recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Barba najtingalo** |
| --- |
|  |
| Barba najtingaloBarba najtingalo |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Paseroformaj *Passeriformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Muŝkaptuledoj *Muscicapidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Erythropygia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***E. quadrivirgata'*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Erythropygia quadrivirgata****(Reichenow, 1879) |
|
|
|
| Konserva statuso |
| {{{220px}}}**Konserva statuso: Malplej zorgiga** |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Barba najtingalo  |

 |
| v • d • r |

La **Barba najtingalo** (*Erythropygia quadrivirgata* aŭ *Cercotrichas quadrivirgata*) estas specio de birdo de la familio de Muŝkaptuledoj kaj genro kiu foje oni konsideras kiel membro de la genro *Erythropygia* kaj foje de *Cercotrichas* kiuj estas helbrunaj birdoj kun helaj kaj malhelaj strioj en vizaĝo.

Plenkreskulo de tiu specio estas malhelbruna supre kaj preskaŭ nigreca kun blankaj markoj en flugiloj kaj vosto. La brusto, flankoj kaj subpugo estas ruĝbrunaj, dum la ventro estas blankeca al sablokolora. Kiel ĉe aliaj specioj de la genro, ankaŭ tiu specio montras **vizaĝan bildon**, tiukaze kun desupre suben malhelbruna krono, blanka superokula strio bordita ambaŭflanke de nigraj bordoj, la suba traokula, blanka makulo subokula super bruna vango kaj nova blanka strio el beko suben kvazaŭ mustaĉo. La mentono estas nigreca. La beko kaj okuloj estas nigrecaj, dum kruroj kaj piedoj estas sablokoloraj.

Tiu specio estas insektomanĝanta.

Ĝi troviĝas en Bocvano, Kenjo, Malavio, Mozambiko, Namibio, Somalio, Sudafriko, Svazilando, Tanzanio, Zambio kaj Zimbabvo. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj sekaj arbaroj, subtropikaj aŭ tropikaj humidaj arbaroj de malaltaj teroj aŭ humidaj arbustaroj.

Referencoj
----------

* BirdLife International 2004. Erythropygia quadrivirgata[*rompita ligilo*]. 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 25an de julio 2007.
Valo de Jerte vidata el la sudo, fone estas la vertico de la Montopasejo de Tornavacas kaj sub ĝi la eta blankaĵo de la vilaĝo.
**Tornavacas** (Bovopasejo) estas municipo de Hispanio, en la provinco de Cáceres, regiono de Ekstremaduro.

Loĝantoj
--------

La loĝantoj nomiĝas *Tornavaqueños*. La censita populacio en 2009 estis de 1 181 loĝantoj.

Situo
-----

Tornavacas estas situa en la norda parto de Ekstremaduro en la plej norda parto de la komarko aŭ distrikto Valo de Jerte, je altitudo de 871 m. La municipo de Tornavacas troviĝas ĉe la Montopasejo de Tornavacas, en la komenco de la Valo de Jerte. Ĉe la Sierra de Tormantos, en la okcidenta pinto de la Sierra de Gredos, en la provinco de Cáceres, ĉe la limopj kun la provinco de Ávila kaj la provinco de Salamanca.

Ekonomio
--------

Agrikulturo (ĉerizoj) kaj brutobredado: tradicie estis trapasejo de la enormaj gregaroj kiuj ĉiujare elmigris el Kastilio al Ekstremaduro kaj reen, kaj de tio devenas la nomo kaj pro tio aperas bovoj en la blazono (kvankam estas legendo pri epizodo de la 10-a jarcento kie la kristanoj uzis bovojn kun fajro inter la kornoj por malkuraĝigi la venkotajn arabojn). Lastatempe gravas ankaŭ la turismo.
**Transpolusa minejo** aŭ laŭlitere **Zapolarnoje minejo** estas la unika laŭ kapacito naftogasokondensata minejo kiu situas en Jamala-Neneca aŭtonoma distrikto (Tjumena provinco, Rusio), 60 km sud-oriente de vilaĝo Tazovskij kaj estas parto de la Okcidentsiberia naftogasa provinco. Ĝi estis malkovrita en 1965 kaj ekspluatata ekde 2001.

Geologio
--------

La minejo estas ligita al la samnoma levaĵo, kiu ligiĝas al la nord-okcidenta parto de la Tazovska volbo de la Okcidentsiberia plato. La minejon formas sedimentaĵoj de ĵurasio, kretaceo, paleogeno. La kristala fundamento kuŝas je la fundo 4000 ĝis 4500 m. Laŭ tegmento de cenomanianaj sedimentaĵoj de supra kretaceo ĝi estas nekruta braĥiantiklinalo etendita submeridiane, granda je 50 x 30 km, amplitudo 232 m.

La industrie grava gasokapacito estas ligita al sedimentaĵoj de turoniano kaj cenomaniano de supra kaj hauteriviana kaj baremiana ŝtupoj de malsupra kretaceo. La ĉefa gaskapacito ligiĝas al la cenomanianaj sedimentaĵoj. La industrie grava horizonto kuŝas je la fundo 1130 ĝis 1330 m kaj konsistas ĉefe el grejsoj kaj aleŭrolitoj kun maloftaj tavoletoj de argiloj. Sableco de la rokaĵoj de la sekco kreskas de nordo al sudo kaj de okcidento al oriento. La kolektujoj malsamas laŭ konsisto. Efika dikeco estas 64,4 m, poreco 33,2%, penetrebleco 1-5 mkm². La kuŝejo estas tavolo-masiva, akvoflosa, granda je 47 x 29 km. La gasohava etaĝo estas 224 m. Gasakva kontakto kliniĝas nord-orienten. Elminigado de gaso en 2002 atingis 0,9-6,9 milionoj da kubaj metroj diurne. La komenca tavolpremo estas 13,03 MPa.

La turoniana produktohava horizonto kuŝas 70-100 m pli alte ol la cenomaniana kaj konsistas el grejso-aleŭrolitaj kaj argilaj rokaĵoj. Ĝia gasosaturita dikeco estas 7,1 m, poreco 20%, komenca tavolpremo 12,36 MPa. La kuŝejo estas tavola volba, granda je 38 x 20 km, alteco 184 m.

La tergaso de la cenomaniana kaj turoniana horizontoj estas seka. Ĝia konsisto: metano 98,80%, pezaj homologoj de metano 0,08%, karbondioksido 0,12%.

En sedimentaĵoj de malsupra kretaceo je la fundo 2477 ĝis 3282 m estas trovitaj gasokondensataj kuŝejoj en la tavoloj BT2-3 kaj BT11-2, la naftogasokondensataj kuŝejoj en la tavoloj BT6-8 kaj BT10, BT11-1. La produktohavaj tavoloj estas formitaj de grejsoj kaj aleŭrolitoj kun tavoletoj de argilitoj. La kuna dikeco de la tavoloj estas 14-60 m, la efika dikeco 4,8 ĝis 46 m, poreco 14-17%, la komenca tavolpremo 24,7-33 MPa, gasosatureco 0,67-0,72. Gasonafta kaj akvonafta kontaktoj estas registritaj je absolutaj markoj -3150 ĝis -3265 m. Konsisto de la gaso: metano 87,2-88,0%, homologoj de metano 11,77-11,93%, karbondioksido 0,06-0,22%, azoto 0,3-0,67%, enhavo de kondensato en la gaso 172,3-197,0 gr/m³.

En 2002 la komenca gaskapacito estis taksita je 3532,4 miliardoj da kubaj metroj, suma elminigado atingis 8,2 miliardoj da kubaj metroj.

Literaturo
----------

* Старосельский, В. И..  [2004] Р. И. Вяхирев: *Заполярное месторождение // Российская газовая энциклопедия* (ruse). Москва: Большая Российская энциклопедия, p. 170. ISBN 5-85270-327-3.
**Gábor Faragho** [farago], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Faragho Gábor** estis hungara oficiro, kolonelo, ministro, parlamentano.

Gábor Faragho  naskiĝis la 16-an de februaro 1890 en Kecskemét. Li mortis la 22-an de decembro 1953 en Kecskemét.

Biografio
---------

Gábor Faragho frekventis militakademion en Budapeŝto inter 1907 kaj 1910. Li finbatalis la 1-an mondmiliton, kie en 1917 li atingis la rangon kapitano. Inter 1921 kaj 1923 li plulernis en la armea stabo, poste li ricevis diversajn postenojn. En la jaroj 1940 kaj 1941 kiel kolonelo li ricevis taskon en ambasadorejo en Moskvo. En 1942 li estris la provincan policon. Post 2 jaroj pro ordono de Miklós Horthy en Moskvo li surskribis batalhalton. En jarfino de 1944 li estis ministro pri publika provizado duonjaron, samtempe parlamenta deputito. Ekde mezo de 1945 li estis emerito. La komunistoj en 1951 volis lin deporti, sed la aktuala rusa ambasadoro malpermesis ĝin.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al litero F, poste serĉu la nomon)
* hungarlingva biografio



* Kategorio Gábor Faragho en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Gábor Delneky** [delneki], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Delneky Gábor** estis hungara skermisto (sabristo), olimpiano, olimpika ĉampiono, hidrologo.

Gábor Delneky naskiĝis la 29-an de majo 1932 en Budapeŝto, li mortis la 26-an de oktobro 2008 en Orlando (Florido, Usono).

Biografio
---------

Gábor Delneky estis edukita en Miskolc, kie li maturiĝis en kalvinana gimnazio en 1950. Li akiris hidrologian diplomon en Konstrua kaj Trafika Teknikuniversitato en 1954. Dum la studentaj jaroj li skermis en sportkluboj. Post la diplomo li laboris en kelkaj institutoj ĝis 1969. Kiel sabristo li estis hungara ĉampiono grupe okfoje inter 1955-1967. Li estis olimpiano en Somera Olimpiko 1960, eĉ li grupe ricevis oran medalon. En la mondĉampionumoj li estis la dua en 1959, respektive la tria en 1961. Li translokiĝis al Usono en 1969, kie li estis hidrologo, pri skermo li okupiĝis tie nur mallonge. Li denove akiris diplomon en Universitato de Viskonsino en Madisono, baldaŭ li ricevis usonan ŝtatanecon. Li edziĝis dufoje kaj havis 2 filojn. Li ricevis ŝtatan premion en 1960.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑

* Kategorio Gábor Delneky en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 801725
 |



* Portalo pri Biografio
**Gábor Döbrentey** [dobrentei], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Döbrentey Gábor** estis hungara pentristo, restaŭristo.

Pentraĵo de Gábor Döbrentey en 1932
Gábor Döbrentey  naskiĝis la 2-an de februaro 1897 en Szombathely, li mortis la 31-an de januaro 1990 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Gábor Döbrentey batalis dum la 1-a mondmilito, poste jarojn li resaniĝis. Li lernis pentradon en Artistkolonio (Kecskemét) de Imre Révész helpe de stipendio en 1927, poste li akiris diplomon en Hungara Belarta Altlernejo en 1930. Liaj plej gravaj instruistoj estis Oszkár Glatz, Andor Dudits kaj Sándor Nagy (pentristo), li estis ankaŭ asistanto de Oszkár Glatz. Post siaj studoj li pentradis ĝenrojn, pejzaĝojn, historiajn kaj ekleziajn pentraĵojn. Ekde 1933 li ekspoziciis. Post la 2-a mondmilito li havis restaŭrajn laborojn. Li ricevis premiojn ekde 1933.

El solaj ekspozicioj
--------------------

* Szombathely (1984, 2011)
* Pécs (1986, 1988)

El grupaj ekspozicioj
---------------------

* Arthalo Budapeŝto (1935, 1938, 1940, 1942, 1944)
* Budapeŝto (1939, 1947)

Elektitaj pentraĵoj
-------------------

* Preĝejo Ĉieliro de Maria (Kisbér) (sekpentraĵo, 1943)
* pentraĵo (Preĝejo Kandela Festo (Pécs))
* pentraĵo (Baziliko de Máriabesnyő)
* sekpentraĵo (Preĝejo Sankta Kruco (Vasvár)
* sekpentraĵo (Preĝejo Sankta Adalberto (Hatvan)
* sekpentraĵo (Preĝejo Sankta Nikolao (Fertőszentmiklós)
* Balatoni fürdőzők
* Városrészlet
* Fasor
* Tabán
* Kalapos önarckép
* Magvető

Restaŭraj laboroj
-----------------

* Parlamentejo (Budapeŝto)
* Hungara Scienca Akademio
* Budapeŝta Ŝtata Operejo

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 607743
 |
**Frigyes Borszéky** [fridjeŝ borsEki], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Borszéky Frigyes** estis hungara pentristo, ceramikisto.

Frigyes Borszéky  naskiĝis la 6-an de marto 1880 en Megyaszó, li mortis la 15-an de aprilo 1955 en Budapeŝto (kelkaj fontoj mencias aliajn datenojn).

Biografio
---------

Frigyes Borszéky akiris diplomon en Reĝa Modela Dsegna Lernejo en 1903. Lia ĉefinstruisto estis Ede Balló. Li plulernis en privata lernejo de Simon Hollósy en Munkeno, fine li studvojaĝis al Londono kaj Nederlando. Hejmenveninta li pentradis, sed ekde 1916 li pentris nur porcelanojn. En 1921 li fondis firmaon en Pesterzsébet, kie li planadis kaj produktis fajencojn kaj similajn argilaĵojn. Tiuj objektoj apartenis al la artdekora stilo. En 1925 la firmao bankrotiĝis. Li ricevis premiojn en 1904 kaj 1923.

El solaj ekspozicioj
--------------------

* Arthalo Budapeŝto 1921
* Budapeŝto 1935, 1936

El grupaj ekspozicioj
---------------------

* Budapeŝto 1899; 1900; 1907; 1909; 1913; 1915; 1918; 1919; 1921; 1927; 1932, 1939, 1942, 2005
* Venecio 1924
* Arthalo Budapeŝto 1925
* Londono 1929

Elektitaj pentraĵoj
-------------------

* Önarckép
* Fürdőzők 1916
* Vízimalom 1933
* Hegyvidék 1938

Aliaj artaĵoj
-------------

* Fedeles doboz (ceramikaĵo)
* Kaspó szőlőfürtökkel (ceramikaĵo)
* Talpas váza (ceramikaĵo)
* ceramika kruco 1937
* Anya és gyermek (skulptaĵo, 1941)

Lia kontribuo
-------------

* Anyagszerűség az iparban. – A kerámia. 1928

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun bildo
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
*
**BOROS Frigyes** [pr. boroŝ] estis hungara inĝeniero-hidrologo naskiĝinta en Arado en 1825 kaj mortinta en Szeged la 17-an de februaro 1892.

Memortabulo pri Frigyes Boros en Szeged

Kariero
-------

Boros studis en Vieno kaj Pest (urbo), li akiris diplomon en 1844. Dum la Hungara revolucio de 1848 li laboris en projekto de fervojo inter Szolnok-Debrecen. ekde 1857 li estis gvidanto de reguligo de Tiso ĉe Csongrád (urbo). Ekde 1874 li estis tutlanda inspektisto por publikkonstruaĵoj, li konstruis digojn por defendi urbon Szeged. Li estis kunulaŭtoro (Károly Bodoki kaj Márton Klasz) de projekto pri kanalo Felső-Tisza-Érvölgy-Hármas-Körös (1863). Li faris projekton pri kanalo Danubo-Tiso. Li estis nomumita reĝa konsilisto en 1881, en la sekva jaro li pensiuliĝis.

Hungara memorpoemeto pri Frigyes Boros:

"En loko de tiu domo estis iam dometo por inĝeniero-viro (vera heroo defendanta la urbon de la inundo), kiu loĝis iam ĉi tie kaj li tranĉis 9-foje la koleregan blondan Tison. Arad! Vidu sian filon! Popolo de Szeged benu lin!"

Fontoj
------

* Magyar Életrajzi Lexikon hungare
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 3-a punkto)
* Arkivigite je 2015-11-27 per la retarkivo Wayback Machine hungare
* Arkivigite je 2016-04-14 per la retarkivo Wayback Machine hungare


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**VÁGÓ Géza** [pr. va:go:] estis hungara aktoro, reĝisoro, direktoro naskiĝinta en Nagyvárad 1882 kaj mortinta ?.

Kariero
-------

Vágó debutis en 1902 en trupo de Péter Deák. Ekde 1904 ĝis 1906 li ludis en la Népszínház de Budapeŝto, inter 1907–1909 en la teatro Intim Színház, en 1912–13 li estis direktoro de la Vígszínkör. En 1915 li aperis en Vieno. En aprilo de 1916 li luis la Max und Moritz Kabareton en Vieno. En majo de 1916 li rolis en la teatro Budapesti Színház. En jaroj 1922–1924 li estis reĝisoro de teatro Blaha Lujza Színház. Poste li iris eksterlanden. Inter 1940 kaj 1944 okupigis lin la OMIKE Művészakció. Li estis komikulo. Li verkis teatraĵojn, parodiojn, filmscenarlibrojn. Li reĝisoris ankaŭ mutfilmojn.

Roloj
-----

* Bastian (Martos F.: A granadai vőlegény);
* Izidor (Guthi S.: Smollen Tóni).

Reĝisoraĵoj
-----------

* Huszka J.: Lili bárónő;
* Offenbach: Szép Heléna;
* Bataille: A balga szűz.

Verkoj
------

* Kukorica Jónás (kun A. Mérei, 1905);
* Négy a kislány (kun E. Tábori, muziko: I. Barna, 1915);
* Lavotta szerelme (muziko I. Barna, 1917).

Fonto
-----

* Magyar Színházművészeti Lexikon
**Warszawa Centralna** (varsovia centra) estas la plej grava longdistanca fervoja stacio en Varsovio. Ĝi estas subtera kaj havas ok trakojn ĉe kvar kajoj. Piediraj tuneloj ligas ĝin al la apudaj mallongdistancaj stacioj *Warszawa Śródmieście* kaj *Warszawa Śródmieście WKD*.

En Centralna haltas ankaŭ mallongdistancaj trajnoj, ekzemple de/al la flughaveno.

La stacio situas ĉe la pli-malpli orient-okcidenta fervoja akso inter la stacioj Okcidenta *(Warszawa Zachodnia)* kaj Orienta *(Warszawa Wschodnia)*. Trajnoj komenciĝantaj en Varsovio kutime komenciĝas en unu el ĉi-lastaj. Tiel la ok trakoj sufiĉas por la kutime mallongaj haltoj en Centralna.

Surtere Warszawa Centralna havas ampleksan halon, apud kiu haltas pluraj tramaj kaj multaj busaj linioj. 500 metrojn oriente haltas la metroa linio 1 (stacio "Centrum").

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Warszawa Centralna (fervoja stacio) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Warszawa Centralna en Pola Tutlanda Fervoja Bazo - bazakolejowa.pl
**Friga lingvo** estas mortinta hindeŭropa lingvo parolita en Frigio (Malgranda Azio) en antikveco. Por skribi la frigan speciala formo de la greka alfabeto estis uzata.

Restis du grandaj tekstaroj en la friga:

* tekstoj de la unua periodo (8-a ĝis 5-a jarcentoj antaŭ Kristo), kiam Frigio estis memstara ŝtato. Konserviĝis ĉirkaŭ 300 tekstoj en plej diversaj stiloj.
* tekstoj de la dua periodo (2-a ĝis 5-a jarcentoj post Kristo). Konserviĝis ĉirkaŭ 120 tekstoj, nur epitafoj (surtombaj skribaĵoj).

Frigajn vortojn, kaj foje eĉ frazojn, menciis kelkaj grekaj aŭtoroj.

La parenceco de la friga lingvo ne estas bone konata, foje oni ordigas ĝin apud la greka lingvo, foje kun la traka lingvo kaj la ilira lingvo. Lastatempaj trovitaĵoj ebligas paroli pri la friga kiel pri siaspeca mezumo inter la lingvoj greka kaj armena.

Ekzemplaj tekstoj (novfriga lingvo)
-----------------------------------

*Ates arkia evais akenan o-lavos Midai lavaltaei vanaktei edaes.* — "Ates dediĉis kaj skulptis tiun ŝtonon por Midas, protektanto de la popolo, la reĝo".

*Ios ni semoun knoumane [kakon] abberet a[i]nou [m.]mon[ka]n tos ni me zemelO ke deos k./e tiE tit tetikmenos e[it]ou*. — "Se iu faros malbonon al tiu ĉi tombo, estu li persekutata kaj sur la tero, kaj inter la dioj".

Vidu ankaŭ
----------

* Malnova kapadokia lingvo

Bibliografio
------------

* Diakonov I. M. Neroznak V. P. *Phrygian*. New York, 1985.

Eksteraj ligiloj
----------------

* 
*
*Eskopetaro* ĉe la sidejo de Unuiĝintaj Nacioj.
***Eskopetaro*** aŭ ***Escopetarra*** estas gitaro farita el pafilo kaj uzita kiel pacsimbolo. La nomo estas kunmetita el la hispanaj vortoj *escopeta* (pafilo) kaj *guitarra* (gitaro).

*Eskopetaroj* estis inventitaj de la kolombia pacaktivisto César López en 2003 dum kunveno post la bombado de la klubejo *El Nogal* en Bogoto, kiam li rimarkis soldaton tenantan pafilon kiel gitaron. La unua *eskopetaro* estis farita en 2003 el Winchester (pafilo) kaj elektra Stratocaster-gitaro.

César López unue faris kvin *eskopetarojn*, el kiuj kvar estis donacitaj al la kolombia muzikisto Juanes, la argentina muzikisto Fito Páez, la evoluprogramo de Unuiĝintaj Nacioj kaj la urba registaro de Bogoto, dum la lastan li mem konservis. Juanes poste vendis sian *eskopetaron* kontraŭ 17.000 usonaj dolaroj por helpi al viktimoj de kontraŭpersonaj bomboj,, dum la *eskopetaro* donita al UN estis ekspoziciita en junio 2006 ĉe la UN-konferenco pri malarmado.

En 2006 López aĉetis aldonajn 12 maŝinpafilojn AK-47 de la pacoficejo en Kolombio, transformotajn al gitaroj, li intencas donaci ilin al famaj muzikistoj kiel Shakira, Carlos Santana kaj Paul McCartney, sed ankaŭ al politikaj personoj kiel ekzemple la Dalai-lamao. Tamen stabano de la Dalai-lamao rifuzis la proponon, dirante ke donaco de armilo estas maladekvata; López diris, ke li provos pli bone klarigi sian proponon.

Referencoj
----------

1. ↑   Guitar made from AK-47 - The Escopetarra, Phillip Torrone, MAKE: Technology on Your Time, 2006-03-11. Arkivita el la originalo je 2007-01-25. Alirita 2007-09-11.
2. ↑  Colombian musicians organise online, BBC News, 2006-06-01
3. ↑  Making music out of menace: A Colombian musician has fashioned guitars out of rifles to help spread a message of peace. *Miami Herald*, March 7, 2006
4. ↑  Escopetarras: disparando música, Héctor Latorre,2006-01-24, BBC World
5. ↑   La escopeta transformada en guitarra del músico César López será exhibida en la ONU, 2006-06-15. Arkivita el la originalo je 2007-09-29. Alirita 2022-01-09.
6. ↑   Kevin Sites, Killer Sound, 2006-04-24. Arkivita el la originalo je 2007-03-11. Alirita 2007-09-11.

* Kategorio Eskopetaro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Warrnambool** estas regiona centro kaj iama havenurbo de la sudokcidenta marbordo de Viktorio, Aŭstralio. La tuta areo havas populacion de 33,922 loĝantoj. Ĝi estas situanta ĉe la aŭtoŝoseo *Princes Highway*, kaj Warrnambool markas la okcidentan finon de la ŝoseo *Great Ocean Road* kaj la sudan pinton de la aŭtoŝoseo *Hopkins Highway*.

Historio
--------

La nomo de la urbo estas prenita de la nomo donita de la indiĝenaj triboj al la proksima vulkana konuso. La traduko de la nomo estas "tero inter du riveroj" aŭ "du marĉoj" aŭ "multaj akvoj".

La loko estis vizitita de portugalaj, francaj kaj anglaj maristoj ekde la 16-a jarcento. La unua registrita vizito estis tiu de James Grant en decembro 1800, sekvita fare de Matthew Flinders en 1802. Dum la 19-a jarcento, balenistoj vizitadis la lokon. En la 1840-aj jaroj, la unuaj setlantoj alvenis. La ejo sur kiu Warrnambool situas unue estis mezurita en 1846 kaj ĝi baldaŭ estis establita poste. En 1849 estis malfermita poŝtejo.

Dum la orfebro Warrnambool iĝis grava haveno kaj kreskis rapide en la 1850-aj jaroj. Ĝi estis deklarita municipo en 1883 kaj urbo en 1918.

Ekonomio
--------

Warrnambool estas vizitata de proksimume 715,000 turistoj jare. Ĝiaj vidindaĵoj estas la vidoj de la Granda Oceana Vojo kaj la proksimaj strandoj, kelkaj el kiuj estas uzitaj por surfado. En la vintraj monatoj, vi povas vidi sudajn oblanajn balenojn sur la strandoj proksime de la grandurbo kaj boatoj faras balenojn observajn turneojn.

La ĉefa ekonomia sektoro de Warrnambool estas agrikulturo kaj rilataj industrioj, kiel ekzemple laktofarmado kaj la produktado de laktaĵoj. Aliaj branĉoj estas la industrioj kaj servoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Airbourne

Eksteraj ligiloj
----------------

* Warrnambool en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Warrnambool en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Warrnambool urba konsilantaro
* retejo de la turisma asocio de Warrnambool Arkivigite je 2016-03-01 per la retarkivo Wayback Machine
* Climate for Warrnambool. *Bureau of Meteorology*. Australian Government. Alirita 24a de Februaro 2009.
* Warrnambool – Oficiala ŝtata turisma retejo.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 460324
* GND: 4788587-7
* LCCN: n83009669
* VIAF: 168228608
 |
**Frigyes BRISITS** (laŭ kutima hungara sinsekvo ***BRISITS Frigyes*** [briŝiĉ fridjeŝ]) (naskiĝis la 4-an de marto 1890 en Máza, Hungario; mortis la 7-an de decembro 1969 en Vác, Hungario) estis hungara literaturhistoriisto, pastro, profesoro, instruisto, membro korespondanta de Hungara Scienca Akademio (1934).

Biografio
---------

Frigyes Brisits frekventis teologian lernejon en Zirc, universitaton en Budapeŝto. En 1913 li pastriĝis kaj en la sekva jaro li ekinstruis en gimnazio en Budapeŝto. Li instruis ankaŭ en universitato ekde 1935. Inter 1919–1926 li redaktis gravan periodaĵon, sed liaj artikoloj aperis ankaŭ en aliaj gazetoj. Li plejparte okupiĝis pri verkoj kaj vivo de Mihály Vörösmarty. Li doktoriĝis en 1957.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Vörösmarty Mihály kiadatlan költeményei* (Neeldonitaj poemoj de Mihály Vörösmarty) (1926)
* *Assisi Szent Ferenc* (Sankta Francisko el Asizo) (1926)
* *Pázmány világa* (Mondo de Péter Pázmány) (1933)
* diversaj lernolibroj por gimnazianoj

Referencoj
----------

1. ↑  Magyar Életrajzi Lexikon

Fontoj
------

* Magyar Életrajzi Lexikon


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Miloslav Pastrňák** (naskiĝis la 12-an de oktobro 1919 en Dolní Suchá - mortis la 31-an de januaro 2014 en Jablunkov) estis ĉeĥa esperantisto, honora membro de ĈEA.

Vivo
----

Li naskiĝis 12.10.1919 en Dolní Suchá, studis en gimnazio en Český Těšín kaj ĉe filozofia fakultato de Karola universitato, filozo­fion kaj ĉeĥan lingvon. Post eventoj de 17.11.1939 li estis deportita kun aliaj studentoj al la koncentrejo Sachsenhausen, de tie liberigita en 1942 laŭ interveno de svisa Ruĝa Kruco. Ĝis fino de la milito li devige laboris en la minejo Suchá kiel surtera laboristo. Ĉe la filozofia fakultato li finis siajn studojn sukcese en 1947 kaj komencis instrui kiel mezlerneja profesoro en Místek kaj Český Těšín. Rifuzinte eniri en la komunistan partion post 1948, li devis transiri al elementa lernejo. Per telestudado ĉe naturscienca fakultato en Brno li akiris rajton instrui ankaŭ matematikon. Li transiris al pedagogia gimnazio en Orlová, poste al gimnazio en Český Těšín. En 1949 li edziĝis, havis du infanojn. Post ideologia purigado en 1958 li kiel kristano estis eksikigita el la eduka sistemo kaj trovis lokon de korektisto en presejo en Český Těšín. En 1965 li akiris postenon de analizisto de la unua komputilo en Nova Altforno Klement Gottwald, kie li restis ĝis emeritiĝo en 1977. 

Li longe laboris en la „subtera eklezio", kateĥizis studentojn en privataj loĝejoj, kion li daŭrigis eĉ post 1990, kiam li estis rehonorigita pro persekutoj. En 2001 forpasis lia edzino, en 2003 lia filino. En 2008 li trovis lokon en emeritejo en Jablunkov, kiel legis kaj prelegis por la ceteraj emeritoj.

Esperantista agado
------------------

Li konatiĝis kun Esperanto dum siaj gimnaziaj studoj ĉirkaŭ 1936, li lernis kiel memlernanto laŭ la lernolibro de T. Kilian. La ekzamenon pri la kapablo instrui Esperanton li faris kun eminenta rezulto en 1977. Li gvidis vicon da kursoj por komencantoj kaj por progresintoj, nun gvidas la konversacian rondeton de la klubo. Ekde la 1979 li laboras en la komitato de la Klubo de esperantistoj en Havířov. Plurajn jarojn li prizorgas kulturajn aferojn en la Klubo kaj protokolas klubajn kunvenojn. Li ofte prelegis - pri siaj vojaĝoj, pri Esperantaj eminentuloj, pri ĉeĥaj verkistoj. Li, kun sia edzino, grave kontribuis al la sukceso de entreprenoj de ĈEA organizataj en Havířov - precipe "Festotagoj okaze de la 20-a datreveno de ĈEA" aŭguste 1989, la 8-a kongreso de ĈEA aŭtune 1996, 40-jariĝo de la Esperantista Klubo en Havířov. S-ano Pastrňák eksterordinare zorgis pri la blindaj esperantistoj, por kiuj ekz. surbendigis Ĉeĥan-Esperantan Vortaron, trifoje instruis dum la someraj tendaroj por nevidantoj.
Kiel akurata kaj zorgema lingva spertulo estas ofte petata pri la lingvaj korektoj de la tekstoj preparataj por la publikigo. Ĉi tiu laboro, krom la zorgado pri la glata funkcio de la Klubo, estas nun lia ĉefa agado.

Fontoj
------

* Starto 4/2002, p. 104-105 (Novaj honoraj membroj)
* Starto 2/2003, p. 37-38 (nekrologo de Jarmila Wiatrová, filino de M. Pastrňák)
* Starto 1/2014, p. 29 (nekrologo)
**Junta de Traslaloma** [ĤUNta detraslaLOma] estas municipo en la nordo de la provinco Burgoso, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la komarko *Las Merindades*. La loknomo *Junta de Traslaloma* povas esti komprenebla etimologie kiel Konsilio de Malantaŭ la Monteto.

Geografio
---------

La turo de Castrobarto.
Romanika elemento de la pordo de la preĝejo de Castrobarto.
Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 75,81 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 123 loĝantojn. Ĝi perdis multajn loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono. Ĝi distas 100 km de Burgoso, provinca ĉefurbo.

Estas kverkoj, juniperoj kaj pinoj. La municipo enhavas naŭ loĝlokojn, nome la jenaj: Castrobarto (kiu estas ĉefurbo), Colina, Cubillos, Las Eras, Lastras de las Eras, Tabliega, Villalacre, Villatarás kaj Villaventín.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado. 

En 1887, la municipo Junta de Traslaloma aligis Villalacre kaj Villaventín.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj, forstado) kaj brutobredado (bovoj, ŝafoj kaj abelbredado). Lastatempe funkciado de servoj plej ekgravis, kune kun kultura kaj rura turismo, ekzemple piedirado tra naturaj lokoj. 

Inter vidindaĵoj menciindas la popola arkitekturo kaj ĉiuj preĝejoj montras elementojn romanikajn kaj gotikajn.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Burgoso

Notoj
-----

Bibliografio
------------

* Villasante Ortega, Ángel (2003): *La Junta de Traslaloma y sus pueblos*. Ayuntamiento de la Junta de Traslaloma. Burgos.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 773395
* VIAF: 316734884
 |
**Inkluziva demokratio** estas projekto, kiu celas rektan demokration, ekonomian demokration en senŝtata ekonomio, memmastrumadon (demokratio en la socia kampo) kaj ekologian demokration.

La teoria projekto de inkluziva demokratio distingita de la politika projekto, sur kiu baziĝas la inkluziva demokratia movado, aperis el la laboro de grekdevena politika filozofo, ekonomikisto, aktivulo kaj iama akademiano Takis Fotopoulos, en la libro *Towards An Inclusive Democracy*, kaj ĝi estis plue evoluigita de li kaj aliaj verkistoj en la ĵurnalo *Democracy & Nature* kaj ĝia posteulo *The International Journal of Inclusive Democracy*, elektronika revuo eldonita de la Internacia Reto por Inkluziva Demkratio. Alivorte, la teoria projekto aperanta en Politika Filozofio pri Socia Ŝanĝo. Aliflanke, la politika projekto pri ID (kiel ajna politika projekto por socia emancipiĝo) estas projekto aperanta en la Historio de socia lukto (ekz. laŭ socialisma movado, aŭtonomisma movado, klasika (rekta) demokratia movado, ktp.).
Framasonisma inico de „serĉanto"  
1745, Francio
**Inico** (el la latina: *initiatio*) estas la rito, kiu transirigas eksterulon en grupon aŭ komunumon. Ekzemplo de inico estas la kristana bapto, kiu igas la baptaton membron de la eklezio, la komunumo de kredantoj. La inicito estas akceptita partopreni specifajn agadojn de socio aŭ asocio aŭ aliron al sekretaj scioj. Inico estis uzitaj de pratempoj por anigi membrojn al misteraj kultoj aŭ skoloj. La inico al religiaj funkcioj estas nomita ordinacio.

Religiaj inicoj
---------------

### Kristanismo

La kristanaj bapto kaj konfirmacio havas pro siaj simbolaj ecoj inican celon. La spiriteco estas centro de la ceremonio. La savo de la animo per transiro en la rondon de kredantoj estas por multaj religioj la centra ero de inico.

### Judismo

Inicoj en judismo estas Bar-Micvo por 13-jaraj knaboj kaj Bat-Micvo por knabinoj. Ili devas publike kanti el la torao.

### Hinduismo

Junaj viroj el la altaj kastoj devas sperti la *Upanayana*-inicon (inicorito por knaboj).
Tiu kulta ago igas homon laŭ kredo de hindoj „Dvijati", t.e. "dufojonaskiton".

### Budhismo

En budhismo, knaboj kiuj eniras monaĥejon estas unue bonege nutritaj, vestitaj kaj rajtas multe ludi. Nur poste venas la inico, kiam oni fortondas ĉiujn iliajn harojn, forprenas la veston kaj donas al ili la monaĥan veston, kiu simbolas la estontecon, ĉar ili disiĝas de mondumaj ĝojoj.

### Ŝintoismo

* Ekzistas la kutimo alporti novnaskitojn je specifa tago al ilia unua vizito al ŝintoa sanktejo, la Hatsumiyamairi. Tiel la novnaskito iĝas membro de la komunumo.

Nereligiaj inicoj
-----------------

### Studentasocioj

* Ankaŭ studentasociaj foje havas inicajn ritojn. Novaj membroj post provperiodo de ses monatoj ĝis jaro kaj inico iĝas plenaj membroj.

### Bandoj

Bandoj de junuloj ofte havas inicojn, kiuj postulas kuraĝpruvon de la petanto, ekzemple ŝtelon. Ofte novuloj devas submeti sin al naŭzigaj kaj potenctestoj. En Francio tiaj humiligaj ritualoj nomiĝas „bizutage", en Brazilo „Trote".

### Sekretaj socioj

Ankaŭ sekretaj socioj kiel tiuj de framasonismo kaj rozkrucismo estas inicaj socioj.

Vidu anaku
----------

* rito
* ritualo
* ceremonio
* Patroneco
* Inicado

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Inico en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Encyclopaideia Arkivigite je 2010-03-10 per la retarkivo Wayback Machine
* Puellarium Arkivigite je 2007-07-04 per la retarkivo Wayback Machine
* Inico ĉe studentaj asocioj Arkivigite je 2007-06-29 per la retarkivo Wayback Machine
* Ĉio pri "Surat Shabd Yoga"-inico Arkivigite je 2007-09-29 per la retarkivo Wayback Machine
* Teksto pri inico ĉe rozkrucismo Arkivigite je 2007-07-12 per la retarkivo Wayback Machine
* Transirfesto kaj inico ĉe patringvidata socio Arkivigite je 2007-06-10 per la retarkivo Wayback Machine
Rekonstruo de​ grupo de *B. excelsus*.
***Brontosaurus***, signife "tondrolacerto" el la greka βροντή, brontē "tondro" kaj σαῦρος, sauros "lacerto", kaj ankaŭ **Brontosaŭro**, estas genro de gigantaj kvarpiedaj saŭropodaj dinosaŭroj. Kvankam la tipa specio, nome ***B. excelsus***, estis delonge konsiderita specio de la tre proksime rilata *Apatosaurus*, esploristoj proponis en 2015 ke *Brontosaurus* estas genro aparta el *Apatosaurus* kaj ke ĝi enhavas tri speciojn: nome ***B. excelsus***, ***B. yahnahpin***, kaj ***B. parvus***.

La Brontosaŭro havis longan, maldikan kolon kaj malgrandan kapon adaptitan por herbovora vivostilo; fortikan, pezan dorson; kaj longan, vipecan voston. La variaj specioj vivis dum la fino de la Ĵurasio en la Morrison Formacio de tio kie nune estas Nordameriko, kaj formortis je la fino de la Ĵurasio. Maturaj individuouj de *Brontosaurus* ŝajne pezis ĝis 15 tunoj kaj estis ĝis 22 m longaj.

Kiel la arketipa saŭropodo, la Brontosaŭro estas unu el la plej bone konataj dinosaŭroj kaj tiele ili aperis en kino, reklamado kaj poŝtmarkoj, same kiel en multaj aliaj tipoj de komunikiloj.

Notoj
-----

1. ↑  Marjorie Boulton, Faktoj kaj fantazioj, progresiga libro, Universala Esperanto-Asocio, Roterdamo, 1984, dua eldono 1993. paĝo 320.
2. ↑   Riggs, E. S. (Aŭgusto 1903). "Structure and Relationships of Opisthocoelian Dinosaurs. Part I, Apatosaurus Marsh" (PDF). Publications of the Field Columbian Museum Geographical Series. 2 (4): 165–196. OCLC 494478078. Alirita la 18an de majo 2019.
3. ↑   Tschopp, E.; Mateus, O. V.; Benson, R. B. J. (2015). "A specimen-level phylogenetic analysis and taxonomic revision of Diplodocidae (Dinosauria, Sauropoda)". PeerJ. 3: e857. doi:10.7717/peerj.857. PMC 4393826. PMID 25870766. malferma aliro. Alirita la 18an de majo 2019.
4. ↑  Foster, J. (2007). *Jurassic West: The Dinosaurs of the Morrison Formation and Their World*. Indiana University Press. 389pp.

|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Dinosaŭroj |

* Kategorio Brontosaŭro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Brontosaŭro en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
**Miloš LUKÁŠ** (naskiĝis la 15‑an de septembro 1897 en Jilemnice; mortis la 26‑an de aprilo 1976 en Hradec Králové) estis ĉeĥoslovaka gimnazia profesoro de klasikaj lingvoj, filologo, memlerna poligloto (35 lingvoj) kaj majstra tradukanto. Finstudinte klasikan filologion ĉe Universitato de Karolo en Prago, li instruis ĉe gimanzioj en Jilemnice, Hradec Králové (Bohemio) kaj Trnava (Slovakio).

Mallonge idisto, li iĝis adepto de Esperanto en 1907, estis delegito de UEA dum jardekoj, de 1918 dumviva membro de UEA, Esperanto-klubestro en Trnava (1934–1936), honora membro de la EK en Hradec Králové (1947), ekzamena komisiito de EAĈSR, honora profesoro de Cattedra Italiana di Esperanto en Bolonjo (1919). Li gvidis kursojn de Esperanto kaj prelegis pri ĝi. En jaroj 1949–1951 kiel komisiito por Esperanto en la Ministerio por Informoj kaj Klerigo li traduke kaj redakte laboris por oficiala periodaĵoj Esperanto-Servo kaj preparadis (ofte eĉ mem prezentis) informaron por la ĉiutaga Esperanto-dissendo de Ĉeĥoslovaka Radio. Kalocsay aprezis lian poezian traduk-arton per sia 32‑a rondelo en Rimportretoj en 1931. Li kunlaboris al pluraj revuoj, ekzemple *Literatura Mondo*. Komence de sia Esperanta kariero li uzis la pseŭdonimon Vaneso.

Li esperantigis pli ol 160 ĉeĥajn kaj 15 slovakajn poemojn (i. a. du malnov-ĉeĥajn el la 14‑a jarcento, Fablo pri Vulpo kaj Kruĉo, Stalisto kaj Studento) preskaŭ 100 ĉeĥajn kaj 4 slovakajn prozaĵojn, krome poemojn el sanskrito, la helena kaj greka, prozaĵojn el la rusa, supra soraba kaj albana; ĉeĥigis poemojn de Baghy, Berin, Kalocsay, Schwartz kaj ĉiujn poemojn de Zamenhof, poemojn grekajn kaj estonajn (i.a. *Kalevipoeg* de Kreutzwald), prozaĵojn el latino, la latva, rusa, ukraina, franca, germana, sveda, hungara kaj precipe la estona; slovakigis ĉeĥajn latin-lernolibrojn kaj estonajn prozaĵojn kaj eposon Kalevipoeg. Originale li verkis ĉeĥe, slovake kaj esperante.

Li estas aŭtoro de multaj Esperantaj tradukoj el la ĉeĥa, ekzemple en la *Ĉeĥoslovaka Antologio*, de la teatraĵo Nokto en Karlův Týn de Vrchlický, prezentita en la Vinohrady-Teatro por la XIII‑a UK kaj aperinta libroforme. Laŭ plejparte manuskripta esperantigo de novelaro Muta barikado (*Němá barikáda*, 1946) de Drda aperis tradukoj japana (1952) kaj ĉina (1956).

En lia brila interpreto
Poemoj ĉeĥaj elokventas.
Trasento, formo, rimo-meto
Pri vers-genio dokumentas.
(*Kalocsay-Rimportretoj*)

Bibliografio
------------

* Zdeněk Hršel - Miroslav Malovec: **Miloš Lukáš 1897-1976** (bibliografio, eldonis MSD-EKB, p.s. ČES 2017, 61 p.)

  


|  |  |
| --- | --- |
|  Kopirajto | Ĉi tiu artikolo baziĝas (parte aŭ tute) sur artikolo el la **Enciklopedio de Esperanto**.

---

La originala teksto kontroleblas en interreta arkivo de la fonto. |



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 2797
* GND: 1074952227
* LCCN: nb2017014084
* VIAF: 83812060
* ISNI: 0000 0000 5798 9973
* NKC: jk01072587
 |
**Milton J. „Milt" Hinton** (moknomo: *La juĝisto*), (\* 23-an de junio 1910 en Vicksburg, Misisipio; † 19-an de decembro 2000 en Kvinzo, Novjorko) estas usona ĵaz-basisto, -kantisto, -bandestro, -komponisto, -fotisto, -esploristo, kaj -verkisto.

Vivo kaj verkaro
----------------

Milton estis filo de muzikinstruistino kaj orgenistino, alkreskis en Ĉikago kaj lernis komence la ludon de violono, korno kaj bassaksofono. Ĉe la mezgrada lernejo li eklernis basludadon, poste li studis muzikon ĉe konservatorio Crane College kaj ĉe la Nordokcidenta Universato. Li muzikis en la bandoj de Boyd Atkins kaj Tiny Parham. Ekde 1931 li laboris kun violonisto Eddie South, poste kun Erskine Tate, Freddie Keppard, Jabbo Smith kaj 1936 en la triopo de Zutty Singleton. Ekde 1936 ĝis 1951 li anis en la bando de Cab Calloway. Post ĝia malfondado li muzikis en Novjorko i.a. kun Joe Bushkin, estis mallonge ĉe Count Basie kaj en 1953/54 koncertvojaĝe kun Louis Armstrong en Japanujo. Li muzikis ankaŭ kun Dizzy Gillespie kaj en 1955 kun Benny Goodman. Ekde meze de la 1950-aj jaroj li ĉefe laboris kiel studiomuzikisto ĉe CBS. Foje li ankoraŭ koncertis, ekz. ĉe Newport Jazz Festival de 1957 kun Teddy Wilson, kun Ben Webster kaj kiel akompanisto de kantistoj kiel Sammy Davis, Judy Garland, Diahann Carroll, Harry Belafonte (1965/66). Kun Michael Fleming, Lisle Atkinson, Richard Davis, Ron Carter kaj Sam Jones li ankaŭ apartenis tiutempe al *New York Bass Violin Choir* de Bill Lee. Li estis produktisto de sondiskoj kaj verkis filmmuzikojn. Ekde la 1970-aj jaroj li denove regule koncertis, i.a. kiel gasto ĉe *Charles Mingus and Friends in Concert* (1972) kaj pli kaj pli ekde la 1980-aj jaroj en sia rolo de „granda ĵazveterano" de ĵazo. En 1988 li kunlaboris je la sondisko *Trio Jeepy* de Branford Marsalis. Lian 80-an naskiĝdatrevenon oni festis en 1990 per koncerto en la Novjorka Urbo-Halo kaj lian 90-an naskiĝdatrevenon en 2000 per koncerto sur la festivalo de JVC en Novjorko.

Literaturo
----------

* Milt Hinton, David Berger *Bass Line: The Stories ond Photos of Milt Hinton*, Philadelphia, Temple University Press 1988
* Milt Hinton *Bass Line*, Temple University Press 1988
* Milt Hinton *Over Time*, 1991
* Kunzler *Jazzlexikon*, 2002

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Milt Hinton en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Nekrologo en The Guardian
* Nekrologo en The New York Times
* Nekrologo en The Telegraph


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Muziko |


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 364809
* GND: 11898005X
* LCCN: n78031053
* VIAF: 5117799
* ISNI: 0000 0000 6303 3097
* SUDOC: 082303991
* BNF: 138952357
* MBA: 4e525f48-6ebf-45fe-8d57-3fd730970725
* NKC: xx0153570
* ICCU: MODV294954
* BNE: XX971211
 |
En funkcionala analitiko, **unita operatoro** estas barita lineara operatoro *U* sur hilberta spaco tia ke

*U\*U = UU\* = I*
kie *U\** estas la hermita adjunkto de *U*, kaj *I* estas la identa operatoro. Ĉi tiu propraĵo estas ekvivalento al ĉiu el jenaj kondiĉoj:

* *U* estas surĵeta izometrio

* *U* estas surĵeta kaj konservas la enan produton <  ,  > sur la Hilberta spaco, tiel ke por ĉiuj vektoroj ***x*** kaj ***y*** en la hilberta spaco,

*<U**x**, U**y**> = <**x**, **y**>*
Unitaj operatoroj prezentas izomorfiojn inter operatoraj algebroj.

Ekzemploj
---------

* La identa funkcio estas bagatele unita operatoro.
* Sur la aro **C** de kompleksaj nombroj, multipliko per nombro de absoluta valoro 1, tio estas, nombro de la formo *eiθ* por reela *θ*, estas unita operatoro.
* Unita matrico estas unuargumenta operatoro sur iu finidimensia hilberta spaco  ***C**n*, tiel la nocio de unita operatoro estas ĝeneraligo de la nocio de unuargumenta matrico al malfinidimensiaj spacoj. Perpendikularaj matricoj estas la speciala okazo de unita matricoj en kiu ĉiuj elementoj estas reelaj. Perpendikularaj matricoj estas la unuargumentaj operatoroj sur  ***R**n*.
* La ambaŭflanka ŝovo sur la vica spaco {\displaystyle \ell ^{2}} indeksita per la entjeroj estas unita. Ĝenerale, ĉiuoperatoro en hilberta spaco kiu agas kiel miksanta ĉirkaŭ ortnormala bazo estas unita.
* Konverto de Fourier kun pozitiva normaligo estas unita operatoro. Ĉi tiu sekvas de teoremo de Parseval.

Propraĵoj
---------

* La spektro de unuargumenta operatoro kuŝas sur la unuobla cirklo. Tio estas, por ĉiu kompleksa nombro *λ* en la spektro, veras *|λ|=1*. Ĉi tio estas simpla konsekvenco de tio ke unuitaj operatoroj estas izometrioj.

Lineareco
---------

La postulo de lineareco en la difino de unita operatoro povas esti forigita, car ĝi sekvas el la propraĵoj de la ena produto:

{\displaystyle \langle \lambda \cdot Ux-U(\lambda \cdot x),\lambda \cdot Ux-U(\lambda \cdot x)\rangle }
{\displaystyle =\|\lambda \cdot Ux\|^{2}+\|U(\lambda \cdot x)\|^{2}-\langle U(\lambda \cdot x),\lambda \cdot Ux\rangle -\langle \lambda \cdot Ux,U(\lambda \cdot x)\rangle }
{\displaystyle =|\lambda |^{2}\cdot \|Ux\|^{2}+\|U(\lambda \cdot x)\|^{2}-{\overline {\lambda }}\cdot \langle U(\lambda \cdot x),Ux\rangle -\lambda \cdot \langle Ux,U(\lambda \cdot x)\rangle }
{\displaystyle =|\lambda |^{2}\cdot \|x\|^{2}+\|\lambda \cdot x\|^{2}-{\overline {\lambda }}\cdot \langle \lambda \cdot x,x\rangle -\lambda \cdot \langle x,\lambda \cdot x\rangle }
{\displaystyle =0}
Analoge

{\displaystyle \langle U(x+y)-(Ux+Uy),U(x+y)-(Ux+Uy)\rangle =0}

Vidu ankaŭ
----------

* Antiunita operatoro - tia ke
{\displaystyle \langle Ux,Uy\rangle ={\overline {\langle x,y\rangle }}=\langle y,x\rangle }
* Unita matrico
* Perpendikulara matrico
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

La **junulara Esperanto-klubo *JUNECO* de Vilno** - litove *Vilniaus jaunimo esperantininkų klubas "JUNECO"* - estas junulara esperantista organizaĵo en la urbo Vilno de Litovio. Ĝin en 1961 fondis grupo da junaj esperanto-parolantoj gvide de Vytautas Šilas, en epoko kiam Litovio ankoraŭ estis perforte aneksita parto de Sovetunio, kaj agado esperantista nur limigite eblis. Tradicie la plej multaj membroj estis kaj estas studantoj de la Vilna Universitato. En la 1970-aj kaj 1980-aj jaroj en la klubo interalie aktivis Jūratė Baronaitytė (nun post edziniĝo Jūratė Bušienė), Marijonas Ročius, studanto de matematiko, Laimius Stražnickas, studanto de la franca kaj de ĵurnalistiko, la tiama paro Valdonė Kasperiūnienė, studento pri statistiko en la inĝeniera kaj arkitektura instituto, kaj Arvydas Kasperiūnas, kaj Remi Rudaitytė, studanto pri anglistiko. En la 1980-aj jaroj la klubon unue gvidis Dalia Vidickienė, ĝis la kunordigadon transprenis Kazys Tamošetis, studanto pri arkitekturo.

La klubo havis viglajn rilatojn kun la junularaj grupoj de aliaj urboj de Sovetunio, aparte intense en Kaŭno, Rigo kaj Minsko, kaj la klubanoj estis inter la movadaj motoroj de la duonleĝaj esperantistaj organizaĵoj SEJM (akronimo kiu en la litova lingvo, samkiel en la pola, ankaŭ estas la radiko de la vorto por "parlamento" kaj tial aparte asociigas la deziron pri demokratieco) kaj ankaŭ Asocio de Sovetiaj Esperantistoj. Post la ŝtata resendependiĝo de la Litova Respubliko la klubo JUNECO konsideratas unu el la du ĉefaj fondoĉeloj de la nuna Litova Esperantista Junulara Ligo, la landa sekcio de TEJO en Litovio. Dum multaj jaroj la anoj de la klubo gvide kunorganizis la junuaran esperantistan eventon "boatado", plurtagan ekskurson per remboatoj tra pluraj inter si akvovoje ligataj lagoj de Litovio.

Daŭre la klubo aktivas, en parto de la 1990-aj kaj la 2000-aj jaroj gvidata fare de Marijus Dilba, kaj nun komunikas interalie per interaktiva kluba facebook-paĝo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Facebook-paĝo de la organizaĵo
**Rokuro MAKABE** (naskiĝis la 19-an de aprilo 1930 en Niigata, Japanio - mortis la 7-an de aprilo 2012 en Dreieich, Germanio) estis japandevena esperantisto kaj oftalmologo.

Li loĝis ekde 1960 en Germanio, edziĝis en 1964 al germana kuracistino, habilitiĝis en 1970 kaj fariĝis germana civitano en 1974.

Ĝis sia pensiiĝo en 1996 li laboris kiel profesoro kaj sekcia gvidanto ĉe la Universitata Kliniko de Frankfurto ĉe Majno. Liaj 160 sciencaj publikaĵoj estas ofte citataj kaj grave progesigis la kuracadon de vida handikapo.

Li estis membro de AIS.

Pro siaj meritoj kiel sciencisto kaj esperantisto li ricevis du gravajn distingojn:

* Japanan ordenon de la Sankta Trezoro ĉe rubando kun oraj radioj (transdonitan en 2003 en la japana konsulejo en Frankfurto)

* Germanan Federacian Meritkrucon ĉe rubando (transdonitan la 25-an de februaro 2008 fare de la urbestro de Dreieich, Dieter Zimmer)

Menciindas, ke li estis subtenanto de la internaciaj radioelsendoj en Esperanto, kaj lia nomo kaj voĉo ofte aperis dum tiaj elsendoj, ĝis kiam apopleksio malebligis al li kontaktojn kun la redakcioj kaj ĝenerale kun la E-movado.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Biografieto ĉe AIS
* Nekrologo elsendita de la E-elsendo de Radio Vatikana (ekde 7'02")
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

*La Gaja Kantaro*, ĉirkaŭ 1928
**Frans Swagers** (naskiĝis la 27-an de januaro 1870 en Antverpeno, mortis samurbe la 7-an de marto 1935) estis instruisto kaj verkisto de lingvo-kursoj.

Post baza instruado en Antverpeno li akiris instruistan diplomon en Gento. Ja la 1-a de oktobro 1887 li iĝis instruisto ĉe la Urbaj Lernejoj de Antverpeno.

Li verkis lernolibrojn por la franca, angla kaj germana lingvoj laŭ la tiam populara Gouïn-metodo, bazita sur idearo de Nicolas Gouïn Dufief, ĉ. 1776–1834, franco kiu dum restado en Usono verkis eseon *The Philosophy of Language* (*La Filozofio de Lingvo*). La unua konata eldono estas el 1904; la libroj reeldoniĝis ĝis en la 1940-aj jaroj.

Swagers ankaŭ aktivis en la antverpena Esperanto-movado. Kun Adolf Finet li aperigis en 1907 Esperanto-kurson *Esperanto. La Ĉiutaga Vivo* por nederland- kaj franc-lingvanoj laŭ la sama metodo. Sekvis simila kurso por german- kaj angla-lingvanoj.

Aliaj verkoj (ne-lernolibroj)
-----------------------------

* Pol de Mont: zijn leven en zijne werken / [s.l.] : Casie, 1888.
* Lustige liederen voor jong en oud. II, Antwerpen : Faes, [s.j.].
* *La Gaja Kantaro : Esperantaj kantoj laŭ germana, franca, norda kaj flandra muziko* / ca. 1928

Eksteraj ligiloj
----------------

* Letterenhuis Antwerpen, numero au::17933.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 525306
* BPN: 68424972
 |
**KOVÁCS Ildikó** (kovaĉ) estis rumanuja hungara pupteatra reĝisorino. Ŝi naskiĝis en Sfântu Gheorghe la 5-an de decembro 1927 kaj mortis en Kluĵo la 23-an de januaro 2008.

Premioj
-------

* 1968, 1970 – Esperanta Pupteatra Festivalo, Zagrebo;
* Internacia Pupteatra Festivalo la 1-a kaj la 2-a en Bukareŝto en la konkursoj de pupteatraĵoj.

Biografio
---------

Ildikó Kovács komencis sian karieron kiel pupaktorino. Ekde 1950 ŝi ankaŭ reĝisoris kaj ekde 1952 ŝi iĝis la reĝisoro de Puck Bábszínház, magyar tagozat. Inter 1955–1958 ŝi laboris en Oradea kaj pli poste ĝis sia pensiuliĝo denove en Kluĵo. Ŝi fondis la grupon *MIM 7*, kiu prezentis plurajn pantomim-spektaklojn. Ŝi verkis dekkvar pupteatraĵojn, respektive dramigis.

Reĝisoraĵoj ĉefaj
-----------------

*Cini Samu egér kalandjai*; *Micimackó*; *Géal*: *Plüm-Plüm*; Áron Tamási: *Szegény ördög*; Miguel de Cervantes: *Don Quijote*; Andor Bajor: *Meghasadt szívek*; Shakespeare: *Szentivánéji álom*; Alfred Jarry: *Übü király*; *Görög Ilona*.

Verkoj
------

* *A bábszínházi rendezés* (Bp. 1974);
* *Báboskönyv* (elekto kun reĝisoraj konsiloj kaj postparolo, kun ilustraĵoj de László Sipos, 1974).

Literaturo
----------

* *Kovács Ildikó*. Red. Zsuzsa Szebeni, Libroeldonejo OSZMI–Koinónia, 2008.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Pri reĝisorino