recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Rhacophoridae diversity.jpgDiverseco de Rhacophoridae 
La **Rakoforedoj** aŭ laŭ la latina scienca nomo *Rhacophoridae* estas familio de specioj de ranoj, kiuj loĝas en tropika sub-Sahara Afriko, Suda Barato kaj Srilanko, Japanio; nordorienta Barato al orienta Ĉinio suden tra Filipinoj kaj Grandaj Sundaj Insuloj, kaj Sulaveso. Ili estas komune konata kiel **arbustaj ranoj**, aŭ pli ambigue kiel "muskoranoj" aŭ "makisranoj". Kelkaj Rakoforedoj estas nomataj "arboranoj". Inter plej rimarkindaj membroj de tiu familio estas nombraj "flugoranoj".

Kvankam kelkaj grupoj estas ĉefe surteremaj, rakoforedoj estas ĉefe arboranoj kiuj estas arboremaj. Pariĝantaj ranoj, dum procezo konata kiel *amplekso*, ariĝas surbranĉe, kaj frapas siajn krurojn por formi ŝaŭmon. La ovoj estas demetataj en la ŝaŭmo, kaj kovritaj per sperma fluaĵo, antaŭ la ŝaŭmo plifortiĝas en protekta kovraĵo. En kelkaj specioj, tiu estas farita en granda grupo. La saŭmo estas demetata super akvofonto, kaj tiele la ranidoj falas en akvon tuj post eloviĝo.

La specioj ene de tiu familio varias laŭ grando el 1.5 al 12 cm. Kiel aliaj arboranoj, ili havas fingrodiskojn, kaj tiuj de la genro *Chiromantis* havas du kontraŭajn fingrojn en ĉiu mano. Tiu familio enhavas ankaŭ la flugoranojn de la Malnova Mondo, Kiaj la flugorano de Wallace (*Rhacophorus nigropalmatus*). Tiuj ranoj havas etendan membranon inter siaj manoj kaj piedoj, kio permesas ilin gliti tra aero.

Taksonoj
--------

* *Chiromantis xerampelina*
* Ordinara arborano, *Polypedates leucomystax*

Bildaro
-------

* Pseudophilautus wynaadensis*Pseudophilautus wynaadensis*
* Rhacophorus schlegelii*Rhacophorus schlegelii*
* Kurixalus naso*Kurixalus naso*
* Raorchestes luteolusRaorchestes luteolus
* Polypedates leucomystax*Polypedates leucomystax*
* Chiromantis rufescens*Chiromantis rufescens*
* Rhacophorus arboreus*Rhacophorus arboreus*
* Rhacophorus owstoni*Rhacophorus owstoni*
* Phyllomedusa sauvagii*Phyllomedusa sauvagii*
* Theloderma corticale*Theloderma corticale*
* Polypedates leucomystax*Polypedates leucomystax*

Referencoj
----------

1. 1 2  Zweifel, Richard G..  (1998) Cogger, H.G.: *Encyclopedia of Reptiles and Amphibians*. San Diego: Academic Press, p. 99–100. ISBN 0-12-178560-2.
2. ↑   Rhacophorus nigropalmatus, Wallace's Flying Frog. AmphibiaWeb (2001-11-29). Alirita 2007-06-22. "Edited by Tate Tunstall (2003-04-12)".

* Kategorio Rakoforedoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Rakoforedoj en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
**András Bragyova** [andrAŝ bradjova], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bragyova András** estis hungara konstitucia juĝisto, altlerneja instruisto.

András Bragyova naskiĝis la 1-an de marto 1950 en Budapeŝto, li mortis la 4-an de novembro 2020.

Biografio
---------

András Bragyova maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo en 1968, poste li estis presisto ne havanta universitatan akcepton. Li akiris diplomon en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 1975. Li havis juran postenon en banko (1975-1977), poste en akademia jura instituto. Tiutempe li plulernis en juraj akademioj en Strasbourg (1978–1979) kaj Hago (1980). Li ankaŭ instruis ekde 1984 en Universitato de Miskolc, kie li habilitiĝis en 2001, en la sekva jaro li estis katedrestro (2002-2005) kaj profesoro. Li ankaŭ instruis en la Mez-Eŭropa Universitato inter 1994 kaj 2004. Li kandidatiĝis en 1988, doktoriĝis en 2003 antaŭ la Hungara Scienca Akademio. Inter 2005-2014 li estis konstitucia juĝisto.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *A jogerő a polgári eljárásban* (premiita, 1974)
* *A köztársasági elnök a parlamentáris rendszerekben* (kunaŭtoro, 1988)
* *Az alkotmánybíráskodás elmélete* (1994)
* *Constitution and Freedom. The Constitutional Concept of Freedom* (2005)
* *Az alkotmányjogi panasz fogalma* (2008)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun fotoj
* hungarlingva biografio kun foto Arkivigite je 2021-01-14 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio kun foto

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 713460
* VIAF: 121432531
* ISNI: 0000 0000 7967 0365
 |
**Francine JOHN-CALAME** naskiĝis en La Chaux-de-Fonds, kantono Neŭŝatelo, Svislando, en la jaro 1954. Ŝi estas politike aktiva virino svisa kaj franclingva. Ŝi apartenas al la partio de la Verduloj.

Ŝi aktivis en la Asocio de Defendado de la Senlaboruloj en La Chaux-de-Fonds. Ŝi membris en la Kantona Konsilio (legislativa povo, parlamento, kantona nivelo) de la kantono Neuchâtel (Neŭŝatelo) de 1993 ĝis 2002. Ŝi membras en Vilaĝa Konsilio (ekzekutiva povo, komunuma nivelo) de Le Cerneux-Péquignot, kantono Neuchâtel. En la jaro 2005 ŝi komencas mandaton en Nacia Konsilio (leĝofara instanco, parlamento, suba ĉambro, federa nivelo) en Berno. Ŝi reelektiĝis en 2007.

Francine John-Calame

Poresperanta agado
------------------

Kun Gisèle Ory ŝi proponis la internacian lingvon Esperanto (Universala Esperanto Asocio) por Nobel-premio pri Paco en 2008. Esperanto, kandidato por Nobel-Premio pri Paco estas unu el la rezultoj de la informado al svisaj instancoj kaj politikistoj farita de Mireille Grosjean.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 279312
 |
**András Bárdossy** [andrAŝ bArdoŝi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bárdossy András** estas hungara-germana hidrologo, profesoro, membro (ekstera (2013)) de Hungara Scienca Akademio. Lia patro estis György Bárdossy.

András Bárdossy  naskiĝis en 1954 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Pri studjaroj de András Bárdossy mankas informoj, supozeble li akiris diplomon en sia naskiĝurbo. Li estis asistanto en Budapeŝto en 1981, en Karlsruhe en 1993, Same en 1993 li akiris sciencan gradon Ph.D. Post 2 jaroj li apartenis al Universitato de Stutgarto. Li ricevis premion en 2006.

Elektitaj kontribuoj (kune kun aliaj)
-------------------------------------

* *Differential dynamic programming: Application to multiobjective decision making* (1981)
* *Fuzzy set geostatistics: Research needs* (1991)
* *Identification of flood producing atmospheric circulation patterns* (2005)
* *Statistical analysis of sub-daily precipitation extremes in Singapore* (2015)

Fontoj
------

* germanlingva biografieto kun foto
* hungarlingva biografieto kun foto Arkivigite je 2016-08-17 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 562511
* GND: 17268868X
* LCCN: n94026175
* VIAF: 306086585
* ISNI: 0000 0000 3175 7779
* ORCID: 0000-0002-0058-9332
 |



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**András Csáki** [andrAŝ ĉAki], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Csáki András** estis hungara klasika gitaristo, muziklerneja kaj altlerneja instruisto.

András Csáki
András Csáki naskiĝis la 16-an de junio 1981 en Budapeŝto.

Biografio
---------

András Csáki en la aĝo de 11 komencis gitaradi en muziklernejo, poste li studis en muzikarta mezlernejo en sia naskiĝurbo, pli poste en simila lernejo de Győr, fine li akiris diplomon en Muzikarta Universitato Ferenc Liszt en 2007. Lia majstro estis József Eötvös (gitaristo). Li ankaŭ akiris sciencan gradon DLA en 2014. Intertempe en la studjaro 2012 li faris bakalaŭrajn studojn en la Universitato de Suda Kalifornio kiel disĉiplo de en:Scott Tennant, en:William Kanengiser, en:Brian Head (composer) kaj en:Pepe Romero. Csáki recitalis jam en pluraj kontinentoj. Inter 2005 kaj 2014 li instruis en la muzikarta mezlernejo, ekde 2010 en la Muzikarta Universitato, ekde 2011 en Scienca Universitato de Szeged. En 2005 li gvidis majstrokurson en Dallas (Teksaso), poste en aliaj urboj. Ekde 1997 li havis bonajn rezultojn en muzikkonkursoj, iom poste li ricevis muzikpremiojn kaj stipendiojn.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto kaj video
* oficiala paĝo
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio András Csáki en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 653517
* LCCN: no2010158564
* VIAF: 151697698
* ISNI: 0000 0001 1498 9735
* BNF: 162623346
* MBA: 24f04da0-ec99-4eb6-b341-0cfd3c74d30e
* BNE: XX5350250
 |
*Colletes cunicularius*en la nestenirejo.
*Colletes phaceliae*.
*Colletes compactus*.
*Colletes speculiferus*.
*Colletes thysanellae*.
**Koletedoj** aŭ ***Colletidae*** estas familio de abeloj, kiuj estas ofte referencataj kolektive kiel **gipsistaj abeloj**, pro la metodo mildigi la murojn de siaj nestoĉeloj per sekreciaĵoj aplikitaj per siaj buŝopartoj; tiuj sekreciaĵoj sekiĝas kiel celofaneca garnaĵo. La kvin subfamilioj, 54 genroj, kaj ĉirkaŭ 2000 specioj estas ĉiuj evidente solemaj, kvankam multaj nestas grege. Du el la subfamilioj, Eŭriglosenoj kaj Hilaeenoj, ne havas la eksterajn polen-portajn aparatojn (nome skopoj) kiuj aliflanke karakterizas plej el la abeloj, kaj anstataŭe portas la polenon en siaj kropoj. Tiuj grupoj, kaj plej el la genroj de tiu familio, havas likvajn aŭ duonlikvajn polenamasojn el kiuj la larvoj disvolviĝas.

Ili povas troviĝi tra la tuta mondo, sed plej specioj vivas en Sudameriko kaj Aŭstralio. Ĉirkaŭ 50% el la abelspecioj kiuj vivas en Aŭstralio apartenas al tiu familio. Nur la genroj *Colletes* kaj *Hylaeus* povas troviĝi en Eŭropo, dum en Nordameriko, aldone al tiuj du, troviĝas ankaŭ la genroj *Caupolicana*, *Eulonchopria* kaj *Ptiloglossa*.

Aŭstraliaj genroj estas *Euhesma*, granda genro, kies membroj disiĝis en aliaj genroj kiel *Euryglossa* kaj *Callohesma*.

Tradicie, tiu familio supozite estas la plej "primitivaj" inter vivantaj abeloj, supozo bazita ĉefe sur la similecoj de siaj buŝopartoj (la unika posedo inter abeloj de duloba lango) al tiuj de Krabronedoj (nome putativaj prauloj de abeloj), sed pli ĵusaj molekulaj studoj malakceptis tiun hipotezon, metante la Melitedojn (*sensu lato*) kiel la baza grupo de abeloj.

Notoj
-----

1. ↑  Michener, Duncan Charles.  (2000) *The bees of the world*. JHU Press, p. 216–7. ISBN 978-0-8018-6133-8.
2. ↑   (2006) "The history of early bee diversification based on five genes plus morphology", *Proc Natl Acad Sci U S A* **103** (41), p. 15118–23. doi:10.1073/pnas.0604033103.

* Kategorio Koletedoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Koletedoj en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 664336
 |
**Gyula Keszler** [djula kesler], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Keszler Gyula** estis hungara inĝeniero, profesoro.

Gyula Keszler  Arkivigite je 2016-01-19 per la retarkivo Wayback Machine naskiĝis la 16-an de septembro 1908 en Tapolca. Li mortis la 6-an de novembro 1976 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Gyula Keszler frekventis gimnazion en Keszthely, poste li akiris 2 diplomojn pri maŝininĝeniero kaj pri ekonomika inĝeniero en Reĝa Teknika Universitato József en 1930/1931. Post siaj studoj li laboris laŭvice en projekta laborejo, en fabrikoj en Csepel, en Hungaraj Ŝtatfervojoj. Intertempe li doktoriĝis en 1941. Inter 1948 kaj 1958 li havis postenon en ministerio pri trafiko kaj poŝto. En 1949 li ankaŭ ekinstruis en la menciita universitato aŭ en kampuso en Szolnok. En 1953 li estis nomumita docento kaj katedrestro, en 1970 titulara profesoro. En 1971 li kandidatiĝis, en la sekva jaro li pensiuliĝis.

Li havis edzinon, kiu naskis 3 filinojn.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Az iparban használatos bérfizetési módok fő típusai* (1941)
* *Közlekedési anyagok. I–II.* (1954, la 5-a eldono en 1965) - studenta lernolibro
* *A vasúti és közúti járművek alkatrészei készítésére használatos vas- és fémanyagok* (1963) - studenta lernolibro
* *Vasúti járműalkatrészek, fődarabok fenntartása-javítása* (1973, 1976)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**András Bernát** [andrAŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bernát András** estas hungara pentristo.

András Bernát  Arkivigite je 2018-03-12 per la retarkivo Wayback Machine naskiĝis la 6-an de decembro 1957 en Törökszentmiklós.

Biografio
---------

András Bernát akiris pentristan diplomon en Hungara Belarta Altlernejo en 1984, poste li plulernis samloke 2 jarojn. Liaj plej gravaj instruistoj estis Ignác Kokas kaj Gábor Dienes. Inter 1986 kaj 1990 li havis stipendiojn. Tiutempe li aliĝis al rondo de novaj pentristoj en Budapeŝto. Li ricevis 3 premiojn inter 1977-2000.

El solaj ekspozicioj
--------------------

* 1988 Miskolc
* 1991, 1994, 1995, 1997-1998, 2001-2005, 2011 Budapeŝto
* 1992 Parizo
* 2001 Vieno
* 2017 Paks

El grupaj ekspozicioj
---------------------

* 1983 Miskolc
* 1990-1991, 1994-1995, 1997-1998, 2001-2003, 2006 Budapeŝto
* 2001 Parizo

Elektitaj pentraĵoj
-------------------

* Cső (1989)
* Objektum No. 40. (1996)
* Objektum No. 619 (2011)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
**Gyula Kilczer** [djula kilcer], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kilczer Gyula** estis hungara geofizikisto, instruisto.

Gyula Kilczer  naskiĝis la 16-an de oktobro 1892 en Újpest. Li mortis la 15-an de januaro 1974 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Gyula Kilczer frekventis luteranan gimnazion en Budapeŝto, poste li akiris pedagogian diplomon en Reĝa Universitato de Budapeŝto en 1916. Li instruis samloke unu jaron, poste en Békéscsaba, inter 1933 kaj 1947 en la menciita luterana gimnazio. En 1947 li ekhavis postenon en ministerio pri religio kaj eduko, ekde 1950 li laboris en geofizika instituto. En 1957 li pensiuliĝis, tamen poste li estis konsilisto en la instituto. li kandidatiĝis en 1961, li doktoriĝis en la universitato en la sekva jaro, fine en 1970 li doktoriĝis antaŭ Hungara Scienca Akademio.

Li havis edzinon sen filoj. Li ricevis memormedalon en 1972.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *A látszólagos mozgás* (1941)
* *A refrakciós észlelési adatok javított közelítő kiegyenlítése* (1952)
* *Die Darstellung des erdmagnetischen Hauptfeldes durch zwei Dipoldfelder* (1966)
* *Az excentrikus Földdipólus mágneses potenciálterének koherens multipólus sora* (1968)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**András BARANYAY** [andrAŝ baranjai], hungare **Baranyay András,** Esperante ’’Andreo Baranyay’’ estas hungara grafikisto.

András Baranyay naskiĝis la 23-an de aprilo 1938 en Budapeŝto.

Biografio
---------

András Baranyay frekventis Belartan Ĉeflernejon en Budapeŝto inter 1957-1965, kie li lernis precipe de Aurél Bernáth. Inter 1987-1991 li instruis en mezlernejo. Li verkis grafikaĵojn plej ofte helpe de litografio. Li ricevis premion Kossuth en 1999, pli frue ankaŭ aliajn premiojn.

Liaj ekspozicioj
----------------

Ekde 1963 li ekspoziciadas kaj enlande (Miskolc, Pécs, Budapeŝto, Sárospatak, Székesfehérvár, Szombathely) kaj eksterlande (Parizo, Bruselo, Braunschweig, Vaŝingtono, Padova, Antverpeno).

Verkaro (selekto)
-----------------

* litografioj en temo pri mano
* memportretoj
* en temo pri muta naturo

Fontoj
------

* Hungara Vikipedio


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 412633
* GND: 121078833
* VIAF: 5778699
* ISNI: 0000 0001 0865 9967
* SUDOC: 260771309
 |
La **preĝejo Marteno de Tours** estas romkatolika historia monumento en vilaĝo Bükkszentmárton (Hungario).

Historio
--------

Supozeble tiu ĉi romanika kirko estis konstruita en la 12-a jarcento. En 1554 la turkoj detruis ĝin, la vilaĝo senhomiĝis. Helpe de agema ermito la kirko rekonstruiĝis en 1736, nature oni profitis la restintajn murojn, ŝtonojn. Tiam oni konstruis la sakristion kaj la firstotureton. En 1836 la preĝejo estis renovigita.

Konstruaĵo
----------

La konstruaĵo situas sola sur monteto ekster la vilaĝo. La fasado estas simetria, meze la enirejo funkcias, pli supre estas fenestro kaj malplena niĉo, ĉe la anguloj estas po unu pilieroj. La navo finiĝas en plurlatera absido same larĝa kaj alta, ol la navo. Sakristio aliĝas al la navo. La ĉefaltaro estis farita en mezo de la 18-a jarcento. La altara bildo prezentas Sanktan Martenon.

Kermeso okazas en la 11-a de novembro.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* hungare kun foto
* 


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
La **preĝejo Marteno de Tours** estas romkatolika historia monumento en vilaĝo Nőtincs (Hungario).

Historio
--------

Oni supozas, ke tiu ĉi gotika kirko estis konstruita en 1415 (aŭ pli frue). La loĝantoj kalviniĝis dum la turka erao. Laŭ priskribo en 1673 ĝi estas sentura kirko apartenanta al la kalvinanoj. En 1690 la parte ruina preĝejo estis renovigita kaj post jardekoj barokigita. La preĝejo katolikiĝis en 1725 kaj en 1756 turo kaj interne galerio konstruiĝis. En 1813 skismo okazis, tial la preĝejo plene estis renovigita en 1818. Supozeble tiam oni konstruis la apogpilierojn. En 1932 la turopinto estis trakonstruita, la orgeno estis farita ĝuste post jardeko. En 1976 la kirko estis restaŭrita, tiam oni trovis kelkajn freskopartojn el la 16-a jarcento.

Konstruaĵo
----------

La konstruaĵo situas sola sur monteto en mezo de la vilaĝo. La fasado estas simetria, meze la kvadrata turo plene reliefas. La turopinto estas piramida, en la turo 3 sonoriloj sonoras. La enirejo funkcias tra la turo. La navo finiĝas en kvarangula absido pli mallarĝa, ol la navo. Sakristio aliĝas al la absido. La altara bildo pri Marteno de Tours estis pentrita en 1858. Nepre menciindas la ornamriĉa predikejo. 

Kermeso okazas en la 11-a de novembro.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* hungare kun foto
* hungare kun foto, videbla pli malsupre


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Grafologio** estas pseŭdoscienco, kiu asertas ke eblas ekkoni ies personecon kaj sanon per analizo de ties manskribo. La sciencan studon de skribmaniero kaj subskribo, parto de kinezologio, ĉefe uzata por trovi falsaĵojn, oni kutime nomas *grafoteknikon* aŭ *grafoskopion*. Samekiel *grafoskopio* estas parto de scienca kinezologio, oni povas rigardi grafologion kiel parton de pseŭdoscienca aplikata kinezologio. 

Laŭ siaj praktikantoj, oni faras la grafologian studon sur la formo de la literoj, kaj ne sur la teksto. Laŭ ili, tiu formo donas informojn pri psikologiaj trajtoj, kiel agresemo, dubemo, honesteco, laboremo, ktp. Tiel, ekzemple, se en manskribita T la horizonta streketo estas tro alta, tiu montrus orgojlemon. Oni ankaŭ konsideras la ligojn inter la literojn, la rilatan grandecon de literoj en lineo, ktp. Kvankam ne estas sciencaj pruvoj pri **grafologio**, multajn entrepenoj kaj firmaoj uzas ĝin por elekti dungontojn. 

La kreantoj de moderna grafologio estis la abato Jean-Hippolyte Michon kaj la itala kuracisto Camillo Baldi, dum 17-a jarcento. La ĉefaj aŭtoroj de grafologio estas Max Pulver, Michel de Grave kaj Alfred Binet.

La bazoj de grafologio ne estas tute neraciaj, kiel tiuj de astrologio, sed mankas sciencaj pruvoj por apogi ĝiajn konkludojn. Sekve, ĝi estas rigardata kiel pseŭdoscienco pro sia metodo, aŭ manko de tiu, ne pro sia teorio aŭ studobjekto. Estas dekoj da skoloj de grafologio, kiuj ofte kontraŭdiras unu la alian.

Kelkaj grafologistoj kredas ke se iu ŝanĝas sian skibmanieron, li ankaŭ ŝanĝos sian psikologiajn traitojn. Do, se iu estas agresema, li eble povus lerni skribi per malpli da forto sur la skribilo kaj iĝi malpli agresema. Tion oni nomas grafoterapion. Multaj el ili kredas ankaŭ ke oni povas diagnozi malsanojn per grafologio.

Esperantistoj havis en *Grafologia Revuo* sian "intermitan gazeton" por vulgarigo de la grafologio, sub la redakto de konata hispana folkloristo kaj esperantisto Joan Amades. La unua (kaj verŝajne sola) numero aperis en Barcelono en Januaro 1913. 

* Kategorio Grafologio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Chrudimka** (*Ĥrudimka*) estas rivero de la regiono Pardubice en Ĉeĥio. Antaŭe nomata ankaŭ Kamenice aŭ Ohebka (laŭ la burgo Oheb). La rivero mezuras 104,4 km kaj la areo de la riverbaseno estas 858,5 km².

Karaktero de la fluejo
----------------------

La rivero elfontas en supermara alteco 680 metrojn super la vilaĝo Filipov. Kiel la ĉefa fonto, el kelkaj, estas trovita puteto en „Malnova barita arbaro". Supera kaj meza partoj de la rivero Ĥrudimka estas ornamataj per pitoreska naturo de Ĵdjara montetaro (Žďárské vrchy) kaj Feraj montoj (Železné hory). Kiel pli granda rivereto ĝi enfluas en akvo-rezervujon Hamry ĉe urbeto Hlinsko. Jam kiel rivero ĝi fluas tra Hlinsko kaj per multaj meandroj plibeligas protektitajn naciajn memoraĵojn Reĝa segilo (Králova pila) kaj Gaja monteto (Veselý kopec). La rivero poste trafluas en profunda intermontejo, kie sub la ruino de iama burgo Oheb je momento haltigas la akvon valbaraĵo Seč. Post du kilometroj estas baraĵo Seč II, kaj pluaj baraĵoj Křížanovice I. kaj Křížanovice II. Suba parto, kiam la rivero postlasas la urbon Chrudim, trafluas jam en riverbaseno de Elbo. En ebena parto la traflua rapideco malgrandiĝas, do ofte en tiu ĉi areo ekestas danĝero de inundoj. En Ĥrudimka enfluas tie ĉi ankaŭ rivero Novohradka. Jam en Pardubice en la riveron enfluas artefarita kanalo Halda, restaĵo post eksa fiŝlaga sistemo en ĉirkaŭaĵo de urbo Pardubice. Post 104,4 km, super elba riverkluzo, la akvo de Ĥrudimka miksiĝas kun akvo de Elbo (Labe).

Akvobaraĵoj kaj profituzo
-------------------------

### Hamry

konstruita en la jaro 1912, 17m alta – rezervujo de la trink-akvo

### Seč I

konstruita 1935, 42m alta, ŝtona – rezervujo de la trink-akvo, produktado de la elektroenergio, kontraŭinunda protektaĵo, somerloko por kvieta libertempo

### Seč II

konstruita 1947, egaliga baseno, produkto de la elektroenergio

### Křížanovice I

konstruita en la jaro 1954, fero-betona, 28 metroj alta, rezervujo de trink-akvo, produktado de elektroenergio, kontraŭinunda protektajo

### Křížanovice II (Práčov)

konstruita 1954 - egaliga baseno, rezervujo de la trink-akvo, produktado de la elektroenergio

Turismaj interesaĵoj
--------------------

Instrua itinero tra la regiono de Ĥrudimka linias ekde fonto, laŭlonge de la rivero, al pli ol 30 vidindaĵoj kaj interesaĵoj kaj ĝi mezuras 82 kilometrojn.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Chrudimka en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

*
**Villar de Peralonso** estas municipo de la provinco Salamanko, en la aŭtonoma komunumo Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la Jurisdikcia partio de Vitigudino en la nordokcidento de la provinco. *Villar de Peralonso* estas tradukebla etimologie al *Vilaĝo de Pedro Alonso*.

Ĝia municipa teritorio estas formata de la loĝlokoj Sahelicejos, Sardón de los Álamos kaj Villar de Peralonso, okupas totalan areon de 31,66 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2017, ĝi havis 241 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 700 dum la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. 

Preĝejo de *La Asunción*.
La areo estis loĝata jam dum prahistoriaj tempoj: oni trovis dolmenon kun konservita tombejo. La setlejo mem fondiĝis en la 12-a jarcento kaj eble tiu Pedro Alonso estris la reloĝadon post la *Reconquista*. En postaj jarcentoj suferis pro militoj kun najbara Portugalio kaj dum la Hispana Milito de Sendependigo. Meze de la 20-a jarcento estis mino de uranio ĝis la 1970-aj jaroj. Poste restis laborado por potfarado. La tradiciaj agrikulturo kaj brutobredado lastatempe iom dekadencis. Lastatempe rura turismo ekgravis. La urbestro estas de dekstra partio PP.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Salamanko


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 752867
* VIAF: 316734915
 |
**Villanueva del Rebollar de la Sierra** [biljaNŬEba delreboLJAR delaSJEra] estas vilaĝo kaj municipo de la provinco Teruelo (nordorienta Hispanio), nome en la okcidento de la norda komarko Minbasenoj, kies komarka ĉefurbo estas Utrillas. La loknomo *Villanueva del Rebollar de la Sierra* estas etimologie komprenebla kiel *Nova Vilaĝo de la Kverkaro de la Montaro*.

Geografio
---------

Ĝi estas je 77 km de Teruelo, provinca ĉefurbo, kaj inter Torrecilla del Rebollar (okcidente) kaj Vivel del Río Martín (oriente) laŭ la ŝoseo A-1508. La urba kerno estas sur 1085 msm, pro kio estas malvarma klimato. Ĝi estas en montara Iberia Sistemo en areo kie ekfluas diversaj rojoj.

Historio
--------

La zono venis al posedo de kristanoj post la venko de Alfonso la 1-a la Batalema. Ĝi apartenis al la Komunumo de Domaroj de Teruel. Ĝi nomiĝis nur Villanueva ĝis la mezo de la 17-a jarcento, Villanueva del Rebollar el 1646 ĝis 1910 kaj ekde tiam Villanueva del Rebollar de la Sierra.

Preskaŭ ĉiuj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento kaj same en Villanueva del Rebollar de la Sierra kie oni malaltiĝis ĝis nunaj 42 loĝantoj.

Aktualo
-------

Bazo de ekonomio estas agrikulturo (cerealoj), forstado kaj brutobredado. Nune rura turismo.

Estas altiraĵoj en la urbo, nome la preĝejo, ermitejo, urbodomo, blazondomoj kaj piedirado tra proksimaj naturaj lokoj ktp.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Teruelo

Notoj
-----

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 801030
* VIAF: 316735209
 |
Koordinatoj: 47° 31′ 19″ N 3° 52′ 53″ O﻿ / ﻿47.52194 °N, 3.88139 °O﻿ / 47.52194; 3.88139 (mapo)

**Annéot** estas franca komunumo lokita en la departemento Yonne kaj en la regiono Burgonjo. Ĝi havis 144 loĝantojn laŭ censo plenumita en 2007.

La komunumo estas trapasata de la fervojo inter Auxerre kaj Avallon.

Geografio
---------

Annéot etendiĝas sur 6.13 km², kaj havis 144 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas po 23 homoj laŭ kvadrata kilometro. La komunumo situas en Yonne, en la nordokcidenta parto de Burgonjo.

Historio
--------

Aperas por la unua fojo de vilaĝo nomata *Agnay Anneolum* en la 13-a jarcento. La departemento Yonne estis oficiale kreita la 4-an de marto 1790 dum la franca revolucio. 

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la komunumo S-ro Pascal Germain, kiu do fariĝis la loka urbestro.

Administrado
------------

Annéot apartenas al la kantono de Avallon, kies ĉefurbo estas Avallon. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Avallon, unu el la tri arondismentoj de la departemento Yonne.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Yonne
* Kantono de Avallon
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion***Anogramma leptophylla*** |
| --- |
|  |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Plantoj *Plantae* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Divizio: | Filiko *Pteridophyta* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | *Pteridopsida* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | *Pteridales* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | *Pteridaceae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Anogramma* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
| Dunomo |
| ***Anogramma leptophylla***(L.) Link |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Sinonimoj |
| *Anogramma caespitosa* |
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri *Anogramma leptophylla*  |

 |
| v • d • r |

***Anogramma leptophylla*** (Efemera filiko) estas filiko, kies individuoj vivas nur kelkajn monatojn. Ĝi kreskas ĉefe en la varmaj regionoj, apud oceanaj, maraj bordoj. La *Anogramma leptophylla* bezonas por sia kreskado senfrostan, humidan klimaton. 

La senseksa generacio de la filiko ĝermas en decembro kaj komence de aprilo atingas la plenan grandon, 5-20 cm. La folioj estas dividitaj 1-3-foje. Karakteriza estas, ke la pli frue kreskantaj folieroj estas pli malgrandaj (1-5 cm), sed pli larĝaj ol la postaj folioj. La sporangioj kreskas sur la suba flanko de la folio. La sekan someron travivas en formo de tubero, produktita de la gametifona generacio.
Asteroido B 612. Vulkana aktiveco estas videbla
**B 612** estas la asteroido el kiu la Eta Princo, ĉefrolulo de la samnoma verko de Antoine de Saint-Exupéry, estus deveninta. Ĝi estus "apenaŭ pli granda ol la domo"

Tiu asteroido estus eltrovita en 1909 de turka astronomo, sed tiu malkovro estus agnoskita nur en 1920.

B 612 havus tri vulkanojn (el kiuj du aktivajn) kaj atmosferon kun ventoj.

Plantoj sur ĝi kreskus, inter kiuj rozo kaj baobaboj; tiuj-ĉi lastaj estus danĝeraj se oni lasus ilin kreski : pro la malĉeesto de herbovoruloj, ili invadus la asteroidon kaj eĉ povus disrompi ĝin.

Estas ankaŭ menciitaj papilioj.

Verŝajne, de Saint-Exupéry ne intencis kongruigi sian fikcian asteroidon kun reala astro : Kiam asteroido estas malkovrita, ĝi unue estas indikata per maldaŭra nomo, kiu indikas la daton kaj la rangon de la malkovro, (ekzemple, la asteroido *1936 FQ* estis malkovrata en la dua duono de marto 1936, kaj estas la deksesa asteroido malkovrita dum tia periodo).
Kiam ĝia orbito estas precize kalkulita, ĝi ricevas daŭran nomon: la numero de ĝia malkovro kaj nomo, ekzemple "1421 Esperanto".

La asteroido portanta la numeron 612 estas 612 Veronika, malkovris ĝin en 1906 la germana astronomo August Kopff.

Reference al B 612, la asteroido numero 46610 estis nomata 46610 Bésixdouze
([Be sis duz], laŭ la franca prononco de *B ses dekdu*), ĉar la deksesuma nombro B612 valoras, en dekuma sistemo, precize 46610.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Oni retrovis la planedon de la Eta Princo (france)
 

* B 612 (asteroido) en Vikilibroj (Pedagogiaj libroj)
Interna efiko de du lumaj aperturoj en la lumturo de la Kabo Hook (Irlando).
Aperturoj de la fenestroj en la antikva kastelo de Wardour (Anglio).
En arkitekturo **aperturo** estas *Malfermaĵo. Pordo, fenestro, balkono, luko.* Aperturo, truo aŭ lumo (lumaĵo kaj lumejo), en konstruaĵo aŭ arkitektura strukturo povas esti ajna malfermaĵo en fiksa surfaco.

Kiel arkitektura elemento, la termino "aperturo" estas uzata ankaŭ por referenci al la distanco inter apogiloj de elemento struktura (kiel tegmentoj aŭ volboj), kaj pli precize al fenestroj, pordoj kaj interkolonejoj.​ La ĉefa celo estas lasi malfermaĵon por eniro de aero aŭ lumo.

Notoj
-----

1. ↑  Francisko Azorín, arkitekto, Universala Terminologio de la Arkitekturo (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 16.
2. ↑   Fatás, Guillermo; Borrás, Gonzalo (1993). Diccionario de términos de Arte. Alianza.Ediciones del Prado. p. 326. ISBN 84-7838-388-3.
3. ↑   La Diccionario de la Real Academia Española havas difinon por *vano*.  Konsultita la 28an de Novembro 2017.

Vidu ankaŭ
----------

* Aperturo (apartigilo)
* Gambo (arkitekturo)
* Sago (geometrio)
Barono **Sidney SONNINO** (11-an de marto 1847, Pizo, Italio – 24-an de novembro 1922, Romo) estis itala politikisto, ĉefministro (1906, 1909–10) kaj ministro pri eksteraj rilatoj de Italio. Li antaŭhelpis, ke Italio partoprenis la unuan mondmiliton en flanko de la entento.

Vivo
----

Patro de Sonnino estis la juddevena *Giorgio Sonnino* (kiu konvertiĝis al anglikanismo); lia patrino estis kimra. Sonnino mem estis protestanto laŭ religio.

Li servis kiel diplomato en la 1860-aj jaroj, poste studis la italan politikan, socian kaj ekonomian vivon. Lia unua verko aperis pri Sicilio (*La Sicilia nel 1876*), en 1878 li komencis eldoni la ekonomian semajnan eldonaĵon *Rassegna Settimanale*, kiun li poste transformis al politika taggazeto.

Oni elektis lin en 1880 parlamentano kaj li iĝis vic-ŝtatsekretario de la financa ministro. Li iĝis dum la financa krizo en 1893 ministro pri financoj kaj eldonis impostajn leĝojn, per kiuj Italio evitis la ekonomian kolapson. Post kiam la registaro abdikis post la malvenko en Etiopio, Sonnino longtempe gvidis la parlamentan opozicion. Li estis mallongtempa ĉefministro en 1906 kaj 1909–10, sed ne estis tre sukcesa.

Sonnino iĝis ekstera-afera ministro en novembro de 1914 en registaro de Antonio Salandra kaj li rekonis, ke Italio povas peti altan prezon por aliĝi al la unua mondmilito. Ĉar Aŭstrio-Hungario ne cedis al la italaj postuloj, li traktatis kun la entento sukcese.

Li sukcese konvinkis la registaron ekpartopreni la militon, kvankam la parlamento ne kunsidis. Li restis dum la tuta milito ministro pri eksteraj rilatoj de Italio. Kiam en junio de 1919 abdikis la Orlando-registaro, ankaŭ li retiriĝis de la politiko.

* Kategorio Sidney Sonnino en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 226400
* GND: 117508470
* LCCN: n81108495
* VIAF: 7411466
* ISNI: 0000 0000 8353 9693
* SUDOC: 028840631
* BNF: 12059289s
* NLA: 35940157
* ICCU: RAVV030964
* BNE: XX1444038
 |
**Apikoplasto** estas derivita ne-fotosinteza plastido trovebla en plej el la Apikompleksoj, kiel *Toxoplasma gondii*, *Plasmodium falciparum* kaj aliaj specioj de *Plasmodium* (parazitoj kiuj kaŭzas malarion), sed ne en aliaj kiel *Cryptosporidium*. Ĝi originiĝis el algoj (estas polemiko ĉu temas pri verdaj aŭ ruĝaj algoj) pere de duaranga endosimbiozo. La apikoplasto estas ĉirkaŭita de kvar membranoj ene de la plej ekstera parto de la endomembrana sistemo. La apikoplasto gastigas gravajn metabolajn vojojn kiel biosintezo de grasaj acidoj, izoprenoida antaŭa sintezo kaj partoj de la hema biosinteza vojo.

Notoj
-----

1. ↑   Lim L, McFadden GI (Marto 2010). "The evolution, metabolism and functions of the apicoplast". Philosophical Transactions of the Royal Society of London. Series B, Biological Sciences. 365 (1541): 749–63. doi:10.1098/rstb.2009.0273. PMC 2817234. PMID 20124342.
2. ↑   Sheiner L, Vaidya AB, McFadden GI (Aŭgusto 2013). "The metabolic roles of the endosymbiotic organelles of Toxoplasma and Plasmodium spp". Current Opinion in Microbiology. 16 (4): 452–8. doi:10.1016/j.mib.2013.07.003. PMC 3767399. PMID 23927894.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 727006
 |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Apio** |
| --- |
|  |
| Apium graveolens var. rapaceumApium graveolens var. rapaceum |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Plantoj *Plantae* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Divizio: | Angiospermoj *Magnoliophyta* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Dukotiledonuloj *Dicotyledones* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Apialoj *Apiales* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | **Apiacoj** *Apiaceae* (aŭ *Umbelliferae*)Lindl. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
|
|
| Tipa genro |
| Apio *Apium*L. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Genroj |
| vidu tekston |
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Apio  |

 |
| v • d • r |

**Apio** (latine *Apium*) estas genro de la apiacoj, umbeliferacoj (*Umbelliferae* aŭ *Apiaceae*). La genro havas proksimume dudek speciojn, kiuj troviĝas mondvaste en mezvarmaj zonoj, ĉefe sur la norda hemisfero. En la tropikoj specioj troviĝas en montaroj.

La specioj de ĉi tiu genro povas esti unu, du- aŭ plurjaraj. La plantoj havas disajn, simplajn plumhavajn foliojn kaj umbelojn kun verdablankaj floroj.
**Georg BRINTRUP** (25a de oktobro 1950) estas germana kin-reĝisoro, scenaristo kaj produktoro, konata pro sia ne-rakontaj filmaj eseoj pri poezio kaj muziko.

Georg Brintrup jam faris kelkajn kontraŭkulturajn filmojn inter la fino de la 1960-aj kaj la komenco de la 1970-aj jaroj antaŭ ekstudi ĵurnalismon, arthistorion kaj latinidan lingvaron en la Universitato de Münster (Germanio). Kelkaj el la filmoj kiujn li faris dum tiu periodo estis montritaj en avangardaj teatraj produktaĵoj en Münster.

En 1973, li ekstudis pri kino kaj komunikadaj studoj en la I.S.O.P. en Romo. Parto de lia disertacio titolita "Literaturo en filmoj" (1975) estis lia kurto "Miaj mirakloj", nome sep poemojn de Else Lasker-Schüler, kiu estis montrita dum la Internationale Kurzfilmtage Oberhausen en 1978 en germana. En 1975 li faris sian unuan film-eseon kiel sendependa filmisto: nome "Spielregel für einen Wiedertäuferfilm" - (Reguloj por filmo pri Anabaptistoj), kiu estis montrita en 1977 en la International Film Festival Rotterdam kaj en la Berlinale.

Pri la vivo kaj verkaro de Palestrina Brintrup en 2008 kaj 2009 realigis filmon kun la latina titolo *Palestrina princeps musicae (Palestrina, la princo de la muziko).*

Notoj
-----

1. ↑   Playbill 'Städtische Bühnen Münster' por la teatraĵo de Peter Terson "Zigger Zagger", Premiero la 16an de aprilo 1970.
2. ↑   Neue deutsche Filme 76/77 im 7. Internationalen Forum des Jungen Films, Berlin
3. ↑   "Berlin International Film Festival 1977: Spielregel für einen Wiedertäuferfilm".

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 693588
* GND: 1062387546
* LCCN: no2016011194
* VIAF: 311715143
* ISNI: 0000 0004 4344 6299
 |
**Hédy Schneider** [hEdi ŝnejder], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Schneider Hédy** estis hungara-nederlanda klasika pianisto. Ŝia persona nomvarianto estis *Hedvig*.

Hédy Schneider  naskiĝis la 21-an de septembro 1920 en Budapeŝto, ŝi mortis la 8-an de julio 1992 en Maastricht.

Biografio
---------

Hédy Schneider devenis el juda familio. Jam sesjara, kiam ŝi ricevis pianlecionojn laŭ iniciato de ŝia patrino. Ŝi studis en Muzikarta Altlernejo Ferenc Liszt, ŝiaj plej gravaj instruistoj estis Lajos Hernádi kaj Leó Weiner. Post siaj studoj pro la kontraŭjudaj leĝoj ŝi povis koncerti nur antaŭ juda publiko. Depost fino de la nazia erao ŝiaj eblecoj larĝiĝis eĉ al eksterlando, ŝi gajnis piankonkurson en Parizo en 1946. En la fruaj 1950-aj jaroj ŝi donis multajn koncertojn, recitalojn kaj estis regule aŭdata en programoj de la Hungara Radio. Tamen tiutempe jam ekzistis la Fera Kurteno, ŝiaj eblecoj denove striktiĝis. Post la Hungara revolucio de 1956 ŝi disidis, ŝi instruis en konservatorio en Maastricht. Ŝi ricevis hungaran ŝtatan premion en 1953. Ŝia edzo estis juda-hungara violonisto.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto[*rompita ligilo*]

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 634900
* LCCN: n98014484
* VIAF: 73151110726837061146
* MBA: b1d3ee35-6f95-48d6-9509-8d130bf25bb4
 |
La Badlandoj Chinle ĉe Nacia Monumento Grand Staircase-Escalante
Geologia Parko Toadstool en nordokcidenta Nebrasko
Terenoj apud Drumheller (Alberto)
**Badlandoj** estas speco de seka tereno kun tero riĉa je argilo kiun intense eroziis vento kaj akvo. Kanjonoj, ravinoj, huduoj kaj similaj geologiaj formoj estas ofte trovataj en badlandoj. Ofte estas malfacile promeni en badlandoj. Ili kutime prezentas mirindan elmontraĵon de koloroj en kiu alternas malhel-nigraj/bluaj karbostrioj, helaj argiloj, kaj ruĝaj skorioj.

La termino "badlandoj" (de angla "bad lands" = malbonaj terenoj) reprezentas terminologian interkonsenton en Nordameriko: la dakotoj nomis ĉi tian terenon *mako sica* kaj la hispanaj kolonistoj nomis ĝin *malpais* - ambaŭ terminoj laŭvorte tradukiĝas kiel "malbona tereno" - dum la francaj peltokomercistoj nomis ĝin *les mauvaises terres à traverser* ("la malbonaj terenoj por transiri"). La nomo ankaŭ estas taŭga: en badlandoj estas krutaj deklivoj, malkompakta, seka tero, glita argilo, kaj profunda sablo, kiuj ĉiuj malhelpas veturadon kaj aliajn uzojn de la terenoj. Badlandoj formiĝas en sekaj regionoj kie malofte sed intense pluvas, kie vegetaĵo malabundas kaj kie la sedimentoj estas molaj, kio kune faciligas fortan erozion.

Iuj el la plej famaj fosiliaj bedoj troviĝas en badlandoj, kie erozio rapide malkovras la diversajn ter-tavolojn kaj la malmulteco de vegetaĵo faciligas la trovadon de fosilioj.

Oni trovas iujn el la plej konataj badlandoj en Usono kaj Kanado. En Usono, Ŝtata Parko Makoshika en Montano, Nacia Parko Theodore Roosevelt en Norda Dakoto kaj Nacia Parko Badlands en Suda Dakoto kune kovras serion de vastaj badlandoj. Alia populara regiono de badlandoj estas Geologia Parko Toadstool en la Nacia Prerio Oglala de nordokcidenta Nebrasko. Estas granda regiono de badlandoj en Alberto (Kanado), precipe en la valo de la rivero Red Deer, kie troviĝas Dinosaŭra Provinca Parko. La Reĝa Muzeo de Paleontologio Tyrrell en Drumheller (Alberto) ankaŭ estas en badlanda tereno kaj prezentas fosiliojn trovitaj en tiu regiono. Tion ankaŭ faras la Dinosaŭra Nacia Monumento en Utaho (Usono).

* Kategorio Badlandoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Adelina Adler,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Adler Adelina** (Aquila-Adler Adelina) estis hungara operkantisto, (koloratursoprano). Ŝia familia nomo estis ekde 1921 *Aquila-Adler*.

Adelina Adler  naskiĝis la 28-an de septembro 1887 en Budapeŝto (laŭ aliaj fontoj la naskiĝjaro estis 1888 aŭ 1892), ŝi mortis la 29-an de februaro 1976 en Vieno (Aŭstrio), sed estis entombigita en Budapeŝto.

Biografio
---------

Adelina Adler studis en Tutlanda Muzikarta Altlernejo ekde 1906, sed post 3 jaroj ŝi forlasis la lernejon pro konsiloj. Tamen ŝi plulernis, sed jam eksterlande en Munkeno. Hejmenveninta ŝi debutis en Popoloperejo en 1912. Post jaroj ŝi kantadis ankaŭ en Budapeŝta Ŝtata Operejo. En 1921 ŝi translokiĝis al Ĝenevo, sed ŝi kantadis ankaŭ en Moskvo, Berlino kaj Novjorko. Post 3 jaroj ŝia gorĝo malsaniĝis, poste ŝi malofte kantadis (lastfoje en 1926 en Budapeŝto). Ekde 1925 ŝi studis pedagogion en Munkeno, poste ŝi instruis private estontajn operkantistojn. Ŝi vivis plu ĉefe en Vieno.

Ŝia repertuaro (elekto)
-----------------------

* Gioacchino Rossini: *La barbiro de Sevilo* – Rosina (debuta rolo)
* Ferenc Erkel: *Bánk bán (opero)* – Melinda
* Charles Gounod: *Faust* – Margareta
* Giacomo Puccini: *La bohème* – Mimi
* Giuseppe Verdi: *Rigoletto* – Gilda

Ŝia libro
---------

* "Amikor a lélek felszabadul" - romano (1940)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto Arkivigite je 2018-05-02 per la retarkivo Wayback Machine
* germanlingva biografieto
Aera vido de la marbordo de Albena
Hotelo
**Albena** (en bulgara Албена) estas grava feriejo ĉe la Nigra Maro en nordorienta Bulgario, situanta je 12 km el Balĉik kaj je 30 km el Varna. Albena estas konektita pere de la internacia flughaveno de Varna.

Albena estas unu el intence konstruitaj feriejoj de la marbordo de Bulgario al la Nigra Maro kaj havas uniforman kaj unikan arkitekturan stilon. Multaj el la hoteloj estas situantaj ĉe la strando mem, eksponita al maksimuma sunlumo kaj havigante rektan aliron al la strando kaj al la maro. Albena estas situanta ĉe aliaj turismaj, kulturaj kaj komercaj centroj kaj samtempe restas ene de bone konservita natura ĉirkaŭo. Kvankam ĝi estis konstruita sur malplena grundo en la 1960-aj jaroj, nunue ĝi estas fakte malgranda ferieja urbo kun propraj urbocentro, stratoj, placoj kaj eĉ interna publika transporto — ekzemple malgrandaj "trajnoj" cirkulis laŭhorare laŭlonge de ties stratoj ene de la feriejo.

Bildaro
-------

* StrandoStrando
* VidoVido
* StrandoStrando
* Hotelo FlamingoHotelo Flamingo

Notoj
-----

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Albena en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo

Koordinatoj: 43° 22′ 09″ N 28° 04′ 52″ O﻿ / ﻿43.36917 °N, 28.08111 °O﻿ / 43.36917; 28.08111 (mapo)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 498587
* GND: 4224499-7
* LCCN: n85383864
* VIAF: 143145588
* NKC: ge878929
 |
**Bloka ĉela aŭtomato** estas speciala speco de ĉela aŭtomato, en kiu la krado de ĉeloj estas dividita en ne-interkovrantajn blokojn, kaj ĉiu bloko estas evoluigata sendepende laŭ iu regulo, kiu bildigas statojn de ĉeloj en la bloko je tempo *t−1* al iliaj novaj statoj je tempo *t*. Por permesi propagon de la informo tra blokaj randoj, malsamaj disdividantaj skemoj estas alternigataj kun tempo, tiel ke ĉeloj, kiuj estis apartigitaj per bloka rando je tempo *t*, povas esti en la sama bloko je tempo *t+1*.

La plej simpla disdividanta projekto estas verŝajne la najbaraĵo de Margolus, en kiu la krado estas dividita en 2-ĉelajn blokojn en 1D (unu dimensio) aŭ 2×2 kvadratojn en 2D, aŭ 2×2×2 kubojn en 3D kaj tiel plu. La disdivido estas ŝovita je unu ĉelo laŭ ĉiu dimensio je alternaj tempaj paŝoj.

Se la regulo por evoluado de ĉiu bloko estas reigebla, ankaŭ la tuta aŭtomato estas reigebla. Blokaj ĉelaj aŭtomatoj estas kutime uzataj por realigi kradajn gasojn kaj la aliajn kvazaŭ-fizikajn simuladojn, pro tio ke estas facile elekti regulojn, kiuj, kune kun reigebleco, realigas diversajn konservadajn leĝojn (konservado de kvanto de partikloj, konservado de momanto, kaj tiel plu).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Wolfram, Stephen, 2002. A New Kind of Science Arkivigite je 2008-04-11 per la retarkivo Wayback Machine, pp. 459–464. ISBN 1-57955-008-8.
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

**Héctor JIMÉNEZ BATISTA** (naskiĝis la  23-an de julio 1942(nun 1942-07-23) kaj mortis la 19-an de decembro 2022
en Havano) estis kuba elektroinĝeniero, esperantisto kaj gitaristo. Li eklernis Esperanton en 1986, samjare ekinstruis la lingvon, estrarano de Kuba Esperanto-Asocio pri Edukado (1991-2001) periodo dum kiu li organizis instruistajn seminariojn, redaktis bultenon pri instrua agado kaj gvidis la kuban ILEI-Sekcion. Héctor esperantigis plurajn bolerojn, kiujn li kantis akompanita de sia gitaro en kubaj kaj eksterlandaj eventoj el kiuj aperis KD-forme kompilitaj sub la titolo "Latinamerika mozaiko". Li elektiĝis estrarano en la E-Grupo de Playa en Havano kie li dum multaj jaroj instruis Esperanton en la municipa kulturdomo. Li prelegis pri instruado en pluraj eventoj, kaj partoprenis aŭ kunorganizis landajn E-kongresojn (1987, 1996, 1999 kaj 2002).

Esperanto-aranĝoj
-----------------

### Universalaj Kongresoj de Esperanto

Héctor partoprenis en pluraj universalaj kongresoj de Esperanto:

* 75-a UK 1990 en Havano, Kubo
* 79-a UK 1994 en Seulo, Sud-Koreio
* 86-a UK 2001 en Zagrebo, Kroatio
* 95-a UK 2010 en Havano, Kubo

### ILEI-konferenco

* 1994 (Seulo, Korea Respubliko)

Referencoj
----------

1. ↑  ESTRARA KOMUNIKO de KEA Es-Ko 02/2022

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Biografio |
| Portala ikono | Portalo pri Esperanto |
| Portala ikono | Portalo pri Muziko |

* Kanzono "Konversacio en tempo de bolero" ĉe Jutubo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 806567
 |
**Attila Pacsay** [paĉai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Pacsay Attila** estas hungara komponisto specialiĝanta al filmaj kaj teatraj muzikoj, altlerneja instruisto. Lia persona nomo foje estas eksterlande *Atti*.

Attila Pacsay  naskiĝis la 30-an de oktobro 1970 en Veszprém (urbo).

Biografio
---------

Attila Pacsay komencis siajn muzikajn studojn en piano, trumpeto, kaj trombono en la aĝo de 7. Li frekventis konservatorion en Győr. Li akiris diplomon en Muzikarta Altlernejo Ferenc Liszt en 1995 (inter 1993-1995 li havis stipendiojn). Lia ĉefinstruisto estis Emil Petrovics. Post la diplomo li komponis muzikojn por televido- kaj radioprogramoj. Ekde 1997 li specialiĝis al animacioj. En 2001 li ekinstruis en Arta Universitato Moholy-Nagy. Li (aŭ liaj komponaĵoj) ricevis premiojn inter 2000-2011.

Elektitaj komponaĵoj
--------------------

* *Tól-ig* (filma muziko, 1998)
* *Soldat Pulcinella* (teatra muziko, 2004)
* *Maestro* (filma muziko, 2005)
* muzikdisko de Tibor Tátrai (komponisto kaj muzika reĝisoro, 2007)
* *The Carer* (filma muziko, 2015)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* anglalingva biografio kun foto
* oficiala paĝo

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 647947
* GND: 1141270099
* VIAF: 1448150808947119000004
 |
**Attila Kőszeghy** [kOsegi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kőszeghy Attila** estas hungara arkitekto.

Preĝejo Sankta Familio en Debrecen fare de Attila Kőszeghy
Attila Kőszeghy naskiĝis la 5-an de januaro 1946 en Zalaegerszeg.

Biografio
---------

Attila Kőszeghy maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo, poste li akiris 2 arkitekturajn diplomojn en Teknikuniversitato de Budapeŝto en 1969 kaj 1972. Post siaj studoj li projektis diversajn konstruaĵojn, intertempe li ligiĝis al Debrecen. Li ofte uzis organikajn elementojn en la planoj. Li ricevis premion en 1999 en Debrecen, pli frue kelkajn konkursajn premiojn.

Elektitaj planitaj konstruaĵoj
------------------------------

* funebrejo, Tuzsér (1981) kaj Záhony (1998)
* 1994-1995 - lernejo kaj restoracio, (kunarkitekto), Tuzsér
* 1998 - katolika preĝejo Sankta Familio, Debrecen
* 1999 - sidejo, Debrecen

Elektitaj ekspozicioj
---------------------

* 1990 - Budapeŝto sola
* grupaj ekspozicioj en 1996 kaj 1999

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *A hagyományőrzés dilemmái I.* (prelegoj en Nyíregyháza, 1976)
* *A palóc házépítő hagyomány* (1980)
* *Kupolák és tornyok* (1990)
* *Új Magyar Építőművészet* (1999)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 688799
 |