recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
La **Reformita Eklezio** (ankaŭ Evangelia-Reformita Eklezio) estas eklezio, kiu sekvas la reformaciajn instruojn de Huldrych Zwingli el Zuriko kaj Jean Calvin (esperantigite Johano Kalvino) el Ĝenevo. "Pradato" estas la kolbasmanĝo ĉe la zurika civitano kaj presejposedanto Christoph Froschauer je fastodimanĉo de 1522 (9-a de marto), tio estas la unuan dimanĉon de la antaŭpaska fastotempo. 

La plej grava reformita dokumento de la 16-a jarcercenta Germanio estas la heidelberga katekismo.

La reformita eklezio estas tre disvastiĝinta inter la germanparolantoj, kaj inter nederlandanoj. La reformitaj Esperantistoj povas kuniĝi (kune kun aliaj protestantoj) en la Kristana Esperantista Ligo Internacia.

Gravaj reformitaj teologoj de la 16-a jarcento:

**zurika direkto**:

* Ulrich Zwingli
* Heinrich Bullinger

**ĝeneva direkto**:

* Jean Calvin
* Theodor Beza
* Guillaume Farel *(ankaŭ: Wilhelm Farel)*

**Skotlando**:

* John KNOX

Eksteraj ligiloj
----------------

* germana paĝaro

vidu: reformacio, kontraŭreformacio,
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por aliaj signifoj, bv. rigardi la apartigilan paĝon: Beaulieu |

La **Palaco de Beaulieu** (france *Palais de Beaulieu*) estas historia kaj emblema konstruaĵo de komplekso nomita "Centre de Congrès et d'Expositions de Beaulieu" situanta en Laŭzano, en la kantono Vaŭdo en Svislando. Ĝi estas grava kongresejo kiu ĉefe gastigas kongresojn kaj eventojn. La Palaco ankaŭ estas hejmo de la Teatro de Beaulieu, kiu estas, kun siaj 1 844 sidlokoj, la plej granda en Svislando. La danc-konkurso "Prix de Lausanne" estas kutime okazigita en la Palaco de Beaulieu. "La Télé", regiona televida dissendanto, ankaŭ havas sian studion kaj oficejojn tie, same kiel la "Baleto Béjart Laŭzano".

Situante en la kvartalo Beaulieu/Grey/Boisy, la Kongresejo kaj Ekspoziciejo Beaulieu havas pli ol 6 hektarojn da tereno, 100 000 m² da planko kaj 12 000 m² da ĝardenoj malfermitaj al publiko. La Kongresejo kaj Ekspoziciejo ofertas plurajn ĉambrojn same kiel adapteblajn salonojn.

Publikaj transportoj
--------------------

* Met M3Linio M3 *Beaulieu* (estonte)

Referencoj
----------

1. ↑   Théâtre de Beaulieu:  Hier & Demain. Alirita 2019-08-11.
2. ↑  Fondation de Beaulieu.  www.fondationdebeaulieu.ch:  Fondation de Beaulieu (france). Arkivita el la originalo je 2017-04-21. Alirita 2017-04-20.

Vidu ankaŭ
----------

* Eŭrovido-Kantokonkurso 1989

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Palaco de Beaulieu en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo (france/germane/angle)
**Robert Butler** (naskita 1927) estas usona reĝisoro kiu ricevis Premion Emmy. Li reĝisoris provepizodojn por multaj televidserioj kiel *Star Trek* kaj *Hill Street Blues*.

Kariero
-------

Butler diplomiĝis pro la angla per la Universitato de Kalifornio, Los-Anĝeloj (UCLA). Li estis unue en armea bando, antaŭ sia kariero kiel reĝisoro per epizodo de Hennesey (ĉefrolita de Jackie Cooper) en kiu partoprenis juna Ron Howard. kaj de tiam reĝisoris famajn spektaklojn kiel *The Untouchables*, *Dr. Kildare*, *The Dick Van Dyke Show*, *Batman*, *The Fugitive* and *The Twilight Zone*.

Butler reĝisoris provepizodojn por multaj famaj televidserioj kiel *Star Trek*, *Hogan's Heroes*, *Batman*, *The Blue Knight*, *Hill Street Blues*, *Remington Steele* (kiun li kunkreis), *Moonlighting*, *Sisters*, kaj *Lois & Clark: The New Adventures of Superman*.

Butler ankaŭ direktis epizodojn por multaj aliaj televidaĵojn kiel *I Spy*, *Blue Light*, *The Invaders*, *Gunsmoke*, *The Outcasts*, *Mission: Impossible*, *Kung Fu*, *Hawaii Five-O*, *Columbo* kaj *Midnight Caller*.

Li reĝisoris la aktoron Kurt Russell en kvar kinofilmoj de Walt Disney kiel *Guns in the Heather*, *The Computer Wore Tennis Shoes* kaj *The Barefoot Executive*.

Butler gajnis du premiojn Emmy Awards, la unua 1973 per provepizodo de *The Blue Knight* kaj la dua 1981 per *Hill Street Blues*.

Referencoj
----------

1. ↑   Robert Butler. *The New York Times*. Arkivita el la originalo je 2013-07-28. Alirita 2019-01-13.

  Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2013-07-28. Alirita 2021-08-19.
2. ↑  Susan King, "Director Robert Butler put stamp on 'Batman,' other landmark series", *Los Angeles Times*, February 15, 2014.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 629601
* GND: 1023375176
* LCCN: no97024319
* VIAF: 107542179
* ISNI: 0000 0000 7980 6437
* SUDOC: 130871974
* BNF: 14084050w
 |
**Euronews** (esperante *Eŭronovaĵo*) estas televidkanalo pri eŭropaj informoj kaj novaĵoj lanĉita la armnews.eu 1-an de januaro 1993, kies sidejo troviĝas en Ecully, en antaŭurbo de Liono en Francio. Euronews traktas la tutan mondan aktualaĵaron laŭ eŭropa vidpunkto. Ĝi profitas la bildojn de aliaj televid-kanaloj, de publikaj kanaloj kiuj havas akciojn en ĝi kaj de ĉefaj gazetar-agentoj.

Euronews elsendas en la hispana, itala, franca, germana, angla, portugala (1999), rusa (2001), araba (2008), turka (2010) kaj persa (2010). Ĝi naskiĝis kiel informservo por Eŭropo, sed ĝi fariĝis transkontineta televidkanalo kun spektantoj en multaj landoj de la mondo. Entute 102 landoj, inter ili ĉiuj ŝtatoj de Eŭropo, Ameriko kaj Nord-Afriko.

La partneraj/akciaj televid-kanaloj de Euronews estas (en 2004):

* ArmNews.Eu (Svedio)(Russkoe lingvo)
* ĈT (Ĉeĥio)
* CyBC (Kipro)
* ENTV (Algerio)
* ERT (Grekio)
* ERTT (Tunizio)
* ERTV (Egipto)
* France Télévisions (Francio)
* PBS (Malto)
* RAI (Italio)
* RTBF (Belgio)
* RTÉ (Irlando)
* RTP (Portugalio)
* RTR (Rusio)
* RTVE (Hispanio)
* RTVSLO (Slovenio)
* SSR (Svislando)
* TMC (Monako)
* TVR (Rumanio)
* Yle (Finnlando).

En Ameriko, Euronews spekteblas en 17 lingvoj per Globecast WTV per la satelito Intelsat Ameriko 5 à 97° okcidenta.

Vidu ankaŭ
----------

* informa televido
* Europa TV
* ARTE

* Kategorio Euronews en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Tombejo en Palmiry
Janusz Kusociński, pseŭdonomo *Kusy* (naskiĝis la 15-an de januaro 1907 en Varsovio, murdita la 21-an de junio 1940 en Palmiry) – pola atletikisto, ora olimpika medalisto en Los Anĝeleso pri longdistanca kuro de 10 000 m, arĝenta medalisto de la 1-a Eŭropa Atletika Ĉampionado en la distanco de 5000 m.
Maciej Rataj, politikisto, verkisto, marŝalo de Pola Sejmo
Adamo Zamenhof, filo de Ludoviko Lazaro Zamenhof
**Palmiry** (52° 22' N 20° 47' E Mapo) estas vilaĝo en la pola vojevodio Mazovio. La vilaĝo estas parto de la komunumo Czosnów kaj havis 220 loĝantojn en 2006. La vilaĝo situas apud la Kampinosarbaro, kie inter 1939 kaj 1943 la germanaj nazioj mortpafis pli ol 2000 polajn intelektulojn/eminentulojn, rezistbatalantojn kaj politikajn kaptitojn. Ekde 1948 ĝi estas unu el la plej gravaj memorlokoj de Pollando.

Amasaj ekzekutoj
----------------

7.12. Unua konata amasa ekzekuto de malliberuloj transportitaj de Varsovio (laŭ atestantoj germanoj murdis 80 personojn) - ĝis printempo 1940 okazis ĉi tie ĉirkaŭ 20 amasaj ekzekutoj.

En Palmiry estis 21 amasaj ekzekutoj, nokte de la 20-a/21-a de junio kadre de la genocida Eksterordinara Ekstermiga Agado (kontinuo de la Intelektul-kampanjo) - germanoj mortpafis 378 eminentajn reprezentantojn de la pola politika, socia, kultura kaj sporta vivo - de varsovia enketa arestejo Pawiak oni alveturigis 358 personojn (en tio 82 virinojn) kaj la ceterajn de Gestapejo ĉe Aleo Szucha.

Mortpafitoj
-----------

Inter la pli ol 2000 viktimoj estis:

* Stefan Kopeć, pioniro de endokrinologio de insektoj
* Janusz Kusociński, Olimpika ĉampiono (1932) 10 km
* Maciej Rataj, politikisto, verkisto, marŝalo de Pola Sejmo
* Adamo Zamenhof, filo de Ludoviko Lazaro Zamenhof

Vidu ankaŭ
----------

* Eksterordinara Ekstermiga Agado (AB)
* Intelektul-kampanjo
* Masakro de Wola
* Masakro de Katin

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Palmiry en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Paĝo de la Muzeo en Palmiry Arkivigite je 2009-05-19 per la retarkivo Wayback Machine
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

Memorpinglo je la honoro de la murdita lernantino Naomi Rosenblüth (nask. en 1926, forpelita el Germanlando en la 28.10.1938, +1942), starigita apud la Evangelia Konsilantargimnazio en Erfurto.
**MEMORPINGLO** (germane: *Denknadel*) okulfrape memorigas pri la sorto de kuncivitanoj persekutitaj dum la Dua Mondmilito respektive la jarojn antaŭajn ekde 1933.

Same kiel la stumbligaj pavimŝtonetoj en aliaj germanaj urboj ankaŭ la memorpingloj servas por honorigi la viktimojn de la nazia teroro. Tiaj memoriloj stariĝis sole en Erfurto, ekde 2009 sume naŭ, la lasta en 2013.

Vidu ankaŭ
----------

* Stumbliga ŝtoneto

Literaturo
----------

* Kathrin S. Seidel, "Opfern einen Namen geben: Die 6. Erfurter Denknadel erinnert an Naemi Rosenblüth", en: *Prima 2012* (=Jahrbuch des Evangelischen Ratsgymnasiums Erfurt, 14), p. 113-116.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Memorpinglo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* La memorpingla projekto en Erfurto
* Fotoj de la inaŭguro de la 6-a memorpingla monumenteto Arkivigite je 2015-04-02 per la retarkivo Wayback Machine
Konstruita en 1957, je alteco el 142 m. la Turo el Madrido anoncas la alvenon de la hispana ekonomia miraklo.
La **"hispana ekonomia miraklo"** estis la nomo kiun oni donis al la epoko de akcelita ekonomia kreskiĝo kaj ekonomia plialtiĝo en Hispanio inter la jaroj 1959 kaj 1973. La internacia nafta krizo de la 1970-aj jaroj (nome 1973 kaj 1979) konstituis la finon de ĉi tiu periodo de forta kreskado.

Historio
--------

### Antaŭa situacio

La 19a jarcento en Hispanio estis markita de la politika kaj socia nestabileco kiu senĉese ŝtopis la ekonomian disvolviĝon, kaj kiu respondecis pri la postlaso el Hispanio sub la plej modernigitaj kaj ekonomie sukcesaj el Okcidenteŭropo. Je la fino el la 19a jarcento kaj je la komenco de la 20a jarcento, Hispanio havis relativan stabilecon, kiu ete favoris kaj ebligis momentan ekonomian sukceson. La politika nestabileco revenis je la 1920-aj jaroj, aŭgmentita de la Granda Depresio, kaj kiu havis sian pinton dum la Hispana Enlanda Milito de 1936 al 1939. La milito estis venkita fare de la naciistaj trupoj kondukitaj de Francisco Franco, kiu memstarigis sin kiel kaŭdilo kaj diktatoro de la nacio. Estis tiame ŝtopo je komercado starigita same de la okcidentaj aliancanoj kiel de la komunista bloko. La reĝimo de Francisco Franco aplikis tiam aŭtarkion. La ekonomia revigliĝo estis tamen ege malrapida. La industria produktiĝo rehavis sian nivelon de 1936 proksimume nur en 1955. Danke al la restarigo de diplomataj rilatoj kun Usono kaj ties aliancanoj je la 1950-aj jaroj, pro la kreskanta strategia graveco de Hispanio je la vidpunkto de la Malvarma Milito, tio alproksimigis Hispanion al la okcidenta bloko, kiu kuntrenis malplifortiĝon de la internacia izoliteco kaj subiĝo el la ekonomiaj malfacilecoj de Hispanio.

### Komenco de la "Miraklo"

Ĉi tiu okazintaĵo komenciĝis pro la reformigoj enkondukitaj de teknokratoj kiuj, kun la konsento de Francisco Franco, starigis kelkajn politikaĵojn por antaŭenpuŝi la disvolviĝon el Hispanio. Plejparto el ili anstataŭigis plurajn falangistajn postenulojn. La aplikiĝo de ĉi tiuj politikaĵoj ekzistis pro la formado de disvolvigaj planoj kaj havis sukceson plejparte: Hispanio ĝuis la duan plej grandan ekonomian kreskindicon, nure iomete post Japanio, kaj iĝis unu el la plej grandaj ekonomioj. Hispanio definitive aniĝis al la industriiĝintaj landoj, postlasante la misfunkcian disvolviĝon kaj malriĉecon kiun ĝi spertis antaŭe, ekde la perdo de la plimulto de sia Imperio dum la 19a jarcento. Turismo kaj elmigrado de ruraj sudaj regionoj kontribuis al la plialtigo de kapitaloj en la lando.

Tamen, ĉi tiu alta kreskiĝo, lasis ankaŭ ekologiajn damaĝojn (pro la senloĝiĝo de pluraj regionoj) kaj aliajn malbonojn kiujn oni devis reguligi estontece.
Nuna stato de la burgo
**Balga** estas nomo de historia burgo kaj teŭtona setlejo ĉe la Vistula Laguno en la nuna distrikto Bagrationovsk de Kaliningrada provinco (antaŭ la dua mondmilito en Orienta Prusio).

Historio
--------

En 1238 la ordeno de germanaj kavaliroj konkeris la prusan burgon Balga, kie en la sekva jaro konstruis novan kastelon. Balga ekde 1250 estis sidejo de komandorlando, kiu etendiĝis al sud-oriento ĝis Johannisburg kaj Lyck. La komandoroj de Balga plenumis samtempe la oficon de vokto de Natangio. Pro sia situo (akva transporto) Balga ne estis konkerita dum la praprusaj ribeloj. En la jaro 1253 tra Balgo al Sambio iris ekspedicio de ĉeĥa reĝo Přemysl Otakar la 2-a. Samtempe oni finis konstrui novan kastelon dediĉitan al la konvento. Komence de la 14-a jarcento al la konstruaĵo estis aldonita antaŭkastelo. En la 17-a jarcento la burgo estis malkonstruita, kaj la materialon oni uzis por konstrui fortikaĵon en Pillau.

Nuntempo
--------

Nuntempe Balga estas neloĝata. Post la burgo restis malkovritaj fundamentoj kaj ruina antaŭkastelo, parte rekonstruita antaŭ la dua mondmilito. Apud la ruinoj troviĝis restaĵoj de la preĝejo s-ta Nikolao el la 14-a jc. kun konservitaj ĉirkaŭmuroj kaj portalo dekorita per ŝtonoj portitaj el la Sankta Lando kaj restaĵoj de murpentraĵoj.

La paroĥa preĝejo en Balga antaŭ 1525 apartenis al la dekanujo Braunsberg.

Personaĵoj
----------

Kelkaj komandoroj de Balga iĝis poste altaj majstroj de la ordeno de germanaj kavaliroj, interalie Winrich von Kniprode kaj Ulrich von Jungingen.

Galerio
-------

* Standardo de Balga, trofeo de la batalo de GrunwaldStandardo de Balga, trofeo de la batalo de Grunwald
* La burgo en la 17-a jc.La burgo en la 17-a jc.
* Ruino en 1850Ruino en 1850
* Balga en la 1930-aj jaroj, post kelka rekonstruoBalga en la 1930-aj jaroj, post kelka rekonstruo

* Kategorio Balga en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Bart Rijpstra** (naskiĝis la 27-an de julio 1912 en Leeuwarderadeel, mortis la 10-an de junio 1989 en Heerenveen) estis nederlanda lerneja instruisto, laborista esperantisto, kaj dum la dua mondmilito kontraŭnazia rezistanto.

Biografio
---------

### Dum la dua mondmilito

Dum la milito kaj la rezulta nazia okupacio de Nederlando Rijpstra kaj sia edzino Wijtske Rijpstra-Keverkamp helpis multajn judojn en ilia batalo por vivi kaj kontraŭ deporto al ŝoahaj koncentrejoj. En la Zaandijka hejmo de la familio Rijpstra, sub la adreso Meidoornlaan 2, kaŝis interalie la jenaj:

* Doris Berliner kaj sia patrino;
* Lore Zilly Durlacher;
* Karel Fonteijn;
* Rita van Rijn;
* Boela Wackers-Schwarz;
* Eva van Thijn-Loonstijn.

Post la milito Rijpstra skribis pri sia agado:

> "La rezulto estis, ke 17 judaj samlandanoj kaj ankaŭ kelkaj germanaj judoj bone travivis la vivon."
> 
> 

### Esperanta agado

En 1931 Rijpstra verkis la nederlandlingvan lernolibron *Esperanto in achttien lessen, ook voor zelfonderricht* (esperante Esperanto en dek ok lecionoj, ankaŭ por meminstruado). Ekde la dua duono de la 1930-aj jaroj Rijpstra kunlaboris arde en la rondoj de la Federacio de Laboristaj Esperantistoj. Kun Adriaan Kloek li kunredaktis la federaciajn kantarojn *Ni Kantu!* en 1935 kaj *Ni Kantu kaj Deklamu!* en 1949.

### Profesia vivo

Rijpstra estis bazlernaja instruisto en Leeuwarden, ĉe kristana bazlernejo. Inter la junaj lernejanoj li havis la frislingvan kromnomon "*De Kiep*" (*La Koko*), sed la origino de tio estas perdita. En la klassalono Rijpstra ofte parolis la levardan frisan.

Referencoj
----------

1. ↑  nederlande *wiewaswie.nl*
2. ↑  nederlande *delpher.nl*
3. ↑  Wim Bloemendaal (2017-02-08).  Toen 24 (nederlande). Arkivita el la originalo je 2018-10-31. Alirita 2018-10-31.
4. ↑   13 zoekresultaten voor: Rijpstra (nederlande). Joods Monument Zaanstreek. Alirita 2018-10-31.
5. ↑   Zaandijk (nederlande). Joods Monument Zaanstreek (2016-05-29). Alirita 2018-10-31. "Het resultaat is geweest, dat 17 Joodse landgenoten en ook een paar Duitse Joden het leven er goed hebben afgebracht.".
6. ↑  Wim Bloemendaal (2008-08-04).  Leeuwarden 8 (nederlande). Arkivita el la originalo je 2018-10-31. Alirita 2018-10-31.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 622375
 |
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

*Belga Esperantisto*, januaro 1911.
***Belga Esperantisto*** estis la organo de Belga Ligo Esperantista, fondita en 1908, kiel posteulo de *Belga Sonorilo*, kiu idistiĝis; formato 24x16 cm. Redaktis ĝin: Léon Champy, Van Laere, Amatus van der Biest-Andelhof, Oscar Van Schoor, Frans Schoofs.

Inter Aŭgusto 1914 kaj Decembro 1920 ĝi estis interrompita kaŭze de la unua mondmilito. Same inter Februaro 1940 kaj Novembro 1945 pro la Dua Mondmilito.

Ĝi aperis ĝis 1961, kiam Belga Ligo Esperantista praktike ĉesis ekzisti favore al Belga Esperanto-Federacio kaj kiam fondiĝis la revuo *Sonorilo*, kiun oni povas konsideri posteulo de *Belga Esperantisto*.

Elstaraj artikoloj
------------------

* *Pri la defendo de la lingvoj de malgrandaj nacioj* en Belga Esperantisto, februaro 1910, p. 78, fare de Patrick Parker.

Bildaro
-------

* Belga Esperantisto, januaro 1911.*Belga Esperantisto*, januaro 1911.
* Mencio de Belga Esperantisto je dorsa kovrilpaĝo, 1922.Mencio de *Belga Esperantisto* je dorsa kovrilpaĝo, 1922.

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Esperanto |

* Belga Esperantisto ĉe BitArkivo
* *Enciklopedio de Esperanto*/B en sia originala formo en la Interreto
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
* Katalogo "Erfgoedbib" en *LibraryThing*
* Katalogo de Universitato de Amsterdamo
**Marutea**, aŭ **Taunga tauranga-e-havana**, estas unu de la Tuamotuaj atoloj en Franca Polinezio. Ĝi situas 24 km sudoriente de Makemo kaj 30 km sudokcidente de Nihiru.

Marutea estas 42 km longa kaj maksimume 17 km larĝa. Ĝia laguno havas areon de 458 km² kaj havas unu pasejon por eniri. La land-areo estas proksimume 2,7 km2. La atolo estas tre malalta kaj ĝia rifo estas ofte inundata.

Marutea ne havas permanentajn loĝantojn.

Marutea Nord ne estu konfuzata kun Marutea Sud kiu situas je 21˚ 30'S. 135˚ 32'U.

Historio
--------

Taunga-tauranga-e-havana, la dua nomo de Marutea, havas la signifon de "la afabla birdo kiu ripozis kaj prizorgis sian plumaron sur nia masto" —tiel diras Marerenui, indiĝeno de la atolo Faaite. Ekzistas legendo pri tiu nomo, de kiu nur fragmentoj estas haveblaj.

La unua registrita Eŭropano kiu venis al Marutea estis kapitano James Cook en 1773. Historie Marutea aperis kiel "Furneaux Island" sur kelkaj mapoj.

Administracio
-------------

Marutea Nord apartenas al la kumunumo Makemo, kiu konsistas el la atoloj Makemo, Haraiki, **Marutea Nord**, Katiu, Tuanake, Hiti, Tepoto Sud, Raroia, Takume, Taenga kaj Nihiru.

Referencoj
----------

1. ↑  Young, J.L. (1899). "Names of the Paumotu Islands, with the old names so far as they are known.", *Journal of the Polynesian Society* **8** (4), p. 264–268.  Alirita 2015-01-07..
2. ↑  Journal of the Polynesian Society: Names Of The Paumotu Islands, By J.L. Young, P 264-268

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Marutea Nord en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* List de atoloj (france)
* Oceandots
* 
* Ŝarkoj en Marutea
* Historio (germane)
dekstra
**Sommerberg** estas 501,9 m alta monto de la Haardt ĉe la orienta rando de la Palatinata Arbaro en la federacia lando Rejnlando-Palatinato de Germanio.

Geografio
---------

### Situo

La monto Sommerberg apartenas kiel la Zwergberg (589,3 m), la Sommerseite (540,8 m), la Rittersberg (531,8 m), la Sternberg (511,3 m) kaj la Nollenkopf (490,3 m) al la antaŭmontoj de la Hohen Loog (618,7 m). Ĝi troviĝas rekte ĉe la rando de la Haardt. En la nordo la monto estas ligita per malalta montoselo kun la monto Sommerseite. La pinto de la monto Sommerberg estas komplete kovrata de arbaro. La monto troviĝas sur la teritorio de la urbo Neustadt ĉe la Vinstrato.

Veterkruco
----------

Ĉe la sudorienta deklivo de la monto troviĝas en alteco de ĉ. 380 m veterkruco. La enskribaĵo sur la soklo de la kruco informas, ke la kruco estis el la jaro 1864 kaj starigita de la paroĥa komunumo Diedesfeld.

Referencoj
----------

1. ↑  LANIS: Topographische Karte.  Alirita en 18a de Aprilo 2016 en germana originalo kaj en 4an de Decembro 2016..

* Kategorio Sommerberg en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Nacia Muzeo de Irako** (arabe المتحف العراقي) estas muzeo en Bagdado. Ĝi enhavas unikajn artaĵojn el la kulturo de Mezopotamio. La muzeo estis fondita de la brit(in)o Gertrude Bell. Ŝi komence, ekde 1922 kolektis artaĵojn en registara konstruaĵo kaj en 1926 la iraka registaro movis la kolektaĵon al pli granda konstruaĵo, kie malfermiĝis en 1926 kiel *Antikvaĵa Muzeo de Bagdado* kaj ŝi iĝis ties gvidantino.

La muzeo en 1966 translokiĝis en pli grandan konstruaĵon kaj estis alinomita al *Nacia Muzeo de Irako* (aŭ *Arĥeologia Muzeo de Irako*). Post la golfa milito en 1991, la muzeo estis fermita ĝis 2000. Dum la invado de Irako en 2003, la muzeo estis prirabita kaj la tiama ĝenerala direktoro Donny George Youkhanna fuĝis en 2006 en la Usonon.

La muzeo estis renovigita kaj pligrandigita per internacia apogo. La muzeo re-malfermiĝis oficiale en febraro de 2015.

Gravaj artaĵoj
--------------

Virina masko de Uruk
* Statuo de Bassetki
* Vazo de Uruk
* Virina masko de Uruk
* Cilindrosigeloj

* Kategorio Nacia Muzeo de Irako en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 606336
* GND: 64387-7
* LCCN: n50077804
* VIAF: 127674555
* ISNI: 0000 0001 2154 5796
* LIBRIS: 108267
* SUDOC: 194276368
* BNF: 12321652h
* ULAN: 500306573
* NLA: 36547494
* BIBSYS: 90771489
 |
**Depok** estas universitata urbo (kvazaŭ antaŭurbo de Ĝakarto) en la norda-okcidenta parto de la insulo Javo en Indonezio. La loknomo signifas: ermitejo.

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 200 km²
* Supermara alteco: m
* Loĝantaro: 1 413 000 en 2007
* Horzono: UTC +7
* Aŭtokodo:
* Poŝtkodo:
* Telefonkodo: 021

Situo
-----

Depok situas sur ebenaĵo laŭ fervojo Ĝakarto-Bandungo, aŭtovojo preteriras.

Historio
--------

En 1696 holanda oficiro Cornelis Chastelein aĉetis kampojn. Krom la kultivado li fondis paroĥon por kristanismo. Post morto de Chastelein laŭ lia volo oni disdonadis parcelojn inter la sklavoj, iliaj loĝejoj estis ĝermo de la nuna urbo. En 1982 Depok oficiale urbiĝis. En 1999 la najbaraj komunumoj aliĝis al Depok.

Ekonomio
--------

En Depok multaj butikoj kaj vendejoj funkcias.

Trafiko
-------

La ĉefurbo estas alirebla laŭ aŭtovojo aŭ per fervojo. En la proksimo flughaveno funkcias.

Klimato
-------

Depok havas tropikan klimaton. La tagoj kaj noktoj estas preskaŭ egallongaj.

Vidu ankaŭ
----------

* Listo de milionurboj
**Blackburn** estas grandurbo en Unuiĝinta Reĝlando, en Lankaŝiro, Anglio.

Panoramo en Blackburn
Stacidomo de Blackburn
Katedralo de Blackburn

Bazaj informoj
--------------

* Supermara alteco: m
* Poŝtkodo: BB1 - BB2
* Telefonkodo: 01254
* Loĝantaro: 105.081 en 2001
* Areo: 25 km ²

Geografio
---------

Blackburn etendiĝas sur mildaj deklivoj en nord-okcidenta parto de Anglio.

Historio
--------

L romianoj havis tie vojon. Oni menciis preĝejon de Sankta Maria de 1086, sed oni konjektas, ke la unua preĝejo konstruiĝis jam en 596. Ekde 1750 pro teksaĵa industrio loĝis tie tre multe, kiel en urbo. En 1816 kanalo, post 3 jardekoj la fervojo ekfunkciis. En la 20-a jarcento graveco de la teksaĵindustrio malpliiĝis, sed ekzemple oni okupiĝis pri elektroniko. Dum la 2-a mondmilito rifuĝintoj alvenis. En 1997 aŭtovojo atingis la urbon.

Vidindaĵoj
----------

* katedralo de 1926 (pli frue preĝejo)

Ĝemelurboj
----------

* Francio Péronne, Francio
* Germanio Altena, Germanio

Fontoj
------

* Angla Vikipedio
**Carl Abraham Pihl**, naskita la 16-an de januaro 1825 en Stavanger, mortinta la 14-an de septembro 1897 en Christiania, estis la precipa fervoja inĝeniero de Norvegio en la dua duono de la 19-a jarcento.

Pihl studis en Gotenburgo kaj en la 1840-aj jaroj iris labori en Anglio, kie li faris staĝon ĉe Robert Stephenson kaj poste laboris pri fervoja projekto en orienta Anglio. Inter 1850 kaj 1854 li laboris pri la ĉefa norvega fervojo ("Norsk Hovedjernbane") inter Oslo (tiam Christiania) kaj Eidsvoll. Post plia laboro en Anglio kaj Kimrujo inter 1854 kaj 1856 li definitive revenis al Norvegio por iĝi gvida inĝeniero pri fervojkonstruado.

La konstruado de la ĉefa fervojo montris, ke fervoja reto laŭ la norma ŝpuro estis ekonomie problema en monteca kaj maldense loĝata Norvegio. Pro tio Pihl esplorvojaĝis en Aŭstrio kaj Germanio kaj proponis realigi novajn norvegajn fervojajn liniojn en mallarĝa ŝpuro de 3,5 futoj (= 42 coloj aŭ 1066,8 mm); tio estas ĉirkaŭ tri kvaronoj de la norma ŝpuro. Tial oni konstruis novan linion de Hamar al Grundset laŭ tiu ĉi ŝpuro. Pro la sukceso de la linio oni uzis la saman ŝpuron por ĉiuj novaj norvegaj linioj, escepte de la translimaj linioj al Svedio, ĝis ĉirkaŭ 1900.

Pihl dum laboro pri la linio de Røros
La ŝpuro proponita de Pihl estis nomita laŭ liaj inicialoj, CAP.

En 1883, kiam estis fondita la Norvegia Ŝtata Fervojo, Pihl iĝis ĝia unua direktoro. Li restis konvinkita, ke etŝpuraj fervojoj ĉiam estos superaj al normŝpuraj. Unu jaron post lia morto la norvega parlamento decidis, ke la fervojo inter Oslo kaj Bergeno estu konstruita en norma ŝpuro.

Ĝis 1949 Norvegio transkonstruis ĉiujn gravajn fervojojn al norma ŝpuro. Sed la CAP-ŝpuro restis grava en Japanio kaj en suda kaj orienta Afriko. Ekzemple fervojo TAZARA uzas la CAP-ŝpuron.

* Carl Abraham Pihl en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Carl Abraham Pihl en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 282553
* GND: 1023919788
* VIAF: 225936147
* ISNI: 0000 0003 6300 9902
* BIBSYS: 90051125
 |
**Dundee** (*Dùn Dèagh* en la gaela, Dundio en Esperanto) estas urbo en la nordorienta parto de Skotlando, kaj krome estas unu el la 32 lokaj administraj regionoj ("konsiliaj areoj") de Skotlando. Ĝi situas proksimume 100 kilometrojn norde de Edinburgo, ĉe la norda bordo de la rivero Tay, apud la marbordo de la Norda Maro. Ĝi estas la kvara plej granda urbo de Skotlando, kun ĉirkaŭ 143 000 loĝantoj, aŭ 170 000 se oni inkludas la ĉirkaŭurbajn areojn.

Dundee, vidita el la rivero Tay.
Dundio oficiale akiris urban statuson en 1889. Ĝi estas alikonata en la angla kiel la "Urbo de Malkovro" (*City of Discovery*) pro sia longa scienca historio : el tie foriris la fama antarkta ekspedicio Discovery de Robert Falcon Scott. La ŝipo *Discovery* revenis al Dundio kaj restas videbla kaj vizitebla ĉe kajo de la urbo.

Nomo
----

Estas ne konata de kie la nomo "Dundee" venas. En la gaela, ĝi havas la prefikso "Dùn", kiu signifas fortikaĵon aŭ kastelon, kaj la sufikso "Dèagh", eble de la gaela vorto "Dè", kiu signifas fajro. La angligita versio de la gaela vorto estas uzata por ambaŭ la anglo kaj la skota lingvo versio, kaj la versio en Esperanto, "Dundio", estas ankaŭ el ĉi tiu vorto.

Servoj
------

* Universitato de Dundio

Partneraj urboj
---------------

Inter la partneraj urboj de Dundio estas:

* Alexandria, Virginio (Usono)
* Dubajurbo, Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj
* Nablus, Palestina Aŭtonomio
* Orleano, Francio
* Würzburg, Germanio

Referencoj
----------

1. ↑   *Les villes amies* (La amikaj urboj) (france). Orléans. Alirita 2019-11-15.

  

* Dundee en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Dundee en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 260217
* GND: 4207272-4
* LCCN: n80079663
* VIAF: 143065420
* NKC: ge534174
 |
La **Suba Algovio**, germane Unterallgäu, estas la norda parto de la sudgermana regiono Algovio. Ĝi plej malfrue ekde la epoko de la Migrado de nacioj, en la 4-a ĝis 8-a jarcentoj konsideriĝas tradicia regiono de la lokaj tie vivantaj ĝermanoj, ekde plej malfrue la 8-a jarcento precipe alemanoj. Tian germanan regionon la ĝermanoj kaj sekve ankaŭ la moderna altgermana lingvo nomas "Gau", esperante per neologismo "govo". Tiu esperantigo tamen ne menciatas en PIV, Reta Vortaro kaj supozeble ankaŭ en neniu nacilingva-esperanta vortaro, kaj tial estas probleme uzi ĝin: klare estas historia vorto, kiam la ĝermanoj dispartigis la valojn kaj ebenaĵojn antaŭ pli ol mil jaroj, ankoraŭ ne ekzistis la lingvo Esperanto. 

En la moderna administra distrikto Unterallgäu ([unter-algoj], "suba Algovio") situas la ĉefurbo Mindelheim, la urbo Bad Wörishofen, kaj la eksterdistrikta urbo Memmingen.

La norda parto de la *Suba Algovio* laŭ kulturo jam estas pli ŝvaba ol algovia. La dialektoj en la *Suba Algovio* similas pli al la mezŝvaba dialekto ol al la algovia dialekto, ili montras precipe diferencojn el okcidento apud Memmingen (ekz. neĝo="ŝnee", eskalo="lojter") al oriento apud Mindelheim (ekz. neĝo="Ŝnää", eskalo="lajtr").

La ŝvaba dialekto kaj la algovia dialekto estas ambaŭ dialektoj de la alemana lingvo.
| Blazono | Mapo |
| --- | --- |
|  | situo en Aŭstrio |
| Bazaj faktoj |
| Federacia lando: | Supra Aŭstrio |
| Distrikto: | Vöcklabruck (aŭtokodo: VB) |
| Areo: | 34 km² |
| Loĝantoj: | 6.000 (jaro 2008) |
| Alteco: | 429 m super marnivelo |
| Poŝtkodoj: | 2822 |
| Telefonkodo: | 07672 kaj 07674 |
| Geografia situo: | 47° 59′ N 13° 41′ O﻿ / ﻿47.983 °N, 13.683 °O﻿ / 47.983; 13.683 (mapo)Koordinatoj: 47° 59′ N 13° 41′ O﻿ / ﻿47.983 °N, 13.683 °O﻿ / 47.983; 13.683 (mapo) |
| Oficiala Municipokodo: | 4 17 31s |
| Administrado: | Regau 9a4844 Regau |
| Oficiala retpaĝo: | www.regau.at |
|
| Politiko |
| Urbestro: | Peter Harringer (ÖVP) |

**Regau**, prononco [RE:gaŭ] - estas komunumo en distrikto *Vöcklabruck* de Supra Aŭstrio, parto de Aŭstrio. La nomo signifas *kampo de vitoj*.

La komunumo situas en alteco de 429 metroj super marnivelo en la geografia regiono *Hausruckviertel* apud la renoma regiono *Salzkammergut* kaj en 2008 havis (en 36 setlejoj) 6000 loĝantojn. La setlejo plej granda estas *Schalchham*. La unua mencio en diplomo devenis el 801 en formo de *Repagove*, en 12-a jarcento Regaŭ estis centro de la *Grafoj de Regaŭ*. La glavo en la blazono de Regaŭ memorigas ĉi tiun historion kaj la vito en la blazono memorigas fazon antaŭan de vinkultivado en Regaŭ.

Regaŭ havas multajn kulturajn kaj tradiciajn asociojn. Gravaj vidindaĵoj estas muzeo de protestantismo en setlejo *Rutzenmoos* kaj la 3 preĝejoj en Regaŭ, Supra Regaŭ kaj Rutzenmoos.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo (germane)

Referencoj
----------

1. ↑  Origine frumezepoke la loknomo estis *Repagove*, poste *Repagauve*, tio en la frua epoko de la moderna altgermana lingvo iĝis *Rebengau*, "govio de vinberoj", kaj el tio la nomo reduktiĝis al *Regau*.

la loka katolika preĝejo de Sankta Petro

* Kategorio Regau en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Statistika Fako de la Unuiĝintaj Nacioj**, angle *United Nations Statistics Division* (UNSD), parto de la Departemento de la Unuiĝintaj Nacioj pri Ekonomiaj kaj Sociaj Aferoj, angle *United Nations Department of Economic kaj Social Affairs* (DESA), servas kiel la centra ilo ene de la Sekretariejo de la Unuiĝintaj Nacioj por kontentigi la statistikajn bezonojn kaj kunordigajn aktivecojn de la tutmonda statistika sistemo. La fako estas superrigardata per la Statistika Komisiono de la Unuiĝintaj Nacioj, kreita en 1947. Ĝi kunigas la ĉefajn statistikistojn de la membroŝtatoj de la Unuiĝintaj Nacioj el ĉiuj mondopartoj. 

La fako kompilas kaj distribuas tutmondajn statistikajn informojn, evoluigas normojn pri statistikaj aktivecoj, kaj subtenas strebojn de la membroŝtatoj plifortigi siajn statistikajn sistemojn. 

La fako regule publikigas datumaro-aktualigojn, inkluzive de "Statistika Jarlibro" (angle *Statistical Yearbook*) kaj "Poŝlibro pri Mondaj Statistikoj" (angle *World Statistics Pocketbook*), kaj de libroj kaj raportoj pri statistikoj kaj statistikaj metodoj. Multaj el la datumaroj de la fako estas publike haveblaj pere de sia retejo (vidu sube), kiel elektronikaj publikaĵoj kaj datumaroj en la formo de kompaktaj diskoj, diskedoj kaj magnetaj bendoj, aŭ kiel presitaj publikaĵoj. *Undata*, nova interreta datumaro-servo por la tutmonda uzanto-komunumo portas la statistikajn datumarojn de la Unuiĝintaj Nacioj al facila atingebleco pere de sola reta enirejo. Uzantoj tie povas serĉi kaj subenŝuti varion da statistikaj informoj el la sistemo de la Unuiĝintaj Nacioj.

Vidu ankaŭ
----------

* la artikolon Geoskemo de la Unuiĝintaj Nacioj

Eksteraj ligiloj
----------------

* retejo de la Statistika Fako de la Unuiĝintaj Nacioj (angle)
* retejo de la Departemento de la Unuiĝintaj Nacioj pri Ekonomiaj kaj Sociaj Aferoj (angle, arabe, ĉine, france, hispane kaj ruse)
* retejo de la Unuiĝintaj Nacioj pri ekonomia kaj socia evoluo (angle, arabe, ĉine, france, hispane kaj ruse)
* retejo de la Statistika Komisiono de la Unuiĝintaj Nacioj (angle) Arkivigite je 2015-08-15 per la retarkivo Wayback Machine
* retejo "Undata" (angle)
La **Statuo de Libereco** (itale ***Statua della Libertà***) estas statuo situanta en San-Marino, la ĉefurbo de la serena Respubliko San-Marino. La nomo de la statuo estas la sama kiel la nomo de la Statuo de Libereco en Novjorko, kiu estis inaŭgurita jardekon poste. La statuo simbolas liberecon, kiu estas reprezentita kiel militisto portanta mantelon kaj armita per glavo, kiu antaŭeniras kun unu mano etendita antaŭen dum la alia tenas flagon. Sur la kapo de la statuo, krono kun tri turoj, kiuj reprezentas la tri fortikaĵojn de San-Marino.

Ĝi estas farita en novklasika stilo, de blanka Karara marmoro, kaj situas inter la Parva Domus kaj la registara centro Palazzo Pubblico. La statuo estis kreita fare de la skulptisto Stefano Galati, kaj estis donacita fare de grafino Otilia Heirot Wagner de Berlino ĝis la Respubliko de San-Marino en 1876 , ĉar ŝi iĝis grafino Acquaviva Collecroce, en provinco de Kampobaso.

La Statuo de Libereco aperas sur la moneroj de 2 cendoj monfaritaj en San Marino.

Galerio
-------

* Ĉe la fronto de la Palazzo PubblicoĈe la fronto de la Palazzo Pubblico
* Modelo en malgrandaj grandecojModelo en malgrandaj grandecoj
* Kolorita modelo similaKolorita modelo simila
* Ceremonio ĉe la placo, apud la skulptaĵo, en 2003Ceremonio ĉe la placo, apud la skulptaĵo, en 2003

Referencoj
----------

1. ↑   Statue of Liberty. Alirita 2016-02-05.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Statuo de Libereco (San-Marino) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 833050
 |
Statuo de la urso kaj arbutujo

La **Statuo de la Urso kaj Arbutujo** en la hispana **Estatua del Oso y el Madroño** havas kvar metrojn alte. Ĝi estas verkaĵo de Antonio Navarro Santafé kaj reprezentas la ĉefan simbolon de la urbo Madrido, ĉefurbo de Hispanio. Ĝi estis inaŭgurita en la jaro 1967 en la  Pordo de la Suno, en la centro de la urbo. Tiu ĉi statuo estas ero de la blazono de Madrido kaj de la sportŝildo de la madrida piedpilka klubo Atlético de Madrid.

Kurioze ambaŭ eroj estas simboloj de la naturo kiu pro la troa disvolviĝo de la ŝtata ĉefurbo sufiĉe malaperis de plejparto de la ĉirkaŭaĵo, kvankam ne entute pri ĝenerala naturo, sed entute kaze de la ursoj kiuj loĝas nur en apartaj nordaj regionoj de Hispanio kaj ne ekde jarcentoj proksime de Madrido. Pri arbutoj eblas trovi ilin en ne tre proksimaj montaroj.

Lastatempe ekis polemiko en la madrida socio pri la fakto, ke oni konsideras virurso kvankam laŭ la plej malnova tradicio ŝajne povus temi pri ursino, kiel praa ekzemplo de maĉismo.

* Kategorio Statuo de la Urso kaj Arbutujo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
*Stańczyk dum balo ĉe reĝino Bona Sforza kontraŭ la perdo de Smoleńsk*, pentraĵo de Jan Matejko, 1862
*Sigismondo la 1-a kun Stańczyk en Vavelo*, pentraĵo de Wojciech Gerson (1895)
**Stańczyk** (probable diminutiva formo de vera nomo de *Stanislavo Gąska*; *Staĉjo*) - vivis ĉ. 1480-1560, estis bufono de polaj reĝoj - Aleksandro Jogajlido, Sigismondo la Maljuna kaj Sigismondo la 2-a Aŭgusto. Liaj vera nomo kaj precizaj datoj de naskiĝo kaj morto ne estas konataj.

Stańczyk estis fama pro sia senhonta humoro pri politikaj eventoj. Li kritikis agadon de reĝoj, ia. la Prusan Omaĝon (1525). Pro tio oni opiniis lin kiel granda patrioto kaj saĝulo bone konanta politikajn aferojn.

Simbolo
-------

Stańczyk ofte estis uzata de verkistoj kiel la simbolo de zorgo pri Patrujo. Pri li skribis Julian Ursyn Niemcewicz, Józef Ignacy Kraszewski kaj Stanisław Wyspiański en la dramo *Wesele* ("La Nuptofesto"). 

En 1862 juna Jan Matejko akiris famon kaj aprobon pro sia pentraĵo *Stańczyk dum balo ĉe reĝino Bona kontraŭ la perdo de Smoleńsk*. La vizaĝo de sidanta bufono estas memportreto de la aŭtoro. Poste Matejko ĉiufoje pentris Stańczyk kun sia vizaĝo. La pentraĵo estis forforportita en 1944 al Sovetunio kaj en 1956 reakirita de Pollando. 

* Kategorio Stańczyk en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 129112
* GND: 1033305146
* VIAF: 298741351
 |
**Stefan Swieżawski** (naskiĝis la 10-an de februaro 1907 en Hołubie apud Hrubieszów, mortis la 18-an de majo 2004 en Konstancin-Jeziorna) – pola historiisto pri filozofio, aŭtoro de pli ol 250 sciencaj laboraĵoj kune kun *Historio de la eŭropa filozofio en la 15-a jarcento*, la plej vasta verko de la monda literaturo dediĉita al filozofio de ĉi tiu periodo.

Spirita formacio
----------------

Swieżawski devenis de bienposeda familio. En la jaroj 1925-1932 studis filozofion en Universitato de Lvovo je la nomo de Johano la 2-a Kazimiro, en fama Lvova-Varsovia skolo, fondita de Kazimierz Twardowski. Kvankam ne apartenis al la plej proksima rondo de liaj disĉiploj, multe ĉerpis de la scienca metodo de tiu ĉi skolo. Doktoriĝis sub la gvido de Kazimierz Ajdukiewicz en 1932.

Spiritan evoluon de Stefan Swieżawski influis Acocio de Katolika Junularo Akademia *Renaskiĝo*, fondita en 1919, kies prezidanto estis en akademia jaro 1927/1928. La asocio kontribuis al edukiĝo de pluraj polaj intelektuloj, serĉantaj inspiron de kristanismo por sia partopreno en soci-kultura vivo.

Tuj post doktoriĝo eklaboris en Universitato de Adam Mickiewicz en Poznań (UAM). Decembre de la sama jaro ekkonis grafinon Maria Stadnicka de vilaĝo Nawojowa apud Nowy Sącz, kiun nuptis la 1-an de julio 1933.

Scienca laboro
--------------

Poste (almenaŭ depost 1935/1936) revenis labori en Lvovan Universitaton kiel pli aĝa asistanto en fako gvidata de profesoro Roman Ingarden. Dum okupado lekciis en sekreta Universitato de Okcidentaj Teritorioj (konspira nomo de UAM), kie habilitiĝis en 1946. Samtempe iĝis gvidanto de la Katedro de Historio pri Filozofio en la Katolika Universitato de Lublin, kie laboris seniterrompe dum 30 jaroj, ĝis pensiiĝo.

Li ankaŭ lekciis en Jagelona Universitato kaj en la Akademio pri Katolika Teologio en Varsovio. Ankaŭ estis invitata al eksterlandaj universitatoj: Sorbono, Kolegio de Francio kaj altlernejoj en Italio. Kunlaboris kun Étienne Gilson kaj Jacques Maritain, reprezentantoj de ekzistada tomismo.
Geografio > Ameriko > Nordameriko > Usono > Masaĉuseco > Somerville

---

**Somerville** estas urbo en Orienta Masaĉuseco, Usono, tre proksime al Bostono kaj tuj apud Kembriĝo. Estas ĉirkaŭ 80.000 loĝantoj en Somerville.

La Urbon de Somerville regas Urbestro kaj 11-membra Magistrato. La Urbestro estas la Ĉefa Ekzekutiva Oficisto de la urbo, servas en la Lerneja Komitato, preparas la jaran buĝeton, kaj plenumas multajn aliajn urbajn devojn. La Magistrato kunvenas dufoje ĉiu-monate por diskuti urbajn aferojn kaj pritrakti novajn proponojn. La magistratanoj ankaŭ voĉdonas pri aferoj kiel la buĝeto kaj obligaciaj elspezoj. Publikaj kunvenoj okazas ofte por diskuti aktualajn temojn kaj formi komunajn solvojn.

Somerville estis fondita kiel urbeto en 1842 kaj kiel urbo en 1872.

### Esperanto en Somerville

En Somerville loĝas Rikardo KINNE.

* *La TTT-ejo de Somerville en la angla*  Arkivigite je 2014-01-06 per la retarkivo Wayback Machine

* 
*

Vidu ankaŭ
----------

* Universitato Tufts

  



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 3840
* LCCN: n82010720
* VIAF: 129021952
* NKC: ge1038983
 |



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Somló** [ŝomlo] estas monto en Hungario, eks-vulkana, konata kiel vinproduktejo.

La karakteriza "kupolo" de Somló

Priskribo
---------

Ĝi estas 432 metrojn alta kaj situas en Transdanubio, en departemento Veszprém, 20 km okcidente de urbo Ajka. Simila monto estas apud Balatono la pli fama Badacsony.

La supro de la monteto estas grandparte kovrata de arbaro, kun diametro de ĉirkaŭ 1 km; ĝiaj koordinatoj estas 47° 8′ 52″ N 17° 22′ 16″ O﻿ / ﻿47.14778 °N, 17.37111 °O﻿ / 47.14778; 17.37111 (mapo). Ĝi estas protektata pejzaĝo (*Somlói Tájvédelmi Körzet*). Ĉirkaŭ ĝi troviĝas zono de vitejoj, same ĉirkaŭ 1 km larĝa. En ĝi troviĝas domoj kaj bienetoj, sur la deklivoj 4 kapeloj estas videblaj. Tiun zonon ĉirkaŭas ringo de vojoj.

Fortikaĵo Somló
Elvidejo sur la montopinto
La vinprodukta areo, kiu oficiale ampleksas ankaŭ terenojn iom for de la monteto, grandas 8,3 km²; iam en ĝi dominis grandaj vitejoj de nobeloj kaj monaĥejoj, sed nun estas precipe malgrandaj, familiaj vitejoj. Oni kultivas nur blankan vinon. Laŭtradicie tiea vino estis preferata de la imperiestroj Maria Teresia kaj Jozefo la 2-a.

La plej proksimaj koheraj setlejoj estas norde Somlószőlős kaj Doba, sude Somlójenő kaj Somlóvásárhely. Preter la du lastaj pasas la nacia vojo 8, samtempe eŭropa ŝoseo 66.

Je la norda flanko de la monteto, ankoraŭ en la arbara zono, situas ruina fortikaĵo Somló (*Somlói vár*) el la 14-a jarcento, kies bazo estas eĉ pli aĝa. Sur la plej altan punkton oni konstruis elvidejon.

Sciindaĵoj
----------

Laŭ Somló estas nomita tre delikata dolĉaĵo el biskvita pasto, *somlói galuska*. Ĝia alkohola enhavo tamen venas ne de vino, sed de rumo.

Vidu ankaŭ
----------

* Kapelo Margareta de Antioĥio (Somlóvásárhely) sur la suda montodeklivo

* Kategorio Somló-monto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Sommeri** estas komunumo en la distrikto Arbon de Kantono Turgovio, Svislando. Ĝi havis 497 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007.

Geografio
---------

Sommeri situas sur la montoĉeno Seerücken kaj limas en sudokcidento al la rivereto *Aach*. La komunumo Sommeri konsistas el la du municipoj Niedersommeri kaj Obersommeri.

### Najbaraj komunumoj

Sommeri limas en nordo al Güttingen, en oriento al Kesswil kaj Hefenhofen, en sudo al Amriswil, kaj en okcidento al Erlen kaj Langrickenbach.

Trafiko
-------

Sommeri atingeblas per poŝtaŭto ek de Amriswil.

Historio
--------

La unua skriba mencio pri Sommeri kiel *Sumbrinaro* datiĝas el la jaro 905 post Kristo el dokumento per kiu iu *Milo de Zihlschlacht* heredigas siajn bienojn al la Monaĥejo Sankt-Galo.

### La peŝto

Laŭ kroniko de pastro *Niklaus Zindel* mortis en la jaro 1629 576 loĝantoj de la protestanta komunumo en Sommeri pro la peŝto, kiu estis la plej granda parto de la tuta tiama loĝantaro. Sian kulminon havis la epedemio en aŭgusto 1629, kiam en unu monato estis registritaj 230 peŝtviktimoj.

### La estiĝo de la hodiaŭa politika komunumo

La hodiaŭa politika komunumo Sommeri estiĝis per kunigo de Niedersommeri kaj Obersommeri en la jaro 1967.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Sommeri en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Sommeri

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Arbon |
| --- |
| Amriswil  •  **Arbon**  •  Dozwil  •  Egnach  •  Hefenhofen  •  Horn  •  Kesswil  •  Roggwil  •  Romanshorn  •  Salmsach  •  Sommeri  •  Uttwil |  |

 |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Suda formikulo** |
| --- |
|  |
| Suda formikuloSuda formikulo
Suda formikulo, inoSuda formikulo, ino |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Paseroformaj *Passeriformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Muŝkaptuledoj *Muscicapidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Myrmecocichla* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
| Dunomo |
| ****Myrmecocichla formicivora****(Vieillot, 1818) |
|
|
|
| Konserva statuso |
| {{{220px}}}**Konserva statuso: Malplej zorgiga** |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Suda formikulo  |

 |
| v • d • r |

La **Suda formikulo** (***Myrmecocichla formicivora***) estas specio de birdo de la familio de Muŝkaptuledoj kaj genro de Formikuloj, kiu enhavas naŭ speciojn de nigrecaj birdoj kiuj manĝas insektojn, sed ĉefe formikojn, de kio devenas la nomoj popola kaj scienca, kie *Myrmecocichla* estas latinigita vorto el du radikoj el la antikva greka kiuj signifas kune *formikomanĝanto* (*mirmeks*) kaj (*ciklos*). Ĉe tiu specio la specifa parto de tiu scienca nomo estas ripeta, ĉar temas pri la sama signifo el la latinaj vortoj *formicivora*, el *formiko* kaj *vori*.

Southern anteater-chat (Myrmecocichla formicivora)-1567 - Flickr - Ragnhild & Neil Crawford.jpgSouthern anteater-chat (Myrmecocichla formicivora)-1567 - Flickr - Ragnhild & Neil Crawford
Ĝi estas **nigreca birdo**, iom pli hela ĉe vizaĝo kaj brusto kaj kiu montras etan blankan makulon en ŝultro.

Suda formikuloSuda formikulo
Ĝi troviĝas en Bocvano, Lesoto, Namibio, Sudafriko, Svazilando kaj Zimbabvo, do sufiĉe tre sudafrika distribuado kompare kun aliaj specioj de la genro kiu atingas Saharon, kaj de tie la nomo de la specio. Ties natura habitato estas subtropika aŭ tropika seka arbustejo kaj herbejo de malaltaj teroj.

* Suda formikulo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Suda formikulo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Suda formikulo en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)

Referencoj
----------

* BirdLife International 2004. Myrmecocichla formicivora[*rompita ligilo*]. 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 26an de julio 2007.

Bildaro
-------

* 
* 
* 
*
La **Sudamerika Virina Futbal-Ĉampionado** - hispane *Sudamericano Femenino*- estas la sudamerika kontinenta ĉampionado de virina futbalo. Ĝin ĉiun kvaran jaron okazigas la kontinenta konfederacio CONMEBOL. La turniro samtempe estas la kontinenta kvalifikigo por la Virina Futbala Mondpokalo, en kiu rajtas partopreni unu nacia teamo el Sudameriko. La ĉampionado okazas ekde la jaro 1991 - en la unuaj du turniroj nur partoprenis 3 respektive 5 naciaj teamoj, sed ekde la jaro 1998 konkursas teamoj de ĉiuj 10 naciaj membroasocioj de la CONMEBOL teil. La teamoj de Brazilo kaj de Ĉilio estas la solaj, kiuj ĉiam partoprenis. La turniro komence okazis en malregula ritmo, sed ekde la jaro 2006 ĝi estas okazigata ĉiun kvaran jaron, unu jaron antaŭ la Virina Futbala Mondpokalo, kaj estas ties kontinenta kvalifikiga turniro. Krome per la turniro decidiĝas pri la sudamerikaj teamoj partoprenantaj la turniron de virina futbalo en la Someraj Olimpikoj. Laŭ la stato de somero 2011 la konfederacio CONMEBOL rajtas je po du partoprenantaj teamoj en la monda ĉampionado kaj en la Somera Olimpiko. 
Rekorda ĉampiono estas la brazila virina nacia teamo de futbalo, kiu kvinfoje venkis la turniron. 

Krom la bolivia virina nacia teamo de futbalo, ĉiu teamo almenaŭ unufoje atingis lokon inter la 4 plej bonaj pozicioj, la teamo de Venezuelo tamen nur en la unua turniro en kiu entute nur partoprenis tri teamoj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* informoj pri la turniro "Sudamericano Femenino" en la retejo *rsssf.com*