recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Reliefo de Cydonia-regiono; supre videblas la *Marsa vizaĝo*, sube la *Piramidoj*.
*Marsa vizaĝo*, fotita fare de satelito de Viking 1, 1976. *Marsa vizaĝo*, fotita de Mars Global Surveyor, 2001.
**Cydonia Mensae** (lat. *Cydonia-regiono*) estas altebenaĵo sur norda hemisfero de planedo Marso. Ĝi situas inter la regionoj Acidalia Planitia kaj Arabia Terra. La centro situas ĉe 37° norda latitudo kaj 12,8° okcidenta longitudo kaj havas la plej larĝan parton de 854 km. La areo famas pro la Marsa vizaĝo.

Marsa vizaĝo
------------

La satelito de kosmosondilo Viking 1 fotis la 25-an de julio 1976 el alto de 1.873 km surfacan formaĵon altan je ĉ. 3 milionojn da jaroj. Pro kvalito de imagoj ĉi-tempe, tiu geografia estaĵo memorigas pri homa vizaĝo. Sude de ĝi altiĝas piramidoformajn geografiaĵojn. Oni montris la fotojn 6 tagojn poste kaj la anomalio ricevis la nomon en la gazetaro *Marsa vizaĝo*, la piramidoj ricevis la nomon Inka-urboj fare de la NASA-sciencistoj.

Pli detalaj fotaĵoj de sondilo Mars Global Surveyor el 1998 pruvis, ke temas pri natura estaĵo pro erodaĵo. La saman pruvis eĉ Mars Express en 2006 per fotoj kun detaloj je 13,7 m.

Vidu ankaŭ
----------

* HiRISE

Literaturo
----------

* Walter Hain: *Das Marsgesicht*, Herbig-Verlag München und Wels 1995
* Graham Hancock, Robert Bauval, John Grigsby, *Tajemnica Marsa. Opowieść o końcu dwóch światów* (Sekreto de Marso. Rakonto pri fino de du mondoj), enpoligo Krzysztof Jackowski, Prima, Varsovio 2000, p. 336, ISBN 83-7186-117-6

Video
-----

* Was ist dran am Marsgesicht? Arkivigite je 2007-04-06 per la retarkivo Wayback Machine

Eksteraj ligiloj
----------------

* Cydonia Mensae en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Cydonia Mensae en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Homepage from Walter Hain Arkivigite je 2018-08-19 per la retarkivo Wayback Machine (engl.)
* Science@NASA: Unmasking the Face on Mars Arkivigite je 2006-11-14 per la retarkivo Wayback Machine (engl.)
* NASA/NSSDC: Mars Global Surveyor images of the Cydonia Region of Mars (engl.)
* Hochauflösende Farbbilder der Cydonia-Region und des Marsgesichts, aufgenommen von Mars Express
**Péter Szűcs** [sUĉ], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Szűcs Péter** estis hungara geologo, mininĝeniero, altlerneja instruisto, koresponda membro de Hungara Scienca Akademio (2022).

Péter Szűcs naskiĝis la  29-an de junio 1964(nun 1964-06-29) en Abaújszántó.

Biografio
---------

Péter Szűcs maturiĝis en gimnazio en Miskolc en 1982, poste li akiris mininĝenieran diplomon en Pezindustria Teknika Universitato en 1988. Post la diplomo li estis asistanto, ekde 1995 lektoro, ekde 1998 docento, ekde 2010 profesoro kaj katedrestro en la sama loko, sed inter 1995-1998 li laboris ankaŭ en laboratorio. Intertempe li doktoriĝis en la universitato en 1993, post 3 jaroj li akiris sciencan gradon Ph.D. li doktoriĝis (DSc) en 2009 antaŭ la Hungara Scienca Akademio, lia habilitiĝo okazis en la sama jaro. Li estis fakultatestro (dekano) inter 2013-2017. Per famaj stipendioj li akiris internacian sperton en prestiĝaj institucioj, inkluzive de Universitato Stanford. Li ricevis premiojn inter 2007-2019.

Elektitaj kontribuoj (ĉiam kunaŭtoro)
-------------------------------------

* *Alkalmazott matematika I. A geostatisztika alapjai* (1989)
* *A rétegnyomások csökkenése okozta kőzetkompakció következményeinek vizsgálata* (1995)
* *Remediating Over-Produced and Contaminated Aquifers by Artificial Recharge from Surface Waters* (2009)
* *Balneológiai és gyógyvíztechnológiai vizsgálatok Parádfürdőn* (2019)
* *Joint interpretation and modeling of potential field data for mapping groundwater potential zones around Debrecen area, Eastern Hungary* (2024)

Fontoj
------

* datenoj kun foto
* aprezo kun foto (legebla pli malsupre)
* biografio hungare
* biografio hungare

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 857917
 |



* Portalo pri Biografio
Tipa aspekto de Arkto.
Flosanta glacio en Arkto.
**Arkto** (aŭ **borealo** ) estas regiono ene de la norda polusa cirklo ĉe la norda poluso de la Tero. Ĝi entenas partojn de Rusio, Alasko (Usono), Kanado, Gronlando (Danio), Sameio (Norvegio, Svedio, Finnlando) kaj Svalbardo (Norvegio) same kiel grandan parton de la glaciokovrita Arkta Oceano (Nordpolusa Maro). Male al Antarkto, ĝi ne estas kontinento, sed partoj de diversaj kontinentoj (Eŭrazio, Nordameriko) plus la menciita oceano, profunda je 5000 m sub la glacio.

La esperanta nomo arkto derivas el internacia radiko "Arkt-", kiu mem venas el la helena vorto por urso, *αρκτος* [ARKtos], kaj signifas "Lando sub la (stelfiguro de) Granda Ursino".

La norda polusa cirklo (66,5° norde de la ekvatoro) estas unu el la kvin plej gravaj latitudoj, kiuj dividas la Teron. Ĉio norde de tiu polusa cirklo apartenas al Arkto.

Interne de la polusa cirklo, la somera suno restas daŭre (24 horojn) videbla, sed vintre restas sub la horizonto kaj ne estas videbla.

La daŭra varmiĝo de la Tero povas kaŭzi ene de 100 jaroj eble tutan degeliĝon de la arkta glaciaro.

Por la protekto de la medio kaj la praloĝantoj de Arkto, oni fondis en 1996 la Arktan Konsilion.

En Arkto vivas (2004) ĉirkaŭ 2 milionoj da homoj kiel Inuitoj, nenecoj, jakutoj, sameoj, atabaskoj, evenkoj, ĉukĉoj kaj aliaj. La tipa reprezentanto de la bestaro estas la blanka urso.

Referencoj
----------

1. ↑  Borealo en NPIV

Vidu ankaŭ
----------

* Norda Poluso
* Nordpolusa Konsilio
* Svalbardo kaj Jan-Majen-Insulo
* Faŭno de Arkto
* Finnmark
* Arkta Oceano
* Antarkto
* Antarkta ekozono
* Nearktiso
* Palearktiso
* 1031 Arctica

Eksteraj ligiloj
----------------

* 
* 
* Arkivigite je 2005-11-19 per la retarkivo Wayback Machine
* Arkivigite je 2006-02-16 per la retarkivo Wayback Machine
* Stanislavo Belov (2018-04-05) Admiralo Kolĉak: historio de arktaj vojaĝoj (esperante). Blogger. Arkivita el la originalo je 2018-04-12. Alirita 2018-04-12.
* Artikoloj pri Arkto esperante

  

* Arkto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Arkto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Arkto en Vikinovaĵoj (Liberaj novaĵoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 45995
* GND: 4002924-4
* LCCN: sh85006955
* VIAF: 247151216
* NKC: ge128386 ge134555, ge128386
 |
Alexander Javkovleviĉ Golovin: Maskerado-salono, scenaranĝaĵo pri sceno el maskerado de Lermontov, 1917
**Scenaranĝaĵo** estas unuflanke la optika formado de scenejo, aliaflanke ties materialo, do ĉiujn instalaĵoj, pentraĵoj kaj kulisoj samkiel la scenmaŝinaro, el kiu konsistas scenaranĝaĵoj. Ili estas uzataj por teatraj kaj operaj prezentadoj, muzikaloj, koreografioj, rendimentoj kaj filmoj.

Laŭ bezono kaj formo de la prezentado ili havas diversajn funkciojn: ekde ilustra dekoracio, kiu ofte ilustras tekstojn, trans subjektiva arkitekturo, kiu prosperigas kaj influas scenajn fariĝojn, ĝis al spacoinstalaĵo, kiu ebligas scenan grupigon. Je tio scenaranĝaĵo povas difini la scenan agadon space (ĉambro, urboplaco, pejzaĝo ktp.) kaj tempe (historia, samtempa ktp.).

Scenaranĝaĵoj estas koncipitaj de *scenaranĝistoj* kaj kontrolataj dum la realigo. Ĉe pli grandaj teatrejoj oni produktas ilin en propraj metiejoj, por pli malgrandaj teatrejoj, kiuj ne disponas pri propraj metiejoj, aŭ por apartaj prezentadoj kiel instalaĵoj en la publika spaco laboras metiistoskipoj aparte kunmetitaj.

Vidu ankaŭ
----------

* Johann Martin Mieding
* Kvara muro

* Kategorio Scenaranĝaĵo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Tutmonda komunismo**, konata ankaŭ kiel **monda komunismo**, estas formo de komunismo kiu havas internacian konsideron. La longdaŭra celo de la monda komunismo estas tutmonda komunisma socio kiu estus senŝtata (sen ajna ŝtato), kio povas esti atingata tra intermeza celo ĉu de asocio de suverenaj ŝtatoj (tutmonda alianco) ĉu de monda registaro (unusola tutmonda ŝtato). Serio de internacioj laboris por monda komunismo kaj inter ili estis la Unua Internacio, la Dua Internacio, la Tria Internacio (Komunista Internacio aŭ Kominterno), la Kvara Internacio, la Revolucia Internaciisma Movado, la Monda Socialisma Movado kaj variaj derivaĵoj. Tiuj estas tre heterogena grupo spite sian komunan lastan celon de senŝtata kaj tutmonda komunisma socio.

Dum la stalinisma epoko, la ideo de "socialismo en unu lando", kiun multaj internaciaj komunistoj konsideris nefarebla, iĝis parto de la ideologio de la Komunista Partio de Sovetunio ĉar Josif Stalin kaj liaj subtenantoj konkludis, ke estis naiva pensi, ke tutmonda revolucio estas tuja. Tio kaŭzis grandan seniluziigon inter multaj komunistoj tutmonde, kiuj konsentis kun Karl Marx kaj Vladimir Lenin ke internacia konsidero estas ŝlosila por atingi komunisman sukceson. Aliaj tendencoj de nacia komunismo, speciale post la Dua Mondmilito, moderigis la antaŭmilitan popularecon de internacia komunismo. 

La fino de la Malvarma Milito, kun la Revolucioj de 1989 kaj la Dissolvo de Sovetunio, estas ofte nomita la falo de komunismo. Tamen, kelkaj internaciaj komunistoj restas inter kelkaj frakcioj de Maoistoj, maldekstraj komunistoj, kelkaj nuntempaj rusaj komunistoj kaj aliaj.

Vidu ankaŭ
----------

* Tutmonda revolucio

Referencoj
----------


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 732764
 |
En iuj anglalingvaj landoj oni esprimas la signifon de la esperanta vorto **"distrikto"** per la angla vorto ***county*** [KAŬNti]; ĝi ofte estas parto de la nomo (ekzemple *Wayne County, Orange County* kaj multaj aliaj). La vorto estas esperantigebla al graflando (en la monarkie reprezentita Britio) aŭ kantono (en aliaj landoj).

 Britio
-------

En Britio, historie feŭdisma ŝtato, tradicie eblas traduki la vorton "county" al Esperanto ankaŭ per **graflando** aŭ **grafejo** (*count* = grafo). Britio ne havis grafojn, tamen la invadintaj francaj normandoj ne komprenis la indiĝenan sistemon de *shire*, do ili anstataŭigis la vorton *comté* (graflando) per sia modo, kaj la vorto persistas.

  Vidu ankaŭ: Graflandoj de Anglio

 Usono
------

 Pli detalaj informoj troveblas en artikolo Kantonoj de Usono.
En lando kia Usono, kie neniam regis grafoj, preferindas la ĝenerala esprimo "kantono" al la miskompreniga termino "graflando". En la 20-a jarcento iuj esperantistoj ankaŭ uzis esperantan vortojn "distrikto" por aludi pri la unuoj de la angla vorto *county*, kvankam klaras, ke la **angla** vorto "district" ne havas ekzakte la saman signifon kiel la Esperanta esprimo "distrikto" – angla "district" signifas parton de urbo aŭ parto de Usona ŝtato kreita de la ŝtata parlamento kun aparta povo: ekzemple akva distrikto, hospitala distrikto, sendependa lerneja distrikto, federa kongresa distrikto, ŝtata parlamenta distrikto, ktp.). Tial kompreneblas ke intertempe la ĝenerala esprimo "kantono" estas la kutime uzata.

 Kebekio
--------

En Kebekio, pluraj municipoj estas amasitaj en *municipalités régionales de comté*, laŭ antaŭa sistemo bazita je la graflandoj de Eŭropo. Oni povus diri *regionaj municipoj*. Oni ankaŭ uzas la vorton *comté* neoficiale por la distriktoj kiuj elektas deputitojn al la kanada aŭ kebekia parlamentoj -- fakte, tiuj distriktoj antaŭe egalis al la senjoraj *comtés*, kvankam ne plu. La oficiala franca vorto estas *circonscriptions*.

Vidu ankaŭ
----------

* Graflando
* Kantono

Referencoj
----------

1. ↑  ReVo

* Kategorio County en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Stéphane Udry** - prononco laŭ sistemo IFA stefˈan ydʁˈi, n. en 1961 en Siono, ĉefurbo de la kantono Valezo en Svislando - estas astronomo ĉe la observatorio de la universitato de Ĝenevo en Svislando, kies nuna laboro estas ĉefe la serĉo de ekstersunasistemaj planedoj. Li kaj lia teamo, en 2007, malkovris eble terecan planedon en la loĝebla zono de la planeda sistemo Gliese 581, proksimume 20 lumjarojn for en la konstelacio Pesilo. Li ankaŭ gvidis la observan teamon kiu malkovris HD 85512 b, alian plej promese loĝeblan eksoplanedon.

Kariero
-------

Udry doktoriĝis ĉe la universitato de Ĝenevo en 1992, kaj pasigis du jarojn en Rutgers University en Nov-Ĵerzejo. Poste li revenis al Ĝenevo, kaj laboris kun *Michel Mayor*, la eltrovinto de 51 Pegasi b, la unua ekstersuna planedo trovita turnanta ĉirkaŭ normala stelo En 2007, Udry estis nomumita plena profesoro en la fakultato de natursciencoj ĉe la Universitato de Ĝenevo.

Esploro
-------

La komenca esploro de Udry koncernis la dinamikon de galaksioj. Lia nuna laboro ĉefe koncernas la serĉon de ekstersunplanedoj per analizado de variadoj en la radiala rapido de steloj. Inter ili estis Gliese 581 c (anoncita la 25-an de aprilo 2007), kiu tiutempe estis la plej verŝajna kandidato por loĝeblo de iu ekstersuna planedo malkovrita ĝis nun. La planedo estis malkovrita analizante akiritajn datumojn de la *High Accuracy Radial Velocity Planet Searcher* (HARPS) sur la 3,6-metra teleskopo de la Eŭropa Suda Observatorio ĉe Observatorio La Silla en Ĉilio.

Li estis intervjuita de la usona radioĵurnalisto *Mat Kaplan* de la faka radioprogramo *Planetary Radio* ("planeda radio") en 2009. Udry priskribis novan instrumenton konatan kiel *Echelle Spectrography* por *Rocky Exoplanet and Stable Spectroscopic Observations*, nomita *ESPRESSO*, kiu espereble permesos al astronomoj detekti pliajn tersimilajn planedojn ene de kvin ĝis dek jaroj ekde 2010.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 857245
* VIAF: 201225818
* SUDOC: 143853120
* ORCID: 0000-0001-7576-6236
 |
memortabulo por Alberto, ĉe la kirko de Jechaburg
**Alberto el Halberstadt** (germane: *Albrecht von Halberstadt*; naskiĝinta ĉ. 1180 en Halberstadt, mortinta post 1251 en Sondershausen-Jechaburg) estis germana pedagogo kaj verkisto.

Vivo
----

Certas ke Albrecht estis lernejestro *(scholasticus)* ĉe la prepostejo de Jechaburg en la jaroj 1217, 1231 kaj 1251. Inter liaj taskoj estis ankaŭ la prizorgo de arkivo kaj muziko. Malgraŭ senpera aparteneco al la majenca ĉefepiskopo suverenis inter 1195 kaj 1210 preposto kiu paralele respondecis pri Halberstadt. Disde Halberstadt la preposto venigis Albrecht, ĉ. en 1207.

Laŭ propraj asertoj tiu ĉi viro komencis la rimtradukon de Metamorfozoj en 1210. Post kiam Jechaburg iĝis en 1213 turingia, ekinteresiĝis pri la verkumado landgrafo Hermano la 1-a († 1217); al Hermano estis dediĉita la verko, kiu sekve devis estiĝi inter 1210 kaj 1217.

Graveco tradukista
------------------

Temas pri la unua rekte el antikvaj fontoj (ne tra franclingvaj tradukoj) farita traduko de aĵo de romia antikvo. Originante el Malsupra Saksio, Alberto penis verki en mezgermana literatura lingvo. De la orginalo nur 432 versoj konserviĝis dume la reston oni konas nur pere de prilaboraĵo de Jörg Wickram el la 1545, sub influo de pli malfajna alzaca lingvo.

Albrecht ja klopodis traduki laŭvorte respektante la ŝanĝiĝantan vivsituacion de la legantaro: tiel kelkaj fremdaj moroj, kostumoj, aferoj, nomoj estis anstataŭigitaj per lokaj el la 13-a jarcento. Sekve alinomiĝis la mitologiaj satirusoj, faŭnoj, najadoj, nimfoj kaj gigantoj je malfruĝermanaj *waltmennel, getwerge, elbinnen, veien, waltfrouwen, wazzerfrouwen, riesen*. Ĝenerale enverke gravis la germanuja arbaro. La sprita kaj eleganta rakontado de Ovidio iĝis interpretema, pompa babilado; tamen ĝi gravis pro la rekta tradukiteco el la latina lingvo kaj ĝenerale pro respekto antaŭ la longeco de 21722 versoj. Restis ĝi lerneja poeziaĵo kaj atestilo de mezepoka legado de klasikuloj. Efikis gi ne je kavaliraj rondoj nek ĉe literaturemuloj, ĉefe pro ke mankis logika intrigosinsekvo tra la tuta verko kaj centra heroo kio gravus laŭ la tiamaj literaturkonsumaj modoj.

Fonto
-----

* Rosenfeld, Hellmut: "Albrecht von Halberstadt". Ĉe: Neue Deutsche Biographie 1 (1953), p. 177-178 (tie ĉi interrete)

* Kategorio Alberto el Halberstadt en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 848173
* GND: 118501623
* LCCN: n97105836
* VIAF: 88773371
* ISNI: 0000000118277567
 |
La **paroĥa preĝejo Vizito de Maria** estas sakrala monumento historia (deklarita en 1997) en urbo Siófok (Hungario).

Historio
--------

En tiu loko ekzistis paroĥa kirko dum la mezepoko, kiun la tataroj detruis en 1242. Poste ĝi rekonstruiĝis, sed denova detruo okazis fare de la turkoj en la 16-a jarcento. Post la turka erao en 1693 oni konstruis lignan kapelon, la paroĥo estis refondita en 1713. La nun videbla preĝejo (origine baroka) konstruiĝis en 1739 jam dediĉita al Vizito de Maria. Ĝi estis plene trakonstruita al novromaniko en la jaroj 1903 kaj 1904, la sanktejo iomete estis trakonstruita en 1980. La orgeno estis kreita en 1914, trakonstruita en 1990.

Konstruaĵo
----------

La preĝejo situas sola en malgranda korto, sed la fasado rekte estas atingebla el la ĉefstrata trotuaro. La fasado estas malsimetria, ĉar maldekstre la kvadrata turo altiĝas. Kaj la navo, kaj la turo havas po unu enirejojn laŭ la fasado. Kelkaj ŝtupoj kuras al la enirejoj en plena larĝo de la fasado. Tuj super la nava enirejo granda rozvitralo (kreita en ateliero de Miksa Róth) estas videbla. La konstruaĵo estas apogita en ĉiuj flankoj per ŝtupaj kolonoj. Alia enirejo funkcias en flanko de la navo, kie krucifikso kaj statuo videblas. La absido estas plurlatera, kiu estas pli mallarĝa kaj malalta, ol la navo. György Leszkovszky pentris la freskojn en 1790.

Kermeso okazas en la 2-an de julio.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun foto Arkivigite je 2023-05-13 per la retarkivo Wayback Machine
* hungare kun foto
* datenoj

* Kategorio Preĝejo Vizito de Maria (Siófok) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)


* FasadoFasado
* AbsidoAbsido
* Interna vidoInterna vido
* RozvitraloRozvitralo
La **paroĥa preĝejo sankta Kleto** estas sakrala monumento historia en urbo Siófok (Hungario), ĝis 1968 en vilaĝo (Balaton)Kiliti.

Historio
--------

La iama vilaĝo Kiliti (hungara nomo de Kleto) estis menciita unue en latina formo *Cleti* en 1229, la paroĥo en 1333. La vilaĝo ricevis sian loknomon de la preĝeja patrono. Tiu kirko estas la unusola en Hungario kun patronnomo Kleto. Dum dominado de turkoj la loĝantoj prenis la kalvinismon, samtempe ili uzis la iam katolikan kirkon. Supozeble en 1673 la katolikoj rericevis la preĝejon, sed dum liberecbatalo de Francisko Rákóczi la 2-a (1703-1711) denove la kalvinanoj uzis ĝin. La katolikoj konstruis sonorilostablon en 1747, kaj la kirko estis rericevita nur en 1763 en malbona stato. Pli granda kirko estis konstruita inter 1801-1804 en alia loko, la paroĥejo en 1812. En la preĝejkorto kalvario estis konstruita en 1855. Renovigaj laboroj okazis interne en 2001, en la korto en 2002, la fasado post du jaroj.

Konstruaĵo
----------

La preĝejo situas sola en korto iomete en pli alta loko. En la korto estas videbla la menciita kalvario kaj monumento pri Ĉieleniro de Maria fare de Imre Varga kreita en 2004. La fasado estas simetria, meze malsupre la enirejo funkcias, la plej supre la turo altiĝas. Por la turo 2 sonoriloj estis kreitaj en 1923. Sur la fasado estas videbla ankaŭ 2 malplenaj niĉoj kaj fenestro. La navo finiĝas en absido, sed apude sakristio situas. Interne la klasikisma ĉefaltaro estis farita en la frua 19-a jarcento, ties bildo prezentas martirecon de Kleto. La bildo estis restaŭrita en 2003.

Kermeso okazas en la 26-an de aprilo, praktike en la lasta dimanĉo de aprilo.

Vidu, aŭdu ankaŭ
----------------

* video

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* hungare kun foto Arkivigite je 2023-05-18 per la retarkivo Wayback Machine
* datenoj


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Chodzież** (proksimuma prononco [ĤOĝeŝ], ˈxɔd͡ʑeʂ, esperantigebla per *Ĥoĝeŝo*, germane: ĝis 1878 *Chodziesen*, 1878–1920 *Colmar*, 1939–1945 *Kolmar*) estas urbo en la provinco Grandpollando de Pollando. Fine de 2021 en la urbo vivis 18 044 loĝantoj. 

La panoramo de Chodzież
Ĝi estas la centro de samnoma komunumo kaj de la distrikto Chodzież.

La disvastigo de la Luzacia kulturo, verdkolore

Historio
--------

### Historio de Chodzież de la antikveco ĝis la Mezepoko

La gentoj de okcident-slavoj, en la 9-a kaj 10-a jarcentoj
Supozata grandeco de la lando de la unua pola princo Mjeŝko la 1-a
Pollando dum la regado de **Boleslavo la 3-a Kurbabuŝa**
Ladislao la 2-a Jogajlo, reĝo de Pollando
Pollando kaj Litovio dum la regado de Ladislao la 2-a Jogajlo
La plej malnovajn spurojn de la setlado, kiujn oni trovis en Chodzież, estas de la jaro 2000 a.K.. De tiu epoko devenas tera tumulo ĉe unu el la stratoj de la urbo. Malpli ol duonmil jarojn poste, la regiono de Chodziez estis konkerita de la homoj de la Luzacia Kulturo (vidu la apudan mapon), kies ĉeesto daŭris tie dum preskaŭ dek jarcentoj. La urborajtojn donis Ladislao la 2-a Jogajlo, la reĝo de Pollando en la manojn de *Trojan el Łękno* el la gento Pałuki. La familio Grudziński estis la posedantoj de Chodzież ĝis la duono de la 19-a jarcento.

### Historio de Chodzież de la 16a ĝis la 20a jarcentoj

La Respubliko de Ambaŭ Nacioj post la dispartigoj de Pollando-Litovio
Dua Pola Respubliko
La preĝejo de Sankta Floriano en Chodzież
La preĝejo de Sankta Floriano en Chodzież (nokte)
La domoj de teksistoj en Chodzież
La konstruaĵoj de la fabriko de porcelano en Chodzież
La stacidomo en Chodzież
Chodzież estis en la Vojevodio de Kalisz ĝis la jaro 1768. Poste dum 4 jaroj ĝi estis en Vojevodio de Gniezno ĝis la unua dispartigo de Pollando en la jaro 1772. Grava ekonomia ŝanĝo por Chodzież estis en la jaro 1656, kiam la nobelfamilio Grudziński invitis al la urbo la germanajn teksistojn el la tiam bruligita urbo Leszno. La konstruitaj domoj fare de la teksistoj komencis la konstruadon de la moderna urbo (vidu la apudan foton).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo (pole)


|  |
| --- |
| La urboplaco en ChodzieżLa urboplaco en Chodzież |

* Kategorio Chodzież en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 196364
* GND: 4487735-3
* LCCN: n2005030549
* VIAF: 125049807
 |
La **preĝejo Sankta Laŭrenco** estas la plej granda sakrala konstruaĵo en urbo Siófok (Hungario).

Historio
--------

Depost la socialismo la urbo kompense donis parcelon, ĉar redono de lernejo ne povis esti. Tiu moderna kirko estis konstruita inter 1993-1995. En la sekvaj jaroj kelkaj internaj laboroj estis faritaj.

Konstruaĵo
----------

La kirko situas sola en korto ĉe stratangulo kaj havas bazilikajn trajtojn. La fasado estas simetria, tamen la aparta kampanilo disrompas la vidon staranta antaŭe kaj dekstre. Malsupre larĝaj kvadrataj arkadoj etendiĝas, al kiu kelkaj ŝtupoj kuras. Malantaŭ la arkadoj estas 3 pordoj. Ĉe fino de la navo po unu sakristioj aliĝas. La navofino estas arka. Interne estas nekutime hela pro la bazilika stilo. La orgeno konformas al koncerta kriterio. La altara murpentraĵo prezentas martirecon de Sankta Laŭrenco. Sur la muroj la bildoj prezentas hungarajn martirojn.

Kermeso okazas en la 10-an de aŭgusto.

Vidu, aŭdŭ ankaŭ
----------------

* video

Fontoj
------

* informoj kun fotoj
* informoj kun fotoj
* mencio


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* 
*
**Episkopa palaco** estas impona eklezia baroka historia monumento en Sümeg.

Historio
--------

Episkopo de Veszprém (urbo) Márton Bíró havis konfliktojn kun la loĝantoj, tial li ŝanĝis la rezidejon al Sümeg. Tie li trovis nobelan domegon, kiun li parte malkonstruis kaj konstruis palacon inter 1748 kaj 1755. En la 1830-aj jaroj la palaco estis parte trakonstruita laŭ klasikismo. Dum la socialismo la palaco estis precipe lernejo, tiutempe malaperis freskoj kaj aliaj artaĵoj.

La konstruaĵo
-------------

La unuetaĝa palaco situas sur deklivo de la fortikaĵo. Ĝi formas kvadraton. En mezo de la fasado estas videbla granda enirejo rekte al la interna korto. La enireja parto (la plej bela parto de la konstruaĵo) estas pli alta, ol la ceteraj aloj. Super la enirejo balkono estas videbla, kiun du skulptaĵoj tenas. Malantaŭ la balkono etendiĝas la ornama ĉambro. Origine la palaco havis 31 ĉambrojn.

Ankaŭ kapelo apartenas al la palaco, kie estas videblaj belaj stukoj. Menciinda ĉambro estas la biblioteka ĉambrego, sed la mebloj nun estas en muzeo. En la palaco nun bildogalerio trovis lokon.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj

* Kategorio Episkopa palaco (Sümeg) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Jan Miroslav Bakalář-Srbecký** (naskiĝis la 18-an de julio 1857 en Srbice apud Kojetín, mortis la 23-an de januaro 1935 en Podivín-Kostel) estis katolika pastro, religia publicisto kaj verkisto, kolektanto de fabeloj, propagandisto de artefarita lingvo volapuko, aŭtoro de fakaj laboraĵoj kaj gazetaj artikoloj. Sed poste li propagandis Esperanton, li estas inter delegitoj de UEA.

Li studis en gimnazioj en Kroměříž kaj Přerov, poste li eniris seminarion en Brno kaj en 1884 estis ordinita je sacerdoto. Li kapelanis en Křižanov, Jenešov kaj Bučovice, administris en Bohuslavice kaj en 1887 li fariĝis katekizisto en burĝaj kaj ĝeneralaj lernejoj en Břeclav. 

Jam kiel studento li kolektis naciajn fabelojn kaj kantojn por la praga „Slavia" kaj kontribuis al la vortaro de Kott, al la gazetoj „Hlas brněnský" (Voĉo de Brno), „Komenský" (Komenio - „Pri sanga literaturo", 1881), „Literární obzor" (Literatura horizonto), „Světozor" (Mondkoncepto), „Časopis muzejního spolku olomúckého" (Gazeto de la muzea societo de Olomouc) k.a.

Plie li kontribuis al pluraj volapukaj gazetoj en Vieno, Munkeno, Londono, Torino k.a.

Verkoj
------

* **Mluvnice světomluvy Volapük. Dle „učebných listů" Mořice Obhlídala a se svolenim jeho na jazuk ceský upravil J. ill. Bakalar.** (dua eldono) (Gramatiko de la mondlingvo Volapuko. Laŭ „lernofolioj" de d-ro Maŭricio Obhlídal kaj kun lia permeso al la lingvo ĉeĥa aranĝis J. Bakalář) Velké Meziříčí: J. F. Saska, 26 p. (1887)
* **Slovníček řeči světové Volapük** (Vortareto de la mondlingvo Volapuko). Velké Meziříčí: J. F. Saska, 38 p. (1887)
La paroĥa **preĝejo Terezo el Lisieux** estas katolika konstruaĵo en urbo Szabadszállás (Hungario).

Historio
--------

En tiu areo kipĉakoj vivis, kiuj komencis kristaniĝi en 1279. Depost la turka dominado la restintaj katolikoj apartenis eklezie al Izsák, sed tiam jam la plimulto sekvis la protestantismon. La katolikoj akiris paroĥan rajton en 1921, poste estis konstruita sakrala konstruaĵo en 1929, kiu konsistis el kirko kun turo, loĝejo kaj 3 lernoĉambroj. En la lernoĉambroj en 1949 finiĝis la instruado. Ekstere renovigaj laboroj okazis en 2018.

Konstruaĵo
----------

La kompleta konstruaĵo situas sola en triangula parcelo ĉe renkontiĝo de 2 stratoj, tial la konstruaĵo sekvis formon de la parcelo. Ĉe la stratrenkontiĝo estas malgranda herbejo, poste duonronda absido reliefas, maldekstre la ĉambroj kun rekta enirejo estas videblaj, dekstre la turo altiĝas. La turpinto estas piramida, en la turo 3 sonoriloj loĝas. Inter la herbejo kaj absido krucifikso troviĝas. En la absido estas niĉo, ene statuo pri Koro de Jesuo. Interne la benkoj estas novaj kaj nekutimaj.

Kermesoj okazas en la unua dimanĉo de oktobro.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun foto, legebla pli malsupre
* oficiala paĝo kun foto
* datenoj


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Historia areo de la Gaŭlo-latinida lingvaro
La **gaŭlo-latinida lingvaro** estas subgrupo de la Okcidenta latinida lingvaro ene de la latinida lingvaro, kiu mem estas branĉo de la hindeŭropa lingvaro. Inter la gaŭlo-latinidaj lingvoj estas la

* franca lingvo,
* okcitana lingvo (kun la gaskona lingvo),
* arpitana lingvo kaj en iom pli vasta senco ankaŭ la
* kataluna lingvo kaj la
* gaŭlo-itala lingvaro

La gaŭlo-latinidaj lingvoj evoluis el la parolata latina lingvo, kiu post la kolapso de la Romia Imperio iom post iom iĝis la vulgara latino. La nomo "gaŭlo-latinida" aludas al la kelta popolo de Gaŭloj, kiuj historie setlis en la regiono de la nuntempaj gaŭlo-latinidaj lingvoj kaj je alta grado influis la regionan variaĵon de la latina lingvo.. La teritorio de la gaŭlo-latinidaj lingvoj latine nomatas *Galloromania*.

Kataluna lingvo
---------------

Multaj lingvistoj kalkulas ankaŭ la katalunan lingvon inter la gaŭlo-latinidaj lingvoj, aliaj listiĝas ĝin kiel membro de la ibero-latinida lingvaro. Unuflanke ekzistas proksima parenceco inter la kataluna kaj la okcitana lingvoj – la kataluna havas pli da fonologiaj kaj leksikaj komunaĵoj kun la okcitana lingvo ol iu ajn alia lingvo de la Iberia duoninsulo. Aliflanke tamen la kataluna en multaj ecoj forte parencas al la aliaj membroj de la ibero-latinida lingvaro. Temas do iusence pri "pontolingvo" inter la gaŭlo- kaj ibero-latinidaj lingvoj. La lingva teritorio – inkluzive de la valencilanda lingvo kaj la dialektoj de la Balearaj insuloj - ampleksas la orientan parton de la francaj Pireneoj, la nordorienton de la Iberia duoninsulo kaj la menciitajn Balearajn insulojn en la okcidenta Mediteranea Maro. Ekzistas pli ol 10 milionoj da homoj, kiuj bone komprenas la katalunan lingvon, kaj pli ol 7 milionoj, kiuj aktive parolas ĝin.

Mozel-latinida lingvo
---------------------

"Mozel-latinida lingvo" oni nomas lingvon fine de la epoko de la Romia Imperio, kiu ekestis en la romia provinco Gallia Belgica inter la riveroj Mozelo kaj Saro – regiono loĝita de keltlingvanoj. Post kolapso de la Romia Imperio frankoj enmigris en la regionon. Malgraŭ la ekdomino de la franka, do ĝermana lingvo iuj latinidaj lingvoinsuloj vivis ĝis dum la 11-a jarcento.

Vidu ankaŭ
----------

* latinida lingvaro
* lingvoj de oïl
	+ burgonja
	+ ĉampanja
	+ franca
	+ galoa
	+ lorena
	+ normanda
	+ puatua-santonĝa dialektaro
	+ pikarda
	+ valona
* arpitana lingvo
* okcitana lingvo
* kataluna lingvo
* gaŭlo-itala lingvaro

Referencoj
----------

1. ↑  Joachim Grzega: *Romania Gallica Cisalpina: Etymologisch-geolinguistische Studien zu den oberitalienisch-rätoromanischen Keltizismen*, Beihefte zur Zeitschrift für romanische Philologie 311 ["Romania Gallica Cisalpina: Etimologiaj-geolingvistikaj studoj pri la norditalaj-romanĉaj keltismoj", kromkajeroj de la ĵurnalo pri latinida filologio 311], Tübingen: eldonejo Niemeyer 2001.

* Kategorio Gaŭlo-latinida lingvaro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
*Por la fiŝo vidu Alburno (fiŝo).*

---

Alburno ( hele ) kaj durameno ( malhele ).
La **alburno**   estas la ne-duramenigita ligno de arbo : ĝi troviĝas inter la durameno kaj la arboŝelo. La alburno prizorgas la supreniran sevon kaj servas kiel magazeno por nutraĵoj. Ĝi havas precize la saman strukturon kiel la durameno, sed alian kemian entenaĵon : mankas la precipitaĝon de substancoj kiuj protektas la duramenon, kaj ĝi ĉiam havas helan koloron. Ĉu pli la durameno malhelas, des pli klare la alburno desegniĝas. Tiu dependas de la specio. La transiro inter la durameno kaj la alburno foje estas neta, foje iompostioma.

La alburno estas vundebla por fungoj, kaj tial ne ( aŭ ne ne-manipulada ) estas uzata kie longdaŭreco gravas. Kie longdaŭreco ne primare gravas, oni ankaŭ kelkafoje uzas nur la alburnon.

Referencoj
----------

1. ↑   Simon, Karl-Hermann (ed.) 1995 : Lexicon Silvestre. Prima Pars. Vortaro de forsta fako. Esperantlingva parto (I eo) kun difinoj. *Förderverein Lexicon Silvestre e.V.*, Eberswalde, 84 pp. ( p. 52 ) esperante
2. ↑   PIV2 p. 69

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 354209
* GND: 4409800-5
* LCCN: sh2005005674
* SUDOC: 123009715
* BNF: 15628927r
 |
**Protektomono** (aŭ **protekta mono,** de la angla *protection*; "protekto") estas metodo ĉantaĝi por ricevi monpagon, kiun uzas plejparte krimaj organizaĵoj. La metodo kutime aplikiĝas al malgrandaj kvartalaj entreprenposedantoj, sed ankaŭ al privataj personoj.

La metodo baziĝas sur interkonsento inter la kompanio kaj la krimuloj, laŭ kiu la krimuloj provizos la kompanion per protektaj servoj kontraŭ alia krimo (aŭ kontraŭ si mem, en iuj kazoj) kontraŭ pago. En multaj kazoj ĝi fakte estas ĉantaĝo, ĉar la krimuloj fakte "protektas" la entreprenon de si mem, ĉar se tiu ne pagas la sponsoradan kotizon - ili mem damaĝos ĝin aŭ ĝian posedanton.

La ĉantaĝo kutime komenciĝas per amika aliro al la komerca posedanto kaj oferto por provizi al ili kontraŭvandalismajn protektajn servojn. Se la komerca posedanto rifuzas aŭ asertas, ke li ne bezonas tiajn servojn, krimuloj uzas diversajn metodojn de vandalismo aŭ perforto (kiel bruligo aŭ rabo) por timigi la komercan posedanton, kaj ili estas devigita pagi fiksan kotizon al la krimuloj, por ke la detruaj agoj ne ripetiĝu.

Kiel kun iu ajn komerca agado en la krima mondo, ĉi tiuj transakcioj ankaŭ efektivigas sub la ŝajno de malkaŝaj aŭ kaŝaj minacoj por certigi la pagon de plenaj kvantoj kaj ĝustatempe.

Plejofte, la kolekto de sponsoradaj kotizoj efektivigas per rajtigita kompanio kiel sekurecaj kompanioj, ŝajne laŭleĝe, kaj tute ne raportita al la polico. Ĉi tiu formo de "nigra" monkolektado kaj "laŭleĝaj" rimedoj nomiĝas monlavado.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 733745
* GND: 4456824-1
 |
Koordinatoj: 49° 51′ 58″ N 14° 56′ 30″ O﻿ / ﻿49.86611 °N, 14.94167 °O﻿ / 49.86611; 14.94167 (mapo)

**Mrchojedy** (germane *Merchojed*) estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de municipo Samopše, troviĝanta en distrikto Kutná Hora. Ĝi troviĝas ĉirkaŭ fontejo de rojo Samopšský potok, proksimume du kilometrojn per aerlinio sudoriente de urbo Sázava kaj du kilometrojn norde de Ledečko. Estas ĉi tie registritaj 13 adresoj. En la jaro  daŭre vivas ĉi tie loĝantaro ne ĉeestas en vikidatumoj loĝantoj. Tra la vilaĝo kondukas senelireja ŝoseo ĝis Samopše kaj ruĝe markita turisma vojo el Sázava ĝis Talmberk.

Mrchojedy situas en katastra teritorio **Samopše** kun areo 5,24 km².

Historio
--------

La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1316.

Loĝantaro
---------

**Lua‑eraro: bad argument #1 to 'getAllStatements' (string expected, got nil).**

Memorindaĵoj
------------

Sur la orienta rando situas penta kruco.

Pluaj fotoj
-----------

* SonorilejoSonorilejo
* Memoriga arbo en MrchojedyMemoriga arbo en Mrchojedy

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rPartoj de municipo Samopše (5) |
| --- |
| Budín ~ Mrchojedy ~ Přívlaky ~ Samopše ~ Talmberk |

 |
*Reĝo Rostevan kaj Avtandil iras ĉasi*. ilustraĵo de manskribaĵo de Mamuka Tavakaraŝvili, 1646
Manuskripta eldono
**La kavaliro en la panterfelo** (kartvele ვეფხისტყაოსანი *Vepĥistkaosani*) estas fama eposo verkita en la 12-a jarcento (kvankam la konservita kopio estas de la 16-a jarcento) de la kartvela poeto Ŝota Rustaveli, kasisto (*Meĉurĉletuĥucesi*) de la reĝino Tamara de Kartvelio. *La kavaliro en la panterfelo* kelkfoje estas konsiderata la nacia eposo de Kartvelio. Ĝi estis unuafoje presita en 1712 en Tbiliso.

En la eposo, Rustaveli parolas pri la humanismaj idealoj de la mezepoka Eŭropo: kavalireco, amo, amikeco, korteza amo, kuraĝeco kaj bonŝanco. La herooj de la poemo estas kuraĝaj, filantropaj kaj bonvolaj, kvankam ili estas ne nur kartveloj. La regionoj de Arabujo, Ĉinujo kaj Barato aperas en la poemo.

La historio temas pri pasia serĉado de virino, simbolo de la suno, forkaptita al la okcidento trans la maro, fare de kavaliro kiu prenas sur sin mem tasko liberigi ŝin.

Ankaŭ la hungara pentristo Mihály Zichy faris ilustraĵojn por la libro.

*Aktuale aĉetebla traduko en Esperanto* estas: Ŝota Rustaveli: Kavaliro en tigra felo. 2-a eldono. Traduko al Esperanto de Zurab Makaŝvili. Lingve reviziis Renato Corsetti. 2-a, reviziita eldono. Embres-et-Castelmaure, Monda Asembleo Socia (MAS), 2018, ISBN 978-2-36960-133-3 (= MAS-libro n-ro 205). 

*Trial serĉas Avtandil*. Miniaturo de Mamuka Tavakaraŝvili. la 17-a jarcento

Vidu ankaŭ
----------

* Ŝota Rustaveli
* Literaturo en la kartvela
* Kavaliro en tigra felo

* Kategorio La kavaliro en panterfelo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Szilárd Macher** [silArd maher], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Macher Szilárd** estas hungara baletisto, koreografo, altlerneja instruisto.

Szilárd Macher naskiĝis la 20-an de decembro 1974 en Tatabánya.

Szilárd Macher
Szilárd Macher kun Katalin Hágai

Biografio
---------

Szilárd Macher frekventis baletan lernejon en Győr inter 1985-1991, poste li akiris baletistan diplomon en Hungara Dancarta Altlernejo en 1995, pedagogian diplomon en 1998. Liaj gravaj instruistoj estis Imre Dózsa, Katalin Sebestény, Gábor Keveházi, Iván Markó. Li estis membro de baleta branĉo de Budapeŝta Ŝtata Operejo inter 1994-2020, kie li ricevis titolon titulara privata dancisto en 2000. Li estis asistanto en la Dancarta Altlernejo (1998-2005), lektoro (2005-2008), docento (2008-2015), poste profesoro. Tiutempe li estis gastinstruisto ankaŭ eksterlande, ekde 2011 ankaŭ institutestro. En 2007 li akiris koreografian diplomon en Universitato de Dramo kaj Filmo (Budapeŝto), en 2015 sciencan gradon DLA. Li ricevis stipendiojn en 1993, 1994, 1999 kaj 2000, premiojn inter 1994-2017.

Liaj baletaj roloj (elekto)
---------------------------

* Petipa-Vajnonen-Ĉajkovskij: Nuksrompilo - princo
* Zaharov-Asafjev: Baĥĉisaraja fontano - Waclaw
* Petipa-Harangozó-Ĉajkovskij: Cignolago - Rothbart
* Lavrovskij-Adam: Giselle - kamparano
* Harangozó-Kenessey: Furfangos diákok - Ádám
* Seregi-Prokofjev: Romeo kaj Julieta (baleto) - Paris

Liaj koreografiaĵoj (elekto)
----------------------------

* Light (2007)
* La nuksrompilo (2016)
* Benső tájakon (2019)

Liaj kontribuoj (elekto)
------------------------

* *Mozgástudatos gyakorlás a klasszikus balettben* 2009
* *A klasszikus balett formanyelvének változása (a reneszánsztól a XXI. századig)- áttekintés* 2013
* *A balett formanyelvének változásai a XX-XXI. században – szintézisteremtés a színpadon és a balettoktatásban* 2015
* *A tánc csillagai lettek* (kunaŭtoro, libro) 2015

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
*

Referencoj
----------

1. ↑

Szilárd Macher dancas sola


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 795816
 |


* Portalo pri Biografio
**65489 Keto** estas granda malhela duopa transneptuna objekto malkovrita la 22-an de marto 2003 de la usonaj astronomo Chad Trujillo kaj Michael E. Brown elde la Observatorio de la Monto Palomar, (San-Diego, Usono).

Nomoj
-----

La ĉefa komponanto de tiu korpo ricevis la nomon de Keto, monstra mara diino de la helena mitologio filino de Ponto kaj Geo, kaj la malĉefa ricevis la nomon de Forkiso, frato kaj edzo de Keto; ili kune generis ampleksan idaron, inklude multenombrajn monstrojn.

La paro estis nomita la 9-an de novembro 2006.

Orbito
------

Orbito de Keto (polusa vido) La discentra orbito de **65489 Keto** tanĝas tiun de Urano kaj etendiĝas malproksimen eksteren de la sunsistemo: Ĝi estas uranorenkonta kaj neptunrenkonta objekto. Ĝia urana MOID estas 1,53714 AU (229,953 milionoj da km) kaj ĝia neptuna MOID: 6,43495 AU (962,655 milionoj da km): ĝia granda orbita klineco tenas ĝin malproksima de la orbito de Neptuno.

Laŭ plilarĝigita difino, **65489 Keto** povas esti rigardita kiel centaŭro: neresonanca objekto kies perihelio estas interne de la orbito de Neptuno.

Duopa sistemo
-------------

**65489 Keto** estas ekzemplo de proksima duopa transneptuna objekto, kies ambaŭ komponanatoj havas proksimume saman grandon: 223 ± 10 km kaj 171 ± 10 km. La dua komponanto estis malkovrita la 11-an de aprilo 2006 de Keith S. Noll, H. Levison, William M. Grundy kaj Denise C. Stephens, uzinte observojn per la kosmoteleskopo Hubble, anoncita en aŭgusto 2006.

Tiu satelito, **Forkiso**, havas diametron de ĉirkaŭ 171 km, orbitan duonan grandakson de 1840 ± 44 km kaj orbitan periodon de 9,554 ± 0,011 tagoj (229,296 ± 0,264 horoj). Ĝia orbita klineco estas 68.8° ± 2.9° kaj ĝia discentreco malpli granda ol 0,015. La rotacia periodo de la satelito estas ankoraŭ nekonata.

Du korpoj en cirkla orbito ĉirkaŭ komuna baricentro. La sistemo Keto - Forkiso similas tion
La orbitaj ecoj de la paro Keto-Forkiso permesis kalkuli ties mason: 5,41×1018 kg (proksimume 3,74×1018 kg por Keto, 1,67×1018 kg por Forkiso) kaj taksi ties denson: 1.37 g/cm3, tio, kiu taŭgas por miksaĵo je 50 % da ŝtono kaj glacio.

Estis sugestita, ke tajdaj fortoj generis sufiĉan varmon por kristaligi amorfan glacion kaj tiel ŝtopi malpenojn. Tiuj tajdaj fortoj povas esti la kaŭzo de la febla discentreco de la orbito.

Laŭ Michael E. Brown, **65489 Keto** estas kandidata nanplanedo.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Kiom da nanplanedoj estas en la ekstera sunsistemo ? el la paĝaro de Mike Brown  (angle)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio 65489 Keto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Objekto ĉe Minor Planet Center angle
* Parametroj kaj simulado de orbito ĉe *JPL Small-Body Database Lookup* angle
* angle Listo de Konataj Transneptunaj Objektoj (kaj aliaj eksteraj sunsistemaj objektoj); el *Johnston's Archive*
* Orbita kongruo kaj Astrometriaj registradoj angle
* angle (65489) Ceto kaj Phorcys; el la paĝoj de Robert Johnston
* Objekto ĉe *Space Reference* angle

| Antaŭe: | Listo de asteroidoj (65001 – 66000) | Poste: |
| --- | --- | --- |
| (65488) 2003 DT8 | **65489 Keto** | (65490) 2062 P-L |
dekstra
**Hejma biciklado** aŭ **spiningo** estas pedalado sur ergometro, senrada biciklo, kiun oni povas havi hejme en sia ĉambro aŭ en sportejo, kie oni povas sporti kun amikoj. Kutime la pedaladon akompanas muziko.

La celo ne estas mezuri la povunon de la korpa laboro, sed per amuzo trejni sian korpon, redukti sian pezon, plibonigi sian moviĝemon kaj samtempe pasigi agrablan tempon kun amikoj.

La hejma biciklado estiĝis en la 1980-aj jaroj, kiam biciklistoj komencis trejni ankaŭ vintre en siaj hejmoj.

La pedalantoj elektas por si muzikon kaj ŝarĝon laŭ siaj kapabloj. La ekzercado ne ŝarĝas la artikojn, sed bone trejnas la muskolojn.

La bicikladon oni povas praktiki sidante sur la selo aŭ starante sur pedaloj. La ergometro povas imiti ebenaĵon, deklivon, eĉ saltojn.

Vidu ankaŭ
----------

* Aerobiko
* Biciklado
* Sanfortiga trotado
* Naĝado

* Hejma biciklado en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Hejma biciklado en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
The International, granda ĉiujara turniro por la ludo Dota 2. Ĉi tiu estas en 2014, en Seatlo
**Elektronika sporto** (*profesia videoludado* aŭ *esports* angle), estas formo de konkura agado per videoludoj. La vorto "sporto" estas pruntoprenita el tradiciaj fizikaj sportoj, kiuj kunhavas multajn similaĵojn, kiel konkurado, profesiaj ludistoj, teamoj, granda fizika kaj mensa sindediĉo, grandaj eventoj kaj spektantaroj, ktp.

La tipoj de videoludoj, kiuj estas plej ofte ligitaj al elektronika sporto estas batalaj ludoj (kiel Super Smash Bros.), pafaj videoludoj (kiel Counter-Strike: Global Offensive), plurludantaj retaj arenoj (kiel League of Legends aŭ Dota 2) kaj Realtempaj strategiaj videoludoj (kiel StarCraft II: Wings of Liberty). Famaj videoludaj turniroj kiel The International, *League of Legends* World Championship, Battle.net World Championship Series, Evolution Championship Series, kaj Intel Extreme Masters rekte elsendas siajn eventojn (ekzemple per Twitch.tv), kaj ofte havas plurajn centmilojn de spektantoj kaj povas gajnigi centmilojn de dolaroj al la venkintaj ludistoj.

La industrio de elektronikaj sportoj rapide disvolviĝas. Ĝi estas plej granda en Ĉinio, Sud-Koreio kaj Usono. En 2017, la totala produktovaloro de la ĉina industrio de elektronika sporto estas pli ol 50 miliardoj da juanoj, kaj ĝi pli kaj pli integriĝas kun la industrio de kulturokreado.

Referencoj
----------

1. ↑   Ĉinaj teamoj elstaris en internacia konkurso de elektronika sporto. Alirita 2017-10-19.

* Kategorio Elektronika sporto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 584858
* GND: 1024265765
* LCCN: sh2019102850
* NDL: 001355532
* NKC: ph1090176
 |
**Eŭrodanco** estas formo de danca muziko kiu komencis en Eŭropo fine de la1980-aj jaroj. Ĝi estas evoluita de pli sintezita formo de Eurodisco kombinita kun house-muziko kaj Hi-NRG. Ĝi estas konata por ties riĉa melodia sono. Ĝi similas al danco-popmuziko kaj tekno-muziko.

Historio
--------

La ĝenro unue iĝis pli konata en la mondo tra belgaj artistoj kiel ekzemple Kate Ryan aŭ grupoj kiel Milk Ink (kanto 'Turn the tide')

Trajtoj
-------

Eŭrodanco konsistas el emociaj popkantoj sur taktoj de trancema dancmuziko, en kiuj interrompoj kaj laŭpaŝa kulmino al la refreno ludas gravan rolon.

Referencoj
----------

1. ↑  *All Music Guide: The Definitive Guide to Popular Music*, eds. Vladimir Bogdanov, et al. (San Francisco: Backbeat Books/All Media Guide, 2001), p. 1969
2. ↑  Belpop, *Belgische Eurodance (deel 2)*, vrt tv, 22/11/32

Vidu ankaŭ
----------

* David Guetta
* Tomorrowland (festivalo)

Eksteraj ligiloj
----------------

Kate Ryan - Désenchantée = 


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 844231
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Ne konfuzu ĉi tiun artikolon kun Ora triangulo (geometrio). |

Koordinatoj: 20° 21′ 20″ N 100° 04′ 53″ O﻿ / ﻿20.35556 °N, 100.08139 °O﻿ / 20.35556; 100.08139 (mapo)

Tutmonda mapo montranta la heroino-produktantajn regionojn.
La **Ora Triangulo** (birma : IPA [ʃwè tɹḭɡàɴ nɛ̀mjè] ; taja : สามเหลี่ยมทองคำ, IPA: [sǎːm.lìəm.tʰɔːŋ.kʰam] ; laosa : ສາມຫຼ່ຽມທອງຄຳ; malajala : Tam giác Vàng; La ĉina: 金 三 角 ; pinjino : jīn sān jiǎo) estas unu el la du precipaj opi-produktantaj areoj de Azio. Ĝi estas areo de proksimume 950 000 da kvadrataj kilometroj kiu kovras la montojn de tri landoj de Sudorienta Azio: Birmo, Laoso kaj Tajujo. Kune kun Afganujo en la Ora Krescento, ĝi estis unu el la plej ampleksaj opi-produktantaj areoj de Azio kaj de la mondo ekde la 1920-aj jaroj. La plej granda parto de la heroino de la mondo venis de la Ora Triangulo ĝis la frua 21-a jarcento kiam Afganujo iĝis la plej granda produktanto de la monda.

La Ora Triangulo kongruas kun la kunfluejo de Ruak-Rivero kun Mekongo, ĉar la esprimo estis transprenata fare de la tajlanda turisma industrio por priskribi la proksiman trilandan punkton de Birmo, Laoso kaj Tajujo.

Produktado
----------

Birmo estas la due plej granda produktanto de la monda de kontraŭleĝa opio, post Afganujo kaj estis signifa raddento en la internacia drogkomerco ekde la Dua Mondmilito. Laŭ la Oficejo de Unuiĝintaj Nacioj pri Narkotaĵoj kaj Krimo (UNODC) estis en 2005 laŭtakse 430 kvadrataj kilometroj da opiokultivado en Birmo .

En Kamboĝo
----------

La apero de drogoj en Kamboĝo rilatas al la proksimeco de la lando al la ora triangulo. Kontraŭleĝaj drogoj povas troviĝi tuj kaj estas facile atingeblaj. La kamboĝa drogotrafiko negocas kanabon, metamfetaminon kaj purega heroinon. Oni raportas ke stranguloj petantaj por kokaino foje anstataŭ petas heroinon. Drogotrafikistoj uzas retajn kanalojn kaj la oran triangulon norde en Sud-Orienta Azio.

Referencoj
----------

1. ↑  angle LoBaido, Anthony C (16 January 2002) Afghan war lifts Myanmar's opium trade. *WorldNetDaily*. WorldNetDaily.com Inc.

  Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2009-03-08. Alirita 2014-10-09.
2. ↑  angle Gluckman, Ron.  Where has all the opium gone?. Ron Gluckman.
3. ↑  angle "Facts and figures showing the reduction of opium cultivation and production...".  Embassy of the Union of Myanmar in Pretoria*. 23 October 2005.*

Vidu ankaŭ
----------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Geografio |
| Portala ikono | Portalo pri Ekonomio |

* Nordbirmaj mezvarmaj arbaroj
* Krimorganizaĵoj

* Kategorio Ora Triangulo (Sudorienta Azio) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)