recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
ORIGINALA NOMO: Magneton.  

KREINTO: Luca Cerrato.  

UNUA ELDONO: artikolo verkita de Kerry Handscomb en numero 7 de la kanada revuo 'Abstract Games', kadre de '8x8 Game Design Competition'.   

LUDANTOJ: 2   

MATERIALO: 8x8 ludtabulo. Po 12 ludpecoj ĉiu ludanto, blankaj kaj nigraj.

Magneto estas liniiga ludo. 
En la komenco, ludtabulo malplenas.
Blankulo movas unue kaj de tiam, ludantoj alternas siajn ludvicojn. Estas devige ludi ĉiun propran vicon.

CELO
----

Ludantoj konkuras esti la unua krei rektan linion per 4 propraj ludpecoj, jen diagonale, jen orte.

MOVOJ: LA MAGNETA REZULTATO
---------------------------

Movo konsistas surmeti ludpecon sur malplenan fakon, kaj poste, movi tiujn ludpecojn kuŝantajn sur la ludtabulo trafitajn de la sekvanta Magneta Rezultato kaŭzita de la ĵus surmetita ludpeco, nomata Magneto.

Iu ajn ludpeco, ne gravante ties koloro, kuŝanta sur la sama orta aŭ diagonala linio ol la Magneto, sentos la menciitan rezultaton:

* Ludpecoj ne tiel koloraj kiel la Magneto estos altiritaj de tiu ĉi. T.e.: ili moviĝas rektlinie ĝis atingos la apudan fakon al tiu okupata de la Magneto.

* Ludpecoj tiel koloraj kiel la Magneto estos rifuzitaj de ĝi. T.e: ili malproksimiĝos de la Magneto kiom eble, ĝis atingos aŭ la ludtabulan limon aŭ alian ludpecon.

*Oni ĵus surmetis ludpecon sur d4, (maldekstra bildo). Ĝia Magneta Rezultato videblas per la dekstra bildo.*

Surmetinte siajn tutajn ludpecojn, ludanto devas movi unu el siaj kuŝantaj sur la tabulo ludpecoj. Tiu ludpeco moviĝu kvazaŭ ĝi estus altirata aŭ rifuzata de Magneta Rezultato kaŭzata de alia ludpeco. Moviĝinte, ĝi rolos kiel nova Magneto, altiranta aŭ rifuzanta aliajn, kvazaŭ ĝi estus surmetita demane. 

*Ludpeco sur d4 povas moviĝi al a1, d1 aŭ al c4. Moviĝinte al a1, la fina Magneta Rezultato videblas per la dekstra bildo.*

Oni devas stigi venkigan linion nur pere de Magneta Rezultato kaŭzita de Magneto, jen surmetita, jen movita. Ne validas tiu linio rekte kreita per surmeto de ludpeco. Ankaŭ ne validas tiu linio kreita de ĵus movita ludpeco, kiam ankoraŭ oni ne esploris ties Magnetan Rezultaton.
(La originaj ludreguloj ne klarigas ĉu estas permesate aŭ ne stigi tiajn liniojn nevalidajn, kvankam ili ne venkigos. Nur oni difinas iliajn nevalidecon).

*Se oni surmetus ludpecon sur b3, venko validus. Sed surmeto sur d3 o movo c3d3 ne stigus laŭregulan linion.*

Ligoj
-----

* Angla paĝo pri Magneto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Fiŝistoj en Bangladeŝo
John George Brown: Waiting for a Bite, Central Park
**Fiŝkaptado** temas pri klopodo ĉasi fiŝojn kiel sporto aŭ kiel negoco, aŭ simple pro bezono manĝi. La vorton ankaŭ uzas por priparoli marbestkaptado kiam oni ĉasas aliajn marbestojn kiel marfruktoj, kapopieduloj kaj polpoj, testudoj, ranoj, kaj senvertebruloj. Por priparoli grandajn mamulojn kiel balenojn, oni ofte diras balenkapti.

Kiel sporto
-----------

Kiel sporto oni povas trovi multajn manierojn fiŝkapti kiel fiŝhokado kun kano kaj submara ĉasado.

Glacifiŝkaptado estas la praktiko por kapti fiŝojn per fiŝfadenoj kaj fiŝhokoj aŭ harpunoj tra malfermita truo en la glacio de frostita korpo de akvo. Glaci-fiŝkaptistoj povas fiŝkapti ĉu subĉiele aŭ en varma kaŝejo, el kiuj kelkaj disponas el literetoj kaj komfortaĵoj.

Kiel negoco
-----------

 Pli detalaj informoj troveblas en artikolo Komerca fiŝkaptado.
Kiel negoco la fiŝado estas pli antikva ol agrikulturo kaj nun iĝis kelkfoje vera industrio, de unu sola homo kun sia boato kaj reto ĝis dekoj da fabrikŝipoj kun moderna aparataro, fiŝkaptantaj kune, fiŝado estas la ĉefa okupo de miloj da homoj kaj fiŝoj reprezentas ĉirkaŭ 16% de la proteinoj manĝataj en la tuta mondo.

Birdoj ĉe fiŝoŝipo
### Metodoj

Gravaj metodoj estas:

* Trenanta fiŝado
	+ Trenante reton, sendube la plej uzata, tre danĝera ĉar kutime nocas la maran fundon, kaj ĉar oni ne povas elekti kian fiŝon kapti.
* Multhoka ŝnuro aŭ Multhokado
	+ Trenante ne reton sed ŝnuron kun pluraj hokoj.
* Retlabirinto
	+ Tre uzata en Kadizo kie oni nomas *Almadraba* por kaptado de tinusoj, temas pri veraj labirintoj fiksitaj sur la mara fundo de kie fiŝoj ne povas eliri.

### Industrio

Laŭ FAO la ĉefaj industrioj en jaro 2000 estis Ĉinio, Peruo, Japanio, Usono, Ĉilio, Indonezio, Rusio, Barato, Tajlando, Norvegio kaj Islando. Ĉi tiuj landoj kaptis pli ol duono el tuta monda fiŝado, 90% estis mar-devena. Fiŝkapta ŝiparo aŭ **Fiŝkaptŝiparo** estas agregaĵo de komercaj fiŝkaptŝipoj. La esprimo povas esti uzita de ĉiuj ŝipoj funkciigantaj for el preciza haveno, ĉiuj ŝipoj okupiĝintaj pri speciala speco de fiŝkaptado (kiel en la "tinuskaptista floto"), aŭ ĉiuj fiŝistŝipoj de lando aŭ regiono.

Malgraŭ la grandega nombro de fiŝaj specioj nur kelkdeko estas industrie kaptitaj, inter ili la plej gravaj estas haringo, merluĉo, sardino kaj tinuso.

Alternativo
-----------

Fiŝkaptado severe malplenigas la oceanojn, moderna alternativo kaj tre profitdona industrio estas fiŝkulturo, iom post iom pli grava, ĉefe bredado de specioj kiel salmo kaj truto.

Vidu ankaŭ
----------

* Aldona kaptado
* Blankfiŝetoj
* Fiŝkapta scienco
* Fiŝkapta ŝipo
* Vivtena fiŝkaptado

* Fiŝkaptado en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Fiŝkaptado en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Fiŝkaptado en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)
* Fiŝkaptado en Vikinovaĵoj (Liberaj novaĵoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 50416
* GND: 4154473-0
* LCCN: sh85048830
* BNF: 11944279g
* NKC: ph116094 ph125362, ph116094
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por aliaj signifoj, bv. rigardi la apartigilan paĝon: Moldavio (apartigilo) |

La **Moldava Soveta Socialisma Respubliko** mallongigite **Moldava SSR** (moldave: Република Советикэ Сочиалистэ Молдовеняскэ, rumane: Republica Sovietică Socialistă Moldovenească, ruse: Молда́вская Сове́тская Социалисти́ческая Респу́блика) estis la nomo de la nuna Moldavio kiam ĝi estis unu el la respublikoj de Sovetunio inter 1940 kaj 1990.

La 12-an de oktobro 1924, Sovetunio organizis la *Moldavan ASSR* ene de la Ukraina Soveta Socialisma Respubliko inter la riveroj Dnestro kaj Prut, koncedante ampleksajn rajtojn al la rumana minoritato.

Per la pakto Molotov-Ribbentrop inter Sovetunio kaj la germana Tria Regno, la teritorioj de Rumanio oriente de la rivero Prut restis sub la soveta kontrolo. La 2-an de aŭgusto 1940, fondiĝis la *Moldava SSR* inter la riveroj Dnestro kaj Prut, disiĝante de la *Ukraina SSR* ene de Sovetunio.

Rumanio alianciĝis kun la nazia Germanio en la somero de 1941, kaj partoprenis en la invado al Sovetunio, konata kiel la operaco Barbaroso, aneksiĝante al Moldavio. Post la fino de la Dua Mondmilito, en 1945 Sovetunio rekuperis Moldavion kaj reorganizis la sovetan respublikon.

La oficiala nomo *Moldavio* estis ŝanĝita al *Respubliko "Moldova"* la 23-an de majo 1991, kaj proklamiĝis sendependa, post la intencoj de la ŝtat-puĉo en Sovetunio, la 27-an de aŭgusto 1991. Post la komencaj intencoj kuniĝi kun Rumanio, estiĝis la enlanda milito en la regiono Ĉednestrio en 1992, kie loĝas grava rusa malplimulto.

Loĝantaro
---------

La loĝantaro de la iama SSR Moldavio en 1989 konsistis el la sekvaj etnoj:

* moldavoj 64,5%
* ukrainoj 13,8%
* rusoj 13,0%
* judoj 1,5%
* bulgaroj 2,0%
* aliaj (inkluzive de la tjurka etno gagauzoj) 5,2%

* Kategorio Moldava Soveta Socialisma Respubliko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Zoltán Buczolich** [bucolih], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Buczolich Zoltán** estis hungara matematikisto, altlerneja instruisto, koresponda membro de la Hungara Scienca Akademio (2022).

Zoltán Buczolich naskiĝis en 1961 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Zoltán Buczolich maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo, poste li akiris matematikistan diplomon en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 1985. Post la diplomo li instruis en la universitato, sed li ankaŭ plulernis samloke. En 1988 li doktoriĝis en la universitato, samtempe li kandidatiĝis (CSc) en la Hungara Scienca Akademio. Li estis lektoro en la universitato (1988–1991), poste docento (1992–2011), pli poste profesoro. Intertempe li doktoriĝis (DSc) en 2007 antaŭ la Akademio, lia habilitiĝo okazis en la universitato en 1999. Li ricevis stipendiojn inter 1997-2001 kaj 2006-2007, premiojn inter 1985-2020.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *ON UNIVERSAL FUNCTIONS AND SERIES* (1987)
* *The g-integral is not rotation invariant* (1992)
* *Category of density points of fat Cantor sets* (2004)
* *Divergence of weighted square averages in L1* (2019)

Fontoj
------

* datenoj kun foto
* datenoj kun foto
* biografio angle

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 856709
 |


* Portalo pri Biografio
Mapo de la Zuidplaspolder el 1850
En la Zuidplaspolder, estas monumento por marki la plej malalta punkto de Nederlando
La **Zuidplaspolder** (Sudlagetopoldero) estas senakvaĵo en la nederlanda provinco Zuid-Holland. Ĝi situas inter la vilaĝoj Moerkapelle, Waddinxveen, Gouda kaj Nieuwerkerk aan den IJssel.

Historio
--------

La reĝo Vilhelmo I unue decidis senakvigi la lagon Zuidplas en la jaro 1816. La sekvajn jarojn oni faris planojn kaj en 1825 komenciĝis la laboro de sekigado. Oni sekigis la lagon per 30 pseŭdomuelejoj kaj la tero estis seka en 1840. Kvardek jarojn poste vaporpumpoj anstataŭigis la pseŭdomuelejojn. Nuntempe elektraj pumpoj pumpas la akvon el la poldero.

Plej malalta punkto de Nederlando
---------------------------------

En la Zuidplaspolder troviĝas la plej malalta punkto de Nederlando. Ĝi estas ĉe 51º 59' 13" norde kaj 4º 38' 9" oriente. La alteco, aŭ fakte, malalteco de tiu punkto estas 6,76 metroj sub la oficiala avaraĝa marnivelo de Nederlando. Se ne plu estus digoj kaj pumpiloj, la tuta tera kaj unua etaĝo de domo tie subakviĝus.

Poldernivelo
------------

La Zuidplaspolder havas du poldernivelojn. La somera poldernivelo estas -6,90 NAP kaj la vintra poldernivelo estas -7,10 NAP.

* Kategorio Zuidplaspolder en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Pentraĵo de virino tenanta saltŝnuron, frua 19-a jarcento
Ŝnursaltado de knabino
Saltŝnuro kun lignaj manteniloj
**Saltoŝnuro** estas sportilo por korpekzercoj de infanoj kaj plenkreskuloj. Saltoŝnuro povas esti ĉu sinteza, el vegetala fibro aŭ leda ŝnuro. Oni uzas ĝin kiel unu el sportiloj dum ekzercado pri ritma gimnastiko aŭ kiel amuzilo, kaj ankaŭ kiel rimedo por plibonigi kunordigo-kapablon kaj korpuloman eltenivon en nekonkurenca sporta medio.

Tradicie en mediteraneaj landoj ŝnursaltado estis unu el la plej ŝatataj ludoj por knabinoj, kiuj kutime kantis ritmajn kantojn por faciligi la saltadon kaj plidistriĝi; lastatempe ties uzado ampleksiĝis al plenkreskuloj (kiel sportilo, dekomence ĉe boksistoj) kaj al knaboj ĉefe dum geludado.

Oni povas salti ŝnuron sola aŭ kunlabore. Ambaŭkaze la uzo karakteriziĝas per la rotacio de la ŝnuro tiel, ke ĝi ĉirkaŭas la korpon, kaj la salto starante en la sama loko, kiu komenciĝas kiam la ŝnuro "vipas" sur la planko.

Sola saltado
------------

Saltado sole estas ĉefe karakterizita per la uzo de ŝnuro kiel sporta rimedo, aŭ turn-bazita ludo destinita por du ludantoj - kiam ludanto tenas turnon kaj rajtas salti sur ŝnuron tiel longe kiel li ne malsukcesas.

La klasika metodo implikas turni la ŝnuron dum la manoj restas fiksitaj en loko (rilate al la korpo), kaj nur la manradikoj moviĝas. Pli kompleksaj metodoj inkluzivas kruci la brakojn dum la rotacio de la ŝnuro, salti malantaŭen aŭ pinĉi la manojn.

Kunlabora saltado
-----------------

Kunlabora Saltado estas ludo desegnita por almenaŭ tri ludantoj, kaj ne estas uzata kiel sporta rimedo. Du ludantoj turnas la ŝnuron kunordige movante siajn manojn en granda cirklo. La resto de la ludantoj devas penetri en la areon ĉirkaŭitan de ŝnuro, kaj salti en ĝin kelkajn ĉirkaŭvojojn de ŝnuro-rotacio. La nombro kutime kalkulas per ritme kantata ludkanto, kantata de ĉiuj partoprenantoj. La rotacio kaj saltoj estas planitaj laŭ la akĉentitaj silaboj de la kanto. En tiu ludo de pli ol tri ludantoj, certa punkto en la kanto estas signo por la eniro de alia ludanto en la malvastan spacon en la ŝnuro. Por tempodaŭro, du ludantoj saltas kune, kaj ĉe la fino de la antaŭselektita kanto, la unua ludanto retiriĝas (daŭre, sen interrompado de la ŝnurmovado), kun la venonta ludanto komencas salti laŭ la kanto denove. La unua ludanto en la vico determinas la ordon kaj formon de la saltoj, kiuj fariĝas ĉiam pli kompleksaj laŭ la ritmo de la elektita kanto. Ĉiu, kiu haltigas la movadon de la ŝnuro dum saltado, estas malkvalifikita kaj anstataŭas unu el la infanoj tordante la ŝnuron. Kutime la eniro al la saltanta spaco estas farita de la flanko, kie la ŝnuro malsupreniras al vi, tamen progresintaj ankaŭ eniras de la kontraŭa flanko kaj kombinas enirejojn de ambaŭ flankoj. La ludo ankaŭ povas esti ludata per du ŝnuroj, kiuj turniĝas per ambaŭ manoj de ĉiu ŝpinanto en kontraŭaj direktoj, postulante pli da lerteco en saltado por ne esti malkvalifikita.

* Kategorio Saltoŝnuro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Montopasejo de Navacerado oktobre. Siete Picos kaj Montón de Trigo fone.
La **Montopasejo Navacerado** aŭ en hispana **Puerto de Navacerrada** estas kaj skiejo kaj montopasejo  je 1.858 metroj de altitudo situanta en la Gvadarama Montaro (Centra Sistemo). La Montopasejo separas la provincojn Madrido kaj Segovio, en la centro de Hispanio. La suda flanko (tiu madrida) apartenas al la municipo Cercedilla kaj tiu norda (tiu segovia) al La Granja de San Ildefonso. Tiu montopasejo kaj skiejo estas tre populara pro la proksimeco al Madrido kaj disponas el diversaj hoteloj, apartamentoj, gastejoj, restoracioj kaj skilernejo.

Montopasejo
-----------

Skiejo
------

Klimato
-------

Vidu ankaŭ
----------

* Aŭtoŝoseo M-607
* Puerto de Navacerrada (stacidomo)

* Montopasejo de Navacerado en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Montopasejo de Navacerado en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Koordinatoj: 40° 47′ 19.31″ N 4° 0′ 12.32″ U﻿ / ﻿40.7886972 °N, 4.0034222 °U﻿ / 40.7886972; -4.0034222 (mapo)
Fonto de Banjas kun Pan-groto en la fono.
**Banjas** (aliaj formoj estas *Banyas* aŭ *Banias* (hebree: בניאס; arabe بانياس) estas orienta alfluanto de Jordano same nomo de komunumo ĉe la riverfonto, la antikva *Caesarea Philippi*. Banjas estas ankaŭ la nomo de la naturrezervejo, kiu ĉirkaŭas la fonton, la antikvajn elfosaĵejojn kaj la duonan riverfluon.

Ĝenerale
--------

Banjas situas ĉe piedoj de la Hermonmontaro, ĉe norda fino de la Golano. Proksime al Banjas iras la israela origina limo. La sekva plej granda israela urbo estas Kirjat Ŝmona, ĉ. 15 kilometrojn okcidente.

Etimologio
----------

La nomo „Banias" reiras al la greka vorto *Paneas*, sed tio transformiĝis en la araba al Banjas. La nomumo „Paneas" aludas je tio, ke sur tiu loko ekzistis en la helenisma antikvo grava sanktejo por Pajno, kiu estis establita sur loko de la pli frua adorejo de dio Baal.

* Banjas en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Banjas en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 311425
* LCCN: n79044526
* VIAF: 137192980
* SUDOC: 115956441
* BNF: 155866265
 |
**Rita Mária Kiss (familia nomo)** [kiŝ], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Kiss Rita Mária** estas hungara arkitekto, altlerneja instruisto, koresponda membro de Hungara Scienca Akademio (2022).

Rita Mária Kiss naskiĝis la  1-an de oktobro 1967(nun 1967-10-01) en Budapeŝto.

Biografio
---------

Rita Mária Kiss akiris arkitekturan diplomon en Teknikuniversitato de Budapeŝto en 1991. Post la diplomo ŝi ricevis akademian stipendion ĝis 1995, poste ŝi laboris en akademia esplorejo ĝis 2006. En la lernojaroj 2007 kaj 2008 ŝi estis lektoro en la universitato, samtempe docento en Universitato de Pécs, poste ŝi instruis nur en la Teknikuniversitato, kie ŝi estis altigita profesoro en 2015. Intertempe ŝi kandidatiĝis (CSc) en 1997 samtempe kun scienca grado Ph.D. ŝi doktoriĝis (DSc) en 2013 antaŭ la Scienca Akademio, ŝia habilitiĝo okazis en 2008 en la teknikuniversitato. Ŝi ankaŭ estris esplorcentron ekde 2012, en 2019 kaj 2020 ankaŭ katedrestro. Ŝia ĉeftemo estis analizo de homaj kaj bestaj movoj, firma ekzameno de la biologiaj histoj. Tiutempe ŝi kreis 2 patentojn. Ŝi ricevis stipendiojn en 2006, inter 1991-1995 kaj 1998-2001, premiojn inter 1991-2021.

Elektitaj kontribuoj (ĉiam kunaŭtoro)
-------------------------------------

* *Glassfiber prestressing tendons in bridge construction* (1992)
* *Kinematics of knee replacement patients during gait* (2006)
* *Gerincalak matematikai leírása in-vivo elektromágnes- és ultrahang-alapú mérési eredmények felhasználásával* (2015)
* *Comprehensive linear and nonlinear analysis of the effects of spinning on dynamic balancing ability in Hungarian Folk dancers* (2024)

Vidu, aŭdu ankaŭ
----------------

* video

Fontoj
------

* biografio hungare kun foto
* aprezo kun foto (legebla pli malsupre)
* datenoj kun foto
* datenoj kun foto

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 857197
 |



* Portalo pri Biografio
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion***Scutellaria nana*** |
| --- |
|  |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Plantoj *Plantae* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Divizio: | Angiospermoj *Magnoliophyta* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Lamialoj |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Lamiacoj |
|
|
|
|
|
| Genro: | Skutelario *Scutellaria* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***S. nana*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Scutellaria nana**** |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri *Scutellaria nana*  |

 |
| v • d • r |

**Nana skutelario** (latine *Scutellaria nana*) estas specio de herbaj plantoj, kaj reprezentanto de la genro Skutelario (*Scutellaria*).

Medicina uzo
------------

La plantoj de la genro Skutelario havas plurajn medicinajn uzojn kaj pluraj specioj de la genro uziĝas sammaniere. Literaturaj fontoj priksibas kontraŭtiman, trankviligan kaj dormemigan efikojn.

Tiu nearktisa planto estas unu el pluraj deklaritaj herboj en la produktaĵo "Spico" origine vendita sub la pretendo esti incenso de pluraj herboj, sed fakte provizita per aldona sintetika narkotaĵo kaj uzita kiel moda drogo. La droga efiko do probable ne rilatas al la aldono de la planto al la miksaĵo, sed al la aldona sintetika narkotaĵo, kaj la deklaritaj herboj "ŝajnigu" sendanĝerecon de la produktaĵo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* informoj el la retejo de la usona departamento pri agrikulturo (USDA)
* plia informo pri la herbo
|  |  |
| --- | --- |
|  | Tiu ĉi artikolo traktas la viran futbalistan nacian teamon de Anglio. Aparte de tio ankaŭ ekzistas naciaj teamoj por virinoj, kaj por viraj kaj virinaj adoleskuloj de malpli ol 18 jaroj. |

La **angla nacia teamo de futbalo** estas iom aparta, ĉar ĝi ne reprezentas oficiale agnoskitan nacion (kiel ekzemple Brition), sed nur regionon (Anglion). Ĉi-tiu aranĝo estas tradicia ene de Britio, kaj reprezentas preskaŭ unikan kazon en la mondo.

La angla teamo reprezentas la landon kie naskiĝis la futbalo; do estas nesurprize ke ĝi ludis en la unua internacia futbal-matĉo iam ajn okazinta, la 30-an de novembro 1872, kontraŭ la skota nacia teamo de Futbalo en *Partick*, urboparto de Glasgovo - la rezulto estis 0-0. Sole post kiam pasis 40 jaroj la angloj ludis kontraŭ teamo de ekster la Unuiĝinta Regno.

La Angla Futbal-Federacio dum la jaro 1906 aliĝis al la internacia federacio FIFA, sed ĝi eliris dum 1928 pro malinterkunsento rilate al la salajro-pagado al la neprofesiaj futbalistoj. Anglio re-eniris en FIFA-on nur dum 1946, kaj kiel rezulto la angloj ne partoprenis en la unuaj tri Mondpokaloj. Tamen, ĝis la Dua Mondmilito, la angla teamo estis verŝajne la plej bona en la mondo.

Anglio unuafoje partoprenis en la Mondpokalo dum la jaro 1950, kie ĝi nekredeble malvenkis kontraŭ la Usona nacia teamo de futbalo per 1-0 en unu el la plej grandaj katastrofoj de ĝia sporta historio.

Entute, Anglio partoprenis en 12 Mondpokaloj, gajnante dum 1966, kiam la turniro okazis en Anglio mem. Ĝi ankaŭ finiĝis kvare je 1990.

Anglio partoprenis ankaŭ en sep Eŭropaj Futbal-Ĉampionadoj, atingante la duonfinaĵon dum 1968 kaj 1996, kiam la evento okazis en Anglio.

Aktuale, la trejnisto de la nacia teamo estas Gareth Southgate, kaj la teamestro estas Harry Kane. Laŭ la stato de oktobro 2023, la entute plej multajn golojn (61) atingis *Harry Kane* kaj la plej multajn internaciajn matĉojn (125) kadre de la teamo partoprenis la futbalisto *Peter Shilton*.

Vidu ankaŭ
----------

* Angla virina nacia teamo de futbalo
* *The Football Association*

* Kategorio Angla nacia teamo de futbalo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rAngla nacia teamo  Flago de Anglio   Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2012 |
| --- |
| 1 Hart | 2 Johnson | 3 Cole | 4 Gerrard (teamestro) | 5 Cahill | 6 Terry | 7 Walcott | 8 Parker | 9 Carroll | 10 Rooney | 11 Young | 12 Baines | 13 Green | 14 Jones | 15 Lescott | 16 Milner | 17 Henderson | 18 Jagielka | 19 Downing | 20 Oxlade-Chamberlain | 21 Defoe | 22 Welbeck | 23 Butland | Trejnisto Hodgson | Flago de Anglio |

 |

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rAngla nacia teamo    Flago de Anglio    Futbala Mondpokalo 2022 |
| --- |
| 
* 1 Pickford
* 2 Walker
* 3 Shaw
* 4 Rice
* 5 Stones
* 6 Maguire
* 7 Grealish
* 8 Henderson
* 9 Kane (teamestro)
* 10 Sterling
* 11 Rashford
* 12 Trippier
* 13 Pope
* 14 Phillips
* 15 Dier
* 16 Coady
* 17 Saka
* 18 Alexander-Arnold
* 19 Mount
* 20 Foden
* 21 White
* 22 Bellingham
* 23 Ramsdale
* 24 Wilson
* 25 Maddison
* 26 Gallagher
* Trejnisto Southgate
 | Flago de Anglio |

 |
La **preĝejo Elizabeto de Hungario** estas romkatolika monumento historia (deklarita en 1999) en urbo Nyírlugos (Hungario).

Historio
--------

En fino de la 17-a jarcento la tiama vilaĝo senhomiĝis, sed en la frua sekva jarcento alvenis hungaroj kaj rutenoj. La katolikoj konstruis la preĝejon nun videblan inter 1851 kaj 1859. La paroĥo estis fondita en 1870. La orgeno ekfunkciis en 1892, ĝi estis trakonstruita en 1976.

Konstruaĵo
----------

La preĝejo situas sola en korto ĉe stratangulo. La fasado estas simetria, meze la turo iomete reliefas. La turpinto estas piramida. Meze malsupre la enirejo troviĝas, super la pordo duonronda fenestro videblas. La fasado havas ankaŭ du niĉojn, ene statuoj pri Elizabeto de Hungario kaj Stefano la 1-a (Hungario). La navo finiĝas en multangula absido, sed ankaŭ sakristio aliĝas al tio. Interne la freskoj prezentas vivon de Elizabeto.

Fontoj
------

* hungare kun foto
* hungare kun foto (la koncerna teksto estas legebla en la 13-a paĝo)
* 
* 
*

Vidu ankaŭ
----------

* 


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
La **grek-katolika paroĥa preĝejo Sankta Nikolao** estas sakrala historia monumento (deklarita en 2001) en Nyírmada (Hungario).

Historio
--------

Laŭ eklezia fonto grek-katolika grupo funkciis ekde 1700. La paroĥo estis fondita en 1753, en la sama jaro oni konstruis lignan kirkon sen ikonostazo. La nun videbla kirko estis konstruita inter la 1840-aj jaroj kaj 1858. Signifaj renovigaj laboroj okazis en 1889, denove en 1939.

Konstruaĵo
----------

La kirko situas sola en korto, sed en la korto estas videbla ankaŭ krucifikso. La fasado estas simetria, meze la kvadrata turo plene reliefas. La enirejo funkcias tra la turo. La preĝejo havas solan navon kun duonronda absido, kiu kontaktiĝas kun sakristio.

Kermeso okazas en la 6-an de decembro.

Vidu ankaŭ
----------

*

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* hungare kun foto
* hungare kun foto
* la koncerna teksto estas legebla en la 2-a punkto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Karl KRUMPL** (naskiĝinta la 22-an de septembro 1909 en Sankt Veit an der Glan, mortinta la 22-an de marto 1945 en Vieno) estis austra politikisto kaj rezistada aktivulo kontraŭ la nazioj.

Vivo
----

Post tri jaroj da gimnazifrekvento en Klaŭdiforumo li trejniĝis tipografistece antaŭ ol labori (ĝis 1934) ĉe la presejo *Carinthia*. Dum klaŭdiforumaj gimnazianaj tagoj li aniĝis al la katolika studenta korporacio "Nibelungia Klagenfurt", kiu post 1945 transpreniĝis fare de "K.Ö.St.V. Babenberg Klagenfurt" ene de Mittelschüler-Kartell-Verband. En la 18.7.1932 edzigis lin Pauline Goritschnik.

Politikistece
-------------

Dum aŭstrofaŝismo Krumpl iĝis funkciulo de *Ostmärkische Sturmscharen*, sekretario de Vaterländische Front kaj inter 1934 kaj 1938 parlamentano karintia por la metiisto klaso. Lia mandato interrompiĝis inter la 27.3. kaj la 8.10.1935. En 1934 Krumpl anis ĉe la urba konsilio de Klagenfurt; landparlamente li tiel povis esti membro de komisiono pri lernejoj kaj konstituciaj demandoj. Post Anschluss li estis kondamnita je kvar jaroj da malliberiĝo; en julio 1941 li estis amnestiita.

Kune kun la romkatolika pastro Anton Granig li fondis la rezistogrupon Kontraŭfaŝisma Liberigmovado de Aŭstrujo. Li respondecis pri la kontaktperado kun samideanoj en Vieno kaj Slovenujo. Ankaŭ lia edzino aktivis.

Pro forbaro de plua laborrajto en sia hejma govio li eksoldatis en novembro 1942 ĉe Wehrmacht, je Nord-Afrika kampanjo. En la 19.3.1943 li estis arestita en Tunizo kaj ekstradiciita al la Landa tribunalo de Vieno post kiam la karintia movado estis neniigita. En la 11.8.1944 Krumpl ricevis la kondamniĝon je mortopuno fare de la berlina juĝisto Kurt Albrecht.

Memorado
--------

stumbliga ŝtoneto por Krumpl en Klaŭdiforumo
* memortabulo en la Landa parlamento de Karintio en Klaŭdiforumo
* mencio sur tabulo en la iama ekzekutoĉambro en la Landa tribunalo de Vieno
* meto de stumbliga ŝtoneto malpost lia lasta loĝejo klaŭdiforuma
* aljuĝo postmorta de la meritkruco *Ehrenzeichen für Verdienste um die Befreiung Österreichs* (1979)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Rudolf Siegl: *Die Abgeordneten zum Kärntner Landtag von 1848 bis 1938.* Disertacio, 2022, p. 260, interrete.

* Krumpl en la dataro de Dokumentadarkivo de la aŭstria rezistado

Notoj
-----

1. ↑   "Stolpersteine 2018". Arkivita el la originalo je 2018-08-17. Alirita 2024-02-14.
2. ↑  *70 Jahre Babenberg* (festolibreto), Klaŭdiforumo 1979.
3. ↑  "Gedenktafel für Naziopfer am Landtag." - Ĉe: orf.at, 12.7.2013
4. ↑  Fritz Molden: *Die Feuer in der Nacht*, Amalthea, Vieno/Munkeno 1988, p. 74, ISBN 3-85002-262-5
5. ↑  Ralf Siebenbürger:*Anton Granig – ein Mölltaler Bauernsohn gegen Hitler*. Eldonis: ÖVP-Kameradschaft der politisch Verfolgten und Bekenner für Österreich (=Der Freiheitskämpfer, 45), Vieno 2015, p. 2–5 | surrete]
6. ↑  "Weihestätte (ehemaliger Hinrichtungsraum" - prizorgas *Zentrale österreichische Forschungsstelle Nachkriegsjustiz*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 854978
 |
La **kalvinana preĝejo** estas sakrala konstruaĵo en urbo Őrbottyán (Hungario), pli frue en vilaĝo *Őrszentmiklós*.

Historio
--------

Dum dominado de turkoj la loĝantoj ĝenerale konvertiĝis al kalvinismo. Pri la tiama historio la dokumentoj malaperis. La unua mencio pri kalvinana pastro okazis en 1629. En 1691 la turkoj faris senhoma la vilaĝon. Iom poste la loĝantoj reiris kaj konstruis kaj lernejon kaj kirkon (ambaŭ kalvinanan). Depost fino de liberecbatalo de Francisko Rákóczi la 2-a (1711) periodo de kontraŭreformacio sekvis kaj en 1719 la kirko estis forprenita. Nur en 1784 pro nova leĝo la kalvinanoj rericevis rajtojn. Ili partoprenis en kirkokonstruado en Váchartyán, fine loke en 1800. Ĝi ricevis paroĥan rajton en 1891. La nun videbla kirko estis konstruita en 1936.

Konstruaĵo
----------

La preĝejo situas sola en korto, sed la plena enireja parto rekte estas alirebla el la strato. La fasado estas malsimetria, la kvadrata turo dekstre altiĝas. La turpinto estas piramida. La kirka enirejo troviĝas malantaŭ arkado (arkitekturo), kelkaj larĝaj ŝtupoj kuras al la arkadoj. La fasado havas ankaŭ 3 rondajn fenestrojn, el ili unu apartenas al la turo.

Vidu, aŭdu ankaŭ
----------------

* sonorado

Fontoj
------

* oficiala paĝo
* sinprezento hungare


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Kastelo de Esterházy en Oroszlány-Majk
La **Kastelo de Esterházy en Oroszlány** estas historia monumento en Hungario, en Oroszlány, en ties ekstera parto nomata Majk. Apartenaĵoj de la kastelo estas la monaĥejaj domoj, ĉiuj historiaj monumentoj.

Aerfoto pri kastelo de Oroszlány-Majk, malsupre situas la kastelo mem, la ceteraj domoj estas la monaĥejaj dometoj

Historio
--------

En tiu loko estis fondita premonstrata monaĥejo kun preĝejo en 1235, kiun la hungaraj reĝoj ofte vizitis. Dum dominado de turkoj la monaĥejo senhomiĝis. En 1727 familio Esterházy aĉetis la bienon. En 1733 kamaldulaj monaĥoj komencis konstrui la nun videblajn monaĥan kolonion kaj kirkon. En 1782 la reĝo malpermesis la monaĥejojn, poste oni produktis drapojn en la forlasitaj domoj. En 1860 konstruis la kastelon el la restinta monaĥeja ĉefkonstruaĵo. Dum la 2-a mondmilito parto de la kastelo detruiĝis, poste oni profitis la kastelon armea hospitalo. En 1946 hungaraj verkistinoj luis la kastelon. Tamen la plej interesa estas tio, ke ĝis 1973 vivis en monaĥeja dometo idoj de Esterházy. En 1962 komenciĝis restaŭrado de la dometoj, poste muzeo ekfunkciis. La kastelo ankoraŭ atendas la renoviĝon.

Bildoj pri la kastelo kaj la monaĥejaj dometojMeza parto de la kastelo
Angulo de la kastelo
Interna strato en la monaĥejo
La monaĥejo ekstere
La monaĥejo interne
Enirejo al la dometoj
La restinta kirkoturo
La restinta kirkoturo
Pentraĵo en la monaĥejo
Ĉambro en la monaĥejo
Koridoro en la monaĥejo

Konstruaĵo
----------

La unuetaĝa kastelo situas sola, sed tuj apude estas serio de monaĥejaj dometoj. La fasada parto tamen estas duetaĝa, la aloj estas teretaĝaj.

Fontoj
------

* Arkivigite je 2007-05-23 per la retarkivo Wayback Machine hungare
* hungare
* hungare kun fotoj
* Arkivigite je 2016-04-01 per la retarkivo Wayback Machine hungare

Larĝa panoramo de la monaĥejaj dometoj

* Kategorio Kastelo Esterházy (Oroszlány) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Tibor Tallián,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Tallián Tibor** estas hungara muzikhistoriisto, profesoro, membro korespondanta (2016), ordinara (2022) de Hungara Scienca Akademio.

Tibor Tallián  naskiĝis en 1946 en Aŭstrio en Salzburg.

Biografio
---------

Tibor Tallián studis en Muzika Altlernejo Ferenc Liszt inter 1964-1969, poste en universitato en Vieno inter 1971-1972. Ekde 1969 li esploris en biblioteko de la menciita altlernejo, poste en muzika instituto. Li kandidatiĝis (CSc) en 1994, li doktoriĝis (DSc) en 2013. En 1995 li estis nomumita vicinstitutestro, post 3 jaroj institutestro. Kiel PhD li instruas en la Muzikakademio Franz Liszt. Li ricevis 4 premiojn inter 1982-2016. Plej ofte li okupiĝas pri historio de operoj.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Bartók levélváltása R.St. Hoffmannnal* (1973, 1976)
* *Quellenschichten der Tanz-Suite Bartóks* (1983)
* *Musik in der Geschichte Ungarns* (1992)
* *Schodel Rozália és a hivatásos magyar operajátszás kezdetei* (2015) - libro

Fontoj
------

* datenoj hungare kun foto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**András Stipsicz** [andrAŝ ŝtipŝic], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Stipsicz András** estas hungara matematikisto, profesoro, membro (korespondanta (2016), ordinara (2022)) de Hungara Scienca Akademio.

András Stipsicz  naskiĝis la 13-an de aprilo 1966 en Budapeŝto.

Biografio
---------

András Stipsicz frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li akiris diplomon en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 1989. Li restis samloke por helpi la instruadon unu jaron, poste li akiris PHD en 1994 en Universitato Rutgers. Post la PHD li instruis en Irvine, poste li hejmenvenis kaj kandidatiĝis (CSc) en 1996. Ekde 2002 li esploras en matematika instituto en Budapeŝto, sed li pasis tempojn ankaŭ en Princeton Universitato kaj Columbia University. En 2006 li doktoriĝis (DSc) antaŭ la Hungara Scienca Akademio. Li ankaŭ instruas en la Mez-Eŭropa Universitato. Li okupiĝas precipe pri spacoj kun 4 dimensioj.

Li ricevis premiojn ekde la 2000-aj jaroj. Li havis edzinon, kiu naskis dufoje.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Topological field theories and geometry of loop spacesSingapore* (1992)
* *The second homology groups of mapping class groups of orientable surfaces* (2003)
* *Symplectic 4-manifolds, Stein domains, Seiberg-Witten theory and mapping class groups* (2015)
* *Jeffrey R. Weeks: A tér alakja* - tradukaĵo

Fontoj
------

* hungarlingva intervjuo kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 559197
* GND: 138530785
* LCCN: nr94013367
* VIAF: 30626239
* ISNI: 0000000116150116
* SUDOC: 070344213
* BNF: 161864382
* ORCID: 0000-0002-4629-2454
* BIBSYS: 1063517
 |
**János Szöllősi** [jAnoŝ soloŝi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szöllősi János** estas hungara kemiisto, biologo, biofizikisto, profesoro, membro (korespondanta (2016), ordinara (2022)) de Hungara Scienca Akademio.

János Szöllősi  naskiĝis la 29-an de januaro 1953 en [?].

Biografio
---------

János Szöllősi akiris kemian diplomon en Scienca Universitato Lajos Kossuth en 1976. Post siaj studoj li laboris kaj instruis komence en la universitata izotopa laboratorio, poste en la universitata biofizika instituto. Li doktoriĝis (Ph.D) el biologio en 1980, li kandidatiĝis en 1985, li doktoriĝis (DSc) en 1992 antaŭ la Hungara Scienca Akademio, la habilitiĝo okazis en la universitato en 1995. Li atingis la rangon docento en 1990, profesoro en 1997. Li estis nomumita katedrestro en 1999, institutestro en 2009. Li ricevis premiojn inter 1989-2014. Liaj studvojaĝoj okazis en Gotingeno (1982), San Francisco (1985-1987, 1988-1990, 1993).

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Simultaneous fluorescence labeling of human fibroblast cells with fluorescamine and propidium iodide. An energy transfer study.* (1978)
* *Accessibility of cell surface thiols in human lymphocytes is altered by ionophores or OKT-3 antibody* (1986)
* *Hydrocarbon uptake by Streptomyces* (1998)
* *Research imaging cytometer as an instrument for studying endometrial tissue sections* (2007)
* *rFRET: A comprehensive, Matlab-based program for analyzing intensity-based ratiometric microscopic FRET experiments* (2016)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto Arkivigite je 2017-06-03 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio kun foto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Gergely Atilo Zaránd** [gergej atila zarAnd], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Zaránd Gergely Attila** estas hungara teoria fizikisto, profesoro, membro (korespondanta (2016), ordinara (2022)) de Hungara Scienca Akademio.

Gergely A. Zaránd  naskiĝis la 25-an de julio 1969 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Gergely A. Zaránd studis en Scienca Universitato Loránd Eötvös en sia naskiĝurbo kaj en Franca Politeknika Lernejo en Palaiseau (1992). En la studjaro 1991 li estis asistanto en la politeknika lernejo, inter 1992-1995 li estis asistanto en Budapeŝto. En 1995 li akiris Ph.D en Budapeŝto. Inter 1995-2008 li instruis en Teknika kaj Ekonomia Universitato de Budapeŝto, sed ankaŭ interrompoj okazis pro eksterlandaj prelegoj kaj esploroj (ekzemple en la studjaro 2005 li instruis en Karlsruhe). En 2006 li doktoriĝis (DSc) antaŭ la Hungara Scienca Akademio, en la sekva jaro li estis nomumita profesoro. En 2011 li instruis en Berlino.

Li havas edzinon, kiu naskis kvarfoje. Li ricevis diversajn stipendiojn, ekde 1999 diversajn premiojn. Li okupiĝas ĉefe pri solid-stata fiziko.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Analytical calculation of the finite-size crossover spectrum of the anisotropic two-channel Kondo model* (2000) - kun iu
* *Orbital fluctuations and strong correlations in quantum dots* (2006)
* *Mixtures of ultracold atoms in one-dimensional disordered potentials* (2012) - kun aliaj

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto[*rompita ligilo*]
* hungarlingva biografio kun foto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Monto Suribaĉi en Iwo Jima.
La insulo **Iwo Jima** (komune), oficiale la insulo **Iō-tō** (japane 硫黄島; oficiala prononco :Iōtō ; komune [iōĵima], laŭvorte: *Sulfurinsulo*) estas ĉirkaŭ 21 km² granda vulkana insulo en la Pacifiko, ĉirkaŭ 1.050 km sude de Tokio; ĝi apartenas al la grupo de la Vulkanaj Insuloj en la Ogasaŭara-insuloj. Ĝi politike apartenas al Ogasaŭara-vilaĝo de Tokia Metropolo.

Historio
--------

### Setliĝo

La insulo estis neloĝata ĝis la frua 18-a jc. post oni setlis tie kaj elkonstruis ĝin al militara apogpunkto en la Pacifiko. En 1943 loĝis tie ĉirkaŭ 1100 homoj en 5 lokoj.

### Dua Mondmilito

En la Dua Mondmilito apartenis ĝi al Japanio kiel pacifika apogpunkto.

Post 50-taga bombardado. La usonaj trupoj surlandiĝis la 19-an de februaro 1945. La tiam okazanta batalo de Iwo Jima estis la plej sanga de la Pacifika milito.

Famiĝis la foto pri hisado de la usona flago de la 23-a de februaro 1945. La fotado kaj hisado okazis horojn post la vera fino.

*Sands of Iwo Jima* estas titolo de usona filmo kun John Wayne.

*Letters from Iwo Jima* estas titolo de usona filmo de Clint Eastwood, aperinta en 2006.

Geografiaj elementoj
--------------------

Monto Suribaĉi (japane 摺鉢山, Suribaĉijama) estas 169 m alta monto en sudokcidento de la insulo Iwo Jima (nune oficiale Iō-tō).

Politika situo
--------------

Iwo Jima estis ĝis 1968 okupita de Usono. Hodiaŭ la insulo estas neloĝata de ordinaraj popoloj, por surpaŝo de la insulo necesas aparta permesilo. Aerbazo de Japana Mara Defendkorpuso situas ĝin.

Geologio
--------

La ĉirkaŭaĵo estas ankoraŭ vulkane aktiva. Tiel okazis subakvaj erupcioj en la jaroj 1986, 1992 kaj 2005.

Ekonomio
--------

Teorie oni povas kultivi tie sukerkanon en la norda parto de la insulo, ĉar tie ekzistas naturaj akvofontoj.

Oni povas tie mini sulfuron.

* 
* 
* 
*

Vidu ankaŭ
----------

* Iwo Jima en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Iwo Jima en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Batalo de Iwo Jima
* Letters from Iwo Jima (filmo)
Ne konfuzenda kun Universitato Espero de Afriko

La **Universitato Espero de Kongo** (france *Université Espoir du Congo*, angle *Hope University of Congo*) estas privata universitato en la Demokratia Respubliko Kongo, situata en la provinco de la Sud-Kivuo, en la urbo *Baraka*. La instrulingvo estas la franca.

Fondita de la libera metodisma eklezio de Kongo, ĝi celis doni kursojn en la franca kaj la angla pro la ligoj de tiu preĝejo kun Usono kaj en la espero ke usonaj profesoroj venu instrui tie, sed tio ĝis nun ankoraŭ ne konkretiĝis. En 2010 la universitato iĝis aŭtonoma sekve al la ministeria dekreto .

Misio kaj celo
--------------

La vizio de la Universitato Espero de Kongo estas iĝi centro de eminenteco kaj influo en la kampoj de edukado kaj esplorado kaj servi al la komunumo en la kampoj de scienco kaj teknologio, same kiel en la socia kampo.

Ĝi esperas trejni la estontajn gvidantojn de la Demokrata Respubliko Kongo, kiuj pretas ŝanĝi la kongan socion kaj fari la la respubliko pli bona loko por vivi.

Ĝi celas kontribui al la redukto de la malriĉeco, al la ekonomia kaj socia disvolviĝo de la lando kaj de la regiono de la Grandaj Lagoj.

Fakultatoj
----------

* Fakultato de Lingvoj, Esperanto kaj Interlingvistiko
* Fakultato de agronomio
* Fakultato de juro
* Fakultato de teologio
* Fakultato de la sociaj, politikaj kaj administraj sciencoj
* Fakultato de la ekonomiaj kaj mastrumaj sciencoj

Esperanto
---------

Ekde la 1-a de aprilo 2021, la rektoro de ĉi tiu universitato estas profesoro Élisée Byelongo Isheloke, ankaŭ esperantisto. Okazas projektoj rilate al Esperanto (ekzemple kurso pri afrikaj lingvoj kiel la svahila, baldaŭ la bemba kaj kurso pri enkonduko al interlingvistiko).

En Novembro 2023, la 3 afrikaj grupoj atingas 250 lernantojn kaj la virtualaj klasoj enhavas 122 registritajn studentojn, el inter ili unu blindulon. Kreiĝis Fakultato pri Lingvoj, Esperanto kaj Interlingvistiko, estrata de D-ro Renato CORSETTI.
De Januaro 2022 Fransoazo (Françoise NOIREAU) organizas kaj gvidas Esperanto-kurson, la unuan jaron per Zoom kaj la du sekvajn jarojn per Vacapo. Ĉijare instruas ankaŭ Espoir Kasati Ngoma, por la komencantoj, kadre de tiu programo. 
Por la dua jaro estas ankaŭ kurso per Zoom, de Renato CORSETTI, por la progresantoj.

Spektu la freŝan filmeton pri UEC kaj la Esperanto-kurso: []

Referencoj
----------

1. ↑  (fr) Arrêté ministériel numéro 157/Minesu/Cabmin/EBK/PK/2010 du 27 septembro 2010, portant sur l'autonomisation des quelques extensions des établissements de l'enseignement supérieur et universitaire (article 2 point 8)
2. ↑  (fr) Université Espoir du Congo, Objectifs
3. ↑  (eo) Adonis Saliba, La Afrika Komisiono de UEA havas novan kunordiganton Arkivigite je 2021-07-26 per la retarkivo Wayback Machine, Brazila Esperantisto, la 12-an de februaro 2021
4. ↑  (eo) Listo de universitataj instruistoj kaj esploristoj, kiuj konas Esperanton

Vidu ankaŭ
----------

* Rifuĝinto

Eksteraj ligiloj
----------------

(fr) Retejo de Universtitato Espero de Kongo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 733426
 |
Eŭropo dum la Napoleonaj Militoj, kiuj daŭris de 1803 ĝis 1815 jaro
Batalo ĉe Slavkov
Batalo de Waterloo
La **Napoleonaj Militoj** estis serio de konfliktoj deklaritaj kontraŭ la Franca Imperio de Napoleon kaj pluraj aroj de eŭropaj aliancanoj per kontraŭbataladaj koalicioj, kiuj daŭris de 1803 ĝis 1815 jaro. Kiel daŭrigo de la militoj ekigitaj en la Franca Revolucio de 1789 ili revoluciigis eŭropajn armeojn kaj intrigis eksteren je senprecedenca skalo, plejparte pro la aplikado de la modernaj amas-ribeloj. Franca potenco pliiĝis rapide, konkeris la plej grandan parton de Eŭropo, sed kolapsis rapide post la katastrofa franca invado al Rusio en 1812. La imperio de Napoleon finfine suferis kompletan armean malvenkon gvidanta al la restarigo de la Burbonoj en Francio. La militoj kondukis al la disiĝo de la Sankta Romia Imperio kaj post tio naskiĝis naciismo en Italio kaj Germanio kiu vidis la naskiĝon de du solidaj nacioj iom poste en tiu jarcento. Dume la Hispana Imperio komencis diseriĝi kiel la franca okupo en Hispanio malfortigis la tenon de Hispanio sur ĝiaj kolonioj, kreante malfermaĵon por naciismaj revolucioj en Latinameriko. Kiel rekta sekvo de la Napoleonaj militoj la Brita Imperio iĝis la ĉefa mondpotenco por la venonta jarcento, tiel komencante Pax Britannica.

Neniu konsento ekzistas pri la finiĝo de la francaj revoluciaj militoj kaj la ekiĝo de la Napoleonaj militoj. Unua ebla dato estas 9-a de novembro 1799, kiam Bonaparte uzurpis la povon en Francio kun la puĉo Brumero 18. La 18-a de majo 1803 estas verŝajne la plej ofte uzata dato, kiam estis renovigita la militdeklaro inter Britio kaj Francio (kiel rezulto de la kolapso de la Paco de Amiens) metante finon al la nura pacperiodo en Eŭropo inter 1792 kaj 1814. La plej malfrue proponita dato estas 2-a de decembro 1804, kiam Bonaparte kronis sin imperiestro.

La Napoleonaj Militoj finiĝis sekvante la finan malvenkon de Napoleon ĉe la Batalo de Waterloo la 18-an de junio 1815 kaj la Dua Traktato de Parizo.

Vidu ankaŭ
----------

* Milito de Hispana Sendependigo
* Husaro
* Ulano

* Napoleonaj Militoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Napoleonaj Militoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Napoleonaj Militoj en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)
La **Batalo de Jarmuk** estis grava batalo inter la armeo de la Bizanca Imperio kaj la fortoj de la islamaj arabaj fortoj de la Raŝiduna Kaliflando. La batalo konsistis el serio de konfrontoj, kiuj daŭris dum ses tagoj en Aŭgusto 636, ĉe la rivero Jarmuk, laŭlonge de kie nuntempe trapasas la landlimoj de Sirio–Jordanio kaj Sirio–Israelo, oriente de la Maro de Galileo. La rezulto de la batalo estis kompleta islama venko kiu finigis la Bizancan regadon en Sirio. La Batalo de Jarmuk estas konsiderata kiel unu el la plej decidigaj bataloj en milita historio, kaj ĝi markis la unuan grandan tajdon de komencaj islamaj konkeroj post la morto de la Profeto Muhammad, anoncante la rapidan progreson de Islamo en la tiam kristana Levantenio.

Por kontroli la antaŭeniron fare de Araboj kaj rekuperi la perditan teritorion, la imperiestro Heraklio devis sendi amasan ekspedicion al Levantenio en Majo 636. Kiam la Bizanca armeo alproksimiĝis, la Araboj taktike retiriĝis el Sirio kaj regrupigis ĉiujn siajn fortoj ĉe la ebenaĵoj de Jarmuk ĉe la Arabia Duoninsulo, kie, post esti plifortigitaj, ili venkis super la laŭnombre tre supera Bizanca armeo. La batalo estis konsiderata unu el la plej grandaj militaj venkoj de Ĥalid ibn Ŭalid. Ĝi cementigis sian reputacion kiel unu el tiuj de la plej grandaj taktikuloj kaj kavaleriaj komandantoj en la historio.

Notoj
-----

1. ↑   Walton 2003, p. 30
2. ↑   Nicolle 1994, p. 6
3. ↑   Nicolle 1994, p. 19

Bibliografio
------------

* Nicolle, David (1994), Yarmuk 636 A.D.: The Muslim Conquest of Syria, Osprey Publishing, ISBN 1-85532-414-8
* Walton, Mark W (2003), Islam at war, Greenwood Publishing Group, ISBN 0-275-98101-0

* Kategorio Batalo de Jarmuk en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
|  |  |
| --- | --- |
|  Redaktas | **Ĉi tiu artikolo estas redaktata de iu.**

---

Por eviti la riskon de redaktokonflikto, ne redaktu la artikolon. Kontrolu la kronologion kaj forigu la ŝablonon, se necese. |

La **DNA ligazo** estas enzimo de la tipo de ligazo kiu formas kovalentajn ligojn inter la pinto 5’ de plurnukleotida ĉeno kaj la pinto 3’ de alia plurnukleotida ĉeno. Ĝi nomiĝas ankaŭ enzimo de unuigo de polinucleótidos. 

La reparación por escisión es realizada por 3 enzimas: la correndonucleasa U.V. iniciadora del proceso, la ADN polimerasa I, que elimina y reconstruye el fragmento de ADN, y la ADN ligasa, que realiza la unión de los fragmentos nuevos y antiguos.

Para conseguir una replicación cuidadosa del ADN (ácido desoxirribonucleico), cada cadena de la doble hélice hace de molde para sintetizar la nueva cadena que tendrá una secuencia complementaria a la cadena molde. 
Por un lado, como las dos cadenas de la doble hélice tienen direcciones opuestas (una es 5'-3 'mientras que el otro es 3'-5') este proceso que parece sencillo, se complica ya que necesita mecanismos específicos para sintetizar las dos cadenas complementarias también en direcciones opuestas.

Por otro lado, en la doble hélice las cadenas están unidas por sus bases nitrogenadas y por tanto hay que hacer una cadena complementaria a cada cadena ya existente. Primero se tienen que separar, luego se crea la cadena complementaria y finalmente cada molde y su complementaria se deben volver a enrollar entre ellas para formar la nueva cadena de ADN. En este momento entran en acción las ADN ligasas para unir los extremos de esta nueva cadena.