recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Szőlősgyörök** [sOlOŝdjorok] estas vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono **Suda** Transdanubio, en departemento Somogy, en subregiono de Lengyeltóti. Szőlő signifas: vinbero.

Kastelo de Szőlősgyörök

Bazaj informoj
--------------

* Koordinatoj de tutmonda loktrova sistemo: 46.71/17.6728
* Areo: 19 km²
* Loĝantaro: 1220
* Poŝtkodo: 8692
* Telefonprefikso: 85

Situo
-----

Szőlősgyörök situas sur ebenaĵo kaj rande sur deklivoj, laŭ flankovojoj. Lengyeltóti troviĝas 6, Balatono kaj Balatonboglár po 10, Marcali 30 km-ojn.

Historio
--------

La unua mencio devenis el 1327 laŭ tiama ortografio *"Gereg"*. En 1778 la vilaĝo akiris la rangon kampurbo. En 1848 la hungaroj tie venkis flankan armeon de aŭstroj-kroatoj. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, lernejo, kulturdomo, movbiblioteko, gastejo, vinodrinkejo.

Vidindaĵoj
----------

* romkatolika baroka preĝejo omaĝe al (Eta) Dipatrino de 1782
* romkatolika, parte romanika preĝejo omaĝe al Ĉieliro de Nia Sinjoro
* klasikisma unuetaĝa kastelo de Jankovich [jankoviĉ] kun parko de 1820, post 40 jaroj trakonstruiĝis

* Kategorio Szőlősgyörök en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Stara Bingula,** serbe **Стара Бингула,** kroate **Pištinci,** hungare **Óbingula** estas malgranda vilaĝo en Serbio, en aŭtonomio Vojevodio, en distrikto Srem (regiono), en municipo de Sremska Mitrovica. Stara kaj ó signifas: malnova.

Stara Bingula situas en la mapo en la verda municipo
Mapo pri municipo de Sremska Mitrovica

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 2  km²
* Koordinatoj: 45°08′28″N 19°29'04″E
* Alto super marnivelo: 195 m
* Loĝantaro: 190
* Poŝtkodo:
* Telefonprefikso: 22
* Aŭtokodo: SM

Situo
-----

Stara Bingula situas fine de sakovojo sur deklivoj de Fruŝka Gora.

Historio
--------

Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Aŭstrio-Hungario, al Szerém, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio, ekde 2006 kiel Serbio. Dum la 2-a mondmilito la vilaĝo apartenis al tiam sendependa Kroatio. En 2002 loĝis en Stara Bingula 190 homoj, (58 serboj (31 %), 55 kroatoj (29 %), 32 slovakoj, 23 rutenoj, 6 jugoslavianoj, 3 hungaroj kaj aliaj).

Vidindaĵoj
----------

Vidu ankaŭ
----------

* Strukturo de Vojvodino

* Kategorio Stara Bingula en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Susano-statuo en la Bartolomeo-kirko, Antverpeno
**Susano el Romo** (latine: *Susanna Romana*, itale: *Susanna di Roma*; mortinta ĉirkaŭ 304 en Romo) estas sanktulino en la katolika, la ortodoksa kaj la armena eklezioj. Festotago ŝia estas la 11-a de aŭgusto.

Vivo
----

La rakontoj pri klera Susano, kies nobela familio venis el Dalmatio, estas legendaj. Laŭ ili, ŝia patro estis pastro Gabinus; ŝia onklo Gaius eĉ estis episkopo. Du aliaj onkloj nome Claudius kaj Maximus (poste ili konvertiĝis je kristanismo pro la impona sinteno de Susano kaj iĝis mem martiroj) estis altrangaj kortegaj oficistoj. Ŝi estis strangolita en sia propra hejmo ĉar ŝi rifuzis geedziĝi kun la filo de imperiestro Diokleciano. Aliaj tradicioj nomas ŝin kiel la fondinton de Ciriako-preĝejo, verŝajne sur la loko de la hodiaŭa Baziliko de Sankta Maria de la Anĝeloj kaj la Martiroj en la Termoj de Diokleciano.
Entombigo ŝia estis en la Jordanorum-tombejo proksime de la katakomboj de Thrason (ĉe Salaria-strato) aŭ en la Aleksandro-katakomboj (ĉe Nomentana-strato). 

Jam en 401, la poeto Claudius Claudianus prikantis ŝin. Elfosadoj sub Susano-baziliko (laŭtradicie ĉe la loko de ŝia martireco) rivelis domon el la 3-a jarcento kun murpentraĵojn de bibliaj temoj kaj de Susano. Ĉar la baziliko datumas nur el la 8-a jarcento supozeble la antaŭa domo estis privatdoma kirko ĝis tiam je ŝia honoro (kun la latina nomo *Ecclesia ad duas domos*). Onidire ŝia onklo kaj episkopo Gaius starigis ĝin. Sangorelikvoj de ŝi, kiujn savis Serena, edzino de Diokleciano kaj mem kristanino, konserviĝas ĝis hodiaŭ en la Susano-kirko. 

Ŝi estas patronino de Romo helpante kontraŭ pluvo, malfeliĉo kaj kalumnio.

Eksteraj ligiloj
----------------

* pri Susano en radia komento de Radio Vatikana
* "Susanna, S. (7)" ĉe: *Vollständiges Heiligen-Lexikon*, volumo 5. Augsburg 1882, p. 402-403 (tie ĉi interrete)

Notoj
-----

1. ↑  Fakte la nunan kirkon kreis Mikelanĝelo inter 1560 kaj 1562 laŭ komisio de papo Siksto la 4-a. Parton de la kadukaj Diokleciano-termoj oni donis por edifa uzo al la kartuzianoj. La rilato al Susano konsistas en tio ke ŝia loĝdomo troviĝis apud tiuj ĉi termoj kaj ke Saturninus kaj Sisinnius, murdite dum la termoj-konstruo, iel venis en kombiniĝon kun la flego de la memoro pri Susano.
**WASS Sámuel** grafo (vaŝ) estis hungara geografia verkisto, ekonomikisto, politikisto korespondanta ano de la MTA (1861) naskita en Koloĵvaro la 13-an de januaro 1814 kaj mortinta en Budapeŝto la 20-an de marto 1879.

Kariero
-------

Grafo Wass post studoj en Koloĵvaro vojaĝis kaj verkis vojaĝnotojn. De 1833 li iĝis distrikta publikoficisto, de komenco de 1848 li estis ĉefprefekto de la departemento Doboka, ĝis februaro 1849 li estis ano de la landkunveno de Pest. En 1849 komisiite de la hungara registaro vojaĝis en Konstantinopolon, de tie tra Parizo kaj Londono en Usonon por aĉeti armilojn por la hungara armeo. Li revenis definitive en Hungarujon en 1958. De 1861 li estis ano de la supera ĉambro, inter 1866 kaj 1875 deputito de Deák-partio. Li partoprenis en la fondado de la *Földhitelintézet* (Terkreditbanko), sed ĉefe laboris por disvolviĝo de industrio. Li sciis multajn lingvojn, publikis kaj en gazetoj hungaraj kaj en tiuj de Kalifornio.

Verkoj
------

* *Kilencz év egy száműzött életéből* (Pest, 1861);
* *Szárazi és tengeri utazások nyugaton* (Pest, 1862

Fonto
-----

* Magyar Életrajzi Lexikon
**Susanoo** (kelkfoje Susanovo, japane スサノオ (Koĝiki: 〔建〕〔速〕須佐之〔能〕男命、〔神〕〔武〕〔速〕素戔嗚尊)) estas en ŝintoismo la *kami* („Dio") de la vento kaj la maro, frato de sundiino Amaterasu kaj lundio Cukujomi.

Susanoo, prezento de Kuniyoshi

Naskiĝo
-------

Susanoo estas filo de Izanagi kaj Izanami kaj naskiĝis kiam Izanagi vizitis la submondon kaj kaj forviŝis la malpuraĵon de sia nazo. Ekzistas ankaŭ alia versio en la japana mitologio, laŭ kiu li naskiĝis iom mallonge antaŭ morto de Izanami, samtempe kun Amaterasu kaj Cukujomi. Li estis forpelita el la ĉielo post kverelo kun la fratino Amaterasu.

Li estis protekta dio de la agroj. Plue ekzistas legendo, laŭ kiu li alportis la unuan kulturon al la homoj kaj fondis la civilizon. 

Ĝi (Li) ne estas populara en japanio, ĝi havas apenaŭ sanktejon. Ĝia ĉefadorejo estas la granda sanktejo de Izumo (Prefektujo Ŝimane), kie oni estimas ĝin kun Dio *Ōkuninushi* (大国主, *Sinjoro de la grandaj landoj*).


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 390700
* LCCN: no2014088551
* VIAF: 309845350
 |
**Stare Davidkovo,** ukraine **Старе Давидково,** rutene **Староє Давыдково** [staroe davidkovo], ruse **Старе Давыдково** [stare davidkovo], slovake **Staré Davidkovo,** hungare **Ódávidháza** estas ne memstara, malgranda vilaĝeto en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto de Mukaĉeve, en municipo de Ivanivci. Stare (ankaŭ similaĵoj), ó signifas: malnova, David (ankaŭ similaĵoj) signifas: Davido. Antonimo de tiu ĉi vilaĝo estas Nove Davidkovo.

Transkarpata provinco en Ukrainio
Distrikto de Mukaĉeve en Transkarpatio

Bazaj informoj
--------------

* 48° 27′ 26″ N 22° 38′ 18″ O﻿ / ﻿48.45722 °N, 22.63833 °O﻿ / 48.45722; 22.63833 (mapo)Koordinatoj: 48° 27′ 26″ N 22° 38′ 18″ O﻿ / ﻿48.45722 °N, 22.63833 °O﻿ / 48.45722; 22.63833 (mapo)
* Areo: 1 km²
* Alto super marnivelo: 117 m
* Loĝantaro: 610
* Poŝtkodo: 89622
* Telefonprefikso: +380 3131
* Aŭtokodo: AO

Historio
--------

Ĝis Traktato de Trianon Ódávidháza apartenis al Hungara reĝlando, al Bereg, poste al Ĉeĥoslovakio. Ekde 1945 ĝi apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio.

Vidindaĵoj
----------
Susek situas en la mapo en la verda municipo
Mapo pri municipo Beoĉin
Strato en Susek
Preĝejo de Susek
**Susek,** serbe **Сусек,** hungare **Szilszeg** aŭ *Szuszek* estas vilaĝo en Serbio, en aŭtonomio Vojvodino, en Srem (regiono), en distrikto **Suda** Baĉka, en municipo de Beoĉin.

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 45  km²
* Alto super marnivelo: m
* Loĝantaro: 1130
* Poŝtkodo: 21313
* Telefonprefikso: 21
* Aŭtokodo: NS

Situo
-----

Susek situas laŭ dekstra bordo de Danubo. Novi Sad troviĝas 35 km-ojn.

Historio
--------

La unua mencio devenis el la 1-a jarcento pri fortikaĵo *"Cornacum"*, pri la vilaĝo en 1332 laŭ tiama hungara ortografio *"Zilzegh"*, pri burgo en 1445. La turkoj akiris la komunumon de Hungara reĝlando en la 1520-aj jaroj. La turkoj menciis tie ortodoksan abatejon en 1549. Post la turka erao diversaj popoloj alvenis. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis tie 2039 homoj, (serboj en majoritato, slovakoj en minoritato. Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Habsburga Imperio, al Szerém, al distrikto de Ilok. Post la 1-a mondmilito la loko apartenis al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj (kiel parto de Kroatio, depost 1928 al Jugoslavio. En 2002 loĝis en Susek 1132 homoj, (1052 serboj, 28 ciganoj, 13 kroatoj, 5 hungaroj).

Vidindaĵoj
----------

* ortodoksa preĝejo
* ŝtona kruco
**Sándor Babocsay** [ŝAndor baboĉai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Babocsay Sándor** estis hungara prokuroro, parlamenta deputito, redaktoro. Lia nobela antaŭnomo estis *nagyszarvadi* [nadjsarvadi].

Sándor Babocsay naskiĝis la 5-an de februaro 1846 en Eger, li mortis la 7-an de septembro 1930 en Eger.

Biografio
---------

Sándor Babocsay maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo, poste li akiris juran diplomon en Reĝa Universitato de Pest en 1866, post 2 jaroj advokatan-juĝistan diplomon. Ekde 1869 li estis ĉefprokuroro de Eger. Inter 1906–1910 li estis parlamentano, inter 1910–1921 li havis la titolon kabineta ĉefkonsilisto. Li estis ankaŭ ĉefredaktoro de la loka ĵurnalo inter 1893 kaj 1919, liaj artikoloj estis legeblaj ankaŭ en aliaj gazetoj.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Kossuth Lajos arcképének leleplezése alkalmával mondott ünnepi beszéd* (1897)
* *Emlékezés Hevesvármegye újabbkori hatvanéves alkotmányos múltjáról* (1928)

Memorigiloj
-----------

* strato en Eger

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la -a paĝo) Arkivigite je 2022-06-30 per la retarkivo Wayback Machine

Referencoj
----------

1. ↑

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 711570
 |
**Sándor Bonnaz** [ŝAndor], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bonnaz Sándor** estis hungara pastro, abato, episkopo, kanoniko. 

Sándor Bonnaz
Sándor Bonnaz  naskiĝis la 11-an de aŭgusto 1812 en Francio en Challex. Li mortis la 9-an de aŭgusto 1889 en Temeŝvaro:

Biografio
---------

Sándor Bonnaz aĝis 7, kiam pro orfiĝo li iris al Hungara reĝlando al Torontál. Tie parenca pastro edukis lin. Li frekventis gimnazion en Szeged, poste ekde 1834 li plulernis en Vieno. Li pastriĝis post 3 jaroj. Li komencis sian karieron en 1838 en porpastra lernejo kiel instruisto. Liaj baldaŭaj ĉefaj postenoj kaj titoloj estis:

* pastro en 1840 en Nagyősz
* inspektoro de lernejoj en 1850
* kanoniko en 1853 en Csanád
* abato en 1859
* episkopo de Csanád en 1860
* funkciulo en Vatikano en 1862.

Li okupiĝis multe pri la episkopa bieno, krome li fondis 19 paroĥojn kaj li establis kanonikan seĝon, fine 53 kirkojn. Inter 1869-1870 li partoprenis en Koncilio de Vatikano. Li ricevis premion en 1871.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio[*rompita ligilo*]
**Sándor Bánszky** [ŝAndor bAnski], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bánszky Sándor** estis hungara kubisma skulptisto, medalisto.

Sándor Bánszky  naskiĝis la 11-an de februaro 1888 en Szeged, li mortis en 1918 en Villefranche.

Biografio
---------

Sándor Bánszky estis orfo, la orfejo mem financis la lernadon de Bánszky. Post mezlernejo en sia naskiĝurbo li studis en lernejo pri ceramikaĵoj en Székelyudvarhely, gajnante sian diplometon en 1906. Li studvojaĝis al Munkeno, poste li laboris en porcelana uzino de Vilmos Zsolnay en Pécs kune kun József Csáky. Baldaŭ li akiris diplomon en 1910 en Industriarta Altlernejo. Liaj plej gravaj instruistoj estis Géza Maróti kaj Lajos Mátrai. Intertempe en 1909 li studvojaĝis al Vieno kaj Italio. Post la diplomo li estis asistanto samloke. En 1913 li vojaĝis al Parizo kaj establis atelieron. Pro la 1-a mondmilito li estis deportita, kie fine li mortis pro hispana gripo.

Ekspozicioj
-----------

* Budapeŝto (1913)
* Parizo (1914)

Elektitaj skulptaĵoj
--------------------

* Viro (1913)Viro (1913)
* FiguroFiguro
* Abstrakta kapo (1916)Abstrakta kapo (1916)
* BirdoBirdo

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun bildoj
* anglalingva biografio[*rompita ligilo*]

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Sándor Bánszky en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 619601
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Tiu ĉi artikolo temas pri la graflando de Anglio. Pri aliaj uzoj de la vorto vidu la apartigan liston Sussex (apartigilo). |

**Sussex** [Saseks] estas graflando (regiono) en suda Anglio, ĉirkaŭ la urbo Brighton. Sussex estas unu el la 39 tradiciaj graflandoj de Anglio. Hodiaŭ ĝi estas dividita administre je subregionoj West Sussex (1989 km², ĉefurbo Chichester), East Sussex (1759 km², ĉefurbo Lewes) kaj la areo de urbo Brighton and Hove, kiu estas ekde 1997 memstara urbodistrikto. Sussex limas norde al Surrey, nordoriente al Kent, okcidente al Hampshire kaj sude al manika markolo. Ĝis 1974, Sussex estis ceremonia graflando, post tiam la funkcion transprenis West Sussex kaj East Sussex.

La nomo signifas *Suda areo de la saksoj* kaj estas ekde 477 dokumentita. La reĝlando Sussex estis malgranda reĝlando de la anglosaksoj, sed venis en la 8-a jc. sub regadon de la najbara reĝlando Wessex, en kiu ĝi disvolviĝis en 823. La kontraŭsituanta Normandio havis kun Sussex jam antaŭ la invado de 1066 intensajn kontaktojn. Hastings, la loko de la decida batalo situas en tiu areo.

La hodiaŭa Sussex estas grandparte ebena, kun montetaj ĉenoj kiel *South Downs* kaj *Weald* kiel plej granda altaĵoj. La riveroj estas mallongaj kaj ne gravaj. Ĝi situas apud la marbordo, kiu donas gravan ekonomian faktoron por la graflando. Krom Brighton, ankaŭ Bognor Regis kaj Eastbourne estas gravaj maraj banlokoj. En la landinterno regas ĉefa fruktokultivado kaj bovobredado.

La plej grandaj urboj de Sussex estas Burgess Hill, Brighton, Chichester, Crawley, Eastbourne, Hastings, Haywards Heath, Lewes kaj Worthing.

 
  

 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rTradiciaj graflandoj de Anglio |
| --- |
| Bedfordŝiro | Berkshire | Buckinghamshire | Cambridgeshire | Cheshire | Cornwall | Cumberland | Derbyshire | Devon | Dorset | County Durham | Essex | Gloucestershire | Hampshire | Herefordshire | Hertfordshire | Huntingdonshire | Jorkŝiro | Kent | Lankaŝiro | Leicestershire  | Lincolnshire | Middlesex | Norfolk | Northamptonshire | Northumberland | Nottinghamshire | Oxfordshire | Rutland | Shropshire | Somerset | Staffordshire | Suffolk | Surrey | Sussex | Warwickshire | Westmorland | Wiltshire | Worcestershire | | blazono de Anglio |

 |

* Kategorio Sussex en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Sándor Bánvárth** [ŝAndor bAnvArt], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bánvárth Sándor** estis hungara agronomo, parlamentano. Lia frato estis Aladár Bán.
Sándor Bánvárth  Arkivigite je 2016-11-07 per la retarkivo Wayback Machine naskiĝis la 1-an de decembro 1876 en Várpalota, li mortis la 11-an de septembro 1930 en Magyaróvár.

Biografio
---------

Sándor Bánvárth frekventis piaristan gimnazion en Veszprém (urbo), poste li akiris diplomon en Ekonomia Akademio (Magyaróvár) en 1899, sed li studis ankaŭ juron en Reĝa Universitato de Budapeŝto. Post siaj studoj li estis asistanto en la akademio. Inter 1920 kaj 1930 li estis direktoro de la menciita akademio, kie li establis kolegion en 1929. Li ricevis premion en 1917, li estis nomumita ekonomia ĉefkonsilisto en 1923. Li estis parlamenta deputito (1927–1930). Li multe okupiĝis pri bredado de ĉevaloj, bovoj, ŝafoj, porkoj.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Ausztria, Svájc és Dél-Németország állattenyésztéséről* (1910)
* *Bericht des Landwirtschaftlichen Vereines des Komitates Moson für das Jahr 1917* (1918)
* *Kurzer Auszug aus dem Jahrbuche der Königliche Ungarischen Landwirtschaftliche Akademie zu Magyaróvár, von ihrem 108* (1927)

Memorigiloj
-----------

* reliefa memortabulo en Mosonmagyaróvár de 1969

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
**Sándor Cserháti** [ŝAndor ĉerhAti], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Cserháti Sándor** estis hungara agronomo, profesoro. Lia nomo estis **Hechtl Sándor** ĝis 1876. Lia frato estis Jenő Cserháti.

Memortabulo pri Sándor Cserháti
Sándor Cserháti  naskiĝis la 14-an de septembro 1852 en Győr. Li mortis la 13-an de aprilo 1909 en Magyaróvár.

Biografio
---------

Sándor Cserháti frekventis lernejojn en sia naskiĝurbo kaj Pozsony, poste li akiris agronomian diplomon en Ekonomia Altlernejo de Magyaróvár en 1873. Li plulernis 2 jarojn en Halle an der Saale kaj Lejpcigo. Hejmenveninta li ekinstruis en la altlernejo, kiu ĝuste tiam ricevis la rangon reĝa akademio. En 1878 li atingis la instruan rangon ordinara profesoro. Tiutempe li redaktis agronomiajn revuojn, liaj kontribuoj ofte aperis ankaŭ en aliaj gazetoj. En 1891 li establis esplorejon pri kreskaĵoj, kiun li gvidis ĝismorte. Li okupiĝis ĉefe pri sterkado.

Elektitaj disĉiploj
-------------------

* Elemér Székács

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *A szarvasmarha táplálkozása* (1877) - tradukaĵo
* *A trágyázás alapelvei* (1886) - kun Tamás Kosutány
* *A talajnak mély művelése hazánkban* (1891, germane: *Die Ergebnisse der Tiefcultur in Ungarn, mit besonderer Berücksichtigung der Dampfcultur* (1892))
* *A rétek trágyázása, különös tekintettel a Thomas-salak és kainit használatára* (1898)
* *Az árpa termelése, különös tekintettel a sörárpára* (1909)

Memorigiloj
-----------

* memortabulo kaj busto en Budapeŝto
* strato kaj kolegio en Mosonmagyaróvár
* faklernejo en Nagykanizsa

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 2-a punkto)
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
**Sándor CSIGA** [ŝAndor ĉiga], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Csiga Sándor** estis hungara komponisto, tekstopoeto, sportisto (glisilisto, pendoglisilisto).

Sándor Csiga  naskiĝis la 22-an de junio 1955 en Vác kaj mortis la 9-an de aprilo 2022.

Biografio
---------

Sándor Csiga jan tre frue interesiĝis pri muziko, krome li aĝis 15, kiam li estis oficiale glisilisto. Li estis edukita en Szolnok, poste li frekventis faklernejon en Budapeŝto. Li estis ravita pri ŝlagromuzikistoj en la ĉefurbo, tial li forlasis la lernejon kaj komencis verki tekstojn por ŝlagroj. Li aliĝis al konataj ŝlagrorkestroj, ili registris muzikdiskojn. En 1983 li oficiale estis ankaŭ deltoplanisto, inter 1984-1999 li apartenis al la plej bonaj tiaj hungaraj sportistoj. En 1999 pro akcidento li forlasis la sporton, poste li instruas glisistojn.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun video

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Sándor Csiga en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 642557
 |
La Jura Akademio kun jura liceo estis signifa altlernejo en Pécs inter 1785-1922 kun interrompoj.

Historio
--------

En Pécs estis fondita dum la mezepoko la unua hungara universitato, kiu baldaŭ ĉesis. En 1686 ĉesis dominado de turkoj en Pécs, la jezuitoj tuj komencis la bazajn instruadojn. Ekde 1751 episkopo György Klimó komencis kampanjon por nova universitato, li konstruis necesan domon, fondis presejon kaj bibliotekon, sed lia morto en 1777 finis la strebon. Tamen okazis iom da antaŭeniro: inter 1785-1802 Jura Akademio (Győr) funkciis en Pécs.

En 1828 episkopo Ignác Szepesy fondis privatan filologian dujaran instruadon (studium domesticum) en la seminario en Pécs, el tio formiĝis akademio-liceo (liceum episcopale) kun filologia kaj jura fakultatoj en 1831. Samtempe ekfunkciis pedagogia altlernejo.

Dum la Hungara revolucio de 1848 ne okazis instruado, ĉar la lernantoj soldatiĝis, poste la Habsburgoj integris la akademion al ĉefgimnazio. Nur en 1865 komenciĝis denove la instruado kun ŝtata inspektorado en la jura akademio kun 3 lernojaroj. En 1874 la ŝtato deklaris egalrajta ĉiujn jurajn akademiojn al jura fakultato de la universitato. La lernado daŭris 4 jarojn.

En 1918 la serba armeo okupis Pécs-n, la akademio funkciis neoficiale, sed tiam jam fraŭlinoj rajtis studi. En 1922 la akademio estis integrita al la ĵus alveninta Universitato Erzsébet, historio de la akademio finiĝis.

Elektitaj famuloj de la akademio
--------------------------------

* Gyula Antal, licea instruisto
* Károly Balogh (oficisto), studento
* Tibor Farkas (politikisto), akademia instruisto
* Mihály Herczegh, akademia instruisto
* Ignác Kosutány, akademia instruisto
* Adolf Lukáts, akademia instruisto
* Viktor Mutschenbacher, direktoro de la akademio
* Albert Németh, studento
* János László Pyrker, studento, estonta ĉefepiskopo
* János Pollák direktoro de la akademio (1874-1883)
* Ráfael Schaurek, akademia instruisto
* József Szeredy, studento kaj akademia instruisto
* Ottó Szőnyi, studento kaj akademia instruisto
* Ferenc Vasváry, akademia instruisto
* György Verő, studento, estonta reĝisoro
* Vilmos Zoltán, studento

Fontoj
------

* 
* Arkivigite je 2016-10-12 per la retarkivo Wayback Machine


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**CSÁNYI Sándor** [ĉanji ŝandor] (n. Jászárokszállás, la 20-an de marto 1953) estas hungara entreprenisto, prezidanto-ĉefdirektoro de la banko OTP.

Biografio
---------

Li naskiĝis kiel dua filo de kampogardisto de la loka kooperativo kaj patrino kiu laboris en la teksaĵa industrio. La geedza paro prizorgis tri filojn kaj vivtenis sin krom la ordinara laboro ankaŭ el ablebredado kaj kultivado de sukerbeto. 

Li lernis en Ekonomia Mezlernejo en Budapeŝto, poste studis en la Financa kaj Kontotenada Altlernejo kaj samtempe laboris kiel nokta kolegia eduka instruisto. 

Li estis ekde 1974 dungito de la financa ministerio, dumtempe diplomiĝis en la Budapeŝta Ekonomika Universitato kaj poste doktoriĝis. 

Li laboris ekde 1983 en la Agrikultura kaj Nutraĵ-afera ministerio. Tie li ricevis loĝejon kaj ekŝatis la ĉasadon. Li laboris ekde 1986 en la Hungara Kreditbanko, ekde 1989 vicdirektoro de la Komerca kaj Kreditbanko.

Li iĝis en 1992 prezidanto-ĉefdirektoro de la banko *OTP Bank Rt.*. Li maldungis en la unua monato ĉiujn 215 gvidantojn kaj nur 150 estis redungita.

Dum lia regado, la OTP-banko retenis monopol-staton en la hungara banka merkato (ekz. la ŝtataj oficistoj devis komence en tiu banko malfermi kontojn).

Li estas la plej riĉa hungaro, oni estimis lian riĉecon je 160 miliardoj da hungaraj forintoj en 2008.

* Kategorio Sándor Csányi (bankisto) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 258427
 |
**Sándor Fehér** [ŝAndor], konata ankaŭ *Alexander Fehér*, laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Fehér Sándor** estas ĉeĥoslovakia, slovakia hungara agronomo, altlerneja instruisto, lokhistoriisto.

Sándor Fehér naskiĝis la  2-an de aprilo 1967(nun 1967-04-02) en Dolné Obdokovce (Ĉeĥoslovakio, nun en Slovakio).

Biografio
---------

Sándor Fehér maturiĝis en agrikultura mezlernejo en 1986 en Dvory nad Žitavou, poste li akiris agrikulturan diplomon en altlernejo en Nitro en 1991. Inter 1992-1997 li estis laborgvidanto en Nitro, poste li akiris ekologian diplomon en Universitato de Konstantino Filozofo en Nitra en 1999, fine li akiris sciencan gradon Ph.D. en 2001. Inter 2002-2009 li estis lektoro kaj vickatedrestro de la Slovaka agrikultura universitato en Nitro. Lia habilitiĝo okazis en 2009 en la Universitato Reĝo Sankta Stefano. Li havis edzinon kaj li ricevis 3 premiojn inter 2016-2022.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Pográny* (monografio, 1995, 2005)
* *Gímes* (monografio, 2003)
* *Cápafogak között* (poemaro, 2003)
* *Pusztába kiáltó* (poemaro, 2012)
* *Csehi* (monografio, kunaŭtoro, 2013)
* *Vegetation history and cultural landscapes* (monografio, 2018)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 835790
* GND: 1261191919
* LCCN: no2018159062
* VIAF: 306403672
* SUDOC: 171862864
 |



* Portalo pri Biografio
**Sándor GÓTH** [ŝAndor gOt], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Góth Sándor** estis hungara aktoro, reĝisoro, teatrestro, tradukisto, altlerneja instruisto. Lia origina familia nomo estis *Gutfreund*.

Sándor Góth (maldekstre) kun Margit Ladomerszky kaj Gerő Mály en 1938
Sándor Góth  naskiĝis la 19-an de oktobro 1869 en Pest (urbo), li mortis la 7-an de septembro 1946 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Sándor Góth frekventis gimnazion en Budapeŝto, poste li akiris diplomon en Teatra Edukejo en 1891. Lia ĉefa instruisto estis Imre Nagy (aktoro). Post siaj studoj li aliĝis al trupo en Debrecen, en la sekvaj jaroj li ludis en kelkaj provincaj urboj. En 1896 li estis unu el la fondintoj de Gaja Teatro, kie li restis ĝismorte escepte interrompojn. Inter 1910–1914 kaj 1932–1933 li apartenis al Teatro Magyar, en la teatra jaro 1921 li estis teatrestro de Teatro Renaissance, en la teatra jaro 1933 li estis reĝisoro-aktoro de Operetoteatro (Budapeŝto). Inter 1931 - 1939 li ankaŭ instruis en le menciita Edukejo jam en rango akademio. Tiutempe dum mallongaj periodoj li estis membro de Nacia Teatro (Budapeŝto), Teatro Belvárosi kaj iom poste de Teatro Madách. Inter 1941-1945 li ne havis rolojn pro la kontraŭjudaj leĝoj. Post la 2-a mondmilito li estis reĝisoro aŭ aktoro en la jam menciitaj teatroj. Resume li tradukis pli ol 50 teatraĵojn.

### Filma kariero

Ekde 1911 li estis unu el la pioniroj de la hungara filma industrio. Kelfoje li estis videblaj ankaŭ post la mutaj filmoj.

Lia edzino estis Ella Kertész.

Elektitaj teatraj roloj
-----------------------

* Dezső Szomory: *Takáts Alice* - Takáts Zuárd
* Ferenc Molnár: *A császár* - Fremient

Elektitaj teatraj reĝisoraĵoj
-----------------------------

* Ferenc Molnár:
	+ *A doktor úr* (1902)
	+ *Játék a kastélyban* (1945)

Elektitaj kinfilmaj roloj
-------------------------

* *Tavasz a télben* (1917)
* Hyppolit, la lakeo (1931)
* *Borcsa Amerikában* (1938)

Elektitaj kinfilmaj reĝisoraĵoj
-------------------------------

* *A papagáj* (1912)
* *Az anyaszív* (1917, ankaŭ aktoro)

Elektitaj tradukaĵoj
--------------------

* Bernstein: *Baccarat* (1906, 1910, 1915, 1918, 1924)
* Lev Tolstoj: Anna Karenina (1910)
* Georges Feydeau: *Kutya van a kertben* (1931)

Elektitaj originaj verkoj
-------------------------

* *Vengerkák (1917, teatraĵo kun iu alia)*
* *Fizető vendég* (1934, dramo)
* *Ha Molière naplót írt volna…* (1943, libro)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio Arkivigite je 2013-11-13 per la retarkivo Wayback Machine
**Suĥa,** ukraine kaj ruse **Суха,** slovake **Suchá,** hungare **Szuha** [suha] estas ne memstara vilaĝo kaj Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto Irŝava, en municipo de Bronjka.

Transkarpata provinco en Ukrainio
Distrikto de Irŝava en Transkarpatio

Bazaj informoj
--------------

* 48° 25′ 45″ N 23° 17′ 59″ O﻿ / ﻿48.42917 °N, 23.29972 °O﻿ / 48.42917; 23.29972 (mapo)Koordinatoj: 48° 25′ 45″ N 23° 17′ 59″ O﻿ / ﻿48.42917 °N, 23.29972 °O﻿ / 48.42917; 23.29972 (mapo)
* Areo: 2 km²
* Alto super marnivelo: 501 m
* Loĝantaro: 1900
* Poŝtkodo: 90153
* Telefonprefikso: + 380 3144
* Aŭtokodo: AO

Situo
-----

Suĥa situas laŭ rojo, fine de sakovojo. La plej proksima stacidomo troviĝas en Bronjka.

Historio
--------

Ĝis Traktato de Trianon Szuha apartenis al Hungara reĝlando, al Máramaros, al distrikto de Dolha, poste al Ĉeĥoslovakio. En 1939 la plej orienta regiono de disfalanta Ĉeĥoslovakio deklaris malgrandan sendependan respublikon Karpata Ukrainio. Poste Hungario okupis la respublikon kaj tuj aranĝis aŭtonomion, kies apartaĵo estis ankaŭ Suĥa. Ekde 1945 ĝi apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio.

Vidindaĵoj
----------
**Sándor Juhász Nagy** [ŝAndor juhAs nadj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Juhász Nagy Sándor** estis hungara politikisto, ministro, advokato. Lia origina nomo estis *Nagy Sándor*.

Sándor Juhász Nagy  naskiĝis la 13-an de oktobro 1883 en Kaba. Li mortis la 10-an de majo 1946 en Debrecen.

Biografio
---------

Sándor Juhász Nagy lernis en Debrecen, Kolozsvár kaj Budapeŝto. En 1910 li advokatiĝis, en la sama jaro li iĝis parlamentano ĝis 1918. En 1913 li estis ĉefnotario de la kalvinana eklezio. Dum la Kalistefa revolucio li estis komence subministro, poste ministro pri justico ĝis Hungara Sovetrespubliko. Baldaŭe li retiriĝis, eĉ li migris al Vieno. En 1923 li hejmenvenis. En 1944 Gestapo arestis lin kelkajn tagojn. Post la 2-a mondmilito li denove estis parlamentano, krome li ricevis la titolon universitata profesoro.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *A magyar októberi forradalom története* (Historio de la hungara oktobra revolucio), (1945)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio



* Kategorio Sándor Juhász Nagy en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Knaboj el Lapland, en la enmigrulejo de Ellis Island (Novjorko, ĉ. 1906-1914)
La **sveda komisiono pri elmigrado** (svedlingve *Emigrationsutredningen*) estis parlamenta komisiono kreita de la Parlamento de Svedio en 1907, cele al malpliigo de la amasa sveda elmigrado al Usono. En la 19-a jarcento, Svedio spertis unu el la plej altaj elmigraj procentoj de la tuta Eŭropo (la tria plej alta post Irlando kaj Norvegio). En 1910, unu kvinono el ĉiuj svedoj estis jam transloĝiĝintaj al Ameriko. Tio maltrankviligis kaj konservativajn svedojn, kiuj rigardis elmigradon kiel baron kontraŭ nacia solidareco, kaj liberalajn svedojn, kiuj timis la malaperon de la necesa laborforto por la ekonomia disvolviĝo de Svedio.

La komisiono publikigis siajn trovaĵojn kaj proponojn en 21 dikaj volumoj. Ĝi klare reĵetis la plej konservativajn proponojn koncerne perleĝan limigon de elmigrado, kaj preferis subteni la liberalan vidpunkton, laŭ kiu oni nepre devis "*alporti la plej bonajn aspektojn de Ameriko al Svedio*" per sociaj kaj ekonomiaj reformoj. Plej urĝaj estis laŭ la komisiono universala virseksa voĉdonrajto, pli komfortaj loĝejoj kaj ĝenerala ekonomia disvolviĝo. La komisiono precipe esperis, ke pli larĝa popola edukado baldaŭ "*kontraŭagos klas- kaj kastdiferencojn*".

La lasta, 21-a volumo eldoniĝis en 1913, unu jaron antaŭ la komenco de la Unua mondmilito, kiu malpliigis eŭropan elmigradon ĝis sensignifa kvanto. Restas do hodiaŭ dubinda, ĉu la sveda komisiono vere responsis pri la malapero de amasa sveda elmigrado ekde la 1920-aj jaroj.

Vidu ankaŭ
----------

* Sveda elmigrado al Usono
* Parlamento de Svedio
**Sándor Just** [ŝAndor], laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj plennome **Just Sándor Frigyes** estis germandevena hungara inventisto, instruisto.

Alexander Friedrich Just naskiĝis la 12-an de aprilo 1874 en Bremen (Germana Regno), li mortis la 30-an de majo 1937 en Budapeŝto.

Sándor Just kun la familio

Biografio
---------

Sándor Just maturiĝis en gimnazio en Vieno en 1892, poste li doktoriĝis en Universitato de Vieno en 1896. Post siaj studoj li estis asistanto de TU Wien, kie li konatiĝis kun Franjo Hanaman. Ili duope esploris novajn ampolojn en firmao en Vieno, pli bonajn, ol de Edison. En 1904 la esplorado finiĝis en Vieno pro financaj problemoj, sed lastmomenta elektra firmao en Budapeŝto aĉetis ilian patenton kaj ebligis la pluan laboron. Just akiris hungaran ŝtatanecon en 1919. Post 2 jaroj li fondis propran firmaon por produkti ampolojn, sed pro manko de granda kapitalo la firmao post jaroj bankrotiĝis. Just mortis malriĉa pro kancero. Li edziĝis en 1900, lia edzino naskis 5 gefilojn.

Lia disertaĵo
-------------

* *Einwirkung von alkoholischem Kali auf ein Gemenge von Formaldehyd und Isobutyraldehyd*

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto

Referencoj
----------

1. ↑

Sándor Just kiel soldato

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 671532
 |
**Sándor Kocsis** [ŝAndor koĉiŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kocsis Sándor** estis hungara kameraisto.

Kocsis Sándor kaj Károly Várszegi
Sándor Kocsis naskiĝis la 12-an de septembro 1932 en Makó, li mortis la 16-an de decembro 2005 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Sándor Kocsis maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo en 1951, poste li akiris kameraistan diplomon en Altlernejo pri Teatro kaj Filmo en 1957. Liaj plej gravaj instruistoj estis György Illés kaj Márton Keleti. Li studis 2 jarojn (1953–1955) ankaŭ en la Tutrusia Ŝtata Instituto de Kinematografio. Post la diplomo li estis fondinta membro de la Hungara Televizio, kie li restis ĝis la emeritiĝo en 1995, tamen ankaŭ poste li partoprenis en la filmadoj. Li ricevis premiojn inter 1963-2000.

Lia kina filmo kiel kameraisto
------------------------------

* *Sellő a pecsétgyűrűn I-II* (1967)

Liaj televidaj filmoj kiel kameraisto (elekto)
----------------------------------------------

* *Idegen utcában* (1958)
* *Nadrág és szerelem* (1966)
* *Zenés TV színház* (serio, 16 epizodoj, 1970-1989)
* *Egy óra múlva itt vagyok* (serio, 7 epizodoj, 1973)
* *Pétervári vendégség 1870* (1985)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la -a paĝo)
* filmoj
* filmoj

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 781495
* VIAF: 121460355
* ISNI: 0000 0000 7955 0689
 |



* Portalo pri Biografio
* Portalo pri Filmo
Koordinatoj mankas! Bonvolu kunhelpi.

**Fort Myers** estas la kantona sidejo kaj komerca centro de la Kantono Lee (Florido). Fort Myers estas alirejo al la Sudokcidenta Regiono de Florido kaj grava turisma celo ene de Florido. La vintrejaj bienoj de Thomas Edison ("Seminole Lodge") kaj de Henry Ford ("The Mangoes") estas ĉefaj turismaj celoj en la regiono. La urbo estis nomita laŭ kolonelo Abraham Myers. La geografia statistika areo ricevas la servojn de la Sudokcidenta Florida Internacia Flughaveno (RSW), situa sudoriente de la urbo.

Notoj
-----

1. ↑   Find a County. National Association of Counties. Alirita 2011-06-07.
2. ↑
3. ↑   The History of Downtown Fort Myers. Downtown Fort Myers. Arkivita el la originalo je 2010-12-25. Alirita 26a de Decembro 2010.
4. ↑  Gannett, Henry.  (1905) *The Origin of Certain Place Names in the United States*. Govt. Print. Off. p. 129.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Urbo Fort Myers
* Fort Myers Economy at a Glance, U.S. Department of Labor
**Sándor Konrád** [ŝAndor], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Konrád Sándor** estis hungara skulptisto.

Emeriko de Hungario fare de Sándor Konrád videbla en Szekszárd
Sándor Konrád  naskiĝis la 26-an de aŭgusto 1909 en Szekszárd, li mortis la 30-an de junio 1988 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Sándor Konrád studis en Hungara Belarta Altlernejo (1927-1932)  Arkivigite je 2019-02-25 per la retarkivo Wayback Machine. Lia majstro estis István Szentgyörgyi (skulptisto). Post siaj studoj li kreis en sia naskiĝurbo. Li estis militkaptito, hejmenveninta li restaŭris krucifikson (faritan en 1824) en 1946.

Ekspozicioj
-----------

Plurfoje li ekspoziciis en Arthalo Budapeŝto.

Elektitaj skulptaĵoj
--------------------

* Monumento pri Hungara SovetrespublikoMonumento pri Hungara Sovetrespubliko
* Restaŭrita krucifiksoRestaŭrita krucifikso
* Monumento pri Hungara revolucio de 1848Monumento pri Hungara revolucio de 1848
* Monumento pri la holokaŭstoMonumento pri la holokaŭsto

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio Arkivigite je 2018-11-01 per la retarkivo Wayback Machine
* skulptaĵoj

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 622408
 |
**Pál Almásy** [almAŝi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Almásy Pál** estis hungara politikisto, parlamentestro, departementestro, framasono  Arkivigite je 2015-07-06 per la retarkivo Wayback Machine. Liaj nobelaj antaŭnomoj estis *zsadányi* kaj *törökszentmiklósi*.

Pál Almásy
Pál Almásy  Arkivigite je 2013-07-26 per la retarkivo Wayback Machine naskiĝis la 18-an de januaro 1818 en Gyöngyös. Li mortis la 1-an de novembro 1882 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Pál Almásy lernis juron en Eger, kie li akiris advokatan diplomon en 1838. En 1844 li estis elektita parlamenta deputito, inter 1844 kaj 1847 li estis subdepartementestro. Dum la Hungara revolucio de 1848 li estis parlamentestro. Post falo de la revolucio li rifuĝis al Parizo, poste al Zuriko, Bruselo, Londono, Ĝenevo, kie li kontaktiĝis kun aliaj revoluciuloj. En 1859 li hejmenvenis kaj strebis por reakiro de la revoluciaj rezultoj. En 1864 li estis arestita kaj kondamnita 20 jarojn, sed post 2 jaroj li ricevis amnestion. Liberiĝinta li forlasis la politikon kaj li okupiĝis pri nur pri la bieno.

Memorigiloj
-----------

* 2 lernejoj en Gyöngyös
* memormedalo
* strato  Arkivigite je 2013-07-26 per la retarkivo Wayback Machine

Fontoj
------

* hungarlingva biografio[*rompita ligilo*]
* hungarlingva biografio kun foto Arkivigite je 2013-07-26 per la retarkivo Wayback Machine


* Kategorio Pál Almásy en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Sven EPINEY** (naskita la 14an de januaro 1972 en Naters, Svisujo) estas fama Svisa televidogastiganto kaj TV-moderigisto, radia moderigisto kaj redaktisto, kiu laboras por SF-DRS kaj DRS3 (ŝtata) televidstacioj en Svisujo. Li ankaŭ parolas la germanan, la francan, la anglan kaj la italan lingvojn. Li estis la Svisa reprezentanto por la Eŭrovido-Kantokonkurso 2007 en Helsinko, Finnlando kaj estis revenanta al la rolo por la okazaĵo de 2008.

Biografio
---------

Sven Epiney loĝis nur du jarojn en Naters kaj malfrue en Sion en franca lingva infanĝardeno.
Ekde 1978 li estis en Berno, en lernejo. Li ricevis instruistan formadon en la instruista seminaro Lerbermatt en Köniz kaj pli malfrue dum 3 jaroj studis juron en la universitato de Berno. Li laboris ekde jaro 1984 en junulara elsendoj, malfrue en multaj radiaj- kaj televidaj elsendoj.

Premioj
-------

Li ricevis en jaro 2004 la premion Walo kiel Amatoj de publiko kaj en 2007 kune la redakcio en la sekcio "plej bon televida produktaĵo" «Beste TV Produktion», en Jaro 2006 la TELE-Premio kiel plej bona televida moderatoro kaj en januaro 2007 la *«Glanz & Gloria Award».* Glanz &Gloria estas svisa televida SF 1 elsendejo pri "eminentaj personoj" de filmoj kaj teatroj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Sven Epiney en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Sven Epiney oficala retejo
* klubo[*rompita ligilo*]
**Parŭin Paĵŭak** aŭ **Parween Pazhwak** (naskiĝinta en 1967 en Kabulo) estas afgana artistino el Afganio kaj moderna poetino kaj verkistino de Persa lingvo.

Parween naskiĝis en literatura kaj politika familio, ŝia gepatroj estas Ne'matulla Pazhwak kaj Afifah Pazhwak. Parŭin estas nepino de Abdul Rahman Pazhwak.

Ŝi studis en lernejo Malalai kaj kompletigis studojn de medicino en la Avicenna Medicina Instituto. Pro la Soveta-afgana milito, ŝi vivis du jarojn en Pakistano kiel rifuĝinto antaŭ translokiĝi al Kanado kiel azilpetanto. Ŝi nune loĝas en Ontario lun sia edzo kaj filoj.

Sro. Pazhwak konsideras sia plej bona tempo sian vivon kiel studento kaj sian tempon en ekzilo la plej malfacila. Ŝiaj verkoj estas moderna Persa poezio, mallongaj rakontoj, kaj pentraĵoj por infanoj. Ŝi havas dekunu artaĵoj totale ĝis nun. Du el ŝiaj plej famaj publikigitaj libroj estas *Darja dar ŝabnam* (*Oceanoj frostiĝantaj*) kaj *Negin-ha ŭa Setara-ha* (*Juveloj kaj steloj*).

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2016-03-03. Alirita 2016-09-25.
3. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2016-03-03. Alirita 2016-09-25.

Literaturo
----------

* R M Chopra, "Eminent Poetesses of Persian", Iran Society, Kolkata, 2010


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 568924
* GND: 116228403X
* LCCN: n2009208521
* VIAF: 78882711
* ISNI: 0000 0000 5497 2922
 |
**Ion Mihai PACEPA** [jon mihaj' paĉepa] (naskiĝis la 28-an de oktobro 1928, mortis la 14-an de februaro 2021) estis la plej altranga sekretserva oficiro, kiu el la socialismaj landoj elmigris dum la malvarma milito. En la lastaj jaroj li ludis gravan rolon en la prevento de la tria mondmilito.

Ĝis julio de 1978, li estis generalo de la rumana sekreta servo "Securitate" kaj samtempe konsilisto de la prezidento Nicolae Ceauşescu, vicĉefo de la eksterlanda sekreta servo, ŝtatsekretario de la rumana internafera ministerio. Li elmigris, post kiam Jimmy Carter akceptis lian azilpeton. Li poste agadis kontraŭ la Orienta Bloko, kun CIA.

Oni kondamnis lin dufoje je morto en Rumanio kaj Ceauşescu metis kapmonon je sumo de du milionoj da USD.

Oni nuligis lian mortpunon en 1999, li rericevis la generalan rangon kaj la konfiskitajn posedaĵojn en 2004. Lia libro *Ruĝaj horizontoj* estis voĉlege brodkastata de Radio Libera Eŭropo/Radio Libero. La libro estis tradukita en plurajn lingvojn.

Vidu ankaŭ
----------

* Ryszard Kukliński

* Kategorio Ion Mihai Pacepa en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 189711
* GND: 121336948
* LCCN: n87839761
* VIAF: 49257699
* ISNI: 0000 0001 0857 3055
* SUDOC: 029594820
* BNF: 12118739q
* NLA: 35187173
* NDL: 00472651
* BIBSYS: 90096562
* NKC: jo2015866146
 |
**Svetlana Gerasimenko** (ukraine *Світлана Іванівна Герасименко*) (naskiĝis la 23-a de februaro 1945, Bariŝiŭka, Kieva provinco, Ukraina Soveta Socialisma Respubliko) estas ukraina kaj taĝikia astronomo, esploristo de kometo Ĉurjumov-Gerasimenko.

Biografio
---------

Svetlana Gerasimenko naskiĝis en 1945 jaro en ukraina urbeto Bariŝiŭka. En 1968 jaro ŝi diplomiĝis en la katedro de astronomio de Kijiva Universitato, poste ŝi studis en aspiranturo. En septembro de 1969 ŝi kune kun Klim Ĉurjumov, kunlaboranto de Ĉefa astronomia observatorio de ukraina Nacia akademio de scienco, trovis en ekspedicio al urbo Almato por observojn de kometoj.

La 11-a de septembro de 1969 jaro, Svetlana Gerasimenko kaj Ljuila Ĉirkova laboris en observatorio de Instituto de astrofiziko en Almato kaj fotografis kometon 32P/Comas Solà, uzante 50-centimentran teleskopon de Maksutov.  Gerasimenko sendis la faritajn fotogragiojn al Klim Ĉurjumov kaj li dum analizo evidentigis objekton kun parametroj de movado de la kometo, sed li missupozis, ke ĝi estas 32P/Comas Solà. 

La 22-a de oktobro de 1969 jaro, Ĉurjumov kompernis, ke 32P/Comas Solà ne povas esti la objekto, ĉar kalkuloj montris, ke dispozicio de objekto en la fotografioj devas sur 2-3 gradoj proksime. La detala analizo de fotografio pruvis svagan bildon de kometo 32P/Comas Solà en dispozicio, kiu konfirmis la matematikaj kalkuloj. 

Tiamaniere, la kalkuloj montris, ke la eltrovita objekto estas nova kometo. La kometo estis elpensita en 4 aliaj fotografioj, kiuj estis kreitaj de Gerasimenko inter 9-a de septembro kaj 21-a de septembro de 1969 jaro. 

En 1973 jaro, Gerasimenko translokiĝis en Duŝanbo, laŭ invito de la Instituto de Astrofiziko de Akademio de Sciencoj de Taĝikio. Nuntempe ŝi laboras kiel scienca kunlaboranto de la instituto, efektiviĝas esplorojn kaj studadon de kometoj.

En 1975 jaro, Svetlana Gerasimenko ricevis medalon pro malkovro de novaj astronomaj objektoj.

La 2-a de marto de 2004 jaro, Svetlana Gerasimenko, kune kun Klim Ĉurjumov vizitis la Gujana kosmodromo en Franca Gujano dum starto de lanĉo-veturilo, kiu lanĉis en spaco la eŭropan kosmosondilon Rosetta. La ĉefa meto de la sondilo Rosetta  estas esplorado de kometo 67P/Churyumov-Gerasimenko. Kosmosondilo Rosetta alvenis la kometon la 12-a de novembro de 2014 jaro, la 17:00 laŭ UTC+02:00.

Referencoj
----------

1. ↑   TEDxKyiv (ukraine). Alirita 2019-10-11.
2. ↑   ESA Science & Technology - Klim Churyumov - co-discoverer of comet 67P. Alirita 2019-10-11.
3. ↑  Kronk, Gary W..  (1999-2017) *Cometography : a catalog of comets*. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 052158504X. OCLC 39672128.
4. ↑   Історія відкриття комети Чурюмова-Герасименко | Світлана Герасименко (uk-UA). Arkivita el la originalo je 2019-03-02. Alirita 2019-10-11.

  Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2019-03-02. Alirita 2020-04-06.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Светлана Герасименко: «Надо чаще смотреть на небо». Азия-плуюс. Февраль, 2004
* Дмитрий Иванов. Рандеву с кометой. lenta.ru


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 685715
 |
Falfolia planto
**Falfolia** aŭ **decidua**  planto estas tia arbo, arbusto aŭ staŭdo, kiuj faligas siajn foliojn en parto de la jaro. Tio okazas vintre en la kontinenta klimato kaj la arkta klimato. En aliaj areoj, folifalado okazas pro ŝanĝiĝo (malpliiĝo) de la precipitaĵa kvanto.

Male al la falfolaij plantoj, ekzistas **ĉiamverdaj** plantoj, ĉe kiuj la verda foliaro ekzistas en la tuta jaro. Inter la du randaj kategorioj, ekzistas la **duonfalfoliaj** plantoj, ĉe kiuj la malnovaj foliaj defalas post komenciĝo de la nova vegeta periodo. Same ekzistas la **duonĉiamverdaj plantoj**, kiuj defaligas plimulton de siaj folioj, sed restas iom da folioj dum la vintra aŭ seka periodo. Sur kelkaj junaj arboj (ekz. usona marĉa kverko), la sekiĝintaj folioj restas dumvintre, verŝajne por defendo kontraŭ damaĝantoj.

Fiziologio
----------

Dum alveno de pli seka aŭ malvarma periodo, la produktado de klorofilpigmentoj reduktiĝas kaj la aliaj koloraĵoj en la folio videbliĝas: aperas aŭtunaj koloroj de la folioj. Al tiuj koloraĵoj apartenas karotinoidoj, kiuj donas flavan, brunan, oranĝan koloron. La antocianpigmentoj donas ruĝan aŭ lilan koloron, sed tiuj ne ĉiam ekzistas en la folioj, ofte aperas nur malfrusomere en tiuj lokoj, kie ekzistas samtempe la mallongiĝantaj tagoj kaj malvarmaj noktoj.

Dum kresko de la folio, evoluas abscisa zono ĉe la folibazo (inter la pedunklo kaj la tigo), en kiu troviĝas la abscisa tavolo, kiun formas ĉeltavoloj kapablaj disiĝi. La ĉeloj de la abscisa tavolo sentemaj je la planta kreskiga hormono, je la aŭksino, kiu produktiĝas en la folio kaj aliaj partoj de la planto. Dum la aŭksina proporcio estas konstanta inter kvantoj produktata en folio kaj alfluanta el aliaj partoj de la planto, la ĉeloj de la abscisa tavolo kunrestas. Aŭtune (pro malvarmiĝo) aŭ alia streso (sekiĝo, damaĝo), vundiĝo, maljuniĝo, la alfluo de aŭksino el la folio malpliiĝas , kio kaŭzas plilongiĝon de la ĉeloj en la abscisa tavolo. Tiel ŝiriĝas la ligo inter la ĉeltavoloj kaj la folio deŝiriĝas, defalas. Samtempe la plilongiĝintaj ĉeloj formas izolan, protektan tavolon por malhelpi la perdon de fluido.

Kelkaj plantoj eltiras mineralojn, nitrogenon, karbon el la folio antaŭ la defalo kaj rezervas tiujn en la radikoj aŭ ŝeloj kaj reuzas ilin printempo por novaj folioj, floroj.

Referencoj
----------

1. ↑   Plena Vortaro (1909) p. 64 [decidua (bot.)= falema, kaduka]

Vidu ankaŭ
----------

* Abscisio

* Kategorio Falfolia planto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)