recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**József Árpád Murmann** [jOĵef], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Murmann József Árpád** estis hungara skulptisto, grafikisto (litografo).

József Árpád Murmann  naskiĝis la 1889 en Pozsony (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempa Bratislavo en Slovakio), li mortis la 31-an de decembro 1943 en Londono (Anglio, Britio).

Biografio
---------

József Árpád Murmann iĝis lignaĵisto en Vienon en 1903. Post 3 jaroj pro akcidento li perdis parton de la dekstra mano. Inter 1908-1912 li studis en Akademio de Belartoj de Vieno, poste li kreis en Parizo. Li ofte vizitis ankaŭ Berlinon. En 1915 kiel malamika ŝtatano, estis deportita en Francio. En la sama jaro li edziĝis, baldaŭ 2 filoj naskiĝis. Iel li povis hejmenveni al Aŭstrio-Hungario, kie li ekspoziciis en Budapeŝto, Vieno, Pozsony. Post jaroj li migris al Usono. Li ricevis aŭstran premion en 1912, ĉeĥoslovakian en 1934.

Elektitaj ekspozicioj
---------------------

* Budapeŝto (1918)
* Berlino (1923)
* Novjorko (1927)
* Vieno (1931)

Elektitaj skulptaĵoj
--------------------

* NudulinoNudulino
* Ludantaj simiojLudantaj simioj

Elektitaj pentraĵoj
-------------------

* Geamantoj en la parkoGeamantoj en la parko
* ArbojArboj

Elektitaj grafikaĵoj
--------------------

* Niaj heroaj trupojNiaj heroaj trupoj
* Desegnaĵo en revuo Ma (1917)Desegnaĵo en revuo Ma (1917)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio Arkivigite je 2018-11-16 per la retarkivo Wayback Machine
*

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio József Árpád Murmann en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 623673
* LCCN: nr2005023765
* VIAF: 76273475
 |
**János Györgyey** [jAnoŝ djordjei], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Györgyey János** estas hungara botanikisto.

János Györgyey naskiĝis la 29-an de januaro 1962 en Szőny.

Biografio
---------

János Györgyey maturiĝis en gimnazio en Szolnok, poste li akiris biologian diplomon en la Scienca Universitato Attila József en 1985. Post siaj studoj li eklaboris en biologia esplorcentro en Szeged. En 1996 li kandidatiĝis (CSc) ĉe la Hungara Scienca Akademio, en la sekva jaro li doktoriĝis (PhD) en la universitato. Interrompo okazis inter 1997-1999, tiam li estis gastesploristo de laboratorio en Francio gvidata de Éva Kondorosi. Tamen pli frue li estis gasto monatojn en 1987 en Gent, en 1989 en Vieno, en 1991 en Trieste, en 1992 en Kolonjo. Li okupiĝas pri herboj kaj tritikoj.

Fontoj
------

* 
* anglalingva biografio Arkivigite je 2016-04-04 per la retarkivo Wayback Machine
* [*rompita ligilo*]

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio János Györgyey en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 673191
 |
**János VERES** [jAnoŝ vereŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Veres János** estas hungara politikisto, ministro, parlamentano, ekonomikisto, urbestro.

János Veres
János Veres  naskiĝis la 5-an de februaro 1957 en Nyírbátor.

Biografio
---------

János Veres akiris diplomon en Universitato de Debrecen en 1981, poste li akiris plian diplomon en Ekonomia Universitato pri Marx Károly en 1986, fine li doktoriĝis. Li komencis labori jam post la unua diplomo en diversaj agrikulturaj firmao aŭ eĉ propra firmao. En 1980 li aliĝis al Hungara Socialista Laborista Partio, post jaroj li estis partiestro pri urbo. En 1989 li aliĝis al la nova fondita Hungara Socialista Partio. Li estis parlamenta deputito inter 1994 kaj 2014. En 2002 li estis elektita urbestro de sia naskiĝurbo, sed li abdikis en la sekva jaro, ĉar li estis nomumita subministro pri financo, poste ministro inter 2005 kaj 2009. Li havas edzinon, kiu naskis 2 filojn.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto


* Kategorio János Veres en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Jean-Jacques MARZIAC** (naskiĝinta la 2-an de julio 1924 en Strasburgo, mortinta la 9-an de januaro 2022) estis franca pastro romkatolika kaj ano de la Sacerdota Fratio de Sankta Pio la 10-a. Li estis unu el la plej proksimaj pastraj amikoj de ĉefepiskopo Marcel Lefebvre.

Vivo
----

Dum tendaro de skoltistoj grandan vendredon de 1943 li sentis vokiĝon spiritan. Li estis ordinita kiel membro de la *Societo de Afrika Misio* (Société des Missions africaines) en Liono en la 11.2.1954. Li laboris kiel misiisto en Ebura Bordo kaj en Benino. Pro lia fideleco al tradicio, li devis forlasi sian kongregacion.

Patro Ludovic-Marie Barrielle, la unua spirita gvidanto de la seminario en Ecône (Riddes), konigis lin al la spirito de la ignacaj ekzercoj laŭ la (mallongigita) metodo de Francisco de Paula Vallet. Li mem fariĝis unu el la grandaj ekzercmajstroj de nia tempo.

En 1976 kaj 1977 Marziac aktivis animzorgante en Gabono, Kameruno kaj Madagaskaro. En la 14.2.1978 li oficiale eksmembrigitis el la menciita kongregacio kion konfirmis romaj aŭtoritatoj en la 6.3.1978. Sekve Marziac aktivis en la priorejo Nia sinjorino de Pointet poste en Raffay ĉe la Komunumo de la malgrandaj servistinoj de Sankta Johano Baptisto. Ekde 1984 Marziac troviĝis en la Domo Sankta Jozefo en Caussade (Tarn-et-Garonne). En la 8.8.1983 li estis fondinta propran porsacerdotan instituton *Institut sacerdotal Saint-Curé-d'Ars* kiu iĝis la Komunumo de Kristoreĝo (CRR) starigita post interkonsento en la 28.10.2007 fare de episkopo de Galaretta.

Verkoj
------

* 1979: *Monseigneur Lefebvre, soleil levant ou couchant?*
* 1989: *Des évêques français contre Mgr Lefebvre*

Literaturo
----------

* Intervjuo kun Marziac ĉe *Nouvelles de Chrétienté*, 146/2014, p. 15-20
* Yves Chiron: *Histoire des traditionalistes*, eldonejo Tallandier, 2022, ISBN 979-10-210-3940-7 (biografileksikono laü alfabeta ordigo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Nekrologeto sur la paĝaro de FSSPX
* Prediko de Marziac de la 17.11.2019 pri la fino de la mondo, jutube
* Hejmpaĝo de Jozefo-domo en Caussade
* Etaj reporteraĵoj pri Marziac
* Arĥitekturaj kaj historiaj detaloj pri Jozefo-domo, alinome Kastelo de Treilhou

Notoj
-----
**János Szentgyörgyi** [jAnoŝ sentdjordji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szentgyörgyi János** estis hungara pentristo.

Fiŝkaptanta knabo pentrita de János Szentgyörgyi
János Szentgyörgyi  naskiĝis en 1794 en Izsép (Hungara reĝlando, Habsburga Imperio, sed estas malsamaj informoj pri la datenoj), li mortis en 1860 en Bénye (Hungara reĝlando).

Biografio
---------

János Szentgyörgyi lernis en kolegio de Sárospatak, poste li studis pentradon en Akademio de Belartoj de Vieno inter 1817—1819 kaj 1821—1824. Post siaj studoj li pentradis en Pest (urbo). Plej ofte li pentris pejzaĝojn, aĵpentraĵojn kaj portretojn. Li ankaŭ ilustris librojn.

Ekspozicioj
-----------

* Pest ekde 1830

Elektitaj aĵpentraĵoj
---------------------

* 
* 
*

Elektitaj pentraĵoj pri panoramoj
---------------------------------

* BudaBuda
* Iamaj urboj Buda kaj PestIamaj urboj Buda kaj Pest

Fontoj
------

* hungarlingva biografieto Arkivigite je 2018-08-11 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingvaj datenoj (la koncerna teksto estas legebla en la 89-a paĝo)

Referencoj
----------

1. ↑

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Kategorio János Szentgyörgyi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 616256
 |
**János Szlepecz** [jAnoŝ slepec], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szlepecz János,** laŭ slovena dialekto **Janoš Slepec** (aŭ Ivan Slepec) estis hungaria slovena katolika pastro, lerneja inspektoro.

János Szlepecz en la 1920-aj jaroj
János Szlepecz naskiĝis la 14-an de junio 1872 en Muraszombat (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempa Murska Sobota en Slovenio), li mortis la 29-an de junio 1936 en Murska Sobota (Jugoslavio).

Biografio
---------

János Szlepecz studis teologion en Szombathely, kie poste li pastriĝis. Ekde 1896 li estis persona pastro de la familio *Szapáry* [sapAri] jardekon. inter 1906 kaj 1913 li estis pastro de sia naskiĝurbo, poste pro morto de Ferenc Ivanóczy li estis inspektoro de la lokaj lernejoj en la regiono. Li ne apogis la Respublikon Prekmurje, tamen post la falo li estis ostaĝo de la hungaraj komunistoj. Tiutempe li estis vikario de episkopejo de Szombathely, en 1922 honora vikario en episkopejo de Mariboro. li verkis artikolojn kaj hungare kaj laŭ la slovena dialekto.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* tradukaĵoj el la Evangelio al la slovena dialekto
* historiaj kontribuoj restis en manuskriptoj

Fontoj
------

* WikiTrans

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio János Szlepecz en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 682484
 |
**Józsefné Nagy** [jOĵefnE nadj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Nagy Józsefné** estis hungara politikisto, ministro, parlamentano, laboristo. Ŝia origina nomo ĝis la geedziĝo estis *Szarka Jolán,* poste ŝi uzis laŭ la tiama kutimo la edzan nomformon.

Józsefné Nagy  naskiĝis la 14-an de aŭgusto 1921 en Nagysimonyi. Ŝi mortis la 2-an de novembro 1999 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Józsefné Nagy frekventis bazlernejon, poste ŝi estis simpla laboristo. En 1945 ŝi aliĝis al la komunistoj kaj frekventis trimonatan partian lernejon. Ŝi ricevis partiajn taskojn, krome ŝi laboris kiel teksaĵisto. En 1949 ŝi gvidis jam uzinon pri teksaĵoj en Óbuda. En la sekva jaro ŝi ekhavis postenon en la ministerio, en 1950 ŝi estis subministro, en 1955 ministro pri malpeza ministro. En la fruaj 1950-aj jaroj ŝi frekventis partian altlernejon, poste universitaton, kie ŝi akiris ekonomian diplomon. Post falo de la Hungara revolucio de 1956 ŝi aliĝis al stabo de János Kádár kaj ĝis 1971 ŝi denove estis ministro. Ŝi estis parlamenta deputito inter 1957-1975, krome ŝi havis diversajn signifajn partiajn postenojn.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.


* Kategorio Józsefné Nagy (Jolán Szarka) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**János Horváth** [jAnoŝ horvAt], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Horváth János** estis hungara politikisto, ekonomikisto, profesoro, parlamentano.

János Horváth  naskiĝis la 7-an de novembro 1921 en Cece, li mortis la 25-an de novembro 2019 en Budapeŝto.

Biografio
---------

János Horváth frekventis komercan mezlernejon en Budapeŝto, poste li akiris diplomon en Reĝa Teknika kaj Ekonomia Universitato palatino József en 1946. Dum la studentaj jaroj li ankaŭ laboris kiel librotenisto. Dum la nazia erao li partoprenis en la rezista movado, tial Gestapo arestis lin, sed li rifuĝis. Inter 1945-1947 li estis parlamenta deputito, sed en 1947 pro falsaj akuzoj li estis arestita, poste kondamnita je kvarjara trudlaboro. Post la liberiĝo en 1951 li laboris en fabrikoj kiel instrumentisto. Li partoprenis en la hungara revolucio de 1956, tial post la falo li rifuĝis, inter la migrantoj li estis aktiva politikisto en Strasbourg kaj Novjorko. Inter 1958 kaj 1966 li studis en Universitato Kolumbio, kie li doktoriĝis el ekonomiko. Li restis plu en la universitato por instrui, ekde 1968 li instruis en privata universitato en Indianapolis. Depost la socialismo li ofte vizitis Hungarion, fine li hejmenvenis en 1997. Foje li instruis en Universitato Corvinus de Budapeŝto kaj li estis denove parlamenta depputito inter 1998 kaj 2014. Li ricevis hungaran premion en 2011. Li edziĝis dufoje kaj li havis filinon.

Elektitaj libroj
----------------

* *Theory of Institutional Inflation*
* *Grants Economics*
* *Industrial Concentration*
* *Tiltott történelmünk (1945-47)* (Nia malpermesita historio (1945-1947))

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)
* parlamenta biografio kun foto

* Kategorio János Horváth (politikisto) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 563390
* GND: 171780485
* LCCN: no97014217
* VIAF: 27120049
* ISNI: 0000 0000 7831 6428
* SUDOC: 031059848
* BNF: 122350745
 |
**Ferenc András Jolesz** [andrAŝ joles], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Jolesz Ferenc András** estas hungara-usona kuracisto (radiologo, nervokirurgo), profesoro, membro ekstera de Hungara Scienca Akademio (2004), membro de Usona Akademio de Sciencoj.
Ferenc András Jolesz  Arkivigite je 2008-10-06 per la retarkivo Wayback Machine naskiĝis la 21-an de aprilo 1946 en Budapeŝto. Li mortis la 31-an de decembro 2014 en Hollywood (Florido).

Biografio
---------

Ferenc András Jolesz studis en Universitato Semmelweis en sia naskiĝurbo, li akiris kuracistan diplomon en 1971. En 1979 li translokiĝis al Usono, kie li ne nur esploras, sed ankaŭ instruas, ekzemple radiologion, krome li kuracas en Bostono, en hospitalo. D-ro Jolesz atingis internacian agnoskon kiel unu el la grandaj pioniroj en radiologiaj esploroj. Li subtenas esplorojn pri magneta resono kaj bildo-gvidita terapio. Li ricevis diversajn premiojn kaj oran medalon, krome stipendion "Fulbright". Li havis edzinon, kiu naskis 2 filinojn.

Verkaro (elekto)
----------------

* 400 artikoloj

Fontoj
------

* biografio kun foto angle Arkivigite je 2008-10-06 per la retarkivo Wayback Machine
**János Ángyán** [jAnoŝ AndjAn], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Ángyán János** estis hungara kuracisto pri internaj malsanoj, profesoro.

János Ángyán  Arkivigite je 2015-04-25 per la retarkivo Wayback Machine naskiĝis la 9-an de marto 1886 en Budapeŝto. Li mortis la 19-an de julio 1969 en Pécs.

Biografio
---------

János Ángyán akiris kuracistan diplomon en Universitato de Budapeŝto en 1908. En la sekva jaro li laboris en Berlino en instituto pri Robert Koch helpe de stipendio. Inter 1909 kaj 1923 li laboris en Budapeŝto en la kliniko pri internaj malsanoj, sed ankaŭ interrompoj okazis. En la studjaro 1911 li studvojaĝis al Berlino, Düsseldorf, Strassburg, Parizo, Londono, dum la 1-a mondmilito li laboris en la armeo. En 1919 li estis nomumita privata profesoro, en 1923 publika eksterordinara profesoro (sed jam en Universitato de Pécs). Li estis dekano en la studjaro 1935, rektoro en 1943, poste klinikestro ĝis la emeritiĝo en 1959. Li multe okupiĝis pri evoluo de kuracbanejo en Harkány kaj pri efikaj kuracadoj de tuberkulozo.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *A vagusok hatása az atrioventikularos szívverésre* (1913)
* *A belorvostan tankönyve* (1923) - kunlaboranto
* *A colitis probléma* (1935)
* *Pneumonia-problémák* (1942)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

* Kategorio János Ángyán en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Orgeno en la Bach-kirko en Arnstadt, ĉefa deĵorloko de Bach-kantoro! Memorigtabulo pri eminenta antaŭulo de Reddin en la Bach-kirko, pri Johann Sebastian Bach mem. **Jörg Fritz REDDIN** (naskiĝinta en 1973 en Rostock) estas germana muzikisto kaj kantisto kaj la aktuala kantoro ĉe la Bach-kirko en Arnstadt, kie samafunkcie jam deĵoris Johann Sebastian Bach mem.

Vivo
----

En 1985 li unuafoje ricevis instruadon pri pianludo kaj komencis en 1988 trejnadon kiel orgenisto ĉe Christiane Werbs, Erich Piasetzki, Fritz Abs kaj Eva Schad. Post du profesiaj trejnadoj kiel ofseta presisto kaj kontisto li ekkonis ke tio certe ne estus daŭre kontentiga okupiĝsfero. Tial li intense okupiĝis pri orgenludado dum tiu tempo ŝatokupe. En 1996 oni aljuĝis al li la unuan rangon ĉe la orgenludadkonkurso internacia de la hansaj urboj en Elburg.

### Artista trejnado

De aŭtuno 1997 ĝis somero 2001 li studis eklezian muzikon ĉe la Altlernejo pri muziko kaj teatro en Hamburgo, i.a. ĉe Jan Ernst (orgeno) kaj Wilfried Jochens (kanto). Erasmus-stipendio permesis al li iri Vienon en oktobro 2001, kie li studis ĉe la profesoroj Michael Radulescu kaj Gertraud Berka-Schmid (de 2002-05). Ekster tio li plukleriĝis en korusa estrado (Alois Glaßner) kaj en orgenmuziko (Florian Pagitsch). Li sekvis kursojn pri orgenludado i.a. ĉe Michael Schönheit (Leipzig) kaj Martin Sander (Heidelberg) kaj pri kanto ĉe Tünde Szabóki (Budapest) kaj la burgteatrejanino Maresa Hörbiger (Wien).

En januaro 2005 li kantis kiel ĥorsolisto ĉe koncerta prezentado de la opero *Idomeneo* sub la estrado de Daniel Harding en la kadro de la Internacia Mozart-semajno en Salcburgo.

### Deĵorlokoj

Post deĵoro kiel eklezia muzikisto ĉe la Bismarck-memorkirko en Aumühle kaj kantoro ĉe la Konventa kirko de Bützow li estis kantoro ĉe la Kirko Sankta Mario en Plau am See kaj docento ĉe la muziklernejo en Neubrandenburg. En 2011 li finstudis plue la fakon *Eklezimuziko A* ĉe la Evangelia altlernejo pri eklezimuziko en Halle (Saale) ĉe Johannes Unger (orgenludado), Volker Bräutigam (improvizado) kaj Wolfgang Kupke (direktado).

Ekde la 1-a de septembro 2013 li estas kantoro ĉe la Bach-kirko en Arnstadt kiel posteulo de Gottfried Preller, kiu estis iniciatinta kaj la Turingian orgenan someron kaj la Bach-festivalon kaj sukcesis denove famigi Arnstadt inter muzikemuloj. Reddin krome responsas en la kantora funkcio por la tuta ekleziaro de la Distrikto Ilm.

Vidu ankaŭ
----------

Bach-koruso de Arnstadt

Eksteraj ligiloj
----------------

* Anonco pri la nova kantoro en loka ĵurnalo.
* Biografio.
* Bildoj de Reddin.




Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**János Horváth** [jAnoŝ horvAt], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Horváth János** estis hungara teologo, episkopo, membro honora de Hungara Scienca Akademio (1832).

János Horváth  naskiĝis la 4-an de novembro 1769 en *Csicsó* (nuntempa Balatoncsicsó). Li mortis la 16-an de januaro 1835 en Pozsony (tiam en Hungara reĝlando, nun en Slovakio kiel Bratislavo).

Biografio
---------

János Horváth frekventis gimnaziojn en Pápa kaj Veszprém (urbo), akademion en Pozsony [poĵonj]. Li pastriĝis en 1792, poste li laboris en diversaj paroĥoj. En 1808 li iĝis abato, krome li gvidis porpastran lernejon. En 1826 li akiris diplomon pri teologio kaj li iĝis episkopo.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Miképpen kell embernek tartoztatnia, viselnie, könnyebbitenie a kereszteket tiszti hivataljában?* (1811)
* *A régi magyaroknak vallásbéli s erköltsi állapottyokról* (1817)
* *Szent István első apostoli király a magyar nemzetnek tökélletes emberségre vezető bölcs kalauza* (1825)

Fontoj
------

* biografio hungare (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero H kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)

* Kategorio János Horváth (teologo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Grafo **János Teleki** [jAnoŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Teleki János** estis hungara parlamenta deputito, oficiro, bienulo. Lia nobela antaŭnomo estis *széki* [sEki], lia avo estis Sándor Teleki.

János Teleki naskiĝis la 2-an de novembro 1893 en Koltó (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempa Coltău en Rumanio), li mortis la 10-an de junio 1946 en Degersheim (Svislando).

Biografio
---------

János Teleki akiris diplomon en milita akademio en Wiener Neustadt. Li batalis dum la 1-a mondmilito, kelkfoje li vundiĝis. Depost la milito li civiliĝis kiel ekskapitano, intertempe liaj bienoj rumaniĝis. Li vivis plu en Budapeŝto kaj li havis postenon en banko. Inter 1935 kaj 1944 li estis parlamentano, poste li rifuĝis al Svislando. Li mortis pro kormalsano. Li edziĝis en 1919, la edzino naskis solan filon.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto

Referencoj
----------


* Kategorio János Teleki (pli juna) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 709056
 |
**Jędrzej Śniadecki** (naskiĝis la 30-an de novembro 1768 en Rydlewo apud Żnin, mortis la 11-an de majo 1838 en Vilno) - pola kuracisto, biologo, kemiisto kaj filozofo.

Biografio
---------

Meznivelan edukitecon akiris en Gimnazio de Trzemeszno. Estis profesoro pri kemio kaj medicino ĉe Ĉefa Lernejo de Granda Duklando de Litovio (en 1803 transformiĝinta en Universitato Vilno) kaj ĉe Akademio Kuracist-Kirurgia en Vilno. En la jaroj 1806-1836 estis prezidanto de Scienca Societo Kuracista.

Li laboris pri teorio de la procezo de solviĝado

En 1808 kiel la unua malkovris novan metalon, kiun nomis "vestem" (nomita de li en laboraĵo *Rozprawa o nowym metalu w surowej platynie odkrytym* (Disertaĵo pri nova metalo en kruda plateno malkovrita). La malkovro ne estis tamen oficiale agnoskita. La metalo post 40 jaroj estis denove malkovrita kaj ĝia nuntempa nomo estas rutenio.

Li prilaboris fundamentojn de pola kemia terminologio kaj verkis la unuan pollingvan lernolibron pri kemio *Początki chemii* (Komencoj de kemio). Lia kemia terminologio, signife malsama de la ĝenerale akceptita kemia terminologio en la mondo, postvivis en lernolibroj pri kemio ĝis la fino de 1970-aj jaroj kaj ĝis hodiaŭ funkcias en pollingvaj nomoj por kemiaj elementoj (*wodór* (hidrogeno), *węgiel* (karbono), *krzem* (silicio), *siarka* (sulfuro), *kwasoród* por *tlen* (oksigeno)), kiuj en aliaj eŭropaj lingvoj devenas senpere de iliaj latinaj nomoj.

En 1822 Śniadecki kiel la unua priskribis metodon kuraci rakiton helpe de pligrandigita sinekspozicio al sunlumo, kio kauzxas endogenan produktadon de vitamino D en la haŭto.

Li estis ankaŭ populariganto de higieno kaj dietistiko kaj pioniro de korpa edukado en Pollando.

Jędrzej Śniadecki estis frato de Jan Śniadecki kaj patro de Ludwika Śniadecka.

Li estas aŭtoro de originala kaj novisma laboraĵo *Teoria jestestw organicznych* (Teorio de organikaj estaĵoj) eldonita en 1804, en kiu priskribas esceptan econ de vivaj organismoj, kiu estas daŭra metabolo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Jędrzej Śniadecki en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Titolpaĝo de "Komencoj de kemio", volumo 2 Arkivigite je 2017-12-06 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 343240
* GND: 119476134
* LCCN: n84803412
* VIAF: 54958914
* ISNI: 0000 0001 0973 8931
* SUDOC: 112508928
* NKC: nlk20000087434
 |
**János Teleszky** [jAnoŝ teleski], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Teleszky János** estis hungara politikisto, ministro pri financafero, direktora membro de Hungara Scienca Akademio (1930), financa fakulo, ano de direktoraro de la MTA (1930). Li estis la filo de juristo István Telenszky. János Teleszky  naskiĝis la 15-an de septembro 1868 en Hungario en Nagyvárad (nuntempa Oradea en Rumanio). Li mortis la 13-an de junio 1939 en Budapeŝto. Li estis la filo de juristo István Telenszky.

Biografio
---------

Telenszky studis en Nadjvarado kaj Budapeŝto kaj de 1889 li laboris en la financministerio, en 1909 li estis ministrokonsilanto, de 1911 ŝtatsekretario. Je lia iniciato fondiĝis la *Magyar Földhitelintézetek Országos Szövetsége* (Landa Unuiĝo de Terkreditinstitutoj). En 1912 oni elektis lin landkunvena deputito. Inter 22-a de aprilo 1912 kaj 15-a de januaro 1917 li estis ministro por financafero en la registaroj de László Lukács kaj István Tisza. Li faris la leĝon pri pensio, estigis la Financan Centron. Li ludis gravan rolon en la preparado de leĝoj pri financoj ankaŭ en la erao de István Bethlen. En jaroj 1922 kaj 1924 li estis prezidanto de la Landa Konsilantaro de Financaj Aferoj.

Verkaro (elekto)
----------------

* leĝo pri la pensio
* *A magyar állam pénzügyei a háború alatt* (Bp. 1927);
* *A takarékosságról* (Bp. 1928);
* *Közgazdaságtan* (Bp. 1941).

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla maldekstre post klako al literoj T, TY kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)
* Magyar Életrajzi Lexikon

* Kategorio János Teleszky en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**János Kajdi** [jAnoŝ], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Kajdi János** estis hungara boksisto, trifoja olimpiano, trejnisto.

János Kajdi naskiĝis la 30-an de decembro 1939 en Szombathely, li mortis la 10-an de aprilo 1992 en Budapeŝto.

Biografio
---------

János Kajdi akiris trejnistan licencon en instituto en 1966. Li edziĝis post 2 jaroj. En 1992 li mortis pro aŭtoakcidento.

### Sporta kariero

János Kajdi ekde 1950 estis boksisto en pluraj provincaj urboj, ekde 1960 en ĉefurba sportklubo. Li estis hungara ĉampiono naŭfoje, dum li apartenis al la hungara nacia teamo inter 1961-1972 60-foje. Li estis olimpiano en Hungario en la Somera Olimpiko 1964, Hungario en la Somera Olimpiko 1968 kaj Hungario en la Somera Olimpiko 1972 kun arĝenta medalo, krome en eŭropaj ĉampionumoj li estis la unua en 1963 kaj 1971. Resume li havis 580 matĉojn kun 568 venkoj, 10 malvenkoj kaj 2 sendecidojn. Li finis sian aktivan sportan karieron en 1972. Inter 1975-1983 li estis trejnisto, poste entreprenisto en la konstruteknika industrio.

Memorigiloj
-----------

* memortabulo en Szombathely (2017)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* datenoj

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

* Kategorio János Kajdi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 818051
 |



* Portalo pri Biografio
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

*Ankaŭ estas brazila pentristo kiu nomis Glauco Rodrigues (1929–2004).*
**Glauco RODRIGUES CORRÊA** ['glaŭkŭ Ro'drigjz ko'Rejə] (1929–1992) estis brazila verkisto, esperantisto kaj profesoro de literaturteorio ĉe Federacia Universitato de Sankta Katarino en Brazilo.

Rodrigues Corrêa naskiĝis en 1929 kaj translokiĝis al Florianópolis, subŝtato Sankta Katarino, en 1950. Li magistriĝis pri literaturo ĉe Federacia Universitato de Sankta Katarino, kaj iĝis profesoron de literatura teorio tie. Li ankaŭ estis ano de la beletra akademio de Sankta Katarino, *Academia Catarinense de Letras,* kaj kunfondanto de Esperanta Asocio de Sankta Katarino, fondiĝita en marto 1981. En la akademio li havis seĝon 11, kaj restis kiel ano ĝis 1992.

Li tradukis el la portugala al Esperanto, sed ankaŭ *Morto kaj kompaso* de Jorge Luis Borges el la hispana, kaj lia teksto "La nova najbaro" estas inkluita en la esperanto-lernolibro *Vojaĝo en Esperanto-lando.* Li verkis enkondukon al esperanta traduko *Sonetoj de l' nokto* de Cruz e Souza.

Rodrigues Corrêa mortis en Florianópolis, Sankta Katarino, 1992. Lia naskiĝloko estis Porto Alegre, Suda Rio-Grando.[*mankas fonto*]

Fontoj
------

1. ↑  Corrêa – Literatura Infantil & Juvenil de Santa Catarina
2. ↑  Artikolo ĉe poetaslivres.com.br (arkiva kopio)
3. ↑  Santa Catarina (SC), artikolo de Evaldo Pauli
4. ↑  Bibliografio de la nacilingvaj tradukoj de esperantaj literaturaĵoj
5. ↑  Morto kaj kompaso (ĉe autodidactproject.org – originala titolo *La muerte y la brùjula*)
6. ↑  Vojaĝo en Esperanto-lando (ikso.net)
**János Urányi** [jAnos urAnji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Urányi János** estis hungara kajakisto, trifoja olimpiano, olimpika kaj monda ĉampiono, glisilisto. Lia familia nomvarianto estis *Uhrich*.

Sporthalo pri János Urányi en Balatonboglár
János Urányi naskiĝis la 24-an de junio 1924 en Balatonboglár, li mortis la 23-an de majo 1964 en Budapeŝto.

Biografio
---------

János Urányi estis metilernejano, kiam li komencis kajakadi sur la Danubo, sed li havis sukcesojn ankaŭ kiel glisilisto. Li estis hungara kajakĉampiono 25-foje, dum li apartenis al la hungara nacia teamo inter 1948-1959. Li estis olimpiano en Hungario en la Somera Olimpiko 1948, Hungario en la Somera Olimpiko 1952 kaj Hungario en la Somera Olimpiko 1956 kun sola ora medalo, krome en mondĉampionumo li estis la unua en 1958 ambaŭ duope en distanco 1000 m. Lia sportkunulo en kajako estis ekzemple László Fábián (kajakisto). Li finis sian aktivan sportan karieron en 1961, poste li partoprenis en fabrikado de sportaj kajakoj. Li frue mortis pri nesanigebla malsano.

Memorigiloj
-----------

* Sporthalo en Balatonboglár (vidu la foton!)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

* Kategorio János Urányi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 810906
 |




* Portalo pri Biografio
La **Universitato de Filipinoj** (UP; filipine *Pamantasan ng Pilipinas* aŭ *Unibersidad ng Pilipinas*) estas ŝtata universitata sistemo en Filipinoj. Ĝi estas nacia universitatode la lando, kiel postulita de respubliko akto ne. 9500 (UP ĉarto de 2008), donanta ĝin institucian memstarecon kaj aŭtonomion .

Historio
--------

En 1908, registara dekreto estis publikigita pri la establado de registara universitato. Medicina fakultato estis integrita en la sistemon, kiu ekfunkciis jam en 1905. En mallonga tempo, sekcioj por artoj, agrikulturo, juro, inĝenieristiko kaj pli estis establitaj. En 1939, konstruo komenciĝis sur la centra "Diliman" kampuso en Kezonurbo. Dum 2-a Mondmilito la plej multaj el la fakultatoj estis fermitaj. La Fakultato de Medicino estis inter la malmultaj kiuj daŭre funkciigis. Dum tiu periodo Honoria Acosta Sison, kiu estis la unua virinkuracisto en Filipinio, estis nomumita profesoro en la fakultato.

En 1949 la universitatadministracio proponita de Manilo al centra kampuso en Diliman. Dum la 1950-aj jaroj, novaj kampusoj kaj kapabloj estis establitaj. Aktuale en 2022, la sistemo inkludas 8 universitatojn disigitajn ĉie en la lando kaj 17 kampusoj estis konstruitaj.

Inter la diplomiĝintoj de la universitato estas sep filipinaj prezidantoj, eminentaj politikistoj, artistoj kaj sciencistoj. La ĵurnalisto Maria Ressa, kiu ricevis la Nobel-premio pri paco, estas inter la diplomiĝintoj de la universitato. En la QS-rangotabelo de universitatoj en la mondo la institucio estas inkluzivita inter la 400 plej bonaj en la mondo.

La universitato funkcias kiel sendependa institucio kaj ordo sur la kampuso estas konservita fare de universitataj sekurecaj taĉmentoj. La policaj fortoj ne havas aliron al la universitata tereno.

Referencoj
----------

1. ↑   Mensahe Para sa Ika-106 na Araw ng Pagkakatatag ng Unibersidad ng Pilipinas (fil). University of the Philippines system (June 18, 2014). Arkivita el la originalo je June 12, 2015. Alirita April 30, 2015.
2. ↑   An Act to Strengthen the University of the Philippines as the National University. University of the Philippines system (May 5, 2008). Arkivita el la originalo je March 4, 2016. Alirita April 25, 2015.
3. ↑  "Proposed Iskolar ng Bayan Act excludes UP",  *Rappler*, September 9, 2014.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo
* Akto Ne. 1870 —  La aktoo provizanta por la fondado kaj organizado de la Universitato de Filipinoj
* Universitato de Filipinoj ĉarto de 2008 (PDF)  —  Respubliko akto ne. 9500 deklaranta la Universitaton de Filipinoj kiel la nacia universitato
* CHED stipendioj


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 832137
* GND: 252648-7
* LCCN: n79003966
* VIAF: 147768141 151248827, 147768141
* ISNI: 0000 0000 9950 521X
* SUDOC: 034811559
* BNF: 125525664
 |
**János Manninger** [jAnoŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Manninger János** estis hungara fotisto-raportisto, filmreĝisoro.

János Manninger  naskiĝis la 12-an de septembro 1901 en Magyaróvár, li mortis la 1-an de aprilo 1946 en Budapeŝto.

Biografio
---------

János Manninger frekventis katolikajn gimnaziojn en sia naskiĝurbo kaj Győr, poste li eklaboris en Budapeŝto en la filma produktejo. En 1924 li translokiĝis al Berlino, kie li laboris en filma produktejo, eĉ li estis vicreĝisoro kaj vickameraisto. En 1928 li faris la unuan avangardan mutan filmon proprakoste. Baldaŭ li estis fotisto-raportisto en Londono, sed li havis filmajn laborojn ankaŭ en Berlino kaj Budapeŝto. Filmo produktita dum la nazia erao ne ricevis permeson por prezenti ĝin al la publiko. Tio tamen sukcesis poste, sed la publiko negative akceptis ĝin, nur laŭ la kritikistoj ĝi estis altvalora avangardo. Pro la evidenta malsukceso li sinmortis postlasinta edzinon.

Elektitaj filmoj
----------------

* *Eine beinliche Angelegenheit* (1928) scenaristo, reĝisoro, kameraisto
* *Der Revolver (mallonga germana filmo)*
* *Kék bálvány* (1931, hungara) - fotisto (ne kameraisto!)
* ‘‘Végre!’‘ (1941, hungara) - fotisto
* ‘‘Fény és árnyék’‘ (1943, hungara) - scenaristo kun iu alia
* ‘‘Kétszer kettő’‘ (1944) scenaristo, reĝisoro kaj figuranto (en 1945 tralaborita)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

* Kategorio János Manninger en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**János Varga** [jAnoŝ], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Varga János** estis hungara luktisto samtempe en klasik-stila luktado kaj liberstila luktado en pezkategorio 57 kg, trifoja olimpiano, olimpika kaj dufoja monda ĉampiono, trejnisto, arbitraciisto, oficiro.

János Varga naskiĝis la 21-an de oktobro 1939 en Abony, li mortis la 29-an de decembro 2022 en Budapeŝto.

Biografio
---------

János Varga akiris trejnistan diplomon en Gimnastika Altlernejo de Budapeŝto en 1972, en majstra grado en 1983. Pere de la sportklubo li estis ankaŭ oficiro kaj li emeritiĝis en rango kolonelo. Li edziĝis dufoje, ambaŭ edzinoj naskis unufoje. Li ricevis plurajn premiojn.

### Sporta kariero

János Varga inter 1955-1959 estis luktisto en sia naskiĝloko, poste en signifa ĉefurba sportklubo ĝis 1974. Li estis hungara ĉampiono 14-foje inter 1961-1972. Li estis olimpiano en Hungario en la Somera Olimpiko 1964, Hungario en la Somera Olimpiko 1968 kaj Hungario en la Somera Olimpiko 1972 kun ora medalo en 1968, krome en mondĉampionumoj li estis la unua en 1963 kaj 1970. Li finis sian aktivan sportan karieron en 1973, poste partoprenanto en la luktosporta vivo, eĉ li estis trejnisto, ekde 1981 internacia arbitraciisto.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografieto kun foto
* biografio angle

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

* Kategorio János Varga (luktisto) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 817472
 |




* Portalo pri Biografio
Jean Hersholt kaj Rosemary de Camp, protagonistoj de la radiodramserio "Doctor Christian", 1953
la tomboŝtono de Jean Hersholt ĉe Arbara Gazono Monumenta Parko Tombejo en Glendale, Kalifornio
**Jean Pierre** **HERSHOLT** (la 12an‏ de julio 1886 - la 2-an de junio 1956) estis kinaktoro de dana origino kiu aperis en 140 filmoj en Holivudo. Lia aktora kariero komenciĝis dum la erao de la muta filmo kaj daŭris ĝis la fino de la 1930-aj jaroj. Inter liaj rimarkindaj roloj estas Marcus en la muta filmo *Greed* de Erich von Stroheim de 1924 kaj la rolo de la avo de Heidi the Mountaineer (Ludita fare de Shirley Temple) en filmo de 1934. En 1934 li ludis en la filmo The Colored Scarf kune kun Greta Garbo. Pro lia malpeza dana akĉento, li estis plejparte gisita en la roloj de kuracistoj, profesoroj aŭ aristokratoj de eŭropa origino, kutime fiuloj. Li ankaŭ ĉefrolis en radiospektaklo nomita "Dr. Christian".

En 1939 Hersholt fondis la "Motion Picture Relief Fund" kaj gvidis ĝin de ĝia komenco ĝis sia morto en 1956. La fondaĵo estas dezajnita por helpi aktorojn kaj homojn en la filmindustrio financi medicinan kuracadon. Inter la jaroj 1945 kaj 1949 li funkciis kiel la prezidanto de la Akademio de la Kinaj Artoj kaj Sciencoj. Post lia morto, estis decidite doni la Premion Jean Hersholt por Humanitara Agado ĉe la Oskaroj al persono de la distra industrio en Usono pro elstaraj atingoj en la kampo de humanitara agado. Li gajnis honoran Oskaron dufoje, en 1940 kaj 1950.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Jean Hersholt en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Jean Hersholt ĉe Interreta filma datumbazo (angle)
* Jean Hersholt: La Kompleta Andersen
* Jerry Haendiges Vinjara Radio Ŝtipoj: d-ro. Christian
* Literaturo sur Jean Hersholt
* La Jean Hersholt Kolektoj ĉe la Biblioteko de Kongreso inkluzivas fruajn eldonojn skribaĵoj kaj paperoj de Hans Christian Andersen; unuaj eldonoj de la skriboj de Hugh Walpole kaj Sinclair Lewis kaj rilataj paperoj.
* Jean Hersholt at Library of Congress, with 55 library catalogue records


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 820311
* GND: 1037762207
* LCCN: n80017914
* VIAF: 19883493
* ISNI: 0000 0001 0958 782X
* SUDOC: 133281914
* BNF: 14052891k
* NKC: xx0159520
* BNE: XX5592664 XX1304958, XX5592664
 |
**János Mathiász** [jAnoŝ matiAs], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Mathiász János** estis hungara oficisto, vinfaristo, vitisto.

János Mathiász
Busto pri János Mathiász
János Mathiász  naskiĝis la 22-an de februaro 1838 en Hungara reĝlando en Ádámfölde (nuntempa Mošurov en Slovakio), li mortis la 3-an de decembro 1921 en Kecskemét.

Biografio
---------

János Mathiász akiris diplomon en Reĝa Jura Akademio (Kassa) en 1860. Post siaj studoj li laboris 2 jardekojn en la departementa administrado. En 1866 li kreis kolektaĵon pri vitoj (1600 specioj) en sia bieneto, kiun li kultivis libertempe. Lia vito atingis la unuan lokon en mondekspozicio en Vieno en 1873. Li aĝis 42, kiam li forlasis la oficialan laboron kaj li laboris plu kiel vitisto kaj vinisto. Li plej ofte okupiĝis pri vinberoj en regionoj de Tokaj kaj Kecskemét. En la 1880-aj jaroj dufoje okazis epidemioj pri vitoj ĉe Tokaj, li multe agis kontraŭ la epidemioj. Li ŝatis krei novajn speciojn pri vinberoj. Resume li kreis 3700 speciojn, el tio 60 estas uzata ankaŭ nun. Eksterlande liaj specioj aperis en Kalifornio, a Krimo, Izraelo, Sud-Koreio kaj Sud-Afriko. Li kreis tiun viton, kiu maturiĝas la plej frue. La ŝtato aĉetis lian bienon ĉe Kecskemét en 1926. Li havis edzinon, pri kiu li nomumis novan vinberon.

Memorigiloj
-----------

* busto en Budapeŝto
* strato en Debrecen
* bazlernejo kaj muzeo en Kecskemét
* faklernejoj en Siófok kaj Balatonboglár
* premio "Mathiász János"

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun bildo Arkivigite je 2016-11-04 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto (la koncerna teksto estas legebla en la 34-a paĝo)

* Kategorio János Mathiász en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**János Vályi** [jAnoŝ vAji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Vályi János** estis hungara pastro, grekokatolika episkopo, titulara kanoniko.

János Vályi
János Vályi  naskiĝis la 22-an de septembro 1837 en Ó-Vencsellő [O-venĉelO] (nun Gávavencsellő). Li mortis la 9-an de novembro 1911 en urbo Eperjes (nuntempa Prešov en Slovakio).

Biografio
---------

János Vályi frekventis gimnaziojn en diversaj urboj (ekzemple en Debrecen), poste li lernis teologion en Ungvár. Li pastriĝis en 1865, poste li plulernis en Vieno, kie li doktoriĝis. Li komencis sian pastran servon en Sátoraljaújhely, poste en 1869 li estis inspektoro en pripastra lernejo de Ungvár. En la sekva jaro li komencis instrui historion kaj eklezian juron. En 1873 li ricevis la titolon papa konsilisto, en 1878 titulara kanoniko. En 1882 li estis nomumita episkopo, en 1892 altranga pastro en Vatikano. En 1896 li ricevis signifan ŝtatan premion kun titolo vera sekreta interna konsilisto.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 3-a punkto)
* hungarlingva biografio

Blazono de János Vályi

* Kategorio János Vályi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**János Wagner** [jAnoŝ vagner], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Wagner János** estis hungara arkitekto, altlerneja instruisto. Lia filo estis Gyula Wagner, lia bofilo estis Samu Pecz.

János Wagner naskiĝis la 6-an de oktobro 1813 en Székesfehérvár, li mortis la 12-an de aprilo 1904 en Budapeŝto.

Domo de Unger fare de Wagner

Biografio
---------

János Wagner studis en Vieno (1830) kaj Berlino (1834). Li membriĝis en la arkitektura gildo en 1844 en Pest (urbo). Lia stilo similis al de Miklós Ybl kaj Theophil Hansen. Li havis edzinon, kiu naskis 6 gefilojn.

Elektitaj planitaj konstruaĵoj
------------------------------

* Domo de Unger (Budapeŝto)
* propra domo (Budapeŝto)

Fontoj
------

* 
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al majusklo W, poste serĉu la nomon)

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio János Wagner (arkitekto) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 691930
* GND: 1207190845
* VIAF: 6733158551014116540002
 |
La **Internacia Meteologia Organizo** (IMO) estis fondita en 1988 kaj havas kelkcent membrojn. La organizo estis fondita por renkonti kreskantan bezonon de internacia kunlaboro en meteorobservado kaj esplorado de amatoroj. La observdatumbazo de la organizo enhavas grandan kvanton da datenoj de malsamaj observadmetodoj kaj de malsamaj lokoj ĉirkaŭ la mondo. Centraligi ĉi tiujn informojn certigas pli grandan efikecon en la studo de meteoroj kaj ilia rilato al kometoj kaj polvo en la sunsistemo.

La organizo eldonas dumonatan revuon nomitan WGN kaj ankaŭ okazigas la Internacian Meteorkonferencon en septembro, kutime en vilaĝo, kie lumpoluado mankas, en unu el la eŭropaj landoj .

Referencoj
----------

1. ↑  IMO website.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo
* Internacia meteologia organizo ĉe Twitter
* *WGN*, the Journal of the International Meteor Organization


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 828288
* GND: 106463690X
* LCCN: n91073153
* VIAF: 151408593
 |
**János Paczolay** [jAnoŝ pacolai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Paczolay János** estis hungara politikisto, parlamenta deputito. Lia nobela antaŭnomo estis *paczolai*.

János Paczolay naskiĝis la 1-an de aprilo 1818 en Deménd (Hungara reĝlando, Aŭstra Imperio, nuntempa Demandice en Slovakio), li mortis la 28-an de februaro 1884 en Deménd (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario).

Biografio
---------

Pri lernojaroj de János Paczolay la fontoj prisilentas, eble li havis juran diplomon. Paczolay estis parlamentano en la 1840-aj jaroj en Pozono, same dum la revolucio en 1848 kaj 1849. Tamen li kontraŭis la revolucion kaj en tiu periodo li estis vilaĝestro de Déménd. Depost fiasko de la revolucio li plene retiriĝis, supozeble li okupiĝis nur pri la propra bieno. En 1861 li edziĝis. Ekde 1865 li denove estis parlamentano ĝismorte, kie li politikadis en pluraj frakcioj. Ekde 1879 li suferis pro apopleksio, tial li voĉdonis en la parlamento en rulseĝo.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio János Paczolay en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 705910
 |
**Kabei**, foje ankaŭ **kabeiĝi**, estas Esperanta verbo, kiu signifas *estinte ĝia aktivulo forlasi la Esperanto-movadon*. Ĝi venas de la pseŭdonimo KABE de Kazimierz Bein, kiu estinte tre elstara kaj laborema Esperantisto, en 1910 aŭ 1911 subite kaj tute ĉesis verki en Esperanto kaj malaperis el la movado.

Jam en la Enciklopedio de Esperanto el 1935, Kalocsay skribas pri tio, ke *[l]ia nomo fariĝis kvazaŭ la sim­bolo de apostateco, aŭdante pri "kabeoj", la e-istoj scias, pri kiuj temas*.

Ĉar la signifo de ĉi tiu vorto tiom dependas de la Esperanto-kulturo, estas malfacile rekte traduki ĝin al iu ajn alia lingvo. Certan similecon havas la angla verbo *gafiate*, el la mallongigo *gafia* por *Getting Away From It All* ("malaperi el ĉio"), uzata inter entuziasmuloj pri sciencofikcio ekde la 1930-aj jaroj pri homoj kiuj forlasis ilian rondon; sed tiu ne eniris la ĝeneralan vortstokon de la angla lingvo, kaj cetere estis lanĉita jardekojn post la esperanta vorto.

Vidu ankaŭ
----------

* Fina Venko

Referencoj
----------

1. ↑  Enciklopedio de Esperanto - K

Eksteraj ligiloj
----------------

* *Kabe donu sian prestiĝon al pli indaj celoj* – Eseo de Toño del Barrio, unue aperinta en 2005 en *Libera Folio*
* Adiaŭe al helplingvoj (el Retarkivo 2005) - Averto de Rick Harrison
La **Ĝeneralaj Statoj de Svedio** (formale: svede: *Riksens ständer*; neformale: svede: *ståndsriksdagen*) estis la nomo uzita por la Statoj de Svedio kiam ili estis kunsidaj. Ĝis ties dissolvo en 1866, tiu institucio estis la plej alta aŭtoritato en Svedio apud la reĝo. Ĝi estis Dieto formata de ĝis Kvar Statoj, kiu historie estis la linioj de divido en la sveda socio: nome nobelaro, klerikaro, burĝaro kaj kamparanoj.

En aliaj landoj
---------------

La ***Ĝeneralaj Statoj*** estas aŭ estis termino por (historia) parlamento en kelkaj eŭropaj teritorioj, ekzemple Francio, Burgundio, Belgio, Nederlando, Finnlando kaj Svedio. Ĝia nomo signifas la kunvenon de la tri aŭ kvar sociaj "Statoj": nobelaro, klerikaro, kaj burĝoj. En Finnlando kaj Svedio ankaŭ riĉaj terkultivistoj formis apartan "Staton". 

La parlamentoj de Jersey kaj Guernsey nomiĝas *La Statoj*, same kiel la parlamentoj de Nederlandaj Antiloj, Arubo kaj antaŭsendependeca Surinamo. La parlamentoj de nederlandaj provincoj nomiĝas "Provincaj Statoj". 
La oficiala nomo de la nederlanda parlamento estas "Ĝeneralaj Statoj de la Reĝlando Nederlando".

En nuntempo en Belgio, Francio, oni uzas la terminon por kunveno de reprezentantoj de interesgrupoj pri certa temo, ekzemple la *Ĝeneralaj Statoj de la Familio.*

Vidu ankaŭ
----------

* Ĝeneralaj Statoj de la Reĝlando Nederlando
* Francaj Ĝeneralaj Statoj
**János Richter** [jAnoŝ riĥter] aŭ **Hans Richter** aŭ *Johannes Isidor Richter*, laŭ hungarlingve kutima nomordo **Richter János** estis aŭstrohungara dirigento, o, altlerneja instruisto.

János Richter (maldekstre)
János Richter naskiĝis la 4-an de aprilo 1843 en Győr (Hungara reĝlando), li mortis la 5-an de decembro 1916 en Bayreuth (Germana Imperio).

Biografio
---------

János Richter frue lernis muzikon hejme, li aĝis 10, kiam li pianludis en koncerto. En 1854 pro morto de la patro la restinta familio translokiĝis al Vieno, kie la juna Hans maturiĝis en gimnazio en 1858, sed li kantis ankaŭ en infana koruso. Li akiris diplomon en 1865 en la konservatorio, kie li povis ludi praktike en ĉiuj instrumentoj. Dum lernado li havis membrecojn en pluraj teatraj orkestroj. Li debutis kiel dirigento en 1865 en sia naskiĝurbo. En la sekva jaro li estis helpanto de Richard Wagner en Svislando. Tiu kunlaboro daŭris ĝis morto de Wagner. Inter 1867-1869 li estis dirigento en Munkeno, poste en Bruselo, inter 1871-1875 en Nacia Teatro (Budapeŝto). Li edziĝis en Budapeŝto en 1875, baldaŭ 6 geinfanoj naskiĝis. Inter 1875 kaj 1900 li estis dirigento de la kortega teatro en Vieno, dum kaj poste li ofte dirigentis en Bayreuth, en la lastaj jaroj en Britio, tamen kelkfoje li dirigentis en aliaj lokoj, ankaŭ en Hungarlando. En 1911 li retiriĝis, sed en Bayreuth li dirigentis lastfoje en 1912.

Lia kontribuo
-------------

* Emlékezések (1893)

Elektitaj dirigentaĵoj
----------------------

* li estis tiu, kiu ofte prezentis operojn de Wagner.
* Ferenc Liszt: *Kristo* (oratorio, 1873, Budapeŝto)
* Béla Bartók: *Kossuth-szimfónia* (1904)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto Arkivigite je 2019-07-21 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio Arkivigite je 2019-07-21 per la retarkivo Wayback Machine

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio János Richter en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 650694
* GND: 118744984
* LCCN: n92096016
* VIAF: 59272058
* ISNI: 0000 0000 6654 903X
* SUDOC: 078617065
* BNF: 13927605m
* MBA: 7e630ae3-5589-44c6-99b1-02b8907033ea
* BIBSYS: 90811949
* NKC: kup19960000082646
* BNE: XX1589974
 |