recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Lago Parz.
**Lago Parz** (armene: Պարզ Լիճ) estas malgranda lago situanta en la Diliĝana Nacia Parko oriente de Diliĝano en Armenio. La lago formiĝis per naturaj klimataj ŝanĝoj. "Parz" en la armena signifas *klara*.

En 2017 la Transkaŭkaza Migrovojo estis kreita por ligi la lagon Parz kun la urbo Diliĝano kaj en la kontraŭa direkto kun la vilaĝo Goŝ kaj lago Ĝoŝ. La vojo estis kreita per la konstruado de novaj vojoj por kunligi ekzistantajn vojojn aŭ tervojojn.

En 2018 la neregistara organizo *Trails For Change* konstruis novan vojon, kiu ĉirkaŭas la lagon. Restoracio kun trinkejo, remŝipa ŝnurejo kaj zipaj linioj troviĝas ĉirkaŭ la lago.

Vidu ankaŭ
----------

* Lago Sevan
* Diliĝana Nacia Parko

Bildaro
-------

* Lago Parz
* 
* 
*

Referencoj
----------

* Kategorio Lago Parz en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

1. ↑  angle Karén Jenderedjian (decembro 2004).  Wetlands in Armenia – their values and threats and their contribution to sustainable development and poverty alleviation. Alirita 22an de marto 2009..
**Yung Lean,** naskiĝnome **Jonatan Leandoer Håstad** (naskiĝis la 18-an de julio 1996) estas sveda repisto, kantisto-kantoverkisto, muzik-verkisto kaj diska produktisto. Li naskiĝis en Minsko kaj kreskis en Södermalm. Yung Lean ricevis famecon en 2013 kun sia muziko *Ginseng Strip* *2002* ("Ginsenga Bendo 2002") kiu fariĝis granda sukceso en YouTube. En 2013, li lanĉis sian debutan sonbendon, *Unknown Death 2002* ("Nekonata Morto 2002") kaj la sekvanta jaro li lanĉis sian debutan studian albumon, *Unknown Death* ("Nekonata Morto"). En 2016, Yung Lean lanĉis la sonbendon *Frost God-on* ("Frosta Dio") kaj sian duan studian albumon, *Warlord* ("Milita Lordo"). En 2017, li lanĉis sian trian studian albumon, *Stranger* ("Fremdulo"), sekvita de lia tria sonbendo, *Poison Ivy*, en novembro 2018.

Liaj plej famaj muzikoj en YouTube estas *Kyoto* ("Kioto"), *Ginseng Strip 2002 ("Ginsenga Bendo 2002")*, *Yoshi City*, *Hurt* ("Doloro"), "*Diamonds*" ("Diamantoj") (kun Thaiboy Digital) kaj "*Hennessy & Sailor Moon*" (kun bladee).

Referencoj
----------

1. ↑   Yung Lean: 'I'm not really into My Little Pony' / Music / The Guardian (angle) (8 August 2014).
2. ↑   Yung Lean känner sig inte hemma i svensk musik - Musikguiden i P3 (svede) (7 May 2013).
3. ↑   Yung Lean - 'Stranger' Album Review (angle) (9 November 2017).

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 685633
* GND: 1234675250
* VIAF: 5384161152504335190009
* ISNI: 0000 0004 6320 8941
* MBA: 757ed661-fbad-4e45-b1cd-a6b09f06f54a
 |
La historio de la nomigo de Usono estas iel diferenca disde ĉe aliaj landoj ĉar ĝi okazis en Esperanto preskaŭ samtempe aŭ nur iom post ties popularigo en la resto de lingvoj de la mondo.

### Landnomo — Unuiĝintaj Ŝtatoj de Ameriko

En 1507, germana kartografo Martin Waldseemüller prilaboris mondomapon en kiu li nomis la terojn de la okcidenta Hemisfero, «Ameriko» omaĝe al la itala esploristo kaj kartografo Amerigo Vespucci. La antaŭaj britaj kolonioj unue uzis la nunan nomon de la lando en la Usona Deklaro de Sendependeco, la «unuanima Deklaro de la Dek tri Unuiĝintaj Ŝtatoj de Ameriko» adoptita de la «Reprezentantoj de la Unuiĝintaj Ŝtatoj de Ameriko» la 4-an de julio 1776. Je la 15-a de novembro 1777, la Dua Kontinenta Kongreso adoptis la Artikolojn de Konfederacio, kiu diris: «La nomo de ĉi tiu Konfederacio devos esti "Unuiĝintaj Ŝtatoj de Ameriko"». La Franc-Usonaj traktatoj de 1778 uzis la terminon «Unuiĝintaj Ŝtatoj de Nordameriko», sed je la 11-a de julio 1778, «Unuiĝintaj Ŝtatoj de Ameriko» estis uzita en la fakturoj de la lando por interŝanĝo, kaj ĝi iĝis la oficiala nomo.

En la angla lingvo kaj en multaj aliaj, oni kutime kaj malprecize diras nur «Ameriko» kaj «amerikano» por la lando kaj ties loĝantoj respektive. Siavice, en Usono la tuta amerika kontinento estas konata en pluralo kiel «Amerikoj» (angle *The Americas*).

### Landnomo — Usono

La esperanta etimologio de la vorto *Usono* ŝajnas kvazaŭ-mistera, sed laŭ la Reta Vortaro statas tiele:

|  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** Malgraŭ la impreso kiun oni povas ricevi el PIV, en Esperanto la vorto Usono ne estas [nur simpla] mallongigo de «Unuiĝintaj Ŝtatoj de Nord-Ameriko», sed plenvalora vorto, inventita ekster Esperantujo de usonanoj Frank Lloyd Wright, James Duff Law kaj aliaj laŭ la angla vortgrupo „United States of North America" (en la formo "Usonia", lime inter la 19-a kaj 20-a jarcentoj, kiu tamen plej firme enradikiĝis en Esperanto.

L. L. Zamenhof interalie uzis tiun nomon en prelego ĉe la 6-a Universala Kongreso en Vaŝingtono somere de la jaro 1910. **"** |
| — diversaj aŭtoroj, Reta Vortaro |

 |

En Esperanto oni uzas la vortojn *Usono* kaj *usonano* ekskluzive por la lando kaj ties loĝantoj respektive, dum *Ameriko*, en singularo, estas por la tuta kontinento. El tio sekvas, ke *amerikanoj* — ties loĝantaro — estas la loĝantoj de la Okcidenta Duonsfero, inkluzive de la lando Usono.

Referencoj
----------

Eksteraj ligiloj
----------------



1. ↑
2. ↑
3. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2013-06-22. Alirita 2016-10-10.
**Yves DESROSIERS** estas kanada kantisto, kantaŭtoro, komponisto, produktisto, aranĝisto kaj muzikisto kiu uzas multegajn instrumentojn (akustika, klasika, elektra gitaroj, *slidebass*, banjo, piano, orgeno, *lap-steel*, frapinstrumentoj,...) el Montrealo. Li karieris kaj kunlabore kaj sole en Kanado kaj internacie. Inter gravaj projektoj, lia lasta albumo "Nokta ŝoforo" uzas Esperanton.

Diskaro
-------

* 1998 : *La Llorona*, 1a albumo kun Lhasa de Sela.
* 2002 : *Volodia* pri Vladimir Vissotsky.
* 2005 : *Saints-Martyrs-des-Damnés* por filmo de Robin Aubert.
* 2007 : *Chansons Indociles*.
* 2010 : *Concert intime* Bïa/Yves Desrosiers
* 2013 : *Bordel de tête*
* 2021 : *Nokta ŝoforo*

### Albumo "Nokta Ŝoforo"

En marto 2021, apud ok jaroj post la aperigo de la albumo *Bordel de Tête* (Bordelo de Kapo), li lanĉas novan albumon de instrumenta muziko kun titolo en Esperanto: "Nokta Ŝoforo". La verko reprezentas ekspedicion en melodia muzika universo kaj medio kie la spektanto estas transportata en imagebla vojaĝo de nokta ŝoforo trairante teritoriojn kaj trairante la landlimojn en nokta soleco. Unu el la pecoj de la albumo estas interpretita en Esperanto.

Referencoj
----------

1. ↑  (fr) Josée Lapointe, *Tous les paysages d'Yves Desrosiers*, La Presse, la 19-an de marto 2021

Vidu ankaŭ
----------

Lhasa de Sela

Vladimir Visockij

Ekstertje ligiloj
-----------------

* Oficiala retejo
* Nokta ŝoforo

* Kategorio Yves Desrosiers en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 783155
* VIAF: 300951317
* ISNI: 0000 0003 5582 1941
* SUDOC: 166084891
* MBA: 3c16e30a-6b26-472d-aa6d-c0da8754f46d
* NKC: pna2011619580
 |
***Latakio*** (***Lattakia***, ***Ladiqiya***, en la latina *Laodicea ad Mare* aŭ *Laodikeia* (greke: **Λαοδίκεια**, france: *Lattaquié* turke: **Lazkiye**, arabe: **اللاذقية**, DMG *al-Lāḏiqiyya)*, estas la sola granda siria havenurbo (arabe: ميناء اللاذقية) je la mediteraneo. 

Seleŭko la 1-a fondis Latakian (greke **Λαοδίκεια** *Laodikea*) antaŭ du jarcentoj antaŭ K.E. Malmulto da antikvaj konstruaĵoj travivis, sed hodiaŭ oni povas trovi konstruaĵon nomitan *Khan Al-Dukhan*, kia funkcias kiel muzeo. 

Oni diras, ke Latakia estas pordego al Sirio. En Latakia situas du grekaj ortodoksaj preĝejoj: eklezio de Virgo kaj eklezio de Sankta Nikolao. En Latakia estas ankaŭ kelkaj moskeoj: *Masĝid Al-Kabir*, *Masĝid Al-Ĝadid*, kiuj estas konstruitaj je la 16-a jarcento. 

La urbo estas la administra centro de samnoma siria gubernio. Universitato Tishreen (arabe: جامعة تشرين‎, lit. 'Oktobro- Universitato') estas la tria plej granda de Sirio.

* **Koordinatoj:** 35° 31′ N 35° 47′ O﻿ / ﻿35.517 °N, 35.783 °O﻿ / 35.517; 35.783 (mapo)Koordinatoj: 35° 31′ N 35° 47′ O﻿ / ﻿35.517 °N, 35.783 °O﻿ / 35.517; 35.783 (mapo)
* **Loĝantaro:** 431 606 (2005)

La 17-an de aŭgusto 2011, centoj da loĝantoj de la urbo estis arestitaj de siriaj soldatoj kaj enfermitaj en stadiono.

Ene de la urbaj limoj estas "neoficiala" rifuĝinata tendaro, establita en 1956, kie vivas ĉ. 6 354 palestinaj rifuĝintoj, plejparte de Jafo kaj Galileo.

Vidindaĵoj
----------

La ĉefa vidindaĵo situas 16km norde de Latakio, la iama reĝlando Ugurito. Alia vidindaĵo en la regiono estas Ras Ibn Hani, elfosoj de iama fortikaĵa urbo.

Konataj civitanoj
-----------------

Bashar Al-Asad, nuna prezidento de Sirio

Adonis (verkisto), naskiĝis en Qassabin apud Latakio

Maram al-Masri, poetino vivanta en Parizo

Hanna Mina (1924–2018), verkistino

Michel Kilo, verkisto kaj homrajta aktivisto

Vidu ankaŭ
----------

Siria Enlanda Milito

Ekstera ligilo
--------------

(de) Klimata diagramo de Latakio

Referencoj
----------

1. ↑  (nl) *Syrië houdt inwoners Latakia vast in stadion*, *NU.nl,* la 18-an de aŭgusto 2011 (ANP)
2. ↑  (en) *Latakia:Unofficial Refugee Camp*, UNRWA, la 30-an de junio 2002,
Papo **Pontiano** (latine Pontianus, *la pontano*; † 235) estis de 230 ĝis 235 papo (episkopo de Romo).

Dum lia papeco la skismo de Hipolito finiĝis. Pontiano kaj aliaj ekleziaj gvidantoj, inter ili ankaŭ la kontraŭpapo Hipolito, de la imperiestro Maximinus Thrax estis ekzilitaj al Sardinio kaj tie malliberigitaj en minejo.

Pro tiu puno Pontio abdikis. La dato de lia abdiko estas la plej frua ekzakte dokumentita dato de la historio de la papoj. Ankoraŭ en la sama jaro Pontianao mortis kaŭze de la kruela traktado, kiun li suferis en la minejoj de Sardinio. Liajn restaĵojn papo Fabiano transportigis al Romo kaj entombigis en la Kaliksto-katakombo. Pontiano estas honorata kiel unua martira papo kaj sanktulo. Lia memortago estas la 13-a de aŭgusto (dato de lia entombigo en la Kaliksto-katakombo).

Vidu ankaŭ
----------

* Listo de papoj

Fikcia literaturo
-----------------

* Otto Färber: *Der Papst im Bergwerk*. Das Schicksal des Papstes Pontianus. Innsbruck, Rauch Verl. 1967. [1968]

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Pontiano en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Tuta verko de Migne Patrologia Latina kun enhavtabelo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 229655
* GND: 119222817
* LCCN: nb2007022914
* VIAF: 816944
* ISNI: 0000000020110929
* NKC: kup19980000078456
* BNE: XX1290472
 |
La **Ĉartoj de Ateno** estas du internaciaj traktatoj pri kultura heredaĵo signitaj ĉe Ligo de Nacioj. La unua estas de 1931 kaj la dua de 1933 kaj ili pritraktas, ĝenerale, pri rekonstruo kaj konservado de arkitekturaj monumentoj. Kaŭzis la ĉartojn, ĉefe, la provoj de rekonstruo de Akropolo de Ateno kaj la deziro de greka registaro reakiri parton de kulturaj trezoroj, kiuj estis eksterlande, ĉefe en Anglio kaj en Francio.

Ĉarto de 1931
-------------

  

Signita ĉe Muzea Oficejo de Ligo de Nacioj 1931, la unua Ĉarto de Ateno estas unua internacia traktato pri kulturaj heredaĵoj en historio. La ĉarto agnoskas relativan kolektivan intereson je propraj konstruaĵoj, kiuj havas historian valoron. Ĝi rekomendas, ke oni ne rekonstruu konstruaĵojn laŭ originaj aspektoj, sed oni devas konservi la aspekton de malnova afero al ili. Ankaŭ rekomendas ĝi, ke oni studu la ĉirkaŭajojn por reliefigi la monumentojn. La ĉarto aprobas ankaŭ la uzon de modernaj materialoj kaj teknikoj por reformi la konstruaĵojn. La ĉarto devigas la kunlaboron de arkeologo kaj arkitekto dum rekonstruo de historiaj konstruaĵoj.

Specife, la ĉarto aprobis la konservajn laborojn de la Akropolo, sed ne tuŝis la aferon de redono de partoj de Partenono, kiuj estas en frendaj muzeoj.

Ĉarto de 1933
-------------

Signita ĉe Internacia Kongreso de Moderna Arkitekturo 1933, la dua Ĉarto de Ateno diras, ke urboj estas vivantaj organismoj, kiuj konstante ŝanĝiĝas, ke modernaj urboj detruas verdajn areojn ĉirkaŭantajn kaj ke modernaj urboj estas malsanaj. Pro tio, ĝi rekomendas ke modernaj teknikoj de urbismo estu uzataj por plani urbojn. 

La spirito de tiu ĉarto estas la laŭdo de moderneco kaj kritiko de tradicieco, sekve, la historiaj partoj de la urbo, estas rigardataj en ĝi kiel "dokumentoj" pri la pasinteco, sen alia utilo krom memoraĵo. Sekve, oni devas elekti kelkajn monumentojn, sed ne ĉiujn, ĉefe, oni ne devas konservi malnovajn kvartalojn aŭ konstruaĵojn, se ili malebligas la modernigon de la urboj. Ĝi ankaŭ rekomendas la detruon de "domaĉoj" ĉirkaŭ monumentoj por krei verdajn areojn, eĉ se la domaĉoj estas jam jarcentojn aĝaj.
Yếm, de la fronta- kaj malfronta flanko vidata.
**Yếm** (Jemo?) estas tradicia vjetnama vesto. Origine uzata kiel subvesto. Yếm kompareblas kun miniĉemizo. La yếm estas portata de virinoj el ĉiuj klasoj.

Yếm estas fiksata je du lokoj, nome malantaŭe en la nuko kaj sube je la dorso. La fronto de la yếm plej ofte estas en la formo de rombo.

Ne certas, sed verŝajne la yếm devenas el Ĉinio, kie ĝi nomiĝas **dùdōu** (ĉine: 肚兜). La Yếm estas unu el la partoj de la Áo tứ thân, la kvarparta vjetnama robo. Tiuj roboj estas portataj jam ekde la 12-a jarcento .

Yếm kun ronda nuko.
Kvankam la yếm estas portata en ĉiuj klasoj, tame la materialo kaj koloroj estas dependaj de klaso kaj la okazo. La sinjorinoj en la pli malaltaj klasoj portas nigrajn aŭ blankajn yếm-ojn kaj plej ofte estas por ĉiutaga uzado. Por specialaj okazoj plej ofte oni portas ruĝajn aŭ rozkolorajn yếm-ojn. Kelkfoje la yếm havas saketon, en kiu oni povas meti etan flakonon da parfumo.

Nuntempe speciale en la grandaj urboj la yếm pli kaj pli estas forpuŝita de la mamzono, sed en la kamparaj areoj la yếm ankoraŭ estas portata. Sub okcidentaj influoj en la grandaj urboj la yếm pli kaj pli estas uzata kiel supervesto anstataŭ subvesto.

* Kategorio Yếm en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Ĉeĥoslovaka Nova Ondo** estas uzata por la filmoj de la 1960-aj jaroj de ĉeĥaj reĝisoroj Miloš Forman, František Vláčil, Věra Chytilová, Ivan Passer, Pavel Juráček, Jaroslav Papoušek, Jiří Menzel, Jan Němec, Jaromil Jireš, Vojtěch Jasný, Evald Schorm, Elmar Klos kaj slovakaj reĝisoroj Dusan Hanak, Juraj Herz, Juraj Jakubisko, Stefan Uher, Jan Kadar, Elo Havetta kaj aliaj. La kvalito kaj malfermiteco de la filmoj kondukis la genron al ĝia nomo *ĉeĥoslovaka film-miraklo*.

La markoj de la movado estas longaj senpriskribaj dialogoj, malluma kaj absurda humuro, kaj la elpelo de neprofesiaj aktoroj. La filmoj ampleksis temojn, kiuj por pli fruaj filmistoj en la komunistaj landoj malofte sukcesis eviti la cenzuriston, kiel ekzemple la malprudentaj junuloj de ĉeĥoslovaka socio portretitaj en *Černý Petr*, de Miloš Forman kaj *Lásky jedné plavovlásky*, aŭ tiuj kaptitaj en superrealisma ventokirlo en *Sedmikrásky* de Věra Chytilová kaj Jaromil Jireš *Valerie a týden div*.

La Ĉeĥoslovaka Nova Ondo diferencis de la Franca Nova Ondo, ĉar ĝi kutime tenas pli fortajn rakontojn, kaj ĉar ĉi tiuj direktoroj estis infanoj de ŝtatigita filmindustrio, ili havis pli grandan aliron al studioj kaj ŝtata financado. Ili ankaŭ prezentis filmojn prenitajn de ĉeĥa literaturo, inkluzive la adapton de Jaromil Jireš de la kontraŭkomunisma romano de Milan Kundera *La Ŝerco* (Žert 1969). En la Kvara Kongreso de la Ĉeĥoslovaka Verkista Unuiĝo en 1967, Milan Kundera mem priskribis ĉi tiun ondon de nacia kinarto kiel grava parto de la historio de ĉeĥoslovaka literaturo.

Vidu ankaŭ
----------

* Franca Nova Ondo
* Japana Nova Ondo
**Perimetro** -- estas sumo de la longoj de ĉiuj lateroj de unu geometria figuro. La perimetro de triangulo, do, estas la sumo de ĉiuj tri lateroj. La ĝenerala formulo—la sumo de ĉiuj flankoj—estas ne ĉiam oportuna por kalkuli la perimetron, pro tio oni uzas aliajn formulojn por multanguloj kun konataj ecoj (ekz. por kvadrato oni povas simple kvarobligi la longon de unu latero). 


**Perimetro de plurlateroj**| Plurlatero | Formulo | Parametroj |
| --- | --- | --- |
| Triangulo | {\displaystyle a+b+c\;} | *a*, *b* kaj *c* estas la longoj de ĉiuj el la tri lateroj. |
| Paralelogramo | {\displaystyle 2(a+b)\;} | *a* kaj *b* estas la longoj de du sinsekvaj lateroj. |
| Iu ajn plurlatero | {\displaystyle a\_{1}+a\_{2}+a\_{3}+\ldots +a\_{n}=\sum \_{i=1}^{n}a\_{i}} | kie {\displaystyle a\_{i}} estas la longo de la {\displaystyle i}-a (1-a, 2-a, 3-a...n-a) latero de plurlatero kun *n* lateroj. |
| Konveksa regula plurlatero | {\displaystyle 2nR\sin \left({\frac {\pi }{n}}\right)} | *n* estas la nombro de lateroj kaj *R* la distanco inter la plurlaterocentro kaj ĉiuj verticoj. |

**Cirkonferenco** estas l termino uzita por priskribi perimetro de fermita kurbo. 

La plej komuna estas la cirklo, kies perimetro rilatas al la radiuso per la rilatumo kun la nombro Pi:

{\displaystyle L=d\cdot \pi =2r\cdot \pi =2\pi r}
{\displaystyle L} signifas cirkonferencon,
{\displaystyle r} estas la radiuso de cirklo kaj
{\displaystyle \pi } estas la nombro pi kun la valoro 3,14159265...
{\displaystyle d} estas la diametro.
Alia ekzemplo estas la elipso, kies perimetro ankaŭ rilatas al Pi:

{\displaystyle L=4a\int \_{0}^{\pi /2}{\sqrt {1-{\epsilon }^{2}\sin ^{2}t}}\mathrm {d} t=4a{\rm {E(\epsilon )}}}
{\displaystyle L} signifas cirkonferencon,
{\displaystyle a} estas la grandan duonakson de la elipso
{\displaystyle \epsilon } estas la discentreco de la elipso
{\displaystyle \pi } estas la nombro pi
{\displaystyle t} estas variablo por la integrado
{\displaystyle {\rm {E}}} estas la elipsa integralo de la dua speco.
Ĝi aproksimiĝas per la sekva fomulo (inter aliaj):

{\displaystyle L\approx \pi {\sqrt {2(a^{2}+b^{2})-{\frac {1}{2}}(a-b)^{2}}}}
{\displaystyle b} estas la malgranda duonakso de la elipso.
Sufiĉe ofte uzata **duonperimetro** estas simple duono de la perimetro aǔ cikonferenco.
Zabajono - frandaĵo el sukero, ovoflavo, vanilo kaj likvoro, kuirbanita.
**Zabajono** (itale *zabajone* aŭ *zabaglione*)estas frandaĵo el sukero, ovoflavo, vanilo kaj likvoro, kuirbanita .

Ĝi estas unu el la plej famaj desertoj de la itala kuirarto. Temas pri vinŝaŭmaĵo: oni unue ŝaŭmkirlas ĝis blanko ovoflavojn kaj sukeron, antaŭ ol aldoni Marsala-vinon, rumon kaj eble cinamon kaj ŝaŭmkirli en akvobano.

Oni servas zabajonon plej ofte en per sukero pulverigitaj glasoj (pokaloj) kun biskvitoj au *pannetone* (lombarda pankuko).

La invento de tiu recepto estas atribuita kaj al Bartolomeo Scappi, fama itala kuiristo de la 16-a jarcento, kaj al kuiristo de la kortego de la duko Karlo Emanuelo la 1-a de Savoie en la 18-a jarcento.

Baza recepto
------------

Por 4 personoj: 5 ovoflavoj, 1 ovo, 2 kuleroj da sukero, 1/2 glaso da marsala-vino.

En akvobano miksi la 5 ovoflavojn, la ovon kaj la sukeron.

Ŝaŭmkirli per kirlilo ĝis obteno de preskaŭ blanka ŝaŭmo.

Aldoni iom post iom la marsala-vinon kirlante ĝis densigo de la ŝaŭmo.

Referenon
---------

* Kategorio Zabajono en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

1. ↑  Vocabolario Treccani (itale)
***Les Sœurs Brontë*** (La fratinoj Brontë) estas franca historia drama filmo de 1979, reĝisorita de André Téchiné. En la filmo stelulis Isabelle Adjani kiel Emily Brontë, Marie-France Pisier kiel Charlotte Brontë kaj Isabelle Huppert kiel Anne Brontë. Pascal Greggory ludas la rolon de ilia frato Branwell Brontë. La intrigo fokusas al la malhela rilato de la fratinoj kun Branwell. Ĝi estis projekto kiun Téchiné estis dezirinta realigi ekde 1972, sed nur post la favora ricevo de la filmoj *Souvenirs d'en France* (1975) kaj *Barocco* (1976), li povis trovi la necesan financadon.

Intrigo
-------

**Averto: *La teksto, kiu sekvas, malkaŝas detalojn pri la intrigo de la rakonto.***

Komence de la 19-a jarcento, en Haworth, en la Landes de Yorkshire, la tri filinoj de la familio Brontë: nome Charlotte, Emily, Anne kaj lia frato Branwell, estas kapablaj verkistinoj. Charlotte, la plej aĝa, kaj Anne, la dua, iĝas tutorinoj de najbaraj familioj dum Emily, iom knabeca knabino, preferas sekvi en la Landes. Charlotte kaj Emily iras al la kontinento por perfektigi sian regadon de la franca cele al estonteca malfermo de lernejo. Sed la sorto decidis male: Charlotte enamiĝas de instruisto sed la sentoj ne estis reciprokaj. Ankaŭ Branwell estas tutoro. Enamiĝinta de la dommastrino, li falas en manoj de la alkoholo kaj la drogo, siaj troigoj kaj la tuberkulozo. Emily publikigis *Wuthering Heights* kaj mortis tuj poste pro la sama malsano, kaj al tio sekvas la malapero de Anne. Charlotte estis la nura kiu konos la sukceso dumvive kaj edziniĝos feliĉe. 

**Averto: *Malkaŝado de la intrigo de la rakonto ĉi tie finiĝas.***

Geaktoraro kaj roluloj
----------------------

* Isabelle Adjani kiel Emily.
* Marie-France Pisier kiel Charlotte.
* Isabelle Huppert kiel Anne.
* Pascal Greggory kiel Branwell.
* Patrick Magee kiel Patrick Brontë, la patro.
* Hélène Surgère kiel sinjorino Robinson.
* Roland Bertin kiel sinjoro Nicholls.
* Alice Sapritch kiel Elizabeth Branwell, la onklino.
* Xavier Depraz kiel Monsieur Heger.
* Adrian Brine kiel Monsieur Robinson.
* Julian Curry kiel Monsieur Smith.
* Renée Goddard kiel Tabby.
* Jean Sorel kiel Leyland.
* Roland Barthes kiel Thackeray.

Referencoj
----------

  

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Las hermanas Brontë en la hispana Vikipedio.*

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo The Brontë Sisters en la angla Vikipedio.*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 837639
 |
|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Muziko |

***Getz/Gilberto*** estas muzikalbumo publikigita en 1964 de Stan Getz kaj João Gilberto kun Antônio Carlos Jobim ĉe piano.

La albumo
---------

Sur la disko muzikas Stan Getz, kiu jam sur la albumo „Jazz Samba" interpretis bosanovo-pecojn, kun du fondintoj de ĉi tiu stilo, kantisto kaj gitaristo João Gilberto samkiel pianisto Antônio Carlos Jobim, kiu elplumigis la plej multajn komponaĵojn. Ĝi fariĝis unu el la plej ofte venditaj albumoj de ĉiuj tempoj. Kantistino Astrud Gilberto, kiu kantis je la pecoj *The Girl from Ipanema* kaj *Corcovado*, atingis per tio tutmondan famon. Interese la produktisto Creed Taylor pro nekonataj kialoj lasis netuŝitaj la sonregistraĵojn, antaŭ ol li publikigis la albumon.

Akcepto
-------

La sukceso de la albumo markas kulminon de la bosanovo-ondo en Usono; la stilo populariĝis ĝuste per *Getz/Gilberto* ankaŭ en Eŭropo kaj la cetera mondo. La disko gajnis en 1965 kaj den Gremion kiel „Plej bona albumo de la jaro", tiun kiel „Plej bona intstrumenta ĵaz-albumo" kaj ankaŭ la Gremion kiel „Plej bona teknika sonregistraĵo" (soninĝenieror: Phil Ramone). La unuopaĵo „The Girl from Ipanema" gajnis Gremion kiel „Sonregistraĵo de la jaro".

Instrumentistaro
----------------

* tenorsaksofono: Stan Getz
* gitaro, kantado: João Gilberto
* piano: Antônio Carlos Jobim
* baso: Sebastião Neto
* baso: Tommy Williams
* frapinstrumentaro: Milton Banana

Albumeroj
---------

Sur la lumdisko estas jenaj pecoj: 

1. *The Girl from Ipanema* (Jobim, Vinícius de Moraes, Norman Gimbel) – 5:24
2. *Doralice* (Dorival Caymmi, Antonio Almeida) – 2:46
3. *Para Machucar Meu Coração* (Ary Barroso) – 5:05
4. *Desafinado* (Jobim, Newton Mendonça) – 4:15
5. *Corcovado*  (Jobim, Gene Lees) – 4:16
6. *Só Danço Samba* (Jobim, Moraes) – 3:45
7. *O Grande Amor* (Jobim, Moraes) – 5:27
8. *Vivo Sonhando* (Jobim) – 3:04
9. *The Girl from Ipanema* (Jobim, Moraes, Gimbel) – 2:54
10. *Corcovado* (Jobim, Lees) – 2:20

La surdiskigoj okazis la 18-an kaj 19-an de marto 1963.

Je la pecoj 9 kaj 10 temas pri unuopaj registraĵoj, kiuj ne enestis la albumon kaj nur aperis kiel aldonaĵo sur lumdisko aperinta en 1997. La akompanteksto de la lumdisko mencias Tommy Williams kiel basiston. Aliaj fontoj nomas Sebastião Neto (vd. fontojn). Ĝi krome mencias Dori Caymmi, filon de Dorival Caymmi, kiel komponiston de *Doralice*. Ĝuste tamen estas Dorival Caymmi.

Fontoj
------

1. ↑  Castro, Ruy, 1990. *Chega de Saudade - A História e as histórias da bossa nova*, São Paulo, Companhia das Letras, ISBN 85-7164-137-4 (Fotoj de la registrad-kunsidoj montras la basiston Sebastião Neto)
2. ↑  Akompanteksto de Arnaldo de Souteiro de kompilaĵo el la jaro 2004, kiu mencias la malkĝustan nomadon de Tommy Williams (kiel PDF-dosiero)
3. ↑  Referenco por T. Williams kiel basisto sur jazzdisco.org
4. ↑   Biografiaj indikoj pri Dorival Caymmi. Arkivita el la originalo je 2007-11-25. Alirita 2011-12-21.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Recenzo de Getz/Gilberto Arkivigite je 2008-02-15 per la retarkivo Wayback Machine
**Zabar** estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Nógrád, Distrikto Salgótarján.

Katolika preĝejo de Zabar

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 18  km²
* koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 48.1402/20.0571
* Loĝantaro: 570
* Poŝtkodo: 3124
* Telefonprefikso: 32

Situo
-----

Zabar situas sur malebenaĵo, laŭ la slovaka landlimo, fine de tre mallonga sakovojo. Salgótarján kaj Ózd troviĝas po 24, Borsodnádasd 18, Bátonyterenye 29 km-ojn.

Historio
--------

La loko estis loĝata dum la bronzepoko. La unua mencio pri Zabar devenis el 1332 en formo *"Sobur"*. En la19-a jarcento germanoj kaj slovakoj avenis. Post Traktato de Trianon Zabar trovis sin apud al la nova landlimo. Ekde 2008 ambaŭ ŝtatoj apartenas al interna zono de Schengen, sekve la limo estas trairebla principe senkontrole.

Vilaĝservoj estas infanĝardeno, interretejo de 2004, benzinejo.

Vidindaĵoj
----------

* katolika romanika Preĝejo Patrono de Hungaroj (Zabar) el la 13-a jarcento, post 2 jarcentoj gotikiĝis, en 1932 pligrandigita
* nobeldomo de 1725, ekde 1814 paroĥo
***Brokeback Mountain*** (Esperante: *Rompitdorso Monto*) estas romantika filmo de la jaro 2005 reĝisorita de Ang Lee. Ĝi estas filma adaptigo de la samnoma novelo de 1997 de Annie Proulx kun la filmo skribita de Diana Ossana kaj Larry McMurtry. La kinosteluloj estas Heath Ledger, Jake Gyllenhaal, Anne Hathaway kaj Michelle Williams. *Brokeback Mountain* prezentas la kompleksan romantikan kaj seksan rilaton inter du viroj en la okcidenta Usono de 1963 al 1983.

*Brokeback Mountain* gajnis la Oran Leonon ĉe la Festivalo de Venecio kaj estis honorita per la laŭdoj Plejbona Filmo kaj Plejbona Direktoro de la BAFTA, Premio Golden Globe, Producers Guild of America, Premio Critics Choice, kaj Premio Independent Spirit inter multaj aliaj organizoj kaj festivaloj.

*Brokeback Mountain* estis nomumita por 8 akademiaj premioj, la plejmulto el la nomumoj dum la 78-a Akademia Premio, kie ĝi gajnis tri: Plejbona Adaptita Teksto, Plejbona Direktoro, kaj Plejbona Originala Muzikbando. La filmo estis vaste konsiderita kiel verŝajna gajnanto de la Oskar-premio por la plejbona filmo, sed ĝin gajnis *Crash*. Nuntempe *Brokeback Mountain* troviĝas en la 10a pozicio inter la plej spektataj romantikaj filmoj el ĉiuj tempoj.

Ekzempla muzikaĵo el ĝi estas la kanto *A Love That Will Never Grow Old*.

* Kategorio Brokeback Mountain en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 374328
* GND: 7527851-0
* VIAF: 203237721
* SUDOC: 099112442
* BNF: 15813010g
 |
**Carmen kaj Lola** (originala titolo: *Carmen y Lola*) estas hispana amrakonta filmo kun dramaj elementoj el la jaro 2018. Reĝisorita de Arantxa Echevarría, la aktorinoj Zaira Romero kaj Rosy Rodríguez ludas la rolon de la du romaaj (ciganaj) junulinoj el Madrido, kiuj reciproke enamiĝas malgraŭ la malaprobo de la konservema socio en kiu ili vivas. Per sia unua plenlonga filmo la reĝisorino Arantxa Echevarría rompas la tabuon de samseksemo en la cigana mondo.

La reĝisorino provis doni rimarkinde realisman tonon al la filmo, por kiu ŝi uzis neprofesiajn aktorojn kaj donis dokumentan tonon al la rakonto. La filmo debutis en la festivalo de Cannes 2018, kie ĝi estis elektita por projekcio en la serio *Quinzaine des Réalisateurs.*

Sinoptiko
---------

Lola kreskas kun sia frato Miguel en tradicia romaa familio en antaŭurbo de Madrido (Hispanio) kaj komence de la filmo ŝajnas akcepti sian rolon kiel virino en ĉi tiu kunteksto. Ŝi antaŭĝojas pri estonteco kiel patrino kaj dommastrino. La familio planas geedziĝon en la cigana ĉirkaŭaĵo por la juna Lola. Tamen iom antaŭe Lola renkontis Carmen, kiu estas unu jaro pli aĝa ol ŝi, kiu revas iri al universitato, desegnas birdajn grafitiojn kaj ŝatas virinojn. Carmen havas malsamajn ideojn pri la vivo, volas fariĝi instruistino kaj vivi libere kaj sendepende. Lola rapide sentiĝas allogata al Carmen kaj amafero formiĝas inter ambaŭ. Tamen tio ne respondas al la ideoj kaj normoj de la ĉirkaŭa socio.

Akcepto
-------

En Rotten Tomatoes, 92% de la 13 recenzistoj donas pozitivan recenzon al la filmo, kun averaĝa takso de 6.67 / 10.

Variety taksis, ke la filmo uzis multajn kliŝojn pri la elŝrankiĝo de samseksemuloj en restriktaj kulturoj. Tamen, precipe danke al la laŭdinda fotografia laboro de Pilar Sánchez Díaz, ĝi ja donas ankaŭ sciojn pri la tradicioj kaj ritoj de la romaoj en Hispanio. Ankaŭ la plejparte neprofesiaj aktoroj bonege ludis siajn rolojn.

Premioj
-------

* Elektita en 2018 por la Eŭropaj Filmaj Premioj
* Premioj Goya 2019 por la Plej bona flanka aktorino kaj plej bona reĝisora debuto
* En 2019 premio CV Cine ĉe la Internacia Kinfestivalo de Palm Springs

Eksteraj ligiloj
----------------

* (en) Carmen y Lola, en Internet Movie Database, IMDb.com.
* (en, es) Carmen y Lola, FilmAffinity.

Vidu ankaŭ
----------

* Cigana feminismo
* Romaoj

Referencoj
----------

1. ↑  (es) Coronado, Nuria. «*Entrevista a Arantxa Echeverría, directora de 'Carmen y Lola'*», La Hora Digital, la 19-an de majo 2021 (kun filmeto)
2. ↑  (en) Jessica Kiang: *Film Review: ‘Carmen and Lola’.* In: *Variety,* la 23-an de majo 2018,
|  |  |
| --- | --- |
|  | Tiu ĉi artikolo temas pri la ĉefurbo de la ŝtato Bahamoj. Vidu ankaŭ la apartigan liston Nassau. |

Koordinatoj: 25° 04′ 00″ N 77° 20′ 00″ U﻿ / ﻿25.06667 °N, 77.33333 °U﻿ / 25.06667; -77.33333 (mapo)

**Nasaŭo** (angle *Nassau* /ˈnæsɔː/) estas la plej granda kaj ĉefurbo de la Bahamoj, insula ŝtato en norda Atlantiko. Ĝi situas sur la insulo New Providence, havas 210 832 loĝantojn kaj estas la banka kaj komerca centro de la lando.

Historio
--------

Nasaŭo estis fondita en 1656 de britaj kolonianoj kaj unue nomiĝis *Charlestown*, laŭ reĝo Karolo la 2-a. Samtempe piratoj uzis la kolonion kaj la apudajn insulojn kiel kaŝejoj. Pro tio hispana-franca ŝiparo detruis la urbon en 1684. Post rekonstruado en 1687 ĝi ricevis la nomon Nasaŭo en 1689, honore al la nederlanda-brita reĝo Vilhelmo la 3-a el la nobela familio Oranĝo-Nasaŭo. La pirata problemo tamen baldaŭ denove graviĝis, tiel ke la hispana armeo detruis la kolonion duan fojon en 1695.

En 1697 denove rekonstruita de la piratoj la urbo estis trian kaj lastan fojon detruita en 1703 de hispana-franca ŝiparo, ankoraŭ sen daŭra sukceso. La piratoj plian fojon rekonstruis la kolonion kaj de tie kontrolis la Bahamojn de 1706.

Restaĵoj de fortikaĵo de Nasaŭo
Dum la usona sendependa milito la loko estis grava brita milita bivako, kiun Usono okupis en 1776, sed post la paco la insuloj denove apartenis al Britio. Poste dum milito de Usona Nordo kontraŭ Sudo la haveno denove graviĝis, kiel bivako de armilo-kontrabandistoj. Inter 1919-1934 denove alkoholo-kontrabandistoj regis la regionon. Poste ĝi estis paradizo de turistoj (pro la plaĝo) kaj bankistoj (pro la malaltaj impostoj).

Vidindaĵoj
----------

*Atlantis Paradise Island Casino & Resort*, unu el la plej grandaj hoteloj de la mondo.
Al la vidindaĵoj de Nasaŭo kun ĝia kolonia ĉarmo apartenas la parlamenta, juĝeja kaj registara konstruaĵo de 1801 kaj la Muzeo de Piratoj. Aliaj vidindaĵoj:

* fortikaĵo Fort Charlotte
* bestoĝardeno
* kasino
* Muzeoj Roselawn kaj Pompey

Ĝemelaj urboj
-------------

Nasaŭo havas tri ĝemelajn urbojn:

* Usono Albany, Novjorkio (Usono)
* Usono Detrojto, Miĉigano (Usono)
* Usono Winston-Salem, Norda Karolino (Usono)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Nasaŭo (Bahamoj) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Nasaŭo (Bahamoj) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Retejo de la Muzeo de Piratoj (en la angla)
* *The College of the Bahamas* (en la angla)

* Nasaŭo (Bahamoj) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Nasaŭo (Bahamoj) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**László Gábor KÁDÁR** [lAslO gAbor kAdAr], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kádár László Gábor** estis hungara pastro, monaĥo, episkopo, ĉefepiskopo.

László Gábor Kádár  naskiĝis la 2-an de septembro 1927 en Eger. Li mortis la 20-an de decembro 1986 en Eger.

Biografio
---------

László Gábor Kádár frekventis cistercianan gimnazion en sia naskiĝurbo, post la abituriento li aliĝis al la cistercianoj en 1945. En la sekva jaro li prenis la monaĥan nomon Gábor. Li lernis teologion en Zirc kaj Budapeŝto. Li monaĥiĝis kaj pastriĝis en 1950, poste li estis pastro en Felsőtárkány, poste en Bélapátfalva, fine en Eger. En 1966 li estis nomumita ĉefepiskopa notario, post 3 jaroj sekretario. Inter 1968 kaj 1970 li lernis en katolika instituto en Parizo. Liaj postaj ĉefaj titoloj, rangoj aŭ postenoj estis:

* titulara episkopo kaj vicepiskopo en 1972
* epikopo de Veszprém en 1975
* ĉefepiskopo de Eger 1978.

Lia slogano estis: "Fidelitas in ministerio Christi".

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* biografio pri János László Pyrker

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)
* hungarlingva biografio
**Johann Konrad GMELIN** (1707-1759) estis germana apotekisto, kemiisto, kirurgo kaj kuracisto, En 1763, li translokiĝis al Sankt-Peterburgo kie li estis indikita kiel profesoro pri botaniko.

Biografio
---------

Li estis filo de Johann Georg Gmelin (1674-08-17 Tübingen - 1728-08-19 Tübingen) kaj Susanne Barbara Haas (1687-1760). Li estis trejnita de sia patro kiel kemiisto kaj apotekisto kaj ekstudis en la Universitato de Regensburg kaj poste li vojaĝis tra Pollando kaj Hungario, tie kie li aparte sin dediĉis al minado kaj sal-esploroj. Returne, li iris al Lepsiko kaj Dresdeno, tie kie li konatiĝis kun amikoj kaj aliaj erudiciuloj. Pli malfrue li eniris en la Universitato de Lejdeno kie li restis du jarojn, kaj en 1730, li reiris al sia naskiĝurbo.

Tie li ekprenis la estrecon de la apoteko de sia patro, ricevis sian diplomon pri doktoreco kaj ekprofesoris en la Universitato de Tübingen. Li ankaŭ renomiĝis kiel praktika kuracisto. En la 6-a de novembro 1731, li edziĝis al Maria Veronica Erhardt (17.09.1713 Urach, Wurttemberg - 30.04.1797 Tübingen, Baden-Württemberg) kaj kune ili havis dekkvin infanojn. Li estas unu el la fondintoj de la malnova tubingena linio de la familio Gmelin.

Literaturo
----------

* gedbas.genealogy.net
* Allgemeine Deutsche Biographie
* Personensuche
* Lokale Schulentwicklung und städtische Lebenswelt: das Schulwesen in ...
* Goethe als Chemiker
* Mineralogie, Geologie und Paläontologie an der Universität Tübingen von den Anfängen bus zur Gegenwart
* The Western Christian Presence in the Russias and Qājār Persia, c.1760–c.1870

Vidu ankaŭ
----------

* Dinastio Gmelin

Referencoj
----------

1. ↑  leo-bw.de

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 650371
* GND: 136490476
* VIAF: 80825304
 |
***In my country*** (En mia lando) estas usona drama filmo de 2004 reĝisorita de John Boorman, kaj stelulita de Samuel L. Jackson kaj Juliette Binoche. Ĝi temas pri la historio de afrikanera poeto Anna Malan (Binoche) kaj de usona ĵurnalisto, Langston Whitfield (Jackson), sendita al Sudafriko por informi pri la aŭdiencoj de la Komisio por vero kaj repaciĝo.

La scenaro, verkita de Ann Peacock, estis bazita sur la memorlibro de Antjie Krog nome *Country of My Skull*. Speciala scenaro de la filmo estis donacita al Nelson Mandela en Decembro 2003 en ĉeesto de John Boorman, Juliette Binoche kaj Robert Chartoff.

Intrigo
-------

**Averto: *La teksto, kiu sekvas, malkaŝas detalojn pri la intrigo de la rakonto.***

Langston Whitfield (Samuel L. Jackson) estas usona ĵurnalisto de la ĵurnalo Washington Post kiu veturas al Sudafriko por informi pri la publikaj aŭdiencoj de la Komisiono por vero kaj repaciĝo. Temas pri amnestio por tiuj blankuloj kiuj estis responsaj pri kaj kondamnitaj pro la sistemo de apartismo, kondiĉe ke ili klarigu siajn farojn kaj pentu el la faraĵoj. Tiukadre li konas Anna Malan (Juliette Binoche), afrikanera blankulo kaj radioparolantino. Langston estas tre skeptika, ĉar li pensas, ke la afrikaneraj blankuloj pentos pri nenio vere, dum Anna pensas, ke temas pri agado kiu utilos por fermi la vundojn inter nigruloj kaj blankuloj en Sudafriko.

Dum okazas diversaj publikaj aŭdiencoj evidentas ke ja plimulto de gravaj blankuloj, policestroj, juĝistoj, terposedantoj, tute ne pentas pri la sistemo de apartismo kaj la torturoj, arestoj, murdoj, rezultantaj, kiel nura rimedo por elteni ilian privilegian statuson. Dume oni malkaŝas terurajn kazojn de la genocido fare de kla blankula sistemo. Siaflanke, Anne suferas krizon konsistantan en konfliktoj kontraŭ sia familio de afrikaneraj terposedantoj, kaj pli precize rilate al sia frato, kiu estas arda kaj sangelverŝa defendanto de apartismo kontraŭ nigruloj. Krome ŝi ankaŭ apartiĝas disde sia edzo por alproksimiĝo kaj al la agado de la Komisiono kaj al la usona ĵurnalisto.

**Averto: *Malkaŝado de la intrigo de la rakonto ĉi tie finiĝas.***

Geaktoraro kaj roluloj
----------------------

* Juliette Binoche kiel Anna Malan
* Samuel L. Jackson kiel Langston Whitfield
* Brendan Gleeson kiel De Jager
* Menzi Ngubane kiel Dumi Mkhalipi
* Aletta Bezuidenhout kiel Elsa
* Lionel Newton kiel Edward Morgan
* Langley Kirkwood kiel Boetie
* Owen Sejake kiel Reverend Mzondo
* Charley Boorman kiel Adam Hartley

Referencoj
----------

Bibliografio
------------

Eksteraj ligiloj
----------------

* en IMDb

  

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo In My Country (2004 film) en la angla Vikipedio.*
**Rudé právo** (ĉeĥa titolo por Ruĝa Justeco aŭ La Ruĝa Vero) estis la oficiala gazeto de la Komunista Partio de Ĉeloslovakio.
 
*Rudé právo* estis fondita en 1920, kiam la partio disiĝis de la socialdemokratoj kaj de ilia pli aĝa ĉiutaga *Právo lidu*. Dum la 1920-aj kaj 1930-aj jaroj ĝi ofte estis cenzurita kaj eĉ provizore haltigita. En aŭtuno de 1938 la partio estis aboliciita kaj dum la germana okupado kaj la dua mondmilito baldaŭ poste la gazeto fariĝis subtera mimeografa broŝuro. Post la alpreno de komunismo en 1948 ĝi fariĝis la ĉefa gazeto en la lando, la ĉeĥoslovaka ekvivalento de Pravda de Sovetunio, tre propagandisma kaj foje obeema al la registaro. 

*Rudé právo* havis cirkuladon de pli ol unu miliono ĉiutage, igante ĝin la plej vaste distribuita gazeto en Ĉeĥoslovakio. La komunista registaro antaŭenigis siajn vendojn, ekzemple, malpermesante kelkfoje vendi aliajn ĵurnalojn antaŭ la 10a, aŭ oni povus pagi al kiosko-posedantoj ne vendi aliajn artikolojn, aŭ la gazetojn, kiujn presitaj rivalaj gazetoj povus ĵus ordoni ne presi ilin.

Post la Velura Revolucio, *Rudé právo* estis privatigita en 1989. Krome kelkaj redaktistoj fondis novan ĵurnalon, *Právo*.

* Kategorio Rudé právo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Johann Wilhelm Gmelin** (1541-1612) estis germana protestanta pastoro en Gärtringen kaj nuntempe patrono de tiu urbo. La familio Gmelin akiris renomon en 1777, tiam kiam Georgo Vaŝingtono starigis sian ĉefkazernon en Worcester Township, Pensilvanio, en la domo de Rosina Gmelin, fratino de Christina Gmelin kaj edzino de Jacob Treitz.

La radikoj de familio Gmelin etendiĝas al Michael Gmelin (1510-1576). Johann Wilhelm Gmelin estis filo de apotekisto, kemiisto kaj kuracisto Michael Gmelin (1510-1576) kaj lia edzino Margaretha Nägelin (1514-1568), kaj patro de Wilhelm Gmelin (1573-1635).

Biografio
---------

En 1557, Vilhelmo eniras en la Luteranan Monaĥejon de la Kastelo Maulbronn. En 1559 li estas premiita per teologia studo en la Universitato de Tubingeno kaj en 1560 li ricevis sian bakalaŭrecan diplomon. Post tri jaroj li diplomiĝas kun Majstreca Grado. En 1564, Vilhelmo iĝas Diakono en la Ŝtata Evangelia Preĝejo, en Bad Cannstatt (nuntempe ĝi estas parto de Stutgarto), kie li konatiĝas sian edzinon Magdalena Rieger (1540-1580).

Magdalena estis filino de la municipa urbestro Simon Rieger (c1505-1568), kaj lia edzino Magdalena Mayer (c1512-c1570). En 1565, Vilhelmo estas indikita kiel Pastoro en la Preĝejo de Sankta Vito, en Gärtringen, Württemberg, apud Stutgarto kaj majstro en la urba lernejo. En la 13-a de februaro 1565 li ediziĝis al Magdalena Rieger (1540-1580) en Gärtringen. Vilhelmo kaj Magdalena havis dek infanojn: paro de ĝemeloj, Margaretha (1567), Simon (1569), Magdalena (1570), unu sennoma filino kiu mortis dumnaskiĝe (1572), Johann Wilhelm(1573-1635), Johann Georg (1577) du sennomaj infanoj kiuj mortis dumnaskiĝe (1578 kaj 1579) kaj Barbara (1580). Lia edzino Magdalena mortis en la 11-a de decembro 1580, 21 tagoj post naskigi ŝian lastan filinon, Barbara.

En la 30 de novembro 1581, Vilhelmo edziĝas al Agnes Waiblinger (c1537-1617) en Gärtringen. Vilhelmo kaj Agnes havis unu filinon, Maria, naskiĝinta en 1583. en 1606, Vilhelmo enmatrikuligas la filon de sia filino Margareta, kies nomo estis Wilhelm Schickard (1592-1635), en la lernejo de la Monaĥejo en Bebenhausen. En 1623 Schickard inventis la kalkulmaŝinon, la unua mekanika kalkulaparato, konsiderata la praaĵo de nia moderna komputilo. En la 9-a de januaro 1612 Vilhelmo mortis aĝante 71 jarojn kaj estis sepultita en al Preĝejo de Sankta Vito.

Literaturo
----------

* Stammbaum der Familie Gmelin
* Genealogica et heraldica
* Our genealogy
* Wilhelm Schickard - Biography, History and Inventions
* Bayurizahimawan.blogspot
* Bibliography of Natural History Travel Narratives
* Roesch-Evans Ancestry

Vidu ankaŭ
----------

* Dinastio Gmelin

Referencoj
----------

1. ↑   Tritesinternational. Arkivita el la originalo je 2019-07-08. Alirita 2019-07-08.
2. ↑  Ecotec2000
3. ↑   Richard Riis. Arkivita el la originalo je 2019-07-07. Alirita 2019-07-08.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 649874
* GND: 136070345
* VIAF: 80477081
 |




Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Hans von Tiefen** estis la 35-a grandmajstro de la Teŭtona Ordeno inter 1489 kaj 1497.

Biografio
---------

Lia eniro en la Teŭtona Ordeno komenciĝas en Elbing, kie li estis la ĉefo de la granda hospitalisto, Heinrich Reuss von Plauen. En 1474 li fariĝis la Komandoro de Memel kaj du jaroj poste, la Granda Komandoro. Li reprezentis la teŭtonan ordon en pluraj diplomatiaj misioj en multaj eŭropaj tribunaloj.

Dum la tempo de la grandmajstro Martin Truchseß von Wetzhausen, von Tiefen provis liberigi la premon inter la teŭtona ordeno kaj la reĝlando de la Pollando. En 1480 li fariĝis la Komandoro de Brandenburgio (Frisches Haff, nuna Uschakowo, Kaliningrado) kaj la Granda Hospitalisto de la Ordeno. La 25-an de junio, 1487, von Tiefen publikigis ĉarton en Drengfurt por establi preĝejon en Alt Jucha.

En 1489 la Kapitulo de la Ordeno nomumis von Tiefen Grandmajstron. Tuj post lia elekto, li iris al Pollando kaj faris la bezonatan omaĝon kiel vasalon al reĝo Kazimiro la 4-a Jagiellon el Pollando en Radom la 18-an de novembro, 1489.

Solvi la politikan situacion kun Pollando helpis lin koncentriĝi pri la internaj aferoj de la ordo. Tamen Lucas Watzenrode, la episkopo de Varmio, provis sendependiĝi de la pola krono kaj ankaŭ de la granda majstro. En majo 1490 von Tiefen sendis skriban peton al Watzenrode por ke la episkopo permesu al li konsekri kapelon de Johano Baptisto en Groß Stürlack (nuna Sterławki Wielkie, en Pollando), samkiel permesi pastron de Schwarzstein fari meson.

En 1492, la reĝo Johano la 1-a Alberto de Pollando proponis movi la Teŭtonan Ordenon el Prusio al Podolio, sed von Tiefen kontraŭis la ideon. Li komprenis, ke ĉi tio signifus la finon de la suvereneco de la teŭtona ordeno. Li apelaciis al Maksimiliano la 1-a, kaj la plano estis forlasita.

Kunvokita de Johano la 1-a Alberto, von Tiefen devis gvidi krucmiliton kontraŭ la Otomana Imperio por konkeri havenojn laŭ la marbordo de Nigra Maro. Li havis armeon kun 400 kavaliroj, sed malsano komencis disvastiĝi interne. Vojaĝante laŭ la rivero Dniestr, la granda majstro malsaniĝis pro disenterio. Li decidis reveni al Lembergo, kie li neniam resaniĝis. Von Tiefen mortis en 1497 kaj estis entombigita en la Katedralo de Königsberg.

Lia heredaĵo estis la koncepto elekti imperian princon kiel grandmajstron, kiu pro tio ke li estas submetita al la imperiestro, li povas rezisti al omaĝoj al Reĝoj de Pollando.

Literaturo
----------

* Deutsche Biographie
* Deutsche Digitale Bibliothek
* WorldCat Identities

Vidu ankaŭ
----------

* Heinrich Reuß von Plauen (m. 1470)
* Kazimiro la 4-a (1427-1492)
* Lukas Watzenrode (1447-1512)
* Johano Alberto la 1-a (1459-1501)
* Frederiko de Saksio (1473-1510)

Referencoj
----------


* Kategorio Johann von Tiefen en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 738061
* GND: 137460856
* VIAF: 81649092
 |
Supozita tombo de Barak aŭ de Debora, najbare de Sikem.
**Ŝekem** /ˈʃɛkəm/ aŭ **Sikem** (/ˈsɪkəm/; en hebrea: שְׁכֶם / שְׁכָם, standarde /Š(ə)ḫem/, en tiberia Šəḵem, "ŝultro") estis kanaana urbo menciita en la Amarna-leteroj, kaj menciita en la hebrea Biblio kiel israelida urbo de la tribo de Manaseho kaj unu ĉefurbo de la Izraela reĝlando.

Citaĵo. Josuo diris: "23 Nun forpuŝu do la fremdajn diojn, kiuj estas inter vi, kaj turnu vian koron al la Eternulo, Dio de Izrael.  
24 Kaj la popolo diris al Josuo: "Al la Eternulo, nia Dio, ni servos, kaj Lian voĉon ni obeos".   
25 Kaj Josuo faris interligon kun la popolo en tiu tago, kaj donis al ĝi leĝojn kaj regulojn en Ŝeĥem."(Josuo 24, 23-25)

En moderna tempo, **Siĥem** estas palestina loko najbare de Nablus.

La loko estas citita per la nomo de Sekem, en la surskribaĵoj de Senusret la 3-a, raportantaj pri milita ekspedicio ĉirkaŭ 1870 a.K. kiu ĝin atingis cele de limigo de la nomadaj rabekskursoj.

La loko estas menciita en la historio de Abrahamo, en la Genezo 12, 6; 33, 18.

Kiel urbo Sikem estis ĉefurbo de la Izraela reĝlando post la disiĝo el la Regno de Jehuda.

En la Malnova Testamento Sikem estas citita kiel loko de la entombigo de la patriarko Jozef.

Ĝi gravas ankaŭ kiel loko en kiu la izraela popolo, fininte la eliro, renovigis interligon kun sia Dio antaŭ ol eniri la *Izraelan Landon* (Eretz Israel en Josuo 24).
Ankaŭ en la Nova Testamento restis referencoj al Sikem, citita per ĝia aramea nomo "Sicar": la renkonto de Jesuo kun la samarianino Evangelio laŭ Johano 4, 5).

Vidu ankaŭ
----------

* Josuo (libro)
* Abrahamo