recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Eugene "Gene" Robert Black Sr.** (1a de Majo, 1898 – 20a de Februaro, 1992) estis prezidanto de la Monda Banko el 1949 ĝis 1963. Lia patro, nome prezidanto de la Federacia Rezervo de la 1930-aj jaroj, nomita ankaŭ Eugene Robert Black, ne uzis la sufikson "Sr." (plej maljuna); la filo de Gene (tria en la stirpo) iĝis Eugene Robert Black Jr (plej juna).

Post universitato, li partoprenis en la Unua Mondmilito. Poste li aliĝis al la investofirmao de Harris, Forbes, & Co. Li laboris kiel vendisto de obligacioj kaj kunsidis kun bankistoj kaj investistoj. Li malfermis la unuan oficejon de la firmao en Suda Usono nome en Atlanta kaj poste iĝis partnero de la firmao. En 1933, li estis dungita de Chase National Bank por esti ties vic-prezidanto. Li iĝis plenumdirektoro de la Monda Banko en 1947. Kiam la prezidanto de la banko, nome John J. McCloy, resignis en 1949, Black, nevole, iĝis la Prezidanto de la Banko.

Kvankam li ne plene aliĝis al la kontraŭ-komunista ardo post la Dua Mondmilito, Black ja interesiĝis pri la etendo de komunismo kaj ties efiko sur la etendo de la tutmonda kapitalismo. Li kredis, ke la ekonomia prospereco estis esenca kondiĉo por la politika libero.

Notoj
-----

1. 1 2   Eugene Robert Black. *Archives*. The World Bank. Alirita 23a de Aŭgusto, 2006.

* Kategorio Eugene R. Black en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 740620
* GND: 1029746656
* LCCN: no94029160
* VIAF: 12445392
* ISNI: 0000 0000 7914 1439
* SUDOC: 060801743
* BNF: 13175430f
* NLA: 35019039
* NDL: 00433404
* BIBSYS: 90662677
* NKC: vse2017943609
 |
**László Gillemot** [lAslO ĵilmo], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Gillemot László** estis hungara inĝeniero, profesoro, membro (korespondanta en 1949, ordinara en 1965) de Hungara Scienca Akademio. Lia patro estis Ferenc Gillemot.

László Gillemot  naskiĝis la 7-an de oktobro 1912 en Budapeŝto. Li mortis la 20-an de aŭgusto 1977 en Budapeŝto.

Biografio
---------

László Gillemot frekventis 2 universitatojn en Budapeŝto inter 1930-1935. Post la diplomo li ekinstruis en la teknikuniversitato. En 1941 li doktoriĝis, post 3 jaroj li iĝis katedrestro, en 1949 li atingis la instruan rangon publika ordinara profesoro. Inter 1954-1957 li estis rektoro. En 1948 li fondis metalindustrian instituton, kiun li longe gvidis. En 1970 oni fondis teknologian instituton, kies direktoro restis ĝismorte. Li okupiĝis precipe pri materialoj, alojoj, veldadoj. Li ricevis premiojn Kossuth en 1949 kaj 1957, krome ankaŭ aliajn premiojn, eĉ francan medalon.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *A hegesztés röntgenvizsgálata* (1941)
* *Fémek technológiája I.* (1947)
* *A gyorshegesztő eljárások* (1954)
* *Mechanikai technológia I–II* (1960)
* *Anyagszerkezettan és anyagvizsgálat I–III* (1965–1966)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla maldekstre post klako al literoj G, GY kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
**Cuatro** en esperanto **Kvar** estas privata naciskala televidkanalo de Hispanio, kiu nuntempe elsendas per analogia kaj cifereca sistemoj (TDT kaj SAT). Ĝi apartenas al la hispan-itala grupo Gestevisión Telecinco, kies plej granda akciistoj estas Mediaset (41,3%) kaj PRISA (18,3%). Ĝi estis fondata de la Grupo PRISA kiel rekonvertiĝo de la koncesio de la naciskala televidkanalo per kiu ĝi elsendis, ekde 1990, la pagkanalo Canal+ de la grupo Sogecable. Ĝi regule komencis elsendis la 7-an de novembro 2005. La sidejo de tiu ĉi kanalo unue troviĝis en la madrida loĝloko Tres Cantos (sidejo de Sogecable), sed ĝia administrado translokigis ĝin al la kvartalo Fuenkaralo de Madrido, nun sidejo de ĝia ĉefa televidkanalo Telecinco.

Interreto
---------

La 30-an de marto 2007 Cuatro fariĝas la dua televidkanalo de Hispanio (post Anteno 3) kiu havas propran konton en YouTube. Unu jaron poste, en majo 2008, naskiĝas cuatro.mobi. La portalo de Cuatro por poŝtelefona interreto kiu ofertas la eblon konsulti per la poŝtelefono la programaron de la televidĉeno, la novaĵoj kaj sporto kaj ampleksa selektado de filmetoj de Cuatro.

Logotipo
--------

La logotipo de **Cuatro** estas la vorto "cuatro" minuskle skribita kaj en blankkolore (kiam la fono estas ruĝa) aŭ ruĝa (kiam la fono estas blanka).

Sloganoj
--------

* 2005 - 2008 : Practica Cuatro (Praktiku Kvar)
* 2006 - 2009 : Las series eligen Cuatro (La serioj elektas Kvar)
* 2009: Te queremos ... animar, morder, inventar, agitar... (Ni amas vin... kuraĝigi, mordi, inventi, agiti)
* 2009 - nuna: Practica Cuatro/Te queremos (Praktiku Kvar/Ni amas vin)

Programoj
---------

*Aktualigita la 9-an de februaro 2010.*

### Programoj elsendataj

* **21 tagoj**.
* **Postaj Horoj**.
* **Surstratuloj**.
* **Vojaĝantaj surstratuloj**.
* **Kvara Jarmilo**.
* **Ekstrema Defio**.
* **La ŝorĉigisto de hundoj**.
* **La Formikejo**. Kun Pablo Motos.
* **La lasta postvivanto**.
* **Pliaĝa Frato**.
* **La apoteko**.
* **La serĉado**.
* **La miliona telefonvoko**.
* **Kio diras la blondulino**. Prezentita de Luján Argüelles.
* **Markita de la sorto**.
* **Matena Cuatro**. Televidĵurnalo.
* **Novaĵoj Cuatro 1**.Televidĵurnalo.
* **Novaĵoj Cuatro 2**. Televidĵurnalo.
* **Novaĵoj Cuatro Semajnfino**. Semajnfina televidĵurnalo.
* **Pasvorto**. Konkurso.
* **Perditaj en la tribo**. (dua sezono).
* **Pro tubo**.
* **Matena bonŝanco**.
* **Kia trupo!**. Humurprogramo.
* **Zapping de surfistoj**. Zapeo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Cuatro (televidkanalo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Página oficial
* Canal de Cuatro en YouTube
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

 
***Vivo de Lanti*** estas historia kaj biografia verko fare de Ed Borsboom pri la vivo de Eŭgeno Lanti, la precipa fondinto de Sennacieca Asocio Tutmonda (SAT). La libro estas eldonita de SAT en 1976, kaj entenas ankaŭ la membiografian fragmenton "Fredo", en kiu Eŭgeno Lanti priskribas sian junecon, antaŭ la unua mondmilito. La libro tre detale priskribas la unuajn vivjardekojn de la ekzisto de SAT kaj la aŭtoro havis la eblon mem intervjui gravajn atestantojn el tiu periodo. Krome, Borsboom provas priskribi la idean evoluon de Lanti, kaj alvenas al konkludoj, pri kiu membroj el la plenumkomitato de SAT esprimis sian malkonsenton.

Enhavo
------

La strukturo de la verko prezentas tri partojn. Krom mallonga enkonduko de la aŭtoro mem, venas la propra teksto de la Biografio *Vivo de Lanti* en sep ĉapitroj, kies titoloj iom montras siajn enhavojn, jene:

1. Tra la katolika kredo kaj anarkiismo (1879-1918)
2. La demeto de la antikva Adam (1918-1921)
3. Sub la sankta signo de l´martel kaj falĉilet´ (1921-1925)
4. Kien iras la ideologio? (1925-1928)
5. La metamorfozo de SAT (1928-1931)
6. Adiaŭo, kara forironto (1931-1936)
7. Mi kutimiĝu al eksternacia sent-, pens- kaj agadkapablo (1936-1947)

Fakte kvankam temas pri biografio, granda parto de ĝi reale temas pri la manovroj de stalinistoj kaj komplikaĵoj en la vivo de SAT: tio okupas grandan parton de la ĉapitroj 3, 4 kaj 5. Tiu unua parto enhavas ĉirkaŭ 170 paĝojn. La dua parto estas la membiografia fragmento "Fredo" kiu enhavas ĉirkaŭ 70 paĝojn. Ĝi haltas antaŭ la unua mondmilito, sed estas tre alloga rakonto de Lanti kun ŝanĝo de propraj nomoj, sed tutcerte membiografia. La tria parto estas ĝis naŭ aneksaĵoj, nome pri Citaĵoj, Tradukoj de fremdlingvaj citaĵoj, Bibliografio, Verkoj de Lanti, Verkoj de F. K. Drezen, Kronologia tabelo, Kongresoj de SAT (ĝis 1975), Mallongigoj kaj Vortklarigoj.

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Biografio |
| Portala ikono | Portalo pri Esperanto |

* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
* Katalogo "Erfgoedbib" en *LibraryThing*
**Eugenio Fernández Granell** (1912-2001) estis hispana pentristo, verkisto kaj poeto de la superrealisma movado. 

Kiam li eniris en muzikaj etosoj, li komencis ĉeesti en politikaj kaj literaturaj babilrondoj en la kafejoj de Madrido. Lia amikaro - inter kiuj Benjamin Péret aŭ Wilfredo Lam - alproksimigis lin al etoso de la komunisma partio POUM, en kiu li komencis aktivuli en 1935. 

Kiam startis la Hispana Enlanda Milito, li aliĝis al milicoj fidelaj al la registaro de la Dua Hispana Respubliko por defendi Madridon el la avanco de la armeo de Francisco Franco kaj kombinis tiun agadon kun la redakto de *El combatiente rojo*, nome la gazeto de POUM. Finita la milito li estis duoble persekutita; unuflanke fare de la faŝisma armeo, venkinta, kiu klopodis nuligi ĉiajn reziston kontraŭ la nova reĝimo. Aliflanke Granell suferis persekutadon de rivalaj komunistoj, kiuj sub regado de Stalin, atakis jam dum la militon la POUM kaj ties militantaron - de tendenco trockisma opoziciata al la stalinisma linio de Sovetunio. 

En 1939 li fuĝis al Francio, kie li devis suferi restadon en koncentrejoj, antaŭ ekziliĝi en diversaj landoj de Latinameriko (ĉefe Domingo, Puertoriko kaj Gvatemalo) antaŭ setliĝi en Novjorko, kie li pluigis sian artan karieron, ligita al la pentrarto superrealisma.

Li revenis al Hispanio definitive nur en 1985. Li ricevis nombrajn premiojn kaj omaĝojn, inter kiuj la Ormedalo de Belartoj.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 633090
* GND: 118941534
* LCCN: n81046927
* VIAF: 22185318
* ISNI: 0000 0001 1469 0805
* SUDOC: 030615771
* BNF: 12184518p
* ULAN: 500000949
* RKD: 33316
* NKC: mub20201096567
* BNE: XX953149
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Cuba (apartigilo). |

**Cuba** [KUba] estas portugala urbo kaj municipo apartenanta al la Distrikto Beja, regiono Alentejo kaj municiparo Baixo Alentejo, kun ĉirkaŭ 3000 loĝantoj en la urbo mem.

Ĝi estas sidejo de municipo kun 171,32 km² de areo kaj 4994 loĝantoj (2001), subdividita en 4 *freguesías* (submunicipoj). La municipo limas norde kun la municipo Portel, oriente kun Vidigueira, sude kun Beja kaj okcidente kun Ferreira do Alentejo kaj kun Alvito.

En la 1980-aj jaroj la urbestro estis pro ampleksa majoritato komunista, poste en la ŝanĝo de jarcento socialista; poste ili alternas.

Romia ponto en Vila Ruiva.
Estas hipotezoj pri tio ke Kristoforo Kolumbo naskiĝis en tiu ĉi municipo kaj poste li estus portanta la nomon Cuba kiam li alvenis al la insulo Kubo.

La bazo de la ekonomio dependis de la agrikulturo (ĉefe de cerealoj, sed ankaŭ de sunfloroj, kotono, lino, sojo, iom da olivarboj kaj vitejoj). En industrio elstaras nutrindustrio.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 717039
* GND: 4403292-4
* LCCN: n97117564
* VIAF: 126842485
* SUDOC: 170839397
 |
**Cubbon Park** (kabn-park; kanare ಕಬ್ಬನ್ ಪಾರ್ಕ್) estas konata kiel la "pulmo" de la urbo Bengaluro, Barato. Ĝi situas en la koro de la urbo en la centra administra kvartalo. La parko estis kreita en 1870 en la tiama regno Majsuro. Tiam ĝi kovris 0,40 km². La nuna areo estas ĉirkaŭ 1,2 km². Kune kun la riĉa flaŭro kaj faŭno, la parko havas ankaŭ multajn statuojn de famuloj kaj estetikajn konstruaĵojn.

Historio
--------

La publika parko estis unue nomita Meade [mid] Park. Poste oni ŝanĝis la nomon al Cubbon Park, omaĝe al Mark Cubbon, komisaro de la Brita Orienthinda Kompanio, de 1834 ĝis 1860. Cubbon estis konata kiel bona administranto. Li ankaŭ estis subtenanto de la kannada lingvo kaj literaturo.  

En 1927 oni denove ŝanĝis la nomon de la parko al Sri Chamarajendra [sri ĉaamaraaĝendra] Parko, por memorfesti la arĝentan jubileon de la reĝo Sri Krishnaraja Wodeyar [sri kriŝnaraaĝa vodejaar]. La parko estis kreita dum la regno de Chamarajendra. Sed la parko daŭre estas konata kiel Cubbon Park. Nun la Hortikultura Sekcio de la registaro de la gubernio Karnatako prizorgas la parkon.

Enhavo
------

En la parko troveblas proksimume 68 genroj kaj 96 specioj de indiĝenaj kaj ekzotaj botanikaĵoj. Kelkaj el la vidindaĵoj kaj historiaj konstruaĵoj en kaj ĉirkaŭ la parko estas

* la infana biblioteko Indira Priyadarshini
* la infana kulturcentro Jawahar Bal Bhavan
* la artgalerio Venkatappa
* la akvario Aquarium
* la gubernia kortumo High Court
* la arkeologia muzeo State Archeological Museum
* la gubernia ĉefbiblioteko Seshadri Iyer Memorial Hall

Bildaro
-------

* La parko
* reĝo Eduardo la 7-a.
* Statuo de reĝino Viktoria.
* K.Sheshadri Iyer.
* Attara Kacheri.Attara Kacheri.
* La biblioteko.

* Kategorio Cubbon Park en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **algoritmo de Nagle** estas algoritmo aplikata en la interreta komunikado per la protokolo TCP. Ĝi nomiĝas laŭ inĝeniero John Nagle kiu inventis ĝin; ĝi estis publikigita en 1984 en la dokumento IETF RFC 896.

La interreta protokolo sendas informojn en pakaĵoj. La algoritmo de Nagle kunigas malgrandajn pakaĵojn al pli grandaj kaj tiel povas pliefikigi la komunikadon. Tio utilas ekzemple kiam uzanto interaktive tajpas al fora komputilo, kreante apartan pakaĵon por ĉiu tajpita signo. Ĉar ĉiu pakaĵo enhavas administrajn informojn (adresoj ktp) de 40 bajtoj (por TCP/IPv4), la "utila parto" tiuokaze estas tre malgranda kompare al la tutaĵo. Aliflanke estas situacioj kiam necesas sendi la kolektitan pakaĵon, alie la uzanto ne ricevus respondon. Tiun decidon faras la algoritmo de Nagle.

La algoritmo baziĝas sur tri grandoj, unu konstanta kaj du variantaj:

* La "maksimuma segmento-grandeco" (MSG), kiu difinas kiom da datenoj povas esti senditaj en unu paŝo
* La grandeco de la "glitanta fenestro", kiu enhavas la datenojn jam senditajn sed ankoraŭ ne konfirmitajn de la ricevanto
* La amplekso de la disponeblaj datenoj ankoraŭ ne senditaj

```
 **se** estas datenoj por sendi
   **se** grandeco de la fenestro ≧ MSG **kaj** amplekso de disponeblaj datenoj ≧ MSG
     sendu kompletan segmenton
   **alie**
     **se** ankoraŭ mankas konfirmo pri senditaj datenoj
       konservu la datenojn por posta sendado (atendu)
     **alie**
       sendu la datenojn (kreu pakaĵon)
     **fino de se**
   **fino de se**
 **fino de se**
```

Por la transsendo de grandaj pakaĵoj la algoritmo povas havi malavantaĝon kiu tamen estas malgranda.

Referencoj
----------

1. 1 2   RFC 896 (angle) (HTML) (1984-01-06). Alirita 2016-04-15.
**Cubillo** [kuBIljo] estas municipo en la centrosudo de la provinco Segovio, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la administracia dividaĵo *Partido Judicial de Segovia* (jurisdikcia partio de Segovio) en la sudoriento de la provinco. La loknomo *Cubillo* estas etimologie komprenebla kiel Tureto. 

Cubillo en la provinco Segovio.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 20,50 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 76 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono. 

Ĝi distas 32 km de Segovio, provinca ĉefurbo kaj limas kun municipoj Caballar, Valdevacas, Guijar, Arahuetes, Santiuste de Pedraza kaj Turégano.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj, vitejoj, legomoj kaj terpomoj) kaj brutobredado (ŝafoj) kaj rilata komercado. Lastatempe funkciado de servoj plej ekgravis, kune kun piedirado tra naturaj lokoj. De la historia pasinteco restis tre diversaj vizitindaj vidindaĵoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Segovio

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 767267
 |
**Várvölgy** [vArvoldj] estas vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Meza Transdanubio, en departemento Zala, en Distrikto Keszthely. La loknomo signifas: fortikaĵo-valo.

Preĝejo de Várvölgy

Situo
-----

Várvölgy situas sur malebenaĵo, laŭ traira flankovojo. Tapolca troviĝas 14, Sümeg kaj Keszthely po 15, Badacsony 21 km-ojn.

Historio
--------

La unua mencio devenis el 1121 en formo *"Sid"* (slave signifas valon). Baldaŭe 2 apudaj komunumoj formiĝis: Suba kaj Supra Zsid [ĵid]. La unuiĝo okazis en 1942. En 1959 kolĥozo formiĝis. La loĝantoj okupiĝas precipe pri vinkulturo. Vilaĝservoj estas kulturdomo, poŝto, kuracejo, apoteko, familihelpa servo, 2 vendejoj, restoracio, unupersona polico.

Vidindaĵoj
----------

* romkatolika, iam gotika Preĝejo Domingo de Guzmán (Várvölgy) el la 14-a jarcento, en 1899 trakonstruiĝis; tie estas malnova sonorilo de 1524
* baroka kapelo el la 18-a jarcento

Famuloj
-------

En Alsózsid (=Suba Zsid) naskiĝis reĝisoro József Szivler.

Restoracio de Várvölgy
**Cuatro Ciénegas** estas unu el la 38 komunumoj de la meksika subŝtato Koaŭilo, kiu situas en norda Meksiko kun limo al Usono. La ĉefurbo de la komunumo estas Cuatro Ciénegas de Carranza. La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 05007.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 12220 loĝantojn. El tiuj estis 6176 viroj kaj 6044 virinoj. La komunumo havas surfacon de 7860,6 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 740 metroj super la marnivelo.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 1995 en la komunumo vivis 11318 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 3 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 0,027 % de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon.

El la loĝantoj (pli aĝaj ol 5 jaroj en la jaro 1995), 9426 personoj apartenis al la katolika religio kaj 640 personoj al la protestantisma religio. 162 personoj apartenis al aliaj religioj kaj 535 personoj statistike apartenis al neniu religio.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).
**Manuela Carmena Castrillo** [karMEna kasTRIjo] (Madrido, 1944) estas emeritiĝinta juristo kaj juĝisto, kaj urbestro de Madrido inter la 13a de junio de 2015 kaj junio 2019.

Carmena licenciiĝis pri ĵuro en 1965 ĉe la universitato Komplutensa. Tiun samam jaron ŝi aliĝis al la, tiam kontraŭleĝa, Komunista Partio de Hispanio, kaj en 1977 ŝi prezentiĝis ene de la listo de tiu partio por ĝenerala nacia voĉdonado. Ĉirkaŭ 1981 ŝi jam forlasis la organizaĵon.

Kiel ĵuristo, Carmena defendis laboristojn kaj arestitojn. Ŝi kunfondis la oficejon de porlaboristaj advokatoj kiuj estis poste mortigitaj de ekstremdekstraj teroristoj en 1977 (vidu: Mortigado de Atocha).

En 1981 Carmena iĝis juĝisto kaj en 1996 fariĝis voĉdonanto ĉe la Ĝenerala Konsilio de la Ĵura Povo (Hispane "Consejo General del Poder Judicial"), kaj daŭre aktivulis pri sociaj kaj politikaj aferoj.

En 2015 ŝi kandidatiĝis por la urbodomo de Madrid ene de la maldekstra partio "Ahora Madrid" (Nun Madrido), kreita specife por tiu voĉdonado kaj oficiale sendependa sed kun ligoj al Podemos kaj aliaj grupoj kun rilato al la movado 15-M. La 24an de majo Carmena iĝis la 2a plej sukcesa kandidato kun 31,85% de la voĉdonoj, post Esperanza Aguirre. Apogo de la socialisma partio donis al "Ahora Madrid" la necesan plejmulton kaj Carmena povis iĝi urbestro la 13an de junio.

En la balotoj de junio 2019 ŝi prezentiĝis sub nova partio, apartiĝinta de "Ahora Madrid", nomata "Más Madrid" (Plie Madrido). Ĝi estis la plej voĉdonata partio en la baloto, sed ne atingis plejmulton, kaj interkonsento inter la tri dekstremaj partioj okazigis la nomumon de José Luis Martínez-Almeida kiel nova urbestro. Manuela Carmena demisiis tuj poste kiel urbkonsilisto.

Vidu ankaŭ
----------

* Ada Colau

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑

* Kategorio Manuela Carmena en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 527205
* GND: 1097761894
* LCCN: no98091995
* VIAF: 31616509
* ISNI: 0000 0000 5924 0405
* SUDOC: 190986840
* BNE: XX1106383
 |
**Vásárhelyi Találkozó** (Vaŝarheja Renkontiĝo) estis parlamento de 187 reprezentantoj de la hungara junalaro de Transilvanio aranĝita en Ĉambro-Apollo en Târgu Mureș, Rumanio inter 2-a kaj 5-a de oktobro 1937 prezidite de Áron Tamási. La preparlaboro komencis antaŭ unu kaj duonjaro kun artikolserio de Áron Tamási en ĵurnalo Brassói Lapok kun titolo *Cselekvő erdélyi ifjúság* (Aganta transilvania junularo). La ideon de la renkontiĝo donis la cirkulero de Edgár Balogh en nomo de la Ady Endre Társaság en 1935. La partoprenintoj estis verkistoj kaj aliaj intelektuloj kun la plej malsamaj mond- kaj politikaj konceptoj, sociaj tavoloj, ekleziaj konfesioj. La temo de la konferenco estis la debato de la plej gravaj farendoj de la transilvania hungara malplimulto en la tiamaj historiaj cirkonstancoj. La akceptita *Hitvallás* (Kredkonfeso), kiun verkis ankaŭ Áron Tamási, solene deklaris sin fidela al la ideo de la frateco kaj signis kiel sekvendan principon la demokratian kunlaboron. Kvankam ĝi ne fariĝis organizo, tamen havis longtempan favoran influon.

Bibliografio
------------

* Csatári Dániel: *A Vásárhelyi Találkozó*. Budapest. 1967.
* Turzai Mária: *A vásárhelyi találkozó*. Bukarest, 1977.

Fonto
-----

* RMIL Arkivigite je 2016-03-04 per la retarkivo Wayback Machine

Eksteraj ligiloj
----------------

* La teksto de la fermdecido hungare.
**Enron** apartenas al la 10 plej grandaj energiaj konzernoj de Usono kaj havas la ĉefsidejon en Houston, Teksaso. Enron laborigas pli ol 20.000 kunlaborantojn kaj fifamiĝis pro falso de sia bilanco (2000).

Kroniko
-------

En julio de 1985, kunfandiĝas la usona entrepreno *Houston Natural Gas* kun *Internorth* al konzerno Enron, kiu okupiĝas ĉefe pri gasduktoj. Post engaĝigo en la tergas-komercon en 1989, Enron iĝas baldaŭ la plej granda gas-komercisto en Usono kaj Britio.

En 2000 Enron devas konfesi la falsadon; en decembro de 2001 ĝi publikigas pri nepagipoveco. En januaro de 2002, la akcioj estas prenitaj el la komerco, en februaro evidentiĝas, ke la manaĝeroj kaj la gvidanto Kenneth Lay prenis monon (tiu ĉi lasta 205 milionojn) antaŭ la kolapso de la firmao.

La Enron-skandalo tuŝis ankaŭ la ekonomikontrolan konzernon Arthur Andersen, kiu devis pagi en oktobro de 2002 - pro obstaklado de la juĝo - punmonon de 500.000 $.

En julio de 2003, Enron kunportis siajn posedaĵojn *Transwestern Pipeline Company*, *Citrus Corp.* kaj *Northern Plains Natural Gas Company* al nova holdinga entrepreno *Cross Country Energy Corporation*. La firmao planas fondon de nova entrepreno *Prisma Energy International Inc.*

La juĝproceso kontraŭ la gvidantoj de Enron daŭras kaj la akciuloj volas rehavi iom da sia mono.

* Kategorio Enron en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 107199
* GND: 5324525-8
* LCCN: nr94001830
* VIAF: 142338268
* ISNI: 0000 0000 9640 4114
* SUDOC: 069948852
* NKC: kn20060530005
 |
**Enrique Jorrín Oleaga** (naskiĝinta la 25-an de decembro 1926 en Candelaria je Kubo; mortinta la 12-an de decembro 1987 en Havano) estis muzikisto, komponisto, violonisto kaj kuba orkestrestro. Li famiĝis kiel kreinto de la popoldanco Ĉaĉaĉao kaj la muzikĝenro Ĉaĉaĉao.

Li membris en la muzikistaroj *Orquesta Arcaño* kaj *Orquesta América*. En 1954 li fondis sian unuan propran orkestron, kiun li tenis dum multaj jaroj kaj kun kiu li prezentis en pli ol dudek landoj. Inter la kantistoj, kiuj estis en lia muzikbando, estis interalie Tito Gómez en la 1970-a jardeko.

En 1951 li komponis la unuan *ĉaĉaon*. Inter liaj muzikaj verkoj plej konataj trovigas *La engañadora*, *El alardoso*, *El túnel*, *Nada para ti*, *Osiris* kaj *Me muero*.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Enrique Jorrín ĉe encaribe.org Arkivigite je 2014-02-23 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 531511
* LCCN: n83139573
* VIAF: 410149066359865600725
* ISNI: 0000 0000 5950 823X
* SUDOC: 162123523
* BNF: 14032181x
* MBA: bc1c8a30-b7ad-463c-b452-be1edb99be55
* NDL: 001152671
* BNE: XX858799
 |
Frankfurto ĉe Majno, financa ĉefurbo de Germanio.
proporcia reprezento de eksportataj produktoj de Germanio, 2019
La **ekonomio de Germanio** estas la kvara ekonomio plej forta de la mondo post tiuj de Usono, Ĉinio kaj Japanio kaj la kvina laŭ la MEP. La lando estas konsiderata la ekonomia motoro de la Eŭropa Unio (EU). En 2014, Germanio registris la plej grandan komercan pluson en la mondo pro 285 mil milionoj da dolaroj, pro kio ĝi estas la plej granda eksportanto de kapitalo tutmonde. Germanio estas la tria plej granda eksportanto de la mondo per 1 511 000 milionoj da dolaroj eksportitaj en 2014. La eksportoj estas la 41% de la enlanda produktado. La sektoro servo kontribuas per ĉirkaŭ 70 % de la totalo de la MEP, la industrio 29,1%, kaj la agrikulturo 0,9%. La ĉefaj varoj eksportitaj el Germanio estas vehikloj, maŝinaro, kemiaĵoj, elektronikaj produktoj, farmaciaj produktoj, transporta ekipaĵaro, bazaj metaloj, nutroproduktoj, kaŭĉuko kaj plasto.

La soci-ekonomia politiko de Germanio estas bazita sur la koncepto de sociala merkatekonomio.

La skarabforma Volkswagen estis ikono de la ekonomia rekonstruado de Okcidenta Germanio.
La 99% de ĉiuj el la germanaj entreprenoj apartenas al la nomitaj *Mittelstand*, malgrandaj kaj mezgrandaj entreprenoj de familia propreco. El 500 entreprenoj kiuj aperas en borso plej grandaj de la mondo, 50 havas sian sidejon en Germanio. Laŭ kapitaligo de merkato, 20 entreprenoj kun sidejo en Germanio estas en la *Fortune Global 500* kiel Volkswagen, Allianz, Daimler, BMW, Siemens, BASF, Münchener Rück, E.ON, Bayer, kaj RWE.

Germanio estas la plej granda produktanto de lignito en la mondo. Germanio estas riĉa ankaŭ pri ligno, fero, mineraloj da kalio, salo, uranio, nikelo, kupro kaj natura gaso. La energio en Germanio estas akirita ĉefe el la fosiliaj brulaĵoj, sekvite de la atomenergio, kaj de la renovigeblaj energioj kiel la biomaso (ligno kaj biobrulaĵoj), el vento, el akvo kaj el suno energioj. Germanio estas la unua industriigita lando plej grava de la mondo, kiu krome engaĝiĝis al la renovigebla energia transiro nomita *Energiewende*. Germanio estas la ĉefa produktanto de ventoturbinoj kaj de teknologio de sunenergio en la mondo. Pli ol 1,5 milionoj da energigeneraj stacioj estis instalitaj en Germanio dum la lastaj 25 jaroj. La renovigeblaj energioj produktas en la aktualo pli ol 27% de la totala elektro konsumata en Germanio.

Germanio estas la plej grava loko por la komercaj foiroj de la mondo. Ĉirkaŭ du trionoj de la fojroj plej gravaj de la mondo okazas en Germanio. La plej grandaj ĉiujaraj foiroj kaj internaciaj kongresoj okazas en diversaj germanaj urboj, kiel Hanovero, Munkeno, Frankfurto kaj Berlino.

Germanio estas la nura lando inter la kvin ĉefaj eksportantoj de armiloj kiu ne estas konstanta membro de la Konsilio pri Sekureco de Unuiĝintaj Nacioj.

* Kategorio Ekonomio de Germanio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Ekonomio de Germanio en Vikinovaĵoj (Liberaj novaĵoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 698499
 |
**Ĉeĥoslovaka Esperanto-Komitato** estis fondita en 1959 ĉe Kleriga Instituto en Prago por kunordigi la laboron de esperantistaj rondetoj en Ĉeĥoslovakio.

La antaŭa Esperanto-Asocio en Ĉeĥoslovaka Respubliko sin mem likvidis en septembro 1952 sub forta premo de komunistoj, kiuj ne deziris kontaktojn de esperantistoj kun okcidentanoj, plie ili trudis ideon, ke internacia lingvo de laboristaro kaj de la socialisma tendaro estas la rusa.

La rondetoj devis registriĝi ĉe lokaj kulturdomoj, transdoni al ili sian havaĵon, senĉese peti pri diversaj permesoj kaj toleri multajn ĉikanojn. Sed tia traktado esperantistojn ne fortimigis, male aktivigis, junularon eĉ entuziasmigis. La reĝimo baldaŭ konstatis, ke ĝi ne sufokis la movadon, sed nur perdis kontrolon super ĝi.

Restarigon de asocio la reĝimo ne volis permesi, tial ĝi permesis almenaŭ la tutŝtatan komitaton, kiu eldonadis Informilon de ĈSEK, per kiu la komitatanoj anoncadis novaĵojn al esperantistoj. Inter 1959-1968 aperis tridek numeroj, en 1969 estis refonditaj asocioj, memstare ĉeĥa (ĈEA) kaj slovaka (AESSR), kaj la Informilon anstataŭis organoj Starto kaj Esperantisto Slovaka.

La unua komitato havis naŭ membrojn.
**Jan Jindřich LOEWE** (ankaŭ: *Johann Heinrich Löwe*; naskiĝinta la 8-an de decembro 1808 en Prago, mortinta samloke la 15-an de januaro 1892) estis bohema juristo, filozofo kaj profesoro universitata.

Vivo
----

Post gimnazia studado kaj trapaso de filozofiaj kursoj en Prago li studis jursciencojn ĉe la Universitato de Vieno. Post jurista deĵoro ĉe la krima tribunalo de Vieno lin allogis Johann Emanuel Veith kaj Anton Günther studi filozofion kaj fakte li dokotoriĝis filozofie finfine.

Estante disĉiplo de Günther li vokiĝis en 1838 far Friedrich zu Schwarzenberg docenti filozofion ĉe la Salcburga universitato kaj jam en 1839 li ricevis eksterordan profesorecon, poste ordan. Paralele li instruadis ĉe la Porpastra seminario de Salcburgo. En 1844/45 li dekanis, en 1850 rektoris. Krome li engaĝiĝis en 1842 pri starigo de Mozart-monumento en Salcburgo. Ĉ. la 1848-a jaro li eldonis la periodaĵon *Constitutionelle Salzburger Zeitung*.

Kardinalo Schwarzenberg peris en 1851 ke Löwe iĝu eksterorda profesoro pri filozofio ĉe Universitato de Karolo; orda profesoreco sekvis en 1858. De 1861 estis li dekano de la doktora, de 1863 de la profesora kolegaro de la fakultato pri filozofio. Krome li rektoris Prage e 1863/64. Tiam li aktivis politike klopodante devigan enkondukon de la fakoj de ĉeĥa kaj germana lingvoj ĉe ĉiuj gimnazioj je Bohemujo. 

En 1854 li nomumiĝis eksteroda, en 1859 orda membro de la Reĝa akademio de la sciencoj *(Královská česká společnost nauk)*. Li takseblas katolika liberalulo.

Verkoj (elekto)
---------------

* *Über den Begriff der Logik und ihrer Stellung zu den anderen philosophischen Disziplinen*, Braumüller, Wien 1849.
* *Das spekulative System des René Descartes, seine Vorzüge und Mängel*, Braumüller, Wien 1855.
* *Die Philosophie Fichtes nach dem Gesamtergebnisse ihrer Entwickelung*, Stuttgart 1862.
* *Über den Unterricht in der philosophischen Propädeutik am Gymnasium. Zugleich eine teilweise Beleuchtung der hierüber in dem Organisationsentwurfe für die österreichischen Gymnasien enthaltenen Instruktionen*, Steinhauser, Prago 1864.
* *Lehrbuch der Logik*, Braumüller, Wien 1881.
* *Die spekulative Idee der Freiheit, ihre Widersacher, ihre praktische Verwertung*, Řivnáč, Prago 1890.

Literaturo
----------

* biografio ĉe BLKÖ
* Eisler, Rudolf: *Philosophen-Lexikon*. Berlin 1912, p. 432 (ĉi tie interrete)
* biografio ĉe ÖBL

Eksteraj ligiloj
----------------

* ligiloj ĉe DDB
* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Johann Heinrich Loewe en la germana Vikipedio.*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 816166
* GND: 117166049
* LCCN: nb2007010689
* VIAF: 51816934
* ISNI: 0000 0000 6652 0392
* SUDOC: 083358544
* BNF: 127763111
* NKC: jx20111004008
 |
**Elk Grove** estas grandurbo en Usono, en subŝtato Kalifornio, en Kantono Sakramento. 

Situo de Elk Grove en Kalifornio kaj en la kantono

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 109 km²
* Loĝantaro: 155.937 (en 2012)
* Supermara alteco: 14 m
* Horzono: UTC-8h (en somero UTC-7h)
* Poŝtkodoj: 95624, 95757-95759
* Telefonkodo: 916

Geografio
---------

Malnova urboparto de Elk Grove
Elk Grove situas en la sudokcidenta landparto de Usono, en mezo de la subŝtato sude de la subŝtata ĉefurbo Sakramento (Kalifornio) (15 km).

Historio
--------

Elk Grove estis fondita en 1850 ĉe vojkruciĝo kiel komerca loko kaj poŝta stacio. Komence oni okupiĝis pri agrikulturo, krome ĝi funkciis kiel hejmbazo por orministoj. Baldaŭe la trajno kuris preter Elk Grove, tial la urbeto iomete translokiĝis al la nuna loko. Elk Grove iĝis urbego en 2000 kiel antaŭurbo de Sakramento.

Klimato
-------

Elk Grove situas en mediteranea klimato laŭ klimata klasifiko de Köppen. La temperaturo averaĝe varias inter 9-23 °C. La varmo kulminas en junio kun rekordo 46 °C, la malvarmo kulminas en januaro kun rekordo -8 °C. Jare pluvas po 470 mm. La pluvo kulminas januare, neniam pluvas julie.

Nokto en Elk Grove

Fontoj
------

* Képes Világatlasz ISBN 963 8475 38 2
* Tiu ĉi artikolo tradukiĝis helpe de WikiTrans, estis prenitaj nur tiuj frazpartoj, kiuj estis sencohavaj el anglalingva Vikipedio

Malnova hotelo en Elk Grove
Forsterito (grandformata kaj senkolora) sur sanidino (malgrandaj senkoloraj kristaloj) kun hematito (ruĝeca).
**Forsterito** (Mg2SiO4; komune mallongigita kiel **Fo**; konata ankaŭ kiel *blanka olivino*) estas magnezi-riĉa finmembro de la solidsolva serio de olivino. Ĝi estas izomorfa kun la fer-riĉa finmembro, fajalito. Forsterito kristaliĝas en la romba kristalsistemo (spacgrupo *Pbnm*) kun ĉelparametroj *a* 4.75 Å (0.475 nm), *b* 10.20 Å (1.020 nm) kaj *c* 5.98 Å (0.598 nm).

Oranĝkolora forsterito kun parto de tefroito.
Forsterito estas asocia kun magmaj kaj metamorfaj rokaĵoj kaj troviĝis ankaŭ en meteoritoj. En 2005 ĝi estis trovita ankaŭ en polvo el kometo reatingita pere de la Kosmosondilo *Stardust* (Stelpolvo). En 2011 ĝi estis observita kiel fajnaj kristaloj en la polvonuboj de gaso ĉirkaŭ forminta stelo.

Du polimorfoj de forsterito estas konataj: nome ŭadslejito (ankaŭ ortoromba) kaj ringvudito (izometria). Ambaŭ esta konata ĉefe el meteoritoj. Peridoto estas la gema variaĵo de forsterita olivino.

Notoj
-----

1. ↑   Klein, Cornelis; Hurlbut, Cornelius, Jr. (1985). Manual of Mineralogy (20a eld.). Wiley. pp. 373–375. ISBN 978-0-471-80580-9.
2. ↑   (2005) "Supernova olivine from cometary dust", *Science* **309** (5735), p. 737–741. doi:10.1126/science.1109602.
3. ↑  Spitzer sees crystal 'rain' in outer clouds of infant star, Whitney Clavin and Trent Perrotto, Physorg.com, 27a de Majo, 2011. Alirita en Majo 2011

* Kategorio Forsterito en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 736590
 |
**Daktari** estas konata usona televida serio el la jaroj 1966-1969 pri kuracejo, troviĝanta en sovaĝejo, por malendomigitaj bestoj, kiuj unue estis sovaĝaj kaj poste ili fariĝos amikaj. La serio havas estimatajn 89 partojn, el kiuj ĉiu daŭras 60 minutojn (la tempo varias en la diversaj landoj). La serion produktis la usona bestofilmisto Ivan Tors, kiu ankaŭ produktis Flipper kaj aliajn filmojn.

Enhavo
------

La nomo **Daktari** estas la svahila vorto por "kuracisto". La usona bestkuracisto *Dr-o Marsh Tracy* (Marshall Thompson - „Daktari") laboras en Afriko kaj laboras en la Wameru-Beststacio. Helpas la filino *Paula* (Cheryl Miller) kaj la amerikano Jack Dane (Yale Summers) kaj Mike (Hari Rhodes). Krome lin subtenas Hedley (Hedley Mattingly). Plej konataj tamen estas la bestoj, la gaja simieto *Judy* kaj la leono *Clerens*, kiu suferas je strabismo. Ĉiu parto temas pri bestoprotektado. Multfoje oni batalas kontraŭ fihomoj, kiuj ĉasas neleĝe la kompatindajn bestojn. Ĉio ligita kun belaj pejzaĝaj registroj.

Cetere
------

La bazo de la serio estas la filmo *Clarence, la leono kun strabismo* (*Clarence, the Cross-Eyed Lion*, 1965) de la reĝisoro Andrew Marton. Kiel ĉe Daktari ankaŭ aktoras Marshall Thompson kaj Cheryl Miller. La tutan serion oni filmis en Kalifornio kaj ne en Afriko.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Daktari en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Daktari ĉe Internet Movie Database, angle
* Daktari Episode Guide, angle
Daliah Lavi en 1966
**Daliah LAVI**, hebree דליה לביא, denaska nomo *Daliah LEVENBUĤ* (naskiĝis 12-an de oktobro 1942 en Ŝave Cion, mortis la la 3-an de majo 2017 (74‑jara) en Asheville (Norda Karolino)) estis iama israela aktorino, kantistino kaj modelino.

Vivo
----

Ŝi konatiĝis kun Kirk Douglas kiam li faris filmon kaj li helpis ŝin studi baleton en Stokholmo kie ŝi ankaŭ aperis en ŝia unua filmo en 1955, *Hemsöborna*. Pro hipotensio kaj la morto de ŝia patro ŝi estis devigata fini la baletstudon. Returne en Israelo ŝia kariero vere komenciĝis en 1960 kiam ŝi aperis en multaj diverslingvaj filmoj i.a. en la germana, franca, itala, hispana kaj angla lingvo. Unu el ŝia plej konataj roloj estas tiu en la James Bond-filmo *Casino Royale* (1967).

Ŝia unua edzo estis franco kiu kunprenis ŝin al Parizo, ŝi rolis en multaj francaj filmoj. Sed ŝi ankaŭ iris al Holivudo kaj estis nomita por la Ora Globo, ŝi rolis je la flanko de steluloj kiel Christopher Lee, Dean Martin kaj Yul Brynner.

Je la fino de ŝia filmkariero ŝi aperis en BBC-spektaklo kie ŝi kantis, oni tuj rimarkis ŝian trafumitan voĉon kaj ŝi povis komenci kantkarieron. En 1970 ŝi partoprenis por Belgio al la unua World Popular Song Festival en Tokio per la kanto *Prends l'amour*, ŝi atingis la finalon kaj finiĝis je la 13-a loko, ankaŭ ŝi eldonis la kanton en la germana (*Liebeslied jener Sommernacht*), la angla (*Love's song*) kaj ankoraŭ pluraj aliaj lingvoj. La plej granda sukceso ŝi atingis en Germanio per furorkantoj kiel *Oh, wann kommst du?* (Ho, kiam vi venos?) kaj *Willst du mit mir geh'n?* (Ĉu vi volas iri kun mi?).

Ŝi ankaŭ dublis multajn anglelingvajn furorkantojn kaj faris el ili ŝlagrojn, tiel ŝi faris el la kanto de Stevie Wonder *I Just Called to Say I Love You* (Mi nur telefonis por diri mi amas vin), *Ich wollt' nur mal mit dir reden* (Mi nur foje volas paroli kun vi).

Komence de la 1990-aj jaroj ŝi retiriĝis el la publika vivo kun ŝia kvara edzo en la usona ŝtato North Carolina.

Notoj
-----

1. ↑  Nekrologo ĉe orf.at

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Daliah Lavi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Daliah Lavi ĉe Interreta filma datumbazo (angle)
* Daliah Lavi
* Oficiala retejo germane
* Kurta biografio angle


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 264618
* GND: 134440765
* LCCN: no98050872
* VIAF: 79624122
* ISNI: 0000 0001 1679 0957
* SUDOC: 166992739
* BNF: 13896406f
* MBA: 19faa9e3-6976-4baa-8e1a-db5212b18c2c
* BNE: XX1797147
 |
frukto de kverko (glano) – kverkoj disvastigas la fruktojn baroĥorie
**Baroĥorio** estas unu el la disvastigmeĥanismoj de plantoj. Ĉe tiu meĥanismo la planto uzas la graviton. Temas pri formo de topoĥorio.

Baroĥorio estas ofte ĉe foliarboj, kies maturaj fruktoj malfiksiĝas de la frukttigoj kaj falas pro la gravito teren. Kverkoj kaj avelujoj ekzemple uzas tiun disvastigomeĥanismo. Ankaŭ pli malgrandaj plantoj uzas ĝin. Ĉe arbaraj fragujoj la fruktoj sekiĝas, kiuj ne estas manĝitaj de bestoj kaj la nuksetoj falas teren.

Diversaj subformoj
------------------

**Gravitmigrantoj** estas malofta fenomeno, ĉe kio la kapsuloj rompiĝas kaj la semoj rulas kelkajn metrojn. Tio estas ekzemple ĉe la ordinara hipokastano.

Krom la vera baroĥorio, t.e. la simpla falo de unuopaj, nudaj kaj pezaj semoj el frukto, kiu restas ĉe la patrinplanto, ekzistas kelkaj variantoj:

* ĉe **kalikobolio** la kaliko, kiu ĉirkauvolvas la frukton disrompiĝas de la raĥido kaj la tuta frukto falas teren.
* ĉe **sinaptospermio** ne falas unu sola frukto, sed tuta fruktaro kun pluraj fruktoj.
* ĉe **estatiforio** la frukto ne ne falis teren antaŭ la planto disiĝs. La frukto restas fermita.
* **basikarpio** estas, se pezaj fruktoj premas al la terokaj la semoj ĝermas tie.
* **geokarpio** estas speciala fenomeno: nefekundaj floroj transformiĝas al boriloj kiuj envolvas la fekundajn florojn kaj enpenetras la grundon. Tie la fruktoj maturiĝas kaj la semoj povas ĝermi.

Literaturo
----------

* Angelika Lüttig & Juliane Kasten: *Hagebutte & Co - Blüten, Früchte und Ausbreitung europäischer Pflanzen.* Fauna Verlag, Nottuln 2003, ISBN 3-93-598090-6
**Carn Euny** estas ĉ. 2000 jarojn aĝa setlejo el la ferepoko, en kiu inter 500 a.K. kaj 400 p.K. homoj vivis. Ĝi troviĝas en la graflando Kornvalo en Anglujo.

Situo
-----

Carn Euny - Penwith - Cornwall – Uniĝinta Reĝlando
Carn Euny
Carn Euny situas en la sudokcidento de Kornvalo sude de Penzance proksime al la vilaĝo Sancreed.. Pliaj ferepokaj setlejoj troviĝas proksime de Chysauster kaj de Chûn Castle.

En la ĉirkaŭo troviĝas jenaj megalitaj instalaĵoj:

* Boskednan
* Boscawen-ûn
* Chûn Quoit
* Lanyon Quoit
* Mên-an-Tol
* Merry Maidens
* Mulfra Quoit
* Tregeseal
* Tregiffian
* Zennor Quoit

Konstruo
--------

rigardo el la subteretaĝo
En Carn Euny oni jam povas dokumenti spurojn de homa aktiveco jam en la frua neolitiko. La setlado kun lignaj kabanoj okazis ĉ. 200 a.K. En la unua jarmilo a.K. tiuj estis anstataŭigitaj de ŝtonaj kabanoj, kies restaĵoj ankoraŭ estas videblaj. La homoj de Carn Euny vivis tiam de agrikulturo, besttenado, komerco kaj eventuale ankaŭ de zinkominejoj. La plej signifa elfosejo estas sendube la subteretaĝo. La subteretaĝo de Carn Euny estas speciale bone konservata kaj konsistas el pli ol 20 m longa koridoro kaj kun flanka koridoro, kiu gvidas al ronda kamero, kies plafono enfalis.
 Apude ankaŭ ekzistis domoj kun internaj kortoj.

akvoforto de John Thomas Blight 1868

Literaturo
----------

* Patricia Maeve Christie: *Carn Euny, Cornwall*. H.M.S.O 1968, ISBN 978-0116700940.
* Ian McNeil Cooke: *Standing Stones of the Land's End*. Men-an-Tol Studio 1998, ISBN 978-0951237199.

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑

Vidu ankaŭ
----------

* subteretaĝoj de Kornvalo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Carn Euny en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* www.historic-cornwall.org.uk
* www.megalithics.com
* www.stonepages.com
* www.english-heritage.org.uk
**Fort Staigue** aŭ **fortreso Staigue** (irlande **Cathair na Stéige**) estas ringfortreso en la sudo de la duoninsulo Iveragh, kiun ĉirkaŭas la „Mórchuaird Chiarraí" (*Ring of Kerry*). Kune kun la fortresoj *Chathair Gheal (Cahergall)*, *Leaca na Buaile (Leacanabuaile)* (apud *Cathair Saidhbhín (Cahersiveen)*) kaj *Cathair an Lóthair* - ĉiuj en la graflando Ciarraí, kun *Cathair Chonaill (Caherconnell)* en la graflando An Clár, kun la fortresoj sur la Aran-insuloj kaj *Grianán von Aileach* en la nordo de la insulo en la graflando Donegal ĝi estas inter la plej bone restaŭritaj historiaj ringfortresoj de la lando.

interna aspekto
La rondmuro estis ĝis 5,5 m alta kaj ĝis 4 m dika. La diametro de la instalaĵo estas ĉ. 27 metroj. La malalta pordotruo gvidas en la interno. Je la interna flanko estas enkonstruitaj en la muro du kameroj. La plafonoj de la kameroj estas kovritaj de ŝtonaj platoj. Pluraj ŝtuparoj gvidas al la murkrono.

La datigo de la instalaĵoj estas malfacila. Oni supozas, ke la ŝtonfortreso estiĝis kelkaj cent jaroj antaŭ nia erao.

Signifo
-------

Parto de la arkeologoj kredas, ke la ringfortresoj estas defendaj instalaĵoj. Tamen ili ankaŭ povas esti noktaj ejoj por la homoj kaj ties brutaro aŭ povus temi pri kultejoj. Ekzistas nur malmultaj kompareblaj instalaĵoj, el kiuj la plej signifaj menciiĝis supre.

Literaturo
----------

* Matthew Stout: *The Irish Ringforts*, Dublin 1997, ISBN 1-85182-582-7.

* Kategorio Fort Staigue en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Tetraedro kun enskribita sfero en ruĝo (ankaŭ mezsfero en verdo, ĉirkaŭskribita sfero en bluo)
En sia libro *Mysterium Cosmographicum* el 1597, Keplero modelis la sunsistemon kun ĝiaj tiam konataj ses orbitoj de planedoj per nestitaj platonaj solidoj, ĉiu ĉirkaŭskribita kaj enskribita per sfero.
En geometrio, la **enskribita sfero** de konveksa pluredro estas sfero kiu estas enhavata en la pluredro kaj tanĝanta al ĉiuj pluredraj edroj. Ĝi estas la plej granda sfero kiu povas esti enhavita tute en la pluredro.

Radiuso de enskribita sfero estas unu el karakterizoj de la pluredro.

Enskribita sfero estas duala al ĉirkaŭskribita sfero de la duala pluredro.

Ĉiu konveksa regula pluredro kaj katalana pluredro havas enskribitan sferon, sed ĉe iuj malregulaj pluredroj edroj ne estas tanĝantaj al komuna sfero, kvankam eblas difini la plej granda enhavatan sferon por ĉi tiaj pluredroj.

Por ĉi tiaj okazoj, la nocio de *enskribita sfero* ne estas certe difinita, kvankam estas diversaj interpretadoj:

* La sfero tanĝanta al ĉiuj edroj (se ĝi ekzistas).
* La sfero tanĝanta al ĉiuj edraj ebenoj (se ĝi ekzistas). Ĉiu edro-transitiva (ne malfinia) pluredro havas ĉi tiun sferon.
* La sfero tanĝanta al donita subaro de edroj (se ĝi ekzistas).
* La plej granda sfero kiu povas esti tute en la pluredro.

Ĉi tiuj sferoj povas koincidi kaj povas ne koincidi.

Ekzemple la regula malgranda steligita dekduedro havas sferon tanĝantan al ĉiuj edroj, sed pli granda sfero povas ekzisti adaptita ene la pluredro.

Vidu ankaŭ
----------

* Ĉirkaŭskribita sfero
* Mezosfero
* Enskribita cirklo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Enskribita sfero en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Eric W. Weisstein, *Enskribita sfero* en MathWorld.
**Azena vosto** (ruse *Ослиный хвост*, *Osliny chwost*) estis la nomo de ekspozicio de kelkaj rusaj avangardaj pentristoj, kiuj dum mallonga tempo formis artistgrupon kun la sama nomo. Al la grupo partoprenis la plej radikalaj membroj de la grupo Karoo-bube, nome Miĥail Larionov (inventinto de la nomo), Natalja Gonĉarova, Kazimir Maleviĉ, Marc Chagall, Aleksandr Ŝevĉenko kaj Vladimir Tatlin. La ekspozicio okazis en 1912 sub la titolo *La queue de l’âne* (La vosto de la azeno). En 1913 la grupo disiĝis.

Historio
--------

Joachim-Raphaël Boronali (fikcia nomo de artisto): *Sunsubiro super la Adrio*, 1910
La nomo originas de ekspozicio okazinta en la Salono de Sendependuloj en Parizo. Tie oni ekspoziciis pentraĵon de la fikcia itala pentristo nomita Joachim-Raphaël Boronali kun la titolo "Sunsubiro super la Adrio". Meze de la bildo troviĝas senordaj linioj. Pli poste, unu de la organizantoj de la ago, la ĵurnalisto Roland Dorgelès, konfesis, ke, kiel kritiko al la avangarda arto, la linioj estis produktitaj de azeno per sia vosto. La nomo "Boronali" de la fikcia pentristo estas anagramo de "Aliboron", la konata azeno el la fabelo de La Fontaine.

Du jarojn poste Miĥail Larionov kaj Natalja Gonĉarova nomis la unuan moskvan ekspozicion de sia grupo *La queue de l’âne* (La vosto de la azeno). Tiamaniere ili intencis liberigi la rusan arton de fremdlanda influado. La stilo de la grupo memorigas al la ikonopentrarto kaj al la rusaj popolartaj bildstrioj nomataj lubok.
Uniformoj laŭ ofica hierarkio estas ĉe forstistoj en tiu ĉi formo nuntempe nur malofte kutimaj. La bildo montras forstinĝenieron de la Malsupra-Saksa Forsta Administracio.
Forstistino (Ugando).
**Forstisto** estas persono kiu praktikas forstumadon, la sciencon, arton, kaj profesion de administrado de arbaroj. Forstistoj okupiĝas pri larĝa vico da agadoj inkluzive de arbarekspluatado, ekologia restarigo kaj administrado de naturprotektejoj. Forstistoj administras arbarojn por disponigi gamon da celoj inkluzive de rekta gajnado de krudaĵo, subĉiela distro, naturprotekto, ĉasado kaj estetiko. Novaj nuntempaj mastrumadaj okupoj rilatas al biodiverseco, karbonokapto kaj stokado, kaj aerkvalito.

Forstisto estas ĝenerala aŭ populara termino por indiki forstinĝenieron, arbaristik-scienciston aŭ arbargardiston.

Historio
--------

**Forstisto** ankaŭ estas titolo vaste uzita dum mezepokaj tempoj. La forstisto kutime tenis pozicion egala al tiu de ŝerifo aŭ loka magistrato. Li respondecis pri patrolado de la duonarbaroj sur posedaĵoj de nobeloj kaj de terbienuloj. Liaj devoj inkludis negocadon por interkonsentoj pri la vendo de ligno kaj maldaŭrigadon de ŝtelĉasistoj kiuj kontraŭleĝe ĉasis. Multajn fojojn serĉitaj krimuloj kaŝiĝis en arbaro. Kiam tio okazis, la forstisto devis organizi armitajn bandojn por kapti la krimulon. Ofte forstistoj tenis titolojn de eminenteco en siaj lokaj komunumoj, kaj funkciis kiel advokatoj kaj arbitraciantoj. Ilia salajro estis kutime pli-ol-averaĝa kaj ili dece gajnis sian porvivon.

Rolo
----

Multaj homoj konfuzas la rolon de la forstisto kun tiu de la arbohakisto, sed la plej multaj forstistoj okupiĝas ne nur pri la rikolto de ligno, sed ankaŭ pri la daŭrigebla mastrumado de arbaroj por ( en la vortoj de Gifford Pinchot ) "provizi longdaŭre la plej bonege bona por la plej bonega nombro da homoj". Alia fama forstisto, Jack Westoby, rimarkis ke "forstumado rilatas ne kun arboj, sed kun kiel arboj povas servi homojn".

Vidu ankaŭ
----------

* Fakaj Esperanto-asocioj
* Foretinfo
* Karl-Hermann Simon
* Philippe Chavignon
* Tutmonda varmiĝo

Referencoj
----------

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Forstisto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Societo de Amerikaj Forstistoj ( SAF ) angle
* the Center for International Forestry Research
* the International Union of Forest Research Organizations
* FAO Forstista Sekcio angle
* The National Forest (England)
* Forestry Commission (Great Britain)