***Vojaĝo ĝis noktofino*** (Voyage au bout de la nuit) estas la unua romano de Louis-Ferdinand Céline, eldonita en 1932, kaj ĝi estas plejparte bazita sur travivaĵoj el la vivo de la verkisto, dum lia partopreno en la unua mondmilito kaj en la du jardekoj kiuj sekvis, la Intermilita periodo. 

Jen periodo en kiu formiĝis en Eŭropo faŝisma ideologio, kiu firme tenadis la socipolitikan realon ankaŭ en Francio, kaj ĝi ankaŭ forte influis la ekstreman radikalan maldekstron. La verko esprimas pesimismon, fremdiĝon kaj anarkiismon en preskaŭ ĉiu aspekto de socio. Estas malfacile trovi en ĝi fajrerojn de optimismo, eĉ ne en la periodo post la Granda Milito. Ĉi tio certe estas kontraŭmilita verko. Kvankam ĉi tio estas la rakonto de unu soldato el milionoj, la teruro de la amasmurdo, kiu tiel karakterizis ĉi tiun militon, esprimiĝas el ĝi. La soldato, laŭ la verko, malestimas ĉiujn tiel nomatajn valorojn, por kiuj batalas homoj, kiel patriotismo, respekto, heroeco kaj similaj.

Tiu libro maltrafis la ricevon de la Premio Goncourt, sed obtenis la atingon de la Premio Renaudot La romano enpreniĝis en la liston de la 100 (plej signifaj) libroj de la 20-a jarcento laŭ Le Monde.

La romano estas precipe konata pro sia stilo, akra stilo, kiu provas imiti la hakitecon kaj krudecon de popola slanga parolo, kiu vaste influis la francan nuntempan literaturon. Li precipe inspiriĝas per la persona sperto de Céline, kiu aperas kiel Ferdinand Bardamu : Louis-Ferdinand Destouches partoprenis al la Unua Mondmilito en 1914 kaj ĝi montris al li la absurdecon de la mondo.

Intrigo
-------

Fredinan Bardami, la heroo de la rakonto, dudekjarahga medicina studento komence de la intrigo, rakontas la historion de sia vivo en la unua persono. La rakonto komenciĝas kiam li iĝas ekscitita pri kolono de soldatoj marŝantaj tra la stratoj de Parizo kaj li iras por interligi kaj laŭ li li estas kaptita en kaptilo. Li iras al la fronto en la Flandria regiono, batali kontraŭ la germanoj, kaj ĉi tie li malkovras la veran vizaĝon de la vivo de la soldato en la milito. Lia ĉefa rolo estis kiel kontaktosoldato inter armeunuoj, kaj kiel tia li renkontas la hororaĵojn de milito en ĝiaj diversaj aspektoj. Ne nur soldatoj frakasiĝas kontraŭ malamikaj obusoj, sed ankaŭ la kampara civila loĝantaro, kies vilaĝoj estas fajrodetruitaj de malamikaj obusoj unu post la alia. Malgraŭ liaj montroj de malkuraĝo li estis devigita daŭrigi freneze. Iufoje li konkludas: "Al mi restas neniu elekto krom unu malgranda espero: fali en kaptitecon", sed ĉi tiu ago estas ankaŭ sufiĉe danĝera, ĉar la kontraŭulo ne malpli timas, kaj liberiĝas de tiu timo pafante la homojn kontraŭajn eĉ se ili kapitulacas. Por tempeto la heroo revenas al Parizo pro saneckialoj. En la hospitalo li renkontas usonan knabinon nomitan Lola, kaj al ŝi li ankaŭ esprimas sian profundan timon esti resendita al la militfronto. Fine ili lasis lin iri, sed laŭ li li restis "ŝraŭbita en la kapo, nenio valora".

La parto de la rakonto kiu traktas la militon kaj ĝiajn hororojn okupas nur malgrandan parton de la intrgio (la unua kvarono aŭ tiel), sed la milito havas profundan psikologian efikon al la daŭrigo de la vivo de la heroo. En la unuaj jaroj li ne sukcesas starigi sin en unu loko. Li unue iras al Afriko por trovi sian riĉaĵon en unu el la francaj kolonioj, sed vivas tre mizeran vivon. De tie en speco de sklavŝipo, li translokiĝas por serĉi sian riĉaĵon en la Usono, la lando de senlimaj eblecoj, kaj trovas sin tie labori kiel laboristo pri aŭtoproduktadlinio. En la dua parto de la rakonto Bardami revenas al Francio, kompletigas siajn medicinstudojn kaj gajnas porvivaĵon kiel kuracisto en malriĉa antaŭurbo ĉe la periferio de Parizo, kie li vivas en multe da malriĉeco kaj severeco. En ĉi tiu parto de la rakonto estas priskribita la vivo de la heroo en tiu malriĉa antaŭurbo, kiu okupas signifan parton de la romano, liaj rilatoj kun diversaj homoj en lia loĝloko estas priskribitaj: la pordistino kaj ŝia nevo en la drinkejo kiu mortis malgraŭ ke Bardami provis savi lin; la geedzoj Enroy kiuj en ilia korto loĝas en malnova barako, la patrino de la edzo sed ŝi timas eliri la eksteren, suspektema pri ĉiu persono; Leon Robenson, soldato kiu konis la militon kaj ekde tiam eniris kaj eliris de la vivo de nia heroo alterne, kaj multaj aliaj pacientoj.

Ĉe unu poento en la rakonto, Robenson kaj la patrino de Mr. Enroy renkontas en la loĝejo de Bardami, kaj ili evoluigas amikecon. Sinjorino Enroy delonge volas forigi la maljunulinon, do ŝi kaj ŝia edzo proponas al Robenson forigi ŝin kontraŭ granda monsumo. Li konsentas kaj rakontas pri la interkonsento Bardami, kiu malaprobas sed ne haltas lin, tiel daŭrigante sian indiferentan sintenon ĉie en la rakonto, en formo de pasiva malestimo. Robenson estas vundita kadre de atenco, kaj kun la instigo de Patro Protist, la regiona pastro, gesinjoroj Enroy kaj Barademi mem decidas sendi lin kaj la maljunulinon por administri malgrandan turisman kavernon en Tuluzo, en la sudo de Francio.

Bardami restas en Parizo kaj helpe de sia delonga amiko de la akademio, Parafin, profesoro pri scienco, ricevas taskon ĉe konvalessciencdomo por mense defiitaj en la najbareco de Parizo. Li formas amikecojn kaj profesiajn rilatojn kun la direktoro de la rifuĝejo, profesoro Bariton, kaj komencas lerni la anglan. Baritono malrapide iĝas dependigita al profesia literaturo en la angla, kaj poste decidas forlasi la institucion al Anglio kaj lasi ĝian administradon en la manoj de Bardami kaj Parafin. Post pluraj monatoj, Robenson revenas al la vivo de la heroo denove kaj alvenas en la normaliginstalaĵon, rakontante al li ke li forkuras de sia fianĉino, kiu estis tre ĵaluza kaj ne akceptis la fakton ke li volis disiĝi de tiu fianĉeco. Tiu fianĉino finfine sekvas lin al tiu loko, kaj veturante en taksio, ŝi pafas lin tri fojojn, kiel rezulto de kiu li mortas en la malsanulejo. Bardami provas savi lin pere de kirurgio sed malsukcesas.

En Esperanto aperis
-------------------

Ĝin esperantigis Armela Lequint kaj Ĵak Lepŭil'. Novjorko: Mondial, 2005. 370 paĝoj. ISBN 1-59569-022-0.

Pro tiu ĉi traduko la tradukistoj ricevis la OSIEK-premion de la Organiza Societo de Internaciaj Esperanto-Konferencoj en 2007.

Referencoj
----------

1. ↑  *Voyage au bout de la nuit*, Prix Renaudot 1932, ĉe la retejo de Musée Renaudot Arkivigite je 2016-03-03 per la retarkivo Wayback Machine.

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Literaturo |

* En katalogo de Mondial Arkivigite je 2014-08-19 per la retarkivo Wayback Machine
* En katalogo de UEA
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 481850
* GND: 4266523-1
* VIAF: 212216422
* SUDOC: 028265645
* BNF: 120137051
 |