recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Diogo** aŭ **Diego de Azambuja** (n. en 1432, m. en 1518) estis portugala nobelo kaj esploristo.

Soldato
-------

Li estis naskita ĉe *Montemor-o-Velho*, en la nuna distrikto Coimbra de Portugalio, kaj iĝis kavaliro de la ordeno de Aviso en la servo de la Infanto Pedro, filo de la samnoma reganto Infanto Pedro, duko de Koimbro. Post la malvenko kaj morto de la patro Pedro en la batalo de Alfarrobeira (1449), li akompanis sian majstron, filo Pedro, en ekzilon. En 1458, li batalis flanke de Alfonso la 5-a de Portugalio en la konkero de *Alcácer-Ceguer* (nun konata kiel *Ksar es-Seghir*) borde de la Ĝibraltara Markolo en Maroko. Li ricevis plurajn honorojn kaj iĝis konsilisto de la reĝo. Dum la Milito de Kastilia Sukcedo, li partoprenis la rekapton de la urbo kaj kastelo de Alegrete proksime de Portalegre de la kastilianoj. Li estis vundita en la gambo dum tiu engaĝiĝo.

Portugala ora marbordo
----------------------

São Jorge da Mina (kastelo Elmina)
En 1481, Diogo estis nomumita fare de Johano la 2-a de Portugalio kiel kapitano de floto konsistanta el naŭ karaveloj kaj du ŝipoj kun 600 soldatoj kaj 100 masonistoj kaj ĉarpentistoj. Ili estis senditaj, kune kun la necesa ŝtono kaj aliaj materialoj, por konstrui fortikaĵon nomitan *São Jorge da Mina* ĉe la Gvinea Golfo en la portugala kolonio ora marbordo (la nuna Ganao). Tio iĝis la plej konata atingo de lia longa vivo. Ili elektis favoran defendan pozicion por la fortikaĵo, kaj konstruo estis preskaŭ finita post nur 20 tagoj, malgraŭ rezisto de la indiĝena loĝantaro.

Kun la fortikaĵo finita, kontaktoj estis establitaj kun la loka loĝantaro por establi komercon. Diogo de Azambuja sendis la floton reen al Lisbono kun mesaĝo ke la misio estis sukcese plenumita, kaj li restis malantaŭe kiel kapitano de la fortikaĵo kun forto de 60 soldatoj. Li tenis tiun postenon ĝis 1484. La fortikaĵo nun estas konata kiel "kastelo Elmina".

Kortegano
---------

Diogo estis rekompencita de la reĝo kun la posteno de kastelestro de Monsaraz, kaj ankaŭ estis nomita al la Privata Konsilio. Diogo de Azambuja restis ligita al la servo de la reĝo dum multaj jaroj, malgraŭ sia progresa aĝo kaj handikapita gambo. Li jam estis pli ol 70-jara en 1506 kiam Manuelo la 1-a komisiis lin konstrui fortikaĵon nomitan "Castelo Real" ĉe *Essaouira*, proksime de Safi, en la sudo de Maroko, por protekti portugalajn interesojn en la areo. Diogo de Azambuja ne nur plenumis la mision, li ankaŭ prenis la urbon Safi, kie li restis kiel kapitano ĝis 1509, en la aĝo de 77 jaroj. En tiu tempo li finfine revenis al Portugalio, kie li mortis en 1518, 86-jara.
La **Vlardingena kulturo** (Vlaardingencultuur) estis kulturo je la limoj de meza kaj malfrua neolitiko. Arkeologoj trovis en 1958 en Vlaardingen, urbo apud Rotterdam, homfaritajn objektojn el la periodo inter 3500 a. Kr. kaj 2500 a. Kr. kiuj pravigas la nomon de propra kulturo. Temas pri plej diversaj uzaĵoj faritaj el ligno kaj ostoj (hakiloj, kudriloj, primitiva kanuo k.a.)

Ankaŭ la pladoj, bovloj kaj boteloj de la tiel nomata *kulturo de la funelformaj trinkvazoj* estis trovitaj ĉi tie. En la dunoj ĉe la marbordo oni trovis restaĵojn de domoj de farmistoj, kiuj bredis bovojn, ŝafojn kaj kaprojn kaj kultivis iom da
tritiko kaj hordeo. La ĉasado estis malpli grava. Tamen restis iom el tiuj mezolitikaj karakterizaĵoj, ĉar agrikulturo ne ĉiam estis ebla en tiu ĉi regiono inter la riverelfluejoj de Rejno kaj Mozo.

Tio rimarkeblas el la ostoj de kapreoloj, cervoj, ursoj, lutroj kaj sturgoj, kiujn tie oni trovis. La homoj loĝis en ortangulaj, sed plurloke ankaŭ en rondaj kabanoj el ligno kaj argilo.

* Kategorio Vlardingena kulturo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por aliaj signifoj, bv. rigardi la apartigilan paĝon: Vlhošť |

Koordinatoj: 50° 36′ 09″ N 14° 27′ 15″ O﻿ / ﻿50.60250 °N, 14.45417 °O﻿ / 50.60250; 14.45417 (mapo)

**Vlhošť** (germane: *Wilschtberg*) estas karakteriza neovulkanita monto en distrikto Česká Lípa. Naturrezervejo Vlhošť etendiĝas sur montopintoj kaj sur partoj de deklivoj, ĝi estas plej alta monto de Polomené hory kaj ĝi estas en administrado de PPR Kokořínsko.

Informoj pri la monto
---------------------

La monton kreas fonolito, kiu trapenetris antaŭ 31 milionnoj da jaroj tra ĉirkaŭa grejso. La indikata alteco estas 614,1 m s. m. Ĝi situas en Doksa montetaro (konsisto de Ralska montetaro), sudokcidente de la distrikta urbo Česká Lípa, proksimume 1 km oriente de domaro Hvězda. Pluaj grejsaj montetoj ligas al Vlhošť, proksime estas Malý Vlhošť kaj Stříbrný vrch, ambaŭ 439 m s. m. La teritorio estas arbarkovrita ikluzive de la montopinto, belvidejo en la ĉirkaŭaĵon tiel estas limigita. 

Vlhošť estas la plej alta punkto de PPR Kokořínsko. La montopinto apartenas al katastro de Litice.

Naturrezervejo
--------------

La rezervejo Vlhošť estis proklamita en la jaro 1998. Ĝi rilatas al la montopinto kaj la deklivoj de Vlhošť kaj Malý Vlhošť sur la katastraj teritorioj de vilaĝoj Heřmánky, Hvězda kaj Litice en distrikto Česká Lípa. La protektita areo havas areon 81,81 ha, ĝi estas el alteco 380 – 614,1 m s. m.

Deklivoj de Vlhošť de proksime
Pado sur Vlhošť
Protektitaj estas floremaj fagaĵoj, pinaj arbaroj, kalunoj kaj likenoj. Estas ĉi tie krom aliaj multe da specioj de moluskoj kaj araneoj, vivas ĉi tie lokustoj, nestas ĉi tie migra falko kaj trukolombo.

Aliro
-----

Proksimume 200 m okcidente de la montopinto estas Vlhošťský důl (*Minejo Vlhošť*), en kies parto estas ŝoseeto kuniganta domaron Hvězda kun vilaĝo Litice. En la minejo kruciĝas blua blua turisma marko turisma marko de Zahrádky kaj Holany kun la verda verda turisma marko el municipo Kravaře, kondukas ĉi tie ankaŭ biciklovojo 0059. El la blua kondukas flava flava turisma marko ĉirkaŭ la montopinto, sed ne al ĝi. La markita vojo ĝis la montopinto neniam kondukis. La plej proksima fervoja stacio estas ĉirkaŭ 5 km malproksima stacidomo en Blíževedly sur fervojlinio n-ro 087 Lovosice - Česká Lípa.

Montogrimpado
-------------

La grandegaj grejsaj rokterasoj sur la okcidenta kaj la sudokcidenta deklivo de Vlhošť donas konvenajn kondiĉojn por montogrimpista agado. La montogripado estas ĉi tie tempe limigita por sezono de julio ĝis decembro.

Referencoj
----------

1. ↑  Resumo de montogrimpistaj lokoj
**Uedo Aŝ Ŝati** (arabe وادي الشاطئ, latinliterigo laŭ DMG Wādī aš-Šāṭiʾ) estas distrikto de Libio, en la okcidento de la lando.

Geografio
---------

En la tuta teritorio de Uedo Aŝ Ŝati en la jaro 2003 vivis 77 203 loĝantoj sur areo de sume 97 160 km². La teritorio estas parto de la historia provincego Fezano. Aparte de limo al Alĝerio, la distrikto ankoraŭ havas limojn al la sekvaj aliaj distriktoj de Libio: 

* Nalut - nordokcidente
* Al Ĝabal Al Garbi - norde
* Al Ĝufra - oriente
* Sabha - sudoriente
* Uedo Al Haja - sude
* Gat - sudokcidente

Administra historio
-------------------

distrikta areo antaŭ 2007
Kadre de la administra reformo de la jaro 2007 la distrikta areo nur malmulte ŝanĝiĝis.

Flago de Libio
Distriktoj de Libio ekde la jaro 2007

Bengazi |
Al Butnan |
Darna |
Al Ĝabal Al Aĥdar |
Al Ĝabal Al Garbi |
Al Ĝifara |
Al Ĝufra |
Gat |
Al Kufra |
Al Marĝ |
Misrata |
Al Murgub |
Murzuk |
Nalut |
An Nukat Al Ĥams |
Sabha |
Sirto |
Tripolo |
Uedo Al Haja |
Uedo Aŝ Ŝati |
Al Ŭahat |
Az Zaŭija
**HALÁSZ József** (hala:s) estis rumania hungara sociologo, ĵurnalisto, esperantisto naskita en Gamás la 14-an de aprilo 1874 kaj mortinta en Târgu Mureș la 9-an de junio 1928. Li estis la patro de bibliotekistino Boriska Halász.

Kariero
-------

József Halász finis komercakademion en Székesfehérvár (1891) kaj estis dungita de Akciasocio Sikula Banko kaj Ŝparkaso. Pli poste li rolis kiel sekretario de Akciasocio Agroŝparkaso kaj sekve unu el ĝiaj direktoroj. Li estis unu el la iniciatintoj kaj ĝis 1921 prezidanto de Laboristhejmo kaj libraro de Târgu Mureș kaj de la unua laborista liberlernejo de la lando. Li estis apoginto kaj orgazinto de movadoj esperantista, feminista kaj kontraŭalkoloholisma. Li artikolis en Marosvölgyi Munkás, Tükör, Előre, Erdélyi Munkás, Világ, Ellenőr, Zord Idő, A Jövő Társadalma, Korunk. Li estis esperantisto de 1915, fervora organizanto, subtenanto (ankaŭ materie) de la Esperanto-movado en Rumanio. Li kunlaboris kun Andreo Cseh kaj instigis lin pri pli vasta agado. Li iniciatis kelkajn Esperantaj kongresojn en Rumanio.

Fontoj
------

* Romániai magyar irodalmi lexikon




|  |  |
| --- | --- |
|  Kopirajto | Ĉi tiu artikolo baziĝas (parte aŭ tute) sur artikolo el la **Enciklopedio de Esperanto**.

---

La originala teksto kontroleblas en interreta arkivo de la fonto. |
**Donald James MARSHALL** (1936 – 2016), konata kiel *Don Marshall* estis usona aktoro.

Li komencis sian karieron en kino kiel ekstrulo en filmo The Interns (1962) kaj en televido per *Kraft Suspense Theatre* (1963). Li daŭrigis ĝin per televidserioj The Lieutenant, The Alfred Hitchcock Hour, Daktari, Mission: Impossible, Star Trek, Tarzan, Ironside, Land of the Giants inter aliaj kaj per kinfilmoj Shock Treatment.

En la 1970-aj jaroj li aperis en televidaĵoj Bewitched, Police Story, The Bionic Woman, Buck Rogers in the 25th Century, The Suicide's Wife kaj The Incredible Hulk krom kinaĵoj The Thing with Two Heads, Uptown Saturday Night kaj Hugó, a víziló (voĉe). 

Dum la 1980-aj jaroj li partoprenis televidseriojn Little House on the Prairie, *Capitol* kaj *Finder of Lost Loves*. Lia lasta laboro estis en televidfilmo Highway Heartbreaker. 

* Kategorio Don Marshall en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 639483
* LCCN: no2013122086
* VIAF: 87365471
* ISNI: 0000 0000 5996 3427
* BNE: XX1628020
 |
**Unupartiismo**, **Ununurpartia ŝtato** aŭ **unupartia sistemo** estas speco de partia registara sistemo en kiu unu partio formas la registaron kaj neniu alia partio rajtas kandidatigi kandidatojn por elekto. Foje la esprimo *ununurpartia ŝtato* kutimas priskribi regantan partion kie leĝoj aŭ praktikoj malhelpas la opozicion laŭleĝe ricevi potencon. Iu ununura partio deklaras kontraŭleĝaj opoziciajn partiojn, permesante al aliancitaj partioj ekzisti kiel parto de konstanta koalicio kiel ekzemple Popola Fronto. Ene de siaj propraj landoj, regantaj partioj ofte estas konataj kiel *la Partio*. 

Unupartiisma sistemo ne devus esti konfuzita kun ne-partia demokratio kiu malpermesas ĉiujn partiojn. Ankaŭ, kelkaj unupartiaj ŝtatoj povas permesi al nepolitikaj membroj konkuri por leĝdonaj sidlokoj, kiel en Tajvano en la 1970-aj kaj 1980-aj jaroj.

En la plej multaj kazoj, unupartiaj ŝtatoj ekestiĝis per leninismo, faŝismo aŭ naciismaj ideologioj, precipe en tiuj landoj kiuj atingis la sendependecon de la kolonia reganto.

Kie la reganta partio prenas la formon de marksismo-leninismo, la unu-partia ŝtato estas kutime nomita komunisma ŝtato, kvankam tiaj ŝtatoj ne uzas tiun esprimon por priskribi sin, adoptante anstataŭe la titolon "popola respubliko", "socialisma respubliko" aŭ "demokratia respubliko". Unu stranga ekzemplo estas Kubo, kie la rolo de la Komunisma Partio estas menciita en la konstitucio, kaj neniu alia partio rajtas kampanji aŭ prezenti kandidatojn por elekto, inkluzive de la komunisma partio. Kandidatoj estas elektitaj per individua balotado sen formala partia implikiĝo, kvankam elektitaj asembleoj konsistas el membroj de la reganta partio kaj de nepartiaj kandidatoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Ĉina Komunista Partio
* Laborpartio de Albanio
* Dupartia sistemo
* Komunisma ŝtato
* Demokratio
* Diktatoreco
**Victor Herbert PERRIN** (aprilo 1916 - julio 1989) estis usona aktoro, plej bone memorita pro rolado de la "Kontrol-Voĉo" en la originala versio de la televidserio The Outer Limits. Li rakontis la originalan vojaĝon de *Spaceship Earth* en la Epcot Center de Walt Disney World.

Li diplomiĝis ĉe University of Wisconsin–Madison en 1930-aj jaroj. Dum la 1940-aj kaj 1950-aj jaroj, Perrin estis regula prezentisto en portempa radio, en multaj spektakloj ĉefe ĉe *Free World Theatre* de Arch Oboler, "Behind The Scenes Hollywood Story" kaj *Hollywood Music Hall*. Li estis regula aktoro ĉe la radia versio de *Gunsmoke*, al kiu li ankaŭ scenarigis epizodojn inter aliaj radioserioj. En 1947 li havis malgrandan rolon en filmo Magic Town kaj en 1949 komencis televidan karieron ĉe *Oboler Comedy Theatre*.

Dum 1950-aj jaroj li aktoris malgrandaj rolojn ĉe filmoj kiel Outrage, Don't Bother to Knock, The Iron Mistress, The System, Julius Caesar, Forever Female, Dragnet, Black Tuesday kaj Riding Shotgun kaj televidserioj Adventures of Superman, Rocky Jones, Space Ranger, TV Reader's Digest, Lassie kaj The Rifleman. 

Dum 1960-aj jaroj li laboris ĉe fama filmo Spartacus (kiel rakontista voĉo), en japana filmo Yôsei Gorasu (ankaŭ nur voĉe) inter aliaj kaj televidserioj kiel Disneyland, Have Gun - Will Travel, The Untouchables, Empire, The Virginian, Gunsmoke, Dr. Kildare, Jonny Quest (voĉe), Space Ghost (voĉe), The Big Valley, Aquaman (voĉe), Star Trek, The Invaders kaj Land of the Giants.

En la 1970-a jardeko li aktoris malgrandajn rolojn ĉe filmoj Airport, Zig Zag, Klansman, The Abduction of Saint Anne, The Hindenburg kaj The Take inter aliaj kaj televidserioj kiel Scooby Doo, Where Are You!, Mission: Impossible, Help!... It's the Hair Bear Bunch!, Kung Fu, Inch High, Private Eye, These Are the Days, Clue Club, Wonder Woman, Jana of the Jungle, The Scooby-Doo/Dynomutt Hour, The Fantastic Four, Spider-Woman, Captain Caveman and the Teen Angels, Buck Rogers in the 25th Century, ktp.

Li estas listigita dum 1980-a jaroj ĉe animaciaj serioj Spider-Man and His Amazing Friends, Spider-Man, The New Scooby and Scrappy-Doo Show, Super Friends, The Incredible Hulk, Smurfs kaj Jonny Quest kaj televidfilmoj kiel Flash Gordon: The Greatest Adventure of All.

En 2009 oni uzis lian voĉon por filmo Watchmen.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 636287
* GND: 141708727
* LCCN: n78044083
* VIAF: 13568935
* ISNI: 0000 0000 6703 9875
 |
**Julie Frances COBB** (naskita 1947) estas jud-usona aktorino. Ŝi estas filino de geaktoroj Lee J. Cobb kaj Helen Beverley.

Ŝi komencis sian karieron per ekstrulaj aperoj en televidaĵoj. Ŝia unua listigita apero estis kiel ruĝĉemizulo en *Star Trek* en epizodo "By Any Other Name" (1968). Ŝi estis la nura virino, kiu mortis en la origina serio kiel ruĝĉemizulo.

En 1970-aj jaroj ŝi laboris en televidaĵoj Love, American Style, Smith & Jones, Cannon, The Waltons, Gunsmoke, Little House on the Prairie, The Quest, The Fantastic Journey, CHiPs, Fantasy Island, The Incredible Hulk, Just You and Me, Kid kaj Salem's Lot inter aliaj. Dum la sekva jardeko ŝi partoprenis televidseriojn kiel Hart to Hart, Ladies' Man, T.J. Hooker, MacGyver, Family Ties, Magnum, P.I. Growing Pains kaj Doogie Howser, M.D. krom filmojn Uncommon Valor, *Baby Girl Scott*, The Runnin' Kind, Lisa inter aliajn.

Cobb laboris en la fino de 20-a jarcento en filmoj kiel Defending Your Life kaj Dr. Jekyll and Ms. Hyde kom televidaĵoj kiel Beverly Hills, 90210 kaj Lois & Clark: The New Adventures of Superman. En komenco de nova jarmilo ŝi aperis en televidserioj ER, Judging Amy kaj *Whatta Lark*

Ŝi scenarigis kaj reĝisoris la mallongan filmon *Night Vet* en 2014. 


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 637008
 |
**Sándor KOVÁCS** [kova:ĉ] estis rumania hungara informatikisto. Li naskiĝis en Koloĵvaro la 13-an de aŭgusto 1944, kaj mortis la 20-an de junio 2021. Li estis la patro de historiisto András W. Kovács.

Kariero
-------

Sándor Kovács diplomitiĝis pri matematiko en Universitato Babeş-Bolyai de Kluĵo (1967). Li laboris ĉe la filio de Kalkulinstituto de la Rumana Akademio de Kluĵo (1967-71), poste samloke li estis scienca esploristo. Li estas rubrikestro pri informatiko de la gazeto *Matematikai és Fizikai Lapok*. Li publikigis en pluraj enlandaj kaj eksterlandaj fakeldonaĵoj (Studii şi Cercetări Matematice, 1971; Wissenschaftliche Zeitschrift für Elektrotechnik, Leipzig 1971/17; Mathematica, Kv. 1971/13; 1976/18; Lucrările celei de-a 7-a consfătuiri ştiinţifice a Direcţiei Centrale de Statistică, 1972).

Libroj
------

* *A számítógépek operációs rendszere* (kunulaŭtoro György Nagy Baka, Antenna, Kv. 1979);
* *A PL/1 programozási nyelv alapjai* (kunulaŭtoro György Nagy Baka, 1983)

Fonto
-----

* RMIL Arkivigite je 2016-03-04 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 440278
 |
La maŝino de Marly (1723), pentraĵo far Pierre-Denis Martin.
La insulo Gauthier aŭ insulo de Maŝino de la Reĝo vidiĝas unuaplane. Dekstre, la Akvedukto de Louveciennes kaj sia Turo-Levant vidiĝas fone.
**La maŝino de Marly** estis franca mirindaĵo de inĝenierarto, giganta sistemo pumpi akvon el la rivero Sejno al la fontanoj ĉe la ĝardenoj de la Kastelo de Marly kaj la Versajlokastelo. Ĉi tiu laboro de Rennequin Sualem, mastroĉarpentisto kaj meĥanisto de Lieĝo, Belgio, konstruiĝis dum la reĝado de Ludoviko la 14-a en Bougival, Yvelines. La fontanoj tage bezonis akvokvanton ne multe malpli ol tage uzis la urbo de Parizo. Konstruita inter 1681 kaj 1682, estis probable «unu el la plej kompleksaj maŝinoj de la tempo.» Kvankam ĝi neniam provizis sufiĉan akvon por kaj Marly kaj Versajlo, la pumparo funkciis dum 133 jaroj ĝis ĝia remeto per sinsekve pli efika pumpoj post 1817, kiujn anstataŭis elektraj pumpoj en 1968.

Notoj
-----

1. ↑  Jean Siaud, citita de Philippe Testard-Vailland en sia artikolo, «Des grands travaux en cascade» ("Elverŝo de grandaj verkoj"), speciala eldono pri scienco ĉe Versajlo, en *Cahiers de Science et Vie*, oktobro 2010.

Koordinatoj: 48° 52′ 16″ N 2° 7′ 32″ O﻿ / ﻿48.87111 °N, 2.12556 °O﻿ / 48.87111; 2.12556 (mapo)

* Kategorio Maŝino de Marly en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
|  |  |
| --- | --- |
|  Kunigi | **Oni sugestas kunigi ĉi tiun artikolon kun Kamparkruco.

---**
Bonvolu diskuti en la Diskuto. Nur ensalutintaj uzantoj povas aranĝi tion. |

vojranda kruco en Bretonio
**Vojranda kruco** estas kristana kruco aŭ krucifikso sur soklo, kiu simbole rememorigas montopinton de Golgoto (latine Kalvario), sur kiu estis krucumita Jesuo Kristo. En Eŭropaj regionoj influitaj de katolikismo tiaj krucoj estiĝis en kamparo, sur montetoj, apud vojkruciĝoj, ĉe kapeloj aŭ en lokoj, kie iu pereis.

Ne estas facile dati precize la unuajn vojrandajn krucojn, ili aperis probable kun kristanigo de la regiono.

En Ĉeĥio la plej malnovaj eble komencis troviĝi jam antaŭ la 14-a jarcento, sed tiam en aspekto de lignaj krucetoj, sed nur tiam komencis aperi ŝtonaj gotikaj krucoj, el kiuj parte ankaŭ pro husmovado konserviĝis en Ĉeĥio nur kelkaj. La plej granda disvastiĝo de la vojrandaj krucoj, kiuj povas esti loke nomitaj "torturo al Jesuo" apartenas al periodo de baroko kaj en Ĉeĥio dum periodo de la 1-a respubliko. Oni transiras de la ŝtonaj pentritaj al metalaj nigraj krucoj kun orumita aŭ arĝenta korpo de Kristo. Dum komunismo la ŝtonoj de tiuj kristanaj simboloj servis kiel konstrumaterialo.

Post vico da parcelreformoj, precipe post kunigado de etaj kampoj por kampegoj enkadre de kolektivigo en la 50-a jaroj de la 20-a jarcento perdiĝis unusignifaj indikiloj de la konkretaj lokoj. La konservitaj kamparaj krucoj komune kun la memorigaj arboj ĉirkaŭantaj prezentas gravajn orientigpunktojn ne nur por turistoj, sed ĉefe por posedantoj kaj administrantoj de la parceloj.

Bildogalerio
------------

* Belaj arboj de tilio ĉirkaŭantaj la vojkrucon ĉe Přerov nad Labem Na VršíchBelaj arboj de tilio ĉirkaŭantaj la vojkrucon ĉe Přerov nad Labem Na Vrších
* Koloneto por la vojkruco ĉe vilaĝo Přerov nad LabemKoloneto por la vojkruco ĉe vilaĝo Přerov nad Labem

* Meze de kampo en Klentnice sub Pavlovské vrchyMeze de kampo en Klentnice sub Pavlovské vrchy
* Nun inter kelkaj domoj restis la vojkruco en Přerov nad LabemNun inter kelkaj domoj restis la vojkruco en Přerov nad Labem

* Kategorio Vojranda kruco en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Blazono de Kaiserswerth
**Kaiserswerth** estas urboparto de Duseldorfo situanta ĉe la Rejno, kiu apartenas al la urbodistrikto 5. La iama libera regna urbo estis enurbigata en Duseldorfon en 1929. La monakejo estis fondita de Sankta Suitberto je la komenco de la 8-a jarcento.

Geografia situo
---------------

Riverbordo de la Rejno ĉe Kaiserswerth
Tuj ĉe la riverfluo de la Rejno kaj duonvoje inter Duseldorfo kaj Duisburgo situas la iama libera regna urbo Kaiserswerth. Tie la Rejno fluas tra vasta serpentumo, tiel ke la rivero estas superrigardebla je proksimume 13 kilometroj. Kaiserswerth havas areon da 4,71 kvadrataj kilometroj, lokas pli malpli dek kilometrojn for de la urbocentro de Duseldorfo kaj havas 7.897 loĝantojn (Stato 31a de oktobro 2007). Laŭ la tempo de la koloniigo Kaiserswerth estas la plej aĝa dokumentebla urboparto de Duseldorfo. Kune kun la urbopartoj Angermund, Kalkum, Lohausen, Stockum kaj Wittlaer Kaiserswerth konsistigas nuntempe la urbodistrikton 5 de Duseldorfo. La urboparto validas kiel altkvalita loĝaero.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Kaiserswerth en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* 
* 
* Bildaro pri Kaiserswerth kaj la imperia palaco Arkivigite je 2015-06-07 per la retarkivo Wayback Machine
**RESCHOVSKY Sándor** (reŝovski ŝAndor) estis hungara komponisto, fortepianisto, muziklerneja kaj altlerneja instruisto naskita en Temeŝvaro la 15-an de februaro 1887 kaj mortinta en Budapeŝto la 2-an de aprilo 1972.

Biografio
---------

Sándor Reschofsky studis en la Muzikarta Altlernejo Ferenc Liszt ĉe Árpád Szendy kaj Hans Koessler. De 1926 li estis instruisto pri fortepiano en la muziklernejo Fodor Zeneiskola. En verko *Zongoraiskola* (Bp. 1913) kunmetita kune kun Béla Bartók li estis la aŭtoro de la teknikaj studoj kaj de la ekzercoj. El tiu kolekto aperis lia aparta muzikkolekto *Kezdők zongoramuzsikája* (Bp. 1929), resp. *Zongorázó ifjúság*. Li komponis kantojn, ĉambromuzikojn. Li komponis du operojn (*Kleopátra*, *Keleti álom*) kies ankaŭ la tekstojn li mem verkis. Li instruis en la Muzikarta Altlernejo la fortepianon kiel deviga studobjekto (1946–58).

Fonto
-----

* Magyar Életrajzi Lexikon


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**KRIZSÓ Kálmán** (kriĵo:) estis hungara presisto, fakverkisto naskita en Tuson la 23-an de junio 1899 kaj mortinta en Kluĵo la 17-an de junio 1978.

Kariero
-------

Krizsó Kálmán studis en Petrozsény kaj Segedo. Li loksidiĝis en Kluĵo en 1919, kie li fariĝis presisto de Lapkiadó RT, Gutenberg, Kadima, Minerva RT kaj Tipografia Naţională RT (1919-38). Unu jaron li laboris en Bukareŝto en la presejo Carpaţi (1940). En Kluĵo li estis oficisto en Kluĵo, poste presisto denove de presejo Minerva. Li redaktis la komercan fakrevuon Grafikai Ipar (Kv. 1923), li kunmetis jarlibrojn: *Almanahul Tipografilor-Nyomdász Évkönyv-Buchdrucker Almanach* (Kv. 1926, 1927), *Grafikai Évkönyv* (Kv. 1930, 1938, 1940).

Verkoj
------

* *Proletárversek*, poemoj (Kv. 1924);
* *Betűről-képről munkásoknak* (Kv. 1945);
* *Könyv és könyvjegy* (eta albumo de ekslibrisoj , Kv. 1945);
* *A nyomdászat dicsérete versekben* (literatura kunmetaĵo, Kv. 1945).

Fonto
-----

* Romániai magyar irodalmi lexikon
**Edward Henry WESTON** (la 24-an de marto 1886 - la 1-an de januaro 1958) estis usona fotisto de la 20-a jarcento. Li estis nomita "unu el la plej novigaj kaj influaj usonaj fotistoj ..." kaj "unu el la majstroj de 20-a-jarcenta fotado." Dum lia 40-jara kariero Weston fotis ĉiam pli ekspansian aro da temoj, inkluzive de pejzaĝoj, vivaĵoj, nudaĵoj, portretoj, ĝenroj kaj eĉ kapricaj parodioj. Oni diras, ke li disvolvis "principe nordamerikan, kaj precipe kalifornian, alproksimiĝon al moderna fotarto" pro lia fokuso sur la homoj kaj lokoj de la usona okcidento. En 1937 Weston estis la unua fotisto ricevanta Guggenheim Fellowship, kaj dum la venontaj du jaroj li produktis preskaŭ 1,400 negativojn uzante sian 8 × 10 vidan fotilon. Iuj el liaj plej famaj fotoj estis prenitaj de la arboj kaj rokoj ĉe Point Lobos, Kalifornio, proksime de kie li vivis multajn jarojn.

* Edward Weston en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Edward Weston en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 645342
* GND: 119066629
* LCCN: n79021948
* VIAF: 22173983
* ISNI: 0000 0001 0877 9192
* LIBRIS: 306065
* SUDOC: 029597072
* BNF: 121179407
* ULAN: 500003372
* NDL: 00477085
* BIBSYS: 90169425
* RKD: 102920
* NKC: xx0051319
* BNE: XX1044175
 |
**Kálmán SASS** [ŝaŝ] estis rumania hungara reformita ekklezia verkisto, publicisto, redaktoro. Li naskiĝis Galoșpetreu la 17-an de aprilo 1904 kaj Gherla la 2-an de decembro 1958.

Kariero
-------

Kálmán Sass akiris diplomon de pastro en Kluĵo en Reformita Teologio (1928). De 1932 li estis pastro en Tileagd kaj poste en Valea lui Mihai de 1937 ĝis 1939. Oni arestis lin laŭ akuzo de iredentismo kaj ekstradiciis lin el Rumanio. Pli poste li revenis al sia ekleziejo. En 1944 li kaŝigis interalie la plipostan ministron de registaro Nagy, Pál Maléter. En 1957 oni denove arestis lin kaj en prizono de Gherla oni ekzekutis lin.

Verkoj
------

* *Mezőtelegd és a környékbeli községek története, különös tekintettel egyházaikra* (Nv. 1935; noveldonaĵo sub prizorgado kaj kompletigoj de Árpád Varga samloke 1996),
* *Iskoláink története* (samlike. 1937).
* „Elvész a nép, amely tudomány nélkül való". Érmi­hály­falva 1942.

Fonto
-----

* RMIL Arkivigite je 2013-10-06 per la retarkivo Wayback Machine
Kelkaj vokalizaj kromsignoj hebreaj (apartigitaj per la ruĝa koloro)
En kelkaj okazoj (ekz‑e dum lingvolernado) oni kompletigas konsonantan skribon per kromsignoj indikantaj vokalojn; alivorte, oni tiel **vokalizas** la skribon (ĝin provizas je la vokaloj). Fakte tia vokalizita skribo iĝas plena konsonanta-vokala skribo.

La utilo de vokalizo dum lingvolernado estas ŝuldata al tio, ke por ĝuste voĉlegi vorton en konsonanta skribo necesas scii la koncernan leksikon kaj la kuntekston. Pruve oni povas provi legi senvokalan tekstopecon en Esperanto: vkpd ’sts lbr ’ncklpd rdktbl d ĉj. Se oni scipovas Esperanton, oni eble komprenos, ke tio signifas «Vikipedio estas libera enciklopedio redaktebla de ĉiuj». Sed se oni ne scias la lingvon, tio apenaŭ eblas.

Aliflanke, estas facile *skribi* per nuraj konsonantoj.

Fakte por la ŝemidaj lingvoj la afero estas iom pli facila. Tie la radikojn formas la konsonantoj, kaj la vokaloj funkcias plejparte kiel fleksiiloj aŭ sufiksoj; tial pli ĝusta analogio Esperanta estus mallongigo senfleksiila: «Vikiped. est. liber. encikloped. redakteb. de ĉ.». Sed ankaŭ por kompreni ĉi tion necesas scii la lingvon.

Tiu konsidero tamen ne validas por la neŝemidaj lingvoj uzantaj la araban skribon (ekz‑e la persa, la ujgura ktp). Kaj eĉ hebree pure konsonanta skribo povas esti ambigua; ekz-e חלב (t.e. ĤLV) povas esti «lakto» חָלָב [ĥalav] aŭ «graso» חֵלֶב [ĥelēv].
**Iván MARKÓ,** hungare **Markó Iván** estis hungara baletisto kaj koreografo. Lia edzino estis Judit Gombár.

Iván Markó en 1979
Iván Markó naskiĝis la 29-an de marto 1947 en Balassagyarmat kaj mortis la 21-a de aprilo 2022.

Biografio
---------

Iván Markó devenis el juda familio. Li finis la lernadon en Ŝtata Baleta Instituto en 1967, poste li komencis sian dancistan karieron en Budapeŝta Ŝtata Operejo. Inter 1972-1979 li estis primara dancisto en Bruselo en trupo de Maurice Béjart, dume li ofte gastroladis en Budapeŝto. Poste li fondis novan baletan trupon en Győr, kiun li estris ĝis 1991. En la 1990-aj jaroj, kiel koreografo, li laboris en Jerusalemo, Vieno, Parizo kaj Sidnejo. Li ricevis premion Kossuth en 1983, pli frue kaj poste ankaŭ aliajn premiojn.

Liaj laboraĵoj (elekto)
-----------------------

* precipe dancistaj roloj en 3 filmoj
* diversaj koreografiaĵoj
* diversaj baletaj roloj, ekzemple Pjotr Iljiĉ Ĉajkovskij: Cignolago - Siegfried

Fontoj
------

* Hungara Vikipedio

* Kategorio Iván Markó en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 403604
* GND: 1098586174
* LCCN: no90011803
* VIAF: 21702694
* ISNI: 0000 0000 7844 1026
* BNF: 14690241r
 |
**Sandviĉa rulaĵo** (angle *wrap*) estas tipa envolvaĵo, variaĵo de la takoj aŭ buritoj kiu inkludas tipajn sandviĉajn farĉaĵojn envolvitajn en tortiljo, pita, lavaŝo aŭ alia mola plata pano. La plej popularaj estas la sandviĉrulaĵoj kun kokaĵo sed ankaŭ kun bovaĵo aŭ salikokoj. Viando aŭ marmanĝaĵo tipe inkluzivas laktukon en strioj, tranĉaĵojn de tomato aŭ kokbeko, avokadan kaĉon , fungojn, duongrasan lardon, rostitajn cepojn, fromaĝon (kiel ĉedaro) kaj iom da spicoj kaj kondimentoj, kiel ekzemple la saŭco "mielo kaj mustardo".

Meksikanoj, Armenoj, Mezorientanoj, Grekoj kaj Turkoj manĝas envolvaĵojn ekde antaŭ la 1900-aj jaroj. Meksikanoj nomas ilin *burrito* (azenetoj), kaj ili havas malsamajn ingredienciajn variojn, ĉefe tritikan aŭ maizan, tipe farĉita de viando, fazeoloj, rizo, fromaĝo kaj aliaj ingrediencoj.

La sandviĉrulaĵoj en okcidenta formo probable venas de Kalifornio, kiel ĝeneraligo de la teksasa-meksika *burrito*, kaj fariĝis populara ĉefe en la 1990-aj jaroj. Ĝi eble inventiĝis kaj nomiĝis ĉe sudkalifornia ĉeno nomata "I Love Juicy" en la fruaj 1980-aj jaroj. La OVO Bistro en Nov-Jorko enkondukis en 1990 sian sandviĉon sub la nomo "The King Edward".

Vidu ankaŭ
----------

* Kategorio Sandviĉa rulaĵo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Giros
* Sandviĉo
**HINTS Elek** (hinĉ) estis hungara kuracisto, medicinhistoriisto naskita en Marosvásárhely la 7-an de februaro 1893 kaj mortinta en Budapeŝto la 21-an de julio 1966. Li estis la filo de kuracisto Elek Hints.

Biografio
---------

Elek Hints studis medicinon en la Universitato de Koloĵvaro, Bazelo kaj Budapeŝto (1920). Li estis asistanto en jaroj 1921–23 en la kliniko kirurgia de Segedo, en jaroj 1924-27 en la akuŝeja kaj ginekologia kliniko numero 1-a de Budapeŝto. En 1928–29 li estis ĉefkuracisto pri ginekologio en la Ŝtata Malsanulejo, en 1929 direktoro de Akuŝejo de la Országos Stefánia Szövetség (Bp. X. distrikto), ĉefkuracisto pri ginekologio de departemento Pest–Pilis–Solt–Kiskun. En 1936 li estis ano de la Országos Közegészségügyi Tanács (tutlanda konsilantaro pri publiksano). En 1938 li iĝis privatprofesoro. De 1945 li estis direktoro de Gizella Szülőotthon (akuŝejo) (Bp. X. distr.).

Verkoj
------

* *Az orvostudomány fejlődése az emberiség művelődésében (III. Bp. 1939);*
* *Az őskori és ókori, középkori orvostudomány* (Bp. 1939).

Fonto
-----

* Magyar Életrajzi Lexikon
**Eldonejo Buske** (germane: **Helmut Buske Verlag GmbH**) estas lingvistika eldonejo en Hamburgo, Germanio.

Historio
--------

La eldonejo fondiĝis la 11-an de majo 1959 en Tübingen sub la nomo *Helmut Buske Wissenschaftliche Buchhandlung Antiquariat Verlag* kaj translokiĝis en 1962 al Hamburgo. Ekde 1992, ĝi estas filio de la eldonejo *Felix Meiner Verlag*. Nuntempe ĝi ofertas ĉirkaŭ 500 diversajn librojn en pli ol 50 lingvoj.

Eldonejo Buske kaj Esperanto
----------------------------

Buske eldonis ĝis nun 3 verkojn pri Esperanto:

* *Großes Wörterbuch Esperanto-Deutsch* de Erich-Dieter Krause, 1999
* *Esperanto-Grammatik* de Dirk Willkommen, 2001
* *Großes Wörterbuch Deutsch-Esperanto* de Erich-Dieter Krause, 2007

La reputacio de la eldonejo
---------------------------

Lige kun la publikigo de verkoj pri Esperanto, la eldonejo estas tre ofte nomata "renoma" (vidu ). Tamen ekster Esperantujo la eldonejo estas konsiderata respektata faka eldonejo tre specifa pri lingvistiko, kaj ekster fakuloj pri lingvistiko ne estas eksterordinare konata.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Retejo de la eldonejo
**Benshi** aŭ **benŝiisto** (japane 弁士, koree: 변사 - bjeonsa) estis parolisto, kiu dum la unuaj jaroj de la japana kino klarigas la enhavon de silenta filmo dum la filmo estas projekciita. Benŝiisto estas la antaŭulo de tio, kion ni hodiaŭ nomas "rakontanto ". En Japanio, diferencoj en lingva kaj kultura fonoj necesigis ke oni devis vorte doni klarigojn dum la filmprezentado.

La rakontoj kaj klarigoj de la benŝiisto estis grava ero de la frua japana kinosperto kaj multaj benŝiistoj eĉ famiĝis. La pli aĝa frato de Akira Kurosawa estis benŝiisto kaj enkondukis la junan Akira al kinarto. Iuj, kiel Mitsuru Okura, fariĝis posedantoj de filmkompanioj. Iuj el la plej famaj estis Ueda Hoteiken, konata kiel "S-ro ĉiosciulo", kaj Musei Tokugawa.

Post la ekesto de sonkino en Japanio profesiaj benŝiistoj estis devigataj serĉi alian laboron ekzemple kiel komikistoj (jp: 落語家 - rakugo-artisto), prelegantoj, prezentistoj en kamiŝibajoj (bildrakontaj spektakloj). Tamen eĉ nuntempe (ĉefe en Tokio kaj Osako) ekzistas sufiĉe multaj kinejoj (ekzemple 澤登翠(Midori Sawato) aŭ 大森久美子 (Kumiko Omori) , kiuj montras silentajn filmojn, kaj kiuj dungas sufiĉe multajn aktivajn benŝiistojn por la projekciado de silentaj filmoj.

Estis japanaj benŝiistoj en Tajvano kaj Koreio. En Tajvano, oni skribis en la hakaa lingvo kiel "benshi". En la korea lingvo oni referas al ĝi kiel "변사" (rakonto).

Vidu ankaŭ
----------

Rakontanto

Sonkino

Japana voĉaktoro

Rilataj artikoloj
-----------------

Bunrako

Kabuko

Ombroludo

Ekstera ligilo
--------------

Retejo de la asocio pri benŝio kaj silenta filmo

Referencoj
----------

1. ↑  老辯士配音 原鄉人講客語[*rompita ligilo*]、聯合報
La Emes-templo kaj la sundio Gabalo, kun la betilo "sankta ŝtono", antikva monero
**Betilo** (vorto el la hebrea *Beth-El*: *Loĝejo de Dio* aŭ *Rememoro de Dio*), estas vorto kiu indikas **sanktan ŝtonon**.

En kelkaj [[[Ŝemidoj|ŝemidaj kulturoj]] ankaŭ ĝi uziĝas por la restaĵoj aŭ spuroj de meteoritoj kiuj frapis la teron. Tiu ĉi nomo uziĝas por montri ajnan starantan ŝtonon kiu rememorigas la ĉeeston de la dieco kaj la situon de sankta loko. La vorto ankaŭ uziĝas kiel ĝeneralaĵo al ajna ŝtono kiu sin konsideras sankta de iu specifa kulturo.

La plejmulto el la betiloj, verŝajne venantaj el meteoritoj, estis dediĉitaj al la gedioj aŭ estis kultitaj kiel simboloj de la dieco mem.

Antikvaj kaj famaj betiloj
--------------------------

La *Lapis Niger*.
* La Nigra Ŝtono de la Kaaba en Mekko.
* La *Lapis Niger* de Romo.
* *Bethel* kiu estas menciita en Genezo.
* La *Nigra Ŝtono* de Pessinonte, kun rilatoj al la kultado de la diino Cibelo.
* La greka omfalo en Delfo.
* La ŝtono *benben* de la suntemplo en la Heliopolo de Egiptio.
* Betilo de Tejada la Vieja. Ĝi troviĝas en la provinca muzeo de Onubo.

Mitologiaj referencoj
---------------------

En la fenica mitologio rakontita de Sankuniatono, unu el la filoj de Urano estis nomita *Bet-El*. Lia kultado estis ofta en la plejmulto de la fenicaj kolonioj inkluzive de Kartago eĉ post la adoptado de kristanismo, kio estis denuncita de sankta Aŭgusteno de Hipono.

En la helena mitologio, la vorto estis speciale aplikita al la omfalo, ŝtono kiun supozeble glutis Krono kredante ke ĝi estis sia filo Zeŭso. Ĉi tiu ŝtono estis zorgita en Delfo, ĉiutage unktita de olivoleo kaj kovrita de lano dum specialaj okazaĵoj

Vidu ankaŭ
----------

* Menhiro
* Ŝtuparo de Jakobo

Referencoj
----------

* Ĉi tiu artikolo estas bazita parte sur la *Encyclopaedia Britannica* (eldono de 1911), kiu nun estas publikaĵo.
* Uta Kron: "Heilige Steine", en: *Kotinos. Festschrift für Erika Simon*, Mainz 1992, S. 56–70, ISBN 3-8053-1425-6

* Kategorio Betilo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

1. ↑  Robert Everett Allen Palmer. *Rome and Carthage at Peace*. ISBN 3-515-07040-0. Page 99.
2. ↑  Doniger, Wendy. *Merriam-Webster's Encyclopedia of World Religions*. ISBN 0-87779-044-2. Página 106.
3. ↑  Pausanias X. 24.
**Whom Gods Destroy** [Kiun dioj detruas] estas la dekkvara epizodo de la tria sezono de la usona televidserio Star Trek. Ĉi tiu estis elsendita la 3-an de januaro 1969 kaj estis verkita de Lee Erwin kaj Jerry Sohl, reĝisorita de Herb Wallerstein. Ĝi estis unu el la epizodoj cenzuritaj de BBC ĝis 1994.

La titolo baziĝas sur frazo parolita de Prometeo en la poemo de Henry Wadsworth Longfellow *The Masque of Pandora* (1875): 

"Whom the gods would destroy, they first make mad." [Kiun la dioj volas detrui, tiun ili unue frenezigas]

Intrigo
-------

Je steldato 5718.3, la federacia stelŝipo USS Enterprise (NCC-1701) alvenas al la planedo Elba II (referenco al insulo kie ekziliĝis Napoleono), hejmo de federacia instalaĵo por la krimuloj frenezaj, transportante novajn medikamentojn.

Kapitano Kirk kaj Spock iras sur planedo kaj renkontas la instalaĵdirektoron Donald Cory (Keye Luke). Li donas al ili mallongan turneon, kie unu el la malliberigitoj,Oriona virino nomata Marta (Yvonne Craig), avertas la du ke Cory estas falsulo. La reala Cory tiam estas malkovrita en ĉelo, kaj ilia gastiganto estas Garth de Izar el Epsilon Boötis (Steve Ihnat). Garth estas iama stelŝipestro, mense malstabila kiel rezulto de vundo, kaj li akiris la kapablon ŝanĝi formojn per metodo instruita al li por resanigi siajn proprajn vundojn.

Kirk kaj Spock estas malliberigitaj, kaj Garth, en la formo de Kirk, ordonas al Ĉefinĝeniero Scotty transdoni lin surŝipen. Tamen, Scott rifuzas kiam Garth malsukcesas doni la ĝustan pasfrazon. Scott kaj la teamo de  *Enterprise*  rekonas ion estas malĝusta, sed fortokampo ĉirkaŭ la instalado malhelpas ilin fari ajnan agon.

Post bankedo kun Kirk, Spock kaj Marta, Garth demandas pri la pasfrazo. Kirk rifuzas malkaŝi ĝin, kaj Garth celas turmenti ambaŭ Doktoron Cory kaj Kirk. Finfine, Marta provas delogi Kirkon, sed Spock alvenas kaj subigas ŝin, kaj la du kosmonaŭtoj kontaktas la stelŝipon. Kirk ordonas al Spock diri la pasfrazon, kiun li ne povas fari, devigante Garth riveli ke li prenis la formon de Spock.

Denove kaptita, Kirk ĉeestas la "kronadon" de Garth kiel "Mastro de la Universo". Garth plue montras sian potencon mortigante Marta kun eksplodaĵo en ŝia korpo. Ankoraŭ nekapabla akiri la kunlaboradon de Kirk, Garth venigas la veran Spockon, kiu venkas siajn akompanantojn. Enirante en regoĉambron, Spock alfrontas du Kirkojn, ĉiu el kiuj akuzas la alian de esti Garth. Batalo komenciĝas, dum kiu unu Kirk ordonas al Spock rigardi ilin ambaŭ; Spock batas la alian, kiu estas rivelita esti Garth de Izar. Denove en regado de la instalaĵo, kuracisto Cory komencas la administradon de la novaj medikamentoj al Garth kaj la aliaj malliberigitoj.
**Caterina Benedicta Grazianini** (1685-1715) estis itala komponisto de oratorioj en Vieno. Ŝi estis inter la virinaj komponistoj de oratorioj en Vieno kiu, laŭ Wellesz, estis regula kanonikino, prefere ol utiligita ĉe la kortego. Ĉi tiu grupo inkluzivis Maria de Raschenau, Maria Margherita Grimani kaj Camilla de Rossi.

Grazianini estas konata nur pere de siaj du postlasitaj laboroj, la oratorioj *S Gemignano vescovo e protettore di Modena* (prezentitaj 1705 kaj 1715) kaj *S Teresa*. Sur unu el ĉi tiuj notindas ke ĝi estis elfarita por la sinjorinoj de Modeno kaj Brunsvigo kaj estis tre bone ricevita. Ŝiaj laboroj estas en du sekcioj kaj itala uverturo, por kvar solistoj kaj ŝnura orkestro.

Fonto de tiu teksto estas artikolo numero 67 en la artikolserio *Virinoj en muziko* en la Esperanta Retradio, verkita de Sonia Risso el Urugvajo.

Referencoj
----------

1. ↑  Raschenau
2. ↑  Jackson
3. ↑  Grazianini

* Pendle, Karin Virinoj en Muziko: Historio "Muzikaj Virinoj de la Deksepaj kaj Dekokaj Jarcentoj" de Barbara Garvey Jackson, Indianao Universitata Gazetaro, Bloomington JE, 2001. ISBN 978-0-253-21422-5
**Károly HAJDÓ** [hajdO] rumania hungara instruisto pri muziko, komponisto, ĥorestro. Li naskiĝis en Zetea la 25-an de julio 1936.

Kariero
-------

Károly Hajdó akiris diplomon de bazlernaja instruisto en 1954 en la Ŝtata Porinstruista Instituto de Cristuru Secuiesc kaj poste li diplomitiĝis en Muzikakademio de Kluĵo en 1980. De 1964 li laboris en Sângeorgiu de Mureş, kiel muzikinstruisto, ĥoreŝtro, direktoro de la loka kulturdomo. De 2000 li dirigentis ankaŭ la junularan ĥoron Laudate Dominum de Târgu Mureș. La miksa ĥoro Soli Deo Gloria funkciinta de 1990 gvidita de Károly Hajdó kaj sia edzino Mária Magdolna Hajdó havis internaciajn rilatojn (Hungarujo, Nederlando).

Premioj, distingoj
------------------

* 1971, 1982, 1985 - 1-a kaj 3-a premioj de infanĥoro.
* 1986 - Meritinstruisto.
* 1997 - Honordiplomo de RMDSZ.
* 2006 - 1-a grada Kultura Meritordeno, Memorpremio Béla Bartók.

Libroj
------

* *A marosszentgyörgyi vegyeskar monográfiája*, 1986.
* *A marosvásárhelyi zeneiskola évfordulójára*, 1999.
* *Éneklő Marosszent-györgy*; alcíme: Marosszentgyörgyi kórusok, ének-, hangszeres, hagyományőrző együttesek története, Impress Kiadó, Marosvásárhely, 2011.
* *Ki hűséget vet, életet arat*, 2014.

Fonto
-----

* Erdélyi magyar ki kicsoda, 2010.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kantas en radio la Ensembleo SZENT CECÍLIA de Marosszentgyörgy
* Duonjarcenta datreveno de sia agado en la vilaĝo
* 20-a datreveno de ĥoro Soli Deo Gloria en 2013
**SZŐTS Endre** [soe:ĉ], K.(ézdivásárhelyi) estis hungara geografo, paleontologo. Li naskiĝis en Pankota la 18-an de februaro 1914 kaj mortis en Budapeŝto la 1-an de septembro 1984.

Biografio
---------

Endre Szőts doktoriĝis en 1938 en la Universitato de Budapeŝto. Li laboris en la instituto de geologio de 1938, poste ĉe la olea akcia societo hungara-usona ĝis 1945 poste denove ĉe la geologia instituto (1947-1956). Pli poste li laboris en Francio ĉe la entrepreno Régie Autonome des Pétroles en laboratorioj Saint-Gaudens, poste Boussens (1957-1960 között).

Libroj
------

* *Magyarország eocén puhatestűi*. I. Gánt-környéki eocén puhatestűek (Geologica Hungarica Series Paleontologica, Bp. 1953);
* *Magyarország eocén (paleogén) képződményei* (Geologica Hungarica Series Paleontologica, Bp. 1956);
* *Lexique Stratigraphique International Europe, Hongrie. Eocén* (Paris-VIIe, 1956).

Fonto
-----

* Romániai magyar irodalmi lexikon Arkivigite je 2013-12-25 per la retarkivo Wayback Machine
15a eldono de *Britannica*. La komenca volumo kun verda etikedo estas *Propædia*; la ruĝe aŭ nigre markitaj estas *Micropædia* kaj *Macropædia*, respektive. La lastaj tri volumoj estas la *2002 Book of the Year* (nigra etikedo) kaj la du-voluma indekso (cejana etikedo).
**Volumo** laŭ PIV estas aro da kelkaj manskribitaj aŭ presitaj kajeroj, kune binditaj aŭ broŝuritaj.

Francisko Azorín por **volumo** registras la saman difinon sed ankaŭ aldonas unuarange la jenan: *Longa peco (ĝis 40 m.) papira aŭ pergamena volvita ĉirkaŭ ligna cilindreto.* Li indikas etimologion el la latina *volvere* (turni).

Ne konfuzu kun
--------------

* Volumeno, kiu estas geometria koncepto.
* Libro aŭ verko, kiu povas havi kelkajn, eĉ multajn, volumojn, ekzemple la Brita Enciklopedio enhavas multajn volumojn; inverse ofte oni eldonas du mallongajn verkojn en sama volumo, plej ofte el la samaaŭtoro, sed ne nur.

Referencoj
----------

1. ↑  NPIV  Alirita la 14an de Januaro 2018.
2. ↑  Francisko Azorín, arkitekto, Universala Terminologio de la Arkitekturo (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 213.
3. ↑  Azorín, samloke.
**Zegzolt** estas planlingvo, eble fikcilingvo, kreita de Toni Keskitalo. Ĝi estas influita de finna lingvo. Glebo Malica, de grupo Piĉismo, en 2002 registris tekston en Zegzolt je KD.

  

Specimeno (Babela Turo Gen. 11:1-9)

  

1 Rihdonan piedra iura duska doumjeys eyt digyan ol lunyoys.

  

2 Sot katasin ijerkenk legoyskut, nietumuysas Sinearel tyiart kemenneys eyt

tyokuysas maghenk rompenk.

  

3 Eyt doumasin repyejin viis: "Kuytunk spatehjeys eyt jinnink kodo

tirhijangi." Kuytoytyis ebayspatehjeys arul szenole eyt rihdonuysas

wadrays arul ixeere.

  

4 Doumasin: "Szenolunk arul skineriys szoys eyt rammiys, reni jotur=EEofyi

ycipan ygzeh. Hikuf hocafumu suotahheys eyroti kyandot=EEofunu piedra

tyiaszef.

!tyiaszef is allative, a case which means 'onto', that is, over the earth.

  

5 Kunillan fumetonk Kloyno szoys eyt rammiys reni szeynolasin.

  

6 Douman: "Ronnert =EEicas jam cif, ol legauraf, reni tugama ol eyt duska

lunyoys. Littee redin spicellaykas, rot =EEis net doj=E9a. Cif czas kuytti

gaspeleys.

  

7 Ajunk pivotenk lunyokanjeys, ovye rot ziilafasa repyijel siavays."

  

8 Ar kyandottayka Kloyno jando gassef iurank, eyt kammotan szenole szoys.

  

9 Szoys firoytavo qie Babelangi, dorme pivotayka Kloyno legoysjel
***Völundarkviða*** (*Poemo de Völundr*, ties nomo povas esti literumita kiel *Völundarkvitha*, *Völundarkvidha*, *Völundarkvida*, *Volundarkvitha*, *Volundarkvidha* aŭ *Volundarkvida*) estas unu el mitologiaj poemoj de *Poezia Edda*. La termino *kviða* devenas el verbo *kveða* (aŭ *kvœtha* en malnova sveda kiu rilatus al signifo de "diri" kaj "kanti" samtempe.

La poemo rakontas la historion de la manfaristo Völundr, konata ankaŭ kiel Volundo la forĝisto. En la poemo, li estas nomata "princo de elfoj" (*vísi álfa*) kaj "unu el la *álfar*" aŭ "estro de *álfar*" (*álfa ljóði*). Li estas menciata ankaŭ kiel unu el la tri filoj de la reĝo de la Finnoj en la poemo. Lia edzino *Hervör-Alvitr*, nome Valkirio, abandonas lin post naŭ jaroj, kaj li estas poste kaptita de Níðuðr, reĝeto de Närke (Svedio) deziranta lian oron. Völundr estas kripligita kaj devigita labori en insulo farante aĵojn por la reĝo. Eventuale li trovis rimedojn revenĝi kaj fuĝi. Li mortigis la filojn de Niðuðr, gravedigis lian filinon kaj elflugis ride.

Notoj
-----

1. ↑  Elof Hellquist, Svensk etymologisk ordbok (Swedish Etymological Dictionary), C. W. K. Gleerups förlag, 1922; p. 378-379.
**Enrico CARDILE**, ankaŭ konata sub la pseŭdonimo  **Eli Drac** (Mesino, la 19-an de marto 1883 - Sirakuzo, 13-an de marto 1951), estis itala verkisto, poeto kaj ĵurnalisto.

Li estis admiranto de Giosuè Carducci, kies poezion li kredis "la plej bona el nia poezio post Dante kaj Foscolo". Poste li estis allogita de la personeco kaj laboro de Giovanni Pascoli, kiu tiam instruis en Mesino, kaj fine de Gabriele D'Annunzio. Li faris provon pri "simbolisma" poemo, pri kiu li publikigis multajn provojn en la avangarda revuo *Messina Ars Nova*, la esprimo de grupo de junaj intelektuloj, pri kiuj li mem estis parto, inter kiuj la poeto Angelo Toscano regis intelekte. Kun tiu li fondis, en 1900, literaturan gazeton *Le Parvenze*, kiu havis tre mallongan vivon.

Li fariĝis amiko de Gian Pietro Lucini, kaj restis sia amiko kaj admiranto eĉ multajn jarojn post la elĉerpiĝo de la futurisma movado. Li ankaŭ estis la kuratoro de kelkaj italaj verkoj de la armena poeto kaj intelektulo Hrand Nazariantz, kaj traktis la laboron de Paul Vulliaud kaj Ramon Lullo.

En marto de 1935 li translokiĝis al Sirakuzo, post mallonga restado en Palermo, en 1940 li kunlaboris kun la loka ĵurnalo *L'Ora*. Iuj konfliktoj pri Cardile estas konataj kaj la rilatoj kun iuj intelektuloj ligitaj al la movadoj de la primonovecaj avangardoj kaj al la framasona kaj esotera pensaro.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 636700
* GND: 119354802
* LCCN: n2006034535
* VIAF: 88849454
* ISNI: 0000 0000 7819 2576
* SUDOC: 132398672
* BNF: 15586658s
* ICCU: RAVV041576
 |
**FORFOTA Erik** estis hungara kuracisto, radiologo, universitata profesoro naskita en Koloĵvaro la 24-an de aprilo 1903 kaj mortinta en Santa Barbara (Kalifornio, Usono) la 21-an de oktobro 1966.

Kariero
-------

Erik Forfota diplomitiĝis en 1927 en la Universitato de Budapeŝto, ĝis 1931 li laboris en kliniko pri internaj malsanoj numero 2-a en Budapeŝto, poste ĝis 1938 en Segedo en la sama kampo de laboro. En 1937 oni habilitis lin privatprofesoro en la tiea universitato („A röntgensugaras vizsgáló és gyógyító eljárások"). En jaroj 1938-40 li gvidis la sekcion pri radiologio de la malsanulejo de Csepel de la fabriko Weis Manfréd. Inter 1940-44 li estis universitata profesoro en la Universitato de Koloĵvaro kaj gvidinto de la radiologia sekcio. En 1945 li elmigris. En jaroj 1946-50 li estis kuracisto de la radiologia sekcio de la malsanulejo Kirchheim (Germana Federacia Respubliko). En 1950 li organizis kaj ĝis 1955 gvidis la radiologian sekcion de la medicina universitato de Dako. Poste li laboris en Usono en Cancer Memorial Institute de Santa Barbara. En jaroj 1962-64 li estis profesoro de la universitato Georgetown (Vaŝingtono), de 1964 li estis sekciestro de la *Roswell Park Memorial Cancer Institute* (instituto pri kanceresplorado).

Fonto
-----

* Magyar Életrajzi Lexikon


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 345108
* VIAF: 163187066
* ISNI: 0000 0001 1208 4051
 |