recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Catherine Schell** [ketrin ŝel], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Schell Catherine** estis hungardevena brita filmaktoro. Lia origina nomo estis *Katherina Freiin Schell von Bauschlott*. Ŝi ne estas parenca al la aŭstraj - svisaj aktoroj Maria Schell kaj Maximilian Schell.

Catherine Schell (meze)
Catherine Schell naskiĝis la 17-an de julio 1944 en Budapeŝto.

Biografio
---------

La patro de Catherine Schell estis barono kaj hungara diplomato, la patrino estis hungara grafino. Ĉe la komenco de la 2-a mondmilito iliaj havaĵoj estis konfiskitaj fare de la nazioj. La familio rifuĝis pro la proksimiĝanta Ruĝa Armeo el Budapeŝto al Vieno, kie ili vivis en malriĉeco. En 1950 la familio elmigris al Usono, Catherine frekventis katolikan lernejon en Novjorko. En 1957 la familio translokiĝis al Munkeno, ĉar la patro ekhavis postenon en Radio Libera Eŭropo. Catherine studis en de:Otto-Falckenberg-Schule. Ŝi debutis en kinfilmo en 1964, en televidfilmo post 3 jaroj. Schell pasigis multon da ŝia kariero en brita televido en ĉirkaŭ 47 serioj dum 3 jardekoj. Ŝi estis edzino de en:William Marlowe inter 1968-1977, poste de en:Bill Hays (director). Ŝi retiriĝis en la 1990-aj jaroj kaj malfermis hoteleton en Francio.

Ŝiaj filmaj roloj (elekto)
--------------------------

* *Lana – Königin der Amazonen* (1964) - reĝino Lana
* *The Black Windmill* (1974) - Lady Melissa Julyan
* *On the Black Hill* (1988) - Lotte Zons
* *Piccolo grande amore* (1993) - Von Dix
* *Space* (1899) - Maya
* *Drakula* (televida serio, 2020) - Duchess Valeria

Fontoj
------

* WikiTrans
* roloj

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Catherine Schell en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 749260
* GND: 1212807812
* LCCN: nr99032150
* VIAF: 66671208
* ISNI: 0000 0001 0783 0099
* SUDOC: 10448134X
* BNF: 140672366
* BIBSYS: 10064684
* NKC: pna2008456647
* BNE: XX1572044
 |



* Portalo pri Biografio
* Portalo pri Filmo
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Kampefagedoj** |
| --- |
|  |
| Coracina novaehollandiae*Coracina novaehollandiae* |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Paseroformaj *Passeriformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | **Campephagidae**Vigors, 1825 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Genroj |
| * *Pteropodocys*
* *Coracina*
* *Campochaera*
* *Lalage*
* *Lobotos*
* *Campephaga*
* *Pericrocotus*
* *Hemipus*
 |
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Kampefagedoj  |

 |
| v • d • r |

La **Kampefagedoj** (*Campephagidae* estas specioriĉa familio el la ordo de la Paseroformaj birdoj. En tiu familio estas ses genroj kaj pli ol 80 specioj.

La plumaro de la Kampefagedoj, escepte de la genro Perikrokotoj (*Pericrocotus*), je la malantaŭa dorso kaj la vostradiko havas strangan formon. La tuboj de la starigeblaj plumoj korpoflanke estas forte pintigitaj kaj tiel efikas kiel pikiloj. Ĉar la plumoj estas facile malfikseblaj el la haŭto, oni supozas, ke ili servas por defendo kontraŭ rabobestoj.

La Kampefagedoj plej ofte estas sur la supra flanko neatentige grizaj, helbrunaj ĝis nigraj. Laŭ sia plumarkoloro kaj korpokonstruo ili similas al la Laniedoj kaj la Kukoledoj, sed ne estas parencaj kun ili. La Perikrokotoj (*Pericrocotus*) havas buntan plumaron. Ĉe la maskloj plimultas nigro, ruĝo, oranĝkoloro kaj flavo; la inoj estas pli malbrilkoloraj.

La disvastiĝejo situas en la subtropikaj kaj tropikaj arbaroj en Afriko, Azio kaj Aŭstralio. La mezgrandaj, sociemaj Kampefagedoj estas nemigrantaj birdoj, kiuj nur en limigita areo vagas. Escepton faras la specio *Pericrocotus divaricatus*, kiu kiel migrantaj avancas ĝis regionoj en Japanio kaj Siberio. La pelvetoformajn nestojn la birdo konstruas en branĉoforkoj sur arboj. La ovaroj ampleksas inter du ĝis kvin makulajn ovojn, kiuj havas diversajn kolorojn laŭ specioj, de blankaj al blucaj ĝis verdecaj.

La birdo prefere manĝas raŭpojn, pinĉprenante ilin de la folioj. Iuj specioj flugante kaptas insektojn.

Genroj kaj specioj (elektaĵoj)
------------------------------

* Kampefago (*Campephaga*)
	+ *Campephaga flava*
	+ *Campephaga lobata*
	+ *Campephaga quiscalina*
* Lalago *Lalage*
* Perikrokoto (*Pericrocotus*)
	+ *Pericrocotus divaricatus*
	+ *Pericrocotus brevirostris*
* Koraceno (*Coracina*)
	+ *Coracina lineata*
	+ *Coracina bicolor*
	+ *Coracina macei*, Granda koraceno
	+ *Coracina newtoni*
	+ *Coracina fimbriata*
	+ *Coracina typica*
* Kampokero (*Campochaera*)
	+ *Campochaera sloetii*
* Hemipo (*Hemipus*)
	+ *Hemipus picatus*
	+ *Hemipus hirundinaceus*

Referencoj
----------

1. ↑   Maskarenaj arbaroj
2. ↑   Maskarenaj arbaroj


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Birdoj |
La ***kruco de Agilulfo*** estas ora kruco inter la ĉefverkoj de la oraĵista arto de Longobardoj, reiranta al la komenciĝo de la 7-a jarcento kaj konservata en Monza ĉe la Muzeo de la urba ĉefpreĝejo.

Historio
--------

Necertas la origina funkcio, certas tamen ĝia realiĝo en la unuaj jaroj de la 7-a jarcento, ĉiukaze antaŭ la morto de la reĝo Agilulfo, okazinta en 616.

Dum entute ĝi stiloripetas tipojn de la bizanca arto rilate la formon kaj dispozicion de la ses pendaĵoj, la dekoracio montras signojn de influo de la ĝermana arto: tio igas pli probabla ke vere temas pri realigaĵo efektigita en la medio de la longobarda regno.

Eblas, tial, ke temas pli pendaĵo alkroĉita al la reĝa krono, apartenanta al Agilulfo.

priskribo
---------

Alta 22,5 cm kaj larĝa 15 cm, la ora objekto havas formon de latina kruco, kun la brakoj iomete kloŝforma ĉe la ekstremoj. Ĝi estas dekoraciita per multvaloraj ŝtonoj kaj prezentadoj de Kristo, de arkianĝeloJ kiaj apostoloj. 

Ses gutoplate pendaĵoj, realigitaj per samnombras perloj, estas alkroĉitaj al ĉenetoj, ĉiam oraj: kvar alkroĉitaj al la flankaj brakoj kaj du al la ekstremoj de la vertikala krucbrako.

La muntado de la ŝtonoj, malvarme pretigita, sekvas skemon rigide simetrian kiu alternigas blankajn ŝtonojn kaj verdajn, rondajn kaj retangulajn, laŭ ordo kiu memorigas la spacan distribuadon de la antikva mondo. La krucaj kaj muntumaj bordoj prezentas malgrandajn reliefojn estigantajn splendan aspekton.

Vidu ankaŭ
----------

* Kruco de Gisulfo
* Kruco de Teodolinda
* Longobarda oraĵista arto
**Hala Basha-Gorani** (naskiĝis la 1-an de marto 1970 en Seatl, Vaŝingtono) estas korespondanto kaj prezentisto por CNN International. Hala Gorani estas unu el la plej spertaj ĵurnlalistoj de CNN pri internacia politiko, raportante el ĉiuj landoj en la Proksima kaj Meza Oriento, inkluzive de Sauda Arabio, Egiptio, Irako, Jordanio kaj la palestinaj teritorioj. Sia scipovo de la araba lingvo kaj sia scio pri la kompleksaj mezorientaj temoj permesas ke ŝi povos pli funde esplori kaj raporti ol iuj el siaj kolegoj.

Gorani edukiĝis en Usono, Alĝerio kaj Francio. Siaj gepatroj originas de Sirio. Ŝi obtenis sian Licencon pri ekonomio en la Universitato George Mason en Fairfax, Virginio, proksime de Vaŝingtono. En 1995 ŝi studis ĉe la *Institut d'études politiques de Paris*, ankaŭ konata kiel Sciences Po en Parizo, Francio. Krom la angla, ŝi ankaŭ scias la francan kaj la araban.

Antaŭ ol labori ĉe CNN, ŝi laboris ĉe La Voix du Nord, Agence France-Presse, France 3 kaj Bloomberg Television. En 1998 ŝi eklaboris ĉe CNN prezentinte "CNN Today". De 2003 ŝi vojaĝis al diversaj landoj de la Proksima Oriento por la programo '*Inside the Middle East*' (Interne de la Mezoriento). Ŝi ankaŭ aktivis kiel korespondanto en tiu regiono.

Ekde junio 2014 ŝi prezentas el Londono la programon "*The World Right Now with Hala Gorani*" (La nuna mondo kun Hala Gorani).

Dum la israela-libana milito en 2006 ŝi estis parto de la grupo de raportistoj kaj en 2011 ŝi raportis pri la Araba Printempo el Kairo, Egiptio.

Krom ŝia laboro kiel korespondanto en Proksima Oriento, ekde 2006 ŝi kaj Jim Clancy ankaŭ prezentis '*Your World Today*' (Via Mondo Hodiaŭ) el Atlanta. De 2009 ĝis 2014 ŝi prezentis "*I-Desk*". En junio ŝi translokiĝis al Londono, kie ŝi prezentas "The World Right Now with Hala Gorani".

Ekstera ligilo
--------------

Profilo de Hala Gorani en CNN.com

Noto kaj referencoj
-------------------

1. 1 2 3  (franca) "*Hala Gorani, sur les fronts*" en *Le Monde*, la 18-an de majo 2012, alirite la 29-an de novembro 2019.
2. ↑  (angla) Biografio de Hala Gorani, CNN
3. 1 2
4. 1 2
5. ↑
6. ↑  International Desk op de Engelse Wikipedia
7. ↑

Tiu ĉi artikolo estas parta aŭ tuta traduko de la samtitola artikolo en la nederlanda vikipedio, listo de aŭtoroj.

* Kategorio Hala Gorani en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 670997
 |
La entrepreno **Olympus** (japane オリンパス株式会社, [Orimpasu kabuŝiki-gaiŝa]), listigata en la japania borsa indico *Nikkei 225*, estas japania produktejo de mekanike kaj digitale optikaj iloj kiel ekzemple fotiloj, filmiloj, mikroskopoj kaj lornoj. La produktaĵoj celas kaj privatajn kaj komercajn klientojn - interalie por kovri libertempajn, medicinajn, sciencajn kaj industriajn utiligojn.

Nomo
----

La nomo - kiel facilas imagi - aludas al la grekia monto Olimpo, kie laŭ la helena mitologio loĝu la antikvaj dioj. Ĝi asociiĝu kun alta nivelo, eksterordinara elstareco kaj ankaŭ kun sukcesa olimpia sporta konkuro.

digitala fotilo *Olympus E-420* el la jaro 2008
diktilo *Olympus W-10*

Konzerno
--------

La konzerna centralo situas en Tokio, Japanio, dum la centralo por norda, centra kaj suda Ameriko kontinento situas en Center Valley, Pensilvanio, Usono. La komerco en Eŭropo direktiĝas en Hamburgo, Germanio, kaj havas distribuajn kaj servajn subkompaniojn en preskaŭ ĉiuj eŭropaj ŝtatoj.

Produktaro
----------

Inter la kompania produktaro estas analogaj kaj digitalaj fotiloj kiel ekzemple la tipo *Olympus E-3*. Krom tio la kompanio ofertas interalie fiksajn kaj flekseblajn endoskopojn por medicinaj kaj industriaj uzoj, mikroskopojn kaj altrapidajn filmilojn kaj materialesplorilojn, kaj aldone estas la plej granda produktanto de digitalaj diktiloj. Sonografiaj sistemoj por medicinaj kaj industriaj uzoj, lornoj kaj pliaj optikaj iloj estas kromaj produktaĵoj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Olympus en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* internacia retejo, kun subretejoj ekzemple por Francio, Germanio, Hispanio, Italio, Japanio Arkivigite je 2008-05-08 per la retarkivo Wayback Machine aŭ Rusio[*rompita ligilo*].
* ĉefpaĝo de la plurlingva vikio "Olypedia"[*rompita ligilo*]



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 77234
* LCCN: n80023546
* VIAF: 141995762
* ISNI: 0000 0000 9616 5643
* NDL: 01009509
 |
**Briketo** estas malgranda brikoforma objekto, precipe el kunpremita pulvoro de terkarbo. Tiukaze ĝi estas ovo aŭ brikoforma kaj estis produktita el nigra terkarbo kun aldono de ligaĵo kiel peĉo, gudro. La briketo el bruna terkarbo estas produktita sen ligaĵa aldono, nur per granda premo.

Oni kunpremas la pulvoron de nigra terkarbo en temperaturo de 100 °C, poste malvarmigas la briketon. La produktado de briketo el bruna terkarbo okazas seke, sen aldono de peĉo kaj en ĉambra temperaturo.

La briketoj estis bone uzeblaj en lokomotivoj kaj vaporŝipoj. Por la domoj oni uzas la nukso- kaj ovoformajn briketojn.

Moderna formo de briketo povas estis produktita eĉ el aliaj pulvoraj materialoj kiel segpulvoro, plantaj restaĵoj kaj malnovaj paperoj.

* Briketo el bruna terkarboBriketo el bruna terkarbo
* Briketa presmaŝino Couffinhal, ĉ. 1900Briketa presmaŝino Couffinhal, ĉ. 1900
* ovobriketoovobriketo

Vidu ankaŭ
----------

* Lignobriketo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Briketo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* germane Historio de kelkaj briket-fabrikoj Arkivigite je 2011-03-12 per la retarkivo Wayback Machine
**Someraj Universitatoj** estis kursoj kiu dum periodo okazadis dum UK ekde 1925. Iliaj programoj estas pure humanismaj (filozofio, pedagogio, folkloro, ktp). La prelegoj okazadis regule ĉiujare en la sama urbo de la UK, kaj ĉiu kongresano rajtis viziti ilin senpage. La kongreskarto servis kiel enirbileto.

Oni decidis en plenkunsido dum la UK 1924 ke por pliriĉigi la programon de la UK-oj oni estonte havu tiuj kursoj. Jam en Ĝenevo en 1925 la antaŭtagon de la UK okazis solena malfermo de la Somera Universitato en la ĉefsalono de la Ĝeneva Universitato. La unuan kaj samtempe malferman lekcion havis ĉina profesoro de beletristiko Won Kenn pri Konfucio. Rektoro tiu jaro estis profesoro Théophile Cart.

Post la Edinburga UK 1926 oni decidis aldone ke prelegantoj povas esti nur profesiaj profesoroj, aŭ almenaŭ homoj kun universitataj diplomoj.

Referencoj
----------

* Enciklopedio de Esperanto: *Somera Universitato* (Edvardo Wiesenfeld, 1934)

Vidu ankaŭ
----------

* Somera Esperanto Universitato
**Quintanavides** [kintanaBIdes] estas loĝloko kaj municipo en la centro de la provinco Burgoso, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la sudo de la komarko *La Bureba*. La loknomo *Quintanavides* povas esti komprenebla etimologie kiel Domaro de Vitejoj.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio, kiu enhavas tri loĝlokojn nome Aguas Cándidas, Quintanaopio kaj Río Quintanilla, okupas totalan areon de 17,95 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 56 loĝantojn. Ĝi perdis multajn loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte perdis 460 loĝantojn el la 1950-aj jaroj. 

Ĝi distas 60 km de Burgoso, provinca ĉefurbo, kaj limas kun Santa Olalla de Bureba, Galbarros, Briviesca (eksklavo), Castil de Peones kaj Santa María del Invierno.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado fine de la 9-a jarcento. Ĝi estis en la kvaropo *Cuadrilla de Prádano*, unu de la sep dividaĵoj de la *Merindad de Bureba*, apartenanta al la *partido de Bureba*, kun reĝa jurisdikcio kaj propra vicurbestro.

Ĝi estas survoje de la Jakoba Vojo laŭ la nomita "Vojo de Bajono", havis en la 14-a jarcento hospitalo kun 8 litoj. En la aktualo, estas gastejo de pilgrimantoj. La preĝejo estas de la 16-a jarcento, kaj la turo kaj la retablo estas de la 17-a jarcento.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj) kaj brutobredado (ŝafoj). Lastatempe plej ekgravis kultura kaj rura turismo, ekzemple piedirado tra naturaj lokoj. Inter vidindaĵoj menciindas la preĝejo de Sankta Johano. 

Estas ventogeneratoroj.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Burgoso

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 774090
 |
**Villares de Yeltes** estas municipo de la provinco Salamanko, en la aŭtonoma komunumo Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la Jurisdikcia partio de Vitigudino en la nordokcidento de la provinco.

Ĝia municipa teritorio estas formata de la loĝlokoj La Estación, Pedro Álvaro kaj Villares de Yeltes, okupas totalan areon de 40,54 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2017, ĝi havis 126 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 500 loĝantojn dum la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. 

La municipa Villares de Yeltes limas kun Boada, Retortillo, Villavieja de Yeltes, Yecla de Yeltes, Moronta, Pozos de Hinojo kaj El Cubo de Don Sancho. 

Oni troviĝis restaĵojn el prahistoriaj tempoj, sed la setlejo mem fondiĝis en la 12-a jarcento. En postaj jarcentoj suferis pro militoj kun najbara Portugalio, dum la Milito de hispana sukcedo kaj dum la Hispana Milito de Sendependigo. En ĉiuj ludis gravan rolon la kastelo. La tradiciaj agrikulturo kaj brutobredado lastatempe iom dekadencis. Lastatempe rura turismo ekgravis.

La urbestro estas de dekstra partio PP.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Salamanko


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 752869
* VIAF: 316734422
 |
**Villarquemado** [biljarkeMAdo] estas vilaĝo kaj municipo de la provinco Teruelo (nordorienta Hispanio), nome en la suda komarko Komunumo de Teruelo, kies komarka ĉefurbo estas la provinca ĉefurbo mem, Teruelo. La loknomo *Villarquemado* estas etimologie komprenebla kiel *Bruligita Vilaĝo* alude al iama incendio; iam ĝi nomiĝis Villahermosa (Bela Vilaĝo) aŭ Villanueva de las Tres Torres (Nova Vilaĝo de la Tri Turoj).

Geografio
---------

Ĝi estas je 24 km de Teruelo, provinca ĉefurbo. Ĉe la urba kerno estas la Aŭtovojo Mudeĥara (A-23), kiu ligas Zaragozo-n kun Teruelo, kaj la nacia ŝoseo N-234, kiu iras paralele al la antaŭe menciita kaj parte irante kun la N-330.

La municipa teritorio estas trapasata de la valo de la rivero Jiloca okcidente, kiu faras limon kun Santa Eulalia del Campo kaj Cella, kaj per la unuaj altaĵoj de la Sierra Palomera oriente, apertenanta al la Iberia Sistemo, ekde kie descendas kelkaj torentoj. La altitudo gamas inter 1214 m oriente kaj 990 m borde de la rivero Jiloca. La urba kerno staras je 996 msm. 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| *Nordokcidente:* Santa Eulalia del Campo | *Norde:* Santa Eulalia del Campo | *Nodoriente:* Santa Eulalia del Campo |
| *Okcidente:* Santa Eulalia del Campo kaj Cella |  | *Oriente:* Celadas |
| *Sudokcidente:* Cella | *Sude:* Cella | *Sudoriente:* Cella |

Historio
--------

La zono venis al posedo de kristanoj post la venko de Alfonso la 1-a la Batalema en la batalo de Cutanda. Sed eble la kristanoj perdis ĝin dum la krizo kiu sekvis la morton de Alfonso la 1-a. Nur dum la regado de Alfonso la 2-a de Aragono estis klara dominado fare de kristanoj. 

La 2an de decembro 1249 subskribis en tiu loko Jakobo la 1-a la donacon de la kasteloj de Santa Eulalia la Mayor, Castel de Cabra kaj Petrasol favore al Atho de Foces.

Aktualo
-------

Bazo de ekonomio estis agrikulturo (cerealoj), forstado kaj brutobredado. Preskaŭ ĉiuj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento kaj tiukadre ankaŭ en Villarquemado oni malaltiĝis ĝis nunaj 846 loĝantoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Teruelo

Notoj
-----

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 797488
* VIAF: 236181532
 |
**Fontihoyuelo** [fontioĜŬElo] estas municipo en la nordo de la provinco Valadolido, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko *Tierra de Campos* en la nordo de la provinco. La nomo *Fontihoyuelo* estas komprenebla etimologie kiel "Fonto de la Kavejo".

Fontihoyuelo en la provinco Valadolido.
La *Tierra de Campos* de la provinco Valadolido, viole, norde.
Tipa pejzaĝo.

Toponimio
---------

*Fontihoyuelo* estas etimologie komprenebla kiel *Fonto de la Malsuprejo*. Iam estis diversaj literumaĵoj nome Fuent-Fuyuelo, Ontiyuelo, Ontioyuelo, Ontigüelo, Fonte Ôyuelo, Fontefoyuelo, Fuentehoyuelo, Fuentihoyuelo, Fontihoyuelos ĝis alveno en la 19-a jarcento al la aktuala Fontihoyuelo. En kelkaj registroj aperas sekvita de *de Campos* reference al la komarko. En la titolo Markizo de Fuentehoyuelo oni konservas iaman formon de la toponimo. Probable devenas el tiu toponimo la familinomoj Hontiyuelo kaj Ontiyuelo.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio estas formata de unusola loĝloko, okupas totalan areon de 16,88 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 36 loĝantojn. Ĝi perdis 350 loĝantojn el la komenco de la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj. Ĝi distas 75 km de Valadolido, provinca ĉefurbo.

Ĝi limas norde kun Villacarralón, oriente kun Boadilla de Rioseco (Palencia), sude kun Villalón de Campos kaj okcidente kun Villanueva de la Condesa kaj Vega de Ruiponce.

Historio
--------

En Mezepoko okazis reloĝado. La areo apartenis al la Regno Leono kaj poste al la Regno Kastilio. Plej frua mencio estis de la 11-a jarcento.

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj) kaj brutobredado kaj rilata komercado. Lastatempe kultura kaj rura turismo ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado).

De la historia pasinteco restis vizitindaj vidindaĵoj el kiuj menciindas la preĝejo, kolombejo kaj ruinoj de iama preĝejo.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Valadolido

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 763815
 |
*La Fonto de Juneco*, en pentraĵo de Lucas Kranach la Maljuna, de 1546
La **fonto de juneco** estas mirakla akvofonto, kiu laŭ la antikva kredo, la akvo povas kuraci de malsanoj kaj restarigi sanon al la malsanuloj kaj junecon al la maljunuloj.

La fonto de juneco en Kostariko
-------------------------------

En la Mezepoko, multaj en Eŭropo kredis je la ekzisto de la fonto. En la 16-a jarcento, mondvojaĝantoj de Hispanio konkeris teritoriojn en la suda parto de Mezameriko situanta en kio nun estas Kostariko. La konkerintoj aŭdis rakontojn de la indiĝenoj (indianoj) pri fonto kiu kongruis kun la legendoj pri la fonto de juneco, kies akvoj estis uzataj por trinkado por la celo resanigi diversajn malsanojn.

Multaj portis sur siaj koloj ledan saketon kun ruĝa koto el la printempa grundo, kiu kutimis resanigi eksterajn vundojn ŝmirante ĝin sur la loko de la vundo. La fonto estas nomita de la hispanoj "La Fuente de la Eterna Juventud" (la fonto de eterna juneco). En la 19-a jarcento, la fonto, kiu fakte estis fonto de varma akvo el la profundo de la tero, iĝis la unua turisma loko de Kostariko. Firmao nomita "La Vista" kies akcioj estis komercitaj en la borso en Italio kaj Belgio evoluigis la retejon, "Agua-Clienta", proksime de la grandurbo Kartago, kaj konstruis termofontojn de la fonto kaj hotelon en la stilo de banurboj en Eŭropo, kiel Baden-Baden kaj Carlsbad. Multaj nobeluloj kaj riĉaj homoj kutimis viziti la lokon. En 1910 en la areo okazis sismo kiu detruis la ejon kaj la konstruaĵojn najbarajn al ĝi. La loko estis lastatempe aĉetita de israela entreprenisto Avraham Kotlitzky, kiu denove ekfunkciigis ĝin.

En kulturo
----------

> *Le seul véritable voyage, le seul bain de Jouvence, ce ne serait pas d'aller vers de nouveaux paysages, mais d'avoir d'autres yeux.*
> 
> 
> *La sola vera vojaĝo, la sola fonto de juneco, ne estas serĉi novajn horizontojn, sed malfermi aliajn okulojn.*
> 
> 
> 
> - Marcel Proust / *Reserĉe al la perdita tempo* (*À la recherche du temps perdu*) , Vol 5
> 
> 

La intrigo de la filmo "Piratoj de Karibio: Fremdaj Rojoj "ĝiras ĉirkaŭ la vetkuro por malkovri la fonton de la juneco, la vojmapon al kiu kuŝas en la perdita ŝipo de Juan Ponce de Leon.

Vidu ankaŭ
----------

* La Sankta gralo
* La Methuselah Foundation - fondaĵo por instigi sciencan esploradon pri la plilongigo de vivdaŭro kaj rejuniĝo (junula renovigo)

Eksteraj ligiloj
----------------

 **Fonto de juneco** en Vikimedia Komunejo

Piednotoj
---------


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 744881
* LCCN: sh97008837
 |
**Andries Wilhelmus Jacobus Pretorius** (naskiĝis la 27-an de novembro 1798 en Graaff-Reinet, mortis la 23-an de julio 1853 en Magaliesberg, Transvalo) estis bura politikisto, koloniisto kaj fondinto de la sendependa Bura Respubliko Transvaal.

La 16-an de decembro 1838 venkis Pretorius per 464 buroj (kun pafiloj) kontraŭ 20.000 zuluoj (kun lancoj) en Batalo ĉe Blood River, 4 tagojn poste ili ĝisgrunde detruis la zuluan „ĉefurbon" uMgundlovu. En 1840 li kun 400 homoj apogis la renverson de Mpande, duonfrato de Dingane, zulua reĝino.

En la sama jaro la buroj okupis la britan fortikaĵon Durban. Kiam la britaj apogaj fortoj alvenis, li retiriĝis al Pietermaritzburg, de kie li klopodis pri diplomatia interkonsento.

Poste Pretorius vivis en la brita Natal kiel bienulo, ĝis li estis elektita en 1847 de la buroj reprezentanto al la brita guberniestro, kiu rifuzis aŭskulti lin. Pro tio Pretorius decidis forlasi la britan teritorion kaj elmigri norden.

Pretorius setlis norde de rivero Vaal kaj estis kunfondinto de la sendependa Bura Respubliko Transvaal. Li iĝis ĉefkomandanto kaj trapasis kun sia taĉmento, julie de 1848, riveron Vaal kaj gvidis la buran liberecbatalon. La 20-an de julio en 1848 li sukcesis en la okupado de Bloemfontein, en aŭgusto li malvenkis ĉe Boomplaats kaj devis retiriĝi al Vaal. Tie li iĝis gvidanto de la plej grandaj buraj partioj.

En 1851 li denove trapasis la riveron por efektivigi premon super la britoj pri rekono de la Bura Respubliko. La britoj rekonis la sendependecon de Transvaal en 1852 en la *Sand River Convention*.

En la posta tempo Pretorius provis establi komercon kun Natal, koloniigi Betĉuanalandon, kaj gvidis militon kontraŭ la okcidentaj, indiĝenaj afrikaj triboj. Dum la militiro kontraŭ la Seĉeleoj en 1852, la domo de David Livingstone en Kolobeng estis elrabita.

Du jarojn post lia morto, fondis lia filo Marthinus Wessel Pretorius la urbon Pretorio, kiun li nomis honore al sia patro.

* Andries Pretorius en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Andries Pretorius en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 34133
* LCCN: no2007085074
* VIAF: 61327225
 |
La **Bedlingtona terhundo** estas raso de terhundo devenanta de Anglio. Ĝi originis de Bedlingtonshire, la mindistrikto de Northumberland, en la 1800-aj jaroj. Antaŭe batalanta hundo kontraŭ melo, kuniklo, rato ktp. Bedlingtonaj terhundoj, kiuj estis utiligitaj kiel ĉasistoj, komencis esti utiligitaj kiel domhundoj dum tempo. Bedlingtona terhundo, ŝafidema hundraso, havas kurban dorson, kvastojn sur la supro, kaj buklan, dikan sed molan felon. La felo estas blugriza, ruĝecbruna aŭ de pala terkoloro. Ĝi kutime havas kremkolorajn makulojn. Alteco ĉe la postkolo estas 38–43 cm, pezo 8–10 kg. Ĝia vivdaŭro estas ĉirkaŭ 10 jaroj. Kun sia amika, karesa kaj energia naturo, ĝi alportas feliĉon al sia medio kaj ĉiam montras sian lojalecon al sia posedanto. La Bedlingtona terhund-raso amas altiri atenton de sia posedanto kaj ĝia medio. Ĉar ĝi estas obsedita kun vilaj bestoj, ĝi povas ludi ludojn persekutante tiajn bestojn.

Referencoj
----------

1. ↑

Vidu ankaŭ
----------

* Listo de hundorasoj

Eksteraj ligiloj
----------------

* Bedlingtona terhundo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Bedlingtona terhundo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* FCI-Standard N°9 Bedlington Terrier
Ruinoj de finikiaj domoj ĉe Kartago.
***Delenda Carthago*** estas latina eldiro kutime atribuita al Katono la Maljuna (-234 ; -149). Ĝi signifas laŭvorte "Kartago detruendas".

De tiu frazo ekzistas ankaŭ la variaĵoj *Delenda est Carthago* aŭ *Carthago Delenda Est*, kun la sama senco.

Deveno
------

Kvankam romianoj venkis la du unuajn punikajn militojn, ili spertis kelkajn fiaskojn kaj humiligojn dum sia lukto kontraŭ la imperio de Kartago, kies metropolo estis la teritorio de nuna Tunizio. Tio instigis ilin al forta deziro por kompleta venko super tiu rivala urbo, vortumite de tiu lakona frazo. La trian punikan militon sekvis la absoluta detruo de Kartago: ĝi estis forbrulita (restas spuroj de incendio sur ĝiaj kelkaj ruinoj), disbatita kaj la pluvivantoj estis venditaj kiel sklavoj. Ne certas, ĉu la kampoj estis salitaj aŭ ne.

Laŭ la tradicio, Katono la Maljuna diris tiun frazon komence kaj fine de ĉiuj siaj diskursoj en la romia senato, senrilate al iliaj temoj. Alia versio, konata ĉefe en Germanio, ne ŝajnas pli aŭtenta: "*Ceterum censeo Carthaginem delendam esse*" (Cetere mi opinias ke Kartago estas detruenda).

La frazo de Katono neniam aperas en rekta diskurso en la romiaj fontoj kiuj priparolas tion (Cicerono, Plinio la Maljuna, Plutarko). Do eblas ke tiu fama frazo fakte estas simpligita resumo de la sinteno de Katono. Nuntempe tiun diraĵon oni uzas reage al fiksa ideo aŭ obsedo, aŭ por emfazi la neceson detrui institucion.

Referencoj
----------

* Cicerono, *Caton l'Ancien* (BNF 12177187).
* Cicerono, *Les devoirs* (BNF 12134897).
* Tito Livio, *Histoire romaine* (BNF 12008346).
* Valerio Maksimo, *Faits et dits mémorables* (BNF 12551704).
* Plinio la Maljuna, *Histoire naturelle* (BNF 12011602).
* Tertuliano, *Aux nations* (BNF 12261662).
* Floruso, *Épitome* (BNF 12137127).
* *Hommes illustres de la ville de Rome* (BNF 12237605).
* Plutarko, *Katono la Maljuna*.
* Apiano, *Histoire romaine* (BNF 12187093).
* Velleius Paterculus, *Histoire romaine* (BNF 12011352).
**Valéria Gyenge** [djenge], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Gyenge Valéria** estis hungara naĝisto, dufoja olimpiano, olimpika ĉampiono, fotisto. Ŝia geedziĝa nomo estis (laŭ hungarlingve kutima nomordo) *Garai Jánosné*.

Valéria Gyenge naskiĝis la 3-an de aprilo 1933 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Valéria Gyenge laboris en fotolaboratorio en sia naskiĝurbo inter 1950-1956. Depost la hungara revolucio de 1956 ŝi disidis al Kanado, kie ŝi edziniĝis kaj naskis du filinojn. Ŝi finis kvarjaran kurson pri fotado, poste ŝi fondis fotfirmaon en Toronto. Ŝi ricevis 3 hungarajn premiojn inter 1952-2006.

### Sporta kariero

Valéria Gyenge inter 1945-1956 estis naĝisto en ĉefurbaj sportkluboj. Ŝi estis hungara ĉampiono 17-foje. Ŝi estis olimpiano en Hungario en la Somera Olimpiko 1952 kaj Hungario en la Somera Olimpiko 1956 kun ora medalo (en la unua Olimpiko), krome en eŭropa ĉampionumo ŝi estis la unua en 1954. Ekde 1957 ŝi naĝis en Kanado, poste 2 jarojn ŝi estis trejnisto.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva intervjuo kun fotoj
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

* Kategorio Valéria Gyenge en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 806946
 |



* Portalo pri Biografio
Brilianto de diamanto jam muntita sur ringo.
**Brilianto** estas diamanto aŭ alia juvelo, tranĉita partikulare montrante multajn facetojn por havi eksterordinaran brilon. Ĝia formo similas al tiu de konuso kaj havigas meksimuman revenon de lumo en la supra parto de la diamanto.

Laŭ PIV **Brilianto** estas *Diamanto kun aparta tajlo (du horizontalaj plataĵoj kunigitaj per facetoj) k brilpovo.*

Laŭ Francisko Azorín **Brilianto** estas simple *Facetita diamanto.* Li indikas etimologion el latina *brilleus* el berilo (brilŝtono, berilo).

La moderna ronda brilianto konsistas de 58 facetoj (aŭ 57 se la kuleto ekskludiĝas); 33 sur la *krono*\* (la supra duono super la mezo aŭ *talizono*\* de la ŝtono) kaj 25 sur la *paviliono*\* (la malsupra duono sub la talizono). Dum lastatempaj jardekoj, plej multaj talizonoj estas facetitaj. Multaj talizonoj havas 32, 64, 80, aŭ 96 facetoj; tiuj ĉi facetoj nombriĝas en la tuto. Dum la faceta nombro estas norma, la efektivaj proporcioj (krona alteco kaj angulo, paviliona profundeco, k.t.p.) ne universale konsentiĝas. Oni povas paroli pri la *Usona tranĉaĵo* aŭ la *Skandinavia Normo* (Scan. D.N.) por doni nur du ekzemploj.

En socio kaj ĉefe pro propagando farita el holivudaj filmoj, donaci ringon kun brilianto estas plej taŭga maniero per kiu viro petu geedziĝon al virino. Eĉ necesas partikulara ceremonio proponi ĝin surgenue ene de skatolo malfermota de ŝi.

En ekonomio kaj politiko, la industrio tajli diamantojn estas grava sektoro de ekonomio ekzemple en kelkaj urboj de Flandrio kaj Nederlando, konektita kun importado de diamantoj ekzemple el afrikaj landoj.

Notoj
-----

1. ↑  PIV,  Alirita la 5an de Decembro 2017.
2. ↑  Francisko Azorín, arkitekto, Universala Terminologio de la Arkitekturo (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 40.
3. ↑  Azorín, samloke.

* Kategorio Brilianto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Johann Nepomuk LANG,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Lang Nepomuk János** estis aŭstra hungarlandana inĝeniero, o, profesoro.

Johann Nepomuk Lang  naskiĝis la 5-an de novembro 1770 en Karintio en Gmünd in Kärnten, li mortis la 16-an de decembro 1842 en Hungara reĝlando en Selmec (konata ankaŭ Schemnitz, nuntempa Banská Štiavnica en Slovakio).

Biografio
---------

Johann Nepomuk Lang devenis el minista familio, tial li studis minadon kaj metalurgion en Akademio de Selmec ekde 1791. Post la diplomo li laboris en la apuda minejo, kie li faris mezuradon. En 1803 li ekinstruis en la akademio, en 1812 li estis nomumita katedrestro, samtempe li ricevis la titolon konsilisto pri minejoj. Li instruis ĝis 1841. Li okupiĝis ĉefe pri mezuradoj en la minejoj, estis li la unua, kiu proponis la teodoliton por la minejaj mezuradoj. Li kreis mapojn pri minejoj. La ministoj aprezas lin mondfama inĝeniero pri la minejaj mezuradoj.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Anleitung zur Hallurgie...* (1817)
* *Anleitung zur Markscheidekunst* (1835)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 103-a paĝo)
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Tlaquilpa** estas komunumo en la meksika subŝtato Veracruz. La ĉefurbo de la komunumo estas Tlaquilpa. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 30 184.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 6554 loĝantojn. El tiuj estis 3058 viroj kaj 3496 virinoj. La komunumo havas surfacon de 58.4 kvadratkilometroj. La komunumo situas je 18 gradoj kaj 36 minutoj norda latitudo kaj 97 gradoj kaj 59 minutoj okcidenta longitudo. La meza alteco estas 2340 metroj super la marnivelo.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 1995 en la komunumo vivis 5444 personoj. En la jaro 2000 temis pri 6263, do temis pri kresko / malkresko je 2.84 %. En la jaro 2000 (INEGI) en la komunumo vivis 5348 personoj, kiuj aĝis pli ol 5 jaroj. El tiuj 5220 personoj parolis indiĝenan lingvon. Tio egalas al  % de la loĝantoj. 

Fontoj: Statistikoj de la INEGI

Eksteraj ligiloj
----------------

* Tlaquilpan[*rompita ligilo*] en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Károly Andreetti** [kAroj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Andreetti Károly** estis hungara arkitekto, altlerneja instruisto, parlamentano.

Károly Andreetti  naskiĝis la 22-an de marto 1878 en Sóskút, li mortis la 8-an de majo 1949 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Károly Andreetti devenis el itala familio. Li frekventis gimnazion en Budapeŝto, poste li akiris arkitektan diplomon en Reĝa Teknikuniversitato József en 1900. Lia plej grava instruisto estis Frigyes Schulek. Post siaj studoj li estis privata arkitekto, tiutempe li kelkfoje studvoĝis en eksterlando. Li longe luis kalkominejon en Sóskút, kiu donis financan helpon. Dum la 1-a mondmilito li batalis, en 1915 li ekinstruis en la Reĝa Hungara Belarta Altlernejo. En la studjaro 1931 li estis nomumita rektoro. Inter 1931-1935 li estis parlamenta deputito, inter 1938-1943 li estis senatano. Li pensiuliĝis en 1944 kaj li redonis la minejon al la ŝtato. Li parolis germane, france, slovake, hungare, itale.

Lia monumento
-------------

* Hősi emlék (1931, Sóskút)

Memorigiloj
-----------

* lernejo de Sóskút prenis la nomon "Andreetti Károly"

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto Arkivigite je 2018-03-14 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio kun foto (la koncerna teksto estas legebla en la 8-a paĝo)


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Károly Balla** [kAroj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Balla Károly** estis hungara juristo, poeto. Lia nobela antaŭnomo estis *mándi*.

Károly Balla  naskiĝis la 2-an de aprilo 1792 en Nagykőrös, li mortis la 16-an de majo 1873 en Pótharaszt (nuntempe parto de Újhartyán).

Biografio
---------

Károly Balla lernis en sia naskiĝurbo, poste li akiris diplomon en Reĝa Universitato de Pest. En 1813 li estis notario, ekde la sekva jaro li havis diversajn postenojn en Pest ĝis 1846. Intertempe en 1839 li estis elektita korespondanta membro de la Hungara Scienca Akademio. Depost 1846 li retiriĝis al sia bieno.

En la 1820–aj kaj 30-aj jaroj liaj poemoj aperis ekzemple en *Aurora* kaj aliaj revuoj, baldaŭ li verkis meteologiajn, ekonomiajn, sciencajn, muzikajn artikolojn.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

1. *Örömvers Kelemen Imre úrhoz…* 1813
2. *Hösregék a magyar előidőkből* 1826
3. *Vélemény a büntetésmód javítása iránt* 1841
4. *Rhapsodia. Szűrös elmefuttatás a duplomivitikában* 1865

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun bildoj
**Káposztásmegyer** [kApostAŝmedjer] estas loĝkvartalo en Budapeŝto, apartenanta al distrikto Újpest.

Káposztásmegyer

Bazaj informoj
--------------

* Loĝantaro: 23 055 en 2001

Historio
--------

Kirko de Káposztásmegyer
La alvenintaj hungaroj en 896 jam fondis tie vilaĝon, ĉar apude estis tre grava pramo tra Danubo. La unua skriba mencio okazis en 1148. Dum dominado de turkoj la vilaĝo senhomiĝis, poste la loko estis nur feriejo. Ekde 1950 ĝi apartenas al Budapreŝto. La kvartalo konstruiĝis inter 1983-1990 laŭ betonaj elementoj kaj apartenas al la lastaj kvartaloj konstruitaj dum la socialismo.

Servoj estas 3 infanvartejoj, 6 infanĝardenoj, 3 bazlernejoj, 2 mezlernejoj, biblioteko, 2 kulturdomoj, glitejo, diversaj aĉetejoj.

Trafiko
-------

Komence oni planis metroon, pri kio oni rezignis. Nova tramo ekfunkciis kun aŭtobusoj, ankaŭ la trajno havas haltejon.

Vidindaĵoj
----------

* romkatolika Kirko Sankta Triunuo (Káposztásmegyer)

Komunumoj pri *Megyer* en Hungara reĝlando
------------------------------------------

Megyer estis la plej grava hungara gento. En Budapeŝto troviĝas iamaj komunumoj *Békásmegyer* kaj Káposztásmegyer. 

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Bélmegyer | Koppánymegyer | Megyer | Nagymegyer | Nógrádmegyer | Pócsmegyer | Vasmegyer |
**Catina Giulia DAZZINI** estas itala esperantistino. Ŝi naskiĝis la 8-an de januaro 1917 kaj mortis la 17-an de februaro 1997.

Ŝi doktoriĝis en 1940 pri beletro en Florenco. Ŝi instruis en liceo en Massa ĝis 1982. Ŝi esperantistiĝis en 1953. Ŝi tre aktivis por Esperanto kaj ILEI kune kun sia frato Mario Dazzini, kiu en 1985 fariĝis Honora Membro de ILEI. De 1977 ĝis 1997 ŝi estis ĉefdelegito por Italio. De 1960 ĝis 1996 ŝi estris la italan ILEI-sekcion. Ŝi estis sekretario de ILEI kaj prezidanto de ILEI.

La 31-an de majo 2018 la Komunumo de Massa Carrara titolis placon 'piazza Catina e Mario Dazzini - esperantisti' por rememori la agado de la gefratoj Mario Dazzini kaj Catina Giulia Dazzini por la urbo kaj por la Esperanto
Parto de la arkivoj de ILEI troviĝas en Massa, Italio. Pro diskonigo de la nomo de Massa tra la mondo, la urbo omaĝis ŝin kaj ŝian fraton per nomdonado al placeto apud strato Benedetto Croce, kio okazis la 30-an de majo 2018.

* Kategorio Catina Giulia Dazzini en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Referencoj
----------

1. ↑  *Il Tirreno*, ed. Massa-Carrara (01.jun.2018)
**Kampilĝo** aŭ *Kampilya* estis ĉefurbo de la Panĉala Regno (Barato) regata de Drupada dum la epoko de Mahabarato. Oni mencias en la *Mahabarato* ke kiam Pandavoj estis en ekzilo kaj restis en loko nomata Ekaĉakra (Etaŭah, Utar-Pradeŝo), ili eksciis, ke Drupada, reĝo de Panĝĉalo, estis anoncinta la Sŭaĝamvara de sia filino Draupadi. Ili tiam venis al Kampilĝo (Kampil, Utar-Pradeŝo), nome ĉefurbo de Drupada. 

Iam nomita laŭ la nomoj Kampilĝo kaj Makandi, la historio de Kampilaji datas reen el la epoko de Bagaŭana Vimalanata. Ĝi estas ankaŭ la naskoloko de la reĝo Harisen de la dinastio de Ikŝvakuo. Ĝi estas ankaŭ la ĉefurbo de la reĝo Drupad kiu regis tie dum la periodo de Bagaŭana Vimalanata. Multaj restaĵoj trovitaj dum la elfosaj laboroj indikas, ke tie estis multaj temploj de Ĝainismo. Sed nune tiu loko estas transformata en malgranda vilaĝo. Ĝi estas ankaŭ la naskoloko de Sati Draupadi inter 16 sati. La diaĵoj de tiu loko estas konsiderataj apartenantaj al la Gupta periodo.

Bibliografio
------------

* Sister Nivedita & Ananda K. Coomaraswamy: Myths and Legends of the Hindus and Bhuddhists, Kolkata, 2001 ISBN 81-7505-197-3
* Nagendranath Basu: 'Bangla vishva kosha'


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 692314
 |
**Kampaspero**, hispane *Campaspero*, estas municipo en la sudoriento de la provinco Valadolido, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko *Campo de Peñafiel* (Kamparo de Peñafiel) en la sudoriento de la provinco. La loknomo *Campaspero* estas komprenebla etimologie kiel *Kampo de Pedro*, plej verŝajne alude al fondinto Pedro Ansúrez aŭ al alia samnoma loĝanto. Proksime estas alia loknomo kun Pero nome Perosillo, provinco Segovio.

Situo de Kampaspero en Valadolido
La *Campo de Peñafiel* de la provinco Valadolido, malhelblue, sudoriente.
Ruinoj de la konvento de Santa María de Oreja, ebla referenco de la lokofondo.
Kalkoŝtonaj ŝtonminejoj.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 46,56 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 1 047 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte 1 300 el la 1960-aj jaroj. 

Ĝi distas 52 km de Valadolido, provinca ĉefurbo kaj limas kun municipoj Langayo, Molpeceres, submunicipo de Torre de Peñafiel, la provinco Segovio, precize kun Olombrada, Moraleja de Cuéllar (submunicipo de Olombrada), Fuentes de Cuéllar kaj Lovingos, tiuj du lastaj, submunicipoj de Cuéllar. Oriente limas kun Fompedraza kaj Canalejas de Peñafiel; kaj okcidente kun Cogeces del Monte, Bahabón kaj la rojo Valcorba.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Leono kaj poste al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado plej verŝajne rilate al la Konvento de Santa María de Oreja, survoje inter Langayo kaj Campaspero, nuntempe ruinigita. Frua mencio estas de 1247 en dokumento de la pastraro de Segovio; ekde ties fondo ĝis 1833 ĝi formis parton de la provinco Segovio. En la 17-a jarcento okazis krizo en apudaj lokoj ekzemple Minguela, kiu rezultis en alveno al Campaspero de novaj loĝantoj.

En la 20-a jarcento alveno de fervojo kaj elektro helpis la disvolvigon.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj, vitejoj, legomoj, betoj kaj terpomoj) kaj brutobredado (ŝafoj) kaj rilata komercado. Dum jaroj ŝtonminejoj de kalkoŝtono estis grava enspezofonto: el tiu konstrumaterialo estis konstruitaj ekzemple la kastelo de Peñafiel, la katedralo de Valadolido, San Pablo de Valadolido, la fasado de la Universitato de Valadolido, la preĝejo de San Felipe Neri de Valadolido kaj multaj preĝejoj kaj aliaj konstruaĵoj; prie estas muzeo en Campaspero. Lastatempe kultura kaj rura turismo ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado). 

De la historia pasinteco restis vizitindaj vidindaĵoj el kiuj menciindas la preĝejo de Sankta Maria de la 16-a jarcento.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Valadolido

Notoj
-----

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kampaspero en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Kampaspero en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo Arkivigite je 2007-02-05 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 209527
 |
**Gaita-Lurdes Essami** (ukraine per cirila alfabeto Гайта-Лурдес Ессамі), pli bone konata per sia sceneja nomo, ukraine literumata Гайтана, en transskribo *Hajtana*, sed en anglalingva formo latinlitere skribata *Gaitana* (naskiĝis la  2-an de marto 1985(nun 1985-03-02) en Kievo, do nun 38-jara) estas ukraina kantistino kaj kantaŭtoro de ukraina kaj konga deveno. Ŝia muziko kombinas elementojn de ĵazo, funko, soulo kaj folklora muziko La artistino reprezentis Ukrainion en la Eŭrovido-Kantokonkurso 2012 en Bakuo, kaj pasis al la finalo.

Gaitana naskiĝis en Kievo, tiam parto de la Ukrainia SSR de Sovetunio, sed poste kun sia familio translokiĝis al Respubliko Kongo, kie ŝia patro, Klaver Essami, estis naskiĝinta. Post kvin jaroj ŝi kun la patrino retranslokiĝis al Ukrainio, dum la patro restis en Brazavilo kie li estras transportan entreprenon. Gaita-Lurdes publike kantas en la ukraina, angla kaj rusa, sed parolas krome ankaŭ la francan kaj lingalan.

Gaitana - «Біль мене не лякає» (2016, CC-BY)

* Kategorio Hajtana en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 404281
* ISNI: 0000 0004 6158 7562
* MBA: 913163fe-a214-4eb3-8b16-078c021f4d48
 |
Johann Nikolaus von Dreyse
**Johann Nikolaus von Dreyse** (naskiĝis la 20-an de novembro 1787 en Sömmerda en Turingio, mortis la 9-an de decembro 1867 samloke) estis germana teknikisto kaj konstruisto. Li inventis la nadlo-prajman fusilon.

Monumento honore al Dreyse
Dreyse lernis la metion de sia patro, kiu estis seruristo. En 1809 li iris al Parizo kaj laboris en fusila fabriko de la sviso Jean-Samuel Pauly, kiu komisie de Napoleono la 1-a okupiĝis pri plibonigo de fusiloj.

Post sia reveno en 1814 li fondis, kune kun komercisto *Kronbiegel*, fabrikon por metalaĵoj, sed plu okupiĝis pri plibonigo de fusiloj. En 1824 li konstruis plibonigitajn prajmojn el kupro, kiuj iĝis famaj pro sia kvalito. En 1827 li sukcesis konstrui nadlo-prajman fusilon, kies prajma mekanismo estis komplete interna, do bone protektita. Ĝi estis ŝargata per nura kartoĉo, kiu enhavis kuglon, pulvon kaj prajmon. Tiu pafilo tamen ankoraŭ estis tubo-ŝarga (antaŭe-ŝarga).

En 1836 Dreyse konstruis fusilon malantaŭe ŝargatan. Ĝi havis la grandajn avantaĝojn, ke por ŝargado nek necesis ŝargo-bastono (kiun oni enpuŝis starante) nek multe da tempo; fusilisto devis nur malfermi la fusilon, (per la dentoj) eltiri la uzitan kartoĉon, enpuŝi novan de malantaŭe kaj refermi. Tio eblis en kelkaj sekundoj; antaŭa ŝargado daŭris proksimume minuton.

En 1840 la prusa armeo sekrete enkondukis la novan fusilon ĉe la fusilistaj batalionoj kaj financis al Dreyse la establadon de fusila fabriko, kiu ekproduktis en 1841 kaj ĝis 1863 produktis 300.000 fusilojn por la prusa armeo. Tiuj fusiloj ne vere influis la German-Danan Militon de 1864, sed ja la Germanan Militon de 1866. Dum la Franca-Germana Milito de 1870/71 ĝi jam ekarkaiĝis; la franca Chassepot-fusilo estis pli moderna kaj efika.

Pro siaj meritoj pri la prusa armeo Dreyse estis nomumita "komisiona konsilisto" (*Kommissionsrat*) en 1846 kaj "sekreta komisiona konsilisto" en 1854. En 1864 li estis nobeligita kaj de tiam nomiĝis *von Dreyse* [fon drajze].

En 1909 lia urbo Sömmerda starigis monumenton, kiu montras lin prezentante sian fusilon al soldato. En 1948 tiu monumento estis forigita barbare fare de la komunistoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Dreyse-monumento (Sömmerda)
* Muzeo en la Dreyse-domo (Sömmerda)

* Kategorio Johann Nikolaus von Dreyse en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 124609
* GND: 102461643
* VIAF: 64396926
 |
**Johann Möhling,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Möhling János** estis hungarlandana akademia instruisto, inĝeniero.

Johann Möhling [*rompita ligilo*] naskiĝis en 1760, la ceteraj informoj mankas.

Biografio
---------

Johann Möhling alvenis el Ĉeĥio (pri la nacieco mankas informoj), li lernis en Bergakademie ekde 1782. Post siaj studoj li estis inĝeniero en minejo de Pjerg. En 1798 li ekinstruis en la Bergakademie. Li ne nur instruis, sed li okupiĝis pri socialaj problemoj de la ministoj. Li ŝatis ankaŭ pentradi, li postlasis en Selmecbánya 4 pentraĵojn. Ekde 1805 li ricevis altajn postenojn en Leoben.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Anleitung zur Markscheide-Kunst.* (1793)
* *Handbuch für Schüler, welche die Grössen-Lehre unter Anleitung eines Lehrers lernen* (1826) - 4 volumoj

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 122-a paĝo)
* hungarlingva biografieto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.