recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Purpurflugila grundokolombo** |
| --- |
|  |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Kolomboformaj *Columbiformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Kolombedoj *Columbidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Claravis* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***P. geoffroyi*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Paraclaravis geoffroyi****(Temminck, 1811) |
|
|
|
| Konserva statuso |
| CR |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Purpurflugila grundokolombo  |

 |
| v • d • r |

La **Purpurflugila grundokolombo** (*Claravis godefrida*, nuntempe *Paraclaravis geoffroyi*) estas tre endanĝerita specio de birdoj de la familio de Kolombedoj kiu inkludas turtojn kaj kolombojn.

Disvastigo
----------

Ĝi vivas en la Nova Mondo, sed nur en eta teritorio de Sudameriko, inkludante plej sudan Brazilon, plej sudorientan Paragvajon kaj apudajn regionojn de Argentino. Iam estis pli abunda eĉ ĝis nordorienta Brazilo laŭ la informoj kaj specimenoj. Lastatempe la vidaĵoj estis raregaj kaj preskaŭ ĉiuj individuaj kaj en grupoj ĉiam de malpli ol kvin.

Aspekto
-------

Purpurflugila grundokolombo estas eta kolombo 21 cm longa mezaveraĝe, sed inter 19 kaj 23, kun pezo de 65-72 g. Plenkreskuloj masklaj havas blugrizajn suprajn partojn kaj pli palajn grizajn subajn partojn, iĝante blankeca en vizaĝo kaj ventro. La flugilplumoj estas nigrecaj, la vosto estas blanka kun grizaj centroplumoj kaj la flugiloj estas markitaj per malhelpurpuraj punktoj (de kie venas la nomo) borditaj je blanko. La beko estas nigreca kaj la kruroj estas malhelruĝaj. La ino estas bruna kun pli helaj ventro kaj gorĝo; la flugilstrioj estas malpli purpuraj kaj la kruroj malhelbrunaj.

La plej simila specio ene de la genro estas la Blua grundokolombo (*Claravis pretiosa*), kies masklo estas pli blua kaj havas pli nigrajn flugilstriojn kaj kies ino estas pli ruĝeca, ĉefe ĉe la kontrasta pugo. 

La voĉo estas plorema "uU".

Referencoj
----------

* BirdLife International (2006). *Claravis godefrida*. *Internacia Ruĝa Listo de Endanĝeritaj Specioj*, eldono de 2006. IUCN 2006. Elŝutita 11 Majo 2006. Tre endanĝerita

Eksteraj ligiloj
----------------

* Arkivigite je 2007-10-12 per la retarkivo Wayback Machine
**Pinterest** estas socia reto kaj telefonaplikaĵo, kiu funkciigas softvarsistemon dizajnitan por malkovri informojn pri la Tutmonda Reto. Registrado estas postulata por uzo. La retejo estis fondita de Ben Silbermann, Paul Sciarra kaj Evan Sharp. Ben resumis la firmaon kiel "katalogo de ideoj", prefere ol kiel socia reto. Ĝi estis fondita en marto 2010.

Celo
----

Pinterest estas libera retejo, kiu postulas registradon por ĝin uzi. Uzantoj povas alŝuti, elŝuti, kaj administri bildojn konataj kiel pingloj kutime ordigitaj en tabuloj. Enhavo ankaŭ povas esti trovita ekstere de Pinterest kaj simile alŝutita al la retejo per butono "Pin It", kiu povas esti elŝutita kaj aldonita al la TTT-legilo.
Kelkaj retejoj inkludas ruĝajn kaj blankajn "pinglu ĝin" butonojn sur eroj, kiuj permesas al Pinterest-uzantoj alpingli ilin rekte. En 2015, Pinterest efektivigis trajton, kiu permesas al uzantoj serĉi pere de bildoj anstataŭ pere de vortoj.

Demografio
----------

Tutmonde, la retejo estas plej populara ĉe virinoj. En 2012, raporto trovis ke 83% de la tutmondaj uzantoj estis virinoj. Britio, aliflanke, estas escepto. Laŭ aĝdistribuo, la Pinterest uzantoj demografie similas al la usonaj intertuzantoj.

Referencoj
----------

1. ↑   Informoj pri Pinterest (angle) (PDF). Arkivita el la originalo je 2012-09-15. Alirita 2013-01-02.

Vidu ankaŭ
----------

* Facebook
* Twitter
* Instagram

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Pinterest en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo
**Günther Werner Hans RAMIN** (naskiĝis la 15-an de oktobro, 1898, mortis la 27-an de februaro, 1956) estis influa germana orgenisto, dirigento, komponisto kaj pedagogo en la unua duono de la dudeka jarcento.

Ramin naskiĝis ĉe Karlsruhe, estante la filo de pastoro. Kiam li estis dekdujaraĝa oni lin akceptis en la Thomas-ĥoron de la Thomas-kirko ĉe Leipzig. La fama orgenisto Karl Straube poste rimarkis liajn orgenajn kaj komponajn kapablojn, kaj fariĝinte la ĥorestro de la Thomas-kirko, igis Ramin sia asistanto.

Ramin plenkreskinte okupiĝis plejparte per la koncertado de la komponaĵaro de Johann Sebastian Bach. Li kun sia orkestro veturis en 1953 Rusujen kaj en 1955 Sudameriken. Li mortis pro subita cerba hemoragio en 1956.

Kelkaj famaj studentoj de Ramin estis Christoph Albrecht, Karl Richter, kaj Helmut Walcha, interalie.

* Kategorio Günther Ramin en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 507765
* GND: 118598104
* LCCN: n81072603
* VIAF: 27254381
* ISNI: 0000 0001 1047 5497
* SUDOC: 084291893
* BNF: 13927590d
* MBA: 92baa81c-98d3-4deb-ba92-a19b7ea20725
* BIBSYS: 90206337
* NKC: xx0103975
 |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Pala prozopo** |
| --- |
|  |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Plantoj *Plantae* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Divizio: | Angiospermoj *Magnoliophyta* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Dukotiledonaj *Magnoliopsida* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Fabaloj *Fabales* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Fabacoj *Fabaceae* |
| Subfamilio: | *Mimosoideae* |
|
| Tribo: | *Mimoseae* |
|
|
| Genro: | Prozopo *Prosopis* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
| Dunomo |
| ***Prosopis pallida***(Humb. & Bonpl. ex Willd.) Kunth |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Pala prozopo  |

 |
| v • d • r |

***Prosopis pallida*** aŭ "pala sekarbo" (sin. *Prosopis limensis*) estas specio de genro prozopo. Ĝi estas dorna legumo, kiu estas multloke neŝatata invada planto. Ĝi travivas en sekega medio danke al sia tre longa pivotradiko (kelkfoje eĉ ĝis 50 m). Ĝi tiel efike prenas kondensaĵon el la grundo, ke ĝi kontribuas akvon eĉ al ĉe-aj plantoj. Ĝi kreskas sur grundo, kie aliajn plantoj ne kreskas, tiel en sablo, sekaj, eroditaj deklivoj, salaj aŭ rokaj grundoj. 

Ĝi disvastiĝas al arbusto aŭ kreskas al mezgranda arbo, portante verdajn-flavajn florojn kaj longajn guŝojn kun etaj brunaj grajnoj. Ĝi reproduktas sin per la grajnoj aŭ per vegeta metodo. 

Ĝi kreskas rapide al ombrodonanta arbo, la ligno estas bona hejtaĵo, la guŝoj estas furaĝoj por la brutaro, dum la floroj altiras abelojn. Ĝi estis uzata por preventi la erodadon.

La pala sekarbo estas indiĝena en Kolombio, Ekvadoro kaj Peruo, parte en la sekaj areoj proksime al la marbordo. Ĝi estis enportita al Puerto Rico kaj Havajo (1828), Aŭstralio. 

Laŭ esploroj el 2009 (polenanalizado), oni supozas, ke la Nacza-civilizo malaperis pro forhakado de la palaj sekarboj kaj tiel kaŭzante erodadon. Oni ekkultivis maizon en 400 p.K. pro tio oni dehakis la arbojn. Kiam alvenis en ĉ. 500 la El Nino, inundoj erodis la grundon, ĉar mankis la arboj.

Vidu ankaŭ
----------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Botaniko |

* Tumbesiaj kaj pjuriaj sekaj arbaroj

Fotoj
-----

* 
*
Kiel **proprio** (latine: la propra; la esenca) oni nomas, diference al la ordinariumo, elementojn de la diservo ŝanĝantajn ĉiun dimanĉon resp. laŭ la liturgia jaro („de tempore").

La proprio en la romkatolika meso
---------------------------------

La **Proprium Missae** en la liturgio de la romkatolika eklezio enhavas kontraŭe al ordinariumo la partojn de la meso ŝanĝantajn laŭ la eklezia jaro kaj / aŭ okazo.

Tradicie oni diferencas jene:

* *Proprium de Tempore* : tekstoj ŝanĝantaj laŭ la postuloj de la eklezia jaro.

* *Proprium Sanctorum* : tekstoj ŝanĝantaj laŭ la sanktulaj festoj.

Al la proprio de la meso kutime apartenas jenaj eroj:

1. introito (enirverso)
2. oratio (tagopreĝo)
3. 1-a legado (plej ofte el la Malnova Testamento)
4. respondopsalmo aŭ gradualo kun verso
5. (je dimanĉoj kaj altfestoj 2-a legado; el la epistoloj)
6. (je kelkaj festoj: sekvenco)
7. haleluja kun verso
8. evangelia legado
9. ofertorio (oferkantado)
10. oferpreĝo (antaŭe: secreta)
11. prefaco
12. komunio (kanto okaze de la komunia disdonado)
13. fina preĝo (postkomunio).

Introito, gradualo, sekvenco, haleluja, ofertorio kaj komunio estas la partoj, kiun povas laŭtradicie kanti ĥoro aŭ komunumo. Ili estas anstataŭeblaj per preĝejaj kantoj. Tiuj ĉi kvin (resp. ses, se ekzistas sekvenco) partoj estas la **Proprium Missae** laŭ eklezimuzika senco. La plej granda klasikaj muzikigoj (orkestraj mesoj) de la meso koncernas nur la ordinario. Escepto estas la meso por mortinto, la Rekviemo, kun la muzikigo kaj de la ordinariumo kaj de la proprio. En pli nova tempo ekestis ankaŭ propriaj muzikigoj.

La proprio en la protestana diservo
-----------------------------------

En la evangela-lutera liturgio la proprio kutime inkluzivas:

1. semajndiraĵo
2. introito (enirpsalmo)
3. Kollektengebet (tagopreĝo)
4. legadoj: Malnova Testamento, epistolo, evangelio
5. ĉefa- aŭ semajnkanto
6. haleluja-(verso)
7. prediko
8. dum komuniodiservoj: prefaco, fina kolekto (dankpreĝo post la komunio)
9. la laŭsezona liturgia koloro
**Soma Borszéky** [ŝoma borsEki], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Borszéky Soma** estis hungara prokuroro, ministeria oficisto. Lia origina familia nomo estis *Pintye* [pintje] ĝis 1868.

Soma Pintye naskiĝis la 25-an de marto 1828 en Almásmező (vaste konata ankaŭ *Pojen*, Transilvanio, Aŭstra Imperio, nuntempa Poiana Mărului (Brașov) en Rumanio), li mortis la 17-an de januaro 1913 en Nagyszeben (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempa Sibiu en Rumanio).

Biografio
---------

Soma Borszéky maturiĝis en piarista gimnazio en Kolozsvár en 1847, poste li estis ŝtata oficisto du jarojn en Nagyszeben. Li batalis en fino de la Hungara revolucio de 1848 (1849), poste li estis ĉefamilia edukisto. Li ankaŭ akiris diplomon en la *Reĝa Jura Akademio (Nagyszeben)* en 1851, poste li estis prokuroro en kelkaj urboj de Transilvanio. Inter 1861–1867 li laboris en la hungara konsulejo en Bukareŝto, poste en ministerio en Budapeŝto ĝis la emeritiĝo en 1889. Li kontribuis en hungaraj kaj germanaj gazetoj.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *A Romániában lévő ausztriai consularis hatóságok és starosztiák ismertetése* (1868)
* *A szabadalmi ügy* (1877)
* *Vélemény és indítvány a magyar jogászgyűlés állandó bizottsága által kitűzött...* (1885)
* *Gesetz über den Markenschutz* (1888)
* *Székely vasutat a székelységnek* (1905)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al majusklo B, poste serĉu la nomon)
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 711996
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por aliaj signifoj, bv. rigardi la apartigilan paĝon: Chaumont |

Koordinatoj: 48° 19′ 29″ N 3° 06′ 16″ O﻿ / ﻿48.32472 °N, 3.10444 °O﻿ / 48.32472; 3.10444 (mapo)

**Chaumont** estas franca komunumo lokita en la departemento Yonne kaj en la regiono Burgonjo. Ĝi havis 551 loĝantojn laŭ censo plenumita en 1999.

Geografio
---------

Chaumont etendiĝas sur 8.64 km², kaj havis 551 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas 64 homoj po kvadrata kilometro. La komunumo situas en Yonne, en la nordokcidenta parto de Burgonjo.

Historio
--------

La departemento Yonne estis oficiale kreita la 4-an de marto 1790 dum la franca revolucio. 

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la komunumo S-ino Denise Brosseron, kiu do fariĝis la loka urbestro.

Administrado
------------

Chaumont apartenas al la kantono de Pont-sur-Yonne, kies ĉefurbo estas Pont-sur-Yonne. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Sens, unu el la tri arondismentoj de la departemento Yonne.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Yonne
* Kantono de Pont-sur-Yonne
**NUN** estis esperantlingva retejo por novaĵoj. Ĉiuj interesemuloj povis kontribui al ĝi per redakto de mallongaj informoj pri novaĵoj kaj eventoj.

NUN estis gazeto sen aperdato kaj sen papera eldono.
NUN estis preparata kaj distribuata elektronike. La informoj povis aldoniĝi semajne, tage, eĉ hore, depende de la aktivado de la esperantistoj. NUN funkciis de julio 1998 ĝis junio 2008.

Celo
----

La celo de NUN estas kiel eble plej rapide disvastigi informojn pri ĉio, kio okazas en la esperanto-movado. La dedakcio anoncas : Se vi trovas iun informon pluraportinda, libere uzu ĝin en via bulteno, gazeto aŭ radia dissendo. Ni ŝatus, se vi mencius, ke ĝi devenas de NUN, sed pri tio ne insistas.

Kunlaboro bezonata
------------------

Sed gazeto povas pludoni informojn nur se ĝi ricevas ilin de ie - kaj tie estas bezonata via kunlaboro. NUN estas fakte skribata de vi. La informoj, kiuj aperas en ĝi, estas senditaj de vi, esperantistoj. Alklaku la butonon "Sendu informon", plenigu la formularon kaj tuj via novaĵo aperos en NUN kaj la aliaj esperantistoj povos legi ĝin. Por povi fari tion, registru vin kiel kunlaboranto. Tio estas bezonata por simpligi vian laboron kaj doni al vi la eblecon redakti kaj eĉ forpreni viajn informerojn.

Estu konciza en via raportado. La titolo estu informa, tiel ke ĝi invitas al legado kaj la tekston vi limigu al nur kelkaj frazoj. Se vi havas plurajn aferojn por raporti, sendu plurajn mallongajn artikolojn.

Nek beletro nek diskutoj
------------------------

NUN estas informa retgazeto. Ne estas loko en ĝi por eseoj diverstemaj aŭ primovadaj diskutoj - aliaj forumoj pli bone taŭgas por tio. La administranto forprenos tekstojn, kiuj erare aldoniĝis.

Vikipedio ĉe NUN
----------------

Kelkfoje aperis artikoloj pri Vikipedio en NUN. Ili estas legebla ĉe Vikipedio:Artikoloj por NUN.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Arkivo pri NUN
**Arnolt Schlick** (ankaŭ *Arnold*; \* antaŭ 1460 supozeble en Heidelberg; † post 1521 supozeble en Heidelberg) estis orgenisto, komponisto kaj ekspertizisto. Li verkis la unuan traktaĵon pri konstruado, agordado kaj ludo de orgenoj. Schlick estis blinda, tamen supozeble ne ekde naskiĝo.

Vivo
----

La unua atesto el la vivo de Schlicks estas geedzodokumento, konceptita supozeble en 1482. En la jaro 1486 li ludis okaze de la kronado de Maksimiliano la 1-a en Frankfurto kiel imperiestro, li ofte troveblis sur la diversaj kortegoj de Eŭropo kaj eble ankaŭ dum la imperiestra kronado de Karlo la 5-a en 1520 li partoprenis kiel orgenisto, je kio lia priskribo de la evento enhavas neklarecojn. Ekde almenaŭ 1509 li estis dumvive dungata kiel orgenisto ĉe la elektoprinca Palatinata kortego en Heidelberg. Kiel pruvo por la graveco de lia orgenista agado servu la aserto de lia samnoma filo Arnolt Schlick, li ludis *multajn Jarojn antauw Imperiestroy kay Reghoy, Elektoprincoy, Princoy, Sakralay kay Profanay Regantoy* (antaŭparolo de la *Tabulaturen*).

Schlick estis demandata orgenekspertizisto kaj interalie ekspertizis la orgenojn en la katedraloj de Speyer kaj Straßburg.

Al la konataro de Schlick apartenis Paul Hofhaimer kaj Sebastian Virdung.

Efektoj
-------

Schlick publikis en 1511 la faklibron *Spiegel der Orgelmacher und Organisten*. En tiu ĉi verko li pritraktas aspektojn de la orgenkonstruado, ekz. mezuron, tubomaterialon, balgojn, ventkestojn, starigloko samkiel ĝusta dato kaj maniero de la agordo de orgenoj, je kio li ne priskribas la tiam kutima meztonan agordon, sed agordon malsamŝveban agordon orientitan je la praktiko, simile al la agordoj de Andreas Werckmeister 170 jarojn poste.

La konservitaj komponaĵoj de Schlick montras muzikan kaj formalan originalecon. Ekzemple troviĝas inter ili dekvoĉa orgenaĵo kaj kanonoj kun samtempe komencaj kontrapunktaj voĉoj.

Verkoj
------

* *Spiegel der Orgelmacher und Organisten, allen Stiften und Kirchen, so Orgeln halten oder machen lassen, hochnützlich*, Speyer 1511; faksimilo kun transigo en la modernan Germanan, eldonata de Paul Smets, Mainz 1959
* *Tabulaturen etlicher lobgesang vnd lidlein vff die orgeln vn lauten*, Mainz 1512
* 8 versoj pri *Gaude dei genitrix*, 1 biciniumo *Ascendo ad patrem meum* kaj dekvoĉa *Ascendo ad patrem meum*, Triento, Archivio di Stato, Sezione tedesca n-ro. 105; moderna eldono en *Hommage à l'Empereur Charles-Quint*, eldonata de M.S. Kastner, Barcelono 1954

* Kategorio Arnolt Schlick en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 161019
* GND: 118931121
* LCCN: n79107690
* VIAF: 61814705
* ISNI: 0000 0001 1065 8613
* LIBRIS: 213171
* SUDOC: 154900567
* BNF: 14830973d
* MBA: a04e3151-f8a6-48dd-9322-7a1317c8ef30
* BIBSYS: 4057010
* NKC: mzk2010589638
* BNE: XX1435173
 |
Soldatoj kun milit-prizonulo.
La **Irlanda Enlanda Milito** (en angla *Irish Civil War* kaj irlande *Cogadh Cathartha na hÉireann*; 28a de Junio 1922 – 24a de Majo 1923) estis interna konflikto (enlanda milito) kiu rezultis el la Irlanda Milito de Sendependeco kaj akompanis la establon de la Irlanda Libera Ŝtato, nome ento sendependa el la Unuiĝinta Reĝlando sed ene de la Brita Imperio.

Tiu enlanda milito okazis inter du kontraŭaj grupoj, nome irlandaj respublikistoj kaj la irlandaj naciistoj, opoziciantaj pri la akcepto de la Angl-Irlanda Traktato. La fortoj de la Provizora Registaro de la Irlanda Libera Ŝtato (kiu iĝos la Libera Ŝtato en Decembro 1922) subtenis la Traktaton, dum la respublikisma opozicio konsideris tion kiel perfido de la Irlanda Respubliko (kiu estis proklamita dum la Paska Ribelo). Multaj el la luktantoj de ambaŭ flankoj estis estintaj membroj de la Irlanda Respublika Armeo (1917–22) (IRA) dum la Milito de Sendependeco.

En la Enlanda Milito venkis la fortoj de la Libera Ŝtato, kiuj profitis la gravajn kvantojn de armiloj havigitaj de la Brita registaro. Tiu konflikto okazigis pli da mortoj ol la propra Milito de Sendependeco kiu okazis antaŭe, kaj lasis la irlandan socion dividita kaj amarigita por generacioj. Nuntempe du el la ĉefaj politikaj partioj de la Respubliko Irlando, nome Fianna Fáil kaj Fine Gael, estas rektaj posteuloj de la kontraŭaj flankoj de la enlanda milito.

Notoj
-----

1. ↑   The Troubles.
2. ↑   The Politics of the Irish Civil War. *google.ie*.

* Kategorio Irlanda Enlanda Milito en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
| Matematikaj funkcioj |
| --- |
| Fonta aro, Cela aro; Bildo, Malbildo; Bildaro, Argumentaro |
| Fundamentaj funkcioj |
| **Algebraj funkcioj**:  konstanta • lineara • kvadrata • polinoma • racionala • Transformo de Möbius 

---

 **Aliaj funkcioj**: trigonometriaj • inversa trigonometria • hiperbola • eksponenta • logaritma • potenca |
| Specialaj funkcioj |
| erara • β • Γ • ζ • η • W de Lambert • de Bessel |
| Nombroteoriaj funkcioj: |
| τ • σ • de Möbius • φ • π • λ |
| Ecoj: |
| totaleco kaj parteco • pareco kaj malpareco • monotoneco • bariteco • periodeco • disĵeteco • surĵeteco • dissurĵeteco 

---

 kontinueco • derivaĵeco • integralebleco |

Normo de phi sur la kompleksa ebeno, kolorita tiel ke nigra=0, ruĝa=4
En matematiko, la **funkcio de Euler**  definiĝas jene

{\displaystyle \phi (q)=\prod \_{k=1}^{\infty }(1-q^{k})}
Nomita laŭ Leonhard Euler, ĝi estas prototipa ekzemplo de q-serio, modula funkcio, kaj provizas la prototipan ekzemplon de rilato inter kombinatoriko and kompleksa analitiko.

Proprecoj
---------

La koeficiento {\displaystyle p(k)} en la Maclaurin-a serio por {\displaystyle 1/\phi (q)} estas la nombro de ĉiuj entjeraj partigoj de k. Tiel,

{\displaystyle {\frac {1}{\phi (q)}}=\sum \_{k=0}^{\infty }p(k)q^{k}}
kie {\displaystyle p(k)} estas la partiga funkcio de k.

La **identaĵo de Euler** (nomata ankaŭ **kvinangula nombra teoremo**) estas:

{\displaystyle \phi (q)=\sum \_{n=-\infty }^{\infty }(-1)^{n}q^{(3n^{2}-n)/2}} .
Rimarku ke {\displaystyle (3n^{2}-n)/2} estas kvinangula nombro.

La funkcio de Euler rilatas al la funkcio eta de Dedekind per identaĵo de Ramanujan jene

{\displaystyle \phi (q)=q^{-1/24}\eta (\tau )}
kie {\displaystyle q=e^{2\pi i\tau }} estas la kvadrato de la nomeno (en:nome).

Rimarku ke ambaū funkcioj havas la simetrion de la modula grupo.

Referencoj
----------

* Tom M. Apostol, *Introduction to Analytic Number Theory*, (1976) Springer-Verlag, New York. ISBN 0-387-90163-9
|  |
| --- |
| € |

**La eŭro (EUR aŭ €)** estas la komuna monunuo por 18 el la 28 landoj de la Eŭropa Unio, inkluzive de Irlando, kaj de 4 nemembraj ŝtatetoj ene de la Eŭropa Unio. La **moneroj** kaj monbiletoj ekuziĝis je la 1-a de januaro 2002, sed la presa (stampa) jaro foje montras sin tiel frue kiel 1999, kiam la monunuo oficiale ekestis kaj oni ekproduktis la monerojn. La irlandajn eŭro-monerojn produktigas la Centra Banko de Irlando.

Ĉiuj moneroj havas flankon komunan, kiu montras la valuton de la monero, kaj ĉiu lando, kiu partoprenas la eŭron, havas proprajn desegnaĵojn sur la alia flanko de la moneroj. Ĉi tiuj varias, ekde ĉiam sama desegnaĵo (ekzemple Estonio kaj Irlando) aŭ simpla montro de la monarĥo (ekzemple Belgio kaj Nederlando) ĝis tute malsama desegnaĵo ĉe ĉiu monero (ekzemple Grekio kaj Italio). Tamen, ĉiuj moneroj iel montras 12 stelojn ankaŭ sur tiu flanko.

Bildoj de la naciaj flankoj de la irlandaj eŭro-moneroj
-------------------------------------------------------


| Eŭro-moneroj |
| --- |
| Eŭrozono |
|  Aŭstrio
 Belgio
 Estonio
 Finnlando
 Francio
 Germanio
 Grekio
 Hispanio
 Irlando
 Italio
 Kipro
 Latvio (ekde januaro 2014)
 Litovio (ekde januaro 2015)
 Luksemburgo
 Malto
 Nederlando
 Portugalio
 Slovakio
 Slovenio |
| Landoj ekster EU kun propraj eŭro-moneroj |
|  Andoro (moneroj ekde 2014)
 Monako
 San-Marino
 Vatikanurbo |
| Ontaj membroj de la Eŭrozono |
|  Bulgario
 Ĉeĥio
 Hungario
 Pollando
 Rumanio |

La **irlandaj eŭro-moneroj** havas nur unu desegnaĵon por ĉiuj ok moneroj: la irlandŝtatan harpon, tradician simbolon de Irlando ekde la mezepoko. Ĝi reprezentas la tiel nomitan harpon de Brian Boru, troveblan en Kolegio Triunuo, Dublino, kaj estas la oficiala blazono de la Respubliko de Irlando. La moneroj ankaŭ surhavas la irlandlingvan vorton **ÉIRE** (Irlando), en la tradicia gaela skribo.

**Naciaj flankoj**| 0,01 € | 0,02 € | 0,05 € |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |
| Tradicia irlanda harpoDesegnis *Jarlath Hayes*. |
| 0,10 € | 0,20 € | 0,50 € |
|  |  |  |
| Tradicia irlanda harpoDesegnis *Jarlath Hayes*. |
| 1,00 € | 2,00 € | 2 € ĉirkaŭo |
|  |  | La ĉirkaŭaj literaĵoj estas sesope **\* 2 \***totaligante 12 stelojn |
| Tradicia irlanda harpoDesegnis *Jarlath Hayes*. |   |

Vidu ankaŭ la paĝojn pri
------------------------

* bildoj de komunaj flankoj de eŭro-moneroj
* la komuna valuto Eŭro
* la antaŭa nacia valuto irlanda pundo

Eksteraj ligiloj
----------------

* paĝoj de la Eŭropa Centra Banko en Frankfurto-ĉe-Majno
* paĝoj de la nacia centra banko *Central Bank of Ireland*

* Irlandaj eŭro-moneroj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Irlandaj eŭro-moneroj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Ribelo de Puebloj**, ankaŭ konata kiej **Popéa ribelo**, okazis en 1680 de indiĝenoj Puebloj kontraŭ la hispana superregado. Ĉirkaŭ 8000 indianoj venkis 200-personan grupon de armitaj hispanoj. 400 hispanaj koloniigintoj estis mortigitaj, inkluzive franciskanajn monaĥojn, virinojn kaj infanojn. La ribelo estis gvidita de ŝamano Popé, kiu naskiĝis en nuna San Juan Pueblo kaj vivis en Taos Pueblo en nuna Nov-Meksiko. 

La ribelo komenciĝis en la 10-a de aŭgusto kaj malmultaj *puebloj* (indiĝenaj vilaĝoj) partoprenis de ĝi, kaj eĉ pira etno helpis hispanojn. Dek du jarojn poste, en 1692, taĉmentoj de Diego de Vargas, nur post la morto de Popé, rekonkeris la Indianan respublikon sen kontraŭstaro de puebloj.

Bibliografio
------------

* Engañador, Daniel. "Who was Po’pay? The Rise and Disappearance of the Pueblo Revolt’s Mysterious Leader." New Mexico Historical Review Spring 2011, Volume 86/Number 2. pp. 141–156.
* Espinosa, J. Manuel. The Pueblo Indian revolt of 1696 and the Franciscan missions in New Mexico : letters of the missionaries and related documents, Norman : University of Oklahoma Press, 1988.
**Clare SHORT** (naskiĝis 15-an de februaro 1946) estas angla politikistino kaj parlamentano.

Short naskiĝis al irlandaj gepatroj en Birmingham. Ŝi akiris diplomon pri politika scienco kaj iĝis ŝtatoficisto ĉe la Enlanda Oficejo, laborante kiel privata sekretario por Konservativa ministro Mark Carlisle kiu opiniis, ke ŝi povus pli sukcesi ol multaj el la parlamentanoj kiujn ŝi pritraktis. Dum la brita elekto en 1983 ŝi iĝis Parlamentano por Ladywood, Birmingham kie ŝi plenaĝiĝis.

De la komenco ŝi laboris ĉe la maldekstra alo de la Brita Laborista Partio. En 1968 ŝi allogis atenton pro kampanjo kontraŭ fotoj de nudaj virinoj en The Sun kaj aliaj tablojdaj ĵurnaloj. Ŝi subtenis Tony Benn en la partiestra elekto en 1988. Ŝi postulis retiron de britaj soldatoj el Nord-Irlando.

Ŝi supreniris la rangojn de la Laborpartiestroj malgraŭ ke ŝi dufoje rezignis, pro la Akto por Malpermesi Terorismo 1988 kaj pro la Golfa Milito en 1990. Ŝi iĝis Paralela Ministro por Virinoj, poste Paralela Sekretario por Transporto, sed en 1996 ŝi translokigis al Alilanda Evoluo, tio vaste taksiĝis kiel malavanso aŭ puno pro malkaŝemo. Ŝi ĉiam estis polemikema, aparte kiam ŝi alvokis leĝigon de kanabo.

Post la 1997 nacia balotado la Administraro por Alilanda Evoluo gajnis plenan rangon kiel Departemento por Internacia Evoluo kaj Clare Short estis la unua Ministro. Ŝi tenis tiun oficon tra la unua registara periodo de la Laborista Partio kaj preter la 2001 balotado.

18-jaraĝa ŝi gravediĝis kaj mallongtempe estis edzino, sed ŝi donis la filon por adopto kaj li ne kontaktis Short ĝis 1996 kiam li estis forta Konserativulo laborante ĉe la financa sektoro en Londono, ankaŭ Short estis avino. Ŝia dua edziniĝo al ministro Alex Lyon kondukis al tragedio ĉar li suferis pro la malsano Alzheimer kaj mortis en 1993.

Je la 9-a de marto 2003 Short nomis Tony Blair "malprudenta" kaj minacis rezigni el la ministaro se Britio deklarus militon kontraŭ Irako sen klara mandato de UN. Tio aspektis kiel ripeto de ŝia antaŭa rezigno kiel partia elparolanto dum la 1991 Golfa Milito por protesti pri la Laborpartia politiko. Tamen, je 18-a de marto ŝi anoncis, ke ŝi restos en la Ministraro kaj subtenos la registaran rezolucion ĉe Parlamento.`

Post tiu decido Short restas en la Ministraro nur dum du monatoj. Ŝi rezignis je 12-a de majo, asertante, ke Blair jam rompis promeson pri partopreno de UN je la postmilita rekonstruo de Irako kaj, ke Blair kaj Jack Straw negocis kun la UN Sekureca Konsilantaro rezolucion kiu kontraŭas promesojn kiujn ŝi jam donis en Parlamento kaj aliloke pri a leĝeco de la okupantaj armeoj kaj la bezono por UN-kondukata agado por starigi leĝan irakan registaron. La ĉefministro kontraŭis tion. Je sia prirezigna parolo en Parlamento Short akuzis Blair pri obsedo rilate al lia loko en historio.

* Kategorio Clare Short en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 17028
* GND: 121152685
* LCCN: no97026781
* VIAF: 85552236
* ISNI: 0000 0000 7863 7934
* SUDOC: 059877979
* MBA: a8532226-cac2-4d2c-86d9-1a91abd1257f
* BIBSYS: 1020257
* NKC: xx0040190
 |
**Akvokonsumo** estas la kvanto da akvo uzata por homa uzo. Ĝi entenas ne nur la trinkakvon, sed ankaŭ la kvanton da akvo necesa al la ĉiutaga vivo (lavado, uzado de necesejo, kuirado, ktp.) kaj tiun uzatan en agrikulturo, komerco kaj industrio.

Akvomezuriloj indikas la uzitajn kvantojn. En Germanio la kvanto uzata hejme atingas apenaŭ 10 % de la tuta akvokonsumo. Centraloj (elektraj kaj termaj) uzas ĉirkaŭ 66 %.

Akvokonsumo tra la mondo
------------------------

La akvokonsumo estas la plej alta en la kvin landoj, kiuj uzas 60% de la monda akvo, t.e. Hindio, Ĉinio, Usono, Pakistano kaj Rusio. 

En Azio loĝas 61% de la monda loĝantaro kaj estas konsumitaj 68% de la akvo. Tia porcento klariĝas pro la kulturo de rizo.

Ambaŭ Amerikoj konsumas 300.000 m³, t.e. 14% de la akvo.

Afriko konsumas 200.000 m³, t.e. 9 %.

Eŭropo konsumas 180.000 m³ da akvo, 80.000 el ili en Okcidenta Eŭropo.

Uzo de akvo en m³/loĝanto/jaro
* Usono: 1.840
* Kanado: 1.623
* Hispanio: 1.040
* Italio: 976
* Aŭstralio: 839
* Japanio: 735
* Francio: 547
* Germanio : 532
* Maroko: 387
* Vjetnamio: 371
* Britio: 292
* Senegalo: 151
* Kamboĝo: 48
* Ĉado: 26

Referencoj
----------

1. ↑  Tiu paragrafo estas traduko de la franca artikolo, necesas aldoni la referencojn.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Ĉu uzi pluvakvon hejme? Arkivigite je 2007-09-27 per la retarkivo Wayback Machine
* Akvokonsumo en Germanio, 2004
* Altvalora malsekaĵo - modelprojektoj (pdf)
* Akvokonsumkalkulilo
* Akvoŝparado estas altkosta stultaĵo - intervjuo kun Hans-Jürgen Leist
* Orientgermanoj estas akvoŝparĉampionoj
**Fungorokoj** estas izolite starantaj rokoj kun mallarĝa piedo kaj larĝa supera parto, kiuj povas ekesti per diversaj kondiĉoj.

Fungoroko, Vågsøy, Norvegio
En arida klimato fungorokoj ekestas per grundoproksima ventŝlifado (abrazio). En senvegeta ĉirkaŭejo okazas sabloŝtormoj, kiuj izolite starantajn rokojn pritraktas kiel sabloŝprucigilo. La pli pezaj kaj pli grandaj eroj moviĝas pli proksime al la grundo kaj pro tio ŝlifas la rokon malsupre pli forte ol supre; tie konserviĝas pli da materialo - la "fungo".

Fungoroko en Tiských skalách Ĉeĥio
Fungoroko Árbol de Piedra ("Ŝtonarbo") en Uyuni (Bolivio)
En humida klimato fungorokaj formoj povas ekesti sekve de diversaj malmolecoj en la petro. Kondiĉo estas, ke sub malmola tavolo kuŝas pli mola, kiun la veterdisfalo pli forte atakas. Sed pro la klimataj kaj vegetaĵaraj kondiĉoj la formoj estas malpli klare ĉizitaj ol en aridaj ekestokondiĉoj de la dezerto. Ŝanceliĝoŝtonoj estas parenca formtipo.

Fungorokoj en Egiptio
Fungorokoj en Parko Timna, Negevo, Israelo
Ankaŭ rivera erozio kaj ondofrapado en marborda regiono povas generi fungorokojn.

Konataj fungorokoj
------------------

* Kelchstein en Montaro de Zittau (Germanio)
* Skalne Grzyby en Góry Stołowe (Pollando)
* Teufelstisch en Fränkische Schweiz (Germanio)
* Árbol de Piedra en la dezerto ĉe Uyuni (Bolivio)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Fungoroko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Fungoroko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Agvomimozo** |
| --- |
|  |
| 
 |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Plantoj *Plantae* |
| Klado: | Angiospermoj |
| Klado: | Verdukotiledonaj |
| Klado: | Rozedoj |
| Klado: | Fabedoj |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Rozaloj *Rosales* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | *Fabaceae* |
| Subfamilio: | *Mimosoideae* |
|
|
|
|
| Genro: | *Neptunia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
| Dunomo |
| ***Neptunia oleracea***LOUR. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Agvomimozo  |

 |
| v • d • r |

**Agvomimozo** (**Neptunia oleracea**) estas neotropisaj kaj afrotrotrisaj akvoplantoj.

Priskribo
---------

habito de la planto
ilustraĵoj de la floroj
Agvomimozo estas multjara herba planto. Ili kreskas ĉe la lagobordo aŭ kuŝas sur la lagobordo (hidrofito). Ili faras ofte radikojn ĉe la nodoj. La folioj estas alternaj. La folioj estas plurfoje penataj kaj la sensibleco kiel ĉe mimozoj. La Rakio (la meza ĉefa akso de la penatajfolioj) longas de 1,1 ĝis 4,2 cm. Estas du ĝis kvar folietoj de la unua vicordo kaj sep ĝis 22 paroj da folietoj de la dua vicordo. La penataj folioj longas ĉ. de 5 ĝis 20 mm kaj larĝas de 1,5 ĝis 4 mm. La folitigo longas de 2,5 ĝis 9 cm. La plejparto de la ovoformaj folietoj longas de 5 ĝis 9 mm kaj larĝas de 3 ĝis 5 mm.

La floraro kun ĝis 50 floroj kreskas de 6,5 ĝis 23 cm longa tigo. Al kaliko longas de 1 ĝis 3 mm. La petaloj estas verdaj ĝis flavaj. Ĉeestas dek fekundaj stamenoj. La dek petalsimilaj, flavaj stamenoj longas de 17 ĝis 21 mm.

La guŝoj longas de 1,3 ĝis 2,7 cm kaj larĝas de 1 ĝis 1,2 cm. La semoj longas de 5 ĝis 5,5 mm kaj havas diametron de 3 ĝis 3,5 mm.

Disvastigo
----------

La akvomimozo kreskas en suda kaj meza Ameriko, Afriko, Madagaskaro kaj Azio. Tie ĝi kreskas en varmaj , malrapide fluantaj ĝis staratnaj akvejoj.

Sinonimoj
---------

La specio estis unue priskribita en 1790 fare de João de Loureiro. Ekzistas multajn sinonimoj: *Neptunia natans* (L. F.), *Neptunia stolonifera* (DC.) GUILL. & PERR. *Desmanthus stolonifer* DC. *Neptunia prostrata* (LAM.) BAILL. *Mimosa prostrata* LAM..

Uzado
-----

La akvomimozoj estas kultivataj en sudorienta Azio, precipe Tajujo kiel legomo.

Vidu ankaŭ
----------

* listo de legomoj

Referencoj
----------

1. 1 2 3  J. P. M. Brenan: *Flora of Tropical East Africa*, 1959, Online[*rompita ligilo*]
2. ↑  Forno I.W. Fichera J. Prior S.: *Assessing the Risk to Neptunia oleracea Lour by the Moth, Neurostrota gunniella (Busck), a Biological Control Agent for Mimosa pigra L.*, PDF, Online

Eksteraj ligiloj
----------------

* Akvomimozo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Akvomimozo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Akvomimozo en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)

* Zur Verwendung als Gemüse Arkivigite je 2011-08-23 per la retarkivo Wayback Machine
Koordinatoj: 50° 45′ 51″ N 15° 12′ 56″ O﻿ / ﻿50.76417 °N, 15.21556 °O﻿ / 50.76417; 15.21556 (mapo)

**Horní Maxov** (germane *Ober Maxdorf*) estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de urbo Lučany nad Nisou en distrikto Jablonec nad Nisou. Ĝi troviĝas proksimume 2 km nordokcidente de Lučany nad Nisou. En la jaro 2011 estis ĉi tie registritaj 64 adresoj. En la jaro 2021 ĉi tie daŭre vivis 160 loĝantoj. Ĝi situas inter Montodorso de Maxov aj montetoj Bramberk (787 m s. m.) kaj Krásný (797 m s. m.). La plej alta punkto de Horní Maxov estas pinto de Slovanka (820 m s. m.), kiu estas konsisto de Montodorso de Maxov.

**Horní Maxov** estas ankaŭ nomo de katastra teritorio kun areo 2,64 km².

Historio
--------

### Fondo de Maxov kaj ĝiaj unuaj loĝantoj

La unuaj loĝantoj
Grafo Albrecht Maxmilián Desfours montris intereson fondi novan municipon sur suda cismontaro de Jizera montaro jam ĉirkaŭ la jaro 1670, sed la unuaj loĝantoj ĉi tie ekloĝis nur en la jaro 1680. Ili preferis al sudo kliniĝinta deklivo inter du arbaroriĉaj montodorsoj. El vidpunkto de mastrumado ĝi ja estis pli avantaĝe ol krudaj nordorientaj deklivoj falantaj en valon de Kamenice. Kiel tiam estis kutima, superularaj oficistoj nomis la municipon laŭ la grafo. Ĝi nomiĝis unue Maximiliandorf, sed el iom nekomforta nomo de la municipo baldaŭ evoluis pli simpla nomigo Maxdorf, el kio multe pli poste estiĝis hodiaŭ konata Maxov. Laŭ tradicia dono la junua ĉi tiea loĝanto estis Christian Seibt, kiu konstruis sian domon proporcie alte sur la deklivo de monteto pli poste nomita Seibthübel. La familia nomo Seibt estis en tiu ĉi regiono ĝis la jaro 1945 tre disvastigita kaj laŭ iu el la Seibtoj estis nomita ankaŭ la menciita monteto, hodiaŭa Slovanka. La unuaj homoj venadis ĉi tien el ĉirkaŭaj municipoj kaj apenaŭ estas dubinde pri tio, ke ili estis de germana nacieco. Atestas pri tio sufiĉe plej malnova familia nomo. Malgraŭ pase de la tempo okazis certa miksiĝo kun la ĉeĥa loĝantaro el enlando, la nacieca karaktero de Maxov restis ĝis la jaro 1945 la germana.

Loĝantaro
---------

Evoluo de nombro de loĝantojLa datoj devenas el datumbazo de Vikidatumoj  

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 1869 | 528 |
| 1880 | 661 |
| 1890 | 893 |
| 1900 | 863 |
| 1910 | 857 |
| 1921 | 736 |

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 1930 | 752 |
| 1950 | 217 |
| 1961 | 143 |
| 1970 | 130 |
| 1980 | 160 |
| 1991 | 148 |

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 2001 | 145 |
| 2011 | 152 |
| 2021 | 160 |

Pluaj fotoj
-----------

* Interno de la romkatolika preĝejo de Dia Koro de SinjoroInterno de la romkatolika preĝejo de Dia Koro de Sinjoro
* Belvedero SlovankaBelvedero Slovanka
* Naturrezervejo Malá StranaNaturrezervejo Malá Strana
* Naturrezervejo Malá StranaNaturrezervejo Malá Strana
* Gastejo Zur alten BrechsmiedeGastejo Zur alten Brechsmiede
* SlovankaSlovanka

Vidu ankaŭ
----------

* Dolní Maxov

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rPartoj de urbo Lučany nad Nisou (3) |
| --- |
| Horní Maxov ~ Jindřichov ~ Lučany nad Nisou |

 |
ISO

**Serravalle**  [seravale] estas municipo ("kastelo") de San-Marino. Ĝi havas areon de 3,31 km² kaj, laŭ takso de 2006, 9714 loĝantojn; ĝi estas la plej granda, plej dense loĝata kaj plej malalta el la kasteloj. Situante norde en la lando ĝi limas al la municipoj Borgo Maggiore kaj Domagnano kaj al la italaj municipoj Verucchio, Rimini kaj Coriano (provinco Rimini).

Al Serravalle apartenas la plej granda urbo de San-Marino, Dogana, kun ĉ. 7.000 loĝantoj. Tie estas la ĉefa vojo al Rimini kaj la plej grava lim-transirejo (sen gardo kaj kontroloj). Pro la bona trafikligo al Italio tie floras "butikuma turismo", ĉar italoj venas por profiti de la malpli alta imposto de San-Marino. Dogana havas propran poŝtkodon, 47891.

En Serravalle estas "olimpika stadiono", bazpilka stadiono kaj sportejo "Multieventi Sport Domus". Estas tri futbalaj kluboj: *S. S. Cosmos*, *S. S. Folgore/Falciano* kaj *A. C. Juvenes* (Dogana).

Vidinda estas la kirko de S-ta Andreo, konstruita en 1824 kaj renovigita en 1973 de Luigi Fonti el Rimini.

En la municipo situas loko *Rovereta*, kie je la 30-a de septembro 1957 dekstrula komitato, kiu kontraŭis la tiaman komunisman-sociisman registaron, okupis terenon kaj pretendis la regpotencon. Kun la subteno de Italio ĝi sukcesis vere transpreni la povon ene de du semajnoj.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rMunicipoj de San-Marino |
| --- |
| Acquaviva • Borgo Maggiore • Chiesanuova • Domagnano • Faetano • Fiorentino • Montegiardino • San Marino (ĉefurbo) • Serravalle | Flago de San-Marino |

 |


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 198484
* LCCN: n83232953
* VIAF: 137249830
* BNF: 122968307
* NKC: ge678912
 |
|  |
| --- |
| Akvoorgeno, desegnita laŭ la priskribo de Heron de Aleksandrio |
| Rekonstruaĵo de akvoorgeno |

La **akvoorgeno** (greke **hydraulos**) estas muzikilo kun fajfilaro konata ekde la antiko, kies egalan aerpremon subtenas akvo. Je tio oni mergas malsupre malferman ujon en akvujon. Per pumpado aero estas premata en la ujon, per kio la akvo estas forigita el la ujo. La akvopremo tenas la aerpremon en la ujo plejparte konstanta, kvankam la pumpiloj ne generas konstantan aerfluon.

Herono de Aleksandrio priskribis tian akvoorgenon (***organon hydraulikon*** greke: „akvofajfilo"), kiun konstruis Ktesibios ĉ. 250 a.K.. Ĝian konstruadon ankaŭ eksplikas Vitruvio (De Architectura 10, 8). En la romia imperio oni utiligis la akvoorgenon en la cirko kaj teatrejo, je riĉaj romianoj ĝi servis al dommuziko.

Dum la renesanco oni konstruis alude al la antika akvoorgeno orgenaŭtomatojn funkciantajn per akvo, ekz. en la Villa d'Este en Tivoli.

Iom grandaj akvoorgenoj havis plurajn fajfilvicojn unuope registreblajn. Krom labiofajfilojn oni eble ankaŭ uzis lamenfajfiloj kun surbataj aŭ kontraŭbataj lamenoj, kiun aludas la nomo *hydraulos* (hydor: akvo; aulos: antika anĉinstrumento kun unuopa- aŭ duobla anĉo).

Oni supozas, ke orgenpartoj trovitaj je elfosado Dion, Avenches kaj proksime de Budapeŝto devenas de akvoorgenoj el la 1-a jarcento a.K. (Dion) resp. el malfruantika tempo.

Literaturo
----------

* F. Jakob, M. Leuthard, A. C. Voûte, A. Hochuli-Gysel: *Die römische Orgel aus Avenches/Aventicum*, Avenches 2000 ISBN 2-9700112-7-1

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Akvoorgeno en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Teksto de Vitruvio (latine kaj angle)
* Musica Romana, ensemblo por antika muziko, projekto etas la jen montrita rekonstruaĵo
* Vitruvia akvoorgeno.[*rompita ligilo*]

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ĉi tiu artikolo estis redaktita tiel ke ĝi entenas tutan aŭ partan tradukon de « Wasserorgel » el la germanlingva Vikipedio. Rigardu la historion de la originala paĝo por vidi ties aŭtoroliston.  (Ĉi tiu noto koncernas la version 1587014 kaj sekvajn de ĉi tiu paĝo.) |
**Endre BALÁZS** [balAĵ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Balázs Endre** estis hungardevena-usonana biokemiisto, profesoro, membro (ekstera (2010)) de Hungara Scienca Akademio. Li estis konata en Usono kiel **Endre Alexander Balazs**. Li dediĉis sep jardekojn al esplorado de la terapia potencialo de hialurona acido.

Endre Balázs  naskiĝis la 10-an de januaro 1920 en Budapeŝto. Li mortis la 29-an de aŭgusto 2015 en Francio en Saint-Tropez.

Biografio
---------

Endre Balázs frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li akiris medicinan diplomon en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 1942. Jam dum la studentaj jaroj li aliĝis al esploraj laboroj de Tivadar Huzella. Post siaj studoj li laboris en muzeo, sed li ankaŭ esploris en la universitato. Inter 1947 kaj 1950 li esploris en Svedio en la Karolinska Institutet, poste li migris al Usono. En 1951 en Bostono li partoprenis en fondo de nova instituto, krome li instruis en Harvardo ĝis 1975. En 1968 li establis propran laborejon, kie li esploris precipe la okulojn kaj artikojn. Inter 1975 kaj 1985 li esploris en Universitato Kolumbio, krome li laboris en sia laborejo. Li pensiuliĝis unua en 1985, duafoje en 2000. Lia "hialurona acido" signife helpis la kuracadon en la okuloj.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Demonstration of argyrophil fibres in plant tissue* (1939)
* *Az izületi nedv képződése* (1943)
* *Effect of sulfomucopolysaccharides on growth of tumor tissue* (1949)
* *Studies on the structure of the vitreous body, I. The absorption of ultraviolet light* (1954)
* *Amino sugar-containing macromolecules in the tissues of the eye and the ear* (1965)
* *The physical properties of synovial fluid and the special role of hyaluronic acid* (1974)
* *Nomenclature of hyaluronic acid* (1986) - kun iu alia
* *The role of hyaluronan in inflammation control* (1997) - kun iu alia
* *Introductory remarks* (2009)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun rezultoj de esplorado


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 562266
* GND: 1205840664
* LCCN: n85303981
* VIAF: 166057605
* ISNI: 0000 0001 1723 9446
* SUDOC: 08064757X
 |
**Obĉina Lenart** estas unu el 212 municipoj en Slovenio. Ĝi situas en la Regiono Podravska. La municipo konsistas el 22 komunumoj kovrante areon de 62,1 km². Komence de 2018 tie loĝis 8287 homoj. Administra centro de la municipo estas la urbo **Lenart v Slovenskih goricah**.

Loko, priskribo
---------------

Občina Lenart
La apudaj municipoj estas:


Ĉirkaŭ **Obĉina Lenart**| Sveti Jurij | Sveta Ana | Benedikt |
| Pesnica, Maribor | Obĉina Lenart | Sveta Trojica |
| Duplek | Ptuj, Destrnik | Trnovska vas |

Komunumoj
---------

La municipo konsistas el la sekvaj 22 vilaĝoj: Črmljenšak, Dolge Njive, Gradenšak, Hrastovec v Slovenskih goricah, **Lenart v Slovenskih goricah**, Lormanje, Močna, Nadbišec, Radehova, Rogoznica, Selce, Spodnja Voličina, Spodnje Partinje, Spodnji Porčič, Spodnji Žerjavci, Straže, Šetarova, Vinička vas, Zamarkova, Zavrh, Zgornja Voličina, Zgornji Žerjavci.

Referencoj
----------

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Občina Lenart en la slovena Vikipedio.* 

Statistikoj: 

Geografia loko:
**Akvomolado** estas la desmineralado de akvo aŭ la redukto de la koncentriĝo de kalcio-, magnezio- kaj iuj aliaj metalkatjonoj en malmola akvo.

Malmolecaj jonoj kiuj solviĝas en akvo povas kaŭzi diversajn efektojn nedezirindajn, ekz-e malhelpi la agon de sapoj aŭ antaŭenigi la amasiĝon de kaldronkrusto, kiu povas obstrukci tubaron kaj rezultigi galvanan korodon.

Konvenciaj akvomoladiloj por hejma uzo dependas de jono-interŝanĝa polimero en kiu malmolecaj jonoj interŝanĝiĝos por natriaj jonoj. Akvomolado eble dezirindas kie la akvofonto estas malmola. Tamen, malmola akvo ankaŭ donas iun sanohelpon, reduktante la solveblecon de eble venenaj metaljonoj kiel plumbo kaj kupro.

Notoj
-----

1. ↑  Stephen LOWER, *Hard water and water softening]* ("Malmola akvo kaj akvomolado"), julio de 2007. Alirita la 6-an de januaro, 2013.
2. ↑  *Water Softeners[*rompita ligilo*]* (Akvomoladiloj"), 2003, Canadian Mortgage and Housing Corporation. Alirita la 7-an de januaro, 2013

Eksternaj ligiloj
-----------------

* *Association of Water Technologies* ("Asocio pri Akvaj Teknikoj")
* *Water Quality Association Arkivigite je 2013-01-15 per la retarkivo Wayback Machine* ("Asocio pri Altkvalita Akvo")
**Endoterma** estas nomata kemia reakcio, dum kiu necesas alporti energion.  La kontraŭo estas la ekzoterma reakcio. Dum la endoterma reakcio la tiel nomata rekacientalpio  {\displaystyle \Delta H^{\circ }} estas pozitiva. La entalpio *H* estas la sumo de la interna energio de la sistemo kaj de la produto de ĝia premo kaj volumeno. Ĝi estas la enhavo de varmo ĉe konstanta premo. Sekve dum endoterma reakcio energio estas enprenata energio en formo de varmo el la ĉirkauo. 
Se oni nomas{\displaystyle \Delta H} la diferencon de la entalpioj de la finaj ({\displaystyle H\_{2}}) kaj komencaj {\displaystyle H\_{1}} substancoj,  t.e. la sorbita energio, por endotermaj reakcioj validas: {\displaystyle \Delta H=H\_{2}-H\_{1}>0}.

Sinsekvo de la reakcio
----------------------

La reakcio disvolviĝas en du paŝoj. Unue necesas alporti la energion de aktivado. Sekve parto de tiu energio estas cedata. La cedata energio estas pli malgranda ol la energio de aktivado kaj sekve ĝi ne sufiĉas por daŭre subteni la reakcion. Tial necesas daŭra alporto de ekstera energio por ke la reakcio ne ĉesu. 

Por ebligi endoterman reakcion, necesas ke ĝi estu favorigita pro la pligrandiĝo de la entropio kaj sekve havu liberan entalpion. Tial endotermaj reakcioj okazas ofte ĉe altaj temperaturoj. Tio montriĝas ekzemple en la ekvilibro de Boudouard, dum kiu ĉe altaj temperaturoj okazas la reakcio kiu estiĝas karbonan unuoksidon.

|  |  |
| --- | --- |
| Enthalpieprofil einer endothermen Reaktion | **Klarigo de la simboloj:**
{\displaystyle \!\ H:={\text{entalpio}}}
{\displaystyle \!\ \Delta ^{\ddagger }H:={\text{energio de aktivado}}}
{\displaystyle \!\ \Delta \_{\mathrm {R} }H:={\text{energio de la reakcio}}}

maldekstre: komenca stato de la reakciantoj: stabila
meze: transira stato de la reakciantoj: malstabila
dekstre: fina stato de la produktoj: metastabila |

Ekzemplo: Se oni aldonas vaporon al ardanta koakso okazas endoterma reakcio: {\displaystyle \mathrm {C+H\_{2}O\ {\xrightarrow {\triangle }}\ CO+H\_{2}} }.

Referencoj
----------

1. ↑  Noto pri *endothermic reaction*.
2. ↑  Noto pri  *enthalpy, H*. En: *IUPAC Compendium of Chemical Terminology (the "Gold Book")*. doi:10.1351/goldbook.
Arbopintoj elstaraj el la surfaco.
La **Akvorezervejo Brokopondo**, nomita antaŭe **Profesoro WJ van Blommestein** estas akvorezervejo en Surinamo situanta ĉe la distrikto Brokopondo, kun areo de 1.350 km²; ĝi estis kreita per konstruo de lagodigo super la rivero Surinam. Por enspezi monon, antaŭ ties konstruo oni ne forhakis la arbaran areon inunditan, pro kio ankoraŭ elstaras kelkaj arbopintoj super la surfaco.

Historio
--------

En 1915 oni malkovris ercojn el baŭksito, en la tuta teritorio de la posta Surinamo, ĉefe en la distrikto Marowijne en la loko Moengo krom aliaj lokoj; tio ludis gravan rolon por la industriigo de la Dua Mondmilito. La elfosado kaj rafinado de la baŭksito por konverti ĝin en aluminion postulas sufiĉan kvanton el elektra energio kiu povis esti generita de hidroelektra centralo; la projekto ekis per digo de 54 metroj de alto en la rivero Surinamo, dezajnita de la profesoro Blommestein. La elektita loko estis je kelkaj kilometroj norde de Afobaka, en la koordinatoj 4° 48′ 48″ N 55° 4′ 19″ U﻿ / ﻿4.81333 °N, 55.07194 °U﻿ / 4.81333; -55.07194 (mapo).

La Akvorezervejo ekfunkciis en 1965, sed taŭga akvonivelo ne estis atingita ĝis 1971. Pro la granda etendo de la Akvorezervejo ĉirkaŭ 5.000 personoj devis esti reloĝigitaj abandoninte ties loĝlokojn kaj okupante novajn vilaĝon malsupre de la Akvorezervejo, ofte kun samaj nomoj de la abandonitaj lokoj.

Ĉirkaŭ 75% el la elektra produktado estis uzata de la industriaj fabrikoj por konverti la baŭksiton an aluminion, dum la resto de la elektro estis uzata por livero al Paramaribo la ĉefurbo de Surinamo.

* Kategorio Akvorezervejo Brokopondo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)