recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ĉi tiu artikolo temas pri globeto formiĝinta en kelkaj moluskoj. Koncerne aliajn signifojn aliru la apartigilon Perlo.* |

Forigado de perloj el ostroj
**Perlo** estas brilblanka globeto formiĝinta en kelkaj specoj de konkuloj (konkoportaj moluskoj).

Kiam fremdaĵo (ekzemple sablero) envenas aperturon de konko, tio kaŭzas la konkulon ekkovradi ĝin per perlaĵo, por malpliigi la iritiĝon. Post multaj jaroj, la grajno estas tiel dike kovrita, ke ĝi bele briletas. Perlo ekestis.

Krom naturaj perloj disponeblas ankaŭ kultivitaj perloj. Tiucele oni intence enmetas fremdaĵon en la konkulon kaj atendas la kovradon per perlaĵo.

Perloj troviĝas kun multaj diversaj farboj, plej ofte oni uzas blankajn aŭ eventuale helgrizajn.

Pro la perceptado de perlo kiel tre bela, malofta objekteto, oni ankaŭ povas nomi elstare belan artoverk(et)on *perlo*.

Proverbo
--------

Ekzistas proverbo pri perlo en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof:

* |  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** *Ĵeti perlojn antaŭ la porkojn.*  **"** |

 |

Referencoj
----------

1. ↑   Lernu. Arkivita el la originalo je 2011-12-25. Alirita 2008-11-15.

Vidu ankaŭ
----------

* Vitroperlo
* Kultivita perlo
* Bido
* Gemo

* Perlo (globeto) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Perlo (globeto) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Perlo (globeto) en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)
**Peptido** estas polimero de aminoacidoj interligitaj per *peptidaj ligoj*.

* **Dipeptido; peptida ligo**

Kombinaĵoj konsistantaj el du aminoacidoj nomiĝas *dipeptidoj*, kaj la amida
ligo kiu kuntenas ilin nomiĝas *peptida ligo*.

```
          O                 O                     O       O
         //                //                    //      //
  H2N-CH-C-OH   +  H-NH-CH-C-OH  ----->  H2N-CH-C-NH-CH-C-OH  + H2O
      |                 |                    |    ^  |
      H                 CH3                  H    |  CH3
                                                  |
                                             peptida ligo
```

La ĉeesto de liberaj amina kaj karboksila grupoj ĉe la finaĵoj de
dipeptidoj permesas la alkroĉiĝon de tria, kvara, aŭ pliaj aminoacidoj,
formante tripeptidojn, kvarpeptidojn, ktp.

* **Polipeptido**

Kvarpeptido
La termino peptido signifas simple ke du aŭ pli da aminoacidoj kunligiĝas.
Peptidojn entenantajn 5-50 aminoacidajn unuojn oni nomas *polipeptidoj*.

Nomante peptidojn, oni nomas aminoacidon ĉe la libera amino-finaĵo
alkilo; la aminoacido ĉe la libera karboksila finaĵo konservas la nomon
de la aminoacido. Ordinare oni mallongigas strukturojn, uzante la
tri-literajn simbolojn. Tiel, la strukturon de glicinalanino prezentas gly-ala. Rimarku ke dua (kaj izomera) dipeptido de glicino kaj alanino, ala-gly, ankaŭ eblas. Tiukaze, alanino estas ĉe la libera amino-finaĵo, kaj la glicino estas ĉe la libera karboksila
finaĵo.

Ni povas etendi tiun metodon al tripeptidoj kaj pluraj. Ekzemple, la sinsekvo ala-ser-cys reprezentas tripeptidon.

```
                      O       O       O
                     //      //      //
              H2N-CH-C-NH-CH-C-NH-CH-C-OH
                  |       |       |
                  CH3     CH2     CH2
                          |       |
                          OH      SH
```

```
                      ala-ser-cys
```

Aldone al ĉi tiu sinsekvo, eblas kvin aliaj aranĝoj, kaj ĉiu prezentas
izomeran tripeptidon. La sinsekvoj estas: ala-cys-ser, ser-ala-cys,
ser-cys-ala, cys-ala-ser, kaj cys-ser-ala.

Estas 1,55 x 1066 eblaj sinsekvoj por la 51 aminoacidoj trovitaj en
insulino. El tiuj eblecoj, la korpo fidinde produktas nur unu, kio
ilustras la rimarkindan precizecon de la viva procezo. De la plej simpla
bakterio ĝis la homa cerba ĉelo, estas produktataj nur tiaj proteinaj
sinsekvoj, kiajn bezonas la ĉelo.

* Kategorio Peptido en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Peque** [PEke] estas municipo de la provinco Zamoro, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko La Carballeda, en la nordokcidento de la provinco, angule kun nordorienta Portugalio.

Ĝia municipa teritorio estas formata de unusola loĝloko, okupas totalan areon de 38,88 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 126 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 550 loĝantojn el la mezo de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. Ĝi distas 93 km de Zamoro, provinca ĉefurbo. Limas kun la loĝlokoj Santa Eulalia, Valleluengo, Donadillo kaj Otero de Centenos; kaj kun la municipoj Molezuelas, Villalverde, Justel kaj Muelas.

Lastatempe kultura kaj rura turismo plie ekgravis: ĉasado kaj fiŝkaptado, somera feriloko, popola arkitekturo, fungokolektado, piedirado, naturaj lokoj ktp. La ĉefa enspezofonto devenas el agrikulturo (cerealoj, terpomoj, fruktoĝardenoj) kaj brutobredado (ŝafoj, kaproj kaj bovoj). Same estas abundo de pinoj, kverkoj kaj kaŝtanarboj, pro kio en la blazono estas du verdaj kverkoj (inter kiuj nigra lupo) en la supra duono, same kiel truto en la malsupra duono alude al fiŝkaptado.

Estas restaĵoj de Asturoj en la areo. En 1373 estas la plej antikva mencio al la nuna setlejo. En 1434 estas alia.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de Provinco Zamoro

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 755115
 |
Opoziciantoj proteste la tagon antaŭ la tumultoj de la 10a aprilo
En Tajlando okazis serio de politika protesto kontraŭ la registaro de la Demokrata Partio kiu okazis el marto al majo 2010 kaj kaŭzis rezulton de pliiĝanta politika krizo. La protestoj iĝis violentaj kontraŭstaroj, kiuj rezultis en pli da 80 civiluloj mortintaj, 5 soldatoj mortintaj kaj 2100 vunditoj.

Ĉefa ero de la protestado estis setligo de nomita kampadejo en la centro de Bangkoko kiu kolapsis la normalan vivon de la ĉefurbo kaj ĉefe de ties komerca centro dum ĉirkaŭ du monatoj.

Antaŭaĵoj
---------

Taksin Ĉinaŭat estis prezidento de Tajlando el 2001 kaj februare de 2005 denove venkis en la balotadoj kaj ties registaro akiris grandan akcepton ĉe la popolaj klasoj kaj malakcepton ĉe la altaj klasoj. Aprile de 2006 pro akuzoj kaj kontraŭstaroj li kunvokis novajn elektojn sed la opozicio malkceptis partopreni kaj la kunvoko nuliĝis. Septembre de 2006 militistoj organizis puĉon kaj elpostenigis la registaron. Maje de 2007 la partio de Taksin Ĉinaŭat estos deklarita eksterleĝa akuzita pri balota fraŭdo. Decembre de 2007 okazis nova balotado kaj venkas la PPP, partio posteulo de tiu de Taksin Ĉinaŭat. Septembre de 2008 la Supera Kortumo denove elpostenigas la prezidenton, nun Samak Sundaravej kaj oktobro samjare kondamnas pro supozata korupto na Taksin Ĉinaŭat, kiu siavice estas en ekzilo. Decembre la Supera Kortumo elpostenigas ankaŭ la sukcedinton de Samak nome Somĉai Ŭongsaŭat kaj malpermesas aktivadon de ĉiun estroj de la venkinta partio. Tiele la armeaj kaj juaj estraroj sukcesas formi parlamentan majoritaton kiu enpostenigas la opoziciestron nome Abhisit Vejjajiva.

Insurekcio
----------

La sekvantoj de la elpostenigita Taksin Ĉinaŭat kaj ankaŭ aliaj opoziciantoj kontraŭ Abhisit Vejjajiva komencis dum la jaro 2009 peti novan balotadon kaj negocadon por ties kunvoko. La registaro de la partio kiu ne venkis en balotado tute malakceptis kaj marte de 2010 la opoziciantoj nome "ruĝaj ĉemizuloj" komencis setli kampadejon por daŭre protesti kontraŭ maldemokratia situacio en la lando. Miloj da kamparanoj venis de ĉiuj regionoj apogi la peton pri novaj balotoj. Barikadoj el uzitaj radoj estis muntitaj de protestantoj por protekti la kampadejon dum armeanoj kaj policanoj muntis similajn barikadojn maje por malhelpi la eniron de subteno al protestantoj.

Ekŝturmo
--------

La 19an de majo 2010 ĉirkaŭ milo da armeanoj kaj policistoj ŝturmis sur la opoziciantoj kaj ties estroj devis peti publike la finon de la protestado en la centro de Bangkoko por eviti pli da mortintoj (ĉirkaŭ 80), same ili oficiale akceptis la kapitulacon ĉe policejo. Sekve centoj da opoziciantoj rifuĝiĝis en budhisma tempo dum aliaj bruligis konstruaĵojn ĉefe komercajn kaj financajn.

Referencoj
----------

1. ↑  "La represión militar incendia Bangkok", El País, Madrido, 20an de majo 2010, paĝoj 2-3.

* Kategorio Politika protestado en Tajlando en 2010 en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
En termodinamiko, **politropa procezo** estas procezo de fizika sistemo, en kiu ***p*** estas premo kaj volumeno***V*** sekvas la ekvacion:

{\displaystyle pV^{n}=\mathrm {konstanto} \ ,}
kie n estas reela nombro nomita la **politropa eksponento**.

Oni povas ĝenerale ĉiujn procezojn de ideala gaso konsideri, kiel politropajn procezojn, per adapto de la eksponento:.

Politropa zono en p-V ebeno ĉirkaŭ donita stato: la *politropa kurbo* (foje nomita "politropo") estas inter la *izoterma kurbo* (n=1, foje nomita "izotermo") kaj la *adiabata kurbo* (n=k, foje nomita "adiabato").

* **n** = 0 : izoprema procezo,
* **n** = 1 : izotemperatura procezo,
* **n** → ∞ : izovolumena procezo,
* **n** = {\displaystyle \ \kappa ={\frac {c\_{p}}{c\_{V}}}} : adiabata procezo, kie cp estas la specifa varmokapacito de la substanco sub konstanta premo, kaj cV estas specifa varmokapacito de la substanco en konstanta volumeno.

La warmo Q1,2 provizita de gaso dum ĝia ŝanĝo de stato 1 al stato 2 estas donita per la formulo :

{\displaystyle Q\_{1,2}=m\ c\_{V}{\frac {n-\kappa }{n-1}}\ (T\_{2}-T\_{1})\ ,}
kie *m* estas la maso de la gaso, cv ĝia specifa varmokapacito pri konstanta volumeno, *T1* kaj *T2* estas respektive la komenca kaj la fina temperaturoj de la procezo.

Tielmaniere, oni povas difini la *specifa varmokapacito de la politropa procezo* per:

{\displaystyle c\_{n}=\ c\_{V}{\frac {n-\kappa }{n-1}}\ .}
Oni do povas antaŭvidi la konduton de politropa procezo nur per tri grandoj: la politropa eksponento n, kaj la du varmokapacitoj cp kaj cv, pro tio, ke

{\displaystyle \kappa ={\frac {c\_{p}}{c\_{V}}}\ .}

Dokumento
---------

* (germane) Dieter Winklmair - Energie- und Wärmetechnik *(Pri teĥniko de energio kaj warmo)* Arkivigite je 2011-06-26 per la retarkivo Wayback Machine (PDF, 1,08 MB)

Referenco
---------

1. ↑  (germane) Peter Stephan u.a.: *Thermodynamik.*, S. 115 (Band 1: Einstoffsysteme, 18. Auflage).

Vidu ankaŭ
----------

* Adiabata procezo
* Izotemperatura procezo
* Unua leĝo de termodinamiko
*Parabolo de la tritiko kaj de la malfekundo*, 1624, de Abraham Bloemaert. La "pigraj kamparanoj" dormas anstataŭ labori, reprezentante la pekon de pigro.
**Pigro**, **maldiligenteco** aŭ **mallaboremo** estas unue el la sep gravegaj pekoj en kristana morala tradicio, partikulare ene de katolikismo, referante al mallaboremo.

Pigro estas difinita kiel spirita aŭ emocia apatio, neglektante kion Dio diris, kaj estante kaj fizike kaj emocie neaktiva. Ĝi povas esti ankaŭ ĉu absoluta malakcepto aŭ simple senzorgo en la plenumado de la propraj devoj, ĉefe spiritaj, moralaj aŭ leĝaj. Pigro povas ankaŭ indiki dekadencon pro manko de uzado, koncerne personon, lokon, aĵon, kapablon, aŭ netuŝeblan idealon kiu postulo eltenemon, rafinadon, aŭ subtenon por pluigi ekzistadon.

Religia rigardo koncerne la neceson labori por elteni socion kaj planon kaj laboron de Dio sugestas ankaŭ, ke pere de neaktiveco, oni invitas la deziron peki. "Ĉar Satano trovas iun petolon daŭre por neaktivaj manoj." ("Kontraŭ Neniofarado kaj Petolo" de Isaac Watts).

En Filokalio, la vorto *Deprimo* estas uzata anstataŭ *pigro,* por la persono kiu falas en en deprimitecon kaj perdos intereson en vivo. Maldiligento ne estas konsiderita flata en multaj tradicia kutimaro. Ankaŭ en politiko kaj historio de ideologio (socialismo) analizo de pigro kiel sinteno de laboristoj aŭ de dungantoj estas pridiskutitaj el diversaj vidpunktoj kaj al diversaj konkludoj (vidu la verkon "Rajto al pigro").

Bibliografio
------------

* Biblio, anglastandarda versio reviziita, 1971, Biblegateway.com,
* Catholic Encyclopedia, Sloth,
* Thomas Pynchon: *The Deadly Sins/Sloth; Nearer, My Couch, to Thee*, New York Times, 6a de Junio, 1993

Eksteraj ligiloj
----------------

* "Sloth" ĉe Catholic Encyclopedia
* St. Thomas Aquinas pri pigro Arkivigite je 2005-05-03 per la retarkivo Wayback Machine

* Kategorio Pigro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Pigro en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)
**Pellérd,** kroate **Pelir** estas vilaĝo en Hungario, en regiono *Suda* Transdanubio, en departemento Baranya, en subregiono de Pécs.

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 21  km²
* Loĝantaro: 2080
* Poŝtkodo: 7831
* Telefonprefikso: 72
* Koordinatoj: 46°02′12″N 18°09'21″E

Situo
-----

Pellérd situas sur ebenaĵo, laŭ flankovojoj. Pécs troviĝas je 11, Kozármisleny 13, Szentlőrinc 16, Harkány 26, Siklós 28, Pécsvárad 30 km-oj.

Historio
--------

Pli frue romianoj vivis tie. La unua mencio pri la vilaĝo devenis el 1305 laŭ tiama hungara ortografio *"Pelerd"*. Dum la mezepoko la vilaĝo apartenis al la Osmana Imperio kaj senhomiĝis. En 1690 uzino pri silko ekfunkciis. Inter 1918-1921 armeo de Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj okupis la vilaĝon.

Vidindaĵoj
----------

* romkatolika baroka preĝejo omaĝe al Sankta Margareta de Antioĥio de 1711, en 1811 trakonstruiĝis
* kalvinana preĝejo de 2005
* romkatolika kapelo omaĝe al Sankta Kruco de 1835
* kastelo de Brázay [brAzai] kun parko kaj lago
* skulptaĵo pri papo Urbano la 1-a
* moderna lernejo

* Kategorio Pellérd en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Pijijiapan** [piĥiĥiaPAN] estas unu el la 118 komunumoj de la meksika subŝtato Chiapas, kiu estas la subŝtato kiu situas plej sude. La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas Pijijiapan. Ĝi situas ĉe la pacifiko duonvoje inter la landlimo de Oaxaca al la landlimo de Gvatemalo. La nomo estas kombino inter radiko de la mamea lingvo kaj de la navatla lingvo. Pijiji estas regiona birdo kaj "apam", kiu signifas loko de la akvo; kune ĝi signifas loko de la pijijioj. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 07069.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 46439 loĝantojn. El tiuj estis 22915 viroj kaj 23524 virinoj. La komunumo havas surfacon de 2223 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 50 metroj super la marnivelo.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 28682 personoj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 22810, do 80 % el ĉiuj, scipovis legi kaj skribi, kaj 5847 personoj respektive 20 % estis analfabetoj.

46949 personoj en la jaro 2000 aĝis pli ol 5 jaroj. El tiuj 523 personoj respektive 1,1 % estis indiĝenoj. Tio signifas ke 1.11% de la loĝantaro en la koncerna jaro estis indiĝenoj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Pijijiapan Arkivigite je 2007-09-30 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)
La **percento** (ankaŭ nomita *patro cent* aŭ *koliza percento)* estas gimnazia tradicio en iuj regionoj de Francio kaj en Luksemburgo kiu disvolviĝas cent tagojn antaŭ la abituro. Estas moderna formo de monomo. Festo kiu disvolviĝas 100 tagojn antaŭ grava okazaĵo la fino de iu « mallibereje » : armeo, kolegio, profesia internulejo. Povas oni ĝin skribi de multe da aliaj malsamaj manieroj, kiel « Patro cent ».

Karakterizaj
------------

Al tiu okazo, la studentoj robas sin kaj pasas en la stratoj aŭ en la ludejo. La studentuloj povas peti monon al la pasantoj, ĵeti al ili farunon aŭ ovojn. Konto tenita de perfortaj superbordiĝoj, iuj gimnazioj prenis mezurojn por malaperigi tiun tradicion aŭ por anstataŭi al li feston speciale organizitan.

Li ekzercas sin ankoraŭ en Luksemburgo, Nova-Akvitanio, en Granda Oriento kaj en Burgonjo-Franĉ-Konteo. La gimnaziuloj kampas marde vespere, robe vivas la merkredon por demandi la pecon kontraŭ bombono, kun la celo utiligi la vesperon. Sed estas grava ne forigi, ke tio diferencas laŭ la lokoj kaj la gimnazioj. Ili poste retrovas sin en nokta klubo. Ili okazigas la 100 tagojn antaŭ la abituro, la establoj toleras tiam la forestojn kaj la revidon de la lernantoj ĵaŭde matene en la establoj, tio kio, refoje, diferencas laŭ la regionoj kaj gimnazioj.

La praktikoj diferencas laŭ la gimnazioj. Glaso de la amikeco estas foje donita de la gimnazio, sekvita de eliro al la restoracio inter klasoj, seanco foto, ofte de veto, permesas senmortigi tiun tagon en la lasta gimnazia jaro aŭ ankoraŭ defilado en la urbo kaj plena vico alivestita de ĉi tiu. Sed iuj personoj povas fini de alia maniero al la policejo por la resto de la labordaŭro...

Iuj superbordiĝoj efektiviĝas,.

En la populara kulturo
----------------------

En la albumo de *Asterikso* *La Donaco de Cezaro*, juna roma soldato laŭdas sin havi jam festitan la patro MMMMMMD, tio estas ke li ne restas al li pli ol 6 500 tagoj de devontigo (ilia devontigo estis de 20 jaroj)

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑   http://www.sudouest.fr/2015/02/12/bordeaux-Ĉu li malplenumas-malpermesi-lin-pere-cent-tiu-annee-1828712-3227.Php. Arkivita el la originalo je 2019-03-06. Alirita 2019-03-05.
2. ↑  http://www.courrierdelouest.fr/actualite/saumur-Ŝin-tradicio-de la-pere-cent-de-reveno-vendredo-en-saumur-09-03-2017-305985
3. ↑  https://www.20minutes.fr/bordeaux/1540327-20150213-bordeaux-celebration-pere-cent-degenere-inter-lyceens
**Petro de Alkantara**, aŭ en la hispana **Pedro de Alcántara**, (Alcántara, 1499-Arenas de San Pedro, 18a de oktobro 1562) estis hispana monaĥo de la ordeno de franciskanoj. Lia vera nomo estis Juan de Garavito y Vilela de Sanabria. Li mortis 63jaraĝa. Li estis beatigitaa de la papo Gregorio la 15-a en 1622 kaj kanonigita de Klemento la 9-a en 1669.

Statuo de San Pedro de Alcántara sur angulo de la Kunkatedralo de Santa Maria de en la urbo Cáceres. La piedaj dikfingroj brilas pro popola tradicio kisi ilin fare de junulinoj kiuj deziras trovi fianĉon; eble hodiaŭ oni nur tuŝas ilin.
Li havas famon fondi la konventon kiu estas konata kiel la plej malgranda monaĥejo de la mondo, nome "El Palancar", proksime de Pedroso de Acim. Li estis amiko kaj konsilisto de Santa Teresa de Jesús. Alvokita de Karolo la 5-a el lia retirejo de Yuste por iĝi lia konfesisto, li malakceptis tiun proponon. Konata ĉefe pro sia pentofaremo, li allogegis la homamasojn per sia oratora lerteco. Li malpliigis la verkon "Libro de la oración y Meditación" de Fray Luis de Granada al versio portebla kaj populara, nome la "Tratado de la oración y meditación".


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 601372
* GND: 119331675
* LCCN: n79074268
* VIAF: 18029304
* ISNI: 0000 0001 2017 2887
* LIBRIS: 254386
* SUDOC: 032865260
* BNF: 12381218g
* BIBSYS: 6096236
* NKC: jn19981001962
* ICCU: CFIV097156
* BNE: XX1156700
 |


.
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Pelophylax lessonae** |
| --- |
|  |
| 
 |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Bestoj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Amfibioj *Amphibia* |
| Subklaso: | Lisamfibioj *Lissamphibia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Superordo: | Salientuloj *Salientia* |
|
|
| Ordo: | Anuroj *Anura* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Ranedoj *Ranidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | **Rano** *Pelophylax*(Camerano, 1882) |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | *Pelophylax lessonae* |
|

 |
|
|
|
|
|
|
|  |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri  |

 |
| v • d • r |

*Pelophylax lessonae* estas rano el Eŭropo. Ĝi estas unu el nur kvar amfibiaj specioj agnoskitaj de la registaro de Unuiĝinta Reĝlando kiel protektita laŭ sia *Biodiverseca Agadplano*. La tialoj por malpliiĝantaj populacioj estas malpliigo de la laga habitato pro homa invado kaj ankaŭ aerpoluado konduka al super-nitrigo de lagaj akvoj. La specia nomo estis elektita de la itala herpetologo Lorenzo Camerano por honorigi sian mastron Michele Lessona.

Bildaro
-------

* 
* 
* 
*

Referencoj
----------

Eksteraj ligiloj
----------------

* BBC artikolo pri la reenmeto
* Filmo kun sono Youtube
Poloa ĉemizo
**Poloa ĉemizo** estas ĉemizo kun karakteriza kolumo, mallongaj manikoj kaj elastaj manikofinoj. La ĉemizo estas klasika vestaĵo por sporto kaj libertempo. Aparte ofte ĝi uziĝas en poloo (tial la nomo), teniso kaj golfo.

La ĉemizon dezajnis kaj publike prezentis la sukcesa franca tenisisto René Lacoste en 1933, kiu fondis vestaĵoproduktan firmaon de la nomo Lacoste kaj internacie disvastiĝis la ĉemizon. La unua, "origina" poloa ĉemizo de la firmao estis konata sub la artikolokodo "1212" kaj estis tenisa ĉemizo. Ĝis tiu tempo, teniso estis ludata en normalaj blankaj kotonaj ĉemizoj. La poloaj ĉemizoj per la speciale evoluigita ĵerseja teksaĵo havis la avantaĝon esti pli elastaj ol la nesportaj ĉemizoj, esti pli "aeraj" kaj pli bone forkonduki la ŝviton de la haŭto. La unua poloa ĉemizo de la firmao Lacoste laŭ la tracicio de teniso kompreneble blankis.

Lacoste cetere estis la unua firmao pri vestaĵoj, kiu montris la firmaan emblemon bone videble antaŭe sur siaj produktaĵoj, kaj poste ankaŭ aliaj firmaoj produktantaj poloajn ĉemizon tion kopiis.

* Kategorio Poloa ĉemizo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Oliveca, Venezuelo; Malhelverdaj, Landoj membroj kaj de Petrocaribe kaj de Karibia Komunumo; Helverdaj, Landoj membroj de Petrocaribe kiuj ne partoprenas ĉe la Karibia Komunumo; Ruĝaj, Landoj membroj de Karibia Komunumo kiuj ne partoprenas ĉe Petrocaribe
**Petrocaribe** estas alianco pri petrolo inter kelkaj landoj de Karibio kun Venezuelo. La iniciato fare de la registaro de Venezuelo havas celon interkonsenton per kiu karibiaj andoj aĉetas petrolon el Venezuelo laŭ kondiĉoj favoraj por pago preferendaj. Tiu alianco estis lanĉita en junio de 2005 fare de la tiama venezuela prezidento Hugo Chávez. La interkonsento permesas ke la ŝtatoj de Karibio aĉetu ĝis 185.000 barelojn el petrolo tage. Ekde la komenco de tiu energia interkonsento, Venezuelo financis la konstruadon de naftorafinejoj, naftujoj, oleoduktoj kaj hidroelektraj centraloj en kelkaj landoj membroj kiaj Kubo kaj Nikaragvo, post propono de la Prezidento de Venezuelo Hugo Chávez.

Kreado
------

La organizo naskiĝis en 29-a de junio de 2005, en la urbo Puerto La Cruz situanta oriente de Venezuelo ene de la *Unua Energia Kunsido Ŝtatestroj kaj Registarestroj de Karibio pri Petrocaribe*, kiam estis subskribita de 14 ŝtatoj la «Interkonsento pri Energia Kunlaborado».

Membroj
-------

Aktuale Petrocaribe estas formita de Venezuelo, Kubo, Domingo, Nikaragvo, Antigvo-Barbudo, Bahamoj, Belizo, Dominiko, Grenado, Gujano, Jamajko, Surinamo, Sankta Lucio, Gvatemalo, Sankta-Kito kaj Neviso, Sankta Vincento kaj la Grenadinoj, Honduro kaj Haitio, kaj partoprenas kiel observantoj ankaŭ Ekvadoro kaj Bolivio.

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑  [*rompita ligilo*]
3. ↑
4. ↑

Eksteraj ligiloj
----------------

* Ministerio de la Popola Povo por Energio kaj Petrolo Arkivigite je 2010-09-08 per la retarkivo Wayback Machine Presinformo kaj statutoj de Petrocaribe
* PDVSA: Petrocaribe - (PDVSA)
* Landoj membroj de la Karibia Komunumo Arkivigite je 2009-10-01 per la retarkivo Wayback Machine
* Interkonsento pri energia kooperado
* IIIa Pintokunveno de Petrocaribe Aŭgusto de 2007
Kupra polturo el epoko de Liberecbatalo de Rákóczi (1704)
La **poltura** (ebla esperantigo *polturo*) estas historia hungara monero, kiu estis pregita dum regado de Lipoto la 1-a, Jozefo la 1-a, Ferenc Rákóczi la 2-a, Karlo la 3-a kaj Maria Terezia. Ĝia antaŭbildo estis la pola półtorak („unukajduona", t.e. unukajduonvalora groŝo).

Post la hungara malvenko ĉe Mohaĉ en 1526 kaj tiel perdo de partoj de la hungara reĝlando (al la turkoj), oni devis reorganizi la hungaran ekonomion kaj la eksteran komercadon. Kreskis graveco de Pollando kaj alvenis en Hungario pli kaj pli da polaj moneroj. En la reĝa Hungario, Lipoto la 1-a komencis pregi arĝentan polturon - je efiko de la alvenantaj polaj poltorakoj -, kies valoro estis ½ groŝo t.e. 1½ krejceroj. Kvankam jam Karlo la 3-a provis pregi la polturon el kupro (tion pruvas provpregoj), finfine ordonis Maria Terezia la pregadon de la kupraj polturoj la 27-an de marto 1761. Ŝia posteulo Jozefo la 2-a jam ne pregis polturon.

La Rákóczi-familio komence pregis arĝentajn polturojn, sed por la aĉeto de armiloj necesis la arĝento, tiel ili ŝanĝis al la kupra versio. Ili pregis inter 1704-1707 polturojn en valoro de 1, 4, 10 kaj 20. Ilia antaŭflanko surhavas plej ofte la kronan etblazonon, sur la dorsa flanko aperas Madono kun la infana Jesuo. Sur la moneroj aperis jaro, valorsigno kaj pregsimbolo. La plej ofta estis la dekpoltura, sur kiu aperis la surskribaĵo PRO LIBERTATE (*lat.* „por la libereco"), pro kio la popolo nomumis ĝin liberta.
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Pikuja grundokolombo** |
| --- |
|  |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birda klaso *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Kolomboformaj *Columbiformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Kolombedoj *Columbidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | Columbina *Columbina* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | **Pikuja grundokolombo** *Columbina picui*(Temminck 1813) |
|

 |
|
|
|
|
| Konserva statuso |
| {{{220px}}}**Konserva statuso: Malplej zorgiga** |
|
|  |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Pikuja grundokolombo  |

 |
| v • d • r |

La **Pikuja grundokolombo** (*Columbina picui*) estas specio de birdoj de la familio de Kolombedoj kiu inkludas turtojn kaj kolombojn. Ĝi vivas en la tropika Nova Mondo, partikulare en Sudameriko. Ili troveblas en Argentino, Bolivio, Brazilo, Ĉilio, Kolombio, Paragvajo, Peruo, kaj Urugvajo. Ties natura habitatoj estas subtropikaj kaj tropikaj sekaj arbustaroj, subtropikaj kaj tropikaj malsekaj arbustaroj, subtropikaj kaj tropikaj alt-altitudaj arbustaroj kaj tre degraditaj iamaj arbaroj. 

Temas pri tre unukolora bruna kolombo, kun nigra beko kaj hela ĉirkaŭokulo.

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Birdoj |


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 721579
 |
**Pilado** (helene *Πυλάδης* , latine *Pylades*) estas en la helena mitologio filo de la fokida reĝo Strofio kaj lia edzino Astioĥeo (nomata ankaŭ Anaksibio).

Li estis edukata kune kun sia amiko Oresto, kiu post murdo de sia patro Agamemnono, mikena reĝo, trovis rifuĝejon ĉe la reĝo Strofio. El ambaŭ knaboj fariĝis grandaj amikoj por la tuta vivo.

Oresto plenkreskis kaj havis pripensitan venĝon al murdistoj de sia patro. Pilado akompanis lin en Mikenon, kie Oresto mortigis kriman Aigiston kaj sian patrinon Klitemnestron, kiu perfidis sian edzon kaj lian murdon kaŝintencis kune kun sia amanto.

Oresto fariĝis nova mikena reĝo, lia popolo konsideris linan venĝon kaj murdon kompreneblaj. Sed Oreston persekutis pro lia terura faro Erinioj, diinoj de venĝo. Por sia purigo li devis, laŭ klarigo de divenistino, okazigi vojaĝon en malproksiman Taŭridon kaj tie penti ĉe altaro de diino Artemiso. Pilado okazigis la ekspedicion kun li. Sed ili ambaŭ estis tuj post veno en Taŭrido kaptitaj kaj estis destinite, ke unu el ili estos oferita. Pilado tuj proponis sian vivon por vivo de la amiko. Lastmomente savis ilin ambaŭ sacerdotino Ifigenia. Kiel estis baldaŭ malkovrita, ŝi estis la plej aĝa fratino de Oresto, kiun antaŭ longa tempo forrabis diino Artemiso, kiam ŝi antaŭe savis ŝin de ofero por sukceso de ekspedicio de ilia patro Agamemnono en militon kontraŭ Trojo.

Kiam ĉio klariĝis, Ifigeneia ruze okazigis liberigon kaj kun ambaŭ junaj viroj revenis patrujon. Oresto denove gajnis mikenan tronon kaj Pilado edziĝis lian fratinon Elektran.

Pilado fariĝis simbolo de sindonema amikeco.

Reflekto en arto
----------------

Figuro de fidela amiko Pilado aperas ĉie, kie estas prilaborita historio de Oresto.

* tragedio *Oresteia* de Esĥilo (el la jaro. 458 a.K.)
* *Elektra* de Sofoklo kaj de Eŭripido, *Ifigenio sur Taŭrido* kaj *Oresto* (el la jaro 408 a.K.) de Eŭripido
* rimarkinda estas romia statuaro *Oresto kaj Pilado* (5-a jarcento a.K. en *pariza* *Luvro*).

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Pyladés en la ĉeĥa Vikipedio.* 

* Kategorio Pilado en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Mapo de distancoj ĝis la plej proksimaj marbordoj. Ruĝaj makuloj indikaj la ĉefajn polusojn de neatingebleco.
**Poluso de neatingebleco** difinas por ĉiu kontinento lokon, kiu estas la plej malfacile atingebla pro sia geografia izoliteco. Tiu esprimo estas nur geografia koncepto, kaj ne fizika aŭ scienca fenomeno. Ĝi precipe rilatis al la vojaĝoj de esploristoj.

Norda poluso de neatingebleco
-----------------------------

La norda poluso de neatingebleco (84° 03′ N 174° 51′ U﻿ / ﻿84.050 °N, 174.850 °U﻿ / 84.050; -174.850 (mapo)) situas sur la bankizo de la Arkta Oceano, 661 km el la norda poluso kaj 1 453 km el Barrow (Alasko). La plej proksima tero estas 1094 km for (Insulo Ellesmere kaj Lando de Francisko Jozefo).

Suda poluso de neatingebleco
----------------------------

La suda poluso de neatingebleco estas loko sur la antarkta kontinento plej malproksima el la Suda Oceano: oni proponis diversajn koordinatojn por tiu loko. Oni hodiaŭ kutime difinas tiun poluson je la koordinatoj 82° 06′ S 54° 58′ O﻿ / ﻿82.100 °S, 54.967 °O﻿ / -82.100; 54.967 (mapo), kie staras rusa esplorstacio.

Pacifika poluso de neatingebleco
--------------------------------

*Poluso de neatingebleco* en la Pacifiko.
La poluso de neatingebleco en la Pacifika Oceano situas sur 48° 52′ 31.75″ S 123° 23′ 33.07″ U﻿ / ﻿48.8754861 °S, 123.3925194 °U﻿ / -48.8754861; -123.3925194 (mapo). Ĝi estas loko en la oceano, kiu plej malproksimas de ajna marbordo. La plej proksimaj teroj estas insulo Ducie (parto de Pitkarna insularo), insulo Motu Nui (apud Paskinsulo) kaj insulo Maher (apud Lando de Marie Byrd).

Eŭrazia poluso de neatingebleco
-------------------------------

Eŭrazia poluso de neatingebleco 46° 17′ 0″ N 86° 40′ 0″ O﻿ / ﻿46.28333 °N, 86.66667 °O﻿ / 46.28333; 86.66667 (mapo) estas loko sur la tero, plej malproksima de ĉiuj oceanoj. Ĝi troviĝas en Ŝinĝango, aŭtonoma regiono de Ĉina Popola Respubliko, ĉirkaŭ 320 km for de la urbo Urumĉio.

* Kategorio Poluso de neatingebleco en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Tipa bildo de ĉaro trapasanta la Nacian Parkon Doñana revene de la Pilgrimado de El Rocío, majo de 2009.
Alia veturmaniero: per ŝipo el la plaĝo de Doñana revene al Sanlúcar de Barrameda, aliflanke de rivero Gvadalkiviro revene de la Pilgrimado de El Rocío, majo de 2009.
Ermitejo de El Rocío.
La **Pilgrimado de El Rocío** estas montraĵo de populara religieco katolika andaluzia honore de la Virgulino de El Rocío. La pilgrimado celebriĝas fine de la semajno de Pentekosto. La Virgulino troviĝas en la Ermitejo de El Rocío, kiu troviĝas en la domaro de Almonte samnoma, en la provinco de Huelva. La frateco de Almonte estas respondeca de organizi la kulton kaj pilgrimadon. La ĉefa nokto okazas tumultoj kiam ĉiuj loĝantoj de Almonte batalas por esti la unuaj kiuj elirigos la skulptaĵon de la virgulino procesie.

Oni faras la pilgrimadon perpiede, per ĉevalo, per ornamitaj ĉaroj, per ŝipo kaj kompreneble per aŭtoj tra ŝoseo, kiu trapasas parte la Nacian Parkon Doñana. Amasa multhomaro alvenas ĝis la portoj de la ermitejo, kie nur la almonteanoj la nokton de la dimanĉo al lundo de Pentekosto, faras «el salto de la reja» (salto de la krado, ĉar ili ne atendas la malfermon de la pordoj kaj "atakas"). Sekve oni faras la procesion de la «Blanca Paloma» (Blanka kolombo, la virgulino) tra la domaro.

Estas pli da 100 fratecoj, kio montras la popularecon de la festo, kiu estas ne nur religia, sed ĉefe tradicia kaj folklora. De la 107 ekzistantaj fratecoj en 2008 (inkludita la matrico de Almonte), 96 estas andaluzaj kaj 11 de ekstere de Andaluzio. Inter la fratecoj filioj de ekstere de Andaluzio oni devus distingi inter tiuj fonditaj en proksimaj teroj al Andaluzio, kiel Badajoz, Sabto aŭ Murcia kaj tiuj lokitaj en la tradiciaj teroj de migrado andaluza, kiel Katalunio, Valencio, Balearoj aŭ Madrido.

Inter gravuloj kiuj vizitis la domaron de El Rocío estis la tiama papo Johano Paŭlo la 2-a la 14 de junio de 1993. Krome oni devus reliefigi la ekziston de la frateco filio de Bruselo, frukto de la devoteco rocia de grupo de andaluzoj de la abunda komunumo de ĉi tiu origino en Belgio.

La damaĝo kiun oni faras en la Nacia Parko Doñana pro la trapaso ĉefe de miloj da aŭtoj kaj la needukita konduto de multaj miloj da pilgrimantoj estas enorma ĉiujare.

Notoj
-----

1. ↑  El Papa (en *rocio.com*)
2. ↑   «Juan Pablo II y El Rocío», Sevilla Click.. Arkivita el la originalo je 2012-05-12. Alirita 2011-01-23.
Farmisto kaj liaj du filoj dum polvoŝtormo en Kantono Cimarron, Oklahomo, Aprilo 1936. Ikona foto de Arthur Rothstein.
La **Polvosekego**, aŭ en angla *Dust Bowl*, estis periodo de akraj polvoŝtormoj kiuj ege damaĝis la ekologion kaj agrikulturon de prerioj el Usono kaj Kanado dum la 1930-aj jaroj; forta sekego kaj malsukceso apliki sekfarmajn metodojn por eviti la ventajn procezojn (venterozio) kaŭzis la fenomenon. Tiu sekego venis en tri tajdoj, 1934, 1936, kaj 1939–1940, sed kelkaj regionoj de altebenaĵoj suferis sekegajn kondiĉojn dum ĉirkaŭ ok jaroj. Kun nesufiĉa kompreno de la ekologio de la ebenaĵoj, farmistoj estis kondukintaj etendan profundplugadon de la praa grundopinto en la Grandaj Ebenaĵoj dum la antaŭa jardeko; tio forigis la indiĝenajn, profund-radikajn herbojn kiuj normale estis retenintaj grundon kaj humidecon eĉ dum periodoj de sekegoj kaj fortaj ventoj. La rapida mekanizado de farmekipaĵaro, speciale per malgrandaj benzin-traktoroj, kaj disvastigita uzado de kombajna rikoltilo kontribuis al decidoj fare de farmistoj konverti aridajn herbejojn (multo el kio ricevis ne pli ol 10 250 mm da precipitaĵo jare) por kultivi.

Notoj
-----

1. ↑   McLeman, R. A.; Dupre, J.; Berrang Ford, L.; Ford, J.; Gajewski, K.; Marchildon, G. (2014). "What we learned from the Dust Bowl: lessons in science, policy, and adaptation". Population and Environment. 35 (4): 417–440. doi:10.1007/s11111-013-0190-z. PMC 4015056. PMID 24829518. Alirita la 27an de majo 2019.
2. ↑   Ben Cook; Ron Miller; Richard Seager. "Did dust storms make the Dust Bowl drought worse?". Columbia University. Alirita la 27an de majo 2019.
3. ↑  "Drought: A Paleo Perspective – 20th Century Drought". Arkivigite je 2010-10-02 per la retarkivo Wayback Machine National Climatic Data Center. Alirita la 27an de majo 2019.
4. ↑  "The American Experience: Drought". PBS. Alirita la 27an de majo, 2019.

* Kategorio Polvosekego en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Situo de Pilis en Hugario
**Pilis** [piliŝ] estas malgranda montaro de Hungario inter urboj Esztergom kaj Budapeŝto, ŝatata de turistoj. La norda najbaro de Pilis estas la Montaro Visegrád.

La nomo signifas: senharara (ne estas kovrata la pinto kun arbaro). La montaro konsistas el kalkoŝtono kaj dolomito, kion kverkoj kaj fagoj kovras plej ofte. La plej alta punkto estas same nomata Pilis 756 metrojn alta, sed estas ankoraŭ 2 pintoj, pli, ol 700 kaj 3 pintoj, pli, ol 600 metrojn altaj. En la montaro 11 kavernoj estas. Ĉe la montaro krom la menciitaj urboj estas ankaŭ Dorog, Pilisvörösvár, Budakalász, Szentendre kaj Pomáz. La Pilis-aj vilaĝoj estas Csobánka, Dunabogdány, Kesztölc, Leányfalu, Leányvár, Pilisborosjenő, Piliscsaba, Piliscsév, Pilisjászfalu, Pilismarót, Pilisszántó, Pilisszentkereszt, Pilisszentiván, Pilisszentlászló kaj Üröm. (Iama vilaĝo Pilisszentlélek nun estas apartenaĵo de Esztergom).

Fontoj
------

* Esperanto-fonto

Bildaro
-------

* 
* 
* 

* Kategorio Pilis (montaro) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Aristotelo.
**Perfekteco** estas stato, varie konsiderita, de kompleteco, senmakuleco aŭ suprema elstareco. Ĝi derivas el adjekto "perfekta".

La termino estas uzata por aludi al gamo de diversaj, se ofte similaj, konceptoj. Tiuj estis historie adresitaj en nombraj evidentaj fakoj, partikulare en matematiko, fiziko, kemio, etiko, estetiko, ontologio, kaj teologio.

La vorto "perfekteco" derivas el la Latina "*perfectio*", kaj "perfekta" — el "*perfectus. -a, -um*". Tiuj esprimoj siavice derivas el "*perficio*" — "fini", "finigi." "*Perfectio*(n)" tiel laŭvorte signifas "finon", kaj "perfect*(us)*" — "finita". De tie la signifo de perfekto kiel "Tenso en kelkaj lingvoj, kiu esprimas la plenumitecon de la procezo."

La plej antikva difino de "perfekteco", sufiĉe preciza kaj distinganta la nuancojn de la koncepto, goes back to Aristotelo. En la libro *Delta* de sia *Metafiziko*, li distingas tri signifojn de la termino, aŭ pli bone dirite tri nuancojn de unu signifo, sed tute ne tri diferencajn konceptojn. Estas perfekta:

1. kio estas kompleta — kio enhavas ĉiujn postulitajn partojn;
2. kio estas tiom bona ke nenio tia povus esti pli bona;
3. kio atingis sian celon.
Vanini.
La paralela ekzisto de du konceptoj de perfekteco, unu strikta ("perfekteco," kiel tio) kaj la alia izola ("elstareco"), rezultis eble ekde frua antikveco sed certe ekde la Renesanco, al singulara paradokso: ke la plej granda perfekteco estas malperfekteco. Tiu estis formulata de Lucilio Vanini (1585–1619), kiu havis antaŭulo en la verkisto de la 16-a jarcento nome Joseph Juste Scaliger, kaj ili siavice referencas al la antikva filozofo Empedoklo. Ilia argumento, esprimita de la du unue menciitaj, estas ke se la mondo estus perfekta, ĝi ne povus pliboniĝi kaj tiel al ĝi mankus la "vera perfekteco," kiu dependas el progreso.

En PIV "perfekta" (el kio perfekteco) havas ankaŭ du signifojn:

1. Havanta ĉiujn kvalitojn kaj nenian mankon.
2. Havanta ĉiujn kvalitojn necesajn en sia speco.
En matematiko, aŭ pli precize en aritmetiko, perfekta nombro estas pozitiva entjera nombro n, strikte pli granda ol 1, kiu estas sumo de ties dividigoj, krom la nombro mem. En kemio diversaj konceptoj estas "perfektaj", kiel "perfekta rigida korpo", "perfekta plasta korpo", "perfekta nigra korpo", "perfekta kristalo", "perfekta gaso" ktp.

Notoj
-----

1. ↑  Władysław Tatarkiewicz, *O doskonałości* (Pri perfekteco), 1976.
2. ↑   Tatarkiewicz, "Perfection: the Term and the Concept," Dialectics and Humanism, vol. VI, no. 4 (autumn 1979), p. 5.
3. ↑  PIV NPIV Alirita la 28an de Februaro 2021.
4. ↑  Tatarkiewicz, "Perfection: the Term and the Concept," *Dialectics and Humanism*, vol. VI, no. 4 (autumn 1979), p. 7.
5. ↑  PIV NPIV Alirita la 28an de Februaro 2021.

* Perfekteco en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 717554
* GND: 4188575-2
* LCCN: sh85099796
* NKC: ph175758
 |
La "Leono-Viro" - statueto trovita en kaverno en Ŝvabio, datita ĉirkaŭ 32.000 jarojn antaŭ nia tempo. Ĉi tiu estas la plej frua trovo de besta personigo en homa historio
**Personigo** aŭ **prozopopeo** estas specifa tipo de vortfiguro kiu konsistas je **atribui ecojn de homo** al besto aŭ eĉ pli prefere al neviva estaĵo. Tio celas animigi la rakonton aŭ plivivigi la tekstan etoson. Ekzemple kiam oni diras "Antaŭ la preĝejeto staras alta arbo, kiu defias la gravecon de la konstruaĵo". Specifa literatura ĝenro bazita en tiu rimedo estas fablo, kie bestoj parolas kaj kondutas kvazaŭ homoj kaj vere ili simbolas homojn.

Nacia personigo estas bildigo de lando aŭ nacio per homa figuro. La homa figuro reprezentanta la landon povas aperi en iu ajn plasta medio - en ĵurnalaj bildstrioj, en propagandaj eldonaĵoj, en skulptaĵoj, en pentraĵoj kaj pli. Estas landoj reprezentitaj per kelkaj malsamaj figuroj, depende de la intereso aŭ periodo. Reprezentado per rolulo al kiu ligas iuj trajtoj servas al la deziro de aparta nacieco prezenti sin kiel havanta tiujn karakterizaĵojn.

Vidu ankaŭ
----------

* Antropomorfismo
* Nacia personigo

* Kategorio Personigo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Pendentivo
Kupolo sur **Pendentivoj**
**Pendentivo**, en arkitekturo, estas ĉiu el la strukturaj kaj konstruaj elementoj kiuj solvas la ligon inter la cirkla bazo de kupolo kaj suba spaco kvadrata aŭ poligona. Ĝi povas permesi ankaŭ pasi el kupolo kun elipso al plano ortangula. 

Laŭ Francisko Azorín **pendentivo** estas *Kurblinia triangulaĵo de ĉiu pilastro al kupolo.*[1] Li indikas etimologion el la latina *pendens, pendentis*, el *pendere* (pendi).[2]

Historio
--------

La unuaj klopodoj uzi **pendentivojn** estis realigataj de romianoj sed la plej profita uzado de tiu arkitektura rimedo okazis dum la epoko bizanca en la 6-a jarcento. La plej elstara konstruaĵo kiu uzas tiun tipon de tenilon por sia kupolo estas la Preĝejo de Sankta Sofio en Konstantinopolo.

Vidu ankaŭ
----------

* Spandrelo

Notoj
-----

1. ↑  Francisko Azorín, arkitekto, Universala Terminologio de la Arkitekturo (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 161.
2. ↑  Azorín, samloke.
Perforto en teatraĵo **Perforto** estas uzo de forto por trudi sian volon. Oni distingas inter fizika perforto (ekz. batoj aŭ uzo de armiloj) kaj psika perforto (ekz. fortaj aŭ daŭraj insultoj, humiligoj, kulpigoj, ofendoj aŭ minacoj).

**Violento** estas senbrida uzo de forto (***perfortego***), ekzemple por vundi homon aŭ detrui aĵon. Nocio kontraŭ estas senperforto.

Konsidereblas pluraj specoj de perforto kiel seksa perforto kaj perforto kontraŭ infanoj.

Hejma perforto, **hejma violento**, **familia violento** aŭ **familiperforto**, estas modelo de konduto kiu implikas perforton aŭ alian fitraktadon de unu persono kontraŭ alia en hejma kunteksto, kiel ekzemple en geedziĝo aŭ kunvivado. Ĝi povas esti nomita intimpartnera perforto kiam transigita fare de edzo aŭ partnero en intima rilato kontraŭ la alia geedzo aŭ partnero, kaj povas okazi en aliseksemaj aŭ sam-seksemaj rilatoj, aŭ inter iamaj geedzoj aŭ partneroj. Hejma perforto ankaŭ povas impliki perforton kontraŭ infanoj, gepatroj, aŭ maljunuloj, kaj escepte povas esti farita por mem-defendo. Ĝi prenas kelkajn formojn, inkluzive de fizika, parola, emocia, ekonomia, religia, genera, kaj seksa misuzo, kiu povas intervali de subtilaj, trudaj formoj ĝis edzeca seksperforto kaj ĝis perforta fizika fitraktado kiel ekzemple sufokado, batado, ina genitala kripligo kaj acidĵetado kiu rezultas ofte en deformado aŭ morto. Hejmaj murdoj inkludas ŝtonumon, bruligon de novedzino, honormurdojn, kaj dotmortigojn.

Kontraŭvirina violento estas tiu fifarita kontraŭ virino pro ŝia kondiĉo de virino. Tio estus «konsekvenco de la diskriminacio suferita kaj jure kaj en la praktiko, kaj la persistado de malegaleco pro ĝenraj tialoj».

Vidu ankaŭ
----------

* Agresemo
* Elĵetisto
* Grupĉikanado
* Honormurdo
* Kolero
* Kontraŭvirina violento
* Korpa puno
* Krimo
* Murdo
* Milito
* Mistraktado de infano
* Seksperforto
* Senperforto
* Sevila Komunikaĵo pri Perforto
* Spiralo de perforto
* Torturo

Notoj
-----

1. ↑   ONU Día Internacional de la Eliminación de la Violencia contra la Mujer 2013

* Kategorio Perforto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Perforto en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)
* Perforto en Vikinovaĵoj (Liberaj novaĵoj)
Laŭlonga tranĉo de pomfrukto
**Pomofrukto** estas tipo de frukto de florplantoj. La pomo estas ŝajnfrukto konsistanta el 5 aŭ pli da karpeloj, en kiu la perikarpo formas malfacile ekkoneblan tavolon, la mezokarpo estas ĝenerale karneca kaj la endokarpo formas ĉambreton ĉirkaŭ la grajnoj. Sed la ekstera parto de la pomo estas la manĝebla parto, derivita el la flora tubo (toruso kaj aliaj partoj). Ekzemploj de pomofrukto estas la pomo, la piro, la alizo, la kurmo kaj la sorpo.

Laŭlarĝa tranĉo de kulturpoma pomfrukto (*Malus domestica*)

Vidu ankaŭ
----------

* Pomo
* Pomarbo
* Kulturpomo

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rFruktaj specoj |
| --- |
| Sekaj fruktoj | Akeno • Foliklo • Guŝo • Nukso • Piksido • Kapsulo • Kariopso • Flugakeno • Silikvo |
| Karnecaj fruktoj | Bero • Drupo • Pomofrukto • Rozbero |
| *Vidu ankaŭ ŝajnfrukto kaj fruktaro* |

 |


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Biologio |

* Pomofrukto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
|  |  |
| --- | --- |
|  | Ne konfuzu ĉi tiun artikolon kun Peridoto. |

Periodito el la Atlantida Masivo, sub la Atlantiko
En geologio, **peridotito** estas vulkana petro konsistanta plejparte de olivino kune kun piroksenoj.

Priskribo
---------

Diagramo (anglalingva) de kontinuaĵo de vulkanaj petroj. La ekstremo plejparte olivina nomiĝas olivinito.
Ekzistas dudimensia kontinuaĵo de vulkanaj petroj, konsistanta el miksaĵo de olivino, ortopirokseno, kaj klinopirokseno. La duono de tiu kontinuaĵo, kiu enhavas pli da olivino ol piroksenoj, nomiĝas **peridotito**. (La alia duono, pli piroksena ol olivina, nomiĝas piroksenito.)

La ekstrema periodito, konsistanta preskaŭ nur el olivino, nomiĝas olivinito.

Loko
----

Periodito estas la petro, el kiu la supra termantelo plejparte konsistas.

Etimologio
----------

Peridotito nomiĝas laŭ *peridoto*, gemkvalita olivino.

Referencoj
----------

1. ↑   peridotit/o (esperante). *Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto*.

Vidu ankaŭ
----------

* Olivino (peridoto, krizolito)
* Olivinito

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Peridotito en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Peridotiit (finne). *Kivid.info*.
* Peridotite (angle). *Encyclopædia Britannica*.
**Petrovĉicj,** serbe **Петровчић,** kroate **Petrovčić** estas vilaĝo en Serbio, en distrikto Beogrado (sed geografie en Srem (regiono)), en municipo de Surĉin.

Loko de la municipo en Serbio

Bazaj informoj
--------------

* Areo:  km²
* Koordinatoj: 44°47′22″N 20°08'24″E
* Supermara alteco: m
* Loĝantaro: 1406 en 2002
* Poŝtkodo: 11282
* Telefonprefikso: 011
* Aŭtokodo: BG

Geografio
---------

Petrovĉicj etendiĝas laŭ traira flankovojo. Surĉin troviĝas 12, Beogrado 30 km.

Mapo pri municipo Surĉin

Historio
--------

La loko estis loĝata jam dum la ŝtonepoko kaj bronzepoko. Ankaŭ iliroj, keltoj kaj romianoj vivis tie. Ekde la 16-a jarcento la loko apartenis al Osmana Imperio (pli frue al Hungara reĝlando). Post la turka dominado la vilaĝo apartenis al Limgarda zono de Habsburgoj ekde 1739. La unua mencio okazis en 1756. Ĝis Traktato de Trianon aŭstria-hungara kontrolo okazis, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio, fine al Serbio ĝi apartenis. Ekde la socialismo la loĝantaro daŭre pligrandiĝas. En 2002 loĝis en Petrovĉicj 1261 serboj (90 %), 73 ciganoj kaj aliaj.

Vidindaĵoj
----------

* ortodoksa preĝejo de 1845

Vidu ankaŭ
----------

* Strukturo de Vojvodino

Fontoj
------

* Serba Vikipedio
* Mapo pri Petrovĉicj

* Kategorio Petrovĉicj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
bildigo de la periferia nerva sistemo, desegnita de la flandra renesanca anatomo *Andreas Vesalius* en 1543
La **periferia nerva sistemo** (mallonge PNS) estas tiu parto de la nerva sistemo, kiu situas ekster la cerbo kaj ekster la mjelo. La alia parto de la nerva sistemo - do la cerbo kaj mjelo - nomatas centra nerva sistemo. Kontraste al tiu, la periferia nerva sistemo ne estas protektata de ostoj (la kranio respektive vertebraro) kaj ankaŭ ne de la tiel nomata "sanga-cerba barilo". La periferia nerva sistemo plu disiĝas en motorajn kaj sentajn nervajn fibrojn unuflanke kaj en la vegetativan aŭ aŭtonoman nervan sistemon aliflanke.

La diferencigo inter centra kaj periferia nervaj sistemoj fakte estas arbitra - laŭ funkciado ambaŭ partoj de la nervo sistemo intense interplektiĝas.

Al la periferia nerva sistemo apartenas:

* la cerbaj nervoj (nervoj fontantaj en la cerbo),
* la spinaj nervoj (nervoj fontantaj en la mjelo) kaj
* la tiel nomata "intesta nerva sistemo"

inkluzive de ricevantoj ("receptoroj") kaj ganglioj.

Vidu ankaŭ
----------

* Ganglio
* Cerba nervo

* Kategorio Periferia nerva sistemo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

  

|  |  |
| --- | --- |
|   | Bonvolu atenti la konsilon rilate al artikoloj pri medicinaj temoj! |