recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Rabastens** estas loĝloko kaj franca komunumo en la regiono Okcitanio, departemento de Tarn, en la distrikto Albi.

Laŭ spuroj malkovritaj ne for de ĝi montras ke tie ekzistis gaŭl-romia urbo. Aliflanke, la nomoj finiĝantaj per "ens", en la toponimio, povas indiki ĝermanan aŭ visigotan originon. 

Komence de la 12-a jarcento, la urbo estis sub la protekto de la Tuluza graflando. Situanta proksime al Lauragais, ĝi estas konsiderata centro de la kataroj kaj per aplikado de la Traktato de Parizo (1229), oni malkonstruis ĉiujn ĝiajn mezepokajn fortikaĵojn. Finiĝinte la albigensa krucmilito, fine de la 13a jarcento, la regiono ekspertis prosperajn jarojn danke al la vinproduktado kaj ties kvalito, uzante la riveron Tarn por transporti ĝin al Bordozo. En ĉi tiu epoko, la urbokonstruado disvolviĝis kaj estis konstruita la kirko *Notre-Dame du Bourg*, inter 1230 kaj 1260. En 2007 Rabastens havis 4819 loĝantojn.

  

La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj

Vidu ankaŭ
----------

* komunumoj de Tarn
* Rabastens - Couffouleux (stacidomo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo
Pádraig Mac Piarais/Patrick Pearse
Pádraig Mac Piarais (angle *Patrick Pearse*) (la 10-an de novembro 1879 - la 3-an de majo 1916) estis instruisto, poeto, verkisto, kaj la ĉefo de la Paska Ribelo por la liberigo de Irlando en 1916. Li naskiĝis en Dublino, sed tre june entuziasmiĝis por la irlanda lingvo kaj savi la lingvon fariĝis unu el liaj pli gravaj vivceloj. Li starigis la solajn dulingvajn lernejojn en Irlando ekde jarcentoj, *Scoil Éanna* por knaboj kaj *Scoil Íte* por knabinoj. Li vizitis Belgion kaj fariĝis eksperto pri dulingveco.

Li multe verkis kaj irlande kaj angle, kaj poezion kaj prozon kaj teatraĵojn. Lia irlandalingva verkado evoluis tute novan kaj modernan stilon en la lingvo. Li longe redaktis la revuon de la irlandlingva movado, "*An Claidheamh Soluis*" (La glavo de lumo). Lia fama artikolo "*The Murder Machine*" (La Murdmaŝino) esprimis siajn ideojn pri la angla eduksistemo en Irlando. Li ofte vizitadis Conamara en la irlandeparolanta okcidento, kaj konstruis dometon por si en Ros Muc. 

Lia fama parolado dum la enterigo de la maljuna ribelisto Diarmaid Ó Donnabháin Rossa, radikale influis la politikan sintenon de la lando. 

Dum la Paska Ribelo 1916 li deklaris la sendependecon de Irlando kaj estis elektita unuan prezidanton de la nova irlanda respubliko. Li estis antaŭvidinta ke la ribelo havas neniun ŝancon sukcesi, sed li intence daŭrigis ĉar li esperis ke la mortpafado de la ribeluloj fare de la angloj inspiros novan generacion finlukti por la libereco. Tiun finlukton faris fakte ne nova generacio sed liaj propraj kameradoj kiuj gajnis la balotojn en 1918, denove proklamis la sendependecon en 1919, kaj devigis la anglojn forlasi la plejmulton de Irlando en 1922. 

Post la ribelo de 1916 la angloj mortpafis lin kun sia frato Willie, kiu ludis nur etan rolon en la ribelo.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 167075
* GND: 11954654X
* LCCN: n50000694
* VIAF: 72206367
* ISNI: 0000 0001 0914 7816
* SUDOC: 032861192
* BNF: 12380890m
* MBA: 3b6fc46c-720c-4428-a7b5-81d9660e420e
* NLA: 35414077
* NKC: uk2012723760
* BNE: XX1635096
 |
Georgie Auld, proks. aŭguston de 1947.  
Foto de William P. Gottlieb.
**Georgie Auld** (fakte John Altwerger, \* 19-an de majo 1919 en Toronto, Ontario; † 8-an de januaro 1990 en Palm Springs, Kalifornio) estis usona ĵazo-tenorsaksofonisto, klarnetisto kaj bandestro de svingo.

Vivo
----

Auld alkreskis en Kanado, vivis tamen ekde la fino de la 1920-aj jaroj en Usono kaj havis unuajn prezentadojn kun propraj ensembloj en la novjorka kvartalo Greenwich Village, ekz. en ĵazklubejo *Nick’s*. Poste li laboris en la orkestroj de Bunny Berigan je 1937/38, sekve en 1938/39 ĉe Artie Shaw, kies orkestron li transprenis en 1940. En 1940/41 li ludis ĉe Benny Goodman, en 1941/42 denove ĉe Shaw kaj ĝis sia rekrutiĝo je la usona armeo li laboris kun propra bandego, en kiu i.a. kunludis Manny Albam.

En 1949 li unuafoje prezentis kiel aktoro ĉe Teatrejo Broadway je la teatraĵo *The Rat Race* de Garson Kanin. Krome li muzikis kun Erroll Garner, Dizzy Gillespie, Al Porcino, Billy Eckstine, Tiny Kahn, Frank Rosolino, kun kiu li formis kvinopon kaj bandegon. Krom siaj gastprezentadoj en multaj svingobandoj Auld ankaŭ direktis proprajn ensemblojn, ekz. *Georgie Auld and His Orchestra* kaj *Georgie Auld and His Hollywood All Stars*.

En la jaro 1977 li ludis en la filmo *New York, New York* bandestron kaj laboris ankaŭ kiel teknika konsilanto por ĉi tiu filmo. Pretertempe Auld tenis ĵazklubejon en Holivudo kaj laboris kiel agento de la muzikisto-sindikato.

Lia esprimpova stilo komence entenis influojn de Coleman Hawkins, alprenis tamen pli modernisman variaĵon de la stilo de Jimmy Lunceford.

Serge Chaloff, Georgie Auld, Red Rodney, Tiny Kahn u. a. , proks. aŭguston de 1947.  
 Foto de William P. Gottlieb.

Diskoj (selekto)
----------------

* *Jump, Georgie, Jump*, 1940–45 (Hep Records, 1996)
* *Handicap*, 1945–46 (Discovery Records, 1990)
* Coleman Hawkins: *Rainbow Mist*, 1944 (Delmark Records/Apollo Series, 1992)
* *Airmail Special*, 1951/59/63 (Fresh Sound Records, 2004)

Literaturo kaj fontoj
---------------------

* Martin Kunzler: *Jazzlexikon*. Rowohlt, Reinbek 1993
* Richard Cook, Brian Morton: *The Penguin Guide to Jazz on CD*. Penguin, 6-a eldono, Londono 2002. ISBN 0-14-017949-6

Ligoj eksteren kaj fontoj
-------------------------

* Georgie Auld: Underrated Tenor Sax Man With A Warm Robust Tone ĉe swingmusic.net
* Georgie Auld: Sax Appeal ĉe bigbandlibrary.com


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Muziko |

Rimarkoj
--------

1. ↑  cit. laŭ Kunzler, p. 56

* Kategorio Georgie Auld en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 375632
* GND: 134318072
* LCCN: n85098932
* VIAF: 76499295
* ISNI: 0000 0000 7360 6186
* SUDOC: 156505258
* BNF: 13890973h
* MBA: d2de9fbd-1cdf-4212-b5ee-f830f69521de
* NKC: ola2002159359
* ICCU: CFIV207989
* BNE: XX873372
 |
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

**Gustav Henrik BACKMAN** [bakman] (4-a de aprilo 1867 – 14-a de julio 1928 en Ramlösa Brunn) estis sveda esperantisto kaj kurac-gimnastikisto en Helsingborg.

Backman estis pioniro de Esperanto en Svedio. Speciale en la kriza tempo de la Ido-skismo en 1909 li nelacigeble agadis, konstante gvidis kursojn kaj propagandis ĉiumaniere. Li faris propagandan vojaĝon en Germanujo en 1909. Heroaj klopodoj por eldoni la gazeton *Esperanto-Folket* ("Esperanto-Popolo"), 1911-1912, aranĝo de la unua Skandinava Kongreso de Esperanto en Göteborg en 1918. Li verkis 4 lernolibrojn (la unuan en 1892) kaj tradukis *La Konscienco Riproĉas* de August Strindberg (1928).

Post la unua mondmilito aperis liaj vortaroj Esperanto-Sveda (1919, IV + 166 p.) kaj Sveda-Esperanta (1921, [2], 214 p.). La laste menciita restis la gvida tiuspeca ĝis la apero de la duoble pli ampleksa de Sam Owen Jansson, Frits Lindén kaj Birger Gerdman en 1934.

Literaturo
----------

* **1931**: Jubileums-Matrikel - Jubilea Matrikulo 1931. Stockholm: Svenska Esperanto-Förbundet 1931, 123 p. kun multaj fotoj, foto de Backman sur p. 9

Eksteraj ligiloj
----------------

* Libroj[*rompita ligilo*] de Gustav Henrik Backman en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo

|  |  |
| --- | --- |
|  Kopirajto | Ĉi tiu artikolo baziĝas (parte aŭ tute) sur artikolo el la **Enciklopedio de Esperanto**.

---

La originala teksto kontroleblas en interreta arkivo de la fonto. |
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

 
Unu el la ilustraĵoj de Gerŝomo Hepner en la libro
***Babiladoj de Bonhumora Zamenhofano***  estas libro verkita originale en Esperanto de Jakobo Ŝapiro (Joŝo).

La libro estas eldonita en Bjalistoko en la rapidpresejo "Viktoria" ĉe la strato Lipowa 21 (la unua eldono - 44-paĝa de la jaro 1921). La ilustraĵojn preparis Gerŝomo Hepner.

Modernaj reeldonoj
------------------

En 2009, okaze de UK 2009 la libron reeldonis la eldonejo Hejme.
En 2011 Bjalistoka Esperanto-Societo eldonis la libron dulingve - en Esperanto kun pollingva traduko. En 2012 la societo eldonis sonlibron, en kiu la polan tekston legis Joanna Filipowicz-Choroszucha, kaj la Esperantan - Przemysław Wierzbowski.

Enhavo
------

La aŭtoro skize karikaturis la tiutempan Esperanto-movadon. Ĉiuj rakontoj okazas en iu *L...a Societo* (fakte temas pri Lodzo, en kiu Ŝapiro loĝis dum kelkaj jaroj). Li primokas interalie: nekonon de la lingvo, reformemon kaj Idon, gloramon kaj emon regi en asocio ktp. La nomoj de la elpensitaj personoj spegulas iliajn personecojn (ekz. Reformemski, Oratoremulov kaj Kritikoviĉ).

Recenzoj
--------

|  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** Tiuj prozaĵoj estas ankaŭ spritaj karikaturaj skizetoj pri niaj samideanecaj moroj. La stilo estas lerta, tre korekta. **"** |
| — 1922, Georges Stroele, Esperanto, paĝo 28 |

 |

|  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** Ses am uzaj, plej ofte satiraj, rakontoj el la Esperantista Vivo. **"** |
| — Belga Esperantisto n087 (maj 1922) |

 |

Referencoj
----------

1. ↑  Stojan, Petro 1929 : *Bibliografio de Internacia Lingvo* numero 4860, paĝo 407
2. ↑
3. ↑
4. ↑

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Literaturo |

* Babiladoj de Bonhumora Zamenhofano en Vikifontaro (Universala biblioteko)

* *Enciklopedio de Esperanto*/B en sia originala formo en la Interreto
* Katalogo de CDELI
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
* Katalogo "Erfgoedbib" en *LibraryThing*
* Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
* Katalogo de Universitato de Amsterdamo
La **regulo de kuko** estas regulo, kiun oni uzas en abstraktaj ludoj, en kiuj faranto de unua movo havas avantaĝon, por egaligi la ŝancojn de ambaŭ ludantoj. Post la unua movo la dua ludanto povas elekti el du variantoj:

1. Simple fari respondan movon, kaj la dua ludanto plu restas dua.
2. Preni la unuan movon por si, turninte la ludtabulon, kaj la dua ludanto fariĝas kvazaŭ unua.

Pri uzado de ĉi tiu regulo oni unuafoje menciis en la 1909 por ludo el la grupo mankala. Nun oni uzas tiun ĉi regulon, ekzemple, en heksludo, kaj ofte en kalaho. Oni povas uzi la regulon en ĉiu ajn ludo, se en tiu ludo la unua ludanto havas avantaĝon.

La regulo ricevis sian nomon laŭ la fama problemo pri justa divido de kuko inter du homoj. La solvo estas tia: unu homo tranĉu kukon en du pecojn tiel, kiel li aŭ ŝi volas, kaj la alia elektu pecon por si. Evidente, la dua elektos pli grandan pecon, do la unua strebos tranĉi en kiom eble pli egalajn pecojn.

En Goo oni povas uzi iom similan regulon, kiam unu ludanto devas difini *komi*-on (poentojn, kiujn ludanto per nigraj ŝtonetoj pagas al sia kontraŭulo por la rajto fari unuan movon), kaj la alia poste povas elekti koloron por si. La unua ludanto strebos elekti plej justan komi-on kaj doni avantaĝon al neniu koloro, aliokaze la kontraŭulo uzos tiun avantaĝon.

Notoj
-----

1. ↑  Parker, Henry.  (1909) *Ancient Ceylon: An Account of the Aborigines and of Part of the Early Civilisation*. London: Luzac & Co, p. 601–02.

 LCCN 81-909073
2. ↑  Browne, Cameron. *Hex Strategy: Making the Right Connections*. (ISBN 1-56881-117-9).
**TOLNAY Pál** [pr. tolnai] estis la unua hungara inĝeniero pri teatra tekniko naskiĝinta en Gyulafehérvár la 28-an de decembro 1891 kaj mortinta en Budapeŝto la 3-an de junio 1985.

Kariero
-------

Pál Tolnay ekhavis diplomon de inĝeniero pri mekaniko en Budapeŝto 1913 kaj ekde 1924 li estis universitata asistanto. En 1921 li ekhavis diplomon de inĝeniero pri ekonomiko. En 1926 pere de konkurso li estiĝis ĉefinĝeniero de ŝtataj teatroj. Li akiris siajn konojn pri teatra tekniko en la *Staatsoper* de Dresdeno. Li estis ankaŭ profesoro de la aktorakademio. En 1948 oni pensiumis lin senatendite. Ekde tiam ĝis 1967 li laboris kiel projektisto pri teatra tekniko. Al lia nomo ligiĝas la rekonstruigo de 14 profesiaj teatroj kaj projektoj de 79 aliaj kulturaj konstruaĵoj. Li havis gravajn meritojn en establo de scenejo de la Aerliberaj Ludoj de Szeged kaj de aliaj.

Lia libro
---------

* *Az ismeretlen Operaház* (kun M. Borsa, 1984).

Memorigiloj
-----------

* premio Tolnay Pál [*rompita ligilo*]

Fontoj
------

* Magyar Színházművészeti Lexikon
* hungare
* hungare
La ***Palermo Football Club*** estas itala futbala klubo de Palermo, Sicilio, ludanta en Serie B ekde la sezono 2017/18, post fali en la 2016-17 sezono el la Serio A. Kreita en 1900, la klubo havis diversajn nomojn antaŭ ĉi lasta formo ekde en 1987 kaj estas la futbala klubo de la insulo de Sicilio kiu estas en plej alta en la pozicio.

Dum ĝia historio, Palermo ludis en ĉiuj profesiaj kategorioj de Italio, kaj estis plurajn sezonojn en la Serio A dum la 1960-aj jaroj kaj komenco de la 1970-aj jaroj, kaj estis ankaŭ duobla finalisto en la Pokalo Italio dum tiu periodo.

La oficiala team-koloroj estas rozkoloraj kaj nigraj. La teamo Palermo ludas siajn hejmmatĉojn en la Stadiono Renzo Barbera (antaŭe konata kiel La Favorita) kiu de 2007 havas kapaciton de 36.349 personoj. Ĝi estis origine konstruita en 1932 sed estis renovigita en la komenco de la 1980-aj jaroj kaj funkciis kiel la ejo por la Futbala Mondpokalo en 1990.

* Kategorio Palermo Football Club en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**HNK Hajduk Split** (devizo *Hajduk vivas eterne*; kroate *Hajduk živi vječno*) estas la probable plej tradicia futbalklubo de Kroatio. Ĝia unua vira teamo gajnis sep naciajn ĉampionadojn kaj kvin naciajn pokalojn. En la tempo post la disfalo de Jugoslavio, la teamo estas - post la teamo de Dinamo Zagreb - la dua plej sukcesa klubo de Kroatio. Antaŭe ĝi per gajno de dek unu ĉampionadoj kaj naŭ pokalaj venkoj estis la plej sukcesa teamo de Kroatio en la eksa Jugoslavio. La klubo en sia historio neniam elfalis el la unua ligo kaj neniam ŝanĝis sian nomon, kvankam ĝi ekzistis en kvin malsamaj ŝtatoj: la monarkio Aŭstrio-Hungario, la „du" Jugoslavioj, la faŝisma Sendependa ŝtato Kroatio kaj la nuna, suverena ŝtato Kroatio. La subtena komunumo nomatas *torcida* kaj konsideratas estis la plej malnova organizita futbalteamsubtena movado en Eŭropo.

Notoj
-----

1. ↑  *O HNS-u* (kroate), www.hns-cff.hr, vidita la 28-an de novembro 2009

Eksteraj ligiloj
----------------

* Hajduk Split en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Hajduk Split en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* retejo de Hajduk Split (kroate)
* retejo torcida (kroate)
* plia informa retejo (kroate kaj angle)
**Attila Korompai,** laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Korompai Attila** estas hungara altlerneja instruisto.

Attila Korompai naskiĝis la  23-an de aprilo 1944(nun 1944-04-23) en Budapeŝto.

Biografio
---------

Attila Korompai akiris diplomon en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 1968 kaj doktoriĝis post 3 jaroj. Post la diplomo li instruis jaron en gimnazio, inter 1969 - 1971 li laboris en instituto, poste en Universitato Károly Marx. Li estis docento ekde 1995 ĝis la pensiuliĝo en 2013, sed intertempe li estis katedrestro 1997 - 2009. Li kandidatiĝis (CSc) en 1994 antaŭ la Hungara Scienca Akademio.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Regionális stratégiák jövőkutatási megalapozása* (1995)
* *Regional leadership in Central Europe* (2009)
* *Regionális gazdaságtani megfontolások a szárazföldi „Új Selyemút" kezdeményezés kapcsán* (2017)

Fontoj
------

* biografio hungare
* biografio angle

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 848688
 |



* Portalo pri Biografio
**Roger Charles CARMEL** (1932 – 1986) estis usona aktoro.

Li komencis sian karieron per kinfilmo Stage Struck en 1958 kaj en televido Carmel debutis per *Great Ghost Tales* en 1961.

Dum 1960-aj jaroj li partoprenis multajn televidseriojn kiel ekzemple The Defenders, Everglades, Naked City, The Munsters, The Man from U.N.C.L.E. Hogan's Heroes, Voyage to the Bottom of the Sea, Batman, I Spy, Star Trek, The Mothers-In-Law kaj It Takes a Thief, kaj kinfilmojn Goodbye Charlie, A House Is Not a Home, The Art of Love, The Silencers, Alvarez Kelly, The Venetian Affair kaj Gambit.

En 1970-aj jaroj Carmel aperis en kinfilmoj kiel Skullduggery, Myra Breckinridge, Breezy, Thunder and Lightning, krom en televidaĵoj The High Chaparral, Ironside, Hawaii Five-O, Anna and the King, The Doris Day Show, McMillan & Wife, Star Trek: The Animated Series (voĉe), McCloud, Get Christie Love!, The Invisible Man, All in the Family, Anatomy of a Seduction, B.J. and the Bear, Three's Company , inter aliaj.

Roger Carmel en 1980-a jardeko laboris en kinfilmo Hardly Working de Jerry Lewis krom en televidserioj kiel The Misadventures of Sheriff Lobo, Hart to Hart, Fitz and Bones, inter aliaj kaj voĉe en animaciaĵoj Snorks, The Transformers: The Movie, Smurfs, Jonny Quest, Transformers: Five Faces of Darkness, My Little Pony 'n Friends, Adventures of the Gummi Bears, Transformers kaj DuckTales.

* Kategorio Roger C. Carmel en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 639828
* LCCN: no2009145661
* VIAF: 12514772
* ISNI: 0000 0000 0290 3554
* SUDOC: 129273287
* BNF: 141618864
* BNE: XX4424095
 |
**Mālpils** estas loĝloko en Latvio - ĝis junio 2021 temis ankaŭ pri municipo (*novads*). Ekde julio 2021 Mālpils situas en la plilarĝigita municipo Sigulda.

Historio
--------

Kiam germanoj venis Latvion, ili ĉie konstruis preĝejojn. Ankaŭ en nuna Mālpils ili konstruis preĝejon, sed faris ĝin el argilo. Kion ili dum tago faris, tio dum nokto ruiniĝis. Tiam la germana sinjoro sonĝis, ke devas enmasonigi vivan virgulinon en la muron apud altaro kaj la muroj de la preĝejo ne ruiniĝos plu. La sekvintan matenon venis Māra - filino de iu laboristo, ši portis la matenmanĝon al sia patro. La germanoj drinkigis per vino la junulinon kaj la laboristoj devis ŝin enmasonigi en la muron viva. Ekde tiu tempo la laboro sukcesis kaj dum nokto ne ruiniĝis dum la tago farita. De tiu argila (latve: māla) preĝejo la loko ricevis la nomon Mālpils. Kelkaj homoj nomas la lokon laŭ la nomo de enmasonigita knabino – Mārpils.

Blazono
-------

La blazono de Mālpils prezentas etnografian motivon el la zono de Mālpils regiono. La motivon konsistigas signoj de prabaltoj – simetriaj oblikvaj krucoj. La kruco simbolas lumon, ankaŭ spiritan lumon, kaj fajron. Tio estas simbolo de gardisto (defendanto), beno, kaj portanto de feliĉo. Oblikva ora kruco kunigita kun rekta (orta) kruco simbolas la movon de la Suno dum la tuta jaro, do, la fluon de tempo – eternecon. La ruĝkolora fono de la blazono simbolas argilon.

Esperanto
---------

En Mālpils okazis la Esperanto-aranĝo BET-47 en julio 2011.
**Gyárfás MÁRTON** [ma:rton] estas rumania hungara fakverkisto pri fotogrametrio, teknikvortaristo. Li naskiĝis en Vlăhița la 27-an de februaro 1928.

Kariero
-------

Gyárfás Márton akiris diplomon pri matematik-fiziko en [Universitato Bolyai]] de Kluĵo (1951). Li lekciis en la Militeknika Akademio de Bukareŝto (1951-60), estis doktoro de teknikaj sciencoj (1957). Pro lia socia origino oni forigis lin, sed post du jaroj denove lekciis samtie (1962-64), poste li estis direktoro de Geodezia, Kartografia, kaj Fotogrammetria Instituto (1964-69), fine sekciestro, poste direktoro de militkartografia esplorinstituto (1969-87).

Libroj
------

* *Fotogrammetria*, kunulaŭtoro, (1972),
* *Dicţionar poliglot de geodezie, fotogrammetrie şi cartografie*, kunualxutoro (1976),
* German-rumana (1980) kaj rumana-germana (1987) vortaroj.

Fonto
-----

* RMIL Arkivigite je 2016-04-17 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 441472
* VIAF: 163972670
* ISNI: 0000 0001 1251 252X
 |
**Manfria** estas itala vilaĝo kaj la sola civila *frazione* de la komunumo Gela, en la provinco Kaltaniseto, Sicilio. En 2001 ĝia loĝantaro estis 387 personoj.

Ĉirkaŭ la jaro 340 a.K. en sicilia ceramiko, unu el la 3 grupoj de atelieroj fakaj pri la ruĝfigura stilo estis nomita "Lentini-Manfria Grupo" kaj estis aktiva en Sirakuzo kaj Gela.

Manfria, nomita laŭ la samnoma mezepoka marborda turo, kreskis en la dua duono de la 20-a jarcento. Ĝi ricevis la oficialan statuson *frazione* post municipa leĝo de la 24-a de januaro 2006.

Manfria estas marhaveno situanta sur la mediteranea marbordo, 12 kilometrojn for de Gela kaj 27 el Licata. Ĝi konsistas el du loĝataj areoj, Manfria (okcidenta areo) kaj Lido Manfria, oriente. La vilaĝo estas apartigita de Marina di Butera, *frazione*  de Butera, ĉe la trairo de la rivero Comunelli.

Turo de la vilaĝo Manfria
La turo de Manfria situas sur monteto inter la okcidenta areo kaj Lido. Ĝ estis parto de reto de siciliaj marbordaj turoj, konstruita laŭ la projekto de la florenca arkitekto Camillo Camilliani.
Jay Hieron en vira kalsono
kalsoneto por viroj
**Kalsono** estas vestaĵo, kiun ambaŭ seksoj portas kvazaŭ pantalonon de la subvesto. Ĝi kovras la malsupran parton de la torso ekde la talio aŭ koksoj, kaj foje etendiĝas plu ĝis la femuroj, genuoj aŭ eĉ maleoloj.

Oni uzas kalsonon ankaŭ kiel banveston, aŭ parton de banvesto.

Ekzistas multaj specoj de moderna kalsono, kaj la vorto *kalsono* mem tute ne specifas:

* Ĉe *kalsoneto* mankas la gamboj.
* Ĉe *tangao* mankas la dorso aŭ flankoj.
* *Subŝorto* estas malstrikta ŝorto.
* *Subŝorteto* estas strikta ŝorto.
* *Subpantalono* atingas la maleolojn.
* *Kalsonŝtrumpoj* estas ŝtrumpoparo kun kalsoneca supro.

Kalsoneto
---------

ŝnurkalsoneto fronto
ŝnurkalsoneto dorsflanko
**Kalsoneto** (slange: **pugujo**) estas sengamba kalsono por viro aŭ virino.

Virinaj kalsonetoj estas nuntempe tre ofte *dekoksaj*: ili komenciĝas ĉe la koksoj, ne ĉe la talio. Se dekoksa kalsoneto estas tajlita tiel, ke ĝi arkiĝas alte ĉe la flankoj, oni nomas ĝin *bikineca*, ĉar ĝi similas al la malsupra parto de la originaj bikinoj.

Konata problemo de la kalsoneto estas, ke ĝiaj elastaj randoj emas vidiĝi kiel reliefaĵoj (*kalsonlinioj*) ĉe la pugo de strikta pantalono. Pro tio populariĝis la tangao kaj la ŝnurkalsoneto.

Viraj kalsonetoj foje havas antaŭklapon, ofte similan al renversita V aŭ Y. Oni nomas tian vestaĵon *klapkalsoneto*.

Subŝorto
--------

**Subŝorto** estas malstrikta ŝorto uzata kiel vira kalsono. Ĝi havas elastan zonon, ofte plisitan, kaj ĝenerale antaŭklapon, foje butoneblan, foje ne.

(Oni nomas tiun ĉi vestaĵon ankaŭ *boksoŝorto*, *kalsonŝorto* kaj *ŝortkalsono*: Esperanta termino apenaŭ establiĝis. *Subŝorto* estas tamen tre konciza kaj klara.)

La subŝorto unue aperis en la 1930-aj jaroj, sed la samtempe inventita vira kalsoneto fariĝis pli populara. Subŝortoj komencis bone vendiĝi nur post la Dua mondmilito.

Nuntempe oni ofte fabrikas subŝortojn kun artaj aŭ komikaj desegnaĵoj surpresitaj.

Subŝorto kontraŭ kalsoneto
--------------------------

Tra la jaroj oni multe diskutis, ĉu viro prefere portu subŝorton aŭ kalsoneton. Eblas argumenti, ke la subŝorto pli bone kaŝas sian enhavon (krom se tio ekscitiĝas). Kontraŭe oni argumentas, ke kalsonetoj pli bone subtenas, kaj estas do pli komfortaj.

Strikta kalsoneto retenas en si varman aeron, kiu eble povas redukti la nombron de spermatozooj en la spermo de la portanto, igante tiun malpli fekunda. Inverse, pro sia malstrikteco, la subŝorto ofte ne restas ĝustaloke kaj emas ŝvebi supren en videblan aŭ eĉ dolorigan pozicion. Krome, povas aspekti strange, se oni portas subŝorton sub alia mallonga pantalono.

Kaj almenaŭ laŭ multaj opiniosondoj, la virinoj preferas rigardi sian viron en subŝorto ol en kalsoneto!

La kompromisan *subŝorteton* oni inventis en la 1990-aj jaroj. Ĝi aspektas kiel ŝorto, sed estas elaste strikta, iom simile al mallonga biciklista ŝorto, kaj ĝi subtenas same bone kiel la tradicia kalsoneto.

* Kategorio Kalsono en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Róbert SCHWARTZ** [ŝvarc] estis rumania hungara esplorkemiisto. Li naskiĝis en Koloĵvaro la 3-an de septembro 1944 kaj mortis la 21-an de marto 2023. Li estis la filo de kuracisto Árpád Schwrtz kaj la edzo de esplorkemiistino Anikó Schwartz (Juhász).

Kariero
-------

Róbert Schwartz diplomitiĝis pri kemio en UBB de Kluĵo (1968), kaj li doktoriĝis en 1985. Li debutis en kuracilfabriko Terapia de Kluĵo (1970–73), inter 1973–2001 li esploristo, poste ĉefesploristo de Instituto por Kuracilesplorado. Li estis kunulaŭtoro de pluraj inventaĵoj kaj patentoj. Lia esplorgrupo estis honorigita de premio de Rumana Akademio (1978 Nicolae Teclu). Li partoprenis la eldonadon kaj disvatigadon de la samisdatgazeto Kiáltó Szó (1988).

Libro
-----

* A folyadékkristályok, kune kun Sándor Selinger (Buk. 1983).
* A Funar-korszak Kolozsváron a helyi sajtó tükrében, 1991–1996, kune kun Sándor Balázs (Kv. 1997).

Fonto
-----

* RMIL Arkivigite je 2016-03-05 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 445332
* LCCN: n2013007191
* VIAF: 121465086
* ISNI: 0000 0000 7955 0988
 |
**John Richard WEBB** (9-an de septembro 1915 - 10-an de junio 1993) estis usona aktoro de kino, televido kaj radio el Bloomington, Illinois, filo de John Renner Webb kaj Laura Gail Gunnett.

Li komencis studojn de teologio ĉe Brown University, sed li lasis ilin en 1936, ĉar li rezignis la pastran karieron. Poste li decidis aktoran vivon.

Webb debutis per malgranda rolo en *Rancho Grande* (1941) kaj daŭris sian kinan karieron per filmoj kiel I Wanted Wings, West Point Widow, Hold Back the Dawn, Sullivan's Travels, Among the Living, The Lady Has Plans, The Remarkable Andrew, This Gun for Hire, Night in New Orleans kaj American Empire.

Li militservis en usona armea taĉmento en Zono de la Kanalo de Panamo, tiam sub usona regado. 

Post la milito li partoprenis kinfilmojn O.S.S. Variety Girl, Out of the Past, The Big Clock, My Own True Love, Night Has a Thousand Eyes, Isn't It Romantic, Bride of Vengeance, A Connecticut Yankee in King Arthur's Court, Sands of Iwo Jima, The Invisible Monster ktp.

Li komencis televidan karieron per *The Philco Television Playhouse* en 1950 kaj partoprenis televidaĵojn kiel *The Web* kaj *Captain Midnight* (1954-1956), en kiu li havis la ĉefan rolon, kaj eble estis la plej alta pinto de sia kariero. Grava estis ankaŭ lia rolado en televiserio *Border Patrol*, en kiu li rolis policiston *Don Jagger* en 39 epizodoj. 

Krome li rolis en kinfilmoj I Was a Communist for the F.B.I. Starlift, Distant Drums, This Woman Is Dangerous, Carson City, The Nebraskan, Jubilee Trail, Prince Valiant, The Black Dakotas, Three Hours to Kill, A Star Is Born, Count Three and Pray, Artists and Models, The Phantom Stagecoach, inter aliaj.

Webb en 1960-aj jaroj partoprenis televidseriojn kiel Maverick, The Fugitive, Voyage to the Bottom of the Sea, Perry Mason, I Dream of Jeannie, Get Smart, Star Trek, Gunsmoke, I Spy, The Name of the Game kaj Daniel Boone, kaj ankaŭ kinfilmojn Town Tamer, Hillbillys in a Haunted House, The Gay Deceivers ktp. 

En 1970-a jardeko, li laboris ĉe televidaĵoj Lassie, The Six Million Dollar Man, Time Travelers kaj aliaj, krom kinfilmo *Mule Feathers*, kiu estis sia lasta laboro en 1977.

* Kategorio Richard Webb en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 637920
* GND: 1144135966
* LCCN: n85197618
* VIAF: 70371162 12249914, 70371162
* ISNI: 0000 0000 8199 6479
* SUDOC: 060309865
* BNF: 14238237h
* BNE: XX4680254
 |
D-ro **Philip Louis Pratley** naskiĝis en Liverpool, Anglio, en 1884. Li studadis en la universitatoj de Liverpool, kaj de Victoria (Kanado). Li venis al Kanado en 1905 kiel dezajnisto-desegnisto por la Kebeka Pontkomisio. Poste li fariĝis ĉefinĝeniero de la "Dominion Bridge Company".

Ekde 1906 li praktikis kiel konsulta inĝeniero. En 1939 li ricevis la gradon de doktoro, la plej altan rangon por Konstrua Inĝeniero.

Unu el la plej fervoraj pioniroj de Esperanto en Kanado, dum multaj jaroj li gvidis la Esperanto movadon en Montrealo, kaj estis delegito de UEA.

Fame konata ekster la Esperanto-movado pro liaj pontoj, D-ro Pratley direktis, inter aliaj, la konstruon de la pontoj:

* Ambassador Ponto, Windsor
* Angus L. MacDonald Ponto (1955), Halifax-Dartmouth
* Bay Skyway Ponto (1958) Hamilton
* Jacques Cartier - Montrealo
* Blue Water Ponto, Sarnia
* Second Narrows Ponto, Vankuvero
* Ile d'Orleans Ponto, Kebeko
* Lions Gate ponto, Vankuvero
* Niagara Arch Ponto, Niagara Falls.
* Thousand Islands Ponto, Gananoque (nur de la kanada parto)

D-ro Pratley forpasis la 1-an de aŭgusto 1958 en sia domo en Westmount, Montrealo, havanta nur 73 jarojn.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 556578
 |
**Salvatore Lo Piccolo** (naskiĝis en Palermo la 20-an de julio 1942), ankaŭ konata kiel Barono (*il Barone*), estas siciliano de la Mafio kaj unu el la plej potencaj estroj de la Cosa Nostra en Palermo, Sicilio. Li estis la estro de la familio Cardillo-Tommaso Natale Mafio ekde la 1970-aj jaroj kaj la Ordono San Lorenzo ekde la komenco de la 1990-aj jaroj. Li anstataŭigis Salvatore Biondino kiam li estis sendita al malliberejo. LoPiccolo estis fuĝinto ekde 1983 ĝis sia aresto la 5-an de novembro 2007.

Lo Piccolo ankaŭ estas konata kiel "u vascu," sicilia lingvo por "il vecchio" (la maljuna). Salvatore Lo Piccolo kutimis identigi sin per la numero 30 laŭ kaŝa korespondado kun la iama mafiestro Bernardo Provenzano.

La riĉaĵo de Lo Piccolo devenis de internacia kokain-komercado, ĉantaĝo al entreprenoj kaj la ŝtelo de mono destinita por projektoj pri publikaj verkoj. Li investis la plej grandan parton de siaj enspezoj en nemoveblaĵoj. Lo Piccolo longe aprobis la politikon de Provenzano ne direkti perforton al la ŝtato kaj preferis arbitracion kiel rimedon solvi konfliktojn inter rivalaj frakcioj de la mafio.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 637404
 |
Neu-Herrnhut, en Gronlando, la ĉefa misia stacio de la Unuiĝo de fratoj. Memorigtabulo por Kleinschmidt en Nuuk. **Samuel Petrus KLEINSCHMIDT** (naskiĝinta en la 27-a de februaro 1814 en Alluitsoq / komunumo Kujalleq, mortinta en la 8-a de februaro 1886 en Nuuk) estis germana / dana misiisto kaj lingvisto. Li skribis amason da artikoloj pri la gronlanda lingvo kaj fiksis ties ortografion de 1851 ĝis 1973.

Vivo
----

Li estis naskita al paro da misiistoj de la Unuiĝo de fratoj (patro Konrad Kleinschmidt, germano; patrino: dana]] Kiel junulo li iris por trejnado Germanlandon kaj Danlandon, kie li studis la lingvojn latinan, grekan kaj la hebrean, same kiel la nederlandan, francan, kaj anglan. Li mem edukitis trilingve (germana, dana, gronlanda).

En 1840 li revenis al Gronlando, post du jaroj li tenis sian unuan predikon en la gronlanda, parolante ĝin flue kaj kaj sen eluzitaj idiomaĵoj aliaj, antaŭaj misiistoj.

Li jam finis sian gramatikon de gronlanda en 1845. Li sendis ĝin al presado en la Universitato de Berlino sed ĝi ne estis publikigita ĝis 1851. Ĝi estis escepta ne utiligante la tradician skemon de la latina gramatiko sed enkondukante novan skemon pli konvenitan por la gronlanda. Tiu gramatiko ankaŭ estis la unua laboro kie uzitis nova ortografio.

En 1859 li forlasis la Unuiĝon de fratoj kaj membriĝis al la Eklezio de Danio. La plej grandan parton de sia tempo en Gronlando li funkciis kiel instruisto, ne kiel pastro. Li ankaŭ tradukis la plejparton de la Biblio en gronlanda. Li mortis en 1886 je 72 jaroj de aĝo en Neu-Herrnhut (hodiaŭ, Nuko), foruzis la 54 el ili en Gronlando.

Honoroj
-------

En Nuuk starigitis memorigtabulo por li. En 1882 li ricevis honoran doktorecon de la Humboldt-Universitato en Berlino kaj oni aljuĝis al li en 1882 la Dannebrog-ordenon. Eldonitis en 1886 poŝtmarko gronlanda kun lia portreto.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Informoj pri Samuel Kleinschmidt en katalogo de la Germana Nacia Biblioteko (germane)
* Bildoj de Kleinschmidt[*rompita ligilo*] \* Biografio en la Dana biografio Leksikono
* *Salmonsens Konversationsleksikon*, 2 udgave, bind XIV, s. 114-115; opslag: Kleinschmidt, Samuel
* Finn Gad: "Samuel Petrus Kleinschmidt" (*Tidsskriftet Grønland* 1953, nr. 5; s. 189-191)
* Finn Gad: "Grønlands sprogsituation" (*Tidsskriftet Grønland* 1954, nr. 10; s. 386-392)
* Erik Holtved: "Samuel Kleinschmidt i anledning af 150 året for hans fødsel" (*Tidsskriftet Grønland* 1964, nr. 6; s. 217-230)
* Otto Jensen: "Den kommunale nyordning" (*Tidsskriftet Grønland* 1953, nr. 5; s. 174-177)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 515341
* GND: 118819852
* LCCN: n88065242
* VIAF: 59880822
* ISNI: 0000 0000 8243 3854
* SUDOC: 069815984
* BNF: 12094518q
* BIBSYS: 90272814
* NKC: mzk20211107803
 |
**LENGYEL Gyula** (pro. lendjel) estis hungara ekonomikisto naskita en Satmaro la 8-an de oktobro 1888 kaj mortinta en Sovetunio en 1941.

Biografio
---------

Gyula Lengyel devenis el juda familio. Li diplomiĝis en 1911 en la Universitato de Budapeŝto kaj li instruis en la supera komerca lernejo, poste en la komercakademio kaj mondekonomia altlernejo. En marto de 1919 li estis guberniestro de la instituto de Hungario de la Aŭstria-Hungara Banko, de aprilo financa komisaro. Post la falo de la Hungara Sovetrespubliko li elmigris Vienon. En 1922 li transloĝis Berlinon kaj li iĝis kunlaboranto de la soveta eksterkomerca reprezentantejo, poste estro de la ekonomipolitika sekcio. De 1930 li vivis en Moskvo. Li publikis en gazetoj *Volkswirtschaft der UdSSR* de Berlino kaj en la *Külkereskedelem* de Moskvo, *Új Március* kaj *Előre* (New York). En novembro 1937 oni arestis kaj li iĝis viktimo de la stalinismo.

Verko
-----

* *Válogatott Írásai* (enkondukis kaj notaĵigis Magda Aranyossi; kun bibliografio, Bp. 1965).

Fonto
-----

* Magyar Életrajzi Lexikon


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 359181
 |
**CSÁNYI Piroska** [pr. ĉa:nji] estis hungara ĵurnalistino, verkistino naskiĝinta en Kassa la 13-an de februaro 1909 kaj mortinta en Budapeŝto la 2-an de julio 1981. Ŝi estis la filino de komponisto Mátyás Csányi kaj edzino de ĵurnalisto Géza Berey.

Kariero
-------

Piroska Csányi en 1930 ricevis la premion de la novelkonkurso de Brassói Lapok (*Manillai szerelem*) kaj en la sama jaro ŝi iĝis profesia ĵurnalistino, kunlaborontino de la gazetoj *Aradi Közlöny*, *Szatmári Újság*, *Sajtó*, *Reggeli Lapok*. Ekde 1938 en Hungarujo ŝi laboris al *Délmagyarország* de Segedo. Okaze de la germana okupado oni arestis ŝin (19-a de marto 1944) kaj malliberigis. Post la dua mondmilito ŝi sendis el Budapeŝto al *Délmagyarország* siajn „Pesti leveleit" (Leteroj el Peŝto).

Verkoj
------

* *A sivatag hangja* (romano, Brassó, 1936);
* *A gyöngysoros asszony* (roamno, Szatmár, 1937);
* *A kísértet farmja* (romano, pseŭdnime Berry Scarlett, Bp. 1940).

Fonto
-----

* Magyar Életrajzi Lexikon


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 319894
 |
**Ningbo** (ĉine 寧波市/宁波市) estas metropolo, havenurbo, ĉefsidejo de mararmeo kaj universitata urbo en Ĉinio. La municipo administras ankaŭ la proksimajn urbojn kaj distriktojn.

Geografio
---------

Ningbo etendiĝas laŭ Orientĉina maro ĉe enfluejo de rivero.

Historio
--------

Ningbo havas proksimume 7 miljarajn historiojn. Ĝi estis grava komerca loko de la silka vojo. Portugaloj komercadis tie ekde 1522. La britoj pro Traktato de Nankingo akiris la komercadon en 1842. Poste okazis ribelo kaj ĉina-franca mara batalo. En 1940 la japanoj bombardis la urbon.

Ekonomio
--------

Motoro de la ekonomio estas la haveno, kie komercadis jam en la 7-a jarcento.

Klimato
-------

Riverbordo ĉe Ningbo
Templo de Ningbo
Ponto en Ningbo
Ningbo havas subtropikan klimaton kun influo de musono. La tutjara averaĝa temperaturo estas 17 °C. En junio kaj aŭgusto tio estas proksimume 30 °C. Foje dum vintro iomete frostas. Jare pluvas po 1450 mm. En ĉiuj monatoj pluvas, sed plej ofte inter marto-septembro.

Trafiko
-------

Ningbo havas internacian flughavenon, havenon, gravajn pontojn, 2 fervojajn liniojn kaj 5 ĉefvojojn. En la urbo metroo konstruiĝas.

Vidindaĵoj
----------

* muzeo kun biblioteko fondita en 1516
* templo Baoguo, la plej malnova sendifekta ligna templo en suda Ĉinio (ekster la urbo)
* pagodo Tianfeng
* templo Tiantong
* katedralo

Kulturo
-------

La legendo de Liang Shanbo kaj Zhu Yingtai estas tragika amhistorio inter Liang Shanbo kaj Zhu Yingtai. La legendo naskiĝis en la urbo Ningbo kaj estas unu el la kvar plej famaj legendoj en Ĉinio. La malfeliĉa paro estas konata ankaŭ kiel Romeo kaj Julieta de Oriento.

Famuloj
-------

* ZHOU Wei Hui ĉina verkistino tie naskiĝis
* Chou Io tie naskiĝis en 1912

Ĝemelurboj
----------

* Japanio Nagaokakio, Japanio 1983
* Germanio Aachen, Germanio 1986
* Usono Wilmington, Usono 1988
* Francio Rouen, Francio 1990
* Nov-Zelando Waitakere, Nov-Zelando 1998
* Brazilo Santos, Brazilo 2002
* Hungario Veszprém, Hungario 2003
* Bulgario Varna, Bulgario 2004
* Norvegio Stavanger, Norvegio 2004
* Unuiĝinta Reĝlando Nottingham, Britio 2005
* Pollando Bydgoszcz, Pollando 2005

Vidu ankaŭ
----------

* Ponto de golfo Hangzhou
* **3543 Ningbo**, asteroido

Fontoj
------

* Angla Vikipedio

Katedralo de Ningbo

* Ningbo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Ningbo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

}}


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 379365
* GND: 4264941-9
* VIAF: 154821252
* BNF: 12248424n
* NDL: 00644814
* NKC: ge716177
 |
**Akosmismo** estas filozofia fakvorto, etimologie signifas "senorda". Estis akosmismo metita en uzon de Fichte kaj Hegel, por signifi ne-mondon, enkadre de la monisma filozofio (Hegel, Encyclopaedie, § 50).

Akosmismo estas filozofia sistemo, en kiu ne ekzistas la mondo, sed nur la imago de la mondo. La reduktado de ĉio al Dio (panteismo), havas la sekvon de neekzisto de la mondo kiel aparta afero. La akosmisma sistemo de Spinozo elstarigas Dion kiel ununuran konsistiganton de la tuta realo. Pere de racionalismaj spekulacioj, simile al Kartezio, Spinozo atingis Dion per analizo de la plej ĝeneralaj ideoj, kaj per samaj rimedoj demonstris, ke la mondo ne estas aparta, sed nur unu el la modaloj de Dio. Sekve, Spinozo nek neis Dion, nek neis la mondon, sed nur faris reinterpreton de ĉio laŭ la monisma sistemo. Pro tio avertis Hegel, iomete ironie, kontraŭ la akuzantoj de Spinozo, ke tiu îi, anstataŭ nei la mondon, enirigis ĝin en Dion.

La ruso Aleksandre Kojenikov, loĝinta en Francio, uzis la vorton por nomi la "eraron aŭ la absurdecon absolutan" de spinozismo, kontraste kun "la ateismo de Hegel", de li nun promociita. E. Meyerson, pola epistemologo en Francio, kontraŭmetis la realismon al neo de la mondo, laŭ li la scienco estas realisma, sed de ekspliko al ekspliko, ĝi nur povas alveni al akosmismo.
**Akromatiko** estas fakvorto de filozofio. En primitiva greka senco, ĝi estas tio, kio lerneblas per aŭdado, sen uzo de skribaĵo. Tia estas la lernado de muziko sen uzo de notoj. Tiel same la disĉiploj de la grekaj filozofiaj skoloj lernis rekte el la buŝo de la majstro.

Akroamatiko estis vorto uzata de la komentariistoj de Aristotelo, por distingi, en ties verkaro, verkojn por la ekstera publiko, nomataj *eksoterikaj* kaj verkojn por aŭdantoj jam alkutimitaj al la filozofio, nomataj *akroamatikaj*. Poste, ekde Klemento el Aleksandrio oni nomis *esoteraj* al tiuj lastaj, la akroamatikaj verkoj de Aristotelo. Tiu tradicio troviĝas en la apokrifaj leteroj de Aleksandro al Aristotelo, kaj donis al la akroamatikaj verkoj de Aristotelo karakterizon ezoteran, kontraste kun la ekzoteraj skribaĵoj. Kelkaj informoj atribuis al la lecionoj de mateno la akroamatikan karakterizon, kaj al tiuj de posttagmezo la eksoteran. Tamen la nomo *esotera* ne povas havi la sencon de *fermita, okulta, hermetika* instruado, sed nur kiel aparta didaktika pli scienca prezentado, kontraste kun la paroladoj al ekstera publiko.

Alia klasado de la aristotelaj verkoj estas la jena: dialogoj kun dialogantaj personoj, kaj verkoj en prozo. La unuaj estis eksoterikaj, por la ekstera publiko, kaj la duaj estis akroamatikaj, por la disĉiploj. La akroamatikaj verkoj de Aristotelo konserviĝis. Eble la aliaj havis pli belan stilon, sed la akroamatikaj estas pli gravaj. Ili estis prezentitaj de la komentariistoj jene: verkoj teologiaj, praktikaj kaj logikaj. 

Informoj diras, ke Sila (138-78 a.K.), romia venkinto de Mitridato el Ponto, kunportis al Romo la lecionojn de Aristotelo, kiujn Androniko el Rodo kunordige publikigis je la duona parto de la 1-a jarcento a.K.. La distingo inter akroamatikaj kaj eksoteraj skribaĵoj jam ekzistis antaŭ la eldonado de Androniko, ĉar jam menciita de Cicerono (106-43 a.K.). Tiu romiana stoikisto de la 1-a jarcento a. K. laŭdis la dialogojn de Aristotelo kaj informis pri la eksotera celo kaj ke la akroamatikaj skribaĵoj estis pli filozofiaj. La fontoj de informo de Cicerono estis Antioko el Askalono (ĉ. 125-68 a.K), kiu bone konis la doktrinojn de Akademio kaj Liceo.
**preĝejo Sankta Anna** estas romkatolika historia monumento en Hungario, en urbo Szentes.

Historio
--------

La unua mencio pri la preĝejo okazis en 1332. En la 16-a jarcento la kalvinanoj uzis la preĝejon, en 1697 la turkoj bruldetruis ĝin, sed en 1701 ĝi jam renoviĝis. En 1747 la katolikoj rericevis la preĝejon, post 3 jaroj memstara katolika grupo formiĝis, ankaŭ la preĝejo renoviĝis, inter 1764-1768 ĝi barokiĝis kaj pligrandiĝis. La unua orgeno alvenis en 1750. En 1834 tertremo kaŭzis gravajn difektojn. Escepte la turon oni malkonstruis la konstruaĵon en 1844, post 3 jaroj pretiĝis la nova klasikisma preĝejo, sed ankaŭ la turo iĝis pli alta. Pli nova orgeno alvenis en 1889, ĝi moderniĝis en 1928. Nova paroĥa domo estis konstruita en 1937, ĝi estis ligita al la preĝejo kun arkadoj. Ekstere la preĝejo renoviĝis en 1981.

Konstruaĵo
----------

La preĝejo situas sola laŭ placo, kie en 1886 novrenesanca kolono pri Sankta Triunuo kun skulptaĵoj pri la 4 evangeliistoj estis metitaj. En mezo de la preĝeja fasado la tura rizalito altiĝas kun la ĉefenirejo. En la fasado estas ankaŭ 2 niĉoj, ene troviĝas skulptaĵoj pri Sankta Jozefo kaj Sankta Petro. La navo formas brikon kaj sakristio estis alkonstruita. Ankaŭ en la dekstra flanko troviĝas enirejo. La sanktejo estas duonronda. La ĉefaltara bildo prezentas Sanktan Annan. Sur la plafonon sekpentraĵoj estis pentritaj en 1910. Ĉe la ĉefaltaro estas ankaŭ 2 flankaj altaroj, sub la galerio situas altaro pri Dolora Sankta Maria. La benkoj el kverkoj estis faritaj inter 1846-1850.

Kermeso okazas en la 26-an de julio.

Fontoj
------

* (hungare kun fotoj)
* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* hungare kun foto kaj mapo
* hungare

Interno de la preĝejo

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
"**Sango en akvo**" (hungare *Melbourne-i vérfürdő*, angle *"Blood Bath" of Melbourne*) estis duonfinala matĉo de akvopilkado inter la teamoj de Hungario kaj Sovetunio dum la Somera Olimpiko en Melburno en 1956. Ĝi estas verŝajne la plej konata en la historio de tiu ĉi sporto. La matĉo okazis la 6-an de decembro 1956, estis ludita tuj post la subpremo de la Hungara Revolucio. La teamo de Hungario gajnis 4-0. La nomo de la matĉo devenas de la sango de Ervin Zádor, kiu kolorigis la akvon post bato de rusa rivalo. Post tiu nesporta konduto la publiko grandparte favoriganta la hungarojn provis propramane juĝofari. La juĝisto estis devigita rompi la matĉon antaŭtempe kaj doni venkon al la hungara teamo.

Historia fono
-------------

La matĉo estis ludata nelonge post subpremo de la Hungara revolucio de 1956. La hungara reprezentantaro ŝanĝis la komunisman version de la flago de sia ŝtato al ties revolucia ekvivalento, eltondante la centran ruĝan stelon. La rusaj teamanoj kaj subtenantoj volis emfazi sian dominadon super la tuta Orienta Eŭropo, dum la hungarojn motivis rekompenco kontraŭ sanga subpremo de la revolucio fare de la Ruĝa Armeo.

Post la matĉo
-------------

La skipo de Hungario dum la finala matĉo venkis la teamon de Jugoslavio, do Hungario farigis la olimpika ĉampiono. Multaj konkurantoj lume de la okazintaĵoj en Budapeŝto decidis provizore ne reveni al la patrujo.

La historian eventon pritraktas du filmoj: hungara historia dramo *Szabadság, szerelem* (2006, Libero kaj Amo) kaj dokumenta filmo de 2006 produkita de Quentin Tarantino kaj Lucy Liu sub la titolo *Freedom's Fury*.

Eksteraj ligiloj
----------------

* artikolo en Radio Libera Eŭropo de 2006 pri la dokumenta filmo *Freedom's Fury* pri la 50-jariĝo de la sanga matĉo de 1956
* foto de la hungara teamo prepariĝanta por la olimpiko 1956 en la retejo *m4sport.hu*

Notoj
-----

1. ↑  La hungara akvopilka teamo en la olimpiko 1956 en alfabeta ordo konsistis el Antal Bolvári, Ottó Boros, Dezső Gyarmati, István Hevesi, László Jeney, Tivadar Kanizsa, György Kárpáti, Kálmán Markovits, Miklos Martin, Mihály Mayer, István Szivós kaj Ervin Zádor
La **paroĥa preĝejo Sankta Ladislao**, nomata laŭ Ladislao la 1-a, reĝo de Hungario, estas katolika konstruaĵo en urbo Hajdúszoboszló (Hungario).

Historio
--------

Oni supozas, ke gotika kirko estis konstruita en la komunumo en la 15-a jarcento, post jarcento ankaŭ la defenda muro aldoniĝis. Pro la baldaŭaj bataladoj la konstruaĵo bruldetruiĝis, dum la loĝantoj kalvinaniĝis. La paroĥo estis refondita en 1755, samtempe nova baroka kirko estis konstruita. La orgeno estis kreita en 1907. István Takács (pentristo) pentris la freskojn en 1930. Johano Paŭlo la 2-a (tiam ĉefepiskopo de Krakovo) vizitis la kirkon en 1978. Iomete for aparta kapelo kun tranoktejo por pilgrimantoj estis konstruita en 2017.

Konstruaĵo
----------

La preĝejo situas en mezo de la urbo en korto. Antaŭ la kirko ŝtona kruco estas videbla. La fasado estas simetria, meze la malalta kaj kvadrata turo altiĝas kaj iomete reliefas. La turopinto estas bulba. La enirejo estas tra la turo. La absido estas duonronda.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* 
*
**HALMÁGYI Sándor** (halma:dji) estis hungara verkisto, jursciencisto naskita en Magyarsárd la 2-an de aprilo 1832 kaj mortinta en Budapeŝto la 13-an de oktobro 1917.

Biografio
---------

Sándor Halmágyi studis en la unitariisma altlernejo de Koloĵvaro. Li partoprenis en la liberecbatalo de 1848-1849. Li studis juron en Peŝto je la komenco de la 1850-aj jaroj, poste li havigis diplomon de advokato en Marosvásárhely. Li estis interna kunlaboranto de la gazeto *Pesti Napló*, poste ĉefkunlaboranto en jaroj 1862–69 de la *Kolozsvári Közlöny*. Post 1867 li estis ĉefnotario de departemento Kolozs, poste prezidanto de la tribunalo de Nadjenjedo, poste de tiu de Lugoŝo. De 1881 li estis reĝa juĝisto de Budapeŝto. Li korespondadis kun poeto János Arany. Li tradukis hungaren romanojn de Sue.

Verkoj
------

* *Saphira* (romano, Kolozsvár, 1859);
* *Elv és előítélet* (romano, Pest, 1864);
* *Az egyesbírósági rendszer és igazságügyi politikánk* (Bp. 1880).

Fonto
-----

Magyar Életrajzi Lexikon
La **prezentaparato** aŭ **prezentadaparato** estas ĉe florplanto la tutaĵo de la organoj (partoj), kiu fariĝas floro aŭ floraro por poleniganto optike alloga. 

La flora prezentaparato konsistas el organoj de la floro, plej ofte la petaloj, sed kelkfoje ankaŭ la sepaloj aŭ stamenoj. La eksterflora prezentaparato konsistas ofte el koloraj brakteoj.

Koloraj foliaj organoj en la flora regiono, kiuj servas por allogi poligantojn, nomiĝas **semafilo**.

Por allogi la polenigantojn servas ankaŭ la tiel nomataj **prezentadfloroj**, kiuj aperas kiel pligrandigitaj kaj ofte sterilaj ŝajnfloroj de la periferio de la floraro ĉe kelkaj specioj (ekzemple ĉe la genro *Viburnum*).

* plej ofte la petaloj formas la prezentaparaton  (Tulipa clusiana)plej ofte la petaloj formas la prezentaparaton (*Tulipa clusiana*)
* ĉe eŭkalipto la stamenoj formas la prezentaparatonĉe eŭkalipto la stamenoj formas la prezentaparaton
* ĉe Spathiphyllum la spato formas la prezentaparaton kaj estas la defono duonfilo.ĉe *Spathiphyllum* la spato formas la prezentaparaton kaj estas la defono duonfilo.
* floraro de Viburnum furcatum kun sterilaj, randaj prezentadflorojfloraro de *Viburnum furcatum* kun sterilaj, randaj prezentadfloroj

Literaturo
----------

* Gerhard Wagenitz: *Wörterbuch der Botanik*. 2. Auflage, Spektrum Akademischer Verlag, Heidelberg, Berlin 2003. ISBN 3-8274-1398-2