recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

**Irene CALIGARIS** (naskiĝis la 11-an de aprilo 1983 en Pinerolo, do nun 40-jaraĝa), doktoro pri Literaturo kaj Lingvaj Sciencoj ĉe la universitato de Torino, okupiĝas pri instruado de la itala al eksterlandanoj kaj muzea edukado. Membro de IEF (Itala Esperanto-Federacio) kaj de UEA (Universala Esperanto-Asocio), ŝi studis Esperanton kiel memlernanto, poste akirinte la oficialajn diplomojn de IEF. Antaŭ kelkaj jaroj, studante la fenomenojn de disfalo de la eksa Jugoslavio, ŝi alproksimiĝis al la studo de la lingva demando kiel ilo por aserti identecojn.

Kun la itallingva verko *Una lingua per tutti, una lingua di nessun paese. Una ricerca sul campo sulle identità esperantiste* ("Lingvo por ĉiuj, lingvo de neniu lando. Kampa esploro pri Esperantistaj identecoj", publikigita de la eldonejo *Aracne* en 2016, ISBN 978-88-548-8864-7) ŝi gajnis la Premion Giorgio Canuto de la universitato de Parma en 2015, por la plej bona disertaĵo pri Interlingvistiko kaj Esperantologio, kaj la Premion Ivo Lapenna de 2016, por la plej bona disertaĵo pri Esperantologio je internacia nivelo.

En 2021, la eldonejo Edistudio publikigis ankaŭ esperantlingvan version de la libro, kun antaŭparolo de Federico Gobbo, je la titolo *Unu lingvo por ĉiuj, unu lingvo de neniu lando*, ISBN 978-88-703-6092-9.

Referencoj
----------

1. 1 2  biografia prezenteto de ŝi per la eldonejo Aracne[*rompita ligilo*] (itale)
2. ↑  varba prezento de la e-lingva libro "Unu lingvo por ĉiuj, unu lingvo de neniu lando" en retejo *esperanto-buecher.de*
3. ↑  kaj en la libroservo de UEA

Eksteraj ligiloj
----------------

* prelega prezento de la libro *Una lingua..* en Torina Esperanto-Centro en junio 2016 (itale) dokumentita en Jutubo
* unua parto de kritika recenzo pri la libro *Una lingua..* de la revuo *Literatura Foiro* en la retejo *esperantio.net* en 2017 (esperante)
* prezento de la itala libro en la eldonejo *Aracne*[*rompita ligilo*]
* iuj partoj de la libro por foliumi en la retejo *bitoteko.it*
Opovo situas en la mapo en la verda municipo
Vojo en Opovo
**Opovo** (serbe *Опово*, germane *Opowo*, hungare *Ópáva*) estas urbo kaj samtempe municipo en Serbio, en aŭtonomio Vojvodino, en distrikto **Sudokcidenta** Banato. Ankoraŭ 3 vilaĝoj apartenas al la municipo. La historia hungara nomo estis *Oppova*.

Bazaj informoj
--------------

* Areo:  km²
* Loĝantaro: 4 660[*kiam?*]
* Poŝtkodo: 26204
* Telefonprefikso: 13
* Aŭtokodo: PA

Situo
-----

Opovo situas sur ebenaĵo, laŭ bordo de Timiş, la Danubo preterfluas 4 km-ojn for.

Historio
--------

Ĝis fine de la 1-a mondmilito la loko apartenis al Hungario, al Torontál, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio. En 1941 la germana armeo okupis la regionon ĝis 1944. En 2002 loĝis en Opovo 4664 da homoj, (serboj 3744 (80 %), kroatoj 271 (6 %), jugoslavianoj 155 (3 %), ciganoj 98 (2 %), hungaroj 28, (1 %) kaj aliaj).

* Kategorio Opovo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 256612
* LCCN: no2009134153
* VIAF: 138782769
* BNF: 15562622d
 |
*Opio estas ankaŭ franca komunumo. Vidu la artikolon Opio (Alpes-Maritimes).*
Papava viola floro kaj verda kapsulo
La precipaj zonoj de produktado pri opio.
**Opio** estas narkota substanco, kvietiga laŭ malgrandaj dozoj, venene laŭ grandaj dozoj, kiun oni ekstraktas el la sekigita laktosuko de opiopapava verda kapsulo. Tiun materialon oni kolektas, faras el ĝi brunetan, acidetan pulvoron. Tiu konsistas el 10% morfino kaj el aliaj alkaloidoj (10-12%) kiel kodeino, tebaino, papaverino, narkotino, narceino.

Oni ekstraktas el la seka papav-kapsulo per la metodo de János Kabay. El farmacia vidpunkto, la morfino kaj la kodeino estas sendolorigiloj (analgezia), la papaverino estas antispasma drogo.

La plej granda opio-produkta lando de la mondo estas Afganujo (2006). Pri tio vidu ankaŭ la artikolojn Ora Krescento kaj Ora Triangulo (Sudorienta Azio).

Historio
--------

Opio estas inter la plej malnovaj kuraciloj uzataj por la homaro. La antikvaj egiptianoj, sumeranoj, antikvaj baratanoj, antikvaj grekianoj, kaj romanoj ĉiuj uzis ĝin. La plej gravaj tekstoj medicinaj de la antikva mondo mencias ĝin, ekzemple la Ebers-papiruso.

Uzado
-----

Opio povas esti englutita aŭ trinkita en dekoktado, sed ĝia plej komuna uzo estas per fumado, ofte kun la helpo de pipo (kie la opio-bulo varmiĝas per fiksaĵo sur nadlo), kelkfoje miksita kun tabako. Opio ankaŭ fumiĝas per cigaredo kun tabako (kelkfoje kanabo, la "rulaĵo" tiam estas nomita "imperia"), la efiko estas rapida kaj simila (malpli intense) al la konsumado de heroino: sento de orgasma ekstazo, intensa stato de malstreĉiĝo, tuta sensenteco al doloro (analgezia propreco de morfino), malfacileco de kunordigo de movadoj, ktp. La klasikaj kromaj efikoj de opioidoj, similaj al tiuj de heroino, povas okazi en kazoj de superkonsumado: spira depresio, konstipacio kaj forta dependeco.

Aliflanke, papavaj semoj havas multe malpli efikon kiam fumitaj per cigaredoj, pro la malgranda proporcio de morfinaj alkaloidoj, kiujn ili enhavas.

Ĝia konsumado induktas miozon, malpliigon de spira amplekso, hipotensio kaj povas kaŭzi naŭzon aŭ vomadon.

Opio ankaŭ permesas la laŭleĝan produktadon de morfino kaj kodeino. Sed ĝi ankaŭ permesas la kontraŭleĝan produktadon de heroino kaj drogomisuzo venas pli de ĝiaj derivaĵoj ol la opio ĝi mem.

Opiejo estas instalaĵo kie oni vendas kaj fumas opion. Opiejoj ekzistis en multaj partoj de la mondo en la 19a jarcento, ĉefe en Ĉinio, Sudorienta Azio, Nordameriko kaj Francio.

Leĝaro
------

Ekde la komenco de la 20a jarcento, multaj naciaj kaj internaciaj reguligoj reguligas produktadon kaj distribuadon de narkotaĵoj. La farmacia uzo de opio kaj ĝiaj derivaĵoj estas strikte kontrolita kaj ajna alia uzo plej ofte malpermesas ekde la Ununura Konvencio pri Narkotaj Drogoj de 1961.

Bildaro
-------

* Granda kampo de papavoj, la plantoj el kiuj opio estas farita.Granda kampo de papavoj, la plantoj el kiuj opio estas farita.
* Opio fluas el incizoj de papava kapsulo.Opio fluas el incizoj de papava kapsulo.
* Kruda opioKruda opio

Vidu ankaŭ
----------

* John Keats
* Opioido
* Papavo
* Papavacoj

* Kategorio Opio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Opiso** (en akada lingvo, *Upî* aŭ *Upija*) estis antikva urbo de Babilono, ne for de la moderna Bagdado. Ĝia preciza situo ne estas konata, sed laŭ kelkaj tekstoj akadaj kaj grekaj, ĝi situis en la orienta riverbordo de Tigriso, proksime al la rivero Dijala.

Opiso aperis unuafoje en la fontoj en la 2-a jarmilo a.K.. En la 14-a jarcento a.K. ĝi iĝis ĉefurbo de administra regiono de Babilono.

La babilonanoj konstruis la reĝan kanalon inter la riveroj Eŭfrato kaj Tigriso, kiu finiĝis proksime de Opiso. Nebukadnecar la 1-a starigis muregon inter la du riveroj por protekti sian landon kontraŭ ebla invado de la medoj, kiu ankaŭ finiĝis proksime de Opiso.

En oktobro 539 a. K. Nabonido defendis Opison disde la Aĥemenida Imperio, sub la estrado de Kiro la 2-a. La babilonanoj estis venkitaj kaj la loka loĝantaro ribeliĝis kontraŭ la registaro. Kiro kaptis Babilonon sen grandaj malfacilaĵoj. Opiso estis inkluzivita en la Persa reĝa vojo, kiu ligis la ĉefurbon de Elamo, Suzo, kun la kerno de Asirio, kaj poste kun la ĉefurbo de Lidio, Sardeso.

En septembro de la jaro 331 a.K. la makedona reĝo Aleksandro la Granda venkis la persan reĝon Dario la 3-a en la batalo de Gaŭgamelo, kaj eble alpropriĝis de Opiso kiam ankaŭ forprenis Babilonon. Kelkajn jarojn poste, Aleksadro, post la ribelo ĉe la rivero Hifazo (nune, Beas), estis devigita retroiri post la longa militkampanjo de Hindio, kaj lia armeo ribeliĝis en Opiso (aŭtuno de 324 a. K.). Por ke liaj makedonaj kaj persaj subuloj harmonie kunvivu, li okazigis fratecan ĵuradon antaŭ 9.000 persoj kaj makedonoj en Opiso, edziĝis al Statejra (filino de Dario) kaj entreprenis milojn da geedziĝoj inter siaj oficiroj makedonaj kaj la persaj nobeloj en Suzo, antaŭ la alveno en Opiso.

Vidu ankaŭ
----------

* Aleksandro la Granda
* Historio de Babilono
* Aĥemenida imperio
* Seleŭkio
**Oportuno** estas brazila eldonejo de San-Paŭlo fondita en januaro 2004, publikiganta librojn kaj en la portugala kaj en Esperanto per sistemo de preso laŭ demando. Ĝi jam publikigis el pluraj libroj gravajn verkojn por la esperanta kulturo, kiaj Postmortaj rememoroj de Brás Cubas kaj Dom Casmurro, ambaŭ de la elstara brazila verkisto Machado de Assis (1859-1908), modele tradukitaj de Paulo Sérgio Viana.

La eldonejo
-----------

Eldonejo Oportuno aperis en januaro 2004 atenta al tendenco de la eldona merkato, kiu estas la cifera sistemo de presado por malgrandaj eldonkvantoj. La fondintoj de tiu entrepreno tiel nomis ĝin, ĉar la cifera sistemo ekestigas oportunon por multaj aŭtoroj, tial ke la aŭtoroj mem povas plani eldonadon de siaj verkoj laŭ disponebla kapitalo kaj kontroli represadon laŭ bezono aŭ demando, kio ŝparas grandajn investojn kaj evitas nedeziratajn stokojn.

Rilate al tiu kontrolo de la aŭtoroj ĉe la eldonado, Oportuno jam sin prezentis per la jenaj vortoj: "kun via [de la aŭtoroj] partopreno, ni kunskribas gravan paĝon en la historio de la homa progreso, nome de la demokratio de sciado. Temas pri paŝo tiel signifoplena, kiel la popularigo mem de presado iniciatita de Gutenbergo en Mezepoko. Ni kredas je revoj. Ni prilaboras revojn. Inkluzive dekomence nin nutras la jena revo: helpi aliajn aŭtorojn realigi siajn revojn".

La eldonejo laboras kun poeziaĵojn, rakontojn, kronikojn, eseojn, romanojn, antologiojn, didaktikajn kajerojn kaj represojn de aliaj elĉerpitaj verkoj.

Teknikaĵoj
----------

La teknikaj karakterizaĵoj de la eldonitaj produktoj de Oportuno kutime estas tiel, kiel sekvas jene:

|  |  |
| --- | --- |
| **Formatoj** | 14 x 21 cm, 10 x 20 cm, 10 x 15 cm aŭ 20 x 20 cm |
| **Kovriloj** | kolorigitaj, kun brila lameno, kun aŭ sen klapoj |
| **Interno** | nigra kaj blanka |
| **Bindo** | kudre, glue aŭ vinkte broŝurita |
| **Eldonkvanto** | po 25, 50 aŭ 100 ekzempleroj por presado |

Kontribuoj
----------

Oportuno tenas katalogon da verkoj publikigitaj kaj en la portugala kaj en Esperanto. Por la esperanta kulturo, la eldonejo kontribuis per la jenajn librojn, enordigitaj alfabete:

* Amaj pensoj kaj nenia despera sento, de Elza Fernandes Pereira
* La divenistino kaj aliaj rakontoj, de Machado de Assis, tradukita de Paulo Sérgio Viana
* Dom Casmurro, de Machado de Assis, tradukita de Paulo Sérgio Viana
* Ekzerciĝu proverbare, kajero 1 (prepozicioj), de Joseo Tenorjo
* Ekzerciĝu proverbare, kajero 2 (korelativoj kaj adverboj), de Joseo Tenorjo
* Flugoj al vento, de Hazel de São Francisco
* Gravede, de Flavio Rebelo
* Jen, monosilaba antologio, de diversaj aŭtoroj
* Postmortaj rememoroj de Brás Cubas, de Machado de Assis, tradukita de Paulo Sérgio Viana
* Sezonvojoj/Caminhos das estações, de diversaj aŭtoroj
* La Spegulo, de Joseo Tenorjo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Eldonejo Oportuno Arkivigite je 2008-07-23 per la retarkivo Wayback Machine (esperante)
En majo 1583 iama generalo de Oda Nobunaga, nomita Shibata Katsuie, koordonis nombron de samtempaj atakoj al fortikaĵoj, kredante ke Toyotomi Hideyoshi ne povus defendi ĉiujn kastelojn samtempe. Fine Oda Nobutaka atakis la kastelon ent Ogaki, okupante Hideyoshi-n dum Sakuma Morimasa lanĉis atakon en Shizugatake. Tamen, post renkonto kun Oda Nobutaka en Ogaki, Hideyoshi turniĝis kaj gvidis siajn trupojn al Shizugatake, paŝante la 80 kilometrojn dum nur kvin horoj.

Shizugatake estis sub la komando de la generalo Nakagawa Kiyohide. Sakuma Morimasa atakis laŭ ordonoj de Shibata Katsuie, Nakagawa estis mortigita, sed la fortikaĵo ne falis. Aŭdante ke Hideyoshi estis survoje kun aliaj trupoj, Sakuma ordonis rompon de la sieĝaj linioj kaj preparon al defendo.

La armeo de Hideyoshi rapide forpelis la trupojn de Sakuma ĝis la fortikaĵo de Kita-no-sho en la provinco Echizen. Ili invadis la kastelon, sed nur post kiam Shibata bruligis ĝin, mortigis sian familion kaj faris seppuku.

La sep generaloj de Hideyoshi en tiu batalo gajnis famon kaj honoron kaj estis nomitaj la *shichi-hon yari* aŭ Sep lancoj de Shizugatake.

Bibliografio
------------

* Sansom, George (1961). "A History of Japan: 1334-1615." Stanford: Stanford University Press.
* Turnbull, Stephen (1998). 'The Samurai Sourcebook'. London: Cassell & Co.

maldekstra

* Kategorio Batalo de Shizugatake en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Anna Bánd,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bánd Anna** estis hungara pupteatristo, aktoro, reĝisoro, instruisto, esperantisto.

Anna Bánd naskiĝis la 26-an de novembro 1921 en Kovaĉica ( Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj), ŝi mortis la 28-an de decembro 2007 en Budapeŝto (Hungario).

Biografio
---------

Anna Bánd apartenis al la hungara minoritato en la Reĝlando. Ŝi akiris diplometon en aktora ĉambro, poste ŝi estis aktoro. En 1948 ŝi konatiĝis pri la pupteatrado kaj ŝi apartenis al malgranda pupteatra trupo. La trupo prezentis spektaklojn en lernejoj. Inter 1949–1992 ŝi apartenis al Pupteatro (Budapeŝto). En la 1950-aj jaroj ŝi akiris reĝisoran diplomon en Altlernejo pri Teatro kaj Filmo. Ŝi estis la unua, kiu prezentis esperantan pupteatran programon. Ŝi ankaŭ instruis pupteatran teknikon en Pécs, Eger, Miskolc kaj Tiszalúc. Ŝi ricevis gravan aktorpremion en 1979. Ŝi havis edzon kaj naskis filinon en 1948.

Ŝiaj teatraj roloj (elekto)
---------------------------

* Darvas–Gádor: *Szerelmes Istenek* - Héra
* Jonathan Swift-Zoltán Jékely: *Gulliver az óriások földjén* - *Törpe*
* Mihály Vörösmarty: *Csongor és Tünde* - *Mirigy*

Ŝiaj filmaj roloj (ĉiuj voĉoj en pupteatraj spektakloj, elekto)
---------------------------------------------------------------

* *Minden egér szereti a sajtot* (1981)
* *Dörmögőék kalandjai* (1987)
* *Dörmögőék legújabb kalandjai* (1990-1991)

Ŝiaj reĝisoraĵoj (ĉiuj pupteatraj spektakloj, elekto)
-----------------------------------------------------

* Ŝekspiro: Somermeznokta sonĝo
* János Arany: *Toldi*
* Sándor Weöres: *Csalóka Péter*

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
*

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 731191
 |
**Berkenye** [berkenje], germane **Berkina** estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Nógrád, en Distrikto Rétság. La loknomo signifas: sorpo.

Sorbo, pri kio nomiĝis Berkenye

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 14  km²
* koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 47.8906/19.0729
* Loĝantaro: 640
* Poŝtkodo: 2641
* Telefonprefikso: 35

Situo
-----

Berkenye situas sur malebenaĵo, fine de mallonga sakovojo, laŭ fervojo Balassagyarmat-Vác. Rétság troviĝas 8, Vác 16, Szob 21, Balassagyarmat 29 km-ojn.

Historio
--------

Germanoj fondis la vilaĝon en 1717, sed pli frue la eklezio menciis ĝin en 1629. Berkenye longe apartenis al Nógrád (vilaĝo), en 1990 ĝi iĝis ankaŭ municipo. La loĝantaro okupiĝas precipe pri produktado de frambo kaj similaj fruktoj. En 1992 kooperativo pri fruktoproduktado formiĝis.

En Berkenye migra poŝto servas.

Vidindaĵoj
----------

* katolika preĝejo de 1777

* Kategorio Berkenye en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Anna BAROCHOVÁ**  <Anĉi Nývltová> (naskiĝis la 23-an de majo 1894 - mortis la 26-an de aprilo 1975) estis ĉeĥa esperantistino, honora membrino de ĈEA.

Ŝi estis bankoficistino, kasistino de EK Prago kaj librotenistino de EAĈSR.

Ŝi lernis la Internacian Lingvon en 1921 kaj depost 1927 senĉese estis komitatanino de la Esperanto-Klubo de Prago. 

Ŝi gvidis kursojn por nevidantoj, funkciis kiel gvidanto de nevidantaj esperantistoj ĉe UK-oj; ekspedadis la kluban bultenon, kiu sub la redaktado de Vítek (1953-1958) atingis internacian renomon (William Auld, Juan Régulo Pérez k.a.); sinofere zorgadis pri vojaĝantaj esperantistoj (ili nomis ŝin "nia panjo") - forpasinte ŝi postlasis ankaŭ ses dikajn memorlibrojn kun fotoj kaj enskriboj eĉ de famaj esperantistoj (ekz. de Edmond Privat, Julio Baghy, Andreo Cseh, Benczik Vilmos, Stanislav Kamaryt, Miloš Lukáš, Eŭgeno A. Bokarev, Itô Eizô, Kola Ajayi, Jerzy Uśpieński, Hans Jakob, Harry Holmes ktp.)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 7263
 |
**Anna Czillich** [ciliĥ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Czillich Anna** estis hungara pentristo.

Memportreto de Anna Czillich
Anna Czillich  naskiĝis la 25-an de majo 1899 (fontoj mencias malsamajn datenojn) en Eger, ŝi mortis la 18-an de aŭgusto 1923 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Anna Czillich komencis lerni pentradon en Artistkolonio (Nagybánya) en 1917 de István Réti, poste ŝi akiris diplomon en Reĝa Hungara Belarta Altlernejo en 1920. Ŝia plej gravaj instruistoj estis Oszkár Glatz kaj Dezső Pécsi-Pilch. Ŝiaj pentraĵoj kaj desegnaĵoj estis eldonitaj en ekspozicioj nur post sia tragika morto (ŝi mortis pro tuberkulozo. Ŝia taglibro estis eldonita en 1925, ŝi priskribis la luktadon kontraŭ la malsano.

Ŝia postmorta ekspozicio
------------------------

* Budapeŝto (1924)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun bildo
* hungarlingva biografio Arkivigite je 2018-03-22 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio

* PejzaĝoPejzaĝo
* Virino kun sunradiojVirino kun sunradioj
* Virina portretoVirina portreto
* ArbojArboj
* Kompozicio kun figurojKompozicio kun figuroj
* Virina portretoVirina portreto
* Virina kapoVirina kapo

* Kategorio Anna Czillich en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 606924
* LCCN: nr2006001350
* VIAF: 24560477
* ISNI: 0000 0000 5272 0326
 |
Fluidgasa botelego, plenigita per propano, fermita per prem-malgrandigilo al gas-katalita forno

* Kategorio Gasbotelego en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

**Gasbotelego**, ankaŭ **gascilindro** (ĉe pli granda volumeno) kaj ĉe pli malgranda volumeno ankaŭ **gaskartuĉo**, estas premrezista ujo por transporto aŭ deponado de kunpremita gaso kaj vaporo. La botelego havas volumenon ĝis 150 litroj kaj prem-eltenon ĝis 300 baroj. Tiutipaj gasbotelegoj estas plenigitaj ĉefe per gasoj, kies krita punkto estas grave sub la 20 C° kaj tiel ne estas fluidigebla. Gravaj esceptoj estas la botelegoj kun karbona dioksido kaj aliaj fluidgasaj botelegoj.

La botelego povas esti produktita el aluminio aŭ nobla ŝtalo (tre-puraj gasoj) aŭ nobligita ŝtalo (industriaj gasoj). La spirgasa deponado de la savinstancoj aŭ la pelgasa deponado de la aŭtomobiloj estas ofte deponita el ujo el malpeza fibro-fortigita materialo (karbonfibro, kevlaro, vitrofibro).

Por la sekureco servas la sekureca ventilo, kiu malfermas je certa interna tropremo (30 baroj).
**Gasa interŝanĝo** aŭ **gasinterŝanĝo** estas biologia procezo, tra kiu malsamaj gasoj estas transdonitaj enen kontraŭ indikoj trans specialigita spira surfaco. Gasoj estas konstante postulataj kaj produktitaj kiel kromprodukto de ĉelaj kaj metabolaj reagoj, kaj tiel efika sistemo por ilia interŝanĝo estas ekstreme grava. Ĝi estas interligita kun spirado en bestoj, kaj spirado de plantoj per fotosintezo.

Gasa interŝanĝo inter sango kaj pulma alveolo
En aerobiaj organismoj, oksigeno (O2) estas postulata por membrigi ĉelojn dum ruba karbondioksido (CO2) devas esti forigita - la kontraŭo estas vera por fotosintezo, kie CO2 eniras plantojn kaj O2 estas forigita. La interŝanĝo de gasoj esence okazas kiel rezulto de difuzo de gasaj molekuloj moviĝantaj al areo de alta koncentriĝo al malalta koncentriĝo.

La gasinterŝanĝo de oksigeno kaj karbona dioksido inter la sango de bestoj kaj iliaj pulmaj alveoloj nomatas **hematozo**

Referencoj
----------

1. 1 2   Gas exchange. Alirita 19a de Marto 2013.
2. ↑  Vd en NPIV: hematozo

|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Biologio |

* Kategorio Gasa interŝanĝo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Castilruiz** [kastilRŬIZ] estas municipo de Hispanio, en la regiono Kastilio kaj Leono, nordoriente de la provinco Sorio kaj komarko *Tierras Altas* (Altaj Teroj) en la nordo de la provinco, kaj en la subkomarko Tierra de Ágreda.

Geografio
---------

*Tierras Altas* en la nordo de la provinco Sorio.
Loko de Castilruiz en la provinco Sorio.
Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 38,81 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 153 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte perdis 700 loĝantojn el la 1950-aj jaroj. 

Ĝi distas 49 km de Sorio, provinca ĉefurbo. La municipa teritorio enhavas loĝlokojn Castilruiz kaj Añavieja.

En ĝia teritorio inklude en la Reto Natura 2000 estas la Loko de Komunuma Intereso konata kiel Cigudosa-San Felices, okupanta 817 hektarojn, nome 21% de la teritorio.​

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado fine de la 10-a jarcento.

Meze de la 19-a jarcento la municipa teritorio pliiĝis ĉar ĝi aligis Añavieja.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj), forstado kaj transmigra brutobredado (ŝafoj kaj bovoj). Lastatempe funkciado de servoj plej ekgravis, kune kun kultura kaj rura turismo, piedirado tra naturaj lokoj. Inter vidindaĵoj estas la preĝejo kaj la ermitejoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de provinco Sorio

Notoj
-----

Bibliografio
------------

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rTierras Altas |
| --- |
| Aldealices• Almarza• Arévalo de la Sierra• Ausejo de la Sierra• Carrascosa de la Sierra• Castilfrío de la Sierra• Castilruiz• Cerbón• Cigudosa• El Royo• Estepa de San Juan• Fuentes de Magaña• Fuentestrún• La Póveda de Soria• Las Aldehuelas• Magaña• Oncala• Rebollar• Rollamienta• San Felices• San Pedro Manrique• Santa Cruz de Yanguas• Sotillo del Rincón• Suellacabras• Trévago• Valdeavellano de Tera• Valdegeña• Valdelagua del Cerro• Valdeprado• Valtajeros• Villar del Ala• Villar del Río• Vizmanos• Yanguas |

 |


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 351596
* VIAF: 316736248
 |
**Dia juĝo** (aŭ *ordalo*) estis juĝista proceso, en kiu oni petis Dian helpon por pruvi la kulpecon aŭ senkulpecon. Laŭ la religia penso, Dio ne lasas morti la senkulpulon aŭ helpas lian/ŝian saniĝon.

Historio
--------

La unua skriba mencio pri Dia juĝo okazis jam en 2100 a.K. en 10-a paragrafo de libro de kodekso de Ur-Nammu, temante pri akvoprovo en rivero. Same aperas en kodekso de Hamurabi el la 18-a jc. aK..

Dia juĝo okazis en la antikvo en Ĉinio, Japanio, Hindio kaj Egiptio, dum la grekaj kaj romiaj kulturoj apenaŭ uzis ĝin.

Pli grandan gravecon atingis la Dia juĝo en la malfru-mezepoka Eŭropo. Komence la varmeg-akva provo disvastiĝis pere de la frankoj ekde la 6-a jarcento. Tiun tipon de la Dia juĝo transprenis en la 7-8-aj jc. anglosaksoj, okcidentaj Gotoj kaj Langobardoj. Dum la regado de Karlo la Granda, oni enkondukis pluajn tipojn de la Dia juĝo: la fajroprovon (oni devis promeni sur ardanta fero aŭ preni kaj porti ĝin kelkpaŝe) kaj la malvarm-akvan provon (sanktigita akvo laŭdire elĵetas la kulpulon).

Oni jam disputis la sencon, pravecon de la Dia juĝo en la karolinga epoko, ekz. ĉefepiskopo Agobard de Liono rifuzis la Diajn juĝojn, ĉar li ne trovis por ili antaŭekzemplon en la Biblio kaj eĉ logike kontraŭargumentis. Aliflanke la katolika eklezio - precipe ĉefepiskopo Hinkmar de Reims − apogis la dian juĝon.

En la 12-13-a jarcentoj, la Dia juĝado malaperis el la eŭropaj juĝprocesoj kaj en 1215, la Kvara Laterana Koncilio eĉ malpermesis al eklezianoj la partoprenon en Dia juĝado.

* Kategorio Dia juĝo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Ŝablono:Informkesto insulo/zorgado/Bildo mankas

Diabloinsulo
Mapo
**Diabloinsulo** (france *Île du Diable*) estas la plej malgranda insulo de la Îles du Salut (Savinsuloj) en la Kariba Maro apud Franca Gujano. Ĝi estas rokeca insulo de 14 hektaroj. Ĝi havas la geografian pozicion 5° 18′ N, 52° 35′ U (mapo)5.2936111111111-52.583055555556
 .

Historio
--------

De 1852 ĝis 1946 la insulo servis kiel punlaborejo de Francio. La cirkonstancoj en la punejo sur la insulo ne estis tiel malbonaj kiel sur la kontinento de Franca Gujano (apud Kuru), sed la insulo tamen estis simbolo por tio.

Unu el la plej konataj personoj, kiuj estis malliberigitaj sur Diabloinsulo, estis, kadre de la Dreyfus-skandalo, la franca kapitano Alfred Dreyfus, kiu en 1895 registris la terurajn cirkonstancojn kaj pro tio la publiko konatiĝis kun la insulo. En 1938 pere de la libro *Dry guillotine* (seka gilotino) la situacio estis montrata al la mondo, post kio en la sama jaro oni decidis ne plu sendi kaptitojn al la insulo. En 1946 la punlaborejo ĉesis ekzisti.

En 1973 la libro *Papilio* de la franco Henri Charrière, kiu ankaŭ estis kaptito sur la insulo, estis filmata.

La insulo nun estas uzata de la Eŭropa Spac-Agentejo (ESA) por radiokomunikado dum la lanĉado de satelitoj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Diabloinsulo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Stanislavo Belov (2019-04-06) Papilio (2017) — fuĝo el tropika infero (esperante). Blogger. Arkivita el la originalo je 2019-05-19. Alirita 2019-05-19. *(pri la filmo "Papilio", kies agado parto okazas en la insulo)*
**Dado COLETTI** (naskiĝis la 27-an de aŭgusto 1974 en Romo) estas itala aktoro.

Biografio
---------

Riccardo Broccoletti naskiĝis en Romo. Li enskribiĝis en la lernejo de Enzo Garinei, li debutis ĉe la Teatro Sistina por daŭrigi siajn studojn ĉeestante kursojn pri mimiko kaj dublado.

Ĉefrolulo de porinfana televido, en 1991 li laboris por Disney-Klubo, kie li restis ĝis 1994 kaj poste revenis jaron poste ĝis 1999 parigita kun Francesca Barberini. En tiu jaro li ankaŭ gastigis, ĉe RaiUno, la televidan programon *BIG!* (granda!).

En 1999 lia unua sperto kiel televida aktoro, kun  *Morte di una ragazza perbene*  (Morto de estiminda knabino), estis reĝisorita de Luigi Perelli. Nuntempe li estas radia programestro ĉe Rai Isoradio.

Filmaro
-------

* 1995: *I laureati* de Leonardo Pieraccioni
* 2001: *South Kensington* de Carlo Vanzina
* 2003: *La mia vita a stelle e strisce* de Massimo Ceccherini

* Kategorio Dado Coletti en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 740853
 |
**Aubazine** estas franca komunumo lokita en la departemento Corrèze kaj en la regiono Limoĝio. Ĝi havis 807 loĝantojn laŭ censo plenumita en 2006.

Geografio
---------

Aubazine etendiĝas sur 14,10 km², kaj havis 807 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas 57 homoj po kvadrata kilometro. La vilaĝo situas en Corrèze, kiu estas kampara, maldense loĝata franca departemento en la nordokcidenta parto de la Centra Masivo. 

La komunumo troviĝas en la geografia baseno de Brive-la-Gaillarde, en la sudokcidenta parto de la departemento.

  

La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj

Historio
--------

La departemento Corrèze estis oficiale kreita la 4-an de marto 1790 dum la franca revolucio. Aubazine antaŭe apartenis al la reĝa provinco Limoĝio.

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la komunumo S-ro Jean-Pierre Chouzenoux, kiu do fariĝis la loka urbestro.

Administrado
------------

Aubazine apartenas al la kantono de Beynat, kies ĉefurbo estas Beynat. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Brive-la-Gaillarde, unu el la tri arondismentoj de la departemento Corrèze.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Corrèze
* Kantono de Beynat
* Aubazine - Saint-Hilaire (stacidomo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de Aubazine
|  |
| --- |
| Parto pri la Naftogasa geologio |
| Naftogasaj regionaj unuoj |
| 
Grandskala niveloHidrokarbona sfero Naftogasa zono
 |
| 
Regiona niveloNaftogasa provinco • Naftogasa baseno Naftogasa distrikto Naftogasa sektoro Naftogasa zono
 |
| 
Loka nivelo**Hidrokarbona minejo** Gasminejo • Gasohidrata minejo • Gasokondensata minejo • Gasokondensato-nafta minejo • Gasonafta minejo • Naftogasa minejo • Naftogasokondensata minejo • Naftominejo**Hidrokarbona kuŝejo**Gaskuŝejo • Gasohidrata kuŝejo • Gasokondensata kuŝejo • Gasokondensato-nafta kuŝejo • Gasonafta kuŝejo • Naftogasa kuŝejo • Naftogasokondensata kuŝejo
 |
| v • d • r |

**Gasokondensata kuŝejo** estas aparta subtera amasiĝo de gasoformaj hidrokarbonoj, en kiu benzino-kerosenaj kaj malpli ofte altrezinaj komponantoj troviĝas en la vaporforma stato. Parto de ili dum la izotemperatura malaltiĝo de tavolpremo sedimentiĝas forme de gasa kondensato. Kiel gasokondensataj kuŝejoj kutime estas konsiderataj la kuŝejoj kiuj enhavas kondensaton je kvanto almenaŭ 5-10 gramoj/m³. La gasokondensataj kuŝejoj povas esti ligitaj al iuj ajn hidrokarbonaj kaptujoj kaj kolektujoj.

Klasifikoj
----------

Laŭ la *fonto de likvaj hidrokarbonoj* oni klasifikas ilin kiel:

* la primaraj (formiĝas je profundeco pli ol 3500 metroj sen partopreno de naftoamasiĝoj);
* la sekundaraj (formiĝas danke al inversa vaporiĝo de parto de naftomiksaĵo.

Laŭ la *termobara stato* oni klasifikas ilin kiel:

* la saturitaj (tavolpremo egalas la la ekkondensiĝa premo);
* la nesaturitaj (la ekkondensiĝa premo malpli altas ol tavolpremo).

Formiĝo
-------

Formiĝo de la gasokondensataj kuŝejoj estas ligita al la inversaj procezoj (la inversa vaporiĝo kaj inversa kondensiĝo) kaj baziĝas sur la kapablo de la likvaj hidrokarbonoj ĉe certaj termobaraj kondiĉoj dissolviĝi en premitaj gasoj kaj kondensiĝi el ili ĉe malaltiĝo de premo.

Karakterizoj
------------

Karakterizoj de la gasokondensataj kuŝejoj estas: enhavo de stabila kondensato, premo de la maksimuma kondensiĝo ĉe diversaj temperaturoj, ekkondensiĝa premo, konsisto de tavolgaso kaj kondensato, eventuala enhavo de kondensato ktp.

Kutime oni mezuras eliĝon de kondensato (gramoj/m³), do kvanton de la likva fazo, kiu eliĝos el unu kuba metro de gaso ĉe difinitaj premo kaj temperaturo en la minejaj kondiĉoj (la tiel nomata *kruda kondensato*). Enhavo de stabila kondensato, el kiu jam estas forigitaj dissolvitaj gasoj, varias en diversaj gasokondensataj kuŝejoj de 5-10 ĝis 500-1000 gramoj/m³.

Vidu ankaŭ
----------

* Naftogasokondensata kuŝejo

Referencoj
----------

1. ↑  Старобинец, И. С..  [2004] Р. И. Вяхирев: *Газоконденсатная залежь // Российская газовая энциклопедия* (ruse). Москва: Большая Российская энциклопедия, p. 100. ISBN 5-85270-327-3.
Cirkla diagramo.
Histogramo.
Linia diagramo, grafikaĵo de du fizikaj grandoj.
Fludiagramo.(nederlande)
**Diagramo** (de greka *diagramma* = geometria figuro, konturo) estas grafikaĵo de datenoj aŭ informoj. Ekzistas multaj diversaj tipoj, ĉu bildaj ĉu abstraktaj. Ili utilas en plej diversaj sciencoj kiel sociologio, geometrio, matematiko, statistiko ktp.

Laŭ Francisko Azorín **Diagramo** estas *Liniaro montranta fenomenon, problemon.* Kaj li indikas etimologion el la greka *diagramma*, el *diagrafein* (desegni) kaj de tie la latina *diagramma*. Li aldonas teknikajn terminojn kiel diagramografo, kaj diagramo de fortoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Diagramo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Diagramo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Diagramo de Bode
* Diagramo de Venn
* Fazodiagramo
* Mensomapo
* Skemo

Notoj
-----

1. ↑  Francisko Azorín, arkitekto, Universala Terminologio de la Arkitekturo (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 55.
2. ↑  Azorín, samloke.
**Castrillo de Don Juan** [kasTRIljo dedonĤŬAN] estas municipo en la sudoriento de la provinco Palencio, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la komarko *El Cerrato*. La loknomo *Castrillo de Don Juan* estas etimologie komprenebla kiel Fortikaĵeto de Don Juan, alude al iama posedanto.

Geografio
---------

Castrillo de Don Juan en la provinco Palencio.
Panoramo.
Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 48,94 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 196 loĝantojn. Ĝi perdis multajn loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte perdis 700 loĝantojn el la 1900-aj jaroj. Ĝi distas 53 km de Palencio, provinca ĉefurbo.

Ĝi limas kun Cevico Navero, Villaconancio, Tórtoles de Esgueva, Hérmedes de Cerrato, Canillas de Esgueva, Encinas de Esgueva kaj Pedrosa de Duero.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado. Ekde 1548, Don Juan Delgadillo estis senjoro de Castrillo.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj kaj vitejoj) kaj brutobredado (ŝafoj kaj kolombejoj). Lastatempe funkciado de servoj plej ekgravis, kune kun piedirado tra naturaj lokoj. De la historia pasinteco restis diversaj vizitindaj vidindaĵoj kiel la preĝejo.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Palencio

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 772366
* VIAF: 316733271
 |
***Don* Gaspar de GUZMÁN y PIMENTEL**, grafo de Olivares kaj duko de Sanlúcar, alikonita kiel **Grafo-Duko de Olivares**, hispanlingve *Conde-Duque de Olivares*, (naskiĝis la 6-an de januaro 1587 - mortis la 22-an de julio 1645) estis hispana ministro kaj *favorito* de la reĝo Filipo la 4-a. Li estis unu el la plej influaj regantoj de la 17-jarcenta.

Vivo
----

Li naskiĝis en Romo, kie lia patro estis tiam hispana ambasadoro. Li heredis la titolon de grafo de Olivares, sed estis plie atribuita la duklando de Sanlúcar la Mayor de Filipo la 4-a : li povis konservi la du titolojn nur danke al escepta favoro de la reĝo.

Ekde la reĝado de Filipo la 3-a, Olivares estis sendita en la kunvivantaron de la heredinto, la estonta Filipo la 4-a. Kiam la nova reĝo alvenis sur la trono, li estis nur 16 jarojn aĝa, kaj do konfidis al Olivares superkontrolon de siaj aktoj. Li rapide fariĝis tio, kion oni nomas *valido* en la hispana lingvo, tio estas iu pli potenca ol tradicia ĉefministro : li vere estis la favorito kaj, iasence, la *alter ego* de la reĝo. Olivares gvidis la eksterajn aferojn de Hispanio dum dudek du jaroj, tra la multaj militoj de tiu periodo. Ĝis hodiaŭ, oni ofte mallaŭdas Olivares pro la tiamaj malvenkegoj, kiuj ekis la disfalon de la hispana imperio, kvankam tio tute ne certas.

La malfavoro de Olivares okazis en 1640, ĉefe pro la tumultoj en Portugalio kaj Katalunio. La reĝo nur malvolonte reĵetis lin, kaj nur pro la premo de kortega intrigo estrita de la reĝino Elizabeto de Burbono. Lia nevo Luis de Haro sekve anstataŭis lin ĉe la reĝo.

Portretoj
---------

La grafo-duko restas fama interalie pro la pluraj portretoj, kiujn pentris la majstro Diego Velázquez, kiun Olivares ĉiam estimis kaj protektis.

En fikcio
---------

Tiu grava figuro estis kinigita per la filmo *El rey pasmado* de Imanol Uribe rolulita de Javier Gurruchaga.

Vidu ankaŭ
----------

* Filipo la 4-a (Hispanio)
* Favoratulo

* Kategorio Gaspar de Guzmán y Pimentel en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 209872
* GND: 119099284
* LCCN: n82102940
* VIAF: 24733638
* ISNI: 0000 0001 2124 6681
* LIBRIS: 291836
* SUDOC: 032534027
* BNF: 129541008
* ULAN: 500323420
* NDL: 00621230
* NKC: ola2002161348
* BNE: XX984300
 |
**PONGRÁTZ Gergely** [pongra:c] estis hungara ribelanto, komandanto, politikisto dum la hungara revolucio de 1956. Li naskiĝis en Gherla la 18-an de februaro 1932 kaj mortis en Kiskunmajsa la 18-an de majo 2005.

Kariero
-------

Gergely Pongrátz estis la dua kaj samtempe la lasta ĉefkomandanto de la ribelantgrupo de Corvin köz elektita la 1-an de novembro 1956. Lia familio translokiĝis el Szamosújvár en 1945 en urbon Mátészalka, en 1946 en Soroksáron. Li forlasis Hungarion je la fino de novembro 1956. En 1957 oni elektis lin en Ĉikago vicprezidanto de Hungara Liberecbatalista Unuiĝo. En 1982 li demisiis. Reveninte Hungarion post 1990, li fariĝis prezidanto de Hungara Mondligo de 1956 de Budapeŝto, poste de Ligo de 56-anoj, honorprezidanto, poste vicpprezidanto de POFOSZ (Unuiĝo de Hungaraj Politikaj Malliberuloj). Li estis fondintano de ekstremdekstra politika movado Jobbik Magyarországért (Pli bona Hungario).

Libro
-----

* *Corvin köz, 1956*, Ĉikago, 1982; Budapest, 1989, 1992.

Fonto
-----

* Hungara vikipedio

* Kategorio Gergely Pongrátz en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 414433
* GND: 143551213
* LCCN: nr90009751
* VIAF: 21991113
* ISNI: 0000 0001 1439 3966
* SUDOC: 087312026
* NKC: jo20211101250
 |
**Nogueruelas** [nogeRŬElas] estas vilaĝo kaj municipo de la provinco Teruelo (nordorienta Hispanio), nome en la sudorienta komarko Gúdar-Javalambre, kies komarka ĉefurbo estas Mora de Rubielos. La loknomo *Nogueruelas* estas etimologie komprenebla kiel *Juglandarbetoj*; tiukadre aperas juglandarbo en la municipa blazono.

Geografio
---------

Ĝi estas je 63 km de Teruelo, provinca ĉefurbo. Al Teruelo alvenas de nordo tri ŝoseoj, de sudo aliaj tri kaj unu okcidente el Gea de Albarracín. El la tri sudaj, tiu plej orienta nome N-234 kun A-23 *Autovía Mudéjar* venas el sudoriento kune kun fervojo. Laŭ tiu La Puebla de Valverde estas la plej proksima municipo al la ĉefurbo, kaj de tie ĝi komunikas al Sarrión kaj Albentosa. De tie la ŝoseo A-1515 venas al Rubielos de Mora kaj de tie nordoriente laŭ la ŝoseo A-1701 estas Nogueruelas kaj poste Linares de Mora.

La municipa teritorio etendiĝas ĉe la montaro kaj la loĝloko mem staras je 1146 m super marnivelo.

Historio
--------

La loĝloko estis fondita ĉirkaŭ la jaro 1200, post la konkero el islamanoj de Teruelo en 1170. 

La militoj de la 19-a kaj 20-a jarcentoj okazigis negativajn konsekvencojn en Nogueruelas.

Aktualo
-------

Bazo de ekonomio estis agrikulturo (cerealoj), forstado kaj brutobredado. Preskaŭ ĉiuj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento kaj tiukadre ankaŭ en Nogueruelas oni malaltiĝis el 1155 loĝantoj en 1900 ĝis nunaj 207 loĝantoj.

Inter vidindaĵoj menciindas la preĝejo, la ermitejo kaj paleontologiaj restaĵoj de dinosaŭroj, naturaj lokoj ktp.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Teruelo

Notoj
-----

Bibliografio
------------

* Ibáñez González, Javier (kunord.) (2009). Las Hoces del Mijares y los Caminos del Agua. Qualcina. Arqueología, Cultura y Patrimonio. ISBN 978-84-937190-0-5.
* Ibáñez González, Javier & Casabona Sebastián, José F. (2013). Castillos, murallas y torres. La arquitectura fortificada de la Comarca de Gúdar-Javalambre. Qualcina. Arqueología, Cultura y Patrimonio. ISBN 978-84-937190-5-0.

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 798187
 |
La **Gerhard-Mercator-Universitato Duisburg** estis la Universitato ekzistanta inter la jaroj 1920 kaj 2002 en la urbo Duisburgo (Duisburg). De 2003 ĝi formas parton de la Universitato Duisburg-Essen.

La historio de la iama Gerhard-Mercator-Universitato Duisburg reiras al la pedagogia akademio en Kettwig, kiu laŭ decido de la landa registaro de Nordrejn-Vestfalio en 1960 translokiĝis al Duisburg kaj ricevis la nomon „Pedagogia Altlernejo Ruhr". Tiu ĉi altlernejo kaj la „Inĝenierlernejo al Fakaltlerneja Matureco", elirinte el la „Rejnland-Vestfalia Metalurgilernejo", kiu post la enigo de fakultato ekonomio transnomiĝis en Fakaltlernejo Duisburg, formis la bazon por la fondado de la Ĝeneralaltlernejo Duisburg" en la jaro 1972. Fondrektoro de la altlernejo malfermante je la 7-a de aŭgusto 1972 estis profesoro Helmut Schrey.

La fondado de la altlernejo en Duisburg estis parto de koncepto de la Nordrejn-Vestfalia registaro, regionaligi la landvastan altlernejan pejzaĝon kaj ebligi la studadon ankaŭ al studantoj el laboristaj familioj helpe de integritaj studaroj kun praktikrilato. En 1980 oni transnomis la altlernejon en "Universitato-Ĝeneralaltlernejo Duisburg". En 1994 ĝi ricevis la nomon "Gerhard-Mercator-Universitato". Tiu universitato ne havis iun ajn ligon kun la malnova Universitato Duisburg ekzistanta ekde 1655 ĝis 1818, kies heredaĵon kaj bibliotekon tiam transprenis la tiujare novkreita Bonna universitato.

Je la 31-a de decembro 2002 la Gerhard-Mercator-Universitato Duisburg estis malfondita fare de la landa registaro favore al la unuiĝo kun la Universitato-Ĝeneralaltlernejo Asindo (Essen), por formi la novan Universitaton Duisburg-Essen je la 1-a de januaro 2003.
**Gergő Szávai** [sAvai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szávai Gergő** estas hungara ŝlagromuzikisto (komponisto, gitaristo, tekstopoeto, orkestrestro). Lia karesnomo estas *Gery*.

Gergő Szávai naskiĝis la 29-an de majo 1979 en Gödöllő.

Biografio
---------

Gergő Szávai estis edukita en Csömör kaj Budapeŝto. En aĝo 10 li komencis hejme gitaradi, post 5 jaroj li komencis studi en muziklernejo. Tiutempe li fondis amatoran ŝlagrorkestron, kie li gitaradis, komponadis kaj verkis la tekstojn. Ili muzikadis en kluboj, dum geedziĝoj. En 2007 li fondis alian ŝlagrorkestron, tamen inter 2010-2014 li estis membro en alia orkestro, pere de tio li koncertis ankaŭ eksterlande.

Elektitaj koncertoj
-------------------

* klubo de Teknika kaj Ekonomia Universitato de Budapeŝto (1996)

Elektitaj ŝlagrotekstoj
-----------------------

* A hős
* Megkísértés
* Szédítés

Aŭdu ankaŭ
----------

*

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto Arkivigite je 2019-08-24 per la retarkivo Wayback Machine

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Gergő Szávai en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 655073
 |
La **Balleny-insuloj** estas neloĝataj insuloj, etendiĝantaj 190 km longe de nordokcidento al sudoriento, sude de Nov-Zelando, en la subarkta regiono. La insularo situas 300 km de la antarkta kontinento kaj estas parto de la Ross-areo, teritorie pretendita fare de Nov-Zelando.

Geografio
---------

La insulojn kovras en 95 % glaĉeroj, havas la tutan areon de ĉ. 800 km² kaj havas grandparte vulkanan devenon. La insularo konsistas el tri ĉefinsuloj kiel Insulo Young, Insulo Buckle kaj Insulo Sturge kaj pluaj etaj, rifinsuloj.

Al la Balleny-insuloj apartenas de la nordo ĝis la sudo:

| Insulo | Areo (km²) | Plej alta pinto (m) |
| --- | --- | --- |
| Young-grupo |
| Seal Rocks | 0,0 | 15 |
| Pillar | 0,0 | 51 |
| Insulo Young | 225,4 | Freeman Peak 1340 |
| Insulo Row | 1,7 | 183 |
| Insulo Borradaile | 3,5 | 381 |
| Beale Pinnacle | 0,0 | 61 |
| Buckle-grupo |
| Insulo Buckle | 123,6 | 1238 |
| Scott Cone | 0,0 | 31 |
| Eliza Cone | 0,0 | 67 |
| Chinstrap-Eiland | 0,0 |   |
| Insulo Sabrina | 0,2 | 90 |
| The Monolith | 0,1 | 79 |
| Sturge-grupo |
| Insulo Sturge | 437,4 | Brown Peak 1524 |
|
| **Balleny-insuloj** | 791,9 |   |
|

Satelita bildo pri la insularo
La suda polusa cirklo dividas la insul-grupon inter la Young- kaj la Buckle-insulo, proksime al la Borradaile-insulo. La plej alta pinto de la insularo estas la *Brown Peak* kun alto de 1.524 m, troviĝas sur la Sturge-insulo. Sur du insuloj troviĝas malgrandaj urĝ-helpejoj: „Swan Base" sur la Borradaile-insulo kaj „Sabrina Refuge" sur la Sabrina-insulo.

Historio
--------

La insularo estis malkovrita en 1839 fare de la balenkaptita kapitano John Balleny (per ŝipo *Eliza Scott*) kaj Thomas Freeman. Thomas Freeman surpaŝis la insulon kiel unua persono la 9-an de februaro 1839.

Bestoj
------

Sur la Buckle- kaj la Sabrina-insuloj vivas pluraj kolonioj de la Adeliopingvenoj kaj la mentonrimena pingveno.

* Kategorio Balleny-insuloj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Emília Gertrúd Éberle,** laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Éberle Emília Gertrúd,** laŭ rumana ortografio kaj pli koncize **Emilia Eberle** estas rumania hungara gimnastikisto, olimpiano, mondĉampiono, trejnisto. Ŝia geedziĝa aldonnomo estis *Kollár*. Ŝi estis unu el la rumaniaj gimnastikistoj, kiuj ricevis la maksimuman poentaron de dek por sia perfekta prezento.

Emília Éberle naskiĝis la 4-an de marto 1964 en Arad.

Biografio
---------

Emília Éberle apartenis al la hungara minoritato en Rumanio. Ekde 1984 ŝi laboris en uzino en sia sia naskiĝurbo, ĉar ŝi ne trovis trejnistan postenon. Ŝi disidis al Hungario en 1989, iom poste ŝi edziniĝis. En 1991 ŝi translokiĝis al Usono, kie ŝi naskis.

### Sporta kariero

Patrino de Emília Éberle estis rumana gimnastika ĉampiono, tial ŝi frue estis gimnastikisto. En 1977 ŝi debutis en la rumana nacia teamo. En 1981 ŝi estis la unua en Universiado. Ŝi estis olimpiano en Rumanio en la Somera Olimpiko 1980 kun ora medalo, krome en mondĉampionumo ŝi estis la unua unuoble kaj teame en 1979. Ŝia plej konata trejnisto estis Béla Károlyi. Ŝi finis sian aktivan sportan karieron en 1983. Ŝi estis trejnisto en Budapeŝto inter 1989-1991, poste en Sakramento (Kalifornio).

Fontoj
------

* biografio angle
* rezultoj angle
* rezultoj angle

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

* Kategorio Emília Éberle en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 818840
 |



* Portalo pri Biografio
**Íslendingabók** estas datumbazo pri la genealogio de ĉiu islandano ekde la 9-a jarcento pri kiu ekzistas iuj ajn informoj, ĉ. 740 mil homoj (taksate kiel ĉ. duono de ĉiuj islandanoj ekde la enmigrado fine de la 9-a jarcento). De tiuj, ĉ. 320 mil ankoraŭ vivas. La datumbazo estas ligata al komputilprogramoj, kaj rete atingebla.

Ĉiu islandano povas senkoste ekhavi permeson por serĉi informojn

* pri la rilateco inter si mem kaj ĉiu ajn alia islandano, t.e. kiu estis la plej proksima kuna prapatro aŭ prapatrino kaj la prapatroj/prapatrinoj en direkta linio kiuj ligas ambaŭ kun la kuna geprapatro

* detalaj genealogiaj informoj (t.e. pri gefiloj, geedzoj k.t.p.) pri ĉiu geprapatro sia kaj ĉiu devenanto de ĉiuj siaj praavoj kaj praavinoj (t.e. gefratoj, gekuzoj, geonkloj, gekuzoj duagradaj k.t.p.)

* pri ĉiuj detalaj informoj ekzistantaj en la datumbazo pri homoj naskitaj antaŭ 1700

La islandaj genealogiaj informoj ekde 1801 estas preskaŭ senmankaj, ĉar en tiu jaro okazis ĝenerala popolnombrado en Islando kaj relative ofte ekde tiam (ĉiuj ĉ. 20 jaroj). La unua ĝenerala popolnombrado en Islando okazis en 1702 sed malmultas informoj por ligi la plejparton de tiuj nombritaj tiam kun iliaj devenantoj 100 jaroj poste. Krome ekzistas pastraj rekordoj ekde la fino de la 17-a jarcento, sed ili nur parte ankoraŭ ekzistas.

Íslendingabók estas uzata de la bioteknologia firmao Decode Genetics, kiu financigis la konstruon de la datumbazo.

Íslendingabók estas la sola genealogia datumbazo en la mondo kies objekto estas tuta nacio.

La nomo, kiu signifas "la libro de islandanoj" venas de Íslendingabók, kiun verkis Ari fróði en la 12-a jarcento pri la historio de Islando ekde la enmigrado ĝis sia tempo.
La **Kalvinana preĝejo** estas religia historia monumento en vilaĝo Bisse (Hungario).

Historio
--------

Jam estis en tiu loko gotika katolika kirko en la mezepoko. Oni konjektas, ke en la 16-a jarcento la loĝantoj kalviniĝis. Inter 1795 kaj 1798 oni konstruis pli novan konstruaĵon, sed oni profitis la fundamenton kaj eble aliajn partojn. La formo videbla nuntempe estis konstruita en 1805. La turopinto estis farita en 1968, la turo havas 2 sonorilojn. La aktuala arkeologia esploro ne okazis, tial mankas pruvoj pri la gotika deveno.

Konstruaĵo
----------

La konstruaĵo situas sola en mezo de la vilaĝo en korto. En mezo de la fasado la kvadrata turo plene reliefas. La ĉefa enirejo troviĝas en flanko de la navo, krome estas alia enirejo en flanko de la turo. Interne la muroj estas blankaj laŭ la kutimo. La predikejo estis farita el ligno.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun foto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.