recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**László Fuchs** [lAslO fuĥs] (laŭ hungarlingve kutima nomordo **Fuchs László**; naskiĝis la 24-an de junio 1924 en Budapeŝto) estas hungardevena-usonana matematikisto, o, profesoro, membro (ekstera (1990)) de Hungara Scienca Akademio.

Biografio
---------

Lia patro estis Dávid Rafael Fokos-Fuchs.

László Fuchs frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li akiris bakalaŭron en 1946, en la sekva jaro li doktoriĝis en Scienca Universitato Péter Pázmány. Li apartenas al la granda kvinopo de hungaraj matematikistoj, kiuj finis la lernadon en 1947 kun János Aczél, Ákos Császár, István Sándor Gaál kaj János Horváth (matematikisto).

Li instruis en la universitato inter 1954 kaj 1968 kaj ankaŭ laboris en la matematika instituto, poste li instruis en Universitato de Miami (fakultato Tulane). Li estis gastoprofesoro en la Universitato de Novsudkimrio (1965), en Montpellier (1968), en Universitato de Arizono (1972), en Padovo (1977, 1981), en Universitato de Okcidenta Aŭstralio (1980), en Essen (1982).

Li ricevis premion Kossuth en 1953, alian hungaran premion en 1964. Li okupiĝas pri abstrakta algebro kaj ordigitaj algebraj strukturoj. Li estas edziĝinta ekde 1974 kaj havas du infanojn.

Liaj libroj
-----------

* *Abelian Groups* (1958)
* *Partially ordered algebraic systems* (1963)
* *Infinite abelian groups. Vol. I, II* (1970/1973)
* *Modules over valuation domains* (1983)
* *Modules over non-Noetherian domains* (2001)

Fontoj
------

* helpe de WikiTrans

* Kategorio László Fuchs en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 563220
* GND: 172083257
* LCCN: n81037263
* VIAF: 49354967
* ISNI: 0000 0001 0899 1871
* SUDOC: 056882092
* BNF: 129372941
* ORCID: 0000-0002-8951-5195
* BIBSYS: 90136320
* NKC: vse2012733471
 |
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

emblemo de la IJK (origine desegnita de *Martin Markarian*)
La **51-a Internacia Junulara Kongreso** (IJK) de TEJO okazis de la 31-a de julio ĝis la 7-a de aŭgusto 1995 en la ripozloko Serovo borde de la Balta Maro norde de Sankt-Peterburgo en Rusio. La kongreson partoprenis 303 junaj esperantistoj - grandparte studentoj, lernejanoj kaj junaj laboristoj sub 30 jaroj.

Kiel en aliaj junularaj Esperanto-kongresoj, okazis variaj prelegoj kaj diskutrondoj pri la kongresa temo "Aktivismo: Junularo, kiu ne nur dancas", kulturaj eventoj kaj organizaj kunvenoj de TEJO, interalie de ties komitato. La kongresa temo celis prilumi, kial iuj homoj pretas investi multan tempon por fari ion tute ne pagatan, kio estas ilia premio por la elspezitaj fortoj kaj tempo, kiaj aktivadoj ekzistas kaj - nelaste - kiel oni aktivu por Esperanto, helpante al la movado de la internacia lingvo kaj samtempe ne sentante sin eluzita aŭ senrevigita poste.

porpersona ŝildo de la 51a IJK
Koncertis pluraj esperantlingvaj muzikgrupoj, inter ili *Persone*, kaj la partoprenantoj ankaŭ havis ŝancon viziti la famajn vidindaĵojn de Sankt-Peterburgo kaj ties ĉirkaŭaĵon - interalie la palacon Peterhofo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* artikolo (dupaĝa) pri la preparo de la IJK en "tejo tutmonde" 2 / 1995

Vidu ankaŭ
----------

* UK 1995

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rInternaciaj Junularaj Kongresoj de TEJO |
| --- |
| 1938 • 1939 • 1947 • 1948 • 1949 • 1950 • 1951 • 1952 • 1953 • 1954 • 1955 • 1956 • 1957 • 1958 • 1959 • 1960 • 1961 • 1962 • 1963 • 1964 • 1965 • 1966 • 1967 • 1968 • 1969 • 1970 • 1971 • 1972 • 1973 • 1974 • 1975 • 1976 • 1977 • 1978 • 1979 • 1980 • 1981 • 1982 • 1983 • 1984 • 1985 • 1986 • 1987 • 1988 • 1989 • 1990 • 1991 • 1992 • 1993 • 1994 • 1995 • 1996 • 1997 • 1998 • 1999 • 2000 • 2001• 2002 • 2003 • 2004 • 2005 • 2006 • 2007 • 2008 • 2009 • 2010 • 2011 • 2012 • 2013 • 2014 • 2015 • 2016 • 2017 • 2018 • 2019 • 2020 • 2021 • 2022 • 2022 • 2024 | emblemo de TEJO |

 |
IlustracjaMarbled lungfish 2
La **etiopa pulmofiŝo** (ankaŭ nila, marmora, afrika pulmofiŝo) *(Protopterus aethiopicus)* estas pulmofiŝo el la afrikaj pulmofiŝoj *(Protopteridae)*. Ĝi havas la plej grandan genomon el la ĝis nun esploritaj bestoj, ĉ. 130 miliardojn da baza paro.

Priskribo
---------

La etiopa pulmofiŝo havas glatan, longiĝintan cilindran korpon, kiun kovras profunde ing-iĝintaj skvamoj. La vosto estas tre longa, ties fino maldikiĝas, finiĝas en pinto. La fiŝo povas atingi eĉ longon de 2 m. La brustaj kaj la ventraj naĝiloj estas longaj kaj madikaj, preskaŭ spagetosimilaj.

La freŝe eloviĝintaj idoj havas eksterajn brankojn simile al tiuj de salamandroj. Post 2-3 monatoj, la fiŝ-idoj transformiĝas al plenkreska formo kaj la brankoj malprogresas, malaperas.

Ili havas flavece grizan aŭ ete rosan bazan koloron kun malhelaj palgrizaj makuloj, kio donas marmoran aŭ leopardmakulan efikon sur la korpo kaj sur la naĝiloj. La desegnaĵo estas pli malhela sur la antaŭa parto de la fiŝo, pli hela sur la pli suba.

Vivejo
------

La etiopa pulmofiŝo vivas en la sekvaj afrikaj landoj: Tanzanio, Konga Demokrata Respubliko, Kenjo, Ugando kaj Sudano. Ĝi vivas en rivero Nilo, en dolĉakvaj lagoj kiel la Albertlago, Eduardo, Tanganjiko, Viktoria lago, Nabugabo, No-lago kaj la Kyoga.

* Kategorio Etiopa pulmofiŝo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Etiopa pulmofiŝo en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
**László Filep** [lAslO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Filep László** estis hungara matematikisto, mezlerneja kaj altlerneja instruisto, matematikhistoriisto.

László Filep naskiĝis la 6-an de decembro 1941 en Császló, li mortis la 19-an de novembro 2004 en Budapeŝto.

Biografio
---------

László Filep maturiĝis en gimnazio de Mátészalka, poste li akiris pedagofian diplomon en Scienca Universitato Lajos Kossuth en 1964. Post la diplomo li instruis en mezlernejo, inter 1973 kaj 1983 li estis lektoro en Altlernejo György Bessenyei, docento inter 1983-1987 kaj en la studjaro 1994, profesoro depost 1994. Pli frue en 1973 li akiris matematikistan diplomon en Scienca Universitato Loránd Eötvös, plian matematikistan diplomon en Universitato Lajos Kossuth en 1978, fine li doktoriĝis samloke en 1995. Li estis lektoro en Tripolo inter 1987-1990 kaj 1992-1994. Krom la instruado li verkis artikolojn pri algebro kaj historio de la matematiko. Menciindas, ke li abrupte mortis en lernoĉambro dum instruado. Li havis edzinon ekde 1966.

Elektitaj libroj
----------------

* *A tudományok királynője (A matematika története)* (1997)
* *A számírás története* (kunverkisto, 1999)
* *Játékelmélet* (2001)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* anglalingva biografio kun foto

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 667830
* VIAF: 11243897
* ISNI: 0000 0000 2416 0747
 |
Estroj de la "Derg" nome Mengistu Haile Mariam, Tafari Benti kaj Atnafu Abate.
Tankoj surstrate de Adis-Abebo post kiam la ribeluloj kaptis la ĉefurbon dum la Etiopia Interna Milito (1991).
La **Etiopia Enlanda Milito** estis interna milito en Etiopio kaj la teritorio de la nuntempa Eritreo, luktita inter la komunismaj registaroj de Etiopio kaj la kontraŭregistaraj ribeluloj de Etiopio kaj de Eritreo, kio daŭris el septembro 1974 ĝis junio 1991.

Historio
--------

La militis junto nome "Derg" forigis la Etiopian Imperion kaj elpostenigis la ĝistiaman imperiestron nome Haile Selassie per puĉo la 12an de septembro 1974, kaj establis en Etiopion la politikon de socialisma ŝtato kun ili mem kiel militista junto kaj provizora registaro. Iom post iom variaj opoziciaj grupoj de tre diversaj ideologioj game el komunistoj al kontraŭ-komunistoj, ofte interplektite kun etnaj minoritatoj, startigis armitan rezistadon kontraŭ la "Derg", apogita de Sovetunio, aldone l la separistoj de Eritreo jam luktante por la Eritrea Milito de Sendependigo. Meze de la 1980-aj jaroj, variaj aferoj kiel la malsatego de 1983–1985, ekonomia krizo kaj aliaj konsekvencoj de la politikoj de la "Derg" malriĉegigis Etiopion, kio pliigis popularan subtenon por la ribeluloj. La junto "Derg" mem dissolvis sin en 1987, kaj establis la Popoldemokratian Respublikon Etiopio (PDRE) sub la regado de la Partio de la Laboristoj de Etiopio kiel klopodo reteni sian regadon. Sovetunio finigis sian subtenon fine de la 1980-aj jaroj kaj la registaro estis superita de la pli kaj pli venkantaj ribelulaj grupoj. Maje 1991, la PDRE estis venkita en Eritreo kaj la Prezidento Mengistu Haile Mariam devis foriri el la lando. La Etiopia Enlanda Milito finis en la 4a de junio 1991 kiam la Etiopia Popola Revolucia Demokratia Fronto (EPRDF), nome koalicio de maldekstraj etnaj ribeluloj, eniris en la ĉefurbon Adis-Abebon kaj elpostenigis la PLE. La PDRE estis dissolvita kaj anstataŭita de la Transira Registaro de Etiopio estrita de la Tigraja Popola Liberiga Fronto.

La Etiopia Enlanda Milito okazigis almenaŭ 1.4 milionojn da mortoj, el kiuj 1 milionoj de mortoj estis rilataj al la malsatego kaj la cetero al batalo kaj aliaj perfortoj.

Notoj
-----

1. ↑   Valentino, Benjamin A. (2004). Final Solutions: Mass Killing and Genocide in the Twentieth Century. Ithaca: Cornell University Press. p. 196. ISBN 0-8014-3965-5.

Bibliografio
------------

* Young, John (1997). *Peasant Revolution in Ethiopia*. Cambridge, United Kingdom: Cambridge University Press. ISBN 0 521 59198 8.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Etiopia Enlanda Milito en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Etiopia Enlanda Milito en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)

* Etiopia Enlanda Milito


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 705002
 |
bieno en la etnografia muzeo de Fredericia
La **31-a Internacia Junulara Kongreso** (IJK) de TEJO okazis inter la 19-a kaj 26-a de julio 1975 en la urbo Fredericia en la centro de Danio. La kongreson partoprenis 265 junaj esperantistoj - grandparte studentoj, lernejanoj kaj junaj laboristoj sub 30 jaroj.

Kiel en aliaj junularaj Esperanto-kongresoj, okazis variaj prelegoj kaj diskutrondoj pri la kongresa temo "kultura interŝanĝo kaj la signifo kaj ebloj de Esperanto en ĉi-tiu kampo", kulturaj eventoj kaj organizaj kunvenoj de TEJO, interalie de ties komitato.

kongresa libro de la IJK 1975 (kovrilpaĝo)
Laborgrupoj interalie diskutigis la temojn "la dan-germana minoritatoproblemo - ĉu modelo por Eŭropo?", "tensio inter kulturinterŝanĝo kaj konservo de la propra kulturo en la ekzemplo de Japanio", "kulturinterŝanĝo en edukaj sistemoj de diversaj landoj", "kulturinterŝanĝo inter industrie evoluintaj kaj evoluiĝantaj landoj" kaj "lingvoj kaj malkoloniigo". La kultura programo unuflanke elstarigis la lokan kulturon de la duoninsulo Jutlando kaj la regiono Suda Danio, kaj aliflanke plurajn kulturojn de relative malmultaj anoj, ekzemple en la "vespero de malmulte konataj kulturoj", kiun la kongresanoj nomis "kontraŭ-kokakolaa vespero", iom kritike pri la ĉie sameca troveblo de la "tutmondaj" produktaĵoj kokakolao, frititaj terpomoj aŭ hamburgeroj de McDonalds. Multe pli ol en postaj generacioj de junaj esperantistoj en la 1970-aj jaroj fortis kontraŭo al komerca tutmondeco de usonaj produktoj unuflanke kaj de la usone angla lingvo aliflanke - esperantistoj de la 1980-aj jaroj kontraŭe ofte argumentis ke "lernante Esperanton ni ne forgesas la antaŭe lernitan anglan lingvon, sed ni sekve havas alternativon, povas elekti inter komerce multuzata nacia kaj vere internacia neŭtrale ponta lingvo".

Pluraj ekskursoj pliprofundigis la ekkonon de la loka kulturo, interalie tuttaga ekskurso al la insulo Fueno (*Fyn*), kiu troviĝas vidalvide de la marborda urbo Fredericia, aliflanke de la markolo Eta Belto.

Vidu ankaŭ
----------

* UK 1975
* Dana Esperantista Junulara Organizo (DEJO)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rInternaciaj Junularaj Kongresoj de TEJO |
| --- |
| 1938 • 1939 • 1947 • 1948 • 1949 • 1950 • 1951 • 1952 • 1953 • 1954 • 1955 • 1956 • 1957 • 1958 • 1959 • 1960 • 1961 • 1962 • 1963 • 1964 • 1965 • 1966 • 1967 • 1968 • 1969 • 1970 • 1971 • 1972 • 1973 • 1974 • 1975 • 1976 • 1977 • 1978 • 1979 • 1980 • 1981 • 1982 • 1983 • 1984 • 1985 • 1986 • 1987 • 1988 • 1989 • 1990 • 1991 • 1992 • 1993 • 1994 • 1995 • 1996 • 1997 • 1998 • 1999 • 2000 • 2001• 2002 • 2003 • 2004 • 2005 • 2006 • 2007 • 2008 • 2009 • 2010 • 2011 • 2012 • 2013 • 2014 • 2015 • 2016 • 2017 • 2018 • 2019 • 2020 • 2021 • 2022 • 2022 • 2024 | emblemo de TEJO |

 |
**Joseph DEISS** (naskiĝis la 18-an de januaro, 1946 en Zeihen, AG) estas svisa politikisto. Li apartenas al CVP (Kristana Popolpartio).
Li estis ekde la 11-a de marto 1999 ĝis la 31-a de decembro 2006 membro en la Federacia Konsilio de Svislando.

Profesio
--------

Post la lernejo en Friburgo Joseph Deiss studis ekonomion kaj sociajn sciencojn kaj doktoriĝis en 1973. Ek de 1973 li instruis ekonomion ĉe la Universitato de Friburgo. Dum certa tempo li laboris kiel esploristo ĉe la Reĝa Kolegio de la Universitato de Kembriĝo.

En 1983 Deiss farigis eksterordinara profesoro. En 1984 li ricevis vokon kiel ordinara profesoro pri ekonomiscienco kaj ekonomipolitiko de la Universitato Friburgo. De 1996 ĝis 1998 li estis dekano de la friburga fakultato pri ekonomiaj kaj sociaj sciencoj. Dum sia universitata tempo li samtempe estis administra konsilianto de *Schumacher AG* en Schmitten kaj prezidanto de la Raiffeisen-Banko en Courtepin.

En 2010 - 2011 li estis prezidanto de la Ĝenerala Asembleo de Unuiĝintaj Nacioj en Novjorko.

Familio
-------

Joseph Deiss estas edziĝinta kaj patro de tri infanoj. Li vivas en Barberêche en Kantono Friburgo. Deiss estas civitano de Zeihen kaj Barberêche.

Vidu ankaŭ
----------

* Listo de la federaciaj konsilantoj de Svislando

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Joseph Deiss en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Joseph Deiss en la Historia Leksikono de Svislando


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 37646
* GND: 121460053
* LCCN: n82058593
* VIAF: 59081138
* ISNI: 0000 0001 0905 1873
* SUDOC: 026817934
* BNF: 11899132m
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por aliaj signifoj, bv. rigardi la apartigilan paĝon: Hraničná |

Koordinatoj: 49° 28′ 12″ N 12° 39′ 32″ O﻿ / ﻿49.47000 °N, 12.65889 °O﻿ / 49.47000; 12.65889 (mapo)

**Hraničná** (germane *Paadorf*) estas pereinta vilaĝo en Ĉeĥio, en distrikto Domažlice. Ĝi situadis en arbaroj sur bohemia-bavaria ĉelimejo, sur deklivo de monteto nomata Záseky, proksimume unu kilometro de ŝtatlimo. Laŭ administra flanko ĝi estadis parto de Švarcava. La nomon de la pereinta domaro portas nun kadukiĝantaj konstruaĵoj de ĉeĥoslovaka Limgardistaro.

Historio
--------

La domaro estis fondita en la jaro 1875 fare de Václav Paa tiel nomite "nigre", do sen konsento de posedantoj de parceloj. La rezulto estis disputo, kiu tiriĝis vicon da jaro, kaj definitivan rekonon la domaro ĝisatendis nur en la jaro 1921. Antaŭ la dua mondmilito ĉi tie situadis 36 domoj, post ellandigo de germanoj ĝi estis neniam reloĝigita kaj komence de la 1950-aj jaroj dum kreo de limzono ĝi estis egaligita kun la tero. Ĝis nuntempo el la devena konstruareo konserviĝis ununura domo, kiu estis alikonstruita kaj enmembrigita en la areon de Pohraniční stráž. La areo estas hodiaŭ forlasita kaj ĝi kadukiĝas. Netuta kilometro de la domaro, direkte al domaro Závist, situas kapelo de Binhak el komeco de la 18-a jarcento, parte renovigita post la jaro 1990.

Rilataj artikoloj
-----------------

* Landlimo de Ĉeĥio kaj Germanio

Pluaj fotoj
-----------

* Hraničná, konstrŭajo de roto de LimgardistaroHraničná, konstrŭajo de roto de Limgardistaro
* Hraničná, eksaj loĝigejoj de limgardistojHraničná, eksaj loĝigejoj de limgardistoj
* Hraničná, tiel ĉi enmordiĝis la tempoHraničná, tiel ĉi enmordiĝis la tempo
* Hraničná, restaĵo de devena konstruaĵoHraničná, restaĵo de devena konstruaĵo

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rPartoj de municipo Rybník (3) |
| --- |
| Mostek ~ Rybník ~ Závist ~ ceteraj Diana ~ Dolní Huť ~ Horní Huť ~ Hraničná ~ Švarcava |

 |
Bargeno sur tablo, dekoraciita pere de marketro, testud-ŝelo kaj bronzo (mezuroj: 100 x 131 x 45 cm.) Muzeo de Belartoj de Valencio.
**Bargeno** aŭ en hispana **bargueño** [barGEnjo] estas meblo el ligno de hispana deveno, fabrikita inter la 16-a al la 18-a jarcentoj, planita por skribi supre (skribotablo) aŭ arkivi paperaĵojn aŭ aliajn malgrandajn aĵojn, kaj preta por povi esti transportita rajde de mulo aŭ azeno. Luksaj ekzempleroj povas esti prilaboritaj pere de orfolio kaj esti ornamitaj el eburo, konko aŭ aliaj verkoj de marketro. La nomo estas de necerta deveno, koincide kun la laŭloka nomo de la loĝantoj de la urbeto Bargas en la provinco Toledo (Hispanio). En aliaj eŭropaj lingvoj, tiaj mebloj aŭ imitaĵoj estas nomitaj "cabinet" (en franca, angla, germana, portugala kaj itala) kaj tiuj formas aron kun la skribotabloj.

Laŭ Francisko Azorín **bargeno** estas *Tipa paralelipeda kofro, konstruita de artemaj meblistoj k. por tio famigita en k. ekster Hispanio.* Kaj li indikas etimologion el Bargas, *propra nomo de hispana urbo*.

Notoj
-----

1. ↑  Luis Feduchi, *Historia de los estilos del mueble español*. Ed. Abantos, Madrid, 1969.
2. ↑  RAE  Konsultita la 2an de Decembro 2017.
3. ↑  Francisko Azorín, arkitekto, Universala Terminologio de la Arkitekturo (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 32.
4. ↑  Azorín, samloke.

Bibliografio
------------

* Aguiló, María Paz (1987). El mueble Clásico Español. Madrid: Cátedra. pp. 128-135. ISBN 84-376-0679-9.
* Grade H. Burr, Hispanic Furniture. Nueva York, 1944 (1964, 2ª edición)

* Kategorio Bargeno en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
la konferencejo Hayes en Swanwick
La **40-a Internacia Junulara Kongreso** (IJK) de TEJO okazis dum somero 1984 en la urbo Swanwick de la provinco Derbyshire en centra Anglio. La kongreson partoprenis 293 junaj esperantistoj - grandparte studentoj, lernejanoj kaj junaj laboristoj sub 30 jaroj. La kongresejo Hayes jam antaŭe gastigis la kongreson de Sennacieca Asocio Tutmonda en 1966 kaj 1979.

titolpaĝo de la unua informilo pri la kongreso
Kompare al aliaj junularaj Esperanto-kongresoj, la organizantoj aparte penis oferti al la junaj kongresanoj luksajn matenmanĝojn kun multaj fruktoj, bakitaj viandaĵoj, fazeolaĵoj kaj omletoj, panaĵoj kaj cerealaĵoj. Krom tio, okazis variaj prelegoj kaj diskutrondoj pri la kongresa temo "homo kaj maŝino", kulturaj eventoj kaj organizaj kunvenoj de TEJO, interalie de ties komitato. Kvardeko da junaj kongresanoj grupe alvenis per bicikloj de okcidenta Germanio tra Nederlando, Belgio kaj Anglio ĝis Swanwick (360 plus 520 km, inter tio pramveturo de Oostende ĝis Dover), kaj iom pli da junaj esperantistoj (parte alveninte kun biciklo en trajno) post la kongreso en pluraj grupetoj biciklis de la kongresejo tra Kembriĝo ĝis Londono, pli mallonga vojo de nur 280 km, sed same renkontiga kun la loka pejzaĝo kaj kulturo de Anglio.

Vidu ankaŭ
----------

* UK 1984
* UK 1971 en Londono
* UK 1926 en Edinburgo
* IJK 1947 en Ipswich

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rInternaciaj Junularaj Kongresoj de TEJO |
| --- |
| 1938 • 1939 • 1947 • 1948 • 1949 • 1950 • 1951 • 1952 • 1953 • 1954 • 1955 • 1956 • 1957 • 1958 • 1959 • 1960 • 1961 • 1962 • 1963 • 1964 • 1965 • 1966 • 1967 • 1968 • 1969 • 1970 • 1971 • 1972 • 1973 • 1974 • 1975 • 1976 • 1977 • 1978 • 1979 • 1980 • 1981 • 1982 • 1983 • 1984 • 1985 • 1986 • 1987 • 1988 • 1989 • 1990 • 1991 • 1992 • 1993 • 1994 • 1995 • 1996 • 1997 • 1998 • 1999 • 2000 • 2001• 2002 • 2003 • 2004 • 2005 • 2006 • 2007 • 2008 • 2009 • 2010 • 2011 • 2012 • 2013 • 2014 • 2015 • 2016 • 2017 • 2018 • 2019 • 2020 • 2021 • 2022 • 2022 • 2024 | emblemo de TEJO |

 |
**Kirko Vizito de Maria** estas romkatolika pilgrima historia monumento en Hungario, en vilaĝo Kópháza. La kirko estas unuka en Hungario, ĉar nur ĝi estas sola, kie estas "nigra Madono".

Historio
--------

En 1569 la malnova kirko iĝis pilgrima loko. Kópháza ricevis paroĥan statuson en 1691. En 1764 pli nova kirko estis konstruita. La orgeno estis kreita en la 1770-aj jaroj, sed ĝi funkcias en tiu ĉi preĝejo ekde 1786.

Legendo
-------

Eleonora (unu el la filinoj de Francisko Nádasdy (politikisto)) ofte estis malsana, tial ŝi ofte preĝadis. Ŝi faris voton, se ŝi saniĝos, ŝi iĝos abatino. La resaniĝo plenumiĝis, tial la parencoj trudis ŝin al estonta edzo. Dum la geedziĝa ceremonio granda ŝtormo okazis, eĉ fulmo trafis Eleonora-n. Tial Francisko Nádasdy konstruigis votan kapelon en la 1670-aj jaroj. Post jarcento ĝi estis trakonstruita kaj pligrandigita.

Konstruaĵo
----------

Fasado de la kirko
La konstruaĵo situas sola, la fasado estas simetria. Apud la kirko 2 krucoj estas videblaj. Meze funkcias la ornama enirejo, la plej supre la turo altiĝas. En la fasado estas videblaj 4 niĉoj, ene skulptaĵoj de la 4 evangeliistoj. Interne estas multe da tabuloj, kiujn la pilgrimantoj postlasis. La ĉefaltara bildo prezentas ĉefe Sanktan Marian. Temo de la bildo estas Ĉieliro de Maria (pentrita en 1938).

Kermeso okazas en la 15-an de aŭgusto.

Fontoj
------

* ĉefe fotoj
* hungare
* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
la urbocentra kastelo, centro de la universitato
La **30-a Internacia Junulara Kongreso** (IJK) de TEJO okazis dum somero 1974 en la urbo Monastero (germane *Münster*) en la okcidento de Germanio. La kongreson partoprenis 250 junaj esperantistoj - grandparte studentoj, lernejanoj kaj junaj laboristoj sub 30 jaroj.

La urbo Monastero estas karakterizita per sia universitato: granda parto de la loĝantoj estas studentoj, biciklantaj tra la urbocentro inter universitataj aranĝoj, libertempo kaj siaj loĝejoj. Pro la juneco de la loĝantaro ekde 1907 viglis junulara esperanto-grupo en la urbo, kies anoj post la fondo de la tegmentaj organizaĵoj GEJ kaj TEJO kontribuis al ties agado. La IJK-n en 1974 ĉefe organizisla aktivuloj Helmut Klünder kaj la fratoj Guido kaj Ulrich Brandenburg. Kiel en aliaj junularaj Esperanto-kongresoj, okazis variaj prelegoj kaj diskutrondoj pri la kongresa temo, kulturaj eventoj kaj organizaj kunvenoj de TEJO, interalie de ties komitato. Nekutima evento estis la okazigo de tradicia okcidentgermana "pafista festo", kun vilaĝeca parado de la kongresanoj kaj blovinstrumenta orkestro, hobia vetpafado kaj bierĝardena danca festo. Kutime la plej multaj junaj esperantistoj en Germanio kritike distancas al tiaj tradiciaj "vilaĝecaj" festoj, sed kadre de la IJK estis amuze superi tiun distancemon.

Vidu ankaŭ
----------

* UK 1974

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rInternaciaj Junularaj Kongresoj de TEJO |
| --- |
| 1938 • 1939 • 1947 • 1948 • 1949 • 1950 • 1951 • 1952 • 1953 • 1954 • 1955 • 1956 • 1957 • 1958 • 1959 • 1960 • 1961 • 1962 • 1963 • 1964 • 1965 • 1966 • 1967 • 1968 • 1969 • 1970 • 1971 • 1972 • 1973 • 1974 • 1975 • 1976 • 1977 • 1978 • 1979 • 1980 • 1981 • 1982 • 1983 • 1984 • 1985 • 1986 • 1987 • 1988 • 1989 • 1990 • 1991 • 1992 • 1993 • 1994 • 1995 • 1996 • 1997 • 1998 • 1999 • 2000 • 2001• 2002 • 2003 • 2004 • 2005 • 2006 • 2007 • 2008 • 2009 • 2010 • 2011 • 2012 • 2013 • 2014 • 2015 • 2016 • 2017 • 2018 • 2019 • 2020 • 2021 • 2022 • 2022 • 2024 | emblemo de TEJO |

 |
Ilustra fotografio montras tipan pozicion de droninta homo
**Drono** estas la morto per enspiro de fluaĵo, kio kaŭzas interrompon de la absorbo de oksigeno (spirado). Tiu ĉi mortado estas la plej ofta kaŭzo ĉe mortintaj infanoj. La prompta ekkono de dron-danĝero kaj scio pri la necesaj agoj fare de la savanto estas grava afero por la ŝanco supervivi.

En historio estis multaj kazoj de kolektivaj dronoj aŭ dronoj de gravaj personoj, kio poste eniris en mitologion. Ekzemple unu el la plej antikvaj estus la tutmonda dronado post diluvo kion rakontas multaj mitologioj, inter ili la plej konata eble la Biblio, kiu rakontas ankaŭ la dronon de la egipta armeo en la tempo de Moseo. Pli proksime al nia epoko unu el la civilaj okazaĵoj pli katastrofa inter dronoj pro vrako estas tiu de la ŝipo "Titanic", kiu famiĝis unue pro la traktado en amaskomunikiloj (ĉefe ĵurnaloj) pro la granda nombro de mortintoj kaj poste pro filmoj.

Vidu ankaŭ
----------

* ŝippereo
* sukuro
* artefarita spirado

Figuraj signifoj
----------------

* "droni": esti grave okupata per io, ekz. "droni en larmoj"
* "droni en": esti superŝutata per io, ekz. "droni en detaloj"

Proverbo
--------

Ekzistas pluraj proverboj pri drono en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof, inter ili:

* |  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** *Dronanto eĉ herbeton kaptas avide.* **"** |

 |
* |  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** *Por hundon dronigi, oni nomas ĝin rabia.* **"** |

 |
* |  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** *Pendonto ne dronos.* **"** |

 |

Referencoj
----------

1. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2011-12-25. Alirita 2008-08-20.

* Kategorio Drono en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Drono en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 255364
* GND: 4152919-4
* LCCN: sh85039668
* BNF: 11976776x
* NKC: ph231117
 |
Drs. P prezentas sian libron *100 uitsnijdbare, onvindbare, genietbare, verzendbare kaarten* (*100 eltranĉeblaj, netroveblaj, ĝueblaj, sendeblaj kartoj*) en 1977
**Drs. P** (*Licenciato P*) estis artistnomo de **Heinz Hermann POLZER** (naskiĝis la 24-an de aŭgusto 1919, mortis la 13-an de junio 2015), sviso kaj nederlandlingva kantisto. Li famiĝis per iom absurdaj kantoj kun komplikaj, burokratlingve humuraj tekstoj.

Drs. P naskiĝis en Thun en Svisio kiel filo de nederlanda patrino kaj aŭstra patro. Kiam li estis 3-jara li translokiĝis al Nederlando. Kvankam li loĝis dum preskaŭ sia tuta vivo en Nederlando, kaj li "ĝis la kapilaroj" kunteksiĝis kun la nederlanda lingvo, Polzer daŭre tenis la svisan ŝtatanecon. Kiam oni demandis lin, kial li neniam petis nederlandan ŝtatanecon, li respondis, ke li trovis la svisan naciecon "amuza" kaj ke ŝanĝo de ŝtataneco ne estis necesa por li. Tamen la plimulto konsideras lin nederlanda kantisto kaj kantoverkisto.

Lia voĉo estas tre karakterplena kaj sonas iom false. Same karakterplenaj estas liaj primedititaj kaj poeziaj tekstoj kun multaj lingvoŝercoj. La stilo de liaj surscenigoj estis iom solena kaj samtempe studenteska. Ĝis 1996 li sursceniĝis tralande.

La eble plej fama kanto de Drs. P estas *De dodenrit*  Arkivigite je 2007-10-07 per la retarkivo Wayback Machine (La mortoveturo), kiu temas pri fatala veturo en trojko de familio al Omsk, dum kiu la familianoj, persekutataj de malsataj lupoj, unu post la alia foroferiĝas por ekhavi pli da tempo, sed malfeliĉe: *Omsk estas bela urbo, sed ĝuste iom tro fora.*

Lia pseŭdonimo, elpensita de Willem Duys, rilatas al la akademia grado pri ekonomiko, kiun li akiris en la Altlernejo de Roterdamo (nun Erasmo-Universitato).
Dum lia studado okazis la germana okupacio de Nederlando, kaj li estis enprizonigita pro siaj skribaĵoj pri *de kwajongens Ben en Dolf* (= la buboj Benĉjo kaj Adolĉjo, aludaj al Benito Mussolini kaj Adolf Hitler).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Drs. P en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Paĝo kun sondokumentoj
* Televida intervjuo pro lia 85-jariĝo kun arĥivobildoj


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 27212
* GND: 119097893
* LCCN: n79026714
* VIAF: 13687216
* ISNI: 0000 0001 2099 2164
* SUDOC: 081408269
* BNF: 15017941t
* MBA: 2e357a4e-d92c-4117-a918-2001f00364e8
 |
Anerood Jugnauth kun George W. Bush en la Blanka Domo la 26-an de junio 2003
Sir **Anerood Jugnauth** (nagarie अनिरुद्घ जगन्नाथ, Aniruddha Jagannath, naskiĝis la 29-an de marto 1930 en Vacoas-Phoenix - 3-an de junio 2021) estis maŭricia politikisto. Li estis la kvara ŝtata prezidanto de la respublika insula ŝtato Maŭricio en la Hinda Oceano, kaj oficis en la prezidanta funkcio inter oktobro 2003 kaj julio 2012. Krome li ankaŭ funkciis kiel ĉefministro, ministro pri defendo kaj ministro pri internaj aferoj de Maŭricio. Li apartenis al la plimulto de insulanoj, kiuj etne devenas el Barato.

Vivo
----

Jam en la 1960-aj jaroj li havis aktivan rolon en la traktadoj pri ŝtata sendependiĝo de Maŭricio. Inter la jaroj 1982 kaj 1995 kaj inter 2000 kaj 2003 li funkciis kiel ĉefministro. *Paul Berenger* elektiĝis ĉefministro en aŭtuno 2003, li la 1-an de oktobro 2003 nomumis Anerood Jugnauth nova ŝtata prezidanto. Du antaŭaj prezidantoj forlasis sian postenon pro sia malkonsento subskribi kaj oficialigi tre malsamopinie pridiskutitajn leĝon pri batalo kontraŭ terorismo. Laŭkonstitucie, la prezidanta oficperiodo de Anerood Jugnauth finiĝis en 2012.

Flago de Maŭricio
Prezidantoj de Maŭricio

Veerasamy Ringadoo |
Cassam Uteem |
Karl Offmann |
Anerood Jugnauth |
Kailash Purryag

 

* Kategorio Anerood Jugnauth en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 436760
* GND: 1252489315
* LCCN: n85319242
* VIAF: 19702966
* ISNI: 0000 0000 3512 3853
* SUDOC: 098221116
* BNF: 12081425s
 |
Paĝo el la *Flora Sinensis* de Boym.
***Flora Sinensis*** estas unu el la unuaj eŭropaj naturhistoriaj libroj pri Ĉinujo, publikigita en Vieno en 1656. Ĝia aŭtoro, Michał Boym, estis jezuita misiisto el Polujo ( en tiun tempon Respubliko de Ambaŭ Nacioj ).

La libro estis la unua priskribo de ekosistemo de la Fora Oriento publikigita en Eŭropo. Boym substrekis la medikamentajn trajtojn de la ĉinaj plantoj. Interese, la libro ankaŭ inkludis pledojn por subteno de la katolika ĉina imperiestro kaj ĉiu paĝo enhavis temposkalon montrantan al la dato de 1655, la dato de kronado de imperiestro Leopoldo la 1-a kiel la Reĝo de Hungarujo, ĉar Boym volis akiri subtenon de tiu monarko por sia misio.

Estis dirite ke la *Flora Sinensis* estis la unua libro kiu uzis la nomon "Flaŭro" en tiu signifo, libro kovranta la plantomondon de regiono. Tamen, malgraŭ sia titolo, la libro pritraktis ne nur plantojn, ĝi ankaŭ inkludas kelkajn speciojn kiuj estas nek plantojn nek ĉinajn.
  

  

* JakvoJakvo
* MangujoMangujo
* Desegnaĵo de, verŝajne, sukerpomo ( planto el la Neotropika ekozono)Desegnaĵo de, verŝajne, sukerpomo ( planto el la Neotropika ekozono)
* PiperoPipero
* Sciuro (松鼠) ĉasante verd-haran testudon (绿毛龟)Sciuro (松鼠) ĉasante verd-haran testudon (绿毛龟)
* Hipopotamo ( besto el la Afrotropika ekozono )Hipopotamo ( besto el la Afrotropika ekozono )
* Nestoriana steleoNestoriana steleo
* Desegnaĵo de liĉioDesegnaĵo de liĉio
* RabarboRabarbo

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Biologio |

* france Bibliothèque Universtaire Moretus Plantin

* Kategorio Flora Sinensis en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 391436
 |
**Ottó Torday** [tordai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Torday Ottó** estis hungara aktoro, teatrestro.

Ottó Torday  naskiĝis la 15-an de januaro 1883 en Budapeŝto, li mortis la 6-an de julio 1967 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Ottó Torday frekventis luteranan gimnazion, poste universitaton en sia naskiĝurbo, fine li lernis aktoradon de Zoltán Szerémy. Li debutis en teatro de Kassa en 1914. Li estis memserva soldato dum la 1-a mondmilito ĝis 1917, poste li estis aktoro en diversaj teatroj en sia naskiĝurbo. Li estis populara en mutaj filmoj. Ekde 1926 li estis teatrestro en provinco, post 2 jaroj arta direktoro de Nova Teatro (Budapeŝto). Ekde 1931 li jam estis ordinara teatrestro. En la [[1940-aj jaroj li havis aĉetejon por teatraj biletoj.

Elektitaj teatraj roloj
-----------------------

* William Shakespeare: Hamleto - titolrolo
* Ferenc Herczeg: *A dolovai nábob lánya* - Tarján Gida
* Ede Szigligeti: *Rózsa* - Ország

Elektitaj filmaj roloj
----------------------

* *A toprini nász* (1917) - leŭtenanto
* *Bilincsbevert folyam* (1920) - Bojti András
* *Szegény gazdagok* (1959)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Manó Szaplonczay** [saploncai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szaplonczay Manó** estis hungara kuracisto. Lia nobela antaŭnomo estis *szaplonczai*, lia origina persona nomo estis *Emmánuel*.

Manó Szaplonczay  naskiĝis la 11-an de oktobro 1856 en Hungara reĝlando en Csetfalva (nuntempa Ĉetfalva en Ukrainio), li mortis la 3-an de septembro 1916 en Kaposvár.

Memorejo en Fonyód pri Szaplonczay
Memortabulo pri Manó Szaplonczay en Kaposvár
Vilao de Manó Szaplonczay

Biografio
---------

Manó Szaplonczay frekventis kolegion en Debrecen, poste li akiris medicinan diplomon en Reĝa Universitato de Pest en 1882. Post siaj studoj li estis kuracisto en Marcali, en la sama jaro li edziĝis. En la sekva jaro li estis nomumita magistrata kuracisto de Distrikto Marcali. Li vidviĝis kaj denove edziĝis en 1884, baldaŭ li havis 5 filojn. En 1890 li fondis hospitalon en Marcali, kies hospitalestro li estis. En 1891 li estis levita magistrata kuracisto de Somogy, tiun oficon li portis ĝismorte. Same en 1891 li fondis lernejon por akuŝistoj. En 1894 li fondis societon por propagandi la banadon en Balatono, en la sama jaro lia vilao estis konstruita en bankolonio de Fonyód. En 1904 li ricevis la titolon kortega konsilisto. Li strebis multe kontraŭ la epidemioj kaj aliaj malsanoj. Laŭ lia volo li estis entombigita en Fonyód.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Főorvosi jelentés az 1898. évben Somogy vármegye területén észlelt egészségügyi viszonyokról* (Kaposvár, 1899)
* *A somogyi Balaton part községei mint nyaraló és fürdőhelyek* (Kaposvár, 1896)
* *Gyermekvédelmünk és a Balaton szerepe a gyermekvédelemben* (Kaposvár, 1906)
* *A tuberkolozis Ellen Védekező Somogyvármegyei Egyesület évi jelentése az 1913. évről* (Kaposvár, 1914)

Memorigiloj
-----------

* aleo en Fonyód
* memorkolono en Fonyód
* memortabulo en Kaposvár (2006)
* hospitalo de Marcali prenis la nomon Szaplonczay Manó en 2016

Fontoj
------

* hungarlingva biografio[*rompita ligilo*]
* hungarlingva biografio kun foto[*rompita ligilo*]
* hungarlingva biografio kun bildo

* Kategorio Manó Szaplonczay en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**"La najtingalo"** (en dana: "Nattergalen") estas literatura fabelo verkita de la dana aŭtoro Hans Christian Andersen pri imperiestro kiu preferas la tintosonon de juvela mekanika birdo al la kanto de reala najtingalo. Kiam la imperiestro estas mortonta, la kanto de la najtingalo restaŭris lian sanon. Bone ricevita post ties publikigo en Kopenhago en 1843 fare de *New Fairy Tales*, tiu rakonto estis ŝajne inspirita de la nereciproka amo de la aŭtoro al la operkantistino Jenny Lind, nomita "Sveda najtingalo". Tiu historio estis adaptita al opero, baleto, muzikalo, televida filmo kaj animacia filmo.

La mortonta imperiestro kaj la Mortulo

Intrigo
-------

La imperiestro de Ĉinio ekscias ke unu el la plej belaj aĵoj en sia imperio estas la kanto de najtingalo. Kiam li ordonas ke oni alportu najtingalon al li, kuiristino (la nura en la kortego kiu scias pri ties ĉeestejoj) kondukas al la kortego al najbara arbaro, kie la najtingalo konsentas aperi antaŭ la kortego, kie ĝi restas kiel favorito de la imperiestro. Kiam tiu ricevas juvelan mekanikan birdon, li perdas intereson en la reala najtingalo, kiu revenas al la arbaro. La mekanika birdo finfine paneis; kaj la imperiestro iĝas mortonta kelkajn jarojn poste. La reala najtingalo ekscias pri la sankondiĉo de la imperiestro kaj revenas al la palaco; tiele ke la Mortulo iĝas tiom kortuŝita de la kanto de la najtingalo ke li permesas al la imperiestro pluvivi.

Adaptoj
-------

* Tiu historio inspiris la kreon de kelkaj elstaraj adaptaĵoj. Unu el la plej bone konataj estas la opero de la rusa komponisto Igor Stravinsky nome La najtingalo (1914, rev. 1962), 35-minuta, 3-akta opero el libreto de la komponisto kaj Stepan Mitusov. "La kanto de la najtingalo", 20-minuta simfonia tonpoemo estis komponita de Stravinsky el la opera scenaro en 1917 kaj akompanita de baleto prezentita en 1920 fare de la Rusaj Baletoj de Sergei Diaghilev kun bildoj de Henri Matisse kaj koreografio de Léonide Massine.
* 1955: La najtingalo de la imperiestro (Císařův slavík), filmo miksa de animacio de pupoj kaj de reala bildaro reĝisorita de Jiří Trnka. En usona dublaĵo, la voĉo de la rakontisto estas de Boris Karloff.

Referencoj
----------

1. ↑  Heiner, Heidi Anne (7a de Julio 2007). "History of "The Nightingale"". SurLaLune.  Arkivigite je 2019-12-25 per la retarkivo Wayback Machine Alirita la 21an de Februaro 2017.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio La najtingalo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* "Nattergalen" Arkivigite je 2005-12-18 per la retarkivo Wayback Machine: Originala dana teksto
* "The Nightingale": angla traduko de Jean Hersholt
* "Did the emperor suffer from tuberculosis?", eseo de 17a de Marto 2005 esplorita kaj verkita de Cecilia Jorgensen por la Tuberkuloza Monda Tago.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 581618
 |
**Manó Vesztróczy** [vestrOci], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Vesztróczy Manó** estis hungara pentristo, altlerneja instruisto. Lia origina familia nomo estis *Engl*. Vesztróczy estis adopta nomo, malofta nomvarianto estis *Vesztróczi.*

Engl Emánuel  naskiĝis la 17-an de januaro 1875 en Újpest, li mortis la 24-an de septembro 1955 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Manó Vesztróczy akiris diplomon en Reĝa Modela Desegna Lernejo en 1909. Liaj plej gravaj instruistoj estis János Vidéky kaj Bertalan Székely. Li daŭrigis la lernadon en Venecio kaj en arta akademio en Munkeno de Simon Hollósy, fine inter 1905-1909 en majstrolernejo de Gyula Benczúr. Jam ekde 1902 li instruis en la Industriarta Lernejo. Krom la instruado li pentradis pejzaĝojn, portretojn kaj ĝenrojn, en la 1900-aj jaroj ankaŭ karikaturojn al konataj gazetoj. Liaj pentraĵoj ricevis premiojn inter 1906-1929. Pro vidviĝo li edziĝis dufoje.

Ekspozicioj
-----------

* ekde 1891

Elektitaj pentraĵoj
-------------------

* Nyár a villakertben
* Zebegényi kikötő
* Evezősök
* Fekete, bajszos férfi portréja
* Téli Tabán

Elektitaj disĉiploj
-------------------

* Rezső Bálint (pentristo)
* Ferenc Bokros
* Pál Borics
* Gábor Glück
* Margit Gráber
* József Nemes-Lampérth
* József Orbán

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio Arkivigite je 2018-07-09 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 614546
* GND: 1078923914
* VIAF: 12144814233814397096
* RKD: 461131
 |
**Joseph BELLOMO** (vere: *Joseph Edler von Zambiasi*; naskiĝinta en Tajo, Non-valo apud Cles la 16-an de marto 1754, mortinta en Graz la 18-an de oktobro 1833) estis aŭstra aktoro kaj teatrodirektoro.

Vivo
----

Estante filo de la imperiestra leŭtenanto Franz von Zambiasi kaj de Franziska Fuxhuber li komence aktorumis. En la agxo de 20 jaroj li venis al Vieno kaj inter 1776 kaj 1779 li aktoris en Graz. En Graz, kiun li forlasis kun sia unua edzino Therese (Nicolini: nupto en 1777) en 1779. Kun ŝi, aktorino kaj dancistino, li laboris en Monastero ĉe la trupoj de A. Seyler kaj en Dresdeno/Prago ĉe la Bondini-societo. En printempo 1783 li ekestris ĉe Lincke-banejo antaŭ la Nigra pordego dresdena etan trupon kun kiu li ankaŭ gastis en Erfurto. La kortego de Vajmaro atentigitis je ili pro iliaj bonaj moroj kaj laboremo. Subtenite de kortegaj monoj Bellomo transprenis en la 1.1.1784 la estradon de la vajmara teatro de ĉe Redouten-ejo. Spektakle li preferis la italajn tradiciojn. Dum la someraj monatoj la trupo kun siaj 20 membroj gastis en Turingio kaj ekde 1785 regule en Bad Lauchstädt. Ĉe li laboris ankaŭ la juna Caroline Demmer el Berlino.

Komerca lerteco kaj la natura talento de siaj dungitoj plaĉis al la dukino Anna Amalia kaj igis Christoph Martin Wieland laŭdegi ilin. En aprilo 1791 Bellomo tamen forlasis Vajmaron pro diversaj kritikoj: tiam la plejparto de lia aktoraro dungitis fare de Johann Wolfgang von Goethe ĉe la nova Kortega teatro. 

#### Teatrogvidado en Graz

Bellomo revenis al Graz kie li aktoris kun granda sukceso ĝis kiam la francaj okupantoj ordonis fermon teatrejan en aprilo 1797. Inter 1791 et 1797 li estis gvidanta la teatrejon *Grätzer Ständisches Nationaltheater* kaj ŝatitis tre de la graz-anoj post malfacila komenco. Liaj plej grandaj sukcesoj estis diversaj operaj-prezentoj, antaŭ ĉio de Wolfgang Amadeus Mozart: inter la plej malforgesablaj aferoj estis la premieroj de *Die Zauberflöte* kaj de *Der Baum von Diana* de Vicente Martin i Soler. Dramteatre observatas al ĝenerala gusto de la publiko kaj sekve preferitis aĵoj de August Wilhelm Iffland aŭ August von Kotzebue (sume 34 nur de ĉi-du!) kontraŭ nur ses de la *klasikuloj* Ŝilero kaj Goeto. 

Krome Bellomo komercadis per libretoj kaj manuskriptoj aktoraj. Inter 1810 kaj 1827 li gastejestris ĉe Rosenberg-monto apud Graz pro ke li ne plu sukcesis aktivi teatroestrece.

Graveco
-------

Lia plej granda graveco teatrohistoria estas la fakto ke Goethe transprenis de li kaj de liaj aktoroj multajn ideojn por fruktodona estrado de la vajmara teatro. De Goeto ŝajne agnoskitis liaj komercistaj talentoj pli ol liaj artaj. Diversaj provoj teatrejestri por pli longa tempo (i.a. en Monastero, Augsburg, Majenco, Prago kaj Dresdeno fiasketis. Tamen repacigis lin la sukceso fina en Graz.

Ŝia filino Karoline Friederike nuptis en 1814 en Graz la vienan silkaĵfabrikanton Paul Soini.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Pri Bellomo etbiografio sur la urbopaĝoj de Graz
* Biografio ĉe ADB
* Pri la roloj de Bellomo en Bad Lauchstädt
* Borcherdt, Hans Heinrich: "Bellomo, Joseph", ĉe: Neue Deutsche Biographie 2 (1955), p. 31 (interrete tie ĉi)
La **senkruraj amfibioj** *(Gymnophiona)* estas ordo en la klaso amfibioj *(Amphibia)*.

Ili haŭto estas kava, malofte skvama. Iliaj membroj tute mankas, la nombro de la vertebroj povas esti eĉ 200. Ili vivas en la subtropikaj kaj tropikaj areoj en Sud-Ameriko kaj Sud-Azio.

Tiuj estas longaj, cilindraj, senkruraj animaloj kun serpenta aŭ verma formo. La plenkreskuloj varias laŭ longo el 8 al 75 centimetroj kun la escepto de la Tomsona cecilio (*Caecilia thompsoni*), kiu povas atingi 150 cm. La haŭto de cecilio havas grandan nombron de transversaj faldoj kaj en kelkaj specioj ĝi enhavas fajnajn enmetitajn haŭtajn skvamojn. Ili havas povrajn okulojn kovritaj per haŭto, kiuj estas probable limigitaj al konstati diferencojn en lumintenseco. Ili havas ankaŭ paron de mallongaj tentaklojn ĉe la okulo kiuj povas esti etenditaj kaj kiuj havas funkciojn tuŝajn kaj flarajn.

La ordo havas 9 familiojn kaj ĉ. 200 speciojn: 

* *Rhinatrematidae* – 2 genroj, 11 specioj; Sud-Ameriko
* *Ichthyophiidae* – 3 genroj, 50 specioj; Afriko
* *Scolecomorphidae* – 2 genroj, 9 specioj; Afriko
* *Herpelidae* – 2 genroj, 9 specioj; Afriko
* *Caeciliidae* – 2 genroj, 42 specioj; Sud-Ameriko kaj Mez-Ameriko
* *Typhlonectidae* – 5 genroj, 13 specioj; Dél-Amerika
* Indotyphlidae – 7 genroj, 21 specioj; Sejŝeloj, Hindio, Afriko
* Siphonopidae – 7 genroj, 19 specioj; Sud-Ameriko
* Dermophiidae – 4 genroj, 13 specioj; Afriko, Mez- kaj Sud-Ameriko
* Chikilidae – 1 genro, 3 specioj; Hindio

* Senkruraj amfibioj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Senkruraj amfibioj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Senkruraj amfibioj en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
**Eduardo Renato Chivás y Ribas** n. en Santiago de Cuba, la 15-a de aŭgusto 1907 - m. en Havano, la 16-a de aŭgusto 1951. Li estis kuba politikisto fondinto de la Partio de la Kuba Popolo aŭ Ortodoksa Partio en 1947, kies markita karaktero estis la denuncado kontraŭ la ekzistanta koruptado de la elstaraj membroj de la Aŭtentika Partio kaj la registaro. Inter la junuloj kiuj aniĝis en la Ortodoksa Partio, allogataj de la personeco kaj idealoj de Chibás troviĝis la advokato Fidel Castro, estonta ĉefgvidanto de la Kuba Revolucio en 1959.

En 1951, post la memmortigo de Eduardo Chibás, la estreco de la partio venis al Emilio Ochoa. Post la morto de Chibás, aspektis, ke la ortodoksa kandidato Roberto Agramonte estos la venkinto, sed okazis puĉo kiu elpostenigis Prío Socarrás, de la Aŭtentika Partio, kaj enpostenigis kiel diktatoro Fulgencio Batista, la 10an de marto 1952. La 26a de julio 1953 grava kvanto de membroj de la Ortodoksa Junularo, estritaj de Fidel Castro, tiam gravuloj de la junaj ortodoksuloj, partoprenis en la atako al la Kazerno Monkada. 


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 306738
* GND: 1075352886
* LCCN: nr89018352
* VIAF: 39223674
* ISNI: 0000 0000 5139 5250
* SUDOC: 077161777
* BNF: 178032730
* NKC: jo2015877213
 |
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

**Eduardo Berdor** estas hispana instruisto kaj esperantisto.

Li naskiĝis en 1981. Li estas instruisto de la franca lingvo el Zaragozo. Lia plej frua kontakto kun Esperanto okazis kiam li iel hazarde trovis dulingvan vortareton en librovendejo en sia tiama urbeto, kiam li estis eble 14-jaraĝa. Li jam scivolemis pri lingvoj kiam li legis artikolon en la ĵurnalo *Heraldo de Aragón* kelkajn jarojn antaŭe. Li nur foliumis tiun vortareton Sopena dum kelkaj tagoj kaj tuj forlasis la aferon. En tiu momento Interreton ankoraŭ oni ne inkludis en la komputiloj.

Kiam li finis siajn mezlernejajn jarojn, li iris studi Tradukadon al la urbo Soria. Tie mi lernis komparan lingvistikon, sed laŭ li, Esperanton oni neniam menciis. La definitivan paŝon signifis doktoriĝa lernofako, kiun li sekvis en la urbo Soria. Ties titolo estis: "Esperanto: utopía o realidad" (E-o: ĉu utopio aŭ realo). Temis pri plurmonata kurso pri la ideo de Esperanto. Lerni la lingvon ne estis deviga, sed tiu emo vekiĝis. Li verkis pri sia posta kompano Sabino Pelegrín kiel ekzemplo de esperantisto, tiukaze aktiva leterkorespondanto, sed ne fama movadano.

Li ĝis nun neniam verkis en Esperanto, sed esperas agadi tiusence en la estonteco, komponante kantojn aŭ verkante malgrandajn rakontojn. Momente li preferas traduki kaj helpi: li kunlaboris en la tradukadon de la retejo polyglot-learn-language.com, en aragona retejo pri edukado, kaj de tempo al tempo li subtenas la gelernantojn ĉe retejoj por lerni lingvojn kiel Livemocha.

Laste (sed ne balaste) li estas voĉddonanto en HEF kaj vicprezidanto de la Esperanto klubo en Zaragozo nome "Frateco". Li estis prezidanto de la organiza kongresa komitato de la 72a Hispana Kongreso de Esperanto.

Notoj
-----

1. ↑  Ĉiu informo el la unua redakto de la artikolo devenas el *Eduardo Berdor*, el Kongres-libro de 72-a HEK, Zaragozo, 3 – 5 majo 2013, paĝo 9

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 438193
 |