recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Salce** estas municipo de la provinco Zamoro, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko Sayago en la sudokcidento de la provinco. *Salce* estas etimologie rilata al *Sauce*, hispanlingva vorto por saliko; arbonomoj estis ofte uzataj por loknomoj en la regiono kaj ja arbo videblas en la blazono, kvankam ne fakte saliko; aparte sama vorto "sauce" aperas en aliaj lokonomoj de la provinco kaj de najbaraj provincoj. 

Ponto de la Rivera de Suelgas.
Ĝia municipa teritorio estas formata de unusola loĝloko, okupas totalan areon de 34,86 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 89 loĝantojn. Ĝi perdis pli ol 300 loĝantojn el la komenco de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj kaj malfacilaĵoj kreitaj pro la inundoj fare de la Akvorezervejo de Almendra. Ĝi distas 55 km de Zamoro, provinca ĉefurbo, kaj limas kun Villar del Buey kaj Roelos, krom kun la Provinco Salamanko apartigita per la rivero Tormes plilarĝigita en la Akvorezervejo de Almendra.

La setlejo mem fondiĝis en la 12-a jarcento. En postaj jarcentoj suferis pro militoj kaj ĉefe dum la Hispana Milito de Sendependigo. Fine de la 1960-aj jaroj la akvo de la Akvorezervejo de Almendra atingis la urban kernon kaj inundis fekundajn terenojn.

La tradiciaj agrikulturo (cerealoj, legomoj, vitoj) kaj brutobredado (bovoj kaj ŝafoj) lastatempe iom dekadencis, sed pluas. Lastatempe kultura kaj rura turismo plie ekgravis.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de Provinco Zamoro


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 754488
 |
**Gábor Adriányi** [adriAnji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Adriányi Gábor** estas hungara pastro, eklezia historiisto, profesoro, membro (ekstera (2016) de Hungara Scienca Akademio.

Gábor Adriányi  naskiĝis la 31-an de marto 1935 en Nagykanizsa.

Biografio
---------

Gábor Adriányi frekventis mezlernejojn en Esztergom kaj Budapeŝto, ekde 1954 li studis en centra seminario, sed li estis forigita, ĉar li ne akceptis pacopastran movadon (ĝi estis komunista organizaĵo). En 1960 episkopo István Zadravecz sekrete pastrigis lin. En la sekva jaro li forlasis la landon kaj en Romo li doktoriĝis el teologio. En 1971 li komencis instrui en universitato de Bonn kiel privata profesoro. Post 2 jaroj li estis nomumita docento, en 1974 eksterordinara profesoro, post 2 jaroj katedrestro. Post longaj jaroj li instruis ankaŭ en Veszprém (urbo) kaj Budapeŝto, eĉ en Scienca Universitato Loránd Eötvös li iĝis privata profesoro. Li ricevis 2 hungarajn premiojn. Li havas la eklezian titolon titulara kanoniko.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Die Stellung der ungarischen Kirche zum Österreichischen Konkordat von 1855* (Romo, 1963)
* *Fünfzig Jahre ungarischer Kirchengeschichte 1895–1945* (Mainz, 1974)
* *Az egyháztörténet kézikönyve* (Munkeno, 1975) - ĉefverko
* *Beiträge zur Kirchengeschichte Ungarns* (Munkeno, 1986)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)
* hungarlingva biografio kun foto Arkivigite je 2016-09-24 per la retarkivo Wayback Machine
**Jan Zajíc** (naskiĝis la 3-an de julio 1950 en Vitkov, mortis la 25-an de februaro 1969 en Prago) – ĉeĥa studento, kiu sinbruliĝis proteste de invado en Ĉeĥoslovakion fare de armeoj de la Varsovia Kontrakto.

Jan Zajíc estis filo de vendisto de kosmetikaĵoj, kaj de instruistino. De 1965 partoprenis fervojan lernejon en Šumperk. Unue li intencis fini liceon kaj studi veterinaron, sed malsano de la patro kaj malfacila financa situacio de la familio devigis lin ŝanĝi planojn. Dum lernado interesiĝis pri literaturo, poezio kaj provis verki fabelojn. Li estis simpatianto de la praga printempo.

Post sinbruliĝo de Jan Palach Zajíc partoprenis protestan fastadon, kiu finiĝis la tagon de enterigo de Palach. Unu monaton pli poste duonrompiĝinta de t.n. normaligo kaj pro tio, ke lia ago ne kaŭzis firmajn sociajn reagojn decidis lin imiti. Datrevene de la komunista renverso de 1948 veturis trajne kun lerneja kolego al Prago. Ĉeĥoslovakia sekureca servo sciis pri lia forveturo kaj pro tio Zajíc volis nenie haltiĝi. Post la alveno aĉetis en drogerio ĉe la strato Vodičkova bruligemajn materialojn, adiaŭis la kolegon, al kiu enmanigis sian legitimilon, mesaĝon al la ĉeĥoslovaka nacio, leterojn al la gepatroj kaj al amiko en Prago. Poste iris al la Venceslaa Placo. En ties supra parto en trapasejo de la domo n-ro 39 surverŝis sin 7-8 litrojn da benzino. Li intencis elkuri surstraten, sed ne sukcesis. Membruliĝis profunde de la trapasejo kaj mortis surloke. La tragedio okazis ĉ. 13.30-13.45.

Jan Zajíc deziris enteriĝi en Prago, sed tion ne permesis la sekureca servo. Lian kadavron oni transportis al Vítkov, kie la 2-an de marto 1969 okazis funebra ceremonio, kiun partoprenis ĉ. 10000 personoj. Surtomban ŝtonon por li, kiel ankaŭ por Jan Palach, faris skulptisto Olbram Zoubek.

Monumento omaĝe en Nacia Muzeo
Post la velura revolucio antaŭ Nacia Muzeo oni starigis monumenton omaĝe al Palach kaj Zajíc. En la gepatra Vítkovo oni lianome nomumis la foirplacon.

En la letero, kiun lasis por proksimuloj li skribis, i.a.:

*Amata panjo, amata paĉjo, kara frato, kara fratino! Kiam vi legos la versojn mi jam estos morta aŭ preskaŭ malviva. Mi scias, kion mi faras al vi. Mi petas ke vi ne opiniu tion malbona. Ni ne estas en la mondo bedaŭrinde solaj! Mi ne faras tion tial, ke min enuis la vivo! Mi faras tion, ĉar mi ŝatas la vivon! Mi kredas, ke tiamaniere mi plibonigos la vivon de aliaj! Mi konas valoron de la vivo! Mi scias, ke ĝi estas plejvalora!*

Literaturo
----------

Stabrava P. *Zajíc Jan*, en: *Biografický Slovník Slezska a severní Moravy*, volumo 2, Opava-Ostrava 1994, p. 138-139.

* Kategorio Jan Zajíc en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 393157
* GND: 1210351439
* LCCN: no2017038723
* VIAF: 84020412
* NKC: jn20000402703
 |
|  |  |
| --- | --- |
|   | **La fontoj de ĉi tiu artikolo pri parolarto ne sufiĉas.

---**
Vi povas plibonigi ĝin, aldonante fidindajn fontojn. Senfontaj asertoj povas esti forigitaj. *(Junio 2020)***Komento:** verŝajne tradukita el alilingva Vikipedio |

**Oratoro** en esperantlingvaj vortaroj kiel PIV aŭ Reta Vortaro estas

1. homo, kiu kutimas publike paroladi: juĝeja, politika, eklezia oratoro, respektive
2. tiu, kiu parolas en la nomo de kolegoj: li estis la oratoro de la grupo.

La vorto konatiĝis aparte en la latina formo *orator* ("parolisto") en la Romia Imperio. En la klasika teorio de retoriko (de la greka vorto por oratoro, Ρήτορας [Retoras]), la vorto oratoro estas fakvorto por "strategia komunikisto". Sekve la retorika praktiko estas "la rego de sukcesorientitaj komunikaj metodoj" (laŭ *Joachim Knape*, origine germane *die "Beherrschung erfolgsorientierter strategischer Kommunikationsverfahren"*). Homo en rolo de oratoro komunikas por konvinki la aŭskultantaron pri la graveco kaj subtenindeco de certa celo, greke nomata τέλος, do *"telos"*. Dum retorikisto estas tiu kiu instruas publikan paroladon, oratoro estas tiu kiu publike praktikas ĝin.

En la pli novaj teorioj de retoriko kaj amaskomunikado la instanco de oratoro ne plu ligiĝas nepre al individua persono kaj al la situacio de voĉa parolado, sed uzatas en pli vasta kaj pli abstrakta senco. Tiel ekzemple tuta redakcio de politika gazeto povas transpreni la funkcion de oratoro. Iuj sciencistoj sistemon de pluraj homoj en komuna funkcio de oratoro nomas "oratoran kolektivon".

Etimologio
----------

La vorto devenas de la hindeŭropa pralingvo kaj de ties vortbazo \*or- ("prononci ritan formulon"). El tio interalie kreskis la latina verbo *orare* ("paroli antaŭ kortumo aŭ asembleo", "porparoli", "pledi") kaj la substantivo *orator* ("parolisto"). En la malnovfranca lingvo de la 14-a jarcento el tio iĝis la vorto *orateur*, kaj en la anglo-franca lingvo de tiu epoko la vorto *oratour*. En la angla lingvo la vorto dokumentiĝas ekde la jaro 1374, en la signifo "iu kiu pledas aŭ argumentas por idea celo", kaj tiulingve la morderna signifo de la vorto "publika parolisto", atesteblas ekde proksimume la jaro 1430. Simile ankaŭ aliaj eŭropaj kaj poste ekstereŭopaj lingvoj prenis ĝin el la latina lingvo post la fino de la antikva epoko.

### Modernaj oratoroj

En la 20-a jarcento interalie elstaras la sekvaj publikaj parolistoj (sendepende de politika orientiĝo):

* Winston Churchill
* Charles de Gaulle
* Joseph Goebbels
* Adolf Hitler
* Benito Mussolini
* Franklin D. Roosevelt
* Daniel Webster
* William Jennings Bryan
* Frederick Douglass
* Ralph Waldo Emerson
* Patrick Henry
* John F. Kennedy
* Martin Luther King - *I Have A Dream ("Mi havas Revon")*
* Abraham Lincoln
* Richard M. Nixon
* Barack Obama
* Ronald Reagan
* Malcolm X

### Esperantistoj

Elstaras:

* Zamenhof
* Ivo Lapenna
* Claude Piron

Vidu ankaŭ
----------

* Kategorio Oratoro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Oratoro en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)

* Oratora Angulo
* Oratora Konkurso
* Oratorarto
* Oratorio
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Psitakosaŭro** |
| --- |
| Troveblo de fosilioj: Frua kretaceo |
| spekultativa ilustraĵospekultativa ilustraĵo |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Reptilioj *Sauropsida* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Superordo: | Dinosaŭroj *Dinosauria* |
|
|
| Ordo: | Ornitiskioj *Ornithischia* |
| Subordo: | Cerapoda |
| Infraordo: | Ceratopoj *Ceratopsia* |
|
|
|
|
| Familio: | Psitakosaŭredoj *Psittacosauridae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | **Psitakosaŭro** *Psittacosaurus*Osborn, 1923 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specioj |
| * *P. mongoliensis* (tipo)Osborn, 1923
* *P. sinensis*Young, 1958
* *P. meileyingensis*Sereno k.a. 1988
* *P. xinjiangensis*Sereno & Zhao, 1988
* ?*P. sattayaraki*Buffetaut k Suteethorn, 1992
* *P. neimongoliensis*Russell k Zhao, 1996
* *P. ordosensis*Russell k Zhao, 1996
* *P. mazongshanensis*Xu, 1997
* ?*P. sibiricus*Voronkevich, 1998
* *P. lujiatunensis*Zhou k.a. 2006
 |
| Sinonimoj |
| *Protiguanodon* Osborn, 1923
*Luanpingosaurus* Cheng *vide* Chen, 1996 |
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Psitakosaŭro  |

 |
| v • d • r |

**Psitakosaŭro** (*Psittacosaurus*; malnovagreka: "papaga lacerto") estas genro de psitakosaŭreda ceratopa dinosaŭro vivinta dum la frua kretaceo en regiono nun parto de Azio, antaŭ 130 ĝis 100 milionoj da jaroj. Ĝi estas aparte grava kiel la plej specio-riĉa dinosaŭra genro: oni trovis almenaŭ ok formortintajn speciojn el fosilioj trovitaj en diversaj regionoj de Ĉinio kaj Mongolio, kaj eble aldonajn speciojn de Tajlando kaj Rusio.

Ĉiuj psitakosaŭraj specioj estis du-piedaj herbovoruloj de la grandeco de gazelo; ili ĉiuj havis altan, potencan bekon sur la supra makzelo. Psitakosaŭroj estis tre fruaj ceratopoj kaj, kvankam ili evoluigis iujn trajtoj nur siaj, ili ankaŭ dividis multajn anatonomiajn trajtojn kun postaj ceratopoj kiel protoceratopo (*Protoceratops*) kaj triceratopo (*Triceratops*).

Psitakosaŭro ne estas tiel fama kiel ĝia prakuzo la triceratopo sed ĝi estas unu el la plej plene konata el la dinosaŭroj genroj. Oni kolektis fosiliojn de jam pli ol 150 unuopaj psitakosaŭroj, inter ili multajn plenajn skeletojn. Inter ili reprezentiĝas plej diversaj aĝoklasoj, de ĵus elkoviĝintoj ĝis plenkreskuloj, kio permesis plurajn detalajn studojn de la kreskorapideco kaj reprodukta biologio de la psitakosaŭroj.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Wang k.a. (2000) *Vertebrata PalAsiatica* **38**: 92

* Psitakosaŭro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Psitakosaŭro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Psitakosaŭro en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
**Ofendo** estas parolo aŭ ago, kiu ofendas, do kiu kolerigas aŭ ĉagrenas iun, malrespektante ties dignon, aŭ pli ĝenerale malrespektas ies senton. En multaj naciaj lingvoj, ekzemple la germana, estas nur unu vorto por ofendo kaj insulto, sed en Esperanto estas diferenco: insulto estas en klare ofenda intenco dirita fi-vorto, dum ofendo eble okazas tute malintence, tute sen kulpa celo: do precipe estas la sento de **ofendiĝo** en la aliulo, kiu difinas kiom ofenda estis parolo aŭ ago. Sinonimoj de la verbo *ofendi* do estas ekzemple *kontuzi, skandali, ŝoki, vundi* kaj *indignigi*.

**Kelkaj ekzemploj el la esperanta proverbaro:** 

|  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** Postulo ne pretendas, rifuzo ne ofendas- **"** |
| — Zamenhofo |

 |

|  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** Saĝulo ignoras ofendon. **"** |
| — Zamenhofo |

 |

|  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** Al li ne mankas defendo kontraŭ ofendo! **"** |
| — Zamenhofo |

 |

|  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** Mi esperas, ke vi ne ofendiĝos, se mi rifuzos. **"** |
| — Zamenhofo |

 |

Vidu ankaŭ
----------

* pejorativo
* pejorativa afikso
* -aĉ-
* insulto

Referencoj
----------

1. 1 2  difinoj de *ofendo, ofenda, ofendi kaj ofendiĝi* en PIV 2020 (esperante)

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 771361
 |
*Gelert* de Charles Burton Barber (ĉ. 1894)
**Gelert** (kimra prononco: GElert) estas legenda hundo asociita kun la vilaĝo Bedd-*gelert* (kies nomo signifas "la Tombon de Gelert") en Gwynedd, norda-okcidenta Kimrio. En la legendo, Llywelyn la Granda revenas de ĉasado kaj ne trovas sian bebon, la lulilo estas renversita kaj Gelert havas sangon sur sia muzelo. Kredante, ke la hundo murdis la infanon, Llywelyn prenas sian glavon kaj mortigas Gelert. Poste, kiam la hundo estis mortanta, Llywelyn aŭdas la kriojn de la bebo, senvunda sub la lulilo, kune kun mortinta lupo, kiu estis atakinta la infanon kaj estis mortigita de Gelert. Llywelyn estas venkita pro pento kaj entombigas la hundon kun granda ceremonio, sed ankoraŭ povas aŭdi ties lamentoj. Post tiu tago Llywelyn neniam ridetis denove.

La rakonto estas vario de la "Fidela Hundo", nome folklora rakonto, kiu vivas kiel urba legendo.

Poemoj kaj aliaj interpretoj
----------------------------

*Kiu konas la spiriton de viro*... de Byam Shaw (1901)
Ĉi tiu rakonto formis la bazon por pluraj anglaj poemoj, inter kiu estas "Beth Gêlert; aŭ, la Tombo de la Leporhundo" de William Robert Spencer skribita ĉirkaŭ 1800; "Beth Gelert" de Richard Henry Horne; "Gelert" de Francis Orray Ticknor kaj la drameca poemo "Llewellyn" de Walter Richard Cassells. La rakonto estas ankaŭ aludita de John Critchley Prince en linioj 24 al 29 el lia poemo "Norda Kimrio:" Malgraŭ tio ĉi kaj malgraŭ la ĉeesto de alta altaĵeto en la vilaĝo nomita la Tombo de Gelert, historiistoj ne kredas, ke Gelert iam ajn ekzistis.

La rakonto efektive aperas en multenombraj kulturoj kun negravaj varioj. La Alpa liguria poemo *R sacrifisi dr can*, skribita en la Liguria, rakontas pri kiel ŝafisto pafmortigis sian hundon, kiam li trovis ĝin kovrita en ŝafa sango, kaj nur poste li trovis mortintan lupon en la stalo.

La tombo de Gelert, Beddgelert, 1850
La tombo de Gelert, Beddgelert, 2010

Referencoj
----------

1. ↑  *Cultura alpina in Liguria*, de Realdo kaj Verdeggia, eldonita de SAGEP EDITRICE, 1984, (ISBN 88-7058-106-3), 254 paĝoj

* Kategorio Gelert en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 731316
 |
**Agata KORNHAUSER-DUDA** (naskiĝis la 2-an de aprilo 1972 en Krakovo), estas la edzino de la Prezidanto de Pollando, Andrzej Duda kaj tiel ŝi estas nomita La Unua Damo de Pollando. Ŝi estas instruisto de germana lingvo.

Familio
-------

Ŝi naskiĝis en Kraków kaj ŝi estas la infano de Julian Kornhauser, verkisto, tradukisto, literatura kritikanto, aŭtoro de libroj por infanoj kiu dediĉis libron de poezio al ŝi en 1981 kaj Alicja Wojna - polonistino. Ŝi havas fratinon de Jakub, poeto kaj tradukisto, instruisto ĉe la Jagelona Universitato.

Ekde 21 de decembro 1994 ŝi estis edzino de Andrzej Duda.  Ili havas filinon nomata Kinga, naskiĝinta en 1995, jurstudentino..

Profesia kariero
----------------

Ŝi estas germana instruisto ĉe la Mezlernejo nome de Johano la 3-a Sobieski en Krakovo, kie ŝi eklaboris ekde 1998. Ŝi estis priskribita kiel postulema sed justa kaj diligenta instruisto. La lernejo estas la *alma mater* de ŝia edzo, ŝi finis en 1991 ĝian rivalon Mezlernejon nome de Bartomiej Nowodworski en Krakovo. En 1997 ŝi skribis ŝian disertaĵon sur la verkoj de Horst Bienek ĉe la Jagelona Universitato, kie ŝi kaj ŝia edzo renkontis.

Unua Damo de Pollando
---------------------

Ŝi estas la Unua Damo de Pollando ekde la 6-a de aŭgusto 2015, kiam ŝia edzo fariĝis Prezidanto de Pollando. En la 24-an de majo 2015, li gajnis la duan rondon de la prezidenta balotado, atinganta 51.55% el la voĉdono kontraŭ la 48.45% gajnita de lia rivalo Bronisław Komorowski. Dum la kampanjo ŝi subtenis ŝian edzon per prezentado en partiaj elsendoj.

Kiel la unua damo ŝi entreprenis karitatan agadon patronante al pluraj kampanjoj. Ekzemple en 5-an de septembro 2015 ŝi partoprenis en Nacia Lernado de romano "La Pupo" de Bolesław Prus. Ŝi vizitas lernejojn, infanĝardenojn, malsanulejon. Ŝi ankaŭ akceptas lernejvojaĝoj en Palaco de Prezidanto. Ŝi partoprenas en prezidentaj eksterlandaj vizitoj kaj en vizitoj de reprezentantoj aliajaj ŝtatoj en Pollando.

Honoroj
-------

* Granda Rubando de la Ordo de Leopoldo - 2015, Belgio.

Referencoj
----------

1. ↑   Biografio de Unua Damo (pole). Arkivita el la originalo je 2018-03-20. Alirita 2015-11-30.
2. ↑   Unua filino Kinga (pole).
3. ↑   "PKW" La Prezidanta balotado (pole).
4. ↑   La Prezidanta Paro komencis La Nacia Lernado de "Pupo" (pole). Arkivita el la originalo je 2015-12-08. Alirita 2015-11-30.
5. ↑   Aktiveco de Unua Damo (pole). Arkivita el la originalo je 2015-11-26. Alirita 2015-11-30.
6. ↑   Belga Reĝa Paro kun oficiala vizito en Pollando (pole). Arkivita el la originalo je 2015-10-25. Alirita 2015-11-30.

* Agata Kornhauser-Duda en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Agata Kornhauser-Duda en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Tetney** estas vilaĝo en la angla provinco Lincolnshire.

Loĝantaro 1600.

Ĝi situas 10 kilometrojn for de la urboj Grimsby kaj Cleethorpes.

La regiono estas ĉefe agrikultura sed la plej multe da homoj laboras en la urbo Grimsby aŭ en la industrioj apud la rivero Humber.

En la vilaĝo troviĝas elementa lernejo, trinkejo, butiko, komuna halo, sportkampo por futbalo kaj kriketo kaj golfejo.

La preĝejo de S-taj Petro kaj Paŭlo estas malnova kaj troviĝas indikaĵoj ke preĝejo ekzistis antaŭ la alveno de danoj en 870 - ŝajne ili forbrulis la preĝejon. Troviĝas alia preĝejo de la metodista konfesio. La metodistoj estis tre fortaj en la regiono kaj ili konstruis la unuan lernejon en la vilaĝo en la 19-a jarcento.

Ĉe la orienta rando de la vilago troviĝas Tetney Tank Farm - granda rezervujo por petrolo. Nuntempe la petrolŝipoj estas tro grandaj por atingi la rafinejojn ĉe la rivero Humber do la ŝipoj haltis en la enirejo de la rivero kaj pumpis la krudan petrolon tra submara petrolodukto al Tetney Tank Farm. Oni poste pumpis al la rafinejo per subtera petrolodukto.

Ĉe la norda rando de la vilago troviĝas la loko de unu el la plej gravaj radiostacioj konstruitaj de la entrepreno Marconi - Tetney Beam Station. Ĝi konstruigis en 1926 kaj oni malmuntis ĝin en 1939. Nuntempe nur restas la fondaĵojn de la ses turoj kaj kelkaj industriaj konstruaĵoj. Oni uzis la stacion por sendi telegramojn al Aŭstralio kaj Hindio.

Sudoriente de la preĝejo troviĝas naturrezervejo Tetney Blow Wells – kvar grandaj akvoputoj. Ili kreiĝis pro artezaj akvofontoj kie la le akvo sub premo escapis tra krevoj en la argilo por atingi la surfacon.
Inter 1948 kaj 1961 oni uzis la lokon por kreskigi akvokreson kaj oni povas vidi la restaĵojn de betonaj kanaletoj inter la fragmitoj kaj aliaj plantoj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Tetney Beam Station (en la angla sed kun fotoj)
* Tetney Lernejo - Historio (en la angla sed kun fotoj kaj dokumentoj)
**Fresnillo de Trujano** estas unu el la 570 komunumoj de la meksika subŝtato Oaĥako *(Oaxaca)*. La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas *Fresnillo de Trujano*. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la nacia geografia instituto INEGI estas 20 032.

Geografio
---------

Fresnillo de Trujano apartenas al la distrikto Huajuapam al kiuj apartenas entute 28 komunumoj. Ĝi situas en la miŝteka regiono de Oaĥako (regiono *Mixteca*), kiu apartenas al la nordokcidenta parto de la subŝtato. La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 852 loĝantojn. El tiuj estis 400 viroj kaj 452 virinoj. La komunumo havas surfacon de 98.24 kvadratkilometroj. La meza alteco estas 1020 metroj super la marnivelo.

Situo de la koncerna distrikto kaj regiono interne de la subŝtato Oaxaca.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 3 indiĝenoj. Ĉiuj 3 aĝis pli ol 5 jaroj kaj estis dulingvaj (hispana kaj indiĝena lingvoj).

Fontoj: Statistikoj de la nacia geografia instituto INEGI pri la censo de 2005 (hispane: *Conteo de Población y Vivienda* de 2005).

Eksteraj ligiloj
----------------

* informoj pri la komunumo[*rompita ligilo*] en retpaĝo de la ministerio pri socia evoluigo SEDESOL (hispane)


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Conrad ENGELMANN** (naskiĝinta en 1782, mortinta en 1853) estis en Vajmaro (Germanujo) aktiva potfarada majstro deĵorante ankaŭ por la tiea duka kortego.

enskribo ĉe Brühl, Vajmaro

Agadoj
------

La vajmara kortegpotfarejo troviĝis je Brühl nr 10. Tie porĉiamigis sin Engelmann sen nomdono ĉe artaĵo pri koleriĝinta Vesta memoriganta la kruelan batalon de ne tro fora Jena–Auerstedt.

Engelmann trejniĝis en Vajmaro ĉe la kortega skulptisto Martin Gottlieb Klauer. Ekde 1713 li estis la edzo de la vidvino de sia antaŭulo Johann Friedrich Nindel (1766-1813): Nindel estis fondita la fornofabrikon de ĉe Brühl en la 1792-a jaro. Engelmann tre pligrandigis la fabrikon akirante najbarajn grundojn. Tiutempe li estis en sia fako eble la plej estimata en tuta Vajmaro. Unu lia posteulo estis Johann Friedrich Schmidt, krome lia lernoknabo kaj -bofilo. Engelmann posedis ĉ. la jaro 1840 kun certa sinjoro Reppenhagen en Brandenburgio la firmaon "Engelmann & Reppenhagen". La plejparto de la tiamaj fornoj kaj ceramikaj kaheloj en Vajmaro estis fabrikitaj ĉe li.

Engelmann ankaŭ partoprenis la plibeligojn argilajn de ĉe Urbodomo de Vajmaro. Krome li kreis plastikojn laŭ Martin Gottlieb Klauer. Klauer mem ofte komisiis Engelmann pri fabkrikado: en kazo de malbonaj veteraj kondiĉoj aŭ mendo de por sia ateliero tro grandaj aferoj.

Engelmann ankaŭ ĉeestis okaze de la dua entombigo de la kadavro de Friedrich Schiller (transigo disde Jakobo-tombejo) en 1827 je la Princa kripto ĉe la Historia tombejo vajmara (krome tie troviĝis diversaj kortegaj oficistoj kaj ĉefurbestro Carl Leberecht Schwabe. Intertempe starigitis la (false supozita!) ŝilera kadavro en la Biblioteko Dukino Anna Amalia.

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Conrad Engelmann (Töpfer) en la germana Vikipedio.*

Notoj
-----

1. ↑  Koncerne la rolon de Engelmann klaras ke li estis la komisiinto; kiu vere artistis neklaras! - Kp. artikolon "Ofenfabrik J.F.Schmidt", ĉe: Gitta Günther, Wolfram Huschke, Walter Steiner (eld.): *Weimar. Lexikon zur Stadtgeschichte.* Hermann Böhlaus Nachfolger, Weimar 1998, p. 339
2. ↑  Jeanette Lauterbach, Hermann Hofmann: *Antlitz des Schönen: klassizistische Bildhauerkunst im Umkreis Goethes*, Thüringer Landesmuseum Heidecksburg, Rudolstadt 2003, p. 103.
3. ↑
4. ↑  Axel Stefek (eld.): *Energie in Weimar: Vom Mittelalter bis in die Neuere Zeit* (=Energiegeschichte der Stadt Weimar, 1). Weimar 2016, p. 303.
5. ↑  Arthur Fontaine: *Der englische Coade-Stein – die Villeroy & Boch „Terracotta": Mit Exkursen zu Martin Klauer nach Weimar und Friedrich Schinkel nach Berlin*, Norderstedt 2019, p. 63-64
6. ↑  Julius Schwabe, Carl Leberecht Schwabe: *Schillers Beerdigung und die Aufsuchung und Beisetzung seiner Gebeine: 1805 …*, 1852, p. 128
**Maja Sarihodžić** (bosnia prononco [mǎːja sǎrixodʒitɕ], naskonomo Hodžić, naskiĝis la  12-an de julio 1981(nun 1981-07-12) en Tuzla, Bosnio kaj Hercegovino, tiutempe SFR Jugoslavio, do nun 42-jara), pli bone konata per sia sceneja nomo *Maya Sar*, estas Bosnia kantistino.

La artistino reprezentis Bosnion kaj Hercegovinon en la Eŭrovido-Kantokonkurso 2012 en Bakuo, kaj pasis al la finalo, kie la bone farita bosnia kontribuaĵo tamen ne atingis elstaran pozicion.

Ŝi estas fondantino de regiona humanisma projekto en medicina lukto kontraŭ uterokola kancero, kaj komponisto de projektosubtena kanzono prezentata fare de gvidaj kantistoj de la regiono - Nina Badrić, Karolina Goceva, Aleksandra Radović kaj Maya Sar mem. Rekompense al tio, ŝi ricevis oran medalon de la Internacia Ligo de Humanistoj (D-rino Elisabeth Rehn).

Eksteraj ligiloj
----------------

* oficiala retejo
* oficiala *facebook*-profilo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 403551
* VIAF: 305785507
* ISNI: 0000 0004 6158 840X
* MBA: e04ec9bf-db9a-48a5-9583-ce7c20ff5f23
 |
Modparado en Novjorko
**Modparado** aŭ **moddefilado** estas spektakla prezentado de vestoj, kutime novaj kaj modernaj, sed povas aperi ankaŭ modparadoj de historiaj vestoj.

Kutime estas prezentata kolekto de unu artisto-desegnisto, kiu fine de la spektaklo venas prezentiĝi kaj akcepti aplaŭdon. La vestmodeloj povas esti praktikaj, uzeblaj en ĉiutaga vivo, sed de tempo al tempo aperas ankaŭ fantaziaj bizaraj fasonoj, destinitaj sole por la modparado kiel artverkoj, sed kiujn oni ne supozas porti en reala vivo.

La viraj aŭ virinaj manekenoj (modeloj kaj modelinoj) prezentas la vestojn sur longa tapiŝita podio, ĉirkaŭita ambaŭflanke de spektantoj. Veninte al la fino de la podio, ili turniĝas kaj iras reen. La plej famaj manakeninoj iĝas gravaj roluloj en la mondo de spektaklo kaj alta socio kaj enspezas altegajn honorariojn pro partopreno en tiuj modparadoj, ekzemple Naomi Campbell, Claudia Schiffer aŭ Gisele Bündchen. Krome oni malfermas al ili la pordojn de vivo en kino, muzikarto kaj altaj socitavoloj. Foje oni prezentas modparadon en historiaj domoj, ekz. kasteloj, teatroj k.s.

Lastatempe okazas socia polemiko ĉar organizantoj de modparadoj ĉefe elektas manekenojn tro maldikajn kaj tio influas sur normalaj junulinoj kiuj ankaŭ volas esti tro maldikaj por esti pli akceptataj socie kaj pro tio suferas malsanojn (anoreksio).

Fontoj
------

* Carlo Minnaja: Vocabulario Italiano Esperanto, 1996, p. 1199: sfilata di moda - modparado, moddefilado
* Erich-Dieter Krause: Großes Wörterbuch Deutsch-Esperanto, 2007, p. 931: Modenschau - modparado
* [*rompita ligilo*]
* [*rompita ligilo*]
* Arkivigite je 2009-06-28 per la retarkivo Wayback Machine

Galerio
-------

* Kategorio Modparado en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Virina modelo de la printempa semajno 2007 en Novjorko
* Viraj modeloj en Moskvo, 2007
* Vira modo 1948 en Los-Anĝeleso
**Fresno de Caracena** [FRESno dekaraZEna] estas municipo de Hispanio, en la regiono de Kastilio kaj Leono, provinco Sorio kaj komarko *Tierras del Burgo*. La loknomo *Fresno de Caracena* estas etimologie komprenebla kiel *Frakseno de Caracena*, alude al la proksima loĝloko Caracena.

Geografio
---------

Komarko *Tierras del Burgo* en la okcidento de la provinco Sorio.
Loko de Fresno de Caracena en la provinco Sorio.
Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 16,78 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 20 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte perdis 360 loĝantojn el la 1940-aj jaroj. 

Ĝi distas 77 km de Sorio, provinca ĉefurbo. Kaj estas inter Villanueva de Gormaz kaj Carrascosa de Abajo. La municipo enhavas la loĝlokojn Fresno de Caracena, Río Manzanares kaj Río Tielmes.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado fine de la 9-a jarcento. Ĝi apartenis al la *Alfoz* de Gormaz ĝis la 17-a jarcento kiam ĝi akiris sendependecon kiel vilaĝo, ekapartenante al la senjorlando de la Markizoj de Berlanga.

Ekonomio
--------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj), forstado kaj brutobredado (ŝafoj kaj bovoj). Lastatempe funkciado de servoj plej ekgravis, kune kun kultura kaj rura turismo, piedirado tra naturaj lokoj. Inter vidindaĵoj estas la pilorio kaj la preĝejo.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de provinco Sorio

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo (hispane)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rTierras del Burgo |
| --- |
| Alcubilla de Avellaneda • El Burgo de Osma-Ciudad de Osma • Caracena • Carrascosa de Abajo • Castillejo de Robledo • Espeja de San Marcelino • Espejón • Fresno de Caracena • Fuentearmegil • Fuentecambrón • Langa de Duero • Liceras • Miño de San Esteban • Montejo de Tiermes • Nafría de Ucero • Recuerda • Retortillo de Soria • San Esteban de Gormaz • Santa María de las Hoyas • Ucero • Valdemaluque • Villanueva de Gormaz |

 |


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 351434
 |
Koordinatoj: 47° 28′ 17″ N 3° 50′ 50″ O﻿ / ﻿47.47139 °N, 3.84722 °O﻿ / 47.47139; 3.84722 (mapo)

**Island** estas franca komunumo lokita en la departemento Yonne kaj en la regiono Burgonjo. Ĝi havis 182 loĝantojn laŭ censo plenumita en 2007. La vilaĝo malnovtempe ankaŭ nomiĝis **Island-le-Saulsois**.

Geografio
---------

Island etendiĝas sur 20,64 km², kaj havis 182 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas po 9 homoj en kvadrata kilometro. La komunumo situas en Yonne, en la nordokcidenta parto de Burgonjo.

Historio
--------

La departemento Yonne estis oficiale kreita la 4-an de marto 1790 dum la franca revolucio. 

Okaze de la municipa baloto de 2014 venkis en la komunumo S-ro Gérard Fèvre, kiu do fariĝis la loka urbestro.

Administrado
------------

Island apartenas al la kantono de Avallon, kies ĉefurbo estas Avallon. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Avallon, unu el la tri arondismentoj de la departemento Yonne.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Yonne
* Kantono de Avallon
**Fresneda de la Sierra Tirón** [fresNEda delaSJEra tiRON] estas loĝloko kaj municipo en la oriento de la provinco Burgoso, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la oriento de la komarko *Montes de Oca* lime kun Rioĥo. La loknomo *Fresneda de la Sierra Tirón* estas etimologie komprenebla kiel *Fraksenejo de la Montaro Tirón*.

Geografio
---------

Mapo de la komarkoj de Burgoso. Montes de Oca, oriente kaj flavecbruna.
Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 61,17 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 94 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte ĝi perdis 400 loĝantojn el la 1950-aj jaroj.

Ĝi distas 55 km de Burgoso, provinca ĉefurbo, limas kun Pradoluengo, San Vicente del Valle, Belorado, Valgañón, Ezcaray, Barbadillo de Herreros kaj Santa Cruz del Valle Urbión. Ĝi estas sur la deklivaro de la Sierra de la Demanda.

Historio
--------

Oni trovis romiajn steleojn. La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado fine de la 9-a jarcento, plej verŝajne fare de eŭskaj brutobredistoj, ĉar tia estas forta eŭskdevena toponimio ĉefe en la montaro.

La plej frua referenco de Fresneda de la Sierra datas el la jaro 945. Temas pri dokumento en kiu Fernán González, grafo de Kastilio, donas al la Monaĥejo de Sankta Laŭrenco, inter Espinosa kaj San Vicente, rajton por paŝtado kaj lignorikoltado kun Eterna, San Vicente kaj Fresneda, kies arbaro restis ekskludita el tiu decido. En la jaro 979, oni mencias Fresneda kaj Pradilla en donaco fare de la kastilia grafo García Fernández, en la Monaĥeko de San Miguel de Pedroso.

La preĝejo.
La ponto.
Dum la 11-a kaj 12-a jarcentoj, tiuj teritorioj restis landlimaj inter Navaro kaj Kastilio dum jaroj kaj estis celo de disputo inter ambaŭ regnoj. Inter la jaroj 1035-1054, la Valo estis integrita fakte en la regno Navaro. Fine de la 12-a jarcento, la reĝoj de Navaro kaj Kastilio submetis la plendon al la aŭtoritato de la reĝo de Anglio, Henriko la 2-a, kiu pravigis la kastilian reĝon kaj ekde tiam, la teritorioj de la zono de la Valo de Sankta Vincento restis definitive en la regno Kastilio.

Tiuepoke mencioj de Fresneda estis Lizárraga (eŭska traduko de Fresneda aŭ inverse), Fraxeneta kaj aliaj.

En la 15-a jarcento oni fondis du konventojn de franciskanoj en la Sierra de Fresneda. En la 16-a jarcento oni ekkonstruis la preĝejon de la *Asunción de Nuestra Señora* (Maria Ĉieliro) kaj la ermitejon de la *Virgen de los Remedios*; tiuepoke Fresneda sendependiĝis de la Valo de Sankta Vincento. En la 18-a jarcento oni konstruis la ponton.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj) kaj brutobredado (ŝafoj kaj bovoj). Lastatempe plej ekgravis kultura kaj rura turismo, ekzemple piedirado tra naturaj lokoj. Inter vidindaĵoj menciindas la preĝejo de la *Asunción de Nuestra Señora* (Maria Ĉieliro), la du parkoj, la ponto ktp.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Burgoso

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 776039
 |
**Ottó Foky** [otO foki], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Foky Ottó** estis hungara animaciisto (reĝisoro, planisto pri pupoj).

Ottó Foky naskiĝis la 15-an de junio 1927 en Sárhida, li mortis la 3-an de septembro 2012 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Ottó Foky akiris pedagogian diplomon en altlernejo, poste li instruis desegnon du jarojn en lernejo. Li akiris plian diplomon en Industriarta Altlernejo de Budapeŝto en 1956. Liaj plej gravaj instruistoj estis Mátyás Varga, Jiří Trnka, en:Hermína Týrlová kaj Pál Miháltz. Inter 1956 kaj 1962 li estis planisto pri pupoj en ŝtata filma produktejo, poste li reĝisoradis. En tiu periodo liaj animacioj furoris en la tiam unusola Hungara Televizio. En la filma produktejo li fondis studion, kiun li gvidis. Li pensiuliĝis en 1987. Li ricevis premiojn inter 1964-1982.

Elektitaj filmoj
----------------

* *Siker* (1962)
* televida signalo por fabeloj *Tévémaci* (1964)
* *Egy világhírű vadász emlékiratai* (serio, 1968-1970)
* *Kutyasétáltatás* (1975)
* *Makk Marci* (serio, 1977-1978)
* *Mackók, vigyázzatok!* (1984)
* *Éljen Szervác!* (1986)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* Arkivigite je 2020-06-29 per la retarkivo Wayback Machine

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 695895
* GND: 1190757257
* VIAF: 121442757
* ISNI: 0000 0000 7949 1535
* SUDOC: 219492336
* BNF: 17148461c
 |
**Ottokár Kadić** [kadicj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kadić Ottokár** estis hungara-kroata geologo, arkeologo, kavernisto, paleontologo, profesoro.

Ottokár Kadić  naskiĝis la 29-an de julio 1876 en Kroatio (ankaŭ en Hungara reĝlando) en Opazova (nuntempa Stara Pazova en Serbio). Li mortis la 28-an de februaro 1957 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Memortabulo ankaŭ pri Ottokár Kadić
Ottokár Kadić devenis el varia kroata-hungara geedzoj. Jam kiel infano, li ekŝatis la kavernojn. Li frekventis universitatojn en Zagrebo kaj Munkeno. Li doktoriĝis en 1900. Post siaj studoj li laboris ĝis la emeritiĝo en 1936 hungara geologia instituto. En 1906 li science esploris kavernon en Bükk, kie li trovis restaĵojn pri prahomo. Tiu dato estas la serioza starto de la hungara kavernoesplorado. Poste li esploris en diversaj kavernoj, ekzemple en 1936 li trovis mentonon de neandertala homo. En 1917 li estis nomumita privata profesoro, en 1928 publika eksterordinara profesoro. En 1953 li ricevis la titolon kandidato. Li longe redaktis fakrevuojn pri kavernoj, krome li fondis kavernistan societon, kiun li longe gvidis.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *A Szemlőhegyi barlang kutatásának eredményei* (1933)
* *Cserépfalu vidékének barlangjai* (1940)
* *Az Északnyugati Bükk barlangjai* (1944)

Memorigiloj
-----------

* 2 memortabuloj
* memormedalo "Kadić Ottokár"

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto

* Kategorio Ottokár Kadić en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 545667
* GND: 142500917
* VIAF: 153213069
* ISNI: 0000 0001 1018 0680
 |
**Ottó Cséti** [ĉEti], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Cséti Ottó** estis hungara inĝeniero pri minado, profesoro. Lia familia nomo estis **Chrismár** ĝis 1884.

Ottó Cséti  naskiĝis en 1836 en Buda. Li mortis la 9-an de aŭgusto 1906 en Hungara reĝlando en Lucsivna (nuntempa Lučivná en Slovakio).

Biografio
---------

Ottó Cséti frekventis mezlernejon en sia naskiĝurbo. Inter 1856 kaj 1858 li lernis en teknikuniversitato en Vieno, poste li lernis minadon kaj metalurgion en Akademio de Selmec en Selmecbánya, kie li akiris diplomon en 1862. Post siaj studoj li laboris en diversaj minejoj de la lando, inter 1868 kaj 1872 li estis inspektoro de konstruado de fabriko en Diósgyőr, poste li instruis en la menciita akademio. En 1878 li atingis la instruan rangon ordinara profesoro, krome li longe estis katedrestro. En 1894 li estis nomumita ĉefkonsilisto de minoj, en 1902 li pensiuliĝis. Li kreis gravajn mezurilojn, instrumentojn, ilojn por la minado.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Erdészeti földmértan* (1888)
* *Bányaméréstan. Felső földméréstan* (1894)
* *Das ungarische Nivellierinstrument für Grubenmessungen (1895)*
* *Bányatelepek* (1904)

Memorigiloj
-----------

* busto en Universitato de Miskolc (1910)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun bildo
* hungarlingva biografio[*rompita ligilo*]
* hungarlingva biografio kun bildo


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Ottó Eiben** [ejben], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Eiben Ottó** estis hungara antropologo, profesoro, instruisto.

Ottó Eiben
Ottó Eiben  naskiĝis la 6-an de aprilo 1931 en Szombathely. Li mortis la 16-an de novembro 2004 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Ottó Eiben akiris pedagogian diplomon en Scienca Universitato Kossuth Lajos en 1954, sed pli frue li partoprenis en la universitata esploro kaj en 1951 lia debuta artikolo aperis. Post siaj studoj li instruis en Körmend, kie li esploris ekde 1958 kreskiĝon de la junularo. En 1963 li ekinstruis en Scienca Universitato Eötvös Loránd, kie en 1989 li atingis la instruan rangon universitata profesoro. Inter 1975 kaj 1996 li estis katedrestro. En 2001 li pensiuliĝis. Li ricevis premiojn kaj memormedalojn (ankaŭ eksterlandajn) inter 1986 kaj 2002.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Szekuláris növekedésváltozások Magyarországon: a gyermekek növekedésének, biológiai érésének szekuláris trendje Magyarországon a "Körmendi Növekedésvizsgálatok" alapján* (1988)
* *The Hungarian national growth study I.: Reference data on the biological developmental satuts and physical fitness of 3-18 year-old Hungarian youth in the 1980s* (1991)
* *Aŭology '94 : children and youth at the end of the 20th century : invited and selected papers from the 7th Int. Congress of Aŭology* (1994)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto Arkivigite je 2014-05-23 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio kun foto Arkivigite je 2007-06-17 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio kun foto Arkivigite je 2014-05-24 per la retarkivo Wayback Machine
**Mureșenii de Câmpie** [mureŝenij de kımpie] (hungare *Omboztelke*) estas vilaĝo en Rumanio sudoriente de Gherla. En 1910 ĝi nombris 411 loĝantojn (rumanoj), en 1992 estis 147. Ĝia unua skriba mencio estis en 1230. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Doboka, poste Kolozs vármegye). Administre ĝi apartenas al Pălatca.

La masakro de 1940
------------------

La 20-an de septembro 1940 en Mureșenii de Câmpie okazis masakro de 11 judaj loĝantoj (10 rumanaj kaj unu hungara), sub estreco de la hungara leŭtenanto Gergely Csordás. En 1946 rumana tribunalo en Kluĵo kondamnis Albert Wass kaj lian patron Endre Wass kiel incitintojn de la masakro al morto. Ĉar ili tiutempe estis alilande, la kondamno ne estis plenumita. Usono rifuzis ekstradicii la du komdamnitojn.

Fontoj
------

1. ↑  András W. Kovács.  (2005) Matthew Suff; traduko el la hungara: Ágnes Baricz: *The History of the Wass de Czege Family*. Hamburgo: Edmund Siemers-Stiftung, p.  160. ISBN 3-00-016411-1.

* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Interaga mapo de distrikto Cluj
* Popolnombrado 2002
* Administracia mapo de la distrikto
**Murfreesboro,** (malofte *Cannonsburgh aŭ* Murfreesborough *aŭ* Murfreysburo*) estas grandurbo en Usono, en subŝtato Tenesio, en Kantono Rutherford. La urbego estas administra centro de la kantono, krome universitata urbo.*

Murfreesboro troviĝas en la mezo de la subŝtato
Urbomezo de Murfreesboro

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 102 km²
* Loĝantaro: 111 327 (en 2010)
* Supermara alteco: 186 m
* Horzono: UTC-6h (en somero UTC-5h)
* Poŝtkodoj: 37127-37133
* Telefonkodo: 615

Geografio
---------

Murfreesboro situas sur montetaro en meza kaj orienta partoj de Usono, en geografia mezo de Tenesio.

Historio
--------

En 1811 fondiĝis la tiama "Cannonsburgh" por esti kantona administra centro. Baldaŭe ĝi estis renomita "Murfreesboro". Tiutempe ĝi estis plejparte agrikultura komunumo, sed antaŭ 1853 la areo estis hejmo de pluraj kolegioj kaj akademioj, gajnante ĝin la moknomo "Ateno de Tenesio". Inter 1818-1826 ĝi estis ĉefurbo de Tenesio. Dum la Usona Enlanda Milito bataloj okazis en 1862, 1863. En Murfreesboro ofte okazis ŝtormoj, ekzemple en 2009.

Trafiko
-------

Alta domo en Murfreesboro
Akademia domo en Murfreesboro
El Murfreesboro aŭtovojoj kaj fervojoj kuras al Naŝvilo (Tenesio) kaj Chattanooga (Tenesio). La urbego havas internacian flughavenon. En Murfreesboro aŭtobusoj liveras la pasaĝerojn.

Vidindaĵoj
----------

* akademia muzeo
* muzeo pri batalo en 1863
* historia muzeo
* moskeo
* arboreto

Famuloj
-------

* en Murfreesboro naskiĝis James M. Buchanan.

Fontoj
------

* Tiu ĉi artikolo kreiĝis helpe de WikiTrans el la angla Vikipedio

Juĝejo en Murfreesboro

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 439924
* GND: 4471288-1
* LCCN: n50071679
* VIAF: 157743423
 |
Sir **Edward** William **ELGAR** (naskiĝis la 2-an de junio, 1857, mortis la 23-an de februaro, 1934) estis angla komponisto, la plej fama angla de post Henry Purcell kaj grava reperezentanto de la muzika malfruromantikismo.

Elgar naskiĝis kiel filo de vendisto de muzikaĵoj (instrumentoj, partituroj k.s.) en Broadheath ĉe Worcester. Jam frue li ludis diversajn instrumentojn. Post mallonga laboro ĉe notario li kunlaboris en la patra vendejo. Ne antaŭ 1879 li prenis violonlecionojn en Londono, kaj kiel komponisto li estis aŭtodidakto. En 1882 Elgar iĝis koncertestro en Worcester kaj en 1885, kiel sekvanto de sia patro, orgenisto je la preĝejo St. George. En 188 li edziĝis al sia violonlernantino Caroline Alice Roberts, translokiĝis al Malvern (Worcestershire) kaj vivis de tiu tempo kiel sendependa komponisto.

Liaj unuaj kantatoj *The Black Knight* („La nigra kavaliro", 1893) kaj *King Olaf* („Reĝo Olaf", 1896) same kiel la oratorio *The Light of Life* („La lumo de la vivo", 1896) havigis al li agnoskon, sed definitive li sukcesis kiel komponisto en 1899 per siaj *Enigma Variations* („Enigma-variacioj") kaj en 1900 per la oratorio *The Dream of Gerontius* („ La sonĝo de Gerontius"). En 1904 nomumita kavaliro, li iomete poste iĝis profesoro en la universitato de Birmingham. Krom pliaj oratorioj estiĝis en la sekvantaj jaroj la du simfonioj kaj la violonkonĉerto. Dum la jaroj de la unua mondmilito li verkis, krom patriotaj kompozicioj, tri bonegajn pecojn da ĉambromuziko kaj la violonĉelokonĉerton.

En 1920 mortis Caroline Alice Elgar, kaj la morto de lia edzino malaperigis la kreadan potencon de Elgar. Krom tio lia stilo estis konsiderata eksmoda en la dudekaj jaroj. Malgraŭ tio en 1924 li estis nomumita „Master of the King’s Music" kaj en 1931 nobeligita kiel „1st Baronet of Broadheath". Ankoraŭ unufoje li sin dediĉis al la komponado, sed kiam en 1934 en Worcester li mortis pro kancero, multaj el liaj verkoj restis nefinitaj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Edward Elgar en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Edward Elgar en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)

* The Elgar Society and The Elgar Foundation
* Senpagaj partituroj de Edward Elgar en la International Music Score Library Project
* Edward Elgar Choral Public Domain Library
* Informoj pri Edward Elgar en katalogo de la Germana Nacia Biblioteko (germane)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 16740
* GND: 118688588
* LCCN: n/50/026227
* VIAF: 76499978
* ISNI: 0000 0001 2102 494X
* LIBRIS: 184943
* SUDOC: 030208041
* BNF: 138936277
* ULAN: 500292772
* MBA: 4e60a56a-514a-4a19-a3cc-49927c96b3cb
* NLA: 35060821
* NDL: 00798527
* BIBSYS: 90094553&feltselect=bs.autid 15019168, 90094553
* NKC: jn19990002036
* ICCU: RAVV059113
* BNE: XX993012
 |
**Gelu** [ĝelu] (hungare: **Kétfél**, serbe: *Кетфељ*) estas vilaĝo en Rumanio nordokcidente de Timișoara. En 1910 ĝi havis 1 671 loĝantojn (serboj, germanoj); en 1992 1 483 (rumanoj, 27 % da serboj, 3 % da germanoj, 3 % da hungaroj). Ĝia unua mencio skriba estas el 1454. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Temes). Administre ĝi apartenas al la komunumo Variaș.

La etnecoj de ĝia loĝantaro evoluis jene:

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| **Censa jaro** | 1910 | 1992 | 2002 |
| **Loĝantaro** | **1.671** | **1.483** | **1.529** |
| Serboj | 1.189 | 71,2 % | 393 | 26,5 % | 287 | 18,8 % |
| Rumanoj | 85 | 0,2 % | 819 | 55,3 % | 985 | 64,4 % |
| Germanoj | 311 | 18,6 % | 47 | 3,2 % | 18 | 1,2 % |
| aliaj | 86 | 5,1 % | 224 | 15,1 % | 239 | 15,6 % |

El la 239 "aliaj" en 2002, 130 estis ukrainoj, 64 romaoj kaj 39 hungaroj.

Gelu situas norde en distrikto Timiș, ĉe la limo al distrikto Arad. La distrikta vojo DJ692 ligas ĝin al la komunuma sidejo Variaș, kiu situas 7 km okcidente.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Popolnombrado 2002
La **Militaviadilo** estas tipo de aviadilo por milita uzo. Militaviadilo estas uzata por militaviado kiel aerarmeo, armea aviado aŭ mararmea aviado.

Batala militaviadilo
--------------------

### Atakaviadilo

Atakaviadilo estas militaviadilo, kiaj misioj estas detrui surterajn celojn kaj kontraŭulajn veturilojn. En la moderna batalo, atakaviadilo farigas la misiojn de Proksima Aera Helpo, ofte kunlaborigas kun terarmeo.

Unue la misioj de aerarmeo, helpi terarmean operadon estas fariĝita de ĉasaviadiloj kun bomboj. Tamen, la neseceso de profesia ĉasaviadilforto por batali kun kontraŭulaj aviadforto dividigis la rolon de terarmean helpantan operadon el ĉasaviadilo. Post la dua mondmilito, la koncepto de "malpeza bombaviadilo" kaj "ĉasbombaviadilo" estas aneksita sub la koncepto de "Atakaviadilo". La pliboniĝo de jetmotoro kaj radaro, speciale utiligo de helikoptero malkreskis neseceson de atakaviadilo.

### Bombaviadilo

Atakaviadilo estas militaviadilo, kiaj misioj estas detrui surterajn celojn per faligi bombojn. En la moderna aerarmeo, bombaviadilo farigas la misiojn de taktika aŭ strategia aerbombado.

Unua bombaviadilo aperis dum la unua mondmilito. La koncepto de bombado estis prilaborita de pluraj militaj strategistoj kiel Giulio Douhet aŭ Billy Mitchell, Hugh Trenchard. La pliboniĝo de aviadilaj teknologioj ebligis koncepton de strategia bombaviadilo, kiu ebligas flugi longan distancon. La Dua mondmilito estas la klimakso de bombaviadiloj, kiel taktika bombaviadilo Junkers Ju-87 kaj strategia bombaviadilo Boeing B-29 Superfortress.
La ellaboro de atombombo ŝanĝis la rolon de strategia bombaviadilo. Dum la 1950-aj jaroj, strategiaj bombaviadiloj anstataŭiĝis de ICBM kaj SLBM. Nuntempe bombaviadiloj estas ofte uzataj por konvenciaj misioj.

### Ĉasaviadilo

Ĉasaviadilo estas militaviadilo, designata ĉefe por ataki malamikan aviadilon, do la ĉefa rolo de ĉasaviadiloj estas akiri aeran superecon.

Nebatala militaviadilo
----------------------

* Aerdevena Fruaverto kaj Kontolo (AEW&C)
* Skoltaviadilo
* Transportaviadilo

Vidu ankaŭ
----------

* Aviadilo
* Militaviado

* Kategorio Militaviadilo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Militaviadilo en Vikinovaĵoj (Liberaj novaĵoj)