recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Ödön Mihalovich** [mihaloviĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Mihalovich Ödön** estis hungara-kroata komponisto, pianisto, altlerneja instruisto.

Ödön Mihalovich
Mihalovich Ödön  naskiĝis la 13-an de septembro 1842 en Feričanci (Slavonio, Kroatio/Hungara reĝlando, Habsburga Imperio, nuntempe en Kroatio), li mortis la 22-an de aprilo 1929 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Mihalovich Ödön devenis el kroata-hungara nobela familio. Li frekventis piaristan gimnazion ekde 1855 en Pest (urbo), poste li studis muzikon private de Mihály Mosonyi (ekde 1862), fine li studis ankaŭ en Lejpcigo (1865) kaj Munkeno de Hans von Bülow kaj Peter Cornelius. Post siaj studoj li loĝis en urbo Pest, kie li faris debutan koncerton en 1870. Li ĉerpis muzikan stilon de Ferenc Liszt kaj Richard Wagner, kun Liszt li ofte pianludis kune. En 1872 li iĝis prezidanto de Societo Wagner. En 1881 li estis nomumita rektoro de Teatra Studejo, inter 1987-1919 rektoro de Tutlanda Hungara Reĝa Muzika- kaj Teatra Akademio. En tiu periodo li faris la necesajn reformojn kaj la Muzika Akademio iĝis Eŭroponivela instituto. Li ricevis reĝan premion en 1896, li ricevis la titolon ministeria konsilisto post 2 jaroj.

Elektitaj komponaĵoj
--------------------

### Simfonioj

* (d-moll) (1879)
* (h-moll) (1892)
* (a-moll) (1900)
* (c-moll) (1902)

### Operoj

* Hagbarth és Signe (1867-1881)
* Wieland der Schmied (1874-1876)
* Eliána (1884-1887)
* Toldi (1889-91) (laŭ poemo de János Arany, scenarlibro de Gergely Csiky)
* Toldi szerelme (1893-94) (laŭ poemo de János Arany, scenarlibro de Emil Ábrányi (pli juna))

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* anglalingva biografio Arkivigite je 2019-02-20 per la retarkivo Wayback Machine
* disertaĵo

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Ödön Mihalovich en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 632654
* GND: 130234052
* LCCN: no2018129717
* VIAF: 72494031
* ISNI: 0000000109868103
* SUDOC: 24386292X
* MBA: b4a90c29-278e-4524-96f3-dfde08a9cb3f
 |
**Ödön Moiret,** en Aŭstrio *Edmund Moiret,* laŭ hungarlingve kutima nomordo **Moiret Ödön** estis hungara-aŭstra skulptisto, medalisto, altlerneja instruisto.

Tombomonumento de Albert Schickedanz fare de Ödön Moiret
Ödön Moiret  naskiĝis la 2-an de marto 1883 en Budapeŝto, li mortis la 12-an de decembro 1966 en Vieno.

Biografio
---------

Praulo de Ödön Moiret venis en Hungarion dum erao de Napoleono. La juna Ödön unue lernis artojn de Albert Schickedanz kaj ankaŭ abiturientis. Li studis nelonge en Reĝa Modela Desegna Lernejo, poste same nelonge en Akademio de Belartoj de Vieno (1902), fine en simila akademio en Bruselo (1903-1905) de Herman Richir. Li studvojaĝis al Romo, poste en 1910 li akiris diplomon en Akademio de Belartoj de Vieno. Li lernis ankaŭ arkitekturon kaj pentradon. Inter 1911 kaj 1919 li instruis en Reĝa Teknikuniversitato József, en 1915 ankaŭ en Tutlanda Reĝa Industriarta Lernejo. En tiuj jaroj li ofte kreis skulptaĵojn en artistkolonio de Gödöllő. Inter 1920 kaj 1944 li vivis en Vieno, sed tre ofte li revenis al Budapeŝto, ekde 1945 li vivis nur en Vieno. En 1949 li prenis aŭstran ŝtatanecon. Li ricevis hungarajn premiojn en 1910 kaj 1911, aŭstran en 1948. Li havis edzinon.

Elektitaj ekspozicioj
---------------------

* Budapeŝto (1906, 1909, 1914, 1916, 1923, 1948)
* Vieno (1909, 1926)

Elektitaj skulptaĵoj
--------------------

* 
* 
* 
* Ignaz SemmelweisIgnaz Semmelweis
* 
*

Elektitaj medaloj
-----------------

* *Léda a hattyúval* (1910)
* Sankta Georgo (1912)
* *Nyugat és Kelet hídja* (1928)
* János Arany (1932)
* *Virágos Budapest*

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Ödön Moiret en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 623633
* GND: 1103477196
* VIAF: 96694014
* ISNI: 0000000116908572
* ULAN: 500194870
* RKD: 444168
 |
Hitita ĉaro.
Nuntempa ĉarumo aŭ manĉareto.
vojranda ligna ĉareto en Saint-Aubin-de-Branne, suda Francio
**Ĉaro** estas antikva durada veturilo por kurludoj, bataloj, en kiu oni ne sidis, sed ĉiam staris (armea ĉaro).

Ĉaro povas esti ŝarĝveturilo aŭ solena radveturilo (funebra ĉaro).

Laŭ Francisko Azorín **Ĉaro** estas simple *Maldelikata veturilo, ofte durada.* Kaj li indikas etimologion el sanskrita *car* (kuri) kaj de tie la latina *carrus*. Li aldonas terminon *ĉareto* por mane rulebla partilo (?).

Tipoj
-----

Ĉareto estas durada malgranda ĉaro, kiun oni puŝas aŭ tiras per du timonetoj.

Ĉareto estas ankaŭ la movebla parto de skribmaŝino, konsistanta ĉefe el kaŭĉuka cilindro, ĉirkaŭ kiu volviĝas la papero, k el la ĝin portanta ĉasio.

Ĉarumo estas malgranda ĉareto, kiun oni puŝas aŭ tiras per du timonetoj, kaj kiu ruliĝas sur unu sola rado, posta aŭ meza.

Flankveturilo estas gondolforma ĉareto alkroĉita ĉe la flanko de motorciklo.

Vidu ankaŭ
----------

* Ĉarego
* Kaleŝo
* Tendoĉaro
* Armea ĉaro
* Droŝko
* Fiakro
* Kaleŝo
* Rikiŝo

Notoj
-----

1. ↑  Francisko Azorín, arkitekto, Universala Terminologio de la Arkitekturo (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 49.
2. ↑  Azorín, samloke.

* Ĉaro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Ĉaro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La Regionisma Partio de Kantabrio estas politika partio kies laboro baziĝas en Kantabrio.
La **Regionisma Partio de Kantabrio** (hispane *Partido Regionalista de Cantabria* aŭ mallongige **PRC**) estas la plej malnova politika organizaĵo de Kantabrio (Hispanio). Ĝi estas kerna partio de kantabrismo.

La origino de la partio kuŝas en la Asocio por la Defendo de la Interesoj de Kantabrio, fondita la 14-an de majo de 1976 kun la celo apogi, ke Kantabrio iĝu aŭtonoma komunumo. En 1978, kiam oni debatadis la kreon de la diversaj aŭtonomaj komunumoj en Hispanio, sed Kantabrio ne estis unu el ili, ADIC decidis krei regionisman partion sendependan por stimuli la kreon de komunumo kaj konkuri en la regiona baloto de 1979. La 10-an de novembro 1978, PRC estis fondita de Miguel Ángel Revilla, Manuel Izquierdo Nozal, José Luis Oria Toribio, Eduardo Obregón Barreda kaj Juan José García González.

Inter 2003 kaj 2011, la ĝenerala sekretario de la partio, Miguel Ángel Revilla, estis la prezidento de Kantabrio, koalicie kun PSOE.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Regionisma Partio de Kantabrio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la PRC *(hispane)*
Henriko la 1-a (Anglio) devis fari koncedojn al la baronoj per la Ĉarto de Liberecoj kiam li ascendis al trono en 1100.
La *Charter of Liberties*, nomita ankaŭ la *Coronation Charter* (**Ĉarto de Liberecoj**, **Ĉarto de Liberoj** aŭ **Ĉarto de Kronigo**), estis verkita proklamo fare de Henriko la 1-a de Anglio, publikigita post lia ascendo al la trono en 1100. Ĝi serĉis ligi la reĝon al iaj leĝoj koncerne la traktadon de nobeluloj, ekleziaj oficialuloj, kaj individuoj. La historiistoj de la 19-a jarcento Frederick Maitland kaj Frederick Pollock konsideris ĝin grava dokumento en angla historio de juro kaj antaŭaĵo de la Magna Carta.

La dokumento traktis fitraktadojn fare de la reĝa povo de la antaŭulo Vilhelmo (lia frato William Rufus), kiel perceptite fare de la nobelaro, specife la tro-impostado fare al la baronoj, la fitraktado de vakaj ekleziaj sidejoj, kaj la praktikoj de simonio kaj benefico.

La *Ĉarto de Liberecoj* estis ĝenerale ignorita fare de monarkoj, ĝis en 1213 arkiepiskopo Langton memorigis la nobelulojn ke iliaj liberecoj estis garantiitaj ekde pli ol jarcento antaŭe fare de la *Ĉarto de Liberecoj* de Henriko la 1-a.

Notoj
-----

1. ↑  Pollock kaj Maitland *History of English Law, Vol 1* Cambridge University Press, 1968, pp. 95 kaj postaj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Teksto de la Ĉarto
**Ödön Radvány** [odon radvAnj], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Radvány Ödön** estis hungara luktisto, trifoja olimpiano, mondĉampiono. Lia origina familia nomo estis *Zahn*.

Ödön Zahn naskiĝis la 27-an de decembro 1888 en Budapeŝto, li mortis la 20-an de aprilo 1959 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Ödön Radvány devenis el juda familio. Li akiris inĝenieran diplomon en Reĝa Teknikuniversitato József en 1923. Li edziĝis 3 jarojn post la diplomo.

### Sporta kariero

Ödön Radvány estis luktisto en klasik-stila luktado en ĉefurbaj sportkluboj. Li estis hungara ĉampiono sesfoje inter 1909-1922. Li estis olimpiano en Hungario en la Somera Olimpiko 1908, Hungario en la Somera Olimpiko 1912 kaj Hungario en la Somera Olimpiko 1924 sen medalo, krome en mondĉampionumo li estis la unua en 1920. Li partoprenis en la hungara kaj internacia luktosporta vivo. Li finis sian aktivan amatoran sportan karieron en sia aĝo 36, sed poste li estis spektakla luktisto.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* biografio angle
* informo hungare

Referencoj
----------

1. ↑   WikiData
2. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 817265
 |




* Portalo pri Biografio
***Language Problems and Language Planning***, mallonge **LPLP** (esperante *Lingvoproblemoj kaj lingvoplanado*) estas plurlingva scienca revuo en la kampo de lingvoplanado, kiu publikigas artikolojn pri politikaj, sociologiaj kaj ekonomiaj aspektoj de lingvo kaj lingvouzo. Ĝi havis ĉefrolon en la disvolviĝo de la teorio pri lingvoplanado. La revuo estas reprezentema por la ŝanĝoj en la kampo de lingvoplanado.

Historio
--------

La revuo estis fondita en 1969 kun la titolo *La Monda Lingvo-Problemo*, tiam eldonis ĝin la eldonejo Mouton en Hago. En 1977 la revuo ŝanĝis la titolon al *Language Problems and Language Planning*, samtempe kiam la germana scienca eldonejo Walter de Gruyter transprenis la eldonejon *Mouton*. Nun LPLP estas eldonata de la eldonejo John Benjamins Publishing Company en Amsterdamo. Ĝian redaktadon prizorgas CED. Unuaj ĉefredaktoroj estis Victor Sadler (1969–1972) kaj Richard E. Wood (1973–1976), post la nomŝanĝo ekde 1977 pli ol du jardekojn estis Humphrey Tonkin, komence de la 21-a jarcento Timothy G. Reagan, kiu ekde ties fondo en 2010 aktivas en universitato Nazarbajev nomata laŭ la tiutepma prezidanto de Kazaĥio, en Astano, kaj nun en 2023 estas François Grin (Universitato de Ĝenevo). La revuon kunredaktas Probal Dasgupta kaj Mark Fettes. Pri la recenzoj de libroj respondecas Frank Nuessel kaj Federico Gobbo.

Plurlingva aliro
----------------

La revuo estas vere plurlingve eldonata ĉar ĝi akceptas artikolojn verkitaj en iu ajn lingvo. La redakcio precipe bonvenigas artikolojn en aliaj lingvoj ol la angla ĉar ĝi celas malfermi la revuon al internacia kaj plurlingva legantaro.

Referencoj
----------

1. 1 2  (en) Wenwen Li, Haitao Liu, *Language Problems and Language Planning - A corpus-based historical investigation*, En: Language Problems & Language Planning, p. 171, 177, Vol. 37, n-ro 2, 2013, ISSN 0272-2690

Eksteraj ligiloj
----------------

* angle LPLP - informoj en la retpaĝo de John Benjamins Publishing Company
* angle Enhavoj de numeroj - informoj en la retpaĝo de John Benjamins


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Ödön Szamovolszky** [samovolski], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szamovolszky Ödön** estis hungara skulptisto.

Jam detruita statuo pri soldato en Kassa fare de Ödön Szamovolszky
Ornamaĵoj en Baziliko Stefano la 1-a (Budapeŝto) fare de Ödön Szamovolszky
Ödön Szamovolszky  naskiĝis la 26-an de decembro 1878 en Nagyberezna (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempa Velikij Bereznij en Ukrainio), li mortis la 28-an de decembro 1914 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Ödön Szamovolszky studis en Tutlanda Reĝa Industriarta Lernejo en Budapeŝto, lia ĉefinstruisto estis Lajos György Mátrai. Li laboris iom en atelieroj de György Zala kaj József Róna, poste li studvojaĝis al Romo, Munkeno, Parizo. Li debutis en ekspozicio en 1902. Li havis postenon en la grekokatolika eklezio ekde 1907. En la komenciĝanta 1-a mondmilito li soldatiĝis, poste akute malsaniĝis kaj mortis. En 1911 li ricevis bavaran, en 1913 hungaran orajn medalojn.

Elektitaj ekspozicioj
---------------------

* Arthalo Budapeŝto (1902, 1913)
* Munkeno (1911)

Elektitaj skulptaĵoj
--------------------

* János Horvay (1903-1904)
* Soldato (1906, Kassa, en 1919 detruita, vidu la bildon!)
* Gábor Dayka (1909, Ungvár, en 1945 forigita, en 1994 remetita)
* 12 apostoloj (ornamaĵoj) en Baziliko Stefano la 1-a (Budapeŝto) (1903), vidu la bildon!

Fontoj
------

* hungarlingva aprezo kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Ödön Szamovolszky en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 625257
 |
**Zádorfalva** estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Borsod-Abaúj-Zemplén, en Distrikto Putnok.

Domo en Zádorfalva

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 14  km²
* Alto super marnivelo: 217 m
* Koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 48.3882/20.4893
* Loĝantaro: 520
* Poŝtkodo: 3726
* Telefonprefikso: 48

Situo
-----

Zádorfalva situas en valo de rojo, laŭ flankovojoj. Aggtelek troviĝas 11, Ózd 29, Miskolc 44 km-ojn.

Historio
--------

La unua mencio devenis el la 13-a jarcento. La nomdonanta posedanto estis nobelo Zádor, tial la vilaĝnomo signifas: vilaĝo de Zádor. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, lernejo, kuracejo, migra poŝto.

Vidindaĵoj
----------

* romkatolika preĝejo omaĝe al Dolora Patrino
* kalvinana preĝejo de 1803, en 1925 trakonstruiĝis
* klasika paroĥo de 1845
* nobeldomo de Lenkey [lenkei] de 1915

Fontoj
------

* hungara kaj germana Vikipedioj
* Földrajzi Világatlasz, Budapest, 1992
* www.vendegvaro.hu
* www.gyaloglo.hu
**Televido Trwam** (pole: *Telewizja Trwam*) estas pola televida stacio kun katolika-nacia karaktero kaj eduk-konsiloj. Ĝia sidejo situas en Toruń, kaj ĝi apartenas al la Fondaĵo *Lux Veritatis*, registrita en Varsovio. La stacio havas televidajn studiojn en Toruń, Varsovio, Tuchów, Lublin, Ĉikago kaj Toronto. Direktoro de la stacio estas pastro Tadeusz Rydzyk.

Historio
--------

### Komenco de la agado

Televido Trwam ricevis koncesion la 13-an de marca 2003, kaj inaŭguris sian agadon la 10-an de junio 2003 per transmisio okaze de la 750-a datreveno de la kunsido de Drohiczyn. Regula disvastigado de la programoj per satelitoj komenciĝis la 12-an de junio je la 18.00 per la preĝo *Anĝeluso* kaj informa servo.

La fondaĵo *Lux Veritatis* kiel posedanto de la stacio estas apogata de la televidaj spektantoj, kiuj pagas monon al ties konto. Kontraste al Radio Maryja ĝi povas montri reklamojn, kiuj tamen aperas tre malofte.

### Evoluo

En 2010 kaj 2011 Televido Trwam ne ricevis permeson montri solenaĵojn pri la datrevenoj de la Ribelo de Varsovio. Leteron kun malpermesa decido sendis prezidantino de la urbo Varsovio Hanna Gronkiewicz-Waltz. Tio estas rezulto de konflikto kun la registaro de Donald Tusk daŭranta ekde 2008.

Julie 2011 *Informoj de la Tago* estis proponitaj al Premio Niptel por prezentado al la publika opinio temojn prisilentataj de aliaj amaskomunikiloj, kaj gravaj por granda grupo de la pola socio, kiel sciigado sen cenzuro de enketa esplorado pri la katastrofo de Smolensk.

### Rigardeblo

De februaro 2011 la kanalon oni povas senpere spekti de IPhone kaj IPad de Apple.

Turnopunkto
-----------

La 15-an de februaro 2014 la pollingva soci-katolika Televido Trwam komencis tersurfacan ciferecan video-elsendon - rezulto de protestaj kontraŭdiskriminaciaj marŝoj kaj leteroj en Pollando kaj eksterlande kun kelkaj milionoj de subtenantaj personoj

Distingoj
---------

Januare 2008 Televido Trwam, kune kun Radio Maryja kaj gazeto Nasz Dziennik estis distingita de la Medalo „Milito pro Christo" - insigno atribuata de Militista Episkopejo de la Pola Armeo "pro senkompromisa defendo de la vero, popularigo de patriotaj sintenoj, popularigo de la instruado de Johano Paŭlo la 2-a, promocio de kulturo kaj tradicio de Pola Militistaro".

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retpago de TV Trwam
* Telewizja Trwam ĉe YouTube
**Ĉavakaĉeri,** laŭ sinhala lingvo *ජාවකච්චේරි*, laŭ tamila lingvo *சாவகச்சேரி,* angle **Chavakachcheri** estas urbego en Norda Provinco (Srilanko). La loknomo signifas: "setlejo de Javo", supozeble estis historiaj komercaj rilatoj inter Srilanko kaj Javo.

Bazaj informoj
--------------

* Areo:  km²
* Supermara alteco: 1 m
* Loĝantaro: 134,745 (en 2007 )
* Horzono: UTC + 5:30
* Telefonkodo:
* Poŝtkodoj:
* 9° 39′ 00″ N 80° 09′ 00″ O﻿ / ﻿9.65000 °N, 80.15000 °O﻿ / 9.65000; 80.15000 (mapo)Koordinatoj: 9° 39′ 00″ N 80° 09′ 00″ O﻿ / ﻿9.65000 °N, 80.15000 °O﻿ / 9.65000; 80.15000 (mapo)

Geografio
---------

Ĉavakaĉeri situas en la norda parto de la lando laŭ la marbordo. Ĝafna troviĝas 17, Point Pedro 21, Kandi (Srilanko) 267, Negombo kaj Batticaloa po 274, Kolombo (urbo) 304, Sri Jayawardenapura Kotte 307, Kalmunai 309, Moratuva 321 kilometrojn.

Historio
--------

Dum la civila milito (1983-2009) ankaŭ Ĉavakaĉeri estis detruita, poste rekonstruita fare de la loĝantoj, sed la populacio malpliiĝis draste.

Trafiko
-------

Ĉefŝoseo laŭ la marbordo tuŝas la urbegon.

Eduko
-----

En Ĉavakaĉeri kolegio por hinduoj funkcias.

Klimato
-------

La klimato de Ĉavakaĉeri estas tropika sen seka sezono. Jare pluvas ĉ. 1300 mm, en ĉiuj monatoj ofte pluvas, tamen pli ofte inter oktobro-decembro.

Fontoj
------

* WikiTrans
* mapo, distancoj Arkivigite je 2020-06-29 per la retarkivo Wayback Machine
**Ötvöskónyi** [otvoŝkOnji] estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Somogy, en Distrikto Nagyatád. Ötvös signifas: oraĵisto.

Panoramo de Ötvöskónyi
Kastelo de Ötvöskónyi

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 28 km²
* Koordinatoj: 46° 17′ N 17° 22′ O﻿ / ﻿46.29 °N, 17.36 °O﻿ / 46.29; 17.36 (mapo)Koordinatoj: 46° 17′ N 17° 22′ O﻿ / ﻿46.29 °N, 17.36 °O﻿ / 46.29; 17.36 (mapo)
* Loĝantaro: 900
* Poŝtkodo: 7511
* Telefonprefikso: 82

Situo
-----

Ötvöskónyi situas sur ebenaĵo, laŭ ĉefvojo Balatonszentgyörgy-Barcs, laŭ fervojo Kaposvár-Gyékényes. Nagyatád troviĝas 8, Kadarkút 25, Csurgó 26 km-ojn.

Historio
--------

La unua mencio devenis pri la vilaĝo el 1333. La unuaj loĝantoj estis oraĵistoj de la reĝino. En la 16-a jarcento familio Báthory konstruis tie burgon, kiun la turkoj okupis en 1534. En 1594 Miklós Zrínyi reokupis ĝin. Inter 1984-1990 la municipo estis en Nagyatád. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, biblioteko, kuracejo, poŝto, futbalejo.

Vidindaĵoj
----------

* romkatolika preĝejo omaĝe al (Neĝa) Dipatrino, turo alkonstruiĝis en 1994
* kalvinana preĝejo de 1895, la turo estas 20 m-ojn alta
* ruino de burgo
* Kastelo de Ötvöskónyi de 1895
* lago
* parko kun tre granda tilio kaj statuoj de Sankta Vendelo kaj Johano Nepomuka

Fontoj
------

* 
* http/maps.google.com
* www.iranymagyarorszag.hu
* www.gyaloglo.hu
La **ĉaĉapoja kulturo** estas kulturo de la prahistoria anda popolo, kies nomon donis la inkaoj kaj signifas en la keĉua lingvo **nubohomoj** aŭ **nebulbatalistoj**.

Historio
--------

La ĉaĉapoja popolo konstruis en ĉ. 800 p. K. la fortikaĵon de Kuelap plej verŝajne pro defendo kontraŭ la fortiĝinta Huari-kulturo (hispane: *Huari*). La ĉaĉapojan popolon venkis unuafoje la inkaoj en ĉ. 1475, mallonge antaŭ alveno de la hispanoj. La kulturo tiam nombris ĉ. 500.000 personojn, kies granda parto estis deportita, parte al Cusco. Sesdek jarojn poste restantoj de la popolo aliancis kun la hispanoj kontraŭ la inkaoj. En 1549, 17 jarojn post alveno de la hispanoj, morbilo kaj variolo detruis la popolon, travivis la malsanojn 90.000 homoj. Iom poste la popolo malaperis. La popolanoj estis laŭ samtempaj priskriboj, relative helhaŭtaj, kompare al aliaj indiĝenaj popoloj.

Arĥeologio
----------

Oni trovis en la 1990-aj jaroj en nordoriento de Peruo – en proksimo de Kondor-lago grandan entombigejon kun mumiiĝintaj kadavroj. En tiuj tomboj, oni reentombigis la kadavrojn laŭ inkaa kutimo, eble pro rompi kontraŭstaron de la ĉaĉapoja popolo. 

Esplora grupo malkovris en 2004 – sub gvido de usona sciencisto Gene Savoy – ĉe Ocumal en Provinco Luya gravan urborestaĵon, kiu etendas sur pli ol 65 kvadrataj kilometroj, ĉirkaŭita de gardoturoj, muroj. La urbo estis establita sur montetoj apud rivero Huabajaku el ses partoj, kiuj estis konektitaj per ŝtonvojoj. La urbo estas nomumita Gran Saposoa. 

Grava fortikajo de la kulturo estas Kuelap en proksimo de la urbo Chachapoyas. En proksimo de tio, oni elfosis tombejajn figurojn de Karajia. La arkeologiaj elfosaĵoj en nacia parko Río Abiseo estas rigardataj ankaŭ kiel parto de la ĉaĉapoja kulturo.
**Ĉedio**, literumita ankaŭ kiel *Chedi* (en Sanskrito: चेदी) estis antikva hindia mahaĝanapada, nome regno kiu estis ĉe la divizio Bundelĥand de Madja-Pradeŝo sude de la rivero Ĝamuno laŭlonge de la rivero Ken. Ties ĉefurbo estis Suktimati en Sanskrito kaj Sotthivati-nagara en Palia lingvo. En Pali-lingvaj Budhismaj tekstoj, ĝi estis listigita kiel unu el la dekses mahaĝanapadoj ("grandaj regnoj" de norda kaj centra Hindio).

Laŭ Mahabarato, la Ĉedia Regno estis regata de Ŝiŝupala, aliancano de Ĝarasandha de Magado kaj de Durjodano de Kuruo. Li estis rivalo de Vasudeva Kriŝno kiu estis filo de lia onklo. Li estis mortigita de Kriŝna dum la Raĝasuja ofero la Pandava reĝo Judiŝtiro. La edzino de Bimo estis el Ĉedio. Elstaraj Ĉedianoj dum la Milito de Kurukŝetro estis Damaghoŝa, Ŝiŝupala, Dhriŝtaketu, Suketu, Sarabha, la edzino de Bimo, la edzino de Nakulo nome Karenumati, la filoj de Dhriŝtaketu. Aliaj Ĉedianoj estis la reĝo Upariĉara Vasu, liaj filoj, la reĝo Suvahu, la reĝo Sahaĝa. Ĝi estis regata dum fruaj periodoj de la *Paŭravaj* reĝoj kaj poste de la Ĝadavaj reĝoj en la centra parto de la lando.

Notoj
-----

1. ↑  Raychaudhuri, Hem Chandra (1923), *Political history of ancient India, from the accession of Parikshit to the extinction of the Gupta dynasty*, p. 66,
2. ↑  Raychaudhuri, Hem Chandra (1923), *Political history of ancient India, from the accession of Parikshit to the extinction of the Gupta dynasty*, p. 67,


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 726089
* VIAF: 128405133
 |
**Úrsulo Galván** estas komunumo en la meksika subŝtato Veracruz. La ĉefurbo de la komunumo estas Úrsulo Galván. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 30 191.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 26909 loĝantojn. El tiuj estis 12857 viroj kaj 14052 virinoj. La komunumo havas surfacon de 149.7 kvadratkilometroj. La komunumo situas je 19 gradoj kaj 24 minutoj norda latitudo kaj 96 gradoj kaj 18 minutoj okcidenta longitudo. La meza alteco estas 20 metroj super la marnivelo.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 1995 en la komunumo vivis 28158 personoj. En la jaro 2000 temis pri 27684, do temis pri malkresko je -0.34 %. En la jaro 2000 (INEGI) en la komunumo vivis 24885 personoj, kiuj aĝis pli ol 5 jaroj. El tiuj 206 personoj parolis indiĝenan lingvon. Tio egalas al  % de la loĝantoj. 

Fontoj: Statistikoj de la INEGI

Eksteraj ligiloj
----------------

* Úrsulo Galván[*rompita ligilo*] en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Zöblitz** [**c*o***blic], esperante **Zeblico**, situas ĉirkaŭ 600 metrojn super marnevelo en feria regiono de la Ercmontaro en suda Saksio en Germanio. Ekde la 31-a de decembro 2012 ĝi estas parto de la granda distrikta urbo Marienbergo. Antaŭe ĝi estis kun la vilaĝoj Sorgau kaj Ansprung kaj kelkaj aliaj urbopartoj memstara urbeto, havanta preskaŭ 3000 loĝantojn. Ĝi estas menciita la unuan fojon kiel *zcobelin* en 1323.

Zeblico estas la centro de la saksia serpentenŝtonprilaboro, fama pro la **zeblica serpenteno**, kiun oni povas torni.

Triono el la loĝantaro de Zeblico apartenas al la evangelia eklezio. Ilia pastro estas ekde 2006 Wolfram Rohloff, esperantisto, prezidanto de la germana sekcio de KELI.

Vidinda estas la urba preĝejo el la jaro 1728: interno en Jugendstil (art nouveau) ekde 1904, baroka altaro kaj baptujo el tornita serpentenŝtono, baroka orgeno de Gottfried Silbermann el la jaro 1742, restoj de antaŭa preĝejo el 1487.

En Zeblico okazis de la 29-a de julio ĝis la 5-a de aŭgusto 2012 la 62-a KELI-Kongreso.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Preĝejo en Zeblico

Zeblica serpenteno,  
parte tajlita
Preĝejo en Zeblico
**Lingvolerna interŝanĝo** aŭ **tandema lingvolernado** estas metodo de lingvolernado bazita sur reciproka lingva interŝanĝo inter tandemaj kunuloj (ideale ĉiu lernanto estu denaska parolanto de la lingvo kiun la proponanto volas lerni). Iuj lingvolernejoj en la mondo, organizitaj sub TANDEM Internacia, same kiel multaj universitatoj laboras per ĉi tiu metodo. Notindas, ke la celo de lingva interŝanĝo estas ankaŭ disvolvi interkulturajn kapablojn kaj plibonigi sciojn pri lingvoj. Ĝi ebligas ankaŭ amikiĝi kun homoj el la tuta mondo.

Ĝenerala kunteksto
------------------

Esence ambaŭ kunuloj povas renkonti sin fizike (vizaĝ-al-vizaĝa Tandemo) aŭ lerni per retpoŝto, telefono aŭ alia komunikilo (ret-tandemo, ankaŭ distanca Tandemo). Lernado estas faciligata de diversaj materialoj kaj metodoj: ekzercaro, lernolibroj aŭ simple neformala konversacio. Estas tute memstaraj manieroj (du personoj apogitaj de konsilantaro) kaj aliaj kiuj instigas memstaran studadon (du-nacia Tandem-kurso por grupoj, organizita de direktistoj). La kutima maniero estas ke duono de la tempo estu dediĉita al unu persono kaj la alia duono al la alia persono. Ekzemple, portugalo kaj germano povas paroli duonhoron en la germana kaj poste duonhoron en la portugala.

La tandemo havas delonge sciencan superrigardon. En la tandemaj internaciaj tagoj estas ŝanco interŝanĝi spertojn inter instruistoj kaj esploristoj. Asocioj kiuj uzas la tandeman metodon formas la tandemo-reton. La profitoj danke al tandemoj estas konstatitaj de multaj studoj, specife por la disvolviĝo de spontanea konversacio kaj aŭskulta kompreno, kaj ankaŭ por leg-kompreno rilate al pertekstaj tandemoj. La redakci-kapablo dependas de la kvalito de la korektoj. Koncerne al la interkultura lernado eĉ pli ampleksaj studoj bezonatas. La nura kondiĉo por partopreno en sendependa tandemoj estas bazaj konoj (estinta tempo, modo kondiĉa, frazoj kun pluraj kazoj).

Tandema historio
----------------

La origino de la "lingvolernado per interŝanĝo"-metodo kuŝas sur la diversaj sistemoj de instruada interŝanĝo per studantoj eksterlande, kunula lernado, "grupa instruado", instruaj modeloj kaj aliaj.

Teknologio
----------

Kun la kresko de interreto, lingvaj interŝanĝoj pere de sociaj retejoj kaj la uzon de IP-teknologioj fariĝis popularaj. Tipa ekzemplo estas ekzemple la apo *Hello Talk* kiu permesas babili voĉe, videaĵe kaj tekste en pli ol 150 lingvoj.

Vidu ankaŭ
----------

Interkultura edukado

Ekstera ligilo
--------------

(es + 16 aliaj lingvoj) Hello Talk

Referencoj
----------

1. ↑  (es) Tandem, filmeto
2. ↑  (en) Ahn, Tae youn. «Learner agency and the use of affordances in language-exchange interactions[*rompita ligilo*]». *Language and Intercultural Communication* **16** (2): 164-181. doi:10.1080/14708477.2015.1125911.
**Ĉefepiskopa palaco** estas impona eklezia konstruaĵo kaj historia monumento en Eger, ĉe Baziliko-ĉefkatedralo de Eger.

Ĉefepiskopa palaco
Memortabulo pri Lajos Kossuth sur muro de ĉefepiskopa palaco en Eger

Historio
--------

En tiu loko estis tie diversaj domoj en la 16-a jarcento. Nova teretaĝa palaco estis konstruita inter 1715–1732, sed dum konstruo oni profitis parte la malnovajn konstruaĵojn. La palaco iĝis ĉefepiskopa rezidejo en 1740. Ĉefepiskopo Ferenc Barkóczy konstruis la unuan etaĝon, poste Károly Eszterházy pligrandigis ĝin inter 1761–1775, fine János László Pyrker konstruis la sudan klasikisman parton en 1828.

La konstruaĵo
-------------

La unuetaĝa (kelkloke duetaĝa) palaco situas sur montodeklivo. Ĝi formas U-formon, inter la aloj kvinlatera korto etendiĝas. Balkonoj ornamas la eksteran parton. Interne menciindas la ornamaj ŝtuparejoj kaj stukoj. Ankaŭ kapelo estas apartenaĵo de la palaco. 

En la palaco trovis lokon la ĉefepiskopa oficejo, trezorejo, muzeo kaj arkivo.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
Sankta **Gregorio la 2-a** (naskiĝis en 669 en Romo, mortis la 11-an de februaro 731 en Romo) estis papo de 715 ĝis 731.

Li estis antaŭ la papeco subdiakono kaj eklezia trezoristo. Oni elektis lin papo la 19-an de majo 715. Li kiel papo forte apogis la kristanigan laboron de Sankta Bonifacio kaj Sankta Korbinianus inter la germanoj. Li episkopigis ilin ambaŭ en 722.

Kvankam li estis fidulo de Orientroma Imperio, sukcese kontraŭbatalis la klopodojn de la bizancaa reganto (Sira) Leono la 3-a. La imperiestro ordonis do neniigon de ĉiu figurigo de la sanktuloj. Gregorio la 2-a kondamnis tiun decidon de Leono kaj tiel komenciĝis la bildodetrua disputo. Leono kie respondo volis murdigi Gregorion.

La papo luktis dum la tuta lasta vivo kontraŭ la bildodetruo, per apogo de la romianoj kaj la langobardoj. Spite al ĉio, la skismo inter la Roma kaj Bizanca Imperioj iĝis pli kaj pli forta dum la 8-a jarcento.

Li estis agnoskita sanktulo du tagojn post sia morto.

* Kategorio Gregorio la 2-a en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 203484
* GND: 118718665
* LCCN: nb2007020867
* VIAF: 1996852
* ISNI: 0000000353851311
* ULAN: 500355716
* NLA: 53004851
* NKC: kup19980000033412
* BNE: XX1661075
 |
**Ĉefepiskopa palaco** estas impona eklezia konstruaĵo en Veszprém (urbo), en Fortikaĵo de Veszprém.

Ĉefepiskopa palaco en Veszprém

Historio
--------

La baroka nova palaco estis konstruita inter 1765 kaj 1776 fare de Jakab Fellner. Jam pli frue situis en tiu loko gotika episkopa palaco kaj aliaj domoj, kiuj grandparte bruldetruiĝis en 1704. Post jaroj rekonstruo okazis, tamen la palaco estis nur seminario ĝis konstruo de la nova palaco. Malgrandaj restintaj partoj aliĝis al la nova konstruaĵo.

La konstruaĵo
-------------

La ornama enirejo
La unuetaĝa palaco formas U-formon, antaŭe kolono pri Sankta Triunuo altiĝas. La fasado estas ornamriĉa. Ankaŭ kapelo estas apartenaĵo de la palaco. Interne Johann Cymbal faris multe da freskoj. Estas aparta ĉambrego, kie estas videblaj portretoj de la ĉefepiskopoj de Veszprém. En aliaj ĉambroj estas videblaj valoraj porcelanoj kaj mebloj.

En la palaco trovis lokon ankaŭ biblioteko kun 60 mil volumoj kaj arkivo. La plej frua dokumento venis el 1079. Proksimume 1500 da aliaj dokumentoj venis antaŭ dominado de turkoj.

Ĉefepiskopa palaco kun la antaŭa kolono pri Sankta triunuo
La palaco estas vizitebla somere.

Fontoj
------

* hungare kun foto Arkivigite je 2014-10-08 per la retarkivo Wayback Machine
* hungare kun foto Arkivigite je 2014-12-09 per la retarkivo Wayback Machine

* Kategorio Ĉefepiskopa palaco (Veszprém) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Á**, **á** (a kun dekstra korno) estas litero de la ĉeĥa, feroa, hungara, islanda kaj slovaka alfabetoj. Krome ĝi ĉeestas en la hispana, irlanda, portugala kaj vjetnama kiel variaĵo de la litero a.

Uzo en diversaj alfabetoj
-------------------------

### Ĉina

En la pinjino á indikas la sonon [a] kun supreniranta tono.

### Feroa

Á estas la dua litero de la feroa alfabeto. Povas indiki la sonon [ɔ] aŭ [ɔaː].

### Hungara, ĉeĥa kaj slovaka

Á estas la dua litero de la hungara, ĉeĥa kaj slovaka alfabetoj. Indikas la sonon /aː/.

### Islanda

Á estas la dua litero de la islanda alfabeto. Indikas la sonon /au̯/.

### Vjetnama

En la vjetnama alfabeto á indikas la sonon [a] prononcitan per supreniranta tono.

Kodigo
------

| Grafemo | HTML | Unikodo | TeX |
| --- | --- | --- | --- |
| Á | &Aacute; | U+00C1 | `\acute A` |
| á | &aacute; | U+00E1 | `\acute a` |

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Á en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Omniglot — writing systems & languages of the world
	+ Czech language
	+ Faroese language
	+ Hungarian language
	+ Icelandic language
	+ Slovak language
**Üllés** [ulEŝ] estas vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario en regiono **Suda Ebenaĵo**, en departemento Csongrád, en subregiono de Mórahalom.

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 50  km²
* Loĝantaro: 3200
* Poŝtkodo: 6794
* Telefonprefikso: 62

Situ o
------

La vilaĝo situas laŭ flankovojoj. Szeged troviĝas 30 km-ojn for.

Historio
--------

La loko estis paŝtejo de la hungaroj, baldaŭe kumanoj ricevis la regionon, laŭ la dokumentoj estis tie figuro *Ellés*. Dum la turkoj la regiono senhomiĝis, la loĝantoj rifuĝis precipe al urboj Kecskemét, Szeged kaj Szabadka. Post la turka erao la kamparanoj konstruis farmojn en siajn parcelojn, ĉar el la urbo ne povis kulturi teron kaj bredadi bestojn. Naskiĝis senfinaj vicoj de farmoj, kiu hungare enradikiĝis "farmomondo" pro la grandeco. En 1736 fondiĝis vilaĝeto el la farmoj apartenanta al Kiskundorozsma. Üllés memstariĝis en 1949. Apud la vilaĝo oni minadas nafton kaj tergason.

Vilaĝservoj estas 2 lernejoj, infanĝardeno.

Vidindaĵoj
----------

* katolika preĝejo omaĝe al Sankta Antonio de Padovo de 1900
* nova katolika preĝejo de 2001
* muzeeto
* fiŝkaptista lago

Ĝemelkomunumoj
--------------

* Rumanio Torockó, Rumanio
* Rumanio Torockószentgyörgy, Rumanio

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Üllés en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* oficiale
* situo Arkivigite je 2007-03-11 per la retarkivo Wayback Machine
* eMagyarország[*rompita ligilo*]
La **Ĉefepiskopa Ĉaskastelo** estas baroka historia monumento en Hajós, en la ĉefplaco.

Bildoj pri la Ĉefepiskopa ĈaskasteloĈefepiskopa ĉaskastelo en Hajós
Aerfoto pri la ĉaskastelo
Ĝardeno de la ĉaskastelo
Ĝardeno de la ĉaskastelo
La ornama enirejo
Ornamaĵoj ĉe la enirejo

Historio
--------

Grafo Gábor Patachich konstruigis la kastelon en 1740, tial ĝi estas la plej malnova kastelo en la departemento. Origine ĉasparko aliĝis al la kastelo. Inter 1765 kaj 1767 la ĉaskastelo estis trakonstruita, inter 1907-1998 orfejo funkciis en la konstruaĵo. Plena rekonstruo okazis en la jaroj 2009 kaj 2010. La nuna posedanto estas la municipo, kiu uzas la konstruaĵon kiel muzeon pri ĉasado, vinberkultivo, mebloj de magnatoj kaj kermesoj.

Konstruaĵo
----------

La ĉefkonstruaĵo de la ĉaskastelo estas brikoforma kaj unuetaĝa, ĉe la anguloj po unu duetaĝaj bastionoj estas videblaj. La fasado rigardas al la belega ĝardeno. La ĉefkonstruaĵo kune kun du aloj formas kvadraton, ene de la kvadrato situas la jam menciita ĝardeno. Interne ĉefe la stukoj gardis la iaman lukson.

Fontoj
------

* hungare
* hungare kun multe da eksteraj fotoj Arkivigite je 2012-05-05 per la retarkivo Wayback Machine
* hungare kun fotoj
**Ábel Szocska** [soĉka], laŭ la hungarlingve kutima nomordo kaj kun la origina persona nomo **Szocska Antal Ábel,** ukraine **Авель Сочка** estas hungara grek-katolika pastro, baziliana monaĥo, episkopo. Lia prenita monaĥa nomo estis *Ábel* ekde 1995.

Blazono de Ábel Szocska
Ábel Szocska naskiĝis la  24-an de septembro 1972(nun 1972-09-24) en Vinogradov (Sovetunio, nuntempa Vinohradiv en Ukrainio).

Biografio
---------

Ábel Szocska apartenis al la hungara minoritaro en Sovetunio, respektive en Ukrainio kaj li estis edukita en Botar. Li aliĝis al la baziliana ordeno en 1995. Post siaj studoj li monaĥiĝis en 2001, poste li estis pastro en Kispest. Inter 2004-2008 li estis paroĥestro en Kispest, inter 2009-2011 en Máriapócs, poste li havis postenon en eparĥio de Miskolc. Li estis la Apostola Administranto de eparkio de Nyíregyháza inter 2015-2018, poste li estis ties unua episkopo. Ekde 2016 li gvidis la bazilianojn en Hungarlando. Li ricevis premiojn en 2016 kaj 2021.

Fontoj
------

* oficiala paĝo kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* datenoj angle

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 828825
 |


* Portalo pri Biografio
***¿Qué hace una chica como tú en un sitio como este?*** (Kion faras virino kiel vi ĉe loko kiel tiu?) estas hispana filmo de 1978 reĝisorita de Fernando Colomo kaj ĉefrolulita de Carmen Maura.

Intrigo
-------

**Averto: *La teksto, kiu sekvas, malkaŝas detalojn pri la intrigo de la rakonto.***

Rosa estas mezaĝa virino (Carmen Maura) kiu vidas kiel ŝia vivo radikale ŝanĝiĝas kiam ŝi divorcas el sia edzo Jorge (Félix Rotaeta) kaj konas junan rokiston. Spite diferencojn, ambaŭ vivas emociajn situaciojn en etoso de madrida nokto. Tamen la ĵaluza eks-edzo persekutas la virinon.

**Averto: *Malkaŝado de la intrigo de la rakonto ĉi tie finiĝas.***

Komentoj
--------

La filmo ege sukcesis en la fino de la 1970-aj jaroj, epoko de la Hispana transiro al demokratio, kaj aparte sukcesis pro la muziko de la grupo de rok-muziko Burning, kiu popularigis kanton samnoman kiel la filmo. La tiam apenaŭ konata Pedro Almodóvar aperas kiel stunto distingebla en kelkaj scenoj. 

  

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo ¿Qué hace una chica como tú en un sitio como este? en la hispana Vikipedio.*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 823886
 |
**Ĉefkatedralo de Sankta Triunuo** estas rumana ortodoksa ĉefkatedralo en Rumanio, en urbo Sibiu.

Historio
--------

La ideo de enkonstrui ortodoksan katedralon komenciĝis en 1857, poste diversaj financaj apogoj alvenis. Tamen la konstruado okazis jam en la frua 20-a jarcento en tiu loko, kie estis grekokatolika malgranda konstruaĵo ekde 1778. Ĝi pretiĝis dum 3 jaroj.

Konstruaĵo
----------

La eksteraj muroj estas ruĝaj kaj flavaj brikoj. La vasta navo estas limita per pli malgrandaj sferaj tegmentoj kaj kvar turoj: po du pli-malgranda okangula, kaj po du pli-granda. Pintoj de la turoj formas bulbojn. La ĉefenirejo estas tra enirhalo kun tri duonrondaj pordoj. La mozaikofenestro prezentas Jesuon kaj la Kvar Evangeliistojn. Diametro de la kupolo estas 15m. Alto de la spajroj estas 43m, (45m inkludante la krucojn).

Fontoj
------

* Angla Vikipedio

* Malantaŭa parto de la ĉefkatedraloMalantaŭa parto de la ĉefkatedralo
* Interna partoInterna parto
* Fora vido al la ĉefkatedraloFora vido al la ĉefkatedralo
**Ábrahám Vay** [vaj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Vay Ábrahám** estis hungara grafo, bienulo, membro (fondinta kaj direktora en 1830) de Hungara Scienca Akademio. Liaj nobelaj antaŭnomoj estis *tagjaluskódi* kaj *vajai*.

Ábrahám Vay  naskiĝis la 13-an de julio 1789 en Alsózsolca. Li mortis la 3-an de marto 1855 en Berkesz.

Biografio
---------

Ábrahám Vay lernis en Sárospatak, pote li partoprenis en la ŝtata administrado. En 1810 li edziĝis baldaŭe havanta 12 gefilojn. En 1825 li estis elektita subdepartementestro de Borsod kaj ankaŭ parlamenta deputito. Li multe helpis al István Széchenyi por fondi akademion. En 1830 li ricevis la rangon grafo. Baldaŭe li trifoje elektiĝis departementestro Máramaros. Dum la Hungara revolucio de 1848 li pasis la tempon en la bieno.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla pli malsupre)
* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero V kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)
* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero V kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)

* Kategorio Ábrahám Vay en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Ĝusta ĉaba kolbaso devas esti unu longa peco
**Ĉaba kolbaso** (hungare *Csabai kolbász*) estas fumaĵita vianda manĝaĵo tipa por la hungara kuirarto. Karakteriza estas por tiu kolbaso ruĝa koloro kaj akra gusto. En la 18-a jarcento ĝin komencis produkti slovakoj almigrintaj al la hungara urbo Békéscsaba kaj ĉirkaŭaĵo. Eminentan ĉaban kolbason oni produktis post 1858 en la urbo Gyula.

Ĝi estas farata el porkaĵo (du trionoj magra kaj unu triono larda), prefere el porko de raso Mangalico, kiun oni metas en salon kaj sukeron kaj lasas en malvarmo dum pluraj tagoj marini. Poste oni muelas ĝin kaj spicas per papriko (duone dolĉa kaj duone brulgusta), ajlo kaj kumino, sed nenia pipro. Per la miksaĵo oni farĉas naturajn intestojn kaj fumaĵas per senvarma fumo el ligno de fruktarboj. Ĉaba kolbaso devas longi minimume 20 cm kaj esti tiom seka, ke ĝi estu rompeblaj per manoj. Tradicie ĝi estas ligata per hungara trikolora rubando. Oni konsumas ĝin senvarme kun pano kaj ruĝa vino. Ĉiujare en Békéscsaba okazas kolbasa festivalo.

Fontoj
------

* Ĉeĥa Vikipedio
* Július Hauser: Veľký slovensko-esperantský slovník (Granda slovaka-esperanta vortaro), p. 125.

* Kategorio Ĉaba kolbaso en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Tramtransporto en Padovo** (itale *Tranvia di Padova*) kiu ekfunkciis en Padovo la 24-an de marto 2007, estas publika transportlinio, administrata fare de Busitalia Veneto S.p.A. 55% posedata de Busitalia Nord kaj 45% de APS Padova. Male al tiu funkcianta ĝis la 1950-aj jaroj, ĝi ne estas klasika tramo, sed uzas gvidatan Translohr-sistemon sur pneŭoj. Tio signifas, ke la sistemo nomiĝas diverse *tramo*, *tramo sur pneŭoj*, *metrotramo* aŭ *metrobuso* (ĉi-lasta estas pli ĝusta nomo) por diferencigi ĝin de la klasika fervoja tramteĥnologio. Ĉiuokaze, la vojsignaloj adoptitaj estas tiuj de klasikaj tramoj.

Ĝis nun, nur unu linio estas aktiva, nomita **SIR 1**, kun du pliaj linioj nomitaj **SIR 2** (dezajnata) kaj **SIR 3** (konstruata).

  

Mapo

Vidu ankaŭ
----------



* Tramtransporto
* Padovo
* Listo de urboj kun tramtransporto
* Translohr

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Tramtransporto |

* Oficiala retejo (itale/angle)
* UrbanRail.Net

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rMetrooj kaj tramoj en Italio |
| --- |
|  | 
* Brescia
* Ĝenovo
* Katanio
* Milano
* Napolo
* Romo
* Torino
 |
|  | 
* Bolonjo
* Mesino
* Palermo
* Torino (+ SU)
 |

 |
Grafo **Ádám BATTHYÁNY de Németújvár** [batja:nji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Batthyány Ádám** estis hungara magnato, reĝa juĝisto, banuso, oficiro. Lia nobela antaŭnomo estis *németújvári* (de Németújvár, hodiaŭ Güssing). En hungaraj fontoj lia nomo estis ofte *Batthyány II. Ádám* por distingi lin de Ádám Batthyány.

Ádám Batthyány naskiĝis la 13-an de septembro 1662, li mortis la 26-an de aŭgusto 1703.

Biografio
---------

Ádám Batthyány estis edukita ĉefe hejme. Li partoprenis en defendado de Vieno en 1683, ekde 1685 li estis respondeculo pri defendado de Transdanubio. En 1686 li partoprenis en reokupo de Buda, en 1688 de Székesfehérvár, en 1690 de Kanizsa. En 1691 li atingis la rangon generalo. En 1693 li estis nomumita banuso de Kroatio-Slavonio-Dalmatio, en 1700 reĝa juĝisto, en la sekva jaro li iĝis departementestro. Li havis la titolon „ĉefglasisto" en la kortumo de Habsburgoj.

Li edziĝis en 1693, baldaŭ li havis 2 filojn: Lajos Ernő Batthyány kaj Károly József Batthyány.

Kontribuoj
----------

* *korespondado de Ádám Batthyány* eldonita en 1887

Fontoj
------

* 
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al majusklo B, poste serĉu la nomon)
* hungarlingva biografieto kun bildo
La **Ĉefministro de Danio** (dane *statsminister*, laŭvorte: "Ministro de Ŝtato") estas la estro de la registaro de Danio. La ĉefministro estas nomumita fare de la monarko, sed ĉar Danio estis konstitucia monarkio ekde 1849, la nomumo estas bazita sur la politika kunmetaĵo de la Folketing.

La ĉefministro kaj la Ŝtata Ministerio havas oficejojn en Christiansborg, kune kun la Folketinget.

Antaŭ la kreado de la pozicio, tiu pozicio ne ekzistis en Danio aparte de la ŝtatestro, t.e. la reĝo, kiu funkciis kiel la kapo de la plenuma aŭtoritato. Kiel parto de la konstitucio de 1849, Danio iĝis konstitucia monarkio, la potenco de la reĝo estis limigita kaj la rolo de la ĉefministro estis kreita. La unua persono kiu okupis ĉi tiun postenon estis Adam Wilhelm Moltke .

Ekde la frua 20-a jarcento, neniu ununura partio havis plimulton en la Folketinget. La ĉefministro estas do la gvidanto de koalicia registaro. Ekde 1945, ankaŭ ne estis ofta por koalicioj havi plimulton en parlamento, tiel ke la registaro devis fidi je pluraj partioj krom la koaliciaj partioj.

Ekde junio 2019, Mette Frederiksen funkcias kiel ĉefministro.

Referencoj
----------

1. ↑  Statsministeriet (*La Ĉefministerio*) - Historio.

Eksteraj ligiloj
----------------

* La Oficejo de la Ĉefministro (Statsministeriet)
* Oficiala Dania Konstitucio, de la Reĝa dana Ministerio de eksteraj rilatoj.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rĈefministroj de Danio flago de Danio |
| --- |
| Moltke  • Bluhme  • Ørsted  • Bang  • Andræ  • Hall  • Rotwitt  • Hall  • Monrad  • Bluhme  • Frijs  • Holstein-Holsteinborg  • Fonnesbech  • Estrup  • Reedtz-Thott  • Hørring  • Sehested  • Deuntzer  • Christensen  • Neergaard  • Holstein-Ledreborg  • Zahle  • Berntsen  • Zahle  • Liebe  • Friis  • Neergaard  • Stauning  • Madsen-Mygdal  • Stauning  • Buhl  • Scavenius  • Buhl  • Kristensen  • Hedtoft  • Eriksen  • Hedtoft  • Hansen  • Kampmann  • Krag  • Baunsgaard  • Krag  • Jørgensen  • Hartling  • Jørgensen  • Schlüter  • Nyrup Rasmussen  • Fogh Rasmussen  • Løkke Rasmussen  • Thorning-Schmidt  • Løkke Rasmussen  • Frederiksen | la ŝtata blazono de Danio |

 |
**Ádám Mányoki** [mAnjoki], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Mányoki Ádám** estis hungara baroka pentristo.

Ádám Mányoki  naskiĝis en 1673 en Szokolya (Hungara reĝlando), li mortis la 6-an de aŭgusto 1757 en Dresdeno (Saksio).

Memortabulo pri Mányoki
Portreto pri Ádám Mányoki fare de Jan Kupecký

Biografio
---------

Ádám Mányoki aĝis 12, kiam li estis adoptita kaj translokiĝis al Germanio. Li studis en Lüneburg kaj Hamburgo, poste en Hanovro de Andreas Scheitz, en Parizo de Nicolas de Largillière, fine en Nederlando. Inter 1703 kaj 1707 li estis kortega pentristo en Berlino, poste li hejmenvenis en kortegon de Francisko Rákóczi la 2-a. Post falo de liberecbatalo de Rákóczi ankaŭ Mányoki forlasis la landon, li vivis iom en Pollando, inter 1713-1723 li estis kortega pentristo de Aŭgusto la 2-a (Pollando-Litovio). En 1723 li pentradis ankaŭ en Prago kaj Vieno. Inter 1724–1731 li pentradis en Hungario magnatojn, poste li vivis en Dresdeno kaj Lejpcigo. Ekde 1736 li pentradis en kortego de Aŭgusto la 3-a (Pollando-Litovio), kie li pensiuliĝis en 1753. Li dum liaj lastaj jaroj li manie malŝparis sian monon al alkemio. Li neniam edziniĝis, li mortis tre malriĉa.

Elektitaj pentraĵoj
-------------------

* vidu la bildojn!

Memorigiloj
-----------

* strato en Budapeŝto
* busto en Szokolya (1975)
* memortabulo en Szokoly

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun memportreto kaj bildoj Arkivigite je 2018-06-22 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio

* AĵpentraĵoAĵpentraĵo
* Ferenc RákócziFerenc Rákóczi
* Eszter RádayEszter Ráday
* PoloPolo
* Catherine OpalińskaCatherine Opalińska
* Stanislaus LeszczyńskiStanislaus Leszczyński
* Gefratoj PodmaniczkyGefratoj Podmaniczky
* Pál RádayPál Ráday
* Katarzyna de BesenvalKatarzyna de Besenval
* Józefa SobieskaJózefa Sobieska


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 613846
* GND: 121986500
* LCCN: n99026005
* VIAF: 118803228
* ISNI: 0000 0000 8414 9654
* SUDOC: 252858042
* ULAN: 500026647
* RKD: 52425
 |
**Ádám Pozsonyi** [poĵonji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Pozsonyi Ádám** estas hungara punka, subgrunda verkisto, ĵurnalisto, ŝlagromuzikisto (gitaristo, kantisto, tekstopoeto, orkestrestro). Sia propra klasifiko estas: verkisto, "nebulo-kavaliro" kaj profesia reakciulo.

Ádám Pozsonyi naskiĝis en 1969.

Biografio
---------

Ádám Pozsonyi aliĝis al pluraj punkorkestroj en la 1980-aj jaroj, poste en 1994 li fondis subgrundan orkestron. Tio ekzistas ĝis hodiaŭ, tamen kun malofta aktivado. Intertempe li fondis subgrundan periodaĵon, kiu aperis 11-foje inter 1990-1999. Lia konkludo estas tio, ke ĉeso de socialismo faras nenion, la demokratio same estas mensoga, kiel la komunismo. Krom la menciita periodaĵo liaj publikaĵoj aperas konstante en la gazetaro, eĉ liaj libroj aperas.

Elektitaj libroj
----------------

* *A Lenin-szobor helyén bombatölcsér tátong – A magyar punk története* (2001, 2003)
* *Hogyan pukkasszunk liberálisokat?* (2003, 2006)
* *Jönnek a kispolgárok* (noveloj, 2005)
* *Keskeny Károly élete és kora* (romano, 2012)
* *Kard ki kard! és más történetek* (noveloj, 2017)

Elektitaj ŝlagrotekstoj
-----------------------

* Érdekli a fenét!
* Legyen még több baleset!
* Rokkantkocsi

Vidu, aŭdu ankaŭ
----------------

* 
*

Fontoj
------

* 
*

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 654599
* LCCN: no2004003913
* VIAF: 14473204
* ISNI: 0000000048142375
 |