recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
*Pri la nuntempa irana provinco, vidu artikolon Ilamo*

Elamo estis antikva regno en la sud-okcidento de la moderna Irano, oriente de la Tigriso kaj norde de la Persa Golfo. Por antikvuloj ĝi estis konata kiel 'huwaja' (perse), 'elimais' (greke), 'elam' (hebree), la elamanoj mem ĝin nomis 'haltamtu'. Al Elamo apartenis kvar urboj: Avan, Anŝan, Simaŝ kaj Susa (Suzo), la ĉefurbo. Nuntempe la kerna parto de la regiono nomiĝas Ĥuzestano kaj ĝi troviĝas en Irano. Elamo estas ankaŭ la nomo de provinco de tiu lando, pli norde.

Elamo estas konata per sia inolinia sistemo de heredsinsekvo. Kulture, Elamo estis malpli sukcesa, ol siaj najbaroj - Sumero kaj Babilono - kaj multon importadis de ili. Ekzemple, la skribo estis prenita de la sumeranoj, la arkitekturo de babilonanoj. Ekzistas malmulte da literaturaĵoj de Elamo kaj nenio estas konata pri ilia religio.

La elama lingvo estas malbone pristudita fare de sciencistoj, sed ĝi neniel rilatas al la sumera, la ŝemidaj kaj la hindeŭropaj lingvoj, kaj nenia moderna lingvo originas el ĝi. Kelkaj fakuloj provis kunligi ĝin kun la dravida lingvaro. Antaŭ 3000 jaroj elamanoj kreis duonpiktografan skribsistemon, nomitan pra-elama. Pli poste kojnoforma skribo estis enkondukita.

Dum longaj tempintervaloj nenio aŭdeblis pri la elama historio, ĝiaj situo kaj statuso.

en la 18-a jarcento antaŭ nia erao, Elamo situis rande de granda Babilono, sed dum la jarcentoj la fortoj ŝanĝiĝis
Okcidenta Azio 1500 antaŭ nia erao
situo de la antikva Elamo (oranĝkolore markita) kun modernaj persaj priskriboj

Kronologio
----------

* 6-a jarmilo a.K.: Unuaj spuroj de civilizacio - la teritorio de Elamo estis unu el la antikvaj centroj de la monda civilizacio.
* pr. - 2700: datoj pri la unuaj konitaj reĝoj de Elamo
* 22-a jarcento a.K. Elamo estas sub kontrolo de Ur.
* ĉirkaŭ - 2000 : Elamo estas forta regno, kiu konkeris kaj ruinigis la sumeran urbon Ur.
* ĉirkaŭ - 1600: Oni kredas, ke kasitoj kiuj kaptis Babilonon ankaŭ detruis Elamon.
* ĉirkaŭ - 1160: Dum la regado de la reĝo Ŝutruk-Naĥĥunte, Elamo plifortiĝas kaj forpelas la kasitojn. Kreiĝas la unua Elama Imperio, kiu ekzistis nelonge.
* ĉirkaŭ - 1120: Suzo kaj Elamo estis invaditaj de la babilona reĝo Nabuko la 1-a. Tio kondukas al la falo de la Elama Imperio.
* ĉ.- 750: La nova elama reĝlando stariĝas, sed ĝi ne estis tiel forta, kiel la antaŭa. Ĝin ofte minacis Asirio.
* 645 - Elamo estis konkerita de Asirio kaj aneksita. Post tio Elamo neniam sukcesis restariĝi kaj ĝia plua historio estis ligita kun Medio kaj Persio.
* ĉirkaŭ - 320: plej lastaj surskriboj en la elama lingvo.

Vidu ankaŭ
----------

* Anŝan

* Kategorio Elamo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Sabanilla** estas unu el la 118 komunumoj de la meksika subŝtato Chiapas, kiu estas la subŝtato kiu situas plej sude. La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas Sabanilla. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 07076.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 23675 loĝantojn. El tiuj estis 11888 viroj kaj 11787 virinoj. La komunumo havas surfacon de 171 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 270 metroj super la marnivelo.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 10551 personoj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 6712, do 64 % el ĉiuj, scipovis legi kaj skribi, kaj 3818 personoj respektive 36 % estis analfabetoj.

21156 personoj en la jaro 2000 aĝis pli ol 5 jaroj. El tiuj 13480 personoj respektive 63 % estis indiĝenoj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Sabanilla Arkivigite je 2007-09-30 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)
*Donna* **Rachele Mussolini** (11-an de aprilo 1890 – 30-an de oktobro 1979) estis amatino, edzino, kaj vidvino de itala diktatoro Benito Mussolini.

Biografio
---------

Rachele Mussolini naskiĝis kiel **Rachele Guidi** en Predappio, Romagna, Itala Reĝlando (*Regno d'Italia*). Ŝiaj gepatroj estis kamparanoj Agostino Guidi kaj lia edzino Anna Lombardi.

En 1910, Rachele Guidi renkontiĝis kun Benito Mussolini en urbo Forlí. En 1914, Mussolini geedziĝis kun sia unua edzino Ida Dalser. La 17-an de decembro 1915, Rachele Guidi kaj Benito Mussolini geedziĝis laŭ civila ceremonio en Treviglio, Lombardio. En 1925, ili renovigis siajn pledojn laŭ religia ceremonio (post enpotenciĝo de Mussolini).

Rachele Mussolini naskis 5 infanojn, neatentis diversajn amatinojn de Mussolini. Rachele kaj Benito Mussolini havis du filinojn, Edda (1910–1995) kaj Anna Maria (1929–1968), kaj tri filojn Vittorio (1916–1997), Bruno (1918–1941), kaj Romano (1927–2006).

Dum regado de la Nacia Faŝista Partio de Mussolini, Rachele Mussolini estis prezentita kiel modelo por la faŝisma edzino kaj patrino. Ŝi restis lojala al Mussolini ĝis ties morto. Do, la 28-an de aprilo 1945, ŝi ne estis kun Mussolini, kiam kaptis kaj ekzekutis lin kaj lian amatinon Claretta Petacci la italaj partizanoj. Rachele Mussolini forlasis Italion post la dua mondmilito, sed italaj partizanoj kaptis ŝin en 1945 en Svislando. Ŝi estis transdonita al la usona armeo kaj estis liberigita post kelkaj monatoj.

En sia posta vivo, Rachele Mussolini funkciigis restoracion. Ŝi ricevis pension de la Itala Respubliko (*Repubblica Italiana*) ĝis sia morto. Post morto de ŝia edzo, ŝi petis ties kadavron por privata entombigo.

* Kategorio Rachele Mussolini en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 321141
* GND: 120958384
* LCCN: n50027658
* VIAF: 47605447
* ISNI: 0000 0001 1636 0033
* SUDOC: 080722601
* BNF: 128135275
* NLA: 35878231
* NDL: 00450901
* ICCU: RAVV085729
* BNE: XX842070 XX1376186, XX842070
 |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**fera rododendro aŭ alpa rododendro** |
| --- |
|  |
| RododendroRododendro |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Plantoj |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Divizio: | Angiospermoj |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Verdukotiledonaj |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Erikacoj |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Eriko |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Rhododendron* RododendroL. 1753 |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | *Rhododendron ferrugineum* |
|

 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri fera rododendro aŭ alpa rododendro  |

 |
| v • d • r |

***Rhododendron ferrugineum*** aŭ **fera rododendro**, **alpa rozo**, **neĝo rozo**, aŭ **rustofolia alpa rozo** estas ĉiamverda arbusto kiu kreskiĝas ĝuste super la arbolinio en la Alpoj, Pireneoj, Ĵurasa kaj nordaj Apeninoj, sur acidaj grundoj. Ĝi estas la tipospecio por la genro *Rhododendron*. Ĝi povas keskiĝi ĝis 1 m alta kaj produktas arojn de roz-ruĝaj, sonorilformaj floroj tra la tuta somero. La subaj flankoj de la folioj estas kovrataj de rusto-brunaj punktoj, kiuj havigas al la specioj sian sciencan nomon. Tio estas kontraste al la *Rhododendron hirsutum*, kiu ne havas tian brunan koloraron, havas harecajn bordojn ĉe la folioj kaj kreskiĝas super kalkoŝtono. Kie ambaŭ specioj kunestas (kutime sur grundoj de intermeza pH), povas ekzisti hibrido *Rhododendron × intermedium*; kiel ties nomo sugestas, ĝi estas intermeza en formo inter la du parencaj specioj.

*R. ferrugineum* estas modere toksa, enhavas arbutenon, arekolenon kaj rodoksantenon, kaj povas okazigi vomadon, kaj malfacilaĵojn de digesta, nerva, spira kaj kardiovaskula sistemoj.

Referencoj
----------

1. ↑  Rhododendron (Alpen Rose - Snow-rose - Rusty-leaved Alpenrose)

* Rhododendron ferrugineum en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Rhododendron ferrugineum en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Rhododendron ferrugineum en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
La **SCP Fondaĵo** (angle *SCP Foundation*, akronimo de *Special Containment Procedures* — Specialaj procedoj de entenado, aŭ de ĝia slogano *Secure, Contain, Protect* — Atingi, enteni, protekti) estas fikcia organizaĵo aperanta en la ret-bazita projekto de kunlabora verkado, kiu havas la saman nomon.

En sia universo, la SCP Fondaĵo estas transnacia organizaĵo, kiu respondecas pri lokalizo kaj entenado de individuoj, estaĵoj, lokoj kaj objektoj, kiuj malobservas naturajn leĝojn (nomataj SCP-objektoj aŭ simple SCP). En la reala mondo, ĝi estas retejo, kiu enhavas tekstojn kaj verkojn pri la SCP-oj verkitajn laŭ la stilo kaj strukturo de interna korporacia dokumentado. Krome, ĝi havas multajn beletrajn kaj literaturajn rakotojn pri la universo de SCP Fondaĵo, kiuj inkluzivas elementojn el multaj ĝenroj kiel hororo, scienca fikcio kaj urba fantasto — tiel nomatajn *"Foundation Tales"* ("Fabeloj de la Fondaĵo").

La projekto estas notinda pro sia eblo transdoni teruron kaj danĝeron tra formala, eĉ akademia stilo de artikoloj, kaj pro siaj nekutime altaj por fanatikuma kaj amatora kunverko normoj de kvalito. SCP Fondaĵo donis inspiron por multaj amatoraj filmetoj kaj videoludoj kiel *SCP — Containment Breach*.

Tekstoj kaj verkoj de SCP Fondaĵo estas tradukitaj al multaj lingvoj, inter aliaj la rusa, la korea, la ĉina, la franca, la pola, la hispana, la taja, la germana, la japana, la itala, la ukraina, la portugala kaj kelkaj aliaj. La tradukoj estas kunordigantaj kaj administrantaj tra centra retejo.

Frua historio
-------------

La unuan "SCP"-on verkis en la jaro 2007 anonima uzanto de 4chan, kaj poste pliajn "SCP"-on verkis aliaj uzantoj. Ĉar 4chan arĥivigas malnovajn fadenojn, la anonimuloj kreis vikion ĉe EditThis kaj uzis ĝin por konservi SCP-priskribojn. Ĝuste en tiu ĉi vikio aperis multaj tekstoj de la SCP-Fondaĵo nun konataj. La anonima administranto de SCP-vikio ĉe EditThis poste forlasis la projekton kaj malaperis ne kreinte aliajn administrantojn, kaj pro tio malfacilis redakti kaj plibonigi alies redaktojn. Rezulte la vikio pleniĝis je malaltkvalitaj verkaĵoj kiujn ne eblis forigi. Eventuale admirantoj de SCP kreis novan vikion ĉe Wikidot, kiu nun estas la oficia vikio por kunlaboro kaj kolekto de SCP-oj.

Referencoj
----------

1. ↑  The Administrator About The SCP Foundation. Alirita 2018-04-15.
2. ↑  International translation archive of the SCP Foundation.angle
3. ↑

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo (angle)
* Oficiala germanlingva retejo
* Oficiala hispanlingva retejo
* Oficiala japanlingva retejo
* Oficiala ruslingva retejo
* Oficiala ĉinlingva retejo
* Centra retejo por traduko de tekstoj de SCP Fondaĵo
Diagramo de ζ(x) por x > 1
Diagramo de reala kaj malreala parto de ζ(x) por s = 0,5 + i \* t.
**Riemana hipotezo** estis formulata en 1859j. hipotezo de germana matematikisto Bernhard Riemann, kiu temas pri funkcio ζ. La hipotezo estas unu el la plej gravaj nesolvitaj problemoj en matematiko (krom hipotezo de Goldbach). La hipotezo estas, ke ĉiuj nerealaj solvoj de funkcio ζ havas realan parton, kiu egalas {\displaystyle {\frac {1}{2}}}, alinome {\displaystyle \Re (s)={\frac {1}{2}}}. La problemo estas grava por multaj partoj de la matematiko - precipe por la nombroteorio, sed ankaŭ por la statistiko kaj la fiziko. Clay Mathematics Institute fondis premion por pruvo aŭ malpruvo de la Rimana hipotezo. La hipotezo estas la 8-a problemo el la listo de problemoj de Hilbert.

Formulado de hipotezo
---------------------

Por {\displaystyle \Re (s)>1} funkcio ζ havas formulon:

{\displaystyle \zeta (s)=\sum \_{n=1}^{\infty }{\frac {1}{n^{s}}}}
La funkcio ζ havas unusignifan analitikan plilongigon por la tuta kompleksa surfaco (krom punkto s = 1, kie la funkcio estas diverĝa harmona serio). Ĝi havas realajn solvojn (radikojn) por s = -2, -4, -6, …. La Hipotezo estas, ke ĉiuj kromaj radikoj estas sur rekto {\displaystyle \Re (s)={\frac {1}{2}}} (nomata *kritika rekto*). G. H. Hardy kaj J. E. Littlewood pruvis ke almenaŭ 40% de la radikoj estas sur la kritika rekto.

* Kategorio Rimana hipotezo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 287216
* GND: 4704537-1
* LCCN: sh2005000907
* SUDOC: 077058488
* BNF: 144123556
* NDL: 01184334
* NKC: ph406501
* BNE: XX5259559 XX5261101, XX5259559
 |
La kompleksa ebeno povas esti etendita per unu plia nombro {\displaystyle \infty }. La modelo de la etendita kompleksa ebeno estas la 2-dimensia sfero, kaj oni nomas tiun modelon la Rimana sfero. Ĉi tiun modelon oni ofte traktas kiel 1-dimensia kompleksa sternaĵo. Ofte oni ne distingas inter Rimana sfero aŭ etendita kompleksa ebeno (aŭ etenditaj kompleksaj nombroj).

Etenditaj kompleksaj nombroj
----------------------------

La aro de etenditaj kompleksaj nombroj estas {\displaystyle {\overline {\mathbb {C} }}=\mathbb {C} \cup \{\infty \}}. Oni ankaŭ skribas ĝin {\displaystyle {\hat {\mathbb {C} }}} aŭ {\displaystyle {\mathbb {C} }\_{\infty }}. Oni difinas algebrajn operaciojn per {\displaystyle z+\infty =\infty }
por ĉiu {\displaystyle z\in \mathbb {C} },
{\displaystyle {\frac {z}{0}}=\infty }, {\displaystyle {\frac {\infty }{z}}=\infty }, {\displaystyle z\times \infty =\infty } por ĉiu {\displaystyle z\in \mathbb {C} \setminus \{0\}}, kaj {\displaystyle \infty \times \infty =\infty }, sed aliaj operacioj devas resti nedifinitaj. Tamen, la aro tiam ne plu estas kampo.

Rimana sfero
------------

Kiam oni aldonas topologion de 2-dimensia sfero al la kompleksaj nombroj ĉi tiu aro fariĝas topologia sternaĵo. Fakte, ĝi fariĝas 1-dimensia kompleksa sternaĵo uzante du koordinatarojn. Unue ni povas uzi {\displaystyle z}, kaj due ni povas uzi {\displaystyle w={\frac {1}{z}}}. Ofte oni skribas
{\displaystyle \mathbb {P} ^{1}} aŭ {\displaystyle \mathbb {CP} ^{1}} por la Rimana sfero, ĉar ĝi ankaŭ estas la 1-dimensia kompleksa projekcia spaco.

Vidu ankaŭ
----------

* Kompleksa nombro
* Sfero
**Jan Liwacz** (naskiĝis la 4-an de oktobro 1898 en Dukla, mortis la 22-an de aprilo 1980 en Bystrzyca Kłodzka) – pola majstro de artisma forĝado, enprizonigito de koncentrejo Aŭŝvico, faristo de literoj por surskribo super la enira pordego – *Arbeit macht frei*, unu el simboloj de tiu ĉi koncentrejo.

Arestita la 16-an de oktobro 1939 en Bukowsko (distrikto Sanocki), prizonigata en Sanok, Krosno, Krakovo kaj Nowy Wiśnicz; en Auŝvico ektroviĝis la 20-an de junio 1940 ricevinte koncentrejan n-ron 1010. Kiel seruristo trafis en laboristaron de enprovizado de la koncentrejo (kradoj, balustradoj, lustroj ktp, kune kun figuroj de Dionizo sur enirejaj lampoj al barako, kie estis butiko). Li faris plurajn objektojn laŭ mendo de SS-oficiroj. Dum unu vizito lian forĝejon venis Heinrich Himmler. Speciala tasko estis preparo de "Tierkreis" – 12 signoj de zodiako. Kiel neanstataŭebla en sia laboro li profitis siajn influojn kaj helpis al aliaj malliberigitoj. Pro tio li pasigis sume kvin semajnojn en bunkro de la bloko n-ro 11 ("Morto-Bloko"), venigita tien dufoje: junie 1942 kaj marte 1943. La 6-an de decembro 1944 translokigita al koncentrejo Mauthausen-Gusen (subkoncentrejoj en Melk kaj Ebensee).

Post liberigo de la koncetrejo en Ebensee (distrikto Gmunden) la 6-an de majo 1945 li revenis kun kolego al Pollando kaj setlis en Regajnitaj Teritorioj en Bystrzyca Kłodzka. Eklaboris en forĝejo apartenanta tiutempe al familio de Paul Wolf. Post forveturo de la familio al Germanio en 1946 li tie plu laboris kiel artisma forĝisto. Interalie en 1953 li faris – senpage, donace al la urbo – barilon ĉirkaŭ la figuro de Sankta Triunuo kaj t.n. altigaĵojn en urboplaco. Post pensiiĝo instruis la arton de forĝado en la loka profesia lernejo. Entombigta en la urba tombejo.

En 2008, okaze de 110-a naskiĝdatreveno de Jan Liwacz, oni malfermis en Bystrzyca Kłodzka ekspozicion dediĉitan al lia vivo kaj agado. De tiu tempo oni provas revenigi al Placo de Libereco faritan de li balustradon.

Bibliografio
------------

* Jerzy Rawicz, *Dzień powszedni ludobójcy* (Ĉiutageco de genocidisto), Czytelnik, 1973
* Zenon Jagoda, Stanisław Kłodziński, Jan Masłowski *Więźniowie Oświęcimia* (Malliberuloj de Aŭŝvico), Wydawnictwo Literackie, Kraków-Wrocław 1984

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Jan Liwacz en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Jan Liwacz. Człowiek z żelaza Jan Liwacz. La homo el fero.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 557295
* GND: 1184501440
* VIAF: 6656155648133318330004
* NKC: hka20231179107
 |
**Saburo ITO** (japane 伊東 (いとう) 三郎 (さぶろう), Itō Saburō; pseŭdonimo: **I. U.**; naskiĝis en 1902 en Okajama, mortis en 1969) estis japana esperantisto, socialisto kaj soci-sciencisto.

Ito studis francan lingvon en fremdlingva kolegio de Osako. Jam en 1915 li entuziasmiĝis pri Esperanto.

Li laboris por aranĝo de la 11-a Japana Esperanto-Kongreso en Okajama en 1923. Li iniciatis en Tokio organizon de Japana Proleta Esperantista Unio (JPEU) en 1929 kaj ideologie ĝin gvidis. Li estis bona originala poeto tre malofta en Japanujo, lerta tradukanto de ĉinaj kaj japanaj klasikaj poemoj (kolektitaj en *Verda Parnaso*, 1932). Li publikigis en Japana-lingva verko *Komenco de Esperanto-studado en Japanujo* (1932) interesajn priskribojn kaj penetrajn analizojn pri la historio, literaturo, lingvo.

En 1956, li verkis biografion pri Zamenhof en la japana, kaj eldonis ĝin kiel kajero de la renoma serio Iwanami-sinsyo. Pro tio, li estis honorita per Premio Ossaka en 1956.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Libroj[*rompita ligilo*] de kaj pri Saburo Ito en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo Arkivigite je 2007-12-21 per la retarkivo Wayback Machine

|  |  |
| --- | --- |
|  Kopirajto | Ĉi tiu artikolo baziĝas (parte aŭ tute) sur artikolo el la **Enciklopedio de Esperanto**.

---

La originala teksto kontroleblas en interreta arkivo de la fonto. |



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 20825
* GND: 1136490841
* LCCN: n89142976
* VIAF: 13900763
* ISNI: 0000 0000 8428 5912
* NDL: 00023036
* ICCU: TO0V650888
 |
**Ruzajevka** (ruse *Рузаевка*) estas urbo en Mordvio en Rusio.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 89420.

La urbo estis fondita en jaro 1631.

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1937.

La interurba telefona kodo estas 83451, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo (en jaro 2005).

Geografiaj koordinatoj de la urbo estas 54° 04′ N 44° 57′ O﻿ / ﻿54.067 °N, 44.950 °O﻿ / 54.067; 44.950 (mapo)Koordinatoj: 54° 04′ N 44° 57′ O﻿ / ﻿54.067 °N, 44.950 °O﻿ / 54.067; 44.950 (mapo).

La urbo estas ĉe rivero Insar (Инсар) (baseno de rivero Sura (Сура)).

En la urbo estas fervoja stacio.

En jaro 1959 la urbo havis 24,9 mil loĝantojn.

En jaro 2002 la urbo havis 49,8 mil loĝantojn.

Flago de Mordvio
Urboj de Mordvio

**Ĉefurbo**: Saransk

Ardatov |
Insar |
Kovilkino |
Krasnoslobodsk |
Ruzajevka |
Temnikov 

 

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Franciszek Myśliwiec** (naskiĝis la 4-an de oktobro 1868 en Sprzęcice (distrikto Strzelce), mortis la 6-an de novembro 1941 en Dachau) – pola nacia aktivulo en Silezio de Opole, prezidanto de Silezia Kvartalo de la Asocio de Poloj en Germanio, frato de Karol, katolika pastro kaj nacia aganto.

Vivo
----

Franciszek Myśliwiec devenis de kamparana familio kun la polaj radikoj. Junaĝe laboris en hejma mastrumo de la patro. Li engaĝiĝis al soci-ekonomia aktivado en Supra Silezio: en 1908 kunfondis Popolan Bankon „Rolnik" (Terkulturisto) en Strzelce Opolskie, organizis Polan Gimnastikan Societon "Sokół" (Falko) kaj distriktan strukturon de Pola Militista Organizaĵo de Supra Silezio. En la jaroj 1936-1939 estis prezidanto de Suprasilezia Unuiĝo de Terkulturistoj kaj samtempe lasta prezidanto de la Unua Silezia Kvartalo en Germanio anstataŭante Karol Koziołek.

En la periodo de Vajmara Respubliko reprezentis polojn en distrikta sejmeto en Strzelce kaj delegito al Suprasilezia Metiista Ĉambro.

Arestita post komenco de la milito kaj enprizonigita en koncentrejo Buchenwald. Mortis en koncentrejo Dachau. Laŭ lia nomo oni nomis straton en Opole–Groszowice, Zdzieszowice kaj Staniszcze Małe, kaj ankaŭ placon en Kamień Śląski apud Gogolin. Estas patrono de Publika Baza Lernejo en Izbicko (distrikto Strzelce).

Bibliografio
------------

* „Polski Słownik Biograficzny" (Pola Biografia Votaro), Tom XXII, Warszawa 1977


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 593781
* VIAF: 2633151778258818130002
 |
La 3645 metrojn alta, ne plu aktiva vulkano **Sabyinyo** (ankaŭ literumata Sabinyo, Sabinio kaj Sabinjo) estas la plej orienta el la ok vulkanoj en la Virunga Montaro, kiuj apartenas al la Granda Rifta Valo, kiu dividas la plejan orienton de Afriko de la resta kontinento. La monto situas en triangulo inter la tri ŝtatoj Ruando, Ugando kaj Demokratia Respubliko Kongo (Kongo Kinŝasa).

Ĉe la ruanda parto de la monto ekzistas la Nacia Parko de Vulkanoj, ĉe la konga parto la Nacia Parko Virunga Montaro kaj ĉe la uganda flanko la *Mgahinga Gorila Nacia Parko*. La tri naciaj parkoj konatas pro la ĉi-tie vivantaj montaj goriloj, kiuj tutmonde estas en danĝero de dormorto. Ĉe la deklivoj de la monto Sabyinyo vivas grupo da goriloj, kiuj estas alkutimigitaj al turistoj kaj al kiu regule gvidiĝas malgrandaj grupoj da homaj vizitantoj. La gorila grupo laŭ la monto nomiĝas "Sabinyo" kaj gvidiĝas de 30-jara, 2 metrojn alta monta gorilo, kiu nomiĝas *Guhonda* kaj koresponde al sia alta aĝo havas nigran felon dorse grizecan.

Eksteraj ligiloj
----------------

* artikolo pri la monto en la Brita Enciklopedio (angle)
* fotoj pri la monto en la retejo *National Geographic* (same angle) Arkivigite je 2007-09-11 per la retarkivo Wayback Machine
**Riaza** [RJAza] estas municipo en la oriento de la provinco Segovio, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la distrikto *Partido Judicial de Riaza*, kies ĉefurbo ĝi estas. 

Riaza en la provinco Segovio.
Preĝejo de Riaza.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio estas komponita de loĝlokoj Aldeanueva del Monte, Alquité, Barahona de Fresno, Becerril, Madriguera, Martín Muñoz de Ayllón, El Muyo, El Negredo, Villacorta kaj Serracín; kaj okupas totalan areon de 149,49 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 2 135 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, sed fakte ĝi rekuperiĝis kiel komarka centro kaj ricevo deenmigrintoj, ĉefe bulgaroj. 

Ĝi distas 73 km de Segovio, provinca ĉefurbo; ĝi limas kun municipoj kaj teritorioj Comunidad de Sepúlveda-Riaza, Cerezo de Arriba kaj Riofrío de Riaza.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado. Ĝi apartenis al la *Comunidad de villa y tierra de Haza* (Burgoso). Ĝia origino datas el fino de la 11-a jarcento kaj komenco de la 12-a jarcento, kiam la deklivaro de la Centra Sistemo estis organizita per la kreado de malgrandaj setlejoj dediĉitaj al profito de brutobredado, forstado kaj minado fare de la reĝoj Alfonso la 6-a, Urraca la 1-a kaj Alfonso la 7-a. Tiu teritoria organizado estis farita post la plifirmigo de la landlimo kun Al-Andalus ĉe la valo de la rivero Teĵo. La mezepoka dokumento plej frua mencias la setlejon kiel Aldeaherreros, kaj ĝi akiris sian aktualan nomon el la 13-a jarcento.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj kaj vitejoj) kaj brutobredado (ŝafoj) kaj rilata komercado. Lastatempe funkciado de servoj plej ekgravis, kune kun piedirado tra naturaj lokoj. De la historia pasinteco restis diversaj vizitindaj vidindaĵoj kiel la preĝejoj kaj la ermitejoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Segovio

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 769780
* LCCN: n93066855
* VIAF: 159595020
 |
**SPIP** estas franca libera sistemo por administrado de enhavo por retejoj. Estas la mallongigo de *Système de Publication pour l'Internet Partagé* (eo: sistemo publikiga por partumita interreto)

SPIP estas tre facile instalebla kaj celas ĉefe plifaciligi la kunlaboradon por regule publikigi informojn en retejo. La programaro estas havebla en esperantlingva eldono.

Danke al la uzo de ŝablonoj por publikigi artikolojn kaj programaro facila por la administrado vi povas ĝin uzi sen multe da kono pri la komputila lingvo PHP. Estas unu el la ĉefaj avantaĝoj de SPIP.

Teknologio
----------

La programaro estas verkita en PHP kaj baziĝas je datumbazo MySQL.

Historio
--------

SPIP origine estis verkita por la retejo uzine.net. La kreintoj poste decidis donaci la teknologion al la komunumo de libera programaro sub la permesilo GPL. Ekde ĝia lanĉo en la jaro 2001, la retejoj de Le Monde diplomatique kaj Vacarme uzis SPIP.

Ekde eldono 1.6 komence de la jaro 2003 la privata interfaco estas havebla en diversaj lingvoj, inter ili la bretona, la okcitana kaj Esperanto.

Ekde eldono 1.7 de januaro 2004 SPIP ankaŭ kapablas krei plurlingvajn retejojn, enhavas indekson traserĉeblan kaj permesas inkluzivi la enhavon de aliaj retejoj pere de sistemo de reta abonrilato.

Eldono 1.9 de julio 2006 enkondukis sistemon de kromprogramoj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* La oficiala retejo de SPIP (en Esperanto)
* Esperantilingvaj retejoj uzante SPIP
|  |  |
| --- | --- |
|   | **Ĉi tiu artikolo estas orfa, ĉar malmultaj aŭ neniuj aliaj artikoloj ligas al ĝi**.

---

Bonvolu enmeti ligilojn al ĉi tiu paĝo el rilataj artikoloj; sugestoj estas troveblaj ĉi tie.Precizigu la daton: {{Orfa|temo|monato jaro}} |

Ringa aktujo
Ferma mekaniko
**Ringa aktujo** estas aktotenujo, kiu helpas ordigi, kolekti, rezervi buroajn dokumentojn. Ĝi estas ekipita per (plej ofte) du ringoj kaj specifa ferma mekaniko. Oni devas enordigi la paerojn per apartaj, truhavaj plastaj paperujoj aŭ oni devas trui la dokumentojn per truilo.

La fiksigo de la dokumentoj en la aktujo okazas per subpremo de la tenilo en la ferma mekaniko. Per la subpremo, oni disigas meze en la mekanismo du metalstangetojn, per kio ili fiksiĝas al la ringoj, malhelpante la dismoviĝon de la dokumentoj. 

La ringa aktujo havas truon (3–5 cm) en la flanko (5–8 cm) por la rapida elpreno. Sur la flanko ĝi havas ankaŭ lokon por informa slipo aŭ sur tiu troviĝas algluita paperstrio.

Pro merkataj elpensoj, ekzistas 2-3-4 lokaj tipoj kun diversaj ring-distancoj. Tio celas ligon de la aĉetanto al unu tipo.

Historio
--------

Ĝin inventis en 1886 Friedrich Soennecken el Bonn, kiu same inventis la truilon. La ringan aktujon pluevoluigis al nuna formo Louis Leitz en Stuttgart-Feuerbach.

Herlitz AG en Berlino produktis en 2007 pli ol 90 milionojn da ringaj aktujoj kaj tiel ĝi estas merkata gvidanto de la produkto.
**Józef Stanisław Stós** (naskiĝis la 15-an de marto 1921 en Okocim, apud Brzesko, mortis la 14-an de junio 2016 en Krakovo) – pola arkitekto, socia aganto, malliberulo de koncentrejoj.

Vivo
----

Dum la intermilita periodo estis skolto kaj dum la germana invado en Pollandon septembre 1939 servis kiel volontulo en Armea Helpo-Servo. Prenita al soveta mallibero sukcesis fuĝi. Post reveno al sia gepatrujo la 3-an de majo 1940 estis arestita de germanoj kaj malliberigita en malliberejo de Tarnów kiel potenciala soveta spiono. La 14-an de junio 1940 deportita en la unua amasa transporto de politikaj malliberuloj al koncentrejo Aŭŝvico (koncentreja numero 752). Li ankaŭ estis malliberulo de koncentrejoj Sachsenhausen kaj Buchenwald. Dum evakuo de malliberuloj gvidis fuĝon de ĉ. 50 personoj. Post la dua mondmilito kiel arkitekto laboris en diversaj oficejoj pri projekt-administrado. Kunkreinto de Kristana Asocio de Oświęcim-Familioj kaj de Polska Unia Seniorów. Forpasis dum la Nacia Memor-Tago pri Viktimoj de Germanaj Naziaj Koncentrejoj kaj Ekstermejoj. Antaŭ la morto estis unu el la lastaj 7 malliberuloj de la unua transporto de 728 poloj al Aŭŝvico, kiuj surloke eksciis, ke ili venis ne al sanatorio, sed al la koncentrejo, de kie oni foriras pere de kamentubo, ke judoj vivos ĉi tie ne pli longe ol du semajnojn, pastroj unu monaton, kaj la resto - tri monatojn (traivivis ĉ. 200). Ili estis atestantoj de industria murdo - genocido, organizita de la germana ŝtato en okupata Pollando.

Distingoj
---------

Komandora kruco de la Ordeno Polonia Restituta (2000)

Vidu ankaŭ
----------

* Majdanek
* Treblinka
* Sobibor
* Ekstermejo Bełżec

Eksteraj ligiloj
----------------

* Zmarł w rocznicę pierwszego transportu Polaków do Auschwitz Mortis dum datreveno de la unua amasa forveturigo de poloj al Aŭŝvivo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 587563
* VIAF: 166429580
* ISNI: 0000 0001 1384 0218
 |
South American Coati area.pngSouth American Coati area
La **ruĝa nazuo** aŭ alinome sudamerika **ruĝnaza koatio** *(Nasua nasua)* estas specio en la ordo karnomanĝuloj *(Carnivora)*, en familio procionedoj *(Procyonidae)*, en genro nazuoj.

Vivejo
------

Ĝi vivas en Sudameriko, sude de Kolombio kaj Venezuelo ĝis Urugvajo kaj norda Argentino.

Aspekto
-------

Ĝi longas 41-67 centimetrojn ĝis la vostobazo, la vosto mem longas 32-70 centimetrojn. Ĝi pezas 3,5 ĝis 6 kilogramojn. Ĝia hararo varias de la ruĝ-bruna ĝis la griza, la ventro estas hela, la kruroj nigraj, la vosto nige ringumita. Ĝia kapo estas longeta, la oreloj mallongaj. Ĝia karaktero estas la longa, movema nazo. Ĉirkaŭ la nazo oni povas vidi blankan koloron, sed tio ne estas tiom larĝa ol ĉe la blanknaza koatio.

Konduto
-------

Ĝi lerte grimpas la arbojn.
Ĝi estas proksima parenco de la prociono *(Procyon lotor)*, ĝia vivo do diferencas de tiu. La ruĝnaza koatio vivas ĉefe en arbaroj, ĝi lerte moviĝas sur la arboj kaj surgrunde. Ĝi ŝatas la arbarajn randojn kaj akceptas ankaŭ la duagradajn arbarojn. Ĝi vivas ĝis alteco de 2500 metroj. Ĝi vizitas eĉ la homajn komunumojn kaj eĉ serĉas nutraĵojn en la rubaĵ-deponejoj.

Ĝi estas aktiva dumtage, tiam ĝi daŭre serĉas, flartas pri nutraĵo. Ĝi ofte moviĝas sur la grundo, sed tranoktumas sur la arboj. La inoj preferas manĝi plantojn, dum la pli grandaj virbestoj ĉasas eĉ ronĝulojn. La ruĝnaza koatio ŝatas la berojn, fruktojn, fungojn, skorpiojn kaj venenajn centpiedulojn, sed ne rifuzas eĉ la kadavraĵojn.

La inoj (inbestoj) kaj ties idoj vivas en 10-20-membraj grupoj kun rigora hierarĥio. La virbestoj vivas solece, krom la pariĝa tempo. La diametro de iliaj vivareoj estas ĉ. 1 km kaj ofte kovrantaj unu la alian. Inter la inoj povas formiĝi tre fortaj rilatoj, amikecoj; ili serĉ-purigas unu la alian kiel la simioj.

Ĝi estas taga besto, sed ofte aktiva ankaŭ nokte.

Generado
--------

La pariĝa tempo daŭras de februaro ĝis marto, tiam la plej proksima dominanta virbesto aliĝas la grupo, por trovi akceptanton por la generado. Post la pariĝo, la inoj forpelas la virbeston kaj eĉ pli poste ne permesas, ke ĝi alproksimiĝu, por ke ne danĝerigi la idojn.

La inbesto naskas post 75-taga gravedeco en aparta surarba nesto, fore de la grupo. La naskiĝantaj idoj pezas 150 gramojn, blindas. Ili deiĝas post 4 monatoj. Kiam la idoj iĝas sufiĉe lertaj en moviĝo, ili aliĝas al la grupo. La junbestoj seksmaturiĝas en aĝo de 2-3 jaroj. Ili vivas 7-8 jarojn en la naturo, en kaptiveco eĉ 17 jarojn.

La ruĝnaza koatio oni povas facile hejmigi, la indiĝenoj jam longtempe uzas ĝin kiel hejman karesbeston.

Vidu ankaŭ
----------

* Humida Ĉako
* Napaj humidaj arbaroj
* Paranaj-paraibaaj landinternaj arbaroj

* Ruĝa nazuo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Ruĝa nazuo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Ruĝa nazuo en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
La Forumo de Aŭgusto Cezaro vidata de sudo.
Ruinoj de la Forumo de Aŭgusto.
La **Forumo de Aŭgusto** (en itala: *Foro di Augusto*) estas unu el la Imperiestraj Forumoj de Romo, Italio, konstruigita de Aŭgusto Cezaro. Ĝi inkludas la Templon de Marso Ultor. La n pipi caca

En la batalo de Filipio en -42 Oktaviano (poste nomita Aŭgusto) kune kun Marko Antonio venkis la murdintojn de Cezaro kaj do venĝis ties morton.
Tiam la imperiestro promesis per voto templon al Marso, la venĝulo (latine *Mars Ultor*). La templo estis efektive inaŭgurita nur 40 jarojn poste, en -2, enmetita en duan monumentan placon, la Forumon de Aŭgusto.

Rilate al la Forumo de Cezaro la nova komplekso situis orte, kaj la templo sin apogis al altega muro, ankoraŭ konservita, kiu dividis la monumenton de la kvartalo Subura kaj protektis ĝin de tieaj incendioj. Krome la arkaroj, kiuj leviĝis laŭ la longaj flankoj, ĉe la norda fino malfermiĝis al ampleksaj kolonejoj (duoncirklaj), destinitaj por ŝirmi la kunsidojn de tribunaloj.

Ankaŭ ĉi-okaze la konstruado de la komplekso servis al propagandaj celoj, kaj ĝia tuta ornamo gloras la novan oran epokon, kiu komenciĝis per la regado de Aŭgusto.

Bibliografio
------------

* Raaflaub. Between the Republic and Empire.
* Luce, T.J. Livy Augustus and the Forum Augustum. pp. 123–138.
* Galinsky, Karl. Augustan Culture. pp. 197–213.
* Roth, Leland M. (1993). Understanding Architecture: Its Elements, History and Meaning (First ed.). Boulder, CO: Westview Press. p. 222. ISBN 0-06-430158-3.
* Earl, Donald C. (1968). The Age of Augustus. New York: Crown Publishers. p. 116.
* The Cambridge Ancient History (New ed.). London: Cambridge University Press. 1970. p. 193.
* Platner, Samuel Ball. A Topographical Dictionary of Ancient Rome.
* Magie, David (1967–1968). Scriptores Historiae Augustae, anglalingva traduko de David Magie. Loeb Classical Library. Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press. p. 235.

* Forumo de Aŭgusto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Forumo de Aŭgusto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Sadroc** estas franca komunumo lokita en la departemento Corrèze kaj en la regiono Limoĝio. Ĝi havis 737 loĝantojn laŭ censo plenumita en 2005.

Geografio
---------

Sadroc etendiĝas sur 19,26 km², kaj havis 737 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas 38 homoj po kvadrata kilometro. La vilaĝo situas en Corrèze, kiu estas kampara, maldense loĝata franca departemento en la nordokcidenta parto de la Centra Masivo. 

La komunumo troviĝas en la geografia baseno de Brive-la-Gaillarde, en la sudokcidenta parto de la departemento.

Historio
--------

La departemento Corrèze estis oficiale kreita la 4-an de marto 1790 dum la franca revolucio. Sadroc antaŭe apartenis al la reĝa provinco Limoĝio.

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la komunumo S-ro Jacques Geneste, kiu do fariĝis la loka urbestro.

Administrado
------------

Sadroc apartenas al la kantono de Donzenac, kies ĉefurbo estas Donzenac. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Brive-la-Gaillarde, unu el la tri arondismentoj de la departemento Corrèze.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Corrèze
* Kantono de Donzenac
La **Ribelo de Malsupra Kanado** (en franca: *La rébellion du Bas-Canadá*), ofte konata kiel la **Milito de la Patriotoj** (en franca: *La guerre des patriotes*) fare de la kebekanoj, estas la nomo uzita por la konflikto inter la ribeluloj de Malsupra Kanado kaj la brita kolonia regado de tiu provinco. Kun la samtempa Ribelo de Supra Kanado en la najbara kolonio Supra Kanado (aktuale Ontario), formis la Ribelojn de 1837-1838.

En 1838, du grandaj armitaj konfliktoj okazis kiam grupoj de Patriotoj de Malsupra Kanado estritaj de Robert Nelson trapasis la usonan landlimon, por klopodo invadi kaj la Supran kaj la Malsupran Kanadojn, forpeli la britan armeon kaj establi respublikojn sendependajn, imite al la kreo de Usono. Inter ribeluloj estis franckanadanoj malkontentaj kun la brita regado kaj angleparolantaj kanadanoj same malkontentaj kun la koloniisma brita regado.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Ribelo de la Patriotoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* The Patriotes Rebellion Quebec 1837–1839; en Marxists Internet Archive.
* *Les Patriotes de 1837–38* france. Retejo de la historiisto Gilles Laporte ekde 1995.
* *Les rébellions des Patriotes de 1837–38* france.
* *Histoire Québec, Rebelles et Patriotes, volume 5, numéro 2, Décembre 1999* france.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 709960
 |
Religidevena kamparfesto de Carrizo de la Ribera.
Karnavalo "Antruejo" de Velilla de la Reina.
La truto de la rivero Órbigo estas unu de la plej gravaj produktoj de la Ribera.
**La Ribera del Órbigo** estas tradicia komarko en nordokcidenta Hispanio en la centra zono de la provinco Leono.

La komarko enhavas teritorion tra kiu fluas la rivero Órbigo, kiu ekfluas ĉe Secarejo, pro kunfluado de la riveroj Omaña kaj Luna, kvankam la nordaj limoj estas iom pli norde kaj inkludas mallongan sektoron de la rivero Omaña. De nordo suden ĝi enhavas la municipajn teritoriojn de Las Omañas, Llamas de la Ribera, Cimanes del Tejar, Carrizo de la Ribera, Turcia, Santa Marina del Rey, Benavides de Órbigo, Villares de Órbigo, Hospital de Órbigo kaj Villarejo de Órbigo.

Plej tradicia enspezofotno estas agrikulturo (legomoj), helpata per irigacio kaj brutobredado (produktado de viando). En kuirarto menciindas ankaŭ la truto el la rivero Órbigo kaj la kukobakado.

Notoj
-----

1. ↑  Sánchez Badiola, Juan José, *El fenómeno comarcal en la provincia de León*, Diputación Provincial de León, 1991, pp. 70-71 ISBN = 84-87081-49-5

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 760958
 |
**Saad Zaglul** (en egipta araba: سعد زغلول‎; ankaŭ: Saad Zaghlul, Saad Zaghlûl, Sa'd Zaghlul Paŝa ibn Ibrahim) (Julio 1859 – 23a de aŭgusto 1927) estis egipta revoluciulo kaj politikisto. Li estis la estro de la egipta naciisma Vafd-Partio. Li servis kiel Ĉefministro de Egiptio el la 26a de januaro 1924 ĝis la 24a de novembro 1924.

Zaglul iĝis pli kaj pli aktiva en la naciismaj movadoj, kaj en 1919 li estris oficialan egiptan delegitaron (aŭ *ŭafd*, ĉar la nomo de politika partio venos poste) al la Konferenco de Parizo 1919 postulante ke Britio formale agnosku la sendependecon kaj unuecon de Egiptio kaj Sudano (kiu estis unueca lando sub Muhammad Ali).

La statuo de Saad Zaglul en Aleksandrio.

Notoj
-----

1. ↑   Alirita la 17an de julio 2019.

* Kategorio Saad Zaglul en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 650460
* GND: 118870084
* LCCN: n83175362
* VIAF: 96992081
* ISNI: 0000 0001 1478 2144
* LIBRIS: 103292
* SUDOC: 130530751
* BNF: 14616771v
 |
**Rino Fisichella** ([Rino Fizikella] ; naskiĝis la 25-an de aŭgusto 1951 en Codogno; vera nomo Salvatore Fisichella) estas itala ĉefepiskopo

Biografio
---------

**Salvatore Fisichella**, konata kiel **Rino Fisichella**, (naskiĝis la 25-an de aŭgusto 1951 en Codogno, en la Provinco de Lodi, en Lombardio) estas itala arĥiepiskopo, profesoro kaj teologiisto. Li estas prezidanto de Papa Akademio por la vivo.

 MS-ro Fisichella en Lodi, en Placo Ospitale, en 2006.
Naskiĝinta en la Provinco de Lodi, Rino Fisichella studis en *Collegio San Francesco*, de *Patroj Barnabitoj*, en Lodi. Li estis pastrigita en Romo de kardinalo Ugo Poletti la 13-an de marto 1976.

En 1980, li faris priserĉan laboron pri Hans Urs von Balthasar.

### Okupoj

Nomumita en 1994 rektoro de preĝejo de Gregorio de Nazianco, paroĥo de la *Ĉambro de deputitoj*, li estis nomumita titulara episkopo en Romo la 3-an de julio 1998. Li ricevis episkopan konsekradon de kardinalo Camillo Ruini, kardinalo-vikario de Romo, la 12-an de septembro samjare.

Li tiam estis elektita prezidanto de la dioceza komisiono por ekumenismo kaj interreligia dialogo kaj laboris ene de la *Kongregacio por la doktrino de la Fido* kaj de la *Kongregacio por la afero de la Sanktuloj*.

Li kunlaboris al la publikigo de la Encikliko *Fides et Ratio* en 1998.

En 2002, li fariĝis rektoro de *Papa Universitato de Laterano* kie li antaŭe instruis fundamentan teologion.

Li intervenis favore al paco dum la afero de *karikaturoj de Mahometo*. Li havis tutkorajn interrilatojn kun Oriana Fallaci. En 2005, li celebris la centan datrevenon de la publikigo de la *Kateĥismo de sankta Pio la 10-a*.

La 17-an de junio 2008, li estis promociita titulara arĥiepiskopo okaze de lia nomumo kiel prezidanto de *Papa Akademio por la vivo*.

### Moto

« ***Viam veritatis elegi*** » (« *Mi elektis la vojon de la vero* »)

Verkoj
------

* Rino Fisichella, *Nel mondo da credenti. Le ragioni dei cattolici nel dibattito politico italiano*, Mondadori, 2007, pĝ. 122.
* Rino Fisichella, *Il sentiero per Emmaus. Commento teologico-pastorale alla Sacramentum Caritatis*, Lateran University Press, 2007, pĝ. 112.
* Rino Fisichella, *Solo l'amore è credibile. Una rilettura dell'opera di Hans Urs Von Balthasar*, Lateran University Press, 2007, pĝ. 298.
* Rino Fisichella, *Dio è amore. Commento teologico-pastorale a Deus Caritas Est*, Lateran University Press, 2006, pĝ. 128.

Internaj ligiloj
----------------

* Episkopo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Rino Fisichella en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* angle Paĝo pri MS-ro Fisichella en Catholic Hierarchy

Notoj
-----

1. ↑  *Kongregacio por proklamo de la sanktuloj*

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 304381
* GND: 174120044
* LCCN: n82089845
* VIAF: 59121563
* ISNI: 0000 0001 0905 4732
* SUDOC: 029999499
* BNF: 12150653w
* NKC: skuk0000395
* ICCU: CFIV027550
* BNE: XX928685
 |
la saadiana regno dum sia plej granda etendiĝo (ĉ. 1591)
La **Saadianoj** (arabe,عديون (saʿdīyūn) , tamazirte ⵉⵙⵄⴷⵉⵢⵏ (*Isɛdiyen*) estis islama dinastio kiu regis de 1549 ĝis 1664 super Maroko.

Regantoj
--------

Sub la regado de la vatasidoj (1465–1549) Maroko estis en granda krizo, ĉar la dinastio nur havis malgrandan aŭtoritaton kaj povis kontraŭstari Portugalujon. Finfine la vatasidoj sub ĝia ŝerifo Abu Abdallah al-Qaim (1509–1517) tranprenis la potencon. Per la konkero de la portugala Agadiro la Saadianoj gajnis grandan subtenon kaj povas konkeri en la 1549 la ŭattasidojn.

La sultanoj Mohammed eŝ-Ŝejĥ (1549–1557) kaj Abdallah al-Galib (1557–1574) devis batali unue kontraŭ la osmanoj, kiuj intervenis en la okcidenta Magrebo kaj konkeris 1554 dum ia tempo Feson. La tronon povis konkeri Abu Marŭan Abd al-Malik (1576–1578) kun la helpo de ka Osmanoj. Kiam la portugala reĝo Sebastiano la 1-a volis reentronigi Abu Abdallah (1574–1576) la invada armeo malvenkis apud Ksar el-Kebir. 

Post la morto de Abu Marŭan Abd al-Malik en la batalo, Ahmad al-Mansur fariĝis reganto de 1578 ĝis 1603. Sub ties regado Maroko atingis ekonomie kaj kulture tre prosperajn jarojn. La regno vigle komercis kun Anglujo. Por pli bone kontroli la trasaharan komercon al Mansur detruis la konkurencon de la Sonhaja regno ĉe la Niĝero kaj detruis la komercajn centrojn Gaon kaj Timbuktuon en la jaroj 1590–1591.

Post la morto de al-Mansur ekestis bataloj inter la sekvantoj. Dum tiu tempo Maroko akceptis multajn moriskojn, kiuj estis forpelitaj el Hispanio. Parto de ili eksetlis en Sale, kie ili de 1603 kaj 1668 fondis sendependan Bou-Regreg (DMG Abū Raqrāq). En la jaro 1626 la dila frataro perdis Feson kaj en la jaro 1659 la Alavidoj konkeris Marakeŝon. Per tio finiĝis la regado de la saadianoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Listo de la Saadianoj
* Granda Maroko

Literaturo
----------

* Ulrich Haarmann: *Geschichte der Arabischen Welt.* Herausgegeben von Heinz Halm. 4. überarbeitete und erweiterte Auflage. C. H. Beck, München 2001, ISBN 3-406-47486-1 (*Beck's historische Bibliothek*).
* Stephan Ronart, Nandy Ronart: *Lexikon der Arabischen Welt. Ein historisch-politisches Nachschlagewerk.* Artemis Verlag, Zürich u. a. 1972, ISBN 3-7608-0138-2.

* Kategorio Saadianoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **distrikto Saanen *(en la germana*** *Amtsbezirk Saanen'*; en la franca **District de Gessenay**) estis ĝis la 31-a de decembro 2009 administra unuo de Kantono Berno. Ĝi havis 8732 loĝantojn la 31-an de decembro 2008. Ĝia ĉefurbo estis la samnoma urbo Saanen.

Geografio
---------

La distrikto Saanen situas en la Bernaj Alpoj en Berna Oberlando. Ĝia teritorio kongruas kun la fontoregiono de la rivero Sarino, kies germana nomo *Saane* donis al la distrikto kaj ĝia ĉefloko la nomon. La distrikto troviĝas en la sudokcidenta ekstremo de Kantono Berno kaj ĝia okcidenta kaj suda limoj estas samtempe la lingvolimo inter la germana kaj la franca lingvoj.

Najbaraj distiktoj
------------------

La distrikto Saanen limas en nordo al la distrikto Sense (Kantono Friburgo), en nordoriento al la distrikto Suba Simme-Valo, en oriento al la distrikto Supra Simme-Valo, en sudoriento al la distrikto Hérens (Kantono Valezo), en sudo al la distrikto Siono (Kantono Valezo), en sudokcidento al la distrikto Aigle (Kantono Vaŭdo), kaj en okcidento al la distrikto Riviera-Pays-d'Enhaut (Kantono Vaŭdo).

Historio
--------

La hodiaŭa distrikto Saanen en mezepoko estis kampara unuiĝo, kiu en la jaro 1555 fariĝis berna kamparvoktejo. En la jaro 1798 okaze de la Helveta Revolucio ĝi fariĝis ĝis 1803 distrikto de la Helveta Respubliko. De 1803 ĝis 1831 ĝi esits berna ĉefdistrikto kaj per la nova konstitucio ĝi farigixs distrikto de Kantono Berno. Per la revizio de la administra ordo de la jaro 1997 ĝi estis kunigita kun la distrikto Supra-Simme-Valo kaj kun efiko ek de la 1-a de januaro 2010 formas la novan administran distrikton Supra Simme-Valo-Saanen de la administra regiono Berna Oberlando kune kun la distrikto Supra Simme-Valo.

Komunumoj de la distrikto Saanen
--------------------------------

La distrikto Saanen konsistas (stato en 2009) el 3 komunumoj, el kiuj la ĉefloko Saanen estas la plej granda. Urboj en la distrikto ne ekzistas. Jen la listo de la komunumoj:


| Blazono | Nomo | Loĝantoj(2008-12-31) | Areoen km² | Komunumkodo |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Gsteig ĉe Gstaad | Gsteig ĉe Gstaad | 959 | 62,4 | 0841 |
| Lauenen | Lauenen | 812 | 58,7 | 0371 |
| Saanen | **Saanen** | 6961 | 119,8 | 0371 |
|
| **Totale** | 3 | 8732 | 240,9 | 0220 |

Eksteraj ligiloj
----------------

* La voktejo Saanen en la Historia Leksikono de Svislando

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Distrikto Saanen** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rIamaj distriktoj de Kantono Berno ĝis la 1-a de decembro 2009 |
| --- |
| Aarberg • Aarwangen • Berno • Bielo • Büren • Burgdorf • Courtelary • Erlach • Fraubrunnen • Frutigen • Interlaken • Konolfingen • Laupen • Moutier • La Neuveville • Nidau • Suba Simme-Valo • Oberhasli • Supra Simme-Valo • Saanen • Schwarzenburg • Seftigen • Signau • Thun • Trachselwald • Wangen |  |

 |


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la iama distrikto Saanen ĝis 2009 |
| --- |
| maldekstraGsteig ĉe Gstaad • Lauenen • **Saanen** |  |

 |