| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Himalaja betulo** |
| --- |
|  |
| Betula utilis var. jacquemontiiBetula utilis var. jacquemontii |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Plantoj "Plantae" |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Divizio: | Angiospermoj "Magnoliophyta" |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Dukotiledonuloj "Dicotyledones" |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Fagaloj  *Fagales* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Betulacoj  *Betulaceae*  |
|
|
|
|
|
| Genro: | Betulo *Betula* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | **Himalaja betulo**, *Betula utilis* |
|

 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Himalaja betulo  |

 |
| v • d • r |

La **Himalaja betulo** (*Betula utilis*) estas plantspecio el la genro de la betuloj (*Betula*) en la familio de la Betulacoj (*Betulaceae*). Ĝia hejmregiono estas la altaĵoj de la Himalajo.

Priskribo
---------

ekstera arboŝelo de *Betula utilis* var. *jacquemontii*.
### Vegetativaj karakterizaĵoj

La himalaja betulo estas somerverda arbusto aŭ arbo, kiu povas atingi altecon de ĝis 35 metroj. La blanke ruĝe ĝis blanke bruna aŭ malhelruĝe bruna ritidomo defalas je maldikaj tavoloj. Dum la branĉoj havas ruĝe brunan  ŝelon la rezinaj branĉoj estas brunaj kaj dense harhavaj. La ligno estas nebrile rozkolora kaj havas silkan brilon.

La alterne ĉe la branĉoj starantaj folioj havas foliplaton kaj tigeton. La folitigetojn longas 0,8 ĝis 2 centimetrojn. La foliplato longas de 2,5 ĝis 9 centimetroj kaj larĝas de 1,8 ĝis 6,2 centimetroj.

masklaj amentoj de *Betula utilis* var. *jacquemontii*.
folioj kun longaj tigetoj kaj segildentaj randoj.
### Generativaj karakterizaĵoj

La arbo floras de majo al julio. La masklaj amentoj longas 3 ĝis 3,7 centimetrojn kaj havas dikecon de 4 mm. La inaj amentoj havas formon de ovo ĝis cilindro kaj grandecon de 3 ĝis 5 centimetroj kaj diametron de 7 ĝis 12 milimetroj.

La semoj grandas 2 ĝis 3 centimetrojn kaj havas flugilojn. La semoj maturiĝas de julio ĝis aŭgusto.

La kromosomnombro estas 2n = 56.

Disvastigejo
------------

La natura kreskoregiono de la himalaja betulo etendiĝas de Afganio trans Pakistano, Hindujo, Nepalo kaj Butano ĝis Ĉinujo. En Ĉinujo la arbo nature kreskas en Gansuo, Hebejo, Ninĝia, Ĉinghajo, Shaanxi, okcidenta Siĉuano, orienta kaj suda Xizang respektive nordokcidenta Junano. En Hindujo la specio kreskas en Ĝamuo kaj Kaŝmiro, Himaĉal-Pradeŝo, Utarakando kaj Sikimo.

En Ĉinujo la specio kreskas en ne malvarmaj soliarbaroj en alteco de 2500 ĝis 3800 metrojn. En Kaŝmiro ĝi kreskas en altecoj de 3000 ĝis 4500 metroj. Ĝi kreskas en malgrandaj betularoj.

Sistematiko
-----------

La unua priskribo de *Betula utilis* faris David Don en *Prodromus Florae Nepalensis*, p. 58, de la jaro 1825.

Laŭ R. Govaerts oni distingas jenajn subspeciojn:

* *Betula utilis* subsp. *albosinensis* (BURKILL) ASHBURNER & MCALL. (sin.: *Betula utilis* var. *sinensis* (FRANCH.) H.J.P.WINKL. *Betula albosinensis* BURKILL): Ĝi kreskas en norda kaj meza Ĉinujo.
* *Betula utilis* subsp. *jacquemontii* (SPACH) KITAM. (Sin.: *Betula utilis* var. *jacquemontii* (SPACH) H.J.P.WINKL. *Betula jacquemontii* SPACH): Tiu formo kreskas en okcidenta kaj meza Himalajo.
* *Betula utilis* subsp. *occidentalis* KITAM. (sin: *Betula chitralica* BROWICZ, *Betula kunarensis* BROWICZ, *Betula pyrolifolia* V.N.VASSIL.): Ĝi kreskas nature en orienta Afganujo ĝis meza Azio.
* *Betula utilis* subsp. *utilis* (sin.: *Betula bhojpattra*WALL. *Betula utilis* var. *glandulifera* REGEL): Ĝi kreskas en Himalajo ĝis Ĉinujo.

Uzado
-----

La malmola sed tre rompiĝema ligno de la himalaja betulo ests en ĝia hejmlando valoran lignon. La arboŝelo efikas antisepsa kaj helpas kontraŭ flatulencoj. Krome ĝi helpu al doloroj en la oreloj.

Fontoj
------

* Pei-chun Li & Alexei K. Skvortsov: *Betula.* en BibISBN 0915279703 paĝo 309 *Betula utilis* - Online .
* Yasin J. Nasir: Flora of West Pakistan, volumo 95. Betulaceae. Stewart Herbarium.Rawalpindi. 1975 paĝoj 1–5 *Betula utilis* - Online

### Referencoj


* Betula utilis en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Betula utilis en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Betula utilis en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)