recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Kadavra rigideco** aŭ ***rigor mortis*** (latine) estas simptomo de la morto, kion kaŭzas la kemia ŝanĝo en la muskoloj kaj kio kondukas al rigidiĝo de la kadavro kaj la movo de la korpopartoj estas tiel malfaciligita. En milda temperaturo, la fenomenon priskribas la Nysten-regulo. Laŭ tiu regulo, la korpo rigidiĝas dum 24 horoj, unuafoje la makzela artiko, poste la trunko kaj la kruroj, piedoj. Post 48 horoj, la rigidiĝo ek-ĉesas kaj tute ĉesas post 72 horoj. La procezo dependas de la temperaturo de la medio, ĝenerale de 4 horoj ĉe homoj.

La kemia kaŭzo de la kadavra rigideco estas la hidrolizo de la adenozina trifosfato (ATP) en la muskola histo.

Kadavra rigideco havas specifan rolon en la viando-industrio, kie ĝi determinas tempopunkton de la viando-frostigo. En la viando-industrio estas konata tiu fenomeno, se oni malvarmigas la viandon de la buĉita besto sub 15 °C, la muskoloj kuntiriĝas je triono pro la kadavra rigideco kaj samtempe la vinado perdas grandan parton de la akvo-enhavo kaj kune kun plimulto de la vitamin-, protein-, kaj mineral-enhavo. Pro tio, en la viando-industrio húsokat oni traktas la viandojn per alterna kurento, kio forkonsumas la ATP-rezervon kaj tiel tute mal-rigidigas ilin, malhelpante la fenomenon.

* Kategorio Kadavra rigideco en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Júlia Hajdú,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Hajdú Júlia** estis hungara komponisto, pianisto, profesoro, instruisto. Ŝia familia nomvarianto estis **Hajdu**.

Memortabulo pri Júlia Hajdú
Júlia Hajdú  Arkivigite je 2016-09-10 per la retarkivo Wayback Machine naskiĝis la 8-an de septembro 1925 en Budapeŝto, ŝi mortis la 23-an de oktobro 1987 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Júlia Hajdú devenis el juda familio. Ŝi akiris diplomon en Muzikakademio Franz Liszt en 1948. Ŝi lernis ĉefe de Zoltán Kodály kaj György Ránki. Komence ŝi akompanis piane famajn kantistojn dum turneoj (ekzemple Hanna Honthy, Éva Ruttkai, Manyi Kiss, Kálmán Latabár). Inter 1950-1953 ŝi laboris 3 jarojn en Hungara Televizio, sed ankaŭ en la 1960-aj jaroj ŝi ofte estis videbla en la Televizio. Inter 1955 kaj 1982 ŝi instruis muzikon en lernejo, sed ŝi precipe komponadis.

Elektitaj komponaĵoj
--------------------

* 14 operetoj (ekzemple *Füredi komédiások* (1959), (Pest megér egy estét), (1960), Doktorkisasszony (1960))
* cento da ŝlagroj (*Csak a szépre emlékezem* (1953), *Sétahajó* (1954))

Memorigiloj
-----------

* memortabulo en Budapeŝto

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto Arkivigite je 2016-09-11 per la retarkivo Wayback Machine

* Kategorio Júlia Hajdú en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**József Varga** [jOĵef], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Varga József** estis hungara politikisto, ministro, parlamentano, kemiisto, profesoro, membro (korespondanta en 1932, ordinara en 1946) de Hungara Scienca Akademio.

József Varga  naskiĝis la 8-an de februaro 1891 en Budapeŝto. Li mortis la 28-an de decembro 1956 en Budapeŝto.

Biografio
---------

József Varga iĝis privata profesoro en Teknika kaj Ekonomia Universitato de Budapeŝto en 1920. Li atingis la instruan rangon publika ordinara profesoro post 3 jaroj. En 1939 li estis elektita parlamentano, en la sama jaro li estis subministro pri industrio. Inter 1939 kaj 1943 li estis ministro pri industrio, krome ankaŭ ministro pri komerco kaj trafiko, poste li revenis instrui al la universitato. Li ricevis Premiojn Kossuth en 1950 kaj 1952. Dum la socialismo kreiĝis societo hungara-orientgermana por profiti kaj evolui inventojn de Varga. Li okupiĝis pri artefaritaj benzinoj, asfaltoj.

Elektitaj verkoj
----------------

* *Kémiai technológia (I – II.)* (Kemia teknologio), (1953 – 1961) kun Károly Polinszky

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al litero V, poste serĉu la nomon)



* Kategorio József Varga (ministro) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Jolán Simon** [ŝimon], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Simon Jolán** estis la unua hungara dadaisma deklamisto, aktoro. Ŝia nomo post la 2-a geedziĝo estis laŭ hungara sistemo *Kassákné Simon Jolán*.

Jolán Simon staras dekstre la dua (en griza vesto)
Jolán Simon  Arkivigite je 2016-08-20 per la retarkivo Wayback Machine naskiĝis la 31-an de majo 1885 en Budapeŝto, ŝi mortis la 24-an de septembro 1938 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Jolán Simon jam kiel infano servis ĉe grafa familio. Ŝi aĝis 17, kiam ŝi edziniĝis al simpla laboristo. Ŝi naskis 3 gefilojn. Kun sia edzo ili ofte vizitis laboristajn kunvenojn, kie ŝi elstaris pro inteligenteco kaj lerteco. Ŝi forlasis la edzon kun la gefiloj. En 1909 dum la laboristaj kunvenoj ŝi konatiĝis kun Lajos Kassák, iom poste ili vivis kune. Ŝi frekventis privatan aktoran lernejon de Kálmán Rózsahegyi kaj ŝi aranĝis deklamistan koruson. Post falo de la Hungara Sovetrespubliko Kassák estis serĉata fare de la polico, ili rifuĝis al Vieno. Ŝi estis libera, tial ŝi aranĝis deklamistajn kunvenojn en Budapeŝto, Vieno, Prago, Berlino, Košice, kie ŝi prezentis verkojn de Kassák, Sándor Barta, Kurt Schwitters, Richard Huelsenbeck, Hugo Ball, Guillaume Apollinaire, Blaise Cendrars. En 1926 la planata aresto de Kassák estis retirita, tial ili hejnenvenis. Ŝi daŭris la deklamajn aranĝaĵojn. En 1928 Kassák kaj ŝi geedziĝis. Ŝi deklamis eĉ en Muzikakademio, sed tiuj agoj iĝis suspektindaj por la polico, fine la prezentaĵoj estis malpermesitaj. Ŝia kontakto kun Kassák malboniĝis, eĉ ŝi sinmortis. Anna Kéthly faris la funebran parolon.

Memorigiloj
-----------

* Attila József kaj Lajos Kassák verkis pri ŝi po unu poemojn.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio

* Kategorio Jolán Simon en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **golgota aŭ kalvaria preĝejo Sankta Kruco** estas historia monumento, nuntempe ruino en urbo Gyöngyös sur monteto.

Historio
--------

La jezuitoj konstruis preĝejeton kun kapelo kaj golgotaj stacioj inter 1721-1723 sur monteto ekster la urbeto. Ĝi iĝis grava pilgrimloko en la regiono. En 1790 la kirko estis trakonstruita, post 4 jaroj la papo permesis kermeson. En 1810 oni konstruis al la kapelo ekstere predikejon. En 1827 oni konstruis enirejan pordegon kun turo kaj du ermitejoj. En 1861 oni malkonstruis la kalvariajn staciojn kaj pli nova kirko Sankta Kruco estis konstruita. Post 2 jaroj ankaŭ la malnova (jezuita) kirko estis malkonstruita. En 1938 la loka piaristo (tie entombigita) farigis pli novajn kalvariajn staciojn el fajencoj. Dum la frua socialismo ankoraŭ loĝis iu en la ermitejo, poste neniu. Inter 1985-1995 okazis diservoj jare po 2, poste vandaloj ofte vizitis la lokon. En 2002 fulmo trafis la turon, kiu detruiĝis, baldaŭ la turo estis rekonstruita. La pastroj el Gyöngyös savis la moveblaĵojn kaj ankaŭ la kalvariajn staciojn. Ili estas videblaj en korto de Preĝejo de apostolo Bartolomeo (Gyöngyös) ekde 2014. En la 2010-aj jaroj nova loĝkolonio estis konstruita apud la kalvarian preĝejon. Ŝajnas, okazos ia restaŭra laboro, sed la funkcio jam ne estos sakrala. Tiun akceptis la katolika eklezio.

Konstruaĵoj
-----------

La preĝejo kun krucnavo situas sola sur monteto meze en ĉirkaŭita areo. En la areo troviĝas ankaŭ la menciitaj kapeloj, enireja pordego kun turo kaj 2 ermitejoj. Ambaŭ kapeloj estas rondformaj. Originaj lokoj de la kalvariaj stacioj estis ĉe la muro, kiu ĉirkaŭas la areon.

Iam estis kermesoj en la 2-an de julio, 2-an de aŭgusto kaj 15-an de septembro.

* La preĝejo Sankta KrucoLa preĝejo Sankta Kruco
* La preĝeja enirejoLa preĝeja enirejo
* Unu el la kapelojUnu el la kapeloj
* La nova turoLa nova turo
* La nova turoLa nova turo
* 
* La muro el eksteroLa muro el ekstero

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* 

* Kategorio Kalvaria preĝejo (Gyöngyös) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
baza kahelforno

**Kahelforno** (aŭ kahela forno) estas tiu forno, kiu estas kovrita per kaheloj. Tiu kahelo servas por rezervi la varmon kaj helpas elradii ĝin egale en la ĉirkaŭon.

Historio
--------

Jam en la 14-a jarcento ekzistis malfermaj kahelaj kamenoj. Ekde tiu tempo la metio tre pluevoluis kaj la kahela forno disvastiĝis kiel varmofonto en la norda orientaj Alpoj, Bodenlaga ĉirkaŭo kaj preter la Danubo tra Budapeŝto al oriento. La kahelajn fornojn uzis komence nur la riĉuloj, nobeloj, patricioj. La kahelforno signifas tradician hejtadon per ligno aŭ karbo, sed lastatempe aperis ankaŭ la hejtado per enkonstruita gasa hejtilo. En al forno certigas la longtempan varmon la ŝamotoj.

La elradiita energio varmigas ne la aeron, sed la objektojn en la hejtejo, kio tre gravas por la alergiuloj. Malavantaĝo estas, ke la forno varmigas la objektojn ne egale, estiĝas temperatura diferenco en la hejtita loko.

Tipoj
-----

Oni distingas du tipojn de la kahela forno: baza kaj varmaera kahelforno. La baza kahelforno estas kovrita de la bazo per ceramikaĵoj, tiel estiĝas ceramika kovrilo, kiu servas por rezervi kaj egale transdoni la varmon al la ĉirkaŭo. La aervarma kahelforno hejtas senprobleme multajn lokojn, etaĝojn per varmaeraj kanaloj. Ekzistas ankaŭ kombinitaj fornoj, kiuj kombinas la avantaĝojn de la du baztipoj.

Oni devas mencii, ke la tradicia kahelforno prenas la oksigenon el la ĉambra (hejtita) aero, tiel oni ĉiam traaerumas la ĉambron post fermo de la forno. Forgesita aerumado povas kaŭzi kapdoloron pro la alta enteno de karbona monooksido aŭ ĉe problemoj en la hejtado (ŝtopiĝo de la fumvojo en la kamentubo) eĉ morton. La modernaj fornoj provas eviti tion per alkonduko de ekstera aero.

Ekzistas ankaŭ fornoj, kiuj ne estas kovritaj ekstere per kaĥeloj, sed ili estas simple masonitaj el briko ekstere (**brika forno**).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Kahelforno en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* www.kachelofenwelt.de: germana oficiala paĝo de AdK
* www.furnologia.de: germana paĝo pri historia kaĥelforna esplorado
La **Kalvinana kirko** estas religia historia monumento en Hungario, en urbo Abádszalók, iam en vilaĝo **Tiszaszalók**.

Historio
--------

En la 18-a jarcento en tiu loko etendiĝis 2 apartaj vilaĝoj *Tiszaabád* kaj *Tiszaszalók*. En ambaŭ loĝis ĉefe kalvinanoj, ili aparte havis po unu preĝejojn (en Abád ekde 1789, en Szalók ekde 1822). La 2 kalvinanaj grupoj unuiĝis nur en 1987. En Abád pli frue estis ligna kirko. La kirko konstruita en 1789 plene renoviĝis en 1887, poste ekstere en 2000, interne en 2002. En la sekva jaro la orgeno moderniĝis.

Konstruaĵo
----------

La konstruaĵo situas sola laŭ placo. La fasado konsistas preskaŭ el la granda kvadrata turo kiel rizalito. Malsupre meze estas la enirejo. Malantaŭ la turo la sola kaj pli larĝa navo etendiĝas, kies fino estas la multlatera absido. Ankaŭ ĉe la navo estas enirejo. Interne la muroj estas blankaj laŭ la kutimoj.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

Interno de la kirko

* Kategorio Kalvinana preĝejo (Abádszalók) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Kalvinana preĝejo de Alunișu** estas religia monumento historia en Rumanio, en Transilvanio, en vilaĝo Alunișu (ĝis Traktato de Trianon la loknomo estis laŭ tiama oficiala hungara lingvo: Magyarókereke).

Ĝia monumento-kodo estas CJ-II-m-B-07517.

Historio
--------

Romkatolika kirko konstruiĝis en 1273. En la 16-a jarcento la kalvinanoj trakonstruis ĝin, sed en 1661 la tataroj faris ĝin ruina. Oni konstruis pli novan lignan sonorilostablon en 1690, preĝejon en 1728, kiu estis renovigita en 1746. En 1897 oni konstruis turon kaj en 1904 la konstruaĵo iĝis pli granda. En la sama jaro Hungara Nacia Muzeo aĉetis la baldakenon. La sonorilo funkcias ekde 1931.

Konstruaĵo
----------

La unusola kvadratforma turo situas super la ĉefenirejo. La preĝejo havas unu navon. Interne la imponaj mebloj venis el 1746, la pastra seĝo el 1786, la tablo el 1791.

Fontoj
------

* Hungara Vikipedio

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Kalvinana preĝejo (Alunișu) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Priskribo ĉe biserici.org


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Pri la komunumo
---------------

**Jeuss** estas komunumo en la Lagodistrikto en Kantono Friburgo, Svislando. Ĝi havis 418 loĝantojn je la 31-a de decembro 2010.

Geografio
---------

Jeuss situas sudoriente de la urbo Morato, sude de la Ŝtata Arbaro Galm en la valkaldrono de la rivereto Biberen. La komunumo konsistas el la vilaĝo Jeuss kaj la vilaĝeto Galmguet sur alteco de 581 m s.m. en nordo de la komunumo kaj kelkaj izolitaj bienoj.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 1,78 km², de kiuj 10,7% estas kovritaj de arbaro, 79,8% servas por agrikulturo kaj 8,4% por setlado.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Jeuss limas en sudo kaj oriento al la Ŝtata Arbaro Galm, en sudo al Gurmels, en sudokcidento al Cressier, kaj en nordokcidento al Salvenach.

Trafiko
-------

La komunumo Jeuss situas flanke de la gravaj trafikvojoj. La komunumo atingeblas pere de flankaj vojetoj de Cressier, Salvenach kaj Liebistorf. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A1 situas proksimume 7 kilometrojn norde de la komunumo apud Morato. Per la poŝtaŭtolinio de Morato al Düdingen la komunumo estas konektita al la publika transportreto.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Jeuss datiĝas el la jaro 1340 kiel *Juentes*. Jeuss apartenis al la Senjorujo Morato kaj kun ĝi fariĝis en la jaro 1475 komuna havaĵo de Friburgo kaj Berno. Post la fino de la Helveta Respubliko en la jaro 1803 Jeuss estis definitive atribuita al la Kantono Friburgo kaj surbaze de la nova konstitucio de 1848 atribuita al la Lagodistrikto.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: Reta mapo 1:2000 de Swisstopo[*rompita ligilo*]
2. ↑  Fonto: Komunumdatumoj de la retejo de la Svisa Federacia Oficejo pri Statistiko, retejo konsultita la 5-an de novembro 2011
3. ↑  Fonto: *Hermann Schöpfer*: *Jeuss* en *Historia Leksikono de Svislando* (2007-02-12)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Jeuss en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Jeuss

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Jeuss** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

Bildoj
------

* LernejoLernejo
* VilaĝocentroVilaĝocentro
* VilaĝocentroVilaĝocentro

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la Lagodistrikto |
| --- |
| Barberêche • Bas-Vully • Büchslen • Courgevaux • Courlevon • Courtepin • Cressier • Fräschels • Galmiz • Gempenach • Greng • Gurmels • Haut-Vully • Jeuss • Kerzers • Kleinbösingen • Lurtigen • Meyriez • Misery-Courtion • Muntelier • Morato • Ried ĉe Kerzers • Salvenach • Ulmiz • Villarepos • Wallenried |  |

 |
La **Kalvinana preĝejo** estas religia signifa historia monumento en Hungario, en vilaĝo Anarcs.

Historio
--------

Oni supozas, ke en Anarcs la unua romanika kirko estis konstruita en la dua duono de la 13-a jarcento. Dokumento menciis pastron en 1317, preĝejon dediĉitan al Sankta Petro en 1375. Arkeologoj trovis la fundamenton kaj kelkloke ankaŭ muropartojn. Supozeble inter 1450-1490 signifaj trakonstruoj okazis laŭ la gotiko (eĉ la kirko iĝis pli granda), ankaŭ nova sakristio konstruiĝis. Interne estas videbla niĉo kun jarindiko 1475. La kalvinanoj supozeble en la 1700-aj jaroj transprenis la kirkon, la loĝantoj sekvis la kalvinismon. Inter 1856-1858 oni konstruis la kvadratan turon kaj novaj internaĵoj estis faritaj. Arkeologiaj esploroj, poste plena renoviĝo okazis inter l998–2000. Oni trovis ankaŭ kripton, sed poste ĝi estis kovrita per sablo.

Konstruaĵo
----------

La konstruaĵo estas la plej malnova en la vilaĝo situanta sola en mezo de la vilaĝo laŭ la ĉefvojo. En mezo de la fasado la turo reliefas, ĉe la piedo la enirejo funkcias. La navo estas pli larĝa, ol la turo, sed la absido estas nur iomete mallarĝa, ol la navo. Ekstere pilieroj apogas la absidon.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj Arkivigite je 2016-08-25 per la retarkivo Wayback Machine
* hungare kun foto Arkivigite je 2016-08-25 per la retarkivo Wayback Machine
* hungare kun 2 fotoj Arkivigite je 2016-08-07 per la retarkivo Wayback Machine
* hungare kun foto Arkivigite je 2016-08-22 per la retarkivo Wayback Machine

* Kategorio Kalvinana preĝejo (Anarcs) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
kirko kaj jezuita kolegio en Uherské Hradiště
La **jezuita kolegio** en Uherské Hradiště, Ĉeĥujo, (en la ĉeĥa: *Jezuitská kolej*) stariĝis en la 17-a jarcento. La eksa konvento estas monumentprotektotaĵo. Ĉi-tempe ĝi servas kiel kulturcentro por ekspozicioj, estas somera kinejo, multfunkcia okazigejo kaj gastas specialajn vendejojn.

Historio
--------

Ĉi-urben venis la jezuitoj en 1643/44 el Kroměříž ĉar tiu urbo komplete estis detruita fare de la sveda generalo Lennart Torstensson. Oni decidis resti. La fundamenta ŝtono por la nova konventejo en Uherské Hradiště estis metita en 1654. Sed la fajrego de 1681 tuŝis ankaŭ ĝin. Tuj post formeto de la plej gravaj damaĝoj okazis en 1695 pulvora eksplodo en la najbara Ruĝa turo. En 1705 oni restaŭris la tegmenton, en 1706 alvenis hospitalo. En 1729 oni povis inaŭguri propran gimnazion kaj teatran salonegon. La konstruado estis finita en 1737.

Post la malpermeso de la ordeno en 1773 fare de papo Klemento la 14-a la tuto ŝanĝiĝis je loĝejoj kaj municipaj burooj. Inter 1919 kaj 1945 ĝi estis kazerno, ekde 1939 por Wehrmacht.

Arkitekturo
-----------

portalo al la redutoj
La komplekso dominis sur Masaryk-placo kerne de la urbo. Maldekstre kaj dekstre de la Preĝejo Sankta Francisco Xavier troviĝas du trialaj kaj duetaĝaj konstruaĵoj kun grandaj, rektangulaj internaj kortoj. En la koridor-aro eoste de la kirka fasado estas la t.n. redutoj (maskobalejoj) kun la iama teatrejo de la jezuitoj (kiuj ankaŭ pedagogie ofte uzis teatraĵojn kaj instigis la lernantojn mem aktori).

La sudokcidentajn ĝardenojn aĉetis en la 1862-a jaro la urbo kiu instalis tie germanlingvan gimnazion. De 1918 ĝi estas komerca lernejo *(Obchodní akademie)*.

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑  surreta urboleksikono

Literaturo
----------

* Johann Friedrich, Joseph Czibulka: *Geschichte der königlichen Stadt Hradisch in Mähren.* Rudolf Rohrer's Erben, Brunno 1859, p. 10

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Jezuita kolegio (Uherské Hradiště) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* historio de la jezuitoj en Ĉeĥujo

49.0677317.4595Koordinatoj: 49° 4′ 4″ N, 17° 27′ 34″ O (mapo)
**Jonenbach** estas rivereto en la kantonoj Argovio kaj Zuriko en Svislando. Ĝia fonto troviĝas en la komunumo Hausen ĉe Albis kaj ĝi alfluas ĉe koordinatoj 47° 17′ 47″ N 8° 22′ 48″ O﻿ / ﻿47.29639 °N, 8.38000 °O﻿ / 47.29639; 8.38000 (mapo)Koordinatoj: 47° 17′ 47″ N 8° 22′ 48″ O﻿ / ﻿47.29639 °N, 8.38000 °O﻿ / 47.29639; 8.38000 (mapo) en la komunumo Jonen, kiu donis al ĝi la nomon, al Reuss. La rivereto trafluas la vilaĝojn Rifferswil, tiam ĝi formas la limon inter Aeugst ĉe Albis kaj Mettmenstetten, kaj fine trafluas Affoltern ĉe Albis kaj Zwillikon.

Supre de Jonen ĝi pasas la ravinon Jonental, en kies fundo situas la Pilgrimkapelo Jonental, kiu en la 16-a jarcento unuan fojon estis konstruita honore al Sankta Maria. Dum la 1-a Milito de Vilmergen la zurikanoj detruis la kapelon en la jaro 1656. Inter la jaroj 1734 kaj 1737 la kapelo estis rekonstruita fare de la registaro de la urbo Bremgarten.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Jonenbach en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Kiam atomo aŭ molekulo ricevas aŭ perdas valentan elektronon, ĝi fariĝas **jono**. Tiu procezo nomiĝas **jonigado**. En fiziko, tute jonigita atoma nukleo, tiel kiel alfa-radiado, kutime nomatas **ŝargita partiklo**. Jonigado kutime estas farita per aplikado de alta energio al atomoj, je la formo de elektra tensio aŭ per altenergia radiado, tiel nomata joniga radiado. Jonigita gaso nomitas plasmo.

Negative ŝargitan jonon oni nomas **anjono** (kiu altiriĝas al anodo) kaj pozitive ŝargitan jonon **katjono** (kiu altiriĝas al katodo).

Jonoj estis unue hipotezitaj de Michael Faraday ĉirkaŭ 1830, por priskribi la partojn de molekuloj kiuj veturas aŭ al anodo aŭ al katodo. Tamen, la meĥanismo per kiu tio ĉi okazas ne estis priskribita ĝis 1884 de August Svante Arrhenius en sia doktora disertacio al la Universitato de Upsalo. Lia teorio unue ne akceptiĝis (li ricevis sian diplomon kun minimume sukcesa grado) sed li gajnis la Nobelan Premion pri ĥemio en 1903 pro ĝuste tiu ĉi tezo.

Ĉe sola atomo en vakuo, estas fizikaj konstantoj kunlige kun la procezo de jonigado. La energion bezonatan por forigi elektronojn de atomo oni nomas **joniga energio** aŭ **joniga potencialo**. Tiuj ĉi terminoj uziĝas por priskribi jonigadon de molekuloj kaj solidaĵoj, sed la kvantoj ne estas konstantaj ĉar jonigado povas influiĝi de lokaj ĥemiaj cirkonstancoj, de geometrio, kaj de temperaturo.

Jonigaj energioj malpliiĝas malsupren laŭirante ene de unu grupo de la Perioda tabelo, kaj pliiĝas maldekstre dekstren laŭ periodo. Tiuj ĉi tendencoj estas ĝuste kontraŭ la periodaj tendencoj de la atoma radiuso. Elektronoj en pli malgrandaj atomoj altiriĝas pli forte al la nukleo, do la joniga energio estas pli granda. En pli grandaj atomoj, la elektronoj ne estas tiel forte tenataj, do la postulata energio estas pli malgranda.

| Sinsekvaj Jonigaj Energioj laŭ kJ/mol |
| --- |
| Elemento | Unua | Dua | Tria | Kvara | Kvina | Sesa | Sepa |
| Na | 496 | 4 560 |
| Mg | 738 | 1 450 | 7 730 |
| Al | 577 | 1 816 | 2 744 | 11 600 |
| Si | 786 | 1 577 | 3 228 | 4 354 | 16 100 |
| P | 1 060 | 1 890 | 2 905 | 4 950 | 6 270 | 21 200 |
| S | 999 | 2 260 | 3 375 | 4 565 | 6 950 | 8 490 | 11 000 |
| Cl | 1 256 | 2 295 | 3 850 | 5 160 | 6 560 | 9 360 | 11 000 |
| Ar | 1 520 | 2 665 | 3 945 | 5 770 | 7 230 | 8 780 | 12 000 |

La unua joniga energio estas la energio bezonata por forigi unu elektronon, la dua por forigi duan elektronon (jam foriginte la unuan), kaj tiel plu. La sinsekvaj jonigaj energioj estas ĉiam pli granda ol la antaŭa. Pro tio, jonoj tendencas formi laŭ certaj manieroj. Ekzemple natrio troviĝas kiel Na +, sed ne kutime kiel Na2+ pro la granda bezonata joniga energio. Same, magnezio troviĝas kiel Mg2+ sed ne kiel Mg3+, kaj aluminio povas ekzisti kiel Al3+ katjono.

* Kategorio Jono en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Kalvinana kirko** estas religia historia monumento en Hungario, en urbo Fehérgyarmat.

Historio
--------

En 1479 Stefano Báthori kaj Paŭlo Kinizsi venkis la turkojn. Tiu (komence katolika) preĝejo estis konstruita pro la granda venko. Ekde la 1560-aj jaroj la loĝantoj jam sekvis la kalvinismon, ili transprenis la konstruaĵon kaj trakonstruis ĝin. En 1672 la katolikoj reokupis la kirkon, sed en 1683 la kalvinanoj rericevis ĝin. Inter 1766-1794 la konstruaĵo estis pligrandigita, plejparto de la goziko malaperis. Ankaŭ la mebloj estis ŝanĝitaj al novaj. La orgeno ekfunkciis en 1869, sed en 1910 pli moderna muzikilo alvenis.

Konstruaĵo
----------

La konstruaĵo situas sola en korto. En la korto oni konstruis tre modernan kirkon havanta la nomon "Preĝejo de la 3-a jarmilo". Fasado de la malnova kirko konsistas preskaŭ el kvadrata turo. Malsupre kaj meze estas videbla la enirejo. La navo estas nur iomete pli larĝa, ol la fasado. La longa navo finiĝas en plurangula absido. Interne ligna galerio troviĝas. La predikejo estas baroko el la 18-a jarcento.

Fontoj
------

* hungare Arkivigite je 2012-05-19 per la retarkivo Wayback Machine
* hungare
* hungare kun fotoj


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Kategorio Kalvinana preĝejo (Fehérgyarmat) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Pri la komunumo
---------------

**Jonschwil** (prononcu *jonŝvil*) estas komunumo en la elektodistrikto Wil, Kantono Sankt-Galo, Svislando. Ĝi havis 3311 loĝantojn je la 31-a de decembro 2006.

Geografio
---------

Jonschwil situas ĉe la bordo de la rivero Turo proksime de Wil SG. La komunumo konsistas el la vilaĝoj *Jonschwil*, Schwarzenbach kaj la setlejoj Bettenau kaj parto de Oberrindal.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Jonschwil limas en nordo al Wil, en nordoriento al Uzwil, en oriento al Oberuzwil, en sudo al Lütisburg, en sudokcidento al Kirchberg, kaj en nordokcidento al Rickenbach.

Trafiko
-------

Jonschwil estas atingebla per poŝtaŭtobuso de Wil SG kaj Uzwil kaj ankaŭ estas facile alirebla de la aŭtoŝoseo A1. Schwarzenbach disponas pri stacidomo ĉe la trajnlinio de Vinterturo al Sankt-Galo. Tra la komunumo pasas kantona vojo n-ro 430 de Wil al Uzwil. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A1 situas 6 kilometrojn nordokcidente en Wil.

Historio
--------

Unua skriba mencio de Bettenaŭ datiĝas el la jaro 772, de Schwarzenbach kiel *Svarzinbah villa* el la jaro 779, je de Jonschwil kiel *Johannis vilare* de la 20-a de majo. Laŭdire ekzists en la jaro 814 en Jonschwil preĝejo kun la nomo Sankta Martino. Supozeble naskiĝis en la jaro 840 en Jonschwil la sciencisto kaj verkisto Notker Balbulus. Ĉirkaŭ la jaro 1200 estis konstruita la Kastelo Schwarzenbach. Ĝi estis vendita en la jaro 1273 al Rudolfo la 1-a de Habsburg. De la jaro 1483 ĝis 1805 la kastelo apartenis al la Monaĥejo Sankt-Galo. Ĉirkaŭ la jaro 1460 la *Lageto de Bettenaŭ* estis konstruita inter Bettenaŭ kaj Oberuzwil por grandigi la fiŝaron de la Monaĥejo Sankt-Galo. Post la fino de la Helveta Respubliko en la 1803 la vilaĝoj de la hodiaŭa komunumo unuiĝis al la nuna Jonschwil. En la jaro 1880 la municipo *Oberrindal* estis trionigita inter Oberuzwil, Lütisburg kaj Jonschwil. La limo sekvas la linion de la stratoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Schwarzenbach SG (stacidomo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la komunumo Jonschwil
* Jonschwil en la Historia Leksikono de Svislando germane france itale

* Kategorio Jonschwil en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Bildoj
------

* Preĝejo de JonschwilPreĝejo de Jonschwil
* Preĝejo de internePreĝejo de interne
* Lernejo kaj pastora centroLernejo kaj pastora centro
* Fervojponto trans Turo en SchwarzenbachFervojponto trans Turo en Schwarzenbach
* Stacidomo de SchwarzenbachStacidomo de Schwarzenbach

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la elektodistrikto Wil |
| --- |
| Degersheim • Flawil • Jonschwil • Niederbüren • Niederhelfenschwil • Oberbüren • Oberuzwil • Uzwil • Wil (Bronschhofen, ek de 2013 parto de Wil) • Zuzwil |  |

 |
La **Kalvinana kirko** estas religia historia monumento en Hungario, en vilaĝo Felsőregmec.

Historio
--------

La tiam katolika romanika kirko estis konstruita en la 12-a jarcento antaŭ invado de la tataroj (1241). Kelkaj supozas, ke paŭlanoj estis la konstuistoj. En la 14-a jarcento ĝi estis trakonstruita jam en gotiko. Post la mezepoko jam la kalvinanoj havis la preĝejon. En 1884 la nun videbla formo estiĝis, en 1937 oni faris novan plafonon, en 1959 la plena kirko estis renovigita. Pli nova renoviĝo okazis en la 1990-aj jaroj.

Konstruaĵo
----------

La konstruaĵo situas sola en mezo de la vilaĝo sur malalta monteto. La fasado estas simetria, malsupre la enirejo funkcias, pli supre la kvadrata turo altiĝas. En flanko de la navo estas ankaŭ alia enirejo. La navo kaj la absido ekstere ne havas diferencon, nur estas apogpilieroj ĉe la kunmetaĵoj. Interne la sanktejo estas gotika, la muroj estas blankaj laŭ kutimo de la kalvinanoj.

Interesaĵo: la kirko estas videbla en blazono de Felsőregmec.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* Arkivigite je 2017-09-12 per la retarkivo Wayback Machine hungare
* hungare kun fotoj

Blazono de Felsőregmec
* 
* 
* 


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Kategorio Kalvinana preĝejo (Felsőregmec) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Kaa**, laŭ Manetono **Bienechés** estis lasta egipta faraono de la 1-a dinastio. Li regis proksimume en la jaroj 2878/2828–2853/2803 antaŭ Kristo. Li regis proksimume 26 jarojn. Lia nomo aperas sur turina papiro, tabulo el Abidozo kaj Sakkara tabulo. Pri tio, kiel okazis falo de lia dinastio, ni scias nenion. Sed estas verŝajne, ke post lia morto la lando apartiĝis, nomo de lia sekvanto sur la egipta trono, Hetepsechemuej, nome laŭvorte signifas *Ambaŭ potencoj estis repacigitaj*.

Kripto de la reĝo
-----------------

Simile kiel ĉiuj liaj antaŭuloj, ankaŭ Kaa lasis konstrui du kriptojn, unu simbolan kaj la alian veran. Lia kripto en Abidozo estas simbola. Ties supertera parto havis proksimume dimensiojn 30x30 metroj, hodiaŭ ĝi estas neniigita. Ties kernon kreas subtera sepulta ĉambro, kiu mezuras proksimume 10x5 metroj. Ĉirkaŭas ĝin kelke da ĉambroj por la sepulta servico. Krom tio ĉirkaŭ la ĉambro troviĝas pluaj 26 tomboj, kiuj estis destinitaj por servistaro de la reĝo, kiu estis mortigota post lia morto, por ke ili pvu servi al li eĉ en la alia mondo. Tiu ĉi kripto estas lasta de sia speco en Egiptio, komence de la 2-a dinastio la reganto estis sepultata jam sen sia servistaro. La vera kripto de Kaa ne estis ĝis nun precize identigita. Kun la plej granda verŝajneco ĝi troviĝas en Sakkaro, kutime oni konsideras kiel lian kripton mastabon numero 3505. Ĝi mezuras 65x37 metroj kaj ĝidiferenciĝas de la kriptoj de liaj antaŭuloj per sia interna ekipaĵo. La sepulta ĉambro same kiel ĉe ili troviĝas en la subtera parto de la kripto, sed en la supertera parto alliĝas al ĝi kelke da ĉambroj, en kiuj estis lokigota la sepulta servico.

|  |
| --- |
| **Egiptaj reĝoj** |
| Antaŭulo: | 2878/2828–2853/2803 | Sekvanto: |
| **Semerchet** | **Kaa** | **Hetepsechemuej** |

* Kategorio Kaa en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 159247
* GND: 121506738
* VIAF: 69786629
 |
**Jonĉon** (koree 영천시, laŭ ĉinaj literoj **永川市**) estas urbego en Sud-Koreio.

Urbodomo de Jonĉon

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 919,76 km²
* Alto super marnivelo: m
* Loĝantaro: 100,384 en 2017
* Horzono: UTC + 9
* Poŝtkodoj:
* Telefonkodo: (+82) 54
* 35° 58′ 24″ N 127° 56′ 19″ O﻿ / ﻿35.97333 °N, 127.93861 °O﻿ / 35.97333; 127.93861 (mapo)

Geografio
---------

Ponto en Jonĉon
Oficejo en Jonĉon
Jonĉon situas en orienta parto de la lando. Seulo troviĝas 350 kilometrojn. Proksimaj urbegoj estas Kjonĝu, Pohan, Kjonsan kaj Teguo.

Historio
--------

En la frua historio diversaj tribaj regnoj havis tiun teritorionen pluraj administraj unuoj. La nuna loknomo aperis unue en 1413. En 1981 ĝi ricevis la statuson urbo, en 2017 la urbo atingis la internacian klasifikan statuson urbego.

Ekonomio
--------

La ekonomio de Jonĉon estas tradicie agrikultura. La plej grava agrikultura produkto estas la vinbero.

Trafiko
-------

Jonĉon situas preter aŭtovojo inter Seulo-Pusano kaj laŭ fervoja linio al Teguo.

Klimato
-------

La averaĝa jara temperaturo estas en Jonĉon inter 12,4 °C. Inter decembro-marto ofte frostas, julie kaj aŭguste averaĝe estas 30 °C. En la jaro pluvas/neĝas po 1047 mm. En ĉiuj monatoj pluvas aŭ neĝas, tamen inter junio-septembro pli ofte (efiko de musono).

Armea akademio en Jonĉon

Vizitindaĵoj
------------

* festivalo pri tradicia medicino ĉiujare en Jonĉon
* festivalo pri vinberoj
* akvofalo en la proksimeco

Ĝemelurboj
----------

* Japanio Kuroiŝi, Japanio
* Ĉina Popola Respubliko Kajfengo, Ĉinio
* Usono Bufalo, Novjorkio, Usono (2018)
* Usono Fullerton (Kalifornio), Usono (2018)

Fontoj
------

* WikiTrans

* PoŝtoPoŝto
* StacidomoStacidomo
La **Kalvinana preĝejo** estas religia Monumento historia en Hungario, en urbo Hajdúszoboszló. Ĝi estas kune kun la defenda muro la plej rara kaj malnova historia monumento.

Historio
--------

Oni supozas, ke gotika kirko estis konstruita en tiu loko en la 15-a jarcento, post jarcento ankaŭ la defenda muro fariĝis. Pro la baldaŭaj bataladoj la konstruaĵo bruldetruiĝis. La kalvinana preĝejo konstruiĝis en la 1710-aj jaroj. Menciindas, ke oni profitis parte restaĵojn el la mezepoko dum la konstruado. Inter 1810-1813 la preĝejo estis pligrandigita. En 1814 fulmo trafis la konstruaĵon, tial renovigoj okazis, kiuj daŭris ĝis 1829. En 2000 okazis la plej lasta renovigo.

Konstruaĵo
----------

La konstruaĵo situas sola. En mezo de la fasado troviĝas la ĉefenirejo. Pli supre la alta, kvadrata turo altiĝas. La preĝejo havas ĉefnavon kun 2 flankonavoj. Interne galerio etendiĝas, kiu fariĝis inter 1811-1816. La ornamriĉa pana pelvo estas uzita ekde 1639.

Fontoj
------

* hungare
* hungare Arkivigite je 2013-04-26 per la retarkivo Wayback Machine


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Kategorio Kalvinana preĝejo (Hajdúszoboszló) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Kahului** (Havaja prononco: [kəhuˈluwi]) estas censa loko (CDP) en la kantono Maui en la usona ŝtato Havajo. Ĝi estas hejmo de la ĉefa flughaveno de la lando (nome Kahului Airport), de haveno de profunda kargo, de areoj de malpeza industrio, kaj de komercaj vendejaroj. Estis 26 337 loĝantoj en la censo de 2010. Kahului estas parto de la Metropola statistika regiono Kahului-Wailuku-Lahaina kiu inkludas najbaran Wailuku kaj la urbon kaj iaman vilaĝon de balenkaptado Lahaina.

Haveno ĉe Kahului.
Kiel pomalgranda komerca centro por la loĝantoj de la kantono Maui, Kahului havas kelkajn vendejojn kaj pli grandajn vendejarojn (Queen Kaahumanu Center); aliaj gravaj grupoj de vendejoj estas en Lahaina kiel la Lahaina Cannery Mall, la areo Happy Valley (feliĉa valo) de Wailuku, Maui Market Place kaj Maui Mall, kiuj estas ambaŭ en Kahului; kaj The Shops de Wailea en Wailea.

Kahului ne estas ĝenerale konsiderata turisma destinejo. Tamen estas altirejoj en la Sukermuzeo Alexander & Baldwin, la Natura Rezervejo Kanaha Pond, la Kantona Parko Strando Kanaha, botanika ĝardeno kaj la *Maui Arts and Cultural Center*.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 749718
* LCCN: n81103394
* VIAF: 135473728
 |
**Jevhen Viktoroviĉ KOŜOVIJ** (ukraine *Євген Вікторович Кошовий*; 7-a de aprilo 1983, Kivŝarivko, Ĥarkiva provinco, Ukraina SSR, Sovetunio) estas ukraina komediisto kaj televida prezentanto. Pasintece ― partoprenanto de la KGS-teamo „Va-bank" el Luhansko (2000—2005). Ekde 2005, li estis la prezentanto de spektaĵoj „Ridigu la komikulon" (ukraine *Розсміши коміка*), „Vespera kvartalo" (ukraine *Вечірній квартал*), „Ligo de rido" (ukraine *Ліга Сміху*).

Edziĝinta ekde 2007, lia edzino, Ksenia, estas dancistino en la baleto „Fridom" de Olena Koljadenko. Kune kun sia edzino, li kreskigas filinon Varvara kaj filon Serafim.

Biografio
---------

Li naskiĝis en la familio de kaldronisto kaj infanĝardena instruistino. En 1989, la familio translokiĝis al Alĉevsko, Luhanska regiono. Li studentiĝis ĉe la aktora fakultato de la Luhanska Kolegio de Kulturo. Li studentiĝis in absentie ĉe la direkta sekcio de la Luhanska Instituto de Kulturo kaj Arto. Krome, li studis en muziklernejo por ludi saksofonon.

Li estis kungastiganto de la dimanĉa matena programo „Ukrainio, leviĝu!" en la televidkanalo „Inter". Ekde 2012, li ankaŭ estas juĝisto de la programo „Ridigu la komikulon". Ekde 2017, li estas ano de la ĵurio de „Ligo de rido". En 2019, li iĝis la gastiganto de la „Ligo de rido", anstataŭigante Volodimir Zelenskij, kiu estis elektita prezidanto de Ukrainio.

Referencoj
----------

1. ↑  Евгений Кошевой женился на танцовщице (ruse)
2. ↑  Евгений Кошевой показал свою дочь (Фото). (ruse)
3. ↑  День рождения Евгения Кошевого: 7 неизвестных фактов о комике (ruse)

* Kategorio Jevhen Koŝovij en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La palaceto en Futter-strato nr. 13. Trupo da laikaj kabaredistoj ludantaj en Erfurto en la 1974-a jaro.
La kabaredo **Das Lachgeschoß** (germane: *Kabarett Das Lachgeschoß*) estas unu el du kabaredoj en Erfurto, (Futterstraße nr. 13). Ĝi troviĝas en la *Palaco Wachsberg*, dum la alia estas ĉe Waidspeicher. La aktoroj ludas kaj sur scenejo kaj staras malantaŭ la verŝtablo; la gastoj sidas ĉe tabloj. La kerna grupo konsistas el la artistoj Andreas Kausch, Cornelia Kluge kaj Petra Solga.

Historio de la domo
-------------------

La domoj ***Zum gekrönten Löwen*** kaj ***Zum kleinen Wachsberg*** en dokumento unue menciitis en 1754. Posedanto estis riĉa entreprenisto pri transportado. La domoj estis unue manĝigstacio por ĉevaloj kaj gastejo por la kaleŝistoj. La keloj de ambaŭ domoj estas sur fundamentoj el la 12-a jc. surkonstruitaj per trabfakaĵo. Post la fajregoj de 1732 kaj 1756 oni anstataŭe konstruis unu imponan barokstilan urbopalaceton.

Dum la tempo de Napoleono Bonaparte ĝi gastigis la Francan soldatan akademion. Poste estis surloke ĉokoladfabriko kaj en 1910 aĉetis la tuton la bonkonata trotkonkursanto Pfifferling kaj bredis tie ĉi, meze de la urbocentro, ĉevalojn. Post la senproprietigo en 1948 venis ekspedistoj kaj en la 1970-aj jaroj oni planis la gastigon de la Naturhistoria Muzeo. Finfine ĝi iĝis sidejo de la monumentprotektada oficejo.

Nuntempa uzo
------------

Ekde 2000 posedas la palaceton la familio Helfrich el Ratingen. Troviĝas nun en la palaceto loĝejoj, restoracio kaj la kabaredo *Das Lachgeschoß* (ekde aprilo 2003).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Hejmpaĝo de la kabaredo. Arkivigite je 2014-02-21 per la retarkivo Wayback Machine
* Historio de la domo. Arkivigite je 2014-05-17 per la retarkivo Wayback Machine
La **Kalvinana preĝejo** estas kirko, do kristanisma sakrala konstruaĵo, en Slovakio, en urbo Komárno.

Historio
--------

Ĝis permeso de Jozefo la 2-a en 1672 la kalvinanoj ne havis preĝejon en Komárno, kiu ĝis Traktato de Trianon estis hungara urbo Komárom. La kredantoj aĉetis parcelon en 1785 kaj en la sekvaj jaroj pretiĝis la preĝejo kun ligna turo. Tiutempe tiu preĝejo estis la dua plej granda kalvinana preĝejo de Hungara reĝlando kun 2500 sidlokoj. La orgeno konstruiĝis nur en 1806, la ŝtona turo en 1832. En 1837 la turo ricevis horloĝon. En 1849 dum sieĝo de Komárom la preĝejo grandparte detruiĝis. En 1925 tie okazis memorkunsido pri centjara naskiĝo de Mór Jókai.

Konstruaĵo
----------

La unusola turo altiĝas ĉe la fronto super la enirejo. La fasado estas ornamriĉa. En la korto oni metis tomboŝtonojn el la 18-a kaj 19-a jarcentoj.

Fontoj
------

* Hungara Vikipedio

Parto de la fasado

* Kategorio Kalvinana preĝejo (Komárno) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Jicĥak KADURI** (naskiĝis ĉ. 1900 en Irako, mortis la 28-an de januaro 2006 en Jerusalemo) - ortodoksa rabeno kaj kabalisto.

Naskiĝis en Bagdado aŭ Basra, sur la teritorio de Irako, kiu tiutempe eniris la Otomanan Imperion; la naskiĝdato ne estas konata, plej verŝajne koncernas finon de la 19-a jarcento (oni indikas 1891-1905). Li lernis i.a. sub gvido de la rabeno Ben Ish Chai (mortinta en 1909) en Jerusalemo. Dum kelka tempo servis en brita armeo kiel tradukisto. En 1922 revenis al Jerusalemo kaj studis en rabenaj talmudaj altlernejoj. En la lernejo Porat Yosef estis lernanto de la rabeno Saliman Eliyahu, patro de la pli posta ĉefa rabeno Mordechai Eliyahu.

En 1948 translokiĝas de la Malnova Urbo en Jerusalemo al la kvartalo Buĥarim. En 1960 ekgvidis la lernejon Porat Yosef, kaj poste la alian Nachalat Yitzchak. Li gajnis famon de unu el la plej eminentaj nuntempaj kabalistoj kaj konantoj de Torao. Apartan estimon montris al li sefardoj. Diskonigataj estis liaj fotoj kun lia beno.

Rabenon Kaduri estimis politikistoj de Israelo. Partio Ŝas atribuis al li sian balotan sukceson en 1996 pere de liaj preĝoj kaj amuletoj; la similan influon Kaduri povis havi en 1999 dum elekto de Moŝe Kacav al prezidento de Israelo. En 1997 la rabeno apelaciis al la reĝo de Jordanio Husajn ibn Talal por paca agado en la regiono; unu jaron pli poste li renkontiĝis kun la reĝo konata de multaj agoj kontraŭ Israelo.

Iicĥak Kaduri mortis pro pneŭmonito en la aĝo de pli ol 100 jaroj post pli longa restado en hospitalo. La prezidento Moŝe Kacav dum sia postmorta rememorigo nomis lin "unu el la plej grandaj israelaj rabenoj". Dum la enteriga ceremonio partoprenis pli ol 100 miloj da homoj. Kaduri havis multajn disĉiplojn, sed oni ne scias ĉu li postlasis skribitajn verkojn.

Li estis dufoje edziĝinta; post morto de la unua edzino Sara en 1990, malgraŭ sia aĝo li refoje edziniĝis konforme al la juda tradicio postulanta al viro trovi edzinon.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Jicĥak Kaduri en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 350564
* GND: 131811428
* LCCN: no2004053816
* VIAF: 12017818
* ISNI: 0000 0001 1742 8888
 |
Toulouse-Lautrec, ĉe la Ruĝa Muelejo 1892.
**Kabaredo** estas trinkejo aŭ vesperkunvenejo, kie poetoj kaj kanzonistoj prezentas siajn proprajn verkojn; humura literatura kunveno .

Laŭ Francisko Azorín **Kabaredo** estas *Publika saloneto por amuzaĵoj, gajaj prezentadoj, danco k. trinkado. Koncertokafejo.* Li indikas etimologion el grekaj *kape* (manĝejo), kaj *kapto* (manĝi) kaj de tie *kaparis, kaparetum, cabaret*.

Famaj kabaredistoj en Esperantujo estis Raymond Schwartz kaj lia edzino Marguerite Schwartz (sub pseŭdonomo Marga Rineta). Saša Pilipović kaj Sanja Matejić ludis la teatraĵon *Kabaredo* en Gotenburga UK.

Famaj kabaredoj
---------------

* *Das Lachgeschoss*
* *Els Quatre Gats*
* *Le Chat Noir*

Kabaredistoj
------------

* Pigor & Eichhorn

Vidu ankaŭ
----------

* Satiro
* Vodevilo

Piednotoj
---------

1. ↑  Plena Ilustrita Vortaro
2. ↑  Francisko Azorín, arkitekto, Universala Terminologio de la Arkitekturo (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 98.
3. ↑  Azorín, samloke.

* Kabaredo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Kabaredo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 39403
* NDL: 00567089
* NKC: ph121381
 |
La **Kalvinana preĝejo** estas religia historia monumento (1997) en Hungario, en urbo Nagykanizsa.

Historio
--------

La iama Kanizsa estis firma bazo de la reformacio en la 16-a jarcento, ja pro la kontraŭturkaj bataloj la Habsburgoj permesis la liberan religion en la fortikaĵoj. Dum dominado de turkoj (1600-1690) ankaŭ la turkoj permesis tion. Post la turka erao pro la kontraŭreformacio la kalvinanoj praktike malaperis en la urbeto. En la sekvaj jarcentoj paŝo post paŝo alvenis kalvinanoj, ili povis konstrui propran preĝejon nur en la 1930-aj jaroj. En 2017 oni metis reliefon pri la reformacio al la turmuro.

Konstruaĵo
----------

La konstruaĵo situas sola laŭ trotuaroj de stratangulo, tamen paralele kun preĝejo kunvena domo kuŝas. La du konstruaĵoj estas ligitaj kun koridoro ĉe la sanktejo. La fasado estas malsimetria, en la maldekstra flanko la turo reliefas kaj altiĝas. Ĝi estas prismo kun kvadrata fundamento, ĉe la pinto ĝi maldikiĝas. En la fasado estas ankaŭ 3 arkoj, kie la enirejoj funkcias. Larĝaj ŝtupoj kuras supren al la enirejoj. La navo havas mallarĝajn, sed altajn fenestrojn. Interne laŭ la kutimoj la muroj estas blankaj. La kunvena domo havas etaĝon.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun 2 fotoj
* hungare kun foto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Kategorio Kalvinana preĝejo (Nagykanizsa) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por aliaj signifoj, bv. rigardi la apartigilan paĝon: kajo |

Kajo de la metroo de Londono
**Kajo** estas konstruita platformo paralela al fervoja trako per kiu pasaĝeroj pli oportune envagoniĝu kaj elvagoniĝu. Kajoj povas esti malaltaj aŭ altaj. Malalta kajo estas preskaŭ pavimo ĉe fervoja trako.

Alta kajo havas alton de kutime ĉirkaŭ 1 m. Ĝia supra faco estas preskaŭ je la sama alto kiel planko de la vagono. Pro tio pasaĝeroj povas pli rapide envagoniĝi kaj elvagoniĝi. Sed alta kajo estas pli multekosta en konstruado. Do, altaj kajoj kutime estas uzataj nur en ŝarĝitaj transportaj sistemoj, interalie metrooj kutime havas ilin.

Se vagonoj havas malaltan plankon oni povas ricevi la saman efikon per malpli altaj kajoj: Povas ekzemple esti nur 40 cm aŭ eĉ 24 cm.

En kelkaj kazoj (ekz. germana fervojo ĉe linioj kun vartransporto) povas ekzisti maksimuma alteco. Tie oni trovas precipe en grandaj stacioj kajojn altigitajn, sed ne en nivelo de vagono-planko. Ankaŭ pro varianta planko-nivelo de diversaj trajnoj tia kompromiso povas esti necesa.

Bordaj kajoj
Insula kajo
Kie estas pluraj trakoj, kajoj ankaŭ estadas bordaj – flanke de la trakoj, kaj insulaj – inter trakoj.

Laŭ Francisko Azorín **Kajo** estas *Terbenkego firmigita per muro, laŭlonge de rivero aŭ ĉe la marbordo, uzata kiel elŝipigejo, aŭ ĉe stacidomo por elvagonigi varojn.* Li indikas etimologion el kimra *kale* (limo, bordo).

Vidu ankaŭ
----------

* Fervojo

Notoj
-----

1. ↑  Francisko Azorín, arkitekto, Universala Terminologio de la Arkitekturo (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 100.
2. ↑  Azorín, samloke.

* Kategorio Kajo (fervojo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Jilotlán de los Dolores** estas unu el la 126 komunumoj de la meksika subŝtato Jalisco. La ĉefurbo de la komunumo estas Jilotlán de los Dolores. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 14 049.

Geografio
---------

**Jilotlán de los Dolores** apartenas al la regiono Sureste kiu situas en la sudoriento de la subŝtato. La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 8579 loĝantojn. El tiuj estis 4265 viroj kaj 4314 virinoj. La komunumo havas surfacon de 1532,78 km². La meza alteco estas 740 metroj super la marnivelo. La meza jara temperaturo estas 27 C. En la komunumo estas 790.00 mm da precipitaĵo jare. 

Situo de la koncerna regiono en la subŝtato Jalisco.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 1995 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 3341 viroj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 2575 scipovis legi kaj skribi kaj 763 viroj estis analfabetoj. Do 22.84 % de la viroj estis analfabetoj. En la sama jaro en la komunumo vivis 3141 virinoj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 2373 sciis legi kaj skribi kaj 764 virinoj estis analfabetoj. Do 24,32 % de la virinoj estis analfabetoj. En 1995 en Jilotlán de los Dolores vivis 9500 personoj kiuj aĝis pli ol 5 jaroj. El tiuj estis 2 indiĝenoj. Tio signifas ke 0,021 % de la loĝantaro en la koncerna jaro estis indiĝenoj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Jilotlán de los Dolores Arkivigite je 2005-01-01 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)