recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**József Baróti** [jOĵef], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Baróti József** estis hungara aktoro, reĝisoro. Lia origina familia nomo estis *Brüll*, lia familia nomvarianto estis *Baróthy* [barOti].

József Baróti en 1917 en militkaptitejo
József Brüll  naskiĝis la 23-an de novembro 1886 en Felsőpakony, li mortis la 9-an de decembro 1940 en Budapeŝto.

Biografio
---------

József Baróti akiris diplomon en Reĝa Teatra Akademio en 1908, poste li debutis en Nacia Teatro (Kolozsvár). En la sekvaj jaroj li estis aktoro en pluraj provincaj urboj. Dum la 1-a mondmilito li batalis, eĉ li estis vundito kaj militkaptito. Li hejmenvenis en 1918, en la sekva jaro li havis rolojn en Teatro Madách, en la teatra jaro 1920 li estis reĝisoro en Teatro Csiky Gergely (Kaposvár). En la sekva teatra jaro li estis ĉefreĝisoro en Teatro Belvárosi. Ekde 1923 kaj 1928 li denove estis aktoro en Teatro Magyar, inter 1924 kaj 1927 en Nacia Teatro (Szeged). Li estis samtempe aktoro kaj reĝisoro en Nova Teatro (Budapeŝto) (1928–1932) kaj Teatro Belvárosi (1932-1939).

En 1922 li ekhavis edzinon, kiu naskis poste filon.

Elektitaj teatraj roloj
-----------------------

* William Shakespeare:
	+ Reĝo Lear - titolrolo
	+ La Venecia Komercisto - Shylock
* Molière: La Avarulo - titolrolo
* Henrik Ibsen:
	+ Peer Gynt - titolrolo
	+ *Bygmester Solness* - titolrolo
* Goethe: Faust - Mephisto
* Dezső Szomory: Jozefo la 2-a (Sankta Romia Imperio) - titolrolo

Elektitaj filmaj roloj
----------------------

* *Rákóczi induló* (1933) – ambulancisto
* Ombrelo de Sankta Petro (filmo de 1935) – lerneja servisto
* *Az ember néha téved* (1937) – instruisto

Elektitaj teatraj reĝisoraĵoj
-----------------------------

* Földes I.: Terike
* Lakatos L.: Magas cé
* Fodor L.: Egy asszony hazudik

Lia libro
---------

* *A maszkírozás művészete* (sen eldonjaro)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Kategorio József Baróti en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**József Németh** [jOĵef nEmet], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Németh József** estis hungara fotisto, grafikisto.

József Németh  naskiĝis la 5-an de marto 1911 en Budapeŝto, li mortis la 29-an de julio 2006 en Budapeŝto.

Biografio
---------

József Németh ŝatis fotadi jam dum la infanaĝo. Li abiturientis en sia naskiĝurbo, poste li studis grafikarton en privata artlernejo de Álmos Jaschik, fine li akiris diplomon en Tutlanda Reĝa Industriarta Lernejo (?). Li estis soldato jaron, poste li estis aŭ grafikisto, aŭ fotisto en pluraj laborejoj. Ekde 1946 li estis memstara grafikisto kaj fotisto, li kreis afiŝojn, reklamojn, ĝenro- kaj portretfotojn, artfotojn pri nudulinoj. Inter 1961 kaj 1971 li apartenis al la hungara novaĵagentejo. Li ricevis premiojn inter 1969-2001. Li edziĝis en 1939, poste filino naskiĝis.

Solaj ekspozicioj
-----------------

* Varsovio, Krakovo (1963)
* Budapeŝto (2004)
* Dunakeszi (2005)

Kolektivaj ekspozicioj
----------------------

* Budapeŝto (1947)

Elektitaj fotoj
---------------

* Gyöngyvirágos akt

Memorigiloj
-----------

* memortabulo en Budapeŝto (2007)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio József Németh (fotisto) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 629867
* GND: 13047861X
* VIAF: 18332907
* ISNI: 0000 0000 7873 1015
* RKD: 382774
 |
**József Bánky** [jOĵef bAnki], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bánky József** estis hungara pianisto, altlerneja instruisto, membro de Societo Ferenc Liszt.

József Bánky  naskiĝis la 13-an de aprilo 1930 en Diósgyőr.

Biografio
---------

József Bánky frekventis bazlernejon en sia naskiĝurbo, mezlernejon kaj muziklernejon en Miskolc, poste li akiris diplomon en Muzikakademio de Budapeŝto en 1954. Liaj plej gravaj instruistoj estis János Viski, Dénes Bartha, Bence Szabolcsi, Antal Molnár (komponisto), András Mihály, Zoltán Kodály, Pál Járdányi, Ede Banda, Endre Szervánszky, Rudolf Maros kaj József Gát. Jam antaŭ la diplomo li instruis en Zalaegerszeg (1953-1955), poste en Budapeŝto (1956-1958), en Pécs (1958-1966), fine ekde 1966 en filio de la Muzikakademio en Pécs. Li estis emerita katedrestro en 1995, tamen li kontinue instruas. Krom la instruado li koncertis enlande kaj eksterlande inter 1973 kaj 1986, poste jam pli malofte. Li ricevis premiojn inter 1977 – 2016. Li havas edzinon, kiu naskis 3 filojn.

Repertuaro
----------

* Johannes Brahms, Maurice Ravel-koncert, Béla Bartók, Benjamin Britten, Claude Debussy, Franz Liszt, Frédéric Chopin

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografieto kun foto kaj intervjuo Arkivigite je 2019-02-12 per la retarkivo Wayback Machine
* Arkivigite je 2016-10-10 per la retarkivo Wayback Machine

Referencoj
----------

1. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2019-02-12. Alirita 2019-02-10.

* Kategorio József Bánky en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 631638
 |
**József Nemes-Lampérth** [jOĵef nemeŝ-lambErt], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Nemes-Lampérth József** estis hungara avangarda pentristo, grafikisto. Lia origina familia nomo estis *Lampérth*, lia posta familia nomvarianto estis *Nemes Lampérth*.

József Nemes-Lampérth  naskiĝis la 13-an de septembro 1891 en Budapeŝto, li mortis la 19-an de majo 1924 en Sátoraljaújhely.

Memportreto de József Nemes-Lampérth en 1911
Memortabulo pri József Nemes-Lampérth

Biografio
---------

József Nemes-Lampérth studis en Industriarta Altlernejo de Manó Vesztróczy (1909-1911), en Reĝa Belarta Altlernejo de István Bosznay kaj Tivadar Zemplényi, fine en Artistkolonio (Nagybánya). En 1913 li studvojaĝis al Parizo. Li batalis dum la 1-a mondmilito, kie li vundiĝis, lia maldekstre brako paraliziĝis, en 1916 li malsoldatiĝis. Li estis agnoskita, kiel pentristo, tamen li vivis mizere. Li konatiĝis kun Lajos Kassák kaj ties artista grupo. Dum la Hungara Sovetrespubliko li estis nomumita grava instruisto, post la falo li estis arestita, fine li migris al Berlino. Baldaŭ li hejmenvojaĝis, sed pro sanstato li estis sendita al frenezulejo, kie li mortis. Li pentradis portretojn, pejzaĝojn, aĵpentraĵojn.

Ekspozicioj
-----------

* Budapeŝto (1917, 1918, 1963)
* Berlino (1920)

Elektitaj pentraĵoj
-------------------

* *A ravatal* (1912)
* *Tabáni részlet* (1916)
* vidu la bildojn!

Elektitaj grafikaĵoj
--------------------

* *Be!* (Be a vörös hadseregbe!) (afiŝo kun János Kmetty, (1919)
* vidu la grafikajn bildojn!

Memorigiloj
-----------

* memortabulo en Budapeŝto

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun bildoj
* hungarlingva biografio kun memportreto
* hungarlingva biografio

* Memportreto (1920)Memportreto (1920)
* Portreto pri Lajos KassákPortreto pri Lajos Kassák
* Portreto pri viro (1922)Portreto pri viro (1922)
* FlegistinoFlegistino

* Pejzaĝo (1917)Pejzaĝo (1917)
* Pejzaĝo (1917)Pejzaĝo (1917)
* Sur la deklivoj de Monto GellértSur la deklivoj de Monto Gellért
* Urba bosko (Budapeŝto) (1912)Urba bosko (Budapeŝto) (1912)
* Pontoj en Sejno (1913)Pontoj en Sejno (1913)
* ĈambrointernoĈambrointerno
* Aĵpentraĵo (1910)Aĵpentraĵo (1910)
* Nuda virino (1916)Nuda virino (1916)
* Nuda virino dorse (1916)Nuda virino dorse (1916)

* Kategorio József Nemes-Lampérth en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 614526
* GND: 1051533309
* LCCN: n85052779
* VIAF: 26029127
* ISNI: 0000 0000 6704 9862
* LIBRIS: 393140
* ULAN: 500001121
 |
D-ro **Zalmay Khalilzad** estas la plej altranga paŝtuo kaj muslimo en la registaro de George W. Bush, usona prezidento. Li estis komisiita de George W. Bush por ambasadoro en Afganujo, post kolapso de la Talibano. Li pli poste estis sendita al la okupita Irako, kie li estis la ambasadoro ekde la 24-a de septembro, 2003 ĝis 2006. Li nun estas nomumita - en januaro de 2007 - al nova ambasadoro de Usono ĉe UN.

Li alvenis en Usono en kadro de lerneja ŝanĝa programo, kie li akiris bonegan akademian karieron. Li akiris diplomojn en la bejruta Usona Universitato kaj en la Universitato de Ĉikago, poste li instruis en la Kolumbia Universitato en Novjorko.

Dum la Reagan-registaro li okupiĝis en la eksterafera ministerio pri la iraka-irana milito kaj pri la kontraŭsoveta rezisto en la okupita Afganio. Li havis la vidpunkton, ke Usono devas apogi la iranajn ajatolaĥojn kaj la mohamedanajn afganajn organizojn, inkluzive la talibanojn. Li organizis ĉe la pensfabriko RAND Corporation la orientazian esplorinstituton, li partoprenis ankaŭ en la afgana programo de Nebraska-a Universitato, financita de CIA- kaj Pentagon. Tiam la usonanoj ankoraŭ aktive kunlaboris kun Usama bin Laden, ĉefo de la al-Kaida terororganizo.

Khalilzad laboris dum George H. Bush en la Pentagono, li apartenis en la dua duono de la 1990-aj jaroj al la novkonzervativoj, apogantaj la perfortan renverson de la Sadama reĝimo. Ekde 2003 kiel ambasadoro en Kabulo, li helpis tekstigi la novan afganan konstitucion, kiu deklaris la landon islama respubliko kaj malpermesas kreon de kontraŭislamaj leĝoj. Li en la nova komisiejo, en Bagdado, similan "kompromisan" konstitucion altrudis al la laikaj politikaj fortoj.

Ĝi estas nomumita - en januaro de 2007 - al nova ambasadoro de Usono ĉe UN.

En oktobro 2021, CNN raportis, ke Zalmay Khalilzad, la ĉefa sendito de Usono por Afganujo, forlasos sian postenon en Afganujo, post la fino de la retiro de usonaj trupoj en Afganujo.

* Zalmay Khalilzad en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Zalmay Khalilzad en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 50301
* GND: 172184657
* LCCN: n83169127
* VIAF: 76403335
* ISNI: 0000 0000 6308 1486
* SUDOC: 033182000
* BNF: 124074436
* NKC: xx0037380
 |
La **kalaŝa** **lingvo** (endonimo ***kalashamon*)** estas lingvo kiu apartenas al la hindarja lingvara subgrupo de la darda lingvaro, parolata en la distrikto de *Chitral* en la provinco de Ĥajber-Paŝtulando en Pakistano, de ĉirkaŭ 5 000 personoj.

Klasifiko
---------

La kalasŝa lingvo estas parolata de la kalaŝoj, kiu havas la apartaĵon esti la lastaj politeistoj en tiu ĉi mondoparto. Islamanoj donis al ili la epiteton de *kafir* (malfidelulo, nekredanto). De tie la konfuzo fare de la lingvisto George Abraham Grierson, kiu origine klasifikis la kalaŝan inter la nuristana lingvaro (el la antikva nomo de *Kafiristan* kiun oni donis al tiu regiono), de Afganio. Post la laboro de Morgenstierne, kiu pruvis la proksimecon al la khovara lingvo (*Khawar*), la kalaŝa estis ĝuste klasifikita inter la darda lingvaro.

Tamen la daŭra konvertiĝo al Islamo endanĝerigas la lingvon ĉar la konvertitaj kalaŝoj forlasas sian lingvon favore al la khovara  .

Rilataj artikoloj
-----------------

* Listo de lingvaj familioj
	+ Hindeŭropaj lingvoj
		- Hindeŭropaj lingvoj
			* Hindeŭropaj lingvoj
			* Dardaj lingvoj
				+ Nuristani-lingvoj

Referencoj
----------

1. ↑  Decker, 1992, p. 101, note.
2. ↑  Decker, 1992, p. 103.
**József Czauczik** [jOĵef caŭcik], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Czauczik József** estis hungara pentristo. Liaj familiaj nomvariantoj estis *Czausig, Caucig, Czauczik, Czauczig*.

Fiŝistino fare de József Czauczik
József Czauczik  naskiĝis la 2-an de aprilo 1781 en Lőcse (Hungara reĝlando, nuntempa Levoča en Slovakio), li mortis la 30-an de junio 1857 en Lőcse.

Biografio
---------

József Czauczik frekventis belartan akademion en Vieno (tiutempe simila lernejo ne ekzistis en Hungarlando). Post siaj studoj li hejmenvenis al sia naskiĝurbo, kie li pentradis ĝismorte. Li pentradis precipe altarajn bidojn, portretojn kaj pejzaĝojn. Laŭ la tiutempa kutimo li pentris homojn en mitologiaj vestoj.

Elektitaj pentraĵoj
-------------------

* Halászleány (1818, vidu la apudan bildon)
* Három testvér (1828, vidu la suban bildon)
* Női portré
* Prihradny János Dániel és családja (dum la 2-a mondmilito neniiĝis)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio

* Három testvérHárom testvér

* Kategorio József Czauczik en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 606900
* GND: 129472751
* VIAF: 51954312
* ISNI: 0000 0001 1642 2724
* SUDOC: 255583516
* BNF: 14802617z
* ULAN: 500110845
* RKD: 19523
* NKC: xx0065990
 |
**Barono József Podmaniczky** [jOĵef podmanicki], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Podmaniczky József** estis hungara ĉambelano, politikisto, mecenato. Liaj nobelaj antaŭnomoj estis *podmanini kaj aszódi*.
József Podmaniczky  naskiĝis la 29-an de julio 1756 ie en Hungara reĝlando, li mortis la 11-an de majo 1823 en Pest (urbo).

Biografio
---------

József Podmaniczky studis en Gotingeno inter 1776-1779, poste li studvojaĝis al Britio, Francio, Italio. En 1781 li akiris postenon en municipo de Fiume, poste de Buda. Post jaroj li jam ne apogis politikon de Jozefo la 2-a (Sankta Romia Imperio), li serĉis tiujn nobelojn, kiuj volis reformojn. Pro morto de Jozefo la 2-a la disvolviĝo ĉesis, sed poste li mem kaj lia rondo jam politikadis en la hungara parlamento. La parlamentaj reformoj ne sukcesis pro morto de la nova imperiestro Leopoldo la 2-a (Sankta Romia Imperio). Inter 1793-1796 li estis direktoro de hungarlingva teatra trupo. En 1802 li estis nomumita departementestro de Bács-Bodrog, en 1807 li ricevis la titolon vera interna sekreta reĝkonsilisto. Inter 1815–1817 li estis delegito al pacdiktatoj en Eŭropo. Li apogis la hungarajn artistojn, sciencistojn. En lia palaco pianludis unuafoje Franz Liszt, kiam la juna pianisto aĝis 7. Li ricevis danan premion, li neniam edziĝis.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

Li postlasis taglibron.

Fontoj
------

* germanlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

* Kategorio József Podmaniczky en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**József Cserny** [jOĵef ĉerni], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Cserny József** estis hungara komunisto, ŝuisto. Lia familia nomvarianto estis *Cserni*.

Cserny kun Ottó Korvin en malliberejo (1919)
József Cserny naskiĝis la 18-an de marto 1892 en Budapeŝto, li mortis la 18-an de decembro 1919 en Budapeŝto.

Biografio
---------

József Cserny lernis la metion ŝuisto, poste li estis maristo dum la 1-a mondmilito. En 1918 li rifuĝis al Soveta Rusio, kie li aliĝis al la hungaraj komunistoj kaj batalis kun la rusaj komunistoj. Depost proklamo de la Kalistefa revolucio (1918) li hejmenvenis kaj aliĝis al armila taĉmento de revoluciuloj. En la frua 1919 li havis la taskon gardi sidejon de la komunistoj. Dum proklamo de la Hungara Sovetrespubliko (marto de 1919) la taĉmentestro de du cent armituloj jam estis Cserny. Li respondecis al neniu organizaĵo, nur li kunlaboris kun la komunistoj. En majo la oficiala armeo de la Hungara Sovetrespubliko devige forprenis ĉiujn armilojn de Cserny-taĉmento. En junio sensukcesa ribelo okazis kontraŭ la Sovetrespubliko, tial poste la Cserny-taĉmento rericevis la armilojn kun kazerno. Post falo de la Hungara Sovetrespubliko li estis kondamnita kaj pendumita.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre) Arkivigite je 2020-07-02 per la retarkivo Wayback Machine

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio József Cserny (komunisto) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 696059
* GND: 1188049747
* VIAF: 3303156012406649700008
 |
**József Diescher** [jOĵef], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Diescher József** estis hungara arkitekto, masonisto. Liaj fratoj estis János Diescher kaj Sámuel Diescher, ili apartenis al la germana minoritato de la lando.

József Diescher naskiĝis la 27-an de aprilo 1811 en Pest (urbo) (Hungara reĝlando, Habsburga Imperio), li mortis la 28-an de septembro 1874 en Budapeŝto.

Memortabulo pri József Diescher
Memortabulo pri József Diescher

Biografio
---------

József Diescher iĝis masonisto en sia naskiĝurbo, poste li frekventis desegnan lernejon dimanĉe 5 jarojn. Ekde 1828 li faris la necesan eksterlandan migrantan vojon. Li laboris laŭvice en Vieno kaj Munkeno. Li ankaŭ studis en Berlino (Bauakademie) kaj Munkeno (Polytenchnikum kaj akademio) kaj studvojaĝis al pluraj germanaj kaj italaj urboj. En 1839 li ricevis membrecon en la arkitektura gildo en sia naskiĝurbo. Li ne nur faris arkitekturajn planojn, sed li gvidis konstruadojn laŭ alies planoj. Li ricevis reĝan medalon. Li havis edzinon, kiu naskis 8 gefilojn.

Elektitaj planitaj konstruaĵoj
------------------------------

* gimnazio (1871)
* fasado de Preĝejo Sankta Anna (Belváros)
* Slovaka luterana preĝejo (Budapeŝto) (kunarkitekto, 1856-1894)
* propra domo (nun banko)
* domo por palmoj
* biblioteko de Hungara Scienca Akademio
* pluraj palacoj, loĝdomoj, vilaoj

* gimnazio (1871)gimnazio (1871)
* Preĝejo Sankta Anna (Belváros)Preĝejo Sankta Anna (Belváros)
* Propra domo (nun banko)Propra domo (nun banko)
* Domo por palmojDomo por palmoj
* Biblioteko de Hungara Scienca AkademioBiblioteko de Hungara Scienca Akademio
* PalacoPalaco
* Duetaĝa loĝdomo (1842)Duetaĝa loĝdomo (1842)
* Trieteĝa domo (1860-1862)Trieteĝa domo (1860-1862)
* Loĝdomo por János Diescher (1862)Loĝdomo por János Diescher (1862)
* Propra kripto projektita ankoraŭ vivaPropra kripto projektita ankoraŭ viva

Memorigiloj
-----------

* memortabuloj en Budapeŝto
* busto

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio József Diescher en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 692549
* LCCN: no2017034391
* VIAF: 6683149068461365730005
 |
pendigita kaldrono en kuirejo en la 18-a jarcento
**Kaldrono** estas granda metala vazo por kuiri, boligi. Oni pendigas ĝin super la fajron per ĉenoj (alfiksita sur kaldronstablo kaj fine havante hakilon) kaj - kiel la foto montras - per segila tenilo. La alton super la fajro oni povas konvene reguli per ŝanĝo de hakil-lokumo sur la segilo aŭ sur la ĉenoj.

Ĝi estas ŝatata en multaj landoj por kuiri en ĝi viandaĵojn sub la libera ĉielo.

Laŭ Francisko Azorín **Kaldrono** estas *Granda metalvazo por kuiri, boligi, funkciigi vapormaŝinon, aŭ por centra hejtado, k.c.* Do li kunigas la signifojn de kaldrono kaj vaporkaldrono. Li indikas etimologion el la latina *caldaria*, el *caldus* (varma).

Literaturo kaj arto
-------------------

* „La granda kaldrono" (romano de John Francis) .
* Bolanta kaldrono, esperanta kabaredo en Parizo

Pliaj esprimoj
--------------

* Kaldrono signifas ankaŭ rondforman valon.
* Vaporkaldrono estas kaldronego en la vaporkaldronejo.

Proverbo
--------

Ekzistas proverboj pri kaldrono en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof:

* |  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** *Kaldrono ridas pri poto kaj mem estas kota.* **"** |

 |
* |  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** *Ne batalu pot' el tero kontraŭ kaldrono el fero.* **"** |

 |
* |  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** *Ne helpas glorkrono al malplena kaldrono.* **"** |

 |

Vidu ankaŭ
----------

* Kaldronisto
* Marmito
* Poto

Referencoj
----------

1. ↑  Francisko Azorín, arkitekto, Universala Terminologio de la Arkitekturo (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 100.
2. ↑  Azorín, samloke.
3. ↑   Lernu. Arkivita el la originalo je 2011-12-25. Alirita 2008-11-15.

* Kategorio Kaldrono en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kaldrono en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)
**József CSOMA** [jOĵef ĉoma], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Csoma József** estis hungara historiisto, arkeologo, membro korespondanta de Hungara Scienca Akademio (1900).

József Csoma  naskiĝis la 27-an de junio 1848 en Rásony. Li mortis la 1-an de marto 1917 en Budapeŝto.

Biografio
---------

József Csoma frekventis mezlernejon en Pest (urbo), universitaton en Sárospatak. Li okupiĝis pri blazonoj, sigeloj, tomboŝtonoj de hungaraj nobeloj, magnatoj. En 1879 li vojaĝis al Nubio. La ceterajn tempojn li plejparte pasigis en sia bieno en *Abaújdevecser*, kiu nun estas ekstera parto de Encs.

En 2008 en Encs okazis scienca konferenco pri József Csoma.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Őstörténelmi nyomok Abaúj megyében* (Pratempaj postsignoj en departemento Abaúj) (1890)
* *Alte Grabdenkmäler aus Ungarn* (1890)
* *Núbiában. Útirajzok 1879-ből* (En Nubio, Vojaĝpriskribo el 1879) (1897)
* *Magyar nemzetségi címerek* (1904) - ĉefverko

Fontoj
------

* biografio hungare

* Kategorio József Csoma en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**József Engel** [jOĵef], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Engel József** estis hungara skulptisto.

Statuo pri István Széchenyi fare de József Engel
József Engel  naskiĝis la 26-an de oktobro 1815 en Sátoraljaújhely (Hungara reĝlando), li mortis la 30-an de majo 1901 en Budapeŝto.

Biografio
---------

József Engel devenis el juda familio. Li lernis talmudon, libertempe li lerte skulptadis lignojn. Nur post morto de lia patro li studis skulptadon inter 1832-1838 en Akademio de Belartoj de Vieno de Johann Nepomuk Schaller. Jam en 1836 la akademio aljuĝis al li premion por Juno kaj en 1838 por Apollo-kapo. Li studvojaĝis al Munkeno, Parizo kaj Londono. En la lasta urbo li restis inter 1838-1847, eĉ havanta apoganton li studis en la angla akademio. Pro sukceso de lia skulptaĵo li povis longe vivi en Romo inter 1847-1866, poste li hejmenvenis. Liaj skulptaĵoj havis plurajn premiojn. Li ofte ĉerpis temojn el la greka mitologio.

Elektitaj ekspozicioj
---------------------

* mondekspozicio en Londono (1851)
* mondekspozicio en Manĉestro (1857)
* mondekspozicio en Vieno (1873)

Elektitaj skulptaĵoj
--------------------

* *Juno*-kapo, 1836
* *Apollo*-kapo, 1838
* *Amazonoj kontraŭ Argonauta*, 1846
* *Achilles transdonas kadavron de Penthesilea*, 1851
* *Knabino kun kolomboj*, 1858
* *Eva*,
* *Dormema Cupido*,
* *István Széchenyi*, 1880 (vidu la bildon!)
* bustoj pri János Balassa, Matiaso la 1-a (Hungario), Péter Pázmány, Miklós Révai, Kálmán Szerdahelyi, Ede Szigligeti, Viktoria (Britio), Maria Tereza de Aŭstrio

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio József Engel (skulptisto) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 620573
* GND: 1114185442
* VIAF: 96033529
* ULAN: 500052975
 |
**József Palotai** [jOĵef], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Palotai József** estis hungara teologo, pastro, instruisto, profesoro, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (1853). Lia origina familia nomo estis *Purgstaller*.

József Palotai  naskiĝis la 26-an de junio 1806 en Kőszeg. Li mortis la 11-an de aprilo 1867 en Buda.

Biografio
---------

József Palotai frekventis mezlernejon en sia naskiĝurbo. Li aliĝis al piaristoj en 1822, post 2 jaroj li ekinstruis en Temesvár, baldaŭe en Kolozsvár. Li plulernis unue en Kolozsvár, poste en Pest (urbo). En 1829 li pastriĝis en Vác. En 1833 li denove plulernis en Pest, kie li doktoriĝis. Li instruis en diversaj lernejoj, fine en universitato de Pest ekde 1848. Inter 1853-1855 li instruis en Szeged, kie estis ankaŭ rektoro. Baldaŭe li instruis en aliaj urboj. Li ricevis premion en 1865.

Verkaro (elekto)
----------------

* *A bölcsészet elemei* (1843) - 6 libroj
* *Szépészet, azaz aesthetica* (1850, 1875)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero P kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)

* Kategorio József Palotai en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Johannes de Lymburgia** aŭ **Johannes de Limburgia** aŭ ankaŭ **Johannes Vinandi** (aktiva inter 1408 - 1430) estis nederlanda polifoniisto devena el la Malaltaj Landoj.

Biografio
---------

Lia nomo supozigas, ke li devenis el la duklando Limburgo (aŭ eble la urbeto Limburgo mem).

Li laboris por Lieĝaj preĝejoj ekde 1408 ĝis 1419; li estis i.a. *succentor* (vickantisto) ĉe la *Sint-Jan-de-Evangelistkerk* en 1426 kaj li laboris en Italio ĉ. 1430, eble en Venecio aŭ Vicenza aŭ Padovo, urboj por kiuj li verkis motetojn.

Simile al Arnoldus kaj Hugo de Lantins li okulfrape elstaras el inter siaj samepokuloj pro sia relative granda numero verkoj, kiuj estas konservataj; estas ĉ. kvindek, inter ili unu mesordinariumo laŭ la kodoj de Trento.
Eble li estas la **Johannes de Francia** kiu en la jaro 1420 loĝis en Padovo. En 1431 li estis en la palaco de episkopo Pietro Emiliani de Vicenza kiel atestanto je la konceptado de la testamento de unu el la membroj de la familio Emiliani, je kiu li eble deĵoris.

Verkaro
-------

La plejparte trivoĉa verkaro de la komponisto konsistas el apartaj mespartoj, ordinariumoj, magnifikatoj, himnoj kaj motetoj

Fontoj
------

* *The New Grove Dictionary of Music and Musicians*, Londono, 2001
* *Four Motets: The Song of Songs by Johannes de Lymburgia*, Ann Lewis, Review author[s]: Liane Curtis Early Music, parto 18, nr. 2 (majo 1990), blz 305-306
* Johannes de Limburgia op hoasm.org


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 218146
* GND: 1047876353
* LCCN: n87807577
* VIAF: 239856545
* ISNI: 0000 0000 0276 8583
* MBA: db60d2bc-21ec-4e17-a930-c8bb08cd81b0
 |
**József Pálfy** [jOĵef pAlfi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Pálfy József** estis hungara prezentisto, ĵurnalisto. Lia parenco estis István Pálffy (prezentisto).

József Pálfy (meze)
József Pálfy naskiĝis la 30-an de majo 1922 en Debrecen, li mortis la 17-an de julio 2001 en Budapeŝto.

Biografio
---------

József Pálfy akiris diplomon en Scienca Universitato de Debrecen en 1946. Dum la studentaj jaroj ekde 1940 li estis ankaŭ ĵurnalisto en la loka gazeto. Li estis fondinta membro de loka humurista grupo. Li edziĝis en 1954, lia edzino naskis filojn en 1955 kaj 1962. Inter 1956–1961 li estis korespondanto de la hungara novaĵagentejo en Parizo, poste li estis redaktoro en pluraj gazetoj en Budapeŝto. Inter 1969 kaj 1988 li estis prezentisto de la Hungara Televizio. Li ricevis premiojn en 1964 kaj 1999.

Liaj elektitaj libroj
---------------------

* *Algéria* (1962)
* *A Magyar Népköztársaság külpolitikájáról* (1967)
* *A mai Magyarország* (1974)
* *Füle a falnak* (1986)
* *A "keményfejű" bajor, Franz Josef Strauss* (1990)

Lia scenarlibro
---------------

* *A három Pestőr* (1984)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* 
*

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio József Pálfy (prezentisto) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 694032
* LCCN: n81067804
* VIAF: 71927754
* ISNI: 0000 0000 8002 3341
* BNF: 165599921
 |
**Johannes el Dorsten**, korekte: *Johannes Bauer*, (naskiĝinta en 1420 en Dorsten, mortinta en la 3-a de januaro 1481 en Erfurto) estis germana monaĥo kaj profesoro.

Vivo
----

Li ekstudentis ĉe la Universitato de Erfurto en la somera semestro de 1454. Li bakalaŭriĝis en aŭtuno 1455 sub la estrado de dekano Johann Rucherat von Wesel, en 1458 li magistriĝis *(magister artium)*.
Poste li frokiĝis ĉe la aŭgustenanaj ermitoj. Dum la vintra semestro de 1463 li bakalaŭriĝis teologie kaj en 1465 li iĝis doktoro de teologio.

En aŭgusto de 1466 li prelegis okaze de la erfurtaj *Quodlibet-disputacioj* pri la doktrino de la *Tria Regno*, kiun estis elpensinta Joakimo el Fiore kaj kiu denove tiutempe modernis. Li moderigis kaj observis la studadon de siaj ordenanoj kaj deĵoris paralele kiel profesoro ĉe la Universitato de Erfurto. Ties teologian fakultaton li ege influis dum 1465-81, kion atestas la erfurta kronikisto Nikolaus von Siegen, la katedralpredikisto Benedikt Ellwanger el Würzburg kaj Johann von Palz.

Graveco kaj karaktero
---------------------

Li estis altestimata kiel predikisto, kiu neniam refuzis komenti pri aktualaj demandoj kaj malbonaj aferoj ene de eklezia vivo. Krome li kritikis la tiaman instrumetodon ĉeuniversitatan; antaŭ ĉio li zorgis pri la pura transdono de kristanaj kredo kaj konvinkiĝo. Lia teologio estas orientita animzorgade.

De 1467-70 li estis provincestro de la saksia provinco de sia ordeno kaj partoprenis en 1470 en Bolonjo la generalan kunvenon de 1470. Unu el la plej taŭgaj helpantoj pri kies helpo povis kalkuli Andreas Proles, kiam li volis plibonigi la disciplinon en la ordeno, estis Johannes el Dorsten. En 1480 li por la dua fojo traveturis Sudan Germanujon por kontroli la moralon en la monaĥejoj, antaŭe li denove dediĉis sin al la instruado.

Verkoj (elekto)
---------------

Teologiaĵoj
* Tractatus sive Collatio synodalis de statutis ecclesiarum zu Erfurt (1489)
* Determinatio de cruore miraculoso J. Ch. asservato in monasterio Gotterensi zu Leipzig (postmorte, 1510)

Historiaĵoj
* Chronica imperatorum Romanorum ab initio aerea Christianae ad annum Christi MCCCCLXXVII (1477)

Literaturo
----------

* Katharina Colberg: *Johannes (Bauer) von Dorsten*. En: *Die deutsche Literatur des Mittelalters. Verfasserlexikon*. Band 4. Berlin/New York, de Gruyter 1983, ISBN 3-11-008838-X, p. 577.
* J. Evelt: *Geschichte der Stadt Dorsten.* En: *Westfälische Zeitschrift.* Band 24, p. 189–192
* Berndt Hamm: *Frömmigkeitstheologie am Anfang des 16. Jahrhunderts.* 1981, p. 60–61
* Adolar Zumkeller: *Johannes von Dorsten*. En: Historische Kommission für Westfalen (eld.): *Westfälische Lebensbilder.* Band 13, Aschendorff 1985, ISBN 3-402-06064-7, p. 1–18

Eksteraj ligiloj
----------------

* Eta biografio ĉe retpaĝaro pri historiaj fontoj.
* OPAC de la Regesta Imperii
* Biografio ĉe NDB.
Manuskripto el la Mezepoko de Finna deveno, ĉirkaŭ 1340–1360, uzita en la Dominikana monaĥejo de Turku.
La **kalendaro de sanktuloj** estas kalendaro, nome tradicia kristana metodo organizi liturgian jaron asocianta ĉiun tagon al kun unu aŭ pliaj sanktuloj kaj referencanta al la tago kiel **festotago** aŭ simple **festo** de la koncerna sanktulo. La vorto "festo" en tiu kunteksto ne signifas "grandan manĝon, tipe celebratan", sed anstataŭe "ĉiujaran religian celebron, tagon dediĉitan al partikulara sanktulo".

La sistemo venas el la frua kristana kutimo rememori ĉiun martiron ĉiujare en la dato de ties morto, aŭ nasko en la ĉielo, dato referencata en Latino kiel *dies natalis* ('naskotago') de la martiro. En la Ortodoksa Kristana Eklezio, kalendaro de sanktuloj estas nomata *Menologio*. "Menologio" povas signifi ankaŭ serion de ikonoj en kiuj sanktuloj estas priskribitaj laŭ la ordo de la festodatoj, ofte farita en du paneloj.

Notoj
-----

1. ↑   feast – definition of feast in English from the Oxford dictionary. *oxforddictionaries.com*. Arkivita el la originalo je 2018-12-25. Alirita 2019-09-27.
2. ↑   Relics and Reliquaries – Treasures of Heaven. *columbia.edu*. Arkivita el la originalo je 2016-06-20. Alirita 2019-09-27.

* Kategorio Kalendaro de sanktuloj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**József Dorner** [jOĵef], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Dorner József** estis hungara botanikisto, farmaciisto, instruisto, membro korespondanta de Hungara Scienca Akademio (1858).

József Dorner  naskiĝis la 2-an de novembro 1808 en Győr. Li mortis la 9-an de oktobro 1873 en Pest (urbo).

Biografio
---------

József Dorner frekventis gimnaziojn en sia naskiĝurbo kaj Sopron. Inter 1824–1827 li laboris en apoteko en Sopron, poste ankaŭ en aliaj urboj. Inter 1831-1832 li plulernis en Vieno. En 1840 li akiris ŝtatan oficon, kiun li forlasis post fiasko de la hungara liberecbatalo. Baldaŭe li okupiĝis pri botaniko, sed en 1853 li ekinstruis en Szarvas, poste en Pest.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Das Banat in topographisch-naturhistorischer Beziehung, mit besonderer Berücksichtigung der Herculesbäder nächst Mehadia und ihrer Umgebungen…,* (1839)
* *Az ásványtan elemei algymnasiumok és alreáliskolák számára* (1858)
* *Die cuscuteen der ungarischen Flora* (1868)

Fontoj
------

* biografio hungare
* biografio hungare

* Kategorio József Dorner en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**József Fischer** [jOĵef fiŝer], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Fischer József** estis hungara politikisto, ministro, parlamentano, arkitekto. Lia edzino estis Eszter Pécsi.

memortabulo pri József Fischer
József Fischer  naskiĝis la 12-an de aprilo 1901 en Budapeŝto. Li mortis la 23-an de februaro 1995 en Budapeŝto.

Biografio
---------

József Fischer devenis el juda familio. Li frekventis konstruan lernejon. Li partoprenis en la Kalistefa revolucio, poste li batalis por Hungara Sovetrespubliko. Post falo de la Soveto li frekventis industriartan altlernejon. Li edziĝis en 1921, poste li havis 2 filojn. Ekde 1926 li estis memstara konstruisto, li profitis ĉefe kubismon, Bauhaus-n, Walter Gropius-n kaj Lajos Kassák-n. Li aliĝis al la socialdemokratoj en 1932. Dum la 2-a mondmilito li soldatiĝis, dum la nazia erao li kaŝiĝis. Ekde 1945 li partoprenis en rekonstruo de Budapeŝto. Li estis parlamenta deputito inter 1946 kaj 1949. Li estis ŝtatministro en Tria Kabineto Imre Nagy. Inter 1965-1978 li vivis en Usono. En 2010 li ricevis postmortan premion.

Liaj konstruaĵoj
----------------

* diversaj loĝdomoj el la 1920-aj kaj 1930-aj jaroj
* hospitalo de Tatabánya (1962)

Liaj kontribuoj
---------------

* *A lakásépítés politikájához* (1928)
* *Amikor újjáépítési kormánybiztos voltam* (1984) - rememoroj
* *Visszaemlékezései* (1955) - memuaro

Fontoj
------

* hungarlingva biografio Arkivigite je 2008-06-07 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio

* Kategorio József Fischer en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Grafo József Somssich,** laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj plena nomo **Somssich József Adolf** estis hungara politikisto, ministro, ĉambelano, diplomato. Lia nobela antaŭnomo estis *saárdi*.

 József Somssich kune kun la edzino
József Somssich  naskiĝis la 19-an de decembro 1864 en Habsburga Imperio en Graz. Li mortis la 22-an de januaro 1941 en Budapeŝto.

Biografio
---------

József Somssich frekventis universitaton, fine li doktoriĝis. Li eklaboris en 1888 kiel oficisto. Post 10 jaroj li diplomatiĝis. En la jaroj 1919 kaj 1920 li estis ministro pri ekstraj aferoj, poste denove diplomato. En 1924 li pensiuliĝis. Li edziĝis en 1899, sed li neniam havis filon. Li estis membro de la senato.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al litero S, poste serĉu la nomon)
* hungarlingva biografio kun foto
* (la koncerna teksto estas legebla en la dua alineo
* germane

* Kategorio József Somssich (ministro) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 509064
* GND: 1035228599
* VIAF: 301398931
 |
**Imre Kis Pintér** [kiŝ], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Kis Pintér Imre** estis hungara bibliotekisto, literaturhistoriisto, altlerneja instruisto, redaktoro.

Imre Kis Pintér naskiĝis la  1-an de junio 1941(nun 1941-06-01) en Budapeŝto, li mortis la 19-an de julio 2022.

Biografio
---------

Imre Kis Pintér akiris bibliotekistan diplomon en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 1965, poste li laboris en ministeria biblioteko ĝis 1971. Li revenis al la universitato, kie li instruis kaj estis aspiranto inter 1971-1974. Li laboris en akademia literatura instituto inter 1974-1989, dum li kandidatiĝis en 1982 antaŭ la Hungara Scienca Akademio. Inter 1991-2011 li estis ĉefredaktoro de signifa literatura revuo. poste li pensiuliĝis. Li edziĝis en 1964, lia edzino naskis 3 filinojn inter 1967-1974. Li ricevis stipendion en 1976, premiojn inter 1979-2013.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Helyzetjelentés* (studoj, kritikoj, 1979)
* *A Semmi hőse - Füst Milán költő világképe* (1983)
* *Esélyek* (elektitaj studoj, 1990)
* *Szellemek utcája. In memoriam Füst Milán* (1998)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* aprezo kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 831785
* LCCN: n80075168
* VIAF: 47007376
* ISNI: 0000 0001 0968 8524
* BNF: 14580693q
 |




* Portalo pri Biografio
**Vernierlongmezurilo** (aŭ simple **kalibrilo**) estas ŝovmezurilo por mezuri longon, kiu mezuras pli precize per uzado de verniero.

Por mezuri eksterajn dimensiojn (ekzemple diko, diametro) oni uzas suprajn aŭ subajn (laŭ la unua foto) makzelojn, lokigante la mezuratan aĵon inter la makzeloj kaj kunenmovante ilin.

Por mezuri enajn dimensiojn oni uzas subajn (laŭ la unua foto) makzelojn, lokigante la makzelojn en la mezuratan aĵon inter la makzeloj kaj kunemovante la makzelojn. Tiam de valoro de la montroplato necesas subtrahi larĝon de la makzeloj.

Precizeco de mezurado kutime estadas 0,05, 0,1, 0,2 mm. Ĝenerale pli grandaj mezuriloj mezuras malpli precize.

Vernierlongmezurilo povas havi profundmezurilon. Ĝi estas maldika fusto (montrita dekstre en la dua foto). Ĝi ebligas mezuri profundon de netraaj truoj.

Elektronika ŝovmezurilo
-----------------------

Cifereca ŝovmezurilo kun diametrmezurilo
Elektronikaj ŝovmezuriloj havas ciferecan indikon kaj tial ne bezonas vernieron. Kutimaj tiaj mezuriloj atingas precizecon de 0,02 mm.

Vernierlongmezurilo kun ankaŭ profundmezurilo

Rilataj konceptoj
-----------------

Laŭ Francisko Azorín **kalibri** estas *Mezuri la diametron de cilndra aŭ sfera korpo, aŭ la internan diametron de tubo.* Do li koincidas tute kun PIV. Li indikas etimologion el araba *kalib* (kerno, modlilo). Kaj li aldonas teknikajn terminojn kiaj *kalibro*, por *diametro de cilindra aŭ sfera korpo* kaj *kalibrigi*, por *fari ke iu korpo havu ian precizan kalibron*.

Notoj
-----

1. ↑  Francisko Azorín, arkitekto, Universala Terminologio de la Arkitekturo (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 100.
2. ↑  Azorín, samloke.

* Kalibrilo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Kalibrilo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rMezuriloj |
| --- |
| Mezuriloj | Aerometro • Alidado • Altomezurilo • Anemometro • Angulilo • Barometro • Bivelo • Cirkelo • Dinamometra boltilo • Elektromezurilo • Eĥosondilo • Frekvencometro • Glukozometro • Horloĝo • Kalibrilo • Karbona unuoksido detektilo • Kronometro • Leteropesilo • Liniilo • Manometro • Mikromezurilo • Nivelilo • Ortilo • Paŝnombrilo • Pesilo • Planimetro • Rapidmezurilo • Sekstanto • Sonaro • Takeometro • Taksimetro • Taĥografo • Teodolito • Vektopesilo • Vernierlongmezurilo • Vertikalilo • Voltmetro |

 |
**József Fogl** [jOĵef], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Fogl József** estis hungara futbalisto (defendisto), ledisto. Liaj familiaj nomvariantoj estis *Fogoly* [fogoj], lia nomo estis en la sporta vivo *Fogl III.* (komprenu: Fogl la 3-a). Lia frato kaj kunfutbalisto estis Károly Fogl aŭ *Fogl II.*

József Fogl naskiĝis la 14-an de aŭgusto 1897 en Újpest, li mortis la 6-an de februaro 1971 en Budapeŝto.

Biografio
---------

József Fogl futbalis amatore en loka teamo apud lia frato, inter 1918-1931 en la ĉefa urba teamo de Újpest, kie li estis hungara ĉampiono dufoje. Li estis ankaŭ membro de la nacia hungara teamo inter 1920–1930 38-foje sen golo. Li plene retiriĝis de la futbalo en 1931, poste li estis ledisto.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
*

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑

* Kategorio József Fogl en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 801325
* VIAF: 163383459
 |



* Portalo pri Biografio
**József Takács** [jOĵef takAĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Takács József** estis hungara futbalisto (avanulo), trejnisto. Lia nomo estis en la sporta gazetaro Takács II (komprenu: Takács la 2-a) pro alia samnoma futbalisto. En lia vivo li ludis en 936 matĉoj kaj trafis 1201 golojn kun mezumo de 1,28 goloj/matĉo.

József Takács (maldekstre)
József Takács naskiĝis la 30-an de junio 1904 en Budapeŝto, li mortis la 3-an de septembro 1983 en Budapeŝto.

Biografio
---------

József Takács futbalis en elita klubo Vasas inter 1917-1926 80-foje, poste en alia simila klubo inter 1927-1934 141-foje. En tiu lasta periodo li estis hungara ĉampiono trifoje, inter 1925-1932 li estis golreĝo kvinfoje. Li estis ankaŭ membro de la nacia hungara teamo inter 1923-1933 32-foje kun 26 goloj. Inter 1934-1941 li ludis en pli malgrandaj kluboj, poste li estis trejnisto.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

Referencoj
----------

1. ↑

Takács (maldekstre la 2-a)

* Kategorio József Takács (futbalisto) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 797348
 |


* Portalo pri Biografio
Grafo **Johano ESTERHÁZY**, hungare **Esterházy János**, (14-a de marto 1901 – 8-a de marto 1957) estis la plej elstara hungara politikisto de Ĉeĥoslovakio, post sia morto li martiriĝis.

Li naskiĝis en Nyitraújlak en 1901 kaj komencis politikadi ekde 1931 kaj iĝis parlamentano de Ĉeĥoslovakio en Prago. Li ageme strebis por la hungara aŭtonomio, sed ankaŭ por la slovaka aŭtonomio. En 1936 li iĝis prezidanto de "Unuiĝinta Hungara Partio". Post Unua Viena Arbitracio en 1938 li restis en la nova ŝtato Slovakio kaj tie li iĝis parlamentano en Bratislavo. Li estis la unusola, kiu voĉdonis kontraŭ deportado de judoj en Slovakio. Pli poste li aktive helpis rifuĝon aŭ kaŝadon de judoj, poloj, kontraŭfaŝismaj slovakoj. Li protestis kontraŭ okupado de Hungario fare de Germanio en 1944. Post okupado de Ruĝa Armeo li estis arestita, li trovis sin en fifama prizono Ljubljanka en Moskvo. Fine li mortis en malliberejo de Mírov en 1957. En Moskvo oni nuligis lian "punon" en 1993, sed ĝis hodiaŭ Slovakio ne rehabilitis lin.

Skulptaĵo pri Johano Esterházy fare de János Nagy (skulptisto)

* Kategorio Johano Esterházy en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 234859
* GND: 119294389
* LCCN: n93028114
* VIAF: 15576957
* ISNI: 0000 0000 7859 4882
* SUDOC: 061726966
* BNF: 14462483r
* NKC: jn20000700489
 |
**Kamarilo** (hispane *camarilla*) konsistas el la kunuloj de la reganto, kiuj renkontiĝas kun la reganto en neformalaj forumoj kaj manipulas decidon helpe de ilia proksimeco al la reganto. La kamarilo laboras por la avantaĝo de ĝiaj membroj kaj malutilas la komunan bonon. 

La termino derivas de la hispana vorto *camarilla* (diminutivo de *cámara*), signifanta "malgrandan ĉambron" aŭ privatan ministraron, io simila al kabineto, de la reganto. La unua konata uzo estas koncerne la internan rondon de Fernando la 7-a, reĝo de Hispanio, kiu regis inter la jaroj 1814 ĝis 1833. La termino aludas al protektismo, kaj rilatas al tio kio estas konata kiel klientismo (*cronyism*). Ĝi ankaŭ eniris aliajn lingvojn kiel la pola, germana kaj greka kaj estas uzita en simila signifo.

En Germanio, la kamariloj de Vilhelmo la 2-a, Imperiestro de Germanio, kaj de Paul von Hindenburg iĝis famaj. En Rumanio, la kamarilo de Carol la 2-a, Reĝo de Rumanio (rumane *Camarila lui Carol al II lea*), ĉefrolis en politiko, ekonomiko kaj amaskomunikilaro.

Simila koncepto en moderna politiko estas de ĉambra ministraro, kiu estas ofte kunmetita de neelektitaj konsilistoj preteriranta tradiciajn administradajn praktikojn.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 829134
 |
**József Ellinger** [jOĵef], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Ellinger József** estis hungara operkantisto (tenoro). Lia filino estis same operkantisto Jozefa Maleczkyné Ellinger.

József Ellinger  naskiĝis la 3-an de decembro 1820 en Óbuda, li mortis la 30-an de aprilo 1891 en Újpest.

Biografio
---------

József Ellinger devenis el juda familio. Komence li estis komercisto en Temeŝvaro inter 1840-1845, sed samtempe li kantadis en restoracio. En 1846 li jam kantadis en koruso, samtempe li lernis kantadon, eĉ li havis rolojn en operoj. En la sekva jaro li lernis kantadon en Vieno. En la sekvaj jaroj li apartenis al pluraj operaj teatroj (Theater an der Wien, kortega operejo de Munkeno (en 1851 li ricevis premion de Ludoviko la 2-a (Bavario), Germana Teatro (Pest) (1854), Nacia Teatro (Budapeŝto) (1855-1861, (1866-1880)). En 1880 li retiriĝis de la scenejo.

El lia repertuaro
-----------------

* Ferenc Erkel: *Bánk bán* - titolrolo
* Franz Liszt: *Esztergomi mise* - (1856) ĉefrolo
* Richard Wagner: Tannhäuser (opero) - Rienzi
* Giuseppe Verdi: La Forto de la Destino - Don Alvaro
* Friedrich von Flotow: *Martha* - Lyonel
* Vincenzo Bellini: Norma - Flavius

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

* Kategorio József Ellinger en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**György Sebők** [djordj ŝebOk], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Sebők György** estis hungara-usona pianisto, altlerneja instruisto.

György Sebők  naskiĝis la 2-an de novembro 1922 en Szeged, li mortis la 14-an de novembro 1999 en Bloomington (Usono).

Biografio
---------

György Sebők komencis lerni pianadon en aĝo 5. Baldaŭ li ricevis lecionojn de György Sándor (pianisto). En aĝo 16 en 1938 li ekstudis en Muzikarta Altlernejo Ferenc Liszt, liaj plej gravaj instruistoj estis Arnold Székely, Imre Keéri-Szántó, Leó Weiner kaj Zoltán Kodály. Post la diplomo en 1938 li lernis private de Paul Weingarten. En fino de la 2-a mondmilito li soldatiĝis, poste li instruis kaj ankaŭ recitalis enlande kaj eksterlande. Inter 1949 kaj 1956 li instruis en konservatorio. Post la hungara revolucio de 1956 li disidis kaj vivis en Parizo, pro instigoj de János Starker ekde 1962 en Bloomington. Krom la koncertoj li instruis en la universitato de Bloomington, kie li ricevis la titolon eterna profesoro en 1985. Li estis gastoinstruisto longe ankaŭ en Okcidenta Berlino, pli mallonge en Tokio, Parizo, Amsterdamo, Barcelono, Helsinko, eĉ en Hungario. Li ricevis Honoran legion en 1996, pli frue kaj poste ankaŭ aliajn premiojn.

Elektitaj disĉiploj
-------------------

* Gergely Bogányi
* Gábor Csalog
* László Gyimesi (pianisto)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* anglalingva biografio kun fotoj
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2013-07-28. Alirita 2019-03-18.

* Kategorio György Sebők en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 634955
* GND: 134518500
* LCCN: n82056925
* VIAF: 86755396
* ISNI: 0000 0001 1476 865X
* SUDOC: 148062717
* BNF: 13899618q
* MBA: 16b7ae14-d979-401c-b8dc-f7b0067cb423
* NLA: 35814285
* NKC: xx0155293
* BNE: XX1094728
 |
Kalibriloj estas tre diversaj.
En inĝenierarto **kalibro** estas dimensio de peco, pli precize de la diametro interna de tubo aŭ de la diametro ekstera de cilindra aŭ sfera korpo.

Tiele *kalibro* (evitinda), **kalibrilo**, mikromezuriloj, estas ege variaj kaj utilas por determini kalibron, tio estas povas esti uzataj ĝenerale por kontroli ajnan longon, diametron ktp. Eblas trovi ilin en ajna departemento por kvalito aŭ laboratorio de metrologio.

Laŭ Francisko Azorín **kalibri** estas *Mezuri la diametron de cilndra aŭ sfera korpo, aŭ la internan diametron de tubo.* Do li koincidas tute kun PIV. Li indikas etimologion el araba *kalib* (kerno, modlilo). Kaj li aldonas teknikajn terminojn kiaj *kalibro*, por *diametro de cilindra aŭ sfera korpo* kaj *kalibrigi*, por *fari ke iu korpo havu ian precizan kalibron*.

Notoj
-----

1. ↑  NPIV  Alirita la 27an de Decembro 2017.
2. ↑  Francisko Azorín, arkitekto, Universala Terminologio de la Arkitekturo (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 100.
3. ↑  Azorín, samloke.

* Kategorio Kalibro (inĝenierarto) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)