recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Nitrogeno-13** (13N) estas radioaktiva izotopo de nitrogeno. Ĉiu atomkerno de la izotopo enhavas 7 protonojn kaj 6 neŭtronojn.

Nitrogeno-13 disfalas al karbono-13 per elektrona kapto. Ĝi havas duoniĝotempon de 9,965(4) minutoj.

Nitrogeno-13 povas aperi de disfalo de oksigeno-13 per elektrona kapto.

Nitrogeno-13 estas uzata en pozitrona emisia tomografio (PET). Pro sia duoniĝotempo ĝi devas esti farata en tiu loko kie PET estas plenumata. Ciklotrono povas esti uzata por ĉi tiu celo.

Nitrogeno-13 estas uzata por etikedigi amoniakajn molekulojn por PET.

Produktado
----------

La izotopo estas produktata per ĉi tiu reakcio:

16O + 1H → 13N + 4He
La protono 1H devas esti akcelita al kineta energio de proksimume 5,55 Mev aŭ malmulte pli multe.

La reakcio malliberigas energion konvertante ĝin en mason, entuta ripoza maso de la produktoj estas pli granda ol entuta ripoza maso de la fontaj komponantoj. Tiel bezonatas ke energio estu liverata, pro ĉi tio la protono devas alporti la superfluan energion por ke la reakcio okazu.

La energia diferenco estas reale 5,22 MeV, sed se la protono liveras nur ĉi tiun energion la produktoj devus esti formitaj sen kineta energio, sed reale pro tio ke movokvanto devas esti konservita, la centro de masoj de la produktoj devas moviĝi en la sama direkto en kiu flugis la protono, kvankam kun pli malgranda rapido, kaj do ilia kineta energio estas ne nulo. Pro tio la reala energio kiu bezonatas de la protono estas

*K =(1+m/M) |E|*

Rolo en stela kunfando
----------------------

13N en la CNO-ciklo.
Nitrogeno-13 ludas gravan rolon en la CNO-ciklo, kiu estas la domina fonto de energio en steloj pli pezaj ol la suno.

12C + 1H → 13N + γ + 1.95 MeV
13N → 13C + e+ + νe + 2.22 MeV
13C + 1H → 14N + γ + 7.54 MeV
14N + 1H → 15O + γ + 7.35 MeV
15O → 15N + e+ + νe + 2.75 MeV
15N + 1H → 12C + 4He + 4.96 MeV

Eksteraj ligiloj
----------------

* Retejo pri PET Arkivigite je 2006-02-14 per la retarkivo Wayback Machine de la Universitato de Melburno
La aŭstra publicisto **Gustav Adolf CANAVAL** naskiĝis la 5-an de aŭgusto 1898 en Linz kaj mortis la 26-an de novembro 1959 en Salcburgo.

Publika vivo kaj laboro
-----------------------

De 1934 ĝis 1936 li estis redaktisto de la magazino "Sturm über Österreich", 

Diligentaj ĵurnalistoj dumlabore poste ĝis 1938 ĉefa redaktoro de la populara gazeto "Telegraf". Ekde Anschluss ĝis la fino de la Dua mondmilito li enkarceriĝis en la koncentrejoj de Flossenbürg kaj Dachau. Li liberigitis el la malliberejo mallonge antaŭ la planita ekzekuto. Kune kun Max Dasch li estis en 1945 licenc-havanto kaj ĉefa redaktoro de la ĵus fondita ĵurnalo *Salzburger Nachrichten* (SN).

Li klopodis superi malnovajn ideologiajn kaj partiajn malamikecojn kaj strebis al la repaciĝo kun la antaŭaj simpatizantoj de naziismo. Krome li serĉis novajn vojojn de amikaj rilatoj ne nur inter Aŭstrio kaj Germanio sed ankaŭ kun aliaj najbaraj ŝtatoj. Laŭ la usona organizaĵo *Civilian Rights Organization* li fondis en Salcburgo asocion por la gardado de civitaj rajtoj. Ankaŭ tio gravis por la mensa demokratiigo de la eksaj nazioj en la juna Dua respubliko.

Konsekvence li honoritis en 1953 per la Granda Honora Insigno kaj postmilite li ricevis la Oran Medalon de elstaraj servoj por la Respubliko Aŭstrio. Omaĝe al li, la urbo Salcburgo nomis straton por Canaval en la urboparto Schallmoos en la jaro 1971-a.

Literaturo
----------

* Adolf Haslinger kaj Peter Mittermayr (eld.). *Salzburger Kulturlexikon*, Residenz Verlag, Salcburgo/Vieno 1987
* Friederike Zaisberger, Reinhard R. Heinisch: *Leben über den Tod hinaus … Prominente im Salzburger Kommunalfriedhof.* Mitteilungen der Gesellschaft für Salzburger Landeskunde, 23. Ergänzungsband, Selbstverlag der Gesellschaft, Salcburgo 2006
* R. Prandtstetten, *G. A. Canaval*, disertacio, Vieno 1971

Eksteraj ligiloj
----------------

* Hejmpaĝo de la ĵurnalo "Salzburger Nachrichten":


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 337821
* GND: 116437170
* VIAF: 8139572
* ISNI: 0000 0000 1319 0799
* SUDOC: 150651465
 |
**Navacepedilla de Corneja** [nabazepeDIlja dekorNEĥa] estas municipo en la centro-sudokcidento de la provinco Avilo, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al Komarko de El Barco de Ávila-Piedrahíta kaj al la jurisdikcia teritorio de Piedrahíta, en la sudokcidento de la provinco. La loknomo *Navacepedilla de Corneja* estas rilatebla etimologie al la rivero *Corneja* (korniko), kiu trafluas la teritorion per sia plej kruta fluejo.

Navacepedilla de Corneja en la provinco Avilo.
Panoramo.
Granitrokegoj. Fone Garganta de los Hornos.
Strateto de Navacepedilla de Corneja.
Montopasejo Chía [ĈIa].

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio estas formata de loĝlokoj Navacepedilla de Corneja kaj Garganta de los Hornos (popole konata kiel La Aldea -La Domaro-). Ĝi okupas totalan areon de 29,50 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 91 loĝantojn. Ĝi perdis 750 loĝantojn el la komenco de la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj. Ĝi distas 62 km de Avilo, provinca ĉefurbo.

Ĝi limas kun Villafranca de la Sierra, Casas del Puerto, San Martín de la Vega del Alberche kaj Garganta del Villar. Ĝi kuŝas sur la sudokcidenta deklivaro de La Serrota kaj sur la norda deklivaro de la Sierra de Villafranca, inter la fluejoj de Corneja kaj la rojo kiu venas el Montopasejo Chía [ĈIa]. Proksimume la duono de la teritorio estas protektita, formante parton de la natura loko *de Sierras de la Paramera y Serrota*.

La montopasejo Puerto Chía (1663 m) estas natura komunikilo inter la Valo de Corneja (Valdecorneja) kaj la Supra Valo de Alberche pere de ŝoseo inter Navacepedilla de Corneja kaj San Martín de la Vega del Alberche. Ĝi separas la montarojn de Villafranca kaj de La Serrota. Ĝi utilas kiel jurisdikcia limo inter Villafranca de la Sierra kaj San Martín de la Vega del Alberche.

Historio
--------

En Mezepoko okazis reloĝado. La areo apartenis al la Regno Kastilio. 

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj) kaj brutobredado (bovoj, ŝafoj kaj iom porko kaj kortobirdoj) kaj rilata komercado. Lastatempe kultura kaj rura turismo ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado). La preĝejo enhavas interesajn retablojn. Estas ankaŭ Ermitejo de Sankta Johano Baptisto en La Aldea, akvomuelejoj ĉe Corneja, interesa tipa placo kaj sektoroj de pavimpado de transmigra brutobredado.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Avilo

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 762947
* VIAF: 316734385
 |
**Nautla** estas komunumo en la meksika subŝtato Veracruz. La ĉefurbo de la komunumo estas Nautla. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 30 114.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 10023 loĝantojn. El tiuj estis 4860 viroj kaj 5163 virinoj. La komunumo havas surfacon de 358.6 kvadratkilometroj. La komunumo situas je 20 gradoj kaj 12 minutoj norda latitudo kaj 96 gradoj kaj 46 minutoj okcidenta longitudo. La meza alteco estas 10 metroj super la marnivelo.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 1995 en la komunumo vivis 9599 personoj. En la jaro 2000 temis pri 9798, do temis pri kresko / malkresko je 0.41 %. En la jaro 2000 (INEGI) en la komunumo vivis 8737 personoj, kiuj aĝis pli ol 5 jaroj. El tiuj 54 personoj parolis indiĝenan lingvon. Tio egalas al  % de la loĝantoj. 

Fontoj: Statistikoj de la INEGI

Eksteraj ligiloj
----------------

 Arkivigite je 2007-04-01 per la retarkivo Wayback Machine
El **gŭagŭankoo**[*mankas fonto*] (hispane *guaguancó*) estas ritmo, kiu originas de Havano (Kubo) koincide kun la nuligo de la sklaveco sur la insulo en 1886. La gŭagŭankoo estas unu el la formoj de la rumbo kaj entenas kunfandon de variaj profanaj ritoj afrikokubaj. La aliaj du gravaj variaĵoj de la rumbo estas *yambú* kaj *columbia*.

La ritmo kaj la danco
---------------------

La gŭagŭankoon, ĝenerale kun tekstoj de nekonataj aŭtoroj, akompanas tri kongaoj kaj iaspeca lignokesto perkutata per bastonetoj. Al la perkutinstrumentistoj aldoniĝas ĥoro, kiu respondas al solisto. La plej malnovaj komponaĵoj, nomataj "guaguancó del tiempo de España" [gŭagŭankoo el la hispana tempo], samtempas kun la fino de la kolonia epoko hispana en Kubo.

La dancantoj prezentas ĥoreografion, en kiu la viro persekutas la virinon per movimentoj plejalte erotikaj. Ŝi, kvankam en unua momento lin refuzas, je la fino tamen konsentas. Tiu ĉi ago, kiu prezentas la "konkeron" de virino fare de viro, ricevas la nomon el nombre del *vacuna[d]o* [vakcino].

Sinkretismo en la gŭagŭankoo
----------------------------

La gŭagŭankoo estas frukto de sinkretismo el influoj afrikaj kaj hispanaj. Ĉi-lastan oni precipe rimarkas en la apliko de tekstoj baziĝantaj sur decimoj. Laŭ diro de Mongo Santamaría, fama "rumbisto", la gŭagŭankoo ekestis, kima la afrikokubanoj provis kanti la flamenkon.

Referencoj
----------

1. ↑  Artikolo pri gŭagŭankoo

Vidu ankaŭ
----------

* Kuba muziko
**Navajún** [nabaĤUN] estas vilaĝo kaj municipo de Rioĥo (norda Hispanio), nome en la sudorienta Komarko de Cervera, ene de la komarkaro Malsupra Rioĥo, en la orienta triono de la regiono laŭ vertikala divido (orient-okcidente). La loko famas pro mino de pirito kiu estas ekspluatata por ornamaj celoj.

La municipa teritorio de Navajún, en la plej sudoriento de la regiono.

Geografio
---------

Navajún estas en montara areo sur la supra valo de la rivero Alhama. Navajún estas tre aparta loĝloko kiu havas komunikadon nur laŭ la regiona ŝoseo LR-390, kiu komunikas nordoriente kun Valdemadera kaj sude kun Valdeprado, en le provinco Sorio.

Historio
--------

Ermitejo.
Ekzemplero de pirito elfosita en la mino de Navajún (95 mm x 78 mm; ĉefa kristalo: 31 mm de eĝo. Pezo 512 g).
La plej frua mencio aperis en 1381, ĉe donacoj de Henriko la 2-a de Trastámara favore al la navara kavaliro Juan Ramírez de Arellano pro ricevita apogo en la lukto kontraŭ Pedro la 1-a de Kastilio. En 1846, Navajún aperis menciita kiel domaro apartenanta al Aguilar del Río Alhama, donita kun tiu al Ramírez de Arellano, senjoro de Kameroj, en 1381, fare de la reĝo Johano la 2-a kiel rekompenso. Ĝis 1842 la nomo estis foje literumita Navajón.

En la *Diccionario geográfico-estadístico-histórico de España y sus posesiones de Ultramar* de Pascual Madoz, publikigita inter 1845 kaj 1850, oni diras, ke Navajún havis tiam 76 domojn ĉe kvar stratoj, urbodomo, prizono kaj bazlernejo, krom banlokoj; oni produktis cerealojn kaj oni bredis ŝafojn kaj iom da kaproj; krome estis ĉasado de birdoj.

En 1965 oni malkovris ĉe la loko kuŝejon de piritoj, kies produkto gravas kiel referenco de kolektismo kaj mineralogio.​ 

La rura elmigrado okazis ĝenerale en multaj apudaj loĝlokoj laŭlonge de la 20-a jarcento, kaj same ĉe Navajún, kie oni malaltiĝis el 336 ĝis nunaj 10.

Aktualo
-------

Navajún estas inter la municipoj kun malplej da loĝantoj en la tuta Hispanio, kun Valdemadera, la toleda Illán de Vacas (6 loĝantoj en 2007) kaj samsenhoma kun Villarroya en Rioĥo kaj Jaramillo Quemado en Burgoso. Estas polmoludejo kaj domo por rura turismo. 

La ekonomio estis bazata ĉefe sur la agrikulturo kaj brutobredado. Krome estas rura turismo. 

Vizitindaĵoj estas la preĝejo, la ermitejo, kaj naturaj lokoj, la mino, iknitoj ktp.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de Rioĥo

Notoj
-----

1. ↑   Historia (España), Real Academia de la; Govantes, Ángel Casimiro de (1846). *Diccionario geográfico-histórico de España*. Imprenta de los Sres. Viuda de Jordán e Hijos.
2. ↑   León, Junta de Castilla y (2010). «Biblioteca Digital de Castilla y León». bibliotecadigital.jcyl.es. Konsultita la 16an de Majo 2021.
3. ↑  «Mina de piritas de Navajún - Lugar de interés». La Rioja Turismo@es. Konsultita la 29an de Septembro 2022.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 796997
 |
**Goĝra** (urdue گوجرہ‎) estas urbego en provinco Panĝabo (Pakistano), en kantono de Toba Tek Sing, kie ĝi estas sidejo de la samnoma distrikto.

Lernejo en Goĝra

Bazaj informoj
--------------

* areo: km²
* supermara alteco: 465 m
* loĝantaro: 174,860 (2017 )
* horzono: UTC+ 5 (PKT)
* poŝtkodo: 36120
* telefonkodo: +9246

Geografio
---------

Goĝra situas 32 kilometrojn norde de Toba Tek Sing, 50 kilometrojn de Fajsalabado, 125 kilometrojn de Burevala, 157 kilometrojn de Vehari, 170 kilometrojn de Lahoro.

Historio
--------

Goĝra estis establita en 1896, kiam la koloniigo de Fajsalabado komenciĝis. La fervoja linio el Fajsalabado estis konstruita en 1899. La urbo ricevis la statuson de "sciigita areo" en 1904 kaj municipo en 1925. En 1947 Barato kaj Pakistano atingis sendependecon. Tumultoj kaj loka batalado sekvis la rapidan retiron de la britoj. El Goĝra hinduoj kaj sikoj migris al Barato, dum islamaj rifuĝintoj el Barato alvenis ankaŭ tien. En 1982 Goĝra iĝis distrikta ĉefurbo.

Domo en Goĝra

Ekonomio
--------

Goĝra estas centro de kultivitaj teroj, la urbo mem estas konata pro la merkato por monkultivaĵoj, sed estas ankaŭ kun muelejoj, kiuj prilaboras sukeron, farunon kaj kuiroleon. La ĉirkaŭa irigaciita kamparo produktas kotonojn, tritikojn, sukerkanojn, legomojn kaj fruktojn. 

En Goĝra kelkaj kolegioj kaj aliaj lernejoj funkcias.

Loĝantaro
---------

Malnova akvoturo en Goĝra

Loĝantaro| 1906 | 1961 | 1972 | 1981 | 1998 | 2010 | 2017 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 2 589 | 29 665 | 41 975 | 68 000 | 114 967 | 157 863 | 174 860 |

Inter 1998 kaj 2017 la averaĝa jara kresko estis 2.1% (sub la nacia mezumo de 2.4%).

Klimato
-------

Goĝra havas senpluvan klimaton, la musono portas pluvojn en julio kaj aŭgusto. Tio kaŭzas inundojn en certaj lokoj, kiuj daŭras kelkajn tagojn.

Trafiko
-------

Goĝra situas laŭ flanka fervoja linio inter Fajsalabado kaj Toba Tek Sing. Ĉefŝoseo mankas ĉe Goĝra, sed vojaj ligoj estas al la menciitaj urbegoj, krome estas aliaj du vojoj al aliaj urboj. En Fajsalabado internacia flughaveno funkcias.

Vidindaĵoj
----------

* moskeo

Fontoj
------

* WikiTrans
**Castronuevo de Esgueva** [kastroNŬEbo desGEba] estas municipo en la nordoriento de la provinco Valadolido, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko *Valle del Esgueva* (Valo de Esgeva) en la nordoriento de la provinco. *Castronuevo de Esgueva* estas etimologie komprenebla kiel *Nova Kastrumo (kastelo, fortikaĵo) de E.*. 

Castronuevo de Esgueva en la provinco Valadolido.
La *Valle del Esgueva* de la provinco Valadolido, ruĝe, nordoriente.
Peeĝejo.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio estas formata de unusola loĝloko, okupas totalan areon de 29,44 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 379 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, sed en la lastaj jardekoj akiris loĝantaro pro proksimeco al la provinca ĉefurbo kaj kreado de aparta domaro de novaj loĝejoj nome Urbanización Los Álamos (La Poploj). Ĝi distas 15 km de Valadolido, provinca ĉefurbo, kio ebligas facilan komunikadon kaj servojn.

Ĝia municipa teritorio estas trapasata de la rivero Esgueva.

Historio
--------

En Mezepoko okazis reloĝado eble ĉirkaŭ la 9-a jarcento. La areo apartenis al la Regno Leono kaj poste al la Regno Kastilio. 

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj, vitejoj, kaj beto) kaj brutobredado kaj rilata komercado. Lastatempe kultura kaj rura turismo ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado). 

De la historia pasinteco restis vizitindaj vidindaĵoj el kiuj menciindas la preĝejo de la 15a-17a jarcentoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Valadolido

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 765146
 |
Interno de la kaverno
**Biserujka** estas stalaktita kaverno, longa 110 m kaj situanta 12 m sub la tersurfaco, sur la krota insulo Krk. Ĝi troviĝas en la komunumaro de Dobrinj, rekte ĉe la eta komunumo Rudine super la golfo de Slivanjska. La kaverno situas iomete deflanke de maldensa makisa areo, kiun karakterizas multaj dolinoj.

La kaverno kun tri ĉambroj estis malkovrita antaŭ ĉ. 100 jaroj. Oni establis fortigitajn vojojn kaj elektran lumigon en kaj al la turisma vidindaĵo. Vizito eblas nur en organizita gvido, kiu okazas ĉiujn 15 minutojn dum la turisma sezono. La temperaturo en la kaverno varias de 10 ĝis 13 celsius-gradoj. Parto de la stalaktitoj estis damaĝita fare de suvenir-kolektaj vizitantoj. Parte, la muroj estas fulgaj, ĉar komence oni lumigis la kavernojn per torĉoj.

La malantaŭa ĉambro havas la nomon „Cipresa ĉambro", ĉar la stalagmitoj tie montras similecon al cipresoj.

En la ĉambro ĉe la enirejo, oni trovis plurmiljaran skeleton de urso.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Biserujka en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Krkinfo.com Biserujka Arkivigite je 2012-05-13 per la retarkivo Wayback Machine
**Pál Tallós** [talOŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Tallós Pál** estis hungara inĝeniero, botanikisto, entomologo.

Pál Tallós  naskiĝis la 26-an de marto 1931 en Ĉeĥoslovakio en Bratislavo. Li mortis la 25-an de januaro 1968 en Hungario en Sárvár.

Biografio
---------

Pál Tallós apartenis al la hungara minoritato en Ĉeĥoslovakio. Li frekventis mezlernejon en Šamorín, liceon en Pápa, poste li akiris diplomon en arbara altlernejo de Sopron en 1953. Inter 1954 kaj 1957 li havis postenon en Bakony, poste li laboris 2 jarojn en arbara instituto en Sopron, fine ĝismorte en simila instituto jam en Budapeŝto. La frua morto baris lian kandidatiĝon. Li okupiĝis precipe pri pinoarbaroj, kie li kolektis ekzemple papiliojn de Bakony. Li havis edzinon, kiu naskis filinon.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *A pápakovácsi láprét növénytársulásai és fásítása* (1954)
* *Két fenyőfői erdőtípus lepketársulásának vizsgálata, tekintettel a károsítókra* (1958)
* *Angaben und Bemerkungen zur Flora und zur Pflanzengeographie des Bakonygebirges* (1961) - kun aliaj
* *A felsőnyírádi erdő láp- és ligeterdei* (1968) - kun iu alia
* *Vegetációtanulmányok a felsőnyírádi erdőben* (1973)

Memorigiloj
-----------

* memortabulo en Zirc (1982)
* arbara vojeto en Pápa (2003)
* kelke da papiliospecoj portas lian nomon

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Castromembibre** [kastromemBIbre] estas municipo en la okcidento de la provinco Valadolido, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko *Montes Torozos* en la centrokcidento de la provinco. *Castromembibre* estas etimologie komprenebla kiel *Fortikaĵo de Bembibre* alude al urbo Bembibre de Leono de kie venis reloĝantoj; prie figuras en la blazono la kruco de Templanoj kiu sidejis en Bembibre.

Castromembibre en la provinco Valadolido.
La *Montoj Torozos* de la provinco Valadolido, flave, okcidente.
La preĝejo.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio estas formata de unusola loĝloko, okupas totalan areon de 16,60 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 53 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn pro migrado al urbaj areoj. Ĝi distas 57 km de Valadolido, provinca ĉefurbo.

Historio
--------

En Mezepoko okazis reloĝado. La areo apartenis al la Regno Leono kaj poste al la Regno Kastilio. 

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj: tritiko, sekalo) kaj brutobredado kaj rilata komercado. Lastatempe kultura kaj rura turismo ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado).

De la historia pasinteco restis vizitindaj vidindaĵoj el kiuj menciindas la preĝejo. De la iama kastelo, kiu ekzistis sur aparta monteto, restas nur kelkaj ŝtonoj, sed la lokanoj plue nomas "kastelo" tiun monteton.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Valadolido

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 764593
 |
**Castro de Fuentidueña** [KAStro defŭentiDŬEnja] estas municipo en la nordoriento de la provinco Segovio, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la distrikto *Partido Judicial de Sepúlveda*. *Castro de Fuentidueña* estas komprenebla etimologie kiel Fortikaĵo de Fuentidueña, alude al iama ĉefa urbo. 

Castro de Fuentidueña en la provinco Segovio.
Preĝejo de Castro de Fuentidueña.
Pordego de la preĝejo de Castro de Fuentidueña.

Geografio
---------

Ĝia ebeneca municipa teritorio okupas totalan areon de 19,72 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 47 loĝantojn. Ĝi perdis multajn loĝantojn dum la dua duono de la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte 60 el la jaro 2000 kaj 330 el la 1950-aj jaroj, do preskaŭ la tuton. 

Ĝi distas 77 km de Segovio, provinca ĉefurbo; ĝi limas kun municipoj Fuentesoto, Torreadrada, Tejares, Castrojimeno kaj Cobos de Fuentidueña.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj kaj vitejoj) kaj brutobredado (ŝafoj) kaj rilata komercado. Lastatempe funkciado de servoj plej ekgravis, kune kun piedirado tra naturaj lokoj. De la historia pasinteco restis diversaj vizitindaj vidindaĵoj kiel la preĝejo.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Segovio

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 768179
 |
**Jenő Vángel,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Vángel Jenő** estis hungara zoologo, instruisto, profesoro.

Jenő Vángel  naskiĝis la 16-an de aprilo 1864 en Perkáta, li mortis la 29-an de decembro 1917 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Jenő Vángel frekventis gimnazion en Budapeŝto, poste li akiris diplomon en Reĝa Universitato de Budapeŝto en 1886. Post siaj studoj li estis samloke asistanto de Tivadar Margó. Kelkfoje li studvojaĝis (ĉefe proprakoste) al institutoj, muzeoj de okcidenta Eŭropo. En 1892 li estis nomumita privata profesoro, post 4 jaroj vickatedrestro. En 1900 li ekinstruis en lernejo, post jardeko li estis lernejestro. Li okupiĝis komence pri papilioj, poste sponguloj.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Adatok Kocsóc és környéke lepkefaunájához* (1885)
* *Az édesvízi mohaállatok* (1894 - premiita)
* *Nagy Képes Természetrajz. Állattan* (1899) - kunredaktoro
* *Természetrajz a népiskolák V. oszt. számára 70 ábrával* (1906, 1908 - kun iu alia)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
Grabovo situas en la mapo en la verda municipo
mapo pri municipo Beočin
Serba ortodoksa preĝejo de Grabovo
**Grabovo,** serbe **Грабово,** hungare **Garáb** estas vilaĝo en Serbio, en aŭtonomio Vojvodino, en Srem (regiono), en distrikto **Suda** Baĉka, en municipo de Beoĉin.

Bazaj informoj
--------------

* 45° 10′ 16″ N 19° 36′ 28″ O﻿ / ﻿45.17111 °N, 19.60778 °O﻿ / 45.17111; 19.60778 (mapo)Koordinatoj: 45° 10′ 16″ N 19° 36′ 28″ O﻿ / ﻿45.17111 °N, 19.60778 °O﻿ / 45.17111; 19.60778 (mapo)
* Areo: 14  km²
* Alto super marnivelo: 220-280 m
* Loĝantaro: 2820
* Poŝtkodo: 26344
* Telefonprefikso: +381 13
* Aŭtokodo: NS

Situo
-----

Grabovo situas en Fruŝka Gora fine de sakovojo. Danubo troviĝas 5 km-ojn.

Historio
--------

Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Habsburga Imperio, al Szerém. Post la 1-a mondmilito la loko apartenis al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio. Dum la 2-a mondmilito la faŝistoj murdis 151 da loĝantoj. En 2002 loĝis en Grabovo 138 homoj, (serboj 135 (98 %), unusolaj kroato kaj slovako. Vilaĝservoj estas ambulanco, drinkejo, vendejo.

Vidindaĵoj
----------

* ortodoksa serba ruina preĝejo

Vidu ankaŭ
----------

* Strukturo de Vojvodino

Ĉefplaco de Grabovo

* Kategorio Grabovo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Castrillo de la Guareña** [kasTRIljo] estas municipo de la provinco Zamoro, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al La Guareña en la plej sudoriento de la provinco. *Castrillo de la Guareña* estas tradukebla etimologie al *Fortikvilaĝeto de la Guareña* pro samnoma rivero. 

Ĝia municipa teritorio estas formata de unusola loĝloko, okupas totalan areon de 21,91 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 116 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 400 loĝantojn ekde la mezo de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. Ĝi distas 53 km de Zamoro, provinca ĉefurbo. Ĝi limas kun Fuentelapeña, Vadillo de la Guareña, Torrecilla de la Orden (provinco Valladolid) kaj Cañizal.

Estas prahistoriaj kaj romiaj restaĵoj, sed la setlejo mem fondiĝis en la 12-a jarcento. Ĝi apartenis al la Ordeno de Sankta Johano. En postaj jarcentoj suferis pro militoj kaj ĉefe dum la Hispana Milito de Sendependigo kiam la domaro estis incendiita de francoj. 

La tradiciaj agrikulturo (cerealoj, beto, vitejoj) kaj brutobredado (bovoj kaj ŝafoj) lastatempe iom dekadencis, sed pluas. Lastatempe rura turismo ekgravis.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de Provinco Zamoro


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 753907
* VIAF: 316736029
 |
**Getsemano,** (el la aramea signifanta olivmuelilo) estas eta olivarbaro apenaŭ ekstere de la antikva parto de la urbo Jerusalemo ĉe la Olivarba monto, en kiu Jesuo Kristo, laŭ la kvar evangelioj kaj diversaj apokrifaĵoj, retiriĝis post la lasta vespermanĝo antaŭ esti perfidita de Judaso kaj arestita.

Laŭ evangelioj
--------------

Post la vespermanĝo Jesuo iris kun la apostoloj tien:

"Parolinte tiujn vortojn, Jesuo foriris kun siaj disĉiploj trans la torenton Kidron, kie estis ĝardeno, en kiun li eniris" (Jo 18,1).

"Tiam venis Jesuo kun ili al loko nomata Getsemane, kaj diris al siaj disĉiploj: Sidiĝu ĉi tie dum mi iros tien por preĝi" (Mt 26,36).

"Kaj ili venis al loko, kies nomo estas Getsemane, kaj diris al siaj disĉiploj: Sidu ĉi tie dum mi preĝos" (Mr 14,32).

"Kaj elirinte, li iris laŭ sia kutimo al la Monto Olivarba, kaj la disĉiploj lin sekvis" (Lk 22,39).

En tiu loko, dum la disĉiploj dormas, li preĝas: "Ho Patro mia, se povas esti, ĉi tiu kaliko pasu for de mi; tamen ne kiel mi volas, sed kiel Vi volas" (Mt 26,39). Kaj alvenis Judaso, kiu lin kisis; kaj oni lin arestis.

La kristanaj tradicioj
----------------------

La ĝardeno Getsemano estis ĉiam celo de kristanaj pilgrimantoj. Ĝi estis vizitita en 333 de la anonimulo de Bordeaux kiu ĝin priskribas en sia *Itinerarium Budigalense*; Eŭsebio el Cezarea en sia *Onomasticon* citas la lokon Getsemano "situantan en la Olivarbara Monto... kien fideluloj kutimas iri por preĝi".

La loko, fine, estis akirita de la franciskana frataro kiu protektis la ĝardenon konservante eĉ la miljarajn olivarbojn, kie ili establis sanktejon.

En la artoj
-----------

La loko Getsemano kie disvolviĝis diversaj epizodoj de la pasiono de Jesuo, inspiris artajn verkojn, literaturajn kaj pentrajn kaj skulptajn. Ekzemple

• La kiso de judaso - de Giotto

• Agonio en la Getsemano - de Andrea Mantegna

Vidu ankaŭ
----------

* Pasiono de Jesuo
* Kiso de Judaso
* Sangaj gutoj

Historio pri Olivarbara Monto
-----------------------------

La romiaj soldatoj surkampiĝis sur la Olivarbara Monto dum la sieĝo de la urbo Jerusalemo en la jaro 70 dum la unua juda milito. Tiu sieĝo konkludiĝis kun la detruo de la urbo kaj aparte de la Dua Templo.

En la libro de Zeĥarja la Olivarba Monto estas priskribita kiel la loko el kiu Dio komencos revivigi la mortintojn ĉe la mondofino. Pro tio hebreoj celis esti entombigitaj sur tiu monto: fakte, ankoraŭ hodiaŭ en la loko situas enterigejo.

Nun en la monto, najbare de Getsemano, troviĝas diversaj kristanaj monumentoj.

* Getsemano en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Getsemano en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Referencoj
----------

* Samartikolo en la itala
* Samartikolo en la franca
* Samartikolo en la hispana

Eksteraj ligiloj
----------------

* Turismo en Jerusalemo
* Ilustraĵoj pri Getsemano
**Castrocalbón** [kastrokalBON] (Castrucarbón, en asturleona de La Valdería) estas municipo de la provinco Leono, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko *Tierra de La Bañeza* (Tero Banjeza), en la suda centro de la provinco. *Castrocalbón* estas areo kie estas parolata la leona lingvo.

Komarkoj de la provinco Leono; *La Bañeza* sude, centre, violkolora.
Ruino de la kastelo.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio estas formata de la loĝlokoj Calzada de la Valdería, Castrocalbón, Felechares de la Valdería kaj San Félix de la Valdería, okupas totalan areon de 88,30 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 940 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 1 400 loĝantojn el la mezo de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. Ĝi distas 69 km de Leono, provinca ĉefurbo.

Historio
--------

Estas atestaĵoj de antaŭromia (eĉ el Paleolitiko) kaj romia loĝado; en Mezepoko okazis reloĝado. Alfonso la 7-a kreis la senjorlandon de Castrocalbón en 1152 kun propra foruo. La areo apartenis al la Regno Leono kaj poste suferis pro la Milito de Hispana Sendependiĝo.

Tradiciaj enspezofontoj estas agrikulturo (terpomoj, beto, fazeoloj, cerealoj, maizo) kaj brutobredado, krom fungokolektado. Lastatempe kultura kaj rura turismo plie ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado).

Bildaro
-------

* Ruino de la kastelo.Ruino de la kastelo.
* Ermitejo.Ermitejo.
* Preĝejo.Preĝejo.
* Ferponto.Ferponto.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de Provinco Leono

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 758382
* VIAF: 316733469
 |
**Getlink**, antaŭe **Eŭrotunelo** (*Eurotunnel*, prononcata angle [JUrotanl], france [erotiNEL]) estas societo brita-franca, kiu ekspluatas koncesion pri utiligo de la Manika Tunelo, fervoja tunelo inter Kalezo kaj Folkestone.

Foje tiu nomo estas uzata ankaŭ por tiu tunelo.

La societo estis fondita en 1986 je 55 jaroj (1987–2042).
En 1993 la daŭro estis plilongigita al 65 jaroj, en 1999 al 99 jaroj.
La societo estas akcia kaj komercatas en la borsoj de Bruselo, Londono kaj Parizo.

Eŭrotunelo zorgas pri la personaj trajnoj Eurostar inter Londono, Bruselo kaj Parizo, pri la navedaj trajnoj *le shuttle* (prononco laŭplaĉa) kaj pri la vartrajnoj de la franca fervoja kompanio SNCF kaj de la angla-kimra-skota kompanio EWS inter Francio kaj Anglio.

Pro la altiĝintaj konstru-kostoj de la tunelo la societo havas grandajn ŝuldojn,
kies jaraj interezoj superas duonon de ĝia jara buĝeto.
Ĝiaj akcioj, kiuj en 1987 valoris 35 francajn frankojn (5,83 eŭroj), intertempe (30-a de majo 1989) atingis 13,95 eŭrojn, sed de 1995 malsuperas unu eŭron.

Vidu ankaŭ
----------

* Manika Tunelo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Getlink en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Getlink en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo
**Castroponce** [kastroPONze] (ankaŭ Castroponce de Valderaduey) estas municipo en la nordo de la provinco Valadolido, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko *Tierra de Campos* en la nordo de la provinco. *Castroponce* estas etimologie komprenebla kiel *Fortikaĵo de Ponce* alude al iama loĝanto.

Castroponce en la provinco Valadolido.
La *Tierra de Campos* de la provinco Valadolido, viole, norde.
Preĝejo.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio estas formata de unusola loĝloko, okupas totalan areon de 25 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 148 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn el la 1950-aj jaroj pro migrado al urbaj areoj. Ĝi distas 74 km de Valadolido, provinca ĉefurbo.

Historio
--------

Estas antaŭromiaj kaj romiaj restaĵoj. En Mezepoko okazis reloĝado. La areo apartenis al la Regno Leono kaj poste al la Regno Kastilio. Dekomence, la kastelo de Castroponce estis unu el la fortikaĵoj de la defendlinio de la Regno Leono kontraŭ Kastilio,​ ĉe la landlimo inter ambaŭ regnoj fiksita de la Traktato de Fresno-Lavandera en 1183. Tamen, poste, en 1196 la kastelo estis konkerita de la kastiliaj trupoj de Alfonso la 8-a. Poste, jam en la Moderna Epoko, Castroponce estis integrita en la provinco Leono, kiel registrita en la 18-a jarcento fare de Tomás López en *Mapa geográfico de una parte de la Provincia de León*. Tamen, kiam oni restrukturigis la provincojn kreante la aktualajn en 1833, Castroponce ekformis parton de la provinco Valadolido, kaj tiel ekintegriĝis en la regiono *Castilla la Vieja*.​

En 1961 vintre, la malsupra parto de la municipo detruiĝis pro la inundo fare de la rivero Valderaduey; poste oni konstruis la *Pueblo Nuevo* (Nova Vilaĝo), ĉe la antaŭa, pro kio en la aktualo ĝi estas komponita de du vilaĝoj: nome la Malnova kaj la Nova. 

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj) kaj brutobredado kaj rilata komercado. Lastatempe kultura kaj rura turismo ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado).

De la historia pasinteco restis vizitindaj vidindaĵoj el kiuj menciindas la preĝejo (trinava kaj kun gravaj pentraĵoj kaj skulptaĵoj) kaj la festoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Valadolido

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 763804
 |
**Jenő Tettamanti,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Tettamanti Jenő** estis hungara inĝeniero, profesoro. Lia nepo estis Béla Tettamanti (karikaturisto).

Jenő Tettamanti  naskiĝis la 14-an de aŭgusto 1883 en Budapeŝto. Li mortis la 21-an de aŭgusto 1959 en Dorog.

Biografio
---------

Jenő Tettamanti frekventis mezlernejon en sia naskiĝurbo, poste li akiris diplomon en Reĝa Teknika Universitato palatino József en 1905. Post siaj studoj li estis memvola soldato unu jaron, inter 1907-1913 li havis postenon en signifa fabriko en Budapeŝto. En 1913 li ekinstruis en minada kaj arbara Mineja kaj Arbara Altlernejo de Selmecbánya. Post la 1-a mondmilito li sekvis la altlernejon al Sopron, kie li estis rektoro inter 1924-1926, bibliotekestro inter 1930-1952. Li estis transmetita al instituto al Budapeŝto en 1952. Post 2 jaroj li pensiuliĝis, en 1959 li doktoriĝis. Li ricevis premiojn dum la socialismo.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Gőzszállítógépek dinamikai viszonyai* (1921)
* *A szállítókötelekre vonatkozó hazai és külföldi bányahatósági rendelkezések összehasonlítása és bírálata* (1930)
* *Nagynyomású centrifugális szivattyúk és bányavízmentesítő telepek* (1940)
* *A jellemző értékek szerepe a bányavízmentesítések főkamráinak telepítésénél* (1950)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 109-a paĝo)
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 175-a paĝo)
* hungarlingva biografio kun foto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 561910
* VIAF: 121492360
* ISNI: 0000 0000 7926 2628
 |
**Orkestro Etiopio** estis etiopia muzikensemblo formita en 1963 de la etiopi-usona komponisto kaj etnomuzikologo Halim El-Dabh (naskiĝis en Egipto en 1921). La grupo, kiu estis fondita en Addis Abebo, konsistis el 30 tradiciaj instrumentistoj, kantistoj kaj dancistoj el multaj diversaj etiopiaj regionoj kaj etnaj grupoj (inkluzive Amharoj, Tigrajoj, Oromoj, Veletaoj kaj Gimiraoj). Ĝi estis la unua ensemblo de ĝia tipo, ĉar ĉi tiuj diversaj instrumentistoj kaj etnaj grupoj antaŭe neniam ludis kune.

Superrigardo
------------

Ĝiaj ĉefaj instrumentoj inkluzivis *krar* (meznivela liro), *masenqo* (unu-ŝnura violono), *begena* (granda liro), *ŭaŝint* (fluto kun fingraj truoj), *embilta* (fluto sen fingraj truoj), *malakat* (rekta trumpeto), *kabaro* (tamburo) kaj aliaj perkutadaj instrumentoj. Okaze ĝi ankaŭ uzis la *tom*, kiu similas al la mbira muzikinstrumento.

Diskaro
-------

Albumoj
* Orkestra Etiopio: Blua Nile Grupo (1969, Taktaj Rekordoj)
* *Orkestra Etiopio* (1973 aŭ 1974, Blua Nile Rekordoj)

Eksteraj ligiloj
----------------

* (angla) Intervjuo kun Kay Kaufman Shelemay Arkivigite je 2012-02-17 per la retarkivo Wayback Machine de *Afropop Tutmonde*
* (angla) PopMatters recenzo
**Jadwiga Kaczyńska**, fraŭline Jasiewicz (naskiĝis la 31-an de decembro 1926 en Starachowice, mortis la 17-an de januaro 2013 en Varsovio) estis pola filologino, la patrino de Jarosław kaj Lech Kaczyński.

Vivo
----

Dum la germana okupado estis flegistino de Grizaj Taĉmentoj en la regiono de Kielce, loĝis ĉe geavoj en forstejo. Ŝi estis skoltistino en taĉmento je la nomo de Emilia Plater. De 1944 laboris en kirurgia fako de la urba malsanulejo. En 1946 finis la 1-an Ĝeneralklerigan Liceon je la nomo de Tadeusz Kościuszko en Starachowice.

En 1948 edziniĝis al Rajmund Kaczyński, leŭtenanto de Pola Enlanda Armeo, partoprenis varsovian ribelon.

En 1949 naskis ĝemelojn Jarosław kaj Lech. Post fino de studoj pri la pola lingvo ekde 1953 laboris en Instituto de Literaturaj Esploroj de PAN kaj kiel instruistino de la pola lingvo.

Publikaĵoj
----------

Ŝi estas aŭtorino de la verkoj:

* Leon Kruczkowski. *Monografia bibliograficzna* (Monografio bibliografia), Wrocław 1992
* Jan Józef Lipski. *Monografia bibliograficzna*, Warszawa 2001
* *Moja prawdziwa historia* (Mia vera historio), Warszawa 2004 (kune kun rememoroj de Wojciech Fibak).

Kunaŭtorino de *Słownik pseudonimów pisarzy polskich XV wieku* (Vortaro de pseŭdonomoj de polaj verkistoj de la 20-a jarcento) – 1970, Wrocław 1994. Ŝi verkis antaŭparolon por dramo de Leon Kruczkowski *Niemcy* (Germanoj) de 1983.

Premioj kaj distingoj
---------------------

En 2005 estis honorigita per titolo Homo de la Jaro de gazeto "Życie Warszawy" pro kreo de la hejmo, en kiu naskiĝis la mondo de valoroj ŝanĝiĝantaj Pollandon.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Jadwiga Kaczyńska en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Mia hejmo, mia Eŭropo. La alfabeto de Jadwiga Kaczyńska
* Katarzyna Kozłowska parolas kun Jadwiga Kaczyńska
* Intervjuo kun Jadwiga Kaczyńska Arkivigite je 2011-05-11 per la retarkivo Wayback Machine
* Domo de familio Kaczyńscy


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 426131
* GND: 140997679
* LCCN: n93031067
* VIAF: 59300196
* ISNI: 0000 0001 0977 1707
* SUDOC: 067112722
* BNF: 144199515
 |
En PIV la du unuaj signifoj de la termino **orkestro** ne tiom rilatas al muziko, sed al arkitekturo, nome por parto de la helena teatro, kie staris la ĥoro kaj por la responda parto de moderna teatro, kie sidas la muzikistoj, akompanantaj la aktorojn.

Laŭ Francisko Azorín **orkestro** estas *Parto de la antikva greka teatro, inter la sceno k. la amfiteatro, kie la ĥoro kantis k. ludis ĉirkaŭ la arao de Dioniso. Parto de la moderna teatra ĉambrego, inter la aktorejo k. la publikejo, por la muzikistaro.* Li indikas etimologion el la greka *orĥestra*, el *orĥeistai* (danci) kaj de tie la latina *orchestra*.

Vidu ankaŭ
----------

* Orkestro
* Partero

Notoj
-----

1. ↑  NPIV,  Alirita la 5an de Januaro 2018.
2. ↑  Francisko Azorín, arkitekto, Universala Terminologio de la Arkitekturo (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 154.
3. ↑  Azorín, samloke.

Bibliografio
------------

* *Histoire sommaire illustrée de la littérature grecque*, Paris, J. de Gigord, 1934, 176 p.
**Encinedo** [enziNEdo] estas municipo de la provinco Leono, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko La Cabrera, en la sudokcidento de la provinco. *Encinedo* estas etimologie rilatebla al *Anzinaro*. Temas pri areo kie oni parolas la hispanan, la leonan kaj la galegan.

Komarkoj de la provinco Leono; La Cabrera plej sudokcidente, helverde.
Ĝia municipa teritorio estas formata de la loĝlokoj Ambasaguas, La Baña, Castrohinojo, Encinedo, Forna, Losadilla, Quintanilla de Losada, Robledo de Losada, Santa Eulalia de Cabrera kaj Trabazos, okupas totalan areon de 195,01 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 661 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 1 700 loĝantojn el la mezo de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. Ĝi distas 140 km de Leono, provinca ĉefurbo.

Estas atestaĵoj de romia loĝado rilata al la orminado; en Mezepoko okazis reloĝado. Ĝi apartenis al la Regno Leono kaj suferis pro la militoj kontraŭ Portugalio kaj pro la Milito de Hispana Sendependiĝo. En la jaroj tuj post la Hispana Enlanda Milito la tuta areo de La Cabrera estis rifuĝejo de kontraŭfrankisma gerilo kaj tial okazis oftaj konfliktoj de policaj civilgvardianoj kontraŭ gerilanoj kaj apogantoj.

Tradiciaj enspezofontoj estas agrikulturo, brutobredado kaj ĉasado. Lastatempe kultura kaj rura turismo plie ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado).

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de Provinco Leono

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 756832
 |
**Encinacorba** [enzinaKORba] estas municipo de Hispanio, en la sudokcidento de la komarko *Campo de Cariñena* kies ĉefurbo estas Cariñena mem, en la sudo de la Provinco Zaragozo (regiono Aragono). La loknomo *Encinacorba* estas popoletimologie subkomprenata kiel "kurba anzino", kaj tial en la muncipa blazono aperas anzino kun kurbiĝinta trunko. Tamen plej verŝajne la etimologio estas alia (vidu sube ĉe Historio).

Geografio
---------

Encinacorba estas municipa teritorio en la sudokcidento de la komarko Campo de Cariñena sude de tiuj de Aguarón kaj de Cosuenda, kiuj okupas la okcidenton de la komarko. Ĝi estas ĉe montaro Sierra de Algairén, apartenanta al la Iberia Sistemo. 

La loĝloko Encinacorba mem estas je 55 km sudokcidente de Zaragozo, provinca kaj regiona ĉefurbo kaj je 7 km de Cariñena, je 762 msm. Ĝi estas sudokcidente de Cariñena kaj pli proksima al Paniza sed sen rekta ŝosea konekto kaj tiel oni devas iri norden al Cariñena kaj poste sude al Paniza laŭ la nacia ŝoseo N-330 aŭ laŭ la aŭtoŝoseo *Autovía Mudéjar*.

Historio
--------

La konkero de la areo el islamanoj estis farita en la 12-a jarcento. Encinacorba apartenis al la Ordeno de la Templo ekde 1176 kiam la episkopo de Zaragozo donis ĝin al ili kondiĉe ke okazu reloĝado en: "eclessiam de *Lecina Curva*, locum videlicet heremum situm in loco horroris et vaste solitudinis sed ut populetis et melioretis locum ipsum" kio okazis venontan marton, pere de la foruoj de Zaragozo. En 1317, post la dissolvo de la Templanoj, ĝi pasis al la Ordeno de Sankta Johano de la Hospitalo, dependa de la *Castellanía* de Amposta. 

En Encinacorba naskiĝis fama botanikisto Mariano Lagasca y Segura kaj eminenta bibliografo kaj cervantes-isto Juan Antonio Pellicer. 

Preskaŭ ĉiuj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento kaj same en Encinacorba kie oni malaltiĝis ĝis nunaj 335 loĝantoj laŭlonge de la jarcento. Evidente elmigrado foriris al Zaragozo kaj Cariñena.

Aktualo
-------

Bazo de ekonomio nun estas agrikulturo (cerealoj, olivarboj kaj migdalarboj sed ĉefe vitejoj) kaj brutobredado (kortobirdoj, ŝafoj kaj porkoj) kaj sekva nutrindustrio (vinproduktado). Nune gravas ankaŭ natura, kultura kaj rura turismo. Inter nunaj vidindaĵoj menciindas la plurstila preĝejo kun mudeĥaraj elementoj, blazondomoj, fontano, ermitejoj, krucmonumentoj (*peirones*), pordego de Sankta Kruco kiel nura restaĵo de la iama murego, kaj ruinoj de la kastelo Sinascueva kaj naturaj lokoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Zaragozo

Referencoj
----------


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 802347
 |
**Encinillas** [enziNIljas] estas municipo en la sudocentro de la provinco Segovio, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la administracia dividaĵo *Partido Judicial de Segovia* (jurisdikcia partio de Segovio) en la sudoriento de la provinco kaj ene de la teritorio de la komarko *Campiña Segoviana*. La loknomo *Encinillas* estas etimologie komprenebla kiel Anzinetoj, pro abundo de anzinoj iam en la areo. 

Encinillas en la provinco Segovio.
Panoramo.
La preĝejo.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 8,27 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 319 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, sed poste en la lastaj jardekoj ege pliiĝis pro proksimeco al la provinca ĉefurbo. 

Ĝi distas 11 km de Segovio, provinca ĉefurbo kaj limas kun municipoj Roda de Eresma, Cantimpalos, Cabañas de Polendos kaj Valseca.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj, legomoj kaj terpomoj) kaj brutobredado (ŝafoj) kaj rilata komercado. Lastatempe funkciado kiel dormurbo kaj de servoj plej ekgravis, kune kun gastigado, konstruado kaj forstado. Gravas piedirado tra naturaj lokoj. De la historia pasinteco restis tre diversaj vizitindaj vidindaĵoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Segovio

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 767280
 |
**Dylan Dog** estas la nomo de la ĉefa rolulo de la Itala bildstria serio kun la sama nomo. La serio estis kreita de Tiziano Sclavi, kaj publikigita de Sergio Bonelli Editore.

La serio komencis en 1987, kaj daŭras ĝis nun. Dylan Dog estas "detektivo de koŝmaroj", alivorte detektivo, kies laboro estas priserĉi strangajn krimojn kiuj povus havi supernaturajn kaŭzojn. Dylan Dog vivas en Londono, kvankvam la verkisto de la serio tute neniam vivis en Britio. Li estas helpata de sia asistanto Groucho, strangulo kiu vestiĝas kaj aspektas kiel la Usona komika aktoro Groucho Marx, kaj konstante diras ŝercojn. Alia grava figuro de la serio estas la polic-inspektisto Bloch, kiu estis la ĉefo de Dylan kiam li laboris en la polico, kaj ankoraŭ helpas lin kiam li povas. Dylan ne povas memori sian infanecon, sed li malkovras dum la serio ke lia patro estas diablo nomita *Xabaras*, kaj lia patrino estas sorĉistino nomita Morgana.

Dylan Dog estas vegetarano kaj pacifisto, kaj vivas je firmaj moralaj principoj. Li ankaŭ timas altecojn kaj flugadon, kaj suferas pro klaŭstrofobio. Fine li estas eksa alkoholisto, kaj do li ne povas trinki alkoholon. Oni povus diri ke li estas la vera malo de tradicia bildstria heroo. La rakontoj ofte sed ne ĉiam inkluzivas supernaturajn aŭ magiajn elementojn, kaj kelk-foje ankaŭ inkluzivas politikan aŭ socian mesaĝon.

La serio estas unu el la plej popularaj inter junuloj en Italio, kvankvam multaj kutimaj legantoj asertas ke la nivelo de la rakontoj malaltiĝis dum la lastaj jaroj. Krome, Tiziano Sclavi mem skribis preskaŭ ĉiujn plej fruajn rakontojn de la serio, dum nuntempe li kutime lasas la taskon al aliaj kunlaborantoj.

Dylan Dog estis tradukita al kelkaj aliaj lingvoj, inkluzive de la kroata, la greka kaj la hispana.

* Kategorio Dylan Dog en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)