recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Vladimirovac situas en la mapo en la verda municipo
Municipo de Alibunar
Preĝejo en Vladimirovac
**Vladimirovac,** serbe **Владимировац,** germane **Petersdorf,** rumane **Petrovasila,** hungare **Petre** estas vilaĝo en Serbio, en aŭtonomio Vojvodino, en distrikto **Suda** Banato en municipo de Alibunar.

Bazaj informoj
--------------

* Areo:  km²
* Alto super marnivelo: 146 m
* Loĝantaro: 4110
* Poŝtkodo: 26315
* Telefonprefikso: 13
* Aŭtokodo: PA

Situo
-----

Historio
--------

La vilaĝo fondiĝis en 1808 kaj ĝis 1872 apartenis al limgarda zono. Pro epidemio ĥolero en 1831 multaj mortis. En 1873 nuliĝis la limgarda zono kaj la vilaĝo apartenis al Torontál. En 1911 incendio okazis. Ĝis fine de la 1-a mondmilito la loko apartenis al Hungara reĝlando, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio, ekde 2006 kiel Serbio. En 1941 la germana armeo okupis la regionon ĝis 1944. En 2002 loĝis en Vladimirovac 4111 homoj, (2259 serboj, 1424 rumanoj, 22 hungaroj).

Vidindaĵo
---------

* preĝejo de 1863

Vidu ankaŭ
----------

* Strukturo de Vojvodino
**Johnny COLES** (*John David Coles*, \* 3-an de julio 1926 en Trenton/Nov-Ĵerzejo; † 21-an de decembro 1997 en Filadelfio/Pensilvanio) estis usona ĵaztrumpetisto kaj flugilkornisto.

Vivo kaj verkado
----------------

Coles eklernis en la aĝo de dek jaroj meminstrue la trumpetludon, poste aldoniĝis la flugilkorno kiel instrumento. Li studis ĉe la *Mastbaum Vocational School* en Filadelfio kaj ludis dum la militservo en la Dua Mondmilito en diversaj armebandoj. Post la milito li komence laboris en diversaj ritmenblusaj ensembloj, komence apud John Coltrane kaj Red Garland sub Eddie „Cleanhead" Vinson, komence de la 1950-aj jaroj sub Earl Bostic kaj Bull Moose Jackson. Krome li prezentis kun Philly Joe Jones kaj ekde 1956 ĝis 1958 kun James Moody.

Ekde 1958 li estis membro de la bando de Gil Evans, kun kiu li sonregistris i.a. La albumojn *Porgy and Bess, New Bottle, Old Wine* (1958) kaj *Great Jazz Standards* (1959) samkiel *Out of the Cool* (1960), kiu validas kiel plej grava verko de Evans. En 1963/64 li kunlaboris je la albumo *The Individualism of Gil Evans*; la bandestro elstarigas Coles per soloo en la titolo "El Toreador". En 1964 lin dungis Charles Mingus por koncertvojaĝo tra Eŭropo, kiun Coles devis derompi pro malsangiĝo.

Li poste plulaboris en Novjorko, i.a. kun pianisto Duke Pearson kaj la brazila kantistino Astrud Gilberto. En 1968 li aliĝis al la unua sesopo de Herbie Hancock, kun kiu li en 1969 surdiskigis *The Prisoner*.

En 1969 li membriĝis en la orkestro de Ray Charles, al kiu li apartenis ĝis 1976, interrompite de dujara kunlaboro kun Duke Ellington. En la 1980-aj jaroj li laboris i.a. kun la *Count Basie Orchestra* kaj la bando *Mingus Dynasty* kaj partoprenis je projekto dediĉita al pianisto kaj aranĝisto Tadd Dameron. En 1989 li retiriĝis el la aktiva muziknegoco, prezentis tamen en 1996 kun Geri Allen okaze de la Jazzpar-koncertoj.

„La subtaksita kaj ekstreme efika improvizanto" laŭ *Rough Guide Jazz* povis esprimi „ene de tonala spektro unuflanke multan per nur malmultaj notoj kaj aliaflanke, se bezonata, surmontri fluan teknikon."

Diskoj
------

* *The Warm Sound* kun Kenny Drew, Randy Weston, Peck Morrison, Charlie Persip, 1961
* *Little Johnny C* kun Joe Henderson, Pete La Roca, Duke Pearson, Walter Perkins, Leo Wright, Bob Cranshaw (Blue Note, 1963)
* *New Morning* kun Billy Hart, Horace Parlan, Reggie Johnson, 1982
* *Mingus At Town Hall With Eric Dolphy*, *The Great Concert, Paris 1964* kun la bando de Charles Mingus, 1964
* *Katumbo (Dance)" kun Bruce Ditmas, Gregory Herbert, Astley Fennell, Howard Johnson, Cedar Walton, Reggie Workman, 1971*

Fontoj
------

* Ian Carr u.a. *Rough Guide Jazz*. Stutgarto 1999, p. 126
* Nekrologo ĉe jazzhouse.org


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 380523
* GND: 13434927X
* LCCN: n86866763
* VIAF: 2655722
* ISNI: 0000 0000 5513 0428
* SUDOC: 156724227
* BNF: 13892632k
* MBA: 717377ec-88c1-4e0d-9b9f-1c927dceccda
* BIBSYS: 5102351
 |
La **Tjanĝina Fremdlingva Universitato** ( ĉine 天津外国语大学, pinjino *Tiānjīn wàiguóyǔ dàxué*, angle *Tianjin Foreign Studies University*, akronime **TFSU**) estis establita en 1964 en Tjanĝino, Ĉinio. Kiel la aliaj sep ĉinaj universitatoj en ĉi tiu kampo, ĝi ofertas grandegan nombron da lingvaj kaj kulturaj programoj al ĉinaj kaj eksterlandaj studentoj de diversaj niveloj de sperto.

Historio
--------

La historio reiras al lingvolernejo ĉe la iama Tianjin Universitato de Komerco. En 1946, la vico de la lernejo de subjektoj estis vastigita por inkludi okcidentajn lingvojn. En 1964 ĝi estis konvertita en universitaton kun ŝtataj kvalifikoj kaj finfine ricevis universitatan statuson en 2010.

La ĉefa kampuso kaj Binhai-kampuso kovras areon de 1,500 mu (ĉirkaŭ 1 kvadrata kilometro) kun totala areo de ĉirkaŭ 200,000 kvadrataj metroj. La plej multaj el la konstruaĵoj estas konstruitaj en klasika kaj eleganta okcidenteŭropa stilo .

Studado
-------

La universitato ofertas 30 programojn en pli ol 20 fakoj, nome: angla, japana, korea, germana, franca, hispana, rusa, araba, itala, portugala, ĉina lingvo kaj kulturo, ĵurnalismo, mondekonomio kaj komerco, juro, financo, pedagogio, informa administrado kaj informsistemoj.

La universitato ankaŭ ofertas diplomtrejnadon al studentoj de diversaj niveloj. La universitato havas diplomiĝan lernejon, lernejon de sinologio, sekcion de altnivela trejnado, instituton de tradukstudoj, instituton por kompara studo de kulturoj de Ĉinio kaj aliaj landoj, centron por altnivelaj edukaj teknologioj, kaj filiigitan mezlernejon. por la studo de fremdaj lingvoj.

La universitato estas disvastigita trans du kampusoj en Tjanĝino, kun unu kampuso proksime de la malnova urbocentro kaj alia en Binhai. Ĝi estas organizita en 14 fakultatojn kaj ofertas kaj bakalaŭrojn kaj magistrojn.

Referencoj
----------

1. ↑  天津外国语大学之学校简介概况 Arkivigite je 2020-12-12 per la retarkivo Wayback Machine Retrieved 2016-09-07

Eksteraj ligiloj
----------------

* Retejo de Tjanĝina Fremdlingva Universitato (angle)
* Retejo de Tjanĝina Fremdlingva Universitato (ĉine)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 848750
* GND: 6137429-5 1105493733, 6137429-5
* LCCN: n85275379 no2015075295, n85275379
* VIAF: 136115177 317115985, 136115177
* ISNI: 0000000417612636, 000000010691256X
* NLA: 36640941
 |
**Welkom** estas metropolo en Sudafriko, en provinco Liberŝtato.

Skiza mapo pri loko de Welkom
Loko de Liberŝtato inter aliaj provincoj de Sud-Afriko
Orminejo en Welkom

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 47  km²
* Alto super marnivelo: 1372 m
* Loĝantaro: 614.517 (en 2010)
* Poŝtkodo:
* Aŭtokodo:
* Telefonprefikso:
* Horzono: UTC+2 (somere UTC + 3)

Geografio
---------

Welkom troviĝas laŭ fervojo Johannesburgo-Kaburbo meze de Liberŝtato, kie estas la dua plej granda urbo. Bloemfontein troviĝas je 160 km-oj.

Historio
--------

Welkom estas centro de orominado (malkovrita en 1946), sed oni minadas ankaŭ uranion. La urbo ricevis la loknomon pri saluto: "bonvenon!". Domaro por ministoj fondiĝis en 1947. La loko iĝis municipo kaj urbo en 1961. La urbo estis planita, ĉe parko troviĝas sisteme vendejoj kaj administrejoj. En la urbo oni plantis milionon da arboj.

Vidindaĵoj
----------

* aŭtokonkurso "Grand Prix"
* moderna urbodomo
* turo pri horloĝo, 60 m-ojn alta
* biblioteko kun ekspozicio pri orominado

Klimato
-------

Welkom havas subtropikan klimaton. La averaĝa temperaturo varias inter 9-22 °C. La varmo en januaro kulminas kaj malkulminas en julio. Jare pluvas po 564 mm. La pluvo en januaro kulminas. Inter junio-aŭgusto apenaŭ pluvas.

Famuloj
-------

* Mark Shuttleworth

Fontoj
------

* vetero

* Kategorio Welkom en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Arta imago pri TrES-2b, kun sendokumentaj lunoj
Efiko de TrES-2b al la radiusa rapideco de TrES
**TrES-2b** (aŭ **Kepler-1b**) estas ekstersuna planedo orbitanta la stelon GSC 03549-02811 situanta 718 lumjarojn for de la suna sistemo. En 2011 oni identigis ĝin kiel la plej malhelan konatan ekzoplanedon, spegulante malpli ol unu procentaĵon el la lumo, kiu frapas ĝin. La maso kaj radiuso de la planedo indikas, ke ĝi estas gasa giganto iom simila laŭ konsisto al Jupitero. Tamen, kontraste al Jupitero, TrES-2b situas proksimege al sia stelo, kaj apartenas al la klaso de tiel nomataj "Varmegaj Jupiteroj".

Referencoj
----------

1. ↑  Kipping, David M.  Detection of visible light from the darkest world (angle). Monthly Notices of the Royal Astronomical Society. Alirita 2011-08-12.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio TrES-2b en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Host to 'Hot Jupiter' (labeled) NASA, 2009-04-16
* TrES-2: Most Massive Nearby Transiting Exoplanet Arkivigite je 2006-09-19 per la retarkivo Wayback Machine
* Jupiter-Sized Transiting Planet Found by Astronomers Using Novel Telescope Network Arkivigite je 2006-09-07 per la retarkivo Wayback Machine
**Wellman Braud** (naskiĝis la 25-an de januaro 1891 je St. James Parish en Luiziano ; mortis la 29-an de oktobro 1966 en Los-Anĝeleso) estis usona basinstrumentisto de ĵazo. Li fariĝis kontata precipe kiel membro de la orkestro de Duke Ellington.

|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Muziko |

Vivo kaj verkado
----------------

Braud devenis de kreola familio, kiu foje skribiĝis Breaŭ, pro tio Braud prononciĝis „Bro". Junaĝe li iris al Nov-Orleano, kie li ludis violonon kaj basinstrumentojn en propra triopo en la novorleana distrokvartalo Storyville (jam antaŭ 1910). En 1917, kiam la bordeloj en Storyville estis fermataj pro perfortaj okazaĵoj kun anoj de la mararmeo, li transloĝiĝis kiel multaj ĵazmuzikistoj al Ĉikago. En 1923 li iris al Londono kun la bando „Plantation Orchestra", en kiu li ludis krom basinstrumentoj ankaŭ trombonon.

Post tio li iris al Novjorko al la bando de Wilbur Sweatman kaj transiris meze de 1927 al *Orkestro Duke Ellington*, kiam ĉi tiu komencis muziki en Cotton Club en Harlemo. Tie ĉi li enigis siajn spertojn el Nov-Orleano, aparte la frapstilon de la kontrabasa ludo, grava kontribuaĵo al la tiama sono de la orkestro de Ellington. La regulaj radioelsendoj de la bando estis kroma kaŭzo, kiel la tiel ludata kontrabaso en la dancbandoj pli kaj pli anstataŭis la tubjon, kiun tamen ankaŭ Braud ankoraŭ uzis foje.

Post kiam li forlasis la bandon de Ellington komence de 1935 (la kialoj estas neklaraj, sed Ellington tiam enkondukis du basojn en sian bandon) li direktis mallongtempe en 1936 je klubejo en Harlemo kun Jimmie Noone kaj surdiskigis kun la bando „Spirits of Rhythm" de 1935 ĝis 1937. Post tio li muzikis en Novjorko kun propra ensemblo kaj kun Kaiser Marshall, Hot Lips Page kaj Sidney Bechet. En 1944 li pretertempe revenis al Ellington. Ekde 1956 li muziki longe kun Kid Ory. En la 1960-aj jaroj li nur foje aktivis kiel muzikisto.

Duke Ellington omaĝis la „tiom grava rolo" de sia longjara basinstrumentisto per la titolo „Portrait of Wellman Braud" , kiu estas ero de lia *New Orleans Suite* (aŭdebla sur la samnoma albumo el 1970).

### Referencoj

1. ↑  Akompanteksto al *New Orleans Suite* de Stanley Dance

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 407166
* GND: 1278628703
* LCCN: n80124233
* VIAF: 12490946
* ISNI: 0000 0000 6308 7546
* SUDOC: 156899914
* BNF: 13891816n
* MBA: 5e554484-087d-49dc-ba27-a5d627eea63b
* BIBSYS: 1054041
* ICCU: DDSV006089
* BNE: XX1594974
 |
**Welmoed Sijtsma** (naskiĝis la 11-an de septembro 1990 en Hurdegaryp) estas nederlanda prezentistino, konata de la babilspektaklo *Op1*.

Vivo
----

Ŝi naskiĝis en Hardegarijp kaj elkreskis en Leeuwarden. Ŝi akiris en 2014 la gradon Magistro en Ĵurnalismo je la Regna Universitato de Groningen.

### NOS

Ekde februaro 2014 ŝi estis redaktorino ĉe la *Jeugdjournaal* (Junularĵurnalo), unue kiel staĝulino dum ŝia studado, poste kiel sendependa kunlaboristo. Antaŭ tio kaj samtempe ŝi laboris ĉe la *Omrop Fryslân* (Frisa elsendostacio). De la 11-a de septembro 2015 ĝis inkluzive la 9-a de septembro 2018 ŝi estis ankaŭ unu el la prezentistoj de la *NOS Jeugdjournaal* (Junularĵurnalo de la NOS).

### WNL

Ekde la 3-a de septembro 2018 ŝi estis unu el la prezentistinoj de *Goedemorgen Nederland (WNL)* (Bonan matenon Nederlando).

Ekde januaro 2020 ŝi prezentas je ĵaŭdo la novan NPO-babilspektaklon *Op1* kaj ankaŭ ŝi estis ekde januaro 2020 unu el la prezentistoj de la radioprogramo '*t Wordt Nu Laat* (*Nun fariĝas malfrue*) je NPO Radio 2.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Fotoj
* Welmoed kun fratinoj Jildou kaj Berber
**Vladimír MENŠÍK** (9-a de oktobro 1929 en Ivančice, Ĉeĥoslovakio – 29-a de majo 1988 en Brno) estis ĉeĥa aktoro de filmoj, teatro kaj televido.

Biografio
---------

Pri naskiĝ- kaj mortodatoj estas malkongruaj indikoj en la diversaj publikigaĵoj. La nakiĝjaron verŝajne MENŠÍK mem iomete variigis. Per lernejaj samklasanoj oni scias ke li ne en 1924 sed en 1929 naskiĝis. Pri la mortojaro 1988 plej verŝajnas, ĉar ankoraŭ la 27-an de majo 1988 li aktoris en teatro.

Vladimír MENŠÍK aktoris en seriosbranĉaj filmroloj, ekz. en »La amo de flavharulino« (»Lásky jedné plavovlásky«, 1965) de Miloš Forman. Sed pli kaj plej li famiĝis per bonhumuraj karakteroj kaj per aktorado en televidserioj. La unua filmo en kiu li aktoris estis »Zářijové noci«, 1957.

La internacie plej konataj kinejaj filmoj liaj estas interalie »Sur la kometo« (»Na kometě«, 1970) de Karel Zeman, »Knabino sur balailo« (»Dívka na koštěti«, 1972), »Kiel dronigi d-ron Mráček aŭ La fino de la niksoj en Bohemio« (»Jak utopit doktora Mráčka aneb Konec vodníků v Čechách«, 1974), »Tri aveloj por cindrulino« (»Tři oříšky pro Popelku«, »Drei Haselnüsse für Aschenbrödel«, 1973) kaj »Kiel kisveki Dormantan Belulinon« (»Jak se budí princezny«, 1977).

Krome li kunaktoris en multaj televidserioj; ĉu oriento, ĉu okcidento, oni lin ŝatas. Kelkaj ekzemploj: »Pan Taŭ« (1974, rolo: Josef URBAN), »Malsanulejo ĉe urborando« (»Nemocnice na kraji města«, 1978 – 1981), kaj speciale »La vizitantoj« (»Návštěvníci«, 1981 – 1983), »Ferdinando la fluganta« (»Létající Čestmír«, 1983) kaj la s-ro MAJER en »Arabela« (»Arabela«, 1979 – 1981).

En lia naskiĝurbo Ivančice (apud Brno) ekzistas muzeo pri Vladimír MENŠÍK, ĝi ekspoziciigas vestaĵojn, skribaĵojn kaj fotojn de li. Krome estas skulptaĵo de la ŝatata aktoro. La muzeo ĉiutage viziteblas.

Retpaĝoj
--------

* Vladimír Menšík ĉe Interreta filma datumbazo (angle)
* pri Vladimír MENŠÍK ĉe TSFSI germane
* Ĉeĥa filmografio Arkivigite je 2007-06-17 per la retarkivo Wayback Machine ĉeĥe
* bildo el la muzeo Arkivigite je 2007-09-28 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 208773
* GND: 119310139
* LCCN: n94086551
* VIAF: 20488068
* ISNI: 0000 0001 1043 1400
* SUDOC: 110451007
* NKC: jz8600645
 |
**Welten,** slovene **Velika,** hungare **Velike** estas iama vilaĝo, nun parto de Sankt Martin an der Raab en Aŭstrio, en federala ŝtato Burgenlando, en distrikto de Jennersdorf.

Welten en la mapo

Bazaj informoj
--------------

* 46° 55′ 30″ N 16° 04′ 45″ O﻿ / ﻿46.92500 °N, 16.07917 °O﻿ / 46.92500; 16.07917 (mapo)Koordinatoj: 46° 55′ 30″ N 16° 04′ 45″ O﻿ / ﻿46.92500 °N, 16.07917 °O﻿ / 46.92500; 16.07917 (mapo)
* Poŝtkodo: 8383
* Telefonprefikso:
* Aŭtokodo: JE
* Loĝantaro: 370

Situo
-----

Welten situas en dekstra bordo de Rába laŭ la landlimo de Stirio. Jennersdorf troviĝas je 5 km-oj.

Historio
--------

La unua mencio pri la vilaĝo okazis en 1387 en latina formo *"Velyke superior et inferior"*, apartenanta al bieno kaj fortikaĵo de Vasdobra. Jam tiam estis du vilaĝetoj: *Alsó- és Felső-Velike* (=suba kaj supra Velike). En 1605 Stefano Bocskai bruldetruis la vilaĝojn. En 1787 vivis tie 492 homoj en 85 domoj, en 1830 506 homoj en 73 domoj, en 1857 640 homoj en 92 domoj. Longe doganejo funkciis en la komunumo. En 1910 vivis en Velike 661 homoj, plejparte aŭstroj). Ĝis 1921 la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Vas (reĝa departemento), al distrikto de Szentgotthárd, poste al Aŭstrio (dume inter 1938-1945 al Germanio). Welten aliĝis al Sankt Martin an der Raab en 1971.

Vidindaĵoj
----------

* kapelo omaĝe al Sankta Vito
* sonorilostablo
**Vladimír Ráž** (la 1-a de julio 1923 Nejdek – 4-a de julio 2000 Prago) estis ĉeĥa aktoro.

Vivo
----

Vladimír Ráž estis trifoje edziĝinta. Lia nua edzino estis aktorino Alexandra Myšková (\* 1922), kun kiu li havis filon Martin. Alexandra Myšková en la jaro 1970 elmigris Norvegion.

Lia dua edzino estis lia aktora kunulino en fabelo *Pyšná princezna* – Alena Vránová (\* 1932), kun kiu li havis filinon Markéta. Lia tria edzino estis Olga Hnátková, kun kiu li havis filinon Veronika (\* 1980).

La plej konataj filmaj roloj
----------------------------

### Aktoro en fabeloj

En la jaro 1952 li rolis figuron de *reĝo Miroslav* en la konata ĉeĥa filma fabelo *Pyšná princezna* (komune kun sia pli posta edzino Alena Vránová). En la fabela filmo *Byl jednou jeden král* el la jaro 1954 en rolo de fiŝkaptisto-svatanto de princino Maruška. En filmo *Hrátky s čertem* el la jaro 1956 li prezentis diablon *Doktoron Solfernon*.

### Historiaj figuroj

Ofte li prezentis figurojn el ĉeĥoslovaka nacia historio kiel Josef Božek, Josef Václav Frič, MUDr. Jan Janský, Jan Sladký Kozina, František Ženíšek, Karol Šmidke, Sergej Ingr, dr. Hubert Ripka). Lia kultivita aktora parolado, eleganteco de la aktora parolado samkiel ankaŭ tre bona sceneja parolo antaŭdestinis lin al tio.

Referencoj
----------

1. ↑  Filmová databáze FDb.cz:*Alexandra Myšková""*
**Jari SILLANPÄA** [jari sil:ampæ:] estas finna kantisto naskiĝinta en Svedio. Li partoprenis finnan kantokonkurson *Tangomarkkinat* en 1993, 1994 kaj 1995. Li iĝis en 1994 tangoprinco kaj 1995 venkis la konkurson, iĝis tangoreĝo. Samjare li publikigis diskon *Jari Sillanpää*, kio estas la plej vendita disko en Finnlando. En 2004 Sillanpää estis partoprenanto de Eŭrovido-Kantokonkurso. En 2011 Sillanpää venkis finnan kantokonkurson *Syksyn sävel*. En 1996 estis fondita lia adeptoklubo, kio estis nuligita en 2018. En 2006 Sillanpää rakontis, ke li estas gejo kaj lia eksa amanto estis viro.

Krimoj
------

En 2017 finna gazeto Iltalehti rakontis, ke Sillanpää estis uzinta N-metilanfetimon kaj baldaŭ post ĝi veturinta aŭton en centro de Helsinko. Li rakontis, ke li estis uzinta N-metilanfetim̩on tri jarojn. En 2018 li estis kondamnita pri ebria veturado kaj tri drogaj krimoj. Samjare klariĝis ankaŭ, ke li posedis infanan pornografion. Sillanpää estas kulpigita ankaŭ pro seksa misuzo de infano.

* Kategorio Jari Sillanpää en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 735368
* GND: 115173974X
* VIAF: 1611151778253818130001
* ISNI: 0000 0001 3062 4840
* MBA: 973c00fb-ebdf-4436-a36b-8565fa32b82b
 |
La Diamantmuzeo en Bruĝo, je Ankelplein (angulo de Katelijnestraat kaj Oude Gentweg)
La **Diamantmuseum** (Diamantmuzeo) en Bruĝo, Belgio, estis fondita en 1999 laŭ iniciato de John Rosenhøj, dano loĝanta en Bruĝo. En ĝi montriĝas du facetoj apenaŭ konataj de la bruĝa historio: ĝia rolo kiel plej frua diamantcentro en Eŭropo, kaj kiel diamantprilaborejo en la 20-a jarcento.

Komerco dum la 14-a jarcento
----------------------------

Ekde la 14-a jarcento Bruĝo estis la plej grava urbo de la Malaltaj Landoj por komerco kaj prilaboro de diamantoj. Unu kialo estis la kortego de la Duklando Burgonjo, kiu dumtempe rezidis en Bruĝo. Kiam Antverpeno komence de la 16-a jarcento iĝis pli grava, ankaŭ la diamantsektoro migris tien. Laŭ legendo kiu eble havas historian bazon, iu Lodewijk van Berken (la nomo estas skribita diversmaniere, ankaŭ *Louis de Berquen*), de bruĝa origino, en 1456 en Antverpeno inventis metodon por prilabori diamantojn kiu unuafoje ebligis montri la plenan briladon.

Iama diamantprilaborejo de Alfons Thys je Wantestraat en Assebroek. Maldekstre la laborejo (nun meblovendejo), dekstre la vilao de la posedanto.

Prilaboro dum la 20-a jarcento
------------------------------

En 1909 la diamantindustrio en Bruĝo denove ekvivis. Alfons Thys (1874-1916) el Borgerhout fondis prilaborejon en Assebroek apud Bruĝo, verŝajne pro la salajroj kiuj estis malpli altaj ol en Antverpeno. Pluraj laboristoj liaj komencis propran entreprenon kaj en iu momento estis 15 diamantprilaborejoj en kaj ĉirkaŭ Bruĝo. La lasta estis fermita en 1970.

Ekspozicio kaj libro
--------------------

En 1993 Ludo Vandamme kaj John A. Rosenhøj aperigis libron pri la diamantindustrio en Bruĝo en la 14-a kaj 20-a jarcentoj. Al tio sekvis ekspozicio en 1995. Ekestis la ideo por krei muzeon kiu montros al la publiko la historiajn kaj la industriajn aspektojn.

Muzeo
-----

La muzeo malfermiĝis en 1999. La daŭra ekspozicio montras la historion de la uzo de diamantoj, ne nur kiel luksa objekto, sed ankaŭ en industrio. Vizitantoj povas rigardi diamantojn kaj ĉeesti demonstracion de prilaboro. Krome estas dumtempaj ekspozicioj. La muzeo ankaŭ posedas arĥivon pri la diamantsektoro.

Literaturo
----------

*Brugge diamantstad: diamanthandel en diamantnijverheid in Brugge in de 15de en de 20ste eeuw* (*Bruĝo Diamanturbo: diamantkomerco kaj diamantindustrio en Bruĝo en la 15-a kaj 20-a jarcentoj*). Ludo Vandamme kaj John A. Rosenhøj, 1993.

Eksteraj ligiloj
----------------

* www.diamondmuseum.be

Referencoj
----------

1. ↑  Het Volk, 4 decembro 1998: Brugge krijgt diamantmuseum (Bruĝo ricevos diamantmuzeon); Het Volk, 26 junio 1999: Brugge op de diamanttoer (Bruĝo diamantumas).
2. ↑  De Streekkrant, 11 junio 1993: Brugge, diamantstad (Bruĝo, diamanturbo).
**Vladislav AĈALOV**, ruse: *Владислав Алексеевич Ачалов* (naskiĝis la 13-an de novembro 1945 en Atamaŝ (Tatarstano), mortis la 23-an de junio 2011 en Moskvo) estis sovetia kaj rusa oficiro de la kirasita kaj aer-alteriĝa armeoj, en la jaroj 1989-90 komandanto de Mararmeo.

Biografio
---------

En 1966 finis Kazanan Tankan Altlernejon de Ruĝa Armeo. Soldatservon komencis kiel gvidanto de tanka plotono, poste gvidis roton de pezaj tankoj. En 1973, post fino de la Militista Akademio de Militaj Fortoj, estis nomumita anstataŭanto de komandanto, kaj en 1974 komandanto de artileria regimento en la 44-a Aer-Alteriĝa Divizio. De 1975 ĝis 1977 estis komandanto de la regimento de gvardio de aer-alteriĝa armeo, poste ĝis 1978 anstataŭanto de komandanto de la 98-a Aer-Alteriĝa Divizio de la Gvardio kaj ĝis 1982 komandanto de la 7-a Aer-Alteriĝa Divizio.

En 1981, kadre de planata tiam fare de konservativaj sovetiaj regopovoj la okupado de Pollando, estis alteriĝonta en Varsovio kiel komandanto de kantonmenta en Kovno la 7-a Aer-Alteriĝa Divizio. Februare 1981 alvenis Varsovion por esplora patrolo, kaj septembre lia taĉmento partoprenis militekzercojn "Oriento-81", dum kiu oni ekzercis i.a. amasan alteriĝon al malfronto de malamiko.

Vidu ankaŭ
----------

* Ryszard Kukliński


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 406312
* GND: 133547167
* LCCN: no2007140535
* VIAF: 61337138
* ISNI: 0000 0000 7880 8107
 |
La kolono de Julio, centre de la placo Bastille.
La **kolono de Julio** (france *Colonne de Juillet*) estas alta kolono staranta sur la placo Bastille en Parizo. Ĝi oficiale honoras la francan revolucion de julio 1830, kiu kaŭzis la falon de la franca reĝo Karlo la 10-a kaj la alvenon de Ludoviko-Filipo (ĝis la revolucio de 1848). La kolono do ne memorfestas la invadon de la malliberejo Bastille je la 14-a de julio 1789, kvankam tio estas diskonita opinio.

La kolono, kies starigo estis konsiderita ekde 1792, estis finfine konstruita ekde 1833 pro decido de Ludoviko-Filipo, kaj inaŭgurita en 1840.

La pinto de la kolono estas ornamita de bronza skulptaĵo fare de Auguste Dumont: la «Geniulo de l'Libereco».

Vidu ankaŭ
----------

* Placo Bastille
* Franca revolucio de 1830

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Kolono de Julio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* pluraj vidoj de la impresa "Geniulo de l'Libereco" kiu staras supre la kolonon Arkivigite je 2007-10-23 per la retarkivo Wayback Machine
*Herbstlicher Wald*, en la Kastela muzeo vajmara
**Theodor Joseph HAGEN** (naskiĝinta la 24-an de majo 1842 en Düsseldorf, mortinta la 12-an de februaro 1919 en Vajmaro) estis germana pentristo.

Vivo
----

Estante filo de komercisto li estis inter 1863 kaj 1868 disĉiplo de Oswald Achenbach ĉe la Ŝtata artakademio de Düsseldorf. Nur tri jarojn post studfino li sekvis vokiĝon al la Artlernejo vajmara kie li posteulis Max Schmidt zorgante pri klaso de pejzaĝpentremuloj. Li fariĝis direktoro en 1877 sed jam en 1881 li petis maldungiĝon por povi dediĉi sin tute al instruado.

Hagen malfermis al si la studadon de naturo laŭ la modelo de francaj pentristoj de realismo (ekz. Gustave Courbet) tra *paysage intime* de la skolo de Barbizon ĝis impresionismo. Li ne nur transdonis la sciojn sed ankaŭ volonte akceptis instigojn kaj ideojn de studentoj. Ekde 1885 Hagen pentris impresionisme, influite de sia lernanto Ludwig von Gleichen-Rußwurm. Hagen ne nur liberaere desegnis sed ankaŭ pentris. Dume en fruaj jaroj li trovis siajn motivojn ĉe Malsupra Rejno, en Vestfalio, je Eifel, ĉe Mozelo, ĉe Lahn kaj en Svisujo - estis nun inspirfonto la pejzaĝoj en la ĉirkaŭaĵoj de Vajmaro kaj Turingio. Unu lia plej belaj verkoj estas sendube *Die Windmühle* pri ventmuelejo apud Vajmaro (kiu videblas Vajmare en la Ŝtataj artkolektoj).

Ekde 1866 li sendis verkoj al ekspozicioj de Prusia akademio de artoj kaj de *Deutscher Künstlerbund*. Ekde 1876 lia verkaro ĉeestas Glaspalast (Munkeno). En 1893 li membris ĉe *Münchener Secession* kaj ekde 1902 ĉe Berlina secesio. Hagen estis unu el la plej gravaj pejzaĝistoj impresionistaj ĝuante la grandan ŝaton de Alfred Lichtwark, estro de Kunsthalle (Hamburgo). Lichtwark komisiis ĉe Hagen ankaŭ havenbildojn. Krome Hagen flegis akvaforton.

La hagen-aj verkoj admireblas en muzeoj de Vroclavo, Bukareŝto, Dresdeno, Düsseldorf, Erfurto, Hamburgo, Magdeburg, Munkeno, Poznano, Stutgarto kaj Vajmaro.

Fonto
-----

* Schmidt, Heinrich, "Hagen, Theodor" ĉe: *Neue Deutsche Biographie* 7 (1966), p. 481-482 (tie ĉi interrete)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Theodor Hagen en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* ligiloj ĉe DDB
* en la paĝaro de Klassik Stiftung Weimar
* "Chronisten der Landschaft" (ekspozicikatalogo, 2019)
**Vladivoj Tomek** (naskiĝis la 9-an de junio 1933 en Prago, mortis la 17-an de novembro 1960 samloke) - ĉeĥa skolto, gvidanto de kontraŭkomunista armita grupo en Ĉeĥoslovakio postmilite.

Vivo
----

Li lernis en gimnazio en Prago. Apartenis al skoltoj. Post transpreno de regopovoj fare de komunistoj fabruare 1948, engaĝiĝis en agado kontraŭ iliaj registaroj. Komence li pentris sur konstruaĵoj kaj muroj karikaturojn de konataj komunistoj kaj skribis kontraŭkomunistajn sloganojn. Ankaŭ disvastigis flugfoliojn. Poste, komence de 1951 kreis armitan grupon, kiun nomis "Othello". Krom propaganda agado ĝi estis atakonta funkciulojn de ĉeĥoslovakaj sekurecaj servoj Stb (Státní bezpečnost) kaj de aktivuloj de la komunista partio, ankaŭ eksplodigi konstruaĵojn kaj objektojn de publika uziteco. La grupo planis meti eksplodaĵon sub fervojan viadukton aŭ konstruaĵon de komunista partio en Prago. Ĝi ankaŭ planis forkapti ministron pri nacia defendo generalon Ludvik Svoboda. Neniu el la konceptoj realiĝis. 

Por akiri armilaron fine de decembro 1951 oni nur embuskis kontraŭ armea patrolo de 4 soldatoj, el kiu 1 unu estis mortigita, kaj la dua serioze vundita. En 1956 plimulto de la membroj revenis al normala vivo. Al la resto aliĝis tamen oficiro de ĉeĥoslovaka armeo leŭtenanto Ludvik T. Díky. La grupo aktiviĝis post eksplodo en Budapeŝto de kontraŭsoveta ribelo. Tamen limiĝis al propaganda agado. Pro manko de mono oni aranĝis atakon al kasisto, kiu devus veturigi monon, sed montriĝis, ke ĝin ne havas. La 18-an de decembro 1959 membroj de la grupo estis arestitaj. Post la proceso oni kondamnis ilin al puno de 2,5 ĝis 25 jaroj de mallibero kaj V. Tomek estis mortpunita. Verŝajne estis la lasta pafmortigito pro politikaj kaŭzoj. En 2001 en Prago estis malkovrita tabulo lin memoriganta.

Bibliografio
------------

* Lukáš Babka,Václav Veber, Za svobodu a demokracii III: Třetí (protikomunistický) odboj, Hradec Králové 2002

Eksteraj ligiloj
----------------

* Biografio de Vladivoj Tomek (ĉeĥe) kun la foto
* Rememoroj pri Vladivoj Tomek (ĉeĥe)
Rigardo al la Elektodistrikto Werdenberg de la Wildhaus-Pasejvojo
Mapo de la elektodistrikto Werdenberg
La **Elektodistrikto Werdenberg** estas administra unuo de Kantono Sankt-Galo en Svislando. Ĝi estis kreita post la akcepto de la kantona konstitucio de la 10-a de junio 2001.

La nova elektodistrikto estas identa kun la malnova distrikto Werdenberg, kiu ricevis sian nomon de la mezepoka urbeto kaj kastelo Werdenberg. La elektodistrikto havis 34 074 loĝantojn je la 31-a de decembro 2006 kaj ĝi kovras areon de 206.48 km².

Komunumoj en la elektodistrikto Werdenberg
------------------------------------------

La elektodistrikto Werdenberg konsistas el la sekvantaj 6 komunumoj:
  
La nombroj de loĝantoj datiĝas de la 31-a de decembro 2006.

* Buchs SG, 10564 loĝantoj
* Gams, 2989 loĝantoj
* Grabs, 6415 loĝantoj
* Sennwald, 4738 loĝantoj
* Sevelen SG, 4381 loĝantoj
* Wartaŭ, 4987 loĝantoj

Vidu ankaŭ
----------

* Urbeto kaj Grafejo Werdenberg

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rElektodistriktoj de Kantono Sankt-Galo |
| --- |
| maldekstraRejnvalo • Rorschach • Sarganslando • See-Gaster • Sankt-Galo • Togenburgo • Werdenberg • Wil |  |

 |



|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la elektodistrikto Werdenberg |
| --- |
| Buchs SG • Gams • Grabs • Sennwald • Sevelen SG • Wartau |  |

 |

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Urbeto kaj elektodistrikto Werdenberg** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

* Kategorio Werdenberg (elektodistrikto) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
*Tabuaj Vortoj en Esperanto*.
**Hèctor ALÒS i FONT** (en Esperanto-medio Hektor Alos i Font) naskiĝis en Barcelono la 9-an de decembro 1965. Li estas kataluna esperantisto kaj komputisto. Kiel junulara aktivulo, li prezidis Katalunan Esperanto-Junularon (1985-1987), redaktis ties gazeton *Kata Luno* (1985-1986) kaj kunredaktis *Freqüències* (1990-1993). Li estis elektita B-komitatano de TEJO (1986). Li laboris kiel dungito de Centro de Esperanto Sabadell (1986-1987), kie li oficis kiel sekretario. En Kataluna Esperanto-Asocio li agis plurfoje kiel sekretario kaj redaktoro de *Kataluna Esperantisto*. Ekde 2005 li estas estrarano de la IKEL.

Kun Kiril Velkov li redaktis duvoluman krestomation kun perfektigaj legaĵoj, *Ek al Leg'*!, kaj la furoran vortareton *Tabuaj Vortoj en Esperanto* (ambaŭ 1991). En 1997 li publikigis kun Jordi Carbonell i Pinyol la esperanto-katalunan vortaron *Diccionari essencial esperanto-català*. En 2010 li publikigis kun Francesc Poblet i Feijoo la Historion de Esperanto en la Kataluna Landaro. En 2009 li publikigis novajn versiojn de la aŭtomataj tradukiloj per la maŝintraduka sistemo Apertium de la kataluna kaj la hispana lingvoj al Esperanto, kaj en 2010 kreis tradukilon de la franca al Esperanto. Li partoprenis ankaŭ en la kreado de aŭtomataj tradukiloj por kelkaj minoritataj lingvoj, kiel la sarda, la okcitana kaj la arpitana.

Li estas tradukisto kaj kritikisto, membro de la Ibera Skolo[*mankas fonto*], multjara revizianto kaj korespondanto de la internacia magazino sendependa *Monato*.

Partoprenis en *La arto labori kune*, festlibro por Humphrey Tonkin, kaj *En la mondon venis nova lingvo*, festlibro por Ulrich Lins.

Recenzoj
--------

* Recenzoj de Hèctor Alòs i Font

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑  Nordfalk, Jacob kaj Alòs i Font, Hèctor (2011). ‘Apertium kaj Esperanto: Maŝintradukado al kaj el Esperanto per malfermitkoda platformo’, en Novoská, Katarína kaj Baláž, Peter (red) *Modernaj teknologioj por Esperanto*. Partizánske: E@I, pp. 117–125.
3. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2019-07-23. Alirita 2018-12-13.
4. ↑
5. ↑  A.F. "Arpitanio: La lingvo ekhavas sian aŭtomatan tradukilon"*Etnismo* n-ro 106, 31.12.2020, p. 21

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Hèctor Alòs i Font en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Libroj[*rompita ligilo*] de kaj pri Hèctor Alòs i Font en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo Arkivigite je 2007-12-21 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 24233
* GND: 102026148X
* LCCN: no2016139824
* VIAF: 169240247
* ISNI: 0000 0001 1822 430X
* BNE: XX1679444
 |
Moderna Trabant-prototipo jam ne fabrikito. **Werner LANG** (naskiĝinta la 23-an de marto 1922 en Bermsgrün, mortinta la 17-an de junio 2013 en Zwickau) estis germana inĝeniero kaj aŭtomobilkonstruisto.

Kariero
-------

Lang studis maŝin- kaj aŭtomobilkonstruadon ĉe la inĝenieraj lernejoj de Zwickau kaj Chemnitz kaj doktoriĝis ĉe la Teĥnika universitato de Dresdeno. En Italio li estis rezistmovadano dum 1944/45 kontraŭ la nazioj. En 1949 li ekdeĵoris ĉe la firmao Horch en Zwickau, kie li fariĝis direktoro teĥnika kaj en 1958, post la fuzio de Horch kaj Audi, ĉefkonstruisto. De 1970 ĝis 1983 li responsis por la plievoluigo de la Trabant-modeloj. Multaj planitaj prototipoj neniam estis realigitaj.

Flankaj agadoj
--------------

En 1960 Lang fondis ralio-grupon ĉe la Sachsenring-aŭtokurejo. En 2009 li publikigis libron kun etaj historioj kaj anekdotoj pri la historio de aŭtomobiloj en GDR kun la titolo: "Wir Horch-Arbeiter bauen wieder Fahrzeuge". Ĝis sia morto li kunlaboris en la dokumentado de la evoluo de la Trabant 601.

Premioj
-------

* 1954: Nationalpreis der DDR III. Klasse für Wissenschaft und Technik
* 1974: Nationalpreis der DDR II. Klasse für Wissenschaft und Technik
* 2008: Martin-Römer-Medaille der Stadt Zwickau

Eksteraj ligiloj
----------------

* Ĉio pri la Trabant-aŭtoj.
* Detala prezento de la patroj de la aŭtomarko Trabant. Arkivigite je 2013-06-11 per la retarkivo Wayback Machine
* Nekrologo kun foto.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 442994
* GND: 1021278653
* VIAF: 232696521
* ISNI: 0000 0004 0795 5678
 |
**Razen MANANDHAR** (nask. la 8-an de novembro 1978) estas aktivulo por infanaj rajtoj el Nepalo kaj Esperanto-vortaristo. En 2013 li laboras en *Central Child Welfare Board* Katmando, registara oficejo por protekti infanajn rajtojn.

Manandhar eklernis Esperanton en 1990 kaj ekde tiam daŭre estas kun la Esperanto-movado de sia lando. Li partoprenis en la Universala Kongreso de Esperanto en Seulo en 1994, en Jokohamo en 2007 kaj en Kopenhago en 2011.

En 1994 li ekverkis la unuan "Nepali-Esperanto-Vortaron" kun ĉ. 7000 artikoloj, kiun Nepala Esperanto-Asocio eldonis en 2009. Pro ĝiaj ligiloj al Reta Vortaro kaj artikoloj de Vikipedio ĝi estas avangarda.

Li verkis kaj eldonis libron "Vojaĝo en Muktinath" en 2009. Liaj libroj "Jen Japanio" kaj "Popolrakontoj de Nepalo" poste eldoniĝos.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Persona retejo de Manandhar ĉe Ipernity kun pluraj fotoj de la aŭtoro.
* Persona blogo de Manandhar ĉe blogspot.
* Oficiala kaj daŭra retejo de la vortaroj ĉe Nepala Esperanto-Asocio[*rompita ligilo*].
* Nepali-Esperanto-vortaro 2009[*rompita ligilo*] kiel elŝutebla pdf de 15,4 mb (120 paĝoj).
* Recenzo de la vortaroj.

* Razen Manandhar en Vikinovaĵoj (Liberaj novaĵoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 148704
 |
La **Filipina prareligio** estis esence politeisma kaj animisma.

Pli Malfruaj Monoteismoj
------------------------

Ekde la 9-a ĝis la 15a jarcentoj, per Arabaj komercistoj kaj misiistoj, la religio Islama disvastiĝis en la insularo Filipina. La plej forta influo estis en Mindanao, la plej suda regiono. Kiam venis la Hispanoj Katolikaj en la 16a jarcento, la Islama influo en la plej norda regiono, Luzono, estis embria; nur familioj elitaj konvertiĝis al la Islamo, religio monoteisma.

* Animisma pejzaĝo en Banaŭe, FilipinojAnimisma pejzaĝo en Banaŭe, Filipinoj
* Skulpturo de Buraq, mita besto el Islama Mindanao-insuloSkulpturo de Buraq, mita besto el Islama Mindanao-insulo
* Madono kaj Infano en la Katolika Katedralo en KalookanoMadono kaj Infano en la Katolika Katedralo en Kalookano

Pli Fruaj Politeismoj
---------------------

Estas spiritaj pejzaĝoj en Filipinoj.
Plejparte da la indiĝenoj en la Tagaloga regiono de Luzono ankoraŭ adoris la pli malnovan animisman religion politeisman. En ilia religio, la plej forta dio estis *Abba* aŭ *Bathala*, la kreanto de ĉio; tiu ĉi dio vivis en la tre malproksima loko de spaco eterna, kiu nomiĝis *Kaluwalhatian*.

### Dioj

Ĝis nun, oni aŭdas de la Tagalogoj, "Bahala na", kiu signifas, ke se io ajn okazas, la dio regas. *Bathala* estis la protektanto kaj nutranto de homoj. Ekzistis aliaj dioj: *Indianale*, la dio de la laboro kaj la bonaj agoj; *Dimangan*, la dio de la bona rikolto; *Amanikabli*, la dio de la maro; *Mayaari*, la protektanto de la Luno; *Hana*, la dio de la mateno; *Tala*, la dio de la steloj; *Ikapati*, la dio de la lando kaj la agrikulturo; *Mapulon*, la dio de la sezonoj; *Apolaki*, la protektanto de la Suno; kaj *Diam Masalanta*, la dio de la amantoj. La Tagalogoj kredis en la vivo post la morto. La animoj de la bonaj iris al *Maca*, la paco eterna. La animoj de la malbonaj iris al *Kasanaan*, la malpaco eterna, kiun la dio, *Sitan*, gardis. *Sitan* havis helpantojn diajn: *Mangangaway*, la dio de la malsanoj; *Manisilat*, la dio de rompitaj hejmoj; *Mankukulam*, la dio de la fajro; kaj *Huklaban*, la forta diino metamorfa.

Prafilipinanoj kredis je spiritoj aŭ animoj, kiuj nomiĝis *diwata* aŭ *anito*. Ili estis ĉie en la naturo.

### Aliaj Triboj

Aliaj triboj aŭ nacioj Filipinaj havis siajn proprajn diojn.

Fonto
-----

* Jocano, F. Landa. *Philippine Prehistory*. Sta. Ana, Manilo, Filipinoj: Community Publishers, Inc. 1975.
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por aliaj signifoj, bv. rigardi la apartigilan paĝon: Vojka |

**Vojka,** serbe **Војка,** hungare **Vajka** estas granda vilaĝo en Serbio, en aŭtonomio Vojevodio, en distrikto Srem (regiono), en municipo de Stara Pazova. 

Loko de la municipo en Serbio

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 54  km²
* Loĝantaro: 5012 en 2002
* Telefonprefikso: 22
* Aŭtokodo: ST

Geografio
---------

Vojka situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo, laŭ fervojo Beogrado-Novi Sad.

Mapo pri municipo Ruma

Historio
--------

La unua mencio pri la vilaĝo okazis en 1416, tiam apartenanta al Hungara reĝlando. Ĝis Traktato de Trianon la loko havis laŭvice hungaran, turkan kaj aŭstrian-hungaran kontrolojn, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio, fine al Serbio ĝi apartenis. En 2002 loĝis en Vojka 4608 serboj (92 %), 212 ciganoj, 28 jugoslavianoj, 25 slovakoj, 13 kroatoj kaj aliaj.

Vidu ankaŭ
----------

* Strukturo de Vojvodino

Fontoj
------

* Hungara kaj serba Vikipedioj
* Mapo pri Vojka
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por aliaj signifoj, bv. rigardi la apartigilan paĝon: Vojo (libro) |

Montara vojo kun turniĝoj en la francaj Alpoj
*Interstate 80*, la dua plej longa usona ekspresvojo, iras de Kalifornio ĝis Nov-Ĵerzejo
**Vojo** estas identigebla pado inter du aŭ pluraj geografiaj lokoj. Vojoj povas esti preparitaj, ekzemple per pavimo, por faciligi la suriradon, tamen tio ne estas deviga. Historie multaj vojoj estis rekoneblaj sen formalaj konstruaĵoj.

Laŭ Francisko Azorín **vojo** estas *Spaco trairota por sin movi de unu loko al alia. Loko speciale preparita por veturiloj aŭ piedirantoj. Spaco trairita de moviĝanta korpo.* Li indikas etimologion el la latina *via* (vojo). Kaj li aldonas la terminojn *fervojo*, por vojo kun reloj por vagonaro; *vojkruciĝo*, por loko, en kiu du aŭ pluraj vojoj renkontiĝas transverse; *vojforko*, aŭ *duforkiĝo*, por loko, kie unu vojo dividiĝas en du; subvojo, supravojo, akvovojo, tramvojo, ĉefvojo.

Tipoj kaj teĥnikoj
------------------

* Ŝoseo
	+ Pavimo
	+ Asfalto
* Aŭtoŝoseo
* Kanalo
* Fervojo

Konstruo de vojo

Gravaj vojoj
------------

* Beringio
* *El Camino Real*
* *Galeón de Manila*
* Jakoba vojo
* Rivero Janceo
* *Orient Express*
* Siberia fervojo
* Silka vojo
* Triangula komerco

Proverbo
--------

Ekzistas pluraj proverboj pri vojo en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof, inter ili:

* |  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** *Ju pli malproksimen la vojo, des pli da larmoj.* **"** |

 |
* |  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** *Kiu ĉe l' vojo konstruas, tiun ĉiu instruas.* **"** |

 |
* |  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** *Vojon batitan herbo ne kovras.* **"** |

 |

Referencoj
----------

1. ↑  Francisko Azorín, arkitekto, Universala Terminologio de la Arkitekturo (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 212.
2. ↑  Azorín, samloke.
3. ↑   Lernu. Arkivita el la originalo je 2011-12-25. Alirita 2008-11-14.

* Vojo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Vojo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Vojo en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)
* Vojo en Vikinovaĵoj (Liberaj novaĵoj)
* Vojo en ReVo
La **Vojo de la pentoza fosfato**, konata ankaŭ kiel **pentoza ciklo**, estas metabola vojo tre ligita al la glikolizo, dum kiu estas uzata la glukozo por generi ribozon, kiu estas necesa por la biosintezigo de nukleotidoj kaj nukleataj acidoj. Krome, oni atingas limigan povon en formo de NADPH kiu estos uzata kiel koenzimo de enzimoj propraj de la anabola metabolo.

Tiel, tiu metabola procezo, kiu estas regulita per insulino, havas duoblan funkcion, ĉar la glukozo estas uzata por formi NADPH, dum ĝi povas ankaŭ esti transformata en aliaj komponantoj de la metabolo, speciale pentozoj, uzataj por la sintezo de nukleotidoj kaj de nukleataj acidoj. Tiel, oni kreas ponton inter anabolaj kaj katabolaj vojoj de la glukozo.

La vojo de la pentoza fosfato okazas en la citosolo, kaj divideblas en du fazoj, nome la jenaj:

* **Oksidiga fazo**: oni generas NADPH.
* **Neoksidiga fazo**: oni sintezigas pentozan fosfaton kaj aliajn monosakaridajn fosfatojn.

Notoj
-----

1. ↑   Kruger NJ, von Schaewen A (junio 2003). «The oxidative pentose phosphate pathway: structure and organisation». Curr. Opin. Plant Biol. 6 (3): 236-46. PMID 12753973.

Bibliografio
------------

* Müller Stern, W. (2008)"Bioquímica: Fundamentos para Medicina i Ciencias de la Vida" Eld. Reverté, pp. 522-527.

* Kategorio Vojo de la pentoza fosfato en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 697466
 |
**Sándor Lederer** [ŝAndor], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Lederer Sándor** estis hungara ministeria oficisto, entreprenisto. Lia familia nomvarianto estis *Léderer*.

Sándor Lederer (la leksikonoj mencias ankaŭ aliajn datenojn) naskiĝis la  14-an de oktobro 1852(nun 1852-10-14) en Kiskunfélegyháza, li mortis la 28-an de novembro 1927 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Sándor Lederer devenis el juda familio. Li maturiĝis en gimnazio en Kecskemét, poste li akiris juran diplomon en Reĝa Universitato de Budapeŝto. Ekde 1878 li laboris en ministerio ĝis la pensiuliĝo en 1891. Intertempe li ricevis la titolon ministeria konsilisto, krome li havis premiojn. Ekde 1880 li kontribuis ankaŭ ekonomiajn artikolojn. Dum la emeritiĝo li fondis fabrikon kaj uzinon. Ekde 1900 li funkciis en la ĉefurba judeco, de 1910 ĝismorte li estis gvidanto de la ĉefurbaj judoj. Li multe helpis konstruadojn de sinagogoj.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Mezőgazdasági szövetkezetek* (1880)
* *A mezőgazdasági hitelszövetkezetről* (premiita verko, 1887)
* *Mezőgazdasági hitel* (1907)

Fontoj
------

* biografio hungare
* biografio hungare
* biografio hungare
* biografio hungare
* biografio germane

Referencoj
----------

1. ↑   wikidata
2. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 849152
 |



* Portalo pri Biografio
**Vojvoda Stepa,** serbe **Војвода Степа,** hungare **Endremajor** aŭ *Leónamajor* estas vilaĝo en Serbio, en provinco Vojvodino, en distrikto **Meza** Banato, en municipo de Nova Crnja.

Vojvoda Stepa troviĝas en (verda) Municipo Nova Crnja en Serbio
Mapo pri municipo Nova Crnja
Ortodoksa preĝejo de Vojvoda Stepa

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 47  km²
* Koordinatoj: 45°40′31″N 20°39'09″E
* Alto super marnivelo: 70 m
* Loĝantaro: 1720
* Poŝtkodo: 23219
* Telefonprefikso: 23
* Aŭtokodo: ZR

Situo
-----

Vojvoda Stepa situas sur ebenaĵo, laŭ flankovojoj, ĉefvojo Zrenjanin-Jimbolia preteriras. La rumana landlimo troviĝas 12 km-ojn.

Historio
--------

Precipe ekssoldatoj fondis tie vilaĝon en 1923, kiu loko post Traktato de Trianon apartenis al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj. La unua loknomo estis **Leonovac** honore al filino de bienulo, baldaŭe la nuna nomo estiĝis honore al generalo Stepa Stepanovicj. En 1941 la germana armeo okupis la komunumon ĝis 1944. En 2002 loĝis en Vojvoda Stepa 1720 homoj, (1584 serboj (92 %) kaj aliaj).

Vidindaĵoj
----------

* ortodoksa preĝejo

Vidu ankaŭ
----------

* Strukturo de Vojvodino
Laosa manĝaĵo en Luang Prabang
La **Laosa kuirarto** estas influita de la tajlanda- kaj la vjetnama kuirarto, en la ĉefurbo Vjentiano ankaŭ de la franca kuirarto. Ekzistas diversaj regionaj kuirartoj.

La baza nutraĵo en Laoso estas glurizo kaj fiŝo el la Mekongo. Oni manĝas rizon dum ĉiu manĝo de la tago.

La nacia manĝaĵo estas *Laap* (laose: ລາບ ankaŭ skribita kiel *Larb*), salato el marinita viando aŭ fiŝaĵo kun legomoj, spicherboj kaj spicoj. Viando kaj fiŝaĵo povas esti kuiritaj aŭ krudaj. Ĝi ankaŭ estas servata dum festaj okazaĵoj kaj nuptoj.

Por la matenmanĝo oni servas glurizon ofte kun sunsekigita bovaĵo kun salo kaj sukero. Komunaj krommanĝaĵoj estas *jao mak len*, pasto el kapsiketoj kaj fiŝaĵo, aŭ *padek*, peklita salita kaj fermentita fiŝaĵo, kio estas baza nutraĵo, freŝaj mangoj, raspita kokosnukso, tamarindofruktoj kaj frititaj ovoj. Krom rizo la ĉefmanĝaĵo ofte enhavas supon, legomojn kaj fiŝaĵo aŭ viando, samkiel akra spicherbosaŭco. Frandaĵoj ofte estas faritaj kun kokoslakto.

Ĉiu mastrumada unuo en Laoso havas pistujon, volbopaton kaj rizkuirilon kiu konsistas el bambua korbo kaj altan metalan kuirpoton plenigita per akvo.

Aldonaĵoj
---------

En la laosa kuirarto oni uzas multajn tipajn aldonaĵojn, kelkaj ekzemploj estas:

* **Spicoj kaj spicherboj**

* Tajlanda bazilio
* Aneto
* Eta galango (Alpinia officinarum)
* Stelanizo (Illicium verum)
* Fiŝsaŭco
* Galango
* Zingibro
* Kafrolimeo (Citrus hystrix)
* Ajlo
* Koriandro
* Kurkumo
* Limeo
* Pipromento
* Kapsiko
* Ŝalotoj
* Tamarindo
* Citronherbo

Tipaj manĝaĵoj
--------------

* *Laap* (*Larb*)
* *Tam Mak Hung*, verda papajosalato
* *Ping Sin*, rostita bovaĵo
* *Pin Kai*, rostita kokaĵo
* *Ua No Mai*, farĉitaj bambuoŝosoj
* *Keng No Mai Sai Yanang*, supo el bambuoŝosoj
* *Or Lam Nok Kho*, kuiritaj koturnoj
* *Keng Tom Yum Pa Kho*, fiŝosupo kun citronherbo
* *Sa Ton Sin Ngua*, bovaĵo
* *Or Lam Sin Kuay*, juna akvobubalo
* *Sai Ua Moo*, kolbaso el porkaĵo
* *Khao Poon Nam Phik*, rizo kun kapsiketosaŭco
* *Yum Kai Tom*, kuirita kokinaĵo
* *Pon Pa Leum*, fiŝaĵo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Laosa kuirarto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* angle New York Times Artikolo pri Laosa nutraĵo
* angle *Tradiciaj receptoj de Laoso* Arkivigite je 2010-03-26 per la retarkivo Wayback Machine
La **lago** de Cibakháza estas artefarita fiŝkaptista lago apud Tiso. Pli malgranda parto de la lago tuŝas ankaŭ vilaĝon Nagyrév.

Historio
--------

Dum reguligo de Tiso en 1856 oni tratranĉis la riverkurbiĝon. La rivero iĝis pli mallonga kaj pli rekta, dum Cibakháza perdis la riveron. Tamen restis la malnova riverbranĉo, kiu iĝis aparta lago. Fiŝkaptistoj profitas la lagon, pri malofte vintre oni rikoltas kanojn. Foje-foje ripozdomoj konstruiĝas laŭ la bordoj. Ĝuste ĉe Cibakháza estas ankaŭ banejo. Loke oni nomumas la iaman riverbranĉon *Morta Tiso.*

Priskribo
---------

La lago preskaŭ 17 km-ojn longas, averaĝe profundas 2 metrojn, la surfaco estas 1,4 km2, la akvovolumeno estas 2 milionoj kubmetroj. Ĝuste en Cibakháza oni konstruis ponton tra la lago, kiu praktike estas grandparte digo, tre malgranda parto estas simpla ponto. Tiel la akvo ne estas disigita, ŝanĝo de akvo povas okazi.

La fiŝkaptistoj metas fiŝidojn en la lagon, poste oni kaptas la kutimajn fiŝojn vivantaj en Hungario. Ankaŭ la kutimaj birdoj nestas ĉe la lago.

Fontoj
------

* datenoj
* datenoj
* datenoj kun fotoj

Lago de Cibakháza, en la alia flanko estas domoj de Cibakháza
Birdoj en la lago