recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Usonaj soldatoj rigardas amason de kadavroj ĵus trovitaj en la ĵus liberigita koncentrejo Buchenwald en aprilo 1945.
Gvatoturo en la koncentrejo Buchenwald, foto de la jaro 1983.
Ŝuoj en la ekstermejo en Auschwitz (Aŭŝvico)
Nazia Germanio aŭ fakte Tria Regno havis koncentrejojn (ekstermejojn) (germane *Konzentrationslager*, KZ aŭ KL) tra la teritorioj kiujn ĝi kontrolis antaŭ kaj dum la Dua Mondmilito.

La memorŝtono de Janusz Korczak kaj infanoj de la varsovia Domo de Orfoj en la koncentrejo (ekstermejo) Treblinka
La maŭzoleo kaj gvatoturo en la koncentrejo Majdanek

Historio
--------

La unuaj (Naziaj) koncentrejoj estis establitaj en Germanio komence de marto 1933 tuj post Hitler iĝis Kanceliero kaj lia Nazia Partio ricevis la kontrolon de la polico pere de la Regna Internoministro Wilhelm Frick kaj la Prusia Internoministro Hermann Göring. Uzitaj por enprizonigi kaj torturi politikajn opoziciantojn kaj sindikatajn organizantojn, la koncentrejoj dekomence tenis ĉirkaŭ 45,000 prizonulojn.

La SS (organizaĵo) (SS) de Heinrich Himmler ekkontrolis la policon kaj la koncentrejojn tra tuta Germanio en 1934–35. Himmler etendis la rolon de la koncentrejoj por teni la tiel nomitajn "ras-nedezireblajn elementojn" de la germana socio, kiaj judoj, krimuloj, samseksemuloj, kaj ciganoj. La nombro de personoj en la koncentrejoj, kiu estis falinta al 7,500, rekreskis al 21,000 komence de la Dua Mondmilito kaj pintis je 715,000 en Januaro 1945.

La koncentrejoj estis administrataj ekde 1934 de la *Inspektion der Konzentrationslager* kiu en 1942 estis enmetita en la *SS-Wirtschafts-Verwaltungshauptamt* kaj estis gvardiita de *SS-Totenkopfverbände* (SS-TV).

Fakuloj pri Holokaŭsto markas distingon inter koncentrejoj (priskribitaj en tiu artikolo) kaj ekstermejoj, kiuj estis establitaj de Nazia Germanio por la industri-nivela amasmurdo de judoj el la getoj pere de gas-ĉambroj.

Plej fifamaj
------------

* Koncentrejo Dachau
* Auschwitz (Aŭŝvico (koncentreja komplekso))

### Aliaj

* Koncentrejo Flossenbürg
* Koncentrejo Neuengamme
* Koncentrejo Ohrdruf

Vidu ankaŭ
----------

* Listo de naziaj koncentrejoj
* *Maus*
* Masakro de Piaśnica

Referencoj
----------

1. ↑   Evans 2003, pp. 344–345.
2. ↑   Evans 2005, p. 81.
3. ↑   Evans 2005, p. 85.
4. ↑   Evans 2005, pp. 87–90.
5. ↑   Evans 2005, p. 90.
6. ↑   Evans 2008, p. 367.

Bibliografio
------------

* Browning, Christopher R. (2004). The Origins of the Final Solution : The Evolution of Nazi Jewish Policy, September 1939 – March 1942. Comprehensive History of the Holocaust. Lincoln: University of Nebraska Press. ISBN 0-8032-1327-1.
* Evans, Richard J. (2003). The Coming of the Third Reich. Penguin Group. ISBN 978-0-14-303469-8.
* Evans, Richard J. (2005). The Third Reich in Power. New York: Penguin Group. ISBN 978-0-14-303790-3.
* Evans, Richard J. (2008). The Third Reich at War. New York: Penguin Group. ISBN 978-0-14-311671-4.

* Kategorio Naziaj koncentrejoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Naziaj koncentrejoj en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)
"Hopludo al la forgeso" estas ekzemplo de nigra humuro en Barcelono.
Signo en tombejo en Georgio, Usono, kiu legas "Sakstrato", kreante morbide humuran vortludon.
**Nigra humuro** estas humuro, kiu en satira, moka aŭ senrespekta maniero traktas temojn kutime rigardatajn kiel seriozaj kaj ne ŝerce traktindaj, ekzemple krimoj, malsano kaj morto, tiel ke la humura trakto al neŝerca observanto povas efiki malrespektige kaj makabre, en ekstrema kazo terurelvoke. Ofte nigra humuro fokusigas temojn aparte pridiskutatajn en la koncerna socio. Nigraj humuraĵoj ofte uzas paradoksajn retorikajn teĥnikojn.

Ne malofte nigraj humuraĵoj iĝas la temo de akraj sociaj konfliktoj, kies luktantoj malsamopinias pri la demando ĉu estas morale permesate ridindigi tiun aŭ jenan seriozan temon aŭ ĉu ne. Aparte tiaj konfliktoj fortas rilate al religiaj, seksaj kaj tragikaj temoj.

En nigra komedio estas kutime elementoj de ironio aŭ eĉ fatalismo, kaj oni ne konfuzu ĝin kun kruda komedio, kiu ĉefe celas ŝoki la publikon; aŭ rompante la tabuon, faru malĝentilajn ŝercojn. Inter la plej ofte portretitaj temoj en nigra humuro estas gravaj temoj, kiel ekzemple morto, malsano, milito, malriĉeco, memmortigo, rasismo kaj seksperforto.

Nigraj humuraĵoj bone ilustras la opinion esprimitan fare de la psikiatro kaj psikoterapiisto Sigmund Freud, ke ŝercoj interalie estas uzataj kiel ventilo por ebligi publikan trakton de socie tabuigitaj temoj.

Diferencigo
-----------

Kontraste al ŝercoj de "malsana humuro" (angle *sick comedy* aŭ germane *kranker Humor*), la celo de nigra humuro estas ne nur ŝoki la publikon per teruriga prezento de temo, sed pensigi kaj ja malgraŭ la tema seriozeco amuzi: Ŝercoj tiam kalkuliĝas nigra humoroj, kiam ili enhavas satiran elementon kaj surprizan, ŝercan finon pli ol nur ŝokan.

Ŝercado pri si mem en danĝera situacio, ekzemple tuj antaŭ ekzekutiĝo per mortpafo aŭ pendumo, foje estas nomata "pendumeja humoro".

Historio
--------

Nigra komedio akiris popularecon en Usono en la 50-aj kaj la 60-aj jaroj de la 20-a jarcento. Unu el la unuaj, kaj eĉ la plej elstara el ili, estis la satiro de Stanley Kubrick *Doktoro Strangelove* de 1964, kiu traktis la temon de amasdetruaj armiloj en komika maniero. Aliaj elstaraj ekzemploj de nigra komedio estas la filmoj *Mad Little Shop* (1960), *Serial Mother* (1993) kaj *Very Bad Things* (1998). Filmistoj apartenantaj al la ĝenro de nigraj komedioj inkludas: Stanley Kubrick, Wes Anderson, David Lynch, la fratoj Coen, John Waters, Luis Buñuel, Trey Parker, Sam Raimi, Tim Burton, Danny Boyle, Quentin Tarantino, kaj Terry Gilliam.

Esperanta literaturo
--------------------

En la esperantlingva literaturo ekzemple la satira gazeto La Kancerkliniko, kaj en ĝi aparte la verkaĵoj de la desegnisto *Serge Sire*, ekde la jaro 1976 traktas nigran humuron, en la 1980-aj kaj 1990-aj jaroj ankaŭ iuj diverstitolaj katalunaj publikaĵoj eldonataj de protestemaj kaj ŝokemaj junuloj, ekzemple la desegnisto *Arnau Torras*.

* Kategorio Nigra humuro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion***Staphylococcus aureus*** |
| --- |
|  |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Bakterioj *Bacteria* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | *Firmicutes* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | *Bacilli* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | *Bacillales* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | *Staphylococcaceae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Staphylococcus* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | **Staphylococcus aureus** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Staphylococcus aureus****Rosenbach 1884 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri *Staphylococcus aureus*  |

 |
| v • d • r |

***Staphylococcus aureus*** estas globoforma, Gram-pozitiva bakterio, kiu ofte grupiĝas grapoloforme. Stafilokokoj estas nemoveblaj kaj ne kreas sporojn. Kutime ili grandas inter 0,8 kaj 1,2 mikrometroj. *S. aureus* troveblas preskaŭ ĉie en la naturo, ankaŭ sur la haŭto kaj en la supraj spiraj organoj de 25 ĝis 30 procentaĵoj de ĉiuj homoj. Kutime ĝi ne kaŭzas malsanosimptomojn. Se tamen pro bakterie favoraj kondiĉoj aŭ malforta homa imuna sistemo la bakterioj ricevas la eblecon forte plimultiĝi, ekestas haŭtaj infektoj (abscesoj, muskolaj infektoj, kaj en home malfavoraj kazoj ankaŭ vivdanĝerigaj infektoj kiel pneŭmonio, endokardiito aŭ sepso. Se la bakterioj iĝas rezistaj kontraŭ pluraj gravaj antibiotikoj, ili medicine aparte malfacile kontraŭbataleblas kaj en kazo de transdono al aliaj homoj ankaŭ povas vivdanĝerigi tiujn.

*S. aureus* sur agaragara fundo
  

|  |  |
| --- | --- |
|   | Bonvolu atenti la konsilon rilate al artikoloj pri medicinaj temoj! |

* Staphylococcus aureus en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Staphylococcus aureus en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Staphylococcus aureus en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
Divido de Azio laŭ UN:
- ﻿ Norda Azio

- ﻿ Centra Azio

- ﻿ Okcidenta Azio

- ﻿ Suda Azio

- ﻿ Orienta Azio

- ﻿ Sud-Orienta Azio

- ﻿ Orienta Eŭropo

**Sud-Orienta Azio** estas natura regiono en Azio, inkluzivanta Hindoĉinan duoninsulon, Malajan arkipelagon kaj apudajn teritoriojn, kun areo ĉirkaŭ 4,5 mln kv.km. Loĝantaro 463 mil. Reliefo mezmontara kaj ebena, tropikaj arbaroj kaj savanoj. Al sud-orienta Azio apartenas la landoj:

* Brunejo, Vjetnamio, Indonezio, Kamboĝo, Laoso, Malajzio, Mjanmaro, Singapuro, Tajlando, Filipinoj, Orienta Timoro.

Foje ĉi tiuj landoj estas rigardataj parto de suda Azio.

Biogeografie Sud-Orienta Azio plejparte apartenas al hindoĉina kaj al sundalanda-filipina ekoprovincoj de la orientalisa ekozono laŭ la tipologio de la Monda Natur-Fonduso (WWF). Nur sude de la Linio de Wallace ĝi troviĝas en la Aŭstralazia ekozono.

Bildgalerio
-----------

* 
* 
*

Vidu ankaŭ
----------

* Mez-Azio
* Orienta Azio
* Sudorientazia Traktatorganizo
* Sundaj Insuloj

* Kategorio Sud-Orienta Azio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Sud-Orienta Azio en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)
* Sud-Orienta Azio en Vikinovaĵoj (Liberaj novaĵoj)
* Sud-Orienta Azio en Vikivojaĝo (Turisma gvidilo)
**Stara Moravica,** serbe **Стара Моравица,** hungare **Bácskossuthfalva,** germane **Alt-Morawitza** estas vilaĝo en Serbio, en aŭtonomio Vojvodino, en distrikto **Norda Bačka**, en municipo de Bačka Topola. Ĝis 1907 la hungara nomo estis **Ómoravica**.

Stara Moravica troviĝas en la verda municipo
Kalvinana preĝejo de Stara Moravica

Bazaj informoj
--------------

* Areo:  km²
* Loĝantaro: 5780
* Poŝtkodo: 24340
* Telefonprefikso: 24
* Aŭtokodo: SU

Situo
-----

Stara Moravica situas sur ebenaĵo, laŭ ambaŭ flankoj de rojo.

Historio
--------

Antaŭ la hungaroj avaroj loĝis ĉi tie. Dum la historio la vilaĝo kelkfoje refondiĝis, lastfoje en 1786 hungaroj (iamaj jasoj kaj kumanoj) alvenis. Ĝis fine de la 1-a mondmilito la vilaĝo apartenis al Hungario, al Bács-Bodrog, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio. En 1941 la hungara armeo okupis la regionon kaj ĝis 1944 tio estis parto de Hungario. En 2002 vivis en Stara Moravica hungaroj (86 %), serboj (9 %) kaj aliaj (5 %).

Vidindaĵoj
----------

* kalvinana preĝejo
* skulptaĵo pri Lajos Kossuth

Famuloj
-------

En la iama Ómoravica naskiĝis hungara aktoro Rózsa Szilassy.

Ĝemelkomunumoj
--------------

* Hungario Jászkisér, Hungario
* Hungario Karcag, Hungario
* Hungario Mélykút, Hungario
|  |  |
| --- | --- |
|  Kunigi | **Oni sugestas kunigi ĉi tiun artikolon kun Kunlabora Konsilio de la Golfo.

---**
Bonvolu diskuti en la Diskuto:Kunlabora Konsilio de la Golfo. Nur ensalutintaj uzantoj povas aranĝi tion. |

Situo de la landoj
Flago de la organizo
**Golfa Koopera Konsilo** (angle *Cooperation Council for the Arab States of the Gulf*, france *Conseil de coopération du Golfe*, arabe مجلس التعاون لدول الخليج العربية) estas komuna merkato, establita de ses naftomonarĥioj de la Persa golfo.

Historio
--------

La landoj Kuvajto, Barejno, Kataro, Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj, Omano kaj Sauda Arabio en 1981 decidis pri establo de komuna merkato, je influo de sukceso de la eŭropa Komuna Merkato. Tion instigis la ŝoko pro la iraka-irana milito (kiu ekis en 1980) kaj sekurecaj klopodoj. La integriĝo pruviĝis tre pigra kaj estiĝis la vera komuna merkato nur en 2007, kiu atingis la finan formon en tiujara decembra pinta renkontiĝo de Doha.

Karakterizo
-----------

Post la renkontiĝo de Doha, ekvalidis la doganunio, libera moviĝo de la kapitalo, ŝtatanoj. Komence ĉiu lando ligis sian valuton al la dolaro, sed Kuvajto rifuzis tion, tiel la monunio malfruas.

Vidu ankaŭ
----------

* Ligo de Arabaj Ŝtatoj
* Organizaĵo de Islama Kunlaboro

* Kategorio Golfa Koopera Konsilo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La "Grandaj Triopuloj": Attlee, Truman, Stalin
La **Pocdama Interkonsento** estis Interkonsento inter tri el la Aliancanoj de la Dua Mondmilito, nome Britio, Usono, kaj Sovetunio, por la milita okupado kaj rekonstruado de la okupita de aliancanoj Germanio — remetante la iaman enton de la Germana Regno ene de siaj antaŭmilitaj limoj de 1937 borders — kaj la tutan militkampan eŭropan teritorion de la Dua Mondmilito. Ĝi inkludis ankaŭ la senmilitgon de Germanio, la milit-reparaciojn kaj la procesadon de Militkrimoj.

Komunikita kiel komunikaĵo, la Interkonsento ne estis pactraktato laŭ la internacia juro, kvankam ĝi kreis plenumitajn faktojn. Ĝi estis subskribita la 1an de aŭgusto 1945, fine de la Pocdama konferenco, kaj superplenumita (finigta) de la Traktato por Fina Setligo rilate al Germanio subskribita la 12an de Septembro 1990.

Vidu ankaŭ
----------

* Pocdama Deklaro
* Du-plus-Kvar-Kontrakto

Eksteraj ligiloj
----------------

* Agreements of the Berlin (Potsdam) Conference Arkivigite je 2009-08-02 per la retarkivo Wayback Machine
* The Road Back Arkivigite je 2013-08-28 per la retarkivo Wayback Machine Time Magazine la 8-an de septembro 1947
**Stari Lec,** serbe **Стари Лец,** germane **Alt Letz,** hungare **Óléc** estas vilaĝo en Serbio, en provinco Vojvodino, en distrikto **Suda** Banato, en municipo de Plandiŝte. Stari, alt kaj ó signifas: malnova.

Stari Lec troviĝas en (verda) Municipo Plandiŝte en Serbio
Mapo pri municipo de Plandiŝte
Preĝejo de Stari Lec

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 48  km²
* Koordinatoj: 45°17′01″N 20°57'28″E
* Alto super marnivelo: m
* Loĝantaro: 1090
* Poŝtkodo: 26371
* Telefonprefikso: 013
* Aŭtokodo: VŠ

Situo
-----

Stari Lec situas sur ebenaĵo proksime de la rumana landlimo, laŭ flankovojoj, ĉefvojo Zrenjanin-Plandiŝte preteriras.

Historio
--------

La unua skriba mencio pri la vilaĝo estis el 1333. En la 16-a jarcento la turkoj faris senhoma la vilaĝon, sed en 1666 jam serboj, en 1838 bulgaroj vivis tie. Baldaŭ alvenis ankaŭ hungaroj, germanoj kaj slovakoj. Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Torontál, al distrikto de Bánlak, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio, ekde 2006 kiel Serbio. En 1921 loĝis en Stari Lec 1011 homoj, (426 hungaroj, 290 germanoj, 138 serboj, 29 slovakoj kaj 97 aliaj slavoj). Dum la 2-a mondmilito la germanoj okupis la vilaĝon, poste la germanoj rifuĝis, serboj kaj makedonoj alvenis. En 2002 loĝis en Stari Lec 1094 homoj, (791 serboj (72 %), 156 hungaroj, po 20 kroatoj kaj makedonoj, 9 slovakoj kaj aliaj).

Vidindaĵoj
----------

* nova ortodoksa preĝejo

Vidu ankaŭ
----------

* Strukturo de Vojvodino

* Kategorio Stari Lec en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Stari Slankamen,** serbe **Стари Сланкамен,** hungare **Szalánkemén** [salAnkemEn] estas malgranda vilaĝeto en Serbio, en aŭtonomio Vojevodio, en distrikto Srem (regiono), en municipo de Inĝija. Stari kaj Стари signifas: malnova.

Loko de la municipo en Serbio

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 49  km²
* Koordinatoj: 45°08′34″N 20°15'27″E
* Supermara alteco: m
* Loĝantaro: 674 en 2002
* Poŝtkodo: 22323
* Telefonprefikso: 22
* Aŭtokodo: IN

Geografio
---------

Stari Slankamen etendiĝas laŭ dekstra bordo de Danubo, kie Tiso kaj Danubo kunfluas.

Mapo pri municipo Inĝija

Historio
--------

En la ferepoko keltoj vivis tie. Poste romianoj alvenis, kiuj fondis urbeton **Acumincum**. Slavoj sekvis ilin en la 6-a kaj 7-a jarcentoj. La unua mencio okazis pri la vilaĝo dum la hungara dominado en 1210 en formo *"Zoloncaman"*, pri la fortikaĵo en 1442. Laŭ alia informo jam en 1072 en latina teksto estas legebla *"Castrum Zalankemen"*. Tiutempe ĝi estis pramejo al Titel. Ekde la 16-a jarcento la loko apartenis al la Osmana Imperio. En 1691 la Habsburgoj venkis la turkojn, sed en 1739 la turkoj venkis en nova batalo. Post fine de la turka dominado diversaj popoloj alvenis. Ĝis Traktato de Trianon aŭstria-hungara kontrolo okazis, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio, fine al Serbio ĝi apartenis. En 2002 loĝis en Stari Slankamen 485 serboj (72 %), 108 kroatoj (16 %), 19 slovakoj, 18 jugoslavianoj, 8 hungaroj kaj aliaj.

Vidindaĵoj
----------

* ortodoksa preĝejo
* ruino de la fortikaĵo

Panoramo de Stari Slankamen

Vidu ankaŭ
----------

* Strukturo de Vojvodino

Fontoj
------

* Hungara kaj serba Vikipedioj
* Mapo pri Stari Slankamen

Ruinoj de la fortikaĵo
Monumento pri la batalo
Kunfluejo de Danubo kaj Tiso
Preĝejo de Sankta Nikolao en Stari Slankamen

* Kategorio Stari Slankamen en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 382177
* LCCN: n00107112
* VIAF: 133656044
* NKC: ge760180
 |
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

**Frederike SCHÖTKER** (3-a de oktobro 1998 - Bippen, Germanio) estas germana socia sciencisto kaj aspiranta esploristo pri paco kaj konflikto.

Biografio
---------

### Edukado

Frederike Schötker finis sian mezlernejan diplomon en la integra kompleta lernejo en Fürstenau. Post restado eksterlande en Sudorienta Azio, Schötker komencis studi sociosciencojn en la Gottfried Wilhelm Leibniz Universitato en Hanovro, kiun ŝi kompletigis kun BA. Aparta esplorintereso kuŝis en ekzamenado de la vojaĝo de la koncepto de ina delikteco en feminismaj diskursoj ekde 1970. Ekde oktobro 2022, ŝi kompletigis sian magistron en Konfliktstudoj kaj Packonstruado ĉe la Universitato de Osnabrück.

### Profesio

Schötker laboras kiel esplora asistanto ĉe la Universitato de Osnabrück ekde septembro 2023.

### Privata vivo

Aldone al sia akademia kariero, Frederike Schötker estas aktiva distra atleto. En 2012 ŝi partoprenis rajdkonkurson en Hüselünne sur sia ĉevalo Beat. En 2018 ŝi partoprenis en la VR-Bank Jedermannslauf en Neuenkirchen, kie ŝi konkuris kiel startigilo por SC Bippen kaj finis la 5km vetkuron en 25:23 minutoj.

Schötker estas evangelia luterano kaj parolas flue la francan. En 2015 ŝi pasigis la atestilon A2-DELF.

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 839124
 |
Restaĵoj de la Romia Agoro konstruita en Ateno dum la Romia periodo (oriente de la Antikva Agoro).
Antikvaj kolonoj.
La **Romia Agoro** (antikve-greke *Ρωμαϊκή Αγορά*) en Ateno situas norde de la Akropolo kaj oriente de la Antikva Agoro.

Sukcedo al la originala agoro
-----------------------------

La originala Agoro estis malhelpata de serio de Romiaj konstruaĵoj, dekomence per la donaco de la imperia familio al la Atenanoj de granda *odeion* (koncertejo). La Odeono de Agripo estis konstruigita de li mem en ĉirkaŭ 15 a.K. kaj mezuris 51.4 por 43.2 metroj, malhelpante la funkciadon de la malnova agoro. Reage al la *odeion*, la Atenanoj konstruis statuon al Agripo je la loko de la antaŭa agoro; ili bazigis ĝin sur plinto reciklita el pli frua statuo kovrante malnovan surskribon per nova.

Konstruaĵoj
-----------

* Pordego de Atena Arĥegetis
* Turo de la Ventoj

Vidu ankaŭ
----------

* Agoro
* Antikva Agoro de Ateno

Referencoj
----------

1. ↑   Camp, 2001: 188
2. ↑   Camp, 2001: 189.
3. ↑   Camp, 2001: 189.
4. ↑   La nova surskribo diris: La popolo elektis Markon Agripan, filo de Lucio, trifoje konsulo, kiel sia propra bonfaranto.

Bibliografio
------------

* Camp, John M. (2001). The Archaeology of Athens. London: Yale University Press. ISBN 0300081979.

* Kategorio Romia Agoro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Panoramo de la lago, vide al sudo

**Starnberger See** [ŝtArnberga ze:] estas lago en Supra Bavario. Ĝi situas 25 kilometrojn sud-okcidente de Munkeno kaj havas longon de 20,2 km, areon de 56,36 km² kaj maksimuman profundon de 128 m. Ĝia meza larĝo estas nur ĉ. 4 km; ĝi situas sud-al-norde.

La lago ne apartenas al iuj el la ĉirkaŭaj komunumoj, sed estas eksterkomunuma. Ĝia surfaco havas mezan alton de 596 metroj, do estas multe pli alta ol pluraj alpaj lagoj. Pro sia konsiderinda profundo ĝi estas la volumene (ne aree) plej granda lago de Germanio, kun preskaŭ 3 km³.

La lagan akvon forfluigas rivero Würm [virm], kiu elfluas norde, ĉe urbo Starnberg. Laŭ ĝi la lago iam nomiĝis *Würmsee*, la neoficiale uzata nomo *Starnberger See* estis oficialigita en 1965. Signifaj enfluoj ne ekzistas; la lago nutriĝas el surfundaj fontoj kaj kelkaj riveretoj, precipe *Ostersee-Ach*, la elfluaĵo de lagaro Osterseen. La trafluo tial estas malgranda kaj ĉiujare estas nur 21-ono de la enhavo de la lago.

  

En la lago estas insulo *Roseninsel* ("insulo de la rozoj"), proksima al la okcidenta bordo, sude de la kastelo kaj loĝloko *Possenhofen*, parto de la komunumo Pocking. Ĝi iam estis ŝatata restadejo de la posta imperiestrino Elizabeto de Aŭstrio-Hungario.

La lago estas ŝatata ekskursejo por baniĝi, boati aŭ promeni; eblas marŝi ĉirkaŭ la lago sur plejparte trankvilaj vojoj (50 km). La lagajn bordojn laŭas domoj de riĉuloj (laŭdire en Starnberg vivas proporcie plej da milionuloj en Germanio). Ĉe ĝia orienta bordo situas kastelo *Berg*, ĉe kiu en 1886 mortis la bavara reĝo Ludoviko la 2-a; la cirkonstancoj de lia morto en la lago neniam estis vere klarigitaj.

Ankaŭ János Mailáth mortigis sin en la lagon.

* Starnberger See en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Starnberger See en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Dua Itala Milito de Sendependeco**, ankaŭ nomata la *Franci-Aŭstria Milito*, **Aŭstri-Sardia Milito** aŭ Itala Milito de 26-a de aprilo al 11-an de julio 1859 (France: *Campagne d'Italie*), estis luktata de la Franca Imperio kaj la Regno de Sardio kontraŭ la Aŭstra Imperio en 1859 kaj ludis ŝlosilan parton en la procezo de Unuiĝo de Italio.

Oni ĉirkaŭkalkulis 5,498 mortintojn el la franca flanko, kaj 1,533 mortintojn el la itala flanko; dum en la aŭstria flanko oni ĉirkaŭkalkulis 12,568 mortintojn. Tio okazis eĉ superante la aŭstriaj fortoj la kombinitan aliancon franc-italan.

Notoj
-----

1. ↑   Arnold Blumberg, A Carefully Planned Accident: The Italian War of 1859 (Cranbury, NJ: Associated University Presses, 1990); Arnold Blumberg, "Russian Policy and the Franco-Austrian War of 1859", The Journal of Modern History, 26, 2 (1954): 137–53; Arnold Blumberg, The Diplomacy of the Austro-Sardinian War of 1859, Ph.D. diss. (Graduate School of Arts and Sciences, University of Pennsylvania, 1952).

Vidu ankaŭ
----------

* Henri Dunant

* Kategorio Dua Itala Milito de Sendependeco en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Koordinatoj: 22° 37′ 00″ N 88° 24′ 00″ O﻿ / ﻿22.61667 °N, 88.40000 °O﻿ / 22.61667; 88.40000 (mapo)

**Suda Dumdumo** (bengale: **দক্ষিণ দমদম**) estas metropolo, antaŭurbo de Kolkata en Barato, en subŝtato Okcident-Bengalo.

Geografio
---------

Suda Dumdumo etendiĝas sur ebenaĵo. Norda Dumdumo troviĝas nur 3, subŝtata ĉefurbo Kolkato 7, Balli 9, tutlanda ĉefurbo Delhio 1306, Mumbajo 1670 kilometrojn (aere) .

Historio
--------

En Suda Dumdumo britoj alvenis en 1690. En 1947 pro fondo de Pakistano amase alvenis rifuĝintoj. En la 1990-aj jaroj Kolkata industriiĝis, tial en Suda Dumdumo laboristoj loĝadis.

Trafiko
-------

Suda Dumdumo havas fervojan kaj vojan kontaktojn kun Kolkata, kies internacia flughaveno funkcias ĝuste en Suda Dumdumo.

Klimato
-------

Suda Dumdumo havas tropikan klimaton. La ĉiujara averaĝa temperaturo estas 27 °C. La ĉiumonataj averaĝaj temperaturoj varias de 19-30 °C. La somero estas varma (precipe majo ofte kun pli ol 40 °C. Dum januaro estas nur 12 °C. La musono portas pluvon inter junio kaj septembro. Jare pluvas po 1500 mm.

Vidu ankaŭ
----------

* dumdumo
Suda Ekvatora Fluo (nigre).
La **Suda Ekvatora Fluo** aŭ **Sudekvatora Marfluo** estas marfluoj en Pacifiko, Atlantiko, kaj Hinda Oceano kiu fluas orient-okcidenten inter Ekvatoro kaj ĉirkaŭ 20 gradojn sude. En Pacifiko kaj Atlantiko, ĝi etendiĝas tra Ekvatoro ĝis ĉirkaŭ 5 gradoj norde.

Ene de suda hemisfero, la Sudekvatora Fluo laŭfluas la okcidentan areon de la tre grand-skalaj subtropikaj turnejoj. Tiuj turnejoj estas direktitaj per la kombino de orientaj ventoj en la tropikoj kun okcidentaj ventoj kiuj blovas sude de ĉirkaŭ 30 gradoj sude, tra tre komplika procezo kiu inkludas intensigon de okcidentaj limofluoj.

Ĉe Ekvatoro, la Sudekvatora Fluo estas okazigita rekte de la orientaj ventoj kiuj blovas el oriento okcidenten.

En la Hinda Oceano, la okcident-flua Sudekvatora Fluo estas bone disvolvigita nur sude de la Ekvatoro. Rekte ĉe la Ekvatoro, la ventoj ŝanĝiĝas dufoje jare pro la musonoj, kaj tial la surfaca fluo povas iri ĉu orienten ĉu okcidenten.

Vidu ankaŭ
----------

* Marfluo
* Norda Ekvatora Fluo
* Oceanografio

* Kategorio Suda Ekvatora Fluo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 751239
 |
**Károly BOKA** [kAroj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Boka Károly** estis hungara-cigana ĉefviolonisto, muzikisto pri popolmuziko. Li estis la plej ŝatata muzikisto de Lajos Kossuth.

Károly Boka  naskiĝis la 26-an de februaro 1808 en Debrecen, li mortis la 21-an de julio 1860 en Debrecen.

Biografio
---------

Károly Boka devenis el muzikista cigana familio, li frue estis talenta violonisto. En la 1840-aj kaj 1850-aj jaroj li estis la plej fama muzikisto en sia naskiĝurbo. En 1845 Debrecen nomumis lin "honora burĝo". En 1849 la rusa armeo okupis Debrecen kaj lia domo estis prirabita fare de soldatoj. Lia muzika popola orkestro muzikadis ĉe la plej gravaj urbaj familioj, tial li estis riĉa homo.

Elektitaj komponaĵoj
--------------------

* *Káka tövén*
* *Kesergő*

Memorigiloj
-----------

* strato en Debrecen

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio Arkivigite je 2017-07-30 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
Sovetuniaj soldatoj en Polock, 4a de Julio 1944.
Germanaj militprizonuloj en Moskvo, 15a de Julio 1944.
**Operaco Bagration** (ruse *Операция Багратион*; Operacija Bagration) estis la kodonomo por la sovetunia *Belorusa Strategia Ofensiva Operaco* de 1944, (en rusa: Белорусская наступательная операция «Багратион», Belorusskaya nastupatelnaya Operatsiya Bagration) nome milita kampanjo luktita inter la 22a de Junio kaj la 19a de Aŭgusto 1944 en Soveta Belorusio en la Orienta Fronto de la Dua Mondmilito. La Soveta Unio atingis gravan venkon detruante la Germanan Armegrupan Centron kaj komplete rompante la germanan frontolinion.

La 23an de Junio 1944, la Ruĝa Armeo atakis la Germanan Armegrupan Centron en Belorusio, kun la celo ĉirkaŭi kaj detrui siajn ĉefajn komponantajn armeojn. Ĉirkaŭ la 28a de Junio, la Germana Kvara Armeo estis detruita, kun plej el la Tria Panzera kaj la Naŭa Armeoj. La Ruĝa Armeo ekspluatis la falon de la Germana frontolinio por ĉirkaŭi la germanajn formaciojn en Minsk en la Minska Ofensivo kaj detrui ilin, kaj Minsk liberiĝis la 4an de Julio. Je la fino de efektiva germana rezistado en Belorusio, la soveta ofensivo pluis al Litovio, Pollando kaj Rumanio laŭlonge de la monatoj Julio kaj Aŭgusto.

La Ruĝa Armeo sukcese uzis la sovetuniajn strategiojn de profunda batalado kaj *maskirovka* (ŝajnigo) por la unua fojo je plena etendo, samtempe kun eltenado de konstantaj fortaj perdoj. Operaco Bagration translokigis germanajn moveblajn rezervojn al la centraj sektoroj, forigante ilin al la reoj de Lublin-Brest kaj Lvov–Sandomierz, kio ebligis ke la sovetoj entreprenu la Lvov–Sandomierz Ofensivon kaj la Lublin–Brest Ofensivon. Tio permesis al la Ruĝa Armeo atingi la areojn de la rivero Vistulo kaj Varsovio, kio siavice metis sovetajn fortojn je mallonga distanco el Berlino, laŭ la koncepto de soveta profunda batalado — frapante la strategiajn profundojn de la malamiko.

Notoj
-----

1. ↑  La nomo omaĝas rusan militiston Pjotr Bagration.
2. ↑   Ne konfuzenda kun la Belorusia Strategia Ofensiva Operaco de 1943 (3a de Oktobro–31a de Decembro 1943).
3. ↑   Willmott 1984, p. 154.
4. ↑   Zaloga 1996, p. 7.
5. ↑   Watt 2008, p. 699.
6. ↑   Watt 2008, p. 669.
7. ↑   Watt 2008, p. 670.

Bibliografio
------------

* Watt, Robert N. (Decembro 2008). "Feeling the Full Force of a Four Front Offensive: Re-Interpreting the Red Army's 1944 Belorussian and L'vov-Peremshyl' Operations". The Journal of Slavic Military Studies. Londono: eldonejo *Routledge*, grupo Taylor & Francis. 21 (4): 669–705. doi:10.1080/13518040802497564.
* Willmott, H. P. (1984). *June, 1944*. Blandford Press. ISBN 0-7137-1446-8.
* Zaloga, S. (1996). *Bagration 1944: The Destruction of Army Group Centre*. Osprey. ISBN 978-1-85532-478-7.

* Operaco Bagration en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Operaco Bagration en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Ŝablono:Dua Mondmilito
Usona tanko Sherman en Sicilio dum la aliancanaj elŝipiĝoj.
La **aliancana invado de Sicilio** dum la Dua Mondmilito startis en la nokto de la 9a al la 10a de julio 1943 kaj finis la 17an de aŭgusto per venko fare de la Aliancanoj. La invado de la insulo Sicilio estis nomita **Operaco Husky** kaj komenciĝis per granda operaco kaj amfibia kaj aera, sekvita de surtera kampanjo de ses semajnoj kio komencigis la italan kampanjon.

Husky estis la amfibia operaco plej granda de la Dua Mondmilito ĝis tiam, laŭ kvanto de elŝipigitaj homoj sur la strandoj kaj laŭ etendo. Strategie, la sicilia operaco atingis la proponitajn celojn fare de la aliancanaj planistoj. La aerarmej kaj ŝiparmeaj fortoj de la Akso estis elpelitaj for de la insulo; la vojoj de la Mediteraneo estis klarigitaj kaj Mussolini estis arestita fare de la Granda Faŝisma Konsilantaro kaj la Reĝo. Oni malfermis la vojon al la invafo fare de la Aliancanoj de Italio, kiu dekomence ne estis konsiderita necesa kiel pluigo de la Operaco Husky.

Partoprenis fortoj ĉefe de Usono, Unuiĝinta Reĝlando kaj Kanado, dum de la Aksa flanko fortoj de Germanio kaj Italio. La Aliancanoj suferis pli ol 5 000 mortojn (sed ĝis pli ol 28 000 perdojn enkalkultante ankaŭ vunditojn), dum la fortoj de la Akso preskaŭ 30 000 perdojn de mortoj kaj vunditoj, plus 140 000 militkaptitoj.

* Kategorio Aliancana invado de Sicilio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Ŝablono:Dua Mondmilito


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 629879
* LCCN: sh85148327
* NKC: ph401824
 |
La **Flughaveno Katanio-Fontanaroso** (itale: Aeroporto Internazionale Vincenzo Bellini di Catania-Fontanarossa) (IATA: **CTA**, ICAO: **LICC**), ankaŭ konata kiel ***Flughaveno Vincenzo Bellini***, estas internacia flughaveno je 4,3 km sudokcidente de Katanio, la dua plej granda urbo sur la itala insulo Sicilio. Ĝi nomiĝas laŭ la operkomponisto Vincenzo Bellini, kiu naskiĝis en Katanio.

Ĝi estas la plej funkcianta flughaveno en Sicilio kaj la kvina plej funkcianta en Italio kun 9.933.318 pasaĝeroj en 2018. Grandaj aviadilkompanioj kiel Alitalia, Lufthansa kaj KLM ofertas servojn ĉi tie kaj konektas multajn eŭropajn cellokojn kiel Romo, Munkeno, Amsterdamo kaj Berlino, dum malmultekostaj kompanioj, kiel EasyJet kaj Ryanair, ofertas flugojn al ripozaj destinoj.

Kun preskaŭ du milionoj da pasaĝeroj transportitaj en 2016, la itinero Katanio - Romo/Fiumicino estas la plej okupata itinero de Italio, kaj la kvara plej okupita de Eŭropo.

* Kategorio Flughaveno Vincenzo Bellini de Katanio-Fontanaroso en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La batalo de Arras okazis dum la batalo de Francio, en la unuaj etapoj de la Dua Mondmilito. Ĝi estis kontraŭatako de aliancanoj kontraŭ la flanko de la germana armeo, kiu okazis ĉe la urbo Arras, en la nordoriento de Francio. La germanaj fortoj estis atakantaj el la nordo, al la Manika Markolo, cele al ĉirkaŭkapto de la aliancaj fortoj kiuj estis antaŭenirantaj orienten en Belgion. La kontraŭatako de Arras estis klopodo de la aliancanoj por haltigi la germanan avangardon kaj malhelpi ties antaŭeniron. Kvankam la aliancanoj dekomence sukcesis venki, ili estis forpelitaj fare de la germanaj trupoj kaj devigitaj retiriĝi por eviti la ĉirkaŭkapton fare de la germanaj trupoj.

Oni informis pri perdo de 32 tankoj de la flanko de germanoj, dum 50 de la flanko de aliancanoj. Pro homaj perdoj la germanoj perdis ĉirkaŭ 300 homojn (mortintojn aŭ vunditojn) kaj 400 estis kaptitaj, dum aliancanoj perdis ĉirkaŭ 100 (mortintojn aŭ vunditojn) kaj 200 estis kaptitaj.

50° 15′ N 2° 42′ O﻿ / ﻿50.250 °N, 2.700 °O﻿ / 50.250; 2.700 (mapo)Koordinatoj: 50° 15′ N 2° 42′ O﻿ / ﻿50.250 °N, 2.700 °O﻿ / 50.250; 2.700 (mapo)

Notoj
-----

1. ↑   Bond 190, p. 72-73.

Bibliografio
------------

* Bond, Brian, *Britain, France and Belgium 1939 - 1940*, 2a eldono. Brassey's Publishing, London. 1990. ISBN 0-08-037700-9
* Harman, Nicholas. (1980) *Dunkirk; the necessary myth*. London: Hodder and Stoughton. ISBN 0-340-24299-X
* Taylor, A.J.P. kaj Mayer, S.L. eld. *A History Of World War Two*. London: Octopus Books, 1974. ISBN 0-7064-0399-1.
Tipa bombodamaĝo en la distrikto Eilbek de Hamburgo, 1944 aŭ 1945.
La **Bombardado de Hamburgo** fare de la Aliancanoj dum la Dua Mondmilito inkludis nombrajn atakojn kontraŭ civiluloj kaj civila infrastrukturo. Ĉar Hamburgo estas granda urbo kaj industria centro, kun ŝipfarejoj, bunkra submarŝipa bazo, kaj areo Hamburg-Harburga de nafto-rafinejoj, ĉio kio estis atakita laŭlonge de la milito.

Kiel parto de konstanta kampanjo de strategia bombardado dum la Dua Mondmilito, la atako dum la lasta semajno de julio 1943, laŭ kodonomo **Operaco Gomoro**, kreis unu el la plej grandaj fajroŝtormoj fare de la brita kaj de la usona aerfortoj en la Dua Mondmilito, kio mortigis 42,600 civilulojn kaj vundis 37,000 en Hamburgo kaj virtuale detruis plej el la urbo. Antaŭ la disvolvigo de la fajroŝtormo en Hamburgo ne estis pluvo dum iome da tempo kaj ĉio estis tre seka. La malkutime tro varma vetero kaj bonaj kondiĉoj helpis, ke la bombado ege koncentriĝis ĉirkaŭ la intencitaj celoj kaj ankaŭ tio kreis kirlejon de super-varmega aero kiu kreis 460-metre altan fajruraganon. Helpis ankaŭ la uzado de jam antaŭe uzitaj teknikoj kaj aparatoj kiel bombinstrukcioj, fajrlumigiloj *Pathfinders*, kaj radaroj H2S, kio ĉi kune kontribuis al partikulara efektiveco. Frua formo de artefaritaj nuboj, kodonome 'Window' (fenestro), estis sukcese uzata por la unua fojo fare de la RAF – nuboj el metalpapereroj faligitaj de *Pathfinders* – por tute malheligi la germanajn radarojn. La aeratakoj okazigis akrajn damaĝojn al la germana armilproduktado en Hamburgo.

Interesaĵo
----------

12.02.1943: Germana polico forveturigis de la urbo 23 judojn al koncentrejo Aŭŝvico.

Notoj
-----

1. ↑   Levine, Alan J (1992), The Strategic Bombing of Germany, 1940–1945, p. 149, ISBN 978-0-275-94319-6, alirita la 22an de decembro 2018.
2. ↑  Dyson, Freeman (1a de Novembro 2006), "Part I: A Failure of Intelligence", Technology Review, alirita la 22an de decembro 2018.
3. ↑   Frankland, Noble; Webster, Charles (1961), The Strategic Air Offensive Against Germany, 1939–1945, Volume II: Endeavour, Part 4, London: Her Majesty's Stationery Office, pp. 260–261.
4. ↑  RAF staff (6a de aprilo 2005a), "Hamburg, 28th July 1943", Royal Air Force Bomber Command 60th Anniversary, UK Crown, arkivita el la originalo la 6an de julio 2007, alirita la 22an de decembro 2018.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Bombardado de Hamburgo dum la Dua Mondmilito en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Atestanta rakonto
* Restaĵoj el la Dua Mondmilito en Hamburgo

Ŝablono:Dua Mondmilito
Usonaj kaj francaj fortoj ĉe Rouffach, februaro 1945. La kunigo de tiuj du fortoj disigis la Kolmaran Sakon.
La **Kolmara Sako** (en franca: *Poche de Colmar*; en germana: *Brückenkopf Elsass*) estas la areo tenita en centra Alzaco, Francio, ĉirkaŭ Kolmaro, de la Germana 19a Armeo el novembro 1944 al februaro 1945, kontraŭ la Usona 6a Armegrupo (6a AG) dum la Dua Mondmilito. Ĝi estis formita kiam la 6a AG liberigis sudan kaj nordan Alzacon kaj apudan orientan Lorenon, sed ne povis klarigi centran Alzacon. Dum Operaco Nordwind en decembro 1944, la 19a Armeo atakis norden el la Sako en subteno de aliaj germanaj fortoj kiuj estis atakante suden el Sarlando en norda Alzaco. Fine de januaro kaj komence de februaro 1945, la Franca Unua Armeo (plifortigita de la Usona 21a Korpuso) klarigis la Sakon el germanaj fortoj. La francoj perdis 13 390 homojn kaj la usonanoj 8 000, dum la germanoj inter almenaŭ 22 000 kaj eble ĝis 38 500.

Interesaĵoj
-----------

26.01.1945: usona soldato Audie Murphy pafmortigis en Kolmara Sako 240 germanajn soldatojn (multe pli vundis kaj malliberigis), kio certigis al li Medalon de Honoro - nacia heroo kaj unu el la plej famaj kaj medalitaj usonaj soldatoj de la milito (li ensaltis en flamantan tankon kun brulaĵo kaj municio, kiu povus eksplodi, kaj uzis maŝinpafilon)

Bibliografio
------------

* Boussard, Leon (1946). La 1re D.F.L.: épopée d'une reconquête juin 1940-mai 1945 (in French). Bobigny (Seine): L'Imprimerie de Bobigny. OCLC 11648496.
* Clarke, Jeffrey J; Smith, Robert Ross (1993). Riviera to the Rhine. United States Army in World War II. Washington: Center of Military History, United States Army. ISBN 0-16-025966-5.
* Gaujac, Paul (1986). L'Armée de la Victoire. Volume IV. Paris: Charles-Lavauzelle. ISBN 2-7025-0144-3.
* De Lattre de Tassigny, Jean (1952). The History of the French First Army. London: George Allen and Unwin. OCLC 1283474.
* Weigley, Russell F (1981) [1974]. Eisenhower's lieutenants : the campaign of France and Germany, 1944-1945. Bloomington: Indiana University Press. ISBN 0-253-13333-5.

* Kategorio Kolmara Sako en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Ŝablono:Dua Mondmilito
Britaj ataktrupoj en Walcheren avancantaj ĉe Flushing, 1a de novembro 1944.
**Operaco Infatuate** estis la kodnomo uzata por brit-kanada operaco dum la Dua Mondmilito por malfermi la havenon de Antverpeno, Belgio, al la navigacio kaj tiel liveri logistikajn rimedojn. Ĝi okazis de la 1a al la 8a de novembro 1944.

La operaco estis parto de pli ampleksa Batalo de la rivero Skeldo kaj konsistis en du atakaj surteriĝoj el la maro fare de la 4a Speciala Servobrigado kaj la 52a Divizio. Samtempe la 2a Kanada Infanteria Divizio trudis trapason de la ŝoseo al la insulo Walcheren. La Aliancanoj perdis 1473 homojn, enkalkulinte kaj mortintojn kaj vunditojn, dum germanoj perdis 1200. Krome 2900 germanoj estis kaptitaj.

Bibliografio
------------

* *Walcheren 1944, Storming Hitler's island fortress*; Richard Brooks. Osprey Campaign Series #235; Osprey Publishing. 2011. ISBN 978-1-84908-237-2

* Kategorio Operaco Infatuate en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Ŝablono:Dua Mondmilito


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 631487
 |
La **batalo de Don** estis la plej tragika kaj fiaska partopreno de Hungario en la Dua Mondmilito. Tiu batalo okazis ĉe la Don-kurbiĝo, kiu estas la rivera parto sub Voroneĵ, 200 km longe. La dua hungara armeo tie estis venkita en 1942-43 kaj perdis ĉ. 120.000 soldatojn. 

La armeo nombris 207.000 kaj estis starigita je germana postulo, laŭ germana-hungara traktado en januaro de 1942, Budapeŝto. 

Al la armeo apartenis – en tri korpusoj - naŭ pezaj divizioj kaj tanka, aviadila formacioj. La komandanto estis gvidkolonelo Gusztáv Jányi (1883–1947), la armeo mem estis subigita al la germana Weichs-armearo, poste – ekde la 9-a de julio 1942.- al la B-armearo. Malgranda parto de la armeo marŝis al Kursk – post malfacilaj bataloj ĉe Tim -, la pli granda parto longmarŝis en julio-aŭgusto de 1942 ĝis Don. 

Oni poste liveris pluajn 36.000 soldatojn por ŝanĝi parton de la soldataro, sed postplenigo de la municio, livero de armiloj ne okazis. La soveta armeo trarompis linion de la hungara armeo ĉe Uriv (12-an de januaro 1943.), ĉe Sĉuĉje (13-an de januaro). Oni ordonis la retiriĝon de la hungara armeo nur post 17-a de januaro 1943, kiam la soveta armeo disigis kaj ĉirkaŭis partojn de la hungara armeo. Restaĵoj de la hungara armeo – krom kelkaj batalgrupoj – forlasis la batallinion la 24-an de januaro 1943. La taksita perdo de la dua armeo estas ĉ. 120–125 000 mortintoj, vunditoj kaj kaptitoj. La restintaj soldatoj povis hejmeniri nur en majo de 1943.

Literaturo
----------

* SZABÓ Péter: Don-kanyar. A m. kir. 2. honvéd hadsereg története (1942–1943) (1994)
**Liliana Mele** (naskiĝis la 1-an de junio 1984 en Gondaro) estas itala aktorino kaj modelino.

Biografio
---------

Ŝi alvenis en Italion en la aĝo de ses kaj poste moviĝis reen al Etiopio, kun sia tuta familio, en la aĝo de dek kvar. Ŝi ĉeestis tri jarojn la teatran laborrenkontiĝon Airbag trijarmilan de la itala kultura instituto. En 2000 ŝi venkis la antaŭelekton de *Miss Italia nel mondo* (trad. Fraŭlino Italio en la mondo) akirante la titolon de Fraŭlino Etiopio kiu permesis al ŝi reveni al Italio, por la finalo de la konkurso, kie ŝi estas kvara.

Ŝi faris sian filmdebuton en 2004 kun reĝisoro Carlo Verdone en *L'amore è eterno finché dura*. En 2005 ŝi ludis la rolon de Amina, unu el la protagonistoj de la televidserio *Gente di mare* elsendita ĉe Rai 1 dum du sezonoj. Samtempe, ŝi estas parto de la fiksa rolantaro de la televidserio *Roma*, internacia fikcio konsistanta el du sezonoj.

En 2009 ŝi ĉefrolis kune kun Sergio Castellitto kaj Riccardo Scamarcio en epizodo de la filmo *Italians* reĝisorita fare de Giovanni Veronesi. En 2011 ŝi ludis la rolon de Sinan en *La meravigliosa avventura di Antonio Franconi* de Luca Verdone, kun Massimo Ranieri kaj Sonia Aquino. Inter 2012 kaj 2015 ŝi ludis diversajn rolojn en diversaj televidepizodoj inkluzive de *Distretto di Polizia*, *Il capitano*, *La scelta di Laura*, *Rosso San Valentino*, *Per amore del mio popolo* kaj *Don Matteo 10*..

Poste, ŝi dediĉis periodon por studi, diplomiĝante en Prezentartoj kaj Sciencoj kaj gajnante magistron en Los-Anĝeleso ĉe la prestiĝa aktoradlernejo Lee Strasberg Theatre and Film Institute. En 2017 ŝi laboris kune kun Giuseppe Fiorello, Corrado Fortuna kaj Daniela Marra en la filmo *Tutto il mondo è paese* reĝisorita de Giulio Manfredonia. En 2021 ŝi estas parto de la rolantaro de la serio *Mare fuori* elsendo ĉe Rai 2 ludanta la rolon de Latifah.

Referencoj
----------

1. ↑   "In Barba a tutto, gli ospiti di Barbareschi: Luca Palamara, Paolo Rossi e Liliana Mele" (it).  Alirita 10-a de marto 2023..
2. 1 2  Valerio Cappelli (6-a de oktobro 2020).  Liliana Mele e le sue battaglie: «Io, attrice sospesa tra Italia e Etiopia» (itale). Alirita 10-a de marto 2023.
3. ↑   Filmography. Arkivita el la originalo je 2016-04-15. Alirita 10-a de marto 2023.
4. ↑   Gente di Mare 2 (itale). Arkivita el la originalo je 2023-03-10. Alirita 10-a de marto 2023.
5. 1 2 3   Liliana Mele (itale). Alirita 10-a de marto 2023.
6. ↑  Patrizio Marino. "Mare Fuori 3, trama, orario e cast della quarta puntata, stasera in chiaro su Rai 2 settimo e ottavo episodio" (it).  Alirita 10-a de marto 2023..

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Liliana Mele en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Liliana Mele en la itala Vikipedio.* 


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 815098
 |
Spartakisma milico, 1918.
"Spartakus labore", propaganda afiŝo kontraŭ la **Spartaka Ligo**, 1919.
**Spartakismo** aŭ pli precize **Spartakisma Ligo** aŭ **Spartaka Ligo** (en germana *Spartakusbund*) estis marksisma revolucia movado organizita en Germanio dum la Unua Mondmilito. La Ligo estis nomita laŭ Spartako, estro de la plej granda ribelo de sklavoj de la epoko de la Romia Respubliko. Ĝi estis fondita de Karl Liebknecht, Rosa Luksemburg, Clara Zetkin, kaj aliaj. La Ligo sekve renomiĝis kiel Kommunistische Partei Deutschlands (KPD), kaj aliĝis al la Komintern en 1919. Ties periodo de plej granda aktiveco estis dum la Germana Revolucio de 1918, kiam ĝi klopodis instigi al revolucio per cirkulado de la gazeto *Spartacus Letters* (spartakaj leteroj).

Elstaraj membroj
----------------

* Leo Jogiches
* Paul Levi
* Karl Liebknecht
* Rosa Luxemburg
* Julian Marchlewski
* Ernst Meyer
* Franz Mehring
* Wilhelm Pieck
* August Thalheimer
* Bertha Thalheimer
* Clara Zetkin

Vidu ankaŭ
----------

* Spartakisma Insurekcio

Notoj
-----

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Spartakismo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Pri la Spartaka Programo de Rosa Luxemburg
**WESSELÉNYI Miklós** (veŝele:nji) estis hungara politikisto, transilvanuja grandbienulo. Li naskiĝis en Zsibó 11-an de decembro 1750 kaj mortis samloke la 25-an de oktobro 1809. Li estis patro de Miklós Wesselényi, praavo de István Wesselényi.

Biografio
---------

Miklós Wesselényi servis ĉe la Bethlen-husaroj kiel oficiro, sed 1778 en rango de kapitano li elpaŝis el la armeo. Li militiris kontraŭ unu grafo de Haller, tial oni malliberigis lin de 1781 ĝis 15-a decembro de 1789 en Kufstein. De 1791 li partoprenis la landkunvenojn de Transilvanujo. Li agade partoprenis en organizado de malkontentaj nobeloj en „Diana Vadásztársaság", tial en jaroj 1794 – 95 oni starigis lin antaŭ tribunalon je akuzo de jakobineco, kvankam li deziris nur sendependigi Transilvanujon laŭ nobela gvido. Li luktis por la kreado de konstanta teatro en Koloĵvaro kaj li subtenis la instruadon. Post 1795 li gradece retiriĝis el publika vivo.

Literaturo
----------

* Kemény Zsigmond: br. W. M. (Pest, 1854);
* Szilágyi Ferenc: Idősb. br. W. M. Élet és korrajz (Akad. ért. a tört. tud. köréből, 1875);
* Trócsányi Zsolt: Az idősb. W. M. (Élet és Tud. 1958. 50. sz.);
* Trócsányi Zsolt: W. M. (Bp. 1965).
* Berzsenyi Dániel: W. hamvaihoz (odo).

* Kategorio Miklós Wesselényi (politikisto, 1750–1809) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Loko de la provinco de Cáceres en Hispanio Loko de la municipa teritorio de Arroyomolinos en sia provinco
**Arroyomolinos** aŭ **Arroyomolinos de Montánchez** (Rojo de muelejoj) estas municipo de Hispanio, en la provinco de Cáceres, regiono de Ekstremaduro.

La loĝantoj nomiĝas *molineros*. La censita populacio en 2007 estis de 977 loĝantoj.

Situo
-----

Arroyomolinos estas situa en la centra parto de Ekstremaduro kaj plej suda parto de la provinco de Cáceres en la komarko aŭ distrikto Sierra de Montánchez, je altitudo de 400 m; je 50 km de Cáceres, provinca ĉefurbo. La surfaco de ties teritorio estas de 115 km².

Ekonomio
--------

Agrikulturo kaj brutobredado.

Historio
--------

Ĝi estis fondita en 1228 de la reĝo Alfonso la 9-a de Leono, sed ties teroj estis loĝtaj ekde la neolitiko. Jam en tempoj de la romianoj oni konstruis la muelejojn kiuj nomigas la vilaĝon. Anlaŭ la araboj konstruis tiun tipon de muelejoj.

La 28an de oktobro de 1811 okazis la plej grava evento en la historio de Arroyomolinos. Dum la Milito de Hispana Sendependiĝo en Arroyomolinos okazis unu de la plej gravaj venkoj sur la franca armeo. La batalo estis konata kiel Batalo de Arroyo de los Molinos kaj ankaŭ kiel la Surprizo de Arroyomolinos. En tiu alianca britia-hispania-portugala armeo, sub la ordonoj de la Generalo Hill, venkis la francajn trupojn de la Generalo Girard.

### Demografia evoluo

|  |
| --- |
| Demografia evoluo |
| 2000 | 2001 | 2002 | 2003 | 2004 | 2005 | 2006 |
| 1184 | 1163 | 1135 | 1076 | 946 | 940 | 981 |

Fonto: INE

Monumentoj kaj vidindaĵoj
-------------------------

### Preĝejo de *Nuestra Señora de la Consolación*

Estas la monumento plej grava de la vilaĝo. La unua ekkonstruo estas de la 16a jarcento, sed ĝi estis finita dum la 17a jarcento. Organizita interne en unusola navo de kvar eroj kun volbo kaj poligona kupolo. Ĉe la flankoj de la templo estas du pordegoj, el kiuj la norda estas elstara montro de elementoj de gotiko kaj renesancaj. Estas riĉega tombo de stilo plateresko.

### Ermitejo de Sankta Sebastiano

Tiu ermitejo havas unusolan navon de tri eroj. La altaro estas konkoforma, kaj inter aliaj skulptaĵoj elstaras tiu de San Sebastiano, dokumentita kiel verko de la skulptisto de la renesanco de Sevilo Roque Balduque, de flandra deveno (?-1561). LA pordo estas de stilo gotiko, ornamita de doveloj. La konstruaĵo estas protektita de abutmentoj.