recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
dekstra
Baptujo en sveda provinca preĝejo
Baptujo el la 17-a jarcento
Baptujo de la preĝejo de Vittskövle
**Baptujo** aŭ **baptokuvo** estas akvujo situanta en kristana preĝejo. Ĝi utilas por la sakramento de la bapto. Kutime la baptujo estas konstruita el ŝtono, ligno aŭ ia metalo. La akvon de malgrandaj baptujoj oni uzas por verŝi akvon sur la kapon de de la baptato.
Ekzistas tamen en kelkaj konfesioj baptujoj pli grandaj, foje nomataj baptobasenojn, en kiuj oni tute subakviĝas la baptaton.

Kelkfoje baptujo estas riĉe ornamita de reliefoj kaj apartenas al la skulptarto. En Svedio la baptujoj sur la insulo Gotland de la romanika epoko estas precipe rimarkindaj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Baptujo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Baptujo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Baptujo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Baptujo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* 
* 
* 


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 53926
* GND: 4135651-2
* LCCN: sh85050182
* BNF: 11978488k
* NKC: ph823246
* BNE: XX533588
 |
**Alfonz Anker,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Anker Alfonz** estis hungara genetikisto, bredisto, oficiro, altlerneja instruisto. Lia nobela antaŭnomo estis *kismartoni* [kiŝmartoni].

Alfonz Anker naskiĝis la 8-an de aŭgusto 1925 en Budapeŝto, li mortis la 1-an de novembro 1979 en Kaposvár.

Biografio
---------

Alfonz Anker maturiĝis en armea mezlernejo en Pécs, poste li akiris diplomon en milita akademio en Budapeŝto en 1944. Li iĝis leŭtenanto, poste li devis iri al nazia Germanio. En la sekvanta jaro li estis militkaptito ĝis 1947. Dum hejmenveno li pasis jaron en Vieno, kie li estis rajdisto de la hispana ĉevalaro. En la 1950-aj jaroj li laboris ĉe pluraj ĉevalaroj en Hungario, poste pli mallonge okupiĝis pri bredadoj de porkoj, ŝafoj kaj kortobirdoj. De 1962 ĝis sia morto li instruis en Universitato de Kaposvár (pli frue altlernejo). Libertempe li okupiĝis pri leterkolomboj. Li ricevis premion en 1976. Lia edzino naskis filinon.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *A KA-HYB sertéstenyésztő üzemek termelési eredményei* (1972)
* *A repülő keresztrejtvény* (1972, 1996)
* *A KA-HYB nemesítési metodikája* (1973)
* *A sertések genetikája, tenyésztési eljárások értékelése a hibridizáció tükrében* (1977)
* *Genetika a lótenyésztésben* (studenta lernolibro)

Memorigiloj
-----------

* memortabulo en Komárom (1999)
* busto en Kaposvár (1984)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas pli malsupre)

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 717192
* VIAF: 121365540
* ISNI: 0000 0000 7942 9651
 |
**Habiroj** aŭ **Hapiroj** estis la nomo de popolo indikita de multaj sumeriaj, egiptaj, akadaj, hititoj, mitanaj, kaj ugaritaj fontoj (de ĉ. -2000 ĝis ĉ. -1200). Ili vivis en la nordoriento de Mezopotamio kaj Fruktdona Kreskanto de la limoj de Egipto en Kanaano ĝis la moderna teritorio de Irano. Laŭ la epoko, tiuj habiroj estas varie priskribitaj kiel nomadoj, preskaŭ-nomadoj, ribelaj, ekzilitoj, pagsoldatoj, servoj, sklavoj, migraj laboristoj, ktp.

La nomojn "habirojn" kaj "hapirojn" oni nomis en la akadaj kojnoskribaj tekstoj. La nomo respondas al egipta ***`PR.W***, konvencie pronuncata **Apiru** (W estas la sufikso de pluralo). En registroj de Mezopotamio, ili estis identigitaj per la sumera
logogramo ***SA.GAZ***, de nekonata prononco.

Kiam la unuaj registroj de l' habiroj estis trovitaj en leteroj de Kanaano al egipta faraono, homoj rapide volis identifiki ilin al la *`BRY* (עבר) de l' Biblio, t.e. la "Hebreoj", kaj ili pensis ke oni trovis konfirmon de l' invado de Kanaano de la hebreoj gviditaj de Joŝuo. Sede, malgraŭ multaj analizoj, tiu hipotezo estas disputata.

* Kategorio Habiroj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Hablot Knight BROWNE** (10a de julio 1815 – 8a de julio 1882) estis angla artisto kaj ilustristo. Bone konata laŭ sia artista nomo, **Phiz**, li faris ilustraĵojn por libroj de Charles Dickens, Charles Lever, kaj Harrison Ainsworth.

Printempe de 1836, li renkontiĝis kun Charles Dickens. Estis tiam kiam Dickens estis serĉante iun por ilustri Pickwick. Browne iĝis la ilustristo de lia broŝuro *Sunday under Three Heads*. En la originala eldono de *Pickwick*, eldonita en ŝilingaj ĉiumonataj partoj el komenco de 1836 ĝis la fino de 1837, el kio la unuaj sep platoj estis desegnitaj de Robert Seymour, kiu memmortigis en aprilo 1836. La venontaj du platoj estis desegnitaj de Robert William Buss.

Browne kaj William Makepeace Thackeray vizitis la oficejon de la publikigistoj kun ekzemploj de sia laboro por estis inspektita de Dickens. La romanisto preferis tiujn de Browne. kies unuaj platoj por Pickwick estis subskribitaj kiel "Nemo", sed la tria jam estis subskribita kiel "Phiz", pseŭdonimo kiu restis jam por la estonteco. Demandita kiel li elektis tiun nomon, li respondis ke la ŝanĝo el "Nemo" al "Phiz" estis farita por harmonii pli bone kun la pseŭdonimo de Dickens "Boz".

Phiz disvolvigis la rolulon Sam\_Weller grafike same kiel Seymour estis disvolviginta Pickwick. Dickens kaj Phiz iĝis bonaj amikoj kaj en 1838 veturis kune al Yorkshire por vidi la lernejojn el kiuj Nicholas Nickleby iĝis la heroo: poste ili faris kelkajn tiajn veturojn por faciligi la taskojn de ilustristo. Aliaj roluloj de Dickens ilustritaj de Phiz estis Squeers, Micawber, Guppy, Major Bagstock, Mrs Gamp, Tom Pinch kaj David Copperfield.

El la dek libroj de Dickens kiujn Phiz ilustris, li estas plej multe konata pro *David Copperfield*, *Pickwick*, *Dombey and Son*, *Martin Chuzzlewit* kaj *Bleak House*. Browne faris kelkajn desegnojn por *Punch* en siaj fruaj tagoj kaj ankaŭ ĉirkaŭ la fino de sia vivo. Li desegnis la kovrilon kiu estis uzata por dekok monatoj el januaro 1842. Li kontribuis ankaŭ el *Punch's Pocket Books*.

Aldone al sia laboro por Dickens, Phiz ilustris pli ol dudek romanojn de Lever (inter kiuj *Harry Lorrequer*, *Charles O'Malley*, *Jack Hinton* kaj la *Knight of Gwynne*). Li ilustris ankaŭ romanojn de Harrison Ainsworth kaj de Frank Smedley. *Mervyn Clitheroe* de Ainsworth estas unu el la plej bonkvalitaj verkoj de la artisto.

Bildaro
-------

* Portreta gravuraĵoPortreta gravuraĵo
* Blua memortabulo, Ladbroke Grove, LondonoBlua memortabulo, Ladbroke Grove, Londono
* Sceno el Auriol de Harrison Ainsworth, 1844Sceno el *Auriol* de Harrison Ainsworth, 1844
* Ekpaĝoj de Pelham de Edward Bulwer-Lytton, 1849Ekpaĝoj de *Pelham* de Edward Bulwer-Lytton, 1849

* Hablot Knight Browne en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Hablot Knight Browne en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 660193
* GND: 11866025X
* LCCN: n50042827
* VIAF: 54219103
* ISNI: 0000 0000 8132 7611
* LIBRIS: 179366
* SUDOC: 032278977
* BNF: 12285027p 123339312, 12285027p
* ULAN: 500018295
* NLA: 36433249
* RKD: 13233
* NKC: jn19981000336
* BNE: XX1046541
 |
**Abelanoj** pli malkongrue, **Habelanoj** aŭ *Abelitoj*, estis kristana sekto naskiĝianta kaj disvolviĝinta en Nordafriko najbare de Hipono *(Hippo Regius. Hodiah en Alĝerio)*. Iliaj hstorio lokiĝas ekde la epoko de la romia imperiestro Arkadio (4-a jarcento), sed ĝi esti preskaŭ malaperinta epoke de Sankta Aŭgusteno de Hipono.

Ĝiaj membroj estis subtenantoj de la absoluta deteniĝeno rilate la seksajn rilatojn, ankaŭ ene de la geedziĝo, opiniante ke la vera geedziĝo konsistus en la unuiĝo de la koroj kaj ne de la korpoj. Ĉiu habelana paro adoptis infanon destinitan heredi siajn bonaĵojn: por povi heredi, tamen, tiuj adoptitaj filoj devis geedziĝi, sin devigante siavice ne generi gefilojn kaj ne profiti de la seksinklino kun la partnero. Tion ili faris por helpi la saviĝon de aliaj homoj.

Skulpta reprezentaĵo de Kaino kaj Habelo en la Duomo de Milano.
Ilia nomo devenis de la biblia Habelo kiu, laŭ ili, estis ja jes edziĝinta kun la fratino de Kaino, tio estas kun sia propra fratino, sed kun ŝi neniam seksumis. Tion ili ricevis precipe de rakontaĵoj de rabenoj interpretistoj de la Biblio.

Ĉi-teorio komplete ignoris, laŭ la malmultaj scioj alvenintaj de tiamaj herezolojoj, la figuron kaj funkcion de Jesuo.

Tiu doktrino estis forpuŝita de la tiamaj kristanaj verkistoj krom de aŭtoritatuloj de la Kristana Eklezio.

Bibliografio
------------

* Giordano Berti, *Dizionario del Cristianesimo*, Vallardi Editore, Milano 1997, ISBN 88-8211-127-X
* Katolikaj enciklopedioj:
	+ Enciclopedia\_Cattolica
	+ Cathopedia:Voci\_indispensabili
	+ Catholic\_Encyclopedia
**János BRÓDY** [jAnoŝ brOdi], hungare **Bródy János,** Esperante **Johano Bródy** estas hungara kantisto, gitaristo kaj komponisto.

János Bródy naskiĝis la 5-an de aprilo 1946 en Budapeŝto.

Biografio
---------

János Bródy post abituriento aliĝis al bando *Illés*kie li verkis tekstojn al muzikoj. En 1974 li aliĝis al bando *Fonográf*, kie foje li kantis kaj gitarludis kaj kunlaboris ekzemple kun Zsuzsa Koncz kaj Judit Halász. Li apartenis al la plej famaj hungaraj ŝlagristoj. Ekde 1978 li koncertadas ankaŭ sole. Lia unua edzino nakis 3, la 2-a 1 gefilojn. Liaj verkoj estas ponto inter ŝlagro kaj popolkanto. En 1983 liaj tekstoj en disko estis malpermesitaj. Li ricevis premion Kossuth kune kun bando Illés en 2000, pli frue kaj poste ankaŭ aliajn premiojn.

Diskografio
-----------

* 6 solaj diskoj inter 1980-2011
* partoprenoj en aliaj diskoj

Fontoj
------

* Hungara Vikipedio

* Kategorio János Bródy en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 410841
* GND: 1035032058
* LCCN: n82014298
* VIAF: 300796274
* ISNI: 0000 0000 7845 0344
* SUDOC: 121289915
* BNF: 14753357g
* MBA: 8981991c-bf0c-407a-8998-40dd99c2b6a2
* NKC: jn20010601998
 |
Atentu, veneno!Atentu, veneno!
Pteroiso
Ruĝa fajra pteroiso
Pterois volitans Manado-e edit.jpgPterois volitans Manado-e edit
**Fajra pteroiso** (*Pterois volitans*) estas venena fiŝo el familio de skorpaenidaedoj vivanta en Hinda oceano kaj Pacifiko, plejparte en malprofundaj akvoj sur koralaj rifoj. Por homo ĝia veneno ne estas kutime morte venena, sed ĝia trafo estas tre doloriga kun longdaŭra resaniĝado. La pteroiso eluzas la venenon nur al memdefendo, kaj se ĝi ne estas endanĝerigita, ĝi mem ne atakas.

Temas pri soleca fiŝo, kiu vivas en pli malgrandaj biocenozoj nur junaĝe aŭ nur en tempo de reproduktado. Plenkreskule temas pri forte teritoria fiŝo, kiu defendas sian teritorion kaj antaŭ fremdaj kaj eĉ antaŭ unuopuloj de la sama specio. Eventualajn rompintojn ĝi forpeligas per sia aspekto aŭ per la veneno, kiun ĝi disponas. La maskloj de pteroiso estas multe pli agresemaj ol la femaloj.

Nuntempe la fajra pteroiso ne estas registrita kiel endanĝerigita specio. Temas pri abunda specio, tamen kun malkresko kaj damaĝado de koralaj rifoj malgrandiĝas ankaŭ regiono de ĝia natura apero kaj samtempe sinkas kvanto de fiŝoj, kiujn ĝi povas ĉasi, kio pro influo de ties dependeco al abundeco de nutraĵo sur malgranda teritorio povas havi malfavoran falon al ties populacio.

* Fajra pteroiso en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Fajra pteroiso en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Fajra pteroiso en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
La Johano-preĝejo en la jaro 1887, ankoraŭ antaŭ la alikonstruo far Hugo Licht.
La Johano-preĝejo post la alikonstruo far Hugo Licht.
La **Johanniskirche** (**Johano-preĝejo**) estis preĝejo en la orienta antaŭurbo de Lepsiko. Ĝi troviĝis sur Johano-placo, oriente de la urbocentro. En la Dua Mondmilito ĝi estis ege damaĝata kaj la ruino estis krevigita dum la postmilitaj jaroj.

En la 14-a jarcento ĝi estis konstruita kiel preĝejo Sankta Johano, en 1547 parte detruita, poste malkonstruita kaj en 1582-84 novkonstruita. Nur en 1746/49 ĝi ricevis preĝejoturon laŭ la stilo de baroko.

Dum kaj post la batalo ĉe Lepsiko en 1813 la preĝejo servis kiel milithospitalo. En 1894/97 la preĝejo estis malkonstruata escepte la turon kaj rekonstruita laŭ planoj de Hugo Licht laŭ la stilo de novbaroko. La ostaro de Johann Sebastian Bach, kiun oni trovis je la malkonstruado en 1894, kaj la ostaro de Christian Fürchtegott Gellert estis entombigitaj en sarkofagoj antaŭ la sakrario.

Post la grava difektado de la preĝejo en la Dua Mondmilito la ruino de la navo estis krevigita la 19-an de februaro 1949, la preĝejoturo la 9-an de majo 1963. La ostaro de Bach estis transportita en la Thomas-preĝejon, la ostaro de Gellert en la Paulinerkirche.

En 2003 fondiĝis la civitano-asocio *Johanniskirchturm* kun la celo, rekonstrui la turon de la Johano-preĝejo sur sia historia starloko.

* Ruino de la preĝejoturo, 1951Ruino de la preĝejoturo, 1951
* La predikejo de Johano-preĝejo en la Urbohistoria muzeo je LepsikoLa predikejo de Johano-preĝejo en la Urbohistoria muzeo je Lepsiko
* La Johano-preĝejo sur samtempa gravuraĵoLa Johano-preĝejo sur samtempa gravuraĵo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Die Johanniskirche im Leipzig-Lexikon
* Webauftritt des Bürgervereins Johanniskirchturm mit historischem Bildmaterial

* Johano-preĝejo (Lepsiko) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Johano-preĝejo (Lepsiko) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)


|  |  |
| --- | --- |
|  | Ĉi tiu artikolo estis redaktita tiel ke ĝi entenas tutan aŭ partan tradukon de « Johanniskirche (Leipzig) » el la germanlingva Vikipedio. Rigardu la historion de la originala paĝo por vidi ties aŭtoroliston.  (Ĉi tiu noto koncernas la version 3306958 kaj sekvajn de ĉi tiu paĝo.) |
La **Konversacia Esperantista Klubo de Kopenhago** (mallonge **KEK**, dane *Københavns Esperanto Klub*) estas la plej malnova esperanto klubo en Danio fondita la 2-an de januaro 1908.

Historio
--------

Preskaŭ ĉiuj de la membraro en 1908 jam lernis Esperanton pere de trimonata vespera kurso, en kiu partoprenis 412 lernantoj, aranĝita de la dana gazeto Politiken aŭtune 1907. La unua klubejo troviĝis ĉe adreso: *Kongens Nytorv 8, 1050 Kopenhago K*.
La unua prezidanto de la klubo estis Kaj Bendix.

26.08. - 28.08.1908: Postkongreso en Kopenhago okaze de la 4-a Universala Kongreso en Dresdeno. Ludoviko Zamenhof kaj 80 personoj el 16 nacioj gastis Kopenhago.

La programo kaj rilatoj al aliaj grupoj
---------------------------------------

Aktuala programo: ĉiusemajne, nuntempe lunde, okazas kunveno en la Kulturdomo (adreso: Dortheavej 61,2400 Kopenhago NV).
Tiuj kunvenoj estas aranĝitaj kune kun DEFA Dana Esperantista Fervojista Asocio.
Samloke troviĝas la oficejo de la Dana Esperanto-Asocio kaj la biblioteko de Poul Thorsen.

Kelkfoje oni aranĝas prelegojn kun junuloj de la Dana Esperantista Junulara Asocio.

KEK Prezidantoj 1908 - 2008
---------------------------

| Prezidanto | prezidis ekde ... | ĝis ... |
| --- | --- | --- |
| Kaj Bendix | 2/1 1908  | - 29/10 1908 |
| Georg Hinrichsen | 29/10 1908  | - 29/1 1914 |
| Martin Blicher | 29/1 1914  | - 3/2 1916 |
| Georg Hinrichsen | 3/2 1916  | - 1/2 1917 |
| Martin Blicher | 1/2 1917  | - 31/1 1918 |
| Chr.Heilskov | 31/1 1918  | - 20/2 1919 |
| Martin Blicher | 20/2 1919  | - ? 1924 |
| Georg Hinrichsen | ? 1924  | - 28/5 1930 |
| Poul Jørgensen | 28/5 1930  | - 18/10 1933 |
| Holger Ærsøe | 18/10 1933  | - 28/1 1936 |
| Mikkelsen Kjær | 28/1 1936  | - 7/10 1937 |
| Poul Møller | 7/10 1937  | - 31/1 1938 |
| Frode Ulrich | 31/1 1938  | - 12/10 1939 |
| Ida Christensen | 12/10 1939  | - 30/1 1944 |
| Gustav Kühlmann | 30/1 1944  | - 19/1 1955 |
| Svend Dragsted | 19/1 1955  | 23/1 1957 |
| Benny Vemmer | 23/1 1957  | 1/9 1957 |
| Aksel Nielsen | 1/9 1957  |  22/1 1958 |
| Gustav Kühlmann | 22/1 1958  |  19/2 1997 |
| Jytte Sunekær | 19/2 1997  | 14/2 2005 |
| Kim J. Henriksen | 14/2 2005  | - 19/2 2007 |
| Betty Chatterjee | 19/2/2007  | - |

Eksteraj ligiloj
----------------

* Fervojista klubo en Kopenhago
* - dana - Kopenhaga Esperanto-klubo Arkivigite je 2007-06-10 per la retarkivo Wayback Machine
**Kopačevo** (kopaĉevo), hungare **Kopács** estas vilaĝo en Kroatio, en distrikto **Osijek-Baranja**, en municipo de Bilje.

* Areo:  km²
* Loĝantaro: 600
* Poŝtkodo: 31 327
* Aŭtokodo: OS
* Telefonprefikso: 31

Situo
-----

La komunumo situas sur ebenaĵo. Osijek troviĝas 10 km-ojn for.

Historio
--------

La vilaĝo estas malnova fiŝista loko. Post la turkoj la kampoj apartenis al Eŭgeno Savoyai, kiu liberigis preskaŭ la tutan Hungarion de la turkoj. En 1910 loĝis en Kopács (kopAĉ) 1187 da homoj, (plejparte hungaroj). Ĝis fine de la 1-a mondmilito la vilaĝo apartenis al Hungario, al Baranya (reĝa departemento), al distrikto de Baranyavár, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio. En 1941 la hungara armeo okupis la regionon kaj ĝis 1945 tio estis parto de Hungario (apartenanta al distrikto de Villány), ekde 1995 de Kroatio. En 1991 loĝis tie 805 da homoj, (610 hungaroj, 118 kroatoj, 32 serboj, 10 germanoj, 35 ceteraj). Inter 1991-1995 la vilaĝo apartenis al Krajna Serba Respubliko. Nuntempe pro la protektado la fiŝado estas malpermesita.

Vidindaĵoj
----------

* kalvinana preĝejo
* muzeo pri bestoj de 1973, en 1991 detruiĝis pro la milito
* protektata marĉo ĉe kunfluejo de Danubo kaj Dravo

Ĝemelkomunumo
-------------

* Hungario Kozármisleny, Hungario

Fama nomportanto
----------------

* policestro de Hungario dum la revolucio en 1956 Aleksandro Kopácsy
La nocio **infrastrukturo** ampleksas ĉiujn daŭre ekzistantajn bazajn instalaĵojn kaj organizojn — personajn, materiajn, instituciajn — kiuj en sia sumo garantias la funkciadon de labordividanta nacia ekonomio. 

Al la infrastrukturo apartenas interalie:

1. Teknika infrastrukturo

Provizado  

Energio  

Kurento  

Gaso  
 
Telehejtado  

Akvo  

Rubo  

Poluakvo  
 
Materialreciklado  

Trafiko  

Publika trafiko  

Busoj kaj tramoj  

Metrooj kaj urbaj trajnoj  

Fervojoj  

Aviado (flughavenoj)  
 
Akvotrafiko (havenoj, kanaloj, kluzoj)  
 
Individua trafiko  

Piedo- kaj biciklovojoj  

Stratoj  

Komunikado  

Telefono  

Radio  

Televido  

Interreto  

2. Socia infrastrukturo

Administrado  

Servoj  

Lernejoj kaj aliaj edukejoj  
 
Infanvartejoj  

Hospitaloj kaj Flegoservoj  

Polico  

Fajrobrigado kaj savoservoj  

Kulturaj institucioj  

* Kategorio Infrastrukturo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Infrastrukturo en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)
* Infrastrukturo en Vikinovaĵoj (Liberaj novaĵoj)
|  |
| --- |
| Angara montpasejo (Krimeo)Angara montpasejo (Krimeo)DMS |
| Situo de la Angara montpasejo sur la mapo de Krimeo Koordinatoj: 44° 45′ 23″ N 34° 20′ 39″ O﻿ / ﻿44.756388888889 °N, 34.344166666667 °O﻿ / 44.756388888889; 34.344166666667 (mapo) |

La trolebusa haltejo ĉe la Angara montpasejo
**Angara montpasejo** (ruse *Ангарский перевал*, ukraine *Ангарський перевал*, krime-tatare *Anğara boğazı*) estas montpasejo en Krimeo, la plej alta punkto de la ŝoseo Simferopolo-Aluŝto-Jalto (752 m super la marnivelo).

Geografio
---------

La montpasejo troviĝas en la Angara intermontejo, kiu dividas la montajn masivojn Ĉatirdago kaj Demerĝio. Samtempe la pasejo estas la plej malalta punkto de la akvodislimo inter la riveroj Angaro (alfluanto de Salgiro, fluas norden, ĝuste ĝi donis la nomon al la pasejo) kaj Demerĝio (fluas suden). Administre la pasejo troviĝas ĉe la limo inter la Simferopola distrikto kaj Aluŝta municipo.

Historio
--------

Jam en antikvaj tempoj la Angara intermontejo estis uzata kiel pasejo inter la marbordo kaj la interna stepa parto de Krimeo. En mezepoko tra la pasejo kondukis ŝarĝ-vojo, kiu estis gardata de kelkaj mezepokaj fortikaĵetoj (ĝis nun konserviĝis restaĵoj de la defend-muroj kvin kilometrojn norde de la moderna pasejo, kie la valo iĝas tre mallarĝa). La unua pli-malpli moderna vojo tra la pasejo estis konstruita en la jaroj 1824–26 sub gvido de la armea inĝeniero Ŝipilov, kion atestas la memor-obelisko, situanta ĉ. 600 metrojn oriente de la moderna ŝoseo. Post tiam la vojo estis multfoje rekonstruata.

En la tempo de la Dua mondmilito la montpasejo iĝis areno de longdaŭra interbataloj inter germanaj trupoj kaj la partizanaj taĉmentoj. Timante la atakojn de la partizanoj la germanaj militistoj forhakis la arbojn ĉe ambaŭ flankoj de la vojo por fari nudan strion ĉ. 100-150 metrojn larĝan. Memore al la militaj eventoj ĉ. 5 kilometrojn for de la pasej-pinto ĉe la ŝoseo troviĝas monumento, nomata "Partizana ĉapo" (ĝi prezentas grandan diabazan ŝtonegon, kiu havas formon de ĉapo, kiun trastrekas ruĝa strio de granito).

La lasta granda rekonstruo de la vojo okazis en la 1950-aj jaroj. Novembre 1959 la pasejon traveturis la unua trolebuso de la interurba trolebusa linio Simferopolo-Aluŝto-Jalto.

Nuntempo
--------

Nuntempe la Angara pasejo estas populara ripoz-loko. Apud la pasejo troviĝas kelkaj turismaj bazoj kaj skiejoj. De la pasejo komenciĝas multaj turistaj paŝ-padoj, kiuj kondukas sur la montojn Ĉatirdago kaj Demerĝio. Ĉirkaŭ la pasejo oni ofte organizas konkursojn pri la orientiĝ-sporto.

Sur la plej alta punkto de la pasejo troviĝas posteno de trafik-polico kaj trolebus-haltejo.

* Kategorio Angara montpasejo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Dezső Buday** [deĵO budai], laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj kun plena nomo **Buday Dezső Vilmos Mihály** estis hungara juristo, altlerneja instruisto. Lia familia nomvarianto estis *Budai*, lia pseŭdonimo estis *Hungarieus*.

Dezső Buday naskiĝis la 29-an de majo 1879 en Pécs, li mortis la 19-an de novembro 1919 en Orgovány.

Biografio
---------

Dezső Buday post la jura diplomo li laboris en la departementa administracio, poste en juĝejo. Li instruis en Universitato Ferenc József de Kolozsvár inter 1906 kaj 1913, poste en Kalvinana Jura Akademio (Kecskemét). Ekde 1917 li estis vicakademiestro. Dum la Hungara Sovetrespubliko li estis tre aktiva komence en Kecskemét, poste en Budapeŝto havanta signifan politikajn postenojn. Depost ĉeso de la sovetrespubliko li estis arestita kaj martiro en Orgovány. Li edziĝis en 1913.

Liaj kontribuoj
---------------

* *A házasság jogbölcselete* (1901)
* *A szenvedő ember* (romano, 1916);
* *Az egyke Baranya vármegyében* (Bp. 1909)
* *Szociális családjog* (1918)
* *Mi is az a köztársaság?* (1919)

Memorigiloj
-----------

* strato en Pécs

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 697565
* VIAF: 166147006
 |
**Dezső Bánóczi** [deĵO bAnOci], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bánóczi Dezső** estis hungara aktoro, reĝisoro. Lia familia nomvarianto estis *Bánóczy,* lia edzino estis Ilona Dajbukát inter 1911 kaj 1924.

Dezső Bánóczi naskiĝis la 26-an de marto 1888 en Veszprém (urbo), li mortis la 13-an de oktobro 1958 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Dezső Bánóczi akiris juran diplomon en Scienca Universitato de Budapeŝto, poste li estis juristo. Tamen li aliĝis al teatra trupo kaj en 1906 li debutis sur scenejo. Post kvar jaroj li aliĝis al trupo de Jenő Janovics en Kolozsvár. En 1916 li revenis al Budapeŝto kaj estis membro de teatra trupo de Artúr Bárdos. En la sekvaj jaroj li havis rolojn en pluraj ĉefurbaj teatrejoj (ekzemple Teatro Renaissance, Operetoteatro (Budapeŝto), Teatro Városi), kelkfoje li estis reĝisoro (ekde 1926 ankaŭ en Hungara Radio). Li estis elstara en dramoj, same en kabaredoj. Post la 2-a mondmilito li apartenis al migra teatro.

Liaj teatraj roloj (elekto)
---------------------------

* Hebbel: *Mária Magdolna* - majstro Antal
* Ernő Szép: *Patika* - instruisto
* M. Gáspár: *Új Isten Thébában* - Mikon
* Henrik Ibsen *Nora* - Krogstadt (vidu la foton!)

Liaj reĝisoraĵoj (elekto)
-------------------------

* Ernő Szép: *Patika*
* S. Benamy: *Kajüt*
* J. Hunyady: *Bányászbecsület*

Lia libro
---------

* „Rendezte: Dr. Bánóczi Dezső" (1943)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Dezső Bánóczi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 728378
* VIAF: 163580501
* ISNI: 0000 0001 1229 709X
 |
**DEMÉNY Dezső** (deme:nj) estis rumanuja hungara psikologo, sociologo. Li naskiĝis en Nagysármás la 27-a de januaro 1915, kaj mortis en Kolozsvár la 22-a de decembro, 1988. Li estis la edzo de Piroska Demény kaj la patro de Attila Demény.

Biografio
---------

Dezső Demény finis siajn studojn en la reformita kolegio de Kluĵo kaj en la Universitato de Koloĵvaro en 1942 kaj poste en Berlino. Li instruis en mezlernejo kaj en universitato, poste li laboris kiel insdustrilaboristo (1959-64), pli poste en la ĝenerala lernejo de Torockó, poste Gyalu. Li estis interna kunlaboranto de la gazeto de MADOSZ de Székelyföldi Néplap. Ekde 1937 li publikis ankaŭ en Korunk.

Verkoj
------

* *A tesztmódszer személyiségvizsgálati szerepe* (Kv. 1942);
* *Társadalmi alkalmazkodás* (multipligita demandaro, Kv. 1948);
* *Szociológiai alapismeretek* (multipligo, Kv. 1949);
* *A lélektan és szociológia nyelvén* (manuskripte).

Fonto
-----

* Magyar Életrajzi Lexikon


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 258709
 |
La Domo ĉe la leono nigra, 2009; la Domo ĉe la leono blanka estus maldekstre.
La **Domo ĉe la leono nigra** (germane: *Haus Zum Schwarzen Löwen*) estas unu el la multo da historiaj domoj en la urbokerno de Erfurto (Anger-placo 11).

Historio
--------

La trietaĝa renesancstila loĝdomo kun granda portalo estis konstruita en 1577 de Hermann Worm. Li estis komercisto de izatido kaj rajtis krome fari kaj vendi bieron. Meze de la pordegarko estas liaj inicialoj H.W. kaj supre la sentenco: *Christ allein ist mein Eckstein!* (tradukite: Kristo sole estas mia fundamento.)

La portalo dekstra estas de 1632. La sveda reĝino Maria Eleonora de Brandenburgo ricevis en la domo la novaĵon pri la morto de sia edzo Gustavo Adolfo falinta en la batalo de Lützen. Memorigtabulo pri tio troviĝas dekstre de enmura biertruo. Ene de la domo estas altvaloraj stukaĵoj.

Ekde 1885 estis librovendejo en la domo, kiu funkciis ĝis 1992. Poste venis kiosko, florvendejo kaj (ekde 2007) filio de restoracia ĉeno.

La domo apude (Anger-placo nr. 10)
----------------------------------

La apuda **Domo ĉe la leono blanka** finkonstruitis laŭ la planoj de la arkitekto Friedrich Granhold en 1896. Krom la jardato videblas sur la gablo ankaŭ simbolo de framasona loĝio.

La konstruaĵon, kiu estis antaŭe surloke, servis kiel guberniestrejo sveda de 1631-35 kaj de 1635-36.
La *Ora grifo* en Arnstadt. La **Domo ĉe la ora grifo** (germane: *Haus Zum Güldenen Greif*) estas unu el la multnombraj belaj domoj ĉe la bazarplaco centra de Arnstadt (Markt nr. 11).

Priskribo
---------

La unua endokumenta mencio estis en la 1551- jaro, tamen la plej malnovaj partoj datumas de 1470. Kiel multo da domoj ĝi forbrulis dum la granda incendio de 1581.

En 1586 Caspar Spörl konstruigis ĝin denove el komplekso de pluraj konstruaĵaj partoj. La malantaŭa ejo alkonstruitis nur en 1623, kiel anoncas enskribo ĉe la angulo kun Kirch-strateto. Tie ĉi leviĝis supre de masiva teretaĝo du leĝere antaŭstarantaj framskeletaj etaĝoj, kies ornama karaktero impresegas (aparte la plej supra etaĝo, ĉe la fenestraj sojloj).

La antaŭa domo kontraŭe konsistas el du masonitaj etaĝoj kun unusola etaĝo framskeleta. La malsupro de la multangula orielo de ĉe la nordorienta angulo de la domo montras riĉegajn renesancajn ornamaĵojn.

Historio
--------

Detaloj orielaj
En 1840 ĝi ricevis la nomon *Schwarzburger Hof*, por aludi al la intrigo de la romano *Das Geheimnis der alten Mamsell* de E. Marlitt, kiu fikcie ludas ĉi-loke.

Ĝis la 19-a jarcento la domo servis kiel tranoktejo de bonega kategorio kaj la posedanto ankaŭ rajtis fari kaj vendi bieron. En la domo parolis en la 25.9.1905 Karl Liebknecht al arnstadt-anoj kion memorigas al oni tabulo ekstere muntita. En la 1950-aj jaroj ĝi gastigis restoracion de la ĉeno *HO-Gaststätten*. Oni fermis ĝin je la komenco de la 1960-aj jaroj. En 1973 la trabfakaĵo kaj la tegmento devis esti malkonstruitaj pro damaĝegaj.

Post jarojn daŭrinta neŭzo kaj kaduko akceliĝinta fonditis societo amikara de la ejo por savi la komplekson. Ekde 2009 ĝi denove en malnova brilo plibeligas la sudan parton de la urbokerna bazarplaco. Ankaŭ la malkonstruitaj trabfakaĵaj eroj rekonstruitis komplete.

Fonto
-----

Kulturbetrieb der Stadt Arnstadt: *Künste in Haus und Hof. Das Kleinkunstfestival in Arnstadt 2014*, Arnstadt 2014, p. 11


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Kategorio Domo ĉe la ora grifo (Arnstadt) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La domo en la Michaelis-strato nr. 38.
La **Domo ĉe la Granda Arkeo de Noa kaj Kastelo de Sankta Anĝelo** (en la germana: *Haus zur Großen Arche Noah und Engelsburg*) estas historia domo en la urbocentro de Erfurto, Michaelisstraße 38.

La domo kiel lulilo de biblioteko
---------------------------------

Amplonius Rating de Berka, rektoro de la universitato, ĉi tie ekde 1392 farigis multajn manuskriptojn. Iĝis - kune kun aliaj libroj el la privata biblioteko 600 volumojn granda - fundamento de unu el la plej belaj kaj famaj fakulaj bibliotekoj de germana mezepoko: la t.n. **"Amploniana"**, kiu estas nuntempe enkorpigita en la moderna biblioteko altlerneja.

La domo kiel grava presejo
--------------------------

Poste la domo estis grava presejo de Melchior Sachse kie oni fabrikis la luteran biblion de 1522 aŭ la Popollibron de Doktoro Faŭsto. Li laŭdire eĉ loĝis tie ĉi. Meze dominas la blazono de Sachse kaj de sia edzino Elisabeth Lange, medalokapoj montras Kriston maldekstre kaj Petron.

Funkcio hodiaŭa
---------------

Nuntempe (inaŭguro en la 2-a de oktobro 2000) la domo estas internacia renkontiĝcentro kaj tranoktejo (17 ĉambroj) de la gastoj de la altlernejo. Inter la domo kaj la Collegium Maius estas la Furtmühl-strateto kiu kondukas onin al romantika insuleto sur la rivero Gera.

Eksteraj ligiloj
----------------

* La paĝaro de la *Bibliotheca Amploniana*.
* La gastejo de la universitato. Arkivigite je 2014-02-14 per la retarkivo Wayback Machine
**Filpișu Mare** (filpiŝu) (hungare: **Magyarfülpös** [madjarfylpoeŝ], germane **Ungarisch-Phelpsdorf**) estas vilaĝo en Rumanio okcidente de Reghin kaj administracie apartenas al la komunumo Breaza.

Loĝantaro
---------

En 1910 ĝi havis 839 loĝantojn (hungaroj, rumanoj) kaj en 1992 857 (rumanoj, 31 % da hungaroj).

Historio
--------

Ĝia unua skriba mencio estas el 1319. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 Magyarfülpös apartenis al Hungario (*Maros-Torda*). La sanktaĵniĉo de la reformita preĝejo estas unu el la plej belaj verkaĵoj de malfrua gotiko de Transilvanio. Ĝia kasona baldakeno estis pentrita de Johannes Mensarius en 1642. Tiu en 1912 pereis, sed kelkaj pecoj de ĝi troviĝas en la Industriarta Muzeo de Budapeŝto.

Fonto
-----

* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio).

Gravaj personoj
---------------

* Teodor Harșia (2-a de marto 1914 – Cluj-Napoca, ? 1987): pentristo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Interaga mapo de la distrikto Mureș
* Popolnombrado 2002
**Filozofio de matematiko** estas branĉo de filozofio, kiu provas respondi al demandoj kiel "Kial matematiko taŭgas por priskribi la naturon?", "En kiu senco matematikaj entoj ekzistas?" kaj "Kial kaj kiel veras matematikaj propozicioj?".

Matematika realismo aŭ platonismo
---------------------------------

Matematika realismo asertas, ke matematikaj entoj ekzistas memstare, sendepende de homa menso. Do tio iel similas al la platona teorio pri ideoj, aŭ al la metafizika graveco kiun matematiko ĝuas en pitagora penso.

Famaj adeptoj de realismo: Paŭlo Erdős kaj Kurt Gödel

Formalismo
----------

David HILBERT - Rudolf Carnap

Logikismo
---------

Logikismo asertas, ke logiko estas la fundamento de matematiko, kaj ke la tuto de matematiko estas necesaj logikaj veroj.

Gottlob Frege fondis la logikismon per sia libro *Die Grundlagen der Arithmetik* (La fundamento de aritmetiko).

Konstruismo kaj intuiciismo
---------------------------

Teorioj pri enkorpigita menso
-----------------------------

Tiuj teorioj asertas, ke matematika penso estas natura disvolviĝo de la homaj konaj kapabloj kaj praktikoj. Ekzemple la koncepto pri nombro venas de la spertoj pri nombrado de distingeblaj aĵoj. Konsekvenco de tio estas, ke matematiko ne estas universala, kaj ne havas veran ekziston krom ties ĉeesto en la homaj cerboj. Ĝi estas konstruaĵo de homoj, ne malkovro.

Socia konstruismo
-----------------

Tiu teorio rigardas matematikon kiel socia elfaraĵo, produktita de kulturo en certa historia kaj socia kuteksto, kaj tiel determinita de la socio, en kiuj ĝi aperas kaj disvolviĝas. Ĝi do grandparte entenas arbitrecon kaŭzitan de ĝiaj homaj kaj hazardaj kondiĉoj.

La ĉefa apoganto de tiu ĉi vidpunkto estis Imre Lakatos. Proksima al li en la filozofio de scienco estis Thomas Kuhn).

Strukturismo
------------

Strukturismo estas la teorio, ke matematiko esence estas la studo de strukturoj kaj la pozicioj en strukturoj. Ekzemple, laŭ strukturismo, nombroj ne ekzistas aparte unu de la aliaj, sed estas nur la pozicioj en certaj strukturoj: ekzemple, en la strukturo de naturaj nombroj. Strukturoj estas ecoj de sistemoj, kiuj precizigas la rilaton inter la diversaj objektoj en la sistemo.

Ekzistas diversaj versioj de strukturismo, kiuj dependas de tio, kiel oni komprenas la terminon *strukturo*. Oni povas precipe distingi inter antaŭ-objekta kaj en-objekta strukturismo: Laŭ la antaŭ-objekta strukturismo, strukturoj ekzistas sendepende de tio, ĉu iu sistemo havas la koncernan strukturon, dum laŭ la en-objekta strukturismo, strukturo povas ekzisti nur se ekzistas iu sistemo, kiu havas tian strukturon. En-objekta strukturisto do devas havi iun teorion pri apartaj sistemoj, kiuj povas esti la bazoj por la matematikaj strukturoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Analiza filozofio
* Ludwig Wittgenstein
* Filozofio de scienco
* Fundamenta teoremo de aritmetiko

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Filozofio de matematiko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* La kultura signifo de la matematiko - eseo de Christer Kiselman
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Ruĝecbrova muŝkaptulo** |
| --- |
|  |
| Ruĝecbrova muŝkaptuloRuĝecbrova muŝkaptulo
 |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Paseroformaj *Passeriformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Muŝkaptuledoj *Muscicapidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Ficedula* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***F. solitaris*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Ficedula solitaris****(Müller, 1835) |
|
|
|
| Konserva statuso |
| {{{220px}}}**Konserva statuso: Malplej zorgiga** |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Ruĝecbrova muŝkaptulo  |

 |
| v • d • r |

La **Ruĝecbrova muŝkaptulo** (***Ficedula solitaris***) estas paserina birdo de la familio de Muŝkaptuledoj kaj genro de Ficeduloj, indiĝena de sudorienta Azio. 

Tiu birdo estas ĝenerale grizbruna sed pli ruĝecbruna en kapo, ŝultroj kaj flugiloj kaj havas blankan areon ĉe la mentono kaj gorĝo bordita sube de nigra kaj mallarĝa limo, sed ne tiom markata kiel tiu de la proksime parenca la Blankagorĝa muŝkaptulo (*Ficedula monileger*). Sed la plej klara distingilo estas la **superokula strio** kiu male al aliaj specioj de la genro estas ne mallarĝa sed ampleksa kiel areo **pli ruĝeca inter beko kaj super okulo** kaj pli amplekse ruĝecbruna en la tuta vizaĝo; tiu ruĝeca superokula strio nomigas la specion.

Ĝi troviĝas en Indonezio, Laoso, Malajzio, Birmo, Tajlando kaj Vjetnamio. Ties natura habitato estas subtropika aŭ tropika humida montararbaro.

Referencoj
----------

* BirdLife International 2004. Ficedula solitaris[*rompita ligilo*]. 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 25an de julio 2007.
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Ruĝecbrusta tarsigero** |
| --- |
|  |
| Ruĝecbrusta tarsigeroRuĝecbrusta tarsigero
 |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Paseroformaj *Passeriformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Muŝkaptuledoj *Muscicapidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Tarsiger* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***T. hyperythrus'*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Tarsiger hyperythrus****(Blyth, 1847) |
|
|
|
| Konserva statuso |
| {{{220px}}}**Konserva statuso: Malplej zorgiga** |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Ruĝecbrusta tarsigero  |

 |
| v • d • r |

La **Ruĝecbrusta tarsigero** aŭ Ruĝecbrusta bluvostulo (***Tarsiger hyperythrus***) estas specio de birdo de la familio de Muŝkaptuledoj kaj genro de Tarsigeroj. Tiu genro karakteras iel laŭ aspekto pro flaveca koloro en subaj partoj, sed kombine kun blua aŭ griza en supraj partoj; ĉe tiu specio la **subaj partoj estas sufiĉe ruĝecaj** aŭ ruĝoranĝaj, de kie venas la nomo.

La specio, kiel ĉe multaj parencaj genroj, estas klara ekzemplo de seksa duformismo, ĉar la ino estas pli senkolora kun ĝenerala flaveca koloro sube (pli hela ventre) kaj grizbruna supre (nur la tre nigra okulo elstaras ene de hela ĉirkaŭokula ringo), dum la masklo montras en reprodukta plumaro tre malhelbluan supran koloron kun tre **brilbluaj markoj** nome en **vosto** (kaj de tie la alternativa nomo *Ruĝecbrusta bluvostulo*), en **ŝultro** kaj en **supraokula larĝa strio** kiu kuniĝas en frunto.

Ĝi troviĝas en Bangladeŝo, Butano, Ĉinio, Barato, Birmo kaj Nepalo. Ties natura habitato estas moderklimataj arbaroj.

Referencoj
----------

* BirdLife International 2004. Tarsiger hyperythrus[*rompita ligilo*]. 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 27an de julio 2007.
La ***Madonnina*** (*Malgranda Virgulino*) estas la mondfama pentraĵo de Roberto Ferruzzi per kiu li gajnis la duan *Biennale di Venezia* en 1897. Ferruzzi volis reprezenti la patrinecon. Post la granda sukceso, li ŝanĝis ĝian nomon al *La Madonnina*, sed tiun pentraĵon oni nomas laŭ pluraj nomoj: Madonna, Virgulino kun Infano, Virgulino de Ripozo, Virgulino de Vojoj, Virgulino de la Tenereco, Madonnella, Malgranda Cigano.

Historio
--------

La modeloj kiujn Ferruzzi elektis reprezenti patrinecon sen religia konotacioj estas Angelina Cian, dekunu-jara tiutempe, kaj ŝia malgranda frato Giovanni.

La pentraĵo estis akirita de John George Alexander Leishman diplomato en Francio. La pentraĵo, probable eniris privatan kolekton en Pensilvanio dum la 1950-aj jaroj.

Laŭ posteulo de Ferruzzi, la verko estus perdita dum atlantika krozado de Eŭropo al Usono. Versio per oleo, konsiderita tre proksima al la originalo, estis ĵus malkovrita.

Bildoj
------

* Alia versio de La MadonninaAlia versio de La Madonnina

Referencoj
----------

1. ↑  angle Madonna of the Streets Arkivigite je 2014-12-06 per la retarkivo Wayback Machine
2. ↑  Cian estas ŝia naskonomo. Ŝi edziniĝis kun Antonio Bovo.
3. ↑  itale Madonnina del Ferruzzi
4. ↑  angle Informo pri la *Madonna of the Streets* Arkivigite je 2007-10-23 per la retarkivo Wayback Machine
5. ↑  itale La vera storia della *Madonnina* Arkivigite je 2015-02-13 per la retarkivo Wayback Machine

Eksteraj ligiloj
----------------

* angle Pluraj versioj de la *Madonnina*
*Ne konfuzu kun la usona televida serio "Grey's Anatomy"*

---

***Henry Gray's Anatomy of the Human Body*** (en Esperanto *Anatomio de homa korpo de Henry Gray*), kutime mallongigata kiel ***Gray's Anatomy*** (esperante: *anatomio de Gray*), estas klasika angla lernolibro de homa anatomio.

Ilustraĵo el eldono el la jaro 1918La libro estis eldonita sub nomo ***Gray's Anatomy: Descriptive and Surgical Theory*** en la jaro 1858 en Unuiĝinta Reĝlando kaj je unu jaro pli poste en Usono. Henry Gray mortis en aĝo de 34 jaroj pro variolo, kiun li ricevis de sia mortanta nevo, kiam li estis studanta anatomiajn sekvojn de infektaj malsanoj. Tiel okazis mallonge antaŭ publikigo de la dua eldono en la jaro 1860. En laboro en lia verko daŭrigis aliaj kaj la 26-an de septembro 2008 estis eldonita en vico 40-a britia eldono de tiu ĉi libro, akompanata per ilustritaj paĝoj.

Ligiloj
-------

* Gray's Anatomy en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Gray's Anatomy en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Medicino |

Eksteraj ligiloj
----------------

* angle Reta versio de Gray's Anatomy Arkivigite je 2012-10-10 per la retarkivo Wayback Machine
La gravita konstanto *G* en la gravita leĝo de Newton.
La **gravita konstanto**, simbolo *G* aŭ *γ*, estas
fizika konstanto, kiu en la SI-sistemo havas la valoron

*G* = 6,67390 × 10−11 m3 / kg s²
La necerteco (varianca devio de la mezuritaj valoroj) estas

± 0,0010 × 10−11 m3 / kg s²
kio signifas, ke *G* estas la malplej precize konata el la gravaj universalaj konstantoj.

*G* estas la koeficiento bezonata por kalkuli la reciprokan altirforton (graviton) de du korpoj, kies masoj kaj distanco inter ili estas konataj. Laŭ la gravitoleĝo de Newton, tiu forto estas proporcia al ambaŭ masoj kaj inverse proporcia al la dua potenco de la distanco inter ili. Matematike notite, se la masoj de la korpoj estas *m* kaj *M* kaj ilia distanco estas *r*, la altira forto *F* estas

*F = G* × *m* × *M* / *r*²
Do, se la korpoj ambaŭ havas mason de 1 kilogramo kaj ilia distanco estas unu metro, ili reciproke sin altiras per forto egala al

*G* × 1 kg × 1 kg / 1 m²
el kio rezultas proksimume 6,7 x 10−11 kg m / s² aŭ 67 pikoneŭtonoj. Tio estas ege malgranda forto kompare kun la ĉirkaŭaj naturaj fortoj (ekz. la gravito de la tero, de surteraj objektoj, kaj de la suno), kio komprenigas, ke estas malfacile en laboratorio mezuri precizege la koeficienton *G*.

La unua mezuranto de la gravita konstanto estis Henry Cavendish (li publikigis sian rezulton en 1798), kiu uzis *tordopesilon*. Ĝi konsistis el horizontala ligna stango kun metala globo ambaŭfine kaj meze pendigita je maldika drato. Pezaj plumbopecoj proksimaj al la metalgloboj altiris tiujn kaj kaŭzis etan tordiĝon en la pendodrato. Konante la forton necesan por la tordo kaj la pezojn de la metalpecoj, Cavendish povis kalkuli la gravitan konstanton.

Post la ekkono de la gravita konstanto *G* eblis unuafoje kalkuli masojn de la ĉielkorpoj. Tra la gravita leĝo, *G* kondukas al la maso *M* kaj meza denso *ρ* de korpoj (ekz. la Tero), dum la meza radiuso *r* kaj la surfaca gravita akcelo *g* estas konataj:

Maso:

{\displaystyle M={1 \over G}gr^{2}}
Denso:

{\displaystyle \rho ={3 \over 4\pi G}{g \over r}}
Tiel, oni povas diri, ke Cavendish estis la unua, kiu sukcesis "pesi Teron".

Vidu ankaŭ
----------

* Fundamenta forto
* Gravito
* Pezo
* Maso
* Elektra konstanto

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Gravita konstanto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* 
* Valoro CODATA
* 
* Referencoj de NIST pri konstantoj, unuoj, kaj necertecoj
**Fiziokratia skolo** aperis en la 18-a jarcento kaj estas rigardata kiel la unua scienca ekonomia skolo. Fiziokratio aperis kiel klerisma reago al merkantilismo, ligata al absolutismo, kiu emfazis la eksportadon. Male, la fiziokratiaj ekonomikistoj, rigardis al agrikulturo kiel origina fonto de ĉia riĉeco, ĉar nur ĝi permesus grandan gajnon je malgranda investado. La tero estus la nura vera riĉeco, aliaj ekonomiaj sektoroj nur transformis la produktojn de la tero. La terposedantoj estu rigardataj kiel la veraj agantoj de la riĉeco de la lando.

La vorto "fiziokratio" indikis la ideon fundamenta de estreco de naturo (el la greka *phýsis*, naturo, *kratein*, estri) kaj libero de agado (el kiu la fama moto *laissez faire, laissez passer*, lasu fari, lasu agi) male al tre malsimplaj registraraj reguloj de merkantilismo.

La ĉefa pensisto de tiu revolucio kontraŭ merkantilismo estis François Quesnay, kortega kuracisto de Ludoviko la 15-a (Francio). Lia teorio aperis en verko "Tableau Economique" ("Ekonomika tabelo"), de 1758, kiu montris la rilatojn inter la ekonomiaj klasoj kaj eroj de socio kaj la "Pagadan flukson". Per la "Tableau", Quesnay kreis la ideon pri ekvilibrio ekonomia, koncepto komenca en la ekonomiaj analizoj ekde tiam. Ŝparo estus malutila, ĉar povus perturbi la ekonomian ekvilibrion kaj la pagadan flukson.

Laŭ Quesnay, estas natura ordo esenca al homaj socioj, al kiu estas senutila perturbi per leĝoj kaj reguloj. Lia unua grava disĉiplo estis Victor Riqueti, Markizo de Mirabeau, kiu verkis "Explication du Tableau économique" ("Klarigo pri la Ekonomia Tabelo") 1759, "Théorie de l'impôt" ("Teorio pri la Imposto"), 1760; kaj "Philosophie rurale" ("Biena Filozofio"), 1763. En 1763 alia juna disĉiplo unuiĝis al skolo, Pierre Samuel du Pont de Nemours, kiu en 1767 publikigis la verkaron de Quesnay je la titolo "La Physiocratie; ou, constitution naturelle du gouvernement le plus avantageŭ au genre humain" ("La Fiziokratio aŭ, la natura konstituo al registraro la plej avantaĝa al homaro") de kiu la skolo prenis sian nomon.

Por turnigi la ekonomion je agrikulturo, estu nur unu imposto pagata de terposedantoj, kiu liberigis la popolon de la granda kvanto da impostoj. Sed pruvo konduki la ekonomion laŭ la fiziokratia doktrino farita de Anne-Robert-Jacques Turgot, ministro de financoj en 1774, fiaskiĝis pro la protestoj de terposedantoj. Kun la eksigo de ministro, malaperis la influo de fiziokratiistoj.


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Juro |
**Alfons Czibulka** [cibulka], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Czibulka Alfonz Wolfgang,** germane *Alfons Czibulka* estis aŭstrohungara armea komponisto, dirigento.

Alfons Czibulka  naskiĝis la 14-an de majo 1842 en Szepesváralja/Kirchdrauf (Hungara reĝlando, Habsburga Imperio nuntempa Spišské Podhradie en Slovakio), li mortis la 27-an de oktobro 1894 en Vieno (Aŭstrio-Hungario).

Biografio
---------

La familio Czibulka baldaŭ translokiĝis al Pressburg, kie Alfons lernis pianadon. En la aĝo de 15 li faris la unuan koncertturneon en la Rusa Imperio. Iom poste li estis muzika direktoro de la franca Opero en Odeso kaj en teatro de Innsbruck. En 1865 li estis la dua dirigento apud Franz von Suppé en Vieno, sed kelkfoje li dirigentis en Linz kaj Germana Teatro (Pest). Atinganta la soldatan aĝon li soldatiĝis kaj servis kiel kapelestro de armeaj orkestroj (inter 1866-1869 en Bolzano, poste en Hungara reĝlando kaj Krakovo, inter 1872-1880 en Prago, inter 1880-1883 en Trieste, inter 1883–1884 en Vieno. En 1889 li interrompis la armean periodon kaj li estis en Hamburgo muzika direktoro. En 1891 li revenis al la armeo. Inter 19 kaj 19 li apartenis al [[]]. [[]] [[]]. Li ricevis premiojn inter. Li havis edzinon, kiu naskis gefilojn.

Elektitaj koncertoj
-------------------

* Bruselo (1880, en konkurso la unua loko)

Elektitaj komponaĵoj
--------------------

Li komponis pli ol 300 kantojn.

* *Scene de Ballet* op. 268
* *Stephanie-Gavotte* op. 312 (1880)
* *Pfingsten in Florenz* (opereto, 1884)
* *Der Glücksritter* (opereto, 1887)
* *Vom Donaustrand* op. 339 (1887)
* *An Dich!* op. 390 (1894)

Memorigiloj
-----------

* strato en Vieno

Fontoj
------

* germanlingva biografio
* anglalingva biografio kun foto
* angle

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Alfonz Czibulka en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 642294
* GND: 116779128
* LCCN: no90014720
* VIAF: 7581833
* ISNI: 0000 0001 0867 5190
* SUDOC: 125703244
* BNF: 139728875
* MBA: 68909ad3-fc4f-4e5c-a232-f74ec3a20e86
* BIBSYS: 3105005
* NKC: jx20070329001
* ICCU: CUBV050438
* BNE: XX1168886
 |