recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
La *Instituto de Neurobiología Ramón y Cajal* aŭ mallongige **Instituto Cajal** [kaĥAl] estis inaŭgurita en 1932 kaj nomita tiele honore al Nobel-premio pri Medicino Santiago Ramón y Cajal (1906). Aktuale ĝi apartenas al la *Consejo Superior de Investigaciones Científicas* (Supera Konsilio de Scienca Priserĉado) (CSIC) de Hispanio.

Historio
--------

La Instituto ekkonstruiĝis en 1922 post reĝa dekreto de 1920 per kiu oni kreis Instituton por Biologia Priserĉado kie oni inkludus la laboratorion de la Dro. Cajal, la laboratoriojn de Eksperimenta Fiziologio, Neŭropatologio kaj Histologio, kaj la laboratoriojn de la Muzeo de Naturaj Sciencoj.

La sidejo de la Instituto situis en la monteto de San Blas, proksime de la parko de Retiro, kaj ĝia direktoro estis la Dro. Cajal (1920–1934). En 1941, post la Hispana Enlanda Milito, oni rekuperis la duondetruitan konstruaĵon de la Instituto kaj atribuis ĝin al CSIC.

En 1957, oni translokis ĝin al nova konstruaĵo ĉe la strato Velazquez kie ĝi kunhavas sidejon kun aliaj institutoj. Fine en 1986 oni konstruis novan konstruajoxn ĉe la Avenuo de la Doktoro Arce kie ĝi troviĝas aktuale.

La Instituto gastigas la heredaĵon de Santiago Ramón y Cajal, kiu inkludas sciencajn desegnojn kaj ilustraĵojn, histologiajn preparaĵojn, mikrofotografiojn, librojn, publikaĵojn kaj mikroskopojn.

Fakoj de esplorado
------------------

Aktuale, estas 2 ĉefaj departementoj de esplorado:

* a) Neŭrobiologio molekula, ĉela kaj de disvolvo.
* b) Neŭrobiologio Funkcia kaj de Sistemoj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Instituto Cajal en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Instituto Cajal
* Memoroj htm Arkivigite je 2007-09-29 per la retarkivo Wayback Machine
* Memoroj PDF Arkivigite je 2007-09-29 per la retarkivo Wayback Machine

Referencoj
----------

*Los Ramón y Cajal: Una familia Aragonesa* (2001, Ed. Gobierno de Aragón). Juan A. de Carlos.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 309783
* GND: 502481-X 502484-5, 502481-X
* LCCN: n85224316
* VIAF: 153090589, 196145003315261300479 145296264, 153090589, 196145003315261300479
* ISNI: 0000 0001 2177 5516
* SUDOC: 086148990, 189335157 032534167, 086148990, 189335157
* BNF: 12419667f 12354603n, 12419667f
* NKC: ntk20191045283
* BNE: XX4784009
 |
**Vera Pécsi** [pEĉi], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Pécsi Vera** estis hungara ekonomo, ekonomihistoriisto.

Vera Pécsi naskiĝis la  22-an de aprilo 1950(nun 1950-04-22) en Budapeŝto, ŝi mortis la 21-an de aprilo 2023 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Vera Pécsi maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo en 1968, poste ŝi akiris ekonomian diplomon en Ekonomia Universitato Károly Marx en 1983. Inter 1973-1995 ŝi havis postenon en la universitato. Inter 1988-1999 ŝi laboris ankaŭ en la Hungara Televizio. Tiutempe ŝi estis figuro de la kontraŭsocialisma opozicio. Ŝi naskis filinon.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Az állam gazdasági szerepének néhány vonása a II. világháború előtt* (disertaĵo, 1975)
* *A magyar gumiipar története* (kunaŭtoro, 1982)
* *A Magyar Nemzeti Bank alapításának nemzetközi és belföldi előzményei* (kunaŭtoro, 1993) In:
* *Baklövés. Az állambiztonságiak esete Krassó Györggyel 1963-1964-ben.* (2000)
* *Utazás a Szovjetunióban* (2009)

Fontoj
------

* biografio hungare kun foto
* datenoj
* verkoj

Referencoj
----------

1. ↑   filmaj datenoj



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 841431
 |


* Portalo pri Biografio
La **Usona Societo de Mamalogoj** (angle *American Society of Mammalogists*, **ASM**) estas fondita la 3-an de aprilo 1919 en Vaŝingtono. Ĝia nuna sidejo estas en Topeko, Kansaso. Ĝia ĉefa celo estas kuraĝigi la studadon de mamuloj kaj profesiojn, kiuj studas ilin.

Estas pli ol 4500 membroj de ĉi tiu societo, kaj ili estas ĉefe profesiaj sciencistoj, kiuj emfazas la gravecon de publika politiko kaj edukado. Prezidanto, vicprezidanto, registra sekretario, sekretario-kasisto kaj gazetredaktisto estas elektitaj de la membroj por esti oficistoj de la societo.

La societo ĉiujare okazigas plurajn kunsidojn kaj administras plurajn publikaĵojn kiel *Journal of Mammalogy*, *Special Publications*, *Mammalian Species* kaj *Society Pamphlets*. La plej konata el ili estas *Journal of Mammalogy*. La societo ankaŭ prizorgas bildobibliotekon, kiu enhavas pli ol 1300 mamulajn bildojn. 

Aldone la societo konsistas el 31 komitatoj, interalie komitato pri zorgado kaj uzado de bestoj, komitato pri premioj por konserva biologio, komitato pri internaciaj rilatoj kaj komitato pri eldonaĵoj.

La societo ankaŭ donas multajn subvenciojn kaj premiojn por esplorado kaj studoj pri mamuloj. Ĉi tiuj premioj povas iri al sciencistoj kaj studentoj. La societo ankaŭ listigas laborŝancojn por siaj membroj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo
* Journal of Mammalogy, la gazeto de la societo pri mamalogio

  



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 723647
* LCCN: n50056145
* VIAF: 138215790
* ISNI: 0000 0004 1109 1024
* NKC: nlk20050170907
 |
**Willis Raymond „Ray" Nance** (naskiĝis la 10-an de decembro 1913 je Ĉikago en Ilinojso; mortis la 28-an de januaro 1976 en Novjorko) estis usona trumpetisto, violonisto kaj kantisto de ĵazo.

Kariero
-------

Nance komencis labori muzikiste en 1932. Li direktis ĝis 1937 propran ensemlon en Ĉikago, muzikis poste ĉe Earl Hines (1938) kaj Horace Henderson (1939). Ekde 1940 ĝis 1963 li muzikis kun la bando de Duke Ellington, anstataŭinte Kution Williams kiel trumpetisto en la elingtona orkestro. Unuafoje li surdiskiĝis je *Duke Ellington at Fargo, 1940 Live*. Krom tio li estis la ununura violonisto en la Orkestro Duke Ellington, aŭdebla en titoloj kiel "Moon Mist", krome li prezentis kiel kantisto per titoloj kiel "A Slip of the Lip". Nance esence kunverkis la komponaĵon "Take the A-Train" de Ellington kaj brilis je la sonregistraĵo el 1941 kiel solisto. Per siaj humuraj interdonitaĵoj li estis grava ero de la sceneja spektaklo de la elingtona orkesto. Nance restis ĝis 1963 en ties bando kaj komencis post tio solokarieron; en 1964 kaj 1965 li muzikis kun Paul Lavalle, por post tiam denove prezenti kun Ellington. Li estas aŭdebla ankaŭ sur diskoj kun Barney Bigard, kun Johnny Hodges kaj kun Slam Stewart samkiel surprize kun Chico Hamilton. Dum koncertvojaĝo tra Anglujo li en 1974 li muzikis kun Chris Barber.


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Muziko |

Sonregistraĵoj je lia nomo
--------------------------

* *The Non-Ducal Violin Recordings*, 1940 - 1949, Ab Fable 2005


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 408254
* GND: 13461058X
* LCCN: n81071432
* VIAF: 74038456
* ISNI: 0000 0000 8394 3100
* SUDOC: 244274347
* BNF: 13897847c
* MBA: a765d3e6-0a39-4910-b0d8-f80557be846d
* BIBSYS: 61804
* BNE: XX889829
 |
La **Flandra Registaro** (flandre: *Vlaamse regering*) estas la plenuma branĉo de la Flandra Komunumo kaj de la Flandra Regiono de Belgio. Ĝi konsistas el registara kabineto, estrita de la Ministro-Prezidento kaj respondeca antaŭ la Flandra Parlamento, kaj la publika administracio (civila servo) dividita en 13 politikaj areoj, ĉiu kun plenuma departemento kaj multaj agentejoj.

La kabineto de la Flandra Registaro konsistas el ĝis maksimumo de dekunu ministroj, elektitaj de la Flandra Parlamento. Almenaŭ unu el la ministroj devas veni el Bruselo. La ministroj estas nomumitaj fare de la politikaj partioj kiuj praktike formas la registaran koalicion. La registaro estas porparolita de la Flandra Ministro-Prezidento. Ministroj estras plenumajn departementojn de la registara administracio. Ministroj devas defendi siajn politikojn kaj prezentas ilin persone antaŭ la Flandra Parlamento. La Flandra Registaro devas ricevi kaj teni la fidon de la Flandra Parlamento. Ĝis 1993 la Flandra Registaro estis nomita la Flandra Plenumo (*Vlaamse Executieve*).
Puzlodesegno de W. Altekruse.
**Meĥanika puzlo** estas ludilo, nome puzlo prezentita kiel aro de meĥanike interligitaj pecoj.

Historio
--------

Ĉina lignonodo.
La plej antikva konata meĥanika puzlo devenas el Grekio kaj aperis en la 3a jarcento a.K. Tiu ludilo konsistis el kvadrato dividita en 14 partoj, kaj la celo estis krei diferencajn formojn el tiuj pecoj. Ĝi estis nomita *Ostomaĥion*.

En Irano "puzlaj fermiloj" estis faritaj tiom frue kiom ĝis la 17a jarcento.

La venonta konata puzlo estis en Japanio. En 1742 estis mencio de ludilo nome "Sei Ŝona-gon Ĉie No-Ita" en libro. Ĉirkaŭ la jaro 1800 la puzlo konata kiel Tangramo el Ĉinio iĝis populara, kaj 20 jarojn poste ĝi estis disvastiĝinta tra Eŭropo kaj Ameriko. La kompanio Richter el Rudolstadt ekproduktis grandajn kvantojn de puzloj similaj al Tangramo de diferencaj formoj, nome la nomitaj "Anker-puzloj".

Referencoj
----------

* Puzzles Old & New, de Professor Hoffmann, 1893
* Puzzles Old and New, de Jerry Slocum & Jack Botermans, 1986
* New Book of Puzzles, de Jerry Slocum & Jack Botermans, 1992
* Ingenious & Diabolical Puzzles, de Jerry Slocum & Jack Botermans, 1994
* The Tangram Book, de Jerry Slocum, 2003
* The 15 Puzzle, de Jerry Slocum & Dic Sonneveld, 2006
La nacia soldataro de Ilinojo kontraŭ la Pullman-strikantoj en 1894.
La **Pullman-striko** (11-an de majo 1894 – 20-an de julio) estis granda striko de fervojistoj en Usono. Tiam oni uzis unuafoje la kontraŭ-trostajn leĝojn kontraŭ agado de la sindikatoj.

Pro la borsa paniko de 1893, la entrepreno *Pullman Palace Car* malpliigis la salajrojn per ĉ. 25%, dum la aliaj devigaj monŝarĝoj (domluo ktp.) restis la samaj. Membroj de la Usona Fervojista Asocio komencis strikon en Pullman, apud Ĉikago, ĉe sidejo de la entrepreno.

Post kiam la prezidanto de la entrepreno George Pullman restis obstina en la salajra disputo, la tutlanda konsilio de la sindikato anoncis bojkoton kontraŭ la Pullman-vagonoj. Okazis apogaj strikoj de Ohio ĝis Kalifornio, dum la striko iĝis perforta ĉe Ĉikago kaj en la ĉirkaŭo.

La guberniestro de Illinois simpatiis kun la strikantoj kaj ne volis enmiksi la nacian gvardion.

La 2-an de julio - interalie pro la lobio de la fervojaj entreprenoj - la justica ministro Richard Olney atingis, ke la federaciaj juĝistoj ĉesigu ĉiun agadon, kiu malebligas la poŝtan trafikon kaj la interŝtatan komercon. Je konsilo de Olney, prezidento Grover Cleveland komandis 2500 federaciajn soldatojn (je la 4-a de julio) al Ĉikago. La striko finiĝis ene de semajno kaj oni retiris la soldatojn.

Oni enprizonigis la sindikatan estron Eugene V. Debs pro kontraŭstaro al la juĝistaj diktatoj kaj pro partopreno en krimkooperado kontraŭ la interŝtata komerco. Tiam evidentiĝis por la grandindustriistoj kaj la organizita laboristaro, ke la Sherman-a kontraŭtrosta leĝo estas uzebla ankaŭ kontraŭ la sindikatoj kaj eĉ por eviti la strikojn.

* Kategorio Pullman-striko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Dahran,** ankaŭ literumita *Zahran,* arabe **الظهران** estas universitata urbego, grava administra centro por la sauda-arabia naftoindustrio en Sauda Arabio en Regiono Ŝarkija. Ĥubar, Dammam kaj *Dahran* formas triopon. Laŭ alia senco Ĥubar kaj Dahran estas antaŭurboj de Dammam.

Domo en Dahran
Domego en Dahran, kiun trafis atako de teroristoj en 1996

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 100 km²
* Supermara alteco: 17 m
* Loĝantaro: 138,135 (2010)
* Horzono: UTC+3 (ankaŭ somere)
* Telefonkodo: +966-13
* Poŝtkodo: 34464

Geografio
---------

Dahran situas en najbareco de Ĥubar kaj Dammam en orienta parto de la lando. Ankaŭ Persa Golfo estas tre proksime. Dammam troviĝas 15, Rijado 378 km.

Historio
--------

Dahran aperis en mapoj en la 1930-aj jaroj, ĉar grandaj naftorezervoj estis identigitaj en la areo en 1931 kaj 1935. Standard Oil faris la unuan komercan naftoputon, poste la firmao establis filion en Sauda Arabio. Dahran estis hejmo de la ĉefsidejo de tiu filio dum 80 jaroj. Dum 2-a mondmilito en 1940 la italoj bombsrdis la naftocentron, tamen ĉefe Barejnon, kaŭzante nur malmulte da difektoj. En 1945 Usono konstruis aerbazon, poste aliaj armeajn instalaĵojn. En 1950 Dahran havis nur 7,000 loĝantojn. Dum la Golfa Milito la grandurbo estis la sceno de terorisma bombatako en 1991. 19 soldatoj mortis, kelkcent vundiĝis (ankaŭ civiloj).

Ekonomio
--------

En Dahran la plej granda parto de la petrolo estas eksportita, ĉar lokaj bezonoj postulas proksimume 12%. Krom la naftonegoco menciindas la usona armea ĉeesto. En Dahran estas la sidejo de la enorme granda naftentrepreno Saudi Aramco.

Trafiko
-------

La menciitaj 3 urboj kun havas bonajn vojajn ligilojn al la enlanda reto, eĉ helpe de digo al Barejno. En 1946 flughaveno ekfunkciis, sed nun tio apartenas al la armeo. La komuna internacia flughaveno situas 40 km de Dahran. Industria fervojo ekzistas al Rijado. En la urbego nur kelkaj aŭtobusoj trafikas, sed la taksioj oftas.

Klimato
-------

Dahran havas dezertan klimaton. En la plena jaro pluvas 108 mm, inter junio-oktobro ne pluvas. La averaĝa jara temperaturo estas 26 °C. La ventoj kutime blovas en la fruaj monatoj de la somero, alportante polvojn, kiuj povas redukti videblecon al kelkaj metroj. Tiuj ventoj povas daŭri eĉ ses monatojn.

Fontoj
------

* WikiTrans
*
**Fraŭlino** estas ne edziĝinta virino. Virino, kiu antaŭe estis edziniĝinta, kaj nun vivas sen edz(in)o, ne estas fraŭlino, sed eksedzino aŭ vidvino.

La responda vorto por needziĝinta viro estas fraŭlo. Ĝi tamen neniam estis uzata kiel titolo de ĝentileco, verŝajne ĉar mankas modelo por tia uzo en la eŭropaj lingvoj.

Historio
--------

La vorton *fraŭlino* oni historie ankaŭ uzis titole (ofte mallongigita **F-ino**), precipe por traduki alilingvajn vortojn de alparolo por ne edziniĝinta virino. Tiaj vortoj estas ekzemple la germana *Fräulein*, la angla *Miss* kaj la franca *Mademoiselle*. La vorto *fraŭlino* etimologie venas el la germana vorto *Fräulein* kiu signifas *sinjorineto*. Nuntempe, la uzo de tiu germana vorto malpliiĝas en Germanujo kaj eĉ povas esti rigardata kiel malrespektema aŭ seksisma, ĉar oni neniam distingas inter edzeco kaj needzeco por la viroj. Tio ankaŭ okazis en Francujo. Ekde 1970 la proceduroj por uzi la titolon 'Mademoiselle' estis defiita en Francujo, precipe de feminismaj grupoj kiuj volis ke ĝi estos malpermesata. Ankaŭ en pluraj aliaj lingvoj la kulturo de titoluzado ŝanĝiĝis. En la angla oni pli kaj pli ofte uzas pri virinoj, sendistinge pri ties edzineco, nur la alparolan vorton *Ms*, kie oni antaŭe distingis inter *Mrs* (edziĝinta virino) kaj *Miss* (needziĝinta virino).

Vidu ankaŭ
----------

* Sinjorino

Proverbo
--------

La Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof, kiu spegulas la eŭropan kulturon de la 19-a jarcento, enhavas unu proverbon kun la vorto *fraŭlino*:

|  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** Kaprica fianĉino restos eterne fraŭlino. **"** |

 |

Referencoj
----------

1. ↑  Marlis Hellinger, Christine Bierbach: *Eine Sprache für beide Geschlechter. Richtlinien für einen nicht-sexistischen Sprachgebrauch*. Mit einem Vorwort von Irmela Neu-Altenheimer. Herausgegeben von der Deutschen UNESCO-Kommission, Bonn 1993 (PDF[*rompita ligilo*])
2. ↑  Okamura Saburo (2006) Das Fräulein ist tot! Es lebe das Fräulein! - Fräulein im Archiv der Süddeutschen Zeitung (1994–2005). Alirita 2010-12-26. ""Even into the 1970s, honorific titles in German included *Fräulein* for unmarried women, but in 1972, the Minister of the Interior banned it from official use; since then, it has largely disappeared from everyday speech as well."".

 Arkivigite je 2011-08-15 per la retarkivo Wayback Machine  Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2011-08-15. Alirita 2017-02-23.
3. ↑  Service Public - 8 janvier 2013 - Direction de l'information légale et administrative (Premier ministre) - Le Conseil d’État valide la suppression du « Mademoiselle » dans les documents administratifs
4. ↑   Lernu. Arkivita el la originalo je 2011-12-25. Alirita 2008-11-10.

* Fraŭlino en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)
Solvita 15-puzlo.
**Glitopuzlo** estas ludilo, nome tipo de veturpuzlo, kiu defias al ludanto glitigi (ofte ebenajn) pecojn laŭlonge de difinitaj itineroj (kutime sur tabulo) por establi celitan fin-figuron. La movendaj pecoj povas konsisti el simplaj formoj, aŭ ili povas esti presitaj per koloroj, modeloj, sekcioj de pli granda bildo (kiun oni deziras kompletigi), nombroj, aŭ literoj (kiujn oni deziras ordigi).

Glitopuzloj estas esence dudimensiaj nature, eĉ se la glitado estas faciligita per meĥanikaj interligitaj pecoj (kiel parte enkadritaj eroj) aŭ tri-dimensiaj ĵetonoj. Kiel tiu ekzemplo montras, kelkaj glitopuzloj estas meĥanikaj puzloj. Tamen, la meĥanikaj kongruaĵoj estas neesencaj en tiuj puzloj; la partoj povus ankaŭ esti ĵetonoj sur ebena tabulo kiuj estas movataj laŭ difinitaj reguloj.

Malkiel ĉe aliaj veturpuzloj, glitopuzloj malpermesas elirigon de ajna peco el la tabulo. Tiu propreco separas glitopuzlojn el rearanĝaj puzloj. Tiele, findi movojn kaj itinerojn ene de la du-dimensiaj limigoj de la tabulo estas gravaj partoj de la solvo de glitopuzloj.

Bildaro
-------

* Vortopuzlo.Vortopuzlo.
* 3x3 Glitopuzlo montranta rolulon de bildstrio.3x3 Glitopuzlo montranta rolulon de bildstrio.
* Ekzemplo de Klotski puzlo.Ekzemplo de Klotski puzlo.

Referencoj
----------

* *Sliding Piece Puzzles* (de Edward Hordern, 1986, Oxford University Press, ISBN 0-19-853204-0)
* *Winning Ways* (de Elwyn Ralph Berlekamp et al. 1982, Academic Press)
* *The 15 Puzzle* (de Jerry Slocum kaj Dic Sonneveld, 2006, Slocum Puzzle Foundation)

Eksteraj ligiloj
----------------

* maa.org column on Sliding-block puzzles Arkivigite je 2004-12-21 per la retarkivo Wayback Machine which rebuts the claims in the Economist.
* US Patent 4872682 Arkivigite je 2015-06-03 per la retarkivo Wayback Machine - pri la Kubo de Rubik
Weird Tales estas unu el plej konataj "pulpoj" pri hororo kaj fantasto
La **pulpaj magazinoj** (aŭ mallongige **pulpoj**) estis, dum la unua duono de la 20-a jarcento en Usono, malmultekostaj revuoj, aperigante novelojn aŭ mallongajn romanojn, celante popolan legantaron.

Pliofte monate eldonataj, tiuj revuoj aperigis rakontojn de krimliteraturo, amo, aventuro, kaj ĉefe hororo, fantasto, sciencfikcio...

Ilia nomo (el la angla *Pulp magazines*) venas de la fakto, ke ili estis presitaj sur malbonkvalita papero el kruda pulpo de ligno, permesante malaltan prezon: ĝenerale 10 ĝis 25 cendoj.

La pulpaj magazinoj estis ankaŭ famaj pro siaj multkoloraj kovriloj, kun okulaltiraj bildoj (ĝenerale, knabinoj malmulte vestitaj, kiujn muskolaj junaj viroj klopodas savi el iu horora danĝero).

Preskaŭ ĉiuj usonaj sciencfikciaj verkistoj de la unua duono de la 20-a jarcento komence aperigis siajn verkojn en pulpaj magazinoj, kaj multe da nun famaj sciencfikciaj romanoj aperis sub formo de felietono en tiaj magazinoj.

Malgraŭ siaj popularaj prosperoj, la pulpoj velkis en la 1950-aj jaroj pro la konkurenco de la bildliteraturo kaj de la televido, kaj pro la plialtiĝo de la prezo de la papero.

Kelkaj pulpoj
-------------

### Aventuro kaj krimromano

* The Popular Magazine
* Black Mask
* Flynn's Detective Fiction
* The Phantom Detective

### Fantasto kaj sciencfikcio

* Argosy
* Astounding Stories
* Amazing Stories
* Weird Tales
* Planet Stories
* Wonder Stories
* Unknown
* Famous Fantastic Mysteries
* Startling Stories
* Thrilling Wonder Stories
* Fantastic Adventures

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Eksteraj ligiloj
----------------

* france Pulpoj kaj usonaj magazinoj (el "Collector showcase")
* angle Kolektendaj fantastoj

* Kategorio Pulpa magazino en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Rankovci,** hungare **Ferenclak** estas malgranda vilaĝo en Slovenio en provinco Prekmurje, en statistika regiono Pomurske, en Občina Tišina.

Municipo Tišina en Slovenio, kie Rankovci troviĝas

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 3 km²
* Alto super marnivelo: 198 m
* Koordinatoj: 46° 40′ 23.24″ N 16° 5′ 10.61″ O﻿ / ﻿46.6731222 °N, 16.0862806 °O﻿ / 46.6731222; 16.0862806 (mapo)Koordinatoj: 46° 40′ 23.24″ N 16° 5′ 10.61″ O﻿ / ﻿46.6731222 °N, 16.0862806 °O﻿ / 46.6731222; 16.0862806 (mapo)
* Loĝantaro: 250
* Poŝtkodo: 9251
* Aŭtokodo: MS

Situo
-----

Rankovci situas sur ebenaĵo, laŭ vojo Murska Sobota-Aŭstrio.

Historio
--------

Dum la hungara regado oni nombris en *Ferencfalva* 39 domojn kaj 229 homojn. Ĝis fine de la 1-a mondmilito la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Vas (reĝa departemento), al distrikto de Muraszombat, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio. En 1941 la germana armeo senbatale okupis la komunumon kaj post 10 tagoj transdonis ĝin al Hungario. Ĝis 1945 tio estis parto de Hungario, poste de Jugoslavio kaj ekde 1991 de Slovenio.

Fontoj
------

* slovena Vikipedio
* w.vasidigikonyvtar.hu
* w.ms.sik.si
* w.geopedia.si

* Kategorio Rankovci en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Paisaje del desierto de Tabernas.
Monedo.
La **Dezerto de Tabernas** estas situa en la provinco de Almerio, Andaluzio (Hispanio), je ĉirkaŭ 30 km norde de la provinca ĉefurbo, Almerio, en la municipaj teritorioj de Tabernas, Gádor, Santa Cruz, Alboloduy kaj Gérgal de la provinco de Almerio kaj protektita kiel Natura Loko en etendo de 280 km².

La ĉirkaŭaj montaroj izoligas tiun teritorion el la humideco devena el la Mediteraneo kaj pluvo malabundas, kaj kiam venas estas torenta kaj fortrenas la malmultan fruktodonan grundon kiu eroziiĝas kaj dezertiĝas pli kaj pli.

Faŭno
-----

La malmultaj specioj apudas la malmultajn portempajn akvejojn kaj arbustarojn, kies floroj allogas abelojn kaj aliajn insektojn, manĝo de ekzemple la Meropo. Inter arbustoj ekzemple loĝas la Ruĝa perdriko, falkoj kaj agloj. La Gufo kaj la Ruĝa vulpo estas predantoj de kunikloj, musoj kaj aliaj roduloj. Ankaŭ Turfalkoj, Noktuoj, Monedoj, la Apusoj kaj aliaj birdoj loĝas en la areo, sed tre grava estas la rara Trumpetofringo, kiuj loĝas en dezertaj oazoj de arko el Kanarioj al Afganio. Multaj aliaj paseroformaj birdoj, otidoj, pterokloj kaj aliaj stepaj birdospecioj loĝas en tiu dezerto.

Inter mamuloj, krom kunikloj, estas leporoj kaj aliaj pli raraj specioj. Ĉe sekaj torentoj vivas amfibioj kaj reptilioj, kaj la dezerto konsistas el la lasta habitato de la Greka testudo en Iberio.

Flaŭro
------

(redaktota)

La Dezerto de Tabernas kaj kino
-------------------------------

"High Noon" en "Yucca City" ĉe Tabernas.
La Dezerto de Tabernas estis la ĉefa zono de filmofarado en Hispanio kiam la provinco de Almerio estis konata kiel «La eŭropa holivudo» en la 1960-aj kaj 1970-aj jaroj kaj oni filmis ĝis 300 produktaĵojn ĉefe de Itala vakera filmo, kiel tiuj de la reĝisoro Sergio Leone, ekz. *Il buono, il brutto, il cattivo.* kaj *Per un pugno di dollari*. Sed krom la ĝenro de la Vakera filmo ankaŭ oni faris filmojn kiel Lawrence of Arabia, Patton kaj Indiana Jones kaj la Lasta Krucmilito.

La ĉefaj reĝisoroj kaj aktoroj holivudaj laboris en la Dezerto de Tabernas, inter kiuj elstaras: Steven Spielberg, David Lean, Orson Welles, John Huston, George Lucas, Joseph L. Mankiewicz, John Sturges, Clint Eastwood, Henry Fonda, Burt Lancaster, Richard Burton, Harrison Ford, Sean Connery, Charlton Heston, Yul Brynner, Rex Harrison, Jack Nicholson, Gene Hackman, Charles Bronson, Peter O'Toole, Anthony Quinn, Faye Dunaway, Arnold Schwarzenegger, Rod Steiger, Michael Caine, James Coburn, Raquel Welch, Ursula Andress, kaj multaj pliaj.

Eĉ la mita kantanto de The Beatles, John Lennon, ĉefrolis filmon en la Dezerto de Tabernas: *Kiel mi venkis en milito* (1967), de Richard Lester.

* Kategorio Dezerto de Tabernas en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
ferpulvoro estas ofte uzata por sinterigado.
**Pulvormetalurgio** (PM) en metalurgio estas termino kiu kovras ampleksan gamon de manieroj en kiuj materialoj aŭ komponantoj estas farataj el metalaj pulvoroj. PM procezoj povas eviti, aŭ ege malpliigi, la neceson uzi forigon de procezitaj metaloj, tiele draste malpliigante perdojn en fabrikado kaj ofte rezulte en pli malaltaj kostoj.

Pulvormetalurgio estas uzata ankaŭ por fari unikajn materialojn maleble fandeblaj aŭ por formi ilin en aliaj manieroj. Tre grava producto de tiu tipo estas volframa karbonido, kiu estas uzata por tranĉi kaj formi aliajn metalojn kaj estas farita el partikloj de volframa karbonido ligita per kobalto. Ĝi estas tre amplekse uzata en industrio por iloj de multaj tipoj kaj tutmonde ~50,000t/jaro estas faritaj per PM. Aliaj produktoj estas sinterigitaj filtroj, porecaj ole-impregnitaj teniloj, elektraj kontaktiloj kaj diamantaj iloj.

Referencoj
----------

Literaturo
----------

* An earlier version of this article was copied from Appendix 4C of *Advanced Automation for Space Missions*, a NASA report in the public domain.
* R. M. German, "Powder Metallurgy and Particulate Materials Processing," Metal Powder Industries Federation, Princeton, New Jersey, 2005.
* F. Thummler kaj R.Oberacker "An Introduction to Powder Metallurgy" The institute of Materials, London 1993
* G. S. Upadhyaya, "Sintered Metallic and Ceramic Materials" John Wiley and Sons, West Sussex, England, 2000

Eksteraj ligiloj
----------------

* Rapid manufacturing technique developed at the KU Leuven, Belgium Arkivigite je 2012-02-23 per la retarkivo Wayback Machine
* Bildoj de metala atomigo Arkivigite je 2015-12-10 per la retarkivo Wayback Machine ĉe Ames Laboratory
**Puna soldatigo de polaj infanoj al la Armeo de Rusia Imperio 1831-1832** — farita dum kaj post la novembra ribelo.

La puna kaptado kaj soldatigo de polaj infanoj fare de rusaj soldatoj en Varsovio (dum kaj post la Novembra Ribelo, 1931-1932)
Laŭ rekomendo de caro Nikolao la 1-a el la tago de 23-a de marto 1831 infanoj de personoj partoprenantaj la novembran ribelon devus esti traktataj kiel t.n. kantonistoj kaj enkorpigataj al specialaj batalionoj de la rusa armeo.

Laŭ ukazo el la 24-a de marto 1832 rusa registaro ordonis transdoni al specialaj infanaj batalionoj knabojn de 7 ĝis 16 vivjaro, infanojn de politikaj elmigrintoj, orfojn, infanojn de malriĉuloj kaj de stratulaĉoj. Rusaj policaj komisaroj vokis loĝantaron proponi infanaron bezonanta apogon kaj ĉiujn inside kidnapis.

La turmenton de polaj infanoj prezentis Juliusz Słowacki en poemo *Anhelli*. Minskon kaj Babrujskon, profunden en Rusion ĝis Siberio oni pelis kelke da miloj de malfortaj kaj malsataj knaboj. Survoje de Varsovio al Babrujsk mortis du trionoj da ili. La ceterajn oni edukis kiel rusaj soldatoj.

Bibliografio
------------

*Solidarność 1830, Niemcy i Polacy po Powstaniu Listopadowym* (Solidareco 1830. Germanoj kaj poloj post la Novembra Ribelo), Warszawa 2005
La Pendo-preĝejo estas unu el plej famaj koptaj preĝejoj en Kairo, unuafoje konstruita en la 3-a aŭ 4-a jarcento.
La **Kopta Ortodoksa Preĝejo de Sankta Virgulino Maria** (en kopta lingvo: ϯⲉⲕⲕⲗⲏⲥⲓⲁ ⲛ̀ⲧⲉⲑⲉⲟⲇⲟⲕⲟⲥ ϯⲁⲅⲓⲁ ⲙⲁⲣⲓⲁ Ϧⲉⲛ ⲃⲁⲃⲩⲗⲟⲛ ⲛ̀ⲭⲏⲙⲓ *Preĝejo de la Dipatrino Sankta Maria en Egipta Babilono*), konata ankaŭ kiel la **Pendo-preĝejo** (en araba: الكنيسة المعلقة‎, latinigite: al-Kanīsa al-Muʿallaqa, en kopta: ϯⲉⲕⲕⲗⲏⲥⲓⲁ ⲉⲥⲓϣⲓ), estas en Kairo unu el la plej antikvaj preĝejoj en Egipto ĉar la historio de la eklezio en tiu loko datas el la 3-a jarcento. Ĝi apartenas al la Kopta Ortodoksa Eklezio de Aleksandrio.

La Pendo-preĝejo ricevas sian nomon pro sia loko sur pordego de la Babilona Fortikaĵo, nome romia fortikaĵo en Kopta Kairo (Malnova Kairo); ties navo estas pendigita super trapasejo. La preĝejo estas alirebla tra du dek naŭ ŝtupoj; frua veturantoj al Kairo nomis ĝin "la Ŝtupara Preĝejo". La tera surfaco leviĝis ĉirkaŭ ses metrojn ekde la romia periodo, kaj tiel la romia turo estas nuntempe preskaŭ enterigita subgrunde, kio limigis la vidan efikon de la iama alta loko de la preĝejo.

Referencoj
----------

1. ↑  Butler, Alfred J. (2010) [1884]. The Ancient Coptic Churches of Egypt (Reprint ed.). Nabu Press [orig. Clarendon Press]. pp. 210–235. ISBN 1-177-69783-1.
2. 1 2   Hanging Church - Cairo, Egypt. Alirita 2018-03-14.

* Kategorio Pendo-preĝejo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Lajos Kemény** [lajoŝ kemEnj], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Kemény Lajos** estis hungara arkivisto, redaktoro. Lia nomo kun ĉiuj personaj nomoj estis *Koch Lajos Aladár Gábor* [koĥ] ĝis 1882.

Lajos Kemény naskiĝis la  5-an de septembro 1859(nun 1859-09-05) en Kassa (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempa Košice en Slovakio), li mortis la 24-an de junio 1927 (laŭ slovaka fonto la 24-an de januaro 1927) en Košice (Ĉeĥoslovakio).

Biografio
---------

Lajos Kemény lernis en sia naskiĝurbo kaj Eperjes, poste li akiris diplomon en Reĝa Universitato de Budapeŝto en 1883. Inter 1885-1925 li laboris en arkivo de Kassa. Li enkondukis specialan datumlibron por la oficiala tagordo de la arkivo kaj notoj de sciencaj vizitoj. Li ankaŭ faris registron de arkiva materialo, krome li publikigis fakartikolojn. Li ankaŭ partoprenis en redaktoj de gazetoj.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Kassa középkori ipara és kereskedelme történetéhez* (1887)
* *A reformáció Kassán* (1890)
* *Száz év Kassa legrégibb történetéből* (1893)
* *Aesthetikai jegyzetek* (1900)
* *Műtörténeti adatok Kassa multjából* (1906)
* *Abaúj-Torna vm. története a honfoglalástól az 1526-ik évig* (kunaŭtoro, 1912)
* *Kassa város műemlékei* (1917)

Fontoj
------

* biografio slovake kun foto
* biografio hungare
* biografio hungare

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 841687
 |



* Portalo pri Biografio
Municipo Razkrižje en Slovenio
**Razkrižje**, hungare **Ráckanizsa** estas vilaĝo kaj samtempe municipo en Slovenio, en provinco **Štajerska**, en statistika regiono **Pomurska**, en Intermurejo.

Administre apartenas al Razkrižje ankoraŭ la jenaj 5 vilaĝoj: Gibina (Razkrižje), Kopriva (Razkrižje), Šafarsko, Šprinc, Veščica (Razkrižje).

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 2  km²
* Alto super marnivelo: 180 m
* Loĝantaro: 240
* Poŝtkodo: 9240
* Aŭtokodo:
* Telefonprefikso:

Situo
-----

La vilaĝo situas sur malebenaĵo, inter dekstra bordo de Muro (rivero) kaj Kroatio, laŭ flankovojoj. La komunumo havas 2 limo pasejojn.

Historio
--------

Ĝis fine de la 1-a mondmilito la vilaĝo apartenis al Habsburga Imperio, al Hungara reĝlando, al Zala (reĝa departemento), al distrikto de Csákvár, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio. En 1941 la germana armeo okupis la komunumon kaj post 10 tagoj transdonis ĝin al Hungario. Ĝis 1945 tio estis parto de Hungario, ekde 1991 de Slovenio.

Vidindaĵo
---------
Rapidtramo en Portland, Usono
Origine fervoja haltejo en Sale ĉe Manchester, estis aldonitaj nur troleoj kaj ŝanĝiĝis informsistemo. La peronoj plu estas altaj fervojaj, la samaj devis esti konstruitaj ankaŭ sur la tramvojo iranta tra strato en la centrejo.
Tramaro de veturiloj Tatra T6A5 sur rapidtramo en Košice
Rapidtramo en St. Louis, Usono
**Rapidtramo** (alinome **malpeza (urba) fervojo**) estas formo de tramtransporto kun komplete apartigita tramvojo, kiu uzas malpli masivan ekipaĵaron kaj infrastrukturon ol metroo, sed male pli pezajn, pli rapidajn kaj pli longajn trajnojn ol la kutimaj tramoj. Fakte la rapidtramo estas alternativo al la metroo tie, kie la metro ne taŭgas aŭ pro financaj kaŭzoj aŭ aliaj motivoj. Diference de la enstrata tramo la tramvojo de la rapidtramo havas kun la ŝosea transporto sole malsamnivelajn kruciĝojn, eventuale la transveturejojn ekipitajn per lumsignaloj aŭ avertaj krucoj kiel klasika fervojo. La rapidtramo akiras elektran energion, same kiel tramoj, el troleoj aŭ pantografoj. La peronoj povas esti aranĝitaj laŭ pluraj manieroj. Kelkaj sistemoj, ekz. en Los Angeles, en Manchester aŭ en Manila uzas – same kiel metroo – altajn peronajn edrojn, tio signifas ke la perono estas en alteco de 900 mm, same kiel planko de la tramo. Danke al tio la en- kaj eltramiĝado de la vojaĝantoj estas tre facila.

Plej multe la rapidtramo estas disvastigita en Usono sub la nomo *light rail*, la plej uzata poste en Los Angeles, Boston, Portland kaj en San Diego. Krom Usono la rapidtramo estas trafikata ekz. en Manila sur Filipinoj kaj en multaj urboj de Azio. En UR la rapidtramoj eluzas ofte eksajn fervojojn, inkluzive de iliaj stacidomoj (Manchester, Birmingham, Nottingham).

Komparo kun aliaj transportaj rimedoj
-------------------------------------

Ĉeĥa rapidtramo Tatra RT8D5 en Manila, Filipinoj
### Diferencoj rilate al metroo

* malpli granda kapacito
* malpli alta rapideco
* pli malpezaj, li mallongaj kaj pli mallarĝaj veturiloj
* fonto de energio el troleoj
* kontraŭe al metroo la rapidtramo povas esti kondukita ankaŭ sur ŝoseo

### Diferencoj rilate al tramo

* pli granda kapacito
* pli alta rapideco
* pli pezaj, pli longaj kaj pli larĝaj veturiloj
* la rapidtramo ne estas kondukita en normala trafiko, ĝi havas segregitan tramvojon
* pli karakterize pli grandaj distancoj inter stacioj/haltejoj
* kutime specialaj tarifaj kondiĉoj

Vidu ankaŭ
----------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Tramtransporto |

* Tramo
* Tramtrajno (trajntramo)
* Metroo
* Tram-metroo
* Tramtransporto
* Subsurfaca tramo

Eksteraj ligiloj
----------------

* angle Ĉio pri la amasa rela transporto en Usono Arkivigite je 2007-10-11 per la retarkivo Wayback Machine
Chiemseehof en Salcburgo
**Chiemseehof** [ki:mze:ho:f] estas historia urba palaco ĉe Kai-kvartalo de Salcburgo, Aŭstrio. Temis pri iama sidejo de la episkopoj de Chiemsee kiun utiligas nun la landa registaro de Salcburgio respektive la landa parlamento.

Enhavas la komplekso kvin erojn, do blokon inter la stratetoj Pfeifergasse kaj Krotachgasse; ĉi lasta spektas al aperita interna korto. La unua mencio estis en la 1216-a jaro.

Historio
--------

1215 starigis lia arkiepiskopa moŝto Eberhard von Regensberg episkoplandon ĉe Chiemsee; la plej altranga chiemsee-a ekleziulo estu persona helpepiskopo de la salcburga ĉefepiskopo kaj plenumu aliaj akurate difinitajn taskojn. Sekve la ĉiemsee-anoj kvazaŭ neniam rezidis rekte ĉe Chiemsee. Ĉirkaŭ la jaro 1300-a estis pligrandiĝo (grundojn najbarajn akiris ankaŭ Konrado de Liechtenstein) kaj la kapelo iĝis vera preĝejo; konsekriĝo ĝia okazis en 1497.

Post incendio fine de la 16-a jarcento la komplekso rekonstruiĝis ekde 1694 kun multaj ŝanĝoj kaj pligrandiĝo. Ĝis 1812 ĝi estas episkopa rezidejo; en 1812 la lasta ĉiemsee-a episkopo Sigmund Christoph von Waldburg-Zeil-Trauchburg nomumitis provizora administranto de la Salcburga arkidiocezo kaj ĝis 1861 la salcburgaj ĉefepiskopoj loĝis en kaj regadis de Chiemseehof, nome Augustin Gruber, Friedrich zu Schwarzenberg kaj Maximilian Joseph von Tarnóczy.

En 1866 ŝtataj aŭtoritatoj ekgastis; sekvis noa alikonstruo: en 1873 forigitis bedaŭrinde la pordego *Kumpfmüllertor* kun ĝiaj flankaj ejoj kaj la kortega kapelo. La nuna asemblea halo troviĝas en ejo kiun planis episkopo Sylvester Pflieger (1438–1451) kiel grenejon.

Lastaj restaŭradoj
------------------

Novaj restaŭradlaboroj sekvis en 1967, 1977 kaj ĉefe inter 2017 kaj 2019.Intertempe la kunvenoj de la parlamentanoj okazis en la urbodomo respektive en la Malnova Rezidejo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Chiemseehof en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* informoj fare de la salcburga landa registaro Arkivigite je 2016-03-04 per la retarkivo Wayback Machine
* SalzburgWiki
* Burgen-Austria.com

Notoj
-----

1. ↑  "Der Chiemseehof ist eine große Baustelle".
2. ↑  "Salzburger Nachrichten: Salzburg: ÖVP, Grüne und Neos sollen die neue Landesregierung bilden". - SN, 2.5.2018
Monpuno en Nederlando pro veturado sen kasko per mopedo. Fare de ŝtata instanco.
Korpa puno en Napolo +/- 1880. Fare de neŝtata instanco.
**Puno** estas sufero kaŭzita pro malpermesita faro, kun la celo ke oni ne faru tion plu. Ekzemploj estas monpuno, mortopuno, korpa puno ktp. La puno estas la kutima rimedo uzata de la ŝtato aŭ de aliaj aŭtoritatoj por reagi kontraŭ krimoj kaj deliktoj, nome la limigoj de rajtoj al responsuloj aŭ kulpuloj. Pro tio, la juro kiu reguligas la deliktojn estas foje nomata Punjuro aŭ Kriminala juro. 

La puno estas difinita ankaŭ kiel sankcio (administracia decido) kiu okazigas perdon aŭ limigon personaj rajtoj de unuopulo kiu estas konsiderata responsa de la faro de punenda konduto (ago aŭ malago). La termino "puno" derivas de la latina vorto *poena* kaj tiu posedas konotacion de doloro okazigita per la puno. La puno devas esti regulata per leĝo kaj atribuata de la koncerna tribunalo, pere de proceso.

La moderna Kriminala juro celas proporciecon inter la delikto kaj la puno. En multaj landoj oni celas ankaŭ, ke la puno utilu por la rehabilitigo de la krimulo (kio evitas la aplikon de punoj kiel la mortopuno aŭ la ĝismorta malliberigo).

La ŝtato estas normiga ento kaj havas institucian karakteron, kiu permesas regi per devigo kaj limigo, pro kio en la moderna vivo estas la nura ento kiu rajtas apliki punon. Aliaj alitipaj punoj korespondas al aliaj epokoj aŭ je similsenca (metafora) senco povas esti komprenitaj en alitipaj organizoj, ekzemple futbalteamo kiu monpunas teamanon, organizo kiu kontrolas sian anaron ktp.

Proverboj
---------

Ekzistas pluraj proverboj pri puno kiel sufero per kiu oni punas en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof, inter ili:

* |  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** *Kune kaptite, kune punite.* **"** |

 |
* |  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** *Amo kaj puno loĝas komune.* **"** |

 |
* |  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** *Bojas hundo sen puno eĉ kontraŭ la suno.* **"** |

 |

Vidu ankaŭ
----------

* Apartigilo Puno
* Krimo kaj puno

Notoj
-----

1. ↑  PIV NPIV Alirita la 3an de majo 2020.
2. ↑   Lernu. Arkivita el la originalo je 2011-12-25. Alirita 2020-05-03.

* Kategorio Puno (juro) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Puno (juro) en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)
Koordinatoj: 22° 26′ 18″ Nordo 88° 25′ 55″ Oriento﻿ / ﻿22.4382026 °N, 88.4320450 °O﻿ / 22.4382026; 88.4320450 (mapo)

**Raĝpur Sonarpur** (bengale: **রাজপুর সোনারপুর**) estas metropolo en Barato, en subŝtato Okcidenta Bengalio.

Geografio
---------

Raĝpur Sonarpur etendiĝas sur ebenaĵo, en orienta parto de la lando.

Historio
--------

La loko estis sub hindua dominado inter 8-a kaj 13-a jarcentoj. Poste Islamo sekvis. Eŭropanoj alvenis en la 15-a jarcento, fine en la 18-a jarcento la urbo estis parto de la Brita Kompanio de Orientaj Indioj, poste kolonio de la Brita Imperio. Ekde 1883 Rajpur Solapur havas fervojan kontakton. Precipe en 1950 rifuĝintoj alvenis grandnombre.

Klimato
-------

Raĝpur Sonarpur havas tropikan klimaton. La monataj averaĝaj temperaturoj varias inter 19-30 °C. La someroj estas varmaj (precipe majo ofte kun pli ol 40 °C). Dum januaro estas nur 12 °C. La musono portas pluvon inter junio kaj septembro. Jare pluvas po 1500 mm.

Fontoj
------

* Angla Vikipedio
Pony Express Map William Henry Jackson
Frank E. WEBNER, rajdisto de Ponea Ekspreso, ĉ. 1861
La **Poneo-Ekspreso** (angle *Pony Express*) estis la unua rapidpoŝta transportservo trans la kontinento Nordameriko de la Rivero Misuro al la pacifika marbordo. Dum ĝia ekzisto, mesaĝoj estis portita per ĉevalo trans la ebenaĵoj kaj montoj de la okcidenta Usono.

La unua sukcesa livero de la servo de Sakramento al Saint Joseph komencis je la 3-a de aprilo, 1860 kaj finis je 13-a de aprilo.

Staciojn de la Ponea Ekspreso apartigis proksime 16 km (aŭ 10 mejloj, la proksimuma distanco kiun ĉevalo povas galopi). La rajdisto prenis freŝan ĉevalon ĉe ĉiu stacio, portante nur la poŝtsakon (nomata *mochila*). La poŝtsako estis metita sur la selo, kaj estis fiksita pro la rajdisto sidanta sur ĝin. La poŝtsako povis porti proksime 10 kg da poŝto kaj 10 kg da aliaj aĵoj. Nur 75 kilogramoj da pezo estis permesita sur ĉevalo, inkluzivante la rajdiston. Rajdisto estis ŝanĝita post dek stacioj (aŭ 160 km).

La Poneo-Ekspreso daŭris nur 16 monatojn ĝis ĝi estis anstataŭigita de la transkontinenta telegrafo. Tamen, ĝi montris ke, transkontinenta sistemo povas esti konstruita kaj operacii tutjare - iu kiu dum la antaŭa tempo oni pripensas kiel neebla. Dum ĝia tempo, ĝi estis la plej regulara kaj fidinda translanda poŝtservo.

Heredaĵo
--------

* 19601960
* 18611861
* 18691869

*Ankaŭ ekzistas filmo **Pony Express** pri la sama temo.*

* Kategorio Poneo-Ekspreso en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Golfo de Honduro** centre de tiu mapo
La **Golfo de Honduro** estas granda interna akvareo de la Kariba Maro, ĉe la marbordoj de Belizo, Gvatemalo, kaj Honduro. El nordo suden, ĝi etendas proksimume 200 km el Dangriga, Belizo, al La Ceiba, Honduro.

La interna Golfo de Honduro estas ŝirmita de la Beliza Barilrifo kiu formas la sudan parton de la 900 km longa Mezamerika Barilrifa Sistemo, nome la dua plej granda koralrifa sistemo en la mondo. La Beliza Barilrifo inkludas nombron de malgrandaj insuloj, nome *cayo* [KAjo] aŭ rifinsuloj, kaj kolektive konataj kiel Pelikanaj Kajoj.

La Golfo de Honduro estas markita de kompleksa dinamiko de marbordaj kaj malfermaj akvoj, oceanaj marfluoj, kiuj produktis tre diversan kaj unikan ekosistemon kun ampleksa vario de marbordaj marakvoj, inklude marbordaj estuaroj, barierstrandoj, lagunoj, intertajdaj salmarĉoj, mangrovoj, marpaŝtejoj, kajoj kaj barierrifoj.

La Golfo de Honduro ricevas la produkton el la basenoj de 12 riveroj kun ĉirkaŭkalkulita elfluo de 1232 m³ s−1. Tiuj riveroj estas la Moho, Sarstuno, Dulce, Motagua kaj Ulúa. Pliiĝanta volumo de sedimentoj drenitaj al la Golfo de Honduro metas danĝeran minacon al ties mara ekosistemo.

Multaj usonaj fiŝkaptistoj vizitas la Golfon de Honduro por kati la spadofiŝojn kiuj abundas tie. Turistoj estas ofte veturigitaj boate al la **Pelikanaj Kajoj**, ĉefe al Caulker kaj Ambergris.

En 1961 la uragano Hattie forbalais la Golfon de Honduro, detruante konstruaĵojn en Belizo.

Referencoj
----------

1. ↑  Pollution Control Program in the Gulf of Honduras Environmental Protection and Maritime Transport. Alirita 2009-04-11.

 Arkivigite je 2016-03-03 per la retarkivo Wayback Machine  Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2016-03-03. Alirita 2014-07-14.
2. 1 2   (Decembro 2003) "Hydrometeorology and Variability of Water Discharge and Sediment Load in the Inner Gulf of Honduras, Western Caribbean", *Journal of Hydrometeorology* **4** (6), p. 985–995. doi:[[doi:10.1175%2F1525-7541%282003%29004%3C0985%3AHAVOWD%3E2.0.CO%3B2|10.1175/1525-7541(2003)004<0985:HAVOWD>2.0.CO;2]].  Alirita 2009-02-23..

16° 09′ 05″ Nordo 88° 15′ 06″ Okcidento﻿ / ﻿16.1514 °N, 88.2517 °U﻿ / 16.1514; -88.2517 (mapo)

* Kategorio Golfo de Honduro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Raĥel**, laŭ Biblio, estis la preferata edzino de Jakobo.

Pri tio rakontas la Genezo, la unua libro de la Biblio,
en ĉapitroj 29 kaj 30.
Laŭ ĝi Jakobo havis la problemon,
ke Raĥel havis pli aĝan, sed malpli belan fratinon, Lea,
kiu ankoraŭ ne estis edzino,
kaj laŭ ilia patro Laban

> 
> **26** ...En nia loko ne estas moro, ke oni donu la pli junan antaŭ ol la pli maljunan.
> 
> 
> 

Pro tio Jakobo devis edziĝi al Lea kaj
servi al Laban sep jarojn
por ricevi ankaŭ Raĥelon kiel edzinon
(la geedziĝo efektiviĝis jam komence de tiu tempo).

Ĉar Lea naskis kvar filojn (Ruben, Simeon, Levi, Jehuda),
sed "Raĥel estis senfrukta",
la geedzeco ne estis tre feliĉa;
Raĥel fine donis al Jakobo sian sklavinon *Bilha*
kiel anstataŭulinon, kaj ŝi anstataŭe naskis
du filojn (Dan, Naftali).
Post tio ankaŭ Lea agis same,
kaj ŝia sklavino *Zilpa* naskis al Jakobo du pliajn filojn
(Gad, Aŝer).

Post tio Lea denove gravediĝis kaj naskis du pliajn filojn
(Isaĥar, Zebulun) kaj filinon (Dina)
kaj estis certa,
per tio konkeri la koron de Jakobo.
Sed "Dio rememoris Raĥelon kaj malŝlosis ŝian uteron",
tiel ke ŝi naskis Jozefon. Raĥelo mortis dum akuŝo de dua filo Benjamen.

Tiel el 12 infanoj de Jakobo nur du (Jozefo kaj Benjamen) estis de Raĥel,
sed ankaŭ *Dan* kaj *Naftali* kalkuliĝis kiel ŝiaj idoj,
ĉar ilia patrino estis ŝia sklavino.
|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ĉi tiu artikolo temas pri tipo de ludilo en formo de persono. Koncerne aliajn signifojn aliru la apartigilon Pupo.* |

Lanĉo de nova Barbie-modelo en 2012.
**Barbie-pupoj** (angle: *Barbie-doll*) estas tutmonde vendataj pupoj vestotaj, kiujn kreis Ruth Handler, fondinto de la usona ludilkonzerno *Mattel*.

Historio
--------

La pupoj el plasto kun moveblaj korpomembroj/ekstremaĵoj unuafoje prezentitis dum ludila foiro en la 9-a de marto 1959 en Novjorko. Modelo por ĝi estis la germana pupo *Lilli*, estante sur la merkato usona ekde 1952 kaj importite fare de Handler mem. Post la observo ĉe sia filino Barbara (kiu cetere donis la nomon al la usonaj pupoj poste) ludigi la pupon plenkreskulajn rolojn, Handler kreis intence pupon kun la figuro de adoltino. Al ties dispono memkompreneble estas amaso da diversaj modaj surmetotaĵoj kaj aliaj ekipaĵoj.

Koncepto tia tiom furoris, ke laŭtakse nuntempe pluraj milionoj da infanoj en la tuta mondo ludas per la menciitaj pupoj, al kies familioj apartenas krom Barbie ankaŭ aliaj anoj kiel ekz. Ken, Skipper kaj Shelly. Eldonkvanto limigita de certaj pupaj eldonoj pagigas entuziasmulojn multe da mono dum aŭkcioj. Artistoj kaj mododezajnistoj ankaŭ jam okupiĝis pri tiu pupa fenomeno.

Kritiko
-------

Kritikantoj (ekz. la aŭstraj fakulinoj pri sociaj aferoj Cheryl Benard kaj Edit Schlaffer) atentigas pri la malrealeco de la barbiaj aperoj. Kliŝoj pri virinoj, ke gravus ĉe ili antaŭ ĉio korpa beleco kaj supraĵaj valoroj, estus transportataj. Fakte tio firmigus konservatisman disdonon de roloj inter la seksoj.

Literaturo
----------

* BillyBoy: *Barbie – ihr Leben & ihre Welt*, Popa, München 1988. ISBN 3-925818-06-5. Deutsch.
* Silke Knaak: *Deutsche Modepuppen der 50er und 60er Jahre*, 2005.
* Dieter Warnecke: *Barbie im Wandel der Jahrzehnte*; Heyne 1995. ISBN 3-453-08738-0.
* Wolfram Metzger (eld.): *40 Jahre Barbie-World*; Info Verlag 1998. ISBN 3-88190-229-5.
* M. G. Lord: *Forever Barbie: The Unauthorized Biography of a Real Doll*; Avon Books 1995. ISBN 0-8027-7694-9.
* *Rolf Hausser's Story* (intervjuo en la gazeto *Barbie Bazaar*, februaro 2000).
* Karl-Heinz Gessat: *Barbie, vom Kinder- zum Sammlertraum*, Weingarten 1993.
* Kitturah B. Westenhouser: *The Story of Barbie Doll*, 2nd edition 1999.
* "Barbie-Preisführer 1992" de Gabriele kaj Berthold Gertz, ISBN 3-921844-32-0
* Cheryl Benard kaj Edith Schlaffer: *Let's kill Barbie*, Heyne 1997, ISBN: 3453129369

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Pupo Barbie en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Barbie sur la hejmpaĝo de la produktanto.[*rompita ligilo*]
* Oficiala Barbie-hejmpaĝo.
* Hello Barbie Arkivigite je 2015-12-08 per la retarkivo Wayback Machine
* Muzikvideo: Aqua - Barbie Girl