recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Jenő Jandó,** hungare **Jandó Jenő** estis hungara pianisto, altlerneja instruisto.

Jenő Jandó naskiĝis la 1-an de februaro 1952 en Pécs, li mortis la 4-an de julio 2023 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Jenő Jandó studis en Muzikarta Altlernejo Ferenc Liszt en Budapeŝto inter 1968-1974, kie li lernis de Pál Kadosa. En 1970 li atingis la 3-an lokon en konkurso de pianistoj en Budapeŝto, baldaŭe li atingis 2-an kaj 1-an lokojn en aliaj urboj. En 1974 li instruas en la Altlernejo, krome li koncertadas ankaŭ eksterlande, ekzemple en Usono kaj Japanio. Liaj dirigentoj estis ekzemple János Ferencsik, Ádám Fischer, Zoltán Kocsis, Lamberto Gardelli. Li ricevis premion Kossuth en 1997, pli frue kaj poste ankaŭ aliajn premiojn.

Li plej ofte pianludas de Ferenc Liszt, Béla Bartók, Joseph Haydn, Wolfgang Amadeus Mozart, Ludwig van Beethoven, Franz Schubert, Antonín Dvořák kaj Johannes Brahms.

Elektitaj disĉiploj
-------------------

* Balázs Havasi
* István Kassai

Fontoj
------

* Hungara Vikipedio


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 408688
* GND: 124328873
* LCCN: n85352576
* VIAF: 85866683
* ISNI: 0000 0001 1476 7489
* SUDOC: 145697320
* BNF: 13895570k
* MBA: 42959d4b-b222-49e3-880d-b21a87689279
* NLA: 35994012
* BIBSYS: 1070886
* NKC: xx0085472
* ICCU: UBOV530504
* BNE: XX1273900
 |
La **Demokratia Popola Respubliko Jemeno** - arabe جمهورية اليمن الديمقراطية الشعبية - estis ŝtato sur la teritorio de Suda Jemeno, kiu ekzistis inter la jaroj 1967 kaj 1990. Post la atingo de ŝtata sendependeco la lando unue nomiĝis "Popola Respubliko Jemeno", sed tri jarojn pli poste alprenis la plenan nomon, kiun ĝi tenis ĝis la jaro 1990.

La Demokratia Popola Respubliko Jemeno sub gvido de marksisma unueca partio sekvis komunisman politikon kaj havis proksimajn rilatojn kun la eŭropaj komunisme gviditaj ŝtatoj de la Varsovia Kontrakto kaj aparte kun ties gvida ŝtato Sovetunio. Kun la Jemena Araba Respubliko en Norda Jemeno kaj kun Sauda Arabio plurfoje ekzistis armitaj konfliktoj ĉe la ŝtataj limoj. Kun Sauda Arabio dum 1976 kaj pli poste ankaŭ kun Kuvajto la lando subskribis interkonsentojn pri paco, kaj sekve de tio la lando interalie ankaŭ de Sauda Arabio ricevis ekonomian helpon. Ankaŭ kun la same arabia ŝtato Omano ekzistis konfliktoj, kiam dum milito en Omano, kiu daŭris ĝis la jaro 1975, socialisma gerila movado estis subtenita de la Popola Respubliko.

Dum 1986 ene de la unueca partio pro konfliktoj rilate al la politika malfermo de la lando ekestis dusemajna armita civila milito, kiu kaŭzis la morton de miloj da civitanoj kaj gvidis al la malpotencigo kaj mortigo de la ŝtata ĉefo *Ali Nasser Muhammad* (1980–1986), kiu estis subteninta aparte proksimajn rilatojn al Sovetunio. Kiam la komunismaj reĝimoj de Orienta Eŭropo kaj fine ankaŭ la reĝimo de Sovetunio inter la jaroj 1989 kaj 1991 unu post la alia kolapsis, la Demokratia Popola Respubliko Jemeno politike kaj ekonomie alproksimiĝis al la Jemena Araba Respubliko en Norda Jemeno kaj fine la 22-an de majo 1990 la du partoj de Jemeno unuiĝis. Provo de la lasta ŝtata ĉefo de la komunisma Suda Jemeno, *Haidar Abu Bakr al-Attas* denove apartigi la du landopartojn, fiaskis dum 1994. Kontraste al la grandaj politikaj tensioj, kiuj regis inter Okcidenta kaj Orienta Germanio ĝis la jaro 1989 aŭ inter Suda kaj Norda Koreio ankoraŭ nun, la rilatoj inter Norda kaj Suda Jemeno tamen ĉiam estis relative amikaj, kaj jam dum 1972 estis subskribita interkontrakto pri iam posta reunuiĝo de la lando.

Ŝtataj ĉefoj de la Demokratia Popola Respubliko Jemeno
------------------------------------------------------

* *Kahtan Mohammed al-Ŝaabi* (30-a de novembro 1967 ĝis 22-a de junio 1969)
* *Salim Ali Rubai* (23-a de junio 1969 ĝis 26-a de junio 1978)
* *Ali Nasser Muhammad* (1-a de julio 1978 ĝis 27-a de decembro 1978)
* *Abdel Fattah Ismail* (27-a de decembro 1978 ĝis 21-a de aprilo 1980)
* *Ali Nasser Muhammad* (21-a de aprilo 1980 ĝis 24-a de januaro 1986)
* *Haidar Abu Bakr al-Attas* (24-a de januaro 1986 ĝis 22-a de majo 1990)

* Kategorio Demokratia Popola Respubliko Jemeno en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 227021
* GND: 4073008-6
* LCCN: n50002560
* VIAF: 160448415
* ISNI: 0000 0001 2196 7032
* SUDOC: 026405660
* BNF: 11865894h
* NDL: 00567663
 |
Bridget Driscoll
**Bridget DRISCOLL** [briĝit drisko:l] (1851 (aŭ eble 1852) – 17-a de aŭgusto 1896) estis la unua persono, kiu dokumentita mortis pro trafika akcidento kaŭzita de aŭtomobilo.

Bridget Driscoll transpasis straton kun sia kvinjara filino May en areo de *Crystal Palace* en Londono, kiam aŭtomobilo de *Anglo-French Motor Car Company* puŝis ŝin al la grundo. La aŭto veturis kun rapido de ĉ. 4 mph (ĉ. 6,4 km/h, laŭ atestantoj "je senkonsidera rapido, preskaŭ kiel fajroestinga ĉarego"), la virino suferis kapovundiĝon kaj mortis kelkajn minutojn poste.

La aŭtomobilon stiris *Arthur James Edsall* kaj apud li sidis *Alice Standing*. Ŝi asertis poste, ke Edsall modifis la motoron por ke la aŭtomobilo povu pli rapide kuri, sed tion malpruvis fakspertuloj.

Post la akcidento okazis juĝproceso, kiu post seshora interparolo deklaris, ke okazis akcidento. La esplora juĝisto Percy Morrison diris kiel laste al la procedo, ke li esperas, ke io simila ne plu okazos. Punprocedo ne okazis.

* Kategorio Bridget Driscoll en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Carrascal de Barregas** estas municipo de la provinco Salamanko, en la aŭtonoma komunumo Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la Jurisdikcia teritorio de Salamanko en la nordo-centro de la provinco. *Carrascal de Barregas* estas tradukebla etimologie al *Kverkaro de B.*. Kverko videblas en la blazono.

Ĝia municipa teritorio estas formata de la loĝlokoj Barregas, Cabrasmalas, Calzadilla de la Valmuza, Carrascal de Barregas, Cubito, Fraguas, Golpejera, La Estación, Megrillán, Montalvo Cuarto, Montalvo Segundo, Montalvo Tercero, Morales, Palacio López Rodríguez, Palacio Villalones, Porteros, Rodillo, Sanatorio Martínez Anido, Torrecilla de Miranda, Peñasolana, Torrecilla de la Valmuza, Urbanización Oasis Golf kaj Urbanización Peñasolana, la du lastaj novaj loĝejaj kvartaloj kiel dormurboj de la provinca ĉefurbo. La municipo okupas totalan areon de 76,60 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2017, ĝi havis 1 151 loĝantojn. Ĝi akiris pli ol 800 loĝantojn ekde la komenczo de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj kaj ties proksimeco al la provinca ĉefurbo. Ĝi distas nur 12 km de Salamanko, provinca ĉefurbo, kaj je 2 km de la ŝoseo de Salamanko al Vitigudino kaj tre proksima al Doñinos de Salamanca.

Limas kun loĝlokoj Florida de Liébana, Parada de Arriba, Villamayor kaj Doñinos de Salamanca. La eksklavoj de la municipo limas kun Salamanca, Aldeatejada, Barbadillo, San Pedro de Rozados, Matilla de los Caños del Río, Calzada de Don Diego, Galindo y Perahuy, Rollán, Golpejas, Vega de Tirados, San Pedro del Valle, Zarapicos kaj El Pino del Tormes. 

Ĝi fondiĝis komence de la 13-a jarcento. En postaj jarcentoj suferis pro militoj ĉefe dum la Hispana Milito de Sendependigo. 

La tradiciaj agrikulturo (cerealoj, paŝtaĵoj) kaj brutobredado (bovoj kaj ŝafoj en kverkaroj) lastatempe dekadencis. Lastatempe rura turismo ekgravis, sed ĉefe servoj por dormurbo de Salamanko, provinca ĉefurbo.

La urbestro estas de dekstra partio.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Salamanko


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 753128
 |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Afrika palmapuso** |
| --- |
|  |
| dumflugedumfluge |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Apodoformaj *Apodiformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Apusedoj *Apodidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Cypsiurus* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***C. parvus*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Cypsiurus parvus****(Lichtenstein, 1823) |
|
|
|
| Konserva statuso |
| {{{220px}}}**Konserva statuso: Malplej zorgiga** |
|
|  |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Afrika palmapuso  |

 |
| v • d • r |

*Cypsiurus parvus*
La **Afrika palmapuso** (*Cypsiurus parvus*) estas eta apuso. Ĝi estas tre simila al la Azia palmapuso, *Cypsiurus balasiensis*, kvankam iomete pli granda, kaj estis iam konsiderata la same specio.

Ĝi estas komuna loĝanto kaj reproduktanto en tropika Afriko. La nestomaterialo estas gluita al la reverso de palmofolio per salivo, kiun estas uzata ankaŭ por sekurigi la kutimajn du ovojn. Tiu estas rapidfluga birdo de malferma kamparo, kiuj estas tre forte asociaj kun Oleopalmoj.

Tiu 16cm longa afrotropisa specio estas precipe palbruna. Ĝi havas longajn reenkurbajn flugilojn kiuj aspektas kvazaŭ duonluno aŭ bumerango. La korpo estas svelta, kaj la vosto estas longa kaj tre forkoforma, kvankam ĝi estas kutime tre fermita. Ambaŭ seksoj estas similaj, kaj la junuloj diferenciĝas el plenkreskuloj ĉefe pro siaj mallongaj vostoj. Palmapusoj havas tre mallongajn krurojn kiujn ili uzas nur por pendigi sin el vertikalaj surfacoj, ĉar apusoj neniam surterigas volonte surgrunden. La voĉo estas laŭta krio.

Tiuj apusoj pasas plej parton de siaj vivoj en aero, manĝante flugantajn insektojn per siaj bekoj. Palmapusoj ofte manĝas insektojn proksime de la grundo, kaj trinkas dumfluge.

Referencoj
----------

* BirdLife International (2004). *Cypsiurus parvus*. *Internacia Ruĝa Listo de Endanĝeritaj Specioj*, eldono de 2006. IUCN 2006. Elŝutita 11 Majo 2006. Ne minacata
* *Birds of The Gambia* de Barlow, Wacher kaj Disley, ISBN 1-873403-32-1

* Afrika palmapuso en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Afrika palmapuso en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Afrika palmapuso en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
La **atlaso Miller** estas portugala kartografia verko el la 16-a jarcento, kiu nun troviĝas en la franca nacia biblioteko en Parizo. Ĝi verŝajne estis kreita inter 1519 kaj 1522 de Pedro Reinel, Jorge Reinel kaj Lopo Homem kaj ilustrita de António de Holanda.

Laŭ siaj aŭtoroj la atlaso foje estas nomata "atlaso Lopo Homem / Reinéis" ("Reinéis" estas la portugala pluralo de "Reinel"). La nomo "Miller" estas tiu de iama posedanto.

La atlaso estas fama provo registri la geografian scion akiritan per la esplorvojaĝoj inter 1480 kaj 1520 (Bartolomeu Dias, Kristoforo Kolumbo, Paulo da Gama, Vasco da Gama, Amerigo Vespucci).

La interpretado de la mapoj en la atlaso ne ĉiam estas facila. Ĝi ekestis antaŭ la ekspedicio de Fernão de Magalhães ĉirkaŭ la mondon kaj ŝajnas sugesti, ke tia vojaĝo ne estas ebla.

Ne estas certe, kiu komisiis la kreadon de la atlaso, sed eble estis Emanuelo la 1-a, reĝo de Portugalio (1495–1521).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Atlaso Miller en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Firmao Moleiro pri la atlaso
* Bildoj el la atlaso
**Hinojosa del Campo** [inoĤOsa delKAMpo] estas municipo de Hispanio, en la regiono Kastilio kaj Leono, en la provinco Sorio kaj en la komarko *Campo de Gómara* en la oriento de la provinco. La loknomo *Hinojosa del Campo* estas etimologie komprenebla kiel *Fenkolejo de la Kamparo* (tiukadre estas du plantoj de fenkoloj en la municipa blazono).

Geografio
---------

*Campo de Gómara* en la oriento de la provinco Sorio.
Loko de Hinojosa del Campo en la provinco Sorio.
Preĝejo de Hinojosa del Campo kaj unu el la tri turoj.
Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 26,07 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 28 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte perdis preskaŭ 300 loĝantojn el la 1910-aj jaroj. 

Ĝi distas 41 km de Sorio, provinca ĉefurbo. Ĝi limas kun Pozalmuro (norde), Tajahuerce (okcidente), Pinilla del Campo (sude) kaj Ólvega (oriente).

En ĝia teritorio inklude en la Reto Natura 2000 estas la Loko de Komunuma Intereso konata kiel *Quejigares y encinares de Sierra del Madero*, okupanta 430 hektarojn, nome 19 % de la teritorio.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado fine de la 10-a jarcento.

En la *Censo de Pecheros* de 1528 oni registris 45 *pecheros*, tio estas impostopagantaj familioj.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj), manĝoproduktado kaj transmigra brutobredado (ŝafoj kaj bovoj). Lastatempe funkciado de servoj plej ekgravis, kune kun kultura kaj rura turismo, piedirado tra naturaj lokoj. Inter vidindaĵoj estas la interesa preĝejo, kun du turoj, unu fare de islamanoj kaj alia fare de kristanoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de provinco Sorio

Bildoj
------

* La cilindra islama turo kaj la sonorilturoLa cilindra islama turo kaj la sonorilturo
* La kastela turo kaj la sonorilturoLa kastela turo kaj la sonorilturo

Notoj
-----

Bibliografio
------------

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rCampo de Gómara |
| --- |
| Alconaba• Aldealafuente• Aldealpozo• Aldealseñor• Aldehuela de Periáñez• Aliud• Almajano• Almaluez• Almazul• Almenar de Soria• Bliecos• Buberos• Buitrago• Cabrejas del Campo• Candilichera• Cañamaque• Carabantes• Cihuela• Ciria• Cirujales del Río• Deza• Fuentecantos• Fuentelmonge• Fuentelsaz de Soria• Gómara• Hinojosa del Campo• La Losilla• Los Villares de Soria• Monteagudo de las Vicarías• Narros• Pinilla del Campo• Portillo de Soria• Pozalmuro• Quiñonería• Renieblas• Reznos• Santa María de Huerta• Serón de Nágima• Tajahuerce• Tejado• Torlengua• Torrubia de Soria• Villar del Campo• Villaseca de Arciel |

 |


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 351452
 |
aparte larĝa plia panoramoaparte larĝa plia panoramopanoramo de la kerna parto de Hinterhermsdorf
La vilaĝo **Hinterhermsdorf** situas ĉe la orienta rando de Saksa Svislando, la germana parto de Elba Grejsmontaro. Meze tra la vilaĝo tiriĝas la limo inter elba grejso kaj luzacia granito. Administre ĝi apartenas al la urbo **Sebnitz**.

Turismo
-------

### Vidindaĵoj en la vilaĝo

En Hinterhermsdorf staras 62 domoj de la tipo Umgebindehaus (germane, prononcu: *Umgebindehaŭs*), tio estas specifa trabfaka konstruaĵo karakteriza por multaj vilaĝoj de la orienta Ercmontaro, Elba Grejsmontaro kaj Supra Luzacio.

En unu el ili estas muzeo kun historia loĝoĉambro de arbara laboristo (germane: *Waldarbeiterstube*).

### Ĉirkaŭaĵo

Supra kaj malsupra kluzo (teknikaj monumentoj)
valo de rojo Weißbach
ravino de rivereto Kirnitzsch (prononcu: kir'niĉ)
monto Königsplatz, 436 metroj, kun panorama vido
monto Weifberg, 478 metroj, kun nova panoramoturo
monto Wachberg, 496 metroj, kun panoramo

Rilataj temoj
-------------

* Zadní Doubice


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Hinterhermsdorf en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Hinterhermsdorf en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Hingangat,** aŭ *Hinganghat* laŭ marate **हिंगणघाट** estas urbego, ankaŭ municipo en meza parto de Barato, en subŝtato Maharaŝtro, en distrikto de Vardha. La urbego ricevis sian nomon de arbo kreskanta tie dense. 

Kolegio

Geografio
---------

Hingangat havas averaĝan altecon de 217 metrojn sur montetaro en valo de rivero, kiu tuŝas la urbegon. La distrikta ĉefurbo Vardha troviĝas 33, Nagpuro 71, Javatmal 77, Ĉandrapur 81, Adilabad 102, Raipur 300, subŝtata ĉefurbo Mumbajo 655, tutlanda ĉefurbo Delhio 914, Kolkato 1010 kilometrojn (aere) .

Demografio
----------

Laŭ la censo en 2011 Hingangat havis populacion de 101 805. La legopovo estis en la sama jaro 94%, pli alta ol la barata landaveraĝo (74%).

Historio
--------

Hingangat aĝas 1500 jarojn. La urbo estis nomita Dandungram en la 5-a jarcento 5 post Kristo. La loko komencis evolui, kiam la britoj donis municipan statuson en 1873. La municipa halo estis konstruita en 1904.

Ekonomio
--------

Hingangat estas centro de la kotonindustrio de Barato (same ankaŭ historie estis). Ekzistas ankaŭ sojfaba naftoindustrio en la najbareco.

Religioj
--------

La ĉefaj religioj en Hingangat estas hinduismo (78%) kaj budhismo (13%), sed ekzistas kun malgranda procento islamo (7%), iomete ĝajnismo, kristanismo kaj sikismo malpli, ol 1%.

Lingvoj
-------

La ĉefa (oficiala) lingvo en Hingangat estas la marata lingvo.

Edukado
-------

Hingangat havas altlernejon (kolegion), ĉe rando de la urbego agrikultura esplorstacio funkcias.

Stacidomo de Hingangat

Trafiko
-------

En Hingangat trairas ĉefvojo tra ponto, krome ekzistas alia loka vojo al la regiono. La urbego havas ankaŭ trairan fervojan linion inter Delhi kaj Ĉenajo kun stacidomo kaj aparta fervoja ponto. La plej proksima internacia flughaveno funkcias ĉe Nagpur.

Klimato
-------

Hingangat havas tropikan klimaton (Aw) kun influo de musono. La averaĝa pluvo jare estas pli, ol 900 mm. En ĉiuj monatoj pluvas, sed pli ofte inter junio-septembro. La temperaturo varias inter 20-34 °C.

Vidindaĵoj
----------

* pluraj preĝejoj
* statuo 16 metrojn alta

Fontoj
------

* WikiTrans


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Barato |
**Hindukuŝo** (perse هندوکش, *Hindūkush*, urdue سلسلہ کوہ ہندوکش, *Selsele-ye Kūh-e Hindūkush*, ankaŭ *Hendūkosh)* estas montaro en Afganio kaj nordokcidenta Pakistano. En pli larĝa senco kiel Hindukuŝo estas konsiderataj ĉiuj montoj inter Amudarjo norde, rivero Harirudo okcidente (ĝi kreas limon kun Irano, malantaŭ ĝi leviĝas Kūh-e Bīnālūd) kaj riveroj Hilmando kaj Kabulo sude. En pli mallarĝa senco kiel Hindukuŝo estas konsiderata nur la plej alta, la nordorienta parto, kiu komenciĝas proksimume je nivelo de urbo Kabulo kaj daŭrigas nordorienten, ĝis la afgana-pakistana limo ĝis Vaĥano. Ĝi estas la kvara plej alta montaro en la mondo. la plej alta monto estas Tiriĉ Mīr en la pakistana Nordokcidenta limregiona provinco.

En Vaĥano Hindukuŝo tuŝas pli norde situantan Pamiron (malantaŭ rivero Pjanĝo, tra sudorienta direkto de tie daŭrigas montaro Karakorumo.

* Kategorio Hindukuŝo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 234714
* GND: 4024960-8
* LCCN: sh85060913
* VIAF: 237687320
* BNF: 11937245p
* NDL: 00629060
* NKC: ge129253
 |
**Hindupur** (telugue **హిందూపురం**) aŭ Hindupuram estas urbego en suda Barato, en la subŝtato Andra-Pradeŝo, en la distrikto Sri Sathya Sai.

Panoramo en Hindupur

Geografio
---------

Hindupur situas laŭ la bordoj de tute sekigita rivero en alteco de 621 metrojn. Tumakuru troviĝas 68, Dharmavaram (Sri Sathya Sai) 71, Bengaluro 94, Kolar 103, Madanapalle 113, Ĉitradurga 127, subŝtata ĉefurbo Amaravatio 438, Mumbajo 759, Kolkato 1503, tutlanda ĉefurbo Delhio 1647 kilometrojn.

Demografio
----------

En 2011 la populacio de Hindupur estis 151 835. La legopovo estas 76,4%, signife pli alta ol la ŝtatmezumo.

Templo en Hindupur

Historio
--------

Hindupur-municipo estis formita en 1920 dum dominado de britoj, kiuj foriris en 1947.

Ekonomio
--------

En Hindupur oni produktas vestaĵojn kaj manĝaĵojn, krome grava parto de la ekonomio estas la komercado.

Klimato
-------

Jare pluvas en Hindupur averaĝe po 552 mm.

Edukado kaj lingvoj
-------------------

La lernejoj instruas en Hindupur en pluraj lingvoj, inkluzive de la angla, la telugua, la urdua kaj la kannada. La telugua estas la oficiala lingvo, sed ankaŭ la kannada estas vaste konata.

Religio
-------

Preskaŭ 64% de la loĝantaro estas hinduoj, proksimume 35% estas islamanoj.

Trafiko
-------

Hindupur havas trairan fervojan linion kaj gravaj 4 vojoj kuras al la urbego. La plej proksima flughaveno funkcias en Puttaparthy.

Vidindaĵoj
----------

Hindupur estas grava loka pilgrima centro kun kelkaj temploj ene kaj ĉirkaŭe.

Fontoj
------

* WikiTrans
**Baodin** aŭ *Baoding* ĉine **保定** estas milionurbo kaj universitata urbo en Ĉinio.

Geografio
---------

Baodin situas sur ebenaĵo en centro de Ĉinio, tamen iomete nordoriente. Pekino troviĝas je 140 km-oj.

Historio
--------

Historio de Baodin datiĝas el la Han-dinastio. Ĝi estis detruita fare de la mongoloj en la 13-a jarcento, sed poste renoviĝis. Tiam Baodin signifis: "protektado de la ĉefurbo". Dum la 2-a mondmilito la grandurbo estis la loko de ĉefsidejo por japanaj okupaciaj trupoj.

Trafiko
-------

En Baodin aŭtobusoj liveras la pasaĝerojn. Ankaŭ taksioj bone servadas. Al la ceteraj urboj estas voje kaj fervoje bonaj ligoj.

Klimato
-------

En Baodin jare pluvas po 570 mm. La temperaturo estas averaĝe 12 °C.

Vidindaĵoj
----------

* katedralo
* temploj

Ĉefvojo en Baodin
Katedralo en Baodin
Parko en Baodin

Ĝemelurboj
----------

* Usono Charlotte, Usono
* Japanio Jonago, Japanio
* Japanio Saijo, Japanio

Vidu ankaŭ
----------

* Listo de milionurboj

* Baodin en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Baodin en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Koordinatoj: 13° 27′ 11″ N 16° 34′ 39″ U﻿ / ﻿13.45306 °N, 16.57750 °U﻿ / 13.45306; -16.57750 (mapo)

"Arko 22" ĉe la sendependiĝa ŝoseo
Banĝulo
Strato en Banĝulo
**Banĝulo** (angle *Banjul*, mandinke *Banjul*, iam *Bathurst*) estas ĉefurbo de Gambio kun 34.828 loĝantoj (stato 2003). Ĝi estas la tria plej granda urbo de Gambio post Serekunda kaj Brikama. Banĝulo estas ankaŭ propra administra distrikto.

Situo
-----

Banĝulo situas ĉe la faŭko de rivero Gambio sur la bordo de Atlantiko.

Historio
--------

Banĝulo fondiĝis en 1816 kiel komerca kaj armea loko, kiam la Britio provis la sklavkomercon reguligi.

Ĝi nomiĝis ĝis 1973 *Bathurst* (post Henry Bathurst, sekretaro de brita kolonia buroo).

La Afrika Komisio pri Homaj kaj Popolaj Rajtoj, formiĝis en 1987 kaj nune havas sidejon en Banĝulo, Gambio. Tio utils ankaŭ por la Afrika Ĉarto pri Homaj kaj Popolaj Rajtoj (konata ankaŭ kiel Ĉarto de Banĝulo).

Ekonomio
--------

La marhaveno de Banĝulo  Arkivigite je 2007-02-07 per la retarkivo Wayback Machine havas gravan rolon por Gambio, pej ofte oni eksportas tra la urbo arakidon kaj nafton kaj naftaĵojn.

Iomete ekstere de Banĝulo troviĝas la Banĝula Internacia Flughaveno: la flugkampo estis elektita far NASA en 1987 kiel transatlantika neces-alteriĝejo por Space Shuttle-oj kaj en la postaj jaroj por tio antaŭpreparita. La nova flugkampo longas 3600 m.

Vidu
----

* Bistum Banjul

* 
*

Eksteraj ligiloj
----------------

* Arkivigite je 2005-06-03 per la retarkivo Wayback Machine
* Arkivigite je 2005-03-08 per la retarkivo Wayback Machine
*

Piednotoj
---------

1. ↑  Mandinka-Angla Vortaro

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 34612
* GND: 4086614-2
* LCCN: n80117263
* VIAF: 141894704
* LIBRIS: 140359
* SUDOC: 145821145
* NKC: ge397254
 |
Baptodomo en Parmo
**Baptisterio** estas **baptodomo**. La termino celas en malnovkristana arĥitekturo ekde la 4-a jarcento memstaran centralan konstruaĵon servantan al baptoj kaj havantan tial meze baptobasenon – sakrarion, en kiun oni mergis la baptaton.

Pli poste baptisterioj estis anstataŭigitaj per **baptokapeloj** ene de preĝejoj. En tiuj ĉi **baptejoj** ne estis jam baptobasenoj, sed nur baptujo.

Laŭ Francisko Azorín **baptisterio** estas *Speciala religia konstruaĵo, kie rite, kristanigas k. alinomigas katekumenojn.* Kaj li indikas etimologion el greka *baptisterion* kaj latina *baptisterium*.

Signifaj konstruaĵoj de baptodomoj estas konataj precipe el Italujo.

Notoj
-----

1. ↑  Francisko Azorín, arkitekto, Universala Terminologio de la Arkitekturo (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 31.
2. ↑  Azorín, samloke.

* Kategorio Baptisterio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 134364
* GND: 4144027-4
* LCCN: sh85011738
* BNF: 11981812z
* NKC: ph1121302
 |
Membro de la eklezio Jael Phelps kaj baptista infano de Vestboro dum manifestado en Tulsa, Oklahoma 
Samseksemaj paroj kisas sin antaŭ la protestado de baptistaj vestboraj eklezianoj (Oberlin, Ohio, Usono) en majo 2000.
La **Baptista Eklezio de Vestboro** (*Westboro Baptist Church* en la angla lingvo) estas kristana sekto gvidata de Fred Phelps kaj ĝia sidejo troviĝas en Topeka (Kansaso), Usono.

La Baptista Eklezio de Vestboro posedas diversajn retpaĝojn kiel GodHatesFags.com, GodHatesAmerica.com kaj aliaj kiuj kondamnas lesbaninojn, gejojn, ambaŭseksemulojn kaj transgenrulojn (LGBT), romkatolikojn, muzulmanojn kaj judojn kaj ankaŭ al tiuj kiujn ili konsideras kiel apogantoj de tiuj grupoj kiel la svedoj, kanadanoj, irlandanoj, britoj kaj usonanoj.

La organizo estas observata de la Ligo Kontraŭ Difamado, kaj estas klasifikata kiel diskriminacia grupo (hate group) de la Southern Poverty Law Center. Kvankam ili estis konataj en la komunumoj LGBT pro organizado de konfliktoj dum la eventoj de la Tago de Geja Fiero aŭ aliaj samseksemaj eventoj, la Baptista Eklezio de Vestboro atingis plian famon pro la organizado de bojkotoj en la funebraĵoj al dumbatalaj mortintaj soldatoj en la Milito de Irako, protestoj kiuj originas el la kontraŭusonaj sentoj de la fondinto Phelps.

Kvankam ĝiaj membroj identigas sin kiel baptistoj, la eklezio estas sendependa kaj ne estas aliĝita al iu ajn baptista unuiĝo aŭ asocio, kaj neniu baptista institucio agnoskas la baptistojn de Vestboro kiel grupon de kredantoj je la Biblio. La eklezio priskribas sin mem kiel sekvanto de la principoj de la praa baptismo kaj de kalvinismo. Ĝia unua diservo estis celebrita la tagmezon de dimanĉo, la 27-a de novembro 1955.
La eklezio laboras laŭ ĝia kredo esprimita de ĝia plej konata devizo, «God hates fags» (Dio malamas la gejaĉojn), kaj esprimas la ideon, bazita sur ĝia biblia interpreto ke la mondaj tragedioj iamaniere rilatiĝas al la samseksamo— ĉefe pro la plimultiĝo de la toleremo kaj la akceptita «samseksama agendo». La grupo obstine insistas kaj predikas ke Dio malamas la samseksemulojn pli ol la aliajn «pekulojn» kaj pledas por ke samseksemo estu punata per la mortpuno.

* Baptista Eklezio de Vestboro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Baptista Eklezio de Vestboro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Banŝio** (el la irlanda *bean sí*, [ˈbæn.ʃi] laŭ IFA, t.e. *Virino de la fea monteto*) estas legenda estulo en irlanda, skotlanda kaj kimria folkloro kutime rigardita kiel mortiga omeno.

Etimologio
----------

Ekzistas multajn nomojn laŭ la regiono, kaj Banŝioj nuntempe estas plej fama sub la angligo **Banshee**.

* Irlando : *Bean Si*, *Bean Chaointe*, *Badhbh*
* Skotlando : *Bean Sith*, *Caointeach*
* Kimrio : *Cyhyraeth*, *Gwrach y Rhibyn*

Ĉiuj tiuj nomoj devenas de la maljuna irlanda lingvo *ben síde* kiu signifas "fea virino". *Ben* estas virino kaj *síde* (kiu poste fariĝos *Sídhe* en la irlanda kaj *Sìth* en la skotgaela) aludis unue al teraj montetoj kies loĝantoj estis supernaturaj estuloj, similaj al elfoj aŭ feoj en alilandaj mitaro. Poste, la senco evoluis kaj *Sídhe* nomis tiujn loĝantojn mem. Laŭ la malsamaj fontoj, ilis estus ĉu prauloj, ĉu spiritoj de la naturo, ĉu la keltaj gedioj mem.

Mitaro
------

Tradicie, kiam vilaĝano mortis en Irlando, virino kantus lamentadon dum la funebro. Tiajn virinojn oni nomas *caoineadh* ([ˈkiːnʲə] aŭ [ˈkiːnʲuː] en la irlanda, angligita *Keeners*). Laŭlegende, por la mortintoj de kvin gravaj irlandaj familioj: O'Grady, O'Neill, O'Brien, O'Connor, kaj Kavanagh, la plorkanto estus faride de fea ino. Kiam pluraj banŝioj aperis samtempe, ĝi aŭguris la morton de famulo aŭ sanktulo. La fabelo kelkfoje temas pri virino kiu, kvankam nomita feino, estis fantomo, kutime de aparta murdita ino aŭ de bebino kiu mortis tuj postnaske.

Banŝio povas bunte aspekti, sed plejofte estas blanke aŭ grize vestita kaj havas longaj kaj helaj haroj kiujn ŝi aranĝas per arĝenta kombilo (tamen, laŭ la klerulo Patricia Lysaght, tio estas konfuzo kun sirenaj mitoj). Tial, se oni vidas kombilon kuŝanta surgrunde, oni neniam pluku ĝin, ĉar ĝi alportas malbonŝancon. Banŝio povas ankaŭ aperi sub la formo de korniko aŭ ruĝgorĝulo.

Literaturo
----------

* Évelyne Sorlin, *Cris de vie, cris de mort : les fées du destin dans les pays celtiques.*, Helsinki : Suomalainen Tiedeakatemia, 1991.

* Kategorio Banŝio (estaĵo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 198331
* LCCN: sh87006375
* SUDOC: 03096430X
* BNF: 122275170
 |
hungara griza bovo
La **hungara griza bovo** (aliaj nomformoj povas esti **hungara stepa bovo** aŭ simple **grizbovo**) estas praa hungara hejma besto. Ĝi alvenis parte kun la hunoj, avaroj, sed grandnombre kun la landookupantaj madjaroj en la Karpat-basenon, kie ĝi iĝis dum jarcentoj unu el la plej valoraj podoliaj rasoj. Ĝi famiĝis en la 15–18-a jarcento en Eŭropo kiel hungara bovo, kiun oni pelis tra centoj da kilometroj al Okcident-Eŭropo al la bazaro. Ĝi havis du variojn (transilvania hungara bovo kaj ebenaĵa hungara bovo) tre similajn. La kvanto de bovoj fine de la 19-a jarcento tre malaltiĝis kaj restis tiel malalta. Ĝi estis grava tirbesto siatempa.

Nuntempe oni bredas ĝin kiel genrezervon (ŝtat-apogite) kaj por turismaj celoj. Ĝi kiel stepa bovo tre kontraŭstaras la malsanojn, manĝas nur herbojn, povas travintrumi eĉ subĉiele. Tiuj ĉi trajtoj ebligas bredi ĝin kiel biobovon, donante bioviandon.

Oni kelkfoje plibonigas la rason per gutokrucigo kun maremann-bovo (similaspekta itala bovo, kun similaj kornoj).

grupo de junaj bovoj en Szinpetri
La bovinoj pezas 450–500 kg kaj estas arĝent-grizaj. La virbovoj pezas 600–800 kg. La bovidoj havas iom ruĝetan koloron ĝis la unua mudo (harŝanĝo). La kavkornoj estas tre longaj kaj karakterizaj. Bovino unue gravediĝas 3-jare. La karno estas kun fajnaj fibroj, riĉa je gusto- kaj aromomaterialoj, sed ne marmora, la viandoformoj nekonvenaj.

Laktemo (jara laktoprodukto) estas ĝenerale 800–1000 kg kun graso de ĉ. 4–4,2 %.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Hungara griza bovo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Hungara griza bovo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Bazaj informoj kaj bildoj Arkivigite je 2005-10-01 per la retarkivo Wayback Machine germane


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Zoologio |
**Hungara Esperantisto** estis hungara esperanto-gazeto, unue aperigita en 1909–1911, due 1918–1926, kaj trie 1961–1973.

Pro malkonsentoj kun la eldonisto de *La Verda Standardo,* Hungaria Esperanto-Asocio (HEA) bezonis krei propran informilon. Ĝi tion faris unue per *Sciiganto,* kiu komencis aperi en majo 1903 kaj ĉesis per la 3-a numero januaro 1909. Ĝin anstataŭis en marto 1909 *Hungara Esperantisto* (IV+812 p. 24x16-17). En 1911 HEA akordiĝis kun La verda standardo kaj akiris ĝin per la societo, do Hungara Esperantisto malaperis. Redaktisto estis Miletz, poste d-ro Schatz.

En julio 1918 Hungara Esperantisto reaperis en Szeged (836 p. 23x16) kaj restis tie ĝis oktobro 1923, redaktita de Turzo. De januaro 1924 HE transloĝis al Budapest kaj ĉesis tie en februaro 1926 (410 p. 24x16), redaktisto d-ro Takács. Entute aperis de julio 1918 83 n-roj kun 700 p.

Nova periodo de Hungara Esperantisto aperis de januaro 1961 ĝis aŭgusto 1973 kiel monata informilo, eldonita de Hungara Esperanto-Asocio. Anstataŭ ĝi de septembro 1973 aperis la grandparte hungarlingva Eszperantó Magazin. Ĉefredaktistoj estis d-ro Nagy István 1961–1970, kaj Kökény Lajos 1971–1973.

Biblioteko de la Hungara Esperantisto
-------------------------------------

* 1. *Ilonjo bela* de Mihaelo de Vörösmarty, tr. Eŭgeno Fuchs
* 2. *Kantanta Kamparo* tr. Kálmán Kalocsay

Kolekto de Hungara Esperantisto
-------------------------------

* 2–3. *La ŝtonpististo - La bazaro brulas*, eld. Ludoviko Kókai, Budapest, 1910

Fontoj
------

1. 1 2  "Hungara Esperantisto" de Paul Tarnow en EdE, 1934
La itinero de la *Liverpool kaj Manĉestra Fervojo*
La **Fervojo Liverpool-Manchester** (angle: ***Liverpool and Manchester Railway*** aŭ mallonge *L&MR)*, malfermita la 15-an de septembro 1830, estis la unua fervoja konekto en la mondo inter du grandaj urboj kaj la unua publika fervojo, kiu transportis kaj pasaĝerojn kaj poŝton per vaportrajno laŭ regula horaro. Ĝi ankaŭ estis la unua linio kiu disponis pri duobla trako laŭlonge de la tuta itinero - kiu estis multe pli la escepto ol la regulo, eĉ en la sekvaj jaroj - kaj simpla signalila sistemo.

La linio estis konstruita ĉefe por ebligi pli rapidan kaj pli malmultekostan transporton de krudmaterialoj kaj pretaj produktoj inter la haveno de Liverpool kaj la fabrikoj en Manĉestro kaj la ĉirkaŭa regiono. Sed la granda komerca sukceso de la linio estis ĉefe pro la neatendite ampleksa pasaĝera transporto. La malfermo de ĉi tiu linio estas vaste konsiderata kiel la definitiva antaŭeniro de la fervoja epoko, ne nur en Unuiĝinta Reĝlando sed ankaŭ en la cetero de Eŭropo kaj Nordameriko.

Itinero kun multaj defioj
-------------------------

Inter Liverpool kaj Manchester la linio trapasas interalie jenaj lokoj: Roby, Parkside kaj Eccles, loko kiu estis konata por eksperimenta uzado de Esperanto en lernejo *Green Lane School* en la jaro 1920.

Bildgalerio
-----------

* La viadukto super la Sankey- valo, akvotinto de Thomas Talbot Bury, 1831. Entute oni konstruis 61 pontojn kaj viaduktojn.La viadukto super la *Sankey-* valo, akvotinto de Thomas Talbot Bury, 1831. Entute oni konstruis 61 pontojn kaj viaduktojn.
* La tranĉeo tra la grejso de la Oliva Monto, akvatinta gravuraĵo de Thomas Talbot Bury, 1831La tranĉeo tra la grejso de la *Oliva Monto*, akvatinta gravuraĵo de Thomas Talbot Bury, 1831
* La itinero tra la marĉo Chat Moss, 1833.La itinero tra la *marĉo Chat Moss*, 1833.

* Kategorio Fervojo Liverpool-Manchester en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 722204
* GND: 1087434653
* LCCN: n50049490
* VIAF: 143035157
 |
Bartholomäus Bernhardi, reformisto el Vorarlbergo
**Bartholomäus BERNHARDI** (aliaj nomoj: *Veldkirchius, Velcurius*; naskiĝinta la 24-an de aŭgusto 1487 en Schlins/Distrikto Feldkirch, mortinta la 21-an de julio 1551 en Kemberg) estis luterana predikisto aŭstra.

Vivo
----

Post kiam li studis kun pluraj samlandanoj (ekz. kun la frato Johannes Bernhardi kaj Johann Dölsch) en Erfurto kaj ekde 1504 en Wittenberg kun posta surloka magistriĝo, li eksacerdotiĝis kaj estis ordinita en Koiro. Baldaŭ li revenis al Wittenberg kie li iĝis profesoro pri fiziko kaj filozofio. En 1512 li iĝis dekano de la filozofia fakultato, en 1518 eĉ rektoro. Teologie li ŝajne jam frue adoptis la luterajn opiniojn kontraŭskolastikismajn kio evidentiĝis en la imponaj tezoj *De viribus et voluntate hominis* kiujn li defendis en la 25.9.1516 antaŭ Lutero kaj Andreo Karlostado. Ankaŭ dum la kvereloj pri indulgenco en 1517 Bernhardi tuj apogis Luteron. Dum la sekvintaj jaroj li estis elektita de la altlernejo al preposto kaj paroĥestro de Kemberg kie li ne nur tuj ekpropagandis por protestantismo sed ankaŭ edziĝis al kemberganino. Lia argumento por tiu kanonikjura kontraŭleĝaĵo estis tradicioj praekleziaj permesintaj la geedzecon ankaŭ al pastroj. Sekve kelkaj nomis lin la unuan geedziĝintan reformitan sacerdoton. Ĉiuokaze tiu ĉi paŝo ja furoris kaj igis la ĉefepiskopon de Magdeburg, Albrecht von Brandenburg postuli fare de la princo elektista de Saksio la ekstradicion de Bernhardi antaŭ la tribunalon eklezian.

Kiel memdefendon Bernhardi verkis skribitaĵon korektitan de Filipo Melanktono kun la titolo *Apologia pro M. Bartholomaeo praeposito, qui uxorem in sacerdotio duxit* kiu plureldone aperis en Erfurto kaj Wittenberg en 1521 kaj 1522. Poste ĝi plurfoje estis represita en diversaj verkoj melanktonaj kaj luteraj. Ankaŭ Karlostado prenis la bernhardi-an historion kaj similajn kazojn argumentiloj kontraŭ celibato kaj religiaj votoj. Ĉar la ĉefepiskopo malakceptis la sindefendon de Bernhardi li adresis helpopeton fare de Frederiko la 3-a (Saksio). Ties persona protekto fine savis Bernhardi kontraŭe al aliaj samfarintoj.

De liaj malfruaj vivojaroj nur malmulto estas konata. En 1540 lia filino edziniĝis al la predikisto Matthias Wandel el Hammelburg. Bernhardi mem suferis malbonan traktadon fare de hispanoj dum la Batalo de Mühlberg.

Fonto
-----

"Bernhardi, Bartholomäus" fare de Julius August Wagenmann, en: *Allgemeine Deutsche Biographie, herausgegeben von der Historischen Kommission bei der Bayerischen Akademie der Wissenschaften*, vol 2 (1875), p. 459–460, kio legeblas tie ĉi interrete.

* Kategorio Bartholomäus Bernhardi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 617129
* GND: 118960040
* LCCN: nr88011592
* VIAF: 39486114
* ISNI: 0000 0000 6132 1415
* BNF: 125208854
 |
**Bartolomeu Lourenço de GUSMÃO**, "La Fluganta Pastro" estis portugala pastro kaj inventisto, naskiĝinta en Santos, en la tiama portugalia kolonio Brazilo. Li kreis la unuan flugbalonon. Li estis unu el pioniroj de monda aeronaŭtiko.

Bartolomeu estis filo de "granda-kirugiisto" Francisco Lourenço kaj de Maria Álvares, kaj naskiĝis en Santos en decembro 1685. Ankoraŭ estante infano, li studis en jezuita seminario de Belém da Cachoeira, Bahio, kie li iĝis novico, kune lia frato Alexandre de Gusmão. En Salvador (Brazilo), li konstruis akvopumpilon por provizo de pastra lernejo per akvo de rivero Paraguaçu, tio estis lia unua invento. En 1707 inventis aŭtomatan pumpilon por eliri akvon de ŝipoj.

Kiam li estis 15-jaraĝa, iris al Portugalio, kie diplomiĝis pri eklezia juro en Coimbra. Iĝis pastro de Kompanio de Jesuo en 1708, kie studis ankaŭ matematikon kaj "meĥanikan" fizikon. Post la paŝtriĝo, li iris al Lisbono kaj Johano la 5-a (Portugalio) igis lin Pastro de Reĝa Domo.

La unua flugbalono, kiu nomiĝis Birdego (PT Passarola) laŭ tiama desegno.
En 1708 komencis labori je aerostatoj (flug-aparatoj malpli pezaj ol aero), kaj petis al Johano la 5-a (Portugalio) la patento pri la projekto, kiun li ricevis en la 19-a de aprilo 1709. La reĝo ankaŭ donis al pastro monon por konstrui la "ilon por marŝi tra la aero". En 5-a de aŭgusto 1709 la pastro prezentis al portugala kortego la unua version de lia "Passarola" (*Birdaĵo*), varm-aer-balono. La areostato ekbrulis sen eliris la plankon, sed kelkaj tagoj post, la balono ekflugis je 4 metroj alte. Laŭ Salvador Antônio Ferreira, kiu atestis la fakton, la aerostato estis malgranda balono el maldika papero, plenumita per varma aero. La sevistoj detruis la modelon por ke ĝi ne ekbruligu la kortenojn. La futura papo Inocento la 13-a, tiam kardinalo de Lisbono ankaŭ atestis la flugon de la dua modelo.

En tria provo, la "Passarola", flugis antaŭ la reĝo kaj la reĝino en la 8-a de aŭgusto 1709, de tiam Bartolomeu de Gusmão estis kromnomata "la Fluganta Pastro".

Certe la pastro konstruis la modelon, sed ne flugis en ĝi. La unua aervojaĝo faris francoj Jacques Montgolfier kaj Joseph Montgolfier em 1783.

De 1713 ĝis 1716 li vojaĝis tra la Eŭropo kaj patentigis en Nederlando iun "sistemon de lensoj por rosti viandon per suno". Li vivis en Parizo, kie li estis herboristo kaj post estis sekretario de sia frato Alexandre de Gusmão kiam li estis ambasadoro de Portugalio en Francio.

Reen al Portugalio, la Inkvizicio akuzis lin de simpatizi al judoj, kaj devis ekziligi. Dum lia fuĝo, li malsaniĝis en urbo Toledo kaj tie mortis en la 13-a de januaro de 1724.

* Kategorio Bartolomeu de Gusmão en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Ciência em Portugal Arkivigite je 2014-08-21 per la retarkivo Wayback Machine
* Padre ensina Europa a voar em balão


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 90741
* GND: 134071018
* LCCN: no95060007
* VIAF: 212888287
* ISNI: 0000 0001 2279 0312
* SUDOC: 085235989
* BNF: 11314742v
 |
**Gusztáv Buchböck** [gustAv buĥbok], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Buchböck Gusztáv** estis hungara kemiisto, profesoro, membro (korespondanta en 1907) de Hungara Scienca Akademio.

Gusztáv Buchböck  naskiĝis la 15-an de februaro 1869 en Hungara reĝlando en Pozsony (nuntempa Bratislavo en Slovakio). Li mortis la 1-an de oktobro 1935 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Gusztáv Buchböck frekventis universitaton en Budapeŝto, kie li ricevis diplomon en 1896. Post lernado li restis samloke, kiel vicprofesoro ĉe Károly Than. En 1904 li atingis la instruan rangon privata profesoro, en 1909 publika eksterordinara profesoro, en 1924 publika ordinara profesoro. Ekde 19 li estis katedrestro, inter 19-19 li estis vicrektoro. Li longe studvojaĝis al Germanio. Li okupiĝis precipe pri la moderna fizika kemio.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *A carbonylsulfid hydrolytes bomlásának sebességéről* (1896)
* *Az ion elmélet* (Bp. 1903)
* *Általános és anorganikus chemia* (1914) - lernolibro
* *Physikai-chémiai mérőmódszerek* (1921
* *Organikus chemia* (1930) - lernolibro

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero B kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**HERMANN Gusztáv** hungara lokhistoriisto, publicisto naskita en Odorheiu Secuiesc la 3-an de decembro 1928 kaj mortinta samloke la 9-an de majo 1988. Li estis patro de historiisto Gusztáv Mihály Hermann.

Biografio
---------

La mezlernejon Gusztáv Hermann finis en sia naskiĝurbo en Reformita Kolegio (1947), li havigis diplomon de instruisto pri hungara lingvo kaj literaturo en Universitato Bolyai (1952). Li laboris unue en Bukareŝto ĉe presareldonejo, poste en sia naskiĝurbo, kie li okupis fak- kaj politikajn gvidpostenojn. Ekde 1974 li estis mezlerneja instruisto en la sama urbo. Liaj publikaĵoj pri kulturaj, lokhistoriaj kaj priinstruaj problemoj aperis en Korunk, Művelődés, A Hét, Tanügyi Újság, Előre, Hargita. En sociografia studvolumo *Változó valóság* li publikis studon pri 11 vilaĝoj de komunumo Feliceni (1978).

Memstara volumo
---------------

* *Székelyudvarhely művelődéstörténete* (Kulturhistorio) , Kriterion Könyvkiadó, 1993.

Kunulaŭtoro
-----------

* *Kis kalauz idegeneknek és helybenlakóknak* (Gvidlibro pri Odorheiu Secuiesc), Hermann Gusztáv, Hermann Gusztáv Mihály; Fotoj: Szabó Károly. Csíkszereda, Pro-Print Könyvkiadó, 2002.

Fontoj
------

* Romániai magyar irodalmi lexikon
**Gusztáv Adolf Manninger** [gustAv], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Manninger Gusztáv Adolf** estis hungara agronomo, profesoro. Lia samnoma filo estis Gusztáv Adolf Manninger (1910-1982), lia frato estis Vilmos Manninger.

Gusztáv Adolf Manninger  naskiĝis la 11-an de januaro 1880 en Sopron. Li mortis la 15-an de septembro 1954 en Debrecen.

Biografio
---------

Gusztáv Adolf Manninger akiris diplomon en akademio de Magyaróvár en 1901, poste li gvidis la agrikultutrajn laborojn en diversaj bienegoj. Dum la 1-a mondmilito li faris la samon en Istrio, poste en Bóly. En tiu lasta loko li komencis okupiĝi pri kreoj de pli bonaj tritikoj kaj ankaŭ pri novaj sistemoj de plugadoj. Post la 2-a mondmilito li havis postenon en ministerio pri agrikulturo. Ekde 1947 ĝis sia morto li instruis en Universitato de Debrecen. En 1952 li kandidatiĝis.

Liaj elektitaj kontribuoj
-------------------------

* *Milyen búzát termeljünk?* (1929)
* *Der Ackerboden als Biodinamische System* (1937)
* *Szántóföldi vetésforgó…* (1950)
* *A talaj sekély művelése* (1957)

Memorigiloj
-----------

* strato en Sopron (sen persona nomo, ĉar la strato memorigas pri la plena familio Manninger)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Gusztáv Faller** [gustAv faler], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Faller Gusztáv** estis hungara inĝeniero, ekonomikisto, profesoro.

Gusztáv Faller  Arkivigite je 2013-05-20 per la retarkivo Wayback Machine naskiĝis la 22-an de aŭgusto 1930 en Budapeŝto. Li mortis la 2-an de decembro 2000 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Gusztáv Faller akiris abiturienton en piarista gimnazio en Tata (Hungario) en 1948, poste inĝenieran diplomon en Sopron en 1954, fine ekonomian diplomon en Ekonomia Universitato Marx Károly en 1959. En la fruaj 1950-aj jaroj li jam havis postenojn en minejoj de Ajka, Herend, Dudar. En 1957 li ekinstruis en Sopron, poste en Universitato de Miskolc. En 1960 li laboris en minada instituto, poste en ministerio pri malpeza industrio. Li kandidatiĝis en 1964, li doktoriĝis en 1974. Inter 1980-1989 li estis ĉefkonsilisto en la industria ministerio, krome li estis titulara profesoro. En 1988 li pensiuliĝis. Li ricevis hungarajn kaj aŭstran premiojn inter 1979-1995.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Veszprém megye bányászatának bibliográfiája 1955. december 31-ig* (1957) - kompilanto
* *The last century of coal mining in Hungary 1894–1994* (1994)
* *Törvényszerűségek az ásványinyersanyag-gazdaságban* (1996)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio Arkivigite je 2013-05-20 per la retarkivo Wayback Machine


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Gusztáv Haller** [gustAv haler], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Haller Gusztáv** estis hungara advokato, politikisto, urbestro. Lia nobela antaŭnomo estis *hilibi*.

Gusztáv Haller naskiĝis la 5-an de decembro 1873 en Kolozsvár (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempa Cluj en Rumanio), li mortis la 20-an de februaro 1923 en Cluj (Rumanio).

Biografio
---------

Gusztáv Haller maturiĝis en piarista gimnazio en sia naskiĝurbo, poste li akiris juran diplomon en Scienca Universitato Ferenc József. Post siaj studoj li estis advokato apud sia patro. Baldaŭ li malfermis propran advokatan atelieron kaj li edziĝis. Li havis ankaŭ juran postenon en Erdélyi Magyar Közművelődési Egyesület. Inter 1913 kaj 1919 li estis urbestro de al Kolozsvár. Kiam alvenis la rumana armeo, li ne akceptis la rumanan dominadon, tial li abdikis. Li iĝis afergvidanta subprezidanto de la ĵus fondita Országos Magyar Párt.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto

Referencoj
----------


* Kategorio Gusztáv Haller en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 699940
 |
**Gusztáv Klados** [gustAv kladoŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Klados Gusztáv** estis hungara arkitekto. Li specialiĝis pri tuneloj.

Gusztáv Klados naskiĝis la 8-an de decembro 1948 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Gusztáv Klados maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo en 1966, dum la someraj feriejoj li laboris en konstruado de metroo en Budapeŝto. Li akiris arkitekturajn diplomojn en Teknikuniversitato de Budapeŝto en 1972 kaj 1976, sed li akiris ankaŭ komercistan diplomon. Post la unua diplomo li laboris en metroo en Budapeŝto. Post jaroj li laboris ankaŭ eksterlande en multe da landoj. Li havas edzinon, kiu naskis dufoje.

Elektitaj tunelaj laboroj
-------------------------

* metroo en Budapeŝto (1972-; 2008-2011)
* fervoja tunelo en Beogrado
* metroo en Kolkato (1980-1985, 1987-1989)
* Manika Tunelo (1989-1991)
* akvatransporta tunelo en Sud-Afriko (1991-1995)
* metroo en Ateno (1995-)
* Singapuro (1999-)
* Kuala-Lumpuro (2002-2007; 2011)
* metroo en Nov-Delhio

Fontoj
------

* hungarlingva intervjuo kaj biografio kun foto

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Gusztáv Klados en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 693574
 |
La ***Democratic National Committee*** (mallongige: **DNC**; anglalingve: **Demokrata Nacia Komitato**) estas la ĉefa organizo reganta la usonan Demokratan Partion de bazo tago al tago. Kvankam ĝi estas responda por regi la procedo de skribi platformon ĉiuj kvar jaroj, la ĉefa fokuso de la DNC estas pro kampanja kaj politika ageco en subteno de Demokratpartiaj kandidatoj, kaj ne pri publika politiko. La DNC estis fondita ĉe la Demokrata Nacia Kunveno de 1848.

La Democratic National Committee provizas nacian gvidecon por la Demokrata Partio de usono. Ĝi estas responda por promocii la platformon de la partio, kaj ankaŭ por kunordigi fondusojn kaj por elekta strategio. Ĝia ĉefa oficejo estas en Vaŝingtono.

Ĝia ĉefa kontraŭparto estas la Republican National Committee.

* Democratic National Committee en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Democratic National Committee en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 229779
* LCCN: n81133513
* VIAF: 130200068
* ISNI: 0000 0001 2157 1038
* SUDOC: 074684418
 |