recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
***Ascaris*** estas genro de nematodoj de la ordo *Ascaridida* de la familio *Ascarididae*. Inkludas kelkajn speciojn de parazitaj vermoj, kaŭzantoj de la malsano askariazo. Inter ili estas *Ascaris lumbricoides*, kiu infektas milionojn de homoj, kaj *Ascaris suum*, kiu infektas grandan kvanton de porkoj.

Jam en la intesto, "Ascaris" povas esti inter 20 kaj 30 centometrojn longa. Ili estas trasmititaj tra vojo buŝ-feka, tio estas, tra malpuraĵo, tuŝinte tion kaj portante poste la fingrojn al la buŝo. Ĉar infanoj kutime ĉion tuŝas kaj portas siajn manojn al la buŝo, estas normale ke ili havas pli da risko ol plenkreskuloj infektiĝi el tiuj parazitoj.

La ciklo de *Ascaris*
---------------------

La plenkreska *Ascaris* vivas en la gastiganto, la ino povas produkti ĉirkaŭ 200 000 ovojn ĉiutage partikulare rezistantaj, kiuj estas evakuitaj eksteren kun la fekaĵoj. En maltaŭga medio, la ovoj povas travivi staton de latenteco de ĝis 10 jaroj, sed en taŭga medio la ovo kompletigas sian disvolvigon en tri aŭ kvar semajnoj. Se ovo estas englutita (kun la nutrado, tero, akvo aŭ fekaĵoj), la larvoj pasas tra diversaj organoj kiel la koro kaj pulmoj ĝis setliĝi en la intesto kie la parazito kompletigas sian disvolvigon ĝis la matureco. La *Ascaris* ne bezonas peran gastiganton intermeze por kompletigi sian vivociklon.

Notoj
-----

1. ↑   Myers, P. R. Espinosa, C. S. Parr, T. Jones, G. S. Hammond, kaj T. A. Dewey (2008). «Genus Ascaris (intestinal roundworms)» (en angla). ADW - University of Michigan Museum of Zoology. Konsultita la 30an de julio 2020.
2. ↑   Ibáñez, Marina (13a de junio 2014). Estudio estructural y biofísico de As-p18, una proteína de unión a lípidos novedosa, perteneciente al grupo de las FABPs de nematodos p. 264. Konsultita la 30an de julio 2020.

* Ascaris en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Ascaris en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Ascaris en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 697910
 |
**Lemon Henry "Blind Lemon" Jefferson** (24a de Septembro, 1893 – 19a de Decembro, 1929) estis usona kantisto, kantoverkisto kaj muzikisto de bluso kaj gospelo. Li estis unu el la plej popularaj blus-kantistoj de la 1920-aj jaroj kaj estis nomitaj "Father of the Texas Blues" (la patro de la Teksasa bluso).

La ludadoj de Jefferson distingiĝis pro sia alta-tona voĉo kaj la originaleco de sia gitarludado. Liaj registraĵoj bone vendiĝis, sed li ne estis forta influo super pli junaj blus-kantistoj de sia generacio, kiuj ne povis imiti lin tiom facile kiom ili povis imiti aliajn komerce sukcesajn artistojn. Tamen postaj muzikistoj de bluso kaj rokenrolo klopodis imiti kaj liajn kantojn kaj lian muzikan stilon. Tiele faris versiojn de liaj kantoj ekzemple Bob Dylan, B.B. King, Peter, Paul and Mary, Laibach, Diamanda Galás kaj aliaj. Li estis la aŭtoro de multaj kantoj kovritaj de postaj muzikistoj, kiel la klasika "See That My Grave Is Kept Clean". Alia el liaj kantoj, "Matchbox Blues", estis registrita pli ol 30 jarojn poste fare de Beatles, en rokabila atribuita al Carl Perkins, kiu ne aludis Jefferson en sia registraĵo de 1955.

Notoj
-----

1. ↑   Kelkaj fontoj indikas ke Jefferson naskiĝis la 26an de Oktobro, 1894.
2. 1 2 3  Dicaire, David (1999). *Blues Singers: Biographies of 50 Legendary Artists of the Early 20th Century*. Jefferson, North Carolina: McFarland and Company. pp. 140–144. (ISBN 0-7864-0606-2).
3. ↑   Charters, Samuel (1977). *The Blues Makers*. New York: Da Capo Press. (ISBN 0-306-80438-7).

* Blind Lemon Jefferson en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Blind Lemon Jefferson en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 612940
* GND: 124523862
* LCCN: n84143184
* VIAF: 92145911072627061477
* ISNI: 0000 0000 2563 123X
* LIBRIS: 352141
* SUDOC: 118322168
* BNF: 13895621n
* MBA: 9481010a-db23-469d-87df-b04118850efb
* BIBSYS: 3001748
* ICCU: FERV076104
* BNE: XX980270
 |
***Blind Faith*** (Blinda fido) estis angla superbando komponita de Steve Winwood, Eric Clapton, Ginger Baker, kaj Ric Grech. Ili estis frue heraldita de la muzika gazetaro sekvanta la sukceson de ĉiuj el la iamaj bandoj de la membroj, kiel la iama grupo de Clapton kaj Baker nome Cream kaj la iama grupo de Winwood nome Traffic, sed ili disiĝis post kelkaj monatoj, kaj produktis nur unu albumon kaj trimonate longan somerturneon.

La grupo originiĝis per neformala improvizado fare de Clapton kaj Winwood komence de 1969 post la disiĝo de Cream kaj Traffic. Baker aliĝis al ili en provludoj kaj ili decidis formi grupon. Grech aliĝis kiel la kvara membro el la bando *Family* en Majo, kaj ili ekregistris samnoman debutalbumon *Blind Faith*. Ĝi estigis polemikon en kelkaj sektoroj ĉar montris foton de mammontranta 11-jaraĝa knabino sur la kovrilo, kaj ĝi estis publikigita kun diferenca kovrilo en Usono.

La unua koncerto de *Blind Faith* okazis la 7an de Junio antaŭ ĉirkaŭkalkulitaj 100 000 sekvantoj en Hyde Park, Londono, sed ili sentis, ke ili ne sufiĉe estis provludintaj kaj estis nepreparitaj. Sekve ili ludis koncertojn en Skandinavio kaj Usono, sed la manko de materialo por la koncertoj kondukis ilin ludi malnovajn kantojn de Cream kaj Traffic kiuj plaĉis al la publiko sed seniluziigis la bandon. Clapton iĝis pli kaj pli izolata dum la turneo, preferante pasigi la tempon kun apogo de Delaney & Bonnie, kaj Blind Faith tuj disbandiĝis post ilia lasta koncerto. Kaj Clapton kaj Winwood ĝuis la muzikon, kiuj ili ludis kune en la limigita tempo de la grupo, kaj ekde tiam ili kunlaboris en kelkaj turneoj ludante materialon de *Blind Faith*.

Membroj
-------

* Steve Winwood – ĉefa voĉo, klavaroj, gitaro
* Eric Clapton – gitaro, voĉo
* Ric Grech – basgitaro, violono
* Ginger Baker – Drumoj, perkutado

Disko
-----

* *Blind Faith* (1969)

### Unuopaĵoj

* "Well All Right" / "Can't Find My Way Home" (1969) No. 20 NLD
* "Change of Address" / "Sales Office" (promotional single) (1969)

Referencoj
----------

1. ↑   Blind Faith – Blind Faith. AllMusic. Alirita 25a de Septembro 2019.
2. ↑   Blind Faith – Well All Right.

Literaturo
----------

* Bowling, David.  (2013) *Eric Clapton FAQ: All That's Left to Know About Slowhand*. Rowman & Littlefield. ISBN 978-1-617-13575-0.
* Clapton, Eric.  (2007) *Clapton*. Broadway Books. ISBN 978-0-767-92536-5.

* Van der Kiste, John.  (2018) *While You See a Chance: The Steve Winwood Story*. Fonthill. ISBN 978-1-781-55673-3.
* Welch, Chris.  (2016) *Clapton - Updated Edition: The Ultimate Illustrated History*. Voyageur Press. ISBN 978-0-760-35019-5.

  

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Blind Faith en la angla Vikipedio.*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 821602
* GND: 5529471-6
* LCCN: nr89008886
* VIAF: 129448286
* ISNI: 0000 0001 1086 8696
* SUDOC: 078974216
* BNF: 13902015n
* MBA: 53fa91ca-a2b9-463d-b78e-daca9894082a
* NLA: 36046169
* BIBSYS: 7019144
* NKC: xx0021329
 |
Esperanto > Esperanta kulturo > Esperanta humuro > La Blinda Gardisto < Humuro

---

Ekde 1996, la **Blinda Gardisto** estas la oficiala murgazeto de la Internacia Seminario (IS). La du fondintoj estas Gunnar R. Fischer kaj Till C. Schönberner. Ili verkis grandan parton de la artikolaro, tamen intertempe kontribuis ankaŭ aliaj personoj.

Origine intencita kiel serioza, informa gazeto - simile al kongresaj gazetoj de la Universala Kongreso (UK) aŭ la Internacia Junulara Kongreso (IJK) - jam dum la unua jaro montriĝis ke la du redaktoroj forte inklinas al ŝercaj artikoloj.

La nomo de la gazeto estas rekta traduko de Blind Guardian, metalroka grupo el Germanio kiun ambaŭ redaktoroj tre ŝatas. Samtempe kaj pro pura hazardo ekzistas plie Brita gazeto kiu nomiĝas The Guardian.

La stilo de la Blinda Gardisto estis inspirita de la Usona MAD-magazino (ĉefe ĉe Gunnar R. Fischer), humuraĵoj el *Out of order* (la lerneja gazeto de Till C. Schönberner) kaj la daŭre novaj idiotaĵoj en Esperantujo, precipe tedaj kaj stultaj movadaj diskutoj.

Ne ĉiam temis vere pri murgazeto: Plurfoje eldono de la Blinda Gardisto fariĝis parto de la 2a informilo de la Internacia Seminario (IS). Por kontraŭbatali la nescion pri la junulara Esperanto-kulturo, en la Blinda Gardisto daŭre aperis kantotekstoj kiel "*IS*" de Bertilo Wennergren kaj Micke Englund aŭ "*La Bamba*".

Pluraj Esperanto-gazetoj influis la Blindan Gardiston: De la membrogazeto de la Kolonjaj esperantistoj, Kolego, oni transprenis la klaĉan rubrikon "*Ĉu vi jam scias...?*". La slogano "**Blinda Gardisto? - Blinda Gardisto!**" origine venas de Koncize, Esperanto-gazeto eldonita de diversaj Eŭropaj Esperanto-junularoj ("*Koncize? - Koncize!*"). Aliflanke Koncize kaj la membrogazeto de la Germana Esperanto-Junularo, GEJ-gazeto (ekde 1999: /·kune·/), reaperigis artikolojn, kiuj unue aperis en la Blinda Gardisto. Post kelkaj jaroj, la koncepto iĝis eĉ iom pli malstrikta, kaj foje artikoloj *unue* aperis en tiuj gazetoj (uzante la identigan simbolon de la Blinda Gardisto). 

La plej granda triumfo en la historio de la Blinda Gardisto certe estis la aperigo de satira artikolo en Revuo Esperanto, la membrogazeto de Universala Esperanto-Asocio (UEA), en novembro 2002. Temis pri troiga parodio de akra movada artikolo kiu antaŭe aperis en ĝi.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Retpaĝo:  Arkivigite je 2002-12-17 per la retarkivo Wayback Machine (*ne tre aktuala*)
La homa okulo
Bildo de la retino
Sekco
La **blinda makulo** aŭ **blinda punkto** estas parto de la retino malantaŭ en la okulo kie la opta nervo forlasas la okulon. Tie ne estas sensoĉeloj.
Alidirite; je tiu loko ĉiu homo estas blinda. Tio ankaŭ eksplikas la nomon.

La blinda makulo normale ne percepteblas. La cerboj kompletigas la mankantan parton de la bildo per la koloroj de la ĉirkaŭaj bastonetoj kaj konusetoj tiel ke la strukturoj kiujn la homo vidas ŝajnas ne interrompitaj.

La blinda makulo tamen povas esti demonstrata per desegnado de kruceto kaj cirkleto je interdistanco de proksimume 15 cm:

| Demonstrado de la blinda makulo |
| --- |
|  |
| **O** |  | **X** |  |
|  |
| *Instrukcioj:* Rigardu, kun fermita maldekstra okulo, al la cirkleto. Variu la distancon ĝis la ekrano kaj vidu, la kruceto malaperas je certa distanco;
Rigardu, kun fermita dekstra okulo, al la kruceto kaj la cirkleto malaperas je certa distanco. (depende de la ekranmezuro kaj alĝustigoj). |

Per tio pruviĝas ke la cerbo kapablas plenigi "mankojn" por ni.

* Kategorio Blinda makulo (biologio) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Alkeno**, ankaŭ nomata **olefino**, signifas hidrokarbonon kun unu duobla ligo inter du karbonatomoj. Tiu duobla ligo ne havas konkretan lokon enĉene.

Ĝenerala formulo
----------------

Eteno.
La ĝenerala formulo de la alkenoj : C(n)H(2n)

```
      H     H
      |     |
H-C=C-C-...-C-H
  | | |     |
  H H H     H
```

La listo de la alkenoj komenciĝas per

* Eteno *C2H4*
* Propeno *C3H6*
* Buteno *C4H8*
* ...

La alkenoj kun du duoblaj ligoj nomiĝas *dienoj* kaj kun tri duoblaj ligoj kiel *trienoj*.

Historio
--------

Otto Diels (1876-1954) estis germana kemiisto, lia plej notinda laboro estis farita kun Kurt Alder (1902-1958) pri metodo por diena sintezo, pli konata kiel "Reakcio Diels-Alder", kaj ambaŭ ricevis Nobel-Premion pri Kemio, en 1950, pro tiu esploro. Ilia metodo por sintezado de ciklaj organikaj komponaĵoj montriĝis altvalora por la manufakturo de sinteza kaŭĉuko kaj plastaĵoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Alkano
* Alkino
* Hidrokarbono
* Mirceno

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rFunkciaj grupoj |
| --- |
| Aldehido  •  Alkano  •  Alkeno  •  Alkilo  •  Alkino  •  Alkilooksida grupo  •  Alkoholo  •  Amido  •  Aminogrupo  •  Benzeno  •  Estero  •  Etero  •  Etila grupo  •  Fenoloj  •  Fosfonata acido  •  Halogenido  •  Hidroksila grupo  •  Izonitrilo  •  Karbeno  •  Karbonila grupo  •  Karboksila grupo  •  Karboksilata acido  •  Ketono  •  Metila grupo  •  Nitrilo  •  Sulfonata acido  •  Tiocianatoj  •  Tioloj  •  Ureo |

 |

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Alkeno en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Arkivigite je 2012-05-04 per la retarkivo Wayback Machine (hispane)
* (angle)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 18213
* GND: 4001207-4
* LCCN: sh85094589
* BNF: 11948674t
* NDL: 00562061
* NKC: ph462040
 |
**Christoph GUNDERMANN** (naskiĝinta en 1549 en Kahla, mortinta la 5-an de januaro 1622 en Neustadt) estis germana teologo reformita kaj pedagogo.

Vivo
----

Gundermann unue estis pedagogo kaj iĝis lernejestro de la Marteno-lernejo de Halberstadt; poste li elektis la deĵoradon eklezian. Li estis diakono en Halberstadt kaj iĝis en 1584 supera predikisto, ankaŭ en Halberstadt.

En 1590 li vokitis kiel pastro de la Tomaso-kirko kaj orda profesoro pri teologio al Lepsiko. La saman jaron li doktoriĝis ĉe la Universitato de Wittenberg. Tio faritis sub la regado de princ-elektisto Kristiano la 1-a (Saksio) kun perado de kanceliero Nicolaus Krell. Gundermann evidentiĝis esti unu el la plej energiaj filipistoj. Li ankaŭ faris plurajn vojaĝojn por provi rompi la opozicion kontraŭ la abolicio de ekzorco dum bapto. Sed kvazaŭ ĉie li atakitis kaj eĉ primokitis.

Kiam princ-elektisto Kristiano mortis en aĝo de 30 jaroj la agnato duko Frederiko Vilhelmo la 1-a (Saksio-Vajmaro) transprenis kuratore la regadon de Elekto-Saksio. Kaj jen okazis tuj radika pliboniĝo de la situacio por luteranismo. La en la kuro de la lastaj jaroj maldungitaj teologoj de kontraŭmelanktona sintemo Mirus, Selnecker kaj aliaj revenis. 

Kiam en la 23.10.1591 arestitis kanceliero Krell en Dresdeno Gundermann preferis kaŝan foriron disde Lepsiko. Sed la fuĝo finiĝis jam en Naumburg (Saale). Oni sendis homojn post li por persvuadi lin reveni. En la 15.11. li malliberigitis pro kaŝa favoro je kalvinismo kaj enkarcerigitis ĉe Pleißenburg. La edzino prie tiom ĉagreniĝis ke ŝi mortigis sin mem. Gundermann mem liberigitis en la 20.5.1592 post subskribo de promesodokumento ne plu ion disvastigi kontraŭ la Aŭgsburga konfeso, Konkordoformulo (formula concordiae) kaj la Artikoloj de Schmalkalden. Krome li devis ligi sin per promeso de ne plua predikistado. Tion li ankaŭ tenis ene de la luterana eklezio. Li poste iris al la patruno Turingio vivante kiel privatulo en Kahla. Skribitaĵoj liaj ne konserviĝis krom kelkja tezoj pri la du ĉefaj eldonoj de la Aŭgsburga konfeso. Li poste iĝis reformita paroĥestro ĉe Petro-kirko en Heidelberg kaj en 1595 superintendanto en Neustadt.

Fonto
-----

Artikolo "Gundermann, Christoph" de Gotthard Lechler, ĉe: *Allgemeine Deutsche Biographie*, eldonis Historische Kommission ĉe Bayerische Akademie der Wissenschaften, volumo 10 (1879), p. 125–126 (tie ĉi interrete)
**Christoph BUYS-BALLOT** aŭ plennome ***Christoph Hendrik Diederik*** respektive en latinigitaj personaj nomoj ***Christophorus Henricus Diedericus BUYS-BALLOT*** (prononco de la familia nomo laŭ sistemo IFA  *bœys bɑlɔt*, naskiĝis la 10-an de oktobro 1817, mortis la 3-an de februaro 1890) estis nederlanda kemiisto kaj meteologo laŭ kiu estas nomumitaj la *leĝo de Buys-Ballot* kaj la *tabelo de Buys-Ballot*.

Biografio
---------

en 1857
Li estis filo de nederlanda reformita sacerdoto kaj naskiĝis en Kloetinge (nun parto de la monicipo Goes en la provinco Zelando de Nederlando. Li ĉeestis la Gimnazion ĉe Zaltbommel kaj la *Hogeschool* (do *altlernejo*, nun Universitato) de Utrecht. Post kiam li doktoriĝis en 1844, li fariĝis lekciisto pri mineralogio kaj geologio ĉe la altlernejo; li aldonis teorian kemion en 1846. En 1847 li estis nomumita profesoro pri matematiko kaj de 1867 ĝis sia pensiiĝo li estis profesoro pri fiziko.

Buys Ballot provis la Doppler-efikon por voĉaj ondoj en 1845 per grupo de muzikistoj ludante kalibritan noton sur trajno en la linio Utrecht-Amsterdam.

Ĝi mortis en la nederlanda urbo Utrecht.

Malkovroj
---------

Buys Ballot estas plej konata pro siaj malkovroj en la kampo de meteologio, specife la ekspliko de la direkto de aera fluo en grandaj veteraj sistemoj. Krome li fondis la Reĝan Nederlandan Meteologian Instituton en 1854 kaj restis ĝia gvidanto ĝis sia morto. Li estis unu el la unuaj por vidi la bezonon de internacia kunlaboro, kaj en 1873 iĝis la unua prezidanto de la Internacia Meteologia Organizaĵo, antaŭulo de la Monda Organizaĵo pri Meteologio.

La leĝo nomita laŭ li asertas, ke se persono en la Norda Hemisfero staras kun sia dorso al la vento, la atmosfera premo estas malalta maldekstre kaj pli alta dekstre. Lia ĉefa esplorado en meteologio ekzamenis longtempajn seriojn por regulecoj; li pli zorgis pri sistema kolektado de meteologiaj datumoj, do pri establado de regulecoj ol klarigo de ili, farante neniajn kontribuojn al la teorio de meteologio. La kontrasto kun sia usona samtempulo, *William Ferrel*, kiu malkovris la saman leĝon iomete pli frue, estas okulfrapa.

Buys Ballot iĝis membro de la Reala Nederlanda Akademio de Artoj kaj Sciencoj en 1855.

Inter liaj studentoj estis la elstara nederlanda astronomo *Jacobus Kapteyn*.

Honorigo
--------

En 1971 la luna kratero *Buys-Ballot* estis nomumita en lia honoro.

Vidu ankaŭ
----------

* 10961 Buysballot

* Christoph Buys-Ballot en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Christoph Buys-Ballot en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 597238
* GND: 117648191
* LCCN: n98801244
* VIAF: 64308635
* ISNI: 0000 0000 3413 1552
* SUDOC: 157833542
* BNF: 153547636
* BPN: 01501338
* BIBSYS: 9065692
 |
**Carl Funke** (naskiĝinta la 22-an de aŭgusto 1855 en Essen; mortinta la 15-an de aprilo 1912 en Ems) estis germana entreprenisto.

Vivo
----

Tombo de la Familioj Funke kaj Schürenberg sur la Orienta Tombejo de Essen
Carl Funke vizitis en Essen la Humboldt-Lernejon. Poste li studis linvosciencojn ĉe la Universitato de Ĝenevo. Sekvis komercista edukado en Kolonjo kaj Gelsenkirchen. En la aĝo de 22 jaroj li transprenis la estradon de Minejo Pörtingsiepen en Essen-Fischlaken sude de la nuna Lago Baldeney. En la aĝo de 29 Jahren li transprenis la kompaniecojn de sia patro kaj prligrandigis sian posedaĵon dum la sekvaj jaroj kontinue. En 1906 li kunigis siajn karbominejojnal Essener Steinkohlenbergwerke AG. En 1910 li estis elektia en la provinclandan parlamento de la Reĝlando Prusujo.

Funke estis unue entombigata sur la Tombejo ĉe Kettwiger Tor. Post ties fermo en 1955 la komuna tombo de la familioj Funke kaj Schürenberg estis translokata sur la Orientan Tombejon de Essen.

Honorado
--------

En Essen ekzistas *Carl-Funke-Strato* kun Kolonio Carl Funke kaj la iama Karbominejo Carl Funke en la urboparto Heisingen. Krom tio en Heisingen staras honore al li *Carl-Funke-Monumento*.

Literaturo
----------

* Barbara Gerstein: Funke, Carl. In: Neue Deutsche Biographie (NDB). Band 5, Duncker & Humblot, Berlin 1961, ISBN 3-428-00186-9, p. 733 s.
* Erwin Dickhoff: *Essener Köpfe: wer war was?*, Bacht, Essen 1985 ISBN 3-87034-037-1

* Kategorio Carl Funke en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 475897
* GND: 13622377X
* VIAF: 80606111
 |
Carl Friedrich Maelzer, ĉ. 1850
**Johann Carl Friedrich MAELZER** (naskiĝinta ĉ. en 1800 je Gotao, mortinta en 1872) estis germana kuproforĝisto kaj entreprenisto. Lia familio tenadis dum tri generacioj, t.e. inter 1839 kaj 1972, la fabrikon Tobiashammer (Ohrdruf).

Vivo
----

En la 1.4.1839 Maelzer kune kun la komercisto Friedrich Ferdinand Ortlepp estigis la firmaon *Carl Maelzer & Comp.* kiu akiris samjare en septembro la martelegan komplekson de Tobiashammer. De tiam la tuto paŝo, post paŝo, kreskis. Inter 1851 kaj 1854 oni ekipis ĝin per lado-laminatejo. En 1865 finfariĝis dua martelego. Fine la entreprenistoj dungis inter du kaj tri dekoj da laboristoj originaj el Ohrdruf kaj la ĉirkaŭaĵoj. Ili investis multe por daŭre plilukrigi la tuton. 
Maelzer krome estis urba konsiliano kaj politike engaĝiĝis por sia regiono.

Efikoj
------

vilao de la Maelzer-oj en Luisenthal (2015)
En 1872, post la morto de Carl Friedrich Maelzer, transprenis la taskojn sen kompaniano ties filo August Christian (1844-1892). Li ankoraŭ pliampleksigis la bienon grunde kaj starigis tie agrikulturajn ejojn, remizojn kaj garbejon. Poste ties edzino Minna (1849-1922) ĉefis; en 1899 ŝi igis la gotaan arĥitekton Julius Krusewitz fari planojn por la domo *Villa Sylvia* sur la monto Kienberg je Luisenthal (Wölfiser Straße 4; kun 745 m² da loĝadspaco) kiu hodiaŭ estas aĵo monumentprotektota. En 1900 ŝi ekrespondeculigis sian bofilon Hans Bähr; en la 1.1.1941 li iĝis sola posedanto de *Carl Maelzer & Comp. S.R.L.* En julio 1972 aĉetis ĝin la ekonomia konsilio de la Distrikto Erfurto; tuj la laboroj je Tobiashammer ĉesis. En 1973 la fabriko iĝis parto de la popolproprieta entrepreno *VEB Stahlverformungswerk Ohrdruf*.

Literaturo
----------

* Dietmar Grosser: "Der Tobiashammer ist eines der wertvollsten Industriedenkmäler Thüringens." Ĉe: TA, 21.2.2015, (tie ĉi interrete)

Eksteraj ligiloj
----------------

* hejmpaĝo de la muzeo de Tobiashammer


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 829480
* GND: 1138854948
* VIAF: 2123150382200413500004
 |
La **Alach-altebenaĵo** (germane *Alacher Höhe*) troviĝas okcidente de la urbocentro de Erfurto, en la Turingia Baseno, kaj invitas al biciklado en la direkto de Altebenaĵo Fahner. Science vidite eĉ la Katedralmonteto de Erfurto estas parto fora de tiu ĉi altebenaĵo.

Priskribo
---------

Hodiaŭ ĝi estas senarbara kaj deklivis softe orienten al la rivero Gera, norden al la valo de la rivereto Weißbach kaj suden al la valo de la Schmira-rojo. Okcidente de la altebenaĵo fontas la rivero Nesse. La pinto de la altebenaĵo estas de 328.8 metroj, do ĉ. je 150 metroj super la talvego de la najbara Gera-valo. 

Ĉe la rando respektive sur la altebenaĵo troviĝas la vilaĝoj Alach, Schaderode, Salomonsborn, Marbach kaj Bindersleben, kiuj ĉiuj apartenas al Erfurto. Ankaŭ la Flughaveno Erfurt-Weimar estas ĉe la altebenaĵo. Sudokcidente la flankaĵo etendiĝas ĝis la malnova urbocentro. 

Ĉe Salomonsborn la kampo- kaj stratonomo *Ĉe la ventmuelejo* atestas la ekziston de almenaŭ unu tia muelejo. La aŭtoŝoseo nr. 71 krucas la altebenaĵon per longa kurbo ĝis la aŭtostrata kruciĝo *Binderslebener Kreuz*.

Historia funkcio
----------------

La altebenaĵo iam havis strategian gravecon. Kie estas nun la zono flughavena estis reduto nomita *Schwedenschanze*, datumanta de la Tridekjara milito. Tie troviĝis ankaŭ la grava Monaĥeja bieno Alach.
**Araucária** estas municipo kaj urbego de la brazila subŝtato Paranao. La loknomo signifas indiĝenan arbon araŭkario, kiu oftas en la subŝtato. La municipo apartenas al urbaro de Curitiba.

Bazaj informoj
--------------

Araucária en la subŝtato (ruĝe).
* Loĝantaro: 119,207 (en 2010)
* Supermara alteco: 897 m
* Areo: 469,166 km²
* Telefonkodo:
* Poŝtkodo:
* Horzono: UTC -3
* 25° 35′ 34″ S 49° 24′ 36″ U﻿ / ﻿25.59278 °S, 49.41000 °U﻿ / -25.59278; -49.41000 (mapo)

Geografio
---------

Vojo en Araucária
Parko en Araucária
Araucária situas sur altebenaĵo en suda parto de la lando. *Curitiba* troviĝas 25, San-Paŭlo (urbo) 364, Guarulhos 375, Campinas 381, Porto Alegre 525, Nova Iguaçu 682, **Rio-de-Ĵanejro** 694, São Gonçalo 718, Campo Grande 780, Belo Horizonte 844, Goiânia 992, **Braziljo** 1101, Salvador de Bahio 1807, Teresina 2386, Maceió 2286, Recife 2483, São Luís 2624, Natalo (Brazilo) 2671, Belém 2686, Manaus 2745 km.

Historio
--------

La unua blankulo en hodiaŭ Araucaria en 1668 komencis kulturi bienon. En 1876 alvenis multe da rusoj, poloj kaj germanoj. Urbo formiĝis en 1890.

Ekonomio
--------

En Araucária la historia produktado estis la lignaĵoj. De la 1970-aj jaroj komenciĝis konsiderinda industriiĝo de la urbego.

Klimato
-------

La klimato en Araucária estas subtropika.

Trafiko
-------

Araucária situas laŭ vojo inter São Mateus do Sul-Curitiba.

Ĝemelurboj
----------

* Pollando Wrocław, Pollando

Referencoj
----------

1. ↑  IBGE (2010).  Censo 2010 (HTML). Alirita 2 de aŭgusto 2011.

Vidu ankaŭ
----------

* Kategorio Araucária en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Municipoj de Paranao

Eksteraj ligiloj
----------------

* portugale Oficiala paĝo
* portugale Asocio de Municipoj de Paranao
* angle mapo, distancoj Arkivigite je 2016-02-16 per la retarkivo Wayback Machine
La **arba tago** estas ferio kiam homoj kaj grupoj estas kuraĝigitaj planti kaj zorgi arbojn.

Ĝi estas origininta en Nebrasko urbo, Nebrasko, Usono, fare de J. Sterling Morton. La unuan arban tagon okazigis en la Nebraska subŝtato, la 10an de aprilo 1872; oni ĉirkaŭkalkulis, ke unu miliono da arboj estis plantintaj tiutage.

Hodiaŭ, multaj landoj okazigas similan ferion. kvankam ofte observita dum la printempo, la dato varias, depende el la klimato kaj plantosezono.

Originoj
--------

Birdsey Northrop el Konektikuto estis respondeca por ties tutmondigo kiam li vizitis Japanion en 1883 kaj proklamis sian mesaĝon pri Arba Tago. Samjare, la usona arbara Asocio faris Northrop la prezidanto de la komitato kampanji por nacia Arba Tago. Li ankaŭ alportis sian entuziasmon por Arbo Tago al Aŭstralio, Kanado kaj Eŭropo.

Observoj
--------

### Aŭstralio

Nacia lernejoj okazigas Arban Tagon ĉe la lasta vendredo el Julio kaj la nacia arba tago okazas ĉe la lasta dimanĉo el julio tutaŭstralie. Multaj subŝtatoj havas propran arban tagon, kvankam sola Viktorio havas arban semajnon, kion sugestis la unua Dick Hamer en 1980-aj jaroj. Arban tagon oni observis en Aŭstralio ekde 20a de junio 1889.

### Belgio

Internacia tago por arboplantadi okazas en Flandrio ĉe aŭ ĉirkaŭ 21a de marto kiel afera tago/eduka tago, ne kiel publika ferio. arboplantadi estas iam kombinita kun konsciaj kampanjoj de batalo kontraŭ kancero: *Kom Op Tegen Kanker*.

### Brazilo

La Arba Tago (*Dia da Árvore*) okazas ĉe la 21a de septembro. Ĝi ne estas nacia ferio. Tamen, nacia lernejoj okazigas ĉi tiun tagon per medi-rilataj agadoj, ofte arboplantante.

* Kategorio Arba tago en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Gaŭsa surfaco** estas tridimensia fermita surfaco, tra kiu elektra aŭ magneta fluo de elektromagneta kampo estas kalkulita. Ĝi estas arbitra fermita supraĵo, kiu speciale uziĝas pri la Gaŭsa leĝo por kalkuli la tiel enfermitan tutan elektran ŝargon per surfaca integralo, aŭ alternative, por kalkuli la elektran kampon de aparta ŝargodistribuo.

Kutime *Gaŭsaj surfacoj* estas zorgeme elektitaj por ekspluati simetriojn de studata situacio, kaj tiamaniere simpligi kalkulojn de surfacaj integraloj. Se *Gaŭsa surfaco* estas tiel elektita ke, pri ĉiuj punktoj de tiu surfaco, la vektora komponanto de la elektra kampo laŭ la normala vektoro estas konstanta, tial la kalkulo de la integralo faciliĝas, ĉar oni povas preterlasi la konstanton el la integrala signo.

Plej ofte *Gaŭsaj surfacoj* estas aŭ brikaj surfacoj, aŭ cilindraj surfacoj, kiuj taŭgas ĉirkaŭ rektaj dratoj, aŭ sferaj surfacoj, kiuj taŭgas ĉirkaŭ punktaj ŝargoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Kulomba leĝo
* Ekvacioj de Maxwell

Eksteraj ligiloj
----------------

* Purcell, Edward M..  (1985) *Electricity and Magnetism* (angle). McGraw-Hill. ISBN 0-07-004908-4.
Mapo, kiu montras la distribuon de  
la ĉefaj lingvoj el la gbea lingvaro  
(laŭ Capo 1988 kaj 1991).
La **gbea lingvaro** estas grupo de proksimume 20 parencaj lingvoj, kiuj parolatas en vasta areo inter orienta Ganao kaj okcidenta Niĝerio. La suma nombro de parolantoj de la gbea lingvaro estas inter 4 kaj 8 milionoj da homoj.

La plej disvastiĝinta lingvo el la lingvaro estas la Evea lingvo (*Ewe*) kun 3 milionoj da parolantoj en Ganao kaj Togolando, sekvas la Fonua lingvo (*Fon*) (1.7 milionoj da parolantoj ĉefe en Benino.

La gbea lingvaro apartenas al la Kvaa lingvaro, branĉo de la niĝerkonga lingvofamilio, kaj dispartigeblas al kvin ĉefaj lingvoj respektive dialektaroj: la evea (*Ewe*), gena (*Gen*), fonua (*Fon*) kaj aĝaa (*Aja* ) lingvoj, plus la grupo de fla-feraaj lingvoj (*Phla-Pherá*).

La plej multaj parolantoj de la gbea lingvaro venis de pli orientaj regionoj de Afriko al la nunaj loĝlokoj en pluraj ondoj de translokiĝo inter la 10-a kaj 15-a jarcentoj. Iuj el la parolantoj de la fla-feraaj lingvoj tamen supozeble estis la originaj loĝantoj de la areo, kaj miksiĝis kun la parolantoj de la gbea lingvaro, kaj la parolantoj de la gena lingvo probable devenas de regiono pli norda. Fine de la 18-a jarcento, multaj parolantoj de la gbea lingvaro sklaviĝis kaj transportiĝis al Ameriko, sekve de kio la lingvoj de la gbea lingvaro influis plurajn kreolajn lingvojn de la Karibio.

Ĉirkaŭ la jaro 1840, germanaj misiistoj lingvistike ekesploris la gbean lingvaron. Dum la unua duono de la 20-a jarcento, la germana afrikanisto *Diedrich Hermann Westermann* estis gvida esploristo de la lingvaro. La unua interna klasifiko de la lingvaro estis publikigita dum 1988 fare de *H. B. Capo*, kion sekvis kompara fonologio 1991. La gbea lingvaro apartenas al la tonaj lingvoj, analizaj lingvoj kaj la baza vortordo estas *Subjekto Verbo Objekto*.

Aliaj projektoj
---------------

* Gbea lingvaro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Gbea lingvaro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**GBEGLO Koffi** (naskiĝis en 1957) estas togolanda esperantisto, instruisto pri matematiko, gvidanto de privata lernejo «Instituto Zamenhof» (kie infanoj lernas esperanton) kaj nacia sekretario de la Federacio de privataj lernejoj en Togolando. Li ankaŭ estis estrarano de la Universala Esperanto-Asocio 1998–2004.

Esperanto
---------

Delegito de la Universala Esperanto-Asocio (UEA) ekde 1986, ĉefdelegito de 1993, de 1998 ĝis 2004 li estis UEA-estrarano. Li estas ano de Internacia Rajtigita Ekzamenantaro (IRE) por la Internaciaj Ekzamenoj de ILEI/UEA; li ankaŭ multe kontribuis al *Kontakto* kaj *Monato*. Krome li estas membro de la Akademio de Esperanto.

En Togolando li estis vicprezidanto de Unuiĝo Togolanda por Esperanto, kies bultenon *Alvoko* li redaktas. Krome li reprezentas UTE en la Komitato de UEA kaj TIETo en la Forumo de la Esperanta Civito.

Verkoj
------

Elekto de verkoj:

* *Mi vizitis grandan urbon* (1989)
* *De vilaĝo al ĉefurbo* (1993)
* *Prenu plu!* (1995, lernolibro)
* *La tabelo* (1997, gramatika eseo)
* *Esperantujismo* (2016)

Eksteraj ligiloj
----------------

* 

* Gbeglo Koffi en Vikinovaĵoj (Liberaj novaĵoj)
Gaŭsaj kurboj (kloŝformaj kurboj) parametrigitaj por statistiko
**Gaŭsa funkcio** (nomita post Carl Friedrich Gauss) estas funkcio de formo:

{\displaystyle f(x)=ae^{-(x-b)^{2}/c^{2}}}
por iu reelaj konstantoj *a>0*, *b* kaj *c*.

Gaŭsaj funkcioj kun *c2=2* estas propraj funkcioj de la konverto de Fourier. Ĉi tio signifas ke la konverto de Fourier de gaŭsa funkcio kun *c2=2* estas la funkcio kies Konverto de Fourier estis prenita multiplikita per skalaro.

Gaŭsaj funkcioj estas inter tiuj funkcioj kiuj estas rudimentaj sed iliaj malderivaĵoj ne povas esti skribitaj per rudimentaj funkcioj. Tamen la nepropra integralo super la tuta reela linio povas esti komputita akurate:

{\displaystyle \int \_{-\infty }^{\infty }e^{-x^{2}}\,dx={\sqrt {\pi }}}
Ĉi tiu kalkulo povas esti plenumita per la restaĵa teoremo de kompleksa analitiko, sed estas ankaŭ la alia simpla kaj maniero fari la kalkulon. Estu la valoro de ĉi tiu integralo *I*. Tiam

{\displaystyle I^{2}=\int \_{-\infty }^{\infty }e^{-x^{2}}\,dx\int \_{-\infty }^{\infty }e^{-y^{2}}\,dy=\int \_{-\infty }^{\infty }\int \_{-\infty }^{\infty }e^{-(x^{2}+y^{2})}\,dx\,dy}
La variablo de integralado de *x* al *y* en unu al la du multiplikataj integraloj. Nun ŝanĝu al ebenaj polusaj koordinatoj

{\displaystyle I^{2}=\int \_{0}^{2\pi }\int \_{0}^{\infty }e^{-r^{2}}r\,dr\,d\theta =2\pi \int \_{0}^{\infty }e^{-r^{2}}r\,dr=\pi \int \_{0}^{\infty }e^{-u}\,du=\pi }
per la anstataŭo *u=r2*, *du=2rdr*.

En la ĝenerala formo de la gaŭsa funkcio la nepropra integralo estas

{\displaystyle \int \_{-\infty }^{\infty }ae^{-{(x-b)^{2} \over 2c^{2}}}\,dx=ac{\sqrt {2\pi }}}

Aplikoj
-------

La malderivaĵo de la gaŭsa funkcio estas la funkcio de eraro de Gauss.

Gaŭsaj funkcioj aperas en multaj ĉirkaŭtekstoj en la natursciencoj, la socia scienco, matematiko, kaj inĝenierado. Iu ekzemploj estas:

* En statistiko kaj teorio de probabloj, gaŭsa funkcio aperas kiel la denseca funkcio de la normala distribuo, kiu estas limiga probablodistribuo de sumo de multaj distribuoj, laŭ la centra limiga teoremo.
La rilato kun la atendata valoro *μ* kaj varianco *σ2* estas *a = 1/(σ√(2π))*, *b = μ*, *c = σ*.
* Gaŭsa funkcio estas la onda funkcio de la tera stato de la kvantuma harmona oscilo.
* La molekulaj orbitumoj uzataj en komputa kemio estas linearaj kombinaĵoj de gaŭsaj funkcioj, nomataj kiel gaŭsaj orbitumoj.
* Matematike, la gaŭsa funkcio ludas gravan rolon en difino de la hermita polinomo.
* Sekve gaŭsaj funkcioj estas ankaŭ asociitaj kun la vakua stato en kvantuma kampa teorio.
* Gaŭsa elĵetaĵoj estas uzitaj en optikaj kaj mikroondaj sistemoj.
* Gaŭsaj funkcioj estas uzataj kiel antaŭ-glatigantaj kernoj en bilda procezado.

Vidu ankaŭ
----------

* Funkcio de eraro
* Normala distribuo
**Gábor Lónyay** [lOnjai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Lónyay Gábor** estis hungara juristo, politikisto. Liaj nobelaj antaŭnomoj estis *nagy-lónyai* kaj *vásárosnaményi*.

Gábor Lónyay  naskiĝis la 4-an de oktobro 1805 en Hungara reĝlando en Deregnyő (nuntempa Drahňov en Slovakio). Li mortis la 5-an de aŭgusto 1885 en Habsburga Imperio en Teplice (nuntempe en Ĉeĥio).

Biografio
---------

Gábor Lónyay lernis juron en Sárospatak, universitaton en Budapeŝto inter 1958-1963. Li ricevis diversajn jurajn taskojn interalie en Pest (urbo) en la 1820-aj jaroj. En 1830 li okupiĝis nur pri la familia bieno. En 1835 (baldaŭe en 1844, 1848, 1875) li estis elektita deputito parlamenta. Li konsekvence strebis por la hungaraj interesoj, li estis kunlaboranto de Lajos Kossuth. Li multe verkadis en diversaj gazetoj. Li havis edzinon, kiu naskis filon.

Verkaro (elekto)
----------------

* *A mezőgazdaság tankönyve* (Lernolibro de la agrikulturo), (1852-1854) - tradukaĵo
* *Jószágrendezésről* (1884)
* parlamentaj paroladoj

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero P kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)
* hungarlingva biografio Arkivigite je 2016-03-04 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla pli malsupre)
* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla pli malsupre)

* Kategorio Gábor Lónyay (parlamentano) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Gábor Peterdi,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Peterdi Gábor** estis hungara-usonana pentristo, grafikisto, altlerneja instruisto. Lia patro estis Andor Peterdi, lia patrino estis Zseni Várnai.

Pentraĵo de Gábor Peterdi (1986)
Grafikaĵo de Gábor Peterdi (1952)
Gábor Peterdi  Arkivigite je 2018-07-26 per la retarkivo Wayback Machine naskiĝis la 17-an de septembro 1915 en Pestújhely (nuntempa loĝkvartalo en Budapeŝto), li mortis la 13-an de aŭgusto 2001 en Stamford (Konektikuto) (Usono).

Biografio
---------

Gábor Peterdi estis mirinfano en aĝo 15, li debutis en ekspozicio en Budapeŝto en 1930. En somero de 1929 li jam pentradis en Artistkolonio (Kecskemét). Liaj unuaj majstroj estis Gyula Rudnay, Nándor Katona kaj Rezső Bálint (pentristo), foje li pentradis en ateliero de István Szőnyi. En 1930 li studis en akademio de Romo helpe de stipendio, poste li vivis en Parizo, kie li lernis ankaŭ grafikoteknikon. Li elmigris al Usono en 1939, post kelkaj jaroj li estis memservanta soldato batalanta en Eŭropo. Teruraĵoj de la mondomilito donis al li longe temojn. Li instruis grafikteknikon en Novjorko (1948-1952), en Kolegio Hunter (1952-1960), fine en Universitato Yale (1960-1987). Intertempe en 1963 li prelegis ankaŭ en universitato de Alasko. Dum la sekvaj du jaroj li kreis arktajn pejzaĝojn. Li ricevis italan premion en 1930, francan en 1937.

El solaj ekspozicioj
--------------------

* Budapeŝto (1930, 1934)
* Parizo (1938)
* Novjorko (1939, 1948, 1953-1982
* Vaŝingtono (1964, 1970-)
* Miami (1989)
* Bridgeport (1998)

El kolektivaj ekspozicioj
-------------------------

* Salzburg (1958)
* Tokio (1965)
* Arthalo Budapeŝto (1970)
* Parizo (1981)
* Novjorko (1995, 1996)
* Tampa (1997)

Elektitaj pentraĵoj
-------------------

* Tavasz Rómában
* Útépítők
* Tanyaudvar, Mikófalva
* Szolnok 1930
* Cséplők

Lia libro
---------

* *Printmaking: methodes old and new* (1959, dŭre uzata, kiel lernolibro)

Fontoj
------

* hungarlingva biografieto kun foto
* hungarlingva biografio kun foto Arkivigite je 2018-07-26 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio

* Kategorio Gábor Peterdi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 615314
* GND: 123277469
* LCCN: n50010591
* VIAF: 95818602
* ISNI: 0000 0001 0927 5463
* SUDOC: 070509654
* ULAN: 500022299
* BIBSYS: 90212180
* RKD: 62869
 |
**Gábor Oplatka,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Oplatka Gábor** estas hungara maŝininĝeniero, altlerneja instruisto, ekstera membro de Hungara Scienca Akademio (2001).

Gábor Oplatka naskiĝis la 28-an de septembro 1935 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Gábor Oplatka studis en Teknikuniversitato de Budapeŝto, poste en Svisa Federacia Instituto pri Teknologio Zuriko. (Supozeble li estis disidento dum la Hungara revolucio de 1956). Post la diplomo li estis membro de la scienca stabo en la Instituto, kie li okupiĝis pri konstruaj ekipaĵoj kaj transportaj maŝinaroj. Li doktoriĝis el tezo pri eltenado de drataj ŝnuroj. Iom poste Oplatka transprenis la staban direkton kaj la prelegojn en la instituto. Ekde la fondo de la Instituto por malpezaj strukturoj, li estris la kampon de ŝoseoj. Li havas kursojn pri pritraktado de materialoj, remparoj kaj mekanikaj ilaroj. La esplorado de profesoro Oplatka koncentriĝis pri la areoj de drataj ŝnuroj kaj ŝnuroj kaj ties materialoj. En la fokuso estis la sekurecaj problemoj kaj damaĝoj. En 1983 li ricevis la titolon profesoro, kaj en 1995 ricevis la honoran titolon de Dr.h.c. en la Universitato de Miskolc. En 2000 li emeritiĝis.

Fontoj
------

* akademia persona paĝo kun foto
* anglalingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 665200
 |
**Gábor PETRI,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Petri Gábor** estis hungara kuracisto, kirurgo, profesoro, politikisto, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (1982).

Gábor Petri  naskiĝis la 6-an de februaro 1914 en Budapeŝto. Li mortis la 23-an de julio 1985 en Szeged.

Biografio
---------

Gábor Petri frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, universitatojn en Graz kaj Pécs. Li ricevis medicinan diplomon en 1937, poste li laboris en Budapeŝto en hospitalo. Dum la 2-a mondmilito li kirurgiĝis, baldaŭe li ekinstruis en universitato de Szeged. Li estis nomita privata profesoro kaj katedrestro en 1951. Li estis rektoro en 1958 kaj 1975, parlamenta deputito inter 1963–1985. Li ricevis premiojn kaj medalojn inter 1962-1984.

Verkaro (elekto)
----------------

* *A gyomor- és nyombélfekély keletkezéséről és sebészi gyógyításának alapelveiről* (1947)
* *Általános sebészet* (Ĝenerala kirurgio), (1951)
* *A műtéti előkészítés és a műtét utáni kezelés anyagcserevonatkozásai* (1964)
* *A sebészet biztonsága* (Sekureco de la kirurgio), (1985)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero P kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)
* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla pli malsupre)
**Gábor Márkus** [mArkuŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Márkus Gábor** (naskiĝis la 8-an de junio 1922 en Budapeŝto, mortis la 29-an de aprilo 2012 en Buffalo) estis hungara-usonana kuracisto, onkologo, profesoro, membro (ekstera (1994)) de Hungara Scienca Akademio.

Biografio
---------

Gábor Márkus frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li akiris medicinan diplomon en Scienca Universitato Péter Pázmány en 1947. En la sekva jaro helpe de stipendio li plulernis en Universitato Stanford, kie li akiris sciencan gradon Ph.D. Li restis en Usono, eĉ en la universitato, kie li instruis kaj esploris. Inter 1953 kaj 1957 li laboris en universitata infanhospitalo en Filadelfio (Usono), poste en instituto en Buffalo. Li ankaŭ instruis en la universitato ĝis la emeritiĝo. Li ricevis signifan usonan premion en 1981. Li akiris tutmondan famon pri esploroj de sangokoaguloj, sed li estis aktiva ankaŭ en esplorado de kanceroj.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto Arkivigite je 2016-08-19 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Christoph Bach** (\* 19-an de aprilo 1613 en Wechmar; † 12-an de septembro 1661 en Arnstadt) estis la dua filo de Johannes Bach, frato de Johann kaj de Heinrich Bach same kiel avo de Johann Sebastian Bach.

Vivo
----

Post siaj muzikaj edukojaroj - certe je la komenco ĉe la patro kaj eble ankaŭ ĉe la urbofajfisto Hoffmann el Suhl - ĉ. 1633 li estas denove en Wechmar kiel urbomuzikisto kaj princa konsilanto kaj „princa servisto".

En 1640 li restis en saksa Prettin, kie li geedziĝis kun filino de urbofajfisto.

Christoph Bach estis ekde 1642 ĝis 1652 urbkonsilantara muzikisto en Erfurto.

Por la familio Bach Erfurto estis trans longega tempospaco „ĉefa kolektiĝejo". Ĉi tie en Erfurto familio Bach dominis trans tuta jarcento la muzikan vivon tiamaniere, ke eĉ en 1793 ĉiuj urbofajfistoj estis nomataj „Bachoj", kvankam delonge neniu de ĉi tiu nomo vivis inter ili. Nur en la parokaj registroj de la Komercisto-preĝejo estas registritaj pli ol 60 infanbaptoj, geedziĝoj kaj entombigoj de la erfurta muzikisto-familio Bach.

En 1654 li iris al Arnstadt kiel „grafa kortego- kaj urbomuzikisto". Eventualaj komponaĵoj ne konserviĝis.

Tri el liaj filoj estis muzikistoj:

* Georg Christoph Bach
* Johann Christoph Bach (1645-1693)
* Johann Ambrosius Bach, patro de Johann Sebastian.

Fontoj
------

* Diccionario Enciclopédico de la Música *Música Maestro*, Editorial Rombo, 1996, ISBN 8482579323
* Musicalia, Enciclopedia y Guía de la Música Clásica, Editorial Salvat, 1986, ISBN 84-7137-872-8
* Larousse de la musique, Librairie Larousse, 1957

Vidu ankaŭ
----------

* Familio Bach


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 315777
* GND: 135754933
* VIAF: 57838648
* MBA: 7772b1ba-4e0d-4ac8-b961-b97dbc5b7a8e
 |
**Sensa troŝarĝo** okazas se unu aŭ pli de la sensoj de la korpo samtempe perceptas tiom da stimuloj, ke ili ne plu povas esti prilaboritaj kaj povas konduki ĉe la persono al psika tropostulado.

Tiu ĉi tropostulado de la (homa) organismo kaj de la nerva sistemo per sensaĵoj koncernas la sensojn (aŭdado, vidado, flarado, gustado kaj tuŝado) aparte, kune, aŭ por mallonga tempo aŭ longtempe.

En la antaŭo de la esploradoj ĉe la situacio de la homo en la moderna mondo ĉefe staras la akustika kaj la vida troŝarĝo.

Ekzemploj, kiuj povas kaŭzi sensan troŝarĝon estas:

* *Aŭdsenso:* bruo, pluraj samtempaj akustikaj fontoj (ekz. babilado en homamaso)
* *Okuloj:* multnombraj koloroj, trembrilantaj lumoj, rapidaj movadoj)
* *Flarsenso kaj gustosento:* Troŝarĝo ankaŭ povas okazi ĉe manĝo, kiu same enhavas la gustojn dolĉa, acida, amara, sala kaj umama tiel, kiel la gustoj ne estas aparte percepteblaj kaj ne povas esti atribuitaj.
* *Drogoj* el la grupo de psikedeloj kaj dissociiloj

Konsekvencoj
------------

Sensa troŝarĝo mallongtempe kondukas al streso, hektiko, agresemaj reakcioj kaj rapida elĉerpiĝo. Aparte skizofreniuloj, sed ankaŭ altsentemaj personecoj (ASP), same kiel aŭtismuloj kaj atentomanka-hiperaktiva perturbuloj reagas tre forte. Longtempa sensa troŝarĝo povas kaŭzi problemoj kun koncentrado, perdo de realecsenso aŭ hiper-agado kaj  povas esti unu el la kaŭzoj por lernhandikapoj. Modernaj vivmanieroj, precipe la ĉieesta uzado de la interreto kaj aliaj modernaj komunikiloj, povas kunporti kronikan sensan troŝarĝon kaj kondukas ĉe multaj homoj al la tipaj simptomoj.

En konduta terapio oni uzas — enkadre de alfrontaj metodoj — celitan sensan troŝarĝon sensan troŝarĝon (Torento) kiel psikoterapiilon, ekzemple por kuracigi fobiojn. Post preparado la paciento estas pritrakta kun por si timegigaj elementoj kaj li/ŝi lernas kiel elteni la situacion.

Vidu ankaŭ
----------

* Informa superŝarĝo

Referencoj
----------

1. 1 2  Reizüberflutung und Lernschwächen bei ncsr.de Lernen fürs Leben. (germane)
2. ↑  Reizüberflutung: Wie Kinder zum Zappelphilipp werden in: Der Spiegel vom 3.
3. ↑  Alex Rühle: Reizüberflutung: Verblöden wir? Arkivigite je 2010-04-06 per la retarkivo Wayback Machine in: Süddeutsche Zeitung vom 23.
**Dunlop** estas unu el la plej konataj pneŭo-produktaj firmaoj, produktanta jam fine de la 19-a jarcento.

Dunlop D logo
Fondinto de la entrepreno Dunlop estis John Boyd Dunlop (1840–1921), kiu patentigis en 1888 pneŭon jun kundensita aero. Li sekvajare fondis entreprenon por produkti pneŭojn por bicikloj. Ĝi estis registrita kiel *Byrne Brothers India Rubber Company* en 1896, en Grand-Britio. La entrepreno ŝanĝis la nomon en 1900 al *Dunlop Rubber Company Ltd.* kaj ses jarojn poste komencis produkton de pneŭoj por aŭtomobiloj.

Dunlop aĉetis gumoplantejojn en la Malaja duoninsulo, por certigi la prizorgon per krudmaterialo. En 1926, la firmao Dunlop estis la plej granda agroposedanto de la Brita Imperio. La entrepreno vendis la agrojn en 1981 al malajziaj inventistoj. Samjare, la Dunlop transformiĝis al Akcia Kompanio.

Ekde 1999, la marko estas parto de la globala *Sumitomo Rubber Industries*.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Dunlop en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 206203
 |
**Granja de Moreruela** [GRANĥa demoreRŬEla] estas municipo de la provinco Zamoro, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko Tierra de Campos, en plej nordoriento de la provinco, angule kun la Provincoj Leono kaj Valadolido. *Granja de Moreruela* estas etimologie tradukebla al *Bieno de Moreruela*, alude al la monaĥejo de Moreruela, kiu videblas en la supra duono de la blazono.

Municipoj de la komarko de *Tierra de Campos* en la provinco Zamora.
Ruinoj de la monaĥejo.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio estas formata de unusola loĝloko, okupas totalan areon de 41,54 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 265 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 500 loĝantojn el la mezo de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. Ĝi distas 43 km de Zamoro, provinca ĉefurbo.

Historio
--------

Estas atestaĵoj de prahistoria loĝado (rokpentraĵoj); en Mezepoko okazis reloĝado. La vivo de la loĝloko estis ligita al la Monaĥejo de Moreruela, nun en ruinoj, kiel Bieno de Sankta Eŭgena. Plej fruaj mencioj estas de la jaro 1143, 1162, 1204 kaj 1296, kaj kiel La Granxa en 1585 kun loka regularo. Ĝi apartenis poste al la Graflando de Benavente. En 1835 oni devigis la abandonon de la monaĥejo.

Tradiciaj enspezofontoj estas agrikulturo kaj brutobredado. Lastatempe kultura kaj rura turismo plie ekgravis (la ruinoj de la monaĥejo).

Bildaro
-------

* Ruinoj de la monaĥejoRuinoj de la monaĥejo
* Absida koridoroAbsida koridoro
* 
* 
* RestaŭraĵoRestaŭraĵo

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de Provinco Zamoro

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 755808
* GND: 4763725-0
* VIAF: 236580028
* BNF: 15005937w
 |