recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

**Julio Bueno Cortés** [ĤUljo BŬEno korTES] (aŭ galege **Xulio Bueno Cortés** [ŜUljo BŬEno korTES]) naskiĝis en 1903, mortis en 1988) estis esperantisto el Vigo, Galegio, kiu ludis gravan rolon en la loka movado. Dum multaj jaroj li estis prezidanto de la viga esperanto-klubo Paco kaj Amo.

Vivo
----

Li naskiĝis en A Graña, vilaĝo proksima al la urbo Ferrol. Post la eksplodo de la Hispana Enlanda Milito li, kun la kromnomo *Porrolo*, aliĝis al gerilo kontraŭ la nova reĝimo de Franco. Li estis kaptita kaj juĝita en Ferrol pro ribelo. Malgraŭ lia mortkondamno, li estis savita. Tiam, ankoraŭ dum la milito, li translokiĝis al Vigo. 

Jarojn poste, en 1960, post la Hispana Kongreso de Esperanto en la urbo Pontevedro, kreiĝis la loka E-grupo de Vigo. Ĝi formale fondiĝis, kun la nomo Paco kaj Amo, nur en 1973, post alia kongreso okazinta en Vigo en 1972, kies organizon li ĉefis; la vicprezidanto de la grupo estis Xulio Bueno.

Inaŭguro de la Esperanto-strato en Vigo, la 13an de decembro 1987. Maldekstre, kun ĉapo, staras S-ro Xulio Bueno Cortés.
Xulio Bueno daŭre instruis la internacian lingvon en la sidejo de Paco kaj Amo. En 1986 li kunordigis la organizon de alia Hispana Kongreso de Esperanto en Vigo. La 13an de decembro 1987, post liaj longaj demarŝoj, inaŭguriĝis la Esperanto-strato en Vigo, koincide kun la centjariĝo de la lingvo. La Magistrato alprenis tiun decidon en la kunsido de la 9a de decembro 1986. Tiel plenumiĝis longe kovrita revo de Xulio.. Ses monatojn poste, la 9an de junio 1988, Xulio Bueno forpasis.

Vidu ankaŭ
----------

* Esperanto-movado en Vigo

Notoj
-----

1. ↑  Nomes e Voces
2. ↑  *Mi volas rakonti historion*, filmo en YouTube
3. ↑  Siro (2013): "Esperanto" en *La Voz de Galicia*
4. ↑  -- (1973): *Boletín* n-ro 195, januaro-februaro 1973, Zaragozo: Hispana Esperanto-Federacio, p. 8
5. ↑  -- (1987): *Boletín* n-ro 278, januaro-februaro 1987, Zaragozo: Hispana Esperanto-Federacio, p. 5
6. ↑  -- (1987): *Atlántico*, Vigo, 14an de decembro 1987, ĵurnalo
7. ↑  -- (1988): *Boletín* n-ro 287, julio 1988, Zaragozo: Hispana Esperanto-Federacio, p. 21
**Formo de Backus–Naur** estas maniero prezenti formalan gramatikon senkuntekstan. La ideo apartenas al John Backus, ĝin iom modifis Peter Naur, kaj unue ĝi estis uzita por priskribi la sintakson de Algolo 60.

Jen kiel ĝin priskribas la «Reviziita Raporto pri Algolo 60"»:

> 
> *1.1. Formala sistemo por sintaksa priskribo*
> 
> 
> La sintakso estos priskribata per metalingvistikaj formuloj. Ilian interpretadon plej bone klarigas ekzemplo:
> 
> 
>  `‹ab› ::= ( | [ | ‹ab› ( | ‹ab› ‹d›`
> 
> 
> Vicoj da signoj enfermitaj inter angulaj krampoj prezentas metalingvistikajn variablojn kies valoroj estas vicoj da simboloj. La metasimboloj ::= kaj | (ĉi-lasta signifas *aŭ*) estas metalingvistikaj ligiloj. Ĉiu formulero, kiu ne estas variablo aŭ ligilo, prezentas sin mem (aŭ la aron da al ĝi similaj simboloj).
> 
> 
> Apudmeto de simboloj kaj (aŭ) variabloj en formulo signifas apudmeton de la prezentataj vicoj. Do, la supra formulo donas rekursian regulon por formi valorojn de la variablo ‹ab›. Ĝi indikas, ke ( kaj [ estas taŭgaj valoroj por ‹ab›, kaj ke el ĉiu tia valoro oni povas formi pluajn aldonante post ĝin la signon ( aŭ iun ajn valoron de la variablo ‹d›. Se la valoroj de ‹d› estas dekumaj ciferoj, jen estas kelkaj valoroj por ‹ab›:
> 
> 
> [((1(37(
> (12345(
> (((
> [86
> Por plifaciligi la studon, la simboloj elektitaj por distingi la metalingvistikajn variablojn (t.e. signovicoj inter la angulaj krampoj, kia ab en la antaŭa ekzemplo) estas vortoj, proksimume priskribantaj la sencon de la responda variablo.
> 
> 
>

Piednoto
--------

1. ↑  J. W. Backus. The syntax and semantics of the proposed international algebraic language of the Zurich ACM-CAMM conference. ICIP Paris, June 1959.

* Kategorio Formo de Backus–Naur en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Formpritranĉo** aŭ **formigtranĉo** estas pritraĉado de junaj arboj por atingi celantan funkcion de la arbo rilate la krono kaj la por eviti miskreskon. La miskresko oni sufiĉe frue devas esti korektata. Ĉe junarboj la kukurencaj branĉoj devas esti fortranĉataj, precipe ĝemelaj branĉoj. Ĝis la dikeco de 4–5 cm en diamatro ili estu fartranĉataj kaj kun pli ol 4–5 cm en diametro ili estu stucataj. La gvidtigo estu, se necese stabilizata per bastono..

La krontranĉo ĉe junarboj estu farata tiel ke sana kaj laŭspeca krono kun stabila krona strukturo povas evoluiĝi. Tiu pritranĉo estas la plej grava afero ĉe juna fruktarbo. Ĉe juna arbo ankoraŭ eblas formi la arbon, sen kaŭzi grandan damaĝon. Precipe la gvida ŝoso devas esti subtenata per ŝtupa formigo de la arbo. Posta forbranĉigado devas esti ebla. Oni devas aranĝi la arbon tiel, ke ĝi ne estos poste tro densa. Netaŭgaj junplantoj estas pli bone anstaŭigablaj de taŭgaj arbidoj. Stabilaj ranĉoj kun vasta angulo estu stimulataj, kaj akre vertikalaj branĉoj estu forigataj. Ankaŭ la tro proksime kreskantaj branĉoj estu fortranĉataj.

Bildoj
------

* formpritranĉo – konkurencŝosoj devas esti forigatajformpritranĉo – konkurencŝosoj devas esti forigataj
* erara pritranĉo antaŭ la plantado ĉe tilio – la sin frotantaj branĉoj devas esti forigatajerara pritranĉo antaŭ la plantado ĉe tilio – la sin frotantaj branĉoj devas esti forigataj
* tro dense kreskantaj branĉoj – la vertikala branĉo devas esti forigatatro dense kreskantaj branĉoj – la vertikala branĉo devas esti forigata

Fontoj
------

Literaturo
----------

* P. Klug, J. Engels, R. Kastner; Arbolex – Das Fachwörterbuch der Baumpflege; Arbus Verlag, 2000; ISBN 393494700X
En matematiko, **formuloj de Viète** estas formuloj kiuj ligas koeficientoj de polinomo kun ĝiaj radikoj. La formuloj estas faritaj de François Viète.

Estu polinomo

{\displaystyle x^{n}+a\_{1}x^{n-1}+a\_{2}x^{n-2}+...+a\_{n},\,\!}
kun radikoj {\displaystyle \alpha \_{1},\alpha \_{2},\ldots ,\alpha \_{n}}, ĉiu radiko estas listigata en kvanto egala al ĝia obleco.

Tiam la koeficientoj {\displaystyle a\_{1},\ldots ,a\_{n}} estas simetriaj funkcioj de la radikoj:

{\displaystyle a\_{1}=-(\alpha \_{1}+\alpha \_{2}+\ldots +\alpha \_{n})}
{\displaystyle a\_{2}=\alpha \_{1}\alpha \_{2}+\alpha \_{1}\alpha \_{3}+\ldots +\alpha \_{1}\alpha \_{n}+\alpha \_{2}\alpha \_{3}+\ldots +\alpha \_{n-1}\alpha \_{n}}
{\displaystyle a\_{3}=-(\alpha \_{1}\alpha \_{2}\alpha \_{3}+\alpha \_{1}\alpha \_{2}\alpha \_{4}+\ldots +\alpha \_{n-2}\alpha \_{n-1}\alpha \_{n})}
...
{\displaystyle a\_{n-1}=(-1)^{n-1}(\alpha \_{1}\alpha \_{2}\ldots \alpha \_{n-1}+\alpha \_{1}\alpha \_{2}\ldots \alpha \_{n-2}\alpha \_{n}+\ldots +\alpha \_{2}\alpha \_{3}...\alpha \_{n})}
{\displaystyle a\_{n}=(-1)^{n}\alpha \_{1}\alpha \_{2}\ldots \alpha \_{n}}
Alivorte, {\displaystyle (-1)^{k}a\_{k}} egalas al sumo de ĉiuj eblaj produtoj de *k* radikoj (estas prenataj nur radikoj kun diversaj indeksoj).

El la formuloj sekvas ke se ĉiuj radikoj estas entjeroj do ĉiuj koeficientoj estas entjeroj, kaj {\displaystyle a\_{n}} dividiĝas per ĉiu el la radikoj.

Se la koeficiento {\displaystyle a\_{0}\neq 1}, do por uzo de la formulo necesas dividi la tutan polinomon je {\displaystyle a\_{0}}, tiam la radikoj ne ŝanĝiĝas.

  

Por kvadrata ekvacio

*ax2+bx+c=0*
kun radikoj *r1* kaj *r2*

{\displaystyle r\_{1}+r\_{2}=-{\frac {b}{a}}}
{\displaystyle r\_{1}\cdot r\_{2}={\frac {c}{a}}}

Pruvo
-----

La formuloj povas esti pruvitaj per konsidero de egaleco

{\displaystyle x^{n}+a\_{1}x^{n-1}+a\_{2}x^{n-2}+...+a\_{n}=(x-\alpha \_{1})(x-\alpha \_{2})\cdots (x-\alpha \_{n})}
kie la dekstra flanko estas la faktorigita formo de la polinomo.

Post multipliko de eroj de la dekstra flanko, koeficientoj ĉe egalaj potencoj de *x* devas esti egalaj, el kio sekvas la formuloj de Viète.

Vidu ankaŭ
----------

* Ĉe kvadrata matrico, spuro kaj determinanto estas ligitaj per similaj formuloj kun ejgenoj.
En botanika nomenklaturo, **formo**  ( latine : *forma*, pluralo *formae* ) estas unu el la "sekundaraj" taksonomiaj rangoj, sub tiu de vario, kiu siavice estas sub tiu de specio; ĝi estas infraspecia  taksono. Se pli ol tri rangoj estas listigitaj en priskribo de taksono, la "klasifiko" estas precizigita, sed nur tri partoj difinas la "nomon" de la taksono: genronomo, specionomo kaj infraspecia epiteto.

La mallongigo "f.", aŭ komplete, "forma" estas metenda antaŭ la infraspecia epiteto por indiki la rangon.

Ekzemple :

* *Acanthocalycium spiniflorum* f. *klimpelianum* aŭ
	+ *Acanthocalycium spiniflorum* forma *klimpelianum* (Weidlich & Werderm.) Donald
* *Crataegus aestivalis* (Walter) Torr. & A.Gray var. *cerasoides* Sarg. f. *luculenta* Sarg. estas klasifiko de planto kies nomo estas :
	+ *Crataegus aestivalis* (Walter) Torr. & A.Gray f. *luculenta* Sarg.

Formo kutime indikas grupon kun notinda sed duaranga devio. Ekzemple, blank-floraj formoj de specioj kiuj kutime havas neblankaj floroj povas esti nomataj "f. *alba*". Apomiksaj formoj ( *Formae apomicticae* ) kelkfoje estas nomitaj tiuj plantoj kiuj reproduktadas nesekse, apomikse. Iuj botanikistoj kredas ke oni ne bezonu la formojn, ĉar teorie ekzistas sennombraj formoj bazitaj sur duarangaj genetikaj diferencoj.

Vidu ankaŭ
----------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Biologio |

* Hibrido
* Kulturvario
* Subspecio

Referencoj
----------

1. ↑   Plena Ilustrita Vortaro 2002 p. 355
2. ↑   Plena Ilustrita Vortaro 2002 p. 475
**Formortinta en naturo** (FN) aŭ laŭ la angla nomo *Extinct in the Wild* (EW) estas konservostatuso atribuita al specioj aŭ pli malaltaj taksonoj, kies unikaj konataj vivantaj membroj estas tenataj en kaptiteco aŭ kiel naturigita populacio for de ties historia teritorio.

La Havaja korvo estas formortinta en naturo ekde 2002

Ekzemploj
---------

Ekzemploj de specioj aŭ subspecioj kiuj estas formortintaj en naturo estas la jenaj:

* Alagoasa mutuo (formortinta en naturo ekde 1988)
* Gvama ralo (formortinta en naturo ekde 1980)
* Havaja korvo (formortinta en naturo ekde 2002)
* Elafuro (formortinta en naturo ekde 1865 kaj eble longe antaŭe)
* Sokora turto (formortinta en naturo ekde 1972)
* Norda larĝbuŝa rinocero (*Ceratotherium simum cottoni*)
* Berbera leono
* Sabrokorna rektkornulo,
* Sokora turto,
* Vajominga bufo

Reenmeto
--------

 Pli detalaj informoj troveblas en artikolo Reenmeto.
**Reenmeto** aŭ **Reenkonduko** estas la intenca liberigo de ekzempleroj de ia specio al la naturo en zonoj kie iam loĝis tiu specio, sed kiu malaperis pro nombro de tialoj, el kaptiteco aŭ relokigitaj el aliaj areoj kie la specio ankoraŭ survivas. Tio kutime rilatas al specioj kiuj estas endanĝeritaj aŭ eĉ formortintaj en naturo.

Notoj
-----

1. ↑  IUCN, 2001 IUCN Red List Categories and Criteria: Versio 3.1 Arkivigite je 2010-12-05 per la retarkivo Wayback Machine p.14 Laste vizitita: 30a Majo 2010.

Vidu ankaŭ
----------

* Formorto

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Formortinta en naturo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Listo de Formortintaj specioj en naturo[*rompita ligilo*] identigitaj de IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj
La **American Film Institute** (**AFI**, trad. Usona Kininstituto) estas kinorganizaĵo kiu edukas filmfaristojn kaj honoras la heredon de kinartoj en Usono. AFI estas subtenita de privata fonduso kaj de publika membraro.

Membraro
--------

La instituto estas komponita de estroj de la komunumoj de kino, distrado, negoco kaj universitatoj. Gvidas la organizon stabanaro de *Board of Trustees* proparolita de Sir Howard Stringer kaj de *Board of Directors* estrita de Robert A. Daly, kio estas regita de Prezidento kaj CEO Bob Gazzale (Oktobro 2014). Antaŭaj estroj estis fonda direktoro George Stevens, Jr. (el 1967 al 1980) kaj Jean Picker Firstenberg (el 1980 al 2007).

Funkciado
---------

La agado de la Instituto funkcias pere de diversaj programoj kiuj disvastigas materialon kiel la 100 Jaroj... 100 Steluloj de AFI. Inter lernantoj de la Instituto troviĝas gravaj reĝisoroj kaj aktoroj de la usona kinindustrio.

Referencoj
----------

1. ↑   AFI Board of Trustees etc. American Film Institute (Oktobro 2014). Alirita 24a de Decembro 2014.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Usona Kininstituto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo
* AFI Los Angeles Film Festival - history and information Arkivigite je 2009-07-17 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 535344
* LCCN: n79022845
* VIAF: 159161278
* ISNI: 0000 0004 0428 5197
* NKC: mzk2007378342
 |
**Thakoria lingvo** (originale - *Hhora Thakorisa* ['χoɾe θakʊ'rizə]) - konstruita lingvo, kiu apartenas al kategorioj de planlingvoj kaj aposterioraj. Dekomence ĝi estis planita kiel lingva eksperimento, celita konstrui lingvon maksimume simila al natura lingvo, ne nur ekstere kaj sone, sed ankaŭ per historio de fonetikaj ŝanĝoj, per principoj de adaptado de pruntovortoj, per apartaj neregulaj vortformoj, per vasta leksikono, kaj per varieco de gramatikaj formoj. Kiel bazo de lingvo estis uzitaj apartaj lingvoj de Eŭropo, unue Latino, albana, serba kaj itala. Tia elekto estis kondiĉita per situo de fikcia Thakoria respubliko sur Balkanoj. Ĉi tia ŝtato kaj ĝia historio, kulturo, literaturo ekis iam malfrue, ol la projekto de lingva eksperimento mem, kiel agrabla kaj interesa aldono al projektado de lingvo.

Fontoj
------

* *Алексеев Ф. Г.*«Hhora по-такорийски - язык»: Знание - сила. - 2014ю №1.-С.122-126. ISSN 0130-1640
* Enciklopedio kaj forumo pri Thakorio kaj Thakoria lingvo Arkivigite je 2014-10-11 per la retarkivo Wayback Machine
* Novaĵa blogo en Thakorisa lingvo[*rompita ligilo*]
**Wilhelm Friedrich Ernst Bach** (\* 24-an de majo 1759 en Bückeburg; † 25-an de decembro 1845 en Berlino) estis germana komponisto el la familio Bach.

La plej aĝa filo de la *„Bückeburg-a Bach"* Johann Christoph Friedrich Bach estis instruita de sia patro kaj ekde 1778 de sia onklo Johann Christian Bach en Londono, kie li renomiĝis kiel solisto kaj pianinstruisto. Post la morto de la onklo 1782 li vojaĝis al Parizo kaj al Nederlando kaj finfine fariĝis muzikdirektoro en Minden. En 1789 reĝo Frederiko Vilhelmo la 2-a vokis lin al Berlino, kie li fariĝis klavicenisto de la reĝino Friderika de Heslando-Darmstadt. Post ties morto en 1805 li estis klavicenisto kaj kortega kapelmajstro de reĝino Luiza de Meklenburgo-Strelitz kaj muzikinstruisto de la prusaj princoj. Post la morto de reĝino Luiza en 1811 li retiriĝis el ĉiuj postenoj. Princo Henriko, frato de Frederiko Vilhelmo la 3-a de Prusio, koncedis dumvivan pension de 300 imperiaj taleroj por la nepo de J. S. Bach.

De Bach konserviĝis pianomuziko (tri pianokonĉertoj, unu konĉerto por du pianoj, unu pianopeco por ses manoj k. a.), du simfonioj kaj du orkestrosuitoj same kiel lidoj kaj kantatoj.

Wilhelm Friedrich Ernst Bach estis entombigita sur la *2-a Sofia-Tombejo* en Berlino.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Wilhelm Friedrich Ernst Bach en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Informoj pri Wilhelm Friedrich Ernst Bach en katalogo de la Germana Nacia Biblioteko (germane)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 316080
* GND: 116025360
* LCCN: n84130958
* VIAF: 13047265
* ISNI: 0000 0000 8358 2050
* LIBRIS: 209879
* BNF: 13891035q
* MBA: 228ed32e-a8ca-4e45-8f12-75d0cb0756f4
* BIBSYS: 14027581
* NKC: mzk2003205697
* ICCU: MUSV003536
* BNE: XX1506403
 |
**Wilhelm Hieronymus Pachelbel** (ĉ. 1685–1764) estis Germana komponisto kaj orgenisto, pli aĝa filo de Johann Pachelbel.

Wilhelm Hieronymus lernadis ĉe sia patro. La unua presita fonto pri ambaŭ Pachelbel-oj estas en *Ehrenpforte* de Johann Mattheson. Oni supozas ke Wilhelm Hieronymus deĵoris kiel orgenisto en Fürth kaj en Erfurto, poste en Nurenbergo en la sama jaro 1706 en la Egidio-preĝejo, kaj ke li poste transprenis la orgenistan postenon Sebaldo-kirko kiel posteulo de sia patro ekde 1719 ĝismorte.

Hieronymus publikis stokon de verkoj en 1725, kiuj inkludis preludojn, fugojn kaj fantaziojn. La "preludo en b-minoro" de Bach oni iam atribuis al Hieronymus Pachelbel. Liaj malmultaj transvivaj komponaĵoj estas verkoj por klavarilo.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 163777
* GND: 129273813
* LCCN: n84027774
* VIAF: 5196364
* ISNI: 0000 0000 8084 8589
* SUDOC: 162334222
* BNF: 148276345
* MBA: 484990c0-6459-4374-830c-47efb3a7630e
* NKC: jx20100301007
* ICCU: LO1V176620
 |
**Bilibili** (skribita *bilibili*; ĉine 哔哩哔哩; pinjine: bìlībìlī) estas retejo de disdonataj videoj kies temoj estas Animeo, mangao, kaj Videoludo-komunumo en la Ĉina Popola Respubliko, kie uzantoj povas submeti, vidi kaj aldoni komentariajn subtitolojn al videoj. La retejo uzas Flash Video kaj HTML5-teĥnologiojn por montri videojn submetitajn de uzantoj, kiuj estas gastigitaj de tria-personaj fontoj, dum tio aspektas kiel samtempa supertavola subtitola sistemo por interaga reluda eksperimento.

Inspirita de similaj retejoj de disdonataj videoj *Nico Nico Douga* kaj *AcFun*, la fondinto de Bilibili, Xu Yi (ĉine 徐逸; pinjine: xúyì), kreis prototipan retejon nomitan *Mikufans.cn* en tri tagoj post universitata diplomitiĝo. Li lanĉis la retejon la 25-an de januaro 2010 kun nomo Bilibili. Poste en 2011 li fondis ekfirmaon, Hangzhou Huandian Technology, por administri la disvolviĝon kaj mastrumadon de Bilibili.

Referencoj
----------

1. ↑  Lou, Xiaojing (Aprilo 30, 2012). "哔哩哔哩吐槽动漫 - Bilibili Talks About Anime & Manga Industry", *CBN Weekly* **16**.
2. ↑  
 (2011-12-20) "杭州幻电科技有限公司开业公告 - The Opening Announcement of Hangzhou Huandian Technology LLC", *News Center of Zhejiang Provincial Administration for Industry & Commerce* (ĉina).  Alirita 2012-10-01..

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Bilibili en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo
* Kategorio Bildŝtono en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

**Bildŝtono** estas ŝtono kun ĉizitaj bildoj, pli aĝa ol la runŝtonoj. Aparte multaj, la bildŝtonoj estas en Gotlando.

La plej multaj gotlandaj bildŝtonoj verŝajne estas memorŝtonoj, origine starigitaj sur tombokampoj.

Ekde la 5-a jarcento kaj ĝis la 8-a jarcento, ili ofte estas hakilformaj (kun la akra flanko supren), kun malmultaj bildoj.

Dum la 8-a jarcento, ili ofte estas lokigitaj ĉe vojoj kaj kunvenlokoj. Tiam, ili estas fungoformaj kaj bildriĉaj, ofte kun pluraj bildkampoj. Multaj bildoj havas motivojn el la nord-ĝermana mitologio, sed kelkajn oni povas interpreti kiel scenoj el la verkoj de Homero.

Dum la 11-a jarcento, la bildojn anstataŭas runoj. Tiam do ne plu temas pri bild- sed pri runŝtonoj.

Kelkan faktojn oni konas nur danke al la gotlandaj bildŝtonoj, ekzemple la ŝaktabulan aspekton de la vikingŝipaj veloj (vidu la bildon sube).

La plej multaj gotlandaj bildŝtonoj ne plu staras en siaj originaj lokoj. Ofte oni uzis ili kiel konstrumaterialo en preĝejoj kaj tomboj.

Bildaro* 
* 
*

Vidu ankaŭ
----------

* Sörla þáttr

Eksteraj ligiloj
----------------

* Bildo pri ŝtono. Alirita 2023-05-01.
**Benemérito de las Américas** estas unu el la 118 komunumoj de la meksika subŝtato Chiapas, kiu estas la subŝtato kiu situas plej sude. La ĉefurbo de la komunumo estas Benemérito de las Américas. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 07114.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 15213 loĝantojn. El tiuj estis 7695 viroj kaj 7518 virinoj. La komunumo havas surfacon de 979 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 120 metroj super la marnivelo.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 7266 personoj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 5308 scipovis legi kaj skribi kaj 1944 personoj estis analfabetoj. Do 73% de la personoj scipovis legi kaj skribi kaj 27% estis analfabetoj. 

14436 personoj en la jaro 2000 aĝis pli ol 5 jaroj. El tiuj 3746 personoj estis indiĝenoj. Tio signifas ke 25.95% de la loĝantaro en la koncerna jaro estis indiĝenoj. 

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Benemérito de las Américas Arkivigite je 2011-06-17 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)
La memortabulo pri Benedikto Polo en la Placo de Episkopo Nankier en Vroclavo inaŭgurita la 11an de decembro 2004 fare de aŭtoritatoj de Vroclavo kaj la anoj de la 1-a Ekspedicio laŭ spuroj de Benedikto Polo
La ĉefaj komercaj vojoj dum Mezepoko en Eŭrazio
Batalo inter Mongoloj kaj poloj ĉe pola urbo Legnica (1241)
Pollando dum la jaro 1241
**Benedykt Polak** (latine: *Benedictus Polonus*, esperante: *Benedikto Polo*, naskiĝis ĉirkaŭ 1200 - mortis ĉirkaŭ 1280) – la unua pola vojaĝisto, franciskano, aŭtoro de la raporto *De Itinere Fratrum Minorum ad Tartaros* pri la unua vizito de eŭropanoj en Mongola Imperio, realigita en la jaroj de la 16-a de aprilo 1245 ĝis la 18-a de novembro 1247.

Privata vivo
------------

Oni ne scias kiam kaj kie precize naskiĝis Benedykt Polak. Verŝajne ĉirkaŭ 1200. Same oni ne scias ĉu la nomo Benedykt estas lia vera antaŭnomo ĉu alproprigita ordena nomo. Li estis franciskano. Aniĝis al la ordeno ĉirkaŭ 1236 sed certe plimulton de sia vivo pasigis ekster la monaĥejo. Estis sperta vojaĝisto, bone orientiĝis pri geografio de Rusio kaj lerte parolis kelkajn lingvojn: latine, rutene kaj povas esti mongole.

Ekspedicio
----------

La ekspedicio estis diplomatia vojaĝo de la papo Inocento la 4-a al la kortego de ĥano Gujuk, proksime al Karakorumo. La celo de la misio estis alianco kun mongoloj kontraŭ islamanoj, kiuj okupaciis la Sanktan Landon. Apenaŭ 4 jarojn pli frue tataroj invadis Eŭropon postalasante cindrojn en Pollando (vidu la apudan bildon pri la batalo inter Mongoloj kaj poloj ĉe pola urbo Legnica / en la jaro 1241), Hungario, Aŭstrio kaj Dalmatio. Ilian pluan marŝon ĉesigis morto de la granda Ugedai ĥano, ĉar pro tio Batu ĥano retirigis sian armeon por ĉeesti disdividon de la imperio. 

La papa legato estis Johano de Plano Carpini, unu el la unuaj disĉiploj kaj kamaradoj de Sankta Francisko el Asizo. (...)

Vidu ankaŭ
----------

* Vilhelmo de Rubruk


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 341839
* GND: 102424292
* VIAF: 161819465
* ISNI: 0000 0001 1134 3103
* SUDOC: 228241618
 |
**Klára Tóth** [tOt], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Tóth Klára** estis hungara kemiisto, profesoro, membro (korespondanta en 1995, ordinara en 2001) de Hungara Scienca Akademio. Ŝiaj edzinaj nomoj estis *Szepesváry Tamásné* aŭ *Szepesváryné Tóth Klára* .

Klára Tóth  naskiĝis la 6-an de februaro 1939 en Nagykanizsa. Ŝi mortis la 9-an de decembro 2013 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Klára Tóth frekventis medicinan universitaton en Budapeŝto inter 1957-1962, poste ŝi eklaboris en universitato en Veszprém (urbo). Inter 1964-1966 ŝi esploris en Birmingham. Post 2 jaroj li laboris jam en teknika universitato en Budapeŝto. Ŝi profesoriĝis kaj samtempe doktoriĝis en 1991. Ŝi ricevis premiojn inter 1978-2002.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Ion-Selective Membrane Electrodes* (1970) (kun Ernő Pungor)
* *Dynamic Response of Ion-Selective Electrodes* (1988)
* *A miniatürizálás térhódítása az elektronikában* (2001)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
**Das kleine Ich-bin-ich** ("La etulo Mi-estas-mi") estas infanliteratura klasikaĵo de Mira Lobe (teksto) kaj Susi Weigel (desegnaĵoj) el la 1972-a jaro. Por tiu libro la verkistino dekoraciiĝis per la *Aŭstria ŝtata premio por infan- kaj junularliteraturo* (Österreichischer Staatspreis für Kinder- und Jugendliteratur) en 1972.

Enhavo
------

Malgrandegulo nomita Mi-estas-mi, ne klare difinebla bunta besteto, estas serĉanta sian identecon. Deziluziiĝinte kaj malesperege ĝi demandas ĉiujn bestojn, ekzemple la ĉevalon, la bovinon, la fiŝon, ĉu iu ajn konus ĝian unuopulecon. Je la fino de la libro, post artfajraĵo de miraklaj rimaĵoj kaj belegaj infanarkonvenaj bildoj, komprenighelpa fulmo trafas ĝin. La etulo tuj konvinkiĝas ke ĝi estas ĝi mem ("*Sicherlich gibt es mich: Ich bin ich! - Certe mi ekzistas: Mi estas mi*"). Post tiu kompreno profunde filozofia ĝi decidas transdoni sian nove akiritan konsolan scion al ĉiuj surtere.

Aldone al la ege ŝatata libro troviĝas slojdadinstruo, per kiu ĉiu mem faru sian personan version de Mi-estas-mi. En multaj infanĝardenoj kaj bazlernejoj - sed ne nur tie! - produktiĝis sekve amasoj da inter si diferencantaj etuloj "Mi-estas-mi".

La libro servis ankaŭ kiel modelo por teatraĵoj kaj muzik-kompaktdiskoj.

Pruvoj
------

1. ↑  Registro de la verkoj de Lobe
2. ↑   Teatra versio. Arkivita el la originalo je 2012-03-30. Alirita 2011-09-07.

Literaturo
----------

* Mira Lobe, Susi Weigel: *Das kleine Ich-bin-ich*. ISBN 3-7026-4850-X.
* Mira Lobe, Susi Weigel: *Das kleine Ich-bin-ich* (eta formato). ISBN 3-7026-5691-X.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 375531
* GND: 7841789-2
* VIAF: 242821773
 |
***Das doppelte Lottchen*** (germane, "La duobla Lotta") estas infanlibro de la germana verkisto Erich Kästner. La libro estis verkita dum Dua Mondmilito kaj estis planita kiel scenaro por filmo, sed finfine estis publikigita kiel libro en 1949. La rakonto poste estis adaptita en filmon multajn fojojn. La libro estis ilustrita de la ilustristo Walter Trier.

Intrigo
-------

Du naŭjaraj knabinoj, la trankvila Lisa kaj la ludema Lottie, renkontiĝas en tendaro dum la somera ferio. Unu havas plektaĵojn kaj la alia ne, sed krom tio ili similas unu al la alia kiel du gutoj da akvo. Baldaŭ montriĝas, ke ili estas ĝemeloj. Kiam ili estis beboj, iliaj gepatroj divorcis kaj dividis gepatrorajton de la knabinoj. Lottie kreskis kun sia muzikista patro en Vieno, dum Lisa kreskis kun sia grafike redaktista patrino en Munkeno. Kiam ili hazarde renkontiĝis kaj scipovas pri unu la alian, post ŝokiĝo la knabinoj estas koleraj kontraŭ la gepatroj por ne rakonti al ĉiu el ili ke ŝi havas ĝemelon kaj alian gepatron vivanta. Por marki la okazaĵon, Lisa kaj Lottie estas fotitaj ĉe fotejo en la proksima vilaĝo, kaj la fotisto sendas kopion de la foto al infangazeto. Ĉe la fino de la somera tendaro, Lisa kaj Lottie decidas interŝanĝiĝi inter ili. Lottie iras al Munkeno, al la domo de sia patrino, kaj Lisa iras al Vieno, al la domo de sia patro.

La knabinoj sukcesas trompi ĉiujn, krom unu hundo kiu flaras ke la knabino ŝajniganta esti Lottie fakte ne estas Lottie. La du knabinoj devas adaptiĝi ne nur al la nova gepatro kaj la sopiro al sia malnova hejmo kaj la konata kaj amata gepatro, sed ankaŭ al novaj kutimoj, al novaj homoj, al nova lernejo.

La ambicio de la knabinoj unuigi la familion renkontas neatenditan defion, kiam ilia patro proponas geedziĝon al sia nova amatino. Aŭdinte la malbonan novaĵon, Lisa enlitiĝas. Samtempe en Munkeno, la patrino trovas la foton de la du, kiujn la fotisto sendis al la gazeto, kaj rimarkas, kio okazas. Ŝi vokas ilian patron kaj li ĝisdatigas ŝin pri la kondiĉo de Lisa. Lottie kaj ŝia patrino iras al Vieno. En la fino, la deziro de la knabinoj realiĝas kaj iliaj gepatroj rekuniĝas.

Filmoj
------

* 1950: Das doppelte Lottchen (Germanio), scenaro kaj rakontanto Erich Kästner
* 1961: *The Parent Trap* kun Hayley Mills (Usono)
* 1968: *DoKaliyaan* (Barato)
* 1994: Charlie & Louise (Germanio)
* 1998: *The Parent Trap* kun Lindsay Lohan (Usono)
* 2001: *Kuch Khatti Kuch Meethi* (Barato)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 813211
* GND: 4707446-2
 |
rajdisto kun du ĉevaloj
**HAN Gan** (ĉine: 韩干 / 韓幹 pinjine: Hán Gàn; naskiĝis en 706; mortis en 783) estis ĉina pentristo de la Dinastio Tang. Laŭ historiaj skriboj, li naskiĝis en Chang'an (provinco Shaanxi) aŭ Daliang, (provinco Henan) kiel filo de malriĉa familio. En lia juna aĝo, Wang Wei, fama poeto, rekonis talenton de Han kaj apogis lian artan edukadon. Post la studado, Han iĝis pentristo en la imperiestra kortego.

Li pentris multajn portetojn kaj bildojn kun budhismaj temoj, sed li estas plej konata pro prentraĵoj pri ĉevaloj. Onidire, li ne nur redonis la eksteran aspekton de la ĉevalo, sed ankaŭ ties spiriton. Lia famo kreskis kaj baldaŭ superis tion de lia instruisto. Liaj artaĵoj servis kiel ekzemploj por la ĉeval-pentristoj de la postaj generacioj.

Vidu ankaŭ
----------

* ĉina pentrado

* Han Gan en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Han Gan en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 504388
* GND: 129432717
* LCCN: no97059013
* VIAF: 96609762 8465235, 96609762
* ISNI: 0000 0000 8355 341X
* ULAN: 500125882
* NLA: 36679197
* RKD: 331542
 |
Hanabiramoĉi
**Hanabiramoĉi** (葩餅) estas japana dolĉaĵo, manĝata en la komenco de la nova jaro. Hanabiramoĉi estas ankaŭ servita dum la unua japana teceremonio de la nova jaro.

Deveno
------

La nomo "hanabiramoĉi" signifas *"florpetala moĉio"*. La origina formo de Hanabiramochi estas **Hiŝihanabira**, dolĉaĵo manĝata en la imperiestra familio dum specialaj eventoj je la komenco de la nova jaro. 

*Hanabiramochi* estis unue farita dum la erao de Mejĝi (8-a de septembro 1868 ĝis 30-a de julio 1912), sed ĝi nuntempe estas tre kutima novjara japana dolĉaĵo.

Formo
-----

La formo de *hanabiramoĉi* estas tradicie tre detale difinita. La ekstera blanka *moĉi*-tavolo estas plata kaj ronda, faldita al duoncirkla formo. En la mezo devas esti videbla roza koloro kiu iras al blanko je la rando. Kontraŭe al *dajfuko*, la *moĉio* ne devas tute kaŝi la enhavon.

En la mezo de *hanabiramoĉi* estas *anko*, dolĉa pasto el azuki-faboj, kaj en la mezo de tiu ĉi maldika peco de dolĉa *gobo* (lapo, kiu montriĝas ambaŭflanke de la *moĉio*.

Simbolo
-------

Ĉiu ero de *hanabiramoĉi* havas propran signifon.

La ruĝa koloro videbla tra la blanka *moĉio* estas ne nur simbolo de la nova jaro, sed ankaŭ de la japana umefloro, kiu reprezentas purecon, daŭrigon kaj renoviĝon.

La lapo reprezentas *aju*-on, fiŝon troveblan nur en orienta Azio; ĝi estas preĝo por longa vivo.
Dejraj nuboskrapuloj.
**Dejra**, **Dejro** aŭ **Deira** (en araba: ديرة) estas areo en Dubajurbo, Dubajo, Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj lima al la Persa Golfo, Ŝarĵo kaj al la Dubaja rojo.

Historie, Dejra estis la komerca centro de Dubajo, sed ĝi perdis gravon dum la pasintaj jaroj pro relative ĵusa disvolvigo laŭlonge de la aŭtoŝoseo E 11 kaj de areoj sur la marbordo al Abudabio. Port Saeed estas malgranda havena areo laŭlonge de la Dejra marbordo de la Dubaja Kanalo. Port Saeed tenas kelkajn el la instalaĵoj por la tipaj velboataj *daŭoj* kaj por aliaj malgrandaj boatoj en Dubajo.

Dejra multe disvolviĝis ekde la fruaj tagoj per de la disvolvigo de kaj surteraj kaj subteraj metrolinioj, nombraj komercaj centroj (ekz. *City Centre Deira Shopping Mall*), kaj modernaj konstruaĵoj kaj nuboskrapuloj konstruataj en la areo. Ankaŭ la Dubaja Internacia Flughaveno estas tie.

Koordinatoj: 25° 16′ N 55° 19′ O﻿ / ﻿25.267 °N, 55.317 °O﻿ / 25.267; 55.317 (mapo)

Notoj
-----

1. ↑   Deira City Center Shopping Mall. Alirita 27a de januaro 2015.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rDistriktoj de Dejra en Dubajo |
| --- |
| Abu Hejl  ~ Ajal Naser ~ Albaraha ~ Albutin ~ Aldagaja ~ Algarhud ~ Alhamrija Haveno ~ Alĥabisi ~ Alkarama ~ Alkusajs ~ Almamzar ~ Almizhar ~ Almorar ~ Almotina ~ Almurakkabat ~ Alnahda ~ Alras ~ Alraŝidija ~ Alrigga ~ Alsabĥa ~ Altŭar ~ Alŭarka ~ Alŭohejda ~ Dubaja Internacia Flughaveno ~ Hor Alanz ~ Kornico Dejra ~ Mirdif ~ Muhajsna ~ Nad Alhamar ~ Nad Ŝamma ~ Naif ~ Rigga Albutin ~ Said Haveno ~ Um Ramul ~ Ŭarsan |

 |

* Dejra en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Dejra en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

 
***Dek tagoj de kapitano Postnikov***, verkita de Mikaelo Bronŝtejn, estas romano dediĉita al realaj eventoj okazintaj en Rusujo antaŭ cent jaroj. La ĉefa rolulo de la romano, Aleksandr Aleksejeviĉ Postnikov, estas lerta, eksterordinara persono, artileria oficiro, kiu partoprenis du militojn en la Oriento kaj ricevis ordenojn. Kiel senlaca iniciatinto de la ideo de universala internacia lingvo, Esperanto, li organizis kaj sukcese okazigis la unuan rusan kongreson de Esperanto en 1910 en Sankt-Peterburgo. En 1911 A.A. Postnikov estis arestita kaj, sub falsaj akuzoj de spionado, kondamnita al senigo de nobela titolo, rangoj, ordenoj kaj trudlaboro por periodo de 8 jaroj.

Recenzoj
--------

La historia romano "Dek tagoj de kapitano Postnikov" de Mikaelo Bronŝtejn pri eventoj en Rusia Esperantujo antaŭ cento da jaroj estas unika fenomeno en nia literaturo. Sub la plumo de la talenta verkisto revivas konataj Movadaj figuroj, inkluzive Ludovikon Zamenhof. Ili agas, vigle dialogas kaj malkovras al ni malklaraĵojn en nia historio. La aŭtoro tre bone konas la epokon: la homojn, la morojn, la realaĵojn, la gazetaron de tiu periodo kaj lerte enplektas ilin en sian rakontadon. Li bone posedas tiaman lingvaĵon. Ĉio ĉi kreas efekton de ĉeesto. Se aldoni, ke la romano havas sufiĉe streĉan, eĉ detektivan, intrigon, rezultas bonkvalita kaj fascina romano.  

*Boris Kolker* (Usono)

Jen la brava, juna, ĉarmega oficiro Postnikov, kiu, en la tempo de niaj pioniroj, gvidis la rusan E-movadon. Eniru en lian vivon, liajn revojn, liajn renkontojn, dum la krozado al Ameriko por la Washingtona Universala Kongreso. Dank' al kunmetado de tre diversaj dokumentoj, spektu la maturiĝon de nia Historio. Vidu kiel kunagas la noblaj streboj kaj la bazaj impulsoj. Aŭskultu la saĝajn parolojn de Zamenhof, kiujn post jarcento ni ankoraŭ ne funde enlumigis. Kaj se foje la rakonto amare gustas, tamen je la fino ni kapablos danki tiujn tiom sincerajn praesperantistojn.  

*Marie France Conde-Rey* (Francio)

Mi delonge ne legas tiel nomatajn "historiajn romanojn", ĉar opinias, ke ĉion en ili diratan elpensas la aŭtoroj. Tamen leginte la novan historian romanon de Mikaelo Bronŝtejn, mi havas la impreson, ke li, doninte multajn dokumentojn kaj citaĵojn el la gazetaro ruslingva kaj esperanta - krom la konversacioj de la konataj historiaj E-personoj - sukcesis kredinde prezenti la tiutempan politikan-socian atmosferon en Rusio kaj en la esperantista medio. Leginda libro!  

*Vladimir Samodaj* (Rusio)

Referencoj
----------

1. ↑  Originala Literaturo Esperanta - Mikaelo Bronŝtejn: Dek tagoj de kapitano Postnikov

Vidu ankaŭ
----------

* Mikaelo Bronŝtejn
* Aleksandr Postnikov
* OSIEK-premio (2013)
* UK 2011#Programeroj (teatraĵo)
* Impeto (eldonejo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Impeto - Dek tagoj de kapitano Postnikov. Romano
**Dek unu estas pli, ol tri,** origine hungare *Tizenegy több mint három* estis grava televizia filmo dum la socialismo en Hungario.

Rolantoj
--------

* Margit Dajka
* Róbert Koltai
* Lili Monori
* János Zách
* Géza Polgár kaj aliaj

Historia epoko
--------------

La filmo estis kreita en la tiam unusola televizio. La historio okazas en la tiama nuntempo, en malgranda minista komunumo, kie ĉiuj konas ĉiujn. Nemirinde estas videbla vivo de la ministoj dum la socialismo, pri kio neniu atendu kritikon.

Historio
--------

La historio disvolviĝas en la sistemo In medias res (en la mezo de la aferoj), tial rekte nur tiu komprenas la filmon, kiu perfekte konas vivon dum la socialismo.

Dum minado de karbo fajro estiĝas, ŝajnas, multe da ministoj mortos. Tuj ekagas la savista grupo, kies ĉefo ĝuste estas tiu, kiu sekrete amindumas al tiu ministo, kiu laboras ĉe la fajro. La ĉefsavisto konstatas la eblecojn. Estas jam du fajroj, ie laboras 11, en la alia fajro nur 3. Pro la interna vento aŭ ili savos 11, aŭ 3, savi ĉiujn ne eblas. Li ordonas ŝanĝi direkton de la vento, sekve estas granda ŝanco savi 11.opo. Okazas heroa savado, tiu grupo atingas la elirejon helpe da la savistoj, nur 3 homoj mortas (ankaŭ la menciita ministo).

La ĉefsavisto teorie bone agis, ja 11 estas pli, ol tri. Tamen laŭmore li iĝis kadavro, ja tiam li devis transdoni la estrecon al la vicsavisto. Supozeble ankaŭ li savos 11 kaj ne 3, sed li havas egalajn rilatojn al ĉiuj ministoj.

Fontoj
------

* hungare
* hungare
* hungare Arkivigite je 2014-08-12 per la retarkivo Wayback Machine


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
La **Dekkvara Amendo al la Usona Konstitucio** estas unu el la konstituciaj amendoj al la Usona Konstitucio postaj al la Usona Enlanda Milito, kaj inkludas, inter aliaj, la Kodicilon de la Justa Proceso kaj la Kodicilon pri Egaleca Protektado, gravaj en la kadro de la Rekonstrua Epoko. Ĝi estis proponita la 13an de junio 1866, kaj ratifita la 9an de julio 1868.​

La amendo havigas ampleksan difinon de nacia civitaneco, kiu nuligas la decidon de la kazo "Dred Scott kontraŭ Sandford" (1857), kiu estis ekskludinta la sklavojn kaj ties posteulojn el la posedo de konstituciaj rajtoj. Per tiu amendo oni postulas al la subŝtatoj, ke ili havigu egalecan protekton antaŭ la leĝo al ĉiuj personoj (kaj ne nur al la nommitaj civitanoj) ene de ties jurisdikcioj. La gravo de la Dekkvara Amendo estis ekzempligita kiam estis interpretata por malpermesi la rasan segregacion en la publikaj lernejoj en la kazo "Brown kontraŭ Stabanaro de Edukado de Topeka".

La aliaj du gravaj amendoj postmilitaj estas la Dektria Amendo (kiu malpermesas la sklavecon) kaj la Dekkvina Amendo (kiu malpermesas la segregacion pri voĉdonado rilate al la raso).

* Primera página de la Enmienda.Unua paĝo de la Amendo.
* Segunda página de la Enmienda.Dua paĝo de la Amendo.

Notoj
-----

1. ↑  U.S. Constitutional Amendments, Findlaw.com, Footnote 6. Alirita la 27an de Aprilo 2021.

### Bibliografio

* Foner, Eric.  (1988) *Reconstruction: America's Unfinished Revolution, 1863–1877*. HarperCollins. ISBN 9780062035868.

```
Preview.
```

* Goldstone, Lawrence.  (2011) *Inherently Unequal: The Betrayal of Equal Rights by the Supreme Court, 1865–1903*. Walker & Company. ISBN 9780802717924.

```
Preview.
```

* (Novembro 2012) "Subtraction by addition?: The Thirteenth and Fourteenth Amendments", *Columbia Law Review* **112** (7), p. 1501–1549.

```
Arkivigite je 2015-11-17 per la retarkivo Wayback Machine Pdf.
```

* (Novembro 2012) "Federal protection, paternalism, and the virtually forgotten prohibition of voluntary peonage", *Columbia Law Review* **112** (7), p. 1607–1639.

```
Arkivigite je 2015-11-17 per la retarkivo Wayback Machine PDF.
```

* Kategorio Dekkvara Amendo al la Usona Konstitucio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 723348
* GND: 4243024-0
* LCCN: n83003571
* VIAF: 181043601
 |
***Mafalda*** estas ĉefrolulo en bildliteratura serio, unue skribita en la hispana lingvo fantaziita de la argentina desegnisto Quino en jaro 1964. La bildstrio aperis en argentinaj gazetoj ĝis 1973 kaj poste estis eldonita en diversaj libroj, haveblaj nuntempe.

Mafalda estas knabino vivanta kun siaj gepatroj. Ŝi havas rondon de amikoj kaj loĝas en granda urbo (konjekteble Buenos Aires) kaj estas obsedita de la teraj plagoj kaj danĝero de atombomba milito.

La fajna humuro, la psikologia trafeco kaj individueco de diversaj roluloj donis al tiu bildstrio-serio sukceson tutmondan kaj daŭran, eĉ post 50 jaroj Mafalda plu popularegas. La bildstrio famegas en Latin-Ameriko, Eŭropo, disvastiĝis en Azio kaj Kebekio, estas tradukita en ĉefajn eŭropajn lingvojn kaj en la ĉinan. Anglalingvaj tradukoj estis eldonitaj en Argentino, sed ĝi plu estas preskaŭ tute nekonata en Usono kaj aliaj anglalingvaj landoj.

Dufoje oni faris animacian televidserion de "Mafalda", la unua en 1975 kun kina versio en 1981 kaj la dua en 1995.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Mafalda (fikciulo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Quino. Oficiala paĝo de la kreinto de "Mafalda", havebla hispane, angle, france, itale kaj portugale.
* Intervjuo kun Quino. (angle).
* "La Mondo de Mafalda" Arkivigite je 2010-01-26 per la retarkivo Wayback MachineNe oficiala paĝaro. Informoj pri la historio, kaj la fikciuloj de la bildliteratura serio kaj animacio (hispane).
* "Mafalda en la TTT" Ne oficiala paĝaro, havebla hispane, katalune, portugale kaj germane.
* Pri la animacia serio de "Mafalda" (france).
Rivero Elbow, Kalgario
La **Rivero Elbow** estas rivero en la suda Alberto (Kanado). Ĝi fluas de la Lago Elbow en la Sovaĝejo Elbow-Sheep de la regiono Kananaskis en la Rok-Montaro al la urbo Kalgario, kie ĝi kuniĝas kun la Rivero Bow. La Rivero Elbow estas populara inter kanuistoj, flosistoj, tendumistoj, kaj migristoj, kaj ĝi fluas tra kelkaj parkoj, inter ili Parko Allen Bill Pond, Parko Forgetmenot Pond, kaj Parko Akvofaloj Elbow.

La Rivero sekve fluas tra la apud-montaj montetoj ankoraŭ kiel rivereto kaj enfluas la urbeton Bragg Creek. Post Bragg Creek ĝi fluas sub Ŝoseon 22, kvankam dum la inundo de junio 2005 ĝi fluis sur la ŝoseo, kaj sekve fluas tra la urbeto Elbow Springs tuj okcidente de Kalgario.

Antaŭ ol ĝi atingas la Kalgarian urbolimon, la Rivero Elbow fluas tra la rezervejo de la Nacio Tsuu T'ina. Ĉe la Ebenejo Weaselhead, tuj ene de la urbolimo, la Rivero Elbow enfluas Akvorezervujon Glenmore, kiu estas la ĉefa fonto de trinkakvo por Kalgario. De tie ĝi fluas sude de la urbocentro, preter la Stampedejo, kaj finfine ĝi kuniĝas kun la Rivero Bow proksime al la loko kie siatempe la Rajda Polico de la Nord-Okcidento konstruis Fortikaĵon Calgary.

La akvofluo en la Rivero Elbow multe varias. La Akvobarilo Glenmore helpi mildigi la efikojn de tiu variado, sed la inundo de junio 2005 estis tiel severa (kun la plej alta akvonivelo dum du jarcentoj laŭ taksoj de la Alberta registaro) ke akvo akvo fluis super la akvobarilon. Proksimume 2000 kalgarianoj, kiuj loĝis malsupre de la akvobarilo, devis fuĝi.

Flago de AlbertoFlago de Alberto

Riveroj kaj Lagoj en Alberto



|  |
| --- |
| **Gravaj riveroj**: Atabasko • Beaver • Hay • Milk • Norda Saskaĉevano • Pac-rivero • Red Deer • Slavio • Suda Saskaĉevano

**Aliaj riveroj**: Battle • Bow • Brazeau • Chinchaga • Crowsnest • Clearwater • Elbow • Firebag • Malgranda Slavio • Malgranda Smoky • Oldman • Pembino • Petitot • Sheep • Smoky • Sunwapta • Wabasca • Wapiti • *(pliaj...)*

**Gravaj lagoj**: Atabasko • Bistcho • Claire • Malgranda Slavia

**Aliaj lagoj**: Abraham • Beaverhill • Brûlé • Calling • Cold • La Biche • Louise • Maligne • Minnewanka • Morena • Peyto • Pigeon • Pinehurst • Pyramida • Skeleton • Sylvan • Utikuma • Vermilion • Wabamun • Waterton • Zama • *(pliaj...)* |


* Kategorio Elbow (rivero) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Centaŭrio** |
| --- |
|  |
| Centaurium pulchellum*Centaurium pulchellum* |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Plantoj *Plantae* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Divizio: | Angiospermoj *Magnoliophyta* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Dukotiledonaj *Magnoliopsida* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Gencianaloj *Gentianales* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Gencianacoj *Gentianaceae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | **Centaŭrio** *Centaurium*Hill 1756 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specioj |
| vidu tekston |
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Centaŭrio  |

 |
| v • d • r |

**Centaŭrio** (*Centaurium*) estas genro de proksimume dudek specioj el la familio de la gencianacoj (*Gentianaceae*).

Kelkaj specioj atingas alton de ĝis 50 cm. Ili troviĝas en sunriĉaj humidaj lokoj, en dunoj. arbarrandoj kaj herbejoj, sed ankaŭ en montaroj de meza- kaj suda Eŭropo ĝis altoj de 1500 metroj. La varmŝata genro troviĝas en tuta Eŭropo kaj la ekstereŭropa regiono de la Mediteraneo. Ankaŭ en Nord-Ameriko kreskas kelkaj specioj kiuj ne troviĝas en Eŭropo.

Kelkaj specioj
--------------

* *Centaurium pulchellum*
* *Centaurium erythraea* (Eritreo)
* *Centaurium littorale*
* *Centaurium calycosum*
* *Centaurium exaltatum*
* *Centaurium muhlenbergii*
* *Centaurium pulchellum*
* *Centaurium spicatum*
* *Centaurium texense*

* Centaŭrio*Centaŭrio*

Aplikoj
-------

### Medicino

Antaŭe la spicherbo estis uzata kiel kuracilo kontraŭ stomako- kaj hepatomalsanoj.

Plantoj el ĉi tiu genro ofte enhavas amaraĵojn, kiuj medicine estas uzataj kiel apetitigilo, kontraŭ anoreksio kaj aliaj digestaj malsanoj.

### Sorĉherbo

Laŭ malnova superstiĉo la spicherbo ŝirmus kontraŭ malbonaj spiritoj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Centaŭrio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Centaŭrio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Centaŭrio en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
Minitel 1. Konstruita en 1982
**Minitel** estis videoteksta komputilreta servo alirebla tra telefonlinioj, kaj estis la plej sukcesa reta servo de la monda antaŭ la Tut-Tera Teksaĵo. Ĝi estis inventita en Cesson-Sévigné, proksime de Rennes en Bretonio, Francio.

La servo estis lanĉita prove la 15-an de julio 1980 en Saint-Malo, Francio, kaj de aŭtuno 1980 en aliaj lokoj, kaj lanĉita komerce ĉie en Francio en 1982 fare de PTT (Postes, Télégraphes et Téléphones; disigita ekde 1991 inter France Télécom kaj La Poste). De ĝiaj fruaj tagoj, uzantoj povis fari interretajn aĉetojn, fari trajnorezervojn, kontroli akciajn prezojn, serĉi la telefonan adresaron, havi leterkeston kaj babili en simila maniero al kio nun eblas per la Tutmonda Reto.

En februaro 2009, France Télécom indikis ke la Minitel-reto daŭre havis 10 milionojn da ĉiumonataj ligoj. France Télécom haltigis la servon la 30-an de junio 2012.

Referencoj
----------

1. ↑  Puech, Michel, "Le monde du Minitel se paye Le Monde",  *Mediapart*, 20 Junio 2010. Kontrolita 30 Junio 2019. (france)
2. 1 2  "Minitel: The rise and fall of the France-wide web", Hugh Schofield, *BBC News Magazine* (Paris), 27 June 2012.
3. ↑  "Le Minitel disparaîtra en juin 2012",  *Le Figaro*, *Agence France Presse*, 21 Julio 2011. (france) English translation)
4. ↑  Lichfield, John, "How France Fell Out of Love with Minitel",  *The Independent*, 9 Junio 2012.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Minitel en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Minitel.org - La mémoire du Minitel france
* Mintel Research Lab USA angle

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Minitel en la angla Vikipedio.*