recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Miguel Cabanellas Ferrer** [kabaNEĝas] (Kartaĥeno, 1a de januaro 1872 - Malago, 14a de majo 1938)​ estis generalo de la hispana armeo kaj unu el la estroj de la Puĉo de la 17-a kaj la 18-a de julio 1936, kiu rezultis en la Hispana Enlanda Milito.

Militkariero
------------

En la 1890-aj jaroj li partoprenis en la milito kontraŭ la sendependistoj de Kubo. Tie li jam iĝis kapitano. Poste li partoprenis ankaŭ en la Rif-milito en la protektorato de Hispania Maroko, kie en 1909 li iĝis jam komandanto. En 1910 li proponis la kreadon de la unuaj trupoj de indiĝenaj marokanoj kiuj luktis kune kun la hispana armeo. En julio kaj aŭgusto 1921 la hispanaj trupoj suferis terurajn malvenkojn en Rif. Post tio Cabanellas partoprenis en la kontraŭatakoj kaj en la protestoj kun aliaj generaloj (Francisco Franco, José Millán Astray kaj Emilio Mola inter aliaj) kontraŭ la Miltjuntoj kiuj teorie estis kulpigitaj de tiuj pri la malvenkoj. Fakte la jam generalo Cabanellas estis procezita kaj la Militjuntoj reformitaj. Cabanella revenis al la Iberia Duoninsulo en majo 1922.

En la 1920-aj jaroj li estis militguberniestro de Menorko, sed li estis elpostenigita ĉar konspiris kontraŭ la Diktaturo de Primo de Rivera. En la 1930-aj jaroj li plenumis diversajn postenojn kiel subtenanto de la nova reĝimo de la Dua Hispana Respubliko.

Enlanda Milito
--------------

Ne estas totala interkonsento inter historiistoj ĉu Cabanellas estis jam konspirante en la puĉopreparo aŭ aliĝis tuj antaŭ ĝi. Ŝajne li jam kontaktis kun Mola kaj estis proponita kiel estonta Militministro. Li estris la puĉon en Zaragozo, kie ĝi sukcesis spite la forton de anarkiistoj kaj aliaj maldekstruloj. Kiam mortis Sanjurjo, kiu estis estonta ĉefa estro, oni kreis Miltjunton kaj Cabanellas iĝis ĝia prezidanto ĉar tiam li estis la generalo de plej alta hierarkio. Tamen tiu burokrata posteno apartigis lin el la truporegado.

La 21a de septembro 1936 okazis en Salamanko kunsido en kiu la Junto devis pritrakti la starigon de unika militkomando por eviti miskomprenojn kaj malkonsentojn jam okazintajn, kaj por tio oni elektis Francisco Franco kontraŭ la opinio de Cabanellas (kiu estis estinta lia superulo en la Rif-milito). «Vi ne scias kion vi ĵus faris, ĉar vi ne konas lin kiel mi, kiu estis ordonante lin en la armeo de Afriko [...] Se vi donas al li Hispanion, li kredos ke ĝi estas lia kaj permesos ke neniu anstataŭos lin en la milito aŭ post ĝi, ĝis sia morto».

Notoj
-----

1. ↑   Boletín Oficial del Estado, Núm. 571, 15a de majo 1938 [www.boe.es/datos/imagenes/BOE/1938/571/A07335.tif] Alirita la 13an de februaro 2018.
2. ↑   Bernat Muniesa, Dictadura y transición. La España lampedusiana. I: La dictadura franquista. 1939-1975, pp. 41 kaj 42. Citaĵo origine en: Guillermo Cabanellas, Cuatro Generales. La lucha por el poder.

* Kategorio Miguel Cabanellas en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 603463
* VIAF: 79230234
* ISNI: 0000 0000 5801 8685
* BNF: 159701244
* BNE: XX5177234
 |
**Marit Elisabeth Larsen** (naskiĝis la 1-an de julio 1983 en Lørenskog, Norvegio) estas norvega gitaristino kaj kantaŭtorino, do kantistino publike prezentanta siajn proprajn komponaĵojn.

Kariero
-------

Marit Larsen sursceneje en 2009
La kantistino konatiĝis kiel membro de la popmuzika duopo M2M kun sia amikino Marion Raven. Post la disiĝo de la duopo en 2002, Marit Larsen en 2004/2005 komencis soloan kantistinan karieron. La unuan muzikan albumon *Under the Surface* ("sub la surfaco") ŝi registris kun la nova muzikprodukta firmao EMI. La unua unuopaĵo *Don’t Save Me* ("ne savu min") estis granda sukceso kaj dum kvin semajnoj estis la plej populara kanto en la popmuzika ranglisto de Norvegio. La kanto *Under the Surface*, laŭ kiu nomiĝis la albumo, atingis la trian rangon en Norvegio.

En 2006 ŝi premiiĝis en la kategorio "plej bona norvega artistino de la Eŭropaj Muzikaj Premioj de MTV (MTV Europe Music Awards).

Post unujara paŭzo de publikado, Marit Larsen en somero 2008 revenis per la unuopaĵo *If a Song Could Get Me You* kaj duafoje atingis la rangon de plej populara kanto en la popmuzika ranglisto de Norvegio, ĉi-foje por du semajnoj. La kanto en julio 2009 ankaŭ publikiĝis en Germanlingvio: En Germanio kaj Aŭstrio ŝi atingis la rangon de plej populara kanto, en Svisio la duan rangon. Por tiuj landoj ankaŭ kompiliĝis nova albumo el la antaŭe en Norvegio publikigitaj kantoj, kiu ricevis la saman nomon kiel la unuopaĵo de 2008 kaj same tre sukcese vendiĝis.

Privata vivo
------------

Marit Larsen vivas en Oslo, kun la kantisto *Thom Hell*. La patro *Geir Tore Larsen* estas muzikisto en la Osla Filharmonia Orkestro, la patrino estas pianistino.

Diskografio
-----------

### Albumoj

* 2006: *Under the Surface*
* 2008: *The Chase*
* 2009: *If a Song Could Get Me You* (kompilo)
* 2011: *Spark*
* 2014: *When The Morning Comes*

### Unuopaĵoj

* 2006: *Don’t Save Me*
* 2006: *Under the Surface*
* 2006: *Only a Fool*
* 2007: *Solid Ground*
* 2008: *If a Song Could Get Me You*
* 2008: *I've Heard Your Love Songs*
* 2009: *Addicted*
* 2009: *Fuel*
* 2011: *Vår beste dag*
* 2011: *Coming Home*
* 2012: *Don't Move*
* 2014: *I Don't Want To Talk About It*
* 2015: *Faith & Science*
* 2015: *Please Don't Fall For Me*

Premio
------

* 2006: Eŭropaj Muzikaj Premioj de MTV (MTV Europe Music Awards) en la kategorio "plej bona norvega artisto"

* Kategorio Marit Larsen en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Eksteraj ligiloj
----------------

* oficiala retejo
* portreto germanlingva de Marit Larsen en la ĵurnalo "kulturnews" (aŭgusto August 2009)
* M-Larsen.net Arkivigite je 2018-09-25 per la retarkivo Wayback Machine – Fanpage: Photos, News, Videos and more


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 311307
* GND: 138258236
* LCCN: n2010000034
* VIAF: 88302880
* ISNI: 0000 0000 7841 3076
* SUDOC: 250642743
* BNF: 141131541
* MBA: 7445bc31-8998-4cc1-bba2-b86c15b7c872
* NDL: 01144911
* BIBSYS: 6058588
* NKC: xx0145742
 |
**Wilrijk** estas distrikto de la urbo Antverpeno. Wilrijk estis memstara komunumo ĝis la 1-a de januaro 1983 kiam ĝi aldoniĝis al Antverpeno.

Historio
--------

En la centra placo "Bist" oni trovis keltan tombon el la bronza epoko. Tiel oni povis konkludi ke la teritorio estis loĝata jam de keltoj ĉirkaŭ 650 antaŭ Kristo.

En la unuaj jarcentoj de nia erao establiĝis franka vilaĝo kun trinkejo sur tiu centra placo. Ĝia triangula formo, la relative granda distanco inter la placo kaj la preĝejo kaj la nomoj de kampoj certe estas frankaj restaĵoj.
En 765 fiksiĝis la limoj de la paroĥo Sankta Bavo kaj tiuj limoj poste fariĝis la komunumaj limoj. 
Fine de la 18-a jarcento, la terkulturistoj iom post transformiĝis al hortikulturistoj kaj brutbredistoj por provizi Antverpenon per laktaĵoj, legomoj kaj floroj.

En la 19-a jarcento konstruiĝis serio da fortikaĵoj ĉirkaŭ Antverpeno kun larĝaj ligvojoj. Kvar fortikaĵoj situiĝas en Wilrijk.
Ankaŭ la fervojo trairis la teritorion kaj havis haltostacion. Plia konektebleco estis tramo inter Antverpeno kaj Meĥleno. 
Pro la konstanta kresko de Antverpeno, Wilrijk transformiĝis al antaŭurbo. Urbanoj preferis ekloĝi en pli trankvila kaj sana loko dum ili tamen deĵoris en Antverpeno. Tial konstruiĝis serio da novaj loĝkvartaloj. 
En 1983 Wilrijk kunfandiĝis kun Antverpeno. Tio havis ankaŭ malavantaĝojn, i.a. la manko de kontaktoj de la urbestraro kun la distrikta loĝantaro. En 2001 sekvis malcentralizo kaj la distriktoj reakiris certajn respondecojn kaj buĝeton.

La enloĝantaro, 6 000 personoj en 1900, kreskis al 38 000 en 2006.

Vidindaĵo
---------

Plej trafas la Ĵain-templo, la plej granda ekster Hindujo. Ĝi havas surfacon de 1 000 m2. La tuto konsistas el blanka marmoro, kiu prilaboriĝis en Barato kaj transportiĝis al Antverpeno. Oni taksas ĝian koston inter 15 ĝis 25 milionoj da eŭroj. Tiun sumon kolektis la Ĵain-komunumo de proksimume 400 familioj en Antverpeno, aktivaj precipe en la diamantindustrio.

Partneraj Urboj
---------------

* Niederhausen (DE)
* Ilfeld (DE)
Koordinatoj: 49° 50′ 10″ N 18° 17′ 31″ O﻿ / ﻿49.83611 °N, 18.29194 °O﻿ / 49.83611; 18.29194 (mapo)

**Hotelo Gambrinus** (ĉeĥe: *Hotel Gambrinus*) en Moravia Ostrava estis konstruita en la jaroj 1891–1892 sur loko de pli malnova antaŭe rajtokuira domo. La novkonstruaĵojn en historiigantaj formoj projektis arkitekto Felix Neumann por sia patro kaj posedanto de la domo Emanuel Neumann. En la objekto estis hotela loĝigo, restoracio, kafejo kaj bierejo. La domo troviĝas en Placo de Masaryk, ĝi enfalas en memorindaĵan zonon Moravia Ostrava kaj ĝi estis enskribita kiel kultura memorindaĵo.

El famaj gastoj estis en la hotelo enloĝigita ekzemple ĉefduko Rainer Ferdinand von Österreich (1827–1913), ano de familio de Habsburgoj kaj ĉefkomandanto i.r. landodefendo, dum sia vizito de Ostrava en la jaro 1896. 

En la jaro 1917 akiris la domo Parcela banko kaj jam tiam la objekto estis por la nova celo adaptita. La fasado estis en la hodiaŭan aspekton reguligita en la jaro 1924. En konekso kun eluzo de la domo por mona instituto (nun jam Praga kredita banko) estis en ŝildon de la domo instalita kapo de Merkuro.

En teretaĝo estas hodiaŭ apoteko kaj en pli supraj etaĝoj ordinacioj de kuracistoj kaj kancelarioj. En la tria etaĝo de la konstruaĵo troviĝas kolektaĵoj kaj ekspozicioj de Citrario, privata muzeo de citroj.

Literaturo
----------

* KROČEK, M. *Osudy a podoba měšťanských domů ve staré Moravské Ostravě II* (pokračování). Ostrava. Sborník k dějinám a současnost Ostravy a Ostravska. 2007, roč. XIII, s. 545 - 571.
* STRAKOŠ, M.: *Průvodce architekturou Moravské Ostravy*. Ostrava 2009.
* DLOUHÝ, J.: Zajímavé návštěvy slavných v Ostravě od jejího založení v roce 1267 do roku 1989. Ostrava 2008.
**Villar del Salz** [biLJAR delSALZ] estas vilaĝo kaj municipo de la provinco Teruelo (nordorienta Hispanio), nome en la plej sudokcidenta pinto de la nordokcidenta komarko Jiloca [ĥiLOka], kies komarka ĉefurbo estas Calamocha. La loknomo *Villar del Salz* estas etimologie komprenebla kiel *Vilaĝo de la Saliko*.

Geografio
---------

Ĝi estas je 60 km de Teruelo, provinca ĉefurbo. Ĝi estas okcidente de Villafranca del Campo kaj sude de Ojos Negros. La urba kerno estas sur 1219 msm. Proksimaj loĝlokoj estas Ródenas kaj Peracense.

Historio
--------

La zono venis al posedo de kristanoj post la venko de Alfonso la 1-a la Batalema. En 1248 ĝi sendependiĝis disde Daroca. 

Preskaŭ ĉiuj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento kaj same en Villar del Salz ĝis nunaj nur 66.

Aktualo
-------

Bazo de ekonomio estis agrikulturo (cerealoj), forstado, kaj brutobredado. Nune rura turismo.

Estas altiraĵoj en la urbo, nome la preĝejo kaj la ermitejo, piedirado tra proksimaj naturaj lokoj ktp.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Teruelo

Notoj
-----

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 800942
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por aliaj signifoj, bv. rigardi la apartigilan paĝon: Merlo (apartigilo) |

**Merlo** estas urbego en provinco Buenos Aires, Argentino.

Blazono de Merlo

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 170 km²
* Loĝantaro: ĉ. 224 000
* Supermara alteco: 16 m
* Horzono: UTC-3h
* Poŝtkodo: B 1722
* Telefonkodo: 54 220

Geografio
---------

Kirko en Merlo
Merlo situas en la nordoriento de la urbaglomeraĵo de la landa ĉefurbo Buenos Aires kaj estas la ĉefa urbo de la samnoma distrikto. Bonaero troviĝas 29 km.

Historio
--------

Fondita en 1755, ĝi estas nun la sidloko de la distrikta registaro.

La regiono de la hodiaŭa distrikto estis koloniigita kune kun Bonaero jam en 1580. En 1730 provizora paroko fondiĝis en la proksimeco de nuna Merlo kaj post iom da tempo ankaŭ vilaĝo Merlo fondiĝis. En 1865 la regiono estis oficiale deklarita provinco. Tiam ĝi estis jam grava teritorio pro la funkcianta fervojo. La urbeto iĝis komerca centro por la ĉirkaŭaj agrikulturaj kaj paŝtistaj bienoj.

Urbodomo en Merlo

Vidindaĵoj
----------

* kirkoj
* muzeo
* municipa teatro
* urbodomo

Fontoj
------

* angle
**Drávaszerdahely** [drAvaserdahej] estas malgranda vilaĝeto en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Baranya, en Distrikto Siklós.

Blazono de Drávaszerdahely

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 6 km²
* Koordinatoj de tutmonda loktrova sistemo: 45.8354/18.1648
* Loĝantaro: 200
* Poŝtkodo: 7847
* Telefonprefikso: 72

Situo
-----

Drávaszerdahely situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo, laŭ iama fervojo Villány-Sellye. Siklós troviĝas 13, Villány 28, Kozármisleny 29, Sellye 30 km-ojn.

Historio
--------

La unua skriba mencio pri la vilaĝo devenis el 1177 en formo *"Zeredahel"*. Inter 1918-1920 la serboj okupis la regionon.

En Drávaszerdahely migra poŝto servas.

Vidindaĵo
---------

* kalvinana preĝejo de 1839

Komunumoj pri *szerdahely* en Hungara reĝlando
----------------------------------------------

La vorto signifas: loko, kie merkrede okazis bazarado.

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Alsószerdahely | Bodrogszerdahely | Drávaszerdahely | Dunaszerdahely | Felsőszerdahely |
| Kaposszerdahely | Kisszerdahely | Kőszegszerdahely | Magyarszerdahely | Muraszerdahely |
| Nyitraszerdahely | Szerdahely | Tótszerdahely |  |  |

* Kategorio Drávaszerdahely en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**PUSKÁS Attila** (puŝka:ŝ) estas rumanuja hungara biologo (entomologo, botanikisto), politika malliberulo naskita en Kluĵo la 9-an de aŭgusto 1931. Li estas filo de Lajos Puskás.

Biografio
---------

Attila Puskás la mezlernejonfinis en sia naskiĝurbo (1950); li havigis samloke la diplomon de instruisto en la fakultato pri naturscienco en Universitato Bolyai (1954). Komence li instruis en Frumoasa (1954-55), poste en liceo de Miercurea Ciuc (1955-58), en Dăneşti (Harghita). La 12-an de majo 1959 oni arestis lin kune kun siaj 6 kolegoj kaj 5 lernantoj kaj oni kondamnis li al 20 jaroj malliberejo. Li liberiĝis laŭ amnestio la 3-an de aŭgusto 1964. Li laboris kiel biologo, resp. ĉefbiologo, direktoro de plantprotekta laboratorio en Sfântu Gheorghe ĝis sia pensiuliĝo. Poast 1990 li estis vicprezidanto de distrikta organizo de RMDSZ, prezidanto de Ligo de Estintaj Politikaj Malliberuloj en Distrikto Covasna. Li estis laŭreato de memormedalo "A hazáért és a szabadságért" (Por patrujo kaj libereco) (1991) de Hungarujo.

Libroj
------

* *Barátaink és ellenségeink a rovarok* (1975);
* *Rovargyűjtők könyve* (Kv. 1976).
* *A fenyők birodalmában* (Kv. 1997),
* *Növényvédelmi ABC* (Sepsiszentgyörgy 2000).
* *Alkonyatkor*, Sepsiszentgyörgy, Trisedes Press, 2014.

Literaturo
----------

* Balogh László: *A fővádlott*. En volumo *És te hol voltál, Szent György?* (Sepsiszentgyörgy 2001. 143-172).

Fontoj
------

* Romániai magyar irodalmi lexikon

* Kategorio Attila Puskás en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 256324
 |
**Attila Péterfalvi,** laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj kun plena nomo **Péterfalvi Attila András** estas hungara juristo, ombudsmano, altlerneja instruisto.

Attila Péterfalvi naskiĝis la 29-an de marto 1957 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Attila Péterfalvi maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo, poste li akiris juran diplomon en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 1981, post 2 jaroj kaj en 1998 diplomojn en pli alta grado. Inter 1981-1983 li laboris en municipo de Veszprém (urbo), poste li havis plurajn postenojn en la departemento. En 1986 li ekinstruis en Altlernejo pri Publikaj Servoj, en 1991 li ricevis stipendion de NATO por okupiĝi pri defendo de personaj datenoj. Inter 2001 kaj 2007 li estis ombudsmano pri defendo de personaj datenoj, poste li gvidis oficejon en simila temo. En 2014 li akiris sciencan gradon Ph.D..

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Adatvédelem és információszabadság a mindennapokban* (2012)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Attila Péterfalvi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 706357
* VIAF: 121424644
* ISNI: 0000 0000 7943 3685
 |
|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 39523
* GND: 109636607X
* LCCN: no94032727
* VIAF: 16803664
* ISNI: 0000 0000 4293 3598
 |



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

**Feiko MUNNIKSMA** (naskiĝis la 31-an de majo 1915 en Groningen, mortis la 27-an de aprilo 1990 en Annen, Nederlando ) estis la ĉefredaktoro de *Internacia Komerca-Ekonomika Vortaro*, unu el la plej imponaj terminaroj iam kompilitaj per Esperanto.

Li krome tradukis tri tekstojn de Leo Polak. Ĉiuj estis eldonitaj de Cercle Esperantiste de l'Agenais "Laute!" ; SAT-Broŝurservo:

* La Senco de l' morto**,** 1982.
* Unueco super prokreda dividiĝo, 1983.
* Naturleĝo, pensoleĝo, morala leĝo, 1984.

Dum la dua mondmilito li agadis en la nederlanda rezisto kontraŭ la germana okupacio, i.a. per eldono de la kontraŭgermana revuo *De vonk* (La sparko) kaj donante rifuĝejon al personoj serĉataj de la nazioj. Pro tio li estis arestita la 27-an de novembro 1942 kaj kondamnita al trijara enkarcerigo en la prizono de Rheinbach.

Li ankaŭ verkis *Pensoj kaj protestoj* libro de poezio originala, eldonejo Perspektivo. Kopenhago 1984. Japanstilaj poemoj kaj adekvataj ilustraĵoj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Libroj kaj aliaj dokumentoj[*rompita ligilo*] de kaj pri Feiko Munniksma en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo Arkivigite je 2007-12-21 per la retarkivo Wayback Machine
* Artikoloj de kaj pri Feiko Munniksma en Elektronika Bibliografio de Esperantaj Artikoloj (EBEA)

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑
3. ↑  Laŭ  li mortis la 2-an de majo kaj ne la 27-an de aprilo.
4. ↑
**Kuti** (ukraine *Кути*, germane *Kutten*, pole *Kuty*, rumane *Cuturi*) estas urbeto en Ukrainio, ĉe la rivero Ĉeremoŝ, en la regiono de Ivano-Frankivsk. Ĝi gravas kiel historia centro kaj nomdonanto de la historia regiono Pokuttia. Ĝia loĝantaro estis 4.272 (2001).

Ĝi estis unuafoje menciita en 1469 kiel vilaĝo de Jan Odrowąż, ĉefepiskopo de Lwów kaj persona konsilisto de polaj reĝoj. la setlejo krekis kaj en 1715 Jan Potocki - kieva vojevodo - donis al ĝi urban ĉarton. Oni fondis tie unitaran kaj armenan ekleziojn. La urbo poste kreskis danke al proksimeco de Bukovino.

La urbon akiris en 1772 la Aŭstra Monarĥio kaj la urbo perdis la privilegiojn la 1-an de majo 1782. La urbo reevoluis kaj restis la judaj kaj armenaj loĝantoj. En 1849, la urbo havis ĉ. 3700 loĝantojn kaj en 1880, 6300. Tiutempe oni konstruis fervojon inter ĝi kaj partoj de Galicio tra Kołomyja-Ĉernivco.

Post la kolapso de la Centraj potencoj en 1918, la urbo iĝis parto de la Okcident-Ukrainia Popola Respubliko, sed baldaŭ okupis ĝin Rumanio, poste venis sub regadon de Pollando. La urbo gravis kiel ĉefvoja trairejo de Pollando al Rumanio. Ĝi estis loko por la pola prezidento Ignacy Mościcki, antaŭ kiam li forlasis polalndon pro la german okupado (1939). La urbon defendis la pola armeo ĝis 20-a de septembro 1939. Poste la urbon okupis la Ruĝa Armeo kaj murdis multajn soldatojn dum batalo por la ponto de Ĉeremoŝ, sed tiam mortis eĉ la pola verkisto Tadeusz Dołęga-Mostowicz.

Ekde 1991, la urbeto estas parto de Ukrainio.

Gravaj personoj
---------------

* Edmund Charaszkiewicz

Proksimaj urbetoj
-----------------

* Kosiv, Galicio
* Viĵnica, Bukovino
**Nigrogrundoj** estas grupo de A-C grundoj, kiuj ekestis danke al grundformiĝa procezo de intensa akumuliĝo de humo kaj ĝia ŝanĝo (humiĝo) plej ofte en kondiĉoj de stepo. Do en Mezeŭropo temas en kelkaj kazoj pri reliktaj grundoj, ĉar ili ekestis en aliaj klimataj kondiĉoj ol estas hodiaŭ (en hodiaŭaj ili ne ekestus) kaj restis ĉi tie pro frua senarbarigo (sub arbaroj ŝanĝis al grundoj de grupo lesiveoj). La diagnoza huma A-horizonto havas nigran koloron, kaj ne kompareble kun kelkaj aliaj grundotipoj kun malhelaj A-horizontoj (ekzemple podzoloj, umbrizjomoj kaj aliaj) ĝia sorbada komplekso estas satigita per alkalecaj kationoj. Huma horizonto estas ofte ne tipe profunda (pli ol 30 cm, iam eĉ unu metro), kaj ekestas sur kalkon enhavantaj ŝuteblaj petroj, plej ofte leŭsoj aŭ leŭsaj argiloj. Tipa estas alta biologia aktiveco (granda denseco de radikoj ktp). Ili apartenas inter la plej fertilaj grundotipoj (en Mezeŭropo en kazo de sufiĉa humideco dum la jaro ili estas fakte la plej fertilaj). La plej tipa grundotipo apartenanta al tiu ĉi klaso estas ĉernozjomo.
La **Luterana preĝejo** estas religia historia monumento en urbo Abaújszántó (Hungario).

Historio
--------

Ĝis 1735 estis luterana centro en Monok, poste en *Cekeháza*, kiu nun estas loĝkvartalo de Abaújszántó. La baroka kirko sen turo estis konstruita en 1792. En la jaroj 1798 kaj 1799 ĝi estis malkonstruita, ĉiuj materialoj estis transportitaj al la origina Abaújszántó, kie denove estis konstruita. En 1846 pro granda incendio la preĝejo bruldetruiĝis, sed en la sekva jaro oni rekonstruis ĝin. En 1881 inundo faris gravajn detruojn. La turo estis konstruita nur en 1924.

Konstruaĵo
----------

Tiu luterana kirko situas sola laŭ la ĉefplaco. En mezo de la fasado la kvadrata turo plene reliefas, sube meze estas la ĉefenirejo. La turpinto esta piramida. La navo estas brikoforma, la absido estas duonronda. La instalaĵoj estis faritaj en la malfrua 18-a jarcento.

Fontoj
------

* Arkivigite je 2021-01-11 per la retarkivo Wayback Machine
* 
* 
* 
* Arkivigite je 2020-11-26 per la retarkivo Wayback Machine
* 


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Feked,** kroate **Feketić** aŭ *Fejket* estas malgranda vilaĝeto en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Baranya, en Distrikto Mohács.

Kutima ŝvaba loĝdomo, kie menciindas apud la korta enirejo jam en la domo tre mallarĝa kaj alta elirejo. Ĝi estis uzata nur por forlivero de ĉerkoj, neniam por persona elirado.

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 19 6 km²
* Loĝantaro: 180
* Poŝtkodo: 7724
* Telefonprefikso: 69
* Koordinatoj: 46°10′03″N 18°33'29″E

Situo
-----

Feked situas sur mildaj deklivoj, fine de tre mallonga senelirejo, laŭ iama fervojo Pécs-Bátaszék, kiu funkciis inter 1911-1997. La vilaĝo mem konsistas el tre larĝa vojo, kiu iam estis paŝtejo, nuntempe tie kuŝas la preĝejo. La vilaĝa aspekto ankaŭ nun gardas la iaman ĐĐŝvaboj|ŝvaban]] formon.

Historio
--------

La unua skriba mencio devenis el 1372 laŭ tiama hungara ortografio *"Feketh"*. La komunumo senhomiĝis post la mezepoko dum dominado de la turkoj. En 1702 germanoj refondis la vilaĝon. Inter 1918-1921 armeo de Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj okupis la vilaĝon. Post la 2-a mondmilito la germanoj deportiĝis al Germanio. En 2001 la germanoj estis 24 %.

En Feked migra poŝto servas.

Vidindaĵoj
----------

* romkatolika baroka preĝejo omaĝe al Sankta Triunuo de 1756, en 1846 pligrandigita

* Kategorio Feked en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Melbourne Armstrong Carriker** (1879-1965) estis usona ornitologo kaj entomologo.

Biografio
---------

### Vivo

Carriker naskiĝis en Sullivan (Ilinojso) en 1879. Li ĉeestis ĉe Universitato de Nebrasko-Lincoln,kie li studis *Mallophaga* (birdolaŭsoj) kun Lawrence Bruner. Li havis filon Melbourne Armstrong Carriker Jr. kiu estis mara malakologo.

Li mortiĝis en 1965.

### Kariero

Carriker ekkolektis haŭtaĵojn de birdoj kaj ekstudis birdan kutimaron kiam li gradiĝis el altlernejo. Li ekhavis intereson pri birdolaŭsoj, kaj iĝis tutmonda fakulo pri genroj el neotropiso. Li komunikiĝis kun tutmondaj sistematikistoj pri *Mallophaga* kaj publikigis nombrajn artikolojn kaj en hispana kaj en angla. Li ankaŭ priskribis du familiojn, kvar subfamiliojn, 53 genrojn kaj subgenrojn, kaj proksimume 866 speciojn kaj subspeciojn de birdolaŭsoj dum sia tuta kariero. Li veturis etende tra Sudameriko kaj kolektis specimenojn por la Muzeo Carnegie, la Usona Muzeo de Natura Historio en Manhatano, la Akademio de Naturaj Sciencoj (tiam Akademio de Naturaj Sciencoj de Filadelfio), la Usona Nacia Muzeo, la Peabody-muzeo de naturhistorio, la Muzeo Field de Natura Historio en Ĉikago, kaj la Naturhistoria Muzeo de Los Angeles.

Carriker laboris kiel helpzorgisto pri birdoj ĉe la Muzeo Carnegie el 1907 al 1909. Li iĝis honora kunlaboranto de la Departamento de Entomologio, ĉe la Usona Nacia Muzeo, en 1953.

Referencoj
----------

1. 1 2 3 4  Melbourne Armstrong Carriker at the SIA archives.
2. ↑  "Folklife Festival 2011: Colombia and the Smithsonian" de Courtney Esposito 5an de Julio, 2011. Smithsonian Institution Archives.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 454057
* GND: 173169635
* LCCN: n91024963
* VIAF: 28706012
* ISNI: 0000 0000 3306 7544
 |
*Tiu ĉi artikolo temas pri kaverno en Ĉeĥio. Pri bulgara urbo temas artikolo Ŝipka.*

---

Koordinatoj: 49° 35′ 12″ N 18° 07′ 04″ O﻿ / ﻿49.58667 °N, 18.11778 °O﻿ / 49.58667; 18.11778 (mapo)

En la kaverno.
**Šipka** (legu Ŝipka) estas kaverno super urbo Štramberk kaj 2 km de urbo Kopřivnice.

La kaverno estas unu el la plej signifaj arkeologiaj lokoj en Ĉeĥio, unu el tri trovejoj de skeletaj postrestaĵoj de neandertala homo. Ĝi estiĝis en tektona deŝiraĵo de juraj kalkŝtonoj. Hodiaŭ tio estas nur rokpordego kaj torso de trafalinta horizontala kaverno kun restaĵoj de koridoroj kun suma longeco 60 m.

La kaverno estis antaŭe malmulte konata kaj ties koridoroj estis ŝtopitaj per argilo kaj ŝtonmiksaĵo. En la jaro 1879 Karel Jaroslav Maška komencis esplorfosi en ĝi kaj dum kvar jaroj li trovis en ĝiaj sedimentoj multe da restaĵoj de vertebruloj el plejstoceno, precipe da ostoj de ursoj, sed ankaŭ de kastoro, cervo, ĉevalo, leono, hieno, kato, ĉamo, rinocero ka. Sed la plej signifa trovaĵo estis la tn. makzelo el Šipka – la makzelo de infano de neandertala homo, kiu ĉi tie mortis proksimume antaŭ 40 000 jaroj en glacia praepoko. La makzelo onidire portis markojn de ŝanĝo al hodiaŭa tipo de homo. Krom tio estis en la kaverno trovitaj fajrujo kaj multnombra ŝtona ilaro. En tiamaj jaroj tio estis renversa trovaĵo – oni nome skribis la jaron 1880 kaj pasis nur 24 jarojn ekde la unua trovaĵo de neandertalaj homoj ĉe Düsseldorf. Bedaŭrinde, en la jaro 1945 la makzelo forbrulis dum incendio en Mikulova kastelo, en kies depozaĵo ĝi estis metita.

La torso de la kaverno estas libere alirebla kaj ĝi estas havigita per informtabuloj.


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Tihamér Nemes** [nemeŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Nemes Tihamér** estis hungara inventisto, inĝeniero. Li estis pioniro de la hungara kibernetiko.

Unu el la inventaĵoj de Tihamér Nemes
Tihamér Nemes  naskiĝis la 29-an de aprilo 1895 en Budapeŝto. Li mortis la 30-an de marto 1960 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Tihamér Nemes akiris diplomon en Reĝa Teknika Universitato József en 1917. Komence li laboris en fabriko pri flugmaŝinoj, ekde 1921 li ingteresiĝis pri la telekomunikado, li havis postenojn en tiaj laborejoj. Li aĝis 30, kiam li estis jam ĉefinĝeniero kaj fabrikestro. Li apartenis al stabo, kiu kreis modernan telefonon en la 1930-aj jaroj, sed tiutempe li okupiĝis ankaŭ pri la televizio. En 1938 li havis patenton pri la kolora televizio. Liaj aliaj petentoj estis pri skribilo de la parolo, aŭtomata iro-maxino, praa komputilo por ŝako. Ekde 1951 li partoprenis en kreo de la hungara televizio-dissendo. Li ankaŭ instruis longe en la menciita universitato. En 1953 li pensiuliĝis, en 1957 li doktoriĝis antaŭ la Hungara Scienca Akademio.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Über momentane Frequenzanalyse von Lichtschwankungen mittelsrotierenden Scheiben* (1932)
* *Colour television with electrical colour filters* (1939)
* *Mechanical solution of diophantic problems* (1949)
* *The chessplaying machine* (1951)
* *Kibernetikai gépek* (1962, germane 1967) - postmorta kompilado el liaj notoj

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto

* Kategorio Tihamér Nemes en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 553581
* VIAF: 110975849
* ISNI: 0000 0001 1004 6393
* BIBSYS: 90202315
 |
**Feketeerdő** estas malgranda vilaĝeto en Hungario en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Győr-Moson-Sopron, en Distrikto Mosonmagyaróvár. La loknomo signifas hungare: nigra-arbaro.

Blazono de Feketeerdő

Bazaj informoj
--------------

* Poŝtkodo: 9211
* Telefonkodo: 96
* Areo: 7  km²
* Loĝantaro: 400

Situo
-----

Feketeerdő situas sur insulo de Danubo **Szigetköz**, ĉe Mosoni Duna, pli proksime en duoninsulo de Mosoni Duna. En la insulo estas nur flankovojoj. La vilaĝo havas ponton al la proksima Mosonmagyaróvár. Tiu urbo troviĝas 10, Hegyeshalom kaj Aŭstrio po 12, Győr 46 km-ojn.

Historio
--------

La unua mencio pri la vilaĝo devenis 1274 en formo *"Feketheweden"*. Post falo de la socialismo alvenis slovakoj, kiuj fondis apartan loĝkvartalon.

En Feketeerdő migra poŝto servas.

Vidindaĵoj
----------

Vidindaĵo estas la preĝejo.

Famuloj
-------

En Feketeerdő naskiĝis agronomo János Schmidt.

Vidu ankaŭ
----------

* Pădurea Neagră, hungare samnoma vilaĝo en Rumanio
* Nigra Arbaro

* Kategorio Feketeerdő en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Kaverno en Strašín** troviĝas 1 km de vilaĝo Strašín (prononcu Straŝin), proksimume 10 km de urbo Sušice (prononcu Suŝice).

Kaverno en Strašín, nomata ankaŭ **Nezdická**, estas hodiaŭ jam forlasita minejo por fererco kaj okro. Ties spacojn kreis subteraj akvoj en tavolgrupo de kristalaj kalkŝtonoj, apartenantaj en la tn. suŝice-votica zono de metamorfozitaj mineraloj de bunta serio de la plej malnova ĉeĥa geologia unuo – moldanubiko.

La kaverno estas neregula sistemo de ĉambregoj, plataj koridoroj kaj rampvojoj kun suma longeco 200 m. La enirejo kun dimensioj 6 x 1,6 m kondukas en ĉefan spacon de la kaverno, klinigita ĉambrego 23 m longa, 12 m larĝa kaj preskaŭ 3 m alta. Ties la plej malaltan lokon verŝas subtera lageto. Malantaŭ ĝi la kaverno daŭrigas norden tra nove malkovritaj spacoj. Sed la ĉefaj sistemoj de koridoroj deflankiĝas al orienta kaj okcidenta flanko. Okcidente tio estas proporcie larĝaj koridoroj kun longeco pli ol 60 m, klinigitaj konsente kun la ĉefa ĉambrego. Orienten elkuras du koridoretoj, kondukantaj ĝis pli ol 80 m longa labirinto de mallarĝaj rampvojoj kaj pli malgrandaj ĉambretoj.

Post trafoso de mallarĝaj koridoroj de la kaverno kaj ties esploro de lokaj loĝantoj en la jaro 1930 kaj post geomorfologiaj observadoj, entreprenisto F. Krejza montris intereson pri la kaverno. En la jaro 1936 li fondis ĉi tie minejon nomata František (Franciso), la ĉefan ĉambregon de la kaverno li sekurigis per lignotruso, alirebligis ĝin per simpla ŝtuparejo kaj li komencis mini el kavernaj plenigaĵoj limoniton kiel ferercon, kiun li liveris en gisejojn. Pli malfrue li ĉi tie fosis por ceramikistoj okrojn, sed jam fine de aŭgusto de la sama jaro li haltigis la minadon. Ekde tiu tempo la kaverno estis nur objekto de intermitaj esploroj kaj speleologiaj esploroj. Ĝis hodiaŭ ne estas unusignife klarigita ties estiĝo kaj evoluo. Proksime nome situas periodaj mergiĝoj de lokaj rojoj, sed kolorigeksperimentoj ne montris ilian kunigon kun la subteraj lagetoj. Rimarkindaj estas ankaŭ perfektaj pladformaj kaj potformaj kavaĵoj en la plafono de la kavernaj spacoj, kiuj, same kiel plimulto de kavernoj en kristalaj kalkŝtonoj, tute malhavas karstan ornamaĵaron.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Logo Wikimedia Commons Bildoj, sonoj kaj videoj pri temo Kaverno en Strašín en Vikimedia Komunejo


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
En kombinatoriko, **cikla permuto** estas permuto en cikla ordo.

La nocio estas uzata kun malsamaj, sed similaj sencoj:

Varianto 1
----------

surĵeto de permuto
Permuto **P** super aro **S** kun *k* eroj estas **cikla permuto** kun kompenso **t** se kaj nur se

la eroj de **S** povas esti entute ordigitaj, *(c[1] < c[2] < ... < c[k])* kaj la surĵeto de **P** povas esti skribita kiel:
*P(c[i]) = c[i+t]* por *i = 1, 2, ... k-t*, kaj
*P(c[i]) = c[i+t-k] por* i *= k-t+1, ... k*.
Ĉiu ĉi tia cikla permuto estas konstruita
el akurate *PGKD (k, t)* disaj cikloj. En ĉiu ciklo la eroj estas permutataj nur inter si. Vidu en cikloj kaj fiksaj punktoj.

Ĉi tiaj ciklaj permutoj estas nomataj ankaŭ kiel **turnadoj**.

Ekzemplo kun *k=8, t=2*:

{\displaystyle {\begin{pmatrix}1&2&3&4&5&7&6&8\\3&4&5&7&6&8&1&2\end{pmatrix}}}

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| *i* | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 |
| *c[i]* | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 7 | 6 | 8 |
| *P(c[i])* | 3 | 4 | 5 | 7 | 6 | 8 | 1 | 2 |

Ĝi konsistas el *PGKD(8, 2) = 2* cikloj. La unua ciklo konsistas el eroj *1, 3, 5, 6*, la dua ciklo konsistas el eroj *2, 4, 7, 8*.

Varianto 2
----------

surĵeto de permuto
Permuto estas **cikla permuto** se kaj nur se ĝi konsistas el akurate unu ciklo.

Ĉiu permuto super aro de *k* eroj estas cikla permuto de varianto 2 se kaj nur se ekzistas tia ordigo super la aro ke la permuto estas cikla permuto de varianto 1 kun *PGKD(k, t) = 1*.

Ekzemplo:

{\displaystyle {\begin{pmatrix}1&2&3&4&5&7&6&8\\4&5&7&6&8&1&2&3\end{pmatrix}}={\begin{pmatrix}1&4&6&2&5&8&3&7\\4&6&2&5&8&3&7&1\end{pmatrix}}}

Varianto 3
----------

surĵeto de permuto
Permuto estas **cikla permuto** se kaj nur se nur unu el cikloj el kiuj ĝi konsistas havas longon pli grandan ol 1.

Ĉiu cikla permuto de varianto 3 estas unio de cikla permuto de varianto 2 kaj iu kvanto da fiksaj punktoj.

Ĉiu cikla permuto de varianto 2 estas ankaŭ cikla permuto de varianto 3 kun nula kvanto da fiksaj punktoj.

Ekzemplo:

{\displaystyle {\begin{pmatrix}1&4&6&8&3&7&2&5\\4&6&8&3&7&1&2&5\end{pmatrix}}}

Vidu ankaŭ
----------

* Cikla skribmaniero
* Nombro de Stirling
* Cezara ĉifro
Koordinatoj: 49° 40′ 14″ N 16° 54′ 48″ O﻿ / ﻿49.67056 °N, 16.91333 °O﻿ / 49.67056; 16.91333 (mapo)

**Kavernoj en Javoříčko** troviĝas en norda Moravio, en distrikto Olomouc, 1 km de vilaĝo Javoříčko, proksimume 12 km sude de urbo Mohelnice.

Kavernoj en Javoříčko estas pro kvanto, grandegeco kaj bunteco de karsta ornamado la plej ornamaj kavernoj en Ĉeĥio, kaj ankaŭ ties subteraj katedraloj apartenas al la plej grandaj en Ĉeĥio. Ili kondukas tra kalkŝtona tavolaĵo de la tn. koniko-mladeca devonio, geologia unuo de moravia-silezia paleozoiko. Kalkŝtonaj montoj ĉi tie kreas la tn. Karston en Javoříčko.

La ampleksan, duetaĝan kavernan sistemon, kun suma longeco de koridoroj ĉirkaŭ 4 km, kreis subtera rivereto nomata Špránek, kies aktivaj subteraj riverfluejoj hodiaŭ situas profunde sub la esplorserĉitaj kavernoj kaj ili ne estis ĝis nun malkovritaj. La ekkonitaj kaj el granda parto alirebligitaj spacoj estas malnovaj, alte situantaj etaĝoj kaj kreas ilin grandegaj katedraloj kaj longaj koridoroj kun river-aluvioj kaj kun la tutaj generacioj de eksterordinare riĉa karsta ornamaĵaro.

Vizitrondo tra la kavernoj kondukas el enirejkonstruaĵo tra **Gotika kaverno** en la unuan grandegan spacon – **Deglitaĵkatedralon** kun riĉa, precipe stalaktita, ornamaĵaro. De ĉi tie la vojo kondukas preter **Lupa truo** (37 m profunda abismo) ĝis la plej profunda spaco de la kavernoj – 56 m longa, 34 m larĝa kaj 18 m alta **Katedralo de Gigantoj**. Ĝi estas laŭvorte troplenigita per fantastaj formoj de stalaktitoj, stalagmitoj kaj stalagnatoj de mamutaj dimensioj, lagetoj kun perloj, kurtenoj, sintraj akvofaloj de neĝblankaj kaj ruĝaj koloroj. Precipe eminentas grandiozaj stalagmitaj pagodoj kaj giganta bunta sintra akvofalo Niagaro. Sekvantaj koridoroj havas jam multe pli modestajn dimensiojn. Sed ili estas ankaŭ troplenigitaj per gutŝtonoj, ĉifoje precipe per blankecaj stalaktitoj.

La kavernoj estis malkovritaj en la jaro 1937, en 1938 estis malkovrita **Fabela kaverno**. Esploroj de la kavernoj daŭrigis eĉ post ties elektrigo kaj post la alirebligo tra nova, la hodiaŭa enirejo el la 1953. En la jaro 1998 estis renovigitaj konstrua kaj teknika ekipaĵaro de la kavernoj. Pojare trairas tra la kavernoj pli ol 50 000 vizitantoj.

En la ĉirkaŭaĵo eblas viziti rokformon Ŝtoniĝintan kastelon (rokpordego kaj kaverno), vilaĝon Javoříčko (monumento al viktimoj de faŝismo) aŭ burgon Bouzov.

Rilataj artikoloj
-----------------

* Špraněk - nacia naturrezervejo, en kiu la kavernoj troviĝas

Pluaj fotoj
-----------

* Nove rekonstruita enirejo en la kavernojNove rekonstruita enirejo en la kavernoj
* Kavernoj en JavoříčkoKavernoj en Javoříčko
* Kavernoj en JavoříčkoKavernoj en Javoříčko
* Rokponto proksime de la kavernoj en JavoříčkoRokponto proksime de la kavernoj en Javoříčko


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**István Máday** [iŝtvAn mAdai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Máday István** estis hungara kuracisto, neŭrologo, altlerneja instruisto. Lia nobela antaŭnomo estis *marosi* [maroŝi] ekde 1899, lia patro estis Izidor Máday, lia frato estis Andor Máday.

István Máday naskiĝis la 5-an de aprilo 1879 en Budapeŝto, li mortis la 17-an de junio 1959 en Budapeŝto.

Biografio
---------

István Máday akiris diplomon el ŝtatscienco en Reĝa Universitato de Budapeŝto en 1900, poste li estis armea oficiro ĝis 1909. Iom poste li studis medicinon en universitatoj de Budapeŝto, Prago, Vieno kaj Innsbruck. Li estis asistanto en Prago (1912-1914) kaj li akiris medicinan diplomon en 1916. Li partoprenis ankaŭ en la 1-a mondmilito ĉefe kiel armea kuracisto. Inter 1921-1928 li estis asistanto en Scienca Universitato István Tisza kaj en 1927 li habilitiĝis, fine li instruis plu jam en pli alta instrua rango. Inter 1928 kaj 1950 li estis ankaŭ privata kuracisto en Budapeŝto, poste li estis ĉefkuracisto en ŝtata kuracejo. Li kontribuis en koncernaj revuoj. Li havis edzinon, kiu naskis 3 gefilojn.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *A ló szellemi tehetségei. – A ló érzelemvilága. – A physikai problémák kialakulásának kezdete.* (1909)
* *Psychologie des Pferdes und der Dressur* (1912)
* *Az ifjúság pályaválasztása, tekintettel a hadiárvákra* (1918)
* *A családi kataszter kérdései. – Az iskolaorvosi törzslapról. – Az osztrák iskolareformról.* (1926)
* *Modern nevelés és individuálpszichológia* (1933)
* *Individuálpszichológia* (monografio, 1941)
* *A „Psychopathia martialis" kritikája* (1946)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 704417
* GND: 1055107363
* VIAF: 121480105
* ISNI: 0000 0001 1008 6029
* SUDOC: 109327926
* BIBSYS: 1560455415873
 |
titolpaĝo de la seminaria broŝuro
La **26-a Internacia Seminario** de la Esperanto-Junularo okazis inter la 27-a de decembro 1982 kaj la 3-a de januaro 1983 en la pitoreska mezepoka kaj vinprodukta urbo Oberwesel de la federacia lando Rejnland-Palatinato en la okcidento de Germanio, borde de al rivera Rejno. La kiel dum antaŭaj aranĝoj science altnivelajn prelegojn kaj laborgrupojn dumtage kaj la tutnoktan interkonatigan kaj festan programon partoprenis iom pli ol 170 lernantoj kaj studentoj el dudeko da eŭropaj landoj. La organizan teamon de GEJ partoprenis *Uschi Felhölter* (kunordigo), *Elisabeth Kuhl-Kruse* (vespera programo), *Elisabeth Schwarzer* (tema programo), *Gerald Roemer* (financoj, teknikaĵoj) kaj *Thomas Pusch* (administrado, informado). Kiel dum antaŭaj jaroj, la Federacia ministerio pri familioj, maljunuloj, virinoj kaj junuloj de Germanio subvenciis la aranĝon per preskaŭ 16.000 DEM, tial ke ne nur la kotizoj estis parte pagitaj de la ŝtato, sed ĉiu partoprenanto rericevis procentaĵon de siaj vojaĝkostoj, kio do aparte kuraĝigis partoprenantojn el pli foraj landoj alvojaĝi kaj kundiskuti.

Ĉi-foje la temo de la semajno - kiu laŭ nombro de partoprenantoj kaj komparoj de aliaj Esperanto-aranĝoj estis pli "kongreso" ol "seminario" - estis sociologia:  

**La tradicia familio en krizo**

"La tradicia familio" - ĉu baldaŭ kuriozaĵo algapebla?
Prelegoj kaj laborgrupoj fokusigis la atenton sur interkulturaj komparoj de diversaj formoj por junaj paroj kunvivi kaj eventuale disiĝi, de avantaĝoj kaj malavantaĝoj de la kunvivado de pluraj generacioj kaj la malapero de tiu koncepto en modernaj urboj, de la efiko de paca aŭ malpaca disiĝo de gepatroj al la psiko de la infanoj, de familioj kun nur unu generinto ktp ktp. Prelegoj prezentis la kontraŭ-seksisman movadon de pluraj landoj en komparo, raportis pri Skandinavio, la katolika mediteranea sudo de Eŭropo kaj la familiaj konceptoj en la komunismaj landoj de la Varsovia Pakto, sed ankaŭ pri familia planado en Ĉinio, Koreio kaj Japanio. Kompreneble diskutiĝis filozofiaj demandoj kiel "ĉu familio: spegulo de la socio aŭ ĉu familio: rifuĝejo kontraŭ la socio?" kaj "Ĉu estas respondece krei infanojn en mondo kies estonteco malhelas pro mistrakto de la medio kaj la ekzisto de nukleaj armiloj?".

Kontraste al tiuj seriozaj dumtagaj temoj, la tutnokta programo estis gaja kiel kutime. Kompreneble eblis ĉiam danci diskoteke, sed ankaŭ enŝteliĝi en la endoman naĝejon je la tria horo nokte kaj tie bani nude en malhelo, kun iom da timo je malkovriĝo de la domaj aŭtoritatoj, aŭ ludi tablotenison je la kvina horo matene, kiam necesis kontraŭbatali ondeton da laco.

"Ambaŭ el la gepatroj atendas la entutan amon de la infano"
La desegnaĵojn en la seminariaj materialoj parte - kun trafa ciniko - provizis la germana desegnisto Loriot [LoriO], kiun la aranĝo eble iom pli diskonatigis inter junaj intelektuloj ekster Germanlingvio.

Oberwesel

Referencoj
----------

1. 1 2  el la seminaria broŝuro, titolita "La tradicia familio en krizo"
La termino **socia ordo** povas esti uzata en du sencoj. En la unua senco, ĝi referencas al partikulara serio aŭ sistemo de ligitaj sociaj strukturoj, institucioj, rilatoj, kutimoj, valoroj kaj praktikoj, kiuj konservas, eltenas kaj plifortigas kelkajn modelojn de rilatoj kaj kondutoj. Ekzemploj estas la antikva, la feŭda, kaj la kapitalisma sociaj ordoj. En la dua senco, socia ordo estas kontrastata al socia ĥaoso aŭ malordo, kaj referencas al la stabila stato de la socio en kiu la ekzistanta socia ordo estas akceptata kaj eltenita de siaj membroj. La **ordoproblemo** aŭ Hobesa problemo, kiu estas centra al multo de sociologio, politika scienco kaj politika filozofio, estas la demando pri kiel kaj kial fakte ekzistas la sociaj ordoj entute.

Referencoj
----------

Literaturo
----------

* Hechter, M..  (2003) **Theories of Social Order. A Reader**. Stanford University Press.

* Hobbes, T. *Leviathan or The Matter, Forme and Power of a Common Wealth Ecclesiasticall and Civil*.
* Stark, 2007. *Sociology*. ISBN?
* Weber, Max.  (1968) '**Economy and Society'**.
**István MIKÓ** [iŝtvAn], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Mikó István** estas hungara aktoro, reĝisoro, voĉoaktoro, komponisto kaj teatrestro.

István Mikó naskiĝis la 22-an de oktobro 1950 en Budapeŝto.

Biografio
---------

István Mikó frue komencis muzikadi, li apartenis al Kaláka (muzikgrupo) inter 1969-1973. Li akiris diplomon en Teatra Altlernejo en Budapeŝto en 1977. Li komencis sian aktoran karieron en Teatro Thália (Budapeŝto), poste li gastroladis en Operetoteatro (Budapeŝto). Inter 1991-2002 li estris Teatron Petőfi en Sopron. Li ofte estas videbla en programoj de Hungara Televizio. Li havas edzinon, kiu naskis 2 filojn.

Liaj roloj (elekto)
-------------------

* muzikaloj, ekzemple *Fantomo de la Operejo* - Monsieur André; *Katoj* - Gastrofar George
* operetoj, ekzemple *Csárdáskirálynő* (Reĝino de ĉardaŝo) - ĉefkelnero Miska
* diversaj filmoj
* hungaraj voĉoj de Robin Williams, Peter Sellers, Bruce Willis kaj aliaj

Fontoj
------

* 

* Kategorio István Mikó (aktoro) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 416451
* VIAF: 121404997
* ISNI: 0000 0000 7960 7999
* MBA: 4601a0db-2105-4165-a841-171472775f3a
 |
|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Muziko |

**James „Osie" Johnson** (\* 11-an de januaro 1923 en Vaŝingtono; † 10-an de februaro 1966 en Novjorko) estis usona ĵazo-frapinstrumentisto.

Johnson studis harmonisciencon kaj muzikteorion ĉe la *Armstrong High School* en Vaŝingtono. Li ludis en 1941 ce la *Harlem Dictators* kaj estis ekde 1942 ĝis 43 membro de la bando de Sabby Lewis en Bostono kaj ludis poste en bando de la usona mararmeo. Post 1945 li laboris kvin jarojn en Ĉikago, i.a. en la bando de la ritmenblusa saksofonisto Eddie Chamblee, antaŭ ol li en 1951 membriĝis en la bando de Earl Hines. Post prezentadoj kun Tony Scott, Dorothy Donegan, Illinois Jacquet kaj Billy Bauer same kiel sur Newport Jazz Festival en 1957 kun Gigy Grice kaj Donald Byrd li laboris en Novjorko dum la 1950-aj kaj 1960-aj jaroj kiel demandata studiomuzikisto, kun kiu laboris muzikistoj kiel Coleman Hawkins, Dinah Washington, Wes Montgomery, Paul Gonsalves, Al Cohn, Zoot Sims, Mose Allison kaj Sonny Stitt. Krome li ankaŭ foje laboris kiel kantisto kaj komponisto kaj surdiskigis kiel bandestro. Li verkis la aranĝaĵojn pri *Fool That I Am* kaj *Too Soon to Know* por Dinah Washington.

Diskoj
------

* *Johnson's Whacks* 1955
* *Osie's Oasis* kun Henry Coker, Charlie Fowlkes, Milt Hinton, Bill Hughes, Thad Jones, Dick Katz, Wendell Marshall, Frank Wess, Ernie Wilkins, 1955
* *Swingin' Sounds*, 1955
* *A ..T of the Blues*, 1956
* *The Happy Jazz of Osie Johnson*, 1957


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 365433
* GND: 13460931X
* LCCN: nr90028222
* VIAF: 93080211
* ISNI: 0000 0001 1775 4106
* SUDOC: 156838877
* BNF: 13895693h
* MBA: 7c726bbf-8ecc-4ebc-8578-d5ddf535ab44
* BIBSYS: 1465453925075
* ICCU: MODV294955
* BNE: XX870884
 |
--> Ne konfuzu kun 'interkona retejo' (angla : *social media*).

La **Socia medio**, **socia kunteksto**, **socikultura kunteksto**, aŭ simple **medio**, referencas al la tuja fizika kaj socia setlado en kiu personoj vivas aŭ en kiu io okazas aŭ disvolviĝas. Ĝi inkludas la kulturon kie la individuo estis edukita aŭ loĝas kaj la personojn kaj instituciojn kun kiuj ili interagadas.[1]

La interagado povas esti en la persono mem aŭ tra la amaskomunikilo, eĉ anonime aŭ unudirekta,[2] kaj povas ne postuli ekvalecon de socia statuso. Tiele, la socia medio estas pli larĝa koncepto ol tiu de socia klaso aŭ socia etoso.

Notoj
-----

1. ↑  Elizabeth Barnett, PhD and Michele Casper, PhD, A Definition of "Social Environment", American Journal of Public Health, March 2001, Vol. 91, No. 3
2. ↑  Marjorie Taylor, *Imaginary Companions* (1999) p. 147

Bibliografio
------------

Leo Spitzer, "*Milieu* and *Ambience*: An Essay in Historical Semantics", in *Philosophy and Phenomenological Research* III (1942-3)