recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Laguna de Negrillos** [laGUna deneGRIljos] estas municipo de la provinco Leono, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko *El Páramo* (Altebenaĵo aŭ Stepo), en la sudo de la provinco. *Laguna de Negrillos* estas etimologie komprenebla kiel *Lageto de Ulmoj*. Kiel aludo al iamaj lagetoj estas arĝenta nimfeo super verda fono en la blazono.

La provinco Leono en la regiono kaj *El Páramo* en la provinco.
Komarkoj de la provinco Leono; *El Páramo* (Altebenaĵo) sude, grizkolora.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio estas formata de la loĝlokoj Cabañeros, Conforcos, Laguna de Negrillos kaj Villamorico, okupas totalan areon de 71,80 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 1 057 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 1 450 loĝantojn el la mezo de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. Ĝi distas 46 km de Leono, provinca ĉefurbo; proksimas la riveroj Esla kaj Órbigo. Ĝi limas norde kun Pobladura de Pelayo García kaj Villademor de la Vega; sude kun Ribera de la Polvorosa, Grajal de Ribera, La Antigua kaj Cazanuecos; oriente kun Toral de los Guzmanes, Algadefe kaj Villamandos; okcidente kun Villaestrigo kaj Zotes del Páramo.

Historio
--------

En Mezepoko okazis reloĝado, kun mencioj en la 10-a kaj 11-a jarcentoj dekomence al eklezio, poste al diversaj senjoroj. La areo apartenis al la Regno Leono. En 1205 la reĝo Alfonso la 9-a havigas propran foruon al la urbo, kiam jam estis kastelo kaj murego por protekto de la vojoj kaj reloĝado. Tiel ĝi iĝis ĉefurbo de senjorlando de 13 domaroj.

Tradiciaj enspezofontoj estas agrikulturo (iam vitejoj, poste maizo kaj aliaj irigaciaj cerealoj) kaj malplie brutobredado. Lastatempe kultura kaj rura turismo plie ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, kastelo, preĝejoj, piedirado, festoj, kuirarto) kaj servoj.

Bildaro
-------

* La kastelo.La kastelo.
* La kastelo.La kastelo.
* La kastelo.La kastelo.
* La kastelo.La kastelo.
* La kastelo.La kastelo.
* Enirpordego de la kastelo.Enirpordego de la kastelo.
* Turo.Turo.
* Preĝejo Sankta Johano Baptista.Preĝejo Sankta Johano Baptista.
* Preĝejo Virgulino Arrabal.Preĝejo Virgulino Arrabal.
* Festo Corpus Christi.Festo *Corpus Christi*.
* Festo Corpus Christi.Festo *Corpus Christi*.
* Festo Corpus Christi.Festo *Corpus Christi*.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de Provinco Leono

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 758578
* VIAF: 316733474
 |
Markemblemo de La Arĝenta Ŝlosilo
**La Arĝenta Ŝlosilo** (france *La Clef d'Argent*), estas franca senprofita asocia eldonejo, kiu temas pri fantasto, fantazio, kaj sciencfikcio.

Ĝia nomo estas referenco al rakonto de H. P. Lovecraft.

Ekde 1987 **La Arĝenta Ŝlosilo** franclingve publikigas nuntempajn romanistojn kaj novelistojn (Jonas Lenn, Jean-Pierre Andrevon) kaj eseistojn (S.T. Joshi, Lionel Dupuy), klasikajn Anglalingvajn verkistojn en franca traduko (Arthur C. Clarke, Clark Ashton Smith, G.S. Viereck) kaj ĝi republikigas verkistojn de la fino de la jarcento 19 ĝis la komenco de la jarcento 20 (Édouard Ganche, Charles de Coynart, Théo Varlet, Gabriel de Lautrec).

Ekde 2010, ĝi ankaŭ eldonas esperantlingvajn librojn.

Esperantlingvaj libroj eldonitaj de la Arĝenta Ŝlosilo
------------------------------------------------------

* *La karna maŭzoleo*, fantasta rakonto de Jonas Lenn, 2010. (ISBN 9782908254839)

Eksteraj ligiloj
----------------

* La Arĝenta Ŝlosilo Arkivigite je 2017-01-04 per la retarkivo Wayback Machine (esperantlingva retejo)
* La Clef d'Argent (franclingva retejo)
* Silver Key Press Arkivigite je 2016-10-08 per la retarkivo Wayback Machine (anglalingva retejo)
**Lajos BÁSTI** [lajoŝ bAŝti], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Básti Lajos** estis elstara hungara aktoro, altlerneja instruisto. Oni aprezas lin la plej bele parolanto en hungara lingvo en la 20-a jarcento. Lia 2-a edzino estis Zsuzsa Zolnay, lia filino estis Juli Básti (ambaŭ aktoroj).

Lajos Básti naskiĝis, kiel **Berger Lajos**, la 17-an de novembro 1911 en Keszthely. Li mortis la 1-an de junio 1977 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Lajos Básti devenis el juda familio. Li frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li akiris aktoran diplomon en Akademio pri Teatro kaj Filmo. Dum la 2-a mondmilito li estis trudlaboristo. Baldaŭe li edziĝis, poste havanta filinon. Inter 1952-1960 li ankaŭ instruis en la akademio (jam altlernejo). Ĝis 1968 li apartenis al trupo de Nacia Teatro (Budapeŝto), poste li ludis en alia teatro, sed li revenis al Nacia Teatro. Li ricevis premion Kossuth en 1955, pli frue kaj poste ankaŭ aliajn premiojn.

Roloj (elekto)
--------------

* 34 filmoj inter 1935-1971, ekzemple Ombrelo de Sankta Petro (filmo de 1935); Mór Jókai: *Az Aranyember* (La orohomo), 1936; Mór Jókai: *A kőszívű ember fiai* (Filoj de la ŝtonkora homo), 1964
* 11 televiziaj filmoj inter 1965-1978, ekzemple Imre Madách: *La Tragedio de l' Homo, 1969;* Abigél *(serio 1-4), 1978*
* diversaj teatraĵoj, ekzemple William Shakespeare: Reĝo Lear, Julius Ceasar, *Hamleto*, *Makbeto*; Imre Madách: *La Tragedio de l' Homo*.

Elektitaj disĉiploj
-------------------

* Franciska Győry
* Miklós Tóth-Máté

Fontoj
------

* Hungara Vikipedio

* Kategorio Lajos Básti en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**BARÓTI Lajos** (nask. Kratofill) estis hungara futbalisto, trejnisto, kapitano de la ligo de la hungara elektita futbalteamo. Li naskiĝis en Barót la 19-an de aŭgusto 1914 kaj mortis en Budapeŝto la 23-an de decembro 2005. Li estis la frato de la literaturhistoriisto Dezső Baróti.

Biografio
---------

Lajos Baróti pristudis juron en Szeged, poste en 1947 li akiris diplomon de trejnisto, en 1956 faktrejnisto en Gimnastika Altlernejo de Budapeŝto. Li komencis piedpilkon ludi en 1928 en Szegedi AK (de 1936 en Szeged FC). De 1946 li ludis du jarojn en Győri ETO. En 1941 li estis ĉampiona bronzmedalisto en Szeged. En 1939 kaj 1941 po unufoje li ludis en la hungara elektita futbalteamo. En 1935 li estis ano de la altlerneja mondĉampionteamo.

Fonto
-----

* Hungara vikipedio

* Kategorio Lajos Baróti en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 430298
* LCCN: n2005059433
* VIAF: 38786311
* ISNI: 0000 0000 7906 4525
 |



* Portalo pri Biografio
**Németújvári BATTHYÁNY Lajos** (pron Batja’nji Lajoŝ) (10-a de februaro 1807 – 6-an de oktobro 1849, Budapeŝto) estis hungara grafo, liberpensanta politikisto, unua ĉefministro de Hungario, martiro de la hungara liberecbatalo en 1849.

Li enpaŝis la armeon jam 16-jaraĝe, poste studis juron en la Zagreba Reĝa Akademio. Li poste rundvojaĝis en Eŭropo kaj alveninte hejmen, li enkondukis la modernan mastrumadon en siaj bienoj. Li alpaŝis la politikon je efiko de István Széchenyi kaj Wesselényi. Li estis gvidanto de la parlamenta grandnobela opozicio en la jaroj 1839-1840 kaj 1843-1844.

Ekde 1847 li estis prezidanto de la Opozicia Partio, kiu postulis burĝajn reformojn. La 17-an de marto en 1848 (2 tagojn post komenco de la liberecbatalo), Ferdinando la 5-a nomis lin ĉefministro. Li klopodis ĉiam por la sendependeco de Hungario per pacaj rimedoj, sed kiam tio evidentiĝis neebla, li redonis la komision pri la ĉefministreco (oktobre 1848). Li estis ano de la packomisiono, sendita komence de januaro 1849 al aŭstra areestro Windischgraetz. La generalmajoro ne akceptis lin, sed la 8-an de januaro arestis lin. La milita tribunalo en Olmutz juĝis lin je morto (je premo de Schwarzenberg), sed ofertis je amnestio. Poste oni transportis lin al Peŝto, kie oni transdonis lin al Haynau kaj juĝis lin al morto per pendumo. Li kaŭzis la 5-an de oktobre al si mem gravajn vundojn surkole per tranĉilo (kontrabandita fare de la edzino), tiel oni estis trudataj ŝanĝi la ekzekuton je mortpafo (li volis sin fakte memmortigi). Oni ekzekutis lin la 6-an de oktobro ĉe la muroj de la peŝta Novkonstruo.

Liaj lastaj vortoj estis: "Ek, ĉasistoj! Vivu la Patujo!"

Sur la ekzekutejo oni poste konstruis lucernon (meĉujon) kun eterna lumo, nomata ĉiammeĉujo de Batthyány.

* Listo de hungaraj ĉefministroj
* Bertalan Szemere

brusto en la Nacia Historia Memorparko

* Kategorio Lajos Batthyány en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 25024
* GND: 118850385
* LCCN: n86003735
* VIAF: 41848955
* ISNI: 0000 0000 7829 4564
* SUDOC: 129595667
* BNF: 11987365m
* NKC: jn20010525268
 |
Pri la komunumo
---------------

**La Baroche** estas komunumo en la distrikto Porrentruy en Kantono Ĵuraso, Svislando. Ĝi havis 1207 loĝantojn je la 31-a de decembro 2009.

Geografio
---------

La komunumo La Baroche situas en oriento de la regiono Ajoie, kiel nomiĝas la nordokcidenta parto de Kantono Ĵuraso. En la Baroche fontas la rivero Allaine. La komunumo konsistas el la vilaĝoj kaj iamaj komunumoj Asuel, Charmoille, Fregiécourt, Miécourt kaj Pleujouse.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo La Baroche limas al Pleigne, Bourrignon, Boécourt, Clos du Doubs, Cornol, Alle, Vendlincourt, Levoncourt (Francio), Oberlarg (Francio), kaj Lucelle (Francio).

Trafiko
-------

La Baroche situas ĉe la kantona ĉefvojo n-ro 247 de Porrentruy tra franca teritorio al Laufen en Kantono Bazelo Kampara. Al la publika transportreto la komunumo estas konektita per poŝtaŭtolinio de Lucelle al Porrentruy.

Historio
--------

La Baroche fondiĝis la 1-an de januaro 2009 per kuniĝo de la ĝis tiam aŭtonomaj komunumoj Asuel, Charmoille, Fregiécourt, Miécourt kaj Pleujouse.

La unua dokumenta mencio de Miécourt datiĝas el la jaro 866 kiel *Curtem que Mietiam*.
, de Asuel en la jaro 1136 jam tiam kiel *Asuel*, de Charmoille kiel *Calmillis* kaj de Fregiécourt kiel *Frigiscurth* ankaŭ en la jaro 1136, kaj de Pleujouse en la jaro 1105 kiel *Pluiusa*.

Ek de la 13-a jarcento la kvin vilaĝoj de la hodiaŭa komunumo La Baroche estis posedaĵo de la Princepiskopejo Bazelo. En la 16-a jarcento ili estis atribuitaj al la majorejo Alle de la princepiskopa voktejo Ajoie. Post la franca revolucio de 1792 ili dum unu jaro apartenis al la Raŭraka Respubliko, kiu kiel departamento *Mont Terrible* estis integrita al Francio. De 1800 ĝis 1815 la vilaĝoj de La Baroche apartenis al la franca departemento Haut-Rhin, kaj en la jaro 1816 ĝi per dekreto de la Viena Kongreso de 1815 fariĝis parto de la distrikto Porrentruy de Kantono Berno. Ek de la 1-a de januaro 1979 Asuel, Charmoille, Fregiécourt, Miécourt kaj Pleujouse apartenas kun la tuta distrikto al la nova Kantono Ĵuraso kaj estis ĝis la 31-a de decembro 2008 memstaraj komunumoj.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Laŭ simbolo sur la muro de la komunuma domo - ĉu tio estas la oficiala blazono, ĝis nun nenie estas dokumentita
2. ↑  Fonto: *Dominique Prongué*: *Miécourt en* Historia Leksikono de Svislando *(2008-11-13)*

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio La Baroche en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo La Baroche
* Miécourt en la Historia Leksikono de Svislando
* Asuel en la Historia Leksikono de Svislando
* Charmoille en la Historia Leksikono de Svislando
* Fregiécourt en la Historia Leksikono de Svislando
* La Baroche en la Historia Leksikono de Svislando

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Porrentruy |
| --- |
| maldekstraAlle • Basse-Allaine • Beurnevésin • Boncourt • Bonfol • Bressaucourt • Bure • Clos du Doubs • Coeuve • Cornol • Courchavon • Courgenay • Courtedoux • Damphreux • Fahy • Fontenais • Grandfontaine • Haute-Ajoie • La Baroche • Lugnez • **Porrentruy** • Rocourt • Vendlincourt |  |

 |
**Lajos Boross** [lajoŝ boroŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Boross Lajos** estis elstara hungara violonisto pri popolmuziko. Lia familia nomvarianto estis *Boros*.

Lajos Boross naskiĝis la 7-an de januaro 1925 en Budapeŝto kaj mortis la 8-an de julio 2014 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Lajos Boross devenis el cigana familio. Li lernis violonadon jam antaŭ la lernojaroj. Li komencis sian karieron jam en 1938, sed baldaŭe li studis en Muzikarta Altlernejo Ferenc Liszt. Lia ĉefinstruisto estis Ede Zathureczky. Li fondis orkestron en 1942 kaj li prezentis popolan aŭ ciganan muzikon en famaj restoracioj. En 1950 oni fondis orkestron *Hungara Ŝtata Popola Orkestro*, kie li iĝis la ĉefa violonisto. En 1972 li kune muzikadis kun Yehudi Menuhin en restoracio de Fiŝista Bastiono. En 1985 oni fondis orkestron *Cigana Orkestro kun cent anoj*, kie li iĝis la ĉefa violonisto. En 1998 li iomete malsaniĝis kaj li ne plu muzikadis. Li ricevis premion Kossuth en 2006, pli frue ekde 1951 ankaŭ aliajn premiojn.

Eldonaĵoj (elekto)
------------------

* *The Virtuosos of Gypsy Music* (Hungaroton HCD10212)
* *Spectacle du palais des congrès de Paris* (EMI - 1995)
* *Danses et chants folkloriques de Hongrie* Directeur de l'Ensemble folklorique d'état Hongrois (Philips P.10.118 R)

Memorigiloj
-----------

* memorkolono en Budapeŝto

Fontoj
------

* Hungara Vikipedio

* Kategorio Lajos Boross en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Lago de Sempach** (germane *Sempachersee*) estas lago en kantono Lucerno en Svislando.

Geografio
---------

La Lago de Sempach situas en la norda parto de Kantono Lucerno. Ĝi situas proksimume 10 kilometrojn nordokcidente de la kantonĉefurbo Lucerno.

La lago en ciferoj
------------------

La lago situas sur alteco de 504 m [s.m.]. Ĝi kovras areon de 14,5 km², kaj entenas akovolumon de 0,66 km³. Je ĝia plej profunda punkto ĝi havas porfundecon de 87 m, ĝia averaĝa profundeco estas 44 m. La lago havas longecon de 7,5 km kaj larĝecon de 2,1 km, kaj ĝia meza elfluo estas 1.28 m³/s. La restadtempo de la akvo en la lago estas 16,9 jaroj.

Turismo
-------

Malpermesŝildo ĉe la strandpromenejo en Sempach
Ĉirkaŭ la lago troviĝas pluraj publikaj banejoj, kaj ekzistas ŝipveturado sur la lago. Grava ekskursocelo estas la urbeto Sempach kun la historiaj memorejoj pri la Batalo de Sempach, dum kiuj en la jaro 1386 la urbo Lucerno defendis siajn interesojn kontraŭc la Habsburgoj.

Bedaŭrinde granda parto de la lagobordo ne estas publike alirebla sed okpita de privataj strandoj kaj vilaoj, tute male al la plej multaj aliaj lagoj en Svislando. Krome apud la bela strandpromenejo en la urbo Sempach ekzistas superflua ban- kaj kampadmalpermeso, kiu estas fakte relikto el la 1960-aj jaroj. Tio ne estas bone komprenebla kaj certe malbone por la turismo.

Referencoj
----------

1. 1 2 3 4   Seen (Bundesamt für Umwelt BAFU) (germane). Alirita 2020-01-18, en germana vikipedio.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Retejo de la asocio Pro Sempachersee

* Kategorio Lago de Sempach en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Lajos Détári** [lajoŝ dEtAri], laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj kun plena nomo **Détári Lajos László** estas hungara futbalisto (mezulo), trejnisto.

Lajos Détári naskiĝis la 24-an de aprilo 1963 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Lajos Détári futbalis en junulara teamo de Budapest Honvéd FC inter 1973-1980, poste en la plenaĝa teamo ĝis 1987. En tiu lasta periodo li ludis 134-foje kun 72 goloj kaj estis golreĝo, ankaŭ hungara ĉampiono trifoje. Inter 1987-2001 li ludis plej ofte eksterlande (ekzemple Eintracht Frankfurt, Olimpiakos Pireo FK, Bolonjo F.C. 1909, Genoa), ja tiutempe la ŝtato jam permesis tion. Li estis ankaŭ greka golreĝo. Li estis ankaŭ membro de la nacia hungara teamo inter 1984–1994 resume 61-foje kun 13 goloj. Li estis trejnisto inter 2000-2016 plej ofte enlande, sed la trejnado ne estis tiel sukcesa, kiel la aktiva futbalado. Li edziĝis en 1985.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun fotoj
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Lajos Détári en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 797263
* LCCN: n2014064072
* VIAF: 311580148
 |


* Portalo pri Biografio
**La Bañeza** [labaNJEza] estas municipo de la provinco Leono, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko *Tierra de La Bañeza* (Tero Banjeza), en la suda centro de la provinco, kaj en tradicia areo de La Valduerna, inter Paramo kaj Teleno. *La Bañeza* estas komprenebla etimologie kiel Bieno de Bani Eiza.

Komarkoj de la provinco Leono; *La Bañeza* sude, centre, violkolora.
Placo.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio estas formata de la loĝlokoj La Bañeza, San Mamés de la Vega kaj Santiago de la Valduerna, okupas totalan areon de 19,71 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 10 068 loĝantojn. Ĝi akiris ĉirkaŭ 7 000 loĝantojn el la komenco de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al tiu urbo kiu disponas el servoj. Inter migrantoj hegemonias bulgaroj, kolombianoj kaj marokanoj.

Ĝi distas 57 km de Leono, provinca ĉefurbo. Ĝi limas kun Palacios de la Valduerna, Soto de la Vega, Regueras de Arriba, Santa Elena de Jamuz kaj Cebrones del Río. Ĉefa rivero estas Órbigo.

Historio
--------

Estas atestaĵoj de antaŭromia kaj romia loĝado, kaj poste de visigotoj; en Mezepoko okazis reloĝado en la 9-a jarcento fare de la grafo Gatón el la kernoj de San Pedro de Périx kaj de la mozaraboj de Bani Eiza, de kie venas Bañeza. La areo apartenis al la Regno Leono kaj poste suferis pro la Milito de Hispana Sendependiĝo kaj pro la Karlismaj Militoj. Ĝi estis sidejo de markizlando dum la Moderna epoko, kaj fine de la 19-a jarcento startis la ekonomia kaj urba, en kiu gravis la alveno de la fervojo Plasencia-Astorga en 1896. En 1936 dum la Hispana Enlanda Milito estis ekzekutita la urbestro Isaac Nistal Blanco kaj naŭ personoj plie.

Tradiciaj enspezofontoj estas agrikulturo kaj brutobredado. En industrio gravas sukerfabriko el beto. Lastatempe kultura kaj rura turismo plie ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado, muzeoj, festoj, kuirarto), sed ĉefe servoj kaj komerco.

Bildaro
-------

* Urbodomo.Urbodomo.
* Preĝejo Sankta Savisto.Preĝejo Sankta Savisto.
* Preĝejo Sankta Maria.Preĝejo Sankta Maria.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de Provinco Leono

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 758377
* GND: 4271109-5
* LCCN: n96056456
* VIAF: 128008435
 |
La lago **Rotoiti** estas lago en la Tasmana Regiono de Novzelando. Ĝi estas grava montara lago ene de la limoj de la Nacia Parko Lagoj Nelson. La lago estas nutrata de la rivero Travers, kak ties akvo fluas al la rivero Buller. La lago estas ĉirkaŭata de arbaroj el fago kaj estas 82 metrojn profunda. Saint Arnaud estas malgranda komunumo ĉe la norda pinto de la lago.

Estas padoj por marŝado ĉirkaŭ la lago, kiaj la Lakehead oriente kaj la Lakeside okcidente. Estas akvotaksia servo kiu veturas laŭlonge de la lago por piedirantoj al kaj el kabanoj de Coldwater kaj Lakehead ĉe la komenco de la lago. Rotoiti estas ankaŭ populara loko por akvoskiado kaj estas apud la Monto Robert, kiu estis hejmo de malgranda skiejo ĝis ĝi estis forigita de la Novzelanda Departamento de Konservado en 2005.

En la lago oni enmetis truton kio utilas por distra fiŝkaptado.

Referencoj
----------

1. ↑   LINZ, 23236, Lake Rotoiti, 2009-03-18.

* Kategorio Lago Rotoiti en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
- ﻿ Laikaj ŝtatoj

- ﻿ Konfesiaj ŝtatoj

- ﻿ Neklare aŭ sen informoj

Turkio estas teorie laika ŝtato kie 99% de la loĝantaro estas islamanoj
Armenio, la unua kristana ŝtato fariĝis laika en la 20-a jarcento
Francio, unu el la unuaj laikaj landoj de Eŭropo.
Kiel **laika ŝtato** estas konata la ŝtato, kaj ĝenerale ankaŭ la nacio aŭ lando, *sendependa de ia ajn organizo aŭ religia kredo* kaj en kiu la politikaj aŭtoritatuloj ne aliĝas publike al iu ajn determinita religio kaj kie la religia kredo ne influas la nacian politikon.

En strikta senco la kondiĉo por laika ŝtato supozigas la nulan enmiksiĝon de iu ajn organizo aŭ religia kredo en la regadon de tiu lando. Ĝi ne povas interveni en la plenuma povo, leĝdona povo aŭ juĝista povo. En pli malstrikta senco, laika ŝtato estas tiu kiu restas neŭtrala pri la religiaj aferoj pro kio tiuj ekzercas sur ĝin nek subtenon nek politikan opozicion eksplicite aŭ implicite.

En laika ŝtato ĉiuj civitanoj estas konsiderataj kiel egalaj senkonsidere ĉu ili estas kredantoj aŭ ne, aŭ ĉu ili apartenas al plimulta aŭ malplimulta religio. En tia senco ĝi evitas la diskriminacion pro religiaj aferoj sed ĝi ne favorigas determinitan religion. Ĝenerale en la laika ŝtato ne ekzistas "ŝtata religio" aŭ ekvivalentaĵo kaj ekzistas disiĝo inter religio kaj ŝtato. En multaj laikaj landoj la plimulta religio ricevas specialan trajton, sed tia graveco devas esti nur simbola, kiu ne damaĝu la ĉiutagan vivon de ĉiuj civitanoj. Tiu speciala trajto okazas ĉar dum pluraj jarcentoj tiu religio determinis kaj influis la kulturon de ties lando.

Laika ŝtato difiniĝas kiel konservanto de la religia libereco. Ĝi ankaŭ karakteriziĝas pro evitado de interveno de la religio en ŝtataj aferoj kaj kontrolo de la registaro. La leĝo protektas ĉiujn civitanojn (inkluzive de religiaj malplimultoj) de la diskriminacio pro religiaj kialoj.

Laika ŝtato ne estas la sama kiel ateisma ŝtato (kiel la kazo de Albanio sub Enver Hoĝa, kaj aliaj komunismaj reĝimoj), kie la ŝtato eksplicite oponiĝas al iu ajn kredo aŭ religia praktikado. En kelkaj laikaj landoj ekzistas plimulta religio tre grava por la loĝantaro (Turkio, Tajlando, Nepalo, Kolombio) kaj en aliaj ekzistas granda diverseco (Usono, Barato, Libano).

Multaj ŝtatoj kiuj nuntempe estas laikaj, pasintece havas spurojn de ŝtatigita religio. La laikeco havas plurajn trajtojn kiuj povas koincidi kun diversgrada oficiala religieco. Tiel, en la Commonwealth, la ŝtatestro estis kronata laŭ la Kronad-ĵuro de 1688 ĵurante je la defendo de la protestantisma kredo. Britio ankaŭ dungas 26 anglikanajn pastrojn konataj kiel "spiritaj observantoj".

Ankaŭ la inversa vojo okazas: de laika al teokratia ŝtato, kiel la kazo de Irano, kie la laikigado de la ŝtato sub regado de la dinastio Pahlevi anstataŭiĝis per islama respubliko.

Azerbajĝano estas la unua lando en la islama mondo kiu fariĝis laika ekde la ekzistado de la Azerbajĝana Demokratia Respubliko (1918-1921).

Vidu ankaŭ
----------

* Religio de ŝtato
* Disiĝo religio-ŝtato
* Islama respubliko
**Lajos Latkóczy** [lajoŝ latkOci], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Latkóczy Lajos** estis hungara bidermajra pentristo (portretisto). Li estis pranepo de Élisabeth Vigée Le Brun.

Nobelo pentrita de Lajos Latkóczy
Lajos Latkóczy  naskiĝis la 19-an de marto 1821 en Rozsnyó (Hungara reĝlando, nuntempa Rožňava en Slovakio), li mortis en marto de 1875 en Miskolc.

Biografio
---------

Lajos Latkóczy lernis juron komence en Sárospatak, poste en Reĝa Universitato de Pest, fine li estis disĉiplo de Carl Rahl en Vieno. Li studvojaĝis al Munkeno. Parizo kaj Italio. Hejmenveninta komence li vivis en Pest (urbo), poste en Kolozsvár kaj Kassa, ekde 1865 en Miskolc. Li edziĝis dufoje, lia unua edzino estis Anikó Hivatal. La dua edzino naskis 3 filinojn, sed du filinoj kaj la edzino mortis pro la inundo en 1878. Li preskaŭ senescepte pentradis portretojn.

Ekspozicioj
-----------

* Pest ekde la malfruaj 1850-aj jaroj

Elektitaj pentraĵoj
-------------------

* altaraj bildoj de preĝejoj en Dédes kaj Arló
* portretoj (vidu la bildojn!)

Fontoj
------

* hungarlingva biografieto kun foto Arkivigite je 2018-06-15 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio Arkivigite je 2018-06-15 per la retarkivo Wayback Machine

Portretoj
---------

* Károly BokaKároly Boka
* S-ino KandóS-ino Kandó
* János Bartha (aktoro, 1799)János Bartha (aktoro, 1799)

* Kategorio Lajos Latkóczy en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 613508
 |
**Latcho Drom** estas franca dokumenta filmo verkita kaj produktita en 1993 fare de Tony Gatlif, franca reĝisoro de alĝeria origino. La filmo temas pri la "vojaĝo de la ciganoj", sub kio oni komprenu la konjektitan migradon de la ciganoj de Barato ĝis Nord- Afriko kaj Hispanio (Eŭropo). *Latcho Drom* estas esprimo en Romani (la lingvo de la romaoj) kaj signifas "bonan vojaĝon"

Muzika filmo
------------

Kvankam la filmo estas dokumenta filmo, en ĝi oni tamen ne uzas ajnajn dialogojn aŭ intervjuojn.

En tiu filmo la uzo de muziko estas gravega : ĝi tute koncentriĝas sur la tuj komprenebla muziko de la ciganoj kaj iliaj emocioj por rakonti ilian historion. *Latcho Drom* estas bazita sur la kutima mito rilate al la origino de la ciganoj kaj konfirmas la popularan akcepton de supozeble stile kohera "cigana muziko" en la kunteksto de mondmuziko. La prezentistoj estas ĉiuj profesiaj aŭ amatoraj muzikistoj. Antaŭe nekonataj grupoj fariĝis popularaj pro ilia kunlaboro en la filmo kaj festivaloj de mondmuziko serĉis ilin kiel partoprenantoj.

Sinopso
-------

La filmo komencas en la Dezerto Tar en Norda Barato kaj finas en Hispanio, pasante tra Egiptio, Turkio, Rumanio, Hungario, Slovakio, Francio kaj Hispanio.

### Filmepizodoj

La filmo konsistas el ok epizodoj, ĉiuj el ili asignitaj al individuaj landoj. En ĉiu epizodo oni prezentas unu aŭ pli da kantojn aŭ muzikpecojn de la ciganaj muzikistoj. La filmo komenciĝas en la dezerto de Raĝastano, la kvazaŭa originoko de la romaoj, kaj plukondukas al Egiptio kaj Turkio.

Barato : Kalbelia popolo renkontiĝas por festo.

Egiptio : membroj de la Domo-popolo kantas kaj dancas dum infanoj observas kaj eklernas la artajn tradiciojn.

Turkio : turkaj romaoj en Istanbulo vendas flortojn kaj muzikludas en trinkejoj dum iliaj infanoj observas kaj lernas.

Rumanio : montriĝas la muzikgrupo Taraf de Haïdouks.

Hungario : romaa familio en trajno kantas pri la malakcepto fare de gadĵo (ne-romaaj homoj).

Slovakio : la trajno pasas laŭlonge de barilo kiam maljunulino kantas kanton pri Auschwitz kaj la kamerao malkaŝi ŝian enkarcerigan tatuon el la periodo ke ŝi troviĝis en naizia koncentrejo.

Francio : la franca epizodo situas sin plejparte en Les Saintes-Maries-de-la-Mer. Tie Dorado Schmitt kaj sia kuzo Tchavolo Schmitt ludas plurajn cigan-ĵazajn muzikpecojn.

Hispanio : la filmo finas en la hispana Badajoz, unue per kelkaj flamenkaj dancoj por fini kun la kanto *El pájaro negro* ("la nigra birdo") de la kantistino La Caita.

Eksteraj ligiloj
----------------

(angla) Latcho Drom en la interreta filma datumbazo

Vidu ankaŭ
----------

* Ciganoj
* Romaoj

Referencoj
----------

1. ↑  (angla) Mina Girgis: *Latcho Drom for a Gadjo Dilo. The Problem with the Gipsy's Indian Origin in World Music.* (MA-Thesis) University of California, Santa Barbara 2007
2. ↑  (angla) Carol Silverman: *Romani Routes: Cultural Politics and Balkan Music in Diaspora.* Oxford University Press, Oxford 2012, p. 242
**Lajos FÜR** [lajoŝ fur], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Für Lajos** estis hungara politikisto, ministro, parlamentano, historiisto, profesoro.

Lajos Für  naskiĝis la 21-an de decembro 1930 en Egyházasrádóc. Li mortis la 22-an de oktobro 2013 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Lajos Für akiris diplomon en Universitato de Debrecen en 1954, poste li restis samloke kiel helpoprofesoro. Li partoprenis en Hungara revolucio de 1956, tial poste li nelonge estis deportita al Sovetunio, samtempe li estis forigita el la universitato. En 1957 li migris al Francio nur kelkajn monatojn, poste li estis senlaborulo. Inter 1958 kaj 1961 li laboris en la kalvinana biblioteko, poste li instruis en Dabas kaj Pestújhely, inter 1964 kaj 1987 li havis postenon en agrikultura muzeo. En 1971 li kandidatiĝis, en 1983 li doktoriĝis antaŭ Hungara Scienca Akademio. Jam en 1985 li aliĝis al tiuj rondoj, kiuj kontraŭis la socialismon. En la jaroj 1988 kaj 1990 li instruis en Universitato de Budapeŝto en rango docento. Inter 1990 kaj 1994 li estis ministro pri defendo, inter 1990-1998 parlamenta deputito.

Li edziĝis trifoje, el la meza geedziĝo li havis 2 gefilojn. Li ricevis hungarajn premiojn en 1991 kaj 2010, bulgaran en 1993, aŭstran en 1994, Honoran legion en 1997.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *A csákvári uradalom a tőkés gazdálkodás idején* (1970)
* *Mennyi a sok sírkereszt? Magyarország embervesztesége a második világháborúban* (1987)
* *Sors és történelem* (Sorto kaj historio), (1991)
* *Az én történelmem I.* (Mia historio), (2003)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun fotoj



* Kategorio Lajos Für en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Lajos Kósa** [lajoŝ kOŝa], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kósa Lajos** estas hungara politikisto, urbestro, parlamentano, ministro.

Lajos Kósa  Arkivigite je 2017-10-13 per la retarkivo Wayback Machine naskiĝis la 14-an de marto 1964 en Debrecen.

Biografio
---------

Lajos Kósa frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li studis en Ekonomika Universitato Marx Károly de Budapeŝto, sed fine pro la politika kariero li ne akiris diplomon. En 1989 li laboris en instituto, samtempe li instruis en la menciita universitato. Li estis unu el la fondintaj membroj de Fidesz kaj li partoprenis en la politikado. En 1990 li estis elektita parlamenta deputito, en la sekvaj jaroj li havis diversajn parlamentajn kaj partiajn postenojn. Li tenas la parlamentan mandaton daŭre eĉ dum kreo de tiu ĉi artikolo. Inter 1998–2014 li estis urbestro de Debrecen, poste li abdikis, ĉar ambaŭ postenoj laŭ pli nova leĝo ne povas okazi. En 2007 li estis elektita vicpartiestro, inter 2015-2017 li estis frakciestro. En tiu periodo li estis fama pri tio, ke antaŭ ĵurnalistoj li ne povis elparoli facilajn esprimojn, poste li estis nomumita senpostena ministro pri pli gravaj hungaraj urboj.

Li ricevis premion pri urbestro de la jaro en 2001. Li havas edzinon, kiu naskis 4 gefilojn.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto Arkivigite je 2017-10-27 per la retarkivo Wayback Machine

* Kategorio Lajos Kósa en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Lajos Tarczy** [lajoŝ tarci], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Tarczy Lajos** estis hungara filozofo, profesoro, membro (korespondanta en 1838, ordinara en 1840) de Hungara Scienca Akademio.

Lajos Tarczy
Monumento pri Lajos Tarczy
Lajos Tarczy  naskiĝis la 6-an de decembro 1807 en Hungara reĝlando en Hetény (nuntempa Chotín en Slovakio). Li mortis la 20-an de marto 1881 en Vieno.

Biografio
---------

Lajos Tarczy lernis teologion kaj filozofion en Pápa, poste li plulernis en Vieno kaj Berlino. Ekde 1833 ĝismorte li instruis en kolegio de Pápa, krome li fondis presejon en 1837. Li strebis multe pri evoluo de instruado verkanta diversajn lernolibrojn, tial Pápa iĝis tiutempe grava lerneja urbo, kie lernis ekzemple Sándor Petőfi, Mór Jókai, Soma Orlai Petrich. Li konatiĝis kun István Széchenyi kaj li kreis similan bienon en Pápa, kiel bieno de Széchenyi. Li finbatalis la hungaran liberecbatalon kiel oficiro.

Memorigiloj
-----------

* bazlernejo "Tarczy Lajos" en Pápa
* monumento en Chotín

Verkaro (elekto)
----------------

* *Népszerű égrajz. (Astronomia popularis)* (1838)
* *Természettan. Az alkalmazott mathesissel egyesülve a haladás jelen lépcsője szerint nyilvános tanításaira szintúgy mint magános tanulásra kézikönyvül dolgozta* (1838, 1843, 1862)
* *Tiszta mértan elemei. Természettani kézikönyvére bevezetésül...* (1841)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio


* Kategorio Lajos Tarczy en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**La Brionne** estas franca komunumo lokita en la departemento Creuse kaj en la regiono Limoĝio. Ĝi havis 354 loĝantojn laŭ censo plenumita en 1999.

Geografio
---------

La Brionne etendiĝas sur 7,08 km², kaj havis 354 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas nur 50 homoj po kvadrata kilometro. La vilaĝo situas en Creuse, kiu estas kampara, maldense loĝata franca departemento en la nordokcidenta parto de la Centra Masivo.

La regiono ĉefe konsistas el malaltaj montoj kaj altebenaĵoj : la plej alta punkto de La Brionne situas je alteco de 544 metroj.

Historio
--------

Antaŭ la franca revolucio de 1789 kaj la kreado de la departemento Creuse en 1790, La Brionne apartenis al la franca graflando Marche. Ekde la fino de la 15-a jarcento ĝis proksimume la jaro 1900, tiu regiono estis fama fonto da migrantaj masonistoj, kiuj ĉiujare dum la plej varma periodo laboris en grandaj urbocentroj, precipe en Parizo.

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la vilaĝo S-ro Bernard Lefevre, kiu do fariĝis la loka urbestro.

Administrado
------------

La Brionne apartenas al la kantono de Saint-Vaury, kies ĉefurbo estas Saint-Vaury. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Guéret, unu el la du arondismentoj de la departemento Creuse.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Creuse
* Kantono de Saint-Vaury
**Lajos Kozma** [lajoŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kozma Lajos** estis hungara arkitekto, arkitekto pri internaj spacoj, fasonisto, grafikisto, ilustristo, altlerneja instruisto. Lia familia nomvarianto estis *Fuchs*.

Ceramikaĵo de Lajos Kozma kaj Margit Kovács
Lajos Kozma  naskiĝis la 3-an de junio 1884 en Kiskorpád, li mortis la 26-an de novembro 1948 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Lajos Kozma devenis el juda familio. Li studis arkitekturon en Reĝa Teknikuniversitato palatino József inter 1902 - 1906. Liaj Liaj plej gravaj instruistoj estis Vince Wartha, Frigyes Schulek kaj Jenő Radisics. Post la diplomo li aliĝis al tiuj modernismaj arkitektoj, kiuj ĉerpis motivojn el la popola arto. En la jaroj 1909 kaj 1910 li lernis pentradon helpe de stipendio apud Henri Matisse. Inter 1910 kaj 1913 li laboris en firmao de Béla Lajta, poste li establis propran firmaon pri fasonadoj kaj arkitektaj laboroj pri internaj spacoj. En tiuj jaroj li ankaŭ ilustris librojn kaj kreis grafikaĵojn. En 1913 li ekinstruis en Tutlanda Reĝa Industriarta Lernejo. Dum la Hungara Sovetrespubliko li estis nomumita universitata instruisto, tial post la falo li iomete estis neglektita. En la 1930-aj jaroj li estis konata arkitekto. En 1946 li denove ekinstruis en la Industriarta Altlernejo, post 2 jaroj li jam estis rektoro. Ekde 1947 li instruis ankaŭ en la Teknikuniversitato.

Ekspozicioj
-----------

* Budapeŝto (1911, 1948)

Elektitaj planitaj domoj
------------------------

* loĝdomo en Budapeŝtoloĝdomo en Budapeŝto
* loĝdomo en Budapeŝto, 1933loĝdomo en Budapeŝto, 1933
* loĝdomo en Budapeŝto, 1933loĝdomo en Budapeŝto, 1933
* familia domo, 1934familia domo, 1934
* feriejo en Budapeŝtoferiejo en Budapeŝto
* loĝdomo en Budapeŝtoloĝdomo en Budapeŝto
* kinejokinejo
* loĝdomo en Budapeŝtoloĝdomo en Budapeŝto
* loĝdomo en Budapeŝtoloĝdomo en Budapeŝto
* loĝdomo en Budapeŝtoloĝdomo en Budapeŝto

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* Signetkönyv, 1925
* Möbel und Baukunst, 1926
* Templom és iskola, 1929
* Das Neue Haus, 1939
* Az írás stílusváltozásai az építészet megvilágításában, 1943

Elektitaj disĉiploj
-------------------

* Júlia Gaubek
* László Juhász (arkitekto pri internaj spacoj)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Lajos Kozma (arkitekto) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 629020
* GND: 120235293
* LCCN: no98133910
* VIAF: 54973749
* ISNI: 0000 0001 1571 0222
* SUDOC: 18386915X
* BNF: 129180364
* ULAN: 500108312
* RKD: 129548
 |
La **Lago de Pfäffikon** estas malgranda lago en la distrikto Pfäffikon, Kantono Zuriko, Svislando. Je ĝia norda bordo troviĝas la urbeto Pfäffikon ZH, kiu donis al la lago sian nomon. Ĉirkaŭ la lago troviĝas bela naturrezervejo, kiu donas vivospacon al multaj minacitaj bestoj, plantoj, birdoj, insektoj, amfibioj kaj fiŝoj.

Al- kaj elfuantoj
-----------------

Chämtnerbach antaŭ ĝia alfluo al Lago de Pfäffikon
La ĉefa alfluanto de la lago estas **Chämtnerbach** kun longeco de 9,5 km, kiu fontas inter Bäretswil kaj Fischenthal alfluas la municipon Kempten kaj alfluas la lagon rekte norde de la strandbanejo de Wetzikon.
La elfluanto, la rivero Aa, fluas al la lago Greifensee en la distrikto Uster.

Komunumoj ĉirkaŭ la lago
------------------------

Ĉirkaŭ la lago de Pfäffkion situas la urboj Pfäffikon ZH (norde), Wetzikon (sude) kaj la komunumo Seegräben (okcidente).

Lagoglaciiĝo
------------

En malvarmaj vintroj kiel ekzemple lastfoje en 2006 la lago frostiĝas kaj fariĝas giganta natura glitŝuejo.

Frostita Lago de Pfäffikon en vintro 2006

Vidu ankaŭ
----------

* Listo de lagoj en Svislando

Referencoj
----------

1. 1 2 3 4   Seen (Bundesamt für Umwelt BAFU). Alirita 2020-01-18, en germana Vikipedio.

* Lago de Pfäffikon en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Lago de Pfäffikon en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Latinida popularmuziko** aŭ **Latinida pop-muziko** estas stilo de usona-eŭropa popularmuziko, kiu enigas ritmajn kaj melodiajn elementojn de latinamerika muziko.

Historio
--------

Jam en la 1950-aj jaroj dies elementoj el latinamerika muziko eniris wurden vereinzelte furorkanto-melodiojn. En la 1960-aj jaroj nun rokmuziko uzurpis la ritman heredaĵon precipe de tradiciaj karibaj kaj meksikaj muzikstiloj, kio kaŭzis la evoluon de latinida rokmuziko (Santana k. a.).

Vere ankaŭ komercosukcesa miksado de popularmuziko kun latinamerika muziko tamen okazis nur en la 1980-aj jaroj. Jen elstaris aparte la tutmonda furorkanto *Lambada* de Kaoma (1989). En la 1990-aj jaroj oni pli kaj pli ofte enmiksis en latinan ritmaron kaj melodiaron soŭlajn kaj ritmenblusajn influojn (ekzemple Jennifer Lopez, Shakira, Selena), sed eniria ankaŭ ritmojn malpli konatajn en latinidan popularmuzikon (ekzemple *cumbia romántica*). Karakteriza por la latinida popularmuziko ekde la 1990-aj jaroj estas tamen ankaŭ la uzado de elektronikaj dancopulsoj kombinitaj kun latinamerikaj harmonioj (Paulina Rubio). La spektro de latinida popularmuziko do intertempe estas vaste disetendita.

Karakterizaj kantoj
-------------------

* Jennifer Lopez - *If You Had My Love*
* Juanes – *La Camisa Negra*
* Ricky Martin – *María*
* Shakira – *Suerte (Whenever, Wherever)*
* Paulina Rubio - *Y Yo Sigo Aquí [I'll Be Right Here (Sexual Lover)]*

Kantistoj
---------

* David Bisbal
* Enrique Iglesias
* Juanes
* Jennifer Lopez
* Malú
* Ricky Martin
* Paulina Rubio
* Shakira

* Kategorio Latinida popularmuziko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Lajtabánság** (hungare; germane : *Leitha-Banat*) estis ŝtateto, kiu en 1921 ekzistis dum unu monato sur la teritorio de nuna Burgenlando en Aŭstrio. Ĝi ekestis je la 4-a de oktobro per sendependiĝo el Hungario kaj finiĝis je la 5-a de novembro per fino de la okupado fare de Aŭstrio. Ĝian nomon donis rivero Lajto. La hungara vorto *bánság* kaj la germana vorto *Banat* signifas "banus-lando".

Post la unua mondmilito la aŭstria-hungaria imperio estis dividita, kaj la Traktato de Saint-Germain-en-Laye forprenis de Hungario la pliparton de ĝia teritorio, ankaŭ "germanan okcidentan Hungarion", kiu antaŭe estis parto de Translajtio, sed parte germanlingva. Kiam la 28-an de aŭgusto 1921 Aŭstrio decidis oficiale preni posedon de tiu teritorio, ĝi trovis reziston de hungaraj milicoj nomataj *Rongyos Gárda* ("ĉifonula gvardio"). Je la 4-a de oktobro Hungario cedis al diplomatia premo kaj oficiale rezignis pri la teritorio, en kiu grafo *Gyula Ostenburg-Moravek*, *István Friedrich* kaj *Pál Prónay* proklamis sendependan ŝtaton, tamen kun la celo de reunuiĝo kun Hungario. Prónay iĝis unua kaj sola prezidento.

Aŭstriaj ĝendarmoj pli-malpli devis konkeri la teritorion, dum kio kelkaj homoj mortis. La konkero finiĝis la 5-an de novembro; per ĝi finiĝis ankaŭ la ekzisto de *Lajtabánság*. Germana okcidenta Hungario iĝis sub la nomo "Burgenlando" parto de Aŭstrio; ĉefurbo iĝis Ödenburg, kiu tamen en decembro plebiscite reiris al Hungario.

Lajtabánság neniam estis agnoskita de alia ŝtato.

* Kategorio Lajtabánság en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Laktujo
**Laktujo** estas ujo de 20, 30 aŭ 40 litroj, kiu origine servis por stoki kaj transporti freŝan lakton. Ĝi estis ĉiutaga objekto en la bieno ĝis la 1970-aj jaroj. La plej ofta grandeco estis 40 litroj. Ĉirkaŭ 1970 feraj laktujoj estis anstataŭigitaj per aluminiaj ujoj de 30 litroj. Tiuj ujoj havis plurajn avantaĝojn super siaj antaŭuloj. Ekzemple, la ujoj kaŭzis malpli da bruo dum transportado, rustaj ujoj ne plu devis esti smirgitaj kaj ujoj faritaj el aluminio estis pli malpezaj. Laktujo ĉiam havis rondetajn juntojn, konforme al leĝaj regularoj.

Kiam la bovinoj estis melkitaj, la lakto estis verŝita tra kribrilo en la laktujon kaj stokita tie. La laktujoj estis metitaj flanke de la vojo. Tie ili staris ĝis ili estis prenitaj de la laktisto por esti transportitaj al la laktejo.
La laktujoj estis kolektitaj dufoje tage por la higieno de la freŝa lakto, escepte de dimanĉoj. Malvarmigo de la ujoj por malhelpi acidiĝon estis problemo. La farmistoj ofte pendigis fleksitan kupran tubon kun truoj ĉirkaŭ la supro de la ujo tra kiu akvo fluis de la krano. La fluanta akvo super la laktujo disponigis iom da malvarmigo. En varmaj tagoj, tamen, la lakto foje jam estis acidiĝinta kiam ĝi alvenis al la fabriko.

En la laktofabriko, la plej diversaj malpuraĵoj troviĝis en la plenaj laktujoj. Ekzemple, frandinta kato foje dronis en la lakto aŭ komerca ĵurnalo liverita en la malplena laktujo ne estis forigita.

Laktujoj estas nuntempe ĉefe dekoraciaj objektoj. Ili ankaŭ estas daŭre uzataj en karbidpafado.

* Kategorio Laktujo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 744257
 |
**Lajos Tokácsli** [lajoŝ tokAĉli], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Tokácsli Lajos** estis hungara pentristo.

Memortabulo pri Lajos Tokácsli
Lajos Tokácsli  naskiĝis la 14-an de aŭgusto 1915 en Szentes, li mortis la 7-an de junio 2000 en Szeged.

Biografio
---------

Lajos Tokácsli frekventis bazlernejon, poste li estis simpla agrara laboristo. Libertempe li ŝatis pentradi. Li akiris diplomon en Reĝa Belarta Altlernejo en 1942. Liaj plej gravaj instruistoj estis Gyula Rudnay. Post siaj studoj li ricevis stipendion, li edziĝis, en la sekva jaro filino naskiĝis. Inter 1943-1945 li batalis en la 2-a mondmilito. Li pentradis en sia naskiĝurbo, sed kelkfoje li vizitis al aristkolonion en Tokaj. Inter 1951-1965 li gvidis la urban pentristan rondon. Li ricevis memormedalon en 1975.

El solaj ekspozicioj
--------------------

* Szentes (1963, 1977, 1990, 1997, 2010)
* Hódmezővásárhely (1963, 1970)
* Szeged (1974, 1995)
* Luksemburgo (1981)

El kolektivaj ekspozicioj
-------------------------

* Budapeŝto (1947, 1951)
* Szeged (1951-)

Elektitaj pentraĵoj
-------------------

* Ateliera aĵpentraĵoAteliera aĵpentraĵo
* Flora aĵpentraĵoFlora aĵpentraĵo
* Soleca domoSoleca domo
* Apudrivera arbaroApudrivera arbaro
* Maljuna fiŝistoMaljuna fiŝisto
* Muzeestro Gábor CsallányMuzeestro Gábor Csallány

Memorigiloj
-----------

* memortabulo en Szentes (2009)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Lajos Tokácsli en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 618368
* VIAF: 166542410
* ISNI: 0000 0001 1390 2191
 |
**La Celle-sous-Gouzon** estas franca komunumo lokita en la departemento Creuse kaj en la regiono Limoĝio. Ĝi havis 138 loĝantojn laŭ censo plenumita en 1999.

Geografio
---------

La Celle-sous-Gouzon etendiĝas sur 14,07 km², kaj havis 138 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas nur 9 homoj po kvadrata kilometro. La vilaĝo situas en Creuse, kiu estas kampara, maldense loĝata franca departemento en la nordokcidenta parto de la Centra Masivo.

La regiono ĉefe konsistas el malaltaj montoj kaj altebenaĵoj : la plej alta punkto de La Celle-sous-Gouzon situas je alteco de 438 metroj.

Historio
--------

Antaŭ la franca revolucio de 1789 kaj la kreado de la departemento Creuse en 1790, La Celle-sous-Gouzon apartenis al la franca graflando Marche. Ekde la fino de la 15-a jarcento ĝis proksimume la jaro 1900, tiu regiono estis fama fonto da migrantaj masonistoj, kiuj ĉiujare dum la plej varma periodo laboris en grandaj urbocentroj, precipe en Parizo.

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la vilaĝo S-ro Pascal Guy, kiu do fariĝis la loka urbestro.

Administrado
------------

La Celle-sous-Gouzon apartenas al la kantono de Jarnages, kies ĉefurbo estas Jarnages. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Guéret, unu el la du arondismentoj de la departemento Creuse.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Creuse
* Kantono de Jarnages
| **Lago de Wohlen** |
| --- |
| WohlenseeWohlensee |
| **Datumoj** |
| situo: | nordokcidente de Berno |
| areo: | 3.65 km² |
| pleja profundeco: | 20 m |
| alfluaĵoj: | Aro, rivereto *Gäbelbach* |
| forfluaĵo: | Aro |
| alteco: | 481 m super marnivelo |
| pli grandaj loĝlokoj ĉeborde: | *Wohlen apud Bern* |
| **Mapo** |
| WohlenseeWohlensee |

La **Lago de Wohlen** estas baraĵlago en Svislando, kiu situas nordokcdente de la urbo Berno. Akvon ĝi ricevas precipe pro la rivero Aro, kiu trafluas ĝin. La altecodiferencon ĉe la baraĵo oni uzas por produkto de elektro. La lago havas areon de 3.65 km² kaj maksimuman profundecon de 20 metroj. Ĝi plejgrandparte tre mallarĝas (plej granda larĝo ĉirkaŭ 700 m, longeco ĉirkaŭ 8 km), tial ke ĝi pli similas al larĝa rivero ol al lago.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Lago de Wohlen en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Lago de Wohlen** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)
**Lagoa** (en portugala: *Lagoa Rodrigo de Freitas*) estas altklasa kvartalo de la Suda Zono de la urbo Rio-de-Ĵanejro, Brazilo. Ĝi havas unu de la plej altaj indicoj de homa disvolviĝo de la urbo kaj la plej altan indicon de alfabetigo de plenkreskuloj. Granda parto de ĝiaj teroj estis akiritaj el akvo de la laguno Rodrigo de Freitas, pro kio la plej granda parto de la konstruaĵoj de Lagoa (ĝenerale luksaj loĝejaroj) estas ĉe la laguna akvo kiu havs konturon de 7 500 metroj kaj estas tauga loko por praktiki sportojn, distri sin kaj viziti trinkejojn aŭ restoraciojn de internacia kuirarto.

Lagoa limas kun la kvartaloj Ipanema, Leblon, Jardim Botânico, Humaitá, Gávea kaj Copacabana, ĉiuj de la Suda Zono de la urbo.

Ekde 1996, ĉiun decembron estas nova altiraĵo: nome flosanta kristnaska arbo 85 metrojn alta elstara pro siaj lumoj.

Panoramo de la laguno kun la kristnaska arbo en la centro.
* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Lagoa (Río de Janeiro) en la hispana Vikipedio.*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 821559
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Saint-Martial. |

**La Chapelle-Saint-Martial** estas franca komunumo lokita en la departemento Creuse, ekde 2016 en la administra regiono Nova Akvitanio kaj en la historia, kultura regiono Limoĝio. Ĝi havis 92 loĝantojn laŭ censo plenumita en 1999.

Geografio
---------

La Chapelle-Saint-Martial etendiĝas sur 10,12 km², kaj havis 92 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas nur 9 homoj po kvadrata kilometro. La vilaĝo situas en Creuse, kiu estas kampara, maldense loĝata franca departemento en la nordokcidenta parto de la Centra Masivo.

La regiono ĉefe konsistas el malaltaj montoj kaj altebenaĵoj : la plej alta punkto de La Chapelle-Saint-Martial situas je alteco de 606 metroj.

Historio
--------

Antaŭ la franca revolucio de 1789 kaj la kreado de la departemento Creuse en 1790, La Chapelle-Saint-Martial apartenis al la franca graflando Marche. Ekde la fino de la 15-a jarcento ĝis proksimume la jaro 1900, tiu regiono estis fama fonto da migrantaj masonistoj, kiuj ĉiujare dum la plej varma periodo laboris en grandaj urbocentroj, precipe en Parizo.

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la vilaĝo S-ino Isabelle Coulon, kiu do fariĝis la loka urbestro.

Administrado
------------

La Chapelle-Saint-Martial apartenas al la kantono de Pontarion, kies ĉefurbo estas Pontarion. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Guéret, unu el la du arondismentoj de la departemento Creuse.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Creuse
* Kantono de Pontarion