recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Fortune Global 500**, konata ankaŭ kiel **Global 500**, estas ĉiujara rangado de la pintaj 500 korporacioj aŭ entreprenoj tutmonode mezuritaj laŭ enspezo. Tiu listo estas kompilita kaj publikigita ĉiujare de la gazeto *Fortune*.

Ĝis 1989, ĝi listigis nur ne-usonajn industriajn korporaciojn sub la titolo "International 500" dum la Fortune 500 enhavis kaj ankoraŭ enhavas nur usonajn korporaciojn. En 1990, usonaj kompanioj estis aldonitaj por kompili veran tutmondan liston de pintaj industriaj korporacioj rangitaj laŭ vendokvanto. Ekde 1995, la listo havas sian nunan formon, listigante ankaŭ pintajn financajn korporaciojn kaj servohavigantojn laŭ enspezo.

El 2001 al 2012, estis grava ŝanĝo en la geografia distribuado de kompanioj en la rangado de Global 500. La nombro de kompanioj kun sidejoj en Nordameriko malpliiĝis el 215 en 2001 al 144 en 2011, kaj la kontribuado de Azi-basitaj kompanioj pliiĝis rapide el 116 en 2001 al 188 en 2012. Plej el tiu kresko rilatas al la rapida pliigo en la nombro de ĉinaj entreprenoj de Global 500, el kiuj estis 103 ĉirkaŭ 2015 (pliiĝante el nur 10 en 2001, se oni inkludas Tajvanon, kaj la totala nombro estas 110 en 2016). La kvanto de Eŭrop-bazitaj kompanioj pliiĝis marĝene, el 158 al 160, dum la jardeko.

Referencoj
----------

1. ↑  "A New Perspective on the Corporate World". CNN Money, Fortune Magazine,  Arkivigite je 2016-09-10 per la retarkivo Wayback Machine, alirita la 8-an de julio 2013.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Fortune Global 500 en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* oficiala kompleta listo, en la retejo de la gazeto *Fortune*
* listo de la 500 kompanioj kun iliaj retejoj laŭ la stato de 2015
* Fortune Global 500 (2016) - listo de la 500 kompanioj laŭ la stato de julio 2016
La **Universala Deklaracio de Unesko pri Kultura Diverseco** estas deklaro por protekti kulturan diversecon kiel homa heredaĵo kun la protekto de la diverseco de amaskomunikiloj, plurismo kaj plurlingvismo adoptita la 2-an de novembro, 2001.

Ĝi estas verkita en la ses oficialaj lingvoj de Unuiĝintaj Nacioj: angla, araba, ĉina, franca, hispana kaj rusa. 

La Monda Tago por Kultura Diverseco, Dialogo kaj Evoluo, okazigita la 21-an de majo, estis kreita kiel rezulto de ĉi tiu deklaracio.

Kelkajn jarojn post ĉi tiu deklaracio, sekvis la Konvencio de Unesko pri la Protekto kaj Progresigo de la Diverseco de Kulturaj Esprimoj, kiu estis adoptita la 20-an de oktobro, 2005.

Vidu ankaŭ
----------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Kulturo |

* Kultura diverseco
* Kultura heredo
* Organizaĵo de Unuiĝintaj Nacioj por Edukado, Scienco kaj Kulturo
* Interkultura edukado

Eksteraj ligiloj (plurlingve)
-----------------------------

* Teksto de la deklaracio
* Dokumentoj de Unesko pri kultura diverseco (humanrights.ch)[*rompita ligilo*]
**Atenguillo** estas unu el la 124 komunumoj de la meksika subŝtato Jalisco. La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas *Atenguillo*. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 14 012.

Geografio
---------

**Atenguillo** apartenas al la regiono Sierra Occidental. Al la regiono Sierra Occidental apartenas entute ok komunumoj. La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 4107 loĝantojn. El tiuj estis 1994 viroj kaj 2113 virinoj. La komunumo havas surfacon de 662,55 km². La meza alteco estas 1300 metroj super la marnivelo. La meza jara temperaturo estas 19,8 C. En la komunumo estas 1039,2 mm da precipitaĵo jare. 

Situo de la koncerna regiono en la subŝtato Jalisco.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 1995 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 1350 viroj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 1118 estis alfabetoj kaj 232 analfabetoj. Do 17.19 % de la viroj estis analfabetoj. En la sama jaro en la komunumo vivis 1562 virinoj. El tiuj estis 1375 alfabetoj kaj 185 analfabetoj. Do 11,84 % de la virinoj estis analfabetoj. En 1995 en Atenguillo vivis 3998 personoj kiuj aĝis pli ol 5 jaroj. El tiuj estis 4 indiĝenoj. Tio signifas ke 0,1 %en la koncerna jaro de la loĝantaro estis indiĝenoj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Atenguillo Arkivigite je 2005-07-28 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)
**Heksludo** estas abstrakta strategia ludo por du ludantoj. La ludpleto estas lozanĝo formita el sesangulaj ĉeloj. Kutime la flanko estas larĝa je 11 ĉeloj sed povas esti alia kvanto (unu el la kreintoj, John Nash, konsilas 14x14). Tiu ludo posedas similecojn kun goo.

Ludaj Reguloj
-------------

Komence de la ludo, la ludpleto estas malplena. Ĉiuj ludantoj ludas per unu dediĉita koloro (ruĝa kaj blua ekzemple). Laŭvice, ludantoj devas pozicii unu peonon sur ne okupata ĉelo. La celo estas krei unu vojon de unu flanko al la alia. Precize, kiam unu ludanto celas interligi per vojo la horizontalojn flankojn, la alia devas interligi la vertikalajn flankojn. La unua ludanto havas grandan avantaĝon, kaj ordinare estas uzata la regulo de kuko por egaligi la ŝancojn de ambaŭ ludantoj.

Historio
--------

La unua formulaĵo de la ludo estis farita de Piet Hein en 1942 dum prelego al la "Parenthesis" ("parentezo"), la matematika klubo de la Kopenhaga universitato. La kreinto volis imagi justa, progresanta, finita, klara, strategia kaj decida ludo. La unua nomo estis tiam "Poligon" ("Poligono").
Poste kaj sendepende, en 1948, juna matematikisto el universitato "Princeton" nomita John Nash, rekreis la ludon kaj proponas ĝin al la komuna ĉambro de la studentoj kaj instruistoj de la matematika fako. Li komprenis la intereson de tiu ludo rilate al la Ludoteorio kaj pruvas ke ekzistas gajna strategio por la komencanta ludanto. Tamen, la pruvo estas ne konstruiga, tio signifas ke la pruvo ne permesas koni eltrovi la gajnanta strategio. En la jaro 1952, la firmao Parker Brothers enmerkatigas la ludon usone.

Strategio kaj luda teorio
-------------------------

Unue, Nash pruvis ke la ludo ne povas finiĝi per egalvenko uzante Grafeteorio. Tio signifas ke venkstrategio ekzistas por la unua aŭ dua ludanto.
Imagu ke ekzistas venkstrategio por la dua ludanto: La unua ludante povas ludi la unuan movon en arbitra loko ne utila por la luda daŭrigo. Li tiel prenas la rolon de la dua ludanto. Oni nomas tion tiun argumenton "strategia ŝtelado".
Se la dua ludanto havus venkstrategion, per la "strategia ŝtelado" la unua ankaŭ havus ĝin. Tiel la unua ludanto havas ĉiam venkstrategion.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Heksludo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* T. Maarup *Everything You Always Wanted to Know About Hex But Were Afraid to Ask Arkivigite je 2013-07-18 per la retarkivo Wayback Machine* Universitato de suda Danio
* Vikio pri Heksludo Arkivigite je 2016-07-08 per la retarkivo Wayback Machine.
* Little Golem Retejo kie oni povas koresponde ludi Hekludon kaj aliajn ludojn (goo, sako…)
* R. Kirkland *Reta heksludo (7 ĉeloj larga)*
* Studo pri heksludo Arkivigite je 2021-12-09 per la retarkivo Wayback Machine Matematika pensado el Edouard Rodrigues
***Patrino Kuraĝo kaj ŝiaj infanoj*** (germane ***Mutter Courage und ihre Kinder***) estas teatraĵo de 1939 de la germana dramisto kaj poeto Bertolt Brecht (1898-1956), unu el la gvidantoj de germana ekzilliteraturo dum Nazia Germanio (*Exilliteratur*), kun konsiderinda kontribuo de la aktorino kaj verkistino Margareta Steffin.

La teatraĵo estas unu el la plej famaj teatraĵoj de Brecht. Ĝi estas konsiderita unu el la plej bonaj kontraŭmilitaj teatraĵoj de ĉiuj tempoj, kaj unu el la plej grandaj teatraĵoj de la 20-a jarcento.

La teatraĵo ricevis kvar gravajn teatrajn produktadojn, unue en Svislando en 1941, kaj en Germanio post la falo de la nazia reĝimo en 1949-1952, kiuj estis faritaj sub la inspektado aŭ direkto de Brecht. En 1959-1960, iom da jarojn post la morto de Brecht, la teatraĵo estis adaptita en filmon ĉefrolitan fare de lian vidvinon Helene Weigel.

Resumo
------

La teatraĵo okazas dum la Tridekjara Milito (1618-1648). La intrigo sekvas la okazaĵojn de Anna Firling, konata kiel "Patrino Kuraĝo" - ruza virino, vendistino en kantino de la sveda armeo, celkonscia gajni sian porvivaĵon de la milito. Dum la teatraĵo, ŝi perdas ĉiujn tri el siaj infanoj al la milito mem el kiu ŝi esperis profiti. Kiel la elekto de la malproksima periodo, kiu celis krei fremdecon kaj fremdiĝon, same estas la sinteno al la roluloj. La scenaro estas disvastigita dum 12 jaroj (1624 ĝis 1636), reprezentita en 12 aktoj. Kelkaj el ili permesas rigardeton de la agoj de Kuraĝo, sen lasi sufiĉe da tempo por la spektantoj por evoluigi sentojn de empatio kaj identigo direkte al iuj da la roluloj. La verkado de Brecht estas provo ilustri la hororojn de milito kaj la ideon ke en koruptaj tempoj, virtoj ne rekompencas siajn posedantojn. Brecht uzis la eposan strukturon por igi la spektantaron fokusiĝi pri la temoj prezentitaj en la teatraĵo anstataŭe de la roluloj kaj emocioj. La epopea teatro de Brecht diferencas de la greka tragedio: la rolulo de Patrino Kuraĝo ne estas tiu de nobla virino, kaj la fino de la teatraĵo ne igas la spektantaron deziri imiti ŝin.

La nomo de la ĉefrolulo, Patrino Kuraĝo, estas prenita de la pikareska romano de la 17-a-jarcenta germana verkisto Hans Jacob Christophel von Grimmelshausen, "La Vivrakonto de la Ĉeftrompanto kaj Vaganto Kuraĝo" ( *Die Lebensbeschreibung der Erzbetrügerin und Landstörzerin Courasche*), ankaŭ en kiu la ĉefrolulo supervivas la militon kun la helpo de intrigoj kaj konspiroj; Tamen, la rakonto estas ĉefe originala verko de Brecht, kunlabore kun Steffin.

Laŭ Brecht-tradukistoj Ralph Mannheim kaj John Willett, la teatraĵo, kiu prezentas "la gigantajn rezultojn de eŭropa milito kaj la blindecon de ĉiuj tiuj kiuj esperas profiti el ĝi, estis finita laŭ onia scio ene de monato; donita la preskaŭ kompleta foresto de skizoj aŭ ajnaj aliaj signoj de prepara esplorado, la teatraĵo estis sendube la produkto de precipe abunda dozo de inspiro."

Eksteraj ligiloj
----------------

 **Patrino Kuraĝo kaj ŝiaj infanoj** en Vikimedia Komunejo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 811862
* GND: 4099145-3
* VIAF: 7100147270432335700005
 |
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

**Libor Křivánek** (naskiĝis la 27-an de aŭgusto 1926 en Bělá pod Bezdězem - mortis la 15-an de januaro 1983 en Písek) estis ĉeĥa esperantisto.

Li studis Komercan akademion en Mladá Boleslav kaj daŭrigis en la politika kaj sociala altlernejo en Prago studadon de ĵurnalistiko, kiun li finis en majo 1948. Li fariĝis komisiito por eksterlanda komerco en la Praga entrepreno Ligna, sed kiel sana nepartiano li devis foriri el la kancelario en la produktejon. Sekvis la soldata servo de eksstudenta serĝento en Písek, kiu iĝis por li fatala - li edziĝis tie, fondis familion (filoj Radko kaj Libor, filino Mira), kiu ekde 1952 loĝis en Písek.

Li amis lerni fremdajn lingvojn (anglan, francan, germanan, hispanan), interesiĝis pri la literaturo, historio, geografio kaj arto, lia hobio estis turismo kaj vojaĝado, por kiuj bedaŭrinde la tiutempa politiko ne donis multajn okazojn.

Libor Křivánek de František Roman Dragoun
Pli ol 20 jarojn li laboris kun granda elano en Muzeo de la regiono Prácheň en Písek, la suda Bohemio kaj Písek-regiono ĉarmigis lin, ofte li partoprenis en diversaj esploraj laboroj. La 15-an de januaro 1983 li antaŭtempe forpasis, venkita de gravaj lezoj post aŭto-averio, okazinta dum deĵora vojaĝo.

Esperanton li lernis baldaŭ post la milito en kursoj de Václav Špůr en Doksy, kiujn li ofte kun plezuro rememoris. Ekloĝinte en Písek li propagandis la lingvon, akiris interesiĝantojn kaj poste klubanojn de rondeto ĉe Jitex Písek (vestaĵ-fabriko). Li aranĝis ne nur kursojn kaj regulajn klubajn kunvenojn, sed ankaŭ plurtagajn ekskursojn al Pollando, GDR (orienta Germanio), Jugoslavio (1967) kaj Somerajn Esperanto-Tendarojn en Šumava-Popelná (1957) kaj Červená nad Vltavou (1958).

En la 1960-aj jaroj li fariĝis UEA-delegito por turismo, post UK Budapest 1966 li fondis Turisman Esperanto-Bazon en Zvíkov. Inter la jaro 1976-1979 li laboris kiel membro de CK de ĈEA kaj prezidanto de la turisma sekcio. Li organizis ekskursojn de eksterlandaj esperantistoj tra nia respubliko, ekz. li gvidis svisojn el Lausanne, kio ligis tutvivajn amikecojn.

Libor Křivánek ofte publikigis en diversaj ĵurnaloj kaj gazetoj, prilaboris ĉeĥan-Esperantan Gastronomian terminaron, kiun en 1978 eldonis esperantista klubo La Progreso en České Budějovice.

Libor Křivánek ankaŭ en 1952 fondis kaj longtempe gvidis Esperanto-klubon **La Ponto** en Písek, al kiu li dediĉis multan tempon kaj energion.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 125237
* VIAF: 85351187
* NKC: xx0007392
 |
Haganah, kun la simbolo de la staranta glavo ĉirkaŭita de olivfolioj
**Haganah** (hebree: "la defendo") estis Juda armemilica organizaĵo kiu estis aktiva de 1920 ĝis 1948 en Brita Mandato Palestino. Ĝi reprezentis la plej moderan kaj rekonatan parton de la juda komunumo kaj la cionisma movado en Palestino dum tiu epoko, kaj estis fakte la infrastrukturo por la establado de la Israela Defendaj Fortoj sametempe al la establado de la ŝtato.

Ĝi estis formita kun la oficiala celo protekti judajn komunumojn kontraŭ arabaj atakoj. Ĝi estis aparte aktiva dum la araba ribelo de 1936 ĝis 1939, kiam ĝi kunlaboris kun la britoj por subpremi la ribelon. Ĝia strategio estis nur defendi judajn komunumojn kaj ne ataki unue. Ĉi tiu politiko ne kontentigis ĉiujn judojn, kaj en 1931 kelkaj el la plej radikalaj elementoj de la Haganah forlasis la movadon kaj fondis Irgunon, pli militeman kaj ekstremisman kvazaŭarmean organizaĵon.

Dum la Dua mondmilito, la Haganah decidis batali kune kun la britoj por kontribui al la lukto kontraŭ la nazioj, kvankvam ĝi estis kolera pro la fakto ke la britoj limigis judan enmigradon al Palestino en 1939 al specifa kvanto ĉiujare. La Haganah helpis organizi judan brigadon kiu batalis en la brita armeo kontraŭ la Germanoj en Eŭropo. La Irgun malkonsentis kun tiu politiko kaj batalis kontraŭ la britoj dum la sama periodo. Kelkfoje, la Haganah eĉ kaptis membrojn de la Irgun kaj transdonis ilin al la britaj autoritatoj.

Post la fino de la Dua mondmilito, la Haganah komencis ataki la britojn mem, kun la celo forigi ilin de Palestino. Dum la milito de 1948 en kiu Israelo gajnis sian sendependecon, la Haganah ludis tre grandan rolon, kaj post la milito ĝi fariĝis la oficiala armeo de Israelo.

La listo de famaj membroj de la Haganah inkluzivas Jicĥak Rabin, Ariel Sharon kaj Moŝe Dayan.

* Kategorio Haganah en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
|  |  |
| --- | --- |
|  | - La mallongigo SG en Bütschwil SG staras por la svisa Kantono Sankt-Galo. Por aliaj signifoj de la nomo vidu sub **Bütschwil**. |


---


**Bütschwil** estas komunumo en la elektodistrikto Togenburgo, Kantono Sankt-Galo, Svislando. Ĝi havis 3383 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007.

Geografio
---------

Bütschwil situas ĉe la bordo de la rivero Turo en Togenburgo norde de Wattwil kaj Lichtensteig. La komunumo konsistas el la vilaĝoj Bütschwil, Dietfurt, Langensteig, Laufen, Kengelbach kaj Grämigen.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Bütschwil limas en nordoriento al Ganterschwil, en oriento al Oberhelfenschwil, en sudoriento al Lichtensteig, en sudo al Wattwil, en sudokcidento al Krinau, kaj en nordokcidento al Mosnang.

Trafiko
-------

Tra Bütschwil pasas la kantona ĉefvojo de Wil SG al Wattwil kaj Wildhaus, kio kaŭzas, ke la komunumo suferas pro granda transirtrafiko. En Bütschwil komenciĝas la vojo tra Hulfteggpasejo al Steg en Kantono Zuriko. Tra la komunumo pasas ankaŭ la trajnlinio de la Svisaj Sudorientaj Fervojoj de Nesslaŭ tra Wattwil al Wil SG. Sur la teritorio de la komunumo troviĝas du stacidomoj nome en la vilaĝoj *Bütschwil* kaj *Dietfurt*. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A1 situas 6 kilometrojn nordokcidente apud Wil.

Historio
--------

Unua dokumenta mencio de Bütschwil datiĝas de la jaro 779 kiel *Bucinesvilare*. La bieno Bütschwil fariĝis en la jaro 885 havaĵo de la Monaĥejo Sankt-Galo, kiu ĝin pandigis en la jaro 1280 al la Grafoj de Werdenberg. En la jaro 1340 la Grafoj de Togenburgo fariĝis la senjoroj. En la jaro 1468 la Princabatejo Sankt-Galo fariĝis la landa mastro pri tuta Togenburgo kaj reaĉetis en la jaro 1475 la senjorecon pri Bütschwil. Dum la reformacio la loĝantaro de Bütschwil estis dividita inter katolikoj kaj protestantoj. En la jaro 1531 la plej multaj loĝantoj de Bütschwil refariĝis katolikaj. Tamen la malnova preĝejo ankoraŭ ĝis 1778 estis uzata dukonfesie de katolikaj kaj protestantoj. Tiam la protestantoj konstruis propran preĝejon en la sudo de la vilaĝo.

Vidu ankaŭ
----------

* Aliaj lokoj kun la nomo Bütschwil
* Bütschwil (stacidomo)
* Dietfurt (stacidomo)

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: *Hans Büchler*: *Bütschwil en Historia Leksikono de Svislando* (2003-07-14)

* Kategorio Bütschwil SG en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la komunumo Bütschwil
* Bütschwil en la Historia Leksikono de Svislando

Bildoj
------

* Vilaĝa putoVilaĝa puto
* Katolika preĝejoKatolika preĝejo
* TombejoTombejo
* Vilaĝa rojoVilaĝa rojo
* Domo en viktoria stiloDomo en viktoria stilo
* Togenburga lignodomoTogenburga lignodomo

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la elektodistrikto Togenburgo |
| --- |
| Bütschwil • Ebnat-Kappel • Ganterschwil • Hemberg • Kirchberg • Krinau • Lichtensteig • Lütisburg • Mosnang • Neckertal (Brunnadern • Mogelsberg • Sankt-Peterzell) • Nesslau-Krummenau • Oberhelfenschwil • Stein • Wattwil • Wildhaus • Malnov-Sankt-Johano (Wildhaus • Malnov-Sankt-Johano) |  |

 |
**Prokriso** (helene  *Πρόκρις*, latine *Thassos*) estis en la helena mitologio nomo de du virinaj figuroj.

Prokriso kaj Kefalo
-------------------

Tiu ĉi Prokriso estis filino de la atena reĝo Ereĥteo. Ŝi fariĝis edzino de Cefalo, filo de la reĝo Cekropso.

Prokriso kaj Kefalo interamis sin kaj kune vivis feliĉe, ĝis kiam Kefalon ekamis diino de matena ĉielruĝo Eoso kaj rabe forportis lin en randon de la mondo. Kefalo sian edzinon ne forgesis, petis la diinon pri liberigo. Tiu fine kontentigis lin, sed konsilis al li, ke li sian edzinon elprovu, ĉu ŝi dum lia foresto ne subiĝis al tentado de aliaj. Ŝi ŝanĝis Kefalan fiziognomion kaj li, kiel eksterlandano sian Prokrison persvadis, loginstigis per multekostaj donacoj kaj ŝi longe sukcese kontraŭstaris. Fine ŝi tamen ne rezistis kaj jam ne mankis multe kaj ŝi subiĝus. Sed lastmomente Eoso redonis al Kefalo lian fiziognomion kaj Prokriso pro honto forkuris en montaron.

Ŝi aliĝis al sekvantaro de la diino de ĉaso Artemiso, kiu donis al ŝi rarajn donacojn: sorĉan lancon, kiu neniam maltrafis sian celon kaj ankoraŭ revenis sin en manojn de la ĉasistino kaj aldonis ĉasistan hundon Lelapson, de kiu eskapis neniu kaptitaĵo. Tiujn ĉi rarajn donacojn post iu tempo Prokriso donis al Kefalo, kiam ili interpaciĝis.

Malkonfido inter ili jam neniam perdiĝis kaj foje Prokriso eksciis, ke ŝia Kefalo vokas iun virinon nomatan Nefelo. Sed tio estis nomo de la diino de nuboj kaj Kefalo petis ŝin alporti ombron por ripozo. Prokriso ĉion ĵaluze sekvis kaj pro malfeliĉo ekĝemis. Kiam Kefalo aŭdis proksime sonojn, supozis, ke tio estas ĉasaĵo, ĵetis en vepraron sian sorĉan ĵetlancon kaj Prokrison morte vundis. Ankoraŭ sufiĉis sian tragikan eraron al ŝi klarigi kaj ŝi mortis.

Prokriso kaj Heraklo
--------------------

Tiu ĉi Prokriso estis ankaŭ filino de la reĝo, nome de Tespio. Lian reĝolandon dezertigadis furioza kaj vorema leono, nomata kitairona. Kiam juna heroo Heraklo pro kolero mortigis sian instruiston Linon kaj devis forlasi hejmon kaj foriris paŝti gregojn, okazis, ke kun la leono mezuris fortojn kaj mortigis lin.
La reĝo Tespio poste, kiel pruvo de sia gastemo (kaj ankaŭ pro sia intereso) sendis en Heraklan dormosalonon unu post la alia el siaj kvindek filinoj por akiri nepojn fortajn kaj bravajn. Tio okazis, post iu tempo li havis kvidek du nepojn, ĉar Prokriso kaj unu el ŝiaj fratinoj naskis ĝemelojn.

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Prokris en la ĉeĥa Vikipedio.* 

* Kategorio Prokriso en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Frumencio** (latine *Frumentius*, ankaŭ *Feremenatus*; naskiĝis en Tiro, nuntempa Libano; mortis ĉirkaŭ la jaro 383) estis kristana apostolo de Etiopio, unua episkopo de Aksumo, sanktulo kaj fondinto de la Etiopia Ortodoksa Eklezio.

Tiranio Rufino citas la fraton de Frumencio, Aedezio (latine *Aedesius*), kiu raportis ke la du fratoj ĉirkaŭ la jaro 316 akompanis ilian onklon Meropius al Etiopio. Ilia ŝipo estis atakata en la Ruĝa Maro, la ŝipanaro estis mortigita kaj la du knaboj estis venditaj kiel sklavoj al la reĝo de Aksumo.

La du junuloj akiris la konfidon de la reĝo, kiu dungis Aedezion kiel persona vina kelnero kaj Frumencion kiel kasisto. Antaŭ sia morto, la reĝo donacis la liberon al la du sklavoj. La vidviniĝinta reĝino deklari Frumencion persona instruisto de ŝia filo, la kronprinco kaj estonta reĝo Ezano (*Ezana*). Li pere de kristanaj komercistoj disvastigis la instruon de kristanismo en la regno. Kiam Ezano iĝis plenkreskulo, Frumencio akompanis la fraton Aedezion en ties revojaxo al Tiro ĝis la urbo Aleksandrio, kie li petis Atanazion, la patriarkon de Aleksandrio, sendi episkopon kaj pastron al Etiopio.

Atanazio vidis en Frumencio la taŭgan personon por tiu posteno kaj en 343 nomumis lin episkopo. Frumencio revenis al Etiopio, iĝis episkopo de Aksumo kaj kristane baptis la reĝon Ezano. Sekve konstruiĝis multaj kristanaj preĝejoj kaj ĝenerale disvastiĝis la kristanismo en Etiopio.

La etiopanoj al Frumencio donis la nomon *Abuna* (patro nia) respektive la titolon *Aba Salama* (patro de paco). De tiam tiu titolo tradicie apartenas al la gvidanto de la Etiopia Ortodoksa Eklezio. En letero al la reĝo Ezano kaj al ties frato Saizanas la romia imperiestro Konstancio la 2-a vane postulis ke Frumencio estu anstataŭigata per la arianisma episkopo *Theophilos*.

La Romkatolika Eklezio celebras la feston de Frumencio la 17-an de oktobro, la ortodoksaj eklezioj la 30-an de novembro, kaj la koptoj la 18-an de decembro.

Laŭ etiopia legendo Frumencio kreis la unuan etiopian tradukon de la Nova Testamento.

Literaturo
----------

* Heinzgerd Brakmann: *Το παρα τοις βαρβαροις εργον θειον. Die Einwurzelung der Kirche im spätantiken Reich von Aksum* ("la radikiĝo de la kristana eklezio en la malfruantikva regno de Aksumo"). Eldonejo Borengässer, Bonn 1994. ISBN 3-923946-24-4 germane

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Frumencio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* informoj pri Frumencio en la retejo santiebeati.it (itale)
* biografio de li en retejo de la paroĥo Sankta Frumencio en Romo (same itale) Arkivigite je 2006-05-07 per la retarkivo Wayback Machine
* informoj pri Frumencio en la germanlingva Biografia-Bibliografia Eklezia Leksikono (*Biographisch-Bibliographisches Kirchenlexikon, BBKL*)
* informoj pri Frumencio en la same germanlingva retejo Heiligenlexikon.de


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 388352
* VIAF: 306314652
* NKC: jo2018986686
 |
**Haggard** estas germana muzikgrupo de Mezopoko-Klasiko-Metalo, kies muziko estas kombinado de klasikaj, mezepokaj kaj renesancoj elementoj. Ili uzas por tio tipajn instrumentojn.

Priskribo
---------

La grupo naskiĝis 1991 de Asis Nasseri kaj estis rapide konata en la sceno por Mortmetalo. La ĝenro de Haggard tamen sin permutas post la unuaj akceptotestoj, kaj la unua albumo «And Thou Shalt Trust… The Seer» ilin famigis. Post la dua albumo «Awaking The Centuries» de la jaro 2000 ili entreprenis du vicojn en Meksiko, kiun ili ankaŭ vizitis 2004. En sudameriko ili estas eĉ pli konataj kaj amataj ol en Germanio mem. Ankaŭ en Azio oni amas la muzikon de Haggard.

Haggard estas projekto de la kantisto kaj gitaristo Asis Nasseri, kiu komponis ĉiujn kantojn. Li arigis proksimume 20 personojn ĉe si, kiuj subtenas lin energie en la studio. La instrumentaro konsistas unuflanke el normalaj Metala-instrumentaj kiel gitaroj, baso, drumoj ktp. aliaflanke el tipe klasikaj instrumentoj aŭ instrumentoj por folkloro.

La kantoj malsamegas. Ekzistas kantantaj, parolantaj kaj kriadantaj voĉoj, krome ankoraŭ sopranistoj kaj tenoruloj partoprenas. Plue, la muzikgrupo laboras ankaŭ kun la «Schalleluja»-ĉambroĥoro kaj la nova radiofonia ĥoro de Moskvo. Ankaŭ Haggard kantas en multaj malsamaj lingvoj, ekzemple angle, france, svede, germane, itale, ruse kaj aldone latine.

Albumoj
-------

* 1992: Introduction
* 1993: Progressive EP
* 1995: Once upon a December's Dawn
* 1996: And Thou Shalt Trust... The Seer
* 1997: And Thou Shalt Trust... The Seer (pli nova versio)
* 2000: Awaking the Centuries
* 2001: Awaking the Gods, Live in Mexico
* 2004: Eppur Si Muove
* 2008: Tales of Ithiria

Filmoj
------

* 1998: In A Pale Moon's Shadow
* 2001: Live in Mexico

Retpaĝoj
--------

* Haggard-Paĝo (anglalingve)
* en Drakkar Records (germanlingve)

* Kategorio Haggard (muzikgrupo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 223821
* GND: 10329308-5
* VIAF: 145635485
* ISNI: 0000 0001 0669 761X
* BNF: 140314507
* MBA: 4ea2fd64-834c-4d78-8f4c-2a900c439031
* NKC: xx0166328
 |
**Haghpat** (armene: Հաղպատ) estas vilaĝo en la norda provinco Lori de Armenio, proksime de la urbo Alaverdo kaj la landlimo kun Kartvelio.

Ĝi estas konata urbo pro la samnoma Monaĥejo Haghpat, religia komplekso fondita en la 10-a jarcento kaj inkludita en la Monda heredaĵo de Unesko kun monaĥejo en proksima Sanahin. La monaĥejo estas elstara kaj grandioza ekzemplo de mezepoka armena arkitekturo kiu altiris kreskantajn nombrojn da turistoj.

La vilaĝo mem ricevas nur malmulte da profito el tiuj turistoj kaj restas malriĉa, kun la plimulto de la loĝantoj konservantaj brutaron kaj kreskigantaj legomojn por manĝado. Kelkaj loĝantoj povas trovi laboron en la urbo Alaverdo, proksimume je 10 km de Haghpat, dum aliaj kolektas berojn (plejparte rubusberoj kaj kornusoj) de la proksimaj arbaroj kaj vendas ilin. Akvo estas kolektita de la multaj monto-risortoj, kio estas riĉa en la areo.

La vilaĝo situas sur altebenaĵo, granda plata areo disa pro profundaj "fendetoj" formitaj de riveroj, inkluzive de la rivero Debed.

* Haghpat en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Haghpat en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**CSIBY Lőrinc** [ĉibi] hungara inĝeniero pri arbaroj, altlerneja profesoro: Ditró, 6-a de aŭgusto 1849 - Selmecbánya, 23-a de marto 1903 .

Biografio
---------

Lőrinc Csiby akiris inĝenieran diplomon en Akademio de Selmec en 1873. Li enpaŝis ŝtaservon en 1874 en Besztercebánya, poste en aliaj lokoj. Ekde 1895 ĝis sia morto li estis profesoro en la menciita akademio en Selmecbánya. Liaj studoj aperis en la revuo *Erdészeti Lapok*. En 1897 li estis nomumita arbarkonsilisto. Li havis inventaĵojn servantajn la malfaciligon de taskoj pri praktika geodezio. Li estis unu el tiuj, kiuj aplikis en la arbarmastrumado la fotogrametrion.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *A sark-térmérõ (polar planiméter) elméleti és gyakorlati alkalmazása* (1883)
* *Delejtû nélküli szögrakók és új egyetemes felrakó-mérõmûszer* (1895)
* *A vízfogó gátak vastagságának elmélete és viszonylagos anyagszükséglete* (1899)

Fontoj
------

* hungara biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 48-a paĝo)
**Frutiger** estas tiparo senserifa kreita de Adrian Frutiger. Ĝi estis surmerkatigita de D. Stempel kaj Linotype GmbH en 1976.

Historio
--------

Panelo de svisa vojsignaligo apud Lugano uzante Frutiger.
La unuaj versioj de *Frutiger* similaj al tiu ĉi tiparo estis kreitaj de Adrian Frutiger kaj André Gürtler por *Concorde* en 1959.

En 1968, nova tiparo estis mendita por la vojsignaligo de la Pariza flughaveno Roissy-Charles-de-Gaulle, Frutiger bazos sian desegnon sur tiu de *Concorde*, reprilaborante la formojn kaj la proporciojn. Ĉi tiu tiparo, nomita *Roissy*, estos uzita en la flughaveno ekde 1975.

Adrian Frutiger iniciatis en 1974 derivaĵon por presejoj de la tiparo *Roissy*. Hans-Jürg Hunziker kompletigis kaj finis la novan tiparon, nomita *Frutiger*, kiu aperos en 1976.

En 1997 oni kreis modifitan version de *Frutiger* en la Alte Pinakothek en Munkeno. Ĝi ricevis la nomon *Frutiger Next* kaj vendiĝis ekde 2000 tra Linotype. Pluraj detaloj ŝanĝiĝis kaj aldoniĝis kursivaj literoj.

En 2009 aperas kiel derivaĵo nova tipara familio, *Neue Frutiger*, koncipita de Adrian Frutiger kaj Akira Kobayashi. Ĝi entenas 20 variantojn en 10 emfazoj kun kursivoj, kovrante la signarojn ISO Adobe, Adobe CE kaj kun la funkcioj OpenType kiel la supraj aŭ subaj indicoj.

En 2013 aperas versio de *Neue Frutiger*, kiu konformiĝas al la normo DIN 1450.

Notoj kaj referencoj
--------------------

Fontoj
------

* Heidrun Osterer (eld.) kaj Philipp Stamm (eld.), Adrian Frutiger, *caractères:* *L’œuvre complète* (La plena verkaro), Walter de Gruyter,‎ 2009 (ISBN 9783034609937).
* «Neue Frutiger 1450: one of the first fonts to conform to the new German standard on legibility of texts», sur *Linotype.com*,‎ 2013.

* Kategorio Frutiger (tiparo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Anadón** [anaDON] estas vilaĝo kaj municipo de la provinco Teruelo (nordorienta Hispanio), nome en la nordokcidento de la norda komarko Minbasenoj, kies komarka ĉefurbo estas Utrillas.

Geografio
---------

Ĝi estas je 107 km de Teruelo, provinca ĉefurbo, kaj inter Fonfría (okcidente) kaj Cortes de Aragón (oriente). Ĝi estas en la nordo de la Iberia Sistemo. La loĝloko estas je 1112 msm pro kio la klimato estas malvarma.

Historio
--------

La zono venis al posedo de kristanoj post la venko de Alfonso la 1-a la Batalema. En 1328, Alfonso la 4-a vendis Huesa kaj ĝiajn domarojn, inter kiuj Anadón, al Pedro de Luna, farante parton de la komunumaro *Sesma de la Honor de Huesa* ene de la komunumaro Domaroj de Daroca, kiu pluis ĝis 1838. 

Preskaŭ ĉiuj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento kaj same en Anadón kie oni malaltiĝis ĝis nunaj nur 32 loĝantoj.

Aktualo
-------

Bazo de ekonomio estas agrikulturo (cerealoj), minado, forstado kaj brutobredado. Nune rura turismo. 

Estas altiraĵoj en la urbo, nome la preĝejo kaj piedirado tra proksimaj naturaj lokoj ktp.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Teruelo

Notoj
-----

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 801099
 |
La baziliko defronte
La **Baziliko de Sankta Paŭlo antaŭ la Muroj** aŭ **Baziliko de Sankta Paŭlo exter la Muregoj** (itale *Basilica San Paolo fuori le Mura*, latine *Basilica Sancti Pauli extra muros*) estas unu el la kvar patriarkaj bazilikoj de Romo, kaj unu el la sep pilgrimaj preĝejoj de Romo. La baziliko ekde la interkonsento pri la Lateranaj Traktatoj de 1929 estas "ŝtata papa posedaĵo ekster la teritorio de la Vatikano".

Statuo de Paŭlo antaŭ la baziliko
La unua *baziliko Sankta Paŭlo* laŭ ordono de Konstantino la Granda konstruiĝis super la tombo de la kristana apostolo kaj sanktulo Paŭlo kaj probable dum 324 inaŭgurita. Jam dum la jaro 386 ĝi amplekse pligrandiĝis.

La nomo devenas de la situo de la baziliko ekster la kerna urbo protektita per urba remparo ("muro") konstruita dum la tempo de la romia imperiestro Marko Aŭrelio.

La komence de la 19-a jarcento sola nedifektita antikva preĝejego de Romo per incendio dum la nokto inter la 15-a kaj 16-a de julio 1823 grave damaĝiĝis. La arkitekto *Luigi Poletti*, taskigita pri la rekonstruo, malkonstruigis ne nur la damaĝitajn partojn, sed ankaŭ relative bone konservitajn partojn de la centra kaj la du flankaj navoj, kaj la sendifektan antikvan sonorilan turon, kaj tial pli ol necese modernigis la bazilikan arkitekturon.

Papo Benedikto la 16-a la 28-an de junio 2008 kune kun la ortodoksa kristana patriarko de Konstantinopolo *Bartolomeo la 1-a* en la baziliko malfermis "Paŭlo-jaron" memore al la naskiĝo de la apostolo antaŭ 2000 jaroj. La festa jaro oficiale daŭras ĝis la 29-a de junio 2009.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Baziliko Sankta Paŭlo antaŭ la Muroj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Baziliko Sankta Paŭlo antaŭ la Muroj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* retejo de la baziliko en la vatikana retejaro (germane/angle/hispane/france/itale/portugale)
* retejo de la abatejo Sankta Paŭlo antaŭ la Muroj (itale)
* germanlingva artikolo: "kristana pilgrimejo: Ĉu la tombo de Paŭlo en Romo malfermiĝos? (germane)

### Virtualaj panoramoj

* altkvalitaj panoramoj pri la baziliko
* pli rapide montreblaj, modestkvalitaj panoramoj
* enira zono de la baziliko Arkivigite je 2007-09-27 per la retarkivo Wayback Machine
* antaŭa korto Arkivigite je 2007-09-27 per la retarkivo Wayback Machine
* interna rondrigardo Arkivigite je 2007-09-27 per la retarkivo Wayback Machine
* interna rondrigardo 2 Arkivigite je 2007-09-27 per la retarkivo Wayback Machine

Referenco
---------

1. ↑  Monato 2009/1, p. 16.

41° 51' 31" norde, 12° 28' 38" oriente Mapo
**Fleksebla pluredro** estas pluredra surfaco, kiu permesas kontinuan ne-rigidan deformiĝon de si tian, ke ĉiuj edroj estas rigidaj. La koŝia malfleksebleca teoremo montras, ke en 3 dimensioj ĉi tiaj pluredroj ne povas esti konveksaj (ĉi tio estas vera ankaŭ en pli altaj dimensioj).

La unuaj ekzemploj de flekseblaj pluredroj (okedro de Bricard) estis esploritaj de Raoul Bricard en 1897. Ili estas sinsekcantaj surfacoj izometriaj al okedroj. La unuaj ekzemploj de nesinsekcantaj surfacoj (sfero de Connelly) estis esploritaj de Robert Connelly en 1977.

Ŝalma konjekto
--------------

En la 1970-aj jaroj Connelly kaj aliaj formulis la *ŝalman konjekton* kiu diras, ke la volumeno de fleksebla pluredro ne ŝanĝiĝas dum fleksado. Ĉi-tiu konjekto estis pruvita de I. K. Sabitov en 1996 per uzo de la elimina teorio komence por pluredroj homeomorfaj al sfero, kaj poste por ĝenerale orienteblajn 2-dimensiaj pluredraj surfacoj. Connelly kaj aliaj poste trovis simplan pruvon uzante la *teorion de lokoj*.

Invarianto de Dehn
------------------

Connelly konjektis, ke la invarianto de Dehn (vidu en tria hilberta problemo) de flekseblaj pluredroj estas invarianta je fleksado. La speciala okazo de meznombra malrekteco estas pruvita de Ralph Alexander.

Referencoj
----------

* Eric W. Weisstein, *Ŝalma/Balga Konjekto* en MathWorld.
* R. Connelly, "The Rigidity of Polyhedral Surfaces" – "La nefleksebleco de pluredraj surfacoj", *Mathematics Magazine* **52** (1979), 275-283
* R. Connelly, "Rigidity" - "Malfleksebleco", en *Handbook of Convex Geometry* - *Gvidlibro de Konveksa Geometrio*, volumo. A, 223-271, Nordo-Nederlando, Amsterdamo, 1993
* R. Connelly, I. Sabitov, A. Walz,  *The Bellows Conjecture* - *La ŝalma konjekto* 38 (1997), 1-10. [*rompita ligilo*]
* Ralph Alexander, *Lipschitzian Mappings and Total Mean Curvature of Polyhedral Surfaces* - *Bildigoj de Lipschitz kaj entuta Meznombra malrekteco de pluredraj surfacoj*, Transactions of the American Mathematical Society - Transakcioj de la Amerika Matematika Socio, 288 (1985), 661-678
**Justyna Moniuszko** (naskiĝis la 6-n de julio 1985 w Bjalistoko, mortis la 10-an de aprilo 2010 en Smolensk) – pola stevardino, laboristino de la 36-a Speciala Aviada Regimento, inĝeniero pri aviado.

Vivo
----

Filino de Danuta kaj Zdzisław. En 2004 Justyna Moniuszko finis la 3-an Ĝeneralklerigan Liceon je la nomo al Krzysztof Kamil Baczyński en Bjalistoko kaj daŭrigis lernadon en Mekanika Fakultato de Energetiko kaj Aviado en Varsovia Politekniko. En 2006 elektiĝis la unua en Politekniko Miss, samjare gajnis konkurson pri Miss de Publiko. Ŝi estis plurjara membrino de paraŝutista filio de Bjalistoka Flugo-Klubo (pli ol 250 paraŝutaj saltoj ŝi faris), glisil-piloto kaj skoltistino en Skolta Teamo je la nomo al Robert Baden-Powell. Dum la studado estis praktikistino de Engineering Design Center en Aviada Instituto.
De la 1-a de majo 2008 ĝis la 30-a de novembro 2008 laboris kiel stevardino en Polskie Linie Lotnicze LOT. La 1-an de decembro 2008 komencis labori en la 36-a Speciala Aviada Regimento en la posteno de stevardino. Ŝi flugis ĉ. 425 horojn.
Justyna Moniuszko pereis la 10-an de aprilo 2010 en la kraŝo de pola aviadilo Tu-154M en Smolenck sur la vojo al celebrado de la 70-a datreveno de Soveta Krimo en Katin. Dum la flugo troviĝis inter la skipo de la aviadilo.

La 20-an de aprilo estis solene entombigita sur la urba tombejo en Bjalistoko, la ceremonion partoprenis Reprezenta Kompanio de Pomeria Militista Distrikto, super la tombejo flugis blanka-blua aviadilo "Antek" (Antonov An-2) apartenanta al la Bjalistoka Flugo-Klubo, el kiu Justyna Moniuszko elsaltadis kun paraŝuto. La funebran ceremonion partoprenis reprezentantoj de la registaro, granda grupo de studentoj kun profesoro de la politekniko, bjalistokaj skoltoj kaj junularo.

Ŝi kunverkis referaĵon: *Modelling Dynamics and Aerodynamic Tests of a Sport Parachute Jumper During Flight in Sitfly Position* por internacia konferenco de Pola Biomekanika Asocio "Biomechanics 2010" en Varsovio (25–28 sierpnia 2010)

Distingoj
---------

La 16-an de aprilo 2010 estis postmorte distingita de Kavalira Kruco de la Ordeno *Polonia Restituta* pro eminentaj meritoj serve al la ŝtato kaj socio.

Memorigo
--------

La 12-an de aprilo 2010 ĉe la strato Piastowska en Bjalistoko oni plantis 6 Memor-Kverkojn, memorigantaj viktimojn de la katastrofo en Smolensk - unu estis dediĉita al Justyna Moniuszko.
En 2010 firmao General Electric Polska kaj Aviada Instituto fondis sciencan stipendion je la nomo al Justyna Moniuszko, destinita por la plej bonaj studentoj de la fakultato, kie li studis, atribuata al tri studentoj por tri semestroj antaŭ magistriĝo.
La 10-an de aprilo 2011 apud Lernej-Kolekto n-ro 6 en Bjalistoko oni plantis kverkon de la memoro nomitan laŭ la nomo de Justyna Moniuszko kaj malkovris memortabulon.
En topologio kaj rilatantaj kampoj de matematiko, aro *U* estas nomata kiel **malfermita** se, oni povas movi ĉiun punkton *x* el *U* per malfinie malgrando movo en ĉiu direkto kaj la punkto denove estos ene de *U*.
En aliaj vortoj, se *x* estas ĉirkaŭbarita nur per eroj de *U*; ĝi ne povas esti sur rando de *U*.

Kiel tipa ekzemplo, konsideru la malfermita intervalon ]0,1[ konsistantan el ĉiuj reelaj nombroj *x* : 0 < *x* < 1. Ĉi tie, la topologio estas kiel la kutima topologio sur la reela linio. Se oni movos ĉi tiun punkton *x* iom malmulte, tiam la movita versio estos ankoraŭ nombro inter 0 kaj 1, se la movo estas ne tro granda.
Pro tio, la intervalo ]0,1[ estas malfermita.
Tamen, la intervalo ]0,1] konsistanta de ĉiuj nombroj *x* kun 0 < *x* ≤ 1 estas ne malfermita; se oni prenas *x* = 1 kaj movas ĝin eĉ malmulte en la pozitiva direkto, ĝi estos ekster (0,1].

Ni notu ankaŭ ke malfermita ne estas la kontraŭo de fermita" (fermita aro estas la komplemento de malfermita aro).

Vidu ankaŭ
----------

* Fermita aro
* Fermita-malfermita aro
* Fermaĵo
* Rando (topologio)
* Limiga punkto
* Topologia spaco
* Komplemento
* Malfermita dukto

  


|  |  |
| --- | --- |
|  <!-- --> | Ĉi tiu artikolo enhavas dume forkomentitajn partojn de la teksto, ĉar ili ankoraŭ ne estas sufiĉe bonaj. Vi povas redakti la paĝon kaj plibonigi kaj malkomenti la forkomentitajn partojn. |
**Ferdinánd Károly Stipsics** [kAroj ŝtipŝiĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Stipsics Ferdinánd Károly** estis hungara kuracisto, profesoro. Liaj nomformoj estis *Stipsits* kaj *Nándor* (=Ferdinánd).

Ferdinánd Károly Stipsics  naskiĝis en 1754 en Székesfehérvár. Li mortis la 25-an de marto 1820 en Pest (urbo).

Biografio
---------

Ferdinánd Károly Stipsics studis en Vieno, poste en Reĝa Universitato de Nagyszombat, kie li doktoriĝis en 1774. Post siaj studoj li estis ĉefkuracisto de Pest. Inter 1786 kaj 1818 li ekinstruis Reĝa Universitato de Pest. Li estis dekano en la studjaroj 1793, 1795, 1797, 1798, 1801, 1803, 1804; rektoro en 1796, 1802, 1805 .

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Diss. inaug. medica de natura et remediis calcali* (1774)
* *Idealis institutorum facultatis medicae Pesthiensis adumbratio (Pest, 1791)*

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al litero S, poste serĉu la nomon)
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al litero S, poste serĉu la nomon)
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Beŝenovo,** serbe **Бешеново,** slave **Bešenovo,** hungare **Besenyő** [beŝenjO] estas malgranda vilaĝo en Serbio, en aŭtonomio Vojevodio, en distrikto Srem (regiono), en municipo de Sremska Mitrovica. La loknomo signifas: peĉenego.

Bešenovo situas en la mapo en la verda municipo
Preĝejo de Bešenovo

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 16  km²
* Koordinatoj: 45°04′35″N 19°42'08″E
* Alto super marnivelo: 158 m
* Loĝantaro: 960
* Poŝtkodo: 22212
* Telefonprefikso: 22
* Aŭtokodo: SM

Situo
-----

Bešenovo situas sur sudaj deklivoj de Fruŝka Gora.

Historio
--------

Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Aŭstrio-Hungario, al Szerém, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio, ekde 2006 kiel Serbio. Dum la 2-a mondmilito la vilaĝo apartenis al tiam sendependa Kroatio. En 2002 loĝis en Bešenovo 965 homoj, (945 serboj (98 %), po 2 kroatoj, jugoslavianoj, ukrainoj kaj hungaroj kaj ankaŭ aliaj).

Vidindaĵoj
----------

* preĝejo

Komunumoj pri *besenyő* (= peĉenego) en Hungara reĝlando
--------------------------------------------------------

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Besenyő | Besenyő | Besenyőd | Besenyőfalu | Besenyőmonostor |
| Besenyőpetőfalva | Besenyszög | Besenyőtelek | Buzásbesenyő | Csernabesenyő |
| Felsőbesenyő | Ládbesenyő | Máriabesnyő | Óbesenyő | Rinyabesenyő |
| Sepsibesenyő | Székásbesenyő | Szirmabesenyő | Újbesenyő | Zsitvabesenyő |

Mapo pri municipo de Sremska Mitrovica

Vidu ankaŭ
----------

* Strukturo de Vojvodino

* Kategorio Beŝenovo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Mesianismo** estas pola filozofa sistemo, kies disfloro okazis inter la novembra ribelo kaj la januara ribelo kontraŭ Rusia Imperio, post falo de la Respubliko de Ambaŭ Nacioj.

Mesianismo havas sian komencon en antikva Israelo, kie dum okupacioj Israelidoj atendis al venado de Mesio, Savanto. Kiam li alvenos - laŭkrede - komenciĝos fino de la mondo. Simile al Izraelidoj kredas Muzulmanoj, kiuj atendas al venado de *Mahdi*.

Pola mesianismo komenciĝas de Wojciech Dębołęcki, la monaĥo, kiu opiniis ke Pollando estas *Mesio de nacioj*. Laŭ li la pola nacio, kiu devenas de malnova sarmata nacio estas inklinita por regado en la mondo. Poste en romantikismo pola mesianismo opiniis ke ekzistas Kristo de nacioj, kiu estas slava nacio. La esenco de pola romantika mesianismo estis poste ankaŭ metafizika, kiun reprezentis Adam Mickiewicz ("Pollando, la Kristo de nacioj"), kaj historia, kiun reprezentis Juliusz Słowacki ("Pollando, la Winkelried de nacioj").

Enfine en la polan filozofian sistemon mesianismo estis enkondukita de Józef Hoene-Wroński. Laŭ li la homaro estas inklinita al memscia, ennaskigita en homa esto paco, religio, scienco, bono kaj vero. Tiu filozofio devenas de filozofio de Hegelo, kies filozofio kreis fundamentojn de la ideo de inklino en lia idea mondo. La formo de Hegela mondo, la etaĝoj, strukturoj de konscioj kaj animoj estis poste uzita de pola mesianisto Andrzej Towiański, kiu prelegis pri ekzisto de kolumnoj de animoj bonaj kaj malbonaj. Laŭ Towiański homo estas inklininta al mizerikordo kaj paco. Pri Towiański oni opinis ke li estas unua el profetoj de Dio. La penso de mesianismo ekzistiĝis ankaŭ en filozofio de Karol Libelt, kiu propagis ideon de *nacia filozofio*. La mesianisma penso estas videbla eĉ en filozofio de la papo Johano Paŭlo la 2-a.

Mesianismo vivis kiel forto de sonĝo pri libera Pollando dum 19-a jarcento. Ĝi ekzistas en romantika kaj pozitivisma pola literaturo (ekz. Adam Mickiewicz, Juliusz Słowacki, Seweryn Goszczyński, Cyprian Norwid), muziko (ekzemple en la operoj de Stanisław Moniuszko) kaj en la pentraĵoj {Jan Matejko).

Plej gravaj mesianistoj
-----------------------

* Józef Hoene-Wroński
* Henri de Saint-Simon
* Andrzej Towiański
* Adam Mickiewicz
* Juliusz Słowacki
* August Cieszkowski
* Karol Libelt
* Bronisław Trentowski
* Józef Kremer

Vidu ankaŭ
----------

* prometeismo
* nombro de providenca viro


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
***Pri Internacia Lingvo dum Jarcentoj*** estas esperantlingva libro kompilita de Isaj Dratwer. Ĝi aperis unue kiel modesta 142-paĝa proveldono en la jaro 1970 ĉe Centro de Esploro kaj Dokumentado pri Mondaj Lingvaj Problemoj (CED) en Roterdamo. La dua, multe ampleksigita eldono kun XV + 320 p. aperis en la jaro 1977 en Tel-Avivo.

Enhavo
------

La dua eldono enhavas citaĵojn de ĉ. 800 famuloj el la tuta mondo pri la lingva problemo, pri planlingvoj kaj precipe pri Esperanto. Ĝi estas dividita laŭ klasifiko de la famuloj: filozofoj, verkistoj, sciencistoj, filologoj kaj lingvistoj, kaj aliaj.

El la libro oni daŭre ĉerpas citaĵojn uzatajn en la informado pri Esperanto, sed bedaŭrinde multaj citaĵoj ne estas ĝustaj. Tial la verko el scienca vidpunkto estas malbona, ĉar la kompilinto neniel klopodis kritike pridubi la verecon de iuj citaĵoj kaj ofte li indikis nur tre malprecizajn fontojn, kiuj apenaŭ estas kontroleblaj.

Kritiko
-------

Ekzemple pri Albert Einstein li citas la frazon "Esperanto estas la plej bona solvo de la ideo de la lingvo internacia" kun la referenco *Germana Esperanto-Revuo* sen plia precizigo. Tre verŝajne la citaĵo estas nur esperantigo de la titolo de la germanlingva broŝuro de Leopold Einstein "La lingvo internacia als beste Lösung des internationalen Weltspracheproblems"; ĝi do supozeble tute ne venas de Albert Einstein.

Isaj Dratwer asertas ankaŭ, ke Papo Paŭlo la 6-a: 

|  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** *en la fino de sia paska mesaĝo en 1967 diris 'Kristo leviĝis' en 10 lingvoj, inter kiuj Esperanto* **"** |

 |

sen klopodi kontroli tion per la oficiala vatikana gazeto *L'Osservatore Romano* (kiu certe ne jam en 1967, sed unuafoje en 1994 menciis paskajn salutojn de papo en Esperanto).

Recenzoj
--------

|  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** Elstara kolekto de eldiroj pri Esperanto, kiun faris multegaj eminentuloj diverslandaj. Uzinda en informado pri Esperanto. **"** |
| — 2004-04-16, Boris Kolker |

 |

Vidu ankaŭ
----------

* Esperanto en nacilingvaj tekstoj, kolekto de diversaj mencioj de Esperanto kun fontoj

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Esperanto |

* *Pri Internacia Lingvo dum Jarcentoj* ĉe libroservo de UEA
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
* Katalogo "Erfgoedbib" en *LibraryThing*
* Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio