***Gilda*** estas usona nigra filmo de 1946 reĝisorita de Charles Vidor en kiu stelulas Rita Hayworth en sia filmonomiga rolo kaj Glenn Ford. La filmo famis pro la prilaborita fotografio de kinfotisto Rudolph Maté, vestaro de la desegnisto Jean Louis por Hayworth (precize por la dancoscenoj), kaj koreografo Jack Cole por la muntado de "Put the Blame on Mame" kaj "Amado Mio", kantitaj de Anita Ellis. Laŭlonge de la jaroj *Gilda* ricevis statuton de kulta filmo. En 2013, la filmo estis elektita por konservado en la usonaj *National Film Registry* de la Kongresa Biblioteko de Usono kiel "kulture, historie aŭ estetike grava".

Intrigo
-------

**Averto: *La teksto, kiu sekvas, malkaŝas detalojn pri la intrigo de la rakonto.***

Hayworth kun la robo uzita por kanti "Amado Mio" en la sceno de la noktoklubo.
Johnny Farrell, usonano alveninta al Bonaero, gajnas monon per trompoj en vetludado. Li estis savita de ŝtelklopodo fare de nekonato, nome Ballin Mundson. Mundson enkondukis lin al eksterleĝa vetludejo, sed ankaŭ tie Farrell friponas kaj estas kondukita al la kazinestro, kiu estas Mundson mem. Tiu dungas lin kiel fidinda kazinadministranto. Mundson revenas de vojaĝo kun nova edzino ĵus konatita, nome Gilda. Johnny kaj Gilda tuj rekonas sin, kvankam kaŝe de Mundson. Tiu komisias Farrell por kontrolado de Gilda. Johnny kaj Gilda malamas unu la alian, dum ŝi flirtemas kun viroj por kolerigi Johnny.

Mundson estas vizitita de du germanaj mafiuloj. Ties organizado financis komercadon de tungsteno, ja la konto de Mundson por sekretigi la konekton. Nun post la militfino ili deziras rekuperi la negocon, sed Mundson malakceptas transigi la propraĵon. La argentina polico suspektas pri la germanoj kaj komisias la agenton Obregón informiĝi pri Farrell, sed li scias neniom pri tiu afero de la negocoj de Mundson. La germanoj revenas al la kazino dum karnavalo kaj Mundson mortigas unu el ili.

Farrell portas Gilda al sekurejo. Ĉe Mundson la du iamaj amantoj denove kverelas, sed poste interkisas pasie. Farrell ekkomprenas, ke Mundson aŭdis ilin, kaj persekutas lin ĝis aviadilo, per kiu Mundson fuĝas. Tamen la aviadilo eksplodas en la aero kaj falas al la maro. Mundson tamen estis fuĝinta per paraŝuto, kion Farrell ne konstatas, supozante, ke Mundson estas mortinta. Gilda heredas kaj ŝi tuj edziniĝas al Farrell, sed dum ŝi ne scias tion, Johnny edziĝis al ŝi nur kiel puno pro perfido al Mundson. Li abandonas ŝin, sed ĉikanas ŝin kaj kelkajn fojojn evitas ŝiajn fuĝojn.

Obregón konfiskas la kazinon kaj informas al Farrell, ke Gilda fakte perfidis nek Mundson nek lin mem, pro kio Farrell klopodas repacigi al ŝi. Tiam, Mundson reaperas kaj malkaŝas, ke li ŝajnigis sian memmortigon. Li klopodas mortigi kaj Gilda kaj Farrell, sed la kelnero, kiu duarangas dum la tuta historio, ponardis lin ĝismorte. Je la alveno de Obregón, Johnny klopodas memkulpigi sin pri la murdo, sed Obregón notas, ke Mundson jam estis jure deklarita mortinta kaj ne arestas lin. Farrell havigas al Obregón gravajn dokumentojn pri la negocoj de Mundson. Farrell kaj Gilda repaciĝas.

**Averto: *Malkaŝado de la intrigo de la rakonto ĉi tie finiĝas.***

Geaktoraro kaj roluloj
----------------------

Reklama afiŝo.
* Rita Hayworth kiel Gilda Mundson
* Glenn Ford kiel Johnny Farrell
* George Macready kiel Ballin Mundson
* Joseph Calleia kiel Detective Maurice Obregon
* Steven Geray kiel Uncle Pio
* Joe Sawyer kiel Casey
* Gerald Mohr kiel Captain Delgado
* Mark Roberts kiel Gabe Evans
* Ludwig Donath kiel Germano
* Don Douglas kiel Thomas Langford
* Lionel Royce kiel Germano
* George J. Lewis kiel Huerta
* Saul Martell kiel hometo (eksterliste)

Kuriozaĵo
---------

En sceno en noktoklubo Gilda kantas, dancas kaj kvazaŭ striptize forvestas sin el ganto (vidu malsupre foton). Tiu momento estis konsiderita en kelkaj landoj kiel maldeca kaj rezultis en malpermeso ĉu de la filmo ĉu de la sceno. Ankaŭ momento en kiu Farrell vangofrapas Gilda estis konsiderita skandala.

Bildaro
-------

* Johnny Farrell (Glenn Ford) kaj Gilda (Rita Hayworth)Johnny Farrell (Glenn Ford) kaj Gilda (Rita Hayworth)
* "Gilda, ĉu vi decas?""Gilda, ĉu vi decas?"
* Jean Louis desegnis la faman nigran robon de Hayworth en Gilda, "la plej fama vestaĵo kiun mi iam faris."​Jean Louis desegnis la faman nigran robon de Hayworth en *Gilda*, "la plej fama vestaĵo kiun mi iam faris."​
* Reklama filmeto.

Notoj
-----

1. ↑  Grossini, Giancarlo (1a de Januaro 1985). "Dizionario del cinema giallo: tutto il delitto dalla A alla Z". EDIZIONI DEDALO – via Google Books.
2. ↑   Gilda - review (10a de Aprilo 2012).
3. ↑   Gilda (1946): Charles Vidor's Erotic Film Noir–Sexual Repression, Perversion, Masochism, and Latent Homosexuality | Emanuel Levy.
4. ↑  O'Sullivan, Michael, "Library of Congress announces 2013 National Film Registry selections", 18a de Decembro, 2013.
5. ↑   Complete National Film Registry Listing. Alirita 2020-06-22.
6. ↑   Cinema with the Right Stuff Marks 2013 National Film Registry. Alirita 2020-06-22.
7. ↑  Truhler, Kimberly (17a de Oktobro 2014). «Style Essentials—Femme Fatale Rita Hayworth Puts the Blame in 1946's Gilda». GlamAmor. Konsultita la 2an de junio 2017.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Gilda en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* *Gilda*—eseo de Kimberly Truhler ĉe la retejo de National Film Registry
* *Gilda*  en Interreta filma datumbazo (angle)
* Gilda ĉe aenigma
* Fotoj de Rita Hayworth en *Gilda* Arkivigite je 2014-04-22 per la retarkivo Wayback Machine de Ned Scott
* "The Long Shadow of *Gilda*"—eseo de Sheila O’Malley ĉe *Criterion Collection*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 812386
* GND: 7718430-0
* LCCN: n2001044257
* VIAF: 205631825
* SUDOC: 159302986
* BNF: 165950227
 |