recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Józef Chodźko** (naskiĝis la 19-an de decembro 1800 en Krzywicze, Minska regiono, mortis la 5-an de marto 1881 en Tbilisi) – pola topografo kaj geodeziisto en la rusa servo, esploranto de Kaŭkazio, generalo-leŭtenanto en la armeo de la Rusia Imperio.

En la jaroj 1816–1821 studis ĉe Universitato Vilno. Estis membro de akademiaj patriotaj organizaĵoj. Post eksplodo de la novembra ribelo estis devigita forlasi Vilnon kaj veturi al sudo de Rusio, de kie iris al Moldavujo kaj Valaĥio.

Kiel geodeziisto komencis labori sub ordonoj de Tenner en apudbaltaj gubernioj. En 1840 Chodźko estis direktita Kaŭkazion al Tbilisi, kie eklaboris en Kaukazia Taĉmento Militista-Topografia, estanta parto de la rusa Kaŭkazia Korpuso. En la jaroj 1847–1853 laboris en Kurlando, en Suda Kaŭkazio, Armenio, Norda Kaŭkazio (1859–1866). Li gvidis geodeziajn kaj geografiajn esplorojn de la Kaŭkazio, kies rezulto estis la unua geografia priskribo kaj triangulado. Li estis unua polo (kaj unu el unuaj eŭropanoj), kiu eniris la montpinton Ararato (la 18-an de aŭgusto 1850). Ĉi tie li mezuris intensecon de gravita altiro kaj kiel la unua atentis pri t.n. deflankiĝoj de la vertikalo. Militservon finis en 1867.

En 1853 avancis ĝis rango de generalo-majoro, kaj en 1862 iĝis generalo-leŭtenanto de la cara armeo. En 1868 distingita per ora medalo de Rusa Geografia Societo pro triangulado de Kaŭkazio. Tio estis la unua en historio de la Rusia Imperio kazo de distingo de estinta politika ekzilito pro meritoj al la scienco. Li ricevis ankaŭ la rusan Ordenon de Blanka Aglo. Estis honora membro de Rusa Geografia Societo.

Li verkis kelke da laboraĵoj pri geodezio kaj militista topografio.

Fontoj
------

* Andrzej Furier, *Józef Chodźko, 1800-1881: polski badacz Kaukazu* (Józef Chodźko, 1800-1881): pola esploristo de Kaŭkazio), eldonejo TRIO, 2001, p. 214 s ISBN 83-85660-65-8
* *Polscy badacze Syberii i Azji Środkowej* (Polaj esploristoj de Siberio kaj Meza Azio, "Rzeczpospolita", 24-25-a de julio 2010

* Kategorio Józef Chodźko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 386120
* GND: 124234011
* LCCN: no2002090386
* VIAF: 25530959
* ISNI: 0000 0001 1610 1445
* SUDOC: 157468909
* BNF: 15240583x
* NKC: jo20211127109
 |
**Józef Arszenik** (naskiĝis la 1-an de marto 1898 en Varsovio, mortis la 5-an de aprilo 1978 samloke) - pola fervojisto italdevena, laboranta en direkcio de Polaj Ŝtataj Fervojoj, organizanto de Esperanto-Sekcio ĉe Sindikata Klubo de Fervojistoj en Varsovio.

Vivo
----

Esperantistiĝis en 1925 kaj korespondan kurson finis en 1927 ĉe Leopold Kronenberg. Al Pola Esperanto-Societo aliĝis en 1935. Partoprenis UK 1937 en Varsovio. Dum la dua mondmilito helpis al la familio Zamenhof. Novembre 1940 vizitis en Varsovia geto Lidia Zamenhof proponante al ŝi kaŝejon antaŭurbe, kie loĝis. Pro minacanta mortpuno de la tutaj familioj tuj pafmortigataj de germanoj pro helpo al judoj ŝi rifuzis. Postmilite Józef Arszenik iĝis bahaano, samkiel la filino de Ludoviko Zamenhof. En la jaroj 1947-1948 estis estrarano de Pola Esperanto-Asocio, partoprenis Esperanto-kongresojn en Pollando kaj UK 1959 en Varsovio. Plurjara prezidanto de la sekcio de fervojistoj ĉe PEA, kies membroj partoprenis kongresojn de UEA en Budapeŝto kaj Sofio.

Fonto
-----

* Jozefo Golec, *Słownik biograficzny esperantystów polskich* (Biografia vortaro de polaj esperantistoj), Cieszyn 2010, p. 10-11
**Somchai WONGWASAT** (สมชาย วงศ์สวัสดิ์) (n. la 31-an de aŭgusto 1947) estas taja politikisto, kaj membro de la Partio de la Popola Povo (PPP) kies politikaj rajtoj estis nuligitaj de la Konstitucia Kortumo de Tajlando por kvin jaroj.

Antaŭ eniri en politiko, li servis en civila kaj jura servoj. Post emeritiĝo kiel alta jurfunkciulo en 2006, li eniris en politiko post la Tajlanda puĉo de 2006 forigante la registaron de sia bofrato, Thaksin Shinawatra. Li aliĝis al la PPP kiu venkis en la ĝenerala balotado de decembro de 2007, iĝonte Ministro de Eduko kaj poste Ĉefministro. Lia registaro devis lukti kontraŭ la Tajlanda politika krizo de 2008 kaj kontraŭ la tutmonda financa krizo de 2008, antaŭ ke la PPP estis malpermesata de la Kortumo kaj la estraranoj malpermesitaj por partopreni politikon por 5 jaroj pro balota fraŭdo farita de Yongyuth Tiyapairat.

* Kategorio Somchai Wongsawat en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 268010
* LCCN: n2007225960
* VIAF: 43764982
* ISNI: 0000 0000 3588 3254
 |
La **procedura regularo** (aŭ **procedura reglamento**) de organo de institucio aŭ organizaĵo - angle *rules of order* aŭ *rules of procedure*, germane *Geschäftsordnung*  - estas la sumo de ĉiuj proceduraj reguloj, laŭ kiu funkciu kunvenoj de tiu organo - ekzemple parlamento, komitato, estraro aŭ komisiono. La procedura regularo povas esti ero de statuto aŭ esti aparta dokumento, por esti pli flekseble adaptebla al ŝanĝitaj bezonoj ol parto de statuto, se regulare difinita plimulto de la organaj membroj decidas pri tia ŝanĝo.

Ne ĉiam ekzistas skriba procedura regularo: Ofte certaj komunikaj reguloj sendiskute praktikiĝas kaj kiel kutimaj estas ĝenerale akceptataj.

Antaŭ la plej detala procedura regularo ne povos antaŭvidi ĉiajn eventualajn situaciojn - se komunika problemo de la institucia aŭ organizaĵa organo ne solveblas per la regularo, necesas ke la membroj de la organo mem trovas proponon por la solvo kaj per plimulto decidas pri ĝi.

Procedura propono
-----------------

La **procedura propono** (angle *point of order*, germane *Antrag zur Geschäftsordnung*) havas gravan rolon en ĉiuspecaj kunsidoj de instituciaj aŭ organizaĵaj organoj. Ĝi traktendas prioritate, do antaŭ la trakto de ĉiuj temaj demandoj. Aparte proceduraj proponoj pri la organizo de voĉdono aŭ pri la tagordo povas signife influi la decidadon de la kunveno kaj do ankaŭ influi la pritemajn decidojn.

Ke iu kunvenanto havas proceduran proponon, tiu persono kutime indikas per levo de ambaŭ brakoj.

La kunsida gvidanto tiam devas doni la parolrajton al la proponanto (plej malfrue post fino de la ĵus parolanta homo), por ke la proponanto povu klarigi la kialojn por sia procedura propono. Sekve al tio oni kutime demandas, ĉu estas kontraŭa propono. Nur permesatas *unu* kontraŭa propono. Se ne ekestas ajna kontraŭa propono, la procedura propono konsideriĝas akceptita. Alikaze, se la kunsido ne decidas alie, en voĉdono de ĉiuj decidorajtaj kunsidantoj simpla plimulto decidas pri akcepto aŭ malakcepto de la procedura propono. Se same multaj voĉoj estas por kaj kontraŭ la propono, ĝi konsideriĝas malakceptita.

Iuj proceduraj regularoj pri kunsidoj antaŭvidas, ke *dum* la proceso de voĉdono ne permesatas proceduraj - do iusence "interrompaj" - proponoj. La korekto de erara voĉdono tiam per procedura propono povas okazi nur post fino de la voĉdono.

En multaj proceduraj regularoj estas antaŭvidite, ke tiuj kunsidantoj, kiuj mem esprimis sian opinion pri ĵus diskutata temo, ne rajtas levi proceduran demandon pri fino de la diskuto, por eviti ke iu diskutanto simple silentigu siajn kontraŭantojn.

Movadaj ekzemploj de proceduraj regularoj
-----------------------------------------

* komitata regularo de Universala Esperanto-Asocio
* komitata, estrara kaj aliaj reglamentoj de Tutmonda Esperantista Junulara Organizo[*rompita ligilo*]
| **Izolite** | **Fine** | **Interne** | **Komence** |
| --- | --- | --- | --- |
| ة | ـة | - |

La **ta' marbuta** (en araba تاء مربوطة, *tāʾ marbūṭa*, tio estas «ligita ta'») estas varianto de la litero ta' kiu reprezentas la morfemon ĝenerale femenina /-at/ kiam ĝi estas la lasta litero de vorto.[1] La litero ta' konvencie nomiĝas, por distingi ĝin de la ta marbuta, ta maftūḥa, tio estas, malferma (en araba تاء مفتوحة).

Historio
--------

Historie ĝi prononciĝis kiel /h/, kaj pro tio la ta marbuta havas la formon de la ه (hāʾ). Ĉar ĝi estas fakte kombinaĵo de ambaŭ literoj, la ta marbuta ne estas konsiderata parto de la origina araba alfabeto, simile al la ء (hamza). 

Kiam la vortoj kiuj enhavas tiun simbolon pasas al aliaj lingvoj skribitaj per araba alfabeto (kiaj la persa), ili ekhavas ه aŭ ت, laŭ la ĝeneralaj reguloj de gramatiko de la ricevanta lingvo.

Vidu ankaŭ
----------

* Araba alfabeto

Referencoj
----------

1. ↑   Corriente, Federico (1980). «Lección 3.ª: Grafonomía». Gramática árabe. Madrid: Instituto hispano-árabe de cultura. Ministerio de Cultura. pp. 41-51. ISBN 84-7472-017-6.
**Ferenc Daday** [dadai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Daday Ferenc** estis hungara pentristo, dekoraciisto.

Ferenc Daday  naskiĝis la 14-an de majo 1914 en Kerkabarabás, li mortis la 31-an de aŭgusto 2013 en Mission Viejo (Kalifornio, Usono).

Biografio
---------

Ferenc Daday akiris diplomon en la Belarta Altlernejo de Budapeŝto en 1938. En la sama jaro li ekspoziciis en Arthalo Budapeŝto, en la sekvaj jaroj ekzemple en Zagrebo, Milano. Inter 1942 kaj 1944 li kreis filmajn dekoraciojn. En 1947 li ekspoziciis en Stokholmo, poste li ne revenis al Hungario, sed restis en Svedio. Inter 1949 kaj 1955 li vivis en Argentino, kie li estis pentristo de fondaĵo de Eva Peron. Ekde 1955 li estis ilustristo de Universitato de Kalifornio. En 1980 li donacis altaran pentraĵon al sia naskiĝvilaĝo. Li ekspoziciis ne nur en Ameriko, sed ankaŭ en Hungario.

Elektitaj pentraĵoj
-------------------

* *Gyümölcspucolók*
* *Erdei út*

Elektitaj filmaj dekoracioj
---------------------------

* *Halálos csók* (1942)
* *Anyámasszony katonája* (1943)
* *Afrikai vőlegény* (1944)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun intervjuo
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio Arkivigite je 2017-12-01 per la retarkivo Wayback Machine
**Vazirabad** aŭ *Vazirurbo* (urdue وزِيرآباد estas industria urbego en provinco Panĝabo (Pakistano), en kantono de Guĝranvalo, kie Vazirabad estas sidejo de la samnoma distrikto.

Moskeo en Vazirabad

Bazaj informoj
--------------

* loĝantaro: 128 060 (2017, )
* horzono: UTC+ 5
* poŝtkodo: 52000
* telefonkodo:
* Supermara alteco: 215 m
* Areo: 53 km2

Geografio
---------

Vazirabad situas laŭ Ĉenabo en nordorienta parto de la lando. Guĝrat troviĝas 16, kantona sidejo Guĝranvalo 33, Sialkot 44, Ĝelum (urbo) 66, provinca ĉefurbo **Lahoro** 101, Fajsalabado 149, Ravalpindio 162, ĉefurbo **Islamabado** 172, Peŝavaro 295, Karaĉio 1091 km-ojn (aere) .

Historio
--------

Vazirabad estis supozeble fondita fare de ĥano Vazir en la 18-a jarcento. En 1809 ĝi estis okupita kaj oni konstruis plene novan urbon kun larĝa bazaro kaj flankaj stratoj. La municipo estis kreita en 1867.

Ekonomio
--------

Vazirabad estas grava komerca centro por lignoj, tekstiloj, grenoj kaj sukeroj. La lignoj flosas malsupren sur Ĉenabo. La industrio inkluzivas ŝipkonstruadon. La forĝistoj de Vazirabad havas reputacion por la fabrikado de malgrandaj ilaroj.

Moskeo interne en Vazirabad

Loĝantaro
---------

Loĝantaro| 1901 | 1972 | 1981 | 1998 | 2017 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 18 069 | 40 063 | 62 725 | 90 197 | 128 060 |

La loĝantaro plialtiĝis preskaŭ trioble inter 1972 kaj 2017. Inter 1998 kaj 2017 la meza jara kresko estis 1.9%, malpli alta ol la nacia mezumo (2,4%).

Maŭzoleo en Vazirabad

Trafiko
-------

Ĝuste tie estas ponto konstruita en 1876 tra Ĉenabo inter Vazirabad kaj Guĝrat. Vazirabad kuŝas laŭ ĉefŝoseo inter Lahoro-Ravalpindio, kuras ankaŭ ŝoseo al Fajsalabado, fine estas grava vojo al Sialkot. Vazirabad estas grava fervoja nodo laŭ linio Lahoro-Peŝavaro kaj ekzistas flankaj linioj al Sialkot kaj Fajsalabado. La stacidomo troviĝas en la urbego. La plej proksima internacia flughaveno funkcias en Sialkot.

Klimato
-------

En Vazirabad la averaĝa jara temperaturo estas 22 °C. La varmo kulminas en junio averaĝe kun 40 °C. La averaĝa jara precipitaĵo estas 1195 mm, en ĉiuj monatoj pluvas, tamen inter julio kaj septembro la musono portas pluvegon.

Vidindaĵoj
----------

* moskeoj
* maŭzoleo

Fontoj
------

* WikiTrans
* 

* Ponto tra Ĉenabo ĉe VazirabadPonto tra Ĉenabo ĉe Vazirabad
* Ŝtona ponto en VazirabadŜtona ponto en Vazirabad
* Tombo en VazirabadTombo en Vazirabad
**Retroakronimo** estas akronimo por kiu la interpreto nur post la enkonduko de la termino estas elpensita.

Kelkfoje la originala vorto jam estas akronimo. La retroakronimo tiam estas alia, nova signifo de la samaj literoj. La nova signifo estas elektata ĉar ĝi estas pli facile memorebla, aŭ ĉar la originala signifo ne plu estas akurata dum oni ne volas ŝanĝi la ekzistantan akronimon.

Ekzemplo
--------

* SOS - Save Our Souls/Save Our Ships (Savu nin Oni Sinkas) - origine tiu kodo estis uzata ĉar ĝia Morsa kodo estas facile memorebla (**· · · — — — · · ·**)

Alia lingvo
-----------

Kelkfoje oni klarigas la mallongigon en alia lingvo, ĉe kio la vortoj en la alia lingvo (hazarde) havas la samajn komencliterojn.

Ekzemploj: 

* Aidoso: **A**kirita **I**muno-**D**eficita **S**imptomaro. (angle: **A**cquired **I**mmuno**D**eficiency **S**yndrome.)
* Lasero: **L**um-**A**mplifo per **S**timulata **E**ligo de **R**adioj. (angle: **L**ight **A**mplification by **S**timulated **E**mission of **R**adiation.)
Retrograda orbito
Oni diras ke orbitanta objekto havas **retrogradan orbiton**, kiam ĝi rondiras
ĉirkaŭ centra objekto en la mala senso de la rotacio de la centra objekto. Retrograda orbito
estas montrata per angulo de orbita inklinacio pli granda ol 90°.

En nia sunsistemo, la orbita movo de ĉiuj plej grandaj korpoj
fariĝas en la sama senso kiel la suna rotacio: oni diras ke ili
havas **progradan orbiton**; la eksceptoj estas kelkaj asteroidoj kaj kometoj;
inter kiuj plej konataj estas la Haleja kometo kaj la asteroido  20461 Dioretsa.

Same, pli granda parto de la naturaj satelitoj de planetoj orbitas en la
sama senso kiel la planeta rotacio, kaj en la ebeno de la planeda ekvatoro. Sed kelkaj
neregulaj satelitoj povas havi retroradajn orbitojn.

Kelkaj ekzemploj:

* Pazifao, luno de Jupitero
* Febo, luno de Saturno
* Sikorakso, luno de Urano
* Tritono, luno de Neptuno

Retrograda orbito estas tiu de objekto kiu ne formiĝis en la akrecia disko de la planedo,
aŭ kies orbito estis perturbata de kolizio.

Retrograda orbito devas ne esti konfuzita kun la fenomeno de ŝajna planeda retroiro.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Tamen, oni malkovris retrogradajn ekzoplanedojn
inter kiuj WASP-17 (france)[*rompita ligilo*],
(aŭ angle)[*rompita ligilo*]
 

* Kategorio Retrograda orbito en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Ferenc ERDEY** (Módos nuntempa Jaŝa Tomicj, 13-a de majo 1895 - Budapeŝto, 31-a de decembro 1966) estis kunprezidanto de la antaŭmilita Hungara Esperanto-Federacio, profesoro de Teologia Akademio, iama Faka Delegito.

Erdey Ferenc estis ankaŭ romkatolika dogmatika akademia instruisto, filozofo. En 1918 li doktoriĝis pri teologio kaj filozofio en la svislanda fribourga universitato. Post lia pastriĝo, li ne povis hejmenveturi pro la unua mondmilito, li laboris en Svislando kiel pastro dum du jaroj. Ekde 1920 kaplano de Jánoshalma, ekde 1923 filozofia instruistio de la seminario de Kalocsa; en 1931 li akiris diplomon en la budapeŝta scienca universitato pri privata instruado. Ekde 1939 li laboris kiel spirita direktoro de la centra pastroinstruejo, ekde 1946 universitata instruisto, ekde 1953 instruisto de la filozofia fakultato de la Centra Dogmatika akademio.

Ĉefaj terenoj de lia laboro: prilaboro de Summa de Tomaso de Akvino el vidpunkto de la kristana filologio, precipe el metafizika kaj kosmologia vidpunkto; prijuĝo de la mezepoka filologiaj branĉoj.

Verkoj
------

* Synopsis Philosophiae Scholasticae (I-VII. Bp.-Torino); Kant valláserkölcsi világnézete (Bp. 1929)
* Mi irányítsa a modern gondolkodást? (Kalocsa, 1929)
* Szellemi élet a XIII. században és Szent Tamás (Bp. 1930)
* Új utak erkölcstani tanításunk rendszerében (Bp. 1938)
* Bölcselet válsága a középkorban (Bp. 1944): Paĝoj el la religio kaj dogmohistorio - historio (esperante, Bp. 1944)
* Filosophio de la Sporto (Bp. 1948, esperante)
* Aszketika és misztika (Bp. 1952)
* Encidopedia teologica (I-II. Bp. 1953).


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 32951
* GND: 12632512X
* VIAF: 88883814
* ISNI: 0000 0000 7979 2397
 |
**Alphonse Matejka** ( 9-a de januaro 1902 en Sankt-Galo, Svislando - 27-a de oktobro 1999 en La Chaux-de-Fonds, Svislando) estis fama okcidentisto de ĉeĥa origino.

Biografio
---------

La familio Matejka venis el Wischkovitz (Bohemio). Lia patro alvenis en Svislandon antaŭ 1900, eble pro la manko de laborŝancoj en Ĉeĥio. Li ricevis svisan civitanecon en 1915. Lia filo Alphonse naskiĝis en Sankt-Galo la 9-an de januaro 1902. Li pasigis siajn lastajn jarojn kiel studento en la komerca sekcio de la kantona lernejo kie li fondis studentan sindikaton sub la nomo *Industria Sangallensis*.

Pro sia lingva kapablo, li sukcesis akiri postenon ĉe Reichenbach & Co. Tiu kompaniero poste translokigos lin al sia filio en Parizo. Tie, li renkontis sian edzinon, Jeanne Bellanger. La paro edziĝis en 1928. En la 30-aj jaroj li translokiĝis al Zuriko kaj poste al Amsterdamo en 1936, revenante al Svislando por finfine ekloĝi en La Chaux-de-Fonds. Li ricevis laboron ĉe la horloĝa industrio.

Lingvaj klopodoj
----------------

Alphonse Matejka scipovis paroli plurajn latinidajn kaj ĝermanajn lingvojn. Li ankaŭ parolis la rusan, povante skribi por rusa ĵurnalo kaj eĉ traduki al tiu lingvo por la Rusia Akademio de Sciencoj.

Li engaĝiĝis en la Ido-movado. Tamen, li komencis apogi Okcidentalon en 1937.

En 1942 li publikigis la unuan eldonon de la lernolibro *OCCIDENTAL die internationale Welthilfssprache*. Sekvis en 1945 *Wörterbuch Occidental-Deutsch e Deutsch-Occidental*. Tiu libro estis bazita sur la verkoj de Joseph Gär kaj Ric Berger. Post kiam la lingvonomo estis ŝanĝita al Interlingue, li skribis kaj ĝisdatigis la libron *Interlingue die natürliche Welthilfssprache, für Millionen geschaffen, von Millionen verstanden. Vollständiger Lehrgang in 20 Lektionen*.

Li ankaŭ estis la ĉefa redaktisto de Cosmoglotta dum pluraj jaroj.

Referencoj
----------

1. ↑  Alphonse Matejka 1902—1999, Cosmoglotta 289, Estive 2000

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rOkcidentalo |
| --- |
| Lingvo | Historio • Gramatiko • Literaturo |  |
| Gazetoj kaj revuoj | *Cosmoglotta* • *IE Munde* |
| Okcidentalistoj | Edgar de Wahl • Ric Berger • Alphonse Matejka • Vicente Costalago • Listo de okcidentalistoj |

 |
La **Nika ribelo** (greke *Στάσις τοῦ Νίκα Stásis toû Níka*), okazis kontraŭ la imperiestro Justiniano la 1-a en Konstantinopolo laŭlonge de unu semajno en la jaro 532. Ili estis la plej violentaj tumultoj en la historio de la urbo, kaj preskaŭ duono de Konstantinopolo estis bruligita aŭ detruita kaj dekoj da miloj da personoj estis mortigitaj.

La tialo estis ligita al arda konkurenco en la ĉarkurado, kies diversaj teamoj (kaj sekvantoj) estis identigitaj kun koloroj (bluaj, verdaj ktp) sed ankaŭ kun politikaj, sociaj, kulturaj, religiaj sintenoj, foje ankaŭ kun politikaj postuloj al la imperiestroj. Okazis arestoj post murdoj rilataj al tiu konkurenco. Okazis ankaŭ ekzekutoj, fuĝo de kulpuloj ktp. Homamaso ribelis kontraŭ la imperiestro Justiniano, malkontenta pro lia agado. Atakis la imperian palacon kaj multon de la urbo inter kio la fama Hagia Sofia. La afero komplikiĝis pro ribelo de senatanoj (kaj la popolo) kontraŭ la sistemo de impostoj. Finfine la subpremado profitis el la ankoraŭ rivaleco inter Bluaj kaj Verdaj. La trupoj de la imperiestro mortigis milojn da ribeluloj.

Fontoj
------

* Diehl, Charles (1972). *Theodora, Empress of Byzantium.* ("Teodora, Imperiestrino de Bizanco," angla) Frederick Ungar Publishing, Inc. Populara rakonto sur bazo de la vasta klera esploro de la verkisto.
* Weir, William. (2001). *50 Battles That Changed the World: The Conflicts That Most Influenced the Course of History.* ("Kvindek bataloj kiuj ŝanĝis la mondon: la konfliktoj kiuj maksimume influis la direkton de historio," angla) Savage, Marilando: Barnes and Noble Books. ISBN 0-7607-6609-6.
**Ferenc Deák,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Deák Ferenc** estis hungara futbalisto (avanulo). Li ludis en 830 matĉoj en sia vivo, dum li trafis 1370 golojn, lia meza golo per matĉo estis 1,65.

Ferenc Deák naskiĝis la 16-an de januaro 1922 en Budapeŝto, li mortis la 17-an de aprilo 1998 (laŭ alia informo la mortotago estas la 18-a) en Budapeŝto.

Memortabulo pri Ferenc Deák

Biografio
---------

Ferenc Deák post la bazlernejo laboris kiel bakisto. Li ludis en pluraj futbalaj kluboj (signifaj kaj malsignifaj) inter 1940 kaj 1959. Li estis hungara ĉampiono en 1949 kaj golreĝo en 1946, 1947 kaj 1949. Li estis ankaŭ membro de la nacia hungara teamo inter 1946–1949 20-foje kun 29 goloj. Lia futbala kariero rompiĝis en 1949, ĉar la nova trejnisto aprezis lin politike necerta! Tial li ne povis esti olimpikano kaj membro de orteamo. Lia postfutbala vivo estas nekonata. Li ricevis premion en 1951 kaj postmorte en 1999.

Memorigiloj
-----------

* 2 memortabuloj

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Ferenc Deák (futbalisto) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 797555
 |



* Portalo pri Biografio
La arbara frago apartenas al la plantoj, kiuj uzas endoĥorion kiel disvadtigomeĥanismon
**Endoĥorio**, **endozooĥorio** aŭ digestdisvastigo estas meĥanismo, kiun la plantoj uzas por disvastigi siajn semojn. Ĝi apartenas al la tiel nomata zooĥorio, la disvastigo per bestoj.

Funkciprincipo
--------------

Post la enkorpigado de la tiel nomataj diasporoj de homoj aŭ bestoj la durŝelaj semoj, drupoj kaj nuksetoj estas tuj elkorpigitaj. Digestsukoj preparas la semŝelon por burgonado. Por kelkaj plantoj, kiel ekzemple framboj aŭ Adansonia digitata, la afrika baobabo necesas pasado de la intesto, alikaze la semo ne burĝonas. La kune elkorpigita fekaĵo estas sterko.

Ruĝo kiel signalkoloro
----------------------

Nemature la fruktoj estas verdaj. La ŝanĝo de la koloro de verda al ruĝa, malhelblua aŭ nigra estas la signalo por la bestoj, ke la frukto estas matura.

Distancoj de disvastigo
-----------------------

La distanco de la disvastigo de la planto dependas de la rapideco, kiun la kerno bezonas por pasi la digestan aparaton. Grandan rolon ankaŭ ludas la vaganta radiuso de la bestoj. La distanco inter la patrina planto kaj la disvastigita ĝermplanto povas mezuri inter nur kelkaj metroj ĝis pluraj kilometroj.

Birdoj kiel plej grava bestgrupo de la Endoĥorio
------------------------------------------------

La plej grava bestogrupo de la endoĥorio estas la birdoj. Hedero, *Euonymus europaeus*, konvalario kaj sovaĝaj rozoj estas disvastigata per ĝi. La visko komplete dependas de la endoĥoria disvastigo. Eĉ la disvastigado de kelkaj akvoplantoj dependas de akvobirdoj kiel anasoj, ekzemple *Potamogeton*, la *Sparganium* respektive multaj kareksoj. La disvastiga distanco ofte estas tre limigita. Ofte ĝi nur estas 25 ĝis 50 metrojn.

*Vidu ankaŭ:* birdoĥorio (disvastigo pere de birdoj)

Endoĥoriaj plantoj sen disvastigantoj
-------------------------------------

Vico da nordamerikaj arboj produktas fruktojn, kiuj falas grunden post maturiĝo kaj tie forputras. Ekzemploj de tiuj plantoj estas kristodorna glediĉio, Kentukia kafarbo kaj Maclura pomifera. En nordameriko nuntempe mankas la bestojn, kiuj manĝas la fruktojn. Rimarkinde estas, ke la fruktoj estas tre grandaj. Tiu venas al la teorio, ke la amerika megafaŭno, kiu formortis antaŭ 14.000 jaroj, partoprenis al al disvastigo de la arbospecioj. Mamutoj kiel la prerimamuto, mastodontoj kaj gigantfolivoroj kapablus multigi tiajn plantojn.
**Noviercas** [noBJERkas] estas municipo de Hispanio, en la regiono Kastilio kaj Leono, en la nordoriento de la provinco Sorio kaj en la komarko *Tierra de Ágreda* en la nordoriento de la provinco.

Geografio
---------

Loko de Noviercas en la provinco Sorio.
Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 91,56 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 160 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte perdis 760 loĝantojn el la 1910-aj jaroj. 

Ĝi distas 45 km de Sorio, provinca ĉefurbo. Ĝi limas kun Pinilla del Campo, Hinojosa del Campo, Borobia kaj Ciria.

En ĝia teritorio inklude en la Reto Natura 2000 estas la Loko de Komunuma Intereso konata kiel *Quejigares y encinares de Sierra del Madero*, okupanta 386 hektarojn, nome 5 % de la teritorio.

Historio
--------

La preĝejo.
Estas restaĵoj de antaŭromiaj kaj romia epokoj. Plej rimarkinde estas la araba turo. 

Post la kristana konkero, la areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado fine de la 11-a jarcento. 

Laŭlonge de la 20-a jarcento okazis forta elmigrado.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj), manĝoproduktado kaj transmigra brutobredado (ŝafoj kaj bovoj). Lastatempe funkciado de servoj plej ekgravis, kune kun kultura kaj rura turismo, piedirado tra naturaj lokoj. Inter vidindaĵoj estas la preĝejo, kaj la turo.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de provinco Sorio

Notoj
-----

Bibliografio
------------

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rTierra de Ágreda |
| --- |
| Ágreda• Añavieja• Beratón• Borobia• Cueva de Ágreda• Dévanos• Matalebreras• Noviercas• Ólvega• Vozmediano |

 |


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 351458
* VIAF: 2802147373407541580008
* BNE: XX5619076
 |
**Jalón de Cameros** [ĥaLON dekaMEros] estas vilaĝo kaj municipo de Rioĥo (norda Hispanio), nome en la suda komarko Malnova Kamero. 

La municipa teritorio de Jalón de Cameros, en la sudo de la regiono.
Preĝejo.
Ermitejo.

Geografio
---------

Ĝi estas sur la valo de la rivero Leza kaj ĉe la regiona ŝoseo LR-250; laŭ tiu estas sude Cabezón de Cameros kaj norde San Román de Cameros kaj aliaj lokoj de la komarko.

Historio
--------

Dum la Moderna Epoko, Jalón prosperis pro la protekto fare de la Mesta kaj la industrio de la lano. La tolaĵoj fabrikitaj en la 18-a jarcento estis konsumitaj de la lokanoj, sed ankaŭ estis liveritaj al la reĝaj trupoj aŭ eksportataj al la cetero de Iberio.

Aktualo
-------

La rura elmigrado okazis laŭlonge de la 20-a jarcento kaj tial oni malaltiĝis el 133 loĝantoj ĝis nunaj 19.

La ekonomio estas bazata ĉefe sur la brutobredado, agrikulturo, forstado, kaj la rura turismo.

Vizitindaĵoj estas la preĝejo, la ermitejo, kaj mirindaj rigardejoj al pejzaĝo ktp.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de Rioĥo

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 796260
 |
**Bumba** estas grandurbo, havenurbo kaj diocezo en Demokratia Respubliko Kongo (eksa Zairio).

Bazaj informoj
--------------

* Koordinatoj: 02° 11′ N 22° 28′ O﻿ / ﻿2.183 °N, 22.467 °O﻿ / 2.183; 22.467 (mapo)Koordinatoj: 02° 11′ N 22° 28′ O﻿ / ﻿2.183 °N, 22.467 °O﻿ / 2.183; 22.467 (mapo)
* Areo:  km²
* Loĝantaro: 107.307 en 2012
* Supermara alteco: 420 m
* Horzono: UTC +1

Geografio
---------

Bumba situas sur montetaro laŭ dekstra bordo de Kongo (rivero) en la norda parto de la lando. Ĝuste tiu urbo estas la plej norda haveno de la rivero. Kisangani troviĝas 356, Mbandaka 523, Isiro 576, Bandundu 834, **Kinŝaso** 1074, Lubumbashi 1637 km.

Diagramo pri liverado de la lando, kie Bumba estas trovebla norde laŭ Kongo

Historio
--------

En Bumba malgrandaj tumultoj okazis en 2006 dum la elekta kampanjo.

Trafiko
-------

Bumba havas flughavenon kaj gravan riveran havenon. Vojoj kuras al Gemena kaj Isiro, fervojo faras kontakton al Mungbere.

Klimato
-------

Bumba situas en tropika klimato. La averaĝa temperaturo varias inter 24 kaj 27 °C. La varmo kulminas en februaro, malkulminas en oktobro. Jare pluvas po 1688 mm. La pluvo kulminas en oktobre kaj malkulminas en januaro.

Fontoj
------

* Germana Vikipedio
* loĝantaro
* mapo, distancoj Arkivigite je 2015-09-24 per la retarkivo Wayback Machine
* vetero
* mapo
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por aliaj signifoj, bv. rigardi la apartigilan paĝon: ORS |

**Ors**, prononco [ɔʁ], estas franca komunumo lokita en la departemento Nord kaj en la regiono Nordo-Kaleza Markolo. Ĝi havis 685 loĝantojn laŭ censo plenumita en 2006.

Geografio
---------

Ors situas en la natura regiono Cambrésis, de kiu Cambrai estas la historia ĉefurbeto. Tiu regiono ĉefe konsistas el malaltaj ebenaĵoj kaj vastaj agroj. La areo ĉirkaŭ la urbeto Le Cateau-Cambrésis restas tamen sufiĉe proksima al Avesnois : ankoraŭ videblas verdaj paŝtaĵoj kaj heĝoj kaj ne la agroj de Cambrésis.

Ors etendiĝas sur 17,76 km². Ĝi estas trafluata de la kanalo inter la riveroj Sambre kaj Oise.

  

La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj

Historio
--------

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la vilaĝo S-ro Jacky Duminy, kiu do fariĝis la loka urbestro.

Lokaj famuloj
-------------

Wilfred Owen, angla poeto, estis entombigita en Ors, kie li mortis la 4-an de novembro 1918 dum la Unua mondmilito.

Administrado
------------

Ors apartenas al la kantono de Le Cateau-Cambrésis, kies ĉefurbo estas Le Cateau-Cambrésis. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Cambrai, unu el la 6 arondismentoj de la departemento Nord.

Vidu ankaŭ
----------

* Kategorio Ors (Nordo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Komunumoj de Nord
* Kantono de Le Cateau-Cambrésis
* Ors (stacidomo)
**Barbara BRYLSKA**, konata blondulino kun misteroplena malĝoja rideto, idealo de viroj de la 70-aj kaj la 80-aj jaroj, naskiĝinta la 5-an de junio 1941, estas pola aktorino.

Ŝi naskiĝis en urbeto Skotniki proksime de Lodzo en simpla laborista familio. Ŝia patro estis seruristo kaj la patrino tajloristino. La gepatroj edukis ŝin severe. Ŝi estis modesta, timema knabino. La gepatroj faris ĉion por tio, ke ŝi finigu artistan liceon. Direktoro de la liceo vidis en ŝi talenteman junulinon kaj rekomendis al ŝi avancon al Pli supera teatra lernejo de Lodz. Jam kiel 15-jara ŝi debutis en filmo *Botoj de feliĉo*. En sekvanta grandfilmo *Faraono* ŝi korpigis ĉefrolon de *Kama*. La filmo estis nomumita je Oskaro. Post tiu ĉi filmo sekvis pluaj figuroj, precipe *Kriŝka* en *Pan Wołodyjowski*. Ŝi ofte prezentiĝis en la eksa GDR, ĈSSR kaj Sovetunio. Ŝi rolis ankaŭ en militaj filmoj *Batalo je Berlino* en *Liberiĝo*.

Ŝi estis trifoje edziĝinta, sed eĉ ne unu el la geedzecoj eltenis longan tempon. Naskiĝis al ŝi du infanoj - filino Barbara kaj filo Ludwig. Bedaŭrinde la filino, talentema modelino kaj aktorino, mortiĝis kiel 21-a jara dum akcidento. Tio estis grava vundo por tiu ĉi populara aktorino. Ŝi supervivis ĝis nun nur danke al la malpli aĝa filo.

* Kategorio Barbara Brylska en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 278039
* GND: 13769749X
* LCCN: no00001502
* VIAF: 81847174
* ISNI: 0000 0001 1476 0615
* SUDOC: 09813907X
* BNF: 139659889
* BIBSYS: 9011513
* NKC: ola2002157679
 |
**Acida brasiko**, **acidbrasiko** aŭ **saŭrkraŭto** (germane *Sauerkraut*) estas per laktoacida fermento konservita blanka brasiko. Tiu konserva metodo venas verŝajne el Ĉinio. Acida brasiko estas manĝata kiel aldona nutraĵo ĉe diversaj manĝoj.

Acida brasiko estas riĉa je laktoacido, vitaminoj A, B, C kaj mineralsaloj kaj estas grava C-vitamin-entena brasikaĵo vintre en la kontinenta, varmeta zono.

Historio
--------

Acida brasiko venas verŝajne el norda Ĉinio kaj tra mongolaj triboj al Eŭropo. Ĝi tre estas ŝatata en Orienta Eŭropo, kie mankis la vintra C-vitaminfonto el citracoj. Ankaŭ la judoj transprenis la acidan brasikon en siajn kuirejojn en la nordaj ŝtatoj de Okcidenta Eŭropo.

Acida brasiko estas manĝata ofte kun porkaĵo en Germanio, Pollando, Franca regiono Alzaco kaj Ĉeĥio, sed ĉe judoj kun anseraĵo aŭ anasaĵo.

Kiam la ŝipoj longvoje veturis, oni ĉiam kunportis acidan brasikon por eviti skorbuton.

Produktado
----------

Oni detranĉas (rabotas) striojn de la freŝa blanka brasiko kaj metas ĝin en poton aŭ specialajn lignajn ujegojn (tino), barelojn. La aldonita kuireja salo forsuĉas dum la fermenta proceso la likvaĵon de la blanka brasiko. Oni ankaŭ aldonas spicaĵojn kiel pipro, aneto, kreno ks. Menciindas, ke en Transsilvanio oni fermentigis nur plenajn brasikojn, oni surŝutas la brasikajn kapojn per salakvo. Oni ofte aldonas brasikajn kapojn al la tranĉitaj brasikoj, ĉar la plenajn foliojn oni uzas por pretigi farĉitan brasikon.

Fine de la fermentado, salakvo kovras la brasikon (tio daŭras 4-6 semajnojn). Gravas, ke aero ne restu en la brasiko, ĉar anstataŭ la dezirata acida fermentado komenciĝas putriĝa proceso. Pro tio oni pezumas per ŝtonoj la brasikon.

La fermentada proceso okazas per bakterioj troviĝantaj en la aero, sed inter sterilaj industriaj cirkonstancoj, oni nenature aldonas la necesajn bakteriojn.

Oni ofte trinkas la likvaĵon de la acida brasiko.

vidu ankaŭ peklita kukumo

* 
* 
* 
*

Vidu ankaŭ
----------

* Peklado

* Acida brasiko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Acida brasiko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Referencoj
----------

1. ↑  apetito.ikso.net
2. ↑  PIV

Eksteraj ligiloj
----------------

* 
* Arkivigite je 2019-08-16 per la retarkivo Wayback Machine
* 
*
**JAMAGA Taiĵi** aŭ **Taiji Yamaga** (naskiĝis la 26-an de junio 1892 en Kioto, mortis la 6-an de decembro 1970) estis japana anarĥiisto, pacifisto kaj esperantisto.

Tre juna li malkovris la anarĥiismon en Tokio kaj ekaktivis en la **Japana Esperantista Asocio**, el kiu li fariĝis sekretario. En 1910, kiam la japana ŝtato provis elradikigi la japanan anarĥiismon, li ankoraŭ estis tre juna kaj ne troviĝis inter la plej serĉataj aktivuloj, kaj tiel sukcesas eskapi el la policaj persekutoj. Li unue forfuĝis al Tajvano kaj poste al kontinenta Ĉinio. Tie, li instaliĝis en Ŝanhajo, kaj kunlaboris kun la ĉina anarĥiisto Sifo, kaj kun la ĵurnalo *Ming Sing*, en kiu li zorgis pri la esperantista sekcio.

Dum la Unua Mondmilito, li malaprobis la militistajn sintenojn de la Manifesto de la 16.

Li revenis Japanion kun sia kunulino Mika, sed en 1927, li revenis kun Sanŝiro Iŝikaŭa en Ĉinion; en tiu momento Ŝanhajo troviĝis en tre revolucia stato. Li fariĝis instruiston de Esperanto kaj ekzercis fortan anarĥiistan aktivadon. Sed la okupado de Ĉinio fare de japana armeo igas lin forlasi la kontinenton kaj foriri al Filipinoj, kie li laboras kiel redaktisto de manila ĵurnalo dum la Dua Mondmilito. Li verkas ankaŭ tagalogan-japanan vortaron.

Post la milito li revenis al Japanio, kie li kontribuis al la refondado de la anarĥiismo en sia lando, kaj al la kreado, la 12-an de majo 1946 de la *Japana Anarkista Federacio*. Danke al siaj lingvaj konoj, li fariĝis la sekretario de Internaj Rilatoj. Li ankaŭ estis Ĝenerala Sekretario de la Federacio, kaj kunlaboris en la ĵurnalo *Heimin Ŝimbun*, aperinta de la 15-a de julio de 1946.

Kiel pacisto, li aktive partoprenas la aktivadojn de la *War Resister's International* publikigante *"Monda Civitano"* kaj ĉeestante la 10-an Kongreson en Hindio en 1960.

Jamaga estis granda admiranto de Laozio, kaj li verkis tradukon de la libro Daŭdeĝingo al Esperanto. Tiu versio estas poste uzita de Eduardo Vivancos por fari version en la hispana lingvo kun la titolo *"El libro del camino y de la virtud"* (1963), tiel ke Esperanto rolas kiel pontolingvo.

De 1961 li malsaniĝis, sed li plu aktiviĝis ĝis sia morto en 1970.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Afiŝo kun membiografiaj desegnoj de Jamaga
* Teksto de la versio de Jamaga de la Tao Te King, en la hispana versio de Eduardo Vivancos Arkivigite je 2007-04-19 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 195709
* LCCN: n81062147
* VIAF: 21004481
* ISNI: 0000 0000 2445 8973
* NDL: 00092378
 |
**Barbalos** estas municipo de la provinco Salamanko, en la aŭtonoma komunumo Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la Jurisdikcia teritorio de Salamanko en la nordo-centro de la provinco. 

Ĝia municipa teritorio estas formata de la loĝlokoj Alcazarén, Barbalos, Corral de Garcíñigo, Hondura de Huebra kaj Moraleja de Huebra krom la senhomejo Garcíñigo, okupas totalan areon de 37,56 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2017, ĝi havis 77 loĝantojn. Ĝi perdis preskaŭ 400 loĝantojn ekde la komenco de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. 

Ĝi distas 46 km de Salamanko, provinca ĉefurbo. 

Ĝi fondiĝis komence de la 12-a jarcento. En postaj jarcentoj suferis pro militoj kaj ĉefe dum la Hispana Milito de Sendependigo. 

La tradiciaj agrikulturo (cerealoj, paŝtaĵoj) kaj brutobredado (bovoj kaj ŝafoj en kverkaroj) lastatempe iom dekadencis, sed pluas. Lastatempe rura turismo ekgravis. La urbestro estas de dekstra partio PP.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Salamanko


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 753012
 |
La preĝejo post la lasta restaŭrado.
La evangelia-luterana **Kristo-preĝejo** (germane: *Christuskirche*) estas preĝejo en la urbokvartalo *Brühlervorstadt* en Erfurto (Tettaustraße nr.3). Ĝi servas al la komunumo de la Eklezio memstara evangelia-lutera.

Historio
--------

Post la fondiĝo de komunumo de praluteranoj (germane: *Altlutheraner*), la anoj uzis ekde 1844 por la preĝadoj salonon en la urbokerno de Erfurt (Große Arche nr. 14; en la hodiaŭa Naturhistoria Muzeo). Sed jam en 1836 estis grupiĝinta kontraŭleĝe la unua grupo ĉirkaŭ la paroĥestro Johann Andreas August Grabau: li estis maldungita kiel estro de la komunumo dela Preĝejo Sankta Andreo en 1837 kaj devis elmigri Usonon kun aliaj 108 praluteranoj.

En 1913 konsekritis la nova preĝejo. Ĝi estas de novklasicisma stilo, halopreĝejo kun mansarda tegmento. Ĉe la turo (oriente) estas ĉefenirejo kun kolona portiko. Inter 1973 kaj 1976 la interno restaŭritis (parto jam en 1958). La preĝejon kaj la duetaĝan paroĥan domon oni elfunde denove restaŭris en 2009.

Vidu ankaŭ
----------

Kapelo Sankta Georgo (Arnstadt)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Kristo-preĝejo (Erfurto) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Hejmpaĝo de la komunumo paroĥa.
* Informoj ĉe *erfurt-web*.
* Detala rakonto de la okazaĵoj de la 14-a de septembro 1913 en la paroĥa cirkulero de septembro 2013, okaze de la 100-a datreveno de la konsekro de la preĝejo.[*rompita ligilo*] germane
**Reaktanco** estas imaginara komponanto de elektra impedanco. La impedanco estas kompleksa nombro, kies reala komponanto estas aktiva rezistanco kaj la imaginara komponanto estas imaginara aŭ *reaktiva rezistanco*.

{\displaystyle Z=R+jX\,}, 

kie {\displaystyle Z\,} estas *kompleta rezistanco* aŭ impedanco, {\displaystyle R\,} estas *aktiva rezistanco*, {\displaystyle X\,} estas la reaktiva (propre reaktanco), {\displaystyle j\,} estas imaginara unuo.

Depende de la signo de la reaktanco ŝanĝas la konduto de elektra cirkvito:

* **{\displaystyle X>0\,}** la reaktanco estas pozitiva, la impedanco havas induktivan karakteron.
* **{\displaystyle X=0\,}** la impedanco estas pure aktiva.
* **{\displaystyle X<0\,}** la reaktanco estas negativa, la impedanco havas kapacitan karakteron.

La reaktancon difinas la induktiva kaj la kapacita komponanto de cirkvito:

{\displaystyle X=X\_{L}-X\_{C}\,},

kie la induktiva komponanto dependas de pla [indukto]] de la cirkvito kaj de la frekvenco {\displaystyle \omega \,} de la fluanta kurento:

**Induktiva rezistanco** ({\displaystyle X\_{L}\,}) estas la induktiva komponanto, {\displaystyle X\_{L}=\omega L=2\pi fL\,\!}

La **kapacita komponento** ({\displaystyle X\_{C}\,}) dependas de la kapacito de la cirkvito kaj de la frekvenco de la kurento:

{\displaystyle X\_{C}={\frac {1}{\omega C}}={\frac {1}{2\pi fC}}\,}

La **susceptanco** estas la inverso de la reaktanco:

{\displaystyle B={\frac {1}{X}}\,\ .}

Vidu ankaŭ
----------

* Elektra impedanco
* Induktanco
* Kapacitanco
* Rezistanco
**Almanza** [alMANza] estas municipo en la oriento de la provinco Leono, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko *Tierra de Sahagún*, en la sudoriento de la provinco. *Almanza* estas komprenebla etimologie el araba kiel *Rigardejo*.

Komarkoj de la provinco Leono; *Tierra de Sahagún* sudoriente, rozkolore.
Preĝejo.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio estas formata de la loĝlokoj Almanza, Cabrera de Almanza, Calaveras de Abajo, Calaveras de Arriba, Canalejas, Castromudarra, Espinosa de Almanza, La Vega de Almanza kaj Villaverde de Arcayos, okupas totalan areon de 141,99 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 596 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 500 loĝantojn el la 1980-aj jaroj pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. Ĝi distas 57 km de Leono, provinca ĉefurbo; trapasas la municipan teritorion la rivero Cea. Ĝi limas norde kun Valderrueda, Cebanico kaj Guardo (Palencia), sude kun Villaselán kaj Villamartín de Don Sancho, oriente kun Villaselán kaj Cea, kaj okcidente kun Cubillas de Rueda kaj Cebanico.

Historio
--------

En Mezepoko okazis reloĝado. La areo apartenis al la Regno Leono. Ĝi havis muregon, el kiu survivas restaĵoj. Estis apude romia ŝoseo kaj poste parto de la Jakoba Vojo.

Tradiciaj enspezofontoj estas agrikulturo (maizo kaj aliaj irigaciaj cerealoj) kaj brutobredado. Lastatempe kultura kaj rura turismo plie ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado).

Bildaro
-------

* Kastelo.Kastelo.
* Gotika arko el la murego.Gotika arko el la murego.
* Turo.Turo.
* Ponto super rivero Cea.Ponto super rivero Cea.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de Provinco Leono

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 759662
* VIAF: 316733459
 |
*Estas ankaŭ Kristiánov.*

Koordinatoj: 50° 48′ 49″ N 15° 11′ 08″ O﻿ / ﻿50.81361 °N, 15.18556 °O﻿ / 50.81361; 15.18556 (mapo)

**Kristiánov** (germane: *Christiansthal*) estas domaro en Ĉeĥio, proksime de municipo Bedřichov en distrikto Jablonec nad Nisou. Dum tempo de preskaŭ cent jaroj ĉi tie agadis la plej signifa el arbaraj vitrofarejoj en Jizera montaro. Hodiaŭ ĝi ne estas daŭre loĝigita, sed en lasta konservita historia konstruaĵo estas ĉi tie en trafiko Monumento de vitrofarado en Jizera montaro kaj la domaro estas ŝatata celo aŭ haltiĝo en kelke da turismaj kaj biciklistaj vojoj. Konservita estas ankaŭ tombejo, kie estis sepultataj la loĝantoj de la domaro inkluzive de familio de posedantoj de la gisejo. La tombejo estas enskribita en Centra listo de kulturaj memorindaĵoj de Ĉeĥio..

Historio
--------

La domaro estis fondita samtempe kun la vitrofarejo en la jaro 1775 surbaze de kontrakto inter grafo Kristián Filip Clam-Gallas kaj vitrofaristo Jan Leopold Riedel, al kies familio poste la gisejo en Kristiánov apartenis dum la tuta tempo de sia ekzistado. En la tempo de sia floro Kristiánov havis apud la propra gisejo kun altforno kaj fumtubo ankaŭ sian pastron (ekde la jaro 1780), lernejon (ekde la jaro 1848 ĝis la jaro 1887, kiam ĝi forbrulis), muelejon, segejon kaj propran tombejon, kie estis en la jaro 1800 sepultita Jan Leopold Riedel.

Pluaj fotoj
-----------

* Kristiánov, eksa gastejo Fuchsloch, hodiaŭ muzeoKristiánov, eksa gastejo Fuchsloch, hodiaŭ muzeo
* Kristiánov, Fuchsloch, Monumento de vitrofarado en Jizera montaro en KristiánovKristiánov, Fuchsloch, *Monumento de vitrofarado en Jizera montaro* en Kristiánov
* Kristiánov, arbara tombejo de la eksa vitrofareja domaroKristiánov, arbara tombejo de la eksa vitrofareja domaro
* Kristiánov, arbara tombejo de la eksa vitrofareja domaroKristiánov, arbara tombejo de la eksa vitrofareja domaro
* Kristiánov, arbara tombejo de la eksa vitrofareja domaroKristiánov, arbara tombejo de la eksa vitrofareja domaro

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rPartoj de municipo Bedřichov (1) |
| --- |
| Bedřichov ~ ceteraj: Kristiánov ~ Nová Louka |

 |
**Borisoglebsk** (ruse *Борисоглебск*) estas urbo en Voroneĵa provinco en Rusio.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 20410.

La urbo estis fondita en jaro 1646.

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1779.

La interurba telefona kodo estas 07354, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo (en jaro 2005).

Geografiaj koordinatoj de la urbo estas: latitudo 51°22' norde, longitudo 42°05' oriente.

La urbo estas sur maldekstra bordo de rivero Vorona (Ворона), apud ĝia enenfluo en riveron Ĥopjor (Хопёр).

En la urbo estas fervoja stacio.

Dum la jaro 1959 la urbo havis 54.4 mil loĝantojn, dum la jaro 2002 69.4 mil loĝantojn.

Partnera urbo
-------------

* Delmenhorst en Germanio

Flago de Voroneĵa provinco
Urboj de Voroneĵa provinco

**Ĉefurbo**: Voroneĵ

Bobrov |
Boguĉar |
Borisoglebsk |
Buturlinovka |
Ertil |
Kalaĉ |
Liski |
Novoĥopjorsk |
Novovoroneĵ |
Ostrogoĵsk |
Pavlovsk |
Povorino |
Rossoŝj |
Semiluki
En matematiko, **sorba elemento** rilate al interna duvalenta operacio {\displaystyle \star } estas elemento, kiu ne ŝanĝiĝas per kombinado per operacio {\displaystyle \star } kun iu ajn alia elemento.

Difino
------

Formale, **sorba elemento** de magmo {\displaystyle (M,\star )} estas elemento {\displaystyle z\in M} tia, ke {\displaystyle z\star x=x\star z=z} por ĉiu {\displaystyle x\in M}.

Rilataj nocioj estas maldekstra (respektive, dekstra) sorba elemento {\displaystyle M} de magmo {\displaystyle (M,\star )}, por kiu validas nur la egalaĵo {\displaystyle z\star x=z} por ĉiu {\displaystyle x\in M} kaj {\displaystyle x\star z=z} por ĉiu {\displaystyle x\in M}, respektive. Por kontrastigi tiajn nociojn de (unuflankaj) sorbaj elementoj al la ordinara sorba elemento, oni povas nomi tian ĉi ambaŭflanka sorba elemento. Oni do havas tri apartajn nociojn: **dekstra sorba elemento**, **maldekstra sorba elemento** kaj **ambaŭflanka sorba elemento**.

Speciale interesaj estas sorbaj elementoj de semigrupoj.

Ecoj
----

Se en magmo {\displaystyle (M,\star )} troviĝas maldekstra sorba elemento {\displaystyle z} kaj dekstra sorba elemento {\displaystyle z'}, tiam ili egalas kaj, fakte, estas (duflanka) sorba elemento, ĉar {\displaystyle z=z\star z'=z'}.

El tio sekvas, ke magmo povas havi nur unu sorban elementon.

Vidu ankaŭ
----------

* Nul-elemento
**Antónia Hetényi** [hetEnji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Hetényi Antónia** estis hungara migra aktoro, operetkantisto.

Antónia Hetényi naskiĝis la 9-an de septembro 1840 en Nitro (Hungara reĝlando, Aŭstra Imperio, nuntempe en Slovakio), ŝi mortis la 26-an de marto 1909 en Ádánd (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario).

Biografio
---------

Antónia Hetényi fariĝis infana aktoro en migra teatra trupo de sia patro ekde 1845. De 1860 ŝi estis konata kiel sukcesa operetkantisto ludanta en bonegaj teatraj kompanioj. Ŝiaj direktoroj inkluzivis Imre Szigeti (Arad (urbo), 1860-1861), István Bényei (Buda, 1867), Andor Sztupa (1870–1871, 1876–1878, 1879–1882), Ignác Krecsányi (1874–1875), Béla Szilágyi (aktoro) (1883–1884), Árpád Balogh (teatrestro) (1885–1886) kaj Sándor Csóka (1878–1879). En 1889 ŝi retiriĝis de la aktora vivo en teatra trupo de Ferenc Komlóssy (aktoro).

Ŝiaj teatraj roloj (elekto)
---------------------------

* en:Adolphe d'Ennery: *A két árva* - Louise
* en:Robert Planquette *A corneville-i harangok* - Serpolette
* Jacques Offenbach: *A gerolsteini nagyhercegnő* - titolrolo

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
*

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 735851
 |


* Portalo pri Biografio
En komputado, **rikordo** estas grupo da datumoj uzebla en iuj operacioj (precipe ĉe eneligo) kiel unu tuto; speciale en la programlingvoj, datumstrukturo kies anoj (kampoj) povas havi malsamajn datumtipojn.

En kelkaj programlingvoj (interalie, en C) la rikordoj estas nomataj per pli ĝenerala termino *strukturo*. En C++ rikordo (nomata *strukturo*) estas speciala okazo de *klaso*.

Ekzemplaj difinoj de rikordoj
-----------------------------

Sekvas ekzemploj pri difinoj de rikordoj en diversaj programlingvoj:

* PL/I:

```
  declare 1 dato,
            2 jaro      picture '9999',
            2 monato    picture '99',
            2 tagnumero picture '99';
```

* C:

```
struct dato {
    unsigned short jaro;
    unsigned char monato, tagnumero;
};

```

* Paskalo:

```
type
    monato\_t =
      (jan, feb, mar, apr, maj, jun, jul, aug, sep, okt, nov, dec);

    dato\_t = record
      jaro: 0..3000;
      monato: monato\_t;
      tagnumero: 1..31;
    end;

var 
    dato1, dato2: dato\_t;

```