recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Jerzy RÓŻYCKI** (naskiĝis la 24-an de julio 1909 en Olszana apud Kievo, mortis la 9-an de januaro 1942 apud Balearoj) estis pola matematikisto kaj kriptologo, laboranto de la Universitato de Poznań kaj armea kontraŭspionejo (Ĉifr-Oficejo 4) de la 2-a Fako de la Ĉefa Stabo.

Rompo de Enigma
---------------

La deĉifrilo Enigma
La monumento de tri polaj kriptologoj:Marian Rejewski, Henryk Zygalski kaj Jerzy Różycki en Poznano
La skipo: Marian Rejewski, Henryk Zygalski kaj Jerzy Różycki januare 1933 rompis kodon de la germana ĉifranta maŝino Enigma, konstruis ĝian funkciantan kopion kaj deĉifrantajn aparatojn de la ĉifraĵoj de Enigma – unue tiel nomatan ciklometron, kaj poste, post pliperfektigo fare de germanoj de la ĉifro-tekniko, tiel nomatan kriptologian bombon. Kontribuo de Różycki estis metodo de horloĝo, permesanta difini elekton kaj fiksigon de kodiganta rotaciilo en Enigma.

Mara katastrofo
---------------

Różycki pereis en Mediteraneo la 9-an de januaro 1942 revene de Alĝero al centro de deĉifrado Kadyks, lokigita en la ŝtato de Vichy. Pasaĝera ŝipo Lamoricière, kies pasaĝero li estis, sinkis en misteraj cirkonstancoj apud Balearoj. Inter 222 viktimoj de la katastrofo, krom Różycki, ektroviĝis: kapitano Jan Graliński – ĉefo de la sovetia fako de Ĉifr-Oficejo 3 kaj de la radia kontraŭspionado – Oriento, Piotr Smoleński – kriptologo de Ĉifr-Oficejo 3 (spertulo pri sovetiaj ĉifroj) kaj franca oficiro akompananta al trio de polaj kriptologoj – kapitano François Lane.

Memorigo
--------

En 2000 postmorte distingita per Granda Kruco de la Ordeno de Renaskiĝinta Pollando.

Pola Poŝto por omaĝi atingojn de poloj en la mondo enkondukis en 2009 kvar poŝtmarkojn. Sur unu kun valoro 1,95 zlotoj estas bildo de Jerzy Różycki en ĉirkaŭo de la ceteraj rekreintoj de Enigma.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Jerzy Różycki en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Dokumentado de Enigma - pluraj originalaj analizaj komentarioj kaj nepublikigitaj rememoroj de Marian Rejewski
* *Na dnie koło Minorki leży statek z pogromcami Enigmy* (Marfunde apud Minorko kuŝas ŝipo kun triumfantoj super Enigma) - Krzysztof Kowalski, Rzeczpospolita, 21-08-2008 Arkivigite je 2012-01-27 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 367900
* GND: 1091571015
* VIAF: 287145858268123022979
 |
**JIN Xing** (n. 1967) (金星) estas korea—ĉina baleta dancisto, nuntempe posedanto de Ŝanhaja Baleto, sed ŝi estas plej konata pro tio, ke ŝi operaciis sin de viro al virino. Kiel viro, Jin atingis la rangon de kolonelo en la Popola Liberiga Armeo de Ĉinio.

Ŝi ekbaletis en aĝo de 6 kaj jam en aĝo 9 malsat-strikis por viziti baletlernejon, sed la oficira patro ne apogis tion. Ŝi ĉantaĝis la gepatrojn kaj akiris kompromison: ŝi paŝis la armeon, sed tie ŝi iĝis ano de la armea baletlernejo. En aĝo de 17 ŝi iĝis kolonelo, danke al siaj kvalitoj, kapabloj en dancado. En aĝo 18 oni rigardis ŝin plej bona dancisto de Ĉinio.

En la armeo, ŝi ekplaĉis al altrangulo, kiu invitis ŝin iunokte. Por la amoraj servoj kaj ĝishodiaŭaj diskrecioj, ŝi petis kaj ricevis vojaĝan permesilon, tiel ŝi estis la unua ĉina dancisto en 1986, kiu studvojaĝis al Usono per arta stipendio. Ŝi studos en Novjorko kaj tie evidentiĝis por ŝi, ke ŝi ne estas samseksama, sed virino en vira korpo.

En 1991, per la spektaklo **Duonsonĝo** akiris la premion por la plej bona koreografo, en la Usona Dancfestivalo. En la sekvaj tri jaroj, en Eŭropo kolektis la famon kaj laŭron. Revojaĝinte ŝi petis la permeson de la komunistaj gvidantoj por la operacio. Ili permesis tion kaj per tri operacioj ŝi iĝis ŝi inter 1994 kaj 1995.

Oni mokis ŝin "Miso Lama" - en 1995 -, kiam dum la unua postoperacia spektaklo, ŝi stumblis sursceneje. Ŝi obstine luktis por akcepto de la ĉina publiko kaj tio sukcesis.

Ŝi aktoris por la armeo, en sponsorita agfilmo kiel freneze rapideganta motorbicikla heroo.

Ŝia nomo signifas orstelo (Venuso). Ŝi havas tri adoptitajn infanojn, ofte aperas en partiaj renkontiĝoj, demonstrante la homajn rajtojn en Ĉinio.

Vidu ankaŭ
----------

* Transgenrulo.

* Kategorio Jin Xing en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 101252
* GND: 130841420
* LCCN: n2005040894
* VIAF: 99035405
* ISNI: 0000 0000 7845 2438
* SUDOC: 087138131
* BNF: 146288996
 |
Temas pri... Ĉi tiu artikolo temas pri la organo iriso. Por aliaj signifoj vidu la artikolon Iriso (apartigilo).
La verda-bruna iriso kiel diafragmo de la okulo malfermas la pupilon
Anatomio de la okulo
La **iriso** (malnovgreke *ĉielarko*) estas la kolorita diafragmo de la okulo. La iriso regulas la lumeniron en la okulon (adaptiĝo). La kuntirado kaj dilatado de la iriso estas fiziologia reflekso por adaptigi la vidadon al la ĉirkaŭa heleco. Kiam ekzemple estas helege la iriso kuntiras sin kaj tiel malpligrandigas la lumintensecon frapante la centron de la retino.

La strukturo de la iriso malsamas ĉe ĉiu homo, kio ebligas irisrekonon same kiel fingropremaĵoj ebligas identigon de personoj. Okuldiagnozo, t.n. iridologio, estas diagnozo per legado de difektaj bildoj en la iriso de la okulo.

La okula koloro estas genetika trajto, kiu estas determinita de la kvanto kaj la distribuo de melanino en la iriso.

En la animala regno, nur vertebruloj havas irisojn.

La portado de koloritaj okullensoj modifos la koloron de la iriso.

Vidu ankaŭ
----------

* Heteroĥromio
* Irisrekono

Notoj
-----

1. ↑  [*rompita ligilo*]«Kaŭzoj de la blua okula koloro en homoj»[*rompita ligilo*](www.springerlink.com). *SpringerLink* (angle). Springer Science Business Media. Konsultita la 29-a de julio en 2010.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Arkivigite je 2007-09-29 per la retarkivo Wayback Machine
* Medicininformoj: okulkuracado - iriso kaj pupilo
* 

* Kategorio Iriso en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La mitologio de antaŭkristana Irlando ne tute postvivis la konvertiĝon al kristanismo, sed multe de ĝi estis konservita, tondita de ĝiaj religiaj signifoj, en mezepoka irlanda literaturo, kiu reprezentas la plej ampleksan kaj plej bone konservitan reston de la tuta branĉo kaj la Historia Ciklo. Ekzistas ankaŭ kelkaj konservitaj mitologiaj tekstoj kiuj ne kongruas en iuj de la cikloj. Plie, ekzistas malmultaj registritaj popolaj fabeloj kiuj, ne strikte mitologie, enhavas rolulojn de unu aŭ pli de tiuj naŭ cikloj.

La fontoj
---------

La tri ĉefaj manuskriptaj fontoj por irlanda mitologio estas teksto el fina 11-a jarcento aŭ komenco de 12-a jarcento, nome Lebor Na hUidre en la biblioteko de la Reĝa Irlanda Akademio, la teksto de komenco de 12-a jarcento nome Libro de Leinster en la Biblioteko Trinity College (Dublino), kaj la manuskripto Rawlinson B 502 (Rawl.), hejma en la Biblioteko Bodleian ĉe la Universitato de Oksfordo. Malgraŭ la datoj de tiuj fontoj, la plej granda parto el la materialo kiun ili enhavas datas de antaŭ ilia kunmetaĵo. La plej frua el la prozo povas esti datata laŭ lingvaj bazoj al la 9-a jarcento, kaj iuj el la versoj povas esti tiom malnovaj kiiom el la 6-a jarcento.

Aliaj gravaj fontoj inkludas grupon de kvar manuskriptoj originantaj de Okcidenta Irlando de la fino de la 14-a aŭ komenco de la 15-a jarcento: nome la *Flava Libro de Lecan*, la *Granda Libro de Lecan*, la *Libro de Hy Many*, kaj la *Libro de Ballymote*. La unua el tiuj enhavas parton de la plej frue konata versio de la *Táin Bó Cúailnge* ("La Veturant-erara Brutaro de Cooley") kaj estas enhavata en Trinity College. La aliaj tri estas en la Reĝa Akademio. Ankaŭ aliaj 15-a-jarcentaj manuskriptoj, kiel ekzemple *La Libro de Fermoy* enhavas interesajn materialojn, kiel kelkaj postaj sinkretiaj verkoj kiaj ekzemple la *Foras Feasa ar Éirinn* de Geoffrey Keating, precipe ĉar tiuj pli postaj kompilaĵoj kaj verkistoj eble havis aliron al manuskriptofontoj kiuj poste malaperis.

Estaĵoj
-------

* Fir Bolg

Fontoj en mezepoka Irlanda
--------------------------

* *Cath Maige Tuired: The Second Battle of Mag Tuired*. Elizabeth A. Gray, Ed. Dublin: Irish Texts Society, 1982. Irlanda teksto, Angla traduko kaj filologiaj notoj.
* *Táin Bo Cuailnge from the Book of Leinster*. Cecile O'Rahilly, Eld. Dublin Institute for Advanced Studies, 1984.
* *Táin Bo Cuailnge Recension I*. Cecile O'Rahilly, Eld. Dublin Institute for Advanced Studies 1976. Irlanda teksto, Angla traduko kaj filologiaj notoj.

* Kategorio Irlanda mitologio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Unusola konata portreto de Jiří Melantrich - lignogravuraĵo sur la titolpaĝo de la *Biblio de Melantrich* el 1570**Jiří MELANTRICH Rožďalovský z Aventina** (naskiĝis supozeble en 1511 en Rožďalovice - mortis la 19-an de novembro 1580 en Prago) estis ĉeĥa libropresisto kaj eldonisto de la renesanca periodo, pro siaj meritoj pri evoluigo de la ĉeĥa presarto nomata „ĉeĥa ĉeftipografo". El sia presejo li iom post iom estigis pres- kaj eldonentreprenon de eŭropa graveco.

Biografio kaj verkaro
---------------------

Li devenis el protestanta ne tro riĉa familio. Studis en la praga universitato, kiel li 1535 li fariĝis bakalaŭro. Poste li foriris por spertiĝi por 7 jaroj al eksterlando. Origine li volis okupiĝi pri teologio, sed en Nurnbergo ekkaptis lian intereson presarto. Kelkan tempon li laboris en la fama presejo de Johann Froben en Bazelo. Reveninte al Prago kli transprenis presejon de Bartoloměj Netolický kaj faris el ĝi post nelonga tempo grandan pres- kaj eldonentreprenon.

* Bildigo de la laboro en la libropresejoBildigo de la laboro en la libropresejo
* Ĉeĥa biblio el 1549*Ĉeĥa biblio* el 1549
* Mattioli - Herbario el 1562Mattioli - *Herbario* el 1562
* Reeldono de la Predikoj de Savonarola el 1576Reeldono de la *Predikoj* de Savonarola el 1576

Li realigadis bone pripensitan eldonpolitikon kaj kunlaboris kun multaj kleruloj, precipe kun profesoroj de la praga universitato. Li eldonis 200 titolojn de religia, sed precipe faka-kleriga literaturo, ekz. tradukon de la fama Herbario de Pietro Andrea Mattioli. Li eldonadis librojn en la ĉeĥa, germana, latina kaj greka lingvoj. Liaj eldonaĵoj elstaris pro estetika aspekto, pureco de la preso, alta faka kaj lingva nivelo kaj bela bildornamo. La plej famaj kaj tre popularaj estis liaj biblioj, nomataj *Melantrišky*.

Kolorigita blazono atribuia al li en 1557
En 1557 li atingis nobelan blazonon kaj aldonan nobelan nomon „z Aventina". En 1576 li kunigis sian agadon kun sia bofilo Daniel Adam z Veleslavína, kiu sukcese plu daŭrigis lian agadon.

Literaturo
----------

* PEŠEK, Jiří: *Jiří Melantrich z Aventýna – Příběh pražského arcitiskaře*, Časopis Slovo k historii č. 32, Melantrich, Praha 1991.

* *Rudolfinská Praha/Rudolfine Prague 1576-1612 - A Guidebook*. Prague: Středoevropská galerie a nakladatelství. 2006. ISBN 978-80-902258-4-8.

* Kategorio Jiří Melantrich en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 54852
* GND: 119291398
* LCCN: n83215192
* VIAF: 12618640
* ISNI: 0000 0001 0871 1593
* LIBRIS: 350493
* SUDOC: 230324029
* BNF: 155486395
* NKC: jk01081108
 |



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Jerry LEWIS** (naskiĝinta la 16-an de marto 1926 en  Newark, mortinta la 20-an de aŭgusto 2017 en Las Vegas) estis usona aktoro, reĝisoro kaj filmproduktisto.

Jerry Lewis en 2013

Vivo
----

La filo de geamuzigistoj pasigis la junulajn jarojn ĉe parencoj. Post la frekvento de la mezlernejo - kiun li interrompis antaŭ la ĝusta tempo - li prezentis sin sursceneje en noktaj kluboj. En 1946 li renkontis la tiam ankaŭ ankoraŭ nekonatan kantiston Dean Martin. Ambaŭ formis duon kaj iĝis la tiutempe plej konataj komikistoj usonaj sur scenejoj, en kinejoj, ĉe televidkanaloj. Ambaŭ videblis en la televida serio *The Colgate Comedy Hour* (1950-1952) kaj moderigis propran radielsendon (1949-1952). En 1948 ili subsignis kontrakton ĉe Paramount kaj faris sub la reĝisorado de George Marshall la unuan komedion kinfilman *My Friend Irma* (1949), al kiu sekvis en la unua duono de la 1950-aj jaroj aliaj, i.a. *At War with the Army* (1951),  *The Stooge* (1952) kaj *The Caddy* (1953).

La kunlaboro kun Martin profitis de la alieco de la du karakteroj. Dean ludis la rolon de amanto kuraĝa, dume Lewis ĉiam restis la aminda mallertulo. Inter la plej bonaj filmoj nombriĝas *Artists and Models* (1955).

En 1956 subite ĉesis la kunlaboro kun Martin. Lewis tamen plievoluigis sian rolon, ofte sub la reĝisorado de Frank Tashlin. Jen filmoj el tiu ĉi periodo: *The delicate Delinquent* (1957), *Rock-a-Bye Baby* (1958), *Cinderfella* (1960). Kelkaj tiuj komedioj implicite kritikis la usonan vivmanieron. Baldaŭ Lewis mem ekreĝisoris, ekz. ĉe *The Bell Boy* (1960), *The Errand Boy* (1961), *The Ladies' Man* (1961) aŭ *The Nutty Professor* (1963). La laste menciita verko estis imitado ironia de la intrigo de "Jekyll kaj Hyde" de Robert Louis Stevenson.

Dum la 1970-aj jaroj Lewis retiriĝis. Reĝisor-reekiĝo dum la 1980-aj jaroj malsukcesis. Sed kiel aktoro li faris denove diversajn tre bonajn filmojn. En la filmo *The King of Comedy* de Martin Scorsese (1982) li havis la rolon de televidmoderigisto forkondukita de fanatikulo. En la tragika komedio *Arizona Dream* de Emir Kusturica (1993) Lewis havis la rolon de vendisto de luksaj aŭtoj.

Notoj
-----

1. ↑  Anonco kaj nekrologo ĉe orf.at

Libroj
------

* 1971: *The Total Film-Maker*
* 1982: Rememoroj

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Jerry Lewis en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Jerry Lewis en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)

* Informoj pri Jerry Lewis en katalogo de la Germana Nacia Biblioteko (germane)
* Hejmpaĝo de Lewis Arkivigite je 2006-08-30 per la retarkivo Wayback Machine
* Senses of Cinema: Great Directors (datumaro pri gravaj reĝisoroj Arkivigite je 2010-12-25 per la retarkivo Wayback Machine
* Intervjuo ĉe "Süddeutsche Zeitung" Arkivigite je 2017-08-22 per la retarkivo Wayback Machine
* *Hollywood Walk Of Fame*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 590954
* GND: 118572474
* LCCN: n50053444
* VIAF: 98006568
* ISNI: 0000 0003 5489 4217
* LIBRIS: 255895
* SUDOC: 026988917
* BNF: 119128927
* ULAN: 500463934
* MBA: 0b696251-6f12-42e1-9302-926581ea5e08
* NLA: 35303535
* BIBSYS: 90981029&feltselect=bs.autid 90794074, 90981029
* ICCU: SBLV263987
* BNE: XX1074646
 |
**BRÓSZ Irma** (bro:s) estis rumanuja hungara pentristino naskita en Kovászna la 11-an de junio 1911 kaj mortinta en Kluĵo la 20-an de majo 1976.

Biografio
---------

La mezlernejon Irma Brósz finis en Târgu Secuiesc. Ŝi studis en Belarta Lernejo de Kluĵo inter 1929-33, Belarta Akademio de Bukareŝto inter 1934-38 ĉe Camil Ressu. Ŝi estis desegniinstruistino en Oradea (1938-39), poste ĝis sia pensiuliĝo en Kluĵo. Ŝi estis anino kaj ekspoziciantino de Barabás Miklós Céh. Ŝi pentris pejzaĝojn, portretojn kaj mutan naturon.

Individuaj ekspozicioj
----------------------

* 1979 • Művészeti Múzeum, Kolozsvár.

Literaturo
----------

* Murádin Jenő: Fiatalok voltunk 1939-ben (Utunk, 1974. 11. sz.).
* MURÁDIN J.: ~ (Kolozsvári emlékkiállításának kat.-előszava (Antaŭparolo de memorespozicio), 1979).

Fonto
-----

* Artportalo.hu


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Kategorio Irma Brósz en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Jessica Rabbit** [ĜEsika RAbit] (*Rabbit* signifas «kuniklon») estas fikcia rolulo en la romano *Who Censored Roger Rabbit?* de Gary K. Wolf de 1981 kaj ties filma adaptaĵo *Who Framed Roger Rabbit* (1988). Ŝi estis priskribita kiel edzino de Roger Rabbit homeca katun-kuniklo en variaj amaskomunikilaj rimedoj pri Roger Rabbit. Jessica estas fama kiel unu el la plej bone konataj seksosimboloj en animacio. Ŝi estis ankaŭ bone konata pro diversaj seksallogaj frazoj kaj parolmaniero.

La versio de la rolulo en la filmo estis inspirita de diversaj aktorinoj, kaj multaj kinoamantoj vidis Jessica Rabbit kiel speco de "Frankenŝtejno de seksosimbolaj filmdiinoj", kiu konsistis el la parolanta voĉo de Lauren Bacall, la kruroj de Betty Grable, la korpo kaj pugo de Marilyn Monroe, la brusto de Jayne Mansfield, la hararo de Veronica Lake, la okuloj de Marlene Dietrich, la kantanta voĉo de Judy Garland kaj la tuta seksalogema sinteno de Rita Hayworth.  Ne malpli ol tio, ŝi estas konsiderata la plej seksa vigla virino laŭ la distra retejo Retrocrush.

Por la voĉo Robert Zemeckis dungis Kathleen Turner, kiu tamen ne estis listigita.

Notoj
-----

1. ↑  THE LAST MOVIE STAR Arkivigite je 2014-12-05 per la retarkivo Wayback Machine Arkivita en 2014-12-05 ĉe Wayback Machine el Entertainment Weekly.
2. ↑   Weinraub, Bernard (1a de Aŭgusto, 1988). "An Animator Breaks Old Rules And New Ground in 'Roger Rabbit'". New York Times. Arkivita el la originalo la 17an de Januaro, 2017. Alirita la 9an de Februaro, 2017.
3. ↑  "Roger Rabbit turns 30: Kathleen Turner talks voicing Jessica Rabbit". marcandrew.ca. Arkivita el la originalo en 2020-07-11. Alirita en 2020-07-13.

* Kategorio Jessica Rabbit en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 812675
 |
**Jiquipilas** estas unu el la 118 komunumoj de la meksika subŝtato Chiapas, kiu estas la subŝtato kiu situas plej sude. La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas Jiquipilas. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 07046.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 35831 loĝantojn. El tiuj estis 17841 viroj kaj 17990 virinoj. La komunumo havas surfacon de 1197 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 540 metroj super la marnivelo.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 22477 personoj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 18651 scipovis legi kaj skribi kaj 3811 personoj estis analfabetoj. Do 83% de la personoj scipovis legi kaj skribi kaj 17% estis analfabetoj.

34937 personoj en la jaro 2000 aĝis pli ol 5 jaroj. El tiuj 1543 personoj estis indiĝenoj. Tio signifas ke 4.42% de la loĝantaro en la koncerna jaro estis indiĝenoj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Jiquipilas Arkivigite je 2007-09-30 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)
**Integrita transporta sistemo de la Sudmoravia regiono (*ĉeĥa mallongigo estas* IDS JMK)** estas integrita transporta sistemo en la Sudmoravia regiono. De la julio 2010 estas tuta regiono integrita. Nuntempe estas sume 330 linioj, de tio 25 trajnaj linioj, 11 tramaj linioj en Brno, 13 trolebusaj linioj en Brno. Kelkaj busaj linioj estas ankaŭ en Blansko, Břeclav, Hodonín, Kyjov, Vyškov, Znojmo.

Tarifaj kondiĉoj
----------------

Baza regulo estas: iu ajn bileto validas por iu ajn buso, trajno, tramo aŭ trolebuso. Tio signifas, ke oni povas aĉeti bileton por buso de Brno, per ĝi veturi al Hodonín kaj tie ankoraŭ uzi per sama bileto publikan transporton (kompreneble devas ankoraŭ validi tempa valideco de bileto). Simile eblas aĉeti bileton de Hodonín al Brno por trajno kaj en Brno ankoraŭ uzi publikan transporton.

La sistemo estas dividita en zonojn. Ĉiam oni devas havi bileton por zonoj, tra kiuj vi veturas (tio gravas por monataj biletoj - por unuopaj vojaĝoj egalas, la prezo ĉiam sama laŭ nombro de zonoj). Eblas aĉeti biletojn por unu vojaĝo, unutagan kaj plitagajn biletojn. Krome oni povas aĉeti ankaŭ karton por unu, tri aŭ dekdu monatoj.

Listo de transportistoj
-----------------------

* ADOSA, a. s.
* BDS-BUS, s.r.o.
* BK BUS, s.r.o.
* BORS Břeclav, a. s.
* Břežanská dopravní společnost, s.r.o.
* ČAD Blansko, a. s.
* České dráhy, a. s.
* ČSAD Hodonín a.s.
* ČSAD Kyjov a.s.
* ČSAD Tišnov, a. s.
* ČSAD Ústí nad Orlicí, a. s.
* DOPAZ, s. r. o.
* Dopravní podnik města Brna, a. s.
* FTL - First Transport Lines, a. s.
* ICOM transport a.s.
* Jarmila Brtníková - Cestovní kancelář BTC
* SEBUS, s. r. o.
* Tourbus, a. s.
* TRADO-BUS, s.r.o.
* TREDOS, spol. s r.o.
* VYDOS BUS, a. s.
* ZDAR, a. s.
* Znojemská dopravní společnost - PSOTA, s.r.o.

Konektoj eksterlanden
---------------------

Krom konektoj en Sudmoravia regiono estas tri busaj linioj, kiuj veturas eksterlanden. Unu linio veturas tra Skalica en Slovakio, dua linio veturas al Laa an der Thaya en Aŭstrio.

En majo 2014 estis lanĉita busa linio al Drosendorf en Aŭstrio kiel plilongigo de linio 816 de Znojmo al Vratěnín. Jam antaŭe en marto 2014 estis plilongigita trajna linio S91 (Hodonín - Velká nad Veličkou) al Myjava. De junio 2016 ekzistas du buslinioj 555 kaj 580, kiuj veturas ĝis aŭstria urbo Poysdorf en distrikto Mistelbach.

De decembro 2019 eblas veturi per trajna linio ĝis Retz.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2010-12-18. Alirita 2011-01-04.
2. ↑

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Integrita transporta sistemo de la Sudmoravia regiono en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala paĝaro pri Integrita trafika sistemo de la Sudmoravia regiono
* Informoj pri Integrita trafika sistemo de la Sudmoravia regiono en esperanto Arkivigite je 2012-11-01 per la retarkivo Wayback Machine

Vidu ankaŭ
----------

* Sudmoravia regiono
**Irén Harczos** [harcoŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Harczos Irén** estis hungara aktoro, primadono, subreto. Ŝia origina familia nomo estis *Herczner* [hercner], ŝia edzo estis Oszkár Fodor.

Irén Herczner  naskiĝis la 25-an de oktobro 1907 en Debrecen, ŝi mortis la 23-an de julio 1978 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Irén Harczos akiris diplomon en privata aktorlernejo de Szidi Rákosi. En 1925 ŝi debutis en trupo de Nacia Teatro (Miskolc). En la sekvaj jaroj ŝi apartenis al Teatro de Nyíregyháza (1926), Teatro Városi (1927, 1939), Teatro de Kecskemét (1929), Nacia Teatro (Pécs) (1929–1938), Nacia Teatro (Szeged) (1942–1943). Ŝi edziniĝis en 1933.

Elektitaj teatraj roloj
-----------------------

* Molière: Georgo Dandin - anĝelo
* Jenő Huszka: *Bob herceg*
* Viktor Jacobi: *Sybill* - Sarah
* Mihály Eisemann: *Fekete Péter* - Colette

Figurantaj roloj en filmoj
--------------------------

* *A nőnek mindig sikerül / Ili férjet fog* (1939) – kolegino
* *Mindenki mást szeret (1940) – usona aktorino*

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Kategorio Irén Harczos en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Joachim a Burck** (naskiĝinta en 1546 je Burg; mortinta la 24-an de majo 1610 en Mühlhausen; ankaŭ: *Joachim von Burgk*, verdire *Joachim Moller*) estis germana komponisto.

Vivo
----

Burck ricevis sian muzikan edukadon supozeble en Magdeburgo. Li aliĝis la 11-an de aprilo 1561 al la universitato je Wittenberg kaj fariĝis en 1563 kantoro ĉe la latinlernejo kaj en 1566 orgenisto ĉe la preĝejo Divi Blasii en Mühlhausen. En la libera regna urbo li fondis la elstaran muzikan kulturon, kiu estas interligita kun la nomoj Johann Rudolph Ahle, Johann Eccard, Johann Georg Ahle kaj Johann Sebastian Bach. Krom tio li laboris kiel kronikisto kaj publika notario. En 1583 li estis nomumata senatoro, kaj post lia morto la konsilantaro decidis publikigi lian kompletan verkaron.

Verkaro
-------

Burck validas kiel pioniro de la evangela eklezia muziko de la 17-a jarcento. Krom latinaj komponaĵoj kiel motetoj, odoj, liturgioj de la horoj, himnoj kaj unu pasiono estas precipe nomendaj liaj germanlingvaj verkoj: unu Johano-Pasiono, en kiu li kiel unua trakomponis la germanan pasionan tekston plurvoĉa, unu pasiono pri kvarevangelia kunmetaĵo same kiel *tridek religiaj kantoj pri la festotagoj de la jaro* kaj *germanaj kristanaj kantetoj*. Johann Sebastian Bach uzis lian ĥoralon *Es steh'n vor Gottes Throne* en BWV 309.

Literaturo
----------

* Arrey von Dommer: Burck, Joachim von. En: Allgemeine Deutsche Biographie (ADB) vol. 3, Duncker & Humblot, Lepsiko 1876, p. 607 sj
* Adam Adrio: Burck, Joachim von. En: Neue Deutsche Biographie (NDB) vol. 3, Duncker & Humblot, Berlino 1957, ISBN 3-428-00184-2, S. 33 f.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Informoj pri Joachim a Burck en katalogo de la Germana Nacia Biblioteko (germane)
* Die Deutsche Passion nach Johannes Arkivigite je 2016-01-12 per la retarkivo Wayback Machine (Partituro kiel PDF-dosiero; 281 kB)
**Isaac OLIVER** (n. ĉ. 1565 en Rouen - m. en 1617) estis francdevena miniaturisto, kiu fariĝis angla civitano.

*Virgulino kun Infano*, Isaac Oliver, 1617.Isaac Oliver sekvis siajn hugenotajn parencojn Pierre kaj Epiphanie Oliver al Londono en 1568, por fuĝi el la religiaj persekutadoj en Francio. Li studis miniaturan arton kun Nicholas Hilliard, kaj disvolvis naturalisman arton, tre influitan de itala kaj flandra arto.

Li edziĝis en 1602 kun Sara Gheeraerts, filino de la fama portretisto Marcus Gheeraerts la pliaĝa (1516-1604) kaj de Susannah de Critz. Li antaŭe havis unuan edzinon, Elizabeth, la patrinon de sia pliaĝa filo Peter Oliver, kiu mem fariĝis eminenta pentristo en la amerikaj kolonioj.

Post la morto de la reĝino Elizabeto la 1-a, li fariĝis la pentristo de Jakobo la 1-a, kaj pentris interalie multajn portretojn de Anna de Danio kaj de la princo de Kimrio.

Parto de lia verkaro troveblas en la kastelo Windsor. Estas cetere kelkaj skizoj en la British Museum.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Isaac Oliver en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* angle Isaac Oliver laŭ Artcyclopedia


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 253302
* GND: 122379012
* LCCN: n50077300
* VIAF: 6389157643216938590004
* ISNI: 0000 0000 8050 5690
* SUDOC: 074230492
* BNF: 14616163k 14975736v, 14616163k
* ULAN: 500022097
* MBA: ee7b63cd-fa75-43b3-a591-0cccf6838e52
* RKD: 60463
* ICCU: PUVV364865
* BNE: XX5435972
 |
**Jet Li** (ĉine 李连杰|t=李連杰, n. la 26-an de aprilo 1963 en Pekino) estas ĉin-devena aktoro kaj vuŝu-luktisto.

Kariero
-------

Li apartenas al la plej ofte ludigita luktoarto-aktoro de Holivudo. Li eklernis la vuŝu-lukton en aĝo de 8 kaj eklernis en Pekina lukto-lernejo. Post trijara intensa trejnado, Li akiris la unuan nacian ĉampionecon por la Pekina vuŝu-teamo. Li venkis kvinfoje serie de 1974 ĝis 1979 la titolon ĉina ĉamipono en moderna vuŝu.

La 1,70 m alta Li akiris ŝaton de fervoruloj kaj ĝuis kultan staton en tuta Azio. Li ludis en 1998 kun Mel Gibson, Danny Glover, Rene Russo kaj Joe Pesci en *Lethal Weapon 4* kaj atingis respekton keil aktoro en Halivudo. La trarompo okazis en 2000 en ĉefrolo de la filmo *Romeo Must Die*. Tion sekvis filmoj kiel *Kiss of the Dragon*, *The One*, *Born 2 Die*, *Hero*, *Unleashed*, *Fearless*, *War* kaj *The Mummy: Tomb of the Dragon Emperor*, *The Forbidden Kingdom* (kun Jackie Chan).

Li ludis en tri partoj de *The Expendables*.

Private
-------

Li havas kvar gefratojn, du pli aĝajn fratojn kaj du pli aĝajn fratinojn. Li kaj lia edzino Nina Li Chi havas du filinojn.

Lia unua edzino estis Huang Chiu Yan, kun kiu li konatiĝis dum la pretigo de filmo *Shao Lin xiao zi*. Ili havas du komunajn filinojn.

Fine de 2013, Jet Li informis la publikon, ke li suferas jam ekde 2010 je hipertiroidismo, pro kio li ne plu povas sporti.

* Jet Li en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Jet Li en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 612575
* GND: 124030203
* LCCN: n2001038791
* VIAF: 85554789
* ISNI: 0000 0003 6858 8165, 0000 0001 1450 6051
* SUDOC: 079491103
* BNF: 140229739
* MBA: b34d06df-fbed-427b-bf2e-45b52d91593f
* NLA: 40314888
* BIBSYS: 9004122
* NKC: xx0040531
* BNE: XX946869
 |
**Isabella Grinevskaja** (1864-1944) estis la plumnomo de **Berta Friedberg**, filino de la verkisto Abraham Shalom Friedberg kaj la unua edzino de Mordechai Spector.
Ŝi naskiĝis en Grodno en 1864 kiu en diversaj tempoj estis parto de Litovio, Pollando kaj Belorusio kvankam tiutempe estis ene de la Rusa Imperio. En la 1880-aj jaroj ŝi vivis en Sankta Peterburgo kie ŝi vizitadis judajn literaturajn cirklojn kaj de la 1880-aj jaroj kaj 1890-aj jaroj kiujn ŝi publikigis plurajn fojojn. Ŝia debuta romano La Orfo estis publikigita en Hans Freind en 1888; la rakonto "Ne funkciis" estis publikigita en eldono de la Juedisch Bibliothek. La rakonto "De Feliĉo al la Tombo" estis publikigita en Varsovio en 1894. En ŝiaj libroj, ŝi provis prezenti la vivon de la juda meza klaso kaj plejparte la situacion de ilustraj judaj junulinoj.

En la 1890-aj jaroj, ŝi ekloĝis en Odeso, Ukrainio, tiam parto de la Rusa Imperio kaj entreprenis por skribi en la rusa. Ĉar la dramisto Grinevskaja skribis la prezentaĵon "Báb" bazita sur la vivo okazaĵoj de la fondinto de Babismo, kiuj estis luditaj en Sankta Peterburgo en 1904 kaj denove en 1916/7, tradukitaj en la francan kaj tataran, kaj laŭditaj fare de Lev Tolstoj kaj aliaj recenzistoj tiuepokaj. Grikor Suni gajnis la unuan premion en konkurso bazita sur la teatraĵo antaŭ ol ĝi kaj la muziko estis konfiskitaj. En 1910 ŝi ekloĝis en Konstantinopolo kie ekzistis granda bahaa komunumo. En 1910-11 ŝi renkontis 'Abdu'l-Bahá-on, tiam estro de la Bahaa Kredo, kiam li vojaĝis al Egiptujo. Ŝi iĝis aktiva bahaano certe antaŭ la 1920-aj jaroj.

Grinevskaja havis plurajn aliajn skribaĵojn publikigitajn: eseo de kunveno kun 'Abdu'l-Bahá, poemo kaj teatraĵo titolitaj Bahá'u'lláh, ĉiuj pri la fondinto de la Bahaa Kredo, publikigitaj kvankam la teatraĵo neniam estis prezentita parte pro la tumulto de la Unua mondmilito kaj la Oktobra Revolucio, kaj ŝi korespondadis kun rusaj intelektuloj, bahaanoj el la Oriento kaj laŭ pli malgranda mezuro en la Okcidento (Martha Root) same kiel vojaĝoj al Egiptio, Francio, kaj Bakuo, Azerbajĝano kie ekzistis granda bahaa komunumo. En ŝia vivo ŝi estis en kontakto kun pluraj lokaj bahaaj komunumoj. Grinevskaja mortis en Istanbulo en 1944.

Kelkaj asertas ke ŝi estis pola, aliaj belorusa, sed la plejmulto konsideras ŝin rusa.

* Kategorio Isabella Grinevskaja en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 496053
* LCCN: n88081773
* VIAF: 117591423
* ISNI: 0000 0000 8329 3857
* SUDOC: 130957437
 |
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

**Italo CHIUSSI** (naskiĝinta la 13-an de majo 1919 en Trieste, Italio; mortinta la 8-an de junio 1973 en Frankfurto ĉe Majno, Germanio) estis itala esperantisto kaj membro de la Akademio de Esperanto. Li tradukis en Esperanton *La Noblan Koranon*. Alia grava verko: *Je la flanko de la profeto.*

Esperantisto de 1947, li estis inter la postmilitaj rekonstruintoj de la Itala Esperantista Junularo (poste ĝia prezidanto).

Doktoro pri matematiko, studinto ĉe la plej renoma universitata kolegio (*Scuola Normale Superiore* en Pizo), iĝis poste aplikata matematikisto
kaj estro de germana filio de fama itala asekurkompanio. Li vivis dum siaj lastaj jaroj en Germanio.

Meze de sia vivo Chiussi konvertiĝis al islamo kaj tradukis la Koranon kaj aliajn verkojn. Li konis la francan, anglan, germanan kaj klasikan araban, kolektis diraĵojn el la
islama religio.

Lia libro "Je la flanko de la Profeto", aperinta post lia morto, gajnis mencion de "Fazle Omar Foundation" kiel elstara islama verko. Tre diskreta persono, li tre malofte ĉeestis kongresojn.

Li prelegis en la Internacia Somera Universitato, dum la 54-a Universala Kongreso en Helsinko, 1969, pri "Esperanto kaj islamo". Unupaĝa artikolo lia pri "La araba kaj islama literaturo en Esperanto" aperis en "Esperanto", julio-aŭgusto 1973, p. 129.

Lia tombo troviĝas sur la suda tombejo (germane *Südfriedhof*) de Frankfurto.

Fontoj
------

* *Aktoj de la Akademio II 1968–1974.* Administraciaj informoj.
* Arkivigite je 2010-01-30 per la retarkivo Wayback Machine
* "Cento anni di Esperanto a Trieste" (Cent jaroj da Esperanto en Triesto)
* Recenzo pri "Je la flanko de la profeto"[*rompita ligilo*]

Bibliografio
------------

* Chiussi, Italo 1973 : La araba kaj islama literaturo en Esperanto, *Esperanto*, 811-12 (7-8), p. 129

Notoj
-----

1. 1 2  Foto de la tomboŝtono

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 232441
* GND: 1054612935
* LCCN: n90609088
* VIAF: 13925036
* ISNI: 0000 0001 1744 6496
 |
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

**Italo GIORDANI** (naskiĝis la 1882) estas itala pentristo, aktiva en Francio.

Italo Giordani translokiĝis al Napolo por studi en la Akademio de Belartoj en Napolo, poste li studis unue en Venecio kaj poste, de 1908 ĝis 1909, poste en Milano, kun Cesare Cesare Tallone kiel Majstro, tuj sukcesante en Francio. en 1917, kaj poste per siaj ekspozicioj en Parizo. Li atingis la lagon Como kaj la lokon Lierna kiel gasto de kelkaj familioj de la eŭropa nobelaro ferianta, kaj dediĉos sin al la subĉiela pentrado de pejzaĝoj kaj aĵpentraĵoj. Sed li pentris ankaŭ vidojn de Venecio, Martigues kaj Cannes, Amalfi kaj Posillipo, lokojn ebriajn de lumo, kaj kiel li mem diras kantataj de poetoj, kaj vizitataj de li en feliĉaj momentoj.

Li pentris antaŭ ĉio pejzaĝojn, kun predilekto por la lagoj Como ofte enigita en kamparscenojn. Italo Giordani-artaĵoj estas karakterizitaj per polikromio kaj brileco.

Bibliografio
------------

* "Il secolo 20. rivista popolare illustrata", p. 799, 1920
* Rassegna d'arte antica e moderna, p. 21, 1920
* Italo Giordani, Haldane Macfall, Catalogue of Paintings by Italo Giordani, publisher United Arts Gallery (London, England), 1922
* Revue de l'Amérique latine, Volume 14, p. 96, pubblisher, Ernest Martinenche, 1927
* Revue belge, vol. 3, 1928


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 746339
 |
En komputado kaj en matematiko **iteracio** estas ripetado de matematika aŭ komputa procedo aplikata al la rezulto de antaŭa apliko, ekz-e por sumi elementojn de opo aŭ por trovi pli bonan aproksimon de la solvo.

Iteraciaj ordonoj
-----------------

Altnivelaj programlingvoj disponigas plurajn formojn de **iteraciaj ordonoj**.

### Nombrila iteracio

La nombrilaj ordonoj iteraciaj plej ofte respondas al vektoraj aŭ matricaj operacioj, kaj al la matematikaj iteraciiloj ∑, ∏ ktp. Ekz-e la skalara produto de *n*-dimensiaj vektoroj *a* kaj *b* matematike esprimeblas per la iteraciilo ∑:

{\displaystyle \sum \_{i=1}^{n}a\_{i}b\_{i}}
dum en Paskalo (esperantigita pseŭdokodo) al ĝi respondas la nombrila iteracia ordono (aŭ «POR-iteracio»):

```
  s := 0;
  **por** i := 1 **supre** n **faru**
    s := s + a[i] * b[i];
```

#### Noto

Por iuj algoritmoj gravas, ĉu la nombrilo estas krementata supren (alkrementata) aŭ suben (dekrementata). El la teksto de la programo tio ne ĉiam evidentas, sed scio pri tio povas plibonigi la rendimenton. Tial en Paskalo la alkremento ĝis la supra limo estas indikata per la ŝlosilvorto **supre** (angle *to*) (kaj tiel estas en la ĉi-supra ekzemplo); kaj la dekremento, per **sube** (angle *downto*), ekz-e la rulo de

```
 **Programo** dekremente(eligo);
   **var** i: entjera;
 **starto**
   **por** i := 9 **sube** 0 **faru** skribu(i:2);
   skribuLin('.');
 **fino**.
```

produktas la sekvan eligaĵon:

```
  9 8 7 6 5 4 3 2 1 0.
```

Pli sencohavan ekzemplon, kombinantan iteracion dekrementan kun iteracio alkrementa, vd ĉe «Bobelmetoda ordigo».

### Kondiĉa iteracio

En programlingvoj **kondiĉa iteracio** estas iteracia ordono, en kiu la okazigon de ripetoj de la iteraciata **korpo** kondiĉas bulea esprimo, la **kondiĉo**.

Jen ekz-e la uzo de kondiĉa iteracio por aproksimi per Neŭtona metodo kvadratan radikon {\displaystyle {\sqrt {x}}} :

```
   provo1 := 1.0; {*Unua kruda aproksimo*}
   **ripetu**
     provo0 := provo1;
     provo1 := (x/provo0 + provo0) / 2.0
   **ĝis** abs(provo1 - provo0) < epsilo;
   {*La diferenco inter aproksimaĵoj malplias ol* epsilo.}
   Rezulto := provo1;
```

### Iteracioj komenckondiĉa kaj finkondiĉa

En la ĉi-supra ekzemplo pri kondiĉa iteracio la kondiĉo estas testata *post* la plenumo de la korpo (de la parto iteraciata). Tiajn kondiĉajn iteraciojn oni nomas **postkondiĉaj iteracioj**.

Sed ofte oni volas testi la kondiĉon *antaŭ* ol plenumi la korpon (precipe se la plenumo de la korpo sencas nur ĉe certaj kondiĉoj). En tiaj okazoj oni povas uzi **komenckondiĉan iteracion**, ekz-e tian (en iteracia realigo de Eŭklida algoritmo):

```
  **tipo** naturaNombro = 0..maksEnt; naturajNombroj = naturaNombro;
  **funkcio** PGKD(a,b: naturajNombroj): naturaNombro;
  **starto**
     **dum** b ≠ 0           {*la kondiĉo de la iteracio*}
        **se** a > b         {*la korpo estas se-ordono*}
            a := a − b
        **alie**
            b := b − a;  {*ĉi tie finiĝas la korpo kaj la tuta iteracio*}
     {-- *Nun post la iteracio* b = 0 --}
     PGKD := a;
  **fino**
```

Notoj
-----

1. ↑  Komputada Leksikono.
**ITŌ Itchō** (japane: 伊藤 一長 [itō itĉō]; vera nomo **ITŌ Kazunaga**; naskiĝis la 23-an de aŭgusto 1945 en Kajoi-vilaĝo en Ocu-distrikto (nun Nagato-urbo), Jamaguĉi; mortis la 18-an de aprilo 2007 en Nagasako) estis japana politikisto, urba konsiliano, prefektuja deputito kaj ekde 1995 ĝis 2007 urbestro de Nagasako.

Vivo
----

Li naskiĝis en Kajoi-vilaĝo en Ocu-distrikto (nun Nagato-urbo), la prefektujo Jamaguĉi. Li transiĝis en Nagasakon kiam li estis studento de bazlernejo. En 1995, li iĝis estro de Nagasako, subtenite de Liberala Demokrata Partio(LDP), venkinte kontraŭ antaŭa estro Motoshima Hitoshi. En 2003, li revenkis balotadon senpartie (subtenate de LDP kaj Nova Komeito.

Je 15-a de aprilo, li decidis kandidatiĝi por baloto de sia 4-a urbestreco, tamen la 17-an de aprilo 2007 post balotkunveno, Ito estis paftrafita de Yakuza. Li estis transportita al la hospitalo de la medicina fakultato de la Universitato de Nagasako, kie li mortis matene la 18-an de aprilo pro tro granda sangoperdo.

Ito estis la dua pafita urbestro de Nagasako sekve de la antaŭa urbestro Motoshima Hitoshi, kiu estis pafita en 1990. Li ankaŭ bedaŭris morton de Ito.

Liaj hobioj estis legado, ĝardenkulturo kaj plonĝo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* informo pri morto de estro de Nagasako Arkivigite je 2007-05-20 per la retarkivo Wayback Machine (Japane)
* Saluto de estro de Nagasako Arkivigite je 2007-04-19 per la retarkivo Wayback Machine (Japane)
* Japan Today: *Nagasaki Mayor Ito dies after being shot by gangster; police raid suspect's home* (angle) Arkivigite je 2007-04-29 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 194332
* VIAF: 259288353
* NDL: 00193298
 |
ג'סי אוונס מצדיע לדגל ארצות הברית לאחר שזכה, ב־4 באוגוסט 1936 במדליית הזהב בתחרות הקפיצה לרוחק באולימפיאדת ברלין.Jesse Evans salutas la usonan flagon post gajni la oran medalon en la longsalto ĉe la berlinaj olimpikoj la 4-an de aŭgusto 1936.
**James Cleveland "Jesse" OWENS** (Cleveland, 12-an de septembro 1913 – 31-an de marto 1980) estis usona atleto kaj olimpia ĉampiono (Somera Olimpiko 1936 en Berlino), kie li gajnis 4 orajn medalojn pro la jenon:

* 100-m-a kuro: 10,3 s
* 200-m-a kuro : 20,7 s
* 4×100-m-a stafeta kuro (Ralph Metcalfe, Foy Draper, Frank Wykoff, Jesse Owens) : 39,8 s
* longsalto : 813 cm

Li estas la unua atleto en la historio, kiu gajnis 4 orajn medalojn en unu olimpiko. Kaj la unua longsaltisto, kiu saltis al distanco de pli ol 8 metroj. Tiu monda rekordo eltenis dum 25 jaroj.

Biografio
---------

Li naskiĝis en malriĉa nigra familio, kiel dua infano. Liaj gepatroj havis entute 10 infanojn. Oni jam frue rimarkis lian enorman atletikan kapablecon. Li ne sukcesis en 1932 membriĝis en la usona olimpia teamo. En majo de 1935, je daŭro de unu tago, li atingis kvin mondajn rekordojn.

Dum la Somera Olimpiko 1936 en Berlino, li atingis per dorsa vento novan mondan rekordon sur 100 m (10,2 s). Li same atingis rekordon en la finalo, la 200-m-an kuron, la longsalton.

La usona teamo venkis la stafetan kuron 4×100 m – Metcalfe, Draper, Wykoff, kaj Owens – je 39,8 s.

Post la konkurso - je peto de la fotografistoj - li saltis unu pluan. Tiam li atingis 8 m kaj 20 centimetrojn, kiu estis pli bona ol la tiama monda rekordo.

Tiam ĝis nuntempe li estas memorata kiel nigrula heroo kaj de la sporto kaj de egalrajteco kontraŭ la rasista ideologio de nazia Germanio.

Post la olimpio, li aperis en cirkoj kaj saltis, kuris. Li mortis pro pulma kancero, li fumis forte dum 35 jaroj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Jesse Owens en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Jesse Owens en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Jesse Owens en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)

* Official website
* Jesse Owens Museum


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 254779
* GND: 118738917
* LCCN: n50049951
* VIAF: 15564829
* ISNI: 0000 0003 6841 2995, 0000 0000 6317 2505
* SUDOC: 181837358
* BNF: 170796968
* NLA: 35404254
* BIBSYS: 1591770506802
* NKC: xx0055727
* BNE: XX5707299
 |
**China Mobile** (plennome **China Mobile Communications Corporation**; ĉine 中国移动有限公司, Zhōngguó Yídòng Yǒu Xiàn Gōngsī; NYSE : CHL, SEHK : 0941) estas telekomunika korporacio fondita en septembro 1997, kiu inkludas ĉinan ŝtatan publikan firmaon kiu provizas telefonia kaj plurmedia servoj inkluzive de sendrata komunika reto kovranta la tutan Ĉinion .

La kompanio estas posedata de **China Mobile Communications Group Co. Ltd.** (ĉine 中国移动通信集团有限公司, Zhōngguó Yídòng Tōngxìn Jítuán Gōngsī, antaŭe nomita China Mobile Communications Corporation, akronime "CMCC", kiu estas ŝtata firmao .

Preter Ĉinio, la firmao ĉeestas nur en Pakistano laŭ iom pli granda mezuro.

Ĝi estas la plej granda ĉel-komunikada firmao en la mondo laŭ merkata kapitaligo kaj estas komercita sur la Novjorkaj kaj Honkongaj borsoj. La merkata valoro de la firmao (en aŭgusto 2018) estas $ 193.62 miliardoj. 

Ekde julio 2013, China Mobile estas la plej granda movebla funkciigisto en la mondo kun proksimume 760 milionoj da uzantoj .

Fine de 2013, post longaj intertraktadoj, Apple subskribis interkonsenton kun China Mobile kaj mendis grandegan kvanton de ĉirkaŭ 70 milionoj da iFonoj or eniri la emerĝantajn merkatojn .

Referencoj
----------

1. ↑   China Mobile Limited - Investor Relations > Operating Data.
2. ↑  Strait deals *The Economist*, 7 May 2009
3. ↑  Overview Arkivigite je 2019-09-02 per la retarkivo Wayback Machine China Mobile Limited Official Site
4. ↑   List of Red Chip Companies. Hong Kong Exchanges and Clearing (31 October 2020). Alirita 14 November 2020.
5. ↑   The Largest Mobile Network Operators In The World (en-US) (2017-04-25). Alirita 2021-10-16.
6. ↑  Asian economic and political issues, Volume 8 (page 68) Arkivigite je 2016-05-06 per la retarkivo Wayback Machine Frank Columbus, Nova Publishers, 2003 (Google Books)

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 831421
* ISNI: 0000 0004 0466 5552
 |
La **Jezuitaj Ejoj** (hispane *Estancias Jesuíticas*) estis antikvaj ejoj agrikulturaj dizajnitaj kaj administritaj de la jezuitoj, situantaj en la nuna provinco Kordobo, Argentino. La arkitekturaj aroj de ĉiu ejo, aldonitaj al la Manzana Jesuítica de la urbo Kordobo, kiu estis religia-administra sidejo de la Jezuita Provinco de Paragvajo, estis deklaritaj Monda heredaĵo de Unesko en la jaro 2000.

La jezuitoj malfermis ses *Ejojn* ĉirkaŭ la argentina provinco Kordobo, nomataj Caroya, Jesús María, Santa Catalina, Alta Gracia, La Candelaria kaj San Ignacio.

La farmo kaj la komplekso, ekkonstruitaj en 1615, estis forlasitaj de la jezuitoj pro la forpelo laŭ leĝo de la reĝo Karlo la 3-a de Hispanio. Ilin administris la franciskanoj ĝis la jaro 1853, kiam la jezuitoj revenis al Ameriko. Tamen, la universitato kaj la lernejo estis naciigitaj unu jaron poste.

Ĉiu ejo havas sian propran lernejon kaj aron de konstruaĵoj, ĉirkaŭ kiuj kreskis urboj kiaj Alta Gracia. La Ejo San Ignacio ne plu ekzistas.

* Kategorio Jezuitaj Ejoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Universitato de Provenco** (france *Université de Provence Aix-Marseille I*), estis publika universitato situanta en Marsejlo kaj Aix-en-Provence, Francio. 

Ĝi estis unu el la tri Universitatoj de Aix-Marseille kaj estis parto de la Akademio de Aix kaj Marseille. La 1an de januaro 2012 ĝi kombinis kun la Universitato de Mediteraneo kaj Paul Cézanne Universitato por fariĝi Universitato Aix-Marseille, la plej juna, sed ankaŭ la plej granda en terminoj de studentoj, buĝetoj kaj personaro en la franclingvio.

Historio
--------

Ĝi estis fondita en 1969 (kvankam ĝi havas siajn radikojn en universitata institucio fondita de Ludoviko la 2-a de Provenco en 1409). Ĝi estas specialigita pri scienco (kies kampusoj estas plejparte koncentritaj en Marsejlo), literoj kaj homscienco (kun fakultatoj situantaj plejparte en Aix-en-Provence). La departemento de aplikataj lingvoj estas konsiderata unu el la plej prestiĝaj en Francio.

Referencoj
----------

1. ↑  Universities, International Association of.  (2020-05-18) *1989* (angle). Walter de Gruyter GmbH & Co KG. ISBN 978-3-11-232254-3.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Télé kampuso Provence


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 831825
* GND: 41081-0
* LCCN: n81078418
* VIAF: 138297968 126655036, 138297968
* ISNI: 0000 0001 2167 7975
* SUDOC: 026403781
* BNF: 118657571
* NLA: 35733013
* NKC: ko2003182785
* BNE: XX125786
 |
Jezuita preĝejo en Sibiu
Interno de la jezuita kirko sibia
La **Preĝejo Sankta Triunuo** (rumane: *Biserica Parohială Romano-catolică Sf. Treime*; germane: *Jesuitenkirche Zur Heiligen Dreifaltigkeit in Hermannstadt*) estas eksa jezuita kirko en baroka stilo. Ĝi situas ĉe Granda Placo Sibiu en Rumanio formante unuon kun la iama jezuitanejo, la nuna romkatolika paroĥestreja.

Historio
--------

Ekde 1543 ĉiuj kirkoj estis protestantismaj. Nur kiam Transilvanio habsburgiĝis reestiĝis katolika komunumo.

Post 1689 ceditis al la jezuitoj vend-pergoloj de sur Granda placo. Kiam ili postulis konstruareon kirkan samloke la urba magistrato rifuzis. En 1721 la komandanta generalo Damian Hugo von Virmont prezentis finvortigitan kontrakton laŭ kiu la jezuitoj ricevis sufiĉe da areo kaj por kirko kaj por palaco. La fundamenta ŝtono metitis en 1726. En 1733 la konstruo finiĝis kaj konsekron faris en la 13.9. lia episkopa moŝto Gregor Sorger La arkitekture memstara turo, tra kiu kondukas strateto inter la Granda kaj la Malgranda placo aldonitis nur en 1738. Post neniigo de la ordeno en 1773 la konventa kirko iĝis simpla paroĥuja preĝejo por la romkatolikaj fideluloj.

Ekipaĵo
-------

Tiu ĉi kirko estas murpilastra kirko (t.n. *Vorarlberg-stilo*) kun du flankaj kapeloj en ĉiu navero kaj supraj transaj galerioj. La tuto finiĝas en barelvolbeto.

Inter la ĉefe baroka aferaro interna plej valoras pentraĵo de la Dipatrino kun Infano supre de la tabernaklo; specialistoj taksas ĝin la plej grava barokpentraĵo de tuta Sibio. Ĉe la suda vando de la altarejo estas monumento tomba de feldmarŝalo Otto Ferdinand von Abensperg und Traun (1677–1748), verko de la skulptisto Anton Schuchbauer. La vitraloj kun motivoj bilbiaj, hagiografiaj kaj alegoriaj faritis en 1901 en Budapesto en klasikisma stilo. Pentrotrompo ŝajnigas diversajn artistaĵojn esti pli grandaj ol ili vere estas. La bildojn en la navo faris la germana pentristo Ludwig Kandler en 1904.

Notoj
-----

1. ↑  Sorger ene de la katolika hierarkio
2. ↑  Kp. Hermann Fabini, *Hermannstadt. Porträt einer Stadt in Siebenbürgen,* Hermannstadt Heidelberg 2003, p. 64.
3. ↑  Prie ĉe porturista paĝaro
4. ↑  Nicolae Sabău, *Der Bildhauer Anton Schuchbauer (1719-1789)*, Cluj-Napoca 1979, p.61

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Jezuita preĝejo (Sibiu) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Pri la kirko sur turismoportalo

45.797124.1512Koordinatoj: 45° 47′ 50″ N, 24° 9′ 4″ O (mapo)