recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Ernest Brooks Wilkins la pli juna** (naskiĝis la 20-an de julio 1919 en Sankta Luiso, Misurio, Usono; mortis la 5-an de junio 1999 en Kopenhago, Danujo) estis usona saksofonisto, komponisto kaj bandestro de moderna ĵazo.

Vivo kaj verkado
----------------

Wilkins ellernis infanaĝe la ludon de violono kaj piano, antaŭ ol li transiris al saksofono. Li studis muzikon ĉe Universitato Wilberforce en Ohio kaj muzikis dum la militservo en la mararmeo en bando sub Willie Smith. Siajn unuajn profesiajn dungitecojn li havis je la orkestro Jeter-Pillars kaj ĉe George Hudson, antaŭ ol li en 1948 aniĝis en la bando de Earl Hines.

En 1951 li fariĝis kune kun sia pli juna frato Jimmy Wilkins laŭ rekomendo de Clark Terry membro de la bando de Count Basie, por kiu li verkis kiel muzikaranĝisto kaj komponisto. I.a. li priverkis por ĝi *One O'Clock Jump* kaj *Every Day I Have The Blues*. En 1955 li foriris de Basie, por verki komponiste kaj saksofoniste en la bando de Dizzy Gillespie. En 1956 li laboris por Big Joe Turner (*Boss of the Blues*); ekde 1958 ĝis 1960 li laboris kun la bando de Harry James.

En la 1960-aj jaroj la kariero de Wilkins haltis pro drogoproblemoj. Fine de la 1960-aj jaroj li revenis en la muzikmondeton kiel muzika direktisto de la *Big B-A-D Band* de Clark Terry. En 1975 li komponis la ĥorsuiton *Four Black Immortals*, kiu estis prezentata en la Urbo-Halo kaj la Halo Avery Fisher en Novorko. Dum la malfruaj 1970-aj jaroj li koncertvojaĝis kun Clark Terry tra Eŭropo.

En 1980 Wilkins decidiĝis, komplete translokiĝi al Eŭropo kaj ekloĝis en Kopenhago. Tie li fondis la *Ernie Wilkins' Almost Big Band*, kun kiu li verkis kvar albumojn. Krom tio li verkis ankaŭ kun la bandego de la Dana Radio, kun kiu li en 1991 vojaĝis tra Britujo kaj verkis la albumon *Suite for Jazz Band*. Li muzikis ankaŭ kun muzikistoj Earl Hines, Sonny Rollins, Milt Jackson, Sarah Vaughn, Lena Horne kaj Quincy Jones. Post apopleksio li retiriĝis el la muziknegoco.


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Muziko |

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Ernie Wilkins en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Ernie Wilkins' Almost Big Band Arkivigite je 2020-11-29 per la retarkivo Wayback Machine
* Nekrologo en *Los Angeles Times*
* Nekrologo en Scotsman

Referencoj
----------

1. ↑  Naskiĝjaro laŭ Leonard Feather kaj Ira Gitler, *The Biographical Encyclopedia of Jazz*. Oksfordo/Novjorko, 1999, ISBN 978-0-19-532000-8 kaj laŭ la nekrologo en LA Times; diference al tio Ian Carr k.a. *Jazz Rough Guide* Stutgarto 1999; ISBN 3-476-01584-X, Reclams Jazzführer kaj la nekrologo en The Scotsman indikas 1922 kiel naskiĝjaron. *The New Grove Dictionary of Jazz*, 1988, 1994, Jörgensen, Wiedemann *Jazzlexikon*, Bertelsmann, Leonard Feather *Encyclopedia of Jazz*, 1960 indikas la 20-an de julio 1922.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 402172
* GND: 134580621
* LCCN: n88629938
* VIAF: 100232872
* ISNI: 0000 0001 1691 7495
* BNF: 13901164w
* MBA: 15c1d7c1-32e3-4356-8f44-07569e15f3fa
* NKC: xx0143228
* ICCU: UBOV894919
* BNE: XX1063234
 |
**Anna Christine KOTZEBUE**, ankaŭ *Anna Christiane* (naskiĝinta la 3-an de julio 1736 en Wolfenbüttel, mortinta la 31-an de januaro 1828 en Vajmaro) estis la patrino de la murdita verkisto August von Kotzebue.

Vivo
----

Ŝi estis la filino de la komercisto kaj municipa financresponsulo Johann Anton Krüger en Wolfenbüttel kaj edzinis la diplomaton Levin Karl Christian Kotzebue.

De la pli ol 200 teatraĵoj de la filo neniu apenaŭ postvivis la verkiston kvankam antaŭe ili ofte surscenigitis en tuta Eŭropo. Li mortigitis fare de la naciema studento Karl Ludwig Sand en 1819 en Mannheim pro laŭdire naciperfidema kaj malprogresema sinteno. August von Kotzebue estis ekde 1817 en la servo de la caro de rusio kiel ŝtata konsilisto; nobeliĝo lia estis en 1785. Ŝia fratino Juliane Krüger estis la edzino de la verkisto Johann Karl August Musäus.

Ŝia tomo troviĝas sur la Historia tombejo vajmara. Christine Kotzebue tre interesiĝis pri teatro. Aserto en letero adresita de Christiane Vulpius al Johann Wolfgang von Goethe en la 20.3.1789 supozigas onin tiel.

Enrica von Handel-Mazzetti skribis en 1934 la novelon "Christiana Kotzebue". La aŭtorino imputas al Anna Christine grandan sintenon repacigan ĉar post la morto de la filo August ŝi ne povas pensi ke Sand estis malbona homo. Fakte temis pri nacia kulto pri Sand en la 1930-a jaroj.

Pri ŝia vivo ne multo konatas; memoro je ŝi restis nur danke al la murdita filo. Tiumaniere ŝi gravas eĉ por literaturhistoriistoj.

Eksteraj ligiloj
----------------

*

Notoj
-----

1. ↑  Effi Biedrzynski: "Kotzebue, Levin Karl Christian", ĉe: *Goethes Weimar. Das Lexikon der Personen und Schauplätze.* Artemis & Winkler, München/Zürich 1992, ISBN 3-7608-1064-0, p. 257.
2. ↑  Laŭ Annette Seemann temis pri ekzakte 227 teatraĵoj. Annette Seemann: *Weimar. Eine Kulturgeschichte*, Beck Verlag, München 2012, p. 137 kaj p. 171. ISBN 978-3-406-63030-9
3. ↑  Gertrud Ranft: *Historische Grabstätten aus Weimars klassischer Zeit.* Eldonis Nationale Forschungs- und Gedenkstätten der Klassischen Deutschen Literatur in Weimar, kvina eldono, Weimar 1990, p. 93. ISBN 3-7443-0010-2
4. ↑  Hans Gerhard Gräf (eld.): *Goethes Briefwechsel mit seiner Fraŭ', Bd. I:* 1792-1806*, Frankfurt am Main 1916, p. 170*
5. ↑  Harro Zimmermann: *Ein deutscher Gotteskrieger? Der Attentäter Carl Ludwig Sand: Die Geschichte einer Radikalisierunĝ', Paderborn: Ferdinand Schöningh Verlag 2020, p. 234. ISBN 978-3-506-70309-5.*
**Gitta Ráczkó** [rAckO], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Ráczkó Gitta** estis hungara naĝisto, sepfoja paralimpiano, paralimpika ĉampiono. Ŝia geedziĝa nomo estis (laŭ la hungarlingve kutima nomordo) *Nagy Sándorné*.

Gitta Ráczkó naskiĝis la 7-an de decembro 1975 en Veszprém (urbo).

Biografio
---------

Gitta Ráczkó naskiĝis parte paralizita, baldaŭ ŝi trafikis en rulseĝo. Ŝi frekventis specialan lernejon, kie pro medicina konsilo ŝi naĝis ekde sia aĝo ok. Ekde 1992 ŝi estis olimpiano en sep Olimpikoj, kie en Somera Paralimpiko 1996 ŝi akiris oran medalon en 4 x 50 m varia naĝo, krome en la aliaj Olimpikoj ŝi akiris kelkajn bronzajn medalojn. En Somera Paralimpiko 2016 ŝi estis flagportinto de la hungara teamo. Ŝi havis edzon. Ŝi ricevis ŝtatajn premiojn en 1996, 2004 kaj 2012.

Ŝia filmo
---------

* *A lehetetlen határán – magyar parasportolók* (ĉefrolanto, 2016)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto legebla pli malsupre
* filmo

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 822755
 |


* Portalo pri Biografio
**Ballenberg** estas la nomo de granda subĉiela muzeo en setlejo Ballenberg en la komunumoj Brienzwiler kaj Hofstetten ĉe Brienz, oriente de Brienz en Berna Oberlando en Svislando. (La vorto "Ballen" estas simila de fojnostako, "berg" estas monto, la prononco estas ĉirkaŭ "bal-len-b(a)erg").

Muzeo
-----

La fama muzeo por turistoj montras la senluksan vivon de homoj en Svislando ekde mezepoko. Tiu granda muzeo enhavas pli ol 100 tipajn domojn el diversaj svisaj regionoj kaj montras 250 vivantajn bestojn. Oni vidas malnovajn laborsistemojn. En la muzeo troviĝas ankaŭ aparta kursocentro por malnovaj artaj kaj metiaj laboroj.

Ballenberg

Ligiloj en vikipedio
--------------------

* Kategorio Ballenberg (muzeo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la muzeo Ballenberg germane, france, itale, angle


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 373182
* GND: 109911599X
* LCCN: n83150676
* VIAF: 139053366
* ISNI: 0000 0001 0693 4734
 |
La **Aerbazo** (foje kiel *militista, armea, aerforta aerodromo, aerbazo, flugbazo*) estas aerodromo uzanta fare de militaviado por la operacio per militaviadiloj.

La aerbazo tipe havas kelkajn instalaĵojn similajn al civila flughaveno - ekzemple aertrafika kunordigo kaj fajroestingado. Kelkaj armeaj flughavenoj havas pasaĝerajn instalaĵojn; ekzemple *RAF Brize Norton* en Anglio havas terminalon uzita fare de pasaĝeroj por la flugoj de Royal Air Force fare de TriStar al la Falklandinsuloj.

Multaj aerbazoj estas situantaj malproksime de loĝitaj areoj.

Kelkaj aerbazoj havas fortigitajn aŭ subterajn hangarojn, por protekti aviadilojn kontraŭ malamika atako. Batalaviadiloj postulas stokadon de aviadilaj provizaĵoj. Aerbazo povas esti defendita fare de kontraŭaviadilaj armiloj kaj protektaj fortoj.

Voja aerbazo
------------

Vojaj aerbazoj estas aŭtovojoj konstruitaj por duobla uzo, uzeblaj kiel helpaj aerbazoj en okazo de milito. Nacioj konataj uzi tiun strategion estas Svedio, Finnlando, Germanio, Singapuro, Svislando, Turkio kaj Pollando. Koncerne finnajn vojajn erbazojn, la spaco necesa por surterigado de aviadiloj estas reduktita per kaptokablo, simila al tiu uzita sur kelkaj aviadilaj ŝipoj.

Aviadila ŝipo
-------------

Aviadila ŝipo estas speco de batalŝipo, kiu funkcias kiel marbazita aerbazo. Tiu evoluo plifortigis la kapablojn de modernaj aerarmeoj. Ili nun estas esenca parto de la militistaro, permesante ke batalaviadilo estu lokita multe pli proksime al la konfliktejo. Aviadilaj ŝipoj estis decidaj por Usono dum la dua mondmilito kaj al Britio en la Falklanda milito okazinta en 1982.

Vidu ankaŭ
----------

* militaviado
* aviokurejo
* aerodromo
* flughaveno
* Ŝipbazo

* Kategorio Aerbazo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La batalo de Sitka, L. Glanzman
La **batalo de Sitka** okazis oktobre de la jaro 1804 kaj estis la lasta granda perarmila konflikto inter eŭropanoj kaj indiĝenoj de Alasko.

Kaŭzo estis la detruo de la rusa komercejo *Old Sitka (malnova Sitka)* du jarojn antaŭe.
Batalis la tieaj tlingitoj de la klano de Sheet’-ká X'áat'l (Baranov-insulo) kaj la reprezentantoj de la rus-amerika kompanio. Komandanto de la rusoj estis Aleksandro Baranov, la ĉefo de la tlingitoj Katlian.

Kvankam la unua atako de la rusoj, dum kiu Baranov estis grave vundita, estis sukcese defendita, la indiĝenoj estis ene de kelkaj tagoj forpelitaj en la ĉirkaŭajn arbarojn pro la bombardego de sia fortikaĵo fare de la rusaj ŝipoj.

La rusa venko estis decida kaj kaŭzis la daŭran forpelon de la tlingitoj el ilia devena teritorio. La rusoj tiel atingis en Sitka strategie bonege situantan daŭran sidejon. La tlingitoj fuĝis norden kaj starigis novan vilaĝon sur la najbara insulo Ĉiĉagof. Iuj atakoj al la rusa fortikaĵo okazis ĝis la jaro 1858.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Sitka National Historic Park
* Historic Resource Study pp.29 Arkivigite je 2006-10-09 per la retarkivo Wayback Machine
**Hormilla** [orMIlja] estas vilaĝo kaj municipo de Rioĥo (norda Hispanio), nome en la nordokcidenta Komarko de Nájera kaj precize en la okcidento de la regiono. 

La municipa teritorio de Hormilla, en la okcidento de la regiono.
Preĝejo de Sankta Marteno.

Geografio
---------

Tiu municipo estas ĉe la malsupra fluejo de la rivero Tuerto en la Supra Rioĥo. Tiu valo havas ebenan terenon kaj estas bordita de diversaj niveloj de teraso kiuj staras ekde la valo ĝis la monteto Salinillas (712 m).

Ĝi estas loĝloko kun komunikvojo laŭ la nacia ŝoseo N-120 el Logronjo al Vigo kaj la samvoja aŭtoŝoseo A-12, laŭ kiu estas apuda Nájera iom sudoriente. Ĝi estas je 522 metroj super marnivelo.

Historio
--------

La plej fruaj dokumentaj mencioj datas de la 11-a jarcento. En tiu epoko la zono apartenis al la regno Navaro.

En la 1960-aj jaroj la elmigrado iris al enlandaj centroj, unue al Bilbao, Barcelono kaj Madrido, kaj en la 1970-aj jaroj al Logroño. El la 1950-aj jaroj oni malaltiĝis el 841 loĝantoj ĝis iom super 400 je kio stabiliĝis.

Aktualo
-------

La bazo de la ekonomio estas agrikulturo, kaj ĉefe vinproduktado (ses vinkeloj), sekvita de beto kaj terpomo, krom la fruktoĝardenoj. Estas ankaŭ malgrandaj industrio kaj komerco.

La loĝantaro estas tre maljuniĝinta. Vizitindaĵo estas la preĝejo de Sankta Marteno ktp. Aparte menciindas la Botanika Ĝardeno de Rioĥo inter Hormilla kaj Azofra, ĉe la km 32 de la Nacia Ŝoseo N-120 (A12) inter Burgoso kaj Logronjo.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de Rioĥo

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 795984
* LCCN: n93081416
* VIAF: 139705608
 |
La **batalo de Shrewsbury** okazis la 21-an de julio 1403, kiam Henriko la 4-a (Anglio) decide venkis ribelon estritan de Henry "Hotspur" Percy.

Ribelo
------

La familio Percy subtenis Henrikon la 4-a kontraŭ Rikardo la 3-a, kaj poste kontraŭ la kimroj kaj Skotlando. Pro tiu subteno Henriko promesis ke li donos al ili grandajn bienojn en Cumberland, sed kiam militado ĉesis li donis tiujn bienojn al rivalo de la familio. Li ankaŭ ne pagis promesitan monon. Pro tio Henry Percy kaj sia onklo Thomas Percy (grafo de Worcester) ribelis. Julion 1403 Henry Percy marŝis suden por kunigi sian militistojn kun tiuj de sia onklo. Al ilia armeo aliĝis ankaŭ kimroj. La tuta armeo alproksimiĝis al Shrewsbury.

Henriko la 4-a konsciis la ribelon nur la 12-an de julio, ŝajne dum li marŝis norden por subteni pluan militadon de Henry Percy en Skotlando. Tuj li marŝis al Shrewsbury. La 20-an de julio la du armeoj tendumis ekster Shrewsbury, laŭ kontraŭaj bordoj de Rivero Severn.

La sekvantan matenon Henriko sendis Thomas Prestbury, abaton de Shrewsbury, por pridiskuti pacakordon, sed Henry Hotspur reĵetis la proponon kaj Thomas Percy parolis insulte al la reĝo.

La batalo
---------

Sekvis batalo, tri mejlojn norde de la nuna centro de Shrewsbury. Komence la ribelantoj gajnis la avantaĝon kaj forpelis la dekstran alon de la reĝa armeo, mortigante multajn kontraŭulojn, inkluzive la grafon de Stafford kiu komandis tiun parton de la armeo. Princo Henriko, la filo de Henriko la 4-a, estis vizaĝe vundata de sago, sed daŭre komandis la maldekstran alon de la reĝa armeo. Henry Hotspur mortis atakante tiun alon. Komence oni ne konsciis lian morton, kaj liaj kavaliroj proklamis la morton de Henriko la 4-a, kriante, "Henry Hotspur reĝo!" Tamen Henriko respondis, "Henry Percy estas mortinta." Kiam la morta Henry Percy silentis, oni konsciis la veron kaj ĉesis batalado. Laŭdire multaj ne certis kiu venkis.

Sekvoj
------

Henry Percy entombiĝis en Whitchurch (Shropshire), sed, post kiam estiĝis onidiroj ke li ja ne mortis, Henriko la 4-a elfosigis la kadavron kaj elmontris ĝin (palisumitan sur lancon) en la bazarplaco de Shrewbury; poste li kvaronigis ĝin kaj elmontris la kapon en Jorko kaj la aliajn partojn en Chester, Londono kaj Newcastle-upon-Tyne. Tiun novembron la restaĵoj transdoniĝis al Elizabeth, la vidvino de Henry Hotspur, kaj ŝi entombigis ilin en la katedralo de Jorko.

La 23-an de julio 1403 Thomas Percy kaj aliaj estroj de la ribelo ekzekutiĝis kiel ŝtatperfidistoj en Shrewsbury.

Tuj post la batalo Henriko la 4-a konstruigis kapelon ĉe la batal-loko, kie oni celebris mesojn por la animoj de la mortintoj de ambaŭ armeoj. En 1460 preĝejo anstataŭis la kapelon.

* Kategorio Batalo de Shrewsbury en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
*Batalo de Smolensk* fare de Peter von Hess.
**Batalo de Smolensk (1812)** okazis en la tagoj 16-18 de aŭgusto 1812 dum la rusa kampanjo de Napoleono Bonaparte.

Ekbatalis Grande Armée kun 175 miloj de soldatoj komandataj de Napoleono kaj la rusa armeo kun 130 miloj de soldatoj gvidataj de generalo Michael Andreas Barclay de Tolly. Post senindulga batalo, en kiu klare superis francoj, rusoj retiriĝis de Smolensk, dumvoje bruligante la urbon (de 2,5 miloj de domoj saviĝis 350). Batalkampe pereis 11 mil rusoj kaj ĉirkaŭ 9 mil de francoj. Pereis Michał Grabowski, brigada generalo de la Armeo de Varsovia Dukejo. Al Smolensk kiel la unuaj eniris polaj taĉmentoj.

Memorigo
--------

Bataloj de la pola soldato apud Smolensk estis, post 1990, memorigitaj sur la Tombo de Nekonata Soldato en Varsovio per surskribo sur unu el la tabuloj "SMOLEŃSK 17 VIII 1812".

Literaturo
----------

* Eckart Kleßmann, *Napoleons Rußlandfeldzug in Augenzeugenberichten*, Deutscher Taschenbuch Verlag, München 1972, ISBN 3-423-00822-9
* А.И. Попов, *Война 1812 г. Хроника событий*, Львиное отступление, - М.: Рейтар, 2007

Vidu ankaŭ
----------

* Kraŝo de la pola registara aviadilo en 2010

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Batalo de Smolensk (1812) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Взятие Смоленска, artikolo de E. N. Schepkin el la kolekto de 1912
**Dadu** (urdue دادُو‎‎, sinde دادو‎) estas universitata urbego en provinco Sindo (Pakistano), kie ĝi estas ĉefurbo de la samnoma kantono. La loknomo signifas: frato, tamen laŭ alia opinio ĝi devenas de poeto vivanta en la antikvaj tempoj. 

Vido en Dadu

Bazaj informoj
--------------

* areo: km²
* supermara alteco: 35 m
* loĝantaro: 171,191 (2017)
* horzono: UTC+ 5 (PKT)
* poŝtkodo:
* telefonkodo: 025

Geografio
---------

Dadu kuŝas sur ebenaĵo laŭ okcidenta (dekstra) bordo de la rivero Induso en Pakistano. Sukur troviĝas 151, Hajderabado (Pakistano) 162, **Karaĉio** 222, Kveta 395, Multano 527, Fajsalabado 734, Lahoro 834, Peŝavaro 885, Rawalpindi 916, **Islamabado** 928, kilometrojn (aere) .

Historio kaj populacio
----------------------

Aŭtentikaj fontoj mankas pri malnova historio de Dadu. Dum dominado de britoj (1843-1947) ĝi apartenis al distrikto de Karaĉio, poste al aliaj distriktoj, ekde 1931 oni establis propran distrikton, sed en 2004 ĝi aliĝis al distrikto de Ĝamŝoro, fine iom poste denove sendependiĝis. La fervojo konstruiĝis dum la brita periodo.

Loĝantaro| 1972 | 1981 | 1998 | 2017 |
| --- | --- | --- | --- |
| 30 184 | 39 298 | 102 550 | 171 191 |

Bildoj pri lernejoj en DaduKampuso
Armea lernejo
Agrikultura praktikejo
Akademio
Kolegio por fraŭlinoj

La loĝantoj estas islamanoj (97,5 %) kaj parolas parte la sindan lingvon (50,0 %) kaj sarajkian lingvon (43,3 %).

Eduko
-----

En Dadu la plej grava lernejo estas universitata kampuso.

Trafiko
-------

Dadu situas laŭ la fervoja linio inter Kotri kaj Ŝikarpur. La urbego estas tuŝata per aŭtoŝoseo inter Karaĉio-Peŝavaro, krome estas atingebla simila vojo tra ponto post 30 km, fine estas nova rekta aŭtoŝoseo al Karaĉio. Dadu havas lokan flughavenon semajne po unu flugoj al Karaĉio.

Bildoj pri DaduJuĝejo
Hotelo
Librejo
Merkato
Stacidomo
Vojo
Strato

Vidindaĵoj
----------

* moskeoj
* biblioteko

Fontoj
------

* WikiTrans
*
Kapitulaco de Napoleono la 3-a post la Batalo de Sedan, 1a de Septembro 1870.
La **Batalo de Sedan** estis luktata dum la Francia-Prusia Milito el 1a al 2a de Septembro 1870. Ĝi rezultis en la kapto de la Imperiestro Napoleono la 3-a kaj grandaj nombroj de liaj trupoj kaj tio decidis la militon favore de Prusio kaj de ties aliancanoj, kvankam la lukto pluis sub nova franca registaro.

La franca armeo de Châlons de 130,000 trupoj, komandita de la Marŝalo Patrice de MacMahon kaj akompanita de Napoleono la 3-a, estis intencanta rompi la Sieĝon de Metz, nur por esti kaptita de la Prusia Armeo Meuse kaj venkita en la Batalo de Beaumont. La Prusiaj Armeo Meuse kaj la Tria Armeo, komandita de la kampomarŝalo Helmuth von Moltke kaj akompanita de la Prusia reĝo Vilhelmo la 1-a kaj de la Prusia Kanceliero Otto von Bismarck, premis en angulon la armeon de MacMahon en Sedan en amasa encirkliga batalo. Marshal MacMahon estis vundita dum la atakoj kaj la komando pasis al la Generalo Auguste-Alexandre Ducrot, ĝis li estis anstataŭita de la Generalo Emmanuel Félix de Wimpffen.

* Kategorio Batalo de Sedan en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 610715
* GND: 4385195-2
* LCCN: sh85119486
* BNF: 12074269c
* NKC: ph369384
 |
**Aliud** [aLJUD] estas municipo de Hispanio, en la regiono Kastilio kaj Leono, en la provinco Sorio kaj en la komarko *Campo de Gómara* en la oriento de la provinco. La loknomo *Aliud* estas etimologie devena el araba kiel *Judoj*, aŭ el Ĥud (islama nomo).

Geografio
---------

*Campo de Gómara* en la oriento de la provinco Sorio.
Loko de Aliud en la provinco Sorio.
Ruinoj de la preĝejo de Albocabe.
Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 17,65 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 22 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte perdis preskaŭ 260 loĝantojn el la 1940-aj jaroj. 

Ĝi distas 28 km de Sorio, provinca ĉefurbo. La municipa teritorio enhavas loĝlokojn Albocabe, Aliud kaj Aragel. Ĝi limas kun Aldealafuente, Cabrejas del Campo, Almenar de Soira, Buberos kaj Gómara.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado fine de la 10-a jarcento.

Ĝi havis fervojan stacion inter 1929 kaj 1985.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj), gipsofabrikado kaj transmigra brutobredado (ŝafoj kaj bovoj). Lastatempe funkciado de servoj plej ekgravis, kune kun kultura kaj rura turismo, piedirado tra naturaj lokoj. Inter vidindaĵoj estas la preĝejoj, tradicia arkitekturo kaj tiel plu.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de provinco Sorio

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo (hispane)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rCampo de Gómara |
| --- |
| Alconaba• Aldealafuente• Aldealpozo• Aldealseñor• Aldehuela de Periáñez• Aliud• Almajano• Almaluez• Almazul• Almenar de Soria• Bliecos• Buberos• Buitrago• Cabrejas del Campo• Candilichera• Cañamaque• Carabantes• Cihuela• Ciria• Cirujales del Río• Deza• Fuentecantos• Fuentelmonge• Fuentelsaz de Soria• Gómara• Hinojosa del Campo• La Losilla• Los Villares de Soria• Monteagudo de las Vicarías• Narros• Pinilla del Campo• Portillo de Soria• Pozalmuro• Quiñonería• Renieblas• Reznos• Santa María de Huerta• Serón de Nágima• Tajahuerce• Tejado• Torlengua• Torrubia de Soria• Villar del Campo• Villaseca de Arciel |

 |


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 218410
 |
*Batalo de Ponto Milvio* de Giulio Romano.
Oni konas kiel la **batalo de Ponto Milvio** la batalon kiu okazis en la 28-a de oktobro de 312 inter la armeoj de la imperiestroj Konstantino kaj de Maksencio. La venko de la unua derivis en la fino de la *tetrarkio* (registara sistemo en kiu la povo estis plenumita de kvar personoj konitaj kiel tetrarkoj) kaj igis lin plej suprema aŭtoritato de la teritorioj okcidentaj de la Imperio, dum lia bofrato Licinio regis en la provincoj de Oriento.

Tiu batalo konstituas gravan referencpunkton en la historio de kristanismo, ĉar la kristanaj historiistoj de tiu epoko kaj postaj, influitaj de la rakonto de Eŭsebio de Cezareo, atribuis la venkon de Konstantino al dia interveno.

Bibliografio
------------

* Lanning, Michael Lee (2003). *The Battle 100: The Stories Behind History's Most Influential Battles*. Naperville, Illinois: Sourcebooks, Inc. ISBN 1-57071-799-0.

* Kategorio Batalo de Ponto Milvio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 494788
* GND: 1047498677
* LCCN: sh85117802
* SUDOC: 163614482
* BNF: 16617696f
* BNE: XX540128
 |
La **Kalvinana preĝejo** estas religia monumento historia en Hungario, en vilaĝo Balatonszőlős.

Historio
--------

Ŝajnas - en la vilaĝo la unua kirko el ligno estis konstruita inter 1309-1313, el ŝtono en la 1330-aj aŭ 1340-aj jaroj. La unua mencio okazis en 1343. En la dua duono de la 16-a jarcento la reformacio atingis la vilaĝon, la loĝantoj iĝis kalvinanoj. Ili akiris la preĝejon kaj trakonstruis ĝin. En la 18-a jarcento la kontraŭreformacio ne tuŝis tiu ĉi lokon. En 1796 la preĝejo estis rekonstruita. En 1978 arkeologoj komencis esplori la konstruaĵon, en 1982 finiĝis la renoviĝo.

Konstruaĵo
----------

La preĝejo havas nekutiman aspekton, la kvadrata turo aliĝas al flanko de la navo. La turo estas apogita per 2 pilieroj, ankaŭ la navo havas pilieron. Meze malsupre funkcias la enirejo. La navo estas simpla brikoforma. Interne laŭ la kalvinana kutimo la muroj estas blankaj.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj

Enirejo de la preĝejo

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Parta vido de la klostro de la Kolegiato de Santillana del Mar (Kantabrio), de romanika stilo.
Klostro de la Monto Sankta Mikaelo.
**Klostro** estas kovrita promenejo ĉirkaŭ interna korto de monaĥejo, katedralo, ks (PIV 2005). Ĝi havas muron ĉe la ekstera flanko kaj kolonaron aŭ fenestraron ĉe la interna flanko.
Foje oni nomas ankaŭ *klostro* monaĥejon kun tia promenejo.

* Kategorio Klostro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Etimologio
----------

La vorto *klostro* devenas de la latina "*claustrum*"=*fermita ejo*). *Enklostrigi* signifas enirigi en monaĥ(in)ejon. *Klostrofobio* aŭ *klaŭstrofobio* estas timo de malvasta aŭ ferma spaco.

Francisko Azorín registras la varianton **klaŭstro** kiel *Korto ĉirkaŭita de arkaraj galerioj en religia edifico.* Li indikas etimologion el la greka *kleis, kleidos* (fermaĵo) kaj de tie la latina *claustrum*.

"Klostr-o" kaj "klaŭstr-o" ne estas oficialaj radikoj. **Peristil-o** estas oficiala aldono kun simila signifo.

Arkitekturo
-----------

Meze de la klostro troviĝas ofte akvofonto aŭ puto. En multaj klostroj, kiel ĉefaj arkitekturaj eroj, elstaras la kapiteloj, ekzemple en la romanika arkitekturo, kie ofte tiuj montras tre ampleksan bildaron kaj konceptaron.

Eŭropaj monaĥejoj havas kutime nur unu klostron. En Latin-Ameriko urbomonaĥejoj havas ofte multajn klostrojn. Tiu strukturo spegulas malsimplan, urbecan strukturon de la latinamerika urboklostro.

Kune kun la interna korto, klostroj foje utilis kiel tombejoj. Hodiaŭ la tomboŝtonoj utilas kiel ornamaĵoj.

Bildaro
-------

* Klostro de roma preĝejo Sankta Paŭlo antaŭ la murojKlostro de roma preĝejo Sankta Paŭlo antaŭ la muroj
* Klostro de Stift Lilienfeld, Malsupra AŭstrioKlostro de *Stift Lilienfeld*, Malsupra Aŭstrio
* Klostro de la Monaĥejo Elne, Nord-KatalunioKlostro de la Monaĥejo Elne, Nord-Katalunio
* Baroka Klostro en la Colegio de Santo Tomás en Limo, PeruoBaroka Klostro en la *Colegio de Santo Tomás* en Limo, Peruo
* Klostro de la Abatejo Saint-Maurice, SvisioKlostro de la Abatejo Saint-Maurice, Svisio

Notoj
-----

1. ↑  Rimarku ke la vorto KLOSTRO ĉe PIV 2005 alternative proponatas por *monaĥejo*.
2. ↑  Kiu aperas kiel alternativo en NPIV.
3. ↑  Francisko Azorín, arkitekto, Universala Terminologio de la Arkitekturo (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 111.
4. ↑  Azorín, samloke.
5. ↑  Vidu Reta Vortaro: Klostro

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 23989
* GND: 4033079-5
* LCCN: sh99000164
* BNF: 119407358
* BNE: XX532979
 |
La **Universitato de Palencio** estis fondita de Alfonso la 8-a de Kastilio laŭ peto de la episkopo Tello Téllez de Meneses kaj estis la unua universitato de Hispanio. Ĝi estis la modelo sur kiu estis strukturita la Universitato de Salamanko.

Studo komencis prosperi en Palencio kaj homoj rimarkindaj pro siaj virto kaj scienco venis de ĝiaj lernejoj, inter kiuj Sankta Juliano de Kvenko, Sankta Dominiko, kaj Sankta Telmo; el ĉi tio la diraĵo: "En Palencia armas y ciencia" (En Palencio armiloj kaj scienco). 

La universitato estis fondita ĉirkaŭ 1212, mallonge post la venko de "Las Navas de Tolosa" (aliaj diras en 1208), kaj la reĝo alvokis el Francio kaj Italio renomajn instruistojn pri diversaj artoj kaj sciencoj, restigante ilin en Palencio per altaj salajroj.

Sankta Dominiko, la fondinto de Dominikanoj, konsideris Palencion kiel sian Alma Mater, estinte mentorita tie fare de Don Diego de Azevedo (Diego de Acebo) [Didacus de Acebes].

La morto de la fondinto en 1214, la malplenaĝo de Henriko la 1-a, kaj la kresko de ĝia bonŝanca rivalo, Salamanko, kaŭzis la dekadencon de Palencio, multaj el kies instruistoj kaj studentoj iris al Salamanko, el kie la erara kredo de transigo de la universitato al la lasta loko.

En 1243 la ĉefepiskopo Rodrigo registras ke malgraŭ malfavoraj okazaĵoj, studo daŭris en Palencio kaj ke la Papa legato, Jean Halgrin d'Abbeville, en Koncilio de Valadolido (1228) estis provinta revivigi ĝin. Episkopo Fernando akiris de papo Urbano la 4-a (la 14-an de majo 1263) Buleon certigante al la instruistoj kaj studentoj de Palencio ĉiujn privilegiojn de la Universitato de Parizo.

Sed manko de financa subteno kaj la proksimeco de la prospera Universitato de Salamanko neebligis reviviĝon de Palencio, kaj ĝi formortis antaŭ la fino de la 13-a jarcento, eble en 1264, en kiu tempo la universitato estis definitive transigita al Valadolido. Estis episkopo Telo kiu ankaŭ establis konventojn de la dominikanoj kaj franciskanoj; la antaŭa estis fama pro la fulmrapida konvertiĝo de Sankta Pedro González Telmo.

Vidu ankaŭ
----------

* Universitato
* Palencio

Referencoj
----------

1. ↑  The Catholic Encyclopedia <>

Eksteraj ligiloj
----------------

* Catholic Encyclopedia: Palencia

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo University of Palencia en la angla Vikipedio.* 


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 588040
* GND: 1038749344
* LCCN: n2012057972
* VIAF: 263826043
 |
La **kalvinana preĝejo** estas historia monumento en urbo Balatonfüred (Hungario), en kvartalo Arács, kiu pli frue estis memstara vilaĝo *Balatonarács*.

Historio
--------

Laŭ dokumento la unua protestanta grupo fondiĝis ĉirkaŭ 1545. La unua protestanta kirko estis konstruita inter 1700-1702 (en tiu loko nun estas katolika kirko). Post duonjarcento sekvis la kontraŭreformacio, en 1754 ĝandarmoj volis forigi la kalvinanojn el la preĝejo, sed la protestantoj kontraŭstaris. Tamen post monatoj la okupo jam sukcesis fare de soldatoj kun ĉevaloj. La diservoj okazis poste en la proksimaj vilaĝoj. En Arács denove estis konstruita kalvinana kirko inter 1784-1786 (ankaŭ kalvinana lernejo konstruiĝis). La turo estis konstruita nur en 1921, dum la sentura periodo ligna sonorilostablo funkciis. En 2017 kalvinana infanĝardeno ekfunkciis.

Konstruaĵo
----------

La preĝejo situas sola en korto, sed la pastra loĝejo estas tre proksime. La fasado estas simetria, meze la turo reliefas, kie la enirejo funkcias. La turopinto estas piramida. Malantaŭ la turo la navo etendiĝas, sed male la kutimojn ne laŭlonge, sed laŭlarĝe.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Nogueras** [noGEras] estas vilaĝo kaj municipo de la provinco Teruelo (nordorienta Hispanio), nome en la nordoriento de la nordokcidenta komarko Jiloca [ĥiLOka], kies komarka ĉefurbo estas Calamocha, lime kun la provinco Zaragozo. La loknomo *Nogueras* estas etimologie komprenebla kiel *Juglandarbaro*; tiukadre aperas juglandarbo en la municipa blazono.

Geografio
---------

Ĝi estas je 119 km de Teruelo, provinca ĉefurbo, kaj inter Villar de los Navarros kaj Santa Cruz de Nogueras. La urba kerno estas sur 861 msm, pro kio estas malvarma klimato.

Historio
--------

La zono venis al posedo de kristanoj post la venko de Alfonso la 1-a la Batalema. En 1248 ĝi sendependiĝis disde Daroca. 

Preskaŭ ĉiuj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento kaj same en Nogueras kie oni malaltiĝis ĝis nunaj nur 28 loĝantoj.

Aktualo
-------

Bazo de ekonomio estas agrikulturo (cerealoj), forstado kaj brutobredado. Nune rura turismo.

Estas altiraĵoj en la urbo, nome la preĝejo, piedirado tra proksimaj naturaj lokoj ktp.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Teruelo

Notoj
-----

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 800993
 |
Ĉefaj gregovojoj de Hispanio.
**Gregovojo** estas vojo por Transmigra brutobredado kiu kunigas la tradiciajn lokojn de paŝtado de Hispanio por ke la paŝtistoj kaj brutobredistoj povu porti la brutaron de kaproj, ŝafoj kaj bovoj al pli bonaj bestnutraĵoj utiligante la favoran klimaton: al montoj aŭ zonoj de bestnutraĵoj de alta monto en somero aŭ al zonoj pli ebenaj kaj de klimato pli modera en ekstremaj vintroj. La gregovojoj diferencas inter si kaj ili akiras sian nomon laŭ ties larĝo.

Krome, la gregovojoj estas grandaj biologiaj fontoj ĉar en ili kreskas diversaj tipoj de vegetaĵaro kaj estas la vivmedio de multaj specioj de bestoj. Aliflanke, estas kanaloj de konekto, rektaj kaj ebenaj itineroj kiu situantas inter montoj havigante facilan paŝadon inter lokoj ĉr tiuj estas la plej mallongaj kaj facilaj vojoj por veturi.

La gregovojoj enhavas 125.000 kilometrojn de itineroj por la transmigranta brutaro en Hispanio, la 1% de ties teritorio, ĉirkaŭ 450.000 hektaroj. Jure, en Hispanio, la gregovojoj estas publikaj havaĵoj kies posedon praktikas la Aŭtonomaj Komunumoj estante ĉi tiu jura protekto kiu ilin faras unikaj en Eŭropo.

Tipoj
-----

Celoj
-----

Grandoj
-------

Ekzemploj
---------

Referencoj
----------

Literaturo
----------

* Mangas, J.M. (1992). Cuaderno de la Trashumancia –Nº 0,-22 Vías Pecuarias. Madrid: Ministerio de Agricultura, Pesca y Alimentación.
* Alenza, J.F. (2001). Vías pecuarias. Madrid: Editorial Civitas kaj Gobierno de Navarra.

* Kategorio Gregovojo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Duka** estas malgranda vilaĝeto en Hungario en la regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Vas (Hungario), en Distrikto Celldömölk. La loknomo greke kaj slave signifas *prefekto*.

Blazono de Duka

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 15 km²
* Loĝantaro: 270
* Poŝtkodo: 9556
* Telefonprefikso: 95
* Koordinatoj: 47°07′30″N 17°06'41″E

Situo
-----

La vilaĝo situas ĉe vojkruciĝo de ĉefvojoj Sopron-Balatono kaj Veszprém-Szombathely. Celldömölk troviĝas 18, Sárvár 24, Sümeg kaj Zalaegerszeg po 25 km-ojn.

Historio
--------

La unua mencio devenis el 1290 laŭ tiama hungara ortografio *"Dwka"*. La vilaĝo ne senhomiĝis dum la kontraŭturkaj militoj. En Duka migra poŝto servas.

Famuloj
-------

En Duka naskiĝis poetino Judit Dukai Takách kaj juristo-juĝisto György Zádor.

Vidindaĵoj
----------

La komunumo havas romkatolikan preĝejon omaĝe al Dipatrino (Virgulina Maria). En la vilaĝo naskiĝis kaj estas eltombigita la pli frue menciita poetino *Judit Dukai Takách*.

* Kategorio Duka en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Aelfric** de Eynsham (ĉ. 955 - ĉ. 1010), anglosaksa ekleziulo kaj verkisto.

Li estis benediktano instruata de Sankta Aethelwold, episkopo de Winchester de 963 al 984. Li subtenis la dekcentjarajn reformojn de la monaĥa vivo.

Ĉe la abatejo de Cerne, Dorset, li instruis la monaĥojn kaj verkis du arojn de mallongaj sermonoj. En la anglosaksan li tradukis traktaton de Bede kaj partojn de la Biblio. Li verkis lernolibron pri la latina gramatiko kaj latinan glosaron, kaj pro tio li estis nomata "Aelfric Grammaticus" (Aelfric la Gramatikisto); kaj ankaŭ *Colloquium*, kiu estis dialogaro kun paralelaj latinaj kaj anglosaksaj tekstoj: la *Colloquium*, en kiu instruisto kaj lernantoj alprenas la rolojn de metiistoj kaj priparolas la ĉiutagan vivon, estis grava fonto por la socia historio de la epoko. Aliaj verkoj estis biografetoj de sanktuloj.

Li iĝis abato de Eynsham, Oxfordshire, kie li kompilis mallongan biografion de lia antaŭa instruisto Sankta Aethelwold.

Dum la mezepoko liaj verkoj estis multe legataj en Anglio, kaj ili estis la unuaj anglosaksaj verkoj eldonataj en presata libro.

* Kategorio Aelfric en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 229717
* GND: 118500813
* LCCN: n50057295
* VIAF: 169463285, 1208154381056330292275, 496159474215027662006, 756159474064927660955 262214286, 169463285, 1208154381056330292275, 496159474215027662006, 756159474064927660955
* ISNI: 0000 0001 1837 7445
* LIBRIS: 174796
* SUDOC: 029480965
* BNF: 12109909c
* NLA: 35001547
* BIBSYS: 90071833
* NKC: ola2002159405
* ICCU: SBLV301889
* BNE: XX1144251
 |
Ferrier ĉe la princesa Beatrikso en la ceremonio de sendependigo de Surinamo (25-a de novembro de 1975)
**Johan Henri Eliza Ferrier** (Paramaribo, 12-a de majo de 1910 - Oegstgeest, 4-a de januaro de 2010) estis politikisto el Surinamo. Li studis en Nederlando kaj estis ministro de la Nederlanda Gujano, en 1946 fondis la Nacia Partio de Surinamo. Li estis ĉefa sendependentisto de Surinamo, kun Henck Arron, kiu la 25-a de novembro de 1975 markis la finon de la dominado de la nederlanda krono en la surinama teritorio kaj la sendependigon. Ferrier estis nomumita prezidento. Li restis en povo ĝis la 2-a de februaro de 1980 kiam okazis la *Puĉo de la Serĝentoj*, Rezignis la 13-a de aŭgusto de 1980 kaj ekziliĝis en Nederlando. Li mortiĝis en Oegstgeest la 4-a de januaro de 2010 kiam li estis 99jaraĝa.

Notoj
-----

1. ↑  Muere Johan Ferrier, primer presidente de Surinam

* Johan Ferrier en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Johan Ferrier en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 465413
* GND: 131684175
* LCCN: nb2006013590
* VIAF: 77453863
* ISNI: 0000 0000 5200 0230
* BPN: 31830809
 |
Tata/MDI OneCAT
**Aero-movata aŭtomobilo** (**aero-aŭto**) estas aŭtomobilo, kiu estas movita per kunpremita aero. La aŭton produktas la barata konzerno Tata kaj estis evoluigita fare de la entrepreno de inĝeniero de Forma-1, Guy Négre.

Guy Négre ekokupiĝis pri la teknologio komence de la 1990-aj jaroj kaj fondis la luksemburgan firmaon **MDI**, kiu okupiĝas senescepte pri alternative movataj veturiloj.

La aero-movata aŭtomobilo uzas kunpremitan aeron por movi piŝtojn de la motoro. Oni planas la unuajn vendojn de la aŭto en dua duono de 2008, en Barato. La modelo *CityCat* kapablas je rapido de 110 km/h kaj havas la atingopovon per unu fueluja plenigo je 200 km.

La plenigo de la fuelujo okazas dum minutoj kaj kostas ĉ. 2 eŭrojn. Se ne ekzistas aparta speciala fuelvendejo en la ĉirkaŭaĵo, la aŭtomobilo povas sin plenigi per la enkonstruita kompresoro dum maksimume kvar horoj. La karoserio de la aŭto estas el vitrofibroj.

Oni planas ankaŭ hibridajn versiojn (benzina + aera movo).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Aero-movata aŭtomobilo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo
**Duaranga gastiganto** aŭ **Intermeza gastiganto** estas gastiganto kiu estas hejmo de la parazito nur por mallonga transira periodo, dum kiu (kutime) estas kompletata ia disvolviĝo. Ĉe la tripanosomoj, la kaŭzo de la dormiga malsano, homoj estas la duaranga gastiganto, dum la cecea muŝo estas la unuaranga gastiganto, ĉar oni pruvis, ke la reproduktado okazas en la insekto. Cestodoj kaj aliaj parazitaj platvermoj havas komplikajn vivociklojn, en kiuj oni kompletas specifajn disvolviĝojn laŭ sekvenco de kelkaj diversaj gastigantoj.

Ĉar la vivciklo de multaj parazitoj estas ne bone komprenita, foje la "plej grava" organismo estas sentiale konsiderata kiel definitiva, kaj tiu nomigo povas plui kvankam oni determinas poste ke tio malĝustas. Ekzemple, *Tubifex tubifex* estas foje konsiderataj "Intermezaj gastigantoj" de la kapoturna malsano de *Myxobolus cerebralis*, kvankam oni scias, ke la parazito kaŭzanta tiun malsanon reproduktiĝas sekse ene de ili Arkivigite je 2011-05-27 per la retarkivo Wayback Machine.

Ĉe *Trichinella spiralis,* la nematodo kiu kaŭzas la triĥinozon, la gastiganto havas kaj reproduktajn plenkreskulojn en sia digesta sistemo kaj nematuraj junuloj en siaj muskoloj, kaj tiele ĝi estas konsiderata kaj intermeza kaj definitiva ve gastiganto.
Aerfoto uzante droneon de lumturo de Westerhever, Germanio.
Aerfoto elfluge.
**Aerfotografio** (**Elaera fotografio** aŭ **Aviadfotografio**) estas farado de fotoj el aviadilo aŭ el alia fluganta objekto. Platformoj por aerfotografio povas esti fiks-flugilaj aviadilo, helikopteroj, senpilotaj aviadiloj (UAV-oj aŭ "droneoj"), balonoj, premostabilaj aerŝipoj kaj aerŝipoj, raketoj, leterkolomboj, kajtoj, paraŝutoj, staraj teleskopoj kaj survehiklaj fostoj. Muntitaj kameraoj povas esti funkciigitaj ĉu de malproksime ĉu aŭtomate; man-tenitaj fotoj povas esti farita de fotisto.

Aerfotografio ne estu konfuzita kun aer-aera fotografio, en kiu unu aŭ pliaj aviadiloj estas uzataj por "ĉasi" kaj foti aliajn aviadilojn dumfluge.

Aerfotografio havas multajn aplikojn en diversaj fakoj: topografio, kartografio, ekologio, geografio, arkeologio ktp. Ĝi estas ege utila en la okazoj en kiuj normala fotado ne estas tiom facila, ekzemple dum militoj, en montaro, ĝangalo, sur danĝeraj surfacoj, vulkanoj, venenakcidentoj ktp.

Notoj
-----

1. ↑  "aerial photograph". Merrian Webster. Alirita la 22an de marto 2020.

Bibliografio
------------

* Price, Alfred (2003). Targeting the Reich: Allied Photographic Reconnaissance over Europe, 1939–1945. [S.l.]: Military Book Club. N.B.: Unuafoje publikigita en 2003 de Greenhill Books, London. ISBN 0-7394-3496-9

* Kategorio Aerfotografio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 684669
* GND: 4036546-3
* LCCN: sh85101264
* BNF: 11933116v
* NDL: 00566466
* NKC: ph122266
* BNE: XX524706
 |
**Intermonta fleksejo** estas la tektona depresio inter orogenezaj montaraĵoj, kiu formiĝas sekve de enpremiĝo de la terkrusto okazinta samtempe kun leviĝo de la ĉirkaŭaj montokrestoj. Kutime ĝi plenas je dikaj tavolaroj de molasoj. 

Ĝi aperas en la stadio de la transformiĝo de geosinklinala areo al orogeneza areo aŭ dum formiĝo de geosinklinalaj areoj sur lokoj de la kontinentaj platformoj. Sedimentaj rokaĵoj, kiuj formas la intermontan fleksejon, kutime estas pli intense deformitaj laŭ ĝia periferio kaj pli trankvile kuŝas en la aksa parto. Tamen foje troveblas ankaŭ simetriaj intermontaj fleksejoj. 

Al intermontaj fleksejoj estas ligitaj naftominejoj, gasminejoj, salminejoj kaj karbominejoj.

Literaturo
----------

* [2004] Р. И. Вяхирев: *Межгорный прогиб // Российская газовая энциклопедия* (ruse). Москва: Большая Российская энциклопедия, p. 233. ISBN 5-85270-327-3.

Vidu ankaŭ
----------

* Randa fleksejo
* Perikratona fleksejo
**KompoZer** estas libera HTML-redaktilo por WYSIWYG, kiu baziĝas sur la programo Nvu. Ambaŭ programoj baziĝas sur Mozilla Composer, la redaktila komponanto de la iama Mozilla Suite, kiu estas daŭrigata en la SeaMonkey, la ido de la Mozilla Suite.

KompoZer estiĝis el Nvu, post kiam ties evoluigo estis ĉesigita, sed ties nomo ne devis esti uzata, ĉar la nomrajtoj estas ĉe la firmao Linspire. La programo nuntempe ĉefe prezentas riparojn de cimoj el Nvu, pli malmulte verajn novajn funkciojn. Por portado al XULRunner estas bezonataj pliaj evoluigantoj. Ĝi estonte atingu similan amplekson de funkcioj kiel la komercaj redaktiloj Microsoft FrontPage kaj Macromedia Dreamweaver.

KompoZer en Esperanto
---------------------

KompoZer intertempe ankaŭ ekzistas en Esperanto, en la aktuala stabila versio 7.10 kaj en la aktuala beta versio 0.8b3. La ligilon al la projekta retejo de la esperanta KompoZer vi trovas sub Eksteraj ligiloj.

Ekde la versio 0.8b2 la esperanta KompoZer estas ankaŭ oficiala parto de la projekto KompoZer. La esperantaj versioj estas nun ankaŭ elŝuteblaj de la retejo de la projekto KompoZer kompozer.net Arkivigite je 2006-11-02 per la retarkivo Wayback Machine.

Plia grava novaĵo estas, ke ekde versio 0.8b2 ne nur estas arkivaj esperantaj versioj por Vindozo (.zip) kaj Linukso (tar.gz) kaj la lingvopakaĵo (.xpi), sed ankaŭ instalebla versio por Vindozo (.exe) kaj diska kopio por Mac OS (.dmg). Do, fakte vi nun bezonas lingvopakaĵon nur, se vi volas esperantigi KompoZer, kiu estas en alia lingvo kaj ne volas elŝuti KompoZer duan fojon.

Versioj
-------

|  |  |
| --- | --- |
| 0.7.1 | 8-a de julio, 2006 |
| 0.7.5 | 14-a de julio, 2006 |
| 0.7.7 | 23-a de julio, 2006 |
| 0.7.9 | 14-a de julio, 2007 |
| 0.7.10 | 30-a de aŭgusto, 2007 |
| 0.8a4 | 12-a de majo, 2009 |
| 0.8b1 | 11-a de oktobro, 2009 |
| 0.8b2 | 23-a de februaro, 2010 |
| 0.8b3 | 2-a de marto, 2010 |

Eksteraj ligiloj
----------------

* KompoZer en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio KompoZer en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* KompoZer en Esperanto (neoficiala) Arkivigite je 2020-08-12 per la retarkivo Wayback Machine
* kompozer.net Arkivigite je 2006-11-02 per la retarkivo Wayback Machine – Oficiala projekta retejo de KompoZer angle
* kompozer-web.de/en/ Alternativa KompoZer-projekto-retejo kun elŝutoj kaj informoj angle
**Interludo** (lat.: *inter*: ‚inter‘, *ludus*: ‚ludo‘) estas muziko inter du muzikaĵoj.

Ekde la 17-a jarcento oni uzis ĉi tiun nomon por iom malgranda instrumenta peco inter operaj scenoj. Ĉar la interludoj laŭenhave neniel rilatis kun la opero, oni uzis ilin ankaŭ ofte por aliaj operoj.

Krome la termino *interludo* signifas la plejofte improvizita orgeno-interludo inter himnaj, psalmaj aŭ ĥoralaj versoj kaj strofoj, precipe en la eklezia komunuma kantado. Pri tio ekzistis ekde la 18-a jarcento direktivoj, ekzemple ke la interludo sin apogu sur la ĥoralmelodio. Modulaj transkondukoj inter suitomovimentoj ankaŭ nomiĝis interludioj. Ekde la 17-a jarcento oni presis interludojn (Henry Purcell). La termino ekzistas ankoraŭ en la 20-a jarcento, ekzemple en *Ludus tonalis* de Paul Hindemith.

Plivastasence la termino havas pli retorikan signifon, oni ekz. diras interludo, se preleganto mallongan tempon deflankiĝas de la temo por malkompaktigi sian prelegon. Poetoprelego aŭ ties registraĵo sur sonportiloj povas estis malkompaktigita per interludo, do intermuziko.

Transasence oni diras interludo, se ekz. artisto deflankiĝas en artospecon fakte fremdan al li (ekz. se la ĵazkantisto Bobby McFerrin sinprezentas kiel dirigento de la Vienaj Filharmoniistoj).

Literaturo
----------

* Hans Heinrich Eggebrecht (Hg.): *Riemann Musik Lexikon*, Sachteil, Mainz: Schott 1967, S. 407
**Hormilleja** [ormiLJEĥa] estas vilaĝo kaj municipo de Rioĥo (norda Hispanio), nome en la nordokcidenta Komarko de Nájera kaj precize en la nordokcidento de la regiono. La loknomo *Hormilleja* estas etimologie komprenebla kiel diminutivo de la apuda *Hormilla*.

La municipa teritorio de Hormilleja, en la norokcidento de la regiono.
La preĝejo.

Geografio
---------

Tiu municipo estas en la Supra Rioĥo ĉe la kunfluejo de la riveroj Najerilla kaj Tuerto. Limas norde kaj nordokcidente kun San Asensio, oriente kun Somalo, kaj sude kaj okcidente kun Nájera. Plej proksima loĝloko estas Uruñuela sed separita per la rivero Najerilla kiu malhelpas bonan kontakton ŝosee. Tial ĝi estas loĝloko kun komunikvojo laŭ la regiona ŝoseo LR-208 kun San Asensio norde kaj kun Nájera sude kaj la nacia aŭtoŝoseo N-120 (orient-okcidente). Ĝi estas je 494 metroj super marnivelo.

Historio
--------

Estas restaĵoj de antaŭromiaj kaj romiaj epokoj. En la frua Mezepoko la loko nomiĝis Formelleia. El la 13-a jarcento la tiam nomita Ormillexa moviĝas al sia aktuala loko. La domoj kaj la tombejo estis borde de la rivero Tuerto. 

La municipo apartenis al la senjorlando de la Monaĥinejo de Cañas, kaj la urbestro estis elektita de la monaĥinoj de tiu konvento. En la 18-a jarcento ĝi formis parton de la *Junta de Valpierre*, apartenanta al la partio de Santo Domingo de la Calzada. 

En la 1960-aj jaroj la elmigrado iris al enlandaj centroj, unue al Bilbao, Barcelono kaj Madrido, kaj en la 1970-aj jaroj al Logroño. El la 1950-aj jaroj oni malaltiĝis el 384 loĝantoj ĝis la nunaj 141.

Aktualo
-------

La bazo de la ekonomio estas agrikulturo, kaj ĉefe vinproduktado, sekvita de tritiko kaj hordeo, krom la fruktoĝardenoj. Proksimeco al Nájera helpas ĉiutagan veturadon de lokanoj labori tien.

La loĝantaro estas tre maljuniĝinta. Vizitindaĵoj estas la preĝejo, blazondomo, popola arkitekturo, arkeologiaj kuŝejoj ktp.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de Rioĥo

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 795981
 |
**ARANYVÁRY Emília** [aranjvari] (naskiĝis la 11-an de junio 1839 en Peŝto, mortis depost 1868) estis hungara baletisto, la unua hungara koreografo kaj primabalerino.

Emília Aranyváry lernis baleton unue en Germana Teatro en Peŝto, poste en Vieno, fine en Parizo. Ŝi debutis en 1848 en la Nacia Teatro en Peŝto. Ekde 1850 ŝi apartenis al *Théatre Lyrique* en Parizo, baldaŭ ŝi dancis en Vieno kaj Peŝto (en la lasta urbo inter 1854-1859). En la sekvaj jaroj ŝi dancis en diversaj hungaraj provincaj urboj. En 1860 ŝi aliĝis al trupo de Mihály Havi kaj la trupo faris spektaklojn ĉefe eksterlande. Lastfoje alvenis famo pri ŝi en 1868 en Parmo. Ŝi faris la unuan gloran hungaran baletan eraon.

Elektitaj roloj
---------------

* Emília Aranyváry: *Toborzó* - muelistino
* Campilli - Giuseppe Verdi: *Kvar sezonoj* - aŭtuno (vidu la bildon!)
* Daniel-François-Esprit Auber: *La muette de Portici* - Fenella (ŝia plej sukcesa rolo)

Ŝia koreografaĵo
----------------

* Emília Aranyváry - Franz Doppler: *Toborzók* - la unua hungara koreografaĵo

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun bildo

* Kategorio Emília Aranyváry en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)