recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
La **Nobelbiblioteko** (svede ***Nobelbiblioteket*** aŭ oficiale, **Svenska Akademiens Nobelbibliotek**, **Nobela Biblioteko de la Sveda Akademio**) estas la biblioteko de la Sveda Akademio. Ĝi estas publika kaj estas ĉefe uzata por taksi kandidatojn por la Nobel-premio pri Literaturo kaj aliaj Akademiaj premioj. La biblioteko havas ampleksan kolekton de moderna fikcio kaj literaturhistorio. 

La bibliotekejo troviĝas en la Borsodomo (svede Börshuset) sur Stortorget, placo en la malnova urbo Stokholmo, ekde 1921.

La ĉefa tasko de la biblioteko estas akiri alilingvajn literaturojn kaj revuojn, kiuj necesas por taksi eventualajn premiitojn. Kun aliro al pli ol 200,000 eldonitaĵoj, ĝi havas unu el la plej grandaj fikciaj kolektoj. La nombro da periodaĵoj, kelkaj el kiuj estas eksterlandaj, sumiĝas al proksimume 150. La biblioteko estas publika kaj alirebla per interbiblioteka prunto en la nordiaj landoj. La biblioteko ankaŭ organizas prelegojn kaj seminariojn, same kiel gvidatajn vizitojn por grupoj laŭ peto. 

La biblioteko estis fondita la 16-an de novembro 1901, kune kun la malfermo de la Nobel-Instituto de la Sveda Akademio. Ĝi estis komence en 10-ĉambra loĝejo sur Norra Bantorget en kio tiam estis konata kiel la "Kastelo Vasa" (svede ***Vasaborgen***), kiu estis dezajnita fare de Ferdinand Boberg. Ĉi tie troviĝas nuntempe Landsunternehmen i Sverige (LO), la plej granda tegmenta organizaĵo de sindikatoj en Svedio. Ene de la unuaj kvin jaroj la kolekto kreskis al 15,000 eroj, kaj post 20 jaroj la biblioteko devis translokiĝi al sia nuna hejmo .

Fikcio
------

La tasko de la biblioteko estas konstrui reprezentajn kolektojn de aktuala fikcio kaj ankaŭ de literaturaj kaj lingvaj verkoj. La ĉefa emfazo estas sur la nuntempa fikcio, kiu en multaj kazoj estas akirita en la originala lingvo sed ankaŭ en traduko kaj poste ĉefe en la svedan, la anglan, la francan kaj la germanan. Inter specialaj kolektoj en la biblioteko mencieblas profesoro Henrik Schücks kaj la kritikisto Klara Johansons.

La Nobel-Biblioteko ankaŭ vidas ĝin kiel sian taskon subteni aliajn kiuj estas aktivaj en la libroindustrio, kiel ekzemple bibliotekaj dungitoj kaj librovendejdungitoj, per aranĝado de prelegoj kaj seminarioj pri moderna fikcio. La prelegserio *La beleco de fikcio* okazas ekde la fruaj 1990-aj jaroj kaj ĉirkaŭ tridek el la prelegoj estis publikigitaj en tri volumoj de 2009-2013.

Referencoj
----------

1. ↑  Svenska Akademiens Nobelbibliotek (el Retarkivo 20090625185122), läst 3 augusti 2009
2. ↑   About the library in brief (angle). Schwedische Akademie (2007). Arkivita el la originalo je 2016-03-04. Alirita 2012-01-28.
3. ↑   Historik (Swedish). Schwedische Akademie (2007). Arkivita el la originalo je 2016-03-13. Alirita 2012-01-28.

Literaturo
----------

* Anders Burius: *Hundra år i litteraturprisets tjänst - Svenska Akademiens Nobelbibliotek 1901-2001.* Svenska Akademio, Stokholmo 2002, ISBN 91-1-301148-0 .

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo (angle)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 849367
* LCCN: n96074185
* VIAF: 149092195
* LIBRIS: 392153
* SUDOC: 171407989
 |
Frank Bernard Dicksee: *Kavalireco* (1885)
Kovrilo de *Imagination* (1953)
La **savendulino**, aŭ **persekutata junulino** aŭ **damo en danĝero** aŭ simile, france *demoiselle en détresse*, angle *damsel in distress*, estas tipa rolulo en romanoj, arto, teatro, filmo, bildliteraturo, videoludoj ktp. Temas pri juna, bela virino, kiun minacas (eble forrabas) iu monstro aŭ maliculo kaj kiun savas vira heroo el la danĝero.

Hodiau la kliŝa rolo estas ofte kritikata por esti malfeminisma. Modernaj uzoj de la rolo ofte montras savendulinon pli fortan, kiu povas savi sin mem.

Ekzemploj
---------

Kelkaj savendulinoj en populara kulturo:

* Andromedo en greka mitologio
* Ann Darrow prenita de King Kong
* princino Leia, savenda de Luke Skywalker en *Star Wars*
* La dormanta belulino
* Neĝblankulino
* Rapunkolo
* princino Peach en videoludo Mario
* *Dejah Thoris*, la Princino de Marso, bela marsanino savota de terano *John Carter*, en la *Barsoom*-serio de Edgar Rice Burroughs

Vidu ankaŭ
----------

* Vestita viro, nuda virino

* Kategorio Savendulino en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Fondaĵo Serralves** (*Fundação de Serralves*) estas en la Parko Serralves en la urbo Porto, Portugalio, en kiu estas la Domo Serralves kaj la Muzeo de Nuntempa Arto Serralves. 

La Fondaĵo Serralves estis fondita en 1989, kiel rezulto de partnereco inter la Portugala Registaro, kaj publikaj kaj privataj institucioj. La publikigo de la statutoj kaj sociaj organoj estis farita per la Dekreto-Leĝo nº 240-A/89, estante ĉefministro Cavaco Silva. 

Dekomence estis privataj loĝejoj, kaj la Domo kaj la Parko estas plenumoj de la deziroj de Carlos Alberto Cabral (1895-1968), Dua Grafo de Vizela. Je la 25º Datreveno de ties fondaĵo la fondaĵo ricevis al 3an de Decembro 2014 la Militordenon de Sant'Iago da Espada.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Fundação de Serralves en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Sítio da Fundação de Serralves

  

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Fundação de Serralves en la portugala Vikipedio.*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 851925
 |
***Die Rote Fahne*** (esperante ***La Ruĝa Flago***) estis germanlingva gazeto, kreita la 9-an de novembro 1918 de Karl Liebknecht kaj Rosa Luxemburg en Berlino, unue kiel organo de la maldekstra revolucia Spartakisma Ligo. Post la fondo de la Komunista Partio de Germanio (KPD) en la 1-a de Januaro 1919, ĝi iĝis la centra publikaĵo de la partio ĝis 1933. Ĝi estis eksterleĝigita post la fino de la Vajmara Respubliko kaj la incendio de la Incendio de Reichstag en 1933, kaj tiam ĝi estis eksterleĝe distribuita dum la nazia diktaturo fare de grupoj proksimaj al la Komunista Partio ĝis 1942.
En la 1920-aj jaroj faris karikaturojn por tiu ĉi gazeto i.a. Jesekiel David Kirszenbaum.

Ekde la 1970-aj jaroj, nombraj projektoj el diferencaj maldekstraj socialistaj grupoj aŭ de malgrandaj partioj klopodis ekpublikigi *Die Rote Fahne* denove. Ĝis nune, almenaŭ du interretaj publikaĵoj uzis tiun nomon, ĉiu postulante, ke temas pri la sukcedanto de la historia gazeto.

Galerio
-------

* LogooLogoo
* Karl LiebknechtKarl Liebknecht
* Rosa LuxemburgRosa Luxemburg
* Titolpaĝo de Die Rote Fahne montrita en sceno de la Reichsgericht-procezo de Georgi Dimitrow (sur poŝtmarko de 1965).Titolpaĝo de *Die Rote Fahne* montrita en sceno de la *Reichsgericht*-procezo de Georgi Dimitrow (sur poŝtmarko de 1965).
* La redaktejo de Die Rote Fahne en 1930 en la Karl-Liebknecht-Haus.La redaktejo de *Die Rote Fahne* en 1930 en la Karl-Liebknecht-Haus.

* Kategorio Die Rote Fahne en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Sir Edward Seymour HICKS** (la 30an de januaro 1871 – la 6an de aprilo 1949), pli bone konata kiel **Seymour HICKS**, estis brita aktoro, ludisto de "music hall", dramaturgo, aktor-administranto kaj produktoro. Li famiĝis, frue en sia kariero, kiel verkisto, stelulo kaj produktoro de Eduarda muzikkomedio, ofte kun sia fama edzino, Ellaline Terriss. Lia plej fama rolo estis tiu de Ebenezer Scrooge en la verko de Charles Dickens nome *Kristnaska Kanto*.

Desegnoo de Hicks en *Quality Street*
Li faris sian premieron sur scenejo estante naŭ-jaraĝa kaj aktoris profesie estante dekses-jaraĝa, Hicks aliĝis al teatra kompanio kaj turneis tra Usono antaŭ steluli en *Under the Clock* en 1893, nome unua muzika "revu-teatro" iam ludita en Londono. Post tio, li stelulis en reludado de *Little Jack Sheppard* en la Gaiety Theatre de Londono, kiu metis lin al la atento de la impresario George Edwardes. Edwardes dungis Hicks por sia venonta spektaklo, *The Shop Girl*, en 1894. Ties sukceso kondukis al lia partopreno en du pliaj el la sukcesaj virin-muzikaloj de Edwardes, nome *The Circus Girl* (1896) kaj *A Runaway Girl* (1898), ambaŭ kun stelulado de Terriss. Li por la unua fojo ludis la rolon de Ebenezer Scrooge en 1901 kaj poste ludis ĝin milojn da fojoj sur la scenejo. Hicks, kun sia edzino, aliĝis al la produktoro Charles Frohman en lia teatra trupo kaj verkis kaj stelulis en serio de eksterordinare sukcesaj muzikaloj, kiel *Bluebell in Fairyland* (1901), *Quality Street* (1902), *The Earl and the Girl* (1903) kaj *The Catch of the Season* (1904).

Hicks uzis siajn enspezojn el tiuj spektakloj por lui la konstrtuaĵon de la Teatro Aldwych en 1905 kaj de la Teatro Hicks en 1906, malfermante tiun lastan per nova sukcesa spektaklo nome *The Beauty of Bath*. Liaj surscenejaj ludoj estis malpli sukcesaj en tiuj postaj jaroj, kaj li decidis anstataŭe steluli en turneoj de "music hall", kiel por *Pebbles on the Beach* (1912). Li plue verkis malpezajn komediojn, el kiuj la plej populara estis *The Happy Day* (1916). En kino, li aperis por la unua fojo en filmoj *Scrooge* kaj *David Garrick* ambaŭ de 1913. Postaj elstaraj filmoj estis *The Lambeth Walk* (1939) kaj *Busman's Honeymoon* (1940), kaj lia lasta filmo estis en la jaro de lia morto, 1949.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Seymour Hicks en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Seymour Hicks ĉe Internet Broadway Database (angle)
* Seymour Hicks ĉe Interreta filma datumbazo (angle)
* Biography of Hicks
* Brief profile of Hicks focusing on film career at AllMovie.com
* Information about Hicks's film career


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 700035
* GND: 1082098388
* LCCN: n83026976
* VIAF: 39579628
* ISNI: 0000 0001 2024 3286
* SUDOC: 248388363
* BNF: 14052947c
* NKC: mzk2011633402
* ICCU: DDSV043726
 |
Enirejo al la moskeo *Sidi Boumediene*, 2007.
**Tlemecen** aŭ **Tlemcen** (Berbere: **Tlemsan** aŭ **Třemsan**; Alĝeria araba: تْلمسان, *Tlemsan*; arabe تلمسان *Tilimsān* aŭ **Tlemceno** aŭ **Tlemeceno**) estas urbo en nordokcidenta Alĝerio, kaj la ĉefurbo de la provinco samnoma. La urbo disvolvigis industriojn pri ledo, tapiŝo, kaj tekstiloj, kies produktaĵojn oni enŝipigas en la haveno *Raŝgun* por eksportado. Ĝi havis 140,158 loĝantojn laŭ la censo de 2008, dum la provinco havis 949,135 loĝantojn.

Historio
--------

La urbo estis antikva ĉefurbo de centra Magrebo, kaj estis fondita de lokaj Berberoj.

La Zajjanida dinastio (arabe زيانيون, Ziyānyūn) aŭ Abd al-Wadids (arabe بنو عبد الواد, Bānu ʿabd āl-Wād) estis Zenata dinastio kiu regis en la Regno de Tlemcen, nome areo de nordokcidenta Alĝerio, centre en Tlemcen, kies teritorio etendis el Tlemcen al la rivero Ĉelif kaj Alĝero, kaj atingis sian zeniton kun la rivero Muluja okcidente, Sijilmasa sude kaj la rivero Summam oriente. Ties regado daŭris el 1235 al 1556.

Referencoj
----------

1. ↑   Tlemcen: Administrative Units. GeoHive. Alirita 2012-12-08.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Tlemecen en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Tlemcen, neoficiala retejo
* Abou Bakr Belkaid Universitato de Tlemcen
* Free/Open Source Community of Tlemcen
* neoficiala portreto de tiu urbo
* Tlemcen in the region Oran, neoficiala retejo
Aŭrelia Murego (perimetro).
La **Aŭrelia Murego** estas militista konstruaĵo por la defendo de la urbo Romo konstruigita de la imperiestro Aŭreliano. Ĝia origina longeco estis 19 kilometroj, sed en la nuntempo nur konserviĝas 12,5 kilometroj. La celo de ĝia konstruado estas la defendo de Romo el la invadoj barbaraj, kiuj ekiĝis ekde la jaro 271 p. K.

La tuta cirklo havis ĉirkaŭ 13,7 km². La muroj havas 3,5 metrojn da dikeco kaj 8 metrojn da alteco kun kvadrangula turoje ĉiu cent romiaj paŝoj (29, 6 metroj). Ili estas remodelitaj en la 5a jarcento, duobligante ĝian altecon, sub ordono de la generalo Stiliko, influhava homo de la Imperio en la epoko de Flavio Honorio. Ĝi havis sesangulan formon kaj entute havis 382 turojn, 7.020 krenelojn, 18 ĉefpordojn, 5 poternoj, 116 latrinojn kaj 2.066 eksterajn feestrojn.

En la jaro 2001, 400 metroj el la murego detruiĝis pro fortega ŝtormo, sed ili estis restaŭritaj kaj reinaŭguritaj en la jaro 2006.

* Aŭrelia Murego en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Aŭrelia Murego en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Patricia Paz Maria MEDINA** (19a de Julio 1919 – 28a de Aprilo 2012) estis brita aktorino. Ŝi estas eble plej bone konata pro ŝiaj roloj en la filmoj *Phantom of the Rue Morgue* (1954) kaj *Mr. Arkadin* (1955).

Patricia Medina kaj Richard Boone en *Have Gun - Will Travel* (1959).
Ŝi kunaktoris en 1950 en *Fortunes of Captain Blood* kun la brita aktoro Louis Hayward, kaj sekve ili kunludis en 1951 en *The Lady and the Bandit*, *Lady in the Iron Mask*, kaj *Captain Pirate* en 1952. Pro sia bruneca beleco, Medina estis klasita por historiaj melodramoj kiel ĉe *The Black Knight*. Du el ŝiaj elstaraj filmoj estis de William Witney *Stranger at My Door* kaj de Orson Welles *Mr. Arkadin*, bazita sur epizodoj de radioserio *The Adventures of Harry Lime*, siavice derivita el la filmo *The Third Man*. Poste ŝi aperis ĉefe en televido kaj eventuale en teatro.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Patricia Medina en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Patricia Medina ĉe Interreta filma datumbazo (angle)
* Patricia Medina ĉe Internet Broadway Database (angle)
* Photograph


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 813019
* GND: 122679423
* LCCN: n81075525
* VIAF: 74062890
* ISNI: 0000000115747092
* SUDOC: 143243586
* BNF: 14205722h
* BNE: XX4961884
 |
**Norman LLOYD** (denaske *Norman Perlmutter*; naskiĝis la 8-an de novembro 1914, mortis la 11-an de majo 2021) estis usona aktoro, produktoro kaj reĝisoro kun kariero en la distrindustrio kiu daŭris preskaŭ unu jarcenton. Li laboris en ĉiu grava faceto de tiu industrio kiel en teatro, radio, televido kaj kino, starte en 1923 kun lasta filmo ĝis nun, "Trainwreck", publikigita en 2015.

En la 1930-aj jaroj, li estis metilernanto en la *Civic Repertory Theatre* de Eva Le Gallienne kaj laboris kun influaj grupoj kiel la unuo *Living Newspaper* de la Federacia Teatroprojekto, en la "Mercury Theatre" kaj en la "Group Theatre" de Novjorko. La longa profesia asocio de Lloyd kun Alfred Hitchcock ekis per ludado de portreto de Naziisma agento en la filmo Saboteur (1942). Li aperis ankaŭ en Spellbound (1945), kaj estis produktoro de la antologia televidserio de Hitchcock, nome *Alfred Hitchcock Presents*. Lloyd reĝisoris kaj produktoris epizodajn televicprogramojn laŭlonge de la 1950aj, 1960aj kaj 1970aj jaroj. Kiel aktoro, li aperis ankaŭ en ĉirkaŭ 60 filmoj kaj televidaperoj, kun roloj kiel Bodalink en *Limelight*, Mr. Nolan en *Dead Poets Society* (1989) kaj Mr. Letterblair en *The Age of Innocence* (1993). En la 1980-aj jaroj, Lloyd atingis novan generacion de sekvantoj ludante Dr. Daniel Auschlander, unu el la stelulaj roloj en la medicina dramo *St. Elsewhere*.

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑  *Actor Norman Lloyd, who worked with Alfred Hitchcock and Orson Welles, dies aged 106.* In: The Guardian, 12. Mai 2021

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Norman Lloyd en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Norman Lloyd ĉe Interreta filma datumbazo (angle)
* Norman Lloyd ĉe Internet Broadway Database (angle)
* "The Man Who Fell Off the Statue of Liberty: An Interview with Norman Lloyd" Arkivigite je 2013-05-14 per la retarkivo Wayback Machine en TCM's Movie Morlocks (2a de marto, 2010)
* Norman Lloyd en Filmreference.com


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 700362
* GND: 118995545
* LCCN: n85151508
* VIAF: 15570208
* ISNI: 0000000115995571
* SUDOC: 086456431
* BNF: 14199948d
* BIBSYS: 5038277
* BNE: XX4725525
 |
Sudokcidenta parto de la murego.
La **Murego de Buitrago del Lozoya** troviĝas en la samnoma municipo, en la nordo de la Madrida Regiono (Hispanio). Temas pri la plej bone konservata fortikigita areo de la provinco Madrido kaj la sola kiu konserviĝas komplete. En 1931 ĝi estis deklarita Nacia Monumento i.a. distingaĵoj

La murego de Buitrago del Lozoya estas el muzulmana origino. La unua konstrufazo probable ekiĝis inter la 9-a kaj 11-a jarcentoj, en la defenda kunteksto de la Meza Marko, ampleksa zono en la centro de Iberio kiun la muzulmana loĝantaro fortikigis por defendi sin de la avanco de la kristanaj regnoj kaj sekurigi la lokon de Toledo.

Konkrete, ĝi protektis la iron al la Montpasejo Somosierra, unu el la ĉefaj enir-vojoj de la kristanaj rejdoj. Ekzistas restaĵoj de aliaj muzulmanaj muregoj en Alcalá de Henares kaj en Madrido, starigitaj samepoke por la samaj celoj.

Tamen, la konstruaĵo kiu alvenis al la nuntempo estas la rezulto de sinsekvaj ampleksiĝoj kaj reformoj entreprenataj de la kristanoj, kiam Buitrago del Lozoya estis apartenaĵo de la Regno de Kastilio. Ĉi tiuj ampleksiĝoj kaj reformoj plilongiĝis ekde la 11-a jarcento, kiam la primitiva muzulmana citadelo estis konkerata de la reĝo Alfonso la 6-a, ĝis la 15-a jarcento. La murego de Buitrago del Lozoya havas pli ol 800 m da perimetro kaj havas tri enirejojn.

Vidu ankaŭ
----------

* Buitrago del Lozoya
* Kastelo de Buitrago del Lozoya
* Arbara Domo de Buitrago del Lozoya
* Muzulmana murego de Madrido

* Kategorio Murego de Buitrago del Lozoya en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Žabnik** [ĵabnik], hungare **Békásd** [bEkAŝd] estas ne memstara, malgranda vilaĝo en Kroatio, en distrikto Međimurje (provinco), en municipo de Sveti Martin na Muri.

Bazaj informoj
--------------

* Areo:  km²
* Loĝantaro: 370
* Poŝtkodo: 40 313
* Aŭtokodo: ČK
* Telefonprefikso: +385 040
* 46° 31′ 37″ N 16° 22′ 37″ O﻿ / ﻿46.52694 °N, 16.37694 °O﻿ / 46.52694; 16.37694 (mapo)Koordinatoj: 46° 31′ 37″ N 16° 22′ 37″ O﻿ / ﻿46.52694 °N, 16.37694 °O﻿ / 46.52694; 16.37694 (mapo)

Loknomo
-------

La historiaj hungaraj loknomoj estis similaj, ol la kroata: *Sabnik*, *Zsabnik*. Fine de la 19-a jarcento pro la hungariga politiko la vilaĝo ricevis tute novan hungarecan loknomon.

Situo
-----

Žabnik situas laŭ dekstra bordo de Muro (rivero). Sveti Martin na Muri troviĝas je 1, Čakovec je 20 km-oj.

Historio
--------

La unua mencio pri la vilaĝo okazis en 1478 en formo *"Sabnyk"*. La kampoj longe apartenis al estroj de Csáktornya. Ĝis Traktato de Trianon Békásd apartenis al Hungara reĝlando, al Zala (reĝa departemento), al distrikto de Csáktornya, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio. En 1941 la germana armeo okupis la regionon kaj post 10 tagoj transdonis ĝin al Hungario. Ĝis 1945 tio estis parto de Hungario, poste de Jugoslavio kaj ekde 1991 de Kroatio.
La fiŝlagoj de Biharugra estas artefarita lagaro, kiu servas ne nur produktadon de fiŝoj, sed ankaŭ naturprotekta areo kaj signifa "hotelo" de birdoj. Ĝi estas parto de Nacia Parko Körös-Maros.

Historio
--------

En tiu areo en la historiaj tempoj precipe marĉo etendiĝis. En la 19-a jarcento oni sekigis ĝin por akiri grundojn por la agrikulturo. Poste ne nur plugeblaj teroj, sed ankaŭ salaj areoj estiĝis, ili estis nekultiveblaj. Du fratoj aĉetis tiujn salajn areojn kaj inter 1910-1913 konstruis fiŝlagojn, inter 1939-1941 pliajn lagojn. Pli poste ili denove aĉetis areojn kaj pliaj fiŝlagoj konstruiĝis. En 1946 la ŝtato forprenis la fiŝlagojn, poste ŝtata entrepreno bredadis fiŝojn, eĉ en 1951 plia lago konstruiĝis. Oni konstruis ankaŭ fervojeton. Ĝis 1959 estis areo, kie kamparanoj kulturis rizojn, poste ankaŭ tio estis fiŝlago. Inter la lagoj betonaĵoj estis konstruitaj por hejmaj anasoj. Iliaj fekaĵoj estis donitaj al la fiŝoj. 

En 1990 la ŝtato deklaris la areon protektata, tial la primara celo estis la naturprotektado, sed restis ankaŭ la fiŝbredado. La fiŝlagoj ne finiĝas ĉe la landlimo, sed ankaŭ en Rumanio daŭriĝas. Tiu areo estis protektita en 2010.

La plej oftaj birdoj de la fiŝlagoj estas Malgranda botaŭro, Eŭrazia plataleo, Blankfrunta ansero, Griza ansero, Platbeka anaso, Blankokula anaso, Blankvosta maraglo, Nigravosta limozo, Blankvanga ŝterno.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun foto
* hungare kaj angle kun foto[*rompita ligilo*]
* hungara priskribo
Al-Azhar-moskeo
La **Universitato** **Azhar** (aŭ **al-Azhar**, arabe جامعة الأزهر, ĵamiʿat al-azhar, signifante *"la floranta"*) en Kairo estas unu el la plej renomaj klerigaj institucioj en la islama mondo kaj la plej malnova, daŭre funkcianta universitato de la tuta mondo. Ĝia nomo devenas de *az-Zahra*, kromnomo de Fatima, la plej juna filino de profeto Mohamedo.

Ĝi estas religia institucio dum nereligia estas la Universitato de Kairo.

Historio
--------

Unue estis konstruita la Azhar-moskeo, post dujara konstruado finita en 961. La studoj komenciĝis en oktobro 975 (koresponde al jaro 365 AH - post la hiĝro), jam funkciis la jura fako (ĉefjuĝisto *Abul Hasan Ali ibn an-Nu'man* prelegis pri *"al-Ichtisar"*, tre baza verko de ŝijaa juro - nur en 1171 ĝi fariĝis sunaa).

La teologia akademio (madraso) estis fondita nur en 988 dum rego de Fatimidoj per ministro (veziro) *Ya'qūb ibn Kilis* (979-991) kiel kleriga kaj klerika centro, ĉefe por teologio kaj juro (*Fikho*). Studentoj kaj profesoroj loĝis kaj manĝis en la centro.

La universitato fariĝis pli kaj pli konata kaj post detruo de Bagdado per la mongoloj (gvidataj de Ĥülegü en 1258), al-Azhar fariĝis nekontesteble la plej grava islama klerigejo. Studentoj tiam venis ĉefe el Nordafriko, Nubio kaj Okcidentazio. Hodiaŭ krome estas multaj "Azhari" (Azharanoj) el Eŭropo kaj Nordameriko, kiuj konvertiĝis al islamo (ili kutime loĝas en aparta universitatejo).

Plian gravecon *al-Azhar* akiris depost la 19-a jarcento kaj altiris studentojn el la tuta mondo. Sub reĝo Faruk la 1-a okazis reformo per *Klerigad-leĝo de 1950*: la universitato estis strukturita en tri fakoj – Islama juro (madh'hab), teologio kaj araba lingvo. En 1961, dum regado de Gamal Abdel Nasser, estis plua reformo, kiu malfermis teknikan, pedagogian kaj medicinan fakultatojn.

*Al-Azhar* akceptas nur islamajn studentojn. Komuna klerigo de viraj kaj virinaj studentoj (kiel eblas ĉe ŝtataj universitatoj en Egiptio) ne okazas. La universitato havas 375.000 (!) studentojn , inter ili 150.000 virinojn. La instruistaro ampleksas 16.000 personojn.

Referencoj
----------

1. ↑  stato: 2004

Eksteraj ligiloj
----------------

* ttt-ejo de Azhar-universitato (arabe)
* ttt-ejo de ministrejo pri religioj Arkivigite je 2008-08-28 per la retarkivo Wayback Machine (plurlingve)
* Charlotte Wiedemann kaj Daniel Steinvorth: *al-Azhar, Die Blühende*. ("al-Azhar, la floranta") Arkivigite je 2007-06-03 per la retarkivo Wayback Machine en: Die Zeit n-ro 5, la 27-an de januaro 2005 germane

* Kategorio Universitato Al-Azhar en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 241626
* GND: 10018559-9
* LCCN: n81103247
* VIAF: 129017410
* ISNI: 0000000121556022
* SUDOC: 027786951
* BNF: 125101045
* NKC: kn20070727008
 |
parka impreso
La **Golden-Gate-Parko** ("Ora-Pordego-Parko") - angle *Golden Gate Park* - en San-Francisko estas inter la plej grandaj enurbaj parkoj de la mondo. Ĝi ampleksas areon de 4,1 kvadrataj kilometroj (longas 5 kilometrojn kaj larĝas 800 metrojn) kaj sekve eĉ pli grandas ol la Centra Parko de Novjorko.

la "Konservatorio de Floroj", vitrodomo konstruita en la stilo de la viktorina epoko
La rektangula urba parko dum la 1860-aj jaroj estis konceptita de la ĝardena arkitekto *William Hammond Hall*. Ĝi konstruiĝis dum la 1870-aj jaroj sur teritorio, kiun oni konsideris netaŭga por la konstruo de loĝdomoj. En la parko situas pluraj el la urbaj vidindaĵoj, kiel la muzeo "de Young", la "Konservatorio de Floroj", vitrodomo konstruita en la stilo de la viktorina epoko, fama japana te-ĝardeno kaj la Kalifornia Akademio de Scienco. *Makato Hagiwara*, japana ĝardenisto, kiu inter la jaroj 1895 ĝis 1942 estis la oficiala respondeculo pri la te-ĝardeno, laŭdire estis la inventinto de la fortuno-biskvitoj, kiujn oni en aziaj restoracioj servas postmanĝe kaj kiuj enhavas papereton kun bonŝancigaj etaj aŭguroj. Krom la grandega nombro de plantoj kaj pejzaĝaj impresoj de la parkoj ankaŭ ekzistas multaj eblecoj sporti en la parko.

 * norda parka ventomuelejonorda parka ventomuelejo
* enirejo al la japana te-ĝardeno (malgrande la esperantistino Birgit Prien)enirejo al la japana te-ĝardeno (malgrande la esperantistino *Birgit Prien*)
* pagodo de la japana te-ĝardenopagodo de la japana te-ĝardeno

Vidu ankaŭ
----------

* Golden-Gate-Ponto

* Golden-Gate-Parko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Golden-Gate-Parko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Eksteraj ligiloj
----------------

* anglalingva mapo pri la parko


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 281370
* GND: 1087157609
* LCCN: sh85055753
* VIAF: 315529916
 |
**János Rechnitzer** [jAnoŝ reĥnicer], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Rechnitzer János** estis hungara ekonomikisto, altlerneja instruisto.

János Rechnitzer naskiĝis la  5-an de junio 1952(nun 1952-06-05) en Hédervár, li mortis la 22-an de junio 2023.

Biografio
---------

János Rechnitzer maturiĝis en gimnazio en Győr en 1970, poste li akiris diplomon en Scienca Universitato Janus Pannonius en 1975, post 3 jaroj li doktoriĝis en la universitato. Inter 1975—1982 li esploris en instituto en Pécs, poste li instruis en altlernejo same en Pécs, inter 1986—1995 li havis altan postenon en la instituto, pli poste li estis institutestro de Győr ĝis 2007. Intertempe li estis ĉefredaktoro de faka revuo (1994—2010), li kandidatiĝis (CSc) en 1985, li doktoriĝis (DSc) en 1995 antaŭ la Hungara Scienca Akademio, lia habilitiĝo okazis en 1998 en Pécs. En 2000 li ekinstruis en Universitato István Széchenyi kiel katedrestro, krome inter 2002-2008 li estis dekano, poste vicrektoro ĝis 2014. Lia edzino naskis trifoje. Li ricevis premiojn inter 1994-2022.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Térszerkezeti vizsgálatok az Észak-Dunántúlon* (kunaŭtoro, 1987)
* *Fejezetek a regionális gazdaságtan tanulmányozásához* (redaktoro, 1994)
* *Regional Characteristics of Human Resources in Hungary During the Transition* (kunaŭtoro, 2006)
* *A területi tőke a városfejlődésben: A Győr-kód* (2016)
* *Az önvezető járművek világa. Társadalmi hatások és kihívások* (kunaŭtoro, 2022)

Fontoj
------

* biografio hungare kun foto
* biografio hungare kun foto
* datenoj hungare kun foto
* datenoj hungare kun foto

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 852342
 |



* Portalo pri Biografio
junularkonvenejo en iama SS-kazerno de Buchenwald
**Junulargastejo „Albert Kuntz"** ekzistis dum GDR rekte ĉe la komplekso de la koncentrejo de Buchenwald en la nordo de Vajmaro, Germanujo.

Konstruaĵhistorio
-----------------

Starigitis tiuj ĉi ejoj por cento da anoj de koncentreja gardistaro. Memkompreneble ĝi figuras sur listo de protektotaj monumentoj kiel ĉiuj restaĵoj koncentrejaj.

La tuto inaŭguritis en al 8.1.1961 kiel junulargastejo kaj nomitis laŭ la komunisto kaj politikisto Albert Kuntz. En la 1992-a jaro instalitis junularkunvenejo internacia surloke kiu tute partanas la aliajn organizojn aktivajn ĉe la eksa koncentrejo/sovetia speciala internigejo.

Vidu ankaŭ
----------

* Junulargastejo "Am Ettersberg", proksima, alia junulargastejo en idilieca situo (ankoraŭ funkciante)

Eksteraj ligiloj
----------------

*

Notoj
-----

1. ↑  [ Arkivigite je 2022-02-28 per la retarkivo Wayback Machine "Hundertsĉaftsgebäude (Jugendherberge A. Kuntz)"
2. ↑  Art. *Jugendherberge*, ĉe: Gitta Günther, Wolfram Husĉke , Walter Steiner (eld.): *Weimar. Lexikon zur Stadtgesĉiĉte.* Hermann Böhlaŭs Naĉfolger, Weimar 1998, p. 234.
3. ↑
4. ↑  Alexandra Klei: *Der erinnerte Ort: Gesĉiĉte durĉ Arĉitektur. Zur baŭliĉen und gestalterisĉen Räpräsentation der nationalsozialistisĉen Konzentrationslager*, transcript Verlag, Bielefeld 2011, p. 158.

51.01961124347611.24771530356Koordinatoj: 51° 1′ 11″ N, 11° 14′ 52″ O (mapo)
foto de la muzeo farita aŭguste de 2010
Koordinatoj: 54° 04′ 34″ N 37° 31′ 34″ O﻿ / ﻿54.07611 °N, 37.52611 °O﻿ / 54.07611; 37.52611 (mapo)
**Jasnaja Poljana** (ruse *Ясная Поляна* t.e. Lumplena Arbarkampo) estis la familia bieno aperinta en la 17-a jarcento 15 kilometrojn fore de Tula urbo, Rusio direkte al sud-oriento. Ĝi estas naskiĝloko de la granda rusa verkisto grafo Lev Nikolajeviĉ Tolstoj kaj lia parencaro. Tie troviĝas lia tombo.

Tolstoj kune kun genepoj: Ilia kaj Sonia en Jasnaja Polana
Danke al insistaj klopodoj de Aleksandra Tolstaja (plej juna filino de Lev Tolstoj) ekde 1921 funkcias muzeo de ŝia patro.

La bienon ĉefe konstruis kaj aranĝis avo de la verkisto — generalo *Nikolaj Volkonskij*, kiu estis protagonisto de *Nikolaj Bolkonskij* en la ĉefverko Milito kaj Paco far lia nepo.

Lia sola filino *Maria* edziniĝis al grafo *Nikolaj Tolstoj*, kiu ricevis dote la bienon Jasnaja Polana. La geedzoj havis kvin gefilojn: *Nikolaj*, *Sergej*, *Dmitrij*, *Lev* kaj *Maria* naskitajn tie.

Ĝi grave estis difektita dum la Dua Mondmilito fine de 1941, kiam tien venis la germanaj invadintoj. Ili tute ne respektis literaturan kaj kulturan signifon de la muzeo, hejtis fornojn per raraj, valoraj libroj kaj meblaro dum sia 45-taga restado. Retiriĝinte ili incendiis la lignajn konstruaĵojn, sed brulegon oni feliĉe sukcesis estingi.

Laŭ dekreto de la Rusia registaro la muzeo havas statuson de landa kultura heredaĵo kaj oni celas enlistigi ĝin en la Monda Heredaĵo de Unesko.

Vidu ankaŭ
----------

* Jasnaja Poljana (Kaliningrada Oblasto)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Jasnaja Poljana en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Arkivigite je 2016-10-07 per la retarkivo Wayback Machine oficiala ttt-ejo de la muzeo ruse, angle
* virtuala ekskurso tra la areo
* filmo pri la muzeo
* filmo "Tolstoj en Jasnaja Polana"
**Gábor Rekettye** [reketje], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Rekettye Gábor** estas hungara ekonomikisto, altlerneja instruisto. Lia samnoma filo estis *Rekettye Gábor (pli juna)*.

Gábor Rekettye naskiĝis la  12-an de julio 1944(nun 1944-07-12) en Villány.

Biografio
---------

Gábor Rekettye maturiĝis en gimnazio en Pécs, poste li akiris an diplomon en Universitato Károly Marx en 1967. Post la diplomo li revenis al Pécs, kie li havis postenon en uzino. Inter 1973–1978 li instruis en Scienca Universitato Janus Pannonius, poste li havis altan postenon en komerca firmao, inter 1984-1989 li laboris en la firmaa oficejo en Tokio. Hejmenveninta li instruis denove en la universitato, kie ekde 1995 li estis katedrestro, inter 1993-1996 dekano. Intertempe li kandidatiĝis (CSc) en 1984, li doktoriĝis (DSc) en 2003 antaŭ la Hungara Scienca Akademio. Li ricevis premiojn inter 1977-2018.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

*

Fontoj
------

* biografio angle kun foto (legebla pli malsupre)
* biografio hungare (legebla pli malsupre)
* biografio hungare

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 852344
 |


* Portalo pri Biografio
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

Internacia Radio Revuo
**Eŭgeno AISBERG** (origina nomo: Эжен (Евгений) Айсберг **Eĵen (Jevgenij) Ajsberg**, pseŭdonomoj: **Glacimonto** kaj **Sam O'var**; naskiĝinta la 10-an de septembro 1905 en Odeso, Rusia imperio; mortinta la 4-an de oktobro 1980 en Parizo) estis rusa-franca esperantisto kaj inĝeniero, elmigrinta al Francio. Li estis honora membro de UEA, grandparte pro sia verko *"Fine! Nun mi komprenas la radion!"*

La verko aperis unue felietone en *Internacia Radio Revuo,* kiun li kun Pierre Corret fondis en 1925, poste (1934) en libroformo. Ĝi estas unu el la plej multe tradukataj Esperantaj originalaĵoj ĝis nun aperintaj, kun eldonoj en dudek naciaj lingvoj.

**Filo de rusa profesoro kaj aŭstra patrino, li esperantistiĝis en 1919**. Li faris multajn prelegojn, gvidadis kursojn kaj organizis ekspoziciojn. En 1925 li translokiĝis al Parizo. Multaj verkoj liaj pri radio, televido kaj elektroniko aperis en la franca. Li fondis plurajn fakajn revuojn pri radio kaj televido. Ekzemple li fondis la unuan eŭropan revuon pri televido kaj la francan Asocion de Televido. Li estis direktoro de la franca radiofako de la Internacia Instituo de mikrofonaj studoj. De post 1958, li estis prezidanto de la Internacia Unuiĝo de la Radioteknika kaj Elektronika Informado kaj honora membro de la Instituto de Elektraj kaj Elektronikaj Inĝenieroj.

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Tekniko |

* Telekomunikado en la Scienc-Teknika Biblioteko, STEB[*rompita ligilo*]
* Paĝo pri Eugène Aisberg Arkivigite je 2013-11-13 per la retarkivo Wayback Machine (france)
* *Enciklopedio de Esperanto*/A en sia originala formo en la Interreto
* *Enciklopedio de Esperanto* en elŝutebla versio (PDF).


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 36547
* GND: 104544392
* LCCN: no93035394
* VIAF: 116779255
* ISNI: 0000000081857663
* LIBRIS: 335473
* SUDOC: 026679647
* BNF: 11888241d
* NDL: 00431085
* BIBSYS: 99048828
* NKC: ola2004161200
* BNE: XX823123
 |
**Hiparko** (aŭ **Hiparĥo** helene Ἳππαρχος) de Niceo
(vivinta en la 2-a jarcento a.K.)
estis greka astronomo kaj matematikisto kaj pli preciza kaj pli metoda observanto ol ĉiuj liaj antaŭuloj. Li konceptis trigonometrian metodon bazitan sur faden-kalkulo por akiri matematikan esprimon de astronomiaj observoj: li enkondukis en Grekio la dividon de la cirklo en 360 gradojn, de ĉiu grado en 60 minutojn kaj de ĉiu minuto en 60 sekundojn; la diametro estis dividita en 120 "partojn", kaj li kalkulis la valoron de la fadenoj rilate al tiuj partoj de la diametro.

Li realigis la unuan veran stel-katalogon, determinante la pozicion de proksimume 800 steloj kaj donante al ĉiu stelo grandon laŭ ilia brileco. Komparante siajn mezuradojn kun antaŭaj babilonaj observoj li konstatis ŝanĝon de la ekvinoksa punkto kompare al la stela ĉielo kaj el tio malkovris la fenomenon de precesio.

Li aŭtoris teorion de ekscentriko kaj de epicikloido.

En geografio li daŭrigis la matematikan metodon enkondukitan de Eratosteno kaj enkondukis nome la sisteman uzadon de koordinatoj (paraleloj kaj meridianoj). Li inventis ankaŭ diopteron kaj astrolabon.

La verkaro de Hiparko preskaŭ komplete perdiĝis, sed influis verkojn de Ptolemeo, kiuj konserviĝis.

* 
* 
* 
*

Vidu ankaŭ
----------

* 4000 Hiparko

Eksteraj ligiloj
----------------

* 
* Arkivigite je 2003-08-06 per la retarkivo Wayback Machine
* Arkivigite je 2006-03-26 per la retarkivo Wayback Machine
* Arkivigite je 2006-02-22 per la retarkivo Wayback Machine

* Kategorio Hiparko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 29412
* GND: 100499651
* LCCN: no91008369
* VIAF: 17570519, 3521159820942514000009, 52151776732418010777, 412145857098422922241, 14161271961247440068, 305858661, 2186153063164019320004 302240082, 17570519, 3521159820942514000009, 52151776732418010777, 412145857098422922241, 14161271961247440068, 305858661, 2186153063164019320004
* ISNI: 000000010777949X, 0000000423386866, 0000000449448404, 0000000107855341
* LIBRIS: 309852
* SUDOC: 05977682X
* BNF: 13521687n
* NLA: 35765179
* BIBSYS: 95002236
* ICCU: SBLV285514
* BNE: XX1588034
 |
Edwin Aldrin
**Buzz ALDRIN** [buz oldrin] (naskiĝis la 20-an de januaro, 1930) estas usona kosmonaŭto. Li estis la dua homo sur la Luno.

Aldrin naskiĝis en Montclair, Nov-Ĵerzejo. Sian originan nomon **Edwin Eugene ALDRIN Jr** li laŭleĝe ŝanĝis al Buzz Aldrin, en 1988.

Studinte en la militakademio de West Point li fariĝis kolonelo de la Usona aerarmeo. En la milito kontraŭ Koreio li agadis kiel piloto. En la jaro 1963 li doktoriĝis en la Masaĉuseca Instituto de Teknologio. Samjare oni elektis lin por kosmoprogramoj.

Por la programo *Gemini 9* (1966) li estis rezerva piloto, dum *Gemini 12* (1966) li estis piloto, krome li estis rezerva komandanto por *Apollo 8*. Per *Apollo 11* li en julio 1969 atingis la Lunon, kaj post Neil Armstrong li estis la dua homo, kiu marŝis sur la luno. La tria kolego, Michael Collins, dume restis en la kosmoŝipo.

Aldrin forlasis la kosmoentreprenon NASA en 1971 kaj fariĝis estro de la kosmonaŭta lernejo *Edwards Air Force Base* (ARPS) en Kalifornio. En 1972 li forlasis la aerarmeon kaj fariĝis konsilanto de helporganizaĵo. Li nuntempe vivas en Suda Kalifornio, donas konsilojn al la firmao *Starcraft Enterprices* kaj prelegas. Du librojn li verkis: *Return to Earth* kaj *Men from Earth*.

Vidu ankaŭ
----------

* Projekto Apollo

* Kategorio Buzz Aldrin en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 16646
* GND: 107714566
* LCCN: n88245653
* VIAF: 110368892
* ISNI: 0000 0001 1082 6680
* SUDOC: 083204687
* BNF: 12585179q
* MBA: 73e3f1cc-6b0b-40fe-aed4-229a5252bddd
* NLA: 35553982
* NDL: 00462130
* BIBSYS: 3110021
* RKD: 412324
* NKC: skuk0000019
 |
Linden-muzeo apud Hegelplatz en Stutgarto
La **Linden-muzeo** (germane: Linden-Museum Stuttgart) en Stutgarto (*Stuttgart*, Germanio), estas ŝtata muzeo pri etnologio.

Ĝi apartenas al la plej grandaj etnologiaj muzeoj en Eŭropo. Krom specialaj ekspozicioj laŭokazaj ĝi montras daŭrajn ekspoziciojn pri ekstereŭropaj etnoj en la departementoj Afriko, Mezoriento, Sudazio, Orienta Azio, Suda Pacifiko, Nordameriko kaj Sudameriko.

Historio
--------

Industriistoj el la regiono de Stutgarto en 1882 fondis la asocion *Württembergischer Verein für Handelsgeographie und Förderung Deutscher Interessen im Ausland e.V.* (Virtemberga asocio por komerca geografio kaj la antaŭenigo de germanaj interesoj en eksterlando) por stimuli geografion, ekonomion kaj kulturon. Ĝi starigis tiel nomatan *Handelsgeographisches Museum* (Komercgeografia muzeo). La muzeo estas nomita laŭ la prezidanto de la asocio Karl Graf von Linden. Li en 1889 ŝanĝis ĝin al etnologia muzeo laŭ sciencaj principoj. Ĝia hodiaŭa konstruaĵo estis konstruita en 1911 en stilo de novklasikismo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Linden-muzeo Stuttgart en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la Linden-muzeo
* Linden-muzeo en museum.com Arkivigite je 2007-09-27 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 229938
* GND: 1048946-0
* LCCN: n82117123
* VIAF: 148850370
* ISNI: 0000 0001 0943 9077
* NLA: 35178964
* NKC: kn20101111010
 |
**Jan DUDA** (naskiĝis la 25-an de junio 1938 en Újezd u Rosic) estas ĉeĥa muzikisto, violonisto kaj esperantisto, honora membro de ĈEA.

Post studado en konservatorio de Brno (1953-1959) li fariĝis membro de opera orkestro en la tiama teatro O. Stibor en Olomouc (1962-1965), de tie li transiris al Moravia Filharmonio Olomouc (1965-1996). Dum dudek jaroj li estis membro de arĉa kvarteto de Moravia Filharmonio kaj de kamera orkestro Musici Moravie. Poste li foriris al Ĉeĥa Nacia Simfonia Orkestro en Prago, kie li restis 6 jarojn ĝis emeritiĝo en 2001.

Dum sia tuta vivo li ankaŭ fotografis, siajn lumbildojn li uzas por prelegoj, havis eĉ propran ekspozicion en la vestiblo de Moravia Filharmonio Olomouc, akiris duan premion en fotografa konkurso kaj plurajn honorajn menciojn.

Esperanton li ekkonis kiel 12-jara vilaĝa knabo en infana gazeto. Kiel studento de konservatorio li vizitadis Esperanto-kurson en Brno (1956), gvidatan de Josef Vondroušek, en 1957 li partoprenis Esperanto-tendaron apud Vranov nad Dyjí. Li partoprenis ankaŭ la kluban vivon inkluzive de kluba teatro. En 1991 li submetiĝis al asocia ekzameno "pri kapablo instrui". 

Inter 1984-1989 li prezentis dudekon da esperantlingvaj prelegoj en Olomouc, Brno, Opava, Litovel kaj aliloke. Per parolo kun akompano de lumbildoj li prezentis koncertajn vojaĝojn de Moravia Filharmonio. 

Li partoprenis en UK-oj Budapest 1966, Varna 1978, Budapest 1983, Praha 1996, Bialistoko 2009. En la UK de Praha li prezentis unuhoran prelegon "En la muziko estas la vivo de ĉeĥoj" kaj violonis en la arta vespero.

Li ofte violonis ankaŭ dum aliaj Esperanto-aranĝoj, ekz. dum Internaciaj Kulturaj Festivaloj en Ústí nad Labem, kongresoj kaj konferencoj de ĈEA kaj en kluboj.

Dum festado de 100-jariĝo de Esperanto-klubo en Olomouc li preparis unuhoran prelegon por la radio Olomouc, du libro-ekspoziciojn en la Scienca Biblioteko Olomouc kaj en Smetana-parko antaŭ Esperanto-monumento kaj Esperanto-arbo li aranĝis solenaĵon kaj poste solenan koncerton en la urbodoma korto.

### Tradukoj

Li esperantigis libron de Karl Bruckner "Sadako volas vivi" pri knabineto 12-jara, kiu mortis je leŭkemio post atombombo falinta sur Hiroŝimo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Pri akvofontoj (Kalinova studánka) mencio pri koncerto de Jan Duda en 2004
* Pri alia akvofonto, kie li koncertis
Hampton Court
**Hampton Court**, palaco okcidente de Londono.

Kardinalo Thomas Wolsey konstruis ĝin por si mem de 1515 al 1521. La reĝo Henriko la 8-a proprigis ĝin al si en 1525, kvankam la kardinalo daŭre loĝis tie. Post la falo de Wolsey en 1529 Henriko faris grandajn ŝanĝojn al la konstruaĵo, inkl. la aldonon de la Granda Halo - la lasta mezepok-stila reĝa halo en Anglio.

En 1604 la reĝo Jakobo la 1-a okazigis tie gravajn diskutojn kun la puritanoj: ne sekvis akordo, tamen de la konferenco rezultis la decido fari novan oficialan tradukon de la Biblio - "La Biblio de Reĝo Jakobo", kiu influegis la anglajn lingvon kaj literaturon.

Dum la rego de Vilhelmo la 3-a kaj Maria la 2-a, konstruiĝis novaj aloj. Post la morto de Maria, Vilhelmo perdis intereson pri la projekto. Tamen estis en la parko de Hampton Court ke Vilhelmo falis de sia ĉevalo, tio kio kaŭzis lian morton.

Hampton Court estas unu el la plej vizitataj konstruaĵoj de Britio.

Vidu ankaŭ
----------

* Brita Reĝa Kolekto

* Kategorio Hampton Court en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Fernando MARÍAS** (Bilbao, 13a de junio 1958 - Madrido, 5a de februaro 2022)​ estis hispana verkisto, scenaristo kaj eldonisto.

Biografio kaj kariero
---------------------

En 1975 li translokiĝis al Madrido por studi kinon el denaska Bilbao.

Lia unua romano, *La luz prodigiosa* (1990), ricevis la Premion *Ciudad de Barbastro*. En 2001, per la romano *El niño de los coroneles*, li gajnis la premion Nadal. Li verkis kun la sama bilbaa Juan Bas la serion *Páginas ocultas de la Historia*, kaj la scenarojn de la filmoj *El segundo nombre* (Paco Plaza, 2001) kaj *La luz prodigiosa* (Miguel Hermoso, 2003), laŭ lia samnoma romano. Per sia romano *La isla del padre* gajnis la Premion *Biblioteca Breve* 2015. Kaj per *Cielo abajo* li estis atinginta alian alitipan premion nome la Nacia Premio de Literaturo kaj Infana kaj Junula en 2006.

Kiel eldonisto li publikigis kelkajn antologiojn de rakontoj kaj unu de poezio, de tre diversaj verkistoj kaj eĉ epokoj. Li estis fondinto de la arta kolektivo "Filoj de Mary Shelley"​ En 2016 li kreis kun Rosa Masip la kulturan vojaĝagentejon Diodati, pionira en la sektoro de la sperta turismo, kaj la libron *Al otro lado de la brújula* (Anaya, 2021) kiun ili verkis dum la pandemio inspirite en siaj vojaĝoj.

En teatro li produktoris *El hogar del monstruo* en 2016 ĉe la *Centro Dramático Nacional* sub reĝisorado de Vanessa Montfort. Li verkis la teatran adapton de la romano *Los santos inocentes* kun Javier Hernández-Simón. Dum jaroj li aktoris kun Espido Freire por la dueto de monologoj *Esta noche moriremos* (Ĉinokte ni mortos).

Verkoj
------

* *La luz prodigiosa* (1990), Premio Ciudad de Barbastro
* *Esta noche moriré* (1992)
* *Páginas ocultas de la Historia* (1997), kunverkita kun Juan Bas
* *Los fabulosos hombres película* (1998)
* *El niño de los coroneles* (2001). Premio Nadal 2001
* *La batalla de Matxitxako* (2001)
* *La mujer de las alas grises* (2003)
* *Invasor* (2004), Premio *Dulce Chacón de Narrativa Española* 2005
* *Cielo abajo* (2005), Premio Anaya 2005 kaj *Premio Nacional de Literatura Infantil y Juvenil* 2006
* *El mundo se acaba todos los días* (2005). Premio Ateneo de Sevilo 2005
* *Zara y el librero de Bagdad* (2008), Premio Gran Angular 2008
* *Todo el amor y casi toda la muerte* (2010), Premio Primavera 2010
* *El silencio se mueve* (2010)
* *La isla del padre* (2015). Premio Biblioteca Breve 2015
* *Arde este libro* (2021)
* *Al otro lado de la brújula* (Anaya, 2021), kunverkita kun Rosa Masip

Referencoj
----------

1. ↑  Wollstonecraft. Hijas del horizonte Alirita la 30an de Januaro 2024.

Bibliografio
------------

Eksteraj ligiloj
----------------


  

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Fernando Marías Amondo en la hispana Vikipedio.*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 853040
 |
Iama fabriko AWE, konstruaĵo O2, nuntempe muzeo. La sportaŭto *O1*. La **Aŭtomobila mondo Eisenach** (germane: *Automobile Welt Eisenach*) estas aŭtomuzeo kaj troviĝas en iama aŭtofabriko en Eisenach, Friedrich-Naumann-Straße nr 10.

Historio de aŭtofarado en la urbo
---------------------------------

La en 2005 malfermita muzeo estas sur la grundo de la eksa aŭtofabriko *Automobilwerk Eisenach (AWE)*, en industria areo kun la nomo *O 2* el la 1935-a jaro.

Subtenate fare de la amikara societo *Automobilbau Museum Eisenach* la muzeo informas la vizitantojn pri la pli ol 100 jarojn daŭranta produktado de aŭtoj en Eisenach (ekde 1908). Ĝi komenciĝis per *Fahrzeugfabrik Eisenach AG* kaj kondukas tra la markoj *Dixi*, *BMW*, *EMW* kaj *Wartburg* ĝis la en 1991 ekinta surloka setlo de la firmao *Opel*.

Kolektoj
--------

Tio dokumentatas per ĝeneralaj informoj pri la kultura kaj sociala historio de la industriprodukto aŭto dum la respektivaj epokoj. Samtempe fariĝas esploroj pri la samtempaj efektoj je la homoj kaj la ĉirkaŭaĵo.

Videblaĵoj (elekto):

* la unua Wartburg-veturilo de 1899
* la modelo *Dixi 3/15* kaj *BMW 328*
* seriaj modeloj de *AWE*
* AWE-sportaŭto de 1956
* karoseriaj maketoj el ligno; prototipoj; konstruplanoj

Krome ekzistas vasta deponejo alirebla kaj arkivo pri la aŭtomobila historio en Eisenach. Kompletigas la tuton alternantaj nedaŭraj ekspozicioj pri temoj en iu konekto kun aŭtomobiloj. Ofertatas laŭbezone ankaŭ rondveturadoj en historiaj veturiloj.

Literaturo
----------

* Museumsverband Thüringen (eld.): *Museen in Thüringen*, Edition Leipzig 2001, ISBN 978-3-361-00612-0, p. 43
* Werner Reiche, Michael Stück: *Meilensteine aus Eisenach. Ein Jahrhundert Automobilgeschichte*, Schrader, Stuttgart 2003, ISBN 3-613-87260-9
* MFB Eisenacher-Verlagsgesellschaft (eld.): "Verein Freunde des Automobilbaues der Region Eisenach", en: *StadtZeit. Januarheft*, Eisenach 2000, p. 24–27.
* Michael Stück: *10 Jahre Automobilbau-Museum Eisenach e.V.1992 – 2002*, Druck- und Verlagshaus Frisch, Eisenach 2002

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Aŭtomobila mondo Eisenach en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Hejmpaĝo de la muzeo. Arkivigite je 2014-05-11 per la retarkivo Wayback Machine
reklamŝildo muzea (2009)
**Malnova tanejo** (germane: *Alte Gerberei*) estas muzeo kaj teknika monumento en Ohrdruf, Germanujo. Ĝi situas kontraŭe al Kastelo Ehrenstein ĉe la bordo de Ohra-rivero (Löberstraße 2). 

la tanejo

Historio
--------

La metio de la tanistoj iam tre gravis. En la 16-a jarcento troviĝas ĉi-urbe pli ol dudek tanejoj. Dum la 20-a jarcento industriigo ankaŭ tiumetie venkis kaj ledofarantaj tanistoj, ne plu sukcesante lukri ion, fermis siajn domojn. Tamen ĝis 2012 ekzistis en Ohrdruf eĉ faklernejo por faristoj de ŝuoj kaj ujoj.

Instigite de la volo prezenti tiun ĉi por Ohrdruf kaj la medioj historie tiom grava fako oni deklaris la iaman atelieron de majstro Manfred John teknika monumento. En 2006 amikara societo formiĝis kun la celo restaŭradi la tuton kaj krome krei veran muzeon. 

Semajnfine oni povas ĝui gapfunkciigojn.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Malnova tanejo (Ohrdruf) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* ĉi-prie sur tutgermana muzeolisto
* "Leder aus Ohrdruf – Schipanski besuchte Technisches Denkmal Alte Gerberei." - Ĉe: *Oscar am Freitag*, 18.7.2017
* Conny Möller: "Gerberhandwerk bewahren. - Ĉe: TA, 7.5.2018
* "Straße der Industriekultur." - Ĉe: TWA, aprilo 2017

Notoj
-----

1. ↑  Peter Riecke: Örthopädieschuster werden bald in Gotha statt Ohrdruf ausgebildet."- Ĉe: TA, 7.8.2012

50.82973333333310.734394444444Koordinatoj: 50° 49′ 47″ N, 10° 44′ 4″ O (mapo)