recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Kardinalo **Giuliano della Rovere** (itale *Giuliano* [ĝulJAno], france *Julien* [ĵ*u*lje*n*]; naskiĝis la 5-an de decembro 1443, mortis la 21-an de februaro 1513) iĝis papo de la romkatolika eklezio en 1503. Li provis fari el papeco grandan politikan potencon. Konata kiel bonega ŝtatisto kaj artpatrono, li montris malmultan intereson gvidi la eklezion spirite. Li estis nevo de Siksto la 4-a.

Li estis elektita kiel papo per 37 voĉdonoj en 38 kiam li sukcesis akiri la subtenon de Cesare Borgia kaj estis unuanime elektita la nova papo. Kun tipa cinikismo laŭ la periodo, kiam li estis elektita al ofico, li donis ordonon malpermesantan aĉeti serviston de la Papo por mono.

Sekurigante la subtenon de la aristokrataj familioj de Romo, li memorigis la vastiĝon de la papa ŝtato en Italio. Por bremsi la disvastiĝon de Venecio li establis en 1508 la Ligon de Cambrai, ankaŭ konata kiel la *Sankta Ligo*, kun Ludoviko la 12-a, reĝo de Francio, imperiestro Maksimiliano, kaj Fernando la 2-a reĝo de Aragono. Kvankam la trupoj de Ludoviko la 12-a venkis tiujn de Venecio ĉe la Batalo de Agnadello (14-an de majo 1509), Julio la 2-a baldaŭ rimarkis, ke la francoj havas siajn proprajn planojn por Italio. En 1510 li retiriĝis de la Ligo de Cambrai kaj faris aliancon kun Venecio, sed ĉi tiu alianco estis plurfoje venkita de la francoj.

Por teni ilin for de itala grundo, Julio la 2-a faris aliancon kun Hispanio. Al ĉi tiu alianco de la Sankta Ligo, aliĝis ankaŭ Maksimiliano la 1-a kaj la reĝo Henriko la 8-a de Anglio. Samtempe li ankaŭ kunvokis la Kvinan Lateranan koncilion. La alianco atingis sian celon, kaj la francoj estis forpelitaj de Italio en 1512, post kiam svisaj trupoj, kiuj aliĝis al la Sankta Ligo, invadis Milanon kaj nomumis Massimiliano Sforza Duko de Milano. Tamen Italio restis sub la kontrolo de fremdaj fortoj dum longa tempo.

Julio la 2-a havis fortan altiron al arto. Li metis la bazŝtonon por la Baziliko de Sankta Petro, kaj estis la patrono kaj persona amiko de artistoj kiel Bramante, Rafaelo kaj Mikelanĝelo, de kiu li komisiis la freskojn de la plafono de la Siksta Kapelo.

La naturo de lia sekulara regado kaj la multaj indulgencoj, kiujn li vendis por financi la konstruadon de la Baziliko Sankta Petro, furiozigis Erasmon de Roterdamo kaj Martenon Lutero, subfosante la moralan statuson de la eklezio, tiel nerekte estante unu el la faktoroj por la Reformacio.

Vidu ankaŭ
----------

* Portreto de la papo Julio la 2-a (Rafaelo)
* La italaj militoj angle

  

* Julio la 2-a en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Julio la 2-a en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 35954
* GND: 118714090
* LCCN: n80030746
* VIAF: 51697938
* ISNI: 0000000121326761
* LIBRIS: 329911
* SUDOC: 027528081
* BNF: 119549219
* ULAN: 500281862
* NLA: 61543043
* BIBSYS: 90798945
* NKC: jn20000700841
* ICCU: BVEV026043
* BNE: XX1183372
 |
**Ŝoĝo-aj** (japane: 少女愛 [ŝōĝo-aj]; hepburne: *shōjo ai* aŭ *shoujo ai*, laŭlitere: *knabina*/*junulina amo*), signifas en la mondo de animeo kaj mangao la traktadon de amo inter adoleskantaj knabinoj aŭ junaj virinoj, principe inter biŝoĝoj (美少女 [biŝōĝo], "belaj junulinoj"). *Ŝoĝo-aj* estas kutime taksata malpli aŭdaca aŭ seksumeca, ol jurio.

En Japanio la romantika amo inter junulinoj, estas populara temo, precipe inter lernantinoj kaj inter junaj dommastrinoj, kaj ofte troviĝas en mangaoj kaj animeoj.

Orient-azia uzado de la vorto
-----------------------------

En Japanio, Koreio kaj Ĉinio la esprimo 少女愛 [ŝōĝo-aj] havas alian signifon, ĝi signifas la pederastinan amon inter plenkreskulino kaj knabino. Por la mangaa senco de *ŝōĝo-aj* la japanoj, koreoj kaj ĉinoj uzas anstataŭe pseŭdo-anglan esprimon "*Girls' love*" (*knabina amo*; japanigo: ガールズラブ [gāruzu rabu]) aŭ mallongigon *GL*.

Ekzemploj
---------

La sekvaj animeaj serioj kiuj enhavas elementojn de *Ŝoĝo-aj*:

* *Ŝin Sejki Evangerion*
* *Fuŝigi Jugi*
* *Revolucia Junulino Utena*
* *Sejla Mun*
* *Gravito*
* *Ramma 1/2*

Vidu ankaŭ
----------

* Jurio
* Biŝoĝo
* Ŝonen-aj
* Animeo
* Mangao
* Ĝenroj de animeo kaj mangao
Larĝa panoramo en Ĥubar
**Ĥubar,** (ankaŭ literumita de Al-Ĥobar) arabe **الخبر‎** estas apudmara metropolo en Sauda Arabio, en Regiono Ŝarkija. Ĥubar, Dammam kaj Dahran formas triopon.

Urbomezo de Ĥubar
Vojkruciĝo en Ĥubar
Nubskrapuloj en Ĥubar

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 571 km²
* Supermara alteco: 0- m
* Loĝantaro: 941,358 (2012)
* Horzono: UTC+3 (ankaŭ somere)
* Telefonkodo: +966-13
* Poŝtkodo: 31952
* Koordinatoj: 26° 17′ 00″ N 50° 12′ 00″ O﻿ / ﻿26.28333 °N, 50.20000 °O﻿ / 26.28333; 50.20000 (mapo)

Geografio
---------

Ĥubar situas en orienta parto de la lando laŭ Persa Golfo. Rijado troviĝas 392 km .

Domoj en Ĥubar, kie bomboatenco okazis
Vojo en Ĥubar

Historio
--------

Ĥubar estis malgranda fiŝkaptista haveno. Kun la malkovro de oleo en la 1930-aj jaroj ĝi transformiĝis al komerca centro kaj industria haveno. En 1996 en loĝkvartalo de usona aera forto okazis bombatako mortigante 19 usonajn soldatojn kaj solan arabon.

Ekonomio
--------

Loĝantoj de Ĥubar plejparte laboras en Saud-Aramco, la plej granda nafto-kompanio de la mondo. La metropolo gastigas multajn regionajn kaj internaciajn kompaniojn. Tradicie Ĥubar estis urbo de butikistoj kaj komercistoj. En la apudaĵo oni kultivas datojn, akvomelonojn kaj aliajn legomojn.

Trafiko
-------

El Ĥubar kuras vojoj al la menciitaj Dammam kaj Dahran, krome estas vojo (kajo) al Barejno. La urba triopo havas komunan flughavenon, kiu estas la plej granda en la mondo.

Klimato
-------

Ĥubar havas dezertan klimaton. La averaĝa temperaturo estas dumtage 33, nokte 22 °C.

Vidindaĵoj
----------

* moskeoj
* strando
* akvoturo

Fontoj
------

* WikiTrans
* 

* PlacoPlaco
* AkvoturoAkvoturo
* AleoAleo
* MoskeoMoskeo
* MarbordoMarbordo
* Stratangulo en ĤubarStratangulo en Ĥubar
Muzikistoj ludante akordionon kaj lavtabulon antaŭ vendejo ĉe Opelousas, Luiziano (1938).
**Zideko**, en angla *Zydeco* kaj en franca *Zarico*, estas muzika ĝenro kiu evoluis en sudokcidenta Luiziano fare de Luizianaj francparolantoj kiu miksas bluson, ritmenbluson, kaj muzika indiĝena de la Luizianaj kreoloj kaj de indiĝenaj popoloj el Luiziano. Kvankam distingita en origino el la kaĵun-muziko de Luiziano, ambaŭ formoj ofte influis unu la alian, formante komplekson de ĝenroj indiĝenan el Luiziano.

Kutime rapida kaj dominata de la akordiono kaj kiel formo de lavtabulo, konata kiel "rub-board," "scrub-board," "wash-board," aŭ *frotilo*, la zideka muziko estis origine kreita ĉe hejmaj dancejoj, kie familioj kaj amikoj ariĝis por sociiĝi. Kiel rezulto, la muziko integris elementojn de valso, du aŭ tri paŝoj, bluso, rokenrolo, kaj de aliaj dancmuzikaj formoj de la epoko. Nuntempe, zideko integras elementojn de ĝenroj kiaj ritmenbluso, soulo, latunbando, regeo, hiphopo, skao, rok-muziko, afrik-karibiaj kaj aliaj stiloj, aldone al la tradiciaj formoj.

Notoj
-----

1. ↑   Sircely, Matt (2011). "Cajun Fiddler Cedric Watson is Helping to Preserve Tradition". Strings: 21–22.

* Kategorio Zideko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 614494
* GND: 4342111-8
* LCCN: sh86001764
* SUDOC: 034265996
* BNF: 125038843
 |
Centra sidejo de *Sparkasse Koblenz*, nome la Koblenza Ŝparkaso.
**Ŝparkaso** estas financa kaj pruntedona ento simila al banko, sed neprofitdonaj kaj kun diferenca karaktero laŭleĝe. Pli precize, banko estas anonima societo, dum ŝparkaso funkcias laŭ leĝoj de limigitaj societoj de karaktero fonda, pro kio ili devas dediĉi, ekzemple, parton de siaj havaĵoj al socialaj celoj aŭ havas registaran aŭ politikan reprezentadon (eĉ de sindikatoj aŭ aliaj similaj organizoj) en sia eno.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Confederación Española de Cajas de Ahorro (C.E.C.A.) Arkivigite je 2006-11-14 per la retarkivo Wayback Machine
* World Savings Banks Institute
* European Savings Bank Group
* La situación actual de las Cajas de Ahorros en Qué Aprendemos Hoy Arkivigite je 2014-05-02 per la retarkivo Wayback Machine
* Federación Peruana de Cajas Municipales de Ahorros y Crédito
* Plataforma por la nacionalización de las Cajas de Ahorros

* Kategorio Ŝparkaso en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
ĉanfrita tabulo
**Ĉanfro** estas tranĉo aŭ malgrandigo farita al latero aŭ eĝo de solido. Tiaj ĉanfroj estas farataj al eksteraj bordoj, por ekzemplo en la pintoj de akso; aŭ en internaj eĝoj, kiel ĉe enirejoj de truoj. Ili estas utilaj por malgrandigi la akrajn angulojn ekzemple de konstruaĵoj aŭ mebloj.

ĉanfro ĉe la fasado de la luksa ĉiovendejo *Saks Fifth Avenue* en Manhatano, Novjorko
Laŭ Francisko Azorín **Ĉanfro** estas *Faco rezultanta, kiam oni detranĉas angulon de konstruaĵo, de prismo, de io ajn.* Kaj li indikas etimologion el la latina *camus froenum*. Li aldonas teknikan terminon *ĉanfri* (do *fari ĉanfron*).

Sume, ĉanfroj ne nur uzatas en prilaboro de randoj de strukturo el ligno, ŝtono, metalo, vitro aŭ spegulo en ĉarpentado, ŝtontajlado, metalurgio aŭ la laboro de vitristo, sed ankaŭ en arkitekturo uzas similajn malakrigojn de akutaj anguloj kiel estetika elemento kiel ekzemple montras la apuda bildo de la fasado de la luksa ĉiovendejo *Saks Fifth Avenue* en Manhatano, Novjorko.

Notoj
-----

1. ↑  Francisko Azorín, arkitekto, Universala Terminologio de la Arkitekturo (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 49.
2. ↑  Azorín, samloke.

Vidu ankaŭ
----------

* bevelo

* Kategorio Ĉanfro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Ĥuzdar**, urdue خُضدار‎ estas urbego en provinco Baluĉistano (Pakistano), kie ĝi estas ĉefurboj de samnomaj kantono kaj distrikto.

Moskeo en Ĥuzdar

Bazaj informoj
--------------

* areo: km²
* supermara alteco: 1237 m
* loĝantaro: 182 927 (2017 )
* horzono: UTC+ 5 (PKT)
* poŝtkodo:
* telefonkodo: +92 848

Geografio
---------

Ĥuzdar situas sur altebenaĵo en mallarĝa valo laŭ maldektra bordo de la rivero en suda Pakistano. Kveta troviĝas 240, Sukur 333, **Karaĉio** 426, Hajderabado 443, Multano 602, Fajsalabado 796, Peŝavaro 836, Rawalpindi 911, Lahoro 912, **Islamabado** 921 kilometrojn (aere) .

Historio
--------

Ĥuzdar estas grava historia urbo, la karavanoj iris tra la urbo al la Araba Maro. Ekde la 17-a jarcento ĝi apartenis al Regno de Kalat. En la malfrua 19-a jarcento serio de ribeloj okazis. La brita dominado okazis ĝis 1947, poste la minoritataj hinduoj translokiĝis al la alia nova ŝtato Barato, samtempe muslimoj alvenis ankaŭ en tiun urbon. La kantono estis kreita en 1974, pli frue la teritorio apartenis al Kalat.

Loĝantaro
---------

Loĝantaro| 1972 | 1981 | 1998 | 2017 |
| --- | --- | --- | --- |
| 3 362 | 30 887 | 93 060 | 182 927 |

Pli ol 99% de la loĝantoj estas islamanoj kaj ili parolas en kelkaj lokaj lingvoj.

Ekonomio
--------

Ĥuzdar estas merkata centro por lanoj. Ĉe la apudaĵo estas loko de trovejo pri baritoj, ties prilaboroj okazas proksime.

Eduko
-----

En Ĥuzdar altlernejo kaj edukejo por inĝenieroj funkcias.

Trafiko
-------

Mapo pri vojoj de Pakistano, kie estas videbla Ĥuzdar
Fervojaj linioj en Pakistan, kie estas videbla ankaŭ Ĥuzdar
El Ĥuzdar kuras ĉefŝoseoj al la Araba Maro (tra Turbat), Karaĉio, Sukur kaj Kveta. La urbego havas nur proponitan fervojan linion. La plej proksima funkcianta fervojo estas en Ĝakobabad. En Ĥuzdar malgranda flughaveno funkcias, La plej proksima internacia flughaveno en Kveta funkcias.

Klimato
-------

Malgraŭ tiu alteco Ĥuzdar situas en arida klimato (BWh) laŭ klimata klasifiko de Köppen kun tre malalta pluvokvanto. La jara precipitaĵo estas nur 252 mm, en ĉiuj monatoj pluvas, tamen iom pli dum la musono en julie kaj aŭguste. La averaĝa jara temperaturo estas 21,5 °C.

Vidindaĵoj
----------

* moskeo
* brika fortikaĵo konstruita en 1870

Fontoj
------

* WikiTrans
*
**Ĥuŝab** (urdue خُوشاب estas urbego en provinco Panĝabo (Pakistano), kie estas sidejoj de la samnomaj kantono kaj distrikto (tamen nuntempe Ĥuŝab ne estas kantona sidejo). La loknomo signifas: dolĉa kaj bongusta akvo, kiu estas aludo al rivera akvo.

Bazaj informoj
--------------

* loĝantaro: 119 384 (2017, )
* horzono: UTC+ 5
* poŝtkodo: 41000
* telefonkodo: +92 454
* Supermara alteco: 188 m

Geografio
---------

Ĥuŝab situas laŭ Ĝelum (rivero). Sargodha troviĝas 44, Ĝang 114, Fajsalabado 126, Ravalpindio 161, Islamabado 174, Peŝavaro 202, Lahoro 211, Multano 246, Karaĉio 974 km-ojn (aere) .

Historio
--------

Onidire Ĥuŝab estis fondita en 1503, la defenda muro estis konstruita en 1593. Dum la historio ofte okazis inundoj, kiuj plene detruis la urbon. En 1867 Ĥuŝab iĝis distrikta sidejo. Ŝajnas, en la 21-a jarcento la urbego estas hejmo de nuklea centralo, kritika parto de la armilprogramo de Pakistano. Supozeble la centralo povas konstrui malgrandajn, mallongdistancajn atombombojn.

Loĝantaro
---------

Loĝantaro| 1901 | 1961 | 1972 | 1981 | 1998 | 2010 | 2017 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 11 403 | 24 851 | 43 391 | 56 274 | 87 294 | 113 348 | 119 384 |

Fervojaj linioj en Pakistano, kie estas videbla ankaŭ Ĥuŝab
Mapo pri vojoj de Pakistano, kie estas videbla ankaŭ Ĥuŝab
La loĝantaro plialtiĝis preskaŭ trioble inter 1972 kaj 2017. Inter 1998 kaj 2017 la meza jara kresko estis 1,6% malpli alta ol la nacia mezumo (2,4%). Enurbe la panĝaba lingvo estas parolata en procento 96.

Trafiko
-------

Al Ĥuŝab kuras 5 vojoj (el ili la plej gravaj el Ĝang kaj Sargodha), krome estas ponto tra la rivero. Ĥuŝab troviĝas laŭ fervoja linio inter Sargodha-Kundian. La plej proksima internacia flughaveno funkcias en Fajsalabado.

Klimato
-------

Ĥuŝab situas en duonarida klimato laŭ klimata klasifiko de Köppen (BWh) kun influo de musono.

Fontoj
------

* WikiTrans
*
**Ĉaoĝou,** ĉine **潮州** estas metropolo en Ĉina Popola Respubliko. La prefektejo aŭ la municipo administras ankaŭ la 3 proksimajn distriktojn.

Geografio
---------

Ĉaoĝou etendiĝas en suda kaj orienta partoj de la lando sur ebenaĵo, laŭ rivero, proksime de la maro.

Historio
--------

Ĉaoĝou menciiĝis unuafoje en -214. Dum la historio la urbo estis grava kultura centro.

Ekonomio
--------

En Ĉaoĝou gravas ceramikaĵoj, vestoj, nutraĵoproduktoj, plastoj, elektronikoj kaj presadoj.

Klimato
-------

Ĉaoĝou havas subtropikan klimaton kun influo de musono. Jare pluvas ĉirkaŭe po 1000 mm. En ĉiuj monatoj pluvas, sed plej ofte inter majo-aŭgusto. Tiam la temperaturo atingas 30 °C. Neniam neĝas kaj frostas.

Vidindaĵoj
----------

* operejo
* lumturo de Budho (北閣佛燈)
* ponto (廣濟橋)
* templo (己略黃公祠)
* templo (開元寺)
* urbomuro
* muzeo

Panoramo en Ĉaoĝou

Ĝemelurboj
----------

* Tajlando Bankoko, Tajlando
* Francio 13-a arondismento de Parizo, Francio

Fontoj
------

* Angla Vikipedio

Eksteraj ligiloj
----------------

* Mapo pri Ĉaoĝou

Trafiko en Ĉaoĝou
Pordo de Ĉaoĝou
Ponto de Ĉaoĝou
Koordinatoj: 50° 18′ 50″ N 16° 58′ 22″ O﻿ / ﻿50.31389 °N, 16.97278 °O﻿ / 50.31389; 16.97278 (mapo)

**Červený Důl** (ĝis la jaro 1924 Červený Grunt, germane *Rothengrund*) estas domaro en Ĉeĥio, kiu estas parto de municipo Uhelná. Ĝi ricevis sian nomon laŭ rojeto Červený potok, kiu ĉi tie fontas. Ĝi situas en Riĥleba montaro, 6 km sudokcidente de Uhelná kaj 2 km norde de Nové Vilémovice. Sed Červený Důl troviĝas en agrabla natura pejzaĝo kaj ĝi estas uzata por refreŝigado. Vivas ĉi tie 13 loĝantoj (2021).

Historio
--------

Laŭ registroj de paroĥo el Skorošice el la jaro 1600 komencas laŭlonge laŭ ŝoseo el Nové Vilémovice ĝis Račí údolí estiĝi unuaj loĝejoj en Červený Důl.

En la jaro 1632 kaj 1633 trafis ĉi tiean regionon pesto kaj granda nombro de loĝantoj falis kiel viktimoj pro ĝi. Mortintoj el la ĉirkaŭaĵo estis kunveturigataj sur veturiloj kaj oni sepultis ilin apud vojo al Červený Důl (la tn. Monteto de mortuloj, ger. Totenhübel). Estis ĉi tie sepultitaj ankaŭ mortintoj el batalo inter imperiestraj kaj svedaj soldataroj.

En la jaro 1774 akiris du aĉetistoj 13 terpecojn de senjorujaj paŝtejoj en spaco de Červený Důl kaj estiĝis ĉi tie nova kolonio, kiu disvastiĝas precipe post la jaero 1785. Loĝantoj de la domaro vivtenis sin per agrikulturo - per kulturado de ne tro fekunda grundo kaj per paŝtistado. En la jaro 1806 ĉi tie staris 14 domoj, en kiuj vivis 86 loĝantoj. En la jaro 1811 la domaro havis jam 17 domojn kaj 98 loĝantoj.

En la jaro 1832 estis decidite konstrui kapelo de sankta Roĥo kaj pli poste ankaŭ grandan gastejon. La domaro apartenis de komenco de municipa establo en la jaro 1850 al Nové Vilémovice, kun kiu ĝi estis en la jaro 1949 alligita al Uhelná.

Post ellandigo de devenaj germanaj loĝantoj en la jaroj 1945-1946 ĝi estis unue parte enloĝigita, sed pli poste tute forlasita kaj preskaŭ ĝi pereis.

Loĝantaro
---------

Evoluo de nombro de loĝantojLa datoj devenas el datumbazo de Vikidatumoj  

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 1869 | 108 |
| 1880 | 94 |
| 1890 | 96 |
| 1900 | 86 |
| 1910 | 86 |
| 1921 | 79 |

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 1930 | 75 |
| 1950 | 4 |
| 1961 | 26 |
| 1970 | 0 |
| 1980 | 0 |
| 1991 | 0 |

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 2001 | 2 |
| 2011 | 8 |
| 2021 | 13 |

Referenco
---------

Panoramo
--------

Červený Důl hodiaŭČervený Důl hodiaŭ

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rPartoj de municipo Uhelná (6) |
| --- |
| Červený Důl ~ Dolní Fořt ~ Horní Fořt ~ Hraničky ~ Nové Vilémovice ~ Uhelná ~ Zastávka (*pereinta vilaĝo*) |

 |
**Rafael PORLÁN y Merlo** (Kordovo, 9-a de aprilo 1899 - Ĥaeno, 8-a de aŭgusto 1945) estis hispana poeto de la Generacio de la 27-a.

Biografio
---------

Estante 19-jaraĝa li eklaboris en la Banco de España de Sevilo, dum li ekkunlaboras en *La Semana Gráfica*, *Página* kaj *Lys*. Baldaŭ aperis liaj unuaj noveloj: *Bess Rivero*, *El manto escarlata* kaj *La primera de San Julián*. Li estis kultura aktivulo; kontribuis al la fondo de la prestiĝa revuo *Mediodía*, fundamenta por la Generacio de la 27-a, kies sekretario li estis; li sekvis la famajn "greguerías" de Ramón Gómez de la Serna en aforismoj de *Pirrón de Tarfía*, publikigita en 1926 kiu povas esti konsiderata kiel memportreto de la propra Porlán mem. 

Pli ol poemo propre dirite, li kultivis la poezian prozon de superrealista krestilo, same kiel faris ĉirkaŭ tiu epoko aliaj andaluziaj poetoj, kiel José María Hinojosa kaj Vicente Aleixandre. En januaro 1933 Rafael Porlán promociis en la banko kaj translokiĝis al Talavera de la Reina, kie li verkis gravan eseon pri Andaluzio, nome *La Andalucía de Valera*. Sekvajare li translokiĝis al Ĥaeno, kie li organizis babilrondojn kaj poezian aktivecon. En la 1930-aj jaroj aperis *Primera y segunda parte de Olive Bardem*, *Mundo blanco y negro* kaj *La isla alegre*, plenplena je ironio kaj romantikismo. Tre ordigita poemaro en versoj estis *Romances y canciones*, kiu similas al tiamaj verkoj de Pedro Salinas kaj Jorge Guillén. 

Li malsaniĝis je tuberkulozo, kaj dum la Hispana Enlanda Milito li retiriĝis al Cazorla.

En 1997 oni publikigis du teatraĵojn de Porlán kiuj estis restintaj nepublikigitaj: nome *Los amantes de Verona* kaj *El velo de Penélope, o lo que te digo te vuelvo a decir*. La unua, pli etenda, estis verkita inter septembro 1939 en Ronda kaj februaro 1940 en Ĥaeno. En tiu, Porlán metas la rolulojn de "Romeo kaj Julieta" de Shakespeare en la 20-a jarcento. *El velo de Penélope*, verkita en Cazorla en julio 1938, kombinas filozofion, humuron kaj ironion.

Verkoj
------

* *Pirrón en Tarfia*, Sevilla, Col. Mediodía, 1926-1927.
* *Romances y canciones*, Sevilla, Col. Mediodía, 1936-1945.
* *Poesías*, Jaén, Col. Al verde olivo, 1948.
* *Siete sonetos y un romance inédito*, Fernán Núñez, Jorge Huertas, 1993.
* *Poesía completa*, Málaga, Col. El Paraíso Desdeñado, 1998.
* *Poesía y prosa*. Manuel Urbano. Instituto de Estudios Giennenses, Diputación de Jaén, 1983.
* *Prosas de un novelista inacabado*. José Luis Ortiz de Lanzagorta. Biblioteca de la Cultura Andaluza, Sevilla, 1986.
* "El arpa y el bebé". *Síntesis (Artes, Ciencias y Letras)*, Buenos Aires, 3a jaro, nº 28, septembro 1929.

  

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Rafael Porlán en la hispana Vikipedio.*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 850616
 |
Zimbru-stadiono en Moldavio
**Zimbru-stadiono** (rumane: *Stadionul Zimbru*) estas piedpilka ludejo en Kiŝinevo, Moldavio, kvartalo *Botanica*.

Historio
--------

Komenciĝo konstrua estis en marto 2004; finfariĝo sukcesis en majo 2006. La konstrufirmao estis *Ceproserving* A.S. Laŭ propra indiko ofertatas spaco por 10.500 vizitantoj. laŭ broŝuro de UEFA por nur 10.400 uloj.

Temas pri stadiona kategorio 4, do la plej alta nivelo. Ĝi plenumas ĉiujn kriteriojn de UEFA kaj FIFA koncerne la faron de internaciaj konkursoj. Ĝi estas ekzercejo kaj matĉ-aranĝejo kaj por la unualiga klubo *Zimbru Chișinău* kaj la nacia futbalteamo. Krome ludis tie inter 2007 kaj 2017 la klubo *FC Dacia Chișinău*. 

Troviĝas la stadiono en la ses-hektara Zibru-sportkomplekso kiun konsistigas i.a.:

* Stadionul Zimbru 2: kun natura gazono kaj 2.000 sidlokoj (por la klubo *Chișinău II*)
* *Stadionul CPTF*: kun artefarita gazono kaj 2.000 sidlokoj
* ludejo de la porjunulara futballernejo
* treeta ludkampo: kun artefarita gazono
* tri teniskampoj
* halterejo por plialtigi la fizikan taŭgecon
* medicina centro
* loĝejoj por sportistoj
* kluba muzeo
* hotelo

Tiu ĉi stadiono posteulis pli malnovan nome *Stadionul Republican* de 1952 (taŭga por 8.000 sidlokoj) kiu malkonstruitis en 2007. Daŭris la konstrutempo 27 monatojn; la kostoj estis de 11 milionoj de usonaj dolaroj

Ekipo
-----

La ĉeloj por tre gravaj personoj adaptitis por 250 homoj. Ekster tio estas kvin kabinoj por reporteroj kaj salono por gazetarkonferencoj kun spaco por 44 ĵurnalistoj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Zimbru-stadiono en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* hejmpaĝo de *FC Zimbru Chișinău* Arkivigite je 2015-09-05 per la retarkivo Wayback Machine
* FootballFans.eu: *Stadionul Zimbru* Arkivigite je 2016-03-05 per la retarkivo Wayback Machine
* Fussballtempel: *Stadiums in Moldova* kaj *Stadionul FC Zimbru, Chişinău* (fotoj)
* Soccerway: *Stadionul Zimbru*
* Stadionwelt: *Zimbru Stadion, FC Zimbru Chisinau* Arkivigite je 2016-09-08 per la retarkivo Wayback Machine
* World Stadiums: *Stadionul Zimbru* Arkivigite je 2013-03-12 per la retarkivo Wayback Machine

Notoj
-----

1. ↑  sinprezento
2. ↑  UEFA: *First Division Clubs in Europe. Adress List. 2011/12*; Nyon, 2011; p. 69 (pdf; 6,35 MB)
**Ĵetado** estas luktarta termino por kaptolukta tekniko kiu inkludas malekvilibrigon aŭ levigon de oponanto, kaj ties ĵetadon surgrunden, en Japanaj luktartoj referencataj kiel *nage-ŭaza*, 投げ技, "ĵetotekniko". Ĵetoj kutime inkludas rotaciantan movon, kies praktikantoj plenumas la ĵeton diskonektas el la oponanto, kaj finas balance kaj sur siaj piedoj male al la malbalanciga tekniko per kiu ambaŭ finas surgrunde. Ĵetoj povas tamen esti sekvataj en surgrunda stara sinteno, en kiu okazo la persono kiu plenumas la ĵeton ne disengaĝiĝas el la oponanto. Kelkaj ĵetoteknikoj nomitaj *buĉoĵetoj* (*sutemi-ŭaza*, 捨身技, "buĉotekniko") inkludas metiĝi en eventuala malavantaĝa pozicio, kia surgrunde, por plenumi ĵeton.

Specoj
------

* Hapkido, Ĵudo, Sumoo

Referencoj
----------

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Ĵetado (kaptolukto) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Gabrielson, Bruce.  Arkivigite je 2015-02-02 per la retarkivo Wayback Machine SOMBO A Style of Wrestling: Chapter 5, Throwing and Scoring Techniques]. *www.blackmagic.com*. URL laste alirita la 11an de Februaro, 2006.
* Ohlenkamp, Neil.  The 67 Throws of Kodokan Judo]. *judoinfo.com*. URL laste alirita la 11an de Februaro, 2006.
* Guresdosyasi.com.  DÜNYA GÜREŞİNDE ÖNEMLİ ŞAMPİYONLARIN TEKNİKLERİ]. *www.guresdosyasi.com*. URL laste alirita la 11an de Februaro, 2006.
* "JudoInfo.com"] Videos, animations and drawings of Judo throws
* Collection of the 40 Throws of the Gokyo with Video Demonstrations[*rompita ligilo*]
**Mesterháza** [meŝterhaza] estas malgranda vilaĝo en Hungario en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Vas (Hungario), en Distrikto Sárvár. La loknomo hungare signifas: domo de majstro.

Kirko en Mesterháza
Vojo en Mesterháza
Panoramo en Mesterháza

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 4 km²
* Loĝantaro: 170
* Poŝtkodo: 9662
* Telefonprefikso: 94
* Koordinatoj: 47°22′25″N 16°51'47″E

Situo
-----

Mesterháza situas laŭ flankovojoj. Bük troviĝas 8, Csepreg 15, Sárvár 18, Szombathely 32, Budapeŝto 198 kilometrojn [*rompita ligilo*].

Historio
--------

La unua mencio devenis el 1426 en formo *Vesterháza*. La hodiaŭa formo aperis en 1479. Inter 1913 kaj 1974 la vilaĝeto havis fervojan kontakton. En Mesterháza migra poŝto servas.

Vidindaĵoj
----------

En Mesterháza estas kapelo omaĝe al Sankta Anna kaj klasikisma kastelo de **Jekelfalussy** [jekelfaluŝi].

Famuloj
-------

En Mesterháza naskiĝis inĝeniero Zoltán Skriba.

* Kategorio Mesterháza en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Akvobaraĵo Daniel-Johnson 
**Ŝtatigo** aŭ naciigo aŭ ŝtatproprigo estas jure la forpreno de la privata posedaĵo fare de la ŝtato. Ĝi okazas sen aŭ kun kompensado, akomponante ofte per socialisma, komunisma ideo resp. argumento.

La unua amasa ŝtatigo okazis post la rusia revolucio de 1917, post kiam en 1918 la bolŝevika potenco ŝtatigis la industriajn entreprenojn, bankojn, asekurajn kompaniojn ks. Sekva amasa ŝtatigo okazis inter 1945 kaj 1950 dise en Eŭropo, eĉ en Francio, Britio, kie oni ŝtatigis minejojn, elektran, trafikan branĉojn.

La ŝtatigo ofte celas ekonomian sendependiĝon (naftoindustrio en 1939 en Meksiko, en 1951 en Irano, diversaj industriaj branĉoj en Kubo en 1960). La ŝtatigo de la Sueza kanalo kondukis al milita interveno en 1956.
La UN akceptis rezolucion en 1974 pri *Ĉarto de ekonomiaj juroj kaj devoj de la ŝtatoj (Charter of Economic Rights and Duties of States)*, por obstakli la senbridan ŝtatigon.

Ŝtatigo en Hungario
-------------------

Oni ŝtatigis unuafoje la poŝtajn servojn en la 1720-aj jaroj. La 15-an de novembro 1848, Lajos Kossuth ŝtatigis la militgravajn uzinojn. Fine de la 19-a jarcento okazis ŝtatigo de la telefona liniaro (ĉ. ekde 1870-aj jaroj), la fervojaj linioj ekde la 1860-aj jaroj.

Post 1945 okazis grandamasa, senkompense ŝtatigo. La 1-an de januaro 1946 estis ŝtatigitaj la minejoj, jarfine la kvar plej gravaj fabrikoj (Rimamurányi Vasmű, Weiss Manfréd Művek, Ganz Vállalatok, Magyar Vagon- és Gépgyár). Ĝis 1948 ĉiu lernejo, bankoj, ludomoj, industria fabriko kun pli ol 100 laboristoj. En 1949 okazis ŝtatigo de ĉu entrepreno kun pli 10 laboristoj, naciigo de la entreprenoj, eksterlande posedataj. Ĝis komence de la 1960-aj jaroj okazis kolektivigo (ne ŝtatigo) de la agroj, sed okazis jam pli frue ŝtatigo de bienegoj.

Post realveno de la kapitalismo en 1990 en Hungarion, la ŝtataj posedaĵoj estis pli kaj pli forvendataj por repagi la financan ŝuldon de la hungara ŝtato.

* Kategorio Ŝtatigo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Nuntempa ĉarumo.
Antikva ĉarumo por torfo.
**Ĉarumo** (aŭ **manĉareto**) estas transportilo, hom-energie movita, uzita ĉefe en konstruejoj, en bienoj, en ĝardenoj, k.s. Bone adaptita al neglataj terenoj (tamen sen tro akraj deklivoj), ĝi ebligas tranportadon de sufiĉe pezaj ŝarĝoj, uzante la principon de leviloj, kaj de translokado de pezo (translokado de pezocentro al vertikaleco de la apogpunkto).

Teknologia analizo
------------------

### Ĉefa funkcio, difino

Ĉarumo respondas al "bezono" «Pligrandigi la kapablecon transporti diversajn objektojn fare de nur unu homo, laŭ krudaj vojoj».
Ĝi estas do teknika objekto, de la kategorio «transportilo».
Rimarko: kiel kvazaŭ ĉiuj teknikaj objektoj, ĝi ne konsistigas la nuran solvon al tiu bezono, same, ĝi ne entenas en si mem sian ĉefan funkcion, kaj do povas esti uzata por tute aliaj celoj...

### Konsistigo de la solvo "ĉarumo"

**Ĉarumo** konsistas el kvin partoj :
...

1- **Framo**: laŭ nomo: fram-funkcio (apogilo kaj kunigilo de la aliaj partoj).
2- **Timonetoj**: ebligas prenon, movadon kaj stiradon de la tuto. Ĝi konsistigas la uzanto-interfacon.
3- **Ŝarĝujo** (kesto, kuvo, specifa ekipaĵo...): Il-funkcio. (Oni nomas il-funkcio, la funkcion de la parto kiu plenumas la ĝeneralan funkcion de la tuto).
4- **Rul-sistemo**: ebligas moveblan apogon kun minimuman froton dum tranportado.
5- **Piedoj**: konsistigas kun la rado, apog-poligonon , kiu ebligas ekvilibritan staton dum ne transportadaj periodoj (ekz. dum ŝarĝado).

Notoj
-----

1. ↑  Francisko Azorín, arkitekto, Universala Terminologio de la Arkitekturo (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 49.

* Kategorio Ĉarumo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Ŝtato Sokoto** aŭ en la angla plenforme *Sokoto State* - en Esperanto eble **Sokoto-Ŝtato** - estas unu el la 36 ŝtatoj respektive fakte subŝtatoj de Niĝerio. Ĝi situas en la nordokcidenta parto de la lando. La nomo "Sokoto" estas sama kiel tiu de la urbo Sokoto, de samnoma rivero Sokoto kaj de la iama Kaliflando Sokoto de la 19-a jarcento, fakte angligita adapto de la vorto Sakkwato de araba deveno, rilata al *suko*, bazaro, merkato.

Regionaj riĉaĵoj estas agrikulturo, turismo kaj minado.

La ĉefurbo kaj registara sidejo estas Sokoto. Binji estas granda komerca kaj industria urbo. Limoj estas norde Niĝero, okcidente Kebbi Ŝtato, oriente, sudoriente kaj sude estas Zamfara Ŝtato.

La indiĝena etna grupo hegemonia en la subŝtato Sokoto estas la haŭsoj. Hegemonia religio estas islamo. Fakte la religiaj estroj de la kaliflando estas ankaŭ de la tuta Niĝerio. Majoritato estas el sunaismo, sed estas ankaŭ el ŝijaismo, kaj foje okazas inter ili konfliktaj problemoj.

La subŝtato Sokoto estas en la seka Sahelo, ĉirkaŭaj de sablaj savanoj kaj izolataj montetoj.

Loko de la Kaliflando Sokoto sur la mapo
Palaco de sultano en Sokoto
Bazarejo de Sokoto

Referencoj
----------

1. ↑

Literaturo
----------

* Nigeria [map]. Collins Bartholomew Ltd. 2005. Eldonejo Spectrum books Ltd.

Eksteraj ligiloj
----------------

* www.sokotostate.gov.ng oficiala retejo Arkivigite je 2008-04-11 per la retarkivo Wayback Machine
* MSN Map Arkivigite je 2011-04-24 per la retarkivo Wayback Machine
**Carlo FONTANA** (Novazzano, 1634/1638-1714) estis itala arkitekto kaj skulptisto, parte responsa pro la direkto la klasikismo kiun iris la malfrua baroko en la arkitekturo de Romo.

Li veturis al Romo antaŭ 1655, kie li laboris kiel desegnisto de Pietro da Cortona, Carlo Rainaldi kaj Gian Lorenzo Bernini. Tiu laste menciita havigis al li laboron dum unu jardeko en diversaj projektoj.

Preĝejo de Sankta Marcelo al Corso.
Li desegnis multajn preĝejojn kaj edificojn en Romo kaj eĉ monaĥejojn por la jezuitoj en Hispanio.

Li estis nomumita princo de la Akademio de Sankta Luko en 1686 kaj en la periodo 1692-1700. Lia studio estis unu de la plej aktivaj en Eŭropo, kaj laboris en dezajnoj de tomboj, fontanoj kaj altaroj kiuj estis ege imititaj.

* Kategorio Carlo Fontana en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 601439
* GND: 118684175
* LCCN: n89660398
* VIAF: 59186974
* ISNI: 0000000081382514, 0000000138912820
* LIBRIS: 209399
* SUDOC: 031126944
* BNF: 12487448k
* ULAN: 500026624
* RKD: 117312
* NKC: mzk2009510215
* ICCU: MILV236514
* BNE: XX930394, XX4857027 XX930396, XX930394, XX4857027
 |
**József Móczár** [jOĵef mOcAr], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Móczár József** estas hungara altlerneja instruisto.

József Móczár naskiĝis la  30-an de marto 1946(nun 1946-03-30) en Kiskunfélegyháza.

Biografio
---------

József Móczár maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo, poste li akiris diplomon en Universitato Károly Marx en 1969. Post la diplomo li estis asistanto en la universitato, dum en 1971 li doktoriĝis en la sama loko. Li estis levita lektoro en 1974, docento en 1988, profesoro en 1994. Intertempe li kandidatiĝis (CSc) en 1988, li doktoriĝis (DSc) en 2011 antaŭ la Hungara Scienca Akademio, lia habilitiĝo okazis en 1994, sed en la sama jaro li akiris sciencan gradon Ph.D. en Universitato de Osako. Li emeritiĝis en 2016. Lia edzino (kiu estis japanino) naskis 2 filojn en 1986 kaj 1990. Li ricevis stipendiojn kaj premiojn.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Gazdaságirányítás és tervezés japán módra.* (1987)
* *Irreducible balanced and unbalanced growth paths : Business cycles and structural changes* (1991)
* *Fejezetek a modern közgazdaság-tudományból: sztochasztikus és dinamikus nemegyensúlyi elméletek, természettudományos közelítések.* (2008)
* *Noether's Theorem and the Lie Symmetries of Goodwin-model. Department of Mathematical Economics and Economic Analysis* (2016)
* *Nöther Theorem and the Lie Symmetries in the Goodwin-Model* (2020)

Fontoj
------

* datenoj kun foto
* biografio hungare kun foto (legebla en la 288-a paĝo)

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 850647
 |



* Portalo pri Biografio
**Sergio Zipacná de León**, gvatemala pentristo kaj ceramikisto, naskiĝis en Gvatemalurbo la 25-an de julio 1948 sine de konata gvatemala familio dediĉita al arto ekde la fino de la 19-a jarcento. Lia patro estis la gvatemala skulptisto Adalberto de León Soto kaj lia patrino estis la politikistino Fantina Rodríguez Padilla. Lia plej juna frato, Iván de León Rodríguez, estas ankaŭ konata pentristo, same kiel pluraj aliaj vivantaj membro de la familio. Li signis siajn verkojn kiel *Zipacná de León*. Li estis tre grava kaj influa personeco en la arta sceno de Gvatemalo ne nur kiel pentristo kaj ceramikisto, sed ankaŭ kiel meceno, kolektisto kaj esploristo.

Du anĝeloj kun ligitaj brakoj, verko de la gvatemala artisto Zipacná de León (Gvatemalurbo, 1948 - 2002)
Komencinte la bazlernejon en Parizo (Francio), li konkludis siajn akademiajn studojn en Gvatemalo. Kvamkam aŭtodidaktulo pri pentrarto, li ankaŭ realigis formalajn studojn. Li specialiĝis pri gravurado kun Lola Cueto kaj Carlos Jurado en Meksiko (1968-1971), kaj kun Carlos Colombino en la Universitato de Kostariko (1978). Li studis Modernan Arton kaj Muzeografion en la Centro Georges Pompidou (Parizo, Francio) en 1979.

Li ludis gravan rolon en la agado de la Domo de la Stampo Max Vollemberg kaj de la grupo Trinovación. Kunfondinto de pluraj kulturaj institucioj, estas rimarkindaj liaj laboroj kiel kunordiganto de la *Ĉiama Art-Programo Paiz* (ege grava gvatemala privata art-iniciato kuniganta plej reprezentajn artistojn el Gvatemalo, kiu kutime invitas gravajn artistojn el aliaj amerikaj regionoj) kaj de la *Regionaj Art-Lernejoj* (1989) (kiel specialisto de la gvatemala Ministerio pri Kulturo kaj Sporto). Li fondis ankaŭ la Muzeon de Belartoj de Okcidento Adalberto de León Soto (laŭ la nomo de lia patro). Krome, li estis Profesoro en la Nacia Akademio de Belartoj (Gvatemalo). En septembo 2000, li ricevis la titolon *Eminenta Civitano* de la Urbo de Kecaltenango.

En lia havaĵo estas kalkulitaj pli ol kvardek personajn ekspoziciojn kaj plurajn kolektivajn ene kaj ekstere de Gvatemalo. Inter liaj plubikaĵoj troviĝas studaĵoj pri gvatemala arto kaj prezentadoj pri naciaj kaj eksterlandaj artistoj. Senlacebla vojaĝanto, li ankaŭ esploris arton kaj kulturon ĉirkaŭ la mondo dank'al multegaj studvojaxoj (Egiptio, Tajvano, Greklando, Svislando, Kostariko, ktp), kio daŭre riĉigis sian artivizion kaj ĝian funkcion en la moderna socio. Li mortis la 21-an de januaro de 2002 en Gvatemalurbo.

Ligiloj
-------

Personajes: Diccionario de artistas guatemaltecos (en la hispana : Vortaro pri gvatemalaj artistoj). Arkivigite je 2007-08-21 per la retarkivo Wayback Machine

Zipacna de Leon (1948-2002) Aŭtorino : Diana M. Rojas Garzon (en la angla).
Mapo pri Somalio, kie Ĝamame situas en la suda parto
**Ĝamame** aŭ **Jamaame** estas grandurbo en Somalio. La historia loknomo estis **Margherita** dum dominado de la italoj. La urbo estas administra centro de la samnova distrikto.

Bazaj informoj
--------------

* Koordinatoj: 00° 04′ N 42° 45′ O﻿ / ﻿0.067 °N, 42.750 °O﻿ / 0.067; 42.750 (mapo)Koordinatoj: 00° 04′ N 42° 45′ O﻿ / ﻿0.067 °N, 42.750 °O﻿ / 0.067; 42.750 (mapo)
* Horzono: UTC + 3
* Loĝantaro: 192.000 en 2009
* Supermara alteco: 10 m

Geografio
---------

Ĝamame situas laŭ rivero *Jubba*, en suda parto de la lando. Hinda Oceano troviĝas 30, Kismajo 55 km.

Historio
--------

Ĝamame
La urbo estis regita de zanzibaraj sultanoj en 1835, kiun sekvis dominado de Otomana Egiptio inter 1875-1876, brita, fine itala koloniado okazis. Tiam *Margherita* estis urbeto ekde 1926. Oni longe okupiĝis pri terkultivado laŭ bordoj de la rivero. Oni produktis bananojn, kotonojn, arakidojn kaj maizojn. Inter 1968-1982 la urbo estis centro de departemento. La loĝantaro tre kreskiĝis komence de la 21-a jarcento.

Klimato
-------

En Ĝamame la temperaturo varias inter 23 kaj 32 'C. Jare pluvas po 230 mm. Mezurebla pluvo pluvas inter majo-junio pro la fora musono.

Fontoj
------

* Angla, franca kaj katalana Vikipedioj

* Kategorio Ĝamame en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Ĉefa placo kaj urbodomo de Zipaquirá.
Strato de Zipaquirá
***Zipaquirá***, *Zipakira* aŭ *Zipakirao*, estas municipo de Kolombio en la provinco Sabana Centro kies ĉefurbo ĝi estas. Ĝi situantas norde de la departemento Kundinamarko en la centro de la lando, je nur 48 km el ŝtata ĉefurbo Bogoto. Kun loĝantaro de 112.069 loĝantoj, ĝi estas la municipo plej granda kaj loĝata de sia departemento. Populare konata kiel ***Zipa*** en referenco al Zipa; titolo kiun havis la kaciko muiska de Bakatao. Estas unu de la centroj de elfosado de salo plej gravaj el Kolombio, pro kio ties kromnomo estas la "*Ciudad de la Sal*" (salurbo). Limas kun la municipoj Tausa kaj Cogua norde; Nemocón, Gachancipá kaj Sopó oriente; Cajicá kaj Tabio sude; Subachoque kaj Pacho okcidente.

De fondo antaŭhispana, ties loĝantoj setlis en la sektoro nune konata kiel *Pueblo viejo* (malnova vilaĝo) je 200 metroj proksimume de ties aktuala loko. Ĝi estis starigita kiel urbo la 18-a de julio de 1600 fare de la hispana Don Luis Henríquez. Ĝi estis sinsekve ĉefurbo de la Provinco Kundinamarko, de la Provinco Zipakirao, de la Suverana Ŝtato Kundinamarko kaj de la *Departemento Kesada* (1905-1910).

Zipaquirá estas fame konata internacie pro sia Salkatedralo, kiu ricevis agnoskon kiel "Unua marindaĵo de Kolombio" la 4-a de februaro de 2007; la katedralo estas unu el la plej grandaj religiaj konstruaĵoj en la mondo: trinava, 120 metrojn longa kaj troviĝas 200 metrojn sub tero. La tuta surfaco estas de ĉirkaŭ 8.500 m². En la eno de la katedralo ĉio estas elĉizita el salkristaloj: multaj grandegaj krucoj, anĝeloj kaj kelkaj Madono-statuoj - ĉio el salo.

Krome estas urba kerno, kiu estis deklarira historia kaj kultura heredaĵo de Kolombio.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de Zipaquirá Arkivigite je 2015-11-23 per la retarkivo Wayback Machine
* Oficiala retejo de Zipaquirá[*rompita ligilo*]
* Oficiala retejo de Zipaquirá[*rompita ligilo*]
* Salkatedralo
* Pli pri Zipaquirá Arkivigite je 2012-08-31 per la retarkivo Wayback Machine
**Ĝamŝid AMUZEGAR**, literumita ankaŭ kiel *Jamshid Amouzegar* (en persa: جمشید آموزگار‎; 25a de Junio 1923 – 27a de Septembro 2016) estis irana ekonomikisto kaj politikisto kiu estis ĉefministro de Irano el la 7a de Aŭgusto 1977 ĝis la 27a de Aŭgusto 1978 kiam li rezignis el la posteno. Antaŭ tio, li servis ankaŭ kiel ministro de internaj aferoj kaj ministro de financo en la kabineto de Amir-Abbas Hoveida. Li estis la estro de la Rastaĥiza Partio dum sia regotempo kiel ĉefministro de Irano. 

En Decembro 1975, Amuzegar kaj la aliaj OPEL-ministroj estis kaptitaj kiel ostaĝoj fare de teamo estrita de la teroristo Carlos (la Ŝakalo) en Vieno, Aŭstrio. La ostaĝoj estis liberigitaj post du tagoj aviadile tra Nordafriko, kvankam la ordonoj kaj intencoj de Carlos estis ekzekuti Amuzegar kaj lian saudarabian kolegon Jamani.

Amouzegar ne revenis al Irano post eliri en 1978. Li vivis en Usono kaj estis konsilisto ekzemple por la registaroj de Saudarabio kaj Kuvaito.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 750026
* GND: 1114933783
* LCCN: n2003070323
* VIAF: 21518918
 |
La 1871 malkovrita **terdomo de Tealing**, ankaŭ nomata **Tealing subteretaĝo**  , estas subteretaĝo proksime al la vilaĝo Tealing ĉ. 8 km norde de Dundee en la skota *Council Area* Angus. La konstruo de la muroj el ortostatoj kaj sekmasonaĵo estas bone videbla, la kovroŝtonaj de la instalaĵo mankas. Apud la norda enirejo troviĝas dekorita rokbloko al la bronzepoko, kiu estis ĉi tie en la ferepoko enkonstruita.

en la muro etas ŝtono kun pelvo-kaj- ringo-markado
en la Tealing subteretaĝo
La flankoj formas unu por skota, male al irlandaj subteretaĝoj, tipa bananforma strukturo. Ĝi profundas 2,0m , larĝas 2,3 m kaj longas 24,3 m. Fine ĝi havas malgrandan kameron. En tiu kamero oni trovis multajn artefaktojn, inter ili brakringoj kaj ringoj el bronzo, ŝtonaj tasoj kaj bestaj ostoj
Troviĝas multaj bone konservitaj subteretaĝoj en la ebeno de Angus.

* Ardestie, ankaŭ en la nordo de Dundee troviĝas subteretaĝo kun speciale klara murkonstruo
* Carlungie situas 1,7 km norde de Ardestie. Ĝi havas kompleksan serion de koridoro (galerioj).

Vidu ankaŭ
----------

* subteretaĝo en Skotlando
* Tealing Doocot

Literaturo
----------

* F. T. Wainwright:*Souterrains in Scotland*. In: *Antiquity* 27, 1953b, ISSN 0003-598x, S. 219–232.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Terdomo de Tealing en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* 
* [*rompita ligilo*]
**Zirkelstein** [prononcu: cirkelŝtajn kun mallonga -e-] – la germana nomo signifas cirkela roko – estas unu el la plej malgrandaj tablomontoj en Elba Grejsmontaro. Ĝi situas je la maldekstra flanko de la rivero Elbo sudoriente apud Schöna, vilaĝo en Saksio, Germanio. De la rokosupro videblas vasta panoramo.

La pentristo Caspar David Friedrich dum siaj migroj tra Saksa Svislando ankaŭ vizitis tiun monteton. Ĝia formo tre impresis lin kaj pentris ĝin en sia konata bildo „Der Wanderer über dem Nebelmeer". („La migranto super la nebulomaro"). Malnovaj desegnoj kaj gravuraĵoj de la roko (ekzemple de Ludwig Richter) montras, ke tiam ĝian piedon ankoraŭ ne kovris densa arbaro. La rokopinto estis atingebla nur kun granda peno tra mallarĝa ravino. En la jaro 1842 la posedanto de la roko bienulo FÜSSEL el Schöna igis haki ŝtupojn el la ŝtonaĵo kaj konstruigis lignan dometon sur la rokosupro. En ĝi somere sinjorino FÜSSEL vendis freŝigajn trinkaĵojn. La gastigantino estis vaste konata sub la nomo „Zirkelmutter" (cirkela patrino), kaj servis tie gis la aĝo de 89 jaroj. Post fulmobato en la jaro 1920 oni ne konstruis novan dometon tiuloke. Apud Zirkelstein situas junulara gastejo kies konstruo komencis 1914.


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
la ŝtoncirklo de Kenmare kun tombo de migra ŝtonego meze de la cirklo
ŝtoncirklo de Kenmare – kun tombo de migra ŝtonego (en la foto dekstre)
La **ŝtoncirklo de Kenmare** (ankaŭ nomata la *druida cirklo*) situas ĉe la urbo An Neidín (Kenmare) en la graflando Ciarraí en Irlando, proksime al Ponto de Cromwell en An Gleann Garbh (Glengarriff), unu el la plej malnovaj pontoj en Irlando.

Male al la aliaj ŝtoncirkloj la Cork-Kerry serio en la provinco Muster estas ovforma (17,4 × 15,8 m) kaj havas en la centro tombon de migra ŝtonego kun du metroj longa kaj 1,8 m larĝa kaj 0,8 m dika kovroŝtono. La pezo de la ŝtono estas ĉ. sep tunoj. Tomboj de migraj ŝtonegoj estas varianto de ŝtonkestoj (angle *cist*) kaj posta evoluo de la megalito-tombo sur la insulo.

La cirklo, konsistanta el 15 grandaj ŝtonoj, el kiuj 13 staras kaj du en la nordo terenfalis, estas la plej granda en la graflando Ciarraí. La ŝtoncirkloj de la Cork-Kerry–serio havas ĉiam neparajn ŝtonnombrojn inter 5 kaj 17.

Literaturo
----------

* William O'Brien: *Local Worlds: Upland Farming and Early Settlement Landscapes in Southwest Ireland.* The Collins Press; Cork 2009 ISBN 978-1-84889-021-3

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Ŝtoncirklo de Kenmare en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* (elŝutita 10/12/12)
* Arkivigite je 2010-12-17 per la retarkivo Wayback Machine (elŝutita 10./12/12)
Komerca afiŝo de 1920. **Zlatorog** (tradukite: *Orkornulo*) estas legenda figuro el la slovenaj Alpoj.

Legendo
-------

Originas la legendo pri sovaĝa blanka virĉamo el la regiono de Triglav. Li havis kornojn el oro kaj ĝardenon alte situantan, proksime de la montopinto. Lia tasko estis gardi trezoron kaŝitan. Kiam monavida ĉasisto intencis havigi al si la trezoron, li ŝteliras al la virĉamo kaj mortpafis la beston. El la sango kreskis tuj mirakla floro redonanta vivon al Zlatorog. Koleriĝante Zlatorog mortigis la krimulon, detruis la ĝardenon kaj foriris. Poste neniu plu vidis la beston.

Artista prilaboro
-----------------

Tiun legendon servigis Rudolf Baumbach kiel fundamenton de la konata versepopeo *Zlatorog* (1877). La poetistino Camilla Lucerna prenis tiun verkon por fari el ĝi opereton, por kiu ŝia frato Eduard Lucerna komponis la muzikon.

La unua filmo de normala longeco en la slovena (1931 fare de Janko Ravnik) portis la titolon: *En la reĝolando de la Ora Kornulo*. Influa bulgara literatura gazeto de la 1920-aj jaroj nomis sin *Zlatorog*. Krome la virĉamo troviĝas sur la emblemo de la ŝatata slovena biermarko Laško Pivo.

Literaturo
----------

* D. Kunaver (1991). Slovenska dežela v pripovedki in podobi. Ljubljana: Mladinska knjiga.
* J. Mahnič in M. Glavan (1995). V svetu rože mogote. Ljubljana: Cankarjeva založba.
* D. Kunaver(2003). Zlatorog (Zbirka Slovenski kraji v ljudski pripovedi). Ljubljana: Samozaložba.
* R. Dapit kaj M. Kropej (2004). Zlatorogovi čudežni vrtovi *Slovenske pripovedi o zmajih, belih gamsih, zlatih pticah in drugih bajnih živalih*. Radovljica: Didakta.
* A. Aškerc (2004). Zlatorog. Ljubljana: Imprimo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Arkivigite je 2016-03-05 per la retarkivo Wayback Machine
* 
* 
* 
* Arkivigite je 2007-12-12 per la retarkivo Wayback Machine
* 
* 
* Arkivigite je 2004-12-05 per la retarkivo Wayback Machine
*
Ĉizitaj surskriboj sur la Ŝtono de Ingá
La **Ŝtono de Ingao** (***Pedra do Ingá*** en la portugala) troviĝas apud la mezo de rivero Ingá kaj proksime de la malgranda urbo Ingá, 96 km. okcidente de João Pessoa, en ŝtato Paraíba, nordoriento de Brazilo. La ŝtono estas ankaŭ konata per la indiĝena nomo *Itacoatiara* (ŝtonskribaĵo) aŭ simple Ingá. La vorto *Ita* signifas "ŝtonon" en la Tupia lingvo de la indiĝenoj kiuj vivis en tiu areo. Ĝi estas roka formaĵo el gnejso, kiu kovras areon de proksimume 250 m². Entute primara, vertikala muro 46 metrojn longa kaj 3,8 metrojn alta, estas skribaĵoj sur ĝi, kun signifoj nekonataj. Bildoj estas bareliefaj, ĉizaĵoj, kiuj elvokas la reprezentadon de bestoj, fruktoj kaj astronomiaj ĉefaĵoj kiel la konstelacio Oriono kaj la Lakta Vojo.

Ĝi konsistas el bazalta ŝtono kovrita de simboloj ankoraŭ deĉifrotaj. Scienculoj pensas, ke ĝi estis kreita de indiĝenoj, kiu vivis en la areo ĝis la 18-a jarcento. Bedaŭrinde, la ejo estis sub konstanta danĝero de riveraj inundoj kaj ĝis antaŭ kelkaj jardekoj de vandaloj.

Detalo de ĉizaĵoj
Estas hipotezo kiu donas al la ŝtonĉizaĵoj de Ingao esceptan gravecon laŭ arkeoastronomia vidpunkto. En 1976, la hispana inĝeniero Francisco Pavía Alemany komencis matematikan studon de tiu arkeologia monumento. La unuaj rezultoj estis eldonita en 1986 de la *Brazila Arkeologia Instituto*. Li identigis en Inga serion da "bovloj" kaj aliaj ĉizaĵoj sur la vertikala surfaco de la muro, kiuj formis "sunan "kalendaron", super kiu gnomono projektis la ombron de la unuaj sunaj radioj de ĉiu tago. La *Agrupación Astronómica de la Safor* eldonis en 2005 koncizan version de tiu esploro.

Poste, Pavía daŭrigis la studon, kaj interpretis aliajn markojn kiel granda nombro da "steloj" grupigitaj kiel "konstelacioj". La kunekzistado de la "bovloj "kaj la "konstelacioj "" en la sama roko donis al ĝi la hipotezon de arkeoastronomia signifo, elstara inter aliaj monumentoj en la mondo.

Bibliografio
------------

* Pavía, Alemany F. (1986): *El Calendario suna Da pedra de Ingá*. *Una hipótesis de trabajo*. *Boletim serie ensayos nov/86. Instituto de Arqueología Brasileira. Río de Janeiro.' '*
* Pavía, Alemany F. (2005): La Itacoatiara de Ingá, un registro astronómico. Huygens Nº 53. Agrupación Astronómica de la Safor.
* Lull, José, red. (2006) *Trabajos de Arqueoastronomía: Ejemplos de África, América, Europa y Oceanía*.

Referencoj
----------

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Ŝtono de Ingao en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Unesko-paĝo
* Unesko: Itacoatiaras de rivero Ingao


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 845835
 |