recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Surmonta Parolado** estas la nomo kiun oni donis al la parolado de Jesuo Kristo sur la monto ("li supreniris sur la monton") antaŭ granda popola amaso kaj antaŭ siaj disĉiploj, en kiu li anoncis la famajn beatecojn. Tradicie kaj interpretante la version de Mateo (5,1-7)  lokigas tiun monton en la nordo de la Galilea maro, najbare de Kafarnao.

La rakonto de Mateo estas ofte komparata kun tiu simila, sed pli mallonga, de Luko (6,17ss) , laŭ kiu la parolado okazis en ebena loko, do Surebena Parolado ("Kaj li malsupreniris, kaj staris sur ebena loko..."). Se iuj ekzegezistoj opinias ke temas pri la sama parolado, aliaj emas kredi ke Jesuo predikis similaĵojn en diversaj cirkonstancoj kaj plue aliaj opinias ke Mateo kaj Luko resume kolektis malsamajn predikaĵojn de Jesuo.

Se multaj kristanoj interpretas la surmontan paroladon kiel komentarion pri la Dek Ordonoj de Moseo, aliaj eĉ faras el ĝi la animon de la ora regulo. Pensistoj, kiel Lev Tolstoj kaj Mahatma Gandhi kaj aliaj tendence kleristaj kaj novkleristaj sin apogas sur ĝin por sin rajtigi redukti kristanismon al granda belega primorala sistemo kaj ĝin senplenigis je la dieco de Jesuo kvazaŭ tio estus superstrukturo senvalora. Kristanoj, male, vidas en tiu parolado reflekson de la Dia Persono kiu konas tion kio estas en la homo (Evangelio laŭ Johano).

Vidu ankaŭ
----------

* Beatecoj
* Evangelioj
* Patronia
* Feliĉaj estas tiuj, kiuj malsatas kaj soifas justecon, ĉar ili satiĝos

* Surmonta Parolado en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Surmonta Parolado en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Eksteraj ligiloj
----------------

Marin Luther King: Amare i propri nemici itale
Vido de la Takŝanuk-montoj al la rivero Ĉilkat
La rivero **Ĉilkat** aŭ Ĉilkato (angle: ***Chilkat river***) estas ĉirkaŭ 80 km longa rivero en Alasko kaj Brita Kolumbio.

Ĝi fontas el la Ĉilkat-glaciejo kaj fluas laŭ 27 km longa kurbiĝo tra Kanado kaj poste suden denove tra Alasko.

Ĉe la fino de la Ĉilkat troviĝas la protektejo *Alaska Chilkat Bald Eagle Preserve* kun la plej granda loĝantaro de blankkapaj maragloj de la mondo.

Etimologio
----------

La nomo de la rivero devenas de la indiana nomo de grupo de la Tlingitoj, la Ĉilkatoj.

Literaturo
----------

* Geographic Society, Alaska: Chilkat River Valley (Alaska Geographic, Vol.11, Number 3, 1984); Alaska Northwest Books; ISBN 978-0-88240-203-1

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Ĉilkat (rivero) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Alaska Chilkat Bald Eagle Preserve (angle) Arkivigite je 2009-07-30 per la retarkivo Wayback Machine

Koordinatoj: 59° 13′ 59.60″ N 135° 26′ 35.96″ U﻿ / ﻿59.2332222 °N, 135.4433222 °U﻿ / 59.2332222; -135.4433222 (mapo)
**Kroata radiotelevido** (kroate Hrvatska radiotelevizija, *HRT*) estas kroatia ŝata korporacio por dissendigo de radiofonio kaj televido. Ĝi funkciigas plurajn radiofoniajn kaj televidajn kanalojn, per tersurfacaj ondoj kaj per satelitoj. En 2011, pli ol 80 procentaĵoj de la sumaj enspezoj de la korporacio venis el kotizo de 79 kroataj kunaoj kiujn ĉiumonate devis pagi ĉiu hejmo en Kroatio, kaj la resto estis publika ŝtata subvencio.

Kroata radiotelevido konsistas el tri organizaj unuoj, tri gefrataj entreprenoj - la kroata Radio (*Hrvatski radio*), la kroata televido (*Hrvatska televizija*) kaj Muzika Produktejo (*Glazbena proizvodnja*).

Historio
--------

la sidejo de Kroata Radiotelevido en la kvartalo *Prisavlje* de Zagrebo
Kroata Radiotelevido estas rekta posteulo de **Radiostacio Zagrebo** (*Radio stanica Zagreb*) kiu komencis elsendi la 15-an de majo 1926 sub lia unua direktoro kaj kunfondinto, d-ro *Ivo Stern*. Dum la unuaj 14 jaroj de sia ekzisto, la radiostacio estis posedita de privata korporacio *Radio Zagrebo* kiu estis ŝtatigitaj la 1-an de majo 1940. Dum la epoko de la sendependa ŝtato Kroatio, la stacio estis konata kiel *Hrvatski krugoval*. Post la Dua Mondmilito ĝi komencis funkcii kiel ŝtata radiostacio.

Okaze de la 30-a datreveno de la starigo de la radiostacio, la 15-an de majo 1956, la unua televida programo estis elsendita - la nova televida stacio nomiĝis *Televizija Zagreb*, do **Zagreba Televido**. Dum du jaroj ĝi estis la sola televidelsenda servo en la areo de sudorienta Eŭropo. En la 1960-aj jaroj ankaŭ la esperantlingva ĵurnalisto Tibor Sekelj produktis plurajn programojn por la televida stacio, ekzemple pri esplorado de nekonataj triboj en Aŭstralio kaj Nov-Gvineo.

En junio 1990, la parlamento de Kroatio renomigis la kompanion de *Radiotelevizija Zagreb* al *Hrvatska radiotelevizija*. La 1-an de januaro 1993, la korporacio estis akceptita kiel plena aktiva membro de la Eŭropa Unio de Radio kaj Televido.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Kroata radiotelevido en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* oficiala retejo (kroate kaj angle)

Notoj
-----

1. ↑   financa plano de la korporacio por 2012 en formato PDF (kroate). Arkivita el la originalo je 2016-03-05. Alirita 2013-01-15.
**D-ro Martens** (angle **Dr. Martens**) estas brita marko de ŝuoj kaj vestaĵoj. La unikaj ŝuoj de Dr. Martens estis origine evoluigitaj de la germana kuracisto D-ro Klaus Maertens kaj estis tre sukcesaj en la germana merkato dum la 1950-aj jaroj. En 1959, la brita piedvestaĵa produktanto "R. Griggs Group Ltd. aĉetis de Martens la patenton por la produktado de ŝuoj en Britio kaj la 1-an de aprilo 1960 komencis vendi la unuajn ŝuojn sub la marko Dr. Martens.

La unikaj botoj de Dr. Martens iĝis tra la jaroj speciale popularaj inter razkapuloj en Britio, kaj fine de la 1980-aj jaroj ili ankaŭ populariĝis en la punka sceno, inter diversaj elstaraj muzikistoj, krom diversaj junularaj subkulturoj en la okcidenta mondo.

Inter la jaroj 1960 kaj 2010, pli ol 100 milionoj da paroj da ŝuoj de Dr. Martens estis venditaj tutmonde, kaj aktuale en 2010, la firmao vendis pli ol 250 malsamajn modelojn de ŝuoj. Inter la jaroj 2009 kaj 2011, la firmao R. Griggs. Group Ltd. malfermis 14 novajn butikojn de Dr. Martens en Britio, Usono kaj Honkongo, kaj la firmao ankaŭ lanĉis vestaĵlinion sub tiu marko dum 2011 .

Historio
--------

Okulfrapa trajto unika de la ŝuoj de la kompanio estas la flavkolora kudraĵo sur la randoj de la ŝuoj
Dr. Martens podetala vendejo en Honkong (2012)
Klaus Märtens estis kuracisto en la germana armeo dum Dua Mondmilito. Dum en forpermeso en 1945, li vundis sian maleolskiadon en la bavaraj Alpoj. Li trovis ke liaj normaj armeaj botoj estis tro malkomfortaj sur lia vundita piedo .

Kiam la milito finiĝis, Klaus Märtens revenis al sia hejmurbo en Germanio, kie li trovis ledon de botisto. Kun ĉi tiu lernado, li rekonstruis la dezajnon kaj plibonigis la botojn kun aerspirantaj plandumoj. 

Komence, Märtens ne havis multe da sukceso en vendado de siaj novaj botoj, ĝis li renkontis maljunan universitatamikon en Munkeno en 1947. Tiu estis Herbert Fünch el Luksemburgio. Fünck estis fascinita per la nova dezajno, kaj la du iris en komercon kune. Uzante forĵetitan kaŭĉukon de la germana aerarmeo kaj komfortajn plandojn, tio estis grandega sukceso kun virinoj pli ol 40, respondecante pri 80% de vendo en la unua jardeko .

Referencoj
----------

1. ↑  internalSearch Dr. Martens launches clothing line - Fashion - Life & Style - The Independent
2. ↑   How Doc Martens became mainstream fashion. Tatler (6 February 2019). Alirita 25 August 2021.
3. ↑  Martin Roach: *Dr. Martens The Story of an icon*, 2003
4. ↑   About Dr, Martens. *dmusastore.com*. Arkivita el la originalo je 2011-07-10. Alirita 8 October 2010.
5. ↑  Mazein, Elodie, "Dr Martens 50 years old and still an icon to boot", 2 April 2010.

Eksteraj ligiloj
----------------

* oficiala retejo de Dr. Martens


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 836076
* VIAF: 171149196501174791830
 |
La Marko-kirko de Zagrebo La **Kirko Sankta Marko** (kroate: *Crkva sv. Marka*) estas grava preĝejo romkatolika situanta en la centro de la supera urbo *Gornji Grad* de Zagrebo, Kroatio (placo Radićev Trg).

Historio
--------

La konstruaĵo ŝanĝitis plurfoje: inter 1660-1725 faritis la baroka turo kaj dum la regotikigado oni ornamis la tegmenton per buntaj brikoj formante per ili la blazonojn de Kroatio kaj de la urbo.

Dum 1936-38 gvidis novajn restaŭradlaborojn (plastikoj interne) I. Meštrović kaj J. Kliaković (freskoj), kiuj sukcesis restarigi la orignalan aspekton.

Vidindaj aferoj
---------------

Rimarkinda estas antaŭ ĉio la gotika suda portalo el la malfrua 14-a jarcento ornamita per multaj statuoj de sanktuloj. Pluse la freskorestoj de la 16-a jarcento ĉe la pilastroj de la retovolbo kaj la trezorejo kun laboraĵoj altvaloraj de orforĝistoj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Preĝejo Sankta Marko (Zagrebo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Informoj en la angla


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 566804
* GND: 4709867-3
* LCCN: no98057702
* VIAF: 148062122
 |
Skemo de AFK uzata en analoga telefona reto; la retrokuplon faras rezista lumkonektata izolilo.
**Aŭtomata fadkompensilo** (**AFK**) aŭ **aŭtomata amplifo-regulilo** estas fermitcikla regilo en amplifilo aŭ ĉeno de amplifiloj, kies celo estas konservi taŭgan elmetatan signalan amplitudon malgraŭ variado de la enmetata signala amplitudo. Ĝi uzas la averaĝan aŭ maksimuman elmetatan signalan amplitudon por ĝustigadi la amplifon de la amplifiloj, ebligante ke la cirkvito funkciu taŭge ĉe pli ampleksa gamo de enmetataj signalaj amplitudoj. Ĝi estas uzata en la plej multaj radioriceviloj por egaligi la averaĝan laŭtecon de la radiostacioj malgraŭ malsameco de la ricevata signala forteco kaj variado de la signala forteco de unu sama stacio pro fado. Sen AFK la sono elmetata de amplitudmodula radioaparato variadus inter laŭtega kaj mallaŭtega; la AFK praktike mallaŭtigas la sonon relative al la signalo kiam la signalo estas forta kaj laŭtigas ĝin kiam la signalo estas malforta. En ordinara ricevilo la AFK retrokupla regsignalo estas prenata el la detektilo kaj uzata por regi la amplifon de la mezfrekvenca aŭ radiofrekvenca amplifilo.

Referencoj
----------

1. ↑  Venture, A. 1960 (represo). *Radio-Terminaro*. Oakville, Ontario, Kanado: Esperanto Press.
**Fondumo P2P** aŭ alilingve ***Stichting Peer to Peer Alternatives*,** estas organizaĵo kiu celas studi kiel efikas interpara teknologio (angle: *peer to peer technology*) aŭ teknologio pri samtavola ŝutado sur socioj. Ĝi estis fondita de Michel Bauwens, James Burke kaj Brice Le Blévennec.

La Fondumo P2P estas registrita fondumo fondita en Amsterdamo, Nederlando. Ĝia loka registrita nomon estas: ***Stichting Peer to Peer Alternatives***, dosiero nr: 34264847.

Misio
-----

La ***Stichting Peer to Peer Alternatives*** estas neprofitcela organizaĵo kaj tutmonda reto kiu pristudas la socian, ekonomian kaj ekologian efikojn de komunaĵoj-bazitaj enhavoj, kiu celas "helpi homojn, organizaĵojn kaj registarojn transiri al komunaĵoj-bazitaj aliroj al socio per kun-kreado de malfermitaj scio-komunaĵoj kaj rezistema, daŭrebla homa retaro". Ĝi funkcias kiel organizita reto por faciligi kaj interkonektigi emerĝan, komunaĵo-bazitajn iniciatojn per kolektado de informoj, esplorado kaj teoriumado pri la sociaj efikoj de interpara teknologio sur sociaj rilatoj. Ĝi gajnis la Oran Nica-premion por "The Next Idea" [La sekvanta ideo] en 2011 kaj por "*Digital Communities*" [Ciferecaj komunumoj] en 2016

Nakamoto polemiko
-----------------

Satoshi Nakamoto, la kreinto de Bitcoin, eldonis unu el la unuaj dosieroj kiuj priskribis bitcoin sur la p2p retejo. Kiam Newsweek publikigis artikolon en kiu oni asertas ke Nakamoto estas Dorian S. Nakamoto de Temple City, Kalifornio, kiu kreis la uzantoprofilon de Nakamoto, la Fondumo P2P konfirmis ke la konto estis la sama konto kiu eldonis unu el la unuaj dosieroj priskirbantaj la bitcoin. En septembro 2014, la p2p-konto de Nakamoto estis supoze hakita kaj poste estis afiŝita mesaĝo en lia konto dirante ke la informo estis vendita en Darknet.

Vidu ankaŭ
----------

Fondumo

Bitmono

Referencoj
----------

1. ↑   An interview with Michel Bauwens founder of Foundation for P2P Alternatives. www.furtherfield.org (2011-07-01). Alirita 2011-09-09.

 Arkivigite je 2011-08-31 per la retarkivo Wayback Machine  Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2011-08-31. Alirita 2015-12-14.
2. ↑  Stichting Peer to Peer Alternatives[*rompita ligilo*], Open kvk, (Retrieved Jan. 6, 2015).
3. ↑   P2P Foundation:About. *p2pfoundation.net*.
4. ↑  (en) *"Our Mission", p2pfoundation.net.* Alirite la 24an de aŭgusto 2019
5. ↑  Kat Austen.
6. ↑  (en) Martin Hieslmair. *The 2016 Golden Nicas*, Ars Electronica blog, la 10an de majo 2016.
7. 1 2 3  Catherine Shu, "Real" Satoshi Claims He Is Not Dorian Nakamoto, Tech Crunch, (March 6, 2014).
8. ↑  Ian Paul (2014-03-07).  Both Satoshi Nakamotos say accused Satoshi Nakamoto isn't Bitcoin's creator. *PCWorld*.
9. ↑  Julianne Pepitone.  Desperately Seeking Satoshi: Bitcoin Creator Hunt Turns Bizarre. *NBC News*.
10. ↑   Bitcoin open source implementation of P2P currency. *ning.com*.
11. ↑  Jeremy Kirk (2014-09-09).  Will Bitcoin's creator be unmasked for $12,000?. *PCWorld*.

Ekstera ligilo
--------------

Oficiala retejo

* Kategorio Fondumo P2P en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Ranĝmonteto** estas en fervojo ofta parto de ranĝostacioj. Temas pri artefarita ŝutaĵo kun ambaŭflanke dekliva trako, kies supra pinto estas kelkdek centimetroj super la nivelo de la ordiga trakaro. Ĝi servas pri la disranĝado de varvagonaroj per uzo de gravito de nia planedo.

La principo
-----------

Lokomotivo malrapide puŝadas sur la monteton vicon de nebremsataj vagonoj. Antaŭ la pinto ili estas alpremataj per propra pezo sur ascenda deklivo. Ranĝisto staranta apud la vagonaro, per longa ligna aŭ forkoforma metala stango malkuplas la vagonojn en bezonataj lokoj. Post transveturo de la pinto, la unuopaj vagonoj aŭ vagongrupoj (la sinsekvaj vagonoj kun la sama plua destino) pro propra pezo sur descenda deklivo sinsekve malsupreniĝas tra sistemo de trakforkoj al la bezonata celtrako. Ĉiu trakforko tuj post la traveturo de ajna vagono estas alidirektata laŭ la trakadreso (dezirata destinordiga trako) de la sekvanta vagono aŭ vagongrupo. La rapido de la malsupren veturantaj vagonoj estas ofte (ĉe pli grandaj deklivoj ĉiam) reguligata per trakbremsoj, por ke la vagono alveturu la jam starantan vicon de vagonoj en la celtrako kun malgranda rapido, por ne damaĝi ilin.

* Kategorio Ranĝmonteto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Koordinatoj mankas! Bonvolu kunhelpi.

**Balli** bengale: **বালি** estas urbego kaj municipo en orienta Barato, en subŝtato Okcidenta Bengalio, en distrikto Haora. La urbego apartenas al urbaro de Kolkato.

Historia domo en Balli

Demografio
----------

En 2011 Balli havis 293 373 da loĝantoj kun legopovo 82%, signife pli alta, ol la tutlanda mezumo.

Geografio
---------

Balli estas la norda antaŭurbo de Haora situanta laŭ rivero Hugli sur ebenaĵo en averaĝa alteco de 15 m super la marnivelo. Distrikta sidejo Haora troviĝas nur 5, Suda Dumdum 9, Norda Dumdum kaj subŝtata ĉefurbo Kolkato po 10, Serampore 11, Maheŝtala 20, Barasat 34, tutlanda ĉefurbo Delhio 1297, Mumbajo 1663 kilometrojn (aere) .

Historio
--------

Inter Balli kaj ties urboparto kanalo estis konstruita, sed ponto konstruiĝis tra la kanalo en 1846 por ligi ambaŭ lokojn. La municipo mem estis komence formita apartigante ĝin de Haora en 1883. Tamen en 2015 Balli estis kunigita al Haora, sed en 2021 ĝi rericevis la sendependecon.

Lingvoj
-------

La oficiala lingvo en Balli estas la bengala, al kiu la angla aldoniĝas.
**Endre Gyimesi** [djimeŝi], laŭ la hungarlingve kutima nomordo kaj kun plena nomo **Gyimesi Endre József** [jOĵef] estas hungara bibliotekisto, arkivisto, politikisto, urbestro, parlamentano.

Endre Gyimesi naskiĝis la  20-an de oktobro 1952(nun 1952-10-20) en Keszthely.

Biografio
---------

Endre Gyimesi maturiĝis en gimnazio en Zalaszentgrót en 1971, poste li akiris diplomon en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 1977. Post la diplomo li estis bibliotekisto en Zalaegerszeg, inter 1981-1986 li estis biblitekestro, poste 2 jarojn vicarkivestro, inter 1988-1994 arkivestro. Intertempe li doktoriĝis en la universitato. Depost fino de la socialismo li politikadis, inter 1991-1994 li estis membro de la urbestraro de Zalaegerszeg, poste ĝis 2010 li estis urbestro, inter 2002-2014 parlamenta deputito. Ekde 2010 li havis altajn postenojn en ministerio. Li edziĝis dufoje en 1975 kaj 1979 pro divorco, la unua edzino naskis unufoje, la dua dufoje. Li ricevis premiojn inter 1970-2019.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *A Nyugat folyóirat története a sajtótörténet szemszögéből* (disertaĵo, 1980)
* *A Zala megyei nyomdászat kezdetei* (1989)
* *Zalai életrajzi kislexikon* (1994)
* *Zalaegerszeg értékei* (2015, ankaŭ angle)

Fontoj
------

* biografio hungare kun foto
* biografio hungare kun foto
* biografio hungare kun foto

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 841065
 |



* Portalo pri Biografio
Teo *Matcha* kaj dolĉaĵo
***Matcha*** (japane: 抹茶 IFA:[mat.tɕa], laŭvorte: "muelita teo", esperantigebla al *maĉao*?) aŭ malpli precize **pulvora teo** estas verda teo pulvorigita, kiun oni uzas dum japana teceremonio (ĉanojo). Ĝi havas verdegan koloron kaj iom amaran guston. Ĝi enhavas multe da flavonoidoj, karotenon kaj la vitaminojn A, B, C kaj E.

Oni kutime ombrigas la tefoliojn destinitajn al pulvora teo dum 4 semajnoj antaŭ la rikolto. Tiel la folioj estas ege malhelverdaj kaj riĉaj je aminoacidoj. Post la rikolto oni vaporigas kaj sekigas la foliojn, kaj fine muelas ilin en ŝtonmueliloj ĝis estiĝas maldikega pulvoro. Por produkti 30 gramojn da *matcha*-pulvoro la tradicia granitŝtonmuelilo bezonas ĉirkaŭ unu horon.

Gravas, ankoraŭ pli ol ĉe kutima verda foliteo, ke oni konsumu *maĉĉa*-n kiel eble plej rapide. Kutime oni konservas la skatoleton post malfermo en fridujo por ke la freŝeco restu dum kelkaj semajnoj.

Oni produktas pulvoran teon nur en Japanio. Famaj kreskigaj regionoj estas urboj Niŝio kaj Uĵi en gubernio Kioto. Teo *matcha* estas konsiderata nobela teo kaj tial relative multekosta.

Preparado
---------

1 aŭ 2 gramoj da pulvoro estas kribritaj kaj metitaj en *maĉĉa*-bovlon. Oni aldonas 60 ĝis 100 ml da varma akvo kaj ŝaŭmigas la teon per bambua ŝaŭmigilo, nomata ĉa-sen.

Dum la tradicia japana teceremonio la akvo devas esti mola kaj 60 gradojn varma. Iuj konsideras tiun teon ju pli bona des pli la ŝaŭmo estas alta kaj malmola.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Pulvora teo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Artikolo pri historio, produktado kaj kulturo (germane) Arkivigite je 2007-10-19 per la retarkivo Wayback Machine
* Informoj - matcha-produktado, tetradicio, teceremonio (angle)
* Persona sperto - helpiloj de onta temajstrino (germane)[*rompita ligilo*]
* Receptideoj - matcha por fari glaciaĵojn, ĉokoladetojn, ...
* Seminarioj pri teceremonio en Germanio Arkivigite je 2007-08-24 per la retarkivo Wayback Machine

Referencoj
----------

1. ↑  Vortaro Japana-Esperanta
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Tapso** |
| --- |
|  |
| Verbascum thapsus*Verbascum thapsus* |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Plantoj *Plantae* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Divizio: | Angiospermoj *Magnoliophyta* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Dukotiledonoj *Magnoliopsida* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Lamialoj *Lamiales* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Skrofulariacoj *Scrophulariaceae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | Verbasko *Verbascum* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
| Dunomo |
| ***Verbascum thapsus***L. 1753 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Tapso  |

 |
| v • d • r |

**Tapso** (*Verbascum thapsus*) estas planto el la familio Skrofulariacoj (*Scrophulariaceae*). La planto estas disvastiĝinta tra Eŭrazio kaj kreskas precipe en sablaj kaj kalkaj terenoj. La foliojn kaj la tigon kovras densa laneca triĥomo.

La foli-rozeto en la unua jaro
La tigo
1: infloresko; 2: folio; 3: floro; 4: stamenoj
La fruktoj: kapsuloj

Karakterizaĵoj
--------------

La floroj estas flavaj kaj havas diametron de 1,5-3 cm. Estas kvin petaloj kiuj estas mallongaj ĉe la bazo. Estas kvin sepaloj kaj kvin stamenoj, el kiuj tri havas flavajn aŭ blankajn triĥometojn.

Ili formas densan spikon. La planto floras de julio ĝis aŭtuno.

La folioj estas dekuraj: ili etendiĝas malsupren ĝis la sekva folio. La plej malsupraj folioj havas flugilhavan petiolon.

La frukto estas kapsulo, kiu enhavas etajn semojn.

Flordiagramo
------------

*

Tapso en kuracado
-----------------

Jam antaŭ du mil jaroj Dioskorido rekomendis tapson por la kuracado de pulmaj malsanoj kaj ĝi estas ĝis nun uzata en kuracado de la bronkoj kaj supraj pulmo-duktoj. 
Ĝi estas efika en kompresoj en la kuracado de ekimozo kaj edemo kaj kiel balzamo por sanigi vundojn kaj kiel oleo el la petaloj por mildigi neŭralgion, doloron de la artikoj kaj muskoloj. 
Tapsa dekoktaĵo aŭ tizano efikas urinige (diureze), kontraŭdolore kaj trankvilige. 
Uzebla ĉe disenterio, diareo, gastrito, iktero kaj hepatito. 
Oni uzas ĝin ĉe malvarmumo kaj inflamoj de buŝo kaj gorĝo.

Fotaro
------

* rozeto en la unua jarorozeto en la unua jaro
* 
*

Retejoj
-------

angle Mikrofotoj de Common Mullein  

germane Floroj en Ŝvabio

* Tapso en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Tapso en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Tapso en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
Motörhead ludante en 2005.
**Rapida metalroko**, en angla *speed metal*, estas ekstrema subĝenro de metalroka muziko kiu originiĝis fine de la 1970-aj jaroj el radikoj de nova ondo de brita metalroko ("new wave of British heavy metal", NWOBHM). Ĝi estis priskribita de AllMusic kiel "ekstreme rapida, agresema, kaj teknike postulema" muziko.

Ĝi estas kutime konsiderata malpli agresema kaj pli melodia ol draŝa metalroko, montrante malpli da influo el *hardcore* punko. Tamen, rapida metalroko estas kutime pli rapida kaj pli agresema ol la tradicia metalroko, montrante ankaŭ pli da emo al virtuozaj soloaĵoj kaj uzante mallongajn instrumentajn fragmentojn inter strofoj. La kantoj de rapida metalroko ofte faras uzadon de tre esprimivaj voĉoj, sed estas kutime malpli tendencaj uzi "akrajn" voĉojn ol draŝmetalaj kantoj.

Historio
--------

La origino de la ĝenra nomo estas la ĝuste nomita "Speed King" (rapida reĝo) de Deep Purple (1969). Tiu estis la nura kanto de Deep Purple kiu uzas la duoblan basdrumon, kaj la video el la bando montras ilin fakte uzante la duan bason necese por ludi la kanton.

Black Sabbath el Birmingham, Anglio, estas ofte citita kiel unu el la avoj de la ĝenro. Kvankam kutime konata pro la pli malrapida ludado, ilia "After Forever" estas multe pli rapida kanto ol aliaj kantoj de ilia katalogo. Judas Priest, ankaŭ el Birmingham, ofte ludis pli rapide ol plej granda parto de tiamaj rok-grupoj kaj faris pli "metalrokan" sonon ĉe gitaroj. Kelkaj iliaj kantoj, kiel "Exciter" de 1978, estis elrompaj pro akreco kaj rapido; malmultaj bandoj eble escepte Motörhead ludis samtempoe.

Referencoj
----------

1. ↑   K. Kahn-Harris, *Extreme Metal: Music and Culture on the Edge* (Berg Publishers, 2007), ISBN 1-84520-399-2, p. 31.
2. ↑  "Speed/Thrash Metal". AllMusic. All Media Network. Alirita la 2an de Januaro 2017.
3. ↑  "The Best Speed Metal Albums". *Heavy Metal Encyclopedia*. Arkivita el la oriinalo la 13an de Aprilo 2011. Alirita la 5an de Februaro 2014.

Eksteraj ligiloj
----------------

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Speed metal en la angla Vikipedio.*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 822029
 |
**Bruni LÖBEL** (naskiĝis la 20-an de decembro 1920 en Chemnitz; mortis la 27-an de septembro  2006 en Mühldorf) estis germana teatra kaj filma aktorino.

Kiel 14-jarulino, ŝi petis pri aliĝo al drama lernejo, sed ne akceptiĝis kiel lernantino. Tio ne malhelpis ŝin realigi sian vizion de aktoriĝo, al kiu ŝi alproksimiĝis persiste. La saman jaron, en 1935, ŝi havis sian unuan aktoran rolon en la urba teatro de la naskiĝurbo Chemnitz, en surscenigo de la dramo *La malsanulo pro imago* de Molière. Ŝi prenis privatajn lecionojn pri aktorado ĉe Sonja Karzau, kiu en 1938 ricevis aktoran dungiĝon en Munkeno. Bruni Löbel nepre volis sekvi la idolan instruistinon, sed ŝiaj gepatroj malpermesis al la 17-jarulino translokiĝi al la granda urbo "plena je malbonaĵoj" kaj ŝlosis ŝin en ŝian ĉambron. La filinon tio ne haltigis: ŝi grimpis el la fenestro, per ŝnuro mallevis ankaŭ la antaŭe pakitan valizon, iris al Munkeno kaj neniam revenis. La unuajn du jarojn ŝi laboris kiel sekretariino. Sed du jaroj poste, nun ŝi aĝis 19 jarojn kaj intertempe la dua mondmilito jam bolis, ŝi ricevis oferton aktori en la opereca kineja filmo *Heimatland*. De tiam ŝi ludis kaj filmajn kaj teatrsjn rolojn, ekzemple en la teatra fastivalo de la universitata urbo Marburgo kun la tiutempe ankoraŭ nekonata aktoro Gert Fröbe en la dramo *Somermeznokta sonĝo* de Ŝekspiro.

Ŝi definitive konatiĝis per la filmo *Wenn die Sonne wieder scheint* ("Kiam la suno denove brilas") de 1943. Post la dua mondmilito ŝi unue kun interalie la aktora kolego Heinz Rühmann turneis tra la teatroj de multnombraj germanaj urboj. En 1950, ŝi havis la virinan ĉefrolon apud la aktora kolego Paul Klinger en la filma komedio *Die Nacht ohne Sünde* ("La nokto sen peko").

Ekde 1958, ŝi konstante loĝis en Munkeno kaj ĉefe plenumis teatrajn rolojn. Gastajn rolojn ŝi ankaŭ havis en teatroj de Hamburgo, Duseldorfo kaj Vieno.

En la 1950-aj jaroj ŝi rolis en pli ol 40 kinejaj filmoj, ekzemple la filmo *Absender unbekannt*, inkluzive ankaŭ de tri usonaj produktaĵoj, inter ili la filmo *The Big Lift* pri la kadre de la malvarma milito strikte dividita urbo Berlino. Pli kaj pli ŝi ankaŭ populariĝis kiel televida aktorino kaj ricevis ĉefrolojn en televidaj filmoj kaj serioj. La lastan grandan teatran rolon ŝi plenumis en 2003, la lastan grandan televidan rolon en 2006.

* Kategorio Bruni Löbel en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Rapidfluo *Lestnica* (*Ŝtuparo*) en la rivero Msta, Novgoroda provinco, Rusio
**Rapidfluo** laŭ PIV estas "loko en rivero, kie la fluo fariĝas tiel rapida, ke ne eblas tie veturi per boato".

Rapidfluo estas sekcio de rivero kie fluejo havas sufiĉe krutan deklivon. Ĝi estas meza inter akvofalo kaj trankvila fluo. Ĉe rapidfluo la rivero iĝis pli malprofunda, ofte kun elstarantaj el ĝi ŝtonoj kaj rokoj, kio estigas rapidan fluon, ondojn kaj akvokirlojn. Rapidfluo estiĝas tie, kie la rivero havas fundon pli rezistan al erozio ol tiu de la posta (laŭ la fluo) sekcio de la sama rivero. Montaj negrandaj riveroj povas havi rapidfluojn dum plejparto de sia fluo.

Kiam riveroj estis plej gravaj komercaj vojoj rapidfluoj povis esti seriozaj baraĵoj por komerco. Oni povis trapasi rapidfluon, trenante siajn boatojn aŭ ŝipojn surtere preter ĝi. Sed tio povis esti danĝera pro eventuala atako de rabistoj.

Rapidfluojn oni klasifikas en ses klasoj, de I ĝis VI, laŭ la internacia skalo de rivera malfacileco por flosado. Rapidfluojn de la klaso I oni povas facile trapasi, kaj tiuj de la klaso VI estas grava minaco al la vivo de penanta trapasi ĝin. Oni povas uzi ankaŭ aldonitajn klasojn II+, III-, III+, IV-, IV+, kaj la V klaso estas malfermita subskalo: oni povas indiki rapidfluojn kiel 5.0, 5.1, 5.2 k.t.p.

Vidu ankaŭ
----------

* sovaĝa akvo

Notoj
-----

1. ↑  La internacia skalo de rivera malfacileco (angle).

* Kategorio Rapidfluo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Ĉefenirejo de la Abdin-palaco
La **Palaco Abdeen** (ankaŭ **Abdin-palaco**, arabe قصر عابدين) estas oficiala rezidejo de Prezidentoj de Egiptio. Ĝi troviĝas en distrikto Abdeen en la interna urbo de Kairo.

Pri konstruo de la palaco decidis en 1863 Paŝao Ismail kaj ĝi iĝis en 1973 - dum regado de Fuad la 1-a - oficiala sidejo de la registaro kaj okazejo por ŝtataj eventoj kaj ceÌremonioj. Ĝi restis registarejo ĝis 1952. Parto de la teretaĝo de palaco iĝis muzeo, kie oni ekspozicias la valorajn posedaĵojn de la lastaj egiptaj reĝoj kaj prezidentoj.

La palaco estis konstruita sur iama terposedaĵo de bejo Abdeen, la ĉefarkitekto estis la franca Leon Rousseau. Ĝi kostis 700.000  egiptajn pundojn, pluaj 2.000.000 £ por la internaĵoj. La oficiala inaŭguro okazis en 1874.

Dum regado de reĝo Fuad la 1-a, la palaco ŝanĝis la citadelon de Kairo kiel centron por la reĝa korto ekde la mezepoko. En 1891, incendio detruis parton de la palaco (*Haramlek*-flugilo) kaj la kvaratlon de reĝa gvardistaro. La restaŭrado okazis nur en 1909-11 sub gvido de Antonio Lasciac. Tiam estis establitaj en la subaj ejoj la menciita muzeo.

En la palaco okazis en 1930 la geedziĝa festo de reĝo Faruk. En 1942 okazis la Incidento de palaco Abdeen, kiu kondukis al ŝanĝo de registaro. La 23-an de julio 1952 okazis sieĝo de la palaco dum la egipta revolucio kaj sekve abdikigo de reĝo Faruk. En la posta periodo, oni ne restaŭris, renovigis la palacon ĝis prezidento ne ordenis tion. Prezidento Hosni Mubarak ordenis modernigon de la palaco, kio daŭris ĝis 1998.

La palaco havas ĉ. 500 ĉambrojn, riĉe ornamitoj, ofte kun oro. Ĝi havas du ĉefajn partojn: la *Salamlek*-flugilon kun tronsalono, konferecejon, diversajn salonojn ekz. Blankan salonon por akcepto de la gastoj. La *Haramlek*-flugilo estis aranĝita por persona vivo de la reĝa familio. Tiu lasta estas prezentita nur por eksterlandaj ĉefuloj.

La muzeo entenas Arĝentan Muzeon, la Armilan Muzeon, La reĝan Familian Muzeon, la Prezidentan Donacan Muzeon. La nova muzeo, la Muzeo de Historiaj Dokumentoj estis malfermita en januaro de 2005.

* Kategorio Palaco Abdeen en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Malantaŭa dentradetaro de biciklo.
Ilustraĵo el *Army Service Corps Training on Mechanical Transport*, (1911), Fig. 112. Transmisio de movo kaj forto pere de dentradaro.
**Rapidmalpliigilo** aŭ *kongruigilo* estas mekanika sistemo formita per muntitaj dentradoj sur kadro tiele ke la dentoj de la dentradoj kongruas.

La transmisio de rotacio inter kontaktantaj dentoradoj povas esti datitaj el la Meĥanismo de Antikithera de Antikva Grekio kaj el la sud-indikanta ĉaro de Ĉinio. Ilustraĵoj de la sciencisto de la Renesanco nome Georgo Agrikola montras kongruigilojn kun cilindraj dentoj. La plibonigo de evolventaj dentradoj havigis normigan desegnon de rapidmalpliigilo kiu havigas konstantan rapidproporcion.

Ĉe bicikloj rapidmalpliigiloj aŭ kongruigiloj proporciigas kaj ekvilibrigas la rilaton inter rapido kaj fortoneceso, tio estas niveligas la forton postulitan por la diversaj terenoj trairotaj, depende de la deklivo, firmeco, atabileco, malsekeco ktp.

Vidu ankaŭ
----------

* Transmisia ĉeno
La **Federacia Kanceliero** (germane ***Bundeskanzler***) havas la funkcion de *ĉefministro* kaj estas la estro de la federacia registaro de Federacia Respubliko Germanio, ekde 1949 de okcidenta Germanio kaj ekde 1990 de la reunuigita lando. Tiu persono nomumas la ministrojn, gvidas la ministrajn kunvenojn kaj direktas la politikon de Germanio - principe la posteno kompareblas la la posteno de ĉefministro en aliaj administraj unuoj.

Laŭ la protokolo tiu persono estas la kvara post la federacia prezidento, la prezidanto de la federacia parlamento Bundestag, kaj la prezidanto de la federacia konsilio (kiu reprezentas la regionojn). Tamen la kanceliero estas la plej potenca germana politikisto.

Post kiam necesas elekti novan kancelieron (ekzemple post balotoj), la federacia prezidento prezentas al la parlamento kandidaton, kiu bezonas absolutan plimulton por elektiĝi. Ĝis nun ĉiuj elektoj tiel sukcesis. Se la parlamento ne elektas tiun kandidaton, la parlamento mem havas 14 tagojn por prezenti kaj elekti kandidaton kun absoluta plimulto. Post tiu periodo sufiĉas relativa plimulto, sed tiam la ŝtata prezidanto ankoraŭ devas decidi ĉu nomumi la elektiton kanceliero aŭ ĉu dissolvi la parlamenton por novaj balotoj. Oficperiodo de registaro kaj sekve ankaŭ de la kanceliero estas kvar jaroj, post tiu tempo nepre devas okazi nova parlamenta baloto, kiu difinas novan kancelieron, sed la periodo ĝis nova parlamenta baloto ankaŭ povas esti mallongigata laŭ fiksaj reguloj (precipe per la supre skizita dissolvo de la parlamento per la ŝtata prezidanto).

La parlamento povas esprimi sian malfidon al la kanceliero, sed nur "konstruktive" (konstruktiva voĉdono pri malfido). Tio signifas ke la parlamento devas samtempe elekti novan kancelieron kun absoluta plimulto, ankaŭ sen aparta parlamenta baloto.

La nuna kanceliero estas ekde la 8-a de decembro 2021 la politikisto de la Socialdemokrata Partio de Germanio (SPD) Olaf Scholz.

Ĝis nun, pli multan tempon politikistoj de la kristandemokratia partio (CDU) estis la federaciaj kancelieroj. Al tiu partio apartenis la unua kanceliero de okcidenta Germanio, Konrad Adenauer (kiu regis 14 jarojn, de 1949 ĝis 1963), kaj poste ankaŭ Helmut Kohl kaj Angela Merkel, kiuj ambaŭ regis 16 jarojn. La plej konataj socialdemokrataj federaciaj kancelieroj estis Willy Brandt kaj Helmut Schmidt.

Historie, jam en 1867-1870 la estro de la registaro de la Nordgermana Federacio estis nomata federacia kanceliero.

Vidu ankaŭ
----------

* Kategorio Federacia Kanceliero (Germanio) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Listo de kancelieroj de Germanio (1867 - nun)
* Kanceliero de Germanio (ekde 1867)
La **Monda organizaĵo de la Skolta Movado** (MOSM) estas neregistara organizaĵo kuniganta la plimulton de la landaj skoltaj organizoj kaj asocioj. Ĝi estis kreita en 1922 kaj ĝi havas nun la jenan strukturon:

Monda Skolta Konferenco kunigas reprezentantojn de ĉiuj anaj landaj organizoj, ĝi kunvenas ĉiun kvaran jaron, kaj elektas la anojn de la Monda Skolta Komitato.

La Monda Skolta Komitato konsistas el anoj de la landaj organizoj, kiuj forlasas ĝin tuj kiam ili estas elektitaj por servi la mondan skoltaron. Ĝi dungas Ĝeneralan Sekretarion, kiu iĝas ĝia ano.

La Ĝenerala Sekretario estras oficistaron, kiu deĵoras en la Monda Skolta Oficejo, kiu havas sian ĉefan sidejon en Ĝenevo kaj regionajn sidejojn en ĉiuj regionoj de la MOSM.

La regionoj de MOSM estas Eŭropo, Eŭrazio, Arabio, Azio-Pacifika, Interamerika. Ĉiu regiono esprimas per regiona skolta konferenco sian regionan komitaton.

Plej lastaj Ĝeneralaj Sekretarioj de MOSM
-----------------------------------------

* László Nagy
* Jacques Moreillon
* Eduardo Missoni
* Luc Panissod (2007–)

Naciaj membroj
--------------

* Malajzia Skolta Asocio
* Nacia Skolta Asocio de Tajlando
* Nacia Skolta Asocio de Kamboĝo

Vidu ankaŭ
----------

* Tutmonda ĵamboreo
* Monda Skolta Konferenco
* Skolta Esperanto-Ligo
* Skoltismo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Monda Organizo de la Skolta Movado en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Retejo de MOSM
* Retejo de la Skolta Esperanto-Ligo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 301068
* GND: 2079705-9
* LCCN: n81101306
* VIAF: 147823018
* ISNI: 0000 0001 2299 7997
* SUDOC: 052484777
* BNF: 13557218s
* NLA: 36533371
* NKC: kn20020424008
* BNE: XX116905
 |
**Colquitt** estas urbo en la Kantono Miller, en sudokcidenta parto de la usona subŝtato de Georgio. La populacio estis 1,939 ĉe la censo de 2000. Colquitt estas la kantona sidejo de la Kantono Miller, ekde ties kreo fare de la Georgia Registaro de 1856. La urbo rucevas sian nomonlaŭ la politikisto Walter Terry Colquitt.

**Colquitt** estas situanta je 31° 10′ 23″ N 84° 43′ 43″ U﻿ / ﻿31.17306 °N, 84.72861 °U﻿ / 31.17306; -84.72861 (mapo) (31.173090, -84.728512).

Kiam la Usona Transportoservo (DOT) estis planante konstruon de Aŭtovojo 27, ili intencis preterpasi tiun malgrandan komunumon. La planoj inkludis novan ponton super Spring Creek (printempa rojo) kaj la marĉajn areojn ĉirkaŭ Colquitt. Tamen la rezidado de la Amerika mikterio en la marĉecaj arbaroj de Sudokcidenta Georgio postulis ke la DOT uzu la ekzistintan ponton en Colquitt. Se la nova ponto estus estinta konstruita kaj la urbo preterpasata, la urba ekonomio estus malmulte el kio estas nuntempe. Colquitt estas hejmo de *Georgia Popola Ludo*, nome *Swamp Gravy*, teatra produktaĵo kiu ĝuas kunlaboron de membroj el la tuta areo. Malnova kinejo ĉe la ĉefa placo estas nun renovigita por konferencejo kaj koncertejo, nome *The Woodstork Center* (Centro Amerika Mikterio).

Notoj
-----

1. ↑  "Cities & Counties: Colquitt". Arkivigite je 2012-10-16 per la retarkivo Wayback Machine *The New Georgia Encyclopedia*. Konsultita la 28an de aprilo, 2010.
Membraj landoj
La **Latinida Unuiĝo** estas internacia organizo de landoj kies oficialaj lingvoj estas latinidaj. Ĝi celas divastigi la ideon de kultura bazo de latinida mondo.

Oficialaj nomoj de **Latinida Unuiĝo** estas: *Unión Latina* hispane, *Union Latine* france, *Unione Latina* itale, *União Latina* portugale, *Uniunea Latină* rumane kaj *Unió Llatina* katalune.

La organizo nun havas 35 landojn, sia sidejo kaj sekretarejo estas en Parizo. Oficialaj lingvoj de **Latinida Unuiĝo** estas la hispana, la franca, la itala, la portugala kaj la rumena.

Membroj
-------

La Latinida Unuiĝo havas la membrojn:

* **Hispanlingvaj** (*castellano, español*)

Argentino  |  Bolivio  |  Ĉilio  |  Kolombio  |  Costa Rica  |  Kubo  |  República Dominicana  |  Ekvatoro  |  Gvatemalo  |  Honduraso  |  Meksiko  |  Nikaragvo  |  Panamo  |  Paragvajo  |  Peruo  |  Filipinoj  |  Hispanio  |  Urugvajo  |  Venezuelo
* **Franclingvaj** (*français*)

Ebura Bordo  |  Francio  |  Haitio  |  Monako  |  Senegalio
* **Italalingvaj** (*italiano*)

Italio  |  Vatikano (speciala statuto)  |  San-Marino
* **Portugallingvaj** (*português*)

Angolo  |  Brazilo  |  Cabo Verde  |  Guiné Bissau  |  Mozambiko  |  Portugalio  |  São Tomé e Príncipe  |  Timor-Leste
* **Rumenlingvaj** (*română*)

Moldavio  |  Rumanio
* **Kataluna** (*català*)

Andoro

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Latinida Unuiĝo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* 


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 208842
* LCCN: n85108826
* VIAF: 139143947
* ISNI: 0000 0001 2358 836X
* SUDOC: 026565277
* BNF: 11878868w
* BIBSYS: 90109417
* BNE: XX97201
 |
**Aleksandr Men** (ruse: *Александр Владимирович Мень*; naskiĝis la 22-an de januaro 1935 en Moskvo, mortis la 9-an de septembro 1990 apud Moskvo) – rusa ortodoksa kleriko, religia filozofo kaj teologo-ekumenisto. Li konis hebrean, grekan kaj kelke da eŭropaj lingvoj. Lia libro "Filo de la homo" estis tradukita en plurajn lingvojn. Murdita en neklarigeblaj cirkonstancoj.

Vivo
----

Li naskiĝis en familio de rusaj judoj Vladimir Men kaj Jelena Cuperfejn. Lia patro estis ateisto kaj la patrino konvertita de ortodoksimo kristanino. Aleksandr estis baptita la 3-an de septembro 1935 de ortodoksa superulo, kaŝiĝanta sin ataŭ komunisma reĝimo.

Kiam li estis 6 jara, NKVD arestis lian patron, kiu dum pli ol unu jaron pasigis en enketa arestejo, kaj poste estis ekzilita en Uralon. La familio rekuniĝis nur post la dua mondmilito.

En la aĝo de 12 jaroj li spertis mistikan travivaĵon renkontante Jesuon Kriston.

Aleksandr Men studis en Supera Felta Altlernejo kaj jam dum la unua studjaro ekkonis ortodoksan judon Gleb Jakunin – venontan ortodoksan pastron kaj opozician aganton, kaj reĝisoron Andrei Tarkovski. En 1955 la fakultaton, kiun li studis oni translokigis al Irkuck en Siberion kaj tie en 1957 la pastro Men eklezie nuptiĝis kun Nataŝa Grigorenko en ortodoksa preĝejo sub alvoko al sankta Johano Baptisto. Kadre de reprezalioj direktitaj al kredantoj li ne ricevis diplomon pri studfino, pro kio estis soldatiĝonta.

Post reveno al Moskvo ricevis diakonan konsekron kaj estis sendita al preĝejo al Dipatrino ĉe la stacidomo Alabino apud Moskvo. Samtempe la pastro komencis ekstere studi en Leningrado kaj kunlabori kun religitema bulteno.

La 1-an de septembro 1960 ordiniĝis kaj kiel vikario eklaboris en la sama preĝejo, kie post unu jaro iĝis paroĥestro.

En 1964 loka milico traserĉis la sanktejon kaj senbaze akuzis la pastron pri priŝtelado de loka muzeo. La klerikon oni direktis kiel vikarion al vilaĝo Tarasovka, kie ekestis ideo skribi malferman leteron al regopovoj, kondamnanta kontraŭreligian atakon. La letero kaŭzis grandan reeĥon en ŝtataj kaj ekleziaj regopovoj.

En la jaroj 1964-1968 la pastro studis en Moskva Animzorga Akademio, kie doktoriĝis, kaj februare 1970 estis sendita kiel vikario al preĝejo de Sinjora Oferaĵo en apudmoskva vilaĝo Novaja Derevnia.

En la jaroj 1980-1983 pastro Men estis dufoje enketata de KGB en Lubjanka. En 1985 sindikata ĵurnalo *Trud*, en du vastaj artikoloj, akuzis lin pri krimaj kontaktoj kun rusa ortodoksa eklezio en Ameriko kaj pri kontraŭsoveta agado.

Februare 1988 li la unuan fojon iris eksterlanden, dum du semajnoj restadante en Pollando. Fine de la 80-aj jaroj ofte aperis en amaskomunikiloj kaj lekciis kelkdekfoje fariĝante la plej populara rusa kleriko. En 1989 avanciĝis ĝis paroĥestro en sia paroĥejo, kiun igis loka centro de viva ortodoksismo en Sovetunio.

* Kategorio Aleksandr Men en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 413898
* GND: 119129302
* LCCN: n83035783
* VIAF: 113583399
* ISNI: 0000 0001 2148 2182
* SUDOC: 031044271
* BNF: 12233843m
* BIBSYS: 90738711
* NKC: jn20000603987
 |
Malnova poŝtkarto de Glendalough (ĉ. 1890-1900)
**Glendalough** [glen-da-LOĤ] (irlande *Gleann Dá Locha*) estas pitoreska glacia valo en graflando Wicklow, Irlando. Ĝi enhavas du glaciajn lagojn, kiujn la rivero *Glenealo* trafluas, antaŭ ĝia kunfluo kun la rivero *Glendasan*. La anglalingva nomo *Glendalough* deriviĝas el la irlanda, kiu signifas 'valon de du lagoj'.

Sankto Kevino fondis abatejon tie, en la 6-a jarcento. Sur la valflankoj estas plantejoj de pinacoj. Ekde 1850 ĝis ĉ. 1957 ekzistis minejo en la valo.

La tuta valo enhaviĝas en la nacia parko de la Montaro Wicklow. Multaj turistoj vizitas la valon ĉiujare.

Geografio
---------

Skulptiĝis la valo dum la lasta glaciepoko per glaĉero kiu lasis morenon trans la valbuŝo. La rivero *Poulanass*, kiu plonĝas en la valon de la sudo, kreis riverdelton kiu dumtempe apartigis la orginan lagon en la du aktualajn lagojn.

Referencoj
----------

1. ↑  Nairn, Richard. *Discovering Wild Wicklow*, TownHouse and CountryHouse, 2001, ISBN 1-86059-141-8 p.8

Eksteraj ligiloj
----------------

* TTT-ejo pri Glendalough Arkivigite je 2006-03-24 per la retarkivo Wayback Machine (angla)
* Biografio de Sankto Kevin (norvega)

* 
* 
* 
* 

  

  

* Glendalough en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Glendalough en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Giotto di Bondone** [ĜOTo di bonDOne] (1267 – 8-a de januaro, 1337), komune nomata **Giotto**, estis itala pentristo en Florenco. Li estis la unua genia pentristo de la Renesanco. Li pentris sen la scioj pri perspektivo kaj anatomio, kiujn havis la Alta Renesanco, sed pentris homojn kaj bestojn naturalisme kaj trafe kaptis emocion, liberiginte la Okcidenton de la bizanca stilo de pentrado. "Li tradukis la arton de pentrado el la greka en la latinan". Kie la bizanca stilo emfazis la dian kaj idealan, Giotto emfazis la homan kaj naturan, kvankam lia temo ĉiam estis religia.

Li plejparte pentris freskojn por preĝejoj. Li pentris bildarojn, kiuj rakontas pri la vivoj de Jesuo Kristo kaj de sanktuloj kristanaj – Sankta Francisko de Assisi, Sankta Maria kaj aliaj. Ekzemple, *La Subiro de la Kruco*, *La Funebro de Kristo* kaj *La Ĉieliro* estas el lia bildaro pri Jesuo Kristo.

Giotto estis studento de Cimabue. Multaj imitis Giotto-n, sed neniu itala pentristo povis preterpasi lin ĝis la 15-a jarcento, kiam Masaccio teknike pludisvolvis la stilon de Giotto.

Giotto pentris la freskojn de la baziliko Sankta Kruco en Florenco, de la baziliko Sankta Francisko en Asizo kaj de la kapelo de la Scrovegni en Padovo.

La revolucio en pentrarto kreita fare de Giotto inkludis ne nur la anstataŭigon de la bizanca stilo, la establado de pentrarto kiel arto en si mem dum la venontaj ses jarcentoj kaj la restarigo de la naturalisma aliro inventita en antikvo kaj prirezignita fare de la mezepokanoj. Dank' al li inaŭguriĝis solida arta metodo bazita sur sperto kaj observado de la mondo. Giotto komprenis, ke por kompreni la mondon oni devas unue rigardi ĝin. Ĉi tiu kompreno, de li mem kaj de liaj samtempuloj, estas la komenco de la frua scienca epoko kiu poste kondukis al la aprezo de la ekzaktaj sciencoj en la Renesanco ĝenerale kaj la kreado de bilda perspektivo - unika scienca metodo por krei la iluzion de tri-dimensia spaco precipe. Tamen li ne tute dekroĉiĝis de la pasinteco kaj estis influita de ĝi. Ekzemple en lia verko "Febrante la morton de Jesuo" la roluloj alprenas pozon, kiu jam estis prezentita en la bizanca arto, ekzemple en *Pieta Manarzi*.

Giotto ankaŭ estis arkitekto kaj planis la faman kampanilon de Florenco en 1334. Dante Alighieri estis lia amiko.

La sonorila turo *Campanile di Giotto* en Florenco
*Funebrado pri Kristo*, en *Cappella degli Scrovegni*, Padovo.

Vidu ankaŭ
----------

* Giotto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Giotto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Renesancaj pentristoj
* Listo de pentristoj

Eksteraj ligiloj
----------------

* La Turo de Giotto en Florenco
* La Kapelo *degli Scrovegni* en Padovo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 1349
* GND: 118539477
* LCCN: n81071909
* VIAF: 27073355
* ISNI: 0000 0001 2125 1587
* LIBRIS: 188261
* SUDOC: 027381668
* BNF: 11943568d
* ULAN: 500010766
* MBA: 2fb51c85-fb7b-448d-9f54-60aae1197617
* NLA: 35126164
* NDL: 00440981
* BIBSYS: 90266850
* RKD: 31840
* NKC: jn19990002696
* ICCU: CFIV023311
* BNE: XX893056
 |



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
*En la lito*, de Henri de Toulouse-Lautrec, 1892.
**Samseksamulino**, **samseksemulino**, **lesbanino** aŭ **lesbo** (vorto devenanta de la nomo de la insulo Lesbo) estas virino samseksema, t.e. kiu preferas seksajn kaj romantikajn rilatojn nur kun aliaj virinoj.

Aliaj sinonimoj de lesbeco : "safismo", "sapfismo", "tribadismo" (arkaike).

Historio
--------

La termino lesbanino referencas al la insulo Lesbo (nuntempe Mitileno) en Grekio kaj al la poetino Sapfo, pro ŝiaj pasiaj poemoj (dediĉitaj al ŝiaj amikinoj) kaj la vivo ĉirkaŭata de aliaj virinoj.

La finiĝo *-ismo* en lesbanismo implicis la ideon ke la komunuma organizo de la gesamseksemuloj tendencis al la promocio de iliaj kondutoj. Post kresko de la opinio en la socio ke samseksemo estas propravola, imponiĝis «samseksemo» super «samseksemismo».

Ekzistas biblia historio kiu temas pri familia amo, inter Ruth kaj Noemi. Sed ĝi ankaŭ povas konfuziĝi kun viva amdeklaro en pli splicita senco: 
*"Sed Rut diris: Ne petegu min, ke mi vin forlasu, aŭ ke mi returnu min kaj ĉesu sekvi vin; ĉar kien vi iros, mi ankaŭ iros, kaj kie vi noktos, mi ankaŭ noktos; via popolo estos mia popolo, kaj via Dio estos mia Dio. Sur la loko, kie vi mortos, mi ankaŭ mortos, kaj tie oni min enterigos. La Eternulo faru al mi tion kaj pli, se io krom la morto disigos min de vi".* Ruth *1:16-17*

Rajtoj
------

La Eŭropa Unio, kiu havas 28 ŝtatojn membrojn, ne havas komunan politikon kiu povas damaĝi la rajtojn de la GLAT-a kolektivo, sed ĝi laboras por la ne-diskriminacio. GLAT estas akronimo uzata kiel ariga termino por: **G**ejoj, **L**esbaninoj, **A**mbaŭseksemuloj kaj **T**ransgenruloj. Ĝi estas konsiderata kiel termino malpli polemika ol la terminoj "kviro", aŭ "lesbgejo", kaj pli amplekse samseksemo aŭ simple gejo.

Kulturo
-------

La lesba kulturo tradicie kreskis ene de la virina tradicio, pli specife en la kulturo de la virinoj. Dum multaj jaroj, kaj dum epokoj pli malfacilaj ol la aktualaj, la kulturo de la virinoj disvolviĝis en diversaj kampoj, ĉi-maniere estis/as muzikistoj, poetinoj, verkistinoj, kaj artistoj i.a.

Ĉar la lesbaninoj estas konsiderataj kiel minoritata socia grupo, oni parolas ofte pri lesba subkulturo, kio ne signifas malsuperecon aŭ diskriminacion, sed io kio apartenas al la lesbaninoj, respekte de la majoritata aliseksema mondo.

Famaj lesbaninoj
----------------

* Mercedes de Acosta
* Marlene Dietrich
* Greta Garbo

Vidu ankaŭ
----------

* Lesba feminismo
* Lesbofobio


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri GLAT |

* Samseksemulino en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Samseksemulino en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)