recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Raĝo Dhrub Dev pritaksas ĉevalon, de Nainsuĥo, ĉ. 1740-aj jaroj; estis ofta ke montrataj ĉevaloj aperu antaŭ blanka tolo, por pli bone rigardi ties formon.
**Raĝo**, el la sanskrito राजन् rājan, estas titolo por monarko aŭ princa reganto en la Hinda subkontinento kaj Sudorienta Azio.

La titolo havas longan historion en la Hinda subkontinento kaj Sudorienta Azio, kaj estis atestita jam el la Rigvedo, kie *rājan-* estas reganto, ekzemple la *dāśarājñá*, nome en la "Batalo de la dek reĝoj". Kvankam plej el la Hinduaj salutŝtatoj estis regataj de *maharaĝo*, kelkaj el ili estis regataj de Raĝoj. Inter ili menciindas jenaj: Raĝuri, Ali Rajpur, Bilaspur, Ĉamba, Faridkot, Ĝabua, Mandi, Manipuro, Narsinghgarh, Pudukkottai, Rajgarh, Sailana, Samthar, Sitamau, kaj Suket.

Vidu ankaŭ
----------

* Brita Hindio

Notoj
-----

1. ↑  Salutŝtatoj estis la hindiaj ŝtatoj kun regantoj agnoskitaj de la Brita Imperio kiel ricevantoj de kanonsalutoj.

Bibliografio
------------

* Derrett, J.D.M. "Rajadharma." en The Journal of Asian Studies, Vol. 35, No. 4 (Aug. 1976), pp. 597–609
* Drekmeier, Charles. Kingship and Community in Early India. Stanford: Stanford UP, 1962.
* Kane, Pandurang Vaman. 1968. History of Dharmaśāstra: (ancient and Mediæval Religious and Civil Law In India). [2a eld.] rev. kaj pli. Poona: Bhandarkar Oriental Research Institute.
* Lariviere, Richard W. 1989. "The Naradasmrti." University of Pennsylvania Studies on South Asia.
**Rinyakovácsi** [rinjakovAĉi] estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Somogy, en Distrikto Kaposvár. En la loknomo kovács signifas: forĝisto.

Blazono de Rinyakovácsi

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 11 km²
* Loĝantaro: 180
* Poŝtkodo: 7527
* Telefonprefikso: 82

Situo
-----

Rinyakovácsi situas sur tre mildaj deklivoj, fine de mallonga sakovojo. Kadarkút troviĝas 7, Kaposvár 22, Nagyatád 24 km-ojn.

Historio
--------

La unua mencio devenis pri paroĥa preĝejo de la vilaĝo en la 1330-aj jaroj. Post la mezepoko la turkoj faris senhoma la vilaĝon. La rehomiĝo okazis post 1720. Vilaĝservoj estas kulturdomo, biblioteko, kuracejo, migra poŝto.

Vidindaĵoj
----------

* romkatolika preĝejo omaĝe al Alveno de Sankta Spirito
* kalvinana preĝejo el la 18-a jarcento

Fontoj
------

* hungara Vikipedio
* http/maps.google.com
* www.iranymagyarorszag.hu
* www.gyaloglo.hu
* www.falvak.hu

* Kategorio Rinyakovácsi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Ramón M. BARQUÍN López** [barKIN] (Cienfuegos, Kubo, 12-a de majo 1914 - Guaynabo, Puertoriko, 3-a de marto 2008) estis militisto el Kubo.

Li atingis gradon de kolonelo, kvankam li estis ascendita al generalo fare de Fulgencio Batista por esti la estro de la armeo, sed li malakceptis tion antaŭvidante tuj venontan puĉon. Li estis milita ataŝeo en Usono, Meksiko kaj Kanado de 1950 ĝis 1956 dum la prezidenteco de Carlos Prío Socarrás kaj dum la diktatoreco de Fulgencio Batista Zaldívar.​ 

Li estis la estro de klopodita puĉo en 1956, pro kio li estis enprizonigita. Kiam la fortoj de Fidel Castro alvenis en Kubon, la usona registaro premis Batista por ke tiu liberigu Barquín kiu siavice haltigu Castro, sed tio okazis nur en la 1-a de januaro 1959, nome la saman tagon en kiu Batista forflugis al Domingo por ekzilo. Barquín siavice flugis al Havano kaj ekestris la armeon en Campo Columbia el la generalo Eulogio Cantillo, kaj tiel iĝis prezidento *de facto* de Kubo. Camilo Cienfuegos alvenis al Campo Columbia en la 3-a de januaro, kaj Barquín transdonis la armeestrecon por plenumi la Prezidentajn Dekretojn de la ĵus nomumita Prezidento de la Respubliko Manuel Urrutia Lleó. En oktobro 1960 li ekziliĝis al Miami kaj poste al Puertoriko.

Notoj
-----

1. 1 2   Sullivan, Patricia (6a de marto 2008). «Ramón M. Barquín, 93; Led Failed '56 Coup in Cuba». The Washington Post. Konsultita la 31an de oktobro 2010.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 717164
 |
Radiotelefono

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ne konfuzu ĉi tiun artikolon kun telefonradio. |

**Radiotelefono** estas radio-sendilo-ricevilo, uzata kiel telefono. Komence oni uzis radiojn en ĉambroj, sed poste faris pli kaj pli malgrandajn, fine la aparatoj estis teneblaj en la mano. Oni uzis longe la aparatojn en aŭto. Oni muntis antenon sur la aŭto. Baterio de la aŭto zorgis ankaŭ pri la radio.

La sendilo unue faras nedampitajn altfrekvencajn oscilojn, kiujn la mikrofono modulas. La ricevilo rektifas la ondojn, la parolado estas aŭdebla. Sur la aparato estas butono, kiu ŝaltas inter la sendilo kaj ricevilo. Se la sendulo finis la paroladon, tuj diris: RICEVO kaj ne premis plu la butonon, la alia tuj premis la butonon daŭre kaj komencis paroli. Se unu diris: FINO, ambaŭ elŝaltis la aparatojn.

La aparato bezonis difinitan frekvencon, kiu ne estis senfina. Publiko neniam uzis radiotelefonon, nur la polico, fajrobrigado kaj simile. Se iu ektrovis la difinitan frekvencon, helpe de speciala radioricevilo povis aŭskulti la mesaĝon. Tion ofte faris banditoj, spionoj, ĵurnalistoj kaj scivolemuloj. Oni evoluigis el la radiotelefonoj la poŝtelefonojn.

* Kategorio Radiotelefono en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Raŝiduna Kaliflando** (arabe الخلافة الراشدة‎ al-Ĥilāfah ar-Rāŝidah, ĉ. 632–661) estas kolektiva termino enhavanta la unuajn kvar kalifojn — nome la "Ĝuste Gvidataj" aŭ Raŝidunaj kalifoj (en araba الخلفاء الراشدون *al-Ĥulafā’ ar-Rāŝidūn*) — en islama historio kaj estis fondita post la morto de Muhammad en 632 (jaro 11 HJ laŭ la Islama kalendaro). Je ties pinto, la kaliflando kontrolis ampleksegan imperion ĉe Araba Duoninsulo kaj Levantenio, ĝis Kaŭkazo en la nordo, Norda Afriko el Egipto al nuntempa Tunizio okcidente, kaj la Irana Altebenaĵo al Centra Azio en oriento. Ĝi estis la plej granda imperio en la historio laŭ terareo ĝis tiam.

La Kvar Justaj Kalifoj
----------------------

 Pli detalaj informoj troveblas en artikolo Kvar Justaj Kalifoj.
La kvar kalifoj estis tre proksimaj al la profeto kaj estis elektitaj de la islama komunumo, male al la postaj kalifoj umajadoj kaj abasidoj.

1. Abu Bakr
2. Umar ibn al-Ĥattab
3. Uthman ibn Affan
4. Ali ibn Abi Talib

Kelkaj inkluzivas ankaŭ Hasan ibn Ali kiel la kvina bone gvidita kalifo.

Vidu ankaŭ
----------

* Batalo de Jarmuk

* Kategorio Raŝiduna Kaliflando en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Rana Mansour** (perse رعنا منصور) n. la 16-an de novembro 1981 en Alexandria, Usono) estas irandevena usona muzikistino kaj kantistino. Ŝi kantas plurlingve (angla, araba, armena, franca, hebrea, hispana, itala, persa, turka kaj signolingvo).

Vivkuro
-------

Ŝi naskiĝis en artista familio. Ŝia patrino estis produktisto kaj reĝisoro en la irana Nacia Televido kaj la patro estis unu el la ĉefaj filmistoj en la sama televido, antaŭ la revolucio.

Ŝi ĉeestis la muzikan altlernejon Berklee en Boston, Massachusetts kie ŝi ricevis ŝian magistron en muziko kun honoroj. Ŝi eldonis sian debutan albumon titolitan ‘*Suite 16*' en 1997 kaj ŝia unua perslingva albumo en septembro 2015.

Televida ĉeesto
---------------

Rana ankaŭvideblis en Usono ĉe la programoj *Bravo* kaj *The Real Housewives of Beverly Hills*, en kiu ŝi kantis la originalan kanton, "Neniu loko kiel hejmo", sed ankaŭ ĉe la la perslingvaj kanaloj de BBC, Voĉo de Usono (VOA) kaj Manoto.

Diskaro
-------

### Albumoj

* *Eshghe Naab* 2019
* *Rana Mansour,* 2015 (mem-titolita albumon)
* *La Aventuroj de Indygyrl,* 2008
* *Suito 16,*1997

### Unuopaj kantoj (unuopaĵoj)

* *Neniu Loko Kiel Hejmo*
* *Mizera Bebo*
* *Mi demandas*
* *Nokta mano*
* *Ĉi tiu amo*
* *Sola*
* *Sub la pluvo*

Ekstera ligilo
--------------

Oficiala retejo - kantolisto Arkivigite je 2020-11-01 per la retarkivo Wayback Machine

Referencoj
----------

1. ↑  (en) Rana Mansour, kantanta en 10 lingovj
2. ↑  (fa) Ŝi altigis la normojn en la irana popmuziko Arkivigite je 2020-10-29 per la retarkivo Wayback Machine, Pelak 52, la 4-an de decembro 2019.
Skizo de radiusa segado
**Radiusa ligno-segado** estas maniero segi arbotrunkojn al tabuloj. Male al paralela segado ĝi produktas tabulojn unuecajn. Sed ĉe radiusa segado perdiĝas multe da ligno, kies larĝeco estas tro malgranda por tabulo.

Ĉe tabuloj radiuse segitaj la distancoj inter la jaraj kreskoringoj estas tre malgranda; pro tio tiaj tabuloj malmulte ŝanĝiĝas sub la influoj de tempo, (mal)sekeco kaj temperaturo. Tio tre gravas ekzemple ĉe muzikaj instrumentoj.

Radiusa segado tamen havas tri malavantaĝojn kompare al paralela segado:

1. Granda kvanto da ligno perdiĝas aŭ estas uzebla nur kiel stangoj, ne tabuloj.
2. Por ĉiu tabulo necesas aparta segado; ne eblas utiligi la kapablon de segejoj fari samtempe plurajn paralelajn tranĉojn. Krome por ĉiu tabulo necesas turni la trunkon. Tial la segado daŭras pli longe ol paralela segado kaj okupas la segilaron dum pli longa tempo.
3. Nur unu tabulo el ĉiu trunko povas havi larĝon pli grandan ol la trunka radiuso. Tial la trunkoj devas havi konsiderindan diametron por apliki radiusan segadon.

Kompromiso inter radiusa kaj paralela segadoj estas kvardirekta ligno-segado. Ĝi produktas tabulojn iom malpli unuecajn, sed perdigas multe malpli da ligno ol radiusa segado.

* Kategorio Radiusa ligno-segado en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Riofrío** [rioFRIo] estas municipo en la centro de la provinco Avilo, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al Komarko de Avilo kaj al la jurisdikcia teritorio de Avilo, en la centro de la provinco. *Riofrío* estas komprenebla kiel *Malvarma rivero*. La blazono montras rivero inter du "verracos" [beRAkos], prahistoriaj skulptaĵoj.

Riofrío en la provinco Avilo.
Komarkoj de la provinco Avilo; Komarko de Avilo centre, rozkolore.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio estas formata de tri loĝlokoj nome Escalonilla, Cabañas kaj Riofrío; okupas totalan areon de 65,53 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 196 loĝantojn. Ĝi perdis 950 loĝantojn el la mezo de la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, sed somere oni rekuperas iamajn ciferojn. Ĝi distas 19 km de Avilo, provinca ĉefurbo.

Ĝi limas kun Gemuño, Aldea del Rey Niño, Tornadizos de Ávila, Mironcillo, El Barraco, Sotalbo kaj San Juan de la Nava.

Historio
--------

En Mezepoko okazis reloĝado. La areo apartenis al la Regno Kastilio. 

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj) kaj brutobredado. Lastatempe kultura kaj rura turismo ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado, banejo).

Bildaro
-------

* Panoramo kun la Sierra de Yemas fone.Panoramo kun la Sierra de Yemas fone.
* Porkobuĉo.Porkobuĉo.
* Rojo Guijo aŭ rivero FortesRojo Guijo aŭ rivero Fortes
* PontoPonto
* Tradicia domoTradicia domo

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Avilo

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 762270
* GND: 4558949-5
* LCCN: n98029974
* VIAF: 144427439
 |
**Riofrío de Aliste** [rioFRIo deaLISte] estas municipo de la provinco Zamoro, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko Aliste, en la okcidento de la provinco, angule kun plej nordorienta Portugalio. *Riofrío de Aliste* estas etimologie tradukebla al *Malvarma Riofrío de Aliste*. Parto de la municipa teritorio estas ene de la Natura Parko Arribes del Duero.

Ĝia municipa teritorio estas formata de la loĝlokoj Riofrío de Aliste (municipa ĉefurbo), Sarracín de Aliste, Cabañas de Aliste kaj Abejera, okupas totalan areon de 111,37 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 629 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 1 400 loĝantojn el la mezo de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. Ĝi distas 71 km de Zamoro, provinca ĉefurbo. Ĝi limas kun Ferreras de Arriba norde, Tábara kaj Ferreruela oriente, Gallegos del Río kaj San Vicente de la Cabeza sude kaj Mahíde okcidente.

Estas prahistoriaj restaĵoj kaj romiaj minejoj, sed la setlejo mem fondiĝis en la 12-a jarcento. En postaj jarcentoj suferis pro militoj kaj ĉefe dum la Hispana Milito de Sendependigo. 

La tradiciaj agrikulturo (cerealoj, legomoj, vitoj) kaj brutobredado (bovoj kaj ŝafoj) lastatempe iom dekadencis, sed pluetas. Lastatempe kultura kaj rura turismo plie ekgravis: ĉasado, somera feriloko, popola arkitekturo, piedirado laŭ Jakoba Vojo, naturaj lokoj de Sierra de la Culebra ktp. Aparte gravas ŝtonminado de ardezo.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de Provinco Zamoro

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 754612
* VIAF: 316732886
 |
**Pedro MASÓ Paulet** (Madrido, 26a de januaro 1927 - Madrido, 23a de septembro 2008) estis hispana scenaristo, produktoro kaj kinreĝisoro.

Biografio kaj kariero
---------------------

Pedro Masó disvolvis nelacigeblan aktivecon en la hispana kinetoso. Totale, li reĝisoris 14 filmojn, verkis 146 scenarojn kaj produktoris 82 filmojn, krom laboro kiel produktoro kaj realigisto en televido: li produktoris ses seriojn, kelkaj tiom popularaj kiel *Anillos de oro* (1983) kaj *Brigada central* (1988). 

Dum la 1950-aj kaj 1960-aj jaroj li laboris en diversaj kinprofesioj. En 1962 li iĝis produktoro kreante sian propran kompanion, nome *Pedro Masó Producciones Cinematográficas*, per kiu li produktoris kelkajn sukcesajn filmojn kiel *Atraco a las tres*, *Un millón en la basura*, *La ciudad no es para mí* kaj la trilogion malfermitan per *La gran familia*.

En 1986 li fondis filion Escorpio Films, S.A. per kiu li produktoris sian unuan filmon bazitan sur romano de Miguel Delibes, reĝisorita de Antonio Mercero, titolita *El tesoro* (1988).

Reĝisoritaj filmoj
------------------

* 1971 - Las Ibéricas F.C.
* 1972 - Experiencia prematrimonial
* 1972 - Las colocadas
* 1974 - Una chica y un señor
* 1974 - Un hombre como los demás
* 1975 - A Menor Violentada
* 1975 - Las adolescentes
* 1976 - La menor
* 1977 - La Coquito
* 1979 - La miel
* 1979 - La familia bien, gracias
* 1980 - El divorcio que viene
* 1981 - 127 millones libres de impuestos
* 1982 - Puente aéreo
* 1995 - Hermana, pero ¿qué has hecho?

Eksteraj ligiloj
----------------

* Pedro Masó en Internet Movie Database
* Filmoj de Pedro Masó en Culturalia.net
* *Pedro Masó, guionista de* La gran familia *y* Sor Citroen*, fallece a los 81 años* (*El Mundo*)
* «Pedro Masó, el botones que llegó a director». Nekrologo en *El Mundo*, 24a de septembro 2008.
* «Pedro Masó, un hombre de cine». Nekrologo en *El País*, 24a de septembro 2008.

  

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Pedro Masó en la hispana Vikipedio.*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 841739
 |
**Riofrío de Riaza** [rioFRIo deRJAza] estas municipo en la oriento de la provinco Segovio, lime al la provinco Gvadalaĥaro, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la distrikto *Partido Judicial de Riaza*. La loknomo *Riofrío de Riaza* estas komprenebla etimologie kiel Malvarma Rivero de Riaza.

Riofrío de Riaza en la provinco Segovio.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 27,04 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 34 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte preskaŭ 300 el jaro 1900. 

Ĝi distas 79 km de Segovio, provinca ĉefurbo; ĝi limas kun municipoj Riaza, Comunidad de Sepúlveda-Riaza, Cantalojas (Guadalajara), Cerezo de Arriba kaj El Cardoso de la Sierra (Guadalajara). Ĝi estas sur la deklivaro de la Sierra de Ayllón, ĉe la montopasejo Quesera kaj en tiu teritorio elfluas la rivero Riaza. Estas belaj naturaj lokoj, kiel la fagejo *Hayedo de la Pedrosa*, heredo de la homaro.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado eble je la 12-a jarcento, rilate al brutobredado. Ĝi apartenis al la *Comunidad de villa y tierra de Fresno de Cantespino*. 

Riofrío kaj la najbara Hontanares estis donitaj la 4an de junio 1286 fare de Sanĉo la 4-a kiel loĝlokoj al la *Comunidad de Villa y Tierra de Fresno de Cantespino*, separante ilin el Sepúlveda. En 1453 tiu situacio ŝanĝiĝis. En 1558 Bernardino de Cárdenas Pacheco, 2-a duko de Maqueda, akiris el sia frato Alonso de Cárdenas Riaza kaj Riofrío.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (terpomoj) kaj brutobredado (ŝafoj) kaj rilata komercado. Lastatempe funkciado de servoj plej ekgravis, kune kun piedirado tra naturaj lokoj. De la historia pasinteco restis diversaj vizitindaj vidindaĵoj kiel la baroka preĝejo de Sankta Mikaelo kaj fonto.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Segovio

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 769998
* VIAF: 316733802
 |
***Rebecca*** (1940) estis la unua usona filmo de Alfred Hitchcock, kaj lia unua filmo sub kontrakto kun la produktoro David O. Selznick, nome psikologia, gotikstila, nigrablanka streĉo-filmo. La scenaro estis de Robert E. Sherwood kaj de Joan Harrison, kaj la verkadapto de Philip MacDonald kaj Michael Hogan.

Ĝi estis filmita en holivuda versio de angla Kornvalo kaj bazita sur samnoma romano de angla verkisto Daphne du Maurier de 1938. La filmo, en kiu stelulis Laurence Olivier kaj Joan Fontaine, temas pri naiva (kaj sennoma) virino kiu edziniĝas al vidva aristokrato. Ŝi iras loĝi en lia granda angla kampardomego, kaj luktas kontraŭ la restinta reputacio de lia eleganta kaj monduma unua edzino Rebecca, kiu estis mortinta dum misteraj cirkonstancoj. La opozicio estas la rolulo de la dommastrino Srino. Danvers, ludita de Judith Anderson. 

Film-anonco por *Rebecca* (1940).
La filmo atingis la Oskar-premion al la Plej Bonkvalita Filmo en la 13a okazo de la Oskar-premioj; la statupremio estis ricevita de David O. Selznick, kiel la filmoproduktoro. Hitchcock estis nomumita por la Oskar-premio al la Plej Bonkvalita Reĝisoro, kiu estis lia unua el kvin tiaj nomumoj.

Lingva kuriozaĵo atestas pri la populareco kiun la filmo atingis tutmonde. En Hispanio oni nomas "rebeca" [reBEka] la kardiganon, tio estas pulovero malferma antaŭe kaj kutime kun libera dekoltaĵo. Male al pulovero estas uzata por ne malvarmaj veteroj. La tiamaj parolantoj miskomprenis, ke la protagonistino de la filmo, tio estas Rebecca (kiu fakte ne aperas en ĝi) vestis tian vestaĵon, dum fakte estis la dommastrino Srino. Danvers kiu vestis tion. La nuntempa averaĝa parolanto ĝenerale ne scias pri tiu deveno, sed ĉiuj en la lando nomas tiun puloveron tiel.

Referencoj
----------

1. ↑   The 13th Academy Awards, 1941. Academy of Motion Picture Arts and Sciences. Arkivita el la originalo je 3a de marto 2012. Alirita 30a de decembro 2017.
2. ↑  Duncan 2003, p. 84

Bibliografio
------------

* Duncan, Paul (2003). Alfred Hitchcock: Architect of Anxiety, 1899–1980. Taschen. ISBN 978-3-8228-1591-5.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Rebecca en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Filmo |

* *Rebecca*  en Interreta filma datumbazo (angle)
* *Rebecca: The Two Mrs. de Winters* eseo de Robin Wood en Criterion Collection
* Rebecca ĉe AllMovie (angle)
* Rebecca ĉe Turner Classic Movies Datumbazo
* Rebecca ĉe Rotten Tomatoes


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 700295
* GND: 4379624-2
* VIAF: 316751616
* SUDOC: 079565379
* BNF: 146489109
* BNE: XX3873464
 |
La **randregiono de Sibio**, rumane **Mărginimea Sibiului**, hungare **Szeben-Hegyalja** (montar-rando de Sibio), estas regioneto en Transilvanio, kiu situas sude kaj sud-okcidente de Sibio. Ĝi estas etnografie grava kiel tradicia setlejo de rumanoj en regiono, kie vivis signifa kvanto da germanoj kaj hungaroj.

Situo
-----

Kvankam la difino de la regioneto estas etnografia, ĝi havas sufiĉe klarajn geografiajn limojn. Ĝi situas inter la riveroj Sadu kaj Săcel kaj la Karpatoj (*Munții Cindrel*); parte ĝi etendiĝas en la karpatajn valojn. Tra la montaro la loĝantoj tradicie havis kontakton kun la rumanaj regionoj sude de la Karpatoj, en Valaĥio.

Setlejoj
--------

Jenaj setlejoj estas konsiderataj partoj de la randregiono (komunumaj sidejoj estas markitaj per "K", urboj per "U"):

| rumana nomo |  | germana nomo | hungara nomo |
| --- | --- | --- | --- |
| Boița | K | *Ochsendorf* | *Bojca* |
| Fântânele (iam *Cacova*) |  | *Krebsbach* | *Szebenkákova* |
| Galeș |  | *Gallusdorf* | *Szebengálos* |
| Gura Râului | K | *Auendorf* aŭ *Guraro* | *Guraró* |
| Jina | K | *Schinna* | *Zsinna* |
| Orlat | K | *Winsberg* | *Orlát* |
| Poiana Sibiului | K | *Flußau* | *Polyán* |
| Poplaca | K | *Gunzendorf* | *Popláka* |
| Rășinari | K | *Städterdorf* aŭ *Reschinar* | *Resinár* |
| Râu Sadului | K | *Kalibaschen* | *Riuszád* |
| Rod |  | *Rodt* | *Ród* |
| Sadu | K | *Zoodt* | *Cód* |
| Săliște | U | *Großdorf* aŭ *Selischte* | *Szelistye* |
| Sibiel |  | *Budenbach* | *Szibiel* |
| Tălmaciu | U | *Talmesch* | *Nagytalmács* |
| Tălmăcel |  | *Klein-Talmesch* | *Kistalmács* |
| Tilișca | K | *Telischen* | *Tilicske* |
| Vale |  | *Grabendorf* | *Vále* |

  

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Mărginimea Sibiului en la germana Vikipedio.*
**Rebecca ROMIJN** (pli frue **Rebecca Romijn-Stamos**; 6-an de novembro 1972 en Berkeley, Kalifornio) estas usona aktorino kaj iama fotomodelo.

Rebecca Romijn (Life Ball 2010)
Post lernado en *Berkeley High School*, ŝi studis muzikon en Universitato de Kalifornio. Ŝi interrompis sian studadon kaj ekmodelis. Ŝi translokiĝis por 2,5 jaroj en Parizon kaj pozis interalie por Sports Illustrated, Christian Dior kaj Victoria's Secret. De 1998 ĝis 2000 moderis ŝi la MTV-programon *House of Style*.

Ŝi aperis en la kineja filmo unuafoje en *Austin Powers – Spion in geheimer Missionarsstellung*, kie ŝi ludis sin mem. La trarompon alportis por ŝi en 2000 la unua grava rolo: la form-ŝanĝanto *Mystique* en la sukcesa komiks-filmigo *X-Men*. Ŝi ludis la saman rolon en la daŭrigoj, en *X-Men 2* (2003) kaj *X-Men 3* (2006). Ŝi ludis en 2002 en refilmigo de *Rollerball* sian unuan ĉefrolon kaj samjare ŝi transprenis ankaŭ la ĉefrolon en la erotiktrilera filmo *Femme Fatale*. Ŝi ludis en 2004 denove en filmigo de Marvel Comics: *The Punisher*.

Romijn geedziĝis en 1998 kun aktoro John Stamos kaj alprenis la nomon Rebecca Romijn-Stamos. Kiam ili disiĝis en 2004 kaj divorcis en 2005, ŝi ek-reuzis la naskiĝnomon. En 2007, ŝi geedziĝis kun aktoro Jerry O'Connell. Ŝi iĝis patrino de ĝemeloj la 28-an de decembro 2008.

Ŝi ludis de 2007 ĝis 2008 – kun Eric Mabius kaj Vanessa Lynn Williams – transseksan personon post ties seks-ŝanĝo, en la usona televida serio *Ugly Betty*.

Filmaro
-------

* 1997: *Friends* (televida serio)
* 1998: *Dirty Work*
* 1998–2000: *House of Styles* (televida serio)
* 1999: *Austin Powers: The Spy Who Shagged Me*
* 1999: *Hefner: Unauthorized* (TV)
* 2000: *X-Men*
* 2000: *Jack & Jill* (televida serio)
* 2001: *Rollerball*
* 2002: *MADtv* (televida serio)
* 2002: *S1m0ne*
* 2002: *Femme Fatale*
* 2003: *X-Men 2*
* 2004: *The Punisher*
* 2004: *Godsend*
* 2006: *Man About Town*
* 2006: *X-Men: The Last Stand*
* 2006: *Pepper Dennis* (televida serio)
* 2006: *The Alibi*
* 2006–2008: *Ugly Betty* (televida serio)
* 2007: *Drawn Together* (televida serio)
* 2007: *Carpoolers* (televida serio)
* 2008: *Lake City*
* 2009–2010: *Eastwick* (televida serio)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 329821
* GND: 14180131X
* LCCN: no00097325
* VIAF: 36470439
* ISNI: 0000 0001 2023 9025
* SUDOC: 078134668
* BNF: 14030696v
* MBA: 9f29efc5-d2ab-49ad-8b8e-66eab4895bda b8797838-1b2c-47c9-b72c-9e397eeb95e2, 9f29efc5-d2ab-49ad-8b8e-66eab4895bda
* BIBSYS: 8037898
* NKC: pna2006322538
 |
**Rioseco de Tapia** [rioSEko deTApja] estas municipo en la centro de la provinco Leono, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko *Tierra de León*, en la centroriento de la provinco. 

Komarkoj de la provinco Leono; *Tierra de León* centroriente, flave.
Ermitejo de Rioseco de Tapia.
Tapia de la Ribera.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio estas formata de la loĝlokoj Espinosa de la Ribera, Rioseco de Tapia kaj Tapia de la Ribera, okupas totalan areon de 72,19 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 386 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 1 100 loĝantojn el la mezo de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. Ĝi distas 26 km de Leono, provinca ĉefurbo.

Historio
--------

En Mezepoko okazis reloĝado. La areo apartenis al la Regno Leono. 

Tradiciaj enspezofontoj estas agrikulturo (cerealoj) kaj brutobredado. Lastatempe kultura kaj rura turismo plie ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado).

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de Provinco Leono

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 759852
* VIAF: 316735720
 |
**Rebolledo de la Torre** [reboLJEdo delaTOre] estas submunicipo kaj municipo en la nordokcidento de la provinco Burgoso, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la orienta pinto de la komarko *Páramos*, foje atribuita ankaŭ al la komarko Odra-Pisuerga. La loknomo *Rebolledo de la Torre* povas esti komprenebla etimologie kiel Kverkaro de la Turo.

Geografio
---------

Murego kaj ĉefturo de la kastelo.
Romanika preĝejo de Rebolledo de la Torre.
Ĝia municipa teritorio, kiu enhavas ses loĝlokojn, okupas totalan areon de 50,51 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 95 loĝantojn. Ĝi perdis multajn loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte perdis 900 loĝantojn el la 1910-aj jaroj. 

Ĝi distas 75 km de Burgoso, provinca ĉefurbo, kaj la municipa teritorio enhavas jenajn ses submunicipojn: nome Albacastro, Castrecías, La Rebolleda, Rebolledo, Valtierra kaj Villela. La Rebolleda formas malgrandan eksklavon en la najbara provinco Palencio.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado fine de la 9-a jarcento. Oni trovis eblajn referencojn al tiu loĝloko en fonda dokumento de la Monaĥejo de Sankta Savinto de Oña, de 12a de februaro 1011. Ŝtonskribaĵo de la romanika portiko de la preĝejo sugestas, ke fine de la 12-a jarcento la loĝloko jam estis tute plifirmigita.

Rebolledo de la Torre formis parton de la komunumo *Cuadrilla de Amaya* en la *Partido de Villadiego*, unu el dek kvar kiuj formis la komunumaron *Intendencia de Burgos*, dum la periodo inter 1785 kaj 1833; dum en la Censo de Floridablanca de 1787, ĝi estis senjorlanda jurisdikcio kies reganto estis la Duko de Frías, kiel vicurbestro.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj) kaj brutobredado (ŝafoj). Lastatempe plej ekgravis kultura kaj rura turismo, ekzemple piedirado tra naturaj lokoj. 

Inter vidindaĵoj menciindas la preĝejoj kaj la kastelo de Rebolledo. 

Ekde 2017, la municipo estas ene de la Geoparko Las Loras, nome la unua geoparko de Unesko en la regiono.

Bildoj
------

* Albacastro.Albacastro.
* Preĝejo de Sankta Petro en Albacastro.Preĝejo de Sankta Petro en Albacastro.
* Castrecías.Castrecías.
* Preĝejo de Sankta Maria en Castrecías.Preĝejo de Sankta Maria en Castrecías.
* Ermitejo de Sankta Lucia en La Rebolleda.Ermitejo de Sankta Lucia en La Rebolleda.
* Preĝejo de Sankta Andreo en Valtierra de Albacastro.Preĝejo de Sankta Andreo en Valtierra de Albacastro.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Burgoso

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 774218
 |
Rodrigo Jiménez de Rada, portretata de Johano de Burgonjo, ĉ. 1510.
Fuero Viejo extendido de Alcalá de Henares (Rodrigo Jiménez de Rada, 1235).
**Rodrigo Jiménez de Rada** aŭ **La Toledano** (Puente la Reina, ĉ. 1170 - Vienne, 10-a de junio de 1247) estis ekleziulo, militisto, historiisto kaj ŝtatisto de la Regno de Navaro kaj de la Regno de Kastilio.

Arkiepiskopo de Toledo dum preskaŭ kvardek jaroj, li akiris la Unuarangecon de la Diocezon de Toledo kaj fondis ties nunan katedralon sur la antikva moskeo; funkciulis kiel konsilisto kaj diplomato de la reĝo de Navaro Sanĉo la 7-a kaj de la kastiliaj Alfonso la 8-a kaj Ferdinando la 3-a, el kiu li estis kanceliero; organizis la kristanan krucmiliton kontraŭ la almohadoj de Al-Andalus, kaj estris persone diversajn kampanjojn de la milito Reconquista, inter ili tiu de Las Navas de Tolosa; gajnis, pro donacio aŭ milita konkero, nombrajn senjorlandojn en Kastilio; elstaris en la koncilioj de Laterano kaj Liono. 

Saĝulo kaj multlingva, li estis aŭtoro de kroniko titolita *De rebus Hispaniae*, konata ankaŭ kiel *Gota Historio* aŭ *Kroniko de la Toledano*, kie li priskribas la historion de Hispanio eksde la predeveno al 1243.

Biografio
---------

Verko
-----

Notoj
-----

1. ↑  La portreto de Johano de Burgonjo, en la Katedralo de Toledo, estas idealigo. Notu la altan mitron, kiu ne ekuziĝis ĝis post du jarcentoj.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 404417
* GND: 119527626
* LCCN: n88029439
* VIAF: 22130319
* ISNI: 0000 0001 0877 6696
* LIBRIS: 64740
* SUDOC: 030317983
* BNF: 121758532
* NLA: 61542963
* BIBSYS: 90320890
* NKC: jn19990004043
* ICCU: CFIV049620
* BNE: XX981134
 |
**Rebeuvelier** (la malnova, ne plu uzata germanlingva nomo de la komunumo estas *Rippertswiler*) estas komunumo en la distrikto Delemonto en Kantono Ĵuraso, Svislando. Ĝi havis 383 loĝantojn je la 31-a de decembro 2009.

Geografio
---------

Rebeuvelier situas norde de la monto *Mont Raimeux*, kies kulmino kun alteco de 1302 m s.m. estas la plej alta punkto de la komunuma teritorio kaj formas la limon al Kantono Berno. En nordo la komunumo formas la sudan parton de la Valkaldrono de Delemonto. La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 8,42 km², de kiuj 50% estas kovritaj de arbaro, 47% servas por agrikulturo kaj 3% por setlado.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Rebeuvelier limas al en nordo al Vicques, en oriento al Vermes, en sudoriento al Grandval (BE), en sudokcidento al Roches (BE), en okcidento al Courrendlin, kaj en nordokcidento al Courroux.

Trafiko
-------

Rebeuvelier situas komplete flanke de la gravaj trafikvojoj, kaj atingeblas nur pere de flankvojo de la ĉefvojo inter Moutier kaj Delemonto. Al la publika transportreto la komunumo estas konektita per buslinio al Courrendlin.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Rebeuvelier datiĝas el la jaro 1148 kiel *Rebonvillier*.

Kiel unu de la 13 liberaj vilaĝoj de la Senjorujo Delemonto Rebeuvelier fariĝis en la jaro 1271 havaĵo de la Princepiskopejo Bazelo. Dum tiu periodo parto de la interezprivilegioj apartenis al la Paroĥaro Moutier-Grandval. Post la Franca Revolucio de 1792 dum unu jaro la vilaĝo apartenis al la Raŭraka Respubliko por poste aparteni de 1793 ĝis 1815 al Francio, unue kiel parto de la departemento Mont-Terrible kaj poste de la departemento Haut-Rhin. En la jaro 1815 la Viena Kongreso atribuis la regionon al la svisa Kantono Berno. Ek de la 1-a de januaro 1979 Rebeuvelier apartenas al la nove fondita Kantono Ĵuraso.

Bildaro
-------

* Preĝejo de RebeuvelierPreĝejo de Rebeuvelier
* Poŝtaŭto en la vilaĝocentro de RebeuvelierPoŝtaŭto en la vilaĝocentro de Rebeuvelier
* Vilaĝa putoVilaĝa puto
* Rigardo al la vilaĝoRigardo al la vilaĝo

Referencoj
----------

1. ↑  Fonto: *François Kohler*: *Rebeuvelier* en *Historia Leksikono de Svislando* (2010-08-03)

Vidu ankaŭ
----------

* Rebévelier

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Rebeuvelier en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Rebeuvelier Arkivigite je 2018-04-11 per la retarkivo Wayback Machine
* Rebeuvelier en la Historia Leksikono de Svislando

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Delemonto |
| --- |
| maldekstraBoécourt • Bourrignon • Châtillon • Corban • Courchapoix • Courrendlin • Courroux • Courtételle • Delemonto • Develier • Ederswiler • Haute-Sorne (Bassecourt • Courfaivre • Glovelier • Soulce • Undervelier) • Mervelier • Mettembert • Movelier • Pleigne • Rebeuvelier • Rossemaison • Saulcy • Soyhières • Val Terbi (Montsevelier • Vermes • Vicques) • Vellerat |  |

 |
**Riaguas de San Bartolomé** [riAgŭas desanbartoloME] estas municipo en la nordoriento de la provinco Segovio, proksime al la provinco Sorio, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la distrikto *Partido Judicial de Riaza*. La loknomo *Riaguas de San Bartolomé* estas komprenebla etimologie kiel Rivero de Akvoj de Sankta Bartolomeo.

Riaguas de San Bartolomé en la provinco Segovio.
preĝejo de Sankta Bartolomeo.

Geografio
---------

Ĝia ebeneca municipa teritorio okupas totalan areon de 11,65 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 26 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte 42 el jaro 1991. 

Ĝi distas 88 km de Segovio, provinca ĉefurbo; ĝi limas kun municipoj Alconada de Maderuelo, Languilla, Campo de San Pedro, Fresno de Cantespino kaj Corral de Ayllón.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado. Ĝi apartenis al la *Comunidad de villa y tierra de Maderuelo*. 

Ĝi nomiĝis Río Daguas en la 12-a jarcento, kaj en 1643 ĝi akiris la titolon de *villa* kun propra juridiskcio pri sia municipa teritorio. En 1845 oni citis por la unua fojo "de San Bartolomé".

Ene de la municipo ekzistis la loĝloko Briongos (41º26' Norde - 3º29' Okcidente), kie estis restaĵoj de romia loĝado (1-a ĝis 3-a jarcentoj p.K.).

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj kaj vitejoj) kaj brutobredado (ŝafoj) kaj rilata komercado. Lastatempe funkciado de servoj plej ekgravis, kune kun piedirado tra naturaj lokoj. De la historia pasinteco restis diversaj vizitindaj vidindaĵoj kiel la preĝejo de Sankta Bartolomeo.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Segovio

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 769775
 |
**Poliespo** (Polisinteza Esperanto) estas Esperanto pligrandita per ĉerokaj vortoj kreita de Nvwtohiyada Idehesdi Sequoyah, kromnomo de Billy Joe Waldon, kondamnita al morto en Usono pro pluraj murdoj. Waldon estas konsiderata kiel mense nestabila de usona juro.

Prononco
--------

**Alfabeto**: a, â, ā, ấ, b, kontraŭĉapelita b, c, ĉ, d, e, ê, f, g, ĝ, h, ĥ, i, ĭ, ĭ kun malgranda komo (aŭ į kun kontraŭĉapelo), ĭ kun ´ (vidu la dua "a"), î, ĉapelita į, ĉapelita í, j, ĵ, k, kontraŭĉapelita k, l, m, kontraŭĉapelita m, n, kontraŭĉapelita n, o, ô, p, p kun superskribita w, s, ŝ, t, ĉapelita t, t kun superskribita v, u, û, ŭ, v, z, ĉapelita z, kontraŭĉapelita z, q, q kun ´, ĉapelita q, ĉapelita q kun , w, w kun ´, ĉapelita w, ĉapelita w kun ´, x, x kun ´, y, 2, 2 kun ´. 

(oni komprenu kontraŭĉapelon kiel la **˘** (brevo),
ne kiel la **ˇ** (haĉeko)).

Vokaloj estas: **a,e,i,o,u** kiel en Esperanto. â, ê, ô, kaj û estas nazalaj. La ĭ estas [I] kiel la angla 'ship', î estas nazala ĭ. Vokalo q estas la sono *irl* de la angla 'girl'. w estas kiel la Esperanta ŭ. Ĉapelita w estas nazala ŭ. x estas kiel la hebrea "ŝvao", ĝia nazalan formon oni skribas 2 (ĉar 2 memorigas, laŭ Waldon, nazon).

Konsonantoj estas kiel en Esperanto kaj: kontraŭĉapelita b, kontraŭĉapelita k, kontraŭĉapelita m, kontraŭĉapelita n kiuj estas antaŭ-aspirataj kun \*nazala\* h. Ĉapelita t estas senvoĉa th [θ], t kun superskribita v estas voĉa th [ð]. p kun superskribita w estas 'pŭ' (lippronuncata p). Ĉapelita z estas 'kc', kontraŭĉapelita z estas la voĉa analoga [gdz]. y is 'ĥj' (palatizata ĥ). Glota halto kaj la tono estas kelkfoje indikitaj, sed ne ĝenerale. La ´ indikas la ŝanĝon de la tono 2 al tono 3 (kreskan tonon).

Eble, en estonto, oni uzus la Ĉerokan silabaron.

Strukturo
---------

La strukturo estas pli simila al Ido ol al Esperanto, ĉar fleksias la radikoj (estas 'polisinteza' lingvo) kaj, do, la lingvo ne estas perfekte aglutina. Male al Ido, ĝi havas nur unu prefikson krom la Esperantaj: **pe-** kion oni uzas por indiki "naturan" sekson. Krom akuzativo, estas ankaŭ sufikso por subjekto, kiel en la Klingona.

Celo
----

La proponita celo estas doni al okcidentaj usonanoj, ĉefe al indiĝendevenaj, oportunon por akiri "Ĉerokan Spiriton". Laŭ ĝiaj uzantoj, oni ne povas estis bona parolanto de Poliespo (aŭ *Po*, kiel ili diras), se oni ne estas bona parolanto de Esperanto.

Ĉar Waldon postulis mondonacojn de interesitaj homoj, oni akuzis lin pri malhonestaj celoj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* CONLANG mailing list - Aŭgusto 1993



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Roger Köppel, 2008
**Roger Jürg KÖPPEL** (naskiĝinta la 21-an de marto 1965 en Zuriko; civitano de Küsnacht kaj Widnau) estas svisa ĵurnalisto kaj eldonisto. De 2001 li ĉefredaktoris ĉe la svisa germanlingva semajngazeto "Die Weltwoche". De 2015 li estis deputito de Svisa Popolpartio en la Nacia Konsilio de Svislando.

Vivo
----

Estante filo de konstruentreprenisto li pasigis la junulajn jarojn en Kloten. Li frekventis lernejojn en la Zurika Unterlando. Post trapaso de la abiturienta ekzameno li studis politikan filozofion kaj historion en Zuriko kaj Stutgarto.

Fine de 1987 Köppel ekigis ĵurnalistadon ĉe Neue Zürcher Zeitung; post ekdeĵoro en 1995 ĉe Tages-Anzeiger li baldaŭ iĝis ĉefresponsulo por la felietena magazino *Tages-Anzeiger-Magazins*. De 2001 li gvidis la tiam neflorantan semajngazeton "Weltwoche" kaj sukcese ĝis 2004 stabiligis la financojn. Samjare Köppel iris ĉefredaktistece Hamburgon al Die Welt. Pro ke la de li forlasita gazeto "Weltwoche" ree havis problemojn oni petis lin transpreni ĝin kiel entreprenisto: de 2007 estis li la ununura posedanto de tiu ĉi konservativa gazeto.

Köppel ankaŭ aktivis kaj aktivas kiel moderigisto radifonia (2010-2015 *Roger gegen Roger* ĉe Radio 1 de Svislando) kaj televida (en Aŭstrio de 2021 ĉe la privata kanalo ServusTV; nomo de la elsendaĵo: *Der Pragmaticus*). Köpper estas kunedza havante kvar infanojn.

Honoroj
-------

* 2004: *Liberal award* de la porjunula filio zurika de Radikal-Demokrata Partio de Svislando
* 2006: svisa ĵurnalisto de la jaro
* 2010: berlina ekonomipublicista premio *Ludwig-Erhard-Preis für Wirtschaftspublizistik*

Verkoj
------

* *Autorität und Mythos: Carl Schmitt und die Wiederverzauberung staatlicher Gewalt (1916–1938)*. Tezo por licencio, Zuriko 1995

Referencoj
----------

1. ↑  epizodoj pretantaj por podkasta elŝutiĝo
2. ↑  "Neues Mateschitz-Medienprojekt "Der Pragmaticus" gestartet." Ĉe: SN, 3.9.2021

Literaturo
----------

* Daniel Ryser: In Badehosen nach Stalingrad. Der Weg von Roger Köppel. Echtzeit, Basel 2018, ISBN 978-3-906807-05-8.
* Philip Plickert: "Roger Köppel - Auf Angriff gebürstet.". Ĉe: FAZ, 19.1.2012

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Roger Köppel en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* portreto sur la paĝaro de la svisa parlamento
* hejmpaĝo
**Raffaellino del Colle** (1490–1566) estis italaj manierisma pentristo aktiva ĉefe en Umbrio. li naskiĝis en Colle, Borgo Sansepolcro, Toskanio.

Biografio
---------

Li estis nomita ankaŭ *Raffaellino della Colle*. Raffaellino estis disĉiplo de Rafaelo, kiun li helpis por la dekorado de la Farnesina kaj la ĉambroj de Vatikana Palaco. Post la morto de Rafaelo, Raffaellino plulaboris en Vatikano, helpante finigi la *Sala di Constantino* kavkan tiam sub la estreco de Giulio Romano. Post la Disrabado de Romo de 1527, Raffaellino kaj aliaj artistoj disiĝis tra Italio, ĉefe revene al siaj hejmurboj. Rafaellino iris al Città di Castello, ĉe sia naskoloko, kie li pentris altar-pecojn por la ĉefaj preĝejoj, kiuj nun troviĝas ĉefe en la Municipa Arta Galerio tiuurbe. Li laboris ankaŭ en Borgo San Sepolcro kaj aliloke. En 1536, Vasari komisiis lin por efemera stratdekorado por la triumfa eniro de Karlo la 5-a en Florenco.

Referencoj
----------

Literaturo
----------

* Freedberg, Sydney J..  (1993) "Painting in Italy, 1500-1600", *Pelican History of Art*. Penguin Books Ltd, p. 263–4.
* Chieli, Francesca.  (2005) "Città di Castello", *Itinerari d'Arte e di Storia*. Elemond, p. 31–35.
* Casa Cappellino Arkivigite je 2010-07-11 per la retarkivo Wayback Machine

Eksteraj ligiloj
----------------

* The life of Raffaellino del Colle Arkivigite je 2007-09-28 per la retarkivo Wayback Machine.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 504062
* GND: 123942438
* LCCN: no2002010043
* VIAF: 72313854 79202275, 72313854
* ISNI: 0000 0000 8396 9810
* SUDOC: 125280041
* BNF: 149574661
* ULAN: 500021279
* RKD: 65432
 |
**Riaz** (malnova germanlingva nomo **Zum Rad**) estas komunumo en la distrikto Grejerco en Kantono Friburgo, Svislando. Ĝi havis 2181 loĝantojn je la 31-a de decembro 2010.

Geografio
---------

Riaz situas en la Friburga Mezlando, sude de la distriktĉefurbo Bulle, proksimume 1 kilometron okcidente de la Lago de Grejerco. Tra riaz fluas la rojo *Sionge*, alfluanto de la Lago de Grejerco. La komunumo konsistas el la vilaĝo Riaz kun grandaj novaj loĝkvartaloj kaj la setlejoj L'Etrey kaj Joulin.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 7,76 km², de kiuj 25,7% estas kovritaj de arbaro, 62,0% servas por agrikulturo kaj 12,2% por setlado.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Riaz limas en nordo al Marsens, en oriento al Echarlens, en sudo al Bulle, en sudsudokcidento al Vuadens, en sudokcidento al Vaulruz, kaj en okcidento al Sâles.

Trafiko
-------

Tra la komunumo pasas la kantona ĉefvojo n-ro 12 kaj la svisa aŭtovojo A12, kies plej proksima alveturejo estas en Bulle rekte sude de la komunumo. Konekta vojo kondukas de Riaz al Corbières. Per tri buslinioj de la entrepreno Transporto Publika Friburga la komunumo estas bone konektita al la publika transportreto.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Riaz datiĝas el la jaro 900 kiel *Villa Roda*. En nordo de la komunumo situas la ruino de la romia marsotemplo, kiu estis nomdona por la najbara komunumo Marsens. Dum mezepoko Riaz estis havaĵo de la episkopo de Laŭzano. En 1537 riaz fariĝis havaĵo de la urbo Friburgo. Ek de la jaro 1555 Riaz apartenis al la Voktejo Grejerco, el kiu fariĝis en la jaro 1798 la distrikto Grejerco.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: Reta mapo 1:20000[*rompita ligilo*]
2. ↑  Fonto: Komunumdatumoj de la retejo de la Svisa Federacia Oficejo pri Statistiko, retejo konsultita la 5-an de novembro 2011
3. ↑  Fonto:  *Alain-Jacques Czouz-Tornare*: *Riaz* en *Historia Leksikono de Svislando* (2010-10-26)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la komunumo Riaz

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Riaz** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Grejerco |
| --- |
| Bas-Intyamon • Botterens • Broc • Bulle • Châtel ĉe Montsalvens • Corbières • Crésuz • Echarlens • Grandvillard • Grejerco • Hauteville • Haut-Intyamon • Jaun • La Roche • Le Pâquier • Marsens • Morlon • Pont-en-Ogoz • Pont-la-Ville • Riaz • Sâles • Sorens • Val-de-Charmey (Cerniat • Charmey) • Vaulruz • Vuadens |  |

 |
**Billy Ray Waldon** (naskiĝis la 3-an de januaro 1952 en Tahlequah, Oklahoma), nomata ankaŭ **Billy Joe Waldon**, kaj pli konata laŭ lia indiĝena nomo **Nvwtohiyada Idehesdi Sequoyah** (ĉeroke ᏅᏙᎯᏯᏓ ᎢᏕᎮᏍᏗ ᏎᏉᏯ) aŭ ĝia esperantigo **Noiĉjo Sekvojo**, estas usona indiĝena aktivisto, esperantisto kaj planlingvisto. En 1991 li estis kondamnita al mortpuno por serio de perfortaj krimoj, okazintaj en Usonaj subŝtatoj Oklahomo kaj Kalifornio. Lia kondamno estas nuligita je la 23-a de januaro 2023, kaj supozeble estos nova procezo.

Biografio
---------

Li estas kvarona ĉeroko. En 1981, li vojaĝis al Eŭropo, kie li prezentiĝis kiel indiano kaj prelegis ĉe diversaj Esperanto-asocioj.

La 23-an de aprilo 1986, la usona polica institucio FBI metis lin sur la liston de la plej serĉataj krimuloj, pro kelkaj murdoj kaj raboj faritaj de iu(j) fine de 1985. La 16-an de junio 1986 Waldon estis arestita.

En 1991, li publikigis la planlingvan projekton Poliespo. En broŝuro pri la projekto, li rakontas iomete ankaŭ pri sia sorto kaj asertas, ke li estas senkulpa. Laŭ li, la FBI ŝatas nek Esperanton nek indianojn, kaj mem metis kelkajn pruvilojn en lian aŭton por povi aresti lin.

En 1992, li estis kondamnita al morto. Li nun vivas en malliberejo en San Quentin, Kalifornio.

Je la 23-a de januaro 2023 la mortkondamno de Sekvojo kaj la tuta procezo kontraŭ li estis nuligitaj pro proceduraj malĝustaĵoj, kaj la usona subŝtato Kalifornio konsentis doni al li novan juĝon.

Verkoj
------

* Sequoyah, Nywtohiyada Idehesdi: La fundamento de Poliespo (lingvoprojekto surbaze de Esperanto kaj la ĉeroka lingvo) de Billy Waldon. - Usono: Waldon, 1991. - 50 p.

Referencoj
----------

1. ↑  Mortkondamno de Billy Waldon nuligita, Libera Folio, 2023-03-28

Eksteraj ligiloj
----------------

* Sequoyah kondamnita al morto (france) Arkivigite je 2006-12-10 per la retarkivo Wayback Machine
* La "seria murdisto" Billy Waldon (angle)
* Komitato Armand pri Billy Waldon (el *Heroldo Komunikas*)
* Local Death Penalty Case From 1985 Finally Goes To Appeal (angla, 2006-08-08)
* HUMAN RIGHTS ADVOCATES Vol. 42 Winter 2003-04 Arkivigite je 2007-09-28 per la retarkivo Wayback Machine - informoj pri duboj pri lia kulpo kaj organizo "fos\*ters", svisa grupo kiu helpas defendi lin.


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Recherswil** estas komunumo en la distrikto Wasseramt en Kantono Soloturno, Svislando. Ĝi havis 1 695 loĝantojn je la 31-a de decembro 2010.

Geografio
---------

Recherswil situas en la Svisa Mezlando en la flotebenaĵo de la rivero Emme ĉe la bordo de la rivereto Oesch. La komunumo konsistas krom el la vilaĝo Recherswil el la setlejoj Aspacher, Chänelmatten kaj Ischlagrütenen. Tra la komunumo fluas de sudo al nordo du vilaĝaj rojoj, kiuj senakvigas la komunuman teritorion norden al Oesch. La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 3,37 km², de kiuj 24% estas kovritaj de arbaro, 56% servas por agrikulturo kaj 20% por setlado.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Recherswil limas en nordo al Kriegstetten, en nordoriento al Oekingen, en oriento al Heinrichswil-Winistorf, en sudoriento al Willadingen (BE), en sudokcidento al Koppigen (BE), kaj en okcidento al Obergerlafingen.

Trafiko
-------

Tra la komunumo pasas la kantona ĉefvojo de Kriegstetten al Koppigen. Rekte sude de la komunumo sur la teritorio de Koppigen troviĝas alveturejo al la svisa aŭtovojo A1, same norde apud Kriegstetten. La aŭtovojo pasas de nordo al sudo tra la komunuma teritorio formante kvazaŭ ties okcidentan limon. La sudorientan komunumlimon formas la rapidlinio de Svisaj Federaciaj Fervojoj de Zuriko al Berno, tamen la komunumo ne disponas pri stacidomo. Al la publika transportreto la komunumo estas konektita per la soloturna buslinio tra Kriegstetten al Soloturno.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Recherswil datiĝas el la jaro 1278 kiel *Richirswile*. Dum mezepoko Recherswil apartenis al la kiburga Senjorujo Halten, kiu en la jaro 1466 fariĝis havaĵo de la urbo Soloturno. En la jaro 1665 ankaŭ la supera jurisdikcio transiris de Berno al Soloturno.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: Komunumdatumoj de la retejo de la Svisa Federacia Oficejo pri Statistiko, retejo konsultita la 5-an de novembro 2011
2. ↑  Fonto: *Stefan Frech*: *Recherswil* en *Historia Leksikono de Svislando* (2010-01-27)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la komunumo Recherswil
* Recherswil en la Historia Leksikono de Svislando germane france itale

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Recherswil** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

Bildoj
------

* Vilaĝeniro alvenante de WilladingenVilaĝeniro alvenante de Willadingen
* Kneipp-kuracejo ĉe la bordo de OeschKneipp-kuracejo ĉe la bordo de Oesch
* Betonujtegemnto de IslerBetonujtegemnto de Isler
* Faktrabdomo en la vilaĝocentroFaktrabdomo en la vilaĝocentro
* LernejoLernejo
* VilaĝocentroVilaĝocentro
* Vilaĝa rojoVilaĝa rojo

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Wasseramt |
| --- |
| Aeschi (Steinhof) • Biberist • Bolken • Deitingen • Derendingen • Drei Höfe (Heinrichswil-Winistorf • Hersiwil) • Etziken • Gerlafingen • Halten • Horriwil • Hüniken • Kriegstetten • Lohn-Ammannsegg • Luterbach • Obergerlafingen • Oekingen • Recherswil • Subingen • Zuchwil |  |

 |