recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Deitingen (stacidomo). |



**Deitingen** estas komunumo en la distrikto Wasseramt en Kantono Soloturno, Svislando. Ĝi havis 2 102 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

Geografio
---------

La rivero Aro apud Deitingen
Deitingen situas en la Svisa Mezlando 6 kilometrojn oriente de la kantonĉefurbo Soloturno sur la flotebenaĵo de la riveroj Emme kaj Aro. Tra la komunumo fluas la rivero Oesch. La nordan limon Deitingen parte formas la rivero Aro.
Al Deitingen apartenas ankaŭ la setlejoj Schachen kaj Wilihof.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 7,64 km², de kiuj 22,4% estas kovritaj de arbaro, 52,1% servas por agrikulturo kaj 24,9% por setlado.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Deitingen limas en nordo al Flumenthal, en nordoriento al Wangen ĉe Aro (Kantono Berno), en oriento al Wangenried (Kantono Berno), en sudo al Subingen, en sudokcidento al Derendingen, en okcidento al Luterbach, kaj en nordokcidento al Riedholz.

Trafiko
-------

Deitingen estas konektita al la publika transportreto per stacidomo ĉe la grava trajnlinio de la Svisaj Federaciaj Fervojoj de Olten al Soloturno.

Norde de la vilaĝo tra la komunuma teritorio pasas la svisa aŭtovojo A1 kaj sur la komunuma teritorio situas la aŭtovojrestadejoj Deitgen-Nordo kaj Deitgen-Sudo. La plej proksimaj alveturejoj al la aŭtovojo troviĝas oriente kaj okcidente en distanco de proksimume po 5 kilometroj.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Deitingen datiĝas el la jaro 1244 kiel *Teytingen*. En mezepoko en Deitingen regis la Senjoroj de Deitingen, kiuj estis vasaloj de la Dukoj de Zeringo kaj de la Grafoj de Kiburgo. En la jaro 1428 parto de la regado pri Deitingen transiris al la urbo Soloturno, kiu tiam ankaŭ akris la malaltan jurisdikcion.
En la jaro 1665 ankaŭ la supera jurisdikcio transiris al Soloturno.

Dum la tempo de la Helveta Revolucio de 1798 ĝis 1803 Deitingen apartenis al la distrikto Biberist. Sub la Meditacia Akto ĝi estis atribuita al la distrikto Kriegstetten, kiu en la jaro 1988 estis oficiale alinomita al distrikto Wasseramt.

Personecoj
----------

* Willy Ritschard iama membro de la Federacia Konsilio de Svislando (1918-1983) devenas de Deitingen.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: Komunumdatumoj de la retejo de la Svisa Federacia Oficejo pri Statistiko, retejo konsultita la 5-an de novembro 2011

Vidu ankaŭ
----------

* Deitingen (stacidomo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Deitingen en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Deitingen
* Deitingen en la Historia Leksikono de Svislando

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Deitingen** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Wasseramt |
| --- |
| Aeschi (Steinhof) • Biberist • Bolken • Deitingen • Derendingen • Drei Höfe (Heinrichswil-Winistorf • Hersiwil) • Etziken • Gerlafingen • Halten • Horriwil • Hüniken • Kriegstetten • Lohn-Ammannsegg • Luterbach • Obergerlafingen • Oekingen • Recherswil • Subingen • Zuchwil |  |

 |
**Arroyo Seco** (hispane: "seka rojo") estas unu el la 18 komunumoj de la meksika subŝtato Querétaro, kiu situas en la centro parto de Meksiko, ĉirkaŭ 200 kilometrojn nordokcidente de la urbo de Meksiko. La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas *Arroyo Seco*. La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 22003.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 12493 loĝantojn. El tiuj estis 5809 viroj kaj 6684 virinoj. La komunumo havas surfacon de 717,2 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 980 metroj super la marnivelo.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 en la komunumo vivis 10858 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 55 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 0,51 % de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Arroyo Seco en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)

urbocentra placo
**Arrènes** estas franca komunumo lokita en la departemento Creuse kaj en la regiono Limoĝio. Ĝi havis 222 loĝantojn laŭ censo plenumita en 2006.

Geografio
---------

Arrènes etendiĝas sur 22,56 km², kaj havis 222 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas nur 10 homoj po kvadrata kilometro. La vilaĝo situas en Creuse, kiu estas kampara, maldense loĝata franca departemento en la nordokcidenta parto de la Centra Masivo.

La regiono ĉefe konsistas el malaltaj montoj kaj altebenaĵoj : la plej alta punkto de Arrènes situas je alteco de 640 metroj.

Historio
--------

Antaŭ la franca revolucio de 1789 kaj la kreado de la departemento Creuse en 1790, Arrènes apartenis al la franca graflando Marche. Ekde la fino de la 15-a jarcento ĝis proksimume la jaro 1900, tiu regiono estis fama fonto da migrantaj masonistoj, kiuj ĉiujare dum la plej varma periodo laboris en grandaj urbocentroj, precipe en Parizo.

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la vilaĝo S-ro Jacky Chabroulet, kiu do fariĝis la loka urbestro.

Administrado
------------

Arrènes apartenas al la kantono de Bénévent-l'Abbaye, kies ĉefurbo estas Bénévent-l'Abbaye. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Guéret, unu el la du arondismentoj de la departemento Creuse.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Creuse
* Kantono de Bénévent-l'Abbaye

* Kategorio Arrènes en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Alice PAUL** (naskita la 11-an de januaro 1885 en Paulsdale, Nov-Ĵerzejo, Usono – mortinta la 9-an de julio 1977 en Moorestown, Nov-Ĵerzejo) estis usona aktivisto pri la virina balotrajto en Usono kaj pri virinaj rajtoj ĝenerale. Ŝi estis ĉefstrategiisto, kune kun Lucy Burns, de la kampanjo en la 1910-aj jaroj por la 19-a amendo al la usona konstitucio, kiu malpermesas genrajn diskriminaciojn rilate al la rajto je voĉdonado, per taktikoj kiel la "Procesio por Virina Balotrajto" (1913) kaj la "Silentaj Sentineloj" (1917-19), kiuj rezultigis la aprobiĝon de la amendo en 1920.

Post 1920 Alice Paul pasigis duonon de jarcento kiel la estro de la Nacia Virina Partio, kiu batalis por la Amendo pri Egalaj Rajtoj. Ŝi insistis pri enfokusiĝo al la ĝeneralaj rajtoj de ĉiuj virinoj, kaj ne flankenatentis apartajn polemikajn demandojn.

La 11-an de januaro 2016, okaze de ŝia 131-a naskiĝdatreveno, la ĉefpaĝo de la serĉilo Google honoris ŝin per Google Doodle.

Vidu ankaŭ
----------

* Dorothy Day

Fontoj
------

Bazita sur informoj en la angla Vikipedio.

Notoj
-----

1. ↑  "Baker, Jean H. "Placards At The White House," *American Heritage*, Winter 2010, Volume 59, Issue 4.

* Kategorio Alice Paul en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 554420
* GND: 13556929X
* LCCN: n85388677
* VIAF: 65225654
* ISNI: 0000 0000 3656 3041
* SUDOC: 144703319
 |
Marborda panoramo de Dehivala-Maunt Lavinia
**Dehivala-Maunt Lavinia,** laŭ sinhala lingvo *දෙහිවල-ගල්කිස්ස*, laŭ tamila lingvo *தெஹிவளை-கல்கிசை* estas unuigita, marborda, la plej granda antaŭurbo de Kolombo (urbo) en Srilanko en Okcidenta Provinco.

Vojo en Dehivala-Maunt Lavinia
Mapo pri Srilanko, kie apud Kolombo estas videbla Dehivala-Maunt Lavinia (la surskribo estas "Mount Lavinia")

Bazaj informoj
--------------

* Areo:  km²
* Supermara alteco: 0-? m
* Loĝantaro: 234 559 (en 2021)
* Horzono: UTC + 5:30 (somere UTC+6)
* Telefonkodo:
* Poŝtkodoj:

Geografio
---------

Dehivala-Maunt Lavinia estas situanta tuj sude de urbocentro de Kolombo laŭ Hinda Oceano.

Hotelo de Maunt Lavinia
Marbordo de Maunt Lavinia

Historio
--------

Dum la Dua Bura milito la britoj establis tie koncentrejon, dum la 2-a mondmilito militistan hospitalon.

Dehivala-Maunt Lavinia estas unuigita urbego, la fondintaj komunumoj estas Dehivala, banloko Maunt Lavinia kaj kelkaj malpli gravaj urbetoj.

### Dehivala

La iama sendependa urbo Dehivala havis rapidan industriiĝon en la malfrua 20-a jarcento. Ankaŭ grandaj vendejoj trovis tie liberajn lokojn.

### Maunt Lavinia

Tiu loko estis fama banloko pro la maraj plaĝoj, eĉ aparta strando por samseksemuloj troviĝas ĉi tie. La ĝermo de la loko estis domo de guberniestro en la fruaj 1800-aj jaroj. Lavinia estis knabino, pri kiu oni konas legendon. Ekzistas ankaŭ aliaj klarigoj pri Lavinia. Ekde 1947 la domo iĝis hotelo. Maunt Lavinia ankaŭ fanfaronas pri prestiĝa kolegio.

Strando en Maunt Lavinia

Trafiko
-------

Ĉefŝoseo laŭ la marbordo tuŝas la unuigitan urbegon.

Klimato
-------

La klimato de Dehivala-Maunt Lavinia estas ekvatora. La temperaturo varias inter 24-31 °C. Jare pluvas po 2402 mm, en ĉiuj monatoj ofte pluvas, tamen en januaro kaj februaro iom malpli.

Vidindaĵoj
----------

* la menciita hotelo Maunt Lavinia estas nun komforta hotelo
* en Dehivala estas bestoĝardeno, la plej granda en Azio
* pluraj temploj
* plaĝoj

Fontoj
------

1. ↑  loĝantaro fine de 2021 laŭ la retejo *all-populations.com*

* historiaj informoj laŭ la Brita Enciklopedio angle
**Gentioux** (pr: ĵentju'), kaj **Pigerolles**, unuiĝintaj de 1972 en Gentoux-Pigerolles estas du etaj vilaĝoj formantaj unu francan komunumon lokita en la regiono Limoĝio, departemento Creuse. En la komunumo situas la administrejo de la natura regiona parko Millevaches, kiu grupigas entute 133 administrajn komunumojn de la departementoj Creuse, Corrèze kaj Haute-Vienne de Limoĝio.

Vidindaĵoj
----------

Plej grava apartaĵo de la vilaĝo estas, ke ties monumento al la mortintoj de la Unua Mondmilito estas unu el la plej raraj, kiuj estas kontraŭmilitaj. Ĝi bildigas junan orfon etendanta la pugnon al la listo de la mortintoj; surskribo sur ne formetebla plako tekstas: "Malbenita estu la milito!".

Konstruita en 1922 iniciate de la socialista urbestro, Jules Coutaud, kaj de la municipa konsilantaro, tiu monumento estis inaŭgurita en 1985. Sur ĝi aperas listo de la mortintoj por Francio. Ili estis 58 el tiu vilaĝo dum la Unua mondmilito. 

Monumento al la mortintoj
En Gentioux okazas ĉiujare, memore al la mortintoj de la Unua mondmilito, je la memordato de la armistico (11-a de novembro 1918) kolektiĝo de pacistaj, homrajtaj, liberecanaj kaj liberpensaj asocioj.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Creuse
Genterapio per DNA-virusa vehiklo. Nova geno estas enigita en DNA-virusan vehiklon, kiu estas uzata por enĉeligi la modifitan DNA-n en homan ĉelon. Se la kuracado estas sukcesplena, la nova geno produktos funkciivan proteinon.
**Genterapio** estas forte disvolviva kuracad-formo koncerne terapiajn aplikadojn. Ĝi konsistas, per aro da teknikoj, el enigo de nukleacida ĉeno (transgeno,
interfera RNA) en
ĉelojn, celante produktigi aŭ inhibi produktadon de genproduktaĵo implikata en apero de patologio. Tiuj produktadaj ŝanĝoj ebligas malgravigi eĉ malaperigi malsanajn simptomojn. Enigo de eksterdevena materialo povas esti farata envitre, tiam oni poste retroinjektas la modifitajn ĉelojn en la cel-organismon, aŭ envive, tiam transinfekto estas farata rekte en la organismo. Enkonduki genan materialon en ĉelojn per vehiklo nomiĝas « transinfekto » dum DNA-enĉeligo per elektroporigado aŭ per kalcia ŝoko nomiĝas « transformo ».

Por enigi interesan genon, necesas disponi je biologia ŝipo, la biovehiklo. Tiu vehiklo povas esti diversspeca: balistika, liposoma aŭ virusa.

•**balistika vehiklo**: Tute ne temas pri biologia strategio, pli ĝuste, temas pri mekanika strategio. Por enigi DNA, oni sin helpas per mikrogloboj sur kiujn oni kroĉas la enĉeligotan nukleacidan ĉenon. Speciala pafilo estas uzata por pafi la mikroglobojn kiuj transirante la ĉelmembranon, enigos en la ĉelon la heredan molekulon. Tiu transinfekta maniero ne permesas envivajn transinfektojn.

•**liposoma vehiklo**: Tiu tekniko konsistas el uzado de grasaj mikrovezikoj (liposomoj) al kiu oni enhavigas la nukleacidan ĉenon. Kontaktante ĉelmembranon, la veziko kunfandiĝas kun ĝi kaj tiel enigas la nukleacidan molekulon. Tiu transinfekta maniero permesas envivajn transinfektojn sed sen akurata trafebleco.

•**virusa vehiklo**: Tiukaze, oni helpas sin per uzado de viruso sen malsanig-kapablo. Oni uzas la naturan virusan kapablon enigi sian propran genan materialon en ĉelon kaj ĝin esprimigi per ĉela maŝinaro por enigi kaj ebligi la esprimadon de elektitaj nukleacidaj sinsekvoj. La replikiva kaj lizogena trajtoj de la uzataj virusoj estas forigitaj ĝenerale enŝovante la interesan genon aŭ genaron en parton de la virusa genomo gravan por subteni tiajn pluvivigajn funkciojn. Kelkaj virusoj havas hist-specifan tropismon. Tiu trajto ebligas celi la histon kiun oni deziras trafi, por ekzemple eviti transinfekti senkontrole ĉiujn ĉelojn trafitajn de la viruso. Tiuvidpunkte, virusa vehiklo pli bonas rilate envivan transinfekton pro tiu traf-kapablo. Tamen, tiaj vehikloj prezentas malavantaĝon kiel imunoreago-provokon kiu povas esti eĉ mortodona.

*

Vidu ankaŭ
----------

* Gentekniko
* Medicina genetiko

* Kategorio Genterapio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Carl Friedrich Heinrich WERNER** (naskiĝinta la 4-an de oktobro 1808 en Vajmaro, mortinta la 10-an de januaro 1894 en Lepsiko) estis germana pentristo.

Vivo
----

La akvarelisto Werner
Werner frekventis ekde 1824 la Akademion pri plastikaj artoj de Lepsiko kaj inter 1826–27 la tiean universitaton. Post longa restado en Munkeno li iris en 1833, post ricevo de vojaĝstipendio, al Italujo; tie li restis ne tute du jardekojn. En 1851 li vidis unuafoje Brition, kie oni nomumis lin membro de *Institute of Painters in watercolours*. Poste li ofte estis en Hispanio, en orientaj landoj kaj en Grekio. Post mallonga restado en Hamburg li setlis en Lepsiko kaj profesoris ĉe la Akademio pri artoj.

Graveco
-------

Werner gravis en akvarelaĵoj: tiukampe li merite nombriĝu inter la plej bonaj artistoj en Germanlingvio. Famis liaj studoj el Palestinio, kiuj parte aperis en la verko belega »The Holy Places«. Samaj aferoj videblas ĉe »Nilbilder«, bunta eldonaĵo kun diversaj lokoj el Egiptio.

Krome menciindas:

* Marktplatz zu Piperno
* Venedig in seinem Glanz und seinem Verfall
* Der Dogenpalast
* Inneres der Kirche in Cefalù
* Studien aus Pompeji
* Ansicht von Spalato mit dem Palast des Diokletian (Leipziger Museum)
* Der Löwenhof der Alhambra

La 12 studoj de Werner pri la Sieĝo de Romo fare de generalo Oudinot (1849) kuprogravuritis de Domenico Amici.

Fonto
-----

Meyers Großes Konversations-Lexikon, Band 20. Leipzig 1909, p. 540, kio legeblas tie ĉi interrete.

* Kategorio Carl Werner en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 577132
* GND: 118806726
* LCCN: n91095217
* VIAF: 32793052
* ISNI: 0000 0000 6634 5109
* ULAN: 500016087
* RKD: 83692
* NKC: jo2005273758
* ICCU: CFIV242734
 |
**Birĝando** persalingve **بیرجند** Pri tiu ĉi sono aŭskulti, estas universitata urbego kaj ĉefurbo de Provinco Suda Ĥorasano en orienta Irano. Birĝando estas ankaŭ distrikta ĉefurbo.

Panoramo de Birĝando

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 42,8 km²
* Supermara alteco: 1491 m
* Loĝantaro: 203,636 en 2016
* Horzono: UTC+3:30; somere UTC + 4:30
* Telefonkodo: (+98) 56

Geografio
---------

Birĝando situas sur altebenaĵo laŭ rivero (kutime seka) en orienta Irano je 780 km de Teherano .

Historio
--------

La unua mencio okazis en la 13-a jarcento, kiel la plej bela urbo en Ĥorasano. Birĝando longe situis laŭ la Silka vojo. La urba municipo de Birĝando estis kreita en 1928.

Urba panoramo kun la citadelo
Bazaro en Birĝando

Ekonomio
--------

Birĝando antaŭe estis centro de la karavanoj; ĝi parte konservis sian komercan pozicion. La loka lano estas bonega kaj la tapiŝoj daŭre estas unu el la plej gravaj manfaraĵoj. Pro proksimeco de Afganio la malpermesita negoco estas la opio kontrabandita al Eŭropo. La pli gravaj agrikulturaj produktoj estas safranoj kaj berberisoj.

Eduko
-----

En Birĝando la moderna alteduko trovis lokon jam en la meza 19-a jarcento. Nun jam 6 universitatoj funkcias, same 3 akademioj.

Klimato
-------

Birĝando situas en arida klimato laŭ la klimata klasifiko de Köppen kun varmaj someroj kaj malvarmetaj vintroj. Jare pluvas po 169 mm. Inter junio-oktobro apenaŭ aŭ neniam pluvas. La averaĝa jara temperaturo estas 17 °C, inter decembro-februaro ofte frostas, inter junio-aŭgusto ofte estas pli, ol 30 °C.

Trafiko
-------

Citadelo de Birĝando
Birĝandon trairas norda-suda ĉefvojo Maŝhado-Ĉahbaharo. La flughaveno ekfunkciis jam 1933 (la tria en Irano).

Vidindaĵoj
----------

* citadelo

Fontoj
------

* interalie WikiTrans
* artikolo en *Encyclopædia Britannica* (angle)

* la citadelo Kolah Farangila citadelo *Kolah Farangi*
* flughavenoflughaveno
* islama lernejoislama lernejo

* Kategorio Birĝando en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo (perse)
**Carla CENNI** [ˈkarla ˈʧenni] (naskiĝinta en Montepulciano en 1951) estas itala esperantisto.

Biografio
---------

Ŝi aliĝis al Florenca Esperanto-Asocio (FEA) post ĝia rekonstruo en la dua duono de la 1980-aj jaroj. Ŝi konatiĝis kun la "historia grupo", inkluzive de la refondinta prezidanto Contardo Telaretti, Piero Neri kaj Edo Taddei; dank' al ĉi-lasta ŝi kontaktiĝis kun Esperanto Radikala Asocio (ERA), de kiu Edo estis membro. En la kunvenoj en la sidejo de la Eŭropa Federalisma Movado en Palagio di Parte Guelfa, ŝi eksciis de prof. Stoppoloni la unuan scion de la lingvo, kiun ŝi daŭrigis lerni per la lecionoj de Catina Dazzini.

Fine de la 1980-aj jaroj ŝi enkondukis Esperanton en la bazlernejon de Vergaio (Prato), kie ŝi instruis, kaj promociis la partoprenon de grupo da kolegoj al intensa Esperanto-kurso organizita de Carla Lorenzi en Florenco ĉe Villa Fabbroni. Per Esperanto ŝi atingis la aliĝon de la lernejo Vergaio al la iniciato "Mi petas aŭskultadon", kiun Teresa Mattei alportis al lernejoj por plena komunikado kaj interhoma interkompreniĝo.

Tra la jaroj ŝi ĉiam sufiĉe ĉeestis en la vivo de la Asocio.

Precipe ŝi kontribuis al la starigo de "Memregata Grupo" kaj al la koncepto kaj administrado de ĝiaj agadoj, inkluzive de la kreado de ekspozicio por la Tago de la Gepatra Lingvo ĉe Biblioteca Nova dell'Isolotto kun la patroneco de la Municipo de Florenco; la kreado de bibliografia ekspozicio de tekstoj en kaj pri Esperanto en la Biblioteca delle Oblate kaj la kreado de dulingva Esperanto-itala gvidilo pri Giardino di Boboli.
De pluraj jaroj ŝi okupis la postenon de kunordiganto de la asocio.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Florenca Esperanto-Asocio

Vidu ankaŭ
----------

Florenca Esperanto-Asocio  



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.



|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Esperanto |
En 1934 la Enciklopedio de Esperanto menciis pri la historio de la **Esperanto-movado en Litovio**:

Ĉar la rusa cara registaro, sub kies jugo estis la lando ĝis 1918, malpermesis presadi librojn kaj aliajn presaĵojn en la litova lingvo (ĝis 1905), do ankaŭ ia ajn kultura agado litova ne povis prosperi dum longa tempo. Ĝis 1905 la litovaj presaĵoj estis preparataj en la provinco Orienta Prusio de Germanio kaj kontrabandvoje portataj en la landon. Ankaŭ la unua lernolibro de Esperanto por litovoj estis eldonata en Germanio en Tilsit, verkita de A. Dambrauskas (Dombrovski) en 1899, kiu lernis la lingvon jam en 1887. Sed ankaŭ tiu ĉi verketo ne povis esti disvastigata. La unua Esperanto-grupo fondiĝis en 1892 en Vilno. Pioniran laboron plenumis krom A. Dambrauskas, A. Nedoŝivin, P. Medem, A. Klimas, A. Opulskis, J. Maĉernis kaj E. Janickienė. En 1910 en Kaŭno fondiĝis vigla E-societo, kies gvidanto estis A. Nedoŝivin, altranga rusa oficisto; la societo havis fine de tiu jaro 134 anojn. Dum la milito la tuta havaĵo de la societo pereis. Printempan tagon de 1919 reveninta pioniro Maĉernis rimarkis, ke estas vendataj Esperanto-libroj kiel envolvpapero. Post demandado li trovis sub loĝejtegmento la mizerajn restaĵojn de iam riĉa biblioteko. Iom post iom reekvivadis la grupo en Kaŭno, post la Unua Mondmilito ĉefurbo de la lando. La 10-an de decembro 1919 fondiĝis tutlanda organizaĵo Litova Esperanto-Asocio, kun la partopreno de A. Dambrauskas, J. Maĉernis, A. Opulskis, T. Kocin, A. Timiuskis ktp. Litova Esperanto-Asocio progresis ankaŭ en provincaj lokoj kaj havis sekciojn en 17 urboj. La plej grava grupo funkciis en Kaŭno, kie gvidis kursojn Paŭlo Medem, Balys Giedra, Vladas Butkus, Ignas Balĉiunas, sinjoroj Pakeviĉius kaj Kutra; la biblioteko de la grupo enhavis ĉ. 600 librojn. En 1922 aperis la gazeto Litova Stelo subvenciata de la registaro ĝis 1926, kun eldonkvanto de 1500 ekzempleroj (el kiuj nur 208 por litovoj en 1926). Post la ĉeso de la subvencio la gazeto baldaŭ ĉesis aperi. Poste aperis *Litova Esperanto-Revuo*, sed ankaŭ ĝi ne havis longan vivon. Laŭ la statistiko de Johannes Dietterle en 1928 en la lando troviĝis 18 Esperanto-grupoj kaj esperantistoj en 76 lokoj. La litova radio-stacio en la 1930-aj jaroj unu- ĝis dufoje en semajno dissendis esperantlingvajn parolaĵojn. Aŭtoroj de lernolibroj inter la du mondmilitoj estis Aleksandro Dambrauskas, Stasys Tijūnaitis kaj Adolfas Klimas. Plej grava verko eldonita de litovaj esperantistoj tiutempe estis Litova Almanako, presita per registara subvencio.  

*(kunmetita laŭ informoj de Butkus, Klimas, Maĉernis kaj Ŝirjaev)*

|  |  |
| --- | --- |
|  Kopirajto | Ĉi tiu artikolo baziĝas (parte aŭ tute) sur artikolo el la **Enciklopedio de Esperanto**.

---

La originala teksto kontroleblas en interreta arkivo de la fonto. |

Vidu ankaŭ
----------

* Litova Esperanta Junulara Organizo
* la litovlingva Vikipedio

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Esperanto-movado en Litovio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala paĝo de Litova Esperanto-Asocio
**Grafo Zsigmond Keglevich** [ĵigmond kegleviĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Keglevich Zsigmond** estis hungara pastro, teologo, profesoro, titulara episkopo, preposto. Lia nobela antaŭnomo estis *buzini*.

Zsigmond Keglevich  naskiĝis la 7-an de majo 1732 en Hungara reĝlando en Torna (nuntempa Turňa nad Bodvou en Slovakio). Li mortis la 19-an de decembro 1805 en Nagyszombat (nuntempa Trnava en Slovakio).

Biografio
---------

Zsigmond Keglevich frekventis gimnazion en Pozsony, poste li lernis filozofion en Nagyszombat, teologion en Romo. Li doktoriĝis kaj pastriĝis en Romo en 1755. Li estis pastro en pluraj lokoj, poste kanoniko en 1759, preposto en 1762, titulara episkopo en 1764. En nekonata tempo li estis fakultatestro pri juro en Reĝa Universitato de Nagyszombat, en la studjaro 1771 rektoro .

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Sanctissimo S. D. N. Benedicto XIV. Theses ex dissertatione canonica de celebratione Missarum...* (1755)
* *Sermo ... habitus Tyrnaviae die 2. Julii Anno 1776. cum cels. ac. rev. dnus ...* (1776)
* *Sermo die 15. Oct. 1777. dum Mariae Theresiae reginae apostolicae munificentiae insigne capitulare* (1777; ankaŭ germane)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla laste)
* hungarlingva biografio
Hipodamio aŭ Deidamio estis filino de Buteso, trakia filo de Boreaso, aŭ de Adrasto, reĝo de Argo. Ŝi estis unu el la plej belaj virinoj de tiu tempo, kaj edziniĝis al Piritoo, reĝo de la lapitoj.

*Forkapto de Hipodamio*, laŭ Peter Paul Rubens, 1637-38.Ĝuste por festi sian nupton, Piritoo organizis grandiozan bankedon, al kiu li invitis la olimpanojn (krom Areso kaj Erido, pro kiel ili agis dum la nupto de Peleo kaj Tetiso) kaj la tutan loĝantaron de sia lando, inkluzive la centaŭrojn. Tiuj lastaj gustumis vinon unufoje dum tiu festo, do ili rapide ebriiĝis, kaj en tiu stato ilia ĉefo Eŭrito forkaptis Hipodamion. La ceteraj ĉevalviroj imitis lin, kaj perforte prenis ĉiujn virinojn kaj eĉ kelkajn junulojn kiuj ankaŭ ĉeestis en la bandeko. Ĉi tiu iĝis la kialo de la fama milito inter centaŭroj kaj lapitoj, kiun venkis tiuj lastaj, danke al la interveno de Piritoo mem kaj de lia fidela amiko Tezeo. Oni diris ke tiu sanga incidento estis instigita de Areso kaj Erido, venĝavidaj pro la ofendo ne inviti ilin al la festo.

Piritoo kaj Hipodamio havis infanon, Polipeto, kiu partoprenis la Trojan militon. Post la morto de Hipodamio, ŝia edzo konvinkis Tezeon, ankaŭ ĵus vidvinta, vojaĝi al Hadeso kaj forkapti Helenon, ĉar li volis unuiĝi al la familio de la famaj Dioskuroj.

* Kategorio Deidamio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Distrikto Balmazújváros** [balmazUjvAroŝ), (hungare *Balmazújvárosi járás*) estas distrikto en Hungario en departemento Hajdú-Bihar. Ĝi situas sur ebenaĵo laŭ Tiso en la okcidenta parto de la departemento.

Distrikto Balmazújváros en Hungario
Putoj en Hortobágy
La distrikta ĉefurbo estas Balmazújváros, kiu estas urbo, krome estas ankaŭ alia urbo kaj grandvilaĝo, la ceteraj 2 estas vilaĝoj.

La areo estas 827,44 km², kie loĝas 29 616 homoj. La loĝantoj okupiĝas precipe pri bestobredadoj (ĉevaloj, bovoj, ŝafoj, diversaj birdoj, eĉ fiŝoj) kaj agrikulturo. Apartenaĵo de la distrikto estas Hortobágy (Nacia parko), kiu estas simbolo de Hungario.

Historio
--------

Tiu distrikto funkciis jam inter 1876-1901, sed la distrikta ĉefurbo estis Debrecen. La distrikta sistemo ne funkciis en Hungario inter 1983-2013. Balmazújváros iĝis nova administra centro depost refondiĝo de la distrikto.

Komunumoj
---------

* distrikta ĉefurbo kaj urbo: **Balmazújváros**
* alia urbo: Tiszacsege
* grandvilaĝo: Egyek
* vilaĝoj:
	+ Hortobágy
	+ Újszentmargita

Fontoj
------

* la datenoj venis el la Hungara Vikipedio
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por aliaj signifoj, bv. rigardi la apartigilan paĝon: Gabčíkovo |

Kluzo sur digo en Gabčíkovo
**Akva laboraĵo Gabčíkovo** estas akva laboraĵo sur Danubo en Bratislava kaj sudoriente de ĝi en regiono Trnava en Slovakio. Digo kun akva elektrejo estas konstruita proksimume unu kilometro sude de vilaĝo Gabčíkovo, laŭ kiu la valbaraĵo ricevis sian nomon.

Historio
--------

La akva laboraĵo estis konstruita ekde la jaro 1977 devene kiel **Gabčíkovo-Nagymaros** surbaze de internacia kontrakto el la sama jaro precipe kun celo malhelpi inundojn en tiu ĉi regiono. Sed Hungario en la jaro 1989 unuflanke eĉ ne anoncinte tion, finis la laborojn en la konstruado de sia parto, per kio ĝi devigis Ĉeĥoslovakion ekde novembro de 1991 realigi nur parton de la laboraĵo ĉe Bratislava en limigita aspekto. Tiu ĉilaboraĵo estis ekfukciigita en oktobro de 1992.

* Kategorio Akva laboraĵo Gabčíkovo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 141077
* LCCN: no2003037326
* VIAF: 150440014
* SUDOC: 151224293
* NKC: ge129173
 |
**Birutė Marija Filomena Galdikas** (naskiĝis la 10-an de majo 1946, en Wiesbaden, Germanio) estas etologo, kun kanada ŝtataneco kaj litova deveno, specialiĝinta pri primatologio, fizika antropologio kaj konservado de la naturo. Ŝi estas konsiderata kiel la ĉefa spertulo pri la konduto de la orangutanoj.

Esploroj
--------

Ŝi esprimis al la arkeologo Louis Leakey sian deziron studi la orangutanojn en ilia habitato. Kun lia apogo kaj kun la sponsorado de National Geographic Society, en 1971 Galdikas kaj ŝia edzo, la fotisto Rod Brindamour, atingis la Naturan Rezervon de Tanjung Puting, en la praarbaroj de Borneo (Indonezio), kie ili disvolvis detalajn kampesplorojn pri la orangutanoj.

Ŝi laboris kiel esploristo de la Universitato Simon-Fraser en Kanado.

Ŝi publikigis plurajn verkojn pri la rezultoj de sia intensa kamplaboro, inter kiuj: *Miaj orangutanoj: 20 jaroj inter la timemaj personoj de la praarbaro* (1995); *Edenaj pripensoj: Miaj jaroj kun la orangutanoj de Borneo* (1996); *Odiseado Orangutano* (1999) kaj ŝi antaŭenpelis internacian kampanjon por eviti la estingon de la orangutano. Ŝi fondis la *Orangutan Foundation International*.

Eksteraj ligoj
--------------

* Orangutan Foundation International. Bio d-ro Biruté Mary Galdikas (angle, arkivigite laŭ stato de majo 2013)

* Kategorio Birutė Galdikas en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 769911
* GND: 119004445
* LCCN: n86839369
* VIAF: 10646341
* ISNI: 0000 0000 8090 3971
* SUDOC: 07545226X
* BNF: 13168408s
* NDL: 00739687
* BIBSYS: 5035895
* NKC: mzk20201069332
* BNE: XX5311557
 |
**SZÖVÉRDI Ferenc** [soevErdi] estis rumanuja hungara agronomo, abelbredisto naskita en Koloĵvaro la 7-a de junio 1912 kaj mortinta en Kluĵo la 1-an de septembro 1971.

Kariero
-------

Ferenc Szövérdi finis siajn studojn en Kluĵo (1930-35) en la agrikultura akademio. Ekde 1924 li abelbredadis, ekde 1928 li estis ano de la elektitaro de Erdélyi Méhészeti Egyesület, ekde 1931 kunlaboranto de la Erdélyi Gazdasági Egyesület, poste ĝia ĉefsekretario. En 1936-41 li estis redaktoro de la Méhészeti Közlöny, inter 1945-50 ĝia respondecredaktoro, en jaroj 1949-52 profesoro de la Ĉeflernejo pri Agrikulturo, en jaroj 1955-58 ĉefesploristo de la agrikultura esplorstacio de la kluĵa filio de Rumana Scienca Akademio.

Verko
-----

* *Sok mézet*. Az eredményes méhészkedés kézikönyve (Bukarest, 1949);
* *Tarlóhántás a nagy termés nyitja* (Bukarest, 1952);
* *Talajvédelem* (Bukarest, 1953);
* *Mezőgazdasági fásítás* (kun Zénó Spricher, Bukarest, 1955);
* *A szántóföldi talajvédelem egyszerű eljárásai* (kun kunulaŭtoro, Bukarest, 1960).

Fonto
-----

* Magyar Életrajzi Lexikon
Volgo
Kiela kanalo
Dortmund-Ems-Kanalo
Kontenera ŝipo CGM CMA Mozart en Hamburgo
La **akva transporto** estas la sistemo de transporto, kiu realiĝas sur (aŭ eĉ sub) maro kaj ankaŭ sur riveroj. La plej parto de la akvaj transportoj realiĝas pere de ŝipoj.

Ĉar la planedo Tero estas kovrita el akvo je du trionoj, la homo deĉiame serĉis manierojn veturi surakve. De la komenco de la historio la homo uzis ĉiutipajn ŝipojn kaj tiele eksplikeblas kelkaj popolaj migradoj el kontinento en aliajn kontinentojn. Poste kiam aperis la unuaj ŝtatoj kaj transformiĝis en imperioj, tre ofte la povo de tiuj baziĝis sur la kapabloj transportiĝi tramare. Tiele okazis kun la fenicoj, la Antikva Grekio, Romio, la ekspanzio de Islamo, Portugalio, Hispanio, Francio, Britio kaj dum la dua duono de la 20-a jarcento Usono.

Kompreneble la tekniko evoluis laŭlonge de la historio kaj de velŝipoj oni pliboniĝis al vaporŝipoj kaj lastatempe eĉ al la uzado de la nuklea energio. La du ĉefaj tipoj de mata transporto estas por varoj kaj por personoj. La tipo de transportota aĵo postulas diferencajn tipojn de ŝipoj.

Ene de la lastaj elementoj uzataj de la homo por la mara transporto estas jaktoj, tio estas malgrandaj ŝipoj dediĉitaj al uzo de malgranda grupo de personoj; ili ĝuas la teknologiajn antaŭenirojn plej aktualajn kaj kapablas navigi en interna maro.

La rivera transporto estas maniero de transporto, kies celo temas pri la transporto de varoj kaj de pasaĝeroj de kelkaj lokoj al aliaj. Tiu estas praktikata en riveroj kaj riveraj kanaloj, kiu havu taŭgan profundecon tiucele. La rivera transporto estas grava komercvojo en la interno de la landoj, pro kio ĉe riveroj kun sufiĉaj infrastrukturoj ĝi ludas tre gravan rolon, inter alia, por la disvolvigo de komerco.

Vidu ankaŭ
----------

* Ŝipo
* Ŝipo por pasaĝeroj
* Kargoŝipo
* Ŝipolernejo
* Glacirompilo
* Pramo
* Oceanŝipo
* Militŝipo
* Petrolŝipo
* Jakto

* Akva transporto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Akva transporto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Akva transporto en Vikinovaĵoj (Liberaj novaĵoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 260206
* GND: 4116383-7
* LCCN: sh85093889 sh85121579, sh85093889
* NDL: 01191164 00564662, 01191164
 |
**Ferenc Sövényházy** [ŝovEnjhAzi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Sövényházy Ferenc** estis hungara juristo, altlerneja instruisto. Lia familia nomvarianto estis *Schultz* [ŝulc].

Ferenc Sövényházy naskiĝis la 5-an de oktobro 1899 en Ipolyság (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempa Šahy en Slovakio), li mortis la 23-an de novembro 1980 en Szeged.

Biografio
---------

Ferenc Sövényházy akiris juran kaj ŝtasciencan diplomojn en Reĝa Universitato de Budapeŝto en 1924 kaj 1925, sed pli frue en la lastaj jaroj de la 1-a mondmilito li estis soldato kaj en 1921 li studis ekonomion en alia universitato. Inter 1923-1929 li havis postenon en juĝejo, poste li akiris advokatan fakdiplomon, pli poste li laboris en la justicministerio. En la studjaro 1933 li plustudis en Britio helpe de stipendio. En 1938 li iĝis privata instruisto en Universitato de Budapeŝto, inter 1940 kaj 1948 en Universitato de Kluĵo (en la studjaro 1943 li estis dekano). La rumanaj instancoj ne permesis la pluan instruadon, tial li revenis al Hungario, kie same li ne povis instrui. Li vivtenis sin en diversaj nejuraj laboroj. En 1951 li iĝis trudemerito, tamen li laboris plu. Li partoprenis en la Hungara revolucio de 1956, tial poste evidente li povis labori nur en simplaj laborlokoj. Depost fino de la socialismo postmorte li estis rehabilitita. Li edziĝis en 1942, lia edzino naskis filinon.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *A francia korlátolt felelősségű társaság* (1927)
* *Az angol részvénytársaságok felülvizsgálói (auditorai)* (1934)
* *A részvénytársaság felügyelőbizottsága és a hites könyvvizsgálat* (1938)
* *Jogalkotás és gazdasági élet* (1942)
* *Az állami vállalatok szervezete* (1949)
* *Az angol részvényjog fejlődése* (1963)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio Arkivigite je 2020-11-16 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 707813
* VIAF: 121470684
* ISNI: 0000 0000 7961 2229
 |
Koordinatoj: 50° 05′ 17″ N 13° 07′ 41″ O﻿ / ﻿50.08806 °N, 13.12806 °O﻿ / 50.08806; 13.12806 (mapo)

**Akva rezervujo Žlutice** (konata ankaŭ kiel **valbaraĵo aŭ akva laboraĵo Žlutice**) estas valbaraĵo sur rivero Střela, kiu troviĝas 2 km okcidente de Žlutice en distrikto Karlovy Vary en Regiono Karlovy Vary. Ĝi estis konstruita dum la jaroj 1965–1968. La digo de la akva laboraĵo, kies longeco faras 233 m, troviĝas sur 68,30 rivera kilometro de rivero Střela.
En la inundigema teritorio de la akva rezervujo pereis du setlejoj, Mlyňany kaj Dolánky kaj kelke da muelejoj sur Střela, ankaŭ estis inundigita ŝoseo ĝis Skoky.

Uzo
---

La ĉefa celo de tiu ĉi akva laboraĵo estas akumuligo de akvo por apuda reguligejo de trinkavo. Plu ĝi estas ankaŭ uzata al malaltigo de efiko de inundoj, sekurigo de minimuma trafluo sub la akva laboraĵo kaj ankaŭ por produktado de elektra energio.

Ĉirkaŭaĵo
---------

* Preĝejo de Vizito de Virgulino Maria en la pereinta vilaĝo Skoky.

Pluaj fotoj
-----------

* Akva rezervujo ŽluticeAkva rezervujo Žlutice
* Skoky kaj la akva rezervujo ŽluticeSkoky kaj la akva rezervujo Žlutice
**Gábor Véssey** [vEŝei], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Véssey Gábor** estas hungara pentristo, grafikisto, altlerneja instruisto, ordinara membro de Hungara Arta Akademio (2013).

Gábor Véssey  naskiĝis la 9-an de septembro 1948 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Gábor Véssey akiris diplomon en Hungara Belarta Altlernejo en 1972, poste li samloke studis en la majstrokurso. Liaj plej gravaj instruistoj estis Géza Fónyi kaj Sándor László Veress. Ekde 1988 li instruas en la ĵus menciita altlernejo (nuntempe jam universitato). Li partoprenis kun aliaj pentristoj en pentrado de kapelo. Li ricevis premiojn inter 1990-2004.

El solaj ekspozicioj
--------------------

* Budapeŝto (1979, 1987, 1993, 2003, 2010)
* Kolonjo (1988)
* Novjorko (1997)

El kolektivaj ekspozicioj
-------------------------

* Nurenbergo (1982)
* Budapeŝto (1990, 1996, 2006, 2012)
* Szeged (1996)
* Arthalo Budapeŝto (2000)

Elektitaj artaĵoj
-----------------

* Bohóc sípládával (1979)
* Asszony makákóval
* Két angyal

Liaj libroalbumoj
-----------------

Ekde 1994 li eldonas librojn pri siaj desegnaĵoj:

* OMNI Re I-III.
* Biblia I-II.
* Vázlatok, feljegyzések
* AD SIDERA
* Bestinárium

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 619085
 |
**Gábor Vastagh** [vaŝtag], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Vastagh Gábor** estis hungara kemiisto, farmaciisto, profesoro.

Gábor Vastagh  naskiĝis la 7-an de marto 1899 en Szentendre, li mortis la 31-an de marto 1987 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Gábor Vastagh frekventis piaristan gimnazion en Budapeŝto, poste li batalis en fino de la 1-a mondmilito. Li akiris diplomon en Reĝa Teknikuniversitato palatino József en 1924. En la studjaro 1926 li estis asistanto en la universitato, poste en sanitara instituto. Paŝo post paŝo li ricevis pli altajn postenojn. En 1931 helpe de stipendio li studvojaĝis al farmaciaj institutoj de Germanio, Svedio, Norvegio, Nederlando, Svislando kaj Aŭstrio. En 1944 li doktoriĝis en la universitato. Inter 1946 kaj 1950 li ankaŭ instruis en la universitato kiel privata profesoro. En 1952 li doktoriĝis antaŭ la Hungara Scienca Akademio. En 1968 pro traorganizado li laboris plu en farmacia instituto, kies direktoro li estis. Li kontrolis la medikamentojn, krome li okupiĝis pri vitaminoj en nutraĵoj. Li pensiuliĝis en 1973. Dum libertempoj li esploris la malnovan hungaran metalurgian historion. Li ricevis premiojn inter 1951-1973.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *A magyarországi vaskohászat története a korai középkorban* (1968) - kunaŭtoro
* *Tanulmányok a kohászat magyarországi történetéből* (Studoj pri hungarlanda historio de la metalurgio), (2007) - libro

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio Arkivigite je 2016-08-21 per la retarkivo Wayback Machine


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Figma** estas redaktilo de vektoraj grafikaĵoj kaj ilo de prototipado. Li estas precipe bazita sur retejo, kun nekonektitaj kapabloj por macOS kaj Vindozo. La *Figma Mirror companion apps* por Android kaj iOS permesas bildigi prototipojn sur moveblaj aparatoj. La aro de la kapabloj de Figma estas orientita sur la uzo en la konceptado de la uzanta interfaco kaj de la uzanta sperto, principe kunlaboro en reala tempo

Historio
--------

Figma komencis proponi programon de senpaga antaŭo-premiero sur invito nur la 3-an de decembro 2015. Ĝia unua publika disvastigo efektiviĝis la 27-an de septembro 2016.

La 22-a de oktobro 2019, Figma lanĉis **Figma Community**, kiu permesas al la dezajnistoj publikigi siajn laborojn por ke aliaj povu vidi ilin kaj modifi ilin.

En aprilo 2020, Figma estis taksita je pli ol 2 miliardoj da usonaj dolaroj.

Notoj
-----

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑
5. ↑

Fontoj
------

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Figma (logiciel) en la franca Vikipedio.*

Retaj ligoj
-----------

* Oficiala retejo

* Kategorio Figma en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 721729
 |
**Gábor Székely** [sEkej], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Székely Gábor** estas hungara reĝisoro, altlerneja instruisto, teatrestro.

Gábor Székely  naskiĝis la 26-an de majo 1944 en Jászberény.

Gábor Székely (blonda) en 2011

Biografio
---------

Gábor Székely akiris diplomon en Teatra kaj Filma Altlernejo en 1968, poste li reĝisoriĝis en Teatro Szigligeti (Szolnok). Li estis en la teatro ĉefreĝisoro inter 1971–1978, teatrestro inter 1972-1978. Depost multe da sukcesoj li ricevis la ĉefreĝisoran postenon en Nacia Teatro (Budapeŝto), sed li ne estis kontenta pri la provizora loko de la teatro, tial li establis novan teatron. Li estis tie teatrestro inter 1982–1989, li donis novan vizaĝon kaj strategion al la teatro. Inter 1994 kaj 1998 li faris similan: li estis teatrestro de Nova Teatro (Budapeŝto). Jam pli frue li ekinstruis en 1973 en la menciita altlernejo. Post longaj jaroj li estis ties rektoro inter 2001–2006. Li ricevis reĝisorajn taskojn ankaŭ eksterlande (Prago, Novi Sad, Helsinko, Stuttgart). Li ricevis diversajn premiojn ekde 1974, premion Kossuth en 1988. Lia edzino naskis 3 gefilojn.

Elektitaj disĉiploj
-------------------

* Ágnes Bertalan
* János Csányi (aktoro)
* János Dégi
* András Dömötör
* Péter Forgács (reĝisoro)
* Gergő Kaszás
* Edit Majzik
* Gábor Németh (aktoro)
* Árpád Schilling (reĝisoro)
* Andrea Söptei
* András Stohl
* Vilmos Vajdai
* Edit Vlahovics
* Zoltán Zubornyák

Elektitaj reĝisoraĵoj
---------------------

* István Örkény:
	+ *Tóték*
	+ *Macskajáték*
* William Shakespeare:
	+ *Timono de Ateno*
	+ *Trojlo kaj Kresida* (1980)
	+ *Kiel plaĉas al vi* (1983)
	+ *Koriolano*
* Molière:
	+ *La mizantropo* (1988)
	+ *Don Juan* (1995)
	+ *Catullus* (1987)

Fontoj
------

* hungarlingva biografieto kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

* Kategorio Gábor Székely (reĝisoro) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)


* Portalo pri Biografio
"La Respubliko", pentraĵo de Emanuel Lupa Rodriguez, 1896.
**La figuro de la Respubliko** (portugale **Efígie da República**) estas la politika kaj nacia personigo de Brazilo kaj Portugalio kaj reprezentas la Respublikon.

Brazilo
-------

 La figuro de la Respubliko en du-reala mnbileto de Brazilo.
La populara bildo estas reprezento de juna virino portanta romi-stilan laŭrokronon kaj frigan ĉapon. Ŝi estas reprezentata en alegoriaj pentraĵoj kaj skulptaĵoj montritaj en registaraj konstruaĵoj tra Brazilo, kaj estas gravurita sur moneroj kaj monbiletoj. La reprezento unue estis uzata kiel por-respublika simbolo en la 19-a jarcento, inspirita de la franca Marianne. Post la proklamo de la respubliko en 1889, ĝi fariĝis grava simbolo de la nove establita respubliko.

Portugalio
----------

La figuro de la Portugala Respubliko estas reprezentita kiel juna virino portanta frigian ĉapon, probable laŭ ekzemplo de Marianne, la franca personigo de libereco, konata de la pentraĵo "Libereco gvidanta la popolon" de Eugene Delacroix (1830). Kiel nacia distingo, la Portugala Respubliko estas reprezentita vestita per verda kaj ruĝa vesto, la naciaj koloroj kiuj estas sur la nacia flago.

La figuro de respubliko estis adoptita kiel oficiala simbolo de la ŝtato Portugalio post la revolucio de la 5-an de oktobro 1910, kiam la respubliko anstataŭigis la monarkion en Portugalio. Antaŭ tio ĝi estis uzata kiel politika simbolo de la portugalaj respublikanoj. Poste, la statuo de Simos de Almeida, fariĝis la normo por oficiala uzo. Reprezentado de la Respublika figuro estis devigita esti elstare elmontrita en ĉiuj publikaj konstruaĵoj kaj monstampita sur portugalaj eskudmoneroj. La nova respublika reĝimo agnoskis ĝin kiel nacian simbolon de Portugalio, kiel la nacia blazono kaj flago. 

Kvankam la originala intenco estis, ke la figuro de respubliko estu konsiderata personigo de la portugala nacio mem, ĝi neniam akiris popularecon en ĉi tiu rolo. Ĝi kutime aspektas nur kiel enkorpiĝo de la respublika reĝimo, kaj ne kiel nacia simbolo. Kvankam ofte uzata en la unua duono de la 20-a jarcento, ĝia uzo hodiaŭ maloftas.

Referencoj
----------

1. ↑
**Félix Lajkó** [feliks lajkO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Lajkó Félix,** serbe **Феликс Лајко** estas serba-hungara muzikisto (violonisto, pianisto, citristo, komponisto).

Félix Lajkó
Félix Lajkó  naskiĝis la 17-an de decembro 1974 en Baĉka Topola (Jugoslavio (nuntempe Serbio), Vojvodino).

Félix Lajkó

Biografio
---------

Félix Lajkó devenis el hungara cigana familio. Li komencis citroludi en aĝo 10, post 2 jaroj ankaŭ violonludi. Li frekventis muzikan mezlernejon en Subotica, poste li translokiĝis al Budapeŝto, kie li muzikadis kune kun granda nombro de konataj muzikistoj, orkestroj (György Szabados, Noir Désir). Li estas ofte nomata "violinisto de la diablo", aŭ "Paganini de Vojvodino". Li ludas variadon de muzikaj stiloj: tradicia korda hungara muziko, cigana muziko, popolmuziko, klasika muziko, ĵazo kaj mondmuziko. Li komponas melodiojn ankaŭ por spektakloj kaj filmoj. Li ricevis 3 premiojn inter 1991-2016. Li havas edzinon, kiu naskis filinon.

Elektitaj koncertoj
-------------------

* ekzemple en Tokio, Amsterdamo, Berlino, Bratislavo, Prago, Budapeŝto, Beogrado, Sarajevo, Ljubljano, Venecio, Edinburgo, Londono, Talino, Vieno, Novjorko

Elektitaj filmoj
----------------

* Kiss Vakond (1994, komponisto)
* A vád (1996, aktoro kiel violonisto)
* A nagy fejedelem (1997, komponisto, televida filmo)
* Delta (2008, ĉefrolanto, la filmo estis premiita)
* The Second Meeting (2013, komponisto, dokumenta filmo)

Elektitaj muzikdiskoj
---------------------

* *Lajkó Félix és bandája* (1995)
* *Félix* (2002)
* *Végtelen* (2014)

Fontoj
------

* 
*

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Félix Lajkó en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 638496
* LCCN: no2010196205
* VIAF: 160819001
* ISNI: 0000 0001 0833 5743
* MBA: 6c759e38-664c-4b6d-a786-b1a0d26dbfb2
 |
Koordinatoj: 49° 46′ 07″ N 18° 30′ 27″ O﻿ / ﻿49.76861 °N, 18.50750 °O﻿ / 49.76861; 18.50750 (mapo)

**Akva rezervujo Těrlicko** (ĉeĥe *Těrlická přehrada*) estas valbaraĵa rezervujo en Ĉeĥio konstruita inter la jaroj 1955 ĝis 1964 pro celo de provizado minejoj kaj Ferfabriko Třinec per trafika akvo. Ĝia pluaj celoj estas ŝirmo antaŭ inundoj, plibonigado de trafluoj en rivero Stonávka kaj nuntempe precipe por refreŝigado. En la 1970-aj jaroj estis en konekso kun sekurigado de la trafika akvo por Elektrejo Dětmarovice konstruita alkondukilo el Ropičanka. Dum la konstruado okazis inundigo de parto de muunicipo Těrlicko, sur kies teritorio la valbaraĵo troviĝas, kaj ankaŭ ŝoseo I/11 el Ostrava ĝis Český Těšín. Tial estis konstruita alilokigo de tiu ĉi ŝoseo, kiu kondukas laŭlonge laŭ la suda rando de la valbaraĵo.

Refreŝigado
-----------

La akva rezervujo Těrlicko donas eblecojn de la tutjara refreŝigado. Vintre eblas post frostiĝo sketi, somere la valbaraĵo estas uzata al baniĝado, fiŝkaptado, traveturoj per ŝipetoj aŭ akvoskiado. Ĉe la suda bordo de la valbaraĵo kaj laŭlonge laŭ meandroj de Stonávka apud ties enfluejo ĝis la valbaraĵo kondukas instrua pado Těrlicaj malsekejoj. La vizitantoj interkonatiĝos sur informtabuloj ne nur kun rivero Stonávka, sed ankaŭ kun ĉefaj lignaĵoj kaj kreskaĵoj de ĉeriveraj arbaroj kaj akvaj areoj kja iliaj interesaj loĝantoj. Ĉirkaŭ la valbaraĵo ankaŭ kondukas biciklista vojo n-ro 56, sur kiu kondukas biciklista rondo tra eŭroregiono Teŝina Silezio.

Pluaj fotoj
-----------

* Akva rezervujo Těrlicko, U Chavíka Akva rezervujo Těrlicko, U Chavíka
* Valbaraĥa lagoValbaraĥa lago
* Vido al la valbaraĵa lago direkte al digoVido al la valbaraĵa lago direkte al digo