recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Reppisch** estas rivero en Kantono Zuriko. Ĝi fontas je alteco de 643 kiel elfluanto de la Lago de Türlen kaj fluas en Dietikon en la riveron Limato.

La rivereto estas malgranda kaj ne kondukas multe da akvo. Okaze de fulmotondroj ĝi tamen povas kreski al rimarkinda akvofluo. Antaŭ la urbolimo de Dietikon ponto de la strato trans la Mutschellen-Montpasejo kaj de Bremgarten-Dietikon-Fervojo transiras la riveron. Je alta akvo la rivero ekzemple en 1999 jam inundis relojn kaj straton, blokante tiel la trafikon por pluraj tagoj.

Alfluantoj
----------

*Wüeribach*, *Lunnerenbach*, *Rummelbach*, *Dönnibach*, *Stierenholzbach*, *Tobelbach* kaj *Stoffelbach*

Komunumoj ĉe la bordo de Reppisch
---------------------------------

Ĉe la bordo de la rivero situas la komunumoj Aeugst ĉe Albis, Stallikon, Bonstetten kaj Wettswil ĉe Albis en la distrikto Affoltern kaj Birmensdorf ZH, Urdorf kaj Dietikon en la distrikto Dietikon, krome en Kantono Argovio la komunumo Rudolfstetten-Friedlisberg.

* Kategorio Reppisch en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Landoj kiuj apartenas al "balot-demokratio" en Freedom House 2016
**Reprezenta demokratio** (ankaŭ nerekta demokratio aŭ reprezenta respubliko) estas speco de demokratio fondita sur la principo de elektitaj funkciuloj por reprezenti homgrupon, kontraste al rekta demokratio. Ĉiuj modernaj okcidentstilaj demokratioj estas specoj de reprezenta demokratio. Ekzemple, Britio estas kronrespubliko kaj Irlando estas parlamenta respubliko.

La reprezenta demokratio ofte estas prezentita kiel la nura formo de demokratio ebla en amassocioj. Oni povas diri ke ĝi povas doni efikan solvon pere de eta grupo de elektitoj nome de pli granda nombro. Reprezenta demokratio estis asociita kun la politika sistemo konata kiel "reprezenta registaro", kiu estis naskita en la 18-a jarcento kun la franca kaj usona revolucioj. Ĝi estas sistemo en kiu homoj elektas siajn leĝdonantojn (reprezentantoj), kiuj poste respondecas pro siaj agoj antaŭ la registaro.

Ĝi estas elemento kaj de la parlamenta sistemo aŭ prezidenta regadosistemo kaj estas tipe uzita en pli malalta ĉambro kiel ekzemple la Ĉambro de Komunuloj (Britio) aŭ Dáil Éireann (Irlando), kaj povas esti limigita per konstituciaj limoj kiel ekzemple la alta ĉambro. Ĝi estis priskribita fare de kelkaj politikaj teoriuloj inkluzive de Robert A Dahl, Gregory Houston kaj Ian Liebenberg kiel *poliarkio*. En ĝi la potenco estas en la manoj de la elektitaj reprezentantoj kiuj estas elektitaj fare de homoj en elektoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Liberala demokratio


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 573300
* GND: 4049535-8
* LCCN: sh85112947
* BNF: 13734407w
 |
**Batalo de Komarovo** (la 31-an de aŭgusto 1920) - la plej granda batalo de kavalerio post 1813 kaj la lasta de la grandaj kavaleriaj bataloj.

Post Batalo de Varsovio apud Komarów (Distrikto Zamojski) la 1-a pola Kavaleria Divizio venkis la 1-an Kavalerian Armeon de Semjon Budjonnij, marŝanta norden kun milita helpo al rusa soldataro. En la batalo partoprenis 6 polaj regimentoj kaj 20 rusaj (kune 70 rotoj). Pola armita forto nombris 2000 soldatoj kaj la rusa - 17 000.

Antaŭ batalo
------------

Armeo de Budjonnij sieĝis dum kelkaj tagoj Zamość, defendata de la 31-a Regimento de Pafistoj sub komando de Mikołaj Bołtuć kaj helpata de la 6-a Divizio de Siĉaj Pafistoj gvidatan de kolonelo Marko Bezruczko. Kun milita helpo venis kavalerio de kolonelo Juliusz Rómmel kaj la 13-a Limgarda Divizio de Infanterio de Stanisław Haller.

Trapaso de la batalo
--------------------

Minacita de ĉirkaŭbaro apud Zamość Kavaleria Armeo de Budionnij volis fuĝi de la embusko, sed la vojon baris la 1-a Divizio de Kavalerio de kolonelo Rómmel. La unua batalo daŭris kelkajn horojn kaj estis rajdatako de miloj da homoj kaj ĉevaloj batalantaj de ambaŭ flankoj.

Pri la venko decidis kavaleria atako de la taĉmento de rotestro Kornel Krzeczunowicz el la 8-a Regimento de Ulanoj, kiu galopege trairis kontraŭflankajn vicojn akirante i.a. aŭtomobilon de Budionnij. Post perforta batalado rusoj komencis fuĝi de la batalkampo.

Post la batalo
--------------

Oni ne postkuris la malamikon, ĉar noktiĝis kaj la polaj soldatoj estis lacaj pro la senhalta dematene batalo. Parto de Ĉevalarmeo sukcesis trairi, sed estis forte malfortigita kaj devis ŝanĝi retirdirekton.

Batalforto de la Ĉevala Armeo de Budionnij estis rompita kaj ĝi jam ne refortiĝis. Tio estis la plej granda malvenko de la Ruĝa Armeo, sed soveta propagando prezentis la batalon kiel sian grandan sukceson. Post la bolŝevika invado al Pollando el la 20 mila Ĉevalarmeo postrestis cirkaŭ 3 mil soldatoj.

Memorigo
--------

* La batalo de polaj soldatoj apud Komarów estis memorigita sur la Tombo de Nekonata Soldato en Varsovio per la surskribo sur unu el tabuloj en la Dua Pola Respubliko kaj ankaŭ post 1990 – "KOMARÓW - HRUBIESZÓW 30 VIII - 1 IX 1920".

Bibliografio
------------

* Janusz Odziemkowski, *Leksykon wojny polsko-rosyjskiej 1919–1920* (Leksikono de la pola rusa milito 1919-1920), Oficyna Wydawnicza „Rytm", Warszawa 2004.

En Interreto
------------

* Pollingva paĝaro pri "Batalo de Komarovo" Arkivigite je 2015-11-26 per la retarkivo Wayback Machine

* Kategorio Batalo de Komarovo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Luzono** estas la nomo de la plej granda kaj plej grava, tiom politike kiom ekonomie, insulo de Filipinoj kaj unu el la tri grandaj grupoj de insuloj de la lando, dum la aliaj du estas Bisajoj kaj Mindanao. Kiel grupo de insuloj inkludas la propra insulo de Luzono, Batanes kaj Babujano norde, la insuloj de Katanduanes, Marinduke, Masbate, Romblono kaj Mindoro sude. La insuloj de Palavano, kiu historie apartenis al la regiono de Luzono, estis transpasata al la Regiono VI Okcidentaj Bisajoj) en 2005.

Mapo de Filipinoj kun Luzono norde
Luzono havas areon de 104.688 km², pro kio ĝi estas la 15a plej granda insulo en la mondo. En ĝi estas kaj la landa ĉefurbo, Manilo, kaj la plej loĝata urbo, Kezonurbo, dum alia tre loĝata urbo estas Baguio. Ĝi enhavas 39.500.000 loĝantojn kaj pro tio estas la kvina insulo plej loĝata de la planedo. Temas pri montara insulo. Okcidente troviĝas la Sudĉina Maro, oriente la Filipina Maro kaj norde la Luzona Markolo.

La plej parto de la insulo estas preskaŭ rektangula krom sudoriente la duoninsulo de Bikolo. Norde de la insulo troviĝas la plej granda montoĉeno de la lando, la *Cordillera Central*; la monto Pulago troviĝas en ĝi kaj altas 2.923 metrojn. Oriente de la *Cordillera Central* troviĝas la Valo de Kagajano produktita de la rivero Kagajano, la plej granda rivero de Filipinoj. Oriente de la valo troviĝas la *Sierra Madre*, unu el la plej longaj montoĉenoj de la lando. Monto Pinatubo estas vulkano situanta en la centro de la insulo Luzono, alta 1486 m (1741 m ĝis 1991, kiam ĝi ekestis grandan erupcion).

Biogeografie la insulo apartenas al la sundalanda-filipina ekoprovinco de la orientalisa ekozono, laŭ la tipologio de la Monda Natur-Fonduso (WWF). La insulo entenas, inter aliaj ekoregionoj, la luzonajn tropikajn pinarojn.

Vidu ankaŭ
----------

* Luzón (Guadalajara)

* Kategorio Luzono en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Geografio |

1. ↑  Zaide, Sonia M. *The Philippines, a Unique Nation*, paĝo 50
**Repruntado** (el prunto aŭ preno) en lingvoscienco estas la procezo en kiu unu vorto veturas el unu lingvo al alia kaj poste reen al la origina lingvo en diferenca formo aŭ kun diferenca signifo. Tiu vojo estas indikata kiel A→B→A, kie A estas la origina lingvo, kaj povas sekvi multajn diversajn formojn.

La rezulto estas foje duoblaĵo, kie la repruntita vorto kunekzistas kun la origina vorto, kvankam en kelkaj okazoj la origina vorto povus formortiĝi. Alternative, specifa senco de la pruntita vorto povas esti repruntita kiel semantika prunto; por ekzemplo, la anglalingva vorto *pioneer* estis pruntita el la meza franca en la senco de "elfosisto, piedsoldato, piediranto", poste akiris la sencon de "frua koloniano, plinovigisto" en angla, kio estis repruntita al la franca. En aliaj okazoj la termino povas esti paŭsita (pruntotradukita) iel, kiel ĉe la angla *ready-to-wear* → france *prêt-à-porter* (1951) → angle *prêt-à-porter* (1957).

En kelkaj okazoj la pruntoprocezo povas esti pli komplika kaj la vortoj povas moviĝi tra diversaj lingvoj antaŭ reveni al la origina lingvo. La simpla movo el unu lingvo al la alia estas nomata "prunto" (vidu Lingva prunto). Reprunto estas la rezulto de pli ol unu prunto, kiam la fina ricevanta lingvo estas la sama kiel la origina lingvo.

Referencoj
----------

1. 1 2  *The Oxford Guide to Etymology,* de Philip Durkin, 5. Lexical borrowing, 5.1 Basic concepts and terminology, pp. 212–215
La parlamentejo en Vindhuko
La **Nacia Konsilio** (angle *National Council*) estas la unua ĉambro de la parlamento de la Respubliko Namibio. La Nacia Asembleo de Namibio konsistigas la duan ĉambron.

Laŭ la namibia konstitucio de marto 1990 la Nacia Konsilio de Namibio havas politike konsilan funkcion kaj konsistas el 26 deputitoj, po du el la 13 regionaj konsilioj de la ŝtato.

Rezultoj de la lastaj parlamentaj balotoj kaj disdivido de la seĝoj en la Nacia Konsilio:

| Partio | Seĝoj 1992 | Seĝoj 1998 | Seĝoj 2004 |
| --- | --- | --- | --- |
| SWAPO | 19 | 21 | 24 |
| Demokratia Gimnastikeja Alianco (DTA) | 6 | 4 | 1 |
| Unuiĝinta Demokratia Fronto (UDF) | 1 | 1 | 1 |
|  | **26** | **26** | **26** |

Nacia Asembleo kaj Nacia Konsilio havas sian sidejon en la nacia ĉefurbo Vindhuko kaj kunvenas en la tiel nomata "palaco de inko".

Eksteraj ligiloj
----------------

* oficialaj paĝoj de la Nacia Konsilio (en la angla)
* balotoj en Namibio
* regionaj balotoj en Namibio Arkivigite je 2007-09-28 per la retarkivo Wayback Machine (en la germana)
La rojo **Moosbach** estas ĉirkaŭ 6,5 km longa kaj troviĝas an la suda parto de Palatinato en Vasgovio, germana federacia lando Rejnlando-Palatinato. La rojo fluas en la rivereton Lauter, kiu ĉi tie en sia supra parto nomiĝas *Wieslauter*.

Geografio
---------

### Rivervojo

La rojo fontas sur alteco de 289 m super marnivelo en la meza parto de Vasgovio en la Dahn-a roklando sudokcidene de la monto Kaletschkopf (453,1 m). Ĝi fluas norden tra mallarĝa arbarkovrata valo inter la *Roten Felsen* (=ruĝaj rokoj) maldekstre kaj la monto *Kaletschkopf* dekstre. Ĉe *Moosbach-Halde* ĝi ŝanĝis sian vojon al nordoriento kaj sude de *Moosbachhütte* ĝi luas en malgrandan lageton por iomete pli poste enflui duan lageton. Ĝi iom post iom ŝanĝas sian direkton pli kaj pli orienten. Sudse de la monto *Wolfdells* la rojo trafluas du lagetojn kaj ricevis akvon de dekstre de la rojo Seibertsbach. Ĉirkaŭ 300 m malsupre la *Moosbach* turnas sin maldekstren por ĉirkaŭi la monton *Mehrsberg* (328,2 m). Poste ĝi enfluas la *Neudahn- lageto*. Proksime de de tiu lageto troviĝas en la oriento la burgo Neudahn. Je alteco de 206 m la *Moosbach* enfluas de dekstre en la *Wieslauter*.

### Alfluantoj

* Seibertsbach (dekstre), 4,2 km

Geologio
--------

Geologie la valo havas multajn sedimentaĵojn de la bunta sabloŝtono, kiu parte estas kovrita de sedimentaĵoj el la Kenozoiko. Ekzistas ankaŭ nigratorfaj tavoloj

Eksteraj ligiloj
----------------

* Das Moosbachtal Arkivigite je 2013-03-04 per la retarkivo Wayback Machine
* Neudahner Weiher Arkivigite je 2014-03-01 per la retarkivo Wayback Machine

Referencoj
----------
la romiaj provincoj dum la jaro 116, sub imperiestro Trajanus
Raetia, jen malhelruĝe akcentita
**Raetia** (Raetio) estis romia provinco kiu estis en la Alpoj, norde de Italio, sude de la rivero Danubo kaj okcidente de Noricum. La provinco ne estis komerce grava, sed strategie grava: ĝi estis en la mezo de la reto de vojoj, kiuj kunigis la okcidentan kaj orientan limon de la imperio. Ĝia teritorio kovris la nunan orientan Svislandon, okcidentan Aŭstrion, Liĥtenŝtejnon kaj parte de suda Bavario.

La plej notinda urbo de Raetia estis *Augusta Vindelicorum*. La urbo nuntempe troviĝas en Germanio kaj nomiĝas germane *Augsburg* (Esperante *Aŭgsburgo*).

Romio konkeris la provincon dum la jaro -15. La gento, raetoj, kiu estis keltoj aŭ eble ilirikoj aŭ eĉ iu ne-hindeŭropa (kiel la eŭskoj), (vidu raetia lingvo) romiiĝis. Post la falo de la romia imperio, la gento en iuj valoj de la Alpoj sendepende konservis sian romian kulturon. La parolantoj de la romanĉa lingvo en la svisa kantono Grizono estas la nunaj idoj de tiu kulturo.

Portempe, la norda limo de la provinco estis norde de la Danubo.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rSPQR Provincoj de la Romia Imperio (en 117) SPQR |
| --- |
| Achaea • Aegyptus • Africa • Alpes Cottiae • Alpes Maritimae • Alpes Poeninae • Aquitania • Arabia Petraea • Armenia • Asia • Assyria • Baetica • Bithynia et Pontus • Britannia • Cilicia • Corsica et Sardinia • Creta et Cyrene • Cyprus • Dacia • Dalmatia • Epirus • Galatia • Gallia Belgica • Gallia Lugdunensis • Gallia Narbonensis • Germania Inferior • Germania Superior • Hispania Tarraconensis • Italia • Iudaea • Lusitania • Lycia et Pamphylia • Macedonia • Mauretania Caesariensis • Mauretania Tingitana • Mesopotamia • Moesia Inferior • Moesia Superior • Noricum • Pannonia • Raetia • Sicilia • Syria • Thracia |

 |


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Kategorio Raetia en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Henry Meulen** (1882–1978) estis idisto Brita, anarkiisto, membro de Idista grupo anarkiista; prezidinto de la Ido-Societo di Britania (ĉirkaŭ 1972–1977). Li mortis 96-a jaraĝa, kaj esis aktiva ĝis liaj lastaj monatoj. 

Meulen ne povis studi en universitato, ĉar lia patro estis malriĉa, sed li lernis multe per legado, kaj li studis dum dek jaroj en la British Library (Brita Biblioteko), kie studadis Karl Marx, irante tie post sia laboro. Meulen skribis "Free Banking - An Outline of a Policy on Individualism", libro remarkinda pri mono, pri ĝia historio kaj teorio. Post la dua eldono, universitato oferis al li honora doktoreco, sed pro humileco li refuzis ĝin.

Elsteraj ligoj
--------------

Part I of *Instead of a Magazine* Correspondence between Beckerath and Muelen Arkivigite je 2007-09-28 per la retarkivo Wayback Machine Part II Arkivigite je 2007-09-28 per la retarkivo Wayback Machine Part III Arkivigite je 2007-09-28 per la retarkivo Wayback Machine Part IV Arkivigite je 2007-09-28 per la retarkivo Wayback Machine Part V Arkivigite je 2007-09-28 per la retarkivo Wayback Machine Part VI Arkivigite je 2006-03-01 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 148647
* GND: 171081188
* LCCN: no2002073404
* VIAF: 4601689
* ISNI: 0000 0000 5218 7787
* SUDOC: 193083795
* BNF: 16978425c
 |
**Causeway Coast and Glens** (en la angla) aŭ **Ceantar Chósta an Chlocháin agus na nGleannta** (en la irlanda) estas distrikto en Nordirlando. Ĝi estas fondinta la 1an de aprilo 2015 el la distriktoj Ballymoney, Coleraine kaj Limavady respektive la distrikto Moyle.

Situo
-----

La plej granda parto de la nordo de Nordirlando apartenas al tiu nova distrikto. Ĝi havas 1796 km². Ĝi etendiĝas tra la norda parto de la graflando Aontroim (graflando Antrim) kaj la nordorienta parto de la graflando Doire (Londonderry). Tie vivas ĉirkaŭ 132 000 homoj, de kiuj 95 979 havas la rajton elekti. La nomo estas publikigita je la 17a de septembro 2008, unue kiel *Causeway Coast*. En februaro 2009 ĝi estas ŝanĝita en *Causeway Coast and Glens* (respektive en ĝia irlanda formo „Ceantar Chósta an Chlocháin agus na nGleannta*.*

Stacidomoj de la Northern Ireland Railways (Nordirlanda fervojo)
----------------------------------------------------------------

* Stacidomo Bellarena
* Stacidomo Castlerock
* Stacidomo Coleraine
* Stacidomo Ballymoney
* Stacidomo University
* Stacidomo Dhu Varren
* Stacidomo Portrush

### Fervojaj linioj

Northern Ireland Railways funkciigas fervojan liniojn inter Belfasto–Londonderry inter la stacidomo Doire/Londonderry en la okcidento kaj ĉefstacidomo Belfasto, respektive la stacidomo Great Victoria Street en la oriento.

Sur la linio Coleraine–Portrush veturas trajnojn de la Stacidomo Coleraine en la sudo al la stacidomo Portrush en la nordo.

### Giant’s Causeway and Bushmills Railway

La Giant’s Causeway and Bushmills Railway estas muzea trajno kaj fama turisma atrakcio.

Marborda linio
--------------

La regiono etendiĝas de la rivero Roe apud la vilaĝo *Bellarena* laŭlonge de la marbordo de Loch Feabhail (Lough Foyle) trans *Magilligan Point* kun la *Banone Strand* ĉe la Atlantiko kaj la Mussenden-templo sur la klifoj de *Castlerock*. En Castlerock, la unua mara banejo, la trajno atingas la estuaron de la rivero Bann. De Bann la marborda linio iras al la marbanejoj *Portstewart* kaj Portrush. Pliaj lokoj ĉe la marbordo estas Dunluce Castle, la vilaĝo *Portballintrae* kaj la urbo Bushmills. En Bushmills staras la plej malnova destilejo de la mondo kun licenco, kie ekde 1608 la fama irlanda viskio „Bushmills" estas destilata. Trans Bush iras la fervoja linio „Giant’s Causeway and Bushmills Railway" kaj la Giant’s Causeway situas proksime. Poste venas *Ballintoy* kaj Ballycastle.

Vilaĝoj kaj urboj
-----------------

* Armoy
* Ballintoy
* Ballycastle
* Ballymoney
* Bellarena
* Bushmills
* Castlerock
* Cushendall
* Cushendun
* Coleraine
* Dervock
* Downhill
* Limavady
* Magilligan
* Portballintrae
* Portrush
* Portstewart
* Waterfoot

Referencoj
----------

1. ↑   Minister Foster announces decisions on Local Government Reform. *DoE*. Arkivita el la originalo je 2014-10-07. Alirita 2015-10-07.

  Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2014-10-07. Alirita 2017-04-22.
2. ↑   Provisional Recommendations of the District Electoral Areas Commissioner for Northern Ireland. Alirita 2015-10-07.

[*rompita ligilo*]

* Kategorio Ceantar Chósta an Chlocháin agus na nGleannta en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Randsfjorden** estas la kvara plej granda lago de Norvegio kun areo de 138 km2. Ĝia volumeno estas taksata je iom super 7 km3, kaj ĝia plej granda profundo estas 120 metroj. La lago estas 135 metrojn super marnivelo. Ĝi situas en la departemento de Oppland kaj limas la municipojn Gran, Jevnaker, Nordre Land kaj Søndre Land en la distriktoj Land kaj Hadeland. El ĝi fluas rivero Randselva. Kvankam la termino fjordo kutime priskribas salakvan fjordon, Randsfjorden estas reale purakva lago kun mallarĝa formo, kun ĉefa akso proksimume nord-suda.

La Islanda kronikisto Snorri Sturluson raportis, ke Halfdan la Nigra, patro de la unua Reĝo de Norvegio, vojaĝis sur la glaciiĝinta lago reirante hejmen de vizito al Hadeland. Vojaĝante per ĉevala glitveturilo li falis tra la glacio kaj dronis; iu estis borinta akvotruon en la glacio por trinkigi bovojn, kaj la varma fekaĵo de la bovoj malfortigis la glacion.

En moderna tempoj oni konstruis plurajn golfejojn rande de la lago.

Vido norden de Jevnaker
**Respubliko Kabindo** (*Kilansi kia Kabinda* en la fiota, *Repubilika ya Kabinda* en la konga) estas la sendependisma registaro de Kabindo en centra Afriko, kiu en 1997 fariĝis membro de la Organizaĵo de Nereprezentitaj Nacioj kaj Popoloj (UNPO). Tiu membreco estis interrompita en 2011. En 2010 ĝi ankaŭ fariĝis membro de la Organizaĵo de emerĝantaj Afrikaj Ŝtatoj (OEAS). Laŭ la registaro de Angolo, la internacia komunumo kaj la UN, Kabindo estas unu el la provincoj de Angolo.

Etnaj fonoj por mem-determinado
-------------------------------

Neoficiala flago de Kabindo, uzata de separatistoj.Respubliko Kabindo.
La argumentoj por mem-determinado estas bazitaj sur kultura kaj etna fonoj de Kabindo. Antaŭ la Traktato de Simulambuco, tri reĝlandoj ekzistitis en kio estas hodiaŭ la provindo Kabindo: Kakongo, Ngojo kaj Loango. La kabindanoj apartenas al la bakonga etna grupo kies lingvo estas la (ki)konga. La bakonga popolo ankaŭ formas la plimulton de la loĝantaro de la provincoj Uíge kaj Zaire de Angolo. Tamen, malgraŭ ĉi tiu komuna genealogio, la kabindanoj evoluigis tre malsaman kulturon kaj klarajn variantojn de la konga lingvo. La por-sendependisma movado Fronto de Liberigo de Enklavo de Kabindo (FLEC) daŭre luktas ankoraŭ por sendependigi ĉi tiun teritorion.

En aprilo 1997, la sendependisma registaro de Kabindo aliĝis al la Organizaĵo de Nereprezentitaj Nacioj kaj Popoloj (UNPO), demokrata kaj internacia organizaĵo kies membroj estas indiĝenaj loĝantaroj, disputitaj teritorioj, malplimultoj kaj sendependaj ŝtatojn aŭ teritorioj. Tiu membreco estis interrompita en 2011.

En 2010 ĝi ankaŭ fariĝis membro de la Organizaĵo de emerĝantaj Afrikaj Ŝtatoj (OEAS).

Vidu ankaŭ
----------

* Kabindo

* Respubliko Kabindo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Respubliko Kabindo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Eksteraj ligiloj
----------------

(en) Republic of Cabinda - http://www.cabinda.net

(en) Cabinda, free state, la oficiala registara reta portalo de Kabindo :  Arkivigite je 2018-12-27 per la retarkivo Wayback Machine

(en) Oficiala retejo de la kabinda registaro en ekzilo : *History of the CABINDA*

(en) Organizaĵo de emerĝantaj Afrikaj Ŝtatoj Arkivigite je 2020-02-20 per la retarkivo Wayback Machine (OEAS)

Referencoj
----------

1. ↑  (en) Cabinda, la 6-an de junio 2018.
2. ↑  (en) *Kabinda & Front for the Liberation of the State of Cabinda (FLEC) Arkivigite je 2020-01-26 per la retarkivo Wayback Machine*, OEAS
3. ↑  Vania Negrao, Kabindo, nigra oro de Angolo, Global Voices Esperanto (Tutmondaj Voĉoj), la 20-an de marto 2020, alirite la 22-an de marto 2020.
4. ↑  (en) Cabinda, la 6-an de junio 2018.
5. ↑  (en) *Kabinda & Front for the Liberation of the State of Cabinda (FLEC) Arkivigite je 2020-01-26 per la retarkivo Wayback Machine*, OEAS
**Caritas Internationalis** (latine, "Karitato Internacia") estas federacio de 162 katolikaj karitataj (t.e. bonfaraj) organizoj, kiuj aktivas en pli ol 200 landoj de la mondo. La organizoj helpas i.a. al malriĉuloj, handikapuloj, subprematoj, rifuĝintoj kaj viktimoj de katastrofoj.

La unua organizo de *Caritas* estis la *Charitasverband für das katholische Deutschland* fondita en 1897 en Kolonjo de pastro Lorenz Werthmann (1858–1921). El tiu ĉi asocio estiĝis la *Deutscher Caritasverband* (Germana Karitata Ligo), kiu nuntempe estas, kun cirkaŭ 500.000 dungitoj, la plej granda karitata organizo en Germanio.

Kampanjo *Kune survoje*
-----------------------

"Ne timu kune iri survojo. Ne timu la esperon". Kun tiuj vortoj papo Francisko, lanĉis la novan kampanjon de la Caritas-reto. Li alvokis la internacian komunumon "akcepti migrantojn kaj rifuĝintojn kun malfermaj brakoj". Sub la slogano *#ShareJourney* (librere tradukita al Esperanto "Kune survoje") la kampanjo volas akceli kulturon de renkontiĝo por tiele plifortigi la ligojn inter migrantoj, rifuĝintoj kaj gastkomunumoj tra la tuta mondo. *Caritas* invitas je ĉiu dimanĉo de la 14-a de januaro (Monda Tago de Migrantoj kaj Rifuĝintoj) kune festi kun ili.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Caritas Internationalis en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Caritas Internationalis

Vidu ankaŭ
----------

* Joseph Wresinski, fondinto de la similcela movado *ATD Kvara Mondo*.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 103207
* GND: 67150-2
* LCCN: n82249061
* VIAF: 153545914
* ISNI: 0000 0004 0403 1998
* SUDOC: 231854668
* BNF: 11754388k
 |
*Adamo kaj Evo*, plafona fresko el la *Stanza della Segnatura*.
La kvar **Rafaelaj Ĉambroj** (en itala *Stanze di Raffaello*) formas serio de akceptejaj ĉambroj, nome la publika parto de la papaj apartamentoj en la Palaco de Vatikano. Ili estas famaj pro siaj freskoj, pentritaj de Rafaelo kaj lia ateliero. kun la plafonaj freskoj de Mikelanĝelo en la Siksta Kapelo, ili estas la grandaj fresko-serioj kiuj markas la pinton de la Alta Renesanco en Romo.

La *Stanze*, kiel ili estas komune nomataj, estis origine destinitaj al aro da apartamentoj por la papo Julio la 3-a. Li komisiis Rafaelon, tiam relative juna artisto el Urbino, kaj lian atelieron en 1508 aŭ 1509 por redekori la ekzistantajn internojn de la cambroj entute. Eble Julio intencis pretersuperi la apartamentoj de sia antaŭanto (kaj rivalo) la papo Aleksandro la 6-a, ĉar la *Stanze* estas rekte super la Borgia Apartamento de Aleksandro. Ili estas en la tria etaĝo, ĉe la suda flanko de la korto *Cortile del Belvedere*.

El oriento al okcidento, laŭ vizitanto eniras en la apartamento, sed ne laŭ la sekvenco laŭ kiu la *Stanze* estis freskigitaj, la ĉambroj estas la *Sala di Costantino* ("Konstantina Ĉambro"), la *Stanza di Eliodoro* ("Heliodora Ĉambro"), la *Stanza della Segnatura* ("Subskriba Ĉambro") kaj la *Stanza dell'Incendio del Borgo* ("Ĉambro de la *Incendio de la Borgo*").

Post la morto de Julio en 1513, kun du ĉambroj freskigitaj, la papo Leono la 10-a pluigis la programon. Post la morto de Rafaelo en 1520, liaj helpantoj Gianfrancesco Penni, Giulio Romano kaj Raffaellino del Colle finigis la projekton per la freskoj de la *Sala di Costantino*.

Vidu ankaŭ
----------

La Parnaso
* *La Parnaso*
* *La Lernejo de Ateno*
* *Disputo pri la Sankta Sakramento*
* *La Meso ĉe Bolsena*
* *Liberigo de Sankta Petro*
* *Incendio ĉe Borgo*

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Rafaelaj Ĉambroj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* The Stanze of the Vatican
* Visual Tour of the Raphael Rooms, with identifications of figures in frescoes
* The Vatican: spirit and art of Christian Rome, a book from The Metropolitan Museum of Art Libraries (fully available online as PDF), which contains material on the Raphael Rooms (pp. 111–123)
Transkarpata provinco en Ukrainio

Bazaj informoj
--------------

**Rafajnovo,** ukraine **Рафайновo,** ruse **Рафалёво** (rafaljovo), hungare **Rafajnaújfalu** estas vilaĝo en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto de Berehove, en municipo de Zapsonj. La pli frua ukraina nomo estis **Рафальове** (rafaljove).

* Areo: 2  km²
* Alto super marnivelo: 107 m
* Loĝantaro: 970
* Poŝtkodo: 90225
* Telefonprefikso: 3141
* Aŭtokodo:

Situo
-----

Rafajnovo situas sur ebenaĵo, laŭ rojo. Mukaĉeve troviĝas 22, Berehove 30 km-ojn.

Historio
--------

La unua mencio devenis el 1270 en formo *Rafajn*. En 1566 la tataroj detruis la vilaĝon. En 1910 loĝis en Rafajnaújfalu 676 da homoj, plejparte hungaroj. Ĝis 1920 Rafajnaújfalu apartenis al Hungara reĝlando, al Bereg, al distrikto de Mezőkaszony, poste al Ĉeĥoslovakio. Inter 1938-1945 la regiono redoniĝis al Hungario, ĉar la unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Dum alveno de Ruĝa Armeo parto de la hungaroj estis deportitaj al gulago. Ekde 1945 Rafaljovo apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio. En 1993 Rafajnovo disiĝis kaj memstariĝis de Zapsonj. En 2000 la kampoj estis disdonitaj inter la loĝantoj. En 2001 loĝis en Rafajnovo 974 da homoj, (936 hungaroj).

Vilaĝservoj estas lernejo, muziklernejo, infanĝardeno, biblioteko, kuracejo, poŝto, 5 vendejoj, kafejeto.

Vidindaĵoj
----------

* klasikisma kalvinana preĝejo de 1828
* fiŝkaptista lago

Ĝemelkomunumo
-------------

* Hungario Jánoshalma, Hungario

Eksteraj ligiloj
----------------

* (hungare)
**Johano de Béthencourt** (1362, Grainville-la-Teinturière - 1425), estis franca esploristo kiu, en 1402, gvidis ekspedicion al Kanariaj Insuloj, unue surteriĝante en la norda marbordo de Lanzarote. De tie, li konkeris por Kastilio la insulojn Fuerteventura (1405) kaj El Hierro, forigante iliajn lokajn ĉefojn. Béthencourt ricevis la titolon Reĝo de la Kanariaj Insuloj sed li rekonis reĝon al Henriko la 3-a de Kastilio, kiu disponigis helpon dum la konkero, kiel lia reganto.

Jean de BéthencourtPor financi lian ekspedicion, en decembro 1401 Johano de Béthencourt vendis sian domon en Parizo, taksita je 200 oraj frankoj, kaj aliaj malgrandaj posedaĵoj. Lia onklo, Robert de Braquemont, pruntedonis 5.000 funtojn (al kiuj li poste adiciis aliaj 2 000).

En 1402 Johano de Béthencourt konkeris Lanzarote, la plej norda loĝata insulo. Dum Gadifer de la Salle esploris la insularon, Béthencourt forvojaĝis al Kadizo, kie li akiris plifortikigojn ĉe la Kastilia kortego. En tiu tempo estiĝis batalo sur la insulo inter Gadifer kaj Berthin, alia oficiro. Lokaj gvidantoj estis enmiksitaj en la konflikto kaj hispanoj kaj insulanoj mortis en kio estis iĝi hombuĉado dum la unuaj monatoj de la foresto de Béthencourt. Dum tiu krizo, Gadifer administris Fuerteventura, kaj esploris aliajn insulojn. Estis nur per reveno de Béthencourt en 1404 kiel tiu paco estis reestigita en la insulo. De la Salle kaj Béthencourt fondis la urbon Betancuria (kiel ĉefurbo de la insulo Fuerteventura) en 1404.

Dudek jarojn poste, Bethencourt estis venkita de la indiĝenoj de la insulo Gran Canaria, en batalo de Arguineguin, sude de la insulo.

* Johano de Béthencourt en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Johano de Béthencourt en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 347123
* GND: 12452396X
* LCCN: n84098907
* VIAF: 21081976
* ISNI: 0000 0001 1605 2583
* SUDOC: 077051572
* BNF: 13602362g
* BIBSYS: 2037928
* ICCU: LO1V142812
* BNE: XX856251
 |
**Rafał Majka** (naskiĝis la 12-an de septembro 1989 en Zegartowice (distrikto Myślenicki)) estas pola voja bicikla konkursanto, membro de profesia teamo Tinkoff. Oktobre 2014 estis distingita de prezidento Bronisław Komorowski per Arĝenta Merit-Kruco.

Kariero
-------

Edukito de Krakova klubo. Diplomito de la Lernejo de Sporta Ĉampioneco pri biciklado en Świdnica. Februare 2011 iĝis profesia biciklisto de la dana skipo Saxo Bank (Tinkoff-Saxo). En 2012 ne sukcesis partopreni en Giro d'Italia pro la kontuzo de genuo.
Kvarfoja partopreninto de Vuelta a España (2011, 2012, 2013, 2015). La plej bonan rezulton notis en 2015 gajninte la 3-an lokon en la ĝenerala klasifikado. Pli frue la 7-an lokon en Giro d’Italia kaj la 4-an en Tour de Pologne.

La 6-an de aŭgusto 2016 akiris bronzan medalon en konkurso de komuna komenco dum la Somera Olimpiko en Rio de Janeiro.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retpaĝo de Rafał Majka Arkivigite je 2020-11-28 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 565109
* VIAF: 310666215
 |
**Arcisse DE CAUMONT**, naskiĝinta la 28-an de aŭgusto 1801 en Bayeux kaj mortinta la 16-an de aprilo 1873 en Caen, estis franca historiisto kaj arkeologo.

Li estis la unua arkeologo, kiu organizis la historion de arkitekturo laŭ apartaj kronologiaj periodoj. Li cetere restas rigardata kiel la fondinto de mezepoka arkeologio en Francio.

Verkoj
------

Arcisse de Caumont verkis pli ol tridek volumojn pri arkeologio kaj aktive kunlaboris al la eldono de proksimume ducent volumoj de raportoj kaj memoroj el la variaj societoj, kiujn li fondis.

Lia majstroverko estas sia monumenta *Cours d’antiquités monumentales : histoire de l’art dans l’ouest de la France, depuis les temps les plus reculés jusqu’au XVIIème siècle (*« Kurso de monumentaj antikvecoj : historio de arto en okcidenta Francio, ekde la plej pasintaj tempoj ĝis la 17-a jarcento »). Ĝi temis pri la religiaj, civilaj kaj militaj arkitekturoj ekde la gaŭla-romia periodo ĝis Mezepoko, kaj estis publikigita de 1830 ĝis 1841.

Referencoj
----------

1. ↑   1800-1802 - Archives du Calvados.
2. ↑   1873 - Archives du Calvados.
**Ekologia arto** estas arta ĝenro kaj praktiko cele al la konservado, rehabilitado kaj vivigo de ĉiuj vivantaj formoj kaj naturaj riĉaĵoj de la Tero. Ĝi aplikaj la principojn de ekosistemoj al specoj kaj al ties vivmedioj en la litosfero, la atmosfero, la biosfero kaj la hidrosfero, inkluzive la homajn dezertojn, la kamparajn areojn kaj urbojn aŭ ĉirkaŭurbojn.

Ekologia arto malsamas de media arto, ĉar ĝi implicas la restarigon de ekologiaj sistemoj, sed ankaŭ sociajn agojn kaj intervenojn. La ekologia arto do ankaŭ temas pri politiko, kulturo, ekonomio, etiko kaj estetiko rilate al ilia influo sur ekosistemoj. Ekologiaj artistoj estas samtempe artistoj, sciencistoj, filozofoj kaj aktivuloj kiuj kunlaboras al projektoj pri ekologia restaŭro.

1. ↑   *{{{Titolo}}}*. ISBN 978-0-520-27362-7.
2. ↑   *{{{Titolo}}}*. ISBN 978-3-87135-040-5.
3. ↑  Eraro vokante la ŝablonon {{citaĵo el la reto}}: la parametroj **url** kaj **titolo** estu ambaŭ precizigitaj .
4. ↑  Eraro vokante la ŝablonon {{citaĵo el la reto}}: la parametroj **url** kaj **titolo** estu ambaŭ precizigitaj .
**Hoyos** [Ojos] (Truoj) estas municipo de Hispanio, en la provinco de Cáceres, regiono de Ekstremaduro.

La loĝantoj nomiĝas *soyanos*. La censita populacio en 2007 estis de 979 loĝantoj.

Situo
-----

Hoyos estas situa en la nordokcidenta parto de Ekstremaduro en la komarko aŭ distrikto Sierra de Gata, je altitudo de 400 m; je 100 km de Cáceres, provinca ĉefurbo kaj je 160 km de Mérida, la regiona ĉefurbo. La surfaco de ties teritorio estas de 15 km². Ĝi limas norde kun Trevejo kaj Acebo, sude kun Moraleja kaj Cilleros, oriente kun Perales del Puerto kaj okcidente kun Cilleros.

Ekonomio
--------

Agrikulturo kaj brutobredado. Lastatempe turismo ĉefe printempe, somere kaj aŭtune. Hoyos estas centro de komarketo kie sidas organismoj por la disvolvigo kaj socia kaj ekonomia de la ĉirklaŭaj vilaĝoj. La tri ĉefaj produktoj de la zono estas ŝinko, olivoj kaj olivoleo.

Hoyos kaj sia preĝejo.

Vidindaĵoj
----------

Preĝejo *Ntra. Sra. del Buen Varón*.
La Preĝejo *Ntra. Sra. del Buen Varón* (15a kaj 16a jarcentoj), sed de romia deveno, kiu konservas pordon de antaŭa konstruaĵo. Elstaras gotikaj pordoj kaj retablo baroka. Ie en la preĝejo oni entombigis la restaĵojn de la episkopo de Coria Juan Álvarez de Castro, mortigita en tiu vilaĝo de la francoj la 29an de aŭgusto de 1809, dum la Milito de Hispana Sendependiĝo.

Estas ankaŭ monaĥejo de franciskanoj nuntempe en ruinoj.

Ĉirkaŭe oni povas ĝui de belaj naturaj lokoj, kiel natura naĝejo.

### Eksteraj ligiloj

* Oficiala retejo de Hoyos Arkivigite je 2008-02-05 per la retarkivo Wayback Machine
* Fotoj Arkivigite je 2011-07-20 per la retarkivo Wayback Machine
* satélite
Belling Kerschensteiner 1932
**Georg KERSChENSTEINER** (naskiĝinta la 29-an de julio 1854 en Munkeno, mortinta samloke la 15-an de januaro 1932) estis germana pedagogo.

Vivo
----

Kerschensteiner estis estinta bazlerneja instruisto, inter 1883 kaj 1895 deĵoris li gimnazie por la fakoj de matematiko kaj fiziko, kaj inter 1895 kaj 1919 kiel magistrata konsilisto en Munkeno. En 1918 li ekprofesoris en Munkeno. Sed Kerschensteiner ankaŭ politike engaĝiĝis estante inter 1912 kaj 1918 parlamentano por la partio *Freisinnige Volkspartei*.

Kerschensteiner gravis kiel pedagogia reformisto kaj proponanto de la koncepto de *Arbeitsschule*, do integrigo de praktikaj ekzercoj en la tradician horartabulon. Laŭ reformpedagogia maksimo li substrekis la gravecon de apogo laŭ bezonoj de la unuopaj lernantoj. Tio estu atingita ankaŭ per plia graveco de metioj en ĉiuj lernejoj.

Honoroj
-------

La grava institucio Deutsches Museum nomis por li kolegion kaj de 2001 anoj de la Fizikista Societo aljuĝas Kerschensteiner-premion al sukcesaj perantoj de fizikaj konoj. Tio okazas ĉiun duan jaron.

Verkoj (elekto)
---------------

* Die staatsbürgerliche Erziehung der deutschen Jugend (1901)
* Grundfragen der Schulorganisation (1907)
* Der Begriff der staatsbürgerlichen Erziehung (1910)
* Charakterbegriff und Charaktererziehung (1912)
* Begriff der Arbeitsschule (1912)
* Wesen und Wert des naturwissenschaftlichen Unterrichts (1914)
* Das Grundaxiom des Bildungsprozesses (1917)
* Die Seele des Erziehers und das Problem der Lehrerbildung (1921)
* Autorität und Freiheit als Bildungsgrundsätze (1924)
* Theorie der Bildung (1926)
* Theorie der Bildungsorganisation (1933)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Georg Kerschensteiner en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* ligiloj ĉe DDB
* biografio ĉe Archivschule Marburg
la flava cipripedio (Cypripedium calceolus) , orkideo
**Resupinado** (latine *resupinatio*) estas turniĝo de la floroj, per tio la florpartoj, kiuj origine troviĝas je la supra flanko truniĝas, ke ili nun estas malsupre. Tiaj floroj ricevas la nomon „resupinataj floroj". Ekzemplo por resupinado estas la floroj de la orkidacoj. Per la turniĝo de la flortigo aŭ ovario je 180° la labelo troviĝas malsupre kaj servas kiel alfluga organo por insektoj.

Resupinado ankaŭ povas aperi ĉe folioj. La foliplato turniĝas tiam je 180° kaj la palisara parenkimo situas je la malsupra flanko. Ursa ajlo ekzemple tion havas.

La esprimo „resupination" jam estis uzata de Carl von Linné en lia verko *Philosophia botanica*, 1751, p. 104.

Referencoj
----------

1. 1 2   Wagenitz, Gerhard: Wörterbuch der Botanik, eldonejo Nikol, dua eldono, Hamburgo, 2008, ISBN 3-937872-94-9. p. 274
2. ↑   Schütt, Schuck, Stimm: Lexikon der Baum- und Straucharten, eldonejo Nikol, Hamburgo, 2002, ISBN 3-933203-53-8, p.321
3. ↑   Schütt, Schuck, Stimm: Lexikon der Baum- und Straucharten, eldonejo Nikol, Hamburgo, 2002, ISBN 3-933203-53-8, p.441

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 513793
 |
**Resupreniro** estas aviadila manovro, per kiu la stiristo rezignas kompletigi jam komencitan alteriĝon.

Resupreniro povas okazi en la aero, sen tuŝo de la grundo, sed ankaŭ post surgrundiĝo. Surgrunda resupreniro eblas nur mallonge post la ektuŝo, kiam la aviadilo estas ankoraŭ tre rapida. Pluraj kaŭzoj povas decidigi stiriston resupreniri:

* En la aero:
	+ La aviadilo flugas tro alte aŭ tro rapide por atingi la komencan parton de la kurejo, tiel ke ne restus sufiĉa longo por haltigi ĝin.
	+ La aviadilo deflankiĝis de la alira vojo kaj ne povas atingi la kurejon.
	+ Subitaj ŝanĝoj de la veteraj kondiĉoj (ekzemple ventopuŝoj) igas sekuran alteriĝon dubinda.
	+ La vidodistanco estas danĝere malplia ol laŭ antaŭa supozo.
	+ Sur la kurejo aperas ne antaŭvidebla obstaklo. En tia okazo la flughavena regejo (regturo) povas ordoni al la stiristo resupreniri.
* Sur la grundo:
	+ La aviadilo atingis la kurejon en loko, kiu ne lasas sufiĉe da longo por haltigi ĝin.
	+ Difekto de la rada sistemo aŭ de la motora inversigo igas sekuran bremsadon necerta.
	+ Sur la kurejo aperas obstaklo, kiu antaŭe ne estis videbla.

Escepta okazo rilatas aviadilajn ŝipojn. Se tie aviadilo ne sukcesas kroĉiĝi al unu el la kapto-ŝnuroj, ĝi devas resupreniri por eviti falon en la akvon. Por tio la stiristoj eksplicite prepariĝas, plene akcelante en la momento de la ektuŝo (se la ŝnuro estis kaptita, ne gravas la akcelo). Ĉe tiu manovro utilas, ke la ferdeko de aviadila ŝipo troviĝas alte super la akvosurfaco, tiel ke iom da falo ne enakvigas la aviadilon.

Ordinare resupreniro estas sendanĝera manovro kaj ne konsiderata kiel nenormala incidento, kvankam la subita plenpovigo de la motoroj povas timigi la pasaĝerojn. Flughavenoj ĉiam tenas la spacon super alfluganta aviadilo libera; do kiam resupreniro malsukcesas, la kaŭzo kutime estas kolizio al la grundo (*kraŝo*). En tia okazo la aviadilo akcidentus ankaŭ ĉe provo alteriĝi.

Referencoj
----------

1. ↑  Wragg, David W..  (1973) *A Dictionary of Aviation*. Osprey. ISBN 9780850451634.
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Filikoj aŭ pteridofitoj (Pteridophyta)** |
| --- |
| Troveblo de fosilioj: Frua Devonio - Nuntempa |
| Iom el la divereco de japaniaj filikojIom el la divereco de japaniaj filikoj |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Plantoj ‘‘Plantae’’ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Divizio: | **Pteridophyta** |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klasoj |
| * †Cladoxylopsida
* Psilotopsida
* Equisetopsida
* Marattiopsida
* Pteridopsida (Polypodiopsida)
 |
|
|
| v • d • r |

*Polystichum setiferum* malrulas novan frondon
Filiko (Filicinae) en Kunstformen der Natur (1904) de Ernst Haeckel.
**Filiko** estas planto en divizio (= filumo) ***Pteridophyta*** (aŭ Pteridofito) kiu enhavas proksime 20.000 speciojn. Ili estas vaskulaj plantoj, kiuj malsamas de nevaskulaj plantoj pro veraj folioj, tamen ili malsamas de la semaj plantoj (gimnospermoj kaj angiospermoj) pro manko de floroj kaj semoj. Ili reproduktiĝas per sporoj.

*Glossopteris* (el antikva greka: γλώσσα glossa, signife "lango", ĉar la folioj estis langoformaj) estas la plej granda kaj plej bone konata genro de la formortinta ordo de semo-filikoj konata kiel *Glossopteridales* (konata ankaŭ kiel *Arberiales* aŭ *Ottokariales*).

Arbofilikoj en parko de Arundel Castle, Anglio
ekz. subdivizio (= subfilumo): Pteridopsida (aŭ veraj filikoj)

La arbofilikoj *(palmofilikoj, Cyatheales)* kaj Salviniales estas la ordoj de la veraj filikoj *(Pteridopsida)*.

Salviniaceae estas familio de heterosporiaj filikoj en la ordo Salviniales. La familio Salviniaceae entenas du genrojn, nome *Azolla* kaj *Salvinia*.

*Azolla caroliniana*
La genro Azolla (algofilikoj), azolo en Esperanto, apartenas al la familio de Salviniaceae. Pli frue ĝi estis klasifikita al la familio *Azollaceae*. La genro konsistas el sep specioj, kiuj indiĝenas en la tropikoj.

*Salvinia minima*
*Salvinia* (ŝveb-filikoj) estas la sola genro en la familio *Salviniaceae* (sed laŭ kelkaj esploroj, ankaŭ la genro Azolla apartenas al tiu), en ordo *Salviniales*, klaso veraj filikoj (*Pteridopsida*). La specioj de la genro estas en la akvo ŝvebantaj plantoj, kiujn karakterizas, ke la supra foliflanko morfologie estas la suba flanko de la folio.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Filiko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Filikoj angle


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 23600
* GND: 4016482-2
* LCCN: sh85047836
* BNF: 119383812
* NDL: 00570885
* NKC: ph114870
 |
ISO

**Kosenco** (itale *Cosenza*) estas urba komunumo en la regiono Kalabrio de suda Italio. Ĝi estas ĉefurbo de la samnoma provinco Kosenco, kaj situas ĉe la kunfluejo de riveroj Crati kaj Busento.

Geografio
---------

Kosenco (same kiel Romo kaj aliaj urboj) situas sur sep montetoj. Rivero Busento, tie ĉi enfluanta riveron Crati, disigas la modernan urboparton sur sia maldekstra bordo de la pitoreska malnova urbo, dekstre; tiu ĉi lasta urboparto en la lastaj jardekoj reakiris novan vivon. La tri montetoj Pancrazio, Guarassano kaj Torrevetere, maldekstre de Crati, portas multajn domojn, malpli estas sur Gramazio, Triglio, Mussana kaj Veneri.

Cirkaŭ la urbo etendiĝas altebenaĵo Sila.

la historia centro

Historio
--------

La urbo ekestis en la 4-a jarcento a. K. verŝajne pro sia strategia situo; ĝin fondis la tribo de la brutio (latine *Bruttii*). Dum la romia regado ĝi estis stacio sur la romia vojo *ab Regio ad Capuam* (de Reggio di Calabria al Capua), konata ankaŭ kiel *Via Popilia* kaj *Via Annia*.

Onidire en 412 en la fluejo de rivero Busento estis entombigita la gota reĝo Alariko, en plena armaĵo, kun sia ĉevalo kaj siaj trezoroj.

Dum la regado orient-romia la urbo estas konata kiel *Constantia*. Poste Ĝi estis regata de la normanoj kaj de la Sankta Romia Imperio, kies imperiestro Frederiko la 2-a finkonstruis kaj konsekreigis ĝian katedralon. La intiman ligon de Frederiko al la urbo montras lia intenco, ke la kadavro de lia filo Henriko la 7-a ripozu en ĝia katedralo.

La urbo dum sia historio suferis plurajn tertremojn, kiuj parte detruis ĝiajn konstruaĵojn.

Famuloj
-------

* Bernardino Telesio

* Kosenco en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Kosenco en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kosenco en Vikivojaĝo (Turisma gvidilo)

 


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 69897
* GND: 4085343-3
* LCCN: n79079159
* VIAF: 143054876
* SUDOC: 027263975
* NKC: ge870385
 |
La **Ŝtato de Orienta Sumatro** (*Negara Sumatera Timur*) estis establita fare de Nederlando post la reokupo de Norda Sumatro en julio 1947, dum la unua el la nederlandaj "policagoj" kontraŭ la novnaskita Respubliko de Indonezio. En 1949, kiel parto de packontrakto kiu finis la Indonezia Nacia Revolucio, ĝi aliĝis al la Unuiĝintaj Ŝtatoj de Indonezio, de kiu la Respubliko ankaŭ estis komponentŝtato. En aŭgusto 1950, ĝi estis absorbita en la Respublikon kiel parto de la provinco de Norda Sumatro. La areo kovrita fare de la antaŭa ŝtato inkludis la aktualajn vicregistarojn de Langkat, Deli Serdang, Serdang Bedagai, Karo, Simalungan, Batubara kaj Asahan, kune kun la grandurboj geografie ene de tiuj vicregistaroj.

Famaj homoj
-----------

* Tengku Mansur, wali negara (ŝtatestro)
* Tan Tjeng Bie, justicministro
* Tengku Saibun, defendministro
* Tengku Muhammad Arifin, ministro pri internaj aferoj
* Tengku Sulung Hibatullah, ministro pri publikaj laboroj
* Nerus Ginting Suka, Orient-Indonezia reprezentanto en la USI-leĝdonado

Referencoj
----------

1. ↑  Reid 2014, pp. 274-277.
***Helltaker*** estas senpaga enigma videoludo kun elementoj de rendevuludo, kreita de pola ellaboristo Łukasz Piskorz (retnome "vanripper"). Ĝi estis publikigita por Vindozo, Linukso kaj Mac OS X en 11-a de majo 2020. La kreinto priskribas ĝin kiel "mallonga ludo pri kriante vestitaj demoninoj."

Intrigo
-------

La ludo rakontas pri brutala viro kun nomo Helltaker (laŭvorte "Inferprenanto"), kiu revis pri kreado de haremo el demoninoj. Por realigi ĝin, li vojaĝas en inferon. En la vojaĝo, li travivas multajn elprovojn kaj aligas multe da demoninoj al sia haremo. Poste li komprenas, ke lia vivo kun la haremo estos mallonga kaj plena de doloro, sed li daŭre ŝatos ĝin.

Ludmaniero
----------

Preksaŭ ĉiu nivelo de la ludo estas enigmo, simila al Sokobano: la ĉefrolulo devas atingi la demoninon sur ĝi, puŝante ŝtonegojn kaj forigante malvivulojn de lia vojo, tamen li havas limigitan kvanton de iroj, nomata volo. Se Helltaker elspezos lian tutan volon, li mortos kaj komencos sian pasigon denove. Post sukcesa solvado de la enigma parto, la ludanto ekdialogas kun la demonino kaj li elektu pravan respondon al ŝia demando. Se la respondo ne pravos, li ankaŭe fiaskos la nivelon.

La fina nivelo estas batalo kun la fina estro, nomata Judgement (Justico), kiun Helltaker devas tenti, evitante ŝiajn ĉenojn. Ĉi-nivelo, malkiel la restaj, estas pli reagoludo ol enigmoludo.

Disvastigo
----------

La ludo kaj ilia aldona enhavo estas publikitaj en videoluda vendejo Steam. Kvankam la ludo mem estas tute senpaga, oni povas aĉeti desegnolibron kun detaloj pri la ellaborado kaj la geroluloj. Krome, la libro enhavas ankaŭ recepton de patkukoj kun ĉokolada farĉo, kiujn Helltaker uzis en la ludo por tenti denominojn.

Referencoj
----------

1. ↑  Paĝo de vanripperart en Twitter
2. ↑  Paĝo de la ludo ĉe Steam

* Kategorio Helltaker en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Cifrão ĉe la reverso de monero de 2.50 portugalaj eskudoj kun la Cifrão kiel punkto inter 2 kaj 50
La ***cifrão*** ({\displaystyle \mathrm {S} \!\!\!\Vert }) [siˈfɾɐ̃w̃|] aŭ [siFRON] estas valuta signo simila al la dolara signo ($) sed ĉiam verkita kun du vertikalaj strekoj anstataŭ ununura:. Ĝi estas la oficiala signo de la Kaboverda eskudo (ISO 4217: CVE) kaj ofta signo de la Brazila realo (signo: R$; ISO: BRL).

Ĝi estis iam uzata por la Portugala eskudo (ISO: PTE) antaŭ ties anstataŭigo per la eŭro kaj por la Timora eskudo (ISO: TPE) antaŭ ties anstataŭigo per la Indonezia rupio kaj per la Usona dolaro. En portugala kaj kaboverda uzado, la *cifrão* estas metita kiel decimala signo inter la ciferoj de la eskudoj kaj la centavoj (ekz. 2$50). La nomo originiĝas el la araba *cifr.*

Notoj
-----

1. ↑  Lisbon-tourist-guide.com. "Portuguese Escudo." 2008.
2. ↑  Banco de Cabo Verde. "Moedas." Alirita la 25an de februaro 2011.
3. ↑ .  Origem do Cifrão. Casadamoeda.gov.br. Arkivita el la originalo je 2014-01-16. Alirita la 12-an de januaro 2013.

  Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2014-01-16. Alirita 2015-02-21.

* Kategorio Cifrão en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)