recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Karavanserajo en Ŝeki, Azerbajĝano.
**Karavanejo** (perse: كاروانسرا kārwānsarā; turke: kervansarai) estis (etimologie de persa origino : 'kārvān' (karavano = 'grupo de vojaĝantoj' kaj 'sara' = murita konstruaĵo kun interna korto) vojflanka gastejo kie vojaĝantoj povis ripozi post la longa taga vojaĝo. Karavanejoj apogis la fluon de komerco, informoj, kaj homoj kutime vojaĝantaj grupe, en karavanoj, tra la reto de komercvojoj kovrante Azion, Nordafrikon, kaj Sudorientan Eŭropon.

Tipa karavanejo estis konstruaĵo kun kvadrata aŭ rektangula murigita ekstero, kun ununura portalo sufiĉe kovrita por permesi grandajn aŭ peze-ŝarĝitajn bestojn kiel ekzemple kameloj. La korto preskaŭ estis ĉiam subĉiela, kaj la internaj muroj estis ekipitaj kun kelkaj budoj aŭ ĉambroj por gastigi komercistojn kaj iliajn servistojn, bestojn, kaj varon.

Karavanejoj disponigis akvon por homa kaj besta konsumo, lavado, kaj ritaj lavadoj. Foje ili eĉ havis kompleksajn banĉambrojn. Ili ankaŭ konservis furaĝon por bestoj kaj havis butikojn por vojaĝantoj kie ili povis akiri novajn provizojn. Krome, povis ekzisti butikoj kie komercistoj povis vendi kelkajn varojn.

Ekzemploj
---------

* Zein-o-din (karavanejo) (Irano)
* Bara Katra (Bangladeŝo)
* Ĉoto Katra (Bangladeŝo)

Notoj
-----

1. ↑  artikolo "karavanejo" en Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto, eldono de 2020, atentu ke meminventita vorto "karavanserajo" **ne** ekzistas en Esperanto

* Karavanejo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Karavanejo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 349535
* GND: 4333015-0
* LCCN: sh85020066
 |
**Marianna Majorosi** [majoroŝi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Majorosi Marianna** estas hungara popolkantisto kaj popoldancisto. Ŝia plena geedziĝa nomo estis *Kökény Richárdné Majorosi Marianna*.

Marianna Majorosi kantas
Marianna Majorosi naskiĝis la 15-an de septembro 1969 en Békéscsaba.

Biografio
---------

Marianna Majorosi komencis popoldancadi ekde sia aĝo 9. Ŝi akiris infanĝardenistan diplomon en Szarvas. En 1990 ŝi membriĝis en la plej konata dancista muzikgrupo, kie ŝi ricevis ankaŭ kantistajn taskojn post 5 jaroj. Baldaŭ ŝi aliĝis al orkestro de János Csík, kie ŝi kantis kaj dancis. Ekde 1998 ŝi instruis kantadon en Százhalombatta, eĉ ŝi fondis kantolernejon, sed ŝi restis plu ankaŭ aktiva dancisto. En 2001 ŝi akiris dancpedagogian diplomon en Hungara Dancarta Altlernejo. Ŝi ricevis premiojn inter 1994-2012, poste premion Kossuth en 2013 kiel membro de orkestro de Csík. Li edziniĝis kaj naskis 3 filojn.

Fontoj
------

* hungarlingva membiografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva membiografio

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Marianna Majorosi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 795375
 |


* Portalo pri Biografio
**Marfluo** estas pli-malpli daŭra fluo de akvomaso tra malsamtemperatura ĉirkaŭanta oceana akvo.  
Ĝi portas malvarmajn akvojn en varmaj maroj kaj male. La ekziston de fluoj kaj iliaj movodirektoj kaŭzas la froto inter moviĝantaj masoj akva kaj aera, suno-lunaj flusoj kaj malflusoj, diferenco de la tensioj en la profundo de la akvo kaj tera rotacio.

**Marfluoj** povas flui milojn da kilometroj. Ili tre gravas por priskribi la klimatojn de la apudaj kontinentoj. La eble plej konata ekzemplo estas la Golfa Marfluo, kiu igas la nord-okcidentan parton de Eŭropo multe pli milda ol iu ajn alia regiono sur la sama latitudo estas. La graveco de marfluoj ankaŭ prezentiĝas per la El Niño-efiko, en kiu la nedaŭra inversiĝo de marfluo okazigas klimato-ŝanĝojn en Sudameriko, kies efikoj etendiĝas ĝis Aŭstralio.

**Marfluoj** sub la surfaco de la oceano, kaŝiĝantaj antaŭ facila percepto, nomiĝas *submaraj riveroj*.

**Marfluoj** tre gravas ankaŭ por la evoluo de multaj vivaĵoj. Fama ekzemplo por tio estas la vivciklo de la angiloj.

Gravaj **marfluoj** inkluzivas:

Arkta Oceano
------------

* Orient-Gronlanda Marfluo
* Norvega Marfluo

Atlantiko
---------

* Labradora Marfluo
* Golfa Marfluo (aŭ Nordatlantika Marfluo)
* Nordekvatora Marfluo
* Sudekvatora Marfluo
* Nordbrazila Marfluo
* Gvinea Marfluo
* Angola Marfluo
* Brazila Marfluo
* Benguela Marfluo
* Sudatlantika Marfluo

Pacifiko
--------

* Aleuta Marfluo
* Humboldta Marfluo (aŭ Perua Marfluo)
* Kuroŝia Marfluo (aŭ Japana Marfluo)
* Nordekvatora Marfluo
* Sudekvatora Marfluo
* Kromvela Marfluo
* Kalifornia Marfluo

Hinda Oceano
------------

* Marfluo de Agulhas
* Orient-Madagaskara Marfluo
* Somala Marfluo
* Mozambika Marfluo
* Marfluo de Leeuwin
* Indonezia Trafluo
* Nordekvatora Marfluo
* Sudekvatora Marfluo
* Hinda Musono

Suda Oceano
-----------

* Antarkta Ĉirkaŭpolusa Marfluo
* Weddell Vortico

Bildaro
-------

* 
* 
* 
* 
*

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Marfluo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* 
* 
* 
* 


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 22357
* GND: 4130725-2
* LCCN: sh85093884
* NDL: 00564617
* NKC: ph740243
 |
**Krasnij Ĥolm** (ruse *Красный Холм*) estas urbo en Tverja provinco en Rusio.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 28232501.

La urbo estis fondita en jaro 1518.

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1776.

La urbo antaŭe estis nomita kiel:

* Spas na Ĥolmu (Спас на Холму).

La interurba telefona kodo estas 08237, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo (en jaro 2005).

Geografiaj koordinatoj de la urbo estas 58° 03′ N 37° 06′ O﻿ / ﻿58.050 °N, 37.100 °O﻿ / 58.050; 37.100 (mapo)Koordinatoj: 58° 03′ N 37° 06′ O﻿ / ﻿58.050 °N, 37.100 °O﻿ / 58.050; 37.100 (mapo).

La urbo estas ĉe rivero Neledina (Неледина) (baseno de rivero Volgo).

En la urbo estas fervoja stacio (ekde 1899).

En jaro 1959 la urbo havis 6,9 mil loĝantojn.

En jaro 2002 la urbo havis 6,4 mil loĝantojn.


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Gábor Scheiring** [ŝejring], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Scheiring Gábor** estis hungara ekonomikisto, politikisto.

Gábor Scheiring naskiĝis la  14-an de marto 1981(nun 1981-03-14) en Budapeŝto.

Biografio
---------

Gábor Scheiring maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo, poste li akiris ekonomian diplomon en Ekonomia Altlernejo en 2003, sociologian diplomon (MSc) en Mez-Eŭropa Universitato en 2005, post 2 jaroj plian diplomon en Universitato Corvinus de Budapeŝto. Post la diplomoj li doktoriĝis (Ph.D.) en Universitato de Kembriĝo en 2008, poste li hejmenvenis kaj esploris en akademia instituto 2 jarojn. En 2009 li partoprenis en fondo de nova partio. Inter 2010 kaj 2014 li estis parlamenta deputito, poste li esploris 2 jarojn en Universitato de Kembriĝo.

Elektitaj libroj
----------------

* *Gazdálkodj okosan!* (kunaŭtoro, 2008)
* *Globalizáció és fejlődés* (kunaŭtoro, 2011)
* *Egy demokrácia halála* (2020)

Fontoj
------

* biografio hungare kun foto
* biografio angle kun foto

Referencoj
----------

1. ↑   parlamenta paĝo



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 852528
 |


* Portalo pri Biografio
Truhiĵo Alto en Porto-Riko.
**Truhiĵo Alto** (hispane: *Trujillo Alto*) estas komunumo aŭ municipo de Porto-Riko. Truhiĵo Alto situas en la nordorientaj humidaj montetoj de la lando. La komunumo apartenas al la areo de San-Juano, ĉefurbo de Porto-Riko. San-Juano situas norde kaj okcidenta, Gurabo kaj Caguas sude, kaj Carolina oriente. La komunumo havas 55,6 km².

Loĝantaro
---------

Fine de 2020 en la komunumo vivis 67 740 loĝantoj sur areo de 55,61 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de 1 218 loĝantoj/km². Por komparo vidu la tabelon sube: Laŭ la censoj la loĝantaro kreskis je 23.9% inter 1990 kaj 2000 - poste ĝi denove iom malkreskis. Truhiĵo Alto estas la deka komunumo se oni konsideras ĝian loĝantaron.

Loĝantaro de Truhiĵo Alto dum la 20-a jarcento:


| Jaro | LoĝantaroTrujilloAlto |
| --- | --- |
| 1899 | 5 683 |
| 1920 | 7 470 |
| 1940 | 11 726 |
| 1950 | 13 605 |
| 1960 | 18 251 |
| 1970 | 30 351 |
| 1980 | 51 389 |
| 1990 | 61 120 |
| 2000 | 76 808 |
| 2010 | 74 842 |
| 2020 | 67 740
 |

Vetero
------

Jare la temperaturo estas 77.3° F. La regiono estas pluva, ĝi havas 72 colojn da pluvo jare. La plej pluvaj monatoj estas aŭgusto kaj septembro kaj la plej sekaj monatoj estas februaro kaj marto.

Akvofontoj
----------

*Carraízo* lago.
La *Río Grande de Loíza* (Loiza granda rivero) zigzagas tra la teritorio de la suda regiono (Kagŭas kaj Gurabo) ĝis la orienta regiono (Karolina). La komunumo havas dek kvin riveretojn kies nomoj estas (hispane): *Limones, Naranjo, Carraízo, Cepero, Colorada, Blasina, Grande, Hoyo Frío, La Gloria* (antaŭ *Quebrada Infierno*), *Pastrana, Rohena, Sabana Llana, Matienzo, Maracuto* kaj *Variante*. La artefarita lago *Carraizo* situas tra la kvartaloj Carraízo kaj La Gloria kaj provizas trinkeblan akvon al San-Juano. Ankaŭ la komunumo havas 19 fontojn (hispana lingvo: manantiales). Inter ili estas La Ceiba kaj La Montaña.

Topografio
----------

Preĝejo de Truhiĵo Alto.
La reliefo de Truhiĵo Alto estas ĉefe humidaj montetoj. La plej altaj montetoj estas sude kaj havas inter 200 kaj 340 metroj super maro. Tiuj montetoj situantas en la Quebrada Grande kvartalo.

Kvartaloj
---------

* Carraízo (Karraizo)
* Las Cuevas (Las Kǔevas)
* La Gloria
* Quebrada Grande (Kebrada Grande)
* Quebrada Negrito (Kebrada Negrito)
* Dos Bocas (Dos Bokas)
* Saint Just

Gravaj personoj
---------------

* Emilio Díaz Valcárcel – verkisto
* Andrés Valcárcel – eksurbestro
* Medardo Carazo – grava instruisto
* Manuel Rivera Morales
* Tulio Larrínaga – inĝeniero kaj politikisto
* Yolandita Monje - kantistino

Notoj
-----

1. ↑  laŭ la usona censo de la 1-a de aprilo 2020
La **mezepoka juda preĝdomo en Buda** estas nun muzeo, kiu prezentas vivon de judoj ĝis fino de la turka okupado.

Mezepoka juda preĝdomo en Buda

Historio
--------

Judoj kaj ankaŭ aliaj popoloj venis al Buda post invado de la tataroj en 1241. Laŭ la kutimoj la judoj formis propran kvartalon inter la urbomuroj. Dum la longa historio la judoj estis ĉiam viktimoj de diskriminacioj kaj perfortoj, tamen en la 16-a jarcento en Buda vivis la plej granda juda komunumo en Hungario tiutempe disigita al 3 partoj. Latina dokumento mencias "Synagoga Judeorum"-on en la 14-a jarcento, kiun arkeologoj trovis sub la pavimoj. Ankaŭ la tombejo estis trovita, la plej malnova tomboŝtono montras la datumon 1278. La restaĵoj estis kovritaj per ruinaĵoj, ja kelkfoje okazis sieĝoj. Oni trovis gravuraĵon sur la preĝdomo: (שא kaj פ), signifanta: "1541, la templo estas 80 jara". La mezepoka juda preĝdomo troviĝis laŭ strato "Táncsics Mihály" nro 26 kaj havas la nomon "Malgranda Mendel domo". Ĝi estis preĝdomo de judoj dum dominado de turkoj. La muzeo prezentas kelkajn restaĵojn ankaŭ el la "granda sinagogo de Buda". Pentraĵoj restis el la 17-a jarcento.

Fontoj
------

* germana Vikipedio

* Kategorio Mezepoka juda preĝdomo en Buda en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **baptisma preĝdomo** estas sakrala konstruaĵo en urbo Dunaharaszti (Hungario).

Historio
--------

La baptistoj vivis en Hungarlando ekde la 1870-aj jaroj, en Dunaharaszti ekde 1922. Dum labortagoj okazis kunvenoj ekde 1924, sed la dimanĉaj diservoj okazis en Szigetszentmiklós aŭ en Pestszenterzsébet. En Dunaharaszti ekde 1944 okazis diservoj en privata loĝejo. La loka baptista grupo estis fondita en 1947. Ĝuste post jardeko ili aĉetis domon kaj estis konstruita inter 1981-1983. La orgeno alvenis en 1995.

Konstruaĵo
----------

La konstruaĵo situas sola en ĝardeno ĉe stratangulo. La fasado estas malsimetria, la maldekstra flanko supozeble restis la origina familia domo. La meza kaj destra parto formas triangulon. Tie estas videbla alta reliefo, kvazaŭ turo. Interne Zsuzsa Pannonhalmi kreis la predikejon, tablon kaj baptujon.

Fontoj
------

* oficiala paĝo
* datenoj kun mapo


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
***Kraft durch Freude*** [kraft durĥ frojde] (Forto per/tra ĝojo; mallongigo estis KdF) estis nazia politika organizaĵo por aranĝi, kontroli, egaligi la libertempon de la germana loĝantaro.

La organizaĵo ekzistis inter 1933 kaj 1945, la ĉefa aktivado okazis ekde la komenco de la dua mondmilito (1939). *Kraft durch Freude* estis suborganizaĵo de Deutsche Arbeitsfront (DAF ~ Germana Laborforto). ĝi estis kun la *Amt für Reisen, Wandern und Urlaub* la plej granda vojaĝo-organiza asocio. Dum la nazia periodo, la laboristoj havis 2-3 semajnojn kiel libertagojn.

La ideo por fondi la organizaĵon venis de la faŝisma Italio, kie oni fondis jam en 1925 similan organizaĵon, nome Opera Nazionale Dopolavoro (Nacia Libertempa Organizo). La ideon kaj la organizon ekkonis Robert Ley -gvidanto de la Germana Laborfronto - en 1929 dum vojaĝo en Italio kaj proponis enkonduki tion post enpotenciĝo de la nazioj. La planon kapjesis Hitler la 14-an de novembro 1933, la oficiala fondo okazis du semajnojn poste, la 27-an de novembro.

La organizo estis disigita post kolapso de la nazia potenco.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Kraft durch Freude en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Prie en artikolo pri la historio pri vojaĝado Arkivigite je 2018-05-18 per la retarkivo Wayback Machine
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

 
***Ano de l' Ringludo***. Tiu novelo estas verkita de Dinko Šimunović (Dinko Ŝimunoviĉ) kaj el la kroata tradukita de F. Janjiĉ. La 86-paĝa tradukaĵo aperis en la jaro 1926 ĉe Ferdinand Hirt & Sohn en Lepsiko kiel volumo 19 en la serio "Internacia Mondliteraturo".

Recenzoj
--------

|  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** Romaneto kun kavalireca karaktero. Duobla amo de patro kaj filo al la sama junulino. **"** |
| — 1926, Georges Stroele, Esperanto, paĝo 209 |

 |

|  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** Tiu libreto estos pli ŝatata ol la du antaŭaj ĉar la priskribo de l' orientaj sunumitaj ebenaĵoj, de l' heroaj animoj, de l' duobla amo de patro kaj filo al la sama junulino kaj ilia vetkurado havas simplon, belon kaj forton de popola eposo. **"** |
| — 1926(1965), Historio de Esperanto II, paĝo 606 |

 |

### Laŭ R. Hein-Hobenau

Laŭ R. Hein-Hobenau

*Ano de l' ringludo* de Dinko Ŝimunoviĉ, nova volumeto de Int. Mondlit. havigas al la esperantistaro perlon el la nuna kroata literaturo. La verkinto — nuntempe instruisto en Split — estas unu el la plej bonaj jugoslavaj novelistoj. La novelo estas prenita el la fama kolekto de noveloj „Mrkodol" (Mallumvalo), kiu estas trndukita en la germanan, rusan kaj ĉeĥan lingvojn. Ringludo estas heroeca lestludo, kiu okazas ĉiujare en la regiono apud la rivero Cetina. Viroj bele vestitaj per antikvaj kostumoj, rajdantaj sur belegaj, riĉornamitaj devaloj, ĵetas dum rapida kurado lancon tra feran ringon, kiu havas kelkajn truojn. Plej multe valoras, se la ringludanto traboras la mezan truon. Trifoje diu ludanto rajdas. La finvenkanto estas tre honorata. Tion la verkisto tre bele priskribas, li verdire vortpentras. kaj en la kadro de tiu ĉi priskribo li pritraktas la problemon de amkonkurenco inter patro kaj filo, en kiu venkis la patro. La traduko de Fran Janjie estas sufiĉe flua. Preseraroj estas nur malmultaj. Ni do povas nur rekomendi la libreton.

Referencoj
----------

1. ↑  Stojan, Petro 1929 : *Bibliografio de Internacia Lingvo*, numero 4227, paĝo 371
2. ↑   Tiele literumita en *Historio de Esperanto* (Léon Courtinat), pago 606
3. ↑  Aŭstria Esperantisto n026 (nov 1926)

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Literaturo |

* *Ano de l' Ringludo* en *Enciklopedio de Esperanto*
* Katalogo de Biblioteko Hippolyte Sebert
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
* Katalogo "Erfgoedbib" en *LibraryThing*
* Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
* Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto
**Kerepes** [kerepeŝ] estas urbo kun titolo vinvilaĝo en Hungario en regiono Meza Hungario, en departemento Pest, en Distrikto Gödöllő. La loknomo signifas: ŝipeto.

Historia monumento en Kerepes

Situo
-----

Skulptaĵo pri Johano Nepomuko en Kerepes
Kerepes situas inter arbaroj laŭ ĉefvojo Budapeŝto-Miskolc, laŭ interurba tramo Budapeŝto-Gödöllő. La ĉefurbo troviĝas 20 km.

Historio
--------

Apud la komunumo estas restaĵoj de Remparo de Ĉorso. Inter 1541-1686 ĝi apartenis al la Osmana Imperio kaj ĝi senhomiĝis. Poste slovakoj, germanoj kaj hungaroj alvenis. En 1882 la interurba tramo ekfunkciis, en 1912 katolika preĝejo konstruiĝis. Inter 1978-1994 la komunumo kune kun Kistarcsa fondis urbon **Kerepestarcsa**, sed ili disiĝis en 1994. Kerepes jam memstare ricevis urborangon en 2013.

Vidindaĵoj
----------

* Ŝaolina templo
* Preĝejo Sankta Anna (Kerepes)

Famuloj
-------

En la vilaĝo vivis verkistino Magda Szabó.

En Kerepes mortis:

* aktoro Mari Némedi
* poetoj Ferenc Császár kaj Magda Szabó
* skulptisto Sári Somló
* svisdevena instruisto Heinrich Eduard Weber.

Esperanto
---------

Estas delegito de UEA tie.
La monumento en la kuracbaneja parko de Heiligenstadt
La verŝajne plej malnova **Monumento por la Batalo de Leipzig** (germane: *Völkerschlachtdenkmal*) sur germana teritorio troviĝas en Heilbad Heiligenstadt, Germanio.

Priskribo
---------

Ĝi staras en la kuracbaneja parko "Heinrich-Heine-Kurpark". Ĝi estis starigita honore al la Batalo de la Nacioj de 1813, kiel novgotika steleo jam en la jaro 1815, mallonge post la malvenko definitiva de la franca tirano Napoleono Bonaparte.

Dum la tiranado de Napoleono Heiligenstadt estis la ĉefurbo de la Departemento de Harco. Multaj anoj de Eichsfeld falis en Lepsiko en 1813. Ĝi kvazaŭ konsideriĝi povas prototimpo de modernaj monumentoj honore al soldatoj falintaj.

La monumento estas el sabloŝtono. Ĝi estas samtempe memorigilo kaj dankesprimilo post la feliĉa fino de la bataloj.

Vidu ankaŭ
----------

Monumento por la Batalo de la Nacioj en Lepsiko mem

Eksteraj ligiloj
----------------

* Pri la parko
* Artikolo gazeta de oktobro 2015 pri la reinaŭguro de la monumento[*rompita ligilo*]
Grafino **Katinka Kendeffy** [kendefi], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Kendeffy Katinka** estis hungara aristokrato, kortegano. Ŝia nobela antaŭnomo estis *malomvízi*, ŝia geedziĝa nomo estis (laŭ la hungarlingve kutima nomordo) *Andrássy Gyuláné* [andrAŝi djulAnE], ŝiaj gefiloj estis Tivadar Andrássy, Ilona Andrássy (1858-1952) kaj Gyula Andrássy (pli juna).

Katinka Kendeffy ĉirkaŭ 1870
Katinka Kendeffy naskiĝis en 1830 en Kolozsvár (Transilvanio, Aŭstra Imperio, nuntempa Cluj en Rumanio), ŝi mortis la 14-an de majo 1896 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Katinka Kendeffy edziĝis en 1856 al ekzilita Gyula Andrássy, sed la edzo post unu jaro ricevis amnestion, poste ili vivis en Hungarlando. En 1867 pro la politika ŝanĝo Elizabeto de Aŭstrio-Hungario nomumis ŝin palaca damo en la kortego, poste ili estis bonaj amikinoj. Katinka Kendeffy ankaŭ estis ekstravaganca, ŝi fumis cigaron. Ŝi naskis 3 gefilojn inter 1857-1860, ŝi vidviniĝis en 1879, poste ŝi denove edziniĝis.

Fontoj
------

* datenoj hungare
* datenoj hungare

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

Katinka Kendeffy en 1880

* Kategorio Katinka Kendeffy en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 853061
 |


* Portalo pri Biografio
**Internacia Himalaja Renkontiĝo** (**IHR**) estas la sola internacia evento kiu okazadas en Nepalo. La Nepala Esperanto-Asocio (NESPA) komencis ĝin en 1995 por venigi eksterlandajn geesperantistojn al Nepalo.

En ĉiuj du jaroj, NEspA elektas iun precizan lokon apud Himalajo, kun proksimuma alteco de 3,000 metroj, por la programmo. Eksterlandaj gesamideanoj estas invititaj por la programo pro promenado kune kun nepalaj esperantistoj. Ili pagas kotizon al NEspA, ĉ 650 usonaj dolaroj.

Dum unu semajno, ili promenas ĉirkaŭ montaraj lokoj kaj vivas kun vilaĝanoj kaj manĝas lokajn manĝaĵojn. Post reveno, ili promenas en historiaj partoj de la ĉefurbo.

Do, nepalanoj havas ŝancon amikiĝi kun eksterlandanoj kaj ankaŭ ŝancon praktiki Esperanton. Simile, estas la taŭga tempo por eksterlandanoj viziti Nepalon kaj koni ĝian Esperanto-movadon. Krome, NEspA ankaŭ kolektas iom da mono per ĝi, kvankam ĝi ne estas komerca afero.

Razen Manandhar jam verkis libron "Vojaĝo al Muktinath" laŭ la 6a renkontiĝo. Bent Jensenius, en sia lerno-libro "Bonvenon en nia mondo", metis ĉapitron pri ĝi.

| IHR | jaro | tagoj | aliĝintoj | referenco |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 9 | 2011 | 8-a de marto - | 30 geesperantistoj: 16 el Francio, 9 el Japanio, 2 el Svedio, 2 el Mongolio, kaj 1 el Danio. Ĉ 10 estis nepalanoj | [*mankas fonto*] |
| 10 | 2013 | 26-a de februaro - | 18 | [*mankas fonto*] |
| 11 | 2015 | 26-a de februaro - 8-a de marto | 41 |  |

Informojn oni petu ĉe la Landa Asocio Nepala Esperanto-Asocio (NEspA), nespa.1990@gmail.com. 
La sidejo de NEspA situas en kvartalo Tamel centre de Katmanduo.

Referencoj
----------

1. ↑   Bharat kaj Ghimire kaj Pradip Ghimire. "Sukcese okazis la 11-a Internacia Himalaja Renkontiĝo en Nepalo", *Esperanto* (1290 (4), aprilo 2015), p. 82.

* Internacia Himalaja Renkontiĝo en Vikinovaĵoj (Liberaj novaĵoj)
Petro-kirko
memortabulo por Alberto el Halberstadt
La protestantisma **Preĝejo Sankta Petro** (germane: *Kirche St. Petri*) troviĝas en Jechaburg, urbokvartalo de Sondershausen, Germanujo.

Historio
--------

Em Jechaburg iam ekzistis prepostejo, monaĥejo kaj kolegiato de la aŭgustenanoj. La episkopo de Worms, Eberwein von Kronberg estis, antaŭ la elektiĝo episkopa, ĉi-tie konventa preposto.

Sub la regado de grafo Guntero la 40-a (Schwarzburg) la regiono iĝis luterana. La klostro profaniĝis. De la konvento etaj restaĵoj ekzistas ĝis nun, dume kirko kaj klostro tute malaperis iĝante ŝtonrompejo por domoj en Jechaburg kaj Sondershausen. 

Ĉe la angulo de la malnova konventoturo oni konstruis la nunan preĝejeton. Ĝi bedaŭrinde kaduka estas; sonigo de la sonoriloj pro tio ne plu okazas. Ĉekirke troviĝas memortabulo por la tradukisto, lernejestro kaj arkivisto Alberto el Halberstadt.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Preĝejo Sankta Petro (Jechaburg) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* prikirkaj informoj sur la paĝaro de la responsa eklezidistrikto

Notoj
-----

1. ↑  Friedhelm Jürgensmeier: *Das Bistum Worms von der Römerzeit bis zur Auflösung 1801*, Echter Verlag, Würzburg, 1997, ISBN 3-429-01876-5, p. 79.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 848255
 |
La Granda Luno (La Superluno, La Perigeoluno), la 14. de novembro 2016, fotita en Mineapolo ĉirkaŭ 6 horoj antaŭ la Perigeo
En la astronomio kaj astrologio, la Perigeoluno, **Superluno** aŭ **granda luno** estas plenluno ĉe kiu la distanco al la tero estas la plej malgranda (perigeo). La distanco de la luno varias ĉiumonate inter proksimume 405 500 km kaj 363 345 km pro ĝia elipsa orbito ĉirkaŭ la tero. La punkto kie la luno estas plej malproksima de la tero nomiĝas *apogeo*. La averaĝa distanco inter la tero kaj la luno estas 384 450 km.
Vidu la belan foton de Granda Luno (Superluno) en la panoramo de Malnovurbo de Gdansko (Dancigo): 

La luno proksimiĝas kaj malproksimiĝas; samtempe ĝi iom balanciĝas (okt./nov. 2007).
La superluno de la 19-a de marto 2011 (dekstre) kompare kun la averaĝa luno de la 20-a de decembro 2010 (maldekstre)
Astrologo Richard Nolle uzis por la unua fojo la nomon *superluno* en 1979.

Datoj de superlunoj inter 1950 kaj 2050
---------------------------------------

Perigeoluno okazas plurfoje dum la jaro, nur la kombinaĵo kun plenluno estas pli rara.

**Estinte:**

* 10-an de novembro 1954
* 20-an de novembro 1972
* 8-an de januaro 1974
* 26-an de februaro 1975
* 2-an de decembro 1990
* 19-an de januaro 1992
* 8-an de marto 1993
* 10-an de januaro 2005
* 12-an de decembro 2008
* 30-an de januaro 2010
* 19-an de marto 2011
* 6-an de majo 2012
* 10-an de aŭgusto 2014
* 28-an de septembro 2015 (kun Luna eklipso)
* 14-an de novembro 2016

**Estonte:**

* 2-an de januaro 2018
* 21-an de januaro 2023
* 25-an de novembro 2034
* 13-an de januaro 2036

Referencoj
----------

1. ↑

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Superluno en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* angle Nolle, Richard. "Supermoon". Astropro
* angle 20th Century SuperMoon Alignments – Richard Nolle – Astropro
Laŭ horloĝa direkto, el supre maldekstre: memportreto de Vincent van Gogh, skulptaĵo de afrikaj Ĉokveoj, detalo de la verko de Sandro Botticelli titolita *Naskiĝo de Venuso*, kaj japana porcelano de leono ŝiŝa.
La skulptaĵo "David" de Mikelanĝelo estas konsiderata unu el la grandaj atingoj de arto
**Plastiko** aŭ **bildarto** estas artoformo ene de la skulptarto, kiu reliefe reproduktas formojn de objekto. Se temas pri prilaborado de solidaj materialoj oni parolas pri skulptarto.

Laŭ Francisko Azorín plastiko estas *Arto produkti aŭ reprodukti figurojn per reliefo, koloro, formo.* Li indikas etimologion el la greka *plastikos*, el *plassein* (formi) kaj de tie la latina *plasticus*. Kaj li aldonas la terminon *galvanoplastiko*, por procedo surkovri aŭ reprodukti metale, per elektra fluo, statuon, reliefon, gravuron.

Vidu ankaŭ
----------

* Vidaj artoj
* Desegno
* Pentrarto
* Skulptarto
* Gravurado
* Kinetika arto
* Plasto
* Marmoro

Notoj
-----

1. ↑  Francisko Azorín, arkitekto, Universala Terminologio de la Arkitekturo (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 168.
2. ↑  Azorín, samloke.

* Kategorio Plastiko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Surjavarman la 2-a** (en Kmera lingvo: សូរ្យវរ្ម័នទី២) postmorte nomita **Paramaviŝnuloka**, estis Kmera reĝo el jaroj 1113 ĝis 1145-1150 kaj la konstruanto de Angkor Ŭat, nome la plej granda religia monumento en la mondo kiun li dediĉis al la kindua dio Viŝnu. La monumenta arkitekturo de lia regado, nombraj militkampanjkoj kaj restaŭrado de forta registaro kondukis la historiistojn rangi Surjavarman kiel unu el plej grandaj reĝoj de la imperio.

Du la jardekoj en povo, la reĝo kunigis la imperion. Subuloj pagis al li impostadon. Li entreprenis grandajn militoperacojn en la oriento kontraŭ la Ĉamoj, sed tiuj estis tre malsukcesaj. Aldone al milito, Surjavarman praktikis diplomation, kontinuante formalajn rilatojn kun Ĉinio en la jaro 1116. La regado de tiu reĝo vidis grandajn plinovigojn en arto kaj arkitekturo. Li prezidis la konstruon de Angkor Ŭat, nome la plej granda templo iam konstruita en la ĉefurbo, kaj en multaj modernaj mensoj la ples lasta majstroverko de la Kmera arkitekturo.

Surjavarman la 2-a estas la unua Kmera reĝo kiu estis pentrita en arto. Bareliefo en la suda galerio de Angkor Ŭat montras lin sidantan en prilaborita ligna podio kies kruroj kaj kradoj estas ĉizitaj por simili al nagaj serpentoj.

Bibliografio
------------

* Briggs, Lawrence Palmer. The Ancient Khmer Empire. Transactions of the American Philosophical Society, Volume 41, Part 1. 1951
* Vickery, Michael, The Reign of Suryavarman I and Royal Factionalism at Angkor. Journal of Southeast Asian Studies, 16 (1985) 2: 226-244.

* Kategorio Surjavarman la 2-a en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 661959
 |



1. ↑   Higham, C. 2001, The Civilization of Angkor, London: Weidenfeld & Nicolson, ISBN 9781842125847 pp. 113–114
2. ↑   Higham, C. 2014, Early Mainland Southeast Asia, Bangkok: River Books Co. Ltd. ISBN 9786167339443, pp. 372,378–379.
**Bluaj nanoj** estas steloj, kiuj apartenas al la tiel nomata ĉefa vico kaj al la spektroklaso O. La plej multaj maso-riĉaj steloj en sia komenca fazo estas bluaj nanoj.

Marko sur bildo

**HR**
*Spektroklaso*
Brunaj nanoj
Blankaj nanoj
Ruĝaj nanoj
Subnanoj
Nanoj

  

**Ĉefa**
 **sekvenco**
Subgigantoj
Gigantoj
Helaj gigantoj
Supergigantoj
Hipergigantoj

Absoluta
magnitudo
(MV)

Steloj de tiu tipo ordinare havas mason de 50 sunmasoj. Ilia lumforto estas 10.000-oble pli granda ol tiu de la suno. Kaŭze de la pli alta energio, ilia radiado havas pli altan frekvencon kaj aperas kiel blua lumo.

Nur tre malmultaj steloj de tiu ĉi speco ekzistas; nur unu el 10 milionoj da steloj estas blua nano. Jen la kaŭzo: La relativa kvoto de masoriĉaj steloj estas malgranda, ĉar ilia vivodaŭro estas mallonga; la fuzireago en la interno de la steloj des pli rapide okazas ju pli grandiĝas la maso.

Referencoj
----------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Astronomio |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rSpektra klasifiko de steloj |
| --- |
| Ĝeneralaj spektraj klasoj | O • B • A • F • G • K • M |  |
| Aldonaj spektraj klasoj | W (Wolf-Rayet stelo) • С (Karbonaj steloj) • S (Zirkoniaj steloj) • R, T, Y (Brunaj nanoj) • В (Blankaj nanoj) • P (Planeduma nebulozo) • Q (Novao) • SN (Supernovao) |
| Klaso de lumeco | **0** aŭ **Ia+** (Hipergigantoj: Helaj bluaj variantaj steloj, Bluaj hipergigantoj, Flavaj hipergigantoj, Ruĝaj hipergigantoj) • Supergigantoj (Blua, Flava, Ruĝa) • Helaj gigantoj • Gigantoj kaj supergigantoj (Blua, Flava, Ruĝa) • Subgiganto • Ĉefa sekvenco (nanoj) • O (Bluaj) • B • A • F • G (Flavaj) • K (Oranĝkoloraj) • M (Ruĝaj) • Subnanoj (O • B • Malvarmaj subnanoj) • Blankaj nanoj
 |

 |
La **Ĉeĥoslovaka Asocio Esperantista** (**ĈAE**) estis organizo de slavaj esperantistoj en Ĉeĥoslovakio post la unua mondmilito (la germanaj estis organizitaj en Germana Esperanto-Ligo en Ĉeĥoslovakio) inter la jaroj 1920 kaj 1935. 

Antaŭ la unua mondmilito ekzistis en la aŭstriaj Bohemio kaj Moravio du rivalaj organizoj de ĉeĥaj esperantistoj, nome Bohema Unio Esperantista (kiu asociigis klubojn) kaj Bohema Asocio Esperantista (kiu asociigis individuojn). Ambaŭ organizoj ofte kverelis kaj kondutis tre malamike, sed la milito ilin repacigis. Komence de 1918 kunvenis en Praha reprezentantoj de Unio kaj Asocio kaj decidis kunfandi la du societojn tuj, kiam post la milito estiĝos nova ĉeĥoslovaka ŝtato. 

La esperoj plenumiĝis, la 28-an de oktobro 1918 estis proklamita Ĉeĥoslovakio. Tamen nur la 1-an de februaro 1920 la du societoj kunfandiĝis, kiam estis oficiale fondita *Ĉeĥoslovaka Asocio Esperantista*. En 1935 oni reorganizis ĝin sub la nomo Esperanto-Asocio en Ĉeĥoslovaka Respubliko, provinte vane allogi la germanlingvanojn en Ĉeĥoslovakio. En 1939 ĝi devis ŝanĝi sian nomon al Ĉeĥa Esperanto-Asocio sub premo de la polico antaŭ la likvido de la asocio en 1940. Tiu EAĈSR ekzistis ankaŭ post la dua mondmilito, sed post la stalintempa malpermeso oni dum la repermeso en 1969 fondis du asociojn, unu en Ĉeĥio (Bohemio kaj Moravio) - Ĉeĥa Esperanto-Asocio - kaj unu en Slovakio - Asocio de Esperantistoj en Slovaka Socialisma Respubliko.

La asocia gazeto nomiĝis *La Progreso*.

En 1939 post okupacio de la lando la asocio devis ŝanĝi sian nomon al Ĉeĥa Esperanto-Asocio, sed post kelkaj monatoj en 1940 Gestapo ordonis likvidi la asocion.

Estraro de ĈAE
--------------

* prezidanto: Josef Eiselt, registara konsilisto
* vicprezidanto: Stanislav Kamaryt el Bratislava
* ĝenerala sekretario: Rudolf Hromada

Fontoj
------

* Bulteno de ĈAE 1929-1939. La n-ro 2/1936 portas la titolon Bulteno de Ĉeĥoslovaka Asocio Esperantista, la n-ro 3/1936 jam estas Bulteno de Esperanto-Asocio en ĈSR, la n-ro 1-5/1939 Bulteno de Ĉeĥa Esperanto-Asocio.

Vidu ankaŭ
----------

* Esperanto en Ĉeĥoslovakio
* Ĉeĥa Esperanto-movado
* Germana Esperanto-Ligo



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
La **Kinsey-raportoj** estas du diskutitaj libroj de la usona zoologo kaj seks-esploristo D-ro Alfred Charles Kinsey pri la homa seksa konduto: *Sexual Behavior in the Human Male* (1948) kaj *Sexual Behavior in the Human Female* (1953). La angla originala titolo venas intence, demonstre el la biologia tradicio kaj signifas laŭvorte: *Seksa konduto ĉe homaj maskloj* kaj *Seksa konduto ĉe la homaj femaloj*.

La esploraj rezultoj de Kinsey kaŭzis grandajn rimarkindojn en la publiko. Ties ĉefaj finaj konkludoj estis inter alie:

* Ĉ. 90 % kaj 95 % de la loĝantaro estas iomgrade ambaŭseksema (vidu Kinsey-skalo)
* Masturbado estas ekstreme disvastiĝanta inter la viroj
* Virinoj, kiuj masturbis antaŭ la geedzeco, statistike pli bone ĝuas la sekson en geedzeco
* Deflankiĝoj kaj parafilio estas pli forte disvastiĝantaj ol oni pli frue pensis.

Kinsey akiris siajn rezultojn el intervjuoj, kies datenoj estis pritaksitaj en anonimigita formo.

Kritikistoj atentigis pri ne-reprezenta kunstarigo de la pridemanditaj personoj, kies 25 % estis (iamaj) kondamnitoj, 5 % viraj prostituitoj kaj la plimulto sinproponanto. Reago al la kritiko, sekvanto de Kinsey, Paul Gebhard plenumis plurajn jarojn por purigi datenojn de Kinsey kiel gvidanto de Kinsey Institute for Sex Research kaj publikigis en 1979 *The Kinsey Data: Marginal Tabulations of the 1938-1963 Interviews Conducted by the Institute for Sex Research*, kiu konfirmis konkludojn de Kinsey.

Vidu ankaŭ
----------

* Kinsey-skalo
* Seksa edukado
* Polemiko de Rind k.a.
* John Tukey

Referencoj
----------

1. ↑  *Sexual Behavior in the Human Male*, ISBN 978-0-253-33412-1. angle
2. ↑  Kinsey, A.; Pomeroy, W.; Martin, C. & Gebhard, P. *Sexual Behavior in the Human Female*, Philadelphia: Saunders (1953), ISBN 978-0-253-33411-4 angle.
**Miklós Pulai** [miklOŝ], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Pulai Miklós** estis hungara ekonomikisto, bankisto.

Miklós Pulai naskiĝis la  19-an de novembro 1925(nun 1925-11-19) en Budapeŝto, li mortis la 19-an de aprilo 2020.

Biografio
---------

Miklós Pulai maturiĝis en gimnazio en 1944, en la sekva jaro li estis trudlaboristo en Sovetunio 2 jarojn. Hejmenveninta en 1948 li laboris en la financa ministerio ĝis 1957, dum en 1952 li akiris ekonomikan diplomon en Universitato Károly Marx laŭ vespera lernado. Dum la hungara revolucio de 1956 li apogis la revolucion, tial poste li estis forigita el la ministerio kaj (tiam unusola) partio. Ekde 1957 li havis postenojn en same tiel unusola banko, ekde 1963 en Hungara Nacia Banko, ekde 1980 en planada oficejo kun ministeria rango. Li ricevis premiojn inter 1971-2019.

Fontoj
------

* biografio hungare kun foto
* rememoro kun foto
* biografio hungare
* biografio hungare

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 853585
 |


* Portalo pri Biografio
La orienta fino de la Geiranger-fjordo, julio 2005
Geiranger-fjordo, 2019
La **Geiranger-fjordo** estas unu el la plej konataj fjordoj de Norvegio kaj apartenas ekde 2005 al Monda naturheredaĵo de Unesko. Ĝi situas ĉirkaŭ 200 km (aerlinie) nordoriente de Bergen kaj ĉirkaŭ 280 km (aerlinie) nordokcidente de Oslo.

Ĝi longas ĉirkaŭ 15 km kaj estas daŭrigo de la Sunnylvs-fjordo, kiu estas flanka brako de la Stor-fjordo. Ĉe fino de la Geiranger-fjordo sitruas la komunumo Geiranger.

Specifa turisma allogaĵo estas la veturo kun pramo Hellesylt-Geiranger aŭ kun ŝipo de Hurtigruten, kiuj somere veturas en la fjordon. Vidindaj estas la akvofaloj „Sep fratinoj" (norvege *De syv søstre*) aŭ la akvofalo „Amanto kaj fianĉina vualo". Oni povas vidi eĉ hodiaŭ forlasitajn kamparanajn areojn sur krutaj deklivoj. Kelkaj el ili estis atingebla nur per eskalo. Pli frue gravis eĉ la agrikulturo pro la milda temperaturo kaj la preskaŭ 24-hora sunradiado en somero kaj tio sufiĉis eĉ kultivi, rikolti abrikotojn, fruktojn.

Alia vidindaĵo estas la veturo per aŭto tra la „Nobela strato" (norv.: *Ørneveien*), kun 11 harpinglaj kurbiĝoj kaj belega panoramo al Geiranger-fjordo.

La fjordo estis listigita la 14-an de julio 2005 kiel monda heredaĵo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Geiranger-fjordo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Geiranger-fjordo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* of. p. de Geiranger Arkivigite je 2016-04-06 per la retarkivo Wayback Machine
* Destinasjon Geirangerfjord - Trollstigen Arkivigite je 2016-05-08 per la retarkivo Wayback Machine
* Webcam Arkivigite je 2007-09-28 per la retarkivo Wayback Machine
**Zeneggen** estas komunumo en la distrikto Vispo en Kantono Valezo, Svislando. Ĝi havis 276 loĝantojn je la 31-a de decembro 2012.

Geografio
---------

La komunumo Zeneggen situas en Supra Valezo sude de Vispo ĉe la okcidenta bordo de la rivero Vispa. La komunumo Zeneggen konsistas el la setlejoj Alt Zeneggen, Eggen, Im Esch, Schulmatten, Sisetsch, Stadlen, Unterbiel, Widum kaj Winkelried.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 7,49 km², de kiuj 58,2% estas kovritaj de arbaro, 29,8% servas por agrikulturo kaj 4,7% por setlado.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Zeneggen limas en nordo al Vispo, en oriento al Visperterminen, en sudo al Stalden, en sudokcidento al Törbel, en okcidento al Bürchen, kaj en nordokcidento al Rarono.

Trafiko
-------

Zeneggen situas flanke de la gravaj trafikvojoj. Al Zeneggen kondukas kurvoriĉa veturvojo ek de Vispo. Pere de poŝtaŭtolinio al Vispo la komunumo estas konektita al la publika transportreto.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Zeneggen datiĝas el la jaro 1283 kiel *Eccun*. En Zeneggen estis trovitaj restaĵoj de montara setlejo el la meza bronzepoko en Kasteltschuggen kaj tombejokampo el la La-Tène-epoko en Sisetsch. Unuaj akvumigaj regularjoj datiĝas el la jaroj 1343 kaj 1400, komunumaj regularoj el la jaroj 1586 kaj 1604. Post la konstruo de la veturebla vojo kaj la malfermo de la fabriko de Lonza en Vispo Zeneggen transformiĝis el kamparana komunumo al loĝloko de Vispo.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: Reta mapo 1:20000 de Swisstopo[*rompita ligilo*]
2. ↑  Fonto: Komunumdatumoj de la retejo de la Svisa Federacia Oficejo pri Statistiko, retejo konsultita la 5-an de novembro 2011
3. ↑  Fonto: *Alois Grichting*: *Zeneggen* en *Historia Leksikono de Svislando* (2012-05-31)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Zeneggen en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Zeneggen

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Zeneggen** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la Distrikto Vispo |
| --- |
| Baltschieder  •  Eisten  •  Embd  •  Grächen  •  Lalden  •  Randa  •  Saas-Almagell  •  Saas-Balen  •  Saas-Fee  •  Saas-Grund  •  Sankt Niklaus  •  Stalden  •  Staldenried  •  Täsch  •  Törbel  •  Vispo  •  Visperterminen  •  Zeneggen  •  Zermatt |  |

 |
**Svisa Radio Internacia (SRI)** estis la eksterlanda servo de la (ŝtata) Svisa Radia kaj Televida Kompanio (SRG SSR idée suisse). La stacio havis la taskon peri kompletan bildon pri Svisio en eksterlando, elsendante plurlingvajn radioprogramojn je mallongaj ondoj ekde la sendilo en Schwarzenburg.

Unu el la grandaj meritoj de Edmond Privat estis, ke en 1946 ĉe Svisa Kurtonda Radio (poste nomata Svisa Radio Internacia) komenciĝis disaŭdigi elsendojn en Esperanto. Tiujn elsendojn realigis - ĝis sia morto en 1962 - Edmond Privat.

Kiel posteulo de Edmond Privat, Claude Gacond plenumis la funkcion de esperanto-prelegisto ĉe Svisa Radio Internacia, dialogante kun sia edzino, Andrée Gacond, ĉiusemajne dum tridek jaroj (1962-1992). Inter la parolistoj de SRI menciindas: Arthur Baur kiu prelegis dum pluraj jaroj kun sia edzino, Heidi Baur, kaj Andreas Künzli (1986-92).

La esperantlingva programo de SRI ne plu estis elsendata jam ekde 1992, spite al la fakto, ke la aŭskultantaro estis relative granda laŭ la kvanto de la leteroj ricevitaj de la esperanto-redakcio de la radiostacio. Je la 30-a de oktobro 2004 ĉesis la elsendoj en Esperanto. Svisa Radio Internacia fariĝis retejo swissinfo.ch en 10 lingvoj, sed ne en Esperanto. La estro de la PR-fako de SRI emfazis, ke ĉesigi la esperantajn kurtondajn elsendojn "ne estis selektiva mezuro kontraŭ Esperanto-parolantoj" sed parto de nova orientiĝo por SRI kaj la amaskomunikiloj ĝenerale.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Svisa Radio Internacia en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Radioprelegoj de Andrée kaj Claude Gacond legeblaj kaj/aŭ aŭskulteblaj
* Radioprelegoj de Heidi kaj Arthur Baur en la arkivejo CDELI

Referencoj
----------

1. 1 2  (en) Thomas Stephens, *When Switzerland broadcast Esperanto around Europe*, SwissInfo.ch, la 1-an de septembro 2019.
**Shohreh Bayat** (perse: شهره بیات. n. la 14-an de marto 1987 en Raŝto, Irano) estas internacia ŝakarbitraciisto (ekde 2014) kiu fariĝis en 2006 virina ĉampiono de FIDE. Ŝi ankaŭ estas la ĝenerala sekretario de la Irana Ŝakfederacio.

Bayat funkcias kiel ŝak arbitraciisto. Ŝi estis la vicĉefarbitraciisto dum gravaj ŝakkonkursoj, ekzemple la Junioraj Mondaj Ĉampionecoj 2017 en Tarvisio, la Virinaj Mondĉampionecoj en 2018 en Ĥanti-Mansijsko kaj la Virina Kandidata Turniro 2019 en Kazano. Ŝi servis kiel arbitraciisto ĉe tri virinaj ŝakolimpikoj (2014, 2016, 2018).

En januaro 2020, Bayat estis la ĉefa arbitraciisto ĉe la Virina Monda Ŝakkonkurso de 2020 inter Ju Wenjun kaj Alexandra Goryachkina en Ŝanhajo kaj Vladivostok .

Bayat loĝas en Britio ekde februaro 2020 kie ŝi petis azilon post kiam ŝi spertis problemon en Irano pro tio ke ŝi ne sufiĉe kaj poste tute ne plu surmetis kaptukon

Vidu ankaŭ
----------

Kaptuko

Judit Polgar

Ekstera ligilo
--------------

Shohreh Bayat profilo kaj Elo-nombro ĉe la FIDE

Referencoj
----------

* Kategorio Shohreh Bayat en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)


1. ↑  (en) *Women`s Candidates Tournament 2019 July 2019 Russia FIDE Chess Tournament details.* en: fide.com
2. ↑  Shohreh Bayat applies for asylum in the UK, The Times of India, 27. Februar 2020
3. ↑  (de) *Shohreh Bayat: „Alles was zählt, ist mein Kopftuch. Nicht mein Können,* En: *Welt Online.* 2020
Vikipedia emblemo pri la Tago de la infano.Vikipedia emblemo pri la Tago de la infano.**Infana tago** estas publika feriotago en pluraj landoj. La unua moderna ŝtato, kiu enkondukis la tagon de la infano estis Turkio, precipe sub Mustafa Kemal Atatürk en la jaro 1920.

En multaj iamaj socialismaj/komunistaj landoj, kiel ekzemple Pollando, Rumanio, Rusio kaj la Ĉeĥa respubliko, kaj en landoj kiel Barato, Ĉinio, Germanio, Usono kaj Nederlando la tago de la infano estas festata la 1an de junio, kaj Universala tago de la infano (Tago de la rajtoj de la Infano) la 20-an de novembro. Tamen ekzistas landoj en kiuj oni festas la tagon de la infano je alia momentoj. Tiel la tago de infanoj en Japanio kaj Sud-Koreio okazas la 5-an de majo.

Observo
-------

Laŭ UNICEF milionoj de infanoj tra la mondo estas ĉiujare viktimoj de perforto. Krom perforto, tiuj infanoj estas submetataj al misuzo, neglekto kaj ekspluatado hejme, en laborejo, en lernejo kaj en la socia komunumo. Ĝi ankaŭ okazas dum militoj kaj naturaj katastrofoj. Multaj formoj de misuzo inkluzive korpa punado kaj seksa misuzo restas laŭleĝaj en multaj landoj. Ĝi ankaŭ restas socie akceptebla en multaj lokoj. Multaj infanoj ĉirkaŭ la mondo vivas en malriĉaj kondiĉoj. Ili ne havas aliron al edukado aŭ sano. Aliaj infanoj estas submetataj al perforto kaj infanlaboro. Universala Tago de la Infano okazas por akvelo la bonstaton de infanoj ĉie en la mondo.

Infanaj Rajtoj kaj Unuiĝintaj Nacioj (UN)
-----------------------------------------

En 1954 la Unuiĝintaj Nacioj proklamis la 'Universalan Deklaracion de infanaj rajtoj'  por teni aktuala la rajtojn de la infanoj. La 20-an novembro 1959 la UN adoptis Konvencion pri la Rajto de la Infano. La Deklaracio de la Rajtoj de la Infano kaj la Konvencio pri la Rajtoj de la Infano priskribas infanajn rajtojn. [4] Infanaj rajtoj inkluzivas la rajton pluvivi kaj prosperi, ricevi edukadon, esti libera de perforto kaj misuzo, partopreni kaj esti aŭdata.

La du plej oftaj datoj por marki la tagon estas la 1-a de junio (la internacia tago de infanoj) kaj la 20-a de novembro.

Vidu ankaŭ
----------

* Infanaj festivaloj
* Infana tago (Japanio)
* Tago de la knabino

Referencoj
----------

* Kategorio Tago de la infano en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



1. 1 2 3 4  (angla) "Universal Children’s Day: Stop Violence Against Children" (Universala Tago de la Infanoj : haltigu la perforton kontraŭ infanoj), Save the Children Federation, Inc.
2. ↑  (angla) "Secretary-General's Message for 2014" (mesaĝo de la ĝenerala sekretario de UN por 2014).
3. ↑  (angla) Universal Children's Day" (Universala Tago de la Infanoj), Unuiĝintaj Nacioj
4. ↑  (angla) Universal Children’s Day 2015" (Universala Tago de la Infanoj. Forumo Helpo kaj Internacia Disvolviĝo), la 19-an novembro 2015.
**Sigismund PRAGER**, pli bone konata inter esperantistoj kiel **Sigismundo PRAGANO** (naskiĝis la 5-an de januaro 1907 en Bukareŝto, mortis la 26-an de novembro 1966 en Amsterdamo) estis rumana esperantisto kaj advokato en Bukareŝto, de 1951 profesoro pri la rumanaj lingvo kaj literaturo kaj pri Esperanto en la Universitato de Amsterdamo. 

Pragano lernis Esperanton en 1923 en kursoj de Andreo Cseh kaj Tiberio Morariu. Ekde tiam li propagandis la lingvon, partoprenis la landan movadon kaj gvidis kursojn. De 1931 li funkciis kiel Cseh-metoda instruisto en Nederlando kaj Anglujo. Post la milito li fariĝis docento de la rumanaj lingvo kaj literaturo kaj de Esperanto en la universitato de Amsterdamo, en kiu li donis la unuan lecionon pri Esperanto la 15-an de novembro 1950. Tie li sukcesis atingi por Esperanto pozicion de samvalora lingvo kiel la naciaj, kiun la lingvostudantoj povas elekti kiel temon por sia ekzamena programo. Li estis membro de la Akademio de Esperanto (AdE) de ĝia fondiĝo en 1948.

En la -ata/-ita-disputo en AdE de ĉirkaŭ 1960 li estis unu el la gvidantoj de la "atista" tendaro apud Teo Jung kaj Jan Isbrucker. 

Pragano tradukis el la rumana literaturo por diversaj Esperanto-gazetoj. En 1928 li aperigis la libron de Eugen Relgis *La humanitaristaj principoj kaj la Internacio de la Intetektuloj*. En 1932 li tradukis (kun P. Firu) la verkon *Rumana Bonhumoro en elektitaj rakontoj*, kiu ricevis rekonon kaj monan subvencion de la rumana registaro.


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

|  |  |
| --- | --- |
|  Kopirajto | Ĉi tiu artikolo baziĝas (parte aŭ tute) sur artikolo el la **Enciklopedio de Esperanto**.

---

La originala teksto kontroleblas en interreta arkivo de la fonto. |

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 26949
* GND: 1131201043
* VIAF: 195565908
* ISNI: 0000 0003 9811 0146
 |


1. ↑  " A la venko !: 1078. Esperanto instruata en la Universitato de Amsterdam", en *La Praktiko: La gazeto de la mondpopolo* n-ro 155-158, 14-a jaro, n-ro 9-12, septembro-decembro 1950, p. 121 ; reproduktita kun la titolo " Tra la Mondo Esperantista : (...) Nederlando ", en *Revuo Esperanto Internacia* n-ro 542, januaro 1951, p. 4.