recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Tuluá** estas urbego, universitata urbo, grava industria kaj komerca centroj en Kolombio, en departemento Valo de Kaŭko. La urbego estas vaste konata kiel grava centro de salsdancado.

Bazaj informoj
--------------

Panoramo en urbomezo de Tuluá
* Loĝantaro: 206,610 en 2013
* Supermara alteco: 960 m
* Areo: 911 km²
* Telefonkodo: 57 + 2
* Poŝtkodoj:
* Horzono: UTC – 5
* 04° 05′ 00″ N 76° 12′ 00″ U﻿ / ﻿4.08333 °N, 76.20000 °U﻿ / 4.08333; -76.20000 (mapo)

Geografio
---------

Panoramo en ĉirkaŭaĵo de Tuluá
Tuluá situas en okcidenta parto de la lando en Andoj laŭ la samnoma rivero Tuluá. Armenia (Kindio) troviĝas 76, Santiago de Cali 81, Pereira 98, Ibagué 114, Manizales 133, Neiva 161, Soacha 226, Itagüí 241, **Bogoto** 242, Bello (Kolombio) 260, Medeĝino (Kolombio) 256, Villavicencio 285, San Juan de Pasto 341, Floridablanca 478, Bucaramanga 480, Monteria 521, Sincelejo 587, Cúcuta 588, Kartageno (Kolombio) 706, Barranquilla 780, Valledupar 7822, Santa Marta 826 km.

Historio
--------

Panoramo en Tuluá
Biblioteko en Tuluá
Palaco pri justico en Tuluá
Kirko Sankta Bartolomeo en Tuluá
En tiu ĉi loko jam indiĝenoj loĝis antaŭ ol hispanoj atingis nunan lokon de Tuluá en la 16-a jarcento. La indiĝanoj longe rezistis al la hispanaj konkeroj. La hispana fondo okazis en 1741, poste en 1636 granda bredejo ekfunkciis, kie oni administris ankaŭ la ĉirkaŭaĵon. Nun la krimo estas granda problemo en la urbego.

Ekonomio
--------

Ekonomio de Tuluá gravas la agrikulturo kaj bredado de bovoj. Dank' al la varia klimato, multaj malsamaj legomoj kaj fruktoj kreskas en la ĉirkaŭaĵo.

Klimato
-------

En Tuluá regas tropika klimatoj kun varmaj, sunaj tagoj, foje kun intensaj ŝtormoj. La averaĝa temperaturo estas 28 celsiusgradoj.

Transportado
------------

Tuluá havas regionan flughavenon, internacia flughaveno funkcias en Santiago de Cali. La voja kontakto kun la ĉefurbo estas bona.

Vidindaĵoj
----------

* kirko Sankta Bartolomeo
* botanika ĝardeno
* lago
* futbalstadiono
* ĉiujara festivalo

Ĝemelurboj
----------

* Usono Chillicothe, Usono

Fontoj
------

* Arkivigite je 2013-08-01 per la retarkivo Wayback Machine hispane
* angle
* mapo, distancoj Arkivigite je 2015-04-02 per la retarkivo Wayback Machine
* Angla Vikipedio helpe de WikiTrans

* Tuluá en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Tuluá en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**San Luis Potosí** (esperantigite **Sanktludoviko Potosio**) estas federacia subŝtato de Meksiko.

Ĝi situas norde de la ĉefurbo Meksikurbo, ĉirkaŭ la kankra tropiko.
Ĝi havas areon de preskaŭ 64 000 km² kaj loĝantaron de 2,3 milionoj. En la subŝtato ekzistas entute 58 komunumoj. Vidu ankaŭ la liston de komunumoj en San Luis Potosí.

La ĉefurbo Sanktludoviko Potosio dum la liberiga milito en 1863 estis deklarita provizora ĉefurbo de Meksiko fare de prezidento Benito Juárez. Aliaj gravaj urboj estas *Urbvalejo* (*Ciudad Valles*), *Verdrivero* (*Rio Verde*) kaj *Mateŭala* (*Matehuala*).

En 1910 la posta prezidento Francisco I. Madero proklamis la "Planon de Sanktludoviko", kiu iniciatis la Meksikan Revolucion; li tamen skribis ĝin ne dum sia aresto en Sanktludoviko, sed post fuĝo al ekzilejo en Sanktantonio en Teksaso.

Vidu ankaŭ
----------

* Meksika Altebenaĵo
* Meksikaj loknomoj
* Verakrucaj humidaj arbaroj

Eksteraj ligiloj
----------------

* San Luis Potosí en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio San Luis Potosí en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Arkivigite je 2008-04-10 per la retarkivo Wayback Machine
* 
* Arkivigite je 2019-08-19 per la retarkivo Wayback Machine
* 

  

Meksika flago
Federaciaj subŝtatoj de Meksiko

Aguascalientes |
Baja California |
Baja California Sur |
Campeche |
Chiapas |
Chihuahua |
Coahuila |
Colima |
Durango |
Guanajuato |
Guerrero |
Hidalgo |
Jalisco |
Jukatanio |
Estado de México |
Michoacán |
Morelos |
Nayarit |
Nuevo León |
Oaxaca |
Puebla |
Querétaro |
Quintana Roo |
San Luis Potosí |
Sinaloa |
Sonora |
Tabasco |
Tamaulipas |
Tlaxcala |
Veracruz |
Zacatecas
  
  
Federacia Distrikto (Distrito Federal)
*Por aliaj uzoj, vidu la paĝon Sonora (apartigilo).*

**Sonora** [soNOra] (Esperantigite: **Sonoro**) estas federacia subŝtato de Meksiko. Ĝia nordo limas al la usona subŝtato Arizono, ĝia sud-okcidento al la Kalifornia Golfo. Okcidente ĝi tuŝas la subŝtaton Malsupra Kalifornio, ĉe lima rivero Kolorado.

Ĝi havas areon de 182 000 km² kaj loĝantaron de 2,2 milionoj kaj dividiĝas en 72 komunumojn (Vidu ankaŭ la liston de la komunumoj de Sonora). Ĝia ĉefurbo nomiĝas Hermosillo. La provinca kodo laŭ ISO 3166-2 estas "MX-SON".

Parto de la ŝtato estas dezerto (Sonora-Dezerto), alia parto utilas por bestobredado. La marbordo estas utiligata turisme.

Ĉefe en tiu ŝtato loĝas Jakioj.

Vidu ankaŭ
----------

* Meksikaj loknomoj
* Okcidenta Patrinmontaro

Eksteraj ligiloj
----------------

* Sonora en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Sonora en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retpaĝejo Arkivigite je 2001-08-14 per la retarkivo Wayback Machine

* 

Meksika flago
Federaciaj subŝtatoj de Meksiko

Aguascalientes |
Baja California |
Baja California Sur |
Campeche |
Chiapas |
Chihuahua |
Coahuila |
Colima |
Durango |
Guanajuato |
Guerrero |
Hidalgo |
Jalisco |
Jukatanio |
Estado de México |
Michoacán |
Morelos |
Nayarit |
Nuevo León |
Oaxaca |
Puebla |
Querétaro |
Quintana Roo |
San Luis Potosí |
Sinaloa |
Sonora |
Tabasco |
Tamaulipas |
Tlaxcala |
Veracruz |
Zacatecas
  
  
Federacia Distrikto (Distrito Federal)

 

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 32729
* GND: 4105388-6
* LCCN: n50000359
* VIAF: 159414033
* NKC: ge489599
 |
**Preĝejo Ĉiuj Sanktuloj** estas romkatolika Monumento historia en Hungario, en urbo Zalalövő, en iama vilaĝo Zalamindszent.

Historio
--------

Plej ofte oni opinias, ke tiu ĉi romanika kirko estis konstruita proksimume en 1250. La unua mencio okazis en 1414. Pro la kontraŭturkaj bataloj la preĝejo ruiniĝis en fino de la 16-a jarcento, en 1747 ĝi estis rekonstruita, tiam oni konstruis pli grandan sanktejon. Ekde 1820 la preĝejo havas turon. En 1972 oni restaŭris la preĝejon.

Konstruaĵo
----------

La preĝejo situas sola en korto. La fasado estas simetria, meze la kvadrata turo reliefas. La navo havas 3 romanikajn fenestrojn en la dekstra flanko, la alia flanko estas senfenestra. La absido estas duonronda.

Kermeso okazas en la 1-an de novembro.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun foto Arkivigite je 2012-03-09 per la retarkivo Wayback Machine
* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj

Vido al la preĝejo de Zalalövő

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Kategorio Preĝejo Ĉiuj Sanktuloj (Zalalövő) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La revuo ***Amerika Esperantisto***  estis fondita en 1906 kaj en 1908 iĝis la oficiala organo de Esperanto Asocio de Norda Ameriko (EANA). En 1956 EANA estis eksigita kiel landa asocio de UEA post kiam ĝi sub la influo de makartismo lanĉis denuncan kampanjon kontraŭ UEA. Kiel landa asocio anstataŭe estis akceptita ELNA (Esperanto-Ligo por Norda Ameriko).

Post tio EANA perdis sian signifon kaj en 1963 *Amerika Esperantisto* ĉesis aperi. En la 1920-aj jaroj ĝi tamen estis la precipa gazeto de la usona Esperanto-movado.

En la kolekto de Aŭstria Nacia Biblioteko en cifereca formo la jarkolektoj 1906–1931 estas legeblaj.

De EdE
------

Esperantistoj en Bostono fondis nacian asocion por Usono, *Amerika Esperantista Asocio*, en marto de 1905. Eldonado de la asocia gazeto *Amerika Esperantista Revuo* komenciĝis en januaro 1907.

Jam en oktobro 1906 Arthur Baker en Oklahoma City fondis gazeton ***Amerika Esperantisto***.

En 1908 ĉe la unua landa kongreso oni renomis la asocion *Esperantista Asocio de Norda Ameriko* (EANA). *Amerika Esperantista Revuo* ĉesis ekzisti kaj *Amerika Esperantisto* fariĝis oficiala organo de la asocio.

Redaktis: Arthur Baker kaj Ivy Kellerman; J. J. Süssmuth en 1933.

*La eta versio de tiu ĉi artikolo venas el Enciklopedio de Esperanto.*

Referencoj
----------

1. ↑  Stojan, Petro 1929 : *Bibliografio de Internacia Lingvo* numero 3324, paĝo 322

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Amerika Esperantisto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Amerika Esperantisto, 1908-1967 en la arĥivoj de Esperanto-USA
* Amerika Esperantisto, aŭgusto 1908
* Amerika Esperantisto ĉe BitArkivo
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
* Katalogo "Erfgoedbib" en *LibraryThing*
**Pierre CORNEILLE** (naskiĝis la 6-an de junio, 1606, mortis la 1-a de oktobro, 1684) estis franca dramisto de la klasika epoko.

Biografio
---------

Naskiĝinte en Rouen, li kune kun sia frato Thomas Corneille akiris jezuitan edukadon. En la jaro 1629 li unuafoje surscenigis teatraĵojn en la Pariza teatro *Marais*. Instigite de la sukceso de la komedio *Mélite*, li ekloĝis en Parizo, studis tie juron kaj laboris poste en diversaj oficejoj de sia naskiĝurbo Rouen.

Grandan triumfon de la publiko, sed malaprobon de la kritikistoj Corneille akiris per sia tragikomedio *Le Cid*, kiu unuafoje en 1637 aperis sursceneje. Pliaj dramoj sekvis, krome li ekokupiĝis pri la teorio de la verkado de dramoj. En la jaro 1647 Corneille iĝis ano de la Académie française.

Dum siaj lastaj vivojaroj li spertis rivalecon kontraŭ la pli sukcesa dramisto Jean Racine. Pierre Corneille mortis en Parizo.

Verkaro
-------

La valoroj emfazigitaj en liaj tragedioj estas tipaj de lia epoko, kaj ankaŭ retroviĝas en la moralo de Kartezio: kuraĝo, libero konceptita kiel tiu elekti tion, kio estas la plej alta devo kaj plenumas la plej altan valoron (senkonsidere se la realaĵoj ebligas plenumon de la deziroj, se oni agis bone kaj laŭ sia pleja valoro nur tio jen estu animkontentigo), memregadon eĉ se je prezo korŝira, eĉ se tio irigas vin al morto, tial la a-vorto "Corneille-a" (france: *cornélien*) uziĝis pri elekto korŝira inter du devoj kontraŭantaj (ekzemple la "Cido" devas venĝi laŭ la normoj siaklasaj per duelo kaj do mortigo, ofendon farita al sia maljuna kaj kaduka patro, sed la ofendinto estas la patro de lia amatino! kion li faros? Kaj kion faros la amatino post kiam ŝia amato estos mortiginta ŝian patron?).

Listo de verkoj
---------------

### Dramoj

* *Mélite* (1627)
* *Médée* (1635)
* *L'illusion comique* (1636)
* *Le Cid* (1637)
* *Horace* (1640)
* *Cinna* (1640)
* *Polyeucte* (1643)
* *Le Menteur* (1643)
* *Rodogune* (1644)
* *Andromède* (1650)
* *Nicomède* (1651)
* *Pertharite* (1651)
* *Œdipe* (1659)

### Traktatoj

* *Trois Discours sur le poème dramatique* (1660)

En Esperanto aperis
-------------------

El *La Cido*. En: *Tutmonda sonoro*, vol. 2. p. 344-355

* Wikisource

  

* Pierre Corneille en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Pierre Corneille en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Pierre Corneille en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 26833
* GND: 118522175
* LCCN: n79084877
* VIAF: 3060147907527679210008, 9665159477885227990006 41838293, 3060147907527679210008, 9665159477885227990006
* ISNI: 0000000121296128
* LIBRIS: 182249
* SUDOC: 026799472
* BNF: 11897704j
* BPN: 04370371 06271532, 04370371
* ULAN: 500353775
* MBA: cdb9fb78-a472-447a-bed9-f513cdf1a6ef
* NLA: 35031219
* NDL: 00436662
* BIBSYS: 90086625
* NKC: jn19990001498
* ICCU: CFIV007294
* BNE: XX1146791
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ĉi tiu artikolo temas pri fizika procezo per kiu solidaĵo rekte gasiĝas sen intertempe likviĝi. Por psikologia koncepto rigardu la paĝon Sublimigo.* |

Sublimiĝanta jodo
 --Simpla aparato por sublimado--
  
 Frida akvo cirkulas en malvarma fingro.
  
**1** Enirejo de malvarmiganta akvo   
**2** Elirejo de malvarmiganta akvo   
**3** Vakuo/Gaso-produktado   
**4** Sublimada kamero **5** **Sublimata miksaĵo** **6** Puriganta konsistaĵo   
**7** Ekstera hejtado
**Sublimado** estas procezo dum kiu solidaĵo gasiĝas sen antaŭe fandi. Por sublimi, bezonataj specifaj premoj kaj temperaturoj devas esti. Ili devas sin trovi sub la triobla punkto, en la fazodiagramo.

Malsublimado nomiĝas deponado.

Etimologio
----------

La vorto sublimi venas el latina lingvo, el *sub* (supren aŭ al) kaj *limen* (limo). *Sublima* signifas plej alta aŭ nur plej, kaj *sublimo* estas io plej alta. Sublimado ankaŭ povas signifi emocie sublimi.

Uzo
---

Sublimado povas uziĝi por purigi. Tamen, la plejpartaj uzoj estas aliaj. Senfrostaj frostigiloj uzas ventumilon kaj malvarmegan temperaturon por krei sublimadon, kiun malekzistigas froston, bedaŭrinde glacion ankaŭe.

Kelkaj printiloj uzas sublimadajn farbojn. Varmigilo uziĝas por sublimigi la farbon, solidiĝiganta ĝin sur la paperon, do reguligi la proporcion inter primaraj koloroj.

Vidu ankaŭ
----------

* Fazodiagramo
* Liofilizado
* Vaporiĝo

Faza diagramo de akvo (P = premo, T = temperaturo). La koloritaj sagoj rilatas al frostigado (blua) kaj sublimado (ruĝa). La proporcioj estas intence ŝanĝitaj por faciligi komprenon.

* Kategorio Sublimado en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Pada Ebenaĵo vidata el altaj teroj
La **Pada Ebenaĵo** (itale *Pianura Padana*) estas granda ebenaĵo en norda Italio, kreita kaj transirata de rivero Pado.

Ĝi etendiĝas triangule inter la Alpoj (norde), la Apeninoj (sude) kaj la maro Adriatiko (oriente).

Administre ĝi apartenas al la italaj regionoj Piemonto, Lombardio, Venetio kaj Emilio-Romanjo.

Pro sia natura situo ĝi ĉiam estis grava trafika ligilo orient-okcidenta, kiel atestas vojoj laŭ ĝiaj norda kaj suda randoj. Nord-suda trapasas ĝin la vojo tra la pasejoj Abetone en Apeninoj kaj Brenero en Alpoj.

Gravaj urboj estas Bolonjo, Milano, Mantovo, Parmo, Pavio, Torino kaj Verono.

Geografio
---------

La Monvizo vidita de la Piemonta Pada ebenaĵo
La ebenaĵo kaj la Alpoj en la fono
La Pado en Torino
### Alta kaj malalta ebenaĵo

Pada valo en provinco Mantovo: en la fono la montoj
La Pada Valo inkludas tri areojn kun malsamaj karakterizaĵoj: la alta ebenaĵo, la malalta ebenaĵo kaj la aperfontoj. La adjektivoj "alta" kaj "malalta" rilatas al alteco kaj ne latitudo.

Estas klara distingo inter la du bandoj, malsamaj ne nur laŭ alteco, sed ankaŭ laŭ la naturo de la tero, la akvoreĝimo kaj la vegetaĵaro. La *alta ebenaĵo*, ankaŭ konata kiel la seka ebenaĵo, etendiĝas ĉe la piedo de la Antaŭalpoj kaj la montpiedoj de la Apeninoj; la grundo estas penetrebla, kunmetita de sablo kaj gruzo, kaj ne povas reteni pluvakvon. Tial tio penetras dekojn da metroj sub la surfaco, ĝis ĝi renkontas tavolon de akvorezista materialo. Sur netralaseblajn rokojn la akvo fluas ĝis la punkto kie ĝi havas la eblecon reaperi el la akvonivelo, estigante la aperfontoj ankaŭ nomataj **refontivoj**. Tiuj fontoj, dank'al la konstanta temperaturo (inter 9 kaj 12°C) de siaj akvoj, permesis la disvastigon de apartaj herbejoj loke nomataj **marĉitoj**.

Korespondante al la linio de la **refontivoj**, komenciĝas la *Malalta pada ebenaĵo*, ankaŭ nomata la irigacia ebenaĵo. Ĉi tio anstataŭe havas grundojn konsistatajn el pli fajnaj materialoj, kutime argiloj, nepenetreblaj aŭ ne malmulte penetreblaj, kie la akvo stagnas, facile naskante marĉojn. Iam la Pado-Valo estis kovrita de arbaroj en la pli malseka parto (malalta ebenaĵo) kaj de erikejo en la pli seka parto (alta ebenaĵo).

Kulturo
-------

*Grana Padano* estas malrapide maturiĝanta, duongrasa malmola fromaĝo el Padio kaj kelkaj aliaj areoj de Norda Italio difinitaj per itala juro.

Vidu ankaŭ
----------

* Kategorio Pada Ebenaĵo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Padobasenaj miksaj arbaroj
* Parma fromaĝo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 30494
* GND: 4046436-2
* LCCN: sh85103637
* VIAF: 315128864
* NKC: ge243742
 |
**Mendozo** (hispane *Mendoza*) estas urbego kaj grava universitata urbo en Argentino en Provinco Mendoza, kies provinca ĉefurbo estas. Kun la antaŭurboj ĝi formas urbaron.

Bazaj informoj
--------------

* Koordinatoj: 32° 53′ S 68° 49′ U﻿ / ﻿32.883 °S, 68.817 °U﻿ / -32.883; -68.817 (mapo)
* Areo: 54 km²
* Loĝantaro: 115 041 en 2010
* Supermara alteco: 747 m
* Horzono: UTC-3h
* Poŝtkodo: M 5500
* Telefonkodo: +54 261

Geografio
---------

Avenuo en Mendoza
Administrejo en Mendoza
Mendoza situas en Andoj en la okcidenta parto de la lando laŭ kanalo. Córdoba troviĝas 466, Rosario 761, Bonaero 957, Saltaurbo 960, La Plata 1028, Resistencia 1121, Mar del Plata 1168 km.

Historio
--------

Origine tiu loko estis loĝata de diversaj indiĝenoj (ankaŭ inkaoj). Ili akvumis la kampojn. En 1561 hispanoj alvenintaj el la nuna Ĉilio fondis la urbon kaj nomis ĝin Ciudad de Mendoza del Nuevo Valle de La Rioja laŭ la guberniestro de Ĉilio, Sinjoro García Hurtado de Mendoza. La regiono estis plene kontrolita nur en 1776. La urbo estis deirpunkto liberigi Ĉilion en 1817. Mendoza estis detruita de tertremo en 1861, multe da homoj mortis. Post 2 jaroj nova urbo estis planita, larĝaj stratoj konstruiĝis. En la 19-a jarcento alvenis amase italaj enmigrintoj.

Ekonomio
--------

Du el la ĉefindustrioj de Mendoza kun la ĉirkaŭaĵo estas produktado de olivoj kaj vinoj. La kampoj estas akvumitaj laŭ la neceso helpe de kanaloj. Menciindas la turismo kaj la servoj kiaj la Nacia Universitato de Kujo

Trafiko
-------

La urbego estas enirejo al Ĉilio. La internacia flughaveno funkcias loke. Ĉefvojo inter Bonaero-Ĉilio trairas la urbon. En Mendoza aŭtobusoj kaj troleoj liveras la pasaĝerojn. La urbego estas ofta haltejo por grimpuloj sur ilia vojo al Akonkagvo (la plej alta monto en la okcidenta kaj suda hemisferoj).

Vidindaĵoj
----------

Panoramo en Mendoza
* diversaj muzeoj kaj teatroj

Klimato
-------

En Mendoza jare pluvas po 223 mm. En ĉiuj monatoj pluvas, tamen inter majo-septembro apenaŭ pluvas. La averaĝa temperaturo estas 17  °C, la varmo rekordas en decembro kun 40  °C. Dum la seka periodo la temperaturo foje falas sub frostopunkto.

Gravuloj
--------

* Antonio Di Benedetto (1922-1986)

Ĝemelurboj
----------

* Brazilo São Paulo, Brazilo
* Brazilo Sertãozinho, Brazilo
* Israelo Ramat Gan, Israelo
* Meksiko Monterrey, Meksiko
* Italio Bergamo, Italio

Vidu ankaŭ
----------

* 3868 Mendoza

Fontoj
------

* angla Vikipedio helpe de WikiTrans
* mapo, distancoj Arkivigite je 2014-04-07 per la retarkivo Wayback Machine
* angle
* vetero

Larĝa panoramo en Mendoza

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 476429
* GND: 4115097-1
* LCCN: n79075643
* VIAF: 125478340
* BNF: 12037683x
* NKC: ge502096
* BNE: XX453700
 |
**Orinokio** en hispana *Orinoquía* [orinoKIa],​ konata ankaŭ kiel *Llanos Orientales* (Orientaj Ebenaĵoj), estas unu el la 6 naturaj regionoj de Kolombio. Ĝi estas situa oriente de la lando, lima norde kaj oriente kun Venezuelo, sude kun Amazonio kaj oriente kun la regiono de Andoj. Determinita de la baseno de la rivero Orinoko, estas ekosistemo kiu karakteriziĝas ĉar estas ebenaĵo. La regiono troviĝas inter la riveroj Arauca, Guaviare, Orinoko kaj la ebenaĵa *Piedemonte* (ĉemontarejo).

Estas regiono de intensa aktiveco en brutobredado ĉefe de bovoj, kie okazis gravaj luktoj dum la epoko de la Sendependigo de Kolombio kaj de Venezuelo. Kulture kaj socie, ĝi estas loĝata de la *llanero* [ĝaNEro] (ebenaĵano), individuo komuna ankaŭ al regiono *Llanos* de Venezuelo.

Orinokio koincidas multe kun du regionoj klare diferencitaj kaj kutime estas ia konfuzo inter ili. La unua estas rivera baseno, nome tiu de la rivero Orinoko. Tiu etendas el Andoj al ĝangaloj de Amazonio (la propra rivero Orinoko elfluas en la ĝangalo amazona de Venezuelo), kaj ĝi inkludas la basenojn de la riveroj Meta, Guaviare kaj Guainía. La dua, *Llanos*, estas natura kaj kultura regiono kolombi-venezuela. Tiu estas karakterizata de etendaj savanoj de zono intertropisa kaj galeriaj arbaroj; ties loĝantoj, *llaneros*, havas apartajn kulturon kaj historion diferencigitajn.

Notoj
-----

1. ↑  IGAC. Regiones Naturales de Colombia [mapo], eldono 1997, 1:5000000.  Arkivigite je 2013-12-12 per la retarkivo Wayback Machine Konsultita la 5an de februaro 2018.
2. ↑  «Programa de las Naciones Unidas para el Desarrollo. País:Colombia». Programa de las Naciones Unidas para el Desarrollo en Colombia.  Arkivigite je 2015-05-11 per la retarkivo Wayback Machine Konsultita la 7an de junio 2013.
3. ↑   Díaz Rivero, Gonzalo (1998). Wilson Acosta Valdeleón, ed. Orígenes 5. Santa Fe de Bogotá, DC. Colombia: Libros y Libros S.A. p. 178. ISBN 9589418457.
4. ↑   Atlas del Estudiante, publicación del periódico El Espectador, Dorling Kindersley, 2008.

* Kategorio Orinokio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Miklós Világhy** [miklOŝ vilAgi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Világhy Miklós** estis hungara juristo, profesoro, membro (korespondanta en 1973) de Hungara Scienca Akademio.

Miklós Világhy  naskiĝis la 22-an de oktobro 1916 en Szolnok. Li mortis la 24-an de februaro 1980 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Miklós Világhy doktoriĝis en universitato de Budapeŝto en 1939. Post la diplomo li eklaboris en la ĉefurba juĝejo. Post la 2-a mondmilito li ricevis postenon en la ministerio. Ekde 1949 li ankaŭ instruis en la universitato, li profesoriĝis en 1953, en 1956 li iĝis katedrestro. Inter 1953-1956 li estis dekano, poste rektoro ĝis 1957, fine vicrektoro en 1962. Li atingis la sciencan gradon PhD en 1953, li doktoriĝis en 1969 antaŭ la akademio. Li okupiĝis precipe pri la civila juro kaj aŭtorrajto kaj kopirajtaj monopoloj.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Az iparvállalatok államosítása* (1948)
* *A gazdasági jog problémája* (1951)
* *Magyar polgári jog I–II.* (1962, 1965) - studenta lernolibro
* *Gazdaságpolitika és polgári jog* (1978)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
**Pilion** (greke *Πήλιο*, *Pilio*) estas monto en la sudoriento de Tesalio en Grekio, kiu formas duoninsulon inter la Golfo Pagastiko kaj la Egea Maro.

En greka mitologio, Peliono (nomita laŭ la mita reĝo Peleo, patro de Aĥilo) estis la hejmo de la centaŭro Kirono, instruisto de multaj grekaj herooj, kiel Jasono, Aĥilo, Tezeo kaj Heraklo.

Geografio
---------

Komputilo generita satelita bildo de Peliono kaj la duoninsulo sur kiu la monto situas
Hodiaŭ, Pilion apartenas al la prefektejo de Magnisio kaj inkludas 24 vilaĝojn, inkluzive de

* Agios Georgios Nileas
* Agios Lavrentios
* Portaria
* Makrinitsa
* Milies
* Mouresi
* Tsangarada
* Zagora
* Argalasti

La monto estas kovrita de arbaroj de fago, kverko, acero kaj kaŝtano. Pilion estas turisma vidindaĵo dum multaj jaroj, kaj havas multajn padojn kaj grandajn strandojn kun sablo aŭ ŝtonetoj.

Historio
--------

Moderna teknologio, kiel elektro, radio kaj aŭtoj unue estis lanĉitaj en la 1950-aj jaroj, krom en Volos, kiu ricevis tion pli frue. Televido venis al la duoninsulo en la 1970-aj jaroj kaj 1980-aj jaroj, kaj komputiloj kaj la Interreto en la malfruaj 1990-aj jaroj. La norda parto de Pilion estis trafita de arbara fajro en junio 2007, kiu detruis arbarojn en centraj lokoj de la monto. La fajro daŭris plurajn tagojn, kaj pluraj vilaĝoj estis detruitaj. En aŭgusto 2007, oni povis vidi ke pluraj arboj en la arbaro denove ekhavis foliojn, dum arbustoj kreskis sur la tero.

Panoramo
--------

De la supro de la monto oni povas vidi la ĉirkaŭajn valojn, la montojn okcidente de Magnisio, la ebenaĵo de Tesalio kaj la ĉirkaŭaj montoj, Mavrovouni, Evvia, Centra Grekio kaj la nordaj Sporadoj.

Referencoj
----------

Eksteraj ligiloj
----------------

* Prefektoro de Magnesia, ĉefurbo de Volos kaj Mt. Pelion
* Pelion vojaĝa gvidilo
* Pelion ekskursa gvidilo
* Pelion Informoj kaj fotoj


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 859855
* GND: 4199000-6
 |
**Passau** estas urbo en orienta Bavario, Germanio, konata ankaŭ kiel *la urbo de tri riveroj*, ĉar la rivero Danubo ligiĝas tie kun la rivero Inn el la sudo, kaj la rivero Ilz el la bavaria arbaro en la nordo. La rivero Inn estas pli granda (akvohava) ol la Danubo, sed Danubo estas la pli larĝa kaj donis sian nomon al la rezultanta rivero. La eksterdistrikta urbo situas en la distriktaro Malsupra Bavario de la federacia lando Bavario, kaj estas la administra centro de la samnoma distrikto Passau, al kiu la urba teritorio mem tamen ne apartenas. Fine de decembro 2022 la urbo havis 53 907 loĝantojn.

La loĝantaro de Passau estas ĉirkaŭ 50.000. Proksimume 8.000 estas lernantoj ĉe la universitato de Passau. La universitato estis fondita en la malfruaj 1970-aj jaroj. Ĝi estas la posteulo de la antikva Instituto por Katolika Studado. Ĝi estas konata en Germanio por siaj institutoj de ekonomiko, juro, komputiko kaj kultura scienco.

Turismo en Passau fokusas pleje sur la tri riveroj, la malnova katedralo (nomata "La Kupolo de Passau") kaj "La Malnova Urbo". Multaj riveraj krozadoj sur la Danubo komenciĝas ĉe Passau. Estas ankaŭ biciklada vojeto laŭ la tuta vojo al Vieno. Passau estas ankaŭ notinda por sia gotika kaj baroka arkitekturo.

En la Traktato de Passau (1552), reĝo Ferdinando la 1-a, reprezentante la imperiestron Karlo la 5-a, sekuris la konsenton de la protestantaj princoj meti la demandon pri religio al dieto. Ĉi tio kondukis al la Paco de Augsburg en 1555.

Passau estis antikva Roma kolonio nomata *Batavis*, latine "por la *Batavi*". La *Batavi* estis antikva ĝermana tribo menciata ofte de klasikaj verkistoj. Ili estis regule ligataj kun la Suebiaj marodantoj, la *Heruli*.

Famuloj
-------

En Passau mortis hungara subministro Ödön Miklós. Petrus Passaviensis, episkopo, konstruigis la unuan ponton trans Danubo. Inter 1233 kaj 1250 episkopis Rüdiger von Bergheim. Naskiĝis en la kvartalo Hals la fama eldonisto Friedrich Pustet. Anna Elisabeth Rosmus helpis esploradi la rolon de multaj samurbanoj dum nacisocialismo. Naskiĝis en Passau la historiisto kaj benediktano Michael Filz.

Bildaro
-------

* 
* 
* 
*

Vidindaĵoj
----------

* Monaĥinejo Niedernburg
* Pilgrimkirko Maria Helpantino

Eksteraj ligiloj
----------------

* Passau en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Passau en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala TTT-ejo (Germana)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 35423
* GND: 4044828-9
* LCCN: n80040815
* VIAF: 129000588
* NKC: ge138805
 |
**Pál Csernai** [ĉernai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Csernai Pál** estis hungara futbalisto (mezulo), trejnisto. Lia frato estis Tibor Csernai.

Pál Csernai naskiĝis la 21-an de oktobro 1932 en Pilis, li mortis la 1-an de septembro 2013 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Pál Csernai maturiĝis en Budapeŝto en 1951, dum li futbalis en junulara teamo. Inter 1952-1956 li futbalis en signifa ĉefurba plenkreska futbalklubo. Li estis ankaŭ membro de la nacia hungara teamo en 1955 dufoje. Depost la hungara revolucio de 1956 li disidis al Okcidenta Germanio, poste li futbalis en germanaj kaj svisaj teamoj ĝis 1966. En la sekva jaro li akiris trejnistan diplomon en Kolonjo, poste li estis trejnisto ĝis 1995, lastfoje en Hungario. Kiel trejnisto li estis dufoje germana ĉampiono. Li neniam edziĝis.

Memorigiloj
-----------

* sportejo en Pilis

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto Arkivigite je 2022-11-11 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio
*

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 801235
* GND: 104165460X
* VIAF: 305231265
* ISNI: 0000000418508283
 |




* Portalo pri Biografio
**Sándor Gothard** [ŝAndor gotard], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Gothard Sándor** estis hungara astronomo, agronomo, bienulo, fabrikestro, parlamentano. Lia nobela antaŭnomo estis *herényi*. Lia frato estis Jenő Gothard.

Sándor Gothard  naskiĝis la 6-an de februaro 1859 en Herény (nuntempa urboparto de Szombathely). Li mortis la 14-an de julio 1939 en Herény.

Biografio
---------

Sándor Gothard frekventis gimnazion en Szombathely, poste li lernis juron en Budapeŝto kaj Vieno. Li akiris diplomon en 1880. En la sekva jaro kun sia frato li establis observatorion en Herény. Ĝis 1883 li observis planedojn, poste li okupiĝis pri agronomio en sia bieno. Ekde 1909 li produktis armilojn. Li estis ankaŭ parlamenta deputito.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Adatok a Jupiter és Mars bolygó phyisikájához* (1883)
* *Nehány szó szarvasmarhatenyésztésünk érdekében* (1884)
* *A városi hulladékok értékesítése és a komposzt készítés* (1891)
* *A műtrágyák alkalmazása* (1893)

Fontoj
------

* hungare
* hungare
* Arkivigite je 2013-07-29 per la retarkivo Wayback Machine hungare


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Mapo de la rivero
La **rivero Magdalena** (hispane : *Rio Magdalena*; Esperantigite : **Magdaleno** ) estas la ĉefa rivero de Kolombio. Ĝi longas proksimume 1 540 kilometrojn, kaj fluas el sudo al nordo tra la okcidenta duono de la lando. La nomo de la rivero devenas de la biblia persono Maria Magdalena. Ĝi estas plejparte navigebla.

La fonto de la rivero situas en la suda parto de Kolombio, kie apartiĝas la du andaj montaroj Cordillera Central kaj Cordillera Oriental, en la departemento Ujlao. La rivero sekve fluas nordorienten, en granda valo inter la du montaroj. Ĝi atingas la Kariban Maron je la urbo Barranquilla, en areo konata kiel "*Bocas de Ceniza*".

La Magdalena Rivervalo estas parto de regiono Tumbesiaj, ĉokoaj kaj magdalen-valaj tropikaj arbaroj signita kiel biodiverseco-varmpunkto de la organizaĵo Naturprotekto Internacie (angle : Conservation International).

Vidu ankaŭ
----------

* Cordillera Central (Kolombio)

* Kategorio Magdalena (rivero) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Nalĉik** estas urbo en Norda Kaŭkazio, ĉefurbo de Kabardio-Balkario. La urbonomo venas de la rivernomo Nalĉik — la rivero Nalĉik (baseno de Terek) trafluas la tutan urbon.

* Areo de la urbo estas 131 km².
* Loĝantaro:
	+ En 1959 — 88 mil personoj;
	+ En 2002 — 274.974 personoj.

La fakta loĝantaro eble superas 300 mil pro la multaj satelitaj urbetoj kaj vilaĝoj ĉirkaŭ Nalĉik.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 83401.

La urbo estis fondita en jaro 1743, kvankam oficiala jaro de fondo estas 1822 - jaro de fondo tie de rusia fortikaĵo.

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1921.

La interurba telefona kodo estas 86622, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo (en jaro 2005).

Geografiaj koordinatoj de la urbo estas 43° 29′ N 43° 37′ O﻿ / ﻿43.483 °N, 43.617 °O﻿ / 43.483; 43.617 (mapo)Koordinatoj: 43° 29′ N 43° 37′ O﻿ / ﻿43.483 °N, 43.617 °O﻿ / 43.483; 43.617 (mapo).

La urbo estas je alto ĉirkaŭ 500 m de la nivelo de maro), ĉe rivero Nalĉik (Нальчик) (baseno de rivero Terek (Терек)).

En la urbo estas fervoja stacio kaj flughaveno.

Historio
--------

### Dua Mondmilito

Dum la Dua Mondmilito la urbo estis okupita de nazioj inter la 28-a de oktobro 1942 kaj la 3-a de januaro 1943. La urbo estis multe damaĝita rezulte de bataloj.

### Atako en oktobro 2005

La 13-an de oktobro 2005, matene, en Nalĉik okazis aro de armitaj atakoj al polic-stacioj, flughaveno kaj aliaj gravaj objektoj. La atakojn organizis ekstrem-islamistaj grupoj. Plejparto de la atakoj estis sukcese rebatitaj, tamen ĉ. eble 100 homoj mortis, dum Kabard-Balkario kredeble porlonge perdis sian renomon de la plej paca regiono en Nord-Kaŭkazio.

Laŭ anticipa datumo, en la atako al Nalĉik partoprenis ĉirkaŭ 300 bandanoj.

Famuloj
-------

En Nalĉik naskiĝis Ismail Musukajev, luktisto.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Nalĉik en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Nalĉik en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* En la atako al Nalĉik partoprenis ĉirkaŭ 300 bandanoj[*rompita ligilo*]
* Bandanoj, enirintaj en Nalĉik, atakis samtempe ĉiujn leĝgardajn instituciojn de la urbo[*rompita ligilo*]

Flago de Kabardio-Balkario
Urboj de Kabardio-Balkario

**Ĉefurbo**: Nalĉik

Baksan |
Ĉegem |
Majskij |
Nartkala |
Proĥladnij |
Terek |
Tirniauz
Kataluna vojo (sekcio 235) en strato Via Augusta, Taragono
La **Kataluna vojo** (katalune *Via Catalana*) estas evento kiu okazis la 11-an de septembro 2013 en Katalunio. Ĝi estas homa ĉeno de pli ol 400 kilometroj tra kataluna teritorio, ekde La Jonquera (nordo) ĝis Alcanar (sudo). La homa ĉeno estas proponita de la Kataluna Nacia Asembleo (ANC) por promocii la sendependecon de Katalunio. La vojo iris laŭ la antikva Aŭgusta Vojo. Laŭ Carme Forcadell, prezidanto de la ANC, ĝi estas "simbolo de la unueco de la kataluna popolo por akiri la nacian suverenecon."

Historiaj precedencoj
---------------------

La 23-an de aŭgusto 1989, pli ol miliono da civitanoj de Estonio, Litovio kaj Latvio faris la Baltian Vojon, kiu estis homa ĉeno tra la ĉefurboj de tiuj tri landoj por peti la sendependecon de la baltaj landoj. Ili akiris sian sendependencon la 21-an de aŭgusto 1991.

Irado
-----

Irado
La homa ĉeno, trans la Aŭgusta Vojo, trairis 86 municipojn (de nordo al sudo): El Pertús, la Jonquera, Pont de Molins, Figueres, Santa Llogaia d'Àlguema, Bàscara, Orriols, Sarrià de Ter, Sant Julià de Ramis, Ĝirono, Fornells de la Selva, Riudellots de la Selva, Tordera, Pineda de Mar, Calella, Sant Pol de Mar, Canet de Mar, Arenys de Mar, Caldes d'Estrac, Sant Andreu de Llavaneres, Mataró, Vilassar de Mar, Premià de Mar, El Masnou, Montgat, Badalona, Sant Adrià de Besòs, Barcelono, l'Hospitalet de Llobregat, Esplugues de Llobregat, Sant Just Desvern, Sant Feliu de Llobregat, Molins de Rei, Sant Vicenç dels Horts, Cervelló, Vallirana, Ordal, Cantallops, Sant Cugat Sesgarrigues, Olèrdola, Vilafranca del Penedès, Santa Margarida i els Monjos, la Ràpita, l'Arboç, Castellet i la Gornal, Bellvei, el Vendrell, Roda de Berà, Creixell, Clarà, Torredembarra, Altafulla, Taragono, Reus, Riudoms, Montbrió del Camp, Mont-roig del Camp, l'Hospitalet de l'Infant, l'Ametlla de Mar, El Perelló, l'Ampolla, Camarles, l'Aldea, Amposta, Sant Carles de la Ràpita, Alcanar kaj Vinaròs.

En Barcelono ĝi trairis ĉefajn stratojn, kiel la Avenuon Diagonal, la Placon de Sankta Jakobo kaj la Eixample.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Kataluna Vojo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Kataluna vojo Arkivigite je 2013-06-26 per la retarkivo Wayback Machine
|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ĉi tiu artikolo temas pri firmao kaj marko de horloĝoj. Por esperantlingva revuo eldonata en Franclando fondita en 1909 rigardu la paĝon La Movado (1909). Por samnoma revuo en Japanlando fondita en 1951 legu la artikolon La Movado. Por Esperanto-movado disponeblas la paĝo Esperanto-movado.* |

Svisa horloĝo de marko MOVADO; fotis Mireille Grosjean 
Antikva brakhorloĝo de MOVADO
La ĉefaj kompanioj pri horloĝproduktado situas en neŭŝatela Ĵuraso en Svislando. En la urbo La Chaux-de-Fonds estis fondita la firmao **MOVADO** en la jaro 1881.
Nuntempe ekzistas 'MOVADO group', kie la marko **MOVADO** estas la elstara marko apud Concord, EBEL, HUGO BOSS kaj aliaj. La tuta grupo havas pli ol 1330 kunlaborantojn. La ĉefa sidejo kaj produktejo estas nuntempe en Bielo, Svislando. Administra centro situas en Paramus, New Jersey, Usono. Vendoagentejoj ekzistas tra la tuta mondo.

Komence de la dudeka jarcento la gvidantoj de la marko volis universalan nomon por la marko kaj elektis vorton en Esperanto.
. La movado estas la kerna parto de iu horloĝo.

Vidu ankaŭ
----------

* Esperanto (horloĝmarko)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Retejo de MOVADO

* Kategorio MOVADO (horloĝmarko) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Referencoj
----------

1. ↑  Rapport historique du Centre de documentation et d'étude sur la langue internationale, 2013 france (PDF)
**José Luis GÓMEZ García** (Onubo, 19a de aprilo 1940) estas hispana aktoro kaj reĝisoro. Estas membro de la *Real Academia Española* kaj honora membro de la *Academia de las Artes Escénicas de España*.

Li studis en Germanio kaj Francio kaj eklaboris en Germanio, de kie li estis invitita al internaciaj festivaloj kiel tiuj de Bazelo, Berlino, Frankfurto, Prago kaj Zuriko.

Lia renkonto kun Jerzy Grotowski en Wroclaw, en 1971, estis tialo por reveno en Hispanion, kie li produktoris, reĝisoris kaj aktoris en teatraĵoj kiel *Informe para una Academia* de Kafka kaj *Gaspar* de Peter Handke, kun kiuj li turneis sur scenejoj kaj hispanaj kaj latinamerikaj. Lia ludado en *El resistible ascenso de Arturo Ui* de Brecht kaj lia protagonista aktorado en la filmo *Pascual Duarte*, laŭ la similnoma romano de Camilo José Cela famigis lin en la tuta Hispanio. Poste li laboris kun kinistoj kiel Armiñán, Bollaín, Brasó, Camino, Chávarri, Gutiérrez Aragón, De la Iglesia, Losey, Pilar Miró, Saura, Gonzalo Suárez kaj Pedro Almodóvar.

En 1978, post studperiodo en Novjorko kun Lee Strasberg, li estis nomumita direktoro de la *Centro Dramático Nacional*, kun Núria Espert kaj Ramón Tamayo, kaj du jarojn poste de la *Teatro Español*. La plej elstaraj verkoj de tiu etapo estis la surscenejigojn de *Bodas que fueron famosas del Pingajo y la Fandanga* de José María Rodríguez Méndez, inaŭgure de la CDN, *La velada en Benicarló*, laŭ teksto de Manuel Azaña, kaj *La vida es sueño* kaj *Absalón* de Calderón de la Barca.

filmoj
------

* *Pascual Duarte*
* *La estanquera de Vallecas*, 1987
* *Hormigas en la boca*, 2005

Notoj
-----

1. ↑   El País (6a de novembro 1980). «Crítica | Emotivo estreno oficial de "La velada en Benicarló".». ISSN 1134-6582. Konsultita la 19an de aprilo 2020.

* Kategorio José Luis Gómez en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 688865
* GND: 172101158
* LCCN: no2003075088
* VIAF: 29742757
* ISNI: 0000000114893880
* SUDOC: 097900338
* BNF: 14184536w
* NKC: xx0172736
* BNE: XX5497966 XX1371728, XX5497966
 |
**Mythen** (en Esperanto ankaŭ **Mitoj**) estas montmasivo norde de Ŝvico en Kantono Ŝvico en Svislando.

Geografio
---------

La montmasivo Mitoj konsistas el tri pintoj, nome la suda *Granda Mito* (germane *Grosser Mythen*, alteco 1898,1 m s.m.), la norda *Malgranda Mito* (germane *Kleiner Mythen*, alteco 1811 m s.m.)), kaj plej norde *Haggenspitz* (alteco 1761 m s.m.). La Mitoj estas la rekonilo de la komunumo kaj kantono Ŝvico. Sudokcidente de la Mitoj situas la komunumo Ŝvico kaj nordoriente la komunumo Alpthal.

Geologio
--------

Geologie la Mitoj estas rokoj el la peniniko, do postrestaĵo de la mezpenikaj kovriloj. La malgranda Mito kaj Haggenspitz konsitas el rompiĝema ardezo, pro kio la grimpo de tiuj du pintoj malgraŭ ilia modesta alteco estas tre malfacila kaj danĝera.

Turismo
-------

Sur la Granda Mito situas montara restoracio. La kulmino de la Granda Mito atingeblas somere per montara piedpado ek de Holzegg sur la suda jugo de la monto. Al Holzegg kaj de Ŝvico kaj de Brunni kondukas aertelfero. Malgranda Mito kaj Haggenspitz por migrantaj ne atingeblas. Ili malfacile grimpeblas kaj atingeblas nur por spertaj alpinistoj.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  *Franz Auf der Maur*: *Mythen en* Historia Leksikono de Svislando *(2009-06-22)*

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Mythen en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Granda Mito en la retejo *wandersite.ch*
* Mythen en la Historia Leksikono de Svislando

Bildoj
------

* La Mitoj viditaj de Brünnelistock (de nordoriento)La Mitoj viditaj de Brünnelistock (de nordoriento)
* La restoracio sur la kulmino de la Granda MitoLa restoracio sur la kulmino de la Granda Mito
Dokumento kun la subskribo de H. Boffejon, FelixArchief, arĥivaĵo 2233#231.
**Hector BOFFEJON** (n. 1901, m. 1983) estis flandra komercisto, poste vicdirektoro de la firmao Ford, esperantisto kaj kunlaborinto de *Plena Ilustrita Vortaro* pri la fako "aŭtomobiloj".

Vivo
----

Dum la dua mondmilito Boffejon aktivis en la belga rezisto-movado, pro kio li pasigis kvar jarojn en diversaj koncentrejoj (Mauthausen, Dachau). Post la milito li estis honorigita de la belga reĝo.

Li estis edzo de Maria de Rijdt.

En 1972 li ekloĝis en la urbeto Sempach en la svisa kantono Lucerno.

Esperanto-agado
---------------

Boffejon fariĝis Esperantisto ĉ. 1928 kaj baldaŭ fariĝis tre aktiva en la Esperanto-movado en Belgio. En 1956 li fondis kaj redaktis la periodaĵon *Mondo* kaj ekfunkciigis samnoman eldonejon. Li spirite subtenis la Internacian Instituton por la Oficialigo de Esperanto (IOE). De 1965 li aktivis por la iama *Aŭto-Revuo*, organo de Internacia Esperanto-Klubo Aŭtomobilista", kiu aperis en Wilrijk (de 1977 urboparto de Antverpeno) inter 1965 kaj 1967.

Terminara kaj vortara agado
---------------------------

En *Aŭto-Revuo* li publikigis "Laŭrubrikan terminareton", do artikol-serion pri aŭto-terminoj. Probable pro ĝi li estis invitita de Gaston Waringhien kontribui al *Plena Ilustrita Vortaro* (PIV) kaj fariĝis ĝia kunlaboranto pri "aŭtomobiloj". Surbaze de tiuj laboroj li poste pretigis manuskripton por propra ampleksa seplingva aŭto-terminaro kun ĉ. 6100 terminoj. Li planis eldoni ĝin simile kiel la *Internacia Komerca-Ekonomika Vortaro* (IKEV) de Feiko Munniksma ĉe la eldonejo Kluwer, kio tamen nek tie nek ĉe alia eldonejo realiĝis. La tajpitaj malnetaj paĝoj restis neeldonitaj ĝis hodiaŭ.

Bibliografio
------------

* Künzli, Andreas 2006 : *Universalaj Lingvoj en Svislando*, La Chaux-de-Fonds, Svisa Esperanto-Societo, p. 233 (kun foto)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Jarkolektoj de *Aŭto-Revuo* en la Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Artikoloj de kaj pri Hector Boffejon en Elektronika Bibliografio de Esperantaj Artikoloj (EBEA)
Politiko > Politika maldekstro > Paul Lafargue

---

 
**La rajto je pigro** (france, ***Le droit à la paresse***) estas broŝuro verkita de franca marksismano *Paul Lafargue* en prizono en 1883. Lafargue kontraŭas la "rajton je laboro" kaj proponas, per teĥnikaj kaj socirevoluciaj metodoj uzi la plusvaloron, por ke ĉiuj homoj laboru multe malpli (ĝis po 3 horojn tage) kaj ĝuu la vivajn plezurojn.

Perspektivigo:  

Kiam Robert Owen petis komence de la 19-a jarcento, ke oni limigu la tagan deĵortempon je ... 12 horoj, li estis kulpigita esti utopiulo, kaj la superaj klasoj kaj oficiala tiama scienco kvalifikis tiun proponon kiel "ateisma(n) krimo(n) kontraŭ la sankta valoro de l'laboro".
Nun en Eŭropo la deĵortempo semajna estas inter 35 kaj 40 horoj, sed spertuloj kalkulis, ke konsiderante la altiĝon de produktiveco, se estus organizita ties partigo, la labortempo povus estis por ĉiu po 2 horoj tage (Lafargue revis pri 3).

Bibliografio
------------

* *Rajto je pigro*. Paul Lafargue. Kribo. Broŝurservo de SAT, 1994. 35 paĝoj
* *La rajto je pigro*. Paŭlo Lafargo (Paul Lafergue). Monda Asembleo Socia (MAS) kaj SAT, 2020, 92 pp. inkludante katalogon de MAS. ISBN = 978-2-36960-238-5

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio La rajto je pigro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* 
* 
* Tuta teksto franclingva
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Streptomicino.
*Tobramycin*
*Dibekacin*
*Neomycin*
*Framycetin*
*Paromomycin* sulfido
*Ribostamycin*
*Kanamycin*
La **Aminoglikozidoj** estas grupo de antibiotikoj kiujn oni uzas por la kuracado de kelkaj bakteriaj infektoj. Oni ĉiam administras ili envejne ĉar ne eblas havigi ilin buŝe (tro polusaj). Ili estas toksikaj kaj oni uzas ilin nur kiam ne eblas uzi aliajn antibiotikojn.

Taŭgeco
-------

* Septikemio kun Gram-negativaj bakterioj.
* Infektadoj kun Gram-negativaj aerobaj bakterioj, kiel Pseudomonas*,* Acinetobacter *kaj* Enterobacter*, speciale, sed ne nepre dum intesto-infektoj.*
* Kontraŭ *Streptococcus* kaj *Listeria* kune kun penicilino.
* Kun sekundara rolo en infektoj kun *Mycobacterium*, kiel en Tuberkulozo.
* Efika ankaŭ kontraŭ gram-pozitivaj bakterioj, sed por tiuj ankaŭ malpli toksikaj antibiotikoj jam ekzistas.

Ago-meĥanismo
-------------

La aminoglikozidoj inhibas la proteino-sintezo en bakterioj, pro asociiĝo al la ribosoma subunuo 30S, malhelpante la legadon de la mesaĝa RNA kaj la sintezon de la kunresponda proteino.

La rezistado de kelkaj bakteriaj variaĵoj okazas pro enzimoj kiuj senefikigas la antibiotikon. Eksitas pli ol naŭ tiaj enzimoj kiuj acetiligas, fosforilas aŭ adeniligas aminoglikozidojn. La genoj kiuj kodas tiujn enzimojn povas eliri el rezistaj bakterioj al nerezistaj bakterioj per bakteria seks-rekombinado, kun interŝanĝo de plasmidoj aŭ transpozonojn de DNA.

Nedezirindaj efikoj
-------------------

Ili estas renverseblaj se oni detektas ilin frue kaj la administradon de antibiotiko oni ĉesas. Ĉi antibiotikoj malrekomendiĝas ĉu estas rena patologio.

* oreltoksikeco: daŭraj kaj konstantaj damaĝoj je la sensivaj ĉeloj de la aŭdado kaj de la ekvilibropercepto en la interna orelo: povas konduki al ataksio (senkapablo marŝi ekvilibre), vertigo; surdiĝo.
* renotoksikeco: damaĝoj en la renaj tubetoj. En tiaj kazoj oni rekomendas kontroli la plasmajn kvantojn de antibiotiko.
* tre malofte neŭromuskola blokado kaj paralizado.

Kelkaj anoj
-----------

* Gentamicino
* Amikacino: pli efika kontraŭ duonrezistaj bakteriovariaĵoj.
* Streptomicino
* Netilmicino
* Neomicino
* Tobramicino
* Kanamicino
* Paramomicino

Historio
--------

La aminoglikozidoj estis izolitaj el bakteriaj kultivaĵoj de *Streptomyces* kaj *Micromonospora.*

Eksteraj ligiloj
----------------

* 

* Kategorio Aminoglikozido en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Hjerl Hede
 La preĝejo de Hjerl Hede estas rekonstruo de Tjørring Kirke
**Hjerl Hede** estas subĉiela muzeo en la komunumo Holstebro, situanta inter la urboj Skive kaj Holstebro en Danio. Ĝi prezentas la historion de kampara Jutlando de la ŝtonepoko ĝis la moderna epoko.

Historio
--------

La muzeo estis fondita en 1930 de la direktoro Hans Peter Hjerl Hansen kaj ĝis 1979 ĝi estis funkciigita de la Hjerl Fondaĵo. En 1979 la muzeo estis apartigita de la fondaĵo kaj ekde tiam funkcias kiel sendependa institucio. La 1-an de Januaro 2012 ĝi kunfandiĝis kun la *Holstebro-Muzeo* kaj *Strandingsmuseum St. George* por formi la institucion "De Kulturhistoriske Museer i Holstebro Kommune".

Priskribo
---------

*Hjerl Hede* konsistas el pli ol 50 konstruaĵoj, kiuj ebligas la vizitantojn konatiĝi kun la malnova dana vilaĝa vivo. La muzeo esence konsistas el tri grandaj partoj, la malnova vilaĝo, la erikeja administrada muzeo kaj la arbara muzeo. Originala apartaĵo estas la ŝtonepoka vilaĝo, kie la vizitantoj dum la somera sezono povas observi "verajn" ŝtonepokajn homojn dum ilia aktiveco.

Hjerl Hede estas parto de la reto de ŝtate agnoskitaj muzeoj en Danio. La muzeo volas transdoni "vivan historion" kaj ek de la fino de junio ĝis la komenco de aŭgusto proksimume 100 virinoj, infanoj kaj viroj montros diversajn, plejparte malnovajn, nun forgesitajn manfaritaĵojn. La lernejo estas loĝata de infanoj en historiaj vestoj kaj malgrandaj objektoj estas faritaj por vizitantoj en la forĝejo. En la nutraĵvendejo eblas aĉeti varojn "de la malnova tempo" kaj pano kaj kukoj estas bakitaj en la bakejo.

* 
* 
* 
*

Enhavo de la muzeo
------------------

Sur la vasta tereno interalie estas montrata

* ŝtonepoka setlejo
* laktejo
* muelejo
* lavejo
* forĝejo
* lernejo
* segejo kun vaporsegilo (lokomotivo)
* et-ŝpura fervojo kun 785 mm larĝa trako
* nutraĵvendejo
* torfa ekstraktado kun historia drenpumpilo
* Domoj el diversaj epokoj

Retejoj
-------

* Oficiala retejo Hjerl Hede
* Per Brunsgård: Hjerl Hede - Frilandsmuseets 100 års jubilæum. Alirita la 23-an de januaro 2018 (dana).

* Hjerl Hede en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Hjerl Hede en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Mapo de Ruhnu el 1798
**Ruhnu** (svede kaj germane *Runö*) estas malgranda insulo en la Balta Maro, en la Golfo de Rigo, Estonio.

Ruhnu situas 40 km okcidente de la latva Kolka kaj 96 km al la estona Pärnu. La insulo grandas nur ĉ. 11,4 km² kun malgranda vilaĝo, kies ligna preĝejo estis konstruita en 1644.

Post kolapso de la Cara imperio, la loĝantoj de la insulo verkis leteron por la sveda reĝo kaj petis akcepton de Ruhnu en la svedan ŝtaton. La reĝo rifuzis tion kaj proponis al la loĝantoj elekti inter Estonio kaj Latvio. Ili decidis por Estonio, ĉar tie ekzistis sveda malplimulto. Ĝis la 2-a mondmilito, la insulon loĝis estonaj svedoj, kiuj fuĝis antaŭ la ruĝa armeo la 4-an de aŭgusto 1944. La svedoj vivis tie minimume dum 700 jarojn. (Unua mencio de la svedaj loĝantoj venas el 1341.)

Nun sur la insulo loĝas ĉ. 60 estonoj kaj provizoraj laboristoj. Nur tiuj personoj rajtas uzi motorhavajn veturilojn, dum la somerumantoj ne.

La insuleto havas flugkonekton al Pärnu kaj Kuressaare, po semajno.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Ruhnu en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* oficiala paĝo de Ruhnu
* Fluglinioj al Ruhnu[*rompita ligilo*]