recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Gravaj flughavenoj de Hispanio
**AENA** aŭ **Aena**, hispane **Aeropuertos Españoles y Navegación Aérea** (hispanaj flughavenoj kaj aera navigado) estas la ŝtata entrepreno, kiu zorgas la civilan flugtrafikon kaj la civilajn flughavenojn en Hispanio. Ĝi estis fondita en 1994.

En 2007 ĝi havis ĉirkaŭ 12000 dungitojn kaj zorgis pri 48 hispanaj flughavenoj. Inter ili ok estis sur la Kanarioj kaj kvar sur la Balearoj. Dudek kvar flughavenoj, inter kiuj ok insulaj, havis pli ol 1,25 milionojn da pasaĝeroj en tiu jaro. Kelkaj havas miksan civilan-armean reĝimon.

Unikaĵo estas la helikopterhaveno en Ceuta.

La filia entrepreno *Aena Internacional* partoprenas en flughavenoj en Bolivio, Britio, Kolombio, Kubo, Meksiko, Svedio kaj Usono. Danke al tio AENA nun estas la monde plej granda zorganto de flughavenoj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio AENA en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Entreprena retejo (angle, hispane)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 275623
* VIAF: 316433358
* BNE: XX5490499
 |
foldita stifto
**Stifto** estas metala vergeto, uzata por kunfiksi du pecojn per junto, aŭ metala peceto, kiu en sistemo akso/lagro malhelpas la relativan rotacion aŭ ŝoviĝadon (laŭ PIV).

**Porkonektaj stiftoj** estas uzataj en viraj elektraj konektiloj. Iliaj formoj povas esti cilindraj aŭ paralelepipedaj.

**Stiftaj juntoj** estas uzataj por fiksaj malmunteblaj aŭ ne malmunteblaj kunigaĵoj. Laŭ formo la stiftoj povas esti cilindraj, konusaj aŭ folditaj.

cilindra stifto
konusa stifto
elasta stifto
fendita stifto
pingla "beta" stifto
**Cilindraj stiftoj** estas uzataj por kunigo de du elementoj, kiujn oni bezonas de tempo al tempo dismunti. Fabrikataj specoj:

* **cilindra stifto por disnitado** (kun malpintaj ekstremoj)
* **cilindra stifto por kutima stiftado** (tonda) - kutime ĝi kaptas la tranĉan forton kaj estas enfrapita en unu el elementoj fikse, kaj en la alia elemento ĝi estas en aperturo kun bezona movlibero.
* **alĝustigita cilindra stifto**
* **cilindra stifto kun ekstremoj preparitaj por facila disnitado** - ĝi havas kavetitajn ekstremojn tiel, ke post frapopuŝo en truon la finoj disnitiĝas (disiĝas) kaj la junto estiĝas ne malmuntebla.
* **elasta (kava) cilindra stifto** estas kava kaj havas diametron pli grandan ol estas la diametro de aperturo.

**Konusaj stiftoj** estas uzataj por la samaj celoj kiel la cilindrajn stiftojn. Ili havas konusecon 1:50 kaj tenas sin en la truo per froto. La froto estiĝas per premo sur konusan surfacon dum frapopuŝo de la stifto en truon. Ekzistas jenaj specoj:

* **konusa rekta stifto** estas uzata tie, kie la malpli dika ekstremo estas alirebla por malmuntado.
* **konusa stifto kun ekstera ŝraŭbumo**
* **konusa stifto kun ŝraŭbumo**
* **konusa stifto kun kapo**

Malavantaĝo de juntoj kun stifto estas la malfortigo de la ŝafto per la truo. Pro tio oni elektas la diametron de la stifto d < aŭ = D/3, kie D estas diametro de la ŝafto aŭ pivoto. Pli konvena stifta junto (per kiu la ŝafto ne estas tro malfortigita), estas junto per **intera stifto** kaj **junto kun tanĝante enborita stifto**.

**Folditaj cilindraj stiftoj** havas tri laŭlongajn foldojn, kiuj estas enpremitaj en ilia cilindra surfaco laŭ la tuta longo de stifto, aŭ nur ĝis mezo de ĝia longo. La foldoj estas nur perimetre supraĵe de la stifto. Dum enfrapado en la truon, la akraĵoj de la foldoj entranĉas sin en materialon de la alia elemento; per tiu la stifto estas sekurigita kontraŭ loziĝo. Foldita stifto estas pli malmultekosta, ĉar ĝi estas fabrikata el tirita ronda ŝtalostango. La diametro de la stifto kaj de la truo estas malpli precizaj, tial oni uzas ilin tie, kie estas permesata malpli severa precizo.

Stifta junto-kutime portas **tiron** aŭ **tordan momanton**, dum kiu en ambaŭ kazoj la stifto estas streĉata per **tranĉo**. Per enfrapo de stifto ekestas certa antaŭstreĉo.

Vidu ankaŭ
----------

* Kategorio Stifto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Foldo
* Junto
* Pinglo
* Sekuriga ringo
* Tredfiksilo
**Károly Hibay** [kAroj hibai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Hibay Károly** estis hungara kuracisto. Lia nobela antaŭnomo estis *hubói*, lia nepo estis Éva Hibay.

Memortabulo pri Károly Hibay
Károly Hibay naskiĝis la 20-an de aŭgusto 1890 en Szeged, li mortis la 9-an de majo 1924 en Eger.

Biografio
---------

Károly Hibay frekventis cistercianan gimnazion en Eger, poste li akiris medicinan diplomon en Reĝa Universitato de Budapeŝto en 1913. Li batalis dum la 1-a mondmilito, poste li ekloĝis kaj laboris en Eger (ĉefe kiel akuŝisto). Li edziĝis en 1922. Lia famo disetendiĝis en la urbo, ĉar li kuracadis la malriĉulojn senpage, eĉ la kuraciloj estis senpagaj. Li kuracadis homon pro tifo, ankaŭ li kaptis la malsanon kaj post 10 tagoj li mortis.

Memorigiloj
-----------

* strato kaj infanĝardeno en Eger prenis la nomon Hibay Károly
* 2 memortabuloj en Eger

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Károly Hibay en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 663850
 |
Monumento al Roald Amundsen kaj hotelo en Ny-Ålesund.
78° 55′ 30″ N 11° 55′ 20″ O﻿ / ﻿78.92500 °N, 11.92222 °O﻿ / 78.92500; 11.92222 (mapo)
**Ny-Ålesund** ("Nova Ålesund") estas esplora urbo en Oskarlando en la insulo Spicbergo en Svalbardo, Norvegio. Ĝi situas en la duoninsulo Brøgger (Brøggerhalvøya) kaj ĉe la bordo de la golfeto Kongsfjorden. La kompani-urbo estas posedaĵo kaj estas funkciigita de la ŝtata entrepreno Kings Bay, kiu havigas varojn por la permanentaj esplorinstitutoj el dek landoj. La urbo estas finfine posedo de la Ministerio de Komerco kaj Industrio kaj ne estas enmetita en municipolisto. Ny-Ålesund havas tutjaran permanentan loĝantaron de 30 al 35, sed la somera loĝantaro atingas 120. Ĝiaj instalaĵoj estas Flughaveno Ny-Ålesund, Hamnerabben, Svalbarda Raketejo, haveno kaj la Muzeo de la Urbo kaj Mino Ny-Ålesund, same kiel dek kvin permanentaj esplorostacioj. Ĝi estas la plej norda funkcianta civila setlejo en la mondo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Ny-Ålesund en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo
Mapo de Eŭropa Rusio ene de Eŭropo en malhelverda. Ne videbla estas Lando de Francisko Jozefo. Azia Rusio aŭ Siberio en helverda koloro.
**Eŭropa Rusio** aŭ **Eŭropa Rusujo** (ruse *Европейская Россия*) konsistas el la okcidenta parto de Rusio, kiu situas ene de Eŭropo kaj havas areon de 3 960 000 km² (ĉirkaŭ 38% de Eŭropo). Ekde la 19-a jarcento, montaro Uralo (kun la rivero Uralo) estis difinita kiel la orienta limo por Eŭropo, sed ĉi tiu geografia difino estis diskutata. Geografie, la areo estas dominata de la Orienteŭropa ebenaĵo.

Ĉirkaŭ du trionoj de Rusio situas en Azio, sed la plimulto de la loĝantaro loĝas en la eŭropa parto. La plej gravaj urbocentroj en Eŭropa Rusio estas Moskvo kaj la ĉirkaŭaj Moskva provinco, Sankt-Peterburgo kaj Leningrada provinco.

En la epoko de la Rusia Imperio, la esprimo "Eŭropa Rusio" estis uzata en la imperio por referenci al tradiciaj orientslavaj teritorioj sub rusia regado, inkluzive de hodiaŭa Belorusio kaj la plej granda parto de Ukrainio.

Vidu ankaŭ
----------

* Siberio

* Kategorio Eŭropa Rusio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Károly KAÁN** [kAroj kAn], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kaán Károly** estis hungara inĝeniero pri arbaroj, politikisto, membro korespondanta de Hungara Scienca Akademio (1924).

Foto pri Károly Kaán
Memortabulo pri Károly Kaán
Károly Kaán  naskiĝis la 12-an de julio 1867 en Nagykanizsa. Li mortis la 28-an de januaro 1940 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Károly Kaán frekventis mezlernejon en sia naskiĝurbo, universitaton en Selmecbánya inter 1885-1890. Komence li estis arbaristo. En 1898 li plulernis en Germanio, poste li studvojaĝis al Habsburga Imperio kaj Germanio. En 1908 li jam laboris en la ministerio, baldaŭe li estis vicministro. Li kodigis leĝon pri arbarigo de Granda Hungara Ebenaĵo. Li emeritiĝis en 1925, sed poste li strebis por medioprotektado.

Memorigiloj
-----------

* memormedalo fondita en 1984
* memortabulo en Budapeŝto
* elvidejo en Budapeŝto

Verkaro (elekto)
----------------

* *Nemzeti akczió és erdőgazdaság,* (1902)
* *A természetvédelem és a természeti emlékek fenntartásának kérdéseihez,* (1914)
* *Erdőt az Alföldre!* (1920)
* *Gazdaságpolitikai feladatok,* (1936)

Fontoj
------

* biografio hungare

* Kategorio Károly Kaán en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Blanka movado** (ruse Бе́лое движе́ние, ankaŭ Белое дело „blanka afero" aŭ Белая идея „blanka ideo") estas nomo donata al la parto de la rusa popolo, kiu ne akceptis la ekregadon de la bolŝevikoj kaj kontraŭstaris la novan registaron dum la enlanda milito en Rusio. Subtenantoj de la caro Nikolao la 2-a aŭ de la Rusia Konstitucia Asembleo, la anoj de la Blanka armeo bataladis kontraŭ la Ruĝa armeo kaj la "verdaj armeoj" (grupoj da kamparanoj luktantaj kontraŭ la du armeoj). La Blanka movado unuigis en si la diversajn blankajn armeojn, kiuj neniam formis unu unuecan armeon, krom aliajn sektorojn kiuj ne estis propre aremaj, nome ekleziaj instancoj de ortodoksismo, kamparanaj movadoj, monarkiistoj, eksterlandaj apogantoj, banditoj ktp.

Tiujn kontraŭrevoluciulojn gvidis malnovaj ĉefoj de la imperia armeo: Anton Denikin, Pjotr Vrangel kaj aliaj. Ili ricevis helpon de britaj, francaj kaj usonaj trupoj por lukti kontraŭ la militkomunismo. Rusio estis jam malfortigita pro la unua mondmilito; la enlanda milito (inter aliaj konfliktoj: kamparaj ribeloj, naciismoj, militoj kontraŭ la aliaj socialistaj partioj) kaŭzis inter 8 kaj 10 milionojn da mortoj.

La alianco de la blankaj armeoj kaj aliaj blankmovadaj sektoroj estis malbone kunordigita, kaj malmulte subtenita ĝenerale de la popolo, ĉar grandparte la movado apogis sin sur alt- ĝis mez-klasaj tavoloj. Plejparte pro tio la Blanka movado malvenkis kaj ekziliĝis al Eŭropo, ĉefe al Francio.

La gvidantoj de la Blanka movado estis por redono de la konfiskitaj agroj, teritoria integreco de Rusio, protekto de la rusa ŝtato, novaj elektoj, demokratiigo de la lando, lernodevo, komercada libereco, rekono de aŭtonomiaj klopodoj de multaj popoloj (moto "Por Granda, Unuiĝinta kaj Nedividebla Rusio"). La gvidantaj ideologoj estis Pjotr Struve aŭ Vasilij Ŝulgin, kiuj provis unuigi la interesojn de la komandantoj de la movado, sensukcese.

Kelkaj aparte konataj movadanoj
-------------------------------

* Miĥail Vasilieviĉ Aleksejev
* Stanisław Bułak-Bałachowicz
* Pavel Bermondt-Avalov
* Andrej Ŝkuro (Андрей/Андрій Шкуро)
* Anton Denikin
* Miĥail Drozdovski
* Miĥail Diteriĥs (Михаил Дитерихс)
* Aleksandr Dutov
* Ivan Iline
* Nikolaj Judeniĉ
* Aleksej Maksimoviĉ Kaledin
* Vladimir Kappel
* Aleksandr Kolĉak
* Lavr Kornilov
* Piotr Nikolajeviĉ Krasnov
* Aleksandr Kutjepov
* Viaĉeslav Naumenko
* Sergej Markov
* Vladimir Maj-Majevskij
* Jevgenij Miller
* Viktor Pokrovskij
* Grigori Semenov
* Barono Roman Ungern von Sternberg
* Ariadna Tyrkova-Williams
* Pjotr Vrangel

Vidu ankaŭ
----------

* Alianca interveno en Rusio
* Blanka elmigrado
* Blanko
* Ĉeĥoslovakaj legioj
* Finna Enlanda Milito
* Kamil Giżycki
* Latvaj fusilistoj

Aliaj
-----

* La **blanka ruso** (White russian] estas ankaŭ nomo de koktelo surbaze de vodko, kafo-likvoro, kaj lakto

* Kategorio Blanka movado en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 266975
 |
Grafo **KHUEN-HÉDERVÁRY Károly** (naskiĝis la 23-an de majo 1849 en Gräfenberg, Silezio – mortis la 16-an de februaro 1918 en Budapeŝto) estis hungara konservativa, liberala politikisto, kiu estis dufoje ĉefministro de Hungario (en 1903 kaj en 1910–12). 

Károly Khuen-HéderváryLi estis filo de kroatdevena aristokrata familio, kiu heredis en 1874 la bienojn de formortinta Viczay-familio en Hédervár, tiel la familio alprenis ankaŭ ties nomon.

Li studis juron en Zagrebo, estis ekde 1875 parlamenta reprezentanto de la Liberala partio, ekde 1882 ĉefprefekto de Győr. Lin nomumis la reĝo banuso de Kroatio, post la kontraŭhungaraj tumultoj en 1883, li servis en tiu posteno ĝis 1903. Li fondis kaj forte apogis la Kroatan nacian partion, bazita je la hungara-kroata interkonsento de 1868. Li senindulge subpremis la kroatan nacian opozicion, postulanta sendependiĝon. En junio de 1894, la reĝo komisiis lin je formado de registaro, sed oni ne voĉdonis al li fidon, tiel restis la provizore abdikita Wekerle-registaro.

Post abdiko de registaro de Kálmán Széll (pro nombroaltigo de la rekrutitaj soldatoj) en 1903, Khuen-Héderváry formis registaron la 27-an de junio, en kiu li ankaŭ posedis la ministeriojn pri internaj aferoj kaj pri rilatoj al la reĝo. Li provis interkonsenti kun la opozicio kaj fini la parlamentan obstaklon, sed pro la sensukceso li abdikis unuafoje en aŭgusto, poste la 29-an de septembro fine. Li estis en 1904–05 ministro pri rilatoj al la reĝo en registaro de Tisza. Post abdiko de la Tisza-registaro, li retiriĝis de la politiko ĝis 1910.

Pro la registara krizo en januaro de 1910, li denove estis petita je formado de nova registaro. Li denove suprenis la postenojn de ministro pri internaj aferoj, al reĝo kaj kroat-slavon-dalmataj aferoj.

Post la establiĝo de la nova registaro, baldaŭ fondiĝis la Nacia Laborpatio kiel posteulo de la Liberala Partio. La celo de la nova partio estis la stabiligo de la registaro kaj la ekzistantaj sociaj rilatoj. Post kiam la opozicio provis fiaskigi la registaron, Khuen-Héderváry dissolvis la parlamenton en marto (dum tio, la opoziciuloj ĵetis inkujojn al la ĉefministro) kaj en junio la Nacia Laborpartio akiris plimulton. La opozicio komencis denove obstakli la parlamentan laboron en 1911 pro la defenda leĝo. Ĉar Khuen-Héderváry ne sukcesis solvi la krizon, li abdikis en aprilo de 1912. Ekde 1913 ĝis lia morto, li estis prezidanto de la Nacia Laborpartio, sed li retiriĝis de la aktiva politiko.

Li estis banuso kaj membro de Hungara Scienca Akademio.

* Kategorio Károly Khuen-Héderváry en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 179684
* GND: 117513091
* LCCN: no2021093925
* VIAF: 13086601
* ISNI: 0000 0000 1334 3038
* SUDOC: 166691186
 |
**Jelec** (ruse *Елец*) estas urbo en eŭropa parto de Rusio. La urbo apartenas al la Lipecka provinco.

* Loĝantaro:
	+ 78 mil (1959)
	+ 116,7 mil (2002)

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 42415.

La urbo estis fondita en jaro 1146.

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1778.

La interurba telefona kodo estas 47467, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo (en jaro 2005).

Geografiaj koordinatoj de la urbo estas: latitudo 52°37' norde, longitudo 38°31' oriente.

La urbo estas sur bordoj de rivero Sosna (Сосна) (kiu dedekstre enenfluas en riveron Don (Дон)).

En la urbo estas fervoja stacio.

Historio
--------

Unue menciita en rusaj kronikoj en la jaro 1146, la urbo estas unu el la plej antikvaj en Rusio.

En 1395 Jelec, tiam ĉelima urbeto, estis atakita fare de la armeo de Tamerlan. La batalo ĉe Jelec konvinkis la azian konkeranton rifuzi de milita pluiro al Rusio.

Kelkfoje ruinigita, la fortikaĵo estis restarigita en la jaro 1592 samtempe kun la ceteraj fortikaĵoj de la suda limo.

Dum la Granda Patria Milito Jelec estis okupita de nazioj inter la 4-a kaj la 9-a de decembro 1941 kaj liberigita dum la Jeleca ofensivo (parto de la granda Moskva batalo).

Esperanto-movado
----------------

En la urbo ekzistas relative aktiva Esperanto-movado, nemalofte okazas tut-rusiaj E-aranĝoj (StRIGO, RET ka.). Estas gastiganto de Pasporta Servo tie.

 Rusio: urboj de armea gloro

Arĥangelsko | Belgorodo | Velikije Luki | Velikij Novgorod | Vladikavkaz | Voroneĵ | Vjazma | Dmitrov | Jelec | Jelnja | Kozelsk | Kronŝtadt | Kursk | Luga | Malgobek | Naro-Fominsk | Orjol | Polarnij | Pskovo | Rĵev | Rostov-na-Donu | Tuapse

 

* Jelec en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Jelec en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 40807
* GND: 4446219-0
* LCCN: n96054920
* VIAF: 153772068
* NKC: ge328999
 |
**Larry Bunker** (vere *Lawrence Benjamin Bunker*; naskiĝis la 4-an de novembro 1928 en Long Beach, Kalifornio; mortis la 8-an de marto 2005 en Los-Anĝeleso) estis usona frapinstrumentisto kaj vibrafonisto de ĵazo.

|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Muziko |

Vivo
----

Larry Bunker lernis meminstrue ludon de piano, akordiono kaj saksofono. Dum la militservo en la usona terarmeo li estis frapinstrumentisto kaj pianisto de armebando. Post sia reveno al Kalifornio en 1948 li verkis komence kun Howard Rumsey.

En 1953 li fariĝis kiel frapinstrumentisto posteulo de Chico Hamilton en la kvaropo de Gerry Mulligan. En la sekva tempo li verkis kun muzikistoj kiel Stan Getz, Warne Marsh, Clare Fischer, Gary Burton, Dizzy Gillespie, Gerry Mulligan, Barney Kessel kaj Art Pepper. Inter 1955 kaj 1960 li akompanis kun pianisto Jimmy Rowles la kantistinojn Peggy Lee (ekz. je *Black Coffee*) kaj Billie Holiday, ekz. sur la albumo *Music for Torching*.

Per propra bando li publikigis komence de la 1960-aj jaroj tri albumojn. En 1962 li muzikis kun Bud Shank. Ekde 1963 ĝis 1964 li estis membro de la triopo de Bill Evans. Dum la sekvaj jaroj li verkis ĉefe kiel studiomuzikisto de Henry Mancini, Neal Hefti, Johnny Mandel kaj Nelson Riddle.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Nekrologo en The Independent


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 391363
* GND: 13434023X
* LCCN: n92017111
* VIAF: 44484495
* ISNI: 0000 0000 5949 2493
* SUDOC: 115684824
* BNF: 138919712
* MBA: ee29266d-a248-4c9e-a971-90f4c6926485
* ICCU: UBOV005254
* BNE: XX866947
 |
**Horzonoj en Eŭropo**:  

|  |  |
| --- | --- |
| blua | Okcidenteŭropa Tempo (UTC±00:00) 
Okcidenteŭropa Somera Tempo (UTC+01:00) |
| helblua | Okcidenteŭropa Tempo (UTC±00:00) |
| ruĝa | Centreŭropa Tempo (UTC+01:00) 
Centreŭropa Somera Tempo (UTC+02:00) |
| okro | Orienteŭropa Tempo (UTC+02:00) 
Orienteŭropa Somera Tempo (UTC+03:00) |
| flava | Kaliningrada Tempo (UTC+02:00) |
| helverda | Fora-orienteŭropa Tempo (FET, UTC+3),  Minska Tempo / Moskva Tempo |

Helaj koloroj indikas landojn kiuj ne observas la someron tempon: Alĝerio, Belorusio, Islando, Maroko, Rusio, Tunizio kaj Turkio.

**Eŭropa Somera Tempo** estas la aranĝo laŭ kiu la kvar Eŭropaj horzonojn aldonas unu horon dum printempo por pleje profiti de la taglumo. Tio estas farita en ĉiuj ŝtatoj de Eŭropo krom Islando kiu uzas UTC'n dum la tuta jaro. La periodo iras de 01:00 UTC de la lasta dimanĉo de marto ĝis 01:00 de la lasta dimanĉo de oktobro, ĉiujare. La nomoj de la horzonoj ŝanĝiĝas al: Okcidenteŭropa Somera Tempo (WEST), Centreŭropa Somera Tempo (CEST) kaj Orienteŭropa Somera Tempo (EEST).

**Okcidenteŭropa Somera Tempo (WEST, UTC+1)** estas la horzono dum somero de la Feroaj Insuloj, la nordorienta Gronlando, Irlando (tutjare, tie nomata "Irlanda Norma Tempo"), Islando (tutjare), la Kanariaj insuloj, Madejro, Manksinsulo, Manikinsuloj, Portugalio kaj la Unuiĝinta Reĝlando de Grand-Britio kaj Nord-Irlando (tie nomata **British Summer Time (BST)** ("Brita Somera Tempo")). Ĝia nomo angle estas *Western European Summer Time* (WEST).

**Centreŭropa Somera Tempo (CEST, UTC+2)** estas la nomo de la horzono kiu havas hordiferencon de du horoj pli ol la Tempo universala kunordigita (UTC). Ĝi estas uzita de ĉiuj regnoj en okcidenta kontinenta Eŭropo krom en Portugalio, kiu denove uzas Okcidenteŭropan Someran Tempon.

Ĝia nomo angle estas *Central European Summer Time* (CEST), en la franca *Heure avancée de l'Europe centrale* (HAEC) kaj en la germana *Mitteleuropäische Sommerzeit* (MESZ).

**Orienteŭropa Somera Tempo (EEST, UTC+3)**, angle *Eastern European Summer Time* (EEST), estas la horzono de la Eŭropaj landoj inter la Centreŭropa Somera Tempozono kaj la Ukrainio.

Jen la Eŭropaj landoj, kiuj uzas somere UTC+3: Bulgario, Kipro, Estonio, Finnlando, Grekio, Latvio, Litovio, Moldava Respubliko, Rumanio, Ukrainio.

La moskva MSK-tempo en mapo de Rusio
La **Moskva Tempo (MSK)** egalas al UTC+3 kaj estas la laŭleĝa loka tempo en la eŭropa parto de Rusio (krom la Kaliningrada provinco) laŭ horzono de Moskvo dum la tuta jaro.

*Moskva Tempo (MSK, UTC+3)* (ruse *Моско́вское вре́мя*) antaŭe estis mallongigo por la tempo valida en la Moskva horzono nur dum la somera periodo. En la jaro 2011 tamen la transiro el la somera tempo al la vintra ne okazis, kaj tiu ĉi tempo ekde tiam uziĝas kiel tutjara.

Moskva tempo estas uzita por horaroj de trajnoj, aviadiloj, ŝipoj ktp ĉie en la Rusa Federacio. Ĝi ankaŭ aperas en telegramoj, en retmesaĵoj ktp. La tempo estas ofte anoncita ĉie en la lando en radioelsendoj laŭ la Moskva tempo.

Simile Belorusio uzas la horzonon UTC+3 dum la tuta jaro.

Rilataj paĝoj
-------------

* Horzonoj en Eŭropo
**Károly Kőváry** [kAroj kOvAri], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kőváry Károly** estis hungara instruisto pri matematiko, monaĥo, katolika pastro.

Károly Kőváry  naskiĝis la 10-an de majo 1923 en Rákospalota. Li mortis la 12-an de marto 2003 en Vác.

Biografio
---------

Károly Kőváry frekventis piaristan gimnazion en Szeged, poste en 1941 li aliĝis al la piaristoj. Li akiris pedagogian diplomon en Scienca Universitato Pázmány Péter en 1947. En la sama jaro li pastriĝis. Pro ĉeso de la ekleziaj lernejoj li estis komence pastro en Budapeŝto, ekde 1952 li instruis en diversaj (eĉ elitaj) gimnazioj. En 1991 li estis nomumita gimnaziestro en Vác. Li edukis 3 generaciojn pri matematiko. Li ricevis premiojn en 1968, 1983, 1997, 2001.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto kfki.hu
* hungarlingva biografio kun foto Arkivigite je 2020-01-26 per la retarkivo Wayback Machine vps.sulinet.hu
* hungarlingva biografio kun foto Arkivigite je 2020-01-26 per la retarkivo Wayback Machine fazekas.hu



* Kategorio Károly Kőváry en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
***La Socialisto*** estas gazeto en Esperanto kaj germana lingvo. Fondita en 1926. Organo de Aŭstria Laborista Ligo Esperantista (ALLE), en 1933 ankaŭ tiu de Internacio de Socialistaj Esperantistoj (ISE). Formato 24x16, de 1931 32x24. Bone redaktita. Pereis kune kun la detruo de la demokratio en Aŭstrio en februaro 1934. Reviviĝis en Francujo.

* Ĉefartikolo de Otto SIMON, la unua prezidanto de ALLEĈefartikolo de Otto SIMON, la unua prezidanto de ALLE
* Ĉefartikolo de Alfred BERDAN en la lasta numero 1934Ĉefartikolo de Alfred BERDAN en la lasta numero 1934

Post la Dua Mondmilito aperis la unua numero de "La Socialisto" en februaro 1964 en formato A5. La enkondukan germanlingvan artikolon skribis d-ro Rudolf FISCHER (Fiŝer), la patro de d-ro Heinz Fischer, federacia prezidento de Aŭstrio. La gazeto aperis ĝis 2000 kaj ekde tiam en LEA/G MAGAZINO, ĝis la malapero de la magazino fine de 2004.

En 2008 aperis "La Socialisto" n-ro 1/2008 kun la invito al la ĝeneralkunveno de ASLE (antaue ALLE) kun jena klarigo: "Kiam oni donis la nomon La Socialisto, tio estis en kunsento kun la tiama sinteno de la Socialdemokratia Partio de Aŭstrio (SPÖ). Bedaŭrinde tio ŝanĝis kaj la pinto de la partio votis por la angla kiel *lingva franka*".

En 2009 "La Socialisto" n-ro 1/2009, majo, 46-a jaro, informas pri la malfondiĝo de ASLE la 15-an de junio 2009.

* Postmilita ĉefartikolo de doktoro Rudolf FISCHER (februaro 1964)Postmilita ĉefartikolo de doktoro Rudolf FISCHER (februaro 1964)
* Otto STÖBER, fondinto de "Aŭstria Laborista Ligo" (ALL)Otto STÖBER, fondinto de "Aŭstria Laborista Ligo" (ALL)

* Kategorio La Socialisto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
***La Tao de Programado*** (angle *The Tao of Programming*) estas libro verkita en 1987 de Geoffrey James. Temas pri ironieta parodio de la ĉina libro *Daŭdeĝingo* kaj la ĉina verkisto *Ĝuangzio* (aŭ de lia samnoma *taoisma* libro *Ĝuangzio*). *La Tao de Programado* konsistas el serioj de mallongaj anekdotoj dividitaj en naŭ "librojn" – *La Silenta Vako*, *La Antikvaj Majstroj*, *Dizajno*, *Kodado*, *Funkciteno*, *Administrado*, *Korporacia Saĝo*, *Aparataro kaj Programaro* kaj la *Postparolo*. La temoj de la libro subtenas multajn idealojn de kodumuloj – manaĝeroj devus lasi programistojn fari ties laboron; kodo devus esti eta, eleganta kaj funkcitenebla; korporacia saĝo estas plej ofte nur oksimorono; kaj tiel plu.

Geoffrey James verkis du pliajn librojn similajn al *La Tao de Programado* – *La Zeno de Programado* (*The Zen of Programming*) en 1988 kaj *Komputilaj paraboloj: Klerigado en la Informacia Aĝo* (*Computer Parables: Enlightenment in the Information Age*) en 1989. Tiuj tamen ne plu estis tiom alte ricevitaj de la publiko.

Esperantigo
-----------

En decembro 2005, Geoffrey James, la verkinto de *La Tao de Programado*, donis al Marek Blahuš permeson pretigi tradukon de la libro en Esperanto. La traduko estas nuntempe pretigata kaj post sia pretiĝo estos legebla en interreto kaj ligilo al tiu paĝo estos laŭ interkonsento sendita al Geoffrey James.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Rete legebla versio de la originalo *The Tao of Programming* *(angle)*
* Recenzo de *The Tao of Programming* fare de Tal COHEN *(angle)*
**RÁTH Károly** (pro. ra:t), Roth estis hungara ĵurnalisto, kolonelo de ÁVH (ŝtatdefenda oficejo), diplomato naskita en Arado la 17-an de decembro 1903 kaj mortinta en Bp. la 18-an de junio 1985.

Biografio
---------

Ráth Károly estis en 1920-27 kunlaboranto de *Erdélyi Újság* de Arado, de *Brassói Lapok*, de *Ellenzék*. En 1927 li estis malliberigita pro kontaraŭŝtata ekscito, poste li elmigris Parizon. Li estis kunlaboranto de komunista gazeto *Rundschau* kaj *Balkan Korrespondenz*. De 1937 li luktis en la hispana civilmilito. Poste li estis internigita. En 1942 li servis en la brita laborservo, poste en la Ruĝa Armeo. En jaroj 1945-48 li redaktis la hungarlingvan gazeton de la soveta armeo *Új Szó*. En 1948 li estis iom da tempo kolonelo de Ŝtatdefenda Sekcio de la Ministerio pri Internej Aferoj. En 1948-49 li estis ĉefredaktoro de poreksterlandaj emisioj de la Magyar Rádió. En 1949 oni arestis lin kaj kondamnis al 8 jara malliberojo en la preceso de László Rajk. Li liberiĝis en 1953 kaj li estis rehonorigita. Kiel vickolonelo li alvenis en la Ministerion pri Militafero. De 1957 ĝis 1979 estis ambasadoro en Ateno, Bagdado, Kabulo, Kopenhago.

Fonto
-----

* Magyar Életrajzi Lexikon
**Las Omañas** [lasoMAnjas] estas municipo de la provinco Leono, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi estas en la centro de la provinco en tradicia komarko Ribera del Órbigo ĉe la rivero Órbigo. *Las Omañas* estas komprenata etimologie kiel "Granda Akvo" el latina "akva magna", alude al la kunfluejo de la riveroj Luna kaj Omaña kio kreas la riveron Órbigo, reprezentata en la blazono kiel majuskla Y.

Komarkoj de la provinco Leono; Ribera del Órbigo ne aperas, sed estas centre.
Preĝejo de Santiago del Molinillo.
Río Órbigo.
Karnavalo.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio estas formata de la loĝlokoj Mataluenga, Las Omañas, Pedregal, San Martín de la Falamosa kaj Santiago del Molinillo, okupas totalan areon de 32,49 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 261 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 1 200 loĝantojn el la komenco de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. Ĝi distas 38 km de Leono, provinca ĉefurbo.

Historio
--------

Estas atestaĵoj de antaŭromiaj setlejoj de Bronzepoko poste uzataj de romia loĝado rilata al la orminado; en Mezepoko okazis reloĝado. Frua mencio estas de 1154. Ĝi apartenis al la Regno Leono kaj suferis pro la militoj kontraŭ Portugalio kaj pro la Milito de Hispana Sendependiĝo.

Tradiciaj enspezofontoj estas agrikulturo (cerealoj, poste lupolo), brutobredado, ĉasado, fiŝkaptado kaj forstado de poploj. Lastatempe kultura kaj rura turismo plie ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, preĝejoj, piedirado, karnavalo).

Oni parolas kaj la hispanan kaj malpli la leonan.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de Provinco Leono

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 760991
 |
Lapfermilo
Lapfermilo: kroĉiloj (maldekstre) kaj bantetoj (dekstre).
**Lapfermilo** estas fermilo aŭ ligo, kiu povas esti ripete facile fiksata kaj malfiksata, uzata interalie en vestaĵoj. Estas du kuniĝantaj partoj: kroĉiloj unuflanke kaj harsimilaj bukloj aliflanke.

Historio
--------

la kroĉiloj de lapo (detalo).
Lapfermilo estas eltrovaĵo de la sviso George de Mestral. Li havis la ideon en 1941, post kiam li miris kiel malfacile li povis forigi lapojn el siaj vestoj kaj el la felo de sia hundo, kiuj tie amasiĝis dum la taga promenado. Li malkovris ke lapoj estas kovritaj de etaj kroĉiloj, per kiuj ili alkroĉiĝis al la vesto kaj felo. De Mestral vidis la eblecojn kaj disvolvas — per multe da tempo kaj peno — la fermilon kaj patentigis ĝin en 1951 en Svislando. Patentoj en diversaj aliaj landoj sekvis, inter kiuj en 1955 en Usono.

Nomo
----

De Mestral nomis sian eltrovaĵon **Velcro**, kunfandiĝo de la francaj vortoj *velours* (veluro) kaj *crochet* (kroĉileto). La markonomo Velcro estas en la plejmulto de la landoj registrita fabrikmarko, kaj en multaj lingvoj, inter kiuj la angla, la franca kaj la flandra, lapfermilo estas konata ĉefe sub tiu nomo. En aliaj lingvoj, kiel la nederlanda, la gemana kaj la sveda, la ĝenerala termino estas ĉefe uzata (respektive *klittenband*, *Klettverschluss* kaj *kardborrband*).

Vidu ankaŭ
----------

* Zipo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Lapfermilo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Ĉi tiu artikolo legita ĉe YouTube

* VELCRO® -- retejo de la produktisto
* Nikon Small World Image Arkivigite je 2008-12-08 per la retarkivo Wayback Machine -- Altrezolucia foto farita de Tracy E. Anderson: la malfermado de lapfermilo
Laterotranĉita kuba kahelaro estas laterotranĉo de kuba kahelaro, purpuraj kuboj estas laterotranĉita. Lateroj estas bevelitaj, formante novaj bluajn kubajn ĉelojn. Verticoj estas senpintigitaj, formanta novajn ruĝajn kubokedrajn ĉeloj.
En geometrio, **laterotranĉo** estas operacio kiu tranĉas laterojn kaj verticojn de hiperpluredro aŭ kahelaro, kreante la novajn facetojn anstataŭ ĉiu latero kaj vertico.

Dum la laterotranĉo, lateroj kaj verticoj estas tranĉataj nur ĝis minimuma bezonata grado, kiam en la lateroverticotranĉo la verticoj estas tranĉataj ankaŭ plu.
  


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |
| Kubo - la fonta figuro | Laterotranĉita kubo (malgranda rombokub-okedro) - lateroj estas tranĉataj, kaj verticoj estas tranĉataj nur ĝis minimuma bezonata grado. | Lateroverticotranĉita kubo (senpintigita kubokedro) - lateroj de kubo estas tranĉataj, kaj verticoj estas tranĉataj plu. |

La operacio aplikas al hiperpluredro en 3 aŭ pli multaj dimensioj kaj al kahelaroj en 2 aŭ pli multaj dimensioj.

La operacio je la regula hiperpluredro aŭ kahelaro estas priskribata per etendita simbolo de Schläfli t0,2{p,q,...}.

Ĉi tiu operacio por pluredroj kaj 2-kahelaroj estas ankaŭ nomata kiel *ekspansio* aŭ *elvolvaĵo*, ĉar ĝi povas esti farita ankaŭ per preno de edroj de la fonta formo kaj dismovo ilin foren kaj enigo de la novaj edroj en la breĉoj por ĉiu malfermita vertico kaj latero. Noto ekspansio por la aliaj dimensioj ne estas la samo kiel laterotranĉo. Ekzemple por plurĉeloj kaj 3-kahelaroj ekspansio estas la samo kiel edrotranĉo.

Vico de diversgradaj laterotranĉoj inter kubo kaj okedro
  

Por pluredroj, laterotranĉa operacio donas direktan vicon de la fonta pluredro al ĝia duala pluredro.

Por pli alte dimensiaj hiperpluredroj, laterotranĉo donas direktan vicon de fonta hiperpluredro al ĝia rektigita formo.

Vidu ankaŭ
----------

* Operacioj je hiperpluredroj kaj kahelaroj:
	+ Tranĉo t0, 1{p, ...}
	+ Laterotranĉo t0, 2{p, q, ...}
	+ Lateroverticotranĉo t0, 1, 2{p, q, ...}
	+ Edrotranĉo t0, 3{p, q, r, ...}
	+ Edroverticotranĉo t0, 1, 3{p, q, r, ...}
	+ Edrolaterotranĉo t0, 2, 3{p, q, r, ...}
	+ Edrolateroverticotranĉo t0, 1, 2, 3{p, q, r, ...}
	+ Ĉelotranĉo t0, 4{p, q, r, s, ...}
	+ Entutotranĉo t0, 1, ... n-1{p1, p2, ... pn-1}
	+ Rektigo t1{p, ...}
	+ Dutranĉo t1, 2{p, q, ...}
	+ Alternado
	+ Riproĉigo
* Simbolo de Schläfli - etendita simbolo de Schläfli priskribas rezultojn de la operacioj faritaj je regulaj hiperpluredroj kaj regulaj kahelaroj

* Unuforma pluredro
* Uniforma plurĉelo
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitolaj artikoloj vidu la paĝojn La Sagne (stacidomo) kaj La Sagne-Eglise (stacidomo). |

Pri la komunumo
---------------

**La Sagne** estas komunumo en la distrikto La Chaux-de-Fonds de Kantono Neŭŝatelo, Svislando. Ĝi havis 964 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

Geografio
---------

La Sagne situas okcidente de la montpasejo Vue des Alpes en la Valo de La Sagne et Les Ponts-de-Martel inter La Chaux-de-Fonds kaj la Lago de Neŭŝatelo. Tra la valo fluas la rivereto *Le Bied*, kiu alfluas al la lageto *Scie des Creux*, kies elfluo estas subtera.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo La Sagne limas en nordo al La Chaux-de-Fonds, en oriento al Val-de-Ruz (respketive antaŭ la komunuma kuniĝo en nordoriento al Les Hauts-Geneveys, en oriento al Boudevilliers, en orientosudoriento al Les Geneveys-sur-Coffrane, en sudoriento al eksklavo de Coffrane, en sudsudoriento al Montmollin), en sudo en unu punkto al Rochefort, en sudsudokcidento al Brot-Plamboz, en sudokcidento al Les Ponts-de-Martel, kaj en okcidento al Le Locle.

Trafiko
-------

La Sagne disponas pri stacidomo ĉe la mallarĝspura trajnlinio de la Neŭŝatelaj Fervojoj de La Chaux-de-Fonds al Les Ponts-de-Martel.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de La Sagne datiĝas el dokumento el la jaro 1363, per kiu Jean d'Arberg, La senjoro de Valangin, koncedas en la donitaj limoj diversajn liberecojn al la loĝantoj de Le Locle kaj La Sagne. Dum la Militoj de Burgonjo en la jaro 1476 la civitanoj de La Sagne submetis sin al la protekto de Berno.

Ek de la 14-a jarcento ĝis la jaro 1848 La Sagne formis burĝaron, al kiu inter 1616 ĝis 1656 ankaŭ apartenis parto de La Chaux-de-Fonds. La plej granda parto de la familioj de La Sagne akiris ek de 1502 la civitanajn rajtojn de Valangin. Ili montris sin lojalaj al la malnova reĝimo, precipe en la jaro 1831. La reĝiisma movado de septembro 1856 havis sian originon en La Sagne.

Esperanto-movado
----------------

Inter 1955 - 1973 Claude Gacond estis instruisto en la baza lernejo de La Sagne. Li dum tiu tempo ankaŭ instruis Esperanton al la porinstruista lernejo de Kantono Neŭŝatelo. En la jaro 1956 Claude Gacond organizis publikan Esperanto-ekspozicion en la lernejo de La Sagne, kaj en 1959 la japana ĵurnalistino Joŝiko Kaĵino tie publike prelegis pri Esperanto. (Fonto: Andreas E. Künzli: *Universalaj Lingvoj en Svislando* p 195, 229, kaj 321)

Vidu ankaŭ
----------

* La Sagne (stacidomo)
* La Sagne-Eglise (stacidomo)
* La Corbatière (stacidomo)
* Les Coeudres (stacidomo)
* Les Coeudres-Est (stacidomo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio La Sagne en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Lasagne Arkivigite je 2009-08-25 per la retarkivo Wayback Machine

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion La Sagne** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto La Chaux-de-Fonds |
| --- |
|  **La Chaux-de-Fonds** • La Sagne • Les Planchettes |  |

 |
[[Dosiero:Lettisches Gymnasium Münster Gebäude Münster.jpg|eta|{{centre|la iama latva gimnazio en Münster, hodiaŭ la Latva Centro]]
La **latva gimnazio** en **Münster** - latve ***Minsteres latviešu ģimnāzija*** - estis la nura agnoskita Latva lernejo en Okcidenta Eŭropo kiam Latvio estis okupita de la Sovetunio. Ĝi estis en la urbodistrikto *Kinderhaus*.

Historio
--------

La latva gimnazio Münster eliris en 1951 el rifuĝejo de latvoj fuĝintaj pro la sovetunia okupo de Latvio en 1940 kaj 1944. Dum la Malvarma Milito la gimnazio akceptis studentojn el la tuta mondo, tiel ke la latva komunumo en Münster kaj la bazlernejo evoluis al centro por ekzilitaj latvoj. La instruado estis en latva lingvo. Internulejo estis ligita al la gimnazio.

Ekde 1986 ekzistas *Latva Centro* en la sama loko en Münster, al kiu la gimnazio estis asignita. Post kiam la Sendependeco de Latvio estis restarigita en 1990/1991, la gimnazio perdis sian gravecon kaj estis finfine dissolvita en 1998.

Ekde tiam la *Latva Centro* aktivas en plenkreskula edukado, funkciigas infanĝardenon kaj organizas someran lernejon por junuloj el latvaj familioj vivantaj en Germanio.

Konataj studentoj
-----------------

* Egils Levits (nask. 1955), Prezidanto de Latvio ekde 2019, studento de 1972/1973

Similaj iniciatoj
-----------------

En la sama jaro, litovaj rifuĝintoj fondis propran gimnazion en Diepholz, kiu translokiĝis al Lampertheim-Hüttenfeld inter Darmstadt kaj Hajdelbergo en 1954.

Literaturo
----------

* *Minsteres latviešu ģimnāzija / Lettisches Gymnasium Münster*. Latva Centra Komitato, Münster 1981.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Latva gimnazio en Münster en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* *Latviešu Centrs Minsterē/Lettisches Centrum Münster* (latve kaj germane, alirita la 28-an de marto 2022)
**Károly STERIO** (laŭ kutima hungara sinsekvo ***STERIO Károly*** [ŝterio]) estis hungara pentristo, grafikisto. Li naskiĝis en Stájerlak (nuntempe en Rumanio kiel Anina) en 1821 kaj mortis en Pest (urbo) la 4-an de junio 1862. Li estis grava majstro de epoko romantika.

Biografio
---------

Károly Sterio devenis el greka familio. Ekde 1840 li studis en Akademio de Belartoj de Vieno. Post siaj studoj li restis iom en Vieno, poste li iris al Munkeno, fine li studvojaĝis al Francio, Italio, Anglio. En Pozsony li pentris la pentraĵojn *Bankedo de artistoj en Vaskutacska* kaj *Apud Poĵonjo en 1848*. Baldaŭ li establis atelieron en urbo Pest. Li fariĝis favorita portreta kaj ĝenra pentristo (István Széchenyi, Andrássy Manó); (*Papagájos hölgy*). Li pentris ankaŭ plurajn sport- kaj ĉasisttemajn pentraĵojn kaj ankaŭ grafikaĵojn. En la 1850-aj jaroj liaj grafikaĵoj ofte aperis en Vasárnapi Újság, krome li ilustris plurajn eldonaĵojn. En 1857 li edziĝis, poste filino naskiĝis.

Elektitaj pentraĵoj
-------------------

* Ikonostazo kun 48 bildoj en Serba preĝejo Sankta Georgo

* Ek al ĉasado!Ek al ĉasado!
* Sieĝo de BudaSieĝo de Buda
* VingustumadoVingustumado
* Infanoj kun hundetoInfanoj kun hundeto
* György KlapkaGyörgy Klapka
* Virina portretoVirina portreto
* Panoramo de BártfaPanoramo de Bártfa

Elektitaj grafikaĵoj
--------------------

* Frigyes FeszlFrigyes Feszl
* Adam ClarkAdam Clark
* Sidanta virino (1844)Sidanta virino (1844)
* Transdanubiaj virinojTransdanubiaj virinoj
* Juna ŝafistoJuna ŝafisto
* Lajos Markusovszky (1858)Lajos Markusovszky (1858)
* ŜafistojŜafistoj

Literaturo
----------

* S. K. akadémiai festőművész élete és művei (Vasi Szle, IV. 1937).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Károly Sterio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Belarto en Hungarujo

Fontoj
------

* Magyar Életrajzi Lexikon
* 


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 244443
* GND: 136350690
* LCCN: nr98034966
* VIAF: 22057743
* ISNI: 0000 0000 6686 3002
* ULAN: 500110407
* RKD: 75087
 |
**Károly Serák** [kAroj ŝerAk], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Serák Károly** estis hungara bestoĝardenestro. Lia filino estis Márta Serák.

Károly Serák baptiĝis la 28-an de oktobro 1835 en iama Adacs [adaĉ], kiu nuntempe dispartiĝas al Kunadacs kaj Kunpeszér, li mortis la 28-an de majo 1905 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Károly Serák naskiĝis sen apartenanta al familio, pri la junaj jaroj kaj lernejaj jaroj datenoj ne estis trovitaj. Li estis nomumita bestoĝardenestro de la Bestoĝardeno kaj Botanika ĝardeno (Budapeŝto), kiu estis en katastrofa financa stato. Serák ne ricevis financan apogon de la ĵus fondita Budapeŝto, tial li prezentis ne nur bestojn, sed ankaŭ cirkajn spektaklojn kaj indiĝenajn tribojn el foraj landoj. La buĝeto stabiliĝis, poste jam ricevis apogojn. Estis konstruitaj novaj bestodomoj kaj Serák povis aĉeti valorajn bestojn. En sia lasta periodo li estis malsana, tamen lia posteno restis ĝismorte. Li edziĝis trifoje.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Állatkerti Kalauz. Tájékoztató a budapesti állatkertben az állatok rövid leírásával.* (1878).

Memorigiloj
-----------

* busto en Budapeŝto 1989

Fontoj
------

* hungarlingva (la koncerna teksto estas legebla post klako al majusklo S, poste serĉu la nomon)

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Károly Serák en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 724730
 |
Gazeto „Dazhung Bao" („Dazhongbao", 大众报) eldonita en Sovetunio
**Latinxua Sin Wenz** (ĉine: 拉丁化新文字; Lādīnghuà Xīn Wénzì), foje ankaŭ nomata **Sin Wenz**, **Zhongguo Latinxua Sin Wenz**, **Beifanĝua Latinxua Sin Wenz** aŭ **Latinxua**) estas malmulte uzita sistemo de latiniigo de la ĉina lingvo. Oni kutime ne skribis tonojn, kiujn oni deduktis de la kunteksto.

Historie ĝi estis la unua sistemo de latinigo de la ĉina, uzata de ĉinoj anstataŭ ideogramoj. Ĝi estis kreita en Sovetunio kaj uzita de ĉinaj enmigrintoj, tiam multaj en orienta Siberio, ĝis kiam ili forlasis la landon. Poste ĝi reviviĝis portempe en la norda parto de Ĉinujo, sed estis forlasita post kreado de la popolrespubliko de Ĉinujo, supozeble ĉar komunisma regantaro ne volis asociiĝi kun la antaŭjuĝoj kontraŭ la alfabeto en la regionoj, kie komunisma potenco ankoraŭ ne establiĝis.

Kreo de la latina skribo por la ĉina lingvo estis parto de la larĝa movado por alfabetigo de popoloj en frua Sovetunio: tiam latinskribajn alfabetojn ricevis pluraj lingvoj, kiuj antaŭe ne havis alfabeton aŭ limigite uzis diversajn sistemojn surbaze de la cirila aŭ de la araba skribo. Oni planis ankaŭ latinigon de la rusa skribo, jam pretis du esence similaj sistemoj. Plejparto de tiuj alfabetoj estis kelkajn jarojn post la enkonduko, dum regado de Stalin, anstataŭigitaj per ciril-bazitaj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Latinxua Sin Wenz en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* angle Sin Wenz 新文字, Mark Swofford, 2004
**Károly Sándor** [kAroj ŝAndor], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Sándor Károly** estis hungara futbalisto.

Statuo pri Károly Sándor
Károly Sándor naskiĝis la 26-an de novembro 1928 en Szeged, li mortis la 10-an de septembro 2014 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Károly Sándor debutis en 1945 en loka klubo de Szeged. Inter 1947-1964 li futbalis en ĉefurba prestiĝa klubo, kie li ludis 379-foje kaj trafis 182 golojn, eĉ li estis trifoje hungara ĉampiono. Li estis ankaŭ membro de la nacia hungara teamo inter 1949–1964 75-foje kaj trafis 27 golojn. Li neniam estis trejnisto, nur li partoprenis en la kluba vivo. Li edziĝis en 1948 kaj havis premiojn inter 1951-2014.

Memorigiloj
-----------

* statuo en Gárdony

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Károly Sándor en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 796964
 |



* Portalo pri Biografio
**Károly Takács** [kAroj takAĉ], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Takács Károly** estis hungara pistolpafisto, trifoja olimpiano, dufoja olimpika ĉampiono, trejnisto, subkolonelo.

Károly Takács naskiĝis la 21-an de januaro 1910 en Budapeŝto, li mortis la 6-an de januaro 1976 (laŭ WikiData la mortotago estas la 5-a) en Budapeŝto.

Biografio
---------

Károly Takács frue iĝis oficiro. En 1938 pro eksplodo li perdis sian dekstran manon, poste li lernis skribi, pafi kaj ĉiujn necesajn per la maldekstra mano. En la sekva jaro li jam estis mondĉampiono.

### Sporta kariero

Károly Takács estis pistolpafisto en la oficira sportklubo. Li estis hungara ĉampiono 35-foje kaj li apartenis al la hungara nacia teamo 25-foje. Li estis olimpiano en Hungario en la Somera Olimpiko 1948, Hungario en la Somera Olimpiko 1952 kaj Hungario en la Somera Olimpiko 1956 kun du oraj medaloj, krome en mondĉampionumo li estis la unua en 1939 teame. Depost sia aktiva sporta kariero li estis trejnisto.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun fotoj
* hungarlingva biografio kun fotoj
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

* Kategorio Károly Takács en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 820882
 |



* Portalo pri Biografio
| Algebraj strukturoj |
| --- |
| 
Grupo-similaj**Grupo-teorio**
Duvalenta operacio
A Asocieco •
N Neŭtrala elemento •
I Inversa elemento •
K Komuteco
Abela grupo (ANIK) •
Grupo (ANI) •
Monoido (AN) •
Duongrupo (A) •
Magmo

Kvazaŭgrupo • Lopo •
Lie-grupo • Cikla grupo • Simetria grupo
Grupa homomorfio • Normala subgrupo
 |
| 
Ringo-similaj**Ringo-teorio**
Distribueco
Ringo •
Komuta ringo •
Integreca ringo •
Korpo •
Kampo
Ringa homomorfio • Nuldivizoro • Idealo
 |
| 
Modulo-similaj**Lineara algebro**
Modulo • Vektora spaco
Lineara transformo • Bazo • Dimensio
 |
| v • d • r |

En grupa teorio, **cikla grupo** estas grupo kiu povas esti generita per sola elemento, en senso ke la grupo havas elementon *a* (nomitan kiel *naskanto* de la grupo) tia ke, ĉiu elemento de la grupo estas povo de *a*.

Tio estas, ke grupo *G* estas cikla se tie ekzistas elemento *a* en *G* tia ke *G* = { *a**n* por ĉiu entjero *n* }. 

Ekzemple, se *G* = { *e*, *g*1, *g*2, *g*3, *g*4, *g*5 }, tiam *G* estas cikla. Kaj, *G* estas esence la sama kiel la grupo de { 0, 1, 2, 3, 4, 5 } por operacio aldono module 6. Tio estas ke 1 + 2 mod 6 = 3, 2 + 5 mod 6 = 1, 4 - 4 = 4 + 2 mod 6 = 0 kaj tiel plu. Unu povas trovi izomorfion per igo ke *g* = 1.

Povas esti ebla generi nefinie multajn elementojn kaj ne formi: tio estas ĉiu { {\displaystyle g^{n}} }. Grupo generita en tiamaniere estas nomita kiel **nefinia cikla grupo**, kiu ankaŭ estas izomorfia al la adicia grupo de entjeroj **Z**.

Pro izomorfio tie ekzistas akurate unu cikla grupo por ĉiu finia nombro de elementoj, kaj unu nefinia cikla grupo. De ĉi tie, la ciklaj grupoj estas la plej simplaj grupoj kaj ili estas plene klasifikitaj.

  


|  |  |
| --- | --- |
|  <!-- --> | Ĉi tiu artikolo enhavas dume forkomentitajn partojn de la teksto, ĉar ili ankoraŭ ne estas sufiĉe bonaj. Vi povas redakti la paĝon kaj plibonigi kaj malkomenti la forkomentitajn partojn. |

Vidu ankaŭ
----------

* Ciklaj simetriaj grupoj en 3D
* Cikla vastigaĵo
* Cikla modulo
* Topologia cikla grupo
En matematiko, la **preciza malsupra rando** de orda aro *S* estas la plej granda elemento, kiu estas pli malgranda ol aŭ egala al ĉiu alia elemento de *S*. Ĝi estas ankaŭ nomata **infimo** (notacio: **inf**). La preciza malsupra rando povas aŭ aparteni, aŭ ne aparteni al la aro *S*. Se *S* enhavas la plej malgrandan elementon, tiam tiu elemento estas la preciza malsupra rando; kaj se ne, tiam la preciza malsupra rando ne apartenas al la aro.

Precizaj malsupraj randoj estas ofte konsideritaj por subaroj de reelaj nombroj, racionalaj nombroj, aŭ iuj aliaj konataj matematikaj strukturoj por kiu estas klara ĉu iu ero estas "pli malgranda ol aŭ egala" al la alia ero. Sed la difino povas esti ĝeneraligita facile al la pli abstrakta opcio de orda teorio kie oni konsideras ajnajn parte ordajn arojn.

Ĉiukaze, precizaj malsupraj randoj devas ne esti konfuzitaj kun *maksimumaj* malsuperaj baroj, aŭ kun minimumaj aŭ plej malgranda eroj.

Ĉiuj propraĵoj de la **preciza malsupra rando** estas tute analogaj al propraĵoj de la preciza supra rando, vidu tiun artikolon por pli detalaj priskriboj.

Ekzemploj:

{\displaystyle \inf\{1,2,3\}=1}
{\displaystyle \inf\{x\in \mathbb {R} :0<x<1\}=\inf\{x\in \mathbb {R} :0\leq x\leq 1\}=0}

Vidu ankaŭ
----------

* Preciza supra rando
* Maksimumo kaj minimumo