recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Ŝelkoj de Albert Thruston
Viro kun ŝelkoj
**Ŝelkoj** estas du rimenoj, ordinare elastaj, kiujn oni portas surŝultre por malhelpi malsuprengliton de pantalono.

La rimenoj estas kutime teksitaj el elasta materialo aŭ eĉ silko kaj fiksitaj per kvar metalaj fiksiloj al la supera rando de la pantalono. De la antaŭaj fikspunktoj la rimenoj supreniras preskaŭ vertikale ĝis super la ŝultrojn de la portanto. Dorse ili kruciĝas, ofte helpe de leda peco, kunkudritaj aŭ glite kuntenitaj per metalaĵo kaj pluiras ĝis la kruckontraŭe al ilia devenpunkto situanta fiksilo. Sternitaj ŝelkoj havas do X-formon. Kudritaj ŝelkoj povas havi Y-formon, tiam la dorsrimenoj estas kunkudritaj por formi ununuran rimenon. Anstataŭ metalaj fiksiloj kelkaj ŝelkoj havas butontruojn, kiuj ebligas fikson al butonoj kudritaj sur la superan randon de la pantalono - tio estas pli eleganta specio.

Etimologio
----------

La Esperanta vorto *ŝelkoj* devenas de la pola vorto *szelki*.

Referencoj
----------

1. ↑  André Cherpillod: Konciza Etimologia Vortaro, p. 447.

* Kategorio Ŝelko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Ĥan el-Ĥalili** (en araba: خان الخليلي‎) estas fama bazaro kaj soŭko en la historia centro de Kairo, Egiptio. Establita kiel centro de komerco en la epoko de la Mamluka Sultanlando kaj nomita laŭ unu el ties kelkaj historiaj karavanserajoj, la bazar-distrikto ekde tiam iĝis unu el la ĉefaj altiroj de Kairo kaj por turistoj kaj por lokanoj. Ĝi estas ankaŭ hejmo de multaj egiptiaj metiistoj kaj atelieroj dediĉitaj al la produktado de tradicia manfarado kaj suveniroj.

Ekzemploj de vendejoj konstruitaj fanke de ŝtona konstruaĵo (tie, ene de la 19-a-jarcenta Ŭikala al-Silahdar).
Ĉar temas pri populara loko, ĝi aperas en literaturaj rakontoj, filmoj ktp. Krome la 7an de Aprilo 2005 terorisma atenco rezultis en 21 mortoj, panika forigo de turistoj (plej verŝajne unuaranga celo de la atenco) el Egiptio kaj partikulare el la bazaro. La 22an de Februaro 2009 okazis nova atako kiu rezultis en unua morto kaj 22 vunditoj.

Bibliografio
------------

* Denoix, Sylvie; Depaule, Jean-Charles; Tuchscherer, Michel, eld. (1999). Le Khan al-Khalili et ses environs: Un centre commercial et artisanal au Caire du XIIIe au XXe siècle. Cairo: Institut français d'archéologie orientale.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 711192
* LCCN: no94016133
* VIAF: 133984576
 |
Malgrandaj boatkanaloj kiaj la Kanalo Basingstoke energimovis la disvolvigon de la industria revolucio en multo de Eŭropo kaj Usono.
La **kanalo Basingstoke** estas kanalo en Britio, finkompletigita en 1794, konstruita por konekti Basingstoke kun la rivero Tamizo en Weybridge pere de la Wey Navigvojo.

El Basingstoke, tiu kanalo pasas tra aŭ apud Greywell, North Warnborough, Odiham, Dogmersfield, Fleet, Farnborough Airfield, Aldershot, Mytchett, Brookwood, Knaphill kaj Woking. Ties orienta pinto estas en Byfleet, kie ĝi konektas kun la Wey Navigvojo. Tiu, siavice, kondukas al la rivero Tamizo en Weybridge. Ties intencita celo estis ebligi, ke boatoj veturu el havenoj de Orienta Londono ĝis Basingstoke.

Ĝi neniam estis komerca sukceso kaj, el 1950, manko de bontenado rezultis en la fakto ke la kanalo iĝis pli kaj pli neutila. Post multaj jaroj de neglekto, restaŭrado ekis en 1977 kaj la 10an de Majo 1991 la kanalo estis remalfermita kiel tute navigebla akvovojo el la rivero Wey ĝis preskaŭ tiom for kiom ĝis la tunelo de Greywell. Tamen ties uzado estas nuntempe ankoraŭ limigita pro malalta akvodisponeblo kaj prikonservaj aferoj.

Bildaro
-------

* La tunelo Greywell (orienta pinto)La tunelo Greywell (orienta pinto)
* La orienta pordo de la tunelo GreywellLa orienta pordo de la tunelo Greywell
* Vido el 'Lift Bridge' en North WarnboroughVido el 'Lift Bridge' en North Warnborough
* Basingstoke Kanalcentro, Mytchett, SurreyBasingstoke Kanalcentro, Mytchett, Surrey
* Guildford Road Bridge, Basingstoke Kanalo, Frimley Green, SurreyGuildford Road Bridge, Basingstoke Kanalo, Frimley Green, Surrey
* Seka kluzoSeka kluzo
* KluzoKluzo
* Riparo en 2012Riparo en 2012

Bibliografio
------------

* Tim Denton *Wartime Defences on the Basingstoke Canal* Pillbox Study Group, 2009.
* Dieter Jebens *Guide to the Basingstoke Canal* Basingstoke Canal Authority and the Surrey and Hampshire Canal Society, 2nd Edition, 2004.
* Dieter Jebens and Roger Cansdale *Basingstoke Canal* Tempus, 2007 (ISBN 978-0-7524-3103-1).

Notoj
-----

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Kanalo Basingstoke en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* The Basingstoke Canal Authority Arkivigite je 2011-09-10 per la retarkivo Wayback Machine
* Surrey and Hampshire Canal Society
* The River Wey and Wey Navigations Community Site
* Basingstoke Canal Walk (Long Distance Walkers' Association)
* ITV Documentary *(video clip)*
* Canal Navigations fotaro

Koordinatoj: 51° 18′ 10″ Nordo 0° 39′ 24″ Okcidento﻿ / ﻿51.30277 °N, 0.65669 °U﻿ / 51.30277; -0.65669 (mapo)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 711937
 |
**Ŝa'ar HaNegev** (hebree מועצה אזורית שער הנגב, angle *Sha'ar HaNegev*, signifante "pordego al la (dezerto) Negevo") estas regiono de Israelo, administrata de regiona konsilo. La regiono situas en la nord-okcidenta parto de la dezerto, en la Suda Distrikto de Israelo. La regiona teritorio troviĝas inter Berŝeba kaj Aŝkelon, kaj okcidente limas al la teritorio Gazao. La orienta limo estas la israela regiono Bnei Ŝimon. Enklavo ene de la regiono estas la urbo Sderot.

Iom pli ol 6.000 homoj vivas en la regiono, kiu kovras areon de pli-malpli 180 km². La averaĝa altio estas proksimume 1890 metroj, kaj la geografiaj koordinatoj de la regiona centro estas pli-malpli 31° 29' norde kaj 34° 36' oriente.

Setlejoj
--------

Ekzistas 11 komunumoj: 10 kibucoj kaj 1 moŝavo. Sekvas listo kun la komunumaj nomoj - se post la nomo indikitas reta ligilo, ĝi estas anglalingva.

**Kibucoj**

* *Bror Ĥajil*
* *Dorot*
* *Erez*
* *Gevim*
* *Kfar Aza*
* *Mefalsim*
* *Naĥal Oz*
* *Nir Am*
* *Or HaNer* [*rompita ligilo*]
* *Ruĥama* [*rompita ligilo*]

**Moŝavo**

* *Yakhini* [*rompita ligilo*]

**Edukaj institucioj**

* *Ibim*  Arkivigite je 2007-09-28 per la retarkivo Wayback Machine

**Historiaj lokoj**

* *Ŝikmim*  Arkivigite je 2006-12-30 per la retarkivo Wayback Machine Arkivigite je 2007-03-16 per la retarkivo Wayback Machine

Partnera regiono
----------------

La regiono Ŝa'ar HaNegev havas partnerajn rilatojn kun

* la distrikto Karlsruhe en Germanio

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Ŝa'ar HaNegev en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* oficialaj paĝoj de la regiona konsilio (en la hebrea kaj angla)
* mapo de la regiono (en la hebrea) Arkivigite je 2007-08-08 per la retarkivo Wayback Machine
**Éva Csepregi** [ĉepregi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Csepregi Éva** estis hungara ŝlagrokantisto (soprano), aktoro.

Éva Csepregi naskiĝis la 22-an de oktobro 1953 en Budapeŝto.

Éva Csepregi en 2011

Biografio
---------

Éva Csepregi maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo en 1972, dum la lernejaj jaroj ŝi studis ankaŭ muzikon kaj kantadis en infana koruso de Hungara Radio, eĉ antaŭ la maturiĝo ŝi estis ano en ina kantista triopo. Ili partoprenis en televizia kantista konkurso. En la sekva jaro la triopo aliĝis al ŝlagrorkestro *Neoton*. Iom poste Csepregi iĝis la plej signifa en la orkestro. Ŝi havis amrilaton kun direktoro de la (tiam) sola muzikeldonejo, li estis 30 jarojn pli aĝa, ol ŝi. Ekde 1977 la orkestro venkis en festivaloj, ekzemple en 1983 en Japanio. En 1990 la direktoro mortis, Csepregi havis amrilaton kun en:Bob Heatlie, kiu jam pli frue estis komponisto de la muzikgrupo. Ŝi naskis filon en 1992, sed geedziĝo ne okazis, eĉ la kontakto ĉesis. Ŝi daŭris la kantadon, krome ŝi estis ankaŭ aktoro. Ŝi ricevis premiojn inter 1983-2018.

Ŝiaj plej sukcesaj ŝlagroj
--------------------------

* *Holnap hajnalig*
* *220 felett*
* *Nyár van*
* *Don Quijote*
* *Monte Carlo* (1982)

Elektitaj teatraj roloj
-----------------------

* Berillet-Grédy: A kaktusz virága – Stéphanie
* Edith és Marlene - Marlene Dietrich
* István Zágon - Károly Nóti - Mihály Eisemann: Hyppolit, la lakeo (teatra versio) - Mimi
* Coward: Vidám kísértet - Elvíra
* Russel: Shirley Valentine - titolrolo

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto Arkivigite je 2012-03-13 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* oficiala paĝo Arkivigite je 2019-09-23 per la retarkivo Wayback Machine

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 663144
* MBA: 404aa974-afba-4d86-b68c-737732d34991 7dc905d8-1bd5-4bcb-9b76-51ed99e2d262, 404aa974-afba-4d86-b68c-737732d34991
 |
*Channa striata*, Java, Indonezio.
Distribución natural de la familia Channidae. Source: USGS 2004.[5]
**Ĥanedoj** aŭ *serpentokapuloj* estas membroj de nesalakva perkoforma fiŝa familio de la ordo Anabantoformaj, indiĝena de partoj de Afriko kaj Azio. Tiuj longecaj, predantaj fiŝoj estas distingataj pro sia longaj dorsaj naĝiloj, grandaj buŝoj, kaj brilaj dentoj. Ili spiras aeron per brankoj, kio permesas ilin migri mallongajn distancojn surtere. Ili havas suprabrankajn organojn, kiuj estas praformoj de labirintaj organoj, kiuj disvolviĝas kiam ili pliaĝiĝas. La tri nuntempaj genroj estas *Channa* kaj *Aenigmachanna* en Azio kaj *Parachanna* en Afriko, konsistanta el pli ol 50 specioj.

Ili estas valoraj kiel manĝofonto kaj iĝis notindaj kiel intence liberigita invada specio.

Notoj
-----

1. ↑   Pinter, H. (1986). Labyrinth Fish. Barron's Educational Series, Inc. ISBN 0-8120-5635-3.

* Kategorio Ĥanedoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Ĥanedoj en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 676060
 |
**Éva Dombrády** [dombrAdi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Dombrády Éva** estas hungara manekeno (homo). Ŝia geedziĝa nomo estis (laŭ hungarlingve kutima nomordo) *Langer-Dombrády Éva Mária*.

Éva Dombrády naskiĝis la 4-an de majo 1947 en Eger.

Biografio
---------

Éva Dombrády devenis el varia hungara-germana familio. Ŝi maturiĝis en gimnazio en Esztergom en 1966, ŝi lernis ankaŭ la tajpadon. Komence ŝi estis tajpistino, iom posta manekeno. Ŝi finstudis kurson pri reklamo. Inter 1969–1976 ŝi estis vaste konata manekeno. Unufoje ŝi ricevis filmaktoran rolon. Inter 1976-1999 ŝi vivis en diversaj landoj (Kuvaito, Irano, Dubajo, Egiptio, Grekio, Germanio). En la lasta lando (en Munkeno) inter 1988-1999 ŝi gvidis kosmetikan studion, poste ŝi hejmenvenis kaj estis helpema por senhejmuloj. Ŝi havas edzon kaj naskis 2 filinojn 1979 kaj 1981.

Ŝiaj filma rolo
---------------

* István Örkény: *Macskajáték* (filma versio, 1972)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
*

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Éva Dombrády en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 734458
 |
Koordinatoj: 25° 35′ 56″ N 110° 41′ 23″ O﻿ / ﻿25.59889 °N, 110.68972 °O﻿ / 25.59889; 110.68972 (mapo)

Lingku kanalo.
Itinero de la Lingku (malhelblue). Akvodislimo inter la basenoj de Jangzio (oriente) kaj de la Perlo Rivero (okcidente) estas proksimume montrita per verda linio.
La **Lingqu** (en simpligita ĉina 灵渠, en tradicia ĉina 靈渠, en pijino Líng Qú) estas kanalo en la kantono Xing'an, proksime de Gujlin, en la nordokcidenta angulo de Gvanŝio, Ĉinio. Ĝi konektas la riveron Ksiang (kiu enfluas norden en la Jangzion) kun la rivero Li (kiu enfluas suden en la riveron Gui kaj en la riveron Ksi), kaj tial ĝi estas parto de historia akvovojo inter Jangzio kaj la delto de la Perlorivero. Ĝi estis la unua kanalo en la mondo kiu konectis du rivervaloj kaj ebligis, ke boatoj veturu 2 000 km el Pekino ĝis Hongkongo.

En la jaro 214 a.n.e. la imperiestro startis la projekton de tiu granda kanalo por transporti liveraĵojn al la armeo. La kanalo ebligis akvotransporton inter norda kaj suda Ĉinio. La kanalo, 34 kilometrojn longa, ligus la riveron Ksiang kiu fluas en la riveron Jangzion kun la rivero Li Jiang, kiu fluas en la Perloriveron. La kanalo konektis du el la ĉefaj akvovojoj de Ĉinio kaj helpis la etendon de Qin en la sudokcidenton. La konstruado estis konsiderita unu el la tri grandaj agegoj de la inĝenierarto de Antikva Ĉinio, kaj la aliaj estus la Granda Murego kaj la sistemo de irigacio Dujiangĝan de Siĉuano.

Vidu ankaŭ
----------

* Granda Kanalo de Ĉinio

Notoj
-----

1. ↑   *The first contour transport canal*, UNESCO Courier, Oct 1988,
2. 1 2 3 4 5  Mayhew, Bradley. Miller, Korina. English, Alex. *South-West China: lively Yunnan and its exotic neighbours*. Lonely Planet. (ISBN 1-86450-370-X kaj ISBN 978-1-86450-370-8). p. 222.

Bibliografio
------------

* Day, Lance and McNeil, Ian. (1996). *Biographical Dictionary of the History of Technology*. New York: Routledge. (ISBN 0-415-06042-7).

* Kategorio Lingku (kanalo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 804240
 |
Ŝabac situas en la mapo en la markita municipareo.
Ortodoksa preĝejo de Ŝabac.
**Ŝabac** (serbe *Шабац*, slave **Šabac,** hungare *Szabács*) estas urbo kaj samtempe municipo en Serbio, en distrikto Maĉva. Ankoraŭ 51 vilaĝoj apartenas al la municipo.

Bazaj informoj
--------------

* Loĝantaro: 55160
* Poŝtkodo: 15000
* Telefonprefikso: 15
* Aŭtokodo: SA

Situo
-----

Ŝabac situas sur ebenaĵo, laŭ dekstra bordo de Sava (rivero), laŭ ĉefvojoj al Ruma (tra ponto), al Beogrado kaj al Drina. La ĉefurbo troviĝas 65 km-ojn for.

Historio
--------

La unua mencio devenis el 1454 en formo *Zaslon*, apartenanta foje al Serbio, foje al Hungara reĝlando. La turkoj konstruis fortikaĵon en 1472, kiun Matiaso la 1-a vane sieĝis, sed post 4 jaroj okupis ĝin. En 1492 la turkoj ne sukcesis reakiri ĝin, nur en 1521. Inter 1718-1739 Ŝabac apartenis al Habsburga Imperio, poste denove al la Turka Imperio. En 1807 la serboj okupis la fortikaĵon, sedv en 1813 la turkoj denove venkis. En 1867 Serbio akiris la urbon. en 1883 tie oni eldonis la unuan serblingvan ĵurnalon. En 1914 en la proksimeco la serboj unuafoje venkis la Habsburgan Imperion, dume la urbo detruiĝis. En 1941 la germanoj okupis la urbon, fine en 1944 partizanoj liberigis la urbon. Dum la socialismo Ŝabac iĝis grava industria urbo. En 2002 loĝis en Ŝabac 55163 da homoj, (serboj 52351 (95 %) kaj aliaj).

Vidindaĵo
---------

* ortodoksa preĝejo

Famuloj
-------

* Mileva Marić, edzino de Alberto Ejnŝtejno, studis tie.
Koordinatoj: 62° 06′ 00″ N 42° 54′ 00″ O﻿ / ﻿62.10000 °N, 42.90000 °O﻿ / 62.10000; 42.90000 (mapo)

Malnova vido al Ŝenkursk
**Ŝenkursk** (ruse *Шенкурск*) estas urbo en Arĥangelska provinco en Rusio.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 11258501.

La urbo estis fondita en jaro 1229.

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1780.

La interurba telefona kodo estas 81851, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo (en jaro 2005).

La urbo estas ĉe rivero Vaga (Вага) (kiu enenfluas en riveron Severnaja Dvina (Norda Dvina, Северная Двина)).

En jaro 1959 la urbo havis 5,4 mil loĝantojn.

En jaro 2002 la urbo havis 6,2 mil loĝantojn.

Flago de Arĥangelska provinco
Administra divido de Arĥangelska provinco

**Ĉefurbo**: Arĥangelsk

**Aŭtonoma distrikto**: Nenecio

**Urbaj distriktoj**:
Arĥangelsk |
Korjaĵma |
Kotlas |
Mirnij |
Narjan-Mar |
Nova Zemlo |
Novodvinsk |
Severodvinsk 

**Municipaj distriktoj**:
Ĉemara |
Ĥolmogora |
Kargopola |
Konoŝa |
Kotlasa |
Krasnoborska |
Lena |
Leŝukonska |
Mezenja |
Njandoma |
Onega |
Pinega |
Plesecka |
Ŝenkurska |
Ustja 
Velska |
Verĥnetojma |
Vilegoda |
Vinogradovka |
Zapoljarnij
**Ĥazario**, **Ĥazaria Ĥanlando** (650 - 969) - estas mezepoka lando de ĥazaroj. Ĉefurboj - Semender (Norda Kaŭkazio), Itil (Volgio). Religio - Judismo.

Historio
--------

Komence ĥazaroj estis tjurkaj nomadoj. Je 555 ili estis unuafoje menciitaj kiel sendependa tribo.

Dum Persia-bizanca milito (602-628) ĥazaroj estis aliancanoj de Bizanco.

Post disfalo de Okcidenta Tjurkio je 630, en Orienta Eŭropo aperis du tjurkaj landoj: Granda Bulgario (632) kaj Ĥazario. Dum 660-aj jaroj Granda Bulgario disfalis kaj ĥazaroj aneksis ĝin. Reganto de ĥazaroj prenis titolon «ĥano».

Je 653 estis milito inter Ĥazario kaj Araba Kaliflando en kiu ĥazaroj venkis.

Dum 8a jarcento estis multe da militoj inter araboj kaj ĥazaroj:

* 716 - 718, ĥazaroj savis Konstantinopolon de araboj.
* 730, la plej granda rabatako de ĥazaroj.
* 737, araboj atakis Ĥazarion kaj okupis ĝin. Ĥazario restis sendependa.
* 762 - 764, 799 - du lastaj rabatakoj.

Dum 8a jc. Ĥazario estis denove aliancano de Bizanco.

Je 740 ĥazara ĥano Bulano iĝis judisto. Lia dinastio regis Ĥazarion ĝis pereo de Ĥazario.

Dum 9a jc. el Ĥazario elvenis hungaroj. Tiam aperis lasta malamiko de ĥazaroj - Rusio.

Rusio militis kontraŭ Ĥazario, kaj post malvenkoj (ekz. je 922 j. en Ĥazario pereis Olego la Saĝa) rusoj atakis Bizancon. Sed dum ekspedicio de Svjatoslavo la Brava, okazinta je 964 - 969, Ĥazario estis frakasita.

Je 1079 ĥazaroj lastfoje mensciitis en ĥronikoj.

Regantoj
--------

Paganoj

* Ĥazaro
* Kadiro Kasaro (ĉ. 6a jc)
* Ĝebuo-Ĥano (620 - 623)
* Ibuziro Glavano (705 - 711)
* Barĝilo (721 - 731)
* Virĥoro (731 - 750)
	+ Parsbit - regentino
* Bagaturo (763 - 764)
* Zaĥario

Judistoj

* Obadio
* Ezekio
* Manasio la 1-a
* Isaako
* Zabulono
* Manasio la 2-a
* Nisio
* Menaĥemo
* Beniameno
* Aarono la 2-a
* Josifo

* Kategorio Ĥazario en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Éva Ihász-Kovács** [ihAs-kovAĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Ihász-Kovács Éva** estis hungara poeto, verkisto, kemiisto.

Éva Ihász-Kovács  naskiĝis la 16-an de majo 1930 en Székesfehérvár, ŝi mortis la 8-an de junio 2013 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Éva Ihász-Kovács lernis en Pápa, Székesfehérvár, Balatonfüred, Budapeŝto kaj Veszprém (urbo). Ŝi komencis kontribui jam dum la gimnaziaj jaroj, eĉ ŝi ricevis premion. Post siaj studoj ŝi laboris kiel kemiisto, sed ŝi suferis kemian akcidenton, tial poste ŝi okupiĝis nur pri literaturo. En la komenca periodo ŝi lernis de Sándor Márai kaj Lajos Kassák. Inter 1970 kaj 1979 ŝi gvidis kulturan vivon de 5 vilaĝoj en Somogy. Ŝi fondis literaturajn revuon kaj rondon. Ŝi ricevis diversajn literaturajn premiojn.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Délutáni jegyzet* – 1970
* *Viszem tovább* 1983 – debuta poemaro
* *Apokrif deklamáció* 1995
* *Szerelem mágusai* – 2006
* *Búcsú – sosem volt – Ithakámtól* (2011–2012) - memorvolumo

Fontoj
------

* hungarlingva memorpaĝo Arkivigite je 2015-12-08 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio kun foto


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 566646
 |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Ŝafkapa sargo** |
| --- |
|  |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Aktinopterigoj *Actinopterygii* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Superordo: | Protakantopterigo *Protacanthopterygii* |
|
|
| Ordo: | Perkoformaj *Perciformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Sparedoj *Sparidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Arĥosargoj* Archosargus |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Ŝafkapa sargo  |

 |
| v • d • r |

La **Ŝafkapa sargo** aŭ **Ŝafkapulo**, ***Archosargus probatocephalus***, estas mara fiŝo de la familio Sparedoj, kiu kreskiĝas ĝis 760 mm, sed komune atingas 250 al 500. Ĝi estas ebena kaj premeca fiŝo, kun 5 al 6 malhelaj (malhelgrizaj) vertikalaj larĝaj strioj en la flankoj de la korpo sur griza fono. Ĝi havas akrajn dorsajn spinojn. Ties dieto konsistas el ostroj, pektenoj, kaj aliaj duvalvuloj, kaj ankaŭ de lepadoj, violonkraboj, kaj aliaj krustuloj. Ĝi havas akran buŝon, kun kelkaj linioj de fortikaj dentoj, kiuj helpas rompi la ŝelojn de ties predoj.

Notoj
-----

1. ↑
*Notre Dame*, Parizo: *Galerie des Chimières* (*ĥimero*, ne gargojlo).
Uzita por priskribi elementon de arkitekturo, **ĥimero** estas figuro (ofte de besto) ĉu fantasta, mita aŭ groteska uzata cele al ornamo. La ĥimeroj estas foje iel erare priskribitaj kiel gargojloj. Ĝuste uzita, la termino "gargojlo" referencas specife al ĉizita rara figuro uzata kiel fino de akvokondukilo kiu forigas tion el la muroj de edificoj.

Laŭ Francisko Azorín **ĥimero** estas *Monstro de la greka mitologio kun leona kapo, kapra ventro k. draga vosto. Bildo reprezentanta tian aŭ similan monstron.* Li indikas etimologion el fenica *ŝamira* (fajraĵo) kaj de tie la greka *ksimaira* kaj la latina *chimaera*.

Vidu ankaŭ
----------

* Gargojlo
* Ĥimero
* Maskarono

Notoj
-----

1. ↑  Francisko Azorín, arkitekto, Universala Terminologio de la Arkitekturo (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 91.
2. ↑  Azorín, samloke.

* Kategorio Ĥimero (arkitekturo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Laosanoj
La **Laosanoj**, **laŭoj** aŭ **Laosa popolo** estas etno el Sud-Orienta Azio. La plejparto de ĉi tiu popolo loĝas en Laoso (ĉ. kvar milionoj) kaj en Tajlando (ĉ. 15 milionoj). En Tajlando, la laosanoj loĝas ĉefe en la regiono Isano, kvankam ili ekloĝas en la tuta lando en la serĉado de laboro, ĉefe en Bangkoko. La laosanoj parolas plurajn dialektojn de la propra lingvo, la laosa kaj de la isana, lingvoj kelkfoje konsiderataj kiel nur unu lingvo. Kiel rezulto de la tajigada politiko entrerenita dum la 20-a jarcento, multaj laosanoj preferas nomi sin "isananoj". Oni ne konfuzu la apartenandon al la ŝtato Laoso, kie ĉiuj civitanoj estas laosanoj kaj la apartenado al la laosa etno, la plej grava de Laoso.

La lingva grupo kiu parolas la laŭan

Referencoj
----------

1. ↑  La landnoma sufikso -ujo en instruado Bertilo Wennergren
2. ↑  Percepti ĉinan influon en Laoso Arkivigite je 2016-03-04 per la retarkivo Wayback Machine Ĉina Radio Internacia

* Kategorio Laŭoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Deflanka vido La **Kirko Nia kara Sinjorino** en Jena (Germanio, strato Schlippenstraße 30) estas protestantisma preĝejo kiu pli konatas sub la nomo *Ŝilerkirko*. En 1909 ĝi alinomitis pro la en 1790 surloke okazinta geedziĝo inter Friedrich Schiller kaj Charlotte von Lengefeld. Restaŭradlaboroj komenciĝis en 1980 daŭrontaj ĝis 1995.

Priskribo
---------

La unua mencio estis en 1307 kiel paroĥa kirko de Wenigenjena. En la 15-a jarcento la halokirka farado planitis kaj komencitis anstataŭigonta pli etan antaŭulan konstruaĵon. Modelo estu por tio la urbocentra Mikaelo-kirko. La majstro de tiea konstruaĵo Peter Heierliß kunlaboris ankaŭ en Wenigenjena, kion pruvas signoj masonaj.

La nova konstruado finfaritis (eĉ nur provizore) ne antaŭ la jaro 1557. La ĥorejo estas gotika kaj havas fenestrojn mallarĝajn kaj altajn. Arkitekture interesas krome la suda portalo, la t.n. *Bela pordo* kun nefinfarita skultura programo, antaŭhaleto kaj sakramentejo antaŭreformacia en la altarejo. La galerioj estas el la 18-a jarcento. Volbado de la ĥorejo estas de 1902.

Hodiaŭ la Ŝilerkirko formas komunumon unu kun la fideluloj de la Komunomo de ĉe Luterdomo kaj de la Mario-kirko en Ziegenhain.

Literaturo
----------

Dehio, Georg: *Handbuch der deutschen Kunstdenkmäler. Thüringen*, 2-a eldono 2003, Deutscher Kunstverlag München/Berlin, p. 648, ISBN 3-422-03095-6

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Ŝilerkirko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Hejmpaĝo
* Komunumo ĉe la Luterdomo en Jena
Michelle Obama baptas la USCGC Stratton (WMSL 752)
Bapto de la *Johan de Witt* (L801) fare de Bianca Hoogendijk. Fonto: Ronald de Hondt/Koninklijke Marine.
**Ŝipobapto** estas la bapto de nova ŝipo antaŭ la enakvigo. Tio volas diri ke botelo da ĉampanjo estas rompita kontraŭ la pruo kun samtempa elparolado de (proksimume) la vortoj: "(nomo de la ŝipo), mi baptas vin kaj deziras al vi kaj via ŝipanaro sekuran marveturon".
Laŭ kutimo aŭ superstiĉo la persono kiu baptas estu virino, neruĝhara kiu ne devas surhavi ion en verda koloro.

Historio
--------

La principo de la ŝipobapto aŭ samspeca ritaro dum la enakvigo de ŝipo jam okazas dum jarcentoj, kaj aperis en multaj antikvaj kulturoj.

La antikvaj egiptoj, grekoj kaj romianoj ekzemple alvokis iliajn diojn, kaj tiam speciale la mardiojn, por protekti la ŝipanaron. En Grekio oni trinkis vinon dum la ceremonio por honori la diojn, kaj verŝis akvon sur la ŝipo kiel signo de benado. Ankaŭ oni kunprenis altaron sur la ŝipo. Tiu rito restis ĝis en la mezepokoj kutima. Ankaŭ la kristanoj kaj la judoj uzis vinon kaj akvon dum ŝipobapto kiam ili petis al Dio por protekti la ŝipanaron. En la Otomana regno oni proklamis preĝojn al Alaho kaj oferbuĉis ŝafojn dum la de ŝipobapto. Laŭ kelkaj fontoj la Vikingoj eĉ oferbuĉis homojn por favori la mardiojn.

* Kategorio Ŝipobapto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

**Poezio: armilo ŝargita per futuro** kaj pli amplekse **Poezio: armilo ŝargita per futuro. Komentita antologio de hispanlingva poezio kontestema, engaĝiĝinta, socia kaj revolucia**, estas antologia kolekto de socie engaĝita, revolucia poezio, prilaborita kaj aŭtorita de Miguel Fernández.

Tiu antologio *Poezio: armilo ŝargita per futuro* prezentas tradukojn de tekstoj de Blas de Otero, Vicente Aleixandre, Eduardo Galeano, Emilio Prados, Manuel Altolaguirre, Luis Cernuda, Carmen Conde, Gabriel Celaya, García Lorca, Dámaso Alonso, Pedro Salinas, Pedro Garfias, Jorge Guillén, José Agustin Goytisolo, José Antonio Labordeta, Juan Gil-Albert, Pedro García Cabrera, León Felipe, Ángel González, Jaime Gil de Biedma, Chicho Sánchez Ferlosio, Miguel Hernández, José Luis Sampedro, Pablo Neruda, Rafael Alberti, Luis García Montero, kaj Walt Whitman, fare de Miguel Fernández, Fernando de Diego, Jorge Camacho kaj aliaj, kun indiko pri la loko reta por aŭskulti muzikajn versiojn fare de Paco Ibáñez, Joan Manuel Serrat, Aguaviva, Jarcha ktp.

Tiu antologio ricevis favoran traktadon de la kritikistoj kaj recenzintoj.

Referencoj
----------

1. ↑  Miguel Fernández, *Poezio: armilo ŝargita per futuro. Komentita antologio de hispanlingva poezio kontestema, engaĝiĝinta, socia kaj revolucia*, SATeH, Madrido, 2013. 363 paĝoj.
2. ↑  Vidu ekzemple Nicolino Rossi, Vibroj de aŭtenta poezia sonoro, en Beletra Almanako, nº 21, Mondial, Novjorko, 2014. paĝoj 143-163.

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Literaturo |

* En la retejo de la eldoninto
* En Libroservo de UEA esperante
* Prezentado de la verko fare de la kompilito, dum la 86a kongreso de SAT
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 590601
 |
Ĉevalo portanta bosalan ŝakamon kun fiadora kaj mekatla bridrimenoj.
Haflinger-ĉevalo kun "meĥanika ŝakamo", kiu ne estas vera ŝakamo.
**Ŝakamo** estas speco de tirbesta kapingo kiu ne havas mordaĵon. Anstataŭe, ĝi havas specialan specon de muzelbendo kiu efikas kontraŭ vizaĝaj, muzelaj kaj mentonaj prempunktoj. Ĝi plej ofte rilatas al certaj stiloj rajdi ĉevalojn.

Ŝakamoj plejofte vidiĝas en hispanamerika rajdado kaj aliaj stiloj de rajdado derivitaj de hispanaj tradicioj, kaj foje vidiĝas en kelkaj anglarajdadaj fakoj, ekzemple ĉevala saltrajdado kaj la stadionfazo de kompleta konkurso. Krome, diversaj dezajnoj de ŝakamoj estas popularaj en eltenebla rajdado. Oni kutime uzas ilin dum la dresiĝo de junaj ĉevaloj, sed maturaj ĉevaloj kun dentaj problemoj, al kiuj mordaĵuzo dolorigas, au ĉevaloj kun buŝaj aŭ langaj vundoj, kiujn mordaĵo plimalbonigas, ankaŭ portas ŝakamojn. Dum la vintro, kelkaj rajdantoj ŝatas ankaŭ uzi ŝakamojn anstataŭ meti frostan metalan mordaĵon en ĉevalbuŝon.

Ekzistas multaj stiloj, sed la klasika ŝakamo havas muzelbendon de t.n. "bosala" speco, kiun oni foje nomas "bosalo" aŭ "bosala ŝakamo." Ĝi havas longan ŝnuran bridrimenon, kiun oni nomas "mekatlo", kaj kiun oni povas stabili kun speco de gorĝa ŝelko nomita "fiadoro" (fidindaĵo), kiu ligiĝas al la ŝakamo per brovbendo. Aliaj dizajnoj kun pezaj nazbendoj ankaŭ nomiĝas ŝakamoj; kvankam iuj senmordaĵaj dizajnoj kun pli malpezaj muzelbendoj kiuj ekspluatas tension prefere ol pezo ankaŭ nomiĝas kiel senmordaĵaj bridoj. Nazbendo kun fustleviloj kaj mentonĉeno nomiĝas meĥanika ŝakamo, sed ĝi ne estas vera ŝakamo. Simpla leda muzelbendo, la t.n. "kavesa" speco, ne estas ŝakamo; prefere, oni ĝenerale uzas muzelbendon kun mordaĵo kaj brido.

Kiel mordaĵo, ŝakamo povas esti milda aŭ severa, depende de la rajdanto. Estas mito, ke mordaĵo estas necese kruela kaj ŝakamo estas pli milda. La vizaĝo de la ĉevalo estas tre mola kaj sentema, kun multaj nervofinaĵoj. Misuzo de ŝakamo povas ne nur kaŭzi doloron kaj ŝveliĝon sur la nazo kaj makzelo, sed netaŭga sidado, aldone al malmilda uzo povas kaŭzi difekton en la naza kartilago de la ĉevalo aŭ eĉ rompi la maldikajn ostojn kiuj protektas la naztruojn.

Ekspliko de vortoj
------------------

* La egalvalora angla vorto por **ŝakamo** estas *hackamore*, el la klasika hispana *xaquima* aŭ moderna *jáquima* (ambaŭ prononcitaj kiel "ĤAkima"), origine el la araba verbo *šakama*, kiu signifas "bridi".
* **Bosalo** estas el la hispana *bozal*, kiu signifas "muzelon".
* **Mekatlo** deriviĝis el la naŭatla *mecatl*, kiu signifas simple "ŝnuron".
* **Fiadoro** estas hispana vorto el Argentino, kie *fiador* signifas "fidindaĵon".
* **Kaveso** (esperante "kaprimeno") deriviĝis el la latina *capitium* ("kapkovrilo").

* Kategorio Ŝakamo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
|  |  |
| --- | --- |
|  | Ne konfuzu ĉi tiun artikolon kun Krono (dio). |

**Ĥrono** (de la antikva greka Χρόνος, ‘tempo’; kaj de la latina *Chronus*) laŭ la helena mitologio kaj antaŭsokrataj filozofoj, estis la personigo de la tempo. Li ankaŭ ricevis la nomojn **Eono** aŭ **Ajono** (Αίών, ‘eterna tempo’).

Atendanta Ĥrono, en la monumenta tombejo de Staglieno.

Tempodio
--------

Li ŝpruciĝis el Ĥaoso dum la origino de la universo, kaj en la grekaj mitoj li estis la dio de la Temp-aĝoj (de la Ora ĝis la Bronza) kaj de la Zodiako. Senkorpa kaj abstrakta, li tamen similis serpenton kun tri kapoj: homa, taŭra kaj leona. Li kaj Ananko (Neevitebleco) kuniĝis spirale ĉirkaŭ la Origina Ovo, ĝis kiam ĝi dividiĝis en tri partojn: Tero, Maro kaj Ĉielo, kreante tiel nian ordigitan mondon.

De tiam, Ĥrono estas la pratempa kaj senkorpa dio kiu ĉirkaŭas la universon kaj gvidas la rotaciadon de la ĉielo kaj la eternan pasadon de la tempo. Kelkfoje li aperis antaŭ Zeŭso, en formo de blankhara kaj longbarba maljunulo, sed kutime li restis neatingebla eĉ por la dioj.

Laŭ la orfea tradicio, Ĥrono estis filo de Gaja, aŭ de Hidroso (la origina Oceano) kaj Tesiso (la unua Tetiso). Kun Ananko li naskis Ĥaoson, Eteron, Erebon kaj eble Faneson. Aliaj tradicioj asertas ke li ankaŭ estas la patro de la Horoj kaj, kun Niksa, de Hemera.

La romiaj mozaikoj prezentas lin turnanta la zodiakan radon.

Ĥrono kaj Krono
---------------

Kutime oni konfuzis Ĥronon (personigo de la temp-pasado) kun Krono (Κρόνος), reĝo de la titanoj kaj dio de la *homa tempo* (de la kalendaro, la sezonoj, rikoltaj tempoj, ktp). Tiu lasta estis filo de Urano kaj Geo, kaj patro de Zeŭso.

Tiu konfuzo devenas de la streboj, dum la helena epoko, por analizi mitojn laŭ ilia etimologio, kaj kutimas ĉe postaj verkistoj. Pro tio, multaj enciklopedioj kaj studoj miksas ambaŭ diojn aŭ simple ignoras Ĥronon kiel apartan personigon.

Ĥrono en astronomio
-------------------

Influitaj de orientaj tradicioj, grekoj donis tiun nomon al la planedo Saturno (tiel nomita siavice de la romianoj). Laŭ ili, Ĥrono estis la plej malproksima dio-planedo, kaj unu el la sep videblaj ĉielobjektoj. Ĝia videbla tempo estas la plej longa (30 jaroj), do ili pensis ke Ĥrono estis la gvidanto aŭ patro de la tempo kaj pro tio oni prezentis lin maljuna kaj kun longa blanka barbo.

Vidu ankaŭ
----------

* Kronometro

Eksteraj ligiloj
----------------

* 
*
Dajaka knabo kaj knabino en tradiciaj vestaĵoj.
 Tradicia longa domo
**Dajakoj** estas la indiĝena popolo el Borneo. Dajakoj estas kolektiva termino por pli ol 200 riveraj kaj montaj etnaj subgrupoj, ĉefe en la interno de Borneo. Ili ĉiuj havas sian propran dialekton, kutimojn, leĝojn, teritorion kaj kulturon, kvankam komunaj trajtoj estas facile identigeblaj. La lingvo de la Dajakoj kategoriiĝas inter la aŭstroneziaj lingvoj de Azio. La Dajakoj estis origine animistoj sed multaj konvertiĝis al kristanismo, kaj poste al islamo. La nombro de Dajakoj estas taksita inter 2 kaj 4 milionoj  .

Iuj dajakoj tradicie loĝis en longaj domoj. Ĉi tiuj povas esti ĝis 12 metroj altaj, kolektante pli ol 100 familiojn sub unu tegmento, havigante sekurecon dum milittempaj atakoj. Interne la familioj loĝis en apartaj apartamentoj laŭ centra koridoro, kiu servis kiel komuna areo.

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑  En "Britannica"
3. ↑  WWF - Borneo people

* Kategorio Dajakoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Notado de ŝako** estas unu el kelkaj mallongigaj sistemoj por registri ludojn de ŝako. La tri ĉefaj sistemoj de notado estas algebra notado, koordinata notado, kaj priskriba notado. Ankaŭ ekzistas multaj sistemoj legeblaj per komputilo. El ĉi-tiuj, PGN estas la plej populara.

En multaj sistemoj, la ŝakpecoj havas mallongigon laŭ la unua aŭ dua
litero de sia nomo en la loka lingvo. Kontraŭe, la notacio per simboloj estas
universala, internacia.

La movoj de peono ne bezonas literojn aŭ iujn ajn simbolojn ĉar ĝi uzas nur
la koordinaton.

|  | Reĝo | Damo | Turo | Kuriero | Ĉevalo |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Simbolo | ♔ ♚ | ♕ ♛ | ♖ ♜ | ♗ ♝ | ♘ ♞ |
| Angla | K | Q | R | B | N |
| Dana | K | D | T | L | S |
| Esperanto | R | D | T | K | Ĉ |
| Finna | K | D | T | L | R |
| Franca | R | D | T | F | C |
| Germana | K | D | T | L | S |
| Greka | Ρ | Β | Π | Α | Ι |
| Indonezia | R | M | B | G | K |
| Italia, Hispana | R | D | T | A | C |
| Islanda | K | D | H | B | R |
| Latva | K | D | T | L | Z |
| Nederlanda | K | D | T | L | P |
| Pola | K | H | W | G | S |
| Portugala | R | D | T | B | C |
| Rusa | Кр (Kr) | Ф (F) | Л (L) | С (S) | К (K) |

Ekzistas ankaŭ alia notacio, nomita Forsyth-Edwards Notacio (FEN),
por priskribi ŝakan pozicion.

Vidu ankaŭ
----------

* Algebra notado

* Kategorio Ŝaknotacio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Ŝlagro** rilatas al kanto aŭ unuopaĵo, kiu fariĝas granda sukceso, ĉu naciskale, ĉu internacie. Tiu kanto aŭ unuopaĵo ĝenerale lanĉas la karieron de kantisto aŭ muzikgrupo, kiu estis malmulte aŭ tute ne konata. Helpas al lanĉo de ŝlagro grandskala disaŭdigo per radio kaj televido, akompanata de muzikvideo. Nuntempe disk-kompanioj ofte lanĉas "someran ŝlagron": de natura fenomeno, ŝlagro fariĝis komerca afero. Ŝlagro foje restas la ununura kanto de iu artisto.

Vortara difino
--------------

* La Nova Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto (2002):
	+ **Ŝlagr/o,** laūmoda, furora kanzono aū melodio: *la tuta ~o estas kunmeto de sprito k vulgareco.*

* Reta Vortaro:
	+ **Ŝlagr/o,** furorkanto: *predikoj, ŝlagroj, kartoj rutinaj anoncos benojn de la sezono*.

Ekzemplo de ŝlagro
------------------

Tipa ekzemplo de ŝlagro estas la unuopaĵo "*Whenever, wherever*" de Shakira kiu fariĝis numero 1 en pli ol 20 landoj en 2002, lanĉinte la internacian karieron de la kolombia kantistino.

Eksteraj ligiloj
----------------

* everyhit.com (UK Top 40 Hit Datumbazo)
* (UK kaj US Hit Singloj Datumbazo - www.allmusiccharts.com) Arkivigite je 2021-02-24 per la retarkivo Wayback Machine
* Top20Mp3s.com - Top 20 Hits en Mp3 Arkivigite je 2009-06-09 per la retarkivo Wayback Machine
* La Oficiala UK Charts Company
* Shakira, *Whenever, wherever*, YouTube

Vidu ankaŭ
----------

* Listo de multlingvaj muzikgrupoj kaj kantistoj - multlingveco en muziko
* Furorkanto
Mapo de la insuloj Ĥuria Muria.
La insuloj **Ĥuria Muria** (aŭ *Kuria Muria*) (en araba جزر خوريا موريا; laŭlitere Juzur Khurīyā Murīyā aŭ Khūryān Mūryān) estas grupo de kvin insuloj en la Araba Maro, je 40 km ĉe la suda marbordo de la Sultanlando de Omano. La insuloj formas parton de la provinco Ŝalim kaj Halanijat en la gubernio Dofar.

Historio
--------

Antikve tiuj insuloj estis nomataj *Zenobii* aŭ *Zenobiou Insuloj* (en greka Ζηνοβίου νησία; en latina Zenobii Insulae) aŭ *Doliche* (en greka Δολίχη). La insuloj estis menciitaj de kelkaj fruaj verkistoj kiaj Ptolemeo (vi. 7. § 47) kiu nombris ilin sep malgrandaj insuloj kuŝantaj ĉe la Golfo Ĥuria Muria (en greka Σαχαλίτης κόλπος; en latina Sinus Sachalites), ĉe la enirejo de la "Persa Golfo" (plej verŝajne la moderna Golfo de Adeno).

17° 30′ N 56° 00′ O﻿ / ﻿17.500 °N, 56.000 °O﻿ / 17.500; 56.000 (mapo)Koordinatoj: 17° 30′ N 56° 00′ O﻿ / ﻿17.500 °N, 56.000 °O﻿ / 17.500; 56.000 (mapo)

Notoj
-----

1. ↑  *Cf.* Ariano *Per. M. Eryth.* p. 19.

* Kategorio Ĥuria Muria en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Ŝnurligitaro** estas grupo de montogrimpantoj, kiuj estas ligitaj per ŝnurego unu kun la alia. En pli ĝenerala senco oni komprenas sub ŝnurligitaro ĉiun grupon, kiu komune survojas en la montaro.

Ĉe la montogrimpado la ŝnurego servas kiel grimpsekurigilo. Ĉe glaĉermigradoj kaj facilaj montekskursoj ŝnurligitaro estas ligita: Tiel la aliaj povas kapti alligitan personon, kiam li aŭ ŝi falas en glaĉerfendon aŭ glitas je deklivo (oni tion nomas ŝnuran iradon). Grimpante en pli dekliva tereno oni sekurigas sin aldone per fiksiloj al la roko. Por tio ĉiam unu persono en tiel nomita starejo estas fikse ligita al la roko aŭ eventuale glacio kaj konstante adaptas la longecon de la ŝnurego, kiu kondukas al la grimpanta persono.

La ŝnurligitoj interdependas unu de la alia, ĉar eraro de unu povas kunŝiri la tutan ligitaron al la morto, kiel tiel okazis en la filmigita tragedio okaze de la unua grimpo de la Materhorno la 14-an de julio 1865.

* Kategorio Ŝnurligitaro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Kristanaj Araboj** estas Kristanoj kiuj eble jes aŭ ne identigas sin kun la termino *Araba*. Ĉi tiu grupigas Kristanajn popolojn kiuj povus esti de diversaj praulaj devenoj kies membroj identiĝas tial sur unu aŭ pli kialoj pri lingvo, kulturo, aŭ genealogio.

La ĉefa diferenco estas tio, ke iuj Kristanaj grupoj estas de nearaba etneco, kiel Asirianoj, Fenicoj kaj Kaldeanoj, kiuj estas de la aramea lingvo deveno, kaj kiu devenas de Sudokcidenta Azio. Ili ofte havas sian propran indiĝenan dialekton de la aramea lingvo, aldone al paroli la lokajn kaj naciajn Arabajn dialektojn. Ĉi tio ankaŭ koncernas la Koptojn kiuj estas de egipta nearaba deveno, kaj kiuj ne sinidentigas kiel araboj.

Grandaj nombroj kiuj sinidentigas kiel Arabajn Kristanojn estas trovitaj en Sudokcidenta Azio, precipe en Sirio, Libano, Jordanio, Irako, Israelo, Cisjordanio kaj Gaza Zono, dum grandaj nombroj de Arabaj Kristanoj kiuj ne sinidentigas kiel Araboj troveblas en Egiptio, Libano kaj Irako.

Elmigrantoj de ĉi tiuj Kristanaj komunumoj konsistigas gravan parton de la Mezorienta diasporo, kun alta loĝantarkoncentriĝoj en Ameriko, ĉefe en Argentino, Brazilo, Ĉilio, Kolombio, la Dominika Respubliko, Ekvadoro, Meksiko, Peruo, Trinidado kaj Tobago, Usono kaj Venezuelo.

Vidu ankaŭ
----------

* Arabaj israelanoj

* Kategorio Arabaj Kristanoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**İbrahim Şinasi** (5a de aŭgusto 1826 – 13a de septembro 1871) estis pionira otomana intelektulo, verkisto, ĵurnalisto, tradukisto, dramaturgo kaj ĉefredaktoro de gazetoj. Li estis plinovigisto de kelkaj kampoj: li verkis unu el la plej fruaj ekzemploj de otomana teatraĵo, kuraĝigis la tendencon traduki poezion el franca en turkan, li simpligis la skribmanieron uzitan por skribi en Osmanida turka lingvo, kaj estis unu el la unuaj otomanaj verkistoj kiuj verkis specife por la ĝenerala publiko. Şinasi uzis siajn gazetojn nome *Tercüman-ı Ahvâl* kaj *Tasvir-i Efkâr*, por helpi la disvastigon de la idealoj de la Eŭropa Klerismo dum la epoko Tanzimat, kaj faris la edukadon de la legopova otomana publiko sia persona alvokiĝo.

Şinasi estis frua proponanto de konstitucio por la Imperio. Kun sia kolego kaj amiko Namık Kemal, Şinasi estis unu el la ĉefaj estroj de la Junaj Osmanidoj, sekreta societo de Otomanturkaj intelektuloj kiuj pelis al plia reformado en la Otomana Imperio post Tanzimat por modernigi kaj revivigi ĝin metante ĝin kongrue kun la cetero de Eŭropo. Kvankam Şinasi mortis antaŭ liaj celoj por reformoj sukcesu, la klopodoj de la Junaj Osmanidoj rekte kondukis al la konstitucia monarkio en la Imperio en 1876, kiam la mallongdaŭra Unua Konstitucia Epoko rezultis en la verkado de Otomana konstitucio kaj la kreado de duĉambra parlamento. Pere de sia laboro kiel politika aktivulo kaj kiel unu el la plej fruaj literaturaj figuroj siaepoke, Şinasi pavis la vojon en la menso de la publiko por tiutempaj kaj postaj reformoj en la Otomana Imperio kaj, poste, de la moderna Respubliko Turkio.

Verkoj
------

* Tercüme-i Manzume (1859, traduko de poemoj el franca de La Fontaine, Lamartine, Gilbert kaj Racine)
* Şair Evlenmesi (1859, unua otomana teatraĵo, "La nupto de poeto")
* Durub-i Emsal-i Osmaniye (1863, unua libro de turkaj proverboj)
* Müntahabat-ı Eş'ar (1863, poemaro)

Notoj
-----

1. ↑   Berkes, Niyazi. The Development of Secularism in Turkey. Montreal: McGill UP,
2. ↑   M. Sükrü Hanioglu, A Brief History of the Late Ottoman Empire, (Princeton University Press, 2008), 100.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 684388
* GND: 129793116
* LCCN: n81086469
* VIAF: 67555435
* ISNI: 0000000083908604
* SUDOC: 127963162
* BNF: 15003769g
 |
La **Turo YPF** estas oficeja konstruaĵo situanta en la kvartalo Puerto Madero, en Bonaero, Argentino. Estas la ĉefa sidejo de la argentina naftentrepreno YPF. Ĝi estis inaŭgurita fine de 2008.

Priskribo
---------

Estis la tria konstruaĵo dezajnita de la arkitekto tukumana nome César Pelli en la urbo Bonaero, post la Turo BankBoston kaj la Konstruaĵo Respubliko. Kuriozaĵo de tiu konstruaĵo estas «arbaro de jakarandaoj» ekde la etaĝo 26a al la 31a; YPF agnoskas sin priokupita pro la naturo kaj volas montri bildon de entrepreno engaĝita kun la ekologio.

La fermo de la supra parto estis konstruita pere de traboj kaj tuboj fabrikitaj kun plastaj kontruoj plifortigitaj per vitrofibro. Tiu materialo estis uzita ĉar ĝi estas enpenetrebla de la elektromagnetaj ondoj de la komuniksistemoj instalitaj en la turo.

Bildaro
-------

* Turo YPF, konstruata januaro 2007.Turo YPF, konstruata januaro 2007.
* Turo YPF, konstruata decembro 2007.Turo YPF, konstruata decembro 2007.
* Turo YPF vidita el fama Ponto de la Virino, februaro 2013.Turo YPF vidita el fama *Ponto de la Virino*, februaro 2013.

34° 36′ 19.6″ S 58° 21′ 44.1″ O﻿ / ﻿34.605444 °S, 58.362250 °O﻿ / -34.605444; 58.362250 (mapo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Turo YPF en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Ĵaluzio en kapelo San Ginés de Francelos, Galegio.
Ĵaluzio en Irano.
**Ĵaluzio** estas aĵura, fiksa aŭ movebla ligna fermilo, kiun oni almetas al fenestro aŭ al alia aperturo, por ebligi al la interne estantaj personoj rigardi eksteren kaj ne esti mem vidataj; kiel ekzemploj oni indikas ĵaluziojn de araba aŭ hispana domo aŭ de loĝio en teatro. Oni direktas, ne kiel sinonimoj, sed kiel rilataj terminoj al persieno, ŝutro.

Laŭ Francisko Azorín **Ĵaluzio** estas *Aĵura objekto. Ĵaluzioj [tiele: sen akuz.] oni uzas ofte kiel tralumebla, k. travidebla kovrilo ĉe edificaj aperturoj.* Li indikas etimologion el la latina *celar* (kaŝi).

Referencoj
----------

1. ↑  Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto  Alirita la 26an de Decembro 2017.
2. ↑  Francisko Azorín, arkitekto, Universala Terminologio de la Arkitekturo (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 97.
3. ↑  Azorín, samloke.

Vidu ankaŭ
----------

* Jalio
* Krado
* Persieno

* Ĵaluzio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Ĵaluzio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **pomakoj** (bulgare българи-мохамедани; memnomo pomak, arjan, poganec, marvak, poturnak) estas grupo de slavoj, praktikantaj islamon kaj parolantaj dialekton de la bulgara lingvo. La pomakoj loĝas precipe en la montaro Rodopoj sude de la urbo Plovdiv, ĉefe en t.n. "pomakaj enklavoj". Post la disfalo de komunismo, la pomakoj ekserĉis sian identecon kaj reliefiĝis 3 subgrupoj. Kelkaj substrekis sian etnan apartenon al bulgaroj kaj konvertiĝis al kristanismo, la aliaj deklaris pri sia turka identeco. La tria grupo provis krei sian etnan identecon surbaze de islamo.

Oni supozas ke la pomakoj estas posteuloj de bulgaroj, kiujn la turkoj perforte islamigis dum la 17-a jarcento. Dum la jaro 1964 ili ribelis kontraŭ la ŝtataj provoj bulgarigi ilin.

Signifa pomaka malplimulto ankaŭ vivas en la provinco Ksantio en nordokcidenta Grekio, tuj sude de la limo inter Bulgario kaj Grekio. Granda Pomak-diasporo loĝas en Turkio. Pro subpremo, multaj pomakoj el Bulgario kaj Grekio migris al Turkio,.

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑

* Kategorio Pomakoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **ŝoseaj pontoj ĉe Spálov** (ĉeĥe *Silniční mosty u Spálova*) estas du pontoj de la duaranga ŝoseo 288 inter Železný Brod kaj Vysoké nad Jizerou (Ĉeĥio). Ili transiras la riveron *Kamenice*, kelkdek metrojn antaŭ ties enfluo, kaj la fervojan linion inter Železný Brod kaj Tanvald. Iliaj voj-retaj numeroj estas respektive 288-006 kaj 288-007.

La pontoj estas ŝtalbetonaj kaj estis konstruitaj inter 1935 kaj 1938. De oktobro 2014 ili estas registrita kultura monumento; ilia numero de ÚSKP (*Ústřední seznam kulturních památek* = centra listo de kulturaj monumentoj) estas 105373.

La nomo de la pontoj devenas de la vilaĝo *Spálov*, kiu situas 500 metrojn oriente, kaj de la fervoja stacio samnoma, kiu estas tuj sude de la ponto.

Pro siaj malsamaj longecoj – la rivero estas pli larĝa ol la unutraka fervojo – la du pontoj estis realigitaj en malsamaj teknikoj: La parto super la rivero Kamenice estas arka, la parto super la fervojo traba. Kvankam la transiro estas ne orta, sed je sufiĉe akuta angulo, unu arko transpontas la tutan riveron; interaj pilieroj ne ekzistas.

Bildoj
------

* La pontoj mallonge post la kompletigoLa pontoj mallonge post la kompletigo
* La rivera ponto de malsupteLa rivera ponto de malsupte
* La fervoja pontoLa fervoja ponto

Notoj
-----

1. ↑   MonumNet, silniční mosty ev. č. 288-006 a 288-007 (ĉeĥe) (HTML). Alirita 2015-04-06.

Vidu ankaŭ
----------

* Spálov

Eksteraj ligiloj
----------------

Logo Wikimedia Commons Bildoj, sonoj kaj videoj pri temo ŝoseaj pontoj ĉe Spálov en Vikimedia Komunejo