recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Barono István Bosnyák** [iŝtvAn boŝnjAk], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bosnyák István** estis hungara pastro, abato, episkopo, preposto, kanoniko. Lia nobela antaŭnomo estis *magyarbéli*.

Blazono de István Bosnyák
István Bosnyák  naskiĝis en 1606 en Hungara reĝlando en Magyarbél (nuntempa Veľký Biel en Slovakio). Li mortis la 23-an de septembro 1644 en Nagyszombat (nuntempa Trnava en Slovakio).

Biografio
---------

István Bosnyák lernis en Vieno en la 1620-aj jaroj, poste en Romo inter 1631-1635. Li doktoriĝis el teologio kaj pastriĝis, poste li hejmenvenis. Liaj baldaŭaj ĉefaj postenoj kaj titoloj estis:

* kanoniko kaj preposto en Esztergom en 1635
* abato en 1638
* titulara episkopo de Pécs en 1639
* episkopo de Veszprém (urbo) en 1640
* departementesto de Veszprém en 1642
* episkopo en Nyitra en 1644.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* ’’Üdvözlő latin versei’’ (1622)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun bildo
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografieto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Kvintfala sekvenco** estas laŭ muzikteorio harmoni progresio, kies bazotonoj paŝas malsupren laŭ kvintopaŝoj (resp. supriĝas en la komplementajn intervalojn de la kvarto). Ĝi fariĝas aŭdebla, kiam okazas almenaŭ kvar kvintfaloj sinsekve, kaj havas kutime (partan) funkcion de kadenco.


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Muziko |

Strukturo
---------

La kvintfala sekvenco koncernas la sinsekvon de la harmonioj ĉenitaj unu kun la alia. Ofte, sed ne senescepte, la strukturo de kvintfala sekvenco trovigas en la basvoĉo.

### Ekzemplo por kvintfala sekvenco kun toniko a-minora

  

Pri tiu ĉi sono Sonspecimeno de kvintfala sekvenco a-minora

En ĉi tiu ekzemplo ĉiu tono de la gamo estas unufoje akorda bazotono. 

### Ekzemplo por kvintfala sekvenco kun toniko C-maĵora

  

Pri tiu ĉi sono Sonspecimeno de kvintfala sekvenco C-maĵora

Ĉi tiu ekzemplo havas dek kvar paŝojn, ĉar ĝi transpasas la oktospacon dufoje. Ĉi tie la diminuita kvinto troviĝas inter la 2-a kaj 4-a baspaŝo.

La kadenco 2-5-1 kaj kun septa pliampleksigo
--------------------------------------------

La finturno de la kvintfala sekvenco konvenas al la kadenco 2-5-1, kiu ekde J.S. Bach ĝis nuntempa ĵazo estas vaste uzata. Aparte ofte la akordoj de kvintfala sekvenco konsistas el kvar tonoj, enhavas do (plejofte gam-apartenan) septon. 
  

Pri tiu ĉi sono Sonspecimeno de kvintfala sekvenco C-maĵora kun septa pliampleksigo

Aplikoj
-------

Kvintfalajn sekvencojn oni renkontas en la muzikliteraturo ekde pli ol 300 jaroj. Kiel aparte sukcesa rimedo por modulado aŭ por trapaŝado de certa tonalo oni retrovas ĝin en ĉiuj tempoj kaj epokoj. Ilin klare temigis la instruisto de Franz Schubert, Simon Sechter (1788- 1867). Pro tio oni diras ankaŭ "Sechter-sekvenco".

Aparte ofte ili estas aŭdeblaj la en muziko el la 17-a kaj 18-a jarcentoj, en baroko kaj vienklasika muziko. Aparte barokaj komponistoj faris preskaŭ ĉiujn moduladojn per kvintfalaj sekvencoj. Modulado-ekzemploj troviĝas en preskaŭ ĉiuj verkoj de Johann Sebastian Bach. La karakteriza baso restas konservita nur je la bazopoziciaj sekvencformoj.

Kvintfalaj sekvencoj estas stampa elemento ankaŭ en ĵazharmoniaro kaj estas troveblaj en multaj ĵazaj normkantoj, ekzemple je "Autumn Leaves" aŭ "Fly me to the moon" same kiel en rokmuziko kaj popularmuziko, ekzemple en "Still Got The Blues" de Gary Moore kaj "I Will Survive" de Gloria Gaynor (la akordvico por la du d - G - Cj7 - Fj7 - b♭5 - E 7 - a), aŭ je Santana en "Europa" (f - B♭ - E♭j7 - A♭j7 ...). Taizé-kantoj kun kvintfalaj sekvencoj estas "Nada te turbe" kaj "Miserere domini". jen nur malgranda eltondaĵo el kantoj ĉiuĝenraj ekde la baroko. En la ĵaza normkanto "Fly me to the moon" troviĝas kvintfala sekvenco kun septakordoj, ĉi tie en la tonalo a-minoro, tuj je la komenco. (Komparu la unuan notekzemplo kun akordsimboloj).

Vidu ankŭ
---------

* kvintociklo
* ŝtupoteorio

Eksteraj ligiloj
----------------

* Reta kurso pri kvintfala sekvenco kun fremdnotoĉeno
* Reta kurso pri kvintfala sekvenco je duvoĉeco
**István Bondy** [iŝtvAn bondi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bondy István** estis hungara aktoro.

István Bondy  naskiĝis la 20-an de aprilo 1905 en Budapeŝto, li mortis en 1944 en nekonata loko.

Biografio
---------

István Bondy frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li akiris diplomon en Teatra Akademio en 1927. Li debutis en Nacia Teatro (Budapeŝto), poste li apartenis al Teatro Magyar (1927), Nova Teatro (Budapeŝto) (1928), Teatro Belvárosi (1929), Operetoteatro (Budapeŝto) (1930-0931), Gaja Teatro (1933-1939). Inter 1940-1943 li havis rolojn nur antaŭ juda publiko pro la kontraŭjudaj leĝoj. Li estis martiro de la holokaŭsto.

Elektitaj teatraj roloj
-----------------------

* Neumann: *Oroszország* - grafo Ungern
* Jonson: *Volpone* - Voltore
* Károly Kós: *Antal Budai Nagy* - Jákob Kardos

Elektitaj filmaj roloj
----------------------

* *Iza néni* (1933)
* *Évforduló* (1936)
* *A 111-es* (1937) – kelnero
* *Fekete gyémántok* (1938)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto Arkivigite je 2017-12-01 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Kvintparaleloj** estas en muzikteorio kvintoj aperantaj inter du voĉoj kaj paralele paŝantaj supren aŭ malsupren. Se temas pri ordonoj kaj malpermesoj de la muzikteorio, oni rilatas tion plejparte nur kun *bazotonaj kvintparaleloj* (vidu malsupren).

Je tio povas temi kaj pri perfektaj kaj ankaŭ pri diminuitaj kvintoj, kiuj respektive progresas en perfektan kvinton, kiel vortigas jena lernrimo el *Die Lehre von der Harmonia in lustige Reimlein gebracht* de Felix Draeseke: „unue perfekte, due diminuite: tion faru sen esti ĝenite! Unue diminuite, due perfekte: Tion traktu tre neglekte!"

Krom ĉi tiuj tiel nomataj *malkaŝaj kvintparaleloj* ankaŭ ekzistas *kaŝaj kvintparaleloj.* Ĉi tiuj ekestas tiam, kiam ambaŭ voĉoj paralele (nur je komuna moviĝo supren aŭ malsupren) enbuŝiĝas en kvinton. Escepto estas tamen, kiam la supra voĉo je tio moviĝas per plentonaj aŭ duontonaj paŝoj suren aŭ malsupren. Ankaŭ permesitaj estas kaŝaj kvintparaleloj, kiam ili estas necesaj, por fini muzikpecon per kompleta akordo metita sur fermato.

Bazotonaj kvintparaleloj
------------------------

Plejofte la kontrapunktaj ordonoj de la maĵorminortonala muziko ne plejvaste koncernas ĉiujn eblajn kvintparalelojn, sed pli ĝuste bazotonajn kvintparalelojn. La konata „malpermeso" de kvintparaleloj koncernas ĉi-kaze nur tiujn, kiuj progresas de unu akordo al la venonta, kaj se je tio la bazotono strebas bazotonen kaj kaj la kvintotono kvintotonen. Estas tamen ankaŭ multaj situacioj, en kiuj la nura sinsekvo de kvintintervalo en la samaj voĉoj ne estas „malpermesita". Ekzemple se subdominanta kvintsesta akordo (S6/5) kun solidiĝinta septo-fremdnoto antaŭ la sesto (kun ĝuste ĉi tiu en la soprano) ne estas solvata, sed rekte kondukata malsupren en la dominanton. Ekestas kvintparalelo de la subdominanta septotono al la dominanta kvintotono same kiel de la subdominanta trito al la dominanta bazotono. Ambaŭ voĉoj ŝanĝas per tio sian funkcion.

Ekzemplo por tia permesita kvintparalelo en C-maĵora kadenco:

Vidu ankaŭ
----------

* simila movo
* kornokvintoj
* Mozart-kvintoj
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Norda formikulo** |
| --- |
|  |
| Norda formikuloNorda formikulo |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Paseroformaj *Passeriformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Muŝkaptuledoj *Muscicapidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Myrmecocichla* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***M. aethiops'*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Myrmecocichla aethiops****(Cabanis, 1850) |
|
|
|
| Konserva statuso |
| {{{220px}}}**Konserva statuso: Malplej zorgiga** |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Norda formikulo  |

 |
| v • d • r |

La **Norda formikulo** (***Myrmecocichla aethiops***) estas specio de birdo de la familio de Muŝkaptuledoj kaj genro de Formikuloj, kiu enhavas naŭ speciojn de nigrecaj birdoj kiuj manĝas insektojn, sed ĉefe formikojn, de kio devenas la nomoj popola kaj scienca.

Ĝi estas **nigreca birdo**, kiu montras dumfluge **blankan makulon en ĉiu flugilo**. Deproksime videble estas iom skvamecaj ĉekape.

Ili formas etajn grupojn.

Ĝi troviĝas en subsahara Afriko el Okcidenta Afriko orienten al Sudano kaj suden ĝis Kameruno kaj Tanzanio, nome en la landoj Burkino, Kameruno, Centrafrika Respubliko, Ĉado, Gambio, Kenjo, Malio, Maŭritanio, Niĝero, Niĝerio, Senegalo, Sudano kaj Tanzanio. Ties natura habitato estas seka savano, subtropika aŭ tropika seka herbejo de malaltaj teroj super 1700 m aŭ de pli altaj altitudoj, ofte ĉe termitejoj. Ili estas komunaj en la Nacia Parko de Lago Nakuru kaj de tie kaj de Naivaŝa al Masai Mara. Sed tie ne estas ĉar anstataŭas ĝin la Nigra formikulo, iom diference ĉar havas blankajn markojn en ŝultroj, bedaŭrinde ne ĉiam videblajn. Plej facile diferenceblas dumfluge kiam videblas la blankaj flugilmakuloj ege klare.

* Norda formikulo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Norda formikulo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Norda formikulo en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)

Referencoj
----------

* BirdLife International 2004. Myrmecocichla aethiops[*rompita ligilo*]. 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 26an de julio 2007.
Koordinatoj: 47° 55′ 27″ N 3° 50′ 52″ O﻿ / ﻿47.92417 °N, 3.84778 °O﻿ / 47.92417; 3.84778 (mapo)

**Carisey** estas franca komunumo lokita en la departemento Yonne kaj en la regiono Burgonjo. Ĝi havis 317 loĝantojn laŭ censo plenumita en 1999.

Geografio
---------

Carisey etendiĝas sur 11.29 km², kaj havis 317 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas 28 homoj po kvadrata kilometro. La komunumo situas en Yonne, en la nordokcidenta parto de Burgonjo.

Historio
--------

La departemento Yonne estis oficiale kreita la 4-an de marto 1790 dum la franca revolucio. 

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la komunumo S-ino Marie-Laure Capitain, kiu do fariĝis la loka urbestro.

Administrado
------------

Carisey apartenas al la kantono de Flogny-la-Chapelle, kies ĉefurbo estas Flogny-la-Chapelle. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Avallon, unu el la tri arondismentoj de la departemento Yonne.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Yonne
* Kantono de Flogny-la-Chapelle

Eksteraj ligiloj
----------------

* france Oficiala retejo de Carisey Arkivigite je 2009-10-02 per la retarkivo Wayback Machine
**Emma Komlóssy** [komlOŝi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Komlóssy Emma** estis hungara aktoro, operetkantisto (soprano), primadono. Ŝia origina familia nomo estis *Krausz* [kraŭs], ŝia familia nomvarianto estis *Komlósi*.

Emma Komlóssy  naskiĝis en 1881 en Vác (laŭ eraraj informoj en Budapeŝto), ŝi mortis en decembro de 1944 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Emma Komlóssy devenis el juda familio. Ŝi jam dum la mezlernejaj jaroj estis talenta deklamisto kaj kantisto. Ŝi frekventis privatan aktorlernejon de Szidi Rákosi, poste ŝi debutis en Kolozsvár en 1899. En la sekvaj jaroj ŝi apartenis al trupoj de Debrecen kaj Kassa. Ekde 1903 ŝi estis membro de pluraj teatroj aŭ kabaredoj en Budapeŝto (*Népszinház* (1903–1907), Népopera (1915–1918)). Ŝi mortis dum sieĝo de Budapeŝto en geto. Ŝi ofte kantadis ankaŭ popolkantojn.

Elektitaj teatraj roloj
-----------------------

* Jenő Huszka *Bob herceg* - princo György
* Ferenc Cseprephy: *Piros bugyelláris* - Zsófi
* Hervé: *Lili* - Amélie (ĉefrolo)
* Franz von Suppé: *Boccaccio* - titolrolo

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio Arkivigite je 2015-09-24 per la retarkivo Wayback Machine

* Kategorio Emma Komlóssy en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La monumento sur la Anger-placo. Episodoj de la vivo de Lutero ĉe la piedestalo.
La **Luther-monumento** starigitis omaĝe al la reformanto antaŭ la Preĝejo de la komercistoj en la urbocentro de Erfurto.

Historio
--------

Luther vivis en Erfurto de 1501 al 1511, studis ĉe la universitato kaj frokiĝis en la aŭgustenana monaĥejo; sekve liaj ligoj al la urbo estas multnombraj kaj diversmanieraj.

Laŭ ideo de la landa asembleo de Evangelischer Bund en 1881, oni aranĝis en la datrevena jaro 1883 societon prizorgontan la starigon de Luther-monumento kaj la monkolektadon. La kostoj estis je 72.000 oraj markoj kaj la skulptisto estis Fritz Schaper de Berlino.

En la 30-a de oktobro 1889, en la antaŭvespero de la Reformaciotago, la 6 metrojn alta monumento estis inaŭgurita. La loko antaŭ la Preĝejo de la komercistoj elektitis pro la tiea lutera prediko la 22-an de oktobro 1522. Tiuokaze li ankaŭ finis kvereleton konfesian.

Priskribo
---------

Montras la erfurta monumento la reformanton tenanta malfermitan biblion surmane. La dekstra mano tamen ne montras al speciala citaĵo sed nur helpas al la maldekstra teni la sanktan libron. La vizaĝtrajtoj estas malpli instrua kaj kredatestanta ol malkovrema kaj miranta: tiel li eble konfrontiĝis al teologiaĵoj dum sia erfurta tempo.

Sur la soklo estas portretita tri periodoj de lia vivo:

* Lutero kiel studento.
* La monaĥiĝo de Lutero.
* La solena akcepto fare de la universitatanoj en la 6-a de aprilo 1521.

La antaŭa parto havas enskribaĵon tekstantan la biblian verseton: *Mi ne mortos, sed mi vivos, kaj mi rakontos la farojn de la Eternulo* (Ps 118,17)

Literaturo
----------

* Steffen Raßloff: 100 Denkmale in Erfurt. Geschichte und Geschichten. Mit Fotografien von Sascha Fromm. Essen 2013, ISBN 978-3-8375-0987-8. p. 44-45
* Steffen Raßloff: Denkmale in Erfurt: Symbol der Lutherstadt. En: Thüringer Allgemeine de la 30-a de julio 2011.
* Michael Friese: "Ich habe den inspirierten Luther dargestellt. Das Erfurter Lutherdenkmal von Fritz Schaper", en: *Mitteilungen des Vereins für die Geschichte und Altertumskunde von Erfurt*, vol. 76 (2015), p. 220-266. Versio mallongigita troviĝas apud: *Reformation in Bewegung. Erfurt zwischen 1517 und 2017*, eldonis Evangelischer Kirchenkreis Erfurt, Evangelische Verlagsanstalt, Lepsiko: 2017, p. 61-85, ISBN 978-3-374-05241-7

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Luther-monumento de Erfurto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Informoj sur *erfurt-web.de*.
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion***Carissa carandas*** |
| --- |
|  |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Plantoj, *Plantae* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Divizio: | Angiospermoj, *Magnoliophyta* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Sapindaloj, *Sapindales* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Apocinacoj, *Apocynaceae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | Kariso, *Carrissa* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | *C. carandas* |
|

 |
| Dunomo |
| ****Carissa carandas****L. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri *Carissa carandas*  |

 |
| v • d • r |

fruktoj
***Carissa carandas*** estas specio de flora arbusto en la plantfamilio de la Apocinacoj (*Apocynaceae*). Ĝi produktas berojn kiuj estas uzataj kiel kondimento en hinda piklo. La planto estas sektoleranta kiu kreskas en multaj grundoj. La trivialnomoj en la angla estas *bengala ribo*, *dorno de Kristo*, *carandas plum* kaj *karanda*.

Disvastigo
----------

*Carissa carandas* kreskas nature en la Himalajo en alteco de 30 ĝis 1800 m super marnivelo, en la Sivalikaj montetoj, en Okcidentaj Ghatoj, Nepalo, Afganio kaj Bangladeŝo. Ĝi kreskas bone en regionoj kun altaj temperaturoj. En Hindujo ĝi kreskas malofte en la Konka areo de Maharaŝtro, Goao, Raĝastano, Guĝarato, Biharo, Okcidenta Bengalujo kaj Utar-Pradeŝo. Ĝi kreskas ankaŭ en malalta pluvarbaro de Srilanko.

Reproduktado
------------

La planto estas reproduktata per semoj en aŭgusto ĝis septembro. Ankaŭ eblas vegeta reproduktado per burĝonado kaj greftado. La unuaj monsunaj pluvoj estas la tempo por planti la arbojn. La arbo floras en marto en norda Hindujo kaj la fruktoj maturiĝas en julio ĝis septembro.

Uzado
-----

konsumeblaj fruktoj
La frukto taŭgas por spici piklojn. Ĝi havas pektinon kaj ĝi bone taŭgas por spici gelatinaĵon, ĵeleon, siropon kaj ĉatneon.

Referencoj
----------

1. ↑  Lim TK. Edible Medicinal and Non-Medicinal Plants; Volume 1, Fruits Springer Berlin; 2012. p. 240–245
2. ↑  *Carissa carandas* en *Germplasm Resources Information Network* (GRIN), Agrikultura ministerio de Usono (USDA), Agrikultura esplora servo (ARS), National Genetic Resources Program. National Germplasm Resources Laboratory, Beltsville, Marilando.Ŝablono:GRIN/zorgado/neniu numero donita

* Kategorio Carissa carandas en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Carissa carandas en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
La unua situejo de la Kontraŭmilita Muzeo en Parochialstraße 29 (meze de la bildo resp. la tria domenirejo de dekstre) en la jaro 1930
La **Anti-Kriegs-Museum** [***Kontraŭmilita Muzeo***] troviĝas en Berlino, en Brüsseler Straße 21 en la urboparto Wedding (Berlin-Mitte). Ĝi estas la tutmonde unua muzeo kontraŭ la milito kaj estis fondita de la anarkiista-pacifista kontraŭmilitulo Ernst Friedrich en 1923.

Historio
--------

La muzeo fondita de Ernst Friedrich en 1923 troviĝis unue en Parochialstraße 29 en Berlin-Mitte (en la proksimeco de Alexanderplatz). Krom objektoj el la Unua mondmilito estis ekspoziciitaj libroj de Käthe Kollwitz kaj Otto Dix. Käthe Kollwitz ilustris ankaŭ eldonaĵojn de Ernst Friedrich. Krom tio, la fondinto de la muzeo sukcesis akiri kaj ekspozicii fotojn de militstumpigitoj. Post kiam la nazioj fermis kaj pripredis la muzeon en 1933, Ernst Friedrich remalfermis sian muzeon en Bruselo en 1936, kie ĝi post 1940 post la germana okupacio de Belgio estis denove plene detruita. La iama Kontraŭmilita Muzeo en Berlino funkciis ĝis la detruo de la domo kiel "sturmlokalo" de la SA kaj estis unu el la plej fifamaj torturejoj de Berlino.

La 2-an de majo 1982 – la 15-an mortodatrevenon de la fondinto de la muzeo – oni refondis la muzeon en Berlino. Ĝi troviĝis provizore en Berlin-Kreuzberg kaj ekde oktobro 1984 en la nuna loko.

Aktuala ekspozicio
------------------

Konstanta ekspozicio dokumentas la teruraĵojn de la pasintaj mondmilitoj, pacifismajn agadojn kaj la aktualan militsituacion en la mondo. Rigardebla estas ankaŭ kela bomboŝirmejo, kies ekipaĵo estas historifidele rekonstruita. En ŝanĝiĝantaj ekspozicioj oni traktas specialajn temojn, kaj *Peace Gallery* [*Pacgalerio*] montras kontraŭmilitajn artaĵojn. La muzeo estas ĉiutage (ankaŭ dimanĉe kaj festotage) malfermita de la 16-a ĝis la 20-a horo. Eniro estas senkosta.

Literaturo
----------

* Tommy Spree: *Ein Museum für den Frieden.* Broŝuro de la Anti-Kriegsmuseum. Berlino 2004, 48 paĝoj.
* Adreas W. Mytze (eld.): *Ernst Friedrich zum 10. Todestag.* Europäische Ideen, kajero 29, Berlino 1977.
* Helmut Donat kaj Karl Holl (eld.): *Die Friedensbewegung. Hermes Handlexikon.* Düsseldorf 1983.
* Ernst Friedrich: *Krieg dem Kriege!* Antikriegsmuseum Berlin s. j.

Interrete
---------

* www.anti-kriegs.museum.de
La **Luterana preĝejo** estas religia historia monumento en Hungario, en urbo Zalaegerszeg.

Historio
--------

En la 16-a kaj 17-a jarcentoj Zalaegerszeg estis grava hungara defenda fortikaĵo kontraŭ la turkoj. Tiutempe en similaj lokoj pro la graveco estis permesata la protestantismo, sed ne en Zalaegerszeg, ĉar tie longe vivis la katolika Ferenc Forgách (ĉefepiskopo). Li baris disvastiĝon de la protestantismo. Laŭ popolnombrado en 1830 vivis en tiu urbo nur 9, en 1875 24, en 1900 jam pli, ol cent luteranoj. La unua meso okazis en 1893 en lerneja ĉambro, poste la partoprenantoj fondis filion de Zalaistvánd. En 1900 oni kolektis monon por konstrui preĝdomon. Post 2 jaroj jam la memstara luterana grupo formiĝis. La preĝejo mem estis konstruita en la jaroj 1906 kaj 1907. En 1997 ekstere, post jardeko interne la preĝejo estis renovigita.

La paroĥo estis konstruita en 1928 kun komunaj ĉambroj. Ĝi estis forprenita dum la socialismo. En 2002 la rericevita domo estis renovigita.

Konstruaĵo
----------

La kirko situas en malgranda parko inter trotuaroj. La fasado estas simetria, meze la kvadrata turo reliefas kaj altiĝas. La enirejo funkcias tra la turo. La absido estas plurlatera kaj malpli malalta kaj mallarĝa, ol la navo. Interne menciindas la altvalora orgeno.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun foto
* 


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Carles BOSCH i Arisó** (Barcelona 1952) estas kataluna ĵurnalisto kaj filmisto, kunreĝisoro de la dokumenta filmo *Balseros* nomumita al la Oskar-premio.

Bosch estis unu el la fondintoj de programoj kiel *30 Minuts* kaj *Sense ficció* por TV3. Lia dokumenta filmkariero kiel reĝisoro kaj scenaristo kondukis lin rakonti multajn rakontojn per sia fotilo: la *Revolució de Vellut* en Prago (*30 minuts* - *Txecoslovàquia des del cor de la revolta*), la historio de kubanoj, klopodante elmigri al Miamo kiel ili povas (*Balseros*), amrakontojn en malliberejo (*Septiembres*) kaj kiel Pasqual Maragall kaj lia familio luktas kontraŭ Alzheimer (*Bicicleta, cullera, poma*). Bosch estis nomumita al Oskaro por *Balseros* kaj gajnis premiojn kiel Goja-premio kaj Gaudi-premio per *Bicicleta, cullera, poma*. Lia granda pasio estas muziko regea jamajkeca.

La lasta projekto de Carles Bosch nomiĝas *Petitet* (*Rumba pa' ti*) kaj estu dediĉita al la figuro de Joan Ximénez Valentí, la *Petitet*, kataluna cigano de la kvartalo El Raval kiu portis la rumbon al la Granda Teatro de la Liceo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Carles Bosch i Arisó en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Intervjuo kun Carles Bosch al www.Tvcatalunya.Kiel Arkivigite je 2007-10-13 per la retarkivo Wayback Machine

Referencoj
----------

1. ↑  «Carles Bosch». *web*. Centre de Cultura Contemporània de Barcelona (CC-BY-SA via OTRS).
2. ↑  Gómez, Lara. «Petitet, el gitano rumbero que cumplió su promesa» (en la hispana). La Vanguardia, 29-04-2017.
3. ↑  Gascón, Miquel. «Roda de premsa – Petitet i la seva rumba simfÒnica – 2017.09.18 – Gran Teatre del Liceu». *voltarivoltar.com*, 18-10-2017.

* Kategorio Carles Bosch i Arisó en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 674791
* GND: 1057710016
* LCCN: no2007131050
* VIAF: 76107368
* ISNI: 0000 0001 1963 9785
* SUDOC: 162078285
* BNF: 161450068
* NKC: xx0160173
* BNE: XX1611991
 |
**James (Jimmy) DORSEY** (naskiĝis la 29-a de februaro, 1904, en Shenandoah, Pensilvanio, mortis la 12-a de junio, 1957, en Nov-Jorko urbo) estis usona ĵaza muzikisto (klarnetisto, saksofonisto, kaj granda bando ĉefo).

Jimmy Dorsey estis viro de muzika instruisto kaj la pli maljuna frato de Tommy Dorsey. Jimmy ludis trumpeton en lia juneco. Li aperis sur la estrado dum 1913 kiel membro de vodevila akto. Li ŝaltis al saksofono dum 1915 kaj lernis duobligi sur la klarneto.

Jimmy formis bandon kun lia frato Tommy. Tiame, dum 1924 li alligis la *California Ramblers* (Kaliforniajn Vagantojn) bazata en Nov-Jorko. Tra la 1920-aj jaroj, li laboris kiel sendependa radia kaj rekordata ludisto. Tommy kaj Jimmy estis sesiaj muzikistoj sur multaj ĵazaj sonbendojn. En 1930, Jimmy alligis la bandon de Ted Lewis kaj vojaĝis eŭropon kun ĝi.

Post revenanta al usona, li laboris mallonge kun Rudy Vallee kaj la bando de lia frato. Tommy formis lian propran bandon en 1935. Jimmy gvidis lian bandon ĝis la eko de la 1950-aj jaroj. En 1953 li alligas la bando de Tommy. Ili renomis la bandon kiel *La Fabelaj DORSEY-oj*. Post la morto de Tommy, Jimmy ĉefis la orkestron.

Jimmy DORSEY aperis en multaj Holivudoj filmoj inkludanta: *That Girl from Paris*, *Shall We Dance*, *The Fleet's In*, *Lost in Harlem*, *I Dood It*, kaj la biografia filmo *The Fabulous Dorseys* kun lia frato.

Dorsey estis unu de la plej elstaraj saksofonaj ludistoj en la epoko antaŭ bebopo.

Dorsey mortis el kancero.

* Kategorio Jimmy Dorsey en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 35743
* GND: 120542617
* LCCN: n82077171
* VIAF: 22327067
* ISNI: 0000 0000 6303 5738
* SUDOC: 156479796
* BNF: 13893383w
* MBA: 3b6956ed-37d2-4436-bf09-de901f0101e9
* NKC: ola2002153741
* ICCU: UBOV556240
* BNE: XX873410
 |
**Kirko Rita de Cascia** estas romkatolika konstruaĵo en Hungario, en Budapeŝto, en distrikto Józsefváros.

Historio
--------

Post la 2-a mondmilito nova katolika filio formiĝis en Józsefváros. Komence oni aranĝis mesojn en infanĝardeno. Post unu jaro la najbara parcelo estis akirita, kie oni konstruis kapelon kaj sakristion, poste eĉ kulturdomon. En 1954 la kapelo kaj la kulturdomo estis unuigita kaj formiĝis jam pli granda kapelo. En 1992 László Paskai altrangigis la filion paroĥo, samtempe la kapelon kirko. Ekde 2005 koruso funkcias en la preĝejo kaj en la sama jaro alvenis nova plene elektronika orgeno.

Konstruaĵo
----------

La kirko situas laŭ la trotuaro inter domoj. Pál Molnár C. pentris la ĉefaltaran bildon. Same interne estas videbla ekde 1951 ligna skulptaĵo pri Rita de Cascia, krome menciindas ceramika kruco granda ol homo.

Fontoj
------

* hungare kun fotoserio
* hungare

Interna foto

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Fororkestro** aŭ **fona orkestro** estas grupo de muzikinstrumentoj, kiuj staras dum prezentado de muzika verko aparte de la propra orkestro, ofte malantaŭ la podio aŭ ĉe la kontraŭa fino de la koncertejo. Por atingi precizan kunludadon kun la ĉeforkestro aŭ oni bezonas agadon de propra (vic)-dirgento por la fororkestro, aŭ la dirigento sur la ĉefa podio estas vidigita per kamerao sur ekrano aŭ ankaŭ per spegulo.

Parenca kun ĉi tiu nocio ests la uzado de teatromuziko ĉe la opero. Pro tiu ĉi kaŭzo en la lingvouzo oni uzas foje la nociojn *teatromuziko* kaj *fororkestro* ankaŭ sinonime. Dum kiam je *teatromuziko* tamen temas pri la enigo de la muziko en la sceneja agado, je la uzado de fororkestroj staras en la malfono prefere la generado de sonefektoj kaj – kiel jam en la venecia plurĥoreco – la inkluzivado de la spaco. Fruaj ekzemploj por forinstrumentoj en ĉi tiu senco estas la trumpetoj starigitaj malantaŭ la scenejo en la *3-a Leonora uverturo* de Ludwig van Beethoven (vd. *Fidelio*) aŭ *Carmen* de Georges Bizets. Hector Berlioz uzis en sia rekviemo kvar fororkestrojn el trumpetoj kaj trombonoj. Li orientiĝis je modeloj en la franca muziko de ĉ. 1800. En sakralaj verkoj kaj kantatoj de François-Joseph Gossec kaj Étienne-Nicolas Méhul, konceptitaj por prezentado en la Katedralo de la Invalidoj en Parizo, jam pli frue oni uzis fororkestrojn sur la galerioj.

Ekde la muziko de la malfruromantismo oni iom ofte uzas fororkestrojn. Precipe Gustav Mahler uzis en siaj verkoj ĉiam denove fororkestrojn kun diferencigitaj instrukcioj rilate la starigon: „en granda distanco" (1-a simfonio), „el kontraŭa direkto" (2-a simfonio), „en la foro (distanco) starigite" (3-a simfonio), „en la alteco starigite" (3-a simfonio), „en foro starigite" (6-a und 7-a simfonio), „izolite starigite" (8-a simfonio). La precizaj instrukcioj estis por Mahler ankaŭ rimedo, antaŭmalhelpi la suspekton de ordinara sensacia efekto, kiu ĉiam evidentiĝas je la uzado de fororkestroj.

En la muziko de la 20-a kaj 21-a jarcentoj la koncerthalo kaj ties akustikaj eblecoj jam antaŭe estas enigitaj en multajn verkojn, ekz. ĉe komponaĵoj de Karlheinz Stockhausen. Jen ankaŭ la spacosono de elektrona muziko ludas rolon, sed ja ankaŭ la efekto de instrumentoj aŭ ja fororkestroj malproksime starigitaj unu de la alia. 

Krom la fororkestro ekzistas precipe en la malfruromantismo verkoj kun *forĥoro*, kiuj egalmaniere havas foren starigitan voĉkantan ensemblon, ekz. en *La Planedoj* de Gustav Holst, *La Nuksrompilo* de Pjotr Iljiĉ Ĉajkovskij kaj *Nocturnes* de Claude Debussy.

Ekzemploj de verkoj kun fororkestro
-----------------------------------

* François-Joseph Gossec: *Missa pro defunctis* (1760), *Rekviemo*
* Étienne-Nicolas Méhul: *Chant National du 14 juillet 1800*
* Jean-François Lesueur: *Chant du 1er Vendémiaire* (1801)
* Hector Berlioz: *Rekviemo*
* Gustav Mahler: *Das klagende Lied*, 1-a, 2-a, 3-a, 6-a, 7-a kaj 8-a simfonioj
* Richard Strauss: *Eine Alpensinfonie*
* György Kurtág: Pianokonĉerto „Quasi una fantasia"
* Krzysztof Penderecki: *Kredo* por 5 soloistoj, knaboĥoro, ĥoro, orkestro kaj fororkestro (1998)
**Ambrozia kanto** estas la nomo por liturgio kaj eklezia muziko ekestintaj en la 4-a jarcento, kiu konserviĝis en la regiono ĉirkaŭ Milano kaj en la valoj de la Kantono Tiĉino ĝis nuntempe.

Historio
--------

Ambrozio de Milano; mozaiko en la preĝejo Sankta Ambrozio je Milano, farita verŝajne jam dum la vivo de Ambrozio
En la kvara jarcento en Italujo okazis liturgiaj kaj muzikaj reformoj. Ili deiris de Romo kaj Milano. La milanaj reformoj estis nomataj laŭ la episkopo Ambrozio de Milano (374–397), kvankam ili nur en pli malfrua epoko estis notataj. La origino de la ambrozia kanto estas la orienta eklezio: Milano tiam havis plurajn grekajn episkopojn.

Ambrozio novordigis la ceremonion de la *antaŭfestoj*, por fari ĝin pli alloga por la popolo, kaj enkondukis himnojn kaj antifonojn. Laŭ lia biografiisto li unuafoje ekkantis ĉi tiujn novajn kantojn, kiam imperiestrino Justina sieĝis lin kaj liajn fidelulojn en la milana baziliko.

La anstataŭado de la ambrozia per la gregoria eklezimuziko ne okazis en paco. Karolo la Granda, klopodante unuecigi la eklezian muzikon kaj la liturgion, iris persone al Milano, por ekstermi la ambroziajn muzikaĵojn. Episkopo Eŭgenio tamen savis la milanan heredaĵon. Ankaŭ la papo Nikolao la 2-a, Pier Damiani kaj Gregorio la 7-a provis pli malfrue ekstermi la restojn de la ambrozia kanto, sed la kardinalo Karlo Boromeo kaj lia kuzo, kardinalo Federiko Boromeo, protektis la malnovajn kantojn.

La ambrozia himno konserviis en Milano, en kelkaj preĝejoj de la svisa kantono Tiĉino, aparte en la Valo de Blenio, en la Valo de Leventina und der Riviera (Episkopejo Lugano).

La plej malnova bone konserviĝinta skribaĵo estas la *Antiphonarium Ambrosianum* el la 12-a jarcento, nun en la Brita Muzeo je Londono. Krom tio ekzistas ankoraŭ fragmentoj el la 10-a jarcento kaj tute nelegebla palimpsesto el la 7-a jarcento. En 1475 oni unuafoje presis la meslibron *Missale Ambrosianum*. Karlo Boromeo eldonis en 1582 kaj 1588 novan brevieron, klopodante ree alproksimiĝi al la origino de ĉi tiu muziko.

Dom Guerrino Amelli (1848–1933) komencis en 1881 denovan reformon de la ambrozia kanto kaj publikigis en 1883 la libron *Directorium Chori* kaj kolekton da meskantaĵoj. Dom Gregory Sunol dediĉis sian tutan vivon al la esploro kaj eldono de ambrozia muziko. Li ellaboris la gravecon de ĉi tiu muziko por la ekesto de la latina eklezimuziko.

Vidu ankaŭ
----------

* Te Deum

Literaturo
----------

* *The New Oxford History of Music, Vol. II: Early Medieval Music up to 1300.* Londono 1954

Eksteraj ligiloj
----------------

* Papa Ambrozia Instituto por Eklezia Muziko
* Canto Ambrosiano (Schola Gregoriana Mediolanensis)
* A. S. Walpole, Early Latin Hymns, Cambridge 1922
**George Phillips Bond** (naskiĝis la 20-an de majo 1825 en Dorchester (Masaĉuseco), mortis la 17-an de februaro 1865 en Kembriĝo (Masaĉuseco)) estis usona astronomo kaj kartografo Li estis filo kaj kunlaboranto de la astronomo William Cranch Bond.

Li komence interesiĝis pri la naturscienco kaj la birdoj; sed post la morto de
sia pli aĝa frato William Cranch Bond Jr. li devontiĝis sin turni al astronomio.

En kunlaborado kun sia patro, li malkovris la 16-an de septembro 1848, novan sateliton de Saturno,
kiun, du tagoj poste, William Lassell remalkovris sendepende kaj nomis Hiperiono.

Ili malkovris la ringon C de Saturno kaj studis la Orion-nebulon.

Ili malvolvis la astrofotografion: en 1850 ili fotis Vegan kaj, en 1857, Mizaron (ζ de la Granda Ursino), per la teleskopo de 38 cm de la observatorio de Harvard (kies William Cranch Bond estis direktoro).

Li malkovris plurajn kometojn, kies orbitojn li kalkulis; kaj sugestis ke la fotografio utilus por mezuri la videblan magnitudon de la steloj.

En 1853 li faris la unuan topografian mapon de la Blankaj Montoj en Nov-Hampŝiro.

Je la morto de sia patro en 1859, li reprenis lian postenon de direktoro de la observatorio de la Universitato Harvard.

Li mortis pro tuberkulozo en 1865.

Honoroj
-------

Li ricevis la Oran Medalon de la Royal Astronomical Society en 1865 sed la medalo alvenis al li nur post lia morto.

Post lia morto oni donis lian nomon al :

* La Monto Bond, monto de Nov-Hampŝiro,
* La luna kratero G. Bond,
* La marsa kratero Bond.

Estis nomataj honore al patro kaj filo Bond :

* Regiono de Hiperono nomata "Bond-Lassell Dorsum",
* La asteroido 767 Bondia,
* La Malpleno de Bond en la saturna ringo C.

Noto kaj referencoj
-------------------

1. ↑  
Paĝaro pri planeda nomenklaturo ĉe la retejo de la usona geologia agentejo USGS (angle)
2. ↑  Hiperiono, netipa satelito (el "*Le club d'Astronomie de la réserve naturelle Hettange-Grande*")[*rompita ligilo*] (france)
3. ↑  George P. Bond. Map of the White Mountains of New Hampshire Arkivigite je 2010-04-12 per la retarkivo Wayback Machine (angle)
4. ↑  Notico pri la Ora Medalo donacita al George P. Bond (angle)

Eksteraj ligiloj
----------------

* angle Malkovro de nova saturna satelito
* angle La observatorio de Harvard
**George MASON** (menciita ankaŭ kiel George Mason IV; 30a de novembro, jul.kal./ 11a de decembro 1725, greg.kal.-7a de oktobro 1792) estis politikisto kaj terposedanto de Virginio, kiu estis delegito al la Konstitucia Kongreso de 1787 kaj unu de tri reprezentantoj kiuj malakceptis subskribi la Federacian Konstitucion. Liaj verkoj havis grandan influon super la pensaro kaj la politikaj okazaĵoj rilataj kun la fondado de Usono, kiel esencaj sekcioj de la rezolucioj de Fairfax de 1774, la Deklaracio de Virginio de 1776 kaj liaj Objektoj al tiu Konstitucio de Registaro (*Objections to this Constitution of Government*, 1787). La Deklaracio de Rajtoj de Virginio — kies ĉefa aŭtoro li estis — utilis kiel bazo por la Leĝo de Rajtoj de Usono, de kiu li estas konsiderata patro.

En 1776 li preparis la unuan skizon de la Deklaracio de Rajtoj kaj liaj vortoj restis grandparte en la teksto aprobita de la Revolucia Kongreso de Virginio. Same, li redaktis konstitucion por tiu ŝtato. Thomas Jefferson kaj aliaj klopodis trudi siajn ideojn en la Kongreson, sed ili trafis, ke Mason ricevis pli grandan apogon. Dum la milito, Mason partoprenis en la malsupra ĉambro de la Ĝenerala Asembleo de Virginio — nome la Ĉambro de Delegitoj —, sed okazigante la koleron de George Washington kaj de aliaj, li malakceptis servi en la Kontinenta Kongreso en Filadelfio kun la ekskuzo ke li havis familiajn kaj san-problemojn.

* Kategorio George Mason en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* George Mason en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 698514
* GND: 120127385
* LCCN: n79127872
* VIAF: 25425792
* ISNI: 0000 0000 8207 0256
* SUDOC: 128426292
* BNF: 145473169
* ULAN: 500021124
* NLA: 35332771
* BIBSYS: 8077424
* NKC: kup20020000062323
 |
**Challenge 1932** – Internaciaj Konkuroj de Turismaj Aviadiloj okazis en Berlino inter la 12-a kaj 28-a de aŭgusto 1932 kiel la 3-a el la serio *Challenge*. Ilin finis venko de la pola skipo Franciszek Żwirko kaj Stanisław Wigura en aviadilo de pola konstruo RWD-6, kio estis granda sukceso de pola sporta aviado en internacia skalo. La konkurado ampleksis teknikan pritakson de aviadiloj, teknikajn konkurencojn, provon de maksimuma rapido kaj rondan flugon ĉirkaŭ Eŭropo, kun longeco de 7363,2 km tra Germanio, Pollando, Ĉeĥoslovakio, Aŭstrio, Jugoslavio, Italio, Svislando, Francio, Nederlando, Danio kaj Svedio.

Bibliografio
------------

* Marian Krzyżan. *Międzynarodowe turnieje lotnicze 1929-1934*. Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, Warszawa 1988, ISBN 83-206-0637-3

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Challenge 1932 en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Edwin P.A. Heinze, *The International Touring Competition* in Flight, August 26, 1932
* Edwin P.A. Heinze, *The International Touring Competition* in Flight, September 2, 1932
Pico-Forno
Forno pentrita de Jean-François Millet (1854).
**Forno** estas masonita fajrujo por regata produkto de varmo por hejti ĉambron (kahelforno), baki panon (bakforno), fandi metalojn (altforno), kuiri potojn (brulforno), kalkoŝtonojn, brikojn, aŭ por aliaj industriaj celoj. Ĝi jam ankaŭ signifas la elektrajn kaj gasajn fajrujojn por kuiri manĝaĵojn (bakforno aŭ suba parto de stovo).

En ĝi oni pli frue forbruligis lignon kaj fosiliajn brulaĵojn kiel gason aŭ karbon, sed nuntempe oni jam uzas ĝin per kurento aŭ gaso, ĉar tiuj ebligas la pli bonan regon de la temperaturo.

Laŭ Francisko Azorín **Forno** estas *Masonita aŭ metala fajrujo por kuiri, baki, fandi, hejti.* Li indikas etimologion el latina *fornax, furnus* (forno), kaj li aldonas teknikajn terminojn kiaj **fornego**, por alta forno; krematora formo, fandforno.

Vidu ankaŭ
----------

* Altforno
* Fajrejo
* Kuirforno
* Kameno
* Mikroonda forno
* Panbakejo
* Stovo
* Sunforno eluzas la energion de sunlumo, por varmigi helpe de speguloj

Proverbo
--------

Ekzistas proverboj pri forno en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof:

* |  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„**  *Vivi inter forno hejtita kaj tablo kovrita.*  **"** |

 |
* |  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** *Ne el unu forno li manĝis jam panon.* **"** |

 |

Bildaro
-------

* Panoforno en franca bienoPanoforno en franca bieno
* Tradicia Maroka forno argilaTradicia Maroka forno argila
* Forno el PompejoForno el Pompejo
* Mikroonda bakujoMikroonda bakujo

Referencoj
----------

1. ↑  Francisko Azorín, arkitekto, Universala Terminologio de la Arkitekturo (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 75.
2. ↑  Azorín, samloke.
3. ↑  Azorín, samloke.
4. ↑   Lernu. Arkivita el la originalo je 2011-12-25. Alirita 2009-04-04.

* Kategorio Forno en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Forno en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

 
Sub la titolo ***Internacia Komerca-ekonomika Vortaro*** aŭ laŭ la angla titolo ***International Business Dictionary***, redaktita de Feiko Munniksma, aperis la jenaj du verkoj:

*Internacia komerca-ekonomika vortaro en 9 lingvoj* (angla, 
esperanta,
germana,
hispana,
franca, 
itala,
nederlanda,
portugala kaj
sveda) kaj

*Internacia Komerca-ekonomika Vortaro en 11 lingvoj* (angla, 
esperanta,
germana,
hispana,
franca, 
itala,
nederlanda,
portugala,
sveda,
japana kaj ĉina).

Tiu terminaro enhavas difinoj de pli ol 2 800 kapvortoj en la angla kaj Esperanto kaj ekvivalentoj en la naciaj lingvoj.

La unua versio (ISBN 90-267-0394-5) estis eldonita de la nederlanda eldonejo Kluwer en 1974; la dua versio (ISBN 7-5052-0025-9/H-23) en 1990 en Pekino fare de Ĉina Esperanto-Eldonejo. Ambaŭ aperis sub la aŭspicio de Instituto por Esperanto en Komerco kaj Industrio (EKI) en Nederlando.

Vidu ankaŭ
----------

Ŝablono:IKEV

Referencoj
----------

1. ↑   La bildo prezentas la eldonaĵon de 1990 en Pekino

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Komerco |
| Portala ikono | Portalo pri Lingvo |

* Katalogo de[*rompita ligilo*] Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
* Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
|  |  |
| --- | --- |
|   | Ĉi tiu artikolo bezonas **poluradon**, ĉar ĝi montras stilajn kaj/aŭ gramatikajn kaj/aŭ strukturajn problemojn, kiuj ne konformas al stilogvido.

---

La priskribo de la problemo troviĝas ĉi tie. Bonvolu ŝanĝi la enhavon por plibonigi la artikolon. |

**Spektra povuma distribuo** estas karakterizo de signalo, kiu donas distribuon de povumo de la signalo en ĝia frekvenca spektro.

Spektra povuma distribuo por ĉiu signalo, se ĝi ekzistas, estas funkcio kun frekvenco kiel la argumento. Ĝia valoro havas mezurunuon W/Hz (vato/herco) en Si.

Povumo, havata de parto de signalo inter frekvencoj *f1* kaj *f2* estas donata per formulo

```
 *f1*  
 ∫ *A(f)* d*f*
 *f2*
```

kie *A(f)* estas la spektra povuma distribuo (se la integralo ekzistas).
La plena povumo de la signalo estas donata per formulo

```
 ∞
 ∫ *A(f)*   d*f*
-∞
```

(se la integralo ekzistas).

Blanka bruo havas konstantan spektran povuman distribuon *A(f)=A* kaj ne dependas de *f*. Ĝia plena povumo estas malfinia, kaj respektive la lasta integralo ne ekzistas.

Spektra povuma distribuo povas esti priskribita ankaŭ kiel funkcio *Φ(ω)* de angula frekvenco *ω=2πf*.

Tiam same povumo, havata de parto de signalo inter frekvencoj *ω1* kaj *ω2* estas donata per formulo

```
 *ω1*  
 ∫ *Φ(ω)* d*ω*
 *ω2*
```

Kaj *A(f)=2π Φ(2πf)*.
**ALBRECHT Sándor** (albreht) estis hungara komponisto, orgenisto, kapelestro naskita en Arad la 12-an de aŭgusto 1885 kaj mortinta en Pozsony la 30-an de julio 1958.

Biografio
---------

Sándor Albrecht studis en Budapeŝto en la Muzikakademio Franz Liszt ĉe János Koessler, István Thomán kaj Béla Bartók. Por du jaroj li vojaĝis eksterlande, pli poste li iĝis la organisto de katedralo de Pozsony ekde 1908 kaj instruisto de muziklernejo de urbo. Ekde 1921 li estis ĥorestro de *Eklezia Muziksocieto* kaj de katedralo, direktoro de muziklernejo.

Memuaro
-------

* *Bartók Béla–ahogy én ismertem* (Muzsika, 1958–59).

Literaturo
----------

* Szalatnai Rezső: Meghalt A. S. (Muzsika, 1958. 10. sz.);
* Ferdinand Klinda: Alexander A. (Bratislava, 1959; ismerteti: Szalatnai Rezső, Muzsika, 1960).

Fonto
-----

* Magyar Életrajzi Lexikon


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 251620
* GND: 116279419
* LCCN: nr97039352
* VIAF: 69677824
* ISNI: 0000 0000 5535 8713
* MBA: 9bf1dd02-3673-4fc2-ab9d-291de626f269
* NKC: ola2002143798
 |



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Asbóth Sándor** [aŝbo’t ŝa’ndor] (Keszthely, 1810, 18-a de decembro – Buenos Aires, 1868, 21-a de januaro.) hungara ĉefoficiro en la liberecbatalo de 1848, usona genaralo.

Asbóth Sándor (samepoka foto)
Li patro estis dungato de la keszthely-a grafo György Festetics (politikisto) kaj instruis en la Georgikon. Lia familio translokiĝis de tie en 1818 al Zombor. Lia patrino ne permesis al li, ke li same kiel sia frato Lajos [lajoŝ Ludoviko] elektu militaran profesion, tiel li ekstudis inĝenierecon. Li ekstudis en la Selmecbánya-a Mineja Akademio, kaj finstudie en la Pest (urbo) en Institutum Geometricum.

Ĝis 1836, li estis laboristo de la Buda-a Ĉefkonstruista Ofico, poste li laboris kiel akvoinĝeniero en la Ŝipada Direktantaro. En 1844, li eklaboris en Temesvár, en la Tutlanda Ĉefkonstruista Ofico, kie li estis vicdirektoro en la Ŝipada Subklaso, pli poste kiel gvidanto. Asbóth apogis la proponojn de István Széchenyi [seĉenji iŝtva’n], interalie konstruon de la Ĉenponto.

Somere de 1848, li anoncis sin en Nagybecskerek al la liberecbatala armeo. Ekde la 9-a de decembro de 1848, li iĝis ĉefstaba kapitano ĉe generalo VETTER Antal. Komence de 1849 li direktis la fortigajn laborojn de la komárom-a fortikaĵo. Li partoprenis en la batalo de Kápolnai, poste la 19-an de aprilo en la batalo de Nagysalló, oni povis konstrui ponton per lia direktado sur la rivero Garam.

Baldaŭ li ricevis la rangon de majoro kaj ekde la 16-a de julio jam agadis kiel subkolonelo – gvidanto de la militara klaso de guberniestra ofico de Lajos Kossuth.

Post malvenko de la hungara liberecbatalo, li sekvi Kossuth-on kie aloadjutanto al Turkio. Pli poste li plumigris al Usono, kie li atingis soldatan karieron: oni nomumis lin en 1863 militara komandanto de Okcident-Florido en generala rango. En 1864 li vundiĝis en batalo kontraŭ la sudanoj, tiel li ne povis plu batali.

En 1866, oni nomumis lin ambasadoro de Usono en Argentino kaj Urugvajo. Li mortis en Bonareo kaj oni entombigis lin en la loka, malnova soldata tombejo. Liajn cindrojn oni liverigis la 23-an de oktobro de 1990 al Usono kaj reentombigis ilin en Vaŝingtono, en la arlingtona nacia tombejo.

Laŭ kelkaj informoj, li starigis la unuan nigran taĉmenton.

* Kategorio Sándor Asbóth en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 55131
* LCCN: no2006023658
* VIAF: 73602086
* ISNI: 0000 0000 4488 9228
 |
*Ne jesu!* - alvoko de Borchert al la tuta mondo neniam plu blinde obei al iu. **Ruino-literaturo** (germane: *Trümmer­literatur* aŭ *Kahlschlagliteratur*) estis faktermino por la literatura produktado de generacio da junaj aŭtoroj ene de la germana literaturo, kiuj klopodis fari fundamente novan komencon inter 1945-49, koncerne formon, lingvon, temojn.

Temoj
-----

La temaro koncernis la postmilitan realecon kaj ĝiajn motivojn (morto, ruinoj, kaptiteco, reveno, kulpo, pardono ktp). Same kiel la frapvorto *Stunde Null* *(Nula horo, komencmomento)* signifas ankaŭ la vorto *Kahlschlag* *(senarbigejo)* la nekondiĉan volon de la artistoj fari rekomenciĝon radikan. Forme esprimis sin tio per treega malplimultigo da lingvaj rimedoj dum verkado, kvazaŭ reago al la propagandaĉa misuzo de lingvo fare de la nazioj. 

Por ĉi tiu movado iĝis programa la poemo *Inventur* de Günter Eich: *Dies ist meine Mütze, / dies ist mein Mantel, / hier mein Rasierzeug / im Beutel aus Leinen*. [1] Aliaj ekzemplodonaj verkoj de tiu ĉi ĝenro estis en Okcidenta Germanio la poemoj kaj rakontoj de la elmilita reveninto Wolfgang Borchert (antaŭ ĉio la dramo: *Draußen vor der Tür* de 1947) kiel la etprozaĵoj, poemoj kaj radidramoj de Heinrich Böll, Hans Erich Nossack, Ernst Schnabel, Wolfdietrich Schnurre kaj Wolfgang Weyrauch i.a. La laste menciita skribis ankaŭ la t.n. Kahlschlag-manifeston en 1949. 

En Orienta Germanio temas pri aŭtoroj kiel Heinz Rein (*In einer Winternacht*, 1952).

Literaturo
----------

* Rüdiger Bernhardt: *Gibt denn keiner, keiner Antwort??? Zum Verständnis der Texte Wolfgang Borcherts.* En: *Deutschunterricht.* 48 (1995) 5, p. 236-245.
* Heinrich Böll: *Bekenntnis zur Trümmerliteratur.* En: Bernd Balzer (Hrsg.): *Heinrich Böll. Werke. Essayistische Schriften und Reden 1: 1952-1963.* Kiepenheuer & Witsch, Köln 1979, ISBN 3-462-01258-4, p. 31-34.
* Hans Kügler: *Achter Mai 1945 – Annäherung an ein Datum.* En: *Praxis Deutsch.* 22 (1995) Heft 131, p. 13–21.
* Gabriele Schultheiß: *Die Muse als Trümmerfrau: Untersuchung der Trümmerliteratur am Beispiel Walter Kolbenhoff*. Hochschulschr.: Frankfurt am Main, Univ. 1984, Diss. 1982.
* Volker Wedeking: *Literarische Programme der frühen Nachkriegszeit.* En: *Sprache und Literatur in Wissenschaft und Unterricht.* 21 (1990) 2, p. 2–15.
* Gustav Zürcher: *Trümmerlyrik. Politische Lyrik 1945-1950.* Scriptor, Kronberg 1977 (=Monografien Literaturwissenschaft Bd. 35).

Piednotoj
---------

1. ↑   Tradukite: *Jen mia ĉapo, jen mia mantelo, jen mia razilo en la saketo el tolo."*

Eksteraj ligiloj
----------------

Superrigardo pri postmilita literaturo en Germanio.