recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Karlskirche** (plena nomo: germane *Rektoratskirche St. Karl Borromäus*) estas la preĝejo, situanta ĉe Karlsplatz en Interna urbo de Vieno (Aŭstrio). Ĝi estis konstruita en 1716-1737 laŭ ordono de la imperiestro Karolo la 6-a kaj dediĉita al sanktulo Karlo Boromeo.

Historio
--------

Imperiestro Karolo la 6-a promesis konstruigi ĝin en 1713, kiam la lasta epidemio de la bubona pesto trafis Bohemion, mortiginte 100 mil homojn. La preĝejo estis nomita honore al la sanktulo Karlo Boromeo, kardinalo kaj ĉefepiskopo fama pro sia prizorgado de la pestoviktimoj dum la epidemio 1575-1578. Li famas ankaŭ kiel arda aganto de Kontraŭreformacio, severe persekutanta la protestantojn kaj bruliganta plurajn herezulojn kaj sorĉistojn.

La konstruado komenciĝis post tri jaroj kaj finiĝis en 1737. Tiel 200 metrojn for de la Ringostrato aperis la paroĥa preĝejo de la imperiestra patrono, kies fasado videblis rekte el la Hofburgo. La restaŭrita en la 1980-aj, ĝi nun servas kiel la paroĥa preĝejo de la Viena Teknologia Universitato kaj estas prizorgata de la Kavalira ordeno de krucanoj kun ruĝa stelo — la sola kavalira ordeno, fondita en Bohemio.

Priskribo
---------

La templo unuafoje povus konfuzigi, speciale pro sia kolonoj kiuj aspektas kvazaŭ minaretoj. Tamen kulpas pri tio ne islamaj motivoj aŭ spuroj de la turka invado, sed nura eklektikismo. Dum la fasado stile korespondas al la antikva greka portiko, la turopavilonoj estas influataj de la roma baroko kaj la turoj mem sekvas ekzemplon de la Trajana Kolono en Romo.

Vidu ankaŭ
----------

* Karlo Boromeo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo
* Stanislavo Belov (2018-06-07) Plezuroj de Vieno (esperante). Blogger. Arkivita el la originalo je 2019-03-09. Alirita 2019-03-09. *(impresoj de vojaĝanto en 2016)*

Referencoj
----------

1. 1 2 3 4  Stanislavo Belov (2018-06-07) Plezuroj de Vieno (esperante). Blogger. Arkivita el la originalo je 2019-03-09. Alirita 2019-03-09.

* Karlskirche en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Karlskirche en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Joel Asaph ALLEN** (19-a de julio, 1838 – 29-a de aŭgusto, 1921) estis usona zoologo kaj ornitologo.

Biografio
---------

Li naskiĝis en Springfield (Masaĉuseco). Studis en Universitato Harvard kun Louis Agassiz. Li partoprenis en la ekspedicio de 1865 al Brazilo (serĉe de pruvaro de glaciepoko tie, kion Agassiz poste asertis esti trovinta) kaj en kelkaj aliaj ene de Usono.

Li estis elektita membro de la Usona Akademio de Artoj kaj Sciencoj en 1871. En 1872 li estis nomita helpanto pri ornitologio en la Muzeo de Kompara Zoologio en Harvard.

En 1873 li estris la naturalistojn de la ekspedicio Nord-Pacifika Fervojo el Bismarck (Norda Dakoto) al Yellowstone kaj reen, por la Smithsonian Institution. Florido estis alia areo kiun li esploris el zoologia vidpunkto.

Kun Elliott Coues kaj William Brewster en aŭgusto 1883 sendis leteron invitantan selektitajn individuojn formi la American Ornithological Union por septembre okazonta kunsido. Li ne povis ĉeesti tiun komencan kunsidon, sed estis ĉiukaze elektita unua prezidanto de la nova organizo.

Allen estis unua zorganto pri birdoj kaj mamuloj ĉe la Usona Muzeo de Natura Historio (el 1885 antaŭen) kaj poste estro de ties Departamento de Ornitologio.

En 1886, li estis unu el la membroj de la unua Aŭdubona Societo, Novjorko. Li estis ankaŭ membro de la Usona Asocio por la Antaŭeniro de Scienco, kaj de la Amerika Filozofia Societo. El 1883 al 1886 li estis la unua prezidanto de la American Ornithologists' Union, kiun li mem helpis fondi.

La centoj de leteroj kiujn Coues sendis al li dum multaj jardekoj formas unu el la mejloŝtonoj de la historio de la usona ornitologio. Allen fame memorigis Coues en la paĝoj de la gazeto *The Auk*, de A.O.U. post la morto de tiu lasta en 1899.

La Regulo de Allen asertas kunrilaton inter korpoformo kaj klimato, formulita de li en 1877.

Allen uzis la inicialojn J.A.A. por subskribo de siaj multaj libroreviziojn en *The Auk*.

Referencoj
----------

1. ↑   Book of Members, 1780-2010: Chapter A. American Academy of Arts and Sciences. Alirita 15a Aprilo 2011.
2. ↑  Who named it?
3. ↑  [books.nap.edu/html/biomems/ecoues.pdf]

Literaturo
----------

* *Mammals and Winter Birds of Eastern Florida*, (1871)
* *The American Bisons*, (1876)
* *Monographs of North American Rodentia* (kun Elliott Coues, 1877)
* *History of North American Pinnipedia*, (1880)
* *Mammals of Patagonia*, (1905)
* *The Influence of Physical Conditions in the Genesis of Species*, (1905)
* *Ontogenetic and Other Variations in Musk-Oxen* (1913).

Elsteraj ligiloj
----------------

* National Academy of Sciences Biographical Memoir

* Kategorio Joel Asaph Allen en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 444859
* GND: 117254282
* LCCN: n50036582
* VIAF: 71203
* ISNI: 0000 0000 8349 0658
* SUDOC: 130675520
* BNF: 12277934q
* BIBSYS: 5076223
* NKC: xx0177239
* BNE: XX1508165
 |
Dua Burga kortego en Prago
La **Dua Burga kortego** de la Praga burgo ekestis en la dua kvarono de la 16-a jarcento per tutplenigo de la dua kastela fosaĵo. La rekonstruadon de la aloj faris ankaŭ N. Pacassi. - En angulo inter la fronta kaj suda aloj troviĝas aliro al la loĝejo de la prezidento de la respubliko, kiun post la unua mondmilito adaptis arkitekto J. Plečník. - En la korto staras la kastela **kapelo de Sankta Kruco** el la jaro 1753 (konstruis A. Luragho), rekonstruita en la jaroj 1852-58. Meze de la korto staras **barokstila puto** el la jaro 1686, ornamita per skulptaĵoj de J. Kohl. En la nordflanko troviĝas pordego. Tuj malantaŭ ĝi, per la dua vojo maldekstren, oni aliras la **Cervan fosaĵon** (*Jelení příkop*), kiu dankas sian nomon al la fakto, ke dum la 16-a ĝis 18-a jarcentoj oni tie bredis cervojn. Hodiaŭ la supra parto estas adaptita al parko publike vizitebla.

* Kategorio Dua Burga kortego (Praga burgo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
|  |  |
| --- | --- |
|  Sen referencoj! | **Tiu ĉi artikolo pri esperantisto havas liston de fontoj, literaturo aŭ eksteraj ligiloj sed neniun aŭ nesufiĉajn referencojn.

---**
Vi povas plibonigi ĝin, aldonante referencojn al fidindaj fontoj. Senfontaj asertoj povas esti forigitaj. *(Aprilo 2019)*Bonvolu krei Kategorio:Senreferencaj artikoloj ekde aprilo 2019! |

|  |  |
| --- | --- |
|  Kopirajto | Ĉi tiu artikolo baziĝas (parte aŭ tute) sur la artikolo *Keating* el la **Enciklopedio de Esperanto**. |

**João KEATING** (1868 -1927) estis brazila instruisto, beletristo kaj esperantisto.

Li aprobiĝis en 1900 en la katedro de franca kaj itala lingvoj de *Gymnasio do Estado* (nuntempa lernejo *"Culto à Ciência"*) en Campinas, ŝtato São Paulo kaj en tiu rolo li laboris ĝis la jaro 1925. De samtempulo Keating estis priskribita kiel "elstara, perfekta intelektulo kun profunda lingva kulturo".

Kiam fondiĝis la unua E-klubo en Brazilo, *"Suda Stelaro"* (1906), kies unua prezidanto li estis, li prelegis ĉefe en *Centro de Ciências, Letras e Artes* (nuna CCLA) de Kampino. En 1907 li prezidis la Unuan Brazilan Kongreson, en Rio de Janeiro kaj fariĝis vicprezidanto de Brazila Esperanto-Ligo, tiam fondita. Sub la plumnomo SAM-IDEANO, li verkis en 1909 la propagandan komedion *"Cartões Postaes"* (poŝtkartoj), eldonitan de *Typographia Livro Azul* de Campinas. En 1913 li ankoraŭ estis vicprezidanto de Brazila E-Ligo.

Li verkis *"Gramática Francesa"*, *"Fraseologia Popular Franco-Portuguesa"* kaj kelkajn poezi-librojn en sia gepatra lingvo. Li havis grandan meriton en la disvastigo en Francio de la brazila poezio per siaj tradukaĵoj. Li emeritiĝis en 1925 kaj en 1927 li forpasis, en Parizo.

Estas strato en Campinas kun lia nomo (en la kvartalo Botafogo – poŝtkodo 13070-320).

Frontpaĝo de propaganda teatraĵeto *Cartões Postaes*

Referencoj
----------

1. ↑  [Galeria dos Mestres Catedráticos do Colégio Culto à Ciência ]
2. 1 2  Monteiro, Aristides. "Panorama da Poesia em Campinas (até 1920)". Publicações da Academia Campinense de Letras n. 34. Campinas: 1976
3. ↑  Brazila Esperantisto, n-ro 1 (Aprilo 1906), p. 6. Brazila Esperanto-Ligo, Rio de Janeiro
4. ↑  Renascença, Revista Mensal Illustrada de Letras, Sciencias e Artes, n-ro 41 (Julio 1907), p. 31-33. E. Bevilacqua & Cia. Rio de Janeiro.
5. ↑
**Kangaso** (Portugallingve *Cangaço* /kan**ga**su/) estis socia fenomeno, kiu okazis en Nordorienta Regiono de Brazilo specife pro la malegala divido de teroj kaj ĝenerale pro la malbonaj vivkondiĉoj en multaj enlandaj urboj.

Kie la Kangaso estis pli ofta
La Kangaso komenciĝis en la 18-a jarcento. Unue la terposedantoj ekvarbis rabistojn por elpeli indiĝenojn, kaj poste, ekde la granda trosekeco de la jaro 1877, utiligis tiujn por protekti siajn terojn kontraŭ invado fare de malsataj migrantoj, kiu forte trafis la tutan regionon. La rabistojn oni nomis cangaceiros (/kanga**sej**ruz/), esperante kangasanoj aŭ kangasistoj.

Statuo de Cangaceiro
Iom post iom la rabistoj fariĝis sendependaj kaj engrupe trakuris la Kaatingan regionon, kaŭzante grandajn timojn per rabado kaj amasa mortigado. Pro siaj bonaj konoj pri la Kaatingo – de kiu konis eĉ la medicinajn plantojn - ili ofte sin kaŝis en tiaspecaj arbaroj kaj malfacile atingeblis de la polico. En aliaj momentoj la rabistoj ricevis protekton de malriĉuloj aŭ eĉ de riĉuloj, kiuj loĝis ĉe la randoj de la enlandaj vojoj. Tiuj protektantoj havis la nomon *Coiteros* (/Koj**te**ruz/). Rekompence la rabistoj aŭ protektis ilin aŭ almenaŭ ne tuŝis iliajn bienojn.

Malgraŭ tiu krima sinteno ili famiĝis kiel kuraĝaj plenumantoj de la Dia justeco kontraŭ la potenculoj kaj kontraŭ la registaraj estroj, opinio iomgrade apogata de la populara cearaa mesiisma pastro Padre Cícero, al kiu la rabistoj iris por peti Dian protekton. La plej alta pinto de la fenomeno estis inter jaroj 1919 kaj 1927, dum kiuj ĉirkaŭ 25 grupoj da rabistoj agadis sur la Brazila Nordoriento. Virinoj ekpartoprenis en la Kangaso je 1930. La infanoj, kiuj naskiĝis ĉe la Kangaso, ĉiam estis lasitaj al pastroj, koloneloj, juĝistoj, militistoj kaj amikoj.

Ĉiuj grupoj havis sian propran ĉefon. La unua, kiu famiĝis en la tuta Brazilo estis Antônio Silvino, kaŝnomo de Manuel Batista de Moraes (1875-1944); sed plej konata kaj timata fariĝis Lampião, kies vera nomo estis Virgulino Ferreira da Silva (1900? – 1938), ankaŭ konata kiel *La Reĝo de la Kangaso* kaj kiel *La Reĝo de la Sertão* (Sertão estas geografia subregiono, kiun tute enhavas la Brazila Nordoriento). Lampião kaj Maria Bonita (la fama edzino de Lampião) estis kaptitaj kaj mortigitaj la 28-an de julio 1938.

La morto de Lampião ekkaŭzis la finon de la Kangaso, ĉar aliaj ĉefoj pro teruro estis senreziste ankaŭ kaptitaj. Aldone al la falo de la Reĝo de la Kangaso helpis la enkondukado de maŝinpafiloj en la militoj, kadre de la agoj efektivigitaj de la iama brazila prezidento Getúlio Vargas dum la Nova Ŝtato. La lasta Kangasa ĉefo estis Corisco (Ko**ris**ko) (Cristiano Gomes da Silva Cleto), mortigita de la polico la 25-an de majo 1940.

Fontoj
------

* portugale Seriacopi, Gislane Campos Azevedo. **História: volume único**. 1-a eldono. San-Paŭlo: Eldonejo *Fundação Demócrito Rocha*, 2005. 552 paĝoj. : ISBN 9788508112531
* portugale Cangaço, de Semira Adler Vainsencher[*rompita ligilo*]

* Kategorio Kangaso en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Kalvinana preĝejo** estas religia historia monumento en Hungario, en vilaĝo Mány.

Historio
--------

La unua kalvinana preĝejeto en Mány konstruiĝis en nekonata tempo. En la 1720-aj jaroj ĝi jam kadukiĝis. Inter 1730-1743 oni plene trakonstruis kaj renovigis ĝin. En 1736 la preĝejo jam havis malaltan lignan turon. Laŭ permeso de Jozefo la 2-a la konstruaĵo estis pligrandigita en 1786 kaj en 1816 la kalvinanoj konstruis pli novan preĝejon. En 1881 orgeno alvenis. En 1945 en la vilaĝo daŭris la bataloj dum 3 monatoj, la preĝejo ruiniĝis. Ĝi renoviĝis en 1951, ĝis tiam la mesoj ikazis en la lernejo.

Konstruaĵo
----------

La preĝejo situas sola laŭ la ĉefstrato. En mezo de la fasado estas la turo, sube la ĉefenirejo estas. Malantaŭ la navo troviĝas la alia enirejo. Pinto de la turo estas bulboforma. Interne laŭ la kutimoj oni konstruis galerion.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare

Malantaŭa parto de la kalvinana preĝejo de Mány

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Kategorio Kalvinana preĝejo (Mány) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Kanguru-Insulo** (angle *Kangaroo Island*) estas la tria plej granda insulo de Aŭstralio, post Tasmanio kaj Melvil-Insulo. Ĝi situas en la subŝtato de Suda Aŭstralio 112 km sudokcidente de Adelajdo Ĝia plej proksima punkto al la kontinento estas 13 km malproksime de Cape Jervis en la pinto de Fleŭrjeŭ-Duoninsulo.

Iam okupita de indiĝenaj aŭstralianoj, tiu ĉi loĝantaro estis malaperanta post kiam la tero estiĝis insulo sekvante plialtiĝo de la marnivelo antaŭ pluraj jarmiloj. Poste ĝi estis resetligata ekde la frua 19-a jarcento, komence okaze de fokokaptistoj kaj balenistoj, kaj oficiale ekde 1836.

Ekde tiam la ekonomio de la insulo estis precipe agrikultura, kun kaptado de *Jasus edwardsii* (palinuridoj) kaj kun turismo kreskanta en graveco. La plej granda urbo, kaj la administra centro, estas Kingscote. La insulo havas plurajn naturrezervejojn por protekti la restojn de sia natura vegetaĵaro kaj de siaj indiĝenaj bestoj, kun la plej granda kaj plejbone konata Nacia Parko Flinders Ĉes ĉe la okcidenta parto de la insulo.

La insulo estas 150 km longa kaj inter 90 km kaj 57 km larĝa, ĝia areo kovras 4 405 da kvadrataj kilometroj. Ĝia marbordo estas 540 kilometrojn longa kaj plej alta punkto havas altitudon de 307 m. Ĝi estas apartigita de Jorke-Duoninsulo en la nordokcidento per Eksploristo-Markolo kaj de Fleuxrjeux-Duoninsulo en la nordoriento per *Backstairs Passage*. Grupo de insuletoj, la Peĝoj (*the Pages*), situas je la orienta ekstremaĵo de la insulo.

La insulo estas grava por la naturprotekto, speciale por la birdoj. Ĝi estas parto de la ekoregiono lofti-montaraj duonarbaroj.

Vidu ankaŭ
----------

Situo de Kanguru-Insulo.
IBRA-subregionoj Kanguru-Insulo kaj Fleuxrjeux-Duoninsulo.
* Blankventra maraglo
* Provizora Biogeografia Regiono-klasifiko por Aŭstralio
* Kanguruinsula emuo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kanguru-Insulo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Kanguru-Insulo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* angle Grava birda areo "Sudorienta Aŭstralio". Arkivigite je 2015-10-29 per la retarkivo Wayback Machine

35° 50′ S 137° 15′ O﻿ / ﻿35.833 °S, 137.250 °O﻿ / -35.833; 137.250 (mapo)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Aŭstralio |

 |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Geografio |

 |
La **Kalvinana preĝejo** estas religia konstruaĵo en Rumanio, en Transilvanio, en vilaĝo Mănăstireni (ĝis Traktato de Trianon la loknomo estis laŭ tiama oficiala hungara lingvo: Magyargyerőmonostor).

Historio
--------

Romkatolika preĝejo konstruiĝis post 1242 (sed arkeologoj supozas ankaŭ pli fruan kirkon), kiu iĝis paroĥa preĝejo en 1330. En 1442 oni konstruis novajn gotikajn navon kaj sanktejon. Tiutempe 2 turoj estis, sed dum la longa historio unu malaperis. Supozeble en la 16-a jarcento la kalvinanoj transprenis la preĝejon. Laŭ la hungarlingva surskribo en 1734 la preĝejo estis trakonstruita kaj ekstera muro defendas la preĝejon. La nun videbla kvadrata turo, ankaŭ bastiono estis konstruita en 1770. La preĝejo havas rondan romanikan fenestron kaj 5 gotikajn fenestrojn en la suda flanko. La predikejo estis skulptita el ŝtono de 1742.

Konstruaĵo
----------

Lorenco Umling faris la pentradojn de la kasona plafono, galerio, tablo kaj la benkoj supozeble en 1758. La sakristia enirejo estas renesanco. Ekstere estas triopa skulptaĵo, pri kio eĉ fakuloj ne scias la originon. Apud la preĝejo paroĥo funkcias.

Fontoj
------

* Hungara Vikipedio

* Kategorio Kalvinana preĝejo (Mănăstireni) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Vidaĵo de la abatopreĝejo de nordokcidento
Plano de la abatopreĝejo
Vidaĵo de la abatopreĝejo de oriente
Interno de la preĝejo
La **abatopreĝejo Sankta Oveno** (france *abbaye Saint-Ouen de Rouen*) estas eminenta preĝejo en Rouen: Ĝi estas fama pro sia gotika arĥitekturo kaj pro la orgeno de la orgenfarejo Aristide Cavaillé-Coll.

Historio
--------

La unuan benedikanan monaĥejon fondis en la 7-a jarcento Sankta Aŭdoeno (Oveno; france: Ouen). Li estis gravulo ĉe la kortego de la Merovidoj kaj konsilisto de reĝo Dagoberto. Samtempe la sanktuloj Vandregislo kaj Filiberto fondis la du monaĥejojn *Fontenelle* kaj *Jumièges*. La relikvojn de Sankta Aŭdoeno oni reportis el Parizo, kie li mortis, en la abatopreĝejon. En la 9-a jarcento la Vikingoj detruis tiujn ĉi abatejojn. La normanaj dukoj, mem vikingidoj, volis restarigi la monaĥejojn post sia sinturno al katolikismo.

Arĥitekturo
-----------

La nunan preĝejon oni konstruis ekde 1318, interrompate de la Centjara Milito, kaj nur finkonstruis en la 16-a jarcento laŭ flamgotika stilo.

Ĉar la urbo disponis nur pri malmulta mono, en la 19-a jarcento ĝi konstruigis la okcidentan fasadon per alia speco de kalkoŝtono. Ĝi elektis la plej malmultkostan projekton de arĥitekto Henry Grégoire el inter la konkurantoj. Li estis klopodinta fari ion "veran" kaj alprenis la fasadon de la katedralo de Kolonjo kiel modelo. La du turoj, la tri portaloj kaj la figuroj devenas el ĉi tiu tempo, sed ne la bela fenestrorozo, kiu estas originalaĵo el la 16-a jarcento.

Vitraloj
--------

Sankta Oveno loĝigas la plej grandan kolekton de vitraloj el la 14-a jarcento en Francujo, kiuj troviĝas en la ĥorkapeloj. Ĉe aliaj lokoj en ĥorejo kaj ĉefa navo la supraj kaj malsupraj fenestroj havas vitralojn el la 15-a kaj 16-a jarcentoj. Kiel ĉie en la urbo Rouen oni forportis la malnovajn vitralojn jam en la jaro 1939, por eviti iliajn militan detruiĝon. Mankas nur du historiaj vitraloj de ĉi tiu preĝejo: en la centra suprofenestro de la ĥorejo la vitralo estas moderna verko de vitralisto Max Ingrand kun bildigo de la Krucumado, ĉar la iaman verkon detruis negocisto dum la epoko de la franca revolucio de 1789. En la fenestrorozo la blua abstrakta vitralo ankaŭ estas modernaĵo.

Referencoj
----------

Literaturo
----------

* Peter Seyfried: Die ehemalige Abteikirche Saint-Ouen in Rouen. VDG, 2002, ISBN 978-3-89739-270-0.
* René Verwer: Die Cavaillé-Coll-Orgel der Abteikirche St. Ouen in Rouen. 2-a eldono. Edition Lade, 1995, ISBN 3-9500017-1-9.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Abatopreĝejo Sankta Oveno en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Abatopreĝejo Sankta Oveno en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* priskribo de la preĝejo kaj ĝia orgeno Arkivigite je 2012-02-08 per la retarkivo Wayback Machine



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 500503
* LCCN: n80142523
* VIAF: 145418887
* BNF: 101309938
 |
La **Kalvinana preĝejo** estas religia konstruaĵo en Hungario, en vilaĝo Lónya, en kvartalo *Nagylónya*.

Historio
--------

La unua mencio pri katolika preĝejo de Sankta Petro kaj Sankta Paŭlo okazis en 1335, kiun la kalvinanoj profitis ekde la 16-a jarcento. Ne gravaj gotikaj kaj barokaj trakonstruoj okazis post jarcentoj. La predikejo estis pentrita en 1776. En la 19-a jarcento nova tegmento konstruiĝis.

Konstruaĵo
----------

La kirko situas sola, ĝi ne havas turon. La navo kaj la pli mallarĝa absido estas kvaranguloj. Interne oni trovis restaĵojn de freskoj el la 13-a jarcento pri Sankta Georgo kaj pri Sankta Julia, el la 14-a jarcento pri reĝoj. Laŭ la kutimo interne galerio troviĝas.

La apuda svelta ligna sonorilostablo 27 metrojn alta pretiĝis en 1781. Ĝi estas kovrita per ŝindoj.

Fontoj
------

* Hungara Vikipedio

* Aerfoto pri la preĝejoAerfoto pri la preĝejo
* Ornama pentraĵoOrnama pentraĵo

* Kategorio Kalvinana preĝejo (Nagylónya) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Pierre Vernier (aktoro). |

**Pierre Vernier** [pjer vernjE], naskita en 1580 en *Ornans* (Franĉkonteo), mortinta tie la 14-an de septembro 1637, estis franca matematikisto kaj inĝeniero.

Lia naskiĝdato estas iom malcerta; kelkaj asertas, ke li naskiĝis nur la 19-an de aŭgusto 1584.

Li faris gravajn plibonigojn al la tekniko de la verniero, kiu ricevis lian nomon. En 1631 li en Bruselo publikigis la verkon "*La construction, l'usage, et les propriétés du quadrant nouveau de mathématiques*" (la konstruado, uzo kaj ecoj de la nova matematika kvadranto). "Kvadranto" estis angulmezurilo; tiu proponita de Vernier havis skalon en duonaj gradoj, al kiu li kontraŭmetis moveblan skalon 16,5 gradojn longan, kiu tamen havis nur 30 dividojn (de po 31 minutoj). Laŭ la verniera principo eblis de tiu skalo legi ne nur la duonajn gradojn, sed eĉ la minutojn. Lia verko sendube baziĝis sur tiuj de Pedro Nunes (pentristo) kaj Christopher Clavius. 

Vernier en sia urbo de 1621 ĝis sia morto estis kapitano-administranto de kastelo, kiu apartenis al la reĝo de Hispanio, ĉar tiutempe Franĉkonteo apartenis al la hispaniaj Habsburgoj. En 1623 li ricevis la urbanajn rajton de Besançon, kies fortikaĵojn li plibonigis.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 51106
* GND: 129601888
* VIAF: 15853128
* ISNI: 0000 0000 2047 4431
* SUDOC: 090863593
* ICCU: MILV304897
 |
La **Kalvinana preĝejo** estas religia historia monumento en Hungario, en vilaĝo Rakacaszend sur malalta monteto.

Historio
--------

La unua origina (tiam katolika) romanika kirko de Sankta Maria konstruiĝis en la 12-a jarcento, post jarcento oni konstruis pli grandan preĝejon tute apude. La kalvinanoj akiris ambaŭ preĝejojn (aŭ ĝemelpreĝejon) en la 16-a jarcento. Ili blankigis la murojn per kalko, tial la freskoj malaperis. En 1657 ligna pentrita baldakeno estis farita. En 1820 oni pligrandigis la konstruaĵon, sed tiam oni malkonstruis la plej malnovan romanikan parton (tamen la fundamento restis). En 1966 fulmo trafis la preĝejon, iom da freskoj reaperis. Plena renovigo okazis en la 1970-aj jaroj.

Konstruaĵo
----------

La preĝejo etendiĝas sola. La sanktejo estas kvarangulo. Inter la sanktejo kaj navo triumfarko situas. Interne oni trovis restaĵojn de freskoj el la 14-a jarcento pri apostoloj kaj pri episkopo. Seĝo de la pastro estis farita en 1821, la benkoj en 1824.

Fontoj
------

* hungare
* hungare Arkivigite je 2012-07-17 per la retarkivo Wayback Machine

* Kategorio Kalvinana preĝejo (Rakacaszend) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Kalvinana preĝejo** estas signifa monumento historia en vilaĝo Nyíracsád (Hungario).

Historio
--------

Onidire estis katolika sentura kirko en la vilaĝo jam antaŭ invado de la tataroj (1241). Ne nur la tataroj, sed ankaŭ la turkoj bruldetruis la kirkon, sed poste ĝi ĉiam rekonstruiĝis, eĉ grandparte restis la origina formo. En 1567 la loĝantaro ŝanĝis religion al kalvinismo, ankaŭ la kirko kalviniĝis. La originaj freskoj (pentritaj en la 14-a 15-a kaj 17-a jarcentoj) estis videblaj ĝis 1702, poste kovris ilin per kalkoj. En 1761 baroka portiko estis alkonstruita, inter 1794-1799 renovigaj laboroj, en 1902 aliaj trakonstruoj okazis, tiam oni malkovris la freskojn. Plena restaŭrado finiĝis en 1995, la malkonstruita sakristio estis rekonstruita kaj la freskoj estas denove videblaj.

Konstruaĵo
----------

La kirko situas sola ĉe kurbiĝo de ĉefvojo. Antaŭ la fasado altiĝas la ligna sonorilostablo, iom poste la navo. Inter la sonorilostablo kaj navo estas ŝela ligna tegmento. La enirado estas ĉe la menciita tegmento, sed estas alia enirejo en flanko de la navo tra la portiko. La navo finiĝas en kvadratforma absido. Kaj la navo kaj la absido havas ŝtupajn apogpilierojn. Interne la predikejo havas farbojn el la renesanco.

Sonorilostablo
--------------

Aparta sonorilostablo estis konstruita antaŭ la fasadon en 1779, malkonstruita en 1817 kaj pli nova estis konstruita. Ĝi denove estis malkonstruita en 1863. Restaŭristoj konstruis la plej novan sonorilostablon en 1995.

Fontoj
------

* hungare, angle, germane kun fotoj
* hungare kun fotoj
* hungare kun foto Arkivigite je 2020-06-11 per la retarkivo Wayback Machine
* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj Arkivigite je 2020-06-11 per la retarkivo Wayback Machine


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitolaj artikoloj vidu la paĝojn Santurtzi (metrostacio) kaj Santurtzi (stacidomo). |

**Santurtzi** (eŭske *Santurtzi*, hispane *Santurce*) estas municipo de Biskajo (Eŭskio, Hispanio). Ĝi havis 45 749 loĝantojn en 2022.

Ĝiaj loĝantoj nomiĝas *santurtziar*.

Ĝi apartenas al neoficiala komarko Granda Bilbao. Ĝi estas sur la Maldekstra Bordo de la Estuaro de Bilbao, ĉe la monto Serantes (452 m.s.m.). Limas sude kun Ortuella, oriente kun Portugalete, okcidente kun Abanto kaj Ciérvana kaj norde kun Getxo. 

En la tuta lando estas konata populara koplo kiu diras jene:

Desde Santurce a Bilbao
vengo por toda la orilla
con la falda arremangada
luciendo las pantorrillas.
(El Santurtzi al Bilbao mi venas marborde, havante falditan jupon montrante la krurojn) Ĝi aludas al fiŝvendistinoj kiuj tradicie venis al la grandurbo vendi fiŝkaptitajn fiŝojn.

Vidu ankaŭ
----------

* Santurtzi (stacidomo)
* Peñota (stacidomo)
* Santurtzi (metrostacio)
* Kabiezes (metrostacio)
* Funikularo de Mamariga

Eksteraj ligiloj
----------------
La **Kalvinana preĝejo** estas religia konstruaĵo en Hungario, en vilaĝo Szalonna.

Historio
--------

La unua kirko estis rotondo kun ronda sakristio. Baldaŭe parto de la rotondo malkonstruiĝis kaj tie neregula kvadrata navo konstruiĝis. En la 13-a jarcento la preĝejo pligrandiĝis en romanika stilo. En 1383 la konstruaĵo parte gotikiĝis kaj pli nova sakristio konstruiĝis. Tiu lasta parto malkonstruiĝis en 1806. En 1562 la turkoj bruldetruis la preĝejon, poste ekde 1598 la kalvinanoj profitis ĝin. La muroj iĝis blankaj, en 1765 sonorilostablo pretiĝis, en 1777 2 galerioj kaj pli nova plafono konstruiĝis, kiu konsistis el pentritaj lignaj kvadratoj. En la 18-a jarcento la konstruaĵo ricevis ĉirkaŭan malaltan muron. Ekde 1801 la predikejo estas uzata. En 1975 arkeologoj malkovris la malnovajn partojn kaj poste la preĝejo renoviĝis. La tegmento estas kovrita per ŝindoj.

Konstruaĵo
----------

En la internaj muroj restaĵoj de freskoj estas videblaj, same bildo pri la profetoj de 1426.

Fontoj
------

* Hungara Vikipedio

* Kategorio Kalvinana preĝejo (Szalonna) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Kalvinana preĝejo** estas religia Monumento historia en Hungario, en vilaĝo Zánka.

Historio
--------

Supozeble en la 12-a aŭ 13-a jarcento estis konstruita la katolika preĝejo. La unua mencio okazis inter 1333–1335. Dum la kontraŭturkaj bataladoj la vilaĝo senhomiĝis. En 1736 germanaj kalvinanoj alvenis. Ili ricevis permeson profiti la neuzitan katolikan preĝejon. En la jaroj 1785 kaj 1786 oni konstruis la barokan turon, krome kelkaj trakonstruoj okazis. Ankaŭ en 1879 trakonstruo okazis, tamen plejparte restis la mezepoka konatruaĵo. En 1984 arkeologoj esploris la preĝejon.

Konstruaĵo
----------

La preĝejo situas sur montetopinto. La fasado estas simetria, meze la kvadrata turo reliefas. La turo estas preskaŭ tiel larĝa, ol la navo. La turopinto estas bulboforma. Origine estis tie rotondo, baldaŭ ekstere oni faris la kvadratajn absidajn murojn. Tiu arkitektura fenomeno devenis el oriento (Bizanco, Egipto, Sirio). La absido estas pli alta, sed malpli longa, ol la navo. La larĝoj estas egalaj. La ĉefenirejo funkcias ĉe la navo, sed la alia enirejo en mezo de la absido.

Fontoj
------

* hungare kun foto
* hungare kun fotoj Arkivigite je 2018-04-27 per la retarkivo Wayback Machine


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Kansas City** estas streĉfilmo farita de Robert Altman en la medio de la organizita krimo, kiu ludas dum unu tago en la Kansasurbo de la jaro 1934 kaj metas en la malfonon la tiam tie florantan ĵazmuzikon kun sia aparta bandegosonon (kansasurba ĵazo) kaj la multaj spontankoncertoj de la muzikistoj post la bandaj prezentadoj, kiujn Altman laŭ propraj eldiroj mem travivis.

Fono
----

La ĵazmuziko ludas ĉefrolon en la filmo, kaj Altman kompilis ankaŭ filmon nur kun ĵazscenoj el la kinofilmo kaj ties preparo (*Jazz 34*). Al la ĵazmuzikistoj, kiuj estas aŭdeblaj kaj spekteblaj je spontankoncerto en klubejo *Hey-Hey* (ties modelo estas klubejo *Reno*), apartenas:

* Tenorsaksofono: James Carter (li rolas kiel Ben Webster), Craig Handy (rolas kiel Coleman Hawkins), David Murray (rolas kiel Herschel Evans), Joshua Redman (rolas kiel Lester Young)
* Aldosaksofono: David Fathead Newman, Jesse Davis
* Baritonsaksofono, klarneto: Don Byron (parte rolanta kiel Lester Young)
* Trumpeto: Olu Dara (Kornett), Nicholas Payton, James Zollar
* Trombono: Curtis Fowlkes, Clark Gayton
* Frapinstrumentaro: Victor Lewis
* Piano: Geri Allen (rolas kiel Mary Lou Williams), Cyrus Chestnut (rolas kiel Count Basie)
* Baso: Ron Carter (rolas kiel Walter Page), Christian McBride, Tyrone Clark
* Gitaro: Russell Malone, Mark Whitfield (rolas kiel Freddie Green)
* Kantado: Kevin Mahogany (rolas kiel Jimmy Rushing)

Interalie estas reprezentata tenorsaksofona duelo inter Young kaj Hawkins (*Blues in the Dark* kun Handy/Redman). Aŭdeblas: *Blues in the Dark* (krom la duelo Handy/Redman soloo de James Carter), Moten swing (solooj de Jesse Davis kaj James Carter), *I Surrender Dear* (kun Payton), Queer Notions (kun Murray), Pagin the Devil (solooj de Byron, Dara, Gayton), *Lullaby of the Leaves* (kun Geri Allen), I left my Baby (kun Mahogany, poste solooj de Newman, Handy, Fowlkes), *Yeah Man* (kun plua duelo inter Handy kaj Redman), *Froggy Bottom* (de Mary Lou Williams, kun Allen, Newman), *Lafayette* (duelo de la trumpetistoj), *Solitude* (sur la lumdisko en du versioj). Lumdisko kun la filmmuziko aperis en 1995 ĉe diskeldonejo *Universal Music.*

Fontoj
------

1. ↑  Informoj sur la lumdiskingo

Eksteraj ligiloj
----------------

* *Kansas City*  en Interreta filma datumbazo (angle)
* Recenzo Hermstorf Arkivigite je 2007-09-27 per la retarkivo Wayback Machine
* *Jazz 34* de Altman
La **Kalvinana preĝejo** estas religia historia monumento en Hungario, en urbo Szikszó, en la urbocentro.

Historio
--------

En tiu loko jam en la 14-a aŭ 15-a jarcento katolika gotika kirko estis konstruita, poste dum la jarcentoj ĝi ofte trakonstruiĝis. En la 16-a jarcento unue luteranoj, poste kalvinanoj akiris ĝin. En 1568 en tiu preĝejo oni aranĝis koncilion. En 1577 la turkoj atakis la konstruaĵon, sed la loĝantoj sukcese kontraŭstaris. En 1585 ĉirkaŭ la preĝejon oni konstruis defendan muron. En 1625 fulmo trafis la preĝejon, sed poste oni rekonstruis ĝin. En 168 pro incendio la konstruaĵo bruldetruiĝis, eĉ 14 homoj mortis. En 1698 finiĝis la rekonstruo kaj samtempe ĉe la defenda muro oni konstruis 2 enirejojn. En 1706 armeo de Habsburgoj bruldetruis la preĝejon, poste denova rekonstrui okazis. En 1852 denove incendio okazis, poste oni renovigis la preĝejon. En 1990 plena renovigo okazis.

Konstruaĵo
----------

La konstruaĵo situas sola en malgranda parko kaj ĝi havas kvadratan turon kaj okangulan sanktejon. La sakristio estas pli granda, ol la kutima. En la norda parto 2 kapeletoj troviĝas.

Fontoj
------

* hungare
* hungare Arkivigite je 2012-10-18 per la retarkivo Wayback Machine

Aerfoto pri la preĝejo
Aerfoto pri la preĝejo

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Kategorio Kalvinana preĝejo (Szikszó) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Johann Christian Schieferdecker** (ankaŭ Schiefferdecker, naskiĝis la 10-a de novembro 1679 en Teuchern ĉe Weißenfels, mortis 5-a de aprilo 1732 en Lubeko) estis germana eklezimuzikisto, orgenisto kaj komponisto.

Leben
-----

Schieferdecker naskiĝis kiel filo de kantoro kaj orgenisto en Teuchern. Post edukado ĉe la gimnazio kaj knaboĥoro *Thomasschule* en Lepsiko li studis ĉe la Lepsika universitato. Lia amiko Reinhard Keiser, kiu ankaŭ devenis el Teuchern, venigis lin en 1702 kiel klavicenisto al la Hamburga operejo ĉe *Gänsemarkt*, kie li ankaŭ komponis. Jam du jarojn poste li iĝis unue lernanto, poste asistanto ĉe Dietrich Buxtehude ĉe la preĝejo Marienkirche en Lübeck. Kiam Buxtehude 1707 mortis, Schieferdecker iĝis lia posteulo edzinigante Anna Margareta Buxtehude, unu el la filinoj de lia antaŭulo. Johann Mattheson raportis, ke tiu ĉi kondiĉo lin mem, Georg Friedrich Händel kaj Johann Sebastian Bach detenis klopodi pri la sukcedo de Buxtehude. Posteulo de Schieferdecker iĝis Johann Paul Kunzen.

Verkaro
-------

De la certe ampleksa verkaro de Schieferdecker nur malmulte konserviĝis. Estas fakto ke li daŭrigis la ciklon de publikaj koncertoj, la t.n. „Abendmusiken" [vespermusikadoj] iniciitaj de Franz Tunder kaj de Buxtehude daŭre instalitaj ĉe la preĝejo *Marienkirche*. De liaj verkoj komponitaj por tiuj kiel ekz. *Der geduldige Creutz-Träger Hiob* (1720) aŭ *Der feurige Untergang Sodoms und Gomorrae* (1721) tamen nur ekzistas la tekstolibroj por la prezentadoj de la jaroj 1714-1729. El pluaj verkoj konserviĝis:

* *Auf, auf, mein Herz, Sinn und Gemüte* (Bruxelles, Conservatoire 899) por baskantisto, 2 violonoj, gambovjolo kaj klaviceno
* *Weicht ihr schwartzen Trauerwolken* (Bruxelles, Conservatoire 900) por baskantisto, 2 violonoj, gambovjolo kaj klaviceno
* *Triumph, Triumph Belial ist nun erleget* (Bruxelles, Conservatoire 901) por baskantisto, 2 violonoj, gambovjolo kaj klaviceno
* *In te Domino speravi* (Staatsbibliothek Berlin Mus.ms. 30095, 1081) por tenorkantisto, violono kaj baso kontinua

Literaturo
----------

* Johann Mattheson: *Grundlage einer Ehrenpforte*. Hamburg 1740.
* Arndt Schnoor, Volker Scherliess: *"Theater-Music in der Kirche". Zur Geschichte der Lübecker Abendmusiken.* Lübeck 2003. ISBN 3-933652-15-4

Ligiloj
-------

* Informoj pri Schieferdecker sur la paĝo de la Reinhard-Keiser-Vereins Teuchern (germanlingvaj) Arkivigite je 2007-05-07 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 199680
* GND: 133028666
* LCCN: n00073614
* VIAF: 47027946
* ISNI: 0000 0000 2314 3822
* SUDOC: 24242824X
* BNF: 14828866k
* MBA: b37683b0-dab0-4d57-95b0-e0c96518315d
 |
La **Kalvinana preĝejo** apartenas al la plej malnovaj religiaj konstruaĵoj en statuso monumento historia en Hungario, en vilaĝo Sóly. Nepre ĝi estas la plej malnova vilaĝa preĝejo en Hungario.

Historio
--------

En Sóly okazis batalo en 997, kie la juna Stefano la 1-a (Hungario) firmigis sian potencon kontraŭ rivalo. Pro la venko Stefano konstruis katolikan kapelon, kiun dokumento menciis en 1009. En la malfrua 16-a jarcento jam la kalvinanoj profitis la kapelon. Tiutempe okazis bataladoj kontraŭ la turkoj, la kapelo iom ruiniĝis, la renoviĝo okazis en 1706, poste la konstruaĵo estis plurfoje trakonstruita. En la 18-a jarcento ĝi barokiĝis kaj ankaŭ turo estis konstruita. En 1775 estis farita la predikejo, sed oni liveris ties balustradon kun la pentrita kasona plafono (farita en 1724) al la Hungara Muzeo pri Metia Arto en 1894. Arkeologoj komencis esploradi en la preĝejo en 1997, ili trovis partojn de murpentraĵoj, en 2009 sub la preĝejo 2 mezepokajn skeletojn. Ili brakumas unu la alian, tio estas unika en Hungario.

Konstruaĵo
----------

La konstruaĵo situas sola en korto. En mezo de la fasado la kvadrata turo reliefas, malantaŭe etendiĝas la brikoforma navo, poste la rektangula absido, kiu estas pli mallarĝa kaj pli mallonga, ol la navo. En la dekstra flanko de la navo venas la lumo tra 3 malgrandaj fenestroj. Interne la triumfarko estas duonronda.

Fontoj
------

* hungare kun foto
* [*rompita ligilo*]
* hungare kun fotoj
* hungare kun foto kaj desegnaĵo


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* AbsidoAbsido
* Flanka enirejoFlanka enirejo
* AerfotoAerfoto

* Kategorio Kalvinana preĝejo (Sóly) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Johann Friedrich BÖHLER** (naskiĝinta la 21-an de novembro 1713 en Arnstadt, mortinta samloke la 16-an de majo 1784) estis germana pentristo.

Vivo
----

Li pasigis sian junulecon en Ichtershausen kaj lernis la metion de ĉarpentisto, ĉiam pasie pentrante. Ĉe Heinrich Christoph Meil, kortega skuptisto de la dinastio de Schwarzburg-Sondershausen, li trejnaditis pentrade kaj praktikis krome la lignoskulptadon. Liaj plej favoraj temoj desegnindaj estis bestoj kaj ĉasadaj scenoj. Koncerne tiujn temojn li famis pro bonega observkapablo kaj ties perfektaj plastikigoj. En 1730 li ekvojaĝis alilanden por profesia pliperfektiĝo.

Poste li fariĝis membro de la persona gvardio de lia princa moŝto Günther la 1-a de Schwarzburg-Sondershausen; la princa paro dum tiuj jaroj ŝatis aĉetadi verkojn de Böhler. La artisto estis ŝanĝinta la profesion kaj fariĝis soldato por pli facile certigi sian vivtenon.

Oficialaj postenoj
------------------

En 1737/38 li ricevis trejnadon ĉe Johann Alexander Thiele, antaŭ ties foriro al la kortego de Dresdeno. En 1742 li nomumitis kortega skulptisto (*Hofkunst-Figuren-Schneider*) ĉe la dinastio de Sachsen-Gotha: la posteulo de princo Günther en Arnstadt aliflanke ne tro ŝatis Böhler. En 1743 li edziĝis al la arnstadtanino Johanna Barbara Hager. Ĝis la morto li luktis pri renomo kaj restis kvazaŭ tute liberprofesia artisto: de post la renesanctempo, denove la unua grava burĝa artisto en Arnstadt, kiu grandparte sendependis de mecenatoj nobelulaj.

Ĉar malgraŭ sia proksimeco al kortegoj li ne estis tipa ĉekortega artisto sed ja povis ĉiam konservi sian memstarecon kaj sendependecon. Li mem lernigis ĉion al si aŭdodidakte kaj fieris pri sia natura talento.

Kolektoj
--------

La Kastela Muzeo en Arnstadt posedas 41 skulptaĵojn kaj terakotaĵojn de Böhler. Aliaj 22 verkoj apartenas al la kolektoj de la Kastela Muzeo de Sondershausen.

Eksteraj ligiloj
----------------

* leksikono pri elstaruloj de Arnstadt Arkivigite je 2023-06-07 per la retarkivo Wayback Machine
* etbiografio ĉe Sandstein-Verlag
* anonco de Böhler-ekspozicio en Arnstadt kaj katalogeldono, kun longa biografio kaj bildo de unu el liaj skulptaĵoj.
* "Die Kunst der Jagd - Jagd in der Kunst". - speciala ekspozicio en Sondershausen, majo ĝis aŭgusto 2023




Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
La **Kalvinana kirko** estas religia historia monumento en Hungario, en urbo Törökszentmiklós.

Historio
--------

En Törökszentmiklós la kalvinanoj komence uzis la katolikan preĝejon, kiun la turkoj detruis en 1657. La unua vera kalvinana kirko estis konstruita depost dominado de la turkoj en 1726. Tiam sonorilstablo anstataŭis la turon. En 1746 la tegmento bruldetruiĝis, sed oni tuj riparis ĝin. Pli nova kaj pli granda preĝejo konstruiĝis en la malfruaj 1780-aj jaroj en la sama loko. La ornamriĉa predikejo pretiĝis en 1789. La orgeno funkcias ekde 1861. En 1871 la preĝejo trakonstruiĝis, post 10 jaroj la kvadratoforma turo estis plialtigita.

Konstruaĵo
----------

La konstruaĵo situas sola laŭ strato en korto. La fasado komenciĝas meze kun la kvadrata turo, sed la enirejo funkcias en flanko de la turo. La navo finiĝas en plurlatera sanktejo. En ambaŭ flankoj de la navo po unu vestibloj estas videblaj. En supro de la turo ĉirkaŭbalkono troviĝas, kiun longe profitis la fajrobrigado. Interne en 3 flankoj galerio etendiĝas, la mebloj devenas el la 18-a jarcento.

Ankaŭ kalvinana lernejo funkcias en la proksimeco de la kirko.

Fontoj
------

* hungare Arkivigite je 2012-05-01 per la retarkivo Wayback Machine
* hungare Arkivigite je 2012-05-14 per la retarkivo Wayback Machine#


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Kategorio Kalvinana preĝejo (Törökszentmiklós) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Detalo de vizaĝo kaj oreloj.
Nördlicherseebär-Callorhinus ursinus-World.pngNördlicherseebär-Callorhinus ursinus-World
La **norda felfoko** aŭ **kalorino** (*Callorhinus ursinus*) estas Otariedo kiu vivas laŭlonge de la nordo de la Pacifika Oceano, la Beringa Maro, kaj la Oĥotska Maro. Ĝi estas la plej granda membro de la felfoka subfamilio Arktocefalenoj (*Arctocephalinae*) kaj la nura vivanta specio en la genro *Callorhinus*. Krome oni konas unsolan fosilian specion, nome *Callorhinus gilmorei*, el la Plioceno de Japanio kaj de okcidenta Nordameriko.

A group of seal hunters surround a small group of sea lions with their clubs in the airHomoj mortigantaj kalorinojn sur la Insulo Sankta Paŭlo, Alasko, en la 1890-aj jaroj.
Kalorino havas tre rimarkindan seksan dimorfismon, laŭ kiu maskloj estas 30–40% pli longaj kaj pli ol 4.5 fojojn pli pezaj ol plenkreskaj inoj. La kapo estas ne tre pinta en ambaŭ seksoj pro la tre mallonga, suben-kurba muzelo, kaj malgranda nazo, kiu etendiĝas iome trans la buŝo en inoj kaj modere en maskloj. La felo estas dika kaj brila, kun densa subfelo de krema koloro. La subfelo estas malheligita per la pli longaj gvardharoj, kvankam ĝi estas parte videbla kiam la animaloj estas malsekaj. Trajtoj de kaj antaŭaj kaj malantaŭaj naĝiloj estas unikaj kaj diagnozaj de la specio. Felo porestas el la pinto de la antaŭaj naĝiloj kaj klara "pura linio" estas videbla tra la pojno kie finas la felo. La malantaŭaj naĝiloj estas proporcie la plej longaj inter otariedoj pro la tre longaj, kartilagaj etendoj de ĉiuj fingroj. Malgrandaj ungoj estls en la digitoj 2a–4a, tre malantaŭ la klap-eca pinto de ĉiu digito. La orelaj aŭrikloj estas longaj kaj rimarkindaj, kaj nudaj el malhela felo en la pinto en pli aĝaj animaloj. La vibrisoj estas tre longaj, kaj regule etendan trans la oreloj. Plenkreskuloj havas ĉiuj blankajn vibrisojn, junuloj kaj preskaŭplenkreskuloj havas mikson de blankaj kaj nigraj vibrisoj, inklude kelkajn kiuj havas malhelajn bazojn kaj blankajn pintojn, kaj idoj kaj preskaŭjunuloj havas ĉiuj nigrajn vibrisojn. La okuloj estas proporcie grandaj kaj rimarkindaj, speciale en inoj, preskaŭplenkreskuloj kaj junuloj.

Notoj
-----

1. ↑   Berta, A. & Churchill, M. (2012). "Pinniped Taxonomy: evidence for species and subspecies". Mammal Review. 42 (3): 207–234. doi:10.1111/j.1365-2907.2011.00193.x.
2. ↑   Gelatt, T. & Lowry, L. (2008). "Callorhinus ursinus". IUCN Red List of Threatened Species. IUCN. 2008. Alirita la 28an de marto 2020. Listita kiel Vundebla (VU A2b)
3. 1 2   Randall R. Reeves; Brent S. Stewart; Phillip J. Clapham; James A. Powell (2002). National Audubon Society Guide to Marine Mammals of the World. Alfred A. Knopf, Inc. ISBN 0375411410.

* Kalorino en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Kalorino en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kalorino en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
Tomboŝtono en Strasburgo.
**Johann Heinrich HÜBSCHMANN** (naskiĝinta en la 1-a de julio 1848 en Erfurto, mortinta en la 20-a de januaro 1908 en Freiburg im Breisgau) estis germana orientalisto. Li fondis la modernan esploradon pri la armena lingvo.

Vivo
----

La filo de muelisto el la erfurta *Stiftsmühle* studis en Jena, Tübingen, Leipzig kaj Munkeno, kie li doktoriĝis en la jaro 1872-a. En 1885 li edziĝis al Anna Hübschmann, nask. Meyer, vidvino de Siegfried Goldschmidt.

Lia habilitiĝo estis en 1875 en Leipzig, kie li fariĝis unu jaron poste profesoro ordinara. Kiam li povis elekti iri al Graz aŭ al Strasburgo li elektis Alzacon kaj restis tie ĝis la morto, malgraŭ aliaj vokoj faritaj el Halle (1885) kaj Vieno (1900).

Graveco
-------

Kiel fakulo li sukcesis montri ke la armena estas memstara lingvo ene de la hindeŭropa lingvaro, kvankam la siatempaj kolegoj pensis ke la armena estus iu irana aŭ hinda branĉo. Lia ĉefverko - kiu restis nefinita - estis la *Armenische Grammatik* de 1897.

Premioj
-------

* 1875: Subtenadpremio de la fondaĵo Bopp.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Johann Heinrich Hübschmann en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Biografio ĉe NDB.
* Katalogo pri la prelegoj en 1875.
* Pri Hübschmann en la lepsika universitatopaĝaro.
* Informoj sur la urba paĝaro de Erfurto. Arkivigite je 2007-05-20 per la retarkivo Wayback Machine
* Scienca honorigo en fakgazeto anglalingva.
* Portreto


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 468165
* GND: 117045934
* LCCN: nr88002984
* VIAF: 27838272
* ISNI: 0000 0000 8367 3016
* SUDOC: 067740758
* BNF: 16175483f
* NKC: mub20191047394
 |
Kamacito de Nantan (Nandan), Gŭangŝjio, Ĉinio. Grando: 4.8×3.0×2.8 cm. La metalaj meteoritoj de Nantan, falis en 1516, estas komponitaj el 92.35% da fero kaj 6.96% da nikelo.
La **kamacito** estas mineralo, nome alojo de fero kaj nikelo, ĝenerale kun proporcioj de 90:10 al 95:5. Kvankam povas esti malpuraĵoj kiel kobalto aŭ karbono. En la surfaco de la Tero, ĝi ekzistas nature nur en la ferometeoritoj falitaj el la spaco. Ĝi havas metalan brilon, estas griza kaj ne havas klaran kliveblecon, kvankam la strukturo estas izometrika-heksoktaedra. Ĝia denseco estas de ĉirkaŭ 8 g/cm³ kaj ĝia dureco estas de 4 en la Mohs-skalo.

Ĝi estis malkovrita en 1861 en la insulo Disko en Gronlando kaj ĝia nomo derivas el la greka καμακ- "kamak" aŭ κάμαξ "kamaks" (vito-fosto). Estas grava komponanto de fermeteoritoj (oktoedraj kaj heksaedraj). En la oktoedraj ĝi troviĝas en strioj alterne kun taenito kun formacio de linioj de Widmanstätten. En la heksaedraj, videblas ofte fajnaj kaj paralelaj linioj, nom Linioj de Neumann, kiuj estas pruvoj de la struktura disformigo de la apudaj platoj de kamacito pro la frapoj.

Foje la kamacito troveblas tiom mikista kun la taenito ke ĝi estas malfacile distingeblaj per simpla rigardo, formante mineralon nome plesito. La plej granda dokumentita kristalo iam trovita estis 92 × 54 × 23 cm.

Vidu ankaŭ
----------

* Listo de mineraloj

Notoj
-----

1. ↑   P. C. Rickwood (1981). [www.minsocam.org/ammin/AM66/AM66\_885.pdf «The largest crystals».] American Mineralogist 66: 885–907.

Bibliografio
------------

* Mason B. 1962: Meteorites. J. Wiley & Sons, New York

* Kategorio Kamacito en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 674058
 |