recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Miklós Makkai** [miklOŝ], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Makkai Miklós** estis hungara kegloludisto, trifoja monda ĉampiono, trejnisto.

Miklós Makkai naskiĝis la 29-an de septembro 1948 en Pápa, li mortis la 15-an de aŭgusto 2020.

Biografio
---------

Miklós Makkai akiris teknikistan licencon kaj li faria la necesajn laborojn en la kegleja halo. Lia edzino naskis du filojn. Li ricevis urban premion unufoje.

### Sporta kariero

Miklós Makkai en sia aĝo 10 komencis meti la keglojn en la keglejo en sia naskiĝurbo. Baldaŭ li estis kegloludisto. Ekde 1970 li estis hungara ĉampiono trifoje, dum li apartenis al la hungara nacia teamo 137-foje ekde 1972. Li estis la unua en mondĉampionumoj trifoje en 1980, 1986 kaj 1988 duope aŭ teame. Depost sia aktiva sporta kariero li estis trejnisto same en Pápa.

Vidu, aŭdu ankaŭ
----------------

* video

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun fotoj
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 823181
 |


* Portalo pri Biografio
**Pál Sohár** [ŝohAr], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Sohár Pál** estas hungara kemiisto, profesoro, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (2007).

Pál Sohár  naskiĝis la 10-an de junio 1936 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Pál Sohár frekventis teknikan universitaton en Budapeŝto inter 1955-1959. Post la diplomo li eklaboris en farmacia instituto, dume li doktoriĝis en la universitato en 1962. Li doktoriĝis antaŭ la akademio en 1973. Li akiris novan postenon en farmacia uzino en 1980, dume li ankaŭ instruis en Universitato de Budapeŝto ekde 1975 kiel titulara profesoro. En 1992 li estis nomita katedrestro. Li okupiĝas precipe pri spektroskopio. Li havas edzino]]n, kiu naskis 3 gefilojn. Li ricevis premion nomitan pri István Széchenyi.

Verkaro (elekto)
----------------

* *IR spektroszkópia* (1968)
* *NMR spektroszkópia I–II.* (1976)
* *Szénrezonancia-spektroszkópia* (1984)
* *Synthesis and Structure of Methanobenzocyclooctene Derivatives* (1998)
* *Preparation and Structure of Di-Exo-Condensed Norbornane Heterocycles* (2004)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* biografio angle
Panorama rigardo al la Golfo de Paria rigarde sudorienten
La **Golfo Paria** estas 7800 km² neprofunda interna maro inter la insulo Trinidado (Respubliko Trinidado kaj Tobago) kaj la orienta marbordo de Venezuelo. Tiu ŝirmita akvareo estas konsiderata unu el plej bonaj naturaj havenoj en la marbordoj de Atlantiko en Ameriko. Ĝi estis origine nomita **Golfo de la Ballena** (Balengolfo) fare de Kristoforo Kolumbo, sed la balenĉasado kaj ties industrio en la 19a jarcento formortigis balenojn el la areo kaj ties populacioj neniam rekuperiĝis. Kartografiaj fontoj de la fino de la 18a jarcento ripete aludas al la golfo kiel **Golfo Triste** (Trista Golfo).

La **Golfo Paria** estas konektita al la Kariba Maro norde tra *Bocas del Dragón* (aŭ Draka Buŝo) inter la Paria Duoninsulo de Venezuelo kaj la Ĉaguarama Duoninsulo, kaj tra la Kolumba Markolo sude tra *Boca del Serpiente* (Serpenta Buŝo) inter Cedra Duoninsulo kaj la Orinoka Delto.

La **Golfo Paria** estas saleca kareo - dum pluvsezono ties saleco estas sub 23 ppm (partoj por milo). La etendaj mangrovoj laŭlonge de la venezuelaj kaj trinidadaj marbordoj estas gravaj naturaj habitatoj kaj probable ludas ŝlosilan rolon por la regionaj fiŝkaptejoj. La Golfo mem estas grava fiŝkaptejo. Ĉefaj havenoj estas tiuj de Portospeno kaj de Point Lisas en Trinidado kaj de Pedernales en Venezuelo.

Referencoj
----------

* Anthony, Michael.  (2001) *Historical Dictionary of Trinidad and Tobago*. Scarecrow Press, Inc. Lanham, Md. and London. ISBN 0-8108-3173-2.
* Tectonics and Sedimentation of the Gulf of Paria Arkivigite je 2005-08-02 per la retarkivo Wayback Machine

Notoj
-----

1. ↑  Mapa de la ysla de Trinidad. Archivo General de Indias. Unidad: Mapas y Planos. Signatura: MP-VENEZUELA, 185.Portal de Archivos Españoles

10° 23′ N 62° 21′ U﻿ / ﻿10.383 °N, 62.350 °U﻿ / 10.383; -62.350 (mapo)

* Kategorio Golfo Paria en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 488025
* LCCN: sh90002857
* VIAF: 233906575
* BNF: 15203369q
 |
**Grafo Pál Somssich,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Somssich Pál** estis hungara politikisto, parlamentano, parlamentestro, juristo. Lia nobela antaŭnomo estis *sárdi*.

Pál Somssich
Pál Somssich
Pál Somssich  naskiĝis la 13-an de januaro 1811 en Somogysárd. Li mortis la 7-an de marto 1888 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Pál Somssich komence lernis hejme, poste li frekventis mezlernejojn en Pécs kaj Kaposvár, fine li lernis en Universitato de Pest, krome li studis juron en akademio de Győr. Post siaj studoj li eklaboris en administrado de Somogy (historia departemento). En la jaroj 1843 kaj 1847 li estis elektita parlamenta deputito, kie komence li apartenis al rondo de Aurél Dessewffy, poste István Széchenyi, fine Ferenc Deák. En 1847 li akre kritikis politikon de Lajos Kossuth. Depost la komencaj okazintaĵoj de Hungara revolucio de 1848 li retiriĝis. En la fruaj 1850-aj jaroj li estis la unua, kiu strebis por la hungaraj interesoj, post jaroj li aliĝis al stabo de Ferenc Deák. En 1861 li estis elektita parlamentano, ekde 1869 li estis parlamentestro. Li iĝis fidelulo de Albert Apponyi kaj li akre kritikis Kálmán Tisza-n.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Végszavai a somogyi követeknek az 1843/4. országgyűlés felett* (1845)
* *Das legitime Recht Ungarns und seines Königs* (1850)
* *Értekezés az angol forradalomnak története felett* (1851) - tradukaĵo
* *Válasz Kossuth Lajos Nyilt levelére* (Respondo al publika letero de Lajos Kossuth), (1868)
* *Az 1869-72. országgyűlés képviselőházának működése* (1872)
* *Nyilt levél Kónyi Manóhoz* (Publika letero al Manó Kónyi) (1886)

Memorigiloj
-----------

* strato en Kaposvár

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 2-a punkto)

* Kategorio Pál Somssich en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 528559
* GND: 120907984
* VIAF: 72236097
* ISNI: 0000 0000 1277 1575
 |
La **Astraĥano-Kalmuka naftogasa distrikto** estas naftogasa distrikto, kiu okupas la sud-okcidentan parton de Ĉekaspia naftogasa provinco. Sud-okcidente ĝin limigas Karakulo-Smuŝkova falto-surŝova zono de la Karpinskij-kresto. Okcidente ĝin limigas Karasala monoklinalo, norde — Centro-Ĉekaspia depresio kaj oriente — Meĵdureĉenska levozono.

Geografio
---------

De okcidento al oriento elstaras Sarpinska megafleksejo, Justinska volbo kaj Transvolga fleksejo. Ene de la du lastaj fleksejoj situas Astraĥana karbonata masivo, kies limoj kongruas al surfacaj spuroj de karboniaj (frubaŝkiraj) sedimentaĵoj.

Strukturo
---------

La sedimenta kapoto de la distrikto estas dika 9 ĝis 18 mil metrojт kaj formita de la terigeno-karbonato-halogenaj fanerozoikaj strukturoj kaj eble de tiuj de la malfrua antaŭkambrio. 

Oni povas klasifiki la du ĉefajn naftogasajn kompleksojn: la subsala kaj supersala. 

La *subsala komplekso* konsistas el karbonataj rokaĵoj de la paleozoika epoko (la baŝkira ŝtupo). Al ĝi apartenas la unika Astraĥana minejo.

La *supersala komplekso* enhavas naftajn kaj gasajn kuŝejojn en la ĵurasiaj (la Verbluĵje, Kasatkina, Beŝkula minejoj), kretaceaj (la Pustinoje minejo), la paleogenaj (la Ĉapajeva, Caricina kaj aliaj minejoj) sedimentaĵoj. Parte industrie gravaj alfluoj de nafto kaj gaso estas ricevitaj el la filipovska horizonto de la kungura ŝtupo de la malsupra permio kaj el la subkarbonataj devoniaj rokaĵoj.

Komencaj naftogasaj resursoj estas taksataj je 5 ĝis 12 miliardoj da tunoj da kondiĉa fuelo.

Literaturo
----------

* Силантьев, Ю. Б..  [2004] Р. И. Вяхирев: *Астраханско-Калмыцкая нефтегазоносная область // Российская газовая энциклопедия* (ruse). Москва: Большая Российская энциклопедия, p. 26. ISBN 5-85270-327-3.

Vidu ankaŭ
----------

* Ĉekaspia naftogasa provinco
**Pál PEPÓ,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Pepó Pál** estas hungara agronomo, profesoro, politikisto, ministro.

Pál Pepó [*rompita ligilo*] naskiĝis en 1955 en Gyula.

Biografio
---------

Pál Pepó post siaj studoj li iĝis agronomo, li laboris en Scienca Universitato pri Kossuth Lajos ekde 1979. Li doktoriĝis en 1984, li kandidatiĝis (PhD) en 1993. En 1986 li studvojaĝis en Sovetunio, en Usono en 1991 kaj 1992, en Britio en 1993 kaj 1995, en Germanio en 1994 kaj 1996, en 
Israelo en 1996. Li estis ministro pri medio en Unua Kabineto Orbán inter 1998-2000, poste li estis katedrestro en la supre menciita universitato ĝis 2006; li estas ankaŭ docento. Li havas edzinon, kiu naskis 2 filinojn.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Use of irradiation induced maize mutant lines in plant improvement* (1985)
* *The role of elements in Miscanthus in vitro cultures* (2005)
* *Adalékanyagok hatása az őszi búza - tritikálé lisztből készült kenyerek tulajdonságaira* (2010)
* *Role of genebank in maize (Zea mays L.) and wheat (Triticum aestivum L.) breeding* (2014)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Levél** estas vilaĝo en Hungario en regiono Okcidenta Transdanubio en departemento Győr-Moson-Sopron, en Distrikto Mosonmagyaróvár. La loknomo signifas hungare: letero aŭ folio, sed tie vivis peĉenegoj, kiuj gardis la limon, ili estis sagistoj (**lővér**), fine estis levél. La germana vilaĝonomo estas **Kaltenstein**.

Vendejo en Levél
La ĉefvojo iam en Levél
Ventrocentralo en Levél

Bazaj informoj
--------------

* Poŝtkodo: 9221
* Telefonkodo: 96
* Areo: 25  km²
* Loĝantaro: 1811

Situo
-----

La komunumo situas sur ebenaĵo preter la fervojo kaj la aŭtoŝoseo M1 inter Budapeŝto kaj Vieno.

Historio
--------

Rezulte de la kontraŭturkaj bataloj la vilaĝo senhomiĝis, saksoj refondis la vilaĝon. En 1946 la germanoj estis devige forigitaj al Germanio. Nuntempe estas interesaĵo la ventocentralo.

Vidindaĵoj
----------

La komunumo havas romkatolikan preĝejon omaĝe al Ladislao la 1-a (Hungario), luteranan preĝejon el 1789 kaj kalvinanan preĝejon.

Ĝemelkomunumo
-------------

* Aŭstrio Gols, Aŭstrio
**Garlitos** estas municipo de Hispanio, en la provinco de Badajoz, regiono de Ekstremaduro.

La loĝantoj nomiĝas *garliteños*. La censita populacio en 2008 estis de 688 loĝantoj.

Situo
-----

Garlitos estas situa en la sudorienta parto de Ekstremaduro, je altitudo de 554 m; je 206 km de Badajoz, provinca ĉefurbo. La surfaco de ties teritorio estas de 129,3 km². 

La komarko "La Siberia Extremeña" troviĝas nordoriente de la provinco de Badajoz je la dekstra flanko de la rivero Zújar, en la suda limo de la Siberia, ĉe la mala flanko de Castilblanco kaj Valdecaballeros, konstituante la plej antikva domaro de la ĉirkaŭaĵo de Siruela.

Historio
--------

De romia deveno, la araboj lasis spurojn, kiel la kastelo. Post la reconquista prenis ĝin la templanoj kaj poste la Duko de Benavente. Atingis la kategorion de "villa" en 1635) kaj tiam ekapartenis al la Duko de Béjar.

Geografía urbana
----------------

Arkitekture estas du tre diferencaj areoj. La plej antikva, de prema kaj malregula strukturo, okupas la plej altan parton, kaj alia moderna pli etenda kaj regular etendiĝas tra la ebenaĵo.

Monumentoj
----------

Estas la preĝejo de Sankta Johano Baptisto, el ŝtono kaj briko, el la 15a jarcento kun kapelo de 1613 de la ŝtonkonstruisto Juan Bautista de Montenegro.

Proksime kie iam estis templo al Cibeles kaj poste baziliko visigota troviĝas la ermitejo de *Ntra. Sra. De Nazaret* stupareca kies konturo similas al tiu de la preĝejo de Peñalsordo, sur kies muroj estas romiaj tomboŝtonoj pri praurbo Mirobriga.

Festoj
------

Pri *Nuestra Señora de Nazaret* la 8a de septembro kiam estas krome festoj de multaj virgulinoj kaj la regiona tago. 

* **San Antón**, (17a de januaro).
* **Sankta Semajno**.
* **San Roque**, (15a de aŭgusto)
* **Virgen de Nazaret**, (8a de septembro)

Interesaĵoj
-----------

Enla ĉirkaŭaĵoj estas multaj restoj de la iamaj aktivaĵoj rilate la minejoj, kalkoŝtonminejoj kaj ties produktado.

### La akvorezervejo de la Serena

Tiu akvobaraĵo estas 91 m alta kaj 580 m longa. Oni konstruis ĝin inter la jaroj 1985 kaj 1991, kio estis sufiĉe komplika. La kapacito estas 3.232 hm³ kio permesas pluhavi plene la akvorezervejon de la Zújar kiu akvumas 22.000 ha kaj danke al tunelo ankaŭ permesas sendi akvon al la zono de la akvorezervejo de Orellana. Ĝi havas 500 km de bordo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Garlitos en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Hispanio |

* Oficiala retejo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 280189
 |
**Pál SELÉNYI** [ŝelEnji], hungare **Selényi Pál** estis hungara fizikisto, inventisto, profesoro, korespondanta membro de Hungara Scienca Akademio (1949).

Pál Selényi naskiĝis la 17-an de novembro 1884 en vilaĝo *Dunaadony* (nuntempa urbo Adony). Li mortis la 21-an de marto 1954 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Pál Selényi devenis el juda familio. Li frekventis universitaton en Budapeŝto, poste li eklaboris en fizika instituto. En 1911 li faris mondfaman eksperimenton pri interfero de la lumo. Poste helpe de stipendio li laboris en Berlino kaj Göttingen. Dum la 1-a mondmilito li estis soldato, poste li eklaboris en la Hungara Poŝto. Dum la Hungara Sovetrespubliko li instruis en la universitato, tial poste li rajtis labori ĉe neŝtata laborejo. En fabriko pri elektraj lampoj li inventis ekzemple la fotokopiilon kaj pli novan fotoĉelon. Dum la 2-a mondmilito li estis trudlaboristo, sed poste li edukis en la universitato. Li ricevis premion Kossuth en 1952.

Memorigiloj
-----------

* premio nomata pri Pál Selényi

Fontoj
------

* Hungara Vikipedio

* Kategorio Pál Selényi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 417066
* LCCN: n85803625
* VIAF: 44832595
* ISNI: 0000 0000 7855 4477
 |
**Ĝagdalpur,** laŭ (hindie **जगदलपुर**) estas urbego, pezindustria centro kaj municipo en Barato, en subŝtato Ĉatisgaro, en distrikto Bastar, kie ĝi estas ties sidejo.

Palaco en Ĝagdalpur

Demografio
----------

Ĝagdalpur havis populacion de 114 345 en 2021 kun legopovo 90%, signife pli alta, ol la landeveraĝo. En la 2000-aj jaroj Ĝagdalpur atingis la internacian valoron urbego
(pli granda, ol cent mil).

Geografio
---------

Ĝagdalpur situas laŭ rivero en montaro 555 metrojn super la marnivelo. Vizianagaram troviĝas 181, subŝtata ĉefurbo Rajpuro 243, Varangal 283, Ĉandrapur 301, Kolkato 765, Mumbajo 967, tutlanda ĉefurbo Delhio 1168, kilometrojn (aere) .

Historio
--------

Ĝagdalpur estas praa historia urbo apartenanta al pluraj reĝlandoj, princlandoj. Aparte menciindas la malgranda princlando de Bastar kun ĉefurbo ĉefurbo Ĝagdalpur inter 1324-1948.

Ekonomio
--------

La areo ĉirkaŭ Ĝagdalpur estas agrikultura; dum en la urbo mem ekloĝis komercistoj kaj metiistoj. Pluraj industriaj firmaoj komencis funkcii en la lastaj jardekoj de la 20-a jarcento, la ŝtalfabrikoj jam komence de la 21-a jarcento. La enlanda turismo ankaŭ ludas gravan rolon en la ekonomia vivo.

Lingvoj
-------

En Ĝagdalpur la ĉefa lingvo estas la hindia lingvo kun 54%. Pro la enmigrantoj estas uzataj pluraj aliaj lingvoj.

Religioj
--------

81,5% de la populacio estas hinduoj, kristanoj 9%, krome islamanoj 5%, iomete ankaŭ aliaj religioj.

Eduko
-----

En Ĝagdalpur signifa universitato funkcias.

Trafiko
-------

Ĝagdalpur havas trairan fervojan linion kaj 4 signifaj vojoj kuras al la urbego. Loke enlanda flughaveno funkcias.

Klimato
-------

Ĝagdalpur havas savanoklimaton laŭ Klimata klasifiko de Köppen (Oh) kun influo de musono. Jare pluvas 1495 mm. En ĉiuj monatoj pluvas, sed plej ofte inter majo-oktobro. Decembre kaj januare apenaŭ pluvas. La averaĝa jara temperaturo estas 25 °C kaj varias inter 18-31 °C.

Vidindaĵoj
----------

* festivaloj
* preĝejoj
* palaco

Fontoj
------

* WikiTrans


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 796720
* GND: 4225477-2
* VIAF: 145537812
 |
9° 25′ 42″ N 77° 3′ 40″ U﻿ / ﻿9.42833 °N, 77.06111 °U﻿ / 9.42833; -77.06111 (mapo)

La Golfo Darieno (en hispana Golfo de Darién), norde de la istmo Darieno en la Kariba Maro.
La **Golfo Darieno** estas la plej suda regiono de la Kariba Maro, situanta norde kaj oriente de la bordo inter Panamo kaj Kolombio. Ene de la golfo estas la Golfo Urabao, malgranda marareo etenda suden, inter Karibana kaj Kabo Tiburón, Kolombio, ĉe la sudaj bordoj el la havenurbo Turbo (Kolombio). La delto de la rivero Atrato etendas en la Golfo Darieno.

Ĝi estis la loko de la Dariena kolonio, ĉefa sendependa koloniklopodo de Skotlando. La unua ekspedicio de kvin ŝipoj (*Saint Andrew*, *Caledonia*, *Unicorn*, *Dolphin*, kaj *Endeavour*) eliris el Leith la 14an de julio 1698, kun ĉirkaŭ 1,200 homoj ŝipe. Ties ordoj estis direkti al Golfo Darieno, nome al Orinsulo kaj setlis en la kontinento. La ŝiparo alvenis al la marbordoj de Darieno novembre. La setlantoj renomis la lokon kiel "New Caledonia" (Nova Kaledonio). Tio daŭris ĝis aprilo 1700.

Vidu ankaŭ
----------

* Alí, Maurizio. 2010: "En estado de sitio: los kuna en Urabá. Vida cotidiana de una comunidad indígena en una zona de conflicto Arkivigite je 2011-07-07 per la retarkivo Wayback Machine". Universidad de Los Andes, Facultad de Ciencias Sociales, Departamento de Antropología. Bogotá: Uniandes. ISBN 978-958-695-531-7.
* Darienio
**Pál Rózsa** [rOĵa], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Rózsa Pál** estas hungara komponisto, kemiisto.

Pál Rózsa [*rompita ligilo*] naskiĝis la 14-an de marto 1946 en Szombathely.

Biografio
---------

Pál Rózsa frekventis mezlernejon en Kaposvár, sed li aĝis 6, kiam li komencis lerni violonoludon. Li akiris kemian diplomon en Moskvo en 1970. Post siaj studoj li laboris en diversaj industriaj aŭ komercaj laborejoj. Li atingis la unuajn lokojn en komponistaj konkursoj en Danio kaj Venezuelo en 1982. Ekde 1986 li vivtenas sin nur el komponado. Pli frue li lernis komponadon private de Sándor Szokolay kaj Zsolt Durkó. Li komponas ekzemple operojn, konĉertojn, korusajn muzikaĵojn. Ili estis prezentitaj ne nur en Hungario, sed ankaŭ eksterlande.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Simfonio nr. 3, op. 33* (1983)
* *Ludas Matyi* (1999) - laŭ poemo de Mihály Fazekas kun teksto de László Kaiser
* *Duet for two marimbas* (2008)
* *Etűdök ütőkre* (2013)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun fotoj Arkivigite je 2016-04-10 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio kun foto


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 555629
* GND: 103827811
* LCCN: nr96010209
* VIAF: 17119946
* ISNI: 0000 0000 7911 3761
 |
**Aladár Bányai** [bAnjai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bányai Aladár** estis hungara komponisto, dirigento. Lia familia nomvarianto estis *Bányay* [bAnjai]].

Aladár Bányai  naskiĝis la 20-an de januaro 1889 en Nagybecskerek (nuntempa Zrenjanin en Serbio), li mortis la 5-an de junio 1973 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Aladár Bányai frekventis militan akademion, poste li iĝis oficiro. Baldaŭ li studis en Muzikakademio de Budapeŝto, kie liaj pli gravaj instruistoj estis Zoltán Kodály, Albert Siklós kaj Béla Szabados. Post siaj studoj li estis dirigento en pluraj provincaj urboj, fine en Budapeŝto, eĉ en Nacia Teatro (Budapeŝto). Li ankaŭ komponadis hungarecajn kaj soldatajn kantojn.

Pro eksedziĝo li edziĝis dufoje.

Elektitaj hungarecaj kantoj
---------------------------

* *Adj egy csókot ne légy gyáva*
* *Amíg csak a szívem dobog*
* *Dobj egy csókot felém*
* *Esthajnali csillag búcsút int az égről*

Lia sola filma partopreno
-------------------------

* *Háromszázezer pengő az utcán* (1937, komponisto)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Aladár Gárdos** [gArdoŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Gárdos Aladár** estis hungara skulptisto, membro de Societo Benczúr. Lia origina familia nomo estis *Grosz* ĝis 1915.

Ferenc Deák fare de Aladár Gárdos en Miskolc, 1925
Aladár Grosz  naskiĝis la 12-an de aprilo 1878 en Budapeŝto, li mortis en 1944 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Aladár Gárdos studis unue en Industriarta Altlernejo, poste en akademioj de Munkeno kaj Parizo. Li ricevis la unuan mendon en 1903 pri statuo pri Béla Lukács. Post 3 jaroj li ricevis stipendion. Li edziĝis en 1919. Li iĝis viktimo de la holokaŭsto.

Ekspozicioj
-----------

* Budapeŝto (1923, 1927, 1929)

Elektitaj skulptaĵoj
--------------------

* Skulptaĵo de forlasitojSkulptaĵo de forlasitoj
* ŜafistoŜafisto
* Lajos KossuthLajos Kossuth

Elektitaj medaloj
-----------------

* "Dr. Balassa József" (bronzo)
* "Aschner Lipót - Negyven év sikereinek emlékére" (bronzo, 1932)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun bildoj Arkivigite je 2018-10-16 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Aladár Gárdos en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 621229
 |
**Bartha Albert**, *Nagyborosznyói* estis hungara oficiro, politikisto, ministro. Li naskiĝis en Koloĵvaro 12-an de aŭgusto 1877 kaj mortis en Novjorko 2-an de decembro 1960.

Kariero
-------

Albert Bartha studis en la viena Ludovika Akademio, kie li instruis inter 1906 kaj 1910. Kiel oficciro de la generala stabo, li laboris en la Patrujdefenda Ministerio dum la unua mondmilito, ekde 1917 estro de generala stabo del a 2-a Armeo. Post la burĝa revolucio de 1918, li estis nomumita kiel registara komisaro de la Banato. Inter la 9-a de novembro kaj 12-a de decembro 1918, li estis ministro pri militaferoj en la Károlyi-registaro. Oni abdikigis lin pro lia dekstra agado. De 1922- ĝis 1925 li vivis en Turkio. Li agadis aktive denove nur ĉ. ekde 1940 en la fortiĝanta burĝa kontraŭstaro. Post la germana okupo de Hungario li fuĝis el Hungario. En 1945 li aniĝis en la Partio de la Sendependaj Etbienuloj kaj iĝis parlamentano (1945-47). La 1-an de oktobro 1945 li iĝis general-kolonelo, en 1946-47 li estis Patrujdefenda Ministro. En decembro de 1948 li forlasis Hungarion kaj loksidiĝis en Novjorko.

Liaj verkoj
-----------

* Az aradi 13 vértanú pörének és kivégzésének hiteles története (1930);
* A lég- és gázvédelem kézikönyve (1938).

Fonto
-----

* Magyar Életrajzi Lexikon

* Kategorio Albert Bartha en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 75050
* GND: 1160605300
* LCCN: n2003111990
* VIAF: 46145373
* ISNI: 0000 0000 3855 0906
 |
**Albert Breuer,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Breuer Albert** estis hungara bestokuracisto, altlerneja instruisto.

Albert Breuer naskiĝis la 3-an de decembro 1870 en Gölnicbánya (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempa Gelnica en Slovakio), li mortis la 11-an de aŭgusto 1930 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Albert Breuer akiris diplomon en Veterinara Akademio de Budapeŝto en 1892, poste li estis asistanto 3 jarojn, pli poste li estis bestokuracisto en Cegléd. Li eklaboris en la ĉefa buĉejo de Budapeŝto en 1897, ekde 1903 li estris jam ĉiujn buĉejojn en Hungario. Li ankaŭ instruis en la iama akademio - tiam jam altlernejo inter 1901 kaj 1929. En 1915 li ricevis la instruan rangon publika eksterordinara instruisto, en 1929 li emeritiĝis. Li okupiĝis pri ekzameno de viandoj, la samon li instruis. Li ricevis reĝan premion.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *A szarvasmarhák gümôkórja vágóhídi statisztika alapján* (1900)
* *A Budapest székesfôvárosi közvágóhíd és marhavásár ötvenéves története, 1872–1922* (kunaŭtoro, libroforme, 1928).

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

Referencoj
----------

1. ↑

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 714011
 |
**Pondo** aŭ *kilogramo de forto* (kgf), ofte ankaŭ nomata kilopondo (kp) estas tradicia unuo por mezuro de forto. Laŭ difino, unu forta kilogramo estas tia forto, kiu agas al korpo kun maso de unu kilogramo en gravito de Tero. La unuon oni enkondukis en 19-a jarcento, kaj nur poste oni malkovris, ke la forto de gravito ŝanĝiĝas depende de latitudo sur Tero kaj alteco super mara nivelo. Pro tio oni difinas la *akcelon de libera falo* por kalkulo de fortaj kilogramoj kiel precize 9.80665 m/s². Do, unu forta kilogramo egalas precize 9.80665 neŭtonojn.

La pondo estas arĥaa mezurunuo. Ĝi neniam iĝis parto de Sistemo Internacia de Unuoj, kiu estis kreita en 1960. La SI-unuo por forto estas neŭtono. Tamen la pondoj estas ankoraŭ uzataj en kelkaj problemoj de inĝenierarto, aparte en Eŭropo kaj Ĉinio. Ĝi ankaŭ estis uzata en Sovetunio, kie ĝi estis standarda unuo por trakcio de raketoj kaj aviadiloj.

Krome, estas uzataj unuoj kiel *megapondo* (1000 kgf). En moderna fiziko ofte anstataŭ la pondo estas uzata *dekaneŭtono*, kiu egalas precize al 10 neŭtonoj anstataŭ 9,80665.

Referencoj
----------

1. ↑  NIST *Guide for the Use of the International System of Units (SI)* Special Publication 811, (1995) page 51
2. ↑  BIPM SI brochure, chapter 2.2.2.
Reĝino povas esti:

* Reĝino reganta – ina monarko, kiu regas en sia propra rajto kun la sama statuso al reganta reĝo.
* Reĝino regenta – ina monarko, kiu regas provizore, dum la reginta reĝo estas senkapabligita aŭ mortinto, sed la heredanto ŝajna estas minora.
* Reĝedzino – edzino de reganta reĝo.
* Reĝina vidvino – la vidvino de forpasinta reginta reĝo
* Reĝina patrino – patrino de reganta reĝo aŭ reĝino

Reganta reĝino
--------------

En la historio, virinaj reĝoj estis ne tre oftaj, ĉar en multaj reĝlandoj la heredaj reguloj aŭ tute malpermesis al virinoj heredi la tronon, aŭ nur permesis en tre specialaj cirkonstancoj (ekz-e manko de ajna ebla vira heredunto).

Vidu: Listo de monarĥinoj

Reĝedzino
---------

Kiel virinaj reĝoj estis maloftaj en la historio, tiel viraj reĝedzoj estis ankaŭ malofte. Cetere, kiam reganta reĝino edziniĝis, ofte ŝi devis rezigni ŝian tronon al li. Do, reĝedzinoj estas oftaj.

Vidu: Nereganta reĝino

Apartagilo
----------

* Reĝino (Saskaĉevano), urbo en Kanado
* Queen, rokgrupo

* Kategorio Reĝino en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Levy Mwanawasa, Prezidento de Zambio (en Novjorko, ĉe UNo, je la 23-a de septembro, 2004)
**Levy Patrick MWANAWASA** (naskiĝinta je la 3-a de septembro, 1948, en Mufulira (Zambio), mortis je la 19-a de aŭgusto, 2008 en Parizo, Francio) estis la tria Prezidento de Zambio, en la posteno ekde 2002.

Mwanawasa naskiĝis la dua infano el dekopo. Li gajnis universitatan gradon pri juro de la Universitato de Zambio.

De 1974 ĝis 1985 kaj de 1986 ĝis 1991 li estis privata advokato, post 1978 en la propra firmao, Mwanawasa & Company. 1985-1986 li servis kiel ĉefadvokato de la Zambia Respubliko. En decembro, 1991, la ĵus elektita nova prezidento de Zambio, Frederick Chiluba nomis lin sia vicprezidento; li rezignis de sia firmao en marto, 1992.

Je la 8-a de decembro, 1991, Mwanawasa suferis multajn gravajn korpajn vundojn en trafika akcidento, en kiu lia helpisto mortis. Li flugis al Johanesburgo (Sud-Afriko) por kuracado, kie li restis 3 monatojn en malsanulejo. Ĝis hodiaŭ li malklare parolas pro postefikoj de la akcidento.

Mwanawasa servis kiel vic-prezidento ĝis li demisiis en 1994, plendante pri misuzado de postenoj kaj koruptiteco de kelkaj gvidantoj kaj malobeadon flanke de kelkaj subuloj-kolegoj. En 1996 li provis kapti de Chiluba la prezidantecon de ilia partio, la Movado por Multpartia Demokratio (MMD), sed li malvenkis. Li ĉesis aktivi pri politiko.

En aŭgusto de 2000, la Nacia Ekzekutiva Komitato de MMD elektis Mwanawasa-n kiel sian prezidentan kandidaton por la balotado en 2001. Li sukcesis en la balotado, venkante dek aliajn kandidatojn (inkluzive de du aliaj eks-vicprezidentoj: Godfrey Miyanda kaj generalo Christon Tembo), kaj enoficiĝis je la 2-a de januaro, 2002. La rezultojn de la balotado tamen disputis la ĉefaj opoziciaj partioj, inkluzive de la Unuiĝinta Partio por Nacia Disvolviĝo, kiu laŭ multaj observantoj efektive gajnis en la balotado. La rezulto restas polemikiga. En januaro, 2005, Mwanawasa petis la pardonon de la nacio pro sia malsukceso solvi la problemon de malriĉeco en Zambio, kie laŭ UNaj statistikoj ĉ. 75% el la loĝantoj vivas per malpli ol po 1 USD tage, kion oni rigardas kiel indikilo de absoluta malriĉeco.

Mwanawasa rekandidatis en la balotado je la 28-a de septembro, 2006; lia ĉefa oponanto estis Michael Sata. La reelektiĝon de Mwanawasa oni konfirmis je la 2-a de oktobro.

Levy Mwanawasa estas la edzo de Maureen Mwanawasa kaj ili havas kvar idojn, nome Chipokota, Matolo, Lubona kaj Ntembe. Li havas ankaŭ du aliajn idojn el sia unua geedzeco. 

* Levy Mwanawasa en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Levy Mwanawasa en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 131076
* GND: 143874381
* LCCN: nb2009000286
* VIAF: 73389059
* ISNI: 0000 0001 1770 0773
* SUDOC: 254700489
 |
Koordinatoj: 52° 57′ 00″ N 55° 56′ 00″ O﻿ / ﻿52.95000 °N, 55.93333 °O﻿ / 52.95000; 55.93333 (mapo)

**Meleuz** (ruse *Мелеуз*) estas urbo en Baŝkirio en Rusio.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 80425.

La urbo estis fondita en la dua duono de la 18-a jarcento.

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1958.

La interurba telefona kodo estas 34764, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

Diferenco de la loka kaj moskva tempoj estas 2 horoj (en jaro 2005).

Geografiaj koordinatoj de la urbo estas 52° 57′ N 55° 56′ O﻿ / ﻿52.950 °N, 55.933 °O﻿ / 52.950; 55.933 (mapo).

La urbo estas apud suda Uralo de okcidento, sur maldekstra bordo de rivero Belaja (Белая), ĉe enenfluo en ĝin de rivero Meleuz (Мелеуз).

En jaro 1959 la urbo havis 17,8 mil loĝantojn.

En jaro 2002 la urbo havis 62,9 mil loĝantojn.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Arkivigite je 2012-01-12 per la retarkivo Wayback Machine

Flago de Baŝkirio
Administra divido de Baŝkirio

**Ĉefurbo**: Ufa

**Urbaj distriktoj**:
Agidel |
Kumertau |
Meĵgorje |
Neftekamsk |
Oktjabrjskij |
Salavat |
Sibaj |
Sterlitamak |
Ufa 

**Municipaj distriktoj**:
Abzelilova |
Alŝeeva |
Arĥangelska |
Askina |
Aurgaza |
Bajmaka |
Bakala |
Baltaĉeva |
Belebeja |
Belokataja |
Belorecka |
Biĵbuljaka |
Birska |
Blagovara 
Blagoveŝĉenska |
Buzdjaka |
Burajeva |
Burzjana |
Ĉekmaguŝa |
Ĉimŝa |
Davlekanova |
Duvana |
Djurtjulia |
Fjodorovka |
Gafura |
Ĥajbulina |
Janaula |
Jermekejeva |
Iglina |
Iliŝeva |
Iŝimbaja 
Kaltasa |
Karaidela |
Karmaskala |
Kiga |
Krasnokama |
Kugarĉa |
Kuŝnarenkova |
Kujurgaza |
Meleuza |
Meĉetlina |
Miŝkina |
Mijaka |
Nurimanova |
Salavata |
Sterlibaŝeva |
Sterlitamaka |
Ŝarana 
Tatiŝla |
Tujmaza |
Uĉala |
Ufa |
Zianĉura |
Zilaira
**KÉRÉSZY Zoltán** (ke:re:si): estis hungara juristo, universitata profesoro. Li naskiĝis en Sárospatak la 3-an de julio 1868 kaj mortis en Pădurea Neagră la 4-an de aŭgusto 1953.

Biografio
---------

Ekde 1895 Zoltán Kérészy estis profesoro en jurakademio de Debrecen (eklezijuro, jurhistorio), intertempe en 1899 li estis privatprofesoro en Universitato Kolozsvár. Ekde 1904 li instruis en Kassa, kie ĝis 1907 li estis direktoro. Ekde 1914 li estis profesoro en Pécs ĝis 1938. En 1922–23 li estis rektoro de la universitato.

Verkoj
------

* *A magyar országgyűlések eredete és szervezetük fejlődése…* (Debrecen, 1898);
* *Rendi országgyűléseink tanácskozási módja* (Kassa, 1906);
* *A kat. autonómia közreműködése a főkegyúri jog gyakorlatában* (Bp. 1912);
* *A magyar rendi országgyűlés két táblájának kialakulása* (Bp. 1926);
* *A politika mint művészet és mint tudomány* (Bp. 1926);
* *Katolikus egyházjog* (I–IV. Pécs, 1926–30);
* *A Corpus Juris Hungarici mint írott jogi kútfő* (Pécs, 1935).

Fonto
-----

* Magyar Életrajzi Lexikon
**Melgar de Arriba** [melGAR deaRIba] estas municipo en la nordo de la provinco Valadolido, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko *Tierra de Campos* en la nordo de la provinco. *Melgar de Arriba* estas etimologie komprenebla kiel *Luzernejo de Supro* aŭ eĉ "Draŝejo de Supro". Ambaŭ konceptoj videblas en la du supraj kvaronoj de la blazono.

Melgar de Arriba en la provinco Valadolido.
La *Tierra de Campos* de la provinco Valadolido, viole, norde.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio estas formata de unusola loĝloko, okupas totalan areon de 35,00 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 153 loĝantojn. Ĝi perdis 750 loĝantojn el la 1850-aj jaroj pro migrado al urbaj areoj. Ĝi distas 92 km de Valadolido, provinca ĉefurbo.

Parto de ĝia municipa teritorio estas integrita ene de la Birdoprotekta Zono ZEPA nome La Nava-Campos Norte​ apartenanta al la Reto Natura 2000.

Historio
--------

En Mezepoko okazis reloĝado. La areo apartenis al la Regno Leono kaj poste al la Regno Kastilio. Fruaj mencioj estis Castrum Melgare, Melgar de Suso, Melgar de Forakasas, Melgar del Rey, Melgar de la Frontera, Melgar del Almirante… ĝis Melgar de Arriba. Inter 1172 kaj 1275 ĝi apartenis al Fernando Rodríguez de Castro "el Castellano", membro de la familio Castro, kiu ricevis ĝin el la monarko, ĉar antaŭe estis apartenanta al la grafo Osorio Martínez, forpasinta en la Batalo de Lobregal, okazinta en 1160.​ Ĝi floris en la 15-a jarcento kiel ĉefurbo de la Graflando de Melgar. En la 17-a jarcento dekadencis kaj en la 18-a jarcento rekuperiĝis. Meze de la 19-a jarcento atingis pinton de 900 loĝantoj.

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj) kaj brutobredado kaj rilata komercado. Lastatempe kultura kaj rura turismo ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado).

De la historia pasinteco restis vizitindaj vidindaĵoj el kiuj menciindas la preĝejo de Sankta Mikaelo kun gotika ĉefretablo kaj la preĝejo de Santiago kiel mudeĥara konstruaĵo de la 15-a jarcento, de kiu oni konservas nur kelkajn ruinojn kaj la sonorilturon.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Valadolido

Notoj
-----

1. ↑

Bibliografio
------------

* José Luis Rodríguez Fernández, *Melgar de Arriba. Historia de una villa de Tierra de Campos. Desde los inicios hasta principios del siglo XVI*, Diputación Provincial de Valladolid, 2007, ISBN 978-84-7852-267-5.
* José Luis Rodríguez Fernández, *Población, economía y sociedad en el mundo rural castellano (1500-1850). Melgar de Arriba en su historia moderna*, Glyphos Publicaciones, 2017, ISBN 978-84-945386-1-2.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 764043
* LCCN: n2018006535
* VIAF: 316733756
 |
**Miklós Mikolás** [miklOŝ mikolAŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Mikolás Miklós** estis hungara matematikisto, profesoro. Lia frato estis arkitekto Tibor Mikolás.

Miklós Mikolás  naskiĝis la 5-an de aprilo 1923 en Celldömölk. Li mortis la 2-an de februaro 2001 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Miklós Mikolás frekventis piaristajn gimnaziojn en Veszprém (urbo) kaj Vác, poste li akiris diplomon en Scienca Universitato Péter Pázmány en 1946. Post siaj studoj li esploris apud Lipót Fejér. Li instruis ne nur en la menciita universitato, sed ankaŭ en Teknika kaj Ekonomia Universitato de Budapeŝto. En 1992 li doktoriĝis. Li okupiĝis ankaŭ pri esploro de tombo de Sándor Petőfi en Barguzin.

Elektitaj studentaj libroj
--------------------------

* *Matematika földmérnök hallgatóknak II-1.*
* *Matematika I.*
* *Valós függvénytan és ortogonális sorok I.*

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
La **preĝejo Ĉieliro de Maria** estas romkatolika historia monumento en Hungario, en urbo Nagykanizsa, en loĝkvartalo "Miklósfa," kiu estis memstara vilaĝo ĝis 1981. La urbocentro troviĝas 4 km.

Historio
--------

La vilaĝo havis kirkon jam dum la mezepoko, kiu estis dediĉita al Sankta Nikolao. Ekde 1566 la turkoj ofte faris detruojn en la vilaĝo, fine ĝi senhomiĝis en 1593. La nun videbla baroka preĝejo estis konstruita en 1765. La orgeno estis farita en 1941. Plena renoviĝo okazis inter 1997-2000, samtempe nova orgeno alvenis.

Konstruaĵo
----------

La konstruaĵo situas sola en herba-arba teritorio. Apud la kirko krucifikso estas videbla. La konstruaĵo konsistas el 4 duoncirkloj kun meza kupolo, fine malgranda sakristio aldoniĝas al la kirko. La baza formo estas greka kruco. En supro de la kupolo malgranda turo kun bulboforma pinto estas videbla. La duoncirklaj partoj havas malgrandajn ovalajn fenestrojn. La enireja pordo estas ornamriĉa. Interne la ĉefaltaro jam estis farita en la 20-a jarcento. La kupola fresko prezentas Ĉieliron de Maria kun koruso de anĝeloj kaj Sankta Triunuo. Ĉe la duoncirklaj kupoloj diversaj simboloj estis pentritaj. Ĉe la ĉefaltaro estas statuoj pri Sankta Jozefo kaj sankta Francisko el Asizo. Estas ankaŭ 2 flankaj altaroj. Menciindas statuoj pri Sankta Antonio el Padovo, Tereza de Lisieux kaj Sankta Rita.

Kermeso okazas la 15-an de aŭgusto.

Fontoj
------

* hungare kun foto
* Arkivigite je 2019-02-04 per la retarkivo Wayback Machine
*
**Miklós Meszéna** [miklOŝ mesEna], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Meszéna Miklós** estis hungara skermisto (sabristo), olimpiano, mondĉampiono.

Miklós Meszéna naskiĝis la 14-an de decembro 1940 en Budapeŝto, li mortis la 29-an de julio 1995 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Miklós Meszéna maturiĝis en gimnazio en 1958, poste li akiris elektroinstrumentistan licencon en 1961, fine li akiris ekonomian diplomon en Ekonomia Universitato Károly Marx en 1966. Post la diplomo li havis postenon en hotelo ĝis 1974, poste li malfermis butikon pri modaĵoj, kie li laboris ĝis 1986. Li ricevis premion en 1973. Li vivis kune kun kuracistino, kies filon ankaŭ li edukis. 

### Sporta kariero

Miklós Meszéna skermis en pluraj sportkluboj en sia naskiĝurbo inter 1955–1974. En tiu periodo li estis hungara ĉampiono 12-foje (1958-1971), junulara monĉampiono en 1960 individue, en universiadoj li estis la unua trifoje (1961, 1963, 1965). Li estis olimpiano en Somera Olimpiko 1964 kaj Somera Olimpiko 1968 kun bronza medalo, krome en mondĉampionumoj li estis la unua en 1966. Ekde 1987 ĝis sia morto li havis postenojn en la hungara sporta vivo.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 803722
 |



* Portalo pri Biografio
*Avaremo* (2012), de Jesús Solana.
**Avaremo**, **avideco** aŭ **avareco** estas ekstrema aŭ nesatigebla sopiro, precipe por riĉaĵo, statuso, kaj potenco.

Kiel malnova psikologia koncepto, avido estas ekstrema deziro akiri aŭ posedi pli ol oni bezonas. La grado de enpreskribeco estas rilatita al la malkapablo kontroli la reformulon de "deziro" post kiam dezirataj "bezonoj" estas eliminitaj. Erich Fromm priskribis avidecon kiel "senfundan fosaĵon kiu elĉerpas la personon en senfina laboro por kontentigi la bezonon sen iam atingado de kontento." Kutime tiu koncepto estas tipe uzata por kritiki tiujn kiuj serĉas troan mateririĉaĵon, kvankam ĝi povas validi por la bezono sentiĝi pli troe morala, sociema, populara aŭ alie pli bona ol iu alia.

La celo por avideco, kaj ĉiuj agoj asociitaj kun ĝi, estas eventuale senhavigi aliajn de eblaj rimedoj (eble, de baza supervivo kaj komforto) aŭ estontaj ŝancoj sekve, aŭ por malhelpi ilin de tie, tiel insida kaj tirana aŭ alie havi negativan konotacion. Alterne, la celo povis esti defendo aŭ kontraŭago de tiu danĝera, ebla intertraktado en aferoj de kritikinda agrableco. Sekvo de avida agado povas esti malkapablo daŭrigi iujn ajn en la kostoj aŭ ŝarĝoj asocitaj kun tio kiu estis aŭ estas akumulita, kaŭzante malantaŭon aŭ detruon, ĉu de memo aŭ pli ĝenerale. Tiel, la nivelo de "enpreskribo" de avideco apartenas al la kvanto de vanteco, malico aŭ ŝarĝo asocita kun ĝi.

Vidu ankaŭ
----------

* Avareco
* Egoismo
* Megalomanio
* Narcisisma personeca obstrukco
* Psikopatio
* Vanteco

* Kategorio Avaremo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Avaremo en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)
**OCSVAY Ferenc** (pro. oĉvai), Ocsvai estis hungara publicisto, juristo naskita en Csomafája la 1-an de februaro 1819 kaj mortinta en Koloĵvaro la 16-an de novembro 1887.

Biografio
---------

Ferenc Ocsvay pristudis filozofion, juron kaj teologion en Koloĵvaro. Li estis en 1841 reĝa juristo de la departementoj Doboka kaj Kolozs. De 1841 li estis redaktoro de la *Erdélyi Híradó*, resp. *Kolozsvári Híradó*. Dum la hungara revolucio de 1848 li eldonis politikan ĵurnalon kun titolo *Honvéd* en Koloĵvaro subtenite de Jozefo Bem inter 28-a de decembro 1848 kaj 14-a de aŭgusto 1849. En 1853 oni kondamnis lin al 15 jara fortikaĵmalliberejo, el kiu li pasigis en Josephstadt 4 jarojn. En 1857 li estis teologia profesoro en Koloĵvaro, poste ĉefnotario de departementoj de Doboka kaj Kolozs. De 1861 li jurakademia profesoro redaktoro de *Kolozsvári Közlöny*. En 1865 li fariĝis deputito de departemento Doboka. De 1869 ĝis 1887 li estis kuria juĝisto.

Fonto
-----

* Magyar Életrajzi Lexikon


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 362242
* GND: 1024715108
* VIAF: 255689385
* ISNI: 0000 0003 7833 5735
 |
Ordena flago
"***Ave Crux Alba***" *(Ni salutas vin, kruco alba)* estas la himno de la Malta Ordeno, kiun Napoleono Bonaparte el la insulo Malto en la 1798-a jaro forpelis. En niaj tagoj ĝi estas jura subjekto en la senco de la internacia juro. Pro tio kvazaŭ necesis havi propran himnon.

La alba kruco estas ankaŭ la signo kaj la flago de la menciita ordeno. La komponisto Alfredo Cosorti kreis en 1930 triumfan marŝon. En novembro 1932, frato Lodovico Chigi Albani della Rovere, la tiama granda majstro, motuproprie la muzikiston ene de la rangaro kavalira promociis. Mallonge post la melodio deklaritis la oficiala himno. La orginala versio estas latinlingva. La tekstoverkinto malkonatas.

Teksto (latina originalo kaj traduko)
-------------------------------------

|  |  |
| --- | --- |
| Ave Crux alba, summae pietatis signum,
Ave Crux alba, salutis nostra sola spes,
Corda fidelium inflamma adauge gratiam, adauge gratiam.
Ut omnia vincat tuorum ardens caritas,
Ut omnia vincat tuorum ardens caritas. | Saluton al vi, alba kruco, signo de la plej alta pieco,
saluton al vi, alba kruco, ununura espero de nia saviĝo,
ekardigi la korojn de la fideluloj kaj pliigu la gracon, pliigu la gracon.
Por ke la flama amo de la viaj ĉion superu,
ke la flama amo de la viaj ĉion superu. |

Eksteraj ligiloj
----------------

* La aŭskultebla himno
* Prie en paĝaro pri tutmondaj naciaj himnoj
* Informoj sur la paĝaro de la ordeno
**Hans Karl von Diebitsch-Sabalkanski** (ruse *Иван Иванович Дибич-Забалканский*; Ivan Ivanoviĉ Dibiĉ-Zabalkanskij*; naskiĝinta en Groß Leipe apud Oborniki Śląskie en la 13-a de majo 1785, mortinta en Kleszewo apud Pułtusk en la 10-a de junio 1831) estis rusa generalo de germana origino.*

Vivo
----

Diebitsch estis membro de la berlina Kadetokorpuso kaj ekservis ĉe la rusoj sub caro Paŭlo la 1-a. Ekde 1810 li apartenis al la stabo de feldmarŝalo Ludwig Adolf Peter zu Sayn-Wittgenstein kaj montriĝis sin taŭgega dum la kampanjoj de tiu ĉi korpuso post la invado de Rusio fare de Napoleono Bonaparte.

Sekvante en decembro 1812 la francan Korpuson MacDonald li trafis la prusian helptaĉmenton de la generalo von York. Diebitsch metis siajn trupojn inter ili kaj la MacDonald-oj kaj komencis intertraktoj kun York. Ili memorigu pri pli frua kontaktoj de rusaj militaj guberniestroj de Rigo (generalo von Essen kaj markizo Paulucci) kiuj sukcesis ee muelejo de Poscherun kaj ebligis la t.n. Konvencion de Tauragė. York kaj Diebitsch konsentis. Inter la porparolantoj nombriĝis ankaŭ la por la rusoj servanta kolonelo Carl von Clausewitz.

Kiel oficiro de la ĉefa stabo de la kontraŭnapoleonaj aliancanoj Diebitsch eminente partoprenis la kampanjojn de la jaro 1813. Poste li iĝis daŭra akompananto de Aleksandro la 1-a (Rusio) ĉe liaj vojaĝoj (ekz. al la Kongreso de Labako, kaj en 1825 al Taganrog). Ekde 1824 Diebitsch gvidis la imperiestran ĉefan stabon. Dum la Ruso-Turka Milito (1828-1829) li transprenis la ĉefan rolon de Wittgenstein (en 1829) kaj sukcesis transiri la Balkanon, konkeri Varnon kaj fari la packontrakton de Edirne. Caro Nikolao la 1-a, kies plenan konfidon li havis post la malkovro de la Decembrista konspiro, sendis lin post la eksplodo de la Novembra ribelo Berlinon por interparoladoj kun la germanoj.

Kiel ĉefkomandanto (ekde 1829 feldmarŝalo) Diebitsch venkis en 1830 la polajn ribelojn/luktantojn por libereco ĉe la lokoj Grochów kaj Ostrolenka. Baldaŭ poste li mortis en milita tendaro pro ĥolero.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Hans Karl von Diebitsch-Sabalkanski en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Hans Karl von Diebitsch-Sabalkanski en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

( Biografio ĉe NDB


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 520405
* GND: 116098635
* LCCN: no2001085898
* VIAF: 238193599 59827464, 238193599
* ISNI: 0000 0000 4440 442X, 0000 0003 7377 0084
 |
**Ferenc Nyáry** [njAri], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Nyáry Ferenc** estis hungara kemiisto, instruisto, akademia instruisto, inventisto. Lia familia nomo ofte aperis en formo **Nyári**, lia nobela antaŭnomo estis *nyáregyházi* [njAredjhAzi].

Ferenc Nyáry  naskiĝis la 1-an de julio 1837 en Nagykőrös, li mortis la 14-an de septembro 1891 en Hungara reĝlando en Nagybecskerek (nuntempa Zrenjanin en Serbio).

Biografio
---------

Ferenc Nyáry akiris farmacian diplomon en Reĝa Universitato de Pest en 1866. Inter 1868-1869 li instruis en ekonomia instituto en Debrecen. En 1869 li akiris ankaŭ kemian-pedagogian diplomon, poste li estis asistanto en Akademio de Selmec apud István Schenek kaj Ottó Schwartz. Tie li konatiĝis pri la akumulatoroj de István Schenek. Ekde 1876 li instruis en piarista gimnazio de Nagybecskerek, kie li ankaŭ okupiĝis jam sola pri la akumulatoroj. En 1887 li prezentis sian novan akumulatoron kun patento.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Minőleges elemző vegytan kezdők számára* (1872)
* *Szőllő és pincze. Az okszerű szőllőmívelés és borkezelés kézikönyve. Különböző szakművek felhasználása mellett, saját tapasztalatai nyomán.* (1876)
* *A dohánytermelés kézikönyve a magyar gazdaközönség számára* (1881)
* *A gazdasági és haszonnövények termelése, különös tekintettel magról való tenyésztésükre* (1890)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 198-a paĝo)
* hungarlingva biografio kun bildoj
* hungarlingva biografieto (la koncerna teksto estas legebla post klako al majuskloj N, NY, poste serĉu la nomon)


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
|  |  |
| --- | --- |
|   | **Oni sugestas kunigi ĉi tiun artikolon kun Surardaĵa promeno.

---**
Bonvolu diskuti en la Diskuto:Surardaĵa promeno. Nur ensalutintaj uzantoj povas aranĝi tion. |

**Fajrokurado** estas praktiko, kiu konsistas en kelkpaŝa kuro nudpiede super tavolo de varmega braĝo. Ĉar braĝo estas pora, ĝi estas malbona kondukmaterialo kaj la transigo de varmeco al la piedoj estas relative malgranda. Multaj popoloj uzis iaj tian teknikon kiel parton de transirorito. 

La kultura signifo de tiu ago varias. Kelkaj ŝamanoj kaj guruoj uzas tion por montri korpa kontrolo aŭ simple mirigi kredantojn. En kelkaj landoj, oni uzas fajrodancadon, en kiu trajnitaj dancistoj dancas sur la braĝoj. 

**Nestinario** estas marŝado per nudaj piedoj sur ardaĵoj. Kiel festo ĝi okazas ĉiujare en Bulgario (Strandza) aŭ en Brazilo, dum juniaj festoj, kiam viroj marŝas sur braĝojn por montri kuraĝon. En Nova Erao oni uzas tiun teknikon por akceli la persistopovon, la memkomprenon kaj memfidon, samkiel por konviki homojn ke ili povas preterpasi siajn limigajn pensojn.