recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Huastec. Vivo-Morto Figuro, 900–1250**. Tiu skulptaĵo de homo portanta homan skeleton dorse estas ekzemplo de la duismo de vivo kaj morto en la Azteka arto. Broklina Muzeo.
**Meksika** aŭ **azteka arto** inkludas la artajn montrojn de aztekoj, inter kiuj estas literaturo, muziko, arkitekturo, skulptarto, pentrarto kaj danco.

Laŭ Francisko Azorín **azteka arto** estas *Arto disvolviĝinta en Meksikio de X-XIV jc.*

Arkitekturo
-----------

La fakto ke la aktuala ĉefurbo de Meksiko kovras la iaman Tenoĉtitlanon, malhelpas havi klaran vidon kompletan de la arkitekturaj strukturoj kaj ĉefe de la organizado de la spaco en la ceremoniejoj, aŭ de la rilato inter templaj strukturoj kaj la loĝejaj konstruaĵoj. Fakte, la sciaro pri tiu zono limiĝas al kelkaj sektoroj en kiuj oni povis realigi elfosaĵojn nur de limigita karaktero aŭ kie okazis hazardaj trovoj. Tiel la nomita Placo de la Tri Kulturoj, en la kerno de Tenoĉtitlano; la elfosaĵoj en la Ĉefa Templo, en la subgrundo de la Katedralo, aŭ en la laboro por la konstruado de la Metroo, krom kelkaj izolitaj temploj, kiel tiuj de Tenaĝuko aŭ de Sankta Cecilia Akatitlano, kiuj havigas ideon pri kiel estis la temploj en la centra zono de la valo de Meksiko. Al tio aldonendas kelkaj aliaj setlejoj, kiel tiuj de Malinalko, Cempoala, Teopanzolko uax Kalikstlahuaka, kie oni trovis gravajn meksikajn strukturojn.

Pentrarto kaj skribarto
-----------------------

Teksarto
--------

Plumarto
--------

Muziko
------

Skulptarto
----------

Notoj
-----

1. ↑  Francisko Azorín, arkitekto, Universala Terminologio de la Arkitekturo (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 28.

Vidu ankaŭ
----------

* Aztekoj
Johann Chr. Vollert: *Migroteatro ĉe riverbordo*
proksimume 1750
**Germana migroteatro** estas la nomo por vaganta germanlingva teatroensemblo konsista el profesiaj aktoroj, kiu ja havas propran stokon da kostumoj, rekvizitoj kaj kulisoj, ne tamen fiksan prezentejon.

Tiaj vagantaj ensembloj jam ekde la 17-a jarcento formiĝis en Germanujo dum la frua novepoko kiel kontraŭaĵo al la kortegoteatroj de la princoj kaj amuzis la popolon per farsoj, kiuj estis parodioj aŭ literaturaj transvestaĵoj de tragedioj aŭ operoj. Per la ekesto de naciaj teatroj kun fiksaj aktorensembloj en la 18-a jarcento ĉi tiu formo de popolteatro iom post iom perdis sian gravecon, kvankam ankoraŭ ĝis en la 19-a jarcento migroteatroj prezentis en germanaj urboj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Germana migroteatro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Literaturscienca superrigardo super la teatro de la migraj ensembloj kaj unuopaj teatrosocietoj[*rompita ligilo*]
* Pri la socia pozicio de la vagantaj aktoroj Arkivigite je 2016-03-04 per la retarkivo Wayback Machine
* Ekzercludoj en la teatro de la 18-a jarcento[*rompita ligilo*]
la romiaj provincoj dum la jaro 116, sub imperiestro Trajanus
***Germania Superior*** ("Supra Ĝermanio") estis provinco de la Romia Imperio.

Germania Superior, jen malhelruĝe akcentita
Ĝi ampleksis partojn de la hodiaŭaj ŝtatoj Svisio, Francio kaj de la sudokcidenta Germanio. Norde la teritorio limis al la provinco Germania Inferior, okcidente al Gallia Belgica kaj Gallia Lugdunensis, sudokcidente al Gallia Narbonensis kaj sudoriente al Raetia. Oriente de la provinco situis la "libera" Ĝermanio, do tiu parto de la loĝtereno de la ĝermanoj, kiun la romianoj ne sukcesis konkeri.

La administra centro de la provinco estis Mogontiacum, la hodiaŭa urbo Mainz (en Esperanto *Majenco*) en Germanio.

Plej malfrue sub la armeaj konkeroj dum la epoko de imperiestro Augustus la teritorioj ĝermanaj okcidente de la rivero Rejno iĝis parto de la Romia Imperio. La romianoj dum la unuaj jardekoj armee administris la terenojn. Kune kun la najbara provinco Germania Inferior ankaŭ Germania Superior ĉirkaŭ la jaro 85 post Kristo dum la epoko de imperiestro Domitianus iĝis civila provinco.

Pro la lima situo de la provinco ene de la Romia Imperio ĉi tie daŭre estis instalitaj multnombraj romiaj armeopartoj. Romiaj legioj ekzistis en Mainz (Mogontiacum), Strasburgo (Argentorate) kaj parte en Windisch (Vindonissa). Krome multaj soldatoj militservis ĉe la fortikigita limo inter la Imperio kaj Ĝermanio.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rSPQR Provincoj de la Romia Imperio (en 117) SPQR |
| --- |
| Achaea • Aegyptus • Africa • Alpes Cottiae • Alpes Maritimae • Alpes Poeninae • Aquitania • Arabia Petraea • Armenia • Asia • Assyria • Baetica • Bithynia et Pontus • Britannia • Cilicia • Corsica et Sardinia • Creta et Cyrene • Cyprus • Dacia • Dalmatia • Epirus • Galatia • Gallia Belgica • Gallia Lugdunensis • Gallia Narbonensis • Germania Inferior • Germania Superior • Hispania Tarraconensis • Italia • Iudaea • Lusitania • Lycia et Pamphylia • Macedonia • Mauretania Caesariensis • Mauretania Tingitana • Mesopotamia • Moesia Inferior • Moesia Superior • Noricum • Pannonia • Raetia • Sicilia • Syria • Thracia |

 |

* Kategorio Germania Superior en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
permeso de edzeco inter homoj de malsamaj rasoj - ﻿ neniam estis malpermeso
- ﻿ antaŭ 1887

- ﻿ inter 1948 ĝis 1967
- ﻿ en 1967 pro la jura kazo Loving kontraŭ Virginio

**Loving kontraŭ Virginio** estis usona jura kazo en 1967. La supera kortumo deklaris leĝon de la ŝtato Virginio nekonstitucia. Temis pri *rasa integreca leĝo* de 1924, kiu malpermesis edzecon inter homoj de malsamaj rasoj.

Malsamrasanoj Mildred Jeter and Richard Perry Loving loĝis en Virginio, kie ili ne rajtis geedziĝi, do ili iris al apuda Distrikto Kolumbio, kie tia edzeco laŭleĝis, tiam revenis al Virginio kiel edzino kaj edzo. Tie la geedzoj (kies angla familia nomo "Loving" ironie signifas "amantaj") estis arestitaj de la ŝtato Virginio, kiu kondamnis ilin, kaj ordonis ilin pasigi jaron en malliberejo. La ŝtato nuligis la malliberejan punon kondiĉe ke ili eliru la ŝtaton por 25 jaroj.

La juĝisto Leon Bazile (eĥante rasan teorion de Johann Friedrich Blumenbach el la 18-a jarcento) proklamis ke

*Supera Dio kreis la rasojn blanka, nigra, flava, malaja kaj ruĝa, kaj li metis ilin sur malsamajn kontinentojn. Kaj krom pro la interfero kun lia aranĝo estus neniu kialo por tiaj edzecoj. La fakto ke li apartigis la rasojn montras ke li ne celis por la rasoj intermiksiĝi.*
La Loving-oj transloĝiĝis al Distrikto Kolumbio, kaj en 1963 ekprocesis por nuligi la kondamnon (argumente laŭ la 14-a amendo de la konstitucio usona), kaj la kazo finfine atingis la superan kortumon. Ĉiuj naŭ juĝistoj de la supera kortumo konsentis ke la virginia leĝo estis kontraŭ la konstitucio, kaj malakceptis la argumenton de Virginio ke la leĝo ne rasismas ĉar ĝi egale punas blankulojn kaj nigrulojn. En la decido, skribis la kortumo:

*Edzeco estas unu el la "bazaj civitaj rajtoj de homo," fundamenta al nia ekzisto kaj elteno.... Nei tiun fundamentan liberon laŭ tiom ne subtenebla bazo kiom rasa klasifiko en tiuj statutoj, klasifikoj tiom rekta subfosa al la principo de egaleco je la koro de la 14-a Amendo, certe senigas liberon al ĉiuj ŝtataj civitanoj sen justa jura procezo. La 14-a Amendo postulas ke la libero de elekto edziĝi ne estu limigita de malicaj rasaj diskriminacioj. Sub nia Konstitucio, la libero edziĝi, aŭ ne edziĝi, al persono de alia raso restas ĉe la individuo kaj ne rajtas esti limigita de la Ŝtato.*
Spite tion, tiaj leĝoj restis en la konstitucioj de pluraj usonaj ŝtatoj, ĝis 2000, kiam Alabamo estis la lasta forigi sian leĝon kontraŭ durasa edzeco.
**Vistabella** aŭ **Vistabella de Huerva** [bistaBElja deŬERba] estas municipo de Hispanio, en la sudo de la komarko *Campo de Cariñena* kies ĉefurbo estas Cariñena mem, en la sudo de la Provinco Zaragozo (regiono Aragono). La loknomo *Vistabella* estas tradukebla al Bela Vidaĵo, dum Huerva estas aludo al la trafluanta rivero.

Geografio
---------

Vistabella estas municipa teritorio en la sudo de la komarko Campo de Cariñena sude de tiu de Aladrén. Montoj kiel Cabezo Cara, Pico del Buitre, La Martucha kaj aliaj, atingas 1000 metrojn. 

La loĝloko mem estas je 73 km sudokcidente de Zaragozo, provinca kaj regiona ĉefurbo, je 754 msm sur la valo de la rivero Huerva. Ĝi estas tute inter Aladrén norde kaj Cerveruela sudokcidente laŭ ŝoseo kiu sekvas la fluejon de la rivero Huerva.

Estas diversaj kvartaloj kiel Las Casas Altas, Las Casas Bajas, Las Cuatro Esquinas kaj El Barrio el Curto, inter aliaj.

Historio
--------

La konkero de la areo el islamanoj estis farita en la 12-a jarcento. Plue restis multaj moriskoj, kiuj laboris por agrikulturo; sed komence de la 17-a jarcento okazis la forpelo de la moriskoj el Hispanio, kio rezultis en krizo por la loko. 

Preskaŭ ĉiuj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento kaj same en Vistabella kie oni malaltiĝis el 424 loĝantoj en 1940 ĝis nunaj 50 loĝantoj laŭlonge de la jarcento. Evidente elmigrado foriris al Zaragozo kaj Cariñena.

Aktualo
-------

Bazo de ekonomio nun estas agrikulturo (cerealoj, olivarboj kaj migdalarboj) kaj ĉefe brutobredado (kortobirdoj, ŝafoj kaj porkoj) kaj sekva nutrindustrio. Nune gravas ankaŭ natura, kultura kaj rura turismo. Inter nunaj vidindaĵoj menciindas la preĝejo de Sankta Mikaelo de mudeĥara stilo kun 16-latera sonorilturo, ermitejo de Sankta Quiteria, kaj naturaj lokoj ĉefe ĉe la rivero Huerva (azudo, akvofalo, gorĝo de 20 km ktp.) kaj birdoprotekta areo.

Bildaro
-------

* La rivero Huerva en Vistabella.La rivero Huerva en Vistabella.
* Tipa angulo.Tipa angulo.
* Urbodomo.Urbodomo.
* Kvartalo Casas Bajas.Kvartalo Casas Bajas.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Zaragozo

Referencoj
----------


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 802146
* VIAF: 316431057
 |
**Sardón de los Frailes** estas municipo de la provinco Salamanko, en la aŭtonoma komunumo Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la Jurisdikcia teritorio de Salamanko en la nordo-centro de la provinco. *Sardón de los Frailes* estas tradukebla etimologie al *Makiso de la Monaĥoj* kiel aludo al la Dominikanoj de la Konvento de Sankta Stefano (Salamanko).

Ĝia municipa teritorio estas formata de la loĝlokoj Sardón de los Frailes kaj Villarejo, okupas totalan areon de 32,46 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2017, ĝi havis 84 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 250 loĝantojn ekde la komenco de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. Ĝi distas 62 km de Salamanko, provinca ĉefurbo. 

Ĝi fondiĝis en la 13-a jarcento. En postaj jarcentoj suferis pro militoj ĉefe dum la Hispana Milito de Sendependigo. 

La tradiciaj agrikulturo (cerealoj, paŝtaĵoj) kaj brutobredado (bovoj kaj ŝafoj en kverkaroj) lastatempe iom dekadencis, sed pluas. Lastatempe rura turismo ekgravis.

La urbestro estas de maldekstra partio PSOE.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Salamanko


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 753443
 |
**Richard Alan Beirach** (naskiĝis la 23-an de majo 1947 en Broklino) estas usona ĵazpianisto.

Vivo kaj verkado
----------------

Beirach ricevis klasikmuzikan instruadon de pianludo je James Palmieri. Ekde 1967 ĝis 1968 li studis en Bostono je Konservatorio Berklee ĉe Margaret Chaloff kaj Charlie Mariano, post tio sekvis ĝis 1972 kompozicia studo ĉe Ludmila Ulehla ĉe la Muziklernejo je Manhatano en Novjorko.

Li membriĝis en la bando de Stan Getz, kune kun Dave Holland kaj Jack DeJohnette. Ekde 1973 ĝis 1976 li apartenis al la bando *Lookout Farm* de Dave Liebman. En 1976 aperis lia unua amuzikalbumo kiel bandestro *Eon* kun Eliot Zigmund kaj Frank Tusa, en 1977 lia unua soloalbumo *Hubris*. Krom tio li kunverkis kiel gastmuzikisto je surdiskigoj kaj dum koncertvojaĝoj kun John Abercrombie, George Adams, Chet Baker, Jeremy Steig kaj John Scofield.

Ekde 1981 ĝis 1991 li apartenis al la bando *Quest* revivigita en 2006 (kun la frapinstrumentistoj Billy Hart, poste Al Foster, kaj basistoj George Mraz, poste Ron McClure), kun kiu li faris ses muzikalbumojn. Krom tio li plue verkis sole kaj duope kun Dave Liebman. Komence de la 1990-aj jaroj li prezentis kun la triopo de Ron McClure, triope kun Dave Liebman kaj Jack DeJohnette kaj ankaŭ kiel gastmuzikisto de trombonisto Conrad Herwig. Ekde meze de la 1990-aj jaroj li verkis ĉefe en du triopo-ensembloj: kun George Mraz kaj Billy Hart same kiel kun Gregor Hübner kaj Veit Hübner resp. George Mraz. Ankaŭ kun frapinstrumentisto Patrick Manzecchi el Konstanco li ofte koncertas.

Instruado
---------

Ekde 2000 Beirach instruas kiel profesoro ĵazan pianludon ĉe la Altlernejo por Muziko je Lepsiko.

Diskoj
------

* *Antarctica* (Evidence, 1985) solo
* *Convergence* (Triloka, 1990) duopo kun George Coleman
* *Too Grand* (Steeplechase, 1992) duopo kun Andy LaVerne
* *Maybeck Recital Hall Series: Volume 19* (Concord Jazz, 1992) solo
* *Round About Bártok* (ACT, 1999) kun Gregor Hübner, George Mraz


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Muziko |

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Richard Beirach en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Hejmpaĝo de Richard Beirach
* Portreto de Beirach en jazzzeitung.de


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 391234
* GND: 13432515X
* LCCN: n79113581
* VIAF: 76502064
* ISNI: 0000 0000 6311 3492
* SUDOC: 111731216
* BNF: 13921816c
* MBA: 49ec7c05-548a-40fc-92a5-af400b8c286f
* NKC: ola2002158007
 |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Fasciato** |
| --- |
|  |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Aktinopterigoj *Actinopterygii* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Skorpenoformaj *Scorpaeniformes* |
| Subordo: | Kotidedoj *Cottoidei* |
|
|
|
|
| Superfamilio: | Cottoidea |
|
|
|
|
|
|
| Genro: | **Trachidermus** |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***T. fasciatus*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Trachidermus fasciatus**** |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Fasciato  |

 |
| v • d • r |

La **fasciato** (*Trachidermus fasciatus*) el la ordo de skorpenoformaj kaj familio de kotedoj vivas en la proksima maro de Bohaj-golfo ĝis Ŝjamen de Ĉinio, kaj estas la plej famaj tiuj, kiuj vivas en Songĝjang-rivero. Ĝi estas videbla ankaŭ ĉe la marbordoj de Koreio, Japanio kaj la Filipinoj. Ĝi kun longeco de 12-14 cm. havas grizbrunan koloron sur la dorso kaj dorsflanko de la kapo, brunajn makuletojn sur la dorso, kapo kaj naĝiloj kaj du oranĝkolorajn striojn sur ĉiu brankmembranoj. Ĝiaj kapo kaj antaŭa korpo estas plataj. Ĝi ne havas skvamojn sur la korpo kaj vidiĝas sur la haŭto multaj malgrandaj elstaraĵoj aŭ faldoj. Ĝiaj brusto kaj bazo de la postaj naĝiloj estas oranĝflavaj kaj ĝiaj dorsnaĝiloj flavbrunaj.

La fasciato estas migranta fiŝo. Ĝi ne nur povas vivi en saleta akvo, sed ankaŭ en dolĉa akvo. Printempe la fiŝidoj ennaĝas en Jangzi-riveron kontraŭflue. Grasiĝinte, ĝi revenas , vintre laŭ la rivero al maro por fraji. Tage ĝi kaŝas sin en la akvofundo, kaj nokte serĉas nutraĵon. Ĝi manĝas c"efe salikokojn kaj ankaŭ iujn malgrandajn fiŝojn. En januaro la fiŝino frajas. La frajoj algluiĝas al ŝtonetoj. Elfrajiĝinte la fiŝidoj denove eniras en dolĉan akvon.

La fasciato estas unu el la kvar famkonataj fiŝoj en Ĉinio. Ĝi, kiel frandaĵo, ĝuas grandan ŝaton de la loĝantoj en Ĝjangsu. Ĝiaj hepato kaj viando ĉe la kólo estas aparte bongustaj.
Por kontentigi la bezonon de la loĝantoj, oni jam komencis fari artan fekundigon por pliprodukti la fiŝojn.
burgo Elmstein – rigardo de burgroko kaj la ruino de la kirasmuro el sudorienta direkto
La **bugo Elmstein** estas ruino de mezepoka kastelo sur 290 metro alta roko ĉe la noda flanko de la valo de la rivero Speyerbach en la Palatinata Arbaro super la vilaĝo Elmstein, distrikto Bad Dürkheim, germana federacia lando Rejnlando-Palatinato.

Historio
--------

Probable la la burgo estis konstruata antaŭ la 13a jarcento de palatinoj por sekurigi la envalan vojon. La vazaloj estis pincernoj. La burgo estas en posedo de la Kurpfalz. Inter 1220 ĝis 1230 la ĉirkaŭmuro estis konstruata. Imperiestro Ludwig la bavaro lasis en 1329 la burgon ak sia palatinata kuzo. 1419 ĝis 1437 la burgo estis palatingrafa feŭdo en la posedo de la grafo Johann V. von Sponheim. En la jaro 1466 la burgon ricevis Erhard von Remchingen de princelktisto Friedrich la 1a kiel garantiaĵo. 1513 Heinrich von Pagk ricevis la burgon kiel feŭdon. Dum la palatinata kampara milito en la jaro 1525 la burgo estas parte detruita. Palatingrafo Johann Casimir heredis en 1576 la burgon. Ankaŭ dum la tridekjara milito (1648) estas detruoj ĉe la burgo. 1689 dum la milito de palatinata sukcedo la burgo komplete estis detruita. Poste ĝi fariĝis privata posedo

Priskibo
--------

Literaturo
----------

* Jürgen Keddigkeit, Alexander Thon, Karl Scheurer Rolf Übel: *Pfälzisches Burgenlexikon, Band 1: A-E*. 2. Auflage, Institut für pfälzische Geschichte und Volkskunde Kaiserslautern, Kaiserslautern 2003, ISBN 3-927754-51-X, S. 473-483.
* Arndt Hartung, Walter Hartung: *Pfälzer Burgenbrevier: Aufbaustudien*. 6. Auflage. Pfälzische Verlagsanstalt, Ludwigshafen 1985, ISBN 3-9801043-0-3.
* Walter Herrmann: *Auf rotem Fels - Ein Führer zu den schönsten Burgen der Pfalz und des elsässischen Wasgau*. DRW-Verlag, Leinfelden-Echterdingen 2004, ISBN 3-7650-8286-4, S. 48-49.
* Günter Stein: *Burgen und Schlösser in der Pfalz*. Weidlich, Frankfurt/Main 1976, ISBN 3-8035-8356-X.
* Alexander Thon (Hrsg.): *Wie Schwalbennester an den Felsen geklebt. Burgen in der Nordpfalz*. 1. Auflag. Schnell + Steiner, Regensburg 2005, ISBN 3-7954-1674-4, S. 40–43.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Burgo Elmstein en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Rekonstruktionszeichnung von Wolfgang Braun Arkivigite je 2016-03-08 per la retarkivo Wayback Machine
**Aleksej Grigorjeviĉ STAĤANOV** (ruse *Алексей Григорьевич Стаханов*; naskiĝis la 21-an de decembro 1905/3-an de januaro 1906 en Lugovaja ĉe Orjol, mortis la 5-an de novembro 1977 en Ĉistjakove ĉe Doneck) produktis 102 tunojn da karbo en unu skipo, la 31-an de aŭgusto 1935 en karbokaverno kiel minhakisto en Donecka baseno. Tiel li troplenumis 13-oble la validan labornormon. Tiuokaze oni falsis la ciferojn kaj helpis lin 7 kunlaboristoj. Post tio organizis la sindikatoj kaj la KPSU la Staĥanov-movadon, por altigo de la laborproduktemo en la Sovetunio kaj oni faris el li ekzemplon. Li estis premiita.

Tiu laborrekordo iĝis bazo por la fortaj altigoj de la labornormoj. Sekvo de tio estis malaltiĝo de la kvalito.

*Staĥanovisto* estis tia laboristo, kiu laboris super la normalaj laborniveloj.

Vidu ankaŭ
----------

* Adolf Hennecke
* Minejo Staĥanov (Ostrava)

* Kategorio Aleksej Staĥanov en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 104673
* GND: 118752375
* LCCN: n81116960
* VIAF: 291387877 54943944, 291387877
* ISNI: 0000 0000 5535 2215
* BNF: 17005436f
* NKC: js20060120096
 |
**Faza** estas setlejo sur la norda marbordo de la insulo Pate, ene de la insularo Lamu en la iama Marborda Provinco de Kenjo.

Faza estis konata laŭ la nomo Ampaza fare de portugaloj date el almenaŭ la 14a jarcento. En 1587 Faza estis detruita de portugaloj ĉar la loka ŝejĥo estis apoganta Mir Ali Beg, fama korsaro kiu estis ludanta ŝlosilan rolon en la forigo de la portugaloj el Maskato. Portugaloj venis el Goa kun ĉirkaŭ 650 homoj por puniga ekspedicio, kaj kolere atakis per furio al Faza. Ĉiu kiun ili trafis estis mortigita, inklude la lokan ŝejĥon. La portugaloj konservis sian kapon en barelo da salo por montrado en Hindio. Post 4 tagoj de rabado, ili invitis la rivalojn de Faza el Pate por ke ili prenu tion kion ili deziros el Faza.

Faza estis poste resetlita. En la 18a jarcentro Faza denove ruiniĝis pro ribelo de Pate. La 5an de septembro 2009, okazis tragika incendio, kiu detruis 430 domojn kaj lasis 2500 senhejmulojn.

Notoj
-----

1. ↑   Svat Soucek, «The Portuguese and the Turks in the Persian gulf» en Studies in ottoman naval history and maritime geography. Analecta isisiana, n°102, The Isis press, Istanbul, 2008. ISBN 978-975-428-365-5, p. 101-106.
2. ↑   Martin, 1973, p. 6

Bibliografio
------------

* Martin, Chryssee MacCasler Perry and Esmond Bradley Martin: Quest for the Past. An historical guide to the Lamu Archipelago. 1973.
burgo Dunvegan sur la insulo Skye
burgo Dunvegan, enirejo
**Burgo Dunvegan** aŭ **kastelo Dunvegan** estas la sidejo de la skota klano de MacLeod. La kastelo troviĝas sur la insulo Skye, Proksimaj Hebridoj.

Historio kaj konstruo
---------------------

La burgo Dunvegan estas la plej aĝa daŭre loĝata burgo aŭ kastelo en Skotlando. Ĝi estas la loĝloko de la klanestroj de la klano MacLeod de pli ol 800 jaroj. La burgo situas tuj ĉe Loch Dunvegan. En la tempo de la reĝino Viktoria la klano konstruigis grandan parkon. La golfa marfluo donas al la insulo relative mildan veteron kaj multaj plantoj povas kreski tie.

Unua fortikaĵo
En la 13a jarcento la klano MacLeod konstruigis la unuan fortikaĵon sur roko. Simpla ŝildmuro protektis la ekonomiajn kaj loĝdomojn. Poste la ŝildmuro ricevis krenelojn. Ĉirkaŭ la jaro 1340 Malcolm MacLeod (la tria klanestro), konstruigis la grandan burgfridon.

Pluaj konstruŝtupoj
En la 15a jarcento Alasdair Crotach MacLeod, la tiama, oka klanestro, konstruigis la fean turon, kies kvar loĝeblaj etaĝoj estas ligitaj per malvastaj helikaj ŝtuparoj.

### Hodiaŭa aspekto

La hodiaŭa aspekto de la burgo estas la rezulto de la konstrulaboroj dum la viktoria tempo. La konstruadon planis la skota arĥitekto Robert Brown. La nova aspekto de la burgo estas pli pompa kun pluraj orieloj. Ĝi estas nun pli kastelo ol burgo.

altlanda bovo

Literaturo
----------

* Christina Gambaro, Giulia Gaida (Red.): *Schottland – Burgen und Schlösser.* Karl Müller, Köln 2003, ISBN 3-89893-075-0.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Burgo Dunvegan en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Kategorio Burgo Dunvegan en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Burgo Dunvegan en Vikivojaĝo (Turisma gvidilo)

* retpaĝo de la burgo
burgo Bischofstein (fone la vilaĝo Burgen)
La spronburgo **Burg Bischofstein** situas ĉe la maldekstra riverbordo de la Mozelo inter Moselkern kaj Hatzenport sn la komunumo Münstermaifeld en la distrikto Mayen-Koblenz, germana federacia lando Rejnlando-Palatinato

Je la alia riverflanko estas la komunum Burgen. En 1689 francaj trupoj detris ĝin kaj en la 30aj jaroj de la 20a jarcento oni rekonstruis ĝin kiel feriejo. Ekde 1954 ĝi estas Schullandheim (t.e. feriejo por lernejaj klasoj eksterurbaj). Karakteristikaĵo de la burgo estas la blanka stukaĵstrio je al duona alteco de la burgfrido.

Geografio
---------

situo de la burgo Bischofstein en la distrikto Mayen-Koblenz

Historio
--------

kopio de la donacdokumento de 1273
### 1880 ĝis hodiaŭ

la plej malnova foto de la burgo Bischofstein (antaŭ 1884)

Burgfrido
---------

la burgfrido kun la blanka ringo
rigardo de la burgfrido al la Mozelo kaj Hatzenport

Legendoj pri la turo
--------------------

Burgkapelo Sankta Stefano
-------------------------

* rigardo al la kapelorigardo al la kapelo
* pordo el la ĥorejo al la Majenca Kartuziana monaĥejopordo el la ĥorejo al la Majenca Kartuziana monaĥejo
* lustro en la kapelolustro en la kapelo

Ceteraĵoj
---------

migrado ĉirkaŭ la burgo Bischofstein

Literaturo
----------

* Christa Becker, Winfried Schorre: *Burg Bischofstein an der Mosel*. Görres-Druckerei GmbH und Verlag, Koblenz 2002, ISBN 3-935690-02-9
* Alexander Thon/Stefan Ulrich: *Von den Schauern der Vorwelt umweht...*. Burgen und Schlösser an der Mosel, Regensburg: Schnell & Steiner 2007, S. 34-37. ISBN 978-3-7954-1926-4
* Alexander Thon: *Zwischen Reich, rheinischer Pfalzgrafschaft und Erzbistum Trier - Neue Erkenntnisse zur hochmittelalterlichen Geschichte der Burgen Bischofstein, Cochem und Klotten*, in: Olaf Wagener (Hrsg.): Die Burgen an der Mosel. Akten der 2. internationalen wissenschaftlichen Tagung in Oberfell an der Mosel, Koblenz 2007, Seite 62–82

### Referencoj

Eksteraj ligiloj
----------------

* Burgo Bischofstein en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Burgo Bischofstein en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Pli malalta Kama JelabugaPli malalta Kama Jelabuga
**Nacia parko Niĵnaja Kama** (ruse *Национальный парк Нижняя Кама*) estas nacia parko en la centro de Rusujo, situanta en Tukaja kaj Jelabuga distriktoj de Tatarstano. Ĝi estis establita la 20-an de aprilo 1991 por protekti koniferojn (plejparte pino) arbaroj ĉe la bordo de la rivero Kama.

Priskribo
---------

La parko konsistas el tri izolitaj aretoj. Du el ili, *Maly Bor* kaj *Tanayavskaya Dacha*, situas proksime al la grandurbo de Jelabuga, sur la dekstra bordo de la Kama; dum la tria unu, *Bolshoy Bor*, estas situanta sur la duoninsulo sur la maldektra bordo de la Kama, ekster la grandurbo de Nabereĵnije Ĉelni. En la limoj de la parko, la Kama estas konstruita kiel Niĵnekamska Rezervujo. La dekstra bordo de la rivero estas alta, kun interkrutejoj. La Toyma Rivero estas la plej granda alfluanto de la Kama ene de la parto. La maldektra bordo de la Kama estas plata. Sub la digo, la Kama serpentumas, kaj la herbejoj sur la dekstra bordo en tiu areo ankaŭ apartenas al la parko.

### Faŭno

Grandaj mamuloj ĝeneraligitaj en la parko inkludas alkon (*Alces alces)*, kapreolojn (*Capreolus capreolus*), apron (*Sus scrofa*), linkon (*Linx sp*.), melon (*Meles sp.*), eŭrazian kastoron (*Castor fiber*), kaj niktereŭton (*Nyctereutes procyonoides)*. Ekzistas pluraj specioj de vespertoj, kelkaj el kiuj estas raraj. La parko havas pli ol 190 speciojn de birdoj, 6 specioj de reptilioj, 10 specioj de amfibioj, kaj 16 speciojn de fiŝoj.

### Vegetaĵaro

La areoj najbaraj al Niĵnekamska Rezervujo estas kovritaj per arbaro. Arbaro ankaŭ ĉeestas longe de la marbordo, kiel izolitaj aretoj. Inter la arboj, la plej oftaj estas pino (*Pinus sp.*; 65.4% de la arbara regiono), betulo (*Betula sp.*; 19%), kaj tremolo (*Populus tremula*; 6%). Kelkaj el la arbaro estis plantitaj.

Referencoj
----------

1. 1 2 3  *Nacia Parko de la Malalta Kama (en la rusa)* Arkivigite je 2020-01-30 per la retarkivo Wayback Machine. Ministerio pri Naturaj Rimedoj de la Rusa Federacio.
2. 1 2  *Nacia Parko Malsupra Kama* (en la rusa). FGBU NP "Malsupra Kama".
3. ↑  И. А. Кусый, ed. (2007). Национальный парки России: Северо-Запад и центр. Вокруг света (in Russian). Вокруг света. pp. 35–55. ISBN 5986521102.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Nacia parko Niĵnaja Kama en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficialaj Mapoj de la Parko (en la rusa)
**Saín Alto** estas komunumo en la meksika subŝtato Zacatecas. La ĉefurbo de la komunumo estas Saín Alto.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 19333 loĝantojn. El tiuj estas 9211 viroj kaj 10122 virinoj. La komunumo havas surfacon de 1,446 kvadratkilometroj kaj ĝi situas (meza punkto) je 2,050 metroj super la marnivelo. La kvanto de precipitaĵo (jare) estas 500 milimetroj. La geografia koordinatoj de la komunumo estas 23° 35′ norda latitudo kaj 103° 15′ okcidenta longitudo.

Sociogeografio
--------------

En la komunumo vivas 18114 personoj kiuj aĝas 5 jaroj aŭ pli. El tiuj 8 personoj parolas indiĝenan lingvon. Tio egalas al 0.04 % de la personoj, kiuj aĝas 5 jaroj aŭ pli.

12,303 loĝantoj aĝas 15 jaroj aŭ pli. Inter ili estas 11196 alfabetoj kaj 524  analfabetoj. Do 8.93 % de la loĝantoj, kiuj aĝas 15 aŭ pli estas analfabetoj.

Inter la virinoj estas 6,104 alfabetoj kaj 575 analfabetoj. Do la grado de analfabeteco inter virinoj estas 8.61%. Inter la viroj estas 5,092 alfabetoj kaj 524 analfabetoj, do 9.33% el la viroj estas analfabetoj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI

Eksteraj ligiloj
----------------

 Arkivigite je 2007-05-20 per la retarkivo Wayback Machine
***Zero*** estas hispana ĉiumonata geja revuo, direktita de Miguel Ángel López. Ĝia unua periodo estis senpaga kaj nur cirkulis en Madrido. En la jaro 1998 ĝi fariĝis monata revuo je nacia skalo. En 2008 ĝi estas eldonita 50.000 ekzemplerojn po ĉiu numero 
En 2008 unu ekzemplero kostas po 4,95 € en Hispanio, kaj ankaŭ aĉeteblas en kioskoj de Portugalio, Grekio,  Francio, Germanio, Britio, Svislando, Belgio, Argentino, Andoro, Venezuelo, Meksiko, Ĉilio kaj Ekvadoro.

Enhavo
------

Ĉiu numero havas proksimume 135 paĝojn. Plurfoje jare ĝi inkludas specifajn kromaĵojn pri vivstiloj, sano kaj beleco, dekoracio, turismo kaj vojaĝoj i.a.

Ĝia strukturo havas fiksajn sekciojn: 

* **Opinio**: du aŭ tri kolumnoj pri aktualeco, unu el ili ĝenerale verkita de Eduardo Mendicutti.
* **Aktualeco**: leteroj de la legantoj kaj mondaj novaĵoj.
* **Intervjuoj**: rezervita spaco por ĉiaj personecoj.
* **Raportoj**: profundaj analizoj de notindaj novaĵoj.
* "**Zorgu vin**": sekcio dediĉita al la psikologio, sano, fitneso aŭ nutrado.
* **Vojaĝoj**: turisma destino analizita el GLAT-a vidpunkto.
* **De Zero (nulo) al 100**: finaj paĝoj dediĉitaj al la muziko, kino, arto, teatro aŭ porna kino.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Hejmpaĝo de la revuo Zero Arkivigite je 2009-03-10 per la retarkivo Wayback Machine
* Intervjuo al Miguel A.López, fondinto de Zero (filmo en Youtube)
**Bátya** (bAtja), kroate **Baćino** estas vilaĝo en Hungario, en regiono Suda Ebenaĵo, en departemento Bács-Kiskun, en Distrikto Kalocsa. La nomo signifas: pli maljuna frato.

Maldikaj akraj kapsikoj, kies produkto karakterizas Bátya

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 34 km²
* Loĝantaro: 2200
* Poŝtkodo: 6351
* Telefonprefikso: 78

Situo
-----

Bátya situas sur ebenaĵo, laŭ la maldekstra bordo de Danubo, laŭ ĉefvojo Budapeŝto-Baja. Troviĝas Kalocsa 8, Baja 38 km-ojn for.

Historio
--------

Antaŭ la hungaroj avaroj kaj slavoj loĝis tie. La unua mencio devenis el 1061 en formo **Bacha**. Tiam Béla la 1-a donacis la kampojn al abato de Szekszárd. La turkoj faris senhoma la vilaĝon, sed alvenis kroatoj el la nuna Bosnio. La loĝantoj okupiĝas pri kapsiko. Dum la historio ĉe la Danubo 12 da akvomuelejoj funkciis por kapsiko kaj unusola por tritiko. En 1891 tie funkciis la plej granda muelilo por kapsiko.

Vilaĝservo estas aŭtonomio de kroatoj.

Vidindaĵoj
----------

* baroka katolika preĝejo omaĝe al Eta Beata Damo de 1790
* golgoto
* skulptaĵo pri Sankta Triunuo

Famuloj
-------

En Bátya naskiĝis ŝlagrokantisto Teri Harangozó.
**Aspariegos** estas municipo de la provinco Zamoro, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la Alfoz de Toro en la centra oriento de la provinco. *Aspariegos* estas tradukebla etimologie al *Aspariegos*.

Ĝia municipa teritorio estas formata de unusola loĝloko, okupas totalan areon de 42,16 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 234 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 750 loĝantojn ekde la mezo de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. 

Limas kun loĝlokoj Arquillinos, Castronuevo de los Arcos, Pobladura de Valderaduey, Cerecinos del Carrizal, Malva, Torres del Carrizal, Benegiles kaj Villalube. Ĝi distas 24 km de Zamoro, provinca ĉefurbo. 

Estas romiaj restaĵoj, sed la setlejo mem fondiĝis en la 12-a jarcento. Ĝi apartenis al la Ordeno de Sankta Johano. En postaj jarcentoj suferis pro militoj kaj ĉefe dum la Hispana Milito de Sendependigo. 

La tradiciaj agrikulturo (cerealoj, paŝtaĵoj) kaj brutobredado (bovoj kaj ŝafoj en kverkaroj) lastatempe iom dekadencis, sed pluas. Lastatempe rura turismo ekgravis.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de Provinco Zamoro


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 753777
 |
**Ruslingvaj personaj nomoj** estas havigataj je nasko aŭ elektataj dum jura procezo de nomŝanĝo. Ortodoks-kristanaj nomoj konstituas grandan proporcion de personaj nomoj en Rusio, sed estas multaj esceptoj kiel antaŭ-kristanaj slavaj nomoj, komunismecaj nomoj, kaj nomoj prenitaj el la etnaj minoritatoj en Rusio. En la Rusa lingvo personaj nomoj formas apartan vortogrupon kun kelkaj unikaj trajtoj.

La evoluo de rusaj personaj nomoj datas el antaŭ-kristana epoko, kvankam la listo de komunaj oftaj nomoj draste ŝanĝis post la adopto de kristanismo. En mezepoka Rusio du tipoj de nomoj estis uzataj: kanonaj nomoj donitaj je la bapto (kalendaraj aŭ kristanaj nomoj, kutime modifitaj) kaj ne-kanonaj. La 14-a jarcento estis markita pere de la nuligo de ne-kanonaj nomoj, kio finis en la 18-a jarcento. En la 20-a jarcento post la Oktobra Revolucio la tuta ideo de nomo ŝanĝiĝis. Estis tute nova epoko en la historio de rusaj personaj nomoj, markite per gravaj ŝanĝoj en personaj nomoj.

La nomoj de popularaj sanktuloj estas konataj kiel "kalendaraj nomoj" pro sia apero en la liturgia kalendaro de la Rusa Ortodoksa Eklezio. Ofta kutimo estas nomi la bebon laŭ la sanktulo kiu estas la patrono de la naskotago. Tiaj nomoj estas ekzemple Ivan (Иван, "Johano"), Andrej (Андрей, "Andreo"), Jakov (Яков, "Jakobo"), Juri (Юрий, "Georgo"), Tatjana (Татьяна, "Tatiana"), Maria (Мария, "Maria"), Aŭdotia (Авдотья, "Eŭdoksia"), Elizaveta (Елизавета, "Elizabeta"). La grupo de kalendaraj nomoj inkludas tradiciajn nomojn uzitaj kaj listigitaj en la ortodoksaj menologioj antaŭ la Oktobra Revolucio (kaj en popularaj kalendaroj de la soveta epoko), kiuj estis presitaj ekde la dua duono de la 19-a jarcento. Ĉirkaŭ 95% de la rus-parolanta populacio de Sovetunio en la 1980-aj jaroj havis kalendarajn nomojn.

Antikvaj slavaj nomoj estas Stanislav (Станислав), Rada (Рада), Radomir (Радомир), kaj Dobromila. Malnovrusaj nomoj estas Ĵdan (Ждан), Peresvet (Пересвет), Lada (Лада), kaj Ljubava (Любава). Sovet-epokaj nomoj estas Vilen (Вилен), Avangard Авангард), Ninel (Нинель), kaj Era (Эра). Nomoj prunteprenitaj el aliaj lingvoj estas Alberto (Альберт), Ruslan (Руслан), Ĵanna (Жанна), kiel Johanino, kaj Lejla (Лейла).

Vidu ankaŭ
----------

* Rusaj individuaj nomoj


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 720018
 |
**Calzada de Valdunciel** estas municipo de la provinco Salamanko, en la aŭtonoma komunumo Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la Jurisdikcia teritorio de Salamanko en la nordo-centro de la provinco. *Calzada de Valdunciel* estas tradukebla etimologie al *Ŝoseo de Valdunciel*. La tradicia nomo de la romiaj vojoj estis "calzada" kaj tie estis la *Iter ab Emerita Asturicam* (vojo el Mérida ĝis Astorga), plej konata kiel *Vía de la Plata* aŭ Ruta de la Plata. 

Fontano *La Fuente Buena*, de romia deveno, reuzanta hombildan steleon sojle.
Mejloŝtono sekciita ĉe la rojo Valdunciel, videblas en la maldekstra duono de la blazono.
Ĝia municipa teritorio estas formata de unusola loĝloko, okupas totalan areon de 20,03 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2017, ĝi havis 666 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 300 loĝantojn ekde la mezo de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. Ĝi distas 13 km de Salamanko, provinca ĉefurbo. 

Estas multaj restaĵoj de romia epoko ĉefe rilate al la ŝoseo. Tamen la setlejo mem fondiĝis komence de la 13-a jarcento. En postaj jarcentoj suferis pro militojkaj ĉefe dum la Hispana Milito de Sendependigo. 

La tradiciaj agrikulturo (cerealoj, paŝtaĵoj) kaj brutobredado (bovoj kaj ŝafoj en kverkaroj) lastatempe iom dekadencis, sed pluas. Lastatempe rura turismo ekgravis. La urbestro estas de dekstra partio PP.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Salamanko


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 753121
* VIAF: 316734830
 |
**Calvin J. Konya,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kónya Kálmán** [kOnja] estas usona hungardevena inĝeniero pri minado, membro ekstera de Hungara Scienca Akademio (1995).

Calvin J. Konya  naskiĝis en 1943 en Klivlando.

Biografio
---------

Calvin J. Konya ricevis diplomon en *universitato Missouri* en 1966, poste li ekinstruis samloke en la universitato, baldaŭe en *universitato Morgantown*. En 1975 li studvojaĝis al Pollando kaj Hungario. Inter 1978-1987 li instruis en universitato en Columbus (Ohio), kie li ricevis rangojn ordinara profesoro kaj katedrestro, sed li samloke estis ankaŭ direktoro de instituto (*Ohio Mining and Mineral Resources Research Institute*). En 1987 li revenis al sia naskiĝurbo por instrui en universitato. Li okupiĝas ne nur pri minado, sed ankaŭ pri teknologio pri eksplodoj.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Rock blasting manual* (1985)
* *Surface blast design* (1990)
* *Diseño de voladuras* (1998)
* *Proiectarea lucrărilor de împuşcare în cariere* (2001)

Fontoj
------

* angla biografio Arkivigite je 2009-12-29 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio
* angla biografio
**Mária Rabatinszky** [rabatinski], laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj kun plena nomo **Rabatinszky Mária Jozefina** estis hungara operkantisto, primadono (koloratursoprano). Ŝia nomo estis en Germanio *Marie von Rabatinsky*.

Mária Rabatinszky naskiĝis la 25-an de junio 1844 en Csáklyó (Hungara reĝlando, Aŭstra Imperio, nuntempa Čaklov en Slovakio), ŝi mortis depost 1873 en Parizo?.

Biografio
---------

Mária Rabatinszky estis edukita en Kassa, poste ŝi lernis kantadon en konservatorio de Vieno. Ŝi deputis en koncerto en 1862, postde ŝi aliĝis al opera branĉo de la Nacia Teatro (Pest), sed ŝi ofte kantadis ankaŭ alie. Ekde 1865 ŝi estis membro de Viena Kortega Opero. En 1873 ŝi edziniĝis kaj ŝi eterne forlasis la kantadon. Ŝi vivis en Nordhausen kaj post la vidviniĝo en Parizo, kie ŝi okupiĝis pri pentrado.

Ŝia repertuaro (elekto)
-----------------------

* Gusztáv Fáy: *Kamilla* — Szilvia
* Giacomo Meyerbeer:
	+ *Die Afrikanerin* — Ines
	+ *Die Hugenotten* — reĝino
	+ *Robert le diable* —
* Giuseppe Verdi:
	+ *Un balo in Maschera* – Oscar
	+ Rigoletto — Gilda

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* germanlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 792693
* GND: 116319127
* VIAF: 54897168
* ISNI: 0000 0000 1025 6369
 |



* Portalo pri Biografio
**|Mária NAGy** [nadj], laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj kun la naskiĝa nomo **Göllner Mária,** laŭ la hungarsistema edzina nomo **Nagy Emilné** estis hungara filozofo, instruisto, antropozofo, kreinto de la hungara Valdorfa pedagogio.

Memortabulo pri gimnazio de Mária Nagy
Mária Nagy  naskiĝis la 13-an de novembro 1894 en Budapeŝto, ŝi mortis la 19-an de januaro 1982 en Bazelo.

Biografio
---------

Mária Nagy frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste ŝi doktoriĝis en Reĝa Universitato de Budapeŝto en 1918. Jam dum la 1-a mondmilito ŝi partoprenis en laboro de Ruĝa Kruco. Ŝi edziniĝis, baldaŭ ŝi naskis 3 filojn. En 1924 ŝi parolis kun Rudolf Steiner, post 2 jaroj ŝi fondis rondon pri antropozofio, samtempe valdorfan lernejon. Ŝi fondis la unuan hungaran gazeton por malliberuloj. En 1933 la lernejo fermis, ĉar la germanaj padagogoj estis revokitaj. Tamen Mária Nagy preskaŭ sekrete instruis plu. Dum la nazia erao ŝi kaŝigis homojn, ekzemple Sándor Török (verkisto). En 1946 kiel aktivulo de Ruĝa Kruco ŝi vojaĝis al Svislando, poste ŝi ne revenis pro la etendiĝanta komunismo. Ŝi prelegis ne nur en Bazelo, sed ankaŭ eĉ foraj landoj. En la 1970-aj jaroj ŝi paŝo post paŝo blindiĝis.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Az ókori szellem művelődésének geográfiai alapjai* (1918)
* *Küzdelem a Nagysárkányrend ellen* (1939, 2012)
* *A magyar ősvallás és a kereszténység* (1941, 2003)
* *Die Geige des Alten Moresch* (1948)
* *Dialog der Hemisphären* (1963)

Memorigiloj
-----------

* memortabulo en Budapeŝto
* gimnazio "Göllner Mária" en Budapeŝto  Arkivigite je 2016-09-13 per la retarkivo Wayback Machine
* fondaĵo "Göllner Mária"

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto Arkivigite je 2016-09-03 per la retarkivo Wayback Machine
* germanlingva biografio kun foto Arkivigite je 2016-08-29 per la retarkivo Wayback Machine
* Arkivigite je 2016-03-30 per la retarkivo Wayback Machine
Idiotismoj > Germanaj idiotismoj < Germana lingvo

---

**Jen kelkaj idiotismoj en la germana lingvo**

**abhauen** (laŭvorte: dehaki; uzata netransitive)  

Foriri (Foriru! = Hau ab!)

**am Arsch der Welt** (laŭvorte: je la pugo de la mondo)  

tre malproksime kaj malbone atingeble

**auf den Strich gehen** (laŭvorte: iri sur la strion)  

prostitui sin surstrate

**aus einer Mücke einen Elefanten machen** (laŭvorte: fari el kulo elefanton)  

ekscitiĝi pri bagatelo

**das Kind mit dem Bade ausschütten** (laŭvorte: ĵeti la infanon kun la banoakvo)  

**die Kirche im Dorf lassen** (laŭvorte: lasi la kirkon en vilaĝo)  

**die Klappe halten** (laŭvorte: teni la klapon)  

silenti, Halt die Klappe! = Silentu! (insulte)

**gesiebte Luft atmen** (laŭvorte: spiri kribritan aeron)  

esti en malliberejo

**jemandem reinen Wein einschenken** (laŭvorte: enverŝi puran vinon al iu)   
 finfine diri la veron al iu

**jemandem schöne Augen machen** (laŭvorte: fari belajn okulojn al iu)  

flirti kun iu

**jemanden abblitzen lassen** (laŭvorte: forfulmigi iun)  

iun rifuzi

**jemanden durch den Kakao ziehen** (laŭvorte: tiri iun tra la kakao)  

moke/malice klaĉi pri iu

**jemanden hinters Licht führen** (laŭvorte: gvidi iun malantaŭ la lumon)   
trompi iun

**katholischer/päpstlicher als der Papst sein** (laŭvorte: esti pli katolika/papista ol la papo)  

ĝisostuli  

**kein Blatt vor den Mund nehmen** (laŭvorte: ne meti folion antaŭ la buŝon)  

paroli libere pri tabua temo

**nicht ganz dicht sein** (laŭvorte: ne esti tute mallika; esti iom lika)  

esti stulta, senracia

**Rosinen im Kopf haben** (laŭvorte: havi sekvinberojn en la kapo)  

Havi grandajn (por eksteruloj nerealigeblajn) planojn, revojn, idealojn

**seinen Senf zugeben** (laŭvorte: aldoni sian mustardon)  

aldoni sian opinion/komenton

**Sitzen bleiben** (laŭvorte: resti sidante)  

1) esti devigata ripeti lernojaron  

2) resti eterna fraŭlino

**vor die Hunde gehen** (laŭvorte: iri antaŭ la hundojn)  

morti, perei, ruiniĝi
**Bárbara LENNIE Holguín** (Madrido, 20a de aprilo 1984) estas hispana produktorino kaj aktorino kiu famiĝis ĉefe per kvin nomumojn en la Goja-premioj, kaj la ricevo de la premio pro sia ludado en *Magical Girl* (2014).

Biografio
---------

Ŝi vivis ĝis 6-jaraĝo en Argentino kaj revenis en Hispanion en 1990. Ŝu licenciĝis je aktorado ĉe la *Real Escuela Superior de Arte Dramático*.

Ŝi protagonistis en filmoj *Dictado*, *Todas las canciones hablan de mí*, *Mujeres en el parque*, *Obaba*, *La bicicleta*, *Todos los días son tuyos*, kaj *Más pena que gloria*, en kiu ŝi debutis estante nur 15-jaraĝa. Krome ŝi laboris en *Trece Rosas*, de Emilio Martínez Lázaro, *La piel que habito*, de Pedro Almodóvar. Postaj laboroj estis filmoj kiel *Magical Girl* de Carlos Vermut, *María (y los demás)* de Nely Reguera, *Contratiempo* de Oriol Paulo, *Oro* de Agustín Díaz Yanes, *Una especie de familia* de Diego Lerman, *La enfermedad del domingo* de Ramón Salazar, *Petra* de Jaime Rosales kaj *El reino* de Rodrigo Sorogoyen.

Ŝi estis nomumita al Goja-premioj kiel Plej Bona Nova Aktorino pro sia ludado en *Obaba* en 2005 kaj duoble kandidatita en 2014 pro *El Niño* kiel Plej Bona Duaranga Aktorino kaj pro *Magical Girl* en la kategorio de Plej Bona Ĉefaktorino kion ŝi finfine atingis. En 2017 ŝi ricevis Premiojn Feroz kaj kandidatis por Goja-premio pro protagonismo en la filmo *María (y los demás)*.

En televido ŝi faris malgrandan rolon en serio *Águila Roja* kaj aliĝis al la kvina sezono de *Amar en tiempos revueltos* (2009-2010), en la rolo de Rosa Fernández, ambicia aspiranto al aktorado. En 2012 ŝi formis parton de la aktoraro de la historia serio de TVE, *Isabel*, pri la figuro de Isabel la Katolika. Poste ŝi partoprenis en la serio de Netflix *El desorden que dejas*, en la rolo de Viruca, profesorino kiu estis murdita en galega vilaĝo en strangaj cirkonstancoj. Samjare, ŝi estis kreinto kaj produktorinto, kun Irene Escolar, de la serio *Escenario 0* por HBO España.

Referencoj
----------

1. ↑  Bárbara Lennie

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Bárbara Lennie en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Bárbara Lennie en la hispana Vikipedio.*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 818233
* GND: 1062373863
* LCCN: no2006116633
* VIAF: 87343590
* ISNI: 0000 0001 1476 9556
* SUDOC: 179338285
* BNF: 162091641
* BNE: XX1607919
 |
**John Erman** (naskiĝita la 3-a de aŭgusto de 1935 mortis la 25-a de junio 2021) estis reĝisoro de televido kaj kino en Usono, aktoro kaj produktoro.

Li komencis sian karieron en 1950-a jardeko kiel aktoro de malgrandaj roloj en negravaj filmoj. En sekva jardeko li ŝanĝis sin al reĝisorado ĉe televidserioj kiel *Peyton Place*, *The Fugitive*, *The Outer Limits*, *Stoney Burke*, *Ben Casey*, *My Favorite Martian*, *That Girl*, *The Flying Nun*, *Marcus Welby, M.D.*, *Star Trek*, kaj *Judd for the Defense*.

En 1970-aj jaroj, li reĝisoris epizodojn de famega televidserio *Roots* (1977) inter aliaj. Li partoprenis dum la sekvaj jardekoj en produktado de televidfilmoj kiel *Alexander: The Other Side of Dawn*, *Green Eyes*, *The Scarlett O'Hara War*, *Eleanor, First Lady of the World*, *Who Will Love My Children?*, *The Two Mrs. Grenvilles*,*Right to Kill?*, *An Early Frost*, *The Attic: The Hiding of Anne Frank*, *Breathing Lessons*, *The Sunshine Boys*, *Too Rich: The Secret Life of Doris Duke*, *The Boys Next Door* kaj *Candles on Bay Street*

Premioj
-------

* 1978: Directors Guild of America Award pro *Roots Part II*;
* 1983 Premio Emmy pro *Who Will Love My Children?*;
* 1986: Directors Guild of America Award pro *An Early Frost*;
* 2004: *Ora Nimfo* de Monte Carlo TV por *The Blackwater Lightship*;
* 2004: Premio SIGNIS por *The Blackwater Lightship*;


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 634679
* GND: 118938657
* LCCN: n92062750
* VIAF: 113685907
* ISNI: 0000 0000 8181 6220
* SUDOC: 165843535
* BNF: 140962357
* NKC: xx0158540 xx0158539, xx0158540
* BNE: XX1295933
 |
La muzeo en Steinach. Tipa klasbenko kun skribiloj, ofte ĝis la 1960-aj jaroj.
La **Germana muzeo pri ardezo** (germane: *Deutsches Schiefermuseum*) troviĝas en Steinach (Turingio), Dr. Max-Volk-Straße nr 21.

Priskribo
---------

La muzeo pri ardezo, inaŭgurita en la 1990-a jaro, estas la ununura siaspece en Germanlando. Ĝi traktas la en la regiono de Steinach dum pli ol 400 jaroj florintan metion de grifelo-produktado. Finiĝis tio nur en 1968.

En la museo prezentatas la geologio de la montoselo de Schwarzburg proksime de Steinach kaj la historio de ardezaĵoj en konekto: kun informoj i.a. pri la elminado de la krudmaterialo el la skista montaro, pri la farado de kaj la komerco per ardezaj krajonoj, pri la sociala situacio de la grifelistoj.

La evoluo de hejma produktado tra uzinetoj ĝis la centra produktejo en komprenebla maniero klariĝas. Por tio helpas ankaŭ la kopia starigo de laborejoj kun specifaj instrumentoj. Oni ankaŭ ne forgesas temigi la produktadon de ardezaj tabuloj kaj ardezaj libretoj nek la faradon de teknikaj *(Elektroschiefer)* aŭ akrigaj ardezaĵoj *(Thüringer Wasserabziehsteine)*. Kopio de galerio konkretigas la tuton.

Ekster tio, la muzeo montras la faradon de tegmentaj ardezaĵoj, la tegmentistan metion, la prilaboradon artistan de ardezo, superrigardon pri aliaj skistaj regionoj en Germanujo, la ardeza pentrado kaj la geologion de la regiono.

Literaturo
----------

Museumsverband Thüringen (eld.): *Museen in Thüringen*, Edition Leipzig 2006, ISBN 978-3-361-00612-0, p. 157

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Germana muzeo pri ardezo (Steinach) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Pri la muzeo ĉe la oficiala retpaĝaro de la urbo.
**Amarilla Veres** [vereŝ], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Veres Amarilla** estas hungara skermisto, dufoja paralimpiano, paralimpika ĉampiono.

Amarilla Veres naskiĝis la 1-an de julio 1993 en Békéscsaba.

Biografio
---------

Amarilla Veres naskiĝis paraliza en la maldekstra flanko. Ŝi komence estis edukita en Békés, poste en Debrecen, kie ŝi maturiĝis en gimnazio. Ŝi akiris diplomon en Universitato de Nyíregyháza en 2019. Ŝi ricevis ŝtatajn premiojn en 2016 kaj 2021.

### Sporta kariero

Amarilla Veres komencis skermi ekde sia aĝo 13, iom poste en rulseĝo. Inter 2013-2018 ŝi apartenis al sportklubo de Nyíregyháza, poste en Budapeŝto. Ekde 2015 ŝi skermis inter la plenkreskuloj. Ŝi estis paralimpiano en Hungario en la Somera Paralimpiko 2016 kaj Hungario en la Somera Paralimpiko 2021 kun ora medalo (2021), krome en aliaj signifaj konkursoj ŝi akiris diversajn medalojn.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun fotoj
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 823041
 |


* Portalo pri Biografio