recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
|  |  |
| --- | --- |
|  | Ne konfuzu ĉi tiun artikolon kun Ĥosroviduĥt (fratino de Tiridato la 3-a). |

**Ĥosroviduĥt Goghtnatsi** aŭ **Ĥosroviduĥt de Goghtn**, ankaŭ transskribite kiel *Xosroviduxt* aŭ *Khosrovidukht*, (armene Խոսրովիդուխտ, "filino de Ĥosrov") estis himnoverkisto kaj poeto kiu vivis dum la 8-a jarcento. Ŝi estas unu el la plej fruaj konataj virinaj muzikistoj.

Preskaŭ nenion oni scias pri ŝi, eĉ iuj fontoj lokigas ŝin en la 9-a jarcento. Ŝi estis filino de Ĥosrov, Senjoro de Goghtn, kiu estis murdita en la jaro 706. La frato de Ĥosroviduĥt, Vahan Goghtnatsi estis forrabita de islamaj araboj, kondukita al Sirio kaj konvertigita al Islamo. Post multaj jaroj, jam liberigita, li revenis al Armenio. Tiam li abĵuris de la islama religio kaj rekonvertiĝis al Kristanismo. Pro tio li estis severe juĝata de la islamanoj, rekondukita al Sirio, kaj ekzekutita en la jaro 731.

Samtempe Ĥosroviduĥt estis kondukita al la fortikaĵo Ani-Kamakh, nun konata kiel Kemah, kie ŝi loĝis izolite dum dudek jaroj. Laŭ raportoj, dum tiuj jaroj de izoliĝo, Ĥosroviduĥt verkis kaj komponis  "šarakan", aŭ kanonajn himnojn el kiuj nur konserviĝis unu titolita "Mirinda por mi". En tiu verko ŝi honoras la memoron de sia murdita kristaniĝinta frato Vahan Goghtnatsi, laŭdata de ŝi pro lia amo al Jesuo Kristo. Kvankam la temo de la peco estas sekulara, ĝi estis sankciita de la Armena Eklezio por uzo en la preĝejaj servoj.

Ĥosroviduĥt estas unu el la kvin virinoj, kune kun Sapfo, Sahakduĥt, Kassia kaj Hildegard de Bingen, kiujn la historiistoj rekonas kiel virinajn komponistojn en la plej antikva historio de la muziko.

Fonto de tiu teksto estas artikolo numero 12 en la artikolserio *Virinoj en muziko* en la Esperanta Retradio, verkita de Sonia Risso el Urugvajo.

Fontoj
------

* Thomson, Robert W. *Dumbarton Kverkaj Paperoj*, Vol. 43. (1989), pp. 125–226.
* Fowden, Garth. *La Revuo de Romaj Studoj*, Vol. 84. (1994), pp. 146–170.
* Arzruni, Şahan. "Xosroviduxt [Khosrovidukht] (fl. frua 8a jarcento). Armena himnoverkisto kaj poeto". La Norton/Boska Vortaro de Virinaj Komponistoj. Julie Anne Sadie kaj Rhian Samuel, eds. Nov-Jorka Urbo; Londono: W. W. Norton & Firmao, 1995. P. 506.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 730439
 |
**Tímea Paksy** [pakŝi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Paksy Tímea** estas hungara kajakisto, mondĉampiono, trejnisto.

Tímea Paksy naskiĝis la 22-an de januaro 1983 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Tímea Paksy estis kajakisto en pluraj ĉefurbaj sportkluboj. Ŝi estis hungara ĉampiono 12-foje inter 2002-2011 individue aŭ teame, dum ŝi apartenis al la hungara nacia teamo jardekon. Tio ne sufiĉis esti olimpiano, sed en mondĉampionumoj ŝi estis la unua naŭfoje inter 2002-2007 individue aŭ teame kaj en eŭropaj ĉampionumoj ŝi venkis dekfoje inter 2002-2009 ĉiam teame. Ŝia partnero en kajako estis ekzemple Dalma Benedek, ŝia plej konata trejnisto estis Katalin Rozsnyói. Depost sia aktiva sporta kariero ŝi estis trejnisto ankaŭ eksterlande. Hejmenveninta ŝi vivis en Gyenesdiás kaj ŝi fondis akvosportan sportklubon en la proksima Keszthely, kie ŝi estis trejnisto kun sia edzo. Intertempe ŝi naskis 3 filinojn. Ŝi ricevis premion en 2007.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto Arkivigite je 2023-03-05 per la retarkivo Wayback Machine
* koncerna artikolo
* koncerna artikolo
* hungaraj ĉampionoj

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 813302
 |



* Portalo pri Biografio
**Iván de León Rodríguez**, gvatemala pentristo, filo de la skuptisto Adalberto de León Soto kaj de la politikistino Fantina Rodríguez Padilla, naskiĝis en Parizo (Francio), la 15-an de majo 1955. Membro de konata gvatemala familio dediĉita al arto ekde la fino de la 19-a jarcento ĝis nun, li estas nepo de Rafael Rodríguez Padilla, fondinto de la Nacia Akademio de Belartoj de Gvatemalo. Lia frato, Zipacná de León, estis unu el la plej eminentaj figuroj de la gvatemala artsceno. Iván de León studis arton en la Nacia Akademio de Belartoj (Gvatemalo) de 1975 ĝis 1981. Li ankaŭ studis skulptan modeladon kun la majstro Rodolfo Galeotti Torres kaj grafikan desegnon kun Erwin Guillermo. En 1990 li laboris kiel disĉiplo de la majstro Elmar Rojas, kiu enkondukis lin en la konceptadon kaj valorigadon de la nuntempa pentrarto. De 1975 ĝis 1989, li laboris paralele en desegnado; li jam realigis ĉiaspecajn artlaborojn : reklamado, logotipoj, simboloj, ktp. Iom post iom li evoluis al realisma figurismo kaj, de tie, al abstraktismo. De 1990 li estas komplete dediĉita al pentrarto, kun kelkaj esploroj de gravurado kaj desegno. Liaj verkoj troviĝas ĉefe en privataj kolektoj en Gvatemalo, Meksiko, Usono, Eŭropo kaj Azio.

Ekspozicioj
-----------

* 1982 *Gasterópodos y amantes* (figurivaj akvareloj) Alianza Francesa de Gvatemalo, Gvatemalurbo.
* 1992 *Pinturas de Iván de León Rodríguez* (oleoj kaj akvareloj figurivaj) Galería El sereno, Antikva Gvatemalo.
* 1993 *Obra reciente de Iván de León* (figurivaj oleoj) Galería El Sereno, Antikva Gvatemalo.
* 1993 *Gente de mi tiempo* (figurivaj oleoj) Instituto Guatemalteco Americano, Gvatemalurbo.
* 2004 *Gente real e imaginaria* Alianza Francesa Guatemala, Gvatemalurbo.
* 2007 *Dos generaciones de artistas guatemaltecos*[*rompita ligilo*], OMPI - Ĝenevo, Svislando.

Kolektivaj ekspozicioj
----------------------

* 1984, 1986, 1988, 1990 Bienal de Arte Paiz.
* 1983 Pintura Joven de Guatemala.
* 1985 ĝis 1988 Salón Nacional de la Acuarela.
* 1987 Homenaje a Picasso.
* 1991 Galerías El Túnel, Sol del Río, El Sereno.
* 1992 Galerías El Túnel, Sol del Río, El Sereno, Iglesia Capuchinas, Asociación Cultural de la Antigua Guatemala.

Internaciaj ekspozicioj
-----------------------

* 1986 Grabado Guatemalteco, Managvo, Nikaragvo.
* 1987 Latin American Art, Washington D.C. Usono.
* 1991 Latin Art Galery, Nagojo, Japanio
**Ali Sardar JAFRI** (ali sardaar ĝaafri; urdue علی سردار جعفری; naskiĝis la 29-an de novembro 1913 en Balrampur, Brita Hindio, mortis la 1-an de aŭgusto 2000 en Mumbajo, Barato) estis barata poeto, filmkanta verkisto, literaturisto, kaj unu el la fondintoj de la influa Movado de progresemaj verkistoj. Jam de sia junaĝo li estis influita de la marksismo. Lia verkaro daŭre montris tiun fokuson pri la marĝenigitoj. Inter liaj pluraj premioj estis la premio Gjanpith, atribuita al li en 1998. Kiel notis la komitato, "Jafri reprezentas tiujn kiuj batalas kontraŭ la nejusteco kaj subpremado en la socio".

Jafri knabaĝis en Balrampur (nun en Utar-Pradeŝo). Poste li ekstudis en la Universitato de Aligarh de kie li estis forigita pro "politikaj kialoj" en 1936, la jaro en kiu naskiĝis la Movado de progresemaj verkistoj. Jafri partoprenis la unuan konferencon en Laknaŭo kaj restis intime ligita al tiu movado. En 1939, li iĝis la redaktoro de la revuo la movado, *Naya adab* ([najaa adab], Nova literaturo). Dum liaj magistraj studoj en Laknaŭo en 1940-41, li estis arestita pro verkado de poemoj kontraŭ la Dua Mondmilito, kaj pro partoprenado en politikaj agadoj.

Li verkis novelaron, poemarojn, filmkantojn, kaj dramojn. Li aperigis ankaŭ literaturajn studojn pri Ikbal, Kabir, Mir Taqi Mir, Ghalib, kaj Mirabai. Jafri urduigis el la angla *Rakontojn el Ŝekspiro* de Charles kaj Mary Lamb, el la Sanskrito partojn de la poemo *La nuba mesaĝisto* de Kalidaso, kaj el la persa poemon de Ghalib. Li ankaŭ faris dokumentarian filmon kaj du televid-seriojn.

Tutvive li strebis je la paco: enlande pri la rilatoj inter la hinduoj kaj islamanoj, kaj pri la rilatoj inter Barato kaj Pakistano. En intervjuo en 1997, li angoris pri la situacio en Barato. "Mi estas baratano. Kiel ĉiu baratano, mi havas fortajn sentojn pri Barato. Ĝiaj valoroj, ĝia sekularismo, ĝia granda spirita heredaĵo.... Homoj iĝas pli kaj pli netoleremaj ĉie en la mondo.... Mi malĝojas pri tio kio okazas al la Barato kiun ni amas.... La Barato al kiu ni ĉiuj apartenas".

En 1999 kiam la barata ĉefministro Atal Bihari Vajpayee renkontis la pakistanan ĉefministron Nawaz Sharif, li donacis kasedon de poemoj de Jafri. La poemaro titoliĝis *Sarhad* (La landlimo) kaj pledis por paco inter la najbaraj landoj.

Referencoj
----------

1. ↑  Rediff novaĵraporto (en la angla), Gjanpith por Ali Sardar Jafri, la 17-an de januaro 1998.
2. 1 2  R. Padmanabhan, (anglalingva artikolo), Progresema poeto, *Frontline*, 15.3, 7-20 februaro 1998.
3. ↑  Pritish Nandy, Intervjuo kun Jafri (en la angla), 'Tiuj ĉi versoj naskiĝas el angoro. Angoro pri tio kio okazas en mia gepatra lando. Barato', The Rediff Interview, 1-an de decembro 1997.
4. ↑  United News of India novaĵraporto pri "Buso al Pakistano" (en la angla), 'Ĉion bonan por la vojaĝo al Lahoro', la 18-an de februaro 1999.



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 733964
* GND: 128809221
* LCCN: n79095652
* VIAF: 59194564
* ISNI: 0000 0000 8138 2864
* SUDOC: 060606134
* BNF: 125299680 14561272g, 125299680
 |
**Alice NAHON** (naskiĝis la 16-an de aŭgusto 1896 en Antverpeno, mortis la 21-an de majo 1933 samurbe) estis flandra poetino. En Flandrio ŝi plej probable estas ĉefe konata pro la versikloj el sia *Avondliedeke* (Vesperkanteto): 

|  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** 't is goed in 't eigen hert te kijken, nog even vóór het slapengaan,of ik van dageraad tot avond, geen enkel hert heb zeer gedaan, ... **"** |

 |

 (En traduko: Ho estas bone l' propran koron Esplori antaŭ l' dormo, pri -, Ĉu de tagiĝo ĝis vespero, Neniun koron vundis mi.)

Ŝia patro estis nederlandano francdevena. Ŝia patrino, Julia Gijsemans, venis el Putte (apud Meĥleno). Ŝi estis la tria el familio de dek unu infanoj. Ekde sia dek-oka vivojaro ŝi laboris kiel flegistino en la mansanulejo *Stuivenberg* en Antverpeno. Ŝi suferis pro kronika bronkito kaj deprimiĝo kaj pasigis multajn jarojn en pluraj flegejoj. Tamen ŝi sukcesis verki en tiu periodo du poemarojn, *Vondelingskens* (Trovitetoj, 1920) kaj *Op zachte vooizekens* (Etmelodie, 1921). Post restadoj en Italio kaj en Francio ŝi eklaboris en 1927 en la urba biblioteko de Meĥleno. Per la poemaro *Schaduw* (Ombro, 1928) ŝi provis forigi de si la renomon verki nur dolĉajn poemojn, kritiko, kiun ŝi i.a. ricevis de poeto Paul Van Ostaijen. La poemaro *Maart-April* (Marto-aprilo) aperis postmorte en 1936.

Deko el ŝiaj poemoj estis tradukita en Esperanton de Hector Vermuyten. Laŭ Remy van Eynde, kiu persone konis Jan Nahon, la fraton de Alice, ŝi multe simpatiis al Esperanto.

Eksteraj ligiloj
----------------

* esperante Marko salutas la aĵojn (poemo de Alice Nahon, tradukita de Hector Vermuyten, deklamita de Erna Dierickx)
* nederlande Poëzieweb/Alice Nahon Arkivigite je 2008-06-21 per la retarkivo Wayback Machine

Referencoj
----------

1. ↑  Traduko de Tyneverum (Hector Vermuyten), el *Espero Katolika, septembro 1960.*
2. ↑  André Staes, *Esperanto en Antverpeno*, eldonita de Flandra Esperanto-Ligo en 2008, paĝo
110.

* Kategorio Alice Nahon en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Alice Nahon en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 266682
* GND: 119176890
* LCCN: n85254225
* VIAF: 52493455
* ISNI: 0000 0000 2518 2091
* SUDOC: 121765393
* BNF: 144893095
* BPN: 84709380
* MBA: 0fd80998-d3dd-40a5-946f-dc52e7f4bf79
 |
**Ana Tena Puy** (1966) estas hispana verkistino en la aragona lingvo.

Ŝi naskiĝis en Panillo, vilaĝeto en la aragona provinco de Huesca. Ŝi estas membrino de la Konsilantaro de la Aragona Lingvo (Consello d'a Fabla Aragonesa) kaj de la Akademio de la Aragona (Academia de l'Aragonés). Ŝi skrivas en la variaĵo de Ribagorza de la aragona lingvo. Ŝiaj verkoj kombinas personan introspekcion kaj sociajn interesojn.

Ŝia cefa novelo estas *Ta óne im* "Kien ni iras?" (1997). Ŝia lasta premio estis la "Billa de Sietemo" 2005 kun la mallonga novelo *L'ombre la santeta*, kies kunteksto estas la mondo de la antifrankistaj gerilanoj post la Hispana Enlanda Milito.

Verkoj
------

* *Ta óne im* (1997)
* *Tornasols* (1997)
* *La bollonera d’un alma* (2001)
* *Más t’allá* (2002)
* *Cuentos pa biladas sin suenio* (2001).
* *L’ombre la santeta*, (2005) premio Billa de Sietemo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Imformacio pri la verkisto


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 232151
* LCCN: no2004074275
* VIAF: 41555172
* ISNI: 0000 0000 5930 7032
* BNE: XX1168786
 |
La **Venosta Valo** (germane *Vinschgau*; itale *Val Venosta*) estas valo, kiu troviĝas en la Alpoj en okcidento de Sudtirolo. Ĝi estas la plej supra parto de la valo de rivero Adiĝo.

Geografio
---------

La Venosta Valo estas la plej supra parto de la valo de rivero Adiĝo inter la Reschenpasejo (1507 m) kaj Merano. Tuj post la fonta lago la Adiĝo fluas rapide malsupren en suda direkto ĝis ĉirkaŭ 900 metroj de altitudo. Proksime de Glurns, enfluas la rivero Rom devenante de la la svisa Val Müstair. De tie la Adiĝo fluas orienten, ĝis Merano, kie enfluas la rivero Passer (294 m). Inter la fonto kaj Merano pluraj hidroelektraj centraloj utiligas la energion de la akvo por produktado de elektra energio.

La montoj kiuj flankas la valon en la nordo estas la Venostaj Alpoj. Iliaj suden orientitaj deklivoj nomiĝas Suna Monto (germane: *Sonnenberg*) kaj havas apartan vegetaĵaron pro la seka klimato.

En la sudo la valo estas flankata de la montaro Sesvenna kaj de la Ortler Alpoj.

La Venosta Valo limas norde al Austrio, okcidente al Kantono Grizono (Svislando) kaj sude al la Lombardio. La ĉefa loko de la valo estas Schlanders/Silandro. Entute ĝi longas ĉirkaŭ 70 km.

Lingvo
------

Laŭ la popolnombrado de 2001 96,5% de la loĝantoj parolas la germanan kaj 3,4% la italan kiel gepatra lingvo. Notindas, ke la germana lingvo parolata estas aparta tirola dialekto, kiu diferencas inter la alta valo (*Obervinschgau*) kaj la malalta parto de la valo.

Ekonomio
--------

Plejparto de la agrara produktado en la valfundo konsistas el pomoj. Estas tre konataj ankaŭ la abrikotoj kaj la florbrasiko el la supra valo. En la latera valo Martello oni kultivas multajn fragojn. La bienoj situantaj je la montaj deklivoj tenas precipe bovojn kaj produktas lakton. 

Grava ekonomia faktoro estas ankaŭ la turismo.

Distrikto Venosta Valo
----------------------

Situo de la distrikto Venosta Valo (ruĝa) en la provinco de Sudtirolo.
La Venosta valo estas ankaŭ distrikto (german: *Bezirksgemeinschaft*, itale: *comprensorio*) de la provinco Sudtirolo, kiu konsistas el la sekvaj 13 komunumoj:

* Glurns
* Graun im Vinschgau
* Kastelbell-Tschars
* Laas
* Latsch
* Mals
* Martell
* Prad am Stilfserjoch
* **Schlanders** *(ĉefloko)*
* Schluderns
* Schnals
* Stilfs
* Taufers im Münstertal

Referencoj
----------

1. ↑  Bevölkerung und soziales Leben, Statistisches Jahrbuch 2006, p. 120, tab. 3.19
Bīruta Rozenfelde (maldekstre, kun Anta Eņģele) en la Baltiaj Esperanto-Tagoj 2023
Bīruta Rozenfelde dum la malfermo de la Baltiaj Esperanto-Tagoj 2022
**Bīruta ROZENFELDE** (naskiĝis la 18-an de decembro 1933 kiel *Bīruta Kondrate*) estas latva esperantistino. Ŝi pasigis 7 jarojn de sia vivo en la Amura provinco de Soveta Unio (kiu fakte estas la samo kiel Amura provinco de Rusio), ĉar ŝia familio tien estis deportita.

Esperanta vivo
--------------

Ŝi interesiĝis pri Esperanto tra sia patro, kiu mem estis aktiva esperantisto. Post reveno al Latvio en la jaro 1956 ŝi sekvis Esperanto-kurson kaj fariĝis movada aktivulino. Bīruta Rozenfelde organizis en la jaro 1959 la unuan Baltian Esperanto-Tendaron (BET, intertempe portante la nomon Baltiaj Esperanto-Tagoj), kiu en la jaro 2014 okazos la 50-an fojon. Daŭre ŝi aktive partoprenas en la organizado de tiu evento. En la jaro 1993 Bīruta Rozenfelde faris prelego- kaj kantovojaĝon tra Finnlando. Ŝi partoprenis en multnombraj Universalaj Kongresoj kaj reprezentis la Latvian Esperanto-Asocion de 1995 ĝis 2010 kiel komitatanino A. Ŝi estas gvidantino de la Esperanto-klubo ĉe la Latva Societo de Rigo kaj vicprezidantino de Latvia Esperanto-Asocio.

Ankoraŭ en alta aĝo ŝi plu aktivas en la movado. Ŝi kunorganizis la Baltiajn Esperanto-Tagojn 2023 en Ventspils, Latvio kaj partoprenis ankaŭ en la 108-a Universala Kongreso en Torino.

Honora membro de UEA
--------------------

La 20-an de julio 2013 la komitato de UEA dum sia unua sesio dum la 98-a UK de Esperanto en Rejkjaviko elektis ŝin kune kun Hallgrímur Sæmundsson kaj Roland Lindblom kiel honoran membron de Universala Esperanto-Asocio.

Referencoj
----------

1. ↑  Gazetaraj Komunikoj de UEA, N-ro 509, 2013-07-22

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
La **Bremenaj muzikistoj** (germana: *Bremer Stadtmusikanten*) estas germana fabelo unue kolektita kaj eldonita de la Fratoj Grimm en 1819 en la libro *Kinder- und Hausmärchen* (laŭvorte "porinfanaj kaj pordomaj/porfamiliaj fabeloj", esperantlingva titolo Elektitaj fabeloj de la Fratoj Grimm). Ĝi rakontas pri kvar maljunaj, maltraktataj bestoj, koko, kato, hundo kaj azeno, kiuj decidis forlasi siajn farmajn hejmojn kaj iri al Bremeno, kie ili volas iĝi muzikistoj en la urbo. Tamen, survoje la bestoj trovis dometon de rabistoj, forpelis ilin kaj prenis la dometon de la rabistoj kiel sian novan hejmon.

Statuo de la bremenaj urbmuzikantoj.Fama statuo de la Bremenaj muzikistoj staras en Bremeno, de Gerhard Marcks de 1953. Tiu statuo uzas la klasikan pozon de la bestoj, en kiu la hundo staras sur la azeno, la kato staras sur la hundo kaj la koko staras sur la kato, do formante bestan turon. Ankaŭ aliaj statuoj de la fabelaj muzikistoj estas en Bremeno.

La fabelo estas unu de la plej popularaj kaj konataj de la Fratoj Grimm.

* Kategorio Bremenaj muzikistoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Urbodomo de Nyíregyháza** estas impona historia monumento en Nyíregyháza laŭ la ĉefplaco.

Urbodomo de Nyíregyháza

Historio
--------

La teretaĝa klasikisma urbodomo estis konstruita en 1841. Oni opinias, ke dum konstruado oni profitis ŝtonojn de la iama fortikaĵo. La nun videbla formo estiĝis en 1872. Tiam oni konstruis la etaĝon, samptempe granda parto de la klasikismo malaperis. La arkitekto estis Károly Benkó. Ĝis finkonstruo de Departementa domo (Nyíregyháza) en la urbodomo funkciis administrado de Szabolcs. En 1891 nova alo estis konstruita, poste en 1912 denove nova alo tiel, ke la U-formo estiĝis kvarangulo, sekve interna korto kreiĝis.

La urbodomo estis loko de proceso pri judo en Tiszaeszlár. Tio apartenas al la plej famaj hungaraj procesoj. En la urbodoma gastoĉambro dormis iam Kálmán Mikszáth kaj Zsigmond Móricz.

Urbodomo de Nyíregyháza

Konstruaĵo
----------

La fasado estas simetria, la meza parto estas rizalito la enirejo, pli supre teraso etendiĝas, plej supre la alta turo altiĝas. La enirejo estas rizalito kun 3 larĝaj arkadoj. Apud la enirejo estas kegeblaj memortabuloj pri la urbodomo kaj Zsigmond Móricz. Super la arkadoj en la etaĝo vasta balkono etendiĝas. En ambaŭ flankoj de la rizalito plej supre skulptaĵoj pri "Justitia" troviĝas, ĉar en la urbodomo funkciis iam ankaŭ la juĝejo. Sur la teretaĝo ankaŭ kelkaj butikoj funkcias. Malantaŭ la ĉefenirejo granda antaŭĉambro etendiĝas, kie ekspozicio pri historio de la urbodomo estas videbla.

Fontoj
------

* oficiala paĝo
* hungare kun foto
* hungare kun fotoj


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Kategorio Urbodomo de Nyíregyháza en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Aŭlo de la liceo
**V Liceum Ogólnokształcące im. księcia Józefa Poniatowskiego w Warszawie** (esperante *Liceo princo Józef Poniatowski nr-o 5 en Varsovio*) estas antaŭ-universitata mezlernejo, kiu troviĝas en Varsovio, en la kvartalo Muranów. Ĝi estas fondita en 1918 kiel "Lernejo por eksaj militistoj en Pola Regno". La direktoro de la liceo estas (1987-1994 kaj 2000-2021) d-ro Mirosław Sosnowski, ekde 2021 mgr Maciej Rusiecki.

Ĉe la liceo funkcias manĝejo por lernantoj kaj instruistoj, biblioteko kaj volontula organizado. Interne de la lernejdomo troviĝas memortabulo memoriganta pereitajn, mortigitajn kaj mortintajn instruistojn, lernantojn kaj laboristojn de la liceo.

Ekde 1975 la lernejo troviĝas en la domo ĉe Nowolipie-strato nr-o 8. En la jaroj 2007-2008 estis konstruita nova sportejo ĉe la liceo. Dum la konstruado oni trovis 35 sovetajn neeksplodintajn pafaĵojn.

La liceo troviĝas proksime al la sidejo de Pola Esperanto-Asocio kaj plurfoje gastigis esperantistojn kiuj prelegis pri la lingvo.

Eksternaj ligiloj
-----------------

* Oficiala retpaĝo (pollingva)

* Kategorio V Liceum Ogólnokształcące im. księcia Józefa Poniatowskiego w Warszawie en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Ventoforno ĉe manĝovendejo de la ĉeno Hungry Howie's en Auburn, Alabamo.
**Ventoforno** (konata ankaŭ kiel *ventumilhelpata forno* aŭ simple *ventumilforno*) estas forno kiu havas ventumilojn por cirkuligi aeron ĉirkaŭ la manĝaĵo. Konvenciaj fornoj, kiuj ne havas ventumilojn, depende ĉefe el radiado el la fornomuroj, kaj je pli malgranda etendo, el natura varmotransigo kaŭzita de temperaturaj diferencoj ene de la forno, por transigi varmon al la manĝo. Kontraste, la ventumiloj en ventofornoj permesas transigon de pli da varmo tra natura varmotransigo.

Ventofornoj distribuas varmon eĉ ĉirkaŭ la manĝaĵon, removante la tavolon de malvarma aero kiu ĉirkaŭas la manĝaĵon en la forno, permesante ke la manĝaĵo estu kuirita plie eĉ en malpli da tempo kaj je malpli da temperaturo ol en konvencia forno.

Notoj
-----

1. ↑
2. ↑  McGee, Harold. On Food and Cooking: The Science and Lore of the Kitchen, revised 2004
3. ↑  Ojakangas, Beatrice. Cooking with Convection, Everything You Need to Know to Get the Most from Your Convection Oven, 2009.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Ventoforno en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Video: How a Convection Oven Works Arkivigite je 2014-06-06 per la retarkivo Wayback Machine
* Convection Oven Recipe Converter
ventokaptilo en Jazdo, Irano
**Ventokaptilo**, iam nomata **ventoturo**, estas vertikala strukturo en konstruaĵoj (privataj aŭ publikaj) por enkonduki venton en la internon de la konstruaĵo por malvarmigi kaj desekigi la enajn spacojn.

Probable ĝi – kiel kanato (karizo), subtera akvokanalo por alkonduki akvon de ĝia fonto al foraj lokoj en sekaj regionoj por tiea utiligado – estis inventita en dezertaj partoj de la antikva Persa Imperio por malvarmigi la internajn spacojn dum la varmegaj tagoj per naturaj rimedoj.

tradicia ventokaptilo en Sirĝan
Por purigi la enkondukitan vent-aeron je la polveroj de saharaj ventoj, ekzistas akvobaseno ĝuste sub la vertikala kanalo de la ventokaptilo, tiel ke rezulte de kontraŭ-frapiĝo de la vento al la akvosurfaco, la polveroj absorbiĝas en la akvon kaj la purigita, humidigita kaj malvarmigita vento eniras la internajn spacojn de la konstruaĵo.

Vidu ankaŭ
----------

* Jakĉalo

* Kategorio Ventokaptilo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Ventrosa** [benTROsa] estas vilaĝo kaj municipo de Rioĥo (norda Hispanio), nome en la sudokcidenta komarko Supra Najerilla kaj en ties plej suda parto, nome *Las 7 Villas*. 

La municipa teritorio de Ventrosa, en la sudokcidento de la regiono.

Geografio
---------

Ĝi estas aparta loĝloko kun komunikvojo al la cetero de la komarko kaj de la regiono nur laŭ la regiona ŝoseo LR-436 kiu komunikas al la LR-333 kiu iras suden al Viniegra de Abajo kaj tra ĉirkaŭo al Mansilla de la Sierra kaj ties akvobaraĵo. Ĝi estas ĉe la supra fluejo de la Valo de la rivero Najerilla, je 977 metroj super marnivelo.

Historio
--------

En la jaro 927 aperas Ventrosa, menciita kiel "Bendosa", en dokumento rilata al la grafo Fernán González, asocia al Canales de la Sierra. 

Ĝi aperis inkludita en la listo de 44 loĝlokoj kiuj formis la Senjorlandon de Kameros, donita en 1366 de Henriko de Tratámara al la kavaliro Juan Ramírez de Arellano, pro lia apogo en la lukto kontraŭ Pedro la 1-a. Ekde tiam ĝi apartenis al la senjorlando de la grafoj de Aguilar kaj Inestrillas, heredintoj de la domajno de Kameros, laŭ aperas konstatita en la *Katastro* de la Markizo de la Ensenada de 1751. 

En la 1960-aj jaroj la elmigrado iris al enlandaj centroj, unue al Bilbao, Barcelono kaj Madrido, kaj en la 1970-aj jaroj al Logroño. El la komenco de la 20-a jarcento oni perdis ĉirkaŭ 430 loĝantojn ĝis la nunaj 50.

Aktualo
-------

La loĝantaro estas tre maljuna. Vizitindaĵoj estas preĝejo kaj ermitejo, montara pejzaĝo, ktp.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de Rioĥo

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 795710
* VIAF: 316733319
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Ventura Rodríguez (metroo de Madrido). |

**Buenaventura Rodríguez Tizón**, konata kiel **Ventura Rodríguez**, (n. en Ciempozuelos, Madrido en 1717, m. en Madrido, 1785), estis hispana arkitekto de la 18-a jarcento. Oni konsideras lin, kune kun Juan de Villanueva, la ĉefa hispana arkitekto de lia epoko kaj la lasta de la baroko. Lia trajektorio situas meze inter du grandaj artaj tendencoj: baroko kaj novklasikismo.

Inter 1755 kaj 1767 realigis mirindan dekoraciadon en la interno de la preĝejo de la Reĝa Monaĥejo de la Enkarniĝo, en Madrido, kun videblaj spuroj de modeloj de la roma baroko, lia plej ŝatata inspiro.
Li entreprenis plurajn arkitekturaĵojn en Madrido sed la plimulton li ne povis fini pro personaj problemoj (forpaso de la edzino) kaj konsekvence la perdo de la fido de la reĝoj je li. La plimulto de la konstruaĵoj elpensitaj kaj komence entreprenitaj de li (Pordo de Alcalá, Reĝa Baziliko Sankta Francisko la Granda, k.a. estis finkonstruitaj de Francesco Sabatini.

Fontano Cibelo, dezajnita de Ventura Rodríguez.
Al lia laboro en la arkitekturo aldoniĝas la dezajnado de kelkaj fontanoj (kvankam la realigado estis farita de skulptistoj, ĉar tiu ne estis lia profesio). Temas pri la tri fontanoj de la *Salono Prado* (Cibelo, Apolo kaj Neptuno), la najbaraj Kvar Fontanoj kaj Fontano de la Artiŝoko, la Fontano de la Konkoj, en la Ĝardeno Kampo de la Maŭro, la *Fontano de la Delfenoj* kaj aliaj.

Vidu ankaŭ
----------

* Ventura Rodríguez en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Ventura Rodríguez en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Ventura Rodríguez (metroo de Madrido)
* Akvedukto de Noáin


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 308014
* GND: 118790897
* LCCN: n83312296
* VIAF: 27867646
* ISNI: 0000 0001 2100 2011
* SUDOC: 133398005
* ULAN: 500122382
* RKD: 67544
* BNE: XX957720
 |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion***Venturia inaequalis*** |
| --- |
|  |
| Konidioj.Konidioj. |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
| Domanio: | Eŭkariotoj *Eukaryota* |
| Subdomanio: | *Unikonta* |
| Superregno: | Opistokontoj *Opisthokonta* |
| Regno: | Fungoj *Fungi* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Subregno: | Dukarioj *Dikarya* |
|
|
|
|
|
| Filumo: | Askofungoj *Ascomycota* |
|
| Subfilumo: | *Pezizomycotina* |
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | *Dothideomycetes* |
| Subklaso: | *Pleosporomycetidae* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | *Pleosporales* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | *Venturiaceae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Venturia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
| Dunomo |
| ***Venturia inaequalis***(Cooke) G.Winter 1875 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri *Venturia inaequalis*  |

 |
| v • d • r |

***Venturia inaequalis*** estas fungo, kiu kaŭzas skabon al pomo. Ĝi havas gravan ekonomian signifon, kontraŭbatalado uzas multajn fungicidojn.

Priskribo
---------

Gia anamorfo (nomata *Fusicladium dendriticum* aŭ *Spilocaea pomi*) produktas konidiojn sur simpla hifo, ĝia teleomorfo produktas periteciojn.

Vivciklo
--------

Askoporoj de *Venturia inaequalis*
La fungo travintras sur la falintaj folioj, en kie ĝi formas stromojn. Printempe aperas peritecioj en stromoj. La askosporoj mezuras 11-16 x 5-8 µm. Ili havas du neegalajn celojn. La scienca nomo *inaequalis* signifas neegala. Ilia formo elvokas plandumon. En kontraŭbatalo gravas regi infektadon de askosporoj. Por scii kiam protekti la foliojn, oni uzas matematikajn modelojn, kiuj prognozas la riskon el meteaj kaj biologiaj datoj.
Post la infektado la hifoj formas stromojn sub la kutiklo. Konidioj eliĝas de la supra surfaco de la stromoj kaj estas produktitaj tra tute la sezono, komencante plurajn ciklojn de infektado.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  *Venturia inaequalis* laŭ INRA
2. ↑  C. Roubal kaj P.C. Nicot (2015). „Apple scab: numerical optimization of a new thermal timescale and application for modelling ascospore release in southern France", *Plant Pathology*. doi:10.1111/ppa.12398.

angle *Venturia inaequalis* en indexfungorum.org
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Vera cinamomo** |
| --- |
|  |
| Vera cinamomo Cinnamomum verum**Vera cinamomo** *Cinnamomum verum* |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Plantoj *Plantae* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Divizio: | Angiospermoj *Magnoliophyta* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Dukotiledonoj *Magnoliopsida* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Laŭraloj *Laurales* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Laŭracoj *Lauraceae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | Cinamomo *Cinnamomum*L. |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | **Vera cinamomo** *Cinnamomum verum*J.Presl |
|

 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Vera cinamomo  |

 |
| v • d • r |

La **vera cinamomo** (*Cinnamomum verum*, ankaŭ *Cinnamomum zeylanicum*) estas ĉiamverda arbo, de 10 ĝis 15 metroj de alteco, devena de Srilanko (kaj de tie la alternativa nomo *Cinnamomum zeylanicum*, el Cejlono). Oni profitas kiel spico cinamo ties internan arboŝelon, kiun oni akiras senŝeligante kaj frotanta la branĉojn. Oni kultivas ĝin ankaŭ en Barato kaj en aliaj mondoregionoj, kiel en tuta Suda Azio. 

La plej bonkvalitaj plantoj kreskas en pluvemaj klimatoj, kun grundoj de sableca teksturo, profundaj kaj kun granda enhavo de organika materialo kaj bonkvalita drenado. Koteca grundo limigus la kreskon de la planto kaj tiu produktus malbonkvalitan arboŝelon.

Bildoj
------

* C. verum*C. verum*
* C. verum*C. verum*
* C. verum*C. verum*
* C. verum*C. verum*
* C. verum*C. verum*


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Biologio |
la Richard-Wagner-festivalejo sur la "Verda Monteto" en Bayreuth
alveturejo al la "Verda Monteto"
**Grüner Hügel** (germane) aŭ en Esperanto "Verda Monteto" estas nomo de malalta monto en la bavara urbo Bayreuth en suda Germanio, sur kiu inter la jaroj 1872 kaj 1875 iniciate de la opera komponisto Richard Wagner estis konstruigita la festivalejo de Bayreuth aŭ "Richard-Wagner-festivalejo" (germane "Bayreuther Festspielhaus" aŭ "Richard-Wagner-Festspielhaus") cele al la publika prezento de nur liaj operoj. La terenon senkoste disponigis la urbo, kaj la konstruon de la festivalejo la komponisto precipe financis per privataj donacoj. La nomo *Grüner Hügel* aludas al samnoma monteto en la svisa urbo Zuriko, sur kiu staras vilao (vilao *Wesendonck*), en kies ĝardena dometo Richard Wagner loĝis de aprilo 1857 ĝis aŭgusto 1858. Tie pretiĝis partoj de lia kvar-opera ciklo La Ringo de la Nibelungo, de la opero *Tristan und Isolde* kaj la *Wesendonck-kantoj*.

Post la premiero de la jaro 1876, la festivalo de Bayreuth okazis neregule en plurjara intervalo. Nur ekde la jaro 1951 la opera festivalo organiziĝas vere ĉiujare kaj dum la kvin festivalaj semajnoj inter la 25-a de julio kaj la 28-a de aŭgusto ampleksas 30 operajn prezentojn – 28 publikajn kaj 2 por elektita spektantaro. El muzika vidpunkto la festivalaj prezentoj – aparte rilate al la koruso kaj orkestro – konsideriĝas internacie elstaraj, al kio grave kontribuas ankaŭ la arkitektura kaj akustika aparteco de la festivalejo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Verda Monteto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* oficiala retejo de la festivalo de Bayreuth

Koordinatoj: 49° 57' 35" norde, 11° 34' 47" oriente
Asbach-foso ĉe Schwansee-naĝejo kun acera aleo
**Verda zono Asbach** (germane *Asbach-Grünzug*) estas kvazaŭ verda striego ĉe la norda rando de la urbo Vajmaro, Germanujo. Ĝi nomiĝas laŭ la - parte aperte parte malaperte - preterfluanta Asbach-rojo. La tuto realigitis ĉ. la jaro 1920 fare de la urba konstruaddirektoro August Lehrmann laŭ planoj de Max Vogeler el la jaro 1917-a kaj kelkaj postaj pluperfektigoj fare de August Lehrmann mem.

Detaloj
-------

Ampleksas la ripozumzono la Vimaria-stadionon kaj ties antaŭzonon, la en 1928 malfermitan Schwansee-naĝejon sen paroli pri Vajmarhaloparko plej eoste. Limigas ĝin norde la stratoj Bechsteinstraße, Müller-Hartungs-Straße kaj Fuldaer Straße, okcidente Florian-Geyer-Straße, sude Schwansseestraße kaj oriente Karl-Liebknecht-Straße. Jam ene de la unua projekto temis pri iu multfunkcia okazigejo kiu estiĝis en 1931 kiel *Vajmarhalo*. Tiutempe temis pri unue el la plej ambiciaj verdozonaj projektoj de tuta Germanujo. La planaro portis la titolon *Kulturprojekt Weimar*. La konservo de *Asbach-zono* estas hodiaŭ nacia volego.

La tuta areo havas 16 hektarojn da verdaj grundoj. Inter la okulfrapaj aferoj nomiĝas la ĉ. 1,5 km longa aleo tilia-acera flankanta Asbach-straton. Memkompreneble la tuto staras sur la listo de la kulturmonumentaj aferoj de Vajmaro (ekde 1993).

Literaturo
----------

* Tilman Störmer, Hella Wimmel: *"Kulturprojekt Weimar" Asbach-Grünzug : ein Gartendenkmal der Moderne; Konzeption, Geschichte, Bestand*, eldonis Stadt Weimar, Grünflächen- und Friedhofsamt, Vajmaro 1994.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Verda zono Asbach en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* 
* Arkivigite je 2022-10-14 per la retarkivo Wayback Machine

Notoj
-----

1. ↑   Prie sur paĝo de la Turingia landa oficejo pri monumentprotektado kaj arĥeologio. Arkivita el la originalo je 2021-05-10. Alirita 2021-05-12.
2. ↑
3. ↑  Studoj universitataj ĉi-prie
4. ↑  "Weimars Asbachgrunzug als Nationales Stadtebauprojekt", TA, 7.10.2020
5. ↑
*Verdandi ankaŭ estas nomo de socialpolitika organizaĵo en la laborista kaj senalkohola movado en Svedio.*

---

**Verdandi** aŭ **Verðandi** estis unu el la tri ĉefaj  Nornoj de la nordia mitologio kune kun Urd kaj Skuld. Laŭ la Edda-j ankaŭ ekzistas multaj aliaj malgrandaj nornoj kiuj ĉefe rilatiĝas al unuopuloj.
La baza radiko de la nomo *Verðandi* estas la sama de la alia norno, Urðr. En la kazo de Verðandi, la etimologio venas de la prezenco de la verbo *verða* en islanda lingvo/antikva nordia lingvo (*varþa/varda* en la sveda) kiu signifas "estiĝi, rezultigi, okazontigi". En la moderna sveda lingvo la esprimo "**i vardande**" signifas "en proceso" aŭ "fariĝantas". Kundividas la saman originon kun la germana verbo *werden* kaj anglosaksa *weorðan* (estiĝi). Aliaj modernaj skandinavaj verboj kiuj rilatiĝas estas *vända*, "tordi, reaperigi, rondiri", kaj *vara*, "esti, ekzisti".

La Nornoj fadenumas la destinfadenon ĉe la arbo frakseno Yggdrasil.Verdandi estis la Norno kiu decidis la longon de la vivfadeno. Inkluzive de la dioj kiuj estis sub ŝia volo. Ŝi decidis kiom kaj kiamaniere kunvivos, kaj kiam kaj kiamaniere forpasos ĉiuj vivantaĵoj.

Vidu ankaŭ
----------

* 621 Werdandi
Dancante verdialojn.
Junaj ludistoj.
La **Verdialoj** estas festo de kamparana deveno kaj naturo soci-muzika indiĝena de precizaj lokoj en la provinco de Malago (nome komarkoj de la Aharkio, Valo de Guadalhorce kaj Montoj de Malago), Andaluzio, Hispanio.

Priskribo kaj instrumentoj
--------------------------

Temas pri fandango kantata kaj dancata per akompano de orkestreto komponita el violono, 2 al 4 gitaroj, 1 tamburino, 2 aŭ pliaj paroj de *platillos* (metala kastanjetoj), kelkaj *palillos* (kastanjetoj) kaj, en kelkaj de ties stiloj, 1 liuto aŭ *bandurria*, (hispana mandolino). En ludado tiu ludistaro kompletiĝas per la figuroj de "urbestro", kiu svinge bastoneton elektas la kantiston kaj permesas komencon kaj finon de la kanto, kaj de la *flagisto*, kiu piediras ĉe la urbestro estre de la grupo svingante flagon ĉu nacian, ĉu regionan ĉu religian. Estis ankaŭ kutimo sonori maran bukcenon ornamatan per koloraj bendetoj por averti pri la grupa alveno al proksimaj kamparanoj dise tra la kamparo.

Kulture
-------

La ĉefa Festo *de Verdiales* celebriĝas tradicie la tagon de la 28-a de decembro, festo de la Sanktaj Senkulpuloj en la Katolika Eklezio.

Estas multaj kantoj kun diversaj vortumadoj ĉu religiaj ĉu amuzigaj.

* Verdialo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Verdialo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Vereinsmühle, nun loĝejoj
**Vereinsmühle** (laŭvorte *Societa muelejo*) troviĝas en Vajmaro, Germanujo, ĉe Kirschberg-monto. Temas pri eksa akvomuelejo de ĉe Ilm-rivero kiu nuntempe estas loĝeja komplekso.

Historio
--------

Ĝia unua mencio estis en 1375, *Walkmul der Wollinwebir*, do fula muelejo de la lanoteksistoj. La tuto detruitis en 1613 dum la t.n. Diluvo turingio. La inter 1735 kaj 1745 rekonstruita novaĵo estis pulvera muleejo ĝis finiĝo post eksplodego. Trabfakaĵo konstruite en 1845 kiel grena mulelejo ekzistas ĝis hodiaŭ. La longa mueleja foso tuj antaŭ la kluzo proksime de Sesarka ponto *(Sechsbogenbrücke)* enfluas je Ilm. La nomo de la longe maluzata *Vereinsmühle* ŝuldiĝas al la vajmaraj majstraj bakistoj kiuj fondis la muelejkonstruan societon *Mühlenbauverein*. Ekde 1887 faritis ŝanĝo je vapora moviĝo kaj ekde 1930 oni preferis gasan kaj dizelan fortojn. La malfunkcio komenciĝis en 1960. Laŭ akto de el la Urba arkivo de Vajmaro konstruigis en 1895 Paul Rud. Drosihn ponteton trans Ilm. Kontraŭ la muelejestro ankaŭ akuzoj pro damaĝkompenso faritis fare de la municipo i..a pro problemo kun hidranto.

  

Staras tiu ĉi muelejo sur la oficiala listo de la unuopaj aĵoj protektotaj en Vajmaro.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Vereinsmühle en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Retejoj de arkitektoj
* Historio

50.98752511.337519Koordinatoj: 50° 59′ 15″ N, 11° 20′ 15″ O (mapo)

Notoj
-----

1. ↑  Kp. pri detaloj de tiu ĉi ponto - Hannelore Henze: *Streifzüge durch das alte Weimar*, kune kun Ilse-Sibylle Stapff, Weimar 2004, p. 32. ISBN 978-3-86160-156-2, ĉapitro *Weimarer Mühlen*, p. 28-29
2. ↑  Axel Stefek (eld.): *Energie in Weimar: Vom Mittelalter bis in die Neuere Zeit* (= *Energiegeschichte der Stadt Weimar.* volumo 1). Eldonis der Stadtwerke Weimar Stadtversorgungs-GmbH, Weimar 2016, p. 115.
3. ↑  Art. *Vereinsmühle*, ĉe: Gitta Günther, Wolfram Huschke, Walter Steiner (eld.): *Weimar. Lexikon zur Stadtgeschichte.* Hermann Böhlaus Nachfolger, Weimar 1998, p. 467.
4. ↑  Henze/Stapff 2003, p. 31
5. ↑
6. ↑
**Víktor Skumin** (ruse *Виктор Андреевич Скумин* [*Viktor Andrejeviĉ Skumin*], naskiĝis la 30-an de aŭgusto 1948 en Penza provinco, RSFSR, Sovetunio) estas rusa psikiatro, profesoro.

Biografio
---------

Viktor Skumin naskiĝis 30-an de aŭgusto 1948 en Penza provinco, RSFSR, Sovetunio kiel filo de armea oficiro.

Viktor Skumin montris ek de siaj junaj jaroj dispozicion por la studo pri la homa psiko. Skumin diplomiĝis la Medical University en 1973 kun diplomo kun honoroj. En 1968, kiam li daŭre estis medicina studento, li proponis la esprimon ″kulturo de sano″, kiu fariĝis ĝeneraligita. La ĉeftasko de *kulturo de sano* devas efektivigi novigajn sanprogramojn kiuj apogas holisman aliron al fizika, mensa kaj spirita bonfarto.

En 1978, li iĝis psikoterapiisto en Kievo Instituto de kardiovaskula kirurgio. Skumin estis la unua al priskribita antaŭe nekonata malsano, nun ĝi nomiĝas Skumin-sindromo. Tiu sindromo estas asociita kun mekanika korvalvo-enplanto. Profesoro Alain Carpentier (2011) de Université Pierre et Marie Curie kaj membro de la Akademio de Sciencoj de Francio taksoj ke kvarono de pacientoj per artefarita korvalvo evoluigus la Skumin sindromon.

Viktor Skumin estas edziĝinta. Li havas du filojn – Andrew kaj Maxim, kiel bone kiel la nepino Alice Skumina kaj nepo Alexey Skumin.

Vidu ankaŭ
----------

* Kardiovaskula sistemo
* Korvalvo
* Penza provinco

Referencoj
----------

1. ↑   Viktor Skumin. biblmdkz.ru. Alirita 2017-06-04.
2. ↑   Skumin Viktor. famous-birthdays.ru. Alirita 2019-06-22.
3. ↑   Syndrome de Skoumine. wikimonde.com. Alirita 2018-12-16.
4. ↑   Viktor Skumin. science.wikia.org. Alirita 2019-06-22.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Viktor Skumin en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Victor Skumin. KidzSearchEncyclopedia. Alirita 11 June 2023.

* Skumin Victor Andreyevitch (1989) Boundary psychic disfunctions in infants and teenagers suffering from chronic disorders in digestive system (clinical picture, systematism, treatment, psychic prophylaxis). Open Gray. Arkivita el la originalo je 2018-11-04. Alirita 25 April 2022.

* World Organisation of Culture of Health. kult-zdor.ru. Alirita 2019-06-22.
* Harvard Library: Skumin V A
* Viktor Skumin -.  Anthem To Health via Culture. youtube.com. Alirita 2019-06-22.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 581982
 |
**Baltasar d'Azeredo** (naskiĝis en 1552, mortis en 1631) estis portugala fizikisto, kuracisto kaj humanisto. Li estis lerta latinisto kaj ĉefkuracisto en la kortego de la reĝo Filipo la 2-a de Portugalio. Dum 27-jaroj li instruis en la Universitato de Koimbro.

Vivo
----

En Koimbro li ekis studi en la Kolegio de Sankta Paŭlo, kies rektoro li estis en 1579. Diplomiĝinte pri Medicino, en 1582, li ekoficis kiel universitata profesoro instruante Galenon per la libro "De crisibus". En la 24-a de decembro 1583 li promociiĝis al la seĝo de Aviceno kaj en la 12-a de januaro 1589 li estis elektita por la ĉefa seĝo de Medicino.

Pro la alta kvaliteco de siaj instruoj kaj longatempa servo al la universitato, Baltasar de Azeredo estis premiita kiel kvaliero de la Ordino de Kristo kie li ricevis pension 20$, la plej alta jam pagata en la universitato. En 1609, Azeredo fariĝis ĉefkuracisto de Portugalio, posteno kiun li okupis ĝis sia morto. Li estis edziĝinta al Dona Maria de Madeireira kaj li mortis en Lisbono en la 6-a de januaro, 1631 kaj estis sepultita en la jezuita domo de Sankta Roko, en Lisbono.

Eblas ke Azeredo ne okupis la postenon kiel ĉefkuraciston tuj post sia elektiĝo en 1609. En pluraj dokumentoj datitaj inter 1610 kaj 1611, Duarte Mendes estas priskribata kiel "físico-mor" (aŭ ĉefkuracisto) eble kiel provizora anstataŭanto. Azeredo estis profesoro de la fama filozofo kaj kuracisto Zacuto Lusitano (1575-1642), kiu plej laŭdinde lin priskribas. Baltasar de Azeredo estas konata kiel la portugala Hipokrato kaj Galeno.

Lerta latinisto, li distingiĝis pri poetiko kaj oratoreco, kaj li eĉ faris funebran laŭdoparoladon al la reĝo Filipo la 2-a (Portugalio) en la solenaj ceremonioj plenumitaj de la universitato. D-ro Tomás Serrão de Brito (1576-1654) sukcedis lin kiel kuraciston en la Universitato de Koimbro.

Literaturo
----------

* Alfarrabios de Braga
* Biblioteca Nacional de Portugal
* A medicina fora do controlo dos médicos
* A organização e regulação das profissões médicas no Portugal Moderno: entre as orientações da Coroa e os interesses privados Laurinda Abreu

Referencoj
----------

1. ↑  Libraries, History, Diplomacy, and the Performing Arts: Essays in Honor of ... Carleton Sprague Smith, Israel J. Katz, Malena Kuss, Richard J. Wolfe
2. ↑  Bibliotheca Lusitana Hiftorica Diogo Barbosa Machado
3. ↑  Flores de España, Excelencias de Portugal. En que brevemente se ... Parte 1
4. ↑  Universitato de Koimbro

|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Portugalio |
| Portala ikono | Portalo pri Homoj |
| Portala ikono | Portalo pri Medicino |
**Camille Flammarion**, aŭ **Nicolas Camille Flammarion**, (Montigny-le-Roi, la 26-an de februaro 1842 — Juvisy-sur-Orge, la 3-an de junio 1925), estis franca astronomo, scienca esploristo kaj sciencpopulariganto.

La plej aĝa inter kvar gefratoj, li tre frue jam scipovis legi, skribi kaj kalkuli. Edukita en Langres, li eklaboris 16-jara en la Observatorio de Parizo, en kalkul-fako de Le Verrier.
En 1862, per la publikigo de sia libro *La pluralité des mondes habités* (La plureco de loĝataj mondoj) li disiĝis de la oficialaj astronomiaj instancoj.

Li verkis furorajn librojn pri astronomio, kiuj tradukiĝis en plurajn lingvojn. Unu el la verkoj plej konataj estas "Popola Astronomio" (1880). Li publikigis artikolojn en sciencaj kaj astronomiaj revuoj. Li verkis ankaŭ pri fizikaj esploroj. En 1883, li kreis la Observatorion de Juvisy-sur-Orge, kiun li estris ĝis la morto. Li instigis la laboron de amatoraj astronomoj.

Li fondis la Astronomian Societon de Francio en 1887. Pro multjaraj servoj, en 1912 li ricevis la Honoran Legion.

Camille Flammarion estas konata kiel esploristo de fenomenoj spiritaj, kun vasta produktado. En diskurso ĉe la parapsikologia asocio *Society for Psychical Research* en 1923 li asertis, ke post 60 jaroj de propra esplorado, li kredis je telepatio kaj mediumaj manifestiĝoj. Li ankaŭ membris ĉe la Pariza Societo de Spiritismaj Studoj kaj Teozofia Societo.

Flammarion ĉe sia teleskopo Bardou en la Observatorio de Juvisy (1880-aj jaroj)

Bibliografio
------------

CARNEIRO, Victor Ribas. ABC do Espiritismo (5a. ed.). Curitiba (PR): Federação Espírita do Paraná, 1996. 223p. ISBN 85-7365-001-X p. 51-54.

GODOY, Paulo Alves; LUCENA, Antônio. Personagens do Espiritismo (2ª ed.). São Paulo: Edições FEESP, 1990

Vidu ankaŭ
----------

* 1021 Flammario

Eksteraj ligiloj
----------------

* Camille Flammarion en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Camille Flammarion en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

La Nacia Franca Biblioteko (Bibliothèque Nationale de France) havas la plejmultajn verkojn (en la franca) de Flammarion, en formato PDF.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 613103
* GND: 119223007
* LCCN: n83201422
* VIAF: 12308308
* ISNI: 0000 0001 2099 1217
* LIBRIS: 186999
* SUDOC: 032866119
* BNF: 11902882q
* MBA: 81c9762a-cf7d-4d61-b5e3-78dc0564a3ca
* NLA: 35088028
* NDL: 00550645
* BIBSYS: 90940357
* NKC: jn19990002310
* BNE: XX1016619 XX856491, XX1016619
 |
**MONAY Ferenc** (monai) estis hungara minoritata pastro, instruisto, konfesianto en Vatikano, historiisto, verkisto naskita en Nagybánya la 22-an de decembro 1878 kaj mortinta en Vatikano la 5-an de majo 1964.

Biografio
---------

Ferenc Monay studis en Eger kaj en Romo en Universitato Gregoro. En 1901 li instruis en Szilágysomlyó, en 1902, li estis helppastro en Arad, ekde 1903 li instruis en Marosvásárhely, ekde 1909 li estis parokiestro en Arad, ekde 1918 regionestro, ekde 1922 asistanto en la ordena centrto de Romo, ekde 1927 li estis konfesianto en la Santa Petro preĝejo. Li pensiuliĝis en 1958. Li redaktis la ĵurnalon Egyetértés en Marosvásárhely en 1903 – 1904, Katholikus Egyházi Tudósító en Arad en 1918. Li estis kunlaboranto de *Katolikus Lexikon*. Li tradukis ĉiujn verkojn de Sankta Francisko el Asizo en hungaran lingvon (Marosvásárhely 1907).

Verkoj
------

* *Római levelek* (Arad. 1927);
* *A lateráni béke*: 1929. febr. 11. (Arad, 1929);
* *Adatok a magyarországi és erdélyi minoriták irodalmi munkásságáról* (Róma, 1953);
* *De provincia Hungarica ordinis fratrum minorum conventualium memoriae historicae* (Róma, 1953);
* *A római magyar gyóntatók* (Róma, 1956);
* *P. Kelemen Diák, a Felső-Tiszavidék apostola (Róma, 1957).*

Fonto
-----

* Magyar Életrajzi Lexikon