recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Ordinara valizo
Rulebla valizo
**Valizo** estas vojaĝa pakumo, rigida, proksimume paralelepipeda, malfermiĝanta en du partojn, ŝlosebla, kun anso, mane portebla aŭ rule trenebla de unu homo. Ĝi povas esti leda, plasta, tolkovrita, metala (t.n. *militista*). Tre malpeza valizo estas nomata *aviadila valizo*.

Historio
--------

La valizoj aperis meze de la 19ª jc. Antaŭe la ĉefaj vojaĝaj pakumoj
estas sakoj aŭ kofroj. En la jaroj 1850-aj la franco *Louis Vuitton* kreis
sintezon, kiu estis rigida preskaŭ kiel kofro (tenis sian formon, tiel
ke la enpakitaj vestoj ne taŭziĝis, la objektoj rompiĝemaj ne
difektiĝis), kaj aliflanke, estis malpeza kaj malmultekosta kiel
vojaĝa sako. Krome, la plata formo de orta paralelipipedo (kontraste
kun la ofte rondetaj kovriloj de la kofroj) ebligis kompaktan aranĝon
de la pakaĵaro.

Sekve de tio en la dua duono de la 19ª jc la valizoj iom post iom forpuŝis la malnovajn vojaĝajn kofrojn.

La valizoj en Esperanto
-----------------------

La Fundamento de Esperanto celis precipe la tiutempajn realaĵojn, tial ĝi jam entenas la vorton *valizo*, kaj ignoras la jam arkaikiĝintan *kofron*. Ankaŭ en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof aperas la proverbo:

|  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** *Pli valoras propra ĉemizo, ol fremda plena valizo.* **"** |

 |

Vidu ankaŭ
----------

* Dokumentujo
* Kofro
* Pakaĵo
* Sako
* Kofrujo

Referenco
---------

1. ↑   Lernu. Arkivita el la originalo je 2011-12-25. Alirita 2010-02-01.

* Kategorio Valizo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Valizo en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Ftan Baraigla (stacidomo). |

Pri la komunumo
---------------

**Ftan** (la germanlingva kaj ĝis 1943 oficiala nomo estas **Fetan**) estas komunumo de la komunumaro Suot Tasna kaj la distrikto Inn/En en Kantono Grizono, Svislando. Ĝi havis 508 loĝantojn je la 31-a de decembro 2009.

Geografio
---------

Ftan situas en Suba Engadino ĉe la norda bordo de la rivero Eno. La teritorio de la komunumo etendiĝas en nordo ĝis al la kulmino de la monto Augustenberg sur alteco de 3230 m s.m. La komunumo konsistas el la partoj Ftan-Grond kaj Ftan-Pitschen, kiuj estas la du ĉefaj setlejoj sur teraso proksimume 300 metroj super la valgrundo de Eno kaj la setlejo Baraigla ĉe la bordo de Eno en la valgrundo kaj diversaj izolitaj bienoj kaj alpopaŝtejoj.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Ftan limas en nordo al Galtür en Vorarlbergo (Aŭstrio), en nordnordoriento al eksklavo de Ramosch, en nordoriento al Sent, en oriento al Scuol, en sudo al Tarasp, kaj en okcidento al Ardez.

Trafiko
-------

En la valgrundo pasas la kantona ĉefvojo n-ro 27 kaj la trajnlinio de Retia Fervojo. La vilaĝoj Ftan-Grond kaj Ftan-Pitschen situas flanke de la gravaj trafikvojoj aktigeblaj per kurba flanka vojo de Scuol, sur kiu cirkulas poŝtaŭtolinio.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Ftan datiĝas el la jaro 1150 kiel *Vetane*. En prahistoria tempo ekzistis setlejo kun fortikaĵo kun muro kaj foso sur la Muot Padnal kaj rondmuro sur la monteto Umbrain. En la 12-a jarcento la Senjoroj de Tarasp posedis bienojn en Ftan, kiuj faris donacojn al la monaĥejoj en Müstair kaj Scuol, kiu poste estis translokigita al Marienberg en Vinschgau. La paroĥo de Ftan akceptis en la jaro 1542 la reformacion kaj sin liberaĉetis en la jaro 1652 de Aŭstrio. Ĝis la administracia reformo de la jaro 1851 Ftan apartenis al la tribunalkomunumo Suot Tasna.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: *Paul Eugen Grimm*: *Ftan* en *Historia Leksikono de Svislando* (2006-11-14)

Vidu ankaŭ
----------

* Ftan Baraigla (stacidomo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Ftan en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Ftan en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Ftan

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Ftan** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Inn/En |
| --- |
| 
**Val Müstair:** **Val Müstair**

**Komunumaro Ramosch:** **Ramosch**  •  Samnaun  •  Tschlin

**Komunumaro Sur Tasna:** Ardez  •  Guarda  •  Lavin  •  Susch  •  Tarasp  •  **Zernez**

**Komunumaro Suot Tasna:** Ftan  •  **Scuol**  •  Sent |  |

 |
**Imre Dréhr** [drEr], laŭ la hungarlingve kutima nomordo kaj kun plena nomo **Dréhr Imre János** estis hungara bankisto, parlamentano, subministro. Lia nobela antaŭnomo estis *nagyszentmiklósi* [nadjsentmiklOŝi] ekde 1916.

Imre Dréhr maldekstre sidas
Imre Dréhr naskiĝis la  18-an de februaro 1889(nun 1889-02-18) en Budapeŝto, li mortis la 6-an de februaro 1936 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Imre Dréhr maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo en 1906, poste li akiris ŝtatsciencan diplomon en Scienca Universitato de Budapeŝto en 1911. Post la diplomo li laboris en banko. Dum la Hungara Sovetrespubliko (1919) li forfuĝis. Reveninta li reorganizis la bankon kaj inter 1921-1925 li estis bankestro, ekde 1922 parlamenta deputito, ekde 1926 ankaŭ subministro. Lia kariero finiĝis en 1934, ĉar pro trompoj li estis kondamnita. Li mortigis sin, pli frue li edziĝis en 1918 kaj li ricevis la titolon ĉefkonsilisto, krome plurajn premiojn.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *A munkahiány esetére szóló biztosítás* (1926)
* *Népjóléti és munkaügyi beruházások* (1929)
* *Dréhr Imre Nagyszentmiklósi Beszámolója* (1930)

Fontoj
------

* biografio hungare
* biografio hungare kun foto legebla en la 94-a paĝo
* biografio hungare

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 846514
 |


* Portalo pri Biografio
**Valle de Losa** [Balje deLOsa] estas municipo en la nordoriento de la provinco Burgoso, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la komarko *Las Merindades*. La loknomo *Valle de Losa* povas esti komprenebla etimologie kiel Valo de Losa.

Geografio
---------

San Pantaleón de Losa.
Ermitejo de San Pantaleón de Losa.
Ruinoj de la preĝejo de Quincoces de Suso.
Ĝia municipa teritorio, kiu enhavas du loĝlokojn nome Berberana kaj Valpuesta, okupas totalan areon de 227,66 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 488 loĝantojn. Ĝi perdis multajn loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte perdis ĉirkaŭ 250 loĝantojn el la jaro 1991. Ĝi distas 120 km de Burgoso, provinca ĉefurbo.

La municipo Valle de Losa limas norde kun Mena kaj la Provinco Alavo; sude ankaŭ kun Alavo kaj Tobalina; oriente kun Junta de Villalba de Losa; kaj okcidente kun Junta de Traslaloma kaj Medina de Pomar.

Ĝi estas formata de 22 submunicipoj, nome la jenaj: Aostri de Losa, Barriga, Calzada, Castresana, Castriciones, Fresno de Losa, Lastras de la Torre, Lastras de Teza, Llorengoz, Mambliga, Quincoces de Yuso (plej loĝata kun 237 loĝantoj), Relloso, Río de Losa, San Llorente, San Martín de Losa, San Pantaleón de Losa, Teza de Losa, Villabasil, Villacián, Villalambrús, Villaluenga kaj Villaño. Quincoces de Yuso estas la plej grava urba kerno, kiu absorbas la plej parton de la loĝantaro, nome 38,73%, kaj krom la submunicipojn estas aliaj pli malgrandaj loĝlokoj, nome la jenaj: Baró, Hozalla, Quincoces de Suso (nun senhoma), Quintanilla la Ojada, San Miguel de Relloso, Santa Cristina de Relloso, Vescolides kaj Villota.

Ene de la teritorio de la municipo estas enklavo de alia regiono: temas pri La Cerca de Villaño, kiu historie estis teritorio de la urbo Orduña (Provinco Biskajo), de la Senjorlando Biskajo.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj, terpomoj) kaj brutobredado (bovoj, ŝafoj kaj ĉevaloj). Lastatempe funkciado de servoj plej ekgravis, kune kun kultura kaj rura turismo, ekzemple piedirado tra naturaj lokoj kaj alveno de eŭskoj ĉu por dua loĝejo ĉu por unua. 

Inter vidindaĵoj menciindas la turoj de Lastras de la Torre, de Río de Losa kaj de San Llorente; en San Martín de Losa estas la Romia Vilao "Los Casarejos", arkeologia kuŝejo; kaj la Ermitejo de San Pantaleón de Losa.

Bildoj
------

* Eksterordinara pordo de la Ermitejo de San Pantaleón de Losa.Eksterordinara pordo de la Ermitejo de San Pantaleón de Losa.
* Fenestro de la Ermitejo de San Pantaleón de Losa.Fenestro de la Ermitejo de San Pantaleón de Losa.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Burgoso

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 773610
* VIAF: 242789399
 |
**Valle de Tobalina** [BAlje detobaLIna] estas municipo en la nordoriento de la provinco Burgoso, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la komarko *Las Merindades*. La loknomo *Valle de Tobalina* povas esti komprenebla etimologie kiel Valo de Tobalina. La ĉefurbo de la municipo estas en Quintana-Martín Galíndez.

Geografio
---------

Blazondomo en Herrán.
Turo de Bonifaz, norde de Lomana.
Preĝejo de Montejo de Cebas.
Romanika absido de la preĝejo de La Orden.
Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 157,49 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 901 loĝantojn. Ĝi perdis multajn loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte perdis 44 loĝantojn el la jaro 1991. Ĝi distas 87 km de Burgoso, provinca ĉefurbo, kaj 35 km de Villarcayo, komarka ĉefurbo.

Ĝi limas sude kun La Bureba, okcidente kun la Merindad Cuesta Urria kaj oriente kun Miranda de Ebro. La municipo estas formata per 28 submunicipoj, nome la jenaj: Barcina del Barco, Bascuñuelos, Cuezva, Gabanes, Garoña, Herrán, Leciñana de Tobalina, Lomana, Lozares de Tobalina, Mijaralengua, Montejo de Cebas, Montejo de San Miguel, Orbañanos, La Orden, Pangusión, Pedrosa de Tobalina, La Prada, Quintana María, Quintana Martín Galíndez, Ranedo-Promediano, La Revilla de Herrán, Rufrancos, San Martín de Don, Santa María de Garoña, Santocildes, Valujera, Las Viadas kaj Villaescusa de Tobalina.

Krome estas jenaj dek loĝlokoj: Cormenzana, Hedeso, Imaña (senhoma), Pajares, Parayuelo (senhoma), Plágaro (senhoma), Promediano, Ranedo, Tobalinilla kaj Villanueva del Grillo (senhoma).

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado. La plej frua referenca dokumento klara, kiu indikas la reloĝadon de tiu teritorio, datas de la jaro 852 pri la fondo de la preĝejo de Sankta Marteno de Herrán (en la foto de la tabelo).

Ekde la jaro 860 ĝi estis sub la senjoreco de la grafo Rodrigo formante parton de la Graflando Kastilio, lima zono plena je fortikaĵoj kiuj protektis la areon el la islamanoj.​ Ekde la regado de Alfonso la 8-a la reloĝado plifirmiĝis per la kreado de gravaj monaĥejoj kiuj anstataŭis la malgrandajn pra-ermitejojn. 

La areo suferis sekvojn de la Milito de Komunumoj de Kastilio, de la Milito de Hispana Sendependigo kaj de la Karlismaj Militoj.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj, forstado) kaj brutobredado (bovoj, ŝafoj kaj ĉevaloj). Lastatempe funkciado de servoj plej ekgravis, kune kun kultura kaj rura turismo, ekzemple piedirado tra naturaj lokoj. 

Inter vidindaĵoj menciindas la Akvorezervejo de Sobrón (tuneloj), mezepokaj monaĥejoj kaj tomboj, preĝejoj kaj ermitejoj, Turo de Salazar, en Quintana-Martín Galíndez, kaj Natura Parko de Sierra Arcena kaj Montoj Obarenes.

Bildoj
------

* Akvofalo de la rivero Jerea en Pedrosa de Tobalina.Akvofalo de la rivero Jerea en Pedrosa de Tobalina.
* La Prada.La Prada.
* Garoña.Garoña.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Burgoso

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 773666
* VIAF: 248293426
 |
**Valle de Valdelaguna** [Balje debaldelaGUna] estas municipo en la sudoriento de la provinco Burgoso, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la komarko *Sierra de la Demanda*. La loknomo *Valle de Valdelaguna* estas komprenebla kiel Valo de (Valo de) Lageto.

Ĝia ĉefurbo estas la submunicipo Huerta de Abajo.

Geografio
---------

Mapo de la komarkoj de Burgoso. Sierra de la Demanda, ruĝe, sudoriente.
Vallejimeno.
Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 92,66 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 194 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn ekde la komenco de la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono. 

Ĝi distas 72 km de Burgoso, provinca ĉefurbo. Valle de Valdelaguna estas trafluata de la rivero Tejero ĝis elfluo en la riveron Pedroso. La municipo enhavas la kvartalojn Nuestra Señora de la Vega kaj Bezares kaj la submunicipojn Quintanilla de Urrilla, Huerta de Abajo, Tolbaños de Abajo, Tolbaños de Arriba kaj Vallejimeno.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado fine de la 9-a jarcento. 

La municipo naskiĝis en 1595, per la unuigo de Huerta de Arriba, Huerta de Abajo, Tolbaños de Arriba, Tolbaños de Abajo, Quintanilla de Urrilla kaj Vallejimeno, kun la nomo *Real Valle y Villa de Valdelaguna*. En 1949, Huerta de Arriba abandonis la valon por iĝi municipo sendependa.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj), kaj brutobredado (ŝafoj). Lastatempe plej ekgravis kultura kaj rura turismo, ekzemple piedirado tra naturaj lokoj. Inter vidindaĵoj menciindas la preĝejoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Burgoso

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 779797
* VIAF: 1503149489084393810002
 |
**Péter Oberfrank,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Oberfrank Péter** estas hungara pianisto, dirigento, helpekzercisto, altlerneja instruisto. Lia frato estas Pál Oberfrank, lia onklo estas Géza Oberfrank.

Péter Oberfrank  naskiĝis la 18-an de marto 1966 en Bruselo.

Biografio
---------

Péter Oberfrank maturiĝis en muziklernejo en Budapeŝto en 1984, poste li akiris pianistan diplomon 1989, dirigentan diplomon en 1993 en Muzikarta Altlernejo Ferenc Liszt. Lia ĉefinstruisto estis Ervin Lukács. Post la unua diplomo li estis helpekzercisto en Nacia Teatro (Szeged), poste inter 1991–1998 en Budapeŝta Ŝtata Operejo, kie ekde 1995 ankaŭ dirigentis. Inter 1991 kaj 2006 li plej ofte pianakompanis recitalojn de József Gregor. Inter 1999 kaj 2003 li estis muzika direktoro de Nacia Teatro en Szeged, poste li estas sen statuso, tamen li dirigentas plu, kiel gasto (ankaŭ eksterlande). Inter 2001–2011 li havis statuson en la Muzikarta Altlernejo, poste en Scienca Universitato de Szeged. Li ricevis premiojn inter 1996-2015.

Fontoj
------

* hungarlingva membiografio kun foto[*rompita ligilo*]
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 634484
 |
**Valle de Zamanzas** [Balje dezaMANzas] estas municipo en la nordokcidento de la provinco Burgoso, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la komarko *Las Merindades*. La loknomo *Valle de Zamanzas* povas esti komprenebla etimologie kiel Valo de Z. La municipa ĉefurbo estas Gallejones [galjeĤOnes].

Geografio
---------

Gallejones.
Báscones de Zamanzas.
Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 19,27 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 50 loĝantojn. Ĝi perdis multajn loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte perdis 575 loĝantojn el la 1870-aj jaroj. Ĝi distas 75 km de Burgoso, provinca ĉefurbo.

Ĝi estas sude de la ŝoseo de Medina de Pomar al la Akvorezervejo de Ebro.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado. En Mezepoko estis senjorlando formata de 6 lokoj: Aylanes, Barrio la Cuesta, Báscones (nuntempe Báscones de Zamanzas), Gallejones, Robredo kaj Villanueva Rampalay. Kelkaj el tiuj loknomoj sugestas, ke eble reloĝantoj estis transmontanoj, tio estas lokanoj el Asturio aŭ Eŭskio de trans la kantabraj montoj.

En la 19-a jarcento ĝi apartenis dekomence al Kantabrio sed estis transpasata al la provinco Burgoso.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj, forstado) kaj brutobredado (bovoj, ŝafoj kaj ĉevaloj). Lastatempe funkciado de servoj plej ekgravis, kune kun kultura kaj rura turismo, ekzemple piedirado tra naturaj lokoj. 

Inter vidindaĵoj menciindas la preĝejoj, ekzemple la ermitejo de Sankta Kristoforo Martiro (Ailanes, en la tabela foto).

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Burgoso

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 773731
 |
**Vallecillo** [baljeZIljo] estas municipo en la sudoriento de la provinco Leono, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko *Tierra de Sahagún*, en la sudoriento de la provinco. *Vallecillo* estas komprenebla etimologie kiel *Valeto*.

Komarkoj de la provinco Leono; *Tierra de Sahagún* sudoriente, rozkolore.
Preĝejo.
Altaro.
Turo de la preĝejo.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio estas formata de la loĝlokoj Vallecillo kaj Villeza, okupas totalan areon de 23,36 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 123 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 500 loĝantojn el la mezo de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. Ĝi distas 50 km de Leono, provinca ĉefurbo, kaj 17 km de Sahagún. Ĝi limas kun Villeza, Las Grañeras, Castrotierra de Valmadrigal, Gordaliza del Pino kaj Santa Cristina de Valmadrigal.

Historio
--------

En Mezepoko okazis reloĝado. La areo apartenis al la Regno Leono. 

Tradiciaj enspezofontoj estas agrikulturo (cerealoj, maizo, beto, vitejoj, fruktarboj) kaj brutobredado. Lastatempe kultura kaj rura turismo plie ekgravis (popola arkitekturo, vinkeloj, historia heredo, piedirado).

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de Provinco Leono

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 759779
 |
**Valledupar** aŭ esperante **Valjeduparo** estas urbego, diocezo (ekde 1956) kaj universitata urbo en norda Kolombio, en departemento Cezaro (Kolombio). Ĝi estas departementa ĉefurbo.

Bazaj informoj
--------------

* Loĝantaro: 443,414 en 2014
* Supermara alteco: 168 m
* Areo: 4978 km²
* Telefonkodo: 57 + 5
* Poŝtkodoj: 200001-200005
* Horzono: UTC – 5
* 10° 27′ 37″ N 73° 15′ 35″ U﻿ / ﻿10.46028 °N, 73.25972 °U﻿ / 10.46028; -73.25972 (mapo)

Panoramo en Valledupar

Geografio
---------

Valledupar troviĝas sur ebenaĵo inter du montaroj. Santa Marta troviĝas 135, Soledad (Atlantiko) 173, Barranquilla 177, Kartageno (Kolombio) 248, Cúcuta 300, Bucaramanga 373, **Bogoto** 660, Pereira 685, Ibagué 706, Santiago de Cali 862 km. Ĝi estas ĉe la rivero Cesar.

Historio
--------

Valledupar estis trovita en 1532 fare de germano kaj estis fondita en 1550 fare de hispano. La Romkatolika Eklezio ofte prisignis ĝin kiel *Ciudad de los Santos Reyes de Valle de Upar*. La loknomo estis iom post iom modifita al Valle Dupar kaj fine al Valledupar. Ĝi prosperis dum la kolonia erao sed multe suferis en 19-a jarcento pro la civilaj militoj. En 1810 proksimume 400 loĝantoj ribelis kontraŭ la hispana monarkio. Post 3 jaroj jam la sendependeco estis proklamita. En 1850 la urbo iĝis departementa ĉefurbo. En la malfrua 20-a jarcento okazis diversaj konfliktoj, homrabadoj. Ne hazarde Valledupar havas prizonon. Dum la 2-a mondmilito alvenis multe da enmigrintoj el Eŭropo, aparte francoj, germanoj kaj italoj.

Ekonomio
--------

Katedralo de Valledupar
Ekonomio de la regiono preskaŭ estas bazita sur agrikulturo kaj bredado de brutoj. Inter la 1970-aj jaroj kaj 1980-aj jaroj okazis signifa kultivado de kotonoj. Nuntempe oni kultivas rizojn, tabakojn, kafojn, kakaojn. En la urbego mem oni okupaĝas pri eksporto kaj prilaborado de la menciitaj agrikulturaĵoj. Menciindas ankaŭ nelegala produkto de opioj kaj mariĥuanoj.

Klimato
-------

En Valledupar la averaĝa temperaturo estas 28 °C. Jare pluvas po 972 mm. En ĉiuj monatoj pluvas, sed en oktobro pli ofte, en februaro pli malofte.

Trafiko
-------

Avenuo en Valledupar
Al Valledupar kuras 3 signifaj ĉefvojoj, la plej grava el Bogoto. La urbego havas lokan flughavenon. En la urbo aŭtobusoj liveras la pasaĝerojn.

Vidindaĵoj
----------

* biblioteko
* katedralo kaj kirkoj
* festivalo de 1968

Ĝemelurboj
----------

* Kolombio Riohacha, Kolombio
* Kolombio Tunja, Kolombio (2008)
* Meksiko Monterejo, Meksiko
* Hispanio Zafra, Hispanio

Larĝa panoramo en Valledupar

Fontoj
------

* Arkivigite je 2014-12-23 per la retarkivo Wayback Machine hispane
* mapo, distancoj Arkivigite je 2015-01-02 per la retarkivo Wayback Machine
* angle
* Angla Vikipedio helpe de WikiTrans
Vido de la valo, kun la montaro *Sierra Prieta* fone.
La **Valo Guadalhorce**, nomata ankaŭ **Algarbía**, estas komarko de la provinco Malago (Andaluzio, Hispanio), formita de 8 municipaj teritorioj, en natura regiono formita de la rivero Guadalhorce.

Tiu valo karakterizas pro si fekundeco kaj la kultivo de legomoj, fruktoj kaj citrusoj, kaj tiele estas konata ankaŭ kiel *la huerta de Málaga* (malaga fruktoĝardeno). Aktuale la etendo urbaniza de la Metropola areo de Malago centriĝas en tiu zono, pro ties proksimeco kaj la bonaj transportebloj kun la provinca ĉefurbo.

Iam estis konsiderita Álora la ĉefurbo *de facto* de la komarko pro la fakto, ke tiam estis ĉefurbo de la Jurisdikcia Teritorio, sed post la translokigo de tiu kaj de la Civilgvardio al Coín, tiu estis konsiderata nova ĉefurbo *de facto* de la komarko. Aktuale plej grandaj urboj estas Alhaurín de la Torre kaj Alhaurín el Grande.

Municipoj
---------

La komarko estas formata de ok municipoj, kiuj estas la jenaj: Alhaurín de la Torre, Alhaurín el Grande, Almogía, Álora, Cártama, Coín, Pizarra kaj Valle de Abdalajís.

| Nomo | Municipo(Padrón 2013) Arkivigite je 2016-03-04 per la retarkivo Wayback Machine | Areo(km²) |
| --- | --- | --- |
| Alhaurín de la Torre | 38.067 | 82 |
| Alhaurín el Grande | 24.249 | 73 |
| Almogía | 4.168 | 164 |
| Álora | 13.342 | 169 |
| Cártama | 24.242 | 105 |
| Coín | 22.536 | 127 |
| Valle de Abdalajís | 2.712 | 21 |
|

Notoj
-----

1. ↑   Arkivigite je 2008-05-02 per la retarkivo Wayback Machine El Palique]

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Valo Guadalhorce en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Grupo de Desarrollo Rural del Valle del Guadalhorce
* Diputación de Málaga[*rompita ligilo*]
Monto Uritorco vidita ekde El Zapato, Capilla del Monte, somere.
La **Valo Punija** aŭ en hispana *Valle de Punilla* [PuNIja] situantas en la okcidenta centro de la provinco Kordobo Argentino. Ĝi estis antikva deviga trapasejo survoje al la provincoj de Kujo. En la aktualo ĝi estas unu el ĉefaj turismaj centroj de Argentino.

Etimologio
----------

La nomo de la Valo *Punilla* devenas el iama abundo de arbusto montara nomita populare *punilla* (arbusto)|punilla]]. Tamen en kelkaj lokoj sukcesas versio reviziista "aŭtenta" multe malpli fidinda: nome ke la nomo de la Valo Punilla devenas el iama okazo kiam la ekspedicio de la ekstremadura Lorenzo Suárez de Figueroa sentis ioman punaiĝon, iome absurda, ĉar ĉe la altaĵoj de la regiono neniam okazigas "punaiĝon" ĉe sana homaro.

Klimato
-------

La klimato ĉe la Valo Punija estas modera, kaj diferencas klare la sezonoj de la jaro. La precipitaĵod estas uniformaj laŭlonge de la tuta valo, iom malpli el sudo al nordo kaj el oriento al okcidento. La somero estas varma kaj malseka, kun gravaj stormoj, pluvoj kaj foje hajlo. La aŭtuno prezentas varman al moderan klimaton, kaj la pluvoj malpliiĝas laŭgrade. La vintro estas modera kaj seka.

Ĉefaj urboj
-----------

Ĉefaj urboj estas la jenaj: Carlos Paz, Cosquín, La Falda kaj Capilla del Monte.

Malpli gravaj urboj sed grvaj turismaj centroj estas la jenaj por ekzemplo: La Cumbre, Villa Giardino, Los Cocos, Huerta Grande, Casa Grande, Valle Hermoso, Tanti, Santa María kaj Bialet Masse inter aliaj; kiuj troviĝas laŭlonge de la Valo Punija.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Artikolo de la ĵurnalo Clarín pri incendio Arkivigite je 2009-06-18 per la retarkivo Wayback Machine
* Retejo de informaro pri la valo
* Aktualo de la Valo Punilla Arkivigite je 2014-05-16 per la retarkivo Wayback Machine

Koordinatoj: 31° 02′ S 64° 30′ U﻿ / ﻿31.033 °S, 64.500 °U﻿ / -31.033; -64.500 (mapo)
Vido el de Nazerat Illit sur la Jizreel-ebenaĵo
La **Valo de Jizre'el** (hebree עמק יזרעאל, Emek Jizre'el) estas ebenaĵo en norda Israelo inter la montoj Galileo kaj Samario. Oni ofte nomas la ebenaĵon simple *haEmek* („La valo"), en la Biblio aperas la nomumo *Esdrelon* por la valo. La esprimo estas uzata en vasta senco por ĉeno de valoj, etendiĝante de Golfo de Ĥajfo en sudorienta direkto ĝis rivero Jordano ĉe Bet Ŝean. La malvasta senco validas nur je la centra parto de tiu valĉeno, je areo inter la urboj Jokneam, Nazaret kaj Ĝenin. Okcidente formas limon al la valo la Karmel-montaro.

La Jizreel-valo havas areon de 365 kvadrataj kilometroj, tiel ĝi estas la plej granda baseno de Israelo. La basenon forlasas la fluakvo per rivero Kiŝon, kiu alfluas la maron ĉe Hajfo. La akvoj de la oriente ligantaj valoj alfluas la Jordanon. 

La ĉefa komunumo de la valo estas la urbo Afula, sed tie troviĝas la plej malnova moŝavo, Nahalal. 

La areo estis longtempe marĉa, ĝis kiam alvenis la judaj koloniistoj en komenco de la 20-a jarcento kaj eksekigis ilin, ekkultivis la estiĝantan agron. Tiu areo estas hodiaŭ plej grava agrikultura parto de Israelo.

Vidu ankaŭ
----------

* Meir Shalev

* Valo de Jizre'el en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Valo de Jizre'el en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La pli malalta parto de la valo
La **Valo de Primiero** (plej ofte mallonge nomata *Primiero*, primiere: **Primier**; germane **Primör**) situas en orienta Trentino, Italio. Ĝi konsistas el ses loĝlokoj: Imèr, Mezzano, Tonadiko, Trezakŭa, Fiera di Primiero kaj Siror - la unuaj du estas memstaraj komunumoj, la lastaj kvar ekde 2016 apartenas al komuna komunumo nomata Primiero San Martino di Castrozza. Kelkfoje ankaŭ la komunumoj de Canal San Bovo kaj Sagron Mis estas konsiderataj parto de la valo.

La valo estas ankaŭ konata sub la nomo de **valo de Cismòn** (Ĉis-MON) [*mankas fonto*]. En ĝi loĝas ĉirkaŭ 10 000 homoj. La vilaĝo San Martino di Castrozza ankaŭ apartenas al la alta valo. Ĝi dividiĝas inter la komunumoj Siror kaj Tonadico, kaj situas 14 km for de Fiera di Primiero, laŭ la vojo al la Montpasejo Role.

En la valo estas parolata aparta dialekto: la Primiera dialekto.

Historio
--------

En la valo homoj loĝas ekde Neolitiko, fakte restaĵoj estis trovataj ĉe lagoj de Colbricon.

En Primieron alvenis lombardoj, kiuj regigis la valon al Feltre. Primiero estis en la reĝolando de la princepiskopo de tiu urbo ĝis 1349, kiam Karolo la 4-a ĝin donis al Tirolo.

Dum la tirola (kaj poste aŭstra) tempo la popolo eksentis sin aŭstra, kaj ankoraŭ hodiaŭ multaj ne sentas sin italaj.

Primiero eniris en la reĝlando Bavario pro Napoleono Bonaparte (1809), sed rapide ĝi revenos aŭstra (1815). Ĝi estis konkerata de Italio per la unua mondmilito en 1919.

Vidu ankaŭ
----------

* Primiera dialekto.

Bibliografio
------------

* (itale) pluraj aŭtoroj: **Primiero di ieri...e di oggi**, Saturnia, 1957
Mitologie la **Valpurga Nokto** okazas - simile al la kelta festo Belteno - kiel luna festo en la nokto de la unua plenluno inter la Ekvinokso (la tago printempe kiam ekzakte samas lumaj kaj mallumaj horoj) kaj la Solstico (la somera tago kiam plej longe estas lume). Tiam la sorĉistinoj laŭdire sur siaj balailoj flugu al altaj montoj (en Germanio ekzemple sur la legendan monton "Blocksberg", vernome monto "Brocken" en la mezmontaro Harco oriente de urbo Göttingen aŭ ĉe Hexentanzplatz) kaj tie atendas la alvenon de la "korna dio". Tradicie tamen oni interkonsentis, ke la nokto inter la 30a de aprilo kaj la 1a de majo estu la nokto de tiu sorĉistina festo. Same kiel la pli frua karnavalo, la festo aludas al pra-kristanaj kutimoj de la homoj en centra Eŭropo festi la finon de la vintro.

Ĉeĥaj knabinoj kamuflitaj kiel sorĉistinoj dum la Valpurga nokto
Dum la kristanigo de Eŭropo la kulto de la Valpurga Nokto kaj parencaj kultoj (ekzemple la antikva *Pajn-Kulto*) laŭvorte estis "diabligita": el la korna dio, la simbolo de vireco, kiu tiunokte unuiĝas kun la ineco, iĝis la diablo.

Parte la Valpurga nokto dum la jarcentoj estis kaj estas festo de homoj, kiuj timis sorĉistinojn, ekflamis grandajn fajrojn por simbole forbruligi la malbonon, kaj memoris la sanktulinon Valpurgo, kaj aliflanke ĝi en aliaj tempoj kaj por aliaj homoj estis kaj estas festo simpatia al sorĉistinoj, festo memora al la misteraj legendoj pri magiaj posedantoj de antikvaj scioj kaj kapabloj.

Mitologio
---------

La nomo *Valpurga Nokto* devenas de la kristana sanktulino Valpurgo. Ŝi estis proklamata sanktulino la 1an de majo. La abatino de la monaĥejo *Heidenheim* en Frankonio (Germanio), kiu estis naskiĝinta ĉirkaŭ la jaro 710 en Anglio, aparte subtenis la sciojn pri sanigaj plantoj kaj praktikoj: por multaj kristanoj de tiu epoko kaj regiono, kiuj (pro nescio kaj sekva timo de malsanoj kaj aliaj malfavoraj eventoj, sed ankaŭ pro konscia misinformo de la kristanigistoj, kiuj "diabligis" pra-kristanajn kutimojn kaj sciojn) timis sorĉadon kaj magion, la pia abatino iĝis protektantino kontraŭ magiaĵoj, kiuj povus malhelpi al homoj kaj hejmaj bestoj. Laŭ malnovaj kutimoj, festo aŭ memortago komenciĝas, kiam subiras la suno la antaŭan tagon.

En la monda literaturo oni traktas la fenomenon de Valpurga Nokto diversmaniere, interalie en la germana dramo '"Faŭsto, Unua parto'" de *Johann Wolfgang von Goethe*, kie okazas sonĝo pri Valpurga Nokto kun drastaj seksaj aludoj, kiujn dum longa tempo oni ne permesis surscenigi. En Esperanto ekzistas, aldone al tio, ankaŭ ĉarma infana libro kun titolo "La Malgranda Sorĉistino", de la germana verkisto Otfried Preussler, kiu rakontas la historion de relative juna kaj naiva sorĉistino, kiu volas partopreni la Valpurgan Nokton sed estas forbarita de la malicaj maljunaj koleginoj.

fajro de la Valpurga Nokto (en Svedio)

---

* Kategorio Valpurga Nokto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Dur-Ŝarukin** (la akada nomo signifis fortikaĵo *Ŝarukin*) estis ĉefurbo, rezidejo de novasira reĝo Ŝarukin la 2-a. Ĝi situas en la hodiaŭa Irako, proksime al la vilaĝo Horsabad, loĝata de asiraj kristanoj.

Historio
--------

La urbo estis ekkonstruita en 717 a.K. kiam reĝo Ŝarukin decidis translokigi la tiaman rezidejon el Kalhu je 50 km pli norde. La inaŭguro de la urbo okazis en 706, sed posteulo de Ŝarukin (Sin-ahe-eriba) forlasis la urbon jam en 705, post morto de Ŝarukin. La nova rezidejo iĝis Ninive. La loĝantaro forlasis la urbon post 100 jaroj, post kolapso de la Asira imperio.

La urbon malkovris la mosula konsulo de Francio, Paul-Émile Botta en 1843. Li trovis antaŭjare ruinojn de Ninive, ricevis monapogon de la pariza registaro por fosado (1842-1844). Pli poste gvidis novajn fosadojn (1852-1855) Victor Place, kiu sendis reliefojn en Eŭropon. Inter 1928 kaj 1935, usonaj arĥeologoj esploris la urbon.

La plimulto de trovitaĵoj de Dur-Ŝarukin nun videblas en la Louvre kaj British Museum.

La urbo
-------

La urbo kuŝas sur 280 hektaroj kaj havas la bazformon de kvadrato. La eksteraj muroj estas dividitaj per sep pordegoj kaj longas 1700x1750 metrojn. Sur la nordokcidenta parto de la urbo altiĝis la citadelo, kiun ĉirkaŭis aparta muro kaj en kiu lokiĝis la palacoj, temploj.

* Dur-Ŝarukin en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Dur-Ŝarukin en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Valverde de Campos** [balBERde deKAMpos] estas municipo en la nordo de la provinco Valadolido, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko *Tierra de Campos* en la nordo de la provinco. *Valverde de Campos* estas etimologie komprenebla kiel *Verda Valo de Kampoj*.

Valverde de Campos en la provinco Valadolido.
La *Tierra de Campos* de la provinco Valadolido, viole, norde.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio estas formata de unusola loĝloko, okupas totalan areon de 21,22 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 88 loĝantojn. Ĝi perdis 500 loĝantojn el la komenco de la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj. Ĝi distas 38 km de Valadolido, provinca ĉefurbo.

Historio
--------

En la areo oni trovis restaĵojn de vakceoj, de romianoj kaj de visigotoj. En Mezepoko okazis reloĝado. La areo apartenis al la Regno Leono kaj poste al la Regno Kastilio. Frua mencio de Valverde de Campos estis kiel Villaverde de Rioseco kaj antaŭe Rioseco ad Villam Verde.

En Valverde de Campos, en 1176, Estefanía Ramírez, la vidvino de la grafo Ponce de Minerva, fondis monaĥejon kiu daŭris nur ĝis la jaro 1190 en kiu ĝi estis translokigita al Santa María de Benavides (Boadilla de Rioseco), kie la reĝo Alfonso la 8-a estis donacinta heredaĵon, kiu iĝis la Reĝa Monaĥejo de Sankta Maria de Benavides. La familio Enríquez havis en Valverde de Campos palac-domegon, kvankam la sidejo de la admiraleco restis en Medina de Rioseco.

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj) kaj brutobredado kaj rilata komercado. Lastatempe kultura kaj rura turismo ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado).

De la historia pasinteco restis vizitindaj vidindaĵoj el kiuj menciindas la preĝejo kaj la ermitejo.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Valadolido

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 764166
 |
**Valverde de la Virgen** [balBERde delaBIRĥen] estas municipo en la oriento de la provinco Leono, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko *Tierra de León*, en la centroriento de la provinco. *Valverde de la Virgen* kiel *Verda Valo de la Virgulino*.

Komarkoj de la provinco Leono; *Tierra de León* centroriente, flave.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio estas formata de la loĝlokoj La Aldea de la Valdoncina, Fresno del Camino, Montejos del Camino, Oncina de la Valdoncina, Robledo de la Valdoncina, San Miguel del Camino, Valverde de la Virgen kaj La Virgen del Camino, okupas totalan areon de 63,63 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 7 442 loĝantojn. Ĝi ne perdis loĝantojn el la mezo de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj, malkiel multaj aliaj loĝlokoj de la provinco, sed fakte akiris el la komenco de la 20-a jarcento 5 300 loĝantojn pro sia proksimeco al la provinca ĉefurbo kaj funkciado kiel dormurbo. Ĝi distas 13 km de Leono, provinca ĉefurbo.

Historio
--------

En Mezepoko okazis reloĝado. La areo apartenis al la Regno Leono. 

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj) kaj brutobredado. Lastatempe kultura kaj rura turismo ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado) kaj ĉefe funkciado kiel dormurbo, servoj, konstruado kaj industrio.

Tiu urbo estas ĝemeligita kun Aulnay, Francio.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de Provinco Leono

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 759933
* LCCN: no99071456
* VIAF: 139879167
 |
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

 

***Fenikso*** estas membrogazeto de Esperanto Nederland, aperanta en Esperanto kaj la nederlanda.

Enhavo
------

Celante siajn membrojn, la gazeto de Esperanto Nederland raportas precipe pri Esperanto-kulturo en la lando: agadoj de la asocio, invitoj al aŭ raportaĵoj pri Esperanto-aranĝoj, recenzoj de libroj kaj revuoj, ligiloj al filmetoj rete. Estas ankaŭ leterkesto kaj nekrologo.

Kelkaj artikoloj aŭ fragmentoj de ili estas verkitaj en la nederlanda, ofte poemoj dukolumne prezentataj nederlande-Esperante.

Bonvenaj estas gazetartikoloj, bildoj, fotoj kaj informoj pri mencioj de Esperanto en radio kaj televido.

Historio
--------

Kiam en 1994 per fuzio de la antaŭaj organizaĵoj Nederlanda Esperanto-Asocio kaj Federacio de Laboristaj Esperantistoj ekestis nova tutlanda Esperanto-asocio de Nederlando, nomata unue "Federacio Esperantista de Nederlando" (FEN), post iom da jaroj simpligite *Esperanto Nederland*, la nova asocio instalis dumonatan asocian gazeton, kiun interalie ricevas ĉiuj asociaj membroj.

Komence, de 1994 ĝis almenaŭ 2010, la gazeto nomiĝis *FEN’X* (prononco [FENiks]), kiel aludo al la origina asocia mallongigo FEN kaj al la mitologia birdo Fenikso, kiu ĉiun kvinan jaron brulas kaj rejuniĝinta leviĝas el sia cindro. De plej malfrue la jaro 2014 ĝi simple nomiĝas *Fenikso*.

Eksteraj ligiloj
----------------

* "Esperanto-gazetoj tra la tuta mondo: Okcidenta Eŭropo„ ĉe YouTube
* pluraj numeroj de la asocia gazeto *Fenikso* ekde la jarokolekto 2008, komplete elŝuteblaj en formato PDF (esperante)
* la asocia retejo *esperanto-nederland.nl* (nederlande kaj esperante)
* Fenikso ĉe BitArkivo
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
* Katalogo "Erfgoedbib" en *LibraryThing*
**Valéria Tóth** [tOt], laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj laŭ plena nomo **Tóth Valéria Veronika** estas hungara skulptisto. Ŝia edzo estis Sándor Kligl.

Sidanta fraŭlino (Makó, 1974) fare de Valéria Tóth
Valéria Tóth  naskiĝis la 26-an de junio 1943 en Pestszenterzsébet.

Biografio
---------

Valéria Tóth studis en Hungara Belarta Altlernejo inter 1965 kaj 1970. Ŝia majstro estis Pál Pátzay. Post la diplomo ŝi skulptadis en Artistkolonio (Hódmezővásárhely) havantaj atelieron kun la edzo. Inter 1980 kaj 1992 ŝi kreis skulptaĵojn en Szeged, poste en Budapeŝto. Ŝi ricevis 4 premiojn inter 1977-1987.

Elektitaj solaj ekspozicioj
---------------------------

* Szeged (1973, 1980, 1990)
* Budapeŝto (1977, 1983, 1990)
* Veszprém (urbo) (1985)
* Nurenbergo, Darmstadt (1990)
* Senta (1991)

Elektitaj kolektivaj ekspozicioj
--------------------------------

* Turku
* Subotica
* Szeged
* Hódmezővásárhely

Elektitaj skulptaĵoj
--------------------

* Hygieia (Szeged, 1988)Hygieia (Szeged, 1988)
* Fraŭlinoj (Szeged, 1984)Fraŭlinoj (Szeged, 1984)
* Puto de la vivo (Szeged, 1981)Puto de la vivo (Szeged, 1981)
* János Bottyán (Paks, 1974)János Bottyán (Paks, 1974)
* László Németh (Hódmezővásárhely, 1976)László Németh (Hódmezővásárhely, 1976)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* intervjuo pri la geedza paro

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 626230
 |
Vanatinajo vidita ekde la spaco. Jejna-Insulo estas ankaŭ videbla norde (supre).
**Vanatinajo**, **Vanatinai** aŭ **Tagula-Insulo** ( antaŭe nomita **Sudest** – Sudorienta Insulo ) estas vulkaninsulo en la sud-oriento de Ludovik-Insularo ene de Provinco Golfeto Milne de Papuo-Nov-Gvineo. La insulo, bordata de koralaj rifoj, situas proksimume 360 km sudoriente de Novgvineo. Kun areo de 865,7 km², ĝi estas la plej granda insulo de la insularo. Vanatinajo-Vilaĝo, la ĉefa setlejo, troviĝas je la nordokcidenta marbordo. La loĝantaro de la insulo sumiĝis je 2,300 proksimume, en 1978. La ĉefa eksportaĵo estas kopro.

La insulo longas 63 km, etendante nordokcidenten-sudorienten. Ĝi larĝas ĝis 13 km. Arbara montara ĉeno estas tra la longeco de la insulo, kun la plej alta pinto, Riu-Monto (806 m) apud la centro. La plej gravaj pintoj de la ĉeno, ekde okcidento ĝis oriento :

* Madau-Monto (269 m)
* Gangulua-Monto (439 m)
* Riu-Monto (806 m)
* Arumbi-Monto (350 m)

La insulo estis la loko de orimpetego kiu pintis en 1889. Oro estis trovita en preskaŭ ĉiuj el la akvokursoj de la insulo .

Rambuso Creek estas vilaĝo apud la norda orienta ekstremo de la insulo. La enirejo tra la rifo al la haveno estas profunda kaj facile videbla dum la tagolumo. Multaj vizitantaj jaĥtoj kaj lokaj komerc-ŝipoj uzas tiuj protektitan ankrejon. 

Biogeografie la insulo estas parto de la Ludovik-insularaj pluvarbaroj.

Pluraj specioj estas endemiaj en la insulo.

Referencoj
----------

1. ↑  angle Pacific Islands Yearbook, 13th ed. Sydney, New York 1972

|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Geografio |
Vango de knabino
**Vango** (*bucca*) estas karna flankparto de la vizaĝo. La du vangoj flankas la buŝon, kaj subtenas ilin la zigimoj.

Vestado - Felo

**Vango** - felo el vangaj partoj de la bestkapo

Tekniko

**Vango** estas ĉiu el la du flankaj kaj plataj partoj aŭ pecoj de aparato, maŝino.

Proverbo
--------

Ekzistas pluraj proverboj pri vango en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof, inter ili:

* |  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** *Ne kaŝiĝas lia lango malantaŭ la vango.* **"** |

 |
* |  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** *Fari aplaŭdon sur la vangon.* **"** |

 |
* |  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** *Propran vangon neniu batas.* **"** |

 |

Vidu ankaŭ
----------

* Vangokaveto

Referencoj
----------

* Kategorio Vango en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Vango en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)

1. ↑   Lernu. Arkivita el la originalo je 2011-12-25. Alirita 2009-04-13.


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Vaporcilindro kiel monumento proksime de svisa Lausanne
Vaporcilindro, kiu estas videbla en urbeto Kisbéri, Hungario, kiel allogilo ĉe firmao Magyar Kozut
**Vaporcilindro** estas speciala ŝosea labormaŝino servanta al densigado de surfaco de ŝoseoj per ties laminatigado. Perkonstrue ĝi estas simila al lokomobilo. Ĝi konsistas el kuŝiga vaporkaldrono, al kiu estas alfiksita du movigataj larĝaj malantaŭaj radoj, antaŭe poste unu larĝa cilindro. Sur pinto de la kaldrono estas vapormaŝino kun girostato kaj transmisioj. Malantaŭe troviĝas plataĵo por priservo, plu poste rezervujo por akvo kaj por karbo.

En la dua duono de la 20-a jarcento la vaporcilindro estis el trafiko forŝovita fare de ŝosea cilindro kun dizela motoro kaj vibriga cilindro.

El vidpunkto de teknologio de densigado la vaporcilindro apartenas inter la tiel nomataj statikaj cilindroj, t.e. cilindroj, kiuj la subaĵon densigas sole per sia statika pezo.

Vaporcilindro en trafik-kapabla stato estas historie taksata unikaĵo - en Ĉeĥio ekzistas tipo ČKD MAMUT.

* Kategorio Vaporcilindro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**José María AZNAR** [ĥosé maria asnár] (naskiĝinta la 25-an de februaro 1953 en Madrido) estis ĉefministro de Hispanio de 1996 ĝis 2004, nome de la dekstra partio *Popola Partio*.

Aznar, juristo kaj impost-inspektisto, aliĝis al Popola Alianco (la antaŭa nomo de la Popola Partio) en 1978 kaj estis elektita deputito en 1982. Li estis prezidanto de la partio en Kastilio kaj Leono kaj venkis la regionajn balotojn de 1987. En 1990 li fariĝis prezidanto de la Popola Partio en Hispanio kaj en 1993 estis la kandidato de la PP por la ĝeneralaj balotoj, sed li ne venkis. En 1995 li suferis atencon de ETA sed ne estis vundita.

En 1996 lia partio venkis la balotojn kaj li fariĝis prezidento anstataŭ la socialisto Felipe González. Lia politiko estis tre liberala ekonomie kaj defendis la malplialtigon de la publikaj elspezoj. En 2000 li denove venkis, sed ĉifoje li ne necesis pakti kun aliaj partioj ĉar lia partio kontrolis pli ol la duonon el la parlamentaj seĝoj. Post tiu dua venko li promesis ne plu esti kandidato kaj elektis lian vicprezidenton Mariano Rajoy por tiu posteno.

La lastaj kvar jaroj de lia regado estis tre konfliktaj sociale. Okazis gravaj internaj problemoj kiel la katastrofo de la petrol-ŝipo *Prestige*, la partopreno de Hispanio en la iraka milito, la ĝenerala striko de 2002 kontraŭ la laboraj reformoj, la studentaj protestoj kontraŭ la Leĝo pri Universitatoj, la manifestacioj kontraŭ la manipulado de la informo post la atencoj de Al-Qaeda ktp.

La 11an de marto 2004, kvar tagojn antaŭ la ĝeneralaj balotoj, okazis terorismaj atencoj de Al-Kaida, kiuj mortigis preskaŭ 200 homojn. Multaj civitanoj protestis kontraŭ la manipulado de lia registaro (kiu defendis la aŭtorecon de ETA). En la manifestacioj kontraŭ la terorismo aŭdeblis krioj demandantaj "kiu estis la aŭtoro?" al la membroj de la registaro. La 14an de marto la PP malvenkis la balotojn kaj la socialisto José Luis Rodríguez Zapatero fariĝis la nova hispana "prezidanto (de la registaro)", t.e. ĉefministro.

Vidu ankaŭ
----------

* Historio de Hispanio

* José María Aznar en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio José María Aznar en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 18521
* GND: 11929219X
* LCCN: n91029979
* VIAF: 41947537
* ISNI: 0000 0001 1442 6238
* SUDOC: 034380078
* BNF: 12514132c
* BIBSYS: 5041166
* NKC: js20020311013
* BNE: XX5411709 XX1043850, XX5411709
 |
**Vaporigado** de elemento aŭ kombinaĵo estas faza transiro el la likva fazo al vaporo. Estas du tipoj de vaporigo: forvaporiĝo kaj bolado.

Forvaporiĝo estas faza transiro el la likva fazo al vaporo (stato de substanco sub ĝia krita temperaturo kaj krita premo) kiu okazas ĉe temperaturoj sub la bolpunkto ĉe donita premo. Forvaporiĝo kutime okazas ĉe la surfaco. Forvaporiĝo povas okazi kiam la parta premo de vaporo de substanco estas malpli ol la ekvilibra vapora premo.

Bolado estas faza transiro el la likva fazo al gasa fazo kiu okazas ĉe aŭ super la bolpunkto. Bolado, kontraŭe al forvaporiĝo, okazas sub la surfaco. Bolado okazas kiam la ekvilibra vapora premo de la substanco estas pli granda ol aŭ egala al la ĉirkaŭa premo. Tial, la bolpunkto varias kun la premo de la medio. Forvaporiĝo estas surfaca fenomeno dum bolado estas amasa fenomeno.

Sublimado estas faza transiro el la solida fazo rekte al la gasa fazo, preterpasanta la interan likvan fazon.

La termino *elvaporigo* ankaŭ estas uzata por la fizika detruado de objekto per intensa varmo. Kiel notite en diskutoj pri la efikoj de nukleaj armiloj, tio ĉi inkluzivas la elvaporigon de la (neloĝata) Marshall Insulo aŭ *Elugelab* en 1952 en la termonuklea testo *Ivy Mike*.

Je la momento de atoma fisio, termonuklea fuzio aŭ la eksplodigo de teoria antimateria armilo, tia fluo de fotonoj de gamaj radioj, x-radioj, kaj ultraviola lumo, videbla lumo kaj varmo frapas materion en treege mallonga tempo (grandega nombro da altenergiaj fotonoj, multaj koincidantaj en la sama fizika spaco) ke ĉiuj molekuloj perdas siajn atomajn ligojn kaj elĵetiĝas. Ĉiuj atomoj perdas siajn elektronajn ŝelojn kaj fariĝas pozitive ŝargitaj jonoj, siavice elĵetante fotonojn de iomete malplia energio ol ili sorbis. La tuta tia materio fariĝas gaso de nukleoj kaj elektronoj kiuj leviĝas en la aero pro ilia alta temperaturo aŭ ligas unu kun alia dum ili malvarmiĝas. La materio tiel vaporigita tuj estas plasmo en stato de maksimuma entropio. Ĉi tiu stato konstante reduktiĝas pro la pasado de tempo al normalaj temperaturoj kaj premoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Frostopunkto
* Bolpunkto
* Trifaza punkto
* Vaporado

Referencoj
----------

1. ↑  Britannica: Vaporization
2. ↑  PBS American Experience "Mike" Test

* Kategorio Vaporigado en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Panoramo de Varaždinske Toplice
Banejo de Varaždinske Toplice
**Varaždinske Toplice** (varaĵdinske ), germane **Warasdin-Töplitz,** hungare **Varasdfürdő** estas urbo kaj municipo en Kroatio, en departemento de Varaždin. Ankoraŭ 22 komunumoj apartenas al la municipo.

Bazaj informoj
--------------

* Loĝantaro en la municipo: 6 970, en la urbo: 1 870
* Poŝtkodo: 42 223
* Telefonprefikso: 42
* Aŭtokodo: VŽ

Situo
-----

Varaždinske Toplice situas sur deklivoj, laŭ rojo, laŭ flankovojoj. Varaždin troviĝas 12 km-ojn.

Historio
--------

La romianoj profitis la termalan banejon, havanta la nomon **Aqua Iasae**. Dum regado de Konstantino la 1-a de la Romia Imperio incendio okazis, sed poste tuj la setlejo rekonstruiĝis. La unua skriba mencio pri la loko devenis el la 12-a jarcento en formo *Toplissa*. Iom poste la komunumo havis fortikaĵon kaj rajton pri bazarado. Post la turkaj atakoj la fortikaĵo transformiĝis al baroka kastelo, kiu akceptis gastojn. En 1820 la banejo tute renoviĝis. Ĝis Traktato de Trianon Varaždinske Toplice apartenis al Habsburga Imperio, al Hungara reĝlando, al departemento de Varaždin, al distrikto de Novi Marof, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio, fine ekde 1991 al Kroatio. Dum la 2-a mondmilito la banejo detruiĝis, sed poste renoviĝis.

* Kategorio Varaždinske Toplice en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 268685
* GND: 4759162-6
* LCCN: n96074097
* VIAF: 235691362
* NKC: ge296339
 |