recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
*In vitra* kulturo de Vitis vinifera (*Vitis vinifera*) estas eksperimento kun planto farita en vitra provtubo. Iuj profesiuloj pri vivsciencoj nomus ĉi tiun eksperimenton en vitro ĉar ĝi estas en provtubo, dum aliaj argumentus, ke ĝi estas farita al la tuta besto kaj tial ĝi estas *in vivo* kaj ne *in vitro*.

La latina esprimo **in vitro** („en la vitro") referencas al tiu eksperimenta teĥniko, kiam la eksperimenta procezo okazas ne en la organismo, sed ekster tiu, inter kontrolitaj cirkonstancoj, ekz. en provtubo aŭ Petri-plado. Multaj eksperimentoj de la ĉelbiologio okazas ekster la vivanta organismo kaj la ĉeloj. Ĉar la eksperimento inter certaj cirkonstancoj povas doni alian rezulton ol tiu en vivanta organismo, oni uzas la esprimon *in vitro* je la unua eksperimenta formo, diferencigante ĝin de la *enorganismaj* eksperimentoj.

La eksperimentoj per "in vitro" ekzamenas la efikon de eksperimenta ŝanĝiĝa kondiĉo je certaj partoj de la organismoj. Ili studas tipe organojn, histojn, ĉelojn, ĉel-erojn, proteinojn kaj/aŭ biomolekulojn. Ĉar tiukaze oni devas atenti je pli malmultaj ŝanĝiĝantaj kondiĉoj, al eksperimentoj per *in vitro* pli facile analizeblaj – kaj pli malmultekostaj – ol la eksperimento de *in vivo*. Samtempe ili povas doni misgvidajn rezultojn, tiel oni kontrolas la rezultojn per analizoj de *in vivo*.

La latina nomo enhavas la vorton „vitro", sed la hodiaŭaj laboratoriaj iloj estas produktitaj plejofte el polipropileno kaj polistirolo, kiuj estas pli facile purigeblaj kaj malpliigas la danĝeron de tio, ke vitro-splitaĵoj vundu iun.

Krom la eksperimenta apliko, oni uzas la esprimon *in vitro* por la eksterkorpa artefarita fekundigo.

Vidu ankaŭ
----------

* in vivo

* Kategorio In vitro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
*Virino kaj Birdo* de Joan Miró
***Virino kaj Birdo*** (katalune: *Dona i Ocell*), estis la lasta granda verko de plurfaceta artisto Joan Miró. La verko estis inaŭgurita en 1983 sen la ĉeesto de ties aŭtoro pro la gravaj sanproblemoj pri kiuj li suferis, mortante kelkajn monatojn post la inaŭgurado, 90-jaraĝa.

*Virino kaj Birdo* estis unu el la unuaj esprimoj de publika arto de Barcelono en la demokratia epoko.

Situanta en la parko Joan Miró (antaŭe Escorxador) de Barcelono, ĉe la piedo de granda artefarita lago, la 22 metrojn alta skulptaĵo estas farita el betono, kaj reprezentas inan formon kun ĉapelo kaj super ĝi la bildo de birdo. La silueto de virino solviĝas per formo de folio pli-longigita kaj larĝigita. Ĝia tuta eksteraĵo estas kovrita per ceramikaĵoj kun koloroj ruĝaj, flavaj, verdaj kaj bluaj (la plej komunaj de la artisto) prilaborataj kiel *trencadís* (mozaiko el rompitaj ceramikaj pecoj) kaj realigitaj de la ceramikisto Joan Gardy Artigas.

Bibliografio
------------

* Enciclopèdia Catalana.  (2005) *Enciclopèdia de Barcelona, Vol. 2*. ISBN 84-412-1396-8 (en la kataluna).
* Varios autores.  (2006) *Barcelona, una ciudad de vanguardia. Arte en las calles*. Barcelona, La Vanguardia Ediciones. ISBN 84-96642-09-7.

Bildgalerio
-----------

* 
* 
* 
* 
*

Vidu ankaŭ
----------

* Barcelono
* Joan Miró

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Virino kaj Birdo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Mujer y Pájaro en la hispana Vikipedio.*
Ter-remparo ĉe Thetford
Ruinoj de la priorejo de Thetford
**Thetford** estas urbo en Norfolk, Anglio. Laŭ la stato de 2016 en la urbo vivis 27 027 loĝantoj sur areo de 29,55 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de 915 loĝantoj/km²; Laŭ la censo ĝi enhavis ĉ. 21,600 loĝantojn en 2001.

Ĝi estis loĝata ekde la ferepoko, kaj arkeologoj trovis sanktan boskon. Verŝajne ĝi estis la ĉefloko de Budiko (Boudicca) kiu ribelis kontraŭ la romianoj dum la 1-a jarcento. Dum la anglosaksa epoko ĝi estis la ĉefurbo de reĝoj de East Anglia, kaj sidloko de episkopo.

La normandoj konstruis fortifikaĵon kun la plej alta kastela tumulo de la epoko. Hodiaŭ restas neniuj restaĵoj de la kastelo kiu situis sur la tumulo, sed ankoraŭ videblas ter-remparoj. En 1103 fondiĝis priorejo estrata de Abatejo de Cluny. Dum la 13-a jarcento okazis tie vizio de Sankta Maria. La priorejo enhavis la tombojn de lokaj nobeloj kaj gravuloj sed ĝi detruiĝis kiam Henriko la 8-a (Anglio) aboliciis la monaĥejojn: restas nur ruinoj. La ruinoj kaj apuda drinkejo famas pro supozataj hantaadoj.

Statuo en Thetford de Thomas Paine
Thomas Paine (inter la "fondintaj patroj" de Usono) naskiĝis en Thetford.
**Gerardo HERRERO** (Madrido, 28a de februaro 1953) estas hispana kinreĝisoro, scenaristo kaj produktoro. Li klopodis por promocio de la ligiloj kun Latinameriko kaj de kunproduktoraĵoj, kaj tiukadre li fondis la produktoran entreprenon Tornasol. Li partoprenis en preskaŭ 180 filmoj jem kiel reĝisoro jen kiel produktoro kaj ricevis 34 Goya-premiojn, la Oran Palmon de la Festivalo de Cannes pro *The Wind That Shakes the Barley*, de Ken Loach, kaj Oskar-premion pro *El secreto de sus ojos*, de Juan José Campanella.

Kadre de kunlaborado kun LAtinaemriko estas verkoj kiel como *Martín (Hache)* (1997), de Adolfo Aristarain; *El coronel no tiene quien le escriba* (1999), de Arturo Ripstein; *Plata quemada* (2000), de Marcelo Piñeyro; *El hijo de la novia* (2001), de Juan José Campanella. Aparte li reĝisoris *Frontera sur* (1998), *El lugar donde estuvo el paraíso* (2001), pri la samnoma romano de ĉilia Carlos Franz, kaj *Lugares comunes* (2002) de Adolfo Aristarain.

En 1994 li prezidis la Akademion de Kinaj Artoj kaj Sciencoj de Hispanio; estas membro fondinto de la *Escuela de Cine de la Comunidad de Madrid* kaj promocianto de la Programo Ibermedia, nome fonduso por la disvolvigo de la aŭdiovida industrio de Iberameriko. Inter 1997 kaj 1999, li estis prezidanto de la *Federación de Asociación de Productores Audiovisuales Españoles* kaj ĝis 2001, ĝenerala sekretario de la *Federación Iberoamericana de Productores Cinematográficos y Audiovisuales*.

Filmoj kiel reĝisoro
--------------------

* 1987 • Al acecho
* 1994 • Desvío al paraíso
* 1995 • Malena es un nombre de tango
* 1997 • Territorio comanche
* 1998 • Frontera Sur, aŭ América mía
* 2000 • Las razones de mis amigos
* 2001 • El lugar donde estuvo el paraíso
* 2003 • El misterio Galíndez
* 2004 • El principio de Arquímedes
* 2005 • Heroína
* 2005 • Los aires difíciles
* 2007 • Una mujer invisible
* 2008 • Que parezca un accidente
* 2009 • El corredor nocturno
* 2012 • Silencio en la nieve
* 2013 • Crimen con vista al mar
* 2015 • La playa de los ahogados
* 2017 • Las siete muertes
* 2019 • El asesino de los caprichos
* 2023 • Bajo terapia

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kompleta filmaro, en Culturalia.net.
* Kunproduktoraĵoj, de Gerardo Herrero, 2001, Instituto Cervantes.
* 

  

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Gerardo Herrero en la hispana Vikipedio.*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 838350
* GND: 12440717X
* LCCN: no98117080
* VIAF: 7016393
* ISNI: 0000000114670230
* SUDOC: 195370732
* BNE: XX917226
 |
Alkazaro de Segovio
Alkazaro de Jerez de la Frontera
**Alkazaro** hispane **Alcázar** estas konstruaĵo kiu troviĝas en Hispanio, simile al kastelo aŭ palaco. La vorto venas de la araba *qaṣr*, kun aldono de la artiklo *al-*, kio signifas «palaco» aŭ «kastelo» kaj siavice venas de la latina *castrum* (milita fortikita tendaro, kaj poste fortikaĵo kaj kastelo). Anstataŭ la latinlingva *castellum*, multaj hispanaj urboj posedas sian propran alkazaron, kie loĝis la muslimaj "reĝoj", en la periodo de la tajfoj.
Estas multnombraj la toponimioj en la kastilia rilate al tiu ĉi vorto kaj siaj derivaĵoj kaj en vilaĝnomoj kaj eĉ en hispanaj familinomoj (ekz. Balcázar)

Ekster Hispanio, en la moderna Palermo, (Sicilio), la distrikto ankoraŭ nomata *Cassaro* korespondas al la areo kiu antaŭe troviĝis la antikva punika vilaĝo Zis, kiun la araboj fortikigis kaj nomis *al qasr*, kie poste konstruiĝis palaco.

Vidu ankaŭ
----------

* Alkazaro de Gvadalaĥaro
* Alkazaro de la Kristanaj Reĝoj
* Reĝa Alkazaro de Madrido
* Alkazaro de Segovio
* Alkazaro de Sevilo
* Alkazaro de Toledo
* Apartigilo *Alcázar*

Notoj
-----

1. ↑  Francisko Azorín, arkitekto, Universala Terminologio de la Arkitekturo (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 11.

* Kategorio Alkazaro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La adjektivo "toskana" alidirektigas ĉi tien. Bonvolu atenti ankaŭ la paĝon pri la toskana ordo (ankaŭ nomata *etruska ordo*), unu el la kvin klasikaj kolonaj ordoj, kaj kompreneble la paĝon Toskanio kaj la ligitan kategorion pri ĉio rilata al la regiono ĝenerale.

---

dekstra
La **toskana** (*dialetto toscano* {[di.aˈlɛtto toˈskaːno]) estas ital-dalmata variaĵo de la latinida lingvaro ĉefe parolata en Toskanio, Italio.

La normiga itala estas bazita sur la Toskana, specife en ties Florenca dialekto, kaj ĝi iĝis la lingvo de kulturo por la tuta popolo de Italio danke al la prestiĝo de la majstroverkoj de Dante Alighieri, Petrarko, Giovanni Boccaccio, Niccolò Machiavelli kaj Francesco Guicciardini. Ĝi poste iĝos la oficiala lingvo de la sinsekvaj ŝtatoj de Italio kaj de la Reĝlando Italio kiam ĝi formiĝis.

Referencoj
----------

1. ↑

Literaturo
----------

* Giannelli, Luciano. 2000. *Toscana*. Profilo dei dialetti, 9. Pisa: Pacini.

Eksteraj ligiloj
----------------

* La Lingua Toscana
* Atlante lessicale toscano (ALT) - Dialectometry Arkivigite je 2017-04-20 per la retarkivo Wayback Machine
* The Linguasphere Register Arkivigite je 2006-03-08 per la retarkivo Wayback Machine
**Ryszard Rubinkiewicz** (naskiĝis la 6-an de marto 1939 en Kielce, mortis la 30-an de aprilo 2011), pola salesiano kaj bibliisto okupiĝanta pri apokrifoj, lekciisto de Katolika Universitato en Lublin, estinta membro de Pontifika Biblia Komisiono

Vivo
----

Ryszard Rubinkiewicz abituriĝis en 1956 en la liceo je la nomo al Cyprian Kamil Norwid en Kielce. Samjare eniris al la ordeno de salesianoj en Kopiec (apud Kłobuck). En la jaroj 1959–1965 studis filozofion kaj teologion en Oświęcim kaj Krakovo. La 25-an de junio 1965 en Krakovo ordiniĝis. En la jaroj 1965–1970 studis en Katolika Universitato en Lublin, doktoriĝante pri biblia teologio. Laŭvicajn studojn en Papa Biblia Instituto en Romo en la jaroj 1970–1972 finiĝis en 1978 per doktoreco pri la bibliaj sciencoj. En la jaroj 1972–1973 ankaŭ studis en Franca Biblia kaj Arkeologia Lernejo de Jerusalemo, ricevinte la gradon *eleve titulare de l'Ecole Biblique*.

De 1969 estis profesoro pri la Biblio en Supera Animzorgejo de pastroj Salesianoj en Krakovo. De 1977 laboris en la Katolika Universitato (KUL) kiel gvidanto de la Instituto de Bibliaj Sciencoj ĉe Katedro de Intertestamenta Literaturo kaj Helpaj Sciencoj de Bibliologio. En 1981 habilitiĝis, kaj en 1991 ricevis titolon kaj postenon de ordinara profesoro.

Li apartenis al pluraj societoj kaj komisionoj: estis prezidanto de la Sekcio de Polaj Bibliistoj ĉe la Konferenco de Pola Episkoparo, membro la Episkopara Komisiono pri Dialogo kun Judismo, Centra Komisiono pri Scienca Titolo kaj Sciencaj Gradoj ĉe prezidanto de Ministra Konsilio, Pola Orientalistika Societo, Catholic Biblical Association, Associazione Biblica Italiana, Asociazione Biblica Salesiana, Studiorum Novi Testamenti Societas, Scienca Societo de KUL (en la jaroj 1981–1986 ties ĝenerala sekretario). En la jaroj 1998–2008 membro de Pontifika Biblia Komisiono.

La kampo de scienca intereso de pastro Rubinkiewicz estis literaturo inter Malnova Testamento kaj Nova Testamento, kaj precipe apokrifoj.

Publikaĵoj
----------

Pastro Rubinkiewicz verkis ĉ. 120 publikaĵojn:

* *Die Eschatologie von Henoch 9-11 und das Neue Testament*, Klosternneuberg 1984
* *L'Apocalypse d'Abraham en vieŭ slave*, Lublin 1987
* *Geografia e archeologia biblica (flora e fauna biblica)*, Cremisan 1987
* *Apokryfy Starego Testamentu* (Apokrifoj de Malnova Testamento); kolektiva verko sub la redakto de R. Rubinkiewicz, Vocatio, Warszawa 1999

Vidu ankaŭ
----------

* Libro de Ĥanoĥ
* Bel kaj la Drako
* Mirosław Wróbel

Eksteraj ligiloj
----------------

* informacje na stronie KUL Informoj en la paĝo de KUL
* notka bibliograficzna na stronach KUL Bibliografio

Fonto
-----

* Pollingva Vikipedio
Pri la komunumo
---------------

**Fläsch** estas komunumo de la komunumaro Maienfeld kaj la distrikto Landquart en Kantono Grizono, Svislando. Ĝi havis 590 loĝantojn je la 31-a de decembro 2009.

Geografio
---------

Fläsch situas en nordo de la koira Rejnvalo ĉe la orienta bordo de Rejno, ĉe la piedo de la monto de Fläsch sur alteco de 528 m s.m. En oriento krome ekzistas eksklavo, la alppaŝtejo de Fläsch kun tri lagetoj, kiu ĝis la 23-a de oktobro 1977 estis parto de la komunumkomunaĵo Fläsch-Maienfeld.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Fläsch limas en nordo al Balzers (Liĥtenŝtejno), en oriento kaj sudoriento al Maienfeld, en sudokcidento kaj okcidento al Bad Ragaz (SG), en nordokcidento al Vilters-Wangs (SG), kaj en nordnordokcidento al Sargans (SG). La Alppaŝtejo de Fläsch limas en nordo al Triesen (Liĥtenŝtejno), kaj en la ceteraj flankoj al Maienfeld.

Trafiko
-------

Fläsch situas flanke de la gravaj trafikvojoj. Al la publika transportreto ĝi estas konektita per la poŝtaŭtolinio al la stacidomo de Landquart. En Bad Ragaz kaj en Maienfeld troviĝas en malgranda distanco la plej proksimaj alveturejoj al la svisa aŭtovojo A13.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Fläsch datiĝas el la jaro 831 kiel *Villa Flasce*. En frua mezepoko Fläsch apartenis la la Grafejo Suba Retio. En malfrua mezepoko ĝi formis kune kun Maienfeld la Tribunalejon Maifenfeld/Fläsch, kiu aliĝis en la jaro 1436 al la Dektribunala Federacio. En la jaro 1524 Fläsch kiel unua grizona komunumo akceptis la reformitan kredon. En la jaro 1569 la paroĥo de Fläsch sendependiĝis de la paroĥo Sankt-Amandus de Maienfelod. Ek de 1803 ĝis 1851 Fläsch estis komunumo de la grizona komunumaro Fläsch-Maienfeld, kiu tiam estis kunigita kun Jenins kaj Malans al la distrikto Suba Landquart, kiu en la jaro 2000 estis transformita al la komunumaro Maienfeld kaj aldonita al la distrikto Landquart.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto:  *Adolf Collenberg*: *Fläsch* en *Historia Leksikono de Svislando* (2005-12-08)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Fläsch en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Fläsch
* Fläsch en la Historia Leksikono de Svislando  (germane, france, itale)

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Fläsch** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Landquart |
| --- |
| 
**Komunumaro Kvin Vilaĝoj:** Haldenstein• Igis • Mastrils • Trimmis • Untervaz • Zizers

**Komunumaro Maienfeld:** Fläsch • Jenins • Maienfeld • Malans |  |

 |
**Edouard VALÉRY** (La Coquille, 29-an de februaro 1924 - Sarlat-la-Canéda, 15-an de septembro 2010) estis membro de la franca interna rezistado.

Ankaŭ lia frato Henri estis rezistema kaj brilis en la ligiloj kaj loĝistika subteno de la makisoj de la suda areo kiuj povis eviti la agadon de la Gestapo, de Liono, kaj de ĝia gvidanto Klaus Barbie, kiu arestis Jean Moulin. Li revenis al Corrèze post sia liberigo. La 24-an de aŭgusto 1944 okazis en Périgueux la Liberiga Parado, en kiu li partoprenis, kune kun multaj aliaj rezistantoj, precipe Yves Péron kaj Roger Ranoux kromnmome Hercule. Périgueux liberigis sin sen pafi eĉ unu pafon. En la Liberigo, Edouard Valéry estis la estro de la unua oficejo de la Ĉefa Stabo de la Francaj Internaj Fortoj (FFI) de la Dordogne kun la rango de komandanto. Li edziĝis en Périgueux en 1945 Solange Sanfourche.

Notoj
-----

1. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2021-12-28. Alirita 2021-11-30.
2. ↑
3. ↑
4. ↑

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 746429
 |
Situo de la Mozambika Kanalo
La **Mozambika Kanalo** (aŭ **Kanalo de Mozambiko** aŭ **Markolo de Mozambiko**) estas markolo de Hinda Oceano separanta la insulon Madagaskaro de la resto de Afriko, kaj pli precize de la lando Mozambiko. Tiu zono estis batalejo dum la Dua Mondmilito.

Datumoj
-------

La kanalo estas ĉirkaŭ 460 km larĝa en la plej mallarĝa punkto inter Angoĉe (Mozambiko) kaj Tambohorano (Madagaskaro).

La kanalo havas plej altan profundon de 3 292 m ĉirkaŭ 230 km interne ekde la marbordo de Mozambiko. Varma marfluo fluiras laŭlonge de la kanalo en direkto suda kaj poste eniras en la marfluo Agujas, for de la okcidenta marbordo de Sudafriko.

La kanalo estas 918 marajn mejlojn longa (1 700 km)[*mankas fonto*].

La insuloj
----------

Norde inter la norda pinto de la Granda Insulo kaj la kontinento troviĝas la insularo de Komoroj. Ĝi konsistas el tri insuloj kunigitaj en la lando ankaŭ nomita Komoroj kaj Majoto, teritorio de Francio.

Tre proksime de Majoto, Francio posedas same la kontrolon de la Gloriozaj Insuloj. Centre de la kanalo, tiu lando posedas ankaŭ Juan de Nova. Sude posedas la insulojn Eŭropinsulo kaj Bassas da India, kiuj estas partoj de la aro nomita *Disaj Insuloj en la Hinda Oceano*, aro da insuloj kiuj enhavas ankaŭ Tromelinon, jam for de la kanalo.

Klimato
-------

Tre ofte venas ĉi tien ĝenerale la uraganoj ekde la sud-okcidento de la Hinda Oceano kiuj ne disiĝis antaŭe suden.

Ekonomio
--------

Tra tiu ĉi kanalo transiras granda parto de la oleoŝipoj kiuj eksportas la oleon de Mezoriento al Eŭropo kaj Ameriko.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rHinda Oceano |
| --- |
| Maroj | Andamana Maro • Araba Maro • Ruĝa Maro | Mapo de Hinda Oceano |
| Golfoj | Adena Golfo • Akaba Golfo • Bengala Golfo • Omana Golfo • Persa Golfo • Sueza Golfo |
| Markoloj | Bab al-Mandab • Hormuza Markolo • Lomboka Markolo • Malaka Markolo • Moluka Markolo • Mozambika Markolo |
| Marfluoj | Antila Marfluo • Antarkta Ĉirkaŭpolusa Marfluo |

 |

* Kategorio Mozambika Kanalo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Signo ĉe la Universitato de Suwon fronte de la enirejo.
Enirejo al la centra biblioteko de Universitato de Suvon.
수원대학교영문로고
La **Universitato de Suvon** (koree 수원대학교, angle *Suwon University*) estas privata esplora universitato. La universitato fakte ne estas en Suvon, sed en najbara Huason. La universitato estis fondita en 1977 fare de la fonduso Kowoon kaj estis plenrajta universitato ekde 1981 .

Organizo
--------

Suwon University establis 21 sekciojn, 10 sekciojn, kaj 50 majorojn sub 9 altlernejoj, inkluzive de Kolegio de Homaroj kaj Sociaj Sciencoj, Kolegio de Ekonomiko, Kolegio de Inĝenieristiko, Kolegio de ICT-Konverĝo, Kolegio de Sansciencoj, Kolegio de Belartoj, Kolegio de Muziko, College of Convergence Culture and Arts, and College of International Studies. Do, ĝi instruas bakalaŭrajn kursojn.

Referencoj
----------

1. ↑   Sister Relationships. Arkivita el la originalo je 2015-07-21. Alirita 21 October 2015.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala hejmpaĝo (koree)
* Oficiala hejmpaĝo (angle)
* Internacia Altlernejo
* Centra Biblioteko
* Oficejo de Internaciaj Aferoj


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 859403
* VIAF: 410155105804476320007
* ISNI: 0000000405334325
 |
Provinco *East New Britain*
**Rabaul** estas urbo en la provinco *East New Britain*, en la insulo Nova Britio, en Papuo-Nov-Gvineo. Ĝi kuŝas je ĉirkaŭ 60 kilometrojn oriente de la insulo Nov-Gvineo. Rabaul estis la provinca ĉefurbo kaj la plej grava setlejo en la provinco ĝis estis detruita en 1994 pro la cindro falinta el vulkana erupcio sur sian havenon.

Dum la erupcio, cindro estis sendita milojn da metrojn en la aero kaj la posta cindropluvo okazigis la detruon de 80% el la konstruaĵoj de Rabaul. Post la erupcio la ĉefurbo estis translokigita al Kokopo, ĉirkaŭ 20 kilometrojn for. Rabaul estas kontinue minacata de vulkana aktiveco je la rando de la Rabaul kaldero, nome inundita kaldero de granda piroklasta materialo.

Historio
--------

Rabaul estis planita kaj konstruita ĉirkaŭ la havena areo konata kiel Simpsonhafen (Simpson Harbour) dum la administracio de la Germana Novgvineo kiu kontrolis la regionon inter 1884 kaj formale tra 1919. El 1910 Rabaul estis la sidejo de Germana Novgvineo ĝis ĝi estis kaptita de la Brita Imperio dum la komencaj tagoj de la Unua Mondmilito. Ĝi iĝis la ĉefurbo de la aŭstralia mandata Teritorio Novgvineo ĝis 1937 kiam ĝi estis la unuan fojon detruita de vulkano.

Dum la Dua Mondmilito ĝi estis konkerita de Japanio en 1942, kaj iĝis ĝia ĉefa bazo de militista kaj ŝiparmea aktiveco en la Suda Pacifiko. Aviadilatakoj kontraŭ Rabaul estis batalo de la Pacifika Fronto en la Dua Mondmilito okazinta ĉefe la 11-an de novembro 1943.

Setlejoj kaj militistaj instalaĵoj ĉirkaŭ la rando de la kaldero estas ofte kolektive nomataj Rabaul, kvankam la malnova urbo Rabaul estis reduktita al praktika malgravo fare de la vulkana erupcio en 1937.

Aktualo
-------

Kiel turisma destinejo, Rabaul estas populara pro siaj vulkanoj, kaj lokoj por subnaĝado, spektakla haveno kaj aliaj pejzaĝoj, pro la historio de la Dua Mondmilito, flaŭro kaj faŭno, kaj la kultura vivo de la Tolaioj. Antaŭ la erupcio de 1994, Rabaul estis populara komerca kaj distra ŝipdestinejo; nun malmultaj privataj malgrandaj aviadiloj vizitas ĝin, sed almenaŭ 10 al 12 krozoŝipoj vizitas Rabaul ĉiujare, kiel la *Queen Elizabeth* kiu portas ĝis 2000 pasaĝeroj. Turismo estas grava industrio en Rabaul kaj en Orienta Nov-Britujo ĝenerale.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Rabaul en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Rabaul en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* A look at Rabauls Past
* East New Britain Tourism & Trade Directory
* Tavurvur, Rabaul Caldera

* Rabaul en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Rabaul en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La nerva sistemo entenas du specojn de ĉeloj: la nervoĉeloj kaj la **gliaj ĉeloj**. Diference de la nervĉeloj, tiuj ĉi kapablas plu dividi sin dum la tuta vivo per mitozo. Ili ludas kernan rolon per kontrolado kaj protektado de la nervoĉeloj. Eble ili eĉ rolas en la dissendo de la nerva signalo.
La gliaj ĉeloj estas 50 foje pli abundaj ol la nervoĉeloj en la cerbo.
La gliaj ĉeloj estis malkovritaj en 1891 de Santiago Ramón y Cajal.

Kelkaj tipoj de gliaj ĉeloj
---------------------------

### Astroĉeloj

La plej abundaj en la cerbo, ili reguligas la ĥemian ĉirkaŭaĵon de la nervoĉeloj per forigo de la troaj jonoj, ĉefe de kalio.

### Oligodendroĉeloj

Ili respondecas pri la protektado de aksonoj en la centra nerva sistemo per mjelo. Tio plirapidigas la transportadon de la nerva mesaĝo.

### Ŝvanaj ĉeloj

Ili plenumas la saman rolon en la periferia nerva sistemo.

* 
*

Vidu ankaŭ
----------

* Neŭrono
* Charles-Philippe Robin

* Kategorio Glia ĉelo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Angvilo** (angle *Anguilla*) estas dependa teritorio de Britio en la Kariba Maro.

* **Landkodo:** AI.
* **Nacia nomo:** Anguilla.
* **Areo:** 96 kv.km.
* **Loĝantaro:** 14738 (stato de 2018)
* **Administra centro:** La-Valo.
* **Lingvoj:** angla kaj kreola.

**Angvilo** (***Anguilla***, en la angla lingvo estas transmara dependa departemento de Britio en Karibio, pli specife en la norda ekstremo de la Deventaj Insuloj, en la Malgrandaj Antiloj. Ĝi estas unu el la 16 teritorioj sen memstareco sub gvidado de la Senkoloniiga Komitato de Unuiĝintaj Nacioj, kun la celo elimini la koloniismon.

La arkipelago konsistas el Angvil-insulo kaj kelkaj aliaj proksimaj insuletoj, ĝi havas marlimojn sudoriente kun la insulo Sankta Marteno kiu estas parto de la transmara franca departemento de Gvadelupo. Je la okcidento troviĝas la Britaj Virgulininsuloj.

Historio
--------

Angvilo estis koloniigita de la angloj venintaj de Sankta-Kito kaj Neviso en 1650. Estis administrata de Britio ĝis 1825, kiam la insulo estis transdonita al la administrejo de Sankta-Krito kaj Neviso kontraŭvole de la loĝantoj de Angvilo. De tiu tempo, dum kelkaj okazoj, Angvilo intencis disiĝi.

La 11an de julio 1967 referendumo okazis pri la memstareco kiuj la disiĝistoj gajnis (1.813 voĉdonoj kontraŭ 5), kio proklamis la 17an de junion la sendependecon. De la 19a de marto ĝis la 15a de septembro 1969 la brita armeo okupis la kolonion, post popola ribelo proteste al la nekoncedo de la aprobita memstareco en la referendumo. Finfine en 1971, en virto de la *Anguilla bill* la insulo restis administrata de brita komisario kaj Konsilo de la Insulo. Ĝi atingis la kondiĉon de brita dependaĵo en 1976 kun memstara administrado, danke al la gvidanto de la Konsilo de la Insulo Ronald Webster, kaj fortigite en 1980 disigante ĝin de Sankta-Kito kaj Neviso.

En 1992 estis akceptita kiel asocia membro de la Kariba Komunumo CARICOM. En 1995, la uragano Ludoviko kaŭzis multajn perdojn en la insularo, ĉefe en la agrikulturo.

Ekonomio
--------

Angvilo estas parto de orientkaribia valuta unuiĝo kaj kune kun ses aliaj karibiaj ŝtatoj kaj plia transmara teritorio de Britio kiel oficialan valuton uzas la orientkaribian dolaron.

Vidu ankaŭ
----------

* Angvilo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Angvilo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Angvilo en Vikinovaĵoj (Liberaj novaĵoj)
* Angvilo en Vikivojaĝo (Turisma gvidilo)

* Listo de urboj laŭ lando
* Landnomoj

Eksteraj ligiloj
----------------

* Registaro de Angvilo
* Arkivigite je 2003-12-23 per la retarkivo Wayback Machine
* 
* Turisma oficejo de Angvilo

* situa mapo de Angvilositua mapo de Angvilo
* la landa blazonola landa blazono


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 237
* GND: 4426211-5
* LCCN: n81008538
* VIAF: 149528622
* BNF: 11978178f
* NKC: xx0056099
* BNE: XX452028
 |
**Kratero Lahojsk** estas alfrapa kratero post falo de granda meteorito, kiu situas apud urbo Lahojsk en Minska regiono de Belorusio. La meteorŝtono falis antaŭ ĉirkaŭ 42,3 milionoj da jaroj. Diametro de la meteorito estis 650 metroj. Origina larĝo de la kratero estis 15 km, sed ĝiaj supraj randoj estas fortranĉitaj per moviĝinta glaĉero, do nuntempa diametro estas 8-9 km.

Malkovro
--------

En la jaro 1973 geologoj faris planajn esplorojn kaj boris putojn apud Lahojsk. Subite dum borado de iu puto la rezultoj ŝokis la geologojn. Aperis rokaĵoj, tute ne karakteraj por la regiono, kaj en malkutima sinsekvo. Malnovaj deponaĵoj (pli ol miliard-jaraj) estis intermiksitaj kaj kunfanditaj kun la pli novaj, aĝaj je 70 milionoj da jaroj.

Sciencistoj multe diskutis pri la anomalio, faris pliajn esplorojn surloke, proponis hipotezojn. Geologoj opiniis, ke tiu strukturo estas vulkana kratero, do iam, en geologia pasinteco, tie erupciis vulkano, kiu postlasis grandegan kalderon. Aliaj asertis, ke la rokaĵoj similas kimberlitojn[en], do necesas serĉi tie diamantojn.

Sed postaj esploroj montris pravecon de meteorita teorio. 30 pliaj putoj (profundaj je 300-500 metroj kaj eĉ ĝis 1254 metroj) donis informojn pri kio okazis ĉi tie antaŭ milionoj da jaroj. Estis trovitaj koesito[en], kiu formiĝas el kvarco per granda premo, kaj stiŝovito[en], kiu aperas per eĉ pli granda premo. Tiomaj valoroj de premo ne povus aperi tie sen forta frapa ago.

La esploristoj fakte sukcesis trovi diamantojn en la kratero, sed nur en eta kvanto kaj de mikroskopa grandeco. Estas nur diamanta polvo, kiu ne permesas praktikan uzadon.

Detaloj
-------

Antaŭ ĉirkaŭ 42,3 (± 1,1) milionoj da jaroj de la ĉielo falis ŝtona meteorito, kies diametro estis, laŭ sciencaj pritaksoj, 650 metroj. Tio donas volumenon 1,15×109m3 kaj mason ĝis 9×1012kg. Rapido de la meteorito estis 18 km/s.

Post la kolizio aperis kratero 15 kilometrojn larĝa, ĝis 1 kilometro profunda. Sed dum postaj glacialoj moviĝinta glaĉero fortranĉis suprajn randojn de la kratero, tial nuna diametro estas nur 8-9 kilometroj. Nuntempe ĝi estas plene kovrita per dika (200—800 m) tavolo de glaĉeraj deponaĵoj (moreno) de la Kvaternaro, do nevidebla de la surfaco.

Referencoj
----------

1. ↑   Logoisk (angle). *Earth Impact Database*. Alirita 2019-05-06.
2. ↑   Логойский метеорит (ruse). Alirita 2019-05-06.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Logoisk impact crater (geologiaj informoj pri rokaĵoj de la kratero) angle
* Лагойскі кратар: геолаг расказвае, як на Беларусь упаў метэарыт і чаму на гэтым месцы знаходзілі алмазы beloruse
* Логойский кратер ruse
Pri la komunumo
---------------

**Conters en Prättigau** respektive **Conters en Pretigovio** (germane **Conters im Prättigau**, romanĉe **Cunter en il Partenz**) estas komunumo de la komunumaro Küblis kaj la distrikto Prättigau/Davos en Kantono Grizono, Svislando. Ĝi havis 234 loĝantojn je la 31-a de decembro 2009.

Geografio
---------

Conters situas ĉe la suda flanko de Pretigovio (germane Prättigau), kiel nomiĝas la valo de la rivero Landquart, kiu formas la nordan limon de la komunumo. Al la komunumo krom la ĉefvilaĝo sur la norda deklivo de la monto *Christenstein*, kiu lasta kun alteco de 2473 m s.m. estas la plej alta punkto de la komunumo, apartenas ankaŭ la vilaĝeto Brunnen je la dunono de la vojo al Küblis kaj la someraj vilaĝetoj Conterser Schwendi kaj Conterser Duranna.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Conters en Prättigau limas en nordoriento al Saas en Prättigau, en oriento al Klosters-Serneus, en sudo al Langwies, en okcidento al Fideris, kaj en nordokcidento al Küblis.

Trafiko
-------

Conters situas flanke de la gravaj trafikvojoj. La komunumo alvetureblas per kurba flanka vojo ek de Küblis. Al la publika transportreto la komunumo estas konektita per poŝtaŭtolinio al la stacidomo de Küblis. Nur malmultajn metrojn apud la setlejo Conterser Schwendi troviĝas la vala haltejo de la seĝotelfero al *Schifer–Weissfluhjoch*, kiu apartenas al la skiregiono de Parsenn.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Conters datiĝas el la jaro 1290 kiel *Cunters*. De la 13-a jarcento ĝis 1338 Conters apartenis al la Senjorujo de la Baronoj de Vaz, poste ĝi estis ĝis 1436 havaĵoj de la Grafoj de Togenburgo. Sekvis la Grafoj de Montfort kaj poste la Grafoj de von Matsch. De 1477 ĝis 1649 Conters apartenis al Aŭstrio. En la jaro 1436 Conters aliĝis kiel najbarecano de la tribunalkomunumo *Klosters Ausserschnitz* al la Dektribunala Federacio. En la jaro 1851 Conters fariĝis komunumo de la komunumaro Küblis.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: *Otto Clavuot*: *Conters en Prättigau* en *Historia Leksikono de Svislando* (2005-01-19)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Conters en Prättigau en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Conters en Prättigau
* Conters en Prättigau en la Historia Leksikono de Svislando  (germane, france, itale)

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Conters en Prättigau** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Prättigau/Davos |
| --- |
| 
**Komunumaro Davos:** **Davos**

**Komunumaro Jenaz:** Fideris  •  Furna  •  **Jenaz**

**Komunumaro Klosters:** **Klosters-Serneus**

**Komunumaro Küblis:** Conters en Prättigau  •  **Küblis**  •  Saas en Prättigau

**Komunumaro Luzein:** **Luzein**  •  Sankt Antönien

**Komunumaro Schiers:** Grüsch  •  **Schiers**

**Komunumaro Seewis:** **Seewis** |  |

 |
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

La **Esperanto-Asocio de Norda Ameriko** (**EANA**) estis la plej granda Esperanto-asocio en tiu mondoparto (Usono kaj Kanado), sed agoniis dum la 1950-aj jaroj pro la agado de sia ĝenerala sekretario, George Alan Connor. En 1956 UEA eksigis ĝin kiel Landan Asocion.

Historio
--------

La asocio estis fondita en 1905 kiel "Amerika Esperanto-Asocio" en Boston kaj ricevis sian postan nomon en 1908, dum la unua amerika kongreso. La organo fariĝis *Amerika Esperantisto*, fondita en 1906.

Prezidantoj
-----------

* ekde 1905: Richard Geoghegan

* 1925–1935: Henry William Hetzel
* ekde 1935: Joseph R. Scherer
* ? - 1953: Wilhelm Solzbacher

Kongresoj
---------

* 28-a kongreso de EANA, 1-a ĝis 3-a de Julio 1935, Nov-Jorko

Organo
------

* *Amerika Esperantisto*

### Rete legeblaj numeroj kaj jarkolektoj

* Amerika Esperantisto, 1908-1967 en la arĥivoj de Esperanto-USA
* Amerika Esperantisto ĉe BitArkivo

Agonio dum la Connor-epoko
--------------------------

En 1945 la novjorka instruisto George Alan Connor fariĝis ĝenerala sekretario kaj provis monopoligi la Esperanto-agadon en la tuta norda Ameriko. Por tio li misuzis la tiaman timon kontraŭ komunistoj. Ĉar multaj esperantistoj en Norda Ameriko ne volis aliĝi al UEA pere de EANA, UEA akceptis esceptkaze en 1955 duan Landan Asocion en Norda Ameriko: ELNA, fonditan en 1952. Ĉar ankaŭ UEA estis atakata de Connor, la monda Asocio en 1956 eksigis EANA-n kiel Landan Asocion kaj Connor-n kiel individuan membron.

Eldonaĵoj
---------

Dum la periodo 1930-1931 E.A.N.A. eldonis serion de libretoj sub la titolo "E.A.N.A. Library — E.A.N.A. Libraro". En tiu serio aperis 8 libretoj (10x15cm):

* 1. *North American Esperanto Almanac", red. J.J. Sussmuth, 1930*
* 2. *Juneco kaj amo*, Eduard S. Payson, 1930
* 3. *Esperanto: the second language for all*, Lehman Wendell, 1930
* 4. *North American Esperanto Almanac", red. J.J. Sussmuth, 1931*
* 5. *Lando de arĝenta akvo: rakonto el la okcidento de Usono*, Vingie E. Roe, trad. Edward S. Payson, 1931
* 6. *La deveno de Esperanto: eltiro el privata letero = The birth of Esperanto*, L.L. Zamenhof, 1931
* 7. *American Esperanto key*, J.J. Sussmuth, 1931
* 8. *Esperanto course for beginners in ten lessons*, J. J. Sussmuth, 1931

### Recenzoj

Pri *North American Esperanto Almanac", 1931*

|  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** Enhavas adresaron de la Nord-Amerika Esperanto-Societo kaj diversajn artikolojn pri la historio kaj progresado de Esperanto. Krom tio estas en la
libro pli grande presita eldono de la angla ŝlosilo de Esperanto kaj katalogo de niaj plej bonaj eldonaĵoj. **"** |
| — Belga Esperantisto - Numero 192, Januaro, 1932 |

 |

Literaturo
----------

* Esperanto en perspektivo
* Die neutrale Sprache
**Crohn** estas nomo de la esploristo kiu malkovris la malsanon en la 30-aj jaroj de la 20-a jarcento. Ĝi atakas la digestan sistemon, kaj povas kaŭzi doloron pro inflamo ĉefe en la suba-dekstra stomako (ĉe la "fina iliumo"), sed ankaŭ en la anuso, buŝo, aŭ ĝenerale ĉie tra la digesta sistemo.
Homoj kun Crohn-malsano estas ofte tre maldikaj. 
La malsano karakteriziĝas per atakoj, fojfoje akompanataj de malalta febro, diareo, senforteco.
Kuraciloj estas foje steroidoj kiel Prednizon, taŭga nutraĵo (kelkfoje la paciento ne povas manĝi, do oni nutras ŝin/lin per riĉenhavaj likvaĵoj), kaj foje ne restas alia elekto krom operacii. Kvankam la malsano estas konsiderata malfacila, la mortado pro ĝi estas tre malofta.
Aliflanke, inter la atakoj, la malsanulo vivas preskaŭ normalan vivon.
Oni ne scias certe, kio kaŭzas la malsanon. La esploristoj malkonsentas pri 3 faktoroj:

* Genetiko (Judoj el aŝkenaza deveno (aŝkenazoj) suferas de Crohn-malsano trioble pli ol ĉiuj aliaj en la mondo)
* Nutraĵo (fibro-riĉa nutraĵo malutilas al Crohn-malsanuloj dum atakoj)
* Anima streĉo.

Crohn-malsano estas parenca al la pli konata malsano Kojlito.

* Kategorio Crohn-malsano en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

  

|  |  |
| --- | --- |
|   | Bonvolu atenti la konsilon rilate al artikoloj pri medicinaj temoj! |
dekstra

| Parencaro |
| --- |
| edzino | 1-a Bíba Křepelková |
| edzino | 2-a Jana Brejchová |
| filo | Marek Brodský |
| filino | Tereza Brodská |
| kuzino | Petra Černocká |

**Vlastimil BRODSKÝ** (\* 15-an de decembro 1920 en Hrušov, hodiaŭa Ostrava-Hrušov, Ĉeĥa Silezio; † 20-an de aprilo 2002 en Slunečná pro memmortigo) estis unu el la plej famaj ĉeĥaj film- kaj televidaktoroj.

Biografio
---------

Vlastimil Brodský naskiĝis en 1920 en Hrušov kiel filo de teatra aktorino. Jam infanaĝe li entuziasmiĝis pri aktorado; ankoraŭ dum sia lerneja epoko li ricevis unuaj instruojn pri aktorado, de Emil František Burian. En la teatro de BURIAN poste ricevis, en aĝo de 19 jaroj, Vlastimil Brodský la unuan rolon. Brodský tie laboris ĝis eble 1940; tiam la komunisto Burian arestiĝis.

Brodský ŝanĝis al la Vétrinik-teatro, aktoris en la urba teatro de Prago kaj en la armea teatro; en 1945 li revenis al la ensemblo de Burian. De 1948 ĝis 1990, dum tiom multe da jaroj, li havis engaĝon ĉe la Praga teatro apud la vitejoj.

Ekde 1946 li filmaktoris, ekde mezo de la 1950-aj jaroj kun pli grandaj roloj. Ofte li aktoris en porinfanaj kaj fabelfilmoj, ekzemple la ĉeĥaj televidserioj »Pan Taŭ« kaj »La vizitantoj« (»Návštěvníci«). Plej li famiĝis – ankaŭ internacie – per la korpigo de la juda flanbakisto en la filmo »Jakobo la mensoganto« (»Jakob der Lügner«, de la orientgermana reĝisoro Frank Beyer – la unua orientgermana filmo kiu proponiĝis pro la »Oskar«-filmpremio). Por tiu ĉi rolo Brodský ricevis premion »Arĝenta Urso« de la okcidentgermana filmfestivalo »Berlinale« 1975 kaj orientgermanan »Nacian Premion de GDR«.

En GDR li kunaktoris en filmkomedio »Ho, doktoro!« kune kun la ege ŝatata kaj kapabla aktorino Agnes Kraus.

Eĉ tre maljune li aktoris en multaj filmoj kaj televidaĵoj.

Brodský dufoje edziĝis; la dua edzino estis la granda ĉeĥa filma stelulino Jana Brejchová. Lia filo el la unua geedziĝo Marek Brodský estas aktoro kaj verkisto. Ankaŭ lia filino Tereza Brodská estas fama aktorino.

Filmografio (ekzemploj)
-----------------------

* »Jakobo la mensoganto« (»Jakob der Lügner«), 1974
* »Pan Taŭ«, 1978
* »La aĵo/afero en la kastelo« (germane: »Das Ding im Schloß«), 1979
* »Arabela« (»Arabela«), 1979 – 1981
* »Ho, doktoro!« (»Aber Doktor!«), 1980
* »La vizitantoj« (»Návštěvníci«), 1981 – 1983
* »Sergentoj en problemoj« (germane: »Wachtmeister in Nöten«), 1986
* »Arabela revenas« (»Arabela se vrací«), 1994
* »Printempo en aŭtuno« (»Babí léto«), 2001

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Vlastimil Brodský en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Vlastimil Brodský ĉe Interreta filma datumbazo (angle)
* pri Vlastimil BRODSKÝ ĉe TSFSI germane
* Biografio en kinarta retejo Arkivigite je 2007-10-01 per la retarkivo Wayback Machine germane
* Biografio en retejo pri orientgermana filmentrepreno DEFA Arkivigite je 2007-08-08 per la retarkivo Wayback Machine germane


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 208797
* GND: 119452073
* LCCN: no97012939
* VIAF: 71601664
* ISNI: 0000000110292412
* SUDOC: 075530430
* BNF: 14159312x
* MBA: d541a0ca-7f74-44ef-826c-fd945de3997a
* BIBSYS: 7049144
* NKC: jk01013147
* BNE: XX4973811
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Bonaduz (stacidomo). |

Pri la komunumo
---------------

**Bonaduz** (prononcu ***bo**naduc*; en romanĉa lingvo *Panaduz*) estas komunumo de la komunumaro Rhäzüns kaj la distrikto Imboden en Kantono Grizono, Svislando. Ĝi havis 2762 loĝantojn je la 31-a de decembro 2009.

Geografio
---------

Bonaduz situas en la ebenaĵo de la kunfluejo de la du fontriveroj de Rejno, Malantaŭa Rejno kaj Antaŭa Rejno. Sur la teritorio de la komunumo Bonaduz situas la ruino de la Burgo Wackenau.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Bonaduz limas en nordo al Tamins, en oriento al Domat/Ems, en sudo al Rhäzüns, en ocidento al Versam, kaj en nordokcidento al Trin.

Trafiko
-------

Tra Rhäzüns pasas la kantona ĉefvojo n-ro 13 kaj paralele al ĝi la svisa aŭtovojo A13. Rhäzüns disponas pri stacidomo ĉe la trajnlinio de Retia Fervojo de Koiro al Filisur.

Lingvoj
-------

Origine la komunumo Bonaduz estis romanĉlingva. En la jaro 1880 ankoraŭ 75% de la loĝantaro parolis la romanĉan lingvon. Ĝis 1900 la parto de la romanĉlingvanoj malkreskis al 55%. Tial la parto de la germanlingvanoj kun la kreskanta loĝantaro rapide grandiĝis. Okaze de la popolnombrado de la jaro 2000 parolis la germanan 87,96% de la loĝantaro, la romanĉan 5,38% kaj la italan 2,14%. La resto parolis aliajn lingvojn.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Bonaduz datiĝas el la jaro 960 kiel *Beneduces*.

La historio de Bonaduz estas forte ligita kun la historio de la Senjorujo Rhäzüns. Kiel parto de la Senjorujo Rhäzüns Bondaduz fariĝis en la jaro 1497 havaĵo de la imperiestro Maksimiliano la 1-a de Habsburgo kaj tiel parto de Aŭstrio. Per verdikto de la Viena Kongreso Bonaduz en la jaro 1819 estis atribuita al Kantono Grizono kaj tiel fariĝis parto de Svislando.

La 11-an de julio 1908 grava inscendio detruis grandan parton de la vilaĝo Bonaduz. 562 homoj post la fajro restis sen loĝejo.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fondo: *Linus Bühler*: *Bonaduz* en *Historia Leksikono de Svislando* (2004-08-11)

Vidu ankaŭ
----------

* Bonaduz (stacidomo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Bonaduz en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Bonaduz
* Bonaduz en la Historia Leksikono de Svislando  (germane, france, itale)

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Bonaduz** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Imboden |
| --- |
| 
**Komunumaro Rhäzüns:** Bonaduz  •  **Domat/Ems**  •  Rhäzüns

**Komunumaro Trins:** Felsberg  •  Flims  •  Tamins  •  **Trin** |  |

 |



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 355143
* GND: 4087995-1
* VIAF: 246104590
* BNF: 122282569
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Küblis (stacidomo). |

Pri la komunumo
---------------

**Küblis** (malnova romanĉlingva nomo: *Cuvlignas*) estas komunumo de la komunumaro Küblis kaj la distrikto Prättigau/Davos en Kantono Grizono, Svislando. Ĝi havis 829 loĝantojn je la 31-a de decembro 2009.

Geografio
---------

Küblis situas ĉe la norda bordo de la rivero Landquart en la supra parto de Pretigovio (germane *Prättigau*), kiel nomiĝas la valo de Landquart. Al Küblis apartenas krom la vilaĝo Küblis mem la vilaĝetoj Pläviggin, Prada kaj Tälfsch.

Najbaraj komunumoj
------------------

Küblis limas en nordoriento al Sankt Antönien, en oriento al Saas en Prättigau, en sudo al Conters en Prättigau, kaj en okcidento kaj nordokcidento al Luzein.

Trafiko
-------

Tra la komunumo Jenaz pasas la kantona ĉefvojo n-ro 28 de Landquart al Davos. Ĉar la komunumo multe suferas de la forta trafiko sur la kantona ĉefvojo, kiu pasas meze tra la kernvilaĝo, nuntempe estas kontruata tunelo por ĉirkaŭveturigi la vilaĝocentron. La komunumo disponas pri stacidomo ĉe la lino de la Retia Fervojo de Landquart al Klosters. De la stacidomo ekzistas krome poŝtaŭtolinioj al Sankt Antönien, Conters en Prättigau, Fideris kaj Jenaz.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Küblis datiĝas el la jaro 1351 kiel *ze Cüblins*. La *Burgo von Kapfenstein*, kiu disfalis en la 15-a jarcento dum mezepoko origine apartenis al la Senjoroj von Kapfensein, trans iris en la mezo de la 13-a jarcento al la posedaĵo de la Senjoroj de Vaz. De 1338 ĝis 1436 ĝi apartenis al la Grafoj de Togenburgo. En la jaro 1436 Küblis aliĝis kiel ano de la tribunalejo Klosters Ausserschnitz al la Dektribunala Federacio. Ek de 1851 Küblis estas ĉefloko de la samnoma komunumaro.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumaro Küblis
* Küblis (stacidomo)

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: *Otto Clavuot*: *Küblis* en *Historia Leksikono de Svislando* (2008-09-04)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Küblis en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Küblis
* Küblis en la Historia Leksikono de Svislando  (germane, france, itale)

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Küblis** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Prättigau/Davos |
| --- |
| 
**Komunumaro Davos:** **Davos**

**Komunumaro Jenaz:** Fideris  •  Furna  •  **Jenaz**

**Komunumaro Klosters:** **Klosters-Serneus**

**Komunumaro Küblis:** Conters en Prättigau  •  **Küblis**  •  Saas en Prättigau

**Komunumaro Luzein:** **Luzein**  •  Sankt Antönien

**Komunumaro Schiers:** Grüsch  •  **Schiers**

**Komunumaro Seewis:** **Seewis** |  |

 |
**Kabilio** aŭ Kabilujo estas historia kaj etnolingva regiono en la nordo de Alĝerio oriente de Alĝero inkluzive de la nuntempa Tunezio. Ĝi estas montara regiono kun densa loĝantaro ĉirkaŭita de marbordaj ebenaĵoj okcidente kaj oriente, de la Mediteraneo norde kaj de la Altaj Ebenaĵoj sude. Sen iu administra ekzisto ĝi prenas sian nomon el la Kabiloj, popolo de kulturo kaj tradicio „amaziĥ" (ankaŭ nomataj berberoj), kies lulilo estas tie. La historio de Kabilio faris el ĝi poluson de kontraŭstaro al la sinsekvaj konkerantoj, sed ankaŭ apogpunkton de pluraj dinastiaj entreprenoj kaj tiel metis ĝin en la unuan vicon de la movadoj por la agnosko de la „amaziĥ" identeco en la nuntempaj Alĝerio kaj Nord-Afriko ĝenerale. Ĝia reliefo precipe monta estas loko de varia ekologia sistemo kaj biodiverseco protektita kadre de pluraj naciaj parkoj. La disvolviĝo de agrikulturo konsistas ĉefe el arbokreskigado pro la naturaj kondiĉoj. Kabilio ankaŭ estas tradicie grava centro de profesia manlaboro kaj tero de elmigrado.

Berbera flago
Noto: La vorto "berbero" koncernas diversajn etnojn en Nord-Afriko. Tiuj personoj ne ŝatas la vorton "berbero", kiu devenas el "barbaro". Ili preferas la ekzaktan nomon de sia etno. La berberoj de Alĝerio nomiĝas Kabiloj.

La religio de Kabilio estas la islama laŭ sunaisma rito.

Laŭ la kabila tradicio la virinoj ne surhavas vualon kaj havas alian statuson ol en aliaj islamaj regionoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Aït Abdelmoumène
* Abderrahmane Abdelli

* Kategorio Kabilio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 493768
* GND: 4029129-7
* LCCN: sh86002501
* VIAF: 239873817 173200102, 239873817
* SUDOC: 027484696
* BNF: 119514305
* NKC: ge842412
* BNE: XX450712
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  Redaktas | **Ĉi tiu artikolo estas redaktata de iu.**

---

Por eviti la riskon de redaktokonflikto, ne redaktu la artikolon. Kontrolu la kronologion kaj forigu la ŝablonon, se necese. |

**Rafael Víctor Zenón Uribe Uribe** (Valparaíso, 12a de aprilo 1859 - Bogoto, 16a de oktobro 1914) fue un abogado, periodista, empresario, diplomático, catedrático, pensador y militar colombiano, miembro del Partido Liberal Colombiano.

Uribe es más conocido por su ideario político a favor de la instauración de un socialismo de carácter corporativo y sindicalista en Colombia estructurado y explicado en 1904, así como por su labor diplomática y a favor de los cafeteros colombianos en el combate de las enfermedades tales como la roya.

Uno de sus grandes aportes fue, junto con el también liberal Benjamín Herrera, la fundación de la Universidad Republicana, que más tarde se convertiría en la Universidad Libre de Colombia. Como político fue un importante activista por los derechos laborales en Latinoamérica, y el primero en hablar de derecho social en Colombia1​2​ y también fue clave para la creación del Ministerio de Agricultura en Colombia.

Como miembro del Partido Liberal, fue el primero en establecer estatutos escritos en el partido, y fue miembro y líder de la corriente moderada que buscaba armonía entre la Iglesia Católica y el Estado.3​ Pese a ésta postura, sus publicaciones fueron vetadas por el Vaticano.

Uribe combatió en las guerras civiles de 1885, 1895 y 1899, de las cuales saldría derrotado. Su papel como general estaría marcado por importantes victorias durante la Guerra de los Mil Días desde el punto de vista táctico como fue la Batalla de Peralonso, las cuales le dieron una reputación como el principal general liberal a pesar de no tener la preparación militar de otros como Benjamín Herrera.

Aun así, Uribe sufrió importantes derrotas al mando de los ejércitos liberales, como en la batalla de Bucaramanga (1899) y la pérdida de Coro. Murió asesinado en las escalinatas del Capitolio Nacional.