recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**József Szép** [jOĵef sEp], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szép József** estis hungara aktoro. Lia edzino estis Júlia Mátray.

József Szép naskiĝis en 1834 en Losonc (Hungara reĝlando, Aŭstra Imperio, nuntempa Lučenec en Slovakio), li mortis la 6-an de majo 1887 en Salgótarján (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario).

Biografio
---------

József Szép batalis dum la hungara revolucio de 1848. Li debutis kiel aktoro en 1852 ĉe aktora kompanio de Endre Latabár (1811 - 1873). Liaj sekvaj teatraj stacioj estis ekde 1859 Arad (urbo), Miskolc, Kolozsvár, ekde 1863 en Budao (urbo) ĉe György Molnár. Li daŭris la migran aktoran vivon ekzemple ĉe Bálint Barna (1871), en Győr (1872—1874), Vác (1877), Vágújhely (1884), lastfoje en Salgótarján. Li edziĝis en 1859, baldaŭ li divorcis.

Liaj teatraj roloj
------------------

József Szép havis kaj prozajn kaj kantistajn rolojn.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 754046
 |


* Portalo pri Biografio
**Róbert Répássy** [rEpAŝi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Répássy Róbert** estas hungara advokato, parlamenta deputito.

Róbert Répássy naskiĝis la 18-an de majo 1968 en Miskolc.

Biografio
---------

Róbert Répássy maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo en 1986, poste li akiris juran diplomon en Universitato de Miskolc en 1992. Post la diplomo li estis advokatkandidato, post 3 jaroj li sukcese advokatiĝis. Inter 1995 - 2005 li apartenis al advokata ateliero, poste li havas propran atelieron. En 2018 li forlasis la politikon kaj estas nur advokato. En 2020 li akiris plian juran diplomon. Lia edzino naskis dufoje.

### Politika kariero

En 1988 li estis fondinta membro de Fidesz en Miskolc. Li estis parlamentano en 1993 kaj inter 1998 kaj 2018 en frakcio de Fidesz. Li estis subministro inter 2010-2015, sed li estis ankaŭ aktiva en la plena politika vivo.

Fontoj
------

* politikista persona paĝo
* advokata persona paĝo

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 706884
 |
Temas pri... Ĉi tiu artikolo temas pri la poeto *Gallo*. Por informoj pri la samnoma sanktulo, vidu la artikolon ''Sankta Gallo''.

---

* Atentu: ne konfuzu kun Gaŭlo.

Gajo Kornelio **Gallo** vivis de 69-26 a.Kr. Li verkis multe da elegia poezio. Precipe li famiĝis pro siaj kantoj pri la bela amata Likora.

Laŭ multaj estis *li*, kiu sciis konvinki Oktavianon, la pli postan unuan imperiestron de Romo (kiun kutime ni nomas Aŭgusto), ke li indulgu la gepatran agron de Vergilio okaze de la agra reformo de 41 a.Kr.

Iamaniere - ni ne scias kiel - li perdis la gracon de Aŭgusto, kiu igis bruligi ĉion, kion verkis Gallo.

Gallo pro tio sinmortigis.
Por honori tiun ĉi unuan kondamnitan poeton de Romo, Antologio Latina enhavas je paĝo 330 en la dua volumo kvar versojn, atribuitajn al Gallo.

Samtempuloj konsideris lin grandioza poeto.

* Kategorio Gallo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 156800
* GND: 118716247
* LCCN: n85379942
* VIAF: 17360602, 821154380990430291225 79139886, 17360602, 821154380990430291225
* ISNI: 0000 0001 1678 2148
* LIBRIS: 187895
* SUDOC: 03083841X
* BNF: 131693349
* NLA: 35739065 35780256, 35739065
* BIBSYS: 7028981
* NKC: ola2010577420
* ICCU: CUBV070785
* BNE: XX5343978
 |
**Gizella Blätterbauer** [bleterbaŭer], laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj kun plena nomo **Blätterbauer Gizella Karolina** estis hungara operkantisto (koloratursoprano). Ŝia pli simpla nomvarianto estis *Blatterbauer*, ŝia geedziĝa nomo (laŭ hungarlingve kutima nomordo) estis *Hajós Kálmánné*, ŝia nepo estis Mihály Meixner.

Gizella Blätterbauer naskiĝis la 20-an de marto 1870 en Pécs, ŝi mortis la 3-an de februaro 1939 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Gizella Blätterbauer studis inter 1887 kaj 1889 en Tutlanda Hungara Reĝa Muzika- kaj Teatra Akademio. Ŝia ĉefinstruisto estis en:Adele Passy-Cornet. Ŝi komencis sian kantistan karieron en Operejo je Frankfurto ĉe Majno (1891-1895), poste en Stutgarto. Inter 1897–1907 ŝi estis membro de Budapeŝta Ŝtata Operejo. Ŝi edziniĝis en 1905 kaj naskis filinon.

Lia repertuaro (elekto)
-----------------------

* Giacomo Meyerbeer:
	+ *Die Hugenotten* — Margit Valois
	+ *L’Étoile du Nord* — Katalin
	+ *L'Africaine* — Inez
* Giuseppe Verdi:
	+ La traviata — Violetta
	+ Rigoletto — Gilda
* Giacomo Puccini: La Bohème – Musetta
* Jenő Hubay: *A cremonai hegedűs* – Giannina
* Ferenc Erkel: *Hunyadi László* – Mária Gara

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 783403
* GND: 116198869
* VIAF: 30281423
 |



* Portalo pri Biografio
**Danlingva literaturo** estas subgrupo de skandinava literaturo streĉas al la mezepoko. De speciala noto trans la jarcentoj estas la historiisto Saxo Grammaticus, la dramisto Ludvig Holberg, Hans Christian Andersen, la filozofo Søren Kierkegaard kaj Karen Blixen kiu atingis tutmondan famon kun ŝia aŭtobiografia rakonto *Ekstere de Afriko*.

Mezepoko
--------

La plej frua konservitaj tekstoj de Danio estas surskriboj kun runoj sur monumentaj ŝtonoj kaj aliaj objektoj. Kelkaj de ili enhavas mallongajn poemojn.

Danaj verkistoj
---------------

Kovrilpaĝo de Villy E. Risør: Tiel profunda estas la nokto,1959
Jeppe Aakjær
Benny Andersen
Hans Christian Andersen
Karen Blixen
Karl Gjellerup
Piet Hein
Carsten Jensen
Johannes V. Jensen
Martin Andersen Nexø
Ebbe Kløvedal Reich
Johannes Møllehave
Adam Oehlenschläger
Leif Panduro
Henrik Pontoppidan
Halfdan Rasmussen
Aksel Sandemose (plejmulte verkis Norvege)
Dan Turell
Johannes Wulf

Feroaj verkistoj
----------------

William Heinesen

Norvegaj verkistoj
------------------

Ludvig Holberg
Johan Herman Wessel

En Esperanto
------------

* Villy E. Risør: Tiel profunda estas la nokto, 1959

Vidu ankaŭ
----------

* Norveglingva literaturo
* Ferolingva literaturo


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**József Sümeghy** [jOĵef ŝumegi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Sümeghy József** estis hungara geologo.

József Sümeghy naskiĝis la 4-an de januaro 1892 en Csabrendek, li mortis la 11-an de novembro 1955 en Budapeŝto.

Biografio
---------

József Sümeghy maturiĝis en Győr en 1910, poste li studis en Scienca Universitato Ferenc József. Li batalis dum la 1-a mondmilito, poste li apartenis al taĉmento de Miklós Horthy. En 1920 li akiris diplomon kaj ankaŭ doktoriĝis en la universitato, kiu ĵus rifuĝis al Budapeŝto. Inter 1921 kaj 1926 li estis asistanto en la universitato, sed jam en pli nova loko en Szeged, poste li laboris en geologia instituto en Budapeŝto. Li atingis la rangon ĉefgeologo en 1932. Komence li esploris la Transdanubion, sed post kelkaj jaroj li estis la unua, kiu trovis la Grandan Hungaran Ebenaĵon esplorenda. Li postmorte ricevis doktorecon ĉe la Hungara Scienca Akademio.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *A baltavári lelőhely rétegtani helyzete* (1923)
* *Pannóniai korú fauna az Alföldről* (1927)
* *A Nagykunság felszíni képződményei* (1937)
* *A magyar medence pliocénjának és pleisztocénjának osztályozása* (1941)
* *Tiszántúl (1944)*
* *A magyarországi pliocén és pleisztocén* (1955)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 675435
* VIAF: 5982135
 |
**Bruno Abdank-Abakanowicz** (naskiĝis la 6-an de oktobro 1852 en Wiłkomierz, mortis la 29-an de aŭgusto 1900 en Parc St. Maur) estis pola matematikisto, inventisto kaj elektroteknikisto (en *Encyclopaedia Britannica* estas prezentata kiel "litova matematikisto").

Biografio
---------

Bruno Abakanowicz devenis de nobela tatara familio. Li finis Teknikan Politeknikon en Rigo, poste habilitiĝis pri mekaniko en Teknika Akademio en Lvovo, kie en la jaroj 1876-1881 estis privatdocento lekcianta pri geometrio de situo, desegna statiko kaj konstru-mekaniko.

En 1881 setlis en Francio, kie okupiĝis pri elektrotekniko. Li inventis i.a. integrafon - variaĵo de integratoro, ilo servanta al kalkulo de nombra valoro de integraloj laŭ grafika metodo (patentita en 1880 kaj de tiam produktita de svisa firmao Coradi); parabolografon; spirografon; elektran sonorilon destinitan por uzo en fervojaj trakoj kaj elektran lampon laŭ sia sistemo.

En 1889 li estis reprezentanto de Usono en Internacia ekspozicio en Parizo.

Bruno Abakanowicz publikigis: *Zarys statyki wykreślnej* (Skizo de desegna statiko), Lwów 1876; *Integrator, krzywa całkowa i jej zastosowanie w mechanice budowniczej* (Integratoro, kurba integralo kaj ĝia apliko en konstrua mekaniko) kaj multe da artikoloj en pluraj revuoj. Sian integratoron priskribis ankaŭ populare en "Ognisko", komuna libro honore al pola verkisto kaj politikisto Teodor Tomasz Jeż (Warszawa 1882).

Li ekloĝis en vilao apud Parizo, estris bienon en Champigny kaj insuleton Costaérès w Perros-Guirec Ploumanac'h en Bretonio kun domo laŭ propra projekto, li amis arton kaj elektitajn artistojn. Mortis subite en sia pariza vilao gastante polan pentriston Aleksander Gierymski, al kiu mecenatis.

Abakanowicz estas verŝajne prasilueto de juna tataro nomata Selim en la novelo de Henryk Sienkiewicz "Hania". Tio probablas, ĉar li bonege konis la verkiston, al kiu helpis dum verkado de "Kruckavaliroj" kaj "Familio Połaniecki". Dum multaj jaroj li amikiĝis kun fizikisto Zygmunt Wróblewski.

Filino de Bruno, Zofia, ricevis juran zorgon de Sienkiewicz.

Publikaĵoj
----------

* Laboraĵoj de Bruno Abakanowicz alireblej Rete (Katalogo HINT)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 412771
* GND: 1055116524
* VIAF: 162012354
* ISNI: 0000 0001 1144 7658
* SUDOC: 076564185
* BNE: XX1508209
 |
**Gizella Ledofszky** [ledofski], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Ledofszky Gizella** estis hungara aktoro, operetkantisto, subreto, primadono.

Gizella Ledofszky naskiĝis la 5-an de majo 1876 en Székesfehérvár, ŝi mortis la 25-an de januaro 1963 en Balassagyarmat.

Biografio
---------

Gizella Ledofszky devenis el juda familio. Ŝi akiris aktoran diplomon en privata lernejo de Szidi Rákosi en 1894. Ŝi komencis sian aktoran karieron en teatra trupo de Ignác Krecsányi en la jaroj 1895 kaj 1896. En la sekvaj jaroj ŝi ludis en Pozono kaj Temeŝvaro. Inter 1898–1901 ŝi estis membro de Teatro Magyar, poste en Népszínház (1902-1909), *Teatro Király*, Budapeŝta Ŝtata Operejo (1911–1912), fine en pli malgrandaj teatrejoj.

Ŝiaj teatraj roloj (elekto)
---------------------------

* Abraham Goldfaden: *Ŝulamith aŭ filino de Jerusalemo* - Abigail
* Charles Lecocq: *Nap és Hold* - Beatrix
* Árpád Pásztor: *Niobe* - Hetty

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑

* Kategorio Gizella Ledofszky en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 738843
 |



* Portalo pri Biografio
La dinastio de **Daniŝmendidoj** aŭ **Daniŝmendoj** (perse دودمان دانشمند, turke *Danişmentliler*) estis Tjurka "bejlik" princlando kiu regis en nord-centra kaj orienta Anatolio el 1071/1075 ĝis 1178. Tiu dinastio centriĝis origine ĉirkaŭ Sivas, Tokat, kaj Niksar en centra-nordorienta Anatolio, kaj etendiĝis tiom for okcidenten kiom ĝis Ankara kaj Kastamonu dum ioma tempo, kaj tiom for suden kiom ĝis Malatya, kion ili kaptis en 1103. Komence de la 12-a jarcento, la Daniŝmendidoj estis rivaloj de la Ruma sultanlando, kiu kontrolis multon de la teritorio ĉirkaŭ la terojn de la Daniŝmendidoj, kaj ili luktis aktive kontraŭ la Krucmilitistoj.

La dinastio estis etablita de Daniŝmend Gazi pri kiu estas malmulta historia informaro kaj ĝenerale verkita tre multe longe post lia morto. Lia titolo aŭ nomo, *Daniŝmend* (دانشمند) signifas "saĝulo" aŭ "kiu serĉas sciaron" en persa.

Notoj
-----

1. ↑  The New Islamic Dynasties: A Chronological and Genealogical Manual, Clifford Edmund Bosworth, Edinburgh University Press, p.215, Online

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 716462
* LCCN: sh2018003196
 |
**SCHMIDT ELEGIUS Róbert** (ŝmidt) hungara inĝeniero pri minado, geologo, hidrogeologo, laŭreato de Kossuth-premio (1956). Li naskiĝis en Karánsebes la 23-an de marto 1902 kaj mortis Budapeŝto la 23-an de julio 1973.

Premioj, distingoj
------------------

* Memormedalo Schafarzik Ferenc de Magyar Hidrológiai Társaság (1961);
* Arĝenta grado de Vásárhelyi Pál-premio (1972);
* Memormedalo Zorkóczy Samu de Országos Magyar Bányászati és Kohászati Egyesület (1969).

Biografio
---------

Róbert Schmidt Eligius havigis diplomon de inĝeniero pri minejoj kaj arbaroj en Sopron (1928). En 1929 li havigis diplomon de doktoro pri geologio en Szeged. Li studis du jarojn (1930–1932) per stipendio en teknikuniversitato kaj sciencuniversitato en Vieno, plue en mineja altlernejo de Leoben. Li estis geologo de Instituto Geologia (1932–1942), pli poste li estis afergvidanta direktoro en 1942–44 de la Hungara-Itala Olea Akcia Societo. Inter 1945 kaj 1951 li laboris en ministerioj, poste denove en la Instituto Geologia, kie ĝis 1966 li gvidis la sekcion akvogeografian.

Verkoj ĉefaj
------------

* *Geomechanika* (Bp. 1957);
* *Magyarország Vízföldtani Atlasza*. Vázlatok és tanulmányok Magyarország Vízföldtani Atlaszához (M. Áll. Földtani Intézet kiadványa, 1961 és 1962).

Literaturo
----------

* Rónai A.: Dr. Sch. E. R. emlékezete (Földtani Közl. 1974);
* Dr. Sch. E. R. (Hidrológiai Közl. 1974);
* Kiss I.: Dr. Sch. E. R. (Bányászat, 1974).

Fonto
-----

* Magyar Életrajzi Lexikon
* hungarlingva biografio kun foto
Afiŝo de la FIJL dum la Hispana Enlanda Milito.
La **Federación Ibérica de Juventudes Libertarias** (FIJL), **Iberia Junul-Liberecana Federacio** aŭ Iberia Federacio de Liberecana Junularo estis organizo de anarkistaj junuloj kreita en Madrido, Hispanio, en 1932 dum la Dua Hispana Respubliko. Foje ĝi estas konata simple kiel la **Juventudes Libertarias** aŭ **Liberecana Junularo**, kaj pro ties mallongigo **JJLL**. Multaj elstaraj aktivuloj de la anarkosindikatisma movado aŭ de la CNT estis antaŭe membroj de la JJLL. Dum la milito la organizo kreskiĝis spite la dediĉo al la militaj taskoj, sed ankaŭ pro la klara ekstremiĝo de la populacio en la respublika flanko.

Februare de 1937 oni realigis en Valencio Nacian Konferencon de Regionoj de JJLL (la 2a kongreso de la FIJL), kun la jena partopreno (delegitoj de):

* Andaluzio: 7.400 aliĝintoj,
* Ekstremaduro: 1.907 aliĝintoj,
* Valencia Regiono: 8.200 aliĝintoj,
* Centro 18.469 aliĝintoj,
* Aragono: 12.089 aliĝintoj,
* Katalunio: 34.156 aliĝintoj.

Post la Hispana Enlanda Milito aperas du branĉoj:

* Juventudes Libertarias en Hispanio, subpremata de la diktatoreco de Francisco Franco kaj multfoje rekonstruita.
* Juventudes Libertarias (internacia), sideje en Parizo, formita de ekziliitoj.

Je la rekonstruo de la CNT kaj de la liberecana movado je la fino de la 1970-aj jaroj la organizo denove rekonstruiĝis.

21a jarcento
------------

Logo de la Federacio.
Dum la unuaj jaroj de la 21a jarcento, la FIJL evoluas al insurekciaj sintenoj kaj la diferencoj kun la organizita anarkosindikatismo evidentiĝas. La subpremado kontraŭ la organizo postis ĝin al la kaŝiteco.

Nova generacio de anarkistaj junuloj decidis formi alian similan federacion ekde 2006, kaj diference de la "insurekciisma FIJL" planas survoji kun la anarkosindikatismo. En la jaro 2007 tiun novan organizon oni fondis definitive laŭ la mallongigo FIJA sed kiel agnosko, ke ili estas sukcedaj de la historia FIJL. Ili publikas gazeton nomita "Fuelle" kie foje aperas tekstoj favoraj al Esperanto.

Spite tio, la insurekciisma FIJL pluaktivas kaj pluhavas sian nomon, diferencige de la nova FIJA.

Referencoj
----------

1. ↑  Komunikaĵo de la FIJL
2. ↑  Nace la Federación Ibérica de Juventudes Anarquistas

Eksteraj ligiloj
----------------

* FIJA Arkivigite je 2012-04-13 per la retarkivo Wayback Machine (sukceda de la historia FIJL)
* Blogo pri la historio de la FIJL (hispanlingve)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 276703
* GND: 5195289-0
* LCCN: no94026152
* VIAF: 157953922
* SUDOC: 078675065
* BNF: 150471835
* BNE: XX112978
 |
**Drenado** estas la natura aŭ artefarita forigo de la surfaca kaj subsurfaca grundakvo el areo. Multaj agrikulturaj grundoj bezonas drenadon por plibonigi produktadon aŭ por administri la akvodisponeblon. Ĝenerale la neceso rilatas al malapero de akvo ĉu parte aŭ entute, tio estas neceso por sekigo. Kontraste akvoforigo rilatas al forigo kaj ĉefe fortransportado de jam uzita akvo, tio estas malpura, poluita aŭ enhavanta poluaĵojn. Drenado interesas ĉefe al agrikulturaj necesoj, sed ne nur, ekzemple ankaŭ por konstruado, stokado, sanigado ktp.; dume akvoforigo interesas ĉefe al urbaj kaj loĝejaj necesoj, nome apartigi la akvon kiu povas damaĝi al la ĉiutaga vivo de personoj kaj animaloj.

En agrikulturo oni atingas bonan drenadon ĉefe per niveligo kaj deklivigo de la tereno, krom per konstruado kaj instalado de akvoforigaj tuboj, iloj kaj instalaĵoj. Se oni ne atingas sufiĉan sekecon ĉu pro manko de drenado ĉu pro kontraŭa vetero (pluvo, inundoj) la agrikultura produktado povas esti damaĝita aŭ eĉ tute detruita. Malsanoj povas veni kaj al plantoj kaj al animaloj kaze de maltaŭga drenado.

A typical drain in Bankstown, New South WalesEnorma drenkonstruaĵo en Bankstown, Novsudkimrio
Laŭ Francisko Azorín **dreni** estas *Senakvigi, elsekigi terenon.* Kaj li indikas etimologion el sanskrita *dhara, dharana* (vejno, kondukilo), kaj de tie la antikva germana *drehnigean*. Li referencas ankaŭ la terminojn *drenilaro*, *drensistemo* kaj *drentubo*.

Vidu ankaŭ
----------

* Akvodislimo
* Akvokolekta areo
* Hidrologio

Notoj
-----

1. ↑  Francisko Azorín, arkitekto, Universala Terminologio de la Arkitekturo (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 60.
2. ↑  Azorín, samloke.

* Kategorio Drenado en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 548565
* GND: 4152427-5
* LCCN: sh85039296
* BNF: 11931899t
* NKC: ph200799
 |
Koordinatoj: 47° 53′ 47″ N 3° 57′ 22″ O﻿ / ﻿47.89639 °N, 3.95611 °O﻿ / 47.89639; 3.95611 (mapo)

**Dannemoine** estas franca komunumo lokita en la departemento Yonne kaj en la regiono Burgonjo. Ĝi havis 416 loĝantojn laŭ censo plenumita en 1999.

Geografio
---------

Dannemoine etendiĝas sur 10.28 km², kaj havis 416 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas 40 homoj po kvadrata kilometro. La komunumo situas en Yonne, en la nordokcidenta parto de Burgonjo.

Historio
--------

La departemento Yonne estis oficiale kreita la 4-an de marto 1790 dum la franca revolucio. 

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la komunumo S-ro Christian Moreau, kiu do fariĝis la loka urbestro.

Administrado
------------

Dannemoine apartenas al la kantono de Tonnerre, kies ĉefurbo estas Tonnerre. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Avallon, unu el la tri arondismentoj de la departemento Yonne.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Yonne
* Kantono de Tonnerre
**Ola Nordmann** (de la nova norvega) estas la nacia personigo de la norvegoj, la figuro ankaŭ povas esti uzata kiel paralelo al individuoj aŭ kolektive. La ina ekvivalento de Ola Nordman estas Kari Nordman, kaj kolektive ili nomiĝas **Ola kaj Kari Nordmann**.

 Karikaturo de Ola Nordman el 1905, de karikaturisto Olaf Kron.

Uzoj de la nomo Ola Nordman
---------------------------

La amaskomunikiloj ofte uzas "Ola Nordmann" por priskribi tendencojn en la loĝantaro. 

Ekzemple: gazeta fraptitolo, kiu indikas: "Norvegoj konsumas malpli da lakto" povus same bone indiki: "Ola Nordmann konsumas malpli da lakto".

Karikaturoj de Ola Nordmann kiel Norvegia nacia personeco kutime prezentas lin kiel blonda viro vestita tradicie kiel popola vestaro kaj portante ruĝan lanan ĉapon - tradicia vestaĵo de la norvega nano aŭ gnomo. Ĉi tiun kapkovraĵon ankaŭ portis la tradicia norvega farmisto, precipe en la malnova feŭda periodo. En la Romantika Nacia Periodo, la kamparano ofte reprezentis la norvegan popolon entute.

Etimologio
----------

Ola estas ofta vira antaŭnomo en Norvegio (derivita de Olav / Olaf), kaj Nordmann signifas "Nordulo" - Skandinavio kaj Norvegio precipe, tio estas "Ola, norvega viro".

Karie Nordmann
--------------

La ina ekvivalento aŭ versio estas karakterizita kiel Karie Nordman, "Karie kaj Ola Nordmann" estas ofte uzataj kune por priskribi la familion aŭ la arketipan norvegan domanaron.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 732041
 |
Hieronima monaĥo (pentraĵo de Francisco de Zurbarán, en la Monaĥejo de Guadalupe).
La **Ordeno de Sankta Hieronimo** (en Latina: *Ordo Sancti Hieronymi*), (**O.S.H.**) estas katolika religia ordeno de klaŭzuro kaj de orientado pure kontemplema kiu aperis en la 14a jarcento. Laŭ la spirito de Sankta Hieronimo, grupo de ermitanoj el Kastilio estritaj de Pedro Fernández Pecha kaj Fernando Yáñez Figueroa decidis aliri al la monaĥa vivo kaj al la ordeno, submetitaj al la Regulo de Sankta Aŭgusteno. Tiu nova ordeno estis aprobata en 1373 fare de la papo Gregorio la 11-a kiu loĝis en Avinjono tiam. Temas pri religia ordeno nur hispaneca, ĉar ĝi formiĝis nur en Hispanio kaj en Portugalio, kaj estis tre ligata al la monarkioj reĝantaj en ambaŭ landoj.

Monaĥejoj
---------

* Monaĥejo de Sankta Bartolomeo de Lupiana
* Monaĥejo de Guadalupe

Notoj
-----

1. ↑  Orden de San Jerónimo. Ordo Sancti Hieronymi, La Orden Jerónima  Arkivigite je 2011-07-25 per la retarkivo Wayback Machine Alirita la 20an de oktobro 2012

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Hieronimanoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la Ordeno de Sankta Hieronimo
* Monasterio de Santa María del Parral (Monjes Jerónimos de Segovia)
* Monasterio de Santa Paula (Monjas Jerónimas de Sevilla)
* Monasterio de Santa María de Jesús (Monjas Jerónimas de Cáceres)
**Benafarces** [benaFARzes] estas municipo en la centrokcidento de la provinco Valadolido, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko *Tierra del Vino* (Vintero) en la sudokcidento de la provinco, sed atribuita ankaŭ al *Montes Torozos*, en la centrokcidento. 

Benafarces en la provinco Valadolido.
La komarko *Tierra del Vino* de la provinco Valadolido, oranĝe, sudokcidente.
Preĝejo.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 16,65 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 68 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono. 

Ĝi distas 58 km de Valadolido, provinca ĉefurbo kaj ĝia municipa teritorio estas ebeneca kaj trairata de la rojoj Sovalcón kaj Morelón.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Leono kaj poste al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj, vitejoj, legomoj kaj terpomoj) kaj brutobredado (ŝafoj) kaj rilata komercado. Lastatempe kultura kaj rura turismo ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado). 

De la historia pasinteco restis vizitindaj vidindaĵoj el kiuj menciindas la preĝejo de Sankta Maria de la 16-a jarcento.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Valadolido

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 766307
 |
19-a jarcenta bildo de leondresisto ene de kaĝo.
**Dresado** celas modifi, per adaptita edukado kaj trejnado, la kutiman sintenon de bestoj, sovaĝaj aŭ ne, por difinita celo.

La celoj de dresado povas esti ege variaj. Eblas dresi (eduki, instrui, trejni) hundon por serĉi homojn sub ruinoj, ekzemple okaze de tertremo, aŭ sub neĝo, okaze de lavango; por serĉi drogon aŭ eksplodaĵojn; por gvidi blindulon; por cirka spektaklo; por gardi ejon aŭ gregon (ŝafaron, bovaron, ktp); por ĉasi; por alarmi, timigi aŭ ataki en kazo de alproksimiĝo de pli malpli bonintencaj vizitantoj (ekz. ŝtelistoj aŭ vandaloj). Dresado povas sekve puŝi beston ankaŭ al agresemo.

Ĉevaloj estas dreseblaj kaj trejneblaj por transporto, sporto (rajdado, (vet)kurado...), cirkaj aŭ rajdaj spektakloj. Ili iam ludis gravan rolon en militoj (kavalerio). Ne ĉiuj bestoj estas dreseblaj, ekzemple la zebro, malgraŭ ĝia granda aspekta simileco kun ĉevalo.

En la kazo de sovaĝaj bestoj, temas pri malsovaĝigo, ekzemple por cirkaj ludoj aŭ spektakloj: elefanto, leono, tigro, delfeno kaj aliaj.

* Kategorio Dresado en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Dresado en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

**André Samosir** estas indonezia kuracisto, instruisto kaj esperantisto vivanta en Jogjakarto. Ekde julio 2011 aperas la bulteno *Esperanto en Indonezio*, kiun li redaktas, kaj kiu ekde aprilo 2013 transformiĝis al organo de la refondita indonezia Esperanto-Asocio. En intervjuo kun la retejo El Popola Ĉinio en decembro 2013, kiu aperigis ankaŭ foton de li, la edzino kaj tiam ankoraŭ beba filo, informiĝis ke li interesiĝas pri filozofio, lingvistiko, fiziko, blus- kaj elektronik-muziko, instruado. Li kune kun Ilia Sumilfia Dewi kaj multaj aliaj indoneziaj samideanoj, daŭre klopodas por doni prosperecon al la Indonezia Esperanto-Asocio (IEA).

Li eksciis pri Esperanto en 2007 dum li lernis pri multaj artefaritaj lingvoj. Kompreninte ke tio estas la plej uzata lingvo artefarita en la mondo, do estas fakte utila, kaj ankaŭ leginte pri la vivo de Zamenhof, kies pensado, sentado kaj genio tuj ege interesis lin, li tuj eklernis Esperanton post kiam mi eksciis pri ĝi. Tamen, komence lia ebleco por uzi la lingvon ne kreskis, ĉar li ne sciis kie mi povis trovi iun, kun kiu eblus interparoladi. Ankaŭ dum iom da jaroj, li loĝis kaj laboris ie en izolitaj vilaĝoj en pluraj provincoj de Indonezio.

Ĉi tio ŝanĝiĝis, kiam en 2012, li hazarde retparolis kun esperantisto el Ŭonogiro (*Wonogiri*), Hanung Prakoso, ĉe iu reta Linukskanalo. Ekde tiam, Li ekis provi paroli kaj skribi esperante. Alia ŝanco alvenis, kiam (eble fejsbuke ŝi ekkonis min) Heidi Goes, esperantista aktivulino el Belgio, kiu eble fejsbuke ekkonis lin, demandis renkonti lin kaj ŝi ankaŭ petis lin por traduki tiujn artikolojn, kiuj estis utilaj por la Esperanto-movado precipe en Indonezio. Tiam li sciis, ke fakte Esperanto jam ekzistis en Indonezio ekde ĉirkaŭ 1902, kaj la movado estis la plej forta ĉirkaŭ inter 1950 kaj 1960, kun ĝiaj kelkaj legenduloj. li ankaŭ ekparolis kaj ekkunlaboris kun Ilia Dewi, tiama aktivulino de Ĝakarto, kiu en 2013 fariĝis estrino de la nova Indonezia Esperanto-Asocio.

Fonto
-----

* intervjuo kun li de decembro 2013 en la retejo El Popola Ĉinio
Aro de "ruĝaj askolonoj"
**Askolono**, **tubocepo**, **verda cepo**, kaj **printempa cepo** estas komunaj nomoj por diversaj specioj de *Aliumo*. Ĉiuj el la specioj de *Allium* havas kavajn verdajn foliojn (kiel la komuna cepo), sed ĉi tiuj estas uzataj kiam ili ne havas tute disvolviĝintajn radikajn bulbojn. Uzate kiel legomoj, ili estas manĝataj ĉu krudaj ĉu kuiritaj. Askolonoj havas pli mildan guston ol plej multaj cepoj.

Etimologio
----------

La vorto *askolono* (same kiel *ŝaloto*) rilatas al la greka *ασκολόνιον* ('askolonion'), kiun priskribis la greka verkisto Teofrasto. Tiu nomo, siavice, ŝajne originis el la nomo de la urbo Aŝkelon. La planto mem ŝajne venis el la plej fora oriento de Eŭropo.

Referencoj
----------

1. ↑  *Allium Crop Science: recent advances* ĉe Google Books, laste alirita je 2007-03-31.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Askolono en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Askolono en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Variaĵoj de Japana askolonio (*negi*)
**Handerovicja,** ukraine kaj rutene **Гандеровиця,** ruse **Гандеровица** [ganderovica], slovake **Handerovice,** hungare **Klastromfalva** [klastromfalva] estas malgranda, ne memstara vilaĝeto en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto de Mukaĉeve, en distrikto de Stanovo.

Transkarpata provinco en Ukrainio
Distrikto de Mukaĉeve en Transkarpatio

Bazaj informoj
--------------

* 48° 24′ 01″ N 22° 52′ 43″ O﻿ / ﻿48.40028 °N, 22.87861 °O﻿ / 48.40028; 22.87861 (mapo)Koordinatoj: 48° 24′ 01″ N 22° 52′ 43″ O﻿ / ﻿48.40028 °N, 22.87861 °O﻿ / 48.40028; 22.87861 (mapo)
* Areo: 0.6 km²
* Alto super marnivelo: 189 m
* Loĝantaro: 280
* Poŝtkodo: 89666
* Telefonprefikso: +380 3131
* Aŭtokodo: AO

Situo
-----

Historio
--------

Ĝis Traktato de Trianon Klastromfalva apartenis al Hungara reĝlando, al Bereg, poste al Ĉeĥoslovakio. En 1939 la plej orienta regiono de la disfalanta Ĉeĥoslovakio deklaris malgrandan sendependan respublikon. Poste Hungario okupis la respublikon kaj tuj aranĝis aŭtonomion, kies apartaĵo estis ankaŭ Handerovicja. Ekde 1945 ĝi apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio.

Vidindaĵoj
----------
*Pandit* (erudiciulo) faras *puĝa* al Ella Kali.
La **puĝa** (el sanskrito पूजा, anglalingve latinliterigata *pūjā* laŭlitere tradukita de sanskrito: respekti, admiri, adori), estas la baza rito kaj kultado faritaj de la religia kredanto en hinduismo. La *puĝa* estas parto de ĉiutaga kaj intima rilato inter persono kaj la dio ĉeestanta antaŭ li laŭ perceptebla kaj ĉiutaga maniero laŭ lia bildo (*arĉa*). *Puĝa* havas malsamajn formojn kaj kompleksajn nivelojn, kaj ĝi povas esti simpla kaj limigita ceremonio aŭ longa kaj kompleksa ceremonio, ĉiutaga ceremonio aŭ parto de speciala festivalo. Ĝi povas esti prezentita en la templo, kun la helpo de la pastro (la *Fujari*), antaŭ la dio-bildo hejme, sur la stratangulo, en la familia entrepreno, en rikiŝo komence de labortago, proksime al la Gango kaj eĉ interrete kiel virtuala *puĝa*. La *puĵa* estas ĉefe rito de servo al Dio kaj ofero de oferoj al Dio, kaj estas desegnita laŭ la ŝablono de la rilato de servo kaj respekto de gastiganto al eminenta gasto kaj de donanto al sia reĝo.

La partoprenantoj en la ceremonio kutime mergiĝas antaŭ ol ĝi komenciĝas en fonto de akvo, kutime unu sankta por la hindua religio, por forlavi siajn pekojn kaj tiel alveni al la ceremonio pura. La ceremonio ankaŭ estas prezentita por marki feliĉajn okazojn, kiel ferioj kaj geedziĝoj. La bapto estas kutime akompanata de deklamado de personaj mantroj adaptitaj al la evento. Partoprenantoj ofte bruligas kandelojn sur la akvofonto, kie okazas la ceremonio.

La plej gravaj kaj konataj *puĝa*-ceremonioj plenumiĝas en Barato ĉe la piedo de la sankta Rivero Gango, en la sanktaj urboj Varanasio, Riŝiŝe, Haridŭar kaj pli. Alia konata *puĝa* estas farita ĉe la sankta lago en Puŝkar en la subŝtato Raĝastano.

Bildaro
-------

* Gvidilo al Dio (parto de la puĵa)Gvidilo al Dio (parto de la *puĵa*)
* La propono antaŭ la bildo de la diaĵoLa propono antaŭ la bildo de la diaĵo

Eksteraj ligiloj
----------------

 **Puĝa** en Vikimedia Komunejo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 721975
 |
**Monda Tago de Vegetarismo** (angle: World Vegetarian Day) – internacia tago kaj festo celebrata ĉiujare la 1-an de oktobro, fiksita la 22-an de novembro 1977 de Internacia Vegetarana Unuiĝo (angle: International Vegetarian Union, IVU).

Ideodonanto de la festo estis Nordamerika Vegetarana Asocio (angle: The North American Vegetarian Society).

Celo
----

Celo de la tago estas promocio de vegetarismo kun informado pri sanaj avantaĝoj, kiuj laŭ vegetaranoj estas ligitaj al tio. Krome kampanjoj konsciigaj pri rilato al bestoj kaj medioprotekto.

Festado
-------

Ĉi-tage estas organizataj interalie renkontoj kun vegetarana regalado, disdono de flugfolioj, artismaj aranĝoj, festivaloj, lekcioj, filmprezentoj.

Ligitaj festoj
--------------

* Datreveno de la naskiĝo de Mohandas Karamchand Gandhi, fama vegetarano (la 2-a de oktobro)
* Liturgia rememoro de Sankta Francisko el Asizo, patrono de ekologoj kaj bestoj (la 4-a de oktobro)
* Monda Tago de Veganoj (la 1-an de novembro)

Vidu ankaŭ
----------

* Vegetarismo kaj religio

Eksteraj ligiloj
----------------

* The North American Vegetarian Society
* Official Website
* World Vegetarian Day at the New Zealand Hare Krishna Spiritual Resource Network
* Tutmonda Esperantista Vegetarana Asocio
**Hangács** [hangAĉ] estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono **Norda Hungario**, en departemento Borsod-Abaúj-Zemplén, en subregiono de Edelény.

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 23  km²
* Alto super marnivelo: 185 m
* Koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 48.2899/20.8322
* Loĝantaro: 670
* Poŝtkodo: 3795
* Telefonprefikso: 46

Situo
-----

Hangács situas sur malebenaĵo, fine de tre longa sakovojo. Edelény troviĝas 15, Miskolc 25 km-ojn.

Historio
--------

La unua mencio devenis el 1300 laŭ tiama ortografio *"Hangach"*. Dum la turka erao la vilaĝo ne senhomiĝis. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Hangács 1210 homoj (ĉiuj hungaroj). Vilaĝservoj estas infanĝardeno, poŝto.

Vidindaĵoj
----------

* romkatolika preĝejo omaĝe al Sankta Adalberto
* kalvinana preĝejo
* eklezihistoria muzeo
* kelo de Francisko Rákóczi la 2-a

Fontoj
------

* hungara kaj germana Vikipedioj
* Földrajzi Világatlasz, Budapest, 1992
* w.nagyvofely.hu
* w.gyaloglo.hu

* Kategorio Hangács en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
"Book of Facts" retejo kiel vidita en februaro 2005
La **Monda faktolibro de CIA** ***(CIA World Factbook)*** (ISSN 1553-8133) estas oficiala eldonaĵo de la CIA de Usono, referenca rimedo, detale priskribante en almanaka stilo ĉiun landon en la mondo, laŭ geografia, demografia, politika, ekonomia vidpunktoj. Ĝi estis originale ĉiujara libro, sed la eldono de 2008 estis la laste papere presita fare de la CIA. Aliaj firmaoj - kiel ekzemple Skyhorse Publishing - daŭre presas papereldonon. La Monda faktolibro estas havebla en la formo de retejo, kiu estas parte ĝisdatigita ĉiujn du semajnojn. Ĝi ankaŭ estas havebla por elŝutu por uzo eksterreta. Ĝi disponigas duon- ĝis tripaĝan resumon pri la demografio, geografio, trafikinterligoj, registaro, ekonomio, kaj militistaro de 266 landoj agnoskitaj de Usono, dependencaĵoj, kaj aliaj areoj en la mondo.

CIA World Factbook estas preparita fare de la CIA por la uzo de usona registaroficistoj, kaj ĝia stilo, formato, priraportadon kaj enhavo estas unuavice antaŭpensita por kontentigi iliajn postulojn. Tamen, ĝi estas ofte utiligita kiel rimedo por studentaj esplorartikoloj. Kiel laboro de la usona registaro, ĝi estas en la publika domeno. Tial, plurloke en vikipedio aperas mapoj aŭ aliaj grafikaĵoj kies origino estas la Monda Faktolibro.

Kritikoj
--------

En ĝiaj eldonoj foje estis iuj evidentaj eraroj, parte ridindaj, ekzemple, jam aperis en ĝi pri Brazilo ke en tiu lando oni parolas la francan, la anglan kaj la hispanan, sed fakte oni oficiale instruas tiujn lingvojn kiel fremdajn lingvojn en lernejoj. Sekve, franca, angla kaj hispana estas **fremdaj** lingvoj oficialaj por **ekzamenoj**, ne oficialaj lingvoj de la lando. Alie, pri Brazilo, la **Monda faktolibro de CIA** jam diris ke estas tie armata gerila grupo nomata *Polícia Federal* kiu kontrolas la landlimojn. Evidente *Polícia Federal* estas *Federacia Polico* ne terorisma grupo, kaj evidente federacia (t. e. nacia) polico kontrolu landlimojn.

Malgraŭ tiaj eraroj, tamen ankaŭ estas multaj utilaj informoj, kaj laŭdindas ke ĉiuj tekstoj kaj ankaŭ grafikaĵoj povas esti libere kopiitaj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Monda faktolibro de CIA en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Monda faktolibro de CIA en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Aŭtomata traduko de CIA\_World\_Factbook en WikiTrans el la angla artikolo : The\_World\_Factbook

* Oficiala retejo Arkivigite je 2019-01-07 per la retarkivo Wayback Machine (ĉiuj tekstoj povas esti libere kopiitaj) (angle)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 8554
* VIAF: 1473154387334730970009
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  Polurinda artikolo | Ĉi tiu artikolo bezonas **poluradon**, ĉar ĝi montras stilajn kaj/aŭ gramatikajn kaj/aŭ strukturajn problemojn, kiuj ne konformas al stilogvido.

---

La priskribo de la problemo troviĝas ĉi tie. Bonvolu ŝanĝi la enhavon por plibonigi la artikolon. |

**Urbodomo** (germane *Rathaus*) en Neustadt an der Orla, Germanujo, starigitis ĉ. en 1464. Ĝi estas protektotaĵo.

Historio
--------

Ĉ. en 1464 du ejeroj, eosta pli alta (kiu jam antaŭe estis estinta urbodometo) kaj uesta (la t.n. urbodoma kapelo) unuiĝis je fortimpresa domego. Oriente verŝajne la en 1364 kiel *ŝtona domo* menciita antaŭula konstruaĵo enkorpigitis. La konstruaĵo alikonstruitis je la fino de la 15-a kaj la komenco de la 16-a jarcento, ĝi dekoraciitis kaj oriele pliriĉigitis. La ornama gablo konstruitis ĉ. en 1505 fare de Hans Krause kiu ankaŭ laboradis ĉe la urbodomo de Pößneck. Restaŭradoj faritis en 1974/75 kaj 1992.

Arĥitekturo
-----------

La rektangula trietaĝa kaj masiva korpuso konsistas el larĝa kaj malalta, ŝtonaspekta okcidenta parto kun krucaj fenestroj kaj orienta pli alta kaj puc-hava parto. 

La vandoj pordaj kaj fenestraj artiste prilaboritis. Disde la bazarplaco la ejo alireblas tra gotika sidniĉportalo kun bestoskulptaĵoj (enirejo al la iama trinkejo). Pli supre estas granda kaj parceligita fenestro de la konsilantara salonego. La orienta parto posedas, krom libera ŝtuparo ueste, orielon duetaĝan kaj belegan dekoracigablon. Bastonaraĵo videblas ĉe la tuto de la vandoj de la orielo kiu kronatas per kudrilpinta spajro kun kroneto gabla. Ĉe ambaŭ defluiltegmentaj supraĵoj oriente troviĝas supraj dometoj kun malgrandaj ornamfrontonoj. Laŭ Georg Dehio temas pri orielekzemplo ege modela por la plej malfrua gotiko. Grandece kaj kvalite la urbodomo de Neustadt apartenas al la plej gravaj malfrugotikaj urbodomoj en tuta Turingio estante senprobleme komparebla kun samfunkciaj ejoj en Saalfeld (Saale) kaj Pößneck.

La interno pro uzokaŭzoj aliigitis. En la unua supra etaĝo orienta estas la granda konsilisalonego kun ligna tegmentara plafono, ĉeoriele estas krucripvolbo kun turniĝintaj profilbastonoj, figura ŝlosoŝtono kaj kaj ornamripaj arkoj. En la dua supera etaĝo troveblas iama arĥivo.

Dekstre apud la libera ŝtuparo pendas supre de pintarka pordo la pilorio en formo de ŝtona bufo sidanta sur panbulo.

Literaturo
----------

* Hans Müller: *Thüringen. Landschaft, Kultur und Geschichte im „grünen Herzen" Deutschlands*. DuMont Reiseverlag, Ostfildern 2003, ISBN 978-3-7701-3848-7, p. 264–265.
* Georg Dehio: *Handbuch der deutschen Kunstdenkmäler. Thüringen.* Deutscher Kunstverlag München/Berlin 1998, ISBN 3-422-03050-6, p. 883–884.

* Kategorio Urbodomo de Neustadt (Orla) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Eksteraj ligiloj
----------------

* superrigardo pri la oferatataj servoj

  



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 732063
* GND: 4836545-2
 |
**Vilmos Körmendi** [vilmoŝ kormendi], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Körmendi Vilmos**, estis hungara pianisto, dirigento, komponisto. Lia origina familia nomo estis *Keilwert*, lia edzino estis Anikó Felföldi.

Vilmos Keilwert  naskiĝis la 3-an de aprilo 1931 en Budapeŝto, li mortis la 5-an de oktobro 2016 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Vilmos Körmendi estis profesia pianisto ekde 1950. Li studis komponadon en konservatorio inter 1951-1953, lia ĉefinstruisto estis István Szelényi. Inter 1953–1954 li studis kantadon kaj muzikon en pedagogia altlernejo. En 1957 li fondis propran orkestron, ili muzikadis popularan muzikon. Inter 1960 kaj 1990 li ofte estis muzikisto de eŭropaj radioj, studioj aŭ muzikeldonejoj. Inter 1962–1996 li havis postenon en Hungara Radio, kie li estis dirigento, muzikaj reĝisoro kaj gvidanto. Li komponadis ankaŭ filmajn muzikojn. Li ricevis 5 premiojn inter 1997-2007.

Elektitaj filmaj komponaĵoj
---------------------------

* *Fejlövés* (1968)
* *Robog az úthenger* (1976)
* *Julianus barát* (1991)

Elektitaj teatraj laboroj
-------------------------

* *Tulipán* (dirigento, 1971)
* *Az ellopott futár* (komponisto, 1977)

Referencoj
----------

1. ↑

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Vilmos Körmendi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* hungarlingva biografio Arkivigite je 2019-03-06 per la retarkivo Wayback Machine
* 


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 633933
* LCCN: no98008679
* VIAF: 19290674
 |
La **Urbodomo de Pesterzsébet** estas impona konstruaĵo en Budapeŝto, en distrikto Pesterzsébet.

La urbodomo en Pesterzsébet

Historio
--------

En 1882 en la iama vilaĝo estis konstruita vilaĝdomo, kie okazis la administrado. En la iama bazarejo pli nova domego pri administrado konstruiĝis en la jaroj 1905 kaj 1906. (La malnova vilaĝdomo estis malkonstruita en 1913.) Menciindas, ke pli frue en 1903 oni kreis skulptaĵon pri Lajos Kossuth antaŭ la estontan urbodomon. En 1944 britaj aviadiloj ofte bombardis Pesterzsébet, ankaŭ la urbodomo estis trafita. Post la 2-a mondmilito renoviĝo okazis, la administrado funkciis plu en la konstruaĵo. Pesterzsébet iĝis distrikto de Budapeŝto en 1950, poste la urbodomo nature estas distrikta urbodomo.

La enirejo de la urbodomo kun statuo de Lajos Kossuth

Konstruaĵo
----------

La unuetaĝa urbodomo situas sola laŭ placo inter arboj. Antaŭ la mondomilito la konstruaĵo havis 2 belegajn turojn, sed ankaŭ nun mankas volo kaj mono pri la rekonstruo.

Fontoj
------

* oficiala paĝo hungare
* hungare kun fotoj Arkivigite je 2016-03-05 per la retarkivo Wayback Machine
* hungare kun foto
* arta foto Arkivigite je 2016-04-12 per la retarkivo Wayback Machine

Aerfoto pri la urbodomo

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Kétvölgy,** slovene **Venca-Ritkarovci** estas malgranda vilaĝo en Hungario en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Vas (Hungario), en Distrikto Szentgotthárd. La loknomo hungare estas: **du valoj**. En 1951 vilaĝoj **Permise** kaj **Ritkaháza** unuiĝis, la nova nomo karakterizas la novan vilaĝon.

Panoramo de Kétvölgy

Bazaj informoj
--------------

* Poŝtkodo: 9982
* Telefonprefikso: 94
* Areo: 6  km²
* Loĝantaro: 130

Historio
--------

En 1919 la vilaĝo abrupte trovis sin ĉe la nova landolimo de Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj. Post 1945 ferkurteno konstruiĝis. Ĉe la limo oni faris 5 km-ojn dika zonon, praktike netuŝeblan. La vilaĝo vivis kvazaŭ en kvaranteno. En 1989 oni nuligis la fer-kurtenon kaj oni trovis regionon netuŝitan de homoj dum 40 jaroj. La vilaĝo estas parto de Nacia Parko **Őrség** kaj Hanság. La loĝantaro estas plejparte slovenaj. Anstataŭ kvaranteno nun trapasejo funkcias al Slovenio. Ekde 2008 ambaŭ ŝtatoj apartenas al interna zono de Schengen, la limoj estas traireblaj senĝene.

En Kétvölgy migra poŝto servas.
**Handelshof** (laŭvorte: *Komerca korto*) estis la unua turdomego en Gera, Germanio, Schloßstraße nr 11. Hodiaŭ ĝi gastigas filion de la banko Sparkasse.

Historio
--------

Ĝi konstruitis en 1928/29 laŭ la plano de la berlina arkitekto Hans Brandt. La duala komplekso kun domina deketaĝa turo (kun alteco de 34 metroj) en angulo kaj ilumineblaj modernaj turhorloĝoj estis mejloŝtono en la pli proksima arkitekturhistorio de la urbo Gera. La unuforma, relative modesta fasado kaj la vitra solvo por la du unuaj teretaĝoj atestas novan guston, kiun influis la movado de Socia realismo.

Oni konstruis la Komercan korton ne nur per modernaj konstrumaterialoj sed ekipigis ĝin ankaŭ per modernaj teknikaĵoj, ekz. la unua paternosterlifto en la urbo.

Iam la konstruaĵo estis la sidejo de la Urba spxarkaso kaj de la komerca administracio de la urbaj entreprenoj. Inter 1952 kaj 1990 estis surloke kelkaj burooj de la Konsilantaro de la GDR-Distrikto Gera. Ekde 1992 la banko *Sparkasse Gera-Greiz* ĉefuzanto estas. La lastpasinta restaŭrado de la monumentprotektita ejo okazis en 2010.

Fonto
-----

Sparkassen-Kulturstiftung Hessen-Thüringen (eld.): *Kulturelle Entdeckungen. Thüringen. Band 4*, 2011, ISBN 978-3-7954-2501-2, p. 92-93

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Handelshof (Gera) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Informoj detalaj pri la restaŭrado
**Ĵazbluso** kutime estas komponaĵo baziĝanta sur la blusformo, kiu tamen harmonie estas pluevoluinta kaj interpretata per rimedoj de ĵazo kaj do estas improvizata. Pro la mallonga sinripeta formo ĵazbluso estas ekzamenilo por la kreemo kaj majstreco de la improvizaj soloistoj.

La melodioj de ĵazbluso kutime ne estas kantataj, sed nur instrumente muzikataj, kion jam la komponaĵo konsideras. Pecoj de la ĵaza repertuaro, kiuj laŭ taktonombro kaj harmonia sinsekvo baziĝas sur la blusmodelo, nomiĝas ĵazblusoj, ekzemple „C Jam Blues", „Blue Monk", „Straight No Chaser", „All Blues", „Au Privave", „Billie’s Bounce" aŭ „Blues for Alice". Bluso je tio signifas specialan strofostrukturon de 12 taktoj, kiu estas ripetata kaj kies harmonioj deduktiĝas el tiuj de la tradicia bluso. Je tio la harmoniaj strukturoj estas parte modifataj resp. variataj kompare kun la klasika bluso. Sed la baza bluso-strukturo plejparte konserviĝas: ekzemple en takto kvin ĉiam aperas la subdominanto kaj la formo preskaŭ ĉiam estas dekdu-takta. Kelkaj ĵazblusaj komponaĵoj, ekzemple „Watermelon Man" de Herbie Hancock aŭ „Bluesette" de Toots Thielemans’, havas tamen iomete variitan formon. En ĵazbluso oni povas, kompare kun la normbluso, kaj ŝanĝi la akordsinsekvojn kaj ankaŭ anstataŭi unuopajn akordojn. Oni povas ludi anstataŭ dominant-septakordo alteraciitan akordon sur la sama baza tono aŭ ankaŭ dominantan septakordon, kies baza tono estas forŝvita je diminuita kvinto disde la vera baza tono.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Harmoniaro de ĵazbluso Arkivigite je 2012-02-14 per la retarkivo Wayback Machine
**Hanga Roa** (hispanlingva prononco: [ˈaŋɡa ˈro.a]) (hispane: *Bahía Larga*, golfego, kiel traduko el la rapanuia lingvo) estas la ĉefa urbo, haveno kaj sidejo de Paskinsulo, nome municipo de Ĉilio. Ĝi estas en la suda parto de la okcidenta marbordo de la insulo, en la malaltaj teroj inter la neaktivaj vulkanoj Terevaka kaj Rano Kau. La loĝantaro de 3 304 personoj (censo de 2002) enhavas 42.63 procenton de la totala loĝantaro de la insulo.

En la urbocentro estas vendejoj, hoteloj, restoracioj, superbazaroj kaj apotekoj, krom publikaj konstruaĵoj kaj metia bazaro. Norde de la urbo, en Tahai, estas la Antropologia Muzeo Padre Sebastián Englert. Ĉefa enspzofonto estas turismo (estas flughaveno) kaj duarange fiŝkaptado kaj agrikulturo.

Komence de la 21-a jarcento estis tumultoj inter lokanoj kaj eksterinsulanoj profitantaj el la decidoj de la ĉilia registaro pri la uzado de la terenoj kaj instalado de hoteloj.

Notoj
-----

1. ↑  Hanga Roa en mapcarta.com

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 749692
* GND: 16105073-6
* VIAF: 169065828
 |
**Giza Mészáros** [mEsAroŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Mészáros Giza** estis hungara aktoro. Ŝia origina nomo estis (laŭ hungarlingve kutima nomordo) *Schultz Katalin* [ŝulc], ŝia filino estis Paulette Mészáros.

Giza Mészáros meze
Katalin Schultz naskiĝis la 15-an de novembro 1877 en Újpest (nun parto de Budapeŝto), ŝi mortis la 18-an de novembro 1953 en Parizo (kelkaj biografioj mencias aliajn datenojn!).

Biografio
---------

Giza Mészáros post la necesaj lernejoj studis en privata aktorlernejo de Elek Solymossy. Ŝi debutis en Arad (urbo) en 1896 ĉe András Leszkay. Ŝiaj sekvaj pli gravaj teatraj stacioj estis Hungara Teatro en Kassa, Szeged ĉe Lajos Makó, Teatro Magyar (1907), Népszínház, Gaja Teatro (1910-1916), Teatro Belvárosi (1918-1921), de:Renaissancetheater (Wien), Teatro Renaissance, pli poste nur en Budapeŝto. Inter 1983–1989 ŝi estis membro de Nacia Teatro (Budapeŝto). Ŝi naskis filinon en 1897. Ŝia bofilo (en freneza stato) murdis ŝin.

Ŝiaj teatraj roloj (elekto)
---------------------------

* Jenő Rákosi: *Magdolná* - Magduska
* William Shakespeare: Hamleto - Gertrud
* Anton Ĉeĥov: *Leánykérés* - Natalja Stjepanovna
* Edmond Rostand: L'Aiglon - dukino
* Ferenc Molnár: *A testőr* - la aktorino
* Mór Jókai: *Az aranyember* (teatra versio) - Noémi
* Henrik Berté: Das Dreimäderlhaus - Lucia Grisi
* Sándor Bródy: *Dadá* - titolrolo

Ŝiaj mutaj filmaj roloj (elekto)
--------------------------------

* *Egy csók története* (1912) S-ino Mikolay
* *A marhakereskedő* (1913) - baronino
* *Lotti ezredesei* (1916) - titolrolo
* *A föld embere* (1917) - muzikistino
* *A hazugság* (1919) - baronino Palmi
* *Terike* (1924)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* 
*

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Giza Mészáros en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 739746
 |



* Portalo pri Biografio