Makedonio, Mikronezio, Nikaragvo, Nederlando, Norvegio, Omano, Palaŭo, Pollando, Portugalio, Rumanio, Sauda Arabio, Singapuro, Slovakio, Slovenio, Sud-Koreio, Tajlando, Tongo, Turkio, Ukrainio, Uzbekio kaj la Unuiĝintaj Arabaj Emiratoj. En septembro 2004 Kostariko, kiu ne havas propran armeon kaj ofertis politikan subtenon, je oficiala deziro de la kostarika registaro estis forigita el la listo. Israelo kaŝe apartenis al la Koalicio de Volantoj, sed pro konsidero de la usonaj armeaj unuoj en arabaj ŝtatoj al la ekstero deklaris sin oficiale neŭtrala.

En Britio, Italio, Hispanio kaj Turkio la plimulto de civitanoj estis kontraŭ la iraka milito. En Ĉeĥio la ŝtata prezidanto Václav Havel, kiu dum la milito finis sian postenon, estis por la milito, dum la plimulto de civitanoj estis kontraŭ ĝi.

La Koalicio de Volantoj unuavice havis politikan signifon: Post kiam la Konsilio de Sekureco de la Unuiĝintaj Nacioj malakceptis rezolucion, kiu estus subteninta la atakon al Irako, la usona prezidanto George W. Bush volis demonstri, ke Usono ne sole militus kontraŭ Irako. La praktika signifo de la koalicio tamen ne klaras.

Notoj
-----

1. ↑  *artikolo anglalingva "Kostariko forlasas la usonan Koalicion de Volantoj", retejo ABC, la 18-an de septembro 2004*

* Kategorio Koalicio de Volantoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Kolijoj** estis kŝatrijoj de la klano Kŝjakuo de la Suna Dinastio dum la tempo de budho Gaŭtamo. La familianoj de ĉi tiuj du reĝaj familioj nur geedziĝis inter si mem. Ambaŭ klanoj estis fieraj pri la pureco de sia reĝa sango kaj praktikis tiun ĉi tradicion de intergeedziĝo ekde la antikveco. Ekzemple, la patra onklino de Ŝudodano edziniĝis al la kolija reganto Anjĝano. Ilia filino, Mahamaja kaj Mahapaĝapatia Gotamo, edziniĝis al Ŝudodano, la ĉefo de la ŝakjoj. Simile, Joŝadara, filino de Supabudo, kiu estis filo de Anjĝano, edziniĝis al la ŝakja princo Sidarto Gotamo. Tiel, la du reĝaj familioj estis ligitaj de geedziĝoj kaj de patraj kaj patrinaj kuzoj de antikveco. Malgraŭ la proksima sanga rilato de ambaŭ klanoj, kelkfoje okazis kvereloj inter ili, kiuj kelkfoje komencis batalojn.

Jaŝodara (Kolija princino) kaj Rahulo kun la Buddho (malsupre, maldekstre), Kaverno Ajanta.

Historio
--------

La ŝakjoj kaj Kolijoj regis ĉe kontraŭaj bordoj de la rivero Rohni. Iliaj reprezentantoj nomiĝis raĝoj kaj iliaj ĉefoj, raĝegoj aŭ ganapati. Malgraŭ tio, ili ambaŭ estis sendependaj respublikoj.
Klijanoj posedis du ĉefajn lokojn kun santagaroj, ĉe Ramagama kaj ĉe Devadaha el Nawalparasi.

Vidu ankaŭ
----------

* Supabudo
* Devadato
* Digaĝanua Sutro
* Santagaro

Referencoj
----------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri budhismo |
La **Atena duklando** estis ŝtato instituita en 1205 en la grekaj regionoj Atiko, Beocio, Lokrido kaj Megarido post la konkero de la Bizanca Imperio fare de Frankoj dum la kvara krucmilito.

La Akropolo de Ateno, kie estis la sidejo de la duka palaco.Post la dekadenco de la klasika epoko, en la Mezepoko, la urbo Ateno suferis gravan procezon de ruiniĝo; fakte ne helpis ekde la 11-a jarcento ties geografia loko tro for de la latina influo kaj ankaŭ ne interesa teritorio por la Bizanca Imperio. Tial okazis rabado, ĉefe meze de la 12-a jarcento fare de la normanoj.

Blazono de la duklando dum la regado de la familio de la Roche.
Tiel, Bonifacio de Montferrato okupis la urbon senprobleme en 1204 kaj donis ĝin kun Tebo al Othon de La Roche, senjoro de Ray, duaranga nobelo burgonja devena de la Franĉkonteo kaj de la kvara krucmilito, en 1205. Otono estis nomumita Granda Senjoro de Ateno kaj Tebo, pro kio por kelkaj historiistoj tiu estus la konstituo de la Duklando, dum por aliaj la feŭdo estis konstituita formale en 1260, kiam lia filo kaj sukcedantor Gvido la 1-a akiris la titolon de duko, kaj la duklando estis agnoskita oficiale.

Ateno estis dekomence ŝtato vasala de la Tesalonika reĝlando sed post la konkero de tiu fare de la bizanca Teodoro Komneno Dukas, Epira despoto, la duklando ekestis vasalo de la Princlando Aĥeo nome Morea.

Blazono de la duklando dum la regado de la familio Brienne.
Dum la regado de la familio De la Roche kaj la urbo kaj la duklando ĝuis grandan prosperon, dum la urbo mem estis plinovigita kaj konvertita en kortega centro unuaranga, en kiu la Akropolo estis duka palaco. Tiu ŝtato estis la plej potenca kaj pacema el la latinaj ŝtatoj kreitaj en Grekio kaj ties institucioj estis tute francaj.

Bibliografio
------------

* VV.AA. Historia del mundo en la Edad Moderna. Tomo I. El Renacimiento. Ed. Ramón Sopena. Barcelona. 1935
* VV.AA. Crónica de la Humanidad. Ed. Plaza & Janes. Barcelona. 1984
* Girard Jean. La Roche et l'Épopée Contoise de Grèce. L'Atelier du grand Tétras. Besançon (1998) ISBN 2-911648-02-1.
* Setton, Kenneth M. (1975). Catalan Domination of Athens 1311–1380. London: Variorum.

Blazono de la duklando dum la regado de la Krono de Aragono.
Blazono de la duklando dum la regado de la familio Acciaiuoli.

* Kategorio Atena duklando en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 716612
* LCCN: sh91001596
 |
**Kara no Kyōkai** (空の境界; [kara no kjo:kaj]; lit. *limo de la ĉielo*) estas romano de Nasu Kinoko, ilustrita de Takeuchi Takashi. Ĝi estas ofte klasigata al mangailustrita romano.

La originala verko estis publikigata sur retpaĝo de Nasu kaj Takeuchi ekde oktobro 1998. Je 30-a de decembro 2001, ĝi estis eldonata kiel doŭĵina libro ĉe Comic Market 61. Je 8-a de junio 2004, Kodansha reeldonis ĝin.
La romano estas unua romano de Nasu Kinoko, la teksto estas iom malfacila dum aliaj mangailustritaj romanoj emas facile legeblan tekston.

Resumo
------

Ĉefrolulino Ryogi Shiki ekposedis supernaturan povon vidi "morton" de aĵoj post vekiĝi komaton pro trafika akcidento. Ŝi estas ne certe de sian vivon, pro tio ŝi trovis sian vivecon en bataloj kontraŭ homoj kun eksterordinara povo.

La romano havas komunan mondbildon kun Tsukihime.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Kara no Kyokai en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Online magazine *Saizensen*, Comics, *Kara no Kyōkai the Garden of sinners*
Karl
**Karl,** kroate **Karlin,** hungare **Répcekároly** [rEpcekAroj] estas vilaĝeto en Aŭstrio, en la federacia lando Burgenlando kaj en distrikto de Oberpullendorf, en municipo de Draßmarkt.

Bazaj informoj
--------------

* Areo:  km²
* Alto super marnivelo: m
* Loĝantaro:
* Telefonprefikso: 02617
* Poŝtkodo: 7372
* Aŭtokodo: OP
* 47° 30′ 30″ N 16° 20′ 45″ O﻿ / ﻿47.50833 °N, 16.34583 °O﻿ / 47.50833; 16.34583 (mapo)Koordinatoj: 47° 30′ 30″ N 16° 20′ 45″ O﻿ / ﻿47.50833 °N, 16.34583 °O﻿ / 47.50833; 16.34583 (mapo)

Situo
-----

Karl situas en valo. Oberpullendorf troviĝas je 15 km-oj.

Historio
--------

La unua mencio pri la vilaĝo okazis en 1279. Tiam la kampoj apartenis al fortikaĵo Lánzsér. En 1831 pro ĥolero mortis kelkaj vilaĝanoj. En 1910 vivis en Répcekároly 349 homoj (plejparte aŭstroj). Ĝis 1921 la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Sopron (reĝa departemento), al distrikto de Felsőpulya, poste al Aŭstrio, inter 1938-1945 al Germanio. Karl aliĝis al Draßmarkt en 1971.

Vidindaĵoj
----------

* Kategorio Karl (Burgenlando) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Kovrilpaĝo de Superrigardo pri Aŭstrio, sen eldonjaro, ŝajne en 1980
**Karl BECKMANN** (naskiĝis 1906, mortis la 2-an de majo 1997), estis multjara prezidinto kaj honora prezidanto de Aŭstria Esperantista Federacio.

Beckmann estis Esperantisto de 1921, li gvidis post Leopold Grimme en la Pedagogia Instituto de Vieno Esperanto-kursojn por instruistoj kaj estris la Esperanto-komisionon. De 1973 li kontribuis al la Esperanto-elsendoj de Radio Aŭstria Internacia per traduko de entute 450 semajnaj komentarioj kaj per pli ol 400 propraj felietonoj pri Aŭstrio. Li verkis la broŝuron **Superrigardo pri Aŭstrio** kaj kunredaktis la dulingvan artikolaron **Esperanto survoje** (1984).

Beckmann tradukis "Anatol: La demando al la sorto" de Arthur Schnitzler kaj reviziis la tradukon de "Amo kaj morto en Balio" de Vicki Baum.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Libroj[*rompita ligilo*] de kaj pri Karl Beckmann en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo
* Artikoloj de kaj pri Karl Beckmann en Elektronika Bibliografio de Esperantaj Artikoloj (EBEA)
***Katka - bumajnij ranet*** (ruse *Катька - бумажный ранет*) filmita en la jaro 1926 estas filmo de reĝisoroj Fridriĥ Ermler kaj Eduard Ioganson.

La filmo estas lokita en Sovetrusio dum la mez-1920-aj jaroj. La familio de juna kamparanino Katja restas sen ununura nutraĵfonto kiam ilia bovino mortas. Por ŝpari monon por Nov-Ĵerzejo, Katja forlasas sian indiĝenan vilaĝon por labori en Leningrad. Post kiam ŝi estas en la granda urbo, ŝi falas enen kun malbona homamaso per rilatado kun la ŝtelisto Sjomka Jgut. La knabino komencas vendi pomojn de Reinette por gajni monon por vivtenado kaj por la menciita nova bovino. Baldaŭ post renkontado de Syomka, Katja iĝas graveda kaj naskas sian infanon. Siatempe sur la strato, Katya renkontas premitan senhejman intelektulon Vadka Zavrajina, moknomitan "Tiligent". Kompatante lin, ŝi invitas lin al sia loko.

Referencoj
----------

1. ↑  Музей кино и Библиотека киноискусства им. С.М. Эйзенштейна приглашают на «Ночь искусств»
2. ↑  Тирания приема
**Karl Immanuel NITZSCH** (naskiĝinta la 21-an de septembro 1787 en Borna, mortinta la 21-an de aŭgusto 1868 en Berlino) estis germana teologo.

Vivo
----

Post gimnazifrekvento en Pforta kaj studado li habilitiĝis en Wittenberg. En 1811 li iĝis diakono ĉe la Kastela kirko kaj prelegis ekde 1817 ĉe la seminario porpredikista, kiun estris lia patro Karl Ludwig Nitzsch. En 1820 li iĝis provosto en Kemberg kaj vokitis en 1822 profesoro kaj universitata predikisto en Bonn.

Nomumite en 1843 Supera konsistoria konsilisto li engaĝiĝis dum la Prusia generalsinodo en 1846 kaj iris en 1847 kiel profesoro, universitata predikisto kaj membro de la Supera eklezia konsilantaro al Berlino. Tie li iĝis provosto ĉe la Kirko Sankta Nikolao.

Verkoj
------

El liaj verkoj menciindas jenaj: »System der christlichen Lehre« (Bonn 1829), kie traktatas dogmatiko en kune kun moralo; »Praktische Theologie« (Bonn 1847–67); »Akademische Vorträge über die christliche Glaubenslehre« (Berlin 1858); »Predigten aus der Amtsführung in Bonn und Berlin« (kolektoj, Bonn 1867); »Gesammelte Abhandlungen« (Gotha 1870).

Nitzsch estis persone antaŭpuŝanto de la t.n. pozitiva Evangelia unio (germane: *Evangelische Vereinigung*, eklezia partio) kaj eldonis en tiu ĉi kunteksto la verkon »Urkundenbuch« (Bonn 1853).

Literaturo
----------

* Beyschlag, *Karl Immanuel Nitzsch, eine Lichtgestalt der neuern deutsch-evangelischen Kirchengeschichte (2. Ausg. Halle 1882)*
* Hermens, *Karl Immanuel Nitzsch* (Barm. 1886)

Fonto
-----

Meyers Großes Konversations-Lexikon, Band 14. Leipzig 1908, p. 716-717, kio legeblas interrete tie ĉi.

* Kategorio Karl Immanuel Nitzsch en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 582388
* GND: 118735551
* LCCN: no98075208
* VIAF: 20475621
* ISNI: 0000 0000 8362 8987
* SUDOC: 050713639
* BNF: 13540522z
* BIBSYS: 90798743
* NKC: uk2017949545
 |
*Bildo de katklavaro*, 1883
**Katklavaro** (germane *Katzenklavier*) estas muzikinstrumento priskribita de Athanasius Kircher. Ĝi konsistas el linio da katoj fiksitaj kun siaj vostoj streĉitaj sub klavaro. La vostoj estis lokitaj sub la klavoj por igi la katoj dolore ekkrii kiam klavo estis premita. La katoj estis aranĝitaj laŭ la natura tono de siaj voĉoj.

La muzikilo estis priskribita de germana fizikisto Johann Christian Reil (1759-1813) cele de traktado de malsanuloj, kiuj perdis la kapablon por enfokusigi sian atenton. Reil kredis, ke se ili estis perfortitaj vidi kaj aŭskulti la muzikilon, ĝi nepre kaptus ilian atenton kaj ili estus sanigitaj (Richards, 1998).

Ĉi tiu muzikinstrumento estis ankaŭ priskribita de la franca verkisto Jean-Baptiste Weckerlin en sia libro *Musiciana, extraits d’ouvrages rare ou bizarre* (Musiciana, priskriboj de elpensaĵoj raraj aŭ bizaraj):

> 
> Kiam la Reĝo de Hispanio Filipo la 2-a estis en Bruselo en 1549 vizitante sian fraton la Imperiestro Karlo la 5-a, ĉiu vidis la alian ĝui je la spektado de tute neordinara procesio. Kape marŝis ega virbovo, kies kornoj estis brulantaj kaj inter ili estis eta diablo. Post la virbovo, juna knabo kudrita en ursa felo rajdis sur ĉevalo, kies oreloj kaj vosto estis eltranĉitaj. Poste venis la arkianĝelo Sankta Miĥailo kun brilaj vestoj, kaj portante pesilon en sia mano.
> 
> 
> 

> 
> La plej kurioza estis sur ĉaro, kiu portis la plej neordinaran muzikon, kiu povas esti imagita. Ĝi tenis urson, kiu ludis la orgenon; anstataŭ ŝalmoj, estis dek-ses katkapoj, ĉiu kun sia korpo internigita; la vostoj estis ekstere kaj estis tenitaj por esti luditaj, kvazaŭ la fadenoj en piano, se klavo estis premita en la klavaro, la responda vosto estus forte tirita, kaj okazigus ciufoje lamentindan miaŭon. La historiisto Juan Christoval Calvete rimarkis, ke la katoj estis aranĝitaj ĝuste por okaziigi sinsekvon da notoj el la okto... (kromate, mi pensas).
> 
> 
> 

> 
> Ĉi tiu abominda orkestro aranĝiĝis en teatro, kie simioj, lupoj, cervoj kaj aliaj bestoj dancis je la sonoj de ĉi tiu inferna muziko.
> 
> 
> 

el J-B. Wecherlin, *Musiciana*

Referencoj
----------

* Weckerlin, Jean-Baptiste. *Musiciana, extraits d’ouvrages rare ou bizarre*, Paris, 1877.
* Schott, Gaspar. *Magia Naturalis* 1657.
* Champfleury. *Les Chats,* Paris, 1870.
* de Estrella, Juan Christoval Calvete. *El Felicissimo Viaje d'el Muy Alto y Muy poderoso Principe Don Phelippe*, Antwerp, 1552.
* Kircher, Athanasius. *Musurgia Universalis* Rome, 1650.
* Excerpt Arkivigite je 2011-06-06 per la retarkivo Wayback Machine from Richards, Robert J. "Rhapsodies on a Cat-Piano, or Johann Christian Reil and the Foundations of Romantic Psychiatry", 1998.

* Kategorio Katklavaro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Karl Ludwig HENCKE** (naskiĝis la 8-an de aprilo 1793 en Driesen (nun : Drezdenko), mortis la 21-an de septembro 1866 en Marienwerder (nun : Kwidzyn)) amatora germana astronomo Oni ne konfuzu lin kun Johann Franz Encke, alia germana astronomo.

Vivo
----

Li naskiĝis en Driesen (Brandenburgio), kiu nun nomiĝas Drezdenko en Pollando.

En 1813, partizano en la milito kontraŭ Napoleon Bonaparte li estis grave vundita
en la batalo de Großgörschen. 
Post tio li servis kiel sekretario en la poŝto en diversaj lokoj de Prusio kaj
fariĝis de estro de poŝtejo en Friedeberg (Neumark) (nun, Strzelce Krajeńskie
en Pollando). Emerito en 1837, li ŝatokupis sin pri astronomio.

Ĉar oni ne plu malkovris novajn asteroidojn de 1807 (dato de la malkovro de
4 Vesta far de Heinrich Olbers), la astronomoj opiniis, ke ekzistus
nu kvar asteroidoj. Karl Ludwig Hencke si dediĉis serĉi tiajn astrojn elde sia
privata observatorio en Driesen. Liaj klopodoj estis rekompencitaj la 8-an de decembro 1845
de la malkovro de 5 Astraea, kaj, la 1-a de julio 1847 de tiu de 6 Hebo.

Tiuj du malkovroj relanĉis la serĉojn de asteroidoj, kiuj estos amase trovitaj en la sekvantaj jaroj.

Hencke ankaŭ laboris pri plibonigi la mapojn de la steloj.

La asteroido 2005 Hencke estis tiel nomita en lia honoro.

Noto kaj referencoj
-------------------

1. ↑  JPL Small-Body Database Browser 2005 Hencke (1973 RA) (angle)
 

* Kategorio Karl Ludwig Hencke en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Katmandua Valo** (nepale काठमाडौं उपत्यका, en Nepalnevara: स्वनिगः, नेपाः गाः), historie konata kiel **Nepalvalo** aŭ **Nepa Valo**, kuŝas sur la vojkruciĝo de antikvaj civilizoj de la Hinda subkontinento kaj de pli granda azia kontinento, kaj havas almenaŭ 130 gravajn monumentojn, kiel kelkaj pilgrigjoj por Hinduoj kaj Budhistoj. Estas sep Mondaj heredaĵoj de Unesko ene de la valo.

Historie, la valo kaj apudaj areoj formas konfederacion konatan kiel Nepal Mandala. Ĝis la 15a jarcento, Bhaktapur estis ties ĉefurbo, kiam du aliaj ĉefurboj, Katmanduo kaj Lalitpur, estis establitaj.

La Katmandua Valo estas la plej disvolvigita kaj loĝata loko en Nepalo. La majoritato de oficejoj kaj sidejoj estas en tiu valo, kio faras ĝin la ekonomia kerno de Nepalo. Ĝi estas populara por turistoj pro sia unika arkitekturo, kaj riĉa kulturo, kio inkludas la plej altan nombron de "jatra" (stratofestivaloj) en Nepalo. La valo mem estas referencata kiel "Propra Nepalo" fare de britaj historiistoj.

En 2015, la Katmandua Valo estis frapita de tertremo en aprilo 2015. La tertremo okazigis milojn da mortoj kaj detruon de multaj infrastrukturoj tra la tuta Katmandua Valo, kio inkludas la urbojn Lalitpur, Kirtipur, Madhyapur Thimi, Bhaktapur kaj la municipoj tra la Katmandua valo kio faras la totalan loĝantaron de ĉirkaŭ 1.5 milionoj da personoj. Katmanduo estas ankaŭ la plej granda urbo en la Himalaja monteta regiono.

27° 42′ 14″ N 85° 18′ 31″ O﻿ / ﻿27.70389 °N, 85.30861 °O﻿ / 27.70389; 85.30861 (mapo)

Vidu ankaŭ
----------

Nepalbasa lingvo

Referencoj
----------

1. ↑ .  Kathmandu Valley. Alirita 8a de septembro 2018.
2. ↑  Slusser, Mary (1982). *Nepal Mandala: A Cultural Study of the Kathmandu Valley.* Princeton University. (ISBN 978-0-691-03128-6). Page vii.
3. ↑   Nepal Disaster Risk Reduction Portal. Government of Nepal. Alirita 5a de majo 2015.

* Kategorio Katmandua Valo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 699275
* GND: 4030037-7
* LCCN: sh86004100
* VIAF: 315526926
* NKC: ge1082707
 |
Naskiĝis en 2009 la Asocio **Katolikaj vegetaranoj** kun la deklaro: *Ni tiom multe amas la kreitaron ke ni volas ĝin respekti, ni amas tiom multe la vivon ke ni ĝin prenu al neniu*, kiu aperas en la retejo kiel moto.  

La Asocio ekipas la movadon per nombraj citaĵoj el la Biblio kvankam ili ne estas unusencaj, kaj en la fama disputo inter sankta Hieronimo (347-420 - vegetarana) kaj Aŭgusteno de Hipono (354-430 – kontraŭvegerana) aliĝas al la unua kiu asertis ke *ne mortigi por sin nutri pretigis al la supera perfekteco volita de Dio. Sed estis monaĥa porpuriga idealo nepraktikebla de ĉiuj.* (Adversus Jovinianum = Eseo kontraŭ Joviniano).   

Hieronimo kaj Aŭgusteno respektas la du vizaĝojn de iu kristanismo orientita foje alekstere, foje ene de la mondo.

Iu nova Asocio trovas jam prospera kaj radikita tiun protestantan kiu sin propagandas jam de jarcentoj. Vidu artikolon vegetarismo kaj religio.

Vidu ankaŭ
----------

* Internacia Vegetarana Unuiĝo
* Vegetarana eŭropa unuiĝo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Retejo de la katolikaj vegetaranoj.
* Arkivigite je 2015-09-23 per la retarkivo Wayback MachineHistorio pri la influo de vegetarismo en la historio de katolikismo.

Literaturo
----------

* Massimo Montanari, *Mangiare da cristiani*, Rizzoli, Milano, 2015. (Nutra kristana modelo ne ekzistas. Laŭ la apostola tradicio ne gravas tio kion oni manĝas, sed kiel oni manĝas)

Notoj
-----

1. ↑  Tamen estu rimarkigite ke ĉiu el la grandaj kristanaj eklezioj, aparte tiu katolika, valoras la principo laŭ kiu ambaŭ modeloj havas egalajn dignecon kaj rajton sin proponi.
Paĝo de antikva libro kun ĉefpaĝo kaj kolofono sampaĝe.
**Kolofono** estas parto de dokumento, kiu donas informojn pri la verko. La kolofono (el antikva greka: κολoφών, ‘montopinto, fino’)?​ estas notaro ĝenerale en la lasta paĝo de teksto, kie oni detaligas la informojn pri la publikigo tiaj kiel nomo kaj formao de la presejo, nomo kaj adreso de la presisto, loko, dato (tago, monato, jaro) kaj eldonkvanto.

Laŭ NPIV **kolofono** estas *En malnovaj manuskriptoj aŭ libroj, fina peco, ofte ornamita, kiu donas informojn pri la nomoj, datoj, lokoj de kopiado aŭ presado, nun metatajn sur la titolpaĝo*. *En gazeto, revuo ks, tuto de la grupigitaj informoj pri la redaktado k administrado de la koncerna periodaĵo.*

Laŭ Francisko Azorín **kolofono** estas *Enskribaĵo aŭ vinnjeto, ofte alegoria, en la fino de libro aŭ ĉapitro.* Li indikas etimologion el la greka *kolophon* (fino, pinto).

Notoj
-----

1. ↑   Valentín Anders, et al. «Colofón». etimologias.dechile.net. Konsultita la 28an de Decembro 2017.
2. ↑   Real Academia Española y Asociación de Academias de la Lengua Española (2014). «colofón». Alirita la 28an de Decembro 2017. Diccionario de la lengua española (23a eldono). Madrid: Espasa. ISBN 978-84-670-4189-7.
3. ↑  NPIV  Alirita la 28an de Decembro 2017.
4. ↑  Francisko Azorín, arkitekto, Universala Terminologio de la Arkitekturo (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 113.
5. ↑  Azorín, samloke.

* Kategorio Kolofono (libro) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Karl SCHUBERG** (naskiĝis la 16-an de julio 1827 en Karlsruhe, mortinta samloke la 17-an de aprilo 1899) estis germana forstisto.

Vivo
----

Schubert iĝis en 1855 subdistrikta ĉefforstisto en Heidelberg kaj en 1859 supera forstisto en Rheinau-Rheinbischofsheim kaj Oberweiler. En 1867 Schuberg nomumitis profesoro ĉe Politekniko de Karlsruhe kaj partoprenis ekde 1873 la gvidadon de la forsta eksperimentado.

Schuberg verkis »Der Waldwegbau und seine Vorarbeiten« (Berlino 1873–75); »Aus deutschen Forsten«, I: Weißtanne, II: Rotbuche (Tübingen 1888 kaj 1894); »Formzahlen und Massentafeln für die Weißtanne« (Berlino 1891); »Zur Betriebsstatistik im Mittelwalde« (Berlino 1898). Krome li liveris fakeseojn por »Badischen Biographien« de Weech (Karlsruhe 1875) kaj por la statistika verko »Das Großherzogtum Baden« (Karlsruhe 1885).

Fonto
-----

*Meyers Großes Konversations-Lexikon*, volumo 18. Lepsiko 1909, p. 51 (tie ĉi interrete)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Vikifontaro
* Art. „Schuberg, Karl" de Richard Heß ĉe: *Allgemeine Deutsche Biographie*, volumo 54 (1908), p. 223–227 (tie ĉi interrete)
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Kolioformaj birdoj** |
| --- |
|  |
| 
 |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
| Subklaso: | Neornithes |
| Infraklaso: | Neognathae |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Superordo: | Neoaves |
|
|
| Ordo: | **Kolioformaj** ***Coliiformes***Murie, 1872 |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | **Koliedoj** ***Coliidae***Swainson, 1837 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Genroj |
| *Colius*
*Urocolius* |
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Kolioformaj birdoj  |

 |
| v • d • r |

La **Koliedoj** (*Coliidae*) estas familio el la ordo de la **Kolioformaj birdoj**. En tiu familio ekzistas du genroj kaj ses specioj. Tiuj birdoj en multaj eŭropaj lingvoj nomiĝas "musbirdoj", kio aludas, ke la apero de tiuj birdoj memorigas ecojn de musoj: ilia sociema vivmaniero, la koloro de ilia plumaro kaj ilia moviĝmaniero, ke ili kutimas fuĝkuri kiel musoj tra la arbustaro.

Koliedoj estas malgrandaj, teneraj birdoj kaj ekskluzive troviĝas en Afriko sude de la Saharo. Ili loĝas en arbusta pejzaĝo, savanoj, arbaroj, samkiel en arbarrandoj, parkoj kaj fruktarbaj ĝardenoj en urboj, inter aliaj en Sudano, Somalio, Etiopio kaj Niĝerio. La sociemajn birdojn oni trovas foje en grupoj de dudek ĝis tridek bestoj.

Je iliaj piedoj troviĝas eksteraj movofingroj, per kiuj ili lerte moviĝas en la arboj. Per siaj fortaj, akraj ungegoj ili kapablas pendigi sin kapsobe al la branĉoj. Kiam ili komune ripozas, ili dense premas sin kunen kaj varmigas unu la alian. Ili disponas pri longaj, rigidaj vostoplumoj, pri mola, densa, griza ĝis bruna plumaro kaj pri kapkufo. Pro sia densa plumaro ili kapablas sendanĝere rapide kaj lerte moviĝi tra dornarbusto. Ilia mallonga, forta beko estas malsupren kurba. Je la korpokoloro kaj korpoformo la diversaj specioj preskaŭ ne distingas sin. Maskloj kaj inoj similas. Siajn pelvetoformajn nestojn ili konstruas en la arboj kaj arbustoj. Ovaro entenas du ĝis kvar, foje ankaŭ gis ses blankajn ĝis kremkolorajn, brune ŝprucmakulajn ovojn. Ili nutras sin prefere per beroj kaj fruktoj.

genroj kaj specioj
------------------

* Kolio *Colius*
	+ *Colius striatus*
	+ *Colius castanotus*
	+ *Colius leucocephalus*
	+ *Colius colius*
* Urokolio *Urocolius*
	+ *Urocolius macrourus*
	+ *Urocolius indicus*

literaturo
----------

* Herbert Schifter: *Die Mausvögel*, April 2005 - ISBN 3-89432-816-9 (germanlingva)


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Birdoj |

* Kolioformaj birdoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Kolioformaj birdoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kolioformaj birdoj en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
Karl von Vogelsang
**Karl von Vogelsang** (naskiĝinta la 3-an de septembro 1818 en Legnica, mortinta la 8-an de novembro 1890 en Vieno) estis aŭstra publicisto, juristo kaj socialreformanto.

Vivo
----

Post studo de juraj kaj ŝtataj sciencoj li ekdeĵoris por Prusio. Mallonge antaŭ 1848 li petis maldungiĝon post konvertiĝo je katolikismo. Pro diversaj problemoj naksiĝintaj per tio ĉi li forlasis Meklenburgion ironte al Suda Germanujo kaj poste Aŭstrion. Tie li eksetliĝis kaj restis ĝismorte.

Engaĝiĝinte politike jam en la revolucia 1848-a jaro li kontraŭbatalis kaj liberalismon kaj burokratismon. En Vieno li aniĝis al la partio konservema kaj klerikala farante grandajn studvojaĝojn kun la princo de Liĥtenŝtejno. Enkondukite de siaj favorantoj kaj amikoj en aristokratiajn rondojn li karieris danke al sia spriteco, sciencaj konoj kaj energiplena karaktero. Verkinte multajn artikolojn pri socialsciencaj kaj ekonomiaj problemoj li iĝis pioniro de efika socialreformo sur kristana bazo en Aŭstrio. Laŭ peto de grafo Leo von Thun und Hohenstein li eniris la redaktistaron de la plej grava konservema organo "Vaterland". En 1888 von Vogelsang fondis la monatperiodaĵon "Monatsschrift für christliche Socialreform", por kiu li ĉefredaktistis. Ankaŭ la spiritan gvidadon de "Vaterland" li kontinuigis ĝismorte.

Neŝanceliĝante pri siaj konvinkoj li famis kiel konfidinda ulo.

Honoroj
-------

Ĉiun duan jaron aljuĝata en Aŭstrio la Karl-von-Vogelsang-premio. En Vieno troviĝas la renoma organizaĵo *Karl von Vogelsang-Institut zur Erforschung der Geschichte der christlichen Demokratie in Österreich* kiu esploras la kristanan demokration.

Fonto
-----

Artikolo "Vogelsang, Karl Freiherr von" fare de Karl Weiß, ĉe: Allgemeine Deutsche Biographie, herausgegeben von der Historischen Kommission bei der Bayerischen Akademie der Wissenschaften, Band 40 (1896), p. 156 (tie ĉi interrete)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Karl von Vogelsang en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Pri Vogelsang sur viena historipaĝaro
* Hejmpaĝo de la viena Vogelsang-instituto



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 744805
* GND: 118768948
* LCCN: n92092748
* VIAF: 29591561
* ISNI: 0000 0000 8367 967X
* SUDOC: 031702201
* BNF: 12260392b
* NKC: uk20181015053
* BNE: XX1347579
 |
**Oszkár Merényi** [oskAr merEnji], laŭ la hungarlingve kutima nomordo kaj kun plena nomo **Merényi Oszkár Ernő** estis hungara mezlerneja kaj altlerneja instruisto.

Oszkár Merényi naskiĝis la  28-an de junio 1895(nun 1895-06-28) en Sóvár (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempa urboparto de Prešov en Slovakio), li mortis la 19-an de marto 1981 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Oszkár Merényi maturiĝis en gimnazio en Eperjes, poste li akiris pedagogian diplomon en Scienca Universitato de Budapeŝto en 1918. Post la diplomo li instruis en Körmöcbánya, sed li ne akceptis la formiĝantan novan ŝtaton Ĉeĥoslovakio, tial en 1919 li instruis plu en Kaposvár. Li aliĝis al la socialdemokratoj, dum la Hungara Sovetrespubliko li aranĝis somerumadojn por infanoj. Depost fino de la respubliko li estis forigita el tiu lernejo, sed li instruis plu en aliaj mezlernejoj ĝis 1966. Intertempe li doktoriĝis en 1928 en Scienca Universitato Erzsébet kaj li instruis ankaŭ en tiu universitato inter 1936-1941. Li habilitiĝis en 1942 en Scienca Universitato István Tisza, kandidatiĝis en 1960. Ekde 1967 li vivis en Budapeŝto jam kiel emerito kaj okupiĝis pri Dániel Berzsenyi. Li ricevis premion en 1965.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *A vén gyerek álmodik s dalol* (1913)
* *Óda a boldogabb élethez. Versek. 1918–19.* (poemaro, 1920)
* *B. Ferke érkezése stb.* (noveloj, 1922)
* *A magyar irodalom története a felső kereskedelmi iskolák 3-4. évfolyama számára* (lernolibro, 1929)
* *Berzsenyi-tanulmányok* (studoj, 1936)
* *Bessenyei György* (studoj, 1943)
* *Ismeretlen és kiadatlan Kölcsey dokumentumok* (dokumentoj, 1961)
* *Berzsenyi Dániel* (monografio, 1966)
* *Újabb Berzsenyi-tanulmányok* (studoj, 1971)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* datenoj

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 832793
* GND: 1055155538
* LCCN: n85082501
* VIAF: 85478378
* ISNI: 0000 0000 8005 5853
* SUDOC: 260249955
* BNF: 12948544r
* NKC: xx0029012
 |



* Portalo pri Biografio
**Kogno**, aŭ **kognicio**, estas mensa procezo, per kiu oni prilaboras informaĵon. Ekzemploj estas percepto, atento, memoro, pensado kaj imago.

La termino kogno, aŭ kognicio, priskribas la fenomenon de la homa scio (kono aŭ informo, kiu estas posedata kaj konscie havebla al la homo) kaj la procezoj de ĝia akirado, procezado kaj aplikado-realizado. Tiu termino ankaŭ priskribas paralelajn fenomenojn ĉe aliaj sufiĉe altevoluaj bestoj kaj ĉe la studtemo de artefarita inteligenteco. Ĝin studas la kognoscienco.

La fenomenoj kiuj inkluziviĝas en la koncepto kogno jenas inter aliaj: pensado, percepto, kompreno, lernado, aŭskulto-koncentriĝo, memoro, kreeco, prezentado de scio, konkludado, decidado, kaj problemsolvado. Foje ankaŭ la subkonscio estas parto de la kogno, kiam oni parolas pri subkonscia kono, subkonscia lernado, aŭ tiutipa penso. La ekzercoj helpas la retenon kaj plibonigon de la kognaj kapabloj.

Vidu ankaŭ
----------

* Gnoseologio

* Kategorio Kogno en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 45515
* GND: 4031630-0
* LCCN: sh85027742
* BNF: 11931219p
* NDL: 00568520
* NKC: ph124477
 |
**Kató Berky** [berki], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Berky Kató** estis hungara aktoro, voĉoaktoro. Ŝia origina nomo estis (laŭ hungarlingve kutima nomordo) *Berki Zsófia*, ŝiaj gefratoj estis József Berky kaj Lili Berky, ŝia bofrato estis Gyula Gózon, ŝia edzo estis Alajos Mészáros (aktoro).

Zsófia Berki  naskiĝis la 5-an de februaro 1889 en Hungara reĝlando en Szabadka (nuntempa Subotica en Serbio), ŝi mortis la 1-an de julio 1961 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Kató Berky komencis sian aktoran karieron en Nacia Teatro (Kolozsvár) en 1908. En la sama jaro ŝi edziniĝis, en la sekva jaro ŝi naskis filinon. Ŝi havis rolojn ankaŭ en filmoj. Ekde 1920 ŝi translokiĝis al Budapeŝto, kie ŝi vidviĝis. Ŝi havis rolojn ekzemple en Teatro Renaissance kaj Teatro Magyar.

Elektitaj filmaj roloj
----------------------

* *A szökött katona (1914) – Juliska*
* *A paradicsom* (skeĉo, 1915) – servistino
* *A dolovai nábob leánya* (1916) – S-ino Szentirmay

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Kategorio Kató Berky en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)