recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Moleno** estas komunumo de la komunumaro Tiĉino kaj la distrikto Belinzono en Kantono Tiĉino, Svislando. Ĝi havis 106 loĝantojn je la 31-a de decembro 2011.

Geografio
---------

Moleno situas sude de la Valo de Leventina ĉe la okcidenta bordo de la rivero Tiĉino, proksimume 8 kilometrojn norde de la kantonĉefurbo Belinzono. La komunumo Moleno konistas el la vilaĝo Moleno kaj la setlejoj Cappella kaj Borghei en la valo kaj kelkaj izolitaj bienoj kaj alpopaŝtejoj ĉe la norda deklivo de la Valo de Moleno.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 7,49 km², de kiuj 79,3% estas kovritaj de arbaro, 7,1% servas por agrikulturo kaj 4,0% por setlado.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Moleno limas en nordo al Lodrino, en okcidento al Claro, kaj en sudo kaj okcidento al Preonzo.

Trafiko
-------

Tra Moleno pasas la kantona ĉefvojo n-ro 408, kiu estas paralela vojo al la kantona ĉefvojo n-ro 2 oriente de la rivero Tiĉino, de Biasca al Belinzono, kaj la svisa aŭtovojo A2, kies plej proksima alveturejo Belinzono-Nordo situas proksimume 5 kilometrojn sudokcidente de la komunumo en Arbedo-Castione. Pere de la poŝtaŭtolinio de Biasca al Belinzono la komunumo estas konektita al la publika transportreto.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Moleno datiĝas el la jaro 1213 en dokumento kopiita en la jaro 1588 jam kiel *Moleno*. La unua originale konservita dokumento datiĝas el la jaro 1256 kiel *a Rivo de Moline*. En la jaro 1335 Moleno estas menciita kiel komunumo de la Grafejo Belinzono. En la jaro 1396 Moleno estis unuigita kun Preonzo, kun kiu ĝi dum la 14-a jarcento formis komunumon. De 1403 ĝis 1422 Moleno estis integrita al la valkomunumaro de Leventina, kiun regis Urio kaj Obvaldo. Post reago de Belinzono la Svisa Ĵurkomunumo rekonis la tradician juron de Moleno kaj Preonzo.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: Reta mapo 1:20000 de Swisstopo[*rompita ligilo*]
2. ↑  Fonto: Komunumdatumoj de la retejo de la Svisa Federacia Oficejo pri Statistiko, retejo konsultita la 5-an de novembro 2011
3. ↑  Fonto: *Giuseppe Chiesi*: *Moleno* en *Historia Leksikono de Svislando* (2008-06-18)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Moleno en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Moleno[*rompita ligilo*]

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Moleno** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

Bildoj
------

* Riverebenaĵo en MolenoRiverebenaĵo en Moleno
* La Valo de MolenoLa Valo de Moleno
* Preĝejo San Vittore il MoroPreĝejo San Vittore il Moro

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Belinzono |
| --- |
|  **Komunumaro Belinzono:** Arbedo-Castione  •  **Belinzono**  •  Lumino **Komunumaro Giubiasco:** Cadenazzo  •  Camorino  •  **Giubiasco**  •  Isone  •  Pianezzo  •  Sant'Antonino  •  Sant'Antonio **Komunumaro Tiĉino:** Gnosca  •  Gorduno  •  Gudo  •  Moleno  •  Monte Carasso  •  Preonzo  •  **Sementina** |  |

 |
En meteologio, **skualo** estas rapida kresko de vento.

Priskribo
---------

Skualo signifas rapida, forta ekvento, kiu restas dum minutoj. Skvalo ofte okazas kune kun aliaj aktivaj meteoj, kiel pluvego, tondroŝtormo, aŭ neĝego. Skualo asociita kun neĝego nomiĝas **neĝskualo**.

* Skvalo en suda Ontario, Kanado, en 2003Skvalo en suda Ontario, Kanado, en 2003
* Neĝskualo en Ontario, Kanado Neĝskualo en Ontario, Kanado
* Ĉielarko post skualo. Skualo ĉesas post kelke da minutoj.
* Skuallinio en orienta Usono Skuallinio en orienta Usono

Kaŭzo
-----

Skvalon kaŭzas regiono de rapide falanta, malvarmiĝanta aermaso en la mezo de la atmosfero. Tio kaŭzas skualon ĉe la rando de la aermaso.

Ofte, skvalo estas asociita kun vico da tondroŝtormoj, konata kiel **skuallinio**.

Etimologio
----------

La termino *skualo* devenas de la anglalingva termino *squall* IFA:[skwɔl], de necerta origino.

Referencoj
----------

1. ↑   skual/o (esperante). *Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto 2020*.
2. ↑   squall, *n*. 3 (angle). *Oxford English Dictionary*.
**Ekpanikoj** aŭ **panikatakoj** estas subitaj periodoj de intensa timo, kiu povas inkludi korbatajn perceptojn, ŝvitadon, skuiĝadon, aermalsaton, sensentecon aŭ senton, ke io malbona baldaŭ okazos. La maksimuma grado de simptomoj okazas ene de minutoj. Tipe ili daŭras por ĉirkaŭ 30 minutoj sed la tempodaŭro povas varii de sekundoj ĝis horoj. Povas okazi timo perdi memregon aŭ brusta doloro. Ekpanikoj solaj ne estas fizike danĝeraj.

Ekpanikoj povas okazi pro diversaj perturboj, inkludante panikan perturbon, socian anksian perturbon, posttraŭmatan streĉan perturbon, droguzan perturbon, deprimon kaj medicinajn problemojn. Ili povas esti kaŭzitaj de io specifa aŭ okazi neatendite. Fumado kaj psikologia streĉo pliigas la riskon suferi ekpanikon. Antaŭ ol diagnozi ekpanikon, malsanoj, kiuj produktas similajn simptomojn devas esti eliminitaj, kiel hipertiroidismo, hiperparatiroidismo, kora malsano, pulma malsano kaj droga uzo.

Kuraco de ekpanikoj devas celi la fundamentan kaŭzon. En homoj kun oftaj atakoj, psikoterapio aŭ medikamentoj povas esti uzataj. Ankaŭ spirtrejnaj kaj muskol-malstreĉiĝaj teknikoj povas helpi. Homoj, kiuj suferas ekpanikojn, havas pli altan riskon sinmortigi.

En Eŭropo ĉirkaŭ 3 elcento el la loĝantaro havas ekpanikojn en ajna jaro dum en Usono ekpanikoj afliktas proksimume 11 elcenton. Ili estas pli oftaj ĉe virinoj ol viroj. Ili ofte komencas dum pubereco aŭ frua plenaĝeco. Infanoj kaj pli maljunaj homoj estas malpli ofte afliktataj.

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Panic attack en la angla Vikipedio.*
**George HABAŜ** [ĝorĝ habaŝ] (n. 2-an de aŭgusto 1926, m. 26-an de januaro 2008) estis la kreanto de la Popola Fronto por la Liberigo de Palestino. Li naskiĝis en la urbo Lod, kiu nuntempe troviĝas en Israelo, kaj li venis de familio de arabaj kristanaj komercistoj. Li mortis en Amano kie li vivis de pluraj jaroj.

Lia familio perdis ĝian domon en Lod dum la araba-israela milito en 1948, kaj ili devis forlasi sian teron. Habash studis medicinon en la prestiĝa Usona Universitato de Bejruto, kaj poste aktiviĝis en politiko. En 1967, li kreis la Popolan Fronton por Liberigo de Palestino, komunisman organizaĵon kies celo estis batali kontraŭ Israelo en iun ajn maniero ebla. Habash gvidis la organizaĵon ĝis la okdekaj jaroj.

Vidu ankaŭ
----------

* Palestinaj politikaj organizoj

* Kategorio George Habash en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 223772
* GND: 119191148
* LCCN: n87874487
* VIAF: 159149294508980522946
* ISNI: 0000 0001 2275 8048
* LIBRIS: 305830
* SUDOC: 122284720
* BNF: 156339492
* BIBSYS: 2121357
 |
**Iván PAUR,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Paur Iván** (foje *Paúr Iván*) estis hungara juristo, arkivisto, arkeologo, historiisto, membro korespondanta de Hungara Scienca Akademio (1858).

Iván Paur  naskiĝis la 21-an de junio 1806 en Hungara reĝlando en Kismarton (nuntempa Eisenstadt en Aŭstrio, en Burgenlando). Li mortis la 17-an de decembro 1888 en Sopron.

Biografio
---------

Iván Paur frekventis mezlernejojn en Sopron kaj Kőszeg, universitaton en Pozsony, kie li iĝis juristo en 1831. Li ricevis postenon en familio Esterházy. En 1842 li studvojaĝis al Svislando kaj Habsburga Imperio. Hejmenveninta li eklaboris en Pozsony. En 1848 li aliĝis al la hungara armeo, tial li estis arestita post fiasko de la revolucio. En 1855 li ne plu estis juristo, sed li havis ŝtatan postenon en Pest (urbo), poste li estis familia arkivisto ĉe István Széchenyi. En 1858 li translokiĝis al Sopron, kie li okupiĝis ĉefe pri arkeologio.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Tsányi's Hans ungarische Chronik vom Jahre 1670-1704* (1858)
* *XI. Innocent pápa bullája, mellyel néhai kalocsai érsek Széchenyi Pál, egykorú pécsi püspök székében 1678. évben meg erősíttetett* (1864)
* *Hans Georg Ritter's Oedenburger Chronik zur Geschichte der Rákóczy'schen Belagerung im Jahre 1704* (1874)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
**Kapiso** (helene *Κάπυς*, latine *Capys*) estas en la helena mitologio filo de la Dardana reĝo Asarako. 

Lia patro Asarako devenis el la familiaro de Dardanidoj, kies fondinto estis Dardano, filo de la plej alta dio Zeŭso kaj Plejado Elektro (mitologio). Lia reĝolando Dardanio estis parto de Malgrand-Azio. Ĝuste en tempo, kiam Asarako heredis la reĝan tronon, la reĝolando dividiĝis en Dardanion kaj Trojon. 

Asarako edziĝis al Hieromnemo, kune naskigis filon Kapion, kiu transprenis regadon en Dardanio kaj post li lia filo Anĥizo. Anĥíza filo estis Eneo. Tuta familiara branĉo de dardanidoj estis en proksima ligo kun Trojo kaj aparte Eneo, senpera ĉeestanto de la Troja milito estis troja plej signifa ligano en la milito kontraŭ Aĥajoj. 

Alia Kapiso estis proksima amiko kaj kamarado de Eneo, kiam ili post pereo de Trojo migris okcidenten kaj eksetlis en Italio. Al tiu ĉi alia Kapiso estas atribuata fondo de la urbo Capua en Italio.

### Fonto

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Kapys en la ĉeĥa Vikipedio.*
**Iván Relle,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Relle Iván** estis hungara ĵurnalisto, teatrestro, poŝtisto.

Iván Relle naskiĝis la 9-an de marto 1861 en Győr, li mortis la 2-an de novembro 1914 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Iván Relle studis en sia naskiĝurbo kaj Budapeŝto. Ekde 1878 li estis ĵurnalisto, ekde 1885 ankaŭ kontrolisto de Népszínház. En 1898 li multe laboris pri establo de Teatro Magyar, fine li estis ties unua teatrestro. Inter 1899-1901 li estis teatrestro de Teatro de Pozono, kie li povis ekvilibro inter la germana kaj hungara trupoj. Poste li havis altan postenon en Hungara Poŝto en la telegrafa branĉo. Dum la 1-a mondmilito li soldatiĝis kaj aranĝis la telegrafajn liniojn por la armeo.

Liaj pli gravaj kontribuoj
--------------------------

* *Árvalányhaj* (teatraĵo, 1878)
* *Fityfirity* (muzika teatraĵo, 1890)
* *Márczius 15.* (drama poemo-teatraĵo, 1892)
* J. Dewall: *Egy férfiú* (tradukita romano, 1883)

Aktoroj iam apartenantaj al trupo de Relle (elekto)
---------------------------------------------------

* Endre Gyula Latabár

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
*

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 749551
 |



* Portalo pri Biografio
**George EASTMAN** (12a de julio, 1854 – 14a de marto, 1932) estis usona entreprenisto kiu fondis la Eastman Kodak Company kaj helpis enkonduki la fotografian uzadon de rulfilmo en la ĉeftendenco. Rulfilmo estis poste bazo por la invento de filmoj de kino en 1888 fare de la unuaj filmistoj de la mondo nome Eadweard Muybridge kaj Louis Le Prince, kaj kelkajn jarojn poste fare de iliaj sekvantoj Léon Bouly, William Kennedy Dickson, Thomas Edison, la Fratoj Lumière, kaj Georges Méliès.

Li estis grava filantropo, kiu establis la muziklernejon "Eastman School of Music", kaj lernejojn por dentokuracado kaj medicino en la Universitato de Roĉestro kaj en Londono la "Eastman Dental Hospital"; kontribuis al la Roĉestra Instituto de Teknologio (RIT) kaj al la konstruado de kelkaj konstruaĵoj en la dua kampuso de la Massachusetts Institute of Technology (MIT) ĉe la rivero Charles. Aldone, li faris gravajn donacojn al la Tuskegee Universitato kaj al la Hampton Universitato, historie pornigrulaj universitatoj en Suda Usono. Kun intereso en la plibonigo de la sansistemoj, li havigis fondusojn por klinikoj en Londono kaj en aliaj urboj de Eŭropo por servi al malriĉaj lokanoj.

En siaj finaj du jaroj, Eastman suferis intensan doloron pro malordo ĉe sia spino. La 14an de marto, 1932, Eastman mortpafigis sin en la koro, lasinte noton jenan, "Al miaj amikoj: mia tasko estas farita. Kial atendi?"

La Muzeo *George Eastman Museum* estis proklamita Nacia Historia Lokoj. Eastman estas la nura persono reprezentata per du steloj en la Trotuaro de famo en Holivudo agnoskante la saman atingon, nome lia invento de rulfilmo.

Notoj
-----

1. ↑  Lindsay, David "George Eastman: The Final Shot". *American Experience*. PBS. Alirita la 30an de aŭgusto, 2013.

Bibliografio
------------

* Ackerman, Carl W. (1930). George Eastman: Founder of Kodak and the Photography Business. Beard Books. ISBN 1-893-12299-9.
* Brayer, Elizabeth (1996). George Eastman: A Biography. Baltimore: Johns Hopkins University Press. ISBN 0801852633.

* Kategorio George Eastman en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 682474
* GND: 119399105
* LCCN: n81109080
* VIAF: 32805674
* ISNI: 0000 0001 1874 695X
* SUDOC: 167310607
* BNF: 14512705x
* ULAN: 500063265
* RKD: 381906
* NKC: nlk20000084844
* BNE: XX1412930
 |
Sovetia ekranoplano A-90 Orlonok (Aglido) en muzeo
**Ekranoplano** (el la rusa lingvo экранопла́н) estas rapida transportilo, simila al aviadilo aspekte, sed dependa de "grundefiko", tio estas kapabla flugi nur je relative malgranda alteco de glata surfaco (akvo, tero, glacio). Kompare al aviadiloj, ekranoplanoj havas rimarkeble malpli longajn flugilojn.

Ekranoplanoj povas esti uzataj en multaj itineroj, speciale super la akva surfaco, ankaŭ tie, kie ŝipoj ne povus trairi (ekzemple, pro malgranda profundeco de akvo).

Inter la avantaĝoj de ekranoplanoj estas:

* alta ŝpar-efiko kaj pli bona ŝarĝeblo kompare al aviadiloj;
* relative alta rapideco (pli rapida ol ŝipo aŭ aŭto);
* ekranoplano, pro la malgranda alteco de moviĝo, estas nevidebla por kontraŭaviadilaj radaroj; nek ĝin efikas kontraŭŝipaj minoj;
* ekranoplanoj ne bezonas specialan flughavenon por ekflugi: por ili sufiĉas iom longa akvoareo aŭ plata terpeco;
* por ekranoplano ne gravas, kion ĝi uzas kiel ekranon: povas esti glaciiĝinta rivero, marĉo, maro ktp.; ekranoplanoj povas moviĝi laŭ rektaj itineroj, ne dependante de infrastrukturo (pontoj, vojoj ktp.);
* modernaj ekranoplanoj estas multe pli sekuraj ol aviadiloj: okaze de iu misfunkcio ekranoplano povas tuj surakviĝi kaj resti flosanta.

Ekranoplanoj havas ankaŭ malavantaĝojn:

* uzataj super riveroj, ekranpolanoj povas maltrankviligi kaj eĉ mortigi flosantajn birdojn, kiuj pomulte kolektiĝas en riveroj;
* ekranoplanoj estas tre specife stirataj, pilotoj bezonas specialan instruadon;
* ekranoplano ne povas flugi super neplata surfaco (tre ŝtorma maro, montaro ktp.).

La sola ŝtato, kie ekranoplanoj de kelkaj modeloj estis konstruataj kaj uzataj, estas Sovetunio. La unua ekranoplano, konstruita fare de la grupo de Rostislav Aleksejev en 1962, tre impresis sovetajn altrangulojn, kaj la grupo ricevis bonan financadon. En 1966 estis finkonstruita kaj sendita al Kaspia maro por testado la ekranoplano KM (konata kiel "Kaspia Monstro", kvankam KM estis fakte rusa mallongigo de Корабль-Макет "ŝipo-modelo"). Longeco de Kaspia Monstro estis ĉ. 100 metroj, ĝi povis pezi maksimume 544 tunojn ĉe ekflugo. Ĝis konstruo de ŝarĝaviadilo An-225, Kaspia Monstro estis la plej peza flug-aparato en la mondo.

En 1972 estis konstruita la unua ekranoplano A-20 Orlonok. Estis konstruitaj entute kvin (el planitaj 24) tiaj ekranoplanoj, ilin uzis milita ŝiparo. Post morto de defendoministro Dmitrij Ustinov en 1984 ekranoplanoj (kaj kelkaj aliaj science novatingitaj teknikaĵoj) ne plu estis produktataj kaj esplorataj.

En moderna Rusio kelkaj relative malgrandaj ekranoplanoj estas ellaboritaj kaj produktataj, kiel Ivolga EK-12P produktata en Omsko. Ĝia maksimuma ekfluga pezo estas 3,7 tunoj, ĝi povas preni ĝis 12 homojn kaj estas destinita por diverstipa gardista uzado.

Aliaj du ŝtatoj, kie daŭras esplorado de ekranoplanoj, estas Sud-Koreio kaj Usono. En Usono kompanio Boeing estas ellaboranta grandegan ekranoplanon, kiu povos porti samtempe ĝis 17 tankoj M-1. Tia ekranoplano povus esti multe malpli kosta rimedo por transporti militistajn teknikaĵojn al konfliktozonoj.
**Valdunciel** estas municipo de la provinco Salamanko, en la aŭtonoma komunumo Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la Jurisdikcia teritorio de Salamanko en la nordo-centro de la provinco kaj al la Municiparo Comarca de Ledesma. 

Ĝia municipa teritorio estas formata de la loĝlokoj Huelmos de Cañedo, Huelmos de San Joaquín, Los Jarales, Naharros de Valdunciel, la Urbanización El Chinarral y Valdunciel, okupas totalan areon de 33,23 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2017, ĝi havis 97 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 300 loĝantojn ekde la mezo de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. Ĝi distas 18 km de Salamanko, provinca ĉefurbo. 

Ĝi fondiĝis en la 13-a jarcento. En postaj jarcentoj suferis pro militoj ĉefe dum la Hispana Milito de Sendependigo. 

La tradiciaj agrikulturo (cerealoj, paŝtaĵoj) kaj brutobredado (bovoj kaj ŝafoj en kverkaroj) lastatempe iom dekadencis, sed pluas. Lastatempe rura turismo ekgravis.

La urbestro estas de dekstra partio PP.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Salamanko


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 753502
 |
Koordinatoj: 47° 52′ 00″ N 3° 23′ 41″ O﻿ / ﻿47.86667 °N, 3.39472 °O﻿ / 47.86667; 3.39472 (mapo)

**Poilly-sur-Tholon** estas franca komunumo lokita en la departemento Yonne kaj en la regiono Burgonjo. Ĝi havis 683 loĝantojn laŭ censo plenumita en 2006.

Geografio
---------

Poilly-sur-Tholon etendiĝas sur 19.56 km², kaj havis 683 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas 35 homoj po kvadrata kilometro. La komunumo situas en Yonne, en la nordokcidenta parto de Burgonjo.

Historio
--------

La departemento Yonne estis oficiale kreita la 4-an de marto 1790 dum la franca revolucio.

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la komunumo S-ro Bernard Fauvernier, kiu do fariĝis la loka urbestro.

Administrado
------------

Poilly-sur-Tholon apartenas al la kantono de Aillant-sur-Tholon, kies ĉefurbo estas Aillant-sur-Tholon. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Auxerre, unu el la tri arondismentoj de la departemento Yonne.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Yonne
* Kantono de Aillant-sur-Tholon
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

**Kapitano Katarino** (angle *Captain Katie*) estas fikcia rolulo inventita de la usona verkisto Alex Vaughn Miller. Katarino aperas en tri el la infanlibroj de Miller: *Kapitano Katarino: La Pirato Alergia je Gluteno* (2017), *Kapitano Katarino kaj la Malto de Veneno* (2017), kaj *Kapitano Katarino kaj la Aĉa Arakido* (2017). Ĉiu libro uzas anglan titolon sur la kovrilo sed enhavas kaj anglan kaj Esperantan versiojn de la teksto kaj estas havebla per Amazon. 

Katarino estas pirata kapitano, kiu deklaras militegon kontraŭ la gluteno post malkovro, ke ŝi havas la malsanon celiakio. Dum la militego, ŝi renkontas la mariston Druo, kiu kuraĝe kontraŭstaras ŝin. Agnoskante ke ŝi malpravis, ŝi nuligas la militegon kaj edziniĝas kun Druo ĉe la fino de la unua libro.

En la dua libro, pirata rivalo Berto klopodas mortigi Katarinon per glutenplena deserto post malgajno kontraŭ ŝi en ŝipkonkurso. Kelnerino Minjo informas al Katarino kaj Druo pri la komploto kaj ili defendas sin en granda skermo sur la ŝipo. Berto enfalas en la maron, lia ŝipo estas donata al Minjo, kaj Katarino naskas bebon.

La tria libro temas pri la edzo Druo, kiu ekscias, ke li havas alergion kontraŭ la ternukso arakido. Li senatente perdas sian medikamentan injektilon kaj hazarde manĝas ternuksbuteran kekson. Katarino urĝe serĉas la mankantan aparaton kiam li suferas anafilaksian reagon. Ŝi elaĉetas ĝin el la eta fripono, kiu ŝtelis ĝin, kaj per ĝi savas la vivon de Druo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* La 1-a libro ĉe Amazon
* La 2-a libro ĉe Amazon
* La 3-a libro ĉe Amazon
### Vincent Beaupré

Vincent Beaupré [boPRE] (naskiĝis 1914, mortis la 16-an de septembro 1984) aktivadis dum la sesdekaj kaj sepdekaj jaroj de la 20a jarcento. Li esperantistiĝis en 1960 kaj partoprenis la Universalan Kongreson de Esperanto en Budapeŝto en 1967. Kun granda entuziasmo li revenis al sia urbo, Kebeko, kaj fondis la Kebekan Esperanto-Klubon. Li estis ties prezidanto en 1965, kiam, laŭ lia mesaĝo en la kluba gazeto *L’ Alvoko*, ĝi atingis "102 aktivajn membrojn".

De la jaro 1968 kaj dum la 70aj jaroj, li estis estrarano de Kanada Esperanto-Asocio (KEA) kaj ofte, spite al la distancoj, vojaĝis al la estraraj kunsidoj. Li kompreneble partoprenis en kelkaj kongresoj de KEA. Malgraŭ malbona sanstato li ĉeestis la fondiĝon de Esperanto-Societo Kebekia en septembro 1982.

En 1972 li publikigis Esperantan tradukon de ses el la *Kristnaskaj Rakontoj* de la franc-kanada verkisto Louis Fréchette (1839–1908). Lia traduko ne estis presita, sed parte tajpmaŝine-karbpapere, parte multobligmaŝine multobligita de la kebekia Esperantisto frato Paul Durette (1900–1972). Esperanto-Societo Kebekia planas publikigi novan, reviziitan eldonon de tiu traduko en 2013.

Nekrologo estis publikigita, laŭ informoj de Paul Ronald kaj Viktoro Jaar, sur la dorsa kovrilo de la tiama KEA-informilo Alumeto, numero 11, novembro 1984, de kie devenas granda parto de la ĉi-supraj informoj.
blanka nokto - noktomezo en Helsinko dum 2005
**Blankaj noktoj** estas noktoj, dum kiuj la suno nur subiras por mallonga tempo, tial ke ankaŭ nokte restas hele. Blankaj noktoj ekzistas dum la fino de junio kaj komenco de julio en ĉiuj lokoj inter 60° da norda longitudo kaj la norda arkta cirklo, kaj dum la fino de decembro kaj komenco de januaro en ĉiuj lokoj inter 60° da suda longitudo kaj la suda arkta cirklo. Oni festas la blankajn noktojn aparte en la nordo de Eŭropo, en norda Skandinavio, en Baltio (do Litovio, Latvio plus Estonio) kaj en la nordo de Rusio. Speciale famaj estas la blankaj noktoj de Sankt-Peterburgo, kiuj estas la temo de samnoma novelo de Fjodor Dostojevskij el la jaro 1848 - novelo ankaŭ legebla en esperantlingva versio de la jaro 2002. Plurfoje en Sankt-Peterburgo - iufoje ankaŭ en Arĥangelsko - ekde la fino de la 20-a jarcento ankaŭ okazis internaciaj Esperanto-renkontiĝoj kun la nomo "Blankaj Noktoj".

Norde de la norda arkta cirklo dum junio-julio kaj sude de la suda arkta cirklo dum decembro-januaro tute ne subiras la suno, tial ke dum la tuta tagnokto restas hele: tiun fenomenon oni nomas noktomeza suno.

Metafora uzo
------------

En la itala lingvo la termino "blankaj noktoj" ("Le notti bianche") hodiaŭ estas sinonomo por trafestataj noktoj: origine oni parolis pri "passare le notti in bianco" (pasigi la noktojn en blanko), por esprimi, ke persono dum la tuta nokto restis veka. Pri tio aludas ankaŭ la filmo "Le notti bianche" de la reĝisoro Luchino Visconti, kie la nocio ricevas plian signifon, ĉar en la filmo dum la noktoj daŭre neĝas.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Blankaj noktoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* germanlingva paĝo pri la filmo "Le notti bianche" Arkivigite je 2007-09-30 per la retarkivo Wayback Machine
La **Insulo Sankta Maria** (malagase *Nosy Boraha*, france *Île Sainte-Marie*) estas insuleto kiu situas oriente de Madagaskaro en la hinda oceano. Ĝi estas longa preskaŭ 60 kilometrojn kaj larĝa almenaŭ 10 kilometrojn. Kiel turisma destino ĝi estas konata pro ĝia karaktero aŭtenta kaj konservata, ĝiaj kunvenoj de ĝibaj balenoj.

Urbo
----

La ĉefurbo de la insulo Sankta Maria estas Ambodifototra. Politike, la tuta insulo estas konsiderata kiel urba komunumo Sankta Maria (*commune urbaine Sainte-Marie*). Ĝi estas en la provinco Toamasina.

Piratoj
-------

Pirata tombejo en Ambodifototra: Tombo kun pirata ŝtonĉapelo
Pirata tombejo en Ambodifototra: Tombŝtono kun ridanta piriata cerbujo
La insulo Sankta Maria iĝis konata kaj amata de la piratoj kiel bazo dum la 17a kaj 18a jarcentoj pro diversaj kialoj:
- Ĝi situas ne malproksime de la mara itinero elektata de la ŝipoj kunprenantaj multe da posedaĵoj, kiuj revenis de Barato.
- La insulo havas multajn golfetojn kaj riveretojn protektataj kontraŭ ŝtormoj.
- Ĝi estas fruktoriĉa kaj situas en kvieta maro.

Legendaj priatoj kiel William Kidd, RobertCulliford, Avery, Thomas Tew kaj Olivier Levasseur loĝis sur la insulo nomata *Île aux Forbans*. Tiu ĉi estas insuleto en la golfeto de la ĉefurbo Ambodifototra. Multaj el ili havis familion sur tiu ĉi insuleto. Oni povas observi ankoraŭ multajn spurojn de tiuj historiaj rakontoj.

Ankaŭ sur tiu ĉi insuleto *Île aux Forbans* troviĝas tombejo de la piratoj.

Tradicioj
---------

La loĝantaro el Sankta Maria estas ligita al tradicioj. La sociaj aŭ familiaj eventoj estas kredoriĉaj kaj ligitaj al ritoj elvokantaj praulajn spiritojn. La varieco kaj riĉeco je ritoj emfazas la aŭtentecon de la insulokulturo.

Plantaro kaj bestaro
--------------------

La insulaj ecoj kaj la apartecoj de la korala tero favorigis plurajn adaptojn, koncerne kaj la plantaron kaj la bestaron. Tiuj ĉi gvidis al unikaj interrilatoj. Do, Sankta Maria estas dotata per riĉega plantaro kaj bestaro. Renkonteblas pluraj lemurspecoj kaj multege da orkideoj. Inter ili kreskas la belega Reĝino de Madagaskaro (*Eulophiella roempleriana*). Tiu ĉi insulo ankaŭ estis la sola loko, de kie ekzistas bone dokumentitajn pruvoj ke oni vidis neparasitan kukolon, la delalandea kukolo (*Coua delalandei*). Tiu ĉi speco jam formortis dum la malfrua 19-a jarcento.

Urbo, Piratoj, Tradicioj, Plantaro kaj Bestaro

Fontindikoj
-----------

1. ↑  franca artikolo
2. ↑  angla artikolo

* Kategorio Insulo Sankta Maria en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 224773
* LCCN: sh89005837
* VIAF: 234788484
* SUDOC: 027646793
* BNF: 11964402v
 |
**Peruanoj** de eŭropa origino, laŭ internacie fidindaj fontoj, nune formas ĉirkaŭ 5% de la totala loĝantaro de Peruo - nome ĉirkaŭ 1,000,000 da personoj aŭ duonon plie laŭ lafontoj. Tradicie tiu grupo estas hegemonia en la politika, komerca, kaj diplomata sektoroj de la perua socio. Multaj personoj el eŭropa deveno mikse kun indianoj aŭ azianoj kreis tute novan demografian grupon nome "mestizoj". Nemiksitaj eŭropanoj loĝas ĉefe en Lima, Truĥijo, Ĉiklajo, Pjuro, Kahamarko kaj Arekipo.
Jene estas la ĉefaj etnaj devenoj de majoritato de eŭrop-descendaj peruanoj: hispanoj, italoj, germanoj (inkludes polojn aŭ germanpolojn pro Dispartigoj de Pollando), francoj, britoj, kroatoj kaj irlandanoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Blankuloj
* Blankaj brazilanoj
* Blankaj kolombianoj
* Blankaj meksikanoj
* Latinamerikaj blankuloj
* Blankaj venezuelanoj
* Blankaj barbadanoj
* Blankaj novzelandanoj
* Kaldoŝoj

Referencoj
----------

1. ↑  "Inmigración Europea al Perú", *espejodelperu.com.pe*, 2007. Kontrolita 28a Majo 2012.
**Peter BRÖTZMANN** (Remscheid, n. la 6-an de marto 1941 - 22-a de junio 2023) estis germana saksofonisto kaj klarnetisto, konsiderata unu el la plej gravaj muzikistoj de la konata kiel eŭropa libera ĵazo.

Brötzmann studis pentrarton en Wuppertal en tempo kiu estis asociita kun la movado Fluxus kaj baldaŭ elreviĝinta. Lia unua ĵaza koncerto akompanis Sidney Bechet ankoraŭ studante en Wuppertal.

Brötzmann estis tre aktiva, registrante kaj vojaĝante regule. Li publikigis pli ol tridek albumojn kiel ĉefo de la bando kaj kunlaboris en pli ol cent. Brötzmann ankaŭ registris kun muzikistoj kiel Cecil Taylor, Willem van Ragin, Mats Gustafsson, Ken Vandermark, Conny Bauer Brötzmann kaj lia filo Caspar Brötzmann, rimarkinda gitaristo.

* Peter Brötzmann en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Peter Brötzmann en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 640893
* GND: 120898578
* LCCN: no93027218
* VIAF: 119133050
* ISNI: 0000 0001 1480 653X
* SUDOC: 086928384
* BNF: 139221129
* MBA: 9b3a1099-3a25-43ca-a5d7-2291af2ba1f3
* BIBSYS: 4095474
* NKC: ola2002159381
 |
**Observatorio** aŭ **scienca observejo** estas loko kun instalaĵoj por observi terajn aŭ astronomiajn fenomenojn. Ekzemple astronomio, klimatologio, geologio, meteologio, kaj vulkanologio estas sciencfakoj kun observatorioj. 

Laŭ Francisko Azorín **observatorio** estas *Scienca observejo por astronomiaj studoj.* Li indikas etimologion el la latina *observatorium*, el *observare* (observi).

Historio
--------

Historie, la plej simplaj observatorioj havis nur sekstanton por mezuri angulan distancon inter steloj. Ankaŭ estis tiuj kiel Stonehenge, kies ŝtonegoj estas starigitaj laŭ direktitoj de konataj astronomiaj fenomenoj. Modernaj astroobservejoj tipe havas fiksitajn teleskopojn sub malfermebla kupolo. Astronomiaj observiloj povas esti ne nur optikaj teleskopoj, por videbla lumo, sed ankaŭ detektiloj por aliaj tipoj de elektromagneta radiado. Nuntempe tiaj observatorioj troviĝas ankaŭ ekster la Tero, en kosmaj veturiloj.

Komence de la 1940‑aj jaroj, radioteleskopoj estis konstruitaj kaj ekdetektis fontojn de radiondoj en la universo.

Kelkaj observatorioj
--------------------

* Observatorio de Parizo
* Observatorio de Purpura Monto
* Publika Observatorio de Drebach

Vidu ankaŭ
----------

* Vulkana observatorio
* Kosma observatorio
* Listo de astronomiaj observatorioj

Notoj
-----

1. ↑  Francisko Azorín, arkitekto, Universala Terminologio de la Arkitekturo (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 151.
2. ↑  Azorín, samloke.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Observatorio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Observatorio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

france Grandaj observatorioj en la mondo
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

**Peter Glover FORSTER** (naskiĝis en 1944, mortis la 10-an de januaro 2003) estis brita sociologo, konata precipe pro la disertacio *The Esperanto Movement* ("La Esperanto-Movado", aperinta en 1982), en kiu li superrigardis la historion de la organizita Movado, okupiĝis pri ideologiaj kaj teoriaj demandoj kaj precipe prezentis siajn esplorojn pri la esperantistoj en Britio. Plurajn semajnojn li estis konsultinta la Bibliotekon Hector Hodler de UEA. Post la doktoriĝo en 1977 Forster akceptis funkciojn en Afriko, interalie en la universitato de Malavio. Li edzinigis afrikaninon kaj patris tri infanojn. Pro sia instrufunkcio interalie en la universitato de Hull (Britio) kaj pro la familio li ne havis multe da tempo por Esperanto, sed fariĝis membro de la studgrupo "Perspektivo" kaj funkciis kiel ĝia prezidanto de 1996 ĝis 2001.

(Tiu ĉi nekrologo estas prenita el revuo *Esperanto*.)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 44185
* GND: 171068157
* LCCN: n81147872
* VIAF: 2582776
* ISNI: 0000 0000 8082 1511
* SUDOC: 034569391
 |
La **Historia Distrikto Esztergom** [estergom] (hungare  *Esztergomi járás*) estis distrikto en Hungara reĝlando, en Esztergom (historia departemento). Ĝi situis sur ebenaĵo kaj sur montaro laŭ Danubo en la plena suda parto de la departemento escepte Esztergom mem, kiu estis libera reĝa urbo (en la meza parto de la lando).

Lokon de Historia Distrikto Esztergom montras ruĝa ’’’1’’’
La distrikta juĝejo konstruita en 1903 en Esztergom
La distrikta ĉefurbo estas Esztergom.

La loĝantoj okupiĝis pri minadoj, agrikulturoj kaj bestobredadoj.

Historio
--------

Tiu distrikto funkciis ĝis 1950, poste oni kreis novan Distrikton Dorog.

Komunumoj de Historia Distrikto Esztergom
-----------------------------------------

* Bajna
* Bajót
* Csév (nun Piliscsév)
* Csolnok
* Dág
* Dömös
* Dorog
* Epöl
* Esztergom-Szent-Györgymező ekde 1895 ekstera parto de Esztergom
* Esztergom-Szent-Tamás ekde 1895 ekstera parto de Esztergom
* Esztergom-Viziváros ekde 1895 ekstera parto de Esztergom
* Kesztölc
* Kirva (ekde 1936 Máriahalom)
* Leányvár
* Mogyorósbánya
* Nagysáp (tiam Nagy-Sáp)
* Nyergesújfalu
* Pilismarót (tiam Pilis-Maróth)
* Pilisszentlélek (nun urboparto de Esztergom)
* Sárisáp (tiam kune kun Annavölgy)
* Süttő
* Tát
* Tokod (tiam kune kun Tokodaltáró)
* Úny

Fontoj
------

* hungare
* hungare
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

Kovrilpaĝo
Ĉiu paĝo kaj poeziaĵo de la verko aperas tiele ornamita
***Obsedo*** estas libro de poezio de Karolo Piĉ, eldonita de Artur E. Iltis en Saarbrücken, 1984.

Enhavo
------

La poemaro konsistas el 114 mallongaj poeziaĵoj de naŭsilabaj versoj.

Laŭ la fina postparolo de la aŭtoro mem, oni agnoskas la paralelecon aŭ komplementecon de tiu verko al la romano *La Litomiŝla Tombejo*. Ĉio okazas same en la ĉeĥa urbo Litomiŝl, kaj la sinsekvo de la poeziaĵoj laŭiras la jarsezonojn nome vintro (26 pecoj), printempo (34), somero (26) kaj aŭtuno (28). Evidentiĝas pli da atento al la plej inspirigaj sezonoj nome printempo kaj duarange aŭtune. La literatura tradicio respegulas en senhomaj urbaj panoramoj de stratetoj, placoj kaj arkadoj, kie resonas kalkanumoj de virinoj aŭ kie videblas lumetoj ĉu de lanternoj ĉu el fenestroj. La sezonoj montras sian plej arketipan karakteron frosto, neĝo, pluvo ktp.

La titolo aludas al la obsedoj aŭ, alimaniere dirite, ripetemo de samaj temoj aŭ motivoj: nome la urbo, la lumoj, la pluvo, la deziro al virinoj, obsede kun du pintaj mamoj, aŭ eĉ al junulinoj, kies jupojn levas la vento ktp. La aŭtoro mem rekonas tiun ripetemon en la postparolo. Tiu klasikemo kontrastas kun la lingva aliro al propra lingvaĵo esperantoreformema, kiu estas defendita per 18paĝa klarigaro dum la postparolo mem havas nur 3 paĝojn. Tia reformemo ne temas nur pri simplaj neologismoj (ankaŭ) sed ankaŭ pri afiksoj, prepozicioj kaj aliaj gramatikaĵoj.

Fonto
-----

* *Obsedo*, Karolo Piĉ, eldonita de Artur E. Iltis en Saarbrücken, 1984
La grava dana pentristo Skovgaard
**Peter Christian Thamsen SKOVGAARD** (naskiĝinta la 4-an de aprilo 1817 apud Ringsted, mortinta la 13-an de aprilo 1875 en Kopenhago) estis dana pentristo de la Ora epoko. Li estis la patro de la pentristoj Joakim Skovgaard kaj Niels Kristian Skovgaard.

Vivo
----

Skovgaard studis ĉe la Dana akademio de belaj artoj en Kopenhago i.a. ĉe Johann Ludwig Lund, sed la akademia etoso ne kongruis al lia temperamento. Pli influis lin Niels Lauritz Høyen kiel konsilisto kaj Johan Thomas Lundbye; li pentris laŭnature kaj faris portretojn, sed ankaŭ internajn scenojn kun personoj.

Tuj li iĝis grava rakontisto de dana naturo per la verko *Skogsparti vid Jægerspris*(1843), kiun aĉetis la Reĝa portretgalerio. En la jaro 1845 li gajnis medalon ĉeekspozicie. En 1854 li vojaĝis al Sicilio; li revenis al Italujo en la jaro 1869-a.

En 1860 li iĝis profesoro sed nur en 1864 membro de la Akademio de la plastikaj artoj. En 1874 li nomumitis Kavaliro de la Dannebrog-ordeno Li pentris multon pri diversaj partoj de Danlando, ĉefe en la *Jægersborg-cervoparko* kiu troviĝas norde de Kopenhago. La lastaj grandaj bildoj kiujn li faris (1875) montras *Someran tagon en la Jægersborg-cervoparko antaŭ fulmotondro* kiu troviĝas en la Kopenhago-galerio.

En la prezento de (fagaj) arbaroj Skovgaard estis plej fama inter ĉiuj tiutempaj danaj pentristoj. Lia talento estis ĉefe en la prezento de detalaĵoj - ĝeneralaj etosojn li malpli bone bildigis. Li havis elstaran observadtalenton por ennaturaĵoj. Tipas por liaj pejzaĝaartajoj riĉeco da plantoj kaj kreskaĵoj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Peter Christian Skovgaard en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* KID Kunst Index Danmark
* Biografio ĉe paĝoj de Skovgaard Museums[*rompita ligilo*]


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 586823
* GND: 123594278
* LCCN: n91128236
* VIAF: 18135301
* ISNI: 0000 0000 6634 2485
* SUDOC: 052638294
* BNF: 13570904r
* ULAN: 500032978
* RKD: 72952
* BNE: XX865549
 |
La **Kalvinana preĝejo** (konata ankaŭ *Memorkirko de liberec-streboj*) estas religia konstruaĵo en Hungario, en urbo Isaszeg.

Enirejo

Historio
--------

Ĝis la 20-a jarcento loĝantoj de Isaszeg estis katolika. En la fruaj 1900-aj jaroj alvenis ankaŭ enmigrantoj, inter ili kalvinanoj. Ili eklezie apartenis al Pécel kaj ekde 1905 diservoj okazis en la loka lernejo. La kalvinana grupo formis filion en 1914. Estis heredita familia domo en la 1930-aj jaroj, ĝi estis transformita al preĝdomo. En 1948 la filia statuso ŝanĝiĝis al misio (komprenu: sendependa paroĥo tamen finance apogita) kaj samtempe oni konstruis la nun videblan kirkon. Ĝi estis konsekrita en 1949. La misia statuso ŝanĝiĝis al paroĥo en 1995.

Konstruaĵo
----------

La preĝejo situas en korto. La fasado ne estas simetria, ĉar ĉe la maldekstra angulo la kvadrata turo malreliefas. La turpinto estas piramida. En la fasado la enirejo iomete reliefas, pli supre malgranda rondfenestro estas videbla. Kelkaj ŝtupoj kuras al la enirejo. Interne la muroj estas blankaj laŭ la kutimoj.

Fontoj
------

* oficiala paĝo
*

Vidu, aŭdu ankaŭ
----------------

* 


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
La **Kalvinana preĝejo** estas religia historia monumento en vilaĝo Kelemér (Hungario).

Historio
--------

La katolika gotika preĝejo konstruiĝis en la 14-a jarcento. Ekde la 16-a jarcento jam la kalvinanoj uzis ĝin. En 1769 la turo iĝis pli malalta, en 1780 la absido estis malkonstruita, poste la navo longigita. Inter 1849-1851 tie estis kaplano (subpastro) Mikaelo Tompa.

Konstruaĵo
----------

La kirko situas sola sur monteto ĉe la ĉefplaco en korto, sed en la korto estas videbla ankaŭ la paroĥo (nun memormuzeo pri Mikaelo Tompa). Malantaŭ la kirko forlasita tombejo etendiĝas. Sur ekstera muro de la kirko mezepoka fresko jam en malbona stato prezentas Sanktan Kristoforon. La fasado estas simetria, meze la turo plene reliefas. La navo havas reliefantan antaŭĉambron kaj finiĝas en rektangula absido. Interne la galerio estis farita el ligno kaj ties ŝtuperejo estas interne. Laŭ memortabulo la loka pastro estis kondamnita fare de jezuitoj al ŝipa sklaveco en 1675.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj Arkivigite je 2021-08-04 per la retarkivo Wayback Machine
* hungare kun fotoj
* hungare kun foto (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre Arkivigite je 2020-10-01 per la retarkivo Wayback Machine


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**La kapelo de Sankta Roĥo** estas romkatolika Monumento historia en Hungario, en urbo Vác.

Historio
--------

En tiu loko pli frue estis tombejo, kie kuŝas ekzemple mortintoj de la epidemio pri pesto okazinta en 1740. Depost la epidemio oni konstruis la kapelon ĉe la enirejo de la tombejo. El la tombejo postrestis nur ŝtona kruco videbla ĉe la kapelo.

Konstruaĵo
----------

La kapelo situas sola. Ĝi havas proksimume ovalan formon kun ĉefenirejo kaj du flankaj enirejoj. La supro estas kupolo, la plej supre firstotureto estas videbla. Interne la ĉefaltaro prezentas Sanktan Roĥon, la flankaj altaroj Sanktan Annan kaj Kriston.

Kermeso okazas en la 16-an de aŭgusto.

Fontoj
------

* hungare kun foto
* hungare kun fotoj Arkivigite je 2019-04-14 per la retarkivo Wayback Machine
* hungare kun foto Arkivigite je 2019-04-10 per la retarkivo Wayback Machine
* hungare kun fotoj

Altaro kun murpentraĵo

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.


* 
* ĈefenirejoĈefenirejo
* KrucoKruco
*
**Atotonilco el Alto** estas unu el la 124 komunumoj de la meksika subŝtato Jalisco. La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas *Atotonilco el Alto*. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 14 013.

Geografio
---------

**Atotonilco el Alto** apartenas al la regiono Ciénega. Al la regiono Ciénaga apartenas entute 13 komunumoj. La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 52204 loĝantojn. El tiuj estis 24931 viroj kaj 27273 virinoj. La komunumo havas surfacon de 638,15 km². La meza alteco estas 1600 metroj super la marnivelo. La meza jara temperaturo estas 21,1 C. En la komunumo estas 880,4 mm da precipitaĵo jare. 

Rigardo al Atonilco el Alto (ĉefurbo)
Situo de la koncerna regiono en la subŝtato Jalisco.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 1995 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 14298 viroj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 12622 estis alfabetoj kaj 1655 analfabetoj. Do 11.58 % de la viroj estis analfabetoj. En la sama jaro en la komunumo vivis 16247 virinoj. El tiuj estis 14293 alfabetoj kaj 1927 analfabetoj. Do 11,86 % de la virinoj estis analfabetoj. En 1995 en Atotonilco el Alto vivis 43710 personoj kiuj aĝis pli ol 5 jaroj. El tiuj estis 36 indiĝenoj. Tio signifas ke 0,082 %en la koncerna jaro de la loĝantaro estis indiĝenoj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Atotonilco el Alto[*rompita ligilo*] en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)

* Kategorio Atotonilco el Alto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Kapelo de Senmakula Koncipiĝo** estas romkatolika historia monumento en Hungario, en vilaĝo Zalaszántó. Onidire tiu kapelo estas la plej malgranda hungara kapelo.

Historio
--------

La tombeja kapelo estis konsekrita en 1441 kune kun la proksima Preĝejo Sanktaj Kosmaso kaj Damiano (Zalaszántó). Komence ĝi estis simpla tombeja kapelo, sed dum la kontraŭturkaj bataloj la menciita preĝejo estis detruita, la restinta loĝantaro profitis la kapelon ankaŭ por mesoj. En la unua duono de la 19-a jarcento la kapelo estis trakonstruita. Tiutempe József Kopácsy donacis altaran bildon al la kapelo. En 2002 la kapelo renoviĝis.

Konstruaĵo
----------

La konstruaĵo situas en mezo de la vilaĝo. En la fasado meze estas la enirejo, pli supre la kvadrata turo altiĝas. 5 ŝtupoj kuras al la enirejo. Apenaŭ estas diferecoj inter larĝeco de turo, navo kaj duonronda absido. La turopinto estas oklatera piramido. Arkeologoj konstatis, ke en tiu loko unue estis eble loĝdomo, poste oni konstruis antaŭ ĝin turon.

Fontoj
------

* 
* hungare kun foto
* hungare kun fotoj


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Dustria arasario** |
| --- |
|  |
| Dustria arasarioDustria arasario
 |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Pegoformaj *Piciformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Ramfastedoj *Ramphastidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Pteroglossus* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***P. pluricinctus'*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Pteroglossus pluricinctus****(Gould, 1836) |
|
|
|
| Konserva statuso |
| {{{220px}}}**Konserva statuso: Malplej zorgiga** |
|
|  |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Dustria arasario  |

 |
| v • d • r |

La **Dustria arasario** (***Pteroglossus pluricinctus***) estas mezgranda kaj kolora birdo el la familio de la Ramfastedoj kaj ordo de Pegoformaj de Sudameriko, kiu enhavas la tukanojn, tukanetojn, arasariojn, ktp. La specifa nomo *P.pluricinctus*  signifas "kun multaj strioj", sed vere la plej rimarkinda eco de la specio estas nur **du tre nigraj strioj** kiuj trapasas sian ventron flavan kun iom da ruĝa nuanco kaj ĉefe sub la suba nigra strio. Tiu karaktero faras la specion nekonfuzebla, ĉar neniu alia inter arasarioj havas similan markon. Krome estas nigraj ankaŭ la kapo, gorĝo, flugiloj, supra dorso (iom malhelblueca) kaj supra vosto. La suba dorso (granda pugo) estas tre kontraste ruĝa kaj la suba vosto estas grizeca. En la nigra kapo elstaras blua nuda haŭtaĵo ĉirkaŭ kaj malantaŭ la heleca okulirizo.

La beko montras tre klare markitan flavan bazobordon, malsupran makzelon nigran, supran makzelon kun nigraj bazo kaj supra bordo, suba bordo kun tre markita dentarformo, ruĝa pinto kaj flava ĝenerala koloro pli flave en unua duono kaj pli pala en pinta duono, preskaŭ blankeca. La supraj kruroj estas brunaj.

La specio troviĝas en nordokcidenta Brazilo, al orienta Kolombio, Ekvadoro, nordorienta Peruo kaj suda Venezuelo. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj arbaroj de malaltaj teroj, sed ne inondeblaj, pli malofte en inondeblaj kaj foje en iom pli altaj teroj ĝis 900 m de altitudo.

Ili vivas, kiel aliaj arasarioj, en grupoj de ĝis 10 membroj kaj flugas laŭ rektaj linioj. Ili nestumas ĉefe en jam uzitaj arbonestoj, kiujn la masklo aranĝas post allogado de la ino, kiu demetas 2 al 4 ovojn.

Fonto
-----

* BirdLife International 2004.
* Pteroglossus pluricinctus[*rompita ligilo*]. \*2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. 27a Julio 2007.
* En la franca. 8a Oktobro 2008.
La **atomkerno** (ankaŭ nomata **atoma nukleo**) estas parto de la atomo, konsistanta el protonoj kaj neŭtronoj. En ĝi koncentriĝas 99,9 % de la atoma maso, kvankam ĝi reprezentas nur etan parton de ĝia volumeno. Pro la protonoj, atomkerno havas pozitivan ŝargon. Neŭtrala atomo (laŭ ŝargo) estiĝas, se kernon kun *n* protonoj ĉirkaŭas sama nombro da elektronoj.

La nombro de la protonoj montras, kiun kemian elementon la atomkerno reprezentas. Atomoj kun sama proton- sed malsama neŭtronnombro estas nomataj izotopoj de la kemia elemento.

La atomkernon karakterizas la nombro de la protonoj (nomata ankaŭ atomnumero) kaj la nombro de ĝiaj neŭtronoj.

Modelo de atomo kun atomkerno en centro kaj elektronoj orbitantaj ĉirkaŭ ĝi. Ĉi tiu modelo ne konvenas al nuna fizika kompreno de atomo kaj estadas uzata plejparte kiel bilda simbolo de atomo.

Vidu ankaŭ
----------

* Atomfiziko
* Kernfiziko
* Nuklea fiziko
* Kernoreakcio
* Izotopo
* Magia nombro (fiziko)
* Nuklea izomero
* Listo de partikloj
* Radioaktiveco
* Fuzio
* Fisio
* Atomnumero
* Atompezo

* Kategorio Atomkerno en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 19231
* GND: 4068924-4
* NDL: 00562376
* NKC: ph170603
 |
Dusky Sound
Loko de Dusky Sound
Tiu fjordo estas grava reproduktejo por pingvenoj
**Dusky Sound** (maorie *Tamatea*) estas fjordo en la sudokcidenta angulo de Novzelando, en la Nacia Parko Fjordlando.

Geografio
---------

Ĝi estas unu el plej kompleksa el multaj fjordoj de tiu marbordo, ĝi estas ankaŭ unu el plej grandaj, 40 kilometrojn longa kaj 8 kilometrojn larĝa ĉe sia plej larĝa punkto. Norde de ties elfluejo estas la granda insulo Resolution, kies duoninsulo de la Kvin Fingroj ŝirmas la elfluejon de la fjordo el nordokcideuto; laŭlonge de la orienta marbordo de la insulo, la pasejo Acheron konektas Dusky Sound kun la Breaksea Sound, norde.

Kelkaj grandaj insuloj kuŝas en la *sound*, ĉefe Anchor, Longa Insulo kaj Cooper. La supraj partoj de la *sound* estas deklivoflankaj, kaj la alta precipitaĵo de la regiono okazigas centojn da akvofaloj dum la pluvsezono. Fokoj kaj delfenoj estas ofte vidataj tie kaj foje eĉ balenoj. La rivero Seaforth estas la plej granda el multaj malgrandaj riveroj kaj rojoj kiuj flua al la *sound*.

### Grava Birda Areo

Tiu *sound* estis identigita kiel Grava Birdareo fare de BirdLife International ĉar ĝi estas reproduktejo por la Dikbeka pingveno.

Historio
--------

Oni supozas, ke la Maorioj foje kampadejis tie dum ĉasado de moaoj en antaŭ-eŭropa epoko.

Notoj
-----

1. ↑  BirdLife International. (2012). Important Bird Areas factsheet: Dusky Sound. Elŝutita el  on 2012-02-18.

* Kategorio Dusky Sound en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)