recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Giovanni Santi** (ĉ. 1435 – 1a Aŭgusto 1494) estis itala pentristo, renesanca dekoristo, kaj la patro de Rafaelo. Li naskiĝis ĉe Colbordolo en la Duklando de Urbino. Li estis malgranda komercisto kaj poste studis ĉe Piero della Francesca. Li estis influita de Fiorenzo di Lorenzo, kaj ŝajne estis helpanto kaj amiko de Melozzo da Forlì. Li estis kortega pentristo ĉe la Duko de Urbino kaj pentris kelkajn altarverkojn, el kiuj du nuntempe ĉe la Berlina Muzeo, madonon ĉe la preĝejo de Sankta Francisko en Urbino, alian ĉe la preĝejo de la Sankta Kruco en Fano, alian en la Nacia Galerio de Londono, kaj alian ĉe la galerio de Urbino; Anunciacion ĉe Brera en Milano; resurekciitan Kriston en la Belarta Muzeo de Budapeŝto; kaj Sanktan Hieronimon ĉe la Laterano. Li mortiĝis en Urbino.

Giovanni Santi, patro de Rafaelo; *Kristo eltenita de du anĝeloj*, ĉ. 1490

Fontoj
------

* August Schmarsow, *Giovanni Santi* (Berlin, 1887)
* Michael Baxandall. Oxford University Press 1980.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Giovanni Santi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Giovanni Santi at Panopticon Virtual Art Gallery Arkivigite je 2007-09-27 per la retarkivo Wayback Machine
* *The Gubbio Studiolo and its conservation, volumes 1 & 2*, from The Metropolitan Museum of Art Libraries (fully available online as PDF), which contains material on Giovanni Santi (see index)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 503258
* GND: 119006561
* LCCN: n85148716
* VIAF: 11702324
* ISNI: 0000 0001 2374 9389
* SUDOC: 033671214
* BNF: 12451505h
* ULAN: 500007294
* RKD: 69712
 |
Koordinatoj: 44° 38′ 55″ N 5° 34′ 03″ O﻿ / ﻿44.64861 °N, 5.56750 °O﻿ / 44.64861; 5.56750 (mapo)

**Boulc** estas franca komunumo lokita en la departemento Drôme kaj en la regiono Rodano-Alpoj. Ĝi havis 125 loĝantojn laŭ censo plenumita en 2009.

Geografio
---------

Boulc etendiĝas sur 57.35 km², kaj havis 125 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas 2.2 homoj po kvadrata kilometro. La komunumo situas en Drôme, en la okcidenta parto de la francaj Alpoj.

La montpasejo Miscon situas je 2 kilometroj el la vilaĝo.

Historio
--------

La departemento Drôme estis oficiale kreita la 5-an de marto 1790 dum la franca revolucio. 

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la komunumo S-ro Olivier Tourreng, kiu do fariĝis la loka urbestro.

Administrado
------------

Boulc apartenas al la kantono de Châtillon-en-Diois, kies ĉefurbo estas Châtillon-en-Diois. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Die, unu el la tri arondismentoj de la departemento Drôme.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Drôme
* Kantono de Châtillon-en-Diois
Domo kun ĝardeno. Interno: laborĉambro de la geniulo. La **Goeta ĝardendomo** (germane *Goethes Gartenhaus*) estas unu el la plej gravaj vidindaĵoj malsupre en la belega Ilm-parko en Vajmaro. Kopio de ĝi troviĝas en Bad Sulza.

Historio
--------

En la 21-a de aprilo 1776 Goeto ekposedis la ĝardenon kun dometo. Por daŭro de pli ol 6 jaroj li tie konstante loĝis. Aliajn 50 jarojn la "ĝardeno malsupra" servis kiel rifuĝejo; la ĝardeno ĉe la loĝdomo en la supra urboparto estis nur la dua.

Laŭ la testamento de la nepo Walther Wolfgang von Goethe domo kaj ĝardeno en 1885 transdonitis al la Grandduka administracia juĝistaro; en 1921 transprenis la tuton la ŝtato Turingio.

La ĝardeno plurfoje prilaboritis por alproksimiĝi al la tempo de Goeto. La kvin ĉambroj de la domo kiel ankaŭ la kurirejo, la vestiblo kaj la koridoro donas al oni vivan bildon de simpleco de la tempo de la goeta enloĝado.

Senpera tuŝo kun naturo senteblas en la poemoj *An den Mond*, *Rastlose Liebe* kaj *Jägers Abendlied*. En la ĝardendometo Goeto komencis verki la romanon *Wilhelm Meisters theatralische Sendung* kaj skribis grandajn partojn de la proza versio de *Iphigenie*; tie li ankaŭ esperis finskribi la verkon *Egmont*.

Dum tiuj jaroj oni ŝarĝis pli kaj pli da politikaj oficoj al li kaj tiam liaj interesoj pri naturscienco ekis. Instigon gravan por tutviva fascino pri geologio liveris la en 1777 transprenita estrado pri la revivigo de minado en la regiono de Ilmenau.

Planojn vendi la bieneton post la transloĝiĝo urbocentren, Goeto finfine forĵetis. Kun kreskanta aĝo li preferis dum fazoj de intensa laborado retiriĝi al Ilm-parko. En majo 1827 la ne tute 80-jaraĝuloj tie ĉi finis la duan parton de *Wanderjahre* verkante la duan parton de *Faŭsto*. La lasta renkontiĝo de Goeto kun la ŝatata domo estis dum promeno enkaleŝa de la 20-a de februaro 1832.

Muzeigo
-------

Ekde 1921 ĝi estas muzeo. En 2005 oni per nova aranĝo de la ĉambroj aldonitis pluan aspekton: sentigi la vizitantojn la atmosferon tiutempan kaj la gravan rolon kaj influon de la naturema esploristo kaj politikisto Goeto sur la samtempulojn. Etaj ŝanĝoj en la meblararanĝo pli diafanigis la uzon de la ĉambraro. La por la domo farita bildaro kun aŭtentikaj objektoj el la kolektoj de Goeto koncentriĝis pri la 6 jaroj de lia daŭra restado surloke.

Literaturo
----------

* Museumsverband Thüringen (eld.): *Museen in Thüringen*, Edition Leipzig 2001, ISBN 978-3-361-00612-0, p. 174.
* Hans Wahl: *Goethes Gartenhaus*. Leipzig: J. J. Weber o.J.
* Manfred Kahler: *Goethes Gartenhaus in Weimar*. Hg. von den Nationalen Forschungs- und Gedenkstätten der klassischen deutschen Literatur in Weimar. 3. Aufl. Berlin, Weimar: Aufbau-Verlag in Komm. 1966.
* Paul Raabe: *Spaziergänge durch Goethes Weimar*. 10. aktualisierte Aufl. Zürich, Hamburg: Arche 2005. ISBN 3-7160-2256-X
* Uwe Grüning, Jürgen M. Pietsch: *Goethes Gartenhaus*, Spröda: Edition Schwarz-Weiss, 1999, ISBN 3-00-004693-3

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Goeta ĝardendomo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Detaloj kaj praktikaj informoj por la vizitontoj.
* La ĝardendomo sur bildoj.
* Disertacio pri la domo, skribita en Halle.
**Las Veguillas** [lasbeGIljas] estas municipo de la provinco Salamanko, en la aŭtonoma komunumo Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la Jurisdikcia teritorio de Salamanko en la nordo-centro de la provinco. *Las Veguillas* estas tradukebla etimologie al *La Valetoj*.

Ĝia municipa teritorio estas formata de la loĝlokoj Arguijo, Cabrera, Casanueva, Las Huertas, Las Veguillas, Llen, Mora de la Sierra kaj Pedro Llen, okupas totalan areon de 43,70 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2017, ĝi havis 107 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 295 loĝantojn ekde la komenco de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. Ĝi distas 33 km de Salamanko, provinca ĉefurbo. 

Setlejoj fondiĝis en la 13-a jarcento, sed Las Veguillas mem en la 14-a jarcento. En postaj jarcentoj suferis pro militoj ĉefe dum la Hispana Milito de Sendependigo. 

La tradiciaj agrikulturo (cerealoj, paŝtaĵoj) kaj brutobredado (bovoj kaj ŝafoj en kverkaroj) lastatempe iom dekadencis, sed pluas. Lastatempe rura turismo ekgravis.

La urbestro estas de dekstra partio PP.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Salamanko


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 753506
* VIAF: 316734256
 |
**Giovanni VERRAZANO** naskiĝis en 1485 en Florenco kaj mortis en 1528 en Kariba Maro.

Junaĝo
------

Fama maresploristo
------------------

Kun la konsento de la reĝo  Francisko la 1-a, Jean Ango komandantis la ekspedicion de Giovanni Verrazano por trovi oron kaj spicojn.

### Unua ekspedicio 1524

Golfo de Pamlico Sound
Unua ekspedicio 1524
La italaj financistoj de Rouen insistis por ke Verrazano estos elektita kiel marpiloto, kaj la plej maljuna frato de Giovanni, kiu estis bankisto en Romo, apogis la demandon.

En Junio 1523, Verrazano ekvelis de Florenco per 4 velŝipoj. Sed pro tempestoj kiuj dronis du el ili, li devis halti en Bretonujo por ripari.

Li deziris atingi la vojon al Katajo laŭ la okcidenta vojo, eĉ se li renkontas la minacantajn portugalojn. Al Madejro li albordiĝis por finpretiĝi. Li dungis 50 maristojn kaj provizis sin per nutraĵoj por 8 monatoj kaj armiloj.

La 17-an de Januaro 1524 li ekvelis. Post malfacila transiro, li atingis Floridon en la nuna Norda Karolino. Li laŭiris laŭ la marbordo nordorienten kaj subite, li kredis ke li atingas la pasejon. Fakte estis la golfo de Pamlico Sound fermita per sabla istmo.

Daŭrigante la vojaĝon norden, li eniris la golfejon de Novjorko. Pli norden irante, li atingis la insulojn de Maine kaj Novlandon. Apud Cap Breton, en Novlando li daŭre velŝipiris ĝis la norda latitudo 54. Sed pro manko de nutraĵo, li devis reveni al Dieppe en Francujo.

La mapojn kiujn priskribis lia frato Girolamo Verrazano pruvas, ke li vere esploris la marbordojn de Florido al Cap Breton. Li certiĝis, ke li malkovris novan kontinenton, alkroĉita nek al Afriko, nek al Azio.

### Dua ekspedicio 1528

Kiam li revenis al Francujo, Francisko la 1-a militis kontraŭ Karlo la 5-a. Verrazano petis do de Jean Angot kaj Philippe Chabot, ke li financos duan ekspedicion.

En 1528 ekvelis tri velŝipoj. Neniam Verrazano revenis.

Laŭ la diro de lia frato al la poeto Paul Jove, li kaj pluraj maristoj estis murditaj de la enlandanoj de insulo en la Kariba Maro, murditaj kaj manĝitaj.

Referencoj
----------

1. ↑  Yves Jacob jacques Cartier Ed. l'ancre de marine 2000

* Giovanni da Verrazano en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Giovanni da Verrazano en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 320050
* GND: 118804251
* LCCN: n50013937
* VIAF: 74649646
* ISNI: 0000 0000 8155 3491, 0000 0003 6254 7143
* SUDOC: 032251998
* BNF: 123318857
* NKC: jx20120216036
* BNE: XX1479703
 |
**Las venas abiertas de América Latina** estas libro de la urugvaja verkisto Eduardo Galeano, eldonita en 1971. Ĝi aperis en la hispana lingvo, la titolo signifas: "Malfermitaj vejnoj de Latin-Ameriko".

Galeano analizas historion de Latin-Ameriko, ekde malkovro de Ameriko ĝis hodiaŭ, dumtempe li parolas kontraŭ la politika dominado kaj ekspluatado fare de Eŭropo, pli poste fare de Usono.

Historio
--------

La libro estis verkita en 1971, en Urugvajo. Tiutempe Galeano laboris kiel ĵurnalisto kaj libroredaktoro en la eldoneja departemento de la Universitato de Montevideo. Laŭ aserto de Galeano, necesis 4 jaroj por fari la necesajn esplorojn kaj kolekti informojn, dum li verkis la libron dum 90 noktoj. Du jarojn poste, en 1973, okazis militista puĉo en Urugvajo, la verkisto devis fuĝi. La libro estis malpermesita en dumdiktatura Ĉilio, Argentino kaj Urugvajo.

Furoro en 2009
--------------

Prezidento de Venezuelo Hugo Chávez donacis ekzempleron el la libro al usona prezidento Barack Obama, la 18-an de aprilo de 2009. Post tio, la libro iĝis tre populara en la listo de usona Amazon.com kaj en unu tago rangis de loko 54295. al la 2-a loko.
Giovanni Giolitti
**Giovanni Giolitti** (La ‏27-an de oktobro 1842 - La 17-an de julio 1928) estis itala ŝtatisto kiu funkciis kvin fojojn kiel ĉefministro. Giolitti, maldekstra-liberalulo, estis konata pro pasigado de progresemaj socialreformoj kiuj plibonigis la vivnivelon de la "averaĝa italiano" kaj lian kapablon malhelpi kaj la maldekstron kaj ekstreman dekstron la akirado de politika potenco. 

La akumula tempodaŭro kiun li funkciis kiel Ĉefministro de Italio estas la dua plej longa en la historio de Italio, post tiu de Benito Mussolini. Interalie Giolitti naciigis la trajno- kaj telefono- sistemoj.

Kariero
-------

En 1882 li unue estis elektita al parlamento nome de la Liberala Partio. Li unue funkciis kiel ĉefministro en 1892-1893, sed estis devigita eksiĝi pro sia nerekta implikiĝo en financa skandalo. Lia dua oficperiodo daŭris pli ol du jarojn (1903-1905) kaj la tria daŭris proksimume tri jarojn kaj duonon (majo 1906 - decembro 1909). Giolitti provis kontraŭbatali la strikojn kaj tumultojn organizitajn de la maldekstro en Italio reduktante registarajn elspezojn kaj trankviligante la Katolika Eklezio. En eksterŝtataĵoj, Giolitti fortigis la rilatojn de Italio kun Aŭstrio-Hungario.

En lia kvara oficperiodo ( 1911-1914 ) Giolitti respondecis pri irado al milito kontraŭ la Otomana Regno, la Itala-Turkia milito kiu finiĝis en itala venko kaj la aneksado de Libio kaj aliaj teritorioj al Italio. La kosto de la milito subpremis la ekonomion kaj sufiĉe kontribuis al la malkresko en populareco de Giolitti, kiu estis devigita eksiĝi en marto 1914 post ĝenerala striko kiu paralizis la tutan landon.

Dum preskaŭ ses jaroj li sidis en la opozicio kaj provis, vane, igi Italion konservi neŭtralecon en la Unua Mondilito.

Lia kvina kaj lasta oficperiodo kiel ĉefministro komenciĝis en junio 1920, kiam la publika malordo en Italio atingis sian pinton post la rezultoj de la milito kaj kiam la konsekvencoj de la Traktato de Versajlo koncerne Italion iĝis klaraj (vidu ruĝa jarduo). En junio 1921, li finfine demisiis, ĉar li ne konsentis akcepti la postulojn de la naciistoj koncerne Fiume.

La nomo de Giolitti fariĝis koncepto: "**Giolitismo**" kiu signifas politikan korupton kaj oportunismon, kaj ĝi reflektas publikan opinion pri la maniero kiel tiu politikisto plenumis siajn devojn, kaj de la tiama tuta politika sistemo kiun li gvidis.

Eksteraj ligiloj
----------------

 **Giovanni Giolitti** en Vikimedia Komunejo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 800241
* GND: 118717537
* LCCN: n78095354
* VIAF: 27079739
* ISNI: 0000 0001 2277 6764
* LIBRIS: 287685
* SUDOC: 028439589
* BNF: 12027448n
* NKC: mzk2016926724
* ICCU: RAVV026672
* BNE: XX948783
 |
**György Kozmann** [djordj kozman], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kozmann György** estas hungara kanuisto, olimpiano, politikisto.

György Kozmann (kanuisto) naskiĝis la 23-an de marto 1978 en Szekszárd.

Biografio
---------

György Kozmann (kanuisto) akiris licencojn pri maŝinisto en 1996 kaj 2001 kun maturiĝo. Li akiris diplomon en Altlernejo Dénes Gábor en 2014. Li laboris ekde 2008 en ŝtata elektra entrepreno. En 2014 li estis elektita urbestrarano en Paks, kie li vivis, sed en la la sekva jaro ricevis altan postenon en la ministerio. Lia edzino naskis filinon. Li ricevis ŝtatajn premiojn en 2004 kaj 2008.

### Sporta kariero

György Kozmann (kanuisto) komencis kanuadi en sportklubo de Paks sur la Danubo. Ĝis 2008 lia partnero en kanuo estis György Kolonics, poste (pro morto de Kolonics Tamás Kiss (kanuisto). Li estis olimpiano en Hungario en la Somera Olimpiko 2004 kaj Hungario en la Somera Olimpiko 2008 kun po unu bronzaj medaloj duope, krome en mondĉampionumoj li estis la unua kvinfoje inter 2001-2007 duope aŭ kvarope.

Lia libro
---------

* *Koló árnyékában* (2008, rememora romano pri Kolonics)

Vidu, aŭdu ankaŭ
----------------

* video

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 809435
 |


* Portalo pri Biografio
***Las edades de Lulú*** (La aĝoj de Lulú, 1989) estas erotika romano de la hispana verkistino Almudena Grandes. Ĝi estis adaptita de Bigas Luna en filmo de 1990. Ĝi estos inkludita en la listo de la 100 plej bonaj romanoj en hispana de la 20-a jarcento de la hispana ĵurnalisto *El Mundo*.​

Enhavo
------

Lulú, la protagonistino, estas en la komenco de la verko junulino dekkvinjara kiu sentas altiron por Pablo, profesoro de universitato, amiko de sia frato. Post unua seksa sperto, Lulú sentas dum jaroj fantaziojn pri tiu viro kun kiu finfine ŝi akceptas amorajn ludojn. La paro vivas en mondo de eksperimentado, fantazioj kaj privataj interkonsentoj ĝis Lulú vidas sin perfidita kiam ŝia paro metas ŝin en situacio en kiu ŝi havas sekson kun sia propra frato, kiu ĉiam fantaziis prie. Lulú al kiu mankas sinceraj amsentoj, jam tridekjara, decidas serĉi novajn spertojn ekster sia sekura medio, kio portos ŝin al diversaj rilatoj de sekso de paroj, triopoj, transgenraj personoj kaj orgioj.

Rezulto
-------

Ĝi ricevis la 11an Premion *La Sonrisa Vertical* (La vertikala rideto). Ĝi estis adaptita al kino fare de Bigas Luna sekvajare en samnoma filmo, kun scenaro verkita kun Almudena Grandes mem pro kiu ambaŭ estis nomumitaj al Goja-premio en 1991 en la kategorio de plej bona adaptita scenaro. La libro ege sukcesis kaj estis tradukita al pli ol du dek lingvoj.​

Referencoj
----------

1. ↑  Almudena Grandes, *Las edades de Lulú* (Tusquets, 1989; ISBN 84-7223-748-6)
2. ↑  Lista completa de las 100 mejores novelas en castellano del siglo XX *El Mundo*
3. ↑  «Las edades de Lulú». Premios Goya. Konsultita la 29an de novembro 2021.
4. ↑  «elmundo.es | encuentro digital con Almudena Grandes». www.elmundo.es. Konsultita la 29an de novembro 2021.

Eksteraj ligiloj
----------------

* oficiala retejo de la verkistino


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 819698
* BNE: XX2006382
 |
**György Lakatos** [djordj lakatoŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Lakatos György** estas hungara fagotisto, muziklerneja kaj altlerneja instruisto. Lia fratino estas Ágnes Lakatos.

György Lakatos naskiĝis la 3-an de septembro 1960 en Kalocsa.

Biografio
---------

György Lakatos interesiĝis pri ĉiuspecaj muzikoj dum la lernejaj jaroj. Li aĝis 17, kiam en Kalocsa ĝuste mankis fagotisto, tial li eklernis tiun instrumenton. Li studis lernojaron en muzikarta mezlernejo en Budapeŝto, poste li akiris diplomon en Muzikarta Altlernejo Ferenc Liszt en 1986. Liaj plej gravaj instruistoj estis Gábor Janota kaj László Hara (pli aĝa). Jam pli frue li estis fagotisto en la Budapeŝta Ŝtata Operejo (1983–2009, ekde 1985 primara fagotisto) kaj ankaŭ en multe da aliaj orkestroj (fagotisto malofte havas rolon en la muziko). Dum la studentaj jaroj ĝis 1987 li instruis en muziklernejoj. En 1987 li havis akcidenton, lia piedo preskaŭ perdiĝis, resume okazis 22 kirurgaj operacioj dum 3 jaroj. Post la parta resaniĝo li ekinstruis en la Muzikarta Altlernejo, iom poste li estis katedrestro kaj docento. En 1997 li ricevis stipendion en Parizo, en 2011 li fondis kvarteton. Li recitalis en Eŭropo kaj Usono. Li ricevis premiojn inter 1984-2012. Li havas edzinon, kiu naskis 2 filinojn.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva intervjuo kun fotoj
*

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio György Lakatos en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 663783
* LCCN: n98057020
* VIAF: 36231894
* ISNI: 0000 0001 0653 8010
* BNF: 16245470n
* MBA: 9cfda1cf-e1b9-42c1-9aa3-14ffc255a63a
 |
**György Krámer** [djordj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Krámer György** estis hungara baletisto, koreografo, reĝisoro.

György Krámer naskiĝis la 19-an de septembro 1956 en Budapeŝto.

Biografio
---------

György Krámer estis edukita en Sajóbábony, ekde 1964 en Miskolc. Inter 1970-1979 li studis en Ŝtata Baleta Instituto. Post la diplomo en 1979 li aliĝis al baleta trupo de Győr (ĝuste tiam fondita). En 1984 li forlasis la trupon kaj iĝis sendependa baletisto kaj koreografo, li havis taskojn ekzemple en Nacia Teatro (Pécs), en 1987 li dancis en Greklando, en la sekva jaro en Israelo. En 1989 li estis nomumita baletestro en Szeged. Inter 1991-2001 li apartenis al Teatro Petőfi (Veszprém), kie li estis ĉefkoreografo, baletisto, eĉ reĝisoro. En la 2000-aj jaroj li havis taskojn en Nacia Teatro (Miskolc). Li ricevis premiojn inter 1992-2021.

Liaj baletaj roloj (elekto)
---------------------------

* Iván Markó:
	+ *Stációk* - magiisto
	+ *József és testvérei* - ĉefrolo

Liaj koreografiaĵoj (elekto)
----------------------------

* Tim Rice - Andrew Lloyd Webber: *Jesus Christ Superstar* (1986, Szeged)
* *Támad a szél* (1988)
* *Exodus* (1992)

Liaj reĝisoraĵoj (elekto)
-------------------------

* László Dés: *A dzsungel könyve*
* Lev Tolstoj: *Legenda a lóról* (2001, Veszprém)
* Gábor Presser-Tibor Déry: *Képzelt riport egy amerikai popfesztiválról*

Liaj televiziaj filmaj roloj (elekto)
-------------------------------------

* *Linda* (1986) - dancisto
* *Sakálok* (1988) - scenaristo
* *József és testvérei* (2000) - Putifar

Fontoj
------

* hungarlingva membiografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
*

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 734960
 |
**Canillas de Abajo** [kaNIljas deaBAĥo] estas municipo de la provinco Salamanko, en la aŭtonoma komunumo Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la Jurisdikcia teritorio de Salamanko en la nordo-centro de la provinco. 

Palaco de la Markizo de Canillas.
Preĝejo.
Ĝia municipa teritorio estas formata de la loĝlokoj Canillas de Abajo, Canillejas, Navas de Quejigal, Quejigal kaj Sagos, okupas totalan areon de 38,78 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2017, ĝi havis 78 loĝantojn. Ĝi perdis preskaŭ 700 loĝantojn ekde la komenco de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. 

Limas kun loĝlokoj Tabera de Abajo, La Mata de Ledesma, Rollán, Barbadillo, Robliza de Cojos kaj Calzada de Don Diego. Ĝi distas 27 km de Salamanko, provinca ĉefurbo. 

Ĝi fondiĝis komence de la 13-a jarcento. En postaj jarcentoj suferis pro militoj ĉefe dum la Hispana Milito de Sendependigo. 

La tradiciaj agrikulturo (cerealoj, paŝtaĵoj) kaj brutobredado (bovoj kaj ŝafoj en kverkaroj) lastatempe iom dekadencis, sed pluas. Lastatempe rura turismo ekgravis.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Salamanko


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 753123
 |
**György Krivátsy Szűts** [djordj krivAĉi sUĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Krivátsy Szűts György** estis hungara pentristo, instruisto. Liaj familiaj nomvariantoj estis *Krivátsy Szűcs* kaj *Krivátsy-Szűts*.

György Krivátsy Szűts  naskiĝis la 20-an de marto 1892 en Győr, li mortis la 6-an de junio 1975 en Budapeŝto.

Biografio
---------

György Krivátsy Szűts akiris diplomon en Reĝa Belarta Altlernejo de Budapeŝto. Liaj plej gravaj instruistoj estis Gyula Benczúr, Tivadar Zemplényi kaj Károly Ferenczy. Li daŭrigis la lernadon en fino de la 1910-aj jaroj en Artistkolonio (Szolnok), kie lia majstro estis Adolf Fényes. Ĝis 1921 li instruis en piarista gimnazio en Budapeŝto. Inter 1924 kaj 1940 li havis privatan lernejon por pentristoj. Pro malsano li ne plu pentradis. En 1927 li establis vendejon pri artaĵoj. Inter 1940-1944 li havis ekspoziciejon, kie li aranĝis 62 ekspoziciojn por 200 artistoj. La ekspoziciejo detruiĝis dum la mondomilito, tial poste li plene retiriĝis. Lia pentraĵo ricevis premion en 1922.

Elektitaj ekspozicioj
---------------------

* Arthalo Budapeŝto (1922)
* Stokholmo (1922)

Elektitaj pentraĵoj
-------------------

* Önarckép
* Fekvő női akt
* Mocsaras táj (1912)
* Fehér börtön (1922, premiita)
* Ave Maria (altara bildo de Preĝejo Koro de Jesuo (Hegyvidék) (1923)
* Ablaknál
* Tiszapart
* liajn kreitajn memortabulojn vidu malsupre!

Elektitaj disĉiploj
-------------------

* Gyula Metykó

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun bildoj[*rompita ligilo*]
* hungarlingva biografio[*rompita ligilo*]
* hungarlingva biografio

* 
* 


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 614249
* LCCN: n2004092162
* VIAF: 51083185
* ISNI: 0000 0000 3606 1033
 |
**György Káldi** [djordj kAldi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Káldi György** estis hungara jezuita monaĥo, predikisto, tradukisto. Lia familia nomvarianto estis *Káldy* [kAldi].

György Káldi
György Káldi  naskiĝis la 4-an de februaro 1573 en Nagyszombat (Hungara reĝlando, nuntempa Trnava en Slovakio), li mortis la 30-an de oktobro 1634 en Pozsony (Hungara reĝlando, nuntempa Bratislavo en Slovakio).

Biografio
---------

György Káldi studis teologion kaj pastriĝis en Vieno, poste en 1598 en Romo li aliĝis al la jezuitoj, poste li estis predikisto kaj instruisto en pluraj lokoj de Habsburga Imperio. Li havis bonajn rilatojn kun Péter Pázmány. Inter 1605 kaj 1608 li tradukis la Biblion hungaren. Ĝi estis la unua katolika hungarlingva Biblio, ĝi estis eldonita en 1926 en Vieno. En 1615 li estis nomumita kolegiestro en sia naskiĝurbo, post jardeko en Pozsony.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Szent Biblia (1626)*
* Halotti beszédek (1629)
* Az Vasárnapokra-való Prédikátzióknak Első Része (1631)
* Az innepekre való Prédikátzióknak Első Része (1631)

Memorigiloj
-----------

* reliefo en Káld (2004)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

* La tradukita Biblio (1626)La tradukita Biblio (1626)
* Paĝo el la biblia tradukaĵoPaĝo el la biblia tradukaĵo
* Titolpaĝo de Biblio tradukita de KáldiTitolpaĝo de Biblio tradukita de Káldi

* Kategorio György Káldi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 608058
* GND: 124781403
* LCCN: nb2014022703
* VIAF: 89472216
* ISNI: 0000 0000 7820 8558
* BNF: 12889432c
 |
**György LAKÓ** [djordj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Lakó György** estis hungara lingvisto, profesoro, instruisto, membro korespondanta de Hungara Scienca Akademio (1948), membro ekstera de Suomia Scienca Akademio (1970).

György Lakó  naskiĝis la 26-an de septembro 1908 en Jánoshalma. Li mortis la 15-an de julio 1996 en Budapeŝto.

Biografio
---------

György Lakó frekventis universitaton en Budapeŝto, krome helpe de stipendioj li lernis en Suomio, Svedio kaj Estonio. Li eklaboris en 1935 en Tutlanda Biblioteko Széchényi, poste li instruis en diversaj gimnazioj. Dum la 2-a mondmilito li prilaboris vortarojn, poste li denove laboris en la Biblioteko Széchényi. En 1949 li ricevis postenon en lingvista instituto. Ekde 1956 li ankaŭ instruis en la universitato, eĉ li estis katedrestro. Li pensiuliĝis en 1978. Li okupiĝis pri finn-ugra lingvaro. Li ricevis hungaran premion en 1951, suomian premion en 1968.

Verkaro (elekto)
----------------

* *A magyar nyelv finnugor alapjai. Bevezetés. Hangtan.* (1964)
* *Svéd-magyar szótár* (Sveda-hungara vortaro), (1969; ĝis 1992 6 eldonoj)
* *József Szinnyei* (1986)
* *A magyar mondatszerkezet finnugor sajátosságai* (1991)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
La **Distrikto Sárospatak** [ŝAroŝpatak] (hungare *Sárospataki járás*) estas distrikto en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Borsod-Abaúj-Zemplén. Ĝi situas laŭ Bodrog en la nordorienta parto de la departemento (en la norda parto de Hungariio).

Distrikto Sárospatak en Hungario
La distrikta ĉefurbo estas Sárospatak, kiu estas urbo, la ceteraj 15 komunumoj estas vilaĝoj.

La areo estas 477,67 km², kie loĝas 24 246 homoj. La loĝantoj okupiĝas precipe pri agrikulturoj, (fruktoj, vitoj, tritikoj, maizoj) kaj bredadoj.

Historio
--------

Tiu distrikto funkciis jam inter 1905-1956, sed ĝis 1950 ĝi apartenis al Zemplén (historia departemento). La distrikta sistemo ne funkciis en Hungario inter 1983-2013.

Komunumoj
---------

* distrikta ĉefurbo kaj urbo: **Sárospatak**
* vilaĝoj:
	+ Bodrogolaszi
	+ Erdőhorváti
	+ Györgytarló
	+ Háromhuta
	+ Hercegkút
	+ Kenézlő
	+ Komlóska
	+ Makkoshotyka
	+ Olaszliszka
	+ Sárazsadány
	+ Tolcsva
	+ Vajdácska
	+ Vámosújfalu
	+ Viss
	+ Zalkod

Fontoj
------

* la datenoj venis el la Hungara Vikipedio
**Linhart RÝZNAR** (naskiĝis 5-an de novembro 1921 en Šternberk, Moravio - mortis la 9-an de junio 2009 en Sallgast, Germanio) estis ĉeĥa esperantisto, iama ĉefdelegito de UEA por Ĉeĥio kaj Cseh-metoda instruisto, "magiisto", honora membro de ĈEA.

Li estis unusola filo de patro Leonard, muelisto, kaj patrino Anna, dommastrino. La familio ofte transloĝiĝis. La fundamentan lernejon, kiun li tre malamis, li vizitis en Čejč, la fakan muelistan lernejon en Pardubice. 

Por Kristnasko 1936 li ricevis ĉapelon kaj lernolibron de Esperanto kaj de tiu tempo li eklernis kaj ekamis Esperanton. 

Parton de la dua mondmilito li travivis kiel ne bonvola laboristo dum devigas laboroj en Vöklabruk, Aŭstrio. 

Li okupiĝis kiel muelisto, poste estro de grenprovizejo en agrikultura kooperativo.

Post la dua mondmilito la familio transloĝiĝis en la urbon Svitavy, kie la juna Linhart fondis sian familion (du infanoj - filino Leonarda kaj filo Jan). Tie li iniciatis fondiĝon de loka Esperanto-klubo, kies unua estro li estis, post kelka tempo li helpis fondi E-rondeton ankaŭ en la najbara urbo Polička. Li estis iniciatinto de komunaj kunvenoj de proksimaj E-rondetoj - Svitavy, Litomyšl, Polička kaj Česká Třebová. La esperantistoj de tiuj rondetoj kunvenadis dimanĉe, unufoje en monato, ĉiam en alia urbo. Oni preparis distran, amuzan programon.

En la jaro 1951 li ricevis aprobon por instrui Esperanton, kiun li multfoje poste instruis en someraj kursoj kaj tendaroj en Ĉeĥoslovakio kaj danke al uzo de Ĉe-metodo ankaŭ eksterlande (Hungario, Pollando, Germanio). 

Post fondiĝo de ĈEA en 1969 li fariĝis ĝia komitatano, poste ankaŭ estrarano aŭ membro de kontrola komisiono. Dum dudek jaroj li tre zorge kaj modele plenumis funkcion de ĉefdelegito de UEA en Ĉeĥa Respubliko. Li ofte vojaĝis, informis pri ĉeĥa Esperanto-movado kaj multfoje ankaŭ kontribuai al artaj kaj distraj programoj dum Esperanto-renkontiĝoj kiel magiisto.

Krom Esperanto li havis multajn hobiojn - vojaĝado, historio, muziko, bildoj de malnovaj majstroj k.a.

Li trifoje edziĝis, lastan fojon al germana esperantistino, kun kiu li vivis en kontenta, feliĉa rilato en Sallgast, Germanio, ĝis sia morto. Inter liaj edzinoj estis ankaŭ grava ĉeĥa esperantistino Jarmila Rýznarová.Lia filino Leonarda Chaloupková estas ekde 2016 vicprezidantino de Ĉeĥa Esperanto-Asocio.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Arkivigite je 2006-03-19 per la retarkivo Wayback Machine Paĝaro de Esperanto en Svitavy.
***Boletín*** (hispanlingve *Bulteno*) estas la organo de Hispana Esperanto-Federacio. Malgraŭ ĝia nomo hispanlingva, la tekstoj estas preskaŭ nur en Esperanto.

Enhavo
------

La revuo havas 32 paĝojn en malgranda formato nigre-blanka kaj estas eldonata 4-foje jare. La enhavo rilatas ĉefe al la hispana Esperanto-movado (lokaj grupoj, kongresoj ktp), sed ankaŭ informas pri la tutmonda ĝenerale (ZEOj, Esperanto en amaskomunikiloj). Alia ofta temo estas historia esploro pri la hispana movado kaj ĝiaj pioniroj.

Historio
--------

La unua numero de *Boletín* aperis en januaro 1949, kaj ĝia unua plurjara redaktoro estis Luis Hernández Lahuerta. De 1989 ĝis 1997 ĝin redaktis Antonio Marco Botella kaj post tiu jaro Liven Dek ĝis 2005. De 2005 ĝis 2006 redaktis ĝin Manuel Pancorbo, de 2006 ĝis 2008 Jorge Pavón, de 2008 ĝis 2010 Ángel Arquillos; de 2010 ĝis 2012 Juanjo Vera. De 2012 ĝis nuntempe (2022) la redaktoro estas plu Ángel Arquillos.

Estas kolektoj de "Boletín" en diversaj bibliotekoj.

Notoj
-----

1. ↑  Prezento en oficiala retejo
2. ↑  Unua numero de *Boletín* en 1949
3. 1 2  Kolekto de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj de la Aŭstria Nacia Biblioteko en

Eksteraj ligiloj
----------------

* "Esperanto-gazetoj tra la tuta mondo: Okcidenta Eŭropo„ ĉe YouTube
* Preskaŭ kompleta kolekto en la Bitoteko de HEF
* Boletín ĉe BitArkivo
**Canillas de Esgueva** [kaNIljas desGEba] estas municipo en la plej nordoriento de la provinco Valadolido, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko *Valle del Esgueva* (Valo de Esgeva) en la nordoriento de la provinco. 

Canillas de Esgueva en la provinco Valadolido.
La *Valle del Esgueva* de la provinco Valadolido, ruĝe, nordoriente.
La du turoj kiuj restas el la kastelo.
Novklasika sonorilturo kaj pejzaĝo.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio estas formata de unusola loĝloko, okupas totalan areon de 23,53 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 78 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, ekzemple 80 (la duono) nur el 1991. Ĝi distas 60 km de Valadolido, provinca ĉefurbo, kaj 22 km el Peñafiel.

Ĝi limas angule kun la provincoj Palencio kaj Burgoso kaj precize kun municipoj Fombellida, Encinas de Esgueva, Hérmedes de Cerrato kaj Piñel de Arriba. Ĝia municipa teritorio estas trapasata de la rivero Esgueva.

Historio
--------

Estas restaĵoj de vakceoj. En Mezepoko okazis reloĝado eble ĉirkaŭ la 9-a jarcento. La areo apartenis al la Regno Leono kaj poste al la Regno Kastilio. 

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj, vitejoj, kaj beto) kaj brutobredado kaj rilata komercado. Lastatempe kultura kaj rura turismo ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado). 

De la historia pasinteco restis vizitindaj vidindaĵoj el kiuj menciindas la du turoj el la kastelo, la preĝejo de la 12a-13a jarcentoj kun romanika absido kaj baroka retablo kaj naturaj ĉirkaŭaĵoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Valadolido

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 765101
 |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Gorgosaŭro** |
| --- |
| Troveblo de fosilioj: Malfrua kretaceo |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Reptilioj *Sauropsida* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Superordo: | Dinosaŭroj *Dinosauria* |
|
|
| Ordo: | Saŭriskioj *Saurischia* |
| Subordo: | Teropodoj *Theropoda* |
|
|
|
|
|
| Familio: | Tiranosaŭredoj *Tyrannosauridae* |
| Subfamilio: | Albertosaŭrenoj *Albertosaurinae* |
|
|
|
|
| Genro: | **Gorgosaŭro** *Gorgosaurus* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***G. libratus*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Gorgosaurus libratus****Lambe, 1914 |
|
|
|
| Konserva statuso |
| **Konserva statuso: Fosilia**  |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Gorgosaŭro  |

 |
| v • d • r |

**Gorgosaŭro** (*Gorgosaurus*; malnovgreka: "feroca lacerto" < *γορργος* = 'terura' aŭ 'feroca' kaj *σαυρος* = 'lacerto') estas genro de karnomanĝanta dinosaŭro kun longeco de 7 ĝis 8 metroj kaj pezo de ĝis 2,5 tonoj. Ĝin unue priskribis la paleontologo Lawrence Morris Lambe en 1914, kaj oni trovis ĝiajn restaĵojn en okcidenta Kanado kaj Usono. Ĝi vivis antaŭ 70 milionoj da jaroj en la malfrua kretaceo.

Oni ĝis nun malkovris pli ol 20 gorgosaŭrajn skeletojn, tiel ke ĝi estas la plej bone reprezentita tiranosaŭredo en la fosiliaro. Ĝenerale simila al tiranosaŭro kaj la plej multaj aliaj grandaj tiranosaŭredoj (kiel daspletosaŭro kaj albertosaŭro), gorgosaŭro havis grandan kapon, grandajn kurbiĝintajn dentojn, etajn dufingrajn antaŭkrurojn, kaj potencajn malantaŭajn krurojn. Kompare kun la aliaj tiranosaŭredoj, gorgosaŭro estas plej simila al ĝia proksima parenco albertosaŭro.

Oni sugestis ke gorgosaŭro estis postpredanto, sed ĝia kunvivado kun la similgranda sed pli fortika tiranosaŭredo daspletosaŭro dubigas ĉi tiun teorion. Laŭ alia hipotezo gorgosaŭro, kiu estis inter la pli magraj tiranosaŭredoj, active ĉasis rapidajn bestojn kiel la hadrosaŭredoj kaj ornitomimedoj. Laŭ ĉi tiu propono, la pli malfacilaj atakeblaj ceratopsoj kaj ankilosaŭroj restus la predo de la daspletosaŭro.

Klasado
-------

Dum jaroj oni klasis la specion *Gorgosaurus libratus* (la sola gorgosaŭra specio nuntempe rekonata) sub la genro *Albertosaurus*. Lastatempa laboro de paleontologoj tamen sugestas ke estas sufiĉaj diferencoj inter *G. libratus* kaj aliaj albertosaŭraj specioj por pravigi la originalan genronomon *Gorgosaurus*.

Eksteraj ligiloj
----------------

* *Gorgosaurus libratus Arkivigite je 2006-05-14 per la retarkivo Wayback Machine*, from the Smithsonian National Museum of Natural History, Department of Paleobiology.
* *Gorgosaurus libratus Arkivigite je 2021-02-06 per la retarkivo Wayback Machine*, by the Dino Guy, from Tyrannosaurids and Dinosaur Fun.
**Bascuñana** [basjuNJAna] estas loĝloko kaj municipo en la plej oriento de la provinco Burgoso, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la oriento de la komarko *Montes de Oca*, lime kun Rioĥo.

Geografio
---------

Mapo de la komarkoj de Burgoso. Montes de Oca, oriente kaj flavecbruna.
San Pedro del Monte.
Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 7,76 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 21 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono.

Ĝi distas 56 km de Burgoso, provinca ĉefurbo, limas kun Rioĥo kaj estas sur la Montoj Ayago kaj ĉe la rivero Tirón. La municipa treritorio inkludas la submunicipon San Pedro del Monte (Sankta Petro de la Monto).

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado fine de la 9-a jarcento.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj) kaj brutobredado (ŝafoj). Lastatempe plej ekgravis kultura kaj rura turismo, ekzemple piedirado tra naturaj lokoj. Inter vidindaĵoj menciindas la preĝejoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Burgoso

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 775722
 |
**San Esteban de la Sierra** estas municipo de la provinco Salamanko, en la aŭtonoma komunumo Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la Jurisdikcia partio de Béjar. *San Esteban de la Sierra* estas tradukebla al *Sankta Stefano de la Montaro*.

Ĝia municipa teritorio estas formata de unusola loĝloko, okupas totalan areon de 20,83 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2017, ĝi havis 345 loĝantojn. Ĝi perdis pli ol 900 loĝantojn dum la dua duono de la 20-a jarcento.

Ponto super la rivero Alagón.
San Esteban de la Sierra limas kun la loĝlokoj Valero, San Miguel de Valero, El Tornadizo, Los Santos, Santibáñez de la Sierra, Cristóbal kaj Valdefuentes de Sangusín. La malsupra parto de la vilaĝo estas trapasata de la rivero Alagón, kiu fluas per meandroj inter montoj kaj poste enfluas en la rivero Taĵo. 

Ĝi estis fondita en la Mezepoko kaj en la 15-a jarcento estis grava kvartalo de judoj. Ĉefaj kultivoj estis vinberoj kaj olivoj kaj nuntempa ĉefa enspezofonto estas rura turismo pro allogega naturo. La urbestro estas de dekstra partio PP.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 752318
* VIAF: 316735967
 |
**San Esteban de Guarga** [sanasTEban deGŬARga] (aragone *Sant Isteban de Guarga*, en Esperanto Santa Stefano de Guarga) estas loĝloko de la municipo Sabiñánigo de Hispanio​, en la sudo de la komarko *Alto Gállego* (kies ĉefurbo estas Sabiñánigo mem) apartenanta al la nordo de la Provinco Huesko (regiono Aragono). Fakte ĝi estas unu el pli ol 50 loĝlokoj de Sabiñánigo, kiu estas la municipo kiu enhavas pli da loĝlokoj en la provinco. 

La loĝloko San Esteban de Guarga estas en la suda valo Guarguera iomete sude de la rivero Guarga mem kaj de la ŝoseo A-1604 kiu laŭiras la riveron. La loĝloko estas tipa domaro karaktera de montaro ĉe Pireneoj, kun deklivaj ardezaj tegmentoj, kaj tre tipaj konustrunkaj kamenoj. Ĝi estas inter domaro Gésera okcidente kaj nune senhomeja Lasaosa iom oriente.

Historio
--------

Fine de la 19-a jarcento oni ekkonstruis fervojon konektantan Zaragozon kun Francio tra Canfranc, kiu revivigis la lokon, sed poste la loĝantaro malaltiĝis pro alurba migrado kaj malalta naskindico. 

Dum la Hispana Enlanda Milito, San Esteban de Guarga suferis pro operacoj de la batalo de Sabiñánigo —inter septembro kaj novembro de 1937—. Pli forta respublika truparo konkeris lokojn, sed ne la celitan ĉefurbon Sabiñánigo, dum totalaj homperdoj estis preskaŭ 6 000 (pli inter frankistoj). 

Multaj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento pro rura elmigrado kaj en la areo ĉefe pro la milito, kaj ĉe San Esteban de Guarga oni malaltiĝis el 22 loĝantoj en 1940 ĝis nunaj nur kvar loĝantoj (2019).

Aktualo
-------

La ĉefa ekonomia enspezofonto tradicie estis malgrandaj agrikulturo kaj brutobredado, sed lastatempe la komarko turnis sin ankaŭ al kreskanta turismo ligita al la pirenea akso (valoj de Tena kaj de Aragón) kaj al la proksimeco al Sabiñánigo. Ĉefaj altiraĵoj estas naturaj lokoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Ŭesko

Referencoj
----------

Bibliografio
------------

* *Aragón constante histórica*. Publicaciones de la Caja de Ahorros de Zaragoza, Aragón y Rioja. 1979.
* Ubieto Arteta, Antonio (1981-1989). *Historia de Aragón*. 6 vol. Zaragoza: Anubar.
* Ubieto Arteta, Antonio, "Historia de Aragón". Los pueblos y los despoblados 1 (Eld. Anubar. Zaragoza, 1984)
* CONTE OLIVEROS, Jesús. "Personajes y Escritores de Huesca y Provincia". Eld. Librería General (Zaragoza 1981)

Eksteraj ligiloj
----------------

* [http:// Oficiala retejo]



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 814880
 |
|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Muziko |

**Fremdnoto** estas harmonifremda kromnoto eksonanta sur akcenta taktotempo, kiu sur akcentita aŭ ne-akcentita taktotempo dissloviĝas en la antaŭmetitan melodian resp. akordan tonon. Ekzistas fremdnotoj ekde supre aŭ - malofte – de malsupre. La ĉi-sekva temas pri la preparita fremdnoto. Kadre de la pluevoluo en la muzikhistorio tamen ankaŭ nepreparitaj fremdnotoj fariĝis kutimaj.

Fremdnoto estas harmonia streĉo en polifonia komponaĵo, je kiu el komence konsonanca intervalo per restado de tono je samtempa moviĝo de la aliaj voĉoj fariĝas disonanca intervalo. La resta tono transiras finfine paŝon post paŝo malsupren aŭ supren denove en konsonancan intervalon. La ĉi-sekve prezentataj reguloj elformiĝis dum la renesanca epoko.

Fremdnoto konsistas el jenaj tri elementoj:

* **Konsonanca preparo:** Sur senakcenta taktotempo devas ekzisti konsonanco. Senakcentaj taktotempoj estas en paraj taktoj (duaj, kvaraj) la unua kaj kvara batoj, je malpara triotakto normale la dua kaj tria bato. Aliaj taktospecoj en renesancmuziko ne estis kutima.
* **(Disonanca) fremdnoto:** Sur akcenta taktotempo per restigo de tono ekestas disonanco. Kiel tiaj oni uzas plej ofte kvartojn (tiuj ĉi validas en la renesancmuziko ĉiam kiel disonancaj), sestojn (plejparte lige kun kvartoj), septojn kaj dutojn resp. naŭtojn.
* **Konsonanca dissolvo:** La disonanca tono moviĝas laŭpaŝe malsupren, tiel ke ekestas konsonanco.

Fremdnotoj devenas de polifonia-kontrapunkta muziko. Kelkaj turnoj fariĝis tamen tiom ordinaraj, ke ili ankaŭ eniris en la akordan-homofonian klasikan muzikon (kvarta, kvartsestaj fremdnotoj).

Oni distingas inter unuopaj fremdnotoj kaj fremdnotaj ĉenoj. Fremdnotoj estas uzata en klasikaj kadencoj ofte por generi finan efikon. Fremdnotoj troviĝas en multaj muzikepokoj kaj stiloj (klasika muziko, ĵazo ktp). En la baroka kaj renesanca epokoj oni ofte ŝatis ĉirkaŭludi tiajn fremdnotojn.

Eksteraj ligiloj
----------------

Diversaj fremdnotoj kun sonekzemploj
Artikolo pri la KISO de 1987, en la junulara Esperanto-periodaĵo GEJ-Gazeto, numero 5 1987
**Kafoklaĉa Internacia Somera Renkontiĝo** (**KISO**) estis Esperanto-renkontiĝo, kiu ĝis 2004 okazis ĉiujare aŭguste ĉe la germana urbo Marburg. Post 19 fojoj sekvis paŭzo kaj revivigo de la tradicio, tiel ke la jam 23-a KISO okazis de la 19-a ĝis la 25-a de aŭgusto 2013. En la komenco KISO okazis en Marburg en tendaro ĉe la rivero Lahn, poste unufoje en Hamburgo. Poste la renkontejo estis naturamika kabano meze en arbaro. Laŭ la devizo *ludi, krei, sperti sin mem* oni organizis diversajn ludajn, artajn, sportajn kaj distrajn programerojn, ekzemple origamion, batikumadon, jogon, urborigardon, popoldancadon kaj ĵongladon. Komencantoj povis plibonigi siajn Esperanto-sciojn en lingvokurso.

Ekde la jaro 1994 KISO estis ĉefe projekto de la Marburga esperantisto *Gunter Neue*. Ĝin finance subtenis Germana Esperanto-Junularo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* retpaĝo pri la renkontiĝo Arkivigite je 2002-06-15 per la retarkivo Wayback Machine esperante

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rĈefaj Esperanto-renkontiĝoj |
| --- |
| Tutmondaj | IJK • ILEI-Konferenco • SAT-Kongreso • UK | Esperantoflago |
| Eŭropaj | Arkones • BET • EoLA • FESTO • IJF • IJS • JES • KAEST • KEF • KISO • KKPS • NR • PSI • REF • SEFT • SES |
| Aziaj | KS |
| Historiaj | AS • IF • IS • SEJT |

 |
**Jarnages** estas franca komunumo lokita en la departemento Creuse kaj en la regiono Limoĝio. Ĝi havis 408 loĝantojn laŭ censo plenumita en 1999.

Blazono de Jarnages.

Geografio
---------

Jarnages etendiĝas sur 9,17 km², kaj havis 408 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas nur 44 homoj po kvadrata kilometro. La vilaĝo situas en Creuse, kiu estas kampara, maldense loĝata franca departemento en la nordokcidenta parto de la Centra Masivo. 

La regiono ĉefe konsistas el malaltaj montoj kaj altebenaĵoj : la plej alta punkto de Jarnages situas je alteco de 545 metroj.

Historio
--------

Antaŭ la franca revolucio de 1789 kaj la kreado de la departemento Creuse en 1790, Jarnages apartenis al la franca graflando Marche. Ekde la fino de la 15-a jarcento ĝis proksimume la jaro 1900, tiu regiono estis fama fonto da migrantaj masonistoj, kiuj ĉiujare dum la plej varma periodo laboris en grandaj urbocentroj, precipe en Parizo.

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la vilaĝo S-ro Vincent Turpinat, kiu do fariĝis la loka urbestro.

Monumentoj
----------

La preĝejo de la 12-a jarcento ankoraŭ posedas kelkajn fortikigitajn erojn.

Administrado
------------

Jarnages estas la ĉefurbo de la kantono de Jarnages. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Guéret, unu el la du arondismentoj de la departemento Creuse.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Creuse
* Kantono de Jarnages
Elaera foto de Kaffeklubben, 29a de Septembro 2008.
La esploristo Robert Peary estis la unua kiu vidis Kaffeklubben.
**Kaffeklubben**, **Coffee Club Island** aŭ **Kafkluba Insulo** (dane *Kaffeklubben Ø*; gronlande *Inuit Qeqertaat*) estas malgranda insulo kiu kuŝas ĉe la norda pinto de Gronlando. Ĝi enhavas la plej nordan punkton de tero sur la Tero.

Kaffeklubben troviĝas ĉe 83° 39′ 42″ N 30° 36′ 36″ U﻿ / ﻿83.66167 °N, 30.61000 °U﻿ / 83.66167; -30.61000 (mapo)Koordinatoj: 83° 39′ 42″ N 30° 36′ 36″ U﻿ / ﻿83.66167 °N, 30.61000 °U﻿ / 83.66167; -30.61000 (mapo), kaj estas je 713.5 kilometroj (443.3 mi) el la geografia Norda Poluso. Ĝi situantas norde de la fjordo Frederick E. Hyde, ĉirkaŭ 37 km oriente de la Kabo Morris Jesup kaj okcidente de la Kabo Bridgman, iom oriente de centra punkto ĉe la norda marbordo de Gronlando. Kaffeklubben estas proksimume 0.7 km longa, kaj ĉirkaŭ 300 m larĝa je ties plej larĝa punkto. La plej alta punkto estas ĉirkaŭ 30 m super marnivelo.

Notoj
-----

1. 1 2   (Nov 15, 1982) "Implications of volcanic erratics in Quaternary deposits of North Greenland", *Bulletin of the Geological Society of Denmark* **31**, p. 57–61.  Alirita 23a de Aŭgusto, 2014..

* Kategorio Kaffeklubben en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Glaĉero de la Grafino, kune al la antenoj de la pinto Globo de la Mondo (2.265 m).
La **Glaĉero de la Grafino**, hispane *Ventisquero de la Condesa*, estas glaciejo de la Gvadarama Montaro (Hispanio), kiu, pro sia etendiĝo, nomigas la montaran zonon, kiu ĉirkaŭas ĝin. Ĝi troviĝas en pinto je 2.000 m alte, en la suda bordo de la Montaro de la Longa Ŝnuro, montara ŝnuro de la Gvadarama Montaro.

Ĝi situas en la orienta deklivo de la pinto nomata Globo de la Mondo (2.265 m), en la nordoriento de la Madrida Regiono, ene de la municipa teritorio de Manzanares el Real. Ĉi tiu glaciejo estis unu el la plej uzataj en la neĝoprofitado dum somero kaj en ĝia areo ĝi havas la fonton de la rivero Manzanaro.

La glaĉero *de la Grafino* prenas sian nomon de la grafino Francisca de Silva y Mendoza, Markizino de Santillana kaj Grafino de Real de Manzanares. Antaŭe la loko estis nomata "Glaĉero de las Guarramillas", alude al la Alto de las Guarramillas, kiel ankaŭ estas konata la monto de la Globo de la Mondo.

La Glaĉero de la Grafino estis uzata unuafoje komence de la 17-a jarcento ĝis la fino de la 19-a jarcento kune al aliaj en la sama regiono. La neĝo estis portata al Madrido kaj aliaj proksimaj municipoj por la konservado de la nutraĵoj kaj malvarmigi kelkajn trinkaĵojn. Oni konstruis ŝtonmureton en la malalta parto de la glaĉero por la granda akumulado de la neĝo ekde majo ĝis meze de somero.

Vidu ankaŭ
----------

* Glaĉero
* Manzanaro
* Manzanares el Real
* Gvadarama Montaro

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Glaĉero de la Grafino en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Virtuala flugado ekde la Glaĉero de la Grafino norde de la rivero Manzanaro kaj ĝia komarko. Arkivigite je 2014-05-29 per la retarkivo Wayback Machine