recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
*Triumfo de la ortodokseco*. Ikono, 14-a/15-a jarcentoj, Brita Muzeo. Metodio kaj Teodora kun la filo Mikaelo.
**San Metodio** (**Metodio la 1-a** aŭ **Sankta Metodio de Konstantinopolo**, naskiĝis en 787 en Sirakuzo, mortis en 847) estis ekumena patriarko de Konstantinopolo ekde 14-a de marto 843 ĝis la 14-a de junio 847, dato de sia morto.

Biografio
---------

Familibonstate, Metodio naskiĝis en Sirakuzo (Sicilio) ĉe la fino de la 8-a jarcento; tutjunaĝe li estis sendita al Konstantinopolo por daŭrigi la studadon, male, kelkjaron poste li eniris monaĥejon de Bitinio kaj monaĥigis: fondis, krome, monaĥejon en Ĥio en la Egeo.   

Dum la regado de imperiestro Leono la 5-a la Armeno (812-820) ree fortikiĝis la ikonoklasma persekuto. Metodio en 815 iris viziti la papon, nome Paskalo la 1-a, en Romo, eble sendita de la antaŭa eloficigita patriarko Nikeforo la 1-a, por informi pri la konstantinopolaj eventoj: en Romo li restadis ĝis la morto de Leono.  

La papo sendis leteron al la ĵus elektita nova imperiestro Mikaelo la 2-a la Amoriano lin invitante enoficigi Metodion kiel laŭleĝan patriarkon de Konstantinopolo. En la urbo, temen, kien Metodio alvenis, ankoraŭ furiozis la ikonoklasta disputo. Metodio estis akuzita pri pormensoga influo sur la papo por tiu ĉi favovu la partion de idolanismanoj: li estis arestita kaj enprizonigita kaj tia lin oni restadigis, en malhumanaj kondiĉoj, laŭlonge de ĉirkaŭ naŭ jaroj, ĝis la morto de la imperiestro.  

Metodio, plue, publike malaprobinte la konduton de Teofilo, la filo de la imperiestro kaj lia de tiu lasta, estis pune submetita al aliaj kromaj brulaĵoj.

Fina solvo
----------

Kun la morto de de la imperiestro Teofilo, en 842, la regentino Teodora la Armenino, reenkondukis la veneradon de la bildoj, eloficigis la ikonoklastan konstantinopolan episkopan kaj elektigis Metodion en lia posteno.   

En marto de 843, pere de triumfa procesio – de la preĝejo de Sankta Maria de la Blakernoj ĝis la baziliko de Hagia Sofia – la ikonoj estis reestablitaj en siajn postenojn. La evento estas rememorata en la orienta eklezio per granda liturgia festo, la Triumfo de la ortodokseco (la unua dimanĉo de Karesmo).  

Dum la mallonga patriarka agado Metodio montriĝis akordiĝema kun la ikonoklasta frakcio ankaŭ se foje li devis ekskomuniki monaĥojn neredukteblajn.

Kulto
-----

Lia liturgia memoro estas celebrata la 14-an de julio en la Katolika Eklezio. La roma martirologio entenas: *"En Konstantinopolo, sankta Metodio, episkopo, kiu, dum estis monaĥo, venis al Romo viziti papon Paskalon la 1-an por defendi la veneron al la sanktaj bildoj kaj, levita al episkopeco, solene celebris la triumfon de la vera kredo"'*.

Notoj
-----

1. ↑   Antaŭulo: Johano la Gramatiko (836-843), ikonoklasta kaj eloficigita de Teodora. Posteulo Ignaco la 1-a (847-858).

Aliaj ligiloj
-------------

* Itallingva listo de sanktuloj kaj beatuloj.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 536349
* GND: 100953778
* VIAF: 474159474048327660957 42197025, 474159474048327660957
* SUDOC: 174650337
* ICCU: TO0V390151
 |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Megakiledoj** |
| --- |
|  |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Artropodoj *Arthropoda* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Insektoj *Insecta* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Himenopteroj *Hymenoptera* |
| Subordo: | Apokritoj *Apocrita* |
|
|
|
| (senranga familio) | **Anthophila** (= **Apiformes**) |
| Superfamilio: | Apoidoj *Apoidea* |
| Familio: | **Megakiledoj**, *Megachilidae* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Megakiledoj  |

 |
| v • d • r |

**Megakiledoj** aŭ **Megaĥiledoj**, *Megachilidae*, estas kosmopolita familio de ĉefe solemaj abeloj kies polen-porta strukturo (nomita *skopo*, el la latina scienca *scopa*) estas limigita al la ventra surfaco de la abdomeno (anstataŭ ĉefe aŭ ekskluzive en la malantaŭaj kruroj kiel en aliaj abelfamilioj). La genroj de Megakiledoj estas plej komune konata kiel **masonabeloj** kaj *Megachile* aŭ **folitranĉaj abeloj**, nomoj kiuj aludas la materialojn el kiuj ili konstruas siajn nestojn (grundo aŭ folioj, respektive); kelkaj kolektas plantajn aŭ animalajn harojn kaj fibrojn, kaj estas nomitaj **kardistaj abeloj**, dum aliaj uzas plantorezinojn en nestokonstruo kaj pro tio ili estas nomitaj **rezinabeloj**. Ĉiuj specioj manĝas nektaron kaj polenon, sed kelkaj estas kleptoparazitaj (neformale nomitaj "kukolabeloj"), kiuj manĝas la polenon kolektitan de aliaj megakiledaj abeloj. Parazitaj specioj ne posedas skopojn. La movado de megakiledaj abeloj en la reproduktaj strukturoj de floroj estas energia kaj naĝeca; tiu agitado liberigas grandajn kvantojn de poleno.

Diverseco
---------

Tutmonde la nombro de specioj estas tre granda; identigitaj specioj estas ĉirkaŭ 4 000. Tiel Megakiledoj estas 15% al 20% de nomitaj specioj de abeloj.

Taksonoj
--------

* *Megachile*
	+ *Megachile pluto*

Vidu ankaŭ
----------

* Abelo

Notoj
-----

1. ↑  BugGuide. "Megachilidae". BugGuide. Alirita la 3an de oktobro 2019.
2. ↑  >630 spp. en 18 genroj de 4 triboj kaj 2 subfamilioj en nordamerikaj areoj, ~4,100 spp. en ~80 genroj de 11 triboj kaj 4 subfamilioj tutmonde.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Palaearctic Osmiine Bees
* Leafcutting bees on the UF / Institute of Food and Agricultural Sciences IFAS Featured Creatures retejo
* Online Guides to all the eastern North American Megachilidae
* Bugguide. Information and photos of Megachilidae of North America
* *Megachilidae*. *Atlas of Living Australia*.

* Kategorio Megakiledoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Megakiledoj en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
La **Metropola Parko Simón Bolívar** (hispane *Parque Metropolitano Simón Bolívar*) estas la urba parko plej granda kaj grava de la urbo Bogoto, troviĝas situa en la geografia centro de Bogoto, (Kolombio) en la suburbo Teusaquillo [teŭsaKIĝo]. 

Lago de la Centra Parko Simón Bolívar.
Ĝi estas trairata de la avenuoj Carrera 60, Carrera 68 de oriento okcidenten kaj la stratoj 63 kaj 53; ĝi estas tre populara inter la bogotanoj, kiuj vizitas ĝin ĉiutage. Kvankam la metropola parko estas komponata de kelkaj parkoj, la bogotanoj kutime aludas al ĉiu el tiuj subparkoj separatmaniere kaj ili ne asociigas ilin en unusola "parkego".

En la aktualo oni konsideras ĝin la "pulmo de la urbo", pro ĝia strategia situo en la kerno de Bogoto, pro sia abunda vegetaĵaro kaj granda dimensio de ĝiaj verdaj zonoj kaj ankaŭ pro la kvanto kaj varieco de scenejoj kiuj formas ĝin.​

La parko portas la nomon de la historia liberigisto de Kolombio kaj la areo de Andoj nome Simón Bolívar.

* [4°39′29″N 74°05′38″O]

Notoj
-----

1. ↑  «Memoria Descriptiva del Parque Metropolitano Simón Bolívar». Instituto distrital de Recreación y Deporte. [*rompita ligilo*] Konsultita la 31an de Januaro 2018.
2. ↑   «Parque Metropolitano Simón Bolívar». Instituto distrital de Recreación y Deporte. Arkivita el la originalo la 18an de majo 2015.  Konsultita la 31an de Januaro 2018.
En Usono, **metropola statistika regiono** (angle: *Metropolitan statistical area*, MSA) estas geografia regiono kun relative alta loĝdenso ĉe la kerno kaj intimaj ekonomiaj interrilatoj tra la tuta regiono. Tiaj regionoj estas laŭleĝe nek municipaj korporacioj kiel urboj aŭ urbetoj nek administraj unuoj kiel kantonoj aŭ apartaj distriktoj kiel subŝtatoj de Usono, do la preciza difino de tiaj metropolaj regionoj povas varii laŭ la fonto. Tipa metropola regiono centriĝas sur ununura urbego kiu aplikas grandan influon al la tuta regiono (ekzemple, Novjorko aŭ Filadelfio). Tamen, kelkaj metropolaj regionoj enhavas pli ol unu urbegon, kie neniu ununura municipo altagrade superregas alian (ekzemple, la kunurbaĵoj de Dallas kaj Fort Worth en Teksaso — la tiel-nomita *metroplekso*; de Riverside kaj San Bernardino en Kalifornio; aŭ Mineapolo kaj Saint Paul en Minesoto. La difinon de "metropola statistika regiono" kreis la usona Oficejo pri administrado kaj buĝeto (angle: *Office of Management and Budget*, OMB) kaj uzas, por statistikaj celoj, la Usona Buroo de la Censo (angle: *United States Bureau of the Census*, USCB) kaj aliaj registaraj agentejoj.

Notoj
-----

1. ↑  Jim Nussle, "Update of Statistical Area Definitions and Guidance on Their Uses Arkivigite je 2010-11-04 per la retarkivo Wayback Machine", la 20-an de novembro 2008, Office of Management and Budget. paĝoj 1–2. alirita la 4-an de novembro 2010.

* Kategorio Metropola statistika regiono en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Metzerlen-Mariastein** estas komunumo en la distrikto Dorneck en Kantono Soloturno, Svislando. Ĝi havis 905 loĝantojn je la 31-a de decembro 2010.

Geografio
---------

Metzleren-Mariastein apartenas al eksklavo de Kantono Soloturno en la Ĵurasa Montaro inter la franca Alzaco kaj la Valo de Laufen, kiu post ŝanĝo de kantono nun apartenas al Kantono Bazelo Kampara. La komunumo konsistas el la du vilaĝoj Mezterlen kaj Mariastein.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 8,49 km², de kiuj 45,8% estas kovritaj de arbaro, 47,0% servas por agrikulturo kaj 76,6% por setlado.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Metzleren-Mariastein limas en nordo al Leymen (Alzaco, Francio), en oriento al Hofstetten-Flüh, en sudoriento al Blauen (BL), en sudo al Dittingen (BL), en sudsudokcidento al Röschenz (BL), en sudokcidento en Burg im Leimental (BL), en okcidento al Biederthal (Alzaco, Francio), kaj en nordokcidento al Rodersdorf.

Trafiko
-------

Metzleren-Mariastein situas flanke de la gravaj trafikvojoj. Tra ĝi pasas konekta vojo de Oberwil al Laufen. Per poŝtaŭtolinioj al Oberwil kaj al Laufen la komunumo estas konektita al la publika transportreto.

Vidindaĵoj
----------

La ĉefaj vidindaĵo en Metzleren-Mariastein estas la Monaĥejo Mariastein kaj la Kastelo Rotberg, la iama sidejo de la kavliroj de Rotberg.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Metzerlen datiĝas el la jaro 1194 kiel *Mezherlon*. Dum mezepoko Mezterlen apartenis al la sep liberaj vilaĝoj ĉe la monto Blauen. En la 15-a jarcento ĝi fariĝis la centro de la Senjorujo Rotberg. En la jaro 1515 Metzerlen fariĝis havaĵo de Soloturno.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: Komunumdatumoj de la retejo de la Svisa Federacia Oficejo pri Statistiko, retejo konsultita la 5-an de novembro 2011
2. ↑  Fonto: *Lukas Schenker*: *Metzerlen-Mariastein* en *Historia Leksikono de Svislando* (2008-11-05)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Metzerlen-Mariastein en la Historia Leksikono de Svislando germane france itale

* Oficiala retejo de la komunumo Metzerlen-Mariastein

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Metzerlen-Mariastein** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

Bildoj
------

* Kastelo RotbergKastelo Rotberg
* Monhaxejo MariasteinMonhaxejo Mariastein

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Dorneck |
| --- |
| Bättwil  •  Büren  •  Dornach  •  Gempen  •  Hochwald  •  Hofstetten-Flüh  •  Metzerlen-Mariastein  •  Nuglar-Sankt Pantaleon  •  Rodersdorf  •  Seewen  •  Witterswil |  |

 |
**Megingaŭdo** (naskiĝinta en 710 en Frankonio, mortinta en 783 en Neustadt ĉe Majno) estis germana teologo kaj episkopo. Episkopis li en Würzburg verŝajne inter 753 kaj 768; de ĉ. 770 li estis abato je Neustadt.

Vivo
----

Oni supozas ĝenerale ke la pli malfrua episkopo de Würzburg identulas al samnoma disĉiplo de Bonifaco kiu estis ĉ. la jaro 737 monaĥo je Fritzlar gvidanta kun la pastro Wigbert la tiean klostran lernejon. Ĉar ankaŭ episkope Megingaŭdo flegis bonajn kontaktojn kun la disĉiplaro bonifaca. La plej malnova biografio bonifaca, kies aŭtoro estis la majenca kleriko Vilibaldo, estis institiga fare de Lullo kaj de Megingaŭdo mem. Fare de reĝo Pipino la pli maljuna li estis nomumita posteulo de Burchard kiel dua episkopo de Würzburg. Konsekris lin ankoraŭ sankta Bonifaco.

Tiu ĉi ŝanĝo diocezestra signifis ankaŭ la finon de la anglosaksa misio-epoko. Megingaŭdo ĉeestis la regnan asembleon je Compiègne (757) kaj la sinodon de Attigny. Malkinterkonsentoj de la katedralklerikaro de Würzburg - inter la tradicia bonifaca amantaro de klostra vivo (kiun favoris ankaŭ Megingaŭdo mem) kaj la pli modernaj animzorgantoj laŭ la ideoj de Chrodegang - kaŭzis la abdikon de Megingaŭdo (antaŭ la 12.4.769). Kun kelkaj fidelaj amikoj li retiriĝis je Spessart al Rorinlacha kion imitis pli malfrue pli ol kvindek da fratoj. Donacoj de grafo Hatto ebligis al Megindaŭdo fondi klostron en Neustadt (ĉ. 770). Megindaŭdo fariĝis ties unua abato. Pro premo fare Berowelf, episkopo de Würzburg (kiu havis bonegajn rilatojn al Karlo la Granda) fordonis Megingaŭdo la mohaĥejan estradon al la würzburg-anoj. Sekve iĝis la klostro de Neŭstadt reĝa. Ankaŭ post abdiko de Megingaŭdo kiel episkopo li de tempo al tempo plenumis pontifikajn taskojn. Li ja ĉeestis la konsekrojn de la kirko de Sankt Goar (768) kaj de Lorsch (774).

Lia kadavro transportiĝis en la katedralo Sankta Savinto (la posta konventa Neumünster-kirko en hodiaŭa Würzburg. Dum jarcentoj la memorado de li enpopole kutimis.

Fonto
-----

* Wendehorst, Alfred, "Megingoz". Ĉe: *Neue Deutsche Biographie* 16 (1990), p. 615-616 (tie ĉi interrete)

* Kategorio Megingaŭdo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Panoramo de Medano

**Medano** estas universitata urbo kaj ĉefurbo de regiono Norda Sumatro en Indonezio.

Loko de Medano sur la mapo
Trajno en Medano

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 261 km²
* Supermara alteco: 768 m
* Loĝantaro: 2 393 000 en 2005
* Poŝtkodo:
* Horzono: UTC + 9 h
* Telefonprefikso: 061

Situo
-----

Medano situas ĉe kunfluejo de 2 riveroj en insulo Sumatro.

Binjai apartenas al urbaro de Medano kiel dormurbo de Medano.

Historio
--------

Oficiale la vilaĝo fondiĝis en la 1-an de januaro 1590. La loko graviĝis post 1612. En la 1860-aj jaroj la nederlandanoj kultivis tabakon, kiu faris la komunumon grava komerca loko, en 1915 ĝi iĝis sidejo, en 1918 urbo.

Trafiko
-------

Medano havas internacian flughavenon. Fervojo kaj aŭtoŝoseo ekzemple Medan–Binjai Pagvojo faras kontakton kun la maro kaj kun la ceteraj gravaj lokoj. Enurbe aŭtobusoj liveras la pasaĝerojn.

Vidindaĵoj
----------

* malnova urbodomo
* poŝto
* impona moskeo
* palaco Maimun de 1891
* akvoturo

Vidu ankaŭ
----------

* Listo de milionurboj
Plado el mezeo turka.
**Mezeo** (el la turka **Meze**, en araba: **مزة**; greka **Μεζές** *Mezés*, pl. **Μεζέδες** *Mezedes*; bulgara kaj en serba lingvo **мезе**), en la kuirarto de la oriento de la Mediteraneo kaj de la Mezoriento, estas selekto de diversaj antaŭmanĝaĵoj, kiuj ofte estas servataj kun alkohola trinkaĵo, kiel la rako en Turkio aŭ la uzoo en Grekio.[1]

En la kuirarto de Israelo, Jordanio, la Palestinaj Teritorioj, Sirio aŭ Libano ĉi tiu manĝaĵo kutime estas servata kiel parto de multaj aliaj manĝaĵoj al kiu oni dediĉas sufiĉe da tempo por la ellaborado. La vorto *meze* venas el la persa lingvo, la persa vorto مزه *mazze* signifas *gusto* kaj ĝi venas el la verbo مزیدن *mazzidan* tio estas *gustigi*.[2]

La popularaj mezeoj estas servataj akompanataj de rako kaj inter la plej konataj enhavas: la melongenojn, tomatojn, kukumojn, freŝajn cepojn, blankan turkan fromaĝon kiu similas al la greka feta-fromaĝo, la tomatojn kaj kapsikojn farĉitajn de rizo, ktp.

Referencoj
----------

1. ↑  Alan Davidson, *The Oxford Companion to Food*, Oxford University Press, 1999, pp. 500-501
2. ↑  *Oxford English Dictionary, online version, June 2011*
**Mergoscia** estas komunumo de la Komunumaro Navegna kaj la Distrikto Locarno en Kantono Tiĉino, Svislando. Ĝi havis 212 loĝantojn je la 31-a de decembro 2011.

Geografio
---------

Mergoscia situas en la suba parto de la valo de la rivero Verzasca, ĉe la okcidenta flanko de la baraĵlago Lago de Vogorno. La komunumo konsistas el la vilaĝo Mergoscia kaj la setlejoj Benitti, Busada, Fesnedo, Fressino, Lisso kaj Rivapiana.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 12,14 km², de kiuj 71,4% estas kovritaj de arbaro, 8,8% servas por agrikulturo kaj 2,3% por setlado.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Mergoscia limas en nordo al Corippo, en oriento al Vogorno, en sudoriento al Gordola, en sudo al Tenero-Contra, en sudokcidento al Brione sopra Minusio, kaj en okcidento al Avegno.

Trafiko
-------

Mergoscia situas flanke de la gravaj trafikvojoj. La vilaĝo Mergosica atingeblas pere de kurboriĉa sakvojo de Contra. Pere de buslinio al Locarno la komunumo estas konektita al la publika transportreto.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Mergoscia datiĝas el la jaro 1061 *Mergossia*. Mergoscia sendependiĝis en la jaro 1313 de la Najbararo Verzasca kaj Briono. Por ne devi pagi feŭdajn interezoj al la nobelularo de Locarno Mergoscia aliĝis en la 15-a jarcento al la valkomunumaro de Verzasca. En la jaro 1591 Mergoscia ankaŭ disiĝis de la Paroĥo San Vittorio de Locarno. En la jaro 1597 estis konstruita la pastra preĝejo San Gottardo sur la fundamento de antaŭa konstruaĵo.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: Reta mapo 1:20000 de Swisstopo[*rompita ligilo*]
2. ↑  Fonto: Komunumdatumoj de la retejo de la Svisa Federacia Oficejo pri Statistiko, retejo konsultita la 5-an de novembro 2011
3. ↑  Fonto: *Daniela Pauli Falconi*:  *Mergoscia* en *Historia Leksikono de Svislando* (2008-10-30)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la komunumo Mergoscia

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Mergoscia** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

Bildoj
------

* Rigardo de Mergoscia al la Lago de VogornoRigardo de Mergoscia al la Lago de Vogorno
* Preĝejo de MergosciaPreĝejo de Mergoscia

  


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Locarno |
| --- |
|  Komunumaro Gambarogno | 
* **Gambarogno**
 |  |
|  Komunumaro Isole | 
* **Ascona**
* Brissago
* Losone
* Ronco sopra Ascona
 |
|  Komunumaro Locarno | 
* **Locarno**
* Muralto
* Orselina
 |
|  Komunumaro Melezza | 
* Centovalli
* Terre di Pedemonte (Tegna
* Cavigliano
* **Verscio**)
 |
|  Komunumaro Navegna | 
* Brione sopra Minusio
* Cugnasco-Gerra
* Gordola
* Mergoscia
* Minusio
* **Tenero-Contra**
 |
|  Komunumaro Onsernone | 
* Gresso
* Isorno
* Mosogno
* **Onsernone**
* Vergeletto
 |
|  Komunumaro Verzasca | 
* Brione
* Corippo
* Frasco
* **Lavertezzo**
* Sonogno
* Vogorno
 |

 |
**Merja lingvo** estas morta urala lingvo, kiu estis parolata en Rusio. ĝi estis parolata en Moskvo kaj en la Vologda provinco. Merja lingvo mortis proksime de la jaro 1700. Ne restis skribaĵoj en merja lingvo, sed restis nomoj el la merjaparolantaj regionoj. El la nomoj en la merjaparolantaj regionoj, iuj homoj provis rekonstrui ĝin, ekzemple O. B. Tkaĉenko, Arja Ahlqvist kaj A. K. Matvejev.

Rekonstruo
----------

Por ekzemple, en merjaparolantaj regionoj estas la nomo "jaxr", kaj ĝi probable estas parenca kun la Finna vorto "järvi" kaj mari vorto "jer", do ĝi probable estas la merja vorto por "lago". Ankaŭ en merjaparolantaj regionoj, vorto "il(e)" ekzistas en nomoj rilatita al altajn lokojn, kaj kaj ĝi probable estas parenca kun la Finna vorto "ylä", do ĝi probable estas la merja vorto por "alta".

| Merja | Esperanto |
| --- | --- |
| vur | sango |
| jelma | lingvo |
| atä | patro |
| jähr(e) | lago |
| kida | mano |
| lu | osto |
| jolg | kruro |
| nim | nomo |
| sarv | korno |
| kolema | morto |

Notoj
-----

1. ↑
2. ↑   "Allikas: Ткаченко О. Б. Мерянский язык, Kiova 1985."

Eksteraj ligiloj
----------------

Gramatiko

Merjamaa

Wiki inkubatoro plus en la Merja rekonstruo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 717545
 |
**Merkuro** estas la filo de Jupitero kaj de la filino de la titano Atlaso kaj la diino Maja. Li estas la romia dio de komerco (rilata kun la vorto *merkantilismo*) kaj de la veturo. Li portas ĉapelon kun flugiloj, la *pegasus*-on, kaj tial li estas la pli rapida mesaĝisto kaj tre fidela amiko de Jupitero. Li foje portas kaduceon, kiel simbolo de komerco.

Gaŭla reprezentaĵo de Merkuro, aktuale en la Muzeo Carnavalet de Parizo.Laŭ Francisko Azorín **Merkuro** estis *Romana dio, filo de Jupitro, komiso de la olimpaj dioj; simbolis la elokvento, la komerco kaj la rabo. Estis ikonografie reprezentita per junulo kun flugiloj ĉe la piedoj k. la kaduco ĉe la mano.* [tiele] Li indikas etimologion el la greka *Hermes* kaj el la latina *Mercurius*, el *merx* (varo, komercaĵo).

Merkuro inventis la liron, kaj lia birdo estas la koko. En Romo, lia tago estis la 15-an de majo.

Merkuro donis sian nomon ankaŭ al la planedo Merkuro kaj al la tago de la semajno merkredo (de la latina *Mercurii dies*). En iuj lingvoj, Merkuro donis sian nomon al la elemento hidrargo. En la greka mitologio, lia nomo estas Hermeso.

Bildaro
-------

* Skulptaĵo de la Roma dio Merkuro de la flandra artisto Artus Quellinus de la 17-a jarcento.Skulptaĵo de la Roma dio Merkuro de la flandra artisto Artus Quellinus de la 17-a jarcento.
* Skulptaĵo de la Roma dio Merkuro portanta kaduceon.Skulptaĵo de la Roma dio Merkuro portanta kaduceon.
* Reliefo reprezentanta la dion Merkuron, trovita en romia domo. Kasko kun flugiloj videblas.Reliefo reprezentanta la dion Merkuron, trovita en romia domo. Kasko kun flugiloj videblas.

Vidu ankaŭ
----------

* Listo de Romiaj diaĵoj

Notoj
-----

1. ↑  Francisko Azorín, arkitekto, Universala Terminologio de la Arkitekturo (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 137.
2. ↑  Azorín, samloke.

  

* Kategorio Merkuro (dio) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Max Euwe (1956)
Max Euwe (1973)
**Machgielis ('Max') EUWE** [EŬwe] (Amsterdamo, 20-a de majo 1901 – Amsterdamo, 26-a de novembro 1981) estis la unua, kaj ĝis nun la sola, nederlanda mondĉampiono en ŝakludo.

Max Euwe estis tre meritplena por la ŝaksporto kaj estis prezidanto de la FIDE dum la matĉo Spassky-Fischer. Ankaŭ li estis favora ŝakverkisto: li verkis sennombrajn lernolibrojn, inter kiuj la internacie konata *Teorio de la Ŝakmalfermoj* kaj la 'nebindita'.

Biografio
---------

### 1901-1934

Kiam li estis kvar jaraĝa, liaj gepatroj lernis lin ŝakludi. Ekde ĉ. 1919 li estis unu el la plej fortaj ŝakistoj de Nederlando. Euwe studis matematikon en Amsterdamo ekde 1918. Li dum mallonga periodo interrompis la studadon por dediĉi pli da tempo al la ŝakludado.

En novembro 1923 Euwe tamen fariĝis licenciulo pri matematiko (kun laŭdo). Li fariĝis instruisto pri matematiko. En la komenco li estis observanto, post tio li estis dum du jaroj instruisto pri matematiko en Roterdamo je la HBS (altlernejo), kaj poste je la knabina liceo en Amsterdamo. En 1926 li doktoriĝis ĉe L.E.J. Brouwer, denove *kun laŭdo*, je disertacio kun la titolo *Differentiaalvarianten van twee covariante-vectorvelden met vier veranderlijken*. En 1929 li publikigis ludteoria disertacio pri ŝakludo el intuiciisma perspektivo. La titolo estis *Mengentheoretische Betrachtungen über das Schachspiel*.

Euwe estis de 1921 ĝis 1935 seninterrompe nederlanda ŝakĉampiono, kaj ankaŭ multe faris por la nederlanda ŝaksporto. En 1928 li fariĝis por la unua fojo mondĉampiono en Hago per la venko en la Amatora Mondĉampioneco Ŝakludado. En 1930 kaj 1934 li venkis en la granda ŝakturniro en Hastings.

### Euwe fariĝis mondĉampiono

En 1935 li partoprenis en la mondĉampioneco ŝakludado kaj venkis je la 15-a de decembro 1935 post 80 tagoj, 30 partioj kaj 13 urboj super la reganta mondĉampiono Aleksandro Aleĥin.
La plej fama partio el ĉi tiu duelo estas la 26-a, kiu estas konata kiel la Perlo de Zandvoort.

La mondĉampioneco de Euwe entuziasmigis multajn nederlandanojn. Multaj ŝakludkluboj fondiĝis en 1935.

Euwe perdis la titolon en 1937 denove al Aljeĥin. Cetere estas ŝakistoj kiuj, post analizo de la partioj, konkludis ke Euwe en 1935 estis malpli bona ol en 1937.

* Kategorio Max Euwe en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 111495
* GND: 118685554
* LCCN: n/50/43343
* VIAF: 34456307
* ISNI: 0000 0001 1052 8157
* LIBRIS: 185727
* SUDOC: 026854856
* BNF: 119020110
* BPN: 63351242
* NLA: 36549848
* BIBSYS: 90056530
* NKC: mzk2003209248
* BNE: XX919781
* Toolserver: viaf/34456307
 |
**Mea culpa** estas latina frazo, kiu tradukiĝas kiel "mia kulpo".   

("maxima" ene de ĉi frazo ankoraŭ pli emfazigas: "mea maxima culpa" tradukiĝas kiel "mia *granda* kulpo".)

Origino de la esprimo troviĝas en la enkonduka faro de pentofarado de katolika meso konata kiel *Confiteor* ("Mi konfesas"), dum kiu oni agnoskas siajn neperfektecojn kaj pekojn antaŭ Dio.

La uzo de vortokunigo *mea culpa* en kutima parolo ne estas, kiel povus ŝajni, konfeso de pekoj, sed prefere allaso de malbona sinteno aŭ agado en konkreta afero kaj komplezemo rebonigi la aferon.

Latina teksto de Confiteor
--------------------------

```
Confiteor Deo omnipotenti
et vobis, fratres,
quia peccavi nimis
cogitatione, verbo, opere et omissione:
**mea culpa,**
**mea culpa,**
**mea maxima culpa**.
Ideo precor beatam Mariam
semper Virginem,
omnes angelos et sanctos et vos fratres
orare pro me ad Dominum Deum nostrum.
Amen.
```

Esperanto-traduko
-----------------

```
Mi konfesas al Dio Ĉiopova
kaj al vi, (ge)fratoj,
ke mi tre multe pekis
per via pensoj, vortoj, faroj kaj neglektoj:
**mia kulpo,**
**mia kulpo,**
**mia plej granda kulpo**.
Tial mi preĝas al beata Maria ĉiama virgulino,
ĉiuj anĝeloj kaj sanktuloj, kaj vi, (ge)fratoj,
preĝu por mi al la Eternulo, nia Dio.
Amen.
```

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Mea culpa en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Arkivigite je 2006-01-13 per la retarkivo Wayback Machine
**Tamás Varga** [tamAŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Varga Tamás** (naskiĝis la 3-an de novembro 1919 en Kunszentmiklós, mortis la 1-an de novembro 1987 en Budapeŝto ) estis hungara instruisto, matematikisto, profesoro. Liaj fratoj estis Balázs Vargha (bibliotekisto) kaj Domokos Varga.

Biografio
---------

Tamás Varga frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li akiris diplomon en Scienca Universitato Loránd Eötvös, sed li lernis 3 duonjarojn ankaŭ en Pizo (Italio). En 1943 li soldatiĝis, dum la nazia erao li savis judojn. Post la 2-a mondmilito li instruis en sia naskiĝurbo, poste en Szeged. En 1947 li laboris jaron en ministerio pri religio kaj eduko, poste en instituto li havis postenon. En 1950 lia statuso ĉesis, inter 1951 kaj 1963 li instruis en la menciita universitato, poste li laboris en la tutlanda pedagogia instituto. En 1957 li komencis okupiĝi pri populara kaj moderna instruado de matematiko. Li prelegis pri la nova metodo ekzemple en Brazilo, Usono, Italio. En 1975 li akiris sciencan gradon CSc antaŭ la Hungara Scienca Akademio. Li ricevis 6 hungarajn premiojn inter 1954-1985, post la morto en 2012 izraelan premion pri Justuloj inter la popoloj.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Népszerű algebra* (Populara algebro), (1954)
* Matematikai logika kezdőknek 1-2. *(Matematika logiko por komencantoj), (1960, 1964, 1966, 1969)*
* *Teaching School Mathematics* (1971) - kun iu alia
* *Játsszunk matematikát! 1- 2.* (Ni ludu matematikon), (1972-1973, 1974, 1976) - tradukita al pluraj lingvoj
* Les probabilités á l`école *(1975) - kun iu alia*

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 563819
* GND: 131907387
* VIAF: 55293259
* ISNI: 0000 0001 2133 8332
* SUDOC: 227565819
* BNF: 12644136j
* NKC: xx0134122
 |
**Twenty-First Century Fox, Inc.**, komercanta kiel **21st Century Fox** (**21CF**), estis usona multnacia amaskomunikila korporacio kun ĉefsidejo en Midtown Manhatano, Novjorko. Ĝi estis unu el du firmaoj formitaj de la fuzio (2013) de eldonaktivaĵoj de News Corporation, fondita fare de Rupert Murdoch en 1980.

21-a Century Fox estis la laŭleĝa posteulo de News Corporation, kaj estis ĉefe engaĝita pri la kino kaj televidindustrioj. Ĝi estis la kvara plej granda amaskomunikila konglomerato en Usono ĝis la akiro de la plej multaj el la trajtoj de la firmao (inkluzive de distraj aktivaĵoj, kabloretoj, kaj internaciaj retoj) de The Walt Disney Company. La aliaj firmaoj, la "nova" News Corporation, tenas la presaĵinteresojn de Murdoch kaj aliajn amaskomunikilajn aktivaĵojn en Aŭstralio (ambaŭ posedataj fare de li kaj lia familio tra familiotrusto kun 39% intereso en ĉiu). Murdoch estis kunĉefoficisto dum liaj filoj Lachlan Murdoch kaj James Murdoch estis Ko-Oficulo-prezidanto kaj Ĉefoficisto, respektive.

La aktivaĵoj de 21-a Century Fox inkludis Fox Entertainment Group, posedantojn de la 20th Century Fox filmstudio (parta firmaonomo), la Fox televidreton, kaj majoritatintereson en National Geographic Partners, la komerca amaskomunikila brako de National Geographic Society, inter aliaj aktivaĵoj. Ĝi ankaŭ havis gravajn operaciojn eksterlande, inkluzive de la eminenta hinda televidkanala funkciigisto Star India. La firmao estis vicigita ĉe numero 109 en la 2018-datita listo Fortune 500 de la plej grandaj usonaj korporacioj laŭ totala enspezo .

La 27-an de julio 2018, akciuloj de 21st Century Fox konsentis vendi la plej multajn el siaj aktivaĵoj al Disney por 71,3 miliardoj USD. La vendo kovras la plej multajn el la distraj aktivaĵoj de 21CF, inkluzive de 20th Century Fox, FX Networks kaj National Geographic Partners, inter aliaj. Post ofertmilito kun Fox, Sky plc (brita amaskomunikilaro grupo en kiu Fox havis investon) estis aparte akirita fare de Comcast, dum la FSN-regionaj sportretoj de Fox estas vendotaj al triaj partioj por plenumi la antitrustajn regulojn. La resto, konsistante ĉefe el la Fox kaj MyNetworkTV retoj, kaj la naciaj novaĵoj kaj sportoperacioj de Fox, iĝis posteulo konata kiel Fox Corporation, kiu komencis komerci la 19-an de marto 2019. La akiro de Disney de 21CF fermiĝis la 20-an de marto post kiam la ceteraj Fox-aktivaĵoj estis disigitaj en sekciojn de The Walt Disney Company .

Referencoj
----------

1. ↑   Fortune 500 Companies 2018: Who Made the List (en-US). Arkivita el la originalo je January 15, 2019. Alirita November 10, 2018.

 Arkivigite je 2019-01-15 per la retarkivo Wayback Machine
2. ↑   S-4.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Official website
* Website for investors


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 831640
* LCCN: no2021046227
* VIAF: 366161938144039870007
* ISNI: 0000 0004 4648 0070
 |
germanlingva mapo de la meklenburga golfo
La **meklenburga golfo** - germane *Mecklenburger Bucht* - estas parto de la sudokcidenta flanko de la Balta Maro. Temas pri la plej granda baltmara golfo ene de Germanio. La regiono malprecize limiĝas per linio de la orienta pinto de la insulo Fehmarn (loko nomata *Staberhuk*) en Ŝlesvigo-Holstinio ĝis la norda pinto de la duoninsulo Darß (loko nomata *Darßer Ort*) en Meklenburgo-Antaŭpomerio. La sudokcidenta parto de la meklenburga golfo aparte nomatas "lubeka golfo", kaj la plej suda parto de ĝi "vismara golfo" (aŭ "golfo de Wismar", laŭ la samnoma urbo).

Insuloj
-------

En la meklenburga golfo situas la insulo Poel kaj la insuletoj *Walfisch* kaj *Langenwerder*.

Marhavenoj
----------

La plej grandaj marhavenaj urboj ĉe la meklenburga golfo estas la Hansaj urboj Lubeko (germane *Lübeck*), *Wismar* kaj *Rostock*.

Pliaj marbordaj komunumoj
-------------------------

### Ŝlesvigo-Holstinio

* insulo kaj urbo Fehmarn
* Großenbrode
* Dahme
* Kellenhusen
* Grömitz
* Neustadt (Holstinio)
* Sierksdorf
* Scharbeutz
* Timmendorfer Strand
* Lübeck-Travemünde

### Meklenburgo-Antaŭpomerio

la komunumo Graal-Müritz estas unu el multaj tradiciaj feriaj loĝlokoj ĉe la meklenburga golfo
* Boltenhagen
* Rerik
* Heiligendamm (urboparto de Bad Doberan)
* Kühlungsborn
* Warnemünde (urboparto de Rostock)
* Graal-Müritz
* Dierhagen
* Wustrow
* Ahrenshoop
* Darß

* Kategorio Meklenburga golfo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**David Muradjan** (armene: Դավիթ Մուրադյան, naskiĝis la 12-an de decembro 1951, en Erevano, Armenio) estas armena filologo, verkisto, film-kritikisto kaj publicisto. Li estas lektoro ĉe la Erevana Ŝtata Universitato kaj la Instituto pri filmo kaj teatro ekde 1986.

David Mouradian estas diplomito de la Erevana Ŝtata Universitato, de la Filologia Fakultato. Lia laboro kiel romanverkisto estis unuafoje publikigita en 1969 en la pionira revuo por infanoj. Lia unua publikigita libro, *Mi volas diri al vi,* estis en 1976. De 1977 ĝis 1999, li laboris en filmstudio Armenfilm kiel verkisto. Li pritraktis televidajn programojn pri kino kaj arta kino, pri kiuj li estis sekretario inter 1994-1996, kaj estis reelektita en 2001.

Profesoro ĉe la Nacia Instituto pri Filmo kaj Teatro Muradjan tre okupiĝas pri institucioj kaj landaj organizaĵoj. Inter 1999 kaj 2000, li iĝis la vicprezidanto de studio Hajfilm. Ĝi efektivigas plurajn agadojn. Inter 1994-1996 kaj 2001-2008, li estis la vicprezidanto de la Unuiĝo de Armenaj Verkistoj. Inter 2008-2010, li fariĝis vicministro de la Ministerio pri Kulturo antaŭ eksiĝi. Dum multaj jaroj li administris televidon kaj verkis plurajn filmojn.

Referencoj
----------

1. 1 2   David Mouradian (). Arkivita el la originalo je 2014-11-29. Alirita 17a de decembro 2012.

* Kategorio David Muradjan en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 703340
* LCCN: n2002059882
* VIAF: 41201642
 |
**Diners Club International** (ankaŭ nomata per la mallongigita nomo Diners aŭ Diners Club), estas usona internacia financa servo-kompanio. La firmao estis establita en 1951 kaj estas plejparte konata pro siaj kreditkartoj kaj debetkartaj servoj .

Diners Kluba Internacio kaj ties franĉizoj servas individuojn de ĉirkaŭ la mondo kun operacioj en 59 landoj, kun pli ol 6,6 milionoj da kartoj kaj ĉ. 15 milionoj da uzantejoj .

*Diners Club* estas la unua kreditkarto en la monda historio.

Historio
--------

Diners Club Karto eldonita en Japanio, 2016
La ideo establi kreditkartfirmaon formiĝis en la restoracio Major's Cabin Grill en Novjorko en 1949. La kunfondinto de Diners Club Frank McNamara manĝis tie kun klientoj kaj malkovris ke li forgesis sian monujon en alia vestokompleto. Lia edzino poste pagis por la manĝo, sed McNamara pensis pri maniero kolekti monon kiel maniero eviti embarasajn situaciojn en la estonteco. Li diskutis la aferon kun la posedanto de la restoracio, kaj la sekvan tagon kun lia advokato Ralph Schneider kaj lia amiko Alfred Bloomingdale. Diners Club International estis fondita la 8-an de februaro 1950, kun komenca kapitalo de 1,5 milionoj da dolaroj. La firmao estis nomita tiel pro esti "Klubo de Manĝantoj" kiu permesas vin pagi fine de ĉiu monato per sia kreditkonto. Kiam biletoj komencis esti emisiitaj, la klientaro de Diners Club inkluzivis 27 restoraciojn kaj 200 manĝantojn, kiuj estis amikoj kaj parencoj de la fondintoj. La sukceso heligis la vizaĝon de la juna firmao, kaj direkte al la fino de 1950 Manĝantoj jam havis 20,000 membrojn kaj jaron poste 42,000. La unua plasta Diners-karto estis lanĉita en 1961.

De la mez-1960-aj jaroj, la firmao havis 1.3 milionojn da kartposedantoj. La monopolo de la firmao estis mallongdaŭra, kiam konkurantoj ekestis kiel ekzemple American Express, Visa kaj Mastercard. En 1968, li aldonis al ĝi klientojn de American Oil Company, kadre de kunlaboro inter la kompanioj. En 1981 la firmao estis akirita fare de Citibank kiu vendis ĝin en 2008 al Discover Financial Services en 165 milionoj USD.

Komence, la politiko de la firmao estis eldoni unuforman karton al ĉiuj ĝiaj klientoj. Tamen, en 2001 estis decidite komenci eldoni ĝisdatigitan, platenan karton.

Referencoj
----------

1. ↑   Diners Club Review. *CasinosBanking*. Alirita 2011-05-26.
2. ↑   Diners Club: Local Sites. Diners Club International. Arkivita el la originalo je 2013-06-22. Alirita 2013-06-30.

 Arkivigite je 2015-01-20 per la retarkivo Wayback Machine
3. ↑  Klaffke, Pamela.  (1 October 2003) *Spree: A Cultural History of Shopping*. Arsenal Pulp Press, p. [htt://archive.org/details/see00e/e/22 22]–24. ISBN 978-1-55152-143-5.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Diners Klubo Internacio
* Diners Klabo Usonon
* Diners Klabo Kanadon
* Discover akiras anti-monopolisman OK-on por aĉeti Diners Klubon, Reuters


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 835641
* LCCN: n83027224
* VIAF: 122783263
* ISNI: 0000 0001 2097 0846
* BNF: 11997304m
 |
**Mezepoka minejo en Azena zono**, situanta en historia centro de urbo Kutná Hora, estas unike konservita mezepoka minejo. Ĝi estas la sola minejo en la regiono de Kutná Hora, kiu estas alirebla por publiko.

En spaco inter Burgejo kaj monaĥejo de sankta Barbora foje estadis minejo Azeno, laŭ kiu havas nomon ankaŭ unu el kutnohoraj ercaj zonoj. Tio estis unu el la plej profundaj kaj plej riĉaj minejoj. Sed en duono de la 16-a jarcento ĝi subakviĝis kaj la minado estis plu neniam renovigita en ĝi. Hodiaŭ ne estas konata ĝia preciza situo. Kaj do, kiam en 1967 kunpuŝiĝis esplorŝakto antaŭ Jezuita kolegio kun malnova minejlaboraĵo, la esplorintoj estis konvinkitaj, ke ili trovis la legendan Azenon. Tio kaŭzis ondon de entuziasmo, kiu gvidis en la jaro 1968 al ties alirebligo por publiko. Tio estis escepta agado, ĉar ĉiuj malkovroj de trafalejoj kaj malnovaj verkoj ĉi tie kutime gvidas, pro sekureckaŭzoj, al ties rapida likvido. Sed iom post iom montriĝas, ke la malkovrita kaj alirebligita, hodiaŭ jam muzea laboraĵo, estas verŝajne galerio, deakviganta la malnovan minejon Georgo kaj ĝi ne havas al ĝis nun senĉese nekonata Azeno rektan ligon.

Vizitantoj de Distrikta muzeo en Kutná Hora povas, vizitinte la ekspozicion, viziti ankaŭ tiun ĉi malnovan minejlaboraĵon. 250 m longa deakviggalerio, troviĝanta en profundeco 20 – 35 m sub surfaco, estis hakita ekde la 14-a ĝis fino de la 15-a jarcento aŭ komence de la 16-a jarcento.
Koordinatoj: 50° 38′ 28″ N 3° 02′ 40″ O﻿ / ﻿50.64111 °N, 3.04444 °O﻿ / 50.64111; 3.04444 (mapo)

La *Porte Royale* (reĝa pordo) de la citadelo de Lillo.
La citadelo vidata el aero.
La **Citadelo de Lillo** estas fortigita konstruaĵo, konstruita inter 1667 kaj 1673 por la defendo de Lillo, Francio. Ĝi estis parto de la *pré carré*, aro de fortikaĵoj por defendi kontraŭ hispana Nederlando. La citadelo estas dezajnita de la fama inĝeniero Vauban, kiu nomis tiun la "reĝino de citadeloj". La konstruaĵo estas rimarkinda pro sia grandeco, la kvalito de sia arkitekturo, kaj sia bona stato de konservo. Hodiaŭ, la ena parto enhavas la Rapid-reagan Korpuson, organizo de NATO kaj la franca armeo, kaj la ekstera parto estas publika ĝardeno, la plej granda de la urbo.

Dum la sieĝo de Lillo je 1708, la citadelo estas kaptita de la Sankta Roma Imperia armeo. Dum la sieĝo de Lillo je 1792, la urbo sukceze rezistis kontraŭ aŭstra atako.

La tuta citadelo estis klasita kiel franca historia monumento je 5 naŭmonato 2012, kvankam pluraj partoj jam estis klasita je 1914, 1921, kaj 1934.

Referencoj
----------

1. ↑  « Je prétends vous faire tomber d'accord avant votre départ que ce sera ici la reine des citadelles, à la prendre de toutes les manières. », Vauban à Louvois, 1669.
2. ↑  Lille Tourisme: Parc de la citadelle. Vizitita 2021-05-18.
3. ↑   Slipo n°PA00107573. datumbazo Mérimée, franca ministerio pri kulturo.

* Kategorio Citadelo de Lillo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Max TALMEY** [talmi] (naskita TALMUD en 1867 en urbo Tauragė en la rusia gubernio Kaŭno, en nuna Litovio; mortis en 1941 en Nov-Jorko, Usono) estis juda usona oftalmologo kaj interlingvisto.

Dum li studis medicinon en Munkeno, Talmey konatiĝis kun la familio de la juna Albert Einstein. Talmey donis librojn pri scienco, matematiko kaj filozofio al la knabo Albert, kiuj forte influis la pensadon de Einstein pri tiuj temoj. Post jardekoj kiam ambaŭ viroj loĝis en Usono, ili renkontiĝis plurajn fojojn.

Post la fino de medicinaj studoj Talmey migris al Usono, kie lia frato, Bernard, same kuracisto, jam loĝis.

Max Talmey estis inter la unuaj esperantistoj en Usono. Li fondis kaj prezidis Esperanto-klubon en Nov-Jorko en 1905. Li verkis lernolibron, kaj estis ano de Lingva Komitato de 1905. En 1906, li estis unu el la vicprezidantoj de *American Esperanto Association.*

Tamen en 1908 li pasis al Ido. Li verkis kelkajn librojn en kaj pri Ido, sed dum la 20aj kaj 30aj jaroj li reformadis tiun lingvon, kreante Esperantidojn kun diversaj nomoj: AIL, Arulo, Gloro.

Vidu ankaŭ
----------

Listo de interlingvistoj

Interlingvistiko

Referencoj
----------

1. ↑  *Amerika Esperantisto,* septembro 1907, paĝo II.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 28105
* GND: 133002489
* LCCN: nr91015434
* VIAF: 77491393
* ISNI: 0000 0000 6689 1388
 |



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.



|  |  |
| --- | --- |
|  Kopirajto | Ĉi tiu artikolo baziĝas (parte aŭ tute) sur artikolo el la **Enciklopedio de Esperanto**.

---

La originala teksto kontroleblas en interreta arkivo de la fonto. |
**Friederike Elisabetha BRION** (probabla 19a de aprilo 1752, Niederrœdern, Alzaco – 3a de aprilo 1813, Meißenheim ĉe Lahr) estis filino de pastro de Sessenheim kiu havis mallongdaŭran, sed intensan am-aferon kun juna Johann Wolfgang Goethe.

La juna Johann Wolfgang Goethe el Frankfurt am Main vizitis tiun pastrejon de Sessenheim, kiel kelkaj aliaj junuloj, kiam li estis studento de juro en Strasburgo. Li por unua fojo venis al Sessenheim en oktobro 1770 kaj renkontiĝis kun Friederike tie, por la unua fojo, en la sama monato, kiam li estis ĉevalrajdante en la regiono kun alzaca amiko, nome medicina studento Friedrich Leopold Weyland (1750-1785).

Kiam li forveturis el Strasburgo la juna, rilatotimema Goethe ĉesis la rilaton, sed tamen poste verkis al Friederike poemojn konatajn kiel *Sessenheim-aj kantoj*, inter kiuj *Willkommen und Abschied* (Bonvenon kaj adiaŭo), *Mailied* (Majokanto), *Heidenröslein* (Rozeto). Tiu lasta ofte estas asociita al la komenco de la movado konata kiel *Sturm und Drang*.

Franz Lehár komponis opereton *Friederike* pri la am-afero (1928). En 1932 tio venis al filmo "Frederica" en kiu ŝia rolulo estis ludita de la aktorino Mady Christians. Interesan verkon pri ŝi eldonis Albert Grün.

Notoj
-----

1. 1 2   Karl Robert Mandelkow, Bodo Morawe: Goethes Briefe. 2a eldono. Vol. 1: Briefe der Jahre 1764-1786. Christian Wegner, Hamburgo 1968, p. 571
2. ↑   Herman Grimm: Goethe. Vorlesungen gehalten an der Königlichen Universität zu Berlin. Vol. 1. J.G. Cotta'sche Buchhandlung Nachfolger, Stuttgart / Berlin 1923, p. 81
3. ↑   Karl Robert Mandelkow, Bodo Morawe: Goethes Briefe. 2. edition. Vol. 1: Briefe der Jahre 1764-1786. Christian Wegner, Hamburg 1968, p. 572

* Kategorio Friederike Brion en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 690428
* GND: 118515500
* LCCN: n84095652
* VIAF: 50016478
* ISNI: 0000 0000 5485 4336
* LIBRIS: 252523
* SUDOC: 027670570
* BNF: 11966362x
* MBA: 7ccb6de8-18d3-42fa-b2e1-30abda00efc1
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Ne konfuzu ĉi tiun artikolon kun Belfrido de la komerca ĉambro de Lille. |

La **Belfrido de la urbodomo de Lillo**, inaŭgurita en 1932, estas la plej alta el la regiono Hauts-de-France. La projekto de ĝia konstruo rezultas el la detruo de la malnova urbodomo dum la Unua mondmilito.

La arĥitektura ensemblo, samtempe masiva por la urbodomo, kaj rimarkinde fajna kaj alta por ĝia belfrido estis dezajnita de arĥiketo Émile Dubuisson. Pro kialoj de terena havebleco kaj de politika elekto, la konstruaĵo estas iomete malcentrigita rilate al la nuna urbocentro. La belfrido el ruĝa briko kaj betono « laŭ fasono de skulptita ŝtono » kulminas je 101 m de alteco (104 m kun la lampo), firmigante la politikan kaj komercan potencon de la regiona ĉefurbo. Ruĝa briko respondas al verdaj platanoj kiuj ĉirkaŭas la konstruaĵon.

Le belfrido enhavas belan kolekton de nuntempaj verkoj, kiuj kompletigas tiujn kiuj dekoracias la diversajn municipajn ĉambrojn. Per sia alteco de 104 m, la Belfrido de la urbodomo de Lillo estas la plej granda municipa konstruaĵo de Francio kaj la plej alta belfrido de Eŭropo.

 Metro-stacio:  *Mairie de Lille*.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Belfrido de la urbodomo de Lille en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Turismoficejo de Lillo
* Raporto kaj klarigoj pri la liberaj vizitoj de la belfrido
La **Mezorienta Fronto** okazis dum la Unua Mondmilito, inter la Triopa Entento, ĉefe la britoj kaj rusoj en unu flanko, kaj la Centraj Potencoj, tra la tuta Otomana Imperio kaj militista germana misio. La flanko de la Aliancitoj inkluzvis arabojn kiuj partpoprenis en la Araba Ribelo en la Militkampanjo en Sinajo kaj Palestino, kaj la Armena Demokratia Respubliko post la Rusa revolucio de 1917. La bataloj ekiĝis la 29-an de oktobro 1914; la malamikecoj finiĝis la 30-an de oktobro 1918 kaj pactraktato estis subskribita la 10-an de aŭgusto 1920. Ĉi tiu scenejo ampleksigis la plejparton de la teritorio de ĉiuj scenejo de la Unua Mondmilito. Ĝi enhavis kvar kampanjojn: la Militkampanjo de Sinajo kaj Palestino, la Militkampanjo en Mezopotamio, la Militkampanjo en Kaŭkazio kaj la Militkampanjo en Dardaneloj. Ankaŭ estis pli malgrandaj militkampanjoj en Arabio kaj Persio.

Vidu ankaŭ
----------

* Militkampanjo en Kaŭkazio
* Militkampanjo en Sinajo kaj Palestino
* Militkampanjo en Mezopotamio
* Militkampanjo en Persio
* Batalfronto de Proksima Oriento (Dua mondmilito)

* Kategorio Mezorienta Fronto (Unua Mondmilito) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Aktuala aspekto de la navo de la preĝejo de Sankta Petro de Vienne (kiu estas hejmo de muzeo de tomboŝtonoj) vidita el la enirejo, la merovida navo estis dividita en tri navoj pere de romanikaj arkaroj.
**Merovida arto** estis arto fare en la teritorioj sub la regado de la Merovida dinastio, nome dinastio de Frankoj, kiu regis parton de la teritorioj de la aktualaj Francio kaj Germanio ekde la 5-a al la 8-a jarcentoj, precize en la samsangaj generacioj kiuj havis pli malpli efektivan povos sur Akvitanio, Burgonjo, Aŭstrazio kaj Bretonio.

La alveno al la trono de la merovidoj en Gaŭlo en la 5-a jarcento ebligis grandajn ŝanĝojn en la arto de la epoko. La unuigo fare de Klodvigo la 1-a (465–511) korespondis kun la neceso konstrui novajn preĝejojn kaj ĉefe monaĥejojn. La projektoj ofte sekvis la influon de la Romia arkitekturo, sed ankaŭ respegulis pli malproksimajn influojn kiel el Sirio kaj Armenio. Oriente, la plej parto de la edificoj estis konstruitaj el ligno; male okcidente kaj sude, estis plei oftaj la konstruaĵoj el ŝtono. La plej parto de la tiamaj preĝejoj estis poste rekonstruitaj, eĉ pli ol unufoje, kvankam foje ili estis rekonstruitaj de spertaj arkeologoj.

La literatura antikva klasika arto kiu ankoraŭ estis viva en la 5-a jarcento pere de la lernejoj de gramatikistoj kaj retorikistoj transformiĝis iom post iom en la 6-a jarcento pro la disvolvigo de kristana kulturo fare de la laboro de episkopoj kaj monaĥejoj. Simila transiro okazis ĉe la aliaj artoj.

La skulptarto reiĝis tekniko de ornamado de sarkofagoj, altaroj kaj aliaj ekleziaj verkoj. Krome oni faris verkojn de juvelarto, libropentraj manuskriptoj kun dekoracio de animalaj motivoj de la malfrua Antikveco kaj aliaj kontribuoj el Sirio aŭ Irlando.

Laŭ Francisko Azorín **Merovinga arto** [tiele] estis *Arto disvolviĝinta en Francio dum la tiel nomata dinastio, antaŭ la karolinga arto. Ekz.: la templo de Sankta Johano, en Poitiers.* Li indikas etimologion el *Meorvingia*, propra familia nomo de la unua franca dinastio (428-752ª j).

Notoj
-----

1. ↑  Francisko Azorín, arkitekto, Universala Terminologio de la Arkitekturo (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 138.
2. ↑  Azorín, samloke.

* Kategorio Merovida arto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)