recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Vihuelao kaj anĝela vihuelaisto
*Ne konfuzi kun Meksika vihuelao.*

**Vihuelao** aux **Vihŭelo** estas renesanca muzikilo simila al gitareto ĉefe ludita en Hispanujo kaj por kiu komponis precipe hispanaj komponistoj tiuepokaj. Ĝi estis ege populara dum la 16a jarcento en la iberia duoninsulo, ne nur inter popolaj ludistoj, sed ankaŭ de profesiaj muzikludistoj kiuj ludis ĉefe en nobelaj kortegoj. 

Ĝi havis saman rolon kiun liuto plenumis en aliaj eŭropaj teritorioj. Dum la dua duono en la 20a jarcento oni denove ekludis vihuelaon post, almenaŭ, tri jarcentoj kiam ĝi entute malaperis. La muzikmovo "antikva muziko per originalaj muzikiloj", kiu saltis unue al scenejo en la tempo ĵus menciita, donis al tiu muzikilo novan vivon kaj novan gloron. La ĉefaj libroj kiuj ankoraŭ restas kaj kie oni prezentas komponaĵojn por ĝi, laŭ tempa kriterio, estas: 

* "El Maestro" de Luis de Milán (Valencio, 1536) hispane,
* "Los seys libros del Delphin" de Luis de Narváez, (Valladolid, 1538) hispane,
* "Tres libros de música en cifra para vihuela" de Alonso Mudarra (Sevilo, 1546) hispane,
* "Silva de Sirenas" de Enríquez de Valderrábano (Valladolido, 1547) hispane,
* "Libro de música de vihuela" de Diego Pisador (Salamanko, 1552) hispane,
* "Orphénica Lyra, de Miguel de Fuenllana" (Sevilo, 1554) hispane,
* "El Parnaso, de Esteban Daza" (Valladolido, 1576) hispane.

Inter aliaj elstaraj ludistoj nuntempaj estas: 

* Hopkinson Smith,
* José Miguel Moreno,
* Paul O'Dette,
* Rolf Lislevand.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Sociedad de la Vihuela
* en:Hopkinson Smith
* en:Paul O'Dette
* es:Rolf Lislevand
* Iom pri la vihuelisto José Miguel Moreno Arkivigite je 2010-01-18 per la retarkivo Wayback Machine angle, germane
**Vijayapura,** laŭ kanara lingvo **ಬಿಜಾಪುರ**, ĝis 2014 **Biĝapur** estas urbego, sidejo de la samnoma distrikto Vijayapura, ankaŭ katolika diocezo en subŝtato Karnatako en sudokcidenta Barato. La urbego estas konata pro siaj historiaj monumentoj. 

Statuo en Vijayapura

Geografio
---------

Vijayapura situas sur altebenaĵo en alteco 770 metrojn de la marnivelo. Solapur troviĝas 95, Sangli 123, Gulbarga 132, Kolhapur 160, Belagavi 168, Hubli-Dharwad 175, Mumbajo 388, subŝtata ĉefurbo Bengaluro 473, tutlanda ĉefurbo Delhio 1322, Kolkato 1469 kilometrojn (aere) .

Ornama tombego

Demografio
----------

En 2011 populacio de Vijayapura estis 327 427. La legopovo estas 83%.

Historio
--------

Vijayapura estis establita en la 10-a aŭ 11-a jarcentoj. La islama konkero okazis en 1312. En 1347 la areo estis konkerita fare de sultanlando. Post disigo de la sultanlando de 1490 ĝis 1686 tiu loko estis ĉefurbo de la loka sultanlando Biĝapur. La Mogola Imperio regis inter 1686-1723, iom poste la britoj (1818-1947). La oficiala nomo Karnatako venis en 1956.

Religio kaj lingvoj
-------------------

62 procentoj de la populacio estas hinduoj, 36 procentoj islamanoj, 1% ĝajnistoj, nur 0.3 kristanoj.

La ĉefa lingvo en 2011 estis la kanara lingvo (kiel oficiala lingvo).

Eduko
-----

En Vijayapura la unua virina universitato de Karnatako funkcias ekde 2003, krome ekzistas aliaj kampusoj aŭ filioj de aliaj universitatoj.

Klimato
-------

Vijayapura troviĝas en duonarida klimato. Jare pluvas averaĝe po 647 mm. Inter junio-oktobro pli ofte pluvas, inter januaro-marto praktike ne pluvas. La averaĝa temperaturo varias inter 20-33 gradoj.

Trafiko
-------

La plej proksima enlanda flughaveno funkcias en Gulbarga, pli moderna estos preta en 2022. Al la urbego kuras vojoj el ĉiuj direktoj. La fervoja stacidomo donas trafikon rekte al Gulbarga kaj Belagavi.

Vidindaĵoj
----------

* arkitekturaj heredaĵoj, arkeologiaj lokoj
* pluraj preĝejoj
* statuoj
* fortikaĵo

Fontoj
------

* WikiTrans


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Barato |

* StacidomoStacidomo
* MoskeoMoskeo
* KolegioKolegio
* Maŭzoleo kaj moskeoMaŭzoleo kaj moskeo
Orbitilo de *Viking 1*.
Marsa surfaco fotita de Viking 1
***Viking 1*** estis la unua el du kosmoŝipoj (kun *Viking 2*) senditaj al Marso kiel parto de la programo Viking de la NASA, kiu surmarsiĝis la 20an de Julio 1976. Ĝi estis la unua sukcesa surterigilo sur Marson en la historio. Viking 1 estis funkcianta sur Marso dum 2245 "suntagoj" (2307 tagoj; 6 jaroj, 116 tagoj). Viking 1 tenis la rekordon de plej longdaŭra Marsa surfacmisio de 2307 tagoj (ĉirkaŭ 6 jarojn kaj unu kvarono) aŭ 2245 Marsaj suntagoj, ĝis tiu rekordo estis rompita de la esplorilo Opportunity la 19an de Majo 2010.

Notoj
-----

1. 1 2 3   Williams, David R. Dr. (18a de Decembro, 2006). "Viking Mission to Mars". NASA. Alirita la 31an de Julio 2021.
2. ↑ .  Mars Exploration Rover.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Viking 1 en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* *Viking 1* Mission Profile by NASA's Solar System Exploration
* Image – *Viking 1* Approaches Mars


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 734231
 |
Vikinga loĝloko de L'Anse aux Meadows (Novlando, Kanado), malkovrita en 1960 kaj deklarita kiel Monda Heredaĵo de Unesko.
La **vikinga koloniado en Ameriko** komenciĝis, kiam la vikingoj esploris kelkajn areojn de Norda Atlantiko, kiuj inkluzivis la insulon Gronlando kaj parton de la marbordo de Nordameriko, ekde la 10-a jarcento. 
Kvankam la vikinga kolonio en la glacia insulo Gronlando eble daŭris 500 jarojn, la setlejoj en vera Nordameriko estas etaj kaj mallongdaŭraj pro kio ne ekzistis kolonioj en la amerika kontinenta teritorio. 

La alveno de vikingoj en Amerikon kelkfoje estas konsiderata kiel provokema aserto kiu pridubigas la tradician atribuadon al Kristoforo Kolumbo esti la unua eŭropano kiu atingis Amerikon. Nuntempe oni konfirmas ke la vikingoj atingis la insulon Novlando per la malkovraĵoj en L'Anse aux Meadows, sed ne ke atingis la kontinentan mason. La etskala vikinga setlejo L'Anse aux Meadows en Novlando, deklarita Monda heredaĵo de UNESKO, estas la sola reala spuro kiun la nordianoj lasis en nordamerika teritorio.

La celo de la vikingoj alveninte en Amerikon estis ĉefe la regado sur la navig-vojoj kaj la enspez-rajtoj por vendado en Eŭropo de bestoj kaj aliaj bonhavaĵoj.

La nordiaj sagaoj, du vikingaj tekstoj el la 13-a jarcento, estas la unua eŭropa verkita fonto kiu parolas pri Ameriko. Tie ili mencias kvar amerikajn regionojn: *Groenland* (Verda Lando), *Helluland* (Rojlando), *Markland* (Arbarlando) kaj *Vinland* (Vinlando).
**Viktor Knoch** [knoĥ], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Knoch Viktor** estas hungara mallongdistanca rapid-sketisto, kvarfoja olimpiano, olimpika ĉampiono.

Viktor Knoch naskiĝis la 12-an de decembro 1989 en Pécs.

Biografio
---------

Viktor Knoch maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo en 2008, poste li studis en Universitato Metropolitan. Li havis edzinon. Li ricevis premiojn inter 2006-2019.

### Sporta kariero

Viktor Knoch estis olimpiano en Hungario en la Vintra Olimpiko 2006, Hungario en la Vintra Olimpiko 2010, Hungario en la Vintra Olimpiko 2014 kaj Hungario en la Vintra Olimpiko 2018 kun ora medalo en la lasta stafete, krome pli frue en Universiado li estis la unua en 2013 same stafete. Li finis sian aktivan sportan karieron en 2019.

Vidu, aŭdu ankaŭ
----------------

* video

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* retiriĝo

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 821898
 |


* Portalo pri Biografio
**Viktor Eduard KINGISSEPP** (24an de marto 1888 en Karmel (nun Kaarma) – 4 majo 1922 en Talino) estis estona komunista politikisto, la ĉefgvidanto de la estona komunista partio.

Biografio
---------

Li estis filo de fabrika laboristo, kaj li aliĝis al marksisma rondo kiel knabolernejano en Arensburg (nun Kuressaare) (kiu estis renomita Kingissepp en 1952, sed estis restarigita al ties originala estona nomo en 1988) kaj organizis la estonan sekcion de la Rusia Socialdemokrata Partio, en Sankta Peterburgo. Dum la milito kun Germanio, li respondecis pri kurac-trajno ĉe la Okcidenta Fronto. Post la februara revolucio, li revenis al Petrogrado (kiel Sankta Peterburgo estis nun nomita) kaj aliĝis al la bolŝevikoj kaj la Ruĝaj Gvardianoj. Post la Oktobra Revolucio, li estis dua prezidento de la estona revolucia soveto en Reval (nun Talino), sed fuĝis reen al Petrogrado post kiam Estonio estis okupita de la germana armeo. Li aliĝis la Ĉeka-n kaj en aŭgusto 1918 efektivigis la areston de Fanni Kaplan, kiu estis atencinta kontraŭ Lenin. Li revenis al Estonio en novembro 1918 por reorganizi la malpermesitan Estonan Komunistan Partion kaj prezidis ties unuan kongreson en novembro 1920. Li estis arestita de la estona Politika Polico je la 3a de majo 1922, post amasa unuamaja manifestacio en Talino kaj ekzekutita tiun saman nokton.

Heredaĵo
--------

La sovetia rusa registaro renomis la urbon Jamburg al "Kingisepp" en lia honoro. Estona urbo Kuressaare sur insulo Saaremaa estis ankaŭ renomita al "Kingissepp" por honori lin, sed ĝi ŝanĝis sian nomon post la estona sendependeco. Multaj estonaj urboj havis straton nomitan Viktor Kingisepa dum la sovetia epoko.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 794818
* GND: 118978500
* LCCN: n88070348
* VIAF: 8187804
* ISNI: 0000 0000 2606 0037
 |
**Viktor Lois,** [?] laŭ hungarlingve kutima nomordo **Lois Viktor** estas hungara skulptisto.

Viktor Lois  naskiĝis la 17-an de septembro 1950 en Tatabánya.

Biografio
---------

Viktor Lois lernis en sia naskiĝurbo, sed li neniam lernis skulptadon, eĉ li neniam havis majstron. Ekde 1974 li okupiĝas pri skulptado. En 1982 li translokiĝis al Szentendre, kiu estas kvazaŭ ĉefurbo de artoj. Komence li kreis skulptaĵojn el lignoj, poste el metaloj. En 1976 li kreis jam movantajn skulptaĵojn. Lia ŝatata temo estas skulptaĵoj el muzikiloj kaj li komponis muzikojn por la ekspoziciitaj muzikiloj. Inter 1987 kaj 1995 li kreis 130 muzikilskulptaĵojn. Elekto el ili estis prezentita en Venecia Bienalo en 1993. Post 3 jaroj ekfunkciis lia unua ekspozicio en Tatabánya. En 1997 en la sama urbo li aranĝis artiskolonion. Li ricevis signifan premion en 1993.

Elektitaj solaj ekspozicioj
---------------------------

* Tatabánya (1979, 1995)
* Budapeŝto (1979, 1983, 1988, 1992)
* Vác (1985)
* Szentendre (1987, 1994, 1997)
* Eindhoven (1990)
* Venecia Bienalo (1990)

Elektitaj kolektivaj ekspozicioj
--------------------------------

* Szentendre (1978–1990)
* Budapeŝto (1982–1985, 1988, 1995)
* Zuriko (1987)

Fontoj
------

* anglalingva biografio kun foto kaj video Arkivigite je 2018-11-08 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio
* anglalingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 622995
* GND: 1062169131
* LCCN: n90631759
* VIAF: 121418599
* ISNI: 0000 0000 7949 0356
* SUDOC: 101669038
 |
**MOLNÁR Viktor** (pro. molna:r), Kaposi Molnár estis hungara kulturpolitikisto naskita en Braŝovo la 9-an de aŭgusto 1859 kaj mortinta en Budapeŝto la 27-an de aprilo 1918. Li estis filo de pastro Viktor Molnár.

Biografio
---------

Viktor Molnár studis juron en Koloĵvaro kaj Budapeŝto kaj de 1882 li laboris en la Ministerio pri Religio kaj Publikinstruado. Iomtempe li estis persona sekretario de Ágoston Trefort, en 1905 oni nomumis lin ŝtatsekretario. Li rekonis la gravecon de scienca diskonigado, li enkondukis la liberan instruadon, la laboristan gimnazion. En 1899 li fondis la Sciencan Unuiĝon Uránia, la sciencan teatron Uránia, same la revuon *Uránia*.

Verkoj
------

* *A hazai középiskola reformja* (Bp. 1885);
* *A genfi conventio* (Bp. 1887);
* *Húsvéti tojások* (Bp. 1890);
* *Gr. Csáky Albin* (Bp. 1894);
* *Gyula Wlassics* (Bp. 1907);
* *Színházaink és az állam* (Bp. 1912).

Fontoj
------

* Magyar Életrajzi Lexikon
* hungare kun fotoj
* [ (vidu la 14-an punkton!)


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 360790
* GND: 102334291X
* LCCN: no2010161229
* VIAF: 65034178
* ISNI: 0000 0001 0980 8397
 |
**Viktor Nagy** [nadj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Nagy Viktor** estas hungara akvopilkisto (golulo), olimpiano, mondĉampiono.

Viktor Nagy naskiĝis la 24-an de julio 1984 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Viktor Nagy depost mallonga naĝado estis akvopilkisto en junulara teamo, kie li atingis signifajn rezultojn. En sia aĝo 16 li jam estis ano en plenkreskaj teamoj. Li estis hungara ĉampiono naŭfoje (2007-2021), li apartenis al la hungara nacia teamo inter 2006-2021 143-foje. Li estis olimpiano en Hungario en la Somera Olimpiko 2020 kun bronza medalo, krome en mondĉampionumo li estis la unua en 2013. Li finis sian aktivan sportan karieron en 2021. Li ricevis premiojn inter 2007-2021. Lia edzino naskis 2 gefilojn en 2010 kaj 2012.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto Arkivigite je 2022-12-20 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva datenaro kun foto Arkivigite je 2022-12-20 per la retarkivo Wayback Machine

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 805895
 |



* Portalo pri Biografio
Vilao Mondragone, 16-a jarcento **Vilao** estas:

1. laŭ sia origina signifo kampara bieno en Romio
2. eleganta (somer)domo en la kamparo
3. prestiĝa enurba domo simila al [2],  
 ankaŭ: urba vilao, vilaesko.

Laŭ Francisko Azorín **vilao** estas *Somerdomo, kampodomo.* Li indikas etimologion el la latina *villa* (vilao).

Historio
--------

Ĉe la romianoj antikvaj vilao estis domo kampara. Sur la bienoj de la riĉaj romianoj nomiĝis al laŭ urba maniero konstruita, pli malfrue plejtempe diboĉe aranĝita nobla domo *villa urbana* aŭ (se proksime de urboj) *villa suburbana*. Apudis *villa rustica* kiu havis ofte multajn ekonomiajn ejojn kaj ĝardenojn legomajn, fruktajn, olivajn, vinberajn. Vilaoj aparte belaj poseditis de Lucullus, Augustus, Pompeius, Cicero, Hortensius, Plinius, Caligula, Nero, Hadrianus.

Dum la tempo de la karolidoj nomiĝis *villae regiae* la reĝaj bienoj kie ofte restadis la regoj. La romia vilakonstrustilo ne antaŭ la 14-a jarcento reprenitis fare de la italoj, kun etaj ŝanĝoj memkompreneble. Ĝia kulmino estis dum la temoj renesanca kaj baroka. Inter la arte respektive historie plej gravaj italaj vilaoj nombriĝu la mediĉa *Villa Careggi* apud Florenco, la vilaoj Farnesina, Madama Laute, Borĝese, Mattei, Medici kaj Albani en respektive apud Romo, la *Villa d'Este* proksime de Tivoli, la vilaoj Aldobrandini kaj Mondragone apud Frascati, la *Villa Doria* apud Ĝenovo, la *Villa Maser* apud Treviso kaj la *Villa rotonda* apud Vicenza.

En la 19-a jarcento la vilakonstruado tiom ekmodis ke antaŭurboj grandparte konsistas el vilaoj aŭ vilaozaj konstruaĵoj: tiel vilakonstruado iĝis aparta branĉo de moderna arkitekturo. Antaŭĝardenoj, verandoj, malfermitaj balkonoj, liberaj nekovritaj ŝtuparoj, orieloj ktp. estas tipaj eroj de moderna urba vilaado.

Notoj
-----

1. ↑  Francisko Azorín, arkitekto, Universala Terminologio de la Arkitekturo (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 210.
2. ↑  Azorín, samloke.

Literaturo
----------

* Hänel/Hartmann, *Einfache Villen und Landhäuser* (Dresd. 1894–95)
* Aster, *Villen und kleine Familienhäuser* (11.eld. Leipz. 1906)

Fonto
-----

Meyers Großes Konversations-Lexikon, Band 20. Leipzig 1909, p. 164, kio legelbas tie ĉi interrete.

* Kategorio Vilao en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Villagonzalo Pedernales** [biljagonZAlo pederNAles] estas loĝloko kaj municipo en la centro de la provinco Burgoso, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la komarko *Alfoz de Burgos*. La loknomo *Villagonzalo Pedernales* estas etimologie komprenebla kiel *Urbo de Gonzalo Silikoj*, alude al fondinto Gonzalo Téllez, grafo de Cerezo kaj Lantarón en la 9-a jarcento.

Geografio
---------

Mapo de la komarkoj de Burgoso. Alfoz de Burgos, centre kaj malhelverde.
Preĝejo de de Sankta Vincento.
Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 13,76 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 1 853 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, sed poste rekuperiĝis pro la proksimeco al la provinca ĉefurbo, kaj reakiris milon da loĝantoj en la 21-a jarcento. 

Ĝi distas 8 km de la centro de Burgoso, provinca ĉefurbo, kaj limas kun Villabilla de Burgos, Burgos, Albillos, Arcos de la Llana kaj Villariezo.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado fine de la 9-a jarcento. 

Villagonzalo Pedernales formis parton de la *partido de Burgos*, unu el dek kvar kiuj formis la komunumon *Intendencia de Burgos*. La Grafo de Villariezo nomumis ordinaran urbestron.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj) kaj brutobredado (ŝafoj). Lastatempe plej ekgravis kultura kaj rura turismo, ekzemple piedirado tra naturaj lokoj kaj funkciado kiel dormurbo. Inter vidindaĵoj menciindas la preĝejo de Sankta Vincento, arkeologiaj kuŝejoj kaj muzeo de bonsajo.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Burgoso

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 775702
* VIAF: 316735811
 |
Simbolo pri seksegaleco.
La **seksa egaleco** estas tendenco al la ideo ke kaj viroj kaj virinoj devas ricevi la samajn rajtojn, profitojn, egalecon de oportunoj, saman traktadon jure kaj devas estis traktataj samrespekte ĉiuj aspektoj de la ĉiutaga vivo: laboro, sano, edukado. La principo de egaleco kaj de nediskriminacio pro tialoj de sekso estas devigo de ĝenerala internacia juro kiu devigas ĉiujn ŝtatojn kaj pro sia unuaranga karaktero estas establita ĉiam kiel principo inspiranta la ceteron de la fundamentaj rajtoj.

Je tutmonda skalo, atingi la seksegalecon postulas ankaŭ la forigon de damaĝaj praktikoj kontraŭ virinoj kaj infaninoj, inter kiuj menciindas la seksa trafiko, la virinmortigo, la seksa perforto dum militoj inter aliaj praktikoj de kontraŭvirina perforto kaj kontraŭvira perforto. La Loĝantarfonduso de Unuiĝintaj Nacioj (FNUAP) deklaris, ke "spite, ke multaj internaciaj interkonsentoj konfirmas iliajn homajn rajtojn, la virinoj estas multe pli suferantaj ol viroj pro malriĉo kaj senalfabeteco. Ili havas malpli da aliro al propraĵoj, al kredito, al kapabligo kaj al dungado. Ili multe malpli ol viroj tendencas esti politike aktivaj kaj multe pli esti viktimoj de hejma perforto".

Referencoj
----------

1. ↑  «Igualdad entre los generos - Unicef». *Plan de Acción para la Igualdad entre los Géneros para 2018-2021*, alirita la 3an de Februaro 2021.
2. ↑   Gender equality. UNFPA. Alirita 14a de junio 2015.

Vidu ankaŭ
----------

* Virinaj rajtoj

* Kategorio Seksa egaleco en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 715361
* NDL: 01029375
* NKC: ph125244
 |
**Villalbarba** [biljalBARba] estas municipo en la okcidento de la provinco Valadolido, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko *Montes Torozos* en la centrokcidento de la provinco. 

Villalbarba en la provinco Valadolido.
La *Montoj Torozos* de la provinco Valadolido, flave, okcidente.
Sonorilturo.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio estas formata de unusola loĝloko, okupas totalan areon de 21,98 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 109 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn pro migrado al urbaj areoj. Ĝi distas 56 km de Valadolido, provinca ĉefurbo.

Ĝia municipa teritorio estas trapasata de la riveroj Hornija kaj Bajoz.

Historio
--------

En Mezepoko okazis reloĝado. La areo apartenis al la Regno Leono kaj poste al la Regno Kastilio. Villalbarba dependis de la Grafo de Villanueva del Cañedo en la 16-a jarcento kaj de la stato de Alcañices. En la 18-a jarcento ĝi apartenis al Jurisdikcia Teritorio kaj Provinco de Toro. Estas referencoj al ekzistado de kastelo kaj gvatoturo -kiu estis uzata por konstruo de la preĝejo post inundoj fine de la 16-a jarcento- kaj de jurisdikcia pilorio de kio nun restas nenio.

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj: tritiko, sekalo) kaj brutobredado kaj rilata komercado. Lastatempe kultura kaj rura turismo ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado).

De la historia pasinteco restis vizitindaj vidindaĵoj el kiuj menciindas la preĝejo de la 16-a jarcento de gotik-mudeĥara stilo.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Valadolido

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 764648
 |
**Villalón de Campos** [biljaLON deKAMpos] estas municipo en la nordo de la provinco Valadolido, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko *Tierra de Campos* en la nordo de la provinco. *Villalón de Campos* estas etimologie komprenebla kiel *Vilaĝo de Kampoj*.

Villalón de Campos en la provinco Valadolido.
La *Tierra de Campos* de la provinco Valadolido, viole, norde.
Placo, preĝejo, pilorio.
Monero de Henriko la 4-a stampita en la monerstampejo de Villalón de Campos.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio estas formata de unusola loĝloko, okupas totalan areon de 70,33 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 1 526 loĝantojn. Ĝi perdis 3 300 loĝantojn el la 1850-aj jaroj pro migrado al urbaj areoj. Ĝi distas 67 km de Valadolido, provinca ĉefurbo.

Ĝi limas kun la provinco Palencio. Parto de la municipa teritorio estas integrita ene de la Birdoprotekta Areo ZEPA La Nava - Campos Norte​ apartenanta al la Reto Natura 2000.

Historio
--------

En Mezepoko okazis reloĝado. La areo apartenis al la Regno Leono kaj poste al la Regno Kastilio. El la 15-a al 17-a jarcentoj la loko estis senjorlando jurisdikcia de la familio Pimentel graf-dukoj de Benavente, poste grafoj de Villalón. Dum la 15-a kaj 16-a jarcentoj la loko estis sidejo de grava foiro por vend-aĉeto de brutaro, laŭ protekto de la familio Pimentel, influaj je komarka nivelo.

La rura krizo de fino de la 19-a jarcento kaj komenco de la 20-a jarcento kun la plago de filoksero rezultis en alta konflikteco inter la posedantoj kaj la laboristoj. Ankaŭ la prezokrizo de la Unua Mondmilito pliakrigis la socian situacion.

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj) kaj brutobredado (gravas fromaĝproduktado) kaj rilata komercado. Lastatempe kultura kaj rura turismo ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado).

De la historia pasinteco restis vizitindaj vidindaĵoj el kiuj menciindas la pilorio konsiderata la plej prilaborita de Hispanio, konstruita en la 16-a jarcento, de gotika stilo kaj deklarita Nacia Monumento. La preĝejo de Sankta Mikaelo estas templo de mudeĥara gotiko, en kiu estas la tombomonumento de la leona pastro don Diego González del Barco, de Juan de Juni kaj Virgulino kun infano atribuita al Berruguete. Krome estas la preĝejo de Sankta Johano kun rimarkinda retablo, la preĝejo de San Pedro kun turo kvinetaĝa kaj la ermitejo de *Nuestra Señora de Fuentes* je 2 km de la loĝloko.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Valadolido

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 764248
* LCCN: n82105811
* VIAF: 141918274
 |
**Villamanín** [biljamaNIN] estas municipo en la nordo de la provinco Leono, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko *Tierra de León*, en la nordo de la provinco. Estas fervoja stacio de la linio León-Gijón. 

Komarkoj de la provinco Leono; *Tierra de León* centroriente, flave.
Placo.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio estas formata de la loĝlokoj Arbas del Puerto, Barrio de la Tercia, Busdongo, Camplongo de la Tercia, Casares de Arbas, Cubillas de Arbas, Fontún de la Tercia, Golpejar de la Tercia, Millaro de la Tercia, Pendilla de Arbas, Poladura de la Tercia, Rodiezmo de la Tercia, San Martín de la Tercia, Tonín de Arbas, Velilla de la Tercia, Ventosilla de la Tercia, Viadangos de Arbas, Villamanín de la Tercia kaj Villanueva de la Tercia, okupas totalan areon de 176,25 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 912 loĝantojn. Ĝi perdis preskaŭ 3 000 loĝantojn el la 1930-aj jaroj pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. Ĝi distas 47 km de Leono, provinca ĉefurbo, ĉe la elfluejo de la rivero Bernesga. La areo estas montara.

Historio
--------

Mineralo *villamaninito*.
Estas restaĵoj de loĝado de antaŭromiaj kaj romiaj epokoj. En Mezepoko okazis reloĝado. La areo apartenis al la Regno Leono. 

En 1916 startis minekspluatado ĉe kuŝejo de kupro kaj kobalto, nome Providencia el kiu oni elfosis novan mineralon neniam antaŭe trovata, kiu estis nomita *villamaninito*, laŭ la loko el kiu oni eksportis la materialon, kvankam la elfosejo estis en Cármenes, kie fakte jam la romianoj elfosis kaj kupron kaj kobalton, kiujn ili traktis en fabriko borde de la nacia ŝoseo 630. 

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj) kaj brutobredado (ŝafoj kaj kaproj en montaraj areoj, kaj bovoj en ebenaĵoj), krom minado kaj servoj. Lastatempe kultura kaj rura turismo plie ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado, skiejo).

Bildoj
------

* Trajnstacio de Busdongo de Arbas.Trajnstacio de Busdongo de Arbas.
* Cubillas de Arbas.Cubillas de Arbas.
* Rodiezmo de la Tercia.Rodiezmo de la Tercia.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de Provinco Leono

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 760181
* VIAF: 316734014
 |
**Villamartín de Campos** [biljamarTIN deKAMpos] estas municipo en la sudo de la provinco Palencio, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la komarko *Tierra de Campos*. La loknomo *Villamartín de Campos* estas komprenebla etimologie kiel urbo aŭ Vilao de Marteno de Kampartero, alude al iama loĝanto kaj al la komarkonomo respektive.

Geografio
---------

Palaco de Martín.
Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 35,82 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 187 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, sed poste rekuperis loĝantojn pro proksimeco al la provinca ĉefurbo kaj kreado de malgrandaj industrioj. Ĝi distas 13 km de Palencio, provinca ĉefurbo.

La municipa teritorio limas kun la municipoj Grijota, Villaumbrales, Becerril de Campos, Mazariegos, Baquerín de Campos, Pedraza de Campos kaj Autilla del Pino. La municipa teritorio de Villamartín de Campos enhavas ankaŭ la malmulte loĝatan submunicipon Revilla de Campos kaj iam la nun senhoman kaj malaperintan Laroá.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado. Dum la regado de Karolo la 1-a, dum la Milito de Komunumoj de Kastilio, Villamartín kun Grijota, Mazariegos kaj Villaumbrales aliĝis al la partio de komunumoj, kio rezultis en malfaciloj por akiri la pardonon de la reĝo. Tiuepoke, Villamartín estis disigita el la senjorlando de la episkopo palencia. Poste, jam dum la regado de Filipo la 2-a, ĝi estis vendita al Jerónimo López de Milla, el Medina de Rioseco.

Kelkaj posteuloj de la iama familio Martín migris al Ameriko pro perdo de influo en la regiono. Sed en la 18-a jarcento, kelkaj el la familio Martín kiuj restis ĝuis prosperon ekzemple per la plialtigo de Felipe Martín Ovejero kiel episkopo de Oviedo, kaj tial ili povis rearanĝi la hereran fasadon de la iama Palaco de Martín.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj kaj vitejoj) kaj brutobredado (ŝafoj kaj kolombejoj). Lastatempe funkciado de servoj plej ekgravis, kune kun piedirado tra naturaj lokoj. De la historia pasinteco restis diversaj vizitindaj vidindaĵoj kiel la preĝejo rekonstruita en la 18-a jarcento kiel novklasika (kies sonorilmuro estas motivo de la blazono), blazondomoj, Palaco de Martín, kolombejoj ktp.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Palencio

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 772179
 |
**Villambistia** [biljamBIStja] estas loĝloko kaj municipo en la oriento de la provinco Burgoso, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la komarko *Montes de Oca*.

Geografio
---------

Mapo de la komarkoj de Burgoso. Montes de Oca, oriente kaj flavecbruna.
Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 13,07 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 44 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte 350 el la 1950-aj jaroj. 

Ĝi distas 40 km de Burgoso, provinca ĉefurbo, limas kun Cerratón de Juarros, Villafranca Montes de Oca kaj Villaescusa la Sombría kaj estas inter Villaescusa la Sombría (okcidente) kaj Cerratón de Juarros (oriente).

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado fine de la 9-a jarcento. 

Villambistia formis parton de la *Hermandad de Villafranca Montes de Oca* en la *partido Juarros* inter 1785 kaj 1833, kiel registrita en lz Censo de Floridablanca de 1787. Ĝi havis reĝlandan jurisdikcion kun vicurbestro.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj) kaj brutobredado (ŝafoj). Lastatempe plej ekgravis kultura kaj rura turismo, ekzemple piedirado tra naturaj lokoj. Inter vidindaĵoj menciindas la preĝejo de Sankta Stefano kaj la ermitejo de Sankta Roĥo.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Burgoso

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 776728
 |
**Villamejil** [biljameĤIL] estas municipo de la provinco Leono, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko Tierra de Astorga (Tero Astorga), en la centro de la provinco, ene de la tradicia areo La Cepeda. Temas pri areo kie oni parolas la hispanan kaj la leonan.

Komarkoj de la provinco Leono; *Tierra de Astorga* (Tero Astorga) centre, verdecgriza.
Korto de kampardomo en Revilla.
Sueros de Cepeda.
Ĝia municipa teritorio estas formata de la loĝlokoj Castrillo de Cepeda, Cogorderos, Fontoria de Cepeda, Quintana de Fon, Revilla, Sueros de Cepeda kaj Villamejil, okupas totalan areon de 78,98 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 682 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 1 500 loĝantojn el la mezo de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. Ĝi distas 52 km de Leono, provinca ĉefurbo.

Estas atestaĵoj de antaŭromia kaj romia loĝado; en Mezepoko okazis reloĝado. La areo apartenis al la Regno Leono kaj poste suferis pro la Milito de Hispana Sendependiĝo.

Tradiciaj enspezofontoj estas agrikulturo kaj brutobredado. Lastatempe kultura kaj rura turismo plie ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado).

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de Provinco Leono

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 758323
* VIAF: 316736101
 |
**Villamiel de la Sierra** [biljaNJEL delaSJEra] estas loĝloko kaj municipo en la sudorienta centro de la provinco Burgoso, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la komarko *Alfoz de Burgos*. La loknomo *Villamiel de la Sierra* estas etimologie komprenebla kiel *Vilaĝo de Mielo de la Montaro*.

Geografio
---------

Mapo de la komarkoj de Burgoso. Alfoz de Burgos, centre kaj malhelverde.
Preĝejo de Sankta Petro.
Mezepoka kruco.
Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 17,907 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 44 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono. 

Demografia evoluo| 1991 |  | 1996 |  | 2001 |  | 2004 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 35 |  | 39 |  | 39 |  | 38 |

Ĝi distas 34 km de Burgoso, provinca ĉefurbo.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado fine de la 9-a jarcento.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj) kaj brutobredado (ŝafoj). Lastatempe plej ekgravis kultura kaj rura turismo, ekzemple piedirado tra naturaj lokoj. Inter vidindaĵoj menciindas la preĝejo de Sankta Petro kaj la mezepoka kruco.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Burgoso

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 775714
 |
La **Urbodomo de Veszprém** estas historia monumento en Veszprém (urbo), laŭ historia placo apud Fortikaĵo de Veszprém.

La urbodomo en Veszprém

Historio
--------

La pli frua urbodomo de Veszprém origine estis loĝejo de kanoniko. La konstruaĵo estis trakonstruita al urbodomaj celoj kaj ĝi estis urbodomo dum jarcento. La sekva urbodomo ekfunkciis en 1886. Tiu konstruaĵo estis kreita en 1857 kaj origine ĝi estis eklezia banko. Baldaŭe ĝi iĝis administra domo por distrikto, poste ĝi estis forlasita. Post plena renoviĝo ekde 1990 ĝi estas impona urbodomo, kie oni aranĝas ofte ankaŭ ekspoziciojn, edziĝfestojn, kulturajn aranĝaĵojn.

Konstruaĵo
----------

La urbodomo en Veszprém
La duetaĝa urbodomo kun mansardo situas laŭ trotuaro de la placo. La fasado estas simetria, meze estas la triopa enirejo. En la dua etaĝo 2 kradaj balkonoj estas videblaj.


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

Fontoj
------

* oficiala paĝo Arkivigite je 2015-11-07 per la retarkivo Wayback Machine
* hungare kun foto
* hungare kun foto
* hungare kun fotoj
* Arkivigite je 2015-04-28 per la retarkivo Wayback Machine hungare
**Villamontán de la Valduerna** [biljamonTAN delabalDŬERna] estas municipo de la provinco Leono, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko *Tierra de La Bañeza* (Tero Banjeza), en la suda centro de la provinco kaj en la tradicia areo La Valduerna. 

Komarkoj de la provinco Leono; *La Bañeza* sude, centre, violkolora.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio estas formata de la loĝlokoj Fresno de la Valduerna, Miñambres de la Valduerna, Posada de la Valduerna, Redelga de la Valduerna, Valle de la Valduerna, Villalís de la Valduerna kaj Villamontán de la Valduerna, okupas totalan areon de 57,15 km² ĉe la valo de la rivero Duerna kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 711 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 1 600 loĝantojn el la mezo de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. Ĝi distas 65 km de Leono, provinca ĉefurbo.

Historio
--------

Estas atestaĵoj de antaŭromia kaj romia loĝado; en Mezepoko okazis reloĝado. La areo apartenis al la Regno Leono kaj poste suferis pro la Milito de Hispana Sendependiĝo. Dum jarcentoj estis orminado ĉe la rivero Duerna.

Tradiciaj enspezofontoj estas agrikulturo kaj brutobredado. Lastatempe kultura kaj rura turismo plie ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado).

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de Provinco Leono

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 758489
 |
La vilao en 2014 Stumbliga ŝtoneto por Clara Fanny Rosenthal antaŭ ŝia vilao La **Vilao Rosenthal** (germane: *Villa Rosenthal*) troviĝas en la urbocentro de Jena, Germanio, Mälzerstraße nr 11.

Historio
--------

La berlina arkitekta buroo Kayer & von Großheim komisiitis en la 1891-a jaro starigi vilaon tipan por la stilo de la Periodo de spekulanto-kompanioj. La geedza paro Clara kaj Eduard Rosenthal ekenloĝis ĝin unu jaron poste. La 5.000 kvadratmetrojn granda ĝardeno kun pavilono imitas italan pejzaĝon. Disde la parksimila tuto la vizitantoj havas ravan elrigardon al la montoj Jenaer Kernberge kaj al la Dornburg-kasteloj. La interno montras la bonan guston de la posedintoj: en ĉiu salono imititis po unu stilepoko. Bedaŭrinde de la iama internaĵaro nur restoj restis: fragmentoj de monumentecaj murpentraĵoj laŭ renesancaj modeloj, aplikaĵoj rokokaj kaj kelkaj secesistilaj elementoj. Iam la silkaj vandtapiŝoj, artaĵoj kaj vazaro altvalora pretigis dignan spacon por interŝanĝoj inter burĝaj rondoj kaj universitatanoj, elstaruloj publikaj kaj artŝatantaj el Jena kaj la ĉirkaŭaĵoj. Ĉirkaŭ la jaro 1900 la vilao estis iel la centro de la socia vivo en Jena kaj oni laŭdegis la amikozan atmosferon.

En urba posedo
--------------

Post la morto de la juristo kaj mecenato Eduard Rosenthal (1926) la vidvino transdonis la bienon en 1928 al la urbo Jena. La vilao iĝis monumentprotektotaĵo kaj restaŭritis en la jaro 2009-a. Nuntempe okazis surloke prelegoj, prezentadoj, seminarioj pluklerigaj, koncertoj, kongresetoj kaj privataj festoj. La urba firmao JenaKultur, kiu establis tian lokon, sentas sin daŭre ŝulda al la modelo rosenthala de antaŭ jardekoj kaj flegadas ties ideojn ĝis hodiaŭ kun sukceso.

Literaturo
----------

Sparkassen-Kulturstiftung Hessen-Thüringen (eld.): *Kulturelle Entdeckungen. Thüringen. Band 4*, 2011, ISBN 978-3-7954-2501-2, p. 156-157

Eksteraj ligiloj
----------------

* Hejmpaĝo Arkivigite je 2015-09-30 per la retarkivo Wayback Machine
* Biografio de Eduard Rosenthal ĉe NDB
Dina Boluarte in 2022Dina Boluarte, nuna prezidanto de Peruo 
La **Prezidento de Peruo** aŭ en hispana oficiale *Presidente Constitucional de la República del Perú* estas la ŝtatestro kaj ĉefministro de Peruo. Personigas la *Nacion Peruan*, estas la ĉefo de la plenuma povo kaj suprema estro de la Armeo de Peruo kaj de ties Polico. Same temas pri la plej alta funkciuleco de la lando.

Pedro Castillo, eksa prezidanto de PeruoLa Konstitucio de Peruo valida nun (1993) starigis la postulojn, rajtojn kaj devojn de la Prezidento de la Respubliko.

La prezidentoj funkcias ekde la Domo de Pizarro, ĉe la historia urboparto de Limo, kiu estas la *Palaco de Registaro de Peruo* kaj la *Casa de Gobierno de Lima* -mencio per kiu oni aludas al ĝi ĉe la oficialaj dokumentoj -. Tiu palaco okupas la saman lokon de tiu de la konkeristo kaj guberniestro, Francisco Pizarro kaj kie poste situiĝis la Palaco de la Vicreĝoj de Peruo.

En la aktualo, la posteno estas plenumita dum periodo de 5 jaroj sen eblo tuje rekandidatiĝi. Post unu konstitucia periodo, minimume, kiu jam plenumis la postenon povas rekandidatiĝi. La ŝanĝo okazas ĉiun kvinan jaron, nome la 28-a de julio, kiu estas la nacia tago, en la Kongreso de la Respubliko.

La unua Prezidento de Peruo estis José de la Riva Agüero, la dua José Bernardo de Tagle.

Francisco Sagasti estis Konstitucia Prezidento, ekde la 17-an de novembro de 2020. Nuna prezidento estas Dina Boluarte.

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑  Pedro Castillo, el humilde maestro rural que asume la Presidencia de Perú en el bicentenario de la independencia Lima 28/07/2021, Ricardo Hinojosa Lizárraga, Alirita la 29an de Julio 2021.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Prezidento de Peruo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la *Presidencia de la República del Perú*
* Registoj de Peruo 1821-2011[*rompita ligilo*]
* Mensajes Presidenciales y Otros Documentos para la Historia Política del Perú - Museo de La Inquisición del Congreso de la República del Perú
* Oficina Nacional de Procesos Electorales del Perú
* Constituciones del Perú - Archivo Digital de la Legislación en el Perú


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 482177
 |
**Viljĥivka,** ukraine **Вільхівка,** ruse **Ольховка** [oljhovka], slovake **Vlachovo,** hungare **Ölyvös** [ojvoŝ] estas vilaĝo en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto de Irŝava.

Transkarpata provinco en Ukrainio
Distrikto de Irŝava en Transkarpatio

Bazaj informoj
--------------

* 48° 15′ 48″ N 23° 03′ 56″ O﻿ / ﻿48.26333 °N, 23.06556 °O﻿ / 48.26333; 23.06556 (mapo)Koordinatoj: 48° 15′ 48″ N 23° 03′ 56″ O﻿ / ﻿48.26333 °N, 23.06556 °O﻿ / 48.26333; 23.06556 (mapo)
* Areo: 5 km²
* Alto super marnivelo: 178 m
* Loĝantaro: 1850
* Poŝtkodo: 90141
* Telefonprefikso: + 380 3144
* Aŭtokodo: AO

Situo
-----

Viljĥivka situas laŭ rojo. Vinohradiv troviĝas je 16 kmoj.

Historio
--------

La unua mencio okazis pri la vilaĝo en la 16-a jarcento. En 1910 vivis en Ölyvös 1255 loĝantoj, (rutenoj en majoritato, germanoj en minoritato). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Ugocsa, al distrikto de Nagyszőlős, poste al Ĉeĥoslovakio. En 1939 la plej orienta regiono de disfalanta Ĉeĥoslovakio deklaris malgrandan sendependan respublikon Karpata Ukrainio. Iom poste Hungario okupis la respublikon kaj tuj aranĝis aŭtonomion, kies apartaĵo estis Viljĥivka. Ekde 1945 ĝi apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio.

Vidindaĵoj
----------
**CSÁNYI Vilmos** (ĉa:nji) estas hungara biologo, biokemiisto, etologo, universitata profesoro, ano de MTA naskita en Budapeŝto la 9-an de majo 1935. En lastaj jaroj li verkas romanojn kaj novelojn.

Kariero
-------

Csányi diplomiĝis en Eötvös Loránd Tudományegyetem pri kemio en 1958, li fariĝis kunlaboranto de la Kemia Instituto de Medicina Universitato de Budapeŝto. De 1973 li laboris en laboratorio sintengenetika de ELTE. En 1970 li ricevis la akademidoktoran gradon. En 2001 li fariĝis ĉefredaktoro de la revuo Magyar Tudomány. Lia ĉefa esplorkampo estis la konduto de bestoj kaj homoj.

La asteroido 95785 Csányivilmos estis nomita en lia honoro.

Fonto
-----

* Magyar nagylexikon

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Vilmos Csányi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo
* Verkoj retaj


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 390682
* GND: 141714948
* LCCN: n82117055
* VIAF: 61872925
* ISNI: 0000 0001 1065 9149
* SUDOC: 094544735
* BNF: 156042054
* BIBSYS: 90915856
 |
Enirejo al la kvina kaj lasta sidejo de la "Boston Latin School" en Avenue Louis Pasteur, 2007.
La **Boston Latin School** estas publika lernejo en Bostono, Masaĉuseco, Usono. Ĝi estis establita la 23an de Aprilo, 1635, kio faris ĝin kaj la plej antikva publika lernejo en Usono kaj la plej malnova ekzistanta lernejo en Usono. La "Boston Latin School" estis bastiono por la edukado de la knaboj de la bostona alta klaso, kio rezultis en la altiro de multaj elstaraj lernantoj de Nova Anglio. Ties studobjektaro sekvas tiun de la movado de la 18-a jarcento de Latinlernejoj, kiu tenas la klasikajn studojn kiel bazo de la eduksistemo. Kvar jaroj de Latino estas devigaj por la lernantoj kiuj eniris en la lernejo en la 7a grado, tri jaroj por tiuj kiuj eniris en la lernejo en la 9a grado.

Notoj
-----

1. ↑   History of Boston Latin School—oldest public school in America. Boston Latin School. Arkivita el la originalo je 2007-05-02. Alirita 2007-06-01.

 Arkivigite je 2007-05-02 per Archive.today  Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2007-05-02. Alirita 2020-12-03.
2. ↑   "Boston Latin School", *Encyclopædia Britannica Online*.
3. ↑   First Public School Site and Ben Franklin Statue. City of Boston.
4. ↑   Boston Latin School. NNDB.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Boston Latin School en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo
* Catalogue of the Boston Public Latin School, Established in 1635: With an Historical Sketch, Henry Fitch Jenks (1886)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 709452
* GND: 4614226-5
* LCCN: n50047081
* ISNI: 0000 0000 8637 8960
 |
Biciklisto de Penny-farthing 
Penny-farthing (esperantigita penco-kvaroneto, radet-radega **biciklo**, radet-radega velocipedo) estis frua modelo de biciklo kiuj estis produktitaj plejparte en Anglio kaj Usono dum la dua duono de la 19-a jarcento. La elstara karakterizaĵo de tiu speco de biciklo estis ke la antaŭa rado estis sufiĉe granda (diametro ĝis 1,52 m) dum la malantaŭa rado estis ekstreme malgranda. La pedaloj estas muntitaj rekte sur la antaŭa rado, kaj la biciklo do ne havas ĉenveturadon. La sidloko estas metita super la alta antaŭa rado kaj ĝi faras ĝin artaĵo por suriri la biciklon. La nomo estas parafrazo de la franca *velocipede*. Ĉi tiu modelo estis precipe populara dum la 80-aj jaroj de la 19-a jarcento. La Penny-farthing-biciklo estis la unua veturilo estanta nomita "biciklo". 

La nomo "penny-farthing" rilatas al la nomoj de la britaj moneroj: penco kaj en:farthing - la lasta monero estas multe pli granda ol la unua. Kvankam hodiaŭ tiu ĉi biciklomodelo estas plejparte konata kiel la "penco-farthing", tiu esprimo ŝajne ne estis uzita kiam la modelo estis ĉe sia pinto, tiam ĝi estis simple nomita "biciklo".

En 1870 la angla inventinto James Starley komencis produkti ĉi tiun biciklomodelon, kiu estis plejparte bazita sur la franca ost-skua modelo. La noviga biciklomodelo de Starley enhavis ekstreme grandan antaŭan radon (kun maksimuma diametro de 1.5 metroj), kio permesis al la rajdanto vojaĝi ĉe pli altaj rapidecoj ol la ost-skua biciklo. La modelo estis alkureganta ĝis la 1890-aj jaroj kiam la domina speco de biciklo komencis esti la sekurecbiciklo kiu enhavis du egalajn radojn kaj veturadĉenon. 

La ĉefaj malavantaĝoj de la biciklo Penny-farthing estis la malfacileco eniri kaj de sur la biciklo kaj la risko esti implikita en akcidentoj pro la relative alta pozicio de la biciklosidloko dum la piedoj de la rajdantoj ne atingas la grundon.

Bildaro
-------

* Du biciklantoj Penny-farthing en Los Angeleso, en 1886.Du biciklantoj Penny-farthing en Los Angeleso, en 1886.
* Ilustraĵo de Penny-farthingIlustraĵo de Penny-farthing
* Ciklistoj de Penny-farthing en pentraĵo de Henry Sandham, 1887Ciklistoj de Penny-farthing en pentraĵo de Henry Sandham, 1887
* 
* 
* 
* 
*

Referencoj
----------

1. ↑  History Timeline of the Bicycle
2. ↑  Herlihy, David V..  (2004) *Bicycle, The History*. Yale University Press, p. [htt://archive.org/details/bicyclehistory0000herl/e/155 155]–250. ISBN 0-300-10418-9.
3. ↑  Sheldon Brown's Bicycle Glossary Ha-Hi

Eksteraj ligiloj
----------------

* Grandrada Ciklisto Video produktita de Viskonsino Publika Televido (angle)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 846709
 |
**7852 *Itsukushima*** estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la 17-an de oktobro 1960 en kunlaborado de la usona astronomo Tom Gehrels de la Observatorio de la Monto Palomar kaj de la nederlandaj geastronomoj Ingrid van Houten-Groeneveld kaj Cornelis Johannes van Houten, de la observatorio de Leiden (Nederlando), en la kadro de la *Palomar–Leiden survey*.

Por tiu kampanjo, Tom Gehrels estis fotinta la noktan ĉielon en septembro kaj oktobro 1960 per la Schmidt-teleskopo de la Observatorio de la Monto Palomar. La geedzoj Ingrid kaj Cornelis van Houten ekzamenis la fotaj platoj, senditaj en Leiden, por tie trovi novajn asteroidojn.

Nomo
----

Ĝi ŝuldas sian nomon al la japana insulo Icukuŝima, proksime de Hiroŝimo. Konata kiel "unu el Trio da japanaj vidindaĵoj", la insulo estas nomita ankaŭ "*Mijaĵima*", kiu signifas "Sankteja Insulo". La origino de la sanktejo estas nekonata, sed ĝi datiĝas almenaŭ de la 6-a jarcento. Dum la 20-a jarcento ĝia konstruaĵo estis plivastigita. La sanktejo kaj ĝia grandega torijo staras en la maro je alta tajdo. En 1996 la sanktejo estis agnoskita kiel Monda heredaĵo de Unesko.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Parametroj kaj simulado de orbito ĉe *JPL Small-Body Database Lookup* angle
* Objekto ĉe Minor Planet Center angle
* Objekto ĉe *Space Reference* angle

| Antaŭe: | Listo de asteroidoj (7001 - 8000) | Poste: |
| --- | --- | --- |
| 7851 Azumino | **7852 *Itsukushima*** | 7853 Konfuceo |