recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
***War of the Worlds*** (La milito de la mondoj) filmita en la jaro 2005 estas filmo de reĝisoro Steven Spielberg. La historio estas bazita sur la samnoma romano de 1898 de la angla verkisto H. G. Wells.

La filmo sekvas usonan havenlaboriston kiu estas devigita prizorgi siajn infanojn, de kiuj li vivas aparte, dum li luktas por protekti ilin kaj reunuigi ilin kun ilia patrino kiam eksterteranoj invadas la Teron kaj ruinigas urbojn per gigantaj militmaŝinoj.

La filmo estis filmita en 73 tagoj.

Intrigo resumo
--------------

La filmo traktas fikcian scenaron en kiu invadantoj el kosmo surteriĝas en Nov-Ĵerzejo en Usono kaj komencas militon kontraŭ la homaro kun la celo transpreni la teron. Ray (Tom Cruise), divorcita ulo kaj patro de du infanoj: 10-jaraĝa Rachel (Dakota Fanning) kaj 16-jaraĝa Robbie (Justin Chatwin), vekiĝas al la koŝmaro de sia vivo, kaj malkovras ke eksterteranoj, kiuj invadis en fulmoŝtormo, funkciigas grandegajn kaj sofistikajn trikrurajn maŝinojn kiuj detruas ĉion en ilia vojo.

Vide de la situacio, li decidas preni siajn infanojn kaj forkuri de la eksterteranoj kaj iliaj maŝinoj de detruo, laŭ ajna maniero ebla, kiel li promesis fari al sia eksedzino. Ĉie en la filmo, Ray provas el sia tuta koro protekti siajn infanojn kaj eskapi kiel eble plej multe de la danĝero alfrontanta lin kaj liajn infanojn.

Kune kun la dramecaj kaj elegantaj scenoj kaj la specialefektoj kaj la harpingloj, Ruby, la majoratulo de Ray, fendetiĝas de li por helpi la armeon batali. Poste en la filmo, iama ambulancisto ekaperas (Tim Robbins en gastrolo) kiu provas helpi ilin, sed li ankaŭ volas fari ion alian: batali kontraŭ la invadantoj.

Post la fino de la atako sur la monteto, kie la filo de Ray, Ruby, malaperis, Ray, lia filineto kaj la ŝoforo kaŝas en ilia domo. Post preskaŭ esti kaptita fare de la eksterteranoj pro la deziro de la ŝoforo mortigi ilin, Ray ekkomprenas ke la ŝoforo estas tro agresema kaj povis kaŭzi ilian kapton, kaj mortigas lin sen la scio de Rachel.

Direkte al la fino de la filmo, ili trovas la patrinon de Rachel, kaj ankaŭ trovas Ruby, kaj malkovras ke la eksterteranoj ne enkalkulis la virusojn kaj bakteriojn sur la Tero, kaj tial pesto ekis inter la eksterteranoj, kiu kaŭzis la fiaskon de la atako, kaj la venko de la homaro.

Referencoj
----------

1. ↑  War of the Worlds
2. ↑  War of the Worlds


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 793334
* GND: 7549177-1
* LCCN: no2005064619
* VIAF: 217044725
 |
**Wargnies-le-Grand** estas franca komunumo lokita en la departemento Nord kaj en la regiono Nordo-Kaleza Markolo. Ĝi havis 1 048 loĝantojn laŭ censo plenumita en 1999.

Geografio
---------

Wargnies-le-Grand estas unu el la multaj vilaĝoj lokitaj ĉirkaŭ la urbeto Le Quesnoy. La regiono de Le Quesnoy troviĝas centre de triangulo formita de Valenciennes, Cambrai kaj Maubeuge, okcidente de la forsto Mormal.

La vilaĝo Wargnies-le-Grand troviĝas proksime de la urbeto Avesnes-sur-Helpe, kaj do situas en natura regiono nomita "Avesnois", kiu ĉefe konsistas el malaltaj heĝoj, tre verdaj pejzaĝoj, boskoj, fruktarbaroj kaj etaj vilaĝoj. Wargnies-le-Grand etendiĝas sur 5,68 km².

Vidindaĵoj
----------

En Wargnies-le-Grand videblas interesa mortstatuo ene de la tombo Delvallée : en la subtera ĉambro farita el blua ŝtono, la realista sarkofago bildigas la mortinton sur ties mortlito. Piede de la lito surĝenuas preĝanta religiulino. La mortinto estis riĉa fraŭlo, kiu vivis religieme kaj donis siajn bienojn al lokaj malriĉuloj.

Estas en Wargnies-le-Grand statuo de Sankta Nikolao.

Administrado
------------

Wargnies-le-Grand apartenas al la kantono Quesnoy-Ouest, kies ĉefurbo estas Le Quesnoy. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Avesnes-sur-Helpe, unu el la 6 arondismentoj de la departemento Nord.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Nord
* Kantono Quesnoy-Ouest
**Mesogeóica** estas planlingvo kreita de Carlos Perez en 1999. Ĝi estas bazita sur la greka lingvo kun vortprovizo el la greka kaj latinidaj lingvoj. La lingvo uzas grekan alfabeton kun aldono de latinaj literoj.

Specimeno (Babela Turo, Gen. 11:1-9):

1.) En Eníκion, λa Génτa λoς enτiéρoς Múndoς θe haβángο σoλaμénτa únan Λínguan ce θe uσángo λoλ μéσμaλ Móτoλ
2.) Ménτa θe doμandáno κíρκa en λon Éστon, θe βenéno únom Πλánom en Vavyλónìam ce θe eστaπλeκéno λá.
3.) Θa deκéno λom únom λon aλτéρon, "Aς adβanκiζéμìo! Aς φaκéμìo Vríяoλ ce aw λoλ κoκéμìo duρaμénτa." Κóσi θe haβéno Бríяoλ πoρ na κonστρuκτéno ce Κaτρáμon na λoλ τenéngo enσéμπλe.
4.) Θa deκéno "Adóρa aς κonστρuκτéμìo únan Κíττan κon únam Τóρρam κue θa aλκanκьángo λon Κéλon, de Móδam de φaκьáμìo únen Ónoμan πoρ λiχoλ ce no na diσπeρσóμaστe σúπρa λam enτiéρam Τéρρam.
5.) Enτónκeς λo Σenióρo θe deσκendéngo na βidéngo λan Κíττan ce λan Τóρρan κue eκκuéστoθ Hóμμoθ θa haβéno κonστρuκτáτan,
6.) ce θa deκéngo, "e бenaμénτa, eκκuéστoθ θa eσσóno τóτor únar Génτar ce θa πaρλáno únan Λíngua; eκκuéστo θa eσσéngo λar Κoμμenκíar πoρ λen κué θu φàκáno. Πρéστo θu πodéno na φaκьáno κuaλκoκóζa na deσideρáno.
7.) Aς deσκéndeñ na μeσκuλéngo λóσan Λínguan πoρ no na κoμπρehendéλìan."
8.) Κóσi λo ΣENIÓΡO θe λoλ diσπeρσéngo σúπρa λam enτiéρam Τéρρam, ce θe aρρeστéno na κonστuκτáno λan Κíττa.
9.) Λa Κíττa θe onoμaζángo Бaбyλón, πoρ κué λá λo Σenióρo θe μeσκuλéngo λaλ Λínguaλ τóτoς únaς Génτaς, ce de λa λoξ diσπeρσéngo σúπρe λam enτiéρam Τéρρam.

Eksteraj ligiloj
----------------
**Marta Colvin Andrade** (1907-1995) estis skulptistino el Chillán, Ĉilio.

Biografio
---------

Marta Colvin Andrade estis la filino de James Colvin de irlanda deveno kaj Elcira Andrade de portugala deveno.

Post la tertremo de 1939, ŝi vivis en Santiago de Ĉilio kaj studis en Fakultato de Artoj de la Universitato de Ĉilio. En 1943 ŝi estis dungita asistanta profesoro en la skulptista ateliero de Julio A. Vasquez kaj majstro Lorenzo Domínguez, kaj estis oficiale dungita Profesoro en 1950.

En 1948 ŝi vizitis la "Académie de la Grande Chaumière" en Parizo kun majstroj Ossip Zadkine kaj Henry Laurens.

Ŝi vivis en Francio dum pli ol tridek jaroj. Ŝi estis konata tutmonde kaj ricevis Nacian Art-Premion en 1970 kiel agnoskon de sia verko.

Skulptaĵoj
----------

*Himno al Trabajo* (Himno al Laboro).
* Eslabón
* Horizonte Andino
* Escultura de Ladrillos
* Madre Tierra
* Signo Solar
* Aku Aku
* Manutara
* Ojos de la Tierra

Eksteraj ligiloj
----------------

* Marta Colvin en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Marta Colvin en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Marta Colvin

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Marta Colvin en la angla Vikipedio.* 


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 559891
* GND: 101121184X
* LCCN: n93007379
* VIAF: 96550406 63213987, 96550406
* ISNI: 0000 0004 3996 4333
* ULAN: 500117260
* RKD: 119524
 |
**Egon LENDL** (naskiĝinta la 1-an de novembro 1906 en Trento, mortinta la 7-an de januaro 1989 en Salzburg) estis aŭstra geografo kaj fondinto kaj longjara estro de la geografia instituto de la Salcburga universitato. En 1964/65 li rektoris Salcburge apartenante al la refonda generacio de tiu ĉi altlernejo.

Vivo
----

Kiel naŭjaraĝulo li venis kun la familianoj Vienon. Tie li studis geografion, geologion, historion kaj etnologion. En la 28.10.1932 li aniĝis al NSDAP. Dum la Dua mondmilito li vojaĝis al Albanujo, Grekujo, Bulgarujo kaj Turkujo. Poste li eldonis atlason de Salcburgio.

Lia habilitiĝo de 1944 pri la germana influo sur la kultura pejzaĝo de Sudorienta Eŭropo estis refarota en 1953 laŭ aŭstriaj reguloj. En 1964 Lendl iĝis koresponda membro de *Aŭstria Akademio de Sciencoj*.

Post lia emeritiĝo transprenis la katedron la orda profesoro Helmut Heuberger.

Verkoj
------

* *Die mitteleuropäische Kulturlandschaft im Umbruch der Gegenwart* (1951)
* *Salzburg in sozialgeographischer Sicht* (1963)
* *Die jüngsten Wandlungen der europäischen Kulturlandschaft* (1966)

Literaturo
----------

* Alexander Pinwinkler: *Die Gründergeneration der Universität Salzburg: Biographien, Netzwerke, Berufungspolitik (1960–1975)*, Böhlau: Wien-Köln-Weimar 2020.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Informoj pri Egon Lendl en katalogo de la Germana Nacia Biblioteko (germane)
* biografio ĉe AEIOU-leksikono

Notoj
-----

1. ↑  Bundesarchiv R 9361-IX KARTEI/25461046
2. ↑  Alexander Pinwinkler/Johannes Koll (eld.): *Zuviel der Ehre? - Interdisziplinäre Perspektiven auf akademische Ehrungen in Deutschland und Österreich*. Wien 2019, p. 472

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 816951
* GND: 129230081
* LCCN: n85816523
* VIAF: 30610825
* ISNI: 0000000109628863
* SUDOC: 133222535
* NKC: mzk2015870004
 |
**Márta Záray** [zArai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Záray Márta** estis hungara ŝlagrokantisto (aldo). Ŝia edzo estis János Vámosi.

Memortabulo pri la geedza paro
Márta Záray naskiĝis la 28-an de aŭgusto 1926 en Tatabánya, ŝi mortis la 31-an de marto 2001 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Márta Záray finis teatran lernejon en 1946. Ŝi estis kantisto unue en Tatabánya, ekde 1950 en elita amuzejo de Budapeŝto. Tie ŝi konatiĝis pri János Vámosi, ili geedziĝis post 3 jaroj. Ili kantadis ekde 1957 ofte duope kaj ili akiris relative grandajn sukcesojn. Depost apero de gitarorkestroj (ekzemple Beatles) ilia muziko malmoderniĝis, tamen ili kantis plu kiel nostalgiaj kantistoj. Ili koncertis ankaŭ eksterlande tie, kie vivas multe da hungaroj. Záray naskis trifoje kaj vidviniĝis en 1997. Iliaj geedzaj vivoj estis ekzemplodona. Ŝi ricevis la unuan premion en 1977, la lastan jam posmorte.

Elektitaj ŝlagroj
-----------------

* Úgy koppan az eső
* Bolyongok a város peremén
* Csak félig lenne meg az, ami nincs
* Homokóra
* Ritmus legyen
* Kár összeveszni velem

Memorigiloj
-----------

* parko en Tatabánya (2013)
* komuna memortabulo en Budapeŝto
* premio "Záray Márta - Vámosi János"

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun fotoj kaj videoj Arkivigite je 2019-09-03 per la retarkivo Wayback Machine

Referencoj
----------

1. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2019-09-03. Alirita 2019-09-03.

* Kategorio Márta Záray en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 657315
* GND: 1046753460
* LCCN: no2006087186
* VIAF: 121487411
* ISNI: 0000 0000 7955 2705
* MBA: 3d1dba71-53ee-435e-925b-a9c4eb6f1e94
 |
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

**Unu leciono pri Esperanto por ĉiu lernejano en la tuta mondo** estas programo de ILEI fondita, lanĉita en la jaro 2017. Ĝi konsistas el 

* krozado sur la lingvoj (enkonkudo)
* kurseto pri Esperanto
* faktoj pri Esperanto

La kerna ideo de tiu programo estas, ke tiu leciono povas esti farita de iu persono, ne nepre de esperantisto. Do iu instruisto, iu anstataŭanto, iu studento, kapablas preni la dokumentojn (entute 15) kaj iri al la klaso kaj fari la prezenton. Tiu persono ne sukcesos fari ĉion dum UNU leciono, li/ŝi elektos inter la 15 dokumentoj, kiel oni elektas pladon sur menukarto.

La komenca pripenso pri tiu programo okazis dum Novjara Renkontiĝo kaj kreiĝis Facebook-paĝo, kie okazis ideointerŝanĝoj. Poste la pretaj dokumentoj estis preparitaj de Mireille Grosjean. Ili ekzistas en Esperanto, en la franca, itala, turka kaj en la angla. Pliaj tradukoj bonvenas. Ĉio troviĝas en la retejo de ILEI, vidu en Agado - Projektoj. 

La germano Klaus Friese verkis broŝuron pri la sama temo. Ĝi ankaŭ troviĝas en la retpaĝo de ILEI en diversaj lingvoj.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 711240
 |
La **Kataluna Atlaso** aŭ *Mondomapo de la Cresques* estas libro de la 14a jarcento kiu enhavas kelkajn mapojn en manuskriptoj kiuj montras la mondon konatan de la tiamaj eŭropanoj. Ĝi estas konservata en la Nacia Biblioteko de Francio en Parizo (BNF, Esp. 30) kaj konstituas unu de la kartografiaj verkoj plej gravaj de la Mezepoko. Ĝi estas nek subskribita nek datita, sed oni supozas, ke la proksimuma dato de produktado estis la jaro 1375 pro la registro kiu aperas en inkludita kalendaro. Oni atribuas ties aŭtorecon al judo de Majorko nome Abraham Cresques. Ĝi estas ankaŭ la unua konata atlaso kiu aperigas ventorozon.

Kataluna Atlaso.

Notoj
-----

1. ↑   Farradellas, Víctor; Sobrequés, Jaume (decembro 2012). «Quan la cartografia es torna obra d'art». Sàpiens (Barcelona) (n. 124): 58-59. ISSN 1695-2014.
2. ↑   Los chuetas mallorquines. Quince siglos de racismo, p. 24.

* Kategorio Kataluna Atlaso en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 685154
* VIAF: 202970197
* BNF: 155890387
 |
Evangelische Kreuzkirche Lofer
interno
**Preĝejo Sankta Kruco** (germane: *Evangelische Kreuzkirche*) estas luterana kirko en Lofer, Aŭstrujo. Ĝin administras la Evangelia Superintendantujo A.K. por Salcburgio kaj Tirolo. Temas pri diaspora kirko.

Historio
--------

Meze de la 1970-aj jaroj komenciĝas komunia movado invitante la fidelulojn al ofta partopreno. Emfazo pri persona pekperdono kaj intensigita rilato al Dio ankaŭ videblas en Lofer: ĉealtare oni vidas simbolojn de resurekto kaj direktiĝon de Jesuo al la homoj. 
En 1973 oni establis en Lofer predikadan filion de Pacpreĝejo (Saalfelden).

Arkitekturo
-----------

La laŭ planoj de Christoph Herzog kaj Karl Weninger starigita tuto estas hala konstruaĵo kun larĝa, per lignaĵoj strukturita fenestrofasado. La larĝaj fenestroj enlasas multe da taglumo kaj varmo. La elsaltanta tegmento kun lukoj ĉirkaŭantaj, krome ĝia troviĝo en ĝardena medio, memorigas oni al japana konstrustilo. Kaj tio estis la intenco de la arĥitektoj.

Fronte estas samstila kampanileto; je ĝia kontraŭo troviĝas la apsido. Sur unu mallarĝa flanko de la konstruaĵo staras turo kun delikata betona kruco el du betonaj muroj kaj lignokovraĵo, kiu nur iomete superas la tegmenton. La larĝa fenestra invitas de ekstere spekti la internon. 

#### Interno

La alta plafono kaj la rigardo estas direktitaj antaŭen al la ĥorejo. La ligna altaro staras en la mezo. Malantaŭ ĝi sur la lignokovrita muro pendas ekde 2000 artaĵo de la tirolanino Brigitte Gmach. Temas pri ondo da mozaikpecoj, kiuj ligas la dekstran krucon kun la maldekstra baptujo. Sur tiu ĉi ondo dancas du stiligitaj figuroj direkte al la kruco kaj unu el la aliaj for de la kruco. Ankaŭ la kruco mem estas propra artaĵo: la ligna Kristo ŝajnas sin malinklini for de la kruco, en la direkto de la fideluloj. Tio intencas simboli la releviĝon kaj samtempe prezenti la afablecon al homoj.

Literaturo
----------

* Marietta Mayrhofer-Kramme: *Evangelische Kirchenbauten in Österreich nach 1945.* Magistriĝfaklaboraĵo, Universität Wien 2012, p. 67-68 (interrete ĉi tie)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Preĝejo Sankta Kruco (Lofer) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* invitbroŝuro okaze de la 50-a datreveno kirkokonsekra
* informoj sur la municipaj paĝoj

47.58787912.6943514Koordinatoj: 47° 35′ 16″ N, 12° 41′ 40″ O (mapo)
Ĉefenirejo de la universitato
La ***Virina Universitato Ewha*** (angle *Ewha Womans University* , koree: 이화여자대학교, hanje: 梨花女子大學校) estas privata virina universitato en centra Seulo, Sud-Koreio. Ĝi estas la plej granda virina eduka instituto de la mondo. 

"Ewha" estas ĉina-korea esprimo por "pira floro". Oni elektis la anglan esprimon "Womans" por la universitato, sed forlasis (forgesis?) aldoni la apostrofon (*Woman's*), kiu apostrofa formo (kaj neplurala formo de *woman*) estis kutima tiutempe en la angla lingva areo.

Historio
--------

La historio de la universitato reiras al misiona lernejo de Mary F. Scranton por junulinoj. Tiu lernejo (komence en ŝia propra domo) akceptis la unuan lernantinon la 31-an de majo 1886. La lernejo ekis mezlernejajn kursojn en 1910, kaj profesiajn kursojn por virinoj en 1925. Rekte post sendependiĝo de Koreio en 1945, la lernejo ricevis permeson por iĝi universitato. Ĝi estis la unua sudkorea universitato oficiale organizita.

Nur ekde 2003, la universitato akceptas edziniĝintajn virinojn.

Referencoj
----------

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Virina Universitato Ewha en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 464208
* GND: 5024477-2
* LCCN: n80004041
* VIAF: 130716076
* ISNI: 000000010686641X
* NLA: 36587641
 |
Virino Elling
Rekonstruo de la hararanĝo kaj de la pelto de la virino de Elling
La **virino de Elling** (dane: *Ellingkvinden*) estas ina marĉomumio. La virino estis entombigita en marĉo apud Silkeborg en Danio en la antaŭ-romia ferepoko.

Trovo
-----

En Bjaeldskovdal, torfejo 10 km okcidente de Silkeborg, la kamparano Jens Zakariassen trovis dum torffosado en la jaro 1938 homan kadavron. Ĉar jam en 1927 oni trovis marĉomumion en tiu regiono, Zakariassen rekonis tuj, ke temis pri arkeologia trovaĵo kaj avertis la rilatajn administraciojn.

Esploro
-------

La relative bone konservita mumio estis transportita en la danan nacian muzeon en Kopenhago. Tie oni malkovris, ke temis pri ina kadavro, kiu estis parte vestita de mantelo el ŝaffelo. Ĉirkaŭ la kruroj estis volvita peco de bovoledo, kiu eble apartenis al alia mantelo.

Post la esplorado, la virino de Elling estis desegnita, fotita kaj konservita en la nacia muzeo.

Nur en 1976 oni esploris ŝin denove en la muzeo de Silkeborg. La korpo pro manka konservado intertempe sekiĝis, sed oni povis ankoraŭ esplori ĝin. Ĉeestis leĝaj medicinistoj, radiologoj kaj dentisto.

La virino
---------

Oni konstatis dum la esploro, ke la virino de Elling estis ĉirkaŭ 30-jara kiam ŝi mortis kaj tute sana. Ne troveblis indicoj pri antaŭaj malsanoj. La kaŭzo de la morto estis plej verŝajne pendumo aŭ strangolado: ĉe la kolo troviĝis markoj, kiuj ekzakte kongruis kun la trovita leda ŝnuro. Tiel la virino de Elling estis, kiel la en 1950 nur 90 metrojn pli fore trovita viro de Tollund, strangolita homofere kaj enmarĉigita.

Karbono 14 indikis, ke la enmarĉigo okazis ĉirkaŭ -210 (± 70 jaroj).

Hararanĝo
---------

Vestaĵoj
--------

Vidu ankaŭ
----------

* Marĉomumio
* La viro de Tollund

Bibliografio
------------

* Christian Fischer *Der Tollund-Mann und die Elling-Frau*. Silkeborg Museum
* Wijnand van der Sanden *Mumien aus dem Moor - Die vor- und frühgeschichtlichen Moorleichen aus Nordwesteuropa*. Drents Museum / Batavian Lion International. Amsterdam 1996. ISBN 90-6707-416-0

Eksteraj ligiloj
----------------

* Museum Silkeborg mit Informoj pri la virino de Elling kaj foto (videbla nur en la dana versio!)
* Arkivigite je 2009-03-27 per la retarkivo Wayback Machine

Koordinatoj: 56° 9' 54" N, 9° 23' 35" O


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 249850
 |
**Birthright Armenia** (armene Դեպի Հայք) estas volontula interŝanĝo-programo kiu proponas stipendiojn al la partoprenantoj por helpi Armenion en ĝia disvolvo. La kreado de Birthright Armenia okazis en 2003 kiel internacia neprofitcela organizaĵo. Ĝiaj celoj inkludas la plifortigon de la interrilatoj inter Armenio kaj la junaj reprezentantoj de la Armena diasporo. La partoprenantoj havas la ŝancon partopreni la vivon de la armenaj civitanoj. En 2011, la programo de Birthright Armenia havis 650 partoprenantojn el 30 landoj.

Postuloj de la organizaĵo
-------------------------

La postuloj de la organizaĵo estas:

1. La petanto devas esti de armena origino, inter 20 kaj 32-jaraĝa.
2. Lia restado en la programo estos de almenaŭ du monatoj.

Aliaj organizaĵoj
-----------------

Tiu ĉi organizaĵo ne devus esti konfuzita kun la organizaĵo "Birthright Israel", kiu proponas kulturajn kaj edukajn interŝanĝojn, rilatajn al la judaj historio kaj kulturo, nek kun la organizaĵo "Irishway", kiu estas grupo kiu organizas vojaĝojn por la usonaj studentoj de irlanda deveno por doni al ili ŝancon studi en Irlando.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo
La flago de Virtlando

"Virtlanda Gruo"
Virtlanda poŝtmarko
**Virtlando** (oficiala nomo: *Wirtland*) estas virtuala mikronacio, kiu raportite estas la unua en la mondo suverena ŝtato ekzistante nur en la Interreto. Virtlando estas eksperimento de domajna leĝo kaj stabila ŝtato, kiu ne havas propran teritorion.

Historio
--------

Virtlando estis fondata la 14-an de aŭgusto 2008 kiel sociala iniciativo. Ĝi estas reprezentata en oficiala retejo www.wirtland.com. En hodiaŭa tempo Virtlando estas estrata de kanceliero kaj havas celon esti parlamenta demokratio.

Loĝantaro
---------

Loĝantaro de Virtlando havas ŝtatanojn kaj turistojn. En hodiaŭa tempo loĝantaro havas ekzemple 800 homojn. Civitaneco de Virtlando estas malfermata kaj senkosta por ĉiuj homoj, kiuj havas 18 jarojn. Virtlando donas egalajn demokratiajn rajtojn kaj ne diskriminacias per nacio, aĝo, religio, raso kaj sekso. Petskribo por ricevo de civitaneco estas en 7 lingvoj: la angla, hispana, bulgara, portugala, turka, rusa kaj la taja. Virtlando havas interretan socion de propraj ŝtatanoj «Witizens of Wirtland».

Moneroj kaj poŝtmarkoj
----------------------

En julio 2009 jaro Virtlando komencis fari propran oran moneron, kiu nomiĝas «Virtlanda Gruo». La 23-an de septembro 2009 estis farata arĝenta monero. Virtlando ankaŭ faras unikan poŝtmarkon.

Oficiala retejo
---------------

* 

* Kategorio Virtlando en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por aliaj signifoj, bv. rigardi la apartigilan paĝon: Sankta Stefano (apartigilo) |

**Sankta Stefano** (naskiĝis ĉirkaŭ la jaro 1 p.K. mortis ĉirkaŭ 36/40 p.K.) estis diakono de la komunumo de Jerusalemo, kaj estas tradicie konsiderata la unua martiro de kristanismo.

Laŭ la tradicio, li estis akuzita, juĝita de la alta konsilistaro en Jerusalemo kaj ŝtonumita antaŭ la urbaj muroj. Probable el lia martira morto originis la sanktula kulto kristanisma. Ekde 560 p. K. liaj ostoj troviĝas en la kripto de la Baziliko Sankta Laŭrenco antaŭ la Muroj (*San Lorenzo fuori le mura*) en Romo apud tiuj de la roma arkidiakono Laŭrenco.

Lia nomo devenas de la greka *Στέφανος* (*Stephanos*, krono, aŭ laŭ Jakobo de Voraĝino, en la Ora Legendo, de la hebrea vorto kiu signifas "normo".

Festotago
---------

Oni festas Sanktan Stefanon la 26-an de decembro.

Sankta Stefano, pentraĵo de Hans Memling.

Vidu ankaŭ
----------

* Agoj de la Apostoloj
* La ŝtonumado de Sankta Stefano de Rembrandt
* Sankta Korono
* Sankta Paŭlo

Eksteraj ligiloj
----------------



* Sankta Stefano en la katolika enciklopedio
* Festivaloj en Irlando: Stefanotago


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 128680
 |
**Sankta Korona** (ankaŭ nomita **Sankta Stefana** aŭ **Stefanino**) estas laŭ la legendo kristana martirino, kiu naskiĝis verŝajne en la jaro 160 aŭ en Sirio aŭ en Egiptio kaj estis mortigita en la jaro 177 en la aĝo de 16 jaroj. Laŭ la katolika instruo ŝi estas la patronino de la trezorserĉantoj, de la mono (pro la simileco de la vorto kun la monunuo: la krono) kaj ankaŭ foje kredantoj preĝadis al ŝi por protekto kontraŭ epidemioj kaj bestomalsanoj. La memortago de Sankta Korono estas la 14-a de majo.

Viktoro kaj Sankta Korono, miniaturpentraĵo sur horlibro (preĝlibro), Parizo proksimume en la jaro 1480
Ŝia adorado estas ligita al tiu de Sankta Viktoro de Damasko.

Dum la Kronvirusa pandemio de 2019-2020 la Paroĥo Sankta Pankracio en Roding publikigis preĝformon kun alvoko de Sankta Korona. Tamen inter katolikaj teologoj ne ekzistas interkonsento, ke la unuopa alvoko de Sankta Korono kontraŭ bestomalsanoj kaj epidemioj pravigu la mondvastan adoradon de Sankta Korono kontraŭ la kronvirusa pandemio.

Referencoj
----------

1. ↑  Ekumena Leksiko (Ökumenisches Lexikon, en germana lingvo), konsultita 2020-05-15
2. ↑  Domradio.de *Novene in Seuchenzeiten* (germanlingve), konsultita 2020-05-15

Eksteraj ligiloj
----------------



* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Sankta Korona** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)
Kiel aliaj ronĝuloj, hamstroj estas tre instigita kuri en radoj.
**Hamstra rado** estas ludilo kaj estas ekzerca aparato uzata de ronĝuloj kiel hamstroj, mefitoj aŭ musoj por ekzerci en malvastaj spacoj kiel en kaĝo. Nuntempe ekzistas radoj ankaŭ por katoj, ili estas pli grandaj kun pli granda diametro, ĝenerale ili estas kutime 120 cm en diametro.

La plej frua eksmoda uzo de la termino "hamstra rado", troviĝita de la Oxford angla Vortaro, estas en 1949 ĵurnala reklamo.

Kato sur ekzerca radoLa plej multaj radoj estas konstruitaj el aŭ ŝtalo aŭ plasto, ambaŭ kun avantaĝoj kaj problemoj. Plastaj radoj estas pli sekuraj por iuj specoj de dorlotbestoj, kiel ekzemple hamstroj, ĉar per ĉi tiuj oni certigas, ke iliaj kruroj ne kaptiĝos, sed por pli grandaj bestoj oni bezonus la metalan (kiu ne povas ronĝi ĝin), kvankam ankaŭ estas risko de vundiĝo.

Referencoj
----------

1. ↑  *Los Angeles Times*, 9 Oct. 1949, p. B20/4 (advt.), referenced in *Oxford English Dictionary*, Draft Additions, Sep. 2007, under entry "Hamster."

Vidu ankaŭ
----------

* Kurtapiŝo
* Tretmuelejo

* Kategorio Hamstra rado en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Vladimir Vyĉegĵanin** - estas sovetia kaj rusia esperantisto. Naskiĝis 13 jul 1953 en Niĵnij Tagil (Uralo, Rusio). Finis Niĵnij-Tagilan Ŝtatan Pedagogian Instituton. Laboris kiel inĝeniero en mekanika uzino, poste kiel aparatisto en koakso-kemia fako de metalurgia kombinato. En 2003 emeritiĝis kaj nun ne laboras.

Esperantistiĝis en 1991. Estis prezidanto de la urba E-klubo. Membro (en 1996–1998 komitatano) de Urala Esperantista Societo. Partoprenis la Universalajn Kongresojn en Tampereo (1995), Prago (1996), Montpeliero (1998), Florenco (2006), Roterdamo (2008). Estis ano de Pasporta Servo kaj gastigis esperantistojn el Germanio, Francio kaj Japanio.

Li tradukis la romanon de Nikolaj Gogol *Malvivaj animoj* (Sezonoj, 2001). Liaj tradukoj de noveloj *Neĝoŝtormo* kaj *Tri mortoj* de Lev Tolstoj, *Nigra monaĥo* Anton Ĉeĥov kaj Nazo Nikolaj Gogol aperis en la unua volumo de Rusa Novelaro (2003) kaj *Ĉeriza ĝardeno*, *Saĝa kortisto*, *Nigra monaĥo*, *Fianĉino* A.Ĉeĥov en la libro Ĉeriza ĝardeno (Sezonoj, 2004).

En 2002 - 2004 Vladimir estas kunlaboranto kaj redakciano de La Ondo de Esperanto. Lia redakcia tasko estis prizorgano de *Mozaiko*. En 2019 okupiĝis pri adаptiĝo en la rusa de TTT-ejon de UEA kaj estis "onklo" ĉe la projekto Ekparolu! de Edukado.net. Lia traduko de novelo de Anton Ĉeĥov *Feliĉulo* estis publikita en "Literatura Foiro" (305, junio 2020). Ekde 2023 okupiĝas pri tradukoj de rusaj verkistoj en Esperanton (Projekto de La Ondo de Esperanto - Rusa Novelaro. Vol. 2). Jam tradukis novelojn *El rakonto, kiu neniam estos finita* Leonid Andrejev, *La oveto* Ivan Ŝmeljov, *Manjo* Aleksej Tolstoj kaj *La vorto*, *Razilo*, *Fabelo* Vladimir Nabokov.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 296108
 |
**Hans Asperger** (naskiĝis la 18-an de februaro 1906 en Hausbrunn apud Vieno, mortis la 21-an de oktobro 1980 en Vieno) estis aŭstra pediatro, psiĥiatro kaj, laŭ iuj studoj, nazia eŭgenekisto, kiu sendis almenaŭ du infanojn en la klinikon Am Spiegelgrund clinic, sciante, ke ili estos la subjekto de kruelaj eksperimentoj kaj verŝajne eŭtanaziitaj sub la nazia murd-programo Aranĝo T4. Laŭ lia familia nomo estis nomita la Sindromo de Asperger.

Hans Asperger naskiĝis en bieno proksime de Vieno. Jam ekde sia junaĝo li montris talenton por j. Finstudinte li defendis sian doktoriĝan tezon en 1931. Unuan okupon li trovis en 1932 kiel membro de porinfana universitata kliniko. En 1934 lia kariero jam estis evoluanta kaj tiam li translokiĝis al psiĥiatria malsanulejo en Lepsiko. Dum sia vivo li publikigis sume pli ol 350 medicinajn dokumentojn.

Ne estas sciate certe, kion Asperger faris dum la fruaj jaroj de la 2-a mondmilito. Malpli frue dum la milito li estis soldata kuracisto en Kroatio. En 1944 li post publikigo de la artikolo pri siaj malkovroj rilataj al aŭtismo ekhavis lokon en la Universitato de Vieno. Preskaŭ senpere post la finiĝo de la milito li tie fariĝis direktoro de la urba porinfana kliniko.

Hans Asperger mortis 74-jaraĝa en Vieno.

* Kategorio Hans Asperger en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 217000
* GND: 129015547
* LCCN: n83828991
* VIAF: 20750388
* ISNI: 0000 0001 0959 2282
* SUDOC: 081403275
* BNF: 12365052n
* NDL: 00431840
* BIBSYS: 90611775
* NKC: mzk2013791049
* ICCU: SBLV005986
 |


1. ↑
**Karolina Cicha** (naskiĝis la 20-an de aprilo 1979 en Bjalistoko  ) estas pola kantistino, aktorino, komponistino kaj multinstrumentisto.

 Karolina Cicha dum sia ĉeesto en la *festivalo WOMEX 15* en Budapeŝto, 2015
En 2010, ŝi surbendigis albumon eldonitan de la Muzeo de la Varsovia Ribelo kun siaj propraj aranĝoj de kantoj pri Varsovio, prezentitaj en duetoj kun la ĉefaj muzikistoj de la pola alternativa muziko. La premiero de la albumo okazis kune kun varba koncerto organizita en la muzeo.

Karolina Cicha kaj Esperanto
----------------------------

Bart Pałyga ludis interalie kun Karolina Cicha sur grandega nombro de etnaj kaj tradiciaj instrumentoj el tuta Azio kaj Eŭropo. En 2012 oni preparis, kune kun Bart Pałyga la projekton *Wieloma językami* (*multajn lingvojn),* aludante al la multkultura heredaĵo de Podlasio (kantoj en 9 lingvoj: la angla. ukraina, litova, rusa, cigana, belorusa, jida, pola, tatara kaj Esperanto) . Per kantoj el tiu ĉi projekto ŝi en majo 2013 (sub la standardo de *Cicha & Spółka*) gajnis la Grandpremion ĉe Konkurso dum la Popola Festivalo Nowa Tradycja kaj la Individuan Premion Czesław Niemena pro personeco kaj esprimoriĉo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Karolina Cicha en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Karolina Chicha en YouTube

Karolina Cicha en Ethnocloud.com

Referencoj
----------

1. ↑  rateyourmusic.com
2. ↑   „Wieloma językami" Karolina Cicha & Bart Pałyga. Arkivita el la originalo je 2016-03-05. Alirita 2020-11-23.
3. ↑  (pl) Jacek Świąder, Karolina Cicha & Spółka kun Bart Pałyga, "Multlingva", Culture.pl, la 22-an de novembro 2013
4. ↑  „Nowa Tradycja": zwycięstwo Cichej & Spółki!
Katolika katedralo de la Sanktaj Martiroj de Gjumri
La **Katolika eklezio en Armenio** estas parto de la tutmonda Katolika eklezio, sub la spirita gvidado de la Episkopo de Romo. La censo de 2011 nombris 13 843 katolikojn en Armenio, reprezentante ĉirkaŭ 0,46% de la tuta loĝantaro. Katolikoj en Armenio apartenas al du apartaj komunumoj, la Latina Rito aŭ Okcidenta Rito (kiu inkluzivas la vastan plimulton de katolikoj tutmonde) kaj la Armena Katolika Eklezio.

Teritoriaj jurisdikcioj kaj diocezoj
------------------------------------

Katolikoj en Armenio estas dividitaj en du apartajn teritoriajn jurisdikciojn. Latin-ritaj katolikoj estas parto de Apostola Administracio, la Apostola Administrado de Kaŭkazo, kaj armen-ritaj katolikoj apartenantaj al la Armena Katolika Eklezio estas parto de ordinariato por la fideluloj de orienta rito, kiu ankaŭ inkluzivas membrojn de Armena Katolika Eklezio en Orienta Eŭropo.

Ene de Armenio
--------------

La katolikoj ĉiam vivis iom aparte de la komunumoj de la Armena Apostola Eklezio (orienta eklezio sendependa, kiu inkluzivas plej multajn armenojn kiel membrojn), kaj intergeedziĝo ne estas tre ofta inter ili. Iuj armen-apostolaj membroj nomas la armenajn katolikojn "francoj", pro la influo de francaj katolikaj misiistoj..

La tradicia hejmo de armenaj katolikoj estas la provinco Ŝirako, specife 7 vilaĝoj inkluzive: Arevik, Panik, Lanĝik, Azatan, Dzitankov, Mec Sepasar, Aŝock. En Gjumri, la dua plej granda urbo de Armenio, ĉefurbo de Ŝirako, troviĝas la katolika katedralo de la Sanktaj Martiroj kiuj ankaŭ funkcias kiel sidejo de la Armena Katolika Eklezio por Orienta Eŭropo. En la provinco Lori, katolikoj loĝas en 6 lokoj: Taŝiro, Katnarat, Katnaghbjur, Petrovka, Saratovka, Blagodarnoje.

La malmultaj poloj forlasitaj en Armenio kune kun kelkaj novaj enmigrintoj, kiuj estas katolikoj (latina rito), loĝas en Erevano.

Vidu ankaŭ
----------

* Katolika Armena Eklezio
* Armena rito
* Mekitarista kongregacio
* San Lazzaro degli Armeni

Piednotoj
---------

1. ↑   Population Census 2011: Population (urban, rural) by Ethnicity, Sex and Religious Belief. Nacia Statistika Servo de la Respubliko Armenio.
2. ↑   A New Start for Armenia’s Catholics. Nacia Statistika Instituto (2006). Arkivita el la originalo je 2007-09-27. Alirita 2006-09-03.
|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| La Maĥoj |
| --- |
| Gefiloj de Eriso |
| * Alalo
* Alko
* Joko
* Homado
 | * Kidojmo
* Paljoksiso
* Projoksiso
 |

 |

Laŭ la helena mitologio, **Kidojmo** (el la greka *Κυδοιμός*) estis dajmono kiu personigis la konfuzon, bruadon, malordon kaj frakason dum la bataloj. Oni konsideris lin unu el la Maĥoj, militemaj spiritoj kiuj akompanis Areson dum liaj kampanjoj, kaj pro tio li aperis sur la ŝildoj de la herooj Heraklo kaj Aĥilo. Same kiel multaj aliaj malbonaj spiritoj, li estis filo de Eriso (Malkonkordo), sen alies interveno.

Liaj atributoj multe similis al tiuj, de alia el la maĥoj al kiu kelkaj identigis lin: Homado, la batal-bruego. Ili partoprenis la dumbatalan konfuzon, kune kun aliaj teruraj estaĵoj kiel Fobo, Paljoksiso, Projoksiso, la Androktasioj aŭ la Keresoj.

Kidojmo estis unu el la roluloj de la teatraĵo *Paco*, de Aristofano, alegorio pri la malbenoj kiuj devenas el milito.

Referencoj
----------

1. ↑  Homero, *Iliado*, 18.
2. ↑  Heziodo. *Ŝildo de Heraklo*, 139 kaj sekv.
3. ↑  Filostrato. *Bildoj*, 10.
4. ↑  Aristofano. *Paco*, 255 kaj sekv.

Eksteraj ligiloj
----------------

* angle Kidojmo ĉe Theoi.com
**Henry Finnis Blosse Lynch** , MA , FRGS (n. la 18-an de aprilo 1862 - m. la 24-an de novembro 1913) estis brita vojaĝanto, komercisto, kaj liberala parlamentano.

Lynch estis la nura filo de la mezopotamia esploristo Thomas Kerr Lynch, el irlanda familio. Li edukiĝis ĉe Eton College, la Universitato de Hajdelbergo, kaj Trinity College, Kembriĝo. Li mortis pro pulminflamo en Calais en 1913

Vojaĝado al Armenio
-------------------

Lynch verkis duvoluman libron pri Armenio, eldonitajn en 1901. Recenzisto skribis en la ĵurnalo *Man*: "La rezulto estas ĉi tiu grandioze presita kaj ilustrita miksaĵo de vojaĝnotoj kaj impresoj, historia kaj arkeologia esplorado, politika proporcio kaj geografiaj informoj. "Alia recenzisto skribis en *La Geografia Revuo*: "La libro de sinjoro Lynch estas plena de informoj, sed laŭ geografia vidpunkto ĝi estas iom seniluziiga. En la priskriboj de pejzaĝoj estas foje tia fluo de vortoj, ke la leganto povas laciĝi kaj perdi la impreson, kiun la verkisto intencas doni."  Martin Conway priskribis ĝin en 1916 kiel "klasikan verkon pri la lando" kaj aldonis, ke liaj "vojaĝoj en Armenio kaj proksima studado de la lando igis lin ekster pridubi la plej grandan lastatempan aŭtoritaton pri ĝi."

Referencoj
----------

* Kategorio Henry Finnis Blosse Lynch en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

1. ↑  'Mr. H. F. B. Lynch', *The Times*, 26 November 1913, p. 11
2. ↑  Craig, F. W. S..  (1989) *British parliamentary election results 1885–1918*, 2‑a eldono, Chichester: Parliamentary Research Services. ISBN 0-900178-27-2.
**Klotild Ugray** [ugrai] laŭ hungarlingve kutima nomordo **Ugray Klotild** estis hungara baletisto, baletmajstro.

Klotild Ugray naskiĝis la 15-an de novembro 1932 en Budapeŝto, ŝi mortis la 29-an de marto 2002.

Memortabulo pri Klotild Ugray

Biografio
---------

Klotild Ugray lernis baleton en privata baletlernejo, poste en Budapeŝta Ŝtata Operejo de Ferenc Nádasi. Ŝi debutis en la Operejo en 1950. post 2 jaroj ŝi estis levita privata dancisto, ekde 1977 ŝi iĝis baletmajstro. Ŝi turneis en Sovetunio, baldaŭ en Skandinavio, Francio, Britio. Ekde 1986 ŝi estis baletmajstro de Operejo de Beogrado. Ŝi ricevis 3 premiojn inter 1964-2002 kaj la titolon "eterna membro de la Operejo". Ŝi edziniĝis en 1958.

Ŝiaj roloj (elekto)
-------------------

* Pjotr Iljiĉ Ĉajkovskij-Vasilij Vojnonen: La Nuksrompilo - princino Maria
* Zaharov: *Baĥĉiseraja fontano* (baleto) - Maria
* Petipa: *Csipkerózsika* - orgenfeino
* Béla Bartók-László Seregi: *A fából faragott királyfi* - reĝidino
* László Seregi: Sylvia (baleto) - Amor
* Lavrovskij: *Giselle* - Myrtha

Memorigiloj
-----------

* memortabulo en Budapeŝto

Fontoj
------

* hungarlingva aprezo kaj biografio kun foto
* hungarlingva biografio


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 797018
 |



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.


1. ↑
**MAURER I. Gyula** estis rumanuja hungara matematikisto. Li naskiĝis en Târnăveni la 18-an de januaro 1927 kaj mortis en Maglód la 8-an de januaro 2012.

Biografio
---------

Gyula Maurer I. la mezlernejon finis en Kluĵo, Cristuru Secuiesc kaj Aiud (1945). Li akiris diplomon de instruisto pri matematiko-fiziko en la Universitato Bolyai de Kluĵo (1949), diplomon pri ekonomio (1952). Li doktoriĝis en Bukareŝto pri topologika algebro (1967). Li instruis en la Bolyai Tudományegyetem sed pro sia starpunkto pri la revolucio hungara 1956-a li perdis sian postenon kaj nur pli poste ricevis kaj li estis preleganto (1960–83). En 1984 li translokiĝis Hungarujon kaj estis profesoro de *Matematika Instituto de Universitato de Miskolc*, instituta direktoro (1985–88). Li estis kunulĉefredaktoro de hungara-aŭstria revuo *Mathematica Pannonica*.
Lia unua fakartikolo aperis en *Studii şi Cercetări Ştiinţifice* de Iaşi (1954). Liaj sciencaj publikaĵoj aperis en rumana, germana, hungara, franca, itala, angla, rusa lingvoj (*Studia Scientiarum Mathematicarum Hungarica*, *Rendiconti del Circolo Matematico di Palermo*, *L'insegnamento della Matematica e della Scienze integrate*, *Mathematica Pannonica*, *Fuzzy Sets and Systems* (USA), *Karachi Journal of Mathematica* (Barato). Li publikis sciencpopularigajn artikolojn en A Hét, Matematikai és Fizikai Lapok. Li tradukis la faklaboron de I. Tomescu *Kombinatoriko kaj ĝia apliko* (Bp. 1978).

Volumoj
-------

* *Algebra* (egyetemi jegyzet, Kv. 1957);
* *A relációelmélet elemei* (kun Imre Virág, Kv. 1972);
* *Bevezetés a struktúrák elméletébe* (kun Virág Imre, Kv. 1976);
* *Tizedes törtek és lánctörtek* (Kv. 1981);
* *Matematikai kislexikon* (kiel kunulredaktoro, 1982);
* *Romániai magyar matematikai és csillagászati szakirodalom* (klny. a Nehézipari Műszaki Egyetem Közleményeiből. Miskolc 1988).

Fontoj
------

* Romániai magyar irodalmi lexikon

* Kategorio Gyula Maurer I. en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Weifberg** estas monto ĉe la rando de Saksa Svislando, la germana parto de Elba Grejsmontaro. Ĝi situas norde de Hinterhermsdorf kaj proksime al la ĉeĥa-germana limo.
La alteco de la monto estas 478 metroj. Sur ĝia supro staras 37 metrojn alta turo, kies panoramoplatformo situas 32 metrojn super la grundo, do 510 metrojn super la marnivelo. La panoramo ampleksas angulon de 270 gradoj. Videblas interalie la montoj Czorneboh (norde, prononcu Ĉorneboh) kaj Lausche (oriente, prononcu Laŭŝe) en Luzacia Montaro – ĉe tre oportuna vetero eĉ Izera Montaro kaj Gigantmontaro – en la sudo Monto Roza en Ĉeĥa Svislando kaj Mileŝova, la plej alta monto de la Ĉeĥa Mezalta Montaro.

La specifan ĉarmon de tiu ĉi panoramo kreas la kontrasto, kiun formas la sovaĝaj rokoscenoj de la Elba Grejsmontaro kune kun la konusaj montoj de la Ĉeĥa Mezalta Montaro kaj la kresto de la Ercmontaro.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Weifberg en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

turismaj informoj kaj fotoj[*rompita ligilo*]


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Heteroĥromiaj okuloj: unu bruna, alia verda
**Heteroĥromio** signifas, ke la du okuloj de homo aŭ besto havas malsamajn kolorojn. Plej ofte ĝi estas hereda, sed ĝi ankaŭ povas estiĝi post traŭmatoj aŭ malsanoj.

Tipoj
-----

Kungenita mutado de heteroĥromio, kiu herediĝas aŭtosome dominante. La ruĝaj formoj signifas la heteroĥromiajn homojn. La kvadratoj signifas virojn, la cirkloj virinojn
Tiu rara mutado havas multajn specojn. Ĝi povas esti parta aŭ plena. Se ĝi estas plena, la du okulo havas diversajn kolorojn, ekzemple la unu estas blua, la alia bruna. Se ĝi estas parta, ankaŭ unu okulo estas dukolora, ekzemple centre estas bruna, ekstere blua. La vera koloro de okulo estas la ekstera.

Kialoj
------

Plej ofte ĝi estas hereda, sed ĝi ankaŭ povas okazi per genetika mozaiko aŭ ĥimerio. Pli rare okazigas ĝin iu malsano, kiel glaŭkomo, itoj, neurofibrimatoso, aŭ sindromo de Waardenburg; drogoj; lezioj, kiel fremda korpo, aŭ ensangado.

Bestoj
------

Ĉe hejmbestoj estas la heteroĥromio pli ofta. Tie kaze plej plie unu okulo estas blua, kaj ĝia ĉirkaŭaĵo blanka. La katoj estas pleje plene blankaj, kaj la alia okulo estas flava, oranĝa, verda aŭ kuprakolora. Ĝi estas plej pli ofta ĉe turkaj rasoj, ĉe Khao Manee katoj, aŭ ĉe japana bobtailo. Ĉe hundoj ĝi estas plej pli ofta ĉe siberia huskyo, ĉe catahoula leopardhundo, aŭ australa ŝafhundo. Ĉe ĉevaloj ĝi estas pli ofta ĉe pinto koloraj rasoj; unu okulo estas bruna, la alia griza, blua aŭ blanka. Oni trovis ankaŭ heteroĥromiajn bovojn kaj akvobubalojn. Ankaŭ furoj kun sindromo de Waardenburg povas esti heteroĥromiaj.

La parta heteroĥromio estas plej pli ofta ĉe merlaharaj hundoj, kiuj estas precipe paŝtistohundoj, aŭ dunkero, germana dogo, melhundo, aŭ ĉivava hundo, sed pli rara ĝi estas trovebla ankaŭ ĉe aliaj rasoj.

Galerio
-------

* Parta heteroĥromioParta heteroĥromio
* Centrala heteroĥromioCentrala heteroĥromio
* Heteroĥromia siberia sledhundoHeteroĥromia siberia sledhundo
* Heteroĥromia katoHeteroĥromia kato
* Heteroĥromia katahula leopardhundoHeteroĥromia katahula leopardhundo

Fontoj
------

* La heteroĥromio, la bela mutado Arkivigite je 2015-09-23 per la retarkivo Wayback Machine (Sulinet) hungare
* Heterochromia Iridis en la databaso de Mendala heredigo en homo angle

* Kategorio Heteroĥromio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

1. ↑   Mitől lehet különböző színű két szemünk?. Horizont Magazin. Arkivita el la originalo je 2015-09-19. Alirita 2015-08-13.

  Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2015-09-19. Alirita 2015-09-06. hungare
2. 1 2  Imesch PD, Wallow IH, Albert DM (február 1997). "The color of the human eye: a review of morphologic correlates and of some conditions that affect iridial pigmentation throughout life.", *Surv Ophthalmol.* **41** (Suppl 2.), p. 117–123. doi:10.1016/S0039-6257(97)80018-5. 

 angle
3. ↑  Misk NA, Semieka MA, Fathy A (1998). "Heterochromia iridis in water buffaloes (*Bubalus bubalis*)", *Vet Ophthalmol.* **1** (4), p. 195–201. doi:10.1046/j.1463-5224.1998.00036.x. 

 angle
**Visperterminen** estas komunumo en la distrikto Vispo en Kantono Valezo, Svislando. Ĝi havis 1401 loĝantojn je la 31-a de decembro 2012.

Geografio
---------

La komunumo Visperterminen situas en Supra Valezo sudoriente de Vispo sur la orienta flanko de la valo de Vispa alte super la valfundo. Norde de la montara haltejo de la seĝotelfero al Giw situas sur alteco de 2195 m s.m. la montara Lago de Gibidum. La vitejoj de Heida en Visperterminen, kiuj situas sur alteco de 1150 m s.m. estas la plej alte situantaj vitejoj de Eŭropo. La komunumo konsistas el la vilaĝo Visperterminen kaj la vilaĝetoj Oberstalden, Unterstalden, Bitzinen, Niederhäusern, Parmili kaj Sattolti.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 51,62 km², de kiuj 27,8 % estas kovritaj de arbaro, 31,5 % servas por agrikulturo kaj 1,9 % por setlado.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Visperterminen limas en nordo al Vispo, en nordoriento al Brig-Glis, en oriento al Sempiono, en sudo al Eisten, en sudokcidento al Staldenried, en okcidento al Stalden, kaj en nordokcidento al Zeneggen.

Trafiko
-------

Visperterminen situas flanke de la gravaj trafikvojoj. Kurboriĉa montarvojo de Vispo kondukas al la setlejoj de la komunumo. De Visperterminen seĝotelfero kondukas al Giw. Pere de poŝtaŭtolinio al Vispo la komunumo estas konektita al la publika transportreto.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Visperterminen datiĝas el la 11-a jarcento kiel *Termenum*. Dum mezepoko la loĝantoj de Visperterminen devis pagi interezon al la katedrala kapitolo de Siono kaj la loko apartenis al la unua kvartalo de la Dekono Vispo. En la jaro 1360 Visperterminen sukcese defendis siajn paŝtadorajtojn kontraŭ Vispo. En la 16-a jarcento la vilaĝetoj en Visperterminen unuiĝis al komunumo. En la jaro 1256 estis konstruita la preĝejo Sankta Teodulo, kiu estis ĝis 1715, kiam Visperterminen fariĝis aparta paroĥo, filia preĝejo de Vispo.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: Reta mapo 1:20000 de Swisstopo[*rompita ligilo*]
2. ↑  Fonto: Komunumdatumoj de la retejo de la Svisa Federacia Oficejo pri Statistiko, retejo konsultita la 5-an de novembro 2011
3. ↑  Fonto: *Alois Grichting*: *Visperterminen* en *Historia Leksikono de Svislando* (2012-08-31)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Visperterminen en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Visperterminen

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Visperterminen** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

Bildoj
------

* Lago de GibidumLago de Gibidum
* La vitejoj de Heida en VisperterminenLa vitejoj de Heida en Visperterminen

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la Distrikto Vispo |
| --- |
| Baltschieder  •  Eisten  •  Embd  •  Grächen  •  Lalden  •  Randa  •  Saas-Almagell  •  Saas-Balen  •  Saas-Fee  •  Saas-Grund  •  Sankt Niklaus  •  Stalden  •  Staldenried  •  Täsch  •  Törbel  •  Vispo  •  Visperterminen  •  Zeneggen  •  Zermatt |  |

 |
**Vissarion Jakovleviĉ ŜEBALIN** (ruse *Виссарио́н Я́ковлевич Шебали́н*, naskiĝis la 11-an de junio 1902 en Omsk, mortis la 29-an de majo 1963) estis soveta komponisto.

Ŝebalin naskiĝis en Omsk; liaj gepatroj estis lernejaj instruistoj. Li studis muzikon en la omska kolegio. Poste, laŭ la propono de lia profesoro, Ŝebalin veturis al Moskvo por montri siajn unuajn komponaĵojn al Nikolaj Mjakovskij.

En 1928 Ŝebalin gradiĝis en la Moskva Ĉajkovskij Konservatorio; lia diploma verko estis la Unua Simfonio. Gradiĝinte el la Konservatorio, Ŝebalin iĝis profesoro tie. Li instruis, interalie, Karen Ĥaĉaturjan, Aleksandra Paĥmutova, kaj Edison Denisov. La komponisto estis bona amiko de Dmitri Ŝostakoviĉ, kiu dediĉis sian duan arĉkvarteton al li.

La verkaro de Ŝebalin estis diversa: li interalie komponis multajn arĉajn kvartetojn, simfoniojn, ĥorverkaĵojn, kaj operojn.

En 1953 kaj 1959 Ŝebalinon atakis apopleksioj; post la dua li akiris afazion. La komponisto fine mortis en 1963 pro tria atako. Kelkaj monatoj antaŭ tio li finis sian kvinan simfonion, kiun Ŝostakoviĉ priskribis kiel "brila, krea komponaĵo, plenigita per la plej altaj emocioj optimistaj kaj vivplenaj."

Ŝebalin estis enterigita en la Novodeviĉij tombejo, apud la tomboj de liaj profesoroj kaj kolegoj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* angle Plena verkaro de Ŝebalin Arkivigite je 2006-09-10 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 394032
* GND: 124571360
* LCCN: n81120355
* VIAF: 34651427
* ISNI: 0000 0001 0887 0551
* LIBRIS: 400875
* SUDOC: 160743532
* BNF: 13974082q
* MBA: a4966aba-9075-466e-94c7-2470f6cdd9d0
* NKC: kup20000000098047
* BNE: XX1639776
 |