recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Vidaĵo de la Citadelo, kun la Otoman-epoka pordego de Bab al-'Azab, kaj la 19-a-jarcenta Moskeo de Muhammad Ali.
La **Citadelo de Kairo** aŭ **Citadelo de Saladino** (en araba: قلعة صلاح الدين‎ Qalaʿat Salāḥ ad-Dīn) estas mezepoka islam-eraa fortikaĵo en Kairo, Egiptio, konstruita de Salah ad-Din (Saladino) kaj poste disvolvigita de postaj egiptaj regantoj. Ĝi estis la sidejo de la registaro de Egipto kaj la rezidejo de ties regantoj dum preskaŭ 700 jaroj el la 13a ĝis la 19a jarcentoj. Ties loko sur elstaraĵo de la montetoj Mokattam preskaŭ en la centro de Kairo regas strategian situacion super la urbo. En la epoko de ties konstruado, ĝi estis inter la plej impresaj kaj ambiciaj milit-fortikaĵoj tiutempaj. Ĝi estas nuntempe konservata historia loko, inklude moskeojn kaj muzeojn.

Aldone al la komenca Ajubid-epoka konstruaĵo iniciatita de Saladino en 1176, la Citadelo suferis gravan disvolvigon dum la Mamluka Sultanlando kiu sekvis, rezulte en konstruprojektoj de la Sultano al-Nasir Muhammad en la 14a jarcento. En la unua duono de la 19a jarcento Muhammad Ali Paŝao detruis multajn el la plej malnovaj konstruaĵoj kaj konstruigis novajn palacojn kaj monumentojn tra la tuta loko, havigante multon de ties nuntempa formo. En la 20a jarcento ĝi estis uzita kiel militista kazerno fare de la britaj okupaciantoj kaj poste fare de la Egiptia armeo ĝis esti malfermita al la publiko en 1983. En 1976, ĝi estis proklamita de UNESKO kiel parto de la loko de Monda heredaĵo Historia Kairo (Islama Kairo) kiu estis "la nova centro de Islama mondo, atinginta sian oran epokon en la 14-a jarcento."

Notoj
-----

1. ↑   Raymond, André (1993). Le Caire. Fayard.
2. ↑  UNESCO, Decision Text, World Heritage Centre, Alirita la 22an de Decembro 2020.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Kaira Citadelo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Cairo Citadel (Arabe)
* Qal'a (Citadelo) en ArchNet

30° 01′ 46″ N 31° 15′ 41″ O﻿ / ﻿30.02944 °N, 31.26139 °O﻿ / 30.02944; 31.26139 (mapo)
Revolucio de la rozoj, 2003
La **Revolucio de la rozoj** estis paca kaj popola movado okazinta en Kartvelio en la jaro 2003 kiu forpelis la prezidanton de la nacio Eduard Ŝevardnadze.

Kartvelio estis regata de Eduard Ŝevardnadze ekde 1992 (kiel Prezidanto de Kartvelio ĝis 1995). Lia regado — kaj la familio mem — estis rigardataj de la oponantoj kiel ligitaj al la kreskanta koruptado kiu limigis la kreskadon kaj evoluon de la ekonomio de Kartvelio. La lando ankoraŭ estis tre malriĉa kompare al la eŭropaj normoj. Du sendependismaj aŭtonomaj kartvelaj respublikoj helpataj de Rusio (Abĥazio kaj Sud-Osetio) restis ekster la centra kontrolo de Tbiliso, kaj la aŭtonoma respubliko Aĝario estis regata de la duon-sendependisma gvidanto Aslan Abaŝidze.

La politika kaj ekonomia krizoj preskaŭ atingis la pinton momenton antaŭ la parlamentaj balotadoj de la 2-a de novembro 2003. La politika alianco de Ŝevardnadze "Por Nova Kartvelio" kaj la de Abaŝidze "Unuiĝo por la Demokratia Renaskiĝo" estis delokataj fare de la popularaj partioj de la opozicio: "Movado Nacia Unuiĝo" de Miĥail Saakaŝvili kaj "Demokratoj-Burjanadze" gvidataj de la Proparolanto de la Parlamento Nino Burjanadze kaj de la (forpasinta) eksa proparolanto Zurab Ĵvania.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Georgian Revolution Video[*rompita ligilo*]

* Kategorio Revolucio de la rozoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Otto Lilienthal.
Dum la flugo.
**Otto LILIENTHAL** [oto LILjental] (naskiĝis la 23-an de majo 1848, mortis la 10-an de aŭgusto 1896) estis germana inĝeniero kaj entreprenisto.

Lilienthal naskiĝis en Anklam. Jam kiel gimnaziano li forte interesiĝis pri la fizikaj bazoj de la flugado de la birdoj. Ĉefe la cikonioj en lia nordgermana hejmregiono inspiris lin al observoj.

Unu el la glisaviadiloj de Lilienthal.
En Berlino li studis mekanikon kaj maŝinkonstruadon, poste li laboris en la industrio. En la jaro 1883 li fondis propran entreprenon. En sia libertempo li daŭrigis siajn flugteknikajn studojn, kaj en la jaro 1889 aperis lia verko *Der Vogelflug als Grundlage der Fliegekunst* (= La flugo de la birdoj kiel bazo de la flugarto). En ĝi li fiksis la teorion de la flugado per aparatoj pli pezaj ol la aero. Mallonge poste li komencis konstrui tiajn aparatojn. Kune kun sia frato Gustav Lilienthal li regule eksperimentis per siaj flugiloj, komence starante surgrunde, por elprovi la konduton de la flugiloj en la vento. En 1891 li el 5-metra alteco glisflugis 25 metrojn, du jarojn poste li atingis eĉ 250 metrojn. La 9-an de aŭgusto 1896 li spertis aviadilakcidenton, kaj unu tagon poste li mortis de siaj gravaj vundoj.

Otto Lilienthal disvastigis siajn sciojn per prelegoj kaj publikaĵoj, influis multajn aviadistojn, inter ili la fratojn Wright. Li estis konvinkita pacemulo, revanta pri la paca eluzo de sia tekniko.

* Otto Lilienthal en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Otto Lilienthal en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 12105
* GND: 118572970
* LCCN: n85249118
* VIAF: 25394600
* ISNI: 0000 0000 8206 979X
* SUDOC: 181558300
* BNF: 15828010w
* NDL: 01036411
* BIBSYS: 90212609
* NKC: jn20000720151
 |
**Ramada** estas granda transnacia hotelĉeno. La usona kompanio estas posedata de Wyndam, ĉeno de hoteloj kaj restoracioj, kiu ekde la komenco de 2023 ĝi funkcias tutmonde sub la marko Ramada, 851 hoteloj, kun pli ol 120 000 gastĉambroj, en 63 landoj .

La nomo "Ramda" estas prenita de la plurala formo de la hispana vorto "rama" kiu signifas branĉon. "ramadas" - branĉoj, populara termino por provizoraj ŝirmejoj faritaj de branĉoj kiuj estis popularaj en Arizono dum rikolttempo. La nomo celas esprimi ombran ripozejon, kaj jen kiel la retejoj de la hoteloj Ramada referencas al la hoteloj de la marko .

Referencoj
----------

1. ↑   Wyndam Hotels 10-K.
2. ↑   Bartleby.com. Arkivita el la originalo je 2008-10-11. Alirita 2023-09-05.
3. ↑  Findarticles.com
4. ↑   Travelsites.com. Arkivita el la originalo je 2008-08-21. Alirita 2008-08-19.

 Arkivigite je 2008-08-21 per la retarkivo Wayback Machine

Eksteraj ligiloj
----------------

* Ramada (Usono kaj Kanado) oficiala retejo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 835857
* LCCN: no2001022265 no2001022267, no2001022265
* VIAF: 146907774
 |
Fonografo
**Fonografo** estas akustika-mekanika registrilo (gramofono). La nocio signifas parolmaŝinon de Thomas Alva Edison, eltrovitan en 1877 kaj nomitan fonografo.

Funkciado
---------

Fonografo konsistas el cilindro, kovrita per staniolfolio. Antaŭ la cilindro staras funelo, kies fino estas fermita per maldika membrano kaj je kiu estas alfiksita pinglo.

La latunan (flav-kupran) cilindron (C) portas la akso A–A', en kies duono A' estas entranĉita ŝraŭbkanelo, al kiu servas la aksa lagro kiel ŝraŭbingo. Sur la supra surfaco de la cilindro estas ŝraŭboforma kanelo kun sama helico kiel A'. La cilindro estas kovrita per staniolfolio kaj la aparato pretas akcepti la signojn.

signodona aparato de la fonografo

  

Aŭtune de 1929, Edison devis ĉesigi – pro la tutmonda ekonomia krizo – la produktadon de sonportantoj; tiel finiĝis la erao de la fonografoj. Specialaj vaks-cilindraj aparatoj kun suriga funkcio restis surmerkate en Usono ĝis la 1950-aj jaroj kiel diktiloj por la burolaboroj.

Bildaro
-------

* 
* 
*

Vidu ankaŭ
----------

* Edisono
* Internacia Federacio de la Fonografia Industrio

Eksteraj ligiloj
----------------

* Fonografo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Fonografo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* *Unuetaĝa Usono*
* 
* 
* 
* Arkivigite je 2007-02-09 per la retarkivo Wayback Machine
**Somera Esperanto-kolegio en Doksy** estis fondita en 1946 laŭ iniciato de Karel Šolc kaj daŭris ĝis 1957. 

Ĝi okazis ĉiujare dum du semajnoj en julio-aŭgusto. Ĝi konsistis el la kurso elementa (Cseh-metodo), kurso por progresantoj, konversacia kaj el la seminario por instruistoj. Ĉiutage antaŭtagmeze estis kvar horoj da lecionoj, posttagmeze kaj vespere kleriga kaj distra programoj. 

La kolegion gvidis ĝia komitato: D-ro A. Pitlík estis direktoro, V. Špůr administranto, K. Šolc zorgis pri la Cseh-metodo, A. Slanina pri klerigo kaj distro. 

La kolegio havis altan nivelon, ĉar tie prelegis ne nur la supre menciitaj eminentuloj, sed ankaŭ Josef Vítek, Stanislav Kamarýt, Oto Ginz, Rudolf Hromada, Tomáš Pumpr, Jiří Kořínek, Jaroslav Mařík, Josef Kožený, Josef Černý, Karel Píč, Jaroslav Hanuš.

La unua kursaro havis 60 kursanojn, la plej granda nombro estis 260: En 1953 ĝi ne okazis en Doksy, sed en Kost. En 1950 krom en Doksy ankaŭ en Svit, en 1952 ankaŭ en Poprad.

La gvidantoj de la kolegio preparis ĉiutage stencilitan bultenon **Verda Voĉo de Doksy**, en kiu estis ne nur informoj por kursanoj, sed ankaŭ poemoj, humoraĵoj, prelegoj. Post la fino de la kursoj oni eldonis ankoraŭ kelkajn numerojn monate ĝis la venonta kurso, por ne perdi intereson de la kursanoj.

Karel Píč prezentis tie sian prelegon **Esperantaj neologismoj**, kiu poste aperis en la revuo Esperantista, 8/1949, p. 57-60, daŭrigo 9/1949, p. 65-71. En **Litomiŝla tombejo** (30-a ĉapitro) kaj **Interna vivo de Esperanto** (p. 188-215) li priskribis la vivon en la kolegio Doksy.

Simile Eli Urbanová esprimis siajn impresojn en la tria ĉapitro de **Hetajro dancas**.

Eksteraj ligoj
--------------

* Retejo pri Kolegio Doksy kun ciferecigitaj bultejoj Verda Voĉo

Fontoj
------

* Ĉeĥa revuo Esperantista 1946-1951
* Verda Voĉo de Doksy 1946-1957

* Instruistoj en Somera Esperanto-lernejo en Doksy 1947. J. Hanuš, V. Špůr, Dr. A. Pitlík, K. Šolc, A. SlaninaInstruistoj en Somera Esperanto-lernejo en Doksy 1947. J. Hanuš, V. Špůr, Dr. A. Pitlík, K. Šolc, A. Slanina
* Josef Vítek instruas en Doksy fervorege laŭ sia kutimoJosef Vítek instruas en Doksy fervorege laŭ sia kutimo
* Klaso en la lernejo en DoksyKlaso en la lernejo en Doksy
* Studantoj de la Somera Esperanto-lernejo en Doksy kun siaj instruantojStudantoj de la Somera Esperanto-lernejo en Doksy kun siaj instruantoj
Dosiero:Baba Ramdev 1529.jpg**Ramakiŝano Jadav**(11-01-1971)
**Ramakiŝano Jadav**, ankaŭ fame konata kiel **Svamio Ramdev** aŭ **Baba Ramdev** (en Hinda: स्वामी रामदेव ) estas Hinda Svamio en Barato. Li estas precipe konata por siaj provoj disvastigi la jogon. Li ankaŭ estas unu el la kelkaj fondistoj de *Divja Jog Mandir Trust* (Mirinda Templo Asocio pri Jogo). La asocio celas populigi Jogon kaj proponas Ajurvedikajn kuracilojn, sistemo tradicia de kuraciloj.

La kampoj, kiujn li organizas, estas vizitataj de multaj homoj. Oni diras ke pli ol 85 milionoj jogas laŭ li per televidilo kaj videobendo. Liaj sesioj pri instrui jogo estas por ĉiuj kaj estas senpagaj.

En la jaro 1995, Ramdev, fondigis la Mirindan Templasocion pri Jogo kun Aĉarjo Karamvir kaj Aĉarja Balkriŝna. Aĉarjo Karamvir estas fakulo pri jogo kaj vedoj (sanktaj hindaj libroj). Aĉarjo Balkriŝna estas kuracisto kaj havas titolon pri Ajurvedo.

Televidilaj programoj de Ramadev je Zee Jagran (pr: Zi Ĝagran), televidila kanalo, kun helpo de s-ro Mrituejĝej Ŝarma (produkisto kaj direktoro) farigas lin tre popula. Liaj kampoj jogaj kaj televidilaj programoj estas tre popularaj. Oni diras ke pli ol 20 000 da personoj regule ĉeestiĝas je liaj kampoj.

Ramadev emfazas je instrui kaj disvastigi la arton de Pranjanamo. Alia svamio Ŝri Ŝri Ravi Ŝankar diris pri Ramdev ,,Se oni povus kredata revivi jogon en tiu ĉi nacio, tiu persono estus sole Svamio Ramdev."

* Kategorio Ramakiŝano Jadav en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 313670
* GND: 1046289322
* LCCN: n2007217755
* VIAF: 65935870
* ISNI: 0000 0000 3663 3329
 |
la regnoj de la suda Araba Duoninsulo ĉirkaŭ la jaro 100 antaŭ nia erao: La teritorio de la dezerto Ramlat as-Sabatajn bildiĝas centre
**Ramlat as-Sabatajn** (arabe رملة السبعتين, latinliterigo laŭ sistemo DMG *Ramlat as-Sabʿatain*; ankaŭ nomata *Ramlat es-Sayhad* resp. *Ramlat as-Sajhad*, estas dezerta regiono en la norda parto de centra Jemeno. La dezerto etendiĝas de la urbo Marib okcidente ĝis la regiono Hadramaut oriente. Norde de la dezerto Ramlat as-Sabatajn limas la dezerto Rub-al-Ĥalo, la plej granda sabla dezerto de la tero.

La transira zono de la flankaj montoj ĝis la dezerta ebenaĵo estas stepaj teritorioj, en kiuj kreskas akacioj kaj dornaj arbustoj kaj kiuj estas idealaj vivejoj de dromedaroj. Tiuj bestoj pro sia relative facila aldomigo kaj sekva homa uzo por transporto de kargoj jam al la loĝantoj de la antikva reĝlando Ŝeba estis signifa helpo atingi kaj sekurigi ekonomian prosperon. Ankoraŭ nuntempe la lokaj dromedaroj estas grava parto de la jemena kulturo. En la dezerta ebenaĵo mem pro la altaj temperaturoj de ĝis 50 celsiusaj gradoj kaj la tipa manko de akvo apenaŭ vivas vegetaĵoj.

Referencoj
----------

1. ↑  James Dickins, Sándor G. J. Hervey, Ian Higgins: *Thinking Arabic translation: a course in translation method: Arabic to English* ["pense traduki la araban: kurso en traduka metodo: el la araba al la angla"], paĝo 209 (guglo libroj).
2. ↑  Klaus Schippmann: *Ancient South Arabia: from the Queen of Sheba to the advent of Islam* ["Antikva Suda Arabio: de la Reĝino de Ŝeba ĝis la alveno de islamo"], paĝo 7 (guglo libroj).
post Israela atako en Sidon
La **Israela-Libana konflikto de 2006** (aŭ 34-taga milito)okazis inter Israelo kaj Libano ekde la 12-a de julio ĝis 14-a de aŭgusto. En la armea konflikto ne partoprenis la libana registaro, armeo, nur gerilanoj de la libana opozicio, precipe de la Hizbulaho, sed ankaŭ batalantoj de la libana komunista partio kaj la *Amal-milico*.

Kaŭzo
-----

La eksplodiga afero estis la surpriza atako de Hizbulah-soldatoj al israelaj soldatoj. Ili murdis 8 israelajn soldatojn kaj du forrabis (12-an de julio). Ĉar la Libona registaro ne povis bridi la Hizbulah-agadon en sdua Libano kaj ne povis kontroli la sudan parton de la lando, Israelo decidis ne plu toleri fiagadon de Hizbulaho kaj neniigi ties fortojn.

Taktiko de Israelo
------------------

Israelo efektivigis neefikan taktikon. Ĝi volis neniigi la Hizbulahon nur per aera bombardado, sed tio ne sukcesis, tiel - kiam evidentiĝis, ke okazas armistico ene de tago, horoj - Isralo rapide okupis parton de Libano, sude la la rivero Litani. Dumtempe la Isarela armeo perdis multajn soldatojn pro modernaj armiloj de Hizbulaho, ricevitaj de Irano tra Sirio.

Antaŭ la surtera atako, Israelo forpelis intence per daŭra bombardado la loĝantojn (ankaŭ instigis ilin per flugfolioj je fuĝo). Israelo lastfoje uzis jam grapolbombojn kontraŭ la Hizbulaho.

Estis ankaŭ parto de la israela taktiko la bombardo de pontoj, akvopurigaj, elektroproduktaj sistemoj, benzinujoj ktp. Tiel ili volis efiki premon je la loĝantaro kontraŭ la Hizbulaho.

### Celo de Israelo

* Komence: liberigo de la du soldatoj kaj neniigo de Hizbulaho
* fine de la atakoj: malfortigo de Hizbulaho, fortigo de la libana registaro en suda Libano, liberigo de la du soldatoj

Taktiko de Hizbulaho-batalantoj
-------------------------------

Ĉar ili ne havis iun ajn defendan sistemon kontraŭ aera bombardado, ili kaŝis sin - en civilaj vestoj - inter la loĝantaro. Ili travestiĝis nur por la batala agado (pro tio volis forpeli Israelo tutan loĝantaron de Sud-Libano). Ili uzis modernajn kontraŭtankajn grenadojn (pro tio prokrastis Israelo la surteran atakon) kaj daŭre bombardis Nord-Israelon.

### Celo de Hizbulaho

Ili volis repuŝi la agreson kaj forigi la israelan armeon en suda Libano, damaĝinte Israelon plej forte eble.

Rezulto de la bataloj
---------------------

Dum la bataloj fuĝis 7-900 mil homoj el Sud-Libano kaj 3-400 mili el Norda Israelo. La damaĝo estas miliarda en ambaŭ flankoj, ed en Libano tio povas atingi eĉ 5-6 miliardojn pro la tute detruitaj domoj.

Kritikendaĵoj
-------------

* Usono intence lasis agadi Israelon kaj ne postulis dum 30 tagoj ĉesigon de bombardado
* Israela oficiro deklaris, ke ili bombardas Libanon reen je 20 jaroj, kaj ilia celo estus komplete detrui la libanan infrastrukturon
* Israelo mortigis sepfoje pli da civiloj ol militistoj

Vidu ankaŭ
----------

* Batalo de Bint Ĵubejl

* Israela-Libana konflikto de 2006 en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Israela-Libana konflikto de 2006 en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Reyes Etla** estas unu el la 570 komunumoj de la meksika subŝtato Oaxaca. La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas *Reyes Etla*. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 20 077.

Geografio
---------

**Reyes Etla** apartenas al la distrikto Etla al kiuj apartenas entute 23 komunumoj. Ĝi situas en la regiono Centro (ankaŭ nomata Valles Centrales), kiu estas en la centro de la subŝtato Oaxaca. La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 3252 loĝantojn. El tiuj estis 1539 viroj kaj 1713 virinoj. La komunumo havas surfacon de 24.20 kvadratkilometroj. La meza alteco estas 1630 metroj super la marnivelo. 

Situo de la koncerna distrikto kaj regiono interne de la subŝtato Oaxaca.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 19 indiĝenoj. El tiuj 18 aĝis pli ol 5 jaroj. Entute 18 personoj estis dulingvaj (hispana kaj indiĝena lingvoj). 

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Reyes Etla Arkivigite je 2005-07-21 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Korpa traborado
**Korpa traborado** estas la praktiko truigi parton de la homa korpo, kaj sekve enmeti kaj gardi fremdan objekton en la truon ĝis la vundo kuraciĝas kaj tunelo de haŭto formiĝas ĉirkaŭ la objekto, por tiel krei taŭgan lokon por la portado de diversaj specoj de juveloj. La plej ofta ekzemplo de la procedo estas la ordinara orela traborado, sed tiu estas tre simpla kaj ofte vidata ekzemplo kaj do ne estas kutime konsiderata sub la titolo korpa traborado.

Kelkaj preferas uzi **aleni** kiel fakan terminon anstataŭ trabori, post diskuto en la retpoŝtlisto de la Ligo de Samseksamaj Geesperantistoj.

La praktiko estas komuna inter multaj indiĝenaj gentoj sed estis preskaŭ nekonata en industriaj civilizoj ĝis popularigita de Jim WARD kaj lia traborad-butiko The Gauntlet en Novjorko.

Kelkaj kulturoj praktikas traboradon kiel parton de religiaj tradicioj. En industriaj landoj, la plejparto de traborado performiĝas por ornamaj aŭ seksumaj kialoj.

**Korpa traborado en industriaj civilizacioj**

Kelkaj taksas *korpan traboradon* speco de arta aŭ persona esprimo, aliaj speco de seksuma esprimo aŭ stimulo.

Generilaj traboraĵoj estas inter la plej oftaj, kaj kelkaj korpaj traboristoj raportas ke la traboraĵo de Princo Alberto estas la plej populara el ĉiuj.

Multaj portantoj de generilaj traboraĵoj gardas siajn juvelojn dum seksumo kaj aliaj seksumaj agadoj, sed aliaj taksas ĝin malkomforta. Ĝi dependas grandaparte je la desegno de la juvelo kaj la speco de seksuma agado.

Vizaĝaj Traboraĵoj:

* nazringo
* septa traboraĵo
* orelringoj
* lipa traboraĵo
* vanga traboraĵo
* langa traboraĵo
* nazponta traboraĵo
* brova traboraĵo

Korpaj Traboraĵoj:

* cica traboraĵo
* umbilika traboraĵo

Traboraĵoj de la virseksaj organoj:

* "apadrajvo"
* "ampalango"
* traboraĵo de Princo Alberto
* frenuma traboraĵo
* "gviŝo"
* "dajdo"
* prepucia traboraĵo

Traboraĵoj de la inseksaj organoj:

* labia traboraĵo
* klitora traboraĵo

Vidu ankaŭ
----------

* Korpa traborado en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Korpa traborado en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Tatuo
La **Organizaĵo por Afrika Unueco** (OAU, aŭ *OUA* laŭ la franca nomo) establiĝis la 25-an de majo, 1963. Je la 8-a de junio, 2002, la organizaĵo eksiĝis kaj anstataŭiĝis per la Afrika Unio.

Ĝia celo estis instigi la unuecon kaj solidarecon de la afrikaj ŝtatoj kaj agi kiel kolektiva voĉo por la kontinento. Ĝi dediĉis sin al la elradikigo de koloniismo kaj establis Liberigo-Komitaton por asisti sendependecajn movadojn.

Ĝi establiĝis en Adis-Abebo en Etiopio, kie restas ĝia ĉef-oficejo, kaj kie subskribis la Ĉarton de la Organizaĵo 32 sendependaj afrikaj ŝtatoj. Je ĝia fino, 53 el la 54 landoj en Afriko estis membroj. Maroko eliĝis en 1985 post la aliĝo de Araba Sahara Demokratia Respubliko, kiu reklamacias Okcidentan Saharon.

Kiel la UN, la OAU estis pli diskutejo kun morala potenco ol vera forto.

Vidu ankaŭ
----------

* Kategorio Organizaĵo por Afrika Unueco en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Afrika Ĉarto pri Homaj kaj Popolaj Rajtoj
* Monda Tago de Rifuĝintoj
* Tago de Afriko
|  |  |
| --- | --- |
|  | Ne konfuzu ĉi tiun artikolon kun Burko (Kaŭkazo). |

Landoj en kiuj burkoj estas malpermesitaj, 2019.
Virinoj en burkaoj
**Burkao** kaj **burkao** (aŭ kelkfoje **burko** aŭ **burĥo**), arabe برقع, burku /ˈbʊr.qʊʕ/; DMG: *burqu,* estas ekstera vesto tute kovranta la korpon de la verto ĝis la piedoj, escepte de aperturo por la okuloj garnita per aĵura vualo; ĝin uzas islamaj virinoj interalie en Afganio, Pakistano kaj norda Barato.

Antaŭ la invado de Afganio fare de la usona armeo kun helpo de aliaj okcidentaj landoj oni uzis fare de la amaskomunikiloj la ĝeneralan supozatan devigon de la afganaj virinoj porti tiun kaptukon kiel plian motivon por la invado (helpi la afganajn virinojn), sed jardekon post la invado la okcidenta premo ankoraŭ ne povis forgesigi tiun kutimon de la afganaj virinoj, ĉu devigan, ĉu volan, kaj ankaŭ ne la ĝeneralan konsideron de la mezaj afganoj (ĉefe de la aŭtoritatoj) malhelpi ties uzadon.

Vidu ankaŭ
----------

* Abajo
* Nikabo
* Hiĝabo
* Ĉadoro
* Burkino

Bildaro
-------

Virinoj en burkaoj
Afgana virino en plena burko
La burko en la Muzeo de Oriento, Ĉikago
Virino en silka burko

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑
3. ↑  La esperantigo *burĥo* estas senbaza. En la originala araba vorto oni elparolas la lastan konsonanton kiel /q/, kiu plej similas al nia k-sono. En neniu alia lingvo oni uzas ĥ-similan sonon en ĉi tiu vorto.

* Kategorio Burkao (islamo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
dekstra
**Jardo** estas ero de la rigilaro de veloŝipo al kiu estas fiksata la kutime ortangula velo.

Jardoj estas rondaj kaj estas fiksataj transverse al la veturdirekto ĉe la masto. Ili estas el ligno aŭ ŝtalo, la plej modernaj el aluminio
aŭ artefarita fibro. Kutime la jardo estas horizontale tiel fiksata ĉe sia mezo al la antaŭa flanko de la masto ke ĝi estas turnebla kaj vertikale movebla.

Oni turnas la jardon ĉirkaŭ la masto (brasi) ĝis la pozicio de la velo rilate al la direkto de la vento estas optimuma kaj generas maksimuman propulson.

Por refi, paki aŭ malpaki le velon sufiĉa nombro da homoj staras sur ŝnurego sub la jardo. Ili tiam ventre apogas sin sur la jardo kaj estas sekuritaj per specialaj kalkanumoj kaj per ŝnuro. La refita velo estas ligita sub la jardo. Ĉe la finoj de la jardo tiu laboro necesigas la plej grandan forton.


|  |  |
| --- | --- |
|  | Por aliaj signifoj, bv. rigardi la apartigilan paĝon: Jardo |

* Kategorio Jardo (ŝipero) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Mi estis ĉe la Montopinto** aŭ en angla **"I've Been to the Mountaintop"** estas la populara nomo de la lasta prediko farita de Martin Luther King

King predikis la 3-an de aprilo 1968, ĉe la Templo Mason ĉefa sidejo de la Eklezio de Dio en Kristo en Memphis (Tenesio). La venontan tagon, King estis mursita.

Tiu prediko ĉefe koncernas la disvolvigon de la Memfia Sanlaborista Striko. King alvokis al unueco, ekonomia agado, bojkoto, kaj neviolenta protestado, dum defiis Usonon realigi siajn idealojn. Ĉe la fino de la prediko, li studis la ebloa de tuja frua morto.

Referencoj
----------

1. ↑  Martin Luther King, Jr. (3a de Aprilo 1968).  I've Been to the Mountaintop (Transcript). American Rhetoric.
2. ↑  "I've Been to the Mountaintop." Memphis, Tennessee - 3a de Aprilo, 1968. Prediko de Martin Luther King. Info and transcript. *Say It Plain. A Century of Great African American Speeches.* de American RadioWorks.
3. ↑  Martin Luther King, Jr: "I've Been to the Mountaintop", 3a Aprilo 1968, Memphis, Tennessee ĉe Stanford University, including transcript of audience responses.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Martin Luther King, Jr.: I've Been to the Mountaintop (kompleta teksto)
**Rezső Bálint** [reĵO bAlint], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bálint Rezső** estis hungara pentristo, grafikisto. Lia origina familia nomo estis **Berger** ĝis 1909.

Rezső Bálint  naskiĝis la 14-an de oktobro 1885 en Budapeŝto, li mortis la 18-an de novembro 1945 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Rezső Bálint lernis por esti presisto inter 1898 kaj 1902 en sia naskiĝurbo, poste li lernis pentroarton de Manó Vesztróczy. Ekde 1906 somere li lernis en Artkolonio de Nagybánya, krome ankaŭ pri Ferenc Szablya-Frischauf. En 1909 li vivis en Munkeno, poste en Parizo, kie li luis laborĉambron kun Amedeo Modigliani. En la jaroj 1911 kaj 1912 li pentradis en Kecskemét. Dum la 1-a mondmilito li pentradis pentraĵoj pri batalojn. Ekde 1920 li vivis en ekstera parto de Szentendre.

Elektitaj ekspozicioj
---------------------

* Berlino (1907)
* Budapeŝto (1909, 1911, 1913, 1914, 1916, 1923, 1928, 1934, 1942)
* Parizo (1911, 1931)
* Kecskemét (1927)

Elektitaj skribaj kontribuoj
----------------------------

* *Egy festő elindul* (Pentristo startas), membiografio (1934)
* *Amadeo Modigliani* (1936)
* *Művészek Párizsban* (Artistoj en Parizo), (1941)

Elektitaj pentraĵoj
-------------------

* *Falusi mulatság*
* *A párizsi Champs-Elysées*
* *Nagybányai táj*
* *Anya gyermekével*
* *Kórházi jelenet*

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun erara foto Arkivigite je 2020-08-12 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
Ĥorĉirkaŭirejo (ruĝa)
St-Nectaire, ĥora apsido kaj ĉirkaŭirejo
**Ĥorĉirkaŭirejo** (aŭ **ambulatorio** laŭ la latina *ambulare* = iri) estas la konstruparto de tradicia preĝejo en okcidenta Eŭropo, kiu kontinue la flanknavojn trans la transversnavaj aloj (se ekzistas) ĉirkaŭas la ĥorejon. La ĉirkaŭirejo aperas kiel galerio ĉirkaŭanta la ĥorejajn apsidon kaj naverojn, el plejparte maldikkolonaj aŭ -pilastraj arkoj. Ĥorĉirkaŭirejo estis ĉefe popularaj en pilgrimpreĝejoj, ekzemple kiel stacioj ĉe la Jakoba Vojo al *Santiago de Compostela*

Ĥorĉirkaŭirejo de la Baziliko Sankta Dionizo ĉe Parizo
Ĥorĉirkaŭirejoj havis kutime liturgiajn funkciojn, je kiuj klerikoj kaj messervantoj uzis ĝin kiel procesivojo. En historiaj pilgrimpreĝejoj ili servis krom tio al la procesioj de la en la mezepoko ofte multaj pilgrimoj, kiuj enpaŝis trans unu el la flankaj navoj, por post ĉirkaŭado de la ĥorejo elpaŝi trans la kontraŭa flanknavo. Dume ilia vojo kondukis ilin ofte preter multaj relikvoj ekspoziciitaj sur multaj altaroj en kapeloj, pro kies adoro ili estis venintaj. Ne laste ĉi tiuj kontribuis al la donacemo de la pilgrimoj.

Ĥorĉirkaŭirejo preskaŭ ĉiam estas troveblaj en konstrua unueco kun radiusa vicigo (laŭlonge de la radiuso) de kapeloj, ankaŭ nomataj apsidokapeloj. La nombro de kapeloj estas diferenca kaj dependas de la grando de la ĥorejo. Ili ofte tenas inter si pli malpli larĝajn distancojn, en kiuj la ekstera ĉirkaŭa muro parte videblas kaj en kiuj pleofte estas rezervitaj unuopaj fenestroj. En aliaj kazoj ili senpere intertuŝas, ekzemple en la katedralo de Kolonjo.

Ĥorĉirkaŭirejoj ricevis je ilia konstruado la tiam kutimajn volbojn. 

Preĝejo Bois-Sainte-Marie, ĥorĉirkaŭirejo
En la romanika epoko estis komence traire ĉirkaŭanta barelvolbo. Al la malfermaĵoj aliĝis laŭ radiusa aranĝo mallongaj transversaj, flankaj barelvolboj. Flankaj volboj kuniĝas kun la ĉefa volbo laŭlonge de parabolformaj linioj (ekzemplo: Notre-Dame de Châtel-Montagne).

Ankaŭ alordigendaj en la romanikon estas ĉirkaŭiraj krucokrestaj volboj. La rektangulaj volbokampoj vidalvide de la ĥorvolberoj estas dividataj per diagonalaj krestoj en egallaterajn triangulojn. La kampoj vidalvide de la rondaĵo de la ĥorapsido havas plurangulajn konturojn. La volbokampojn separas paralelaj krestoj, ankaŭ bendarkoj, sed povas ankaŭ esti neseparitaj, ekzemple je la preĝejo Sankta Stefano de Nevers aŭ je la preĝejo Notre-Dame-du-Port de Clermont-Ferrand.

La ĥorĉirkaŭirejojn treege reprezentajn en la gotika epoko tegmentas krucripovolboj, ekzemple je la katedralo de Kolonjo.

Referencoj
----------

1. ↑  Laŭ Francisko Azorín **ambulatorio** estas *interna aŭ ekstera galerio ĉirkaŭmura.* el Francisko Azorín, arkitekto, Universala Terminologio de la Arkitekturo (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 12.

Vidu ankaŭ
----------

* Kategorio Ĥorĉirkaŭirejo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* ĥorseĝaro
* jubeo
La **Popola Unio de Estonio** (estone **Eestimaa Rahvaliit**) estas politika partio en Estonio. Laŭ la stato de printempo 2010, ĝi estas gvidata fare de Karel Rüütli.

En la parlamenta baloto 2003, la partio kolektis 64 463 voĉojn, respektive 13,0 procentaĵoj de la voĉoj, kaj 13 parlamentajn seĝojn el 101. En la parlamenta baloto 2007, la nombro de voĉoj falis ĝis 39 211 voĉojn (7.1% procentaĵoj de ĉiuj voĉoj, mslkresko je 5.9%), kaj 2 parlamentaj seĝoj en la Riigikogu, perdo de 7.Ĝi falis de la kvara plej granda al la sesa plej granda partio, superite fare de la Socialdemokratia Partio de Estonio kaj preskaŭ fare de la Estoniaj Verduloj.

Historio
--------

La partio estis fondita la 29-an de septembro 1994 en Talino je la nomo "Estona Kampara Popola Partio" (*Eesti Maarahva Erakond, EME*). La 18-an de oktobro 1999 la partio estis renomita Popola Unio de Estonio. La 10-an de junio 2000 la Popola Unio kunfandiĝis kun la "Estonia Kampara Unio" (*Eesti Maaliit, EML*) kaj kun la "Estonia Partio de Pensiuloj kaj Familioj" (*Eesti Pensionäride ja Perede Erakond, EPPE*), iĝante la plej larĝa politika partio en Estonio. Post kunfandiĝo kun "Partio Nova Estonio" (*Erakond Uus Eesti*) en 2003 rezultiĝis plua kresko de membronombro. Laŭ la stato de printempo 2010, la Popola Unio de Estonio havas pli ol 9 000 individuajn membrojn. 

La Popola Unio de Estonio estas partio luktanto por la interesoj de la agrikulture laborantaj estonoj, kun influoj de popolismo kaj socialdemokratio. Konsekvence, la partio spertis malfacilaĵojn gajni pli vastan subtenon en la pli grandaj urboj de la lando. La lastaj jaroj de al 2010-aj jaroj tamen alportis ŝanĝojn de la situacio. La reprezentiĝo de la popola unio en estonaj urboj inkluzive de la ĉefurbo Talino kaj la partio komencis pli cele alparoli aparte la ruslingvan malplimulton de la lando. Rusia Asocio de la Popola Unio fondiĝis en 2005. La partio havas junularan organizaĵon nomatan *Rahvaliidu Noored* (Popolunia Junularo), kiu havas proksimume 3000 membrojn.

En Eŭropa Unio la partio estas membro de la Alianco por Eŭropo de Nacioj, sed ne havas membrojn en la Eŭropa Parlamento. La oficiala organo de la unio estas nomata *Hooliv Eesti* ("Zorganta Estonio").

La unua gvidanto de la partio estis la eksa prezidanto de la Respubliko de Estonio, Arnold Rüütel. La 10-an de junio 2000, Villu Reiljan iĝis nova gvidanto de la Popola Unio. Li ankaŭ servis kiel ministro pri vivmedio kiam la Popola Unio partoprenis en la koalicia registaro kun la Estonia Reforma Partio. 

La unio estis membro de estoniaj registaraj koalicioj de 1995 ĝis 1999 kaj de 2003 ĝis 2007. Inter 2003 kaj 2005 la partio estis en registara koalicio kune kun la Estonia Reforma Partio kaj la Patrolanda Unio de Estonio. Post voĉdono de nekonfido kontraŭ la registaro de ĉefministro Juhan Parts kaj ties sekva demisio el la posteno de ĉefministro, ili partoprenis en formado de nova koalicio gvide de ĉefministro Andrus Ansip, en kiu la Patrolanda Unio estis anstataŭigita fare de la Estonia Centra Partio.

Eksteraj ligiloj
----------------

* estone Oficiala retejo
* estone Retejo de la junulara organizaĵo Arkivigite je 2005-10-24 per la retarkivo Wayback Machine
Jagana lingvo.
**Jagana lingvo** aŭ **jamana lingvo** (en scienca literaturo), menciita ankaŭ en la literaturo kiel háusi kúta, inchikut, tekeenika, yahgan aŭ yappu, estas la lingvo de la jaganoj, nome sudamerika nomada popolo de la insuloj kaj kanaloj de la sudaj pintoj de Ĉilio kaj Argentino. Ĝi estas konsiderata izola lingvo​ proksima al la formorto, ĉar ĝia lasta denaska parolantino mortis en 2022.

La lasta denaskulo
------------------

Cristina Calderón, lasta parolanto de jagana.
La lasta denaskulo parolinta la jaganan lingvon estis Cristina Calderón, forpasinta la 16-an de februaro 2022 je la aĝo de 93 jaroj. 

Ŝi loĝis en Bahía Mejillones (Puerto Williams, insulo Navarino, Fajrolando, Ĉilio). Kune kun sia nepino Cristina Zárraga kaj danke al helpo de esploristoj kaj artistoj kiel Oliver Vogel, Yoram Meroz, Anna Kolle kaj aliaj, ŝi partoprenis kreadon de ilustrita libro "Yágankuta: Malgranda vortaro de la jagana". Poste Cristina Zárraga kaj Ursula Calderón aperigis la libron "Hai kur mamášhu čhis" (Mi deziras rakonti al vi historion), kiu konsistas el jamanaj fabeloj, rakontitaj de Cristina Calderón kaj de ŝia fratino Ursula Calderón al Cristina Zárraga. Cristina Zárraga verkis hispanlingvan biografion de sia avino "Memorias de mi abuela yagan" (Rememoroj pri mia jamana avino).

Vortaroj
--------

Lingvisto Ana María Guerra Eissmann kreis jaganan vortoliston el 715 vortoj, alireblan rete per la Interkontinenta Vortara Serio.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Jagana vortlisto angle
* Anna Luisa Daigneault (2022-08-16) La heredaĵo de la lasta parolanto de la jagana lingvo en Ĉilio (esperante). Tutmondaj Voĉoj. Arkivita el la originalo je 2023-08-23. Alirita 2023-10-31.

Referencoj
----------

1. ↑   Fabre, Alain (2005). «Yahgan/Yamana En: Diccionario etnolingüíntico y guía bibliográfica de los pueblos indígenas sudamericanos». Arkivita el la originalo en la 28a de novembro 2008. Konsultita la 19a de Marto 2021.
2. 1 2 3 4  Anna Luisa Daigneault (2022-08-16) La heredaĵo de la lasta parolanto de la jagana lingvo en Ĉilio (esperante). Tutmondaj Voĉoj. Arkivita el la originalo je 2023-08-23. Alirita 2023-10-31.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 718850
 |
La **Reĝa Afrika Kompanio** (en angla *Royal African Company*) estis angla komerca kompanio kreita en 1660 fare de la reĝa familio de Stuartoj kaj komercistoj de la Urbo Londono por komerci laŭlonge de la marbordo de Okcidenta Afriko. Ĝi estis estrita de la Duko de Jorko, kiu estis la frato de Karlo la 2-a kaj poste surtroniĝis kiel Jakobo la 2-a. La kompanio trude enŝipiĝis pli da afrikaj sklavoj al Ameriko ol ajna alia kompanio en la historio de la Transatlantika sklavkomerco.

Averso kaj reverso de la angla ormonero de unu gineo; sub la bildo de la reĝo, la simbolo de la kompanio, nome kastelo sur elefanto.Ĝi estis establita post Karlo la 2-a akiris la anglan tronon en la Restaŭrado de 1660. Kvankam ties origina celo estis ekspluati la oron de la areo de la Rivero Gambio, kiu estis identigira de la Princo Ruperto dum la Interregno, ĝi tuj disvolviĝis kaj kondukis al brutala kaj konstanta sklavkomerco. Inter 1672 kaj 1689, la kompanio sekvestris kaj trudportis ĉirkaŭ 100 000 sklavojn jare. Tio malpliiĝis ĉirkaŭ 1708, daŭris ĝis 1731, kiam oni modifis la komercon kaj transporton al eburo kaj oro. Tiu oro estis uzita por la stampado de moneroj en Unuiĝinta Reĝlando, nome la angla ormonero nomita gineo laŭ la regiono Gvineo kie funkciis la kompanio. En 1752 la kompanio dissolviĝis kaj estis anstataŭata de la *African Company of Merchants*, Afrika Societo de Komercistoj, kiu daŭris ĝis 1821.

Referencoj
----------

1. ↑   The King Grants the Right to Trade in Africa. National Archives. Alirita 18a de Aŭgusto 2020.
2. ↑  Pettigrew, William Andrew.  (2013) *Freedom's Debt: The Royal African Company and the Politics of the Atlantic Slave Trade, 1672–1752* (angle). UNC Press Books, p. 11. ISBN 9781469611815. OCLC 879306121.
3. 1 2  Jesus College Cambridge Legacy of Slavery Working Party (25a de Novembro 2019). Jesus College Legacy of Slavery Working Party Interim Report (July-October 2019) (PDF) (Report). pp. 9–10. Arkivita el la originalo (PDF) en la 12a de Marto 2021.
4. ↑  Carrington, Charles.  (1950) *The British Overseas: Exploits of a Nation of Shopkeepers*. Cambridge, England: Cambridge University Press. OCLC 1083162.

Literaturo
----------

* Davies, Kenneth Gordon. *The Royal African Company.* Routledge/Thoemmes Press, 1999.
* Pettigrew, William A. *Freedom's Debt: The Royal African Company and the Politics of the Atlantic Slave Trade, 1672–1752.* Chapel Hill, NC: University of North Carolina Press, 2014.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 724199
* GND: 3017322-X
* LCCN: n83022292
* VIAF: 142594253
* SUDOC: 028955447
* BNF: 120684043
* NLA: 49862995
 |
**Federacia Komisiono pri Komunikado** de Usono (angle *Federal Communications Commission*, mallonge *FCC*) estas organizaĵo kiu zorgas pri radiaj kaj elektronikaj komunikadoj en Usono.

Ĝi ankaŭ testas ĉiujn elektronikajn aparatojn, vendatajn en Usono, ĉu ili konformas al specialaj reguloj. La reguloj estas pri tio ke la aparatoj devas ne malhelpi al la komunikdo. Plejparte temas pri tio ke aparatoj devas ne elsendi radion, se ili ne estas destinitaj pro ĉi tio.

La komisiono devigas ankaŭ ke sur ĉiuj vendataj aparataj estu skribita ke la aparato konformas la regulojn.

Amatora radio
-------------

Radioamatoroj el Usono devas ricevi licenson de la FCC. Dum la FCC subtenas kontrolon de la skribaj testaj normoj, ĝi jam ne administras la ekzamenojn, deleginte tiun funkcion al privataj volontulaj organizoj (interalie de la ARRL). Neniu amatora licenca klaso postulas ekzamenon en morsa kodo, nek la FCC nek la volontulaj organizoj testas kodajn kapablojn por radioamatoraj licencoj (komercaj licencaj ekzamenantoj faras testajn kodajn kapablojn por la radiotelegrafa operacia permesilo).

Ekzteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo (angle)

* Kategorio Federacia Komisiono pri Komunikado en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 160314
* GND: 43214-3
* LCCN: n80051251
* VIAF: 28147965635684080226
* ISNI: 0000 0001 2353 8346
* NLA: 35567629
* NDL: 00697684
* NKC: ko2009549607
* BNE: XX189319
 |
**Arrúbal** [aRUbal] estas urbo kaj municipo de Rioĥo (norda Hispanio), nome en la norda Komarko de Logronjo kun ĉefurbo en la provinca kaj regiona ĉefurbo Logronjo, je kies okcidento estas Arrúbal. Proksime de la rivero Ebro, tiu loĝloko havas gravan ekonomion, ĉar en ĝia municipa teritorio estas parto de la industria zono El Sequero kaj la termoelektra centralo de Arrúbal.

La municipa teritorio de Arrúbal, en la nordo de la regiono.

Geografio
---------

Ĝi estas je ĉirkaŭ 20 km de la rioĥa ĉefurbo. La municipa teritorio estas trapasata de la aŭtoŝoseo AP-68 kaj nacia ŝoseo N-232. Laŭ tiuj, ĝi estas inter Agoncillo okcidente kaj Alcanadre oriente, ĉiam paralele al la fluejo de la rivero Ebro.

Historio
--------

Preĝejo.
Termoelektra centralo de Arrúbal.
La plej frua mencio pri Arrúbal aperis en la 11-a jarcento. Sanĉo Fortúnez, en 1056, donis Agoncillo kaj ĝian domaron Castellu Rubio (Arrubal) al la Monaĥejo de San Juan de la Peña. En 1121 ĝi akiris sian unuan foruon, en kiu aperis Ortí Ortiz kiel posedanto.

La episkopo de Calahorra atribuis al meso de ĝia preĝejo unu trionon de la dekonaĵoj de Haluvar en 1200. En 1378 post la surtronigo de Henriko de Trastámara kiel reĝo de Kastilio, ĝi ekformis parton de la Senjorlando de Kameroj kies senjoro estis Juan Ramírez de Arellano.

En 1812 kadre de la Milito de Hispana Sendependigo, Arrúbal estis unu de la municipoj kiuj ĉeestis en la Konvencio de Santa Coloma, reprezentata de la lokano José Reboiro kiu reprezentis nakaŭ la najbarab Agoncillo-n.

La lokanoj aĉetis la lokon al la tiama posedanto, nome la markizo de Santillana, en 1942 kaj post dek jaroj, en 1952, ili atingis sian separiĝon disde la municipo de Agoncillo, al kiu Arrúbal estis aligita en 1897.

Aktualo
-------

La rura elmigrado okazis ĝenerale en multaj apudaj loĝlokoj laŭlonge de la 20-a jarcento, sed en Arrúbal tute male, pro proksimeco al la provinca kaj regiona ĉefurbo kaj al la ĉefaj komunikvojoj oni stabiliĝis en nunaj 500 loĝantoj. 

La ekonomio estis bazata ĉefe sur la brutobredado, agrikulturo kaj industrio. Lastatempe ĝi funkcias kiel dormurbo de la provinca kaj regiona ĉefurbo.

Vizitindaĵo estas la preĝejo ktp.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de Rioĥo

Notoj
-----

1. ↑  «Comisionados en la Junta de Santa Coloma - bermemar». www.bermemar.com. Konsultita la 26an de Januaro 2020.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 796802
 |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Helbrova mokbirdo** |
| --- |
|  |
| Helbrova mokbirdo en ArgentinoHelbrova mokbirdo en Argentino |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Paseroformaj *Passeriformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Mimedoj *Mimidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Mimus* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***M. saturninus'*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Mimus saturninus****(Lichtenstein, 1823) |
|
|
|
| Konserva statuso |
| {{{220px}}}**Konserva statuso: Malplej zorgiga** |
|
|  |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Helbrova mokbirdo  |

 |
| v • d • r |

La **Helbrova mokbirdo**, *Mimus saturninus*, estas birdo de la familio de Mimedoj kiu troviĝas en plej parto de Brazilo, kaj partoj de Bolivio, Urugvajo, Paragvajo, Argentino, kaj Surinamo.

Kiel aliaj membroj de la grupo, estas **grizeca birdo**, pli malhela en flugiloj kaj vosto kie nigrecaj plumoj abundas. Ankaŭ estas **helbruna nuanco** en flugiloj kaj ventro. La beko kaj gamboj estas nigrecaj. La krono estas tre griza, dum la hela superokula strio en tiu ĉi specio estas pli hela kaj markata ol en alia parencaj specioj, kio nomigas la specion kiel **Helbrova mokbirdo**; same estas tre markata nigreca traokula strio.

Temas pri birdo de malfermaj arbaraj areoj, inklude urbajn kaj ĉeurbaj ĝardenoj. Ili manĝas fruktojn, insektojn kaj etajn vertebrulojn.

Ili havas grandan teritorion (ĉirkaŭ 7,200,000 km²), kaj kvankam ties populacio ne estis jam trakalkulita, oni supozas, ke estas sufiĉe granda por konsideri ĝin kiel "komuna" en partoj de sia teritorio. Ĝi estas klasta kiel Malplej zorgiga de IUCN. (BLI 2004)

Referencoj
----------

1. ↑  Cf. José Felipe Monteiro Pereira, *Aves e Pássaros Comuns do Rio de Janeiro*, Rio de Janeiro, Technical Books, 2008, ISBN 978-85-61368-00-5, page 117

Literaturo
----------

* Helbrova mokbirdo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Helbrova mokbirdo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Helbrova mokbirdo en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)

* BirdLife International (BLI) (2004). *Mimus saturninus*. *Internacia Ruĝa Listo de Endanĝeritaj Specioj*, eldono de 2006. IUCN 2006. Elŝutita. Malplej zorgiga
La **Reĝa Kanalo** je ties eniro en Dublino.
La **Reĝa Kanalo** (angle *Royal Canal*, irlande *An Chanáil Ríoga*) estas kanalo origine konstruita por transportado de kargo kaj pasaĝeroj el Dublino ĝis Longford en Irlando. Ĝi estas unu el la du kanaloj el Dublino ĝis la rivero Ŝanono kaj estis konstruita en rekta konkurenco kun la Granda Kanalo. La kanalo falis en malbonfarto fine de la 20-a jarcento, sed multo el ĝi estis ekde tiam restaŭrita por navigado. La longo de la kanalo ĝis la rivero Ŝanono estis remalfermita la 1an de Oktobro 2010, sed fina branĉo, ĝis Longford, restas fermita. La kanalo estas 145 km (90 mejlojn) longa. Estas 46 kluzoj.

La boatistoj de la Reĝa Kanalo kredis, ke la 13a kluzo ĉe la ponto de Deey, inter Leixlip kaj Maynooth, estis sorĉigita. Tiu rakonto estis la temo de poemo de Arthur Griffith, nome *The Spooks of the Thirteenth Lock*, kiu siavice inspiris la nomon de la bando *The Spook of the Thirteenth Lock*.

Notoj
-----

1. ↑

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Reĝa Kanalo (Irlando) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* IWAI – Guide to the Royal Canal of Ireland
* Bond Bridge, Maynooth
* The Royal Canal (Longford Branch)
* Royal Canal Amenity Group
* Royal Canal Walk
* Broadstone station history
* Broadstone line walk

53° 21′ N 6° 14′ U﻿ / ﻿53.350 °N, 6.233 °U﻿ / 53.350; -6.233 (mapo)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 711823
* LCCN: sh96003052 n88125267, sh96003052
* VIAF: 134974163
 |
**Carrascosa de la Sierra** [karasKOsa delaSJEra] estas municipo de Hispanio, en la regiono Kastilio kaj Leono, norde de la provinco Sorio kaj komarko *Tierras Altas* (Altaj Teroj) en la nordo de la provinco, kaj en la subkomarko Almarza. La loknomo *Carrascosa de la Sierra* estas komprenebla etimologie kiel *Kverkaro de la Montaro*.

Geografio
---------

*Tierras Altas* en la nordo de la provinco Sorio.
Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 12,76 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 17 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte perdis 250 loĝantojn el la 1910-aj jaroj. 

Ĝi distas 27 km de Sorio, provinca ĉefurbo. Ĝi limas kun Castilfrio de la Sierra, Valtajeros, Aldealices, Magaña, Aldealseñor, La Losilla kaj Magaña.

En ĝia teritorio inklude en la Reto Natura 2000 estas la Loko de Komunuma Intereso konata kiel Oncala-Valtajeros okupanta 119 hektarojn, nome 9% de la teritorio.​ Tie eblas vidi ankaoraŭ liberajn lupojn.

Historio
--------

La placo.
La preĝejo.
La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis ekreloĝado fine de la 10-a jarcento kun ebla fondo en la 16-a jarcento.

Ĝi apartenis al la Duko de Alba, kiu havis nuran privilegion nomumi urbestron. En 1836, oni nuligis la institucion Mesto, kio rezultis en ruinigo de la transmigra brutobredado, ĉefa enspezofonto de Carrascosa de la Sierra.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj), forstado kaj transmigra brutobredado (ŝafoj kaj bovoj). Lastatempe funkciado de servoj plej ekgravis, kune kun kultura kaj rura turismo, piedirado tra naturaj lokoj. Inter vidindaĵoj estas la preĝejo, la ermitejoj, la horloĝturo, la pilorio kaj diversaj tipaj konstruaĵoj. Krome estas la Dolmeno de Alto de la Tejera, sur la limo kun la teritorio de Castilfrío de la Sierra.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de provinco Sorio

Notoj
-----

Bibliografio
------------

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rTierras Altas |
| --- |
| Aldealices• Almarza• Arévalo de la Sierra• Ausejo de la Sierra• Carrascosa de la Sierra• Castilfrío de la Sierra• Castilruiz• Cerbón• Cigudosa• El Royo• Estepa de San Juan• Fuentes de Magaña• Fuentestrún• La Póveda de Soria• Las Aldehuelas• Magaña• Oncala• Rebollar• Rollamienta• San Felices• San Pedro Manrique• Santa Cruz de Yanguas• Sotillo del Rincón• Suellacabras• Trévago• Valdeavellano de Tera• Valdegeña• Valdelagua del Cerro• Valdeprado• Valtajeros• Villar del Ala• Villar del Río• Vizmanos• Yanguas |

 |


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 351587
* VIAF: 395145424580886831103
 |
**Gábor Herpay** [herpai], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Herpay Gábor** estis hungara arkivisto, instruisto, departementestro. Lia origina familia nomo estis *Herpai* ĝis 1917.

Gábor Herpai naskiĝis la  5-an de oktobro 1885(nun 1885-10-05) en Szabadszállás, li mortis la 15-an de aŭgusto 1946 en Debrecen.

Biografio
---------

Gábor Herpay maturiĝis en kalvinana gimnazio en Debrecen en 1906, poste li akiris pastran diplomon en Kalvinana Teologia Akademio de Debrecen en 1910. Post la diplomo li instruis en la menciita gimnazio 2 jarojn, poste li estis arkivisto ĝis 1944. Intertempe en 1911 li akiris pedagogian diplomon en la akademio, en 1917 filozofian diplomon en Scienca Universitato István Tisza. Inter 1944-1946 li estis departementestro de Hajdú-Bihar. Li edziĝis en 1908, lia edzino naskis plurfoje,. Li ricevis premiojn inter 1948-1998.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Debrecen szabad királyi városi rangra emelésének története* (kunaŭtoro, 1915)
* *Nemes családok Debrecenben* (1925, vidu la bildon!)
* *A Debreczeni Református Ispotály története. 1529–1929.* Monográfia. (monografio, 1929)
* *Földes község története* (monografio, 1936)

Memorigiloj
-----------

* strato en Debrecen

Fontoj
------

* biografio hungare kun foto
* biografio hungare
* biografio hungare
* biografio hungare

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 841255
 |



* Portalo pri Biografio