recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Katedralo de Bruselo
La **katedralo Sankta Miĥaelo kaj Sankta Gudula** (france *Cathédrale St. Michel et Gudule*; nederlande *Sint-Michiels en Sint-Goedelekathedraal*) estas la ĉefa preĝejo de la urbo Bruselo kaj sidejo de la episkopujo Meĥleno-Bruselo.

Sur la loko de la nuna katedralo sur monto *Treurenberg* jam en karolida epoko (8-a jarcento) troviĝis baptopreĝejo konsekrita al ĉefanĝelo Miĥaelo. Per translokado de la ostoj de Sankta Gudula ĉi tien en la jaro 1047 oni analoge plilarĝigis la patronecon. La nunan katedralon oni ekkonstruis en 1226 kaj finkonstruis fine de la 15-a jarcento per la turoj altaj 69 metrojn. Per rangaltiĝo al ĉefepiskopa sidejo en 1962 la preĝejo oficiale ricevis la titolon katedralo. Sankta Gudula estas la ĉefa solenejo de la reĝlando Belgujo, kie okazas reĝaj geedziĝoj, ŝtataj funebroj kaj similaj ceremonioj.

Arĥitekturo kaj ekipaĵo
-----------------------

La ĉefnavo
Sankta Gudula estas konstruaĵo laŭ stilo de la gotika arĥitekturo. La 1200 vitraloj de la 16 ĥorfenestroj, parte eĉ originaj el la 16-a jarcento, provizas la preĝejon per hela, lumtrafluata interno. En 1910 la vitralistoj Rudolf kaj Otto Linnemann el Frankfurto ĉe Majno verkis la preĝejajn fenestrobildojn. Ĉe la kolonoj de la ĉefnavo troviĝas dek du nature grandaj apostolofiguroj de Luc Fay d’Herbe kaj Jérôme Duquesnoy el la 17-a jarcento. La baroka predikejo, kiun en 1669 ĉizis Henri-Francois Verbruggen, montras plenplastike kaj naturgrande la elpelon de Adamo kaj Eva el la paradizo. Proksime de la ĉefaltaro troviĝas la tombomonumento de duko Johano la 2-a de Brabanto. La sakramenta kapelo *Chapelle du Saint-Sacrament* kaj ĝia ekipaĵo estas videbla lige kun la *Brusela Sakramentomiraklo* el 1370, je kiu onidire sakrilegiita hostio senpere komencus sangi.

* Baroka predikejoBaroka predikejo
* Rigardo tra la meznavoRigardo tra la meznavo
* KapeloKapelo
* StatuojStatuoj
* Fenestro de la norda transversa domoFenestro de la norda transversa domo
* Kapela kradoKapela krado
* Rigardo en la volbojnRigardo en la volbojn

Literaturo
----------

* Raymond van Schoubroeck, Hans-Günther Schneider: *Kathedrale St. Michael und St. Gudula, Brüssel.* Kunstführer Nr. 2463, Verlag Schnell & Steiner, Regensburgo 2003, ISBN 3-7954-6342-4

Eksteraj ligiloj
----------------

* Katedralo de Bruselo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Katedralo de Bruselo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Virtuala rondiro tra la katedralo
* La katedralo je Bruselo

Ŝablono:Biblotekoj
Ralph Lauren
**Ralph LAUREN**, naskiĝis kiel **Ralph Lifshitz** (Novjorkio, 14-an de oktobro 1939), estas usona vestfasonisto, kiu antaŭ ĉio konatiĝis pro lia varomarko *‘Polo by Ralph Lauren’*.

Lauren studis ekonomion je la Urba Kolegio (City College) en Manhatano, Novjorkio, sed ĉesis la studadon mallonge antaŭ la ricevo de la diplomo. Intertempe, dum tiu studado, Ralph laboris kiel vendisto de gantoj, kaj pli poste por kravatofabrikisto, nomita A. Rivetz & Co. Tio inspiris lin por fasoni liajn proprajn kravatojn, kio estis la komenco de lia modokariero.

Ralph Lauren kun sia Porsche GT3 RS (2010)
En 1967 li malfermis lian unuan kravatobutikon. Sekve lia unua kompleta porvira kolekto eldoniĝis en 1968, kaj en 1971 Ralph enkondukis lian porvirinan linion.

Lauren ne plu direktas sin nur al modo; tra lia Polo Ralph Lauren Corporation li ankaŭ surmerkatigas endomaĵojn, farbon, meblojn kaj li havas propran restoracion en Ĉikago.

Ĉirkaŭ la jaro 1997 Lauren jare vendis por pli ol 5 miliardoj da dolaroj, mondvaste havis 155 butikojn, kun pli ol 3000 dungitoj. La kapitalo de Lauren oni taksas je 6 miliardoj
da dolaroj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Ralph Lauren en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Ralph Lauren en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 611552
* GND: 118875116
* LCCN: n88065195
* VIAF: 54470621
* ISNI: 0000000121014725
* SUDOC: 115463003
* BNF: 15605579r
* ULAN: 500229300
* MBA: 2e59d801-d364-4ef6-9f8d-02d069251247
* NDL: 00620978
* BIBSYS: 4041065
* RKD: 284734
* NKC: xx0064899
 |
Fronta vido de la katedralo.
**Katedralo de Tuluzo** (*Katedralo Sankta Stefano*, france *Cathédrale Saint-Étienne de Toulouse*, okcitane *Catedrala de Sant Estève de Tolosa*) estas katolika katedralo, kaj nacia monumento de Francio, situanta en la okcitana urbo Tuluzo. Ĝi estas la sidejo de la Ĉefepiskopo de Tuluzo.

La preciza dato de la origina konstruaĵo estas nekonata; la unua mencio pri preĝejo konstruiĝanta sur tiu ejo estas trovita en ĉarto de la jaro 844. En 1073 la episkopo de Tuluzo komencis la laboron super pli kompleksa strukturo, sekvita per kroma konstruo en la 13-a jarcento.

La neregula okcidenta fronto ekzistas ĉar la katedralo konsistas el du nekompletaj preĝejoj, la unua el la frua 13-a jarcento, kiu inkludas la fenestro-rozon de 1230; kaj la alia komenciĝinta en proksimume 1272, en nova plano kaj malsama akso, kiu poste estis rezignita, kvankam antaŭ 1445 triforio estis aldonita al la koruso kaj ekstravaganca okcidenta portalo estis enmetita. Ĝi estas malcentrigita ĉar la arkitekto atentis por ŝpari la baptokapelon norde de la enirejo.

* Katedralo de Tuluzo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Katedralo de Tuluzo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Dosiero:Dharamsala banner Monastery prayer wheel

Monaĥo procesio en la monaĥejo Rumtek, Sikimo
**Tibeta budhismo** estas la formo de Budhismo en Tibeto, Mongolio kaj partoj de Ĉinio kaj Siberio; ĝin praktikas ankaŭ la kalmukoj en la eŭropa parto de Rusio kaj, ekde la fino de la 19-a jarcento, grupoj en la cetera Eŭropo kaj Ameriko.

Alternative oni ankaŭ uzas la terminon **Lamaismo**, sed ĝi estis polemika kaj multaj tibettradiciaj budhanoj malakceptas ĝin.

Rinpoĉe aŭ *Rimpoĉe* estas honora epiteto kiu signifas laŭvorte «altvalora». Tio estas ĝenerale rezervata por lamao enkorpiĝinta.

Gentoj
------

En la tibeta budhismo hodiaŭ troviĝas kvar ĉefaj sektoj kaj gentoj.

* Njingmapao
* Karma Kagyü (kun ties ĉefo, la Karmapao)
* Sakyapao
* Gelugo (kun ties ĉefoj, la Dalai-lamao kaj la Panĉen-lamao)

Tibetaj preĝflagoj

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Tibeta budhismo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* artikolo "Budhismo en Tibeto" en la retejo de Ĉina Radio Internacia, de marto 2005 Arkivigite je 2016-03-04 per la retarkivo Wayback Machine esperante
* retejo de la ordeno *Karma Kagju* angle
* la ampleksa reta arkivo de Aleksandro Berzin angle
* retpaĝaro kun multaj pliaj informoj pri la ordeno *Karma Kagju* angle
* artikolo "Tibetan Buddhism in the West" ("Tibeta budhismo en la okcidento") fare de Dzongsar Ĥjence Rinpoĉe Arkivigite je 2009-02-23 per la retarkivo Wayback Machine angle
|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ĉi tiu artikolo temas pri insulo en la Acoroj. Por komunumo en Italio rigardu la paĝon Pico (Italio). Por manĝaĵo "pizza" legu la artikolon Pico.* |

Rigardo al Pico de la insulo São Jorge
***Pico*** [piko] ("pinta monto") estas la dua plej granda insulo de la portugala atlantika arkipelago de Acoroj (la plej granda estas São Miguel) kaj la plej granda insulo de la Mezaj Acoroj,situanta je 28º 20' okcidenta longitudo kaj 38º 30' norda latitudo.

*Pico* situas proksime al la insulo *Faial* (ĉ. 8 km for), kaj al la insulo São Jorge (ĉ. 15 km for). Ĝia areo estas 433,30 km² kaj sur la insulo vivas proksimume 15500 loĝantoj. La insulo havas longecon de ĉirkaŭ 90 km kaj larĝecon de ĉirkaŭ 20 km. Krom la haveno Madalena, kiu situas en la okcidento rekte je la alia flanko de la insulo Faial gravas iomete *Lajes do Pico* en la sudo kaj la haveno de *São Roque*.

Sur la insulo estas la plej alta monto de Portugalio, la Ponta do Pico kun alteco de 2351 metroj. La monto havas vulkanan originon. La marbordo estas tre kruta. Vidinda estas la rokaro *Arco do Cachorro* en la samnoma golfeto.

Post ĝia malkovro, oni nomis ĝin *São Dinis*. La nuna nomo venas de la alta monto, kiu finas per akra pinto (portugale *pico*). Pico estas la plej monteca insulo de la Acoroj. Oni ekloĝis la insulon en 1460, stabile ekde la fondo de São Mateus en 1482.

La insulo estas konata pro vinkultivado, kiu ĉefe troviĝas en ĝia okcidenta parto. La vino de la insulo ĝenerale estas ruĝa kaj peza kaj pro la vulkanceca tero ĝi havas unikan aromon. En la 19-a jarcento oni eksportis la vinon ĝis Sankt-Peterburgo. Unesko deklaris la kulturon de vinkultivado sur la insulo kiel monda heredaĵo. La vino *Verdelho do Pico* estas kultivata inter geometriecaj muroj en spaco inter ŝtonoj.

* Kategorio Pico (insulo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ĉi tiu artikolo temas pri montopinto en Madejro. Koncerne aliajn signifojn aliru la apartigilon Pico (apartigilo).* |

Panorama vido el Pico do Arieiro. La pado el Pico do Areeiro al Pico Ruivo povas esti vidata en la centro de la foto.

Vido al Pico das Torres kaj al Pico Ruivo el **Pico Do Arieiro**.
**Pico do Arieiro** aŭ **Pico do Areeiro** (nome Montopinto de la Sablisto), je 1818 m alte, estas la tria plej alta montopinto de la insulo Madejro. La pado alnordena al Pico Ruivo estas grava turisma allogaĵo, kun ĉiutaga averaĝo de 1000 turistoj piedirantaj tie.

Estas facila ŝosea aliro al la montopinto, kun granda aŭtejo, restoracio, rigardejo kaj suvenirejo. El Pico do Arieiro videblas aliaj lokoj de la insulo, kiaj Ponta de São Lourenço, Curral das Freiras kaj eĉ la najbara insulo Porto Santo (ĉe favoraj meteologiaj kondiĉoj). Vintre la montopinto kaj ĉirkaŭoj povas troviĝi kovritaj el neĝo, kaj pro tio lokanoj vizitas ĝin.

Ĉirkaŭ estas la nuraj reproduktejoj de la endanĝerita specio Monaĥinpetrelo, *Pterodroma madeira*.

Notoj
-----

1. ↑  Madeira Geography Arkivigite je 2011-07-14 per la retarkivo Wayback Machine

* Kategorio Pico do Arieiro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Mateo
**Mateo** (hispane *mate* aŭ *yerba mate*) estas speco de infuzata trinkaĵo farita el matea herbo, kutime konsumata varma, speciale populara en Sud-Ameriko. Mateo enhavas stimulajn substancojn, i. a. kafeinon kaj kelkajn aliajn. Mateo estas agnoskata kiel pli milda stimula trinkaĵo ol kafo aŭ teo, sed seriozaj esploroj pri la temo ankoraŭ ne estas faritaj.

Tradicia konsumado de varmega mateo grandigas riskon de kancero, kvankam, laŭ aliaj esploroj, mateo enhavas kontraŭkancerajn substancojn.

* 
* 
* 
*

Referencoj
----------

1. ↑  Mate (IARC Summary & Evaluation). International Agency for Research on Cancer (1991)

Vidu ankaŭ
----------

* Paragvaja ilekso
* Terereo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Mateo (teo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Mateo (teo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* 
* Arkivigite je 2005-03-29 per la retarkivo Wayback Machine
* Arkivigite je 2005-12-16 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 6729
* GND: 4235042-6
* LCCN: sh85082048
* SUDOC: 029511852
* BNF: 12112404s
* NDL: 00567522
* NKC: ph865133
* BNE: XX557827
 |



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Pikku jättiläinen** (la Eta Giganto) kun subtitolo "tietokirja nuorisolle, ohjekirja aikuisille ja oppikirja itseopiskelijoille" ("informlibro por la junularo, konsillibro por plenkreskuloj kaj instrulibro por memlernantoj") estas grava finna enciklopedio eldonita 19-foje inter jaroj 1924 kaj 1964. La libro estis kreita fare de la verkisto Yrjö Karilas kaj publikigita fare de la eldonejo "WSOY", *Werner Söderström Osakeyhtiö* (kompanio kun limigita respondeco "Werner Söderström", nuntempe nomata *Sanoma*, la plej granda libroeldonejo de Finnlando). La libro enhavas informojn pri diversaj temoj. La verko atingis enorman popularecon en Finnlando siatempe kaj estis nomita "la finna nefikcia libro de ĉiuj tempoj".  Komencante en la 1940-aj jaroj, WSOY publikigis apartan serion de faktolibroj sub tre simila nomo "Pikkujättiläinen" pri diversaj temoj, kiel sportoj kaj historio, nomitaj laŭ la laboro de Karilas. En la konata kovrilbildo de la eta giganto, Atlaso portas la Teron sur siaj ŝultroj.

Yrjö Karilas ricevis la ideon por la laboro de libro nomita *The Little Giant* publikigita en Usono.

La libro kiu celas esti kleriga komencas per priskribo de la kronologio, kaj poste trairas ĉiujn ŝlosilajn kampojn de scienco kaj informo, eĉ la regulojn de ŝakludo. La unua eldono publikigita en 1924 havis 952 paĝojn, sed Karilas kompletigis kaj vastigis la libron en ĉiu nova eldono. La 19-a eldono, eldonita en 1964, jam ŝveliĝis al 1 449 paĝoj. La diversaj eldonoj de la eta giganto estis presitaj en sume 300 000 ekzempleroj. En 1937, "Klubo Pikku Jättiläinen" estis fondita por lojalaj legantoj, kaj dumtempe atingis pli ol 15 000 membrojn.

En 1985, WSOY publikigis libron *Uusi Pikkujättiläinen* (Nova Eta Giganto), kiu sekvis la originan ideon, kaj antaŭ 1991 dek eldonoj estis faritaj.

Vidu ankaŭ
----------

* Pikkujättiläinen, populara finna serio de libroj de nefikcio, komencita en la 1980-aj jaroj surbaze de la origina libro de 1924

Referencoj
----------

1. ↑  Joel Kuortti & Jukka-Pekka Pietiäinen: *100 merkittävää suomalaista tietokirjaa – Abckiriasta Mustaan orkideaan* ("100 gravaj finnaj nefikciaj libroj - De Abckiria [la unua libro publikigita en la finna lingvo, en 1543] ĝis Nigra Orkideo"), paĝoj 64–65 kaj 76, eldonejo Paasilinna, Helsinko 2014.
2. ↑  informo en la retejo *uppslagsverket.fi* (svede)

Fonto
-----

* rekte tradukita de la koncerna finna teksto
**Mihályi** (mihAji) estas vilaĝo en Hungario en regiono Okcidenta Transdanubio en departemento Győr-Moson-Sopron, en subregiono de Kapuvár. La loknomo signifas hungare: Mikaelo kun finaĵo i. Onidire iama vilaĝposedanto estis figuro Mihály.

Kastelo Dőry en Mihályi
Preĝejo en Mihályi

Bazaj informoj
--------------

* Poŝtkodo: 9342
* Telefonkodo: 96
* Areo: 16  km²
* Loĝantaro: 1130

Geografio
---------

La komunumo situas sur ebenaĵo for de la fervojo, ĉefvojo kaj rivero, riverbranĉo de Rába tuŝas la vilaĝon. Flankovoje Kapuvár estas proksime.

Historio
--------

La unua mencio pri la vilaĝo devenis el 1186. En 1440 la forŝtelita reĝa krono tie estis kaŝita. En 1567 la bienodomo estis ĉirkaŭita per murego. La turkoj senhomigis la komunumon. En 1712 katolika preĝejo konstruiĝis. En 1948 kolĥozo pri Mihály Táncsics (tAnĉiĉ) formiĝis. Estis trovita karbona dioksido el esplora puto, la gaso liveriĝas al Répcelak.

Vidindaĵoj
----------

* kastelo de Dőry
* katolika preĝejo de Sankta Triunuo

Famuloj
-------

* naskiĝis en Mihályi:
	+ lingvisto Miklós Zsirai
	+ Jenő Kiss (lingvisto)

Famaj nomportantoj
------------------

* Ernő Mihályi
* Gábor Mihályi
* Győző Mihályi
* Károly Mihályi
* Mária Mihályi
* Péter Mihályi
* Vilcsi Mihályi

* Kategorio Mihályi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Dipatrino de Senlis
La meznavo
La plano
La **katedralo de Senlis** aŭ **Dipatrino de Senlis** (france *Notre-Dame de Senlis*) estas gotika iama katedralo en Senlis, departemento Oise en Francujo. Ĝi estis konstruata inter 1153 kaj 1191. La okcidenta fasado ekestis proksimume 1170, la suda turo en la mezo de la 13-a jarcento, ĝia supra etaĝo estas formita laŭ la turoj de la katedralo de Laon. La graveco de la preĝejo troviĝas en sia „Maria-Portalo". La teritorio de la episkopujo Senlis kiu estis malfondata dum la franca revolucio de 1789 apartenas ekde 1822 al la episkopujo Beauvais.

Okcidenta aŭ Maria-Portalo
--------------------------

La timpano el la jaro 1170 montras por unua fojo „Kronadon de la Virgulino Maria" anstataŭ kiel ĝis tiam kutime la „Lastan Juĝon". La pliintensigita Maria kulto atestas kreskan ‚homigon’ de la dieco. La portalo de Senlis treege influis la plastikon de la venonta tempo.

La lintelo montras maldekstre la „Entombigo de Maria", dekstre la „Ĉielenpreno de Maria". En la diverseco de la sintenoj, en la sekureco kaj esprimpovo de la movoj sin montras profunda kompreno de la viveco, kiu multe pli ol antaŭe alproksimiĝas al animata vigleco.

Interno
-------

La laŭlonga navo havas tripartan muroskemon kun galerioj. La vandofaco estas akcentita. Post brulego en 1504 oni plialtigis la mezan navon je ses metroj kaj novkonstruis la vandon laŭ flamgotika stilo sen triforio. Nur la malsupraj partoj ene kaj ekstere devenas el la 12-a jarcento.

La transversa navo devenas el la mezo de la 13-a jarcento. La fasado de la suda transversa navo estis novigita post brulego (inter 1504 kaj 1534) kaj similas nun tiun de la katedraloj de Beauvais kaj Évreux. La fasado de la norda transversa navo noviĝis en 1560.

La ĥorejo prezentas en la centra fenestro en la mezo de la galeria alteco „Marian kaj fileton kun du anĝeloj", kiuj elkrestas el la faskokolono, baroka spacokomponaĵo laŭ modelo de la roma skulptisto G.L. Bernini.

La aksokapelo estis novformata proksimume 1850.

Interne la preĝejo longas 70,2 metrojn, la meznavo altas 18 metrojn kaj larĝas 9,2 metrojn.

Literaturo
----------

* Kategorio Katedralo de Senlis en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Schäfke, Werner: *Frankreichs gotische Kathedralen*. Kolonjo 1979 (DuMont Kunst-Reiseführer), p. 75
* Simson, Otto von: *Das Mittelalter II*. (= Propyläen-Kunstgeschichte vol. 6. Frankfurto ĉe Majno - Berlino [1972] 1990)
* Skulptur. Von der Antike bis zum Mittelalter. 8. Jahrhundert v. Chr. bis 15. Jahrhundert [1991]. Eldonite de Jean-Luc Daval. Kolonjo 1999, p. 357 sj.
* Toman, Rolf (eldoninto): *Die Kunst der Gotik*. Architektur – Skulptur – Malerei. Kolonjo 1998, p. 306
Sekco de cerbo laŭ meza sagitala ebeno, kie epitalamo aperas ruĝa, kun habenula komisuro, pineala glando, kaj malantaŭa komisuro kun ĝia antaŭa projekcio kiu estas la medola strio.
La **epitalamo** estas la malantaŭa segmento de la diencefalo (segmento en la mezo de la cerbo kiu enhavas la hipotalamon kaj la talamon), ĝi inkludas la habenulon (latine *habenula*) kun ĝiaj interkonektaj fibroj al la habenula komisuro (latine *commissura habenarum*), la medulan strion (latine *stria medullaris*) kaj la pinealan glandon (latine *glandula pinealis*).

La vorto "epitalamo" originas de greka vorto kun la signifo "super la talamo"; ĝi estas uzata ĉar la epitalamo situas super la talamo,

Ĝia funkcio estas la rilato inter la limba sistemo al aliaj partoj de la cerbo.

Iuj funkcioj de giaj komponantoj inkludas la sekrecion de melatoninon el la pineala glando (implicata en cirkadianaj ritmoj), dum la habenula estas taksata ludi rolon en la regulado de funkcioj de la aŭtonoma nerva sistemo kiel malsato kaj soifo kaj emocioj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Epitalamo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Kurso pri la anatomio de la cerbo: talama parto. Arkivigite je 2012-04-20 per la retarkivo Wayback Machine (ruse)

Vidu ankaŭ
----------

Malantaŭa vido de talamo (A parto) kaj cerba trunko (B, C kaj D partoj).

|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Biologio |
| Portala ikono | Portalo pri Medicino |

* Biologia ritmo
* Cerba trunko
* Hipotalamo
* Melatonino
* Nerva sistemo
* Pineala glando (aŭ epifizo)
* Talamo
Rinoceraj kornoj, false kredataj per iuj al havi afrodiziigaĵaj propraĵoj. (Fakte, tamen, la aparta ĉinia medicinaĵo montrita en la bildo estas ne afrodiziigaĵo sed antipirino.)
*Mucuna pruriens*
*Tribulus terrestris*
Ginsengo
Tri-dimensia spaca animacio de molekulo de Melanotan II Peptido.  
(Pli granda)
**Afrodiziigaĵo** estas rimedo kiu estas uzata kun la celo stimuli la seksardon (afrodizion, do ekscitecon de la seksorganoj). La vorto nomiĝis laŭ la Greka diino Afrodita, la diino de la fekundeco, la volupto kaj la beleco. De multaj afrodiziigaĵoj la efiko estas ankoraŭ nepruvita. Kelkaj estas malutilaj por la sano aŭ eĉ danĝeraj kiel ekzemple kantarido.

Rimedoj
-------

La sekvaj rimedoj kelkfoje estas konsideritaj kiel afrodiziigaĵo:

* absintolikvoroj
* ajlo
* akvomelono
* artiŝoko
* asparagoj
* baluto
* satureo
* ĉampano
* ĉokolado
* kolombo
* ovo, speciale tiu de koturno
* fazano
* zingibro
* cinamo
* kaviaro
* omaro
* kankro
* kariofilo
* lavendo
* majorano
* mento
* muskato
* ostroj
* organviando kiel renoj kaj timusoj
* fungoj
* pipro
* persiko
* safrano
* (foliripa) celerio
* kantarido
* tomato
* trufoj
* ĉasaĵo
* ginsengo
* hipogloso (fiŝo)
* kukurbosemoj
* kastoreo
* granato

Referencoj
----------

1. ↑  artikolo "afrodiziigaĵo" laŭ PIV, eldono de 2020, reta versio

* Kategorio Afrodiziigaĵo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Metropola Ŝtata Universitato** (angle ***Metropolitan State University***, mallongigita **Metro State**) estas usona publika universitato situanta en la metropola areo Mineapolo-Saint Paul. Ĝi estas membro de la Minesota Ŝtata Kolegio kaj Universitata Sistemo .

Historio
--------

La institucio estis fondita en 1971 kiel **Minnesota Metropolitan State College** kun la misio de edukado de netradiciaj studentoj de la Twin Cities metropolitena areo kies bezonoj ne estis servitaj fare de aliaj ekzistantaj institucioj kiel ekzemple la Universitato de Minesoto .

Kiel parto de ĝia misio eduki laboraktivajn plenkreskulojn kaj ne-tradiciajn studentojn, Metro State antaŭe havis malferman agnoskopolitikon kun ruliĝantaj aplikoj akceptitaj tutjare. Metro Ŝtata estis klasifikita kiel "malplej selektema" kaj historie havis akcepton proksime al 100%. 

Laŭ datumoj de la akademia jaro 2016-2017, 45% de la studentaro de Metro Ŝtata estas studentoj de koloro (usone por neblankuloj), dum 4% estas eksterŝtataj kaj 2% estas internaciaj, kaj 58% estis virinoj. Studentoj de Metro State havas aĝon de 15 ĝis 84. La klaso de Metro State de 2015 havis 82%-licencad-ekzamen-pasoprocenton. Metro Ŝtata havas sesjaran diplomiĝoprocenton de 67%

Referencoj
----------

1. ↑   Majors and Programs. Metrostate.edu. Alirita 2016-11-22.
2. ↑   Metropolitan State University: Minnesota State Colleges & Universities. Arkivita el la originalo je 2006-02-17. Alirita 2024-02-13.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 854893
* LCCN: n80080551
* VIAF: 132521946
* ISNI: 0000000090674690
 |
**Tamás Szirányi** [tamAŝ sirAnji], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Szirányi Tamás** estis hungara elektrinĝeniero, informadikisto, altlerneja instruisto, koresponda membro de Hungara Scienca Akademio (2022).

Tamás Szirányi naskiĝis la  31-an de aŭgusto 1957(nun 1957-08-31) en Budapeŝto.

Biografio
---------

Tamás Szirányi akiris elektorinĝenieran diplomon en Teknikuniversitato de Budapeŝto en 1980, post 2 jaroj ankaŭ pri informado, fine li doktoriĝis samloke en 1983. Jam inter 1981-1991 li laboris en fabriko, poste li instruis en Universitato de Veszprém, Katolika Universitato Péter Pázmány kaj en la Teknikuniversitato. Ekde 1991 li ankaŭ esploris en instituto. Li kandidatiĝis (CSc) en 1991 (kun Ph.D. en 1992), li doktoriĝis (DSc) en 2001 antaŭ la Scienca Akademio, lia habilitiĝo okazis same en 2001, en la sekva jaro li atingis la instruan rangon profesoro. Li edziĝis en 1986, lia edzino naskis 3 gefilojn. Li ricevis premiojn inter 2001-2020.

Elektitaj kontribuoj (escepte la disertaĵojn ĉiam kunaŭtoro)
------------------------------------------------------------

* *IC lapkák termikus eloszlásának számítása* (1983)
* *Új mérési és felismerési módszerek a képfeldolgozásban* (disertaĵo, 1991)
* *Subpixel pattern recognition by image histograms* (1994)
* *Önszervező képmezők - Képi információ kifejtése, értelmezése és tömörítése önszervező tér és időbeli algoritmusokkal* (disertaĵo, 2001)
* *Focus Area Extraction by Blind Deconvolution for Defining Regions of Interest* (2007)
* *Multilayer Markov Random Field Models for Change Detection in Optical Remote Sensing Images* (2015)
* *Radiation Plan Optimization for UV-C Disinfection Robots* (2023)

Fontoj
------

* biografio hungare kun foto
* datenoj kun foto
* datenoj kun foto
* biografio angle

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 857324
 |



* Portalo pri Biografio
**Bálint Tóth** [tOt], laŭ la hungarlingve kutima nomordo kaj kun plena nomo **Tóth Bálint András** estas rumania hungara matematikisto, altlerneja instruisto, membro de Academia Europaea kaj korespondanta membro de la Hungara Scienca Akademio (2020).

Bálint Tóth naskiĝis la  23-an de oktobro 1955(nun 1955-10-23) en Cluj.

Biografio
---------

Bálint Tóth apartenis al la hungara minoritato de Rumanio. Li akiris diplomon en 1980. Li doktoriĝis (DSc) en 1999 antaŭ la Hungara Scienca Akademio. Lia laborloko estis matematika esplorinstituto en Budapeŝto kaj Universitato de Bristolo (kiel katedrestro), sed li establis ankaŭ katedron de Teknikuniversitato de Budapeŝto, kie poste li estis katedrestro. Liaj ĉeftemoj estis probabloteorio kaj mikroskopaj modeloj de moviĝo laŭ Brown. Li ricevis premiojn inter 1987-2010.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Generalized Ray-Knight theory and limit theorems for self-interacting random walks* (1996)
* *No more than three favourite sites for simple random walk* (2001)

Fontoj
------

* oficiala paĝo kun foto
* informoj kun foto
* aprezo kun foto
* datenoj kun foto

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 856891
 |



* Portalo pri Biografio
**Lap**, aŭ **J. Lap**, estas pseŭdonomo sub kiu estis plej konata **Jacques Laplaine** (nask. en 1921 en Joigny, departemento Yonne — mort. la 2-an de januaro 1987 en Jouy, Yonne), franca gazetara desegnisto, kiu longtempe kunlaboris kun la satira semajngazeto "**Le Canard enchaîné**".

Biografio
---------

Dum la dua Mondmilito, sub la germana Okupacio, li engaĝiĝis en la Franca rezistado kaj kunlaboris kun la kaŝa gazeto "**Combat**" (Batalo).

Dum unu jaro, li tute sensukcese provis proponi desegnojn al la historia revuo "**Gavroche**". En 1946, li ekkunlaboris kun "**Le Canard enchaîné**" por kiu li faris, en 40 jaroj, 30 000 desegnojn..

Li kunlaboris kun aliaj gazetoj — precipe kun "**Franc-tireur**" (de 1947 ĝis 1957) kaj kun la regiona gazetaro, al kiu li havigis unu desegnon ĉiutage

Li estis Framasono en Grand Orient de France.

Stilo
-----

Lap estis ege ŝparema pri detaloj. Per tio li sukcesis kapti la atenton de legantoj pri la esenco de tio, kion li volis komuniki. Li mirinde desegnis generalon De Gaulle per malmulte da rimedoj, tiel ke la rekonebleco estis rimarkinda.

Ilustrado
---------

Lap ilustris "**Le Guide de Colombey**", de la eldonisto Alain Ayache kaj de la humuristo Roland Bacri. Parizo : La Jeune Parque. 1965.

Notoj
-----

1. ↑  "**Gavroche**" estas la nomo de infana heroo el la romano "**Les Misérables**" (La Mizeruloj) de Victor Hugo, sed ankaŭ la nomo de sendependa revuo pri populara historio fondita en 1981. Retejo Arkivigite je 2012-01-04 per la retarkivo Wayback Machine
2. ↑  Li mem nombris ilin, laŭ Gabriel Macé en "**50 ans de dessins : Le Canard enchaîné**", p. 80....
3. ↑  "**Plus de 5000 dessinateurs de presse & 600 supports**". Solo. Vichy : AEDIS. okt. 2004. 922 p.. p. 479-480.

Bibliografio
------------

* "**La France à travers De Gaulle : à travers la caricature internationale**" (Francio tra de Gaulle : tra la internacia karikaturo. Jean-Claude Simoën. Parizo : Albin Michel. 1969.
* "**Plus de 5000 dessinateurs de presse & 600 supports en France de Daumier à l’an 2000**" (Pli ol 5000 gazetaraj desegnistoj & 600 publikaĵoj. Solo-Saint-Martin. Vichy : Aedis. 2004.
* "**50 ans de dessins : Le Canard enchaîné, la Ve République en 2000 dessins 1958-2008**" 50 jarojn da desegnoj : Le Canard enchaîné, la 5a Respubliko en 2000 desegnoj 1958-2008). Jacques Lamalle (dir.). Parizo : Les Arènes. 2008.

La baza materialo de tiu ĉi artikolo fontas el la franca versio de **Wikipédia** Lap\_(dessinateur).

Lap kaj Esperanto
-----------------

Desegno, de Jean Lap estas videbla ĉe  Arkivigite je 2009-01-06 per la retarkivo Wayback Machine. Ĝi montras tri riĉegajn uzinestrojn. Sub ĝi aperas la frazo "*Pas besoin d'espéranto pour se comprendre !*" : Ne necesas Esperanto por interkompreniĝi ! Supozeble tiu desegno aperis en somera numero de la jaro 1957, kiam okazis la 42a Universala Kongreso de Esperanto en Marsejlo. (kontrolo dezirinda)

Referencoj
----------

1. ↑  Honoré Daumier (26an de februaro 1808 - 10-an de februaro 1879), estis franca gravuristo, karikaturisto, pentristo kaj skulptisto, kie abundega verkaro pritraktis la socian kaj politikan vivon en Francio en la 19a jarcento
***Le Père Duchêne*** ([lə pɛʁ dyʃɛn] *La Patriarko Djuŝen*) estas titolo de gazeto, kiu aperis plurfoje en la franca historio, redaktite de tre diversaj homoj. La unua aperis en 1789 redaktita de pastro. La plej fama (***Le Père Duchesne***) estis redaktita de Jacques René Hébert de 1790 ĝis 1794 kaj ludis unuarangan rolon en la Franca Revolucio, ĉar ĝi estis disdonita al ĉiuj soldatoj de la franca armeo. Ĝi estis ade kopiita, foje moke, foje pli radikale kun variaĵoj en la titolo (*La mère Duchesne*, *Le fils Duchesne*, *Les Enfants du Père Duchesne*, ktp. t.e. la patrino, la filo, la gefiloj, ktp Duchesne), jam dum la revolucia periodo (1790 ĝis 1799) kaj poste en diversaj aliaj okazoj (dum la Franca revolucio de 1830, la Franca revolucio de 1848, la Pariza Komunumo (1871), inter tiuj eventoj kaj ankaŭ poste).

La originaleco de tiu gazeto estas ĝia aparta tono: la titolo ĉiam entenis humurajn vortojn kiuj ŝanĝiĝis laŭ la cirkonstancoj; ekzemple: *La grande joie du Père Duchesne en apprenant que ...* (La granda ĝojo de la patro Duchesne ekscianta ke ...), *la grande colère du Père Duchesne lorsqu'il a su que ...* (La granda kolero de la patro Duchesne, kiam li eksciis ke ...). La stilo estis aparta kun personaj rakontoj en ŝajne popola stilo (dum Hébert ekzemple fakte estis klera homo) kaj multaj sakraj esprimoj. *Le Père Duchesne* ludis pintan rolon en la franca revolucio per siaj plej radikalaj pozicioj.

Dum la Pariza Komunumo de 1871 ĝin redaktis VERMERSCH, VUILLAUME kaj HUMBERT sekvante la modelon de Hébert. Ĝi aperis kun tago menciita laŭ la Franca respublika kalendaro.

La du skribmanieroj *Duchesne* kaj *Duchêne* estas ekvivalentaj. La franca ortografio iom post iom anstataŭigis tiajn (ne plu prononcatajn) s-ojn per cirkumflekso.

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Le ***Père Duchesne*** 
de Jacques René Hébert | Le ***Père Duchêne*** 
de la Komunumo de 1871. |

---

Le Père Duchêne Illustré
------------------------

De la 21-a de aprilo ĝis la 24-a de majo 1871 aperadis dek numeroj de ***Le Père Duchêne Illustré*** ilustrita suplemento de *"Le Père Duchêne"* per kiu oni povas bilde sekvi semajnon post semajno la precipajn eventojn de la Komunumo.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Duchêne estas nemalofta (ĉ 10 000 nomportantoj en Francio) franca familia nomo kiu signifas "de la kverko", donata al homoj kiuj loĝis proksime de kverkejo. Ofteco de la familinomo Duchêne en Francio

Eksteraj ligiloj
----------------

* Le Père Duchêne en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Le Père Duchêne en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Arkivigite je 2012-01-27 per la retarkivo Wayback Machine
* Arkivigite je 2006-01-05 per la retarkivo Wayback Machine


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
La **preĝejo Ignaco Lojola** estas religia historia monumento (deklarita en 1991) en urbo Sarkad (Hungario).

Historio
--------

En Sarkad kirko funkciis dum la mezepoko, sed la turkoj detruis ĝin. Tiutempe la loĝantoj jam estis kalvinanoj. La katolika paroĥo estis refondita en 1829, la preĝejo estis konsekrita en 1836. La kirko videbla nun konstruiĝis en 1901. La orgeno estis kreita post 8 jaroj kaj ĝi estis trakonstruita en 1928.

Konstruaĵo
----------

La preĝejo situas sola en korto. La fasado estas simetria, meze la kvadrata turo plene reliefas, sed apud la turo po unu malalta konstruaĵparto etendiĝas. La turpinto estas plurlatera alta piramido, ene 3 sonoriloj sonoras. La enirejo funkcias tra la turo. Ambaŭ konstruaĵpartoj havas po 1 kvarangulajn fenestrojn, same pli supre po 1 rondajn fenestrojn. La ĉefnavo havas krucnavon kaj finiĝas en absido kun sakristio.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* datenoj


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Ángela María NZAMBI Bakale** (naskiĝinta la 17-an de oktobro 1971 en Batao-Lia) estas verkistino kaj aktivulino por homaj rajtoj kaj virinaj rajtoj. Publikigis ŝi tri librojn kaj ricevis ŝi en 2019 la Internacian Boleká-premion pri afrika literaturo.

Vivo
----

Studis Nzambi en Batao ĉe *Carlos Lwnga High School* kaj poste en Malabo ĉe *Rey Malabo High School*. Poste ŝi komencis trejniĝon superan ĉe la Nacia altlernejo pri agrikulturo (ENA) en Malabo. Poste ŝi ekstudis ekonomion ĉe la Universitato de Valencio. Pli malfrue ŝi troviĝis je Houston (Teksaso) ĉe Tomaso-universitato por partopreni kurson titolitan *Literacy Initiative for Today* por engaĝiĝantaj skribantoj.

Komence de la 2020-aj jaroj laboris ŝi kiel manaĝero pri laboro de volontuloj por la ne-registara organizaĵo *Spanish Commission for Refugee Assistance* (CEAR). Krome ŝi membras ĉe la burĝa konsilio de la valencia branĉo de la partio Podemos.

Verkistece
----------

Publikigis Nzambi sian unuan verkon *Ngulsi* en 2012 kun intrigo el buŝaj tradicioj. Ĉar ĝi baziĝas sur novinterpreto de diversaj historioj kiujn ŝi aŭdis dum la lernaj jaroj en sia patrujo, parte de parencoj de la patrina flanko el sia tribo (Bisao). Poste ŝi kunlaboris ĉe du kolektoj, *Navidad dulce, Navidad* (2012) kaj *23 Relatos sin fronteras* (2015).

Ŝia dua libro *Biyaare* aperis en 2015. Eseastile kun influoj de buŝa tradici-transfero ŝi meditas pri homoj brilantaj kiel steloj; ilin ŝi flegis kuraĝigi dum ŝia profesia agado kulturaktivula.

La tria libro *Mayimbo* ricevis en 2019 la internacian Justo-Bolekia-Boleká-premion pri afrika literaturo. Ĝi intence konfuzas la limojn inter nuntempo kaj estinteco, inter Afriko kaj Hispanujo prenante kiel elirpunkton la internan sentaron de virino kun ŝtataneco de ambaŭ landoj.

Agitadoj
--------

Nzambi propagandas kontraŭrasisman feminismon batalante kontraŭ du stigmojn, nome esti kaj virino kaj de nigra haŭtkoloro. Ŝi ankaŭ tre engaĝiĝis pri necesoj de rifuĝintoj en Hispanujo. Partoprenis ŝi konferencojn tiurilatajn, ekz. ĉe "III Foro Mundial de Migraciones" (de CEAR) aŭ "Africa y los pueblos de ascendencia africana: problematicas actuales y acciones para el future" (de Universitato Howard).

Notoj
-----

1. ↑  "Angela Nzambi gana el Premio Internacional de Literaturas Africanas «Justo Bolekia Boleká» 2019 de la Editorial Sial Pigmalion".
2. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2023-12-11. Alirita 2023-11-09.
3. ↑  Afrofeminas: "Entrevista a la escritora Ángela Nzambi: «Algunas personas aceptan los discursos racistas y xenófobos y se convierten en víctimas de sus efectos»."
4. ↑  "Feminismo desde una perspectiva de mujeres negras".

* Kategorio Ángela Nzambi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 842604
* GND: 1200052927
* LCCN: n2016035191
* VIAF: 32146936615413780647
* BNF: 17916039c
 |
La **preĝejo Sankta Anna** estas impona sakrala historia monumento en ekstera parto de urbo Tompa (Hungario).

Historio
--------

Laŭ eklezia fonto en tiu loko jam estis paroĥo en 1500, sed en tiu areo estis nur kampoj, bienoj, farmoj. Ĝis Traktato de Trianon la areo estis ekstera parto de Szabadka.

Barono Rédl heredis la biendomon en 1851, poste inter 1861-1863 li trakonstruis la kastelon, samtempe anstataŭ la kapelo li konstruis novgotikan kapelon ankaŭ por la publiko. La loĝantaro pligrandiĝis kaj en 1892 la kapelo estis malkonstruita kaj en la saman lokon estis konstruita pli bela kaj granda preĝejo inter 1893 kaj 1905. La paroĥo estis refondita en 1905. La du sonoriloj estis faritaj en 1904 kaj 1922, la orgeno ekfunkciis en 1893. La matrikulaj enskriboj komenciĝis en 1914.

Konstruaĵo
----------

La preĝejo situas sola, sed iam ĝi estis apartenaĵo de la apuda kastelo. En mezo de la fasado la turo reliefas, plej malsupre la enirejo videblas. Super la enirejo estas la laŭkutima rondfenestro. La enirejo estas tra la turo. La navo havas ankaŭ pli malaltan krucnavon. La absido estas oklatera. Ankaŭ kapelo kaj sakristio aliĝas al la konstruaĵo. Inter la sakristio kaj kastelo estis iam koridoro, nuntempe nur la tegmento restis. La konstruaĵo havas apogkolonojn kaj la tegmento estas kovrita per majolikoj. 

La preĝejo havis altvalorajn 59 graciaĵojn, kiujn oni liveris al Kalocsa en 1997, ĉar la kirko en la praktiko ne funkcias.

Kermeso okazas en la 26-an de julio aŭ en la plej proksima dimanĉo.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* hungare kun foto
* datenoj


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
***Les Temps modernes*** estas franca revuo pri politiko, literaturo kaj filozofio, fondita en 1945 fare de Jean-Paul Sartre kaj Simone de Beauvoir, publikita de Gallimard.

La dekomenca redakta komitato estis komponita de Raymond Aron, Simone de Beauvoir, Michel Leiris, Maurice Merleau-Ponty, Albert Ollivier, Jean Paulhan kaj Jean-Paul Sartre.

André Malraux kaj Albert Camus malakceptis partopreni, ĉiu pro diferencaj kialoj.

Ekde la morto de Simone de Beauvoir en 1986, la revuo estis direktorita de Claude Lanzmann.

La dekomenca aktuala komitato estas komponita de Claude Lanzmann (direktoro), Juliette Simont (helpodirektoro), Jean Bourgault, Michel Deguy, Jasmine Getz, Liliane Kandel, Jean Khalfa, Patrice Maniglier, Jean-Pierre Martin, Anne Mélice, Marc Sagnol.

La revuo ŝanĝis eldonejon plurajn fojojn: Gallimard de oktobro 1945 al decembro 1948, Julliard de januaro 1949 al septembro 1965, Presses d'aujourd'hui de oktobro 1965 al marto 1985, kaj Gallimard ekde 1985.

Vidu ankaŭ
----------

* Ekzistadismo

Notoj
-----

1. ↑   «Revue Les Temps Modernes» [arkive], galimard.fr,  Konsultita la 9an de Januaro 2018.

Bibliografio
------------

* Anna Boschetti, Sartre et Les Temps Modernes: une entreprise intellectuelle, Paris, Éditions de Minuit, 1985, 328 p. (ISBN 2707310514)
* Jérôme Melançon, "Anticolonialisme et dissidence: Tran Duc Thao et Les Temps modernes", in Jocelyn Benoist kaj Michel Espagne (dir.), L'Itinéraire de Tran Duc Thao. Phénoménologie et transferts culturels, Paris, Armand Colin, 2013, p. 201-215.
* Fabrice Thumerel, "Les Temps Modernes", in François Noudelmann et Gilles Philippe (dir.), Dictionnaire Sartre, Paris, Champion, 2004, p. 485-486.
Meteorfluo de Perseidoj (2005)
**Meteorfluo** estas astronomia fenomeno ekestanta kiam Tero sur sia orbito krucigas zonon de meteoroidoj. Ĝi konsistas de meteoroj ŝajne elflugataj el unu punkto sur firmamento, la radianto. Se meteoroidoj havas saman devenan objekton (plejparte kometon aŭ neaktivan kometon) tial iliaj orbitoj pli malpli samas kaj en atmosferon de la Tero enflugadas paralele. Ĝuste tial danke al perspektivo por surtera observanto ŝajnas meteoroj elflugi de la radianto. Tio similas al reloj, kiu estas paralelaj sed ŝajnas ke ili konverĝas en distanco.

Kometo dum sia ĉirkaŭirado de Suno perdas sian materialon, gason kaj polvon. Gaso estas malpeza kaj facile eskapas. Polvo estas pli peza kaj restadas sur kvazaŭ sama orbito. Post kelkaj ĉirkaŭiroj polvo devenanta de kometo kreas zonon, similan al toroido, ĉirkaŭ Suno kopiante orbiton de la patra kometo. Sed orbitoj de tiuj meteoroidoj ne estas tute samaj kaj facile ŝanĝiĝas. Tial toroido pligrandiĝas kaj maldensiĝas. Kiam toroido krucigas orbiton de Tero, tiuj meteoroidoj enflugas ĝian atmosferon. Temas plejparte pri polvaj eroj sed flugataj superrapide (10 - 72 Km/s). Frotado kun aero rapide plialtigas temperaturon kaj meteoroido elvaporiĝas. Tion videblas kiel meteoroj.

Devena objekto ne devas esti kometo. Konataj estas ankaŭ fluoj devenataj de asteroidoj kaj jam neaktivaj kometoj. Meteoroidoj de asteroidoj povas esti signife grandaj kaj solidaj kaj povas travivi flugon tra atmosfero. Se ili eĉ falus sur Teron kaj restus kiel ŝtono, ĝi nomiĝas meteorito (meteorŝtono).

Meteorpluvo
-----------

Meteorpluvo estas tre densa meteorfluo. Dum meteorpluvo eblas vidi milojn (eĉ centmilojn) da meteoroj dum horo. Kutime meterpluvo estas rezulto de densa agrego de kometa polvo lozigita dum ĝia reveno al Suno. Homoj sciis pri meteoroj longe sed ega meteorpluvo instigis ilin pli precize esplorigi meteorojn kaj meteorfluojn..

Vidu ankaŭ
----------

* Kategorio Meteorfluo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Listo de meteorfluoj

Eksteraj ligiloj
----------------

* Internacia Meteora Organizaĵo angle
Claas-kombajno rikoltas
Virabelvidbendo de kombajno 2022
**Kombajno** aŭ (gren)**rikolta draŝmaŝino** estas kombinita agrikultura maŝino, kiu aŭtomate kaj sinsekve rikoltas, draŝas kaj purigas la grenon kaj aliajn grajnogravajn plantojn (ekz. sunfloro).

Oni povas nomi eĉ terpoma, sukerbeta, kotona ktp. kombajno, rikolta maŝino tiujn maŝinojn kiuj kolektas ne la grajnajn produktojn de la plantoj.

Oni prezentis la unuan ĉevaltiritan antaŭulon en 1836, en la usona federacia ŝtato Michigan. La unuaj traktor-tiritaj kombajnoj aperis en la 1930-aj jaroj, sed ili fakte disvastiĝis ekde fino de la 1940-aj jaroj kiel memmovaj kombajnoj. Tiuj kombajnoj povis jam rikolti en larĝo de 2,5–5,5 m. Oni komence planis, evoluigis la kombajnon por rikolti la tritikon, sed pli ĝi estis akomodita eĉ al ĉiu greno.

Partoj de kombajno
------------------

Sekco de kombajno

| Sekco |
| --- |
| 1 | Haspelo | 11 | Supra kribrilo |
| 2 | Tranĉ-meĥanismo | 12 | Suba kribrilo |
| 3 | Spik-entirilo | 13 | Retransporta ŝraŭbo |
| 4 | Spik-movilo | 14 | Retransportejo |
| 5 | Ŝton-kaptujo | 15 | Grajnotransporta ŝraŭbo |
| 6 | Draŝ-tamburo | 16 | Grenkolektujo |
| 7 | Draŝ-korbo | 17 | Pajlo-elĵetilo |
| 8 | Pajlo-skuilo | 18 | Stirkabino |
| 9 | Antaŭprepara tabulo | 19 | Motoro |
| 10 | Blovilo |
|

  

### Laŭ Esperanta Bildvortaro

* kulm-apartigilo, tig-apartigilo
* almet-haspelo
* almetilo
* tranĉ-mekanismo kaj spiklevilo (infloresko-levilo)
* spik-entirilo
* stir-mekanismo
* spik-movilo
* motoro
* draŝ-tamburo
* draŝ-trabeto
* draŝ-korbo
* korb-krado
* pajlo-movilo
* pajlo-skuilo
* gren-barilo
* transport-tabulo (movas grenerojn retroen)
* pajleret-kribrilo
* grener-kolektilo
* suĉ-rostro (unua purigo)
* transport-ŝraŭbo al la sen-aristigilo (dua purigo)
* transport-ŝraŭbo por repreno de spikoj
* pajlo-elĵetilo
* pajlo-premilo
* stirebla radakso
* transmisiilo

La grajnoj estas kolektitaj en grenkolektujo. La pajlo elfalas disŝute aŭ kiel pajlopremaĵo en cilindro- aŭ kvadroformo.

Oni adaptis la kombajnojn por rikolti rizon (raŭpa kombajno aŭ kun larĝaj pneŭoj) aŭ sur dekliva surfaco (per hidraŭlika sistemo).

* Kombajno en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Kombajno en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
*Por aliaj lokoj kun la nomo Santa Cruz, vidu apartigan artikolon*

**Santa Cruz de la Sierra** (en la hispana lingvo *Sankta Kruco de la Montaro*), ĝenerale konata simple kiel **Santa Cruz**, estas la dua plej granda urbo de Bolivio.

Ĝi havas ĉirkaŭ unu milionon da loĝantoj, kaj estas la ĉefurbo de la departemento Santa Cruz. Ĝi situas en la oriento de la lando, je alteco de 416 m super marnivelo, kio estas tre malsupre, kompare kun la averaĝo en Bolivio.

Ĝi estis fondita en la 26-a de februaro de 1560, fare de la konkeranto Ñuflo de Chaves, kiu devenis el la loĝloko Santa Cruz de la Sierra en Hispanio kaj donis ankaŭ al la nova loĝloko en Ameriko tiun nomon. Parto de la malnova urbo estas vizitebla en la arĥeologia loko de *Santa Cruz la Vieja* (Malnova Sankta Kruco). Oni povas viziti ankaŭ diversajn aliajn lokojn de la kolonia epoko kaj de la inkaa imperio.

En la lastaj monatoj la urbo vidis diversajn protestojn petantajn plian aŭtonomecon por la departemento.

Eksteraj ligiloj
----------------

* 
* 
* Arkivigite je 2005-09-14 per la retarkivo Wayback Machine
* Arkivigite je 2007-12-21 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 44437
* GND: 4118403-8
* LCCN: n80070844
* VIAF: 138372710
* SUDOC: 027563030
 |
Ĉefrolantoj kaj reĝisoro
***Vesna*** estas slovena romantika komedio direktita de František Čap en 1953. Ĝi estas konsiderata unu el la plej spektataj slovenaj filmoj. Ekde Decembro 2023 ĝi estas spektebla per subtekstoj en Esperanto. En 1957 oni filmis ĝian daŭrigon nomitan *Ne čakaj na maj* ("Ne atendu ĝis Maj').

Anoj de porprogresanta kurso de Esperanto en Izola subtekstigis la filmon al Esperanto.

Intrigo
-------

Samo, Sandi kaj Kristof prepariĝas por la abiturienta ekzameno. Ili elpensis ideon, kiamaniere ili povus akiri la matematikajn taskojn de ilia profesoro, helpe de lia filino, moknomita Hiperbola. Ili skribis al ŝi amleteron. Ĉar ili ne konas ŝian realan nomon, ili nomas ŝin Vesna (diino de printempo en slava mitologio). La vera filino de la profesoro, la alloga Janja, neatendite aperas en la amrendevuo.

Dum la amrendevuo Samo kaj Vesna/Janja enamiĝis. Kiam Vesna/Janja ekscias la veran kialon por la dekomenca intereso de Samo je ŝi, ŝi ne deziras vidi lin denove, sed poste ŝanĝas ideon.

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑
3. ↑  (eo) Lučka Lešnik, *Slovenio: Zamenhof-Festo en Isola kun ĵus tradukita filmo*, La Ondo de Esperanto, p. 29, n-ro 4 (2023)

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 848071
 |
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

***La República y la cuestión religiosa*** (La Respubliko kaj la religia demando) estas unu el la unuaj libroj (fakte kompilaĵo de ĵurnalismaj artikoloj jam publikigitaj ĉefe en "La Libertad") de la hispana verkisto Ramón J. Sender, publikigita en 1932, en sia epoko antaŭ 1939, tio estas la fino de la Hispana Enlanda Milito, kiam fakte startis la ekzilo de la aŭtoro en Amerikon.

Ĝi estas unu el tri fruaj verkoj de la aragona verkisto (kun *El problema religioso en México; católicos y cristianos* kaj *El verbo se hizo sexo: Teresa de Jesús*), kiuj temas pri religiaj aferoj.

Intrigo
-------

**Averto: *La teksto, kiu sekvas, malkaŝas detalojn pri la intrigo de la rakonto.***

La esearo estas kompilaĵo de artikoloj, jam publikigitaj, pri la kontrasto inter la klopodoj de la hierarkio de la katolika eklezio kaj la timidaj demarŝoj de la registaro de la ĵus kreita respublika reĝimo. Laŭ Sender priskribas tre malfavore la intencojn de la katolikestroj por reteni sian hegemonian situacion, dum la respublika registaro kontraŭeklezia teorie antaŭ sia voĉdonantaro, praktike retenas religiajn sentojn por poste uzi ĝin por eviti revolucion.

**Averto: *Malkaŝado de la intrigo de la rakonto ĉi tie finiĝas.***

Referencoj
----------

1. ↑  Ramón J. Sender, *La República y la cuestión religiosa*, Barcelona, Tipografía Cosmos, 1932; Elizabeth Espadas, *A lo largo de una escritura. Ramón J. Sender. Guía bibliográfica*. Instituto de Estudios Altoaragoneses, Huesca, 2002. ISBN = 84-8127-126-8 p. 45.

Vidu ankaŭ
----------

* Dua Hispana Respubliko

Bibliografio
------------

* Elizabeth Espadas, *A lo largo de una escritura. Ramón J. Sender. Guía bibliográfica*. Instituto de Estudios Altoaragoneses, Huesca, 2002. ISBN = 84-8127-126-8

Eksteraj ligiloj
----------------

* Verkoj de Ramón J. Sender en Instituto de Estudios Altoaragoneses

  



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 856823
 |
**László Szirmay-Kalos** [lAslO sirmai-kaloŝ], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Szirmay-Kalos László** estis hungara elektinĝeniero, informadikisto, altlerneja instruisto, koresponda membro de Hungara Scienca Akademio (2022).

László Szirmay-Kalos naskiĝis la  14-an de aprilo 1963(nun 1963-04-14) en Budapeŝto.

Biografio
---------

László Szirmay-Kalos maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo, poste li akiris an diplomon en Teknika kaj Ekonomia Universitato de Budapeŝto. Post la diplomo li instruis en la universitato. Li kandidatiĝis (CSc) en , li doktoriĝis (DSc) en antaŭ la Hungara Scienca Akademio, lia habilitiĝo okazis en. Li edziĝis en 1971. Li ricevis premiojn inter 1948-1998.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

*

Fontoj
------

* biografio hungare kun foto
* aprezo kun foto (legebla pli malsupre)
* datenoj kun foto
* datenoj kun foto

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 857328
 |



* Portalo pri Biografio