recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Nokta vivo en Times Square, Manhatano. Unu el la multaj kromnomoj por Novjorko estas *La Urbo Kiu Neniam Dormas*.
 Noktoklubo en Kaburbo, Sudafriko
 Trinkejo en San-Paŭlo, Brazilo
**Nokta vivo** estas ĝenerala nomo por priskribi la amuzajn kaj distrajn aktivaĵojn ekstere de la hejmo, kiuj estas disponeblaj ekde la vespero ĝis malfrue en la nokto aŭ frue en la mateno. La esprimo ĉefe rilatas al noktokluboj, drinkejoj, kazinoj, koncertoj, teatroj, kinejoj kaj similaj amuzejoj - kiuj funkcias dum horoj kiam la plej multaj homoj dormas. Plejparte, la nokta vivo estas precipe aktiva dum la noktoj antaŭ la semajnfino aŭ dum ferioj. Nokta vivo estas ofta ĉefe en la urbocentroj aŭ en certaj kvartaloj en la grandaj urboj.

Eŭropaj urboj konataj pro sia vigla nokta vivo inkluzivas Amsterdamon, Barcelonon, Berlinon, Ibizon, Londonon, Parizon kaj Romon. Grandurboj en Azio konataj pro sia vigla nokta vivo inkludas Bankokon, Ho-Ĉi-Min-urbon, Honkongon, Seulon, Tel-Avivon, kaj Tokion, inter aliaj. Grandurboj en Nordameriko konataj pro sia vigla nokta vivo inkludas Novjorkon, Ĉikagon, Lasvegason, Los-Anĝeleson kaj Miamon, inter aliaj. Grandurboj en Sudameriko konataj pro sia vigla nokta vivo inkludas, inter aliaj, Bonaeron kaj Rio-de-Ĵanejron.

Estas certaj kvartaloj same kiel diversaj urboj en la mondo, kiuj estas konataj pro sia manko de nokta vivo.

En Esperantistaj aranĝoj
------------------------

Vidu Gufujo

Eksteraj ligiloj
----------------
Nokta vidaĵo de la Fontano Neptuno.
La **Fontano Neptuno** okupas la centro de la placo *Cánovas del Castillo*, en la urbo Madrido (Hispanio). Ĝi estis dizajnita de Ventura Rodríguez en la jaro 1782, kaj realigata inter 1780 kaj 1784 de Juan Pascual de Mena, kiu skulptis ĝin en blanka marmoro el Montesclaros (Provinco de Toledo), kiel parto de la dekoracio de Salono de Prado. La fontano reprezentas kompreneble la figuron de la latina mardio Neptuno.

La fontano, kiu en la komenco estis situanta en la ekstremo de Prado de Apolo, rigardante al la fontano Cibelo, estis translokita al la centro de la placo Cánovas del Castillo en 1898, loko kie ankoraŭ ĝi restas. Ĝi formas parton kun kun la Fontano Cibelo, kaj la Fontano Apolo unu el la tri grandaj grupaj skulptaĵoj de la dizajnisto Ventura Rodríguez por la Salono de Prado.

Ĉar la subtenantoj de la futbalteamo Real Madrid elektis la Fontanon Cibelon kiel kunvenejo por celebri siajn venkojn, la sekvantoj de la rivala futbalteamo madrida nome Atlético de Madrid elektis tiun Fontanon Neptunon por celebri siajn.

Eksteraj ligiloj
----------------

* fotoj de la fontano Neptuno

* Fontano Neptuno en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Fontano Neptuno en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Omar Muĥtar** (arabe عمر المختار, *ʿUmar al-Muĥtār*; naskiĝis en 1862 – mortis la 16-an de septembro 1931 en Bengazi, Libio) estis libia koran-instruisto, kiu batalis kontraŭ la italaj koloniaj regantoj, por sendependiĝo de sia lando. La nomo „Muĥtar" signifas „la Elektita" kaj aludas je elektita vilaĝa gvidanto.

Itala okupacio
--------------

Post kiam Italio en 1911 venkis en la itala-turka milito super la ĝistiama turka kolonia potenco, la bordoj de Tripolio kaj Cirenaiko iĝis okupitaj. Omar al-Muĥtar organizis kontraŭstaron de la Sanusio kaj gvidis fortan gerilan militon kontraŭ la okupaciantoj. En la montara regiono de al-Ĝabal al-Aĥdar en Cirenaiko, li partoprenis en pli ol 260 bataloj kontraŭ la italaj trupoj.

Kaptiteco, ekzekutado
---------------------

Omar al-Muĥtar ĉenkatenita. Tiun foton portis Muamar Kadafi dum sia itala vizito, sur sia uniformo.
La italoj kaptis lin nur en 1931 kaj militista tribunalo juĝis lin je morto, la 15-an de septembro 1931 en Bengazi. Sekvan tagon okazis la publika ekzekutado. La libia kontraŭstaro daŭris ankaŭ post morto de Omar Muĥtar. La tuta lando venis sub kontrolon de la italaj koloniistoj nur post okupado de la Kufra-oazo, en 1935.

Memoro
------

En Libio, Omar al-Muĥtar estas rigardata kiel nacia heroo. Lia figuro aperas sur la plej valora libia banknoto (10-a libia dinaro) kaj oni nomis stratojn pri li en multaj arabaj landoj.

Oni produktis en 1980 la filmon „Leono de la dezerto" de Mustafa Akkad, kiu prezentis la vivon kaj la batalon de Omar al-Muĥtar. La rolon de Omar ludis Anthony Quinn.

Kiam Muamar Kadafi unuafoje vizitis Italion, la 10-an de junio 2009, li portis demonstre foton de kaptita Omar al-Muĥtar sur sia uniformo.

* Omar Muĥtar en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Omar Muĥtar en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 353722
* GND: 119052830
* LCCN: n81136760
* VIAF: 813541
* ISNI: 0000 0001 1887 6033
* SUDOC: 114435014
* BNF: 15051465t
 |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Ruĝeca muŝkaptulturdo** |
| --- |
|  |
| Ruĝeca muŝkaptulturdoRuĝeca muŝkaptulturdo |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Paseroformaj *Passeriformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Turdedoj *Turdidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Neocossyphus* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***N. fraseri'*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Neocossyphus fraseri'*****(Strickland, 1844)* |
|
|
|
| Konserva statuso |
| {{{220px}}}**Konserva statuso: Malplej zorgiga** |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Ruĝeca muŝkaptulturdo  |

 |
| v • d • r |

La **Ruĝeca muŝkaptulturdo** (***Neocossyphus fraseri*** or ***Stizorhina fraseri***) estas specio de birdo de la familio de Turdedoj. Ĝi estas membro de la genro Neocossyphus kiu enhavas speciojn loĝantajn en Afriko; nome tiu specio troveblas en Angolo, Kameruno, Centrafrika Respubliko, Respubliko Kongo, Demokratia Respubliko Kongo, Ekvatora Gvineo, Gabono, Gvineo, Niĝerio, Sudano, Tanzanio, Ugando kaj Zambio. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj arbaroj de malaltaj teroj.

La Finŝa muŝkaptulturdo estas ofte konsiderata samspecifa kun tiu (BirdLife International 2004). Tamen, la Finŝa muŝkaptulturdo estas traktata ĉi tie kiel separata specio laŭ la *Handbook of the Birds of the World* (del Hoyo et al. 2005). Krome la genro de muŝkaptulturdoj estas foje lokata en separata genro, *Stizorhina* (BirdLife International 2004), sed ĉi tie aperas ene de la genro *Neocossyphus*, denove laŭ Hoyo et al. (2005).

Tiu specio estas ĝenerale bruneca, kiel multaj turdoj, sed **pli ruĝecbruna** ol plej parto el ili kaj kun tre ruĝaj nuancoj en brusto kaj dorso, el kiuj la unua estas fakte ruĝoranĝa kaj la dorso sufiĉe ruĝeca. De tiu ĝenerala nuanco devenas la nomo de la specio. Nur la kapo estas pli bruneca sen ruĝeca nuanco. Iriso kaj beko estas nigrecaj.

Referencoj
----------

* BirdLife International 2004. Stizorhina fraseri[*rompita ligilo*]. 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Elŝutita la 27an de julio 2007.
* del Hoyo, J..  (2005) *Handbook of the Birds of the World. Vol. 10: Cuckoo-shrikes to Thrushes*. Barcelona: Lynx Edicions. ISBN 978-84-87334-72-6.
**Palmerston Insulo** estas unu el la Kukinsuloj kaj situas en la Pacifiko. Ĝi estas atolo, kaj malkovriĝis en 1774 fare de kapitano James Cook.

La insulo estas ringo el koralo ĉirkaŭ laguno. La plej alta punkto sur la insulo estas 6 metroj, kaj grandaj ŝipoj ne povas albordiĝi. Dum la malkovriĝo la insulo ne estis loĝata, kvankam poste oni trovis spurojn de loĝado.

En 1862 la anglo, William Masters (ankaŭ nomata *Marsters*), ekloĝis sur la insulo kune kun siaj tri polineziaj virinoj. Li luprenis la insulon de la brita krono kaj fondis propran kolonion. Ĝis lia morto en 1899 li estis la estro de la insulo, kaj la populacio kreskis. En 1936 tie loĝis proksimume 100 homoj, kaj la lupreno de la insulo ankoraŭ daŭre estas transdonata al la ĉefoj de la tri diversaj familioj.

Regule la insulo suferas pro gravaj tropikaj ŝtormoj.

Floortje Dessing vizitis la insulon en 2015 por sia vojaĝprogramo "Floortje al la fino de la mondo".

maldekstra
William Masters

Eksteraj ligiloj
----------------

* angle www.ck/palmston.htm
* angle www.palmerstonisland.net

* Kategorio Palmerston Insulo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Oriel College la kolegio de la Universitato de Oksfordo
**Oriel College** estas konstitucianta kolegio de la Universitato de Oksfordo en Oksfordo, Anglio. Lokita en Oriel Square, ĝi estas la plej malnova reĝa fondaĵo en Oksfordo. En rekono de ĉi tiu reĝa rilato, ĝi estis ankaŭ konata kiel *Kolegio de l'Reĝo*. 

La originala mezepoka fondaĵo starigita de Adam de Brome, sub la patroneco de Eduardo la 2-a, estis nomita *la Salono de Sankta Maria en Oksfordo*. Ĝi estis fondita en 1326. Dum la angla enlanda milito, Oriel gastigis altrangajn membrojn de la Reĝa Oksforda Parlamento.

La ĉefa loko de la Kolegio korpigas kvar mezepokajn salonojn: Bedel Hall, St Mary Hall, St Martin Hall kaj Tackley's Inn, la lasta estis la plej frua proprieto akirita de la universitato kaj la plej malnova staranta mezepoka salono en Oksfordo. La Kolegio havas preskaŭ 40 instruistojn, ĉirkaŭ 300 studentojn kaj 160 diplomitojn, ĉe kio la studentaro havas proksimume egalajn nombrojn da viroj kaj virinoj.

Famaj diplomitoj
----------------

* Walter Raleigh – malkovrinto
* James Meade – laŭreato de Nobelpremio pri ekonomiko
* Cecil Rhodes – politikisto
**Omaĝo de caro al pola reĝo** (pole: Hołd Szujskich) – omaĝo de restanta en pola mallibero, detronigita caro de Rusio Bazilo la 4-a Ŝujskij kaj liaj fratoj: Demetrio (komandanto de rusa-sveda armeo en batalo de Kluŝino) kaj Ivano (nomata ruse Pugovka, pole „guzik" (butono)), al reĝo de Pollando Sigismondo la 3-a Vasa kaj reĝido Ladislao la 4-a (tiutempa caro de Rusio) la 29-an de oktobro 1611 en la senata salono de Reĝa Kastelo en Varsovio. Laŭ raporto el la 17-a jarcento *la ago estis tiom fama, granda kaj neniam en Pollando vidata*.

*Omaĝo de rusiaj caroj Ŝujskij antaŭ pola reĝo Sigismondo la 3-a Vasa dum la kunsido de varsovia Sejmo*, skizo al la pentraĵo de Jan Matejko, sur la pentraĵo la pola krona kampa hetmano Stanisław Żółkiewski prezentas al pola reĝo la malliberigitajn rusiajn carojn kiuj omaĝas
Krona kampa hetmano Stanisław Żółkiewski triumfe envenis tra la reĝa itinero al la Reĝa Kastelo, kunportante kun si malliberigitajn: Demetrio Ŝujskij kun la edzino – granda princino Jekaterina Grigorievna, la filino de Grigorij Maluta Skuratov kaj Ivano Pugovka Ŝujskij, Miĥail Ŝein, rusa militisto, kaj estro de Rusa Ortodoksa Eklezio - Filaret.
Żółkiewski prezentis ilin al la Senato, substrekante en sia antaŭparolo variecon de feliĉo. Antaŭ Sigismundo la 3-a Vasa sur la trono la rusia caro Bazilo la 4-a Ŝujskij la teron per la dekstra mano kaj ĝin kisis, militestro de moskva armeo Demetrio Ŝujskij frapis per la frunto la teron kaj Ivano Ŝujskij faris la samon trifoje.

Vidu ankaŭ
----------

* Opriĉnina
* Granda Malordo (Rusio)
* Pola-rusa milito 1609-1618
Palmofesto-procesio en Heiligenstadt en 1978
La **Palmofesto-procesio** (germane: *Palmsonntagsprozession*) estas grandega romkatolika procesio en Heilbad Heiligenstadt, Germanio. Ĉiujare venas miloj da homoj; pro sia transregiona graveco la procesio agnoskitis en 2016 fare de UNESKO "nemateria kulturheredaĵo". En la tradicie katolika regiono Eichsfeld ĝi estas la kulmino en la kuro de la eklezia jaro.

Historio
--------

Ĉiun palmofeston videblas granda procesio da fideluloj irante tra la urbo Heiligenstadt. La origino estas verŝajne jam en la frua mezepoko. Dum Reformacio, kiam multaj heiligenstadt-anoj jam estis protestantaj, ĉiuj tiaj procesioj ĉesis. Verŝajne okazis je la komenco la procesio ne dum Palmofesto sed dum Granda vendredo. En 1734 ĝi transmetiĝis disde Granda vendredo al la dimanĉa Palmofesto. Kiam la jezuitoj sendiĝis fare de ĉefepiskopo Daniel Brendel von Homburg disde Homburg al Eichsfeld en la jaro 1575 por antaŭenigi la necesan kontraŭreformacion, ili reenkondukis malnovajn misteriajn teatraĵojn kaj procesiojn. En 1581 estis kunportitaj la unuan fojon iloj de la tormentado de Jesuo Kristo. Krome la jezuitoj faris scenajn procesiojn, dum kiuj pere de figuroj de super natura grandeco, tre konkrete bildiĝu la Pasiono. La nuntempe portataj statuoj estas la samaj kiel antaŭ 450 jaroj.

La ses kunportataj stacioj
--------------------------

* La unua bildo reprezentas la Lastan vespermanĝon. Kristo benas per la leviĝinta dekstra mano la kalikon en sia maldekstra mano.
* La dua bildo memorigas al oni la Angoron en la Ĝardeno. Kristo surgenue kuŝas kaj ŝvitas dum li pensas pri la venontaj doloroj. Anĝelo fortigas lin kaj decidigis lin akcepti la pasionon.
* La tria bildo montras la insulton de Jesuo: kun kaŝitaj okuloj kaj ligitaj manoj la Savinto ĉirkaŭatas de siaj tormentiloj.
* La kvara bildo estas granda krucifikso: simbolo de savo, vivo, espero.
* La kvina bildo estas pietato, Mario kiu ŝokite tenas en siaj manoj la mortintan filon.
* La sesa bildo estas Sankta Tombo ege ornamita. La floroj kaj la venkinto-krono sur la tombo simbolas la reviviĝon, la venkon de Kristo kontraŭ la morto.

Akcepto
-------

Miloj da kristanoj sekvas ĉiujare la procesion, pluse multaj flanke de la stratoj gapas kaj preĝas kaj kantas. En la jaro 1992 ĉeestis rekorda nombro da vizitantoj. Je la fino de la procesio estas beno per ero de la Sankta Kruco. Por ĉiu, kiu la unuan fojon partoprenas la procesion, temas pri tre impona travivaĵo spirituala. Ankaŭ la konata verkisto Theodor Storm, kiu laboris en Heiligenstadt inter 1856 kaj 1864 kiel juĝisto ĉe tribunalo de unua instanco, estis impresita per la procesio. Tio relegeblas en lia novelo *Veronika*. Sen troigo konstateblas ke la heiligenstadt-a procesio estas vivega atesto de viva katolika sento en Eichsfeld. Alia tre grava eichsfeld-a pilgrimadloko estis kaj estas sendube Klüschen Hagis.

Eksteraj ligiloj
----------------

* historiaj detaloj priprocesiaj de Torsten W. Müller
* bildoj
La esprimo ***nomen nudum*** (plurale ***nomina nuda***) estas latina termino, signife "nuda nomo", uzata en taksonomio (ĉefe ĉe zoologia kaj botanika nomenklaturo). Ĝi povas aŭ ne esti skribita kursive, depende el la stilo. 

La termino estas uzata por indiki nomigon kiu aspektas precize kiel scienca nomo de organismo, kaj povas origine esti intencata kiel scienca nomo, sed malsukcesis esti tio ĉar ĝi ne (aŭ ne ankoraŭ) estis publikita kun la taŭga priskribo (aŭ referenco al priskribo), kaj pro tio ĝi estas "nuda" nomo, kiu ne povas esti akceptata laŭ nunaj standardoj.

Ĉar *nomen nudum* malsukcesas funkcii kiel formala scienca nomo, posta aŭtoro povas publiki realan sciencan nomon kiu estas identa laŭ literumado. Se unu kaj la sama aŭtoro metas nomon al presado, unua kiel *nomen nudum* kaj poste ĝin publikas por reala, akompanata de priskribo kiu ja kongruas kun la formalaj postuloj, tiam la dato de publikigo de tiu lasta, formale ĝusta publikigo iĝas la dato de la nomo.

Notoj
-----

1. ↑   What is a nomen nudum?. International Commission on Zoological Nomenclature. Alirita 11a septembro, 2010.
Frukto de palmolea arbo
**Palma oleo** aŭ **palmoleo** estas elgajnebla el la fruktokerno kaj grajnoj de palmolearboj *(Elaeis guineensis)*, kiuj estas kultivataj en la tropikoj. Oni povas ekstrakti el 100 kilogramoj da fruktaro ĝenerale 22 kilogramojn da palma oleo kaj 1,6 kilogramojn da palma grajna oleo. La oleo kiel kokosa oleo apartenas al la laŭraj oleoj, tio estas ĝi enhavas grandan proporcion de saturita laŭra acido.

La palmo povas produkti 7 250 litrojn da oleo je hektaro.

Ĝi uzatas kiel bazmaterialo por la produktado de margarinoj, dolĉaĵoj kaj pret-nutraĵoj kaj kosmetikaĵoj, same kiel por teknikaj grasaĵoj. Palma oleo estas riĉa je olefinoj kaj konvenas por produkto de biodizeloleo. La oleo el la grajnoj estas uzata nur por sapo.

La oleo kaj la frukto havas oranĝeruĝan koloron pro ties granda karoten-enteno. Ĉe la plu-prilaboro al nutraĵa oleo, la palma oleo estas blankigata por faciligi la konservon, tiu prilaboro formetas el oleo multe de ĝiaj nutraĵoj. En Afriko kaj Brazilo oni uzas por prepari manĝaĵon la neprilaboritan oleon, kiu havas tre agrablan guston, iom similan al olivoleo, sed nefacile konserveblan en malvarmaj klimatoj, ĉar ĝi solidiĝas je 10 °C.

La palma oleo apartenas al la malmultaj solidaj plantaj grasoj (fandopunkto inter 26 kaj 28 °C), kiuj en la necesa kvanto kultivitaj kaj tiel volonte uzatas por produktoj, ĉe kiuj gravas la solideco. Tiel oni povas rezigni pri artefarita solidigo.

La oleopalmo apartenas al oleoplantoj, kiuj devenas el Okcident-Afriko kaj estis pli poste sukcese kultivitaj ĉirkaŭ la Ekvatoro en la tropikaj regionoj.

Al la plej grandaj palmoleaj produktantaj estas Malajzio (ĉ. 50%) kaj Indonezio (ĉ. 30%). Oni dehakis pro tio precipe en Indonezio multan tropikan pluvarbaron.

Ĉe la oleoprodukto estiĝas granda poluakvo, kiu putriĝante eligas metanon al la areo, fortigante la forcejan efikon.

Vidu ankaŭ
----------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Biologio |

* Babasuo
* Arakida oleo
Situo de Nova Gajdobra en Serbio (en la verda municipo).
**Nova Gajdobra,** serbe **Нова Гајдобра,** germane **Wekerledorf,** hungare **Wekerlefalva** estas vilaĝo en Serbio, en aŭtonomio Vojvodino, en distrikto **Suda** Baĉka en municipo de Baĉka Palanka. La hungara kaj germana loknomoj devenas de ĉefministro Sándor Wekerle.

Bazaj informoj
--------------

* Alto super marnivelo: 87 m
* Areo: 18 km²
* Loĝantaro: 1400
* Poŝtkodo: 21431
* Telefonprefikso: 21
* Aŭtokodo: NS

Situo
-----

Nova Gajdobra situas laŭ traira flankovojo.

Historio
--------

Hungaroj alvenis en 896 kaj ili fondis ŝtaton en 1000. Post la turka erao precipe germanoj alvenis tien. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Wekerlefalva 993 homoj (937 germanoj (94%)). Ĝis fine de la 1-a mondmilito la loko apartenis al Hungario, al Bács-Bodrog, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio. En 1941 la hungara armeo okupis la regionon kaj iĝis parto de Hungario ĝis 1944. En 2002 loĝis en Nova Gajdobra 1409 homoj, (serboj 1354 (96%), jugoslavianoj 15 kaj aliaj).

Vidindaĵoj
----------
Ekzemplo je akiro de palmovino en Kololi, Gambio. Dekstre oni povas ekkoni 2 pendigitajn botelojn.
**Palmovino** signifas fermentitan palmosukon, alkoholan trinkaĵon faritan el diversaj palmoj en la tropikaj landoj. Ĝi aparte popularas en Barato kaj marborda Afriko.

La produktado de palmovino el *Arenga saccharifera* [are*ng*a sakariFEra] okazas el la vira florospadikoj ĉe unua apero de frukto, kiun oni vipas per bastoneto dum tri tagoj kaj poste oni detranĉas de la bazo. La elfluanta sukerriĉa suko (*Toddy* [todi]) gustas kiel freŝa mosto kaj ĝi baldaŭ iomete fermentiĝas, pro naturaj, enaeraj mikroorganismoj. Jam du horojn freŝa suko entenas ĝis 4 % da alkoholo. Per pli longa fermentado, ĝis unu tago, la palmovino akiras malpli dolĉan kaj pli fortan-acidan guston, kia plaĉas al kelkaj trinkantoj. Per eĉ pli daŭra fermentado la vino fariĝas vinagro. Palmovinon oni trinkas sufiĉe baldaŭ post produktado, ĉar ĉi trinkaĵo ne bone stokeblas.

Ĉinoj vivantaj sur hindiaj insuloj faras el tiu palmovino per distilado arakon. 

Ankaŭ la florospadikoj de *Cocos nucifera* [kokos nukiFEra] donas agrable gustan sukon, kiu rapide fermentiĝas. Oni povas produkti per distilado 25 galjonojn da arko el 100 galjonoj da palmovino.

La palmo *Cocos butyracea* [kokos butiRAkea] donas same altvaloran vinon; oni dehakas kaj faras kaveton ĉe la loko de floroj, folioj. En la formita kavo kolektiĝas la palmovino dum 18 ĝis 20 tagoj. La lastaj fermentiĝas plej bone, tiel ili estas malpli dolĉaj. Simile donas palmovinon la palmoj *Phoenix sylvestris* [FOJniks silVESTRis], *Elaels gulnecnsis*, *Attalea Cohune* [- koHUne] kaj *Mauritia vinifera* [maŭRItia viniFEra].

Palmo *Mauritia flexuosa* [- fleksuOSa] donas dolĉan, ebriigan palmovinon, nome Guarani, kaj *Raphia vinifera* [RAfia viniFEra] (vinpalmo) donas vinspecon nomata *Bourdon* [burDO].

En Srilanko oni gajnas palmosukon el *Borassus flabelliformis* [borAS:us flabel:iFORmis] per la sama metodo kiel ĉe la kokoso, sed ĝi donas pli da suko. 

Ankaŭ la palmo *Caryota urens* [karJOta URens] donas en varmega zono grandegan kvanton da suko.

Oni povas produkti per densigo de palmovino ankaŭ sukeron.
Mapo de la Novgeorgiaj Insuloj kaj Nova Georgio en la centro.
**Nova Georgio** (aŭ **Nov-Georgio**), nome la plej granda insulo de la Okcidenta Provinco de Salomonoj, havas areon de 2,037 km², kio faras ĝin la 200a plej granda insulo en la mondo. 

La insulo Nova Georgio estas en la Novgeorgia Grupo, arkipelago inkludanta plej el la aliaj pli grandaj insuloj en la provinco. La insulo estas proksimume 85 kilometrojn longa kaj 41 kilometrojn larĝa.

Nova Georgio estas vulkana insulo, ĉirkaŭita en kelkaj lokoj de korala rifo. La ples alta pinto estas la Monto Masse, kun alto de 860 metroj. 

La klimato estas malseka, kaj tropika, kaj la insulo foje suferas oftajn ciklonojn. Nova Georgio estas kovrita per densa vegetaĵaro, kaj en la marĉaj areoj estas mangrovoj. 

8° 15′ S 157° 30′ O﻿ / ﻿8.250 °S, 157.500 °O﻿ / -8.250; 157.500 (mapo)Koordinatoj: 8° 15′ S 157° 30′ O﻿ / ﻿8.250 °S, 157.500 °O﻿ / -8.250; 157.500 (mapo)

Bibliografio
------------

* Toto isu/NguzuNguzu: War Canoe Prow Figureheads from the Western District, Solomon Islands

Referencoj
----------

*
Laŭ d-ro St. Ĝuĝev, oni distingas **du kategoriojn** de bulgaraj popoldancoj.

Al la unua kategorio apartenas la t. n. **rondodancoj**, konsistantaj el konsiderinda grupo de dancantoj, kiuj tenas sin reciproke per la manoj kaj formas fermitan aŭ liberan ĉenon "rondon". Tio okazas ĉe iu ajn ne nur festo, sed ankaŭ okazaĵo, drinkado, humura kunsido, ktp. Simile okazas ĉe aliaj balkanaj landoj, kiel Serbio, Bosnio, ktp.

Al la dua kategorio apartenas la dancoj, plenumataj de unuopaj aŭ duopaj dancantoj. La plej karaktera el tiuj dancoj de la dua kategorio estas nomata **raĉenica**. Oni dancas ĝin laŭ melodioj en takto 7/16 en tre rapida movo, atingante ofte ĝis 450 tempunuoj en daŭro de unu minuto. La dancanto faras graciajn duonpaŝojn sur la plandpintoj, klinas la kapon, svingas la brakojn, skuas la kapon, ofte kaŭriĝante kaj stariĝante kaj la ĉeestantoj substrekas la ritmon de la muziko, plaŭdante per manoj. La raĉenica donas al la dancantaj paroj okazon de konkurado kaj vetdancado, plej ofte inter junulino kaj junulo.

Kutime tiuj dancoj realiĝas sub kanto kaj muziko de popolaj instrumentoj, kiel sakflutoj aŭ sakfajfiloj.

Referenco
---------

Elin Pelin, Elektitaj rakontoj, Bulgara Esperantista Kooperativo, Sofio, 1948. paĝoj 91-92.

* Kategorio Bulgaraj popoldancoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La ceremonio de la "paloteo" antaŭ la fraŭlinoj ĉe la templeto de la *Plaza Mayor* de Simanko.
Vekas intereson de la antropologio kaj la folkloro de Hispanio tiuj *dancoj de bastonoj* aŭ **paloteoj**. La ekzisto de tiu tipo de ceremonia danco distribuiĝas tra ampleksa gamo de landoj, eble ĉefe en Eŭropo. Oni parolas pri deveno de militistaj dancoj, kie bastonoj anstataŭis glavojn aŭ lancojn. Tamen lastatempe oni konsideras ke la deveno de la danco estas de agrikulturo, tio estas kiel ceremonio por postuli fruktodonecon al la tero, kaj tion konfirmas la fakto ke dum la dancoj oni frapas per la bastonoj la teron kiel ĉe la agikulturaj taskoj.

Ĉe Portugalio, la paloteoj (*danças de pauliteiros*) konstituas ĉefan turisman allogaĵon kaj identigan temon de la zono de Miranda do Douro.

Ĉe Kastilio tradicie tiuj ceremoniaj dancoj estis ligataj al religiaj festoj sed lastatempe nur kiel folklora agadao.

Komence de la 19a jarcento politiko eniras en la temoj de la kanto kaj tiele abundas vortumadoj kontraŭfrancaj sendube de la epoko de la Milito de Hispana Sendependo. Aliaj vortumadoj estas amuzigaj kaj eĉ "pikantaj".

* Kategorio Paloteo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Nova Sinagogo** en Szeged apartenas al la plej grandaj sinagogoj de la mondo.

Kupolo de la sinagogo

### Historio

La judoj ricevis permesojn loĝadi en Szeged en 1786, Ili konstruis novklasikisman sinagogon en 1803, kiu nun estas kulturcentro. La pli nova sinagogo estis konstruita en la jaroj 1900-1902 laŭ projekto de Lipót Baumhorn, kiu projektis 20-on da sinagogoj, sed tiu secesia sinagogo estas la plej impona. Ĝi anstataŭis tiuloke la malnovan sinagogon. Memortabulo memorigas pri la murditaj judoj en Szeged. 

* Longo: 48 m
* Larĝo 35 m
* Alto: (ekstere) 49 m, (interne) 32 m
* sidlokoj: sur la teretaĝo por viroj 740; sur la galerio por virinoj 600

Interne sur la muroj estas sloganoj ankaŭ hungare. La kupolo simbolizas la mondon, kiun 24 kolonoj tenas (24 horoj). Ĉiuj feraĵoj estis verkoj de Pál Fekete (forĝisto). La belaj fenestrobildoj pretiĝis ĉe Miksa Róth kaj prezentas religion kaj historion de la judoj. La ornama altaro iomete imitas altaron de Jerusalemo. La orgeno muzikas foje por koncertoj.

Fontoj
------

* Hungara Vikipedio

Altaro de la sinagogo
**Nonaspe** [noNASpe] (*Nonasp* en kataluna) estas municipo de Hispanio, en la orienta parto de la komarko *Bajo Aragón-Caspe* kies ĉefurbo estas Caspe. Ĝi estas en la sudoriento de la Provinco Zaragozo (regiono Aragono). Ĝi estas unu el kvar municipoj de la komarko, kiuj okupas la orientan duonon de la komarko kaj estas ene de la Aragona Strio, tio estas areo de Aragono kie estas tradicie parolantoj de la kataluna lingvo, fakte ĝi estas la dua plej nordorienta el la kvar, dum la aliaj tri estas Fabara, Maella kaj Fayón.

Geografio
---------

Nonaspe sur monteto inter du riveroj.
Nonaspe estas municipa teritorio en la orienta parto de la komarko *Bajo Aragón-Caspe*, kie ĝi okupas teritorion norde de tiu de Fabara kaj sude de tiu de Fayón. La areo estas tute sude de kurbo de la dekstra bordo de la rivero Ebro sur kunfluejo de la rivero Matarraña kun la rivero Algás. 

La loĝloko Nonaspe mem estas je 140 km sudoriente de Zaragozo, provinca kaj regiona ĉefurbo, kaj je nur 83 km de Ilerdo, je 113 km de Taragono (ambaŭ provincaj ĉefurboj en Katalunio, kaj je 37 km de Caspe, la komarka ĉefurbo, tute ĉe la kunfluejo de la du riveroj. Ĝi estas sur 172 msm. La loĝloko mem estas konektita kun tute apuda Fabara okcidente, Batea sude, en Katalunio, kaj Caspe pli fore okcidente.

Historio
--------

La teritorio de Nonaspe estis konkerita el islamanoj en la 12-a jarcento. Post la konkero el islamanoj parto de la lokanoj estis mudeĥaroj kaj poste moriskoj. Ilia forpelo en 1610 okazigis demografian kaj ekonomian krizon. 

Nonaspe demografie kreskiĝis fakte jam ekde la dua duono de la 19-a jarcento. Laŭlonge de la 20-a jarcento kelkaj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron, kaj ankaŭ en Nonaspe oni malaltiĝis ĝis nunaj 1 011 loĝantoj (2022) pro malproksimeco el la regiona ĉefurbo kaj malfacilo de komunikado.

Ekonomio
--------

Tradicia bazo de ekonomio estis agrikulturo (ĉefe olivarboj, migdalarboj kaj aliaj fruktarboj), brutobredado, krom ekstera dungado. Nune gravas ankaŭ natura, kultura kaj rura turismo. Inter vizitindaĵoj estas la preĝejo kaj unikaj panoramoj, ĉefe ĉe la riveroj, kie eblas akvosportoj kaj distrado.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Zaragozo

Referencoj
----------

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Nonaspe en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 808601
* VIAF: 128745849
* BNE: XX452220
 |
Palugyay-kastelo
**Palúdzka** (hungare *Kispalugya*) estas vilaĝo kaj urboparto de Liptovský Mikuláš en Slovakio.

Situo
-----

Palúdzka situas en okcidenta parto de la urbo, rekte sur la bordo de la akvorezervujo Liptovská Mara. Norde kaj oriente randas ĝin la rivero Váh, kiu nordokcidente de la centro de Palúdzka eniras la akvorezervujon. Proksimume meze de la urboparto trafluas ĝin en la sudnorda direkto rivereto Demänovka.

Historio
--------

Unua skriba mencio pri la vilaĝo venas de la jaro 1282, kiam Palúdzka estis randa parto de la hodiaŭ jam subakvigita vilaĝo Paludza. En 1960 Palúdzka fariĝis urboparto de Liptovský Mikuláš.

Vidindaĵoj
----------

* renesanca kastelo Vranovo
* kastelo de la familio Palugyay
* romkatolika preĝejo de sankta Johano la apostolo
* kapeleto de sankta Johano Nepomuka
* evangelia preĝejo el la 1940-aj jaroj

Esperanto
---------

Palúdzka estis naskiĝloko de Ján Vajs (1953–2021), gvida figuro de la Esperanto-movado en la Liptov-regiono.

Referencoj
----------

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Palúdzka en la slovaka Vikipedio.* 

* Kategorio Palúdzka en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
***Pamela; or, Virtue Rewarded*** estas leterromano de Samuel Richardson, unuafoje publikigita en 1740. Ĝi rakontas la historion de bela 15-jaraĝa domhelpistino nomitan Pamela Andrews, kies landa terposedantmajstro, Mr. B, faras nedeziratajn avancadojn direkte al ŝi post la morto de ŝia patrino. Post kiam Mr. B provas malsukcese delogi kaj seksperforti ŝin, li poste rekompencas ŝian virton kiam li sincere proponas justan geedziĝon al ŝi. En la dua parto de la romano, Pamela edziniĝas kun Mr. B kaj provas alklimatiĝi al superklasa socio. La rakonto, furorlibro de sia tempo, estis tre vaste legita sed ankaŭ estis kritikita pro sia perceptita malĉasteco.

Krome, Pamela estis frua komentario pri hejma perforto kaj alfrontas la dinamikan linion inter maskla agresemo kaj nuntempa konsidero pri amo. Krome, Pamela, spite la polemikojn, la verko prilumas sociajn aferojn kiel la seksaj roloj, fruaj enprizonigoj, kaj klasbarieroj kiuj ekzistis en la 18-a jarcento.

Du jarojn post la publikigo de *Pamela; or, Virtue Rewarded*, Richardson publikigis sekvaĵon, nome *Pamela in her Exalted Condition* (1742). Li retraktis la temon de diboĉulo en sia *Clarissa* (1748), kaj klopodis krei "masklan Pamela" en *Sir Charles Grandison* (1753).

Kritikoj
--------

* Armstrong, Nancy. *Desire and Domestic Fiction: A Political History of the Novel*. New York: Oxford University Press, 1987.
* Blanchard, Jane. "Composing Purpose in Richardson's ‘Pamela.’" *South Atlantic Review*, vol. 76, no. 2, 2011, pp. 93–107. JSTOR, www.jstor.org/stable/43050924.
* Conboy, Sheila C. "Fabric and Fabrication in Richardson's Pamela." ELH, vol. 54, no. 1, 1987, pp. 81–96. JSTOR, www.jstor.org/stable/2873051.
* Doody, Margaret Anne. *A Natural Passion: A Study of the Novels of Samuel Richardson*. Oxford: Clarendon Press, 1974.
* Dussinger, John A. ""Ciceronian Eloquence": The Politics of Virtue in Richardson's Pamela." *Eighteenth Century Fiction*, vol. 12, no. 1, 1999, pp. 39–60. University of Toronto Press. Project MUSE, doi:10.1353/ecf.1999.0019.

* Kategorio Pamela; or, Virtue Rewarded en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 747991
* GND: 4125890-3
 |
Jatijo Sriti Shoudho ĉe Savar, omaĝo al la martiroj de Bangladeŝa Sendependiga Milito.
La **Bangladeŝa Sendependeca Tago** (bengale স্বাধীনতা দিবস *Ŝadhinôta Dibôs*), nome la 26a de marto, estas nacia ferio. Ĝi rememoras la landan deklaron de sedependeco de Bangladeŝo el Pakistano en la finaj horoj de la 25a de marto 1971 fare de la "Patro de la Lando" nome Bongobondhu Ŝejĥo Mujibur Rahman antaŭ li estis arestita de fortoj de Pakistano.

Celebroj
--------

Celebrado kun Bangladeŝa Flago.
La Sendependeca Tago estas ofte asociata kun paradoj, politikaj paroladoj, foiroj, koncertoj, ceremonioj kaj variaj aliaj publikaj kaj privataj eventoj celebrante la historion kaj tradiciojn de Bangladeŝo. TV kaj radiaj stacioj elsendas specialajn programojn kaj patriotajn kantojn en honoro de la Sendependeca Tago. Ĝenerale, oni pafas 31 kanonpafojn matene. La ĉefaj stratoj estas ornamataj pere de naciaj flagoj. Diversaj politikaj partioj kaj sociekonomiaj organizoj entreprenas programojn por marki la tagon per taŭga maniero, inklude omaĝojn al la Jatijo Smriti Soudho, nome nacia memorejo en Savar ĉe Dako.

Referencoj
----------

1. ↑  "Bangladesh profile - Timeline". Kontrolita 27a de Marto 2015.

* Kategorio Bangladeŝa Sendependeca Tago en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Kurantoj sur nigrofigura panatenaja vazo - ĉirkaŭ la jaro 530 a.K.
**Panatenajoj**, helene *Panathénaie* estas en Antikva Grekio grandaj atenaj festoj honore al diino Atena. Laŭ disponeblaj fontoj por honoro de la diino Pallas Ateno, patronino de la urbo, enkondukis ilin Tezeo, filo de la atena reĝo Egeo. renovigis ilin atena tirano Peisistrato en la jaro 566 a.K.

Grandaj Panatenajoj
-------------------

Panatenaja amforo kun diino Atena - pentristo Kleofradés, 490 - 480 a.K. 
Grandaj Panatenajoj (greke *Panathénaia ta megala*) okazadis en la tria jaro de olimpiado (kvarjara periodo inter olimpiaj ludoj), daŭris 6 ĝis 9 tagoj dum monato hekatombaiono, kio estas julio/aŭgusto. La programo estis bunta, orientita je pruvo de universalaj korpaj kaj spiritaj kapabloj. Por honoro de diino Atena okazadis "agonoj" (konkuroj, luktoj, konkursoj) muzikaj, kantaj, recitaj kaj ĉiuj specoj de sportaj turniroj, kiel gimnastaj ekzercoj, hipiaj konkursoj (greke *hippikos agón*), konkursoj de triremoj (militaj ŝipoj kun tri vicoj da ramistoj) aŭ *pirhiĥaj* konkuroj (greka milita danco kun armiloj, kantado de batalaj kantoj, kiun prezentis *efeboj*, („ĵus plenkrekitaj junuloj"). Konkursoj estis antaŭvespere komencantaj per *lampadedromio*, torĉkuroj.

Ekskluziveco estis konkuro inter familiaraj "filoj" (familiaraj triboj vivantaj kune sur certa teritorio, kreantaj memregantan unuon), kiam ĉiu prezentis siajn plej belajn kaj bravajn virojn, kiuj reprezentis idealon de *kalokagacio* (ligon de la korpa beleco kaj spirita nobleco en harmonia unueco).

Premioj por venkintoj estis raraj - ora florkrono, tripiedo aŭ riĉe ornamita t.n. panatenaja amforo, plena de la plej bona olivoleo. Kulmino estis solena procesio de ĉiuj urbanoj, kiu eliris de dipila pordego kaj trans la tuta urbo iris al la akropolo. En ĝi sur ŝipo kun radetoj estis veturigata nova solena peplo (greke πέπλος, riĉe ornamita robo, teksita de eminentaj atenaj knabinoj, t.n. *ergastinao*) por statuo de diino Atena en Partenono. La soleno estis finita per *hekatombo* (ofero de granda kvanto, origine eĉ cent ekstaŭroj) kaj regalo.

Malgrandaj Panatenajoj
----------------------

Malgrandaj Panatenajoj (greklingve *Panathénaia ta míkra*) okazis en aliaj jaroj de olimpiado, dum nur du tagoj. Estis malpli ceremoniaj kaj pli modestaj.

Reflekto en arto
----------------

Orienta parto de partenona friso kun teksistinoj de peplo, pentelikona marmoro, 445 – 435 a.K.
* Skulptisto Fidio bildigis panatenajan procesion sur friso partenona celo.

Vidu ankaŭ
----------

* Kaneforoj

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Panathénaje en la ĉeĥa Vikipedio.* 

* Kategorio Panatenajoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Novell NetWare** estas reta operaciumo (angle: *network operating system* aŭ NOS) por serviloj de tipo Persona komputilo, lanĉita en la merkato en 1983 fare de Novell. temas pri servila sistemo dediĉita al ĉi tiu funkcio.

NetWare ĝuis grandan sukceson dum pli ol 10 jaroj antaŭ ol suferi pri la konkurenco de Vindozo NT de Microsoft en la malfruaj 1990-aj jaroj.

Ĉi tiu produkto nun fariĝis eksmoda, ĉar Novell haltigis ties subtenon en marto 2010. Novell invitas siajn klientojn transiri al *Novell Open Enterprise Server*, operaciumo GNU/Linux, bazita sur SUSE Linux Enterprise Server.

Kronologio
----------

* 1983: NetWare reta operaciumo por Persona Komputilo
* 1985: Advanced NetWare 1.0 poste 1.2 funkcianta en ŝirmita modo
* 1986: Advanced NetWare 2.0: integriĝo de sinsekvo de interretaj protokoloj TCP/IP
* 1989: Netware 3.0: 32-bita sistemo por Mikroprocesoroj de Intel 386
* 1993: NetWare 4.0: dosier-repertuaro NetWare Directory Services (NDS)
* 1995: NetWare 4.1
* 1998: NetWare 5.0: denaska elporto de TCP/IP, dosier-sistemo Novell Storage Services (NSS)
* 1999: NetWare 5.1
* 2001: NetWare 6.0: web-servoj, eDirectory posteulo de NDS
* 2003: NetWare 6Novell 5.0.5

Stako da IPX-protokoloj
-----------------------

La tuto de protokoloj de NetWare estis forte influita de la dezajno kaj realigo de la arĥitekturo de protokoloj de Xeros Network System (XNS). La stako de proprietaj prokoloj enhavas la sekvajn komponantojn:

* Protokolo RIP (*Routing Information Protocol*) de Novell, malsama de interreta protokolo IP, kiu faciligas interŝanĝon de enkursigaj informoj.
* Protokolo IPX (*Internetwork Packet eXchange*), protokolo de tavolo 3 ne destinita al konekto kaj kiu difinas ret- kaj nod-adresojn.
* Servo SPX (*Sequenced Packet eXchange*), kiu plenumas la servojn destinitajn al konekto de tavolo 4.
* Protokolo SAP (*Service Advertising Protocol*), kiu ebligas anonci ret-servojn.

Specifaĵoj
----------

La kerno de la sistemo uzis programilon bazitan sur kooperado kaj ne klasikan meĥanismon de tempa multipleksado. La principo estis ke tasko iris ĝis la fino de sia (elementa) pritrakto poste signalis al sistemo ke ĝi ne plu havis ion farotan kaj provokis la elekton de nova aktiva tasko. Ĉi tiu meĥanismo kiu refariĝis ĝisdata ebligis la version SFT-III (*Self Fault Tolerance version 3*) de NetWare kiu konsistis el du spegulitaj maŝinoj, konstante sinkronizitaj per reta ligilo specifa al softvara nivelo, kun punktoj de renkontiĝo dum la signalado de nenion farado flanke de la tasko.

Referencoj
----------

1. ↑

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Novell NetWare en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri komputiko |

* angle Novell Netware
* angle NovellBlog.com Arkivigite je 2007-06-04 per la retarkivo Wayback Machine
* Novell Users International
**Orientalisto** en komenca senco de la vorto estas eŭropano kiu studas la lingvojn, popolojn kaj morojn de "*Oriento*", tio estas de "la landoj kuŝantaj oriente de Eŭropo", precipe Azio de okcidenta ĝis orienta, iom ankaŭ Norda Afriko (aparte la nordafrika lando Egiptio kun sia antikva kaj moderna kulturoj). La scienca fako Orientalistiko do havas kaj lingvistikan kaj etnologian dimension. En moderna senco de la vorto ĝi ne plu limiĝas nur al eŭropanoj, sed al ĉiaj ne-aziaj sciencistoj studantaj la (nuntempajn, sed ankaŭ historiajn) lingvojn kaj popolojn aziajn.

La scienca termino ne konfuziĝu kun orientismo.

Subfakoj
--------

Ofte orientalistoj jam dum la studado specialiĝas je specifa nuna aŭ historia lingvo/lingvaro respektive etno/etnaro, ĉar la unuopaj lingvoj kaj kulturoj tre malsamas kaj bezonas grandan kvanton de scienca profundiĝo.

Ekzemplaj subfakoj estas :

* Arabologio respektive araba filologio
* Asiriologio
* Ĉinologio
* Egiptologio
* Hebrea (lingva dimensio) respektive juda (kultura kaj religia) filologio
* Iranologio
* Hindologio
* Islamologio respektive islama filologio
* Japanologio respektive japana filologio
* Koreologio respektive korea filologio
* studoj pri la historia Otomana Imperio (Osmanologio)
* studoj pri Sud-Orienta Azio
* Tibetologio
* Tjurkologio

Listoj de elstaraj orientalistoj
--------------------------------

*(alfabetvice)*

* Jacques Berque
* Nikita BIĈURIN
* Richard Francis Burton
* Jean-François Champollion
* Henri Corbin
* Alain Danielou
* Andrzej Gawroński
* George Grigore
* René Grousset
* Lafcadio Hearn
* Thomas Edward Lawrence
* Max Müller
* Reynold A. Nicholson
* Antoine-Isaac Silvestre de Sacy

* Kategorio Orientalisto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
dekstra
**La urbeto Oojamazaki** (大山崎町, Hepburn: Ōyamazaki) estas urbeto en la gubernio Kioto en Japanio. Ĝi estas la plej malgranda urbeto en la gubernio Kioto laŭ grandeco de areo.

Historio
--------

Ekde antikveco Oojamazaki estas grava loko por transportado, ĉar ĝi situas kiel kunfluejo de tri grandaj riveroj Kacura (桂, Katsura), Uĵi (宇治, Uji), kaj Kizu (木津, Kizu). En Ŝintoa sanktejo Rikyuu-Haĉimanguu (離宮八幡宮, Rikyū Hachimangū) oni faris oleon unuafoje en Japanio. La plej fama historia afero estass Batalo de Jamazaki en 1582, kie Tojotomi Hidejoŝi (豊臣秀吉, Toyotomi Hideyoshi) venkis Akeĉi Micuhide-n (明智光秀, Akechi Mitsuhide), kaj poste Hidejoŝi fariĝis reganto de Japanio. Alia nomo de la batalo estas Batalo de Tennoo-zan (天王山, Tennō-zan), kiu estas monto kun alteco de nur 270 metroj. Oni diras, ke Tennoo-zan estas la simbolo de Oojamazaki.

Transportado
------------

### Fervojo

La urbeto havas du fervojajn staciojn, kaj eĉ Ŝinkanseno kuras en Oojamazaki.

| Kompanio | Linio | Stacio |
| --- | --- | --- |
| Okcidenta-Japania Fervoja Kompanio (JR西日本) | Kiota linio | Jamazaki (山崎, Yamazaki) |
| Fervoja Kompanio Hankjuu (阪急, Hankyu) | Kiota linio | Oojamazaki (大山崎, Ōyamazaki) |

### Aŭtomobila trafiko

La Vojkruciĝo Oojamazaki (Ōyamazaki) de la aŭtovojo Meiŝin (名神, Meishin), kie la pretervojo Keiĵi (京滋, Keiji) kunfandiĝias al la aŭtovojo Meiŝin, situas en la urbeto. La naciaj ŝoseoj 171-a kaj 478-a ankaŭ havas alirojn al la urbeto.

* Kategorio Oojamazaki en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Vikifontaro** (angle *Wikisource*) estas multlingva projekta surreta kolekto de fonttekstoj, mastrumita de la Fondaĵo Vikimedio. Memstara versio de Vikifontaro en Esperanto aperis en marto 2011, antaŭe esperantlingvaj artikoloj kundividis komunan spacon en la multlingva ĝenerala Vikifontaro, markitaj per kategorio "Esperanto".

Vikifontaro servas por provizi liberajn, aŭtorrajte ne protektatajn tekstojn. Ĝi estis komencita je la 24-a de novembro 2003 kaj en novembro ricevis la nunan nomon; origine ĝi nomiĝis *Project Sourceberg*, alude al la angla vorto *iceberg* (glacimonto) kaj la Projekto Gutenbergo.

La unua propra lingvoversio estis la hebrea, kreita en aŭgusto 2004, necesa pro la malsama skribodirektro de la hebrea (nome de dekstro al maldekstro). Poste kontribuantoj en aliaj lingvoj, ekzemple la germana, deziris havi propran lingvoversion, sed en decembro 2004 voĉdono ankoraŭ ne havis rezulton. Nur dua voĉdono en majo 2005 ebligis proprajn vikifontarojn en ĉiuj lingvoj. Tamen, ekde 2006 la reguloj de la *languages committee* de Vikimedio fariĝis pli severaj por aranĝi novan lingvoversion en iu frata projekto.

Referencoj
----------

1. ↑

Eksteraj ligiloj
----------------

* Vikifontaro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Vikifontaro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Vikifontaro en Vikinovaĵoj (Liberaj novaĵoj)
* Kategorio Vikifontaro en la Vikinovaĵoj (Liberaj novaĵoj)

* Multlingva ĉefpaĝo
* Vikifontaro en Esperanto

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rProjektoj de la Fondaĵo Vikimedio |
| --- |
| MediaVikio MediaVikio • Komunejo Komunejo • Vikilibroj Vikilibroj • Vikivortaro Vikivortaro • Vikinovaĵoj Vikinovaĵoj • Vikipedio Vikipedio • Vikicitaro Vikicitaro • Vikifontaro Vikifontaro • Vikispecioj Vikispecioj • Vikiversitato Vikiversitato • Meta-Vikio Meta-Vikio • Vikidatumoj Vikidatumoj • Vikivojaĝo Vikivojaĝo • Vikimedia Kovilo Vikimedia Kovilo | Fondaĵo Vikimedio |

 |
**Norbert Rózsa** [rOĵa], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Rózsa Norbert** estis hungara naĝisto, trifoja olimpiano, olimpika ĉampiono.

Norbert Rózsa naskiĝis la 9-an de februaro 1972 en Dombóvár.

Murpentraĵo pri Norbert Rózsa

Biografio
---------

Norbert Rózsa lernis en bazlernejo en sia naskiĝurbo, dum li jam startis en naĝkonkurso en 1979. Li estis naĝisto loke inter 1984-1986, poste en ĉefurbaj sportkluboj ĝis 2000. Tamen interrompe li trejnis en Aŭstralio en 1993. Li estis hungara ĉampiono 25-foje. Li estis olimpiano en Hungario en la Somera Olimpiko 1992, Hungario en la Somera Olimpiko 1996 kaj Hungario en la Somera Olimpiko 2000resume kun ora kaj du arĝentaj medaloj, krome en mondĉampionumoj li estis la unua trifoje en 1991 kaj 1994. Li finis sian aktivan sportan karieron depost 2000. Li ne trovis sian lokon en la sensporta vivo, li vivis tre retirita, eĉ li mortigis sin en 2000, sed li estis savita. Li ricevis ŝtatajn premiojn inter 1992-1996.

Memorigiloj
-----------

* memortabulo kaj murpentraĵo (vidu la fotojn!)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun fotoj
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva datenaro kun foto

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 807830
 |


* Portalo pri Biografio
Opel Ampera, hibrida aŭtomobilo
**Opel Ampera** estas hibrida veturilo de Opel, kiu aĉeteblas ekde 2011. Ĝi estas preskaŭ la sama kiel Chevrolet Volt.

Male al tradiciaj hibridaj veturiloj, Ampera estas pelata rekte per elektro. La enkonstruita brulmotoro servas nur por ŝargado de la baterio, kiel generatoro.

La elektromotoro de Opel Ampera havas la povumon de 110 kW (150 ĈP) kaj turnomomanton de 370 Nm. (Por komparo: la 1,8-l-a 103-kW-a (140-ĈP-a) benzinmotoro de Opel Insignia havas 175 Nm, la 2,8-l-a 190-kW-a (260-ĈP-a) motoro havas 350 Nm.)

La litia-jona baterio kun 16 kWh ebligas atingopovon de 60 km, kun la brulmotoro 500 km. La brulmotoro povas uzi benzinon aŭ E 85.

La akcelo de 0 al 100 km/h okazas en 9 sekundoj, la rapideco maksimuma estas 161 km/h.

La produktanta firmao informas pri konsumo de 1,6 l/100 km por la unua 100 km, ĉiuj pliaj 100 km – sen bateria ŝargo – konsumas ĉ. 4,8 l/100km.

Opel Ampera estis prezentita en marto de 2009 en la Ĝeneva aŭtomobila ekspozicio.

* Opel Ampera en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Opel Ampera en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **pankuko** estas dolĉaĵo tipa de la celebroj de Karesmo kaj Sankta Semajno en Hispanio, krom en Kantabrio, kie oni kuiras ilin dum Kristnasko. Konsistas el peco de pano (kutime malnova de kelkaj tagoj, jam seka) kiu estas trempita en lakto aŭ vino kun mielo kaj spicoj, kaj, post esti metita en ovo, estas fritita en pato plena je oleo. Ĝin oni bonodorigas laŭ gusto per diversaj ingrediencoj: nome cinamo aŭ likvoro, kaj oni dolĉigas ĝin per mielo, siropo aŭ sukero. Estas nutraĵo de malriĉa deveno kiu tuje satigas la manĝanton kaj ties uzado estas kutima en Karesmo, epoko kiam la katolikoj tradicie ne manĝas viandon. En la hispana ili nomiĝas "torrijas" [torIĥas].

Pankukoj.

Nederlando kaj Belgio
---------------------

En Nederlando kaj Flandra Belgio, ĝi nomiĝas *wentelteefje* (ruliĝhundineto) aŭ *gewonnen brood* (gajnita pano). En Valona Belgio, ĝi estas *pain perdu* (perdita pano), kiel en Francio.

En landoj kie oni parolas angle ĝi nomiĝas *french toast* (franca toasto) aŭ *egg bread* (ovopano).

Perdita pano

* Kategorio Pankuko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Pankuko en Vikilibroj (Pedagogiaj libroj)
**Mortorciklista metalo** (konata ankaŭ kiel **mortorciklista punko**) estas fuzia ĝenro kiu kombinas elementojn de punka roko, peza metalo, rokenrolo kaj blusmuziko; la asocio kun motorciklanta kulturo ĉeestis dum la plej granda parto de la vivdaŭro de pezmetalo kaj punkroko, kiu estis iniciatita en la lastaj 1970aj jaroj kaj fruaj 1980aj jaroj en Anglio kaj Usono, fare de Judas Priest, Motörhead, Plasmatics, Anti-Nenie Ligo kaj Girlschool.

*Bikermetalo* estas karakterizita per sia mez-takta aliro al metalo, ĝia "grajna kaj usona" sono, kaj ĝia paraleligo kun motorcikla kulturo kiel tutaĵo. Simile, motorciklometalo evitas la rapidecon kaj virtuozecon kiuj altiĝis al eminenteco en la 1980-aj jaroj.

*Bikermetalo* montriĝis influa al ĝenroj intervalantaj de rapidmetalo ĝis ĝisda punko kaj krustpunko, kaj estis integrita al la evoluo de ekstrema metalo.

Referencoj
----------

1. ↑  Smith, E.R. *Extreme Metal: The Story of Punk and Metal's Interwoven History*.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 829890
 |
Divido de Azio laŭ UN:
- ﻿ Norda Azio

- ﻿ Centra Azio

- ﻿ Okcidenta Azio

- ﻿ Suda Azio

- ﻿ Orienta Azio

- ﻿ Sud-Orienta Azio

- ﻿ Orienta Eŭropo

**Norda Azio** estas norda parto de Azio. La limoj en la praktiko estas la samaj, kiel Siberio. Tial la geografia divido estas ankaŭ politika divido.
En Norda Azio apenaŭ estas montoj (nur altebenaĵoj ekzistas), el la Arkto la ventoj libere atingas la tutan terenon.

Geografio
---------

Norda Azio etendiĝas okcidente de Uralo, oriente ĝis Pacifika Oceano, norde ĝis Arkta Oceano. La limoj sude estas politikaj limoj de Ĉinio, Mongolio kaj Kazaĥio.

Ĉiuj gravaj riveroj fluas norden: Obo, Irtiŝo, Jeniseo kaj Leno.

Historio
--------

Komence diversaj popoloj vivis sude, ekzemple hunoj kaj hungaroj. Post 3 jarcentoj rusoj komencis konkeri la teritorion, sed norda Azio restis apenaŭ loĝata. Tiutempe precipe arestitoj devis vivi en Siberio. En 1905 ekfunkciis vagonaro inter Moskvo kaj Vladivostoko, kiu portis prosperon almenaŭ al la suda parto.

Vidu ankaŭ
----------

* Rusio
* Siberio