recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
La **Sandarmoĥ** (ruse Сандармох, de la karela *Sandarmoh*) estas montarmasivo, kiu troviĝas apud la urbo Medveĵjegorsk, Respubliko Karelio. Sandarmoĥ iĝis amasa ekzekutejo dum la Granda purigo dum la regado de Josif Stalin.

Historio
--------

Dum la konstruado de Blankmara kanalo en 1937, multaj malliberuloj de la Solovecaj insuloj estis ekzekutitaj tie de soveta sekreta polico NKVD. Multaj ukrainaj verkistoj kaj artistoj kiel Mikola Kuliŝ kaj Lesj Kurbas estis ekzekutitaj en Sandarmoĥ, same kiel 141 finndevenaj usonanoj kaj 127 finndevenaj kanadanoj, kiuj migris al Sovetunio dum la Granda depresio. Laŭ arĥivo de FSB, reprezentantoj de pli ol 60 nacioj estis ekzekutitaj tie inter 1937 kaj 1938.

La ekzekutejo estis trovita de la rusia homrajta organizaĵo Memorial en 1997, laŭ iniciato de homrajta aktivisto Jurij Dmitrijev. Samjare la registaro de Karelio konstruigis tie memorialon por la viktimoj.

Famaj viktimoj
--------------

* Mikola Kuliŝ, ukraina dramverkisto.
* Lesj Kurbas, ukraina aktoro kaj reĝisoro.
* Valerian Pidmohilnij, ukraina verkisto kaj tradukisto.
* Mikola Zerov, ukraina verkisto, poeto, tradukisto.

Referencoj
----------

1. ↑  John Earl Haynes kaj Harvey Klehr. *In Denial: Historians, Communism, and Espionage*. Encounter Books, 2003. ISBN 1-893554-72-4 p. 235
2. ↑  John Earl Haynes kaj Harvey Klehr. *In Denial: Historians, Communism, and Espionage*. Encounter Books, 2003. ISBN 1-893554-72-4 p. 117
3. ↑  retpaĝo de karela kultura centro ruse

Vidu ankaŭ
----------

* Kategorio Sandarmoĥ en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Granda purigo
* Pafita renesanco
**Castellanos de Castro** [kasteLJAnos deKAStro] estas loĝloko kaj municipo en la okcidento de la provinco Burgoso, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la komarko *Odra-Pisuerga*. La loknomo *Castellanos de Castro* estas etimologie komprenebla kiel *Kastilianoj de Fortikaĵo*.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 9,93 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 49 loĝantojn. Ĝi perdis multajn loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono. 

Demografia evoluo| 1991 |  | 1996 |  | 2001 |  | 2004 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 74 |  | 71 |  | 71 |  | 63 |

Ĝi distas 45 km de Burgoso, provinca ĉefurbo.

Historio
--------

Preĝejo de Sankta Petro.
Vinkelo.
La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado fine de la 9-a jarcento. En 1085 la reĝo Alfonso la 6-a donis la lokon al la Hospitalo de la Imperiestro, en Burgoso, kaj en 1128 li donis tiun hospitalon kun ties havaĵoj al la episkopo de Burgoso; tial videblas en la blazono la ŝlosiloj simbolaj de episkopeco. 

Castellanos de Castro formis parton de la *partido de Castrojeriz* en la kategorio de izolaj loĝlokoj, unu el dek kvar kiuj formis la komunumon *Intendencia de Burgos*.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj kaj vitoj) kaj brutobredado (ŝafoj). Lastatempe plej ekgravis kultura kaj rura turismo, ekzemple piedirado tra naturaj lokoj. 

Inter vidindaĵoj menciindas la preĝejo de Sankta Petro kaj vinkeloj.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Burgoso

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 269919
 |
**Sando** estas municipo de la provinco Salamanko, en la aŭtonoma komunumo Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la Jurisdikcia teritorio de Salamanko en la nordo-centro de la provinco.

Ĝia municipa teritorio estas formata de la loĝlokoj Cabeza de Diego Gómez, Fuentes de Sando, Iruelo del Camino kaj Sando,krom la senhomejoj Tremedalejo, El Campillo kaj Villagarcía, okupas totalan areon de 60.58 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2017, ĝi havis 127 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 550 loĝantojn ekde la komenco de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. Ĝi distas 48 km de Salamanko, provinca ĉefurbo. 

Ĝi fondiĝis en la 13-a jarcento. Poste ĝi iĝis senjorlando de la Ordeno de Aŭgustenanoj. En postaj jarcentoj suferis pro militoj ĉefe dum la Hispana Milito de Sendependigo. 

La tradiciaj agrikulturo (cerealoj, paŝtaĵoj) kaj brutobredado (bovoj kaj ŝafoj en kverkaroj) lastatempe iom dekadencis, sed pluas. Lastatempe rura turismo ekgravis.

La urbestro estas de dekstra partio PP.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Salamanko
* Santa María de Sando


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 753428
 |
La **luterana preĝejo** estas religia historia monumento (ekde 1985) en urbo Gyomaendrőd (Hungario), iam en aparta urbeto Gyoma.

Historio
--------

En 1830 luteranaj germanoj estis allogitaj, ili ricevis parcelojn ankaŭ por propraj kirko kaj lernejo. Ekde tiam en Gyoma la luteranismo kunfondiĝis al la germaneco. La kirko estis preta en 1862. En 1887 la preĝejo estis bruldetruita, en la sekva jaro rekonstruita. En 1890 la orgeno estis kreita, en 1914 pli nova tegmento estis farita, ĉar la malnova detruiĝis pro ventego. En 1945 pro la kontraŭgermana etoso multaj forlasis la eklezion, eĉ pastro ne ekzistis. La restintaj ricevis diservojn loke, sed fare de la proksimaj komunumoj. Ekde la 2000-aj jaroj oni faris la necesajn riparajn laborojn en la kirko.

Konstruaĵo
----------

La preĝejo situas sola ĉe stratangulo, la fasado troviĝas ĝuste laŭ la trotuaro. En la fasado la kvadrata turo plene reliefas. La enirejo funkcias tra la turo, kelkaj ŝtupoj kuras al la enirejo. Laŭ la kutimo de la luteranaj preĝejoj ankaŭ tie estas galerio (tie funkcias la orgeno) kaj la muroj estas blankaj.

Vidu, aŭdu ankaŭ
----------------

* sonorado

Fontoj
------

* hungare kun foto
* hungare kun foto
* hungare kun foto
* 


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
La **Feria del Sol**, konata ankaŭ kiel **Carnaval Taurino de America**, estas festo kultura de internacia karaktero okazinta en la urbo de Mérida, Venezuelo, dum la monato de februaro, samtempe kun la karnavalo. La festo enhavas taŭrkurojn; kulturajn ekspoziciojn, komercajn kaj pri bestobredado; koncertojn; defiladojn, sportajn aktivecojn tiel kiel la elekton de reĝino de la foiro (*Reina del Sol*).

La *Circo Monumental* (Monumenta Cirko) de Mérida dum la preparado de la elekto de la Reĝino de la Foiro de la Suno:la *Reina del Sol* (Reĝino de la Suno)

Historio
--------

En Mérida okazas unu el la plej malnovaj hobioj de Venezuelo, sed en "*La Urbo de la Sinjoro*" ne okazas foiroj kiel tiu de San Cristobal, Barquisimeto, Maracaibo, Táriba, inter aliaj. Por tio, grupo de ŝatantoj havis la ideon konstrui Taŭrludejon, por ke Mérida havu kalendaron taŭran kaj ĝi aldoniĝis al la plej gravaj foiroj de la lando, kiu jam havis imponan apogeon en la tuta nacia teritorio. Je la komenco la foiroj realiĝis la unuajn tagojn de decembro por okazigi la tagon de la "Inmaculada Koncipiĝo" kaj estus tiam la unua foiro por la 9a kaj 10a de decembro. Por la taŭrludado estis dungitaj César Faraco, Manuel Benítez "El Cordobés", Francisco Rivera "Paquirri", Julio Aparicio, Curro Girón kaj Paco Camino ĉiuj hispanoj tiam devenaj el Kolombio.

En la unua taŭrludado eksplodis forta pluvego kiu ne permesis la inaŭguron kaj devis okazi ambaŭ taŭrludadoj la tago 10a kaj la unuan fojon okazis du taŭludadoj en sama ludejo, en sama tago en Venezuelo. Antaŭe en Karakaso, okazis du taŭludadoj en sama tago sed en du malsamaj ludejoj, en la "Circo Metropolitano" kaj la "Nuevo Circo". Sed en sama placo, en sama tago estis la unua fojo.

Tiam, pro la malfacilaĵo de la pluvoj oni decidis okazigi la foirojn tiel ke ili koincidu kun la karnavaloj sub la nomo de "Feria del Sol" kaj tiel estis kiel en 1969 oni okazigis la unuan foiron kun tri taŭrludadoj la tagojn 15a, 16a kaj 17a de februaro de koncerna jaro. La unua afiŝo estis formita de taŭroj de "Valparaíso" por Alfredo Leal, Daniel "Matatoba" Santiago, Manuel Benítez "El Cordobés" kaj la venezuela Lucio Requena. La unua orelo de la foiro estis por Alfredo Leal.

De tie ĉi tiu foiro iĝis unu el la plej gravaj de Venezuelo kaj de la mondo taŭra.

Koncerne al la foiro de "La Inmaculada" okazis en aliaj okazoj, 1990, 1991, 1997 sed kun tre malmulta akcepto.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala Retejo de la Feria del Sol Arkivigite je 2010-04-07 per la retarkivo Wayback Machine
**Feridomo** estas domo por feriado, kiu estas disponigita al gastoj kontraŭ pago dum ia tempo. Ofte feridomoj estas konstruitaj nur tiucele. Kelkaj familioj tamen posedas feridomon nur por memuzo, ekzemple en belaj regionoj.

Kiam la feridomo ne estas parto de tuta feriejo grandas la eblo ekkoni landon kaj homojn.

En multaj regionoj la luado de feridomoj okazas nur semajne. Tiukaze sabato estas plej ofte la alventago. Ofte aldoniĝas aliaj kostoj al la lukosto mem, kiel por akvo kaj elektro, litotukoj aŭ fina purigado.

Luado okazas per turisma oficejo aŭ rekte per la posedanto.

Fotogalerio
-----------

* Feridomo en BelgioFeridomo en Belgio
* Tipa: la ruĝfarbita feridomo MökkiTipa: la ruĝfarbita feridomo Mökki
* Sveda feridomo en DalarnaSveda feridomo en Dalarna
* Tipa nordsveda somera dometo, "Sommarstuga"Tipa nordsveda somera dometo, "Sommarstuga"

* Iama grenejo en WismarIama grenejo en Wismar
* Tipa bretona feridomo, La Ville HeleucTipa bretona feridomo, La Ville Heleuc
* Irlanda feridomoIrlanda feridomo
* Nederlanda feridomo (Gerrit Rietveld)Nederlanda feridomo (Gerrit Rietveld)

Vidu ankaŭ
----------

* Tendumo
* Turismo
* Pasporta Servo
* Daĉo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Feridomo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Feridomo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* TIN - Touristische Informations-Norm
*Bergfried*, domo kaj parko, 1941
**Bergfried** estas domego kun parko kiu servis nun kiel belega ripozumzono por la anoj de Saalfeld/Germanujo. Ĝi troviĝas sude de la urbo sur altebenaĵo. Sume temas pri ne tute 20 hektaroj kun ĉefdomo, flankaj domoj, (japana) ĝardeno belante per harmonia unueco, pri unikaĵo en Turingio.

Historio
--------

En 1917 akiris la areon Ernst Hüther, firmaestro kaj ĉokoladfabrikanto, kiu konstruigis la bienon kun ĝardenoj inter 1922 kaj 1930. Ĉefarkitektis Max Hans Kühne apogite de la fama pejzaĝarĥitekta buroo de Ludwig Spät.

Enparke konserviĝis multaj malnovaj arboj kaj facile oni trovas surloke por si rimpozumloketon kun ravaj vidoj je urboj kaj Saale-valo. Japana ĝardeno grandega estas (apenaŭ konata) pejzaĝarĥitektura juvelaĵo. Enestas ankaŭ ŝtonĝardeno, ursa ĉirkaŭbarilaĵo, lago kun nimfeoj kaj ĉelageta dometo. Tiu ĉi dometo troviĝas je la fino de akso kondukanta disde la ĉefdomo tra tilia aleo. Laŭ modelo de angla pejzaĝĝardeno ĉeestas ankaŭ rondvojo. Restaŭrado profunda iĝis en 2001.

La vilao belas ankaŭ pro la uzo de regiona konkokalkaĵoj kaj ardezo. Dume la gastoj kaj al akceptadoj invitintoj restis teretaĝe rezervis la supran etaĝon por si la familio mem: kun privataj ludejo, teatro, kinejo. Kele troviĝis naĝejo kaj masaĝejo.

Alkonstruitis en 1927 ene de la parko turo kun kariljono kun 25 sonoriloj; fakte temas pri unu el la plej malnovaj siaspece en Germanujo. En 1948 la familio senproprietigitis fare de la komunistoj. Poste diversaj kulturinstitucioj uzis la domon. Pri la Hüther-oj kaj ĝenerale pri la komplekso inaŭguriĝos ekspozicio surloka en aprilo 2021.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Bergfried (Saalfeld) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Prie sur porturisma paĝaro Arkivigite je 2021-04-22 per la retarkivo Wayback Machine
**Ferenc Ürményi** [urmEnji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Ürményi Ferenc** estis hungara guberniestro, politikisto, ekonomikisto, membro (direktora en 1845) de Hungara Scienca Akademio. Lia nobela antaŭnomo estis *ürményi*.

Ferenc Ürményi  naskiĝis la 8-an de novembro 1780 en Vieno. Li mortis la 11-an de februaro 1858 en Pest (urbo).

Biografio
---------

Ferenc Ürményi ricevis juran diplomon en 1798, post 2 jaroj li advokatiĝis. Inter 1803-1808 li havis ŝtatan postenon en Lemberg, poste en la kortego en Vieno. En 1815 li estis nomita direktoro en Banato, kie li fondis novan vilaĝon **Ürményháza** por hungaroj (nuntempa Jermenovci en Serbio). En 1822 la havenurbo Rijeka aldoniĝis al la Hungara reĝlando sub nomo *Fiume*, kies unua guberniestro estis Ferenc Ürményi. Post 14 jaroj revenis al urbo Pest, kie li okupiĝis precipe kun societoj havanta la dignon krongardisto.

Lia prelego
-----------

* *Előadása a pesti magyar kereskedelmi bank elnökének…* (1845), ankaŭ germane

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

* Kategorio Ferenc Ürményi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Luterana preĝejo** estas religia historia monumento (ekde 1999) en urbo Enying (Hungario).

Historio
--------

En Enying dum la historiaj tempoj luteranoj vivis nur sporade, tial ili eklezie apartenis al Lajoskomárom. En la frua 20-a jarcento ekzemple estis en Enying (tiam vilaĝo) pli ol cent luteranoj. En 1934 oni fondis luteranan grupon, al kiu apartenis ankaŭ 14 proksimaj komunumoj. La preĝejo estis konstruita en 1938. En 1943 la paroĥo ŝanĝis lokon al Siófok. Ekde la 1990-aj jaroj Enying iĝis filio de Lajoskomárom.

Konstruaĵo
----------

La konstruaĵo estas bela ekzemplero de la hungareca stildirekto. Ĝi situas sola sur herbejo kun arboj. La fasado estas simetria, la plej supre la turo altiĝas. La turopinto estas alta piramido. La absido estas kvarlatera - malpli larĝa kaj alta - ol la navo. La navo estas apogita per apogpilieroj. La fenestroj estas rondaj.

Vidu, aŭdu ankaŭ
----------------

*

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)
* Arkivigite je 2021-08-13 per la retarkivo Wayback Machine
La **Luterana preĝejo** estas sakrala historia monumento (deklarita en 2001) en urbo Keszthely (Hungario).

Historio
--------

La unuaj luteranoj alvenis en Keszthely en la 18-a jarcento. Ili havis diservojn en Kővágóörs. En 1879 la loka grafo donacis areon por konstrui kirkon, sed tio ne sukcesis. Fine ĝi estis konstruita en la jaroj 1928 kaj 1929. En la jaroj 1931 kaj 1932 alvenis 4 sonoriloj (el ili restis 3), la orgeno en 1939. Oni konstruis komunan ĉambron al la sakristio en 1953. La preĝejo estis renovigita en 1975, baldaŭ ankaŭ koncertoj okazis ene. Denova renoviĝo okazis inter 1995−1997.

Konstruaĵo
----------

La konstruaĵo troviĝas en la urbomezo en korto, kiu kuŝas ĝuste en stranangulo. La fasado estas malsimetria, la kvadrata turo malreliefas dekstre. La enireja pordo estas alirebla rekte el la trotuaro tra kelkaj ŝtupoj. Ankaŭ la turo havas enirejon. Ĉe la nava flanko la turo renkontiĝas la trotuaron. La absido estas rektangula. La ĉefaltara bildo prezentas Kriston, kiam li ĉesigas la ŝtorman maran ondadon. Ĝi estis pentrita en 1939.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* hungare kun foto
* 
* hungare


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

Turo
Absido
|  |  |
| --- | --- |
|  | - La mallongigo VD en Ferlens VD staras por la svisa Kantono Vaŭdo. Por aliaj signifoj de la nomo vidu sub **Ferlens**. |


---


**Ferlens** estas komunumo en la distrikto Lavaux-Oron en Kantono Vaŭdo, Svislando. Ĝi havis 321 loĝantojn je la 31-a de decembro 2012.

Geografio
---------

La komunumo Ferlens situas sur la orienta flanko de la altebenaĵo de Jorat en la supra valo de Brojo en la Vaŭda Mezlando, proksimume 10 kilometrojn nordoriente de Laŭzano kaj kvar kilometrojn okcicente de Oron-la-Ville. La komunumo konsistas el la vilaĝo Ferlens kaj la setlejoj Champ Busigny, Champ Jaquet, Fontaine kaj Les Planches, kaj kelkaj izolitaj bienoj.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 2,17 km², de kiuj 21,7% estas kovritaj de arbaro, 70,5% servas por agrikulturo kaj 7,4% por setlado.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Ferlens limas en nordo al Carrouge, en nordnordoriento al Vulliens, en nordoriento al Ecublens (FR), en oriento al Auboranges (FR), en sudo al Servion, kaj en okcidento al Mézières.

Trafiko
-------

Ferlens situas flanke de la gravaj trafikvojoj. Tra la komunumo pasas konekta vojo de Servion al Vulliens kaj alia vojo de Mézières al Oron-la-Ville. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A9 situas proksimume 8 kilometrojn sudoriente de la komunumo apud Chexbres. Pere de poŝtaŭtolinio de Mézières al Oron-la-Ville la komunumo estas konektita al la publika transportreto.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Ferlens datiĝas el la jaro 1147 jam kiel *Ferlens*. En Ferlens estis trovita nekropolo kun multaj skeletoj, kiuj verŝajne datiĝas el la 8-a jarcento. Dum mezepoko Ferlens apartenis al la Senjorujo Orlon, kaj estis parto de la komunumo Servion. Sub la berna regado ek de 1536 Ferlens unue apartenis al la Voktejo Moudon kaj poste ek de 1557 al la Voktejo Oron. Ferlens konstituiĝis kiel aparta politika komunumo en la jaron 1820 post disiĝo de Servion.

Vidu ankaŭ
----------

* Aliaj lokoj kun la nomo Ferlens

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: Reta mapo 1:20000 de Swisstopo[*rompita ligilo*]
2. ↑  Fonto: Komunumdatumoj de la retejo de la Svisa Federacia Oficejo pri Statistiko, retejo konsultita la 5-an de novembro 2011
3. ↑  Fonto: *Paola Crivelli*: *Ferlens* en *Historia Leksikono de Svislando* (2005-11-28)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Ferlens VD en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Ferlens

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Ferlens** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la Distrikto Lavaux-Oron |
| --- |
| Belmont-sur-Lausanne • Bourg-en-Lavaux (Cully, Epesses, Grandvaux, Riex kaj Villette (Lavaux)) • Chexbres • Essertes • Ferlens • Forel (Lavaux) • Lutry • Maracon • Mézières • Montpreveyres • Oron • Paudex • Puidoux • Pully • Rivaz • Saint-Saphorin (Lavaux) • Savigny • Servion |  |

 |
Slovakio > Geografio de Slovakio > Slovakaj grotoj > Belianská jaskyňa - Belianská groto

---

Belianská groto troviĝas en la plej orienta parto de Belianske Tatry, en altmontara karsta tereno. Enirejo en la groton troviĝas en norda deklivo de monto Kobylie (1 109 m), en alteco de 890 m super marnivelo.
Unuaj komencoj de konatiĝado kun la groto oni aljuĝas al orekspluatantoj, kiuj jam komence de la 18-a jarcento penetris en antaŭaĵon de la groto, pri kio atestas surskriboj el la jaroj 1718 kaj 1731. La malkovro restis longtempe sekretigita kaj nur en la jaro 1881 penetris en la groton ĝiaj malkovrantoj Július HUSZ kaj Johan Britz. Je pluaj malkovroj patroprenis ankaŭ A. Kalstein, I. Verbonský kaj pluaj. La groto estis alirebligata dum grandaj penadoj de la jaro 1882 ĝis la jaro 1884, uzante enirejon de la origina malkovro, kiu estas de tiu nuna je 80 m pli alte. Elektre ĝi estis prilumigita jam en la jaro 1896, tio estas 12 jarojn post malkovro de elektra ampolo.
La groto ekestis per erozia kaj korozia agadoj de akvoj el glacimontoj kaj pere de atmosferaj pluvoj en malhelaj meztriasaj kalkŝtonoj, en lokoj de tavolaj kaj tektonikaj fendaĵoj. En evoluo de subteraj aeroj eblas observi kelkajn evolustadiojn.
La Belianska groto havas riĉan kaj buntkoloran karstan ornamaĵojn de diversaj formoj kaj grandecoj. Ĝi elstaras per grandiozeco de karstaj akvofaloj kaj de multeco de grotaj lagetoj. La pli grandaj areoj kiel Alta katedralo, Muzika salono kaj Katedralo de rompitaĵoj ekestis per forfalo de mineraloj sur kruciĝo de tektonikaj fendaĵoj. Al la plej belaj karstaj kreaĵoj kaj naturaj ornamaĵoj apartenas Turo de Pisa en Falinta katedralo, Karstaj akvofaloj en Katedralo de grandaj akvofaloj kaj en Muzika salono, Ŝtona vazo, Vaga ondo, Flava lageto en Alta katedralo, Ora lageto en Rabista kamero kaj plua aro da unikaj nomitaj kaj ne nomitaj grotaj formaĵoj.
El la tuta longeco de 1 752 m estas por publiko alireblaj 1 135 m kun alteca diferenco de 112 m. Trarigardo de la groto daŭras ĉirkaŭ 70 minutojn.
Al la groto gvidas irvojeto, ĉirkaŭ 1 km longa, el parkejo de Tatranská Kotlina, de vojo Altaj Tatroj – Pollando. La groto estas malfermita dum la tuta jaro.
**Gejza Josipović,** laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj ortografio **Josipovich Géza** estis kroata-hungara politikisto, ministro, parlamentano. Ankaŭ lia patro Emerik Josipović estis ministro.

Gejza Josipović  naskiĝis la 31-an de januaro 1857 en Kroatio en Jalkovec. Li mortis la 20-an de majo 1934 en Habsburga Imperio en Budapeŝto.

Biografio
---------

Gejza Josipović lernis en Pozsony, Nagykanizsa, fine en Budapeŝto li akiris juran diplomon. En 1878 li partoprenis kiel soldato en okupado de Bosnio, poste li havis postenon en la ministerio. En 1887 li hejmenvenis al la familia bieno, kie li estis elektita kroata parlamentano. Post interrompo li denove elektiĝis en 1896. Ekde la sekva jaro li estis konsilisto de banko. La kroata parlamento elektis lin hungara senpostena ministro pri Kroatio-Slavonio-Dalmatio inter 1906 kaj 1910, denove inter 1912 kaj 1913. Post la 1-a mondmilito li restis en restHungario.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

* Kategorio Gejza Josipović en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Viktoria Tolstoy
**Viktoria Tolstoy** (naskiĝis la 29-an de julio 1974 proksime de Stokholmo; vera nomo: *Viktoria Kjellberg*) estas sveda ĵazkantistino.

Vivo
----

La kantistino enviciĝas en la aron de ĉiam denove multatentataj skandinavaj ĵazkantistinoj. La ido (prapranepino de la patrina flanko) de la fama rusa verkisto Lev Tolstoj trovis dum la lasta tempo multan atenton eĉ sen aparta kantedukado.

Sur sia sondisko "Shining on You" aperinta en 2004 ŝi prezentas sin per sia rekta, svinga voĉo kiel multetalentito. Sur la menciita lumdisko ŝi prezentas kantojn de Esbjörn Svensson (e.s.t.), Toots Thielemans kaj Nils Landgren ŝin akompanas.

La sondisko "My Russian Soul" publikigita aŭtunon de 2008 baziĝas sur rusaj muzikpecoj, kies selekton inspiris same klasikmuzikaj komponistoj kiel Pjotr Iljiĉ Ĉajkovskij kiel rusaj popolkantoj. Jacob Karlzon kaj Joakim Milder aranĝis la kantojn; la tekstoj plejparte devenas de Anna Alerstedt.

Viktoria Tolstoy dum la ĵazfestivalo je Orange en 2007

Diskaro
-------

* 1994 - *Smile, Love and Spices*
* 1996 - *För Älskad*
* 1997 - *White Russian*
* 2001 - *Blame it on my youth*
* 2004 - *Shining on you*
* 2005 - *My swedish heart*
* 2006 - *Pictures of me*
* 2008 - *My Russian Soul*
* 2011 - *Letters to Herbie*

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Viktoria Tolstoy en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala hejmpaĝo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 395877
* GND: 135102448
* LCCN: no98054826
* VIAF: 10152861
* ISNI: 0000 0000 7847 2041
* LIBRIS: 317007
* SUDOC: 250684063
* BNF: 15506407p
* MBA: 953be6ce-7e42-476b-a520-d6e7a27279ee
* BIBSYS: 5052832
* NKC: xx0056707
 |
**TRM** ( mallongigo de **Teleradio Moldova**) estas la publika radio- kaj televida dissenda reto de Moldavio.

La unua radioelsendo en Moldavio estis elsendo de la publikaj radiostudioj en Bukareŝto en 1928, en 1930 sovetia radiostacio komencis dissendi en Tiraspolo kies ĉefa celo estas produkti kontraŭrumanan propagandon inter la Pruto kaj Dnestro riveroj, en 1936 radiostudioj estis. inaŭgurita en la urbo kaj provizis priraportadon de kio okazis en la regiono de Besarabio.

En 1939, radiostacio estis inaŭgurita en Serbio kaj elsendoj de orkestroj kaj opermuziko okazis tie, en 1940, kun la sovetia okupado, la Ruĝa Armeo detruis la lokajn oficejojn.

En 1958, televidelsendoj estis inaŭguritaj por la unua fojo en Moldavio.

En 1992, la internacia sekcio de Radio Moldavio estis establita kun elsendoj en pluraj lingvoj kiel la angla kaj la franca.

En 2011, interkonsento estis subskribita inter la reto kaj la Moldova Militministerio .

Referencoj
----------

1. ↑  Ministry of Defense – TRM Partnership Agreement Signed, ‏2011 (angla)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Teleradio Moldova Oficiala Ejo
* Bordeianu Olga fost aleasă de către CO în funcţia de preşedinte al TRM


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 815215
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  Kunigi | **Oni sugestas kunigi ĉi tiun artikolon kun Telefono.

---**
Bonvolu diskuti en la Diskuto:Telefono. Nur ensalutintaj uzantoj povas aranĝi tion. |

**Pseŭdotelefono** estas artiklo, kiu similas al telefono, sed ne taŭgas por telefoni.

Kalkulilo, kiu aspektas, kiel kalkulilo

Priskribo
---------

La telefona formo povas esti allogaĵo, reklamo. Tial oni vendas telefonaspektajn artiklojn, ekzemple kalkulilojn, radiojn, aŭ ŝparmonujojn kaj similajn. 

La **kalkulilo** (vidu la foton dekstre!) tute aspektas kiel poŝtelefono, eĉ ĝi havas antenon. Tamen, ĝi funkcias kiel kalkulilo kaj ne kiel poŝtelefono. 

Oni vendas **ŝparmonujo**jn, kiuj estas porcelanaj gisaĵoj, tial tute similas al konataj telefonoj (vidu la suban bildon!). Malantaŭ la disko kaŝiĝas aperturo por la moneroj. Sur la piedo de la ŝparmonujo estas alia ronda aperturo kun ŝtopilo, kie (se ne disrompu la porcelanon) la moneroj eliĝas.

Inter la fumantoj estas popularaj pseŭdotelefonoj sur tablo. Se oni levas la aŭdparolilon, ekstaras cigaredujo. Se oni rigardas pli atente la mikrofonon, tio estas en la vero fajrilo.

Vidu ankaŭ
----------

* Telefono
* Nostalgia telefono

* Porcelana ŝparmonujoPorcelana ŝparmonujo


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Marŝado dum la Tago de Geja Fiero en Bonaero, Argentino
John kaj Jamie, gej-paro el Usono.
Itala gej-paro dum la protesto en Milano kontraŭ homofobio
Gej-paro dum la Geja Fiero en Milano, 2007.
Gej-paro el Kebekio, 2004
Gej-paro
**Gejo** (el la angla, nun internacia vorto *gay*) estas samseksemulo, aparte virsamseksemulo, kaj aparte tia kiu agnoskas sian samseksamon (t.e. ne estas en la ŝranko). Gejinoj ankaŭ nomiĝas lesbaninoj.

La plimulto de la amerikaj kaj eŭropaj gejoj malakceptas la terminon "homoseksualo". Ili argumentas ke tiu vorto havas klinikajn konotaciojn, spurojn kiam la homerotikajn rilatojn estis konsiderataj kiel psika malsano. Laŭ ili, "homoseksualo" senproprorcie emfazas la seksan rilaton, preterlasante ĉion rilate al la romantikaj rilatoj kaj pri la geja kulturo. Cetere, ili argumentas ke la termino "samseksemo" malhumanigas la gejojn, malpliigas iliajn pasiojn, iliajn afektivajn rilatojn kaj ilia vivstilo.

Flago de gejoj
Aliflanke, de longaj jaroj la gejaj asocioj de aliaj lingvoj krom la angla, adoptis la vorton "gay" (gejo) kontraŭ la vorto "homoseksualo". Simile, retkomunumoj kaj fakaj amaskomunikiloj prefere uzas "gejon".

La vorto "homoseksualo" ĵusinventita en la 19-a jarcento kiu korespondas al la kunmetado de greka termino (homos: ‘la sama’) kaj alia latina (seksual), kies tradukado plej korekta estus "de la sama sekso", tiu ĉi kunmetita vorto povas funkcii kiel adjektivo, sed ne kiel substantivo. Tiel, homoseksuala samedziĝo, estus (korekte) la edziĝo inter du personoj de la sama genro, sed kiam ĝi estas uzata por individuo kiel "homoseksualo" etimologie signifas "persono de la sama sekso", kio ne havas logikan sencon. En la anglalingvaj landoj la termino "gejo" estis anstataŭata de la vorto "homoseksualo" , kiu estas konsiderata malkorekta el politika vidpunkto kaj estas uzata nur preskaŭ por la kristan-dekstruloj. Tamen, en Hispanio, ekzistas kelkan malakcepton uzi la vorton gejon ĉar ĝi estas anglismo. Tial, parto de la politika klaso kaj la amaskomunikiloj kelkfoje uzas la frazon "samseksamaj paroj", por eviti polemikaĵojn.
En esperanto la plej uzataj vortoj estas la kunmetaĵo "samseksemo" aŭ "samseksamo" por "homoseksualo" kiu estas internacia vorto sed en esperanto signifas nenion. Kaj la vorto "gejo" el la angla "gay".

Vidu ankaŭ
----------

* Samseksemo
* Elŝrankiĝo
* Kviro
* Pluramemo
* Ambaŭseksamo
* Transgenrulo
* Gejaj Ludoj
* Hetero
* Samseksema liberiga movado
* Ligo de Samseksamaj Geesperantistoj
* Biŝoŭnen
* Bostock v. Clayton County, Georgia
* Ŝoŭnen-ai
* Jaoi

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Gejo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Arkivigite je 2006-02-09 per la retarkivo Wayback Machine
* 
* Arkivigite je 2006-02-07 per la retarkivo Wayback Machine
* Ligo de samseksemulaj geesperantistoj Arkivigite je 2017-05-26 per la retarkivo Wayback Machine
La **Krüselinsee** en Meklenburgo-Antaŭpomerio situas en la distrikto Meklenburga Lagaro en la oriento de Meklenburgo en naturparko kaj samnoma komunumaro Feldberger Seenlandschaft ("laĝa pejzaĝo de *Feldberg*"). La lago longas 1700 metrojn kaj larĝas 650 metrojn en la nordo kaj 300 metrojn en la sudo.

Tiu lago estas la plej pura lago de la feldbergaj lagoj kun videbleco ĝis profundeco de 12 metroj. Ĝi estas akvigata per fontoj de la lago Dreetzsee, kiu situas 9 metrojn pli alte. La orienta bordo de la lago apartenas al la federacia lando Brandenburgio. La lago senakviĝas pere de la rojo *Küstriner Bach*, kiu tra la lago *Kleiner Mechowsee* kaj *Großer Mechowsee* fluas en direkto de la lagoj de *Lychen* kaj la rivero Havelo plu al la Norda Maro. En la norda parto troviĝas malgranda insulo. Ĉe la suda fino troviĝas malgranda setlejo *Krüseliner Mühle*. La lagobordo estas tre monteta; la orienta kaj norda bordo estas arbarokovritaj.

La lago apartenas al naturprotekta areo nomata *"Naturschutzgebiet Krüselinsee und Mechowseen"*.

Referencoj
----------

1. 1 2 3 4 5 6  Dokumentado pri la stato kaj evoluo de la plej gravaj lagoj de Germanio: Parto 2 Meklenburgio-Antaŭpomerio (PDF; 3,5 MB) germane "Dokumentation von Zustand und Entwicklung der wichtigsten Seen Deutschlands: Teil 2 Mecklenburg-Vorpommern"

* Kategorio Krüselinsee en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Giuseppe Giusti** ([Ĝuseppe Ĝusti] ; naskiĝis la 12-an de majo 1809 en Monsummano Terme, mortis en 1850 en Florenco) estis itala poeto

Li estis konata pro la spritaj, satiraj poeziaĵoj verkitaj dum la periodo de la itala "Risorgimento" (nacia releviĝo).

Vivo
----

Giusti naskiĝis en Monsummano Terme apud Pistojo (Toskanio) en 1809, en riĉa familio de bienposedantoj. Li studis en Florenco, Luko kaj Pizo, kie li magistriĝis pri juro en 1834. Li ja studis, sed pli ol la studado li ŝatis sin amuzi, festeni, spekti teatraĵojn kaj multe ŝerci. Li ankaŭ komencis verki poeziaĵojn, ekzemple *La ghigliottina a vapore* (La vaporgilotino), kiun li verkis en 1833.

Post la universitato, li revenis al Florenco, kie li daŭre verkis satirajn poeziaĵojn ĉefe pri politikaj temoj. Tiuj verkoj estis foje anonimaj, kiel *Dies irae*, kiun li verkis en 1835 okaze de la morto de Francisko la 2-a, kaj foje nur manu skribitaj kaj ne presitaj. Nu en 1844 estis eldonita la unua kolekto de liaj poeziaĵoj (*Versi*, t.e. "Versaĵoj"); pluaj kolektoj estis eldonitaj en la postaj jaroj.

En 1848 Giusti estis elektita deputito en la Toskana Parlamento.

Li mortis en 1850 pro tuberkulozo.

Verkoj
------

Aparte konata precipe la poeziaĵo *Sant’Ambrogio* ("Sankta Ambrozo"), kaj ampleksa komentita kolekto de toskanaj proverboj, kiu utilis kiel ekzemplo por la postaj studoj pri tiu fako.

La poeziaĵo "Sant’Ambrogio" (kiu naskis en la itala plurajn dirmanierojn) povas esti legata esperante en la *Itala Antologio*, paĝoj 364-367,

Pli malfacile estas trovi la esperantan tradukon de *I più tirano i meno* ("La pli multaj tiras la malpli multajn"), kies versio en Esperanto ("Plimulto kaj malplimulto"), de Alessandro Mazzolini, estis publikigita nur en "Literatura mondo" 1937-164.

Kuriozaĵo
---------

Epigramo de Giusti, en Esperanta versio de la itala pioniro Daniele Marignoni, estas verŝajne la unua ekzemplo de itala beletraĵo en la Internacia Lingvo: ĝi aperis, ja, en la gazeto "La scintilla" de Venecio la 18-an de majo 1890:

*Il fare un libro è meno che niente,*
*se il libro fatto non rifà la gente!*
Malpl’ ol nenion verkante vi faras,
se via verko ne homojn refaras!

* Kategorio Giuseppe Giusti en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Castelflorite** [kastelfloRIte] (*Castiflorit* en aragona) estas municipo de Hispanio, en la oriento de la komarko *Monegros* (kies ĉefurbo estas Sariñena) apartenanta al la okcidenta parto de la Provinco Huesko (regiono Aragono). La loknomo *Castelflorite* estas komprenebla kiel floriĝinta kastelo aŭ florkastelo, kaj tiukadre en la municipa blazono aperas sur fono de kastelo branĉo kun tri floroj, fakte lilifloroj, kiel simbolo de la Burbonoj kiuj surtroniĝis post la Hispana Milito de Sukcedo.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio estas en la oriento de la komarko *Monegros*, norde de la teritorio de Villanueva de Sigena kaj oriente de Sariñena; kaj norde de la depresio de Ebro.

La loĝloko Castelflorite (310 msm) estas je 60 km de Huesko, provinca ĉefurbo. La municipa teritorio estas komunikata laŭ la ŝoseo A-1217 kun Sena sude kaj kun Peralta de Alcofea norde kaj laŭ loka ŝoseo inter Sariñena okcidente kaj Monzono nordoriente.

Historio
--------

La araboj loĝis en la areo kaj ili lasis agrikulturan reton kaj ankaŭ loknomojn, kiel tiu de la rivero Guatizalema. Ekde la falo de la Kaliflando de Kordovo en 1010, la areo ekdependis de Zaragozo, Ilerdo aŭ Ŭesko, depende de la povo de la koncerna tajfo. Tiuepoke oni atingis favoran konsideron por la islamanoj kiuj restis, regotaj per sia propra juro. La forpelo de la moriskoj de 1610 rezultis en grava krizo en la loka ekonomio. Dum ĉirkaŭ ok jarcentoj la moriskoj estis grava parto de la loĝantaro, esenca ekonomie en agrikulturo kaj artmetioj.

La areo estis konkerita de kristanoj en la 11-a jarcento. En Castelflorite okazis batalo, en kiu la lasta Grafo de Urgel, Jakobo la 2-a de Urgel, kiu estis ribelinta armee kontraŭ la reĝo de Aragono Fernando la 1-a, estis venkita en 1413.

La Enlanda Milito estis sangelverŝa en la areo pro la atakoj de la respublikaj fortoj kontraŭ la provinca ĉefurbo Huesca, kiu estis kontrolita de la insurekciuloj ekde la komenco de la milito.

Ekde la 1950-aj jaroj la disvastigo de irigacio ebligis plibonigon de agrikulturo kaj brutobredado.

Multaj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento pro rura elmigrado, kaj same ĉe Castelflorite: oni malaltiĝis ĝis nunaj 100 loĝantoj (2022).

Aktualo
-------

La loka ekonomio evoluis el la tradiciaj agrikulturo (cerealoj, migdaloj, olivarboj kaj fruktarboj) kaj brutobredado (ŝafoj, porkoj, kortobirdoj kaj bovoj) al irigaciaj kultivoj, plus natura, kultura kaj rura turismo.

Ĉefaj vidindaĵoj estas la preĝejo.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Ŭesko

Referencoj
----------

Bibliografio
------------

* *Aragón constante histórica*. Publicaciones de la Caja de Ahorros de Zaragoza, Aragón y Rioja. 1979.
* Ubieto Arteta, Antonio (1981-1989). *Historia de Aragón*. 6 vol. Zaragoza: Anubar.
* CONTE OLIVEROS, Jesús. "Personajes y Escritores de Huesca y Provincia". Ed. Librería General (Zaragoza 1981)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Castelflorite en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 810350
 |
**Castellanos de Zapardiel** [kasteLJAnos dezaparDJEL] estas municipo en la nordo de la provinco Avilo, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko *La Moraña* aŭ Komarko de Arévalo kaj al la jurisdikcia teritorio de Arévalo, en la nordo de la provinco. *Castellanos de Zapardiel* estas komprenebla kiel Kastilianoj (alude al reloĝantoj devenaj de Norda Kastilio) kaj al rivero Zapardiel.

Komarkoj de la provinco Avilo; Komarko de Arévalo norde, brune.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio estas formata de unusola loĝloko, okupas totalan areon de 12,7 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 94 loĝantojn. Ĝi distas 76 km de Avilo, provinca ĉefurbo.

Historio
--------

En Mezepoko okazis reloĝado. La areo apartenis al la Regno Kastilio.

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj) kaj brutobredado kaj rilata komercado. Lastatempe kultura kaj rura turismo ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado).

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Avilo

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 761599
* VIAF: 316735920
 |
**Camilla RAVERA** (naskiĝis la  18-an de junio 1889(nun 1889-06-18) en Acqui Terme, Piemonto, mortis la 14-an de aprilo 1988 en Romo) estis itala partizanino, sindikatanino kaj politikistino, nomita dumviva senatanino de la Itala Respubliko en 1982 fare de la prezidanto Sandro Pertini.

Ŝi estis la unua virino en la historio de Italio kiu okupis tiun postenon, sekvata nur de Rita Levi-Montalcini en 2001 kaj Elena Cattaneo en 2013.

Si estis kun Antonio Gramsci, en 1921, unu el la fondintoj de la Itala Komunista Partio.

Biografio
---------

Naskiĝinta en Acqui Terme en 1889, Camilla Ravera estis la filino de funkciulo en ministerio pri financoj. Ŝi fariĝis instruistino kaj aniĝis al PSI en 1918. De 1919 ĝis 1920, ŝi partoprenis en redaktado de politika revuo *L'Ordine Nuovo* (La Ordo Nova) de Antonio Gramsci. Kun li, ŝi estis kunfondinto en 1921 de la Itala Komunista Partio (PCI). Ŝi estis ŝarĝita de la virina organizo kaj fondis la gazeton *La Compagna*.

Kiam Gramsci estis enkarcerigita de la faŝisma reĝimo, ŝi estis delegita al diversaj kongresoj de Kominterno kaj renkontis Leninon kaj Stalinon. En 1930, ŝi estis arestita en Arona kaj kondamnita al dek kvin jaroj da malliberejo fare de faŝismaj aŭtoritatoj. Ŝi restis kvin jarojn en karcero kaj poste estis asignita al restado en Ponza kaj Ventotene.

En 1939, ŝi alprenis pozicion kontraŭ Pakto Ribbentrop-Molotov pro kio ŝi estis eksigita el PCI kun Umberto Terracini. Ŝi estis reanigita en 1945 kaj elektita en la komunuma konsilio de Torino en 1946.

Ŝi estis elektita deputitino en la du unuaj respublikaj balotoj, por la parlamentaj sesioj de 1948 kaj 1953.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Camilla Ravera en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* itale *Camilla Ravera la prima donna eletta senatrice a vita* paĝo de Rai Storia


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 450825
* GND: 119303906
* LCCN: n80024348
* VIAF: 62355448
* ISNI: 0000 0001 1380 345X
* SUDOC: 128320052
* BIBSYS: 90060380
* NKC: mub2016917681
* ICCU: CFIV068995
 |
**Hepatotokseco** estas damaĝo farita al la hepato pere de kemiaj kombinaĵoj. Drogo-farita hepato-damaĝo povas esti kaŭzo de akuta kaj kronika malsano de hepato.

La hepato ludas gravan rolon en la transformado kaj klarigado de kemiaĵoj kaj pro tio ĝi estas vundebla fare de la tokseco el tiuj agentoj. Kelkaj medicinaj agentoj, se englutitaj en troaj dozoj kaj foje eĉ ene de terapiaj traktadoj, povas vundi la organon. Ankaŭ aliaj kemiaĵoj, kiel tiuj uzataj en laboratorioj kaj industrio, naturaj kemiaĵoj (ekz. mikrocistinoj) kaj herbaj kuraciloj povas okazigi hepatotoksecon. Kemiaĵoj kiuj povas okazigi damaĝon al hepato estas nomataj hepatotoksinoj aŭ hepatotoksoj.

La materioj, kiuj damaĝigas la hepatan histon, estas markataj kiel hepatotoksoj. Ĉe homoj unu el la plej signifaj kemiaj materioj, kiuj damaĝigas la hepaton, estas etanolo - dum kronika ebrieco ĝi kondukas al cirozo de la hepato kaj ankaŭ ĝi plialtigas negativan agadon de ceteraj faktoroj. Inter hepatotoksaj materialoj estas klorigitaj hidrokarbonoj tetrakloretano, tetraklormetano kaj triklormetano, ftalatoj, kelkaj medikamentoj, kiel ekzemple paracetamolo, mikotoksinoj (aflatoksino, sterigmatocistino kaj T-2 toksino inkluzive de toksinoj de pli altaj fungoj (falotoksino de verda amanito (lat. *Amanita phalloides*), toksinoj de cianobakterioj (mikrocistinoj), pli altaj dozoj de kumarinoj, pirolizidinaj alkaloidoj, troa kvanto de vitamino A kaj pliaj aliaj materialoj. Kelkaj el ili estas plie hepatokarcinogenaj (ekz. aflatoksinoj), tio signifas ili kaŭzas malignan transformon de la hepataj ĉeloj.

Vidu ankaŭ
----------

* Pirolizidinaj alkaloidoj


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 697704
 |
**Pollos** [POljos] estas municipo en la sudokcidento de la provinco Valadolido, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko *Vintero* (Tero de Vino, en hispana *Tierra del Vino*) en la sudokcidento de la provinco. 

Pollos en la provinco Valadolido.
La *Vintero* de la provinco Valadolido, oranĝe, sudokcidente.
La preĝejo.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio estas formata de unusola loĝloko, okupas totalan areon de 50,51 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 611 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte 300 el 1991. Ĝi distas 47 km de Valadolido, provinca ĉefurbo.

Ĝi limas kun municipoj Castronuño, Torrecilla de la Abadesa, Tordesillas, Castronuño, Nava del Rey kaj Siete Iglesias de Trabancos. Ĝia municipa teritorio estas ebena kaj trapasata de la riveroj Trabancos kaj Doŭro.

Historio
--------

En Mezepoko okazis reloĝado eble ĉirkaŭ la 9-a jarcento. La areo apartenis al la Regno Leono kaj poste al la Regno Kastilio.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj, vitejoj, kaj beto) kaj brutobredado kaj rilata komercado. Lastatempe kultura kaj rura turismo ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado). 

De la historia pasinteco restis vizitindaj vidindaĵoj el kiuj menciindas la preĝejo kaj la urbodomo.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Valadolido

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 765299
 |
**Alfo Serpenta** (latine *Alpha Serpentis*, mallonge *α Vel*) estas triopa stelo en la konstelacio Serpento. Ĝi estas la plej hela objekto en la konstelacio, kaj situas en la parto kiu laŭ la tradicia bildigo simbolas la kapon de la Serpento. La stelo havas tradiciajn nomojn *Unukalhai*, el la araba esprimo عنق الحية *unuq al-ħayyah* (kolo de la serpento), kaj *Cor Serpentis*, kiu en la latina signifas "koro de la serpento".

La ĉefa stelo, Alfo Serpenta A, estas oranĝkolora giganta stelo K-tipa, kun videbla magnitudo 2,63 kaj 70-oble pli luma ol la Suno; la temperaturo ĉe ĝia supraĵo estas 4300 K, kaj ĝia radiuso estas 15-oble pli granda ol tiu de la Suno.

Alfo Serpenta B havas magnitudon 11,8 kaj - vidate el Tero - situas 58 arksekundojn for de la ĉefstelo; Alfo Serpenta C havas magnitudon 13 kaj malproksimas 2,3 arkminutojn de la ĉefstelo.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rĈefaj steloj en la konstelacio Serpento |
| --- |
| Alfo Serpenta *(α Ser)* • Eto Serpenta *(η Ser)* • Muo Serpenta *(μ Ser)* • Ksio Serpenta *(ξ Ser)* • Beto Serpenta *(β Ser)* |
| 
Vidu ankaŭ: Kategorio:Steloj en la konstelacio Serpento |

 |
**János Wagner** [jAnoŝ vAgner], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Wagner János** estis hungara pentristo, grafikisto, instruisto.

János Wagner  naskiĝis la 9-an de septembro 1936 en Budapeŝto.

Biografio
---------

János Wagner akiris diplomon en Hungara Belarta Altlernejo en 1962, poste li plulernis 3 jarojn samloke. Liaj plej gravaj instruistoj estis Géza Fónyi, István Szőnyi kaj Endre Domanovszky. Inter 1968-1971 li havis stipendion, poste kelkfoje dum mallonga tempo. Inter 1977 kaj 1996 li instruis en mezlernejoj, poste li pensiuliĝis. En tiu longe periodo li studvojaĝis al kelkaj eŭropaj landoj kaj Vjetnamio. Li kreis pentraĵojn kaj grafikaĵojn. Li ricevis premiojn inter 1983-2004.

El solaj ekspozicioj
--------------------

* Hanojo (1970)
* Budapeŝto (1970, 1991, 1997)
* Klubo Fészek (1977)
* Debrecen (1982)
* Stuttgart (2003)

El kolektivaj ekspozicioj
-------------------------

* Arthalo Budapeŝto (1965, 2000)
* Frechen (1976)
* Krakovo (1978)
* Salgótarján (1993)

Elektitaj kreaĵoj
-----------------

* Női portré
* Nyári fények
* Kertkapu
* Budapesti látkép
* Tavasz
* Fekete ritmus

Fontoj
------

* hungarlingva membiografio kun foto Arkivigite je 2016-04-05 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 619142
* GND: 124814379
* VIAF: 60026625
 |
**Belialo,** aŭ Belial aŭ Beliar aŭ Baalial. Tiel estas nomata demono en la antikva juda kulturo, kvankam dekomence en la profeta literaturo per la hebrea בליעל estas indikata ulo senvalora, eble morale deficita. Eble kiel demono ĝi ĝuis kulton ĉe la loĝantaro de Sidono. Ĉe iuj hebreaj sektoj, laŭ la apokrifa malnova testamenta literaturo, ĝi indentiĝis eĉ kun Satano kaj kun Serpento, eble aludanta al tentinto de Evo. 

Belial kaj sekvantoj laŭ Ĵakvo de Teramo (1473)En apokrifaĵoj de la judeca epoko, la nomo aperas kiel ĉefo de la demonoj aŭ de multaj demonoj; en marmorta Qumrana manuskripta restaĵo Belial gvidas la Filojn de Mallumo kontraŭ la Filoj de Lumo (1QM). En la novtestamenta literaturo, Belial estas eksplicite difinita kiel diablo kontraŭanto de Kristo (2kor 6,15).

Balial en okcidenta literaturo funkcias kiel pereiga ulo; John Milton, en sia Paradizo Perdita, ĝin ludigas demono de malĉasteco ĝin distingigante el Satano. Aliloke en la mezepokaj rakontaroj ĝi hierarkie supreniras ĝis la digneco de reĝo de la Infero kie disponas je okdek legioj da demonoj.

**Nocioj kunrilataj**

* Demonologio
* Diablo
* Judismo
* Kristanismo

**Eksteraj ligoj**


* Kategorio Belialo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Tibor Blattny** [blatni], laŭ slovaka ortografio **Tibor Blatný,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Blattny Tibor** estis hungara-slovaka inĝeniero, altlerneja instruisto.

Tibor Blattny  naskiĝis la 22-an de februaro 1883 en Hungara reĝlando en Kassa (nuntempa Košice en Slovakio), li mortis la 12-an de decembro 1969 en Ĉeĥoslovakio en Banská Bystrica.

Biografio
---------

Tibor Blattny akiris diplomon en Akademio de Selmec en 1903, poste li estis arbaristo, sed samtempe ankaŭ asistanto en la akademio. Inter 1906-1912 li esploris ĉiujn arbarojn de Hungario kune kun Lajos Fekete (botanikisto). Li havis edzinon ekde 1909, kiu naskis baldaŭ filon. Li batalis en la 1-a mondmilito inter 1914-1917. Post Traktato de Trianon li restis en la formiĝanta Ĉeĥoslovakio kaj li havis diversajn postenojn en arbaroj. En 1921 li ricevis la rangon ĉefkonsilisto pri arbaroj. En 1938 li havis signifan postenon en Bratislavo, en 1945 li pensiuliĝis. Ekde 1948 li gvidis arĥivon kaj li esploris en Rimavská Sobota. Li kontribuis hungare, germane, slovake, li estas signifa figuro de la hungara-slovaka arbarkulturo.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Az erdők megrontója* (1908)
* *A havasi fenyőről [Pinus cembra L.]* (1913)
* *Az erdészeti jelentőségű fák és cserjék elterjedése a magyar állam területén* (kun Lajos Fekete (botanikisto)) (1913) - 2 volumoj; fundamenta ĉefverko, en la sekva jaro ankaŭ germane
* *Vysky t lesného stromovi a* (1935)
* *Prirodzené rozšírenie lesných drevín na Slovensku* (1959)
* *Rastlinno-geografické zaujímavosti Stredoslovenského kraja* (1960)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 31-a paĝo)
* hungarlingva biografio kun foto
**VÁSÁRHELYI János** (va:sa:rheji ja:noŝ) estis hungara reformita episkopo naskita en Maroscsúcs la 12-an de junio 1888 kaj mortinta en Koloĵvaro la 11-an de decembro 1960.

Kariero
-------

Vásárhelyi studis teologion en Koloĵvaro ĝis 1910. Li estis helppastro unue en Kolozsvár, poste de 1912 en Beszterce pastro. Li faris studvojaĝon en Berlino, Jena, Weimar, Strassburg, Basel, Ĝenevo. Li estis pastro de 1918 en Dés, de 1921 en Kolozsvár-malsupraurbo. En 1936 oni elektis lin episkopo de la Erdélyi Református Egyházkerület. Li estis ano ĝis sia morto de la rumana parlamento.

Verkoj
------

* *Hittem, azért szólottam* (Kolozsvár, 1923);
* *Bizonyságtétel* (Torda, 1925);
* „Megvigasztaltatva-vigasztalni" (Torda, 1926);
* „Tudom, kinek hittem" (Kolozsvár, 1927);
* *Egymás között (Kolozsvár*, 1927);
* *Az életből az életnek (Kolozsvár, 1929);*
* *Református élet* (Kolozsvár, 1931);
* *A család élete* (Kolozsvár, 1932);
* *Vasárnapról vasárnapra* (Kolozsvár, 1937);
* *A református keresztyén imádságos könyve* (Kolozsvár, 1938).

Fonto
-----

* Magyar Életrajzi Lexikon