Unua eldono de la kondutlernolibro famekonata.
**Adolph (Franz Friedrich Freiherr von) KNIGGE** - pseŭdonime i.a. *Josephus Aloisius Maier*, *J. C. Meywerk*, *Melchior Spießglas* - (naskiĝinta en la 14-a de februaro 1752 en Bredenbeck, mortinta la 6-an de majo 1796 en Bremen) estis germana verkisto. Li estis grava propagandisto de la iluminismo. Ĝis nun konata estas lia ofte malkorekte interpretita libro kun reguloj pri bona konduto kaj decaj kutimoj *Über den Umgang mit Menschen* (2 volumoj, 1788). Cetere jam pli ol 7 jardekoj antaŭ li lia samlandano Melissantes estis skribinta similan verkon...

Vivo
----

Laŭ la kutimo de nobelidoj li studis jursciencojn en Göttingen. Poste li deĵoris kiel asesoro en Kassel. En la 1777-a jaro li iĝis pro instigo de Johann Wolfgang von Goethe ĉambristo en Weimar, kiel li engaĝiĝis por la validigo de homaj rajtoj - kaj perdis la plejmulton de siaj havaĵoj. Inter 1780-84 li estis unu el la plej influaj kapoj de la Iluminatoj. Dum tiu tempo li publikigis sian membiografion *Der Roman meines Lebens* (4 volumoj, 1781-1783).

En 1788 aperis la duvoluma ensocia konduthelpilo *Über den Umgang mit Menschen* kiu tute ne estis, kiel oni ĝin taksas ofte, forma abodolibro por lerni bonajn manierojn. En 1790 li farigis Supera kapitano en Bremen.

Graveco
-------

Knigge studis la filozofion de Thomas Hobbes, tradukis la verkon *Confessions* de Jean-Jacques Rousseau kaj evoluigis praktikan moralan filozofion. Liaj predikstilaĵoj *Sechs Predigten gegen Despotismus, Dummheit, Aberglauben, Ungerechtigkeit, Untreue und Müßiggang* (1783) verkitis kun la espero forigi la malvirtojn de superstiĉo, maljusteco kaj maldiligentemo. En la servo de moralo kaj raciismo estas ankaŭ liaj teatraĵoj kaj romanoj: *Benjamin Nordmanns Geschichte der Aufklärung in Abyssinien* (1790/91) transmetas la kritike priskribitajn cirkonstancojn de la propra lando en fremdan landon; por *Die Reise nach Braunschweig* (1792) modelis la ĝenro *romano de delikatsento*, antaŭ ĉio de Henry Fielding kaj Samuel Richardson.

Liaj malfruaj verkoj formulas melankolie la limigitajn eblecojn plibonigi la kondiĉojn de la homaro. La libro *Reise nach Fritzlar im Sommer* rakontas satire la vojaĝon de Johann Kaspar Lavater Kopenhagon estante samtempe parodio pri troa koketeco kaj singloremeco. Aliaj verkoj estas la romanoj *Geschichte des armen Herrn von Mildenburg* (3 volumoj, 1789/90) kaj *Des seligen Herrn Etatsraths Samuel Konrad von Schaafskopf hinterlassene Papiere* (1792) aŭ *Theaterstücke* (2 volumoj, 1779/80). Knigge ankaŭ komponis muzikaĵojn.

Fonto
-----

Däschlein, Heribert: "Knigge, Adolph Franz Friedrich Freiherr von", en: *Microsoft Encarta 2007*, 2006 (DVD)

Vidu ankaŭ
----------

* Ĝentileco

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Adolph Knigge en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Adolph Knigge en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)

* Biografio ĉe *NDB*.
* Informoj pri Adolph Knigge en katalogo de la Germana Nacia Biblioteko (germane)
* Retpaĝaro pri Knigge. Arkivigite je 2011-10-12 per la retarkivo Wayback Machine
* Hörfunkmanuskripte über den „Freien Herrn Knigge"
* Scienca kolekto de ligiloj. Arkivigite je 2013-01-10 per la retarkivo Wayback Machine
* Verkoj surrete.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 501358
* GND: 11856370X
* LCCN: n80098732
* VIAF: 32032862
* ISNI: 0000 0001 0884 8338
* LIBRIS: 225576
* SUDOC: 029889766
* BNF: 12141985c
* MBA: f4d38401-31f1-4608-8814-442c482f8535
* NLA: 35832997
* NDL: 00469677
* BIBSYS: 90903963
* NKC: jn20000603441
* BNE: XX1331813
 |