|  |  |
| --- | --- |
|  | Ne konfuzu ĉi tiun artikolon kun maleata acido. |


|  |
| --- |
| Malikata acido |
|  |
| **Plata kemia strukturo de la Malikata acido** |
|  |
| **Tridimensia kemia strukturo de la Malikata acido** |
| Alternativa(j) nomo(j) |
| * Hidrokso-butanoduata acido
* Hidrokso-sukcenata acido
* Hidrokso-etano-du-karboksilata acido
 |
| Kemia formulo | **C4H6O5** |
| CAS-numero-kodo | 6915-15-7 |
| ChemSpider kodo | 510 |
| PubChem-kodo | 525 |
| **Merck Index** | 15,5771 |
| **Fizikaj proprecoj** |
| Aspekto | blankaj kristaloj |
| Molmaso | 134.087 g·mol−1 |
| Denseco | 1.609g cm−3 |
| Fandpunkto | 130  °C |
| Ekflama temperaturo | 203  °C |
| Acideco (pKa) | 5.20 |
| Solvebleco | Akvo:558 g/L |
| Mortiga dozo (LD50) | 1600 mg/kg (buŝe) |
| **Sekurecaj Indikoj** |
| Riskoj | R22 R37/38 R41 R42/43 R34 |
| Sekureco | S26 S39 |
| **Pridanĝeraj indikoj** |
| **Danĝero** 

|  |
| --- |
| 
Irita
XiIrita |

 |
| **GHS etikedigo de kemiaĵoj** |
| GHS Damaĝo-piktogramo | 

|  |
| --- |
| 07 – Toksa substanco |

  |
| GHS Signalvorto | Averto |
| GHS Deklaroj pri damaĝoj | H302, H315, H319, H335 |
| GHS Deklaroj pri antaŭgardoj | P261, P264, P270, P271, P280, P301+312, P302+352, P304+340, P305+351+338, P312, P321, P330, P332+313, P337+313, P362, P403+233, P405, P501 |
| Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo(25  °C kaj 100 kPa) |

**Malikata acido** aŭ **malata acido** aŭ **pomacido** (C4H6O5) estas acidet-gusta, organika dikarbona acido, kiu troviĝas en multaj acidaj manĝaĵoj. Ĝi formas senkolorajn kristalojn, ĝi estas higroskopa. Ĝi bone solviĝas en akvo kaj alkoholo. Ĝi estas hidroksi-derivaĵo de la Sukcenata acido. Ĝin izolis unuafoje Scheele el nematura suko de groso, en 1785.

Ĝia anjona formo, la **malato** estas – simile al fumarato- la intermaterialo de la citra ciklo. Ĝi povas estiĝi el piruvato per anaplerotika reakcio.

Optika izomerio
---------------

La biologiaj pomaj acidoj estas homoĥiralaj kaj aperas en la naturo en formo de (−)-pomacida enantiomero.

Kemiaj proprecoj
----------------

La pomacido montras la ĝeneralajn karakterizaĵojn de la hidroksikarbonaj acidoj. Ĝin karakterizas reakcioj de la hidroksila grupo kaj same tie de karboksila grupo. Ĝi kondutas kiel duvalora acido, ekzistas ties normalaj kaj acidaj saloj. La salo de la pomkacido nomiĝas malato post ties latina nomo.

La pomacido transformiĝas en 160  °C – kun akvoperdo – al Fumarata acido kaj Maleata anhidrido. Tiu reakcio povas okazi inverse. La malikata acido kaj la fumarata acido – sub premo kaj en ĉeesto de akvo kaj alkaloj aŭ metalsaloj- transformiĝas dum aro al racema miksaĵo de pomacido, al DL-pomacido. La anstataŭigo de la pomacida hidroksila grupo per halogeno okazas per inversio, t.n. Walden-inversio.

La sekundara alkohola hidroksila grupo de la pomacido estas transformebla per malforta oksidado (ekz. per KMnO4) al ketono-grupo kaj tiam estixgas oksalvinagra acido. Tiu reakcio estas returnebla, tiam la oksalvinagra acido reduktiĝas al pomacido.

Troviĝejo
---------

La pomacido estas la plej ofta el la plantaj acidoj, ĉefe en fruktoj kiel verda pomo, acida ĉerizo, pruno, sed en folio de tabako, rebarbaro, en suko de kelkaj lignoj (betulo, frakseno).

Produktado
----------

Oni produktas la pomacidon el fumarata acido per mikrobiologia metodo. ĝi estas ankaŭ produktebla per hidrolizo de la **Klorosukcenata acido** (CAS-numero 16045-92-4), sed tiu sintezo pli gravas el teoria vidpunkto (Walden-inversio).

Uzeblecoj
---------

Oni uzas la pomacidon kiel aldonaĵon en la nutraĵa industrio, kie ĝi havas la numeron **E296** (E-numero).

Vidu ankaŭ
----------

* Kombinaĵoj de hidrogenoKombinaĵoj de hidrogeno
* Maleata acido Maleata acido
* Malonata acido Malonata acido
* Fumarata acidoFumarata acido

Referencoj
----------

1. ↑  Chemical Book
2. ↑  Pubchem
3. ↑  Nova Plena Ilustrita Vortaro: malata acido

* Kategorio Malikata acido en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)