recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Akvobaraĵo Proserpina, ĉe Mérida (Hispanio).
Arkeologiaj esploroj en la supra parto de romia baraĵo.
La **Akvobaraĵo Proserpina** estas romia gravita akvobaraĵo ĉe Mérida, Badajoz, Ekstremaduro, Hispanio, date el la 1a aŭ la 2a jarcento p.K.

Priskribo
---------

Ĝi estis konstruita kiel parto de la infrastrukturo kiu liveris al la urbo Emerita Augusta akvon. Post la falo de la Romia Imperio la akvedukto kiu kondukis al la urbo falis en ruino, sed kaj la masonmuro kaj la terdigo kun retenanta muro estas ankoraŭ uzata. Ĉar temas pri tre populara loko por banado kaj kolekto de akvo, ĝi estis ĉiam uzita kaj suferis multajn transformojn laŭlonge de la jarcentoj.

Ĝi estis deklarita *Bien de Interés Cultural* (Havaĵo de Kultura Intereso) en 1912.

Skribŝtono en kiu aperas la vorto *Proserpina* (Prozerpino) en la dua linio.
Ĝi estas ankaŭ parto de la Arkeologia Ensemblo de Mérida, nome Monda Heredo de UNESCO ekde 1993.

Iam ĝi estis nomata simple *Albuera* (arabdevena hispanlingva vorto por lageto); en la 18-a jarcento oni malkovris skribŝtonon en kiu oni alvokis la diinon Ataecina-Proserpina (Prozerpino), kaj ekde tiam ĝi ricevis la nuntempan nomon; tamen dum jardekoj la lokanoj nomis ĝin populare simple "la charca" ([ĈARka]) plej ofta hispanlingva vorto por lageto.

Vidu ankaŭ
----------

* Listo de romiaj akvo-baraĵoj kaj rezervejoj

Fotaro
------

* Nordorienta bordo de Akvorezervejo Proserpina.Nordorienta bordo de Akvorezervejo Proserpina.
* Nordorienta bordo de Akvorezervejo Proserpina vespere.

Referencoj
----------

1. ↑   Arenillas & Castillo 2003
2. ↑   Datumbazo de protektitaj konstruaĵoj (kaj moveblaj kaj ne-moveblaj) de Ministerio de Kulturo de Hispanio (hispana).
3. ↑  Archaeological Ensemble of Mérida ĉe UNESCO

* Arenillas Parra, Miguel; Castillo, Juan C. (2003), "Dams from the Roman Era in Spain. Analysis of Design Forms (kun Apendico)", *1st International Congress on Construction History [20a–24a Januaro]* (Madrid),

Bibliografio
------------

* Aranda Gutiérrez, Fernando (2006), *Las presas de abastecimiento en el marco de la ingeniería hidráulica romana. Los casos de Proserpina y Cornalbo*,
* Arenillas Parra, Miguel; Díaz-Guerra Jaén, Carmen; Cortés Gimeno, Rafael (2002), *La presa romana de Proserpina*,
* Hodge, A. Trevor (1992), *Roman Aqueducts & Water Supply*, London: Duckworth, pp. 87–89, (ISBN 0-7156-2194-7)
* Schnitter, Niklaus (1978), "Römische Talsperren", *Antike Welt* **8** (2): 25–32 (28f.)
* Smith, Norman (1971), *A History of Dams*, London: Peter Davies, pp. 44–47, (ISBN 0-432-15090-0)

* Kategorio Akvobaraĵo Proserpina en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 569862
 |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Akvobubalo** |
| --- |
|  |
| Familio de akvobubaloj, TajvanoFamilio de akvobubaloj, Tajvano |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Mamuloj *Mammalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Parhufuloj *Artiodactyla* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Bovedoj *Bovidae* |
| Subfamilio: | Bovenoj *Bovinae* |
|
|
|
|
| Genro: | Bubalo *Bubalus* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***B. bubalis*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Bubalus bubalis****(Linnaeus, 1758) |
|
|
|
|
|
|  |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Akvobubalo  |

 |
| v • d • r |

La **akvobubalo** (*Bubalus bubalis*) estas orientalisa specio. Ĝi vivas sovaĝe en Hindio, Nepalo, Butano kaj Tajlando, endomigita en Azio, Sudameriko, Nord-Afriko kaj Eŭropo.

La klasifikado de akvobubalo estas debutita. Kelkaj aŭtoroj priskribas unu specion Bubalus arnee kun du subspecioj, la rivera (B. arnee bubalis) kaj la marĉa (B. arnee carabanesis) akvobubalo; multaj taksas ilin proksimaj parencaj, sed diversaj specioj.

La lakto de akvobubalo servas por la vera mocarelo.

Jen listo de la subspecioj:
specio : akvobubalo - *Bubalus (Bubalus) arnee*

Azia bubalo aŭ natura akvobubalo (*Bubalus arnee*), nomata ankaŭ kiel *Azia akvobubalo*
subspecio : bubalo (bubalo) arnio hindia - *Bubalus (Bubalus) arnee arnee -*
subspecio : bubalo (bubalo) arnio cejlona - *Bubalus (Bubalus) arnee migona*
subspecio : bubalo (bubalo) arnio asama - *Bubalus (Bubalus) arnee fulvus*
subspecio : bubalo (bubalo) arnio bornea - *Bubalus (Bubalus) arnee hosei*
subspecio : bubalo (bubalo) arnio mindora - *Bubalus (Bubalus) arnee mindorensis*

Bildogalerio
------------

* 
* Philippine Carabao*Philippine Carabao*
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Vidu ankaŭ
----------

* Centra-hindoĉinaj sekaj arbaroj
* Kvazaŭĉiamverdaj arbaroj de la bramaputra valo
* Rizkampo

Eksteraj ligiloj
----------------

* 
* 
* ]
*

Aliaj projektoj
---------------



|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Zoologio |
**Gangwe Mobb** estis tanzania hiphopa grupo formita fine de la 1990-aj jaroj en la kvartalo Temeke de Daresalamo. Ĝi estis gvidata de Inspector Haroun (reala nomo: Haroun Kahena) kaj Luteni Kalama (reala nomo: Karama Bakari). La termino Gangwe inkluzivita en la nomo de la grupo devenas de slanga vorto el la 80-aj jaroj, kiu signifas *hardcore* kaj rilatas al la malglata kaj ghetto hiphopa pensmaniero de la plej multaj el iliaj kantoj. Oni ankaŭ diris, ke la inspiro por la grupnomo venis de la legenda hiphopa grupo Mobb Deep.

Lia unua sukceso estis titolita «Mauzauza» kaj lia unua muzikalbumo, «Simulizi La Ufasaha», kiu inkludis sukcesajn kantojn kiel «Ngangali» aŭ «Mtoto wa Geti Kali». Kun ilia dua muzikalbumo «Nje Ndani» (2002) ili publikigis, kio estus ilia plej populara kanto: «Asali wa Moyo». En 2004 ĉi tiu muzikalbumo estis nomumita al plejbone Hip Hop Album ĉe la *Tanzania Music Awards*.

Gangwe Mobb priskribis sian muzikon kiel animacia repo (svahile: *katuni-rap*). Liaj kantoj priskribas situaciojn, kiujn malalt-klasa urba juneco renkontas en sia ĉiutaga vivo. Ili ankaŭ kreis novan slangon kun la kreado de unu nova vorto por ĉiu kanto.

Referencoj
----------

1. ↑   Welcome to gangwemobb.com (angle) (HTML). Arkivita el la originalo je 7 marto 2008. Alirita 23 majo 2020.
2. 1 2  BONGO FLAVA – SWAHILI RAP FROM TANZANIA | Out | here records. Alirita: 23 majo 2020
3. ↑   Tanzania Music Awards - Nominees 2004 (angle) (HTML). Arkivita el la originalo je 7 marto 2008. Alirita 23 majo 2020.

Vidu ankaŭ
----------

* Afande Sele
* Ali Kiba
* Balozi Dola
* Ben Pol
* Bongoflavo
* Diamond Platnumz
**Ganna** estas malgranda vilaĝeto en Hungario, en regiono Meza Transdanubio, en Veszprém (departemento), en Distrikto Pápa.

Preĝejo de Ganna

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 16 km²
* koordinatoj de tutmonda loktrova sistemo: 47.2328/17.5283
* Loĝantaro: 290
* Poŝtkodo: 8597
* Telefonprefikso: 89

Situo
-----

La vilaĝo situas en valo de rojo, meze de sakovojo. Pápa troviĝas 13, Ajka 31, Veszprém (urbo) 45, Budapeŝto 153 km-ojn  Arkivigite je 2016-08-06 per la retarkivo Wayback Machine.

Historio
--------

La unua mencio devenis el 1171 pri Granda kaj Malgranda Ganna. En 1552 la turkoj senhomigis ambaŭ vilaĝojn. En 1748 kroatoj kaj germanoj refondis ilin. La vilaĝoj unuiĝis en 1942, post 6 jaroj parto de germanoj estis deportitaj al Germanio. Dum la socialismo kolĥozo funkciis en Ganna. Vilaĝservoj estas germana infanĝardeno, kulturdomo, biblioteko, kuracejo, sportejo, migra poŝto, gastejo.

Vidindaĵoj
----------

* kapelo omaĝe al Sankta Vendelo de 1768 en vilaĝparto Malgranda Ganna
* romkatolika novklasikisma Preĝejo de Sankta Kruco (Ganna) de 1818, la rondpreĝejo estas malgranda imitaĵo de Panteono de Romo
* memorkruco por la elmigrintoj
* statuo pri Sankta Triunuo

* Kategorio Ganna en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Cantiveros** [kantiBEros] estas municipo en la nordo de la provinco Avilo, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko *La Moraña* aŭ Komarko de Arévalo kaj al la jurisdikcia teritorio de Arévalo, en la nordo de la provinco.

Cantiveros en la provinco Avilo.
Komarkoj de la provinco Avilo; Komarko de Arévalo norde, brune.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio estas formata de unusola loĝloko, okupas totalan areon de 14,37 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 10 loĝantojn. Ĝi perdis 400 loĝantojn el la mezo de la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj. Ĝi distas 58 km de Avilo, provinca ĉefurbo.

Ĝi limas kun Cisla, Bernuy-Zapardiel, Constanzana kaj Fontiveros.

Historio
--------

En Mezepoko okazis reloĝado. La areo apartenis al la Regno Kastilio. La preĝejo havas mudeĥaran absidon.

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj) kaj brutobredado kaj rilata komercado. Lastatempe kultura kaj rura turismo ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado).

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Avilo

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 761598
 |
**Johann Hieronymus KNIPHOF** (naskiĝinta en la 24-a de februaro 1704 en Erfurto, mortinta samloke en la 23-a de januaro 1763) estis germana kuracisto kaj botanikisto. Li verkis tre gravan verkon pri sekplantaro *(Herbarium)*. Lia oficiala mallongigo fakula estas *Kniph.*.

Vivo
----

Post finfrekvento de la Konsilantargimnazio (1719-22) li studis en Jena kaj en Erfurto. Ekde 1727 li estis kuracisto en sia naskiĝurbo kaj privata docento pri medicino. En 1736 liaj domo kaj biblioteko forbrulis. Li vokitis al profesoreco en 1737 kaj iĝis en 1747 ankaŭ dekano de la medicina fakultato. De 1761 ĝismorte li estis rektoro de la Universitato de Erfurto.

Verkaro
-------

Li unue eldonis grandan libron pri sekplantaro en 1733. Pligrandigitaj eldonoj en 1747 kaj 1758 sekvis. Lia libro *Botanica in Originali* estis la unua faklibro kiu uzis la nomsistemo de Karolo Lineo. Krome furoris la nekutima presmetodo: la de Kniphof pliperfektigita naturmempresado permesis aspektigi kreskaĵojn en ĝis tiam nekonata detaleco.

Pri la de li plibonigitaj konservadteknikoj nenio hodiaŭ estas konata.

Honore
------

En 1794 la botanikisto Conrad Moench nomis por Kniphof tutan specion de la plantoj *Asphodelaceae* (Kniphofia).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Johann Hieronymus Kniphof en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Verkoj surrete
* Informoj pri Johann Hieronymus Kniphof en katalogo de la Germana Nacia Biblioteko (germane)
* Pri Kniphof ĉe *erfurt-web.de*, kun bildo de li.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 511293
* GND: 12118904X
* LCCN: n85243722
* VIAF: 46936523
* ISNI: 0000 0001 1634 9096
* LIBRIS: 320583
* SUDOC: 086099426
* BNF: 136149248
* RKD: 472805
 |
***Allgemeine Deutsche Zeitung für Rumänien*** (mallongigo: *ADZ*; laŭvorte *Ĝenerala germana gazeto por Rumanio*) estas taggazeto de la germanlingva malplimulto en Rumanio. Semajngazeto germanlingva el Sibio nomiĝas Hermannstädter Zeitung.

Historio kaj mandato
--------------------

Ĝi aperas ekde 1993; post julio 1992 la redaktantaro de la antaŭula ĵurnalo *Neuer Weg* (1949–1992) estis decidinta rekomenciĝi. La gazeto tute estu renovenda kaj grafike kaj enhave. Ĝi ne nur raportas pri enlandaj aferoj respektive pri aferoj de la germanlingvanoj de Rumanio sed ankaŭ pri tutrumania kaj eĉ monda politiko.

Temas hodiaŭ pri la ununura germanlingva taggazeto de Orienta Eŭropo. Ĝi interesu ankaŭ turistojn germanlingvajn, afervojaĝantajn, entreprenistojn eksterlandajn. Redakcia sidejo estas en Bukareŝto. Korespondistaj burooj troviĝas ankaŭ en Sibio, Brașov, Reșița, Satu Mare kaj Timișoara. 

Semajnaj aldonitaĵoj de ADZ estas *Banater Zeitung* de DFDR por la regionoj de Timișoara, Arad kaj Banata montoregiono kaj Karpatenrundschau de la Fondaĵo por subtenado de germanlingva literaturo en Rumanio (Stiftung zur Förderung der Deutschen Literatur in Rumänien) en Braŝovo.

En 2006 DFDR transprenis la eldonadon de ADZ. Financado fariĝas ankaŭ el rimedoj monaj de la rumana ŝtato. En 2007 la aspekto denove plimoderniĝis kaj ĉiuj paĝoj iĝis koloraj. Plano ŝanĝi la taggazeton en semajngazeton - antaŭvidita por la 31.7.2008 - ne realiĝis, ankaŭ danke al influa engaĝiĝo de Klaus Iohannis.

Vidu ankaŭ
----------

* Hannelore Baier, i.a. redaktistino en Sibiu

Literaturo
----------

* Manuela Olshausen: *Politische Kommunikation im Wandel – Die deutschsprachige Presse des (ehemaligen) Ostblocks zwischen 1980 und 2000. Eine Inhaltsanalyse der Zeitungen „Neue Zeitung", Ungarn – „Prager Volkszeitung", Tschechoslowakei/Tschechien – „Neuer Weg"/„Allgemeine Deutsche Zeitung für Rumänien", Rumänien – „Neues Leben", Sowjetunion/Russland in den Jahren 1980, 1989, 1990 und 2000.* Kovač, Hamburg 2005, ISBN 3-8300-1934-3.
* Annett Müller: *Abschied in Raten – Vom Neuen Weg zur Allgemeinen Deutschen Zeitung für Rumänien. Der Wandel der Zeitung nach der massenhaften Auswanderung der Deutschen aus Rumänien.* Hora-Verlag Hermannstadt und Arbeitskreis für Siebenbürgische Landeskunde Heidelberg, 2001, ISBN 3-929848-23-6.

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Allgemeine Deutsche Zeitung für Rumänien en la germana Vikipedio.*

Eksteraj ligiloj
----------------

* Allgemeine Deutsche Zeitung für Rumänien - hejmpaĝo
**Allersdorf im Burgenland,** hungare **Kulcsárfalu** [kulĉArfalu], kroate **Kljucarevac** estas ne memstara vilaĝeto en Aŭstrio, en federala ŝtato Burgenlando, en distrikto de Oberwart, en municipo de Weiden bei Rechnitz.

Preĝejo de Allersdorf im Burgenland

Situo
-----

Allersdorf im Burgenland situas laŭ traira flankovojo sur suda deklivo de monto. Rechnitz troviĝas 10 km-ojn.

Historio
--------

La unua mencio devenis el 1438 en formo *"Alaph"*. En 1532 la turkoj faris senhoma la vilaĝon, poste kroatoj refondis ĝin. En la 1560-aj jaroj incendio okazis. En 1605 hajdukoj de Stefano Bocskai detruis la vilaĝon. En 1910 vivis en la komunumo 130 homoj (plejparte kroatoj). Ĝis Traktato de Trianon Kulcsárfalu apartenis al Hungara reĝlando, al Vas (reĝa departemento), al distrikto de Kőszeg, poste al Aŭstrio, inter 1938-1945 al Germanio. Nuntempe vivas en Allersdorf im Burgenland cent homoj, precipe germanoj.

Vidindaĵo
---------

* romkatolika preĝejo

Fontoj
------

* hungara Vikipedio
* http/maps.google.com

* Kategorio Allersdorf im Burgenland en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
la rivero Siverskij Donec
La rivero **Severskij Donec**, kiun oni plej ofte nur mallonge nomas **Donec**, estas 1.053 kilometrojn longa rivero en la sudokcidento de Rusio kaj la oriento de Ukrainio, kiu alfluas la riveron Don. Ĝi forkondukas la akvon de areo de 98.900 km².

Nomo
----

La kompleta nomo memorigas pri la *severjanoj*, historia slava tribo. En la rusa literaturo la rivero ofte titoliĝas "malgranda Don".

Akvofluo
--------

La fluo de la rivero dum pli ol 950 kilometroj situas en Ukrainio - pasanta la provincojn Ĥarkivo, Donecko kaj Luhansko. Tamen la fonto, kiu situas 100 kilometrojn norde de Belgorod, kaj la alfluejo al rivero Don 100 kilometrojn norde de la Azova Maro situas en Rusio. Dum la fluo la rivero pasas interalie grandan akvobaraĵon, el kiu la urbo Ĥarkivo ricevas sian freŝan akvon.

Ĉirkaŭaĵo kaj alfluoj
---------------------

En sia meza parto je la suda bordo de la rivero situas la **don**ecka **bas**eno (mallonge **Donbas** el la du unuaj silaboj), granda karbo-mineja kaj industria regiono. Gravaj alfluoj estas la riveroj *Koroĉa, Volĉja, Oskol, Aidar, Derkul* kaj *Kalitva*.

* Kategorio Donec en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Donald Evans PARRISH** [pariŝ] (naskiĝis la 20-an de decembro 1889 en Milford (Iowa); mortis la 6-an de junio 1969) estis usona esperantisto kaj fabrikisto. Patro de sia familio kiu eble estis unu el la plej fruaj, kiuj uzis Esperanton kiel hejman-familian lingvon.

Li estis esperantisto de 1908. Reprezentante Komercan Ĉambron de Los-Anĝeleso li vojaĝis en 25 diversaj landoj en Eŭropa, Azio kaj Afriko en 1911-12, reklamante tiun urbon per Esperanto-paroladoj.

En januaro 1912 li estis en Berlin kaj multe prelegis, kiel mencias "Germana Esperantisto" No. 2, paĝo 40

Li estis unu el la organizantoj de la 11-a Universala Kongreso de Esperanto en San-Francisko, 1915. Ekde 1929 li estis nacia sekretario de UEA.

Lia edzino, Poula E. Parrish (kiu mortis januaro 1976), estis dan-devena, kaj la familio Parrish estis unu el la plej fruaj, kiuj uzis Esperanton kiel hejman lingvon. Ambaŭ geedzoj bone konis la familion Zamenhof. La kongreso de ELNA en 1968 omaĝis al s-ro Parrish pro lia pli ol 60-jara aktiva laboro en la Esperanto-movado.

Demenca najbaro mortpafis lin, ĉar li uzis gazontondilon, dum la fenestro de la najbara domo estis malfermita.

Verkoj
------

* *Programo de lumbilda parolado pri Kalifornio, la mirlando de Ameriko*
* *Programma lekcij s tumannymi kartinam o Kalifornij* (1912)
* *Programme d' une conférence avec projections lumineuses sur la Californie* (1911)
* Konstantinoplo, Smirno kaj Ateno Raporto en Pola Esperantisto 1912, paĝo 909

Literaturo
----------

* William R. Harmon: *Remembering Some of Our Pioneers,* en: *Esperanto USA* 2006/2 Arkivigite je 2008-05-17 per la retarkivo Wayback Machine, paĝo 5.

|  |  |
| --- | --- |
|  Kopirajto | Ĉi tiu artikolo baziĝas (parte aŭ tute) sur artikolo el la **Enciklopedio de Esperanto**.

---

La originala teksto kontroleblas en interreta arkivo de la fonto. |
Sankta Aŭgusteno kaj la donatistoj.
La **Donatismo** (kies membroj estis nomitaj berberaj kristanoj) estis kredo konsiderita kiel skismo de la plej granda eklezio, la katolika tradicio, kaj la plejparto troviĝis en la religia medio de la provincoj de romia Nordafriko en la Antikvo. Ili vivis en la romia provinco de Afriko kaj prosperis en la 4-a kaj 5-a jarcentoj.

Donatistoj estis rigoristoj, tenante ke la eklezio devas esti loko de sanktuloj, ne pekintoj, kaj ke sakramentoj, kiel ekzemple bapto, administritaj de *perfidantoj* (kristanoj kiuj forlasis la sanktajn skribaĵojn pro malpermeso de la aŭtoritato) estis malvalidaj. Verŝajne en 311, nova episkopo de Kartago estis konsekrita de iu kiu supoze estis perfidanto. Liaj kontraŭuloj konsekris mallongdaŭran rivalon, kiu estis sukcedita de Donatus, post kiu la skismo estis farita. Ili daŭre estis forto dum la epoko de Aŭgusteno de Hipono ĉe la fino de la 4-a jarcento, kaj malaperis nur post la araba konkero de Afriko en la 7a kaj 8-a jarcentoj.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 348871
* GND: 4132881-4
* LCCN: sh85039037
* SUDOC: 027879984
* BNF: 119827091
* NKC: ph724041
* BNE: XX541252
 |
**Ilona Lovas** [lovaŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Lovas Ilona** estas hungara tekstilartisto, altlerneja instruisto, ordinara membro de Hungara Arta Akademio. Ŝia edzo estas Tamás Nagy (arkitekto).

Ilona Lovas naskiĝis la 1-an de januaro 1948 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Ilona Lovas akiris diplomon en Industriarta Altlernejo en 1974. Jam dum la studentaj jaroj li ricevis arĝentan premion en Milano. Li frue aliĝis al studio de junaj tekstilistoj en Velem. Inter 1975-1977 kaj 1987-1989 ŝi vivis en Novjorko. Ekde la 1980-aj jaroj ŝi uzis ne nur tekstilojn, sed ankaŭ aliajn materialojn. La plej interesa estis intesto de bovo, el kiu ŝi kreis papirusan materialon. Ŝi kreis ankaŭ modernajn skulptaĵojn. En 2002 ŝi akiris sciencan gradon DLA, post 2 jaroj ŝia habilitiĝo okazis. Ŝi instruas en Universitato de Okcidenta Hungario en Sopron, tamen ŝi vivas en Budapeŝto. Ŝi ricevis premiojn ekde 1973, la plej valoran en 2020 (premio Kossuth).

Elektitaj kreaĵoj
-----------------

* *Stációk* (1984-)
* *Orsó-installáció* (1991 en Preĝejo Koro de Jesuo (Paks))
* *Zarándokút* (2007)

Elektitaj individuaj ekspozicioj
--------------------------------

* Pécs (1980)
* Prago (1981, 1985)
* Budapeŝto (1982, 1985, 1991, 2000, 2006)
* Graz, Novjorko (1990)
* Bukareŝto (1996)
* Székesfehérvár, Vieno (2004)
* Berlino (2008)
* Eger (2010)

Elektitaj grupaj ekspozicioj
----------------------------

* Szombathely (1976)
* Londono (1978)
* Arthalo Budapeŝto (1981, 1988, 1993, 2000, 2004)
* Prago, Parizo (1985)
* Londono (1986)
* Novjorko (1989, 1990, 2002)
* Parizo, Delhio (2001)
* Debrecen (2011)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 683971
* LCCN: no2014029037
* VIAF: 121422056
* ISNI: 0000 0000 7943 3511
* SUDOC: 124845258
 |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Ruĝkrona kapito** |
| --- |
|  |
| Ruĝkrona kapitoRuĝkrona kapito |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Pegoformaj *Piciformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Ramfastedoj *Ramphastidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Capito* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***C. aurovirens*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Capito aurovirens****(Cuvier, 1829) |
|
|
|
| Konserva statuso |
| {{{220px}}}**Konserva statuso: Malplej zorgiga** |
|
|  |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Ruĝkrona kapito  |

 |
| v • d • r |

La **Ruĝkrona kapito** (***Capito aurovirens***) estas specio de birdoj de la familio de Ramfastedoj aŭ de propra familio de Kapitonedoj, laŭ kelkaj fakuloj, sed ĉiukaze parencoj de tukanoj, tukanetoj, Sudamerikaj barbuloj ktp.

Aspekto
-------

Tiu ĉi specio montras evidentan ekzemplon de seksa duformismo. Ambaŭ seksoj montras brunverdecan dorson, **flavoranĝan rimarkindan bruston** kaj grizverdecan ventron. La masklo estas pli buntkolora, kiel kutime en kazoj de seksa duformismo. Li montras tre rimarkindan **ruĝajn kronon kaj nukon** (de kie devenas la nomo de la specio). Sube estas mallarĝa blanka borda linio kaj pli sube traokula larĝa strio bruneca kiu kunigas tra la vizaĝo kun la dorso. La beko estas grizeca, fortika, mallonga kaj tre mallarĝa en bazo; sube de la bekobazo kaj kiel supra bordo de la flavoranĝa brusto estas iome da blanko. La okuloj estas malhelaj kaj la kruroj grizecaj.

Disvastiĝo
----------

Ĝi troviĝas en la amazona Brazilo, Kolombio, Ekvadoro kaj Peruo. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj arbaroj de malaltaj teroj, subtropikaj aŭ tropikaj marĉoj kaj tre degraditaj arbaroj.

La teritorio de la Ruĝkrona kapito estas la okcidenta-centra Amazona Baseno centrita en la riveroj Amazono kaj Marañón; la teritorio etendiĝas okcidenten el la montetoj de Andoj al suda Kolombio, orienta Ekvadoro, aŭ la plej malalta duono de la norda fluparto de la rivero Ucayali en norda Peruo. La teritorio oriente de la kunfluo de la rivero Madeira kun la Amazono, estas limigita de kaj iome koincidas kun la okcidenta teritorio de la Brunbrusta kapito sude de la Amazono. La specio troviĝas en la tuta orienta amazona Ekvadoro.

Fonto
-----

* BirdLife International 2004. Capito aurovirens[*rompita ligilo*]. 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. 27a Julio 2007.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Filmoj de Ruĝkrona kapito ĉe Interreta Birdokolekto
* Fotaro de Ruĝkrona kapito VIREO Foto Rez
* Foto MezRes[*rompita ligilo*]; Artikolo Arkivigite je 2007-07-06 per Archive.today www.tekipaki.jp–"Barbets", etc.
* Foto Rez; Artikolo & plie flickr.com
Bastonmarŝado
**Bastonmarŝado** estas populara subĉiela hobio.

Nordia bastonmarŝado, internacie konata sub la anglalingva nomo *Nordic Walking*, tre populariĝis komence de la 21-a jarcento en la tuta mondo. Ĝi ekestis en la 1950-aj jaroj en Finnlando, kiam longdistancaj skiantoj ekuzis la tiel nomatan ski-marŝadon dum sia somera trejnado. Do, temas pri marŝado kun specialaj bastonoj, kiuj tuŝas la teron kaj ĉe ĉiu movo la brakoj svingiĝas preter la korpo.

Nur en 1997 oni ekuzis la nomon *Nordic Walking* kaj prezentis ĝin kiel hobian sportspecon. En la jaro 2000 ĝi okupis la unuan lokon en Finnlando inter la sanigaj sportoj. Ekde tiam ĝia populareco rapide kreskis. Nun ĉirkaŭ 500 000 finnoj regule praktikas **bastonmarŝadon** kaj pli ol unu miliono aŭ 30 procentoj de la finna loĝantaro jam fojfoje marŝis per bastonoj.

Por praktiki **bastonmarŝadon** oni bezonas paron da taŭgaj bastonoj, tiel altaj kiel 7/10 de la korpo; paron da oportunaj ŝuoj, en kiuj bone apogiĝas la kalkanoj kaj iom da scioj pri la tekniko de praktikado.

Historio
--------

La **bastonmarŝado** devenas de du kutimoj. La unua ekestis en la pasinteco, kiam pilgrimantoj, paŝtistoj kaj montaranoj uzis bastonojn por helpi sin dum irado. La dua, kiel jam menciite, aperis dum somera trejnado de skiistoj kaj similas ski-marŝadon.

La ritmo ĉe **bastonmarŝado** estas la natura movo de kvarpieduloj kaj skiistoj. En Usono oni elpensis *power walk* (energi-marŝadon), sed la nordia **bastonmarŝado** estas pli malstreĉa kaj plivastiĝis en tuta mondo. En Finnlando oni regule okazigas nacian bastonmarŝan tagon en septembro. Lige kun la temo tiutempe okazas kursoj kaj ekskursoj en pluraj urboj kaj sportocentroj en la lando.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Saliko: FINNLANDO: Praktiki bastonmarŝadon el Monato (2005/12, p. 24)
* Internacia Asocio de Bastonmarŝaduloj (en la angla)

* Bastonmarŝado en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Bastonmarŝado en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Bastonmarŝado en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Bastonmarŝado en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|   | Ĉi tiu artikolo estas plene aŭ parte bazita sur artikolo *"BASTONMARŜADO"* de Saliko el la internacia magazino ***Monato***, kun permeso de la eldonejo.
**Por plia informo pri uzado kaj aliaj kondiĉoj, vidu Vikipedio:Monato.** |    |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Ruĝkola arasario** |
| --- |
|  |
| Ruĝkola arasarioRuĝkola arasario
 |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Pegoformaj *Piciformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Ramfastedoj *Ramphastidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Pteroglossus* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***P. bitorquatus'*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Pteroglossus bitorquatus****(Vigors, 1826) |
|
|
|
| Konserva statuso |
| {{{220px}}}**Konserva statuso: Malplej zorgiga** |
|
|  |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Ruĝkola arasario  |

 |
| v • d • r |

La **Ruĝkola arasario** aŭ Dukoluma arasario (***Pteroglossus bitorquatus***) estas mezgranda kaj kolora birdo el la familio de la Ramfastedoj kaj ordo de Pegoformaj de Sudameriko, kiu enhavas la tukanojn, tukanetojn, arasariojn, ktp.

Aspekto
-------

La specio ricevas tiun nomon pro la larĝa **ruĝa bendo** kiu markas fakte ne la kolon sed la bruston. La ventro estas flava kaj kelkaj montras ankaŭ mallarĝan flavan supran bendon inter la brusto kaj la nigra kapo. Ankaŭ estas **duobla kolumo** tie ĉar inter la nigra kapo kaj la nigra dorso estas sufiĉe granda ruĝa nuka areo. La beko (granda kiel ĉe ĉiu tukano) montras helan supran makzelon kaj nigrecan malsupran makzelon.

Distribuo
---------

Ĝi troviĝas en Bolivio kaj Brazilo. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj arbaroj de malaltaj teroj kaj tre degraditaj arbaroj. La **Ruĝkola arasario** troviĝas en la sudorienta Amazona baseno kaj orienten al la atlantika marbordo de insulo Marajó kaj la ŝtato de Maranjo, Brazilo. La teritorio iras suden de la Amazono nur norde kaj sudoriente de la Rivero Madeira okcidente.

Listo de subspecoj
------------------

* *Pteroglossus bitorquatus bitorquatus* Vigors, 1826
* *Pteroglossus bitorquatus reichenowi* E. Snethlage, 1907
* *Pteroglossus bitorquatus sturmii* Natterer, 1842

Fonto
-----

* BirdLife International 2004. Pteroglossus bitorquatus[*rompita ligilo*]. 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. 27a Julio 2007.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Fotaro VIREO Foto-Alta Rez
* Foto[*rompita ligilo*]; Artikolo Arkivigite je 2007-08-19 per la retarkivo Wayback Machine
**KÁROLYI István** grafo (karoji istva:n) estis hungara politikisto, ano de la MTA (1853) naskita en Kaplony la 18-an de novembro 1797 kaj mortinta en Fót la 12-an de junio 1881. Lia patro estis József Károlyi, lia frato estis Lajos Károlyi.

István Károlyi en 1881

Biografio
---------

Grafo István Károlyi post siaj universitataj studoj enpaŝis en husarregimenton Liechtenstein, en 1821 oni sendis lin en Parizon kiel diplomato. Dum longaj jaroj li vivis en Italio. Dum la hungara revolucio de 1848 li estis ĉefprefekto de departemento Pest. Li organizis en Fót nacigardistaron kaj establis la husarregimenton Károlyi. En februaro 1849 Alfred Windischgrätz kaptigis kaj malliberigis lin. En 1850 oni liberigis lin kontraŭ elaĉetpago. Li fariĝis denove ĉefprefekto de Pest en 1860, poste de 1867 ĝis 1881. Al lia nomo ligiĝas la konstruigado de preĝejo kaj kastelo de Fót laŭ planoj de Miklós Ybl. Li estis longtempe prezidanto de la asocio *Szent István Társulat*.

Fonto
-----

* Magyar Életrajzi Lexikon

* Kategorio István Károlyi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 353506
* GND: 122038746
* LCCN: no2011051239
* VIAF: 25474614
* ISNI: 0000 0001 1874 070X
 |
Scienco > Moderna Scienco

---

**Moderna scienco** (taksite pli malpli ekde la jaro 1600) estas la scienco de la moderna Okcidento. Ĝi estis fondita en la 17-a jarcento de Galileo (Galileo Galilei), Bakono (Francis Bacon) kaj Kartezio (René Descartes). Ili enkondukis al la dedukto kaj observado de Aristotelo kaj greka scienco la novajn ilojn de indukto (Bakono), la eksperimento (Galileo) kaj la granda uzo de matematiko (Galileo, Kartezio). Kaj la emfazo de scienco subtile moviĝis el la logika klarigo de naturo al la matematika antaŭdiro de naturo. Alivorte, scienco fariĝis malpli filozofia kaj spekulativa pripensado sed uzante la scienca metodo ĝi fariĝis pli preciza, fakta, empirika, malpruvebleca kaj formulita matematike. 

Kvankam la grekoj respektis logikon pli ol fakto, tamen en moderna scienco, la inverso estas la kazo.

Dum 1600-1850, moderna scienco estis plejparte la afero de amatoroj kiuj laboras ekster aŭ spite de la universitatoj. La pasio de riĉuloj (Darvino) kaj la hobio de burĝoj (Franklin). Tiam scienco nur estis branĉo de filozofio, t.e. "natura filozofio", la filozofio pri naturo. 

En la 19-a jarcento, unuafoje en Germanio, scienco estis profesiigita kaj fariĝis la afero de profesoroj kaj fakoj de universitatoj. Kaj scienco ne jam estis branĉo de filozofio: kontraŭe, filozofio fariĝis la malriĉa parenco de scienco.

Vidu ankaŭ
----------

* Sciencistoj
* Filozofio de scienco, Thomas Kuhn, Karl Popper, Stanley Jaki, materialismo
* Scienco en la mezepoka islama mondo
* Scienca revolucio
* Scienca metodo
* Scienca esplorado
* Sciencismo
**Modern-kreema ĵazo** estas ĵazstilo, kiu kombinas elementojn de la stilo de moderna ĵazo, ekz. rokĵazo, bibopo kaj libera ĵazo kun elementoj el nuntempaj stiloj kiel funko, popmuziko kaj rokmuziko.

Modern-kreema ĵazo estas rigardata kiel nuntempa elformaĵo de *kreema muziko*, kiu estas rigardata kiel „pluevoluigo de libera ĵazo"[1]. Ĝi starigas artopretendon kaj reprezentas kontraŭkomercan sintenon. All Music Guide difinas do jene: *Muzikistoj de modern-kreema ĵazo laŭiras plue la tradicion de libera ĵazo kaj enigas liberajn ludmanierojn en strukturitajn formojn – aŭ ludas simple pri ĉio.*

Modern-kreema ĵazo ekestis per la variaj stilrimedoj, pri kiuj muzikistoj nuntempe disponas. „La muzikaj atingaĵoj de libera ĵazo estis nun, kiel komponantoj kaj miksitaj kun aliaj elementoj, metataj sub kontrolo, la formoj plimallongigataj kaj planataj, la iam troplenigita strukturo senradikigata, aerumata kaj farita tra-aŭdebla."[2] Multaj nuntempaj ĵazmuzikistoj tiamaniere evoluigis malsamajn, personajn improvizlingvojn. Ĉi tiujn muzikistojn oni povas atribui al la modern-kreema ĵazo.  

La modern-kreemaj muzikistoj estas individuismaj, multfleksemaj stilistoj de ĵaz.

Kelkaj roluloj
--------------

* Abdullah Ibrahim
* Don Byron
* Paul Bley
* Steve Coleman
* James Carter
* Theo Jörgensmann
* Christian Lillinger
* David Murray
* Chris Speed
* Fred Anderson
* Matthew Shipp
* Gerd Dudek
* Michael Moore

Fontoj
------

1. ↑  Andre Asriel: *Jazz – Analysen und Aspekte.* Berlino 1985, p. 263.
2. ↑  Andre Asriel: *Jazz.* Berlino 1985, p. 263.
***Kumo no jo ni, kaze no jo ni*** (japane 雲のように風のように, kumo no jō ni kaze no jō ni, "**Kiel la nuboj, kiel la vento**") estas japana animacia filmo de Studio Pierrot produktita por la televido NTV kaj publikigita en 1990.

La reĝisoro estis Kondo Kacuja, kiu ankaŭ dezajnis la karakterojn.
La muzikon komponis Maruja Haruhiko.
La originala rakonto estas la samnoma novelo de Sakemi Keniĉi el la jaro 1989.

Ofte tiu filmo mispreniĝas kiel filmo de la fama anime-reĝisoro Mijazaki Hajao, ĉar la desegna stilo de Kondo Kacuja similas al stilo de Mijazaki, kaj Kondo kunlaboris ankaŭ en kelkaj filmoj de la studio "Studio Ghibli".

Intrigo
-------

La rakonto montras la vivon de simpla juna virino *Ginga* el la kamparo, kiu devenas konkubino de la ĉina imperiestro. *Ginga* impresas siajn amikojn kaj malamikojn per sia honesta kaj kuraĝa koro.

Ĉefaj roluloj
-------------

* **Ginga** (銀河 [ginga])

juna virino el la kamparo, kiu lernas por iĝi konkubino, la protagonisto de tiu filmo.
* **Seŝamin** (世沙明 [seŝāmin])

alia lernantino, kiu lernas por iĝi konkubino.
* **Kojo** (江葉 [kōjō])

alia lernantino, kiu lernas por iĝi konkubino.
* **Tamjun** (玉遥樹 [tamjūn])

alia lernantino, kiu lernas por iĝi konkubino, sed ŝi ne vere lernas ...
* **Korjun** (双槐樹 [korjūn])

mistera persono, kiun Ginga renkontas en Taruto.
* **Seto Kakuto Sensej** (セト・カクート先生 [seto kakūto sensei])

ĉef-instruisto por la imperiestro kaj por la lernantaj konkubinoj.
* **Kikkjo** (菊凶 [kikkjō])

instruisto por la lernantaj konkubinoj.
* **Ino** (亥野 [ino])

administranto en la imperiestra palaco.
* **Mano** (真野 [mano])

elsendito de la palaco, li serĉas junajn virinojn por iĝi konkubinoj.
* **Hejŝo** (平勝 [heiŝō])

generalo de la rebeloj.
* **Konton** (渾沌 [konton])

konsilisto de Hejŝo.
* **Kinkotajgo** (琴皇太号后 [kinkōtaigō])

la vidvino de la mortinta imperiestro.
* **Taruto Baba** (タルト婆ァ [taruto babā])

administrantino de la eniro en la imperiestran palacon.

Filmo
-----

La filmo "Kumo no jo ni, kaze no jo ni" aperis en 1990 kiel televida filmo, kaj poste en 1990 ankaŭ kiel VHS kaj kiel laserdisko (LD) en Japanio.  

En 2002 ankaŭ DVD aperis en Japanio.

Titolo en aliaj lingvoj
-----------------------

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| **lingvo** | **titolo** | **signifo** |  |
| angla | Like the Clouds, Like the Wind | kiel la nuboj, kiel la vento |  |
| japana | 雲のように風のように | kiel (la) nuboj, kiel (la) vento |  |

Libroj
------

En 1990 en Japanio aperis ankaŭ la kolorplena unu-voluma filmkomikso pri "Kumo no jo ni, kaze no jo ni", eldonita de Ŝinkoŝa.
**Kumrovec** [kûmroʋet͡s]) estas pitoreska vilaĝo en la centra parto de Kroatio, parto de la Krapina-Zagorje provinco, ĉe la rivero Sutla, apud la Kroatia-Slovenia limo.

La komunumo de Kumrovec havas 1 588 loĝantojn (2011), sed la vilaĝo mem nur 267. Kumrovec estas la naskiĝloko de marŝalo Josip Broz Tito (1892-1980), la prezidento de antaŭa Jugoslavio. 

La vilaĝo estas malgranda sed ĝia populareco dum la tempo de antaŭa Jugoslavio estis granda. Ĉiuj kiuj pasis aŭ restis en Kumrovec devis viziti la domon kie Tito naskiĝis.

Geografio
---------

Kumrovec situas proksime de la Kroata-Slovena landimo kaj je ĉirkaŭ 45 kilometroj de la kroata ĉefurbo Zagrebo.

Vizitindaĵoj
------------

#### Etnologia Muzeo

La malnova parto de Kumrovec enhavas la Etnologian Muzeon "*Staro Selo*" (Malnova Vilaĝo) kun 18 tre bone konservitaj vilaĝaj domoj, montrante konstantan ekspozicion de artefaktoj rilate al la vivo kaj laboro de kamparanoj el Zagorje dum la 19-a/20-a jarcento. La rekonstruo kaj reornamado de tiuj domoj ekis en 1977. Ĝis nun 40 domoj kaj farmejoj estas renovigitaj, kio faras ke Staro Selo estas la plej vizitinda loko de tia speco en Kroatio. Vizitantoj povas vidi permanentajn etnologiajn ekspoziciojn 
kiel la Zagorje-stila geedziĝo, la vivo de novgeedzoj, de kanabo al tolo, forĝeja manlaboro, kartskriba manlaboro, potfarado, de greno al pano, ktp. Speciala vidindaĵo de la vilaĝo estas la naskiĝdomo de la prezidento de antaŭa Jugoslavio – Josip Broz Tito, kun monumento.

#### Naskiĝdomo de Josip Broz Tito

Statuo de Tito en Kumrovec, farita de la artisto Antun Augustinčić (1900-1979)maldekstra
La naskiĝdomo de Josip Broz Tito (konstruita en 1860 kiel la unua brika domo en la vilaĝo) videblas en la Memora Muzeo de Marŝalo Tito, malfermita en 1953. La muzeo ankaŭ estas grava por la loka folkloro. Apud la domo estas la bronza statuo de marŝalo Tito (farita de A. Augustincic, 1948).

Famulo
------

En la iama Kumrovec naskiĝis prezidinto Josip Broz Tito.

* Kategorio Kumrovec en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Eksteraj ligiloj
----------------

* oficiala retejo

Referencoj
----------

1. ↑  *"Population by Age and Sex, by Settlements, 2011 Census: Kumrovec"**, 2011. Zagrebo: Kroata Statistika Buroo. Decembro 2012.*
**Kuna atento** estas fenomeno, en kiu du individuoj atentas la saman objekton. Tiu bezonas komunikadon; unu direktas atenton de la alia per senvortaj signoj, per montrado, aŭ li spektas al la alia, post la objekto, kaj denova al la alia. Unue Scaife kaj Bruner skribis artikolon pri tiu kapablo en infanoj en 1975. Laŭ el ili, plej 8-10 monataj beboj havis la kapablon, kaj ĉiu 11-14 monataj infanoj povis partopreni en kuna atento. Tiu montris, ke adultoj povas direkti rigardon de beboj al objektoj en ĉirkaŭaĵo.

Poste estas demonstrita, ke kuna atento havas du kondiĉojn: povo de sekvi spekton de alia, kaj rekoni intencon. Povo sekvi spekton de alia estas bezonita por kompreni indikon al objektoj. Rekoni intencon gravas por lerni lingvon kaj stiri atenton de aliaj. En lingvolernado ĝi estas bezonata por kompreno, lerni vortojn kaj por formado. Dum kuna atento la infano lernas ankaŭ tre multe, ekscias multajn informojn, kaj ligas eldiritajn vortojn kun objektoj en ĉirkaŭaĵo, en kiu ilia signifiko estas montrita per kuna atento. Kuna atento gravas ankaŭ en soci-emocia evoluo kaj iĝi en normalaj rilatoj. Iuj malkapabloj estas malhelpoj por kuna atento, ekzemple aŭtismo, blindeco kaj surdeco (se gepatroj ne konas signolingvon).

Ankaŭ iuj bestartoj, ekzemple en orangutangoj, hundoj kaj ĉevaloj povas partopreni en kuna atento.

Traduko
-------

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Közös figyelem en la hungara Vikipedio.*
situo de la gubernio
**Idlibo** (arabe مُحافظة إدلب, latinliterigo laŭ DMG *Muḥafaẓat Idlib*) estas unu el la 14 gubernioj de Sirio kaj situas en la nordokcidento de la lando, lime de Turkio. La areo ampleksas 5 993 kvadratajn kilometrojn. Laŭ la stato de 2005, en la gubernio vivis 1 288 000 loĝantoj. Administra centro estas la urbo Idlib.

Distriktoj
----------

La distriktoj de la gubernio estas:

* Taftanaz
* Arihah
* Harem
* Idlibo
* Ĝisr aŝ-Ŝugur
* Ma'arat an-Numan

Historio
--------

Dum la Siria enlanda milito ĝi restis la lasta rezistejo de la siriaj ribeluloj kaj estis okupita de la turka armeo. En februaro 2020 la gubernion eniris trupoj de la siria armeo, kio kaŭzis konfrontiĝon kun deplojitaj surloke turkaj militistoj kaj sekvigis homajn perdojn. Pli ol tri milionoj da civiluloj trafis militkaptilon en Idlibo, vane serĉante rifuĝejon.

* Kategorio Gubernio Idlibo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Gubernio Idlibo en Vikinovaĵoj (Liberaj novaĵoj)

flago de Sirio
Gubernioj de Sirio

Halepo |
Ĉirkaŭaĵo de Damasko (Rif Dimaŝk) |
Dair az-Zaŭr |
Damasko |
Daraa |
Hama |
Homs |
Hasaka |
Idlib |
Al Kunajtira |
Latakia |
Ar-Raka |
As-Suŭajda |
Tartus
Hasaka Provinco
**Hasaka** respektive **Al-Hasaka** (arabe الحسكة, latinliterigo laŭ DMG *Muḥafaẓat al-Ḥasaka*, sirie ܓܨܪܛܐ, kurde *Hesiça*) estas unu el la 14 gubernioj de Sirio kaj situas en la nordoriento de la lando, lime de Turkio kaj Irako. La areo ampleksas 23 334 kvadratajn kilometrojn. Laŭ la stato de 2008, en la gubernio vivis proksimume 1 400 000 loĝantoj. Administra centro estas la samnoma urbo al-Hasaka, sed la laŭ nombro de loĝantoj plej granda urbo estas Kamiŝli.

La loĝantaro konsistas plejparte el kurdoj kaj el siriaj kristanoj, nomataj asirianoj. Krom ili ankaŭ ekzistas komunumoj de arabaj islamanoj kaj de armenaj kristanoj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Gubernio Hasaka en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* statistikaj informoj en retejo *country-data.com*
* statistikaj informoj en retejo *state.gov*
* statistikaj informoj en retejo *gazetteer.de*

flago de Sirio
Gubernioj de Sirio

Halepo |
Ĉirkaŭaĵo de Damasko (Rif Dimaŝk) |
Dair az-Zaŭr |
Damasko |
Daraa |
Hama |
Homs |
Hasaka |
Idlib |
Al Kunajtira |
Latakia |
Ar-Raka |
As-Suŭajda |
Tartus
Antaŭo de broĉoj
Malantaŭo de la samaj broĉoj
**Broĉo** estas juvelo, kiun oni kutime fiksas sur vestaĵoj.

Broĉo konsistas kutime el du partoj:

* la ornamita antaŭo
* la malantaŭo al kiu surhavas la fiksilon (ofte sendanĝeran pinglon, t.e. pinglon refalditan tiele, ke ĝia pinto kroĉiĝas en hoketo aŭ ŝirma ingeto), fiksitan per gluaĵo aŭ lutaĵo.

Broĉoj estas tre diversaj pri grandeco, materialo kaj formo, sed la fiksilo, plej ofte metala, similas ĉe plej multaj broĉoj. Broĉoj estas ofte manfaritaj ŝatokupe, sed ekzistas ankaŭ broĉoj el altvalora metalo (oro, arĝento, ...) kaj ornamitaj de gemoj.

Prabroĉo estas fibolo, kiu ekzistis jam dum la bronzepoko.

Laŭ Francisko Azorín **Broĉo** estas *Metalaĵo, foje tre arta, formita per du pecoj kunfikseblaj, uzata por kunigi vestorandojn aŭ por alia simila celo.* Li indikas etimologion el latina *brochus* (dento elstara).

Vidu ankaŭ
----------

* Fibolo
* Ordeno
* Pinglo

Notoj
-----

1. ↑  Francisko Azorín, arkitekto, Universala Terminologio de la Arkitekturo (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 41.
2. ↑  Azorín, samloke.

* Kategorio Broĉo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 213396
* GND: 4146703-6
* LCCN: sh85017194
* BNF: 119777405
* NKC: ph538783
 |
Detalo de okulo de bubo.
Aglo.
Close up of a horse eye, with is dark brown with lashes on the top eyelidĈevala okulo
**Duokula vidkapablo** estas vidtipo kie ambaŭ okuloj estas uzataj kune. La vorto duokula aŭ "binocular" devenas el du latinaj radikoj, nome *bini* por duobla, kaj *oculus* por okulo. Havi du okulojn havigas almenaŭ kvar avantaĝojn super havi nur unu. Unue, ĝi havigas al animalo kroman okulon kaze ke unu estus damaĝata. Due, ĝi havigas pli ampleksan vidaĵon. Ezemple homoj havas maksimuman horizontalan vidanglon de proksimume 200 gradoj per du okuloj, proksimume 120 gradoj el kion faras la duokula vidkampo (vidata per ambaŭ okuloj) flanke de du unuokulaj kampoj (vidata per ununura okulo) de proksimume 40 gradoj 
Trie ĝi havigas duokulan sumadon per kio la kapablo detekti svagajn objektojn pliboniĝas.
Kvare ĝi povas havigi stereopzon per kio paralakso akirita per la diversaj postenoj de la du okuloj donas precizan profundoperceptadon. Tia duokula vidkapablo estas kutime akompanata de ununureco vidkapablo aŭ duokula fuzio, per kio ununura bildo estas vidata spite la fakton ke ĉiu okulo havas sian propran bildon de iu ajn objekto.

Kazoj
-----

* Ĉevaloj

Vidu ankaŭ
----------

* Stereoskopio
* Unuokula vidkapablo

Notoj
-----

1. ↑  Harper, D. (2001). Online etymological dictionary. Konsultita la 2an de aprilo, 2008, el
2. ↑  Henson, D.B. (1993). Visual Fields. Oxford: Oxford University Press.
3. ↑   (August 1973) "The psychophysical inquiry into binocular summation.", *Perception & Psychophysics* **14** (1), p. 161–85. doi:10.3758/BF03198631.
4. 1 2   (1838) "Contributions to the physiology of vision.—Part the First. On some remarkable, and hitherto unobserved, phænomena of binocular vision", *Philosophical Transactions of the Royal Society of London* **128** (0), p. 371–394. doi:10.1098/rstl.1838.0019.

* Kategorio Duokula vidkapablo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Palaco de La Magdalena.
La **Duoninsulo La Magdalena** estas duoninsulo en Santandero, en Kantabrio (norda Hispanio). Ĝi situas ĉe la Kantabra Maro, en la Golfo de Santandero. Ties areo estas 24.5 hektaroj. Ties posedo estis prezento de la urbo Santandero al la reĝo Alfonso la 13-a, kiu uzis ĝin kiel someran feriejon inter 1912 kaj 1929. Ĝi nun estas publika parko vizitebla dum tago.

Dum multa tempo la duoninsulo estis la plej grava punkto laŭ strategia kaj milita valoro, ĉar de ĝi oni povas vide kontroli la aliron al la Golfo de Santandero kaj la urbo. Fakte, ekzistas romiaj arkeologiaj restaĵoj, kiuj datiĝas je post la 1-a jarcento. Dum longa tempo ĝi ankaŭ apartenis al armeo, kaj en ĝi estis artilerioj. En julio 1812, dum la Milito de Hispana Sendependiĝo, la angloj (apogite de Hispanio) invadis la insulon Moŭro, de kie ili fajre batalis kontraŭ la francoj.

En la jaro 1906 fondiĝas la Reĝa Societo de Teniso de La Magdalena, kiu iĝis alt-nivela klubo en Hispanio.

Poste, la duoninsulo ekapartenis al la loka registaro, kiu konstruis ferian palacon por la reĝo Alfonso la 13-a. La konstruo daŭris de la jaro 1909 al 1911. Nun, ĝi estas sidejo por la someraj kursoj de la Internacia Universitato Menéndez Pelayo (UIMP). La iamaj ĉeval-staloj estis renovigitaj kaj nun ili estas uzitaj kiel loĝejoj por la someraj kursanoj.

En la marbordo de la duoninsulo estas du strandoj: samnoma plaĝo La Magdalena kaj plaĝo Bikini. Apud la enirejo de la duoninsulo estas malgranda bestoĝardeno, kie vivas anasoj, pingvenoj kaj fokoj. Pli, en la parko estas monumento al Félix Rodríguez de la Fuente kaj tri karaveloj (apartenantaj al la Marmuzeo) uzitaj de la kantabra navigisto Vitar Alsar kiel rememorigilo de vojaĝo de Francisco de Orellana al Pacifiko.

Origine, la duoninsulo ne havis arbojn, sed kiam la reĝo Alfonso la 13-a ekhavis ĝin, li decidis planti grandan aron de pinastroj.

En la parko oni celebras diversajn festojn dum la tuta jaro, ekzemple, koncertojn, sportajn konkursojn (plej elstare, de rajdado) kaj la Infanan Tagon de Kantabrio (la unuan dimanĉon de junio). Ĝi estas tre populara loko inter turistoj vizitantan la urbon kaj ĝi estas rapide alirebla de apuda kvartalo El Sardinero.

### Bildaro

* Foko en la bestoĝardeno.Foko en la bestoĝardeno.
* Strando La Magdalena.Strando La Magdalena.
* Palaco de La Magdalena.Palaco de La Magdalena.
* Ĉeval-staloj.Ĉeval-staloj.
* Duoninsulo, vidita de la strando La Concha (la konko).Duoninsulo, vidita de la strando La Concha (la konko).

### Vidu ankaŭ

* Palaco de La Magdalena
* El Sardinero
* Internacia Universitato Menéndez Pelayo

* Kategorio Duoninsulo La Magdalena en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Fenotipa plastikeco** (Fenotipa plastikeco), foje ankaŭ nomita **fenotipa adaptado,** estas ofte observata biologia fenomeno pri genetika dispozicio (gentipo) kiu esprimas diversaj fenotipojn de specifaj trajtoj sub malsamaj mediaj kondiĉoj.

Konsekvencoj
------------

Fenotipa fleksebleco permesas al la organismo produkti malsamajn manifestiĝojn aŭ malsamajn nivelojn de esprimo de trajtoj depende de la mediaj kondiĉoj kaj tiel helpi ĝin trakti ĉi tiujn kondiĉojn. Tamen en iuj kondiĉoj mekanismoj de disvolva fleksebleco ankaŭ povas kaŭzi malsanojn kaj damaĝon al la organismo.

Esplorado
---------

Tiu ĉi principo estas centra kaj multfaka esplora temo en moderna biologio. En evolua biologio esploras la evoluon de fenotipa fleksebleco kiel trajto en si mem kaj ankaŭ la efikon de ĉi tiu trajto sur la evoluo. En ekologio oni esploras la spacon de flekseblaj trajtoj en ĉiu specio kaj la efikon de ĉi tiu spaco sur la interagado de la specio kun ĝia medio kaj la funkciado de la ekosistemo. En genetiko kaj evolua biologio, la molekulaj mekanismoj kiuj permesas varian esprimon de trajtoj de antaŭfiksita genetika strukturo estas esploritaj. En aliaj biologiaj kampoj fenotipa fleksebleco estas la centra principo por klarigi fenomenojn, kiel disvolva fleksebleco de neŭralaj retoj en neŭrobiologio, kuntekstaj dependaj kondutaj ŝablonoj en besta konduto, ktp. Lastatempe la principo de vivsciencoj ankaŭ penetris en kuracista esplorado, kaj la fenomeno estas perceptata kiel faktoro, kiu efikas sur la sano de homo dum lia tuta vivo.

Vidu ankaŭ
----------

* Medio (Psikologio)
* La plastikeco de la nerva sistemo
* Hereda medio kaj homa disvolviĝo

* Kategorio Fenotipa plastikeco en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)