recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Barono (ekde 1918) **Adolf Ullmann,** laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Ullmann Adolf** estis hungara bankisto, senatano. Lia nobela antaŭnomo estis *baranyavári* ekde 1899, lia bofrato estis Alfréd Wellisch.

Adolf Ullmann naskiĝis la  20-an de junio 1857(nun 1857-06-20) en Pest (urbo), li mortis la 5-an de februaro 1925 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Adolf Ullmann devenis el juda familio. Li akiris an diplomon en Komerca Akademio de Budapeŝto en 1874. Post la diplomo li eklaboris en banko. Post jaroj li havis altajn postenojn, inter 1909-1925 li estis bankestro. Li estis signifa figuro de establado de industriaj firmaoj. Pli frue en 1905 li studvojaĝis en Usono, en 1910 li membriĝis en la Supera Ĉambro. Li edziĝis en 1890, lia edzino naskis 3 gefilojn inter 1891-1899. Li ricevis plurajn reĝajn premiojn.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Amerikai bankügyek* (libro, 1907, ankaŭ germane)
* financaj eseoj plej ofte germane

Fontoj
------

* biografio hungare kun foto (legebla en la 451-a paĝo)
* biografio hungare
* biografio hungare
* biografio germane

Referencoj
----------

1. ↑  wikidata
2. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 854425
 |


* Portalo pri Biografio
**Őrbottyán** [OrbotjAn] estas urbo kun titolo vinvilaĝo en Hungario en regiono Meza Hungario, en departemento Pest, en Distrikto Vác.

Vojo en Őrbottyán

Geografio
---------

Őrbottyán situas 30 kilometrojn nord-oriente de la ĉefurbo, sur malebenaĵo, laŭ fervojo Budapeŝto-Veresegyház-Vác, laŭ flankovojoj, Veresegyház estas en la najbareco.

La regionon ĉirkaŭas montetoj (Montetaro Gödöllő), kaj ĝi estas riĉa je vivantaj akvoj: riveretoj, lagoj - eĉ kelkaj familiaj domoj havas propran, naturan lageton en siaj ĝardenoj.

Al Őrbottyán oni povas alproksimiĝi per trajno (de la Stacidomo Nyugati en Budapeŝto), aŭ per aŭtobuso (de Újpest Városkapu).

Historio
--------

En 1970 Őrbottyán estiĝis per kuniĝo de du historiaj vilaĝoj "Őrszentmiklós" [orsentmikloŝ] kaj Vácbottyán [vacbotjan]. La unuigita komunumo urbiĝis en 2013.

La loko estas preferata far loĝantoj de la budapeŝtanoj, kiuj dezirante por si mem kvietan, senbruan loĝlokon, volonte elektas ĉi tiun lokon.

Őrbottyán estas tiu urbo, en kiu la sonorilegoj de la preĝejoj (ĝi havas 5 preĝejojn) ne nur sonas, sed ankaŭ estas surloke produktataj. Ĉi tie vivas kaj laboras la unusola mez-eŭropa (en senco de larĝa Karpat-baseno) sonoril-faristo, Miklós GOMBOS. Li daŭrigas la familian tradicion, lerninte la malfacilan profesion de sia patro, Lajos GOMBOS, kaj farante la sonorilegojn (ĉefe el bronzo) por la preĝejoj de la tuta lando.

Fiŝkaptista lago en Őrbottyán

Vidindaĵoj
----------

* Preĝejo Sankta Nikolao (Őrbottyán)
* Preĝejo sanktaj Petro kaj Paŭlo (Őrbottyán)
* Kalvinana preĝejo (Őrbottyán)
* fiŝkaptista lago

Famuloj
-------

* En Őrszentmiklós naskiĝis hidrologo Elemér Sajó.
* En Őrszentmiklós mortis instruisto Károly Sajó.
* En Őrbottyán mortis aktoro Tibor Kárpáti.

Komunumoj pri *őr* (= sentinelo) en Hungara reĝlando
----------------------------------------------------

Post alveno de hungaroj la sentineloj gardis ankaŭ internajn limojn inter la gentoj.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Alőr | Alsóőr | Felsőőr | Őr | Őraljaboldogfalva | Őrbottyán |
| Őrdarma | Őregyház | Őrfalu | Őrhalom | Őrhegy | Őrimagyarósd |
| Őriszentpéter | Őrmező | Őrös | Rábaőr | Szamosőrmező | Temesőr |

Fontoj
------

* www.orbottyan.hu
* pri la vilaĝo pli detale Arkivigite je 2005-02-04 per la retarkivo Wayback Machine


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Kategorio Őrbottyán en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Neom en verda koloro sur la mapo de Sauda Arabio.**Neom** (arabe نيوم - **Nium**) estas planurbo en la provinco Tabuk en nordokcidenta Sauda Arabio ĉe la limo kun Jordanio kun ponto trans la Ruĝa Maro al Egiptio. La projekto estis prezentita de la kronprinco de Saud-Arabio Mohammed bin Salman en Rijado la 24-an de oktobro 2017. Fonduso de 500 miliardoj da USD estis rezervita por la projekto. 

Pli ol unu miliono da loĝantoj estas atendataj loĝi en areo de 26 500 kvadrataj kilometroj. La unua parto inkluzivas *The Line*, futurisma loĝkvartalo tute sen aŭtoj kaj kun ĉiuj infrastrukturoj subteraj. 
Laŭ artikolo en *The Economist* en 2022, nur du konstruaĵoj estis konstruitaj kaj la plej granda parto de la areo estis senhoma dezerto. 

La unua flughaveno (*Neom Bay Airport)* malfermiĝis en junio 2019.

Etimologio
----------

La nomo de la urbo (Neom) signifas "nova estonto" kaj estis formita de du vortoj, la greka *Neo* kun la signifo nova kaj la unua litero de la araba *Mustaqbal* (estonto).

Transnacia zono laŭ dauripovaj principoj
----------------------------------------

La urbo, kiu laŭ la plano estu pli granda ol Novjorko, estos transnacia ekonomia zono kiu havos propran leĝaron, impostojn kaj aŭtonoman juran sistemon kaj funkcios per suna kaj venta energioj kaj kun nulo-CO2-eligoj. Neom estas parto de la tn. *Saudi Vision 2030*, kiu celas redukti la dependecon de la lando de petrolo .

Referencoj
----------



1. 1 2  (en) "*Saudi Arabia plans to build $500bn high tech mega city 33 times bigger than NY*", rt.com.
2. ↑  (en) *"The Line",* arkivita de la originalo, la 16-an de januaro 2021.
3. ↑  MBS: despot in the desert, The Economist, la 28-an de julio 2022.
4. ↑  (en) "*Neom Bay, Saudi Arabia opens to commercial traffic*",
5. ↑  (en) *"What does Saudi Arabia’s mega project ‘NEOM’ actually stand for?"* , AlarabyaNews, la 24-an de oktobro 2017

Eksteraj ligiloj
----------------

(en) The Line, Saudi Arabia’s $200 Billion Mega City, YouTube
La **Nacia Muzeo de Arto de Rumania** ({{lang-ro| ***Muzeul Național de Artă al României***) estas troviĝita en la Reĝa Palaco en Revolucia placo, en centra Bukareŝto. Ĝi prezentas kolektojn de mezepoka kaj moderna rumana arto, tiel kiel la internacia kolekto kunmetita de la rumana reĝa familio.

La ekspozicio "Ombroj kaj Lumo" prezentis de la 15an de julio ĝis la 2an de oktobro 2005. Kun kvar jarcentoj de franca arto, ĝi estis la plej granda ekspozicio de franca pentrarto en Centra kaj Orienta Eŭropo ekde 1945. 77 verkaĵoj estis elmontrita, inkluzivanta majstroverkojn de pentristoj kiel Poussin, Chardin, Ingres, David, Delacroix, Corot, Cézanne, Matisse, Picasso kaj Braque.

*Herkulo batalo kun la nemea leono*, Pieter Paul Rubens
*La Adorado de la ŝafistoj*, El Greco, 1600
La Trona Ĉambro

### Galerio

* Venus and Amor, Lucas Cranach  the Elder, 1520*Venuso kaj Amor*,Lucas Cranach la maljuna, 1520
* The Marriage of the Virgin , El Greco, 1614*La Geedziĝo de la Virgulino*, El Greco, 1614
* The three Graces, Hans von Aachen, 1604*La tri Gracoj*, Hans von Aachen, 1604
* Our Lady and the Child, Domenico Veneziano,*Nia Sinjorino kaj la Infano*, Domenico Veneziano,
* Donor, Hans Memling, 1490*Donanto*, Hans Memling, 1490
* The Four Seasons - Autumn by  Pieter Brueghel the Younger*La Kvar Sezonoj - Aŭtuno* de Pieter Brueghel la juna
* Green robe, Claude Monet, 1866*Verda robo*, Claude Monet, 1866
* The Annunciation  by Tintoretto*La Dianonco* de Tintoretto
* Throne room pavilionLa pavilono de la trono ĉambro
* Hall of Flemish and Dutch paintersHalo de flandraj kaj nederlandaj pentristoj
* Throne room pavilionLa pavilono de la trona ĉambro
* Gallery of European artGalerio de eŭropa arto
* Hall of Romanian artHalo de Rumana Arto
* Hall of early Romanian artHalo de frua rumana arto
* Throne room pavilion ceilingplafono de la pavilono de la tronĉambro

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la muzeo (romane, angle)


1. ↑  Istoricul clădirii
2. ↑ .  Umbre și Lumini. Patru secole de pictură franceză. Secolul XIX. Online Gallery.ro. Alirita 13 January 2013.
**Trisalto** aŭ **triobla salto** (angle *triple jump*) estas fako en la atletiko. Ĝi konsistas el el tri sinsekvantaj saltoj.

International University Sports Federation - Gwangju 2015 - Men's Triple Jump Final, Dmitrii SOROKIN (RUS 17.29) wins Gold.
La konkuranto kuras sur ekkurejo ĝis desalta trabo, de kie oni mezuras la salton. La unua surteriĝi povas okazi nur per tiu sama piedo, kiu ekis la salto. Tion sekvas la „paŝo" (surteriĝo je la alia piedo kaj poste la "salto" en la sablejon (kiel ĉe longosalto). La desalta trabo estas ĉ. 11 m fore de la sablejo, okaze de intenacia konkuro. Ĉe landaj konkuroj la distanco povas esti 7-9 m. Ĉiu saltisto havas ses eblojn por provsalto.

La monda rekordo de la trisalto estas 18,29 m ĉe viroj (Jonathan Edwards, 1995) kaj 15,50 m ĉe virinoj (Inessa Kravez, 1995)

La trisalto apartenas al la olimpika programo ekde ties moderna komenco en 1896. En 1900 kaj 1904 okazis eĉ trisalto sen ekkuro. La unua moderna olimpia venkinto estis trisaltisto James Connolly. La virina trisalto ekzistas ekde 1996 en la Olimpiko.

La unua registrita trisalto okazis la 17-an de marto 1826, kiam la brita Andrew Beattie saltis 12,95 m en Mount Benger. La unua registrita salto de virino okazis la 21-an de aprilo 1899 en Bryn Mawr, kie usona Mary Ayer saltis 6,72 m.

Trisaltisto dum la fazoj de trisalto:Post la unua salto, post la dua, tuj antaŭ la tria kaj saltante en la sablejno

Trisaltistoj
------------

* Ana Peleteiro

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rOlimpiaj sportfakoj de atletiko |
| --- |
| Kuroj | 

|  |  |
| --- | --- |
| Mallongaj kuroj | 100-metra kurado • 200-metra kurado • 400-metra kurado |
| Mezlongaj kuroj | 800-metra kurado • 1 500-metra kurado |
| Longaj kuroj | 5 000-metra kurado • 10 000-metra kurado |
| Vojaj kuroj | Maratono |
| Barierokuroj | 100-m barierokuro • 110-m barierokuro • 400-m barierokuro |
| Obstaklokuroj | 3 000-m obstaklokuro |
| Stafetkuroj | 4×100-m stafetkuro • 4×400-m stafetkuro |
| Marŝkuroj | 20-kilometra marŝkurado • 50-kilometra marŝkurado |

 |
| Saltoj | Longosalto • Trisalto • Altosalto • Stangosalto |
| Ĵetoj | Lancoĵeto • Diskoĵeto • Globĵeto • Martelĵeto |
| Plurkonkursoj | Heptatlono • Dekatlono |

 |

* Kategorio Triobla salto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 378314
* GND: 4150671-6
* LCCN: sh85137898
* NKC: ph180939
 |
**Mansuro** (en araba: المنصورة, latinigite: al-manṣūra, laŭvorte 'la venkanta [urbo]'; en sinda: منصوره‎), referencita kiel Brahmanabad (en sinda: برهمڻ آباد‎, latinigite: barhamaṇabād, prononce [ˈbəɾɦəmnɑːˈbɑːd̪];) en postaj jarcentoj, estis la historia ĉefurbo de la kalifa provinco Sindo, dum la oka jarcento dum la Umajida Kaliflando kaj poste Abasida Kaliflando el la jaro 750 ĝis la jaro 1006 n.e. La urbo fondiĝis kiel centra truparejo por Umajidaj Fortoj en Sindo, kaj transformiĝis en tre vigla metropolo dum la Abasida Epoko superante la riĉon de Multano norde kaj Debal sude. Mansuro estis ka unua ĉefurbo establita de islamanoj en la Hinda subkontinento post Muhammad bin Kasim konkeris la teritorion de Brahmanabad. Mansuri estis konstruita sur la bordoj de la rivero Induso, kaj estis ĉirkaŭita de fekundaj kampoj; Ibn Haŭkal menciis la riĉajn lokajn komercistojn kiuj vestis bagdadajn vestaĵojn kaj estis de Sind-Arabaj devenoj, dum la domoj estis faritaj el argilo, brikoj kaj gipso.

Mansuro eksportoj herbojn kaj spicojn, teksaĵojn, eburon, metalojn kaj spegulojn al Bagdado. Estis kelkaj famaj edukaj institucioj en la urbo: Mansuro produktis la unuan tradukon de la Korano en la sindan lingvon, kiu estis emplkse uzata tra la tuta regiono de la Indus-valo. La urbo estis hejmo de famaj historiaj figuroj kiel Abu Maŝar Sindi, kiun priskribis multaj historiistoj kaj kronikistoj kiel pioniron en la kompilado de Hadito; Abu Raja Sindi loĝis en Bagdado kaj engaĝiĝis en sciencaj kaj literaturaj temoj; ili tradukis nombrjn antikvajn librojn de Suda Azio pri matematiko, astronomio, astrologio, medicino, literaturo kaj etiko en araban. Laŭ geologoj tertremo frapegis kaj Debal kaj Mansuron en la jaro 893 n.e. La urbon regis poste Soomro Emiroj. Mansuro estis rabita de fortoj de la afgana Mahmud de Gazni ĉar la lokanoj timis lian reputacion kaj malakceptis malfermi la pordegojn. La urbo neniam rekuperiĝis kaj la Soomro Emiroj estis elpostenigitaj.

La urbo nun kuŝas 18 kilometrojn sudoriente de Ŝahdadpur kaj 75 kilometrojn nordoriente de Hajderabado.

Bibliografio
------------

* Avari, B. (2012). *Islamic civilization in South Asia: A history of Muslim power and presence in the Indian subcontinent*. London: Routledge.
* Blankinship, Khalid Yahya (1994). The End of the Jihâd State: The Reign of Hishām ibn ʻAbd al-Malik and the Collapse of the Umayyads. Albany, New York: State University of New York Press. ISBN 978-0-7914-1827-7.
* Rashid, N. (1998). *Al-Mansurah-The Lost City*. Journal of the Pakistan Historical Society 46(4).
* Wink, André (1996) [unue 1990], *Al-Hind: The Making of the Indo-Islamic World*, Vol 1: Early Medieval India and the Expansion of Islam (tria eld.), Brill, ISBN 0391041738

Elsteraj ligiloj
----------------

* Foto
* Sinda Arkeologio

  

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Mansura, Sindh en la angla Vikipedio.*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 853653
 |
Ekidenistoj en 2007.
**Ekideno** aŭ **ekiden** (en japana 駅伝?) estas termino reference al longdistanca stafeta kurkonkurenco po ses en unu teamo, tipe surŝosea. La japana termino origine referencis al post-ĉevala aŭ kaleŝisto kiu transmitis komunikadon laŭ etapoj. Tia kurkonkurenco disvastiĝis tutmonde laŭ diversaj longaj distancoj.

La termino originiĝis en Japanio, kvankam la koncepto de longdistanca stafeta kurkonkurenco ne estas unika de ajna lando. La unua *ekiden* estis sponsorita de la gazeto *Yomiuri Shimbun* en 1917, kaj ĝi okazis dum tri tagoj inter la malnova Japania ĉefurbo Kioto kaj la moderna ĉefurbo Tokio, nome distanco de 508 km, por celebri la jariĝon de la translokigo de la ĉefurbo al Tokio.

Referencoj
----------

1. ↑   Halpern, Jack. New Japanese English Character Dictionary. Kunkyusha, Tokyo. 1990. Paĝo 812.
2. ↑   Otake, Tomoko. One for All. Dec. 28, 2008 *The Japan Times*  alirita Feb. 19, 2009.

* Kategorio Ekiden en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La vilaĝo vidata el la monaĥejo Gandzasar.
**Vank** (armene: Վանք, "monaĥejo"; azere: *Vəngli*) estas armena vilaĝo situanta en la pridisputata regiono de Montara Karabaĥo ( *de jure* parto de Azerbajĝano, sed *de facto* administrita fare de la Arcaĥa Respubliko). Ĝia loĝantaro en 2005 estis 1.284.

La vilaĝo Vank estas ĉirkaŭita de pluraj historiaj monumentoj mezepokaj. La plej elstara inter ili estas la monaĥeja komplekso de la 13-a jarcento, Gandzasar (konstruita de 1216-1238), kiu superrigardas la vilaĝon kaj estis konstruita de la armena reganto de la princlando Ĥaĉeno, princo Hasan-Ĝalal Daŭla .

En la jaroj post la konkludo de la milito en Montara Karabaĥo (1988-1994), la vilaĝo kreskis per investoj de la armena diasporo. Levon Hajrapetjan, rusa-armena komercisto kaj naskiĝinto de Vank, financis la rekonstruon de hejmoj, de la loka lernejo, kaj sponsoris la konstruadon de bestoĝardeno kaj de la proksima Eklektika Hotelo, kiu similas ŝipon.

En oktobro 2008, Vank ankaŭ estis unu el pluraj ejoj en Arcaĥa Respubliko por amasa geedziĝo de 560 armenaj paroj.

Referencoj
----------

1. ↑   (2001) *Armenia: A Historical Atlas*. Ĉikago: University of Chicago Press, p. 119–120. ISBN 0-226-33228-4.
2. ↑   A Wonder in Karabakh: A visit to the "mysterious" attraction of Vank (31a de aŭgusto 2007). Arkivita el la originalo je 2013-06-14. Alirita 2020-10-03.

* Kategorio Vank en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La Korrika, kurado por promocii la eŭskan lingvon 
Aerkurumo: Hungara aerobatia piloto Peter Besenyei konkuras per sia Extra 300 ĉe aerkurumo en Anglio.
Oksa kurumo ĉe Tamilnado, Barato.
Sporta **vetkuro**, **kurkonkurenco** aŭ **kurumo** estas konkuro pro rapideco, laŭ objektiva kriterio, kutime horloĝo aŭ specifa punkto. La konkurantoj en vetkurado klopodas por kompleti difinitan taskon en la plej mallonga kvanto de tempo. Tipe tio inkludas trapasi ioman distancon, sed povas esti ankaŭ aliaj taskoj krom la rapido por atingi difinitan celon.

**Tempo-kurumo** estas ebenkura, bicikla k.a. kurumo, en kiu oni mezuras per klikhorloĝo la tempo-rezulton de ĉiu partoprenanta konkursanto.

Dromo estas kurejo aŭ veturejo, tio estas instalaĵo konstruita por kurkonkurenco de vehikloj, atletoj, aŭ animaloj (ekz. por ĉevalvetkuro aŭ levrelkurado). Depende el la tipo de kuranto, oni povas paroli pri hipodromo, aŭtodromo ktp.

Vetkurado povas esti kurata konstante el komenco al fino aŭ povas esti farata laŭ eroj nome etapoj.

Historio
--------

Fruaj registroj de vetkuro aperas en ceramiko el antikva Grekio, kiu priskribas kurantajn virojn rivale pro la unua loko. ĉara konkurso estis priskribita en la verko de Homero nome *Iliado*.

Ekde 1980 okazas ĉiun duan jaron en Eŭskio la Korrika, vetkuro kun la celo promocii la eŭskan lingvon. Ĝis inspiris la Correlingua-n en Galegio, la Correllengua-n en Katalunio, Ar Redadeg-n en Bretonio kaj Rith-n en Irlando.

Referencoj
----------

1. ↑  Vetkuro en NPIV
2. ↑  Kurumo en NPIV
3. ↑  Vetkuro en NPIV

* Kategorio Kurumo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Vilhelm Ludwig Peter THOMSEN** (naskiĝis la 25-an de januaro 1842, mortis la 12-an de majo 1927) estis dana lingvisto kaj epigrafisto. Thomsen estas konata interalie pro sia laboro deĉifri la turklingvajn  orĥonajn steleojn el la 8-a jarcento. Ĉi tiu laboro estis farita konkure kun la rusa lingvisto Vasilij Radlov (Wilhelm Radloff), la fondinto de la turkologio. Thomsen diskoniĝis ankaŭ pro siaj studoj pri la origino de la rusaj kaj finnaj lingvoj.

Vilhelm Thomsen faris paroladon, tre favoran al Esperanto, okaze de la naskiĝtago de la reĝo en 1902. Ĝi estis eldonita en 1905 sub la titolo *Videnskabens Fællessprog* (komuna lingvo de la scienco) kaj reeldonita en 1920 kiel parto de lia plena verkaro.

En tiu paroladon li parolis pri la internacia lingva problemo de la scienco post kiam latino iĝis ne uzata. Thomsen antaŭvidis tri eblajn solvojn: Unue, oni povus reenkonduki latinon, sed tion li opiniis ne ebla. Due, oni povus akordiĝi pri unu nacia lingvo, kaj Thomsen opiniis ke tiam estu la angla. Sed, li diris, oni konsideru ankaŭ la trian eblecon, nome konstrui tute novan kaj facile lerneblan neŭtralan lingvon. Kaj se oni havu neŭtralan lingvon, tiu apenaŭ povus esti iu krom Esperanto!  Laŭdire li ne kredis ke oni povus aŭ devus identigi sin kun la internacia lingvo, tiel ke oni komencus esprimi sentojn en ĝi; tio estu tasko sole de la gepatra nacia lingvo. Lia parolado inspiris lian proksiman kunlaboranton Otto Jespersen, la fondinto de Novialo.

Li iĝis honora membro de Hungara Scienca Akademio en 1892.

* Kategorio Vilhelm Thomsen en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 383474
* GND: 118980521
* LCCN: nr92016774
* VIAF: 49270404
* ISNI: 0000000108986669
* SUDOC: 030452333
* BNF: 12186379t
* NDL: 00526748
* NKC: mub2016924461
* ICCU: SBLV309803
* BNE: XX1136312
 |


1. ↑  Libera Folio *Biciklado kun mortintoj* 9-a de junio 2017
**Elgin** estas grandurbo en Usono, en subŝtato Ilinojso, en kantonoj Kane kaj Cook.

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 98 km²
* Loĝantaro: 108.395 (en 2011)
* Supermara alteco: 274 m
* Horzono: UTC-6h (en somero UTC-5h)
* Poŝtkodoj: 60120-60125
* Telefonkodoj: 847, 224

Geografio
---------

Elgin situas sur montetaro en meza parto de Usono, en nordorienta parto de Ilinojso. Ĉikago troviĝas 64, Joliet 59 km.

2 domoj en Elgin

Historio
--------

Elgin fondiĝis en 1835, pli frue la indianoj estis jam elpelitaj. La loknomo devenis de la skota himno "Elgin". Komence la loĝantoj atingis famon pri la butero kaj aliaj laktaĵoj, kiujn oni vendis al Ĉikago. Elgin urbiĝis en 1854. En la urbo iu inventis la motorizitan stratopurigiston en 1914. La unua planetario de Ameriko estis tie establita.

Klimato
-------

En Elgin la temperaturo averaĝe varias inter 39-59 °F. La varmo kulminas en julio averaĝe 84 °F. La malvarmo kulminas en januaro averaĝe 14 °F. En ĉiuj monatoj estas precipitaĵoj.

Trafiko
-------

El Elgin kuras aŭtoŝoseoj kaj trajnoj al Ĉikago kaj Vajomingo. En la urbego 3 stacidomoj funkcias, krome tramoj kaj aŭtobusoj liveras la pasaĝerojn.

Akademio en Elgin

Vidindaĵoj
----------

* historia muzeo

Ĝemelurboj
----------

* Laoso Vjentiano, Laoso, ekde 1967

Fontoj
------

* Képes Világatlasz ISBN 963 8475 38 2
* Al tiu ĉi artikolo la informoj venis helpe de WikiTrans el anglalingva Vikipedio

Mapo pri Ilinojso, kie estas trovebla Elgin en la nordorienta parto
Pentraĵo de Suzanne Valadon, kiu montras E. Satie. La pentraĵo mem laŭas la stilon de fin de siècle.
La nocio **Fin de siècle** [ˌfɛ̃ dəˈsjɛkl] signifanta **Jarcentofino** kutime rilatas al la fino de la 19-a jarcento, pli ekzakte al la tempo inter 1890 kaj 1914, finiĝante kun la Unua Mondmilito. La literaturo kaj arto de tiu tempo plej ofte priskribis socian dekadencon kaj aliflanke la socio komencis interesiĝi pri kulturaj novaĵoj, i.a. Esperanto.

Arto
----

Fine de la 19-a jarcento oni ne nur riĉis kaj optimismis, sed ankaŭ oni timis, ke la estonto povus esti dekadenca kaj disfalema. Tiaj diversaj sentoj sin esprimis plej diverse: Unuflanke, la erao estis nomata *bela epoko* (Belle Époque) kaj la burĝaj klasoj en la industriaj nacioj vivis en eŭforio, aliflanke la industria revolucio pligravigis la socian demandon kaj oni konsideris la pacon maleterna. La dekadenceco estis asociata kun la fino de io granda, kun la fino de la pasinta jarcento, kiu estis la tempo de la ideoj kaj ideologioj kontrastaj, kiuj sekve devus batali unuj kontraŭ la aliaj. La kulturaj regionoj de arto, muziko kaj skribado estis ŝanĝitaj de tiu pensado. Arnold Schönberg, kiun impresis la fin de siècle, kreis la dekdutonismon, Oscar Wilde kiel plej bone konata dando verkis kontraŭ la burĝa rigideco kaj Erik Satie komponis muzikpecon pri embrioj sekiĝintaj (Embryons desséchés).

Filozofio
---------

Ankaŭ kelkaj filozofoj povas esti konsiderataj kiel reprezentantoj de tiu epoko. Unu el la plej vaste konataj pensantoj de fin de siècle estis Friedrich Nietzsche, kiu imagis superhomon, kiu estas kvazaŭ reago kontraŭ la dekadenco de la homaj amasoj, kiuj laŭ Nietzsche devus esti regataj kaj pli intense kontrolataj de elito. Alia samtempano, kiu kritikis la amasan psiĥologion, estis Gustve Le Bon. La kontraŭdekadencismo iom kontribuis al la estiĝo de socia darvinismo kaj la nazia ideologio.

Vidu ankaŭ
----------

* Degenero
* Belle Époque

Referencoj
----------

1. ↑  (eo, en) Brigid O'Keeffe, *Pen Pals and Five-Year Plans* (Plumamikoj kaj kvinjaraj planoj), Libera Folio, la 16-an de aprilo 2021.
2. ↑  Freie Universität Berlin: *Philosophie und Literatur des Fin de siècle*. Publikigita la 17-an de Februaro 2013. Ligilo:. Vidita la 28-an de Marto 2014.

* Kategorio Fin de siècle en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Vilma BECK** [bek], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Beck Vilma** estis hungara spiono. Ŝia origina familia nomo estis *Racidula*.

Vilma Beck
Vilma Racidula/Beck  naskiĝis en 1810 en Hungara reĝlando, ŝi mortis en 1851 en Anglio en Birmingham.

Biografio
---------

Vilma Racidula devenis el juda familio. Dum la Hungara revolucio de 1848 ŝi estis spiono por la hungara armeo (laŭ ĵurnalisto ŝi servis ankaŭ al Habsburgoj. Post falo de la liberecbatalo ŝi migris al Britio kiel Vilma Beck, eĉ ŝi deklaris sin barono. Ŝi kontaktiĝis kun la aliaj hungaraj rifuĝintoj kaj ŝi donis informojn al la brita polico. Ŝajnas, ŝi profitis la informojn por ĉantaĝi. Antaŭ alveno de Lajos Kossuth ŝi estis arestita, kie ŝi mortis. Pli frue ŝi eldonis rememorojn pri la hungara revolucio kaj liberecbatalo, la libro aperis ne nur angle, sed ankaŭ germane, france fine hungare aperis.

Ŝia menciita libro
------------------

* *Personal adventures during the late war of independence in Hungary* (1850)
* *Memoiren einer Dame während des letzten Unabhängigkeitskrieges in Ungarn* (1851) - tradukita al germana
* *Egy hölgy emlékiratai az 1848-49-iki magyar szabadságharczról* (1901) - tradukita al hungara

Referencoj
----------

1. ↑  Holch Gábor - Vajna Tamás: Az igazi Trebitsch? Magyar kalandorok anno. HVG 2009. május 16. 37-38.

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* datenoj hungare
* kovrilpaĝo Arkivigite je 2016-09-13 per la retarkivo Wayback Machine

* Kategorio Vilma Beck en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Lanĉo de boĉglobo
**Boĉo** estas globludo simila al la franca ludo petongo, kaj evoluinta de ludoj de antikva Romio. Ĝia nuna formo estiĝis en Italujo, kie ĝi nomiĝas *bocce*, pluralo de *boccia*, itala vorto kiu signifas bulo. Ĝi estas ludata en Eŭropo kaj lokoj en la mondo kien migris italoj, inkluzive de Aŭstralio, Nordameriko, kaj Sudameriko, kie ĝi havas diversajn nomojn. En Usono, boĉo estas favorata pastempo de italaj kluboj, kaj estas aparte populara en Florido, ĉar ĝi estas facile ludebla por maljunuloj. La ludo poplariĝis en la eksjugoslavaj respublikoj, kaj en Francujo, la populara ludo *boule lyonnaise* estas preskaŭ identa.

**Boĉo** estas tradicie ludata sur tera, argila, aŭ asfalta boĉejo, 2,5 ĝis 4 metroj larĝa kaj 20 ĝis 27 metroj longa. Boĉgloboj estas faritaj el metalo aŭ plasto, estas sferoformaj kaj havas tute simetrian pezon.

Boĉmatĉo povas konsisti el du ludantoj aŭ du teamoj el du aŭ kvar ludantoj. Je komenco de matĉo, unu teamo aŭ ludanto ĵetas pli malgrandan, ordinare blankan globon nomatan *palino*, nomata ankaŭ globeto, de unu flanko de boĉejo al fora duono de la boĉejo. Sama teamo tiam lanĉos globon celante ke ĝi haltu kiel eble ple proksime al la palino. Tuj poste alia teamo lanĉos. Poste, la teamo nehavanta plej proksiman globon al la palino ĵetos ĝis ĉiuj globoj estas lanĉitaj. Oni ordinare lanĉas de sube, aŭ povas ruligi sian globon. Estas valide lokigi globon pli proksima al la palino per koliziigi ĝin kontraŭ globo de alia teamo, aŭ kontraŭ la palino mem.

La teamo kun globo plej proksima al la palino poentos, kaj gajnos kroman poenton por ĉiu globo pli proksima al la palino ol la plej proksima globo de la alia teamo. Maksimume unu teamo povas poenti en ĉiu ludperiodo. La matĉo finiĝas kiam unu teamo kolektas fiksitan kvanton da poentoj, ordinare 12, aŭ en turniroj, kutime 15, sed la cifero povas varii ege depende de la loko.

Boĉio
-----

oficiala emblemo
helpanta de Deklivo por kapfrapo de la pilko.
Boĉo estas paralimpika pilkludo, simila al la Boĉo kaj la Petanko. La nomo de la ludo devenas de la latina vorto por estro - bottia. Ludante la ludon ĉe la lokaj, naciaj kaj tutmondaj atletoj kun grave fizikaj handikapoj.

La ludo estis origine dezajnita por homoj kun cerba paralizo, sed nun ankaŭ estas ludita fare de ludantoj kun larĝa gamo de aliaj movaj handikapoj. En 1984 la ludo eniris la sportajn konkursojn de la paralympikoj, kaj aktuale en 2020, 75 naciaj kun Boĉiaj kluboj aliĝis al la internaciaj ludoj.

Boĉio estas unu el la nuraj du sportoj konkurantaj en la paralimpikaj konkuradoj, kiuj havas neniun ekvivalenton en la Olimpikoj (kune kun la GoalBall).

* Kategorio Boĉo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Teodolito
**Geodezio** estas fako de la geofiziko, per kiu oni studas la formon kaj dimensiojn de la Tero. Tiamaniere povas aspekti respondo de sciencisto. Populare dirite geodeziistoj estas tiuj homoj, kiuj fabrikas mapojn.

Historio
--------

Jam en fora pasinteco homoj volis ekkoni grandecon de ilia domo, ĝardeno, kampo, vilaĝo, urbo, regiono, lando kaj tuta Tero. Tiel sinsekve estiĝis unue desegnitaj mapoj de konataj lokoj, pli poste eĉ la mezuritaj. Nuntempe oni povas renkonti mapojn en diversaj sferoj de homa agado. Kiam oni volas konstrui domon, fervojon, akvokondukilon aŭ tunelon, unue oni bezonas sufiĉe detalan mapon. Se plaĉas turismi piede, bicikle, aŭtomobile, oni bezonas mapon por trovi ĝustan vojon al la celo. Eĉ registaraj oficistoj bezonas mapojn de sia lando aŭ distrikto.

Unu el plej ŝatataj infanlibroj estis certe geografia atlaso, plena de belaj, koloraj mapoj. Ĝi forportis al nekonataj landoj, kie vivis herooj de ĵus legataj aventuremaj libroj.

Priskribo
---------

Sed oni revenu al nocio "geodezio". Ĝi dividiĝas al tnm. "geodezio ebenaĵa aŭ praktika", kiu solvas kutimajn detalajn postulojn en ebeno, kaj "geodezio supera", kiu solvas taskojn sur globo (sfero) aŭ elipsoido. Ĝusta solvado de ĉi tiuj taskoj baziĝas sur perfekta scio de matematiko kaj ekvilibriga kalkulado. Problemon, kiel ĝuste desegni mapon de kurbigita tera surfaco al ebeno, solvas matematika projekciado. Kaj fine problemojn de kvalitaj koloroj kaj bona legebleco solvas kartografio. Dum terena mezurado oni kutime dividas terenon al unuopaj punktoj, kiuj formas kadron de estonta mapo.

Baza geodezia tasko estas difini reciprokan pozicion de unuopaj punktoj de tera surfaco. Temas pri spaca tasko, ĉar la punktoj ne troviĝas en ebeno, sed sur la malebena tera surfaco. Tial por difini la pozicion oni bezonas tri spacajn koordinatojn. Por simpligi la taskon oni evoluigis unue pozician mezuradon, kiu estas ĝis nun praktikata en katastro. Supermaran alton oni difinis per nivelado. Tio estas simpla metodo por kompari altecon de proksimaj punktoj. Oni ofte vidas termezuriston kun mezurlato. Hodiaŭ oni evoluigis sufiĉe precizan metodon de samtempa mezurado de situo kaj alto per elektrooptika distancmezurilo. Ĝi grave simpligis kaj plirapidigis terenajn mezuradojn. Aperis ankaŭ metodo de mezurado laŭ artsatelitoj (GPS).

Organizoj
---------

* Internacia Asocio por Geodezio
* Internacia Federacio de Geodeziistoj
* Internacia Unio de Geodezio kaj Geofiziko

Vidu ankaŭ
----------

* Kartografio
* Termezurado
* Topografio

Eksteraj ligiloj
----------------

* Geodezio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Geodezio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* [*rompita ligilo*]
* 
* 
* 


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 28987
* GND: 4020202-1
* LCCN: sh85053969
* BNF: 11941552j
* NDL: 00571404
* NKC: ph114613 ph114613, ph114613
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  Polurinda artikolo | Ĉi tiu artikolo bezonas **poluradon**, ĉar ĝi montras stilajn kaj/aŭ gramatikajn kaj/aŭ strukturajn problemojn, kiuj ne konformas al stilogvido.

---

La priskribo de la problemo troviĝas ĉi tie. Bonvolu ŝanĝi la enhavon por plibonigi la artikolon. |

Pluma ĉapelo el Meksiko false atribuata al asteka imperiestro Moktezuma la 2-a.Pluma ĉapelo el Meksiko false atribuata al asteka imperiestro Moktezuma la 2-a.
**Weltmuseum Wien** (antaŭe nomata germane *Museum für Völkerkunde*) aŭ **Monda Muzeo Vieno** estas etnologia muzeo en Vieno kaj la plej granda muzeo priantropologio en Aŭstrio. Nuntempe ĝi situas en la Imperia Palaco de Hofburg kaj posedas ĉambron kun miliono da arkeologiaj kaj etnografiaj objektoj el Azio, Afriko, Oceanio kaj Ameriko. Inter ĝiaj kolektoj estas asteka plumarto, parto de la kolekto de James Cook ek la polineziaj insuloj, la kolekto de Charles von Hügel de la azia sudoriento, pluraj objektoj el la fregato (SMS Novara) de la aŭstria imperia mararmeo kiu siatempe ĉirkaŭiris la mondon por fari sciencan esplorvojaĝon (Novara ekspedicio) kaj du tabeloj en rongorongo de la Paskinsulo.

La plej fama peco el la muzeo estas la plumkrono de Moktezumo (hispane : *Penacho de Moctezuma*), kies plumoj malverŝajne estu atribuataj al la asteka imperiestro Moktezumo la 2-a. Ke tiu artverkro troviĝas en aŭstria muzeo kreis frotadojn inter la meksika registaro kaj la aŭstri. Ĝi forlasis Meksikon en la 16-a jarcento kiam la hispanoj konkerantoj forprenis ĝin kiel rabaĵon, Aŭstrio akiris ĝin de Francio en 1880.

#### *Weltmuseum*: Muzea 'kafejo de la lingvoj' kaj Esperanto

Ene de la Weltmuseum la 'Amikoj de la Monda Muzeo' organizas '*Kafejon de la lingvoj*' proksime de la enirejo, en la kolona halo (Säulenhalle) kie estas konversaciaj tabloj en la angla, germana, hispana, itala, indonezia, sed ankaŭ en Esperanto.

Bibliografio
------------

(germana) F. Feest, Christian; Binder, Kurt (1980). *Das Museum für Völkerkunde in Wien,* Residenz Verlag, ISBN 3701702608. OCLC 10558822.

(germana) P. Bauer, Wilhelm (1980). *Museum für Völkerkunde Wien*, Westermann, Braunschweig.

Vidu ankaŭ
----------

* Museum der Weltkulturen en Frankfurto, Germanio.
* *Nationaal Museum van Wereldculturen* (Nacia Muzeo de Mondaj Kulturoj, kiu estas kombinaĵo de kvar muzeoj) en Nederlando.
* *Världskulturmuseet* (Muzeo de Mondaj Kulturoj) en Gotenburgo, Svedio
* Internacia Esperanto-Muzeo

Eksteraj ligiloj
----------------

Oficiala retejo de la Weltmuseum Wien (monda muzeo Vieno)

Wikimedia Commons posedas multmedian kategorion pri la la muzeo.

Notoj kaj referencoj
--------------------

Tiu ĉi artikolo estas traduko de la samtitola artikolo en la hispanlingva vikipedio je la 3-a de marto 2019

* Kategorio Weltmuseum Wien en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



1. ↑  Michela Lipari, *Kalejdoskope*, revuo Esperanto 1333(3) marto 2019, p. 53
| Wii Sports Resort |
| --- |
|  |
| Disvolvo | Nintendo Entertainment Analysis & Development |
| Eldoninto | Nintendo |
| Distribuo | Nintendo eShop |
| Direktoro | Takayuki Shimamura |
| Produktoro | Katsuya Eguchi |
| Serio | Wii |
| Antaŭita de | Wii Sports |
| Platformo | Wii |
| Ĝenro | sporta videoludo |
| Ludomaniero | multludista videoludo |
| Regilo | Wii Remote |
| PEGI-klasifiko | PEGI 7 |
| ESRB-klasifiko | Everyone (Ĉiuj) |
| v • d • r |

***Wii Sports Resort*** (Wii スポーツ リゾート, *Wī Supōtsu Rizōto*?) estas sporta videoludo por la videoludilo Wii. Ĝi sekvas la ludon *Wii Sports*. Ĝi estas unu el la unuaj ludoj, kiuj postulas la uzon de Wii MotionPlus, kaj pro tio, ĝi estis vendita kun la ludo. Nintendo unue anoncis *Wii Sports Resort* en E3 2008 kaj aperis en Japanujo la 25-an de junio 2009, kaj en preskaŭ ĉiuj aliaj regionoj la sekvan monaton. Kvankam la ludo estis unue vendata sole, ĝi estis poste ligita al la nove vendataj videoludiloj Wii kun *Wii Sports*.

*Wii Sports Resort* arigas dek du sportojn, inter kiuj estas kelkaj sportoj de *Wii Sports* plibonigitaj, kaj multaj novaj sportoj. Kiel *Wii Sports*, ludantoj devas imiti la agojn de realvivaj sportoj, kaj tiuj movoj estas senditaj al la videoludilo per la regiloj Wii Remote kaj Nunchuck. Per la Wii MotionPlus, la movoj estas nun pli precize rekreitaj en la ekrano, kaj tio helpas doni konvinkan impreson de sportumado.

Recenzistoj alte taksis la ludon. La averaĝa poentaro estis 82.94% en GameRankings kaj 80% en Metacritic. En la 31-an de marto 2017, la ludo estis la tria plej vendita de la Wii, post *Wii Sports* kaj *Mario Kart Wii*, pro 33,04 milionoj da kopioj venditaj tutmonde.

Referencoj
----------

* Kategorio Wii Sports Resort en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)


1. 1 2 .  E3 2008: Wii Sports Gets a Sequel. IGN (2008-7-15). Alirita 2008-7-15.

  Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2012-01-18. Alirita 2017-05-03.
2. ↑   Console at Nintendo :: Wii. Nintendo.

  Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2011-12-14. Alirita 2021-12-26.
3. ↑   Wii Sports Resort for Wii. GameRankings. Alirita 2009-07-23.
4. ↑   Wii Sports Resort reviews. Metacritic. Alirita 2009-07-23.[*rompita ligilo*]
5. ↑   Top Selling Software Sales Units - Wii Software. Nintendo (2016-03-31). Alirita 2016-04-27.
Guillaume du Vair
**Guillaume du VAIR** (naskiĝinta la 17-an de marto 1556 en Parizo, mortinta la 31-an de aŭgusto 1621 en Tonneins) estis franca eseisto kaj politikisto.

Vivo
----

Vair farigis en 1584 parlamenta konsilisto kaj influis politikaj decidojn je la fino de la francaj religiaj militoj. En 1593 li jesis la agnoskon de Henriko la 4-a sur la reĝa trono se tiu ĉi konvertiĝus je katolikismo. Poste li diplomatis en Anglujo kaj estis guberniestro en Provenco. En 1617 Vair nomumiĝis episkopo kaj grafo de Lisieux. 

Verkis li plurajn eseojn, en kiuj li volis morale akordigi la moralon de antikva stoikismo kun kristanismo. Brilis lia stilo kiun imitis Renato Kartezio kaj Blaise Pascal, grandaj filozofoj de la 17-a jarcento. *De la constance et consolation des calamités publiques* (1593) estis dialogo pri kredo en tempoj de malbono. Vair skribis ankaŭ fakaĵon pri la franca lingvo: *De l'Éloquence françoise* (Paris 1595). Amiko lia estis François de Malherbe.

Literaturo
----------

* R. Radouant: *Guillaume du Vair, l'homme et l’orateur*. 1908, 1970
* Günter Abel: *Stoizismus und Frühe Neuzeit. Zur Entstehungsgeschichte modernen Denkens im Felde von Ethik und Politik*. Berlin / New York 1978
* "Französische Litteratur (Rechtswissenschaft, Beredsamkeit, Geographie, Philologie)". Ĉe: *Meyers Konversations-Lexikon* 1885–1892, volumo 6, p. 613

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Guillaume du Vair en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Informoj pri Guillaume du Vair en katalogo de la Germana Nacia Biblioteko (germane)
* informoj ĉe *Encyclopædia Britannica*
* etbiografio de Olivier Thill - kun interesaj citaĵoj el liaj verkoj
* Du Vair ene de la katolika hierarkio


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 853341
* GND: 118528351
* LCCN: n85196406
* VIAF: 34475082
* ISNI: 000000010886299X
* LIBRIS: 317612
* SUDOC: 033370877
* BNF: 12043915h
* NLA: 35728308
* NKC: mub2013774276
* ICCU: SBLV078335
* BNE: XX5534754
 |
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

**William H. SCHULZE** (naskiĝis 1908 - mortis la 19-an de novembro 1993 en Hillsborough, Usono) estis usona esperantisto kaj mecenato.

Li estis membro de Esperanto-Ligo por Norda Ameriko, kie li estis kasisto kaj poste honora membro, direktoro de ties informcentro (1965-1973). Dum multaj jaroj li korektis lecionojn de la tutlanda koresponda kurso.

Li estis dumviva UEA-membro, delegito dum 33 jaroj, iama komitatano, li subtenis ĝin per daŭra membreco en Societo Zamenhof kaj kiel patrono de la Novjorka oficejo. 

Kun sia edzino, Cathy Schulze, li ankaŭ grave subtenis la Esperanto-movadon finance, interalie starigante fonduson ĉe ELNA por helpi al nepagipovuloj veni al la kursaro kaj heredigante ĉirkaŭ tri milionojn da usonaj dolaroj al la *Esperantic Studies Foundation*. Tio permesas al ESF subvencii Esperanto-projektojn per ĉiujare ĉirkaŭ cent mil dolaroj, per kio estis financitaj interalie la retejoj edukado.net kaj lernu.net.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 41234
 |



1. ↑  Esperanto Studies Foundation (ESF) pri sia historio
**Kukiĉa Teo** (Kukicha, 茎茶), aŭ Tigo teo, oni ankaŭ nomas ĝin ***bōcha*** (棒茶), estas Japana mikso de trunketoj kaj branĉetoj. Ĝi estas disponebla kiel Verda teo aŭ kiel pli oksidita variaĵo. Kukiĉa-teo havas unikan guston kaj aromon inter teoj. La alia gusto venas de la fakto ke ĝi konsistas el partoj de la teplanto, kiuj ofteestas ekskluditaj de aliaj teoj.

Kutime la materialo de la teo Kukiĉa venas de la fabrikado de Senĉa-teo aŭ Kabuseĉa-teo. Kiam la materialo venas de la fabrikado de Gyokuro, ĝi nomiĝas *Karigane* (雁ヶ音 / かりがね) aŭ *Shiraore* (白折 / しらおれ).

En la pasinteco Karigane estis la nomo de Kukiĉa farita de folioj de teo Gyokuro. Ĉiukaze, nuntempe la termino Karigane iĝis pli diversa kaj ĝi estas uzata por iu Kukiĉa-Teo de alta kvalitato. La Kukiĉa-Teo de la insulo Kiuŝuo portas alian nomon, Shiraore.

La Kukiĉa-Teo havas milde nuksan kaj iomete dolĉan guston. Por pli bonaj rezultoj, oni infuzas la teon en akvo inter 70 kaj 80 gradoj celsiaj. Verdaj variantoj estas infuzataj dum malpli ol minuto. Pli altaj temperaturoj aŭ tro longaj infuztempoj rezultigas amaran kaj malbongustan trinkaĵon.

Estas kutime infuzi Kukiĉa-teon por tri aŭ kvar infuzaĵoj.

Kukiĉa-teo estas unu de la teoj preferataj de la makrobiotika dieto.

Referencoj
----------

1. ↑   Kukicha. Arkivita el la originalo je 2016-03-03. Alirita 2016-02-23.
2. ↑   A Guide to Japanese Kukicha Green Tea (la angla).
3. ↑   The Ultimate Guide to Kukicha and Karigane (la angla).
4. ↑   Mia japana verda teo (angla).
5. ↑   La makrobiotiko Dieto (angla).

Ŝablono:Japanese food and drinkŜablono:TeasTeoj
Reĝa Dana Teatro
La **Reĝa Dana Teatro** (dane *Det Kongelige Teater*) estas kaj la nacia dana ludarta institucio kaj nomo uzata por aludi al ties iama cel-konstrua ejo el 1874 situa ĉe la placo Kongens Nytorv en Kopenhago. La teatro estis fondita en 1748, unuafoje servante kiel la teatro de la reĝo, kaj poste kiel la teatro de la lando. Tiu teatro prezentas operon, la spektaklojn de la Reĝa Dana Baleto, koncertojn de klasika muziko (ĉefe fare de la Reĝa Dana Orkestro, kiu datas el 1448), kaj teatron en kelkaj diversaj lokoj.

La organizado de la Reĝa Dana Teatro estas sub la kontrolo de la Dana Ministerio de Kulturo, kaj ties celoj estas certigi la prezenadon de elstaraj spektakloj kiuj kongruu kun la variaj scenejojn kiujn ĝi kontrolas.

Hans Christian Andersen havis eksterordinaran voĉon de soprano, kaj tiele li estis akceptita en la Reĝa Dana Teatro, sed lia voĉo tuj ŝanĝiĝis. Kolego de la teatro diris al li ke li konsideris Andersen poeto. Akceptante tiun sugeston serioze, Andersen ekfokusiĝis al verkado.

Gravuloj
--------

* Harald Scharff

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Reĝa Dana Teatro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo angle
* Oficiala retejo dane
	+ Skuespilhuset
	+ La Reĝa Dana Teatro kaj H. C. Andersen Arkivigite je 2005-08-30 per la retarkivo Wayback Machine
**Alagir** (ruse kaj osete *Алаги́р*), urbo ekde 1938, administracia centro de la Alagira distrikto de Nord-Osetio (Rusio). Situas 54 kilometrojn al okcidento de Vladikavkaz.

Alagir estis fondita en 1850 kiel urbeto ĉe arĝento-plumba uzino.

La interurba telefona kodo estas 86731, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo (en jaro 2005).

Geografiaj koordinatoj de la urbo estas: 43° 02′ N 44° 13′ O﻿ / ﻿43.033 °N, 44.217 °O﻿ / 43.033; 44.217 (mapo)Koordinatoj: 43° 02′ N 44° 13′ O﻿ / ﻿43.033 °N, 44.217 °O﻿ / 43.033; 44.217 (mapo).

La urbo estas ĉe rivero Ardon (*Ардон*), kiu demaldekstre enfluas riveron Terek (*Терек*).

En la urbo estas fervoja stacio.

Loĝantaro:

* 14,7 mil (1959);
* 20,5 mil (2005), plejparte osetoj.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 90205501.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rurboj kaj distriktoj de Nord-Osetio |
| --- |
| **urboj**:  Alagir • Ardon • Beslan • Digora • Mozdok • Vladikavkaz  **distriktoj:**  distrikto Alagir • distrikto Ardon • ĉeurba distrikto • dekstraborda distrikto • distrikto Digora • distrikto Iraf • distrikto Kirov • distrikto Mozdok |  |

 |
Portreto de Xiaoxian Duanjing
Portreto de Xiaoxian Duanjing
Imperiestrino **Xiaoxian Duanjing** ***[孝献端敬皇后]*** (1639 – 23 septembro 1660), de la Manchu Plain White Banner *Dong'e [董鄂]* klano, estis partnero de la Shunzhi Imperiestro. Ŝi estis unu jaron lia pli juna.

En la somero de 1656, lordino Dong'e eniris la Malpermesitan Urbon kaj estis profunde amata kaj favorita fare de la Shunzhi Imperiestro. La 12an de oktobro 1656, al ŝi estis koncedita la titolo "Kunulo Xian". La 19an de januaro 1657, ŝi estis levita al "Imperiaj nobla kunulo". La Shunzhi Imperiestro okazigis grandiozan ceremonion por la promocio de lordino Dong'e kaj proklamis amnestion. Kiam lordino Dong'e iĝis la Imperia Nobla Edzo, ŝi partumis la potencon de administrado de la interna kortego kun imperiestrino Xiaohuizhang, kiu donas al la imperiestrino premon esti senpovigita, sur kiu imperiestro Shunzhi volas fari sed, sen utilo ĉar la ministroj kaj oficialuloj kontraŭbatalis. detronigi la duan imperiestrinon.

La 12an de novembro 1657, lordino Dong'e naskis la kvaran filon de la imperiestro. La trofrua morto de ilia filo la 25an de februaro 1658 havis grandan efikon al lordino Dong'e kaj la Shunzhi Imperiestro. Lordino Dong'e malsaniĝis kaj mortis la 23an de septembro 1660. La Shunzhi Imperiestro estis tiel superfortita kun funebro ke li ĉesis partopreni ĉiutagajn tribunalkunvenojn dum kvin tagoj por funebri lordinon Dong'e. Estis ankaŭ dirite ke la Shunzhi Imperiestro estis tiel deprimita ke li volis fari memmortigon, kaj liaj regatoj devis gardi lin ĉiutage pro timo de lia sekureco. Du tagojn post ŝia morto, lordino Dong'e ricevis postmorte la titolon de imperiestrino, nekutima gesto. Ŝi estis enterigita en la Xiao Maŭzoleo de la orientaj Qing-tomboj.

Familia fono
------------

* Patro: *Dong'e Eshuo* [董鄂·鄂硕].
* Patrino: *Aixin Jueluo* [爱新觉罗].
* Unu pli juna frato.

Titoloj
-------

* **Virino Dong'e *[董鄂]*** (ekde 1639)
* **Xian *[贤妃]*** (ekde 12 Oktobro 1656)
* **Huangguifei *[皇貴妃]*** (ekde 19 Januaro 1657)
* **Xiaoxian Duanjing *[孝献端敬皇后]*** (25 Septembro 1660)

Referencoj
----------

1. ↑  *Draft Hi*)*story of Qing*, ch. 5 ("Basic Annals 5" [本紀]), p. 147. The date is indicated as the *jimao* 己卯 day of the 12th month of the 13th year of Shunzhi.
2. ↑  Li Lanqin 李兰琴, *Tang Ruowang zhuan* 汤若望传 [*Biography of Tang Ruowang* (Adam Schall)], Dongfang chubanshe 东方出版社, 1995.
3. ↑  *Draft History of Qing*, ch. 5 ("Basic Annals 5" [本紀]), p. 160; date indicated as SZ17.8.甲辰 (21st day of that month).
**Civilaj kaj politikaj rajtoj** estas du kategorioj de rajtoj kiuj foje estas studitaj kutime kune. Ĝenerale, ili estas rajtoj kiuj protektas la individuajn liberecojn for de eksterleĝa rompo fare de la povo, kaj garantias la kapablon de la civitano por partopreni en la civila kaj politika vivo de la ŝtato en kondiĉoj de egaleco kaj sen diskriminacio.

La **civilaj rajtoj** estas agnoskitaj kaj de ĉiuj civitanoj kaj de la leĝaro; kaj je tio oni distingas ilin disde la homaj rajtoj kaj la naturaj rajtoj. La civilaj rajtoj estas agnoskitaj ene de ŝtato, dum la naturaj aŭ homaj rajtoj estas internaciaj, kaj, ilin oni posedas ĉu pro nasko, laŭ la jurnaturalisma teorio, ĉu pro la konstitucio de la socio, laŭ la kontraktisma teorio (la pozitiva juro, kiu separas moralon kaj rajton, ne traktas la ekzistadon de naturaj rajtoj). John Locke defendis, ke la naturaj rajtoj al la vivo, al la libereco kaj al la proprieto devas esti konvertitaj en civilaj rajtoj kaj protektitaj de la suverena ŝtato kiel aspekto de la socia kontrakto (konstituciaj rajtoj).

La **politikaj rajtoj** konstituas la unuan parton de la Universala Deklaracio de Homaj Rajtoj de 1948 (same kiel la ekonomiaj, sociaj kaj kulturaj rajtoj formas la duan parton). La teorio de la tri generacioj de homaj rajtoj konsideras tiun grupon de rajtoj kiel la "rajtoj de unua generacio", kaj la teorio de la negativaj kaj pozitivaj rajtoj (negativa kaj pozitiva liberecoj) difinas ilin kiel negativaj rajtoj. Tamen, pri la sociaj aŭ pozitivaj rajtoj, ili estas pravigitaj en la riparo de mankoj kiuj grave baras la plenumadon de la plena kondiĉo de civitano, kaj estas ankaŭ "civilaj", ĉar ili havas korespondan difinon precizan en la kontraŭpartnereco de devigo establita fare de la publikaj povoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Civito
* Duaranga civitano



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 789893
* BNF: 11980243b
* BNE: XX526332
 |
Kanalo Júcar - Turia, el Kastilio al Valencilando.
**Irigacia kanalo** celas konduki akvon el akvokaptejo ĝis la kampo aŭ fruktoĝardeno kie ĝi utilos al kultivado. Temas pri gravaj vorkoj, kiuj devas esti zorge planitaj por eviti damaĝon al medio kaj eluzi troan akvokvanton. Ili estas forte ligitaj al la trajtoj de la trairataj terenoj, ĝenerale al ties kurboniveloj, milde descendante al pli malaltaj niveloj (per milda deklivo, kiu helpu la rapidan -evitante trian elspezon- sed ne tro subitan fluadon -helpante la akvokontroladon-).

La konstruado de sistemo de irigaciaj kanaloj estas unu de la plej gravaj partoj en la kosto de la dekomenca investado en sistemo de irigacio, kaj tial taŭga bontenado estas nepra neceso.

La dimensioj de la irigaciaj kanaloj estas tre variaj, game el grandaj kanaloj por transporti dekojn da kubaj metroj por sekundo, nome *ĉefaj kanaloj*, ofte kun propran nomoj, ĝis malgrandaj kanaloj kun kapacitoj por nur kelkaj malmultaj litroj por sekundo, nomitaj *kampokanaloj*.

  

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Canal de riego en la hispana Vikipedio.*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 853612
 |