recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Jesús María** estas unu el la 126 komunumoj de la meksika subŝtato Jalisco. La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas *Jesús María*. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 14 048.

Geografio
---------

**Jesús María** apartenas al la regiono Altos Sur kiu situas en la nordoriento de la subŝtato Jalisco. Al tiu regiono apartenas 13 komunumoj. La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 17884 loĝantojn. El tiuj estis 8115 viroj kaj 9769 virinoj. La komunumo havas surfacon de 569,88 km². La meza alteco estas 2100 metroj super la marnivelo. La meza jara temperaturo estas 16,9 C. En la komunumo estas 937.00 mm da precipitaĵo jare. 

Situo de la koncerna regiono en la subŝtato Jalisco.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 1995 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 5257 viroj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 4234 scipovis legi kaj skribi kaj 1013 viroj estis analfabetoj. Do 19.27 % de la viroj estis analfabetoj. En la sama jaro en la komunumo vivis 6523 virinoj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 5160 sciis legi kaj skribi kaj 1351 virinoj estis analfabetoj. Do 20,71 % de la virinoj estis analfabetoj. En 1995 en Jesús María vivis 17701 personoj kiuj aĝis pli ol 5 jaroj. El tiuj estis 3 indiĝenoj. Tio signifas ke 0,017 % de la loĝantaro en la koncerna jaro estis indiĝenoj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Jesús María Arkivigite je 2007-01-26 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)
**Árpád Kovács** [kovAĉ], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Kovács Árpád** estis hungara filologo, literaturhistoriisto, altlerneja instruisto.

Árpád Kovács naskiĝis la  25-an de septembro 1944(nun 1944-09-25) en Munkács (tiam en Hungara reĝlando, nuntempa Mukaĉeve en Ukrainio).

Biografio
---------

Árpád Kovács akiris pedagogian diplomon en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 1969 kaj li doktoriĝis samloke en 1974. Li akiris statuson en la universitato en 1974. Li kandidatiĝis en 1984, li doktoriĝis en 1997 antaŭ la Hungara Scienca Akademio. En 2001 li fondis literaturan katedron en Universitato de Panonio, poste li gvidis ĝin ĝis 2001, pli poste li instruis en Kalvinana Universitato Gáspár Károli. Li ricevis 2 premiojn en 2001 kaj 2014.

Elektitaj libroj
----------------

* *Роман Достоевского. Опыт поэтики жанра* (1985)
* *Персональное повествование. Пушкин, Гоголь, Достоевский.* (1994)
* *Diszkurzív poétika* (2004)
* *Az irodalmi esemény.*(2013)

Fontoj
------

* datenoj
* datenoj

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 831862
* GND: 17268529X
* LCCN: no92002454
* VIAF: 115026213
* ISNI: 0000 0000 8183 4680
* SUDOC: 244282854
* BIBSYS: 90808491
* NKC: mzk2012699995
 |



* Portalo pri Biografio
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Diversfolia cugo** |
| --- |
|  |
| Pinglaro kaj strobiloj kovritaj de neĝoPinglaro kaj strobiloj kovritaj de neĝo |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Plantoj *Plantae* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Divizio: | Pinofitoj *Pinophyta* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Pinopsidoj *Pinopsida* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Pinaloj *Pinales* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Pinacoj *Pinaceae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | Cugo *Tsuga* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***T. diversifolia*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Tsuga diversifolia****(Maxim.) Mast. |
|
|
|
| Konserva statuso |
| **Konserva statuso: Malplej zorgiga (LR/lc)** |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Diversfolia cugo  |

 |
| v • d • r |

La **diversfolia cugo**  (*Tsuga diversifolia* , japane : *kometsuga* (米栂)), estas specio de konifero hejma en Japanujo en la insuloj de Honŝuo, Kiuŝuo, kaj Ŝikokuo. En Eŭropo kaj Nordameriko, la specio kelkfoje estas uzata kiel arbo por la ĝardeno kaj estas kultivata ekde 1861.

Priskribo
---------

Tiu palearktisa ĉiamverda arbo atingas altecojn de 25 m. La arbokrono estas mallarĝa, densa kaj konusa. Junaj ŝosoj estas mallongaj, pale harkovrataj kaj hele oranĝ- ĝis ruĝ-brunkoloraj. La dense ordigataj pingloj estas linearaj-oblongaj, 5 ĝis 15 mm longaj kaj ĝis 2,4 mm larĝaj. Ili estas malhele verdaj, brilantaj kaj supre kanelataj kun du kalkblankaj stomostrioj .

La arboŝelo estas oranĝ-brunkolora, neprofunde sulkigata kaj vertikale senŝeliĝanta. La burĝonoj estas intense purpur-ruĝaj. La malbrile purpuraj, ovoidaj pistilaj floroj estas terminalaj je aŭ longaj aŭ mallongaj ŝosoj. Ili mezuras ĉirkaŭ 5 mm, kaj iĝas malhele verdaj, kiam ili maturiĝas, kun la centro kaj la rando de ĉiu skvamo estante purpuraj. La strobiloj estas 1,8 ĝis 2,8 cm longaj, cilindraj-ovoidaj, kaj preskaŭ sidantaj. Ili estas malhele brunaj, malsuprenpendantaj kaj la skvamoj estas iome konveksaj kaj sulkigitaj .

Vidu ankaŭ
----------

* Honŝuaj alpaj koniferaroj

Referencoj
----------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Biologio |

1. ↑  Conifer Specialist Group 1998 (2006). *Tsuga diversifolia*. *Internacia Ruĝa Listo de Endanĝeritaj Specioj*, eldono de 2006. IUCN 2006. Elŝutita 12 May 2007.
2. ↑  Plena Ilustrita Vortaro 2002, p. 201
3. ↑ .  Tsuga diversifolia. *Landscape Plants: Images, Identification, and Information*. Oregon State University (1999-2007). Alirita 2007-05-12.

  Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2007-01-14. Alirita 2010-09-11.
4. ↑  Mitchell, Alan.  (1974) *Trees of Britain & Northern Europe*. Londono: Harper Collins Publishers, p. 146. ISBN 0-00-219213-6.
**Ŝanhaja Instruista Universitato** (ĉine 上海师范大学; pinjine: shànghǎishīfàndàxué; angle *Shanghai Normal University*, akronime **SHNU**) estas publika esplora universitato en Ŝanhajo, Ĉinio. SHNU estas unu el la tri kernaj universitatoj (上海市重点大学) (Kune kun Ŝanhaja Universitato kaj Universitato de Ŝanhajo por Scienco kaj Teknologio) en Ŝanhajo, kiu estas forte subtenita de ŝanhaja urba registaro. 

Nuntempe, SHNU havas aliĝon de proksimume 20,000 studentoj, 8,000 diplomitaj studentoj kaj 2700 internaciaj studentoj. La universitato establis kunlaboron kaj interŝanĝaj interrilatoj kun 311 universitatoj kaj kulturaj kaj akademiaj institucioj en 40 landoj kaj regionoj.

Rangigoj
--------

SHNU estis rangita n. 84 laŭ la 2019 U.S. News & World Report Best Global Universities (Metropolo Ĉinio) kaj n. 50 laŭ QS World University Rankings: Asia 2019 (Metropola Ĉinio).

Referencoj
----------

1. ↑   学校介绍. Shnu.edu.cn. Alirita 2019-09-08.

Eksteraj ligiloj
----------------

* oficiala retejo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 831866
* GND: 5012598-9
* LCCN: n80135335
* VIAF: 146583056
* ISNI: 0000 0001 0701 1077
* NKC: kn20060905006
 |
**Facundo FREITAS Costa** (Montevideo, la 12-an de decembro 2002), artiste konata kiel **Freitas** estas hispana popkantisto kaj kantverkisto de regetono kaj latinamerika muziko.

Trajektorio
-----------

Devena el Urugvajo, Freitas translokiĝis kiam li estis nur unujara al Hispanio, kie li disvolvis sian pasion por muziko. En la aĝo de 15 li decidis pli esplori pri la temo kaj enskribiĝis en muzikproduktadteknikista kurso kaj pri sono, en kiu li komencis surbendigi siajn unuajn kantojn. En la aĝo de 17 jaroj li publikigis sian unuan profesian kanton nomitan "Fuego", kaj post 2 jaroj en la industrio li anoncis la publikigon de sia unua muzika albumo nomita *Fe*. En marto 2022, estis nomumita por la MIN-Premioj en la kategorioj de plej bona aperinta artisto, kanto de la jaro, plej bona originala kantoteksto, plej bona muzikfilmeto kaj plej bona muzikproduktado.

Post komencado de sia muzika kariero sub la arta nomo de "Facundo Freitas", la korunja kantisto komencis novan etapon kiel "Freitas".

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Freitas en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* (es) Oficiala retejo de Freitas:  Arkivigite je 2023-04-24 per la retarkivo Wayback Machine
* (en)
* (en)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 820153
* ISNI: 0000 0004 7558 4397
* MBA: 79453e21-db11-4013-a955-05fd5686f54a
 |
**Glataj muskoloj**, aŭ **visceraj muskoloj**, troviĝas en la homa korpo ĉefe ĉe la kavaj organoj kiel sanga kaj limfa angio. Ĝi konsistas el glataj fibroj. Kompare kun la stria muskolo, ĝi kapablas malpli forte kun tiriĝi, sed dum pli longa tempo. La movo de glata muskolaro estas sen intenca volo.

Aspekto kaj konstruo
--------------------

La glata muskolhisto organiziĝas en faskoj de la ŝpindelformaj glataj muskolĉeloj. Tiuj ĉeloj estas longaj inter 5 kaj 800 mikrometroj (en la utero de gravedino) kaj de 3 ĝis 10 mikrometrojn larĝaj. Ties ĉelkernoj estas longecaj kaj situas ĉelmeze. La kuntiriĝo de la ĉeloj okazas same kiel ĉe aliaj muskoltipoj, tra energi-foruzanta preter-moviĝo de ambaŭ proteinoj: aktino kaj miozino.

Funkcio
-------

Glata muskolo funkcias tie en la korpo, kie necesas longtempa elteno. Tiel zorgas glatmuskolaro – nomata ankaŭ **viscera muskolaro** - per peristalto en stomako, intestaro kaj por urinvojo- kaj sangopremo-regulado. Ĝi movas ankaŭ la haretojn sur la haŭto, tiel estiginte "anserhaŭton".

Reaga tempo de glata muskolo al elektra stimulo
Anserhaŭto

Referencoj
----------

1. ↑  Laŭ NPIV

Eksteraj ligiloj
----------------

* Arkivigite je 2006-02-13 per la retarkivo Wayback Machine
* 
* Arkivigite je 2005-02-07 per la retarkivo Wayback Machine
**Jicĥak (Isĥak) MUĈNIK** (alia transskribo Isak; ps. Kincum) (naskiĝis la 5-an de aprilo 1894 en Ŝepetovka, tiam en Rusio, nun en Ukrainio) estis rusia juda librotenisto kaj esperantisto.

Li estis unue librotenisto, kaj poste, en Palestino, koloniisto kaj pioniro por la rekonstruo de la lando.

Li ekesperantistiĝis en 1910. Li starigis Esperanto-rondojn kaj kursojn en la regiono de Ŝepetovka (Luhanska provinco), kie li loĝis ĝis 1920, kaj poste elmigris al Palestinon kun grupo de lokaj amikoj (nomata pioniroj de Ŝepetovka) kiuj formis novan setlejon en la Galileo, apud la Kineret lago, nomatan "Har Kineret" kaj tie laboris kiel terkultivistoj. La 22-a de junio 1923 li geedziĝis kun Hannah Kacka, samtempe kun du aliaj novgeedziĝaj paroj en la grupo. En 1928 li setlis en Kfar Yehoshua.

Li verkis artikolojn rilatajn al Esperanto kaj lingvistiko, kaj tradukis iuj el la rakontoj de Ŝolom Alejĥem en Esperanton. La traduko estas konata "*Hebreaj Rakontoj".*

Verkoj
------

* 1914: *Listo de Novaj Zamenhofaj Vortoj*. En: Oficiala Gazeto Esperantista [OGE] 7a vol. jun. 1914 n-ro 1 (67), p. 1-3 (konkordanco de tri tradukoj el la Malnova Testamento).
* 1923: *Hebreaj Rakontoj* (traduko de Salom-Aleĥem, en 1923).
* 1925: Propra broŝuro.


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

|  |  |
| --- | --- |
|  Kopirajto | Ĉi tiu artikolo baziĝas (parte aŭ tute) sur artikolo el la **Enciklopedio de Esperanto**.

---

La originala teksto kontroleblas en interreta arkivo de la fonto. |

* Jicĥak Muĉnik en Vikifontaro (Universala biblioteko)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 26000
* GND: 1203731752
* VIAF: 1400158070640508780003
 |
**Iván Horváth** [horvAt], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Horváth Iván** estis hungara literaturisto, altlerneja instruisto, redaktoro. Lia patro estis Márton Horváth (politikisto).

Iván Horváth naskiĝis la  4-an de aprilo 1948(nun 1948-04-04) en Budapeŝto.

Biografio
---------

Iván Horváth maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo, poste li akiris pedagogian diplomon en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 1971. Post la diplomo li laboris en akademia instituto ĝis 1993, dum laboro li strebis profiti komputilojn. En 1989 li ankaŭ estis redaktoro kaj parta posedanto de literatura revuo. Li kandidatiĝis en 1983, li doktoriĝis en 1993 antaŭ la Hungara Scienca Akademio, poste li estis docento en la universitato. La habilitiĝo okazis en 1995. Inter 2000-2002 li instruis en fr:Université Sorbonne-Nouvelle, inter 2002-2009 li estis katedrestro en Universitato Loránd Eötvös. Li ricevis stipendion en 1997, premion en 2013.

Elektitaj libroj
----------------

* *Balassi költészete történeti poétikai megközelítésben* (1982, 2004)
* *A vers : három megközelítés* (1991)
* *Répertoire de la poésie hongroise ancienne* (1992)
* *Gépeskönyv* (2006)
* *Ómagyar szövegemlékek mint textológiai tárgyak* (2015)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* datenoj

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

* Kategorio Iván Horváth (literaturisto) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 830066
* LCCN: no2008027659
* VIAF: 36719478
* ISNI: 0000 0001 1441 9142
* SUDOC: 071774114
 |


* Portalo pri Biografio
**Jitotol** estas unu el la 118 komunumoj de la meksika subŝtato Chiapas, kiu estas la subŝtato kiu situas plej sude. La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas Jitotol. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 07047.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 15005 loĝantojn. El tiuj estis 7655 viroj kaj 7350 virinoj. La komunumo havas surfacon de 204 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 1650 metroj super la marnivelo.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 6812 personoj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 4447 scipovis legi kaj skribi kaj 2361 personoj estis analfabetoj. Do 65% de la personoj scipovis legi kaj skribi kaj 35% estis analfabetoj.

13076 personoj en la jaro 2000 aĝis pli ol 5 jaroj. El tiuj 7886 personoj estis indiĝenoj. Tio signifas ke 60.31% de la loĝantaro en la koncerna jaro estis indiĝenoj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Jitotol Arkivigite je 2007-09-27 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)
**Iván Rakovszky** [rakovski], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Rakovszky Iván** estis hungara politikisto, ministro, parlamentano. Liaj nobelaj antaŭnomoj estis *nagyrákói kaj kelemenfalvi*.

Iván Rakovszky  naskiĝis la 5-an de februaro 1885 en Budapeŝto. Li mortis la 9-an de septembro 1960 en Jászapáti.

Biografio
---------

Iván Rakovszky lernis juron en Universitato de Budapeŝto, kie li doktoriĝis. En 1907 li eklaboris en Turóc kiel subnotario. Post 2 jaroj li jam estis ĉefnotario. Inter 1910 kaj 1918 li estis parlamenta deputito, li apartenis al rondo de István Tisza. Li ankaŭ batalis en la 1-a mondmilito, poste li aliĝis al movado de István Bethlen. Dum la Hungara Sovetrespubliko li rifuĝis al la jam okupita Supra Hungarujo, kie li defendis la hungarajn interesojn. Inter 1920 kaj 1935 li denove estis parlamenta deputito, dume inter 1922 kaj 1926 li estis ministro pri enlandaj aferoj en Kabineto Bethlen. Li multe strebis pri nova polica sistemo kaj li okupiĝis ankaŭ pri evoluo de Budapeŝto. Inter 1941 kaj 1944 li estis membro de la senato. En 1944 li estis ministro pri religio kaj eduko 2 monatojn en Kabineto Lakatos. En 1951 li devis forlasi Budapeŝton kaj vivi plu en provinco.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *La minorité magyare dans la Slovaquie Conférence publique au Congrés International pour la défense des droits des peuples á Genéve* (1921)
* *Széchenyi tölgyfái* (1931)
* *A közig. bíráskodás tört. és elméleti háttere, valamint fejlődésének iránya* (1942)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)
* hungarlingva biografio
* 


* Kategorio Iván Rakovszky en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Iván Szelényi** [selEnji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szelényi Iván** estis hungara sociologo, profesoro, ordinara membro de Hungara Scienca Akademio (1995). Lia avo estis Ödön Szelényi.

Iván Szelényi
Iván Szelényi  naskiĝis la 17-an de aprilo 1938 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Iván Szelényi frekventis universitaton Marx Károly en Budapeŝto inter 1956-1960. Post la diplomo li eklaboris en biblioteko. En 1964 helpe de stipendio li plulernis en Kalifornio. Hejmenveninta li laboris en sociologia instituto. En 1974 li estis arestita pro opozicia manuskripto, en la sekva jaro li estis trude forigita el Hungario. Li iĝis profesoro en Kent, poste en 1976 en Adelajdo li fondis katedron en la universitato. En 1981 li translokiĝis al Usono, kie li estis katedrestro en diversaj universitatoj. Li doktoriĝis en 1990 antaŭ MTA. Li okupiĝas precipe pri sociologiaj aspektoj de urboj, vilaĝoj, socialismo, kapitalismo. Li dufoje edziĝis, la unua edzino naskis 3 gefilojn. Li ricevis 3 premiojn inter 1989-2006.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Az új lakótelepek problémái* (Problemoj de la novaj kvartaloj), (1969) kune kun György Konrád
* *Az értelmiség útja az osztályhatalomhoz* (1974) kune kun György Konrád
* *Cities in Recession* (1984)
* *Making Capitalism without Capitalists* (1998)
* *A kirekesztettség változó formái* (2003)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto

* Kategorio Iván Szelényi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 463823
* GND: 129480045
* LCCN: n79059338
* VIAF: 108363179
* ISNI: 0000 0001 2032 5572
* SUDOC: 027153061
* BNF: 11925860j
* NLA: 35902688
* NDL: 00458234
* BIBSYS: 90063583
* NKC: mub2011633216
 |
Koordinatoj: 50° 50′ 59″ N 15° 25′ 12″ O﻿ / ﻿50.84972 °N, 15.42000 °O﻿ / 50.84972; 15.42000 (mapo)

la jizera montaro en Ĉeĥio; granitaj rokoj "Frýdlantské cimbuří" proksime de vilaĝo Bílý Potok.
**Jizera montaro** (pole: *Góry Izerskie*, ĉeĥe: *Jizerské hory*, germane: *Isergebirge*) estas montaro en Pollando kaj Ĉeĥio, kiu apartenas al montaro Sudetoj. Same en pola parto kaj same en ĉeĥa parto ĝi estas la plej okcidenta parto de Sudetoj. La montaro ricevis sian nomon laŭ ĉeĥa rivero Jizera.

La pola parto de la jizera montaro situas sur tereno de 385 kvadrataj kilometroj.

La jizera montaro estas meze alta. Ĝi havas malkrutajn deklivojn pro tio, ke en periodo de paleogeno, la 70-35 jarmilionoj antaŭe, sekvis efloresko de rokoj, kiu kaŭzis kompensadon de altaj partoj de la montoj.

La jizera montaro faras okcidentan parton de la geologia unuo, nomata bloko gigantmontare-izera. Ĝia norda parto estas masivo farita de malnovaj, metamorfaj rokoj, kiujn arke ĉirkaŭigas pli junaj gigantmontaraj granitoj. Metamorfaj rokoj de pola parto de Jizera montaro tio: gnejsoj, ardezoj kaj ankaŭ pecoj de amfiboloj, kiuj ekestis ĉefe en paleozoiko. Inter gnejsoj interesinda estas *okuleta gnejso* kun specifa hela okuleto kunmetita ĉefe el kristaloj de kvarcoj kaj feldspatoj en malhela unuforma roka maso.

Kun la metamorfaj rokoj estas kunligita tio, ke ĉi tie troviĝas nobelaj gemoj kaj valoraj mineraloj. Jam de mezepoko Jizera montaro estis penetrita de diversaj serĉistoj. La plej konato loko de nobelaj gemoj ekspluato estis "Hala Izerska", kie iam oni trovadis: rubenoj, safiroj, agatoj kaj oro. Ĝis hodiaŭ oni povas trovi en "Rozdroże Izerskie" belaj ekzempleroj de kvarco, kiuj troviĝas en kvarcaj gangoj. La plej granda gango estas 10 km longa kaj 10-80 m larĝa kaj estas ekspluatita de minejo "Stanisław" en pola parto de la montaro. En ardezoj de "Kamienicki Grzbiet" abunde troviĝas grenatoj, kaj turmalinoj troviĝas en ardezoj de "Wysoki Grzbiet". En la tuta montoĉeno de "Kamienicki Grzbiet" troviĝas erco de stano kaj erco de kobalto, kiuj estis elfositaj de la 15-a jarcento kaj kun mallongaj paŭzoj ĝis la 19-a jarcento. Ankaŭ gnejsoj estis ofte ekspluatitaj kiel gruzo kaj kiel konstrumaterialo.

Tra la jizera montaro pasas akvodislimo inter la basenoj de la Balta Maro kaj la Norda Maro.

En ĉirkaŭaĵo de Świeradów-Zdrój troviĝas fontoj de la mineralaj akvoj. La akvoj oni povas trovi en malmultaj mineraligitaj acidetaj fontoj enhavantaj kemiaj kombinaĵoj de karbo, kalcio, magnezio, fero, fluoro kaj radono.

En vintraj monatoj la montaro estas aprezata vintrosportejo. La germanlingva verkisto Gustav Leutelt nomighas *poeto de la Jizera montaro* skribinte en la tradicio de Adalbert Stifter.

Bibliografio kaj fontaĵo
------------------------

* Janusz Czerwiński, Krzysztof R. Mazurski: *Sudety. Sudety zachodnie*. Varsovio 1983 (pole)
* *Góry Izerskie* (pole, arkivigite laŭ stato de 2012)
* *Góry Izerskie* (pole, arkivigite laŭ stato de 2006)

* Jizera montaro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Jizera montaro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Moskeo Abdallah
**Islamo en Kubo** estas minoritata religio de la lando, ĉar ĉefaj komponantoj de la kuba nacio (la hispanoj, afrikanoj kaj ĉinoj) sekvis aliajn religiojn.

La unuaj rimarkindaj islamaj grupoj aperis en la 1970-aj — 1980aj jaroj, kiam venis miloj da studentoj kaj politikaj elmigrintoj el la islamaj landoj kiel Pakistano, Libano, Sirio, Palestino, Egiptio, Okcidenta Saharo, Alĝerio ktp. Laŭ iuj pritaksoj nun en Kubo loĝas ĝis 10 mil islamanoj, ĉefe araboj.

Moskeo de Abdallah
------------------

En la strato Oficios 18 en Havano troviĝas la moskeo Abdallah — sola en Kubo. La loko estis elektita ne hazarde. Temas pri malnova konstruaĵo kie de 1689 ĝis 1774 troviĝis Colegio de San Ambrosio. En la 1940-aj jaroj la domon posedis riĉa arabo kaj ĝi ricevis la nomon Casa de los Árabes (Araba domo). En 1983 ĝi oficiale malfermiĝis kiel muzeo kaj kulturcentro laŭ adreso Oficios 12 kaj post restaŭrado de la apuda konstruaĵo translokiĝis al Oficios 16.

Kataro donacis 40 mil dolarojn por rekonstrui ĝin, tamen eĉ poste ĝi funkciis nur kiel loko por vendreda preĝado. En 2015 danke al subteno de Saud-Arabio estis establita tiu ĉi moskeo, kie ĉiuvendrede kolektiĝas 150-200 preĝantoj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Stanislavo Belov (2019-02-22) Kvarope tra Malnova Havano: de katedralo al moskeo (esperante). Blogger. Arkivita el la originalo je 2019-02-23. Alirita 2019-02-23. *(raporto pri vizito en 2017)*

Referencoj
----------

1. 1 2 3 4  Stanislavo Belov (2019-02-22) Kvarope tra Malnova Havano: de katedralo al moskeo (esperante). Blogger. Arkivita el la originalo je 2019-02-23. Alirita 2019-02-23.

* Kategorio Islamo en Kubo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Ixhuatlancillo** estas komunumo en la meksika subŝtato Veracruz. La ĉefurbo de la komunumo estas Ixhuatlancillo. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 30 081.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 15644 loĝantojn. El tiuj estis 7511 viroj kaj 8133 virinoj. La komunumo havas surfacon de 38.5 kvadratkilometroj. La komunumo situas je 18 gradoj kaj 54 minutoj norda latitudo kaj 97 gradoj kaj 9 minutoj okcidenta longitudo. La meza alteco estas 1420 metroj super la marnivelo.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 1995 en la komunumo vivis 9511 personoj. En la jaro 2000 temis pri 11914, do temis pri kresko / malkresko je 4.61 %. En la jaro 2000 (INEGI) en la komunumo vivis 10357 personoj, kiuj aĝis pli ol 5 jaroj. El tiuj 4905 personoj parolis indiĝenan lingvon. Tio egalas al % de la loĝantoj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Ixhuatlancillo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

 Arkivigite je 2007-03-08 per la retarkivo Wayback Machine


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Fragmento de la *sagao de Njáll* (AM 132 folio 13r), ĉirkaŭ 1350.
La **islandanaj sagaoj** (isl. *Íslendingasögur*) estas prozaj rakontoj verkitaj en Islando, precipe en la 13-a jarcento. Ili estas 40 laŭ nombro, iom malegale longaj. La Sagaoj estas la plej ampleksa kaj originala ĝenro de la malnova islanda literaturo kaj estas tradukitaj en multajn lingvojn. La okaza tempo estas en la periodo 930 - 1030, iuj tamen havas sian komencon jam en la ekloĝiĝa tempo en la 9-a jarcento.

La ĉefroluloj estas islandaj homoj kaj la lokoj de okazaĵoj estas Islando kaj proksimaj landoj, precipe Norvegujo (ofte la rakontoj havas tie sian komencon), sed foje la lokoj de okazaĵoj sin etendas suden eĉ ĝis Konstantinopolo kaj orienten al Vínland (Nord-Ameriko).

La Sagaoj estas personecaj, temas pri individuoj kaj familioj, eĉ tra kelkaj generacioj. Konfliktoj kaj bataloj estas la ĉefaj ag-risortoj de la okazaĵoj. La Islandanaj Sagaoj konserviĝis sur felaj kodeksoj kaj en postaj reskriboj sur papero. La plej malnovaj kodeksoj devenas el ĉ. 1250. Multaj estis kolektitaj en grandaj manuskriptoj. La Sagaoj parte baziĝas sur buŝaj rakontoj kaj antikvaj strofoj, sed grandparte ili estas konsiderataj verkoj de unuopaj aŭtoroj, kies nomoj tamen estas nekonataj. La temo estas prezentita per rapida okazaro kaj en rekta kaj sendevia maniero, kvankam ofte la rakont-fadenoj estas interplektitaj. Personoj estas plej ofte prezentitaj per malmultaj vortoj antaŭ ili partoprenas la agadon, poste priskribitaj per siaj propraj vortoj kaj agoj. Rekta rakonto kaj konversacioj alternas, sed monologoj apenaŭ aperas. La aŭtoroj neniam parolas mem sed ofte anoncas okazaĵojn per aŭguroj aŭ sonĝoj de personoj. La objektiveco de la rakonto-maniero ankaŭ prezentiĝas tiel, ke la aŭtoroj preferas montri kondutojn, justajn aŭ maljustajn, de la personoj, pli ol komenti pri ili. La stilo estas konciza, vortordo neniam komplika, la frazoj estas mallongaj kaj influo de poezia lingvo malofte konstatebla. Malgraŭ granda nombro de personoj, genealogiaj informoj kaj diverseco de lokaj priskriboj la tuta stil-aspekto de la Sagaoj estas klara kaj firma. La plej elstaraj kaj samtempe la plej longaj sagaoj estas Njáls saga (Sagao de Njal), Grettis saga (Sagao de Grettir) kaj Laxdæla saga (Sagao de Salmrivervalanoj).

Esperanta traduko
-----------------

* Baldur Ragnarsson tradukis la Sagaon de Hrafnkell, Sagaon de Njal kaj Sagao de Egil al esperanto. La Sagao de Hrafnkell legeblas en la rakontaro Islandaj pravoĉoj, La Sagao de Njal aperis ĉe Flandra Esperanto-Ligo en Antverpeno 2003. ISBN 9077066071 kaj Sagao de Egil ĉe Mondial 2011.

* Kategorio Islandanaj sagaoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Port Ellen
**Islay** [ˈaɪlə] estas la plej suda kaj plej kultivebla insulo de la Internaj Hebridaj Insuloj en Britio.

Geografio
---------

La insulo havas la grandon de 619,6 km², longas ĉ. 40 km kaj havas la maksimuman larĝon de 32 km. La plej granda altaĵo estas 491 metrojn alta.

La sudo de la insulo nomiĝas *The Oa* kaj estas roka regiono. Okcidente de tio etendiĝas marbranĉo (*Loch Indaal*), profunden en la internon de la insulo. La terlango, kiu etendiĝas sudokcidente en la maron, estas nomata *Rhinns of Islay*.

Sur Islay vivas 3 457 loĝantoj (stato: 2001). Ĉefa komunumo estas Bowmore kun 860 loĝantoj (kalkulo en 2004). Pliaj gravaj komunumoj estas Port Ellen, Port Askaig kaj Port Charlotte.

La klimato - danke al la golfa fluo - estas milda.

Historio
--------

La insulo estis jam ekloĝata en la mezolitiko. La insulo estis en la 5-a jarcento parto de la Reĝlando Dalriada.

De la 14-a ĝis la 16-a jarcento regis la *Insulaj Lordoj*, ili subskribis en 1408 la gael-lingvan *Islay Charter*. En 1726, Islay iĝis posedaĵo de Daniel Campbell, en 1853 akiris ĝin James Morrison.

La loĝantara nombro sinkis ek de la 1830-aj jaroj, ĉefe pro la la Highland Clearances, pro kio multaĵ loĝantoj estis devigitaj elmigri.

Britio konstruis dum la dua mondmilito sur la insulo militistan flughavenon, kiu estis uzata pli poste por civilaj celoj.

Komence de la 2000-aj jaroj, tie malfermiĝis branĉo de la gaelparola College *Sabhal Mòr Ostaig*.

Vidindaĵoj
----------

* Clyde tomb de Cragabus
* ŝtonrondo de Cultoon
* Kapelo de Sankta Ciarano
* Menhiro de Ballinaby
* Broch Dun Nosbridge
* Kelta kruco de Kildalton kaj Kilnave (tiu lasta el la 5-a jarcento)
* Distilejo Laphroaig

### Maronda centralo

Sur Islay troviĝas la unua maronda centralo de la mondo, ekita en 2001.

### Agrikulturo

Sur Islay estas bredataj ĉ. 30.000 ŝafoj.

* Islay en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Islay en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Gábor Kecskeméti** [keĉkemEti], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kecskeméti Gábor** estas hungara literaturhistoriisto, profesoro, korespondanta membro (2016), ordinara membro (2022) de Hungara Scienca Akademio.

Gábor Kecskeméti  naskiĝis la 30-an de novembro 1965 en Szolnok.

Biografio
---------

Gábor Kecskeméti akiris diplomon en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 1989. Ĝis 1992 li esploris samloke helpe de stipendio, poste li laboris en la akademia literatura instituto. En 1990 li ankaŭ komencis instrui en la menciita universitato, poste en Katolika Universitato Pázmány Péter, inter 1996–1999 en Universitato Janus Pannonius, ekde 1997 en Universitato de Miskolc. En la lasta universitato li estis nomumita docento en 1998, katedrestro en 2005, universitata profesoro en 2009. Ekde 1994 li ofte esploris ankaŭ en Wolfenbüttel. En 1997 li kandidatiĝis (CSc), en 2008 li doktoriĝis (DSc). Ekde 2013 li estas institutestro. Li ricevis premiojn en 2009 kaj 2012.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Magyar nyelvű halotti beszédek a XVII. századból* (1988)
* *Prédikáció, retorika, irodalomtörténet* (1998)
* *The Role of Early Protestant Homiletics in the History of European and Hungarian Literary Thought* (2006)
* *The Effect of the Universities of the Low Countries on the Intellectual History of Hungary in the Early Modern Times* (2012)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al litero, pli malsupre)
* hungarlingva biografio kun fotoj Arkivigite je 2016-06-04 per la retarkivo Wayback Machine



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.


* Portalo pri Biografio
**Jimmy MORALES** (plennome **James Ernesto Morales Cabrera**, [ɟʝejms eɾˈnesto moˈɾales kaˈβɾeɾa]; la 18-an de marto 1969) estas guatemalan politikisto, aktoro kaj komediisto. De 2016 ĝis 2020, li servis kiel la 50a prezidanto de Gvatemalo.

Morales kun Prezidanto de Meksiko Enrique Peña Nieto.
En 2011 Morales eniris la politikan sistemon kiam li kandidatiĝis por la posteno de urbestro de Gvatemalurbo, kaj en 2013 li aliĝis al la "Nacia Konverĝa Fronto" (Frente de Convergencia Nacional aŭ FCN), kiu havas konservativul-naciisman platformon, en ĝia nomo li kuris en la prezidanta elektoj de 2015 kiuj okazis sur la fono de la emeritiĝo de la estroj de la antaŭa administracio, prezidanto Otto Perez Molina kaj lia vicprezidento Roxana Baldetti pro korupta skandalo, tial Morales faris kampanjon kontraŭ registara korupto en la lando.

En la unua raŭndo de la elektoj okazigitaj la 6-an de septembro 2015, Morales gvidis super siaj kontraŭuloj, ricevante 24.14% de la voĉdono. Ĉar neniu el la prezidentaj kandidatoj sukcesis levi 50% laŭbezone. En la dua raŭndo, okazigita la 25-an de oktobro, li gajnis 73% de la voĉoj, venkante Sandra Torres, la eksedzino de la eks-landa prezidanto Álvaro Colum.

Vidu ankaŭ
----------

* Evangeliismaj politikaj partioj en Latin-Ameriko

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Jimmy Morales en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Propra retejo
* Prezidenta kampanja retejo
* Jimmy Morales ĉe Interreta filma datumbazo (angle)
* Biografio de CIDOB (en la hispana)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 809346
* LCCN: no2012018072
* VIAF: 8145304709878610923
 |
Situo de Nykarleby en Finnlando
Blazono de Nykarleby
**Nykarleby** (finne *Uusikaarlepyy*) estas malgranda urbo en la provinco Ostrobotnio de Finnlando. Ĝis la jaro 2009 ĝi ankaŭ estis parto de la gubernio Okcidenta Finnlando. La nomo signifas *Nova karlo-vilaĝo*. La urbo estas preskaŭ komplete svedlingva. Nykarleby havas 7 400 loĝantojn.

Historio
--------

Preĝejo de Nykarleby
Nykarleby estas unu el 15 urboj fonditaj de sveda reĝo Gustavo la 2-a Adolfo. Ĝi estas fondita la 7-an de septembro en 1620. La unua dugrada lernejo en Ostrobotnio estas fondita de Per Brahe en jaro 1641, sed ĝi estis translokigita al Vaasa en 1684. La urbo estas konata kiel naskiĝloko de verkisto Zacharias Topelius kaj komponisto Erik Bergman. En 1975 tri apudaj kamparaj komunumoj *Jeppo, Munsala* kaj *Kampara komunumo de Nykarleby* estis ligitaj al la urbo, kies loĝantaro kreskis de malpli ol 2 000 ĝis pli ol 7 000. Ankaŭ la ter-areo kreskis ĝis 714 km².

Evoluo de loĝantaro
-------------------

| Jaro | Entute | finnalingvaj | svedlingvaj | alilingvaj |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1880 | 1.220 | 1,5 % | 98,5 % | 0 % |
| 1900 | 1.230 | 5,4 % | 94,5 % | 0 % |
| 1920 | 942 | 10,8 % | 89,2 % | 0 % |
| 1930 | 938 | 7,0 % | 93,0 % | 0 % |
| 1950 | 1.126 | 10,1 % | 89,8 % | 0,1 % |
| 1960 | 1.055 | 9,9 % | 90,0 % | 0,1 % |
| 1970 | 1.374 | 10,0 % | 89,7 % | 0,3 % |
| 1980 | 7.537 | 8,9 % | 91,0 % | 0,1 % |
| 1990 | 7.727 | 8,2 % | 91,3 % | 0,5 % |
| 2000 | 7.492 | 8,4 % | 90,8 % | 0,8 % |
| 2005 | 7.375 | 8,3 % | 90,2 % | 1,5 % |
|

Ĝemelurboj
----------

* Svedio Sollefteå en Svedio
* Norvegio Steinkjer en Norvegio
* Danio Hammel en Danio

Ekstraj ligiloj
---------------

* Retejo de la urbo en la sveda, finna, angla, germana, franca kaj hispana lingvoj.
**Jodocus TRUTFETTER**, ankaŭ nomita: Jodocus von Eisenach, Jodocus Isenacensis, Justus Trautvetter, Doktor Eisenach, (naskiĝinta ĉ. 1460 en Eisenach, mortinta en la 9-a de majo 1519 en Erfurto) estis germana teologo.

Vivo
----

Li estis grava malfrua skolastikisto, kromnomita *princo de la dialektistoj* kaj instruas ĉe la Universitato de Erfurto.

En 1484 li promociiĝis al *Magister artium* kaj ekstudis poste teologion. De 1493 ĝis 1501 li estis paroĥestro en la komunumo de la Preĝejo de Sankta Andreo kaj en 1493/94 kaj 1499/1500 dekano.

En 1501 li elektitis rektoro kaj doktoriĝis teologie en 1504. En 1507 li por mallonga tempo iris al Wittenberg, kie li iĝis kaj profesoro kaj ĉefdiakono de la Kastela preĝejo. Tamen li revenis Erfurton en 1510 kaj iĝis kapitula kanoniko ĉe la Katedralo de Erfurto. En la Mario-Kolegio okazis fama interparolado inter li kaj Martin Luther en la jaro 1518-a.

Sinteno al modernaj temoj
-------------------------

Li estis unu el la plej elstaraj germanaj reprezentantoj de la malfrumezepoka skolo de *Via moderna* kaj estis instruisto de Martin Luther; liaj natursciencaj prelegoj ege impresas Luteron. Estante skolastikisto, li tamen ŝatis ankaŭ la humanisman stilon de la latina lingvo.

Luther ankoraŭ post la rompiĝo en 1518 nur riverence paroladis pri Trutfetter, kiu ege ĉagreniĝis pro la luteraj teologiaj devojiĝoj.

Verkoj
------

* Summa de dialectica insignis [antaŭ 1500]
* Veteris artis
* Analyticorum, Topicorum et Elenchorum Aristotelis Succinctum et breviculum Interpretamentum
* Explanatio [Explicatio] in nonnulla Petri Burdegalensis
* Compendiaria et admodum brevis pervulorum logicorum explanatio, non sine dubitationum in his intercurrentium quo exercitium. [Erfurt ĉ. 1501]
* Breviarium dialecticum.
* Summula totius logicae
* Epitome seu breviarium dialectiae, hoc est disputatrices scientiae iterum iam recusum. Erphordia 1512.
* Summa in tota[m] physicen, hoc est philosophiam naturalem conformiter siquidem ver[a]e sophi[a]e: que est Theologia. Erffordie 1514.
* Summa philosophiae naturalis contracta. Erphordia 1517.
* Totius Philosophiae naturalis Compendium
* Epistolae et orationes complures

Literaturo
----------

* Gustav Plitt: *Jodokus Trutfetter von Eisenach, der Lehrer Luther in seinem Wirken*, eldonejo Andreas Deichert, Erlangen 1876.
* Josef Pilvousek: "Jodocus Trutfetter (1460 – 1519). Nominalist des „Erfurter Modells" – Lehrer Luthers – Inquisitor" en: *Wissenschaft als Beruf. Der Standort Erfurt. Sonderausstellung der Universitäts- und Forschungsbibliothek Erfurt/Gotha aus Anlass des 10. Jahrestages der [Wieder-]Gründung der Universität Erfurt, 3. Mai bis 5. Juni 2004*, Erfurt 2004. II, p. 7–12.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Pri Trutfetter ĉe *erfurt-web*.
**Joachim LANGE** (naskiĝinta la 26-an de oktobro 1670 en Gardelegen, mortinta la 7-an de majo 1744 en Halle) estis germana teologo.

Vivo
----

Studinte ĉe August Hermann Francke en Leipzig, Erfurto kaj Halle li iĝis lernejestro en 1696 en Köslin kaj en 1698 ĉe Friedenswerder-gimnazio en Berlino. En 1709 li nomumitis profesoro pri teologio en Halle.

Lange estis ĉefa reprezentanto de pietismo francke-a kaj simpatio kontraulo de la filozofio de Christian Wolff kies maldungon kaj ellandan forpelon de 1723 li ĉefe iniciatis. Liaj ĉefaj verkoj estas: »Antibarbarus orthodoxiae dogmatico-hermeneuticus« (Berlino 1709, kvarpartite); »Causa Dei et religionis naturalis adv. Atheismum, Naturalismum, Judaeos, Socinianos et Ponteficios« (Halle 1727, en tri volumoj); »Die evangelische Lehre von der allgemeinen Gnade« (Halle 1740, 3 Tle.).

Konatas ankaŭ la de li verkitaj t.n. Halle-gramatikoj: »Griechische Grammatik« (unue Halle 1705) kaj »Lateinische Grammatik« (unue Halle 1707).

* Kategorio Joachim Lange en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Isone** estas komunumo de la komunumaro Giubiasco kaj la distrikto Belinzono en Kantono Tiĉino, Svislando. Ĝi havis 384 loĝantojn je la 31-a de decembro 2011.

Geografio
---------

Isone situas en montara valo nordoriente de la montopasejo Monte Ceneri proksimume en la mezo inter la urbroj Belinzono kaj Lugano. La komunumo ĉefe estas konata pro la kazerno de la Svisa Armeo, kie estas trajnataj la infanteriaj grenadiroj. La komunumo konsistas el la vilaĝo Isone kaj la setlejoj Cusign (en nordoriento kun la kazerno), Revöira kaj Calanchetto.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 12,82 km², de kiuj 66,6% estas kovritaj de arbaro, 18,3% servas por agrikulturo kaj 3,5% por setlado.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Isone limas en nordo al Camorino, en nordoriento al interkomuna teritorio de Camorino kaj Monteceneri, en sudokcidento al Ponte Capriasca, en sudo al Capriasca, en sudokcidento al Monteceneri, en okcidento al Cadenazzo, kaj en nordokcidento al Sant'Antonino TI.

Trafiko
-------

Isone situas flanke de la gravaj trafikvojoj. Ĝi atingeblas perde de sakvojo de la pasejkulmino de Monte Ceneri. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A1 situas proksimume 4 kilometrojn sudokcidente de la komunumo en Monteceneri. Pere de buslinio de Isone al la stacidomo de Rivera-Bironico la komunumo estas konektita al la publika transportreto.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Isone datiĝas el la jaro 1237 kiel *Yxono*. Dum mezepoko la katedrala kapitolo de Como estis bienposedanto en Isone. Post la aliĝo al la Svisa Ĵurkomunumo komence de la 16-a jarcento, Isone kaj Medeglia disiĝis de la Voktejo Lugano kaj submetiĝis al la Voktejo Belinzono. Ĝis en la 20-a jarcento Isone vivis ĉefe de agrikulturo. En la jaro 1973 estis en Isone malfermita la grenadira lernejo de la Svisa Armeo, de kio la loka ekonomio multe profitis. La 25-an de novembro 2007 la civitanoj de Isone malaceptis aliĝon al la nove kreita grandkomunumo Monteceneri kaj decidis konservi sian aŭtonomion.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: Reta mapo 1:20000 de Swisstopo[*rompita ligilo*]
2. ↑  Fonto: Komunumdatumoj de la retejo de la Svisa Federacia Oficejo pri Statistiko, retejo konsultita la 5-an de novembro 2011
3. ↑  Fonto: *Graziano Tarilli*: *Isone* en *Historia Leksikono de Svislando* (2007-01-30)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Isone en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Isone

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Isone** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Belinzono |
| --- |
|  **Komunumaro Belinzono:** Arbedo-Castione  •  **Belinzono**  •  Lumino **Komunumaro Giubiasco:** Cadenazzo  •  Camorino  •  **Giubiasco**  •  Isone  •  Pianezzo  •  Sant'Antonino  •  Sant'Antonio **Komunumaro Tiĉino:** Gnosca  •  Gorduno  •  Gudo  •  Moleno  •  Monte Carasso  •  Preonzo  •  **Sementina** |  |

 |
**Joaquín Fanjul Goñi** [ĥoakIn fanĥUl gOjnji] (Vitorio, Alavo, 30-a de majo de 1880 - Madrido, 17-a de aŭgusto de 1936) estis polikisto kaj militisto hispana kiu insurekciis kontraŭ la Dua Hispana Respubliko kaj, pro tio, post la Sieĝo de la Montokazerno de Madrido, kie li rifuĝiĝis, estis arestita, juĝita kaj mortpafita.

La 19-a de julio de 1936, la retirigita generalo zorgante pri la organizado de puĉo en Madrido, eniris, vestita je civilulo, en la Montokazerno. Anstataŭ eliri kun trupoj por konkeri ĉefajn strategiajn punktojn de la ĉefurbo, proklamis la militstaton kaj restis kun 1.500 militistoj kaj ĉirkaŭ 180 falangistoj en la kazerno. Li esperis helpotrupojn el la kazernoj de Kampamento, Getafe kaj Kvar Ventoj, kie la puĉo fakte malsukcesis. La Montokazerno gravis por la respublika registaro ĉar tie estis ŝlosilaj pecoj de pafiloj, neutilaj sen tiuj.

Posttagmeze la kazerno estis ĉirkaŭita de trupoj fidelaj al la registaro de la Respubliko kaj popolaj milicoj. Mateniĝe komencis kanonado kaj la puĉistoj rezitis nur horojn. Okazis diferencoj inter la puĉistoj ĉar kelkaj montris la blankan flagon, dum aliaj plupafis kontraŭ la registaraj sieĝantoj (aŭ temis pri trompoklopodo). Intervenis aviado kaj dum la konkero preskaŭ estis detruita la kazerno. Oni kalkulis inter 500 kaj 900 mortintoj, depende de la fontoj kaj el la enkalkulitaj homgrupoj. La respublikanoj kaptis la generalon Fanjul kaj aliajn oficirojn, kiuj estis enprizonitaj, juĝitaj la 15an de aŭgusto kaj mortpafitaj tiun saman monaton.

Notoj
-----

1. ↑  «Testimonios del 18 de julio: A la sombra del Cuartel de la Montaña» Arkivigite je 2007-10-15 per la retarkivo Wayback Machine — Carlos Sampelayo

* Kategorio Joaquín Fanjul en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 446566
* VIAF: 295125858
* BNE: XX1263897
 |
***Jizn za jizn*** (ruse *Жизнь за жизнь*) filmita en la jaro 1916 estas filmo de reĝisoro Jevgenij Bauer. La filmo estas bazita sur la romano fare de Georges Ohnet.

La vidvigita milionulo Ĥromova donas sian tutan amon al siaj filinoj: ŝia denaska Musa kaj ŝia adoptita Nata. Ambaŭ filinoj estas nove enamiĝinte kun la influa princo Bartinskij, sociodanda kaj malŝparema. La princo reciprokas kun Natya, sed post lernado ke malgranda doto estas pagenda por ŝi, li geedziĝas kun Musa. Nata, aliflanke, geedziĝas kun amiko de la princo, komercisto Zhurov, sed daŭre amas Bartinsky. Amantoj forgesas pri antaŭzorgoj, ilia rilato povas esti trovita en la socio. Ĥromova ofertas al la princo pafi sin, sed, estinte rifuzita, ŝi mortigas lin mem.

Referencoj
----------

1. ↑  Воронежцев приглашают посмотреть немой фильм с «живой» озвучкой
2. ↑  Жизнь за жизнь

* Kategorio Jizn za jizn en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Pentaĵo en Reĝa Altlernejo de Forstado, Stokholmo
**Johan August Wahlberg** (9a de oktobro 1810 Lagklarebäck, Svedio - 6a de marto 1856 Lago Ngami, Beĉuanalando) estis sveda naturalisto kaj esploristo.

Wahlberg ekstudis kemion ĉe la Universitato de Upsalo en 1829, kaj poste forstadon, agronomion kaj naturan sciencon, gradiĝante el la Sveda Forstada Instituto en 1834. En 1832 li kuniĝis al Profesoro Carl Henrik Boheman, fama entomologo, dum kolekta veturado al Norvegio. En 1833 kaj 1834 li veturadis en Svedio kaj Germanio pri forstadaj priserĉadaj projektoj.

Li veturis en sudan Afrikon inter 1838 kaj 1856, sendante milojn da naturhistoriajn specimenojn reen al Svedio. Li estis esplorante la fontoj de la rivero Limpopo kiam li estis mortigita de vundita elefanto.

Li estas rememorata en la Valberga aglo *Aquila wahlbergi* (Sundevall 1851), la Valberga mielindikanto *Prodotiscus regulus* (Sundevall 1850), la Valberga kormorano *Phalacrocorax neglectus*, la Valberga fruktovesperto *Epomophorus wahlbergi*, la rano *Arthroleptis wahlbergii* Smith, 1849, kaj la arbo *Entada wahlbergi*.

* Kategorio Johan August Wahlberg en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 418486
* GND: 119415283
* LCCN: n95005378
* VIAF: 37726088
* ISNI: 0000 0000 6318 360X
* LIBRIS: 312660
* SUDOC: 196745683
* NLA: 35409852
 |
**Johana Franciska** (*Jeanne-Françoise*) **Frémyot**, baronino **de Chantal** (Diĵono, 28-a de januaro 1572 – Moulins, 13-a de decembro 1641), estis franca virino, edzino, patrino kaj poste vidvino kaj monaĥino, fondinta kun sankta Francisko el Sales novan religian ordenon. En 1767 ŝi estis deklarita sankta de papo Klemento la 13-a. Ŝi estis ankaŭ avino de Madame de Sévigné.

Biografio
---------

De nobela familio, lia patro estis prezidanto de la burgonja parlamento. Ŝi edzigis la Baronon de Chantal en 1592, kaj naskis ses infanojn, inter kiuj Celse Benigne, la patron de la fama sinjorino de Sévigné .

Vidviĝinta, en 1604 ŝi renkontis la episkopon de Ĝenevo, Franciskon de Sales, kiu predikis pri karesmo en Diĵono : frapita de lia karismo, ŝi konfidis sin al lia spirita direkto, kaj iĝis lia plej fidela disĉiplo.

La 6an de junio 1610, en la loĝejo de la episkopo de Ĝenevo, en la domo *Galerie* en Annecy, ŝi fondis, kune kun Francisko de Sales kaj Charlotte de Bréchard, la kongregacion de la monaĥinoj de la Vizitado (starigitan en religia ordeno en 1618 ).

Johana de Chantal, post unu jaro de noviciatoro, faris sian religian profesion antaŭ la episkopo kaj iĝis religiulino de la instituto de ŝi mem fondita, kiu disvastiĝis rapide en Savojo kaj Francio. De 1618 ĝis 1622 ŝi estis supera patrino de la monaĥejo de Parizo, kiun ŝi mem starigis.

En junio 1627 mortis ŝia filo Celse Bénigne de Rabutin, barono de Chantal, mortigita sur la insulo Ré dum la milito kontraŭ la britoj.

Ŝi mortis en 1641 en la monahejo de la *Vizito* de Moulins, post kiam la 75 domoj de la Vizito estis preskaŭ ĉiuj fonditaj de ŝi.

Inter la plej konataj filinoj de la religia Ordeno, kiun ŝi fondis, estas la mistikino de la Sankta Koro de Jesuo, Margaret Maria Alacoque, de la monaĥejo de Paray-le-Monial.

La kulto
--------

Ŝi estis proklamita benita de la papo Benedikto la 14-a la 21-an de novembro 1751 ; Papo Klemento la 13-a kanonigis ĝin la 16-an de julio 1767. Lia korpo estas enterigita en la preĝejo de la *Vizito* de Annecy, apud tiu de Sankta Francisko de Sales.

Kun la kalendara reformo de 1969, lia memoro estis fiksita por la 12-a de decembro. En 2001 papo Johano Paŭlo la 2-a metis la nedevigan memoron de Nia Damo de Gvadalupo por la 12-a de decembro, movante tiun de Giovanna Francesca al 12 aŭgusto ; en ĉi tiu dato la romia martirologio memorigas ŝin. En la eksterordinara formo oni memorigas ŝin la 21an de aŭgusto .

La nomo Chantal estis origine donita al knabinoj honore al tiu ĉi sanktulino.

Aliaj projektoj
---------------

* Johana Franciska Frémiot de Chantal en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Johana Franciska Frémiot de Chantal en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Collabora a Wikiquote Wikiquote entenas tekstojn pri aŭ de **Johana Franciska Frémiot de Chantal**
* Collabora a Wikimedia Commons Wikimedia Commons entenas bildojn aŭ aliaj dosieroj pri **Johana Franciska Frémiot de Chantal**

Eksteraj ligoj
--------------
**Joachim Szvetnik** [joahim svetnik], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szvetnik Joachim** estis hungara oraĵisto, restaŭristo.

Memortabulo pri Joachim Szvetnik
Joachim Szvetnik  naskiĝis la 30-an de majo 1927 en Mélykút, li mortis la 30-an de marto 1988 en Baja.

Biografio
---------

Joachim Szvetnik studis en Industriarta Lernejo de Budapeŝto inter 1951-1957. Lia ĉefinstruisto estis Miklós Borsos. Post la diplomo li estis restaŭristo de Hungara Muzeo pri Metia Arto ĝis la emeritiĝo en 1987. Li restaŭris enlandajn kaj eksterlandajn objektojn, lia plej fama ago estis identiga laboro de hungara reĝa krono en Usono en 1977. Tial li ricevis premion Kossuth en 1988, postmortan premion en 2016.

Ekspozicioj
-----------

* Hungara Muzeo pri Metia Arto en Budapeŝto (1987)

Elektitaj restaŭraĵoj
---------------------

* Esterházy-trezoroj
* pokalo de Mátyás
* pokalo de Zápolya
* pokalo de Petzold
* statuo Árpád (Ráckeve)

Memorigiloj
-----------

* lernejo  Arkivigite je 2009-05-27 per la retarkivo Wayback Machine, memortabulo, memordomo-muzeo kaj busto (2002) en Méykút

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto Arkivigite je 2019-02-07 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Joachim Szvetnik en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 631358
 |