recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
*Ne konfuziĝu kun la Fondaĵo Ramon Llull*

---

stando de la institucio *Institut Ramon Llull* en la frankfurta librofoiro 2012 (pliaj fotoj sube)
La institucio **Institut Ramon Llull** (katalune; hispane *Instituto Ramon Llull*) estas katalunia kultura instituto, kiu dediĉiĝas al la disvastigo de la kataluna lingvo kaj kulturo. La instituta nomo honorigas la katalunan klerulon Ramon Llull (1232–1316) de la baleara insulo Majorko.

La institucion la 5-an de aprilo 2002 fondis la du hispaniaj aŭtonomaj komunumoj Katalunio kaj Balearoj.

Post la regiona parlamenta baloto de marto 2003 en la aŭtonoma komunumo Balearoj la tiea maldekstra registara koalicio transdonis la povon al konservativa registaro, kaj la rilatoj inter la du kontraktaj partneroj malpliboniĝis. Sekve la baleara registaro la 25-an de junio 2004 retiriĝis el la engaĝiĝo en la instituto.

La instituto kun certagrada subteno de la Instituto Cervantes, la kultura instituto de Hispanio (fakte de la hispana lingvo), subtenas la katalunan lingvon kaj kulturon, kaj en la tradicia teritorio en kiu parolatas la lingvo (do la nordoriento de Hispanio, la ŝtateto Andoro kaj la lima regiono de la pli norda ŝtato Francio), kaj en aliaj partoj de Hispanio, kaj en aliaj landoj. Internacie aparte la frankfurta librofoiro, kies gasta lando en 2007 estis Katalunio, signife kontribuis al la diskonatigo de la kataluna literaturo ekster Katalunio.

Fine de 2007 la aŭtonomiaj registaroj de Katalunio kaj Balearoj plus la registaro de Andoro interkonsentis refondon de la instituto Ramon Llull per tiuj tri katalunlingvaj regionoj kaj per tio doni pli fortan voĉon al la subteno de la kataluna lingvo kaj kulturo en eksterlando.

Menciindas, ke la eŭskoj (kun Eŭska Instituto Etxepare) kaj la katalunoj (kun Institut Ramon Llull) estas la nuraj du neŝtataj nacioj kun tia sofistika kaj strategia kultura organizo por establi enlandan kaj eksterlandan reton de kulturajn organizaĵoj.

| **Jen du pliaj e-istaj fotoj de la instituta stando en la Frankfurta librofoiro 2012:**      |
| --- |
|  |  |

  

Laŭ la stato de aŭtuno 2012, direktoro de la instituto estas *Vicenç Villatoro*. Eksterlandaj oficejoj estas en Berlino, Londono, Novjorko kaj Parizo. Interalie en la frankfurta librofoiro de 2012, la instituto celebris sian dekjariĝon.

Notoj
-----

1. ↑  *Catalunya, les Illes Balears i Andorra acorden refundar l'IRL per garantir la màxima representativitat de l'organisme*, do "Katalunio, la Balearaj Insuloj kaj Andoro interkonsentas refondi la IRL por garantii la maksimuman reprezentecon de la organismo", artikolo de decembro 2007 en la instituta retejo (evidente katalune, en formato PDF)

Vidu ankaŭ
----------

* Instituto de Katalunaj Studoj

* Kategorio Institut Ramon Llull en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Eksteraj ligiloj
----------------

* oficiala instituta retejo (katalune, hispane kaj angle) Arkivigite je 2008-04-11 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 418247
* LCCN: nb2005008862
* VIAF: 130696535
* ISNI: 0000000121576226
* SUDOC: 143771752
* BNF: 16224035c
* NKC: xx0082373
 |
Abandonita ŝtonmino de gruzo ĉe Adelajdo, Suda Aŭstralio.
Abandonita ŝtonmino en Kerala, Barato.
**Ŝtonmino** aŭ ŝtonminejo estas plej ofte subĉiela minejo nome minejo kiu funkcias subĉiele, tio estas sur la surfaco de la tereno, diference de la subteraj, kiuj funkcias sub tiu. En tiuj elfosaĵoj oni akiras industriajn, ornamajn rokaĵojn aŭ volumenaĵojn. La ŝtonminoj estas ofte malgrandaj instalaĵoj, kvankam entute ties aro konsistigas probable la plej grandan volumenon de la tutmonda minado.

La produktoj akiritaj en la ŝtonminejoj, diference de la cetero de la minekspluatejoj, ne estas prilaboritaj per koncentrigo sed eble ĉefe per eltranĉado. La ĉefaj rokoj akiritaj el ŝtonminejoj estas jenaj: marmoro, granito, kalkoŝtono, travertino kaj ardezo.

Ĉiu ŝtonminejo havas pli malpli longdaŭran utilan vivon, kaj post ties elĉerpo, la abandono de la minagado povas rezulti en problemoj por la medio, ĉefe rilate al la detruo de la pejzaĝo.

Por ekspluatado de subĉiela minejo foje necesas elfosi, per mekanikaj resursoj aŭ per eksplodaĵoj, la terenojn kiuj kovras aŭ ĉirkaŭas la geologian formaĵon kiu formas la kuŝejon.

La subĉielaj minoj estas ekonomie enspezaj kiam la kuŝejoj estas ĉe la surfaco, eĉ se post malgranda kovro aŭ la karaktero de la tereno ne estas strukture taŭga por subtera laboro (kiel ĉe sablo aŭ gruzo). Kiam la profundeco de la kuŝejo pliiĝas, la ekonomia avantaĝo de la subĉiela mino malpliiĝas favore de la ekspluatado pere de subtera minado.

Vidu ankaŭ
----------

* Geomorfologio
* Geologio
* Listo de petroj
* Roka Montaro
* Roko (reliefa)
* Ŝtono
* Ŝtonminejo

Bibliografio
------------

* Javier Rodríguez Pardo (2009) (hispana). *Vienen por el oro, vienen por todo*. Buenos Aires : Fundación Centro de Integracion, Comunicación, Cultura y Sociedad (1a eldono). Argentina: Ediciones CICCUS. ISBN 978-987-9355-98-5.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Ŝtonmino en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Ŝtonmino en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 478766
* GND: 4058898-1
* LCCN: sh85109481
* NKC: ph508921
* BNE: XX526023
 |
La **Departementa domo** estas granda klasikisma historia monumento en Budapeŝto, en distrikto Belváros-Lipótváros tre proksime al Urbodomo de Budapeŝto.

Ĉeffasado de Departementa domo de Pest
Angula parto de Departementa domo de Pest

Historio
--------

En 1697 la departemento aĉetis domon konstruitan en la malfruaj 1680-aj jaroj. Ekde tiam la departementa administrado okazas tie seninterrompe. En la 18-a jarcento la domo estis kelkfoje pligrandigita, sed tio ne sufiĉis. Inter 1804 kaj 1841 pli nova domo estis konstruita en 3 etapoj. La unua etapo daŭris ĝis 1811, ene troviĝas la kunsida ĉambrego, (iam) la malliberejo kaj kapelo. Inter 1829-1832 ĉefe loĝejoj estis konstruitaj, ili iĝis kontoroj en la 1920-aj jaroj. Pro detruoj de Inundo de la Danubo (1838) signifaj partoj estis rekonstruitaj (tio estis la tria etapo). Tiutempe en Hungario estis la unua tia departementa domo, kie en la konstruaĵo havis lokon ĉiuj taskoj (kunsido, prokuroroj, departementestra loĝejo, arĥivo, juĝejo, malliberejo, loĝejoj por la administrantoj). La ekstera aspekto ekde 1841 restis senŝanĝa, nur en la interna parto okazis modernaj trakonstruoj.

Ĝis 1848 en la korto okazis pendumadoj, la malliberejo funkciis ĝis 1921.

Konstruaĵo
----------

Ĉeffasado de la duetaĝa konstruaĵo estas la plej impona parto, kie estas videbla 6 kolonoj, kiuj tenas timpanon, ene kun blazono. Inter la diversaj aloj 3 kortoj etendiĝas, inter ili estas vastaj trairejoj. Unu el la kortoj estas ornamkorto, kie juglandarbo pli ol 100 aĝa kreskas. Nuntempe oni aranĝas tie subĉielajn koncertojn. Tre proksime troviĝas la ornamĉambro, kie estas videblaj pentraĵoj pri István Széchenyi, Mihály Táncsics, Francisko Rákóczi la 2-a, Lajos Kossuth, György Dózsa, András Fáy.

* La ornamĉambroLa ornamĉambro
* La ornamkortoLa ornamkorto

Fontoj
------

* oficiala paĝo
* hungare
* Arkivigite je 2016-03-04 per la retarkivo Wayback Machine hungare

* Kategorio Departementa domo (Pest) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Ŝtono de Palermo.
La **Ŝtono de Palermo** estas la plej granda fragmento de nigra tomboŝtono (diorito) kiu havas gravuraĵojn pri okazintaĵoj ekde la antaŭdinastia epoko ĝis la kvina egipta dinastio, kiaj ceremonioj, brutar-censoj, jara nivelo pri la kresko de Nilo, kaj la nomo de la faraonoj. Ĝi ŝuldas sian nomon al la urbo Palermo (Italio), ĉar ĝi estas gardata tie en la Arkeologia Muzeo de Palermo.

La fragmento mezuras 43 cm longe kaj 30 cm larĝe, kvankam ĝi venas el tomboŝtono kiu povus mezuri du metrojn longe kaj 60 centimetrojn alte. Aliaj fragmentoj plej etaj de ĉi dokumento, aŭ alia simila, troviĝas en la Egipta muzeo en Kairo kaj en la Muzeo Petrie de Londono.

La teksto dividiĝas en tri horizontalajn registraĵojn

* La supera montras la nomon de la faraono de tiu periodo,
* La meza la elstarajn okazintaĵojn: festoj, brutarkalkulado, ktp,
* La malsupera indikas la plej altan niveln de la inundo de la rivero Nilo.

En la supera parto troviĝas la nomoj de pluraj antaŭdinastiaj regantoj de la Malalta Egiptio: «...pu», Seka, Ĥaaŭ, Tiuo, Tjeŝ, Neheb, Uaĝnar, Meĥet, kaj «...a».

* Kategorio Ŝtono de Palermo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Reĝa Palaco en Budapeŝto** apartenas al la plej gravaj turismaj allogaĵoj en la hungara ĉefurbo en Vár (distrikto). Ĝi estis sidejo de hungaraj reĝoj. La Reĝa Palaco estas ankaŭ historia monumento, kie estas videblaj gotiko, renesanco, baroko, krome la vido estas Monda Heredaĵo ekde 1987.

Reĝa Palaco (Budapeŝto)La reĝa palaco en la 16-a jarcento
Suda parto de la palaco
Aerfoto pri la palaco
Pordo en la palaco
Vido el Danubo al la palaco

Situo
-----

La palaco situas sur Monto Vár, en ties suda parto. La monto mem estas malalta longa monto, kiu sekvas direkton de Danubo.

Historio
--------

Post invado de la tataroj en 1242 oni komencis konstrui fortikaĵon por defendi loĝantojn de Buda. Ekde 1347 komenciĝis konstruado de la gotika reĝa palaco kun defenda sistemo, kiu daŭris du jarcentojn. Paŝo post paŝo la hungaraj reĝoj vivis jam en palaco en Buda. Precipe Sigismondo la 1-a (Sankta Romia Imperio) konstruis imponan palacon, sed ankaŭ aliaj reĝoj alkonstruis ion. Aparte menciindas pompa kortumo de Matiaso la 1-a. Tiel la fortikaĵo havas 3 partojn:

* serio de reĝaj palacoj en la suda parto
* palacoj de la magnatoj en la meza parto (ekzemple Palaco Sándor)
* ornamaj nobelaj domoj en la norda parto.

La reĝa palaco nun: A-D: Nacia Galerio; E: muzeo; F: biblioteko
Inter 1541 kaj 1686 la turkoj posedis la palacon, sed ili konstruis preskaŭ nenion, ĉar tiom sufiĉis al ili. Post daŭra sieĝo la fortikaĵo en 1686 estis rekonkerita de kristanaj fortoj. Tamen post akraj bataloj la Palaco estis preskaŭ tute detruita. La restaĵojn oni malkonstruis kaj inter 1714-23 konstruis la unuan malgrandan palacon. Ĝis 1780 la palaco fariĝis sidejo de universitato, poste sidejo de la palatino, ĉar la Habsburgoj vivis en Vieno. En la 19-a jarcento arkitektoj Miklós Ybl kaj Alajos Hauszmann konstruis la lastajn palaco-partojn. La lasta loĝanto de la Palaco estis Miklós Horthy ĝis 1944.

Post rekonstruado en la reĝa palaco trovis lokon Hungara Nacia Galerio, Tutlanda Biblioteko Széchenyi kaj historia muzeo.

Fontoj
------

* (En)

* Arkivigite je 2019-10-24 per la retarkivo Wayback Machine (En)

* Hungare kun multe da fotoj

* Kategorio Reĝa Palaco (Budapeŝto) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Disŝarĝoj de fulmo
**Ŝtormo** estas forta perturbo de la atmosfero, ordinare akompanata de pluvego aŭ neĝo, kaj foje kunigata de elektraj, optikaj kaj akustikaj aperaĵoj estiĝantaj inter nuboj reciproke aŭ inter nuboj kaj tero. Ŝtormojn ni plu markas laŭ tempo kaj loko de estiĝo, moviĝado, distanco de loko de observado, intenseco de montroaperoj ktp. Ŝtormoj estas ligitaj al kumulonimbuso. Nubo kumulonimbuso havas kelke da pluaj sinonimaj nomoj – kumulonimbuso, ŝtorma nubo kaj pluvnubo.

**ŝtormo** *2* vento de certa ventforteco (9 Bft, vd. Boforta skalo).

**ŝtormo** *3* (prasence, popule) tre forta vento, kiu igas irado ekster domoj (tre) malfacile ĝis danĝere, do vento de ĉirkaŭ 8 Bft kaj pli.

Aperaĵoj ligitaj al kumulonimbuso
---------------------------------

Al kumulonimbuso estas ligitaj kelkaj atmosferaj aperaĵoj, tiuj plej mildaj estas pluvo, neĝo, neĝhajloj, fulmaj disŝarĝoj en nubo kaj tondrado. Multe pli grava estas ŝtorma vento, neniigantaj pluvegoj, hajloj, fulmoj inter nubo kaj tero aŭ eĉ tornadoj (tromboj).

Dividado de ŝtormoj laŭ loko de apero
-------------------------------------

* frontaj ŝtormoj
	+ ŝtormoj de malvarma fronto
	+ ŝtromoj de varma fronto
* nefronta – interne de aermaso
	+ kvazaŭfrontaj
	+ advekciaj (horizontalaj)
	+ konvekciaj (vertikalaj)
	+ orografiaj

Tondro
------

Akustika akompano de fulmo nomiĝas tondro.

Vidu ankaŭ
----------

* Ciklono
* Musono
* Tempesto
* Uragano

Noto
----

La uzo de la vorto *ŝtormo* kiel faka termino de la nocio 'fulmo, tondro, precipitaĵo k.s.' estas evitinda respektive evitenda. La termino *ŝtormo* estas longtempe okupita per nocio kun difino 'vento de 9 Bft'; vidu: Boforta skalo; ankaŭ: fulmotondro
  

* Ŝtormo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Ŝtormo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Ŝtormo en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)

* Ŝtormo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Ŝtormo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Ŝtormo en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)

* Ŝtormo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Ŝtormo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Ŝtormo en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)
La **Urbodomo de Budapeŝto** estas pli simpla historia monumento en Budapeŝto, tial ĝi ne apartenas al la ĉefaj vidindaĵoj de la ĉefurbo, ol ekzemple Parlamentejo (Budapeŝto) kaj Budapeŝta Ŝtata Operejo.

La urbodomo de Budapeŝto

Historio
--------

### La malnova urbodomo

Post dominado de turkoj inter 1702-1710 oni kreis orbodomon de Pest (urbo) profitanta diversajn domojn. En 1842 József Hild trakonstruis ĝin al duetaĝa domo, en 1863 al trietaĝa domego.

### La nova urbodomo

Urbodomo de BudapeŝtoCeramikaj ornamaĵoj de la urbodomo
Ornamaĵo en la urbodomo
Parto de la urbodomo
Pordo de la urbodomo

Inter 1716-1724 oni konstruis grandan hejmon kaj hospitaleton por handikapuloj kaj iamaj soldatoj. Tiutempe ĝi estis la plej granda palaco en la urbo. Pli nova alo de la konstruaĵo finkonstruiĝis en 1747. En 1783 la konstruaĵo iĝis kazerno. En 1894 municipo de Budapeŝto aĉetis ĝin por la nova urbodomo. Tiam estis en la konstruaĵo ankaŭ kapelo, sed ĝi estis adoptita por administraj celoj, tamen la turo restis, ankaŭ nun videblas. Depost la socialismo butika alo malantaŭ la konstruaĵo estis malkonstruita kaj estas planoj por plukonstrui la urbodomon.

Konstruaĵo
----------

La trietaĝa baroka urbodomo situas laŭ trotuaroj de stratoj kaj malgrandaj placoj en interna parto de Budapeŝto. Kelkaj partoj de la domego estas tamen nur duetaĝa. Ene de la konstruaĵo 2 internaj kortoj troviĝas.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun foto[*rompita ligilo*]
* oficiala paĝo Arkivigite je 2016-11-10 per la retarkivo Wayback Machine hungare
* hungare kun bildo Arkivigite je 2019-07-09 per la retarkivo Wayback Machine

* Kategorio Urbodomo de Budapeŝto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Poŝta Palaco** estas impona historia monumento en Budapeŝto, en urboparto Buda.

Poŝta Palaco en Budapeŝto

Historio
--------

Post la 1-a mondmilito aperis pretendo pri rezidejo por la poŝto. La unua konstrufazo okazis en 1925, en la sekva jaro jam la finkonstruo okazis. La arkitekto estis Gyula Sándy. Tiutempe Hungario suferis en financa krizo, tial dum la konstruado oni faris ŝparojn. Diversaj poŝtaj instancoj profitis tuj la palacon, eĉ telefoncentralo funkciis interne. Dum la 2-a mondmilito la palaco preskaŭ plene ruiniĝis, sed la renovigo finiĝis jam en 1947. Ĝenerale direktoraro de la poŝto sidis en la domego, krome nature ankaŭ poŝtejo. En 2008 oni forvendis la palacon, en la sekvaj jaroj ĝi estis apenaŭ uzata.

Konstruaĵo
----------

La konstruaĵo situas sola, krome ĝi havas malgrandan korton. La palaco etendiĝas laŭ placo, kiu estas unu el la trafiknodoj de la ĉefurbo, krome laŭ 3 stratoj. Proksime etendiĝas la fortikaĵo kune kun Reĝa Palaco (Budapeŝto), tial la Poŝta Palaco ricevis turan bastionon. Sur la ekstera muro en 2002 oni metis memortabulon pri falintoj dum la sieĝo en 1945.

Fontoj
------

* hungare kun multe da fotoj
* hungare kun fotoj[*rompita ligilo*]


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Kategorio Poŝta Palaco (Budapeŝto) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Slovakradia Konstruaĵo.
La **Slovakradia Konstruaĵo** (slovake *Budova Slovenského rozhlasu*) estas en Bratislavo, ĉefurbo de Slovakio.

Ĝi havas formon de kapaltera piramido. Lokanoj aludas al ĝi kiel Radia Diamanto. Arkitektoj de tiu projekto estis Štefan Svetko, Štefan Ďurkovič kaj Barnabáš Kissling kaj estis kompletigita en 1983. La projekto ekis en 1967. La konstruaĵoj estas 80 metrojn alta kaj havas 522-sidlokan koncertejon kun granda koncertorgeno. La unua testa radielsendo estis farita en 1984 kaj regula radielsendado ekis la 27an de Marto 1985.

La Slovakradia Konstruaĵo estas unu el ĉefaj arkitekturaj mejloŝtonoj el Bratislavo. Ĝi estis konstruita kiam socialisma realismo estis la oficiala arkitektura stilo en Ĉeĥoslovakio. Tamen, la arkitektoj rajtis ĝui konsiderindan liberon eksperimenti ĉe la dezajno de la konstruaĵo. Unu el la arkitektoj, nome Štefan Svetko, poste observis, ke "dum tiuj jaroj, arkitekturo ekevitis ideologion, la stultecon de antaŭfabrikitaj domblokoj, kaj pluigis la antaŭmilitan tradicion kiam ni faris bonajn konstruaĵojn kompareblan kun disvolvigoj aliloke en la mondo".

Kvankam nun la konstruaĵo estas en la urbocentro de Bratislavo, la iama loko estis periferia en la tempo de ties koncepto.

Notoj
-----

1. ↑  Slovak Radio Alirita la 12an de Aŭgusto 2022.
2. ↑  "Slovenský rozhlas -- príbeh jednej budovy na jedno použitie". Arkivigite je 2022-07-26 per la retarkivo Wayback Machine hnporadna.hnonline.sk (en slovaka). Alirita en 2021-03-07.

* Kategorio Konstruaĵo de Slovaka Radio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 785116
 |
40.422319444444-3.6922472222222Koordinatoj: 40° 25′ 20″ N, 3° 41′ 32″ U (mapo)
 
Ligna fasado de la *Café Gijón* kun la enirejo.
La **Café Gijón** ([kaFE ĥiĤON], nome Kafejo Ĥiĥono, ankaŭ konata kiel **Gran Café de Gijón**) estas kafejo kun granda kultura graveco situanta ĉe la Bulvardo Rekoleto n-ro 21 en Madrido, Hispanio. La kafejo troviĝas fronte al trajnstacio samnoma (*Recoletos*) kaj la Nacia Biblioteko de Hispanio.

Ĝi estis fondita la 15-an de majo 1888 de asturiano loĝanta en la ĉefurbo, nomata Gumersindo Gómez. La kafejo, malgraŭ la modesta komenco fine de la 19-a jarcento, baldaŭ iĝis, post la Hispana Enlanda Milito, fama literatura kunvenejo por intelektuloj kaj artistoj de la epoko de la frankisma reĝimo, kaj la hispana transiro.

En ĝia ejo ĉiujare oni celebras la literaturan premion kiu portas sian nomon. Centjariĝinte fine de la 20-a jarcento ĝi restas kiel atestanto de epoko kiam floradis tiaj kafejoj en Madrido. Nuntempe ĝi estas unu el la malmultaj tiaspecaj kafejoj kiuj postvivis en la Madrido de la komencoj de la 21-a jarcento.

* Kategorio Café Gijón en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 531016
* VIAF: 246211870
 |
La malaperinta **Reĝa Alkazaro de Madrido** situis en la tereno, kie nuntempe staras la Reĝa Palaco. Konstruita kiel islamana fortikaĵo en la 9-a jarcento, kun la paso de la jarcentoj oni ampleksigis kaj plibonigis ĝin, ĉefe ekde la 16-a jarcento, kiam ĝi konvertiĝis en la reĝan palacon laŭ la elekto de Madrido kiel ĉefurbo de la Hispana Imperio. Malgraŭ tio, la konstruaĵo konservis sian primitivan nomon *alkazaro*.

La unua grava ampleksigo efektiviĝis en la jaro 1537, sub ordonoj de la imperiestro Karlo la 1-a, sed ĝia fina ekstera fasado respondas al la rekonstruado en 1636 de la arkitekto Juan Gómez de Mora, akcelata de la reĝo Filipo la 4-a.

Fama pro sia arta riĉeco kaj neregula arkitektura stilo, ĝi estis la rezidejo de la Hispana Reĝa Familio kaj sidejo de la Kortego ekde la Dinastio de Trastamaro ĝis la detruado pro incendio dum Kristnasko 1734, dum la regado de Filipo la 5-a. Multaj el la artaj trezoroj ne estis savitaj, inter ili pli ol 500 bildoj, sed kelkaj aliaj estis savitaj de la fajro, ekz. *Las Meninas* de Velázquez.

* Kategorio Reĝa Alkazaro de Madrido en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Hoteloj kun la nomo **Esperanto** ekzistas en pluraj landoj (vidu la eksterajn ligilojn ĉi-sube). En plej multaj kazoj ili ne havas rilaton al la lingvo kun tiu nomo nek al ties parolantaro. *Por pliaj signifoj de la vorto vidu Esperanto (apartigilo)*. Tiu ĉi artikolo temas precipe pri hotelo en Slovakio.

**Esperanto** estas malaltnivela hotelo en la civito Pribylina en la okcidenta parto de la slovakia montaro Altaj Tatroj. La hotelo ne havas rektan ligon al la lingvo Esperanto, sed membroj de la Liptova Esperanto-klubo en la proksima urbo Liptovský Mikuláš kontaktiĝis kun la estroj kaj esperantistoj fojfoje okazigas neformalajn ekskursojn en la hotelon, pro scivolemo.

Esperanto en hotelo
-------------------

En la hotelo okazis la unua kogreso de Slovakia Esperantista Asocio je la 9-a ĝis 11-a de majo 1969. Ĉi tie okazis la fondkongreso de Slovakia Esperanta Federacio (SKEF) de la 31-a de majo ĝis la 1-a de junio 1997. Ekde la 21-a ĝis la 27-a de julio 2007 okazis SES (Slava Esperanto-Studado).

Eksteraj ligiloj
----------------

Hoteloj kun la nomo "Esperanto":

* Esperanto Hotel, Burgas, Bulgario Arkivigite je 2016-03-05 per la retarkivo Wayback Machine
* Hotel Esperanto, Fulda, Germanio (ankaŭ kongresejo)
* Esperanto, Selce, Kroatio
* Esperanto, Bjalistoko, Pollando (meze de la jaro 2013 la nura kun retpaĝoj en esperanto)
* Esperanto, Świdnica, Pollando
* Esperanto Lodge, Kafountine, Senegalo[*rompita ligilo*]
* Hotel Esperanto, Pribylina, Slovakio[*rompita ligilo*] (vidu supre)

Krome ekzistas aro da restoracioj kun la nomo "Esperanto".
Ŝupljak situas en la mapo en la verda munucipo
**Ŝupljak,** slave **Šupljak,** serbe **Шупљак,** hungare **Ludas** estas vilaĝo en Serbio, en aŭtonomio Vojvodino, en distrikto **Norda** Baĉka, en municipo de Subotica.

Bazaj informoj
--------------

* Areo:  km²
* Loĝantaro: 1310
* Poŝtkodo: 24418
* Telefonprefikso: 24
* Aŭtokodo: SU

Situo
-----

Ŝupljak situas sur ebenaĵo.

Historio
--------

Domo kun laŭvoja kruco ĉe Ŝupljak
Hungaroj alvenis en 896 kaj ili fondis ŝtaton en 1000. La unua mencio okazis en 1335 en formo *Ludasyghaz*. Post la turka erao alvenis diversaj popoloj. Ĝis fine de la 1-a mondmilito la loko apartenis al Hungario, al Bács-Bodrog, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio. En 1941 la hungara armeo okupis la regionon kaj ĝis 1944 tio estis parto de Hungario.

Demografio en 2002
------------------

* hungaroj = 1146 (88 %)
* sudslavoj = 58 (4 %) (= popoleto ne havanta memstaran regionon)
* serboj = 39 (3 %)
* kroatoj = 25 (2 %)
* kaj aliaj

Vidindaĵoj
----------

* lago
**Rene RUSSO** (naskiĝis la 17-an de februaro 1954 en Burbank) estas usona aktorino kaj modelo.

Russo vizitis la *Burroughs High School*, kie Ron Howard estis ŝia samklasano. Li malzorgis pri vizitado ekde la 10-a klaso kaj laboris diverse, ekz. en Diznilando, por trapasi la familiajn financajn problemojn. 

Rene Russo (2011)Ŝi vizitis en 1972 koncerton de Rolling Stones kaj malkovris ŝin la talent-serĉisto *John Crosby*. Ŝi komencis sian karieron kiel fotomodelo en la modobranĉo. Post kelkaj jaroj ŝi iĝis jam unu el la plej sukcesaj modeloj de Usono. Ŝi ofte aperis sur titolpaĝoj de revuoj kiel *Vogue*. Ŝi akiris multajn kontraktojn en la 1980-aj jaroj por televidaj reklamoj.

Russo okupiĝis intense pri literaturo kaj vizitis aktorinstruadon. Ŝi ricevis kelkajn malgrandajn teatrajn rolojn. Ŝi ricevis en 1988 la unuan filmrolon en *La indianoj de Cleveland*.

Russo geedziĝis en 1992 kun scenlibra verkisto Dan Gilroy kaj havas unu filinon (*Rose*). Ŝi vivas en Kalifornio.

Filmoj
------

* *Avengers: Endgame* (2019)
* *Yours, Mine and Ours* (2005)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Rene Russo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Rene Russo ĉe Interreta filma datumbazo (angle)
* Rene Russo ĉe Box Office Mojo
* Rene Russo ĉe Rotten Tomatoes

* Portalo pri Biografio
* Portalo pri Filmo
* Portalo pri Televido

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 35694
* GND: 140973389
* LCCN: n96033840
* VIAF: 120234591
* ISNI: 0000000122844835
* SUDOC: 069222746
* BNF: 14027609k
* NKC: xx0040658
* BNE: XX1265906
 |
Ŝuŝenboteloj
La **ŝuŝeno** (bretone **chouchenn**, **chufere** aŭ **mez** laŭ la vortaro An Here), historie proksima sed tamen malsama al la medo, estas alkoholaĵo fabrikata per la fermentado de mielo en akvo. Malnovtempe, oni fabrikis ĝin per mielo de fagopiro, tiutempe tre kultivata en Bretonio, kiu donis al ĝi ties malhelan koloron kaj ties forta gusto.

En Bretonio, tiu fermentado okazas pro la enkonduko de suko de freŝe premitaj pomoj. La fermentado povas okazi ankaŭ per la aldono de gistoj same kiel por la biero. Litro da ŝuŝeno necesigas mielon po proksimume triono de volumeno por atingi sufiĉan alkoholan gradon.

Tradicia trinkaĵo de Bretonio, la *ŝuŝeno* estas likvora alkoholaĵo (ĉ. 14°) komparebla al medo.

Tiu alkoholaĵo estas konsumata tre malvarmeta (ĉiam sen glaciero : ĝi maskus la guston de la mielo), ĝenerale kiel aperitivo, por akompani la melonon (kiel la portovino) aŭ kelkfoje vintre kiel varma vino. En Bretonio estas pluraj tipoj de *ŝuŝeno*, inter ili iuj estas fabrikataj per miksaĵo de akvo kaj markavo, sen forgesi la mielon.

La efikoj de *ŝuŝeno* estis malnovtempe tre frapaj. Post eltiro de la mielo, nenio estis perdita :
la naturaj ĉelaroj estis ĵetitaj en la fermentan barelon. Miksitaj kun la mielo estis abeloj kies veneno disiĝis tra la trinkaĵo. La *ŝuŝeno* povis tiam efiki kiel klabo. Ĉar, la veneno  atakis la cerebelon (kiu regas la ekvilibron). Kelkaj glasoj sufiĉis por dorsenfali. Tio ne plu okazas nuntempe.

Tio, kion oni nomas ŝuŝeno nun estas fakte medo, tio estas mielo kaj akvo. Tradicie la ŝuŝeno estis farita per cidro kaj mielo sed ekde 1911 grava abelisto, por neniigi la konkurencon, patentis la markon "chouchen" asertante ke ĝi signifas medon en la bretona lingvo, sed tio estas erara.

La tradicia ŝuŝeno (*chufere*) estas ankoraŭ trovebla en malmultegaj lokoj de la bretona kamparo.

Nuntempe, ŝuŝeno estas tipa trinkaĵo sed malofte regule konsumata.

Muziko
------

* Matmatah elvokas la ŝuŝenon en la kanzonoj "Lambe An Dro" kaj "Les Moutons"

* Manau prolas pri ĝi en la kanzono "Tout le monde".

* The Terre-Neuves verkis kanzonon pri tiu trinkaĵo.

Referencoj
----------

1. ↑  Philippe Marchenay et Laurence Bérard. *L'homme, l'abeille et le miel*, Editions de Borée, 2007, ISBN 2844945333, p.202
2. ↑   Arkivigite je 2011-04-03 per la retarkivo Wayback Machine Artikolo pri la abela veneno (fr)

|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri nutrado |

* Kategorio Ŝuŝeno en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La eŭropa federalista flago.
La termino **Eŭropa federaciismo** (ankaŭ **Eŭropa Federalismo** aŭ **Eŭropa federacia ŝtato**) nomas la politikan movadon celantan konstrui federacian Eŭropon, kiel ekzemple la projekto de Robert Schuman por eŭropa federacio. Ĝi diferencas de konfederaciaj movadoj (foje nomataj uniistoj), subtenantoj de simpla interŝtata kunlaboro, ĉar ĝi konsideras, ke la unio de Eŭropo havas signifon nur per la komuna ekzercado de suvereneco je eŭropa nivelo (por kampoj, kie ĉi tiu dividado de suvereneco estas necesa) kaj per la kreado de eŭropa politika aŭtoritato rezultanta de demokrata procezo, kontraŭante suverenismon kiu pledas por malfortiĝo aŭ eĉ malapero de komunaj eŭropaj institucioj.

Eŭropa federaciismo estas politika koncepto, kiu celas vastigi Eŭropan Union kun la celo starigi federacian eŭropan federacian ŝtaton (ankaŭ nomata Unuiĝintaj Ŝtatoj de Eŭropo) akcelita de eŭropa movado kiu volas esprimi pli fortan eŭropan integriĝon kaj politikan kunlaboron inter la unuopaj nembroŝtatoj de Eŭropa Unio. La termino estas ankaŭ ofte uzata sinonime kun la koncepto konstrui **Eŭropan federacian ŝtaton.**

Organizaĵoj subtenantaj eŭropan federalismon havis gravan influon ekde 1945 ĝis la kreado de la Eŭropaj Komunumoj, sed malpli poste.

Vidu ankaŭ
----------

* Unio de Eŭropaj Federalistoj
* Eŭropa Unio
* Eŭroposkeptikismo
* Europa - Demokratie - Esperanto
* Mondfederismo
**Dmitro Ivanoviĉ Kuleba** (ukraine *Дмитро Іванович Кулеба*), naskita la 19-an de aprilo 1981 en Sumio, estas ukraina ŝtatisto, diplomato kaj komunikisto, ministro pri eksteraj aferoj de Ukrainio ekde 2020. Li estas ankaŭ membro de la Konsilio pri nacia sekureco kaj defendo de Ukrainio. Li estas unu el la plej junaj altrangaj diplomatoj en la historio de Ukrainio. Li antaŭe laboris kiel vicĉefministro pri eŭropa kaj eŭropatlantika integriĝo, kaj kiel konstanta reprezentanto de Ukrainio en la Konsilio de Eŭropo inter 2016 kaj 2019.

Biografio
---------

Dmitro Kuleba naskiĝis la 19-an de aprilo en Sumio, en la nordoriento de Ukrainio. Li estas diplomiita de la Instituto de internaciaj rilatoj de la Nacia Universitato Taras Ŝevĉenko ekde 2003 kaj havas diplomon de kandidato en sciencoj en internacia juro. Li servas en la diplomata korpuso kaj en la ministerio pri eksteraj aferoj ekde 2003. En 2013, li forlasis la publikan oficon, elvokante siajn malkonsentojn kun la tiama prezidento Viktor Janukoviĉ, kaj prezidis la fondaĵon UART por kultura diplomatio.

Li aktive partoprenis en la manifestacioj de Eŭromajdano en 2013-2014.

En 2014, Dmitro Kuleba decidis reveni al la ministerio pri eksteraj aferoj kiel movanta ambasadoro pri strategiaj komunikadoj. Li enigis la konceptojn de cifereca diplomatio, de strategiaj komunikadoj, de kultura diplomatio kaj de publika diplomatio en la laboroj de la ministerio.

En 2016, li estis nomita Permanenta Reprezentanto de Ukrainio ĉe la Konsilio de Eŭropo. De aŭgusto 2019 ĝis marto 2020, li estis la vicĉefministro pri eŭropa kaj eŭropatlantika integriĝo de Ukrainio. Li estas la ministro pri eksteraj aferoj de Ukrainio ekde la 4-an de marto 2020.

Privata vivo
------------

Dmitro Kuleba estas la aŭtoro de la libro *Milito por realeco. Kiel venki en la mondo de malverecoj, de verecoj kaj de komunumoj* (2019) pri modernaj komunikadoj, edukado pri amaskomunikiloj kaj batalo kontraŭ misinformado.

### Familio

La patrino de Dmitro Kuleba estas Jevhenia Kuleba. Lia patro, Ivan Kuleba, estas profesia diplomato, eksa vicministro pri eksteraj aferoj de Ukrainio (2003-2004), kaj eksa ambasadoro de Ukrainio en Egiptio (1997-2000), en Ĉeĥio (2004-2009), en Kazaĥio (2008-2019), kaj en Armenio (ekde 2019).

La edzino de Dmitro Kuleba, Jevhenia, estis la unua kandidato en la listo de la partio Servisto de la popolo en la lokaj elektoj de 2020 en Kievo. Ŝi estas adjkunto en la urba konsilantaro de Kievo, kaj sekretario de la konstanta komitato de la urba konsilantaro de Kievo pri media politiko.

Referencoj
----------

1. ↑  "Kuleba Dmitro", *Government Portal*
2. ↑  "THE COMPOSITION OF THE NATIONAL SECURITY AND DEFENSE COUNCIL OF UKRAINE", *National Security and Defense Council of Ukraine*
3. ↑  "Dmytro Kuleba", *bookforum.ua*
4. ↑  "Parliament approves new Cabinet of Ministers of Ukraine", *Government Portal*

Noto
----

* Tiu artikolo estas traduko de la franclingva artikolo « Dmytro Kouleba »

* Kategorio Dmitro Kuleba en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 774073
* GND: 1201132320
* VIAF: 2888157282925603640000
* NKC: js20191052810
 |
Vido al la ŝutmono de sudoriento
**Ŝutmonto en Přívoz**, **Přívoza ŝutmonto** aŭ ankaŭ **ŝutmonto de Minejo Odra**
estas artefarita monto estiĝinta pro minado de nigra karbo troviĝanta proksime de Minejo Odra en Přívoz. Ĝi estas borderita per Ostravice, fervoja linio ĝis Bohumín kaj stratoj *Muglinovská* kaj *Teslova*. Temas pri la tria plej granda ŝutmonto en Ostrava (la unua estas ŝutmonto Ema, la dua ŝutmonto de minejo Heřmanice). Ĝi estas alta preskaŭ 100 metroj. Diference de la du pli supre menciitaj ŝutmontoj ĝi ne trabrulas en la interno. Dum dekoj da jaroj ekde ĝia ekzistado kovris ĝin alflugaj lignoplantoj, precipe betuloj. Kvankam el la ŝutmonto estas bela vido al ostrava kaj la ĉirkaŭaĵo, troviĝas tie nenia turisma pado. La supreniro sur la ŝutmonton estas iom malfacila.

Ligiloj
-------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Ostrava |


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Minado |

### Vidu ankaŭ

* Ŝutmonto Ema

### Eksteraj ligiloj

* NAVRÁTIL, Boleslav. Umělá hora nedaleko Dolu Odra čeká na svou šanci. Moravskoslezský deník Alirebla rete 2009-05-20.
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitolaj artikoloj vidu la paĝojn Frutigen (distrikto) kaj Frutigen (stacidomo). |



**Frutigen** estas komunumo en Kantono Berno en Svislando. Ĝis al 31-a de decembro 2009 ĝi estis la ĉefloko de la samnoma distrikto. Ek de la 1-a de januaro 2010 ĝi apartenas al la nove kreita administra distrikto Frutigen-Suba Simme-Valo kaj estas ties ĉefloko. Je la 31-a de decembro 2009 la komunumo havis 6 700 loĝantojn.

Geografio
---------

La komunumo Frutigen troviĝas en Berna Oberlando en valo de la bernaj Alpoj. Ĝi situas ĉe la kunfluejo de rivero Kander kun ĝia maldekstra alfluanto rivero Engstlige

La komunumo konsistas krom el la ĉefvilaĝo mem el la vilaĝoj Kanderbrück, Hasli, Innerschwandi, Ladholz, Oberfeld-Prasten, Reinisch kaj Winklen, kiuj en la loka alemana dialekto estas nomitaj *Bäuerte*.

Najbaraj komunumoj
------------------

La najbaraj komunumoj estas:  

Okcidente: Diemtigen (en Kantono Berno)  

Norde: Reichenbach en Kander-Valo;  

Oriente: Kandergrund;  

Sud-oriente: Kandersteg;  

Sude: Adelboden.

Trafiko
-------

Ekde 2007 la baza tunelo de Lötschberg fervoje ligas Frutigen al Raron en Valezo. La unua kontakto tra la tunelo okazis la 28-an de aprilo 2005. Kiam oni konstatis, ke la tunelo ĉiusekunde elfluigas 100 litrojn da akvo, ekestis entrepreno por bredi en ĝi sturgojn kaj kultivi per ĝi fruktojn (*Tropenhaus Frutigen*).

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Frutigen datiĝas el la jaro 1234 kiel *Frutingen*.

Jam en la jaro 1260 la loĝantoj de la valo de Frutigen agadis kiel vala komunumo. Tiu kamparasocio ek de 1263 posedis propran landosigelon kaj kontraktis memstare pacon kun la Supra Simme-Valo. Kiam la Senjorujo Frutigen en la jaro 1400 estis vendita al Berno la vilaĝanoj liberaĉetis sin, kaj tiel liberiĝis de la interezdevoj kaj servutŝarĝoj, kion atestis la liberecletero de 1445. Ek de 1400 Frutigen estis ĉefloko de la berna voktejo Frutigen, el kiu post la Helveta Revolucio fariĝis la helveta distrikto Frutigen. Per la restaŭracio en la jaro 1803 la iama voktejo fariĝis ĉefdistrikto kaj ek de 1831 distrikto de Kantono Berno, kies ĉefloko Frutigen daure estis kaj estas.

Vidu ankaŭ
----------

* Iama distrikto Frutigen
* Administra distrikto Frutigen-Suba Simme-Valo
* Frutigen (stacidomo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la komunumo Frutigen
* La komunumo Frutigen en la Historia Leksikono de Svislando

* Kategorio Frutigen en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la administra distrikto Frutigen Suba Simme-Valo |
| --- |
| maldekstraAdelboden • Aeschi ĉe Spiez • Därstetten • Diemtigen • Erlenbach en Simme-Valo • **Frutigen** • Kandergrund • Kandersteg • Krattigen • Oberwil en Simme-Valo • Reichenbach en Kander-Valo • Spiez • Wimmis |  |

 |



|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la iama distrikto Frutigen ĝis 2009 |
| --- |
| maldekstraAdelboden • Aeschi ĉe Spiez • Frutigen • Kandergrund • Kandersteg • Krattigen • Reichenbach en Kander-Valo |  |

 |
**Ŝvico** (germane kaj alemane **Schwyz** [ʃviːts], france **Schwytz** [ʃviːts], itale **Svitto** [svito], romanĉe **Sviz** [svits]) estas la ĉefurbo de la samnoma distrikto kaj svisa kantono. Ĝi havis 14 234 loĝantojn je la 31-a de decembro 2009.

Geografio
---------

Ŝvico situas je 516 metroj super la marnivelo inter la Lago de Laŭerco kaj la Kvarkantona Lago je la suda deklivo de la roka montmasivo *Mythen* (Mitoj). La komunumo Ŝvic konsistas el la komunumopartoj Ŝvico, Rickenbach, Ibach kaj Seewen. En sudokcidento de la komunumo situas la Lago de Laŭerco, en la sudo de la komunumo trafluas ĝian teritorion la rivero Muota, kiu en la najbara vilaĝo Brunnen alfluas al la Kvarkantona Lago.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Ŝvico limas en nordo al Sattel, en nordnordoriento al Rothenthurm, en nordoriento al Alpthal, en oriento al Oberiberg, en sudoriento al Illgau, en sudsudoriento al Muotathal, en sudo al Morschach, en sudokcidento al Ingenbohl, en okcidento al Laŭerco, kaj en nordokcidento al Steinen.

Nomo
----

La nomo Ŝvico nek devenas de la malnova alemana, nek de la latino. Oni do supozas, ke ĝi devenas de antaŭromia tempo, tamen la fonto de la vorto perdiĝas en la nebulo de la historio. Ŝvico fariĝis la nomo de la komunumo, distrikto kaj kantono kaj finfine eĉ de tuta Svislando (germane: Schweiz [ŝvajc] / alamane: Schwyz [ŝvic]).

Blazono
-------

La blazono de Ŝvico estas blanka kruceto en la dekstra supra angulo de ruĝa fono. En antaŭa tempo la flago de ŝvicanoj estis simple ruĝa, kio simbolis la sangon, kiun perdis la kamparanoj de Ŝvico en la batalo pri sia libereco. La blanka kruco venis sur la flagon, kiam la germana imperiestro akirinte la venkon en batalo danke al la helpo de ŝvica bataliono deprenis de ĉirkaŭ sia kolo sian ĉenon kun arĝenta kruco kaj ornamis per ĝi la flagon de la ŝvicaj legianoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Schwyz (stacidomo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Ŝvico (komunumo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Ŝvic en germana lingvo

Bildoj
------

* Ŝvico vidita de la monto Granda MitoŜvico vidita de la monto Granda Mito
* Grandbieno Mittleres Feldli kaj MitojGrandbieno *Mittleres Feldli* kaj Mitoj

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Ŝvico |
| --- |
| maldekstraAlpthal • Arth • Illgau • Ingenbohl • Laŭerco • Morschach • Muotathal • Oberiberg • Riemenstalden • Rothenthurm • Sattel • Ŝvico • Steinen • Steinerberg • Unteriberg |  |

 |
**Attila Futaki,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Futaki Attila** (1984-2024) estis hungara ilustristo, bildliteraturisto.

Attila Futaki  naskiĝis la 27-an de novembro 1984 en Békéscsaba kaj mortis la 2-a de januaro 2024.

Biografio
---------

Attila Futaki frekventis lernejon en sia naskiĝurbo, poste en Budapeŝto, fine en Florenco. Post siaj studoj li laboris en diversaj redaktejoj en Budapeŝto. Ekde 2006 li estis arta direktoro de eldonejo. Lia bildliteraturo "La spiralo" estis publikigita en hungara kaj franca en 2008. Lia plej granda atingo ĝis nun estis, kiam firmao Walt Disney komisiis lin por desegni adapton de la filmo "The Lightning Thief". En 2013 li estis invitita por ilustri la unuan paĝon de The New York Times.

Ekspozicioj
-----------

* Budapeŝto (2005)

Elektitaj desegnaĵoj
--------------------

* Képtelen képregény (2000)
* Urbs (2005)
* ilustraĵoj en poemaro de Attila József (2005)
* Spirál (2008)
* Severed (2011)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* anglalingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 627995
* GND: 143282786
* LCCN: n2010054336
* VIAF: 34789161
* ISNI: 0000000120237564
* SUDOC: 183158148
* BNF: 15839330s
* NKC: xx0305095
 |
Janet Jackson Ŝvitante en koncerto
**Ŝvito** estas sekrecio, kiun ellasas homo, kiam li ŝvitas. La biologia funkcio estas malvarmigo de la korpo per elvaporigo. Ŝvito estas akveca, senkolora kaj salgusta likvo sekreciata de subhaŭtaj glandoj. Ĝi elfluetas el la haŭtoporoj. Plej ofte, oni ŝvitas kiam oni estas nervoza, oni korpekzercas, aŭ dum kelkaj malsanulaj kondiĉoj (kiel Korinfarkto).

Kompozicio
----------

La kompozicio de ŝvito varias de unu individuo al la alia, laŭ la temperaturo, la alklimatiĝo, la laborplenumo kaj la nutraĵo. Kutime ŝvito enhavas la jenajn elementojn:

* akvo (ĉirkaŭ 99 %)
* natria klorido (salo, ĉirkaŭ 1 %)
* aliaj ne-organaj saloj
* karbonacida diamido
* urinacido
* grasacidoj kiel ekzemple formika acido aŭ butera acido
* aminoacidoj
* amoniako
* sukero
* lakta acido
* askorbata acido (vitamino C)
* ĥolesterolo

Proverbo
--------

Ekzistas pluraj proverboj pri ŝvito en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof, inter ili:

* |  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** *Kiu ŝvitas, tiu profitas.* **"** |

 |
* |  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** *Li ŝvitas ankoraŭ super la alfabeto.* **"** |

 |
* |  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** *Pli bone estas ŝviti ol tremi.* **"** |

 |

Vidu ankaŭ
----------

* Haliktedoj

Referencoj
----------

1. ↑   Lernu. Arkivita el la originalo je 2011-12-25. Alirita 2009-01-10.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Quarks & Co: Nia ŝvito Arkivigite je 2006-09-09 per la retarkivo Wayback Machine (germane)

* Kategorio Ŝvito en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Ŝvito en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)
Koordinatoj mankas! Bonvolu kunhelpi.f

La **Parko Serralves** (*Parque de Serralves*) estas parko de 18 hektaroj kiu ĉirkaŭas la konstruaĵon de la Muzeo de Nuntempa Arto Serralves (*Fundação de Serralves*), kiu estis projekciita de la arkitekto Siza Vieira en la urbo Porto, Portugalio.

Laŭlonge de la parko estas ekspoziciitaj artaĵoj de diversaj nuntempaj artistoj, apude al la tipa flaŭro de la Norda Regiono, kiel kverkoj, [[betulo]j kaj taksuso.

La projekto por la ĝardeno de la Domo Serralves estis mendita de la Grafo de Vizela al la arkitekto Jacques Gréber en 1932. La parko rezultis de procezoj de dezajno de pejzaĝo laŭlonge de pli ol unu jarcento, konstituinte kompleksan tempan kaj spacan unuon, inkludante restaĵojn de ĝardeno de la 19-a jarcento, la *Quinta do Mata-Sete* kaj la ĝardeno de la Domo Serralves.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Parko Serralves en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Sítio da Fundação de Serralves

  

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Parque de Serralves en la portugala Vikipedio.*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 851930
 |
La **kastelo Rennhof** - germane *Schloss Rennhof* - situas en *Hüttenfeld* (urbodistrikto de Lampertheim en suda Hesio, inter Darmstadt kaj Frankfurto ĉe Majno norde kaj Hejdelbergo kaj Mannheim sude.

Historio
--------

Antaŭ la fino de 1853, la Frankfurta bankisto barono *Mayer Carl von Rothschild* konstruis la modernan palacon Rennhof en la arkitektura stilo Empiro. En 1889 ĝi iĝis posedaĵo de la familio von Löwenstein-Wertheim-Freudenberg, de 1460 flanka branĉo de la Vitelsbaĥoj, kaj en 1917 ĝi iĝis posedaĵo de la Wormsa industria familio *Heyl zu Herrnsheim*, kiuj en 1886 estis nobeligitaj per la dinastio de Hesio-Darmstadt. En 1953 la kastelo venis en la posedon de la *Litova Centra Komitato* en Germanio, kiu ekde 1954 administras ĉi tie la litovan gimnazion Hüttenfeld. La kastelo ankaŭ estas la centra oficejo de la Litovoj en Germanio.

kastelo Rennhof
Tre difektita per fajro en 1984, la ekstero de la kastelo estis reestigita al sia origina stato. Hodiaŭ, ĉefe la loĝejoj apartenantaj al la lernejo kun kelkaj oficejoj kaj granda lerneja salono troviĝas en la kastelo.

La turo antaŭ la trietaĝa centra konstruaĵo estas okulfrapa, kunfandiĝanta de kvadrato en plurlateron super la tegmento. Fortigita rigardplatformo situas supre de la turo - centre de ĝi masto ofte flirtigas la flagon de Litovio.

La kastela halo situas en la ĉefa alo, la transversa duetaĝa suda konstruaĵo. Sekvas trietaĝa parto kun ĉirkaŭa verando sur feraj kolonoj en la unua etaĝo. Alia transversa konstruaĵo estas norde alkroĉita al la centra alo. La granda parko malantaŭ la kastelo estas dizajnita kiel pejzaĝa ĝardeno. En la nordo estas la modernaj lernejkonstruaĵoj de la gimnazio.

Literaturo
----------

* Rolf Müller (red.): *Schlösser, Burgen, alte Mauern* (germane: "Kasteloj, burgoj, malnovaj muroj"). Eldonita de la landa servo de la Ŝtata Kancelario de la federacia lando Hesio, Wiesbaden 1990, ISBN 3-89214-017-0, p. 225.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Kastelo Rennhof en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la Litova gimnazio Hüttenfeld (litove, germane kaj angle)
* Litova kultura instituto: Pri tiu ĉi kastelo (litove, germane)
|  |  |
| --- | --- |
|  Redaktas | **Ĉi tiu artikolo estas redaktata de iu.**

---

Por eviti la riskon de redaktokonflikto, ne redaktu la artikolon. Kontrolu la kronologion kaj forigu la ŝablonon, se necese. |

**Nicolau NASONI** (origine *Niccoló Nasoni*, 2a de junio 1691 - 30a de aŭgusto 1773) estis itala arkitekto kaj pentristo, kiu laboris preskaŭ la tuton de sia vivo en Portugalio. Ĝi estis en la 18-a jarcento unu de la plej influaj figuroj de la portugalaj baroka kaj rokoka arkitekturoj.

Biografio
---------

Li naskiĝis en San Giovanni Valdarno, Toskanio, ricevis edukadon de 1713 ĝis 1720, en Sieno de la majstro Giussepe Nicola Nasini. Dum tiu frua periodo, li konstruis katafalkon de Ferdinando de Medici kaj triumfarkon en la Katedralo de Sieno, por la akcepto de la nova ĉefepiskopo. Samtempe, li studis arkitekturon kaj pentrarton laborante kun sia majstro en la Katedralo de Sieno. Li estis pentristo en Romo en 1723 kaj poste translokiĝis al Malto. Nasoni ricevis mendon de la nova Granda Superulo de la Ordeno de Malto por pentri tegmentojn kaj koridorojn de la *Palazz tal-Gran Mastru* de La Valletta. 

Pro invito de Jerónimo de Távora e Noronha, li translokiĝis al Porto en 1725, kie li restos ĝis sia morto en 1773. Liaj fruaj verkoj registritaj en Porto estis freskoj sur la muroj de la katedralo en 1725; tie li enkondukis en Portugalion la iluziismajn efektojn de tiu periodo, nome *quadratura*. Li reformis kaj modernigis tiun katedralon, tiam ankoraŭ de stilo romanika. Li aldonis la portikon el granito (1736) de la norda fasado kaj loĝion de azuleĥoj. Li desegnis ankaŭ la du orgenojn, la absidon kaj la klostron (1733-1736). 

En 1734 li desegnis la granda Episkopan Palacon de Porto, apud la katedralo, kun fasado 58 m longa. La konstruado startis nur en 1741. Nur parton de la palaco oni kompletigis dum lia vivo. En 1731 li desegnis la Turo de la Klerikoj el granito por la preĝejo de São Pedro dos Clérigos en Porto, lau fakuloj, lia plej grava verko (1732-1763). Ĝi estis ankaŭ la plej grava konstruaĵo por la renovigo de la urbo Porto dum la unua duono de la 18-a jarcento, kio igos ĝin la ĉefa urbo de la portugala baroko.