***The Nightmare Before Christmas*** (La Koŝmaro antaŭ Kristnasko) estas animacia muzika filmo prezentanta la loĝantojn de la imaga "Haloveno- urbo", kiuj forkaptas Kristnaskon. La filmo estis publikigita en 1993. Henry Selick reĝisoris la filmon, kaj Tim Burton produktis kaj verkis la scenaron por la filmo. La filmo estas farita uzante la haltmoviĝan teknikon, fotante senmovajn objektojn kiuj estas iomete movitaj inter pafoj tiel ke ilia projekcio kreas la iluzion de movado. La muziko por la filmo estis komponita fare de Danny Elfman kiu kunlaboris kun Tim Burton en pluraj filmoj .

La filmo estis komence distribuita de la firmao "Touchstone Pictures" posedata de la Walt Disney Company, kaj ne de la Disney Company mem ĉar ĝia "malhela" enhavo estis konsiderita maltaŭga por la senkulpa bildo de la firmao.

En 2006, la kompanio Disney distribuis en Usono version de la filmo destinita por spektado per 3D okulvitroj, kaj versio destinita por kinejoj subtenantaj Real D teknologio estis publikigita en oktobro 2007.

Intrigo
-------

La tuta filmo estas formita de kantoj komponitaj de la muzikisto Danny Elfman, kiu prenis la ĉefan rolon kantante la rolulon de Jack. La filmo daŭre estas konsiderita unu el la kultaj filmoj inter adorantoj de Tim Burton same kiel inter animaciigistoj kiuj scias kiel aprezi la bonegan laboron kiu iris en ĉi tiun filmon. La filmo komenciĝas en "Halloween Town", alterna mondo kie Haloveno estas konstruita. Ĉefrolon en la filmo ludas Jack Skellington, kies nomo tre similas en la angla al Jack Skeleton, kio signifas Jack Skeleton. Jack Skellington estas la plej fama persono en la urbo, konata kiel la Kukurbo-Reĝo. Kvankam Jack estas amata fare de ĉiuj enurbe, li estas enuigita kun la ripeto de Haloveno, kaj sentas ke io mankas en lia vivo. Unun nokton post Haloveno li vagas en la arbaron kun sia fantomhundo, Zero (Nulo). En la arbaro li malkovras grupon de arboj kiujn li neniam vidis, kiuj ligas al pluraj mondoj ĉiuj de kiuj kun ĉeftemo de malsamaj festotagoj. Ĉiu arbo havas pordon kun malsama festotaga emblemon sur ĝi. Jack estas tirita al la pordo formita kiel kristnaska arbo. Kiam Jack malfermas la pordon li estas tirita en urbon nomitan Christmas Town (Kristnaska Urbo). Urbo plena de neĝo, lumoj kaj ĝojo. Li estas hipnotigita per ĉiuj koloroj kaj ĝojo en la urbo kaj ekkomprenas ke eble tio estas kion li serĉis.

Post kiam Jack revenas al Halovena urbo, li aranĝas renkontiĝon por ĉiuj urbanoj. Jack montras al la urbanoj kelkajn el la objektoj kiujn li kunportis el Kristnaska Urbo, sed la urbanoj ne komprenas la signifon de tiuj objektoj, kaj pensas pri ili en timigaj esprimoj rilate al Haloveno. En sia frustriĝo, Jack priskribas la reganton de Kristnaska Urbo, pere de la ununura maniero, kiun la urbanoj povas kompreni: kiel estaĵo ruĝa kiel omaro kun profunda voĉo, kiu veturas sian sledon "kiel aglo sur la ĉielo" kaj kaptas sian donacan sakon per siaj ungegoj kaj nomas lin "Sabla Niko". angle la nomo estas Sandy Claws, kiu laŭvorte signifas la ungegoj de sablo. Tiu nomo estas misprezento de la nomo Santa Claus.

Frustrite pro la malkapablo de liaj amikoj kompreni Kristnaskon, Jack enŝlosas sin en sia domo kaj faras plurajn eksperimentojn por provi kompreni la signifon de Kristnasko. Fine li ekkomprenas ke se ili povas fari Kristnaskon tiam ankaŭ ni povas kaj tial informas la urbon pri sia intenco transpreni Kristnaskon tiun jaron. Jack tiam asignas taskojn al ĉiu el la urbanoj por igi Kristnaskon sia propra.

Sally, la ĉifonpupo kiu estas sekrete nove enamiĝinte kun Jack, sonĝas ke la transpreno de la festotago estos tragedio. Ŝi estas petita kudri Patron- kostumon por Jack. Doktoro Finkelstein estas petita revivigi skeletojn de alkojn. Jack rekrutas la tri Oogie Boogie-infanojn kiuj estas ekspertoj pri truko aŭ dolĉaĵoj (Trick or Treaters), nomataj Shock, Lock kaj Barrel pro ke ili forrabos Sandy Claus. Post kiam la triopo hazarde kidnapas la Paskan Kuniklon, ili ĉiuj iras al Christmas Town por ricevi Sandy, dum la loĝantoj de Alvin Town organizas ĉion kion ili bezonas por transpreni Kristnaskon. Post kiam la infanoj de Oogie Boogie alportas Sandy al Halloween Town, Jack rakontas al Sandy trakti tion kiel festotagon, kaj la infanoj de Oogie Boogie diras ke ili eĉ ne pensos pri prenado de li al sia majstro, sindeviga hazardludanto nomita Oogie Boogie, sed ili faras tion malgraŭ la peto de Jack.

Malgraŭ la provoj de Jack feliĉigi la Kristnaskon de Halloween-urbo, la urbanoj miksas la ideojn de Kristnasko kaj Haloveno kaj kreas strangajn aĵojn por la festotago.

Sally, kiu estas enamiĝinte kun Jack, provas averti lin pri la vizio kiun ŝi havis pri la sekvoj de transprenado de io kio Jack ne komprenas. Jack estas tro engaĝita en siaj fantazioj por aŭskulti al ŝi, tiel ke ŝi provas maldaŭrigi lin de forirado kreante nebulon, sed nazo de Zero (Jack-O-Lantern Nose) permesas al Jack trakti la vojon.

Je kristnaska vespero, Jack komencas vojaĝon de la urbo Alvin por distribui la ludilojn de la urbo tra la mondo. Bedaŭrinde por li, la civitanoj de la reala mondo ne estas tiel akceptemaj al la Halloween-bazitaj ludiloj kiujn li alportas kaj komencas voki la policon por raporti atakojn de ludiloj kaj "fluganta skeleto". Baldaŭ, la militistaro estas alvokita por trakti Santa Claus imitiston, kaj Jack finas esti pafita el la ĉielo.

En la sama tempo, Sally komencas savi Kristnaskon de Oogie Boogie por restarigi ordon. Dum ŝia savprovo ŝi estas kaptita fare de Oogie Boogie kiu vetas iliajn vivojn super granda kaldrono plena de lafo. La cetero de la civitanoj de la urbo Alvin atestas la falon de Jack de la ĉielo kaj timas ke li estas mortigita.

Dume, la civitanoj de la mondo konscias pri tio, ke ĉar la reala Patro Kristnasko ne troveblas, Kristnasko devus esti nuligita. Post vekiĝo en tombejo inter la restaĵoj de lia malsukcesa Kristnasko, Jack aŭdas tiujn novaĵojn kaj komprenas sian malsaĝecon. Li ekkomprenas ke lia tasko en vivo devas esti la Kukurbo- Reĝo kaj ĵuras igi la venontan Halovenon la plej bona iam ajn. Provante fari tiun Kristnaskon, Jack revenas al Halloween Town por savi Kristnaskon. Li rapidas al la kaverno de Oogie Boogie por savi Sally kaj Kristnaskon kaj kontraŭbatalas Oogie. Post kiam Oogie estas venkita, Jack liberigas Sally kaj Kristnaskon. Kristnaskoviro riproĉas Jack por transpreni sian festotagon de nenie. Jack bedaŭras kaj li demandas ĉu ekzistas tempo savi Kristnaskon, Kristnaskoviro diras ke jes kaj ankaŭ li devus aŭskulti al sia amatino tiam li metas fingron en sia nazo kaj flugas foren.

Tuj poste Kristnaskoviro reestigis pacon al la reala mondo anstataŭigante ĉiujn la donacoj de Jack. Jack revenas al Alvin Town multe al la ĝojo de la urbanoj. Kristnaskoviro flugas super Halloween Town, kunportante neĝon, kio permesas al homoj de Halloween Town finfine kompreni la Kristnaskan spiriton. Finfine, Jack malkovras la sentojn de Sally por li. La filmo finiĝas kiam vi vidas Jack kaj Sally brakumi kaj kisi. Zero flugas en la ĉielon kaj malaperas supre de la nigra fono kaj post kiam Zero malaperas stelo aperas ĉe la rando de la ekrano.

Akcepto kaj heredaĵo
--------------------

"The Nightmare Before Christmas (La Koŝmaro Antaŭ Kristnasko)" estis publikigita al miloj da kinejoj tra Usono la 29-an de oktobro 1993. Malgraŭ recenzoj, kiuj estis plejparte rolitivaj, inkluzive de 95% freŝa poentaro pri Rotten Tomatoes, la filmo ne altiris grandan spektantaron. Pro tio, la sukceso ĉe la giĉeto ne estis impresa kaj finfine, la totala enspezo de la filmo el projekcioj en kinejoj estis 50 milionoj da dolaroj; tre malgranda nombro kompare kun aliaj "Disney "filmoj tiutempe.

La filmo estis nomumita por Premio Ora Globo en la "Most Original Score" kategorio, same kiel nomumo por Oscar Award en la Specialefekta kategorio, sed ne gajnis ajnan da ili.

La videobendo de la filmo estis publikigita la 30-an de septembro 1994 kaj iom post iom akiris fanbazon tipan de kultaj filmoj. En la malfruaj 1990-aj jaroj, tiu spektantaro intensigis, kaj la filmo poste estis konsiderita ĉeftendenco kaj eĉ Kristnaska klasikaĵo.

La sama studio kiu produktis The Nightmare Before Christmas kreis alian stop motion filmon kelkajn jarojn poste surbaze de la libro de Roald Dahl, *James and the Giant Peach*, sed tiu filmo ne estis tre sukcesa.

En 2005, Burton revenis al la rimedo de stop motion filmoj kun sia filmo "Ghost Wedding ", distribuita fare de Warner Brothers.

Videoludoj
----------

Videoludo bazita sur la originala filmo estis publikigita en vendejoj en 2005. *The Nightmare Before Christmas: Oogie's Revenge* estas aventura ludo evoluigita fare de la japana firmao Capcom por la PlayStation 2 kaj Xbox konzoloj. La intrigo de la ludo estas konstruita kiel daŭrigo de la filmo, kaj ĉefroligas ĉiujn konatajn rolulojn en nova kaj pli malhela rakonto, dum novaj versioj de la kantoj de la filmo estas aŭditaj en la fono. Laŭ la rakonto, Jack forlasas la urbon Alvin por kontentigi sian scivolemon ĉirkaŭ la ekstera mondo. Dum la foresto de Jack, Oogie-Boogie revenis al vivo. Post lia reveno, Jack estis mirigita por malkovri la urbon sub la regulo de Oogie-Boogie, kiu eĉ sukcesis konvinki al la loĝantoj ke Jack forlasis ilin. Nun, Jack, rolita fare de la uzanto, devas ĉesigi la malbonajn planojn de Oogie-Boogie kiu provas transpreni aliajn festotagomondojn, kaj eĉ la realan mondon. La kontrolo de la ludo estas simila al tiu de *Devil May Cry*, ankaŭ aperante en armiludo konata kiel "Soul Thief ". Dum la ludo, la ludantoj ricevas kostumojn kiel ekzemple la "Pumpkin King" kaj "Santa Jack". La ludo origine laŭsupoze havis ESRB- rangigon de T (rangigo kiu diras, ke la enhavo de la ludo taŭgas por aĝoj 13 kaj pli. Ĉi tio estas mallongigo por Adoleskanto) sed antaŭ ol ĝi estis liberigita al butikoj ĝi ricevis E-10-rangigon (taksado kiu diras, ke ĝia enhavo estas destinita por aĝoj 10 kaj pli aĝaj.

Alia Game Boy Advance- ludo, *The Nightmare Before Christmas: The Pumpkin King*, estis publikigita al butikoj en 2005. Male al la PlayStation kaj Xbox-versioj, la intrigo de ĉi tiu ludo antaŭas la okazaĵojn de la filmo. "The Pumpkin King" estas platformludo (simila al "Metroid "kaj "Castlevania ") en kiu la ludanto rolas kiel la rolulo de Jack kaj uzas plurajn malsamajn armilojn por batali kontraŭ malamikoj kaj venki obstaklojn. Tiu ludo temigas la unuan renkonton de Jack kun lia granda malamiko, Oogie-Boogie, en la fino de kiu Jack iĝis la Kukurbo-Reĝo. La intrigo de la ludo malfermiĝas kun la invado de strangaj insektoj en la urbo Haloveno. Jack baldaŭ malkovras ke tiuj insektoj estas kontrolitaj fare de Boogie-Boogie, kiu planas transpreni Halloween City mem. Kun ĉi tiuj problemoj kaj pli en ilia maniero, Jack kaj liaj amikoj, inkluzive de roluloj kiel Zero, Sally, D-ro Finkelstein kaj aliaj, devos maldaŭrigi Oogie kaj samtempe savi Halloween City de la minaco kiun ĝi alfrontas.

La debuto de la sateliturbo en videoludo estis kiel unu el la mondoj de la *Kingdom Hearts* ludserio. En tiu ludo, Jack provas krei artefaritan koron tiel li povas kontroli la Senkora por sia uzo en la Senkora Satelito. Lia plano miskarburas kiam Oogie-Boogie (unu el liaj Disney-malamikoj, la aliancano de Mileficent) ŝtelas la koron, digestas ĝin, kaj provas uzi ĝin por kontroli la Senkoran por siaj propraj celoj. Tiel, Jack aliĝas al Sora kaj al la aliaj por maldaŭrigi Boogie-Boogie kaj liajn kabalojn. Jack eble bezonos la firmaon de Sora kiam ajn ŝi alvenas en la sateliturbo. Li eĉ estis inkludita en la Game Boy-ludo "Kingdom Hearts: Chain of Memories" kiel amikkarto kiu ekspozicias liajn trukojn kaj ekzercojn. En tiu versio, li helpas Sora en maldaŭrigado de Oogie-Boogie post kiam ĉi-lasta trinkas pocion kiu rivelas la verajn memorojn de la koro kaj tiel sendas tremon laŭ la spino de ĉio ekstere de la pura-de-kora. Lia aspekto kiel membro ankaŭ permesas la uzon de la kukurbokapa klingo ŝlosilkarto. Krome, Oogie-Boogie prezentiĝas kiel malamikkarto, tiel permesante al la ludanto komenci restarigi sian sanon por ripari, dum tempo.

*Kingdom Hearts II* ankaŭ inkluzivas la satelitan urbon de ĝiaj loĝantoj. La ludo ŝajnas sekvi la intrigon de la filmo, kie Jack provas preni la lokojn de Santa Claus ĉe Kristnasko. Tamen, ĉe unu poento dum la rakonto, Jack kaj Kristnaskoviro substrekas la fakton ke tio estas la duan fojon kiun Jack provis preni kontrolon de Kristnasko. Tio konfirmas la teorion ke "Kingdom Hearts II" okazas post la okazaĵoj de la filmo. En la ludo mem, Mileficent alvenas por rekruti Locke'n, Shock kaj Barrel tiel ke ili povas helpi al ŝi detrui Kristnaskan Urbon kaj igi Santa Claus senkora. Kiam Sora aperas por helpi Jack kiel la korpogardisto de Kristnaskoviro, Mileficent uzas ŝiajn potencojn revivigi Oogie-Boogie, kiu ŝajnas suferi de mallongperspektiva memorperdo kaj memoras nur sian teruran malamon por Jack kaj liaj amikoj. Tamen, Boogie-Boogie estas venkita tiu tempon kiel antaŭe, kun unu escepto kaj tio estas ke ĝi estas Anaso Donaldo kiu dispremas la lastan cimon de Boogie-Boogie, kaj ne Jack kiel antaŭe.

Sur la dua vizito, Jack (daŭre portanta la mantelon de Kristnaskoviro) denove obeas Sora kaj helpas al ŝi resendi perditajn donacojn al Kristnaskoviro. Dum la misio, la du aŭdas pri mistera "donacŝtelisto" kiu estas komence suspektita por esti Locke, Shock kaj Barrel sed poste estas pruvita senkulpa. Finfine, la ŝtelisto estas rivelita esti robotestaĵo kreita fare de Dr. Finkelstein, konata kiel "The Experiment (La Eksperimento)". Li estas kaptita kaj venkita provante gajni koron ŝtelante la donacojn de Kristnaskoviro, ĉar li ne havis iujn ajn.

Bildstrio
---------

La roluloj de la filmo ankaŭ aperis en komiksoj, kaj pli precize, en mangao. Adapto de la filmo prezentita fare de John Asaga estis publikigita fare de Kodansha Publishing House kaj eĉ tradukita en la anglan fare de Disney Publishing. Malgraŭ la granda simpatio, kiun la mondo de "Halloween City" ricevis en la ludo *Kingdom Hearts*, ĝi ne estas menciita en la mangaadapto de la ludo redaktita de Shiro Amano, kaj eldonita de Bros. Comics EX (tradukita en la anglan fare de Tokyopop). Aludo al la filmo aperas en la Mangao *The Wallflower*, verkita fare de Tomoko Ayakawa.

Rolulo-aktoro
-------------

* **Jack Skellington** (Chris Sarandon)
* **Sally** (Catherine O'Hara)
* **D-ro Finkelstein** (William Hickey)
* **La urbestro de la urbo Haloveno** (Glen Shadix)
* **Locke** (Paul Rubens)
* **Shock** (Katherine O'Hara)
* **Barell** (Danny Elfman)
* **Oogie Boogie** (Ken Page)
* **Kristnaskoviro** (Ed Ivory)
* **La klaŭno kun la ŝirita vizaĝo** (Danny Elfman)
* **Granda Sorĉistino** (Susan McBride)
* **Demono-klaŭno** (Greg Popes)
* **Saksofonisto** (Greg Popes)
* **Demono** (Greg Popes)
* **Estaĵo sub la lito** (Carmen Twilley)
* **Knabino Sub Akvo** (Carmen Twilley)
* **Kadavro-patrino** (Debbie Durst)
* **Kadavro-infano** (Debbie Durst)
* **Sorĉistino** (Debbie Durst)
* **Sinjoro Hyde** (Randy Crenshaw)
* **Behemoto** (Randy Crenshaw)
* **Vampiro** (Randy Crenshaw)
* **Viro sub la ŝtuparo** (Keri Katz)
* **Kadavro patro** (Kerry Katz)
* **Vampiro** (Kerry Katz)
* **Mummy Boy** (Sherwood Ball)
* **Vampiro** (Sherwood Bull)
* **Homlupo** (Glenn Walters)

Por plia legado
---------------

* Thompson, Frank.  (July 2002) *Tim Burton's The Nightmare Before Christmas: The Film, the Art and the Vision*. Hyperion. ISBN 978-0-7868-5378-6.

* Asaga, Jun.  (July 2002) *Tim Burton's The Nightmare Before Christmas*. Disney Press. ISBN 978-0-7868-3849-3.

Referencoj
----------

1. ↑  Ng, David, "Danny Elfman can relate to 'Nightmare Before Christmas' hero Jack Skellington",  *Los Angeles Times*, October 24, 2015.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo
* *The Nightmare Before Christmas*  en Interreta filma datumbazo (angle)
* *The Nightmare Before Christmas* ĉe la TCMa Filma Datumaro
* *The Nightmare Before Christmas* ĉe The Big Cartoon DataBase
* The Nightmare Before Christmas ĉe AllMovie (angle)
* The Nightmare Before Christmas ĉe Box Office Mojo
* The Nightmare Before Christmas ĉe Rotten Tomatoes
* *The Nightmare Before Christmas* ĉe La Tim Burton Kolektiva
* Scalzi, John, "Why Tim Burton's Recurring *Nightmare* Remains So Popular",  *AMC*, August 28, 2008.

* *The Nightmare Before Christmas*: malantaŭ la scenoj tempa paso de la haltigo-moviĝa animacia procezo.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 831245
* GND: 4395650-6
 |