recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Sandra MASON** (naskiĝis la 17-an de januaro 1949) estas civitanino, juristino kaj politikistino de la ŝtato Barbado en Karibio. Ekde januaro 2018 ŝi estis la ĝenerala guberniestro de Barbado, do la loka reprezentanto de la krono de la Unuiĝinta Reĝlando, kiu estis la ŝtatestro de Barbado - ekde 1953 la reĝino Elizabeto la 2-a. Guberniestroj estas deklarataj de la monarko laŭ la konsilo de la ĉefministro. La 30-an de novembro 2021 ŝi iĝis la unua ŝtata prezidanto de Barbado, kiam la lando ĉesis esti konstitucia monarkio kaj fariĝis respubliko.

Vivo kaj kariero
----------------

Ŝi estis trejnata advokato kiu funkciis kiel Apelacia kortuma juĝisto en Sankta Lucio kaj kiel juĝisto en Barbado. Plue ŝi funkciis kiel prezidanto de la komisiono de la Karibia Komunumo por analizi regionan integriĝon, iĝis ambasadoro de Barbado, kaj estis la unua virino en juĝeja posteno de la plej supra jura kortumo de la lando. Ŝi estis la unua nomumito de Barbado en la arbitracia kortumo de la sekretariejo de la Komunumo de Nacioj. Fine de 2017, ŝi estis nomumita kiel la 8-a ĝenerala guberniestro de Barbado, kun oficperiodo komenciĝanta la 8-an de januaro 2018. Samtempe kun ŝia nomumo, ŝi estis premiita per la Lorda Grandkruco en la Ordeno de Sankta Mikaelo kaj Sankta Georgo. Poste ŝi iĝis la kanceliero de la Ordeno de Naciaj Herooj, la Ordeno de Barbado kaj la Ordeno de Libereco.

Notoj
-----

1. ↑  Ernie Seon (EFE), Barbados se convierte en república y se despide de Isabel II 30 de Novembro 2021, Alirita la 1an de Decembro 2021.

* Sandra Mason en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Sandra Mason en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Larĝa panoramo de kolegio en SambalpurLarĝa panoramo de kolegio en Sambalpur

**Sambalpur** laŭ odia lingvo **ସମ୍ବଲପୁର** estas universitata urbego en orienta Barato, en subŝtato Odiŝo, en la samnoma distrikto, kie ĝi estas la sidejo.

Templo en Sambalpur

Demografio
----------

Sambalpur havis populacion de 183 383 en 2011 (kun la plena aglomeraĵo 269 575) kun legopovo 86%, signife pli alta, ol la landaveraĝo (74%).

Etimologio
----------

Sambalpur derivas sian nomon de la diino Samalej, kiu estas la reganta diaĵo de la regiono. Historie ĝi ankaŭ estis konata kiel "Sambalaka".

Geografio
---------

Sambalpur situas laŭ rivero Mahanadi 151 metrojn super la marnivelo. Rajgarh troviĝas 77, Rourkela 123, Kataka 229, subŝtata ĉefurbo Bhubanesvar 234, Rajpur 243, Brahmapur 254, Puri (Odiŝo) kun maro 267, Kolkato 470, tutlanda ĉefurbo Delhio 1048, Mumbajo 1196 kilometrojn (aere) .

Sidejo de karbominejo en Sambalpur

Historio
--------

En la 13-a jarcento reganto kreis sian propran regnon de Sambalpur. En 1800 la princa ŝtato Sambalpur estis konkerita de Maratha Imperio. Nur kvar jarojn poste la britoj konkeris Sambalpur, kiuj regis ĝis la sendependeco (1947). Intertempe la municipo estis formita en 1883.

Ekonomio
--------

La ekonomio de Sambalpur estas baze dependa de la komerco, sed la arbaraj produktoj ankaŭ gravas. La loka bazaro estas fama pri teksaĵproduktoj. Tre proksime la akvoenergia centralo tiris la ŝtalajn kaj metalajn industriojn.

Lingvoj
-------

En Sambalpur la oficiala lingvo estas la odia lingvo.

Religioj
--------

En Sambalpur vivas laŭ religioj plejparte hinduoj (89%), iomete islamanoj (8%) kaj kristanoj preskaŭ (2%).

Eduko
-----

En Sambalpur universitatoj kaj institutoj funkcias.

Universitata domo en Sambalpur

Trafiko
-------

Sambalpur estas atingebla laŭ 3 fervojaj linioj kaj 5 gravaj vojoj. Komuna rela-voja ponto helpas la trafikon. La plej grava vojo estas la azia ĉefvojo Mumbajo-Kolkato. Resume 5 stacidomoj funkcias en la urbego. Al la proksimaj lokoj kaj urboj aŭtobusoj trafikas. La plej proksima internacia flughaveno funkcias en Bhubanesvar, en pli proksime ĉe Rajpur enlanda flughaveno troviĝas.

Klimato
-------

Sambalpur havas tropikan klimaton kun influo de musono. Jare pluvas 1487 mm. En ĉiuj monatoj pluvas, sed plej ofte inter junio-oktobro. La averaĝa jara temperaturo varias inter 24-31 °C.

Vidindaĵoj
----------

* preĝejoj
* karnavalo
* akvobaraĵo Hirakud, la plej longa argila digo en la mondo kaj la plej granda artefarita lago de Azio


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 794621
* GND: 4414098-8
* LCCN: n89145093
* VIAF: 134990312
* NKC: ge1018792
 |

* LernejoLernejo
* StacidomoStacidomo
* PontoPonto
**SFDK** estas grupo de hiphopo el Sevilo, Hispano, formita de Zatu (Saturnino Rey) kaj Acción Sánchez (Óscar Sánchez).​

Historio
--------

Zatu famis pro siaj ingeniaj rimaĵoj, kaj en ties vortumado elstaras humuro, speciale el 2005. En liaj unuaj verkoj, laŭ la alinomo *El Ingeniero* uzis andaluzan dialekton, bastonan voĉon kaj sintenon pli metalrokan. 

La grupon oni fondis komence de la 1990-aj jaroj, en la mezlernejo kie studis Zatu. Kun kelkaj amikoj, ili formis la grupon *Straight From Da Kranny* (SFDK), tradukeble kiel "rekte el la angulo (aŭ kaŝejo)". Tiu nomo referencis al la ejo en kiu kunvenis la grupo. Tio ŝanĝiĝis al "Siempre Fuertes De Konciencia" (ĉiam konscifortaj).

En 1997 oni kreis la unuan diskeldonejon specializitan en repo en Sevilo, nome *Zeroporsiento*. La unua referenco publikigita de tiu eldonejo estis la unua unuopaĵo de SFDK profesie: "Llámalo como lo quieras" en 1997. Kun la diskeldonejo Zona Bruta SFDK publikigis sian unuan albumon en 1999, nome "Siempre fuertes", alude al la nova signifo de la grupo, iel for de la iamaj komponantoj. Farinte koncertojn de "Siempre Fuertes" tra Hispanio, ili preparis duan albumon nome "Desde los chiqueros", kaj publikigis ĝin en 2000, kiun ili prezentis koncerte en Hispanio, sed ankaŭ en Portugalio kaj Francio.

En 2003 ili publikigis "2001 Odisea en el lodo", sukcesis, vendis ĉirkaŭ 12 000 ekzemplerojn, kaj faris turneon tra tuta Iberio. Meksiko, Ĉilio kaj Los-Anĝeleso, en la festivalo de latinamerika muziko, LAMC (*Latin Alternative Music Conference*).

Post krizeto, en 2004 ili kreis sian propran diskeldonejon SFDK Records, per kiuj ili publikigis plurajn albumojn, sukcesis en vendoj kaj pluigis turneojn.

Albumoj
-------

* "Siempre fuertes" (Zona Bruta, 1999)
* "Desde los chiqueros" (Zona Bruta, 2000)
* "2001 Odisea en el lodo" (Zona Bruta, 2003)
* "2005" (SFDK Records/Boa Music, 2005) (Ora Disko pro pli ol 40 000 venditaj ekzempleroj)
* "Los veteranos" (SFDK Records/Boa Music, 2007)
* "Siempre Fuertes 2" (SFDK Records/Boa Music, 2009)
* Acción Sánchez y Zatu Rey: "Lista de invitados" (SFDK Records, 2011)
* "Sin miedo a vivir" (SFDK Records, 2014)
* "Redención" (SFDK Records, 2018)
* "Inkebrantable" (SFDK Records, 2023)

Referencoj
----------

1. ↑  SFDK: Lista de invitados (Tracklist)

Eksteraj ligiloj
----------------

* oficiala retejo
* SFDK ĉe Twitter
* retejo de SFDK en MySpace
* Intervjuo en La Factoría del Ritmo (2007)
* Intervjuo en La Factoría del Ritmo (2005)

  

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo SFDK en la hispana Vikipedio.*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 823507
* MBA: 3aa0cc15-37d0-4c30-bb76-5d6e5b81c474
 |
Ŭatucia estas la plej populara Sanga bovoraso.
Ŭatuciaj bovoj.
**Sanga-bovo** estas la kolektiva nomo por indiĝenaj bovoj de sub-Sahara Afriko. Ili estas foje identigitaj kiel subspecioj kun la scienca nomo *Bos taurus africanus*. Tiuj bovoj originiĝis en Orienta Afriko, probable ĉe la okcidentaj bordoj de la Lago Viktorio, kaj disvastiĝis tra la rivero Nilo, kaj ekzistas priskriboj en murpentraĵoj de Antikva Egipto. Sanga estas intermeza tipo, probable formita pere de hibridigo de indiĝenaj senĝibaj bovoj kun Zebuaj bovoj. Tamen, arkeologia pruvaro indikas ke tiu bovotipo estis aldomigita sendepende en Afriko, kaj raslinioj de taŭraj kaj zebuaj bovoj estis enkondukitaj nur ene de la lastaj jarcentoj. Kvankam la tempolimoj por ties historio estas celo de etenda polemiko, kelkaj fakuloj datigas la unuajn Sanga-bovojn el 1600 a.K. dum alternativa pruvaro montras ostojn trovitajn en Orienta Afriko datitaj je antaŭ 7000 jaroj. Ili estas distingitaj ĉar havas malgrandajn cervikotoraksajn ĝibojn anstataŭ la altaj toraksaj ĝiboj karakteras de Zebuoj.

Notoj
-----

1. ↑   *Relationships between production and product traits in subpopulations of Bonsmara and Nguni cattle*, P.E. Strydom1, R.T. Naudé, M.F. Smith, A. Kotzé, M.M. Scholtz kaj J.B. van Wyk, South African Journal of Animal Science 2001, 31(3)
2. ↑  Mukasa-Mugerwa, E. (1989). "A review of reproductive performance of female Bos Indicus (Zebu) cattle". Arkivigite je 2018-05-09 per la retarkivo Wayback Machine International Livestock Research Institute. Alirita la 19an de Majo 2018.
3. ↑   Caroline Grigson: An African origin for African cattle? — some archaeological evidence. African Archaeological Review 1991, Volume 9, Issue 1, pp 119-144
4. ↑   References Payne, 1964 kaj Schoeman, 1989 en Relationships between production and product traits in subpopulations of Bonsmara and Nguni cattle P.E. Strydom1, R.T. Naudé, M.F. Smith, A. Kotzé, M.M. Scholtz kaj J.B. van Wyk, South African Journal of Animal Science 2001, 31(3) Alirita la 19an de Majo 2018.
Temas pri... Ĉi tiu artikolo temas pri poŝtelefonado. Por aliaj signifoj vidu la artikolon SMS (apartigilo).
**Servo de mallongaj mesaĝoj** estas la traduko de la anglalingva termino ***S**hort **M**essage **S**ervice*, kiu uziĝas laŭ ĝia akronimo **SMS**. Oni esperantlingve uzas ankaŭ tiun SMS (prononco: so mo so), kiu per *retro-akronimado*, iĝis **Skriba Mesaĝeto-Servo** (alia, pli malfrua varianto - **Servo de Mallongaj Sendaĵoj**)

Temas pri servo disponebla en la plejmulto de ciferecaj poŝtelefonoj, kiu ebligas sendadon de mallongaj mesaĝoj (*SMS-mesaĝoj*, *(poŝtelefonaj) tekstmesaĝoj*, *poŝmesaĝoj*, *SMS-oj* aŭ *somosoj*) inter poŝtelefonoj, aliaj porteblaj aparatoj kaj eĉ kelkaj fiksaj telefonoj. La longeco de SMS-mesaĝo estas limigita al 160 signoj (aŭ 70 signoj se en Unikodo), sed eblas aŭtomate meti pli longan tekston en plurajn SMS-mesaĝojn samtempe sendatajn.

* Poŝtelefono kun angla kaj ĉina skribaĵoPoŝtelefono kun angla kaj ĉina skribaĵo
* Tajvana klavaroTajvana klavaro

Vidu ankaŭ
----------

* SMS en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio SMS en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* SMS-slango

Poŝtelefonaj programoj por sendi somosojn kun supersignita Esperanto
--------------------------------------------------------------------

* Somosilo, sendi SMS per iksa metodo
* Vibra somosilo en la angla kaj Esperanto por blindsurduloj
* EoSMS, sendi SMS per iksa metodo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Arkivigite je 2004-04-05 per la retarkivo Wayback Machine
* Arkivigite je 2005-09-24 per la retarkivo Wayback Machine
* 
* 
*
**Sagnat** estas franca komunumo lokita en la departemento Creuse kaj en la regiono Limoĝio. Ĝi havis 188 loĝantojn laŭ censo plenumita en 1999.

Geografio
---------

Sagnat etendiĝas sur 11,81 km², kaj havis 188 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas nur 15 homoj po kvadrata kilometro. La vilaĝo situas en Creuse, kiu estas kampara, maldense loĝata franca departemento en la nordokcidenta parto de la Centra Masivo.

La regiono ĉefe konsistas el malaltaj montoj kaj altebenaĵoj : la plej alta punkto de Sagnat situas je alteco de 362 metroj.

Historio
--------

Antaŭ la franca revolucio de 1789 kaj la kreado de la departemento Creuse en 1790, Sagnat apartenis al la franca graflando Marche. Ekde la fino de la 15-a jarcento ĝis proksimume la jaro 1900, tiu regiono estis fama fonto da migrantaj masonistoj, kiuj ĉiujare dum la plej varma periodo laboris en grandaj urbocentroj, precipe en Parizo.

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la vilaĝo S-ro Philippe Brigand, kiu do fariĝis la loka urbestro.

Administrado
------------

Sagnat apartenas al la kantono de Dun-le-Palestel, kies ĉefurbo estas Dun-le-Palestel. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Guéret, unu el la du arondismentoj de la departemento Creuse.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Creuse
* Kantono de Dun-le-Palestel
Pri la municipo
---------------

**Sangernboden** estas municipo de la komunumo Guggisberg en la distrikto Schwarzenburg, Kantono Berno, Svislando. Ĝi havis proksimume 300 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007.

Geografio
---------

Sangernboden situas en la sudo de Guggisberg ĉe la bordo de la rivero *Kalte Sense* la oriento el la du fontriveroj de Sense.

Trafiko
-------

La vilaĝo situas ĉe la pasejvojo de la montpasejo Gurnigel de Kirchdorf en Kantono Berno al Plaffeien en Kantono Friburgo. Tra tiu pasejvojo veturas poŝtaŭto, kiu konektas la municipon al la svisa publika trafikreto. Sur tiu linio tamen trafikas en ĉiu direkto nur tri veturiloj tage.

Turismo
-------

La regiono estas ŝatata por migrado kaj montbiciklado. En proksimeco de Sangernboden rekte sub la Gurnigelpasejo troviĝas ankaŭ la kuracbanejo kun sulfurakvo Schwefelberg-Bad.

Esperanto-Movado
----------------

Infanoj dum la Familia Esperanto-renktontiĝo en Sangernboden
La 1-an kaj 2-an de novembro 2008 en Hotelo Hirschen en Sangernboden okazis la 1-a Svisa Familia Esperanta Renktontiĝo (SFERO) sub la aŭspicio de Svisa Esperanto-Societo. La renkontiĝo estas la unua de serio de renkontiĝoj por Esperanto-familioj kun infanoj, kiujn SES planas okazigi nun regule almenaŭ unufoje jare. La renkontiĝon en Sangernboden partoprenis 23 personoj el orienta kaj okcidenta Svislando, inter kiuj estis naŭ infanoj. Celo de la renkontiĝo estas ebligi unuflanke al gepatroj kun infanoj ĝui kaj partopreni en Esperanto-etoso kaj aliflanke krei amikecon inter la infanoj en Svislando, kiuj parolas denaske Esperanton aŭ utiligas la lingvon en sia familio. Post la sukceso la partoprenantaro decidis, ke SFERO okazu regule. La dua SFERO okazis en oktobro 2009 en Lenk en Simme-Valo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Sangernboden en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Sangernboden** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

* Retpaĝo de Sangernboden[*rompita ligilo*]
* Retejo de Hotelo Hirschen en Sangernboden
* Retejo de la Sulfura Montobanejo supre de Sangernboden


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
***Saguja arbo*** (*Aloe dichotoma*, afrikaanse *kokerboom*) estas specio de aloo, ĝi estas indiĝena en Suda Afriko, precipe en la regiono Norda Kabo kaj en Namibio. Ĝia nomo venas el tio, ke ĝiaj branĉoj kaj arboŝeloj estas uzataj de buŝmanoj por fari sagujon por la sagoj.

la arbo
La arbo povas alti ĝis 8-9 m, aĝi ĝis 300 jaroj. Ĝia unua flava floro aperas en aĝo de 20-30 jaroj (en junio, julio). La saguja arbo aperas eĉ sur ŝtonoza ebenaĵo aŭ roka deklivo, la arbo staras unuope aŭ 10-15 m unu de la alia. Ili deponas la akvon en la trunko, la arboŝelo estas malmola, brila, flavbruna. La branĉoj estas proporcie aranĝitaj, la folioj aperas sur ties pintoj. La branĉojn kaj la foliojn kovras vaksa tavolo por malhelpi la vaporadon.

Ĝia plej riĉa arbar-simila troviĝejo situas sur protektita areo ĉe Keetmanshoop, urbeto en Sud-Namibio.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Saguja arbo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Saguja arbo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Saguja arbo en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)

* Desert-tropicals.com profile Arkivigite je 2017-05-10 per la retarkivo Wayback Machine
* Plantzafrica.com profile Arkivigite je 2020-08-25 per la retarkivo Wayback Machine

Bildoj
------

*
tradicia *gaŭhuo* kun cilindra sonkesto kaj drakona kapo sur kolo
***Gaŭhuo*** (高胡; pinjine: gāohú; Kantone: gou1 wu4; ankaŭ nomita *yuehu* 粤胡) estas ĉina arĉa kordinstrumento de huĉjina familio. Ĝia nomo laŭlitere signifas "alta huĉjino" kaj ĝi vere havas plej altan sonon el ĉiuj huĉjinoj. La sonkesto de gaŭhuo estas plej ofte cilindra kaj la antaŭa flanko estas kovrita per serpenta haŭto. Ĝi sonas kvaronon pli alte ol erhuo.

Gaŭhuo estas inventita en 1920-j jaroj fare de ĉina muzikisto kaj komponisto Lu Venĉeng (吕文成, pinjine: Lǚ Wénchéng), kaj rapide iĝis unu el plej gravaj instrumentoj de Kantona opero, anstataŭiginte alian similan instrumenton, kiu nomiĝis erŝjano. Plimulton de huĉjinoj oni tenas sur liva femuro dum performo, sed la gaŭhuon oni tradicie tenas inter kruroj. La plej konataj Kantonaj muzikoj por gaŭhuo estas *Bu Bu Gaŭ* (步步高, Popaŝe Alten) kaj *Ping Hu Ĉju Je* (平湖秋月, Aŭtuna Luno Super Paca Lago).

Kvankam originale gaŭhuo uzatis nur en Kantona muziko, ekzistas varianto de gaŭhuo kiun oni uzas en moderna Ĉina orkestro. Ankaŭ, instrumenton tre similan al gaŭhuo sed faritan el bambuo oni uzas en Pekina opero. Ĝi nomiĝas gjinghuo. Tiujn oni ludas ĝin sur femuro, kiel erhuon.

Famaj Gaŭhu-ludistoj
--------------------

* Lu Venĉeng (吕文成, pinjine: Lǚ Wénchéng) (1898-1981)  Arkivigite je 2007-03-11 per la retarkivo Wayback Machine en la ĉina.
* Lju Tjanji (刘天一) (1910-1990)  Arkivigite je 2006-01-07 per la retarkivo Wayback Machine en la ĉina
* Gan Ŝangŝi (甘尚时) (1931- )
* Ju Ĉjivei (余其伟) (1953- ) Arkivigite je 2006-07-18 per la retarkivo Wayback Machine en la angla;  Arkivigite je 2006-01-07 per la retarkivo Wayback Machine en la ĉina

Referencoj
----------

Huang, Rijin (1997) *Guangdong Yinyue; Gaohu Qu Xuan* (Guangdong Music; Selected Pieces for Gaohu). Beijing: *Renmin Yinyue Chubanshe* (Peoples Music Publishing House)

Aŭdia ekzemplo
--------------

{{Aŭskultu|dosiero=Ping hu qiu yue, sample, Gaohu, Yu Qiwei.ogg|titolo=Ping Hu Qiu Yue|priskribo="Ping Hu Ĉju Je" (平湖秋月, Aŭtuna Luno Super Paca Lago). Komponita fare de Lu Venĉeng. Gaŭhua solo ludita fare de Ju Ĉjivej, akomponita per guĝengo }}

Video ekzemplo
--------------

Video de Ju Ĉjivej ludanta *Ping Hu Ĉju Je* (平湖秋月, Aŭtuna Luno Super Paca Lago): 

* Kategorio Gaŭhuo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Sai Baba de Shirdi** (naskiĝis la 27/28-an de septembro 1838(?), mortis la 15-an de oktobro 1918 en Shirdi) – barata majstro kaj spirita instruisto, jogano, islamana fakiro, konsiderata de siaj kredantoj, apartenantaj al hinduismo guruo de guruoj, kaj ankaŭ avataro de Ŝivao mem kaj de Dattatreja, kaj laŭvica enkarniĝo de Kabir. Laŭ opinio de islamanoj (ĉefe sufioj) estis sanktulo, kiu en sia instruado ligis tradicion de hinduismo kun barata islamo.

Vivo
----

**Frua vivo**

Loko kaj dato de la naskiĝo de Sai Baba estas nekonataj. Oni povas supozi, laŭ diversaj personoj, kiuj akompanis lin, ke li naskiĝis la 28-an de septembro 1838, en vilaĝo Pathri. Oni ne scias kiu estis liaj gepatroj kaj kiel li nomiĝis. Li tamen diris al sia proksima amiko kaj kredanto – Mahasapati, ke naskiĝis en vilaĝo Pathri, kaj liaj gepatroj redonis lin al "Fakiro" (oni ne scias pri kiu pensis Sai Baba). Laŭ spekuloj de V. B. N. Khera Sai Baba devenis de vilaĝo Pathri, naskiĝis en bramana familio kaj la gepatroj nomis lin Haribhau. En la aĝo de kvar jaroj Sai Baba ricevis prizorgon de guruo Venkus, ĉe kiu restis dum ĉ. 12 jaroj. Laŭ kelkiuj Sai Baba kiel junulo estis edukita de sufia fakiro, kaj laŭ aliaj de hinduista guruo. Estas homoj, kiuj ligas ambaŭ hipotezojn (ke komence edikis lin fakiro, kaj poste guruo).

**Unua restado en Shirdi**

En 1854 juna Sai Baba alvenis al loko Shirdi, en subŝtato Maharaŝtro, kiel 16-jara fakiro. Li pasigis tie asketan vivon – sub arbo nim faris kavaĵon, kie praktikis meditadon, sidante en asano. Tiutempe li vekis interesiĝon kaj admiron de certaj loĝantoj de Shirdi. Ili diris, ke estis tiel pro lia sentimemo, kvieto kaj rezisto al pezaj kondiĉoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Meher Baba
* Sai Baba

Bibliografio
------------

* Smriti Srinivas, *Sai Baba Movement*, en: *Encyclopedia of Religion*, volumo 12, (ISBN 0-02-865981-3)
* Gunaji N. V. (Hemadpant), *Sri Sai Satcharitra* (angla traduko *Shri Sai Satcharity* de Govindrao Ragulnatha Dabholkara verkita en marathi, alirebla rete laŭ angla versio aŭ alirebla en formato pdf
* Ruhela S. P. *Sai Baba z Shirdi – mistrz uniwersalny* (Sai Baba de Shirdi - universala majstro), eld. Limbus, Bydgoszcz 2004, (ISBN 83-7191-120-3)
* Rigpolous A. *The life and teachings of Sai Baba of Shirdi* parto alirebla online
* Doniger W. *Shirdi Sai Baba*, en: *Merriam-Webster Encyclopedia of World Religions*, eld. Merriam-Webster p. 1002 alirebla online
* Heehs P. *Indian Religions: A Historical Reader of Spiritual Expression and Experience* p. 449-450 alirebla rete

Kroma literaturo
----------------

* Osborne A. *Niezwykły Sai Baba: życie i cuda świętego naszych czasów* (Eksterordinara Sai Baba. Vivo kaj mirakloj de la sanktulo de niaj tempoj), eld. Limbus 1999 (ISBN 83-85475-66-4)
* Kher V. B. N. *Footprints at Shirdi and Puttaparthi*
* Maharaj D. G. *Shirdi Sai Baba's Sermons* alirebla rete[*rompita ligilo*]

Eksteraj ligiloj
----------------

* Homepage of the Sai Baba Sansthan


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 377920
* GND: 119151014
* LCCN: n83148927
* VIAF: 72197699
* ISNI: 0000 0001 1070 3664
* SUDOC: 071205152
* BNF: 14450861v
* NDL: 00621501
* NKC: xx0146931
 |
Samobor troviĝas en la plej malhela departemento
Fortikaĵo de Samobor
La iama bazarada placo en Samobor
Preĝejo en Samobor
**Samobor** estas urbo en Kroatio, en departemento de Zagrebo. Ankoraŭ 77 komunumoj apartenas al la municipo.

Bazaj informoj
--------------

* Areo de la municipo: 250 km²
* Supermara alteco: 127–860 m
* Loĝantaro en la municipo: 36 200, en la urbo: 15 140
* Poŝtkodo: 10 430
* Telefonprefikso: 1
* Aŭtokodo:

Situo
-----

Samobor situas ĉe renkontiĝo de ebenaĵo kaj montoj, 5 km-ojn de la slovena landlimo. Zagrebo troviĝas 20 km-ojn.

Historio
--------

La loko estis loĝata dum la neolitiko, bronzepoko kaj ferepoko. Antaŭ la kroatoj romianoj vivis tie. La unua skriba mencio pri la loko devenis el 1242, tiam Béla la 4-a donacis rangon al la komunumo "reĝa libera urbo". Fortikaĵo konstruiĝis en 1271. Lernejo menciiĝis jam en 1535. En 1797 incendio okazis, post la rekonstruado la urbo ricevis la nunan aspekton. Inter 1809-1813 la francoj havis la urbon, dume impona evoluo okazis. En 1910 loĝis tie 2 725 da homoj, (2 484 kroatoj). Ĝis Traktato de Trianon Samobor apartenis al Habsburga Imperio, al Hungara reĝlando, al Zágráb (reĝa departemento), kie distriktejo estis, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio, fine ekde 1991 al Kroatio. En 1937 tie fondiĝis la Kroata Komunista Partio. Dum la 2-a mondmilito la urbo estis unu el la partizanaj centroj.

Vidindaĵoj
----------

* ruinoj de la fortikaĵo
* paroĥa katolika preĝejo omaĝe al Sankta Anastazia de 1671
* abatejo kun preĝejo de 1733
* kapeloj omaĝe al Sankta Mikaelo kaj Sankta Georgo el la 16-a jarcento
* kapeloj omaĝe al Sankta Filipo kaj Sankta Jakobo el la 17-a jarcento
* kapelo omaĝe al Sankta Anna el la 18-a jarcento
* kastelo de Podolje el la 16-a j.c. században, a -kastély a 18. században épült.
* kastelo de Livadić (livaditj) el la 18-a j.c.
**Said HAĜARJAN** (perse سعید حجاریان; naskiĝis en 1954, Teherano, Irano) estas irana politikisto, ĵurnalisto kaj verkisto.

Said Haĝarjan estas unu el plej proksimaj subtenantoj de Mohammad Ĥatami. Ĝis 1989 li estis la vic-ministro de la informo (sekureco). Poste li transiris al Centro de la strategiaj esploradoj ĉe la ministerio pri eksterlandaj aferoj. Haĝarijan respondis pri la strategio de agitado de Ĥatami dum la prezidanta balotado 1997. En julio 1997 li estis nomumita la prezidanta konsiliano. En 1999 li eniris la islaman konsilion de Tehrano. Li fondis la ĵurnalon «Sobh-e Emruz» («Hodiaŭ matene»), iĝinte la ĉefredaktoro de tiu. Haĝarjan iniciitis la ĵurnalistan enketadon de afero pri la serio de la murdoj de liberuloj. La 12-an de marto 1999 li estis grave vundita rezulte de la atenco. Tiu evento eĥis tutmonde kaj kontribuis kreskon de populareco de la politikisto. Post la resanigado en Germanio li iom post iom revenas al politika agado.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 290456
* GND: 1067898247
* LCCN: no2001011330
* VIAF: 219145542782196642118
* ISNI: 0000 0001 3961 6185
* SUDOC: 119333147
 |
**Félix ROTAETA** (Madrido, 1a de aprilo 1942 – Barcelono, 23a de novembro 1994)​ estias hispana aktoro, reĝisoro​ kaj verkisto.​

Biografio
---------

Studinte ĵurnalismon kaj teatron, li ekaktoris en la grupo de sendependa teatro "Los Goliardos", ekde 1965 ĝis ĝia dissolvo en 1972. Poste li dediĉis sin al kino dum la 1970-aj kaj komenco de la 1980-aj jaroj. Specializita en kompleksaj, turmentitaj kaj foje funebraj roluloj, elstare ĉe la rolulo de ĵaluza kaj batema edzo en la unua filmo reĝisorita de Pedro Almodóvar nome​ *Pepi, Luci, Bom y otras chicas del montón* (1980). Dume li plue aktoris en teatro kaj televido: *Silencio, estrenamos* (1974), *El pícaro* (1974), *Suspiros de España* (1974), *Niebla* (1976), *Platos rotos* (1985) kaj *Delirios de Amor* (1989).​

Kiek verkisto, li verkis la romanojn *Las pistolas* (JC, 1981; Hiperión, 1983)9​ kaj *Merienda de blancos* (Hiperión, 1983) kaj la teatraĵon *Del marqués al Ministro, sin pasar por el registro*. Krome li reĝisoris du filmojn: *El placer de matar* (1988), nome adaptaĵo de sia romano *Las pistolas*, premiita en la 4a Semajno de la Hispana Kino de Murcia,​ kaj *Chatarra* (1991)​ protagonistigita de Carmen Maura kaj Mario Gas, kiu estis elektita por konkursi en la Festivalo de Venecio.​

Kelkaj filmoj
-------------

* Yo creo que... (1975).
* Los placeres ocultos (1976).
* Cuando los maridos se iban a la guerra (1976).
* Pomporrutas imperiales (1976).
* La petición (1976).
* Tigres de papel (1977).
* ¿Qué hace una chica como tú en un sitio como éste? (1978).
* La escopeta nacional (1978).
* De fresa, limón y menta (1978).
* El crimen de Cuenca (1979 y 1981).
* Pepi, Luci, Bom y otras chicas del montón (1980).
* Gary Cooper, que estás en los cielos (1980).
* Crónica de un instante (1981).
* Kargus (1981).
* Corre, gitano (1982).
* La conquista de Albania (1984).
* Akelarre (1984).
* Tiempo de silencio (1986).
* Calé (1987).
* El placer de matar (1988). Reĝisoro.
* Soldadito español (1988).
* Boom boom (1990).
* Chatarra (1991). Reĝisoro.
* Justino, un asesino de la tercera edad (1994).
* Atolladero (1995).

  

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Luis Eduardo Aute en la hispana Vikipedio.*
**Sankt-Antoni** (oficiala germnalingva skribmaniero *St. Antoni*, en la franca lingvo **Saint-Antoine**) estas komunumo en la distrikto Sinĝino en Kantono Friburgo, Svislando. Ĝi havis 1925 loĝantojn je la 31-a de decembro 2010.

Geografio
---------

Sankt-Antoni situas en la Friburga Mezlando proksimume 10 kilometrojn oriente de la kantonĉefurbo Friburgo, okcidente de la rivero Sinĝino, kiu formas la okcidentan komunumlimon. La komunumo Sankt-Antoni konsistas krom la vilaĝo Sankt-Antoni el la vilaĝetoj kaj setlejoj Bächlisbrunnen, Burg, Burgbühl, Guglenberg, Henzenried, Lampertshalden, Lehwil, Mellisried, Niedermonten, Niedermuhren, Niedermonten, Schwenny, Tutzishaus, Weissenbach kaj Winterlingen.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 16,79 km², de kiuj 19,0% estas kovritaj de arbaro, 72,4% servas por agrikulturo kaj 7,5% por setlado.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Sankt-Antoni limas en nordo al Wünnewil-Flamatt, en nordnordoriento en Ueberstorf, en nordoriento al Heitenried, en oriento al Schwarzenburg, en sudo al Alterswil, en okcidento al Tafers, en nordokcidento al Schmitten.

Trafiko
-------

Tra Sankt-Antoni pasas la kantona ĉefvojo n-ro 183 de Friburgo al Schwarzenburg. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A12 situas 6 kilometrojn norde de la komunumo en Flamatt. Per la buslinio de Friburgo la komunumo estas konektita al la publika transportreto.

Historio
--------

Dum mezepoko sur la teritorio de la hodiaŭa komunumo Sankt-Antoni ekzistis neniu setlejo. Post venko en batalo de la friburganoj kontraŭ la bernanoj en la jaro 1447 en la jaro 1448 estis konstruita kapelo konsekcrita al Sankta Antonio. La nomo de tiu kapelo en la jaro 1690 fariĝis la nomo de la vilaĝo. Ĝis 1831 Sankt-Antoni estis kvartalo (en la alemana lingvo *Schrot*) de la paroĥo Tafers. En la jaro 1832 Sankt-Antoni konstituiĝis kiel aparta komunumo en la Germana distrikto de Friburgo. Surbaze de la nova konstitucio de 1848 ĝi estis atribuita al la nove kreita distrikto Sinĝino.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: Reta mapo 1:20000 de Swisstopo[*rompita ligilo*]
2. ↑  Fonto: Komunumdatumoj de la retejo de la Svisa Federacia Oficejo pri Statistiko, retejo konsultita la 5-an de novembro 2011
3. ↑  Fonto: *Peter F. Kopp*: *Sankt-Antoni* en *Historia Leksikono de Svislando* (2011-01-11)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la komunumo Sankt-Antoni Arkivigite je 2009-07-24 per la retarkivo Wayback Machine

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Sankt-Antoni** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Sinĝino |
| --- |
| Alterswil • Bösingen • Brünisried • Düdingen • Giffers • Heitenried • Oberschrot • Plaffeien • Plasselb • Rechthalten • Schmitten • Sankt-Antoni • Sankt-Silvestro • Sankt-Urso • Tafers • Tentlingen • Ueberstorf • Wünnewil-Flamatt • Zumholz |  |

 |
Mälkiä-kluzo ĉe Lappeenranta kun flosigitaj arbotrunkoj
La **Saimaa-kanalo** estis inaŭgurita en 1856 kaj kondukas de lago Saimaa tra finna kaj rusa teritorio al Finna golfo. Ĝi estis daŭre grava por la transporto de  lignoprilabora industrio.

Malij Visockij, Viborg, Saimaa-kanalo
La kanala longo estas 42,93 km de Lappeenranta ĝis *Kluzo Bruzniĉnoje* ĉe Viborg (Rusio), el kiu longo 19,60 km estas en Rusio. La altodiferenco estas 76 m, la akvovojon disigas ok kluzoj. La kanalon povas uzi ŝipoj kun transporta kapablo de 2.000 ĝis 2.500 tunoj. Konvene al mezuroj de la kanalo, la ŝipoj devas maksimume longi 82,50 m, larĝi 12,60 m, enakviĝi 4,35 m. La ŝipoj ne povas superi la veturan alton de 24,50 m.

Post kiam la daŭriga milito inter Finnlando kaj la Sovetunio finiĝis en 1944 per armistico, Finnlando devis cedi pri teritorioj de la kanala areo favore al la Sovetunio. Post pliboniĝo de la rilatoj inter Finnlando kaj la Sovetunio, la Sovetunio ebligis remalfermon de la kanalo por la trafiko, transporto per luo de kanalo al Finnlando je 50 jaroj, ekde 1963. 

La du landoj subskribis en 2010 novan lu-traktaton por plua 50-jara luo, ekvalida en 2013. En la nova traktato, la pli frue luitan insulon (Malij Visockij) ne plu luas Finnlando. 

Ekde 1991, la kanalon povas veturi eĉ turistoj per propra boato aŭ per eskursaj boatoj.

La Viborga golfo estas konektita pere de la Saimaa-kanalo al la lago Saimaa en Finnlando.

Literaturo
----------

* Helmut R. Külz: *Der finnisch-sowjetische Vertrag über den Saimaa-Kanal*. En: *Zeitschrift für Wasserrecht*, 1964, P. 22–31,
* M. Radloff: *Pachtverlängerung für Saimaa-Kanal im Gespräch*. En: *Deutsche Verkehrs-Zeitung*, Bd. 57 (2003), P. 8,

* Kategorio Saimaa-kanalo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

**Edmund Sós** (ŝoŝ) (naskiĝis la 25-an de decembro 1863 en Sátoraljaújhely (Hungario), mortis la 27-an de junio aŭ julio   1931 en Wien) estis hungara esperantisto, d-ro, kuracisto de 1891 en Wien.

Ĉ. 1900 li aliĝis el E, al kiu li dediĉis sin tute ĝis la morto. Estis vicprezidanto, poste honora prezidanto de Unua E-Unuiĝo, Wien, estrarano de iama AEL, *Nova Tempo*, AED kaj fine vicprezidanto de AEA. Multajn jarojn ĉefo-delegito kaj komitatano de UEA. Ano de la loka Kuratora Komitato de IEMW. Pasia amo de la Paneŭropa ideo kaj gvidanto de tiu movado sur E-kampo. Kunlaboris *German-Aŭstria Esperantisto*, *Nova Tempo*, *Aŭstria Esperantisto*, *Medicina Revuo*, *Heroldo de Esperanto* kaj *Esperanto*. Verkis (kun Julius Glück) E-lernolibron, 1910, kiu aperis en 7 eldonoj. Tradukis *Ŝolandro* de Bonsels, 1924; *Paneŭropa-Manifesto* de Coudenhove-Calergi.

Referencoj
----------

1. ↑   *Esperanto*, 1931, vol. 27, n-ro 373/374, p. 137
2. ↑   D-ro Edmund Sós, 1931, *Aŭstria Esperantisto*, vol. 8, n-ro 7, p. 81. Ĉar la notico de lia morto aperis en la julia numero de Aŭstria Esperantisto, tre eble li mortis en la fino de Junio, ne en la fino de Julio
3. ↑   Edmund Sós en *Enciklopedio de Esperanto*
|  |  |
| --- | --- |
|  | - La mallongigo VS en Saint-Gingolph VS staras por la svisa Kantono Valezo. Por aliaj signifoj de la nomo vidu sub **Saint-Gingolph**. |


---


**Saint-Gingolph** estas komunumo en la distrikto Monthey en Kantono Valezo, Svislando. Ĝi havis 932 loĝantojn je la 31-a de decembro 2012.

Geografio
---------

**Saint-Gingolph** ĉe suda bordo de Lago Lemano kaj la deksta bordo de rivero Morge, kiu markas la francan-svisan landlimon. Aliflanke de la rivero situas la samnoma franca komunumo Saint-Gingolph (Haute-savoie), kun kiu ĝi antaŭ 1569 formis unu solan komunumon. La komunumo konsistas el la vilaĝoj Saint-Gingolph, Le Fenalet, La Clesette kaj Les Esserts.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 14,38 km², de kiuj 57,4% estas kovritaj de arbaro, 12,2% servas por agrikulturo kaj 4,6% por setlado.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo limas en okcidento al Saint-Gingolph (Haute-Savoie) (Francio), en nordo al la Lago Lemano, en oriento al Port-Valais, en sudo al Vouvry, kaj en sudokcidento al Novel (Francio).

Trafiko
-------

Tra Saint-Gingolph pasas la kantona ĉefvojo n-ro 21, el kiu sur la franca flanko fariĝas la vojo d 1005 kaj kiu konektas Valezon kun Savojo. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A9 situas en distanco de 10 kilometrojn oriente en Villeneuve. Pere de la trajnlinio de Svisaj Federaciaj Fervojoj al Saint-Maurice la komunumo estas konektita al la publika transportreto. Ekzistas projekto longigi la trajnlinion al Francio.

Vidindaĵoj
----------

En kasteleto de la 16-a jarcento estas muzeo pri tradicioj kaj barko de Lemano. Maketoj de ŝipoj, malnovaj objekoj kaj dokumentoj prezentas la historion pri la komerca ŝipveturado sur la lago inter la 15-a kaj la 20-a jarcentoj.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Collombey-Muraz datiĝas el la jaro 1153 kiel *Sanctus Gengulfus*. **Saint-Gingolph** dum mezepoko estis komunumo de la Grafolando Savojo. La komunumo estis konkerita en la jaro 1536 de valezanoj kaj bernanoj. En kontrakto de 1569 la rivero Morge estis difinita kiel limo inter Savojo kaj Valezo, kio kondukis al la divido de la komunumo, kiu divido definitive konfirmiĝis post la fondo de la Kantono Valezo en la jaro 1815.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: [ Reta mapo 1:20000 de Swisstopo]
2. ↑  Fonto: Komunumdatumoj de la retejo de la Svisa Federacia Oficejo pri Statistiko, retejo konsultita la 5-an de novembro 2011
3. ↑  Fonto: [URL:  *Patrick Maye*: *Collombey-Muraz* en *Historia Leksikono de Svislando* (2011-02-07)]

Vidu ankaŭ
----------

* St-Gingolph (Suisse) (stacidomo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retpaĝo de Saint-Gingolph
* Muzeo pri tradicioj kaj barkoj de Lemano[*rompita ligilo*]

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Saint-Gingolph** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Monthey |
| --- |
| Champéry  •  Collombey-Muraz  •  **Monthey**  •  Port-Valais  •  Saint-Gingolph  •  Troistorrents  •  Val-d'Illiez  •  Vionnaz  •  Vouvry |  |

 |
Remburita specimeno de *Saimaannorppa* en la Finna Muzeo de Natura Historio.
Arealo
***Saimaannorppa*** aŭ **Ringita puso** (*Pusa hispida saimensis*) estas subspecio de foko nome Ringofoko, kiu vivas nur en lago Saimaa en Finnlando. Ĝi estas nura mamula speco, kiu vivas nur en Finnlando. Kiam Saimaa kaj Ladogo iĝis lagoj kaj la kontakto kun la Balta maro estis fermita, la fokoj *norppa* de Balta maro, *norppa* de Saimaa kaj *norppa* de Ladogo komencis iĝi tri variaj specoj. Antaŭe en Finnlando Saimaannorppa estis multe malamikata. En 1960-aj jaroj estis eble nur proksimume 100 *saimaannorppa*-j. Kanto "Vanhojapoikia viiksekkäitä" ("Saimaa estas granda, sed ekzistas nur 100 fokoj. Baldaŭ eble estos nenio") de Juha Vainio igis pensojn pri *saimaannorppa*-j pli bonaj.
Nun estas pli multe *saimaannorppa*-j ol en 1960-aj jaroj (eble malmulte malpli ol 400), sed plue la subspecio estas en granda danĝero.

* Kategorio Saimaannorppa en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Saimaannorppa en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 731251
* NKC: ph886259
 |
**Saint-Agnant-de-Versillat** estas franca komunumo lokita en la departemento Creuse kaj en la regiono Limoĝio. Ĝi havis 1121 loĝantojn laŭ censo plenumita en 2006.

Geografio
---------

Saint-Agnant-de-Versillat etendiĝas sur 50,46 km², kaj havis 1121 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas nur 22 homoj po kvadrata kilometro. La vilaĝo situas en Creuse, kiu estas kampara, maldense loĝata franca departemento en la nordokcidenta parto de la Centra Masivo. 

La regiono ĉefe konsistas el malaltaj montoj kaj altebenaĵoj : la plej alta punkto de Saint-Agnant-de-Versillat situas je alteco de 449 metroj.

Historio
--------

Antaŭ la franca revolucio de 1789 kaj la kreado de la departemento Creuse en 1790, Saint-Agnant-de-Versillat apartenis al la franca graflando Marche. Ekde la fino de la 15-a jarcento ĝis proksimume la jaro 1900, tiu regiono estis fama fonto da migrantaj masonistoj, kiuj ĉiujare dum la plej varma periodo laboris en grandaj urbocentroj, precipe en Parizo.

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la vilaĝo S-ro Pierre Decoursier, kiu do fariĝis la loka urbestro.

Administrado
------------

Saint-Agnant-de-Versillat apartenas al la kantono de La Souterraine, kies ĉefurbo estas La Souterraine. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Guéret, unu el la du arondismentoj de la departemento Creuse.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Creuse
* Kantono de La Souterraine
La ĉefa enirejo
**Farmacia plantejo** (ruse *Аптекарский огород*, *Aptekarskij ogorod*) situas encentre de Moskvo, ĉefurbo de Rusio. Dum multaj jaroj oni kutimiĝis nomi ĝin - Botanika ĝardeno. Ĝin establis caro Petro la Unua en 1706 por kultivi novajn aŭ nesufiĉe konatajn kuracplantojn kaj ekzerci medicinistojn pri ties efiko kaj uzado.

Laŭ legendo la caro tie plantis tri koniferojn: piceo, abio kaj lariko *"por instrui homojn en ilia diverseco"*, el kiuj la lasta estas ankoraŭ viva.

La 13-an de aprilo 1805 la Moskva Universitato aĉetis Farmacian plantejon laŭ dekreto de imperiestro Aleksandro la Unua. Nuntempe ĝi funkcias kiel filio de la biologia fakultato de MŜU.

La Franca invado al Rusio okazinta en 1812 rezultigis grandan incendion en Moskvo. La Botanika ĝardeno tiam multe suferis pro ĝi: forbrulis oranĝerioj, biblioteko kaj herbario.

Dum kelkaj jardekoj sciencistoj restaŭradis la perditaĵojn, kio bezonis multan monon. Tial por iom profiti ili vendis sufiĉan parton de areo. De tiam la ĝardeno okupas 7.0 hektarojn.

Meze de la 20-a jarcento en Moskvo aperis du novaj botanikaj ĝardenoj: Botanika ĝardeno en Moskvo (Rusio) kaj Botanika ĝardeno de MGU. Ties apero iom malpliigis rolon de la Farmacia plantejo, tial oni aranĝas krome temajn, edukajn, sciencajn vizitojn kaj prelegojn, seminariojn, ekspoziciojn. De tiam la ĝardeno iĝis unu el plej ŝatataj ripozlokoj por moskvanoj kaj gastoj de la ĉefurbo.

Krom plantoj tie estas pli ol 50 specoj de raraj bestoj kaj fiŝoj.

Kolektoj kaj permanentaj eksponejoj
-----------------------------------

* Dendrologio - Kolekto pli ol 2000 specoj de arboj, arbustoj kaj plantoj;
* Antikva lago aperinta en la 18-a jarcento;
* Ĝardeno de la kuracherboj (140 specoj de la plej necesaj);
* Abunda kolekto de orkideoj (pli ol 800 taksonoj);
* Eksponejo de insektomanĝaj plantoj el la tuta mondo;

Vidu ankaŭ
----------

* Botanika ĝardeno en Moskvo (Rusio)

Eksteraj ligiloj
----------------



* [*rompita ligilo*] oficiala paĝo ruse, angle
* fotogalerio kaj esplikoj ruse


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 577164
 |
Teufelstisch
burgo-grupo
Burgo Berwartstein
La **roklando de Dahn** (germane:  **Dahner Felsenland**) estas pejzaĝo en la distrikto Südwestpfalz (Rejnlando-Palatinato). Ĝi situas en la nordokcidento de la Vasgovio, mezmontaro, de la sudokcidento de la Palatinata Arbaro kaj la norda parto de la Vogezoj. En la roklando de Dahn ekzistas multaj rokformacioj de la grimpregiono Südpfalz.

La pejzaĝo estas preskaŭ identa kun la samnoma komunumaro, kiu konsistas el la urbo Dahn kaj 14 vilaĝoj. La roklando de Dahn estas parto de la naturparko Palatinata Arbaro. Ĝi situas inter 200 (valoj) kaj 400 m alteco (montoj). Ĝi estas deakvigata de la rivero Lauter, kiu ĉi tie ĉe sia supra parto nomiĝas *Wieslauter*, al la Rejno.

### Vidindaĵoj

En la roklando de Dahn troviĝas 16 burgoj respektive burgruinoj kaj multaj rokformacioj el sabloŝtono, kiuj estas uzataj por sportogrimpado. Inter la burgoj la burgogrupo Dahn Altdahn, Grafendahn kaj Tanstein, Berwartstein kaj Drachenfels estas la plej famoj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Roklando de Dahn en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Roklando de Dahn en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Dahner Felsenland auf: Wanderportal Pfalz
* Touristeninformation Dahner Felsenland
la turo sur monto Eschkopf
**Eschkopfturm**, ankaŭ nomata **Ludwigsturm** estas elrigardturo, kiu troviĝas sur la monto Eschkopf en la Palatinata Arbaro. Ĝi estas monumentprotektita objekto.

Situo
-----

La turo de la Eschkopf troviĝas en la Frankenweide, kiel nomiĝas la meza parto de la Palatinata Arbaro, sur la teritorio de la komunumo Wilgartswiesen. La turo estas konstruita 1902, kie staras malnova signalturo el la tempo de Napoleono.

* Eschkopfturm en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Eschkopfturm en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Rwferancoj
----------

1. ↑   url= | titel=palzpix.de: *Eschkopfturm , auf dem "Pfälzischen Gotthard"* | zugriff=2015-04-03
2. ↑   url=  | titel=denkmallisten.gdke-rlp.de: *Nachrichtliches Verzeichnis der Kulturdenkmäler - Kreis Südwestpfalz* |elŝutita=2015-04-03 | format=PDF; 1,9 MB
3. ↑   url= | titel=wanderportal-pfalz.de: *Turm 1: Eschkopfturm - Aussichtsinsel im Wäldermeer* | elŝutita 2015-04-03

49.310337.85378Koordinatoj: 49° 18′ 37,2″ N, 7° 51′ 13,6″ O (mapo)
**San Lucas** estas unu el la 118 komunumoj de la meksika subŝtato Chiapas, kiu estas la subŝtato kiu situas plej sude. La ĉefurbo de la komunumo estas San Lucas el Zapotal. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 07110.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 5918 loĝantojn. El tiuj estis 2988 viroj kaj 2930 virinoj. La komunumo havas surfacon de 154 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 660 metroj super la marnivelo.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 3157 personoj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 1991 scipovis legi kaj skribi kaj 1163 personoj estis analfabetoj. Do 63% de la personoj scipovis legi kaj skribi kaj 37% estis analfabetoj. 

5673 personoj en la jaro 2000 aĝis pli ol 5 jaroj. El tiuj 608 personoj estis indiĝenoj. Tio signifas ke 10.72% de la loĝantaro en la koncerna jaro estis indiĝenoj. 

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* San Lucas Arkivigite je 2011-06-17 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)
**San Mamés de Campos** [sanmaMES deKAMpos] estas municipo en la centro de la provinco Palencio, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la komarko *Tierra de Campos*.

Geografio
---------

Preĝejo.
Ermitejo.
Ruinoj de domego.
Ruinoj de domego.
Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 15,54 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 49 loĝantojn. Ĝi perdis multajn loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte perdis 420 loĝantojn el la jaro 1900. Ĝi distas 43 km de Palencio, provinca ĉefurbo.

La municipa teritorio estas ene de la Norda Jakoba Vojo nome *Ruta del Besaya*.

Historio
--------

Estas multaj restaĵoj de romia setlado. La areo apartenis unue al la Regno Kastilio.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj kaj vitejoj) kaj brutobredado (ŝafoj kaj kolombejoj). Lastatempe funkciado de servoj plej ekgravis, kune kun piedirado tra naturaj lokoj. De la historia pasinteco restis diversaj vizitindaj vidindaĵoj kiel la preĝejo, la ermitejo, blazondomoj ktp.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Palencio

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 771979
* VIAF: 316735734
 |
Samuel Brannan
**Samuel Brannan** (naskiĝis la 2-an de marto 1819; mortis la 14-an de majo 1889) estis usona entreprenisto, kiu riĉiĝis danke al la kalifornia orimpetego meze de la 19-a jarcento.

Biografio
---------

Samuel Brannan naskiĝis en Saco, Majno. Junaĝe li konvertiĝis al mormonismo. En 1846 post la morto de Joseph Smith, li foriris kun pluraj mormonaj amikoj al Kalifornio. Li ekloĝis en Sanfrancisko kaj eldonis la unuaj gazeton de la urbo, la *California Star* (Stelo de Kalifornio). Li kreis ankaŭ la unuan lernejon de la urbo. En 1847 li malfermis vendejon ĉe *Sutter's Fort*, en la nuna urbo de Sakramento.

En 1848 li iris al *Sutter's Mill* ĉe Coloma, kie estis trovita oro. Maje de la jaro 1848 Brannan disvastiĝis la novaĵon en la urboj de Sanfrancisko, post kiam li du monatojn antaŭe asertis ke tio malveris - tiel li havis sufiĉe da tempo por prepari siajn vendejojn..
Li malfermis plurajn vendejojn por vendi la necesajn aĵojn al ministoj kaj aĉetis plurajn terenojn en Sanfrancisko.

Li estis nomumita ĉe la unua municipa konsilio de la urbo kaj organizis komitaton, kiu zorgis pri sekureco.
Sekve, en la jaro 1853, li elektiĝis membro de la senato de Kalifornio. Li riĉiĝis pro internacia komerco, bankoj kaj fervojaj kompanioj. En 1859 li fondis Calistoga kaj en 1864 la *Napa Valley Railroad Company* por veturigi turistojn.

Post eksedziĝo kaj pro alkoholismo li ruiniĝis kaj mortis 70-jaraĝa en Escondido (Kalifornio). Li estis entombigita en la tombejo de *Mount Hope*, San-Diego (Kalifornio).

Referencoj
----------

1. ↑  Trisatan Gaston-Breton: "John Sutter pour tout l'or de la Californie", 18 juillet 2008, .

Bibliografio
------------

* Bagley, Will. "'Every Thing Is Favorable! And God Is on Our Side': Samuel Brannan and the Conquest of California." *Journal of Mormon History* 23, no. 2 (1997): 185-209.
* Bagley, Will, ed. *Scoundrel's Tale: The Samuel Brannan Papers*. Spokane, WA: Arthur H. Clark, 1999.
* Dickson, Samuel. *Tales of San Francisco.* Stanford: Stanford University Press, 1957.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Samuel Brannan en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* PBS - *The West* - Samuel Brannan
* *California Gold Rush Profile - 1st millionaire dies broke* Arkivigite je 2017-05-25 per la retarkivo Wayback Machine
* *California Newspaper Hall of Fame - Sam Brannan* Arkivigite je 2016-10-22 per Archive-It
* Sam Brannan Monologue


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 374415
* GND: 122019733
* LCCN: nr91003177
* VIAF: 40250026
* ISNI: 0000 0000 4643 0883
* SUDOC: 150893809
 |
**San Martín Huamelúlpam** estas unu el la 570 komunumoj de la meksika subŝtato Oaĥako (*Oaxaca*). La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas *San Martín Huamelúlpam*. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 20 239.

Geografio
---------

San Martín Huamelúlpam apartenas al la distrikto Tlaxiaco al kiuj apartenas entute 35 komunumoj. Ĝi situas en la Miŝteka regiono de Oaĥako (regiono *Mixteca*), kiu apartenas al la nordokcidenta parto de la subŝtato. La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 1012 loĝantojn. El tiuj estis 448 viroj kaj 564 virinoj. La komunumo havas surfacon de 29,34 kvadratkilometroj. La meza alteco estas 2200 metroj super la marnivelo. 

Situo de la koncerna distrikto kaj regiono interne de la subŝtato Oaxaca.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 12 indiĝenoj. El tiuj 11 aĝis pli ol 5 jaroj. Entute 11 personoj estis dulingvaj (hispana kaj indiĝena lingvoj).

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* San Martín Huamelúlpam Arkivigite je 2007-01-28 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.