recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Adila Sedraïa** (naskiĝis la  26-an de junio 1984(nun 1984-06-26) en Parizo, Francio), plej konata kiel **Indila**, estas franca R&B-stila kantistino kaj kantverkistino.

Indila, de alĝeria kaj barata deveno, kreskis en Francio. Ŝi kantis kun famaj francaj repistoj kiel Nessbeal, Rohff, TLF, Soprano kaj Youssoupha kaj kunverkis kun ili kaj ankaŭ kun aŭ por M. Pokora, Admiral T, DJ Abdel kaj Axel Tony.

*Dernière danse* eldonita en decembro 2013 furoris, fariĝante la dua plej vendita kanto laŭ la SNEP. Ŝia sekvanta unuopaĵo *Tourner dans le vide* atingis la 10an vendo-rangon en Francio.

Vivo
----

Indila priskribas sin kiel "infano de la mondo": "Mi estas vera parizanino, naskiĝinta en Parizo. Kaj infano de la mondo. Mia familio devenas de Alĝerio, sed ankaŭ de Kamboĝo kaj Barato".

Kariero
-------

Ŝiaj muzikaj influoj estas Michael Jackson, Ismaël Lô, Concha Buika, Warda Al-Jazairia, Jacques Brel kaj Lata Mangeshkar. Dum sia kariero ŝi kunlaboris kun multaj gravaj artistoj de la franca muzika pejzaĝo, inter aliaj: Soprano kaj Rohff. La 13an de novembro 2013 ŝi eldonis sian unuan unuopaĵon *Dernière danse*, eltirita de ŝia unua disko *Mini World*, eldonita la 24an de februaro 2014. La kanto atingis la duan lokon en la franca album-vendado. La 11an de aprilo 2014 eldoniĝis la dua unuopaĵo *Tourner Dans Le Vide*.

Ŝi priskribas sian muzikan universon kiel "Variety World", havante nenian klare difinitan stilon. Tiel tiu, kiu priskribas sin kiel "infano de la mondo" kantas jen en la franca, jen en la angla kaj eĉ foje en la hindia.

Diskaro
-------

### Albumoj

* 2014: *Mini World* (Capitol Music France)

### Unuopaĵoj

* 2013: *Dernière danse*
* 2014: *Tourner dans le vide*
* 2014: *S.O.S*

Kantverkadaj kreditaĵoj
-----------------------

(Selektite. Inkluzive de skribo kaj kun-skribo. Kreditite kiel Indila krom kie indikite)

* 2010: "Poussière d'empire" de Nessbeal kun Indila
* 2010: "J'ai besoin d'y croire" de Admiral T kun Awa Imani
* 2010: "Thug mariage" de Rohff kun Indila
* 2011: "Bye Bye Sonyé" de DJ Abdel kun Indila
* 2012: "Avec toi" de Axel Tony kun Tunisiano (kreditita kiel Adila Serdaia)
* 2012: "Plus haut" de M. Pokora
* 2012: "Plus jamais" de sultano
* 2012: "Dreamin'" de Youssoupha kun Indila & Skalpovitch
* 2013: "Ma reine" de Axel Tony kun Admiral T

Referencoj
----------

1. ↑   Foto de ekstrakto de naskiĝ-atesto. Arkivita el la originalo je 2014-05-23. Alirita 2014-08-04.
2. ↑  Bureau, Éric.  Indila : le tube surprise de l'hiver (france). Le Parisien (27 januaro 2014). Alirita 2 aprilo 2014.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Indila en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo
* Muzikvideo: Indila - Dernière Danse
* Muzikvideo: Indila - Tourner Dans Le Vide


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 480623
* GND: 1050746384
* VIAF: 307499628
* ISNI: 0000 0004 3070 5554, 0000 0004 4698 2273
* BNF: 16903833f
* MBA: eee14992-d2ab-4c46-b1e2-51080504ba50
* NKC: osa2015855470
 |
**Jagmeet Singh Jimmy Dhaliwa**l (naskita en Scarborough la 2-an de januaro 1979) estas kanada politikisto kiu oficas kiel la estro de la Nov-Demokratia Partio ekde 2017. Singh estas la parlamentano de Burnaby South ekde 2019. Li estis elektita membro de la Leĝofara Asembleo de Ontario en 2011, por la elektodistrikto de Bramalea—Gore—Malton ĝis la komenco de sia kariero en federacia politiko. Singh, siko kun panĝaba origino, estas baratdevena kanadano, kaj tiel li estas la unua membro de videbla malplimulto kiu iĝis la estro de grava federacia politika partio en Kanado.

Biografio
---------

Singh komencis sian karieron kiel advokato sperta pri kriminala juro. Lia politika kariero komencis en 2011, kiam li partoprenis en la federaciaj balotoj de 2011 en la federacia elektodistrikto de Bramalea—Gore—Malton, kaj malvenkis kontraŭ lia konservativa opoziciulo Bal Gosal; Singh iĝis membro de la Leĝofara Asembleo de Ontario fine de 2011, venkinte sian liberalan opoziciulon Kuldip Kular. En 2015, li estiĝis la adjunkta estro de la Nov-Demokratia Partio de Ontario, sub la direkto de Andrea Horwath ĝis 2017. En 2017 Singh anoncis sian kandidatecon por iĝi la federacia estro de la Nov-Demokratia Partio en baloto por anstataŭigi Thomas Mulcair. Singh estis elektita kiel estro la 1-an de oktobro 2017, en la unua balotvico, kun 53,8% procentoj de la voĉdonoj, kontraŭ tri opoziciuloj. En la federaciaj balotoj de 2019, la novdemokratoj sub Singh gajnis 24 seĝojn kaj iĝis la 4-a partio en la Ĉambro de Deputitoj de Kanado, estante antaŭ tiuj balotoj la 3-a partio.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  "Jagmeet Singh | The Canadian Encyclopedia" , *The Canadian Encyclopedia*
2. ↑  "Jagmeet Singh Jimmy Dhaliwal | Law Society of Ontario", *Law Society of Ontario*
3. ↑  "Jagmeet Singh, un homme contre le racisme et pour le français", *Le Devoir*, la 2-an de oktobro 2017
4. ↑  "Ontario NDP's Singh throws heck of a victory rally", *CBC*, la 7-an de oktobro 2011
5. ↑  "Jagmeet Singh l'emporte avec 53,8% des voix", *Le Devoir*, la 2-an de oktobro 2017

* Tiu artikolo estas traduko de la hispanlingva artikolo « Jameet Singh »

* Kategorio Jagmeet Singh en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 742355
* LCCN: no2019024835
* VIAF: 2396155105768976320008
 |
**Jakov Miĥailoviĉ SVERDLOV** (en rusa: Яков Михайлович Свердлов; 3a de Junio 1885 – 16a de Marto 1919), estis administranto de la Bolŝevika Partio kaj prezidanto de la Tut-Rusia Centra Plenum-Komitato el 1917 ĝis 1919. Li estas foje rigardata kiel la unua ŝtatestro de Sovetunio, kvankam fakte ĝi ne estis establita ĝis 1922, tri jarojn post lia morto.

Li naskiĝis en Niĵnij Novgorod al familio de Judoj aktivaj en revolucia politiko, kaj aliĝis al la Rusia Socialdemokrata Partio en 1902 kaj apogis la frakcion de Bolŝevikoj de Vladimir Lenin dum la ideologia disiĝo. Li estis aktiva en la areo de la Uraloj dum la malsukcesa Revolucio de 1905, kaj en la venonta jardeko, li estis celo de konstantaj enprizonigoj kaj ekziloj. Post la Februara Revolucio de 1917 renversis la monarkion, Sverdlov revenis al Petrogrado kaj estis nomumita prezidanto de la Partia Sekretariaro. Tiukadre, li ludis gravan rolon en la planado de la Oktobra Revolucio.

Sverdlov estis elektita prezidanto de la Tut-Rusia Centra Plenum-Komitato en Novembro 1917. Li laboris por plifirmigi la Bolŝevikan kontrolon de la nova reĝimo kaj apogis la kampanjon de la Ruĝa Teroro kaj la politikojn de senkozakigo. Li estis konsiderita kiel tiu kiu ludis plej gravan rolon por rajtigi la aŭtorojn de la ekzekuto de la tuta familio Romanov en Julio 1918.

Neĝo-kovrita statuo de Sverdlov en Jekaterinburgo, iam Sverdlovsk.
Sverdlov mortis en Marto 1919 dum la epidemio de la nomita hispana gripo estante 33-jaraĝa kaj estis entombigita en la Nekropolo de la Muro de la Moskva Kremlo. La urbo Jekaterinburgo estis renomita Sverdlovsk en 1924 liahonore.

Bibliografio
------------

* Kotkin, Stephen (2014). Stalin: Volume I: Paradoxes of Power, 1878–1928. Penguin. ISBN 978-1594203794.
* Khrushchev, Nikita Sergeevich (2006). Memoirs of Nikita Khrushchev. Penn State Press. ISBN 0-271-02861-0.
* Slezkine, Yuri (2011). The Jewish Century. Princeton University Press. ISBN 978-0691127606.
* Slezkine, Yuri (2019). The House of Government. Princeton University Press. ISBN 9780691192727

* Jakov Sverdlov en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Jakov Sverdlov en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 721425
* GND: 118758004
* LCCN: n81117223
* VIAF: 424146998421718940661 18018005, 424146998421718940661
* ISNI: 0000 0000 8097 7014
* SUDOC: 132528460
* BNF: 17789743c
* NKC: js2017961916 xx0094118, js2017961916
 |
Jakĉalo en provinco Kerman
**Jakĉalo** aŭ **jakĥalo** (perse يخچال) estas tradicia malvarmejo, kiu disvastiĝis ĉefe en la 5-a jarcento en la nova Persa Imperio de la Sasanidoj.

Tiuj konstruaĵoj havas kupolan formon, estas parte subteraj kaj havas internan spacon de ĝis 5000 m³. Oni rezervis en tiu interna spaco glacion por freŝrezervi manĝaĵojn. La kupolo havas muron dikan de 2 metroj kaj tiuj dikmuroj malhelpis enpenetron de la varmego en la internon. Oni liveris la glacion en la vintraj monatoj el la proksime situantaj montoj.

La nun ekzistantaj jakĉaloj aĝas pli ol 100 jarojn.

Funkcia principo
----------------

Oni fosis komence grandsurfacan basenon kun profundo de 40 ĝis 50 cm. Poste oni kondukis akvon el kanato aŭ lageto en la basenon. Dum la nokto estiĝis glacio, kiun oni transportis en la rezervejon.

Oni konstruis tre altan briko- adobomuron ĉe la suda parto de la baseno, por dumtage malebligi direktan sunradiadon je la baseno. Tiel restis la grundo de la akvobaseno pli malvarma kiel la ĉirkaŭa proksimo, tiel la glaciiĝa proceso rapidiĝas. Oni ofte establas du pluajn murojn ĉe la okcidenta kaj orienta flankoj, tiel la baseno estas protektita de la direktaj sunradioj dum sunleviĝo kaj sunsubiro.

Por la konstruo oni uzis specialan morteron (*sārooj*), miksaĵon el sablo, argilo, kalko, cindro, kaj kaproharojn ks. kiuj en certa miksa proporcio efikas kiel varmoizolaj.

La jakĉaloj estis konstruitaj rande de la dezertoj, posedas surteran grandegan kupolan parton kaj subtere grandan kaj tre profundan (ĝis ĉ. 15 m) rezervejon.

La malvarmejo havas diversajn grandojn. Unu el la plej grandaj troviĝas en Mejbod. Ĝi havas duŝelan kupolon el ruĝa briko. Por atingi optimumon ekonomie kaj statike, ono konstruis la eksteran ŝelon de la kugloforma kupolo maldikiĝanta de sube ĝis supro. Tiu konstrumetodo alportis masredukton, materialan ŝparon kaj lokigon de la pezpunkto pli suben. La kupolo de Mejbod altas 15 m. La ekstera ŝelmuro havas sube la dikon de 240 cm kaj supre 20 cm (diko de unu briko). Tiel la kupolo montras ŝtupan eksteran muron, kiu helpas eĉ la reparaturon kaj la ĉiujaran prizorgon de la konstruaĵo.

Plej ofte staris en nordo de la kupolo - kiel en Mejbod - ombrodonaj muroj, ĝenerale altaj 12m, longaj 40 m kaj dikaj ĝis 2m (sube). En nordo de tiu muro kuŝis la akvobaseno. Por plua sinkigo kaj reguligo de la temperaturo, plejmultaj jakĉaloj posedas ankoraŭ ventokaptilon.

La "glacirezervejo" estis iam kunligita - tra kluzosimila aperturo - al la akvobaseno, tra kiu oni povis la gajnitan glacion enporti. Poste oni murfermis la aperturon. Ĝi havis en la kontraŭa flanko fermeblan enirejon, tra kiu kondukis mallarĝa ŝtuparo profunden. Tio servis same por transporto de la glacio.

* Kategorio Jakĉalo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Vidu ankaŭ
----------

* ventokaptilo
* kanato
specimeno de Jakovlev Jak-18 en Pollando dum fluga prezentado de 2008
La **Jakovlev Jak-18** (ruse Яковлев Як-18, NATO raportnomo: **Max**) estis Sovetia trejnada aviadilo, kun seĝoj por du aviadistoj, unu malantaŭ la alia, kiu vaste uziĝis por trejnado de armeaj aviadilistoj.

Produktado
----------

Ĝi ekproduktiĝis en 1945 laŭ konstruaj planoj de la inĝeniero Aleksander Sergejeviĉ Jakovlev, kiu en 1932 en Moskvo fondis la Eksperimentan Konstruan Buroon Jakovlev (OKB-115) - sovetunian produktejon de aviadiloj kaj helikopteroj, kiu produktis vastan gamon da aviadilaj markoj kaj krome po unu marko de helikoptero kaj de senhoma aviadilo. Ĝi estis malproksima disvolvo de la konstruo de soveta edukaviadilo UT-2L.

La unua testoflugo sekvis komence de 1946, kaj seria produktado en 1947 en aviadaj laborejoj en Ĥarkovo. En la pola aviado la unuaj Jakoj-18 aperis en 1949 en aviadilista lernejo en Dęblin, kaj en 1952 trafis al Radom, kie estis uzataj ĝis fino de la 50-aj jaroj (en aerokluboj la unua Jak-18 aperis novembre 1951). En 1953 ĝia produktado ekfunkciis en Popola Respubliko de Ĉinio je la nomo Nanĉang CJ-5 kaj post tri jaroj en Hungario.

La aviadilo montriĝis simpla dum ekspluato kaj relative facila en pilotado, pro tio en diversaj versioj estis produktitaj pli ol 7 000 ekzempleroj. Krom Sovetunio, Pollando, Ĉinio kaj Hungario ili estis uzataj en aviado de Albanio, Afganio, Aŭstrio, Bulgario, GDR, Nord-Koreio kaj Rumanio.

Literaturo
----------

* Heinz A. F. Schmidt, *Sowjetische Flugzeuge*, Transpress, Berlin 1971, p. 164–166

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Jakovlev Jak-18 en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* ruse Jakovlev Jak-18
*Indri indri* 
**Indri** estas vorto kiu uzatas por genro kaj nura specio de tiu genro, nome *Indri indri*, kiel lemuro, kiu estas la tipa specio de la familio Indriedoj, kiu vivas nur en la insulo Madagaskaro, kie estas konata kiel **babakoto**. Ĝi estas unu el la plej grandaj vivantaj lemuroj, kun kapo-korpa longo de ĉirkaŭ 64–72 cm kaj pezo de inter 6 kaj 9.5 kg. Ĝi havas blankan-nigran dorson kaj tenas rektan sintenon dum grimpado aŭ pendado. Ĝi estas monogama kaj vivas en malgrandaj familigrupoj, moviĝante tra la kanopeo, kaj estas herbovorulo, kiu manĝas ĉefe foliojn sed ankaŭ semojn, fruktojn, kaj florojn. La grupoj estas tre voĉemaj, kaj komunikas kun aliaj grupoj per kantado, hurlado kaj aliaj voĉoj. Krom homoj, ili estas la nuraj mamuloj kiuj povas uzi ritmon.

Indri indri range map.svgTeritorio de *Indri indri*.
Ĝi estas dumtagulo kaj arboloĝanto rilata al propitekoj, ĝi estas iel adorata de lokanoj kaj ludas gravan rolon en iliaj mitoj kaj legendoj, en kiuj variaj historioj rakontas pri ilia supozita origino. La ĉefaj minacoj kiuj indrioj devas fronti estas habitatodetruo kaj fragmentado pro hak-brula agrikulturo, kaj lignorikoltado. Krome ĝi estas ankaŭ ĉasata spite la tabuojn kontraŭ tio. La Internacia Unio por la Konservo de Naturo] kategoriis ties konservostatuson kiel "draste endanĝerita".

* 
* En Nacia Parko Andasibe-MantadiaEn Nacia Parko Andasibe-Mantadia
* JunuloJunulo
* Plenkreskulo kun junuloPlenkreskulo kun junulo

Referencoj
----------

1. ↑   Powzyk, J.; Thalmann, U. (2003). "Indri indri, Indri". En Goodman, M.; Benstead, J. P. (eld.). *The Natural History of Madagascar*. Ĉikago kaj Londono: University of Chicago Press. pp. 1342–1345. ISBN 9780226303062.
2. ↑   De Gregorio, Chiara; Valente, Daria; Raimondi, Teresa; Torti, Valeria; Miaretsoa, Longondraza; Friard, Olivier; Giacoma, Cristina; Ravignani, Andrea; Gamba, Marco (2021). "Categorical rhythms in a singing primate". *Current Biology*. 31 (20): R1379–R1380. doi:10.1016/j.cub.2021.09.032. hdl:2318/1817536. ISSN 0960-9822. PMID 34699799. S2CID 239772418.

* Indri en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Indri en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Indri en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 800598
 |
Indusa riverdelfeno.
מפת תפוצה בתכלת - נהרתן האינדוס, בכחול - נהרתן הגנגסArealoj: helblue de ganga riverdelfeno kaj malhelblue de Indusa riverdelfeno
La **Indusa riverdelfeno** (*Platanista gangetica minor*) estas subspecio de nesalakva riverdelfeno troviĝanta en la akvoj de la rivero Induso (kaj de ties alfluantoj Beas kaj Satleĝo) de Barato kaj de Pakistano. Tiu delfeno estis la unua malkovrita flankenaĝa cetaco. Ĝi estas disa distribuata en kvin malgrandaj, sub-populacioj kiuj estas separataj per irigaciaj baraĵoj. La **Indusa riverdelfeno** ne formas facile difinitajn grupojn kiuj interagas. Anstataŭe, ili estas tipe trovataj en izolaj agregaĵoj. El la 1970-aj ĝis 1998, la Ganga riverdelfeno kaj la Indusa riverdelfeno estis konsideritaj kiel separataj specioj; tamen, en 1998, ties klasifiko estis ŝanĝita el du separataj specioj al subspecio de unusola specio (vidu taksonomion sube).

Notoj
-----

1. 1 2  Braulik, G.T. (2006). "Status assessment of the Indus river dolphin, Platanista gangetica minor, Marto–Aprilo 2001", *Biological Conservation* **129**, p. 579–590. doi:10.1016/j.biocon.2005.11.026.

Bibliografio
------------

* Smith, B. D. G. T. Braulik kaj R. K. Sinha (2004). *Platanista gangetica gangetica*. En: IUCN 2004. IUCN Ruĝa Listo de Endanĝeritaj Specioj. Elŝutita en 14a de Novembro 2008.
* Smith, B. D. G. T. Braulik kaj A. A. Chaudhry (2004). *Platanista gangetica minor*. En: IUCN 2004. IUCN Ruĝa Listo de Endanĝeritaj Specioj. Elŝutita en 14a de Novembro 2008.
* Blind dolphins need space to breath Arkivigite je 2012-03-16 per la retarkivo Wayback Machine - The Nation (Pakistano)

* Kategorio Indusa riverdelfeno en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Indusa riverdelfeno en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
Emblemo
Poŝtmarko kun la gazeto eldonita pro ĝia 50-jara ekzisto
**Izvestija** (ruse *Известия*; *Sciigoj*) estas tagĵurnalo, aperinta en Moskvo. Ĝin eldonis dum la soveta epoko la prezidantaro de la Plej Supera Soveto de Sovetunio kaj ĝi estis ĝis 1991 oficiala tutlanda organo de la soveta registaro.

Oni fondis la gazeton en marto de 1917, en Sankt-Petrogrado kiel gazeton de la *Soveto de la Laboristaj kaj Soldataj Deputitoj*. Ĝin komence kontrolis la menŝevikoj kaj la socialrevolucioj (eseroj), sed post la oktobra revolucio ekregis ĝin la Bolŝevika Partio. La redaktantaro transloĝiĝis en 1918 al Moskvo, kaj ekde tiam la eldonkvanto de la Izvestija rapide kreskis: en 1924 ĝi aperis en 354 000 ekzempleroj, sed en 1932 jam en 1,5 milionoj.

Dum kaj post la dua mondmilito tiu kresko malrapidiĝis, haltis. Kiam la ĉefredaktoro de la gazeto iĝis Aleksej Aĝubej, bofilo de Nikita Ĥruŝĉov, la Izvestija iĝis vigla, leginda gazeto.

La Izvestija estis la plej grava gazeto pri internaciaj rilatoj kaj eksterlanda politiko. Kiam Sovetunio malfondiĝis en 1991, okazis privatigo de la gazeto tra akcia kompanio, iĝis parte posedaĵo de la laboristoj, sendependa eldonaĵo. Pro la liberala redakta politiko, ĝi ofte konfliktis kun la naciistoj, komunistoj kaj la registaro. En septembro de 2004, oni forigis la ĉefredaktoron pro kritikaj verkoj pri la ostaĝa krizo ĉe Beslan.

En somero de 2005, aĉetis 50,2 % de la Izvestija-akcioj la kreml-proksima amaskomunikila konzerno Gazprom-Media.

Nun aperas 230 000 ekzempleroj.

Gravaj ĉefredaktoroj estis Nikolaj Buharin kaj Aleksej Aĝubej.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de Izvestija Arkivigite je 2004-06-05 per la retarkivo Wayback Machine ruse

Vidu ankaŭ
----------

* Pravda
* Petrograda Soveto

* Izvestija en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Izvestija en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Jakab Csúzi Cseh** [ĉUzi ĉe], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Csúzi Cseh Jakab** estis hungara pastro, kalvinana episkopo, teologo.

Jakab Csúzi Cseh  naskiĝis en 1639 en Hungara reĝlando en Losonc (nuntempa Lučenec en Slovakio), li mortis la 22-an de marto 1695 en Pápa (Hungara reĝlando).

Kovrilpaĝo de verko de Csúzi

Biografio
---------

Jakab Csúzi Cseh frekventis kolegiojn en Pápa kaj Sárospatak. Li ekinstruis en Kecskemét en 1661. Post 2 jaroj li plulernis eksterlande, kie li doktoriĝis. En 1668 li estis vicpastro en Komárom. En 1673 li estis forpelita pro la religia persekutado, eĉ poste li estis kondamnita. Post jaroj li liberiĝis. Li pasis tempon en Svislando, poste li estis pastro en 1676 en Losonc, en 1680 en Kocs. En la sekva jaro ankaŭ li partoprenis en la parlamenta laboro en Sopron, poste li estis predikisto (baldaŭe pastro) en Debrecen. En 1692 li iris al Pápa por esti kalvinana pastro. En la sekva jaro li estis elektita episkopo.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* ’’Disputatio Metaphysica De Necessario et Contingente…’’ (1660)
* ’’Kincses Tar-haz Avagy Az élő s elevenítő Igaz Hitnek Idvesseges Gyakorlása…’’ (1668)
* ’’Lelki Bölcsességre Taníto Oskola…’’ (1680)
* ’’Alkalmatos időben mondott Beszed, a Szenteknek Edgyessegeről,,,’’ (1694)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio


* Kategorio Jakab Csúzi Cseh en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Pordo el oksidigita fero (rusto)
**Oksido** estas la rezulto de la kombinado de oksigeno(j) kun malpli elektronnegativa(j) elemento(j).

Preskaŭ ĉiuj metaloj formas oksidojn ĉe kontakto kun oksigeno. Pro sia agresemo, oksigeno kovras ilin per maldika tavolo de oksido. Ĉi tiu kovrilo povas havi la efikon aŭ protekti la subestan metalon kiel pri la kazo de alumino (oni tiam parolas pri **pasivigado**), aŭ male prezenti vundeblecon kiel en la kazo de fero.

Kelkaj gravaj oksidoj
---------------------

* Molekulaj strukturoj
* Karbona dioksidoKarbona dioksido
* Karbona monooksidoKarbona monooksido
* Nitrogena dioksidoNitrogena dioksido
* Sulfura dioksidoSulfura dioksido
* Dinitrogenoksido ("ridgaso")Dinitrogenoksido ("ridgaso")
* Dihidrogenmonoksido (akvo!)Dihidrogenmonoksido (akvo!)

Nomenklaturo de oksidoj
-----------------------

Kiam estas malsamaj oksidoj por sama elemento E, prefikso estas aldonita al la vorto "oksido". Tiuj prefiksoj karakterizas la nombrojn da atomoj kaj de oksigeno kaj de la elemento E :

| *n* x O | Prefikso |
| --- | --- |
|
| 1 | mono- |
| 2 | di- |
| 3 | tri- |
| 4 | tetra- |
| 5 | penta- |
|

Ekzemplo: la dinitrogena pentaoksido kun du elementoj nitrogeno kaj kvin elementoj oksigeno.

Referencoj
----------

1. ↑  Vidu en paĝo 25 de la Sistema ĥemia nomenklaturo en Esperanto (aŭtoro Zdeněk PLUHAŘ)  Arkivigite je 2022-02-14 per la retarkivo Wayback Machine

Vidu ankaŭ
----------

* Kategorio Oksido en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Kemio |

* dioksido
* hidroksido
* oksidigo
* peroksido
vidu ankaŭ Iŝim (urbo)

**Iŝim** (ruse *Иши́м/Išim*; kazaĥe *Есіл/Esil*) estas rivero fluanta tra Kazaĥio kaj Rusio. Ĝi estas 2450 km longa; ĝia averaĝa malŝarĝo (akvolivero) estas 56,3 m3/s.
Ĝi estas maldekstra alfluanto de la Irtiŝ-rivero. La rivero Iŝim estas parte navigebla en ties malaltaj fluoj. La supra fluo de Iŝim trapasas Nursultanon, ĉefurbon de Kazaĥio. En Rusio, la rivero fluas tra vasta marĉo kaj havas sennombrajn meandrojn kaj meandrajn lagojn. La rivero estas glacikovrata de fino de novembro ĝis marto.

En Nursultano
-------------

Iŝim en Nur-Sultan
Laŭ prezidanto de Kazaĥio, Nursultan Nazarbajev, Nursultano (antaŭe Astana) estis elektita kiel ĉefurbo parte pro la ĉeesto de la rivero. La urbo ankaŭ estas dividita je du sekcioj, la Dekstra (norda) Bordo de Iŝim aŭ la malnova urbo, kaj la Maldekstra (suda) Bordo, kie situas la novaj registaraj konstruaĵoj kiel la Ak Orda, la Domo de la Registaro kaj la Supera Kortumo, same kiel multaj prestiĝaj apartamentoj kaj loĝaj kompleksoj.
Ekde 1998 la rivero Iŝim en Nur-Sultan estas aktive prizorgita, por traktado de inundoj kaj konservado de akvonivelo, por disponigi distrajn uzojn kaj certigi la spektaklan aspekton. Ĝi estas akvobarita fludirekte de la centra Nur-Sultano, subtenante ties nivelon pli alta ol alie estus en plejparto de la tempo, dum la riverfundo estis profundigita, por lasi inundajn akvojn pli rapide traflui. En centra Nur-Sultan, proksime al la urba parko, nun estas publika plaĝo kaj luebleco pri pedalboato; dume, se la rivero ne estus barita, "civitanoj estus povintaj marŝi trans ĝin". Alia digo estos konstruita flu-supren de la urbo, por pli bona kontrolo de la inundoj.

La urbaj aŭtoritatoj ankaŭ havas planojn por plue profundigi la riveron, kio fine permesos al malgrandaj pasaĝeraj ŝipoj funkcii sur 22-km-a sekcio de la rivero tra la nacia ĉefurbo.

Por konservi la deziratan nivelon de akvofluo, akvo estas pumpata al Iŝim de la Irtiŝ, tra la Irtiŝ–Karaganda kanalo kaj akvodukto.

* Kategorio Iŝim en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Grafo **Jakab Sigray** [ŝigrai], laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj kun plena nomo **Sigray Jakab Zsigmond József Ádám** estis hungara juristo, jakobeno, martiro, framasono ,. Liaj nobelaj antaŭnomoj estis *felső- kaj alsósurányi* [felŝO alŝOŝurAnji].

Jakab Sigray naskiĝis la 3-an de majo 1764 en Kőszeg, li mortis la 20-an de majo 1795 en Buda.

Biografio
---------

Jakab Sigray grafiĝis en 1780. Li akiris juran diplomon, poste li estis juĝisto en sia naskiĝurbo. Li estis ankaŭ amatora pentristo, muzikisto kaj li parolis multajn lingvojn. En 1782 li ricevis la titolon "járulnok". Li partoprenis en la hungara jakobena movado, tial li estis kondamnita je morto.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *A magyar jakobinusok iratai (I – III.)* (1952 – 1957)

Memorigiloj
-----------

* stratoj en Kőszeg kaj Veszprém (urbo)

Fontoj
------

* 
* 
* Arkivigite je 2020-11-13 per la retarkivo Wayback Machine

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Jakab Sigray en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 707754
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Bengasi (metrostacio). |

**Bengazi** (arabe بنغازي, turke *Bingazi*, angle *Benghazi*) estas havenurbo, universitata urbo, banloko kaj la dua plej granda urbo en Libio.

Situo de Bengazi en Libio

Bazaj informoj
--------------

* 32° 7′ N, 20° 4′ O (mapo)32.11666666666720.066666666667

Placo al-Ŝajara, en centra Bengazi en 1964.
Atika Moskeo en placo al-Baladija, nome plej aqntikva moskeo en Bengazi. La majoritato de laq loĝaqntaro de la urbo estas Sunaismaj Islamanoj.
* Areo: 314 km²
* Alto super marnivelo: 0-132 m
* Loĝantaro: 711800 en 2009
* Poŝtkodo:
* Telefonprefikso:
* Horzono: UTC+2

Situo
-----

Bengazi situas inter suda bordo de Mediteranea Maro kaj dezerto. Tripolo troviĝas je 1000 km-ojn.

Historio
--------

Bengazi estis fondita ĉirkaŭ 525 antaŭ Kristo kaj nomita **Euesperides**. Herodoto mencias ĝin en 515 a. K. La loĝantoj estis laŭvice grekoj, romianoj, ekde 642 araboj. En 1578 la turkoj invadis la gravan havenurbon. En 1858 kaj denove en 1874 pro pesto multaj mortis. En 1911 la italoj akiris la urbon. Sub faŝisma diktatoro Mussolini multe da libianoj deportiĝis, el ili multaj mortis.

Dum la 2-a mondmilito Bengazi estis bombardita. Baldaŭe oni trovis nafton, kiu rezultis impeton. En 1986 usonaj aviadiloj bombardis la urbon.

La Dua Libia Enlanda Milito okazis inter 2014 kaj 2020 kun starto de atako de registaraj trupoj al islamismaj milicanoj de Bengazi.

Klimato
-------

Universitato de Bengazi
Bestoĝardeno de Bengazi
Katedralo de Bengazi
La someroj en Bengazi estas varmaj kaj sekaj, la vintroj estas mildaj, foje pluvetas. Ĉiujara pluvokvanto estas ĉirkaŭ po 268 mm jare.

Trafiko
-------

La haveno ankaŭ nun gravas. Nepre menciinda, ke Bengazi havas fervojan linion.

Vidindaĵoj
----------

* katedralo el la 1920-aj jaroj
* moskeo
* muzeo
* teatro
* stadiono
* bestoĝardeno

Referencoj
----------

1. ↑  Wolfram Alpha

Eksteraj ligiloj
----------------

* Bengazi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Bengazi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Infinitivo** estas verba moduso esprimanta la agon aŭ staton en plej abstrakta, ĝenerale en nedifina maniero: senrilate al la aganto (senpersone), sen verba modalo kaj sen verba tempo. Malgraŭ tio, kelkaj lingvoj havas tempojn kaj eĉ rilato al aganto. Ekzemple en latina lingvo estas estantaj (prezencaj), estintaj kaj estontaj, aktivaj kaj pasivaj infinitivoj. En la portugala lingvo la infinitivo eblas esti persona aŭ nepersona. Angla lingvo ne havas veran infinitivon.

En Esperanto, infinitivo estas la norma vortoformo vortara. Ĝi ĉiam finiĝas je -i, tial oni povas nomi ĝin „la i-moduso.

* kiel "verba nomo", infinitivo povas roli kiel subjekto, objekto, aŭ predikativo : *Kanti* ne estas *krii*; Mi deziras *skribi*;
* kiel moduso verba, infinitivo povas akcepti komplementon, same kiel la aliaj modusoj : Li provos *veni lundon*; Li ne rajtas *manĝi sukeraĵojn*, Li preferas *labori per peniko*....

Vidu ankaŭ
----------

* Konjugacio

* Kategorio Infinitivo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Centro de Jakabszállás
Preĝejo de Jakabszállás
**Jakabszállás** (jakabsAlAŝ) estas vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono **Suda Ebenaĵo**, en departemento Bács-Kiskun, en subregiono de Kecskemét. La nomo signifas: tranoktejo Jakobo.

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 71 km²
* Loĝantaro: 2600
* Poŝtkodo: 6078
* Telefonprefikso: 76

Situo
-----

La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ ĉefvojo Baja-Kecskemét, laŭ etfervojo Kecskemét-Kiskunmajsa. Apud la vilaĝo privata aerodromo funkcias depost 1994. Kecskemét troviĝas 17 km-ojn for.

Historio
--------

Antaŭ la turkoj hungaroj vivis tie. La turkoj faris senhoma la regionon. Poste la paŝtejoj apartenis al Szabadszállás. En 1895 komenciĝis agrokulturado, farmoj forrmiĝis. La memstara vilaĝo formiĝis en 1924. La etfervojo atingis la vilaĝon ekde 1928.

Vidindaĵoj
----------

* katolika preĝejo de 1944
* kalvinana preĝejo
* kapelo de 1924

Famuloj
-------

En Jakabszállás naskiĝis ekonomikisto Tibor Palánkai.

* Kategorio Jakabszállás en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Parlamenta asistanto** estas stabano kiu laboras kiel persona aŭ esplora asistanto de membro de la parlamento (MP). La laboro kutime povas inkluzive monitoranta farotan leĝon, faranta esploron, redaktanta leĝon, donanta konsilon kaj faranta rekomendojn. 

La asistanto ankaŭ povas labori pri la ne-leĝdona parto de la MP laborposteno, kiel administranta transportadon inter la parlamento kaj la reprezentata balotejo kaj koncernata aŭ pritraktanta parton de publikaj rilatoj de la MP.

Eŭropa Parlamento
-----------------

En la Eŭropa Parlamento, multaj parlamentanoj dungas parlamentajn asistantojn. La praktika dungado de la parlamenta asistanto okazas per lia akredito de la Eŭropa Parlamentano. Komence de ĉiu leĝdona periodo, la Kvestoroj determinas la maksimuman nombron da asistantoj kiujn ĉiu Membro povas akrediti.

Kiam ili ekfunkciigas, akredititaj asistantoj prezentas skriban deklaron deklarante siajn profesiajn agadojn kaj ajnajn aliajn pagitajn postenojn aŭ agadojn.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Eŭropa Parlamento: Parlamentaj Asistantoj - dekstraj manoj de MEP-oj

* Resumo de kongresaj stabanaj pozicioj de *Roll Call*
* Legislative Assistant Wizard (LAW) Arkivigite je 2014-04-07 per la retarkivo Wayback Machine
La **Health Impact Fund** (**FI**) aŭ Influfondumo Sano (IS) estas propono por mekanismo pago-por-efikeco kiu provizus merkato-bazitan solvon por problemoj pri la evoluo kaj distribuado de medikamentoj tutmonde. Ĝi estus incito la esploro kaj disvolviĝo de novaj farmaciaj produktoj kiuj ege helpus redukti la tutmondan ŝarĝon pro malsano. La IS estas la kreado de teamo de esploristoj gvidataj de la filozofo Thomas Pogge (Yale universitato) kaj ekonomikisto Aidan Hollis (Universitato de Kalgario) kaj estas antaŭenigita fare de la ne-profita organizo Incentives for Global Health (instigoj por tutmonda sano).

Motivado
--------

En la nuna sistemo de evoluo kaj distribuado de medikamentoj, milionoj de homoj en malriĉaj landoj mortas de malsanoj, ĉar la patentitaj medikamentoj estas por ili nepageblaj aŭ ĉar ne ekzistas medikamento por kuraci iliajn malsanojn. Nur malgranda farmacia esploro estas koncentrita sur specifaj malsanoj por la malriĉuloj. La kialo estas la malfacileco por farmaciaj firmaoj profiti de esploro kaj disvolviĝo direktita al produktoj bezonataj de la malriĉuloj. La kosto de la farmacia esploro kaj evoluo estas alta kaj verŝajne nerekuperebla de homoj en malriĉaj landoj kiuj ne povas pagi la medikamentojn. Sekve, la "Health Impact Fund" donus instigojn al famaciaj kompanioj evoluigi novajn produktojn kiuj celas malsanojn kaj kondiĉojn por kiuj ekzistantaj sistemoj malsukcesis produkti rezultojn kaj kiuj estus precipe utilaj al la malriĉuloj

La distribuado de la farmacia esplorado kaj evoluado estas parte rezulto de la tutmonda patentoreĝimo establita sekve de la Interkonsento pri komerco-rilataj aspektoj de intelektaj propraĵaj rajtoj (TRIPS en la angla). Antaŭ TRIPS, landoj estis liberaj por ne apliki intelektajn propraĵaj leĝoj pri medikamentoj, kondukante al vigla genera medikamenta industrio en landoj kiel Barato. Pro TRIPS ĉiuj membroj en la Monda Organizo pri Komerco estis devigataj strikti apliki usonstilajn intelektajn propraĵajn rajtojn. Rezulte de tio, la provizado de generaj medikamentoj al malriĉaj landoj akre malgrandiĝis. Laŭ la Nobel-Premiito Joseph Stiglitz, la farmacia patento-sistemo bezonas "alternativon" kiu estus "doni grandajn rekompencojn kaze de kuraciloj aŭ vakcinoj celante malsanojn kiel malario kiuj influas milionojn da homoj."

Eksteraj ligiloj
----------------

* Incentives for Global Health (instigoj por tutmonda sano)
**Jakob Mathias Pazeller,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Pazeller Jakab** estis hungara komponisto, dirigento.

Jakob Pazeller  naskiĝis la 2-an de januaro 1869 en Baden bei Wien (Aŭstrio-Hungario), li mortis la 24-an de septembro 1957 en Budapeŝto (Hungario).

Memortabulo pri Jakob Pazeller

Biografio
---------

Jakob Pazeller studis en konservatorio de Vieno, lia ĉefinstruisto estis Karl Michael Ziehrer. Post siaj studoj en 1895 li estis dirigento en Carltheater. Ekde la sekva jaro li estis armea dirigento en Arad (urbo), iom poste en Herkulesfürdő, ekde 1906 en Budapeŝto. En 1913 li edziĝis al hungarino, poste li ricevis hungaran ŝtatanecon. Lia edzino naskis dufoje. Dum la Hungara Sovetrespubliko (1919) li kaŝiĝis, sed poste li aliĝis al la hungara armeo, kie denove li dirigentis, sed li estis ankaŭ muzika direktoro de armea akademio. En 1924 li pensiuliĝis kaj retiriĝis. Tamen li komponadis vintre en Budapeŝto, somere en Zebegény. Post la 2-a mondmilito li troviĝis en nigra listo de la komunistoj pro la aŭstra deveno li ne ricevis emeritan monon, eĉ nur pro la alta aĝo li ne estis deportita. Dum la Hungara revolucio de 1956 li komponis festan uverturon.

En relative frua aĝo Pazeller komencis komponadi kaj ĝis la fino de sia vivo verkis unu operon, 2 operetojn, unu baleton, 3 uverturojn kaj grandan nombron da marŝoj, danckomponaĵoj kaj artkantoj, inkluzive de sia plej konata verko "Souvenir de Herkulsbad" Opus 124 (1903). El tiu valso Pál Sándor kreis filmon en 1967. Lia nepo daŭrigas la muzikan tradicion kaj fondis Orkestron Jakob Pazeller en 2001. Li serĉas kaj denove eldonas la trovitan komponaĵojn de la avo.

Elektitaj komponaĵoj
--------------------

* aŭdebla "Akácos út" lia plej populara artkanto
* *Souvenir de Herkulesbad* op. 124 (1903, lia mondfama valso)
* geedziĝa muzikaĵo al Alfonso la 13-a (Hispanio) (1906, poste Pazeller ricevis premion)
* *Spieluhr* (opero)
* *Das Zigeunerkind* (opereto, 1915)
* *Ein Moderner in Paris* (opereto, 1917)
* *Isis* op. 178 (baleto)
* *Ein süßes Wort, ein tiefer Blick* (serenado por orkestro, 1898)
* *Verbrüderung* (uverturo, 1914)
* *Intermezzo* (por orkestro, 1925)
* *Meisterprobe* (uverturo, 1932)
* *Freiheitsglocken* (uverturo, 1956)
* *Der Rosenkönigin Walzer* op. 123 (valso)
* *Festmarsch* op. 118 (muzikmarŝo)
* *Herkules Marsch* op. 129 (muzikmarŝo)
* *Kossuth Marsch* op. 175 (muzikmarŝo)
* *Ungarische Jugend Marsch* op. 203 (muzikmarŝo)

Memorigiloj
-----------

* strato en Budapeŝto (2011)
* memortabuloj en Budapeŝto kaj Baden bei Wien
* promenejo en Zebegény nur inter 1929 kaj 1938

Fontoj
------

* anglalingva biografio kun foto
* germanlingva biografio kun foto
* germanlingva biografio kun foto Arkivigite je 2020-09-23 per la retarkivo Wayback Machine

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Jakob Pazeller en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 648043
* GND: 134620801
* LCCN: no99071452
* VIAF: 79699392
* ISNI: 0000 0001 1631 0036
* MBA: d8c5d6fa-b733-4448-9b0d-5179e902d566
* NKC: xx0057276
* BNE: XX5319383
 |
**Jakob STEFANČIČ**, (naskiĝis 1885 - mortis fine de junio 1974 en Beogrado) estis dojeno de la jugoslavia esperantistaro, elstara figuro en la jugoslavia Esperanto-movado, sloveno, emerita advokato, aktiva partopreninto en tiulanda revolucia movado.

Eldonis nacilingvajn broŝurojn (1922, 1927), pri politika sistemo laŭ profesioj kaj sindikatoj; prop-isto de libera apermono kun cirkuldevigo (S. Gesel). Iniciatis en la E-movado ideologian, socisciencan direkton de l' Internacianismo.

Li lernis la Internacian Lingvon jam en 1912, sed aktiviĝis nur post la jaro 1927. D-ro Stefanĉiĉ estis unu el tiuj, kiuj revivigis la Movadon en Jugoslavio organizante la landan kongreson en Subotica en 1931. Kiel prezidanto de Jugoslavia Esperanto-Ligo, li tiutempe iniciatis la eldonadon de multobligita Bulteno, kiu kondukis al la fondiĝo de La Suda Stelo (1932), kies kunfondinto li estis. D-ro Stefanĉiĉ kunlaboris ankaŭ en Literatura Mondo, Heroldo de Esperanto, Enciklopedio de Esperanto, estis kunfondinto de Balkana Konkordo (1930), iniciatis kurson pri retoriko (1933). Faris radioparoladojn. Prilaboris en versoj „Servulrajto" laŭ slovena rakonto de I. Cankar *La servulo Jernej kaj lia rajto* (1933) kaj verkis poemojn, kiuj aperis en La Suda Stelo, La Progreso kaj en Jugoslavia poemaro *Reeĥoj* (1961).

Verkoj
------

* Stefanĉiĉ, Jakobo: **Estis en monato majo; Naskiĝdomo; Savica-fonto** (En: Reeĥoj)

Tradukoj
--------

* Ivan Cankar: **Servulrajto** (poemo en ses kantoj, kun prologo kaj epilogo, 1933)

|  |  |
| --- | --- |
|  Kopirajto | Ĉi tiu artikolo baziĝas (parte aŭ tute) sur artikolo el la **Enciklopedio de Esperanto**.

---

La originala teksto kontroleblas en interreta arkivo de la fonto. |
**Zsigmond Kallós** [ĵigmond kalOŝ], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Kallós Zsigmond** estis hungara literaturhistoriisto, altlerneja instruisto. Lia origina familia nomo estis *Kohn*.

Zsigmond Kohn naskiĝis la  7-an de novembro 1876(nun 1876-11-07) en Pusztafödémes (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempa Pusté Úľany en Slovakio), li mortis la 3-an de decembro 1955 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Zsigmond Kallós devenis el juda familio. Li maturiĝis en gimnazio en Budapeŝto, poste li akiris pedagogian diplomon kun scienca grado doktoriĝo en 1900 en Scienca Universitato de Budapeŝto. Post siaj studoj li instruis en gimnazio en Fiume (ĝis 1918 hungara, poste itala urbo, nun en Kroatio) ĝis 1928. Pli poste li moviĝis al restHungario kaj li instruis en Budapeŝto en gimnazio. Li pensiuliĝis en 1937. Dum sia vivo li esploris la hungarajn mitologion kaj riton.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *A tagadás nyelvünkben : 1. általános rész* (1900)
* *A magyar "orvos" szó eredete* (1931)
* *Regős dalaink rejtélye* (3 volumoj, 1935)
* *A pogány magyar gyermek sírja* (1941)
* *Ó-magyar sellő: Babaján* (1943)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 830878
 |


* Portalo pri Biografio
**Chandrikapersad "Chan" Santokhi** (naskiĝis 3 februaro, 1959) estas surinama politikisto, eksa policestro, kaj prezidanto de Surinamo ekde 2020. Inter 2005 kaj 2010, li estis Ministro de Justicio kaj Polico.

En septembro de 2005, Santokhi estis ĵurigita kiel Ministro de Justico kaj Polico en nomo de la Progresema Reforma Partio, kaj daŭris en tiu pozicio ĝis aŭgusto 2010. Li estis elektita prezidanton en baloto sen kontraŭkandidatoj la 13-a de julio 2020, kaj ekde la 16-a de julio samjare li estas la prezidanto de Surinamo.

Santohki naskiĝis la 3-a de februario 1959 en rura Lelydorp (tiam distrikto Suriname, nun Wanica) kiel la plej juna de naŭ infanoj. Lia patrino estis komizo en Lelydorp, kaj lia patro laboris en la haveno de Paramaribo. Lia gepatra familio estas barata-surinama kaj hindua.

* Kategorio Chan Santokhi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 411087
* GND: 1230977511
* VIAF: 280117608
* ISNI: 0000 0003 8720 7794
 |
Jakobsturm Arnstadt La **Preĝejo de Sankta Jakobo**, konstruita en la Ried (=iama marĉa tereno) estis unu el la multnombraj kirkoj en la urbokerno historia de Arnstadt, Germanujo.

Historio de la konstruo ĝis la reformacio
-----------------------------------------

La preĝejo unuafoje estis menciita sub la patroneco de Sankta Laŭrenco en 1369. Troviĝante apud vojo de pilgrimantoj celantaj la tombon de Sankta Jakobo en Hispanujo, la konstruaĵo alinomiĝis.

Post la reformacio
------------------

Post la ordonita enkonduko de la protestanta religio en la regiono, la tiu ĉi paroĥo estis nuligita kaj oni ekuzis la konstruaĵon por nereligiaj aferoj. Dum la 17-a jarcento ĝi malkonstruiĝis; la brikoj helpis rekonstrui la deincendie detruitan Bach-kirkon (tiama nomo: Preĝejo de Sankta Bonifaco). Restis nur eleganta, svelta turo, kiu markas ĝis hodiaŭ la silueton de la urbo.

Kariljono
---------

Kariljono sonanta de sur la turo ĉiutage haltigas preterpasantojn kaj admirigas ilin la altnivelan teĥnikan lertecon de mezepokaj ĉarpentistoj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Jakoba turo (Arnstadt) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Pri la historio de la eksa preĝejo, kun multaj bildoj. germane


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Belomorsk** (ruse *Беломорск*) estas urbo en la respubliko Karelio de Rusio. Laŭ la stato de 2017 en la komunumo vivis 9 861 loĝantoj sur areo de 13 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de 759 loĝantoj/km². 

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 86204501.

La urbo estis fondita en jaro 1938.

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1938.

La interurba telefona kodo estas 81437, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo (en jaro 2005).

Geografiaj koordinatoj de la urbo estas: latitudo 64°31' norde, longitudo 34°46' oriente.

La urbo estas sur kelkaj insuloj en maro kaj rivero Vig (Выг).

Apud la urbo estas fervoja stacio.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Arkivigite je 2013-05-25 per la retarkivo Wayback Machine

Flago de Karelio
Urboj de Karelio

**Ĉefurbo**: Petrozavodsk

Belomorsk |
Kemj |
Kondopoga |
Kostomukŝa |
Laĥdenpoĥja |
Medveĵjegorsk |
Olonec |
Pitkjaranta |
Pudoĵ |
Segeĵa |
Sortavala |
Suojarvi
La **monaĥinejo Ingelheimerhausen** aŭ **Hausen** staris de la mezo de la 12-a jarcento ĝis 1535 sur la hodiaŭa teritorio de la urbo Ingelheim.

Hitorio
-------

Meze de la 12-a jarcento Aŭgustenaninoj ekloĝis sur la monto Mainzer Berg kaj fondis la monaĥinejon *Hausen*. En dokumentoj aperis i.a. la nomoj *Husen* (1190), *Husse* (1276) kaj ekde 1319 *Ingelheimerhusen*. En 1190 la Werner la 2-a de Bolanden el la samnoma gento estis vokto de la monaĥinejo.

Ekde sia fondiĝo la monaĥinejo posedis teron proksime de la tiama paroĥa preĝejo St. Remigius en Nieder-Ingelheim. Post la Cistercianinoj, Karmelitaninoj transprenis ĉirkaŭ 1435 monaĥinejon kaj bienon. Kun la reformacio komencis la ekonomia kaj religia disfalo de la monaĥinejo: en la jaro 1537 la Majenca ĉefepiskopo Albrecht permesis la vendon de la monaĥinejo al Diethrich von Gauda, provincialo de Karmelitanoj, al la gefratoj Damm kaj Kaspar Knebel de Katzenelnbogen por 2000 guldenoj. La ĝeneral-prioro de la ordeno, Nikolaus, en Napolo konfirmis je la 6-a de septembro 1538 la vendon.

La restaĵoj de la monaĥinejo estas hodiaŭ la bieno *Haxthäuserhof*.

Vidu ankaŭ
----------

* Historio de la urbo Ingelheim

Literaturo
----------

* Karl Johann Brilmayer: *Rheinhessen.* Mainz 1904

49.96258.1102777777778Koordinatoj: 49° 57′ 45″ N, 8° 6′ 37″ O (mapo)
La kvar branĉoj de la Jakoba vojo de Francio
La **Jakoba Vojo de Francio** aŭ pli simple ***Franca Vojo*** (en la hispana: Camiño francés) estas la plej populara el la itineroj de la Jakoba vojo, la antikva pilgrima itinero al Santiago-de-Kompostelo en Galegio, Hispanio. Ĝi iras tra Saint-Jean-Pied-de-Port ĉe la franca flanko de Pireneoj ĝis Roncesvalles ĉe la hispana flanko kaj poste daŭras dum pliaj 780 kilometroj al Santiago tra la ĉefaj urboj Pamplono, Logronjo, Burgoso kaj Leono. Tipa promenado sur la Franca Vojo daŭras almenaŭ kvar semajnojn, permesante unu-du ripozajn tagojn sur la vojo. Iuj veturas per la biciklo aŭ eĉ surĉevale.

Vojoj de la urboj Tours, Vézelay kaj Le Puy-en-Velay renkontiĝas ĉe Sankt-Jean-Pied-de-Port. Kvara franca itinero devenas de Arles, en Provenco, kaj transiras la franc-hispanan landlimon je alia punkto, inter la pireneaj urboj Somport kaj Canfranc. Ĉi tiu kvara vojo sekvas la Aragonan Vojon kaj aliĝas al la Franca Vojo ĉe Ponto de la Reĝino, sude de Pamplono, ​​en Navaro, je ĉirkaŭ 700 kilometroj de Santiago-de-Kompostelo.

En 2017 ĉirkaŭ 60% el ĉiuj pilgrimantoj vojaĝis al Santiago tra la Franca Vojo laŭ statistikoj kolektitaj de la Pilgrima Oficejo en Santiago.
Galvana ĉelo.
La **galvana pilo** aŭ ĉelo estas fonto de elektromova forto, taŭga por senpere transformi la kemian energion de difinita reago en elektran energion. Ĝi estas uzata en baterioj kaj akumulatoroj. Ĉiu kombinaĵo de du diversaj elektrodoj kaj elektrolitoj signifas galvanan pilon.

La funkciado de la galvana pilo baziĝas sur redoksa reakcio. La redukcio okazas separate de la oksidado en duonpilo (duonĉelo). Per la kunligo de la du duonpiloj per elektra kondukilo kaj jonkondukilo, la elektra cirklo fermiĝas. La tensio de la galvana pilo dependas de la uzataj metaloj kaj la koncentrecoj de la solvaĵoj. Male al elektrolita pilo, oni povas elgajni energion en la galvana pilo, dum la elektrolizo bezonas energion. La anodo estas ŝargita en galvana pilo negative, la katodo pozitive.

La nomo devenas el la nomo de la itala kuracisto Luigi Galvani.

Ekzemploj
---------

Kupra elektrodo en kupra sulfata solvaĵo kaj zinka elektrodo en zinka sulfata solvaĵo, kunligitaj per drato (elektronkondukta) kaj kun tensiometro kaj jonkonduktilo.

Ĉe la zinka elektrodo iras pli da Zn2+-jonoj en la solvaĵon ol Zn-jonoj eliĝas. Tiel la zinko fordonas elektronojn al la elektrodo, se ĝi iras en la solvaĵon, la elektrodo ŝargiĝas negative.

{\displaystyle {\rm {Zn\longrightarrow Zn^{2+}+2e^{-}}}}

Male okazas ĉe la kupra elektrodo, kie eliĝas pli da Cu2+-jonoj ĉe la elektrodo ol kiom eniras la solvaĵon. Ĉar la Cu2+-jonoj por la eliĝo bezonas du elektronojn, estiĝas sur la kuproelektroda elektrona manko, ĝi ŝargiĝas pozitive.

{\displaystyle {\rm {Cu^{2+}+2e^{-}\longrightarrow Cu}}}

Se la du elektrodoj estas kunligitaj per elektra konduktilo, tiel estiĝas tensio sed kurento ankoraŭ ne fluas. La kaŭzo estas, ke en la zinka solvaĵo estiĝas plimulto el Zn2+-jonoj kaj ĝi iĝas pozitive ŝargita. Tiel eniras multaj zinkjonoj la solvaĵon, kiuj samtempe eliĝas ĉe la elektrodo.
Simila okazas ĉe la kupra solvaĵo, nur la solvaĵo estas negative ŝargita tie.

Kupra solvaĵo: c[SO2-  
4] >> c[Cu2+]

Zinksulfata solvaĵo: c[SO2-  
4] << c[Zn2+]

Pro tio oni devas kunligi la solvaĵojn per jona ponto. Tiel povas la Zn2+ jonoj migri en la kupran solvaĵon kaj la SO2-  
4-jonoj en la zinkan solvaĵon. Estiĝas ŝargoegaliĝo kaj ekfluas la kurento inter la du solvaĵoj. Specife tiu galvana pilo nomiĝas Daniell-pilo.

Ekzistas ankaŭ galvanaj piloj kun du samaj duonpiloj, kiuj diferenciĝas je la koncentreco. Tiu ĉi nomiĝas konzentreca pilo.

* 
*

Vidu ankaŭ
----------

* Alessandro Volta
* Volto
* 1800

* Kategorio Galvana pilo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Insolacio** (el la latina vorto *sol*, kiu signifas sunon), *sunfrapo*, aŭ suna ikto estas la malsano okazigita en la kapo pro la troa ekspono al sunaj radioj kaj al ĝia varmo.

La insolacio karakteriziĝas pro naŭzo, vomemo, kapdoloro, varmosento en la haŭto, dormemo kaj ŝanĝoj ĉe la fibroj de muskoloj kiuj estis eksponitaj al ties efiko. En plej ekstremaj okazoj observeblas foje konvulsioj kaj aliaj gravaj rezultoj. La traktado kontraŭ la insolacio konsistas en la transporto de la malsanulo al malvarmeta loko, surverŝado de malvarma akvo, stimuliga frotado, malvarmaj kaj iom ekscitigaj trinkaĵoj. Manko de rapida kaj efika traktado povas okazigi morton. En varmveteraj lokoj ekzemple en Suda Hispanio, ĉiujare okazas mortoj pro insolacio plej ofte al homoj kiuj laboregas aŭ faras sporton dum centraj tagohoroj. Aŭtoritatoj foje avertas por eviti tion.

**Sunfrapo** havas du signifojn, laŭ PIV: 

1)« haŭta inflamo, kaŭzita de abrupta elmeto al sunaj (precipe ultraviolaj) radioj» aŭ
2)« cerba malsano, kaŭzita de suna varmego» (t.e. *insolacio*).
*Insolación* (Sunfrapo) (1889) estas romano de la hispana verkistino Emilia Pardo Bazán kie aperas virino kiu ĝuas popularan feston kie suno, manĝo kaj drinkado kontribuas al la ĥaosa situacio de specifa amafero.

  

|  |  |
| --- | --- |
|   | Bonvolu atenti la konsilon rilate al artikoloj pri medicinaj temoj! |