recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
La **Komisiono pri mezurado de ekonomia efikeco kaj socia progreso**, nomita laŭ siaj gvidantoj, estis komisiono de fakuloj, kiuj esploris en la jaroj 2008-2009 (komisiite de la franca registaro sub Nicolas Sarkozy), per kiuj rimedoj eblus mezuri prosperon kaj socian progreson, ne konsiderante ekskluzive la ciferojn pri enspezoj kiel en la ĝis nun konata Malneta enlanda produkto (MEP). Joseph E. Stiglitz iĝis prezidanto de la komisiono, Amartya Sen havis la funkcion de scienca konsilanto kaj la ekonomikisto Jean-Paul Fitoussi transprenis la kunordigon.

Temoj
-----

Pritraktante la temojn, la komisiono laboris per tri teamoj kaj formulis tri esencajn punktojn:

* Problemoj de la klasika mezurado de la enlanda produkto
* Vivkvalito
* Daŭripovo

Rekomendoj
----------

La komisiono indikas dek du principajn rekomendojn:  

1. Mezurante la bonfarton (well being), oni devus prikonsideri la salajrojn kaj la konsumon anstataŭ ĝis nun nur la mezurojn de produktado.

2. Pli forta atento koncerne la perspektivojn de familioj.

3. Konsiderado de enspezoj kaj konsumo rilate la disponeblajn havaĵojn.

4. Pli granda atento pri la distribuo de enspezoj, havaĵoj kaj konsumo.

5. Plivastigo de la enspezkvanto al neoficialaj agadoj.

6. La vivkvalito por individuo dependas de la objektivaj kondiĉoj kaj de la ebla persona pluevoluo. Oni devus kolekti ciferojn pri sano, edukado, personaj aktivadoj kaj naturmediaj situacioj.

7. La indikatoroj pri la vivkvalito en ĉiuj koncernitaj dimensioj devus taksi la malegalecojn en komprenebla maniero.

8. La studoj devus esti tiel koncipitaj ke la rilatoj de la diversaj vivkvalitaj sferoj povas esti taksataj laŭ la individuo. Ĉi tiuj informoj devus eniri la rekomendojn por la diversaj sferoj.

9. Oficejoj pri statistikoj devus disponigi la necesajn informojn tiel, ke transversaj ligoj inter la diversaj dimensioj de la vivkvalito povas esti kunigitaj, kio ebligus la kreadon de diversaj indicoj.

10. Kaj objektivaj kaj subjektivaj mezuroj liveras ŝlosilajn informojn pri la vivkvalito. Administracioj devus enketi statistike pri vivtaksado, pri ĝojecaj spertoj (hedonistic) kaj preferoj de la homoj.

11. La taksado de longdaŭra efikeco necesigas bone identigeblan instrumentan panelon, ĉar ĝi estas tre kompleksa.

12. La naturmedia vidpunkto de la daŭripovo necesigas apartajn kaj specialajn esplorojn, ekzemple rilate al klimatoŝanĝiĝo kaj trofiŝado.

Eksteraj ligiloj
----------------

1. ↑   Oficiala retpaĝo. Arkivita el la originalo je 2009-05-05. Alirita 2013-10-07.
**Pál ABAFÁJI GYULAI** , *Gyulay* (abafa:i djulai) estis hungara vickanceliero de Transilvanio, humanisto. Li naskiĝis ĉirkaŭ 1550 kaj mortis mortis la 10-an de decembro 1592 en Abafája),

Biografio
---------

Inter 1570–71 Abafáji Gyulay studis en Padovo kaj Bologna. Li estis sekretario de Stefano Báthori, poste dum reĝado de Pollando li estis vickanceliero en Krakovo en la transilvania kanceliero. Post la morto de Báthori en 1586 li revenis Transilvanujon. Ĉar en disputo inter la reganto Sigmundo Báthori kaj Baltazaro Báthori li subtenis la reganton, Baltazaro mortigis lin. Li estis erudicia humanisto. Li priskribis la historion de milito rusa de Báthori.

Verkoj
------

* *Commentarius…* Kolozsvár, 1581.

Literaturo
----------

* Gárdonyi Albert: Abafi Gy. P. (Századok, 1906).
* Kemény Zsigmond: Gy. P. (romano, Pest 1847).
* Szabó György: *Abafáji Gyulay Pál*, 1974;

Fonto
-----

* Magyar Életrajzi Lexikon


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 255167
* GND: 1036861600
* VIAF: 49234776
* ISNI: 0000 0001 0898 4073
* SUDOC: 190002166
* BNF: 11998396b
 |
Nuboj kaŝas la ebenan pinton de Agrihan, nome la plej alta el la Marianaj arkovulkanoj, en tiu vido el sudo.
**Agrihan** (literumita ankaŭ kiel **Agrigan**) estas stratovulkano kiu formas insulon en la Nord-Marianoj en la Pacifika Oceano. La tuta insulo estas amasa vulkano kiu staras ĉirkaŭ 4,000 m el la oceana grundo, kaj estas la kvina plej granda en la vulkana arko de Marianas. Kun 965 m, ties pinto estas la plej alta pinto en Mikronezio. La vulkano estas la pinto de granda kaldero, 1 x 2 km kaj cirkaŭ 500 m profunda.

La insulo estis abandonita en 1990 pro minaco de vulkana aktiveco, kvankam finfine ne okazis erupcio. Oni restarigis setlejon en unu el la kvar originaj vilaĝoj, kaj septembre de 2005 estis naŭ loĝantoj. Post kvin jaroj, laŭ la censo de Usono de 2010 ne estis informo pri populacio. La insulo havas totalan terareon de 43.51 km². Politike ĝi estas parto de la *Northern Islands Municipality* (municipo de Nordaj Insuloj).

* Kategorio Agrihan en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Retina disiĝo** estas malsano de okulo kiu okazas kiam retino elgluiĝas el la interna konkava vando de okulo. Kvankam timinda malsano, ĉar ĝi povas kaŭzi blindecon, ĝi estas iom malofta.

retino(H) kaj apoga kamado (F)
Oni ne konas la kaŭzojn de tiu malsano. La disiĝo de retino ĉiam komenciĝas per deŝiro aŭ per retina truo; ilin kaŭzas la malgluiĝo de la vitreca korpo, kiu maljuniĝante malgluiĝas el la retino. La disiĝo de la vitreca korpo estas fiziologia fenomeno, kiu ofte okazas ĉirkaŭ la aĝo de presbiopeco (50 jaroj), sed kelfoje pli frue (ĉefe ĉe miopuloj), aŭ pli malfrue. La disiĝo de la vitreca korpo disvolviĝas en pluraj etapoj; plej ofte sen simptomoj, ĝi povas kaŭzi flirtantajn muŝojn, fosfenojn (vido de lucioloj, eĉ de fulmoj), kelkfoje vidon de pluvo el fulgeroj, kiu montras envitrecan hemoragion.

Statistike iu grupoj estas pli riskaj je disiĝo de la retino :

- unue miopuloj, ĉefe ekde certa grado de miopeco; miopuloj havas grandajn okulojn, kaj ĉio okazas kvazaŭ ilia retino (kies areo estas proporcia al la kvadrato de la okula longeco) malstreĝiĝus kaj rompiĝus, aspektanta kiel retina punto nomita "palisaro";
- poste, la operaciitaj pro katarakto;
- fine, la viktimoj de okulaj traŭmatoj (perforaĵoj, sed ankaŭ kontuzoj).

Koni la ekziston de tiu grupo ebligas organizi la eltrovon de la danĝeraj retinaj vundoj (deŝiroj, truoj, palisaro) por efike kuraci ilin, ĉefe per lasero, kelkfoje komplemente per krioterapio (per loka anestezo). Tiu kuracado do preventas disiĝon de retino; por esti efika, ĝi devas esti igita laŭ rigora tekniko.

Ĉar medicino ne estas ekzakta scienco, kelkfoje personoj sen ia ajn riskero tamen suferas retinan disiĝon.

La simptomo de disiĝo de la retino estas unusenca: opaka kresento en rando de la vidokampo iom post iom etigas tiun periferian vidkampon kaj kreskiĝas en kelkaj tagoj, por fari nigran nubon, kiu minacas la vidan centron, poste entutigas ĝin, se oni tro malfrue konsultas; Kiam la tuta retino disiĝis, la okulo ne plu vidas, eĉ ne lumon. Necesas tre rapide konsulti.
Disiĝon de retino (kiel katarakton) oni neniam kuracas per lasero, sed per kirurga operacio, principe simpla sed plej ofte kompleksa kun ne certa rezulto. Oni operacias en duona urĝo, ofte post tuta tago de ripozo en pozicio adaptita al la tipo de disiĝo.

* Kategorio Retina disiĝo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Retkomunumo** aŭ **Virtuala komunumo** aŭ **Socia retejo** estas socia grupo de homoj kun similaj interesoj, kiuj interagas precipe pere de komunikiloj kiaj la Interreto aŭ similaj proceduroj.

Interreto faciligas kaj rapidigas kontaktojn, ĝi speciale faciligas serĉon de personojn kun similaj interesoj — tio kaŭzis aperon de pluraj virtualaj komunumoj post apero de Interreto. Kiel ekzemploj de virtualaj komunumoj oni povas nomi forumojn, babilejojn, viki-projektojn, retpoŝtajn grupojn.

La eksploda disvastigo de la Interreto ekde la mezo de la 1990-aj jaroj kaŭzis la dismultiĝon de virtualaj komunumoj. La naturo de tiuj komunumoj estas diversa kaj la utiloj ne estas nepre konsciitaj de multaj.

Malsamaj virtualaj komunumoj havas malsamajn nivelojn de interrilatado kaj partopreno inter siaj membroj. Ne malsame al tradiciaj sociaj grupoj aŭ kluboj, virtualaj komunumoj ofte disiĝas en subgrupoj aŭ disiĝas por formi novajn komunumojn.

Per komunikado en virtuala komunumo partoprenanto de tiu kreas „virtualan personecon", kiu povas diferenci de la reala. Ekzemple, virtualulo povas pli aktive aŭ eĉ agresive eldiri siajn opiniojn, kion li ne faras en eksterreta vivo, aŭ li povas prezenti sin sub nevera nomo, alia sekso kaj aĝo. Ĉar teknike facilas agi nome de kelkaj virtualaj personoj, tia praktiko estas sufiĉe disvastiĝinta, interalie ankaŭ en Vikipedio („sock puppets" angle); normale uzo de kelkaj personecoj fare de unu persono estas konsiderata neetika aŭ eĉ estas malpermesita (vidu en Vikipedio: en:Wikipedia:Sock\_puppetry).

Vidu ankaŭ
----------

* Retkulturo
* Babilejo
* Peranto de sociaj retejoj

* Kategorio Retkomunumo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Raimondo VIALE**, dirita ankaŭ *pastro malkomforta*, aŭ "pastro justa" (fakte li estis ankaŭ enkadrita inter la «Justuloj inter la popoloj» ĉe muzeo Yad Vashem (7/8/1998)) estis katolika pastro kiu famiĝis pro sia helpo al judoj persekutataj de faŝisma reĝimo.

Li naskiĝis en la itala provinco Cuneo (Piemonto), 1917; kiam pastriĝis je la fino de la kvardekaj de la 20-a jarcento, li anoncis publike sian kontraŭmilitan agadon ĉar milito estas peko kontraŭ Dio kaj la homaro kaj pro tio kontraŭis faŝistojn kiuj lin plurfoje batis, vundis, procesis kaj trudizoligis pro politikaj kaŭzoj en centra Italio. Reveninte al sia parokejo post la falo de la faŝista reĝimo (la 8-an de septembro 1943), li devis alfronti, en sia parokejo ĉe Borgo San Dalmazzo, granda vilaĝo okcidentlima kun Francio, novan samspecan reĝimon kaj plej gravan problemon: okaxe de la retiriğo de la itala armeo el suda Francio, kiu estis samtempe okupita de germanaj armeanoj, multege da judoj sekvis la italan armeon kaj transpasis la Alpojn por forfuĝi el enrompanta nazia polico; sed ankaŭ en Italio estis revenanta la faŝista reĝimo praktike gvidata de nazioj kiuj tuj pretendis la rigidan aplikadon de la rasismaj leĝoj, praktike ignoritaj de la italaj armeanoj, eĉ faŝistaj. Pastro Raimondo Viale senlase engaĝiĝis trovi kaŝitajn rifuĝejojn kaj fuĝigi eksterlanden judojn ilin provizinte je necesaĵoj. Lia nekonsolebla doloro estis rememori ke mem, senpova kaj devigita kaŝi sian protektigan agadon, vidis starti el stacidomo de Cuneo trajno kun, en bestvagonoj, tricent francaj judoj eble en la direkton de Auschwitz.

La akregan staton de liaj lokoj oni povas plikompreni informiĝante pri la masakro en najbara vilaĝo, Boves, de la 19-a de septembro 1943 dum kiu nazifaŝistoj buĉis dudek rezistuloj inter kiuj du pastroj, kaj tiun de la 13-a de majo 1944 kun 13 rezistuloj mortpafitaj.

Pri li kaj pri lia karateriza kaj energia agado kiel kontraŭfaŝisma kaj kontraŭkomunisma kontraŭulo kaj kiel "justulo inter la nacianoj" (en kiu kuntrenis konfratulojn kaj ekleziajn strukturojn ankaŭ en obeo al la sekreta invito de Pio la 12-a, instiginta helpi la hebreojn), literaturisto verkis vastigitan libron (*Il prete giusto*, de Nuto Revelli) kaj kultistoj pri la populara teatro tie kaj tie enscenigas.

Bibliografio
------------

* Nuto Revelli, *Il prete giusto*. Einaudi, 2004.
* Israel Gutman, Bracha Rivlin, e Liliana Picciotto, *I giusti d'Italia: i non-ebrei che salvarono gli ebrei*, 1943-45. Milano: Mondadori, 2006, pp. 235-36.




|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 291379
* GND: 119520109
* LCCN: nr/97/21708
* VIAF: 74664888
* ISNI: 0000 0000 6678 9252
* SUDOC: 237823136
* Toolserver: N/A
 |
**Retorika demando** estas demando starigita pli pro retorika celo ol pro la celo de ricevi respondon (ekzemple: "Kiom da fojoj mi jam diris al vi, ke vi ne eniradu la domon en malpuraj ŝuoj?").

Retorika demando strebas pensigi la aŭskultanton pri tio, kio devas esti la respondo al ĝi (aŭ almenaŭ tiu respondo, kiun celas aludi la demandanto). Se parolanto deklamas "Kiom longe ankoraŭ devas niaj homoj eltenadi tiun ĉi maljustaĵon?" aŭ "Ĉu nia kompanio pligrandiĝados aŭ malpligrandiĝados?", oni atendas neniun formalan respondon. Tia demando nome celas esti ilo uzata de la parolanto por aserti aŭ malaprobi ion.

En iuj kulturoj kaj en iuj naciaj lingvoj (aŭ eĉ en esperanto), iuj demandoj fariĝis retorikaj (oni ne plu vere eldiras ilin kun celo demandi) kaj kelkaj retorikaj demandoj fariĝis eĉ idiotismoj. Ekzemploj:

* "Kio okazas kun vi?"
* "Ĉu vi ne hontas?"
* "Ĉu la papo estas katoliko?"
* "Ĉu fiŝoj naĝas?"
* "Ĉu vi freneziĝis?"
* "Kiu zorgas?"
* "Kiel mi nur povus scii?"
* "Ĉu vi ŝercas?"

Kelkaj televidaj elsendoj havas retorikajn demandojn kiel titolojn, ekzemple la konkurso *Kiu volas esti milionulo?* (originale angle *Who Wants to Be a Millionaire?*).
**Retortillo** estas municipo de la provinco Salamanko, en la aŭtonoma komunumo Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la Jurisdikcia teritorio de Ciudad Rodrigo. 

Ĝia municipa teritorio estas formata de unusola loĝloko, okupas totalan areon de 64,57 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2017, ĝi havis 204 loĝantojn. Ĝi perdis preskaŭ 800 loĝantojn dum la dua duono de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj.

Limas kun loĝlokoj Sancti-Spíritus kaj Martín de Yeltes sude, Boada okcidente, Villares de Yeltes nordoriente, Villavieja de Yeltes norde kaj Olmedo de Camaces (Hernandinos) okcidente. 

Romia steleo trovita en la areoj de la Kuracbanejo de Retortillo.
Ĝi fondiĝis en la 12-a jarcento. En postaj jarcentoj suferis pro militoj kun najbara Portugalio kaj dum la Hispana Milito de Sendependigo. 

La tradiciaj agrikulturo (vitejoj kaj tritiko) kaj brutobredado (porkoj, bovoj kaj ŝafoj) lastatempe iom dekadencis sed pluas. Krome estas kuracbanejo. Oni projektis minon de uranio, sed la areo estas protektita.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Salamanko


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 752656
 |
**Rajajogo**, **Raja jogo** aŭ en Sanskritaj tekstoj, *Rāja yoga* (/ˈrɑːdʒə ˈjoʊɡə/) estis kaj la celo de jogo kaj metodo akiri ĝin. La termino estas ankaŭ moderna nomo por la praktiko de jogo, kiam en la 19-a jarcento Sŭami Vivekananda egaligis la koncepton de *raja jogo* kun la *Jogaj Sutroj* de Patanĝali. Ekde tiam, Raja jogo estis varie nomata **aṣṭāṅga jogo**, **reĝa jogo**, **reĝa unio**, **sahaja marg**, kaj **klasika jogo**.

Krom por jogo mem, Raja jogo ludis gravan rolon por Ŝivismo, iel por Budhismo kaj por aliaj religiaj tendencoj.

Notoj
-----

1. ↑   Jason Birch (2013), Råjayoga: The Reincarnations of the King of All Yogas, International Journal of Hindu Studies, Volume 17, Issue 3, pp. 401–444
2. ↑   Mallinson-1 2011.
3. ↑   Swami Vivekananda, Raja Yoga, ISBN 978-1500746940

Bibliografio
------------

* Mallinson-2, James (2011), "Nāth Sampradāya", Brill Encyclopedia of Hinduism Vol.3, BRILL

* Kategorio Raja jogo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 698447
* NKC: ph116014
 |
**Rajganĝ,** bengale: **রায়গঞ্জ** estas urbego kaj municipo en orienta Barato, en norda parto de subŝtato Okcidenta Bengalio, en la distrikto Uttar Dinaĝpur, kies sidejo ĝi estas. 

Vendejo en Rajganĝ

Demografio
----------

En 2011 Rajganĝ havis 183 612 (kun la urbaro 199 758) da loĝantoj kun legopovo 82%, pli alta, ol la tutlanda mezumo.

Geografio
---------

Rajganĝ situas laŭ rivero sur ebenaĵo en averaĝa alteco de 40 m super la marnivelo. Kiŝanganĝ troviĝas 56, Katihar 57, Malda 66, Purnia 68, Balurghat 79, Ĝalpajguri 117, subŝtata ĉefurbo Kolkato 340, tutlanda ĉefurbo Delhio 1160, Mumbajo 1738 kilometrojn (aere) .

Historio
--------

En 1586 la Mogola Imperio konkeris la areon, poste en 1765 la Brita Orienthinda Kompanio. La distrikto estis kreita en 1992.

Ekonomio
--------

Rajganĝ estas grava komerca centro, tamen sen industrio. En la antaŭurboj ekzistas kelkaj uzinoj. La ekonomio dependas multe de la agrikulturo. La areo estas la sola produktanto de specialkvalita aroma rizo.

Religio
-------

En Rajganĝ 97% de la populacio estas hinduoj, 2% estas islamanoj, la aliaj religioj estas malpli ol 1%. La urbego estas katolika diocezo.

Horloĝa turo en Rajganĝ

Eduko
-----

En Rajganĝ la plej altnivela instruado okazas en la loka universitato (fondita en 2015) kaj en pluraj altlernejoj.

Lingvoj
-------

La oficiala kaj ĉefa lingvoj en Rajganĝ estas la bengala lingvo, al kiu aldoniĝas la angla.

Klimato
-------

Rajganĝ havas humidan subtropikan klimaton (Cwa). La averaĝa temperaturo estas 25 °C kaj varias averaĝe inter 20-32 °C. La meza jarpluvo estas 1430 mm. La pluvsezono kutime daŭras de junio ĝis oktobro, sed pluvas iomete ankaŭ en la ceteraj monatoj.

Trafiko
-------

Stacidomo en Rajganĝ
Rajganĝ ricevis trairan fervojan konekton ekde 1896, sed ekde 1971 la trafiko ĉesis al Bangladeŝo. Tri ĉefvojoj kuras al la urbego, el ili unu trairas la riveron. La plej proksima flughaveno funkcias en Siliguri. Iam sur la rivero komerca ŝipado okazis, sed ĝi malpliiĝis en la unua duono de la 1970-aj jaroj pro la konstruita digo. Enurbe rikiŝoj, ankaŭ motoraj kaj elektraj aŭtorikiŝoj liveras la pasaĝerojn. Multaj uzas proprajn veturilojn, plejparte motorciklojn kaj biciklojn.

Kirko en Rajganĝ

Vidindaĵoj
----------

* pluraj preĝejoj
* horloĝa turo
* muzeo
* proksime birdorezervejo

Fontoj
------

* WikiTrans

Templo en Rajganĝ

|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Barato |

* Kategorio Rajganĝ en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Retrofuturisma reprezentaĵo pri fluganta Lokomotivo
Retrofuturismo estas ia arta tendenco al reprezentado de la estonto produktita antaŭ la jaro 1990. Karaterizata de la miksado de "retroaj" stiloj kun eksmoda Teknologio, retrofuturismo esploras temojn pri la tensio inter pasinteco kaj estonto, kaj inter la rezultoj de alieneco kaj plifortigo okazataj de la teknologio. Unue eksprimita per artaj kaj teknologiaj modifoj, kiuj celis espeguli en la reala modo la fantaziajn mondojn, la retrofuturismo manifestaciis ankaŭ per Arkitekturo, Modo, Literaturo kaj Kino.

Tiu tendenco ne baziĝas sur moderneco, sed ja en eblaj aŭ modifitaj "estontoj". Guffey atentigis ke retrofuturismo estas "freŝdata neologismo", sed "baziĝas sur febraj imagoj futuremaj de spacaj kolonioj kun flugantaj aŭtoj, robotaj servuloj, kaj interstelaj vojaĝoj... La retro-futurismo emerĝis kiel pli skeptika reago al tiuj sonĝoj".  Atingis sian nuntempan formon en 1970, epoko de rapide evoluanta teknologio. Ekde la apero de personaj komputiloj ĝis la naskiĝo de la unua ektogeneza bebo. Samtempe multaj homoj komencis demandi ĉu la teknologio atingus ĝian antaŭan promeson pri plibonigo de homaj vivoj.

Laŭ la arta revuo *Retrofuturism*, publikigita inter 1988 kaj 1993, la termo Retrofuturismo estis kreita de Lloyd Dunn je 1983.

Karakterizoj
------------

La retrofuturismo kunigas du tendencojn "la estonto rigardata de la oasinteco" kaj "la pasinteco rigardata de la estonto".

La unua tendenco - korespondas al retrofuturismo mem - estas rekte inspirita de la futuro imagita en la menso de la verkistoj, artistoj kaj kinistoj dum la periodo antaŭ la jaro 1960, kiuj provis antaŭvidi la estonton, ĉu per evoluo de la tiutempa teknologio (ekzemple ĉe sciencaj revuoj), ĉu per sciencfikciaj romanoj kaj rakontoj. Tiu futurismaj reprezentaĵoj estas adaptitaj al nuntempo, ebligante nostalgian rigardon al pasinteco, pasinteco kiu povus esti, tamen ne estas.

La dua tendenco estas la kontraŭo de la unua: la futurisma retroo. Temas pri la emo al malnovaj artaj stiloj, vestoj kaj kutimoj, aldonante al ĝi modernaj aŭ futuremaj teknologioj por fari miksaĵon de elementoj de la pasinteco, nuntempo kaj estonto. La Vaporpunko - termo pri projekciado de futurisma teknologioj al viktoriana epoko, aŭ neoviktorianaj stiloj al moderna teknologio - estas ekzemplo de tiu dua tendenco.

Ambaŭ retrofuturismaj tendencoj ne temas pri specifaj tempoj aŭ periodoj. Temas pri periodo kun nekutima teknologio fariĝas fantasta versio de la estonto; aŭ pansinteco alternativa en kiu la imagitaj inventoj (fikciaj aŭ projekciitaj) estas realaj. Ekzemple la filmo Captain Sky and the World of Tomorrow, lokita je la nereala jaro 1939, kaj Rocketeer, lokita je 1938, ambaŭ ankaŭ estas ekzemploj de Dizelpunko.

Vidu ankaŭ
----------

* Futurismo
* Internacia Ekspozicio de Nenio

* Kategorio Retrofuturismo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La montoj Bucegi printempe.

La montoj **Bucegi** [buĉeĝj] situas en la centra Rumanio, sude de la urbo Braŝovo. Ili formas parton de la montoĉeno de Transilvaniaj Alpoj de la Karpatoj.

Oriente la montoj Bucegi havas multajn krutajn deklivojn al la populara turisma allogaĵo de la valo Prahova (Buşteni kaj Sinaia). La plej alta montopinto estas la Altebenaĵo Bucegi, kie la vento kaj la pluvo skulptis la rokojn laŭ formo de spektaklaj figuroj kiaj la *Sfinkso* kaj *Babele*.

Ili estas dividitaj en tri partojn:

* Montoj de la Montopinto Omu - 2.505 metroj
* Montoj Leaota (Montopinto Leaota - 2.133 m)
* Montoj Piatra Craiului (Montopinto Baciului - 2238 m)

Tiu montara regiono de Rumanio posedas unu de la plej grandaj koncentriĝoj de grandaj karnovoruloj de Eŭropo. Ursoj, lupoj kaj linkoj havas en tiu natura parko kaj en la resto de la montoĉeno unu el siaj lastaj rifuĝejoj en Eŭropo. Eblas vidi ankaŭ kapreolojn, aprojn kaj cervojn en tiuj enormaj arbaroj. En la plej altaj zonoj troviĝas ĉamoj.

Malavantaĝo por naturalistoj kaj naturŝatantoj estas la granda praktikado de turismo en la zono kaj la granda kvanto de rubo survoje. Bedaŭrinde ne ĉiuj en Rumanío zorgas tiujn naturajn lokojn kiuj estas inter la plej bonkvalitaj de Eŭropo.

Bildaro
-------

* La "sfinkso" de BucegiLa "sfinkso" de Bucegi
* Montoj Bucegi el telferoMontoj Bucegi el telfero
* Roka formaĵo de BabeleRoka formaĵo de Babele

Eksteraj ligiloj
----------------

* Montoj Bucegi ĉe www.spirit.ro Arkivigite je 2011-04-01 per la retarkivo Wayback Machine
* Mapo de la Montoj Bucegi Arkivigite je 2007-03-13 per la retarkivo Wayback Machine
* Veterprognozo ĉe Bucegi

* Bucegi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Bucegi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 326380
* GND: 4088510-0
* VIAF: 315526719
* NKC: ge1167957
 |
**Rajto** (komparu: angle *right*) estas la povo, pravigita de la leĝoj, statutoj aŭ moroj, plenumi agon, disponi kaj uzi aĵon aŭ postuli ion farendan aŭ ion malpermesi de/al aliulo.

Priskribo
---------

La ĉefa divido de rajtoj estas inter rajtoj kun ekonomia enhavo kiel proprieto ( en la latina *dominium*), rericevi pruntaĵon, domon luitan, ktp kaj rajtoj sen ekonomia enhavo kiel rajto al nomo, imago, kaŝnomo ktp.

Alia ĝenerala divido estas inter *absolutaj* kaj *relativaj* rajtoj, depende de ĉu la rajtulo povas postuli ke ĉiuj socianoj ne perturbu sian rilaton kun la objekto de la rajto (proprieto, rajto pasi tra alies kampo ktp), au ke li povas peti ian agadon, fari aŭ ne fari, nur de iu aŭ iuj kiuj estas devigataj kontraŭ li (devo pagi prezon por aĉeto, devo al damaĝinto repagi iun pro farita damaĝo, ktp).

Tiu ĉi relativa rajto estas ankaŭ nomata "obligacio".

En la antikva romia juro, fama estas la difino de la juristo Gajo, laŭ kiu *Obligatio est iuris vinculum quo necessitate adstringimur alicuius solvendae rei secundum nostrae civitatis iura*:obligacio estas jura ligo, kiu nin devigas laŭ leĝoj de la urbo (ŝtato) pagi ion al iu.

Obligacioj naskiĝas de kontrakto, de kontraŭleĝaj faktoj aŭ de aliaj faktoj laŭleĝe, kiuj ĉiuj estas nomataj "fontoj de obligacioj".

Absolutaj rajtoj estas el du kategorioj: sen ekonomia enhavo (vidu supre) kaj rajtoj pri aĵoj (*iura in re* en la latina).

La *rajtoj pri aĵoj* estas el du ankoraŭ kategorioj: proprieto (*ius in re propria*, en la latina) kaj rajtoj pri alies aĵoj (*iura in re aliena*, en la latina).

Rajtoj
------

* Aŭtorrajto
* Civilaj kaj politikaj rajtoj
* Homaj rajtoj
* Infanrajtoj
* Labor-rajtoj
* Rajto je publika aliro
* Sekvorajto

Vidu ankaŭ
----------

* Ĉarto de Fundamentaj Rajtoj de la Eŭropa Unio
* Deklaracio de la rajtoj de infanoj
* Deklaracio pri rajtoj
* Digno
* Juro

Proverbo
--------

Ekzistas pluraj proverboj pri rajto en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof, inter ili:

* |  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** *Al venko rajto venas, se ĝin forto subtenas.* **"** |

 |
* |  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** *Kie regas la forto, tie rajto silentas.* **"** |

 |
* |  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** *Leĝe kaj rajte.* **"** |

 |

Referencoj
----------

1. ↑   Lernu. Arkivita el la originalo je 2011-12-25. Alirita 2008-12-12.

* Kategorio Rajto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Rajto en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)
**Retservo** estas metodo de komunikado inter du elektronikaj aparatoj trans reto.
Ĝi estas programa funkcio provizita ĉe reta adreso en TTT kaj estas "ĉiam saltita" kiel en utileca komputado.
W3C difinas retan servon kiel "programa sistemo fasonita por subteni interoperacieblan maŝin-al-maŝinan interagadon
trans reto."

La W3C plu difinas retservan arkitekturon, devigante specifitan realigon de retservo. Tiel, "[retservo] havas
interfacon priskribitan per maŝinlegebla formato (specifite WSDL). Aliaj sistemoj interagas kun la retservo laŭ
maniero priskribita per priskribo uzanta SOAP (Simpla Objekt-Atinga Protokolo) mesaĝoj, kutime sendataj per HTTP
kun XML-a seriigo kunligata kun aliaj ret-rilataj normoj.

Tamen la plejmulto el retservoj ne adoptas ĉi tiun malsimplan arkitekturon. Ĉi tiu artikolo priskribas ĝin kun plia
detalado.

La W3C plu diras, ke:

Oni povas nomi du klasojn de retservoj:
* REST-konformemaj retservoj, kie la ĉefa celo de la servo estas manipuli XML-ajn reprezentaĵojn de retaj resursoj

uzante unuforma aro de senstataj operacioj, kaj

* Arbitraj retservoj, kie la servo povas videbligi arbitran aron de senstataj operacioj.

Ekspliko
--------

Multaj organizaĵoj uzas plurajn sistemojn por regado. Malsamaj programaj sistemoj ofte devas interŝanĝi datumojn kun
unu la alia, kaj reta servo estas metodo de komunikado kiu permesas du sistemojn interŝanĝi ĉi tiujn datumojn trans
la interreto. La sistemo kiu petas datumojn nomiĝas "serva petanto", dum la sistemo kiu procesus la peton kaj provizus
la datumojn nomiĝas "serva provizanto".

Malsamaj programaroj povas esti konstruitaj per malsamaj programlingvoj, sekve oni bezonas metodon de datuma interŝango
kiu ne dependas de specifa programlingvo. La plejmulto de programaroj povas, tamen, interpri XML-etikedojn. Do retservoj
povas uzi XML-dosierojn por datuma interŝango.

La reguloj de komunikado inter malsamaj sistemoj devas esti difinitaj, kiel ekzemple:

* La maniero kiel unu sistemo povas peti datumon de alia sistemo
* La specifaj argumentoj bezonataj en la datuma peto
* La strukturo de la datumo produktita. Kutime, datumo interŝanĝiĝas en XML dosieroj, kaj la strukturo de la XML dosiero

validiĝas kontraŭ .xsd dosiero.

* Kiaj erar-mesaĝoj estu montrataj kiam iu regulo por komunikado ne estas observata, por faciligi problemsolvadon.

Ĉiuj tiuj reguloj de komunikado estas difinataj en dosiero nomata WSDL, kiu havas la finaĵon .wsdl.

Registrejo nomata UDDI (Universala Priskribado, Malkovrado kaj Integrado) difinas la program-sistemon, kiu estu kontaktata
por specifa datum-tipo. Do kiam unu program-sistemo bezonas unu specifa raporto/datumo, ĝi kontrolus la UDDI kaj malkovrus
la alian sistemon kiun ĝi povas kontakti por ricevi tiun datumon. Kiam la programa sistemo malkovras la alian sistemon, kiun
ĝi devas kontakti, ĝi tiam kontaktus tiun sistemon uzante specialan protokolon nomatan SOAP (Simpla Objekta Atinga Protokolo).
La serva proviza sistemo unue validkontrolus la datum-peton kontrolante la WSDL dosieron, kaj poste procesus la peton kaj sendus
la datumon per la SOAP protokolo.

* Kategorio Retservo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**FC Gelsenkirchen-Schalke 04 e.V.** (mallonge **FC Schalke 04** aŭ **S04**) estas germana sporta kaj aparte futbala klubo, kun sidejo en la urboparto Schalke [prononco ŜALke] de Gelsenkirchen.

la asocia administrejo proksime de la stadiono *Veltins-Arena*
la futbalkluba stadiono
La unua profesia vira teamo de futbalo estas inter la plej sukcesaj en Germanio: sepfoje ĝi gajnis la germanian ĉampionecon, kvarfoje la germanan pokalon de futbalo, kaj en 1997 la UEFA-pokalon. La teamo konkuras en la unua germana ligo de futbalo (*Erste Bundesliga*) kaj laŭ la "eterna tabelo" de tiu ligo fine de la sezono 2008-2009 havis la 9-an pozicion.

La 10-an de majo 2010 la klubo havis 84 082 membrojn kaj estas la dua plej granda sporta asocio de Germanio. Krom branĉon pri futbalo, ĝi havas sukcesajn branĉojn pri korbopilko, tabloteniso, manpilko kaj atletiko. Ekde aŭgusto 2001 la klubaj profesiaj teamoj de futbalo havas siajn hejmajn matĉojn en la stadiono *Veltins-Arena*, unu el la plej modernaj stadionoj tutmonde.

Eksteraj ligiloj
----------------

* FC Schalke 04 en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio FC Schalke 04 en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* oficiala retejo
* "100 jaroj de kluba historio" Arkivigite je 2004-04-11 per la retarkivo Wayback Machine
**Bhagavan Sri Ramana Maharŝi** ( tamile: இரமண மகரிஷி, nagario: रमण महर्षि, angle: Ramana Maharshi, Ramana Maharishi), (naskikĝis la 30-an de decembro 1879, mortis la 14-an de aprilo 1950) estis sanktulo de hinduismo, spirita majstro (guruo), mistikulo, kaj filozofo de Tamilnado en Barato.

Spirita vojo
------------

Kiel li mem asertis, neniam entreprenis ajnan spiritan praktikon. En 1896 trapasis mortotravivaĵon, kiu tute ŝanĝis lian vivon. Danke al tio li komprenis sian veran naturon. Sekve li forlasis la hejmon kaj alvenis al Tiruvannamalai, kie troviĝas sankta monto de ŝivaismo - Arunaĉala (La Monto de Ruĝa Flamo). Dum la unuaj jaroj li estis en la sanktejoj aŭ proksime al ili, preskaŭ la tutan tempon enprofundiĝinta en samadhio. Tio kaŭzis preskaŭ tutan elĉerpiĝon de la korpo, ĉar li apenaŭ ion manĝis. Post tio li translokiĝis al kavernoj sur deklivoj de la monto, kaj kiam gajnis pli grandan popularecon, liaj disĉiploj fondis du aŝramojn, kun pli grava lokigita sur la pilgrim-vojo ĉirkaŭ la monto.

Famaj disĉiploj
---------------

* Wanda Dynowska, pola teozofino
* William Somerset Maugham, angla verkisto
* Paul Brunton, Maurycy Frydman, Ethel Merston, Arthur Osborne, Svami Ramdas, Ramaswamy Reddiyar

Vidu ankaŭ
----------

* Vedanto
* Ramakriŝna

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Ramana Maharŝi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 387011
* GND: 118598007
* LCCN: n80056939
* VIAF: 49230480
* ISNI: 0000 0001 1026 3582
* LIBRIS: 262599
* SUDOC: 027088820
* BNF: 119210831
* NLA: 35440564
* NDL: 00453649
* NKC: jn19981001801
* BNE: XX1025795
 |
Koordinatoj: 46° 53′ 49″ S 168° 7′ 34″ O﻿ / ﻿46.89694 °S, 168.12611 °O﻿ / -46.89694; 168.12611 (mapo)

**Rakiura Insulo** (angle **Stewart Island**, maorie **Rakiura**) estas la tria plej granda insulo de Nov-Zelando. Ĝi situas 30 km sude de la Suda Insulo. La insulo havas la surfacon de 1746 km².

Geografio
---------

La Insulo estas apenaŭ loĝata, la sola komunumo sur ĝi estas Oban, en la golfeto *Halfmoon Bay*.

la insulo havas la grandon de 70×40 km, estas dense arbarkovita kaj montara. La plej granda monto, angle nomata Monto Anglem kaj maorie nomata Hananui, altas 981 m. La plej suda punkto estas la Sudokcidenta Kabo.

Historio
--------

Sur la insulo setlis unuafoje la maorioj, plej malfrue en la 13-a jarcento. La insulon malkovris kiel unua eŭropano James Cook en 1770. Ĉar li supozis, ke la insulo estas ligita al la granda insulo, Cook nomigis ĝin Suda Kabo kaj pluŝipis al sudo.

La insulojn remalkovris en februaro de 1809 kapitano Bunker dum fokoĉasado kaj konstatis, ke tiu estas insulo. Ekster la haveno kaj sola komunumo Oban ekzistis mallongtempe seg-uzino, zink-minejo, fiŝkaptejo.

Naturrezervejo
--------------

Oni fondis en 2002 la 1.570 km² grandan Rakiura Nacia Parko, kiu kovras ĉirkaŭ 87% de la insulo.

Oni povas tranokti en pluraj hoteloj en Oban.

Vidu ankaŭ
----------

* Bronzkormorano

Rigardo al Oban kaj Halfmoon Bay.
La "duondormo de valkirio", fare de la angla pentristo *Edward Robert Hughes* (1851-1914). Hughes reduktas la militistan aspekton de la valkirio, pentrante belan junulinon en preskaŭtravidebla vestaĵo. Ŝia kasko bildiĝas, sed flanke, kaj la glavo estas en glavingo, ne batalopreta.
**Valkirioj** estas figuroj de la skandinava mitologio, ĝenerale reprezentitaj kiel belegaj militistinoj sur blankaj ĉevaloj. Plejofte oni priskribas ilin kiel filinojn de Odino. La valkirioj vizitis la batalejojn kaj elektis la plej heroemajn inter la mortintoj (la *einherjar*) por konduki ilin al Valhalo. Odino bezonis la *einherjar*, por ke ili militu kun li en la mondofina batalego de la *ragnarök* (la krepusko de la dioj).

Etimologio
----------

La vorto "valkirio" venas de la norena vorto *valkyrja* (plurale *valkyrjar*), el la vorteroj radikoj *valr* "kadavroj sur batalkampo" and *kyrja* "elektanto", do signifis "elektanto de la batalmortantoj. En la anglosaksa lingvo la koncerna vorto estis *"wælcyrige"*. La moderna germana formo *"Walküre"* aperis en la unuaj germanlingvaj tradukoj de la Poezia Edda (*Friedrich Heinrich von der Hagen* 1812, Fratoj Grimm 1815 kaj *Karl Joseph Simrock* 1851; vidu en la vikifontaro la germanlingvan verkon *Die Edda*). Tiuj verkoj provizis parton de la materialo uzita fare de la germanlingva komponisto Richard Wagner en la opera ciklo *La Ringo de la Nibelungo*, kiu senmortigis la vorton en la opero *Die Walküre* ("la valkirio"), kies teksto verkiĝis inter 1852 kaj 1853.
En la antikva islanda lingvo *valkyrja* (la elektantino de la mortigitoj).

Alfabeta listo de valkirioj
---------------------------

* Brunhilda
* Göll
* Göndul
* Gudr
* Gunn
* Herfjoturr
* Hildr
* Hladgunnr
* Hlokk
* Hrist
* Mist
* Rota
* Sigrdrifa
* Sigrún
* Skagull
* Skeggjald
* Skuld (unu de la tri nornoj)
* Svafa
* Trud

Aliaj rilataj mitologioj
------------------------

* Valkirio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Valkirio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Parcoj en helena mitologio kaj banŝio en irlanda mitologio estis mitulinoj rolantaj ĉirkaŭ morto.
La rivero Ĉagres vidata el la pluvarbaro ĉe Gamboa, Panamo
La rivero **Chagres** [ĉAgres] aŭ en Esperanto *Ĉagreso* en centra Panamo, estas la plej granda rivero en la baseno de la Panama kanalo. Tiu rivero havas du akvobaraĵojn, kaj la rezultaj akvorezervejoj — nome Lago Gatuno kaj Lago Alajuela —formas integran parton de la kanalo kaj ties akvosistemo. Kvankam la rivera natura fluo fluas nordokcidenten al la akvoj de la Kariba Maro, ties akvoj fluas ankaŭ, tra la kanalaj kluzoj, al la Golfo de Panamo sude, kio havigas al la rivero Ĉagreso la malkutiman titolon de alfluo al du oceanoj.

Referencoj
----------

1. ↑   *Building Knowledge Bridges for a Sustainable Water Future*, Panama City, Panama: UNESCO, 2011, p. 168, archived from the original on 2014-01-06, retrieved July 27, 2012   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2014-01-06. Alirita 2014-01-06.

Bibliografio
------------

* *The Chagres: River of Westward Passage* de John Easter Minter (parto de *Rivers of America Series*. Rinehart & Company; 1948)

Vidu ankaŭ
----------

* Nacia Parko Chagres

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Chagres en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* 
* Gatuna Lago Arkivigite je 2010-07-22 per la retarkivo Wayback Machine
**Revda** (ruse *Ревда*) estas urbo en Sverdlovska provinco en Rusio.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 65484.

La urbo estis fondita en jaro 1731 dum konstruado de karbonferproduktanta kaj ferproduktanta uzino. Kvankam oficiala jaro de fondo estas 1734, kiam la uzino ekfunkciis.

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1935.

La interurba telefona kodo estas 34397, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

Diferenco de la loka kaj moskva tempoj estas 2 horoj (en jaro 2005).

Geografiaj koordinatoj de la urbo estas 56° 48′ N 59° 55′ O﻿ / ﻿56.800 °N, 59.917 °O﻿ / 56.800; 59.917 (mapo)Koordinatoj: 56° 48′ N 59° 55′ O﻿ / ﻿56.800 °N, 59.917 °O﻿ / 56.800; 59.917 (mapo).

La urbo estas sur okcidenta deklivo de meza Uralo, sur bordoj de rivero Revda (Ревда), ĉe ĝia enenfluo demaldekstre en riveron Ĉusovaja (Чусовая).

En la urbo estas fervoja stacio.

En jaro 1959 la urbo havis 54,9 mil loĝantojn.

En jaro 2002 la urbo havis 62,7 mil loĝantojn.
Statuo de la Virgulino de Koromoto en Sanktejo de Guanare
La **Virgulino de Koromo** (hispane *Virgen de Coromoto* estas unu el la alvoktitoloj per kiu estas kultata la Virgulino Maria en la katolikismo. Ĝi estas la patronino de Venezuelo.

Historio
--------

Kiam fondis la urbon de Guanare (urbo) (ĉefurbo de la subŝtato Portuguesa) en 1591, la indiĝenoj kiuj loĝis en la regiono, la **Cospes**, fuĝis al la praarbaro en la nordo de la urbo. Ĉi tio malfaciligis la evangeliigon kiun la katolika eklezio estis entrepreninta. La apero de la Virgulino okazis en ĉi tiu praarbaro al kiu estis fuĝintaj la baratanoj, la 8-a de septembro 1652, kiam la Virgulino Maria laŭ tradicio aperiĝis al la Kaciko de la Cospes, Koromoto (kaj al lia virino), dirante al li en lia propra lingvo: "Iru al domo de la celoj kaj petu ilin ke al ili ĵetu la akvon aur la kapo por povi iri al la ĉielo", per ĉi tiu frazo la Virgulino petis lin kaj lian tribon ke ili baptiĝu. Laŭ la parola tradicio, la kaciko raportis tion sekve al lia *encomendero*, don Juan Sánchez, ĉi tiu lin petis ke post ok tagoj li estu preta kun la tribo por ricevi la katekezon kaj la bapton.

Pluraj indiĝenoj estis baptitaj, sed ne la kaciko, pro tio ke li ne emis, ĉar jam li ne estis la estro.
Koromoto fuĝis, la Virgulino al li aperiĝis alian fojon, kaj Koromoto, ŝaltita pro la kolero, levis sian brakon por forigi ŝin kaj li malaperis. Tiu tradicia apero materiiĝis en bildo farita el fibro de arbo kiun poste serĉis kaj tiele oni trovis la relikvon kiun oni veneras hodiaŭe en la Nacia Sanktejo de Nia Damo de Koromoto.

Ikono de la Virgulino de Koromoto
Oni rakontas ke Coromoto estis mordita de venena serpento kaj li revenis al Guanare, vundita kaj mortonta, li komencis peti la bapton, kaj poste mortis en bona maljuneco.

Kulto
-----

En 1950 la Papo Pio la 12-a deklaris ŝin Patronino de Venezuelo, la Papo Johano Paŭlo la 2-a ŝin kronis dum sia vizito al la Sanktejo Mariano en Guanare kaj la Papo Benedikto la 16-a levis la Nacian Sanktejon de Nia Damo de Koromoto al la kategorio de Plej malgranda Baziliko.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Virgulino de Koromoto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala Retejo de la Virgulino de Coromoto Arkivigite je 2009-09-13 per la retarkivo Wayback Machine
* VENEZUELA VIRTUAL mipunto.com Arkivigite je 2010-07-07 per la retarkivo Wayback Machine
* Venezuela Tuya
**BARABÁS Ábel** [barabaŝ], 1877–1915, estis hungara mezlerneja instruisto, verkisto kaj esperantisto. Li estis aŭtoro de la unua hungara gramatiko de Esperanto en 1898, kaj verkis ankaŭ proprajn artikolojn.

Barabás partoprenis esperantokurson de Gábor Bálint en Kolozsvár en 1897, kaj en 1898 li samloke verkis la unuan hungarlingvan gramatikon de Esperanto, kun sprite defendanta antaŭparolo de Gábor Bálint.

Eblas ke sinjorino Ilona Barabas, naskiĝita Reiszmann, kiu EdE mencias kiel unu de du vicprezidanatoj de Hungara Esperantista Pedagogia Asocio, estis lia edzino. Li naskiĝis la 19-a de aŭgusto 1877 en Verespatak (rumane Roșia Montană) kaj mortis la 5-an de junio 1915 en Kolozsvár (Cluj-Napoca) en Transilvanio, tiama Aŭstrio-Hungario.

EdE mencias lin kiel "juna ĵurnalisto" en 1897, eble erare.

Galerio
-------

* La unua lernolibro de lingvo Esperanto – 1898, por hungarojLa unua lernolibro de lingvo Esperanto – 1898, por hungaroj
* Antaŭparolo de Gábor BálintAntaŭparolo de Gábor Bálint

Fontoj
------

* *Ĉi tiu artikolo baziĝas (parte aŭ tute) sur la artikolo* Barabás *el la **Enciklopedio de Esperanto**.*

* *Ĉi tiu artikolo baziĝas (parte aŭ tute) sur la artikolo* Hungario *el la **Enciklopedio de Esperanto**.*

Eksteraj ligiloj
----------------

* Ábel Barabás en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Ábel Barabás en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Verkoj de Ábel Barabás en la skan-projekto de la Kolekto por Planlingvoj (arkivaj kopioj)



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Serio de revolucioj okazis en la Aŭstria Imperio el marto 1848 al novembro 1849. Multo de la revolucia aktiveco havis naciisman karakteron: la Imperio, regata el Vieno, inkludis etnajn germanojn, hungarojn, slovenojn, polojn, ĉeĥojn, slovakojn, rutenojn (ukrainoj), rumanojn, kroatojn, venetanojn (italoj) kaj serbojn; ĉiuj el ili klopodis en la fluo de la revolucio aŭ atingi aŭtonomecon, sendependecon, aŭ eĉ hegemonion super aliaj naciecoj. La naciisma bildo estis komplikita pro la samtempaj okazaĵoj en la germanaj ŝtatoj, kiuj moviĝis al pli granda Germania nacia unueco.

Krom tiuj naciistaj, liberalaj kaj eĉ socialismaj tendencoj rezistis la longdaŭran konservismon de la Imperio.

Vidu ankaŭ
----------

* Revolucio de 1848 en Germanio
* Hungara revolucio de 1848

Bibliografio
------------

* Robin Okey, The Habsburg Monarchy c. 1765–1918: From Enlightenment to Eclipse, New York: Palgrave Macmillan, 2002
* Otto Wenkstern, History of the war in Hungary in 1848 and 1849, London: J. W. Parker, 1859 cifereca versio

* Kategorio Revolucio de 1848 en la Aŭstria Imperio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 670243
* LCCN: sh85009709
 |
Aerfoto rigardante suden, kun la Zamalek kaj Gezira distriktoj sur la Gezira Insulo en Kairo, ĉirkaŭita de Nilo.
La **insulo Gezira** (arabe الجزيرة, ‘al-Ǧazīra’) estas en la rivero Nilo, en la centro de la urbo Kairo, Egipto. Gezira estas konata pro sia loĝeja distrikto de Zamalek norde kaj la kvartalo Gezira sude.

Temas pri insulo generita per teroj de aluvio en la 14-a jarcento. La nomo en araba signifas «insulo». Ĝi restis neloĝata pro la risko de inundoj ĝis 1830, kiam Mehmet Ali konstruigis palacon en la norda zono. En 1869 Ismail-Paŝao konstruigis tien somerpalacon, en kiu estis gastigitaj gravaj invititoj. En la dua duono de la 19-a jarcento la insulo iĝis unu de la plej prestiĝaj zonoj de la urbo, post kiom sinsekvaj reformoj konstruigis diversajn protektilojn kontraŭ altaj akvoj.

Post la sendependeco de Egiptio (1922) kaj, speciale, post la proklamo de la Respubliko (1953), estis konstruitaj prestiĝaj loĝejaj kvartaloj kaj tien venis nombraj ambasadejoj. En la aktualo, la tereno en Gezira estas la plej multekosta en la egipta ĉefurbo, kaj vivi en la loĝeja zono de Zamalek estas ebla nur por riĉuloj.

* Kategorio Gezira Insulo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 711091
 |
Cary Grant, Rosalind Russell kaj Bellamy en diskoniga fota afiŝo por *His Girl Friday* (1940)
Gloria McGehee kaj Ralph Bellamy en *Man Against Crime* (1953)
Gastaj steloj por la 1961 debuta epizodo de ***The Dick Powell Show***, "*Who Killed Julie Greer?*". Staranta, de maldekstro: Ronald Reagan, Nick Adams, Lloyd Bridges, Mickey Rooney, Edgar Bergen, Jack Carson, Ralph Bellamy, Kay Thompson, Dean Jones. Sidita, de maldekstro: Carolyn Jones kaj Dick Powell.
Kiel Franklin D. Roosevelt en la filmo *Sunrise at Campobello* (1960)
**Ralph BELLAMY** (la 17an de‏ junio 1904 - la 29-an de novembro 1991) estis usona filma, televida, kaj teatra aktoro kies kariero daŭris dum ses jardekojn en teatro, filmo, kaj televido en gvidaj kaj apogaj roloj.

Vivo
----

Li naskiĝis en Ĉikago kiel Ralph Rexford Bellamy. En la aĝo de 15 li forlasis hejmon kaj fondis sian propran trupon de aktoroj.

Li komencis aperi sur la scenejo en 1927 kaj en 1931 faris sian unuan filmaperon en la filmo *The Sixth Secret* kun Clark Gable kaj Jean Harlow. En 1932 li aperis en la filmo *Rebecca of Sunnybrook Farm* en 1934 li aperis en la filmo *Spitfire* kaj en 1935 en la *El Dorado*.

En 1937 li aperis en la filmo *The Awful Truth* kune kun Clark Gable kaj Irene Dunne kaj estis nomumita por la Oskaro al la Plej bona Flanka Aktoro.

En 1940, li aperis en la filmo *His Girl Friday* kune kun Cary Grant kaj Irene Dunn. Li ludis en kvar filmoj la rolon de detektivo Ellery Quinn.

En 1941 li aperis en la horora filmo *The Wolf*.

En 1955 li aperis en la filmo *The Trial of Billy Mitchell* kune kun Gary Cooper.

Bellamy rolis kiel prezidanto Franklin Delano Roosevelt kvar fojojn:

* En la teatraĵo *Sunrise at Campobello*, pro kiu li estis premiita la Tony Award por Plej bona Agado de Ĉefa Aktoro en Teatraĵo en 1957.
* En 1960 li aperis en la filmo *Sunrise at Campobello* kiel prezidanto Roosevelt kune kun Greer Gerson kiu rolis kiel sia edzino. La teatraĵo priskribas la malfacilan tempon de Roosevelt kiam li kontraktis poliomjelito ĉe sia ferihejmo en Campobello, Kanado. Tiucele li multfoje vizitis rehabilitajn centrojn por paralizitaj pacientoj.
* En la televida serio *Ghosts of War* (1983), pro kiu li estis nomumita por Premio Emmy.
* En la televidserio *War and Memory* (1988).

En 1968 li aperis en la horora filmo *Rosmary's Baby* kiel kuracisto.

En 1983 li aperis en la filmo *Trading Places* kune kun Dan Aykroyd kaj Eddie Murphy.

Lia lasta filmo estis *Beautiful Woman* (1990) kune kun Richard Gere kaj Julia Roberts.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Ralph Bellamy ĉe AllMovie (angle)

* Ralph Bellamy ĉe Internet Broadway Database (angle)
* Ralph Bellamy ĉe Interreta filma datumbazo (angle)
* Rolulaj portretoj de Ralph Bellamy en *Trade Winds* de 1938 fare de Ned Scott


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 820293
* GND: 129251607
* LCCN: n79029845
* VIAF: 64268795
* ISNI: 0000 0001 2136 8013
* SUDOC: 069122091
* BNF: 14659817w
* BIBSYS: 2130923
* BNE: XX1069124
 |
Nicolás Avellaneda.
Julio Argentino Roca.
Carlos Tejedor.
La **Revolucio de 1880** povas esti konsiderata la lasta epizodo de la Argentinaj enlandaj militoj per kiuj kontraŭstaris la provincoj argentinaj unuflanke kaj Bonaero aliflanke. La kontraŭstaro markita per la sukcedo de la prezidento Nicolás Avellaneda kaj la federigo de la teritorio de la urbo Bonaero, rezultis al sangoverŝaj bataloj kiuj finis per la malvenko de la Provinco Bonaero, la ĉefurbo konvertita en teritorio jam federala kaj la komenco de la longa hegemonio de Julio Argentino Roca en la argentina politiko.

Antaŭaĵoj
---------

### Militigo de Bonaero

### Kordobo

### Lastaj negocadoj

La revolucio de junio
---------------------

### Sieĝo al Bonaero

### Ŝipblokado

### Provinca atako

### Bataloj

### Kapitulaco

Bibliografio
------------

* Hilda Sabato, Buenos Aires en armas, la revolución de 1880, Buenos Aires, Siglo XXI, 2008
* Ismael Bucich Escobar, Los presidentes argentinos (1826-1918), Herrera, Buenos Aires, 1918
* Nelson Castro, La sorprendente historia de los vicepresidentes argentinos, Vergara, 2009
* Pablo Camogli, Batallas entre hermanos, Aguilar, 2009
* Gutiérrez, Eduardo (1959). La muerte de Buenos Aires. Buenos Aires: Hachette.
* Vicente Osvaldo Cutolo, Nuevo diccionario biográfico argentino (1750-1930), Editorial Elche, 1968.
* Yaben, Jacinto R. Biografías argentinas y sudamericanas, 1938

* Kategorio Revolucio de 1880 en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)