recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
La **epistemo** estas filozofia koncepto de greka origino (en antikva greka ἐπιστήμη ), kiu signifas sciencon (en la duobla signifo de konstituita scio, kaj de virto kiu konsistas en  , ekzemple en Libro VI de *la Nikomaĥa Etiko* de Aristotelo .

Michel Foucault vidas en la epistemo nocion de filozofio, historio kaj sociologio, dum epistemologio referus al genealogio de scio, kiel studo de la sciencoj (celoj, organizoj kaj metodoj de celoj, fundamentaj principoj). ĝiaj instruoj, rilatoj inter ili, ktp.), la episteme konsistigus scion kaj priskribas kio ĝi estas en antaŭfiksita tempo.

Konsiderante la ciferecan revolucion, tio estas kaj la sisteman translokigon de homa kulturo de papero al cifereca, la kapitalan disvolviĝon de programaro aŭ aplikaĵoj en scienca aŭ ĉiutaga vivo, kaj la modifo de niaj reprezentadoj de la mondo per la komputilo (ekzemple nia reprezentado de la tero), multaj francaj intelektuloj kiel Michel Serres, Milad Doueihi, Jean-Guy Meunier, Damon Mayaffre, Brunot Bachimont, ktp. konsideri la ciferecan kiel la novan dominan epistemon de la fino de la 20-a jarcento.

Literaturo
----------

* Foucault, Michel (1980b) [1969], *L'Archéologie du savoir*, Paris: Gallimard.
* Foucault, Michel (1994) [1966], *Les Mots et Les Choses*, New York: Vintage.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 826654
 |
**Ignác Kosutány** [koŝutAnj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kosutány Ignác** estis hungara juristo, altlerneja instruisto. Lia familia nomvarianto estis *Kossutány*, lia frato estis Tamás Kosutány.

Memortabulo pri Ignác Kosutány
Ignác Kosutány naskiĝis la 6-an de julio 1851 en Mátészalka, li mortis la 20-an de januaro 1940 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Ignác Kosutány maturiĝis en gimnazio de Szatmárnémeti en 1869, poste li akiris diplomon en Reĝa Scienca Universitato de Budapeŝto en 1873. Post siaj studoj li laboris en juĝejo 2 jarojn, poste li instruis en Jura Akademio (Pécs) (1875-1886), pli poste en Reĝa Jura Akademio (Pozsony) (1886–1900), fine ekde 1900 en Scienca Universitato Jozefo Francisko, kie en 1901 li atingis la instruan rangon publika ordinara profesoro. Li estis dekano en la studjaroj 1906 kaj 1913, rektoro en 1912. Li sekvis la rifuĝantan universitaton en 1919 al Szeged, kie li instruis plu kiel katedrestro ĝis 1927, poste li pensiuliĝis kaj vivis en Budapeŝto. Li multe okupiĝis pri la eklezia juro, konsekvence li kritikis poemon de Attila József: *Lázadó Krisztus* (Ribelanta Kristo) en 1923. Li ricevis premion en 1885. Li havis edzinon, kiu naskis 2 gefilojn.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *A kányaföldi Kerechényiek a XVI. században. – Kerechényi András végrendelete. 1679.* (1882)
* *A magyar alkotmány és jogtörténelem tankönyve* (studenta lernolibro, 1895)
* *Az egyházi vagyon tulajdonjogának alanyáról általában, s különösen Magyarországon* (1897)
* *Egyházjog. A magyarországi egyházak alkotmánya és közigazgatása* (1903, 1906)
* *Hitújítás és katholicizmus* (1914)
* *A magyarországi egyházak alkotmányának és közigazgatási jogának rövid foglalata* (1923)
* *A magyar király és a római katholikus magyar egyház* (1930)

Memorigiloj
-----------

* Memortabulo en Mátészalka pri Ignác Kosutány (2013)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Ignác Kosutány en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 678714
* GND: 1194887163
* VIAF: 5329156919258554970006
 |
**Grandvillard** (malnova germanlingva nomo **Grosslangwiler**) estas komunumo en la distrikto Grejerco en Kantono Friburgo, Svislando. Ĝi havis 738 loĝantojn je la 31-a de decembro 2010.

Geografio
---------

La komunumo Grandvillard situas en la Friburgaj Antaŭalpoj en la supra parto de la valo de la rivero Sarino, kiu formas la nordokcidentan komunumlimon, proksimume 7 kilometrojn sude de la urbo Bulle. Tra la komunumo fluas la rivereto Tana, kiu en nordokcidento de la komunumo alfluas al Sarino. La komunumo konsistas el la vilaĝo Grandvillard, diversaj izolitaj bienoj kaj alpopaŝtejoj.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 24,16 km², de kiuj 28,4% estas kovritaj de arbaro, 47,3% servas por agrikulturo kaj 3,9% por setlado.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Grandvillard limas en nordo al Bas-Intyamon, en oriento al Charmey, en sudo al Château-d'Oex (VD), kaj en okcidento al Haut-Intyamon.

Trafiko
-------

Grandvilard situas flanke de la gravaj trafikvojoj kaj atingeblas nur de nordo pere de sakvojo deirante de la kantona ĉefvojo n-ro 190. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A12 situas 8 kilometrojn norde apud Bulle. La konekto de la komunumo al la publika transportreto funkcias pere de buslinio de la entrepreno Transporto Publika Friburga al Bulle. La haltejo Grandvillard tamen situas okcidente de Sarino sur la teritorio de la najbara komunumo.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Grandvillard datiĝas el la jaro 1228 kiel *Vilar*. Dum mezepoko Grandvillard apartensi al la kastlanejo Montsalvens. En la jaro 1388 la vilaĝanoj sin liberaĉetis de la heredaĵimposto kaj en la jaro 1462 ili ricevis la rajton elekti sian vilaĝestron. Ek de la jaro 1555 ili apartenis al la Voktejo Grejerco de la urba ŝtato Friburgo. El la voktejo kadre de la Helveta Revolucio de 1798 fariĝis la distrikto Grejerco.

Vidu ankaŭ
----------

* Aliaj lokoj kun la nomo Villard
* Villars-sous-Mont (stacidomo)

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: Reta mapo 1:20000 de Swisstopo[*rompita ligilo*]
2. ↑  Fonto: Komunumdatumoj de la retejo de la Svisa Federacia Oficejo pri Statistiko, retejo konsultita la 5-an de novembro 2011
3. ↑  Fonto: *Eveline Seewer*: *Grandvilard* en *Historia Leksikono de Svislando* (2006-01-04)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Grandvillard en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Grandvillard

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Grandvillard** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Grejerco |
| --- |
| Bas-Intyamon • Botterens • Broc • Bulle • Châtel ĉe Montsalvens • Corbières • Crésuz • Echarlens • Grandvillard • Grejerco • Hauteville • Haut-Intyamon • Jaun • La Roche • Le Pâquier • Marsens • Morlon • Pont-en-Ogoz • Pont-la-Ville • Riaz • Sâles • Sorens • Val-de-Charmey (Cerniat • Charmey) • Vaulruz • Vuadens |  |

 |
**Ignác Ujváry** [ujvAri], laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj kun plena nomo **Ujváry Ignác Vilmos Károly** estis hungara pentristo, altlerneja instruisto. Lia nobela antaŭnomo estis *érsekújvári*, lia malĝusta nomvarianto estis *Újváry*. Lia filo estis Ferenc Ujváry (same pentristo).

Subskribo de Ignác Ujváry
Memortabulo pri Ignác Ujváry
Ignác Ujváry  Arkivigite je 2015-07-03 per la retarkivo Wayback Machine naskiĝis la 27-an de septembro 1860 en Pest (urbo), li mortis la 4-an de julio 1927 en Kisoroszi.

Biografio
---------

Ignác Ujváry frekventis mezlernejojn en sia naskiĝurbo kaj Kunszentmiklós, poste li akiris pedagogian diplomon en Budapeŝto en 1882. Li instruis duonjaron, kiam li unuafoje pentris. Li studis en Reĝa Modela Desegna Lernejo, liaj plej gravaj instruistoj estis Károly Lotz kaj Bertalan Székely. Li partoprenis en pentrado de freskoj en Hungara Scienca Akademio. Inter 1883 kaj 1890 li estis ĉefamilia instruisto en Somogy, poste li studvojaĝis al Italio, Hispanio, norda Afriko. En 1891 li estis disĉiplo de Gyula Benczúr. En 1896 li translokiĝis al Kisoroszi, kie li pentradis pejzaĝojn. Inter 1907 – 1925 li instruis en Industriarta Altlernejo. Li (aŭ liaj pentraĵoj) ricevis kelkajn premiojn. Li edziĝis en 1897, en la sekva jaro la edzino naskis filon.

Elektitaj ekspozicioj
---------------------

* 1886, 1896 Arthalo Budapeŝto

Elektitaj pentraĵoj
-------------------

* Duna-part (1882)
* Rutén pásztorfiú (1885)
* Felkelő hold (1886)
* Cigánylány (1886)
* Modell (1887)
* Templomba menet (1893, premiita bildo)
* Mária a Jézussal (1894, premiita bildo)
* István király szentté avatása (1895, premiita bildo)
* Rév (1903)
* vidu la subajn bildojn!

Elektitaj disĉiploj
-------------------

* Ervin Bossányi
* György Leszkovszky
* Imre Szobotka

Memorigiloj
-----------

* memortabulo en Kisoroszi

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun bildo
* hungarlingva biografio kun bildo Arkivigite je 2018-03-01 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio

* 
* 
* FiŝistoFiŝisto
* MemportretoMemportreto
* Ĉefplaco de KisorosziĈefplaco de Kisoroszi

* Kategorio Ignác Ujváry en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Vilmos Huszár** [vilmoŝ husAr], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Huszár Vilmos** estis hungara tradukisto, literaturisto, altlerneja instruisto. Lia origina nomo estis (laŭ la hungarlingve kutima nomordo) *Huszerl Márk* [huserl], nobela antaŭnomo estis (ekde 1916) *nagykállói* [nadjkAlOi].

Márk Huszerl naskiĝis la  15-an de novembro 1872(nun 1872-11-15) en Munkács (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempa Mukaĉeve en Ukrainio), li mortis la 11-an de oktobro 1931 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Vilmos Huszár (literaturisto) devenis el juda familio. Li komence estis presisto, dum laboro li maturiĝis, eĉ studis en Budapeŝto kaj Parizo, fine li doktoriĝis. Dum la studjaroj li estis ĵurnalisto por vivteni sin. Li instruis ekde 1903 en Scienca Universitato de Budapeŝto kaj Universitato Ferenc József, ekde 1908 li estis redaktoro de revuo, krome li tradukis. Lia edzino naskis du filojn en 1917 kaj 1919.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *A modern magyar irodalom* (hungare kaj hispane, 1895)
* *P. Corneille et le théâtre espagnol* (premiita, 1903)
* *Molière et l'Espagne* (1907)
* *A magyar irodalom helye az európai irodalomban: összehasonlító irodalomtörténeti vázlat* (1916)
* *Felelős-e Magyarország a világháboruért?* (1926)
* *Életem regénye* (membiografia romano, 1930)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* franclingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 830152
* GND: 131789732
* VIAF: 74994778
* BNF: 10314137g
 |
**Hispana Gvineo**, aŭ en hispana *Guinea Española* — oficiale, *Territorios Españoles del Golfo de Guinea* (Hispanaj Teritorioj de la Golfo de Gvineo)—, konita ankaŭ kiel *Guinea Ecuatorial* (Ekvatora Gvineo), estis kolonio en Afriko de Hispanio kun la protektorato Hispana Maroko, Ifni kaj la Hispania Saharo. Situa ĉe la golfo de Gvineo, Ĝi iĝis poste la sendependa ŝtato Ekvatora Gvineo. Tiu kolonio formiĝis el la Kolonio Rio Muni (formita en 1900), la insulo Fernando Poo, la Kolonio de Elobey, Annobono kaj Korisko kaj aliaj insuloj apudaj. La kolonio daŭris inter 1885 kaj 1968. Tiu teritorioj estis reunuigitaj en 1926 konvertante sin en Hispana Gvineo.

Hispana poŝtmarko (1924).Okaze de la Puĉo en Hispanio de la 17-a kaj la 18-a de julio 1936, la kolonio restis fidela al la respublika registaro. Nur en la 18a-19a de septembro la Kolonia Gvardio ribeliĝis kaj ekkontrolis la insuloj Fernando Poo; tamen, la kontinenta zono (Bata) restos fidela al la registaro ĝis elŝipiĝo en la 14a de oktobro metis la teritorion en mano de la insurekciintaj militistoj.

En la 1960-aj jaroj Gvineo iĝis parto de la hispana administracio kiel normala regiono, dividita en du provincoj, unu por la insuloj kaj unu por la kontinenta teritorio Rio Muni. Tiu teritorio havis normalan reprezenton en la kontrolita pseŭdo-demokratio de la Frankisma Hispanio. La sendependeco okazis fine de 1968.

Vidu ankaŭ
----------

* Hispana Imperio

* Kategorio Hispana Gvineo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Iklad** estas vilaĝo en Hungario en regiono Meza Hungario, en departemento Pest, en Distrikto Aszód.

Blazono de Iklad
Aerfoto de Iklad

Bazaj informoj
--------------

* 47° 39′ 29″ N 19° 27′ 04″ O﻿ / ﻿47.65806 °N, 19.45111 °O﻿ / 47.65806; 19.45111 (mapo)Koordinatoj: 47° 39′ 29″ N 19° 27′ 04″ O﻿ / ﻿47.65806 °N, 19.45111 °O﻿ / 47.65806; 19.45111 (mapo)
* Areo:11 km²
* Loĝantaro: 2100
* Poŝtkodo: 2181
* Telefonprefikso: 28

Situo
-----

La vilaĝo situas laŭ traira flankovojo, laŭ fervojo Aszód-Vác kaj Aszód-Balassagyarmat. Aszód troviĝas je 3, Gödöllő je 14, Hatvan je 17, Vác je 28, Budapeŝto je 40 km-oj.

Historio
--------

La komunumo estis loĝata dum la neolitiko, bronzepoko, de sarmatoj, avaroj, slavoj. En 1543 la turkoj okupis la vilaĝon kaj ĝi senhomiĝis. En 1728 familio **Ráday** (rAdai) fondis farmon, alvenis germanoj kaj poste aŭstroj. En 1834 luterana preĝejo konstruiĝis. En 1945 kiu havis germanecan nomon, tiujn la rusoj forpelis al trudlaboro. En 1953 industria fabriko ekfunkciis. En 1972 kulturdomo konstruiĝis.

Ĝemelaj vilaĝoj
---------------

* Rumanio Cetăţuia, Rumanio
* Aŭstrio Tauplitz, Aŭstrio
* Germanio Unterjesingen, Germanio

Famuloj
-------

* En Iklad naskiĝis instruisto János Breznyik.
* En Iklad mortis ministro Gedeon Ráday (1872).

* Kategorio Iklad en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Hispana Nederlando** estis la nomo de la teritorioj posedataj de la habsburgaj hispanaj reĝoj ekde la 16-a jarcento ĝis la 18-a jarcento. Tio kongruas hodiaŭ kun Belgio (escepte de la regiono de Lieĝo), Luksemburgo (lando), Nederlando kaj ankaŭ la franca regiono Nordo-Kaleza Markolo. Nederlando, antaŭe burgunda, fariĝis hispana per la Pragmata Sankcio de 1549 kaj per la abdikado de la imperiestro Karlo la 5-a.

En 1581 la plej nordaj kaj la centraj provincoj de Hispana Nederlando, plejparte protestantaj kaj nederlandlingvaj, ribelis kontraŭ la reĝo Filipo la 2-a kaj starigis la Unuiĝintajn Provincojn. Kelkaj katolikaj provincoj restis tamen lojalaj al la hispana monarkio, kaj aliaj sudaj provincoj estis rekonkeritaj de la hispana armeo.

Per pluraj militoj, la Unuiĝintaj Provincoj sukcese konservis sian sendependecon. Post la Sukceda Milito de Hispanio, la lastaj lojalaj provincoj estis transdonitaj al la aŭstraj Habsburgoj, kaj do renomiĝis "Aŭstra Nederlando".

Vidu ankaŭ
----------

* Malaltaj landoj
* Deksep Provincoj
* Guberniestro de la Hispana Nederlando

* Kategorio Hispana Nederlando en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

 
***Privilegia Vojo al Lingvoscio: Esperanto*** estas legolibro verkita de Vilho Setälä kaj eldonita de Fondumo Esperanto el Helsinko. La libro servas al komencantoj. Ĝi uzas la rektan metodon, sen uzado de naciaj lingvoj.

Enhavo
------

La libro enhavas 52 ĉapitrojn, aranĝitajn en du partojn. La unua klarigas la plej gravajn gramatikajn regulojn de Esperanto en dialogoj kaj simplaj tekstoj. La dua rakontas pri gajaj aventuroj de malgrandaj bestoj: du kokoj, Keko kaj Riko, ilia fratino Konjo, malgranda porko Poĉjo, aranĝitaj je la monatoj de la jaro.

### Vortaro

En la unua parto, ĉiuj novaj vortoj estas klarigitaj per simplaj difinoj aŭ desegnoj. Ekde Lekcio 31 la lernanto devas uzi la vortaron en la lastaj paĝoj de la libro. Foje novaj vortoj estas klarigitaj en krampoj. La tuta vortprovizo konsistas el 1400 vortoj.

Referencoj
----------

1. ↑  Vilho Setälä, *Privilegia Vojo al Lingvoscio: Esperanto*, Fondumo Esperanto, Helsinko, 1977, p. 3

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Lingvo |
| Portala ikono | Portalo pri Esperanto |

* Katalogo de Biblioteko Hippolyte Sebert
* Katalogo de CDELI
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
* Katalogo "Erfgoedbib" en *LibraryThing""*
* Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
* Katalogo de Universitato de Amsterdamo
*Manifestación obrera. ¡A la huelga!* de Mariano Foix (1901).
La laborista movado en Hispanio komenciĝis ĉefe en Katalunio en la 1830-aj kaj 1840-aj jaroj, kvankam fakte estis dum la Demokratia Sesjaro (1868-1874) kiam oni povas aserti, ke reale ĝi naskiĝis pere de la fondo en la Laborista Kongreso de Barcelono de 1870 de la organizaĵo Hispana Regiona Federacio de la Unua Internacio (FRE-AIT). Dum la Burbona restaŭrado en Hispanio (el 1874) oni fondis la du grandajn hispanajn sindikatajn organizojn, nome la socialisma *Unión General de Trabajadores* (1888) kaj la anarkosindikatisma *Confederación Nacional del Trabajo* (1910), kun ioma hegemonio de tiu lasta ĝis la Dua Hispana Respubliko (1931-1939). CNT kaj UGT ludos gravan rolon en la socia revolucio kiu okazis en la respublika zono dum la unuaj monatoj de la Hispana Enlanda Milito. Dum la Frankisma diktaturo ambaŭ historiaj sindikataroj estis ĝismorte subpremataj ĝis preskaŭ praktika malapero. En la fina epoko de la frankismo aperis nova sindikata organizo nome *Comisiones Obreras* de komunismema tendenco, kiu kun la rekonstituita UGT, estis la du majoritataj sindikataroj kun publika konsidero en la epoko de la Hispana Transiro al demokratio por kiu fakte ili ludis gravan rolon kun aliaj multaj pli minoritataj, sed luktemaj sindikataroj. En la aktualo aperis multaj korporaciaj sindikatoj, kiel CSIF por ŝtataj funkciuloj; sed pro la propra korporacia karaktero de tiaj organizoj, ili ne devus esti konsiderataj kiel organizoj de la laborista movado, kvankam ja kiel simplaj sindikatoj.

Post la maltrankvila epoko de la 1970-aj jaroj, kaj la instituciigo de la majoritataj sindikataroj, ĉefe CC.OO. kaj UGT, la luktemo de la hispana laborista klaso malaltiĝis kune kun procezoj, kiel senindustriigo, ekonomia krizo, plialtigo de sociala protekto ktp. Tiel la iama luktemo de la hispana laborista movado iel translokiĝis al aliaj sektoroj, kiel ekologiismo, sendependismo, minoritata eksterparlamentismo, domokupado ktp. Dume la agado ene de la laboristaj medioj ege burokratiĝis, escepte pormomentaj eksplodetoj en precizaj sektoroj: fervojoj, sansistemo, eduksistemo, ktp.

Gravaj okazaĵoj
---------------

* Striko de La Kanada (1919)
* Hispana Revolucio (1936)

* Kategorio Hispana laborista movado en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Tibor MÁTHÉ** [mAtE], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Máthé Tibor** estas hungara kameraisto kaj altlerneja instruisto.

Tibor Máthé naskiĝis la 29-an de januaro 1943 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Tibor Máthé akiris kameraistan diplomon en Altlernejo pri Teatro kaj Filmo en 1976, poste li eklaboris en produktejo de filmoj. Komence li filmadis mallongajn filmojn. Ekde 2004 li instruis en la altlernejo (intertempe levita universitato), kie li havas gravan postenon. Li ricevis premion Kossuth en 2008, pli frue ankaŭ aliajn (eĉ eksterlandajn) premiojn.

Liaj filmoj (kiel kameraisto)
-----------------------------

* 58 filmoj inter 1975-2010, ekzemple *Jazz* (Ĵazo), 1983; *Végtelen utazás* (Senfina vojaĝo), 1984; Kokluŝo (filmo), 1987; *Woyzeck*, 1993; *Az út* (La vojo), 1997; *Sonĝoaŭto (2000)*; *Egy szoknya, egy nadrág* (Unu jupo, unu pantalono), 2005; *Vasárnap* (Dimanĉo), 2006

Elektitaj disĉiploj
-------------------

* Marcell Nagy

Fontoj
------

* Hungara Vikipedio
Kolonelo **Siilasvuo** (dekstre) dum batalo sur vojo el Raate.
**Hjalmar Fridolf Siilasvuo**, konata sub kromnomo **Sivu** (1892 - 1947) estis finna generalo, konsiderata kiel la plej bona el la finnaj kampaj komandantoj de la dua mondmilito.

Dum Vintra milito li gvidis la rapide formitan nekompletan 9-an infanterian divizion, kun kiu li unue en batalo ĉe Suomussalmi neniigis la 44-an armean korpuson de Ruĝa Armeo (inkluzive de la superelita 44-a divizio de "Stalin", respektive "Blua" divizio) kaj sekve li transŝovis kun ĝi en regionon de Kuhmo, kie li finis ĉirkaŭigon de la 54-a infanteria divizio de Ruĝa Armeo.

Dum februaro kaj marto li poste plutenis la ĉirkaŭgon kontraŭ liberigaj provoj de la 33-a infanteria kaj elita skiista brigado de Balin (kiu estis en la batalo tute neniigita).

Pli grandan parton de daŭriga milito li gvidis la 3-an armean korpuson de Finna armeo unue en la norda Finnlando (1941) kaj poste (1944) sur Karela istmo, kie li havis grandan kvocienton en la finna venko en ĉefa batalo en regiono Tali-Ihantala.

En Laponia milito li gvidis taĉmentojn elpremantaj germanojn el la norda Finnlando kaj Laponio.

La 21-an de decembro 1944 li ricevis Krucon de Mannerheim.

Li estas patro de generalo Ensio Siilasvuo.

* Kategorio Hjalmar Fridolf Siilasvuo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 166334
* GND: 1089155980
* LCCN: n85094921
* VIAF: 72820983
* ISNI: 0000 0001 1670 9143
 |
**Eugène Mattelaer** (elp. eŭjen matela:r; naskigis la26-an de julio 1911 en Kortrijk - mortis la 18-an de majo 1999 en Knokke-Heist)) estis belga medicinisto, poeto kaj politikisto.

Biografio
---------

En 1935 li diplomiĝis en medicino ĉe la Katolika Universitato de Loveno kaj poste li akiris diplomon pri dentokuracado ĉe la Universitato de Gent. Post lia militservo li iĝis asistanto en la kirurgia servo de hospitalo en Ostendo en 1937. Dum la majaj tagoj de 1940 li funkciis kiel kuracisto-oficiro en la valona urbo Namur. Post mallonga militkaptiteco en Colditz, li ricevis sian magistron en dentokuracado kaj iĝis vickolonela kuracisto.

Li ludis gravan rolon en la nederlandlingvigo de la Ruĝa Kruco. Li estis unu el la fondintoj kaj de vicprezidanto de la Ruĝa Kruco en Flandrio de 1976 ĝis 1981.

Mattelaer iĝis en 1945 kunprezidanto de la loka Kristana Popola Partio (CVP).

Mattelaer estis membro de la provinca konsilio de Okcidenta Flandrio por la Kristana Popola Partio de 1954 ĝis 1958.

De 1966 ĝis 1971 li estis urbestro de Knokke kaj ĝis 1973 urbestro de Knokke-Heist.

Publikaĵoj
----------

### Poezio

Post la milito, okazis dujara internacia poezio-konferenco en Knokke. Mattelaer estis konata kiel multmerita poeto. Li publikigis dek kvin kolektojn, inkluzive de:

* *Terugblik (Retrorigardo)*, Knokke, 1966
* *Kring des Levens (Cirklo de la vivo)*, Knokke, 1969
* *Liber Amicitiae*, Knokke, 1972
* *Houd ze brandend de lamp (Tenu ĝin bruligante la lampo)*, Knokke, 1974, 1975, 1980
* *De andere oever (La alia bordo)*, Knokke, 1976
* *Ontmoeting (Renkontiĝo)*, Knokke, 1977
* *In Vlaanderens velden. Een boek over strijd en vrede (En Flandraj kampoj.* *Libro pri lukto kaj paco)*, traduko de *In Flanders Fields* de John McCrae, Knokke, 1982.

### Guinness-libro de rekordoj pro multlingva traduko

*Nooit de moed opgeven* *(Kuraĝon neniam perdu)*, mallonga poemo de dufoje 5 linioj en 750 lingvoj) estis verkita en la keloj de hospitalo dum la milito (oktobro 1944) kaj estis publikigita multe pli poste en pluraj eldonoj (1978, 1979, 1981) kaj ĉiufoje enhavis pli da lingvoj ol la antaŭa eldono. La eldono de 1982 jam enhavis 700 tradukojn, interalie en Esperanto kaj aliaj planlingvoj. La poemo estis listigita en la Guinness-libro de rekordoj kiel la plej tradukita nederlanda poemo.

Referencoj
----------

1. ↑  (nl) Raf Seys, *Eugeen Mattelaer*, en: Lexicon van West-Vlaamse schrijvers, parto 2, Torhout, 1985.
2. ↑  (nl) Constant Devroe, *Liber Amicorum dokter Eugène Mattelaer*, Knokke, 1992
**Ildikó Hűvösvölgyi** [huvoŝvoldji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Hűvösvölgyi Ildikó** estas elstara hungara aktoro. Ŝia edzo estis András Kisfaludy, ŝia parenco estis Péter Hűvösvölgyi.

Ildikó Hűvösvölgyi naskiĝis la 9-an de junio 1953 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Ildikó Hűvösvölgyi maturiĝis en konservatorio en sia naskiĝurbo en 1971, poste ŝi akiris aktoran diplomon en Altlernejo pri Teatro kaj Filmo en 1975. Ŝiaj plej gravaj instruistoj estis István Horvai kaj Dezső Kapás. Ŝi komence aktoradis en Teatro Petőfi (Veszprém) unu jaron, poste en Teatro Madách, kie ankaŭ nun estas membro. Ŝi estas ankaŭ eterna membro de Teatro Petőfi (Sopron). Ŝi ricevis en 2015 premion Kossuth, pli frue ankaŭ aliajn premiojn en 1983 kaj 2012. Ŝi naskis 2 filinojn.

Roloj (elekto)
--------------

* diversaj kinejaj filmoj inter 1971 kaj 1984
* diversaj televiziaj filmoj inter 1974 kaj 2005
* muzikaj teatraĵoj, ekzemple Molière: L' Avarulo - Marianne; Neil Simon: *The Odd Couple* - Mickey; *Irma la Douce* - titolrolo

Fontoj
------

* hungare
* hungare
* angle


* Kategorio Ildikó Hűvösvölgyi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Portalo pri Biografio
* Portalo pri Filmo
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

 
**222 Simplaj Versaĵoj por Komencantoj** estas verko de la ĉina verkisto kaj esperantisto Li Shijun (Laŭlum), ĉine 李士俊 Lǐ Shìjùn. Temas pri libro celita al pedagogio, ties stilo estas por komencantoj. La unuaj poeziaĵoj estas simplaj, laŭ strukturo, nur kvar versoj foje kaj ĉiam mallongaj, dum post la unua cento, ili ekkomplikiĝas laŭ temo, pli malsimpla, kaj etendo, ĝis unu aŭ du paĝoj. La versofarado celas ĉefe la rimon, dum la esprimo de persona emocio apenaŭ brilas.

Laŭ la titoloj kaj dekomence, kelkaj ekzemploj estas la jenaj: *La alfabeto*, *Avo botojn ciras ĉiam*, *Mateno*, *Vespera stelo*, *Kamparo verdas*, *Bonvenon! bonvenon!*, *Unu kapo*, *Saluton*, *Kalkulu*, *Lernadu vortojn*, *Ventumilo* ktp.

Referencoj
----------

1. ↑  Fakte en la antaŭparolo mem la aŭtoro konfesas ke li celas lernilon: paĝo 1.

Literaturo
----------

* Laŭlum, *222 Simplaj Versaĵoj por Komencantoj*, Ĉina Esperanto-Eldonejo, Pekino, 1995. 128 paĝoj.
*La batalo de Iso* de Jan Brueghel la pliaĝa en Luvro.
La **Batalo de Iso** okazis en suda Anatolio, en Novembro 333 a.K. inter la armeoj de la Helena Ligo estrita de Aleksandro la Granda kaj de la Aĥemenida Imperio, estrita de Dario la 3-a de Persio, en la dua granda batalo dum la konkero de Azio fare de Aleksando. La invadantaj trupoj el Macedonio venkis super Persio. Post la Helena Ligo klare venkis super la persaj satrapoj de Malgranda Azio (estritaj de la pagsoldato Memnono de Rodoso) ĉe la Batalo de la rivero Graniko, Dario ekhavis personan komandon de sia armeo. Li arigis plifortigojn kaj kondukis siajn trupojn en surpriza marŝo malantaŭ la helena antaŭeniro por tranĉi ties linio de liverado. Tio devigis Aleksandron kontraŭmarŝi, preparante la batalkampon por la batalo ĉe la elfluo de la rivero Pinaro kaj la urbo Iso.

Kiel ĉe similaj okazoj, la tiamaj fontoj atribuas grandan malekvilibron al la trupoj de Persio (multe pli multnombraj ol tiuj grekaj, kio certe okazis sed ne tiom grandkvante). Tiele ĉirkaŭ 40,850 grekoj frontis 50,000–100,000 persojn (laŭ modernaj fontoj) aŭ 250,000–600,000 (laŭ antikvaj fontoj). Pri perdoj en la batalo, oni parolis pri 7,000 ĉe grekoj kontraŭ ĉirkaŭ 20,000 persoj.

Koordinatoj: 36° 50′ 16″ Nordo 36° 12′ 40″ Oriento﻿ / ﻿36.837894 °N, 36.211109 °O﻿ / 36.837894; 36.211109 (mapo)

Referencoj
----------

1. ↑  Welman, Nick. Army. Fontys University. Ĉirkaŭ 16% el la helena armeo estis mortigita  Alirita la 24an de Novembro 2016.

Literaturo
----------

* Delbrück, Hans (1920). *History of the Art of War*. University of Nebraska Press. Represeldono, 1990. Tradukita de Walter, J. Renfroe. 4 Volumoj.
* Engels, Donald W. (1978). *Alexander the Great and the Logistics of the Macedonian Army*. Berkeley/Los Angeles/London.
* Fuller, John F. C. (1960). *The Generalship of Alexander the Great. New Jersey: De Capo Press*.
* Green, Peter (1974). *Alexander of Macedon: A Historical Biography*.
* Moerbeek, Martijn (1997). The battle of Issus, 333 BC. Universiteit Twente.
* Rogers, Guy (2004). *Alexander: The Ambiguity of Greatness. New York: Random House*.
* Warry, J. (1998), *Warfare in the Classical World*. ISBN 1-84065-004-4.
* Welman, Nick. Army. Fontys Hogescholen.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Batalo de Iso en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Livius.org: Fotoj de la nuntempa stato de la iama batalkampo.
*Navagraha*, verko de Raĝa Ravi Varma (suno videblas ĉe la centro)
La **naŭ astroj** (sanskrite नवग्रहाः, IAST: ***Navagrahāḥ***) estas naŭ ĉielaj astroj kaj diaĵoj kiuj influas la homan vivon sur la Tero, laŭ hinduismo kaj la hindua astrologio. La termino devenas de la sanskritaj *nava* (sanskrite नव, «naŭ») kaj *grahāḥ* (sanskrite ग्रह, «planedo»). Notu, ke la Tero, Urano, Neptuno kaj Plutono ne aperas inter la naŭ astroj. Tamen, la Suno kaj la Luno estas inter la naŭ.

En astrologio, la termino *planedo*, origine uzata nur por la kvin planedoj videblaj per nuda okulo, ne inkluzivis la Teron. La signifo de la termino poste plilarĝiĝis, precipe dum la mezepoko, kaj inkluzivis la sunon kaj la lunon (foje nomataj «lumoj»); do la planedoj iĝis sep. La sep tagoj de la semajno en la hindua kalendaro respondas al la sep klasikaj planedoj kaj la nomoj en la lingvoj de la hinda subkontinento plejparte sekvas ĉi tiun regulon. Plejparte de la hinduaj temploj tra la mondo oferas lokon por adori la naŭ astrojn.

Planedoj, ĉielaj korpoj kaj lunaj nodoj
---------------------------------------

*Navagrahāḥ*:| N. | Bildo | Nomo | Okcidenta ekvivalento | Semajntago |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1. |  | *Surja*, *Aditja* | Suno | Dimanĉo |
| 2. |  | *Ĉandra*, *Soma* | Luno | Lundo |
| 3. |  | *Mangala* | Marso | Mardo |
| 4. |  | *Budha* | Merkuro | Merkredo |
| 5. |  | *Bṛhaspati*, Guruo | Jupitero | Ĵaŭdo |
| 6. |  | *Ŝukra* | Venuso | Vendredo |
| 7. |  | *Ŝani* | Saturno | Sabato |
| 8. |  | *Rahu* | Supreniranta nodo de la Luno |  |
| 9. |  | *Ketu* | Malsupreniranta nodo de la Luno |  |

Karnatika muziko
----------------

Mutusvami Dikŝitar, karnatika muzikisto el suda Barato, komponis la *Navagraha Kritis* kiel laŭdo de la naŭ astroj. Ĉiu kanto estas preĝo al unu el la naŭ planedoj. La *sahitja* (kantoteksto) de la kantoj reflektas profundan scion de la ŝastroj mantro kaj ĝotiŝa.

Referencoj
----------

* Kategorio Naŭ astroj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

1. 1 2  Roshen Dalal.  (2010) *Hinduism: An Alphabetical Guide* (angle). Penguin Books, p. 280. ISBN 978-0-14-341421-6.
2. ↑  Sanskrit-English Dictionary by Monier-Williams, 1899 (angle)
3. ↑   Dikshitar: Navagraha (angle). Alirita 2020-06-12.

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Navagraha en la angla Vikipedio.*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 812542
* GND: 129093548
* VIAF: 25673184
 |
***Il re pastore*** (La paŝtista reĝo) estas opero, K. 208, verkita de Wolfgang Amadeus Mozart por itallingva libreto de Metastasio, eldonita de Giambattista Varesco. Ĝi estas serioza opero. La opero estis por unua fojo ludita la 23an de Aprilo 1775 en Salcburgo en *Rittersaal* (kavaliro halo) de la *Residenz-Theater* en la palaco de la Ĉefepiskopo Grafo Hieronymus von Colloredo.

En 1775 la opero estis komisiita por vizito de la Ĉefduko Maksimiliano Francisko de Aŭstrio, nome la plej juna filo de imperiestrino Maria Tereza de Aŭstrio, al Salcburgo. Mozart pasigis ses semajnojn laborante por la opero. Ĝi konsistas el du aktoj kaj daŭras proksimume 107 minutojn.

Metastasio verkis la libretoon en 1751, bazante ĝin sur verko de Torquato Tasso nome *Aminta*. La libreto estis atentita kiam Mozart (19-jaraĝa tiam) kaj lia patro vidis ludon de la verko kun muziko komponita de Felice Giardini – la versio de Mozart, tamen estis duakta dum la versio de Giardini estis triakta, kaj tiu de Mozart montras kelkajn substancajn ŝanĝojn. Ĉiu akto daŭras ĉirkaŭ unu horon dum ludado. La kapelano de la salcburga kortego Varesco estis responsa pri la eldonado de la libreto de Metastasio.

Ofte oni referencas ĝin ne kiel opero, sed kiel serenado, tipo de drama kantato. La apero de kvarteto de amantoj (Aminta kaj Elisa, Agenore kaj Tamiri) de iom dubinda fideleco aŭtomate memorigas al moderna publiko la rolularon de *Così fan tutte*. La ĉefa psikologia temo de la opero estas, tamen, la postuloj de amo kontraŭ la postuloj de la reĝeco, ĉar Aminta, la paŝtista reĝo, baraktas kontraŭ sia konscio, kaj en tio *Il re pastore* estas pli proksima al la temo de *Idomeneo* ol al aliaj operoj de Mozart. Ja, *Idomeneo* estis la venonta kompletigita opero kiun Mozart verkis post *Il re pastore*, post lia ses-jar-longa elrompo el la spektaklo. Krome, la temo de la kvalito de la reĝeco aperas en alia opero, nome *La clemenza di Tito*, fakte lia lasta opero.

Famaj arioj
-----------

**Akto 1a**

* "Intendo, amico rio" – Aminta
* "Alla selva, al prato" – Elisa
* "Aer tranquillo e di sereni" – Aminta
* "Si spande al sole in faccia" – Alessandro
* "Per me rispondete" – Agenore
* "Di tante sue procelle" – Tamiri

**Akto 2a**

* "Barbaro! oh Dio mi vedi" – Elisa
* "Se vincendo vi rendo felici" – Alessandro
* "L'amerò, sarò costante" – Aminta
* "Se tu di me fai dono" – Tamiri
* "Sol può dir come si trova" – Agenore
* "Voi che fausti ognor donati" – Alessandro

* Kategorio Il re pastore en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 742376
* GND: 300110421
* LCCN: n82001700
* VIAF: 176200259
* LIBRIS: 215358
* BNF: 13914987p
* NLA: 35332346
 |
La **Historio de Armenio** (armene: Հայոց Պատմություն, Hajoc Patmut'jun) atribuita al Moseo de Ĥoreno, estas frua verko pri la historio de Armenio, kovrante la mitologiajn originojn de la armenoj same kiel epoko kiam Armenio estis sub la Sasanidoj, Bizancio kaj Arsakida Dinastio ĝis la 5-a jarcento.

Ĝi havas unikan materialon pri antikvaj armenaj legendoj, kaj tiaj informoj pri pagana Armenio. Ĝi ankaŭ havas abundajn datumojn pri la historio kaj kulturo de apudaj landoj. La libro havis grandegan efikon por la armena historiografio. En la teksto, la verkinto mem identigas sin kiel disĉiplo de Mesrop Maŝtoc, kaj klarigas ke li verkis ĝin laŭ peto de Isaak (Sahak), princo de la bagratida dinastio kiu falis en batalo en 482.

* Kategorio Historio de Armenio (verkaĵo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 346630
* GND: 4481920-1
* LCCN: n81029695 n83210764, n81029695
* VIAF: 1554159474198827661115, 141146462562927771522, 309319774 185502174, 1554159474198827661115, 141146462562927771522, 309319774
* BNF: 15662530x
 |
**Ildikó Móger,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Móger Ildikó** estis hungara dancisto, koreografo, altlerneja instruisto. Ŝia patro estis János Móger, ŝia edzo estis Zoltán Huszárik.

Ildikó Móger naskiĝis la 12-an de aŭgusto 1954 en Budapeŝto, ŝi mortis la 1-an de januaro 2021.

Ildikó Móger (dekstre)

Biografio
---------

Ildikó Móger devenis el varia hungara-bulgara familio. Ŝi akiris dancistan diplomon en Hungara Dancarta Altlernejo en 1974, poste ŝi studis en simila somera akademio en Kolonjo ĝis 1979. Inter 1974-1977 ŝi estis baletisto de Nacia Teatro (Pécs), poste ŝi estis koreografo en jam ne ekzistanta teatrejo en Budapeŝto ĝis 1984. Ŝi ankaŭ instruis en la Filma kaj Teatra Altlernejo inter 1977–1992, intertempe en 1980 ŝi akiris dancpedagogian diplomon en la Dancarta Altlernejo, en 1983 plian diplomon en Parizo. En la sekvaj jaroj ŝi laboris en pluraj teatroj, en televido, fine ekde 2008 ŝi estis estro de la hungara kulturcentro en Sofio. Ŝi edziniĝis en 1975, vidviniĝis en 1981, intertempe ŝi naskis filinon.

Ŝiaj dancaĵoj (elekto)
----------------------

* Jacques Offenbach: *La rakontoj de Hoffmann*
* Gábor Presser: *Képzelt riport egy amerikai popfesztiválról*
* William Shakespeare: Hamleto

Ŝiaj koreografiaĵoj (elekto)
----------------------------

* Ruggero Leoncavallo: *Gepajacoj* (1979)
* William Shakespeare: *Epifanio: aŭ kiel vi volas* (1979)
* Imre Kálmán: *Csárdáskirálynő* (1980)
* Mihály Eisemann: *Bástyasétány 77.* (1985)
* Mihály Vörösmarty: *Csongor és Tünde* (1990)
* Opelka: *C'est La Vie* (2004)

Vidu ankaŭ
----------

*

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑

* Kategorio Ildikó Móger en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 800021
 |



* Portalo pri Biografio
La meteorito Hoba.
La **meteorito Hoba**, konata ankaŭ kiel *Okcidenta Hoba*, estas la plej granda kaj peza meteorito de la mondo kaj krome la peco da natura fero plej granda konata sur la surfaco de la Tero.

La meteorito, nomita laŭ la *farmo Okcidenta Hoba*, proksime de Grootfontein, regiono Otjozondjupa (Namibio), kie ĝi estis malkovrita en 1920. Ĝi ne estis translokigita ekde kiam ĝi falis antaŭ 80 000 jaroj. La malkovro de la Hoba estis bonŝanca, ĉar ĝi ne lasis krateron aŭ alian frapomontron; evidente, la tera atmosfero bremsis la feraĵon de 66 tunoj, kaj ĝi falis je fina rapideco. Je tiu rapideco, la meteorito restis esence netuŝita, kaj la frapo de malmulta energio sur la surfacon okazigis nur malgrandan fosaĵon.

Detalo
Ĝi estas komponita el fero je 84% kaj ĉirkaŭ 16% de nikelo, kun kelkaj restoj de kobalto. Krome estas inkrustaĵoj de fera hidroksido en kelkaj partoj de la surfaco. Laŭ sciencaj terminoj, la meteorito estas klasita kiel ataksito (fera meteorito kun altaj kvantoj da nikelo).

Bibliografio
------------

* DINWIDDIE, Robert. "Universe: The Definitive Visual Dictionary". DK Adult Publishing, (2005), p. 223.

* Kategorio Hoba Meteorito en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 674731
 |
**Prabat Kabar** (hindie प्रभात खबर, IAST: *Prabhāta Khabara*, Hunter: *Prabhat Khabar*) estas hindialingva ĵurnalo eldonata ĉiutage en ŝtatoj Ĝarkando, Biharo kaj Okcidenta Bengalio, en Barato. La ĵurnalo cirkulas en pluraj barataj ŝtatoj, inkluzive de la jam-menciitaj kaj kelkaj partoj de Odiŝo. Ĝi estis fondita en aŭgusto 1984 en Ranĉio, la ĉefurbo de Ĝarkando. La ĵurnalo estas fama pro raporti pri sociaj temoj kaj pro malkovroj de fraŭdoj, kiel la Fraŭdo Fodder. La ĵurnalo ekraportis pri la Fraŭdo Fodder en 1992. Malgraŭ ricevo de minacoj, la ĵurnalo redaktis 70 raportojn pri la fraŭdo kaj havis kvar aŭ kvin reporterojn raportantaj pri la rakonto.

Rimarkinda personaro
--------------------

* Feroze Varun Gandi

Referencoj
----------

1. ↑  "Jharkhand daily Prabhat Khabar on the block",  *DNA*, 3-a de decembro 2006. (angle)
2. ↑  Ninan, Sevanti, "Prabhat Khabar: Expanding in Reach and Relevance",  *The Hoot*, 2002-09-02. (angle)

Eksteraj ligoj
--------------

* Oficiala retejo (en la hindia)
* Oficiala bitpapero
* Praktikanta Ĵurnalismon: Valoroj, Limoj, Implicoj, redaktis Nalini Raĝan.
* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Prabhat Khabar en la angla Vikipedio.*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 811063
 |
Ilija Ivezić en La trezoro sur Arĝenta lago
Ilija Ivezić en Winnetou I
**Ilija IVEZIĆ** naskiĝis la 20-an de julio 1926 en kroata urbo Ricice. Li komencis sian karieron sur teatraj scenejoj en Zagrebo, Splito kaj Zadar. Sed lia persona pasio estis filmo; li rolis en 70 filmoj. Plimulte temis pri jugoslavaj filmoj, danke al roloj en filmoj de May li sukcesis ricevi rolojn ankaŭ en projektoj de internacia kunprodukto. Ivezić restis aktiva aktoro ankaŭ post disfalo de Jugoslavio.

Ĉe filmoj de May Ivezić aperis tuj en La trezoro sur Arĝenta lago kiel Hilton, anstataŭanto de Cornel (Herbert Lom). Unu jaron poste li rolis en Winnetou I surflanke de Mario Adorf. En 1964 li estis en Winnetou II apud Anthony Steel kiel bandito Red. En filmo Inter vulturoj li prezentiĝis kiel Jackie. En Petrola princo li rolis Webster-on, en Winnetou III Clark-on, akompananton de Rollins (Rik Battaglia).


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Bañuelos de Bureba** [baNJŬElos debuREba] estas loĝloko kaj municipo en la oriento de la provinco Burgoso, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la komarko *La Bureba*. La loknomo *Bañuelos de Bureba* povas esti komprenebla etimologie kiel Banloketoj de Bureba, alude al la komarkonomo.

Geografio
---------

La instruisto Benaigas. Dorse: Li estis mortigita en jaro 36 kiam la milito.
Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 15,438 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 31 loĝantojn. Ĝi perdis multajn loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte perdis 31 loĝantojn el la jaro 1991.

Ĝi distas 46 km de Burgoso, provinca ĉefurbo.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado fine de la 9-a jarcento.

Antoni Benaiges estis instruisto en la loka bazlernejo dum 1934 ĝis 1936 kaj disvastiganto de la pedagogiaj teknikoj de Célestin Freinet. Kiel socialisto kaj progresisto, li estis murdita de falangistoj nur post kelkan tagojn post la Puĉo de la 17-a kaj la 18-a de julio 1936. En unu el la kajeroj kiujn liaj lernantoj prilaboris, li disvolvigis la temon "maro", kaj li promesis al siaj lernantoj, ke li kunportos ilin vidi ĝin (neniu el ili estis koninta maron). Lia murdo malebligis tion. Multajn jarojn poste oni verkis multe pri li. En 2020 la verkisto José Antonio Abella publikigis prie *Aquel mar que nunca vimos*; li estis en Bañuelos de Bureba, inter 1979 kaj 1983, kiel kuracisto en sia unua posteno. Neniu el liaj pacientoj menciis al li, ke antaŭ kvardek jaroj lia instruisto estis Antonio Benaiges.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj) kaj brutobredado (ŝafoj).
Inter vidindaĵoj menciindas la preĝejo.

Referencoj
----------

1. ↑  José Antonio Abella, 'Aquel mar que nunca vimos', Ediciones Valnera, 2020.
2. ↑  Antonio ITURBE El ayuntamiento de Briviesca cancela la obra de teatro sobre Antoni Benaiges, un pacífico maestro republicano fusilado en 1936 Librújula en Público Alirita la 6an de julio 2023.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Burgoso


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 773796
* LCCN: no2018170247
* VIAF: 2503154592508543370004
 |
Sistema de Ptolemeo.
Epicikloj de Ptolemeo.
La **historio de la astronomio** estas la rakonto de la observadoj, malkovroj kaj konoj akiritaj laŭlonge de la historio pri temoj astronomiaj.

De prahistoriaj tempoj la homo interesis pri la astroj, kiuj montris konstantajn ciklojn kaj senŝanĝecon dum la mallonga periodo de la vivo de la homo kio estis utila ilo por determini la periodojn de abundo por la ĉaso kaj la rikolto aŭ de tiuj aferoj kiel la vintro kio postulis preparadon por postvivi al la adversaj klimataj ŝanĝoj.

La praktiko de ĉi tiuj observoj estas tiom certa kaj universala ke troviĝas tra la tuta planedo en ĉiuj tiuj partoj kie loĝis la homo. Deduktiĝas tiam ke la astronomio estas probable unu el la plej malnovaj oficoj, manifestanta en ĉiuj homaj kulturoj.

La senŝanĝeco de la ĉielo, estas ŝanĝita de realaj ŝanĝoj kiujn la homo per siaj observoj kaj komenca kono ne povis klarigi, de tie naskiĝis la ideo ke en la ĉielo loĝas potencaj estaĵoj kiuj influas la destinojn de la komunumoj kaj kiuj montras homajn kondutojn kaj sekve ili postulas adorado por ricevi ties favorojn aŭ almenaŭ eviti aŭ mildigi ties punojn. Ĉi tiu religia komponaĵo estis amplekse rilatigita al la studo de la astroj dum jarcentoj ĝis kiam la progresoj kaj sciencaj kaj teknologiaj komencis klarigi multe de la fenomenoj komence ne komprenitaj. Ĉi tiu disiĝo ne okazis pace kaj multaj de la malnovaj astronomoj estis persekutitaj kaj juĝitaj pro la fakto ke ili proponis novan organizon de la universo. Nuntempe ĉi tiuj religiaj faktoroj survivas en la moderna vivo kiel superstiĉoj kaj emo al la astrologio.

Vidu ankaŭ
----------

* Astronomio en mezepoka Islamo

* Kategorio Historio de la astronomio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Distrikto Baja** (hungare *Bajai járás*) estas hungara distrikto en subregiono de Baja en departemento Bács-Kiskun.

Distrikto Baja en Hungario
La ĉefurbo estas Baja, kiu estas urbo, krome estas unusola grandvilaĝo, la ceteraj estas vilaĝoj. La distrikto etendiĝas sur ebenaĵo laŭ la Danubo.

La areo estas 1008,80 km², kie loĝas 66 600 homoj. La loĝantoj okupiĝas precipe pri agrikulturo.

Historio
--------

Tiu distrikto funkciis jam en la historio, tamen ĝi ne funkciis inter 1983-2013. El la komunumoj 12 ne havas memstarajn administradojn. En tiuj lokoj komuna administrado funkcias.

Komunumoj
---------

* distrikta ĉefurbo kaj urbo: Baja
* grandvilaĝo: Sükösd
* vilaĝoj kun memstara administrado: Dávod, Érsekcsanád, Felsőszentiván, ffGara]], Hercegszántó, Nagybaracska, Nemesnádudvar, Szeremle, Vaskút
* vilaĝoj sen memstara administrado: Bácsszentgyörgy, Bátmonostor, Csátalja, Csávoly, Dunafalva, Érsekhalma

Fontoj
------

* la datenoj venis el la Hungara Vikipedio


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Kategorio Distrikto Baja en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Pri la komunumo
---------------

**Illgau** (prononcu *Ilgaŭ*) estas komunumo en la distrikto Ŝvico en Kantono Ŝvico, Svislando. Ĝi havis 798 loĝantojn je la 31-a de decembro 2009.

Geografio
---------

Illgau situas ĉe la norda flanko de la valo de la rivero Muota sur suna suda teraso super la valo, sude de Hoch-Ybrig kaj Ibergeregg. Tra Illgau fluas la riveretoj *Bettbach* kaj *Mettelbach*, kiuj sude de la vilaĝo tra altaj rokvandoj falas al la profundeco de la Muota-Valo kaj alfluas al Muota. Al la komunumo apartenas krom la vilaĝo Illgau mem la setlejoj Vorderer Oberberg kaj Hinteren Oberberg.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Illgau limas en nordo al Ŝvico, en oriento al Oberiberg, kaj en sudo al Muotathal.

Trafiko
-------

Tra la setlejo Hinterer Oberberg pasas la pasejvojo de Ŝvico tra Ibergeregg al Oberiberg kaj Einsiedeln. Per mallarĝa vojo de la Muota-Valo atingeblas la ĉefvilaĝo, inter kiu kaj Hinterer Oberberg ekzistas konektovojoj. Oberberg atingeblas per la poŝtaŭtolinio tra Ibergeregg, dum la ĉefvilaĝo estas konektita al la publika transportreto per la aertelfero Illgau-Ried. Seĝtelfero kondukas de Illgau al Sankt-Karl/Oberberg.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Illgau datiĝas el la jaro 1370 kiel *Ilgoe*.

La setlejo Balmis, kies ekzisto estis pruvita per arkeologiaj trovoj estis supozeble de la 11-a ĝis la 14-a jarcento la tutan jaron loĝita.

En la jaro 1370 Illgau estis menciita kiel filio de la paroĥo Muotathal. Kvankam jam en la jaro 1393 estas dokumentita unua pastro en Illgau, tamen nur en la jaro 1676 Illgau sendependiĝis de Muoatathal kiel aparta paroĥo. La preĝejo de Illgau estis menciita unuan fojon en la jaro 1600.

En la jaro 1799 Illgau estis okupita de francaj trupoj de Napoleono kaj en la jaro 1847 de trupoj de la svisa konfederacio.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: *Erwin Horat*: *Illgau* en *Historia Leksikono de Svislando* (2007-11-26)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Illgau en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Illgau
* Illgau en la Historia Leksikono de Svislando

Bildoj
------

* Preĝejo de IllgauPreĝejo de Illgau
* IllgauIllgau
* Illgau kun la akvofalo de BettbachIllgau kun la akvofalo de Bettbach

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Ŝvico |
| --- |
| maldekstraAlpthal • Arth • Illgau • Ingenbohl • Laŭerco • Morschach • Muotathal • Oberiberg • Riemenstalden • Rothenthurm • Sattel • Ŝvico • Steinen • Steinerberg • Unteriberg |  |

 |
**Ilona Prunyi** [prunji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Prunyi Ilona** estas hungara pianisto, altlerneja instruisto.

Ilona Prunyi  naskiĝis la 1-an de majo 1941 en Debrecen.

Biografio
---------

Ilona Prunyi aĝis 6, kiam ŝi komencis pianludi. Ŝi akiris diplomon en Muzikarta Altlernejo Ferenc Liszt en 1963. Ŝiaj plej gravaj instruistoj estis József Gát kaj András Mihály. Post la diplomo ŝi komencis instrui samloke kiel asistanto (post jaroj jam docento). Kelkfoje ŝi partoprenis en kursoj de en: Yvonne Lefébure en Parizo helpe de stipendioj. Krom la instruado ŝi ankaŭ koncertas en Eŭropo, Usono, Kanado, Ĉinio. Ŝi ricevis premiojn inter 1985-2015.

Elektitaj disĉiploj
-------------------

* László Fassang
* Péter Sárik

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Ilona Prunyi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 634621
* GND: 135080622
* LCCN: n90615025
* VIAF: 24793139
* ISNI: 0000 0000 8103 8078
* SUDOC: 191824240
* BNF: 13952081g
* MBA: 30b2b1d4-3377-4bd7-9df0-e2cb99cff9ce
* NKC: xx0162252
 |