recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Oriento-Tarkosala minejo** estas la naftogasokondensata minejo kiu situas en Jamala-Neneca aŭtonoma distrikto, Tjumena provinco (Rusio), 40 km nord-oriente de urbo Tarko-Salo kaj estas parto de la Okcidentsiberia naftogasa provinco. Ĝi estis malkovrita en 1971 kaj ekspluatata ekde 1976 (gaskuŝejo).

Geologio
--------

La minejo estas ligita al la samnoma kupolforma levaĵo, transiranta je la suda direkto al la Senzjana loka levaĵo. Ĝi estas la braĥiantiklinala faldo etendita nord-okcidenten kaj granda 27 x 17 km laŭ nivellinio -3300 m, amplitudo 20 m. Laŭ tegmento de la cenomanianaj sedimentaĵoj de supra kretaceo ĝi estas granda je 44 x (34-16) km (nivellinio -1225 m), amplitudo 37 m.

La ĉefa gaskapacito koncentriĝas je la cenomanianaj sedimentaĵoj je la fundo 1235-1280 m. Efika dikeco de la kolektujoj estas 12,76 m, poreco 31%, gasosatureco 0,67. La gasakva kontakto registriĝas de -1231 ĝis -1233 m.

En la sedimentaĵoj de malsupra kretaceo je la fundo 2923-3140 m estas trovitaj 7 naftaj, 3 gasokondensataj kaj naftogasokondensataj kuŝejoj kun komplika geologia strukturo. Kiel kolektujoj servas mez- kaj etgrajnaj grejsoj, grandgrajnaj aleŭrolitoj kun argila cemento. Kuŝejoj estas grandaj je (8-21) x (5-15) km, alteco 6,1-65,6 km. La plej granda estas la naftogasokondensata kuŝejo de tavolo BP12-1 je la fundo 2863-2898 m, granda je 16,5 x (10,5-15,0) km, alteco 65,6 m, efika dikeco 14,7 m, poreco 14%, komenca tavolpremo 28,04 MPa. Konsisto de tavolgaso: kondensato 171 g/m³, etano 8,6%, propano 3,3%, butano 1,5%. En aliaj produktohavaj tavoloj enhavo de kondensato varias de 134 ĝis 216 g/m³.

En 2002 la komenca gaskapacito estis taksita je 394,9 miliardoj da kubaj metroj, suma elminigado atingis 13,2 miliardoj da kubaj metroj.

Literaturo
----------

* Старосельский, В. И..  [2004] Р. И. Вяхирев: *Восточно-Таркосалинское месторождение // Российская газовая энциклопедия* (ruse). Москва: Большая Российская энциклопедия, p. 58. ISBN 5-85270-327-3.
Enirejo.
La **Centro Anne Frank** (germane *Anne-Frank-Zentrum*) estas germana filio de la Frank-domo en Amsterdamo, troviĝante en Berlino (Rosenthaler Straße 39) en komplekso kun aliaj memoriglokoj, kaj intencas ke la memoro je Anne Frank restu vigla ankaŭ en la germana ĉefurbo.

Priskribo
---------

En la kerno de Berlino ĉe la *Hackesche Höfe* montratas daŭra ekspozicio kun la titolo *Anne Frank, hier & heute* (tradukite: *A.F. tie ĉi kaj nun*).

En la centro estas la vivo kaj la taglibro de Anne Frank. Multaj fotoj kaj dokumentoj montras ŝian vivon, krome aŭdeblas intervjuoj i.a. kun la patro, samklasanino kaj helpantino. Ankaŭ junuloj de hodiaŭa Berlino prezentatas pere de aŭskultadstacietoj kaj etaj filmportretoj. Ili okupiĝas pri problemoj kiuj aktualis jam por la junulino Anne.

Por klasoj kaj grupoj povas esti aranĝitaj specialaj pedagiozaj gvidadoj. Regule okazas laŭtlegadoj aŭ diskutoj kun okultatestantoj. Krome eblas danke al aŭdgvidiloj postflari la spurojn de juda vivo en la proksimeco de la konstruaĵo.

Vidu ankaŭ
----------

* Hejmo de Anne Frank
* Memorigloko Silentaj Herooj

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Centro Anne Frank en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Hejmpaĝo de la centro kun prezentado de granda gamo da agadoj.
* Informoj pri la centru de sur aŭstra retpaĝaro.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 479349
* GND: 10098253-0
* LCCN: no2007072065
* VIAF: 124146019
* ISNI: 0000 0001 2106 8571
* SUDOC: 188113444
 |
**János Szabó** [jAnoŝ sabO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szabó János** estis hungara politikisto, ministro, laboristo.

János Szabó  naskiĝis la 24-an de decembro 1897 en Hungara reĝlando en Érsekújvár (nuntempa Nové Zámky en Slovakio). Li mortis la 25-an de decembro 1986 en Budapeŝto.

Biografio
---------

János Szabó frekventis bazlernejon, poste metilernejon, li iĝis ferlaboristo en la loka uzino de MÁV. Li batalis dum la 1-a mondmilito. En 1917 li aliĝis al socialdemokratoj. Li denove batalis por Hungara Sovetrespubliko, fine li estis militkaptito de la rumanoj. Ekde 1920 li laboris en sia naskiĝurbo kaj li aliĝis al komunista partio de Ĉeĥoslovakio. Inter 1923 kaj 1950 li vivis en Sovetunio en Kirgizio, kie li estis partiestro en 1928, fine li ricevis postenon en la industrio. En 1950 li translokiĝis al Hungario, kie li same ricevis postenon en la industrio. Li estis nomumita subministro en 1951, poste (kun interrompoj) ministro (pri lokindustrio, poste pri urbomastrumo) ĝis 1956.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al litero SZ, poste serĉu la nomon)
* hungarlingva biografio


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Cirkla ilustraĵo kun cirkonferenco (C); en nigro, diametro (D); en bluo, radiuso (R) en ruĝo, kaj centro aŭ origino (O) en magento.
**Centro** estas la geometria punkto, de kie ĉiuj punktoj de cirklo aŭ de la surfaco de sfero havas la saman distancon, aŭ kie intersekciiĝas la diagonaloj de regulaj plurlateroj.

Se geometrio estas rigardata kiel la studo de izometriaj grupoj tiam centro estas fiksa punkto de ĉiuj izometrioj, kiuj movas la objekton al si mem.

Simetriaj Objektoj
------------------

Por objektoj kun pluraj simetrioj, la centro de simetrio estas la punkto lasita senŝanĝa per la simetriaj agoj. Do la centro de kvadrato, rektangulo, rombo aŭ paralelogramo estas kie la diagonaloj intersekcas, ĉi tio estanta (inter aliaj ecoj) la fiksa punkto de rotaciaj simetrioj. Simile la centro de elipso aŭ hiperbolo estas kie la aksoj kruciĝas.

Vida ankaŭ
----------

* Masocentro

  

  

  

* Kategorio Centro (matematiko) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)


|  |  |
| --- | --- |
|   | Ĉi tiu artikolo pri matematiko estas **ĝermeto**, artikolo kiu ne atingas la minimuman nivelon de ĝermo. Ĝermo enhavu almenaŭ tri plenajn frazojn kaj unu internan ligilon.

---

Se vi volas, vi povas plibonigi la artikolon. Aliokaze, se ne plibonigita, oni povos forigi ĝin. |
*De idioot bij de vijver* (La Idioto ĉe la lageto, 1926, Frits Van den Berghe)
Bronza statuo de Milyo, "vilaĝa "idioto" de PlovdivLa **vilaĝa idioto** estas persono konata loke pro nescio aŭ stulteco, sed ĝi ankaŭ estas ofta esprimo por persono kiu estas stereotipe muta aŭ mankanta en komuna racio. La termino ankaŭ estas uzata kiel stereotipo por homoj kun mensaj handikapoj. 

La vilaĝidioto estis longe konsiderita akceptebla socia rolo, unika individuo dependa de sed kontribuanta al la socia etoso de lia komunumo.  Ĉiuj socioj dum la tempo evoluigas tiun rolon, aŭ devigas individuon en tiun rolon. Jam en bizancaj tempoj, la vilaĝa idioto estis traktita kiel akceptebla formo de konfuzita individuo. En diversaj islamaj epokoj kaj lokoj frenezuloj estas konsiderataj sanktuloj. 

Tro ofte tamen la vilaĝa idioto estis konsiderata nenormalabezonantaj homoj, la socia konsidero ŝanĝiĝis homo apartigebla for de la socaj rilatoj; lastatempe kun disvolvigo de socialaj politiko kaj zorgado por bezonantuloj, la loka kompreno tute ŝanĝiĝis favore al la integrigo de ĉiuj personoj en la komunumo. Ĉiuokaze en la kultura tradicio tre ofte similaj figuroj ludas gravan rolon en la popola folkloro kaj literaturo, ekzemple Ĝuĥa en islama mondo, aŭ iamaniere Don Kiĥoto aŭ la ĉefrolulo de alia verko de Miguel de Cervantes, nome "El licenciado Vidriera", la filmo *Jeder für sich und Gott gegen alle* de Werner Herzog pri la figuro de Kaspar Hauser, kiu inspiris ankaŭ aliajn verkojn, ktp.

Referencoj
----------

1. ↑  Siegel, L.J. 1970: The Justifications for Medical Commitment--Real or Illusory. *Wake Forest Intramural Law Review*, 6, 21.
2. ↑  Oliver, M. 1989: Disability and dependency: a creation of industrial societies? In *Disability and Dependency* (Len Barton, ed.), Routledge, ISBN 978-1850006169
3. ↑  Dols, M.W. 1987: Insanity and its treatment in Islamic society. *Medical History* 31, 1-14.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 811868
 |
**Sylvester Stewart**, nomata **Sly Stone**, (naskiĝis la 15-an de marto 1943 en Dallas, Teksaso) estas usona funkkantisto kaj estro de la bando *Sly & the Family Stone* (fondado en 1967).

Kariero
-------

Sly Stone apartenas krom James Brown al la kunfondintoj de funko kaj psikedelo en la 1960-aj jaroj. Por sia bando li priverkis influojn el rokmuziko, soŭlo, popularmuziko kaj ĵazo. Lia bando famiĝis per ĝia prezentado dum la Vudstoka Festivalo kaj restis ne sen influo sur la hipian generacion, perdis tamen meze de la 1970-aj jaroj sian publikon kaj disiris. Pro daŭraj drogoproblemoj, kiuj ankaŭ ofte enkondukis lin en konfliktojn kun la leĝoj, Sly Stone malaperis ekde fine de la 1970 pli kaj pli de la ekrano. Kun aliaj bandoj li ne povis ekligi al sia sukceso kun Sly & the Family Stone. Septembron de 2011 aperis nova albumo de Sly Stone Album nome "I´m Back". Ĝi enhavas krom novregistraĵoj ankaŭ tri ĝis nun nepublikigitajn titolojn el la jaroj 1988 kaj 1989.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Sly Stone en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* 
* 
* 
* 


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 403279
* GND: 121249557
* LCCN: n91076127
* VIAF: 100236815
* ISNI: 0000 0001 1777 2064
* SUDOC: 163397384
* BNF: 13976876g
* MBA: 40a2d063-1b51-4251-90b3-4269d37737d3 a833e001-7c3b-491f-b7d4-2ef367837b95, 40a2d063-1b51-4251-90b3-4269d37737d3
* NKC: xx0025880
* BNE: XX1123842
 |
**Csanádalberti** [ĉanAdalberti] estas malgranda vilaĝeto en Hungario en regiono Suda Ebenaĵo, en departemento Csongrád, en Distrikto Makó. La loknomo signifas: Csanád-Alberto (nomo). Csanád estis kuzo de Stefano la 1-a (Hungario).

Luterana kirko de Csanádalberti
* Areo: 15  km²
* Loĝantaro: 500
* Poŝtkodo: 6915
* Telefonprefikso: 62

Geografio
---------

Csanádalberti situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo.

Historio
--------

Dum la historio la loko apartenis al Pitvaros. Slovakoj fondis setlejon en 1844 sub nomo de Új-pitvaros. Új signifas nova. En 1860 la komunumo sendependiĝis. Ekde 1863 ĝi nomiĝis *Alberti*, ekde 1908 Csanádalberti. La rumanoj en 1919 okupis la vilaĝon. Post la 2-a mondmilito okazis loĝantarŝanĝo de slovakoj kaj hungaroj.

En Csanádalberti migra poŝto servas.

Vidindaĵoj
----------

* luterana preĝejo de 1882
* vilaĝdomo de 1899

Nomportantoj de Csanád
----------------------

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Csanád | Csanádalberti | Csanádapáca | Csanádpalota | Érsekcsanád |

* Kategorio Csanádalberti en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Elektronika literaturo** aŭ **cifereca literaturo** estas ĝenro de literaturo kiu enhavas verkojn kreitajn nur per kaj por ciferecaj aparatoj, kiel komputiloj, tabulkomputiloj, kaj poŝtelefonoj (do ne per paperlibroj). Verko de elektronika literaturo povas esti difinita kiel "konstruo kies literatura estetiko aperas el komputiko", "verko kiu povas ekzisti nur en la spaco por kiu ĝi estis disvolvigita/verkita/kodigita — nome la cifereca spaco". Tio signifas, ke tiuj verkoj ne povas esti facile presitaj, aŭ eĉ tute ne povas estis presitaj, ĉar elementoj ŝlosilaj por la teksto estas maleble transportitaj al presita versio. La mondo de la cifereca literaturo plue plinovigas konvenciojn defiante la limojn inter cifereca literaturo kaj elektronika literaturo. Kelkaj romanoj estas ekskluzivaj por tabulkomputiloj kaj poŝtelefonoj pro la simpla fakto, ke ili postulas tuŝekranon.

Ne estas cifereca literaturo tio kio estas en cifereca biblioteko, nek striktasence, la fadena rakontado kreata por interreto, ĉar tiu literaturo povus aperi en formato de libro. Kaj ankaŭ ne estas cifereca literaturo la libroj kiuj estas transportitaj al la formato de pdf por elba legado pere de cifereca rimedo, ĉar tiuj ekzistas ekster la cifereca formato.

La "elektronika literaturo" estas tute aparta de la sciencfikcio, literatura ĝenro kiu uzas la estontaj teknologiaj progresoj kiel temo (kaj ne kiel formo aŭ rimedo, aŭ almenaŭ nenecese), kaj de la kiberpunko, branĉo de la sciencfikcio kiu kombinas kibernetikon kun kelkaj trajtoj de punko, direkte al ŝanĝoj kiuj rezultas normale en ioma grado de socia dekadenco.

Vidu ankaŭ
----------

* Cifereca libro
* Literaturo

Notoj
-----

1. ↑   Heckman, Davin; O'Sullivan, James (2018). "Electronic Literature: Contexts and Poetics". Literary Studies in the Digital Age: An Evolving Anthology. Alirita la 2an de Majo 2021.

* Kategorio Elektronika literaturo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 723655
 |
Laboristoj en fabriko pri elektroniko en Ŝenĵeno, Ĉinio.
La **elektronika industrio** aperis en la 20-a jarcento kaj nun estas unu el la plej grandaj tutmondaj industrioj. Nuntempa socio uzas ampleksan gamon da elektronikaj aparatoj konstruitaj en aŭtomataj aŭ duonaŭtomataj fabrikoj funkciigitaj de tiu industrio. Tiaj produktoj estas ĉefe muntitaj el metal-oksid-duonkondukilaj (MOS) transistoroj kaj integraj cirkvitoj, tiuj lastaj ĉefe per fotolitografio kaj ofte sur presitaj cirkvitaj tabuloj.

La grando de tiu industrio kaj la uzado de toksaj materialoj, same kiel la malfacilo recikli kondukis al serio de problemoj kun la elektronika rubo. Internacia regularo kaj pormedia juro estis disvolvigitaj kiel klopodoj por fronti tiujn problemojn.

La elektronika industrio konsistas el variaj sektoroj. La centra konduka forto malantaŭ la tuta elektronika industrio estas la industrisektoro produktanta duonkonduktaĵojn, kiu havas ĉiujarajn vendojn de ĉirkaŭ 481 mil milionoj da usonaj dolaroj en 2018. La plej granda industrisektoro estas la elektronika komerco aŭ retkomerco, kiu generis ĉirkaŭ 29 mil bilionoj da usonaj dolaroj en 2017. La plej amplekse fabrikita elektronika aparato estas la MOSFET transistoro inventita en 1959, kiu estas la "labortirilo" de la elektronika industrio.

Notoj
-----

1. ↑  "Annual Semiconductor Sales Increase 21.6 Percent, Top $400 Billion for First Time",  *Semiconductor Industry Association*, 5a de februaro 2018. Kontrolita 11a de oktobro 2019.
2. ↑  "Semiconductors – the Next Wave" (PDF). Arkivigite je 2019-10-11 per la retarkivo Wayback Machine Deloitte. Aprilo 2019. Akirita la 7an de oktobro 2020.
3. ↑  "Global e-Commerce sales surged to $29 trillion". Konferenco de la Unuiĝintaj Nacioj pri Komerco kaj Disvolvado. 29a de marto 2019. Alirita la 7an de oktobro 2020.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Joint Electron Device Engineering Council (JEDEC)
* Electronic Industry Citizenship Coalition
* Global Electronics Industry: Poster Child of 21st Century Sweatshops and Despoiler of the Environment?, Garrett Brown


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 704697
* GND: 4133005-5
* LCCN: sh85042337
* NKC: ph119897
 |
**Csaba Tasnádi** [ĉaba taŝnAdi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Tasnádi Csaba** estas hungara reĝisoro, teatrestro, juristo.

Csaba Tasnádi  naskiĝis la 8-an de junio 1960 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Csaba Tasnádi frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li akiris juran diplomon en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 1984, post 3 jaroj ankaŭ diplomon pri estetiko en la sama universitato. Jam ekde la una diplomo li laboris kiel juristo, sed en 1987 li iĝis teatra reĝisoro sen statuso. Li akiris reĝisoran diplomon en 
Teatra kaj Filma Altlernejo en 1993, lia ĉefinstruisto estis Ottó Ádám. Post la reĝisora diplomo li aliĝis al trupo de Operetoteatro (Budapeŝto). Inter 1997 kaj 1999 li estis teatrestro de subĉiela teatro en Szentendre, poste ĝis 2015 li estis reĝisoro kaj teatrestro de Teatro de Nyíregyháza. En 1999 li akiris sciencan gradon DLA en la menciita altlernejo. Li ricevis 4 premiojn en 2008.

Elektitaj teatraj roloj
-----------------------

* Ferenc Molnár: "Filoj de la Paŭlo-strato" (teatra versio, 1992, 2001, 2009)
* William Shakespeare:
	+ *Multa bruo pri nenio* (1997-1998)
	+ Somermeznokta sonĝo (2001)
* Imre Kálmán: *Csárdáskirálynő* (2007, 2010)
* Wolfgang Amadeus Mozart: Die Zauberflöte (2011)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto Arkivigite je 2016-08-17 per la retarkivo Wayback Machine
**Elektronika popmuziko**, aŭ en angla *Electropop*, estas muzika ĝenro kiu kombinas elementojn de elektronika kaj pop-muziko. Kutime, ĝi estas priskribita kiel varianto de sinteza popularmuziko kun forta emfazo al sia elektronika soningredienco. La ĝenro estas helpita de revivigo de populareco kaj grava influo ekde la 2000-aj jaroj.

Dum la komenco de la 1980-aj jaroj, britaj artistoj kiel Gary Numan, the Human League, Soft Cell, John Foxx kaj Visage helpis la pioniradon de nova stilo de sinteza popularmuziko kiu dronis pli forte el la elektronika muziko kaj emfazis ĉefe la uzadon de sinteziloj, dum la elektra stilo estis disvolvigita de Afrika Bambaataa, kiu estis siavice forte influita de Yellow Magic Orchestra kaj Kraftwerk, kaj siavice influis la stilon de la 1980-aj jaroj de pop-muziko de Madonna.

Vidu ankaŭ
----------

* Elektromuziko

Notoj
-----

1. ↑   Jones 2006, p. 107.
2. ↑  Reynolds 2005, pp. 296-308.
3. ↑  David Toop (March 1996), "A-Z Of Electro", *The Wire* (145), retrieved 2011-05-29

Bibliografio
------------

* Jones, Hollin (2006). Music Projects with Propellerhead Reason: Grooves, Beats and Styles from Trip Hop to Techno. PC Publishing. ISBN 978-1-870775-14-4.



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 666189
 |
**Csaba Varga** [ĉaba], laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj kun plena nomo **Varga István Csaba** estis hungara reĝisoro pri animacioj.

Csaba Varga naskiĝis la 28-an de oktobro 1945 en Mezőcsokonya, li mortis la 15-an de junio 2012 en Pilisszentiván.

Biografio
---------

Csaba Varga dum la mezlernejaj jaroj li fondis artistan grupon en Mohács. Li akiris pedagogian diplomon en Pécs en 1972, sed jam dum la studentaj jaroj li kreis amatoran filmon. Post la diplomo li establis filman atelieron, kiu poste estis filmstudio, fine en 1979 ĝi iĝis filio de animacia produktejo. Li oficiale kreis sian unuan filmon en 1977. Inter 1985–1988 li laboris en Budapeŝto en la animacia produktejo, poste li fondis propran produktejon. Li ofte kreis animaciojn per modlopastaj figuroj. Ekde 1999 li okupiĝis pri esploro de antikvaj skribsistemoj, kiun la Hungara Scienca Akademio valoris malscienca. Li ricevis premiojn inter 1980-2017.

Liaj animaciaj reĝisoraĵoj (elekto)
-----------------------------------

* *Ebéd* (mallonga filmo, 1980) - ankaŭ scenaristo
* *Szekrénymesék* (televida serio, 4 epizodoj, 1988-1989) - ankaŭ scenaristo, filmomuntisto
* *Window* (mallonga filmo, 1998) - ankaŭ scenaristo, komponisto
* *Hurok* (mallonga filmo, 2000) - ankaŭ scenaristo, komponisto

Liaj scenarlibroj (elekto)
--------------------------

* *Auguszta etet* (mallonga filmo, 1986) - ankaŭ reĝisoro
* *Auguszta és a Kutya* (mallonga filmo, 1990)

Liaj animaciaj muntaĵoj (elekto)
--------------------------------

* *Bestiák* (mallonga filmo, 1993) - ankaŭ reĝisoro, produktoro
* *Don Quixote* (televida serio, 1999) - ankaŭ kameraisto

Liaj animaciaj produktaĵoj (elekto)
-----------------------------------

* *Recycle Rex* (mallonga filmo, 1993)
* *Ranbo 13* (mallonga filmo, 1998)

Vidu, aŭdu ankaŭ
----------------

*

Fontoj
------

* hungara aprezo kun foto
* filmoj
* filmoj
*

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 782005
* GND: 13204093X
* LCCN: n2004029629
* VIAF: 38067983
* ISNI: 0000 0001 0965 0868
* SUDOC: 161574068
* BNF: 14143164z
 |



* Portalo pri Biografio
* Portalo pri Filmo
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

**BATTA József** [bata joĵef] (naskita en 1900 en Almásfüzitő, Hungario; mortinta la 3-an de oktobro 1938 en Moskvo, Sovetunio) estis hungara esperantisto kaj fertornisto. 

Li estis sekretario de Hungara Esperantista Societo Laborista kaj redaktaro de *Munkáskultúra.*

József Batta estis komunisto. Post la malliberigo de Mátyás Rákosi li en 1925 aŭ 1926 elmigris de Hungario. Li loĝis en Vieno de 1926 ĝis 1929, kiam li plumigris al Germanio. Kaj en Aŭstrio kaj en Germanio li membris en la koncernaj Komunismaj Partioj. Li kunlaboris en SAT-organoj kaj estis redaktoro de *Internaciisto.* En 1932 li fariĝis unu el la gvidantoj de Internacio de Proleta Esperantistaro. 

En junio 1932 József Batta transloĝiĝis al Sovetunio.

La 1-an de decembro 1937, kadre de la Granda Purigo, lin arestis NKVD. Oni akuzis lin pri spionado kaj terorismaj agoj kontraŭ Sovetunio laŭ artiklo 58 de Punkodo de RSFSR, ĉar li aktivis en SAT. Tiun asocion oni konsideris kontraŭrevolucia, trockiisma. Laŭ la akuzoj, li partoprenis en la 9-a SAT-Kongreso 1929 en Lepsiko kaj tie estis varbita de Lanti kiel germana spiono. Alveninte en Sovetunio, li laŭ la akuzoj pludonis terorismajn instrukciojn de Lanti al Ernest Drezen, Gregoro Demidjuk, Nikolaj Incertov kaj Nikolao Nekrasov. La 3-an de oktobro 1938, oni lin kondamnis al morto kaj ekzekutis.

Margit Batta (1901–1988) estis la edzino József Batta.

|  |  |
| --- | --- |
|  Kopirajto | Ĉi tiu artikolo baziĝas (parte aŭ tute) sur artikolo el la **Enciklopedio de Esperanto**.

---

La originala teksto kontroleblas en interreta arkivo de la fonto. |
**Ferenc Zigány** [cigAnj?], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Zigány Ferenc** (naskiĝis la 14-an de aprilo 1895 en Budapeŝto, mortis la 23-an de julio 1975 en Budapeŝto) estis hungara matematikisto, profesoro, membro Hungara Scienca Akademio.

Biografio
---------

Ferenc Zigány frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li akiris diplomon en Reĝa Universitato de Budapeŝto. Li atingis la unuan lokon en matematika konkurso en 1914. Jam dum la studentaj jaroj li estis asistanto en Reĝa Teknikuniversitato palatino József. Ekde 1931 li instruis ankaŭ en mezlernejo. Post 4 jaroj li doktoriĝis en Universitato István Tisza. En 1941 li estis nomumita privata profesoro en la teknikuniversitato. Ekde 1947 li instruis ankaŭ en teknika altlernejo.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Ábrázoló mértan* (1934) - kunverkinto
* *Görbe felületek konformis leképezése* (1935) - disertaĵo
* *Klug Lipót munkássága* (1944)
* *Matematika* (1949) - studenta lernolibro
* *Differenciálszámítás alkalmazása szélső értékek meghatározására* (1955)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun bildo
* desegnaĵo pri Ferenc Zigány Arkivigite je 2016-08-20 per la retarkivo Wayback Machine


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Kategorio Ferenc Zigány en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**József Balogh** [jOĵef balog], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Balogh József** estas hungara klarnetisto, tarogatisto, altlerneja instruisto. Li estas hejme en muzikaj branĉoj klasika muziko, ĵazo, hungara popolmuziko, klezmero, mondmuziko.

József Balogh naskiĝis la 24-an de novembro 1956 en Pécs.

Biografio
---------

József Balogh komencis okupiĝi pri muziko ekde la aĝo 9, poste li studis en konservatorio en sia naskiĝurbo. Li akiris diplomon en Muzikarta Altlernejo Ferenc Liszt en 1979. Lia ĉefinstruisto estis Béla Kovács (klarnetisto). Jam ekde 1976 li estis klarnetisto de Budapeŝta Ŝtata Operejo, ekde 1985 de simfonia orkestro de Hungara Radio. Li instruis en la Muzikarta Altlernejo inter 1988 - 1992. En 1989 li ricevis stipendion kaj li ricevis lecionojn en Ĉikago de en:Larry Combs. Li plurfoje fondis blovorkestrojn. En la jaroj 1997 kaj 1998 li instruis en pluraj universitatoj de Usono. Li ricevis premiojn inter 1974 - 2009.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 663252
* GND: 13485814X
* LCCN: no00041966
* VIAF: 79820028
* ISNI: 0000 0000 7264 1457
* SUDOC: 225819163
* MBA: 03c578c4-1e4b-40b8-ba48-b1ee9556b593
* NKC: xx0163233
* BNE: XX1354610
 |
**3CL** (mallongigo de "3ji Code Language", 3字語 [san-ĝi-go]), estas planlingva projekto destinita por internacia helplingvo, elpensita kaj evoluigata de la japana komercisto Phoenix da Vinci.
En 2002 li publikigis ĝin en sia retpaĝo.

Vortoj
------

Ĉiuj vortoj de 3CL konsistas el tri literoj kaj devenas el la angla lingvo.
Oni kreas tri-literajn vortojn el anglaj vortoj iamaniere: mallongige, senŝanĝe, kun punkto aŭ krampoj. Substantivoj kaj adjektivoj estas majusklaj, aliaj vortoj estas minusklaj.

| Angla vorto | 3CL-vorto | Esperanta traduko |
| --- | --- | --- |
| station | STA | stacio |
| car | CAR | aŭto |
| UN | UN. | Unuiĝintaj Nacioj |
| I | (I) | mi |

Anstataŭ prepozicioj kaj partikuloj, 3CL uzas specialan konekto-kodon "3CL-CON-COD". Ĝi konsistas el matematikaj simboloj kaj signoj, ekzemple =, ;, +, >, <, | kaj &.

Prononco
--------

3CL prononciĝas laŭ "originala prononco" aŭ "literumo".

* FOD (manĝaĵo) prononciĝas kiel "[FU-d]" laŭ originala vorto "food".
* BBS (afiŝejo) prononciĝas kiel "[BI-BI-es] laŭ literumo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Bonvenon al 3CL! (en japana lingvo)


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Karl-Olof SANDGREN** (1925-1990) estis sveda Esperanto-verkisto, kristana evangelia misiisto, bibliotekisto kaj librotenisto.

Li naskiĝis la 14-an de junio 1925 en Karlstad, provinco Värmland, en Svedio. Li esperantiĝis jam kiel gimnaziano, sed fakte finis Esperanto-kursojn nur 23-jara en 1948. Tiam li venis por studado de arkeologio al Stokholmo, kaj en septembro 1948 li edziĝis al sia Esperanto-instruistino Anna Alamo. Post la malfacila juneco (grava ren-malsano, fininta lastamomente per enplantado de alihoma reno en 1965) li decidis tute sin dediĉi al evangelia misio pere de Esperanto. Post la studo li fariĝis sekretario-librotenisto kaj bibliotekisto de la stokholma rondo de la Kristana Esperantista Ligo Internacia (KELI), kie li laboris 1958-1972. Kun sia edzino ĝis la morto li gvidis Esperanto-kursojn kaj organizis viglan Esperantan movadon en malgrandaj svedaj urboj de la provinco Örebro: Nora kaj Östansjö. Li estis talenta instruisto. Tamen ĝis la fino de sia vivo li suferis de revenantaj sankrizoj.

Dum kelkaj jaroj, ĝis 1952, li estis kunredaktinto de la internacia ligilo de KELI *Dia Regno* (kune kun Erik Carlén). Li mem verkis plurajn artikolojn por la revuo. En 1952 li fondis la Esperanto-Mision por senpage distribui la evangelian literaturon, kaj gvido la korespondajn bibliaj studoj. Ĝis 1989 la Misio sume forsendis 227 882 librojn kaj presaĵojn al samideanoj el 130 landoj. 

Samtempe li komencis kolekti religiajn literaturaĵojn de la tuta mondo, en diversaj lingvoj, sed ĉefe en Esperanto. La rezulto estas lia ĉefa, grandioza verko, la *Religia literaturo en Esperanto*, kies la unua eldono, kun subtitolo: "Provizora katalogo laŭ la registro kaj arkivo de Karl-Olof Sandgren", aperis jam en 1970, dediĉita al la (ne efektiviĝinta) komuna kongreso de IKUE kaj KELI en Brno. Per mondvasta kunlaboro, li poste aperigis 27 aldonojn, disvastigitajn perletere, la lastan en 15.06.1989. La dua, postmorta eldono de la libro (redaktita de Leif Nordenstorm, kun la postvorto de Åke Ahlrén) aperis en eldonejo Nordenstroms förlag en Boden, en 1994. 

Li forpasis la 3-an de januaro 1990 en Östansjö.

Fonto
-----

* Åke Ahlrén, *Karl-Olof Sandgren (1925-06-14 - 1990-01-03)*, en: *Dia Regno*, februaro 1990, 2, (702), p. 3; represita en: *Religia literaturo en Esperanto*, dua eldono, Boden 1994, p. 135-136.

Notoj
-----

1. ↑  (ISBN 91-971004-2-0), 137 p.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 769799
 |
**Peñaflor de Hornija** [penjaFLOR deorNIĥa] estas municipo en la centrokcidento de la provinco Valadolido, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko *Montes Torozos* en la centrokcidento de la provinco. *Peñaflor de Hornija* estas etimologie komprenebla kiel *Roko de la floro de Hornija*, alude al la rojo Hornija. Pri "roko de la floro" tio aperas simbole en la blazono super aludo al la rojo, kio figuras ankaŭ en la flago.

Peñaflor de Hornija en la provinco Valadolido.
La *Montoj Torozos* de la provinco Valadolido, flave, okcidente.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio estas formata de unusola loĝloko, okupas totalan areon de 66,43 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 330 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn pro migrado al urbaj areoj. Ĝi distas 25 km de Valadolido, provinca ĉefurbo.

La loĝloko estas sur alta monteto, kio ebligas rigardon al pejzaĝa panoramo. Ĝia municipa teritorio estas trapasata de la rojo Hornija.

Historio
--------

En Mezepoko okazis reloĝado. La areo apartenis al la Regno Leono kaj poste al la Regno Kastilio. 

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj: tritiko, sekalo) kaj brutobredado kaj rilata komercado. Lastatempe kultura kaj rura turismo ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado).

De la historia pasinteco restis vizitindaj vidindaĵoj el kiuj menciindas restaĵoj de la iama murego, blazondomoj, la preĝejo de DSankta Maria, de la 13-a jarcento, ununava kun diversepokaj retabloj, ruinoj de la preĝejo de Savinto kaj ermitejo de Kristo.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Valadolido

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 764589
* VIAF: 43144648354042392287
 |
**3D Movie Maker** (ofte mallongigita al **3DMM**) estas porinfana komputila programaro, disvolvigita de la filio Microsoft Kids de Microsoft Home en 1995. Per la programaro, uzantoj povas krei filmojn, metante tridimensiajn rolulojn kaj rekvizitojn en antaŭbildigitajn mediojn, kaj ankaŭ aldoni agojn, sonefikojn, muzikon, tekston, parolon kaj specialajn efektojn. Filmoj estas konservitaj en la dosierformo .3mm.

En la programaro estas du helpantaj roluloj, kiuj gvidas uzantojn pri la diversaj funkcioj de la programaro: la rolulo McZee provizas helpon ĉie en la studio, kaj krome lia asistanto Melanie provizas diversajn aliajn lernilojn. En Nickelodeon 3D Movie Maker, la uzanto estas gvidata anstataŭe de Stick Stickly.

3D Movie Maker estas konstruita sur BRender, motoro de tridimensiaj grafikoj kreita de Argonaut Software. La modeloj kaj fonoj estas faritaj de Illumin8 Digital Pictures (iama grafikstudio) uzante modeladan programaron Softimage, kaj krome la enkonduka kaj helpaj filmetoj estas faritaj de Productions Jarigoine, nune neaktiva produktada firmao fondita de Jean-Jacques Tremblay. En 1998, uzanto kun nomo *Space Goat* kreis la retejon 3dmm.com, kiu ebligas por uzantoj la disvastigadon de filmoj kaj modifaĵoj por 3DMM. De multaj fervoruloj 3dmm.com estas ankoraŭ uzata nuntempe.

Microsoft eldonis la fontkodon de la programaro kun permesilo MIT en majo de 2022, sekvante peton de la Twitter-uzanto Foone monaton antaŭe.

Referencoj
----------


1. ↑   'Hey friends - we've open sourced the code to 1995's Microsoft 3D Movie Maker …' (angle). Alirita 4-an de majo, 2022.
2. ↑  Foone 'hey @Microsoft give me the source code to 3D Movie Maker. …' (angle). Alirita 4-an de majo, 2022.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio 3D Movie Maker en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* 3D Movie Maker en GitHub
Koordinatoj: 43° 10′ 29.89″ N 4° 48′ 30.50″ U﻿ / ﻿43.1749694 °N, 4.8084722 °U﻿ / 43.1749694; -4.8084722 (mapo)

**Peña Vieja** [penjaBJEĥa] (hispane, "malnova monto") estas monto en la centra masivo de la montaro Picos de Europa, en Kantabrio (Hispanio).

Orografio
---------

Pro ties alteco, 2.617 metroj super la marnivelo, ĝi estas la plej alta monto, kiu situas plene en la aŭtonoma komunumo Kantabrio. En la pasinteco oni konsideris ĝin la plej alta monto en Kantabrio, sed la plej alta estas Torre Blanca, en la limo inter Kantabrio kaj Leono.

Surgrimpado
-----------

La unua surgrimpinto estis Saint Saud, akompanite de Cosme Soberón kaj Jerónimo Prieto la 9-an de julio 1980. Ĝi estas unu el la plej facile surgrimpeblaj montoj en Picos de Europa pli altaj ol 2.600 metroj. Surgrimpado estas pli facila ankaŭ se oni uzas la tre proksiman telferon de Fuente Dé (per ĝi oni atingas altecon de 1.834 metroj).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Dosiero kaj bildaro pri Peña Vieja en Mendikat Arkivigite je 2014-01-15 per la retarkivo Wayback Machine

Referencoj
----------

1. ↑   Mendikat: Torre Blanca (2.619 m). Arkivita el la originalo je 2014-01-15. Alirita 2014-01-13.
Koordinatoj: 50° 45′ 40″ N 14° 45′ 32″ O﻿ / ﻿50.76111 °N, 14.75889 °O﻿ / 50.76111; 14.75889 (mapo)

**Zámecká** estas parto de urbo Jablonné v Podještědí en distrikto Liberec en Ĉeĥio. Proksime de Zámecká kondukas ŝoseo II/270. Ĝi troviĝas sudokcidente de Jablonné v Podještědí. Ĝi komenciĝas en areo de kastelo Nový Falkenburk kaj daŭfrigas en okcidenta direkto. En la okcidenta flanko ĝi limas kun fiŝlagoj Malá kaj Velká Valcha sur samnomata rojo. En la jaro 2011 estis ĉi tie registritaj 7 adresoj. En la jaro 2021 ĉi tie daŭre vivis 55 loĝantoj.

Zámecká situas en katastra teritorio **Česká Ves v Podještědí** kun areo 5,7 km².

Historio
--------

La vilaĝeto unuiĝis administre kun Jablonné antaŭ la jaro 1950 kaj komune kun ĝi al la 1-a de januaro 2007 ili estis adinistre transŝovitaj el distrikto Česká Lípa en distrikton Liberec.

Loĝantaro
---------

Evoluo de nombro de loĝantojLa datoj devenas el datumbazo de Vikidatumoj  

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 1869 | 54 |
| 1880 | 35 |
| 1890 | 48 |
| 1900 | 72 |
| 1910 | 114 |
| 1921 | 106 |

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 1930 | 88 |
| 1950 | 172 |
| 1961 | 68 |
| 1970 | 131 |
| 1980 | 139 |
| 1991 | 153 |

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 2001 | 91 |
| 2011 | 86 |
| 2021 | 55 |

Interesaĵoj
-----------

En la orienta parto de Zámecká troviĝas Nový Falkenburk, baroka kastelo de Pachtové z Rájova, hodiaŭ ĉi tie havas sidejon infana hejmo. En la areo de kastelparko troviĝas naturmemorindaĵo Malsekejoj Jablonné.

Pluaj fotoj
-----------

* Nový FalkenburkNový Falkenburk
* Nový FalkenburkNový Falkenburk
* NM Malsekejoj JablonnéNM Malsekejoj Jablonné

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rPartoj de urbo Jablonné v Podještědí (12) |
| --- |
| Česká Ves ~ Heřmanice v Podještědí ~ Jablonné v Podještědí ~ Kněžice ~ Lada v Podještědí ~ Lvová ~ Markvartice ~ Petrovice ~ Pole ~ Postřelná ~ Valdov ~ Zámecká |

 |
Lucius prenas homan formon, en bildo de 1345 de la *Metamorfozoj* (ms. Vat. Lat. 2194, Vatikana Biblioteko).
La ***Metamorfozoj*** de Apuleo — kion Sankta Aŭgusteno referencis kiel ***La ora azeno*** (*Asinus aureus*) — estas la nura antikvromia romano en Latina kiu survivis komplete.

La protagonisto de la romano estas nomata Lucius. Fine de la romano, oni scias ke li estas el Madaŭro, en antikva Alĝerio, nome hejmurbo de Apuleo mem. La intrigo temas pri la scivolemo de la protagonisto (*curiositas*) kaj nesatigebla deziro vidi kaj praktiki magion. Dum klopodo plenumi sorĉon por transformiĝi en birdo, li estis hazarde transformita en azeno. Tio kondukas al longa veturado, laŭvorte kaj metafore, plenigita el internaj rakontoj. Li finfine trovas savon tra la interveno de la diino Iziso, al kies kulto li aliĝas.

Referencoj
----------

1. ↑  Sankta Aŭgusteno, *La urbo de Dio* 18.18.2'
2. ↑  *La ora azeno* 1.24
3. ↑  *La ora azeno* 11.27

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio La ora azeno en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Forum Romanum: *Metamorphoses* (Latina teksto.)
* Traduko de William Adlington en angla de 1566:
	+ Project Gutenberg: *The Golden Asse*
	+ Sacred Text Archive: *The Golden Asse*
	+ EServer: *The Golden Asse* Arkivigite je 1998-01-30 per la retarkivo Wayback Machine
	+ *The Most Pleasant and Delectable Tale of the Marriage of Cupid and Psyche*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 577291
* GND: 4139053-2
* LCCN: nr2004002730
* VIAF: 7943161030936423920006 313410195, 7943161030936423920006
* SUDOC: 028224582 027269620, 028224582
* BNF: 120103652
* NLA: 61540280
* BNE: XX3386164
 |
La **Atlanta kompromiso** (angle *Atlanta Compromise*) de 1895 estis neformala interkonsento inter gvidantoj de la afrik-usona komunumo kaj eŭropdevenaj politikistoj de la sudaj ŝtatoj de Usono.

Fono
----

La kompromiso publikiĝis en la kotona ekspozicio de Atlanto. *Booker T. Washington*, prezidanto de la *Tuskegee Institute*, la nuna Universitato de Tuskegee, estis la gvida interkonsentinto flanke de afrik-usonanoj. Ili laŭ la kompromiso rezignis pri universitata eduko kaj postulis fidindecon de la jura sistemo, sed ne juran samrajtecon. Tiel ĝi ricevis larĝan konsenton ankaŭ en la sudaj ŝtatoj de Usono kaj en ties eŭropdevena gvida socia tavolo. Substrekiĝis la graveco de larĝa profesia eduko.  La tiucele fondita *Tuskegee Institute* ebligis vastajn metiajn edukajn programojn por afrik-usonanoj. La organizaĵo *National Negro Business League* luktis por la profesiaj interesoj de la afrik-usonaj metiistoj. Kiam Booker Washington mortis en 1915, la instituto konsistis el 123 konstruaĵoj sur terono de 930 hektaroj kaj posedis maŝinojn en valoro de pli ol miliono da usonaj dolaroj.

Malkonsento
-----------

Komence de la 20-a jarcento *W. E. B. DuBois* kaj aliaj kritike komentis la kompromison. Du Bois postulis plian universtitatan edukon de afrik-usonanoj kaj komencis movadon cele al samrajteco kaj civilaj rajtoj. Por la morto de Booker Washington en 1915 ambaŭ branĉoj de la afrik-usona movado pli kaj pli unuiĝis.

Literaturo
----------

* Croce, Paul (2001), "Accommodation versus Struggle", en *W. E. B. Du Bois: An Encyclopedia*, eldonintoj Gerald Horne kaj Mary Young , Greenwood, ISBN 978-0-313-29665-9.
* Harlan, Louis R. (1986), *Booker T. Washington: the wizard of Tuskegee, 1901-1915*, Oxford University Press, paĝoj 71–120.
* Harlan, Louis R. (2006), "A Black Leader in the Age of Jim Crow", in *The racial politics of Booker T. Washington*, eldonintoj Donald Cunnigen, Rutledge M. Dennis, Myrtle Gonza Glascoe, Emerald Group Publishing, paĝo 26.
* Lewis, David Levering, (2009), *W.E.B. Du Bois: A Biography*, Henry Holt and Co. ampleksigita noveldono de 1994. ISBN 978-0-8050-8769-7.
* Logan, Rayford Whittingham, *The Betrayal of the Negro, from Rutherford B. Hayes to Woodrow Wilson*, Da Capo Press, 1997, paĝoj 275–313.

Referencoj
----------

1. ↑  teksto de la kompromisa prezento (angle)
2. ↑  artikolo pri la kompromisa prezento en la enciklopedio *New Georgia Encyclopedia* Arkivigite je 2007-07-08 per la retarkivo Wayback Machine (same angle)

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Kompromiss von Atlanta en la germana Vikipedio.*
**La nigra urbo,** origine hungare *A fekete város* estis grava televizia filmo dum la socialismo en Hungario. Ĝi estis kolora serio el 7 partoj. La filmado okazis precipe en originaj lokoj en Ĉeĥoslovakio. 

La filmo estis kreita en la tiam unusola televizio; la rolantoj estis kremo de la tiama hungara aktoraro.

Rolantoj
--------

La nigra urbo, kiu aspektas same tiel, kiel post la mezepoko
* ’’’Ferenc Bessenyei’’’ subdepartementestro
* Tibor Bitskey
* István Egri (aktoro)
* Ilona Kállay
* Ádám Szirtes
* Erzsi Máthé
* Manyi Kiss
* Sándor Pécsi
* István Avar
* Antal Páger
* Vera Venczel
* József Máriáss
* kaj aliaj

Historio
--------

La filmo bone sekvas la originan romanon.

La historio okazas en Lócse (nun Levoča en Slovakio) kaj en Szepes. Ĉefjuĝisto (komprenu: urbestro!) de la urbo kaj subdepartementestro vivas jam longe malamike. Foje okazis, ke ili ĉasadis samtempe kaj samloke kun aliaj urbanoj. Ili kuris post cervo. La besto rifuĝis el departementa kampo al urba kampo, kie la urbanoj pafis ĝin. Samtempe ĉashundo kuris post leporo jam en urba kampo. Abrupte la juĝisto mortpafis la hundon (ja ĝi kuris jam en urba teritorio) kaj iu alia mortpafis la leporon. La subdepartementestro vidinta tion ekkriis: Hundon por hundo! kaj li sukcese celis la juĝiston. La urbanoj anstataŭ helpi prenis la vunditon kaj ili kuregis al departementa teritorio, kie ili rondiris parcelon markitan per sango, ĝis morto de la juĝisto. Poste ili deklaris, ke tiu parcelo jam estas apartenaĵo de la urbo pro mezepoka rajto.

En la urbo oni deklaris funebron, ĉiuj devis vesti sin en nigro ĝis la murdisto vivas. Pri tio la urbo devas tre longe atendi.

Vidu ankaŭ
----------

* La nigra urbo (romano)

Fontoj
------

* hungare
* hungare


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Erika Pápai,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Pápai Erika** estis hungara aktoro, voĉoaktoro.

Erika Pápai  naskiĝis la 4-an de oktobro 1959 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Erika Pápai lernis en sia naskiĝurbo. Ŝi akiris diplomon en Teatra Akademio en 1985. Post siaj studoj ŝi aliĝis al trupo de Teatro Attila József, en la sekva jaro al *Vígszínház*. En 2000 ŝi iĝis liberprofesia aktoro. Ŝi ricevas kaj dramajn kaj muzikajn rolojn. Ŝi estis gastoaktoro ekzemple en Nacia Teatro (Budapeŝto), Operetoteatro (Budapeŝto), Teatro Magyar, Teatro Madách. Ŝi estas videbla ankaŭ en la televizio. Ŝi ricevis premion inter 1992 kaj 2003.

Elektitaj teatraj roloj
-----------------------

* Imre Kálmán: *Csárdáskirálynő* - Stázi
* Woody Allen: *Játszd újra, Sam!* - Nancy
* Ernő Szép: *Lila akác* - Bizonyosné
* Leonard Bernstein: *West Side Story* Mária

Elektitaj roloj en kinejaj filmoj
---------------------------------

* Városbújócska (1985)
* A Skorpió megeszi az Ikreket reggelire (1992)
* Kútfejek (2006)

Elektitaj roloj en televiziaj filmoj
------------------------------------

* Fekete rózsa (1980)
* Öregberény (1993-1995) - serio
* Karácsony édes ünnepén (2002)

Voĉoaktoraj roloj
-----------------

* hungaraj voĉoj ekzemple de Nicole Kidman, Jennifer Lopez, Michelle Pfeiffer

Fontoj
------

* hungare
* hungare
* angle
* hungare
**Ferenc Kubinyi** [kubinji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kubinyi Ferenc** estis hungara politikisto, arkeologo, paleontologo, membro korespondanta de Hungara Scienca Akademio (1841). Lia frato estis Ágoston Kubinyi.

Ferenc Kubinyi
Ferenc Kubinyi  naskiĝis la 21-an de marto 1796 en Hungara reĝlando, en Videfalva (nuntempa Vidiná en Slovakio). Li mortis la 28-an de marto 1874 en Videfalva.

Biografio
---------

Ferenc Kubinyi komence lernis juron. Ekde 1925 li partoprenis en laboro de la parlamento. En 1848 li estis elektita deputito parlamenta. Post la liberecbatalo en 1849 li estis kondamnita je 9 jaroj, sed li ricevis amnestion en 1852. Tiutempe li ne rajtis okupiĝi pri politiko, tial li okupiĝis pri sciencaj laboroj. En 1861 li denove partoprenis en la parlamento. En la sekva jaro li vojaĝis al Konstantinopolo kune kun Arnold Ipolyi kaj Imre Henszlmann por studi hungarajn kodeksojn. Hejmenveninta li okupiĝis pri paleontologio kaj arkeologio.

Verkaro (elekto)
----------------

* *A Tisza medre, mint az ősemlősök sírkertje, föld- és őslénytani tekintetben* (1855)
* *A teve és ló* (La kamelo kaj la ĉevalo), (1859)
* *Az ágost. hitv. pesti autonom egyház szenvedéseinek története a XIX. században* (1866)

Fontoj
------

* biografio kun foto
* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero K kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)

* Kategorio Ferenc Kubinyi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 449406
* GND: 1017828148
* LCCN: n93066777
* VIAF: 75526970
* ISNI: 0000 0000 7905 5485
* SUDOC: 250411709
* BNF: 11019324h
* BIBSYS: 90627196
 |
**La okuloj de mallumo** - angle *The Eyes of Darkness* - estas trilera romano de la usona verkisto Dean Koontz, aperinta en 1981. La libro fokusiĝas al patrino, kiu ekas serĉon por ekscii, ĉu ŝia filo vere mortis antaŭ unu jaro, aŭ ĉu li ankoraŭ vivas.

Superrigardo
------------

Patrino sendas sian filon al tendaro kun estro, kiu gvidis ĉi tiun vojaĝon en la montojn 16 fojojn antaŭe sen mispaŝo - ĝis la nuna fojo. Ĉiu tendara loĝanto kaj estro kaj ŝoforo mortas sen klarigo. Kiam la malĝoja patrino, kiu estas la ĉefrolulo, komencas akcepti la fakton, ke ŝia filo, Danny, mortis, ŝi komencas ricevi strangajn mesaĝojn dirante, ke li ne mortis, kiel skribaĵoj per kreto sur tabuloj, vortoj pro neniu kialo paperigitaj el printilo kaj aliaj diversaj 'signoj'. Kune kun sia nova amikino, Elliot Stryker, Christina Evans komencas ekscii, kio eble okazis en la tago, kiam ŝia filo 'mortis'. Dum la enketo, ili malkovras ke ŝia knabo estis forrabita de la registaro kaj estas misuzita por sciencaj celoj en sekreta laboratorio. Ŝi fine povas liberigi lin.

Trivialaĵoj
-----------

La romano ankaŭ temas pri unu el la plej gravaj kaj danĝeraj biologiaj armiloj en laŭ percepto de usona legantaro "malamika lando". Ĝi estas menciita en la usona unua eldono kiel "Gorkij-400" kaj estu danĝera viruso el sekreta laboratorioj en la urbo Gorkij de Sovetunio, kaŭzanta fortan pneŭmonion, en la novaj eldonoj ekde 1989 nomata *Wuhan-400*, ĉar ĝi laŭ nova scenaro disvolviĝis en laboratorioj ekster la urbo Uhano (pinjine *Wùhân*). Pro tio iuj amaskomunikiloj vidas antaŭvidon de la koronviruso de 2019-20, sed aliaj amaskomunikiloj atentigas pri seriozaj diferencoj. La jaro 2020 aldoniĝis al la raportoj por krei profetan efikon. Tamen la numero 2020 ne venas de "La Okuloj de Mallumo", sed el libro de Sylvia Browne: "Fino de Tagoj: Antaŭdiroj kaj Profetaĵoj pri la Fino de la Mondo" ["End of Days: Predictions and Prophecies about the End of the World"].
**Ferenc Krieg,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Krieg Ferenc** estis hungara pentristo.

Ferenc Krieg  Arkivigite je 2018-06-12 per la retarkivo Wayback Machine naskiĝis la 25-an de majo 1921 en Zalaegerszeg, li mortis la 4-an de marto 2013 en Szombathely.

Biografio
---------

Ferenc Krieg frekventis privatan lernejon pri pentro inter 1938 kaj 1940 en Budapeŝto. Liaj majstroj estis Tibor Gallé kaj Imre Révész (pentristo). Li plulernis en Belarta Altlernejo inter 1942-1945 de Rezső Burghardt, Róbert Berény, Móric Gábor kaj János Rozs. Post siaj studoj li faris diversajn laborojn, plej longe li estis geografo en geologia instituto. Ekde 1970 ĝis sia morto li vivis en Szombathely. Li partoprenis en geologia ekspedicio en Mongolio inter 1969-1970 kaj en 1973, kie li pentradis la pejzaĝojn kaj homojn. Li ricevis premion en 1949.

El solaj ekspozicioj
--------------------

* Pápa (1962)
* Szombathely (1974, 1981, 1997, 2001
* Körmend (1996)
* Budapeŝto (2007)

El kolektivaj ekspozicioj
-------------------------

* Budapeŝto (1949, 1961)
* Vieno (1992)
* Szombathely (1995–2003)

Elektitaj pentraĵoj
-------------------

* Piran
* Csendélet
* Velencei Rio

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun bildoj Arkivigite je 2018-06-12 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

* Kategorio Ferenc Krieg en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 613214
* VIAF: 196859295
 |
**Gornji Koncovčak,** germane **Ober-Konzewitsch** [konceviĉ], hungare **Felsővéghegy** [felŝOvEghedj] estas ne memstara vilaĝo en Kroatio, en distrikto Međimurje (provinco), en municipo de Sveti Martin na Muri. Gornji, ober kaj felső signifas: supra.

Bazaj informoj
--------------

* Areo:  km²
* Loĝantaro: 110
* Poŝtkodo: 40 313
* Aŭtokodo: ČK
* Telefonprefikso: +385 040
* 46° 29′ 50″ N 16° 22′ 15″ O﻿ / ﻿46.49722 °N, 16.37083 °O﻿ / 46.49722; 16.37083 (mapo)Koordinatoj: 46° 29′ 50″ N 16° 22′ 15″ O﻿ / ﻿46.49722 °N, 16.37083 °O﻿ / 46.49722; 16.37083 (mapo)

Situo
-----

Gornji Koncovčak situas inter montetoj en valo. Sveti Martin na Muri troviĝas je 3, Čakovec je 17 km-oj.

Historio
--------

La unua mencio pri la vilaĝo okazis en 1478 en formo *"Conceldol"*. La kampoj longe apartenis al estroj de Csáktornya. Ĝis Traktato de Trianon Felsővéghegy apartenis al Hungara reĝlando, al Zala (reĝa departemento), al distrikto de Csáktornya, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio. En 1941 la germana armeo okupis la regionon kaj post 10 tagoj transdonis ĝin al Hungario. Ĝis 1945 tio estis parto de Hungario, ekde 1991 de Kroatio.