recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**José Brazilício de SOUZA**, filo de José Manuel de Sousa Sobrinho (1817-1895) kaj Rita Inácia de Sousa (1817-1899), estis brazila astronomo kaj volapukisto. Li naskiĝis en Goiana, Pernambuko en la 9-a de januaro 1854 kaj mortis en Florianópolis en 1910. En 1874 li edziĝis al poetino Maria Carolina de Sousa Corcoroca (1856-1910).

Li memlernis astronomion kaj ekde 1882 verkis pri la afero. Li korespondis kun Camille Flammarion de 1888 ĝis 1891 li instruis geografion kaj kosmografion en Liceu de Artes e Ofícios, publika lernejo de Florianópolis. Li estis ankaŭ muzikisto kaj verkis la himnon de subŝtato Santa Catarina en 1890.

Estas lernejo kun lia nomo en urbo Biguaçu.

Agado por Volapuko
------------------

José Brazílicio de Souza estis korespondanto de Angelica Wirsching, sekretariino de Johann Martin Schleyer, por kiu li verkis himnon nomatan *Basilän al Söl Schleyer*. Jen ĝiaj unuaj versoj:

*"Menad lölik nemi maniföfom   
 ola nedeilik e milagom   
 nobi lana olik   
 bi ol vobol plo löföl omi   
 Oliki kösefol ome lifi in löd ola mükiki"*
(Traduko: La tuta homaro divastigas/ vian nomon senmortan kaj admiras/la noblecon de via animo/Ĉar, kiel ĝia amanto, vi laboras por ĝi/ Kaj al ĝi vi dediĉas vian vivon/ en modesta domo.)

Li ankaŭ gvidis multajn kursojn de la lingvo, kvankam preskaŭ neniu lernis ĝin. Pro tio li skribis, jam en 1895, kiam la volapuk-movado en Eŭropo preskaŭ ne ekzistis, al aŭstria profesoro Ludwig Zamponi: "Mens isik studoms nemödo" (Ĉi-tieaj homoj malmulte studas) kaj "Dub atos binos vemo fikulik fünön is klubi, no te plo pakam vpa ab i plo kuliv lekana u nola sembal." (Pro tio estas tre malfacile fondi ĉi tie klubon, ne nur por la divastigado de Volapuko, sed ankaŭ por antaŭenigi arton kaj sciencon).

Li neniam akceptis reformojn en Volapuko kaj restis fidela al Schleyer. Kiam Waldemar Rosenberger kreis projekton por reformi Volapukon, li skribis:

*"Cebod das vp (mallongigo de ‘Volapük’), äs kulivobs omi, binom gudik, binom kapälnik, nefikul omik pelesevom fa valiks. Lensumön votafomanis pemoböl fa dilekel kadema bevünetik vpa in St. Petersburg binos distukön löliko vpi de Schleyer, binos jafön väpüki votik, kel zelado no otuvom züpelis so mödik, äs vp, kel du tim so nemödik pepakom su läns valik vola. No nedods volapükis tel."*
(Traduko: "Mi kredas ke Volapuko, kiel ni uzas ĝin, estas bona, estas komprenebla; ĝia facileco estas agnoskata de ĉiuj. Akcepti la modifojn proponitajn de la Direktoro de Internacia Akademio de Volapuko estus detrui tute la Volapukon de Schleyer, estus krei alian lingvon, kiu, certe, ne trovos tiom da anoj kiel Volapuko, kiu, dum tiel mallonga tempo, divastiĝis en ĉiuj landoj de la mondo. Ni ne bezonas du volapukojn.")

Kaj certe, tuj poste, Rosemberger proponis la lingvon Idiom Neutral, kiu neniam atingis la nombron da anoj de Volapuko.

La interbatalo de volapukistoj kaj eksvolapukistoj ĉagrenis lin, kaj li kabeis de volapuko en 1895.
La "Itala korteto" ene de la palaco
**Livadia palaco** (ruse *Ливадийский дворец*, ukraine *Лівадійский палац*, krime-tatare *Livadiya sarayi*) estas iama rezidejo de rusa caro Nikolao la Dua. La palaco situas en la loĝloko Livadio 2 kilometrojn for de Jalto (Krimeo, Ukrainio).

En la palaco estis organizita la Jalta konferenco (1945), samtempe ĝi estis la rezidejo de la usona delegitaro. Nuntempe en la palaco funkcias muzeo kun ekspozicioj pri la Jalta konferenco kaj pri la vivo de la cara familio; foje tamen (plej ofte somere) la palaco estas uzata por organizi divers-nivelajn (ankaŭ internacie gravajn) politikajn renkontiĝojn kaj konferencojn.

Historio de la konstruado
-------------------------

Livadio iĝis la somera rezidejo de la rusaj caroj jam en la jaro 1860.
Preskaŭ tuj estis konstruitaj la granda kaj la malgranda palacoj laŭ la projekto
de arkitekto Ippolito Monighetti. Tamen post la morto de la imperiestro
Aleksandro la Tria en la malgranda palaco lia
posteulo, caro Nikolao la Dua, decidis konstrui
por si novan, la plej grandan palacon.

Dum sia vojaĝo en Italion en la jaro 1909 Nikolao la Dua estis ravita
de la italaj renesancaj palacoj, tial post la reveno li decidis konstruigi
la novan palacon en renesanca stilo. La taglibraj notoj de la caro atestas,
ke la projekto estis multe pridiskutata en la cara familio. Oni decidis,
ke ĉiuj kvar fasadoj devas esti diversaspektaj. Fine la projekto estis
kreita fare de jalta arkitekto N. Krasnov.

La konstruado daŭris 17 monatojn. La solena malfermo de la palaco okazis
la 11-an de septembro 1911.

Arkitekturo
-----------

La palaco estis konstruita el blanka granito en nov-renesanca stilo. Aparte
karakterizaj partoj de la palaco estas la marmora portiko, la florenceska
turo, riĉe dekoritaj fenestroj kaj multaj spanoj kun jaspaj vazoj. Speciala
galerio ligas la palacon al novbizanca preĝejo, konstruita
laŭ la projekto de I. Monighetti en 1866.

En la palaco sume estas 116 ĉambroj kun diversastilaj internoj (ekzemple,
la Pompeja vestiblo, la Brita biliardejo, la neobaroka manĝejo ktp).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Livadia palaco en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Foto-galerio de la palaco (ruse) Arkivigite je 2007-05-26 per la retarkivo Wayback Machine
* Historio de la palaco (ruse) Arkivigite je 2015-07-14 per la retarkivo Wayback Machine
* Virtuala ekskurso tra la palaco (ruse)
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Stristrigo** |
| --- |
|  |
| 
 |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Strigoformaj *Strigiformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Strigedoj *Strigidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Asio* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***A. clamator*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Asio clamator****(Smith, 1834) |
|
|
|
| Konserva statuso |
| {{{220px}}}**Konserva statuso: Malplej zorgiga** |
|
|  |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Sinonimoj |
| 
Pseudoscops clamator |
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Stristrigo  |

 |
| v • d • r |

La **Stristrigo**, *Pseudoscops clamator*, estas mezgranda malhela strigo, tio estas specio de birdo el la ordo de strigoformaj, familio de strigedoj, kun plumtufoj super kapo. La strigoj apartenantaj al la genro *Asio* estas konataj kiel orelstrigoj, ĉar ili havas plumtufojn aspektantaj kvazaŭ mamulaj oreloj. Tiuj "oreloj" povas esti aŭ ne esti videblaj, tiukaze estas longaj, tre nigraj kaj sufiĉe videblaj.

Tiu ĉi specio havas brunecblankan vizaĝan diskon (blanka krom brunecaj antaŭkrono kaj makuloj sub la okuloj) tre klare borditan de nigro. La beko estas nigra kaj preskaŭ kovrita de blankecaj plumoj, kaj havas malhelajn cinamokolorajn okulojn. Ĝi havas pli mallongajn, rondoformajn flugilojn ol plej parto de siaj proksimaj parencoj. La supraj partoj estas cinamaj kun fajna nigra vermostriado kaj dikaj strioj, de kie devenas la specifa popola nomo. La subaj partoj estas palbrunaj kun malhelaj strioj. La latina specifa nomo *clamator* aludas al ĝia laŭta voĉo.

Ĝi uzas varion de habitatoj, inkludante riverajn arbarojn, marĉojn, savanojn, herbejan malfermajn areojn, kaj tropikajn pluvarbarojn. Ĝi povas troviĝi el marnivelo ĝis 1600 metroj kaj iom supre.

Ĝi loĝas en Sudameriko, kaj partoj de Centrameriko.

La taksonomian lokigon ankoraŭ oni ne solvis. Diversaj fakuloj lokigas ĝin ĉu en *Asio*, ĉu en *Pseudoscops* kun la Jamajka strigo, aŭ pli rare en la unutipa genro ***Rhinoptynx***.

Referencoj
----------

* Owling.com  Arkivigite je 2010-09-25 per la retarkivo Wayback Machine
* Strigejo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Stristrigo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Stristrigo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Stristrigo en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)

* Filmoj de Stristrigo ĉe Interreta Birdokolekto
* Poŝtmarkoj (por Surinamo) kun teritoria mapo
* Photo-Medium Res; Artikolo Arkivigite je 2012-04-17 per la retarkivo Wayback Machine
* Fotaro de Stristrigo VIREO
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

**Bohema Unio Esperantista** (B.U.E.) estis fondita de Eduard Kühnl la 1-an de decembro 1907 kun celo unuigi lokajn grupojn en Bohemio kaj Moravio. Ĝia organo estis Bohema Revuo Esperantista.

Ĝi ekestis en la Esperantista Klubo en Praha post kverelo inter la estraranoj. Kühnl sukcesis eksigi la honoran membron de la klubo Theodor Čejka kaj membrojn Hynek Karel Bouška, Václav Riegel kaj Stanislav Kamarýt, kiuj poste fondis disigitan organizon Bohema Asocio Esperantista, kiu asociigis unuopulojn. 

La unua prezidanto de B.U.E. estis Jan Hradil, sekretario Karel Procházka. En marto 1909 Procházka fariĝis vic­prezidanto kaj Otakar Davidek sekretario. En 1910, la 6-an de marto, est­is elektita kiel prezidanto PhDr. Václav Rosický. Li, Pro­cházka kaj Kühnl estis la plej aktivaj laborantoj de la Unio. Pluaj aktivuloj estis Otakar Davídek, Frantiŝek Dus kaj - en la sfero lingva -- Vladimír Tobek. Kasisto František Svačina.

En 1909 ĝi unuigis jenajn grupojn: Praha (klubo), Praha (Asocio, ligo), Praha VIII. Praha (stud. rondeto), Plzeň (klubo), Plzeň (laborista klubo), České Budějovice, Hradec Králové, Kukleny, Praskačka, Osek u Rokycan, Brno, Prosek, Mladá Boleslav, Trutnov, Minice, Liberec, Písek, Hostomice, Jaroměř, Pardubice, Kralupy, Český Brod, Klatovy, Kardašova Řečice.

La Unio aranĝis tri kongresojn, ĉiujn en Praha. La unua okazis en septembro 1909 kun 360 partoprenantoj, la dua la 24-an kaj 25-an de septembro 1910 kun iom malpli ol 200 personoj kaj la trian en septembro 1911 samtempe kun konferenco de Aŭstriaj esperantistoj en Praha.

Vidu ankaŭ
----------

* Esperanto-movado en Ĉeĥio
Monda heredaĵo de UNESKO

Mapo de Senegalio - GambioMapo de Senegalio - Gambio
La **ŝtoncirklo de Wassu** konsistas el kromleĥoj kaj tumuloj (tombo-montetoj) kiuj apartenas al pli granda gruparo de megalitoj de kiu pliaj du situas en Sengalio, pli precize inter Kaolack kaj Tambacounda, en la departamento de Koungheul, en la centro de Senegalio (Sine Ngayène, Wanar) kaj unu plia troviĝante en Gambio (Kerbatch), formante kune kolekton de 93 ŝtoncirkloj, kiuj reprezentas eksterordinaran koncentriĝon de pli ol 1000 monumentoj en areo de 350 km longa kaj 100 km larĝa laŭlonge de la Rivero Gambio inter la okcidentafrikaj ŝtatoj Gambio kaj Sengegalio.

  

Ŝtonciklo en WassuŜtonciklo en Wassu

Priskribo
---------

Kune la ŝtoncirkloj kaj iliaj asociitaj tumuloj, ili reprezentas solidan sanktan pejzaĝon kreita antau pli ol 1500 jaroj. Ĝi reflektas prosperan, tre organizitan kaj daŭreblan socion. Oni fosis la ŝtonoj kun feraj iloj kaj lerte formis ilin en preskaŭ identaj cilindraj aŭ poligonaj kolonoj pezante 7 tunojn, averaĝe ĉirkaŭ du metrojn altaj. 

Ĉiu cirklo enhavas inter 8 al 14 kolonoj kaj estas 4 ghis 6 metroj larĝaj. Ĉiuj estas lokitaj proksime de la tumuloj. La ŝtonocirkloj kaj tumuloj kune formas grandegan sanktan pejzaĝon kreita dum pli ol 1500 jaroj. Tiu elstara ejo estas reprezentanta por multe pli larĝa megalita zono en la regiono, kiu laŭ grandeco, densitecco kaj komplekseco ŝajnas esti senkonkurenca ie ajn en la mondo. 

Ĝi kalkulas 11 kromleĥojn, ĉiu kun pilastroj de 2 metroj altaj de proksimume 2 m da alteco kaj pezante 7 tunojn, la plej granda mezurante 2,59 m da alteco. La zono kovras 1,63 ha. La kromleĥoj enhavante ĉiun dekon da pilastroj havante diametron inter 4 ĝis 6 metroj, instalitaj en du vicoj, unu el 4 kromleĥoj, la alia el 7, entute 11 kromleĥoj.

Unesko monda heredaĵo
---------------------

En 2006, la loko Wassu estis enskribita en la listo de la monda heredaĵo kiel parto de la megalitaj cirkloj de Senegalio-Gambio, kune kun la ŝtoncirkloj Sine Ngayène kaj Wanar (ambaŭ en Senegalo) kaj tiu de Kerbatch (en Gambio),

Vidu ankaŭ
----------

* Kromleĥo

Eksteraj ligiloj
----------------

La ŝtoncirkloj de Wassu – kolekto de bildoj, videoj kaj sondosieroj.

Referencoj
----------

1. ↑  (angla) Andy B. Senegambia circles, 1-a oktobro 2008.
2. ↑  Unesco monda heredaĵo
**Meza Frankio** (latine *Francia media*) estis mallongdaŭra Frankia regno kiu estis kreita en 843 fare de la Traktato de Verdun post intermita enlanda milito inter la nepoj de Karolo la Granda rezultis en divido de la unuigita imperio. Meza Frankio estis atribuita al la imperiestro Lotaro la 1-a, nome plej aĝa filo kaj sukcedanto de la imperiestro Ludoviko la 1-a. Lia regno enhavis la imperiajn urbojn Akeno, nome sidejo de Karolo la Granda, same kiel Pavia sed mankis geografia aŭ etna kohero kiu helpis ties survadon kaj formadon de kerno de granda ŝtato, kiel okazis por Okcidentfranka imperio kaj por Orientfranka imperio. La Meza Frankio fariĝos la nedaŭra "Lotaringio" (posta Loreno).

Bibliografio
------------

* John M. Riddle: A History of the Middle Ages: 300–1500. Rowman & Littlefield Publishers, 2008. ISBN 978-0742554092.
* Timothy Reuter (eld.): The New Cambridge Medieval History, Volume 3: c. 900–c. 1024. Cambridge: Cambridge University Press, 2005. ISBN 9780521364478.
* Engreen, Fred E. (1945). "Pope John the Eighth and the Arabs". Speculum. 20 (3): 318–30. doi:10.2307/2854614.
Koordinatoj: 47° 58′ 43″ N 3° 48′ 38″ O﻿ / ﻿47.97861 °N, 3.81056 °O﻿ / 47.97861; 3.81056 (mapo)

**Butteaux** estas franca komunumo lokita en la departemento Yonne kaj en la regiono Burgonjo. Ĝi havis 265 loĝantojn laŭ censo plenumita en 2006.

Geografio
---------

Butteaux etendiĝas sur 7.55 km², kaj havis 265 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas 35 homoj po kvadrata kilometro. La komunumo situas en Yonne, en la nordokcidenta parto de Burgonjo.

Historio
--------

La departemento Yonne estis oficiale kreita la 4-an de marto 1790 dum la franca revolucio. 

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la komunumo S-ro Michel Fourrey, kiu do fariĝis la loka urbestro.

Administrado
------------

Butteaux apartenas al la kantono de Flogny-la-Chapelle, kies ĉefurbo estas Flogny-la-Chapelle. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Avallon, unu el la tri arondismentoj de la departemento Yonne.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Yonne
* Kantono de Flogny-la-Chapelle
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Pintvosta apuso** |
| --- |
|  |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Apodoformaj *Apodiformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Apusedoj *Apodidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Hirundapus* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***H. caudacutus*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Hirundapus caudacutus****(Latham, 1802) |
|
|
|
| Konserva statuso |
| {{{220px}}}**Konserva statuso: Malplej zorgiga** |
|
|  |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Sinonimoj |
|  |
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Pintvosta apuso  |

 |
| v • d • r |

La **Pintvosta apuso** aŭ **Blankgorĝa hirundapuso** (*Hirundapus caudacutus*), estas granda apuso. Ĝi estas la plej rapida birdo de ties speco, per forta flugilfrapo, kapabla flugi je 170 km/h, pli rapide ol aliaj apusoj.

Tiuj birdoj havas tre **mallongajn krurojn** kiujn ili uzas nur por alkroĉi sin al vertikalaj surfacoj. Ili konstruas siajn nestojn en rokofendoj de klifoj aŭ arbotruoj. Ili neniam surterigas volonte surgrunde (ĉar ili ne povus poste ekflugi) kaj pasas plej parton de siaj vivoj en aero dumfluge, manĝante insektojn kiujn ili prenas per siaj bekoj (etaj sed malgrande apertantaj).

Tiuj apusoj reproduktiĝas en rokaj montetoj de centra Azio kaj suda Siberio. Tiu specio estas migranta, kaj vintras sude en Aŭstralio. Ĝi estas rara vaganto en okcidenta Eŭropo, sed ĝi estis vidata tiom okcidente kiom ĉe Norvegio, Svedio kaj Britio.

La **Pintvosta apuso** aŭ **Blankgorĝa hirundapuso** estas granda birdo, simila laŭ grando al la Alpa apuso, sed diferenca, pli diketa. Ĝi estas nigra escepte pro la **blanka gorĝo**, kio nomigas la specion, blanka subvosto, kiu etendiĝas al la flankoj, kaj iom pli palbruna dorso.

La Pintvosta apuso ene de la genro *Hirundapus* ricevas tiun nomon pro la pinta fino de la vosto, kiu ne estas forkoforma kien en la tipaj apusoj de la genro *Apus*.

Referencoj
----------

* BirdLife International (2004). *Hirundapus caudacutus*. *Internacia Ruĝa Listo de Endanĝeritaj Specioj*, eldono de 2006. IUCN 2006. Elŝutita 11 Majo 2006. Ne minacata
**TOMCSIK József** (tomĉik) estis hungara kuracisto, mikrobiologo, serologo naskita en Aranyosgyéres la 19-an de majo 1898 kaj mortinta en Bazelo la 30-an de decembro 1964.

Kariero
-------

Tomcsik finis siajn studojn en Koloĵvaro kaj Budapeŝto (1922). Unue li laboris en instituto de bakterologio de Hugó Preisz, poste ĝis 1925 li studis en Usono subtenite de Fonduso Rockefeller. En jaroj 1926 – 27 li direktis en Pekino la sekcion de patologio de la universitato Rockefeller. En 1927 oni komisiis lin pri la direkto de serologia sekcio de Országos Közegészségügyi Intézet (Landa Publiksanafera Instituto). En 1932 li estis profesoro de la publiksanafero de la Universitato de Segedo. De 1936 li estis direktoro de la Országos Közegészségügyi Intézet, de 1943 profesoro de la universitato de Bazelo. En 1960 oni distingis lin per Memormedalo Robert Koch.

Verkoj
------

* *Pasteur und die generatio spontanea* (Basel, 1964).

Fonto
-----

* Magyar Életrajzi Lexikon


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 337344
* GND: 1047134993
* VIAF: 95210192
* ISNI: 0000 0000 8007 2899
 |
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

 
***Pinta Krajono*** estas poemaro de la verkisto Reto Rossetti, verkita originale en Esperanto kaj publikigita en 1959 en La Laguna, Kanarioj, Hispanio, fare de Juan Régulo Pérez en sia kolekto Stafeto. Tiu eldono de 130 paĝoj kaj 1000 ekzempleroj, ĝuas la ilustraciadon de kvar desegnoj de Paul Klee.

Enhavo
------

La verko konsistas el tri partoj, el kiuj la unua, pli heterogena, kolektas poemon majoriotate dediĉitaj al grandaj figuroj de la esperanta literaturo kiaj Raymond Schwartz, Gaston Waringhien, Kalman Kalocsay, Marjorie Boulton, Julio Baghy, William Auld, Cezaro Rossetti ktp. El kelkaj oni omaĝas, imitas aŭ parodias la stilon. Ankoraŭ en tiu unua parto sekvas grupo da poemoj (preskaŭ fabloj) kie aperas bestoj kiaj simio, urso, porko, kamelo, kaprino, kato ktp. La dua parto estas longa kaj ambicia (31 paĝoj) poemo *La jubilea eposo* verkita por la Universala Kongreso de 1955 okazinta en Bolonjo, Italio, kie oni prezentas la historion de lingvoj, de la lingva problemo kaj de Esperanto mem. Tiu eposo montras strukturon por scenigo akompane de intermezaj prezentadoj de diversaj ludoj kaj aferoj (muziko, kanto ktp). La tria parto titoliĝas *Mestizo de la mondo* kaj konsistas el sammetrikaj poemoj (kvar triversoj plus fino) keom malfermo kaj fermo (tri kvarversoj plus fino) pri arto, literaturo, la homo kaj ĝeneralaj filozofecaj temoj.

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Literaturo |

* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
* Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
* Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto
La **Akvofalo Hlbočianský** (slovake *Hlbočianský vodopád*) situas en la meza parto de la montaro Malgrandaj Karpatoj, okcidente de la vilaĝo Smolenice en la fino de valo Hlboča sur la teritorio de la Karsto de Smolenice. La Akvofalo sin verŝas tra kalkoŝtona sojlo, kiu ekestis pro erozio. Ĝi estas la sola akvofalo en ĉi montaro.
La aspekto de akvofalo dependas de la kvanto de la akvo alfluanta de la fonto Hlbočianský. El la fonto sin nutras akvokondukilo servanta por provizo de trinkakvo. Nun akvofalo funkcias kiel intermita nur post abundaj pluvoj kaj printempe dum neĝdegelado.

Aliro
-----

 - Sur verdmarkita turista memlerneja piedvojo. Ĉe akvofalo estas informtabulo.

Informtabulo
------------

Informtabulo sur turista memlerneja piedvojo.
**La traduko de teksto sur tabulo, kiu estis ligita kun akvofalo**:
"La plej tipa surfaca formo de la Karsto de Smolenice estas la 100 metrojn profunda valo Hlboča, kiu aperis pro kemika kaj mekanika aktiveco de fluanta akvo. Nuntempe la fontakvo, kiuj dum estinteco traflias la valon, estas kaptitaj sur la herbejo Vlčiareň kaj uzata kiel trinka akvo.
Interesa estas ankaŭ 9 metrojn alta ŝtona ŝtupo en fino de la valo, kie dum abundaj pluvo kaj neĝodegelo la akvofluo kreas intermitan akvofalon, la unusolan en la Malgrandaj Karpatoj.
Pro kirla movado de fluanta akvo malvaste super la akvofalo ekestis kirlaj potoj. Ĉe la formado de ĉi formoj, popole nomataj „kaldronetoj", grave aktivas la fluidiga aktiveco de la akvo."

Vidu ankaŭ
----------

Listo de slovakaj akvofaloj

* Kategorio Akvofalo Hlbočianský en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**József Trózner** estis rumanuja hungara komponisto, muzikinstruisto naskita en Marosvásárhely la 4-an de aŭgusto 1904 kaj mortinta en Târgu Mureș la 6-an de februaro 1989. Li estis la filo de Lajos Trózner.

Biografio
---------

József Trózner komencis siajn muzikajn studojn en Marosvásárhely kaj li daŭrigis en Vieno inter 1928-33 kiel lernanto de Richard Stöhr kaj Franz Schmidt. Inter 1947-49 li instruis en konsevatorio de Târgu Mureş kaj inter 1949 kaj 1971 en la *Arta Popollernejo*, sed li instruis ankaŭ en la muzikliceo (1949-60) kaj en la *Porinstruista Altlernejo* (1961-68). Li muzikigis kvazaŭ kvindek poemojn, interalie de Rainer Maria Rilke, Mihály Babits, JUHÁSZ Gyula, Jenő Dsida.

Komponaĵoj ĉefaj
----------------

* *C-dúrszimfónia* (1935);
* *Fisz-moll vonósnégyes* (1935);
* *D-dúr hegedű-zongoraszonáta* (1950));
* *Székely rapszódia* (1951).

Literaturo
----------

* Molter Károly: *Rilke-est Marosvásárhelyen* (Maros, 1930. szept. 19.);
* H. A.: T. J. szerzői estje (Szabad Szó, 1947. dec. 13.);
* V. Cosma: Muzicieni români (Bukarest, 1970);
* Popescu: Repertoriul general al creaţiei muzicale româneşti (1981);
* Terényi E.: T. J.-ről négy dala apropóján (Utunk, 1982. jan.).

Fonto
-----

* Magyar Életrajzi Lexikon
**Permeskulturo** - angle *permission culture* - estas termino en sia angla formo ofte uzata fare de 
la usona juristo kaj verkisto Lawrence Lessig kaj aliaj aŭtorrajtaj aktivistoj por priskribi socion en kiu kopirajtaj limigoj estas ĉieaj kaj plifortigitaj tiel ke ĉiuj uzoj de kopirajtitaj verkoj devas esti eksplicite luataj kaj kontrakte permesataj. Tiu havas kaj ekonomiajn kaj sociajn implikaĵojn: en tia socio, posedantoj de kopirajto povus postuli pagon por ĉiu uzo de laboro kaj, eble pli grave, jure procesi kontraŭ aliaj verkistoj kiuj verkis ion iom similan al la propra verkaĵo, akuzante ke la alia verkaĵo estus "derivita laboro", do prilaboraĵo de la propra ideo. 

jen anglalingva bildstrio el la serio Mimi & Eunice pri permeskulturo. Mimi diras: *Ĉio kion mi faras liberas.* [Vi rajtas] *kopii, dividi, re-uzi, kion ajn. Do bonvolu ne demandi mian permeson. Vi jam havas ĝin!* Eunice diras: *Ĉu mi rajtas citi vin?*
Lawrence Lessig priskribas permeskulturon en kontrasto kun libera kulturo. Dum permesulturo priskribas socion en kiu antaŭaj kreintoj aŭ tiuj kun potenco devas koncedi al homoj permeson uzi materialon, libera kulturo certigas, ke ĉiu ajn povas krei sen limigoj de la pasinteco.

Piednotoj
---------

1. ↑  Lawrence Lessig: *"Free Culture — How Big Media Uses Technology and the Law to Lock Down Culture and Control Creativity"*, 2004 angle

Vidu ankaŭ
----------

* rajtocedo
* libera verko
* justa uzo
* Krea Komunaĵo
**Akvofalo de Juraňov torento** (slovake *Vodopád Juráňovho potoka*) estas akvofalo en Juráňova Valo (slovake *Juráňova dolina*), kiu estas norda valo en montaro Okcidentaj Tatroj en distrikto Tvrdošín en Slovakio. Ĉi tiu valo troviĝas proksime de slovaka-pola limo sub la ĉefa tatra montoĉeno sub la monto Bobrovec. Sur la teritorio de valo troviĝas nacia natura rezervejo. Tuta teritorio apartenas al vilaĝo Vitanova kaj troviĝas sur la teritorio de Nacia parko Vysoké Tatry, kiu estas la plej malnova nacia parko en Slovakio.
La akvofalon kreas Tomanovský torento (slovake *Tomanovský potok*), kiu apartenas al riverbaseno de Orava kaj estas en la alteco 900 m.s.m. La torento fluas tra 4 km longa valo kaj kreas akvofalon en suba parto de valo.
Deveno de akvofalo estas tektonika en kalkoŝtono sur kontakto de rokaĵoj kun diversa grado de rezisto al akva erozio.

Aliro
-----

Nuntempe akvofalo estas rekte alirebla per ruĝmarkita  turistapiedvojo de Oravice, kiu poste kuniĝas kun verdmarkita  piedvojo sur monto Bobrovec (pl: Bobrowiec).

Vidu ankaŭ
----------

Listo de slovakaj akvofaloj

Fonto de informoj kaj bildo de akvofalo
---------------------------------------

Paĝaro de Stata protekto de naturo de Slovakio pri slovakaj akvofaloj (slovake):

*
La stadiono **Matmut Atlantique** (ankaŭ nomata *Stade Bordeaux-Atlantique*) estas la plej granda stadiono en la urbo Bordozo de Francio: ĝi povas gastigi 42 052 spektantojn dum futbalaj aŭ rugbeaj maĉoj. La stadiono estis inaŭgurita la 23-an de majo 2015, kaj estas posedaĵo de la urbo Bordozo. La futbala klubo *Girondins Bordeaux* okazigas siajn hejmajn matĉojn tie.

En septembro 2015 la franca asekura konzerno Matmut (*Mutuelle d'assurance des travailleurs mutualistes*) por la daŭro de dek jaroj, do ĝis 2025, aĉetis la nomajn rajtojn de la stadiono, kiu tial de tiam havas la nomon **Matmut Atlantique** (la dua vorto, aludo al la proksima atlantika oceano, estas referenco al la antaŭa nomo *Stade Bordeaux-Atlantique*).

Krom futbalo aŭ rugbeo, la stadiono kapablas enteni aliajn sportajn konkuradojn, kaj povas okazigi koncertojn kaj grandajn spektaklojn. Ĝi interalie estas unu el dek eventejoj de la Eŭropa Futbala Ĉampionado 2016.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo

* Kategorio Stadiono Matmut Atlantique en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Koordinatoj: 49° 52′ 55″ N 17° 12′ 33″ O﻿ / ﻿49.88194 °N, 17.20917 °O﻿ / 49.88194; 17.20917 (mapo)

Turisma pado transverse de akvofaloj Rešov
Ĉefa akvofalo
**Akvofaloj Rešov** (ĉeĥe *Rešovské vodopády*) estas akvofaloj en valo sur supra akvofluo de rivereto Huntava, proksimume 1,5 km de vilaĝo Rešov, la plej granda en montaro Nízký Jeseník. La rivereto tra ĉi tie kondukas tra profunda, malllarĝa kanjono tra kelke da akvofaloj kaj kaskadoj.

Protekto de la naturo
---------------------

La teritorio estas protektata kiel **nacia natura rezervejo Akvofaloj Rešov** ekde la jaro 2013 (NNM jam ekde la jaro 1966), havas areon 71,6 ha. En la kanjona valo konserviĝis ĉirkaŭ la avofaloj devenaj abiofagoj kun veraj filikoj. Grandan natursciencan signifon havas muskaj biocenozoj de ombraj rokoj, humidaj ŝtobegoj kaj falintaj arbotrunkoj.

Fotografioj
-----------

* 
* 
* 
*

Literaturo
----------

* *Nejkrásnější vodopády České republiky,* průvodce, strana 252, Rešovské vodopády*, ISBN 978-80-200-1779-6*
**Akvofalo Skok** (eo:*Salto*) estas akvofalo en nacia naturrezervejo, kiu troviĝas sur la teritorio de urbo Vysoké Tatry en Valo de Mlynica (slovake *Mlynická dolina*) en montaro Altaj Tatroj en distrikto Poprad en Slovakio. Ĝi troviĝas sur la teritorio de Nacia parko Vysoké Tatry.
La akvofalon kreas Torento de Mlynica (slovake *Mlynica*), kiu apartenas al riverbaseno de Poprad kaj estas en la alteco 1725 m.s.m. Alteco de akvofalo estas 10m kaj ĝia larĝeco sur la trafaleĝo estas 1m. Rokaĵo en kiu kreiĝis akvofalo estas granodiorito. La akvofalo falas tra sojlo de lageto kaj ĝi kreiĝis post la retiriĝo de glaciaĵo en la montaro post la fino de lasta glaciepoko.

Lago super la akvofalo Skok

Aliro
-----

De Štrbské Pleso sur markita turistapiedvojo ĉirkaŭ ¾ de horo ĝis fino de Mlynica valo al Selo de Bystrá.

Vidu ankaŭ
----------

Listo de slovakaj akvofaloj

Fonto de informoj
-----------------

Paĝaro de Stata protekto de naturo de Slovakio pri slovakaj akvofaloj (slovake):

* 

* Akvofalo Skok en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Akvofalo Skok en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
מראה כללי של התלPanorama vido de la monteto

Pamukkalela kalkoŝtonaj terasoj de Pamukkale
la kalkoŝtonaj terasoj dum printempo 1987
la kalkoŝtonaj terasoj dum printempo 1987
**Pamukkale** (turke por *kotona fortikaĵo*) estas vilaĝo proksime de la urbo Denizli en la sudokcidento de Turkio. Ĝi apartenas al la provinco Denizli kaj al la Egea regiono de Turkio. Sian nomon la loko ricevis de la impresaj terasoj el kalkoŝtono, kiuj tra la jarmiloj formiĝis per minerala akvo el varmaj fontoj, kiu riĉas ke kalcia karbonato kaj dum la fluo malsupren deponigis ĉiam pli da kalko ĉe la roka deklivo, tial ke ekestis naturaj ŝtupoj, terasoj kaj malgrandaj lagetoj, vere iom similaj al amaso de kotono.

Dum la dua duono de la 20-a jarcento la terasoj pro la supre konstruitaj hoteloj, uzantaj la varman mineralan akvon, pli kaj pli disfalis kaj parte perdis la tipe blankan koloron. Pro tio ĝis la jaro 1998 ĉiuj tieaj hoteloj malkonstruiĝis. Per ruza akviga sistemo fakuloj provas restarigi la originan naturan staton de la kalkoŝtonaj terasoj.

Apud Pamukkale situas la ruinoj de la antikva urbo Hierapolis. Kune kun tiu antikva loko, la kalkoŝtonaj terasoj estas listigitaj Monda Kultura Heredaĵo de UNESKO.

Similaj kalkoŝtonaj terasoj troviĝas ĉe la "mamutaj" varmaj fontoj "Mammoth Hot Springs" en la Nacia Parko Yellowstone en Usono kaj Egerszalók en Hungario.

Partnera urbo
-------------

* Eger en Hungario

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Pamukkale en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Informoj pri Pamukkale itale; germane; angle
* Pliaj turismaj informoj pri Pamukkale[*rompita ligilo*] germane
* vojaĝa raporto pri Pamukkale kun multaj fotoj[*rompita ligilo*] germane


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 237145
* GND: 4801787-5
* VIAF: 243210708
* BNF: 12074207t
* NKC: ge798387
 |
**Archibald John ASHLEY** [aŝli] (naskita la 1-an de aŭgusto 1884 en Kent; mortinta la 11-an de aprilo 1943) estis angla esperantisto kaj anglikana pastro.

De 1915 ĝis 1935 li estis paroĥestro en Farnley Tyas, de 1935 ĝis 1942 en Rastrick, ambaŭ lokoj apud Huddersfield.

Li esperantiĝis en 1906, iniciatis fondon de Eklezia Esperantista Ligo en 1913, kies sekretario li iĝis de 1913 ĝis 1925; poste li neoficiale daŭrigis tiun laboron.
En la ligo li kolektis ekleziulojn-protestantojn. Celo estis per Esperanto kunigi la laboron de diversaj eklezioj kaj krei laborkomunumon inter ili.

Libro de Komuna Preĝo
Li redaktis kaj parte tradukis *La Libron de Komuna Preĝo.* Li redaktis ankaŭ la *Eklezian Revuon* inter 1917 kaj 1922.

Tradukoj
--------

* William Shakespeare: *La tragedio de Reĝo Lear* (1924, kun Curry)
* William Shakespeare: *Tri lirikoj* (1924, muziko de Matthew Francis Coates)

Fontoj
------

1. ↑  *Niaj mortintoj 1939–1945.* En: *Esperanto* septembro-oktobro 1946, paĝo 2.

  


|  |  |
| --- | --- |
|  Kopirajto | Ĉi tiu artikolo baziĝas (parte aŭ tute) sur artikolo el la **Enciklopedio de Esperanto**.

---

La originala teksto kontroleblas en interreta arkivo de la fonto. |



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 9639
* GND: 112625679X
* LCCN: no2008070444
* VIAF: 26874482
 |
Porto Colom, en la municipo Felaniĉo.
MapMapo de Felaniĉo
**Felaniĉo** (en hispana *Felanich* kaj en kataluna kaj oficiale *Felanitx*) estas loĝloko kaj municipo en la nordorienta parto de la komarko *Migjorn* (sudo), en la insulo Majorko, Aŭtonoma Komunumo Balearoj. Sur la marbordo de la Mediteraneo, tiu municipo limas kun Santañí, Campos, Porreras, Villafranca de Bonany kaj Manacor.

La felaniĉa municipo enhavas la loĝlokojn Felaniĉo — municipa ĉefurbo —, Porto Colom (Portocolom), s'Horta, Cas Concos d'es Cavaller, Son Mesquida, Son Prohens (Son Proenç), Cala Ferrera, Son Valls, Son Negre, es Carritxó kaj Cala Serena.

La plej altaj pintoj de la municipo estas la jenaj: San Salvador (509 metroj), kie estas monaĥejo samnoma; Sa Comuna (429 metroj); kaj la kastelo de Santueri (408 metroj), uzita antaŭ la konkero de la insulo fare de Jakobo la 1-a de Aragono.

* Felaniĉo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Felaniĉo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 716037
* GND: 7702036-4
* LCCN: n79119189
* VIAF: 145406730
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Felben-Wellhausen (stacidomo). |



**Felben-Wellhausen** estas komunumo en la distrikto Frauenfeld de Kantono Turgovio, Svislando. Ĝi havis 2 286 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007, kiu nombro modeste kreskis al 2 394 ĝis la 31-a de decembro 2009.

Geografio
---------

Fakatrabdomo en Felben-Wellhausen
Felben-Wellhausen situas en la Turvalo sude de la rivero Turo oriente de la kantonĉefurbo Frauenfeld. La komunumo konsistas el la municipoj kaj setlejoj Felben, Wellhausen, Römerstrooss, Guetebärg kaj Welebärg.

Najbaraj komunumoj
------------------

Felben-Wellhausen limas en nordo al Pfyn, en oriento al Hüttlingen, en sudo al Thundorf, en okcidento al Frauenfeld, kaj en ordokcidento al Warth-Weiningen.

Trafiko
-------

La stacidomo de Felben-Wellhausen situas ĉe la trajnlinio de Svisaj Federaciaj Fervojoj de Zuriko tra Vinterturo kaj Weinfelden al Romanshorn kaj estas servata de la regiona trajnlinio 30 de THURBO AG. La komunumo ankaŭ havas facilan aliron al la nacia aŭtoŝoseo A1.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Felben datiĝas el la jaro 1178 kiel *Velven*.

La politika komunumo Felben-Wellhausen estis kreiita la 1-an de januaro 1983 per la kunigo de la du malnovaj municipkomunumoj Felben kaj Wellhausen.

Vidu ankaŭ
----------

* Felben-Wellhausen (stacidomo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la komunumo Felben-Wellhausen
* Felben-Wellhausen en la Historia Leksikono de Svislando

* Kategorio Felben-Wellhausen en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Frauenfeld |
| --- |
| Basadingen-Schlattingen • Berlingen • Diessenhofen • Eschenz • Felben-Wellhausen • Frauenfeld • Gachnang • Herdern • Homburg • Hüttlingen • Hüttwilen • Mammern • Matzingen • Müllheim • Neunforn • Pfyn • Schlatt • Steckborn • Stettfurt • Thundorf • Uesslingen-Buch • Wagenhausen • Warth-Weiningen |  |

 |
**Absoluta idealismo** estas ontologie monisma filozofio ĉefe asociata kun G. W. F. Hegel kaj Friedrich Schelling, ambaŭ el kiuj estis filozofoj de la germana idealismo de la 19a jarcento. Tiu etikedo estis ligita ankaŭ al aliaj kiel Josiah Royce, usona filozofo kiu estis ege influita de la verkaro de Hegel, kaj al britaj idealistoj. Formo de idealismo, absoluta idealismo estas la versio de Hegel pri kiel la esto estas komprenebla kiel tut-inkluda tuto (*das Absolute*). Hegel asertis, ke por la pensado de la subjekto (homa racio aŭ konscio) por koni sian objekton (la mondo) entute, devas esti iel identeco de pensaro kaj estado. Alimaniere, la subjekto neniam havas aliron al la objekto kaj ne estus certeco pri ajno de nia kono de la mondo. Por kompreni la diferencojn inter pensaro kaj estado, tamen, same kiel ties riĉecon kaj diversecon, la unueco de pensaro kaj estado ne povas esti esprimitaj kiel la abstrakta identeco "A=A". Absoluta idealismo estas la klopodo pruvi tiun unuecon uzante novan "spekulativan" filozofian metodon, kiu postulas novajn konceptojn kaj regulojn de logiko. Laŭ Hegel, la absoluta grundo por la esto estas esence dinamikan, historian procezon de neceso kiu disvolviĝas per si mem en la formo de pliiĝantaj kompleksaj formoj de estado de konscio, finfine rezultas en la tuta diverseco en la mondo kaj en la konceptoj kun kiu oni pensas kaj faras sencon de la mondo.

La absoluta idealisma pozicio dominis en la filozofio de la 19a jarcento de Anglio kaj Germanio, kaj faris malpli da influo super Usono. La absoluta idealisma pozicio estu distingenda el la subjektiva idealismo de Berkeley, de la transcendenta idealismo de Kant, aŭ de la post-Kant-a transcendenta idealismo (konata ankaŭ kiel **kritika idealismo**) aŭ Fichte kaj de la frua Schelling.

Notoj
-----

1. ↑  Absolute Idealism – Britannica.com
2. ↑  La termino *absoluter Idealismus* aperas por la unua fojo en la verko de Schelling nome *Ideen zu einer Philosophie der Natur als Einleitung in das Studium dieser Wissenschaft* (*Ideoj por filozofio de naturo: kiel Enkonduko al la studo de tiu scienco*), Vol. 1, P. Krüll, 1803 [1797], p. 80.
3. ↑   Frederick C. Beiser, *German Idealism: The Struggle Against Subjectivism, 1781-1801*, Harvard University Press, 2002, p. 3.
4. ↑  Nectarios G. Limnatis, *German Idealism and the Problem of Knowledge: Kant, Fichte, Schelling, and Hegel*, Springer, 2008, pp. 138, 166, 177.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 699119
 |
**Richard Allen Grenell** (naskiĝis la 18-an de septembro 1966) estis la usona ambasadoro al Germanio. Li estis antaŭe la plej longa servanta usona porparolanto ĉe la Unuiĝintaj Nacioj. Grenell ankaŭ servis nelonge kiel naci-sekureca porparolanto por Mitt Romney dum ties klopodo en 2012 iĝi prezidento de Usono, fariĝante la unua malkaŝe geja porparolanto de Respublikana prezidenta kandidato.

En septembro 2017, Donald Trump nomumis Grenell kiel la usonan ambasadoron al Germanio. Li konfirmiĝis de la Senato per voĉdono 56–42 la 26-an de aprilo 2018. Li prezentis siajn legitimaĵojn al la Prezidanto de Germanio la 8-an de majo 2018.

En marto 2019 Wolfgang Kubicki, la deputita prezidanto de la Libera Demokrata Partio, petis, ke Grenell estu elpelita el Germanio, deklarante, ke "Ia usona diplomato, kiu agas kiel alta komisionestro de okupa potenco, devas lerni, ke nia toleremo ankaŭ havas limojn." Carsten Schneider el la Socialdemokratia Partio diris, ke Grenell agas kiel "bubaĉo" kaj nomis lin "tuta diplomatia fiaskulo."

Referencoj
----------

1. ↑  "Mitt Romney’s Appointment of Gay Aide Richard Grenell Signals New Attitude".
2. ↑  "Mitt Romney's Gay Spokesman: A Milestone in Republican Politics".
3. ↑  "Trump picks 42 key administration nominees, including heads of NASA and Office of National Drug Control Policy".
4. ↑  "Senate confirms Grenell as ambassador to Germany over Democrats’ objections".
5. ↑  "German opposition politician calls for US ambassador to be expelled".

* Kategorio Richard Grenell en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Richard Grenell en Vikinovaĵoj (Liberaj novaĵoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 635105
* GND: 1139519832
* VIAF: 3642150518482403650001
 |
**Alsópáhok** [alŝOpAhok] estas vilaĝo en Hungario, en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Zala, en Distrikto Keszthely. Alsó signifas: suba, paro de la vilaĝo estas Felsőpáhok. Iama vilaĝo *Nemesboldogasszonyfa* [nemeŝboldogasonjfa] apartenas al la municipo.

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 18 km²
* Loĝantaro: 1330
* Poŝtkodo: 8394
* Telefonprefikso: 83
* Koordinatoj: 46°45′38″N 17°10'25″E

Situo
-----

Alsópáhok situas sur ebenaĵo, laŭ ĉefvojo Keszthely-Lendava. Hévíz kaj Keszthely troviĝas po 4, Balatonszentgyörgy 15, Pacsa 16, Zalaszentgrót 26, Zalakaros 28, Tapolca 30 km-ojn.

Historio
--------

La loko estis loĝata jam dum la kuprepoko, bronzepoko kaj ferepoko. La vilaĝo estis unuafoje menciita en 1259 en formo *"Paah"*. Baldaŭe al tiu nomo aldoniĝis ankaŭ Hosszú [hosU] (=longa). Dum la kontraŭturkaj bataloj la vilaĝo suferis multe. Ekde 1996 hotelo funkcias en Alsópáhok.

Vidindaĵoj
----------

* romkatolika Preĝejo Sankta Kruco (Alsópáhok) de 1778
* romkatolika preĝejo de 1936 en Nemesboldogasszonyfa
* fiŝkaptista lago

Famuloj
-------

En Alsópáhok mortis katolika pastro Ignác Vezerle.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 295731
* LCCN: n93116102
* VIAF: 147900017
* NKC: ge780501
 |
**Valparaíso de Goiás** estas brazila municipo kaj urbego de la subŝtato Gojaso. La loknomo devenas de ĉiliano veninta el Valparaíso.

Bazaj informoj
--------------

Valparaíso de Goiás en la subŝtato (ruĝe, apenaŭ videbla)
* Loĝantaro: 146,694 (en 2013)
* Supermara alteco: 1088 m
* Areo: 608 km²
* Telefonkodo:
* Poŝtkodo: 72870-000
* Horzono: UTC -3 (somere UTC -2)
* 16° 04′ 07″ S 47° 58′ 35″ U﻿ / ﻿16.06861 °S, 47.97639 °U﻿ / -16.06861; -47.97639 (mapo)

Geografio
---------

Valparaíso de Goiás situas sur altebenaĵo en meza parto de la lando. La distanco al la subŝtata ĉefurbo Goiânia estas 35 km. La najbaraj municipoj estas okcidente Novo Gama, norde Santa Maria (Federacia Distrikto), oriente Cidade Ocidental kaj sude Luziânia.

Historio
--------

Panoramo de Valparaíso de Goiás
En Valparaíso de Goiás komencis loĝadi en 1979. La oficiala fondo okazis en 1995. Ĉiuj loĝantoj vivas en la urba areo, ĉar ekzistas neniu kampara areo.

Ekonomio
--------

En Valparaíso de Goiás la ĉefa industrio estas produktado de mebloj.

Klimato
-------

La vetero en Valparaíso de Goiás estas tropika kun alteca influo. La seka sezono daŭras de aprilo ĝis aŭgusto, la ceteraj monatoj apartenas al la pluva sezono.

Trafiko
-------

La grandurbo estas tranĉita per aŭtovojo BR 040 kaj fervoja linio.

Vidu ankaŭ
----------

* Kategorio Valparaíso de Goiás en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Municipoj de Gojaso

Eksteraj ligiloj
----------------

* portugale Oficiala paĝo

Referencoj
----------
Panoramo de Valtelino

**Valtelino** (lombarde: **Valtulina**; itale:**Valtellina**; germanlingve: **Veltlin**; romanĉe: **Vuclina**) estas valo kaj regiono de supra parto de rivero Adda, en la provinco Sondrio, en Lombardio (norda Italio).

Geografio
---------

Valtelino etendiĝas de la fonto de Adda (Ortles-montaro) okcidenten ĝis la Lago de Como, inter la Berninaj kaj Bergamaj Alpoj. La okcidenta fino de Valtelino troviĝas en la valo de la rivero Adiĝo aliflanke de la Stelviopasejo (2756 m).

Historio
--------

La valo en la antikvo konsistigis la sudan parton de la provinco *Raetia*. Ekde la 6-a ĝis la 13-a jarcento luktis por ĝi Milano kaj la episkopoj de Como; en la 16-a kaj 17-a jarcento Milano kaj la kantono Grizono (en Svislando). En 1522 la grizonanoj konkeris kaj okupis la valon, kaj ek de 1639 ĝis 1797 ĝi estis integrita parto de Grizono, dum la napoleonaj militoj sub franca regado. Poste ĝi fariĝis parto de la aŭstra Lombardio, kaj en 1859 estis aligita al la Itala Reĝlando.

Ekonomio kaj trafiko
--------------------

En la valo funkcias energiocentraloj, oni kultivas vitojn (vino *veltelini*); turismo gravas. La plej granda urbo estas Sondrio.

La fervojon de Valtellina (67 km+39 km) elektrizis la hungara Kálmán Kandó (1899-1902).

De Tirano Valtellina estas ligita kun la Retia Fervojo trans la Berninopasejo kun Svislando.

* Kategorio Valtelino en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Valtellina en la Historia Leksikono de Svislando
**Abstrakta datumtipo** estas datumtipo difinita nur per la aro da operacioj (operacisimboloj aŭ funkcinomoj) aplikeblaj al ties objektoj, sen indiko pri la interna prezento de iliaj valoroj kaj sen programkodo de la operacioj. La epiteto *abstrakta* esprimas ĝuste tion, ke la interna strukturo de la objektoj de abstrakta datumtipo estas kaŝita de la ĝin uzanta programisto.

Abstrakta datumtipo difinas la sortimenton da bazaj funkcioj por manipuli ĝiajn objektojn en ajna eventuala realigo — kian oni povas nomi *konkreta datumtipo* aŭ datumstrukturo.

En programado abstraktajn datumtipojn oni kutime prezentas per interfaco kaŝanta la konkretajn datumstrukturojn. La programistoj manipulas la objektojn de la abstrakta datumtipo sole nur per tiuj interfacaj funkcion, kio ebligas ŝanĝi la komkretajn datumstrukturojn kaj verki abstraktajn algoritmojn por diversaj datumstrukruroj (ekz-e ordigon por abstraktaj tabeloj, surbaze de abstrakta kompara funkcio). Tio respondas al enkapsuligo en la objektema programado.

Vidu ankaŭ
----------

* Arbo (datumstrukturo)

* Kategorio Abstrakta datumtipo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Bohema Klubo Esperantista en Wien** estis organizo de vienaj ĉeĥoj-esperantistoj. La organizon fondis kaj gvidis Karel Macháček.

La fondiĝon de la klubo priskribis ĝia vicprezidanto Rudolf Koutník jene:

*En oktobro 1908 aperis en „Vídeňský Denník" kelklinia noto, ke Karel Macháček parolados pri la helpa lingvo internacia Esperanto kaj ke li poste malfermos senpagan kurson. Pro scivolemo mi vizitis lian paroladon per kiu mi estis gajnita por nia afero. Ĉe tiu okazo mi ekkonis la tablan societon de Macháček kaj ĝian helplaboron por la nacio, konsistantan en kolektado de mondonacoj kaj aranĝado de bibliotekoj por la germanige minacataj regionoj de Moravio kaj Silezio de kiu laboro Macháček estis animo. Post finiĝo de la kurso kelke da ni fervoruloj kuniĝis kaj efektivigis lian ideon fondinte la „Boheman Klubon Esperantistan" en Wien, kies unua ĝenerala kunveno (21.V.1909) unuanime elektis lin prezidanto, kiun funkcion li okupadis ĝis sia morto. Estis interese aŭskulti lian instruadon, kun kia amo li sciis paroli pri Esperanto, kiel li posedis la tutan lingvan materialon, kiel li estis informita pri la tuta movado. Lia nelacigebla energio estis plene dediĉita al Esperanto; en diversaj kvartaloj de Wien li aranĝadis senpagajn kursojn, en la lokaj gazetoj bohemaj li publikigadis propagandajn artikolojn, kaj oni ne povas imagi, kia estis lia doloro, se antaŭjuĝema redaktoro ilin aŭ ne presigis aŭ ŝanĝis je domaĝo por Esperanto.*
Skema ilustraĵo
Abatopreĝejo Saint-Julien en Brioude, absido kun absidkapelaro
**Absidokapelo**j estas kapeloj aranĝitaj ĉirkaŭ duoncirkla aŭ plurlatera ĥorejo aŭ ĥorĉirkaŭirejo, alia nomo estas **radiuskapelo**. La tuta ensemblo de tiaj kapeloj nomiĝas **absidokapelaro**.

Absidokapeloj troviĝas en mezepokaj preĝejoj en unueco kun ĥorĉirkaŭirejo, aparte je pilgrimpreĝejoj, ekzemple sur la Jakoba Vojo al Santiago-de-Kompostelo. En historiaj pilgrimpreĝejoj la kapeloj servis al procesioj de pilgrimoj, oftaj en la mezepoko, kiuj enpaŝis trans unu el la flankaj navoj, por post ĉirkaŭado de la ĥorejo elpaŝi trans la kontraŭa flanknavo. Dume ilia vojo kondukis ilin ofte preter multaj relikvoj ekspoziciitaj sur multaj altaroj en kapeloj, pro kies adoro ili estis venintaj. Ne laste ĉi tiuj kontribuis al la donacemo de la pilgrimoj.

La ofteco de kapeloj en historiaj preĝejoj rezultis ankaŭ, se tiuj apartenis al ordeno, kies pastroj bezonis sufiĉan nombron da altaroj, por ke ili povu plenumi sian devon celebri diservojn. En tiaj preĝejoj ekzistas diversaj kapelspecoj. La nombro de kapeloj diferencas kaj dependas de la grando de la ĉirkaŭĥoreja spaco. Ili tenas unu al la alia ofte pli malpli larĝajn distancojn, en kiuj parte videblas la ekstera muro kaj en kiuj estis rezervitaj unuopaj fenestroj. En aliaj kazoj ili senpere intertuŝas, ekzemple en la katedralo de Kolonjo.

Absidokapeloj plejofte staras sur duoncirkloformaj planoj, foje direkten al ĉirkaŭirejo plilarĝigitaj per mallongaj rektanguloj. Iliaj plejofte duonrondaj eksteraj muroj transiras en analogajn partovolbojn. En romanika arĥitekturo tiuj estas plejparte duonaj sfersegmentoj aŭ duonaj kupoloj, kiuj eble estas pliampleksigitaj per mallongaj barelvolboj. En la gotika arĥitekturo estas duonaj krucripovolboj. Ili ĉiam estas prilumataj de unu aŭ pluraj fenestroj.

Romanikaj preĝejoj kun ĥorĉirkaŭirejo kaj absidokapelaro estas ekzemple Notre-Dame-du-Port de Clermont-Ferrand, Sankta Stefano de Nevers, Dipatrino de Châtel-Montagne, al la gotikaj preĝejoj tiaspecaj apartenas la katedralo de Kolonjo kaj aliaj.

Literaturo
----------

* Donat F. Grueninger: *„Deambulatorium Angelorum" oder irdischer Machtanspruch? Der Chorumgang mit Kapellenkranz – von der Entstehung, Diffusion und Bedeutung einer architektonischen Form.* Reichert, Wiesbaden 2004, ISBN 3-89500-377-8. (Surreta recenzo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Absidokapelo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Difino en beyars.com Arkivigite je 2016-02-02 per la retarkivo Wayback Machine
* Ekzemplaj preĝejoj kun absidkapelaro