recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Libro en Malnovslava lingvo montras la atanazian kredkonfeson. Černihiv, Muzeo.
La **atanazia simbolo** (*Quicumque vult* (kiu ajn volas) estas kredkonfeso kiu tiel nomiĝas pro la fakto ke ĝi estas laŭtradicie atribuita al Sankta Atanazio (295-373), ĉefepiskopo de Aleksandrio de Egiptio. Ĝi signifas precipe por la doktrino de la kristana Triunuo, kiu ĝi esprimas energimaniere por batali kontraŭ Arianismo.

En la liturgio de la okcidenta Eklezio ĝi estis recitita dum la Liturgio de la horoj. En la Ambrozia Rito, male, ĝi estas uzata kiel himno en la dimanĉo de la Tre Sankta Triunuo; dum la orienta Eklezio neniam ĝin uzis.  
 Ĝi estis jen greklingve jen latinlingve.   

La plej granda parto de la kritikistoj opinias ke ĝi estis origine kompilita en la latina lingvo; kaj ne en la 4-a jarcento, sed almenaŭ unu jarcento pli malfrue. La teologio kiu el ĝi travideblas estas multe proksima al tiu de Ambrozio de Milano.  

La nunaj kritikistoj ne akordiĝas pri la atribuo:

* Karl Künstle ĝin atribuas la kontraŭpriscilia hispana episkopo;
* L. G. Morin ĝin taksas verko de la 6-a jarcento, eble de Sankta Marteno de Brago;
* H. Brewer ĝin asignas al Ambrozio de Milano;
* J. Stiglmayr faras ĝian aŭtoron Sankta Fulgencio de Ruspo (Tunizio).

Notoj
-----

1. ↑   Kun la liturgia reformo oni ĝin aboliciis.

Vidu ankaŭ
----------

* Kredo (liturgio)
* Apostola Simbolo kun latina teksto
* Kredokonfeso nicea-konstantinopola
* Triunuo (araldiko)
* Atanazio
* Ario
* Arianismo

Eksteraj ligiloj
----------------

* itallingva atanazia Simbolo
**Preĝejo de Ignaco Lojola** estas romkatolika preĝejo kaj Monumento historia en Hungario, en urbo Esztergom, en la ĉefplaco.

Historio
--------

En 1594 jam estis tie preĝejo sen turo, kiu konstruiĝis nur en la sekva jardeko. Ĝi detruiĝis pro la kontraŭturkaj militadoj. En 1686 jezuitoj alvenis kaj konstruis novan senturan preĝejon kaj monaĥejon inter 1728-1738. La altaro pretiĝis inter 1735-1737. La jezuitoj estis forigitaj en 1773, anstataŭ ili alvenis paŭlanoj, poste benediktanoj. En 1788 2 turoj konstruiĝis. Inter 1820-1856 la preĝejo estis provizora primasa katedralo. Dum la 2-a mondmilito bomboatako okazis, en 1958 la preĝejo renoviĝis.

Konstruaĵo
----------

La preĝejo kontaktiĝas kun Primasa Palaco (Esztergom) laŭ la trotuaro. La konstruaĵo havas unu navon kaj 2 sakristiojn. La ornama fasado estas simetria, meze estas la ĉefenirejo. La plej grava skulptaĵo prezentas Sanktan Ignacon Lojola. La ĉefaltaro prezentas vivon de Ignaco Lojola. La ceteraj altaroj estas dediĉitaj al Sankta Kruco, Stefano la 1-a (Hungario) kaj Francisco Xavier. Antaŭ la preĝejo estas skulptaĵo pri Sankta Maria.

Kermeso okazas en la 31-an de julio.

Fontoj
------

* Hungara Vikipedio
* hungare
* hungare Arkivigite je 2007-07-13 per la retarkivo Wayback Machine

* Interna parto de la preĝejoInterna parto de la preĝejo
* Foto pri la preĝejoFoto pri la preĝejo

* Kategorio Preĝejo Ignaco Lojola (Esztergom) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **preĝejo Sankta Nikolao** estas romkatolika historia monumento en Hungario, en vilaĝo Vasszilvágy, ĝis 1935 en *Felsőszilvágy*.

Historio
--------

Laŭ arkeologia pruvo la kirko ekzistis jam en 1342. Arkeologoj konjektas, ke pli frue romia konstruaĵo estis en tiu loko. Dum disetendiĝo de reformacio la loĝantoj forlasis la katolikismon, sed reprenis ĝin en 1650. Laŭ alia informo la protestantoj havis kunvenon ankoraŭ en 1673. La preĝejo estis trakonstruita laŭ baroko en 1769. En 1885 la konstruaĵo plene estis renovigita, en 1943 la internaj muroj estis denove pentritaj, poste nur ekstere en 1948 kaj 1962, fine interne en 1969. Spite tiujn laborojn kelkaj ornampentraĵoj restis el la 14-a jarcento. La orgeno alvenis en 1860, ĝi estis trakonstruita ĝuste post jarcento. En la 2000-aj jaroj restaŭradaj laboroj komenciĝis.

Konstruaĵo
----------

La preĝejo situas sola, en la historiaj tempoj apude tombejo funkciis. Apud la preĝejo statuo pri Kristo altiĝas ekde 1732. La fasado estas simetria, meze la kvadrata turo plene reliefas. La enirado estas tra la turo, la turopinto estas plurlatera piramido. La absido estas rektangula kaj en la mezepoko ĝi estis la origina navo. Sakristio kaj kapelo aliĝas al la absido. Interne en la sanktejo simbolo pri Sankta Triunuo estas videbla. La altara bildo prezentas episkopon Sanktan Nikolaon.

Kermeso okazas en la 6-an de decembro.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* hungare kun foto
* 



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Kategorio Preĝejo Sankta Nikolao (Vasszilvágy) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Kredo** estas, en la katolikaj liturgio kaj devoteco, la kredkonfeso kiun la fidelula komunumo eldiras en la liturgiaj momentoj, precipe dum la Meso de la dimanĉoj kaj la liturgiaj solenaĵoj.

La liturgio proponas du formulojn por la kredo:

* La Apostola simbolo aŭ apostola kredo: temas pri teksto de la 2-a jarcento, naskiĝinta kun la liturgio de la bapto.
* La Kredokonfeso nicea-konstantinopola: temas pri evoluo de la, pliriĉigita per la kristologiaj asertoj difinitaj en la unua koncilio de Niceo kaj per la pneŭmatologiaj (= pri la Sankta Spirito) kredasertoj difinitaj en la Unua koncilio de Konstantinopolo.

* La Atanazia simbolo: atribuata al Sankta Atanazio de Aleksandrio (kvara jarcento), estis iam recitata en la Roma rito kaj en la Ambrozia rito.

En la rito de la bapto oni preferas la formon "demando kaj respondo": al la demandoj de la presbitero aŭ de la episkopo pri la tri artokoloj de la Apostola Simbolo la baptotoj respondas ĉiuj kune "Jes, mi kredas". Post tio ili estas baptitaj.

Malgraŭ ke la kredo estas recitata kvazaŭ preĝo, ĝi tia propre ne estas, sed ĝuste nur solena deklaro de la precipaj kredartikoloj, nome resumo de la precipaj dogmoj.

Kredo de Pio la 4-a
-------------------

Papo Pio la 4-a promulgis per la buleo *Iniuctum nobis* de la 13-a de novembro 1565 la kvaran formon de Kredo per la sigelilo de la Aŭtoritato (post la tri supre menciitaj), konata kiel *Professio fidei Tridentina* (Trenta Kredkonfeso) en respekto de la dogmaj difinoj de la Koncilio de Trento. Tiuj difinoj nenialion[*klarigu*] faras ol specifi kaj ekspliki kion jam indikitan en la antaŭaj kredkonfesoj, kaj ĝi estis pliigita (19-a jarcento) per la aldonoj de la dogmaj difinoj de la Unua Vatikana koncilio. La celo estis "klare difini la Katolikan Kredon antaŭ la kredkonfeso de Protestantismo. .

Notoj
-----

1. ↑  La Kredokonfeso nicea-konstantinopola estis kaj estas fonto de disputoj inter la Katolika Eklezio kaj la Ortodoksa Eklezio pro la katolika aldono de la Fiioque*. Laŭ la Katolika Eklezio la du formuloj estas ĝustaj, kvankam la Filioque pli kompleta; sed laŭ la Ortodoksa Eklezio la Katolika Eklezio estas hereza, do evitenda, kaj kun tiu nenimaniere rilatas.*
2. ↑   Testo e spiegazione storica , traduko al la itallinvo

Vidu ankaŭ
----------

* Meso
* Dia ofico
* Bapto
* Apostola simbolo
* Kredokonfeso nicea-konstantinopola
* Atanazia simbolo
* *Professio fidei Tridentina*
* Pio la 4-a
* Kristologio
**Preĝejo Johano Baptisto** estas romkatolika preĝejo en Hungario, en vilaĝo Acsád, kie ĝi estas la plej malnova kirko.

Historio
--------

La unua mencio pri la preĝejo okazis en 1342 (la paroĥo funkciis tiam en Szilvágy), en 1547 ĝi jam havis ankaŭ paroĥon loke. En la 17-a jarcento kalvinana kaj luterana pastroj servis en la vilaĝo, dume en 1713 la preĝejo ne havis turon. En 1756 la paroĥo funkciis ne loke, sed en Meszlen. En la 1790-aj jaroj la preĝejo estis renovigita kaj trakonstruita laŭ baroka stilo. La turo estis konstruita nur en la 20-a jarcento. En 1947 la freskoj estis pentritaj, en 1968 la ekstera parto estis renovigita.

Konstruaĵo
----------

La konstruaĵo situas sola. La preĝejo havas unusolan kvadratforman turon super la ĉefenirejo. Sub la preĝejo estas kriptoj, sed la enirejo al la kriptoj estas blokita per muro.

Kermeso okazas en la 24-an de junio.

Fontoj
------

* hungare
* hungare


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Kategorio Preĝejo Johano Baptisto (Acsád) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

**Ana RIBEIRO** (naskiĝis en Campina Grande la 15-an de majo 1996), plennome **Ana Maria DA COSTA RIBEIRO**, filino de Roberto da Silva Ribeiro, estas brazila esperantisto el portugala deveno. Profesie, ŝi estas komputilisto, kaj jam estis pagita kunlaboranto de *Mozilla*, Eŭropa Unio (EU Brazil Cloud Connect) kaj MIT Media Lab (*App Inventor*).

En TEJO, ŝi estis elektita Komitatano B por la oficperiodo 2016-2018 , organizis IJK-n en 2014, kaj estas konstanta kontribuanto de Revuo Kontakto. Ŝi ankaŭ estis estrarano de ISAE por la oficperiodo 2017 - 2020. En 2017, estis anoncita en gazetara komuniko  de UEA, ke ŝi estas la gvidanto pri la renovigo de la retejo de UEA.

Eksteraj ligiloj
----------------

* *La Dizertonto* de Boris Vian, [ akompanite de akustika gitaro, laŭ la traduko de George Lagrange, en prezento de Ana Ribeiro decembre 2022 en Porto (Portugalio, en la retejo Jutubo)

Referencoj
----------

1. ↑  oficperiodo 2016-2018
2. ↑  gazetaraj komuniko
la suda fasado de la kirko en Dachwig
**Preĝejo Sankta Petro** (germane: *Kirche St. Petri*) estas protestantisma halo-kirko en Dachwig, Germanujo, kiu konstruiĝis en 1863 laŭ rondarka stilo. 

la monumento por falintaj soldatoj
en la direkto de la apsido

Historio
--------

Jam en 876 estis la unua mencio de kirko en Dachwig; en 1208, laŭ enkronikaj asertoj, oni starigis kapelon Sankta Sebastiano samloke kie nun estas la preĝeja areo. En 1400 alvenis dua Johano-kirko antaŭ la pordego *Niedertor* kiu 95 jarojn pli malfrue estiĝis, do ekstere de la nuna vilaĝo.

Post ordonita endkonduko de Reformacio en la 1524 jaro la Sebastiano-kirko iĝis Petra kaj jam jaron poste la unua protestantisma pastoro Johann Spinler ekdeĵoris. En 1794 la surloka orgenfaristo Johann Michael Hesse kreis instrumenton por ĝi. Pro kadukegoj la mezepoka ejo estis malkonstruita en 1862.

En novembro 1863 konsekriĝis ĝia posteula ejo kaj la Hesse-orgeno reinstaliĝis. Ĉirkau la 1900-a jaro la interno ricevis novan farbadon kaj post la Unua mondmilito senvualiĝis granda monumento por la falintaj soldatoj en la kirka korto. En 1943 la granda sonorilo devis fandiĝi por armilproduktado. En 1963 nova, pli modera farbado ekbeligis la internon kie oni estis foriginta la ambonan altaron. Restaŭrado de la orgeno estis en 2004, de la antaŭkirka placo en 2009. Farbado interna nova fariĝis en 2014/15 kaj 2017 la ĥorejo estis farbe rearanĝita laŭ la ideoj de la komenco de la 20-a jarcento.

En 2023 la kirko kun la komunumoj Dachwig, Elxleben, Walschleben kaj Witterda apartenas al la paroĥa areo de Elxleben ene de la ekezidisktrikto erfurta. Paroĥestras Olaf Meyer.

Arkitekturo
-----------

Temas pri verko de [[historiismo (arthistorio)|historiismoĥĥ kun kirkoturo ueste kaj apsido kun kvinangula finiĝo eoste. Ĉeestas ankaŭ trajtoj de iam moderna, rondarka stilo laŭ modeloj de malfrubizancaj kaj romanikaj kirkoj en Supra Italujo. Tipas la apenaŭ oblikva trabtegemento permesanta interne malferman spekton de la ligna tegmentaro.

Estas granda galerio je tri flankoj kies apogiloj staras seninterrompite ĝis supre. Kontraŭdirekte ili estas unuigitaj kun la eksteraj vandoj per diversaj lignaj elementoj. Uestflanke estas dua galerio sur kiu trovis sian finan lokon la fama kaj belsona Hesse-orgeno.

Referencoj
----------

1. ↑  hejmpaĝo

* Kategorio Preĝejo Sankta Petro (Dachwig) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

51.07664510.858138Koordinatoj: 51° 4′ 35,9″ N, 10° 51′ 29,3″ O (mapo)
La **preĝejo Johano Baptisto** estas romkatolika konstruaĵo en Hungario, en vilaĝo Felsőszölnök.

Historio
--------

La unua mencio pri kapelo okazis en 1377. Baldaŭ plurfoje okazis renovigaj laboroj, iam la kapelo estis levita al kirko. Ekde iam (ĉefe dum la kontraŭturkaj bataladoj) la luteranoj uzis ĝin, la katolikoj reakiris ĝin en 1717 kaj en 1794 plene renovigis ĝin. La orgeno unue estis renovigita en 1832, lastfoje en 1989. Nova altaro estis farita en 1898, ties pli nova bildo estis pentrita pri morto de Jesuo en 1967. La plena konstruaĵo estis rekonstruita en 1838 kaj perdiĝis la videblaj mezepokaj partoj.

Konstruaĵo
----------

La konstruaĵo situas sola. La kvadratforma turo situanta maldekstre disrompas la simetrian fasadon. La turopinto estas bulboforma. Kelkaj ŝtupoj kuras al la enirejo. En la fasado 3 skulptaĵoj estas videblaj en niĉoj. Ankaŭ interne estas skulptaĵoj: Johano Baptisto, Koroj de Jesuo kaj Sankta Maria, Stefano la 1-a (Hungario) kaj Ladislao la 1-a (Hungario). Sur la plafono estas videblaj bildoj ekzemple pri La lasta vespermanĝo.

Kermeso okazas en la 24-an de junio.

Fontoj
------

* 
* 

Preĝejo de Felsőszölnök
* 
* Interna bildoInterna bildo
* Dulingvaj bildoj sur la murojDulingvaj bildoj sur la muroj
**Preĝejo Johano Baptisto** estas romkatolika historia monumento en Hungario, en urbo Ráckeve.

Historio
--------

La unua preĝejo estis konstruita en 1517. Ĝi travivis eĉ dominadon de la turkoj, sed en la 1770-aj jaroj oni decidis konstrui pli novan pro stato de la preĝejo. Tiutempe ĉefe la germana minoritato uzis la preĝejon. La malnova estis malkonstruita en 1791. La pli nova preĝejo konstruiĝis en la 1790-aj jaroj. La orgeno estis farita en 1923. La internaj muroj ricevis grandajn sekpentraĵojn en 1994.

Konstruaĵo
----------

La preĝejo situas sola laŭ la trotuaro. En mezo de la fasado estas la enirejo, pli supre la turo altiĝas. La absido estas kvarlatera, apude la etaĝa sakristio troviĝas. 5 fenestroj estas pentritaj kolore, ili prezentas Sanktan Maria kaj 4 hungarajn sanktulojn Elizabeto de Hungario, Stefano la 1-a (Hungario), Emeriko de Hungario, Margareta de Hungario. La ĉefaltara bildo prezentas bapton de Jesuo, ĝi estis pentrita en 1799. La flankaj altaroj estis dediĉitaj al Sankta Anna kaj Johano Nepomuko.

Kermeso okazas en la 24-an de septembro.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare
* hungare kun foto
* hungare kun du globvideoj

* Turo de la preĝejoTuro de la preĝejo
* Enirejo de la preĝejoEnirejo de la preĝejo
* Fasado de la preĝejoFasado de la preĝejo


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Kvazaro - (falsaj koloroj)
**Kvazaroj** estas tre foraj kaj fortaj fontoj de energio, supozeble enormaj nigraj truoj kiuj voras tutajn stelojn en la centro de galaksio. La unua kvazaro estis malkovrita en 1963, kaj nun oni konas kelkmilojn da kvazaroj.

Etim.: angla *quasar* (*quas[i stell]ar*), (estas) "kvazaŭ stela".

La kvazaro kiel gravita lenso
-----------------------------

Gravita lenso
La kvazaro povas ankaŭ efiki kiel Gravita lenso. Laŭ simpla ne scienca priskribo oni povas vidi la objekton, la gravita-lensa -planeton en centro kaj dekstran kaj maldekstran la kavazrojn, sed ĝi estas nur 1 kvazaro. La planeto in centro estas pli proksima kaj la kvazaro estas malproksima.
Laŭ prelego en (Naturesplora societo en Zuriĥo (NGZH)) oni povis mezuri multajn datenojn kaj oni scias ke oni havas nur 1 kvazaron en tia eksemplo.

Trovo de nova planedo per la metodo de gravita lenso
----------------------------------------------------

Sed oni povas ankaŭ mezuri aliaj datumoj kaj oni trovis surprize kun la datumoj kaj la scienca sistemo de gravita lenso ankaŭ novajn planedojn.

Kvalito de "objektoj" en Universo
---------------------------------

En ne scienca priskribo ĉirkaŭ 4-5 % de "objektoj" estas "lumo" kaj energio, ĉirkaŭ
25 % estas materio kun konata kvalito, sed ĉirkaŭ 60-70 % de "objektoj" estas "malhela materio" Malluma materio. La malhela materio estas materio kun nekonata kvalito. La futura esplorado eble helpas trovi la kvaliton de tia malhela materio.

Vidu ankaŭ
----------

* Astrofiziko
* Gravita lenso
* Lumeco

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kvazaro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Kvazaro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* prelego gravitaj lensoj : Metodo pri esplorado de malhela paĝo de Universo Arkivigite je 2010-10-09 per la retarkivo Wayback Machine prelego de 11 oktobro 2010 Prof. J. de Fizika Instituto de Universitato de Zuriĥo
* pri gravita lensoj kaj la serĉo por ekstrasolaraj planetoj[*rompita ligilo*] - en germana lingvo, jaro 2006)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 8186
* GND: 4136468-5
* LCCN: sh85109741
* SUDOC: 027815110
* BNF: 11977608d
* NDL: 00575124
* NKC: ph122057
* BNE: XX553307
 |
**Preĝejo Apostolo Sankta Petro** estas romkatolika historia monumento en Hungario, en urbo Őriszentpéter, kie estas la plej malnova funkcianta konstruaĵo.

Diservoj okazas dimanĉe je la 8:30 h.

Historio
--------

Dum regado de Béla la 4-a konstruiĝis la kirko en la 1230-aj jaroj. Post jarcento ĝi estis pligrandigita ricevanta gotikajn partojn. En la 1550-aj jaroj ĝi ricevis bastionojn, remparojn. Depost 1600 oni denove konstruis defendajn partojn. Tiutempe supozeble estis tie ĉ. 30 hajdukoj. Tamen en 1664 la turkoj okupis kaj detruis ĝin. La kalvinanoj akiris la ruinigitan kirkon, la katolikoj rericevis ĝin en 1732. Renovigo-rekonstruo okazis antaŭ ol 1698. En 1925 kaj iom poste oni parte renovigis la konstruaĵon. En 1975 arkeologoj esploris la preĝejon, post 4 jaroj la preĝejo renoviĝis.

Konstruaĵo
----------

La preĝejo situas sola, ĉe la fasado altiĝas la kvadrata turo. Supro de la turo estas piramido. La romanika enirejo troviĝas flanke de la navo. La sanktejo estas malpli larĝa, ol la navo kaj ĝi estas duonronda. Apud la sanltejo sakristio funkcias. Interne estas galerio, kies enirejo troviĝas ekstere laŭ ŝtuparo. Estas interese, ke dum la mezepoko ankaŭ sur la eksteraj muroj estis freskoj. En la sanktejo la ĉefa bildo prezentas Sanktan Petron (pentrita en 1801).

Kermeso okazas en la 19-an de oktobro.

Fontoj
------

* hungare kun multe da bildoj
* hungare kun foto
* hungare kun foto Arkivigite je 2013-10-29 per la retarkivo Wayback Machine
* hungare
* hungare kun bildoj

Ornama pordo de la preĝejo

* Kategorio Preĝejo Sankta Petro (Őriszentpéter) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Desegnado de DescartesDesegnado de Descartes
**Meĥanikismo** estas filozofia doktrino, kiu klarigas la realon per nur meĥanikaj leĝoj de la fizika movado. Ĝi asertas, ke la sola formo de kaŭzeco estas fizika influo inter la materiaj elementoj, kiuj konsistigas la realan mondon kaj, tial, ĝi defendas ankaŭ materiismon kaj fizikismon. Ĉi tiu necesa fizika kaŭzado signifas, ke kapabloj kiel libera volo, konscienco aŭ la ekzisto de etiko apenaŭ havas sencon, ĉar ili ne estas klarigeblaj el pure meĥanikaa vidpunkto. Krome, ĝi implicas akcepton de determinismo kaj kontraŭas vitalismon, kiu implicas, ke vivaj organismoj posedas ne-fizikajn ecojn (ekzemple, *vivan forton*), kiuj igas ilin vivaj.

En la deksepa jarcento Descartes antaŭenigis la tielnomitan *klasikan meĥanikismon*, fizikan vidadon de la mondo post la esploroj de Galileo, Huygens kaj Boyle. Klasika meĥanikismo baziĝas sur du doktrinoj: ontologio kaj gnoseologio. La kartezia meĥanikisma ontologio enhavis du ĉefajn tezojn: *la mondo kondutas kiel maŝino* kaj *ĉio reala estas fizika*. Meĥanikisma meĥaniko, aliflanke, asertis, ke la redukto de fenomenoj al iliaj fizikaj partoj kaj iliaj meĥanikaj interagoj estis sufiĉaj kaj necesaj por klarigi ĉiujn okazaĵojn.

Referencoj
----------

1. ↑  Campeyn, Joan.  Llibertat i mecanicisme (katalune) (HTML). *Apunts Jota'O*. Alirita 2019-06-17.
2. ↑  Bunge, M.  (2002) *Crisis y reconstrucción de la filosofía* (hispane). Barcelona: Gedisa.
3. ↑  Des Chene, A.  (2001) *Spirits and Clocks. Machine and Organisms in Descartes* (anglès). Nova York: Ithaca, Cornell University Press.
4. ↑  Bunge, M.  (2007) *A la caza de la realidad. La controversia sobre el realismo* (castellà). Barcelona: Gedisa.
Interno de la preĝejo
Plafona vitralo
La **preĝejo al Sankta Roĥo** (pole: **Kościół św. Rocha**) estas konstruita kiel la Monumento al Reakirita Sendependeco. Ĝi staras sur bjalistoka monteto Sankta Roko kie iam troviĝis tombejo. Ĝi estas unu el la plej famaj modernismaj preĝejoj en Pollando.

La preĝejon oni konstruis en la jaroj 1927-1946 je modernisma-ekspresionisma stilo laŭ projekto de Oskar Sosnowski. Ĝi estas okangula kaj konsistas el tri partoj. Post morto de Sosnowski en bombardata Varsovio en septembro 1939 la konstruadon daŭrigis arkitekto Stanisław Bukowski.

Iniciatinto de la konstruado estis pastro Adam Abramowicz, multjara preposto de la paroĥo al sankta Roko. Post anonco de la konkurso projekti *Preĝejon de Dia Protekto en Bjalistoko* en ĵunalo *Arkitekturo kaj Konstruarto* la 14-an de junio 1926 alvenis 70 projektoj.

Turo
----

La tutan stelforman konstruaĵon kronigas la 83-metra turo kun 3-metra statuo de la Dipatrino kiu staras sur piasta krono. Ĝi rememorigas la Apokalipson [12:1].

Interno
-------

Kristalforma strukturo de plafonoj rilatas al regionaj plafonoj preĝejaj en Łomża, Wizna, Supraśl kaj Vilno.

En la preĝejo troviĝas tri skulptaĵoj de Stanisław Horno-Popławski: Kristo ĉe la ĉefa altaro, la Dipatrino kun Jesuo en ekstera altaro kaj Kristo la Bona Ŝafisto sur eksteraj remparoj de la kortego.

En la plafono troviĝas granda vitralo kiu prezentas simbolajn Sanktan Spiriton kaj sanktulojn (laŭ la projekto de Placyda Siedlecka-Bukowska). Maldekstre de la ĉefa altaro staras altaro al Sankta Antonio kaj maldekstra flanka kapelo al Sankta Roko. Dekstre troviĝas altaro al la Dipatrino Rozaria kaj malantaŭ ĝi - kapelo al Dipatrino kun kopio de pentraĵo el Vilno. Tie pendas ankaŭ kelkaj tabuloj kiuj rememorigas polajn soldatojn militantajn oriente.

Dum la 2-a mondmilito sovetoj okupantaj Bjalistokon planis aranĝi en la preĝejo cirkon.

Ĉirkaŭaĵo
---------

Apud la preĝejo staras modernisma paroĥestrejo konstruita inter 1929 kaj 1932 ankaŭ laŭ la projekto de Oskar Sosnowski.

La preĝejon ĉirkaŭas unuetaĝa muro (planita esti pli alta, duetaĝa remparo) kaj kvar ĉeangulaj turetoj similaj al defendoturoj, tial la preĝejo devis simili al orienta, religia defenda arkitekturo. La duonronda pordego al la kortego iom similas tiun, kiu troviĝas en Vilno.

Desupra skemo de la preĝejo - Oskar Sosnowski, 1927

* Kategorio Preĝejo Sankta Roĥo (Bjalistoko) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Thea de HAAS** (naskiĝinta la 30-an de oktobro 1885 en Berlino, mortinta la 2-an de majo 1976 en Nazza) estis germana pentristino kaj verkistino.

Vivo
----

Estante filino de majoro kaj verkistino ŝi venis, post la patra morto, kune kun patrino kaj unu fratino al Eisenach. Post la edziniĝo al la protestantisma pastoro Rudolf de Haas ŝi restadis en Koblenz kaj Bruĝo. En decembro 1911 ŝia edzo vokitis al Nazza en la Distrikton Wartburg por deĵori en Nazza kaj Hallungen ĝis majo 1913.

Tie en Turingio ŝi tre amikiĝis kun la enloĝantaro kaj trovis multajn belajn motivojn en la ĉirkaŭaĵoj. En 1914 la paro faris, post la progeedziĝvojaĝo, duan vojaĝon al Afriko. Pro la eksplodo de la Unua mondmilito ŝi nur sep jarojn patrujen; intertempe la edzo estis kaptitisto en Kairo. Reveninte ŝi ankaŭ sociale agis.

La afrikaj travivaĵoj priskribatas en la libroj *Ursel reist nach Afrika* kaj *Urwaldhaus und Steppenzelt*. La unue citita verko malpermesitis en 1946 en la sovetie okupita zono de Germanlando.

En Nazza nomitis en 1992 infanĝardeno por ŝi. Multaj ŝiaj bildoj posedatas de familioj de Nazza. Eĉ la preĝejo havas altaran bildon de ŝi pri la Prediko sur la monto. La unuajn trejnadhorojn pentrajn ŝi estis havinta en Metz. La ruldometo, kiu servis al ŝi dum pentraj ekskursoj, donacitis en 1950 al la filo Wolfgang.

Verkoj
------

* *Piet Nieuwenhuizen der Pfadfinder Lettow-Vorbecks.* 2 vol. 1922.
* *Urwaldhaus und Steppenzelt.* Leipzig 1926.
* *Ursel reist in Afrika.* Berlin 1931.

Referencoj
----------

1. ↑

Eksteraj ligiloj
----------------

* Informoj pri Thea de Haas en katalogo de la Germana Nacia Biblioteko (germane)
* Prie sur la komunuma retpaĝaro


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 608586
* GND: 10150098X
* VIAF: 27433862
* ISNI: 0000 0000 0499 4920
* NKC: mzk2015895779
 |
**Kirko (laŭ aliaj fontoj kapelo) Sankta Sabina** estas romkatolika konstruaĵo en Hungario, en la ĉefurbo Budapeŝto, en ekstera parto de distrikto Újbuda. Ĝia apuda apartenaĵo estas Studa Domo (aŭ monaĥejo) pri benediktanoj. La objekto estas la unusola preĝejo en Hungario, kies patrono estas Sankta Sabina.

Historio
--------

En la malfrua 18-a jarcento multe da germanoj alvenis, kiuj kunportis ŝtonan krucon. Ili metis ĝin ĉe periferia stratangulo, poste ili ĉirkaŭis ĝin per krado. Baldaŭe ili aĉetis la apudan parcelon, kie ili konstruis kapelon. En 1932 societo kreiĝis pri zorgado de la kapeleto. La nomo de la patrono venis pro tio, ĉar en la mezepoko longe funkciis en la proksimeco benediktana monaĥejo pri Sankta Sabina, kies ruinoj ankaŭ nun estas videblaj. En 1934 konstruiĝis la nun videbla kirko. Menciindas, ke ĉi tie konstruiĝis en Hungario tia altaro, kiu estas rondirebla, do dum meso la pastro rigardas al la sidantaj katolikaj homoj.

Konstruaĵo
----------

La konstruaĵo situas ĉe kruciĝo de du stratoj laŭ ambaŭ trotuaroj. La fasado estas simetria, meze estas la enirejo, en la 2 flankoj altiĝas po unu turoj. Malantaŭ la fasado etendiĝas la navo iomete pli mallarĝa kaj pli malalta, ola la fasado mem. Ĉe la stratangulo estas videbla kruco. Laŭ la fontoj la pli supre menciita kruco estis metita en kajuton de la dekstra turo. Supro de la turopintoj estas piramidoj.

En la apuda monaĥejo junaj monaĥoj vivas, kiuj preĝadas en la kirko, kio estas ankaŭ liturgia centro de la loĝantoj.

Kermeso okazas en la 29-an de aŭgusto.

Fontoj
------

* hungare
* [*rompita ligilo*] hungare kun ekstera foto
* hungare


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Kategorio Preĝejo Sankta Sabina (Újbuda) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Tamagoĉi V1 de Bandai.
**Tamagoĉi** aŭ **Tamagotchi** (たまごっち, ***Tamagotchi***?) estas ludilo, nome man-tenata cifereca dorlotbesto, kreita en Japanio de Akihiro Yokoi 横井昭裕 de WiZ kaj Aki Maita de Bandai. Ĝi estis unuafoje vendata de Bandai la 23an de Novembro 1996, en Japanio. Je 2010, ĉirkaŭ 76 milionoj da Tamagoĉioj estis venditaj tutmonde. Plej Tamagoĉi estas metitaj en malgrandaj ovoformaj komputiloj kun interfaco kutime konsistanta el tri butonoj, kvankam la nombro de butonoj povas varii.

Laŭ Bandai, la nomo estas vortokunfando kombinanta la japanan vorton "たまご" (tamago), kiu signifas "ovo", kaj la angla vorto "horloĝo". Sekve, la nomo estis foje latinigita kiel "Tamagotch" sen "i" en Japanio. Plej rolulaj nomoj Tamagotchi finas per 'tchi' aŭ 'っち' en Japana, kun kelkaj esceptoj.

Referencoj
----------

1. ↑  Bandai (2010-01-31) "Tamagotchi iD L" March 19th sale!. Bandai. Arkivita el la originalo je 2017-05-23. Alirita 2010-02-20.

  Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2017-05-23. Alirita 2015-11-30.
2. ↑  バンダイ タイムマシンバンダイ マシン (plej antikva arkiva versio)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Tamagoĉi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de Tamagoĉi[*rompita ligilo*]
* Tamagotchi Oficiala Japana retejo (2004–nune)
* Tamagotchi Oficiala Japana retejo (1996-1998 modeloj)[*rompita ligilo*]
* Oficiala filmoretejo
* くちぱっちのモグモグブログだっち Blogo de Kuĉipaĉi[*rompita ligilo*]
**Thomas Avery** (17a de Decembro 1975) estas brita esploristo kaj verkisto. Li faris rekordan vojaĝon al la Suda Poluso en 2002. Li estis veturante perpiede kaj al la Norda kaj al la Suda Polusoj.

Avery ludis gravan rolon en la polemiko pri la vereco aŭ falseco de la postuloj de Robert Peary kiu asertis esti atinginta la geografian Nordan poluson per sia ekspedicio la 6an de aprilo 1909. Baze sur kalkuloj pri la propraj registroj de Peary, la brita polusesploristo Wally Herbert konkludis en libro de 1989 ke Peary ne atingis la poluson, kvankam li povus esti tiom proksima kiom ĝis je 60 mejloj (97 km). Liaj konkludoj estis amplekse akceptitaj.

Subteno por Peary denove venis en 2005, aliflanke, kiam Tom Avery kaj kvar kunuloj rekreis la kontaktan parton de la vojaĝo de Peary kun kopiaj lignaj sledoj kaj teamoj de kanadaj eskimohundoj, atingante la nordan poluson en 36 tagoj, 22 horojn - preskaŭ kvin horojn pli rapide ol Peary. Tamen, la plej rapida 5-taga marŝo de Avery estis 90 marmejloj, signife manke de la 135 postulitaj fare de Peary. Avery skribas sur sia retejo ke "La admiro kaj respekto kiujn mi tenas por Robert Peary, Matthew Henson kaj la kvar Inuit viroj kiuj riskis norden en 1909, kreskis grandege ĉar ni eliris de Kabo Kolumbia. Nun ĉar vidis mi mem kiel li vojaĝis trans la glacimaron, mi estas pli fervora ol iam ke Peary efektive malkovris la nordan poluson."

Referencoj
----------

1. ↑   Metro – Pro-explorer hits north and south, peak and valley. Metronews.ca. Alirita 22a de Aŭgusto 2010.

 Arkivigite je 2011-05-23 per la retarkivo Wayback Machine  Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2011-05-23. Alirita 2015-09-12.
2. ↑  American Polar Society: Sir Wally Herbert
3. ↑  Tom Avery website Arkivigite je 2015-01-22 per la retarkivo Wayback Machine. Alirita en Majo de 2007

Literaturo
----------

* *Pole Dance* (Orion, 2004)
* *To The End of the Earth* (St Martin's Press, 2009)

Referencoj
----------

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo
* Tom Avery Speaker Bureau


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 533736
* GND: 1014383307
* LCCN: nb2005012865
* VIAF: 73372595
* ISNI: 0000 0000 3944 2982
* SUDOC: 248187252
 |
**Alajos Rigele** [alajoŝ], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Rigele Alajos,** estis aŭstrohungara, poste ĉeĥoslovakiana skulptisto. Lia persona nomo germane **Alois,** slovake **Alojz**. Li laboris preskaŭ ĉiam en sia naskiĝurbo, kie multaj el liaj skulptaĵoj plejparte faritaj el marmoro kaj bronzo estas videblaj hodiaŭ.

Alajos Rigele naskiĝis la  8-an de februaro 1879(nun 1879-02-08) en Pozono (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempa Bratislavo en Slovakio), li mortis la 13-an de februaro 1940 en Bratislavo (Slovakio).

Ateliero de Rigele
Fontano

Biografio
---------

La unua ekspozicio de la juna Alajos okazis en sia aĝo dek en montrofenestro de librovendejo. Li akiris diplomon en Akademio de Belartoj de Vieno en 1907, liaj ĉefinstruistoj estis en:Edmund von Hellmer kaj de:Hans Bitterlich. Post la diplomo li studvojaĝis al Italio 3 jarojn helpe de stipendio, pli poste li hejmenvenis. Li estis tre ligita al sia naskiĝurbo kaj malakceptis multajn invitojn al Budapeŝto kaj Prago. Lia edzino naskis plurfoje.

Elektitaj skulptaĵoj
--------------------

* skulptaĵo pri Elizabeto de Hungario (1907)
* reliefo pri Elizabeto de Hungario (1912)
* reliefo pri Péter Pázmány en Katedralo Marteno de Tours (Bratislavo) (1914)
* tombomonumento pri Imre Madách (1936)
* fontano pri knabino kun kapreolo

Fontoj
------

* biografio hungare kun foto
* biografio hungare kun foto
* biografio hungare kun bildoj
* biografio hungare

Referencoj
----------



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 840612
 |



* Portalo pri Biografio
Monaĥejo de Rueda.
La **Monaĥejo de Rueda**, en hispana oficiale *Monasterio de Nuestra Señora de Rueda*, estas monaĥejo apartenanta al la Ordeno de Cistercianoj en Sástago, en la komarko *Ribera Baja del Ebro*, Provinco Zaragozo, regiono Aragono, Hispanio. Ĝi estas je 74 km de Zaragozo, en direkto al Castellón. Ĝi staras borde de la rivero Ebro, antaŭ la urbeto Escatrón, sed ene de la municipa teritorio de Sástago.

Ĝi estis kreita en la 12-a jarcento. En 1182 la reĝo Alfonso la 2-a donis al la monaĥoj la loĝlokon kaj kastelon de Escatrón, por ke ili konstruu kolonion laŭ sia kutimo. Konstruado pluis ĝis la fino de la 14-a kaj komenco de la 15-a jarcentoj. Tiam jam estis kompletigita la mezepoka komplekso.

Mudeĥara turo kaj klostro.
En la 16-a kaj la 17-a jarcentoj konstruiĝis la aktuala monumenta placo, kie elstaras la herera portikaro kiu konektas la novan Abatpalacon kun la mezepoka komplekso. Post jardekoj, malantaŭ la klostro oni konstruis la grandan navon de la novaj dormejoj kaj novicejon, aktuale preskaŭ ruina. Gravas la vorkoj de hidraulika infrastrukturo, nome azudo, akvorado por plialtigi akvon de la rivero ĝis gotikeca akvedukto, parte videbla kaj parte subtera, kiu disdonas akvon tra la monaĥja komplekso.

Je la *desamortización* de Mendizábal de la dekretoj de 1836 kaj 1837, la havaĵoj de la monaĥejo estis uzitaj por agrikultura laboro, la arta heredo disiĝis kaj granda parto malaperis aŭ detruiĝis.

Fasado de la Monaĥejo de Rueda.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Monaĥejo de Rueda en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Monaĥejo de Rueda en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la municipo Escatrón
* Monasterio de Rueda en *Portal de Patrimonio Cultural de Aragón*
* Retejo de la *Departamento de Cultura y Turismo* de la regiona registaro *Gobierno de Aragón*
* Monasterio de Rueda en Sastago.com
* Web *Área de Cultura y Patrimonio* de la *Diputación Provincial de Zaragoza*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 808405
* GND: 4377525-1
* LCCN: n97086704
* VIAF: 312850788
 |
*La Bapto de Jesuo*, de *Francesco Albani*
La **bapto de Jesuo** inaŭguras lian publikan ministerion[*klarigu*] kiel plenkreskulo. Ĝi estas registrita en ĉiuj tri sinoptikaj evangelioj. Katolika festo de la tago tradicie estis la 13-a de januaro, kaj laŭ la reformo de la Dua Vatikana Koncilio estis ŝanĝita al varia tago, al la dimanĉo post la 6-a de januaro (tago de kristanoj nomata Epifanio). La rakonto pri la infanaĝo de Mateo establis Jesuon kiel Mesion, la Filon de Dio, Filon de Davido kaj Reĝon de la judoj. La priskribo en la evangelio laŭ Mateo de Johano Baptisto klarigas ke Johano anoncis penton antaŭ la baldaŭa juĝo, bapton por la pardono de pekoj, kaj la baldaŭa alveno de tiu multe pli granda ol li mem. Farinte tion li prepariĝis laŭ la maniero de la "sinjoro" kaj fervore anticipis la alvenon post li de la "pli potenca".

Ĉar plenkreska, Jesuo venas al la Jordano por serĉi sian propran bapton de Johano Baptisto. La evangelio de Mateo nur inkludas konversacion inter Jesuo kaj Johano. [Mt: 3:13-17] Johano humile protestas kontraŭ baptado de Jesuo, insistanta anstataŭe ke Jesuo baptu lin. La koncerno de Johano ŝajnis esti duobla: (1) Johano baptis aliajn por pento kaj pardono de pekoj, kion Jesuo ne bezonis; (2) la ministerio[*klarigu*] de Johano inkludis la alvenon de tiu "pli potenca" ol li kiu alportus pli bonan bapton, ne nur kun akvo sed kun la Sankta Spirito kaj fajro. Jesuo insistis kaj Johano konsentu administri la bapton al li. Post la akceptado de Johano, Jesuo estas vidita kiel identiĝo kun plena solidareco kun peka homaro, kvankam laŭ la Nova Testamento li mem estis senpeka.

Post la bapto de Johano, Jesuo estis portita en la dezerton kie la diablo tentas lin, kaj kiam li revenas kaj komencas sian publikan ministerion. La plimulto de kristanaj grupoj rigardas la bapton de Jesuo kiel gravan okazaĵon kaj bazon por la kristana baptorito (vidu ankaŭ Agoj 19:1-7).

* Bapto de Jesuo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Bapto de Jesuo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Preĝejo de martiro Sankta Sebastiano** estas romkatolika preĝejo en Hungario, en urbo Pécs, laŭ Placo Széchenyi (Pécs).

Historio
--------

La preĝejo konstruiĝis en la 1720-aj jaroj. En 1795 flegista ordeno transprenis la preĝejon. Inter 1887-1891 la preĝejo estis trakonstruita, en 1908 la samo okazis en la interna parto.

Konstruaĵo
----------

La preĝejo havas unusolan turon super la enirejo kaj unu navon. Super la enirejo estas videbla skulptaĵo pri Sankta Maria. Interne la flankaj altaroj estis skulptitaj el ligno. La ĉefa altaro prezentas martiron Sanktan Sebastianon. Oni supozas, ke sub la preĝejo estas nekonata kelo. Longe apartenis al la preĝejo ankaŭ abatejo kaj hospitalo. Antaŭ la preĝejo (kiel la foto prezentas) ornamputo situas.

Kermeso okazas en la 20-an de januaro.

Fontoj
------

* hungare


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Kategorio Preĝejo Sankta Sebastiano (Pécs) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Gedike, 1791
**Friedrich GEDIKE** (naskiĝinta la 15-an de januaro 1754 en Karstädt-Boberow, mortinta la 2-an de majo 1803 en Berlino) estis germana pedagogo estante en favoro de novhumanismo.

Vivo
----

Edukita en la orfejo de Züllichau li studis en Frankfurto ĉe Odro teologion kaj klasikan filologion kaj iĝis en 1776 vicrektoro, en 1779 rektoro de la lernejo *Werdersches Gymnasium* je Berlino. Danke al li tiu ĉi gimnazio ekfloris.

De 1784 li anis ĉe la konsistorio kaj de 1797 kiel konsilisto ĉe la Supera lerneja kolegiaro. En 1791 li paralele transprenis la estradon de *Köllnisches Gymnasium* (de 1791 helpante, de 1793 sole). En 1790 li fariĝis membro de la Prusa Akademio de Sciencoj. La fondo de moderna porinstruista instituto (*Seminar für gelehrte Schulen* en 1787; ĝin li poste sukcese gvidis) kaj la enkonduko de maturiĝekzameno ĉe gimnazioj (1788) eblis ĉefe danke al li. Krom klasikaj fakoj instruotaj estis, laŭ koncepto lia, ankaŭ realismaj (natursciencoj, geografio ktp.).

Krom pluraj lernejaj libroj li publikigis la jenon: »Aristoteles und Basedow« (Berlino 1779); »Schulschriften« (Berlino 1789 kaj 1795, en du volumoj); »Vermischte Schriften« (Berlino 1801); eldonojn kaj tradukojn de diversaj klasikuloj.

Literaturo
----------

* *Meyers Großes Konversations-Lexikon*, volump 7. Leipzig 1907, S. 428 (ĉi tie interrete)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Informoj pri Friedrich Gedike en katalogo de la Germana Nacia Biblioteko (germane)
* biografio ĉe *Prignitz-Lexikon*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 840091
* GND: 116478799
* LCCN: n85350460
* VIAF: 35209454
* ISNI: 0000 0001 0887 3488
* LIBRIS: 273683
* SUDOC: 076969614
* BIBSYS: 90151125
* NKC: ola2005262787
* BNE: XX4611802
 |
Ekfluejo de la rivero Asón.
La **Natura Parko Collados del Asón**, en hispana *Parque Natural Collados del Asón*, estas protektita natura loko en la regiono Kantabrio, kiu estis deklarita natura parko la 18an de Februaro 1999 per la Leĝo de Kantabrio 1/1999,​ kaj inkludita en la Reto de Protektitaj Naturaj Lokoj de Kantabrio per la Leĝo de Kantabrio 4/2006, de 19a de Majo, pri Konservado de Naturo.​

Ĝi estas en la Kantabra Montaro sudoriente de Kantabrio kaj la totalo de ĝia teritorio, kun areo de 4740 ha, el kiuj 4020 ha estas apartenantaj al la municipo Soba kaj 720 Ha estas en privata tereno, estas sur altecoj inter 240 kaj 1632 msm.

Temas pri tre aparta areo de granda intereso, kun kalkoŝtonaj krutaĵoj, arbaretoj de fagoj kaj esceptaj kverkaroj, kun herbejoj faritaj de homoj, por la brutobreda profito. Tiu habitato tiom diversa, ebligas la disvolvigon de varia natura faŭno karaktera de la Kantabra Montaro. La parko estas en zono tradicie tre senhoma, sed kiu ebligis, ke la grado de natureco de la tuto estas tre alta.

Tradicia arkitekturo en la domaro San Antonio de Asón (Soba).
La malgranda domaro Asón (en la municipo Soba) estas la nura loĝloko ene de la limoj de la parko. 

Pri faŭno estas ampleksa montro de la kantabra montara faŭno, elstare grandaj rabobirdoj, kiel la gipo, la perknoptero, la serpentaglo kaj la akcipitro. Inter mamuloj, pro la alta denseco de grotoj, menciidas la vespertoj (*Miniopterus schreibersii*, *Rhinolophus euryale* kaj *Rhinolophus ferrumequinum*. En la riveroj de la parko abundas la truto kaj la salmo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Naturparko Collados del Asón en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Naturparko Collados del Asón en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Asociación Espeolológica Ramaliega Informo pri la reto de grotoj de Supra Asón kaj speleologio ĝenerale.
* Mancomunidad de Municipios del Alto Asón Turisma, socia kaj priserva informaro de la zono.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 782681
 |
**Franz Ferdinand GREINER** (naskiĝinta la 3-an de aprilo 1808 en Stützerbach, mortinta samloke la 9-an de junio 1855) estis germana teknikisto. Li kreis kune kun la migranta metiisto lernoknaba Wilhelm Berkes la unuan industrie faritan termometron de Germanlando.

Agadoj
------

Greiner transprenis la patran akvomuelejon en Stützerbach. La vivnivelon li perlabore plibonigis per lampvitra blovado, krome li faris etartaĵojn vitrajn kaj perlojn. Lia provo estigi bonkvalitajn termometrojn tamen fiaskis ĝis la renkonto de la dungota fakulo Wilhelm Berkes.

Kunaj provoj kun Berkes, kiu la modernan teknikon verŝajne estis lerninta en Franclando, ja malfiaskis. Ĉefa trarompo komerca estis la preno de hidrargo kiel flusubstancon en la termometroj. La merito de Greiner estis la ekkompreno de la graveco de tiu ĉi novigaĵo kaj ties efika industria farado.

Sekve estiĝis floranta entrepreno en kiu en la jaro 1833 ne malpli ol 64 specoj de aerometroj kaj termometroj inter multaj aliaj aferoj mezurilaj faritis. Greiner fakte metis la fundamentan ŝtonon pri produktado de fizikaj kaj ĥemiaj vitraj artikoloj en Germanlando.

Referencoj
----------

1. ↑  Prie sur la retpaĝaro de la termometra muzeo Geraberg Arkivigite je 2007-12-13 per la retarkivo Wayback Machine.

Literaturo
----------

* Dietrich Kühn i.a.: *Franz Ferdinand Greiner und das Haus 'Deutscher Kaiser' in Stützerbach*, Schriften des Heimat- und Geschichtsvereins Stützerbach, DNB-Nr. 976901005

Vidu ankaŭ
----------

* Muzeo pri termometroj (Geraberg)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Biografio ĉe NDB
* Informoj ĉe Glasblog Arkivigite je 2017-01-03 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 617029
* GND: 136123708
* VIAF: 80521552
 |

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Franz Ferdinand Greiner en la germana Vikipedio.*
InternoTombejo kun maŭzoleo de la episkopo Wolf Dietrich La **Kirko Sankta Sebastiano** (germane: *Sebastianskirche*) estas unu el multaj romkatolikaj preĝejoj en Salcburgo, Linzer Gasse nr 41. Uzas ĝin hodiaŭ anoj de la Sacerdota fratio Sankta Petro.

Historio
--------

La historio de la preĝejo komenciĝis sub la regado de princĉefepiskopo Leonhard von Keutschach, kiu starigis la preĝejon en 1505-12. La kadukiĝinta, malfrugotika preĝejo - kiu ankoraŭ videblas sur malnovaj urbaj siluetbildoj kun siaj eta turo kaj pinta tegmento - malkonstruitis en 1750 kaj anstataŭigitis per hala kirko en malfrubaroka stilo. Pri la alikonstruo komisiitis Franz Anton Danreiter kaj la tirola ĉefarkitekto Kassian Singer. Tre altvalora estas la de Danreiter planita kaj de Josef Anton Pfaffinger finfarita rokoka portalo kaj la belegaj finantaj kradoj de Philipp Hinterseer el la 1752-a jaro. La ĉefaltaron ornamas linda Madono kun radioj el la jaro 1611, artaĵo de Hans Waldburger.

La ruinigia incendio de 1818, kiu detruis grandajn partojn de la dekstra malnova urbokerno, ne maltrafis la Sebastiano-kirkon. La plafonpentraĵo de Paul Troger kiel ankaŭ la ĉefaltarbildo kun la reprezento de Sankta Sebastiano forbrulis. En 1820 komenciĝis la rekonstruo kun tiutempaj modernaĵoj: anstataŭ la barokaj pentraĵoj venis bildoj de tiutempaj artistoj kaj ankaŭ la konfesprenejoj modernigitis.

Sur la fasado en la direkto al Linzer Gasse reliefo de Sankta Sebastiano estas emasonita en la muron. Ĝi kreitis inter 1614-20 de Konrad Asper kaj troviĝis ĝis 1894 al la malkonstruita Linzer-urbopordego, poste la Kirko Sankta Blazio.

Tombejo
-------

En la transirejo al la mondfama *Sebastiana Tombejo* estas ekde 1564 la tombo de la fama kuracisto Paracelsus. Episkopo Wolf Dietrich von Raitenau farigis la tombejon laŭ itala modelo de *Campo Santo* inter 1595-1600. Ĝi stile rekompencu la nuligitan tombejon de Andrea Berteleto ĉirkaŭ la Katedralo de Salcburgo. Trovis la lastan kvieton inter la arkadoj de la tombejo multaj renomitaj salcburgaj burĝaj kaj komercistaj familioj kiel ankaŭ aliaj personuloj. Inter ili nombriĝas ekzemple: Leopold Mozart, Constanze Mozart kaj ties dua edzo Georg Nikolaus von Nissen, ties onklino Genovefa von Weber (samtempe patrino de la komponisto Carl Maria von Weber) kaj Elia Castello, konstruinto de la Gabriela kapelo. Kune kun la historiaj tombejoj de Halle (Saale) kaj Buttstädt la sebastiana tombejo estas la lasta bonege konservita Campo-Santo-stilaj tombejoj en Germanlingvio.

Sed la plej impona tombo estas sendube en la mezo de la tombejo: la maŭzoleo de Wolf Dietrich, la Gabriela kapelo. Ĝi dokumentas ĝis hodiaŭ la gravecon de la eksa landa suvereno.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Preĝejo Sankta Sebastiano (Salzburg) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Mallongaj informoj pri la kirko kaj la tombejo[*rompita ligilo*]
* Hejmpaĝo de al salcburga filio de la Fratio sacerdota Sankta Petro Arkivigite je 2015-03-11 per la retarkivo Wayback Machine
* Pri la tombejo en la germanlingva Vikipedio
Spalding, religia moderniganto, 1762
**Johann Joachim, SPALDING** naskiĝinta la 1-an de novembro 1714 en Tribsees, mortinta la 26-an de marto 1804 en Berlino) estis germana teologo protestantisma kiu favoris la klerismon.

Spalding fariĝis en 1749 predikisto en Lassan kaj en 1757 ĉefpredikisto en Barth. En 1764 li estis nomumita preposto ĉe la Nikolaa Preĝejo de Berlino antau iĝis supera konsistoria konsilisto. Ĉi-funkcie li engaĝiĝis pri religia modernigo ĝis kiam en 1788 la ordonaro nomita *Wöllnersches Religionsedikt* demisiigis lin.

Inter liaj skribaĵoj tipas por tiu tempo kaj aparte menciindas la jenoj: »Gedanken über den Wert der Gefühle in dem Christentum« (Leipzig 1761); »Über die Nutzbarkeit des Predigtamts« (1772). Lia membiografio eldoniĝis en Halle (Saale) en la 1804-a jaro.

Lia filo Georg Ludwig (1762-1811) estis instruisto pri klasikaj lingvoj ĉe la gimnazio je Griza klostro (Berlino).

Fonto
-----

*Meyers Großes Konversations-Lexikon*, volumo 18. Leipzig 1909, p. 646 (tie ĉi interrete)

Eksteraj ligiloj
----------------

* ligiloj ĉe DDB