recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Emil UNGER** (laŭ hungarlingve kutima nomordo **Unger Emil**; naskiĝis la 17-an de junio 1883 en Budapeŝto, mortis la 28-an de februaro 1945 samloke) estis hungara zoologo, limnologo, iĥtiologo.

Emil Unger

Biografio
---------

Emil Unger frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li akiris pedagogian diplomon en Reĝa Universitato de Budapeŝto, li doktoriĝis el botaniko en 1919. Li jam ekde 1908 laboris en eksperimenta instituto pri fiŝoj. En la frua 1919 li iĝis insititutestro, same dum la Hungara Sovetrespubliko. Post falo de la respubliko li ne plu estis ĉefo, sed li rajtis plu labori en la instituto. inter 1924 kaj 1943 li redaktis la revuon "Halászat" (=Fiŝkaptado). Li estis nomumita privata profesoro pri fiŝobredado. Li vundiĝis dum bombardado de Budapeŝto, iom poste li mortis.

Li okupiĝis pri biologio de la fiŝoj, pri ties bredadoj.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Az ipari szennyvizek és azok hatása a halakra* (1912)
* *Magyar édesvízi halhatározó* (1919)
* *Az élő halak szállítása és raktározása* (1929)
* *A haltenyésztés biológiai alapjai* (1930)
* *Magyarország halai és halászata* (1941)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

* Kategorio Emil Unger en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 563074
* GND: 1139457349
* VIAF: 121480360
* ISNI: 0000 0000 7961 2931
 |
**KAPUSY Antal** (kapuŝi) estis rumanuja hungara medicina kaj psikologia fakverkisto, tradukisto, redaktoro. Li naskiĝis en Temeŝvaro la 13-an de aprilo 1929 kaj mortis la 20-an de junio 1978 en Vâlcele (Covasna).

Biografio
---------

Antal Kapusy la mezlernejon finis en sia naskiĝurbo (1947), la kuracistan diplomon li havigis al si en Universitato pri Medicino kaj Farmacio Târgu Mureş (1954); samloke li estis praktikanto en la katedro de mikrobiologio, ekde 1957 li estis laboratoriestro de la katedro de anatomio, poste asistanto. Pro sia grava malsano oni pensiuligis lin en 1971. Li loksidiĝis en Marosszentgyörgy, pli poste en Lunca de Sus, kie li daŭrigis sian agadon sciencan kaj sciencpopolarigan. Li popularigis la medicinajn sciojn en la gazetoj Falvak Dolgozó Népe, Hargita, Megyei Tükör. Lia centra priokupiĝo estis la anatomio kaj psikologio de maljunuloj. El liaj tiutemaj verkoj elstaras la studaĵoj aperintaj en *Korunk* *Az öregedés lélektana* (1971. n-ro 9), *A pszichoszféra védelmében* (1972. n-ro 11) kaj *Génkészlet és magatartás* (1976. n-roj 7, 8). Li tradukis el la pola literaturo. Li estis kunlaboranto de Utunk kaj Korunk. Li estis ano de la redakcio de libroserio *Korunk Könyvek*, eldonataj de Kriterion Könyvkiadó, ekde 1976 ĝis sia morto.

Volumo
------

* *Az öregedés tudománya* (Scienco de maljuniĝado; Bukarest, 1974).

Literaturo
----------

* Demény Dezső: *Könyv az öregedéstudományról* (Korunk, 1975. n-ro 6);
* Molnár Gusztáv nekrológja (A Hét, 1978. n-ro 27);
* Gáll Ernő: *Hagyatéka: „szellemerkölcs"* (Korunk, 1978. n-ro 8).

Fontoj
------

* Romániai magyar irodalmi lexikon  (rumania hungara literatura leksikono) (hungare). Alirita 2013-05-01.
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

**Bodil KÜHLMANN** (naskita PETERSEN la 10-an de Junio 1921 en Fredericia, Danio, mortis la 14-an de Julio 2012 en Kopenhago) eklernis Esperanton en 1937, ekde 1942 ŝi mem instruis la lingvon. En 1943 ŝi dum somera kurso, aranĝita de Friis, renkontis Gustav Kühlmann, al kiu ŝi edziniĝis la sekvantan jaron kaj pro tio translokiĝis al Kopenhago. La paro en 1946 ricevis la filinon Lizeta, kiu fariĝis denaska esperantisto.

Oni diras, ke malantaŭ sukcesa viro staras forta virino. Bodil en prelego diris: „Mi preferis labori malantaŭ la kulisoj." Kaj tion ŝi faris plenenergie kaj sukcese. Ŝi subtenis sian edzon en ĉiuj Esperanto-agadoj. Ŝi estis la dommastrino, kiu prizorgis la eksterlandajn gastojn en la hejmo, montris la urbon al ili. Ŝi kunlaboris pri la organizado de loka kluba laboro, de amaso da renkontiĝoj kaj kongresoj, sed ankaŭ kune kun la edzo vizitadis la Universalajn Kongresojn de UEA. 

Ekde 1965 Bodil redaktis la gazeton *Dansk Esperanto Blad*. Tion ŝi faris dum 7 jaroj. Ŝi gvidis Esperanto-kursojn por blinduloj kaj por surbendigo voĉlegis blindulan gazeton. Dum kelkaj jaroj ŝi estis la prezidantino de la Komunkomitato (komuna laborgrupo de Esperanto-kluboj en Kopenhago). Ŝi estis sekretariino de la Veterana Klubo de UEA.
**UNGER Ernő** estis hungara kapelestro, komponisto, pianisto. Li naskiĝis en Arado la 17-an de januaro 1900 kaj mortis en Budapeŝto la 28-an de majo 1968. Lia unua edzino estis la operkantistino Lujza Szabó kaj la dua la operkantistino Irén Miklóssy.

Biografio
---------

Unger Ernő studis en Tutlanda Hungara Muzikarta Altlernejo. De 1922 li instruis kaj li iĝis konstanta kapelestro de la operejaj ekzamenprezentadoj. De 1923 li estis la dirigento de Koncert-Unuiĝo de Budapeŝto, ankaŭ de Simfonia Orkestro de Hungara Radio kaj Simfonia Orkestro de Insulo Margareta. De 1948 li estis profesoro de Muzikarta Altlernejo, en 1950–52 dirigento en Győr kaj en Diósgyőr. De 1957 ĝis sia pensiuliĝo (1960) li estis profesoro de la Muzika Altlernejo de Budapeŝto.

Komponaĵoj
----------

* *Petőfi* (opero, prez. 14-a de marto 1944.);
* *Hungaria*(szimfonio);
* *Piankoncerto al memoro de Ferenc Liszt;*
* *Hungaraj variantoj* (ĥoro kaj orkestro);
* *Romantika Koncerto (violoĉelo kaj orkestro).*

Elektitaj disĉiploj
-------------------

* Gábor Lisznyay Szabó
* Lujza Szabó

Fontoj
------

* *Magyar Életrajzi Lexikon*
**Berberis *×*media** estas hibrido el la genro Berberisoj (*Berberis*). Ĝi estas la rezulto el la krucigado inter *Berberis thunbergii* kaj *Berberis ×hybrido-gagnepainii*. 

La vintraverda rondeca arbusto havas maldensan branĉaron kaj povas fariĝi 2,5 metro; la ruĝe brunaj branĉoj estas glataj, la folidornoj estas unu ĝis tripartaj brilaj kaj ĝis 2,5 cm longaj. La folioj estas oblongaj ĝis ovoforaj, la supera surfaco estas forte brilaj kaj malhelverdaj, la malsupra surfaco bluverda kaj havas pikilan folirandon. La flavaj floroj aperas de majo ĝis junio kaj staras unuope aŭ kvarope. Fruktoj aperas malofte. 

*Berberis* ×*media* estas ofte uzata kiel ligna ornamplanto. ‚Parkjuwel‘ kaj ‚Red Jewel‘ estas du kultivaroj de de tiu hibrido.

Fonto
-----

* Roloff, A. , A. Bärtels:Flora der Gehölze. Bestimmung, Eigenschaften und Verwendung|Auflage. dua eldono. Eugen Ulmer. Stuttgart (Hohenheim). 2006.ISBN=3-8001-4832-3
* Robert Zander: *Zander. Handwörterbuch der Pflanzennamen.* Eld. de Walter Erhardt, Erich Götz, Nils Bödeker, Siegmund Seybold. 17. Auflage. Eugen Ulmer, Stuttgart 2002, ISBN 3-8001-3573-6.
**Emil VATA,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Vata Emil** estis hungara dekoraciisto, pentristo.

Emil Vata  Arkivigite je 2012-08-25 per la retarkivo Wayback Machine naskiĝis la 8-an de aŭgusto 1932 en Hódmezővásárhely, li mortis la 10-an de majo 2020.

Biografio
---------

Emil Vata frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li akiris diplomon en Industriarta Altlernejo en 1955. Liaj ĉefinstruistoj estis Gusztáv Oláh kaj Mátyás Varga. Li kreis dekoraciojn, kulisojn inter 1955 kaj 1993 en Nacia Teatro (Pécs) escepte la periodon inter 1978–1984, tiam li faris la samon en Teatro Kisfaludy. Ekde 1955 li kreis pli ol 200 teatrajn dekoraciojn. Li ankaŭ pentradis portretojn aŭ pejzaĝojn pri Pécs. En 1994 li ricevis la titolon "eterna membro de Teatro de Pécs". Li ricevis 4 hungarajn kaj argentinan premiojn inter 1967-1987. Li havis edzinon ekde 1966, kiu naskis 4 gefilojn.

Elektitaj teatraj dekoracioj
----------------------------

* Schiller: Maria Stuart (1958, 1961, 1964)
* William Shakespeare:
	+ Makbeto (1960, 1972)
	+ Rikardo la 3-a (1964)
	+ Somermeznokta sonĝo (1984)
* Ferenc Erkel: *Bánk bán* (opera versio; 1960, 1984, 1998)
* Giacomo Puccini: La Bohème (1961, 1972, 1993)
* Giuseppe Verdi:
	+ Rigoletto (1982)
	+ Il Trovatore (1985, 1989)
	+ Aida (1999)

Liaj solaj ekspozicioj
----------------------

* 1963, 1971, 1988, 1993, 2000: Pécs
* 1977: Budapeŝto

Liaj grupaj ekspozicioj
-----------------------

* 1971: Parizo
* 1980: Miskolc
* 1987 Rio-de-Ĵanejro

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva membiografio kun foto Arkivigite je 2016-03-04 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
**Vera Csillag** [ĉilag], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Csillag Vera** estis hungara grafikisto, tipografo. Ŝia edzo estis György Bálint (verkisto).

Vera Csillag  naskiĝis la 5-an de decembro 1909 en Budapeŝto, ŝi mortis la 29-an de aprilo 1997 en Sidnejo.

Biografio
---------

Vera Csillag devenis el juda familio. Ŝi studis en privataj artlernejoj de Álmos Jaschik (1925-1929) kaj Sándor Bortnyik (1930-1931). Ŝiaj afiŝoj ricevis premiojn jam ekde 1929. Ŝi edziniĝis en 1933, en 1943 ŝi vidviniĝis. Depost la 2-a mondmilito ŝi havis postenon en eldonejo. En la 1960-aj jaroj (jam kiel emerito) ŝi migris al Aŭstralio. Ŝi ricevis premiojn inter 1930-1963.

Sola ekspozicio
---------------

* Budapeŝto (1968)

Elektitaj kolektivaj ekspozicioj
--------------------------------

* Budapeŝto (1930, 1934, 1948, 1961, 1968)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio Arkivigite je 2018-12-26 per la retarkivo Wayback Machine

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 627474
* VIAF: 306153738
* ISNI: 0000 0000 7966 6016
 |
**Ernőné Csizmadia Magda Székely** [ernOnE ĉizmadia sEkej], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Csizmadia Ernőné Székely Magda** estis hungara bestokuracisto, altlerneja instruisto. Ŝia origina nomo estis *Székely Magda*, post la geedziĝo ŝia mallonga nomo estis *Csizmadia Ernőné*. Ŝia edzo estis Ernő Csizmadia.

Magda Székely naskiĝis la 8-an de oktobro 1927 en Karos, ŝi mortis la 1-an de januaro 1985 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Magda Székely maturiĝis en Sátoraljaújhely, poste ŝi akiris pedagogian diplomon, pli poste jam en la ĉefurbo ekonomian diplomon en Hungara Ekonomia Universitato en 1951. Post la ekonomia akademio ŝi estis asistanto, pli poste lektoro en Agrikultura Universitato. Inter 1964 kaj 1977 ŝi laboris en instituto, poste ŝi instruis en alia instituto. Ekde 1984 ŝi estis katedrestro de la Veterinara Universitato de Budapeŝto. Ŝi mortis abrupte. Ŝia ekonomia laboro fokusiĝis pri kolĥozoj, ŝi ofte esploris ankaŭ en Sovetunio. Ŝi estis membro de la Hungara Socialista Laborista Partio. Ŝi ricevis kelkajn medalojn.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *A megoldás útja a termelôszövetkezeti munkadíjazásban* (libro, 1966)
* *A vállalati struktúra új vonásai az élelmiszer-gazdaságban* (1983)
* *A vállalati rendszer fejlôdési iránya és feltételei a mezôgazdaságban és az élelmiszeriparban* (disertaĵo)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto

Referencoj
----------

1. ↑

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 714394
* GND: 12976891X
* LCCN: n79073330
* VIAF: 631428
* ISNI: 0000 0000 2007 8885
* NKC: hka20201085200
 |
**Berchtold HALLER** (naskiĝinta en 1492 en Aldingen, mortinta la 25-an de februaro 1536 en Berno) estis germana-svisa reformanto.

La amiko de Filipo Melanktono estis studinta teologion en Kolonjo antaŭ deĵoro instruista en Rottweil. Ĉ. la jaro 1513 li estis en Bern kaj iĝis en 1520 aŭgustenano kaj ankaŭ ordensendependa paroĥujestro. Ekde 1522 li konstante varbis homojn por la ideoj de Reformacio sub malfacilaj cirkonstancoj. En 1526 li patroprenis la unuan disputon je Baden kaj same al la teologiaj interparoladoj en Berno. En la 7.2.1528 li prezentis reformacian edikton. Vivon lian rakontis Melchior Kirchhofer (Zuriko 1828) kaj Johann Heinrich Pestalozzi (Elberfeld 1861).

Fonto
-----

*Meyers Großes Konversations-Lexikon*, volumo 8. Leipzig 1907, p. 659 (tie ĉi interrete)

* Kategorio Berchtold Haller en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 709673
* GND: 104180536
* LCCN: no98109559
* VIAF: 32428052
* ISNI: 0000 0000 5380 3414
 |
Anonco de malfermo de ekspozicio pri la 10 jarojn daŭrinta esplorvojaĝo de Weiske. Unu el du salonoj dediĉitaj al Weiske en la Urba muzeo de Saalfeld.
**Emil WEISKE** (naskiĝinta en 1867 en Dolsenhain, mortinta en 1950 en Saalfeld) estis germana naturscienculo.

Agado
-----

Emil Weiske estis profesia kolektanto de insektoj kaj birdoj. Li elmigris al Kalifornio en 1890 kaj al Havajo en 1892. Li faris ekspediciojn al la Fiĝioj-Insuloj en 1894 kaj al Nov-Zelando kaj Aŭstralio en 1895. Li iĝis profesia kolektanto en Nov-Gvineo, komercante precipe pri paradizeedoj (1895 —1900).

Pli postaj ekspedicioj estis al Nordorienta Siberio, Bajkallago kaj norda Mongolio (1908) kaj tiam al Patagonio (plejparte al la Río Negro und Limay) kaj Paragvajo (plejparte al la Distrikto de Concepción) en 1911. Liaj kolektoj estis plejparte pri birdoj, mamuloj, moluskoj, reptilioj kaj amfibioj, skaraboj, papilioj, herbarioj kaj etnologiaj artefaktoj.

Liaj partneroj estis, inter aliaj: George Meyer-Darcis, Carl Ribbe, Friedrich Wilhelm Niepelt, la Otto Staudinger, Andreas Bang-Haas, Walter Rothschild kaj Henley Grose-Smith.

Elmontroj
---------

Li tenadis privatan muzeon en Saalfeld kie li donis prelegojn pri naturhistorio kaj siajn vojaĝojn. En la Urba muzeo de Saalfeld estas du salonoj kun remburitaj bestoj el la Weiske-kolektaro.

* Insektoj (ĉiuj ordoj sed aparte himenopteroj, koleopteroj kaj Lepidopteroj kolektitaj fare de Emil Weiske estis aranĝitaj fare de *Zoologische Staatssammlung München* (München), *Staatliches Museum für Tierkunde* (Berlino), *Museum für Naturkunde* (Leipzig) kaj *Natural History Museum* (Londono).
* Birdoj kolektitaj fare de Weiske estas en *Staatliches Museum für Tierkunde* (Dresden),*Natural History Museum* (Londono), *Museum für Naturkunde* (Berlin) kaj *Naturkundemuseum* (Leipzig). Aliaj kolektoj estas en la vienaj muzeoj *Naturhistorisches Museum* kaj *Museum für Völkerkunde*.

Lia nomo travivas en la nomo de la papilio *Graphium weiskei* kaj en la nomo de la birdo novgvinea *Hieraaetus weiskei*.

Fonto
-----

Traduko de la anglalingva vikipedia artikolo.

Literaturo
----------

* H. Brainich: "Emil Weiske", en: *Rudolstädter Heimathefte 45 (11/12; 1999), p. 292-296*
* R. Heyder, R. 1964: "Emil Weiske", en: *Zool. Abh. Staatl. Mus. Tierk. Dresden*, 27 (5/1964), p. 81 sekv.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 489751
* GND: 117278254
* VIAF: 10619060
* ISNI: 0000 0000 0904 8589
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por aliaj signifoj, bv. rigardi la apartigilan paĝon: Bodio |


**Bodio** estas komunumo de la Komunumaro Giornico kaj la Distrikto Leventina en Kantono Tiĉino, Svislando. Ĝi havis 1019 loĝantojn je la 31-a de decembro 2011.

Geografio
---------

Bodio situas ĉe la orienta flanko de la Valo Leventina ĉe la okcidenta bordo de la rivero Tiĉino. Krom la vilaĝo en la valo al la komunumo apartenas la sur terasoj de la orienta valdeklivo de Leventina la vilaĝetoj Bidesco, Bidre, Bitanengo kaj Bodengo, kiuj situas proksimume 500 metroj super la valfundo. 

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 6,44 km², de kiuj 66,3% estas kovritaj de arbaro, 4,2% servas por agrikulturo kaj 13,7% por setlado.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Bodio limas en nordokcidento al Sobrio, en nordoriento al Serravalle, en sudoriento al Pollegio, en sudokcidento al Personico, kaj en okcidento al Giornico.

Trafiko
-------

Tra Bodio pasas la kantona ĉefvojo n-ro 2 kaj en sudo la svisa aŭtovojo A2, kies plej proksima alveturejo estas en Biasca proksimume 3 kilometrojn sude de la komunumo. La komunumo disponas pri stacidomo ĉe la trajnlinio de Svisaj Federaciaj Fervojoj trans la Gotardo. En sudo de Bodio situos la suda portalo de la nova Gotarda-Bazotunelo.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Bodio datiĝas el la jaro 1227 kiel *Boidi*. Dum mezepoko Bodio kun la montaraj setlejoj de Simba formis frakcion de la Najbararo Giornico. Dum la regado de la katedrala kapitolo de Milano en Bodio en majo kaj novembro okazadis la publikaj kunvenoj por tribunalo kaj interezpago. Bodio suferis dum sia historio plurfoje pro inundoj de la rivero Tiĉino. Kun la utiligado de la akvoenergio de la rivero Tiĉino kaj la malfermo de la gotarda fervojo fine de la 19-a kaj komence de la 20-a jarcento la iama kamparana vilaĝo transformiĝis al industria centro.

Vidu ankaŭ
----------

* Aliaj signifoj de Bodio
* Bodio TI (stacidomo)

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: Reta mapo 1:20000 de Swisstopo[*rompita ligilo*]
2. ↑  Fonto: Komunumdatumoj de la retejo de la Svisa Federacia Oficejo pri Statistiko, retejo konsultita la 5-an de novembro 2011
3. ↑  Fonto: *Mario Fransioli*:  *Bodio* en *Historia Leksikono de Svislando* (2004-11-08)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Bodio TI en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Bodio

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Bodio** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Leventina |
| --- |
|  **Komunumaro Airolo:** **Airolo**  •  Bedretto **Komunumaro Faido:** **Faido** **Komunumaro Giornico:** Bodio  •  **Giornico**  •  Personico  •  Pollegio  •  Sobrio **Komunumaro Quinto:** Dalpe  •  Prato (Leventina)  •  **Quinto** |  |

 |



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 438206
* GND: 4550458-1
* LCCN: n00106976
* VIAF: 153571503
 |
**Vera Dénes** [dEneŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Dénes Vera** estis hungara violonĉelisto, altlerneja instruisto. Ŝia edzo estis Frigyes Sándor, ŝia geedziĝa nomo estis *Sándor Frigyesné*.

Memortabulo pri Frigyes Sándor kaj Vera Dénes
Vera Grossmann naskiĝis la 12-an de marto 1915 en Budapeŝto, ŝi mortis la 16-an de marto 1970 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Vera Grossmann devenis el juda familio. Ŝi lernis muzikon private, poste ekde 1925 en Muzikarta Altlernejo Ferenc Liszt. Ŝiaj plej gravaj instruistoj estis Adolf Schiffer, Leó Weiner, Imre Waldbauer kaj Jenő Kerpely. Dum la studentaj jaroj ŝi instruis private kaj koncertis. Ŝi akiris 2 diplomojn en 1935 kaj 1937. Dum la 2-a mondmilito ŝi instruis en lernejo pri judoj kaj ŝi apartenis al juda orkestro. Intertempe en 1940 ŝi edziniĝis, dum la nazia erao ili kaŝiĝis. En 1945 ŝi aliĝis al la nacia filharmonia orkestro, krome ankaŭ aliaj orkestroj aŭ violonkvaropo. En 1952 ŝi estis nomumita solisto. Ekde 1959 ĝismorte ŝi instruis en la Muzikarta Altlernejo. Ŝi ricevis premiojn inter 1937-1961. Ŝi naskis filinon en 1950, kiun ŝi edukis al violonĉelisto.

Memorigiloj
-----------

* memortabulo en Budapeŝto (2013, vidu la bildon!)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto kaj video
* hungarlingva biografio kun foto Arkivigite je 2019-07-31 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio kun foto

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Vera Dénes en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 652584
* LCCN: no92031634
* VIAF: 51258165
* ISNI: 0000 0001 1640 9642
* BNF: 16599502z
* MBA: 3b444daf-1cf6-454a-83f5-82224109f5bb
* NKC: xx0151832
 |
**Guillaume Legrant** (**Guillaume Lemacherier**, **Le Grant**) (ĉ. 1405 – 1449) estis franca komponisto el la frua renesanco, kiu aktivis en Flandrio, Italio kaj Francio. Li estis unu el la unuaj komponistoj, kiuj skribis polifonie por diferenci inter pasaĝoj por sola kaj pluraj voĉoj en ĉiu parto.

Vivo
----

Neniu estas konata pri lia frua vivo, sed lia vera nomo (Lemacherier) sugestas francan devenon. Unuan fojon li estas menciita en ekleziaj registroj en 1405, kiam li estis kantisto en Bourges. Tie en 1407 li iĝis subpastro kaj li restis en Bourges ĝis 1410. La sekvaj ok jaroj enhavas neniun registraĵo pri liaj aktivecoj, sed li estis en Romo oktobre 1418, kiam li aniĝis la papan kapelon kiel kantisto, tiutempe sub papo Martino la 5-a; li restis tie ĝis 1421. Dum kiam neniu muzika aktiveco lia estas dokumentita en Francio, li tamen akiris tie prebendojn en la diocezo de Rouen. Ĉar li tenis unu finfine ĝis 1449, oni supozas, ke li tiam ankoraŭ vivis.

Muziko
------

La muziko de Legrant estas kolektata en volumo 11 de *Corpus mensurabilis musicae.* Sep pecoj transvivis, el kiuj tri estas sakralaj kaj la resto profanaj. La sakrala muziko inkludas du komponaĵojn de la *Credo* el la mesciklo kaj unu muzikigo de la Gloria; tiuj ĉi estas la pecoj, en kiuj li diferencas inter solo kaj plena ĥoro en la polifoniaj partoj.

Ĉiuj liaj profanaj verkoj transvivantaj havas la formon de *virelaio,* unu el la *fiksaj formoj*. La plejmulto de la komponistoj de la epoko verkis en alia fiksa formo, nome la rondelo, sed Legrant ŝajne preferis la *virelaion*, kiu estis vaste komponita la antaŭan jarcenton. Je 1420 estas malmultaj komponistoj, kiuj verkis *virelaiojn*, kio sugestias, ke la komponaĵoj de Legrant eble antaŭeniras 1420 (la *virelaio* estis revenonta en favoron, poste en la 15-a jarcento, en la muziko de Antoine Busnois kaj Johannes Ockeghem).

Verkoj
------

Virelaioj (ĉiuj por tri voĉoj)

* *Pour l'amour de mon bel amy*
* *Ma chiere mestresse et amye*
* *Or avant, gentilz fillettes*
* *La doulce flour* (prezentita en CMM kiel instrumenta peco)

Mesfragmentoj (ĉiuj por tri voĉoj)

* *Gloria*
* *Credo* (I)
* *Credo* (II)

Referencoj
----------

* Craig Wright: "Guillaume Legrant", Grove Music Online, eld. L. Macy (atingo 16-an de junio 2007), (subscription access)Arkivigite je 2008-05-16 per la retarkivo Wayback Machine
* Nigel Wilkins: "Virelai", Grove Music Online, eld. L. Macy (atingo 16-an de junio 2007), (subscription access)Arkivigite je 2008-05-16 per la retarkivo Wayback Machine
* Gustave Reese, *Music in the Renaissance*. Novjorko, W.W. Norton & Co. 1954. ISBN 0393095304
* Howard Mayer Brown, *Music in the Renaissance*. Prentice Hall History of Music Series. Englewood Cliffs, Nov-Ĵerzejo; Prentice-Hall, Inc. 1976. ISBN 0-13-608497-4

Notoj
-----

1. 1 2 3 4  Wright, Grove online
2. ↑  Wilkins, Grove online
**István Szelényi** [iŝtvAn selEnji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szelényi István** estis hungara komponisto, muzikhistoriisto, pianisto, muziklerneja kaj altlerneja instruisto.

István Szelényi  naskiĝis la 8-an de aŭgusto 1904 en Zólyom (Hungara reĝlando, nuntempa Zvolen en Slovakio), li mortis la 31-an de januaro 1972 en Budapeŝto (Hungario).

Biografio
---------

István Szelényi komencis studi muzikon ekde 1913 en sia naskiĝurbo. Li akiris diplomon en Muzikarta Altlernejo Ferenc Liszt en 1926. Liaj plej gravaj instruistoj estis Arnold Székely kaj Zoltán Kodály. Post siaj studoj li ekinstruis en muziklernejo kaj aliĝis al avangarda muzika grupo. Inter 1928–1929 li estis koncertpianisto en Germanio, poste en la sekvaj 2 jaroj muzika gvidanto de baleta trupo en Francio kaj Londono. Li esploris manuskriptojn pri Ferenc Liszt en Weimar. Li hejmenvenis en 1935. Dum la 2-a mondmilito li vivis en deportejo, poste li instruis en muzika gimnazio, poste muziklernejo. Inter 1956-1972 li instruis en la Muzikarta Altlernejo. En 1969 li ricevis hungaran premion, postmortan en Germanio en 1997. Pro akuta malsano li mortigis sin.

Elektitaj koncertoj
-------------------

* Muzikakademio (1925, debuto)

Elektitaj artikoloj
-------------------

* Rendszeres modulációtan (1927, 1960)
* A zenetorténet bölcselettörtenet kapcsolatai (1944)
* Liszt Ferene élete képekben (1956)
* A magyar zene története (1959)
* A romantikus zene harmóniavilága (1965)
* A népdalharmonizálás alapelvei (1968)

Elektitaj komponaĵoj
--------------------

* oratorioj: Virata (1935), Spartacus (1960), Tíz nap, mely megrengette a világot (1964), and Pro Pace (1968)
* pantomimoj: A tékozlo fiú (1931), Babiloni vásár (1931)
* opereto: Hidavatás (1936)
* konĉertoj, uverturoj, ĉambraj muzikoj

Elektitaj disĉiploj
-------------------

* Vilmos Körmendi

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* anglalingva biografio
* verko de Szelényi aŭdebla

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 649338
* GND: 127388052
* LCCN: n82063899
* VIAF: 8407473
* ISNI: 0000 0001 0854 9901
* SUDOC: 145590658
* BNF: 14777725b
* NLA: 35624307
* BIBSYS: 3092543
* NKC: kup20010000097658
* BNE: XX1792720
 |
Grando de muo (flava) en unu hektaro (blua) laŭ la aktuala difino uzata ekde 1930 en Ĉinio
La **muo** (ĉine 畝, pinjine: mǔ; japane 畝 (せ), se) estas tradicia orientazia mezurunuo de areo, simila al la Eŭropa akreo, egalanta proksimume 600–700 kvadratajn metrojn.

Difino
------

La difino de la muo variis tra historio kaj laŭ regionoj en Ĉinio. En 1915, la registaro de Respubliko Ĉinio normigis la mezurunuojn; laŭ la difino de 1915, unu muo egalas 614,4 kvadratajn metrojn.

Poste, en 1930, la registaro de Respubliko Ĉinio redifinis la tradiciajn mezurunojn; laŭ la posta difino, unu muo egalas 666⅔ kvadratajn metrojn. Tiu difino ankoraŭ estas uzata hodiaŭ, eĉ se la metrikaj mezurunuoj estas oficiale uzata.

En Japanio, la etimologie samdevena (t.e. literumata per la sama ĉina skribsigno) mezurunuo de areo, tamen, egalas nur 99,173 554 kvadratajn metrojn.

Referencoj
----------

1. ↑  Nova Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto: mu/o
2. ↑   (1915-01-07) "公布「權度法」", *政府公報* (zh) **957** (法律第1號).
**Guillaume Grandidier** (1873–1957) estis franca geografo, etnologo, zoologo kiu studis la insulon Madagaskaro.

Li estis filo de riĉa industriisto Alfred Grandidier ankaŭ zoologo li mem kaj espertulo pri Madagaskaro. Guillaume Grandidier estis Sekretario de la Geograpia Societo de Parizo kaj fekunda aŭtoro.

Li verkis *Atlas des Colonies Françaises, Protectorats et Territoires sous Mandat de la France*. Société D´Éditions Geographiques, Maritimes et Coloniales. Paris. (1934), kun Gabriel Petit *Zoologie de Madagascar*. Société d'Editions Géographiques, Maritimes et Coloniales, Paris 2 (1932)kaj eldonis kun sia patro *Collection des Ouvrages Anciens Concernant Madagascar* 9 vols. Paris: Comité de Madagascar (1903–1920) kaj multajn aliajn verkojn pri Madagaskaro. la plej bone konata estas la monumenta *Madagascar L'Histoire politique, physique et naturelle de Madagascar*. Tiu verko estis entreprenita kunbore kun sia patro kaj aliaj kiaj Alphonse Milne-Edwards kaj Leon Vaillant. Tiu verko atingis 40 volumenojn.

Referencoj
----------

* Helgen K.M. 2002 Guillaume Grandidier's mammal collections from Madagascar *Mammalian Biology* 67, (6), 378-380.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Guillaume Grandidier en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Madagascar Library Listings


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 471022
* GND: 1055146075
* LCCN: no2017149379
* VIAF: 44342354
* ISNI: 0000 0001 2130 3789
* SUDOC: 030424321
* BNF: 121840665
* BIBSYS: 90657574
 |
**Gyula Lipót Klein** [djula klejn], germane **Julius Leopold Klein**, laŭ hungarlingve kutima nomordo **Klein Gyula Lipót** estis juda-hungardevena-germana dramisto, literaturhistoriisto, ĵurnalisto, membro ekstera de Hungara Scienca Akademio (1869).

Gyula Lipót Klein  naskiĝis kiel *Klein Gyula* en 1804 en Miskolc. Li mortis la 2-an de aŭgusto 1876 en Berlino.

Biografio
---------

Gyula Lipót Klein devenis el juda familio. Li frekventis universitaton en Vieno nur dum unu jaro. Post vojaĝado en Italio li kristaniĝis kaj li estis edukisto en grafaj familioj, dume li verkis kritikojn, foje poemojn. En 1830 li translokiĝis al Berlino, kie li iĝis kuracisto, tamen neniam li kuracadis. Li 2 jarojn estis diplomato en Ateno. Reveninta al Berlino li ĵurnaladis. Ekde la 1840-aj jaroj liaj dramoj estis prezentitaj kun sukcesoj.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Auf den Tod meiner Mutter, Barbara Klein* (1830) - (sonetoj)
* *Maria von Medici* (1848) - (tragedio)
* *Ein Schützling* (1850) - (komedio)
* *Heliodora* (1867) (tragedio)
* *Dramatische Werke I–VII.* (1871–1872)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio

* Kategorio Gyula Lipót Klein en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 446950
* GND: 116212330
* LCCN: n88126285
* VIAF: 37661187
* ISNI: 0000 0000 2675 6528
* SUDOC: 132287641
 |
**István Szabó Sokorópátkai** [iŝtvAn sabO ŝokorOpAtkai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Sokorópátkai Szabó István** estis hungara politikisto, ministro, parlamentano.

István Szabó Sokorópátkai  naskiĝis la 5-an de oktobro 1878 en Sokorópátka. Li mortis la 1-an de decembro 1938 en Sokorópátka.

Biografio
---------

István Szabó Sokorópátkai batalis en la 1-a mondmilito, poste en 1917 li estis elektita vilaĝestro. Komence li politikadis en la vilaĝo, li establis kooperativon, el la vilaĝa bieno li disdonis parcelojn al la malriĉuloj, helpis konstruadon de la preĝejo. En 1918 li partoprenis en fondo de tutlanda kampara partio. Dum la Hungara Sovetrespubliko li estis arestita. En la jaroj 1919 kaj 1920 li estis ministro en diversaj registaroj. Inter 1920 kaj 1931 li estis parlamenta deputito. Li havis edzinon, kiu naskis filon. Li ofte kontribuis en agrikulturaj gazetoj.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (ĉefpaĝo)
* hungarlingva biografio kun foto Arkivigite je 2015-01-08 per la retarkivo Wayback Machine


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Bodrogolaszi** (bodrogolasi) estas malgranda vilaĝo kun rango vinvilaĝo en Hungario, en regiono **Norda Hungario**, en departemento Borsod-Abaúj-Zemplén, en subregiono de Sárospatak.

Preĝejo en Bodrogolaszi
Kastelo de Bodrogolaszi
Bodrogolaszi

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 21  km²
* Koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 48.287/21.5199
* Alto super marnivelo: 105 m
* Loĝantaro: 970
* Poŝtkodo: 3943
* Telefonprefikso: 47

Situo
-----

Bodrogolaszi situas sur ebenaĵo, laŭ dekstra bordo de Bodrog, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Miskolc-Sátoraljaújhely. Sárospatak troviĝas 7, Sátoraljaújhely 19, Tokaj 26, Miskolc 75 km-ojn.

Historio
--------

La unua mencio pri la preĝejo devenis el 1201, pri la vilaĝo en 1244. Tiam Béla la 4-a venigis tien italajn vinberkultistojn. Dum la mezepoko la komunumo havis la rangon kampurbo. Poste la turkoj detruis la urbeton. En 1739 pesto okazis. Vilaĝservoj estas kulturdomo, poŝto.

Vidindaĵoj
----------

* kalvinana preĝejo
* romanika romkatolika Preĝejo de Sankta Triunuo (Bodrogolaszi) el la 13-a jarcento
* grekokatolika preĝejo omaĝe al Alveno de Sankta Spirito de 1670, en la 18-a jarcento barokigita
* kastelo de Lónyay (lOnjai) proksimume en 1860

Komunumoj pri *olasz* (=italo) en Hungara reĝlando
--------------------------------------------------

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Bodrogolaszi | Érolaszi | Kisolaszi | Lapincsolaszi | Nagyolaszi | Olasz |
| Olaszfa | Olaszfalu | Olaszliszka | Olasztelek | Szepesolaszi |  |

* Kategorio Bodrogolaszi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Gyula Mihalik** [djula], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Mihalik Gyula** estis hungara pentristo, mezlerneja kaj altlerneja instruisto.

Gyula Mihalik  naskiĝis la 26-an de marto 1874 en Budapeŝto, li mortis la 30-an de novembro 1934 en Klevlando (Ohio, Usono).

Biografio
---------

Gyula Mihalik studis en Reĝa Modela Desegna Lernejo (1896-1900), poste li instruis en lernejo en Kaposvár. Inter 1907 kaj 1910 li laboris en la Hungara Muzeo pri Metia Arto en Budapeŝto, poste li instruis en la Industriarta Altlernejo. Li estis rektoro de la altlernejo dum la Hungara Sovetrespubliko, tial post la falo li estis forigita. Li migris al Usono, kie en Klevlando li trovis similan altlernejon. Iom poste li estis ties rektoro, sed li ankaŭ pentradis kaj kontribuis pri la metiaj artoj.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Iparművészet és dilettantizmus* (1913)
* *Textilanyagismet és technológia* (1918)
* *A batik* (La batiko)
* Walter Crane: *Vonal és forma* (1910, tradukaĵo)

Elektitaj artaĵoj
-----------------

* afiŝo pri Kispesti szövőműhely (1925, serigrafiaĵo)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio Arkivigite je 2018-06-30 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 614262
* GND: 13854106X
* VIAF: 90822917
* ISNI: 0000 0001 1684 4839
 |
**István Szlávik** [iŝtvAn slAvik], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szlávik István** estas hungara dekoraciisto. Lia edzino estas Györgyi Szakács.

István Szlávik  naskiĝis la 6-an de januaro 1951 en Budapeŝto.

Biografio
---------

István Szlávik frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li akiris diplomon en teatra altlernejo en 1976 en Leningrado. Dum la studentaj jaroj ekde 1974 li planis en Nacia Teatro (Budapeŝto). En 1977 li aliĝis al trupo de Teatro de Kecskemét. Inter 1979 kaj 1981 li apartenis al Teatro Szigligeti (Szolnok), poste al Nacia Teatro (Miskolc). Plej longe li estis dekoraciisto en Teatro József Attila (1983–1992). Ekde 2000 li laboras en Teatro Magyar. Li ricevis premiojn inter 1983-2008.

Elektitaj teatraj dekoraciaj laboroj
------------------------------------

* William Shakespeare:
	+ Reĝo Lear (1982)
	+ Rikardo la 3-a (1983)
	+ La komedio de eraroj (1998)
* Henrik Ibsen: Peer Gynt (1983)
* Anton Ĉeĥov: Tri fratinoj (1985)
* Molière: Georgo Dandin (2002)

Elektitaj filmaj dekoraciaj laboroj
-----------------------------------

* *Linda* (televizia serio, 1984)
* *Családi nyár* (1995)
* *Eszter hagyatéka* (2008)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto
* 
* datenoj kun foto
**Ryszard KOSSOBUDZKI**, angle **Richard Cosby** (naskiĝis la 4-an de aŭgusto 1925 en Bresto, mortis la 25-an de junio 2012 en Alexandria, Usono) estis pola soldato de Enlanda Armeo, partoprenanto de la Ribelo de Varsovio.

Biografio
---------

Dum germana okupado li aliĝis al rezista movado, partoprenis la varsovian ribelon. Post ties falo estis internigita en germana militkaptitejo Stalag IV B en Mühlberg (Elbo), de kiu sukcesis fuĝi en 1945. Dum kelkaj semajnoj kun kolegoj kaŝis sin en arbaro, kie ekvidis lin fluganta usona aviadilo, kiu forĵetis en ilian ĉikaĵaĵon malgrandan pakaĵon kun tabulo da ĉokolado kune kun ligita folieto. *Saluton, inter ni kaj viaj taĉmentoj jam ne estas germanaj armeoj. (...) Por trairi estas 15 mejlojn kaj vi estos liberaj*. Li sukcesis atingi aliancajn poziciojn, de kie forveturis al Britio. Post mallonga tempo iris al Usono, kie ŝanĝis sian nomon al Richard Cosby.

Dum 35 jaroj li silentis pri siaj militaj travivaĵoj ĝis la momento, kiam lian sekreton malkovris filino - konata usona ĵurnalistino Rita Cosby. Historion de sia patro kaj malkovrado de siaj polaj radikoj ŝi priskribis en la libro *Quiet Hero. Secrets from My Father's Past* (Silenta heroo. Sekretoj el la pasinteco de mia patro). La unuan fojon Ryszard Kossobudzki kune kun la filino vizitis Pollandon post 65 jaroj.

Bibliografio
------------

* Rita Cosby, *Cichy bohater. Tajemnica przeszłości mojego ojca* (Quiet Hero), Eldonejo Rafael 2010.
* Aleksandra Słabisz,  Rita Cosby pri sia libro en Fondaĵo Kościuszkowska; dziennik.com, 2010-05-28
* nw:  Arkivigite je 2010-10-29 per la retarkivo Wayback Machine "Silenta heroo", Rita Cosby; ksiazki.tv, 2010-10-25
Princa blazono
**Fürstenberg** estas la nomo de ŝvaba nobela familio de la alta nobelaro en la Sankta Romia Imperio, kies havaĵoj estis kaj parte estas ankoraŭ hodiaŭ en la sudokcidenta germana regiono inter Nigra Arbaro, Supra Rejno, Bodenlago kaj la mezalta montaro *Schwäbische Alb* (en Esperanto Ŝvabia Ĵuraso), en la nuntempa federacia lando Baden-Virtembergo de Germanio. Krome Fürstenberg posedis grandajn bienojn en la Aŭstraj Heredaj Landoj - precipe en Bohemio. Ili apartenas al la tiel nomataj apostolaj familioj.

Familia blazono en la Zurika blazonaro (ĉ. 1340)
Kun la Princlando Fürstenberg ili regis unu el la plej grandaj teritorioj en sudokcidenta Germanio ĝis 1806. Fürstenberg interalie akiris internacian reputacion per renoma bierfarejo (*Fürstlich Fürstenbergische Brauerei*) kaj kiel posedanto de unu el la plej grandaj privataj artaj kolektoj en Eŭrop. En Donaueschingen ili loĝas en kastelo Donaueschingen ekde 1488, sed ĝis 1716 la princa rezidejo estis en la kastelo Heiligenberg. De 1716 ĝis 1723 la rezidejoj de la du partaj princlandoj estis en Stühlingen kaj Meßkirch. En 1723 la princo Joseph Wilhelm translokis sian loĝejon de Stühlingen al Donaueschingen, kiu restis la rezidejo de la nun unuiĝinta princlando eĉ post kiam la linio de Meßkirch formortis.

Kun la kastelo Heiligenberg la familio Fürstenberg posedas unu el la plej gravaj renesancaj monumentoj norde de Alpoj. La ekonomia bazo de la familio kuŝas ĉefe en vasta arbara proprieto.

La familio ne rilatas al la baronoj von Fürstenberg el Vestfalio, kaj la Porcelana Fabriko en Fürstenberg an der Weser en la nuna Malsupra Saksio ankaŭ ne rilatas.

* kastelo Donaueschingenkastelo Donaueschingen
* kastelo Meßkirchkastelo Meßkirch
* kastelo Heiligenbergkastelo Heiligenberg

* Kategorio Familio Fürstenberg en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Fülöpháza** (fulophAza) estas vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono **Suda Ebenaĵo**, en departemento Bács-Kiskun, en subregiono de Kecskemét. La nomo signifas domo de Filipo.

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 47 km²
* Loĝantaro: 900
* Poŝtkodo: 6042
* Telefonprefikso: 76

Situo
-----

La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo.

Historio
--------

Ekde la 12-a jarcento la nomadaj kumanoj vivis tie. Episkopo Filipo kristanigis ilin, memore pri tio la komunumo nomiĝis pri li. Antaŭ la turkoj la loĝantoj rifuĝis. Post la turka erao la loĝantoj fondis farmojn. Okazis pesto en 1739, ĥolero en 1831. Fülöpháza estis fora paŝtejo de Fülöpszállás ĝis 1948. Ĝermo de la vilaĝo estis lernejeto ekde 1880. La memstara vilaĝo (municipo) naskiĝis en 1948.

Vilaĝservoj estas lernejo, infanĝardeno, kulturdomo, biblioteko, kuracejo, kuratoro (zorgado pri farmistoj).

Vidindaĵoj
----------

* katolika preĝejo de 1992
* kalvinana preĝejo de 1989
* salaj lagoj, parto de Nacia parko Kiskunság

* Kategorio Fülöpháza en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Cornelius Vanderbilt en 1846.
*The Breakers*, konstruita en 1892–1895 fare de Cornelius Vanderbilt la 2-a.
Hejmo de Frederick William Vanderbilt, nune konata kiel *Vanderbilt Mansion National Historic Site*.
La familio **Vanderbilt** estas usona familio de nederlanda origino kiu akiris elstarecon dum la nomita *Gilded Age* (orumita epoko). Ties sukceso ekis pro la imperioj de Cornelius Vanderbilt en la fakoj de ŝipoj kaj fervojoj, kaj la familianoj etendis ilin al variaj aliaj areoj de industrio kaj filantropio. La posteuloj de Cornelius Vanderbilt plue konstruigis grandajn domegojn ĉe la Kvina Avenuo en Novjorko; luksegajn "somerdomojn" en Newport, Rod-Insulo; la palacan Biltmore House en Asheville (Norda Karolino); kaj variajn aliajn luksegajn domegojn.

La Vanderbilt-oj estis iam la plej riĉa familio en Usono. Cornelius Vanderbilt estis la plej riĉa usonano ĝis sia morto en 1877. Post tio, lia filo William ricevis la riĉon de sia patro, kaj estis la plej riĉa usonano ĝis sia morto en 1885. La elstareco de la Vanderbilt-oj daŭris ĝis la mezo de la 20a jarcento, kiam la 10 grandaj domegoj de la familio en la Kvina Avenuo estis detruitaj, kaj plej el la aliaj domegoj de la Vanderbilt-oj estis venditaj aŭ konvertitaj en muzeoj dum tio kio estis nomita kiel la "Falo de la Domo Vanderbilt".

Branĉoj diversaj de la familio troviĝas en la Orienta marbordo de Usono. Nuntempaj posteuloj estas la ĵurnalisto Anderson Cooper, aktoro Timothy Olyphant, muzikisto John P. Hammond kaj scenaristo James Vanderbilt.

Vidu ankaŭ
----------

* Rockefeller
* Rothschild
* Universitato Vanderbilt
* Vanderbilt

Notoj
-----

1. ↑  "Review of Fortune's Children: The Fall of the House of Vanderbilt". The New York Times. 24a de septembro, 1989. Alirita la 1an de septembro 2019.
2. ↑   Vanderbilt, Arthur T. II (1989). Fortune's Children: The Fall of the House of Vanderbilt. New York: Morrow. ISBN 0-688-07279-8.

* Kategorio Familio Vanderbilt en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 656841
* GND: 119549891
* LCCN: sh85142040
* VIAF: 408160791824602860001 174149196682574792985, 408160791824602860001
* ISNI: 0000 0004 8839 5464
* BIBSYS: 6098675
 |
Kim Jong-Un, suprema estro de Norda Koreio kaj membro de tri-generacia dinastio Kim estas elstara ekzemplo de familia diktatoreco.
**Hereda diktatoreco**, aŭ **familia diktatoreco**, laŭ terminoj de politika scienco **personisma reĝimo**, estas formo de diktatoreco kiu okazas en teorie aŭ formale respublika aŭ socialisma reĝimo, sed funkcias praktike kiel absoluta monarkio aŭ despotismo, en kiu la politika povo pasas de unu al alia ene de la diktatora familio. Tiele, kvankam la ĉefa estro estas ofte nomata prezidento aŭ ĉefministro pli ol reĝo aŭ imperiestro, la povo estas transigita inter membroj de la sama familio sub la eminenta aŭtoritato de la estro. Foje la estro estis deklarita prezidento dumviva kaj uzas tiun povon por nomumi unu el sia familio kiel sukcedanto.

Familia diktatoreco estas diferenca el monarkio (kie la posteulo estas postulita de la ĝenerala konstitucia juro), aŭ el politika familio (kie membroj de la familio havas neformalan, pli ol formalan kaj nesupereblan politikan aŭtoritaton).

Ekzemploj
---------

* Familio Duvalier en Haitio
* Familio Kim en Norda Koreio
* Familio Somoza en Nikaragvo
* Familio Assad en Sirio

Vidu ankaŭ
----------

* Diktatoreco
* Familio
* Hereda monarkio
* Nepotismo
**Duko Fülöp Batthyány-Strattmann** [fulop batjAni-stratman], ofte nur **Fülöp Batthyány,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Batthyány Fülöp** estis hungara bienulo, eterna departementestro, kolonelo, ĉambelano.

Fülöp Batthyány-Strattmann  naskiĝis la 13-an de novembro 1781 en Vieno. Li mortis la 22-an de julio 1870 en Vieno.

Biografio
---------

Fülöp Batthyány-Strattmann estis edukita hejme. Li neniam edziĝis, krome li ŝatis la solecon. Li vivis ĝenerale en Vieno, krome li vizitis siajn bienojn kaj urbojn Németújvár, Körmend, Pest (urbo). Li ordonis, ke la bienaj dokumentoj estu hungarlingvaj. Inter 1828 kaj 1848 li havis bienon en Érd, kiun Inundo de la Danubo (1838) forviŝis, poste li refondis la vilaĝon. Li donacis monojn al Hungara Scienca Akademio, Hungara Nacia Muzeo, Nacia Teatro (Budapeŝto), akademio kaj similaj. Li ricevis Ordenon de la Ora Ŝaffelo, krome 2 signifajn premiojn.

Lia publikaĵo
-------------

* *Gazdasági szótár* (Ekonomia (biena) vortaro germana-hungara), 1831

Memorigiloj
-----------

* lernejo

Fontoj
------

* hungarlingva biografieto
* hungarlingva biografio kun bildo (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)

* Kategorio Fülöp Batthyány-Strattmann en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Földeák** [foldeAk] estas vilaĝo en Hungario en regiono Suda Ebenaĵo, en departemento Csongrád, en Distrikto Makó.

Blazono de Földeák
Kirko de Földeák

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 37  km²
* Loĝantaro: 3300
* Poŝtkodo: 6922
* Telefonprefikso: 62

Geografio
---------

Földeák situas sur ebenaĵo, laŭ flankovojoj, laŭ fervojo Makó-Hódmezővásárhely. la lasta troviĝas 18 km-ojn, Makó 12 km-ojn for.

Historio
--------

Tabakokulturistoj fondis tie malgrandan setlejon nomata Karabuka en 1809. Bienestro Karlo Návay formis bienocentron. Okazis granda inundo en 1845 en la proksimeco, la nuna vilaĝo Óföldeák detruiĝis, preskaŭ ĉiuj translokiĝis al Karabuka. Ili fondis vilaĝon Földeák. La origina vilaĝo nomiĝas Óföldeák. Ó signifas malnova, tiu faras diferencon inter ambaŭ vilaĝoj. En 1850 Földeák ricevis rajton por foiro, krome funkciis kuracejo kaj apoteko. La fervojo atingis la vilaĝon en 1903. La rumanoj en 1919 okupis la vilaĝon. Attila József vizitis la vilaĝon en 1929.

Vidindaĵoj
----------

* romanika katolika preĝejo de 1857
* golgoto en la tombejo
* fiŝkaptista lago

Famuloj
-------

* en Földeák naskiĝis kaj mortis:
	+ politikisto Tamás Návay
* en Földeák naskiĝis:
	+ Lajos Abonyi (bestokuracisto)
	+ politikisto Lajos Návay
	+ István Ferenczi (citrokonstruisto)
	+ zoologo Sándor Abonyi

* Kategorio Földeák en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Barono Gyula Wlassics** [djula vlaŝiĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Wlassics Gyula** estis hungara juristo, politikisto, profesoro, ministro, membro (korespondanta en 1886, ordinara en 1892, direktora en 1901) de Hungara Scienca Akademio. Lia nobela antaŭnomo estis *zalánkeméni*.

Gyula Wlassics
Gyula Wlassics  naskiĝis la 17-an de marto 1852 en Zalaegerszeg. Li mortis la 30-an de marto 1937 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Gyula Wlassics frekventis gimnaziojn en Nagykanizsa kaj Pest (urbo), universitatojn en Budapeŝto kaj Vieno. Post la jura diplomo en 1875 li eklaboris en juĝejo, baldaŭe en la ministerio, fine li estis prokuroro. Inter 1890-1895 li instruis en Universitato de Budapeŝto, sed tiutempe (kaj poste) li estis ankaŭ parlamenta deputito. Inter 1895-1903 li estis ministro pri religio kaj edukado. En 1895 li deklaris permesojn por inaj studentoj viziti universitatojn. Li strebis por la libera religio (ankaŭ akcepto de la judismo), krome li instalis 600 bazlernejojn kaj 3 fakultatojn. En 1916 li ricevis la rangon barono. Ekde 1918 li iĝis membro en la supera ĉambro, eĉ li estis ties prezidanto. Li ricevis premiojn en 1897, 1926, 1930.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto (la teksto estas legebla pli malsupre)
* hungarlingva biografio

* Kategorio Gyula Wlassics en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 471567
* GND: 117613789
* LCCN: no2003099125
* VIAF: 40160439 46458745, 40160439
* ISNI: 0000 0000 8124 5106, 0000 0000 1389 9802
* SUDOC: 166708569
* BNF: 10562303m
* ICCU: UBOV022827
 |
**Antal Plesz** [ples], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Plesz Antal** estis hungara arkitekto, membro de Hungara Arta Akademio (2000-2014).

Antal Plesz naskiĝis la 19-an de majo 1930 en Sásd, li mortis la 12-an de januaro 2014 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Antal Plesz frekventis gimnazion en Dombóvár, poste konstruan lernejon en pli alta grado en Pécs. Li estis simpla laboristo en la jaroj 1948 kaj 1949, poste 2 jarojn teknikisto en Komló. Li akiris arkitektan diplomon en Konstrua Trafika Teknikuniversitato en 1956, post 4 jaroj ankaŭ majstran diplomon. Post la diplomo li laboris en pluraj konstruadoj en Baranya. Inter 1964-1976 li laboris en ŝtata arkitekta ateliero en Miskolc, pli poste en pluraj ŝtataj lokoj kaj li ankaŭ instruis inter 1970–1984. Depost fino de la socialismo (1990) li estis privata arkitekto. Li ricevis premiojn inter 1975-2009. Li edziĝis en 1965.

Liaj kreitaj konstruaĵoj (elekto)
---------------------------------

* teretaĝaj loĝdomoj por ministoj en Komló, Zirc (1956–1957)
* oficejo por nafta oficejo en Nagylengyel (1962)
* hotelo en Miskolc (1964–1976)
* ĉirkaŭaĵo de Stacidomo Nyugati (1978–1980)
* restaŭrado de amfiteatro de Aquincum (2000)

Liaj kontribuoj (elekto)
------------------------

* *A vidéki sajátházépítés vizsgálata* (kunlaboranto, 1951–1956)
* *Gépgyárak tervezése*
* *Vallomások* (2004)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto Arkivigite je 2021-09-06 per la retarkivo Wayback Machine

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 737516
 |


* Portalo pri Biografio