recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Georgo PERADZE** (kartvele გრიგოლ ფერაძე – Grigol Peradze), (naskiĝis la 31-an de aŭgusto 1899 en Bakurciche Kartvelio, mortis la 6-an de decembro 1942 en Aŭŝvico) estis kartvela sankta martiro ortodoksisma. Kleriko de kartvela nacieco, plej grandan parton de sia animzorga kaj scienca agado pasigis en Germanio kaj Pollando, al kiu alvenis invitita de metropolito varsovia kaj de la tuta Pollando - Denizo (Waledyński). Lekciisto en Studejo de Ortodoksisma Teologio ĉe Varsovia Universitato en la jaroj 1933–1939, fakulo pri patrologio kaj historio de kartvela monaĥismo, poligloto.

Agado en Pollando
-----------------

En 1933 metropolito Denizo, kiu ekkonis arkimandriton Georgon dum konferenco en Laŭzano, invitis lin al Varsovio, por ke li okupiĝu pri scienca agado en la Studejo de Ortodoksisma Teologio kiel anstataŭanto de profesoro de patrologio. Samtempe garantiis al li eblon plenumi devojn de paroĥestro en la paroĥo al Sankta Nino de Kartvelio kaj pluresto inter klerikaro de la Konstantinopola Ortodoksa Eklezio. La arkimandrito konsentis. La 7-an de decembro 1933 lekciis pri "Nocio, metodoj kaj taskoj de patrologio en ortodoksisma teologio", per kio inaŭguris sian agadon en Varsovia Universitato.

Dum sia laboro en Pollando li interalie tradukis nekonatan apokrifan evangelion devenantan de monofizitismo, dokumentojn ligitajn kun retrovo de Sinaja Kodekso kaj leteron de Denizo Areopagita. Dum sekvaj jaroj Georgo Peradze esplorvojaĝis al: Sankta Lando, Sirio, Grekio, Bulgario, Rumanio, Aŭstrio, Italio. En 1935 estis sur Athos. Frukto de tiuj forveturoj estis malkovro de kartvelaj palimpsestoj de la 6-a kaj 7-a jarcentoj (en la Sankta Lando en 1936) kaj grekan tekston de la vivo de sanktaj vilnaj martiroj (sur Athos). Science laboris ankaŭ en bibliotekoj de la monaĥejoj de Pola Ortodoksa Eklezio. Li zorgis pri la Rondo de Teologoj de studentoj de la Studejo de Ortodoksisma Teologio, materie helpis al la plej malriĉaj inter ili. Laŭ rememoroj de pastro Mikołaj Lenczewski liaj lekcioj estis ege popularaj.

Metropolito Denizo (Waledyński) sensukcese dufoje petis universitatajn regopovojn atribui al arkimandrito Georgo la titolon de profesoro, sed senrezulte. Li kunlaboris kun Orientalistika Komisiono de Varsovia Scienca Societo kaj kun Pola Biblioteko de Patroj de la Eklezio, por kiu prilaboris materialoj ligitaj kun martiroj. Sin engaĝis en la vivo de grupo de kartveloj loĝantaj en Varsovio. En 1937 publikigis biografion de Ŝota Rustaveli. Dum sia universitata laboro publikigis ĉ. 70 sciencajn publikaĵojn. La tuta bibliografio de liaj tekstoj kaj iliaj tradukoj ampleksas 119 verkojn.

* Kategorio Georgo Peradze en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 343729
* GND: 120145170
* LCCN: n98001003
* VIAF: 20504217
* ISNI: 0000 0001 0959 144X
* NKC: js20221148727
 |
**Ĝuzĝan** ((ankaŭ latinliterigita *Jowsjan*, *Jowzjan*, *Jauzjan*, *Jawzjan*, *Jozjan*, *Juzjan*, *Cövzcan*, *Djôzdjân* aŭ *Dschuzdschan*; paŝtoe/perse جوزجان) estas unu el la 34 provincoj de Afganio, kaj situas en la nordo de la lando. La provinco kreiĝis en 1958 geschaffen kaj ĝis aprilo 1964 havis la nomon de la provinca ĉefurbo Ŝebergan (aŭ *Ŝibergan*).

La provinca teritorio kovras areon de 11.798 km². La proksimume 477000 loĝantoj de la provinco estas precipe uzbekoj, turkmenoj, hazaroj, taĝikoj kaj paŝtooj.

Gravaj urboj de la provinco krom la ĉefurbo Ŝebergan (40.800 loĝantoj) estas Sang-I-Ĉarak (aŭ *Sang-i Charak*, 15 800), Akĉah (aŭ *Aqchah*, 18 100) kaj Karkin (aŭ *Qarqin*, 7 200 loĝantoj).

Aus la provinco devenas la fama persa kuracisto *Abu Ubaid al-Juzjani* kaj la generalo kaj politikisto *Abdul Raŝid Dostum*.

Notoj
-----

1. ↑   *nacia enketo pri riskoj kaj vundeblo 2007/8* (angle) en la retejo de la centra statistika organizaĵo de Afganio, PDF-dokumento de 1,77 MB, stato oktobro 2009, paĝo 4. Arkivita el la originalo je 2010-12-17. Alirita 2010-09-10.

Provincoj de Afganio

Badaĥŝan |
Badgis |
Baglan |
Balĥ |
Bamijan |
Daikondi |
Farah |
Farjab |
Gazni |
Gor |
Ĝuzĝan |
Helmand |
Herat |
Ĥost |
Kabul |
Kandahar |
Kapisa |
Kunar |
Kunduz |
Lagman |
Lugar |
Nangarhar |
Nimruz |
Nuristan |
Paktia |
Paktika |
Panĝŝir |
Parvan |
Samangan |
Sar-i Pul |
Taĥar |
Uruzgan |
Vardak |
Zabul

 

* Kategorio Provinco Ĝuzĝan en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**István Andrikó** [iŝtvAn], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Andrikó István** estis hungara ŝafisto, bredisto.

István Andrikó naskiĝis la 12-an de majo 1906 en Derekegyház, li mortis la 9-an de aprilo 1981 en Szentes.

Biografio
---------

István Andrikó finis nur bazlernejon, poste li estis helpanta ŝafisto apud lia patro. En 1938 li atingis la rangon respondeca ŝafisto (li sola povis labori dum la garditaj ŝafoj senmanke restis). Dum la 2-a mondmilito li batalis kaj estis militkaptito. Li laboris en ŝtata bieno de Pankota inter 1952 kaj 1966, lia ŝafaro estis tutlande konata. Li selektis, bredis novan subspecon de ŝafoj. Post la emeritiĝo (1966) li estis konsilisto de kolĥozo en Szentes. Li ricevis premion Kossuth en 1954, pli frue kaj poste ankaŭ po unu premiojn.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 718109
 |
**István Altorjay** [iŝtvAn altorjai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Altorjay István** estis hungara kuracisto, kirurgo pri infanoj, profesoro. Lia origina familia nomo estis *Sefcsik* [ŝevĉik] ĝis 1942.

István Altorjay  naskiĝis la 25-an de septembro 1921 en Ĉeĥoslovakio en Rachov (nuntempa Raĥiv en Ukrainio). Li mortis la 4-an de septembro 1999 en Szeged.

Biografio
---------

István Altorjay apartenis al la hungara minoritato en Ĉeĥoslovakio. Li frekventis universitatojn en Debrecen kaj Szeged inter 1941 kaj 1947. Li akiris kuracistan diplomon en 1947, poste li laboris en hospitalo de Cegléd. Li akiris fakdiplomojn pri kirurgio en 1951, pri ortopedio en 1955, pri traŭmatologio en 1959. Inter 1950-1986 li laboris en universitata kliniko en Szeged, poste precipe li instruis en Scienca Universitato de Szeged kiel universitata profesoro. Li estis nomumita docento en 1963, li kandidatiĝis en 1983.

Li studvojaĝis nelonge al Prago en 1960, Leningrado 1961, Varsovio 1968, Turku kaj Helsinko 1975, poste helpe de stipendio li studis klinikojn de Okcidenta Germanio. Li ricevis 6 premiojn inter 1976-1998.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Haláloki tényezők a Szegedi I. sz. Sebészeti Klinika 15 éves beteganyagában* (1960)
* *Az alsó végtagok hosszkülönbségének műtéti correctiója* (1971)
* *Gyermeksebészet és határterületei* (1987) - libro

Memorigiloj
-----------

* memortabulo en Szeged

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto

* Kategorio István Altorjay en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 526102
* VIAF: 84790475
* ISNI: 0000 0000 7912 1358
* NKC: nlk20000079256
 |
**Morales de Campos** [moRAles deKAMpos] estas municipo en la nordo de la provinco Valadolido, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko *Tierra de Campos* en la nordo de la provinco. *Morales de Campos* estas etimologie komprenebla kiel *Morusarboj de Kampoj*.

Morales de Campos en la provinco Valadolido.
La *Tierra de Campos* de la provinco Valadolido, viole, norde.
Strato.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio estas formata de unusola loĝloko, okupas totalan areon de 15,92 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 141 loĝantojn. Ĝi perdis 60 loĝantojn el 1991 pro migrado al urbaj areoj. Ĝi distas 54 km de Valadolido, provinca ĉefurbo.

Historio
--------

En Mezepoko okazis reloĝado. La areo apartenis al la Regno Leono kaj poste al la Regno Kastilio. 

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj) kaj brutobredado kaj rilata komercado. Lastatempe kultura kaj rura turismo ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado).

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Valadolido

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 764058
* VIAF: 316734878
 |
**Éva Balatoni,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Balatoni Éva** estas hungara operkantisto (mezosoprano), instruisto.

Éva Balatoni  naskiĝis la 20-an de junio 1957 en Hatvan.

Biografio
---------

Éva Balatoni frekventis bazlernejon en sia naskiĝurbo, dum ŝi lernis ankaŭ pianludon kaj kantadon. Ŝi frekventis gimnazion en Miskolc, poste ŝi akiris diplomon en filio de Muzikakademio Franz Liszt en Debrecen en 1978. Post la diplomo ŝi instruis en muziklernejo. Ŝi estis privata kantisto de Teatro Csokonai (Debrecen) inter 1986 kaj 1991, poste de Budapeŝta Ŝtata Operejo.

El ŝia repertuaro
-----------------

* Béla Bartók: *Burgo de la Blubarbulo* — Judit (debuta rolo)
* Zoltán Kodály: *Háry János* – Örzse
* Giuseppe Verdi:
	+ *Aida* – Amneris
	+ *Don Carlo* – Eboli
* Richard Strauss: Elektra — Chrysothemis
* Gioachino Rossini: *Mosè in Egitto* — Sinaide
* Pjotr Iljiĉ Ĉajkovskij: *Eŭgeno Onegin* - Larina

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
**Keros** (greke: Κέρος) estas neloĝata, greka insulo, kiu estas konata pro la arkeologiaj trovitaĵoj. Ĝi grandas 15 km² kun longo de 7 km ĉe la suda bordo kaj kun larĝo de 4 km, tiel ĝi estas la dua plej granda de la Malgrandaj orientkikladoj kaj situas inter Naksos kaj Amorgos. Ĝia plej alta punkto estas 432 m Kéros, kiu estas samtempe la la plej alta monto de la insularo.

La insulo servas nur kiel kapropaŝtejo. Oni faris sur la insulo bronzepokajn elfoŝajojn, ĉe kiuj oni trovis la faman flut-ludanton kun grando de 20 cm kaj la samgrandan sidantan harpoludanton. Ili ambaŭ estas ekspoziciitaj en la arkeologia Nacia muzeo en Ateno. La florepoko de la bronzepoka tempo estis inter 2600 ĝis 2200 a.K..

Proksime al la insulo troviĝas Daskalio Kavos, religia centro, kultejo.

* Kategorio Keros en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 98957
* GND: 4844039-5
* LCCN: sh2005003095
* VIAF: 315143589
* SUDOC: 115564152
* NKC: ge755022
 |
**Bernardino RAMAZZINI** (Carpi, 4-a de oktobro 1633 – Padovo, 5-a de novembro 1714) estis itala kuracisto, konsiderita fondinto de la labormedicino. Liaj studoj pri profesiaj malsanoj kaj la promocio de protektado por laboristoj akcelis la malfermon de la industria sekureco, kaj de la leĝaro pri laborakcidentoj. En 1700 li verkis la unuan gravan libron pri profesiaj malsanoj kaj industria higieno. Li ekvivis en tumulta periodo de la historio de Eŭropo; en Italio, la tribunalo de la Inkvizicio ĵus malpermesis la instruadon de la teorioj de Galileo Galilei kaj norde de Alpoj, Eŭropo estis detruita de la Tridekjara Milito.

Biografio
---------

Li naskiĝis en la municipo Carpi, Provinco Modeno, la 4-an de oktobro 1633 (nask- kaj bapt-atestilo) kiel filo de Bartolomeo kaj Catarina Ramazzini. Li ekedukiĝis ĉe jezuitoj kaj, en 1652, li eniris en la Universitato de Parmo. Studinte filozofion dum tri jaroj, li ekstudis medicinon en 1655. En 1659 li doktoriĝis en filozofio kaj medicino en Parma.

Li translokiĝis al Romo por pluigi siajn studojn kun Antonio Maria Rossi (1588-1671), filo de Girolamo Rossi, kuracisto de la papo Klemento la 8-a. Pri tio oni konas malmulte, nur ke la konoj kiujn li akiris el la ĉefurbaj vendejoj ludis gravan rolon por lia posta verko, nome *De morbis Artificum Diatriba*. Li ricevis edukon por estis kuracisto en Canino kaj Marta, en la Duklando Kastro, ĉirkaŭ 1663. Li eksuferis malarion, kio devigis lin reveni al naskurbo. En 1665 li edziĝis al Francesca Righi, kun kiu havis kvar filojn. Li prakctikis medicinon kaj aktive partoprenis en la kultura vivo de la urbo kiel membro de la *Accademia degli Apparenti*.

*De Morbis Artificum Diatriba* - dua eldono (1713).
En 1671 li translokiĝis al Modeno, kie li iĝis helpanto de Antonio Ferrarini, persona kuracisto de Francesco la 2-a d’Este. En 1682 li estis dungita kiel profesoro de ‘Medicinaj Institucioj kaj Teorio de la Medicino’ en la refondita Universitato de Modeno, kie li restis dumlonge. En 1700 li translokiĝis al Padovo, kie li estis dungita kiel helpoprofesoro de ‘Medicina Praktiko’ de la Universitato de Padovo.

Lia plej konata verko, *De Morbis Artificum Diatriba* (Diskurso pri artmetiaj malsanoj, aŭ Traktato pri profesi-laboraj malsanoj) publikiĝis en 1700 kaj konstituas la unuan studon de malsanoj rilataj kun la diversaj metioj.

* Kategorio Bernardino Ramazzini en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 805000
* GND: 119392364
* LCCN: n83063751
* VIAF: 19716760
* ISNI: 0000 0001 1022 1307
* LIBRIS: 332442
* SUDOC: 030105099
* BNF: 121587653
* NLA: 53423033
* NDL: 00453651
* BIBSYS: 1036883
* NKC: nlk20000083475
* ICCU: CUBV172257
* BNE: XX1081461
 |
**Éva BORNEMISSZA** [bornemisa], laŭ hungarlingve kutima nomordo *Bornemissza Éva* estis hungara aktorino naskita en Kolozsvár la 31-a de aŭgusto 1914 kaj mortinta en Budapeŝto la 28-an de novembro 1971. Ŝia familia nomvarianto estis **Bornemisza**.

Kariero
-------

Éva Bornemissza akiris pedagogian diplomon. En Debrecen Árpád Horváth taksis ŝin valora aktoro, poste ŝi lernis aktoradon de Artúr Bárdos. Intertempe ŝi havis filmajn rolojn ekde 1936 ĝis la nazia erao. Ŝi debutis en 1938 en Nacia Teatro (Budapeŝto) kaj tie ludis ĝis 1950 kaj poste denove ekde 1955 ĝis sia morto.

Ŝi edziniĝis en 1940.

El ŝiaj teatraj roloj
---------------------

* Egy anya (Imre Madách: *La Tragedio de l' Homo*);
* Fräulein (Zsigmond Móricz: Úri muri);
* Gyorsírónő (Endre Illés: Az idegen)

El ŝiaj filmaj roloj
--------------------

* *Én voltam* (1936) – vendistino
* *Az én lányom nem olyan* (1937) – sekretariino
* *Mária két éjszakája* (1940) – skulptistino
* *Sári bíró* (1943) – Terka

Fonto
-----

* Magyar Színházművészeti Lexikon
* hungare kun foto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Netvibo** estas franca retportalo (ankaŭ esperantlingva) personigebla, mens-trafa ekzemplo pri tio, kion oni nomas reto 2.0. Ĝi estas retgvatejo, tio estas, ĝi ebligas gvatadi aktualaĵojn el preferataj retejoj kiuj proponas abonrilateblon. Ĝin lanĉis la 15an de septembro 2005 samnoma ekfirmao situanta en Parizo kaj en Londono. Ĝin fondis la francoj Tariq Krim kaj Florent Frémont. De junio 2006, Pierre Chapaz, fondinto de Kelkoo, kunestras la entreprenon kun Tariq Krim.

Prezento
--------

Netvibo ofertas al siaj uzantoj personan retejon, kiu konsistas el foliaj paĝoj. Tiu retejo estas, por ĉiu praktika celo, retportalo individua kiu donas aliron al multeco da servoj. Ĉiu servo aperas kiel bloko.

La hejmpaĝo de tiu retejo eriĝas en modulojn, grafike reprezentitaj pere de blokoj (ortanguloj). Danke al la uzado de AĴAKSO, la uzanto povas tre simple reorganizi sian paĝon translokante, forigante aŭ aldonante blokojn.

**Netvibo** proponas neniun propran enhavon, sed arigas la enhavojn el aliaj retejoj. Por tio, ĝi apogas sin sur normaj teknologioj tiaj, kiaj vere simpla abonrilato (RSS), Atom kaj iKalendaro, tio ebligas integri la enhavon de ĉiu retejo, kiu disligas titolojn en tiuj formatoj. Specialaj moduloj estis disvolvitaj por kreskigi la integradon de retejoj aparte popularaj (gmail, del.icio.us, flickr...). Oni ankaŭ povas aldoni antaŭprogramitajn modulojn tiajn, kiaj veterprognozaj, retpoŝtkontaj (POP), aŭ retumsignaj...

Kiel multe da aplikaĵoj reto 2.0, **Netvibo** lanĉis provversion kaj plu estas tiastata. Ĝi do plu evoluas. Novaj servoj aldoniĝas regule ĉe la retejo. Tiuj moduloj foje enhavas bitcimojn, kiujn uzantoj sciigas.

Krom la portalo alirebla de ĉiuj, la skipo de **Netvibo** eldonas rettaglibron, en kiu estas anoncitaj novaĵoj pri la servo kaj vikion, kiu servas kiel interŝanĝejon inter la uzantoj kaj la programa skipo.

**Netvibo** ricevis la specialan premion de la ĵurio de la 9a "ora musklako" en junio 2006.

Netviba programinterfaco
------------------------

**Netvibo** publikigis la 3an de marto 2006 programinterfacon (API),kiu ebligas al programistoj produkti siajn proprajn modulojn. Tiuj moduloj estas etaj retejoj gastigataj ĉe serviloj sendependaj de tiuj de **Netvibo**. Pluraj novaj moduloj estas rapide disponeblaj, referencigitaj ĉe la oficiala retejo aŭ ĉe kromaj retejoj.

Netviba ekosistemo
------------------

En majo 2006, **Netvibo** ĉeretigis "Netvibes-ekosistemon", kiun konsistigas granda datenbazo al kiu ĉiu povas kontribui. Ĝi enhavas :

* la liston de ĉiuj disponeblaj Netvibajn modulojn, klasifikitajn laŭ kategorio;
* abonflu-referencigilon;
* Referencigilon de abonsonaĵoj
* langetojn kreitaj de uzantoj, kiuj arigas plurajn samtemajn abonfluojn aŭ abonsonaĵojn ;
* aron da eventoj, kiujn vi povas aldoni al via Netviba kalendaro.

Eksteraj ligiloj
----------------

Netvibes.com
La **Distrikto Kunszentmárton** [kunsentmArton] (hungare *Kunszentmártoni járás*) estas distrikto en Hungario, en regiono Norda Ebenaĵo, en departemento Jász-Nagykun-Szolnok. Ĝi situas sur ebenaĵo laŭ riveroj Tiso kaj Körös en la plej suda parto de la departemento (en la meza parto de la lando).

Distrikto Kunszentmárton en Hungario
La distrikta ĉefurbo estas Kunszentmárton, kiu estas urbo, krome estas ankaŭ alia urbo kaj 2 grandvilaĝoj, la ceteraj 7 estas vilaĝoj.

La areo estas 576,49 km², kie loĝas 35 176 homoj. La loĝantoj okupiĝas precipe pri agrikulturo, (fruktoj, tritikoj, maizoj) kaj bestobredadoj. La senlaboreco estas granda.

Historio
--------

Tiu distrikto funkciis jam inter 1886-1983, sed ĝis 1950 laŭ nomo „Malsupra Tiso" kun la distrikta ĉefurbo Tiszaföldvár. La distrikta sistemo ne funkciis en Hungario inter 1983-2013.

Komunumoj
---------

* distrikta ĉefurbo kaj urbo: **Kunszentmárton**
* alia urbo kaj malnova distrikta ĉefurbo: **Tiszaföldvár**
* grandvilaĝoj:
	+ Cibakháza
	+ Öcsöd
* vilaĝoj:
	+ Csépa
	+ Cserkeszőlő
	+ Nagyrév
	+ Szelevény
	+ Tiszainoka
	+ Tiszakürt
	+ Tiszasas

Fontoj
------

* la datenoj venis el la Hungara Vikipedio
**Gadĵo** (iam *gaĝo*) estas en la cigana lingvo markigo por personoj de alia ol la cigana deveno. La termino esprimas heterogenecon de la markito rilate al la ciganoj. La vorto gadĵo havas la saman radikon kiel *gav* - vilaĝo. Por virino de la necigana deveno ekzistas vorto *gadĵi*, *gaĝi*.

La origina signifo signifis sole vilaĝanon, bienulon de alia deveno ol la cigana. Sed en kelkaj regionoj de Slovakio ĝi estis uzata por kiu ajn ne-cigano. Escepto estis anoj de inteligentularo, eventuale pli supera urba tavolo, por kiuj estis uzata vorto *raj* = sinjoro, kiu hodiaŭ pli prefere signifas homon noblan, sed diferencigo de etna deveno. Plua termino de simila signifo estis vorto *goro* (por viro), *gori* (por virino), sed kiu markis ĉefe homon de blanka haŭto, pli ol homon de certa socia posteno.

En kelkaj dialektoj (ekzemple en la ŝariŝa dialekto - la dialekto disvastigita en orienta Slovakio en regiono de Šariš) la nocio gadĵo, kaj derivitaj vortoj (*gadĵovka* aŭ *gadĵuvka* por virino, eventuale *gadĵovina* = *gadĵaĵo*) havas negativan signifon nerilata kun la nocio "necigana", ĝi signifas needukitan homon, forkegulon, al kiu pajlo grimpas el botoj), "gadĵaĵo" poste signifas nekvalitan aĵon aŭ nedeziratan aperaĵon. Tiuj ĉi vortoj estas en donita signifo kutime uzata en Prešova regiono.

En okcidenta Eŭropo kaj en Ameriko ĝi havas iam pejorativan signifon en senco "nepura", tio estas nekonservanta la ciganajn moralajn principojn. Ekzemplo en frazo (proverbo):

*Sikhav gadžeske, kaj sal manuš, jov tuke sikhavela, hoj the jov hin manuš.*

*Montru al gadĵo, ke vi estas homo, kaj li montros al vi, ke eĉ li estas homo.*
**DEMÉNY Piroska**, (deme:nj) Deményné Szabó Piroska estis rumania hungara muzikinstruistino, muzikfolkloristino naskita en Torda la 27-an de junio 1917 kaj mortinta en Kluĵo la 10-an de aprilo 1994. Ŝi estis la edzino de psikologo, sociologo Dezső Demény kaj la patrino de Attila Demény.

Biografio
---------

Piroska Demény finis en la fako pri piano en 1941 en konservatorio de Koloĵvaro, en 1951 ŝi diplomiĝis en muzikaltlernejo kaj ŝi fariĝis mezlerneja muzikinstruisto. Ŝi kolektis popolmuzikon (Faragó-Jagamas *Moldvai csángó népdalok és népballadák* sub nomo Szabó Piroska I.). De 1971 ŝi havis radiodissendseriojn sub titoloj *Vetettem violát*, *Szivárvány havasán*, *Aranyosszék népzenéje* pri siaj originalaj muzikkolektadoj.

Fonto
-----

* *Ki kicsoda Aradtól Csíkszeredáig*, Pallas-Akadémia Könyvkiadó, Csíkszereda, 1997.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Aranyosszék népzenéje. Demény Piroska gyűjtése[*rompita ligilo*]


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 380607
* VIAF: 213042623
* SUDOC: 069540241
 |
**Gafsa** (arabe قفصة) estas la ĉefurbo de Gubernio Gafsa de Tunizio. Ĝi situas norde de la sala lago Ŝot el Ĝerid, en averaĝa alto de 297 m. Ĝi estas trafika krucpunkto inter la nordaj kaj sudaj partoj de la lando. Ĝi havas populacion de 84.676 (2004), ĝi estas la 9-a plej granda tunizia urbo.

Nuntempa Gafsa estas moderna urbo, kaj la centro de la la grava fosfata industrio de Djerid-areo. Notindaj estas la romiaj banejoj, daŭre uzataj eĉ hodiaŭ. La urbo situas je 369-a vojkilometro sudokcidente de Tunizo. Ĝiaj geografiaj koordinatoj estas 34°25′N 8°47′E.

Historio
--------

En romiaj tempoj, Gafsa estis konata kiel Capsa (Kapsa). Ĝi donis sian nomon al la mezolitika Kapsa kulturo.

La 27-an de januaro 1980 proksimume 300 soldatoj, venante de Libio, okupis la urbon kiel ago kontraŭ registaro de Habib Bourguiba. 48 homoj estis mortigitaj en bataloj.

En januaro de 2008, Gafsa estis la epicentro de populara spontanea ribelo kontraŭ la korupteco kaj nepotismo de la aŭtoritatema reĝimo de la lando de prezidanto Ben Ali. La ribelo estis rapide subpremita kaj iĝis neraportita en la ŝtate kontrolitaj Tuniziaj amaskomunikiloj.

Transporto
----------

Gafsa - Internacia Flughaveno Ksar situas en la urbo.

Sporto
------

El Kawafel Sportives de Gafsa (arabe: القوافل الرياضية بقفصة‎, ofte referita kiel EGSG) estas ĉefa futbala klubo de Gafsa. Aliaj futbalaj kluboj estas : stade sportif gafsien, la flèche sportive de Ksar Gafsa

partnerurboj
------------

* Napolo, Italio
* Palma de Mallorca, Hispanio
Pincgaŭra bovino en la Achental, Tirolo, AŭstrioPincgaŭra bovino en la Achental, Tirolo, Aŭstrio
Pincgaŭra brutaro en la AlpojPincgaŭra brutaro en la Alpoj
Pincgaŭraj bovinoj ĉe foiro en UsonoPincgaŭraj bovinoj ĉe foiro en Usono
**Pincgaŭra** estas raso de hejma brutaro originata de la valo de la Pinzgau, en Salzburgo, Aŭstrio. La pincgaŭra brutaro unue estis difinita kiel raso en 1846, kaj antaŭ tio nomita "Pinzgauer Fasel" aŭ "Pinzgauer Schlag". Aliaj primitivaj rasoj de la regiono, kiel la Mölltal en Karintio, la Pustertal kaj la Tux-Zillertal de Tirolo, influis la evoluon de tiuj bestoj. Pincgaŭra brutaro akiris grandan popularecon en Aŭstrio kaj en apudaj landoj.

Karakterizaĵoj
--------------

La reprezentaj koloroj de ĉi tiu raso estas brunaj kaj blankaj. La kapo, kolo, flankoj de la torako kaj abdomeno estas brunaj. La blanko aperas de la kruco al la vosto, descendas tra la femuroj kaj mamoj kaj projekcias laŭ la suba ventro al la sternumo. La kruroj estas malhelaj ĝis la kubuto. Nigraj bestoj troveblis, sed malofte, kaj iam estis viditaj kiel malbeno. Post 1900, nigraj virbovoj estis forigitaj de la reproduktosistemo, kaj la nigra koloro malaperis.

La plenkreskaj bovinoj pezas inter 600 kaj 700 kg kaj havas mezan altecon de 137 cm. La pezo de la virbovoj estas inter 1000 kaj 1100 kg kaj ĝia meza alteco estas 147 cm. La bestoj estas ĉefe ekspluatataj kiel produktantoj de lakto kaj viando, sed ili ankaŭ estis uzataj kiel tirbestoj.

Nuntempe la plej alta koncentriĝo de ĉi tiuj bestoj troviĝas en zono de Alpoj en norda Aŭstrio. La brutaro vivas en la valoj kaj sur la deklivoj de la montoj inter 500 kaj 1.500 msm. Somere, la brutoj vizitas paŝtejojn ĝis 2,500 msm. En Aŭstrio estas 362,457 kapoj de pincgaŭra brutaro, ekvivalenta al 30% de la tuta brutaro. En la lando ekzistas kvar asocioj de bredistoj.

Referencoj
----------

1. 1 2  «American Pinzgauer Association | HISTORY/ORIGIN». [Konsulto: Majo 12, 2019].
2. 1 2 3 4  «Pinzgauer - Razas Bovinas de Colombia». [Konsulto: Majo 12, 2019].
3. 1 2  «South African Pinzgauer Association». [Konsulto: Majo 12, 2019].
4. ↑  «PINZGAUER RINDherum das Beste : ARGE Pinzgauer Rinderzuchtverbände : Pinzgauer Jungzüchter: Cattle Arkivigite je 2019-05-06 per la retarkivo Wayback Machine» (en de), 08-03-2019. [Konsulto: Majo 12, 2019].
5. ↑  «Breeds of Livestock - Pinzgauer Cattle — Breeds of Livestock, Department of Animal Science». [Konsulto: Majo 12, 2019].
6. ↑  «NW Pinzgauer Assocaition». [Konsulto: Majo 12, 2019].

Literaturo
----------

* (2007) *The State of the World's Animal Genetic Resources for Food and Agriculture*. Food & Agriculture Org. p. 514–. ISBN 978-92-5-105762-9.

* H.H. Sambraus: Gefährdete Nutztierrassen, Ulmer Verlag, Stuttgart 1994, ISBN 3-8001-4099-3
* Food and Agriculture Organization of the United Nations.  (2019-03-12) *The State of the World's Biodiversity for Food and Agriculture: FAO COMMISSION ON GENETIC RESOURCES FOR FOOD AND AGRICULTURE ASSESSMENTS • 2019*. Food & Agriculture Org. p. 330–. ISBN 978-92-5-131270-4.
* M. H. French.  (1968) *Razas europeas de ganado bovino*. FAO.

* Kategorio Pincgaŭra brutaro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Béla Várdy** [vArdi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Várdy Béla** estas hungara-usona historiisto, profesoro, membro (ekstera en 2010) de Hungara Scienca Akademio. Lia uzata nomo en Usono estas **Steven Béla Várdy**.

Béla Várdy  Arkivigite je 2013-11-11 per la retarkivo Wayback Machine naskiĝis la 3-an de julio 1935 en Bercel, li mortis la 23-an de julio 2018.

Biografio
---------

Plena familio de Béla Várdy migris al Nazia Germanio, baldaŭe al Usono pro la alvenanta Ruĝa Armeo. Li frekventis universitaton en Usono. Ekde 1964 li instruas en universitato en Pittsburgh, kie li ricevis la instruan rangon distingita profesoro en 1998. Post jaroj li esploris kaj instruis en Ameriko kaj Eŭropo (ankaŭ en Hungario). En 1990 li instruis en universitata ŝipo, kiu travojaĝis la mondon. Li havas edzinon kun kiu li ofte kune verkas la artikolojn. Li okupiĝis precipe pri la hungareco en Usono, gulago, etnika purigado. Li estas unu el la motoroj de la hungara etniko en Pensilvanio. Li ricevis precipe hungarajn premiojn.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Historical Dictionary of Hungary* (1997)
* *Újvilági küzdelmek: Az amerikai magyarság és az óhaza* (2005)
* *Hungarian Americans in the Current of History* (2010)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto Arkivigite je 2013-11-11 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 469578
* GND: 122111605
* LCCN: n83179747
* VIAF: 56624434
* ISNI: 0000 0001 1027 2729
* SUDOC: 02846186X
* BNF: 120293105
* NKC: uk2005277839
 |
**Viktor BRASSAI** [braŝai], fimilinomo Resch, estis rumania hungara poeto, tradukisto, poemdeklamisto. Li naskiĝis en Koloĵvaro la 5-an de novembro 1913 kaj mortis en Ukraino en somero de 1944. Li estis la edzo de Irén Becski.

Biografio
---------

Viktor Brassai studis en Ditrău, Gheorgheni kaj Braŝovo. Li akiris jurdotortitolon en Kluĵo (1935) kaj li estis advokatkandidato en advokatoficejoj de Kluĵo. Kiel komunisto li agadis en la jurdefenda aparato de la partio. En 1935 li estis respondecredaktoro en sia familinomo de literatura, kritika kaj socia revuo *Jövő*. En 1939-ben, poste 1942–44 li plenumis laborservon. De 1941 li estis ano de KZST. Li estis elstara poemdeklamisto de hungaraj kaj mondliteraturaj poemoj.

Memstara poemvolumo==

* *Együtt és külön* 1939;

Postmorta volumo
----------------

* *Példázat kétkedőknek* antaŭvorto kaj bibliografio Huba Mózes, 1971.

Fonto
-----

* Romániai magyar irodalmi lexikon Arkivigite je 2016-04-19 per la retarkivo Wayback Machine
**Hupalupa** (ankaŭ literumata **Hupalupu** aŭ **Hupalupo**) estis reĝo de la guanĉoj, la indiĝenaj loĝantoj de la Kanariaj Insuloj.

En 1488 li gvide partoprenis la ribelon de la gomeranoj, la guanĉaj loĝantoj de la insulo kontraŭ la perforte okupanta soldataro de la Reĝlando Kastilio. La armean okupon gvidis la despota armeestro kaj nobela reganto Hernán Peraza, kiu en tiu ribelo de la guanĉoj en novembro 1488 estis mortigita fare de la juna guanĉa militisto Hautacuperche. Hautacuperche estis antaŭvidita posteulo de Hupalupa kiel guanĉa reĝo, sed mem estis mortigita en unu de la sekvaj bataloj fine de la jaro 1488. Fine la ribelo malsukcesis, kaj en la sekvaj jaroj granda parto de la guanĉoj estis mortigitaj respektive iom poste malliberigite kiel sklavoj transportitaj al la novaj hispanaj kolonioj en Centra Amerioj, tiel ke la guanĉa etno estis praktike ekstermita. 

Pri Hupalupa ankoraŭ nun memorigas la nomo de la fekunda valo kaj samnoma municipo Valle Gran Rey ("valo de la granda reĝo"), en la okcidento de la insulo La Gomera.
**Corrales de Duero** [koRAles deDŬEro] estas municipo en la sudoriento de la provinco Valadolido, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko *Campo de Peñafiel* (Kamparo de Peñafiel) en la sudoriento de la provinco. *Corrales de Duero* estas komprenebla etimologie kiel *Bestokortoj de Doŭro*.

Corrales de Duero en la provinco Valadolido.
La *Campo de Peñafiel* de la provinco Valadolido, malhelblue, sudoriente.
Ermitejo de Sankta Antonio.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 20,87 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 98 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte 370 el la 1950-aj jaroj. 

Ĝi distas 67 km de Valadolido, provinca ĉefurbo kaj 12 km de Peñafiel kaj 15 de Roa, la komarkaj servocentroj. La plej proksimaj loĝlokoj estas San Llorente (2,5 km) kaj Valdearcos de la Vega (3,5 km). Ĝia municipa teritorio estas ebeneca kaj trairata de la rojoj Valdesanllorente kaj San Pedro. Je 13 km estas la akvorezervejo de Encinas de Esgueva, uzata por fiŝkaptado.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Leono kaj poste al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj, vitejoj, legomoj kaj terpomoj) kaj brutobredado (ŝafoj) kaj rilata komercado. Lastatempe kultura kaj rura turismo ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado tra naturaj lokoj). 

De la historia pasinteco restis vizitindaj vidindaĵoj el kiuj menciindas la romanik-mudeĥara preĝejo de Sankta Maria, la ermitejo de Sankta Antonio.

Panoramo.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Valadolido

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 766054
 |
**Gene Nelson** estas plumnomo de **Leander Eugene Berg** (24-an de marto 1920 - 16-an de septembro 1996) estis usona dancisto, aktoro, scenaristo kaj reĝisoro.

Post servado en la armeo dum la Dua Mondmilito dum kiu li ankaŭ agis en la muzikteatraĵo *This Is the Army*, Nelson havis sian unuan rolon ĉe Broadway en teatraĵo Lend an Ear, por kiu li ricevis la premion Theatre World Award. Li ankaŭ aperis en muzikteatraĵoj *Follies* kaj *Good News*. Longtempe profesia kunula dancanto de Nelson dum la 1950-aj jaroj estis dancaktorino JoAnn Dean Killingsworth.

Gene Nelson kunaktoris kun Doris Day en "Lullaby of Broadway" en 1951. Li ludis rolon *Will Parker* en la filmo Oklahoma! (1955). En 1959, li aperis kun Keith Larsen kaj Buddy Ebsen en la televidserio Northwest Passage [Nordokcidenta Vojo] kiel junulo provanta pruvi sian senkulpon en murda kazo. Nelson aperis la 17-an de marto 1960 en epizodo de "You Bet Your Life", gastigita de Groucho Marx. Li kaj la filino de Groucho, Melinda Marx, prezentis dancon kune.

Dum 1960-a jardeko li reĝisoris epizodojn de *The Rifleman*. *Star Trek*, *I Dream of Jeannie*, *Gunsmoke*, *The Silent Force* kaj *The San Pedro Beach Bums*. Li reĝisoris la filmojn de Elvis Presley *Kissin' Cousins* (1964), kiun li ankaŭ scenarigis, kaj *Harum Scarum* (1965).

En 1970-aj jaroj li denove laboris en muzikteatraĵo *Follies* ĉe Broadway.

Li poste instruis en la Teatra Arta Fako ĉe San Francisco State University fine de la 1980-aj jaroj.

Referencoj
----------

1. ↑  Chawkins, Steve, "JoAnn Dean Killingsworth dies at 91; Disneyland's first Snow White",  *Los Angeles Times*, 2015-06-25. Kontrolita 2015-07-17.
2. ↑  Bosley Crowther (1955-10-11).  'Oklahoma!' Is Okay; Musical Shown in New Process at Rivoli. *The New York Times*.
3. ↑  You Bet Your Life - Topic.  You Bet Your Life #59-26 My, how Melinda has grown.. . ('Door', Mar 17, 1960). YouTube. Alirita 2016-09-15.

* Kategorio Gene Nelson en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 633806
* GND: 1064898130
* LCCN: n88100605
* VIAF: 46968674
* ISNI: 0000 0000 5517 9694
* SUDOC: 12875706X
* BNF: 141243859
* MBA: 3baba176-55c7-4ba3-97b0-cb757617fb12
* BNE: XX1287581
 |
**Ádám Balázs** [balAĵ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Balázs Ádám** estas hungara komponisto, altlerneja instruisto. Lia patro estis Árpád Balázs (1937).

Ádám Balázs  naskiĝis la 14-an de aprilo 1973 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Ádám Balázs frekventis ankaŭ muziklernejon ekde la aĝo 7, kie li pianludis. Jam en la lernejaj jaroj li decidis esti komponisto pri filmaj muzikoj. Li akiris diplomon en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 1997, en la sekva studjaro li estis asistanto samloke. Pli frue en la lernojaro 1993 li studis en en:Westminster College (Missouri). Dum la studentaj jaroj li frekventis ankaŭ konservatorion en Budapeŝto, kie lia ĉefinstruisto estis Miklós Kocsár. En 1998 li translokiĝis al Novjorko, post 8 jaroj al Los Anĝeleso. Komence li estis kelnero, eĉ li instruis senpage, kie li estis akceptata, kiel komponisto. Li ricevis taskojn de televizioj, poste de filmoproduktejoj. En la 2010-aj jaroj li revenis al Hungario, kie li daŭris la komponadojn por filmoj. Ekde 2015 li ankaŭ instruas en la Muzikarta Universitato Ferenc Liszt.

Elektitaj filmaj muzikoj
------------------------

* *In Profile* (televida filmo, 1999)
* en:The Elephant King (2006, kun 2 premioj)
* *Hacktion* (televida serio, 79 epizodoj, 2011–2014)
* *Fapad* (televida serio, 24 epizodoj, 2014–2015)
* *Testről és lélekről* (premiita hungara filmo, 2017)

Elektitaj komponaĵoj
--------------------

* *Path of the Extraordinary* (Carnegie Hall, 2006)

Fontoj
------

* oficiala paĝo angle
*

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 641205
* GND: 1151537187
* VIAF: 5463151778224318130006
* ISNI: 0000 0004 6761 3987
* SUDOC: 225396459
* BNF: 13000485w
* BNE: XX5794156
 |
***La Ponto*** estis organizaĵo, formiĝinta en Berno en 1910, kiu celis la starigon de unu sola plano por ĉiuj kulturaj entreprenoj de la nuntempo. 

Inter aliaj tezoj de sia laboro, ĝi decidis praktike utiligi Esperanton kaj publikigis en Esperanto solidan verkon (1911), temantan pri la bazaj principoj de sia estonta agado. Wilhelm Ostwald ofertis al *La Ponto* 100.000 markojn kun kondiĉo, ke ĝi akceptu kaj uzu Idon. Ido do fariĝis la lingvo de *La Ponto*. 

En 1913, post la ĉeso de la subvencio de Ostwald, *La Ponton* trafis bankrotiĝo kaj ĝia agado ankaŭ ĉesis.

Literaturo
----------

* Karl W. Bührer kaj Adolf Saager: *La organizado de la intelekta laboro per "La Ponto". (Die Organisierung der geistigen Arbeit durch "Die Brücke".)* Ansbach: Seybold, 1911. 157 paĝoj.
* Ernest Drezen: *Historio de la Mondolingvo*, paĝo 194.

|  |  |
| --- | --- |
|  Kopirajto | Ĉi tiu artikolo baziĝas (parte aŭ tute) sur artikolo el la **Enciklopedio de Esperanto**.

---

La originala teksto kontroleblas en interreta arkivo de la fonto. |
Koordinatoj: 50° 25′ 00″ N 16° 56′ 56″ O﻿ / ﻿50.41667 °N, 16.94889 °O﻿ / 50.41667; 16.94889 (mapo)

**Horní Hoštice** (germane *Ober-Gostitz*, pole *Gościce Górne*) estas vilaĝo en Ĉeĥio, loka parto de urbo Javorník. Ĝi troviĝas 4,5 km nordokcidente de Javorník sur ŝoseo al municipo Bílá Voda. Vivas ĉi tie 54 loĝantoj (2021).

Historio
--------

Horní Hoštice estas unuafoje menciata en la jaro 1296, kiam ĉi tie estis 9 lanoj kaj voktejo. Plej malfrue en la 16-a jarcento la vilaĝo kiel episkopa feŭdo venis en posedaĵon de urbo Pačkov (germane *Patschkau*, pole *Paczków*, nun en Pollando), en kies posedaĵo Horní Hoštice restis ĝis fino de patrimonia administrado en la jaro 1850 kaj ĉi tiea grandbieno ĝis la dua mondmilito.

Post enkonduko de municipa establo en 1850 Horní Hoštice estis unue domaro de municipo Bílý Potok kaj nur en la jaro 1869 ĝi fariĝis memstara municipo. En la jaro 1963 ĝi estis denove alligita al Bílý Potok kaj la 1-an de januaro 1976 ĝi fariĝis komune kun ĝi parto de urbo Javorník.

Loĝantaro
---------

Evoluo de nombro de loĝantojLa datoj devenas el datumbazo de Vikidatumoj  

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 1869 | 567 |
| 1880 | 533 |
| 1890 | 509 |
| 1900 | 433 |
| 1910 | 423 |
| 1921 | 404 |

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 1930 | 394 |
| 1950 | 238 |
| 1961 | 181 |
| 1970 | 158 |
| 1980 | 103 |
| 1991 | 93 |

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 2001 | 114 |
| 2011 | 75 |
| 2021 | 54 |

En Horní Hoštice estas registritaj 47 adresoj : 36 daŭraj objektoj kaj 11 dumtepaj aŭ refreŝigejaj objektoj. Dum popolnombrado en la jaro 2001 ĉi tie estis kalkulitaj 42 domoj, el tio 22 daŭre loĝataj.

Fotogalerio
-----------

* DomojDomoj
* Domo kun ŝildoDomo kun ŝildo
* Vojkruciĝo, domo estas jam en PollandoVojkruciĝo, domo estas jam en Pollando
* VojmontriloVojmontrilo
* Kruceto ĉe preĝejoKruceto ĉe preĝejo
* Kapeleto ĉe ŝoseoKapeleto ĉe ŝoseo

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rPartoj de urbo Javorník (5) |
| --- |
| Bílý Potok ~ Horní Hoštice ~ Javorník ~ Travná ~ Zálesí |

 |
Koordinatoj: 49° 57′ 58″ N 16° 30′ 37″ O﻿ / ﻿49.96611 °N, 16.51028 °O﻿ / 49.96611; 16.51028 (mapo)

**Horní Dobrouč** estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de la municipo Dolní Dobrouč. Ĝi preskaŭ ligas al Dolní Dobrouč sudoriente, ĉe la ŝoseo al Lanškroun. Vivas ĉi tie 257 loĝantoj (2021).

Historio
--------

En historiaj fontoj estas Horní Dobrouč unue menciata en la jaro 1292 sub nomo Dittersbach kiel havaĵo de klostro Zbraslav.

Memorindaĵoj
------------

### Preĝejo

Preĝejo de Sankta Johano Baptisto estas malfrubaroka el la jaro 1770. La turo en okcidenta fronto estis finkonstruita en la jaro 1799. La preĝejo estas ununava kun duoncirkle fermita presbiterejo. Plafonoj en la navo kaj en presbiterejo estas krucaj volboj. La fenestroj estas oblongaj kun segmentaj volbaĵoj. En la ĉefa fronto estas niĉoj kun ŝtonaj statuoj de Sankta Petro kaj Sankta Paŭlo. Sakristio estas sur norda flanko. La ekipaĵo estas plejparte el la 19-a jarcento, la predikejo estas ornamita per figuraj reliefoj, bildo de Nemakulita devenas el la fino de 18-a jarcento.

### Paroĥestrejo

La paroĥestrejo estas el la fino de 18-a jarcento, duetaĝa, kvinaksa.

### Teraso kun statuoj

Nekutima aro de plastikaĵoj de nekonata majstro en terase aranĝita tereno sur piedo de Třebovické rokmuroj inter Dolní Dobrouč kaj Horní Dobrouč estas proksimume el la jaro 1730. Temas pri statuo de Madono kun bebo sur piramido, ĉirkaŭigita per pliaj naŭ statuoj. Oni rakontas legendon pri lanŝkroŭna superulara rentomajstro Matěj Josef Hiessig, kiu ĉi tie eskapis de morto, kiam lia kaleŝo falis el la ponteto en rivereton.

### Statuo

* Antaŭ estinta paroĥestrejo troviĝas statuo de Sankta Johano Nepomuka el la jaro 1800.
* Antaŭ la preĝejo sur ornamita soklo estas krucifikso datita 1780.

Fotoj el Horní Dobrouč
----------------------

* Horní Dobrouč - domo n-ro 110Horní Dobrouč - domo n-ro 110
* Horní Dobrouč - statuo de sankta TriunuoHorní Dobrouč - statuo de sankta Triunuo
* Horní Dobrouč - domo n-ro 35Horní Dobrouč - domo n-ro 35
* Horní Dobrouč - domoHorní Dobrouč - domo

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rPartoj de municipo Dolní Dobrouč (3) |
| --- |
| Dolní Dobrouč ~ Horní Dobrouč ~ Lanšperk |

 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por aliaj signifoj, bv. rigardi la apartigilan paĝon: Horní Heřmanice |

Koordinatoj: 50° 23′ 23″ N 17° 07′ 10″ O﻿ / ﻿50.38972 °N, 17.11944 °O﻿ / 50.38972; 17.11944 (mapo)

**Horní Heřmanice** (germane *Ober Hermsdorf*, *Ober-Hermsdorf*, *Oberhermsdorf*) estas vilaĝo en Ĉeĥio, loka parto de municipo Bernartice. Ĝi situas plejparte ambaŭflanke de rojo Heřmanický potok; norde ĝi ligas al Jasienica Górna en Pollando. Vivas ĉi tie 45 loĝantoj (2021).

Historio
--------

Vilaĝo Horní Heřmanice estas unuafoje menciata en la jaro 1266, en la jaro 1291 ĝi nomiĝis *Hermanni villa* kaj en la jaro 1305 estas menciata en ĝi voktejo, preĝejo kaj 38 lanoj. Horní Heřmanice apartenis al senjorujo de vroclavaj episkopoj (en la jaro 1305 enkadre de senjorujo Frýdberk (Žulová), en la jaro 1470 al Vidnava kaj fine al senjorujo de Jánský Vrch). Sed en la jaro 1742, post la unua milito je heredaĵo aŭstra pli granda parto de la vilaĝo falis al Prusio (hodiaŭa Jasienica Górna en Pollando) kaj el la resto de la vilaĝo, kiu restis sur teritorio de Aŭstria Silezio, apartenis signifa parto de la parceloj al korto aparenanta al la menciita feŭda voktejo.

Post enkonduko de municipa establo en la jaro 1850 estis Ĉeĥa Silezio la restinta Horní Heřmanice unue domaro de Bílá Voda, sed ekde la jaro 1869 ĝis nun ĝi estas domaro resp. parto de municipo Bernartice.

Loĝantaro
---------

Evoluo de nombro de loĝantojLa datoj devenas el datumbazo de Vikidatumoj  

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 1869 | 324 |
| 1880 | 408 |
| 1890 | 362 |
| 1900 | 308 |
| 1910 | 280 |
| 1921 | 261 |

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 1930 | 254 |
| 1950 | 148 |
| 1961 | 144 |
| 1970 | 90 |
| 1980 | 63 |
| 1991 | 60 |

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 2001 | 55 |
| 2011 | 43 |
| 2021 | 45 |

En Horní Heřmanice estas registritaj 34 adresoj: 32 daŭre loĝigitaj domoj kaj 2 dumtempaj aŭ refreŝigejaj objektoj. Dum popolnombrado el la jaro 2001 ĉi tie estis kalkulitaj 27 domoj, el tio 18 daŭre loĝigitaj.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rPartoj de municipo Bernartice (3) |
| --- |
| Bernartice ~ Buková ~ Horní Heřmanice |

 |
**Rinderkennzeichnungs-** kaj **Rindfleischetikettierungsüberwachungsaufgabenübertragungsgesetz** (mallonge: *RflEttÜAÜG*, esperantlingve: *bovidentig-kaj bovaĵetikedadkontroltasktransdonleĝo*, elparolata:[ˌʁɪnt.flaɪʃ.ʔeti.kɛ.ˌtiː.ʁʊŋs.ʔyˑbɐ.ˌva.xʊŋs.ˌʔaʊf.ɡaː.bn̩.ʔyˑbɐ.ˌtʁ̥aː.gʊŋs.ɡə.ˈzɛts/]) Pri tiu ĉi sono aŭskultu estis leĝpropono kiu estis traktata en la jaro 1999 en la parlamento de la germana federacia lando Meklenburgo-Antaŭpomerio.

Havante 63 literojn, la vorto *Rindfleischetikettierungsüberwachungsaufgabenübertragungsgesetz* estas la plej longa oficiale uzata vorto de la germana lingvo.

En 1999 Gesellschaft für deutsche Sprache (Asocio por la germana lingvo) proponis ĝin kiel vorton de la jaro (la germana "vorto de la jaro 1999" tamen fariĝis "Millennium").

Referencoj
----------

1. ↑   The Longest German Word? (angle). Alirita 201-07-14.
2. ↑   German Words of the Year  Wörter des Jahres (angle). Alirita 201-07-14.

Vidu ankaŭ
----------

* Kunmetado
* Plej longaj vortoj en diversaj lingvoj

Eksteraj ligiloj
----------------

* Gesellschaft für deutsche Sprache, germane
**Kokluŝo,** origine hungare *Szamárköhögés* estas kolora filmo en Hungario.

Historia fono
-------------

Kio do okazis en 1956 en Hungario? Tiam tuj disvastiĝis: estas revolucio en Budapeŝto. Post la falo en la socialismo la oficiala nomo estis *kontraŭrevolucio*. Diri ion alian ne povis diri. Eĉ, post jaroj la okazintaĵo estis tabuo. Preskaŭ esceptaj romanoj aŭ filmoj havis la temon pri tio (*Dudek Horoj* (romano), Dudek horoj (filmo)). Oni diris nur: **kvindek ses** por eviti la oficialan nomon kontraŭrevolucio. Dum agonia periodo de la socialismo jam oni permesis filmojn pri la okazintaĵo. Jen ekzemplo pri tio estas la filmo Kokluŝo. Estis evidenta, ke en la agonia periodo la filmo la veron tutan ne povas prezenti, tial la filma stabo kreis absurdon: kion travivis la infanoj?

Historio
--------

La filmo okazas precipe en loĝejo, kie loĝas gepatroj kaj avino kun 2 dekjaraĝaj gefiloj. Ne estas menciinda historio, estas impresoj, kion la gefiloj spertas. Feliĉaj tempoj. La infanoj ankoraŭ ne komprenas, kio okazas, sed ili estas feliĉaj ĉar oni ne povas frekventi lernejon. Ĉu la plenkreskuloj stultiĝis aŭ konfuziĝis? La avino aĉetis panon, hejmenveninta en la pano estas 2 truoj pro kugloj. Patro hejmenvenis kaj diris, ke li vangofrapis iun. Parencoj el Usono telefone interesiĝas: kio do okazas ĉe vi? La patrino volas disiĝi, tamen poste ŝi hejmenvenas. Eble la plena familio disiĝos, sed ne okazas tio, ĉar la fratino forte tusas, eble ŝi havas kokluŝon. En meza novembro la instruado denove komenciĝas. Estas interese, ke kelke da samklasanoj neniam frekventas la klason.

Kameraisto de la filmo estis Tibor Máthé.

Filmaj sukcesoj
---------------

* Bludenz, 1988 – ĉefpremio
* Frankfurto ĉe Majno, 1987 – la plej bona filmo
* Ĉikago, 1987 – premio
* Budapeŝto, 1987 – la plej bona ĉefrolanto
* Montrealo, 1987 – premio
* Troia, 1988 - la plej bona reĝisoro
* Vevey, 1988 – premio kaj alia premio al la pli gravaj rolantoj

La filmo estis prezentita precipe en diversaj televizioj, sed ne okazis granda sukceso.

Rolantoj
--------

* Dezső Garas – patro
* Mari Törőcsik – avino
* Judit Hernádi – patrino
* Marcell Tóth – frato
* Eszter Kárász – fratino (kiu forte tusas)
* Károly Eperjes – disidanto-kandidato
* Zoltán Gera (aktoro) – najbaro
* aliaj duarangaj rolantoj: Lajos Kránitz, Gábor Reviczky, Péter Rudolf, Gyula Szersén, Dénes Ujlaki kaj aliaj

Fontoj
------

* angle
* hungare
* hungare
* hungare
**Gene Ramey** (\* 4-an de aprilo 1913 en Aŭstino, Teksaso; † 8-an de decembro 1984, samloke) estis usona ĵaz-basisto.

Ramey ludis komence trumpeton en la lerneja bando (Anderson High School) kaj poste suzafonon ĉe „George Corley´s Royal Aces". Post kiam li en 1932 (kun la bando de Terrence Holder) translokiĝis al Kansasurbo kaj same kiel multaj vojaĝantaj muzikistoj lasis kapti sin de la vigla ĵazkulturo de la urbo, li lernis ludadon de kontrabaso ĉe Walter Page kaj ludis en parte propraj lokaj bandoj, antaŭ ol li ekde 1938 ĝis 1943 ludis pretertempe ĉe Jay McShann. Post malfondado de la bando li iris all Novjorko, kie li muzikis kun multaj ĵazfamuloj, inter ili iamaj kolegoj el Kansasurbo kiel Ben Webster, Lester Young, Hot Lips Page kaj Charlie Parker (ankaŭ iama bandano de Jay McShann), samkiel kun Miles Davis, Thelonious Monk, Coleman Hawkins, Luis Russell, Eddie Lockjaw Davis, Dizzy Gillespie. Ankaŭ en la 1950-aj jaroj li laboris plejparte liberprofesie, i.a. por Count Basie kaj Eartha Kitt. En 1953 li apartenis al la unuaj membroj de la bando Jazz-Messenger de Art Blakey kaj Horace Silver kaj ludis en 1954 kun Art Blakey. En 1955 li koncertis apud Lee Konitz kaj Lennie Tristano en Novjorko; la sonregistraĵoj publikiĝis per la albumo *Lennie Tristano* de Atlantic Records. En 1959 kaj 1961 li vojaĝis tra Eŭropo kun Buck Clayton.

En la 1960-aj jaoj li ludis ankaŭ kun tiel malsamaj muzikistoj kiel Teddy Wilson (1963), Muggsy Spanier (1962), Peanuts Hucko, Jimmy Rushing kaj en 1969 denove kun Jay McShann (kaj Eddie „Cleanhead" Vinson) dum vojaĝo tra Eŭropo (samkiel denove en 1979). En 1976 li revenis al sia hejmurbo Aŭstino, kie li unue volis retiriĝi el la laboro, tamen baldaŭ denove laboris en la ĵazmonteto, interalie kiel muzikinstruisto.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Biografio en la manlibro de Teksaso (anglalingva)


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Muziko |


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 365343
* GND: 134491572
* LCCN: n91051127
* VIAF: 64192910
* ISNI: 0000 0000 5938 9007
* SUDOC: 143711946
* BNF: 13898800z
* MBA: 12df7365-2eef-41b6-a6ec-483de949bc5a
* BIBSYS: 1005142
* ICCU: UBOV009846
* BNE: XX1506739
 |