recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Béla Lányi** [lAnji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Lányi Béla** estis hungara kemiisto, profesoro.

Béla Lányi  naskiĝis la 25-an de novembro 1894 en Szolnok. Li mortis la 15-an de februaro 1968 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Béla Lányi frekventis bazlernejon kaj en gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li plulernis ekde 1913 en Teknika kaj Ekonomia Universitato de Budapeŝto. Dum la 1-a mondmilito li estis soldato, tial li akiris kemian diplomon nur en 1921, poste li restis samloke kiel vicprofesoro. En la studjaro 1925 helpe de stipendio li esploris en instituto en Berlino. Li doktoriĝis en 1927, en 1931 li atingis la instruan rangon privata profesoro, en 1939 publika eksterordinara profesoro, en 1942 publika oedinara profesoro, samtempe katedrestro. Dum sieĝo de Budapeŝto en 1945 li savis ilaron kaj bibliotekon de la katedro. En 1952 li kandidatiĝis, en 1956 li doktoriĝis, en la sekva jaro li pensiuliĝis. Li okupiĝis ĉefe pri produktado de aluminia oksido kaj aluminio. Li ricevis korespondantan membrecon en 1965 en Scienca Akademio de Zagrebo.

Liaj libroj (elekto)
--------------------

* *Elektrokémia I.* (1946)
* *Elektrokémia*  (1947)
* *Elektrotermikus eljárások* (1955)
* *Általános és fizikai kémiából válogatott fejezetek* (1961)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
mapo de la eklezia provinco Kolonjo
logografikaĵo de la episkopujo Trier
La **episkopujo Trier** aŭ **episkopujo Treviro** (germane *Bistum Trier*, latine *Dioecesis Trevirensis*) estas la plej malnova germana rom-katolika diocezo en la eklezia provinco Kolonjo. Sidejo de la episkopo estas la urbo Treviro (germane *Trier*) kun la katedralo. Ekde 2009 la episkopo estas Stephan Ackermann.

La episkopujo entenas grandajn partojn de la germanaj federaciaj landoj Rejnlando-Palatinato kaj Sarlando kaj la eksklavo Kirchen (Sieg). Ĝi estas la plej malnova rom-katolika episkopujo de Germanio. Episkopo Eucharius fondis ĝin (plej frue) en la 3-a jarcento. Ĝis la 19-a jarcento Treviro estis ĉefepiskopujo. La ĉefepiskopo de Treviro estis princelektisto de la Sankta Romia Imperio kaj estis samtempe (sekulara) reganto super la elektoepiskopujo Treviro, *Kurtrier*, kiun oni ne konfuzu kun la ĉefepiskopujo Treviro, kie li estis eklezia reganto. Tiuj du havis malsamajn administrajn strukturojn kaj malsamajn teritoriojn.

Historio
--------

### Ĉefepiskopujo Treviro

 Pli detalaj informoj troveblas en artikolo Kurtrier.
Archiepiscopatus Trevirensis (ĉefepiskopujo Treviro) en la jaro 1645
### Episkopujo Treviro

### Estanteco

Administracia divido de la episkopujo
-------------------------------------

mapo de la episkopujo
blazono de la episkopujo Treviro

Blazonoj
--------

Ekleziaj Instalaĵoj
-------------------

### Preĝejoj

### Institucioj

### Ekleziaj Lernejoj

Gimnazioj
Reallernejoj
Bazaj Lernejoj
-, Ĉefaj Lernejoj

Profesiaj Lernejoj
### Ekleziaj Konsultservoj

Posedo
------

Kulturaj vidindaĵoj
-------------------

### Pilgrimejoj

la tomboj de la unuaj Treviraj episkopoj Eucharius kaj Valerius en la benediktana apatejo Sankta Matthias, Treviro
*en Treviro:*

*ekster Treviro:*

Literaturo
----------

* Martin Persch, Michael Embach (Hrsg.): *Die Bischöfe von Trier seit 1802*. (Veröffentlichungen des Bistumsarchivs Trier, 30) Trier 1996
* Brigitte Hammerschmidt: *Der Kirchenbau des 20. Jahrhunderts im rheinland-pfälzischen Teil des Bistums Trier*, Kliomedia, Trier 2006 (Geschichte und Kultur des Trierer Landes 4), ISBN 978-3-89890-085-0.
* Wolfgang Seibrich: *Die Weihbischöfe des Bistums Trier*. (Veröffentlichungen des Bistumsarchivs Trier, 31) Trier 1998.
* Martin Persch kaj Bernhard Schneider (Hrsg.): *Geschichte des Bistums Trier*. (Veröffentlichungen des Bistumsarchivs Trier). Bd. 1, 3-5. Trier 2000 ff.
	+ Band 1: H. Heinen, H. H. Anton, W. Weber: *Im Umbruch der Kulturen, Spätantike und Frühmittelalter.* Trier 2003.
	+ Band 3: B. Schneider, M. Persch: *Kirchenreform und Konfessionsstat 1500-1801.* Trier 2010.
	+ Band 4: M. Persch, B. Schneider: *Auf dem Weg in die Moderne, 1820-1880.* Trier 2000.
	+ Band 5: B. Schneider, M. Persch: *Beharrung und Erneuerung, 1881-1981.* Trier 2004.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Episkopujo Treviro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Kategorio Episkopujo Treviro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Episkopujo Treviro en Vikifontaro (Universala biblioteko)

* Website des Bistum Trier
* Das Bistum Trier auf *catholic-hierarchy.org* (englisch)

Referencoj
----------
**Béla NAGY** [nadj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **NAGY Béla** estas hungara bestokuracisto, biologo, profesoro, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (2004).

Béla Nagy  naskiĝis la 15-an de julio 1941 en Debrecen.

Biografio
---------

Béla Nagy studis en Veterinara Universitato de Budapeŝto inter 1960-1965, poste li eklaboris en ŝtata laborejo en Monor, post jaro en instituto en Miskolc. En 1971 li estis nomita direktoro en instituto de Szombathely. Post 8 jaroj li ricevis postenon en Budapeŝto. Li profesoriĝis en 1996. Li dufoje estis en Usono. En 1993 li doktoriĝis antaŭ la Hungara Scienca Akademio. Li partoprenas en redaktado de fakrevuo *Acta Veterinaria Hungarica*. Li okupiĝas precipe pri infektaj malsanoj de novnaskitaj bestoj.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Occurence of K99 antigen on Escherichia coli isolated from pigs and colonization of pig ileum by K99+ enterotoxigenic E. coli from calves and pigs* (1977)
* *Studies on cryptosporidial infection of goat kids* (1984)- ĉapitro
* *A Salmonella elleni védekezést célzó integrált minőségszabályozási rendszer a baromfiszektor számára Magyarországon* (1995) - libro
* *mproved Diagnostic and Real-time PCR in Rapid Screening For Salmonella in the Poultry Food Chain* (2006)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 454035
* GND: 138975353
* LCCN: n2001034516
* VIAF: 74184198
* ISNI: 0000 0000 7850 0524
* BNF: 15803900f
 |
***A Treatise on Probability*** (Traktato pri probableco) estis verko de John Maynard Keynes publikigita estante en la Universitato de Kembriĝo en 1921.

Keynes estis finkompletiginta sian verkon *A Treatise on Probability* antaŭ la Unua Mondmilito, sed li publikigis ĝin en 1921. Tiu verko estis elstara kontribuo al la filozofiaj kaj matematikaj subteniloj de la probablokalkulo, defendante la gravan punkton ke *probabloj* estis pli malpli veraj valoroj (logikaj valoroj) intermezaj inter simpla vero kaj falseco. Keynes disvolvigis la unuan alt-malaltan alproksimigon al la probableca intervalo de probablo en la ĉapitroj 15 kaj 17 de tiu libro, same kiel disvolvigis sian unuan pezdecidan alproksimigon per sia konvencia koeficiento de risko kaj pezo, *c*, en la ĉapitro 26.

Notoj
-----

1. ↑   Vidu Keynes, John Maynard (1921), Treatise on Probability, London: Macmillan & Co.
2. ↑  Skidelsky, Robert. (2003) John Maynard Keynes: 1883–1946: Economist, Philosopher, Statesman. Pan MacMillan Ltd. p. 217–220, 245, 260–265, 283, 342–355. ISBN 0-330-48867-8.
**Béla Milasovszky** [milaŝovski], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Milasovszky Béla** estis hungara inĝeniero, profesoro, geodeziisto.

Béla Milasovszky [*rompita ligilo*] naskiĝis la 21-an de aprilo 1900 en Hungara reĝlando en Szomolnok (nuntempa Smolník (distrikto Gelnica) en Slovakio). Li mortis la 30-an de julio 1973 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Béla Milasovszky komence estis simpla ministo. Li akiris diplomon en altlernejo de Sopron en 1926. Post siaj studoj li instruis samloke. Inter 1933 kaj 1950 li estis ŝtata termezuristo, dume en Sopronban en 1943 li doktoriĝis. Li ekinstruis en Pezindustria Universitato en 1950, kie li estis katedrestro inter 1959 kaj 1968. En 1952 li kandidatiĝis. Li multe okupiĝis pri geodezio. Li ricevis premiojn en 1962, 1969, 1970.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Sammelband Markscheiderischen Fachartikel* (1966)
* *Geodézia*
* *Fotogeológia*
* *A lézersugarak szerepe a geodéziában és bányamérésben*

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 552567
* VIAF: 121473407
* ISNI: 0000 0000 7949 3207
 |
La **episkopujo Innsbruck** estas romkatolika episkopujo en Aŭstrio, kun sidejo Innsbruck.

Ĝis la Dua Mondmilito la teritorio apartenis plejparte al la episkopujo Brixen. Post la apartigo de Sudtirolo disde Aŭstrio, la dioceza parto restinta en Aŭstrio fariĝis "apostola administrujo Innsbruck-Feldkirch", kies episkopuja administranto ekde 1921 estis helpepiskopo Sigismund Waitz, pli poste Paulus Rusch. En aŭgusto 1964 
ĝi iĝis **episkopujo Innsbruck-Feldkirch** sub episkopo Paulus Rusch. La nomo iĝis nura **episkopujo Innsbruck** kiam en 1968 la teritorio en Vorarlberg apartiĝis kiel propra episkopujo Feldkirch.

1921-1964 Apostola administrujo Innsbruck-Feldkirch
---------------------------------------------------

Episkopuja administranto:

* 1921-1938 Sigismund Waitz
* 1938-1964 Paulus Rusch

1964-1968 Episkopujo Innsbruck-Feldkirch
----------------------------------------

Episkopo:

* 1964-1968 Paulus Rusch

1968-nun Episkopujo Innsbruck
-----------------------------

Episkopo:

* 1968-1980 Paulus Rusch
* 1981-1997 Reinhold Stecher
* 1997-2002 Alois Kothgasser

* Kategorio Episkopujo Innsbruck en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
*por la urbo, legu Davit Bek.*
Statuo de David Bek en Kapan.
**David Bek** (armene Դավիդ Բեկ; mortis en 1728) estis unu el la plej elstaraj personoj de la armena liberiga movado kontraŭ okupaj fortoj de la Safavida  kaj Otomana Imperioj. Li batalis en 1722-25 kun apogo de Mĥitar Sparapet kontraŭ la safavidoj. Li gvidis la armenojn en 1726-1728 kontraŭ la turkoj. Bek estas unu el la plej elstaraj militistoj de la armena sendependisma movado de la 18-a jarcento.

Post la falo de la safavidoj en 1722, David Bek establis sin kiel gvidanton de la defendoj de la lokaj armenoj de Sjunik kaj Kapan dum la otomana turka invado kaj la atakoj de la lokaj islamaj triboj.  David sukcesis malhelpi la diversajn islamajn tribojn fari taŭgajn teritoriajn gajnojn. En 1727, por ĉesigi la otomanan aliron en la areo, reĝo Tahmasp la 2-a nomumis Davidon kiel la guberniestro de la areo, kaj donis al li la rajton administri la areon kiel vasala armena princlando sub irana regado.

En 1726-28, la lokaj armenoj sub la gvidado de David Bek ekmilitis kontraŭ turkaj armeoj ĉe Halidzor kaj montris grandan militan kompetentecon kaj bravecon venkante ilin facile. Kuraĝigitaj de liaj sukcesoj, multaj armenoj levis la standardon de ribelo kontraŭ la islamanoj kaj aliĝis al la vicoj de David. La regantoj (*melikoj*) de Karabaĥo baldaŭ aliĝis al la kialo por nacia liberigo, pruntedonante al David Bek virojn kaj materialojn; Avan Juzbaŝi, armea komandanto de Ŝuŝo kiu devis iĝi unu el la proksimaj subtenantoj de David Bek, kontribuis per 2,000 viroj al la militinvesto.

Post la morto de David Bek en 1728, ordonrajto pri la areo pasis al Mĥitar Sparapet .

Heredaĵo
--------

Davit Bek estas konsiderata unu el la plej gravaj figuroj en Armenio kaj unu el la simboloj de armena naciismo. En 1880–1882 la poeto Raffi verkis romanon pri David Bek, parolante pri la graveco de armita patriotismo. Lia persono estis uzita por politikaj kaj propagandaj celoj, ekzemple dum Sovetunio en la Armena SSR.

En 1944, dum la dua mondmilito, la historia kaj eposa filmo *David Bek* estis farita de reĝisoro Hamo Beknazarjan. Bek estas la ĉefa rolulo de opero, *David Bek*, komponita de Armen Tigranjan inspirita de la verko de Raffi.

Fontoj
------

* (2010) *Historia Vortaro de Armenio*, 2‑a eldono, Scarecrow Press. ISBN 978-0810874503.
* *Armenoj kaj Rusio, 1626-1796: A Documentary Record*. Mazda Publishers. ISBN 978-1568591322.
* *The Armenian Revolutionary Movement: The Development of Armenian Political Parties Through the Nineteenth Century*. ISBN 978-0520009141.

* Kategorio David Bek en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 272151
* LCCN: n85298971
* VIAF: 21135539
* ISNI: 0000 0000 2840 8818
 |
**Béla Lőcsei** [lOĉei], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Lőcsei Béla** estis hungara kemiisto, profesoro.

Béla Lőcsei  naskiĝis la 23-an de novembro 1920 en Miskolc. Li mortis la 14-an de oktobro 1981 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Béla Lőcsei akiris kemian diplomon en Hungara Reĝa Teknika kaj Ekonomia Universitato József en 1943. Post siaj studoj li laboris en diversaj uzinoj, fabrikoj. En 1949 li akiris postenon en kemia esplora instituto, en 1953 li ekhavis pli altan postenon en simila instituto. Ekde 1956 instruis en Kemia Universitato de Veszprém, kie en 1966 li estis nomumita titulara profesoro. En 1958 li kandidatiĝis. Inter 1975 kaj 1981 li estis institutestro. Li okupiĝis pri vitroj. Li ricevis medalon en 1970.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *A kristályos műkő előállításának szilikátkémiai alapjai* (1958)
* *Üveggyártás* (Produktado de vitroj), (1964) - faklerneja lernolibro
* *Olvasztott szilikátok és tulajdonságaik* (1967)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre) Arkivigite je 2020-10-19 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 550757
* VIAF: 273756848
* ISNI: 0000 0003 8412 4993
* SUDOC: 160673658
 |
La **episkopa kastelo de Fertőrákos** (konata ankaŭ pri la iama trakonstruinto **Kastelo de Zichy** [ziĉi]) estas impona historia monumento en Hungario, en vilaĝo Fertőrákos. La kastelo longe estis someruma rezidejo de la ĉiama episkopo de Győr, sed dum turka erao de Győr la konstruaĵo estis mem departementa domo.

Episkopa kastelo de Fertőrákos
Aerfoto pri la episkopa kastelo de Fertőrákos

Historio
--------

La unua kastelo estis konstruita en nekonata tempo, nur estas konata, ke en 1311 loĝantoj de Sopron detruis ĝin. Tamen okazis paco inter Sopron kaj la episkopo, tial Sopron rekonstruis la kastelon. Post jarcento eĉ Matiaso la 1-a (Hungario) estis gasto en la kastelo. En la jaroj 1529 kaj 1532 la turkoj faris detruojn en la domego, tiutempe ĝi estis forlasita. En la 1580-aj jaroj Juraj Drašković unue faris riparojn, poste plene trakonstruis ĝin. En la 17-a kaj 18-a jarcentoj denovaj trakonstruoj okazis, la kastelo estis centro de la kontraŭreforma movado. En 1681 Leopoldo la 1-a (Sankta Romia Imperio) vizitis la kastelon, en 1789 oni metis memortabulon sur la muron pri la okazintaĵo. En 1683 la granda turka militiro atingis ankaŭ la kastelon, sed poste la turkoj malaperis el la regiono. Post la militiro Ferenc Zichy (episkopo) faris signifajn trakonstruojn. János Simor ĉi tie establis la unuan metiejon pri pentrado de vitrofenestroj en Hungario. Fenestroj de Preĝejo Sankta Mikaelo (Sopron) estis faritaj ĉi tie. Dum la 2-a mondmilito la kastelo difektiĝis, poste ĝi estis forprenita de la eklezio, la nova posedanto estis la loka kolĥozo. Post jaroj funkciis en la domego ekzemple kinejo, biblioteko, infanĝardeno. En 1966 la kastelo renoviĝis.

Fasado de la kastelo

Konstruaĵo
----------

La unuetaĝa kastelo kun keloj situas sola en mezo de la vilaĝo en granda ĝardeno. Ĝi formas kvadraton, meze korto situas. La fasado estas simetria, meze estas la ornama enirejo, en la unua etaĝo balkono, ĉe la tegmento timpano.

Interne plej granda parto de la originaj mebloj jam malaperis, tamen restis kelkaj fornoj. La ĉambroj estas ornamitaj per stukoj kaj freskoj. Aparte menciindas la interna kapelo. En la kelo estas videblaj premiloj por vinberoj kaj bareloj.

* Elirejo el la kastelo al la ĝardenoElirejo el la kastelo al la ĝardeno
* Memortabulo pri la imperiestra vizitoMemortabulo pri la imperiestra vizito
* Korto de la kasteloKorto de la kastelo
* Arkadoj en la kortoArkadoj en la korto
* Ĝardeno de la kasteloĜardeno de la kastelo
* Kelo de la kasteloKelo de la kastelo
* Malnova origina premilo en la keloMalnova origina premilo en la kelo
* Koridoro en la kasteloKoridoro en la kastelo
* Kapelo de la kasteloKapelo de la kastelo
* Fresko en la kapeloFresko en la kapelo
* Inter5na parto en la kasteloInter5na parto en la kastelo
* Forno en ĉambroForno en ĉambro
* Fresko en ĉambroFresko en ĉambro
* La episkopa akvomuelejoLa episkopa akvomuelejo

Fontoj
------

* hungare kun foto
* hungare kun video kaj fotoj]
* hungare kun fotoserio
* hungare kun fotoj

* Kategorio Episkopa kastelo de Fertőrákos en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Christian CIMPA** (naskiĝis 18-an de majo 1965) estas esperantisto ekde 1988.

Libroprezentado de **Turmstraße 4**, la germana traduko de "Turstrato 4" de Hans Weinhengst, Vieno 2017. De maldekstre: Christian Cimpa, Jorghi Poll, Kurt Lhotzky
Ekde 01.09.1990 kunlaboranto en la Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj en Vieno, li estis kunorganizanto de la 77a UK 1992 en Vieno, kuneldonisto de la revuoj Informilo de IEMW kaj *La dua jarcento* kaj kunlaboranto de la eldonejoj *Pro Esperanto* kaj *Internacia Esperanto-Muzeo*. Parolanto por la Esperanto-redakcio de *Radio Aǔstria Internacia* ekde 1994 (ĝis la fino de la 1990aj jaroj). Li kontribuis per variaj artikoloj al Esperanto aktuell kaj aliaj Esperanto-revuoj. Anstataǔante la malsaniĝintan Helga Farukuoye li instruis Esperanton en Viena popolaltlernejo.

Christian Cimpa tradukis la romanojn Tur-strato 4 (de Hans Weinhengst) kaj *Flugi kun kakatuoj* (de Trevor Steele) en la germanan.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 708388
 |
***Alasko*** (angle: *Alaska*) estas historia romano de James A. Michener. 

Kiel aliaj romanoj de Michener titles, *Alasko* kovras grandegan periodon.

Publikigita en 1988 de *Random House*, *Alasko* estas 868 paĝojn longa. Aldoniĝas al la enhavtabelo, la teksto mem kaj agnosko, sekcio pri *faktoj kaj fikcioj*, kiu ebligas la leganton scii tion, kio vere okazis kaj kion inventis la aŭtoro.

Ĉapitroj
--------

### Ĉapitro 1: Koliziantoj platoj

Priskribo de la formiĝo de la nordamerika kontinento tra miloj da jaroj.

### Ĉapitro 2: La glacikastelo

Mastodontoj, sabrodentaj tigroj kaj lanaj mamutoj alvenas tra la landponto al Alaska.

### Ĉapitro 3: Popoloj de la Nordo

Renkonto kun unuaj inuitoj, ĉefe kun viro nomita Oogruk kaj ties familio. La ĉapitro priskribas la balenĉasadon kaj la komenco de la mar-lutroĉasado por feloj fare de la rusoj.

### Ĉapitro 4: Esploristoj

Unuaj esploroj de Alasko kaj renkontiĝoj inter rusoj kaj indiĝenoj. Amasmurdado de multaj indiĝenaj popoloj kaj mar-lutroj.

### Ĉapitro 5: La duelo

Temas pri la duelo inter ŝamanismo de la indiĝenoj kaj kristanismo de la rusoj. Post kiam la viroj de la tribo estis translokigitaj por ĉasadi, virinoj kaj beboj restas solaj. Ili lernas piloti kajakojn kaj malgraŭ tabua malpermeso sukcesas harpuni balenon por supervivi. Knabino, Cidaq, forlasas la insulon por iĝi rusino.

  

### Ĉapitro 6: Perditaj mondoj

Sekvo de la kolizioj inter indiĝenoj akj rusoj, ĉefe en la batalo de Sitka. La eventoj estas priskribitaj el la vido de indiĝeno, Ravenheart (korvokoro), kaj la filo de la iama Cidaq kaj rusa pastro, Arkady Voronov. Arkady kaj ties rusa virino vojaĝas sur la rivero Jukono. Mortas Aleksandro Baranov kaj survenas la vendo de Alasko al Usono.

### Ĉapitro 7: Gigantoj en kaoso

Tiu ĉapitro montras la kolizion inter du malamikaj ŝipestroj, kapitanoj Schransky kaj Michael Healy. Intertempe Sheldon Jackson, misiisto kreas kristanajn misiejojn por kristanigi indiĝenojn.

### Ĉapitro 8: Oro

Rakontoj pri la kaoso de la alaska kuro al oro laŭ la fikciaj familio Venn kaj John Klope. Menciatas ankaŭ la malfacilaĵoj transiri Chilkoot.

### Ĉapitro 9: La oraj strandoj de Nome

### Ĉapitro 10: Salmono

### Ĉapitro 11: Relzono

### Ĉapitro 12: La rando de la fajro

Referencoj al historio
----------------------

Michener uzas historiajn homojn kaj ejojn en fikciaj okazaĵoj. Li ankaŭ inventas rolulojn kaj ejojn kiel aliaj verkisto. *Alasko* ne estas historilibro.

Jen kelkaj historiaj roluloj kaj ejoj:

* Vitus Bering kaj la Beringa Markolo
* Aleksandro Baranov
* James Cook
* Kodiak
* Tlingitoj
* Batalo de Sitka
* Jukono
* Sheldon Jackson
**Ilopango** estas urbego kaj komunumo en meza parto de Salvadoro en Departemento San-Salvadoro. Ĝi apartenas al urbaro de San-Salvadoro.

Geografio
---------

Ilopango situas sur malebenaĵo inter Soyapango kaj la samnoma lago Ilopango.

Historio
--------

Ilopango estis fondita en la 11-a jarcento fare de indianoj. Poste ĝi estis grava religia centro de Meza Ameriko. En 1824 la komunumo apartenis al la sendependa ŝtato kiel urbeto. Ĝi ricevis urborajton en 1967, ĝi urbiĝis en 1971. Nuntempe en la urbego oni produktas teksaĵojn, nutraĵojn, meblojn, ŝtofojn, paperojn.

Trafiko
-------

Ilopango estas atingebla tra Soyapango. Apud la urbego flughaveno funkcias por luflugoj kaj militistaj flugoj. Ekzistas planoj por pligrandigi la flughavenon, ĉar la kutima flughaveno ne povas pritrakti la estontan flugan trafikon sole.

Klimato
-------

En Ilopango tropika klimato regas. Jare pluvas (neniam neĝas) inter 1700–1900 mm. En ĉiuj monatoj pluvas, tamen inter majo-oktobro daŭras la pluva sezono. La averaĝa temperaturo varias inter 21-25 °C.

Fontoj
------

* angla Vikipedio helpe de WikiTrans
* hispana Vikipedio helpe de Guglo
* mapo, bv. uzi la serĉilon!
En la hortikultura faklingvo la termino **junplanto** priskribas plantkvaliton, kiu povas esti plukulturata, enpotigata aŭ enplantata. Oni distingas ĉi tie la grandecon de la planto kaj la kulturada sistemo. Krome oni distingas inter kunradikaj kaj senradikaj stikaĵoj kaj junplanto el semoj. Ofte la junplanto havas firman radikbulon, kiu preskaŭ garantias, ke la planto plukreskas bone kaj rapide.

7 tagojn aĝa stikaĵo de *Pelargonium zonale*, kiu post pliaj 14-20 tagoj de kulturtempo havos firman radikbulon kaj estas enpotata
Depende de la planto la kultura kaj radikiĝa tempo daŭras tri ĝis ok semajnojn. Ĉe rapide kreskantaj herbaj junplantoj eblas ankaŭ aĉeti jam stucitajn junplantojn, kiuj estas pli kompaktaj kaj disbranĉiĝas pli malsupre. Ankaŭ oftas, ke la junplantoj estas kunigitaj duope aŭ triope por poste ricevi pli altkvalitan produkton kaj ŝpari kulturtempon.

La produktado de junplantoj okazas ofte en specialigitaj junplantaj kulturejoj aŭ junplantaj entreprenoj.

Kulturado de la junplanto
-------------------------

La kulturado de la junplanto estas la fazo en la vivo ekde la nova planto de la stikado au dissemado ĝis la plantado en pli grandan poton aŭ ujon aŭ en la kampon. Inter la dissemado kaj la enpotado ofte necesas, ke la ĝermplantoj devas ricevi pli grandan spacon por bone evoluiĝi. Tiun plantadon de juna planto en alian, pli vastan lokon oni nomas priklado. Hodiaŭ la hortikultivistoj evitas prikli la ĝermplantojn por ŝpari laboron.

Interalie jenaj faktoroj decidas pri la sukceso de la kulturado

* ĝermkapablo de la semaĵo
* la ĝusta ĝerm- kaj kreskotemperaturo
* taŭgeco de la substrato
* evito de atakemaj malsanoj kaj damaĝbestoj.

Hodiaŭ la junplantoj kreskas en plastaj multpotaj platoj aŭ en torfblokoj kaj presitaj torfblokoj.
**Grenmuelejo** estas muelejo per kiu oni muelas grenon ĝis ĝi fariĝas faruno.

Jam en la antikva epoko homoj muelis grenon; en la komenco per du reciproke frotantaj ŝtonoj , poste per turnantaj manmueliloj, pli poste per akvomuelejoj aŭ ventmuelejoj.  

Estas du muelŝtonoj kiuj en la grenmuelejo faras la veran mueladon.
La suba, la "kuŝanto", estas fiksita je la planko de la ŝtonsubtegmentejo, kun supre kun eta interspaco la "iranto" (la muelŝtono kiu povas turni).
La greno falas inter la du ŝtonoj tra la "kroptruo" en la turnanta "iranto" sur la "kuŝanto".
La distanco inter la du ŝtonoj estas precize alĝustigebla, de la muelisto, per speciala mekanismo. Ĉi tiu alĝustigo dependas de la propulsa forto, de la muelota produkto kaj la dezirata fajneco de la faruno.
Per kaneloj en la ŝtonoj la greno estas pelata al la ekstera flanko de la ŝtonoj kaj tiel muelita.

La muelota greno unue estas ŝutita en la ŝutujo supre sur la muelkuvo. Tra elflua aperturo, kiu povas esti malfermita kaj fermita, la greno venas en la skuujo.
Ĉi tiu skuujo estas movata tien kaj reen per la ŝtonakso, pro kio la greno dozite falas en la kroptruo.
En la ligna ŝtonkuvo la faruno estas kunportata de pelilo kiu estas fiksita je la "iranto" ĝis truo en la muelringo por poste fali en la faruntubon.
Poste ĝi estas kaptata, sur la muelsubtegmentejo, en muelujo sub kiu pendas sakon.

* Detalo de la muelmekanismoDetalo de la muelmekanismo
* Detalo de la muelmekanismoDetalo de la muelmekanismo
* Detalo de la muelmekanismoDetalo de la muelmekanismo
* Detalo de la muelmekanismoDetalo de la muelmekanismo
* Detalo de la muelmekanismoDetalo de la muelmekanismo

* Kategorio Grenmuelejo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Mapo montranta la Golfon de Alasko
La **Alaska Golfo** aŭ **Golfo de Alasko** (tlingite *Yéil T'ooch*) estas marbrako de la Pacifika Oceano difina de la kurbo de suda marbordo de Alasko, inter la Alaska Duoninsulo kaj la Insulo Kodiak okcidente kaj la Aleksandera Arkipelago oriente, kie troviĝas la Glaĉera Golfo kaj la Interna Pasejo.

La tuta marbordo de la Golfo de Alasko estas kruta kombino de arbaroj, montoj kaj nombro de glaĉeroj. La plej grandaj glaĉeroj de Alaska, nome la Malaspina Glaĉero kaj la Beringa Glaĉero venas al la marborda ebenaĵo laŭlonge de la Golfo de Alasko. La marbordo estas ankaŭ tre markata de la Cook Inlet kaj de la Marbrako de Princo Vilhelmo, la du plej grandaj konektitaj marbrakoj, sed ankaŭ kun la Yakutat Bay kaj la Cross Sound. La Golfo Lituja estas la loko de la plej granda registrita cunamo en la historio kaj estas populara ŝilrma ankrejo por fiŝkaptaj ŝipoj.

Meteorologie, la Golfo de Alasko estas granda kaŭzanto de ŝtormoj. Krom vastegaj kvantoj de neĝo kaj glacio en suda Alasko, rezulte en kelkaj el la plej grandaj koncentroj sude de la Arkta Cirklo, multaj el la ŝtormoj moviĝas suden laŭlonge de la marbordoj de Brita Kolumbio, Vaŝingtonio, Oregono, kaj tiom for sude kiom ĝis Suda Kalifornio (ĉefe dum la okazoj de El-Ninjo).

Referencoj
----------

Vidu ankaŭ
----------

* Listo de maraj ekoregionoj

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Alaska Golfo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* 

57° N 144° U﻿ / ﻿57 °N, 144 °U﻿ / 57; -144 (mapo)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 363233
* GND: 4307911-8
* LCCN: sh85003160
* VIAF: 245127734
 |
**Junta de Villalba de Losa** [ĤUNta debiLJALba deLOsa] estas municipo en la nordoriento de la provinco Burgoso, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la komarko *Las Merindades*. La loknomo *Junta de Villalba de Losa* povas esti komprenebla etimologie kiel Konsilio de Blanka Urbo de Losa.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 45,96 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 87 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono. Ĝi distas 104 km de Burgoso, provinca ĉefurbo.

Ĝi limas kun Ayala, en la provinco Alavo kaj la enklavo Orduña (Biskajo), Valle de Valdegovía, Berberana, Valle de Arrastaria, Amurrio (Alavo), kaj Valle de Losa, kie estas enklavo Villota (nun senhoma). Ĝia municipa teritorio enhavas kvin loĝlokojn, nome la jenaj: Villalba de Losa (ĉefurbo), Mijala, Murita, Villota (nun senhoma) kaj Zaballa.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado. 

Ĝi apartenis al la iama komunumaro *Merindad de Losa*, kiel nereligia senjorlando de la Duko de Frías, kiu nomumis siajn suburbestrojn. En la dua duono de la 18-a jarcento la Junta enhavis Villalba kaj jenajn ok lokojn: Barriga, nun apartenanta al Valle de Losa, Lastras de Teza, nun apartenanta al Valle de Losa, Mijala, Murita, Teza, nun apartenanta al Valle de Losa, Villacián, nun apartenanta al Valle de Losa, Villota (nun senhoma) kaj Zaballa.

La 9an de marto 1981, la municipo Junta de Villalba de Losa separis parton de sis teritorio por Barriga de Losa, Lastras de Teza, Teza de Losa kaj Villacián de Losa, kiuj aliĝis al la municipo Valle de Losa.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj, forstado) kaj brutobredado (bovoj, ŝafoj kaj abelbredado). Lastatempe funkciado de servoj plej ekgravis, kune kun kultura kaj rura turismo, ekzemple piedirado tra naturaj lokoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Burgoso

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 773407
* VIAF: 143144648621662151331
 |
**Kamill Balatoni,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Balatoni Kamill** estis hungara pionira kajakisto, trejnisto, laboristo. Lia origina familia nomo estis *Bahnholzer* [banholcer].

Memortabulo ankaŭ pri Kamill Balatoni
Kamill Balatoni naskiĝis en 1912 en Budapeŝto, li mortis la 7-an de februaro 1945 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Kamill Balatoni estis laboristo en uzino en sia naskiĝurbo. Antaŭ sieĝo de Budapeŝto li soldatiĝis. Li estis deklarita rifuĝinto, tial li estis mortpafita fare de nazioj.

### Sporta kariero

Kamill Balatoni en sia aĝo 24 ekprovis la kajakadon sur Danubo, poste li estis invitita al ĉefurba sportklubo. Li estis hungara ĉampiono 30-foje inter 1938-1943 precipe individue. En la unua mondĉampionumo li estis la dua en 1938. Li estis ankaŭ klubestro ekde 1941, trejnisto de la hungara nacia teamo ekde 1942.

Memorigiloj
-----------

* memortabulo en 2011 en Budapeŝto (vidu la foton!)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 811672
 |



* Portalo pri Biografio
**Andreas Kneller** (*ankaŭ:* Kniller, Knüller, Knoller; n. 23-an de aprilo 1649 en Lübeck; m. 24-a de aŭgusto 1724 en Hamburgo) estis germana komponisto kaj reprezentanto de la Nordgermana Orgenskolo.

Andreas Kneller devenas de artista familio. Kaj la konata frato de Andreas siro Godfrey Kneller kaj lia patro estis pentristoj. En 1667 Kneller sukcedis la orgeniston Melchior Schildt ĉe la preĝejo *Marktkirche* en Hanovro. La 1-an de decembro 1685 oni elektis lin laŭ propono de Johann Adam Reincken kiel sukcedanto de J. Schade orgeniston ĉe la preĝejo *St. Petri* en Hamburgo. Jaron poste li edzinigis la filinon de Reincken, Margaretha Maria. En 1723 li pensiuliĝis favore al sia bofilo Jakob Henke, kiu tie laboris kiel orgenisto jam ekde 1717. Kneller mortis jaron poste en la aĝo de 75 jaroj.

Verkoj
------

Samkiel de multaj aliaj komponistoj de la Nordgermana Orgenskolo ankaŭ de Andreas Kneller niatempe nur malmultaj komponaĵoj estas konataj. Postlasitaj estas:

* tri kompletaj preludoj (en F-maĵoro, G-maĵoro kaj d-minoro) kaj kelkaj fragmentoj, samkiel
* partito en ok variacioj Pri „Nun komm der Heiden Heiland".

Literaturo
----------

* Klaus Beckmann, *Sämtliche Orgelwerke*. Breitkopf & Härtel, Wiesbaden 1987
* G. Guillard, « Andreas Kneller », in: Gilles Cantagrel (dir.), *Guide de la musique d’orgue*, Éditions Fayard 1991, ISBN 2-213-02772-2

Eksteraj ligiloj
----------------

* Informoj pri Andreas Kneller en katalogo de la Germana Nacia Biblioteko (germane)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 201435
* GND: 134429397
* LCCN: n82101509
* VIAF: 37108727
* ISNI: 0000 0001 0964 5970
* SUDOC: 242428738
* BNF: 13962283x
* MBA: b941a768-f4f6-4016-a31a-976c3542f501
 |
**Kamill Sándorfy** [ŝAndorfi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Sándorfy Kamill,** en Kanado konata **Camille Sandorfy** estis hungara-kanada kemiisto, profesoro, membro ekstera de Hungara Scienca Akademio (1993). Lia patro estis Kamill Sándorfi.

Kamill Sándorfy  naskiĝis la 9-an de decembro 1920 en Budapeŝto. Li mortis la 6-an de junio 2006 en Parizo.

Biografio
---------

Kamill Sándorfy frekventis gimnazion en Budapeŝto, universitaton en Szeged, kie li doktoriĝis (Ph.D) en 1943, post 3 jaroj li ricevis findiplomon. Li plulernis en Sorbonne akirinta pli novan diplomon (D.Sc) en 1949. Post jaroj li translokiĝis al Montrealo por instrui en la universitato, kie li profesoriĝis en 1959. Li okupiĝis precipe pri teoria kemio, fenoloj, spektroskopio. Li ricevis kanadajn kaj ĉeĥan premiojn.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Techniques of Organic Chemistry* (1956) - ankaŭ ruse
* *Spectres électroniques en chimie théorique* (1959) - ankaŭ germane kaj japane
* *Electronic Spectra in Quantum Chemistry* (1964)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* france
* biografio kun foto angle

* Kategorio Kamill Sándorfy en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 459991
* GND: 1159001472
* LCCN: n84073477
* VIAF: 121513443
* ISNI: 0000 0004 4300 3025
* BNF: 12371505r
* NDL: 00525833
* BIBSYS: 90305217
* NKC: mzk2013788724
 |
**Andreas KRIEGER** [kri:ger] (20-an de julio 1966 en Berlin kiel **Heidi Krieger**) estas iama germana globĵetistino, kiu en 1997 operaciigis sin al viro.

Vivo
----

Heidi Krieger komencis sporti en la malpeza atletiko en aĝo de 13 jaroj kaj iĝis dopumita ekde la aĝo de 16 jaroj - sen ŝia scio - per anabolikoj kaj viraj hormonoj.

Laŭ esploroj, Heidi Krieger ricevis de 1982 ĝis 1984 grandan dozon da oral-turinabolo. Krieger estas hodiaŭ unu el la malmultaj iamaj GDR-sportistoj, kiu publike parolas pri dopada praktiko de la GDR.

Ŝi akiris oran medalon en globĵeto en 1986 kun 21,10 m en la Eŭropa ĉampionado, sed ŝi tion poste redonis. Oni nomumis post ŝi la medalon Heidi Krieger, kiun hodiaŭ donas la Asocio *Doping-Opfer-Hilfe* (dopaĵ-viktim-helpo) al balatantoj kontraŭ la dopado.

La aspekto de Heidi Krieger iĝis vireca pro la donitaj testosteronaj hormonoj, tiel ŝi decidis ŝanĝi sian sekson. Tio okazis en 1997 kaj ŝi prenis la nomon Andreas. Andreas Krieger plendis, kulpigis kun aliaj dopaĵ-viktimoj la prezidanton de la germana *Gimnastik- kaj Sportasocio* de GDR, Manfred Ewald, pro korpodifektigo, kiu estis pro tio kondamnita je provtempo.

Heidi Krieger havis alton de 1,87 m kaj konkuran mason de 100 kg.

Andreas Krieger ekde 2002 estas edziĝinta.

* Kategorio Andreas Krieger en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 223346
 |
**Ernst Knoblauch** (naskiĝinta en 1868; mortinta la 12-an de decembro 1955 ) estis germana arĥitekto, kiu per multaj oficejaj kaj vendejaj domoj kontribuis al la aperaĵo de la urbo Essen.

Osram-Domo en 2011, planita de E. Knoblauch

Vivo
----

Knoblauch estis laborinta en la renoma berlina arĥitektura oficejo de Heinrich Kayser kaj Karl von Großheim, antaŭ ol li en 1893 iris al Essen kaj laboris kiel memstara arĥitekto. De la komenco la uzo de modernaj ferbetonaj konstruaĵoj apartenis al liaj specialaĵoj. Knoblauch realigis en la jaroj ĝis la jarcentoŝanĝiĝo *„loĝ- kaj komercdomojn, vilaojn, restoraciojn, hotelojn, fabrikojn, glacikelojn ktp."*. En la 1920-aj jaroj li estis membro en la Ligo de Germanaj Arĥitektoj. Post la Dua Mondmilito li kunlaboris je la rekonstruado en Essen.

Referencoj
----------

1. ↑  menciita kun dato en la jara kroniko 1955/1956 de la adresaro de Essen 1956
2. ↑  Paul Joseph Cremers (Einl.): *Ernst Knoblauch.* (= Neue Werkkunst.) Friedrich Ernst Hübsch Verlag, Berlino, 1929.
3. ↑  Anonco en la adresaro de Essen el 1898

Eksteraj ligiloj
----------------

* Informoj pri Ernst Knoblauch en katalogo de la Germana Nacia Biblioteko (germane)
**Frans SNYDERS** [frans SNEJdrs] (11-an de novembro 1579 - 19-an de aŭgusto 1657), aŭ **Snijders**, estis flandra pentristo de bestoj kaj muta naturo.

Snyders naskiĝis kaj mortis en Antverpeno. Li estas registrita kiel studento de Pieter Brueghel la juna en 1593, kaj poste ricevis instruon de Hendrick van Balen, la unua majstro de Antoon van Dyck. Li estis amiko de Van Dyck, kiu pentris Snyders kaj lian edzinon kelkfoje.

Li fariĝis majstro de la antverpena pentrista gildo in 1602. Li vizitis Italion en 1608-1609, vizitis Romon, kaj laboris por Kardinalo Borromeo en Milano. En 1611 li edziĝis al Margaretha, la fratino de Cornelis de Vos kaj Paul de Vos (alia besto-pentristo), en Antverpeno. Jan Fyt estis studento, kaj poste kunhelpanto lia de 1629.

Snyders komence dediĉis sin al pentrado de floroj, fruktoj kaj muta naturo, sed poste ŝanĝis al pentrado de bestoj, kaj kreis kun la plej granda kapablo kaj spirito ĉasbildojn kaj batalojn de sovaĝaj bestoj. Li estis unu el la plej fruaj *animaliers* (bestpentristoj).

Snyders kaj lia edzino, de Antoon van Dyck, Kassel
Lia verkaro estas riĉa kaj varia, lia peniko ĝusta kaj vigla, lia tuŝo aŭdaca kaj plene esprimplena de la diversaj teksturoj de peltoj kaj haŭtoj. Lia plejboneco en ĉi tiu kampo ekscitigis la admiron de Rubens, kiu ofte dungis lin por pentri bestojn, fruktojn kaj mutan naturon en siaj propraj bildoj, kaj li asistis al Jacob Jordaens, Thomas Willeboirts Bosschaert kaj aliaj artistoj en simila maniero.

En la leono- kaj apro-ĉasadoj, kiuj portas la nomon de Snyders, ofte Rubens pentris parton. Li estis unu en la plenumantoj de la testamento de Rubens.

Li estis nomumita ĉefpentristo de Ĉefduko Alberto de Aŭstrio, guberniestro de la Malaltaj Landoj, por kiu li efektivigis kelkajn el siaj plej bonaj verkoj. Unu el ĉi tiuj *Ĉaso* estis prezentita al Filipo 3a de Hispanio, kiu, kune kun lia posteulo Filipo la 4a de Hispanio, komisiis la artiston pentri kelkajn temojn de la ĉaso, kiuj ankoraŭ estas konservitaj en Hispanio. Li ankaŭ laboris por Ĉefduko Leopoldo Vilhelmo de Aŭstrio, kiam li fariĝis Guberniestro.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Frans Snyders en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* angle Pentraĵoj de Snyders Arkivigite je 2012-12-17 per Archive.today


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 239092
* GND: 118748602
* LCCN: n91006941
* VIAF: 2609908
* ISNI: 0000 0001 2118 0758
* SUDOC: 035119853
* BNF: 13168612k
* BPN: 43543767
* ULAN: 500115396
* RKD: 73723
* NKC: ola2003172396
* BNE: XX1603042
 |
**Andreas Papachristos,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Papachristos Andreas** estis greka-hungara skulptisto. Lia origina nomo greke estas *ΑΝΔΡΕΑΣ ΠΑΠΑΧΡΙΣΤΟΣ*.

Familio fare de Andreas Papachristos
Andreas Papachristos  naskiĝis la 9-an de novembro 1937 en vilaĝo *Lithia* (Grekio), li mortis la 5-an de februaro 2019.

Biografio
---------

Andreas Papachristos apartenis al tiu grupo, kiu rifuĝis al Hungario en 1948. Li abiturientis en industriarta mezlernejo en Budapeŝto en 1957. Liaj plej gravaj instruistoj estis Frigyes Matzon, József Somogyi kaj László Miskolczi (pentristo). Li daŭrigis siajn studojn en Hungara Belarta Altlernejo akirinta diplomon en 1962. Lia majstro estis Sándor Mikus. Ekde 1969 li vivis en Artistkolonio (Szentendre). Li unue revizitis Greklandon en 1979. En 1982 la geka-hungara politika kontakto normaliĝis, tial ekde tiu tempo Papachristos vivas alterne en Hungario kaj Grekio. Li ricevis premiojn inter 1962-1978. Li havis edzinon.

Elektitaj solaj ekspozicioj
---------------------------

* Budapeŝto (1972, 1981, 1991)
* Tata (Hungario), (1975, 1977)
* Szentendre (1981, 1987)
* Ateno (1989, 1991)
* Tesaloniko (1992)

Elektitaj kolektivaj ekspozicioj
--------------------------------

* Budapeŝto (1958-1968, 1971-1973)
* Arthalo Budapeŝto (1968)
* Parizo (1969)
* Vieno (1970)

Elektitaj skulptaĵoj
--------------------

* Rákóczi en Kiskunhalas (1976)Rákóczi en Kiskunhalas (1976)
* Béla Iványi-Grünwald Kecskemét (1966)Béla Iványi-Grünwald Kecskemét (1966)
* Milán Füst Budapeŝto (1967)Milán Füst Budapeŝto (1967)

Elektitaj platetoj
------------------

* Kenyértörés

Fontoj
------

* greklingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Andreas Papachristos en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 624055
 |
**Ernst Heinrich KOHL** (naskiĝinta la 4-an de decembro 1805 en Klingenberg-Höckendorf, mortinta la 23-an de februaro 1901 en Vajmaro) estis germana fervojdirektoro kaj inĝeniero. Procesoj estis faritaj kontraŭ li por partoprenado en la Dresdena Majribelo.

Ernst Kohl, slabo sur la Historia tombejo vajmara

Vivo
----

En 1857 Kohl estis departementa ĉefo de la *Turingia fervojo* (ĉefa fervojlinio inter Großheringen kaj Eisenach), de 1875 ĝis 1895 direktoro de la linio inter Vajmaro kaj Gera. Kiel multjara membro de la magistrato kaj prezidanto de la konstrukomitato por la ekspansio de la vajmara fervojkvartalo, li famiĝis. Tiel ke strato en tiu ĉi distrikto nomiĝis en 1875 Kohlstraße, kiun la komunistoj freneze baptis *Straße der Jungen Pioniere* en 1961. Ekde 1991 ĝi reiĝis *Ernst-Kohl- Strato*.

Kohl estis instrumenta en la elektrizo de Vajmaro de 1896 ĝis 1898. Dum lia permanenta ofico kiel direktoro de la supre menciita linio eosten ĝis Gera kompletigitis la impona Ilm-viadukto pontanta la riveron Ilm. La determino de la loko de la t.n. Nova Muzeo ankaŭ deciditis laŭ ideo de li.

Lia tombo troviĝas sur la Historia tombejo vajmara.

Notoj
-----

1. ↑
2. ↑  "Kohl, Ernst Heinrich", ĉe: Gitta Günther, Wolfram Huschke, Walter Steiner (eld.): *Weimar. Lexikon zur Stadtgeschichte*. Hermann Böhlaus Nachfolger, Weimar 1998, p. 256
3. ↑   Axel Stefek (eld.): *Energie in Weimar: Vom Mittelalter bis in die Neuere Zeit* (= Energiegeschichte der Stadt Weimar. Bd. 1). Weimar 2016, p. 226 ss.
4. ↑  Alf Rößner: *Inszeniertes Ilmflorenz. Künstler und Bauten im Weimar Carl Alexanders*, ĉe: Weimar-Jena: Die große Stadt 3/2 (2010) p. 117–136. Arkivigite je 2022-04-03 per la retarkivo Wayback Machine Konkrete p. 120.
5. ↑

* Kategorio Ernst Heinrich Kohl en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Montrilo-diagramo de povumo kaj angulo de defaziĝo por sinusa tensio kaj kurento
La **faktoro de povumo** estas karakteriza grando de elektra ricevilo.

Ĝi egalas al la kvociento de la aktiva povumo transdonita al la ricevilo per la ŝajna povumo. 

{\displaystyle {\text{faktoro de povumo }}\lambda ={\frac {|P|}{S}}\,.}
La valoro de {\displaystyle \lambda } estas ĉiam inter 0 kaj 1.

Se la kurento kaj la tensio estas sinusaj funkcioj de la tempo, la **faktoro de povumo** egalas al la kosinuso de la angulo de defaziĝo inter la kurento kaj la tensio.

{\displaystyle \lambda ={\frac {P}{S}}=\cos \varphi \,.}

Graveco de la faktoro de povumo por la provizentreprenoj
--------------------------------------------------------

La elektraj provizentreprenoj fakturas ĝenerale la transdonitan energion kiu dependas de la aktiva povumo. La mezuro estas realigita en la punkto de konsumo. La perdoj en la linioj  dependas de la kurentintenso kiu fluas al la konsumantoj kaj produktas la perdojn pro la ĵula efiko. Se la faktoro de povumo de la instalaĵo estas malgranda, fluas multe da kurento sed la efika povumo kaj sekve la transdonita kaj mezurita energio, estas malgranda. Pro tio, por la grandaj konsumantoj multaj provizentreprenoj postulas, ke la faktoro de povumo de ĝiaj instalaĵoj estu minimume egala al 0,9. Alifoje estas aparte fakturata ankaŭ la energio kaŭzita de la blinda povumo.
**Géza Varga,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Varga Géza** estis hungara reĝisoro, altlerneja instruisto.

Géza Varga  naskiĝis la 18-an de januaro 1921 en Újpest, li mortis la 15-an de februaro 2004.

Biografio
---------

Géza Varga frekventis paralele universitaton kaj akademion, post la 2-a mondmilito li akiris juran diplomon en Scienca Universitato Péter Pázmány, reĝisoran diplomon en Teatra Akademio. Post siaj studoj li laboris en ministerio pri religio-eduko. 1949–1951 li estis reĝisoro en malgranda teatro en Győr, poste en Teatro Thália (Budapeŝto) ĝis 1959. Inter 1951–1959 li ankaŭ instruis en la akademio (intertempe altrangigita altlernejo), eĉ en la teatra jaro 1955 li estis ĉefreĝisoro de Teatro Szigligeti (Szolnok). Ekde 1958 li estis reĝisoro de Hungara Radio. Li estis gastoreĝisoro en pluraj eŭropaj urboj. Li ricevis plurajn premiojn inter 1967-1994. Li edziĝis en 1985.

Elektitaj teatraj reĝisoraĵoj
-----------------------------

* Ede Szigligeti: *Liliomfi* (1950)
* Sándor Bródy: *A tanítónő* (1956)
* Ferenc Molnár: *A doktor úr* (1963)

Elektitaj radiaj reĝisoraĵoj
----------------------------

* William Shakespeare:
	+ Hamleto (1977, 1983)
	+ La Vintra Fabelo
* Géza Páskándi: *A vigéc* (2000)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio

* Kategorio Géza Varga (reĝisoro) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Preĝejo Ĉieliro de Jesuo** estas religia historia monumento en Hungario, en vilaĝo Apácatorna.

Historio
--------

En la iama Torna romanika kirko estis konstruita en la 13-a jarcento. El tio restis nur la duonronda sanktejo. En 1492 la preĝejo estis pligrandigita kaj trakonstruita. En 1596 la turkoj detruis la vilaĝon, tamen la kirko postrestis. En la sekvaj jarcentoj la preĝejo estis trakonstruita aŭ renovigita, fine en 1940 plena rekonstruo okazis.

Konstruaĵo
----------

La preĝejo situas sola. La fasado estas pli larĝa, ol la navo, ĉar tie kuŝas arkado kun tri aperturoj laŭ la fasado. Tiu arkado havas po 2 aperturojn flanke. Inter la arkado kaj la navo enŝoviĝis kvadrata turo. Sub la arkado skulptaĵoj estas videblaj. La absido estas kvarlatera, sed la mezepoka absido estas duonronda kaj tio estas parto de sakristio. Interne estas malofta solvo, ke ne ekzistas altara bildo, sed belega granda vitralo.

Kermeso okazas en la dimanĉo de Pasko.

Fontoj
------

* hungare kun bildoj
* fotoj
*Tiu ĉi artikolo temas pri planlingvisto Rolf Riehm. Ekzistas ankaŭ artikolo pri Rolf Riehm (komponisto).*

---

**Rolf RIEHM** (pseudonimo: **Mario PLEYER**) estas aŭtoro de la planlingvo Unitario. Li naskiĝis en 1944 en Germanio kaj laboris kiel maŝinkonstrua inĝeniero en Bensheim, suda Hesio. En la 1980-aj jaroj li lernis Esperanton kaj partoprenis kelkajn esperantistajn aranĝojn. Lia konvinko, ke lingvaj malperfektaĵoj de Esperanto malhelpas ĝian sukceson, instigis lin mem evoluigi la planlingvan projekton Unitario, kiun li publikigis en 1989. Sed lia inventaĵo elvokis ene de la Esperanto-movado ĉefe mokojn kaj ekster ĝi grandan indiferentecon. Li restis verŝajne la sola parolanto de Unitario kaj - laŭ impreso de esperantistoj - eĉ mem nur malbone regis ĝin. De lia revuo "Unitario" aperis nur unu numero en 1990, interalie kun recenzo de Ulrich Matthias kaj leteroj de la interlingvaistok *Peter Gopsill* kaj *Ferenc Jeszenszky*, la esperantistoj Claus J. Günkel kaj Rudolf Fischer.

En 1991 Riehm komencis aktivi por Interlingvao.

Li aktivis ĉe Facebook ĝis la 2-a de aprilo 2015. Post tio, ne plu aperis vivsignoj de li.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 80585
* GND: 1164810081
* VIAF: 71149066601165602022
 |
**Dorrit MOUSSAIEFF** (en hebrea: דורית מוסאיוף‎, 12a de Januaro 1950) estas israela desegnisto de juveloj, eldonisto kaj negocisto kiu estis edzino de la prezidento de Islando el 2003 ĝis 2016. Ŝi engaĝiĝis al la Prezidento Ólafur Ragnar Grímsson en 2000 kaj ili geedziĝis en la 60a naskiĝtago de Grímsson en 2003. Naskiĝinta en Israelo, ŝi edukiĝis en Britio el aĝo de 13.

Krom la desegnado de juveloj, ŝi entreprenis aliajn negocojn kiel la konstruado de oficejo en Canary Wharf, Londono, kaj turisma projekto en Norda Kipro. Moussaieff estas kontribua redaktoro de la gazeto pri Britia socio "Tatler". Krom anglan kaj hebrean, ŝi parolas ankaŭ germanan, francan kaj islandan.

Notoj
-----

1. ↑  "Haaretz - Israel News". Alirita la 15an de Junio 2016.
2. ↑  Ísland er stórasta land í heimi 22a de aŭgusto 2008, alirita la 22an de novembro 2020.

* Kategorio Dorrit Moussaieff en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 708507
* GND: 1197033602
* VIAF: 7938152140005011100002
 |