recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Societo de apostola vivo** estas formo de religia vivo en la Katolika Eklezio.

Ĝis 1983, jaro de la promulgo de la nova Kodo de Kanona Juro, tiuj societoj estis nomataj *societoj de viroj aŭ virinoj vivantaj laŭkomunume senvotpromese*. Iliaj membroj, malsame ol tiuj de la Institutoj de konsekrita vivo (katolika religia ordeno), Kongregacioj, kaj sekularaj institutoj ne votpromesas per religiaj votoj, sed sin devigas sekvi la evangeliajn konsilojn (malriĉeco, obeo kaj ĉasteco kun kelkaj apartaj ligiloj indikataj de la respektivaj konstitucioj.

Profilas la normojn por la Societoj de apostola vivo la Kodo de Kanona Juro ĉe la kanonoj 731-755.

En la societoj de apostola vivo la emfazo estas metita ne sur la komunuma vivo, sed sur la misio de la komunumo. Iliaj membroj povas esti translokigitaj, laŭnecese, de unu domo al la alia de la sama societo.

Por labori en unu diocezo la societo de apostola vivo devas ricevi leteron de aprobo flanke de la dioceza episkopo. La membroj ricevintaj la sanktan ordinon estas enkorpigitaj en la Societoj kaj ne en la diocezo kie ili apostole agas, kondiĉe ke la societaj konstitucioj malsammaniere dekrete antaŭvidas.

La societoj de apostola vivo rajtas posedi sian preĝkapelon kie konservis Eŭkaristion.

Nivele de la universala eklezio tiuj societoj dependas de la Kongregacio por la institutoj de konsekrita vivo kaj societoj de apostola vivo

Listo, apenaŭ aludata, de la societoj de apostola vivo
------------------------------------------------------

La sumo de ĉiuj tiaj societoj,jurpontifikaj kaj jurdiocezaj, viraj kaj virinaj, atingas la nombron de proksimume 100, kies nomoj kaj strukturoj estas priskribitaj en la jarlibroj de la Roma kurio. Ekzemploj estu:

* Kompanio de sacerdotoj de Sankta Sulpicio (Sulpicianoj – Francio);
* Fratinoj de la Socia Karitato;
* Fratejo de la Serafa Aktiveco de Karitato...

Bibliografio
------------

* *Pontifika jarlibro por la jaro 2010*, Libreria Editrice Vaticana, Città del Vaticano, 2010. ISBN 978-88-209-8355-0

Vidu ankaŭ
----------

* Instituto de konsekrita vivo
* Sekulara instituto
* Endiocezigo
* Kongregacio por la institutoj de konsekrita vivo kaj societoj de apostola vivo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Societo de apostola vivo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Plurlingva profilo pri la religiaj institutoj en la retejo de la Apostola Seĝo.
**Sotosalbos** [sotosALbos] estas municipo en la sudo de la provinco Segovio, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko *Tierras de Segovia* (Teroj de Segovio) en la sudo de la provinco. La loknomo *Sotosalbos* estas etimologie komprenebla kiel Blankaj Arbaroj. Tiukadre aperas tri domoj en la maldekstra duono de la blazono.

Sotosalbos en la provinco Segovio.
Portiko de la romanika preĝejo de Sankta Mikaelo.
Romanikaj kapiteloj.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 23,92 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 137 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono. 

Ĝi distas 19 km de Segovio, provinca ĉefurbo kaj limas kun municipoj Pelayos del Arroyo, Turégano, Santo Domingo de Pirón, Collado Hermoso kaj Alameda del Valle (Madrid).

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado, kaj la teroj de Sotosalbos estis donitaj al episkopo de Segovio en 1116; konfirmite de Alfonso la 1-a en 1122, por reloĝado de la loko tiam nomita Sotis Albis. Ekde 1247 menciita kiel Sotosalbos (blankaj riverarbaroj).

En 1536 la segovia pastraro vendis ĝin al don Pedro de Zúñiga, kaj ĝi tial ekdependis de la senjorlando de la markizo de Aguilafuente. La historio de Sotosalbos estis tre ligita al Juan Ruiz, Arcipreste de Hita, kiu en la 14-a jarcento mencias Sotos Albos en la *Libro de buen amor*, citante renkonton en la Montopasejo Malangosto kun la *serrana La Chata*.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj, vitejoj, legomoj kaj terpomoj) kaj brutobredado (ŝafoj) kaj rilata komercado. Lastatempe funkciado kiel dormurbo kaj de servoj kaj rura turismo plej ekgravis. De la historia pasinteco restis tre diversaj vizitindaj vidindaĵoj kaj ĉefe la preĝejo de Sankta Mikaelo kun romanikaj elementoj, ĉefe kapiteloj.

La urbestroj estis de dekstraj partioj el la reveno al la demokratio en la fino de la 1970-aj jaroj.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Segovio

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 537131
* LCCN: n84035890
* VIAF: 132569924
 |

Bibliografio
------------

* Enciclopedia del Románico en Castilla y León; SEGOVIA Vol. III. Fundación Santa María La Real. Centro de Estudios del Románico. 2007. ISBN 978-84-89483-34-7.
**Sigeres** [siĤEres] estas municipo en la nordo-centro de la provinco Avilo, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko *La Moraña* aŭ Komarko de Arévalo kaj al la jurisdikcia teritorio de Avilo, en la centro de la provinco. 

Sigeres en la provinco Avilo.
Komarkoj de la provinco Avilo; Komarko de Arévalo norde, brune.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 13,70 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 41 loĝantojn. Ĝi perdis 170 loĝantojn el la mezo de la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj. Ĝi distas 34 km de Avilo, provinca ĉefurbo.

Ĝi limas kun Muñogrande, El Parral, Santo Tomé de Zabarcos, Grandes y San Martín kaj Brabos.

Historio
--------

En Mezepoko okazis reloĝado. La areo apartenis al la Regno Kastilio. 

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj) kaj brutobredado kaj rilata komercado. Lastatempe kultura kaj rura turismo ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado).

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Avilo

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 761860
 |
*La soifanta falĉilisto*, oleo de la belga pentristo Charles Soubre.
*Soifo* de William-Adolphe Bouguereau (1886).
La **soifo** estas la deziro trinki likvojn, kaŭzita de la baza instinkto de homoj aŭ animaloj al trinkado. Ĝi estas esenca mekanismo de regulado de la enhavo de akvo en la korpo kaj unu de la unuaj simptomoj de dehidratiĝo. Ĝi okazas pro manko de hidratiĝo aŭ pro pliiĝo de la koncentriteco de mineralaj saloj.

Se la volumeno de akvo de la korpo malaltiĝas el ia sojlo, aŭ la koncentriteco osmoza estas tro alta, la cerbo kondukas al soifo. Se la dehidratiĝo pluas, povas okazi granda kvanto de problemoj; plej ofte asociaj kun problemoj neŭrologiaj aŭ renaj.

Laŭ PIV en dua signifo kaj kiel metaforo soifo povas rilati al *forta deziro* pri io ajn, ne nepre al trinkado.

Vidu ankaŭ
----------

* Malsato
* Trosekeco

Referencoj
----------

1. ↑   Alirita la 2an de Januaro de 2017.

Bibliografio
------------

* Fish LC, Minaker, KL, Rowe JW. Altered thirst threshold during hypertonic stress in aging man. Gerontologist 1985;25:A1189.
* Ferry M, Hininger-Favier I, Sidobre B and Mathey MF. Food and fluid intake of the SENECA population residing in Romans, France. J. Nutr. Health Aging. 2001;5:235-7.
* Haveman-Nies A, de Groot LC and Van Staveren WA. Fluid intake of elderly Europeans. J. Nutr. Health Aging. 1997;1:151-5.
* Volkert D, Kreuel K, Stehle P. Fluid intake of community-living, independent elderly in Germany - a nationwide, representative study. J Nutr Health Aging. 2005;9:305-9.

* Kategorio Soifo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Soifo en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)
**Saucelle** estas municipo de la provinco Salamanko, en la aŭtonoma komunumo Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la Jurisdikcia partio de Vitigudino en la nordokcidento de la provinco kaj al la Municiparo Centro Duero. *Saucelle* etimologie aludas al "sauce" hispanlingva vorto por saliko.

Vidaĵo de la valo de Duero en rezervejo el la rigardejo de la Akvorezervejo de Saucelle.
Ĝia municipa teritorio estas formata de du loĝlokoj nome Saucelle kaj Salto de Saucelle, okupas totalan areon de 45,99 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2017, ĝi havis 295 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 800 loĝantojn dum la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj, sed en la 1950-aj jaroj ĝi havis mil loĝantojn pliajn pro la konstruado de la akvobaraĵo de Saucelle. Parto de ĝia teritorio estas ene de la Natura Parko Arribes del Duero, naturejo protektita de grandaj valoroj kaj mediaj kaj turismaj. La urbeto nomas la Akvobaraĵon de Saucelle, konstruita je 8 km. La rigardejoj, la valo de la Akvorezervejo de Saucelle kaj la domaro Salto de Saucelle estas la lokoj de plej turisma altiro de tiu municipo, kie estas gastejoj kaj estas grava rura turismo. Ĝi estas tre proksima al Portugalio. La 29an de Septembro 1956 la Akvobaraĵon de Saucelle inaŭguris la diktatoro Francisco Franco. 

Limas kun loĝlokoj Freixo de Espada à Cinta (Portugalio), Vilvestre, Barruecopardo, Salto de Saucelle, Saldeana, Hinojosa de Duero kaj Bermellar. Ĝi distas 100 km de Salamanko, provinca ĉefurbo. 

Ĝi fondiĝis en la 12-a jarcento. En postaj jarcentoj suferis pro militoj kun najbara Portugalio kaj dum la Hispana Milito de Sendependigo. La tradiciaj agrikulturo kaj brutobredado lastatempe iom dekadencis. Lastatempe rura turismo ege gravas.

La urbestro estas de dekstra partio PP.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Salamanko


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 752856
* VIAF: 316734815
 |
Elektrona mikrografo de maskla plenkreskulo de parazita vermo *Schistosoma*. La suba maldekstra strio reprezentas longon de 500 μm.
***Schistosoma*** estas genro de parazitaj platvermoj de la klaso de la trematodoj, foje nomataj *bilharzia*. Ili estas la kaŭzo de la plej grava infekto de la homo el inter ĉiuj la ebenaj vermoj, konata kiel skistosomozo. La plenkreskula fazo estis malkovrita en paciento de Egipto en 1851 dum nekropsio farita de la Dro. Theodore Maximilian Bilharz. Ĉiuj specioj de *Schistosoma* havas moluskon kiel pera mastro, rilato kiu estis malkovrita komence de la 20a jarcento. En Afriko, post malario, estas la tropika malsano plej grava en la homo kaj de granda soci-ekonomia kaj sansistema rezulto en evoluiĝantaj landoj. Ĝi restas grava en tri kvaronoj de la evoluiĝantaj landoj kaj pli ol 80% de la tuŝitoj vivas en Subsahara Afriko.

Ili havas seksan duformismon, laŭ kiu la masklo estas konsiderinde pli granda ol la ino; krome ili prezentas duflankan simetrion.

Notoj
-----

1. ↑   The Schistosomiasis Control Initiative (SCI).
2. ↑   The Special Programme for Research and Training in Tropical Diseases (TDR).

* Kategorio Schistosoma en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Schistosoma en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 697880
* NDL: 00575092
 |
**Diana Spencer-Churchill** (11a de Julio 1909 – 20a de Oktobro 1963) estis la plej aĝa filino de la Brita politikisto Sir Winston Churchill kaj de Clementine Churchill, Baronino Spencer-Churchill (denaske Hozier).

ŝi studis teatrarton, sed sen intenco iĝi aktorino. La 12an de Decembro 1932, ŝi edziniĝis al John Milner Bailey (15a de Junio 1900 East Grinstead – 13a de Februaro 1946 Kaburbo, Sudafriko) kiu iĝos baroneto, sed la geedzeco estis malsukcesa kaj ili divorcis en 1935. La 16an de Septembro 1935, ŝi edziniĝis al la konservativa politikisto, Duncan Sandys (poste dumviva nobelo Lord Duncan-Sandys). Post havi tri filojn, ankaŭ tiu geedzeco finis kaj ili divorcis en 1960.

Ŝi estis oficiro de la ina branĉo de la Reĝa mararmeo dum la Dua Mondmilito.

La 11an de Aprilo 1962, ŝia nomo estis laŭleĝe ŝanĝita reen al Diana Churchill. Ŝi laboris en organizo kiu luktis kontraŭ memmortigo, sed finfine ŝi mem memortigis sin.

* Kategorio Diana Churchill en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 619308
* VIAF: 576145857929523020334
* ISNI: 0000 0004 5748 3074
* BNF: 17026122k
 |
**Győző Bruckner** [djOzO brukner], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bruckner Győző** estis hungara juristo, instruisto, profesoro, membro (korespondanta en 1926) de Hungara Scienca Akademio.

Győző Bruckner  naskiĝis la 27-an de julio 1877 en Hungario en Felsőlövő (nuntempa Oberschützen en Aŭstrio). Li mortis la 7-an de aprilo 1962 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Győző Bruckner frekventis universitaton en Budapeŝto. Li komencis sian instruan karieron en Eperjes, poste en gimnazio en Igló, ekde 1910 li revenis al Eperjes al la jura altlernejo. En 1906 li edziĝis baldaŭe havanta 4 infanojn. Li batalis dum la 1-a mondmilito, poste li instruis en la jura akademio en Miskolc, kie li estis dekano inter 1923-1945. En 1941 li ricevis en universitato en Szeged instruan rangon publika eksterordinara profesoro. Li okupiĝis precipe pri la jura historio kaj Supra Hungarujo. Li strebis multe pri reentombigoj de Francisko Rákóczi la 2-a kaj Emeriko Thököly.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *A szepesi szász nép* (1913)
* *A reformáció és ellenreformáció története a Szepességben* (1922)
* *A középkori partikuláris jogfejlődés és a selmeci városi és bányajog* (1935)
* *Leitmotive der neuen ungarischen evang. Kirchengesetze 1934-37* (1940)
* *A miskolci jogakadémia múltja és kultúrmunkássága 1919-1949* (1996)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla maldekstre post klako al literoj Z, ZS kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)
* hungarlingva biografio



* Kategorio Győző Bruckner (juristo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Harapo** estas vilaĝo en Pakistano. Ĝi donis la nomon al la apuda antikva urbo situinta ĉe rivero Induso, kiu donis sian nomon al la "Induso- aŭ Harapo-kulturo".

La valo de Induso
Inter 2600 kaj 1800 a.K. la historia **Harapo** estis centro de la Induso-civilizacio sed forgesiĝis poste, ĝis en 1872/1873 *Alexander Cunningham* faris unuajn elfosadojn. La granda aĝo kaj grava signifo de Harapo tamen estis ekkonataj nur post pliaj arkeologiaj laboroj en 1920. Pliaj elfosadoj okazis de 1995 ĝis 2001.

Granda perdo por arkeologia rekonstruo kaj kompreno estis la fakto, ke multaj el la tegoloj de historia Harapo estis uzitaj por konstruo de fervoja linio meze de la 19-a jarcento. Tiel granda parto de la arkeologiejo komplete detruiĝis.

El la konservitaj restaĵoj montriĝis, ke la urbo havis du partojn: oriente situis la urbo por la loĝantoj kaj okcidente la "citadelo", kiu estis ĉirkaŭita de fortigita muro. En ties nordo oni trovis magazenojn kaj kvartalon de la laboristoj. Laŭ la malmultaj restoj de urbaj konstruaĵoj oni konkludis, ke ĝi havis ŝaktabulecan planon. Por konstrui la domojn estis uzitaj (nebakitaj) adoboj kaj (bakitaj) tegoloj.

Sude de la urbo tombejo estis elfosita, ĝi estas unu el la malmultaj konataj tombejoj de la Indus-kulturo.

Harapaj produktoj estis trovitaj en Sumero, kaj en Harapo oni trovis materialojn el foraj regionoj, kio permesas la konkludon, ke Harapo estis grava centro de komerco. La kvalito de la elfositaj ornamaĵoj montras alte evoluintan metiarton.

Bibliografio
------------

* Sir Mortimer Wheeler: *The Indus Civilization*, 3-a eldono, Londono 1972, S. 27-37

Vidu ankaŭ
----------

* Induso-civilizacio
* Mohenĝo-daro
* Muzeo de Harapo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Harapo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Harappa auf Harappa.com

30° 37′ 49″ N 72° 52′ 54″ O﻿ / ﻿30.63028 °N, 72.88167 °O﻿ / 30.63028; 72.88167 (mapo)
Matthias Jacob Schleiden
**Matthias SCHLEIDEN** (naskiĝis la 5-an de aprilo 1804 en Hamburgo, mortis la 23-an de junio 1881 en Frankfurto-ĉe-Majno) estis germana botanikisto, kiu nomis la ĉelon fundamenta bazo de la plantoj. Li rekonis gravecon de la ĉelkerno.

En 1839, Schleiden kaj Theodor Schwann proponis la *ĉelteorion*. Tiu teorio postulas, ke ĉiuj organismoj havas ĉelojn.

Matthias Schleiden studis en Hajdelbergo (1824–27), poste eklaboris kiel juristo en Hamburgo. Ĉar li ŝatis la botanikon, baldaŭ li dediĉis sian tutan tempon al tiu scienca branĉo.

Li preferis - anstataŭ la klasifikado - mikroskopan esploron de la planta strukturo. Kiel botanika profesoro li laboris en la universitato de Jena. En 1838 publikigis verkon pri *fitogenezo*, en kiu li malvolvis, ke la planta organismo konsistas el ĉeloj.

Ekde la jaro 1863 li laboris en la rusia Dorpat (hodiaŭ Tartu, Estonio) kiel botanika profesoro.

* Matthias Schleiden en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Matthias Schleiden en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 21233
* GND: 118852116
* LCCN: n86839448
* VIAF: 51730093
* ISNI: 0000 0001 0900 4794
* LIBRIS: 281753
* SUDOC: 07396509X
* BNF: 12167115v
* NLA: 36017224
* BIBSYS: 90096623
* NKC: jn20000604895
 |
Temas pri... Ĉi tiu artikolo temas pri staŭdo. Por aliaj signifoj vidu la artikolon Alteo (mitologio).

| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Alteo** |
| --- |
|  |
| Oficina alteo, Althaea officinalisOficina alteo, *Althaea officinalis* |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Plantoj *Plantae* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Divizio: | Angiospermoj *Magnoliophyta* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Dukotiledonoj *Magnoliopsida* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Malvaloj *Malvales* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Malvacoj *Malvaceae* |
| Subfamilio: | Malvoideoj *Malvoideae* |
|
|
|
|
| Genro: | **Alteo** *Althaea* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specioj |
| *Althaea armeniaca* 
*Althaea broussonetiifolia* \*
*Althaea cannabina*
*Althaea hirsuta*
*Althaea longifolia* 
*Althaea ludwigii* 
*Althaea narbonensis* \*
*Althaea officinalis* - Oficina alteo
\* Ne ĉiuj aŭtoroj akceptas ilin kiel apartajn speciojn |
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Alteo  |

 |
| v • d • r |

Oficina alteo (*Althaea officinalis*)
Ilustraĵo de oficina alteo (*Althaea officinalis*)
La **Alteo** (*Althaea*) estas rekte staranta staŭdo kun fortaj tigoj, kiu krome estas valora abelnutra planto. Ĝi apartenas al la familio de malvacoj. La botanika nomo *Althaea* venas de la antikva greka vorto „altho", kiu signifas 'kuraci'. La vorto „malvo" venas de la antikva greka vorto „malakos", kiu signifas 'mola' kaj 'kvietiga'. Ĝi aludas la incitmildigan, protektan econ de la planto.

Oni antaŭ kalkulis kelkajn speciojn inter la alteoj, kiujn oni nun metas inter la alceoj.

Je la subfamilio malvedoj la multnombraj stamenoj kaj la pistilo estas kunkreskinta al tubo, la tielnomita androginoforo.

Manĝeblo
--------

En multaj specioj la folioj estas manĝitaj kiel legomo. La junaj folioj kaj tigoj prepareblas kiel spinaco. Eblas ankaŭ sekigi la foliojn kaj florojn por fari infuzaĵon.
La junaj folioj de malvo, kun milda gusto, estas bona anstataŭanto de laktuko, dum la pli malnovaj folioj estas pli bonaj kiam kuiritaj. Floroj estas vaste uzataj en salatoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Alceo (botanko)
* Malvo (floro)

**Malvoj** estas planta genro el la familio malvacoj.

Malvoj estas ofte uzitaj kiel ornamaj plantoj kaj kiel manĝeblaj plantoj.

*Alcea rosea*
*Abutilon theophrasti*

* Alteo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Alteo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Alteo en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
Doŭro
La **Doŭro** estas rivero trairanta Hispanujon kaj Portugalujon, fluanta al Atlantiko.

Hispana nomo: *Duero* [pr. dŭero]; portugala: *Douro* [pr. doru] (el la latina *Durius*).

Ĉi tiun nomon uzas diversaj membroj de la Ibera Skolo.

Ĝi naskiĝas en la hispana montaro *Picos de Urbión*, je alteco de ĉirkaŭ 2.200 m, proksime al *Duruelo de la Sierra* (en provinco Sorio), kaj enmariĝas en Porto (Portugalujo).

Ĝi longas 895 km. Ĝia baseno, la plej granda de la Ibera Duoninsulo, surfacas 98.160 km².

Alfluantoj
----------

Esla estas la plej akvenhava alfluanto de la rivero Doŭro, kaj ĝi portas en sia enfluejo ofte pli da akvo ol la ĉefrivero Doŭro mem.

Pisuergo (Pisuerga) estas la dua plej grava enfluanto en la Dueron. Ĝi naskiĝas en la Kantabra Montaro, en la nordo de la provinco de Palencio. Ĝi trafluas tiun ĉi provincon, pasas tra la urbo de Valadolido, kaj enfluas la Dueron kelkajn kilometrojn sube de tiu ĉi urbo.

La rivero Duratón estas rivero ĉe la centro de Hispanio, alfluanto je la maldekstra flanko de la rivero Doŭro, kiu trapasas la provincojn de Madrido, Segovia kaj Valadolido. Ĝi longas 106 km kaj drenas basenon de 1.487 km².

Tormes estas rivero, alfluanto de la Doŭro ĉe ties maldekstra bordo, kiu fluas tra la provincoj Avilo, Salamanko kaj Zamora.

Adaja [aDAĥa] estas la dua plej grava alfluanto al Doŭro el ties maldekstra bordo post Tormes.

Valderaduey [balderaDŬEJ] estas alfluanto dekstre de la rivero Doŭro; ĝi trapasas areojn de la provincoj Leono, Valadolido kaj Zamoro, pli malpli en direkto norde suden.

Referencoj
----------

1. ↑  «Red de staciones de aforo». Arkivita el la originalo la 5an de marto 2015. Konsultita la 24-an de Februaro 2022. Confederación Hidrográfica del Duero.

Vidu ankaŭ
----------

* Hispanaj riveroj

* Doŭro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Doŭro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Postelwitz** estas vilaĝo kiu situas en Saksa Svislando, la germana parto de Elba Grejsmontaro. Ĝi troviĝas ĉe la dekstra bordo de la rivero Elbo.

Historio
--------

Laŭ sia deveno Postelwitz estas tipa ŝipista vilaĝo kun trabfakaj domoj. Multaj tradicioj ligiĝas al ĝi. La altaj helaj sabloŝtonaj rokomuroj malantaŭ la vilaĝo estas la spuroj de la iama ŝtonminado. La ŝtonrompejoj, kiuj ekfunkciis en la dua duono de la 16-a jarcento dum certa periodo estis la plej gravaj en la tuta montaro. De ĉi tie venis la ŝtonoj ne nur por la preĝejo de Bad Schandau, sed ankaŭ por famaj konstruaĵoj en Dresdeno, interalie por Zwinger, Kreuzkirche, Frauenkirche kaj Katholische Hofkirche.  

La sekva historia bildkarto montras Postelwitz, parton de la tereno de la ŝtonminejoj (dekstre) kaj en la dekstra fono la rokregionon Schrammsteine.

Ĉi sube estas plia vido al la ŝtonminejoj tiutempe ankoraŭ funkciantaj.  
 Post la fino de la ŝtonrompado la restantaj ŝutmontoj estis rearbarigitaj.

Turismo
-------

Proksime de Postelwitz allogas pluraj turismaj celoj:

precipe la rokoregionoj

* Schrammsteine
* Affensteine

kaj la montoj

* Großer Winterberg
* Kleiner Winterberg
* Hohe Liebe

Administra aparteno
-------------------

**Postelwitz** estas parto de la **komunumo** **Bad Schandau**, krom la samnoma ĉefloko al ĝi apartenas Krippen, Ostrau kaj Schmilka.

* Kategorio Postelwitz en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Solana de Ávila** [soLAna deAbila] estas municipo en la okcidento de la provinco Avilo, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al Komarko de El Barco de Ávila-Piedrahíta kaj al la jurisdikcia teritorio de Piedrahíta, en la sudokcidento de la provinco. La loknomo *Solana de Ávila* estas komprenebla etimologie kiel *Subsunejo de Avilo*, alude al la provinca ĉefurbo Avilo.

Arevalillo en la provinco Avilo.
Hidroelektra centralo El Chorro.

Geografio
---------

La municipo estas formata de Solana de Ávila, ​Los Loros, Mazalinos, Los Narros, Santa Lucía de la Sierra, Serranía, El Tremedal, La Zarza kaj Casas del Rey (senhomejo). Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 68,37 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 112 loĝantojn. Ĝi perdis 700 loĝantojn el la mezo de la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj. Ĝi distas 95 km de Avilo, provinca ĉefurbo.

Ĝi limas kun Navacarros (Salamanko), La Hoya (Salamanko), Becedas, La Carrera, Candelario (Salamanko), Umbrías, Tornavacas (Cáceres), Puerto Castilla kaj Gil-García. La tereno de la municipo estas ĉefe montara, elstare norde la Sierra de Béjar, kiu faras limon kun la provinco Salamanko. Ene de la municipa teritorio estas la hidroelektra centralo El Chorro, elirejo por piedirado al la Lageto de la Duko, de glaĉera deveno konsiderata la plej granda de la Regiona Parko de la Sierra de Gredos.​ Ankaŭ la lagetoj de Trampal estas ene de la municipo. Canchal de la Ceja estas la plej alta pinto de la municipo (2428 m).

Historio
--------

En Mezepoko okazis reloĝado. La areo apartenis al la Regno Kastilio. 

Antaŭ 1833 ĝi apartenis al la Provinco Salamanko kiel la cetero de la natura komarko Supra Tormes. Ĝis 1979 ĝi nomiĝis Solana de Béjar. En 1977 ĝi aligis la loĝlokojn Santa Lucía de la Sierra, Tremedal kaj La Zarza, kun ties malgrandaj subdomaroj, inter kiuj elstaras Los Loros, pro la aparta ekologia valoro de ĝis medio.

Komence de la 21-a jarcento la teritorio de Solana de Ávila suferis du tre gravajn incendiojn. La unua okazis en Aŭgusto 2003 kaj en ĝi bruliĝis inter 6275 kaj pli ol 8000 hektaroj. Temis pri intenca incendio. La dua okazis en Aŭgusto 2012 kaj en ĝi bruliĝis pli ol 1000 hektaroj de tereno de paŝtejoj kaj makiso. Necesis interveno de militistoj kaj same estis intenca.

Tradiciaj enspezofontoj estis brutobredado (bovoj, ŝafoj kaj iom porko kaj kortobirdoj) kaj rilata komercado. Lastatempe kultura kaj rura turismo ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado).

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Avilo

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 763165
* VIAF: 316733793
 |
Sonorilmuro de Solanilla.
**Solanilla** [solaNIlja] (aragone *Solaniella*) estas loĝloko de la municipo Sabiñánigo de Hispanio​, en la sudo de la komarko *Alto Gállego (kies ĉefurbo estas Sabiñánigo mem) apartenanta al la nordo de la Provinco Huesko (regiono Aragono). Fakte ĝi estas unu el pli ol 50 loĝlokoj de Sabiñánigo, kiu estas la municipo kiu enhavas pli da loĝlokoj en la provinco.* 

La loĝloko Solanilla estas en la suda valo Guarguera sude de la rivero Guarga mem. La loĝloko estas tipa domaro karaktera de montaro ĉe Pireneoj, kun deklivaj ardezaj tegmentoj, kaj tre tipaj konustrunkaj kamenoj. Ĝi estas inter domaro Aineto (laŭ sama rojo alfluanto de Guarga iom oriente) kaj la nun senhomejo Lasaosa (pli okcidente).

Historio
--------

Fine de la 19-a jarcento oni ekkonstruis fervojon konektantan Zaragozon kun Francio tra Canfranc, kiu revivigis la lokon, sed poste la loĝantaro malaltiĝis pro alurba migrado kaj malalta naskindico. 

Dum la Hispana Enlanda Milito, Solanilla suferis pro operacoj de la batalo de Sabiñánigo —inter septembro kaj novembro de 1937—. Pli forta respublika truparo konkeris lokojn, sed ne la celitan ĉefurbon Sabiñánigo, dum totalaj homperdoj estis preskaŭ 6 000 (pli inter frankistoj). 

Multaj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento pro rura elmigrado kaj en la areo ĉefe pro la milito, kaj ĉe Solanilla oni malaltiĝis el 36 loĝantoj en 19o0 ĝis senloĝado en la dua duono de la jarcento; poste venis novaj loĝantoj nunaj 14 loĝantoj (2019).

Aktualo
-------

La ĉefa ekonomia enspezofonto tradicie estis malgrandaj agrikulturo kaj brutobredado, sed lastatempe la komarko turnis sin ankaŭ al kreskanta turismo ligita al la pirenea akso (valoj de Tena kaj de Aragón) kaj al la proksimeco al Sabiñánigo. Ĉefaj altiraĵoj estas naturaj lokoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Ŭesko

Referencoj
----------

Bibliografio
------------

* *Aragón constante histórica*. Publicaciones de la Caja de Ahorros de Zaragoza, Aragón y Rioja. 1979.
* Ubieto Arteta, Antonio (1981-1989). *Historia de Aragón*. 6 vol. Zaragoza: Anubar.
* Ubieto Arteta, Antonio, "Historia de Aragón". Los pueblos y los despoblados 1 (Eld. Anubar. Zaragoza, 1984)
* CONTE OLIVEROS, Jesús. "Personajes y Escritores de Huesca y Provincia". Eld. Librería General (Zaragoza 1981)

Eksteraj ligiloj
----------------

* [http:// Oficiala retejo]

* Kategorio Solanilla en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 814882
 |
***Soldier of Fortune: PayBack*** estas videoludo de l’ĝenro subjektiva pafludo kreita de Cauldron kaj publikigita de Activision. La ludo estas peco de la serio Soldier of Fortune, kreita de Raven Software, kaj nune prezentas ties trian kaj lastan ĉapitron. En Usono estis lanĉita en 2007, en Eŭropo en 2008.

Karakterizoj
------------

La videoludo unue sin karakterizas per la ega vasteco de la armilaro uzebla de la videoludanto: pli ol 30 armiloj elekteblaj je la komenco de ĉiu misio (ne de ĉiu nivelo). Krom la unuopa ludmaniero, kiu proponas la eblon alfronti sufiĉan misioserion lokitan en la tuta mondo, ĉeestas la ludmanieroj Deathmatch, Team Deathmatch, Elimination, Team Elimination, Capture the Flag kaj Demolition en la sekcio multiplayer .

Klasado
-------

La videoludo estas adresata por plenkreska publiko, ne pro la temo traktata, sed pro la ega realismo, kiun tiu ludo oferas pri tio, ke eblas laŭvorte dismembrigi la korpojn de la malamikoj. Ĝi ne povas esti distribuata en Aŭstralio, ĉar la klasadsistemo de tiu lando ne konsideras la klasadon "nur por plenkreskuloj" .

Notoj
-----

1. ↑  Anoncita Soldier of Fortune: PayBack (itale)
2. ↑   Aŭstralio cenzuras la novan Soldier of Fortune (itale). Arkivita el la originalo je 2008-02-20. Alirita 2010-12-19.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala TTT-ejo
La ***soleá*** estas branĉo de flamenko. La unua *soleá* ludita el kiu oni konas ion estas atribuita al la cigana kantistino nome María La Andonda. Estas deksep tipoj de *soleares*.

Pri danco la *soleá* povas esti ludita de solista dancistino de granda esprimpovo. La *soleá* ebligas la briligon de la dancistino, kiu povas fari movojn tipe inajn per brakoj kaj korpo, akompanate de tipa ŝufrapado. La dancistino altiras la atenton per la movo de koksoj, defieca sinteno kaj seriozeco.

Pri kanto la *soleá* havas *tempon* lantan kaj pezan, kvankam ties takto estas same kiel tiu de *alegrías* kaj *bulerías*, sed kun alia karaktero. Laŭ la koncepto de takto uzata en la etoso de flamenko, la ritma skemo de la *soleá* estas 1 **2** 1 2 **3** 4 5 **6** 7 **8** 9 **10**.

Notoj
-----

1. ↑  ¿Solo una soleá? en Diario de Jerez Alirita la 17an de novembro 2019.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Soleá (flamenko) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Pri la soleá en *El flamenco de la A a la Z*, de la retejo de Radiolé.
* Pri la *bulerías por soleá* en la sama retejo.
* La soleá, su forma y orígenes
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Solovka (stacidomo). |

Transkarpata provinco en Ukrainio
Distrikto de Uĵhorodo en Transkarpatio

Bazaj informoj
--------------

**Solovka,** ukraine **Соловка,** hungare **Szalóka** estas malgranda vilaĝo en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto de Uĵhorodo.

* 48° 22′ 0″ N 22° 16′ 0″ O﻿ / ﻿48.36667 °N, 22.26667 °O﻿ / 48.36667; 22.26667 (mapo)
* Areo:  km²
* Alto super marnivelo: m
* Loĝantaro: 820
* Poŝtkodo: 89462
* Telefonprefikso:
* Aŭtokodo: AO

Situo
-----

Solovka situas sur ebenaĵo, laŭ dekstra bordo de Tiso - kiu samtempe estas la hungara landolimo (kontraŭe troviĝas Tiszaszentmárton -, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Berehove-Ĉop. La lasta troviĝas 11, Uĵhorodo 43 km-ojn.

Historio
--------

La unua mencio devenis el 1464 en formo *Zaloka*. Post la mezepoko foje ĝi apartenis al Habsburga Imperio, foje al Transilvanio. En 1910 loĝis en Szalóka 791 homoj, plejparte hungaroj. Ĝis 1920 Szalóka apartenis al Hungara reĝlando, al Szabolcs, al distrikto de Mándok, poste al Ĉeĥoslovakio. Szalóka rehungariĝis inter 1938-1945, ĉar la unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. La alveninta Ruĝa Armeo fine de 1944 deportis 108 hungarojn al la gulago, el ili tie mortis 58. Ekde 1945 Solovka apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio. Dum la socialismo kolĥozo funkciis, kies teroj estis disdonitaj inter la vilaĝanoj en 2000. En 2001 loĝis en Solovka 825 homoj, (749 hungaroj). Vilaĝservoj estas lernejo, infanĝardeno, biblioteko, interretejo, poŝto, kuracejo, vendejoj.

Vidindaĵo
---------

* baroka-klasikisma kalvinana preĝejo de 1783

Ĝemelkomunumo
-------------

* Hungario Lónya, Hungario

Vidu ankaŭ
----------

* Solovka (stacidomo)
* Listo de urboj en Ukrainio
**Soubrebost** estas franca komunumo lokita en la departemento Creuse kaj en la regiono Limoĝio. Ĝi havis 150 loĝantojn laŭ censo plenumita en 2006.

Geografio
---------

Soubrebost etendiĝas sur 20,76 km², kaj havis 150 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas nur po 7 homoj laŭ kvadrata kilometro. La vilaĝo situas en Creuse, kiu estas kampara, maldense loĝata franca departemento en la nordokcidenta parto de la Centra Masivo. 

La regiono ĉefe konsistas el malaltaj montoj kaj altebenaĵoj : la plej alta punkto de Soubrebost situas je alteco de 721 metroj.

Historio
--------

Antaŭ la franca revolucio de 1789 kaj la kreado de la departemento Creuse en 1790, Soubrebost apartenis al la franca graflando Marche. Ekde la fino de la 15-a jarcento ĝis proksimume la jaro 1900, tiu regiono estis fama fonto da migrantaj masonistoj, kiuj ĉiujare dum la plej varma periodo laboris en grandaj urbocentroj, precipe en Parizo.

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la vilaĝo S-ino Annick Pataud, kiu do fariĝis la loka urbestro.

Monumentoj
----------

La statuo de Dipatrino
La romanikstila preĝejo estis plukonstruita en la 15-a jarcento, kiel montras ĝia gotika portalo. Ĝi posedas lignan sonorilturon, en kiu estas ligna statuo de Dipatrino kun Infano de la 13-a jarcento.

Administrado
------------

Soubrebost apartenas al la kantono de Bourganeuf, kies ĉefurbo estas Bourganeuf. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Guéret, unu el la du arondismentoj de la departemento Creuse.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Creuse
* Kantono de Bourganeuf
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**rozkultivaroj** |
| --- |
|  |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri rozkultivaroj  |

 |
| v • d • r |

La nomon *Rosa polyantha* estis de la germanaj botanikistoj Philipp Franz von Siebold kaj Joseph Gerhard Zuccarini, kiuj nomis per tiu termino en 1843 la multeflorantan rozon el orienta Azio. La saman rozon nomis ls sveda botanikisto Carl Peter Thunberg jam en 1784 *Rosa multiflora* .

**Polyantha-rozoj**, de la greka *polyanthes*: multflora; ekestis el multfoja kruciĝoj de tiu rozo. La unua Polyantha-rozo ekestis la 1875 enkondukita 'Ma Paquerette' de Guillot kaj kvin jaroj poste 'Mignonette'.

Karakterizaĵoj de Polyantha-rozoj estas la umbela floraro kaj la tre densa kresko. Tiuj rozkultivaroj grandparte estas senodoraj, kvankam ekzistas ankaŭ bone odorantaj kulivaroj (ekzemple 'Natalie Nypels').

Al la Polyantha-rozoj ankaŭ apartenas la tiel nomataj Kompakta-rozoj, kiuj estis breditaj de la nederlanda rozbredisto Gerrit de Ruiter. Ili kreskas ege kompaktaj, nur 30-40 cm altaj kaj havas rigidajn branĉojn.

La komence de la 20a jarcento breditaj *Polyantha-hibridoj* estas el tiuj breditaj kulturrozoj, kiuj havas grandajn, duonplenaj florojn kun allogaj koloroj. Oni rekomendas planti ilin en grupojn. Ekzistas simplaj kaj plenaj kultivaroj.

Pere de enkruciĝoj de te-hibridoj kaj pluraj sovaĝaj rozoj ekestis multajn formojn, kiujn oni kunigas hodiaŭ al la grupo de bedrozoj.

Kultivaro (elekto)
------------------

* 'Garnette', 1951, Tantau, ruĝa
* 'Goldilocks', 1948, Boerner, flava
* 'Guletta', 1976, de Ruiter, flava
* 'Ma Paquerette', 1875, Guillot, blanka
* 'Margo Koster', 1931, Koster, oranĝkolora, mutacio de 'Dick Koster'
* 'Muttertag', 1950, Grootendorst, brile ruĝa
* 'The Fairy', 1932, Bentall, rosea, hibrido kun *Rosa moschata*
* 'Yvonne Rabier', 1909, Turbat, blanka

Galerio
-------

* Polyantha-rozoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Polyantha-rozoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Polyantha-rozoj en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)

* nana Polyantha-kultivaro 'Guletta'nana Polyantha-kultivaro 'Guletta'
* 'The Fairy''The Fairy'
* 'Lovely Fairy''Lovely Fairy'

Eksteraj ligiloj
----------------

* Welt der Rosen
*Franzensburg* en la kastelparko Laxenburg
***Franzensburg*** estas kastelo en Laxenburg en la distrikto Mödling en Aŭstrujo, kiun inter 1801 kaj 1836 starigis imperiestro Francisko la 2-a (resp. 1-a de Aŭstrujo). Li starigis ĝin enmeze de la kastelparko kiel muzeo apud la tri jam ekzistaj kasteloj de la Habsburgoj sur artefarita insulo.

Historio
--------

Arĥitekto Johann Ferdinand Hetzendorfer planis kastelon de komence kiel muzeo. Per repreno de mezepokaj konstruformoj li metis mejlŝtonon sur la vojon al historiismo. Li enprenis kaj originalajn erojn de gotikaj konstruaĵoj, kiel ekzemple la malkonstruita preĝejo de monaĥejo Heiligenkreuz kaj ankaŭ gotikajn ideojn, pecipe per la rekonstruo de la *Capella Speciosa*, la unua konstruaĵo de gotika arĥitekturo en la Danuboregiono.

En la konstruepoko komenciĝis la produktado de brikoj sude de Vieno. Ĉar la prezo por la la unuopaj brikoj estis tro alta, la imperiestro senhezite aĉetis la brikfarejojn en Vösendorf kaj aldone la tiean kastelon.

La kastelo laŭ formo de mezepoka fortikaĵo kaj la ĉirkaŭanta kastela lageto troviĝas en kastelparko granda je 250 hektaroj, kiun oni aranĝis en la malfrua 18-a jarcento kiel pejzaĝa parko. En ĝi troviĝis arbaroj, herbejoj, pluraj kanaloj, templetoj ktp. Nuntempe la parko estas ŝatata ekskursocelo, kaj la kastelon oni uzas por kulturaj eventoj.

Bildaro
-------

* Mapo de la parkoMapo de la parko
* Franzensburg sur pentraĵo de Eduard Gurk proks. 1838Franzensburg sur pentraĵo de Eduard Gurk proks. 1838
* Franzensburg kaj pramo en 2020Franzensburg kaj pramo en 2020
* Dum vintro ponto anstataŭas la pramonDum vintro ponto anstataŭas la pramon

Literaturo
----------

* Wolfgang Häusler: *Die Franzensburg – ein Führer durch Geschichte und Kunst.* Schnell & Steiner, Vieno 2006, ISBN 3-7954-6629-6.
* *Die Franzensburg in Laxenburg – ein Rendezvous mit der Geschichte.* Broŝuro.
* Ernst Bacher: *Forschungen zu Laxenburg (Park und Franzensburg): Die Franzensburg – Ritterschloss und Denkmal einer Dynastie.* Volumo 2. Böhlau, Vieno 2007, ISBN 3-205-77458-2.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Franzensburg en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Franzensburg en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Kastelo Laxenburg Arkivigite je 2014-12-09 per la retarkivo Wayback Machine
* Franzensburg
La Ciklotrono en Berkeley.
60-inch cyclotron, c 1930s.
**Ciklotrono** estas speco de partikla akcelilo inventita de Ernest O. Lawrence en 1929-1930 en la Universitato de Kalifornio, Berkeley, kaj patentis ĝin en 1932. Ciklotrono akcelas ŝargitajn partiklojn eksteren de la centro laŭ spirala vojo. La partikloj sin tenas laŭ spirala trajektorio per statika magneta kampo kaj akcelitaj de rapida varia (radiofrekvenco) elektra kampo. Lawrence ricevis la Nobelpremion pri fiziko en 1939 pro ĉi tiu invento.

Ciklotronoj estis la plej potencaj partiklaj akcelilteknologioj ĝis la 1950-aj jaroj kiam ili estis anstataŭitaj de la sinkrotrono, kaj daŭre estas uzataj por produkti partiklajn trabojn en fiziko kaj nuklea medicino. La plej granda unu-magneta ciklotrono estis la 4,67 m (184 in) sinkrociklotrono konstruita inter 1940 kaj 1946 fare de Lawrence en la Universitato de Kalifornio en Berkeley, kiuj povis akceli protonojn al 730 milionoj da elektronvoltoj (MeV). La plej granda biciklono estas la 17.1 m (56 ft) multmagneta TRIUMF-akcelilo ĉe la Universitato de Brita Kolumbio en Vankuvero, Brita Kolumbio, kiu povas produkti 500 MeV-protonojn.

Pli ol 1200 ciklotronoj estas uzataj en nuklea medicino tutmonde por la produktado de radionukleoj.

Historio
--------

La unua ciklotrono estis evoluigita kaj patentita de Ernest Lawrence en 1932 ĉe la Universitato de Kalifornio ĉe Berkeley. Li uzis grandajn elektromagnetojn recikligitajn de malaktualaj Poulsen-arkaj radio-elsendiloj disponigitaj de la Federal Telegraph Company. Postdiploma studento, M. Stanley Livingston, multe laboris por traduki la ideon en laboran aparataron. Lawrence legis artikolon pri la koncepto de flugo-tubo linak de Rolf Widerøe, kiuj ankaŭ laboris laŭ similaj linioj per la betatrono. En la Laboratorio pri Radiado de la Universitato de Kalifornio ĉe Berkeley, Lawrence konstruis serion de ciklotronoj, kiuj estis la plej potencaj akceliloj en la mondo tiutempe; maŝino el 69 cm 4,8 MeV (1932), maŝino 8 MeV de 94 cm kaj maŝino 16 MeV 152 cm. Li ankaŭ disvolvis sinkrociklotrono el 467 cm (184 in) (1945). Lawrence ricevis la Nobel-premion en 1939 pri fiziko por ĉi tiu laboro.

La unua eŭropa biciklono estis konstruita en Leningrado en la fizika sekcio de la Radio-Instituto, gvidita de Vitalij Ĥlopin. Ĉi tiu instrumento de Leningrado unue estis proponita en 1932 fare de George Gamow kaj Lev Misovskij kaj estis instalita kaj funkciigita antaŭ 1937. En Nazia Germanio, ciklotrono estis konstruita en Heidelberg sub superrigardo de Walther Bothe kaj Wolfgang Gentner, kun subteno de la Heereswaffenamt, kaj ekfunkciis en 1943.

* Ciklotrono en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Ciklotrono en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 637142
* GND: 4191375-9
* LCCN: sh85035113
* BNF: 11950681c
* NKC: ph203162
 |
**Schlatt-Haslen** estas distrikto respektive komunumo en Kantono Apencelo Interna, Svislando. Ĝi havis 1143 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

Geografio
---------

Al Schlatt-Halseln apartenas la regiono de la altejo de Hundwil kaj Rotbach. Al la distrikto respektive komunumo apartenas la vilaĝoj Haslen, Schlatt kaj Enggenhütten. Al Schlatt-Haslen apartenas laŭ decido de 1870
kiel eksklavo de Kantono Apencelo Interna ĉirkaŭita de la teritorio de la komunumo Teufen (AR) ankaŭ la Monaĥejo Wonnenstein. Tra la suda parto de Schlatt-Haslen fluas la rivero Sitter, kiu formas profundan ravinon kaj tranĉas la vilaĝo Enggenhütte de la cetera distrikto-komunumo.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo kaj distrikto Schlatt-Haslen limas en nordo al Teufen (AR), en nordoriento al Bühler (AR), en oriento al Gais (AR), en sudoriento al Apencelo, en sudon al Gonten, en sudokcidento al Hundwil (AR), kaj en nordokcidento al Stein (AR).

Trafiko
-------

Enggenhütten situas ĉe la kantona ĉefvojo 459 de Apencelo al Herisau, dum la vilaĝoj Haslen kaj Schlatt situas komplete flanke de la gravaj trafikvojoj. Al la publika transportreto la komunumo estas konektita per poŝtaŭtolinioj al Teufen kaj Apencelo.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Schlatt datiĝas el la jaro 1200 kiel *Slatte*, dum Haslen estis menciita en la 13-a jarcento kiel *Haslowe*.

La loĝantoj de Oberhaslen, Vorderhaslen, Hinterhaslen kaj Ebni ĉe la bordo de Sitter inter 1648 kaj 1650 kune konstruigis la preĝejon *Unserer Lieben Frau* (Nia Kara Dipatrino), kiu unue estis filio de la paroĥo Apencelo. En la jaro 1666 Haslen fariĝis propra paroĥo.

La hodiaŭa distrikto-komunumo kreiĝis en la jaro 1873 per kunigo de la rodo Schlatt kun parto de la duonrodo Rinkenbach sudokcidente de la rivero Sitter.

Referencoj
----------

1. ↑  Fonto: *Achilles Weishaupt*: *Schlatt-Haslen* en *Historia Leksikono de Svislando* (2010-11-19)

Vidu ankaŭ
----------

* Schlatt
* Haslen

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Schlatt-Haslen en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de Schlatt-Haslen
* Schlatt-Haslen en la Historia Leksikono de Svislando

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj respektive distriktoj de Kantono Apencelo Interna |
| --- |
| Apencelo • Gonten • Oberegg • Rüte • Schlatt-Haslen • Schwende | Landkomunuma Placo en ApenceloLandkomunuma Placo en Apencelo |

 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Tiu ĉi artikolo traktas la mezepokan burgon **Schloss Alsbach** en Alsbach-Hähnlein, Hesio, Germanio. Ekzistas krome historia konstruaĵo *Burg Alsbach* en Engelskirchen, Nordrejn-Vestfalio. |

La **Schloss Alsbach** [prononco "Ŝlos **Als**baĥ"] en Alsbach-Hähnlein (federacia lando Hesio de Germanio) estas ruino de mezepoka burgo sur flankaĵo de la monto Melibokus rande de la mezalta montaro Odenvaldo. Ĝi apartenas al la regiono Bergstraße [prononco "**Berk**ŝtrase"] (monta vojo), kiu inter la urboj Darmstadt norde kaj Wiesloch sude signas la limon inter montara pejzaĝo de la Odenvaldo oriente kaj vasta ebenaĵo dominita de la rivero Rejno okcidente. Koresponde ankaŭ la rigardo de la ruino okcidente tra la ebenaĵo panorame kaptas lokojn en plurdekkilometra distanco, dum oriente videblas la deklivoj de la monto Melibokus kaj ne pli ol iuj pliaj montoj dense kovritaj per arboj. La nomo "Schloss", kastelo, iom misgvidas: Klare temas pri mezepoka fortikaĵo, burgo, kies historia nomo fakte estis *Burg Bickenbach* [prononco "Burk **Bik**nbaĥ"].

historiecaj muzikistoj…
dum mezepoka festo
la ĉefa turo
Ĉe la historia "monta vojo" viciĝas multaj ruinoj de mezepokaj burgoj. La plej bone konservitaj "najbaroj" de la burgo Alsbach estas Schloss Auerbach en rekta distanco de 2,5 kilometroj sude kaj *Burg Frankenstein* (kiu inspiris la romanan rolulon Frankenŝtejno de Mary Shelley) en distanco de 7,5 kilometroj norde. Historie tamen norde ankoraŭ estis du pli proksimaj burgoj, *Jossaburg* 2 kilometrojn kaj *Tannenburg* 4 kilometrojn norde (ambaŭ en Seeheim-Jugenheim), kiuj tamen preskaŭ komplete detruiĝis.

Historio
--------

Burg Bickenbach konstruiĝis ĉirkaŭ la jaro 1235 ordone de la nobeloj el la dinastio Bickenbach, sur 257 metrojn alta flankejo de la monto Melibokus, supre de la loĝloko Alsbach, kiu jam en 773 estis menciita en kodekso de la monaĥejo Lorsch. Ekde la 14-a jarcento en la burgo kunvivis pluraj malaltnobelaj familioj, kiuj foje prirabis komercistojn survojajn laŭlonge de la "monta vojo". En 1463 soldatoj de la prospera komerca urbo Frankfurto ĉe Majno tial konkeris kaj plene detruis la burgon. La konstruaĵo tamen rapide restariĝis kaj ekde la jaro 1504 apartenis al Hesio.

Dum la 17-a kaj ĉefe 18-a jarcento la burgo ne plu loĝiĝis kaj pli kaj pli disfalis, tiel ke la konstruaĵo iĝis ruino.

La centra fortikaĵa parto havis triangulan formon, kio nuntempe ankoraŭ bone rekoneblas. Ĝin dominas la centra turo. Ĉirkaŭas ĝin meza parto kaj ekstera ringa muro.

En 1997 lokaj civitanoj fondis klubon por restaŭri kaj konservi la burgon. Por kolekti monon, la klubo okazigas ĉiujare plurajn mezepokecajn eventojn en la konstruaĵo, festojn kaj koncertojn, mezepokecajn bazarojn kaj prezentojn de historia metilaborado.

En la ekstera parto de la burgo kreiĝis pluraj ĝardenoj da kuiraj kaj kuracaj herboj, rozoj kaj vitoj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Schloss Alsbach en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* retejo pri Schloss Alsbach
informa centro pri la poldera naturprotekta areo
**Schlüttsiel** (frise: *Slütsil*, dane: *Slutsil*) estas pramŝipa haveno ĉe la maroflanka digo de la poldero Hauke-Haien-Koog en la distrikto Norda Frislando de la federacia lando Ŝlesvigo-Holstinio en Germanio. La haveno situas borde de la Norda Maro, proksimume 2,5 kilometrojn oriente de la Haligo *Oland*. De Schlüttsiel regule veturas pramŝipoj al la haligoj Langeneß, Gröde kaj Hooge, kaj al la insulo Amrum.

La loko ne estas kreskiĝinta setlejo, sed sisteme konstruita haveno kun ĉiuj necesaj konstruaĵoj. La poldero okcidente de ĝi estas grandparte naturprotekta areo, kaj ekde la jaro 1980 rekte en Schlüttsiel ekzistas informa centro pri la poldera naturrezervejo, pri la "nacia parko ŝlesvigo-holstinia vadomaro" kaj pri la protekto de marbirdoj.

Per aŭto, biciklo kaj buso eblas atingi la havenon de la sudo el Husum respektive Bredstedt kaj de la nordo el Niebüll.

Koordinatoj: 54° 40' 56" norde, 8° 45' 19" oriente

* Kategorio Schlüttsiel en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)