recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
En mitologio, **ĥaoso** (aŭ **kaoso**) estas la prastato de la ekzistado, de kie aperis la unuaj dioj laŭ la greka mitologio. En la greka lingvo oni nomis ĝin *Χαος* aŭ *Χαεος*, kio signifas *nenieco okupata pro vakaĵo*, aŭ ankaŭ *Αηρ* (*aero*).

En ordinara lingvaĵo, **ĥaoso** estas plena malordo.

En matematiko kaj fiziko, **ĥaoso** estas la centra nocio de la ĥaosoteorio.

Teogonio
--------

Laŭ la Teogonio de Heziodo, Ĥaoso estis la unua baza dio aperinta en la universo. Poste ŝpruĉis Gaja (la Tero), Tartaro (la subtero) kaj Eroso (la vivgenerema amo), ne devenintaj de Ĥaoso, sed postaperintaj.

Ĥaoso troviĝis ĵus inter la Tero kaj la Ĉielo, forminte la unuan atmosferon. De ŝi (Ĥaoso estis ino) naskiĝis kelkaj aerdioj: Niksa (la nokto), Hemera (la tago), Erebo (la mallumo) kaj Etero (la lumo). Ŝi ankaŭ estis la patrino de la demonoj. Ŝi krome estis la diino de la destino, kun sia filino Nikso kaj ŝiaj nepinoj, la Moiroj.

Do, la Teogonio komencis kunigante bazan diojn kun la naturaj fortoj konitaj pro la homoj: la Tero, la ĉielo, la maro, ktp.

Laŭ Heziodo ekzistas du metodoj por krei novan vivon: dividiĝi aŭ seksunuiĝi kun aliaj dioj. Ĉiuj la dividiĝaperintaj dioj, escepte de Gaja, estis malbonaj konceptoj (la Morto, la Doloro, la Sarkasmo, la Mensogo, ktp.), kaj preskaŭ ĉiuj ili naskiĝis el la Nokto. Post tio, la generado de la dioj similas al la homa familia vivo, kun homaj sentoj kaj atributoj, krome de la unua personigo de la natura fortoj.

Aliaj tradicioj
---------------

Laŭ la tradicio de orfeismo, Ĥaoso devenis de Ĥrono kaj Ananko, sekve, ĝi starigis alia familia arbo.

Ovidio priskribis Ĥaoson simile al la nuna difino (tuta malordo).

Vidu ankaŭ
----------

* Kategorio Ĥaoso (mitologio) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Teorio de kaoso
* Kosmogonio
**Lee Wan-Yong** [li vanjon] estis korea ministro, kiu subskribis la japanan-korean aneksan traktaton, kiu metis Koreion sub japanan regadon en 1910.

Li naskiĝis en grava familio en provinco Gyeonggi-do, Lee plenigis tri jarojn en la Usono en 1887-1891, tiel li akiris internacian eksperton kaj vidpunkton. Li apartenis al reforma partio, kiu volis okcidentigi Koreion kaj malfermi la landon por internacia komercado kaj tio estis konsiderata kiel por-japana agado.

Lee estis grava registara ministro en tempo de la Traktato Eulsa de 1905 kaj estis la plej fervora apoganto de la pakto, kiu faris la Koreian Imperion al protektorato de la Japana Imperio. La traktato estis subskribita spite al volo de la korea imperiestro Gojong. Li estis – kiel eduka ministro - unu el la kvin traktatistoj de la Traktato Eulsa (plua ministroj estis Park Jae-soon, Lee Ji-yong, Lee Geun-taek, Gwon Joong-hyun).

Sub la japana rezident-generalo Ito Hirobumi, Lee estis ĉefministro en 1906-1910. Lee apogis abdikon de imperiestro Gojong en 1907, post kiam imperiestro Gojong provis denunci la Traktaton Eulsa ĉe la dua internacia Haga Paca Kongreso.

En 1910, Lee subskribis la japanan-korean aneksan traktaton kiu donis al Japanio tutan kontrolon super Koreio, spite al kontraŭargumentoj de la korea imperiestro Sunjong. Por lia kooperado kun la japanoj, Lee estis rekompencita kun adla titolo *hakushaku* (grafo) en 1910, kiu esti altigita al titolo *kōshaku* (markizo) en 1921.

Post sendependiĝo de Koreio ĉe fino de la dua mondmilito, la tombo de Lee malfermita kaj liaj restaĵoj suferis postmortan dis(part)igon, kiu estas konsiderata kie lal plej malgracia punado en la konfucea ideologio. Nomo de Lee Wan-Yong iĝis sinonomo de ‘perfidulo’ en moderna Koreio.

Lee neniam lernis la japanan lingvon kaj pensis kreon de iuforma personalunio de la du landoj (simile al Svedio-Norvegio aŭ Aŭstrio-Hungario).

* Kategorio Lee Wan-Yong en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 249853
* LCCN: n86133897
* VIAF: 60572045
* ISNI: 0000 0000 2732 9499
* NDL: 00626755
 |
Unukotiledonaj > Palmacoj

---

**Sukerpalmo** estas komuna nomo por kelkaj palmospecioj, kiuj uzeblaj por produkti sukeron. La du plej konata specio estas *Arenga saccharifera* kaj *Caryota urens*.

Oni ofte diras sukerpalmo specion „*Arenga saccharifera*" (aŭ *Arenga pinnata*) el la genro Arenga. Ĝi kreskas en orienta Hindio kiel alta, forta arbo kun larĝa pinta foliaro, kun simple pinataj folioj.

Oni manĝas ties foliojn kiel legomaĵojn, la fibroj de la petiolo donas pli frotajn fibrojn ol tiu de la kokosarbo. Oni faras el la suko, prenita el la infloreska akso vinon, sukeron. Oni antaŭ 100 jarojn eĉ eksportis tion. 

„Caryota urens" estas 12-16 m alta arbo. Ties trunkon kovras junaĝe la elskitaj petioloj, sed ĉe maljuna arbo la trunko estas glata kaj malseke tuŝante ĝi brulas kiel urtiko. Ĝi havas duoble pinatajn foliojn. La arbo (kiel ĉiu specio de la genro *Caryota*) floras nur unufoje dum la tuta vivo (*hapaxant*) kaj poste formortas.

Ĝi estas multflanke uzata kiel ĉiuj palmospecioj; se oni entranĉas la stamenan infloreskan akson, ĝi sekrecias sukerriĉan sukon, kiun oni uzas produkti vinon, sukeron. La frukto estas kaŝtangranda kun ruĝa, brulpika karno.

Vidu ankaŭ
----------

Betelo, areko, kateĉuareko, daktilpalmo, kokospalmo.
**Suijuano** (ĉine simpligite 绥远, tradicie 綏遠, pinjine *Suíyuǎn*, laŭ sistemo Wade-Giles *Suiyuan*) estis historia provinco de Ĉinio. La provinca ĉefurbo estis Guisui (now Hoĥoto). La mallongigo estis 綏 (pinjine: suí). La provinco kovris areon, kiu pli-malpli korespondas al la areoj de la nunaj eksterdistriktaj urboj Hoĥoto, Baŭtoŭo, Vuhajo, Ordoso, Bajan-Nuro, kaj partoj de Ulanĉabo, ĉiuj nun parto de la Aŭtonoma Regiono Interna Mongolio de Popola Respubliko de Ĉinio. La provinca nomo devenas de ĉefurba distrikto fondita en la dinastio Qing.

Komence de la 1930-aj jaroj, Suijuano okupiĝis fare de la armeo de la ŝanŝia militsinjoro *Jan Ŝiŝan*, kiu elminigis la provincan feron, regoganizis la provincajn financojn kaj sukcesis instigi unuafojan kultivigon de 4 000 akreoj, do 15 kvadrataj kilometroj, de antaŭe neuzita areo. La plejparton de tiu laboro faris ŝanŝiaj farmistoj-soldatoj sub gvido de retiriĝintaj eksaj oficiroj el la armeo de Jan. Dum la dua Ĉina-Japana Milito inter 1937 kaj 1945, parto de la Dua Mondmilito, la teritorio iĝis parto de la marioneta ŝtato *Mengĝjango* sub rego de la Japana Imperio. 

Dum la Ĉina enlanda milito en 1935, la komunista gvidanto Mao Zedong promesis al la mongolaj gvidantoj "unuigitan aŭtonoman administradon" kiu inkluzivus ĉiujn "historiajn" mongolajn teritoriojn ene de Ĉinio, interŝanĝe al mongola subteno kontraŭ la Kuomintango. Tiu promeso inkluzivis la deklaron ke "sub neniaj cirkonstancoj iu ajn alia [ne-mongola etna grupo] rajtu okupi la langon de la interna mongola nacio". Sed post la ĉina revolucio de 1949, la administrantoj de la oficiale "mongolaj" teritorioj kun hana plimulto - la plej granda el ili Suijuano kun pli ol 2 milionoj da loĝantoj - rezistis kontraŭ anekso fare de la nova Aŭtonoma Regiono Interna Mongolio. En 1954 Mao atingis kompromison, ke la mongoloj transprenu la administradon de Suijuano sed ke la lokaj hanoj ne estu elpelataj el la teritorio. La historiisto *Uradin Bulag* tiel notis ke "ironie", la mongolaj teritoriaj ambicioj pri Suijuano kaŭzis de la mongoloj iĝis "malgranda malplimulto ene de ilia propra [larĝigita] aŭtonoma regiono".
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Sukereŭkalipto** |
| --- |
|  |
| Folioj kaj ŝelo de sukereŭkaliptoFolioj kaj ŝelo de sukereŭkalipto |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Plantoj *Plantae* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Divizio: | Angiospermoj *Magnoliophyta* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Dukotiledonaj *Magnoliopsida* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Mirtaloj *Myrtales* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Mirtacoj *Myrtaceae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | Eŭkalipto *Eucalyptus* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
| Dunomo |
| ***Eucalyptus cladocalyx***F. Muell. |
|
|
|
|
|
|  |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Sukereŭkalipto  |

 |
| v • d • r |

La **sukereŭkalipto** (*Eucalyptus cladocalyx*; angle : *sugar gum*) estas eŭkalipto el Suda Aŭstralio. Ĝi estas nature trovata en tri diferencaj populacioj – en Flinders-Montaro, Duoninsulo Eyre kaj en Kanguru-Insulo. Sukereŭkaliptoj el Flinders-Montaro atingas altecojn de 35 m kaj havas la tipan "gum" –habiton – kun rekta trunko kaj krutaj branĉoj troviĝantaj ĉirkaŭ duonvoje supren. Ĉiu ĉefa branĉo finiĝas kun sia propra kanopeeto. Sukereŭkalipto estas komune kultivata por farmbienaj ventoŝirmiloj kaj por konstruligno. Tamen, arboj el Duoninsulo Eyre kaj Kanguru-Insulo estas multe pli mallongaj kaj ofte havas turditajn trunkojn.

Tiu aŭstralazia specio havas neniujn konatajn proksimajn parencojn ene de la eŭkalipta genro. Ĝi estas rimarkinda pro sia makulita bunta flava al oranĝkolora arboŝelo, nebrile grizaj-verdaj folioj kaj por la infloreskoj grupigitaj sur senfoliaj branĉetoj ene de la kanopeo. 

La malnova ŝelo estas glata kaj griza, deĵetante laŭmaniere de neregulaj pecetoj por eksponi la freŝan flavan-brunan ŝelon. 
Somere la floroj estas kreme blankaj. La kapsuloj estas barele al urne formitaj.

Bibliografio
------------

* angle Hall, Norman; R.D. Johnston; G.M. Chippendale 1975 : Forest trees of Australia, *Australian Department of Agriculture, Forestry and Timber Bureau*, Canberra, 334 p. pp. 82-83. ISBN O 642 98480 8
* angle Holliday, I. 2002 : A field guide to Australian trees (3rd edition), *Reed New Holland*.
* angle Cronin, L. 2000 : Key Guide to Australian Trees, *Envirobook*.

Vidu ankaŭ
----------

* Lofti-montaraj duonarbaroj

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Biologio |

* angle Rawlings, M. *Regional allozyme divergence in Sugar Gum, Eucalyptus cladocalyx*, 2005, Centre for Plant Biodiversity Research
* angle Sukereŭkalipto (*FloraBase*)
* angle Sukereŭkalipto (*Tropicos*)
**József Fülöp** [jOĵef fulop], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Fülöp József** estis hungara geologo, profesoro, membro (korespondanta en 1967, ordinara en 1976) de Hungara Scienca Akademio, membro (ekstera en 1980) de Aŭstra Scienca Akademio.

József Fülöp  naskiĝis la 20-an de januaro 1927 en Bük. Li mortis la 13-an de aprilo 1994 en Budapeŝto.

Biografio
---------

József Fülöp frekventis mezlernejojn en Kapuvár kaj Sopron, poste universitaton en Budapeŝto inter 1946-1952. Post la diplomo li restis samloke por instrui en Universitato Eötvös Loránd, baldaŭe li laboris en geologia instituto. Li ankaŭ instruis en la universitato inter 1970–1984, li estis katedrestro inter 1984–1994, krome rektoro inter 1984–1990. Li atingis la sciencan gradon PhD en 1957, li doktoriĝis en 1962 antaŭ la akademio. Li longe estis ĉefredaktoro de fakrevuo *Acta Geologica*. Li ricevis premiojn kaj medalojn inter 1960-1990.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *A tatai mezozoós alaphegység földtani vizsgálata. – A bakonybéli glaukonitos terület földtani és kémiai vizsgálata* (1954)
* *Teljes juraszelvény a Vértes-hegységből* (1965)
* *Új perspektívák a hazai földtani kutatás előtt* (Novaj pespektivoj antaŭ la enlanda geologia esplorado), (1975)
* *Az ásványi anyagok története Magyarországon* (1984)
* *Magyarország geológiája. Paleozoikum. I–II.* (1990–1994)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Preĝejo de San Antonio de Padua.
**Antonio Nariño** estas la *localidad* numero 15a de la Ĉefurba Distrikto Bogoto, Kolombio. Ĝi troviĝas en la sudo de la urbo. Ĝia nomo devenas de la politikestro pionira de la sendependiĝo Antonio Nariño.

Ekonomio
--------

En la kvartalo Restrepo, kie estas granda komerca aktiveco, estas ankaŭ multaj malgrandaj entreprenoj fabrikantaj de ŝuoj. La komerca centro Centro Mayor troviĝas en la kvartalo Villa Mayor. Granda parto de Antonio Nariño estas loĝantaro de meza klaso.

Limoj
-----

* *Norde*: Suda Aŭtoŝoseo, Calle 8 Sur kaj Avenida Primera, kun Puente Aranda kaj Los Mártires
* *Sude*: Avenida Primero de Mayo kaj Carrera 27, kun Rafael Uribe Uribe
* *Oriente*: Carrera 10ª, kun San Cristóbal
* *Okcidente*: Calle 44 Sur, kun Tunjuelito

Geografio
---------

La *localidad* troviĝas separita de la Orientaj Montoj de la urbo pere de la *localidad* San Cristóbal. Ĝi estas ĉefe ebena, prezentante malfortan klinon de oriento okcidenten, kie estas la meza fluejo de la rivero Fucha, kiu estas ĝia ĉefa hidrografia trajto.

Kvartaloj
---------

Hay 16 kvartaloj, grupigitaj en du UPZ: 

**UPZ Ciudad Jardín**: Policarpa, Caracas, Ciudad Berna, Ciudad Jardín, Sevilla, Luna Park kaj La Hortúa.

**UPZ Restrepo**: Restrepo, Villa Mayor, San Jorge Central, Cinco de Noviembre, Eduardo Freí, San Antonio, La Fragua, La Fraguita, Santander.

Pere de la dekreto 606 de 26a de julio 2001 oni deklaris nacia heredo la preĝejo de San Antonio de Padua kaj la Orfejo de San Antonio, konstruaĵoj de la 1920-aj jaroj.

Bibliografio
------------

* Diversaj aŭtoroj, eldonisto Fabio Puyo Vasco, Historia de Bogotá 3 tomos: Tomo I - Conquista y Colonia, Tomo II - Siglo XIX, Tomo III - Siglo XX, Bogotá, 2007. ISBN 978-958-8293-31-8.
**Dániel IRÁNYI** estis hungara politikisto.

Foto pri Dániel Irányi de 1892
Li naskiĝis en Toporc, en la 24-an de februaro 1822, li mortis en Nyíregyháza, en la 2-an de novembro 1892. Lia origina familia nomo estis **Halbschuh**, sed ekde 1842 li elektis negermanan formon por apogi la hungaran ideon.

Li frekventis lernejojn en Eperjes, Késmárk kaj Rozsnyó. En 1844 en Pest li iĝis advokato. Li konatiĝis kun Lajos Kossuth kaj aliĝis al junuloj, kiuj aranĝis la revolucion en 1848. Post la revolucio li iĝis parlamentano kaj fervora fidelulo de Kossuth. Post fiasko de la liberecbatalo li estis kondamnita je morto (eĉ li simbole estis pendumita), sed li sukcese rifuĝis al Parizo. Tie li vivtenis sin, kiel ĵurnalisto, sed ankaŭ tie apogis Kossuth-on. En 1868 li elektiĝis parlamentano de Pécs, tio nuligis la kondamnon, tial li hejmenvenis. En Budapeŝto li iĝis partiestro.

Memoraĵoj
---------

* skulptaĵo en Budapeŝto de 1904 kaj ornama tombo
* stratoj en Esztergom kaj en Budapeŝto

Tombo de Dániel Irányi

* Kategorio Dániel Irányi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 366495
* GND: 12457422X
* LCCN: nb2014022963
* VIAF: 15708389
* ISNI: 0000 0000 7867 5084
* SUDOC: 067061400
 |
**Dániel Hamvas** [hamvaŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Hamvas Dániel** estis hungara voĉoaktoro, tradukisto, scenaristo, televizia anoncisto.

Dániel Hamvas  naskiĝis la 25-an de januaro 1980 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Dániel Hamvas frekventis bazlernejojn en pluraj lokoj, eĉ en Anglio, gimnazion en sia naskiĝurbo. Li kelkfoje havis rolojn kaj en teatroj, kaj en filmoj. Li akiris komunikadan diplomon en Usono. Ekde 1990 li plej ofte estas voĉoaktoro. Li estas anoncisto de de la hungara eldono de Cartoon Network, krome li havas memstaran programon en malgranda radio.

Elektitaj tradukitaj libroj
---------------------------

* *Verdák*
* *A hihetetlen család*
* *A legelő hősei*

Scenarlibroj
------------

* *Rózsaszín sajt* (debuto, 2009)
* *Dumatúra* (2012)

Dubladaj roloj
--------------

* en eksterlandaj filmoj hungaraj voĉoj de Patrick Flueger, Kyle Gallner, Paul Wesley kaj aliaj
* hungaraj voĉoj de desegnaj filmoj

Fontoj
------

* datenaro
* hungarlingva biografio kun foto
**CSÁNYI Dániel** (ĉa:nji) estis hungara matematikisto, hidrologo-inĝeniero, membro (korespondanta en 1863) de Hungara Scienca Akademio. Li naskiĝis en Nagybánya la 20-an de januaro 1820 kaj mortis en Debrecen la 20-an de januaro 1867.

Biografio
---------

Dániel Csányi studis en teknika akademio de Vieno kaj en *Inĝeniera Instituto* de Pest (urbo). Dum la landkunveno de 1843-a jaro li estis sekretario de István Széchenyi. Li laboris ĉe la reguligado de Tibisko; en 1849 kiel teknikoficiro je komisio de György Klapka li gvidis la fortikaĵlaborojn de Komárom, pro tio li estis kondamnita por 12 jaroj al fortikaĵmalliberejo. Li elliberiĝis en 1857. Ekde 1861 li instruis en Debrecen la superan geometrion kaj astronomion. En 1861 li estis landkunvena deputito.

Verkoj
------

* *A számtan elemei* (Debrecen, 1859);
* *Rövid tájékozódás a mértan rendszere felett* (Debrecen, 1856).

Bibliografio
------------

* Cs. D. (Vasárnapi Újság, 1867. 10. sz.)

Fonto
-----

* Magyar Életrajzi Lexikon

* Kategorio Dániel Csányi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Gyula Kadocsa** [djula kadoĉa], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kadocsa Gyula** estis hungara entomologo, mezlerneja kaj universitata instruisto. Lia origina familia nomo estis *Kaufmann* ĝis 1905.

Gyula Kadocsa  naskiĝis la 20-an de februaro 1880 en Magyarkimle, li mortis la 11-an de februaro 1962 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Gyula Kadocsa frekventis gimnazion en Győr, poste li akiris diplomon en Ekonomia Akademio (Magyaróvár) en 1902. Post siaj studoj li instruis 2 jarojn en agrikultura lernejo en Hódmezővásárhely, poste li estis asistanto en la akademio. En 1909 li eklaboris en Budapeŝto en la entomologia stacio, kies nova nomo estis esplora instituto pri protektado de kreskaĵoj en 1932. Li estis subinstitutestro ekde 1937, ekde 1941 institutestro. Li longe gvidis en la lando protektadon kontraŭ la terpomaj skaraboj. Inter 1919–1941 li instruis ankaŭ en hortikultura mezlernejo, inter 1934-1949 en Reĝa Teknikuniversitato palatino József kiel privata instruisto. En 1947 li atingis la instruan rangon titulara eksterordinara profesoro. En 1945 li pensiuliĝis, sed li ĝismorte helpis laborojn de la instituto. Li ricevis premion en 1954, en la sekva jaro premion Kossuth. En 1957 li doktoriĝis.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Konyhakerti növényeink állati ellenségei* (1924)
* *Mezőgazdasági növényeink fontosabb állati ellenségei* (1925)
* *Gazdasági állattan. A hasznos és kártevő állatok ismertetése* (1929)

Memorigiloj
-----------

* strato en Mosonmagyaróvár

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio Arkivigite je 2016-11-09 per la retarkivo Wayback Machine

* Kategorio Gyula Kadocsa en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
*Ne konfuzu kun Dániel Ércsei!*

**Dániel Ercsei** [erĉei], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Ercsei Dániel** estis hungara filozofo, profesoro, membro korespondanta de Hungara Scienca Akademio (1828). Lia nomo laŭ la malnova ortografio aperis ankaŭ *Erchey* aŭ *Ertsei*.

Dániel Ercsei  naskiĝis la 24-an de julio 1781 en Mezőtúr. Li mortis la 23-an de februaro 1836 en Debrecen.

Biografio
---------

Dániel Ercsei frekventis bazlernejon en sia naskiĝurbo, poste li plulernis en Debrecen kaj Göttingen. Li ekinstruis filozofion kaj juron en Debrecen en 1803. En 1821 li ekhavis postenon en urbestraro de Debrecen. En 1828 li partoprenis en redaktado de statuto de MTA. Fine li havis postenojn en diversaj departementoj kaj diocezoj.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Dissertatio inauguralis in qua summa systematis dynamici in physica disciplina capita exponuntur et pensitantur* (1805)
* *Philosophia* (Filozofio) (1813–1817)
* *Statistica* (Statistiko) (1814)
* *Philosophia históriája* (Historio de filozofio) (1825)

Fontoj
------

* biografio hungare
**ISTVRÁNFFI Gyula** (iŝtva:nfi djula), ĝis 1886 **Schaarschmidt Gyula**, estis hungara botanikisto, mikologo, vinberkulturisto, universitata profesoro, ano de MTA naskita en Koloĵvaro la 5-an de aprilo 1860 kaj mortinta en Budapeŝto la 16-an de aŭgusto 1930.

Biografio
---------

Gyula Istvánffi studis en la universitatoj de Koloĵvaro kaj Bonn, doktoriĝis en 1881 en Koloĵvaro, en 1882 li havigis diplomon de instruisto. En jaroj 1881–85, poste inter 1887–89 li estis asistanto pri botaniko, en 1883 privatprofesoro. Inter 1885–87 li estis asistanto en la akademio de Münster apud Brefeld. En 1889 li estis gvidanto de la plantokolektaro de Hungara Nacia Muzeo, profesoro en Budapeŝto kaj Koloĵbaro. En 1902 kaj 1905 li ricevis la premion Thore de franca scienca akademio. Li aperigis preskaŭ 200 laboraĵojn. Li redaktis la perodaĵojn *Központi Szőlészeti Kísérleti Állomás és Ampelológiai Intézet Közleményei* (1900–14); *Évkönyvei* (1900–14) kaj franclingvan *Annales* (1900–14).

Verkoj
------

* *A magyar ehető és mérges gombák könyve* (Bp. 1899);
* *A Clusius-codex mykológiai méltatása* (Bp. 1899–1900; distingita ankaŭ de la franca akademio).

Fonto
-----

* Magyar Életrajzi Lexikon
**Dániel Pécsi** [pEĉi], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Pécsi Dániel** estis hungara tablotenisisto, mondĉampiono, kuracisto. Lia patro supozeble estis la samnoma hu:Pécsi Dániel.

Dániel Pécsi naskiĝis en 1895 en Túrkeve, li mortis la 2000??? en Hungario.

Biografio
---------

Dániel Pécsi akiris medicinan diplomon. Li vidis la tablotenison kiel formo de malstreĉiĝo kaj tiu sporto ofte helpis lin renaskiĝi por povu koncentriĝi pri sia medicina laboro.

### Sporta kariero

Dániel Pécsi aĝis 17, kiam li estis jam hungara ĉampiono. Li estis resume hungara ĉampiono kvinfoje unuoble, virduope kaj teame inter 1912-1927. Li estis ankaŭ germana ĉampiono en 1928, eĉ li estis la unua en mondĉampionumoj en 1926 kaj 1928 trifoje virduope kaj teame.

Lia libro
---------

* *Az asztali tennisz-játék* (sub nomo Pécsi Dani, 1926)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto legebla pli malsupre
* biografio germane
* rezultoj

Referencoj
----------

1. ↑   datenoj

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 820596
 |


* Portalo pri Biografio
Pri la komunumo
---------------

 **Oftringen** (en Esperanto ankaŭ **Oftringo**) estas urbo kaj komunumo en la distrikto Zofingo de Kantono Argovio, Svislando. Kun 11782 loĝantoj je la 31-a de decembro 2008 ĝi estas la plej granda komunumo de la distrikto.

Geografio
---------

Oftringen situas nordoriente de la rivero Wigger, alfluanto de Aro. La komunumo ne konsistas el kohera vilaĝo sed el disaj setlejoj, kies sudaj kunkreskis kun la urbo Zofingo. Al Oftringen apartenas la vilaĝo Künglodingen.

La teritorio de laq komunumo etendiĝas sur areo de 12,87 km², de kiuj 4,52 estas kovritaj de arbaro kaj 3,44 km² de konstruaĵoj. La plej alta punkto de la komunumo situas sur la monteto *Säli* je alteco de 664 m s.m. kaj la plej malalta punkto je alteco de 405 m s.m. ĉe la bordo de la rivero *Wigger*.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Oftringen limas en nordo al la soloturnaj komunumoj Olten, Starrkirch-Wil, Dulliken kaj Walterswil, en oriento al Safenwilen sudo al Zofingo kaj Strengelbach, en sudokcidento al Rothrist, kaj en nordokcidento al Arburgo.

Trafiko
-------

La stacidomo *Arburgo-Oftringo* (germane *Aarburg-Oftringen*) situas sur la limo inter la du komunumoj. De tie regionaj trajnoj trafikas al Olten, Langenthal kaj Lucerno.

En la sudo de la komunumo troviĝas la aŭtovojtriangulo *Wiggertal*, kie la svisa aŭtovojo A2 disbranĉiĝas de la svisa aŭtovojo A1. En Oftringen kruciĝas ankaŭ la du gravaj kantonaj ĉefvojoj de Bazelo al Lucerno kaj de Berno al Zuriko.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Oftringen datiĝas el la jaro 924 kiel *Ofteringa*.

Dum mezepoko Oftringen estis posedaĵo de la Grafoj de Froburgo kaj poste de la Grafoj de Kiburgo kaj fine de la Habsburgoj. En la jaro 1415 la Svisa Ĵurkomunumo konkeris Argovion, kaj Oftingen fariĝis servuto de la urbo Berno. Ĝis la Helveta Revolucio en la jaro 1798 ĝi apartenis al la berna voktejo Arburgo. Post la proklamo de la Helveta Respubliko Oftringen estis integrita al la distrikto Zofingo en la nove fondita Kantono Argovio.

Komunuma partnereco
-------------------

Oftringen havas komunuman partnerecon kun la komunumo Filet en Kantono Valezo.

Vidu ankaŭ
----------

* Aarburg-Oftringen (stacidomo)
* Küngoldingen (stacidomo)
* Walterswil-Striegel (stacidomo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la komunumo Oftringen
* Oftringen en la Historia Leksikono de Svislando

* Kategorio Oftringen en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Zofingo |
| --- |
| Arburgo • Attelwil • Bottenwil • Brittnau • Kirchleerau • Kölliken • Moosleerau • Murgenthal • Oftringen • Reitnau • Rothrist • Safenwil • Staffelbach • Strengelbach • Uerkheim • Vordemwald • Wiliberg • **Zofingo** |  |

 |


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 306818
* GND: 4390917-6
* VIAF: 5227152988210312790008 167830381, 5227152988210312790008
* BNF: 15114750p
 |
**Gyula Justh** [djula just], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Justh Gyula** estis hungara politikisto, juristo, nobela juĝisto, parlamentano, parlamentestro, partiestro. Lia frato estis Zsigmond Justh.

Gyula Justh en 1905
Gyula Justh  naskiĝis la 17-an de januaro 1850 en Hungara reĝlando en Necpál (nuntempa Necpaly en Slovakio). Li mortis la 9-an de oktobro 1917 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Gyula Justh post la jura diplomo en 1876 estis nomumita nobela juĝisto en Distrikto Gyula. Li postulis la plenan sendependecon, tial post 2 jaroj li estis forigita. Li okupiĝis nur pri sian bienoj. Inter 1884 kaj 1917 li estis parlamentano seniterrompe, kie li estis partiestro kaj signifa figuro de la sendependaj streboj. Inter 1905-1909 li estis parlamentestro. Dum la 1-a mondmilito li estis malsana.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Beszédei* (Paroladoj), (1913)

Memorigiloj
-----------

* stratoj en Békéscsaba kaj Makó Strato Gyula Justh

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 1-a punkto)
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio

* Kategorio Gyula Justh en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 528561
* GND: 1012930025
* VIAF: 171336106
* ISNI: 0000 0001 2043 0807
* SUDOC: 166706485
 |
La **kvina postulato** (aŭ **aksiomo de paralelaĵoj**) de la de Elementoj de Geometrio de Eŭklido estas grava postulato, ĉar sen ĝi oni ne povas pruvi la plej fundamentajn propoziciojn de la Geometrio. Ekzemple, se oni ne agnosku la kvinan postulaton, oni ne povas pruvi ke la sumo de la tri anguloj de triangulo estas egala je 180 gradoj (la grekoj dirus "egala je du ortaj anguloj").

Ĉi tiu estas la fama kvina postulato:
"Se rekto incidanta sur du rektoj faras ke la internaj anguloj de la sama flanko estu malpli larĝaj ol du ortaj anguloj, la du senĉese plilongigataj rektoj rekontiĝos en la flanko en kiu estas la anguloj kiuj estas malpli larĝaj ol du ortaj."

Ekzistas multaj ekvivalentaj vortigoj de la postulato.

Multaj matematikistoj provis derivi la postulaton el la kvar unuaj aksiomoj de Eŭklido, sed malsukcesis. En 1826 Nikolaj Ivanoviĉ Lobaĉevskij prezentis alternativan geometrion, nome hiperbola geometrio, kiu plenumis la kvar unuajn aksiomojn, sed ne la kvinan. Per tio li pruvis, ke tiu ĉi estas sendependa de la aliaj. Laŭdire jam Carl Friedrich Gauss eltrovis tion, sed ne publikigis.

* Kategorio 5-a postulato en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Dudirekta teksto** estas teksto, en kiu la skriba-lega direkto povas varii. Praktike tio signifas, ke la teksto havas partojn legatajn de maldekstre dekstren kaj partojn legatajn de dekstre maldekstren.

Historie, komputiloj unue subtenis nur latinan skribon, legatan de maldekstre. La prezentado de la araba, hebrea kaj aliaj skriboj legataj de dekstre estis malfacila, ĉar nek aparatoj nek programoj estis preparitaj por ili. Praktike tiaj tekstoj estas almenaŭ potenciale dudirektaj, ĉar ili povas enhavi nombrojn en eŭropaj ciferoj, kiuj estas ĉiam legataj de maldekstre.

Unikodo normigas regulojn por la prezenta direkto de signoj. Ekzistas pluraj klasoj de signoj, ekzemple:

* signoj ĉiam legataj de maldekstre
* signoj ĉiam legataj de dekstre
* divers-specaj ciferoj
* signumaj signoj (+, −)
* signoj, kiuj akceptas la legdirekton de sia ĉirkaŭo, ekzemple kelkaj interpunkcioj kaj la inter-vorta spaceto
* ktp.

Modernaj tekst-prilaboraj kaj tekst-prezentaj programoj kapablas prezenti dudirektajn tekstojn.

Eksteraj ligiloj
----------------

* La du-direkta algoritmo de Unikodo (en)
Pontoj ĉe Newcastle-upon-Tyne
**Tyne** estas rivero en nordorienta Anglio, formata de la kunfluo, proksime al Hexham, Northumberland, de la Norda Tyne kaj la Suda Tyne. La kunfluejo nomiĝas *la kunveno de la akvoj*.

La fonto de la Norda Tyne situas ĉe la landlimo inter Anglio kaj Skotlando. Tiu de la Suda Tyne situas en Kumbrio. De Hexham la rivero fluas tra Corbridge, apartigas Newcastle-upon-Tyne de Gateshead kaj Jarrow de Wallsend, kaj eniras la Nordan Maron inter South Shields kaj North Shields. Dum la malfrua 19-a jarcento kaj la frua 20-a jarcento la malsupraj etendaĵoj de la Tyne estis grava centro de ŝipkonstruo, kaj ankoraŭ restas ŝipkonstruejoj en South Shields kaj Hebburn.

Ĉar la Tyne fluas proksime al karboterenoj, ĝi estis uzata por eksporti karbon de la 13-a jarcento al la malfrua 20-a jarcento. Nuntempe South Shields estas import-haveno por ĉirkaŭ du milionoj tunoj da karbo jare.

Alfluantoj de tiu ĉi rivero estas la riveroj Derwent kaj Dono.

* Kategorio Rivero Tyne en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 277467
* GND: 7708260-6
* LCCN: sh85139090
* VIAF: 315149320
* SUDOC: 193994860
* BNF: 17098425c
 |
La ogama alfabetoLa ogama alfabeto
**Ogham**- aŭ **Ogam** aŭ **Ogum**-skribo (Ogamo, ogumo) estas alfabeta skribsistemo el la 4-a jarcento en la gaela (irlanda) kaj pikta lingvoj. Laŭ la irlanda tradicio, oni skribis ĝin sur arbon, sed pruvaĵo pri tio ne postrestis.

Ĝia plej simpla formo konsistas el kvar-streka sistemo, en kiu ĉiu entenas 1-5 strekojn, tiel signante entute 20 literojn. La literoj estis ĉizitaj en randon de la ŝtono, vertikale unu apud la alian aŭ de dekstro al maldekstro.

La kvina, kvinlitera garnituro estiĝis plej verŝajne pli poste kaj nomiĝas *forfeda* („aldonaj literoj").

La origino de la ogamo estas pridiskutata: kelkaj sciencistoj vidas rilaton al la runoj kaj al la etruska skribo, aliaj supozas, ke ĝi estiĝis per transformo de la latina aboco. Ĉar ĝi entenas signon por la sonoj *h* kaj *z*, kiuj mankas en la irlanda lingvo, ĝi estas ne tute irland-devena.

La ogamaj skribaĵoj estas tre mallongaj, ili plej ofte konsistas el nomo kaj loknomo. Ekzistas 375 ogamaj surskriboj, el kiuj 300 troviĝas en la nuna Irlando. La surskribojn en Kimrio kompletigas latina fonetiko aŭ traduko.

* Ogamo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Ogamo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 212755
* GND: 4359722-1
* LCCN: sh85094245
* SUDOC: 031888313
* NKC: ph462057
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  Polurinda artikolo | Ĉi tiu artikolo bezonas **poluradon**, ĉar ĝi montras stilajn kaj/aŭ gramatikajn kaj/aŭ strukturajn problemojn, kiuj ne konformas al stilogvido.

---

La priskribo de la problemo troviĝas ĉi tie. Bonvolu ŝanĝi la enhavon por plibonigi la artikolon. |

La rivero **Sankta Antonio** , en hispana**río San Antonio** kaj en portugala *Santo Antônio*, estas rivero de Sudameriko kiu utilas de lanslimo inter la provinco Misiones, en nordorienta Argentino, kaj Paranao, Brazilo.

Ĝi ekfluas ĉe «Paraje Cerro Siete» (argentina flanko) proksimume ĉe 7 km de San Antonio (Departemento General Manuel Belgrano, Provinco Misiones) kaj de la brazila urbo Santo Antônio do Sudoeste. Ĉe la ekfluolo estas markilo, konstruita el ŝtonoj, kiu markas la ekfluon de la rivero kaj la landlimon inter ambaŭ landoj. Post flui ĉirkaŭ 7 km, troviĝas la Internacia Trapasejo "San Antonio (Arg) - Santo Antônio" (Br); kaj plufluas norden ĝis elfluo en la Rivero Iguazú en la loko konata kiel *Dos Fronteras* (Du landlimoj).
**Kirko Laboristo Sankta Jozefo** estas romkatolika historia monumento en Hungario, en urbo Pécs, en la iama vilaĝo Málom.

Historio
--------

La romanika duonronda absido kaj parto de la navo devenis el la 12-a jarcento. Dum la gotiko en la 15-a jarcento la navo estis pligrandigita, krome nova pordo konstruiĝis. Dum dominado de turkoj la preĝejo restis netuŝata, nedetruita. Detruetoj okazis pro sismo en la 1750-aj jaroj. Oni pligrandigis la kirkon denove en la 18-a jarcento. En la frua 19-a jarcento oni konstruis sakristion kaj turon. En la 1970-aj jaroj la kirko estis plene renovigita, baldaŭe parte.

Konstruaĵo
----------

La kirko situas sola sur monteto apud jam neuzita tombejo. En mezo de la fasado estas la enirejo, pli supre la turo altiĝas. Interne troviĝas la altvaloraj freskoj, kiuj prezentas ekzemple Kriston kaj apostolojn. Restis ankaŭ partoj de skulptaĵoj.

Kermeso okazas en la 1-an de majo.

Fontoj
------

* hungare kun foto
* hungare kun fotoj
* hungare
* hungare kun fotoj


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
La termino **ezker abertzalea** estas uzata por referenci al la partioj aŭ organizaĵoj de eŭska naciisma ideologio, kiuj siavice estas de maldekstro, ĉu en formo de komunismo, socialismo aŭ socialdemokratio. En ĉi tiuj oni rimarkas ilian maldekstrisman karakteron kontraste kun la kutima tradicia karaktero, konservativa kaj kristan-demokrata de la koncerna kaj historie hegemonia partio de la eŭska naciismo, la Eŭska Naciisma Partio (PNV).

Maldekstra suverenista poluso
-----------------------------

En la lastaj tempoj, la naciismaj fortoj al la maldekstra de la Naciisma Partio Eŭsko estas debatido la konstitucio de suverenista poluso, kies fino estus peli la sendependeco de Euskal Herria. La propono inkludus al Batasuna, Eusko Alkartasuna (EA), Aralar kaj al la bazoj de la Eŭska Naciisma Partio, kaj ĝi ekskludus al la direkto de ĉi tiu lasta, montrante partianinoj de lia kreo la maldekstra *abertzale* eksterleĝigita kaj EA. Tamen, tiel EA kiel Aralar metis kiel antaŭa kondiĉo la malproksimigo de Batasuna de ETA kaj la ĉesas de la terorisma aktiveco de ĉi tiu. Same, de Aralar lasis klara lia ideo de ne interpreti la suverenista poluso en ŝlosilo de elekta fronto.

  

* Kategorio Ezker abertzalea en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **preĝejo Sankta Jozefo** estas romkatolika historia monumento en urbo Kalocsa (Hungario).

Kirko kaj monaĥinejo en 2019
Pordo

Historio
--------

József Kunszt invitis monaĥinejojn el Ĉeĥio al Kalocsa, samtempe li konstruigis kirkon, monaĥinejon kaj lernejon kune. Lajos Haynald pligrandigis ilin en 1890. En 1949 la monaĥinejoj estis forigitaj, ili vivis plu en Aŭstrio. En 1989 la kirko estis renovigita kaj denove alvenis monaĥinoj rericevantaj la preĝejon kaj monaĥinejon.

Preĝejo
-------

La preĝejo situas laŭ la trotuaro inter la lernejo kaj monaĥinejo. La fasado estas simetria, meze al enirejo funkcias, al kiu kelkaj ŝtupoj kuras. Super la enireja pordo estas granda rozvitralo, pli supre estas niĉo, en statuo pri Sankta Jozefo. La plej supre la kvadrata turo altiĝas. La ĉefaltara bildo prezentas Sankta Jozefon kun bebo Jesuo. La flankaj altaroj estas dediĉitaj al Sankta Antonio el Padovo kaj Sankta Maria. Menciindas la vitraloj.

Monaĥinejo
----------

La monaĥinejo estas duetaĝa konstruaĵo kaj rekte ligiĝas al la kirko. Apartenaĵo estas gimnastikejo ĉe la korto.

Lernejo
-------

La lernejo same estas duetaĝa konstruaĵo, sed la dua etaĝo konstruiĝis en 1911 fare de Gyula Városy. Nuntempe la konstruaĵo estas profana mezlernejo kun internato.

Kermeso okazas en la 19-an de marto. Pilgrimoj okazas inter majo-oktobro dimanĉe depost la 13-an.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* 


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Károly OLT** [kAroj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Olt Károly** estis hungara politikisto, ministro, parlamentano.

Károly Olt  naskiĝis la 24-an de majo 1904 en Kroatio en Zagrebo. Li mortis la 22-an de marto 1985 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Post Traktato de Trianon familio de Károly Olt translokiĝis al Budapeŝto, tial Károly Olt frekventis lernejojn en ambaŭ urboj. Li estis oficisto inter 1929-1944. En 1930 li aliĝis al komunistoj, tial post jaroj li estis kondamnita pli ol duonjaron. Li aliĝis ankaŭ al socialdemokratoj, ĉar tio ne estis malpermesita. En 1945 li estis elektita al la provizora parlamento kaj al municipo de Budapeŝto. En 1947 li estis elektita parlamenta deputito, eĉ 2 jarojn li estis ministro. Inter 1953 kaj 1967 li seninterrompe estis parlamenta deputito, krome li havis diversajn ŝtatajn kaj partiajn postenojn. Inter 1950 kaj 1956 li estis ministro pri financo. Li ricevis premion en 1948.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al litero O, poste serĉu la nomon)
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 512398
* GND: 127074635
* VIAF: 305116613
* ISNI: 0000 0004 1731 3900
* SUDOC: 090862201
* BNF: 10833186q
 |
**Glénic** estas franca komunumo lokita en la departemento Creuse kaj en la regiono Limoĝio. Ĝi havis 593 loĝantojn laŭ censo plenumita en 1999.

Geografio
---------

Glénic etendiĝas sur 27,60 km², kaj havis 593 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas nur 21 homoj po kvadrata kilometro. La vilaĝo situas en Creuse, kiu estas kampara, maldense loĝata franca departemento en la nordokcidenta parto de la Centra Masivo. 

La regiono ĉefe konsistas el malaltaj montoj kaj altebenaĵoj : la plej alta punkto de Glénic situas je alteco de 521 metroj.

Historio
--------

Antaŭ la franca revolucio de 1789 kaj la kreado de la departemento Creuse en 1790, Glénic apartenis al la franca graflando Marche. Ekde la fino de la 15-a jarcento ĝis proksimume la jaro 1900, tiu regiono estis fama fonto da migrantaj masonistoj, kiuj ĉiujare dum la plej varma periodo laboris en grandaj urbocentroj, precipe en Parizo.

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la vilaĝo S-ro Jean-Claude Chevaliéras, kiu do fariĝis la loka urbestro.

Monumentoj
----------

La loka preĝejo datiĝas de la fino de la 11-a jarcento. Ĝi estis fortikigita fine de Mezepoko.

La viadukto de Glénic estis konstruita por la fervojo inter Guéret kaj La Châtre : ĝi estis uzita nur inter 1906 kaj 1952.

Administrado
------------

Glénic apartenas al la kantono Guéret-Nord, kies ĉefurbo estas Guéret. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Guéret, unu el la du arondismentoj de la departemento Creuse.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Creuse
* Kantono Guéret-Nord
La **preĝejo Laborista Sankta Jozefo** estas sakrala moderna konstruaĵo en urbo Szerencs (Hungario).

Historio
--------

Oni decidis konstrui plian katolikan kirkon en 1993. Ĝi estis konsekrita fare de István Seregély en 2002. Post 2 jaroj la sonorilostablo estis konstruita, kien oni metis 3 sonorilojn.

Konstruaĵo
----------

La preĝejo situas sola en herbejo, sed antaŭ ĝi kaj iom maldekstre staras la sonorilostablo. En la simetria fasado meze la alta turo altiĝas super la plata. La turo (sen sonoriloj) fakte donas lumon al la navo. La urnotombejo situas sur la teretaĝo pro la alta grundakva nivelo. Ĝi estas kovrita, kaŝita per grundoplenigaĵo, kvazaŭ la kirko situus sur holmo. La ekstera urnotombejo estas rondirebla kaj protektita per supra ŝirmilo. La navo kuŝas sur la unua etaĝo, al kiuj du ŝtuparoj kuras. Interne estas videbla tre granda kruco kaj statuo pri Sankta Jozefo.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* hungare kun foto
* hungare kun foto
* hungare kun foto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Aktualaĵoj | Eventoj laŭ tago de jaro  

◄ |
9-a jarcento a.K. |
**8-a jarcento a.K.** |
7-a jarcento a.K. |
►  

◄ | 720-aj jaroj a.K. | 710-aj jaroj a.K. | **700-aj jaroj a.K.** | 690-aj jaroj a.K.  |
680-aj jaroj a.K.  |
►  

◄◄ | ◄  | -708  | -707  | -706  | **-705** |
-704 |
-703 |
-702 |
► |
►►



La jaro **705 a.K.** estis jaro de antaŭ la Julia kalendaro. En la Romia Imperio, ĝi estis konata kiel jaro 50 ekde la fondiĝo de Romo *("ab urbe condita")*. La nomigo 705 a.K. (antaŭ Kristo) por tiu jaro estis uzata ekde la frumezepoka periodo, kiam la kalendara epoko de *Anno Domini* (post Kristo) iĝis la hegemonia metodo en Eŭropo por nomigi la jarojn. Nun oni ofte pli neŭtrale nomas la jaron 704 antaŭ nia erao.

En la jaro **705 antaŭ nia erao** okazis, interalie:

Eventoj
-------

Sanĥerib prepariĝis iĝi reĝo de Asirio, sekve de sia patro Sargono la 2-a mortinta ĉi-jare, kaj havas la ambician planon vastigi la loĝlokon Ninivo al impona nova ĉefurbo, kun escepte fortikaj urbomuroj, multaj palacoj, temploj kaj kompreneble kutimaj domoj post sia kroniĝo en somero 704.

Mortoj
------

* Sargono la 2-a, reĝo de Asirio

Vidu ankaŭ
----------

* 8-a jarcento antaŭ nia erao
La **preĝejo Sankta Jozefo** estas katolika historia monumento en grandvilaĝo Pákozd (Hungario).

Historio
--------

En Pákozd kirko ekzistis jam en 1348 laŭ eklezia fonto. Dum dominado de turkoj la vilaĝanoj estis kalvinanoj, ili uzis la jam ruinan kirkon. La katolikoj reakiris ĝin 1713 kaj estis konstruita baroka preĝejo en la sama loko, sed la sanktejo parte restis mezepoka. En 1769 la konstruaĵo estis renovigita. Komence ĝi estis filio, memstara paroĥo ekde 1818. La turo konstruiĝis en 1769 kaj la kirko ricevis krucnavon kun nova ĉefenirejo en 1912. La orgeno estis farita en 1912. En 1945 sovetaj soldatoj loĝis en la preĝejo. En 1962 restaŭrado okazis, tiam oni trovis la mezepokajn partojn.

Konstruaĵo
----------

La preĝejo situas sola en mezo de la vilaĝo sur iomete pli alta loko. Kelkaj ŝtupoj kuras al la ĉefenirejo. La fasado estas simetria, meze la larĝa enirejo funkcias, apude po unu fenestroj situas. Pli supre meze tre malgranda ronda fenestro estas videbla. Tiu estas la krucnavo, kiu finiĝas ĉe la mezepoka duonronda absido kun la origina navo kaj iom poste konstruita turo. Ankaŭ la turo havas enirejon. La turopinto estas piramida. Ĉe la turo estas ŝtona kruco kun ŝtona Kristo farita en 1794 kaj renovigita en 1869. Ĉe la sanktejo estas skulptaĵo pri Johano Nepomuka farita en 1834. En 2010 estis farita sonorilostablo memore al Trianon. 

Kermeso okazas en la 19-an de marto.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare
* hungare kun fotoj[*rompita ligilo*]
* hungare kun foto
* [*rompita ligilo*]
* [*rompita ligilo*]


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Fuŝo** en esperantlingvaj vortaroj kiel PIV aŭ reta vortaro estas *la ago malbone fari ion pro intenca aŭ nevola senzorgeco, pro malbonkvalita laboro aŭ pli koncize pro faraĉo*. Ofte la vorto specife aplikiĝas por malbonkvalitaj rezultoj de laboristoj sen koncernaj fakaj konoj, kompetentecoj, pri la tasko. Koresponde, **fuŝaĵo** estas la koncerna rezulto, do fuŝita takso aŭ objekto. La vorto etimologie videble devenas de la germana samsignifa vorto *Pfusch* [PFUŜ].

En neformala Esperanto, la vorto fuŝaĵo ankaŭ aplikiĝas al miskomprenoj aŭ misinterpretoj, ekzemple ĉe etimologiaj vortoj, kiuj transiris proceson de transformiĝo. Unu el multaj citeblaj ekzemploj estas la anglalingva termino *Jolly Roger*, nomo por la tradicia pirata flago de blankaj kranio kaj du ostoj sur nigra fono - ĝi probable devenas de la franca nomo 'le Joli Rouge' ([lə ʒɔli ʁuʒ]), kio france signifas 'la Bela Ruĝo', kio koncernas la koloro de la ruĝaj flagoj, aŭ eble la koloro de sango. Ĉi tio fuŝajo verŝajne estis helpita de la fakto ke la diablo havis la kromnomon 'Old Roger', kio estas multe pli facile prononcebla al geangloparolantoj. Malpli ofta aserto de la origino estas 'le Joyeux Rouge' ([lə ʒwajø ʁuʒ]), kio signifas 'la Ĝoja Ruĝo'.

Referencoj
----------

1. ↑  informoj en reta vortaro (esperante)

* Kategorio Fuŝo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Fuŝo en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)
**Abezames** estas municipo de la provinco Zamoro, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la Alfoz de Toro en la centra oriento de la provinco. 

Ĝia municipa teritorio estas formata de unusola loĝloko, okupas totalan areon de 23,26 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 58 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 400 loĝantojn ekde la mezo de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. 

Limas kun loĝlokoj Malva, Bustillo del Oro, Vezdemarbán, Fuentesecas, Pinilla de Toro, Pozoantiguo kaj Pinilla de Toro. Ĝi distas 44 km de Zamoro, provinca ĉefurbo, kaj je 12 km de Toro. 

Estis restaĵoj de prahistorio, sed la setlejo mem fondiĝis komence de la 11-a jarcento. En postaj jarcentoj suferis pro militoj kaj ĉefe dum la Hispana Milito de Sendependigo. 

La tradiciaj agrikulturo (cerealoj, paŝtaĵoj) kaj brutobredado (bovoj kaj ŝafoj en kverkaroj) lastatempe iom dekadencis, sed pluas. Lastatempe rura turismo ekgravis.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de Provinco Zamoro


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 753770
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  Kopirajto | Ĉi tiu artikolo baziĝas (parte aŭ tute) sur artikolo el la **Enciklopedio de Esperanto**.

---

La originala teksto kontroleblas en interreta arkivo de la fonto. |

EdE-M

**Militrezista movado**. Dum la milito, izoluloj diverslande rifuzis ĝin partopreni iel ajn, bazante sian rifuzon sur motivoj aŭ religiaj aŭ moralaj. En Anglujo stariĝis la „No-Conseription Fellowship", kies membroj kuniĝis por rezisti la milit-servon. En Britujo 16.000 malliberiĝis pro tiu rifuzo. En 1921 diversnaciaj militrezistantoj starigis la Internacionalon de Kontraŭmilitistoj („War Resisters' International") religie kaj politike neŭtralan. Ĝiaj membroj unuiĝas en la konvinko, ke ĉia milito estas krimo, kaj ili firme rifuzas subteni ian ajn militon, kaj penadas forigi ĉiajn kaŭzojn de la milito. Ili kredas, ke la plej bona metodo forigi la militon, estas rifuzi ĝin partopreni. De la komenco la Internacionalo de Kontraŭmilitistoj uzadis Esperanton, kaj eldonis broŝurojn kaj modele redaktatan regule aperantan informbultenon en Esperanto. Pere de Esperanto la I. K. enradikiĝis en multaj landoj, kie sen ĝia helpo kontakto ne estus ebla. La Homaranismo de Zamenhof havas parencecon al la idealoj de I. K. Pro tio I. K. atendas kaj efektive trovas multe da helpo ĉe la Esperantistaro. La sekr. de I. K. estas H. Runham Brown, 11 Abbey Rd. Enfield, Middlessex, Anglujo. I. K. havas 48 sekciojn en 27 landoj, kaj individuajn membrojn en 64 landoj. En fino de 1932 pli ol 100 junuloj diverslande estis en malliberejo pro rifuzo de milita servo. I. K. multe helpas al tiuj, kiuj tiamaniere suferas por la paco de la homaro. M. C. BUTLER.
|  |
| --- |
| Parto de serio
**Islamo**

**Historio de islamo** |
| **Kredo kaj praktikoj** |
| Unueco de Dio  Konfeso de kredo  Preĝo • Fasto  Pilgrimo • Almozo • Moskeo |
| **Ĉefaj personecoj** |
| Mohamedo 
Ali • Abu Bakr
Samtempuloj de Mohamedo 
Membroj de hejmo de Mohamedo
Profetoj de Islamo |
| **Tekstoj kaj leĝoj** |
| Korano • Sunao • Ŝario  Legislativo Biografioj de Mohamedo |
| **Branĉoj de islamo** |
| Sunaismo (Salafismo, Ŭahabismo) • Ŝijaismo • Sufiismo •  Ĥariĝismo (Ibadismo) |
| **Sociopolitikaj aspektoj** |
| Arto • Arkitekturo  Urboj • Kalendaro  Scienco • Filozofio  Religiaj gvidantoj  Virinoj en islamo  Politika islamo • Ĝihado
Liberalisma islamo |
| **Vidu ankaŭ** |
| Vortareto de islamaj nocioj  Listo de islamaj terminoj  Listo de signifaj moskeoj  Listo de artikoloj pri islamo |

La **Militoj pro Apostateco** (arabe: حروب الردة), ankaŭ konataj kiel "Ridda-militoj", estis serio de militkampanjoj kontraŭ la ribeloj de kelkaj arabaj triboj kontraŭ la kalifo Abu Bakr en 632 kaj 633, post la morto de la profeto Mahomedo. Multaj arabaj triboj ekrifuzis islamon kaj neis la pagadon de la imposto al la islama ŝtato. Ankaŭ la memproklamitaj profetoj estiĝintaj eĉ en la tempo de Mahomedo, ribeliĝis kontraŭ la islamanoj. La bopatro de Mahomedo, Abu Bakr gvidis la islamanojn en milito por meti finon al tiuj ribeliĝoj.

La Batalo de Jamama aŭ *Jamamo* okazis en Decembro 632 kiel parto de la Militoj pro Apostateco ("Ridaj Militoj") sur la ebenaĵo de Akraba en la regiono Al-Jamama (en nuntempa Sauda Arabio) inter la fortoj de la islama kalifo Abu Bakr kaj Musajlimaho, mem-proklamita profeto.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 388841
* GND: 4773371-8
* LCCN: sh85113962
 |