recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Roland HOFFMANN** (naskiĝinta la 14-an de majo 1938 en Brieg, nun Brzeg en Pollando) estas protestantisma teologo germana kaj retiriĝinta landa episkopo de la Evangelia Eklezio en Turingio.

Kariero
-------

Roland Hoffmann deĵoris inter 1965 kaj 1976 kiel paroĥestro en Großbreitenbach antaŭ ol transpreni en la jaro 1976-a la oficon de superintendanto de la superintendatujo Dermbach en la turingia Rhön-regiono. En 1988 finfine li nomumitis supera eklezikonsilisto por la inspektotujo sud (Kreiskirchenamt Meiningen) de la landa eklezio. 
En 1992 li elektitis posteulo de Werner Leich kaj ekrezidis en Eisenach; tiufunkcie (landepiskopece) li restis ĝis retiriĝo en 2001. Lia posteulo iĝis Christoph Kähler.

Kromaj funkcioj
---------------

Inter 1994 kaj 2000 Hoffmann estis viculo de la Gvidanta episkopo de *Unuiĝintaj evangeliaj eklezioj en Germanujo* (VELKD) kiuj unuigas nuntempe sep landajn germanajn ekleziojn.

Verkoj
------

* Predikaj meditadoj kaj predikoj en diversaj fakserioj
* "Vom Wert der Seelsorge", en: *Gott glauben - gestern, heute und morgen*, 1997

Literaturo
----------

* *Wer ist wo in der evangelischen Kirche? Personen und Funktionen*, eldonis. Thomas Krüger, Frankfurt am Main, 1999. - ISBN 3-932194-29-2

Eksteraj ligiloj
----------------

* Informoj pri Roland Hoffmann en katalogo de la Germana Nacia Biblioteko (germane)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 646617
* GND: 122027477
* VIAF: 13179704
 |
**Kálmán Dráfi,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Dráfi Kálmán** estas hungara pianisto, dirigento, altlerneja instruisto.

Kálmán Dráfi  naskiĝis la 7-an de oktobro 1955 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Kálmán Dráfi devenis el cigana familio. Li maturiĝis en muzika mezlernejo en sia naskiĝurbo en 1969, poste li akiris diplomon en Muzikarta Altlernejo en 1974. Liaj plej gravaj instruistoj estis Mihály Bächer, Pál Kadosa, Ferenc Rados, György Kurtág, András Mihály kaj Melinda Kistétényi. Li lernis pianludon ankaŭ private de Annie Fischer, en 1973 li partoprenis en majstrokurso en Anglio. Spite tion en 1974 li ne ricevis pasporton al okcidento, tial li plulernis en konservatorio de Moskvo ĝis 1976. Baldaŭ private li lernis dirigentadon de Ervin Lukács. Li ekinstruis en la menciita Altlernejo ekde 1977, sed plurfoje li estis gastoinstruisto ĉefe en Japanio. En 2002 li akiris sciencan gradon DLA, poste li ricevis la instruan titolon docento. En 2011 habilitiĝo okazis, poste li estis nomumita katedrestro. Li ricevis ŝtatajn kaj koncertajn premiojn.

Koncertoj
---------

Li partoprenis en koncertoj (krome malofte li dirigentis) ekzemple kun Miklós Perényi.

Elektitaj disĉiploj
-------------------

* János Balázs (pianisto)
* Ivett Gyöngyösi
* István Kassai

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 632227
* GND: 124131743
* LCCN: n88663778
* VIAF: 27251596
* ISNI: 0000 0000 8106 2828
* BNF: 13893408d
* MBA: e7e11a1e-61bd-462a-a956-c9d22418bda6
 |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Verdabeka centropo** |
| --- |
|  |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Kukoloformaj *Cuculiformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Kukoledoj *Cuculidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Centropus* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***C. chlororhynchus*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Centropus chlororhynchus****(Blyth , 1849) |
|
|
|
| Konserva statuso |
| **Konserva statuso: Vundebla** |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Sinonimoj |
|  |
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Verdabeka centropo  |

 |
| v • d • r |

La **Verdabeka centropo** (*Centropus chlororhynchus*) estas specio de centropo. Tiuj estas ofte lokitaj en la birda familio de kukoledoj, sed ŝajne meritas agnoskon kiel propra familio. Ĉiukaze ili estas mombro de la ordo de birdoj Kukoloformaj, kiuj inkludas ankaŭ la vojkurulojn, la aniojn kaj la Hoacinon.

Ĝi estas endemismo de Srilanko. La **Verdabeka centropo** estas rara kaj timida specio de la alta pluvarbaro de sudokcidenta Sri-Lanko. Ĝi nestumas en arbusto kaj la tipa ovodematado estas de 2 aŭ 3 ovoj.

CentropusChlororhynchusLegge.jpgCentropusChlororhynchusLegge
Tiu ĉi estas granda specio 43 cm longa. La kapo kaj korpo estas purpurnigraj, la flugiloj estas grenatkoloraj supre kaj nigraj sube, kaj la longa vosto estas malhelverda. La beko estas distingige helverda, kio nomigas la specion. Ambaŭ seksoj estas similaj, sed junuloj estas pli senkoloraj kaj striitaj.

La **Verdabeka centropo** manĝas ampleksan varion de insektoj, raŭpoj kaj etaj vertebruloj, sed helikoj estas la preferinda manĝaĵo. Ili manĝas eventuale aliajn manĝaĵojn.

Tiu ĉi specio estas iom pli malgranda kaj malpli kontrasta ol la disvastigata Granda centropo. Spite la grando kaj la distingiga alvoko, tiu ĉi estas malfacile videbla specio pro la densa habitato kie ĝi loĝas kaj la malproksima naturo.

Tiu centropo havas malgrandan kaj malpliiĝantan loĝantaron kiel rezulto de la arbardetruado.

Referencoj
----------

* BirdLife International (2004). *Centropus chlororhynchus*. *Internacia Ruĝa Listo de Endanĝeritaj Specioj*, eldono de 2006. IUCN 2006. Elŝutita 11 Majo 2006. Vundebla
Eurasia and eurasianism
La **Eŭrazia Unio** (EAU) estas proponita ekonomia kaj politika unuigo de Belorusio, Kazaĥujo, Kirgizio, Rusio, Taĝikio kaj aliaj eŭraziaj landoj, precipe la post-sovetiaj statoj.

La ideo, bazita en la integriĝo de la Eŭropa Unio, estis alportita al atento en oktobro de 2011 de la ĉefministro de Rusio, Vladimir Putin, sed estis unue proponita kiel koncepto por la prezidanto de Kazaĥujo, Nursultan Nazarbajev, dum la 1994-a parolado en la Moskva Ŝtata Universitato. La 18-a de novembro 2011, la prezidantoj de Belorusio, Kazaĥujo kaj de Rusio subskribis interkonsenton, establante celon establi la Eŭrazian Union en 2015. La interkonsento inkludis la vojmapon por la estonteca integriĝo kaj establis la Eŭrazian Komisionon (laŭ la modelo de la Eŭropa Komisiono) kaj la Eŭrazian Ekonomian Spacon, kiu komencis labori la 1-an de januaro 2012.

Vidu ankaŭ
----------

* Eŭrazio
* Eŭraziismo
* Komunumo de Sendependaj Ŝtatoj
* Post-sovetaj ŝtatoj
* Sovetunio

Referencoj
----------

1. ↑  "Putin calls for the Eurasian Union", 4-a de oktobro 2011. (angle)
2. ↑  "Putin calls for 'Eurasian Union' of ex-Soviet republics", 4-a de oktobro 2011. (angle)

* Kategorio Eŭrazia Unio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Eŭrazia Unio en Vikinovaĵoj (Liberaj novaĵoj)
**Miklós Porkoláb** [miklOŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Porkoláb Miklós** estas hungara-usonana fizikisto, profesoro, membro (ekstera (2016)) de Hungara Scienca Akademio. Lia nomo estas plej ofte eksterlande *Miklos Porkolab*.

Miklós Porkoláb  naskiĝis la 24-an de marto 1939 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Miklós Porkoláb forlasis la landon post falo de la Hungara revolucio de 1956 kaj li lernis plu en Kanado. Li akiris diplomon (Bsc) en Universitato de Brita Kolumbio en 1963. En la sekva jaro li akiris plian diplomon (MS) en Universitato Stanford, fine li doktoriĝis (Ph.D) samloke el fiziko en 1967. Li apartenis al laboratorio de Stanford ĝis 1977, komence li estis asistanto, poste esplorista profesoro. Tamen en 1975 li instruis en Universitato de Kolorado, en 1976 en instituto Max Planck en Germanio. Ekde 1977 li instruas fizikon (kiel profesoro) en teknologia instituto de Masaĉuseco, kie li estis direktoro inter 1995 kaj 2015. Li ricevis hungarajn kaj eksterlandajn premiojn.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Plasma Instabilities Due to Ion Temperature Gradients*" (1968)
* *Nonlinear Wave Effects in Laboratory Plasmas: A Comparison Between Theory and Experiment* (1978) - kunaŭtoro
* *Ion Bernstein Wave Heating and Improved Confinement on the Alcator-C Tokamak* (1988) - kun aliaj
* *Edge Ion Heating and Parametric Decay during Injection of Ion Cyclotron Resonance Frequency Power on the Alcator C-Mod Tokamak* (2002) - kun aliaj
* *Transport and Turbulence Studies in the Linear Ohmic Confinement Regime in Alcator C-Mod* (2012) - kun aliaj

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto
* Arkivigite je 2016-03-07 per la retarkivo Wayback Machine angle


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 559956
* LCCN: n79146643
* VIAF: 1836149108671368780001
* ISNI: 0000 0000 8240 2310
 |
**Márton Kövér** [kovEr], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kövér Márton** estas hungara kanuisto, pagajsurfisto, naŭfoja mondĉampiono.

Márton Kövér naskiĝis la 24-an de oktobro 1987 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Márton Kövér ekde 1995 estis kanuisto en pluraj ĉefurbaj sportkluboj sur Danubo. Depost signifaj rezultoj en junularaj konkursoj li estis naŭfoje mondĉampiono en maratonaj distancoj individue aŭ duope inter 2011-2017 (memoru: tiu sportbranĉo ne ekzistas en Olimpikoj). Li estis ankaŭ eŭropa ĉampiono kvinfoje tiutempe. Li malaktiviĝis en la jaro 2009, tiam li estis trejnisto, sed poste li denove estis aktiva sportisto. Depost 2017 li estis ankaŭ starremisto kaj en la sensporta vivo oficiro (leŭtenanto).

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto kaj video legebla pli malsupre
* rezultoj

Referencoj
----------


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Kategorio Márton Kövér en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 812939
 |



* Portalo pri Biografio
**László Garai** [lAslO], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Garai László** estis hungara psikologo, altlerneja instruisto. Lia patro estis János Garai, lia edzino estis Margit Köcski.

László Garai naskiĝis la  29-an de aŭgusto 1935(nun 1935-08-29) en Budapeŝto, li mortis la 25-an de majo 2019 en Budapeŝto.

Biografio
---------

László Garai maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo 1954, poste li akiris filozofian-psikologian diplomon en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 1959. Li kandidatiĝis (CSc) en 1968, li doktoriĝis (DSc) en 1988 antaŭ la Hungara Scienca Akademio, lia habilitiĝo okazis en 1998. Li laboris en pluraj institutoj kaj instruis en enlandaj kaj eksterlandaj universitatoj. Ekzemple inter 1994-2005 li estis katedrestro en Scienca Universitato Attila József, inter 2001-2004 ankaŭ en universitato en Nico. Li edziĝis en 1971.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Személyiségdinamika és társadalmi lét* (1969)
* *Szabadságszükséglet és esztétikum* (1980)
* *„…kis pénz –> kis foci"?* (1990)
* *Általános gazdaságpszichológia: Egyetemi tankönyv* (1997)
* *Elméleti pszichológia* (2005)
* *Egyáltalán, minek nekünk gazdaságpszichológia?* (2015)

Fontoj
------

* biografio hungare kun foto
* biografio hungare
* memintervjuo hungare

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 847029
 |


* Portalo pri Biografio
**Mór Gelléri,** laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Gelléri Mór** estis hungara publikigisto, redaktoro, oficisto, framasono. Lia origina familia nomo estis *Glück,* laŭ alia informo *Klein* ĝis 1881. Lia malofta pseŭdonimo estis *Kontra Győző*.

Mór Gelléri naskiĝis la  14-an de januaro 1854(nun 1854-01-14) en Apátfalva, li mortis la 1-an de septembro 1915 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Mór Gelléri devenis el juda familio. Li maturiĝis en gimnazio en Szarvas, poste li frekventis komercan lernejon en Szeged, pli poste li laboris en Szeged en banko aŭ asekura oficejo. Ekde 1869 li kontribuis en la lokaj gazetoj, post 3 jaroj li translokiĝis al Budapeŝto, kie li estis oficisto de industria asocio. Depost tio li specialiĝis pri industriaj kontribuoj, samtempe li redaktis gazetojn pri tiu temo. Tamen inter 1874-1879 li loĝis denove en Szeged kaj estis aktiva en industria foiro, krome same en industriaj publikaĵoj. Reveninta al Budapeŝto li denove estis aktiva pri industriaj temoj kaj ĉiuj tutlandaj foiroj. En tiu branĉo li havis gravajn postenojn.

En 1880 li aliĝis al la framasonoj, poste li redaktis gazetojn en tiu temo kaj ankaŭ havis postenojn, eĉ li fondis novan loĝion en 1889. En 1896 li ricevis la titolon reĝa konsilisto. Li edziĝis en 1881.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *A szabadkőművesség és az ipar* (1880)
* *A magyar ipar tattörői* (1887)
* *Ötven év a magyar ipar történetéből* (1892)
* *Ipartörténeti vázlatok* (1906)
* *Kisipar, műipar, iparfejlesztés* (1915)

Fontoj
------

* biografio hungare kun foto
* biografio hungare kun foto
* biografio hungare
* biografio hungare
* biografio germane
* biografio hungare
* biografio hungare
* biografio hungare

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 847034
 |




* Portalo pri Biografio
La montpasejo nuntempe
La **Verecka montpasejo** (hungare *Vereckei-hágó*, ukraine *перевал Середньоверецький*) estas grava montpasejo en la nordorientaj Karpatoj. Laŭ hungara historia tradicio, fontoj, tra tiu montpasejo alvenis plimulto de la madjaroj en la Karpatan basenon (895).

Situas
------

Ĝi situas sur spino de la nordorientaj Karpatoj, inter valoj de rivero Latorica kaj Opor (alfluanta al Strij). La montpasejo altas super la marnivelo je 841 m. Oni povas atingi la montpasejon sur malbona vojo el Niĵnij Vorota.

Historia graveco
----------------

La montpasejo estis uzata jam jarmiloj por migrado de popolo. En 895 alvenis tra tiu plimulto de la madjaroj en la Karpatan basenon. En 1241 tra tiu alvenis la mongola-tatara ĉefarmeo en la Hungaran Reĝlandon. 

Dum la unua kaj dua mondmilitoj, okazis tie gravaj bataloj. La montpasejo apartenis al la Defenda linio Arpado, kies restaĵoj videblas eĉ hodiaŭ. Ekde 1980, la landa vojo ĉirkaŭas la Vereckan montpasejon.

Memoraĵoj
---------

Hungara miljara memora statuo sur la montpasejo
La landokupa statuo de la hungaroj estis starigita en 1896. Ĝi travivis la ĉeĥoslovakan periodon (1920–1939), en la dua duono de la 1940-aj jaroj, oni disbatos la memortabulojn kaj malkonstruis la tutan statuon en mezo de la 1950-aj jaroj. Parto de ĝi (obelisko) estas nun videbla en la proksima vilaĝo Tuholka, antaŭ la vilaĝa domo. 

Sur la montpasejo nun troviĝas statuo, kiu memorigas pri tiuj partizanoj, kiujn ekzekutis tiuloke la la hungara armeo en 1939, post reokupo de la Subkarpata regiono fare de Hungario. Nuntempe evidentiĝis, ke la ekzekuto okazis aliloke.

Nuntempe la hungara registaro konstruigas novan miljaran statuon sur la montpasejo, sed tio ne estas finita pro aktivado de ukranaj naciistoj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Verecka montpasejo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* la montpasejo Arkivigite je 2007-09-26 per la retarkivo Wayback Machine
* mapo 1:100000 Arkivigite je 2007-10-26 per la retarkivo Wayback Machine
Prezento de diverskoloraj vermutoj
**Vermuto** (france: *vermouth*) estas likvora vino gustigita per aromaj plantoj kaj spicherboj.

La trinkaĵo ekestis en Francio dum la 18-a jarcento kaj estis inspirita laŭ germana fortigita vino kun artemizio (*artemisia absinthium*), kiu en la germana lingvo nomiĝas *Wermut*. Artemizio estas spicherbo kiu estas uzata dum la distilado de absinto. Aliaj spicherboj kiuj povas esti aldonataj estas timiano, kinino kaj vanilo. En kelkaj kazoj oni povas ankaŭ aldoni sukerojn aŭ acidojn. La diversaj spicherboj origine estis uzataj por plibonigi la guston de la malmultekostaj kaj ĝenerale junaj vinoj.

Vermuto estas multe trinkata kiel aperitivo kaj digestigilo, la alkoholelcento ordinare estas ĉ. 15%. Tamen estas pli malmultekostaj vermutoj sur la merkato kun malpli da alkoholo. Pro la konkurenco la fabrikantoj ne publikigas kiujn spicherbojn ili uzas dum la produktado.

Estas kvar specoj de vermuto ordigitaj de dolĉa (po 130 gramoj da sukero je litro), nedolĉa aŭ seka (po 30 gramoj da sukero je litro) al sekega (malpi ol 30 g/l):

* blanka : fruta, leĝera kaj refreŝiga; povas esti miksata kun gasakvo, limonado aŭ fruktsuko (itale: *bianco*),
* ruĝa : ofte trinkata kiel aperitivo, amardolĉa spica gusto (itale: *rosso*),
* seka : kiel bazo por kokteloj (ekz. Martini), blanka, ŝaŭma, maksimume 5% da rezidua sukero, plejofte kun alkoholelcento de 18%,
* franca (ekz. Noilly Prat, Byrrh).

La plejmultajn vermutojn oni produktas en Italio. La plej grandaj produktantoj troviĝas en la provinco Torino. Unu el ili, *Martini & Rossi*, tiel famiĝis, ke por multaj homoj la vorto *martini* estas sinonimo por *vermuto*, sed ekzemple Noilly Prat en Marseillan produktas mondfaman francan vermuton, kaj ankaŭ en Bulgario oni produktas vermuton.

Aliaj konataj markoj: Cinzano, Campari, Picon kaj Suze.

* Kategorio Vermuto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Ĉina skatolo el ligno kovrita per travidebla tavolo el lako aŭ verniso.
**Verniso** estas solvaĵo el oleoj aŭ rezinhavaj en solvanto, kiu forvaporiĝas aŭ sekiĝas je la aero pere de la sublimado de solvantoj aŭ la agado de katalizilo, lasante tavolon aŭ filmon sur la surfaco al kiu ĝi estis aplikita. Ekzistas vernisoj de natura deveno, ĝenerale derivitaj el rezinoj kaj esencaj oleoj de plantoj, kaj sintezaj vernisoj.

Laŭ Francisko Azorín **vernizo** [tiele kun zo] estas *Solvaĵo de sukceno, kopalo, rezino, k. c. en oleo aŭ alkoholo, uzata kiel protektilo kontraŭ la aero.*[1] Li indikas etimologion el la latina *vernicium*, el *pernitere* (briligi). Kaj li aldonas la terminojn *vernisi*, por kovri per verniso; lakverniso, glazura verniso, kopala verniso, peĉverniso, terebenta verniso.[2]

Notoj
-----

1. ↑  Francisko Azorín, arkitekto, Universala Terminologio de la Arkitekturo (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 209.
2. ↑  Azorín, samloke.
Grafeo kun 6 verticoj kaj 7 lateroj
En grafeoteorio, **vertico** estas la fundamenta unuo el kiuj grafeoj estas formitaj: sendirekta grafeo konsistas el aro de verticoj kaj aro de lateroj (neordigitaj paroj de verticoj), kaj orientita grafeo konsistas el aro de verticoj kaj aro de arkoj (ordigitaj duopoj de verticoj). De vidpunkto de grafeiteorio, vertico estas traktata kiel senpropraĵa kaj nedividebla objekto.

Vertico *w* estas najbara al alia vertico *v* se la grafeo enhavas lateron *(v, w)*. La najbaraĵo de vertico *v* estas konkludita subgrafeo de la grafeo, formita per ĉiuj verticoj najbaraj al *v*.

La grado de vertico en grafeo estas la kvanto de lateroj incida al ĝi. **Izola vertico** estas vertico kun grada 0. **Folia vertico** estas vertico kun grado 1. En orientita grafeo, oni povas distingi la **eksterengradon** (kvanto de elirantaj lateroj) kaj la **enengradon** (kvanto de alirantaj lateroj); **fonta vertico** estas vertico kun enengrado 0, **lavuja vertico** estas vertico kun eksterengrado 0.

Grafeo estas vertico-transitiva, se ĝi havas simetriojn kiuj ĵetas ĉiun verticon al ĉiu alia vertico. En la ĉirkaŭteksto degrafnumerado kaj grafea izomorfio gravas distingi inter **markitaj verticoj** kaj **nemarkitaj verticoj**. Markita vertico estas vertico, kiu estas identigita per markilo ebliganta distingi ĝin de la aliaj markitaj verticoj; du grafeoj povas esti konsiderataj izomorfaj, se ili efektivigas rilatojn nur inter paroj de verticoj kun egalaj markiloj. Nemarkita vertico estas tia, kiu povas esti anstataŭigita per ĉiu la alia vertico nur surbaze de ĝia konekteco en la grafeo.

Vidu ankaŭ
----------

* Latero (grafeteorio)
* Vertico (geometrio)
* Hipergrafeo
* Hipereĝo
* Senvertica grafeo
* Vertico-transitiva grafeo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Eric W. Weisstein, *Vertico de grafeo* en MathWorld.
**István Gál** [iŝtvAn], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Gál István** estis hungara ekonomikisto, altlerneja instruisto.

István Gál naskiĝis la  24-an de aprilo 1917(nun 1917-04-24) en Szirmabesenyő, li mortis la 28-an de decembro 1979 en Tatabánya.

Biografio
---------

Pri István Gál mankas informoj ĝis 1945. Inter 1945-1953 li estis oficisto en pluraj laborejoj koncernaj al karbo, poste li studis en akademio (dipomo en 1954). Jam ekde 1953 li estis estro de minejoj en Tatabánya, kiun li tenis ĝismorte. En tiu longa periodo li havis ankaŭ postenojn en la partio (tiutempe unusola). Dum la hungara revolucio de 1956 li ne akceptis la revolucion, eĉ li estis arestita. Post fiasko de la revolucio li reakiris la potencon en Tatabánya kaj same tiel, kiel pli frue, li energie strebis por la alta karboprodukto. Li akiris diplomon en Universitato Károly Marx en 1959, eĉ li doktoriĝis en 1962. Li ricevis premiojn en 1953 kaj 1955, fine premion Kossuth en 1961.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

*

Fontoj
------

* biografio hungare kun foto
* biografio hungare kun bildo
* biografio kaj aprezo hungare

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 846968
 |


* Portalo pri Biografio
**Szirmabesenyő** (sirmabeŝenjO) estas grandvilaĝo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Borsod-Abaúj-Zemplén, en Distrikto Miskolc.

Kastelo en Szirmabesenyő

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 16 km²
* Loĝantaro: 4700
* Poŝtkodo: 3711
* Telefonprefikso: 46

Situo
-----

La grandvilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ dekstra bordo de Sajó, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Miskolc-Putnok, Miskolc estas proksime.

Preĝejo en Szirmabesenyő

Historio
--------

La loko estis loĝata jam dum la neolitiko, kuprepoko, bronzepoko, el la ferepoko restis terfortikaĵo. Antaŭ la hungaroj loĝis tie skitoj, keltoj kaj hunoj. La unua skriba mencio devenis el 1332. La turkoj faris senhoma la komunumon. Dum la historio estis du apudvilaĝoj Szirmabesenyő kaj Sajóbesenyő, kiuj unuiĝis en 1944. En 1762 katolika preĝejo konstruiĝis, sed la grandvilaĝo havas ankaŭ grekokatolikan kaj kalvinanan preĝejojn. Dum la socialisma erao kolĥozo pri "Paco" formiĝis.

Famuloj
-------

En Szirmabesenyő naskiĝis István Gál.

Komunumoj pri *besenyő* (= peĉenego) en Hungara reĝlando
--------------------------------------------------------

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Besenyő | Besenyő | Besenyőd | Besenyőfalu | Besenyőmonostor |
| Besenyőpetőfalva | Besenyszög | Besenyőtelek | Buzásbesenyő | Csernabesenyő |
| Felsőbesenyő | Ládbesenyő | Máriabesnyő | Óbesenyő | Rinyabesenyő |
| Sepsibesenyő | Székásbesenyő | Szirmabesenyő | Újbesenyő | Zsitvabesenyő |

Fontoj
------

* WikiTrans

* Kategorio Szirmabesenyő en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**3834 *Zappafrank*** estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la 11-an de majo 1980 de la slovaka astronomo Ladislav Brožek elde la observatorio de la monto Kleť, apud České Budějovice en Ĉeĥio.

Nomo
----

Ĝia nomo honoras la usonan kantiston kaj muzikiston Frank Zappa (1940–1993).

Kelkaj monatoj post la morto de la kantisto, Dr. John V. Scialli, leĝa psikatriisto de Fenikso (Arizono), iniciatis interretan kampanjon ĉe la fervoruloj de Frank Zappa por doni ties nomon al astro.

Li unue sensukcese provis fari ke Internacia Astronomia Unio tiel nomu ekstersunsisteman planedon orbitantan ĉirkaŭ kvazaro en la Virgo. Komenco de 1994, li ricevis helpon de Brian G. Marsden de la Minor Planet Center; li mem estis partizano de honori la memoron de Frank Zappa kaj proponis nomi asteroidon.

La nomoj "Zappa" aŭ "Frankzappa", elektitaj de Dr. Scialli, maltaŭgus por asteroido, ĉar jam ekzistis asteroido 2813 Zappalà (honore al la itala astronomo Vincenzo Zappalà), kaj la nomoj de tro multenombraj asteroidoj komencas per "Frank", nome:

* 982 Franklino kaj 1925 Franklin-Adams (por la brita amatora astronomo John Franklin-Adams)
* 2824 Franke (por la usona biologo Ernst H. Franke)
* 2845 Franklinken (por la usona astronomo Kenneth Franklin)
* 4546 Franck (por la belga komponisto César Franck)
* 9662 Frankhubbard  (por la usona fabrikanto de klavicenoj Frank Hubbard)

La nomo *Zappafrank* estis do preferita kaj adoptita la 22-an de julio 1994. La komitato de IAU estimis, ke estis bona elekto por asteroido malkovrita de ĉeĥoslovaka astronomo, ĉar Frank Zappa estis rigardita en ĉeĥoslovaka antaŭ 1989 kiel simbolo de libereco kaj demokratio, kaj eĉ Václav Havel estis unu el liaj fervoruloj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Parametroj kaj simulado de orbito ĉe *JPL Small-Body Database Lookup* angle
* Objekto ĉe Minor Planet Center angle
* Objekto ĉe *Space Reference* angle
* Objekto ĉe Observatorio Kleť angle ĉeĥe

| Antaŭe: | Listo de asteroidoj (3001 - 4000) | Poste: |
| --- | --- | --- |
| *3833 Calingasta* | **3834 *Zappafrank*** | 3835 Korolenko |
**Masakro de Ústí** estis pogromo, okazinta la 31-an de julio 1945 - lastan tagon antaŭ la Potsdama Konferenco de la aliancanoj - en Ústí nad Labem (germane  *Aussig an der Elbe*) en Ĉeĥoslovakio kontraŭ la sudetogermana civila loĝantaro.

Eventoj
-------

Samtage okazis eksplodo en municia rezervejo, en urboparto Krásné Březno, kion eluzis la ĉeĥaj revoluciaj gvardianoj por kulpigi la germanojn (la kaŭzo de la eksplodo ankoraŭ hodiaŭ ne estas konata), kiuj estis tuj rekoneblaj pri la blanka manika zono, kiun la germanoj en Ĉeĥoslovakio devis porti ĝis fino de 1946.

Oni mort-frapis homojn, dronigis ilin aŭ mortpafis ilin en la Elbon. La kadavris flosis ĝis najbara Saksio. Oni prenis nur ĉe Meißen 80 kadavrojn el la Elbe, pluaj kadavroj flosis ĝis Bad Schandau. Ĉe piedo de Lilienstein en Saksio, oni prenis en semajno de la masakro 117 kadavrojn. Ĉar apud la Elbo, plurloke murdis la germanojn, ne estas certa, ke ĉiu kadavro venis el Ústí.

Viktimoj
--------

Ĉeĥoj parolas pri 40-100 mortintoj, dum germanoj pri 600-1000-2700.

Kulpuloj
--------

Oni supozas, ke ĉeforganizanto de la pogromo estis stabkapitano Bedřich Pokorný. Li organizis antaŭ 9 semajnojn je mortomarŝo de Brno .

Literaturo
----------

* Jan Havel, Vladimír Kaiser und Otfrid Pustejovsky: *Ein Nachkriegs-Verbrechen: Aussig 31. Juli 1945.* Ústí nad Labem: Albis International 2005. ISBN 80-86067-70-X. Tschechische Ausgabe: *Stalo se v Ústí nad Labem: 31. července 1945*. Ústí nad Labem: Město Ústí nad Labem 2005. (= Memorabilia ustensis. 9.) ISBN 80-86646-11-4.
* Otfrid Pustejovsky: *Die Konferenz von Potsdam und das Massaker von Aussig am 31. Juli 1945. Untersuchung und Dokumentation*, München 2001.
* Peter Steinkamp: *Aussig 1945*, in: Gerd R. Ueberschär (Hg.), Orte des Grauens. Verbrechen im Zweiten Weltkrieg, Darmstadt 2003, S. 12-18.

vidu ankaŭ
----------

* Forŝovo
* mortomarŝo de Brno
* Masakro de Přerov

Eksteraj ligiloj
----------------

* Heimatfreunde Aussig Arkivigite je 2007-02-21 per la retarkivo Wayback Machine
* Hilfsverein Aussig
«La sarkofago de la geedzoj», etruska funebra paro (*Villa Giulia*, Romo).
La **etruska arto** estis la formo de figura arto produktita de la etruska civilizacio kiu disvolviĝis en la nordo de Italio inter la 9-a jarcento kaj la 2-a jarcentoj a.K. La arto kiu konserviĝis estas de funebra karaktero, rilata tiom kun la pentrarto (freskoj) kiom kun la skulptarto. Elstaras partikulare tiu lasta, kun sarkofagoj de terakoto naturgrandaj. Ili estis ankaŭ lertaj artmetiistoj, kiel tiuj kiujn ili pentris sur kruĉoj de ceramiko ŝajnige de la grekaj modeloj, kaj elstaraj juvelistoj kaj metalurgoj, elstare iliaj speguloj el bronzo gravuritaj.

La restaĵoj de la etruska civilizacio troviĝas dise tra la italaj regionoj Toskanio, Latio (kie troviĝas la nekropoloj de Cerveteri kaj Tarquinia) kaj Umbrio. Ili videblas en kelkaj el la grandaj muzeoj italaj, ĉefe en la *Villa Giulia* (okupita ekde 1889 de la Nacia Etruska Muzeo) kaj en la Gregoria Muzeo de Vatikano, ambaŭ en Romo; la Arkeologia Muzeo de Florenco, la «Museo Archeologico Nazionale Etrusco della Città di Chiusi» kaj la «Museo Etrusco Guarnacci» en Volterra. Aliaj pli malgrandaj muzeoj dediĉitaj al la etruskoj estas la «Archeologico Etrusco» de Artimino, la «Cívico Archeologico» de Pitigliano kaj la Muzeo Etrusk-Romia de Todi.

Notoj
-----

1. ↑  Laŭ Francisko Azorín **etruska arto** estas *Arto disvolviĝinta en Etruskio, lando inter la riveroj Arno k. Tibero (Ital.), dum 7-3 j.c. a.K. La Arkitekturo estis elvolba.* En Francisko Azorín, arkitekto, Universala Terminologio de la Arkitekturo (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 69. Kaj li indikas etimologion el la latina *etruscus*.Azorín, samloke.

* Kategorio Etruska arto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 566119
* LCCN: sh85007649
* BNF: 11966806t
* NKC: ph120025
* BNE: XX527906
 |
**Tramtransporto en Arĥangelsko** (ruse *Архангельский трамвай*) estas fermita tramsistemo kiu ekzistis en la urbo Arĥangelsko de 1916 ĝis 2004. Longtempe ĝi estis la plej norda tramsistemo en la mondo (nun tio estas la tramreto en la norvega urbo Trondheim). Dum la Granda Patriota Milito ĝi estis uzata por transporti armean kargon. La 21-an de julio 2004, la tramsistemo estis fermita pro ekonomiaj kialoj; la prizorgado de la tramfloto estis konsiderita neprofita. La tramoj baldaŭ estis malmuntitaj.

La likvido de la arĥangelska tramo estis rezulto de intenca politiko de la urba gvidantaro kaj tiama urbestro Oleg Nilov, kiu fermis la nuran profitan tramon n-ro 1 la 13-an de majo 2003. Post tio, la fermo de la tuta sistemo fariĝis neevitebla.

La tramsubstacio ĉe 13 Strato Suvorov estis konstruita en 1914 kaj estas arĥitektura monumento de Arĥangelsko.

La sumlongo de tramtrakoj ĉe la pinto de la evoluo de la sistemo estis proksimume 30 km.

  

Mapo

Vidu ankaŭ
----------



* Tramtransporto
* Arĥangelsko
* Listo de urboj kun tramtransporto



|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Tramtransporto |



|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rTramtransporto en Rusio |
| --- |
| Aktiva | 
* Aĉinsk
* Angarsko
* Barnaul
* Bijsk
* Ĉeljabinsk
* Jekaterinburgo
* Kaliningrado
* Kolomna
* Krasnodar
* Lipecko
* Moskvo
* Niĵnij Novgorod
* Osinniki
* Permjo
* Pjatigorsk
* Rostov-na-Donu
* Salavat
* Samara
* Sankt-Peterburgo
* Taganrogo
* Tomsko
* Tula
* Usolje-Sibirskoje
* Volĉansk
* Volgogrado
	+ + rapidtramo
 |
| Historia | 
* Ivanovo
* Noginsk
* Rjazan
 |

 |
Temas pri... Ĉi tiu artikolo temas pri historia princo de Moldavio. Por informoj pri komunumo en distrikto Bistrița-Năsăud, vidu la artikolon Petru Rareș.

**Petru la 4-a Rareș**, naskita en 1483 kaj mortinta la 3-an de septembro 1546 en Suceava, filo de Stefano la Granda de Moldavio, dufoje estis reganto de Princlando Moldavio. Lia kromnomo *Rareș* devenas de lia patrino, *Maria Răreșoaia*.

La unuan fojon li estis regnestro de la 20-a de januaro 1527 al la 18-a de septembro 1538. Li sukcedis al Stefano la 4-a kaj regis ĝis 1538, kiam, pro plendo de Pollando, Sulejmano la 1-a (osmanida imperio) atakis lin aliance kun poloj kaj tataroj kaj instalis Ștefan Lăcustă kiel reganton.

En 1541 Petru sukcesis regajni la favoron de Sulejmano kaj denove regis, de la 19-an de februaro 1541 ĝis sia morto je la 3-a de septembro 1546. Li restis vasalo de la turkoj; laŭ ordono de Sulejmano li kaptis la transilvanian vojevodon István Majláth kaj sendis lin katenitan al Istanbulo.

La tombo de Petru Rareș estas en la monaĥejo Probota, en la samnoma vilaĝo en distrikto Suceava.

* Kategorio Petru la 4-a Rareș en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 410249
* GND: 129838330
* LCCN: n79012566
* VIAF: 89713286
* ISNI: 0000 0000 7821 8975
 |
**Petrus Codicillus** (ĉeĥe *Petr Knížka z Tulechova*; naskiĝinta la 24-an de februaro 1533 en Sedlčany, mortinta la 29-an de oktobro 1589 en Prago) estis bohemia verkisto kaj astronomo.

Vivo
----

Estante disĉiplo de Filipo Melanktono li iĝis profesoro ĉe Universitato de Karolo kie oni elektis lin sume okfoje rektoro (1572-1573 kaj 1582-1589). Inter 1563 kaj 1590 li publikigis kalendarojn el kiuj li en 1585 forigis la festotagojn dediĉitaj al Jan Hus kaj Hieronimo de Prago; praganoj furiozantaj sekve forpelis lin el Prago. Tien li rajtis reveni nur post la rekonsidero de la menciitaj tagoj enkalendare.

Li verkis latinlingvajn poemojn (*Epithalamia*, *Epicedia*, *Elegiae*) kaj eldonis le lernejhorar-ordigan libron *Ordo studiorum docendi atque discendi litteras in scholis civitatum regni Bohemiae* (1586) kaj vortaron latinan-ĉeĥan *Vokabulàř latinský, česky a nėmecký* (1560). Li ankaŭ tradukis la sofoklan tragedion *Antigona* en la latinan.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Pri la vivo de Codicillus
* Trilingva vortaro de Codicillus
* La Antigona-versio de Codicillus
* Epitafoj
* Verkoj de li ĉe *WorldCat*
* Petrus Codicillus ĉe *CERL Thesaurus*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 717399
* GND: 119643642
* VIAF: 22955368
* ISNI: 0000 0000 1355 8215
* NKC: jk01020796
 |
Pri la komunumo
---------------

**Birsfelden** estas urbo kaj
komunumo en la distrikto Arlesheim en Kantono Bazelo Kampara, Svislando. Ĝi havis 10409 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

Geografio
---------

Elektrocentralo Birsfelden
Birsfelden situas ĉe la alfluo de la rivero Birs al Rejno sude de la centro de la urbo Bazelo. Sur la teritorio de la komunumo situas ankaŭ elektrocentralo ĉe la Rejno kaj unu el la bazalaj Rejnhavenoj. Ĉe la alfluo de Birs al Rejno troviĝas la plej malalta punkto de la kantono kun 246 m s.m.

Najbaraj komunumoj
------------------

La urbo Birsfelden limas en nordo al Bazelo, en nordoriento al Birsfelden, en oriento al Grenzach-Wyhlen kaj en sudo kaj okcidento al Muttenz.

Trafiko
-------

Kluzo de Birsfelden
Birsfelden estas konektita per la tramlinio 3 kun la tramreto de Bazelo. Krome estas ankaŭ buskonektoj al Liestal kaj la najbaraj komunumoj.

En Birsfelden troviĝas unu el la du Rejnhavenoj de Bazelo. Ĝis 1950 en Birsfelden troviĝis la internacia flughaveno de Bazelo, kiu tiam pro ne sufiĉa grandeco estis anstataŭigita per EuroAirport.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Birsfelden datiĝas el la jaro 1274 kiel *minor Rinvelden*. La formo *Birsfeld* ekaperis proksimume en la 15-a jarcento.

En mezepoko la bieno de Birsfelden apartenis al la Grafoj de Homberg kaj al la Monaĥejo Sankt-Alban en Bazelo. Post la konstruo de fiksa lingoponto en la jaro 1425 en Birsfelden estiĝis pontosetlejo. La kresko de la komunumo komenciĝis tamen nur post la Bazela Kantondisiĝo, kiam la lima loko dank al sia bona trafiksituo rapide industriiĝis. Birsfelden apartenis dum longa tempo al Muttenz kaj sendependiĝis nur en la jaro 1874.

Vidu ankaŭ
----------

* Tramtransporto en Bazelo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la urbo Birsfelden
* Birsfelden en la Historia Leksikono de Svislando

* Kategorio Birsfelden en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rDistrikto Arlesheim |
| --- |
| ArlesheimArlesheimAesch  •  Allschwil  •  **Arlesheim**  •  Biel-Benken  •  Binningen  •  Birsfelden  •  Bottmingen  •  Ettingen  •  Münchenstein  •  Muttenz  •  Oberwil  •  Pfeffingen  •  Reinach  •  Schönenbuch  •  Therwil | Arlesheim |

 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Riehen (stacidomo). |

Pri la komunumo
---------------

**Riehen**  estas urbo kaj komunumo en Kantono Bazelo Urba, Svislando. Ĝi havis 20725 loĝantojn je la 31-a de majo 2010.

Geografio
---------

Riehen situas nordoriente de la urbo Bazelo. En nordo ĝis limas la rivereto *Wiese*, alfluanto de Rejno. La Rejnon mem, la komunumo tuŝas nur en unu punkto en sudokcidento. Riehen estas integra parto de la aglomeraĵo de la urbo Bazelo, kun kiu ĝi komplete kunkreskis.

Najbaraj komunumoj
------------------

Riehen limas en nordo al Lörrach (Germanio), en nordoriento al Inzlingen (Germanio), en sudoriento al Bettingen, en sudo al Birsfelden (Kantono Bazelo Kampara), en okcidento al Bazelo kaj en nordokciento al Weil am Rhein (Germanio).

Trafiko
-------

Riehen disponas pri densa busreto. Per la tramolinio n-ro 6 Riehen konektita kun la publika transportreto de la urbo Bazelo. Tra Riehen pasas la tiel nomita Wiesentalbahn de Svisaj Federaciaj Fervojoj, kiu estas servata de la loka fervojlinio S6 de la Nordokcidentsvisa Tarifunio.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de loko en la hodiaŭa komunumo Riehen estis la mencio de *Wenkenhof*, kiu datiĝas el la jaro 751 kiel *Vahcinchova*, bieno kiu siatempe apartenis al la Monaĥejo Sankt-Galo. La nomo Riehen mem estis menciita la unuan fojon en la jaro 1113.

Ek de 1270 Riehen apartenis al la episkopejo Bazelo. En la jaro 1444 kaj 1446 Riehen estis kiel sekvo de la Batalo de Sankt-Jakobo ĉe Birso rabobruligita. Tiun saman sorton ĝi denove suferis dum la Militoj de Kappel inter 1490 kaj 1493.

En la jaro 1522 Riehen fariĝis posedaĵo de la urbo Bazelo kaj en la jaro 1528 estis enkondukita la reformacio. Dum la Tridekjara Milito Riehen suferis limokupon kaj estis celo de multnombraj rifuĝintoj.

Okaze de la Bazela Kantondisiĝo en la jaro 1833 Riehen kune kun la malgranda najbarkomunumo Bettingen restis ĉe Kantono Bazelo Urba.

En la jaro 1958 Riehen estis la unua svisa komunumo, kiu koncedis al la virinoj la voĉdonrajton.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: *Brigitta Strub*: *Riehen - 2 Gemeinde* en *Historia Leksikono de Svislando*[*rompita ligilo*]

Vidu ankaŭ
----------

* Riehen (stacidomo)
* Riehen Niederholz (stacidomo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la komunumo Riehen Arkivigite je 2012-01-09 per la retarkivo Wayback Machine
* Riehen en la Historia Leksikono de Svislando

* Kategorio Riehen en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de Kantono Bazelo Urba |
| --- |
| Bazelo • Bettingen • Riehen | BlazonoBlazono |

 |


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 329437
* GND: 4049979-0
* LCCN: n83038617
* VIAF: 159481817
* SUDOC: 168946440
* BNF: 122013883
 |
{\displaystyle {\vec {s}}={\vec {r}}}
**Laboro** en fiziko estas skalara produto de vektoro de forto kaj vektoro de transloko, Se forto estas konstanta kaj translacio estas rekta:

{\displaystyle W={\vec {F}}\cdot {\vec {r}}=F\cdot r\cdot \cos \angle ({\vec {F}},{\vec {r}})}
En tute:

{\displaystyle W\_{L}=\int \_{L}\mathrm {d} W=\int \_{L}\mathbf {F} \cdot \mathrm {d} \mathbf {r} }
*L* estas kurbo laŭlonge kiu movas forto.
Ĉi tiu formulo ofte estas nomata **mekanika formulo**.

Unuoj de mezurado
-----------------

Ĉar energio estas la kapablo realigi laboron, la unitoj uzataj por mezuri la kvanton de la laboro estas identaj al la unitoj uzataj por mezuri la energion.

La baza kohera SI unito por ambaŭ estas la ĵulo (simbolo **J**), kiu estas ekvivalenta al **N·m = kg·m2·s−2**.
Derivitaj laborunitoj ofte uzataj (precipe en la kampo de elektro) estas la vatsekundo (**Ws**) kaj la kilovathoro (**kWh**).
La baza CGS laborunito estas la ergo (simbolo **erg**), kiu estas ekvivalenta al **dyn·cm = g · cm2 / s2**.

Malnoviĝinta unito ankoraŭ uzata sur la kovraĵoj de pakumitaj manĝaĵoj en vendejoj estas la kalorio (simbolo **cal**). Nesciencistoj kutime uzas la vorton kalorio mise en la senco de kilokalorio, do ekz-e legas inskribon sur manĝaĵopakumo "450 kcal" kiel "tio manĝaĵo enhavas 450 kaloriojn" anstataŭ korekte "450 kilokaloriojn" (t.e. 450000 kalorioj). Notu, ke la kalorio havas plurajn iomete diferencajn difinojn kaj ke jam en 1948 la 9a Ĝenerala Konferenco pri Mezuroj kaj Pezoj en Parizo eksvalidigis la kalorion kiel unito de la varmo (kaj tiel malrekte ankaŭ kiel laborunito) favore al la ĵulo.

Konvertado: 1 ĵulo = 107erg = 0,239 cal.

Termodinamika laboro
--------------------

En termodinamiko laboro estas difinata kiel:

{\displaystyle W=-\int p\,\mathrm {d} V}
kie:

p - premo
V - volumeno
Ĉi tiu formulo oni povas facile derivi el mekanika formulo:
Se oni multiplikas kaj dividas per surfaco (simbolo **S**) oni obtenas:

{\displaystyle W=\int \_{L}\mathrm {d} W=\int \_{\Delta r}\mathbf {F} \cdot \mathrm {d} \mathbf {r} =\int \_{\Delta r}{\frac {S}{S}}\mathbf {F} \cdot \mathrm {d} \mathbf {r} =\int \_{\Delta r}\underbrace {\frac {\mathbf {F} }{S}} \_{p}\cdot \underbrace {S\cdot \mathrm {d} \mathbf {r} } \_{\mathrm {d} \mathbf {V} }=\int \_{\Delta V}{p}\cdot \mathrm {d} \mathbf {V} }
Minuso en difino dependas ĉu oni kalkulas laboro kiu faras gaso ĉu oni kalkulas laboro kiu ĉirkaŭaĵo faras sur gaso.

Laboro de elektra kurento
-------------------------

Laboro de elektra kurento estas kunaĵo de tensio kaj elektra kurentintenso de kurento kaj tempo en kiu kurento kuras.

{\displaystyle W=U\cdot I\cdot \Delta t\,}
kie:

U - tensio
I -elektra kurentintenso
{\displaystyle \Delta t} -tempo

Vidu ankaŭ
----------

* energio

* Kategorio Laboro (fiziko) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Monda heredaĵo de UNESKO

La **Operdomo de Sidnejo** estas konstruaĵo por opero kaj alia muziko en Port Jackson, Sidnejo (Aŭstralio).

La plano por krei operdomon en Sidnejo ekestis en 1955. Oni kreis internacian konkurson por arkitektoj. La gajninta plano estis tiu de la dano Jørn Utzon, kiu kreis spektaklan konkopatronon.

Fronto
La konstruado komence estis iom problema, sed finfine ĝi ja okazis. Utzon tamen en la daŭro de la konstuado rezignis pri la afero kaj neniam plu estis en la konstruaĵo.

La operdomon malfermis reĝino Elizabeto la 2-a en 20-a de oktobro 1973. Ĝi troviĝas ĉe Bennelong Point, proksime de haveno kie antaŭe estis remizo de tramo.

La konstruaĵo ne nur enhavas opersalonon, sed ankaŭ tri aliajn koncertejojn, restoraciojn kaj trinkejojn.

Ekde sia malfermo, la Operdomo de Sidnejo estas simbolo de la urbo. En junio 2007 la konstruaĵo estis rekonita kiel Monda Kulturheredaĵo de UNESKO.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Operejo de Sidnejo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Operejo de Sidnejo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Sydney Opera House - Oficiala retejo (en la angla)
* 360° Panoramofoto
**Verkoblokado** aŭ *blokado de verkisto* estas psikologia mensostato kiu povas okazi al verkistoj kaj ankaŭ al aliaj kreivaj artistoj, laŭ kiu ili povas perdi la kapablon krei novan krematerialon aŭ la atendita laboro suferas prokrastojn. Tiu ĉi kondiĉo gamas el malefikeco generi novajn ideojn ĝis la malkapablo produkti novan materialon dum kelkaj tagoj, foje dum jaroj kaj eĉ porĉiame. Laŭlonge de la historio, la blokado de la verkisto estis dokumentita afero.​ Konata estas ekzemple la kazo de F. Scott Fitzgerald, dum en aliaj kazoj tre diversaj faktoroj povas rezulti en la fakto ke verkisto ne plu verkas, kiel ekzemple ĉe Salinger kaj [[Pedro Páramo. La psikologian kondiĉon por la unua fojo priskribis en 1947 la psikoanalizisto Edmund Bergler.​ La esplorado pri tiu kondiĉo floris ĉefe dum la 1970-aj kaj 1980-aj jaroj.

Aparta kondiĉo estas la nomita "sindromo de la blanka paĝo", kiu konsistas en la timo de la verkisto ekverki sur malplena spaco, kiam ne venas ekideoj; foje oni sugestis kiel solvo ekskribi kelkajn vortojn eĉ sensencajn aŭ senrilatajn al la afero por eviti la "timigan" blankegon. Alia simila situacio estas la "podia timego" aŭ "sceneja timego", suferita de publikaj agantoj, kiel aktoroj, kantistoj, oratoroj, politikistoj ktp. kiuj subite malkapablas ekparoli.

=Referencoj
===========

1. ↑   Clark, Irene. "Invention." Concepts in Composition: Theory and Practice in the Teaching of Writing. 2a eld. New York: Routledge, 2012. Print.
2. ↑   Rienzi, Greg. "Great Scott: Fitzgerald's Baltimore." The JHU Gazette. Johns Hopkins University. 28a de Septembro 2009. Web. Alirita la 19an de Februaro 2012
3. ↑   Akhtar, Salman (1a de januaro 2009). *Comprehensive dictionary of psychoanalysis*. Karnac Books. p. 310. ISBN 978-1-85575-860-5. Konsultita la 17an de oktobro 2011.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 847019
 |
**Palaco Sándor** [ŝAndor] (=Aleksandro) estas baroka historia monumento en Esztergom.

Palaco Sándor en Esztergom

Historio
--------

La plej frue János Bottyán (generalo) havis tie bierofarejon kaj drinkejon kun reĝa permeso en 1698. Bottyán aliĝis al liberecbatalo de Francisko Rákóczi la 2-a, tial la reĝo forprenis la domon kaj donacis ĝin al fidela oficiro. Post jaroj pli nova domo estis konstruita en la sama loko, kiun grafa familio Sándor aĉetis en 1718. Post 5 jaroj denove pli nova domo konstruiĝis kaj en la 1740-aj jaroj ĝi estis trakonstruita. Post 3 jardekoj la domo estis pligrandigita kaj trakonstruita. En 1778 gastejo ekfunkciis en la plena domego. En 1806 ĝi estis vendita. Ankaŭ en la 19-a jarcento okazis trakonstruoj, tamen ne gravaj. En fino de la alo oni konstruis turon. Post jaroj en la korto oni konstruis pavilonon, kiu foje estis kapelo. Ekde 1905 diversaj ŝtataj oficejoj funkciis en la palaco. Post la 2-a mondmilito pro ŝtatiĝo la palaco iĝis ŝtata posedaĵo, en la alo oni loĝis simplaj homoj. Ekde 2002 la nova posedanto estas la municipo, tamen ĝi estas malplena kaj iom ruina.

Pordo de la palaco

Konstruaĵo
----------

La etaĝa baroka palaco situas laŭ stratangulo. Ĝi formas brikon, sed kun la teretaĝaj aloj ĝi formas jam U-majusklon. En mezo de la simetria fasado estas la ĉefenirejo. Super la pordo inter stukoj troviĝas la ornama blazono de familio Sándor. Interne la pentraĵoj retis el la 18-a jarcento.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare
* hungare kun foto
* hungare
* hungare kun foto

La blazono
**Philipp Wilhelm von BOINEBURG** (naskiĝis la 21-an de novembro 1656 en Mainz, mortis la 24-an de februaro  1717 en Erfurto) estis diakono, diplomatiisto kaj majenca guberniestro en Erfurto.

Vivo
----

Post mallonga studado en Strasburgo la restado de la junulo en Parizo sub la spirita gvidado de Gottfried Wilhelm Leibniz inter 1672-74 anstataŭis la normalan studrondvojaĝadon. En 1683 li iĝis diakono, poste li tamen restis profesie en neklerikalaj sferoj. Post la akiro de la digneco esti imperiestra ĉambristo (1690), li iĝis en 1691 Regna kortegkonsilisto (ĝis 1695). Ties pluan karieron al la vickanceliero de la Regno malhelpis lia imperiestra moŝto mem.

Regado en Erfurto
-----------------

Post pluraj servoj kiel diplomatiisto li nomumitis en 1702 majenca guberniestro en Erfurto. Tie li tre bonfare kaj prospere agadis. Post la pestepidemio de 1683 (kiu mortigis ĉ. 60 % de la loĝantaro) li reformis la administradon, iniciatis la revivigon de komercado kaj metidado. Vane li klopodis fondi akademion laŭ pariza modelo. Ĉe la Universitato de Erfurto li kiel profesoro establigis novajn katedrojn pri historio kaj morala filozofio. Krome li konstruigis la Novan pesilejon ĉe Anger kaj la Guberniestrejon. 

En 1705 li iĝis rektoro universitata. Al ĝi li donacis la riĉan bibliotekon de sia patro *Johann Christian von Boineburg*. Por tio li konstruigis apartan ejon en la urbokvartalo Brühl; post fajrego en 1899 konservitis almenaŭ la bela portalo, kiu troviĝas hodiaŭ en la malantaŭo de la Collegium Maius.

Literaturo
----------

* Christian Brodbeck: *Philipp Wilhelm Reichsgraf zu Boineburg, Kurmainzischer Statthalter zu Erfurt (1656–1717): Zugleich ein Beitrag zur Geschichte der Stadt Erfurt*, Jena 1927

Eksteraj ligiloj
----------------

* Biografio ĉe NDB.
* Biografio pri la patro Johann Christian Boineburg, ĉe ADB.
**Kompromisplanlingvo**, laŭ Věra Barandovská-Frank, estas planlingvosistemo, kiu kombinas plurajn etnolingvojn. Aŭtoroj de kompomisplanlingvoj ne strebas pri la plej ebla internacieco, sed respektas lingvomaterialon, kiu, laŭ ilia vidpunkto, estas grava. Dum la zonaj planlingvoj kolektas materialon el unu lingvogrupo, la kompromis-projektoj kombinas materialon el diversaj grupoj. Tipa ekzemplo estas 'Anglo-franca' de George Henderson (1889), kiu uzas artikolon, pronomojn, adverbojn, prepoziciojn kaj konjunkciojn de la Angla kaj la reston de vortprovizo de la Franca. El la Angla kaj Hispana ĉerpas du projektoj: 'Anglo-Lat' de Robert Montero (1967) kaj 'Frendo' de Alonso Churrusca (1966).

Oni povas rigardi kiel kompromisplanlingvoj, ankaŭ intersistemajn planligvojn, t. e. planlingvoj kiuj kombinas konscie du malsamajn sistemojn, kiel Esperanto kaj eŭroklono, ekzemple.

### Kelkaj aliaj ekzemploj de kompromisplanlingvoj

* Anglo-latina (Jonathan Swift)
* Azak (rilate al la hungara kaj al la turka lingvo)
* Compromiss-Sprache
* Nova ĉina-japana lingvo