recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
#### Lingva noto

La vorto *Alaho* **ne** estas nomo de dio, sed aldono de o-finaĵo al la araba vorto *"al-lah"* signifanta "la dio", t.e. "Dio" (en la araba ne ekzistas majuskloj). Arablingvaj kristanoj kaj islamanoj preĝas ne je *"\*Alaho"*, sed je la sama "Dio", kion arabe oni eldiras *"al-lah"*, same kiel angloj diras *"God"* kaj finnoj *"Jumala"*.

#### A

Afrodito - Alaho - Amono - Amono-Rao - Apolonio - Areso - Artemiso - Aŝtaro - Atena - Atumo

#### B

Baalo - Belenos - Beso

#### D

Demetro - Demiurgo - Devio - Diano - Dionizo

#### E

Eŝuo - Eternulo - Eŭao

#### G

Ganeŝo

#### H

Hadeso - Hatoro - Hefesto - Hekato - Hero - Hermeso - Hestio - Horuso - Huicilopoktlo

#### I

Iasano - Ibeĵioj - Iroko - Izisa

#### J

Javeo - Jehovo - Jemanĵao - Jesuo Kristo - Junona - Jupitero

#### K

Kecalkoatlo/Kukulkano

#### L

Logunedeo

#### M

Maato - Mariso - Marso - Merkuro - Minervo - Monso - Muto

#### N

Nanano - Neptuno

#### O

Obaluajeo - Obao - Odeo - Oguno - Ojao - Olorumo - Oriŝaoj (Brazilaj dioj) - Osaino - Oŝalao - Oŝosio - Oŝumareo - Oŝumo - Oziriso

#### P

Persefona - Plutono - Pozidono

#### R

Rao

#### S

Sankta Triunuo - Seto

#### Ŝ

Ŝangoo - Ŝivo - Ŝuo

#### T

Tezkatlipoko

#### U

Urano

#### V

Venuso - Vesta - Viŝnuo - Votano - Vulkano

#### Z

Zeŭso

Vidu ankaŭ
----------

* Listo de Romiaj diaĵoj
**György Aranka** [djordj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Aranka György** estis hungara pastro, kalvinana episkopo, predikisto. Lia nobela antaŭnomo estis *zágoni*. Lia filo estis samnoma verkisto György Aranka.

György Aranka  naskiĝis en 1705 en Habsburga Imperio en Transilvanio, en Koronka (nuntempa Corunca en Rumanio. Li mortis la 9-an de junio 1767.

Biografio
---------

György Aranka frekventis kolegiojn en Marosvásárhely kaj Nagyenyed, poste ekde 1728 li plulernis en Ĝenevo, ekde 1731 en Basel. En la sekva jaro li hejmenvenis kaj estis predikisto precipe en Marosvásárhely. Liaj baldaŭaj ĉefaj postenoj kaj titoloj estis:

* en 1755 eklezia dekano
* inter 1760-1765 eklezia ĉefnotario kaj vicepiskopo
* en 1765 episkopo.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Örökös ház… melyből czegei Vass Dániel úrnak meghidegedett tetemeinek koporsóba való bezárattatásának alkalmatosságával...* (1741)
* *Isten elejbe bocsátott könyörgéseknek együgyü gyakorlása* (1766)
* *A ker. léleknek halál félelmei ellen való vigasztalásai (1768)*

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
**ALEXICS György** [pr. aleksiĉ] estis hungara lingvisto, literaturhistoriisto, tradukisto naskiĝinta en Arad la 14-an de septembro 1864 kaj mortinta en Budapest la 7-a de februaro 1936. Li estis la patro de matematikisto György Alexits.

Biografio
---------

Ekde 1884 György Alexics studis en la Universitato de Budapeŝto. Li estis instruisto ekde 1888 en Szolnok, ekde 1889 en Kassa. Inter 1891 kaj 1922 li estis instruisto de la *Orienta Komerca Kurso* (pli poste akademio). Ekde 1897 li estis la privatprofesoro de rumana lingvo kaj literaturo de la universitato de Budapeŝto. En 1920 la universitata konsilantaro senigis lin de rajto por lekcii. En 1922 oni pensiigis lin. En dua volumo de libro redaktita de Gusztáv Heinrich li priskribis la historion de la rumana literaturo (Egyetemes Irodalomtörténet Bp. 1905).

Verkoj ĉefaj
------------

* *Magyar elemek az oláh nyelvben* (Bp. 1888);
* *Román nyelvtan* (Bp. 1892).

Fonto
-----

* Magyar Életrajzi Lexikon


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 251621
* GND: 1089564910
* LCCN: n89666693
* VIAF: 65620864
* ISNI: 0000 0001 0910 0188
* SUDOC: 182283321
* BNF: 12811014z
* BIBSYS: 1028569
 |



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
***Burger's Daughter*** (*La filino de Burger*) estas politika-historia romano de la sudafrika nobelpremiita verkistino Nadine Gordimer. Ĝi eldoniĝis en Britio en 1979 ĉe la eldonejo Jonathan Cape. La sudafrika (apartisma) registaro malpermesis ĝin en Sud-Afriko dum tri monatoj. La libro sekvas grupon de blankuloj-aktivuloj kontraŭ-apartismaj, kiuj celas faligi la registaron de Sud-Afriko. Rosa, la titola karaktero, devas alpaciĝi kun la postlasaĵo de sia patro kiel aktivulo en la Komunisma Partio de Sud-Afriko. Gordimer partoprenis la movadon kontraŭ apartismo, kaj konis multajn aktivulojn, inkluzive de Bram Fischer, la advokato kiu defendis pri Nelson Mandela kontraŭ la akuzo pri ŝtatperfido; ŝi priskribis la romanon kiel "omaĝon en kodo" al li. La verkon ĝenerale laŭdis la kritikistoj; recenzanto en *The New York Times* priskribis ĝin kiel stile "eleganta" kaj "elektema", apartenanta al "kulturita supera klaso". En 1980 ĝi gajnis la Literaturan Premion de la Centra Novaĵagentejo, kaj en 1991 kiam Gordimer ricevis la Nobelpremion, oni menciis tiun ĉi libron (inter aliaj) en la solenaĵo.
Martin Luther King dum la parolado
**Mi havas Revon** (angle I Have a Dream) estas la diskurso de usona civilrajta aktivisto Martin Luther King pri lia deziro de harmonia kunekzistado de blankuloj kaj nigruloj kiel egaluloj. La parolado okazis je la 28-a de aŭgusto 1963 antaŭ la Monumento de Lincoln en Vaŝingtono dum la Marŝado al Vaŝingtono por Laborpostenoj kaj Libereco kaj signas ŝanĝopunkton de la Usona Movado por Civilaj Rajtoj. Ĝi estas rekonata kiel signifa parolado en Usona civilrajta movado.

La parolado citis el pluraj fontoj inkluzive de la Biblio (Psalmaro, Libro de Josuo kaj Libro de Amos), la Usona Konstitucio kaj Usona Deklaro de Sendependeco. Jen unu el la plej famaj partoj de ĝi:

I have a dream that one day this nation will rise up and live out the true meaning of its creed: "We hold these truths to be self-evident: that all men are created equal."
*Mi havas revon ke iun tagon ĉi tiu nacio leviĝos kaj vivos laŭ la vera signifo de sia kredo: "Ni taksas jenajn veraĵojn memevidentaj: ke ĉiuj homoj estas kreitaj egalaj."*
Sekvas la kompleta teksto de la parolado sur la ŝtuparo de la Monumento de Lincoln (Vaŝingtono D.C) en 1963.

Monumento pri Martin Luther King jr.
------------------------------------

En 2011 pretiĝis en Vaŝingtono granda granita monumento al Martin Luther King jr.. Oni starigis ĝin borde de la Potomaka Rivero ne tre malproksima de la loko, kie Martin Luther King jr. tiam okazigis sian famiĝintan paroladon.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Anglalingva originalo - teksto, sona kaj vida registraĵoj

Referencoj
----------


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 126431
* GND: 1048502503
* LCCN: no2009018311
* VIAF: 306121650
* SUDOC: 18745678X
 |
**István Fodor** [iŝtvAn], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Fodor István,** en Francio konata **Etienne de Fodor** estis hungara inĝeniero. Lia nobela antaŭnomo estis *várkonyi*.

István Fodor  naskiĝis la 8-an de novembro 1856 en Hungara reĝlando en Pozsony (nuntempa Bratislavo en Slovakio). Li mortis la 5-an de novembro 1929 en Budapeŝto.

Biografio
---------

István Fodor frue forlasis la lernadon pro financa stato de la familio. En 1880 li vojaĝis al Francio, kie li laboris en diversaj uzinoj, sed li ankaŭ lernadis. Li konatiĝis kun Tivadar Puskás, poste helpe de la konateco li aliĝis al stabo de Thomas Alva Edison. En duono de Eŭropo li gvidis la muntadojn pri elektraj lumigadoj. En 1894 li faris la samon en Hungarlando, poste li estis samloke ĉefo ĝis sia morto. En 1911 li gastigis Edisonon en Pozsony kaj Budapeŝto. Li ricevis hungaran kaj grekan premiojn, li estis nomumita kortega konsilisto.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Das Glühlicht, sein Wesen und seine Erfordernisse…* (1885)
* *Experimente mit Strömen hoher Wechselzahl und Frequenz* (1894) - kun enkonduka parto de Nikola Tesla
* *A füstnélküli város és az ipar* (La senfuma urbo kaj la industrio), (1907)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

* Kategorio István Fodor (inĝeniero) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 538978
* GND: 127588647
* VIAF: 296064157
* ISNI: 0000 0000 8094 8272
* LIBRIS: 338405
* SUDOC: 200399047
 |
**Asteriks ĉe la olimpiaj ludoj** estas bildstria libro pri aventuroj de Asteriks kaj liaj amikoj en la olimpiaj ludoj. La originala verko de René Goscinny kaj Albert Uderzo (desegnaĵoj) aperis en la franca en 1968. Tradukis J.-F. Cousineau kaj P. Lagrange.

**Titolo de la libro**

* aŭtoro: René Goscinny kaj desegnis Albert Uderzo
* tradukisto: Jean François Cousineau, Patrick Lagrange
* eldonejo: Izvori
* jaro de kompono kaj unua esperantlingva eldono: 1996
* formato: 48 paĝoj, 29 cm

Aludo al la nuntempo
--------------------

emblemo de la Somera Olimpiko 1968 en Meksiko, kie internacie ekfamiĝis la bildstria kajero 
La franca originalo aperis en februaro 1968, dum ĵus aktivis la Vintra Olimpiko 1968, kaj internacie ekdisvastiĝis dum la Somera Olimpiko 1968 duonjaron pli poste en Meksiko. Baza temo de la volumo estas, ĉu estas permesate en olimpiaj ludoj uzi la mirindan eliksiron de la samvilaĝanoj de Asteriks, kiu donas superhomajn fortojn, aŭ ĉu tio konsiderendus maljusta dopado. Kompreneblas ke la sekreta trezoro de la gaŭloj ne permesatas ĉi-tie. Tre saĝas la inteligenta malgranda gaŭlo, kiu permesas ke aliaj sportistoj ŝtelu la kaldronon de la mirinda eliksiro, sed enmiksigis plian substancon kiu poste blue kolorigas la langojn de tiuj kiuj kontraŭregule dopis sin: la temo de dopado en olimpiaj ludoj kaj kiel eblas pruvi la kontraŭleĝan dopadon en la jaro 2023 estas same aktuala kiel en la fikcia antikva epoko de Asteriks!
  



|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Literaturo |

Eksteraj ligiloj
----------------

* *Asteriks ĉe la olimpiaj ludoj* en la retbutiko de Flandra Esperanto-Ligo (esperante)
* Asteriks ĉe la Olimpiaj Ludoj (arkivigite laŭ stato de 2010, kompreneble same esperante)

Vidu ankaŭ
----------

* la artikolon Asteriks ĉe la olimpiaj ludoj (filmo)
Polis Könyvkiadó estas hungarlingva libroeldonejo en Kluĵo, (Rumanio estigita en 1992.

Historio
--------

Komence ĝi estis rumana-hungara entreprenado, sed ĝia hungara kunposedanto, la *Ecriture Kft.* (Budapeŝto) en 1995 retiriĝis.

Gvidantaro
----------

La respondeca gvidanto estas Gyula Dávid, ĝia librografikistino Helga Unipan. Por certigi la materiajn bazojn la eldonejo okupiĝas ankaŭ pri libroimporto el Hungario. Por vendi la proprajn kaj la importitajn librojn inter 1995 kaj 2000 ĝi funkciigis ankaŭ libroklubon. La komerca gvidanto ĝis 2000 estis András Papp-Zakor.

Ĝia agado
---------

Ĝiaj unuaj libroj aperis okaze de la *Ünnepi Könyvnapok* (Festaj Librotagoj) en 1993: romanoj de Tibor Bálint, László Bogdán, Gyula Szabó, novelvolumoj de Réka Kisgyörgy, Zsolt Láng, poemvolumoj de István Káli, András Ferenc Kovács, János Szántai, Tímea Tamás, eseoj, respektive studoj de Éva Cs. Gyimesi, Lajos Kántor, György Nagy, Gyöngyi Orbán, Károly Veress, Samu Benkő.
En ĝiaj unuaj jaroj ĝi kunlaboris kun la Kriterion Könyvkiadó por eldoni 5 librojn el serio *Történelmi Regények* (Historiaj Romanoj) kaj 1 libron el *Téka-sorozat* (Téka-serio) kaj 1 libron el *blankaj libroj*. Poste ĝi eldonis verkojn de klasikuloj kaj samtempuloj (Mihály Babits, Géza Páskándi, Attila József, Sándor Petőfi, János Pilinszky, Sándor Kányádi, János Székely, Miklós Bánffy. Ĝi aperigis kelkajn poemelektitaĵojn (Jenő Dsida, Domokos Szilágyi, Sándor Reményik) kun ekstra tipografia aspekto kun grafikaĵoj de Ferenc Deák (grafikisto), Ferenc Siklódy kaj Györgyi Simon. Ĝi konatigas ankaŭ la kulturan-artan heredaĵon de Transilvanio kaj kun granda pretendemo eldonas porinfanajn librojn (volumo de Áron Tamási ilustrita de Ferenc Deák (Egyenes Tóbiás), du porinfanaj poemvolumoj de András Ferenc Kovács (Manótánc, Miénk a világ) ilustrita de Helga Unipan [la unua ankaŭ en rumana lingvo en traduko de Gelu Păteanu, András Visky ilustrita de Kati Müller (Elefánk); en 12 libretoj *Magyar Mondák* (Hungaraj Legendoj) serio ilustritaj de Deák Ferenc, Siklódy Ferenc kaj János Venczel kaj *Pitypang Könyvek* serio {kaj ĝia rumana varianto en traduko de Laura Soare]).
La serio *Remekírók Diákkönyvtára* (Lernantbiblioteko de Klasikuloj) aperigas la ĉefverkojn de la hungara kaj universala literaturo al mezlernejanoj.

Fontoj
------

* Romániai magyar irodalmi lexikon
Mapo de Antarkta Duoninsulo kaj asociaj insuloj, montrante Golfon Esperon (A)
**Golfo Espero** (en hispana *Bahía Esperanza* aŭ en angla *Hope Bay*) sur Duoninsulo Triunuo, estas 5 km longa kaj 3 km larĝa, ĉe la pinto de Antarkta Duoninsulo kaj malferme al Antarkta Markolo en la Suda Oceano.

Bazo Esperanza (hispane *Base Esperanza*, trad. Bazo de Espero) estas argentina civila esplorbazo situanta en la Golfo Espero ĉe la pinto de la Duoninsulo Triunuo, en Lando de Graham. La bazo estas unu el la nuraj du civilaj setlejoj sur la kontinento (la alia estante la ĉilia *Villa Las Estrellas*).

Grava Birdareo
--------------

La golfo estis identigita kiel Grava Birdareo (GBA) fare de BirdLife International ĉar ĝi eltenas unu el plej grandaj kolonioj de Adelia pingveno en Antarkto kun ĉirkaŭ 125,000 paroj. Aliaj birdoj nestumantaj tie estas la Papua pingveno, la Bruna rabmevo, la Antarkta ŝterno, la Buntpieda petrelo, la Dominika mevo kaj la Blanka ĥionido.

Referencoj
----------

1. ↑   Heywood Island. *BirdLife data zone: Important Bird Areas*. BirdLife International (2013). Alirita 2013-01-07.

* *Antarctica*. Sydney: Reader's Digest, 1985, p. 156-157.
* Child, Jack. *Antarctica and South American Geopolitics: Frozen Lebensraum*. New York: Praeger Publishers, 1988, p. 73.
* Lonely Planet, *Antarctica: a Lonely Planet Travel Survival Kit*, Oakland, CA: Lonely Planet Publications, 1996, 302-304.
* Stewart, Andrew, *Antarctica: An Encyclopedia*. London: McFarland and Co. 1990 (2 volumes), p. 469.
* U.S. National Science Foundation, *Geographic Names of the Antarctic*, Fred G. Alberts, ed. Washington: NSF, 1980.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Golfo Espero en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* British Antarctic Survey Hope Bay Station Arkivigite je 2005-03-12 per la retarkivo Wayback Machine

63° 23′ S 56° 59′ U﻿ / ﻿63.383 °S, 56.983 °U﻿ / -63.383; -56.983 (mapo)
**István Fodor** [iŝtvAn], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Fodor István** estis hungara-sovetia-ukrainia botanikisto, profesoro.

István Fodor  naskiĝis la 2-an de novembro 1907 en Hungara reĝlando en Alsógereben (nuntempa apartenaĵo de Ĉinadijovo en Ukrainio). Li mortis la 23-an de aprilo 2000 en Uĵhorodo.

Biografio
---------

István Fodor abiturientis en Mukačevo en 1926 jam dum dominado de Ĉeĥoslovakio. Li akiris pedagogian diplomon en 1934 en Universitato de Karolo en Prago. Post siaj studoj li instruis en universitato de Užhorod. En 1938 li edziĝis, baldaŭe li havis 2 filojn. Dum la 2-a mondmilito la regiono rehungariĝis, li batalis en la hungara armeo, fine li estis militkaptito unu jaron. En 1947 li denove komencis instrui en la universitato, poste li estis ankaŭ direktoro de la botanika ĝardeno. En 1961 li iĝis docento, en 1973 li doktoriĝis en Moskvo, en la sekva jaro li profesoriĝis, fine en 1987 li pensiuliĝis. Li okupiĝis multe pri botanika priskribo de la regiono.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Растительный покров Закарпатской области* (1956)
* *Доповнення до флори Закарпаття, що підлягає охороні* (1973)
* *Ботанічні скарбниці Карпат* (1985)

Memorigiloj
-----------

* esplora instituto prernis la nomon Fodor

Fontoj
------

* hungare
* Arkivigite je 2016-09-13 per la retarkivo Wayback Machine hungare
* hungare
* ukraine
La **princlando Fürstenberg** estas la ĝenerala termino por la areoj regataj de la imperiaj princoj de Fürstenberg en la Ŝvaba Imperia cirklo de la Sankta Romia Imperio. La princlando eliris de samnoma **graflando** kaj de graflando Heiligenberg ekestinta ĉ. la jaro 1250 kaj ekzistis kiel imperia teritorio de la altigo de Hermann Egon al la statuso de imperia princo en 1664 ĝis la transformoj en 1806 lige al la malfondo de la Sankta Romia Imperio dum la erao de Napoleono. Tiam la princlando falis al la Grandduklando Badeno. La teritorio situis en la areo de la nuntempa federacia lando Baden-Virtembergo de Germanio, norde de la Bodenlago.

Rezidaj urboj
-------------

De 1664 ĝis 1716 la rezidejo estis en la kastelo Heiligenberg. De 1716 ĝis 1723 la rezidejoj de la du partaj princlandoj estis en Stühlingen kaj Meßkirch.
En 1723 la princo Joseph Wilhelm translokis sian loĝejon de Stühlingen al Donaueschingen, kiu restis la rezidejo de la nun unuiĝinta princlando eĉ post kiam la linio de Meßkirch formortis.

* kastelo Donaueschingenkastelo Donaueschingen
* kastelo Meßkirchkastelo Meßkirch
* kastelo Heiligenbergkastelo Heiligenberg

* Kategorio Princlando Fürstenberg en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Hans Joachim PLEHN** [plen] (naskiĝis la 14-an de majo 1905 en Erfurt, mortis la 10-an de marto 1985 en Wieselburg - Aŭstrio) estis germana teknikisto-komercisto, esperantisto, kunlaborinto de Eugen Wüster kaj Esperanto-vortaristo.

Plehn studis en Breslau kaj Prago. De 1931 ĝis 1971 li laboris kiel inĝeniero en la fabriko de Eugen Wüster, i.a. kiel redaktisto de Enciklopedia Vortaro Esperanta-Germana (EV) kaj poste en la terminologia laborejo.

Plehn estis esperantisto de 1922 kaj organize, instrue, propagande laboris en Breslau (tiuepoke ĉefurbo de la germana provinco Silezio). Li trapasis ekzamenon pri scienca kapableco ĉe Germana Esperanto-Instituto (GEI).

Plehn kontribuis i.a. al terminara kaj terminologia diskutoj (vd. "eksterajn ligilojn") kaj verkis kvinlingvan vortaron pri segiloj (*Sägenwörterbuch*, 1934). En 1978 aperis lia traduko de la verko "Internationale Sprachnormung" de Wüster. En 1984 li eklaboris pri la kompletigo de EV, cele al publikigo de la dua, ĝis hodiaŭ ne presita parto. Li sukcese (preskaŭ komplete) transskribis la ne plu presitan literon "L" per tajpilo, kiam li subite mortis 80-jaraĝa.

Literaturo
----------

* **1985**: Reinhard Haupenthal. Postrimarko. En: Plehn, Hans Joachim. Biografio de duona vortaro - aŭ kial Esperantujo perdis sian gvidantan esperantologon (prelego farita en la SU de la 68-a UK Budapest 1983, koncizigita por la preso kaj kompletigita per fonto-aparato). Saarbrücken: Iltis-Eld. 1985, 10 p. (Jubilea eldon-serio 3, Esperantologio 12)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Libroj[*rompita ligilo*] de kaj pri Hans Joachim Plehn en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperanto-Muzeo
* Artikoloj de kaj pri Hans Joachim Plehn en Elektronika Bibliografio de Esperantaj Artikoloj (EBEA)

|  |  |
| --- | --- |
|  Kopirajto | Ĉi tiu artikolo baziĝas (parte aŭ tute) sur artikolo el la **Enciklopedio de Esperanto**.

---

La originala teksto kontroleblas en interreta arkivo de la fonto. |
geografia situo de Garni

Garni
**Garni** (armene "Գառնի") estas vilaĝo de la armena provinco
Kotajko situanta je 32 km de Erevano, ĉefurbo de Armenio, tre fama pro ĝia fortikaĵa komplekso. Ĉar ĝi troviĝas ĉe la vojo al la fama monaĥejo Geghard
(7 km pli sudoriente), ricevas multajn vizitantojn.

Historio
--------

En la tria jarmilo antaŭ Kristo estis konstruata la unua fortikaĵo en facila defendebla loko en unu de la kurboj de la rivero Azato. Ĝi estis konkerata en la 8-a jarcento a.K. de la urarta reĝo Argiŝto la 1-a kaj la loko fariĝis militbazo kaj somera reĝa rezidejo. Post tiu momento konstruiĝis pluraj konstruaĵoj kiel la reĝa palaco, la banejoj kaj la plej bone konservata konstruaĵo, templo simila al Partenono. Menciindas la publikaj banejoj kiuj troviĝas norde de la komplekso, kiu havis klimatizilon kiu ankoraŭ konserviĝas. La interna etaĝo estas dekoraciata per buntaj mozaikoj kun skribaĵoj kaj pentraĵoj de la greka mitologio kiaj Tetiso. En unu el la grekalfabetaj skribaĵoj kiuj ankoraŭ bone konserviĝas legeblas: ΜΗΔΕΝ ΛΑΒΟΝΤΕΣ ΗΡΙΑΣΑΜΕΘΑ ΚΑΝΕΝΑ ΝΕΚΡΟ ΔΕ ΜΑΣ ΕΔΩΣΕ Η ΘΑΛΑΣΣΑ ΟΥΤΕ Ο ΩΚΕΑΝΟΣ (Ni ricevas ian ajn mortinton nek de la maro nek de la oceano).

Mozaiko de la planko de publika banejo de Garni kun la bildo de. Pentrata inter la 1-a kaj 3-a jarcentoj a.K.
### Templo de Garni

La Templo de Garni estis konstruata en la 1-a jarcento p.K. de la reĝo Tiridates la 1-a de Armenio kaj eble financata per mono ricevata de la romia imperiestro Nerono dum lia vojaĝo al Romio. La templo eble estis dediĉata al la azia dio Mitrao. La plafono estas tenata de 24 kolonoj havantaj ĥoniajn kapitelojn kaj subterajn etaĝojn. Spite al aliaj grekoromiaj temploj, tiu templo estis konstruita el bazalto. En 1969 estis detruita de tertremo. La plejparto de la pecoj restis samloke ĝis ĝia rekonstruado inter 1969 kaj 1979.

Garni, Kotajko
En la lastaj jaroj naskiĝis nova teorio inter kelkaj arkeologoj. Tiuj lastaj asertas ke la konstruaĵo ne estis vera templo sed maŭzoleo al armen-romia reganto, eble Sohaemus. En tiu kazo ĝi eble konstruiĝis ĉirkaŭ la jaro 175 kio estas unu jarcento pli frue ol tio indikita de la unua kaj plej akceptata teorio.

### Aliaj vidindaĵoj

Post la adoptado de la kristanismo kelkaj preĝejoj kaj la palaco de la katolikoso ankaŭ konstruiĝis en tiu areo ĉirkaŭ la fortikaĵo, sed nuntempe estas ruinoj kiel la plimulto de la aliaj konstruaĵoj, escepte de la templo.

Aliaj vidindaĵoj de Garni ekster la fortikaĵa komplekso inkluzivas la preĝejojn al la Dipatrino kaj Mesrop Maŝtoc krom la ruinoj de la monaĥejo Havuc Tar kelkajn kilometrojn sudoriente de la vilaĝo.

La Gorĝo de Garni situas je 23 km oriente de Erevano kaj tuj ĉe Garni mem. Sur promontoro super la interkrutejo oni povas vidi la templon de Garni.

Aliaj projektoj
---------------

* Garni en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Garni en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Garni en Armenica.org (angle)
* Descripción en Cilicia.com Arkivigite je 2016-03-03 per la retarkivo Wayback Machine (angle)
* Artículo de Garni en Armeniapedia.org (angle)



|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Kaŭkazio |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Avelbrusta kukolo** |
| --- |
|  |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Kukoloformaj *Cuculiformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Kukoledoj *Cuculidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Cacomantis* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***C. castaneiventris*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Cacomantis castaneiventris****(Gould, 1867) |
|
|
|
| Konserva statuso |
| {{{220px}}}**Konserva statuso: Malplej zorgiga** |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Avelbrusta kukolo  |

 |
| v • d • r |

La **Avelbrusta kukolo** (***Cacomantis castaneiventris***) estas specio de la kukoledoj, familio de la ordo de birdoj, nome *Cuculiformes*, kiuj inkludas ankaŭ la vojkurulojn, la aniojn, la centropojn kaj la hoacinon. Ĝi apartenas al genro *Cacomantis*. Ĝi estas indiĝena de tropikaj Aŭstralio, Indonezio kaj Papuo-Nov-Gvineo. Ties natura medio estas subtropikaj aŭ tropikaj sekaj arbaroj kaj subtropikaj aŭ tropikaj manglejoj.

Temas pri grizbruna specio kun rimarkinda **avelkolora aŭ helbruna ventro**, kio nomigas la specion kaj en Esperanto kaj en la specifa latinlingva nomo, krom ĉe aliaj lingvoj.

Referenco
---------

* BirdLife International 2004. Cacomantis castaneiventris[*rompita ligilo*]. 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. 24a Julio 2007.
**Melgar de Yuso** [melGAR deĜUso] estas municipo en la oriento de la provinco Palencio, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la komarko *El Cerrato*.

Geografio
---------

La preĝejo.
Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 26,58 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 254 loĝantojn. Ĝi perdis multajn loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte perdis 460 loĝantojn el la 1900-aj jaroj. Ĝi distas 38 km de Palencio, provinca ĉefurbo.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado en 988 fare de Fernán Mentález, vasalo de Fernán González, kiuj same reloĝigis aliajn proksimajn lokojn kiel Melgar de Fernamental (iam Melgar de Suso). Melgar de Yuso estis nomita iam "de los Caballeros" (de la Kavaliroj) pro sia proksimeco al la Jakoba Vojo kaj sia rilato kun la Ordeno de Santiago. Ĝi ricevis saman foruon kiel Melgar de Suso (nun Melgar de Fernamental) konfirmita de la grafo de Kastilio la 8an de septembro 988. Melgar de Yuso estis ĉefurbo de graflando, kies titulo estis havigita de Henriko la 4-a de Kastilio al Fadrique Enríquez de Mendoza. Estas iama fortikaĵo, nome la Palaco de Ramírez, nun privata loĝejo. Iam en Melgar de Yuso, estis fama *Hospital Regional de Romeros*, al kiu oni atribuis miraklajn kuracojn.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj kaj vitejoj) kaj brutobredado (ŝafoj kaj kolombejoj). Lastatempe funkciado de servoj plej ekgravis, kune kun piedirado tra naturaj lokoj. De la historia pasinteco restis diversaj vizitindaj vidindaĵoj kiel la fasado de la kastelo, la preĝejo, la ermitejo ktp.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Palencio

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 772806
* VIAF: 316735863
 |
**Pálma Morvay** [morvai], laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj kun plena nomo **Morvay Pálma Erzsébet** [erĵEbet] estas hungara kantisto (soprano) en multe de branĉoj (opereto, opero, oratorio, popolkanto). Ŝia plej konata edzo estis Miklós Szenthelyi.

Pálma Morvay naskiĝis la 3-an de februaro 1954 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Pálma Morvay ŝatis kanti, ŝi publike debutis en 1966. Ŝi maturiĝis kun licencoj fotisto kaj ilustristo en arta mezlernejo en sia naskiĝurbo en 1972. Inter 1972-1978 ŝi estis fotisto en filma produktejo apud Lajos Koltai. Tiutempe ŝi akiris kantistan licencon kaj kelkfoje ŝi ricevis eblecojn kanti. Ŝi akiris diplomon en Muzikarta Universitato Ferenc Liszt en 1981. Ŝiaj plej gravaj instruistoj estis Jenő Sipos, Emmi Varasdy kaj András Mikó (reĝisoro). Post la diplomo ŝi kantis ekzemple en Operetoteatro (Budapeŝto), Nacia Teatro (Pécs), Nacia Teatro (Szeged), Teatro Csokonai (Debrecen), Teatro Jókai (Békéscsaba), de:Landestheater Niederösterreich. Ŝi ricevis kantlecionojn intertempe de de:Rudolf Knoll (Sänger) kaj Paula Takács. Ŝi ankaŭ instruis en muziklernejo. Ŝi edziniĝis trifoje.

Ŝia repertuaro (elekto)
-----------------------

* Pál Ábrahám: *Viktória* - titolrolo
* Antonín Dvořák: *Stabat Mater*
* Christoph Willibald Gluck: *Le cadi dupé* - Fatime
* Viktor Jacobi: *Leányvásár* - Lucy
* Imre Kálmán:
	+ *Az ördöglovas* - Leontine
	+ *Csárdáskirálynő* - Szilvia
* Ferenc Lehár:
	+ *A mosoly országa* - Liza
	+ *Cigányszerelem* - Ilona
* Pietro Mascagni: *Cavalleria Rusticana* - Lola
* Wolfgang Amadeus Mozart: *Requiem*
* Giovanni Battista Pergolesi: Stabat Mater
* Giuseppe Verdi:
	+ Rigoletto - grafino Ceprano
	+ *Requiem*

Vidu, aŭdu ankaŭ
----------------

* videoj

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 788319
 |


* Portalo pri Biografio
**Aladár Kovácsi** [kovAĉi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kovácsi Aladár** estis hungara moderna pentatlonisto, skermisto, olimpiano, olimpika kaj monda ĉampiono, ginekologo. Lia edzino estis Éva Ferencz.

Aladár Kovácsi naskiĝis la 11-an de decembro 1932 en Budapeŝto, li mortis la 8-an de aprilo 2010 en Budapeŝto.

Memortabulo ankaŭ pri Aladár Kovácsi

Biografio
---------

Aladár Kovácsi akiris medicinan diplomon en Medicina Universitato de Budapeŝto en 1958. Li ricevis premiojn inter 1952-1955.

### Sporta kariero

Aladár Kovácsi inter 1948-1959 estis sportisto (moderna pentatlonisto, vintra pentatlonisto, skermisto) en pluraj ĉefurbaj sportkluboj. Li estis hungara vintra pentatlona ĉampiono kvarfoje (1951-1955) individue, trifoje (1952-1955) teame, hungara moderna pentatlona ĉampiono teame en 1958, dum li apartenis al la hungara nacia teamo inter 1951-1959. Li estis olimpiano en Hungario en la Somera Olimpiko 1952 kun ora medalo teame en pentatlono, krome en mondĉampionumo li estis la unua en 1955 teame. Li finis sian aktivan sportan karieron en 1959.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* intervjuo kun foto
* hungarlingva biografio legebla pli malsupre

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 815247
 |




* Portalo pri Biografio
**Aladár Bálint,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bálint Aladár** estis hungara ĵurnalisto, kritikisto. Lia origina familia nomo estis *Blum* ĝis 1906, lia filo estis Endre Bálint.

Aladár Blum naskiĝis la 2-an de decembro 1881 en Nagypeszek (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempa vilaĝparto de Sikenica en Slovakio), li mortis la 20-an de aprilo 1924 en Budapeŝto (Hungara reĝlando).

Biografio
---------

Aladár Bálint devenis el juda familio. Post lernado li estis oficisto en fabriko, sed en 1903 li sukcese debutis kiel novelisto. Poste li estis ĵurnalisto kaj kritikisto. Liaj verkoj aperis plej ofte en Népszava kaj Nyugat. Li edziĝis en 1912. Li estis aktiva ankaŭ dum la Hungara Sovetrespubliko. Liaj noveloj, kelkfoje poemoj prezentis mizeran vivon de la laboristoj.

Liaj verkoj (elekto)
--------------------

* *Város* (noveloj, kunaŭtoro, 1906)
* *Így történt!* (noveloj)
* *Képekről munkásoknak*

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Aladár Bálint en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 728371
* LCCN: nb2014026805
* VIAF: 12700285
 |
Panoramo de la pacparko kun la atombombita kupoldomo en HiroŝimoPanoramo de la pacparko kun la atombombita kupoldomo en Hiroŝimo

Hiroŝimo antaŭ la dua mondmilito
La **atombombita kupoldomo** en Hiroŝimo (japane 広島平和記念碑, Hiroshima heiwa kinenhi, pacmemorigilo aŭ 原爆ドーム, angle *Atomic Bomb Dome*, atombombita kupolo) estas memorigejo en la japana havenurbo Hiroŝimo por la unua milita uzo de nuklea armilo. Ĝi troviĝas en la pacparko Hiroŝimo, en kiu troviĝas ankaŭ la pacmuzeo Hiroŝimo.

La atombombita kupoldomo
La kupoldomo estis la iama japana industria kaj komerca ejo, kiu estis konstruita en aprilo 1915 laŭ planoj de la ĉeĥa arkitekto Jan Letzel. La 6-an de aŭgusto 1945 je 8:16 (loka tempo), ĝi estis detruita de la usona atombombo *Little Boy* faligita de la usona bombaviadilo *Enola Gay* kaj tute forbrulis. Ĉiuj tie laborantaj homoj tiam mortis.

Malgraŭ la malgranda distanco de nur 160 metroj de la nulo-punkto multaj konstruaĵstrukturoj supervivis, interalie la aparta helpkonstruo de la kupolo, kiu donis sian nomon al la memorigejo. La restoj estis konservitaj en la tiama stato kaj apartenas malgraŭ la vetoo de Usono kaj Ĉinujo ekde decembro 1996 al la monda heredaĵo de Unesko.

Plua legaĵo
-----------

Ĉu japanoj kulpas pri atoma bombo?, Monato, 1986/07, p. 14.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Atombombita kupoldomo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Atombombita kupoldomo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Veto de Ĉinujo kaj Usono kontraŭ la enlistigo en la mondan heredaĵon angle
* TTT-ejo de la urbo Hiroŝimo (japane, angle)
* La atombombita kupoldomo kaj Baumkuchen

Vidu ankaŭ
----------

{{{2}}} MapoMonda heredaĵo-listo (Unesko)
**Fajzabad,** hindie **फ़ैज़ाबाद**, urdue **افیض آباد** estas urbego en norda Barato, en subŝtato Utar-Pradeŝo, en distrikto Ajodjo. Fajzabad estis sidejo ĝis 2018.

Urbodomo de Fajzabad

Demografio
----------

En 2011 Fajzabad havis 165 228 da loĝantoj kun legopovo 84%, kiu estas signife pli alta, ol la landa mezumo. Fajzabad atingis la internacian klasifikon urbego (pli granda, ol cent mil) en fino de la 1960-aj jaroj.

Stacidomo de Fajzabad

Geografio
---------

Fajzabad situas sur ebenaĵo laŭ flankorivero sur averaĝa alteco de 97 m. super la marnivelo. Ajodjo troviĝas nur 7, Gonda (urbo) 41, Sultanpur 57, Basti 63, Akbarpur (Ambedkar Nagar) 66, Barabanki 96, Rajbareli 107, subŝtata ĉefurbo Laknaŭo 118 (voje 127), Kanpur 188 (voje 213), Agra 409, tutlanda ĉefurbo Delhio 526, Kolkata 785, Mumbajo 1289 kilometrojn (aere) .

Historio
--------

Fajzabad estis fondita en 1730 kun rango reĝa sidejo. En 1764 fortikaĵo laŭ la rivero estis konstruita. Ekde 1775 la sidejo funkciis plu jam en Laknaŭo, sed restis plu distrikta sidejo ĝis 2018.

Ekonomio
--------

Fajzabad zorgas pri distribuo kaj prilaborado de agrikulturaĵoj (sukeroj, tritikoj, oleaj semoj).

Eduko
-----

En Fajzabad la plej altnivela eduko okazas en du universitatoj.

Lingvoj
-------

En Fajzabad la oficiala lingvo estas la hindia, al kiu aldoniĝis la urdua, krome la loka en:Awadhi language.

Religioj
--------

La ĉefa religio en Fajzabad estas hinduismo (70%), poste islamo (28%), aliaj (malpli, ol 1%).

Trafiko
-------

Fajzabad estas konektita rekte fervoje al Ajodjo, Sultanpur kaj Barabanki. 4 vojoj kuras al tiu ĉi urbego, krome kelkaj vojoj al la najbara Ajodjo. Fajzabad ne havas ponton, la plej proksima ponto troviĝas en Ajodjo. Ĉe la urbego flughaveno funkcias.

Klimato
-------

Fajzabad situas en subtropika klimato laŭ klimata klasifiko de Köppen (Cwa). La temperaturo varias inter 17-32 °C. En la plena jaro pluvas averaĝe 1103 mm, plej ofte pro la sudokcidenta musono inter junio-septembro.

Maŭzoleo en Fajzabad

Vidindaĵoj
----------

* pluraj preĝejoj, precipe hinduaj temploj
* horloĝturo
* maŭzoleo kun ĝardeno de rozoj kaj fontanoj
* aliaj maŭzoleoj
* botanika ĝardeno konstruita dum brita rego
* restaĵoj de la fortikaĵo

Famuloj
-------

* poeto Kunwar Narayan

Fontoj
------

* WikiTrans

* UrbocentroUrbocentro
* UniversitatoUniversitato
* MaŭzoleoMaŭzoleo


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Barato |
**Aladár Paasonen,** laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj pli komplete **Paasonen Aladár Antero Zoltán Béla Gyula** estis finna-hungara-usonana oficiro.
Aladár Paasonen  naskiĝis la 11-an de decembro 1898 en Budapeŝto, li mortis la 6-an de julio 1974 en Pensilvanio en Flourtown.

Biografio
---------

Aladár Paasonen naskiĝis en varia finna-hungara familio. Li frekventis gimnazion en Helsinko. Li partoprenis kiel volontulo en 1918 en la Finna Enlanda Milito sur la blanka flanko atingante la rangon de subleŭtenanto. Li lernis en armea akademio, kie en 1920 li estis levita al leŭtenanto. Inter 1921 kaj 1924 li studis en Francio en armea lernejo, kie inter liaj samklasanoj estis Charles de Gaulle. En 1923 li atingis la rangon kapitano, en 1926 majoro, en 1929 al subkolonelo fine en 1937 kolonelo. Li estis finna armea ataŝeo en Moskvo inter 1931-1933 kaj en Berlino en 1933. En 1934 li revenis al Finnlando. En 1937 li estis nomumita adjutanto de prezidanto Kyösti Kallio. Paasonen estis membro de la finna delegacio al Moskvo en la intertraktadoj antaŭ la Vintra Milito. Komence dum la Vintra Milito li estis postenigita en Parizo por havigi armilojn kaj ekipaĵojn al la finnaj soldatoj, poste li batalis kontraŭ la Ruĝa Armeo. Post la milito li translokiĝis al Svedio, poste li faris armeajn informajn taskojn (spionservojn) en Francio, poste li estis en Hispanio. Inter 1948 kaj 1952 li helpis verki memuaron al Carl Gustaf Emil Mannerheim en Svislando. Inter 1955 kaj 1963 li laboris por CIA en Okcidenta Germanio, poste li estis emerita en Usono ĝis sia morto, sed li estis entombigita en Helsinko.

Li ricevis Honoran Legion en 1939.

Fontoj
------

* svedlingva biografio kun foto
* Arkivigite je 2016-08-20 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 564347
* GND: 1033534234
* LCCN: no2012135468
* VIAF: 195214023
* ISNI: 0000 0003 5712 6838
* SUDOC: 152367888
 |
**Avas** [avaŝ] estas monto (apartenanta al montaro Bükk), iama vulkano 234 metrojn alta en urbo Miskolc. Nuntempe la nomo signifas ankaŭ la loĝkvartalon, kiu etendiĝas sur la monto. Sur la pinto belvedero aŭ telekomunikada turo troviĝas, kiu estas simbolo de Miskolc.

AvasLoĝdomoj en Avas
Belvedero de Avas
Avas en 1800
Avas en 1853
Iama kelo, nun restoracio
Aerfoto pri preĝejo
Katolika preĝejo
Poŝto, kie Telekomunikada Spektaklejo troviĝas
Ekumena preĝejo kun gimnazio

Bazaj informoj
--------------

* diferenco inter montopinto kaj nivelo de Miskolc: 114 m
* poŝtkodo: 3525
* loĝantaro: proksimume 50000

Historio
--------

La monto estis loĝata jam dum la ŝtonepoko, eĉ tie estis minejo de la tiama homo. Ekde la mezepoko oni kultivis vitojn kaj oni faris kelojn. Tiutempe la montonomo estis "monto Sankta Georgo". Inter 1973-1985 sur la monto nova betona loĝkvartalo konstruiĝis, kiu estas la plej granda en Hungario. Ankaŭ la arbaro neniiĝis, tamen arboreto restis.

Vidindaĵoj
----------

* belvedero 72 metrojn alta de 1963
* gotika Kalvinana preĝejo (Avas) kun kampanilo
* romkatolika Preĝejo de Sanktaj Petro kaj Paŭlo (Miskolc) de 1743
* Golgota kapelo (Miskolc)
* malnovaj tombejoj
* Telekomunikada Spektaklejo
* muzeo de Ottó Herman
* arboreto
* ekumena preĝejo kun gimnazio

* Kategorio Avas en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Pálné Molnár C.** [molnAr cE], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Molnár C. Pálné** estis aŭstrohungara muzikinstruisto. Ŝia origina nomo estis *Alice Gstettner,* ŝia dua edzo estis Pál Molnár C..

Alice Gstettner naskiĝis la 15-an de oktobro 1894 en Korneuburg, ŝi mortis la 9-an de marto 1978 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Alice Gstettner lernis muzikon en konservatorio en Vieno de de:Rosa Papier, pli poste en Berlino. En la 1910-aj jaroj ŝi venis al Hungarlando, iam ŝi fondis muziklernejon en Budapeŝto. Inter 1949–1958 ŝi instruis en Muzikarta Altlernejo Ferenc Liszt, poste ŝi pensiuliĝis. Tamen ŝi instruis plu private. Ŝi uzis la italan metodon, ŝi postulis la kantotekstojn kaj hungare kaj laŭ origina lingvo. Ŝi naskis 2 filinojn en la unua geedziĝo.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)

Referencoj
----------

1. ↑

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 784526
 |


* Portalo pri Biografio
**Faka Biblioteko de Ĉeĥa Esperanto-Asocio** estiĝis el iama biblioteko de scienc-teknika sekcio de ĈEA (ĉirkaŭ mil libroj).

En 1969 fondiĝis Ĉeĥa Esperanto-Asocio kaj baldaŭ poste ankaŭ scienc-teĥnika sekcio, en kiu aktivis ankaŭ slovakaj esperantistoj. La sekcio celis fakan lingvon en Esperanto, verkadon kaj tradukadon de faka literaturo kaj ellaboron de politeĥnika vortaro inter Esperanto kaj la ĉeĥa (slovaka) lingvo. Por tiuj celoj necesis konatiĝi kun la jam ekzistanta faka literaturo esperantlingva. Aŭtune 1970 la sekcio fondis Bibliografion de Teknikaj Verkoj en Esperanto, kiu kolektis informojn pri libroj kaj ankaŭ la librojn mem. Tiamaniere estiĝis bazo de la faka biblioteko, kiu iom-post-iome kreskis kaj riĉiĝis ne nur je fakaj verkoj, sed ankaŭ je beletro. Sekve la scienc-teknika sekcio estis anstataŭigita per sekcio de informadiko kaj la faka biblioteko iĝis parto de la asocia Libroservo (libroj prunteblaj kaj libroj aĉeteblaj). En 2008 la kolekto iĝis integra parto de la Biblioteko de Ĉeĥa Esperanto-Asocio ĉe Esperanto-Muzeo en Svitavy kaj la libroj estas konsulteblaj en ĝia katalogo.

Eksteraj ligiloj
----------------

Biblioteko de Ĉeĥa Esperanto-Asocio
**Ferenc NAGY** [nadj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Nagy Ferenc** estis hungara juristo, politikisto, profesoro, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (1903). Lia nobela antaŭnomo estis *verseghi*.

Ferenc Nagy  naskiĝis la 17-an de marto 1852 en Verőce (nuntempa Virovitica en Kroatio). Li mortis la 8-an de septembro 1928 en Röjtökmuzsaj

Biografio
---------

Ferenc Nagy frekventis universitatojn en Vieno kaj Budapeŝto. En 1875 li diplomiĝis, poste li plulernis en Vieno, Lejpcigo, Berlino, Göttingen, Parizo. Li hejmenvenis en 1877 kaj li ekinstruis en universitato de Budapeŝto. Post 2 jaroj li instruis en universitato de Nagyvárad (nuntempa Oradea en Rumanio), ekde 1881 en Universitato Kolozsvár li ne nur instruis, sed ankaŭ estis dekano. Ekde 1891 ĝismorte li instruis en universitato en Budapeŝto. Inter 1901–1918 li estis deputito parlamenta, dume mallonge li estis vicministro. En 1912 li ricevis la titolon "sekreta konsilanto".

Verkaro (elekto)
----------------

* *A kereskedelmi társaságok jogi természete* (1878)
* *A magyar kereskedelmi jog kézikönyve, különös tekintettel a bírói gyakorlatra I–II.* (1884)
* *Magyar tengerjog* (1894))
* *A magyar váltójog kézikönyve, különös tekintettel a bírói gyakorlatra és a törvényhozásra* (1897.)
* *Törvényjavaslat a szövetkezetekről* (Leĝo pri la kooperativoj), (1904)
* *Kereskedelmi jog* (1913)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

* Kategorio Ferenc Nagy (juristo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 454138
* GND: 1024018369
* LCCN: n85198198
* VIAF: 34446352
* ISNI: 0000 0001 0856 4685
* BNF: 10408340v
 |
**Ferenc Okolicsányi** [okoliĉAnji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Okolicsányi Ferenc** estis hungara fizikisto, inventisto.

Ferenc Okolicsányi naskiĝis supozeble en 1894?. Li mortis en 1954 en Londono. (La fontoj ne konsentas pri la pli precizaj datenoj!)

Biografio
---------

Ferenc Okolicsányi studis en Reĝa Teknika Universitato József, sed la 1-a mondmilito interrompis la studadon. Li iĝis piloto. Baldaŭe li plulernis en Germanio, en 1935 li doktoriĝis en Erlangen. Pli frue ekde 1926 li esploris pri la praa televizio kun Dénes Mihály en Berlino kaj Nurenbergo. Li inventis spegulo-helicon, kiu donis pli da lumoj por la televizio. En 1936 li translokiĝis al Londono, ankaŭ tie li okupiĝis pri la pli perfekta televizio. Post la 2-a mondmilito li jam okupiĝis pri la kolora televizio, pri tio li havis patenton en Usono. En siaj lastaj jaroj li kreis sukcesan aŭtomatan maŝinon, kiu elektis grenojn. Li estis ĉefinĝeniero en tiu firmao, kiu produktis la maŝinojn.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Spiegelschraube* (1930)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 86-a paĝo)
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 553823
 |
**János Mészáros** [jAnoŝ mEsAroŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Mészáros János** estis hungara bestokuracisto, altlerneja instruisto, membro (korespondanta en 1976, ordinara en 1982) de Hungara Scienca Akademio .

János Mészáros naskiĝis la 20-an de majo 1927 en Nádudvar, li mortis la 29-an de januaro 2018 en Budapeŝto.

Biografio
---------

János Mészáros akiris bestokuracistan diplomon en 1951. En la sama jaro li edziĝis (baldaŭ li havis 2 gefilojn). Ekde la studjaro de 1951 li estis asistanto apud Rezső Manninger, sed li gvidis ankaŭ laboratorion ĝis 1954. Li atingis la instruan rangon docento en 1956, inter 1957—1959 li estis ankaŭ institutestro pri malsanoj de bestoj. En 1959 li kandidatiĝis, en 1973 li doktoriĝis antaŭ la Hungara Scienca Akademio. Inter 1963 – 1975 li estis katedrestro, inter 1969-1975 li estis vicrektoro. En 1976 li estis nomumita ĉefredaktoro de revuo *Acta Veterinaria*. Inter 1976-1990 li estis institutestro, kie li kreis vakcinojn por bestoj.

Elektitaj libroj
----------------

* *A háziállatok Fertőző betegségei* (Epidemiaj malsanoj de la hejmbestoj) - plurfoje verkitaj lernolibroj kun aliaj
* *Krankheiten des Wirtschaftsgeflügels* (1992) - kun aliaj
* *Baromfiegészségtan* (1963, 1966, 1976) - kun aliaj

Fontoj
------

* anglalingva biografio
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 564439
* LCCN: n85238663
* VIAF: 21127528
* ISNI: 0000 0000 7903 6057
 |



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
La **Centra banko de Kataro** (angle *Qatar Central Bank*, arabe مصرف قطر المركزي) estas la centra banko de la azia ŝtato Kataro.

La oficialaj moneroj kaj monbiletoj kiujn ili presas kaj monfaras estas la Katara rialo.

Historio
--------

La Centra Banko de Kataro estis origine, ĝis 1993, konata kiel la Katara Mona Agentejo (kaj antaŭe estis konata kiel la Katara Dubaja Valuta Estraro), fondita la 13-an de majo 1973 post kiam Dubajo aliĝis al la Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj kaj liberiĝis de brita monpolitiko kiun la areo antaŭe sekvis. La Mona Agentejo de Kataro alprenis la funkciojn de centra banko. En 1973, la dekreto Amiri N-ro 24 rajtigis la emision de la Katara Rialo (QR).

Dum ĝia historio, la Centra Banko de Kataro laboris ĉiam pli en partnereco kun aliaj pli grandaj centraj bankoj por akiri stabilan valuton por la lando, plej lastatempe kaj aparte kun la Mona Aŭtoritato de Singapuro.

Guberniestroj
-------------

* Majid Muhammad Majid al-Saad, ? - 1983 - januaro 1990
* Abdullah bin Khalid al-Attiyah, januaro 1990 - majo 2006
* Abdullah bin Saud al-Thani, majo 2006 -

Vidu ankaŭ
----------

* Listo de centraj bankoj

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Banca centrale del Qatar en la itala Vikipedio.* 

  



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 801538
* LCCN: no95034615
* VIAF: 146247053
* ISNI: 0000 0001 0700 6796
 |
**János Menyhárt** [jAnoŝ menjhArt], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Menyhárt János** estas hungara ŝlagromuzikisto (komponisto, gitaristo, tekstopoeto). Lia karesnomo estas *Menyus* [menjuŝ].

János Menyhárt  naskiĝis la 19-an de majo 1952 en Budapeŝto.

Biografio
---------

János Menyhárt komencis gitarludi en pluraj amatoraj ŝlagrorkestroj. Inter 1978 kaj 1988 li apartenis al ŝlagrorkestro V'Moto-Rock kun estreco de Ferenc Demjén. En la sekva periodo li estis gitaristo de diversaj ŝlagristoj. Amikeco kun Demjén restis plu, ili ofte duope kreas ŝlagrojn kaj faras memorkoncertojn. Menyhárt ricevis 2 premiojn en 1990 kaj 2016.

Elektitaj ŝlagrotekstoj
-----------------------

* A szabadság vándorai
* Szeress úgy, mint régen

Elektitaj ŝlagroj
-----------------

* Szabadság vándorai
* Szerelemvonat
* Hogyan tudnék élni nélküled

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio János Menyhárt en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 647490
* MBA: d63066e0-f705-4335-858d-8790e235b5d0
 |
**János Máté Samarjai** [jAboŝ ŝamarjai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Samarjai Máté János** estis hungara pastro, kalvinana episkopo, eklezia verkisto.

János Máté Samarjai  naskiĝis la 2-an de februaro 1585 en Hungara reĝlando, en Galgóc (nuntempa Hlohovec en Slovakio). Li mortis en 1652? en Halászi.

Biografio
---------

János Máté Samarjai post enlanda lernado li ekinstruis rkde 1607 en Szenc kaj Trnava. Post 2 jaroj li plulernis en Heidelberg. Hejmenveninta en 1611 li komence daŭris la instruadon, poste li iĝis pastro en Nagymegyer, en 1618 en Halászi. En 1622 ki estis elektita kalvinana episkopo. Rn la sekva jaro li jam aranĝis signifan sinodon. Li pastriĝis en 1671. Li strebis por unuiĝo de kalvinismo kaj luterismo.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* liturgia unueca libro (1636)
* „Magyar Harmonia az az Augustana és az helvetica Confessió Articulusainak eggyező értelme" - ĉefverko

Memorigiloj
-----------

* fondaĵo
* memortabulo en Halászi de 2002

Fontoj
------

* hungarlingva biografio