recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
ŝildo de la gento Rožmberk en la monaĥejo Vyšší Brod
**Oldřich z Rožmberka** (el Rožmberk) (Pri tiu ĉi sono aŭskultu prononcon) naskiĝis la 13-an de januaro 1403, mortis la 28-an de aprilo 1462 en Český Krumlov. Li estis ano de plej eminenta ĉeĥa nobela dinastio de Rožmberkidoj, signifa ĉeĥa politikisto. Post la morto de liaj gepatroj prizorgis lin kuratoro, nobelo Čeněk z Vartemberka.

Atinginte 15 jarojn Oldřich ekokupis sian lokon frunte de la potenca nobela gento. Devene li subtenis viklefismon kaj husanojn, tamen printempe 1420 li ŝanĝis sian kredon al la katolika kaj iĝis subtenanto de imperiestro Sigismondo Lucemburk. Tiel li iĝis ĉefa malamiko de husanoj en la suda Bohemio, tamen li atingis packontrakton.

Dum la husanaj militoj en la 1420-aj jaroj Oldřich ruze uzis la malfortiĝon de la reĝa povo. Li kapablis ekregi preskaŭ tutan sudan Bohemion, inkluzive la posedojn de la monaĥejo Zlatá Koruna kaj sensukcese penis akiri ankaŭ la reĝan urbon České Budějovice.

Apud la posedakiroj Oldřich kapablis firmigi la gentan postenon ene de la ĉeĥa nobelaro per vico da falsitaj dokumentoj pri laŭdiraj reĝaj donacoj kaj avantaĝoj. Al la jaro 1360 li ligigis regulon, donitan laŭdire de la imperiestro kaj ĉeĥa reĝo Karolo la 4-a. Tiu leĝigis kutimon, ke la tuta posedo de la gento restu nedividebla kaj heredu ĝin ĉiam la plej aĝa filo.

Post la morto de Sigismondo Oldřich subtenis akcepti lian bofilon Alberton Habsburk ĉeĥa reĝo (1438), post lia frua morto la 27-an de oktobro 1439 lian postmortan filon Ladislaon. Dum la epoko Oldřich fakte grave influis la tutan landon. Li estis la ĉefa kontraŭulo de tiama landa administranto kaj posta reĝo Jiří z Poděbrad. Tiu tamen montriĝis pli forta kaj Oldřich, tedite kaj senfortiĝinte, lasis la 13-an de novembro 1451 la gentoposedon al sia plej aĝa filo Jindřich.

Fontoj
------

KUBÍKOVÁ, Anna. Rožmberské kroniky krátký a sumovní výtah. České Budějovice : Veduta, 2005

Ottův slovník naučný

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Oldřich II. z Rožmberka en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Ottova encyklopedie, heslo z Rožmberka Arkivigite je 2007-12-09 per la retarkivo Wayback Machine
* Oldřich II. z Rožmberka na stránkách Českého Krumlova
* Oldřich II. z Rožmberka na stránkách husitství
* Listář a listinář Oldřicha z Rožmberka
* Bílá místa - Účel světí prostředky?
**Olivero de Paderborn**, konata ankaŭ kiel *Oliver von Paderborn*, *Thomas Olivier* aŭ *Oliver*, *Olivero la Saksa*, aŭ *Olivero de Kolonjo*, estis episkopo de Paderborn de 1223 ĝis 1225. La papo Honorio la 3-a faris lin kardinalo en 1225. Li estis la unua episkopo de Paderborn kiu ekestis kardinalo. Oliver ludis gravan rolon en la krucmilitoj. 

En 1207 li studis mallonge en Parizo kaj poste predikis por la Albigensa krucmilito. Li poste predikis por la Kvina krucmilito. 

Frisaj krucistoj atakantaj kontraŭ Damietta. La turo estis sturmita de krucistoj pere de ŝipo modifita laŭ estreco de Olivero.
En la jaro 1218 venis germana armeo gvidita de Olivero de Kolonjo kaj nederlandaj, flandraj kaj frisaj taĉmentoj subgvide de Vilhelmo la 1-a, la grafo nederlanda. Estis decidite ekataki kontraŭ haveno Damietta en Egiptio, per kio ajubidoj perdis sian plej riĉan dependujon kaj samtempe eblis ekataki kontraŭ la islama Palestino de sude, kaj samtempe fermi aliancon kun ikonija sultano en Anatolio, kiu ekatakus kontraŭ Sirio, pro kio la ajubidoj estus devigitaj batali en du batalfrontoj. 

Poste li restis dum kelkaj jaroj en Mezoriento dediĉita al erudicio kaj religia polemiko kontraŭ islamanoj. Reveninte al Germanio, el 1223 li predikis por la Sesa krucmilito estrota de la imperiestro Frederiko la 2-a kaj kvankam li klopodis aliĝi al tio en 1227, li mortis pro malsano, kiu suferigis krucmilitistojn.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 716862
* GND: 100956149
* LCCN: n80040313
* VIAF: 29628856
* ISNI: 0000 0000 7820 3685
* SUDOC: 151914613
* BNF: 124533779
* BIBSYS: 9008804
* NKC: ola2012718327
 |
**Ozio de Kordovo** (naskiĝis 256 en Kordovo, mortis 357 en Sirmio) estis hispana episkopo kaj Patro de la Eklezio, konsilisto de la imperiestro Konstantino la 1-a. Li naskiĝis en Kordovo en la sino de grava romia familio kaj elektata kiel episkopo de lia naskiĝurbo en 294. Dum la persekutado de la kristanoj fare de Diokleciano kaj de Maksimiano li suferis turmenton kaj estis ekzilata. Li ĉeestis la Koncilion de Elviro en Hispanio. Fama pro lia prudenco kaj politika talento, akompanis la imperiestron Konstantino al Milano en la jaro 313, kaj verŝajne li estis influiga en la redaktado de la Edikto de Milano kiun la Imperiestro proklamis en tiu loko. La rilatoj kun la Imperiestro estis tre profunda kaj oni konsideras ke estis Ozio kiu katekizis lin kaj kondukis lin al la bapto kiu kurioze estis realigata de la ariano (hereza kristana kredo) Eŭsebio de Nikomedio, en la momento de la forpaso.

La ĉefa aktiveco per kiu li estas konata estis la batalo kontraŭ la herezo de Ario, kiu neis la diecon de la Filo kaj la samsubstanteco  kun la Patro, kaj kiu komencis flori en Aleksandrio. Ozio estis sendata de la Imperiestro kiel peranto inter la disputoj de Ario kaj sankta Atanazio. Ĉar ambaŭ pozicioj estis nepacigeblaj, li kunvokis per ordono de Konstantino la Unuan koncilion en Niceo (325), al kiu ĉeestis 318 episkopoj, prezidataj de Ozio mem, kiu subskribas la unuan, post la delegitoj de la Papo. Ozio mem redaktas la Nicean Kredon.

En 343 li kunvokis la Koncilion de Sardiko, al kiu ĉeestis 300 grekaj episkopoj kaj 76 latinoj, por fiksi la liniojn de la eklezia organizo kaj refirmigi la kondamnon de la arianismo. Revene al Hispanio, li arigis en Kordovo provincan koncilion, en kiu li akceptigis la decidojn de la Sardiko.

En la jaro 355 la proarianisma imperiestro Konstancio la 2-a decidis finigi kun la granda influo de Ozio kaj volis devigi lin kondamni sanktan Atanazion. Antaŭ la imperiaj insidoj, la kordova episkopo respondas lin per epistolo (356):

|  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** Mi estis konfesinto de la kredo kiam okazis la persekutado de via avo Maksimiano. Se vi ripetas ĝin, mi pretas suferi ĉion antaŭ verŝi inocentan sangon aŭ perfidi la veron... **"** |

 |

Konstanco devigis Ozion ĉeesti arianisman koncilion kiam li estas centjara, kie oni premis, azotis kaj turmentis lin pro firma neado ne kondamni Atanazion. Ozio estis ekzilita en Sirmio, en Panonio, kaj forpasis 101-jaraĝa, fore de Kordovo kaj lia diocezo, en 357.

La Ortodoksa Eklezio kaj la Katolika Eklezio el orienta ritaro kultas lin kiel sanktulo konfesinto kaj celebras lian feston la 27-an de aŭgusto.

* Kategorio Ozio de Kordovo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 310656
* GND: 10239590X
* LCCN: n2005003867
* VIAF: 280092172
* ISNI: 0000 0003 8722 2476
* NLA: 50043109
* BNE: XX1284345
 |
**NAGY Péter** (nadj), familinomo Emil Grandpierre, estis hungara juristo, ĵurnalisto, verkisto, politikisto naskita en Nagykanizsa la 18-an de novembro 1874 kaj mortinta en Budapeŝto la 7-an de aprilo 1938. Li estis la patro de verkisto Emil Kolozsvári Grandpierre kaj de Edit Grandpierre.

Kariero
-------

Praprapatro de Nagy Péter translokiĝis Koloĵvaron el Svislando. Li diplomiĝis kaj doktoriĝis pri juro en la Universitato Ferenc József (1899). Li estis tribunlajuĝisto, ĉefartikolisto de Ellenzék. Li estis unu el organizintoj kaj la afergvidanta pvicprezidanto de Magyar Szövetség, prezidanto de Magyar Nemzeti Párt (aŭgusto 1922), vicprezidanto de OrMaP, pli poste ankaŭ ĝia afergvidanto. En 1925 li translokiĝis Hungarion.

Verkoj
------

* Ó, kedves Kolozsvár!... (Berlin 1926);
* Három egyfelvonásos színdarab (Tri unuaktaj teatraĵoj) (A Magyar Nép Könyvtára 17. Kv. 1926);
* A Szamos-parti ház (romano, Kv. 1927);
* A főtéri nagy ház (romano, Kv. 1933).

Fontoj
------

* Romániai magyar irodalmi lexikon

* Kategorio Péter Nagy (verkisto, politikisto) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Péter Oravecz** [oravec], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Oravecz Péter** estas hungara poeto, gitaristo, tradukisto.

Oravecz aŭdebla
Péter Oravecz naskiĝis la 4-an de februaro 1977 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Péter Oravecz maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo en 1995, poste li akiris literaturhistorian diplomon en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 2004. Li akiris ankaŭ 2 profesiojn pri librokomercisto (1996) kaj librobindisto (1998), sed li ankaŭ laboris kiel bibliotekisto aŭ redaktoro. Liaj unuaj poemoj kaj noveloj aperis jam en 1994, iom poste li ankaŭ tradukis. Jam en 2000 li estis memlernanto de gitarludo pri flamenko. Post 4 jaroj li estis aŭdebla en festivalo en Bratislavo. Li estas membro de flamenkorkestro, krome li gitaris sola en teatraĵo en Teatro Jókai (Békéscsaba). Li ricevis premiojn aŭ medalojn inter 2000-2013, stipendion en 2014.

Elektitaj poemlibroj
--------------------

* Mindenség-kalitka (1995)
* Majd Papitiben (2000)
* Tigrisfogat (2015)

Aŭdu ankaŭ
----------

*

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)
* hungarlingva biografio kun foto (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre) Arkivigite je 2019-08-20 per la retarkivo Wayback Machine

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Péter Oravecz en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 654474
* LCCN: no96057452
* VIAF: 75913982
* ISNI: 0000 0000 8003 5633
 |
Pri la komunumo
---------------

**Verdabbio** estas komunumo de la komunumaro Roveredo kaj la distrikto Moësa en Kantono Grizono, Svislando. Ĝi havis 157 loĝantojn je la 31-a de decembro 2009.

Geografio
---------

Verdabbio situas en la Valo de Mesoko ĉe la bordo de la rivero Moësa. La vilaĝo Verdabbio situas sur teraso proksimume 300 metrojn super la fundo de la valo sur alteco de 604 m s.m. Al la komunumo apartenas ankaŭ la vilaĝeto Valdort sur alateco de 509 m s.m. iomete oriente sub la ĉefvilaĝo, kaj Piano di Verdabbio sur alteco de 370 m s.m. en la fundo de la valo ĉe la okcidenta bordo de Moësa en nordo de la komunumo. Al la komunumo apartenas ankaŭ eksklavo ĉe la norda flanko de la valo de Cama kun la alpopaŝtejoj Alp di Brion, Alp di Besarden kaj Alp de Broieta.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Verdabbio limas en nordo al Cauco, en nordoriento al Lostallo, en oriento al Cama, en sudoriento al Leggia, kaj en okcidento al Santa Maria in Calanca. La eksklavo en la Valo de Cama limas en nordo al Lostallo, en oriento al Gordona (Italio).

Trafiko
-------

Verdabbio situas komplete flanke de la gravaj trafikvojoj kun escepto de Piano de Verdabbio, tra kiu pasas la kantona ĉefvojo. La vilaĝo Verdabbio estas konektita al la publika transportreto per poŝtaŭtolinio al Grono.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Verdabbio datiĝas el la jaro 1203 kiel *Vertabio*. Ĝis la administracia reformo de Kantono Grizono de 1851 Verdabbio apartenis al la meza flago de la Supera Tribunalo de Mezoko kaj al la vikarejo de Roveredo. Per la administracia reformo Verdabbio fariĝis komunumo de la komunumaro Roveredo en la grizono distrikto Moësa.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: *Cesare Santi*: *Verdabbio* en *Historia Leksikono de Svislando* (2006-08-02)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Verdabbio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Verdabbio
* Artikolo pri Verdabbio en la Historia Leksikono de Svislando

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Verdabbio** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Moësa |
| --- |
| 
**Komunumaro Calanca:** **Arvigo**  •  Braggio  •  Buseno  •  Castaneda  •  Cauco  •  Rossa  •  Santa Maria in Calanca  •  Selma

**Komunumaro Mesoko:** Lostallo  •  **Mesoko**  •  Soazza

**Komunumaro Roveredo:** Cama  •  Grono  •  Leggia  •  **Roveredo**  •  San Vittore  •  Verdabbio |  |

 |
**Sigismondo de Aŭstrio** nomata "la monriĉulo" (naskiĝis la 26-an de oktobro 1427 en Innsbruck – mortis la 4-an de marto 1496 en Innsbruck) estis duko de Aŭstrio kaj reganto de Tirolo kaj de la Antaŭa Aŭstrio.

Sigismondo apartenis al la Leopolda linio de la Habsburgoj. Li estis filo de duko Frederiko la 4-a kaj de lia dua edzino, la princino Anna de Braunschweig-Gotingo (1390-1432).

Biografio
---------

Sigismondo estis nur dudekjaraĝa kiam lia patro mortis. Kiel zorganto estis nomata Frederiko la 3-a, kiu fakte tenis lin enkarcerigita ĝis la aĝo de deknaŭ, por ekspluati la riĉajn enspezojn de la arĝentminejoj de Tirolo. Nur kiam la statoj de Tirolo minacis militon, la imperiestro permesis liberigon de Sigismondo.

En 1446 Sigismondo surprenis la regadon de Tirolo kaj de la Antaŭa Aŭstrio. La sidejo de la registaro restis en Innsbruck.

Dum longa tempo de sia regado Sigismondo konfliktis kun la kardinalo Nikolao de Kuzo de Brixen pro la teritorioj de la valoj de Eno, Eisack kaj la Puster-valo. Fakte estis konflikto inter la eklezia kaj la laika povo el kiu en la jaro 1460 sekvis anatemo por Sigismondo pere de la papo Pio la 2-a.

En 1477 Sigismondo estis oficiale nomata arkiduko de la imperiestro Frederiko. En la sama jaro li translokis la monfarejon de Merano al Hall, ĉar tiu urbo estis pli proksima al la arĝenta minejo de Schwaz. En Hall estis presita la unua arĝenta monero Talero.

En 1487 Sigismondo komencis militon kontraŭ la Venecia respubliko. Li ne sukcesis gajni novajn teritoriojn. Pro financaj problemoj li estis devigita lombardi Tirolon al la bavariaj Vitelsbaĥoj. Tiam la tirolaj statoj devigis Sigismondon demeti la regadon kaj lasi ĝin al imperiestro Maksimiliano la 1-a. Tiel la tuta habsburga regno estis denove sub unu regado.

Sigismondo mortis en 1496 kaj estis entombigita en monaĥejo Stams.

* Kategorio Sigismondo de Aŭstrio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 515324
* GND: 118614215
* LCCN: n87876919
* VIAF: 1433159474072427660801, 57433342 45829921, 1433159474072427660801, 57433342
* ISNI: 0000 0001 1577 2116
* SUDOC: 132504928
* ICCU: VEAV547190
 |
**Sigmund von Hollenegg** (ankaŭ *Sigismund von Holneck*; mortis la 3-an de julio 1495 en Mühldorf) estis de la 15-a de decembro 1494 ĝis sia morto arkiepiskopo de Salcburgo. Li estis taksata ege klera kaj estis respektata de siaj samtempuloj.

Vivo
----

Post la neglora regado de Friedrich von Schaunberg la kapitulanoj de la katedralo de Salcburgo volegis elekti personon ĉiurilate kapablan kaj inteligentan. Do ili decidis la 16-an de oktobro 1494 ŝarĝi per tiu honoro la spritan hospitalestron Sigmund, kiun konsekris la 1495 en la katedralo Georg Altdorfer, episkopo de Chiemsee. Li originis el familio de ministraj nobeloj (de Bad Schwanberg) kaj ne nur doktoriĝis ĉe la Universitato de Vieno sed eĉ docentis mem tie mallongan tempon.

Reformeme li ekregadis kun bonaj ideoj malgraŭ rezistado fare de la neurba nobelaro kaj de la kamparanoj kiuj volis protesti kontraŭ la kreskantaj impostopagaj devoj. Oni kritikis krome la damaĝojn je kampoj kaj herbejoj kaŭzitajn de minejoj.

Invitite de la reĝo kaj pli posta imperiestro Maksimiliano, li ekvojaĝis la 28-an de aprilo 1495 al Worms. Dum la vojaĝo hejmen Hollenegg subite malsaniĝis grave kaj mortis post nur ok monatoj da ĉefepiskopeco survoje en Mühldorf.

Literaturo
----------

* Heinz Dopsch, Hans Spatzenegger (eld.) *Geschichte Salzburgs, Stadt und Land*, Verlag Pustet, Salzburg 1988; ISBN 3-7025-0243-2


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 812656
* GND: 132292378
* VIAF: 11003002
 |
**Sain-Bulat Ĥan** (aŭ Simeono la 2-a Bekbulatoviĉ) (ruse *Симеонъ Бекбулатовичъ*, tatare *Sainbulat*, *Саинбулат*, ساین بولاط) (mortis la 5-an de januaro, 1616) — estis ĥano de Kasimov (1567 - 1573), filo de sultano Bek-Bulat, pranepo de ĥano Aĥmedo, reganto de Granda Hordo. Kune kun patro li iĝis servi de Johano la 4-a. Partoprenas en Livonia milito. Dum tempo de Opriĉnina kaj laŭ volo de Johano la 4-a, Simeono estis Rusia caro ekde 1575 ĝis 1576 kvankam ido de Ĝingis-Ĥano ne havis realan potencon. Poste li estis ankaŭ Grandprinco de Tver (ekde 1576).

Grandprinco Simeono Bekbulatoviĉ
--------------------------------

Je julio de 1573 laŭ insisto de Johano la 4-a Sain-Bulat kristaniĝis kaj iĝis Simeono. Tiam li edziniĝas, lia edzino estis parencino de Sofia Paleolog - avino de Johano la 4-a. Simeono havis ses gefiloj: Teodoro, Demetrio, Johano, Eŭdokia, Maria kaj Anastasia. Ili estis lastaj idoj de Johano la Granda. Simeono mortis poste de liaj gefiloj kaj edzino, kia mortis la 7-an de junio, 1607 post monaĥiĝo laǔ nomo *Aleksandra*.

Je 1575 caro Johano «abdikis» kaj carigis Simeonon. Simeono estis Grandprinco kaj caro de la tuta Rusio dun 11 monatoj. Je 1576 Johano recariĝis kaj donis al Simeono titolon de Grandprinco de Tver. Dum regado de Simeono Rusio estis duigita: estis lando de Simeono kaj lando de Johano, sed fakte Johano regis mem.

Post morto de Johano la Terura caro Boris Godunov ekzilis Simeonon en fora urbo kaj blindigis lin. Falsa Demetrio la 1-a monaĥigis lin sur nomo *Stefano* (1606). Caro Bazilo Ŝujski ekzilis lin en Solovecaj insuloj. Li forpasis je 5-a de januaro 1616.
Kelkiuj politologoj komparis Simeonon kun eksa rusia prezidento Dmitrij Medvedev

| Antaŭe: | Ĥano de Kasimov | Poste: |
| --- | --- | --- |
| Ŝaĥ-Ali ĥano | 1567-1573 | Mustafa-Ali ĥano |

| Antaŭe: | Caro de la tuta Rusio | Poste: |  |
| --- | --- | --- | --- |
| Johano la 4-a | 1575-1576 | Johano la 4-a |


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 412525
* GND: 1273377575
* LCCN: no2022123037
* VIAF: 218154260893524480002
 |
**Velilla** [beLIlja] estas municipo en la centrokcidento de la provinco Valadolido, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko *Montes Torozos* en la centrokcidento de la provinco. *Velilla* estas etimologie komprenebla kiel *Rigardejeto*.

Velilla en la provinco Valadolido.
La *Montoj Torozos* de la provinco Valadolido, flave, okcidente.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio estas formata de unusola loĝloko, okupas totalan areon de 19,99 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 115 loĝantojn. Ĝi perdis 250 loĝantojn el 1990 pro migrado al urbaj areoj. Ĝi distas 30 km de Valadolido, provinca ĉefurbo.

Historio
--------

En Mezepoko okazis reloĝado. La areo apartenis al la Regno Leono kaj poste al la Regno Kastilio.

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj: tritiko, sekalo) kaj brutobredado kaj rilata komercado. Lastatempe kultura kaj rura turismo ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado).

De la historia pasinteco restis vizitindaj vidindaĵoj el kiuj menciindas la preĝejo.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Valadolido

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 764656
 |
**Simon AICHNER** (naskiĝinta la 19-an de oktobro 1816 en Terenten, mortinta la 1-an de novembro 1910 en Vahrn-Neustift estis aŭstra teologo kaj princepiskopo de Brixen.

Vivo
----

### Origino kaj fruaj agadoj

Simon Aichner estis la plej maljuna de 11 filoj de la forĝisto Georg Aichner kaj de Theresia Mayramgraben pro kio li karesnomiĝis de kelkaj *Schmied-Simmile*. En Bozen li frekventis la gimnazion franciskanan antaŭ ol studi teologion en la porpastra seminario de Brixen. La 2-an de aŭgusto 1840 li ordinitis pastro kaj estis tuj poste ĝis 1851 helppastro en Stilfs apud Sterzing: samloke li devis pluse fari po unu meson por tago en la pilgrimadkirko de Trens apud Freienfeld. Unu jaron li estis paroĥestro en Ahrntal-Luttach antaŭ lia vokiĝo kiel studprefekto en la porpastran seminarion de Brixen. Tie li transprenis en 1854 ankaŭ la lernigadon de kanona juro. Ekde 1861 li karieris ĝis la seminariestreco kiun li plenumis diligente dum periodo de 21 jaroj; tiam li publikigis lernolibron latinlingvan pri kanona juro kiu furoris eĉ eksterlande kaj tre dignigis lin por la posta voko je la episkopa seĝo. La Universitato de Vieno nomumis lin en 1865 pro la menciita fundamenta verko doktoro honora pri teologio. En 1879 Aichner ricevis fare de papo Leono la 13-a post 25 jaroj da fidinda edukisteco de klerikiĝontoj la titolon *papa honorprelato* kun la rajto alparoliĝi *monsinjoro*.

### Episkopeco princa kaj arkiepiskopeco

Aichner kun siaj kunlaborantoj
En 1882 Aichner iĝis ĝenerala vikario de Vorarlbergo, helpepiskopo de Brixen kaj titulara episkopo de Sebaste en Kilikio. en la 15.10.1882 li ordinitis episkopo en la Katedralo de Brixen. Ordinaciestro estis la brixen-a princepiskopo Johann von Leiß kiun Aichner posteuls en 1884 (ĝis 1904). Poste Aichner retiriĝis kiel titular-arkepiskopo de Teodoropolo en Moesia Inferior en la monaĥejon aŭgustenanan de Neustift kie li mortis. Sub la librotitolo *Der Heidenlehrer* publikiĝis postmorte liaj prelegoj pri la apostolo Paŭlo de Tarso kiujn li estis farintaj inter 1856 kaj 1860 en la porpastra seminario.

Honoroj
-------

* 1882: civitaneco honora de Brixen
* 1904: civitaneco honora de Neustift

Literaturo
----------

* Franz Huter: *Aichner, Simon.* En: *Nova Germana Biografio* (NDB). Band 1, Duncker & Humblot, Berlin 1953, ISBN 3-428-00182-6, S. 117 (Digitalisat).
* Ekkart Sauser: *AICHNER, Simon.* En: *Biographisch-Bibliographisches Kirchenlexikon* (BBKL). Volumo 16, Bautz, Herzberg 1999, ISBN 3-88309-079-4, kolumnoj 14–16.
* Aichner ĉe OeBL

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Simon Aichner en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Informoj pri Simon Aichner en katalogo de la Germana Nacia Biblioteko (germane)
* Aichner ene de la katolika hierarkio


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 705168
* GND: 129114138
* LCCN: n86002523
* VIAF: 2145857763123020530
* ISNI: 0000 0000 7728 7928
* SUDOC: 142890448
* BNF: 10298080s
* NKC: skuk0000015
* ICCU: FERV011819
 |
**Pjetër Bogdani** (n. en Gur i Hasit, proksime al Kukës, ~1630 - Priŝtino 1689), konata en la itala kiel **Pietro Bogdano** estis kosovalbana verkisto aŭtoro de *Cuneus Prophetarum* (*La bando de la profetoj*), 1685, unua libro tute kaj riĉe vekita en la albana lingvo. Bogdani estis edukita en la tradicioj de la Romkatolika Eklezio al kiu li dediĉis sian tutan energion. Lia onklo Andrea aŭ Ndre Bogdani (1600-1683) estis ĉefepiskopo de Skopjo kaj aŭtoro de latinalbana gramatiko, hodiaŭ perdita.

En Padovo, Italio, estis ricevita de la kardinalo Gregorio Barbarigo (1622-1697), por kiu li jam laboris en Romo. La kardinalo Barbarigo estis respondeculo pri la ekleziaj aferoj de la oriento kaj havis specialan intereson por la orientaj kulturoj, inkluzive de la albana. Krome, li fondis presejon en Padovo, la *Tipografio de la Seminario*, kiu servis al orientaj lingvoj kaj favis literfontojn en la hebrea, araba kaj armena.

Post la publikigado de *Cuneus Prophetarum*, Bogdani revenis al Balkanio en marto 1686 kaj restis tie dum la sekvaj jaroj en la rezistado kontraŭ la armeo de la Otomana Imperio, ĉefe en Kosovo. Li kontribuis per 6.000 albanaj soldatoj al la aŭstria armeo kiu atingis Priŝtinon kaj akompanis ilin ĝis Prizren. Tie ili mortis pro la nigra morto en decembro 1689 en Priŝtino.

* Kategorio Pjetër Bogdani en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 380332
* GND: 119237008
* LCCN: n78067027
* VIAF: 10651644
* ISNI: 0000 0000 6130 6864
* SUDOC: 133299953
 |
**Prudencia AYALA** (naskiĝis la  28-an de aprilo 1885(nun 1885-04-28) en Sonzacate, mortis la 11-an de julio 1936 en San-Salvadoro) estis salvadora verkistino kaj aktivulino, kiu luktis por agnosko de virinaj rajtoj kaj seksa egaleco en sia lando.

Familio
-------

Naskiĝinta en familio de indiĝena deveno, ŝiaj gepatroj estis Aurelia Ayala kaj Vicente Chief. Kiam ŝi estis 10-jaraĝa, ili transloĝiĝis al Santa Ana, kie ŝi povis komenci sian primaran studadon en la kolegio de instruistino María Luisa de Cristofine, kion ŝi neniam povis fini pro manko de monrimedoj de sia familio, kaj ŝi poste instruis sin kiel memlernanton.

Ŝi lernis la metion de kudristino kiun ŝi ekzercis paralele al siaj estontaj agadoj. Ŝi asertis esti kapabla antaŭdiri la estontecon per revelacioj de "misteraj voĉoj", kio al ŝi permesis gajni konatecon malgraŭ la neprobabla vero de siaj antaŭdiroj. Ŝia pretendita povo antaŭdiri la estontecon ankaŭ provokis kritikojn kaj mokadon fare de dominantaj sociaj grupoj.

Ŝia supozitaj antaŭdiroj estis eldonitaj en gazetoj de Santa Ana, kie oni komencis kromnomi ŝin la "Sibilo de Santa Ana". En 1914, ŝi antaŭdiris la falon de Vilhelmo la 2-a de Germanio kaj la eniron de Usono en la militon. Ŝia nomo fariĝis poste konata pro ŝiaj feminismaj pozicioj kaj la esoterismo de ŝia karaktero.

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Prudencia Ayala en la franca Vikipedio.* 

* Kategorio Prudencia Ayala en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 587914
* LCCN: no2015046376
* VIAF: 315534333
 |
**Skirgaila** (ortodoksa baptonomo estas **Ivan**; n. ĉirkaŭ 1354 - m. 23-an de decembro 1394) estis regento de la Grandprinclando Litovio.

Biografio
---------

Filo de Algirdas, frato de Jogaila. Dum la jaroj 1374-1375 partoprenis en militoj kontraŭ Ordeno de Germanaj kavaliroj. Post kiam el Polack en la jaro 1377 estis forpelita loka princo, Skirgajla laŭ ordono de Jogaila ekregis ĉi tie. Dum la jaroj 1379-1380 laŭ iniciato Jogaila li vojaĝis tra kelkaj landoj de Eŭropo, traktante kondiĉojn por baptado de Litovio. La loĝantaro de Polack estis malkontenta pro la pagana kredo de Skirgaila kaj li estis forpelita el la urbo en la jaro 1381.

Gvidante per armeo de Jogaila kaj kun helpo de Livonia ordeno, Skirgaila sieĝis Polack, sed ne konkeris ĝin. Samtempe li estis baptita laŭ ortodoksa rito. Kiam en fino de la jaro 1381 grandduka trono en Vilno estis uzurpita de Kęstutis, armeo de Skirgaila obeis al nova grandduko, kaj Skirgaila mem fugis en Livonio. Somere de 1382 li aliĝis al armeo de Jogailo, partoprenis en sieĝo de Kęstutis en Trakai. Dum traktado kun Kęstutis, Skirgaila kaptis lin kaj transportis lin en Kreve, kie militkaptito estis murdita.

Ricevis de Jogaila la kastelon Trakai. En la jaro 1385 li alveturis en Krakovo, kie traktadis pri edzo de Jogaila kun pola reĝino Jadviga. Dum Kreva Unio li ricevis rajton resti ortodoksa. En la jaro 1386 Skirgaila venkis super princo de Smolensk kaj aligis ĉi tiun urbon al Grandduklando Litovia. De la jaro 1388 kontraŭ Skirgaila militis Vytautas, kiu volis ekregi en Litovio. Laŭ apartaj informoj Skirgaila estis venenita en Kievo, kie estis entombigita.

* Kategorio Skirgaila en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 422673
* VIAF: 210152138663610982483
 |
**BÁTHORI Sofia** [batori] *somlyói* aŭ ***Báthory Zsófia*** (naskiĝis en 1629, mortis en Munkács la 14-an de junio 1680) estis edzino de Georgo Rákóczi la 2-a.

Kariero
-------

Sofia Báthori iĝis edzino de Rákóczi en 1643, kiam li estis ankoraŭ kapitano de Várad kaj ŝi konvertiĝis al reformita religio. Post la morto de sia edzo en 1660 ŝi rekonvertiĝis kune kun sia filo Francisko Rákóczi la 1-a al la romia katolika eklezio kaj ŝi retiriĝis al sia bieno en Hungarujo. Samtempe ŝi iĝis adepto de la imperiestro. En siaj bienoj ŝi persekutis la protestantajn predikistojn, poste ankaŭ la servutulojn. Ankaŭ la kolegio de Sárospatak ĉesis agadi. Ŝia filo miksiĝis en 1671 en komploton Wesselényi, sed ŝi savis lian vivon paginte 400 000 Ft kaj enlasinte en siajn fortikaĵojn la germanan gardistaron. Je la fino de sia vivo ŝi falis sub influon de jezuito Imre Kis kaj tiu konduto frontis ŝin ankaŭ kontraŭ sian bofilinon Helena Zrínyi.

Libro
-----

* *A háborúságnak szenvedéséről való ének és Harminckettedik psalmus* (Ambaŭ en eldono de Áron Szilády: Régi Magy. Költők Tára, IV. Bp. 1883).

Fonto
-----

* Magyar Életrajzi Lexikon

* Kategorio Sofia Báthori en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Stanisław Egbert Koźmian** (naskiĝis la 21-an de aprilo 1811 en Wronów (apud Końskowola), mortis la 23-an de aprilo 1885 en Poznań) – pola tradukisto, aŭtoro de tradukoj de la verkoj de William Shakespeare.

Post novembra ribelo direktita kontraŭ Rusa Imperio estis devigita elmigri kaj fuĝis al Anglio, kie okupiĝis pri traduk-laboro de la verkoj de Ŝekspiro, kaj ankaŭ pri kolekto de financa helpo al aliaj elmigrintoj. En 1875 kune kun Józef Paszkowski kaj Leon Ulrich eldonis *Dzieła dramatyczne* (Dramaj verkoj de Ŝekspiro. La trio per tio larĝe famiĝis. Dum laboro pri la serio helpis pola verkisto Józef Ignacy Kraszewski.

Lia frato estis pastro Jan Koźmian,ĉefa reprezentanto de pola ultramontanismo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Stanisław Egbert Koźmian en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* [*rompita ligilo*] - Ŝekspiro en Pollando: tradukoj angle


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 435534
* GND: 1052859852
* LCCN: no2016024529
* VIAF: 84280913
* ISNI: 0000 0001 0920 3152
* NKC: js2008439156
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Vendlincourt (stacidomo). |



**Vendlincourt** estas komunumo en la distrikto Porrentruy en Kantono Ĵuraso, Svislando. Ĝi havis 552 loĝantojn je la 31-a de decembro 2009.

Geografio
---------

Vendlincourt situas en oriento de la regiono Ajoie en valkaldrono de la rivereto *Vendline*. La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 9,14 km², de kiuj 38% estas kovritaj de arbaro, 56% servas por agrikulturo kaj 6% por setlado.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Vendlincourt limas al en nordo al Bonfol, en nordoriento al Courtavon (Francio), en oriento al Levoncourt (Francio), en sudoriento al La Baroche, en sudokcidento al Alle, en okcidento al Coeuve, kaj en nordokcidento al Damphreux.

Trafiko
-------

Tra la komunumo Vendlincourt pasas la kantona ĉefvojo de Porrentruy al *Seppois-le-Haut* en Francio. Per la mallarĝŝpura trajnlino de la Ĵurasaj Fervojoj de Bonfol al Porrentruy Vendlincourt estas konektita al la publika transportreto.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Vendlincourt datiĝas el la jaro 1136 kiel *Wandeleincurt*. Dum mezepoko la vilaĝo Vendlincourt apartenis al la princepiskopejo de Bazelo kaj estis submetita al la majoro de Coeve. Post la franca revolucio de 1792 ĝi dum unu jaro apartenis al la Raŭraka Respubliko, kiu kiel departamento *Mont Terrible* estis integrita al Francio. De 1800 ĝis 1815 Vendlincourt apartenis al la franca departemento Haut-Rhin, kaj en la jaro 1816 ĝi per dekreto de la Viena Kongreso de 1815 fariĝis parto de la distrikto Porrentruy de Kantono Berno. en la jaro 1832 Vendlincourt dum tri tagoj estis okupita de bernaj trupoj, ĉar la komunumo rifuzis submetiĝi al la nova liberala kostitucio de la kantono. Ek de la 1-a de januaro 1979 Vendlincourt apartenas kun la tuta distrikto al la nova Kantono Ĵuraso.

Referencoj
----------

1. ↑  Fonto: Priskribo de la komunumo Vendlincourt en la retejo Juranet

Vidu ankaŭ
----------

* Vendlincourt (stacidomo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Vendlincourt en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Vendlincourt
* Paĝo pri Vendlincourt en la retejo Juranet Arkivigite je 2013-04-04 per la retarkivo Wayback Machine

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Porrentruy |
| --- |
| maldekstraAlle • Basse-Allaine • Beurnevésin • Boncourt • Bonfol • Bressaucourt • Bure • Clos du Doubs • Coeuve • Cornol • Courchavon • Courgenay • Courtedoux • Damphreux • Fahy • Fontenais • Grandfontaine • Haute-Ajoie • La Baroche • Lugnez • **Porrentruy** • Rocourt • Vendlincourt |  |

 |
**Venecia Flughaveno Marko Polo** (IATA: VCE, ICAO: LIPZ) estas la internacia flughaveno de Venecio, Italio. Ĝi estas sur ĉeftero apud la vilaĝo Tessera, *Frazione* de la *comune* Venecio je ĉirkaŭ 4.1 marmejloj (7.6 kilometroj; 4.7 mejloj) oriente de Mestre (sur la ĉeftero) kaj je ĉirkaŭ la sama distanco norde de Venecio mem. Pro la gravo de Venecio kiel distra celo, ĝi estas loko por flugoj al multaj eŭropaj metropolaj areoj same kiel al kelkaj parte sezonaj longdistancaj flugoj al Usono, Kanado, Sud-Koreio kaj Mezoriento. La flughaveno estis uzita de 11 184 608 pasaĝeroj en 2018, kio faras ĝin la kvara plej aktiva flughaveno en Italio. La flughaveno estas nomita laŭ la venecia vojaĝisto Marko Polo kaj servas kiel bazo por Volotea, Ryanair, Wizz Air kaj easyJet.

Alia flughaveno en la areo de Venecio, nome Flughaveno Treviso, estas foje neoficiale etikedita kiel *Venecio–Treviso* kaj ĉefe servas al malmultekostaj flugentreprenoj, ĉefe Ryanair kaj Wizz Air. La flughaveno estas administrita de SAVE S.p.A. kompanio parte posedata de lokaj aŭtoritatoj kiuj kontrolas ankaŭ la pli malgrandan flughavenon Treviso.

La flughavena terminalo havas tri etaĝojn: la teretaĝo por alvenoj kaj la dua etaĝo por eliroj. La elireja areo havas 70 budojn kaj du atendejojn.

Statistikoj
-----------

Vidu fontan Wikidataman demandon kaj fontojn.

Notoj
-----

1. ↑  "Statistiche Dicembre 2017". 24a de Januaro 2018.
2. ↑  "Easyjet opens Venice base".

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 793452
* VIAF: 249433261
 |
**Stanisław Witkiewicz** blazono Nieczuja (naskiĝis la 8-an de majo 1851 en Pašiaušė proksime al Šiauliai (Ĵemajtio), mortis la 5-an de septembro 1915 en Lovran, Kroatio) estis pola pentristo, arkitekto, verkisto kaj teoriisto pri arto, populariganto de la arkitektura stilo de Zakopane, la patro de Stanisław Ignacy Witkiewicz kaj filo de Ignacy, novembra ribelanto.

Vivo
----

Stanisław Witkiewicz studis ĉe la Akademio de Belartoj en Sankt-Peterburgo (1869-1871) kaj en Munkeno (1872-1875). Post reveno al la Rusia Imperio li kunlaboris kun revuo "Wędrowiec" (Migranto) kaj okupiĝis pri artisma kritiko kreante ties modernajn fundamentojn.

En 1890 li setlis en Zakopane, kie li estis fascinita de la tiea popola arto, kreis teorion de la stilo de Zakopane projektante arkitekturon kaj internon de la lokaj vilaoj.

Interalie li estis projektinto de la kapelo de la Plej Sankta Koro de Jesuo en Jaszczurówka (nun kvartalo de Zakopane), konstruita en 1904, kaj estis aŭtoro de la libro *Na przełęczy* (Sur montpasejo, 1891), nomata Evangelio de Tatroj, por kiu li en 1904 verkis novan antaŭparolon. Pro sia agado por la urbo li iĝis honora civitano de Zakopane.

Stanisław Witkiewicz mortis je tuberkulozo la 5-an de septembro 1915 en Lovran (duoninsulo Istrio). La ĉerkon kun la kadavro alvenigis tra militanta Eŭropo bibliotekistino Maria Dembowska. Ĝi atingis Zakopane la 13-an de septembro 1915. La 14-an de septembro la ĉerko estis montrita en tombeja kapelo ĉe la strato Nowotarska. La funebra ceremonio, kiun partoprenis, krom montaranoj kaj montar-gvidistoj, ankaŭ verkistoj kaj artistoj, i. a. Stefan Żeromski kaj Jan Kasprowicz, okazis la 17-an de septembro 1915. Li estis enterigita en la malnova tombejo.

Pentrado
--------

En pentroarto li estis teoriisto de realismo. En la praktiko pentris antaŭ ĉio pejzaĝojn de Tatroj kaj scenoj de la januara ribelo. Aŭtoro de multaj impresionismaj bildoj.

Literaturo
----------

* Teresa Jabłońska, *Stanisława Witkiewicza styl zakopiański* (Stilo de Zakopane laŭ Stanisław Witkiewicz), Eldonejo BOSZ, 2008, ISBN 978-83-7576-029-3

* Stanisław Witkiewicz en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Stanisław Witkiewicz en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 375331
* GND: 121917231
* LCCN: n81003959
* VIAF: 76326984
* ISNI: 0000 0000 8155 9885
* SUDOC: 029434955
* BNF: 12010478p
* ULAN: 500028677
* MBA: e52b13ff-4d93-4eaf-a72b-ccbfc9861289
* NLA: 35799820
* RKD: 85153
* NKC: js2006345217
 |
***Hôpital Saint-Antoine*** estas universitata hospitalo de la Publika Sansistemo - Parizaj Hospitaloj (AP-HP) en la 12a arondismento de Parizo, *184, Rue du Faubourg Saint-Antoine*.

Ĝi estas parto de la Hospitalo-Universitato AP-HP-Universitato Sorbonne Grupo.

Dum la COVID-19-pandemio, la Hospitalo Saint-Antoine partoprenis en terapia esplorado, precipe en la klinika testo de korimun-plasmo (plasmoterapio), kun la teamo de Karine Lacombe, direktoro de la Sekcio pri Infektaj kaj Tropikaj Malsanoj kaj esploristo ĉe la Pierre Louis Instituto de Epidemiologio kaj Publika Sano.

Referencoj
----------

1. ↑  L’hôpital Saint-Antoine
2. ↑  Centre de recherche Saint-Antoine
3. ↑   Regard de Karine Lacombe sur la crise sanitaire. Arkivita el la originalo je 2021-10-19. Alirita 2023-03-19.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Hôpital Saint-Antoine en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo

Fonto
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Medicino |


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 815303
* LCCN: n85387184
* VIAF: 130893523
* ISNI: 0000 0004 1937 1100
* SUDOC: 026385600
 |
La **Kalvinana preĝejo** estas mezepoka religia historia monumento en Hungario, en vilaĝo Monoszló.

Historio
--------

Katolika preĝejo Sankta Mikaelo estis konstruita en tiu loko en la 12-a aŭ 13-a jarcentoj. Dum la kontraŭturkoj bataloj la vilaĝo dufoje senhomiĝis. En la 17-a jarcento protestantaj etnobeloj alvenis. En 1751 tiu ĉi kalvinana preĝejo servis ankaŭ por protestantaj loĝantoj de Köveskál kaj Zánka. La postbaroka aspekto aperis en 1829 pro trakonstruo.

Konstruaĵo
----------

La preĝejo situas laŭ la ĉefvojo sola en korto, kiu estas ĉirkaŭita per ŝtonbarilo. En la korto kreskas kornuso en arba formo, laŭ botanikistoj ĝi ekkreskis en epoko de Napoleono. En mezo de la fasado reliefas la kvadrata turo kun la ĉefenirejo. Alia enirejo funkcias en flanko de la navo, kie estas videbla timpano (arkitekturo) kun interne reliefo. La absido estas gotika kaj kvarangula, iom pli mallarĝa kaj malalta, ol la navo. Interne la mebloj kaj la predikejo estis farita en 1830.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj Arkivigite je 2018-08-20 per la retarkivo Wayback Machine
* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj Arkivigite je 2018-04-27 per la retarkivo Wayback Machine
* hungare kun foto
* 

* AerfotoAerfoto
* AerfotoAerfoto
* Enirejo tra la turoEnirejo tra la turo
* La malnova enirejoLa malnova enirejo
* La timpanoLa timpano


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Kategorio Kalvinana preĝejo (Monoszló) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Gorĝo de Garni kaj la "Simfonio de la Ŝtonoj".
La **Gorĝo de Garni** situas je 23 km oriente de Erevano, Armenio, tuj ĉe la vilaĝo kun la sama nomo. Sur promontoro super la interkrutejo oni povas vidi la templon de Garni de la 1-a jarcento. Laŭ la flankoj de la interkrutejo estas klifmuroj de bone konservitaj bazaltaj kolonoj, ĉizitaj de la rivero Goght. Ĉi tiu parto de la gorĝo de Garni estas kutime nomata la "Simfonio de la Ŝtonoj". Ĝi estas plej facile atingebla per vojo kondukanta maldekstre laŭ la gorĝo tuj antaŭ ol atingi la templon de Garni. Alia vojo kondukas al la interkrutejo tra la vilaĝo, laŭ strato tra la valo. Proksime de ĝi, troviĝas mezepoka ponto el la 11-a jarcento kaj la "Simfonio de la Ŝtonoj". Maldekstre laŭlonge de la rivero ĝis la Ŝtata Arbara Rezervo Ĥosrov, troviĝas la monaĥejo Havuc Tar.

Galerio
-------

* Ekzemplo de bazaltaj kolonoj ĉe la gorĝoEkzemplo de bazaltaj kolonoj ĉe la gorĝo
* La ŝtonojLa ŝtonoj
* Valo de GarniValo de Garni
* Rojo de GarniRojo de Garni

* Kategorio Gorĝo de Garni en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Salman Ĥasimikov** (cirile : *Салман Алхазурович Хасимиков*) (n. 5-a de aprilo 1953, Kazaĥio) estas ĉeĉena liber-stila luktisto, plurfoja ĉampiono de Sovetunio, Eŭropo kaj la mondo, mastro de Mondpokalo, Merita majstro de sporto de Sovetunio.

Biografio
---------

Li naskiĝis en Kazaĥstano en ekzilo la 5-an de aprilo 1953. En 1957 lia familio revenis en la vilaĝon Staraja Sunĵa en Ĉeĉenio. Kiam 16-jarĝa li eklernis la lukton ĉe instruisto Degi Bagajev. Post unu jaro li iĝis monda ĉampiono inter junuloj. En 1976 li translokiĝis al Moskvo.

Li estis dufoje ĉampiono de la mondo inter junuloj, kvarfoje ĉampiono de Sovetunio, trifoje ĉampiono de Eŭropo, kvarfoje ĉampiono de la mondo, mastro de Mondpokalo (1982). Dum dek jaroj li estis kapitano de la nacia teamo de Sovetunio en liber-stila lukto.

Li ne povis partopreni en Olimpikoj 1976 kaj 1980 jaroj pro traŭmoj.

Li transiris al spektakla luktado. Tiam li vivis kaj lernis en Japanio. En 1993 li iĝis ĉampiono pri vrestlingo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Салман Хасимиков Arkivigite je 2013-01-21 per la retarkivo Wayback Machine
* Салман Хасимиков - кумир чемпионов Arkivigite je 2013-10-04 per la retarkivo Wayback Machine
* Салман Хасимиков: Горжусь, что прославлял Родину Arkivigite je 2016-04-26 per la retarkivo Wayback Machine
**Vaux-sur-Poligny** estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento *Jura*, nomita laŭ la montaro Ĵuraso, en la regiono Burgonjo-Franĉkonteo (france *Bourgogne-Franche-Comté*). Fine de 2020 en la komunumo vivis 73 loĝantoj sur areo de 1,26 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de 58 loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la arondismento Dole kaj al la kantono Poligny.

Geografio
---------

La vilaĝo situas sur la unua altebenaĵo de Ĵuraso, apud Poligny.

Demografio
----------

Loĝantara evoluo| 1876 | 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2009 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 337 | 124 | 118 | 108 | 112 | 82 | 112 | 97 |

En la loĝantaro oni ne nombras la lernantoj de la lernejo Dipatrino kiu estas ĉirkaŭ 90 ĝis 2009.

Historio
--------

La preĝejo
La monaĥejo fondiĝis ĉirkaŭ 1020.

Naturaj vidindaĵoj
------------------

La arbaro enhavas karpenoj kaj kverkoj kiuj kreskas sur rendzino.

Arkitekturaj vidindaĵoj
-----------------------

Esperantio
----------

Eksteraj ligiloj
----------------

en la franca kaj la esperanta lingvoj la retejo de Jura-Esperanto

*

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑   lernejo. Arkivita el la originalo je 2014-07-30. Alirita 2012-02-24.
**Venenigo**, **veneniĝo**, **toksado**, **toksiĝo** aŭ **toksigo** estas procezo kiu konsistas en volonta aŭ nevolanta ekspono, engluto, injekto aŭ enspiro de toksa substanco se tiu estas de kemia kompono, ĉar se temas pri natura komponaĵo, tio estas nomata troa engluto; kaj tio validas por ajna substanco ĉu natura, kemia, procezita aŭ kreita. La hazardaj aŭ volontaj venenigoj rilataj al konsumo de kuraciloj estas la plej oftaj. Aliaj toksaĵoj estas la jenaj: industriaj, hejmaj, ĝardenadaj produktoj, drogoj, karbona monooksido kaj alkoholo en troa uzado. La graveco de la toksigo dependas de la tokseco de la produkto, sed ankaŭ de la maniero enmetadi, de la englutita dozo kaj de la aĝo de la viktimo (respektive korpoforto). Estas fundamenta detekti la signojn de risko por la vivo: nome konstati la staton de konscio, la spiradon kaj ankaŭ la pojn-forton. 

La branĉo de la Medicino kiu studas la toksigojn estas la Toksologio.

En Esperanto aperis
-------------------

* Frank van Hertrooij, *La Sekretoj de Veneno* ĉe la blogo Scivolemo, 21-a de julio 2021

Vidu ankaŭ
----------

* Ebrio
* Trodozo
* Veneno


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 672804
* GND: 4062838-3
* BNF: 121538326
 |
**Rüdiger von BERGHEIM** (naskiĝinta ĉ. 1175; mortinta la 14-an de aprilo 1258) estis inter 1216 kaj 1233 episkopo de Chiemsee (kie posteulis lin Alberto) kaj poste ĝis 1250 episkopo de Passau.

Vivo
----

Originante el salcburga dinastio de ministroj (senjoroj de Bergheim) li estis de 1198 kapitulano ĉe la katedralo de Salcburgo kaj inter 1208 kaj 1211 paroĥestro de Freilassing. Ĝis 1215 deĵoris li kiel preposto de la aŭgustenana konvento je Zell am See, poste kiel kapitulano en Passau.

En 1216 li nomumiĝis unua episkopo de Chiemsee kaj konsekriĝis je Herrenchiemsee fare de la salcburga arkiepiskopo Eberhard von Regensberg.

Post abdiko de Gebhard von Plain en Passau lia papa moŝto Gregorio la 9-a nomumis Rüdiger von Bergheim ties posteulo ekde julio 1233. La surlokaj kapitulanoj ne estis interkonsentintaj pri iu alia kandidato. Ne klaras ĉu Rüdiger sukcesis malpligrandigi la monŝuldojn ege kreskintajn sub Gebhard; klaras ke baldaŭ li havis problemojn kun la roma kurio favorante la ŝtaŭfojn. En 1234/35 li apogis imperiestron Frederiko la 2-a kontraŭ ties filo Henriko kaj inter 1236-1239 kontraŭ duko Frederiko la 2-a (Aŭstrio). Konsekvence li ekskomunikiĝis en 1240 fare de la papa legato Albert Behaim. La episkopujo de Passau tiam perdis Vilshofen kaj feŭdaĵojn ĉirkaŭ Ortenburg. Duko Oto la 2-a (Bavario) kaptis la okazon kaj marodis en la medio de Passau. Sed post la malvenkoj de la porimperiestra frakcio en la sudoriento de la imperio en 1245 la ekskomunikiĝo estis neniigita. Post la formorto de la babenbergoj, kies interesegon pri la episkopujo de Passau Rüdiger neniam ŝatis, li klopodis plifortigi sian suverenan pozicion.

Verŝajne denove pro intrigoj de Behaim li estis demisiigita kaj anstataŭigita de la silezia duko Konrado la 2-a (Silezio). Sed tiun ĉi ne akceptis Romo (komence de 1249). La saman jaron reminacis ekskomuniĝo kaj la papo ultimate postulis la foriron de Rüdiger el Passau kion tiu ĉi obstine rifuzis. En februaro 1250 la papa sendito Pietro da Collemezzo deklaris lin kaj ekskomunikita kaj ne plu reganta. En marto 1250 papo Inocento la 4-a konfirmis tiun procedon kaj Rüdiger estis forpelita el Passau. La loko de lia morto ne vere konatas: eblis Mattsee ĉar en la nekrologoj de ties konvento aperis nomo lia.

Literaturo
----------

* Boshof, Egon, "Rüdiger von Bergheim". Ĉe: *Neue Deutsche Biographie* 22 (2005), p. 213-214 (tie ĉi interrete)
* Alois Schmid: "Rüdiger von Bergheim (um 1175–1258)." Ĉe: Erwin Gatz: *Die Bischöfe des Heiligen Römischen Reiches 1198–1448.* ISBN 3-428-10303-3, p. 553.

* Kategorio Rüdiger von Bergheim en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 839900
* GND: 136905412
* VIAF: 81172252
 |
**Vaŝica,** serbe **Вашица,** slave **Vašica** estas vilaĝo en Serbio, en aŭtonomio Vojevodio, en distrikto Srem (regiono), en municipo de Ŝid.

Loko de la municipo en Serbio

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 40  km²
* Koordinatoj: 45°05′28″N 19°11'07″E
* Supermara alteco: 91 m
* Loĝantaro: 1717 en 2002
* Poŝtkodo: 22241
* Telefonprefikso: 22
* Aŭtokodo: ŠI

Geografio
---------

Vaŝica situas en proksimeco de la kroata landlimo laŭ flankovojoj. Ŝid troviĝas en la najbareco.

Historio
--------

Ĝis fino de la 1-a mondmilito la vilaĝo apartenis al Szerém, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio, fine al Serbio. En 2002 loĝis en Vaŝica 1480 serboj (86 %), 124 kroatoj (7 %), 40 jugoslavianoj, 24 slovakoj, 13 rutenoj, 2 hungaroj, po unu sloveno, rumano kaj germano.

Vidindaĵoj
----------

Vidu ankaŭ
----------

* Strukturo de Vojvodino

Fontoj
------

* Hungara Vikipedio
* Mapo pri Vaŝica

* Kategorio Vaŝica en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Vaŝingtona Monumento** aŭ **Washington Monument** estas granda, alta, blanka obelisko ĉe la okcidenta fino de la Nacia Parko en Vaŝingtono. Ĝi estas Usona Prezidanta Memoraĵo konstruita por honormemori al George Washington.

La monumento estas inter la plej altaj masonaĵoj en la mondo, kaj estas la plej alta obelisko en la mondo, alta de 555 futoj kaj 5⅛ coloj (169.29 m), kaj konstruita el marmoro, granito, kaj grejso. Ĝi estis desegnita de Robert Mills, grava usona arkitekto dum la 1840-aj jaroj. Oni ekkonstruis la monumenton en 1848, sed ne finis ĝin ĝis 1884, preskaŭ 30 jarojn post la morto de la arkitekto. Tiu ĉi konstrupaŭzo estis pro financomanko kaj la katastrofo de la Usona Enlanda Milito. Malsama kolornuanco de la marmoro, videbla alte de proksimume 150 futoj (45 m), klare apartigas la ekkonstruon kaj la rekomencon en 1876.

Oni kuŝigis la fundamentan ŝtonon je la 4-a de julio, 1848, kaj la superan ŝtonon je la 6-a de decembro, 1884. Oni dediĉis la finitan monumenton je la 21-a de februaro, 1885. Ĝi oficiale malfermiĝis je la 9-a de oktobro, 1888. Finfinte, ĝi fariĝis la plej alta strukturaĵo en la mondo, ŝtelante ĉi tiun titolon de la Katedralo de Kolonjo, sed la finita Eiffel-Turo en Parizo, Francio, superis ĝin en 1889.