recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Manuel CARDOSO** (naskiĝis la 11-an de decembro 1566 en Fronteira no Alemtejo, mortis la 24-an de novembro 1650 en Lisbono) estis portugala kantisto, orgenisto, ĥordirektisto kaj komponisto. Kune kun Duarte Lobo kaj Johano la 4-a de Portugalio, li reprezentis la "oran epokon" de la portugala polifonio.

Vivo
----

Cardoso naskiĝis en Fronteira, proksime de Portalegre, plej verŝajne en 1566. Li studis ĉe la *Colégio dos Moços do Coro*, ĥorlernejo ligata kun la katedralo de Évora, kunstudante kun Manuel Mendes kaj Cosme Delgado. Ekde 1580 li supozeble laboris en Vila Viçosa por la sepa duko de Bragança, Teodozio la 2-a. Tiu ĉi estis la patro de Johano, la oka duko kiu en 1640 gvidos la leviĝon kontraŭ la hispana reĝimo kaj iĝos kiel Johano la 4-a reĝo de denove sendependa Portugalio. Manuel onidire estis amika kun Johano kaj ankaŭ ties instruisto. Johano mem havis portreton de Mendes en sia muzikbiblioteko.

En 1584 Manuel finis sian edukadon ĉe la kolegio de Évora. Unue li laboris kiel ĥordirektisto de la loka katedralo. En 1588 li aniĝis la karmelitan ordenon, metante siajn votojn en 1589. En la fruaj 1620-aj jaroj li rezidis ĉe la duka mastrumaĵo de Vila Viçosa, kie li estis helpema al la duko de Barcelos, kiu poste ricevis la nomon reĝo Johano la 4-a IV. En 1625 aperis unua volumo kun siaj verkoj, kiu inkluzivis motetojn laŭ la stilo de Palestrina, sed ankaŭ meso *Tui sunt coeli*. Dum multa tempo de sia kariero li estis komponisto kaj orgenisto ĉe la konvento de Carmo. Li ĝuis bonegan famon kiel muzikisto kaj tiel post la restarigo de la portugala sendependeco en 1640 la reĝo sukcese klopodis, ke li estu nomumata subprioro kaj muzikdirektoro de la karmelita monaĥejo en la ĉefurbo Lisbono. En 1648 aperis lia libro kun la titolo *Livro de vários motetes* kun i.a. la pompa *Amen, dico vobis* kun lia subtila uzo de kromatiko.

Manuel Cardoso mortis en Lisbono en la jaro 1650.

Verkaro kaj graveco
-------------------

La verkoj de Cardoso estas komponitaj laŭ la reguloj de la polifonio de Palestrinian, kaj estas farita en malkruda, preciza stilo, kiu komplete malagnoskas la evoluon de la baroka idiomo ĉie en Eŭropo. Lia stilo havas multan komunan kun tiu deVictoria, en lia ekzakta traktado de disonancoj, okaza plurĥoreca verkado kaj oftaj krucrilatoj, kiuj kurioze estas komunaj inter ambaŭ iberaj kaj kanglaj komponistoj de tiu tempo. Tri libroj de mesoj travivis; multaj el la verkoj baziĝas sur motetoj skribitaj de reĝo Johano la 4-a mem kaj aliaj pri motetoj de Palestrina. La komponaĵoj de Cardoso estis vaste publikataj, ofte kun la helpo de la reĝo Johano, por kovri la kostojn. Multajn el siaj verkoj kaj speciale la plurĥoraĵojn, kiuj verŝajne estis la plej progresemaj, detruis la tertremo kaj brulego de Lisbono en la jaro 1755.

Fontoj kaj kroma literaturo
---------------------------

* Gustave Reese, *Music in the Renaissance*. New York, W.W. Norton & Co. 1954. ISBN 0-393-09530-4


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 181981
* GND: 118870319
* LCCN: n84143216
* VIAF: 49413763
* ISNI: 0000 0001 0899 3906
* SUDOC: 120183781
* BNF: 13949230m
* MBA: 9e5e3cdd-f1c4-438a-884e-ffefce8f5a8d
* NKC: pna20211130583
* BNE: XX913649
 |
Monto Arafat.
Ebenaĵo Arafat dum la Haĝo, ĉirkaŭ 2003.
**Monto Arafat** aŭ **Monto Arafah** (arabe جبل عرفات transliterumita *Jabal ‘Arafāt*) estas monteto el granito oriente de Mekko en la ebenaĵo Arafat, kiu estas ebenaĵo ĉirkaŭ 20 km sudoriente de Mekko. La Monto Arafat atingas ĉirkaŭ 70 m alte kaj estas konata ankaŭ kiel **Monto de Danko** (*Jabal ar-Rahmah*). Laŭ la tradicio de Islamo, la monteto estas la loko kie la islama profeto Muhammad staris kaj predikis la Adiaŭan Sermonon al la islamanoj kiuj estis akompanantaj lin por la Haĝo fine de sia vivo.

La 9an de la monato Dhu al-Hijjah pilgrimantoj iras al Arafat el Mina, por la plej grava parto de Haĝo. Tie oni faras la *ĥutba* de Haĝo kaj la tagmeza preĝo kaj la vespera preĝo estas kune dirataj. La pilgrimantoj pasigas la tutan tagon ĉe la monto petante al Allaho pardonon de ties pekoj kaj preĝante por persona forton por la estonteco.

Referencoj
----------

1. ↑   خرائط Google. *خرائط Google*.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Monto Arafat en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

21° 21′ 17″ Nordo 39° 59′ 03″ Oriento﻿ / ﻿21.354741 °N, 39.984049 °O﻿ / 21.354741; 39.984049 (mapo)
**Marc JOHNSON** (\* 21-an de oktobro 1953 en Omaha, Nebraska), estas usona ĵaz-basisto, kiu muzikis en la lasta triopo de pianisto Bill Evans.

Vivo
----

Johnson komencis ludi kontrabason jam en la axo de 16 jaroj (antaŭ li jam ludis pianon kaj violonĉelon) kaj studis ĉe la Universitato de Norda Teksaso (Lyle Mays estis kunstudento). En 1972 li ludis kontrabason en la simfoniorkestro de Fort Worth. En 1977 li vojaĝis kun la bandego de Woody Herman. Je stacio je Novjorko en 1978 Bill Evans invitis lin en sian lastan triopon, kiu tiam koncertis en Village Vanguard kaj en kiu li muzikis ĝis la morto de pianisto en 1980. En 1982 li kunverkis la Concord-muzikalbumon *Pure Getz* de Stan Getz. En 1985 li komencis surdiskigo je propra nomo ĉe ECM (*Bass Desires*, kun gitaristo Bill Frisell kaj kun John Scofield samkiel kun frapinstrumentisto Peter Erskine, kun la sama ensemblo *Bass Desires* ankaŭ *Second Sight* en 1987). Kun Arto Tunçboyaçiyan kaj Ben Monder li faris per *Right Brain Patrol* en 1991 la eksperimenton, instrumenti originale kaj transpreni la bastamburan funkcion sur la kontrabason. Krome li lige kunlaboris kun gitaristo John Abercrombie (en kies triopo li longan tempon muzikis), Lyle Mays, kun la itala pianisto Enrico Pieranunzi kaj kun la brazila kantistino kaj pianistino Eliane Elias (ekz. en ties triopo), kiu estis lia edzino. En sia lasta sonregistraĵoj por ECM *Shades of Jade*, kiu ankaŭ enhavas pecojn de Elias, li muzikas kun Joe Lovano. Pluaj elstaraj muzikistoj, kun kiuj li koncertis, estas Michael Brecker, Stan Getz, Paul Motian, Lee Konitz, Charles Lloyd, Gary Burton, Jack DeJohnette kaj Dino Saluzzi.

Diskoj
------

* 2005: Shades of Jade, *ECM*
* 1999: If Trees Could Fly, *Intuition*
* 1997: Sound of Summer Running, *Verve*
* 1996: Magic Labyrinth, *JMT*
* 1993: Right Brain Patrol, *JMT*
* 1991: Two By Four, *Emarcy*
* 1989: Second Sight, *ECM*
* 1985: Bass Desires, *ECM*


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Muziko |

Referencoj
----------

1. ↑   Intervjuo kun Arto Tunçboyaçiyan. Arkivita el la originalo je 2007-09-27. Alirita 2012-01-23.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Artikolo en europejazz.net Arkivigite je 2008-09-07 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 389885
* GND: 134418832
* LCCN: no96033696
* VIAF: 49408434
* ISNI: 0000 0000 8128 1270
* SUDOC: 080668518
* BNF: 13895691t
* MBA: c0540872-ad50-4973-be47-f833940aa1b1
* NKC: xx0088460
 |
**(162385) 2000 BM19**  estas tre malgranda, ne tre hela terrenkonta, venusrenkonta kaj merkurrenkonta atona asteroido malkovrita la 31-an de januaro 2000 en la kadro de la astronomia kampanjo LINEAR (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

Ĝi estas de la malofta spektra klaso O, kiu kongruas kun tiu de la meteorŝtonoj ordinaraj kondritoj.

Orbito
------

Ĝia orbita periodo (232,791 tagoj)  estas apenaŭ pli granda ol tiu de Venuso (224,701 tagoj) : ĝi estas en orbitaj resonancoj 1:1 kun Venuso kaj 3:1 kun Marso.

Ĝia discentra orbito interne tanĝas tiun de la Tero, krucas tiun de Venuso, kaj ekstere tanĝas tiun de Merkuro. Ĝia neneglektinda orbita klineco iom malproksimigas ĝin de nia planedo.

• Ĝia tera MOID estas 0,0833635 astronomia unuo (12,471 milionoj da km),  

• ĝia venusa MOID estas 0,00072 astronomia unuo (nur 107 700 km),  

• ĝia merkura MOID estas 0,04329 astronomia unuo (6,476 milionoj da km).

• La 10-an de januaro 1949 ĝi pasis al 0,08215 astronomia unuo (12,289 milionoj da km) de la Tero,  

• la 13-an de januaro 2046 ĝi pasos al 0,08485 astronomia unuo (12,693 milionoj da km) de nia planedo.

• La 27-an de oktobro 1943 ĝi pasis al 0,00600 astronomia unuo (0,8976 miliono da km) de Venuso,  

• la 3-an de marto 2063 ĝi pasos al 0,00172 astronomia unuo (0,2573 miliono da km) de ĉi tiu planedo.

• La 9-an de julio 1954 ĝi pasis al 0,04402 astronomia unuo (6,585 milionoj da km) de Merkuro,  

• la 2025 ĝi pasas al 0,04366 astronomia unuo (6,531 milionoj da km) de Merkuro,  

• la 9-an de januaro 2099 ĝi pasos al 0,04717 astronomia unuo (7,057 milionoj da km) de ĉi tiu planedo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Objekto ĉe Minor Planet Center angle
* Parametroj kaj simulado de orbito ĉe *JPL Small-Body Database Lookup* angle
* Objekto ĉe la datumbazo de *NEODyS-2* angle
* Objekto ĉe *Space Reference* angle

  


| Antaŭe: | Listo de asteroidoj (162001–163000) | Poste: |
| --- | --- | --- |
| (162384) 2000 BC6 | **(162385) 2000 BM19**  | (162386) 2000 BA26 |
La ruĝa kadro montras la areon de la Kantabra Montaro, en la nordo de Iberio.
La **Kantabra Montaro** aŭ **Kantabra Montoĉeno** (hispane *Cordillera Cantábrica* aŭ *Sistema Cantábrico*) estas montara sistemo en Hispanio etendiĝanta paralele al la bordo de la Kantabra Maro, laŭlonge de 480 kilometroj, de la okcidentaj Pireneoj ĝis la limoj de orienta Galegio, ĉe la rivero Minjo. Ĝi konsistigas la geografian regionon Kantabra Kornico.

Geografio
---------

Ĝi okupas partojn de la aŭtonomaj komunumoj Galegio, Asturio, Kastilio kaj Leono, Kantabrio kaj Eŭskio: nome tion, al kio oni donas la nomon *Verda Hispanio*. Ĝi estas la dividilo inter la ĉe-mara kaj malseka Kantabra Kornico kaj la pli arideca Norda Altebenaĵo.

La suda akvokolekta areo de la ĉi-montaj riveroj, konsistanta el ebenaĵo en la nordo de Kastilio kaj Leono, ne estas kruta, tamen tiu norda ja estas tia pro la proksimeco de la maro. En la nordo kurtaj kaj torentecaj riveroj kun forta erozi-povo fluas tra V-formaj valoj. En la plej altaj lokoj (ĉefe en Asturio, okcidenta Kantabrio kaj nordaj Leono kaj Palencia) la montoj altas super 2.000 metroj. La plej alta monto estas Torrecerredo (2.648 m), en Picos de Europa, kaj la plej profunda kavaĵo estas la kavo-sistemo de Trave, la plej profunda en Hispanio kaj la sesa en la tuta mondo. La lastaj reliefaj modifiĝoj okazis dum epoko Terciaro, ĉefe sur sedimentoj estiĝintaj dum Mezozoiko. En la tuta montaro ankaŭ abundas trajtoj karstaj kaj glaciaraj.

Vento el oceano blovas kontraŭ la montoĉeno, supreniras, malvarmiĝas kaj kondensiĝas. Pro efekto de feno okazas multaj precipitaĵoj (eĉ ĝis 2 000 mm jare) kaj la vento sekve avancas senakve suden, kie estiĝas arida klimato.

Flaŭro
------

La falfoliaj arboj abundas, kiel eŭropaj fagoj en ombrecaj areoj kaj kverkoj (tigfrukta, petra kaj pirenea kverkoj) en subsunaj areoj. Rimarkindas, ke preskaŭ ne estas arbaroj de pinofitoj. Super 1 800 metroj la plej abundaj vegetaĵoj estas betuloj, makisoj kaj herbecaj plantoj, ĉefe paŝtejoj el graminacoj uzitaj de brutbredistoj.

Montoj
------

* Cantu la Jorcaúra apud la vilaĝo Tresviso

Vidu ankaŭ
----------

* Aŭtoŝoseo de la Altebenaĵo
* Kantabra Kornico
* Norda Altebenaĵo
* Pluvombro

* Kategorio Kantabra Montaro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 125599
* LCCN: sh85019777
* VIAF: 241441802
* SUDOC: 027501000
* NKC: ge889954
 |
**Marco FERRERI** (Milano, 11a de Majo 1928 - Parizo, 9a de Majo 1997) estis itala kin-reĝisoro, scenaristo kaj aktoro. Lia plej konata filmo estas *La Grande Bouffe*. Li laboris ĉefe en Hispanio kaj Italio.

Kariero
-------

Marco Ferreri venis al la etoso de kinarto el la realigo de reklamaĵoj. Poste, li dediĉis sin al produktorado kaj alvenis al Hispanio en 1956 kiel komerca reprezentanto de la obkjetivoj Totalscope, itala versio de la usonaj Cinemaskopoj, sed oni ne scias ĉu li vere vendis ion. En Madrido li ekkonis Rafael Azcona kiu laboris por la revuo La Codorniz kaj kun kiu li kunlaboris dum 30 jaroj kaj por 17 filmoj. Post malsukceso –pro cenzuro— kinigi romanojn de Azcona, ili sukcesis finfine realigi *El pisito* en 1959 kaj *El cochecito* en 1960, adaptaĵoj de du samnomaj noveloj de Azcona. En la sekvo de la itala novrealismo, sed per pli eksperimenta kaj radikala fokuso, la stilo de tiuj filmoj estis difinita kiel «groteska realismo». En Hispanio Ferreri faris alian filmon, nome *Los chicos* en 1959, kun scenaro de Leonardo Martín Méndez, socia kritiko, sed ankaŭ malproksimo de tio groteska kiu estas karaktera de la scenaroj de Azcona.​

Reveninte en Italion en 1961, Ferreri filmis *Una storia moderna: l'ape regina* en 1962, satiro kontraŭkatolika kiu estis cenzurita, eĉ la titolo estis modifita pro la kritiko kontraŭ la institucio geedzeco. En *La donna scimmia* (1963) li parolis pri la rilatoj inter seksoj dominitaj per la ekspluatado de la plej malfortuloj, kun ankŭ cenzurita fino sed per decido de la produktoro Carlo Ponti. Poste li faris *Il professore* duan eron de la kolektiva filmo *Controsesso* en 1964, kaj poste la kontraŭmaĉisman historion *L’harem* (1967). Konsiderata majstroverko estas *Dillinger è morto* (1969), eseo pri la soleco de la nuntempa homo en la kapitalisma socio. Poste li faris tristan alegorion pri la estonteco *Il seme dell’uomo* (1970), kafkeca kontraŭklerikala rakonto, kaj *L’udienza* en 1971. En 1974, li faris satiron kaj kritikon de la malvenko de la usona generalo Custer en Little Big Horn nomita *Non toccare la donna bianca - Touche pas à la femme blanche*, fimita en la granda truo lasita en la centro de Parizo pro la detruo de Les Halles, iama centra bazaro de la urbo.

Lastaj filmoj
-------------

* L'ultima donna (1976).
* Ciao maschio (1978)
* Chiedo asilo (1979)
* Storie di ordinaria follia (1981)
* Storia di Piera (1983)
* Il futuro è donna (1984)
* I Love You (1986)
* La casa del sorriso (1988)
* Come sono buoni i bianchi (1988)
* Le banquet (1989) (televido)
* La carne (1991)
* Diario di un vizio (1993)

* Kategorio Marco Ferreri en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 803498
* GND: 120966689
* LCCN: n80030813
* VIAF: 66509111
* ISNI: 0000 0001 0910 4437
* LIBRIS: 272535
* SUDOC: 030320062
* BNF: 12176015j
* NLA: 35435896
* BIBSYS: 99056100
* NKC: ola2003162778
* ICCU: CFIV047555
* BNE: XX1164962
 |

​
kirko Sankta Nikolao
**Eupen** [OJpen] (valone *Nèyåw*, historie franclingve ankaŭ *Néau* [neO]) ekde 1920 estas municipo en germanlingva Belgio, en la oriento de la lando, en la provinco Lieĝo. Inter la jaroj 1815 kaj 1920 ĝi apartenis al la germanlingva ŝtato Prusio kaj ekde 1871 al la Germana Regno. Sed ankaŭ antaŭ tio, la loĝantaro estis historie germanlingva aŭ ĉiukaze parolantoj de iuj lokaj variaĵoj de la okcidentĝermana lingvaro ene de la Sankta Romia Imperio kaj de la duklando Limburgo. La loĝloko ricevis la honortitolon "urbo" en 1808. 

Eupen situas ĉirkaŭ 15 km sude de Aachen, en alteco de inter 250 kaj 350 metroj super la marnivelo, rande de la montaro Altaj Marĉoj (*Hohes Venn* / *Hautes Fagnes*). Komence de januaro 2016 ĝi havis 19 338 loĝantojn. La urbo estas la administra centro de la translima Eŭregiono Mozo-Rejno.

Ĉirkaŭ 90 % de la loĝantaro de Eupen estas germanlingvaj. Eupen estas de 1983 (federaciigo de Belgio) la administra centro de la germanlingva komunumo de Belgio, kiu konsistas el ĉirkaŭ 72 000 anoj kaj el la jenaj municipoj:

* Amel
* Büllingen
* Burg-Reuland
* Bütgenbach
* Eupen
* Kelmis
* Lontzen
* Raeren
* Sankt-Vith

Historio
--------

Eupen dum 800 jaroj apartenis al la duklando Limburgo; ĝia unua dokumenta mencio estas el 1213. En 1674 ĝi ricevis urbajn privilegiojn. Post la Viena kongreso en 1815 oni atribuis ĝin kaj la urbon Malmedy al Prusio. Post la Unua mondmilito la Traktato de Versajlo atribuis ilin al Belgio. Dum la Dua mondmilito Germanio en 1940 aneksis la regionon. Post la germana malvenko en 1945 Belgio reprenis ĝin.

Esperanto en Eupen
------------------

Tie naskiĝis kaj movadis Louise Vertongen-Xhayet.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Eupen en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Eupen en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* komunuma retejo
* turismaj informoj germane, france, nederlande
**Broad Peak** (kio signifas **Larĝa Pinto**, en loka traduko, kiu tamen estas apenaŭ akceptita **Falĉan Kangri**; iam nomita **K3** apartenas kun alteco de 8 051 m al la dek kvar al la montoj pli altaj ol 8000 m kaj estas la 12-a plej alta monto de la tero.

Geografio
---------

Broad Peak situas en Karakorumo sur la landlimo inter Pakistano kaj Ĉinio. Ĝi apartenas al la Gaŝerbrum-grupo, al ies norda flanko ĝi situas. Ĝia norda najbaro estas K2, de kiu ĝi estas disigita de Godwin-Austen-Glaĉero. Broad Peak [Larĝa Pinto] ricevis sian nomon en la jaro 1892 de William Martin Conway, kiu gvidis britan esplorekspedicion. Li nomis la monton tiel pro ĝia pinta kresto, kiu estas pli larĝa ol unu kilometro.

Unua grimpo
-----------

La unuan grimpon sukcesis la 9-a de junio 1957 aŭstra ekspedicio al kiu apartenis Marcus Schmuck, Fritz Wintersteller, Kurt Diemberger kaj Hermann Buhl.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Paĝo pri la unua grimpo de la Aŭstra Alpa Asocio (ÖAV) de 1957

  

* Broad Peak en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Broad Peak en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

  


Montoj pli altaj ol 8000 m

Ĉomolungmo (aŭ Everesto) - K2 (Ĉogori aŭ Lambha Pahar aŭ Dapsang) - Kangchenjunga - Lhotse - Makalu - Ĉo Oju - Dhaulagiri - Manaslu - Nanga Parbat - Anapurno - Gaŝerbrum 1 (Kaŝita Pinto) - Broad Peak (Falĉan Kangri/K3) - Gaŝerbrum 2 (K4) - Ŝiŝapangmo
**Ainodake** (aŭ **Monto Aino**; japane: 間ノ岳 *Aino-dake*, kio signifas 'Intera Vertico') estas la kvara plej alta monto de Japanio kaj la dua plej alta en la montaro Akaiŝi. Ĝi estas inter la cent plej famaj montoj de la lando. Ĝi situas en la montaro Akaiŝi, konata ankaŭ kiel *Sudaj Alpoj* en la gubernio Jamanaŝi. Ĝi havas 3189 metrojn de alteco. Ĝi situas en la Nacia Parko de Sudaj Alpoj (南アルプス *Minami Arupusu*).

Geografio
---------

La Monto Aino situas 3 km sude el la Monto Kita. Ĝi situas en la montaro Akaiŝi, kio havas tri ĉefajn montojn: Kitadake, Ainodake kaj Nootoridake. La tri montoj kune nomiĝas en Ŝirane-sanzan (japane: 白根三山 *Shirane-sanzan*), kio signifas 'la Tri Blankaj Montoj'.

Oriente el la vertico estas la cirko Hosozaŭa (細沢カール *Hosozawa-kaaru*).

Referencoj
----------

1. ↑  Dosiero ĉe la paĝo de la Nacia Parko de Sudaj Alpoj (*Minami Alps*).

 Arkivigite je 2017-06-18 per la retarkivo Wayback Machine

* Kategorio Ainodake en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Monto San Valentín**, hispane ***Monte San Valentín***, konata ankaŭ kiel ***Monte San Clemente***, estas la plej alta monto en ĉilia Patagonio, nome en montaro Andoj, kaj la plej alta monto sude de 37°S senkalkulinte Antarkton. Ĝi staras ĉe la norda pinto de la Nordpatagonia Glaciejo.

La Monto San Valentín povas esti grimpita el Lago Leones, sudoriente, aŭ el Laguna San Rafael, okcidente. La ascendo estas longa kaj estas partikulare suferanta malbonan veteron. La akcidenta kaj morta indico estas tre alta.

Estis iome da konfuzo pri la precizeco de ties alto. Ĝi estis dekomence ĉirkaŭkalkulita je 3 876 m fare de Otto Nordenskjöld en 1921 sed poste oni kalkulis je 4 058 m. Tiu lasta estis plej ofte citita alto kaj estas citata ankaŭ tie ĉi. Franca grupo kiu grimpis San Valentín en 1993 inkludis du kalkulistojn, kiuj kalkulis alton de 4,080±20 m uzante GPS. En 2001 Ĉilia grupo mezuris 4,070±40 m, ankaŭ uzante GPS. Ankaŭ informoj per SRTM kaj per ASTER GDEM subtenas alton de pli ol 4,000 metroj. Tamen, ĉilia mapado per IGM donas nur 3,910 metrojn. Mapoj de ChIGM estas kutime akurataj kaj fidindaj, sed la pinto estas uniforme blanka (neĝa), kio estis kreinta problemoj al la kartografiistoj.

Notoj
-----

1. ↑
2. ↑

Referencoj
----------

* John Biggar, *The Andes, A Guide for Climbers*, Andes, 3a eldono, 2005, ISBN 0-9536087-2-7

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Monto San Valentín en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Detala foto Arkivigite je 2006-10-19 per la retarkivo Wayback Machine kaj panorama foto Arkivigite je 2006-10-19 per la retarkivo Wayback Machine
**Bačka Topola,** (baĉka topola) ankaŭ kroate; serbe *Бачка Топола*, hungare *Topolya* (topoja) estas urbo kaj samtempe municipo en Serbio, en aŭtonomio Vojvodino, en distrikto **Norda Bačka**. Ankoraŭ 22 vilaĝoj apartenas al la municipo.

Bačka Topola troviĝas en la verda municipo
Preĝejo de Baĉka Topola
Kastelo-hotelo de Baĉka Topola

Bazaj informoj
--------------

* Areo:  km²
* Loĝantaro: 16 600[*kiam?*]
* Poŝtkodo: 24300
* Telefonprefikso: +381 24

Situo
-----

Bačka Topola situas sur ebenaĵo, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Subotica-Novi Sad, fine laŭ ĉefvojo Sombor-Senta.

Historio
--------

La hungaraj triboj okupis la Karpatan basenon en 895, tiu regiono estis tre konvena por ili. La turkoj okupis la tutan regionon post la mezepoko, post ĉirkaŭ 150 jaroj ĝi apartenis al Habsburga Imperio. En 1918 taĉmentoj de SHS (=Serba-Kroata-Slovena Reĝlando) okupis la urbon kaj kun okupitaj regionoj de Pécs kaj aliaj ili proklamis respublikon. Ekde 1920 ĝi apartenis al SHS, ekde 1929 kiel Jugoslavio. Inter 1941-1944 la hungara armeo okupis la regionon.

Famuloj
-------

En la iama Topolya naskiĝis:

* hungara instruisto János Bolla
* hungara juristo Salamon Beck
* hungara pentristo József Ács.

En Baĉka Topola naskiĝis:

* Erzsébet Bakay, hungara tekstilartisto
* Félix Lajkó, hungara-cigana muzikisto
* Éva Toldi, hungara redaktoro

Esperantistoj
-------------

* András Csöke

Ĝemelurboj
----------

* Herceg Novi, Montenegro
* *5-a distrikto* de Budapeŝto, Hungario
* Kiskunmajsa, Hungario
* Rožňava, Slovakio
* Szentes, Hungario
* Gyergyószentmiklós, Rumanio
La **kastelo de Szeleste** (konata ankaŭ pri la iama posedanto *Kastelo de Festetics* [feŝtetiĉ]) estas historia monumento, nun hotelo en vilaĝo Szeleste (iam en Alsószeleste), Hungario).

Kastelo en Szeleste

Historio
--------

Familio Horváth konstruis en tiu loko supozeble klasikisman kastelon en la frua 19-a jarcento. Ĝi estis trakonstruita laŭ novgotiko kaj romantikismo en 1855, sed tiam konstruiĝis la turo. En 1871 Andor Festetics (politikisto) aĉetis la bienon kun la kastelo, poste li kreis la arboreton kun pli ol 500 kreskaĵoj. En 1898 la teretaĝa alo ricevis kompletan etaĝon. En 1910 la sekva posedanto estis barono Mihály Baich (ankaŭ botanikisto), kiu riĉigis plu la arboreton per 1500 kreskaĵoj. Li havis bonajn kontaktojn kun la vilaĝanoj, tial depost la 2-a mondmilito la loĝantoj ne forrabis la kastelon, sed kiel en plena Hungario, ankaŭ tiu kastelo iĝis ŝtata posedaĵo. Inter 1948-1954 la kastelo estis lernejo, poste la kastelo bruldetruiĝis. En 1958 iom ĝi estis renovigita kaj la loka arbarista firmao uzis ĝin ĝis 1963. En la sekvaj jaroj ĝi estis forlasita kaj kaduka. Depost fino de la socialismo banko plene renovigis la kastelon, kiu finiĝis en 2001. Ĝuste tiam oni baris puton 1260 metrojn profundan kaj tuj fluis kuracakvo. En la kastelo hotelo funkciis.

Kastelo en Szeleste
Aerfoto

Konstruaĵo
----------

La unuetaĝa konstruaĵo situas en arboreto, sed komence estas ankaŭ kasteleto kaj aliaj dometoj. La turo estas trietaĝa, la tegmento plejparte konsistas el mansardoj.

Parko
-----

Oni aprezas la arboreton unu el la plej belaj en la lando. Nature ĝi estas protektata. Ĝi estis netuŝita eĉ dum la frua socialismo. Multe da kreskaĵoj devenis el Vieno fare de Festetics kaj el Nederlando fare de Baich. Nepre menciindas speciala tilio, kiu estis ĉi tie selektita kaj havas latinan nomon "Tilia tomentosa ‘Szeleste’".

Servoj
------

Inter la servoj estas menciindaj la banejo kaj restoracio. Kelkaj elementoj el la kuracakvo: natrio, kalio, kalcio, magnezio, fero.

Fontoj
------

* oficiala paĝo
* hungare kun fotoj
* hungare kun foto
* datenoj
|  |  |
| --- | --- |
|  | Ne konfuzu ĉi tiun artikolon kun Historia centro de Panamurbo. |



Monda heredaĵo de UNESKO

**Malnova Panamurbo** estas la nomo kiun ricevas la arkeologia loko kie situis la urbo Panamo ekde ĝia fondiĝo en 1519, ĝis 1671. La urbo estis translokigita al nova loko, je 2 km sudokcidente, estinte detruita pro atako de la angla pirato Henry Morgan, komence de 1670. El la originala urbo, konsiderata kiel la unua eŭropa setlejo ĉe la pacifika marbodo de Ameriko, restas ankoraŭ kelkaj ruinoj el kiuj konsistas la arkeologia loko.

Historio
--------

La urbo, fondita de Pedrarias Dávila la 15-an de aŭgusto 1519, estis starigita sur areo origine okupita de indiĝena komunumo; pro tio, en tiu loko troviĝis spuroj de antaŭkolumbaj kulturoj. En 1541 la urbo havis 4.000 loĝantojn; inter hispanoj, indiĝenoj kaj afrikaj sklavoj. En 1607, la urbo havis plurajn stratojn, Ĉefplacon kaj aliajn du placetojn. Ekde tiu ĉi loko ekiris la ekspedicioj kiuj konkeris la Inkaan Imperion de la nuna Peruo en 1532 kaj estis heltejo de unu el la plej gravaj komercvojoj de la amerika kontinento.

Malgraŭ la atingita prospero, la lokaj kondiĉoj ne estis bonaj ekde la komenco. La manko de akvo trinkebla estis inter la ĉefaj malfacilaĵoj, kio devigis la loĝantojn konstrui plurajn putojn kaj internajn cisternojn. La urbo suferis almenaŭ tri detruigajn incendiojn kaj tertremon, en 1621. Ĝi ankaŭ estis sieĝita, en pluraj okazoj, de piratoj. La plej malbona el tiuj sieĝoj estis tiu komandita de la angla pirato Henry Morgan, kiu atingis la lokon la 28-an de januaro 1671 kaj tie restis ĝis la 24a de februaro. Estis la hispanoj mem kaj ne Morgan, kiuj detruis la urbon per eksplodaĵoj.

En la serĉado de nova loko kiu permesus la konstruadon de pli bona defenda sistemo, la urbo estis translokigita al proksima duoninsulo, je 2 km sudokcidente, en la nuna historia centro de Panamurbo. La origina loko estis preterlasita dum pluraj jaroj ĝis kiam la ruinoj estis iom post iom rekuperitaj. La tuto estis deklarita Historia Monumento en 1976. Unesko ĝin deklaris Monda heredaĵo en 2003. En 1995, estis kreita la *Patronato de Panamá Viejo*, senprofitcela fonduso por la restaŭrado de la loko. Ĝi ankaŭ konvertiĝis en unu el la plej popularajturismaj allogaĵoj de la urbo.

Vidu ankaŭ
----------

* Listo de mondaj heredaĵoj en Ameriko
* Listo de homaraj heredaĵoj en Panamo

* Kategorio Malnova Panamurbo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Malsuprasilezia Arbaro** (pole *Bory Dolnośląskie*, germane *Niederschlesische Heide*) estas la plej granda kontinua arbaro de Pollando, kun totala areo de 1650 kvadrataj kilometroj. Ĝi estas en sudokcidenta Pollando, en la Malsuprasilezia provinco kaj en la Lubuŝa provinco, ĉe la limo kun Germanio. La okcidenta limo de la arbaro estas farita de la Luzacia Niso, trans kiu estas germana arbaro, nome Muskauer Heide. Ĝi estas ĉefe kovrata de pinoj.

La areo de la Malsuprasilezia Arbaro estas ĉefe ebena, kaj la plej alta pinto, monteto nomita Dębniak, estas nur 238 metrojn super marnivelo. La natura arbaro estas subdividita en kelkaj pli malgrandaj arbaroj, kaj estas trapasata de nombraj riveroj, kiel Kwisa, Bóbr, kaj Szprotawa. Inter plej grandaj urbaj centroj en tiu regiono estas Bolesławiec, Węgliniec, Żagań, Żary, Szprotawa, kaj Pieńsk.

La Malsuprasilezia Arbaro estas tre populara inter ĉasistoj, ĉar ĝi estas riĉa en bestoj kiel cervoj, aproj, leporoj, vulpoj kaj lupoj.

Galerio
-------

* Loko ene de PollandoLoko ene de Pollando
* Arbaro ĉe RuszówArbaro ĉe Ruszów
* Lageto en ŻagańLageto en Żagań
* Germana bunkro de la Dua Mondmilito ĉe SzprotawaGermana bunkro de la Dua Mondmilito ĉe Szprotawa

* Kategorio Malsuprasilezia Arbaro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 790957
 |
**Manokvari** - prononco [Manokŭari] - estas marhavena urbego de orienta Indonezio sur la insulo Nov-Gvineo, kaj estas la administra centro de la provinco Okcidenta Papuo. Laŭ stato de la jaro 2010 la urbo havis 136 302 loĝantojn, kun la ĉirkaŭurbaĵo 286 079 loĝantojn.

Marbordo ĉe Manokvari

Geografio
---------

Manokvari situas laŭ la marbordo en la norda parto de la provinco. Sorong troviĝas 316, Ambon 729, Jayapura 754, Manado 1063, Kupango 1556, Paluo 1583, Balikpapan 1922, Denpasar 2262, Surabajo 2472, Semarang 2713, Jogjakarto 2741, Pontianak 2756, Bandungo 3013, ĉefurbo Ĝakarto 3083, Bandar Lampung 3241, Palembang 3270, Batam 3351, Jambi (urbo) 3394, Medano 3969, Banda Aceh 4366 kilometrojn (aere) .

Doganejo

Historio
--------

En la fruaj 1930-aj jaroj japanoj investis kotonajn plantejojn ĉe Manokvari. Tio helpis la invadon de japanoj en 1942. Sismoj okazis en 1996, 2002 kaj 2009. Flugmaŝina akcidento okazis en 2010, 21 pasaĝeroj vundiĝis.

Ekonomio
--------

Manokvari havas multajn feriejojn kaj estas grava turista celloko, krome la urbego estas grava financa centro.

Religio
-------

Manokvari estas katolika kundiocezo (kune kun Sorong).

Kirko

Eduko
-----

La ŝtata universitato estis establita en 2000 kaj ĝi situas sur monteto alfrontanta la grandurbon, ĉirkaŭita de densa tropika pluvarbaro. Tio permesas al la esploristoj tujan aliron al la biologiaj esploroj.

Trafiko
-------

Manokvari havas trairan laŭmarbordan flankovojon, tamen tio ligas al la flughaveno kaj proksima ĉefvojo. Tre gravas havas la marhaveno kaj flughaveno.

Klimato
-------

Universitato
Manokvari situas en zono de pluvarbara klimato (Af) kun musona efiko. En ĉiuj monatoj pluvas, resume jare averaĝe 2515 mm. La averaĝa jara temperaturo estas 26 °C kaj varias inter 22-30 °C. Preskaŭ ne estas diferencoj inter la monatoj.

Vidindaĵoj
----------

* kirkoj
* moskeoj

Ĝemelaj urboj
-------------

* Montenegro Podgorico, Montenegro
* Butano Timbuo, Butano

Fontoj
------

* WikiTrans


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Indonezio |

* Kategorio Manokvari en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Mamuloformaj bestoj**, ***Mammaliaformes*** ("mamul-formaj") estas klado kiu enhavas la krongrupon de mamuloj kaj ties plej proksimajn formortintajn parencojn; la grupo radiis el pli fruaj probainognatiaj kinodontoj. Ĝi estas difinita kiel klado origina el la plej ĵusa komuna praulo de *Morganucodonta* kaj de la krongrupo de mamuloj; tiu lasta estas la klado origina kun la plej ĵusa komuna praulo de nuntempaj *Monotremata*, *Marsupialia*, kaj *Placentalia*. Krom *Morganucodonta* kaj la krongrupo de mamuloj, *Mammaliaformes* inkludas la grupojn *Docodonta* kaj *Hadrocodium* same kiel la triasa *Tikitherium*, nome la plej frua konata membro de la grupo.

*Mammaliaformes* estas termino de filogenetika nomenklaturo. Kontraste, la atribuado de organismoj al *Mammalia* estis tradicie fondita sur trajtoj kaj, sur tiu bazo, *Mammalia* (mamuloj) estas iom pli inkluda ol *Mammaliaformes*. Partikulare, trajt-bazita taksonomio ĝenerale inkludas la genrojn *Adelobasileus* kaj *Sinoconodon* en *Mammalia*, kvankam ili forfalas ekster la difino de *Mammaliaformes*. Tiuj genroj estas inkluditaj en la plej larĝa klado **Mammaliamorpha**, difinita filogenetike kiel la klado originata kun la lasta komuna praulo de *Tritylodontidae* kaj kun la krongrupo de mamuloj. Tiu pli ampleksa grupo inkludas kelkajn familiojn kiujn trajt-bazita taksonomio ne inkludas en *Mammalia*, partikulare *Tritylodontidae* kaj *Brasilodontidae*.

Animaloj de la klado *Mammaliaformes* estas ofte nomataj *mamulformaj* kaj *mamuloformaj*. La origino de la krongrupo mamuloj devenas el la Ĵurasio, kun gravaj trovitaĵoj de la fino de la Ĵurasio en Portugalio kaj Ĉinio. La plej fruaj konfirmitaj specimenoj de felo estis trovitaj en tiuj, kio indikis, ke la prauloj de mamuloj jam estis disvolviganta felon.

Notoj
-----

1. ↑  Abdala, F. (2007). "Redescription of *Platycraniellus Elegans* (Therapsida, Cynodontia) from the Lower Triassic of South Africa, and the cladistic relationships of eutheriodonts", *Palaeontology* **53** (3), p. 591–618. doi:10.1111/j.1475-4983.2007.00646.x.
2. 1 2  Rowe, T. S. (1988). "Definition, diagnosis, and origin of Mammalia", *Journal of Vertebrate Paleontology* **8** (3), p. 241–264. doi:10.1080/02724634.1988.10011708.
3. ↑  Luo, Zhe-Xi; Martin, Thomas (2007). "Analysis of Molar Structure and Phylogeny of Docodont Genera" (PDF). Bulletin of Carnegie Museum of Natural History. 39 (39): 27–47. doi:10.2992/0145-9058(2007)39[27:AOMSAP]2.0.CO;2. Arkivita el la originalo (PDF) en 2016-03-03. Alirita en 2012-10-14.
4. ↑  Datta, P. M. (2005). "Earliest mammal with transversely expanded upper molar from the Late Triassic (Carnian) Tiki Formation, South Rewa Gondwana Basin, India", *Journal of Vertebrate Paleontology* **25** (1), p. 200–207. doi:[[doi:10.1671%2F0272-4634%282005%29025%5B0200%3AEMWTEU%5D2.0.CO%3B2|10.1671/0272-4634(2005)025[0200:EMWTEU]2.0.CO;2]].

* Kategorio Mamuloformaj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Mamuloformaj en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 730972
 |
Monumento al la manifestaciantoj. Skulptisto Ingeborg Hunzinger, 1995
**Manifestacio ĉe Rosenstrasse en Berlino, 27-28 februaro 1943** estis la plej granda protesta manifestacio dum Nazia Germanio, kondamnante la agojn de la reĝimo. La manifestacion ĉeestis 'arjaj' germanoj, miksitaj geedzoj, la t.n. *Mischehen* kaj parencoj de judoj, kiujn oni intencis sendi al koncentrejoj. Sekvante tutsemajnan proteston, la judoj estis liberigitaj fare de ordo de Goebbels ; preskaŭ ĉiuj postvivis la militon.

De la tago de malliberigo, grupoj de virinoj kolektiĝis sub la fenestroj de la konstruaĵo atendante la liberigon de siaj edzoj. Dum la semajno de la 27-a de februaro 1943, la protesto konstante kreskis en forto - ĉe la kulmino de la protesto, pluraj miloj da homoj, plejparte virinoj, ĉantis sloganojn postulantajn la liberigon de siaj edzoj. Dum la protesto, grupoj de SS kaj de Gestapo aperis multfoje, provante devigi la manifestacianojn disiĝi. Plurfoje, antaŭ la manifestaciantoj staris grupoj de soldatoj aŭ policanoj armitaj per maŝinpafiloj, pretaj pafi. La virinoj daŭrigis sian proteston; parto de la kunveno restis sub la fenestroj de la malliberejo ankaŭ nokte. Post tutsemajna protesto laŭ peto de la Reich Propaganda Ministro Joseph Goebbels, la judoj estis liberigitaj. Informoj pri tiuj okazaĵoj, maloportunaj por kaj germanoj kaj viktimoj de naziaj subpremoj, iĝis vaste konataj nur en la 1980-aj jaroj.

Vidu ankaŭ
----------

Blanka rozo

* Kategorio Manifestacio ĉe Rosenstrasse en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Malsanoj de bonfarto**, nomitaj ankaŭ *malsanoj de riĉeco* aŭ *malsanoj de riĉuloj*, estas termino foje uzata por elektita aro de malsanoj kaj aliaj sankondiĉoj kiuj estas konsideritaj oftaj kiel rezulto de pliiĝanta riĉeco en socio. Nomitaj ankaŭ "okcidentaj malsanoj", tiuj malsanoj estas en kontrasto al nomitaj "malsanoj de malriĉeco", kiuj grandparte rezultas el kaj kontribuas al homa malriĉeco. La malsanoj de riĉeco plioftiĝis el la fino de la Dua Mondmilito.

Ekzemploj de malsanoj de bonfarto inkludas ĉefe kronikajn "netranspaseblajn malsanojn" kaj aliajn fizikajn sankondiĉojn pri kiuj personaj vivostiloj kaj sociaj kondiĉoj asocie kun ekonomia disvolviĝo estas konsiderataj grava riskofaktoro — tiel kiel diabeto tipo 2, astmo, koronariarteria malsano, cerbovaskula malsano, periferarteria malsano, obezeco, hipertensio, kancero, alkoholismo, podagro, kaj kelkaj tipoj de alergio. Oni konsideras ankaŭ, ke ili inkludas deprimojn kaj aliajn kondiĉojn de mensa malsano asociaj kun pliiĝanta socia izoleco kaj malaltaj niveloj de psikologia bonfarto observitaj en multaj disvolviĝintaj landoj. Multaj el tiuj kondiĉoj estas interrilataj, por ekzemplo obezeco estas konsiderata parta kaŭzo de multaj aliaj malsanoj.

Kontraste, la Malsanoj de malriĉeco plej ofte estas tre infektaj malsanoj, aŭ la rezulto de malriĉaj vivkondiĉoj. Tiuj estas tuberkulozo, malario, kaj intestaj malsanoj. Pli kaj pli, esplorado estas malkovranta, ke malsanoj konsiderataj malsanoj de riĉeco aperas ankaŭ grandparte en malriĉuloj. Tiuj malsanoj estas obezeco kaj korvaskulaj malsanoj kaj, kune kun infektaj malsanoj, tiuj pliigas la tutmondajn sansistemajn malegalecojn.

La malsanoj de bonfarto tendencas iĝi pli hegemoniaj en disvolviĝintaj landoj dum la malsanoj de malriĉeco malpliiĝas, la longviveco pliiĝas, kaj vivostiloj ŝanĝas. En 2008, preskaŭ 80% de la mortoj pro netranspaseblaj malsanoj — inklude kormalsanojn, koratakojn, kronikajn pulmomalsanojn, kancerojn kaj diabetojn — okazis en malaltaj- kaj mezalt-enspezaj landoj.

Notoj
-----

1. 1 2 3 4   Ezzati M, Vander Hoorn S, Lawes CM, Leach R, James WP, Lopez AD, Rodgers A, Murray CJ (2005). "Rethinking the "diseases of affluence" paradigm: global patterns of nutritional risks in relation to economic development". PLOS Medicine. 2 (5): e133. doi:10.1371/journal.pmed.0020133. PMC 1088287. PMID 15916467.
2. 1 2   Rethinking "diseases of affluence. World Health Organization (2005).
3. ↑   (2003) "The culture of affluence: psychological costs of material wealth", *Child Development* **74** (6), p. 1581–93. doi:10.1046/j.1467-8624.2003.00625.x.
4. ↑   The Health Effects of Overweight and Obesity | Healthy Weight, Nutrition, and Physical Activity | CDC (en-us) (2020-09-17). Alirita 2021-01-19.
5. ↑   (Januaro 2008) "Diseases of poverty and lifestyle, well-being and human development", *Mens Sana Monographs* **6** (1), p. 187–225. doi:10.4103/0973-1229.40567.
6. ↑  World Health Organization. *New WHO report: deaths from noncommunicable diseases on the rise, with developing world hit hardest*. Ĝenevo, 27a de Aprilo 2011.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 730476
* NDL: 00570496
* NKC: ph119250
 |
**(162474) 2000 LB16** estas terrenkonta apolona asteroido rigardita kiel potence danĝera objekto. 

Ĝi estis malkovrita la 7-an de junio 2000 en la kadro de la astronomia kampanjo LINEAR (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

Orbito
------

Ĝia discentra orbito krucas tiun de la Tero, ĝia suprenira nodo estas danĝere proksima de la tera orbito. Ĝia granda orbita klineco tenas ĝin malproksima de la ceteraj planedoj.

• Ĝia marsa MOID estas 0,27014 astronomia unuo (40,412 milionoj da km),  

• ĝia tera MOID estas 0,003713 astronomia unuo (nur 555 400 kilometroj),  

• ĝia venusa MOID estas 0,24384 astronomia unuo (36,478 milionoj da km).

• La 12-an de decembro 1975 ĝi pasis al 0,02055 astronomia unuo (3,074 milionoj da km) de la Tero,  

• la 14-an de decembro 2163 ĝi pasos al 0,01103 astronomia unuo (1,650 miliono da km) de la Tero kaj al 0,00837 astronomia unuo (1,252 miliono da km) de la Luno

Eksteraj ligiloj
----------------

* Objekto ĉe Minor Planet Center angle
* Parametroj kaj simulado de orbito ĉe *JPL Small-Body Database Lookup* angle
* Objekto ĉe la datumbazo de *NEODyS-2* angle
* Objekto ĉe *Space Reference* angle

  


| Antaŭe: | Listo de asteroidoj (162001–163000) | Poste: |
| --- | --- | --- |
| (162473) 2000 LA16 | **(162474) 2000 LB16** | (162475) 2000 MV4 |
***Anno 1602: Kreado de Nova Mondo*** (ang. *Anno 1602: Creation of a New World*) estas strategia komputil-ludo de firmao SunFlowers, en kiu la celo estas kolonigo de insuloj.

Fabelo de la ludo
-----------------

La celo de ĉiu etapo de kampanjo estas pligrandigi kolonion al iu kvanto de loĝantoj. Por atingi intencan pligrandigon de kvanto de loĝantoj, oni devas igi administratan kolonion al pli granda nivelo de evoluo. Por havi pli bonan nivelon de tiu evoluo oni devas plenigi volojn de loĝantoj. Kun plenigo de unuaj bezonoj de pioniroj kiel ekzemple tolo aŭ ligno, aperas sekvaj bezonoj. Plenigo de tiuj bezonoj postulas konstruon de novaj, pli komplikajn konstruaĵojn (por ekzemplo kiam ordinara tolo jam ne sufiĉas, oni devas konstrui ejon de tajloro). Kiam vi plenigas postulojn de loĝantaro, ili iĝas al pli bona nivelo, pro kio ili pagas pli multe da impostoj, kaj tio ebligas daŭran disvaston de insulo.

Pro limigitaj kvantoj de stoko kaj malgrandaj dimensioj de insuloj, por plenigi postulojn de loĝantaro oni devas krei novajn koloniojn de kiuj oni liveras alireblajn stokojn. Novajn koloniojn povas esti plantejoj, centro de industrio kaj minejoj, loĝejo, aŭ tiuj ĉiuj funkcioj samtempe - depende de bezonoj kaj specoj de stokoj alireblaj en insulo.

Ekster koloniigo de novaj grundoj oni povas ankaŭ komerci. Pro komerco vi povas vendi tion, kion vi havas tro multe, sed ankaŭ povas esti unua maniero por ricevi iun varon malalireblan aŭ tro multekostan por produkti. Oni povas komerci kun indiĝenoj, sendependaj vendistoj kaj kun rivaloj, se oni havas kontraktojn komercajn kun ili. Ebla estas ankaŭ komerco kun piratoj, sed tio povas esti riskema.

Ludanto povas reguli nivelon de impostoj kaj ankaŭ konstrui publikajn konstruaĵojn kiel preĝejoj, lernejoj, amuzejoj kaj tiel plu. Tiuj manieroj de regado de insulo influas je kontento de loĝantoj kaj rapideco de disvasto de loĝantaro.

Iufoje necesas uzi militistaron. Ludanto povas krei infanterion, kavalerion, artilerion kaj konstrui ŝipojn. Oni ankaŭ eblas konstrui fortifikaĵojn sur sia insulo.

En ludo ne estas tro multe da specoj de konstruaĵoj kaj varoj, sed malgraŭ tio en malkomencaj etapoj de ludado kolonioj igas tre fortaj kaj egaj, malfacilaj por administri.

Plej granda malavantaĝo de ludo estas limigo de ŝipoj, kiujn oni eblas posedi. Ofte estas situacio, ke mankas ŝipojn por transporti varojn, komerci aŭ batali. Sed tiu problemo estas nur en malfruaj partoj de ludado.

Informoj pri la ludo
--------------------

Dato de eldono: 26-a de novembro 1998

Maniero de ludado: singleplayer (unu ludanto)/ multiplayer (kun aliaj personoj)

Systemo: Windows

Minimala komputilo:

Pentium 233 MHz,

32 MB RAM,

2MB grafika karto funkciata kun DirectX,

Windows 95.

Eksternaj ligiloj
-----------------

* Oficiala paĝaro de la ludo Arkivigite je 2007-08-11 per la retarkivo Wayback Machine
La bele restaŭrita domo en strato, kie multaj malnovaj domoj barbare malkonstruitis dum la 1980-aj jaroj..
La **Izatidejo de Arnstadt** (germane: *Waidhaus*) estas la lasta siaspece en Arnstadt (An der Weiße nr. 3) konserviĝinte originale. En tiu urbo dokumentitis la ĉeesto de ne malpli ol 50 komercistoj pri izatido inter 1499-1629.

Priskribo
---------

La domo estis konstruita antaŭ 1566. La duetaĝa konstruaĵo sur rektangula areo (19x10m) ne havas kelon. Liaj eksteraj vandoj faritis el kalkoŝtono.

La fenestroj estas ene de niĉoj enkadrigitaj de sabloŝtonaĵo. Nur du fenestroj havas poste faritan kadron el ligno.

La interno de la domo estas dividita per du ebenaj plafonoj. La traboj de ambaŭ plafonoj per apogiloj stabiligitis.

Kovris la domon tegmento seloforma, sub kiu estas du subtegmentejoj, unu sub la alia.

Funkcio nuna
------------

De 20 jaroj la domo estas la sidejo de la firmao Zehrt (kamenoj kaj kahelaj fornoj).

Fonto
-----

Priskribo de la domo. Arkivigite je 2014-04-22 per la retarkivo Wayback Machine


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Manuel Urrutia Lleó** (n. en Yaguajay, Kubo, la 8-an de decembro 1908 - m. en Nov-Jorko, la 15-an de julio 1981) estis kuba politikisto.

Manuel Urrutia partoprenis en la movado kaj bataloj kontraŭ la diktaturoj de Gerardo Machado kaj Fulgencio Batista.

Li akceptis la estradon de la Ŝtato kiel provizora prezidento de Kubo inter la 3-a de januaro kaj la 17-a de julio 1959, sed estis anstataŭita post granda populara protesto kontraŭ la demisio de Fidel Castro kiel unua ministro. Lin sukcedis Osvaldo Dorticós Torrado, kiu estis la plej lojala al la socialismaj reformoj entreprenitaj de la revolucio.

Manuel Urrutia serĉis azilon en la ambasadejo de Venezuelo kaj poste ekziliĝis al Usono, kie estis instruisto de la hispana lingvo en la novjorka kvartalo Queens. Forpasis en Nov-Jorko la 15-an de julio 1981.

En Kubo la oficiala politiko konsideras lin perfidanto de la revoluciaj principoj kaj apenaŭ estas menciataj en la lerneja studobjekto Historio de Kubo.

* Kategorio Manuel Urrutia Lleó en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 337466
* GND: 1158967713
* VIAF: 303418325
* ISNI: 0000 0004 0960 3895
* SUDOC: 106246429
 |
**Manaslu** (nepala lingvo: मनास्लु Manāslu) estas unu el la 14 montoj pli altaj ol 8000 m.

Geografio
---------

Kun alteco de 8163 metroj s.m. Manaslu estas la oka plej alta monto de Tero. La Manaslu-grupo, al kiu ankaŭ apartenas Ngadi Chuli kun alteco de 7871 m s.m. kaj Himal Chuli kun 7893 m s.m. estas nomata ankaŭ Mansiri Himal aŭ Gurkha Himal kaj situas en la Distrikto Gorkha. Nordokcidente de Manaslu situas la Anapurna masivo kaj sudoriente Ganeŝ Himal.

Unua Grimpo
-----------

La unua grimpo sukcesis la 9-an de majo 1956 fare de japana ekspedicio konsistanta el la ŝnurkamaradaro Toshio Imanishi, Kiishiro Kato, Minoru Higeta kaj Gyaldzen Norbu tra la nordorienta flanko.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Manaslu en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Taglibro de germana Manaslu-ekspedicio de la jaro 2007, kiun partoprenis reportero de *Deutsche Welle*

Montoj pli altaj ol 8000 m

Ĉomolungmo (aŭ Everesto) - K2 (Ĉogori aŭ Lambha Pahar aŭ Dapsang) - Kangchenjunga - Lhotse - Makalu - Ĉo Oju - Dhaulagiri - Manaslu - Nanga Parbat - Anapurno - Gaŝerbrum 1 (Kaŝita Pinto) - Broad Peak (Falĉan Kangri/K3) - Gaŝerbrum 2 (K4) - Ŝiŝapangmo
A black and white still of Judy Garland from The Wizard of OzJudy Garland kaj ŝia ikoneca rolo kiel Dorothy Gale fariĝis gravaj en samseksema kulturo.
Kelkaj adorantoj de The Rocky Horror Picture Show alivestis sin en la vestaĵoj de siaj plej ŝatataj roluloj
**Kulta filmo** aŭ **kultfilmo** estas filmo kiu allogas obsedan sekvantaron, kiu eble respondas al la filmo malkiel la plejparto de la socio. Ne eblas pli precize difini la terminon, ĉar ĝi estas vaste uzata por tre diversaj filmoj, de la ĝenroj sciencfikcio, hororaj filmoj, nekutimaj muzikaj filmoj, ktp.

Multaj kultaj filmoj estas karakterizitaj de originaleco, novigo kaj rompo de konvencioj. Foje la reago de la spektantaro al kultaj filmoj ne estas tio, kion atendis la produktoroj,

kvankam plejparte filmoj, kiuj fariĝis kultaj filmoj, komencis sian vojon kun nekutimaj elementoj aŭ enhavo (foje eĉ subfosaj kiel ekzemple la filmo "Hairspray" de John Waters kun la dragisto Devine).

La filmo kiu estas konsiderita de multaj filmkritikistoj kaj spektantoj de la plej rimarkinda kulta filmo estas "Rocky Horror Picture Show", reĝisorita de Jim Sherman. Ĉi tiu filmo estas ree kaj denove traspektata tra la mondo por la ĝuo de siaj sekvantoj, kiuj emas kanti la kantotekston per kandellumo, danci la dancojn kaj foje eĉ vestiĝi kiel roluloj de la filmo. Aliaj filmoj, kiuj estas vaste konsiderata kultecaj, estas la filmoj de la bando de Monty Python kaj precipe "Monty Python's Life of Brian", "American Pie", "There's Something About Mary", "The Big Lebowski", "The Room", "Pulp Fiction", "This is Spinal Tap", "Serial Mom", "The Blues Brothers" kaj la fimoj de "Star Wars".

Aliaj filmoj, kiuj akiris la statuson de kultaj filmoj, estas superrealismaj filmoj pri elektronika muziko, droguzo kaj diversaj halucinoj, kiel la brita "Trainspotting", "Midnight Cowboy", "Blood In Blood Out" kaj "Requiem for a Dream".

En Rusio, famis la kulta filmo "*Kin-dza-dza!*", vortoj kaj frazoj por rusa slango.

La kulta statuso de filmo aŭ aktoro povas esti tre malsama inter malsamaj socioj. Ekzemple, la Brita komedia film-aktoro Norman Wisdom estis kulta ikono en Albanio dum la komunismaj jaroj, tempo kiam lia familie-agrabla stilo certigis ke li ne estis kulta en Britio. Sed nun, post multaj jaroj, liaj filmoj akiras nostalgian kultecon.

Ekzemploj
---------

Kelkaj filmoj konsiderataj kultaj:

Army of Darkness
Batalklubo
Brazil
El Topo
Incubus
La Bredejo (Пасека)
The Blues Brothers
The Matrix
Monstroj, de Tod Browning
Mortinto, de Jim Jarmusch
Possession de Andrzej Żuławski,1981
Rocky Horror Picture Show

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 2299
* LCCN: sh2007004880
* BNF: 16538376g
 |