recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Kenderes** (pron. kendereŝ) estas urbo en hungara departemento Jász-Nagykun-Szolnok en Distrikto Karcag. En la loknomo kender signifas: kanabo.

Urbodomo de Kenderes
Preĝejo de Kenderes

Geografio
---------

Kenderes situas norde de Tiso sur la Granda Hungara Ebenaĵo, kun administra areo 11.124 ha kaj estis (en 2001) 5.850 loĝantoj, ĉefe katolikoj. Törökszentmiklós troviĝas 22, Debrecen 125, Budapeŝto 140 km-ojn. Ĝiaj geografiaj koordinatoj estas 47° 15′ N 20° 41′ O﻿ / ﻿47.250 °N, 20.683 °O﻿ / 47.250; 20.683 (mapo)Koordinatoj: 47° 15′ N 20° 41′ O﻿ / ﻿47.250 °N, 20.683 °O﻿ / 47.250; 20.683 (mapo).

Historio
--------

La loko estis loĝata jam dum la kuprepoko kaj bronzepoko. La unua mencio pri la nuna urbo okazis en 1352, tiam havaĵo de kumanoj. Dum dominado de turkoj Kenderes ne senhomiĝis. Kenderes estas ekde la 19-a jarcento la originloko de la familio de la hungara guberniestro Miklós Horthy, kies mortaj restaĵoj ripozas ekde 1993 en maŭzoleo. La tiama vilaĝo evoluis pere de Horthy, kion la loĝantoj ne forgesis.

Vidindaĵoj
----------

* romkatolika baroka Preĝejo de Ĉieliro de Maria (Kenderes)
* Kalvinana preĝejo (Kenderes)
* Kastelo de Kenderes
* maŭzoleo de Horthy
* muzeo pri maristoj

Famaj nomportantoj
------------------

* Mihály Kenderesi
* Tibor Kenderesi

Ĝemelkomunumoj
--------------

* Rumanio Csíkszentmárton, Rumanio
* Slovakio Sabinov, Slovakio
* Italio Predappio, Italio

* Kastelo de HorthyKastelo de Horthy
* Skulptaĵo pri HorthySkulptaĵo pri Horthy
* Tombo de HorthyTombo de Horthy
* Kalvinana kirko de KenderesKalvinana kirko de Kenderes
**Jason Bradford PRIESTLEY** (28a de Aŭgusto, 1969) estas kanada (kaj usona ekde 2007) aktoro kaj televida reĝisoro. Li estas plej bone konata kiel virta Brandon Walsh en la televida serio *Beverly Hills, 90210* (1990–1998, 2000), kiel Richard "Fitz" Fitzpatrick en la programo *Call Me Fitz* (2010–2013) kaj pro sia rolo kiel Matt Shade en la kanada serio *Private Eyes* (2016–2021).

Priestley kun Shannen Doherty ĉe la ceremonio de la 43aj premioj Emmy, Aŭgusto 1991.
En 1990, Priestley estis elektita kiel Brandon Walsh en la furora serio *Beverly Hills, 90210*. La programo atingis tutmondan famon kaj popularecon kaj faris Priestley porjunulara idolo, li estis nomumita por du premioj Ora Globo pro sia laboro en la programo. Li ankaŭ reĝisoris 15 el la epizodoj de la programo. Li restis en la programo ĝis 1998, kiam Brandon translokiĝis al Vaŝingtono. Brandon estis la lasta Walsh kiu lasis la programon; tamen, Priestley plue servis kiel plenumproduktoro ĝis la programo finiĝis en 2000.

Priestley aliĝis al *Tru Calling* kiel Jack Harper dum 2004 kaj 2005. Li estis ankaŭ regula aperanto en 2006 en la programo *Love Monkey*. Televidverkoj liaj estis la programo de *the WB* nome *What I Like About You* kaj apero en Februaro 2006 en *Without a Trace*. Priestley faris ankaŭ kelkajn filmojn, el kiuj eble la plej elstara estis en 1997 en *Love and Death on Long Island*, en kiu li ludis la rolon de junulara idolo luktanta serioze por esti konsiderata aktoro. Li reĝisoris la 19an epizodon en la fina sezono de *7th Heaven*. Li reĝisoris ankaŭ du epizodojn de *The Secret Life of the American Teenager*: nome "Slice of Life" kaj "Just Say No." Ili estis elsenditaj la 26an de Aŭgusto, 2008, kaj la 9an de Septembro, 2008, en ABC Family.

Vidu ankaŭ
----------

* Seksosimbolo

Notoj
-----

1. ↑   Jason Priestley. TVGuide.com. Arkivita el la originalo je 7a de Novembro, 2015. Alirita 11a de Novembro, 2015.
2. ↑  Rovin, Jeff.  (1991) *Luke Mania! Jason Fever!*. London: Fantail.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Jason Priestley en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Jason Priestley ĉe Interreta filma datumbazo (angle)
* Jason Priestley ĉe Internet Broadway Database (angle)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 817822
* GND: 119128241
* LCCN: n94020541
* VIAF: 30339909
* ISNI: 000000011489463X
* BNF: 13965466m
* ULAN: 500333519
* MBA: acb0bc80-d75b-4e1e-a63e-1ef184d8943c
* BIBSYS: 7034353
* NKC: js20060728014
 |
**Konakovo** (ruse *Конаково*) estas urbo en Tverja provinco en Rusio.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 28430.

La urbo estis fondita en jaro 1806.

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1937.

La urbo antaŭe estis nomita kiel:

* Kuznecovo (Кузнецово) ĝis 1930.

La interurba telefona kodo estas 08242, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo (en jaro 2005).

Geografiaj koordinatoj de la urbo estas 56° 42′ N 36° 46′ O﻿ / ﻿56.700 °N, 36.767 °O﻿ / 56.700; 36.767 (mapo)Koordinatoj: 56° 42′ N 36° 46′ O﻿ / ﻿56.700 °N, 36.767 °O﻿ / 56.700; 36.767 (mapo).

La urbo estas sur dekstra bordo de rivero Volgo (Ivanjkovskoje-akvujo), ĉe enfluo en ĝin de rivero Donĥovka (Донховка).

En la urbo estas fervoja stacio.

En jaro 1959 la urbo havis 13,7 mil loĝantojn.

En jaro 2002 la urbo havis 42,3 mil loĝantojn.


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Romantika naciismo** (ankaŭ **organika naciismo**, **identec-naciismo**) estas tiu formo de naciismo, ĉe kiu la ŝtato devenigas sian politikan legitimecon kiel organikan konsekvencon de la unueco de la regatoj. Tiu inkluzivas, depende de la specifa praktikmaniero, la lingvon, rason, etnon, kulturon, religion kaj kutimojn de la nacio laŭ ties praa senco: tiuj, kiuj naskiĝis ene de ĝia kulturo. Tiuspeca naciismo estiĝis kiel reago je dinastia aŭ imperia hegemonio, kiu konceptis la legitimecon de la ŝtato de supre malsupren, eliranta de monarko aŭ alia aŭtoritato-tenanto, kiu pravigis ĝian ekziston. Tia malsuprenradianta potenco eventuale estis devenigita de dio aŭ dioj (vd. la didevenan rajton de reĝoj kaj la mandaton de la ĉielo).

Inter la ĉeftemoj de la romantikismo kaj ĝia plej daŭra heredaĵo estis la kulturaj sinasertoj de la romantika naciismo, kiuj centre rolis en la postklerismaj arto kaj politika filozofio. Ekde siaj plej fruaj aperoj, kun sia fokuso je evoluigo de naciaj lingvoj kaj folkloro kaj la spirita valoro de lokaj kutimoj kaj tradicioj, ĝis movadoj por redesegni la mapon de Eŭropo kaj alvokantaj favore al memdetermino de nacioj, naciismo estis unu el la ŝlosilaj demandoj en la Romantikismo, kundifinante ties rolojn, sinesprimojn kaj signifojn.

En la eŭropa historio, la romantika naciismo kulminis en 1848, kiam revolucia ondo disvastiĝis trans la kontinenton; multaj naciismaj revolucioj okazis en diversaj fragmentoplenaj regionoj (kiel Italio) aŭ multnaciaj ŝtatoj (kiel la Aŭstra imperio. Kvankam en la tuja postsekvo la revolucioj malvenkis kontraŭ reakciaj fortoj kaj la malnova ordo estis rapide restarigita, la multaj revolucioj prezentis la unuan paŝon al liberaligo kaj formado de modernaj nacio-ŝtatoj en granda parto de Eŭropo.

Vidu ankaŭ
----------

* Etna naciismo
* Etnismo
* Etnokratio
La **publika ordo** estas la situacio de normala funkciado de la publikaj kaj privataj institucioj, per kiuj la aŭtoritatoj plenumas siajn proprajn atribuojn kaj la personoj plenumas pace siajn rajtojn kaj liberecojn. Tiu koncepto estas tre forte ligita kun la koncepto de legitimeco en la plenumo de la politika povo kaj de la socia interkonsento. El la vidpunkto de la civila juro, la publika ordo estas la «aro de juraj, politikaj, moralaj kaj ekonomiaj principoj devigaj por konservi la socian ordon de la popolo en determinita epoko».

Kiel tre populara esprimo, tre ofte la koncepto estas uzata en negativa senco: nome la «rompo de la publika ordo», asocie al diversaj formoj de delikto ĉu reala ĉu supozita, ĉu grava ĉumalgrava, marĝeneco, publika protesto, insurekcio kaj, plej grave, revolucio aŭ renverso; speciale el aŭtoritata koncepto de la «ordo», kiu egaligas ĝin al la eltenado de la socia hierarkio, la institucioj kaj la politika sistemo, konsiderante «malordo» ajnan rompon de la «establaĵo».

Oni povas difini la publikan ordon kiel «aro de principoj kaj institucioj kiuj estas konsiderataj fundamentaj en la socia organizado de lando kaj kiuj inspiras ties juran ordigon». Tamen, en tiu ampleksa difino enhaviĝas ĉiu klaso de juraj fenomenoj: la ĝeneralaj principoj de la juro, la politika konstitucio de ĉiu ŝtato, la kutimjuro ktp.

Notoj
-----

1. ↑   Rodrigo Bercovitz Rodríguez-Cano (2011). Bercal, ed. Manual de derecho civil: Derecho privado y derecho de la persona (5a eldono). ISBN 9788489118140.

* Kategorio Publika ordo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 706228
* GND: 4276243-1
* NKC: ph505558 ph127088, ph505558
 |
Flegistino vakcinas usonan mararmeanon.
La ***kontraŭgripa vakcino***, estas vakcino kiu protektas kontraŭ infekto de gripaj virusoj. Nova versio de la vakcino estas disvolvita dufoje jare, ĉar la gripa viruso rapide ŝanĝiĝas. Kvankam ties efikeco varias de jaro al jaro, la plej multaj el ili provizas modestan ĝis altan protekton kontraŭ gripo. Usona Centro por Malsan-Kontrolo kaj Antaŭzorgo taksas ke vakcinado kontraŭ gripo reduktas malsanon, medicinajn vizitojn, enhospitaligojn, kaj mortojn. Kiam imunizita laboristo malsaniĝas pro la gripo, ili averaĝe ree laboras duonan tagon pli frue. Vakcina efikeco en malpli ol du jaraĝulojn kaj pli ol 65 jaraĝaj restas nekonata pro la malalta kvalito de la esplorado. Vakcinataj infanoj povas protekti la ĉirkaŭantojn.

La Monda Organizaĵo pri Sano rekomendas jaran vakcinadon por preskaŭ ĉiuj homoj ĉirkaŭ la aĝo de ses monatoj, precipe tiuj kun alta risko. La Eŭropa Centro por Malhelpado kaj Kontrolo de Malsanoj ankaŭ rekomendas ĉiujaran vakcinadon por grupoj altriskaj. Ĉi tiuj grupoj inkluzivas gravedajn virinojn, maljunulojn, infanojn inter ses monatoj kaj kvin jaroj, tiujn kun aliaj sanproblemoj, kaj tiujn, kiuj laboras en kuracejoj aŭ aliaj publikaj ejoj kun kontakto amase al multaj homoj.

La vakcinoj estas ĝenerale sekuraj. Febro okazas en kvin ĝis dek procentoj de vakcinitaj infanoj. Eventuale povas okazi ankaŭ muskolaj doloroj aŭ laceco. En kelkaj jaroj, la vakcino estis ligita al pliigo de la sindromo de Guillain-Barré inter pli aĝaj homoj laŭ rapideco de ĉirkaŭ unu okazo por miliono da dozo. Ĝi ne devus esti donita al tiuj kun severaj alergioj al antaŭaj versioj de la vakcino. Kvankam la plej multaj gripaj vakcinoj estas produktitaj uzante ovajn teknikojn, bovinoj estas tamen rekomenditaj por homoj kun ov-alergioj, eĉ se severaj. La vakcinoj venas en ambaŭ neaktivaj kaj malfortigitaj virusaj formoj. La neaktiva versio devas esti uzata por tiuj kiuj estas gravedaj. Ili venas per formoj injektitaj en muskolo, ŝprucitaj en la nazo aŭ injektitaj en la meza tavolo de la haŭto.

Vakcinado kontraŭ gripo komenciĝis en la 1930-aj jaroj kun grandskala havebleco en Usono ekde 1945. Ĝi estas sur la Listo de Esencaj Medikamentoj de la Monda Organizaĵo pri Sano, la plej efikaj kaj sekuraj medikamentoj bezonataj en sansistemo. La pogranda prezo en la evoluanta mondo estas ĉirkaŭ $ 5,25 USD po dozo ekde 2014. En Usono, ĝi kostis malpli ol $ 25 USD en 2015. 

* Kategorio Kontraŭgripa vakcino en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Unu demando kiu dividas libertarianojn estas pri la legitimeco (aŭ manko de ĝi) de privilegioj kiel kopirajto, patento, kaj fabrikmarko — tiuj kiuj estas kutime nomataj
intelektaj posedrajtoj.

Multaj libertarianoj, precipe tiu nesciantaj pri la politiko ĉe la
interreto, ne havas fortajn opiniojn pri la temo. Sufiĉe multaj opinias
ke ĝi estas malgrava afero kompare kun pli grandaj registaraj malobservoj de
kutimaj ĉiutagaj rajtoj, inkluzive de ordinaraj posedaĵoj.

Iuj natura-juraj libertarianoj opinias ke ekzistas rajto de verkistoj kaj
inventistoj regi la kopiadon de iliaj kreaĵoj fare de aliaj. Ili kutime
kredas ke ĉi tiu rajto devus havi ĉiujn el la atribuaĵoj de posedaĵoj,
inkluzive de daŭra heredo. Ili distingas inter la intelekta posedaĵo
(ekzemple, blukopio, aŭ muziko) kaj ĝia fizika manifestaĵo (ekzemple,
maŝino aŭ kopio de la muziko), la unua estas *uzata* por krei la lastan.
Ili opinias, tial, ke la regado fare de la posedanto de la uzado de ties
posedaĵoj etendiĝas al regado de la uzado de intelektaj posedaĵoj. Tamen,
tia rajto (laŭ ili) ekzistus ĉu registaro elektus efektivigi ĝin, ĉu ne.

Aliaj natura-juraj libertarianoj opinias ke intelektaj posedrajtoj estas nur
monopola privilegio kiu ne ekzistus sen registara intervenado, kaj ĝi devus
esti forigita. Laŭ ili, kia ajn sekreteco kaj ekskluziveco kiu ekzistus devus
esti atingitaj per volontaj kontraktoj. La personoj kiuj provas atingi ilin
devus pagi la kostojn de sekreteco kaj ekskluziveco.

Kelkaj minarkiistoj, inkluzive de multaj Objektivistoj,
akceptas la kutimajn pravigojn de kopirajto kaj aliaj kiel monopoloj utilaj
por la merkato. Ili rigardas ilin kiel necesajn agojn de registaro por
antaŭenigi novajn ideojn de industrio kaj verkistoj. Aliaj libertarianoj
opinias ke la donado de monopolo devus esti nepensebla por minarkiismo.

Multaj libertarianoj opinias ke kopirajtoj kaj patentoj estas formoj de
enfermaĵo — mallicaj ekskluzivaj privilegioj kreitaj de registaro; la
registaro malpermesas al la plejmulto da individuoj atingi la komunejon.
Kopirajtoj kaj patentoj estas registaraj donoj de monopoloj pri
produktado, kaj ne estas pli bona ol registaraj donoj de monopolo pri
la produktado de nutraĵo aŭ interreta servo.

Fabrikmarkoj, malsimile ol kopiorajtoj kaj patentoj, povas esti komprenataj
kiel protektado kontraŭ trompo kaj falsa prezento: ĝi certigas ke aliaj ne
povas misuzi la bonan nomon de sukcesa produkto por antuaxenigi malpli valoran
fuŝkopion. Ĉar multe de libertarianoj kredas ke trompo devus esti
kriminala, ili konsentas ĉi tiel kun fabrikmarka juro. Tamen, malmultaj
libertarianoj defendus lastatempajn uzadojn de fabrikmarka juro por limigi
liberparoladon *pri* produkto.

Anarki-kapitalistoj eble malkonsentetas pri la finfina
solvo, sed konsentas ke la plej bona solvo eliĝus el libera merkato de juro
kaj protektado.

Eksteraj ligiloj
----------------

*
**Vertikala ventotunelo** estas ventotunelo kiu movas aeron supren en vertikala kolono. Ĝi estas distra ventotunelo, ofte anoncita kun nomoj kiel "endoma paraŝutado (angle: *Indoor skydiving*) aŭ "korpflugado" (angle: *Bodyflight,* france*: vol en soufflerie*) kiun oni spertas dum 'libera falo'. Ĝi estas uzata kiel trejnilo aŭ alternativo al reala paraŝutado.

Vertikala ventotunelo de Aerodium ĉe la Monda EXPO 2010 en Ŝanhajo
Vertikalaj ventotuneloj permesas al homoj flugi en la aero sen aviadilo aŭ paraŝuto, tra la forto de la vento. La aero en la tunelo moviĝas supren kun rapidecoj ĝis 275 km/hore. La fina rapideco de falanta persono estas ĉirkaŭ 200 km/h.

Vertikala ventotunelo ebligas simuli liberan falon dum paraŝutsalto, helikoptera flugo kaj turniĝo de aviadilo kaj estas uzataj por distraj celoj, por trejnado de paraŝutistoj aŭ armea trejnado. La tubo ofte estas prezentita kiel bonega ilo por tiuj, kiuj volas provi paraŝutadon sed havas timon de altecoj.

Historio
--------

La unua fojo, kiam viro flugis en vertikala ventotunelo, estis en 1964 ĉe la *Wright-Paterson Air Force Base* en Ohio (Usono).

Tuboj iĝis ĝeneraligitaj en la malfruaj 1990-aj jaroj, kun la kreskanta populareco de paraŝutado.

En la ferma ceremonio de la 20-aj Olimpikaj Vintraj Ludoj en Torino en 2006, estis montrita granda vertikala tubo "Ventomaŝino", super kiu ŝvebis sportistoj, ilustrante malsamajn vintrajn sportojn. La vertikala tubo estis produktita fare de la firmao Aerodium.

Sekureco
--------

Flugi en vertikala ventotunelo estas sekura kaj permesas eĉ al homoj kun timo de altecoj sperti la senton de libera falo. En la vertikala ventotunelo, la homa korpo flugas nur kelkajn centimetrojn ĝis metrojn super sekura sekuriga reto, depende de la kapablo. La aerrapideco estas adaptita al la individua kapablo kaj kutime varias inter 180 kaj 200 km/h.

Diversaj sistemoj
-----------------

Ekzistas du bazaj sistemoj por vertikalaj ventotuneloj, kiuj malsamas laŭ sia aerflusistemo:

* Fermitaj vertikalaj ventotuneloj kiuj recirkulas la aeron en ringoforma aerdukto *(recirkulo)* , ekz. B. Indoor Skydiving Bottrop, Germanio.
* Malfermitaj vertikalaj ventotuneloj, kiuj funkcias laŭ principo de konsumado kaj ellasilo *(malfermflua)* , ekz. B. SkyVenture Arizono, Eloy, Usono.

### Avantaĝoj de fermita tunelo

* ĝia sendependeco de vento kaj vetero,
* povas funkcii tutjare en ajna vetero, precipe sendepende de la eksteraj temperaturoj,
* impresas kun siaj signife pli malaltaj bruniveloj kaj sia energiefikeco.
* malpli da turbuleco ol en aliaj simuliloj.

Konkursoj
---------

Aperis kelkaj konkursoj bazitaj sur endoma paraŝutado, kiel la *FAI World Cup of Indoor Skydiving*.

* Kategorio Vertikala ventotunelo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Referencoj
----------

1. ↑  (en) *"Singaporean crowned junior freestyle champion at indoor skydiving World Cup*". Channel NewsAsia. Arkivite de la originalo, la 6-an de februaro 2017.

Vidu ankaŭ
----------

* Paraŝutado

Eksteraj ligiloj
----------------

* FAI World Cup of Indoor Skydiving:
* Monda ĉampioneco de endoma paraŝutado, YouTube
**Vivoveraj retserĉiloj** (ĉine 人肉搜索, pinjine: Rénròu Sōusuǒ, laŭvorte 'serĉmaŝino por homa viando) estas termino por la interreta fenomeno en Popola Respubliko Ĉinio   kiu konsistas en amasa kunlaborado de interretaj uzantoj por kolekti informojn pri specifa persono, registara kaj scienca fraŭdo aŭ kolizifuĝo pri interretaj amaskomunikiloj kiel blogoj kaj forumoj kun la celo kalumnii la personon aŭ protesti kontraŭ socie neakcepteblaj kondutoj, kiel politika korupto, ekstergeedzaj amaferoj, bestaj kruelaĵoj aŭ perceptita perfido/malamikeco direkte al la Ĉina nacio. La realaj identecoj aŭ privataj informoj de la celitaj individuoj ofte estas faritaj publikaj kaj ili povas esti submetitaj al persekutadoj en la formo de mortminacoj, grafito kaj socia hontigo. Organizoj povas esti submetitaj al kunordigitaj kiberatakoj.

Ĝi similas al la koncepto "doxing", praktiko kiu estas ofte asociita kun Anonymous.

Etimologio
----------

La esprimo originis sur la Mop-forumoj en 2001. Intertempe la difino de la esprimo evoluis de nur serĉo *fare* *de* homoj ankaŭ al serĉo *de* homoj.

Sinteno de la popola Respubliko de Ĉinio
----------------------------------------

En decembro 2008, La Tribunalo en Pekino nomis ĝin alarma fenomeno pro ĝiaj implicoj en "kiberperforto" kaj malobservoj de la leĝaro pri la privata vivo.

En filmo kaj televido
---------------------

En la televidserio *Mr. Robot*, la mistera grupo konata kiel La Malhela Armeo, havas elementojn bazite sur la fenomeno.

Referencoj
----------

1. ↑  (angla) Fletcher, Hannah, "Human flesh search engines: Chinese vigilantes that hunt victims on the web (vivoveraj retserĉiloj : ĉinaj retuzantoj kiuj ĉasas viktimojn sur la reto).", *The Times*, 25-a junio 2008.

Fletcher, Hannah, "Human flesh search engines: Chinese vigilantes that hunt victims on the web", *The Times*, 25a de Junio, 2008.

Fletcher, Hannah, "Human flesh search engines: Chinese vigilantes that hunt victims on the web", *The Times*, 25a de Junio, 2008.
2. ↑  (angla) *Branigan, Tania (March 24, 2010). "How China's internet generation broke the silence" (kiel la ĉina interreta generacio rompis la silenton), The Guardian.*
3. ↑  (angla) *Sterling, Bruce "Human-flesh search engines — renrou sousuo yinqing".* 3-a julio 2010, konsultita la 9-an marto 2017
4. ↑  (angla) McDonald, Mark : "Chinese court fines Web user in 'cyber-violence' case" (ĉina kortumo monpunas retuzanton en kazo de 'kiberperforto'. The New York Times, la 19-a decembro 2008
**Örkény** [orkEnj], estas urbo kun titolo vinvilaĝo en Hungario en regiono Meza Hungario, en departemento Pest, en Distrikto Dabas.

Kastelo de Örkény
Kalvinana preĝejo de Örkény
Malnova kamparana loĝdomo en Örkény
Vojo en Örkény

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 36 km²
* Loĝantaro: 4900
* Poŝtkodo: 2377
* Telefonprefikso: 29

Situo
-----

La urbo situas laŭ la fervojo kaj ĉefvojo Budapeŝto-Lajosmizse-Kecskemét, aŭtoŝoseo M5 estas ne tro for. Dabas troviĝas 13, Lajosmizse 18, Albertírsa 23, Monor kaj Ócsa po 30 km-ojn.

Historio
--------

La unua mencio okazis nur el 1424. Dum dominado de turkoj la komunumo paŝo post paŝo senhomiĝis. En 1783 okazis tute nova establado de vilaĝo. En 1889 alvenis la unua trajno.

Menciindaĵoj
------------

La urbo estas tipe agrara.
Ĉi tie naskiĝis József Miletz.
Famaj nomportantoj estas:

* István Örkény
* Éva Örkényi.

Vidindaĵoj
----------

* kastelo de Pálóczi-Horváth de 1893
* kalvinana preĝejo de 1926
* katolika preĝejo de 1847

Fontoj
------

* hungara Vikipedio
* Földrajzi Világatlasz, Budapest, 1992
* www.iranymagyarorszag.hu


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Kategorio Örkény en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La naskiĝo de Venuso de Sandro Botticelli
**Virineco** indikas nombron da ecoj, kondutoj kaj socialaj roloj kiuj povas esti asociataj kun virinoj. Kiuj ecoj kaj kondutoj estas konsiderataj kiel virinaj aŭ knabinaj diferencas laŭ kulturo. Tio kion oni opinias en iu kulturo tre virineca, povas esti spertata en alia kulturo aŭ periodo kiel 'malvirineca' aŭ esti parto de konduto kiun oni konsideras kiel 'vireca'. 

Ecoj kiujn, en la okcidenta mondo kaj diversaj aliaj kulturoj, oni konsideras kiel virinecaj, estas mildeco, empatio kaj sentemo. Feminismaj filozofoj kaj teoriuloj vidas en la koncepto virineco, kaj la plenigo de tio, la manon de la patriarkeco. Tiel la usona feministo Betty Friedan en 1963 sugestis ke la imago de virino kiel pasiva, infaneca kaj dependa ebligis la submetiĝon de virinoj.

Virineco ofte ankaŭ ricevas fizikan plenigon. En la hodiaŭa okcidentula socio virineco interalie estas asociata kun svelta figuro, plenaj rondaj mamoj, svelta talio, pala haŭtkoloro kaj longa hararo.

Vidu ankaŭ
----------

* Sep belecoj
* Transfeminismo

* Kategorio Virineco en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Virineco en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)
**Alfred MOLINA** (denaske Alfredo Molina; 24a de Majo 1953) estas angl-usona aktoro kaj voĉaktoro kiu aperis en ĉirkaŭ 200 kinaj, televidaj kaj teatraj produktaĵoj. Li por la unua fojo elstariĝis en West End, kio havigis al li nomumon por la premio Laurence Olivier por la Plej Bonkvalita Novulo en Teatraĵo pro sia ludado en la produktado de *Oklahoma!* en 1980. Li faris sian premieron en Broadway kiel Yvan en produktaĵo "Art" el 1998 ĝis 1999. Aliaj roloj en Broadway estis Tevye en la muzikalo Violonisto sur la tegmento el 2004 ĝis 2005 kaj Mark Rothko en la teatraĵo *Red* el 2009 ĝis 2010. 

En kinarto, liaj plej bone konataj roloj estis Kenneth Halliwell en *Prick Up Your Ears* (1987), Mellersh Wilkins en *Enchanted April* (1992), Rahad Jackson en *Boogie Nights* (1997), la Grafo Reynaud en *Chocolat* (2000), Diego Rivera en *Frida* (2002), Doc Ock en *Spider-Man 2* (2004), la episkopo Aringarosa en *The Da Vinci Code* (2006), Jack Mellor en *An Education* (2009), kaj George en *Love Is Strange* (2014). Li faris voĉrolulojn en *Rango* (2011), *Monsters University* (2013), *Ralph Breaks the Internet* (2018), kaj *Frozen II* (2019).

La laboro de Molina havigis al li disvastigitan laŭdon. Pro sia portreto de Robert Aldrich en la serieto *Feud* (2017), li estis nomumita por Ora Globo kaj Primetime Emmy Award. Li ricevis nomumon al premio BAFTA por la Plej Bonkvalita Helpaktoro pro sia ludado en *Frida*, kaj estis nomumita ankaŭ por la premioj *Independent Spirit Award*, *British Independent Film Award*, kvin *Screen Actors Guild Awards*, kaj kvar Premioj Tony.

Aliaj filmoj
------------

* Spider-Man: No Way Home, 2021

Eksteraj ligiloj
----------------

* Alfred Molina en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Alfred Molina en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Alfred Molina ĉe Interreta filma datumbazo (angle)
* Alfred Molina ĉe Internet Broadway Database (angle)
* Alfred Molina intervjuo en American Theatre Wing, Novembro 2004
* Q&A: Alfred Molina


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 709758
* GND: 130466824
* LCCN: n92092188
* VIAF: 27266356
* ISNI: 0000000121254032
* SUDOC: 085684406
* BNF: 140313650
* MBA: 22fe9e7d-0c47-4972-a2b7-2476e7c5002a
* NLA: 36585966
* BIBSYS: 2121965
* NKC: pna2005261896
* BNE: XX1096226
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  Kopirajto | Ĉi tiu artikolo baziĝas (parte aŭ tute) sur artikolo el la **Enciklopedio de Esperanto**.

---

La originala teksto kontroleblas en interreta arkivo de la fonto. |

EdE-V

**Vortform-riĉeco**. Morfologia sistemo de esperanto faciligas esprimon de la plej delikataj senc-nuancoj. Ekz. de radiko bov oni povas derivi bovo, virbovo, bovino, bovido, virbovido, bovidino, bovaro, bovejo, bovisto, bovaĵo, bovidaĵo, ktp. En angla lingvo oni devas uzi tute diversradikajn vortojn ox, bull, cow, calf, steer, heifa, herd (of cattle) byre, herdsman, beef, veal, bovine, ktp.

Oni prave asertas, ke en ĉiu lingvo plej riĉe estas evoluintaj tiuj fakoj, kiuj estas plej proksimaj al ordinara ĉiutaga mastrumado kaj ekonomio de la popolo uzanta tiun lingvon.

Tiel ekzemple en somala lingvo estas tre vaste ellaborita terminaro rilate la kamelon - ĉefan mastrumobjekton de somali-popolo.

S. Marin en artikolo „Mortpezo kaj efikeco" citas tutan serion da tiusencaj somali-vortoj, kiuj trovas nur 2-3 respondecajn vortojn en la riĉaj franca kaj angla lingvoj.

En E ekzistas tamen ĉiuj necesaj leksikologiaj kaj gramatikaj rimedoj por esprimi ĉiujn ĉi ideojn - ĝis tiom subtilajn, kiel virkamelido, kamelidineto, fruktigokamelo, buĉokamelino, kamelareto, ktp.

Do tiu eco de E montras, ke ĝi pli ol iu natura lingvo kontentigas la internaciajn bezonojn laŭ sia esprimpovo, ke ĝi povas kontentigi tiurilate bezonojn de kiu ajn nacia lingvo.

Novaj vortoj povas esti derivataj kaj uzataj laŭ bezono; kaj samtempe la ĝenerala vortaro de E ne fariĝas pro tio tro ampleksa, ĉar novaj vortoj estas kreataj el la kombinoj de vortoj-radikoj simplaj, elementaj.

Referencoj
----------

1. ↑  DREZEN, Skizoj, p: 33-35.
**Sonja Maria BAREND**, elkreskis kiel **Sonja de Groot** (Amsterdamo, 29-an de februaro 1940), estas nederlanda televidoprezentistino, kiu ankaŭ nomiĝas la 'reĝino de la Intervjuspektaklo'. Pli ol kvardek jaroj ŝi videblis je la televido. Fine de 2006 ŝi ĉesis fari televidprogramojn. La ĉiujara *Premio* *Sonja Barend* estas premio por la plej bona tv-intervjuo.

Biografio
---------

Barend naskiĝis en Amsterdamo kiel filino de la juda David Barend (1905-1943) kaj Wilhelmiena Mecheliena Lobach (1912-1993). Ŝi perdis la patron je 2-jara aĝo kiam li dum la Dua Mondmilito fare de la okupanto estis transportita al la koncentrejo Aŭŝvico. Nekonata de tiu okazaĵo ŝi elkreskis kun la nomo de sia vicpatro kaj nur eksciis pri la sorto de sia patro kiam ŝi estis dekjara.

Post la mulo ŝi eklaboris ĉe la *Twentsche Bank* (Tventa Banko) kiam ŝi estis 15-jara. Poste ŝi nomis tiun periodon inferon. Barend decidis elĉerpi pli el sia vivo. Ŝi iris vespere al la hbs kaj trovis laboron pere de kariera elekta konsultejo. Tiu oficejo faris komercon ankaŭ kun dissendantoj kaj tiel Barend finis ĉe la televido.

Kariero
-------

En 1966 Barend por la unua fojo aperis je la televido kiel anoncistino ĉe la NTS kie ŝi prezentis la programon "De jonge onderzoekers" (La junaj esplorantoj). Poste ŝi prezentis programojn ĉe la VARA kiel *Fenklup*, reĝisorita de Ralph Inbar kun kiu ŝi la 5-an de decembro 1968 geedziĝis, *El Bellevue* kaj *Dagje ouder*.

En 1972 ŝi transiris al AVRO kie ŝi sinsekve prezentis la programojn *Sterallures* (Stelulambicioj), *Een leven in beeld* (Vivo en bildo) kaj *Sonja 's avonds* (Sonja vespere). Ĉe la ludo *Wie van de Drie?* (Kiu el la tri) ŝi dum iom da tempo estis en la ludforumo. Sekve ŝi iris (kun la tiama edzo Ralph Inbar) al Israelo por loĝi kaj labori. Post ŝia reveno ĉe VARA ŝi prezentis la sufiĉe bone spektatajn parolprogramojn kiel *Sonja's goed nieuws show* (bonnovaĵa spektaklo de Sonja) kaj *Sonja op maandag, Sonja op dinsdag* (Sonja je lundo, Sonja je mardo) ktp. Ŝlosilrolon en la fono ludis la elpensintino kaj redaktorestrino Ellen Blazer.

Sonja Barend (1987)
Sonja Barend (1968)
Sonja Barend (1983)

Referencoj
----------

* Kategorio Sonja Barend en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)


1. ↑   David Barend
2. ↑  Documentaire de Coen Verbraak, elsendita je sabato la 7-an de aprilo 2012 en Nederland 1, 22:30-23:30
3. ↑   En weg was Sonja’s vader auteur= Frits Abrahams uitgever=*NRC Handelsblad* 20-an de februaro 2017
4. ↑   Barend schrijft sober, koel en krachtig haar levensverhaal eldonejo *de Volkskrant* aŭtoro Aleid Truijens 4-an de marto 2017
5. ↑  Ralph Inbar en Sonja Barend: hun huwelijksadvertentie *vernoeming.nl*
*Ne miskomprenu kun Nagymágocs kaj Nágocs!*

**Mágocs** [mAgoĉ] (kroate *Magoč*) estas urbo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Baranya, en Distrikto Sásd. 

Monumento en Mágocs

Situo
-----

Mágocs situas sur tre mildaj deklivoj laŭ flankovojoj. La fervojo troviĝas 5, Dombóvár 12, Sásd 18, Pécs 50, Budapeŝto 177 km-ojn.

* Supermara alteco: 220–240 m

Historio
--------

La loko estis loĝata jam dum la neolitiko, kuprepoko kaj bronzepoko. La unua mencio devenis post la tatara invado en 1242 laŭ tiama hungara ortografio *"Maguch"*. Pro la kontraŭturkaj bataloj ĝi senhomiĝis, slavoj kaj bavaroj refondis ĝin. En 1846 Mágocs iĝis kampurbo kaj distriktejo. Inter 1918-1920 la serboj okupis la urbeton, kiu tiutempe apartenis al "Respubliko Baranya". En 1945 la germanoj deportiĝis al Germanio. La iama grandvilaĝo urbiĝis en 2009.

Vidindaĵoj
----------

* romkatolika Preĝejo Vizito de Maria (Mágocs) de 1805, la turo estas 40 m-ojn alta
* monumento pri Trianon

Fontoj
------

* distancoj Arkivigite je 2015-12-08 per la retarkivo Wayback Machine
**Joaquim de Sousa Andrade**, pli konata kiel **Sousândrade** (Guimarães, la 9-an de julio de 1833 — San-Luiso, la 21-an de aprilo de 1902) estis verkisto kaj brazila poeto .

Li ricevis diplomon de Lingvaj Studoj en Sorbonne, Parizo, kie ankaŭ kursis Minan Inĝenierarto.

Kiel li estis konvinka kaj militanta respublikano, li translokiĝis, en 1870, al Usono.

Sousândrade verkis sian unuan poezian libron, Harpas Selvagens (Sovaĝaj Harpoj), je 1857. Li vojaĝis al pluraj landoj ĝis ili fine ekloĝis en Usono en 1871, kie li eldonis la poezia verko "O Guesa", kiu havas esprimajn rimedojn, kiel kreadon de neologismoj kaj vertigaj metaforoj, kiuj nur estis valorota tro poste lian morton; tiu verko estis sinsekve plivastigita kaj korektita en la venontaj jaroj. Inter 1871 kaj 1879 li estis sekretario kaj kontribuanto de la gazeto "O Novo Mundo (eo:La nova mondo)", estrita de José Carlos Rodrigues en Nov-Jorko (USONO).

Reveninta al Maranjo, li entuziasme aliĝis al Proklamo de la Brazila Respubliko en 1889. En 1890 li estis la prezidanto de Municipa Intendanco de San-Luiso. Tiam, li reformis publikan lernadon, fondis miksajn lernejojn kaj konceptis sian subsxtatan flagon, asertinta ke ĝiaj koloroj reprezentis ĉiujn rasojn, kiuj konstruis la Maranjan historion. Sousândrade ankaŭ kandidatiĝi kiel senatano, je 1890, sed li rezignis antaŭ la voĉdono. Je la sama jaro li prezidis komitaton por preparaĵo de la unua Maranja konstitucio.

Sousândrade mortis en San-Luiso, forlasita, en mizera stato, kaj konsiderita kiel frenezulo. Lia verko estis forgesita dum jardekoj.

Tiun verkon nur estis elaĉetita en komenco de la jardeko 1960, por la poetoj Augusto kaj Haroldo de Campos, kaj ĝi riveliĝis unu el plej originalaj kaj instigaj verkoj de nia Romantikismo, pioniro de historiaj avanoj. 

Je 1877, Sousândrade skribis:

> "*Mi dufoje aŭdis personojn, kiuj diris ke Guesa Errante estos leganta 50 jaroj post; mi malgajiĝis - disreviĝo de kiu skribis 50 jaroj antaŭ".*
> 
>

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Sousândrade en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Ciencia y mito en la poesía épica del siglo XIX: "Leaves of Grass" de Walt Whitman y "O Guesa" de Joaquim de Sousândrade, de Daniel Glaydson Ribeiro  (hispane)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 528897
* GND: 118839632
* LCCN: n83016859
* VIAF: 100298793
* ISNI: 0000 0000 8169 6687
* SUDOC: 02760943X
* BNF: 12640170r
* NKC: kup19990000093494
* BNE: XX1495527
 |


1. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2015-07-15. Alirita 2015-07-15.
**Mezőcsát** [mezOĉAt] estas urbo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Borsod-Abaúj-Zemplén, en Distrikto Mezőcsát, kies centro estas.

Geografio
---------

Mezőcsát situas sur ebenaĵo, laŭ flankovojoj, vagonare ĝi estas atingebla el Miskolc, la aŭtoŝoseo **M3** preteriras. Rivero Tiso estas ne tro for. Mezőkövesd troviĝas 31, Miskolc 80, Budapeŝto 155 km.

Historio
--------

Abatejo fondiĝis en 1067. La komunumo senhomiĝis en 1596. La aŭstroj forbruligis la setlejon en 1686, sed ĝi rapide rekonstruiĝis kaj en 1698 iĝis kampurbo, baldaŭe ankaŭ distriktejo. Dum la dua mondmilito la judoj estis deportitaj. Tiu lasta perdiĝis en 1982, sed rericevis la rangon urbo en 1991.

Loĝdomo - historia monumento en Mezőcsát
La urbo estas unu el la plej gravaj hungaraj centroj de potfarista popolarto. La tn. „Mezőcsáta stilo" elformiĝis en la 20-aj jaroj de la 19-a jarcento. La potojn tiam oni ornamis riĉe per floroj, kaj birdofiguroj. Per la lastaj estis ornamitaj la boteloj de brando. Famaj kaj serĉitaj estis la homformaj vin-kruĉoj –laŭnome „Miŝka". Sed la tradicioj de la malnova keramik-industrio finiĝis je la jarcentŝanĝiĝo. Ĝiajn tradiciojn traprenis la najbara Tiszafüred.

Fama estas la varmakva banejo de la urbeto, kiu estas bone alirebla per autobuso el Miskolc. Ĝia teritorio estas tre bone aranĝita, agrabla, ĝia akvo estas tre ŝatata, ĉar ĝi similas al tiu de la strando de Bogács.

Vidindaĵoj
----------

* kasteloj Dobozy, Márk kaj Édes
* Preĝejo Stefano la 1-a (Mezőcsát)
* Kalvinana preĝejo (Mezőcsát)
* Sinagogo de Mezőcsát

Famuloj
-------

* en Mezőcsát naskiĝis:
	+ geologo László Kordos
	+ halterlevisto Andor Szanyi
	+ pentristo Csaba Balogh
	+ József Kiss (poeto)
* en Mezőcsát mortis:
	+ Károly Balla (aktoro)
	+ kuracisto Mihály Kováts

Fontoj
------

* distancoj Arkivigite je 2015-12-08 per la retarkivo Wayback Machine
Ŝablono  *En ĉi tiu sekcio aŭ paĝo mankas ŝablono*. Bonvolu **aldoni** la ŝablonon, poste forigu ĉi tiun averton.
Se la artikolo havas pli ol unu mankon, bonvolu uzi la ŝablonon {{Pluraj problemoj}}. Krome aŭtomate aldoniĝas la kategorio Kategorio:Artikoloj sen ŝablono.

Kantono Zugo ne konas dividon en distriktoj. La Federacia oficejo pri statistiko konsideras la tutan kantonon tamen kiel unu solan distrikton sub la BFS-numero: 0900.
La kantono konsistas (laŭ stato de aprilo 2004) el 11 politikaj komunumoj, kiuj nomiĝas *loĝantarkomunumoj* (germane *Einwohnergemeinden).*

Urboj en Kantono Zugo
---------------------

En 2008 ekzistis 4 urboj en Kantono Zugo, nome: Zugo, Baar, Ĥamo kaj Rotkreuz. Rotkreuz ne estas propra komunumo, sed municipo kaj ĉefloko de la komunumo Risch Rotkreuz.

Komunumoj en Kantono Zugo
-------------------------

Komunumoj de Kantono Zugo
Komunumoj de Kantono Zugo

| **Blazono** | **Nomo de la komunumo** | **Loĝantaro**(31-a de decembro 2007) | **Areo**en km² |
| --- | --- | --- | --- |
| Baar | Baar | 21'319 | 24.8 |
| Ĥamo | Ĥamo | 13'981 | 19.1 |
| Hünenberg | Hünenberg | 8263 | 18.7 |
| Menzingen | Menzingen | 4289 | 27.5 |
| Neuheim | Neuheim | 1940 | 7.9 |
| Oberägeri | Oberägeri | 5365 | 36.2 |
| Risch Rotkreuz | Risch Rotkreuz | 8499 | 22.9 |
| Steinhausen | Steinhausen | 8724 | 5.1 |
| Unterägeri | Unterägeri | 7835 | 26.7 |
| Walchwil | Walchwil | 3440 | 15.9 |
| Zug | Zugo | 25'486 | 33.8 |
|

* Kategorio Komunumoj de Kantono Zugo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de Kantono Zugo |
| --- |
| Baar  •  Ĥamo  •  Hünenberg  •  Menzingen  •  Neuheim  •  Oberägeri  •  Risch Rotkreuz  •  Steinhausen  •  Unterägeri  •  Walchwil  •  Zugo | Komunumoj de Kantono ZugoKomunumoj de Kantono Zugo |

 |
Restaĵoj de la anteno post la kolapso
La **Mastturo (Anteno) de Varsovia Radio** (pole *Radiofoniczny Ośrodek, Nadawczy w Konstantynowie*) estis elsendomasto 646,38 metrojn alta, kio estis la plej alta konstruaĵo en la mondo (la eksa estis la mastturo KVLY-TV), ĝis ĝi disfalis en 1991 .

La anteno, dezajnita fare de Jan Pollack kaj konstruita inter 1970 kaj 1974, komencis dissendi la 22-an de julio 1974. Ĝi situis en Konstantinov proksime de Varsovio, kaj estis uzita fare de la Pola Radio kaj Televido (Polskie Radio i Telewizja) por dissendi la "Varsovio 1" ĉanalon. Tiu ĉi dissendilo povus esti ricevita en tuta Eŭropo, en Nordafriko kaj eĉ en Nordameriko .

La dissendilo havis potencon de 2 000 kilovattoj, kaj la dissendo estis je frekvenco de 227 kilohercoj, ondolongo 1321 metroj, en la gamo de longaj ondoj (LW).  La alteco de la anteno estas proksimume duono de la longo de la elsendita ondo (1 321 metroj). La elektra povumo de la transmisiostacio estis proksimume 6 000 kilovattoj. Por la celo de bonorda elektroprovizo, transformatorejo estis konstruita por liveri elektron al tiu dissendejo.

Strukturo
---------

La bazo de la anteno estis izocela triangulo en kiu ĉiu flanko estis 4,8 metrojn longa. La metalaj tuboj el kiuj ĝi estis konstruita estis 245 milimetroj en diametro, varianta en dikeco de 34 mm ĉe la fundo al 8 mm ĉe la supro. Por supreniri al la supro de la anteno, oni uzis lifton, kiu moviĝas kun rapideco de maksimume 0,35 metroj je sekundo, kaj por supreniri al la supro de la anteno de la malsupro helpe de ĉi tiu lifto, necesis ĉirkaŭ duonhoro.

La kolapso
----------

La 8-an de aŭgusto 1991, je la kvara posttagmeze, la anteno kolapsis pro nezorgema restaŭrlaboro. Ekzistis neniuj viktimoj post la kraŝo. La substacio kiu disponigis potencon al la anteno ne estis difektita.

Enketo de la pola polico konkludis ke la kulpuloj estas la ĉefoficisto de la pola firmao "Mostostel" kaj la konstruestro de la firmao, kiuj respondecis pri la prizorgado de la turo. Ili estis kondamnitaj al du jaroj kaj duono en malliberejo, kiuj poste estis mallongigitaj al du jaroj.

Eksteraj ligiloj
----------------

 **Mastturo de Varsovia Radio** en Vikimedia Komunejo

Referencoj
----------

1. ↑  World Radio TV Handbook Vol 32, Billboard Pablication, London 1978

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 777808
 |
**Speciismo** estas la diskriminado kontraŭ kiuj ne estas klasigitaj kiel apartenantoj al unu aŭ pliaj determinitaj specioj. Tiu ĉi fakvorto estas uzata por aludi la moralan konsidermankon kiun suferas la nehomaj animaloj kompare kun la homaj, kvankam la speciismo ne elĉerpiĝas per tiu ĉi konkreta diskriminacio. Tiel do, ankaŭ estas speciismo morale pli konsideri la hundojn kaj katojn kompare kun bestoj alispeciaj.

La termino estis unuafoje uzita en 1970 de la psikologo Richard D. Ryder kiu aplikis ĝin por priskribi la ekziston de morala diskriminacio baziĝinta sur la diferenco de la specioj. Inter la homoj la plej ofta reprezentado de la speciismo estas la antropocentrismo morala, tio estas, la subvalorado de la interesoj de kiuj ne apartenas al la specio *Homo sapiens*.

Kelkaj sciencitoj kiaj Richard Dawkins aŭ filozofoj kiaj Óscar Horta diskursis kontraŭ la speciismo.

La koncepto pri speciismo estis forĝita ekde komenco de 70aj jaroj analoge al nocioj pri rasismo kaj pri seksismo, kun la celo denunci subpreman ideologion, samkiel la nocio pri patriarkeco estis uzita de feminismo por difini kio estis taksita ĉieŝvebanta nevidebla ideologio kaj origino de diversaj maljustaĵoj. La koncepto speciismo estas fundamente ligita kun kontraŭspeciismo.

Referencoj
----------

1. ↑  Dawkins on speciesism and saving the gorilla

Literaturo
----------

* Position of the American Dietetic Association: Vegetarian diets. J Am Diet Assoc. 2009; 109: 1266-1282.
* SINGER, P. "Animal Liberation: A New EthicsFor Our Treatment of Animals", Novjorko, 1975.
* L. FRANCIONE, Gary. "Introduction to Animal Rights: Your Child or the Dog", Temple University Press, Philadelphia, 2000.

Vidu ankaŭ
----------

* Bestaj rajtoj
* *The Expression of the Emotions in Man and Animals*, verko de Charles Darwin
**Witold STĘPNIEWSKI** (naskiĝis la 15-an de septembro 1947 en Celiny (Pollando)) estas pola sciencisto pri vivmedia inĝenieriko, ekologio kaj ĥemio. Li estis rektoro de la Internacia Kongresa Universitato dum la 94-a UK en 2009 en Bjalistoko.

Stępniewski estas profesoro de la politekniko en Lublin kaj de AIS San-Marino. En Lublin li estas direktoro de instituto pri la protekto de la pedosfero.

En 2004 li prelegis en la lingvo-debato en hotelo "Viktoria" en Varsovio organizita de Eduardo Kozyra kun japana Mecenato Etsuo Miyoshi por polaj Membroj de Eŭropa Parlamento MEP. Invititaj estis kiel prelegantoj ankaŭ Reinhard Selten, Louis-Christophe Zaleski-Zamenhof, Renato Corsetti, Helmar Frank, krome ankaŭ partoprenis i.a. Roman Dobrzyński, Barbara Pietrzak, Jerzy Handzlik, Jerzy Antoni Walaszek, Povilas Jegorovas kaj Stasys Kružinauskas. Flanke de eŭropdeputitoj aktivis prelegante i.a. Ryszard Czarnecki kaj Margareta Handzlik, sume ĉeestis ĉ. 40 personoj ().

La 17-n de oktobro 2012 li aktive partoprenis en la Esperanto-konferenco en Pola Senato organizita de Pola Asocio Eŭropo - Demokratio - Esperanto (EDE-Pollando) kaj Mecenato de Esperanto Etsuo Miyoshi prezentante la referaĵon ().

Notoj
-----

Eksteraj ligiloj
----------------

* Paĝo ĉe la politekniko de Lublin Arkivigite je 2007-07-01 per la retarkivo Wayback Machine

Referencoj
----------



1. ↑
2. ↑   Esperanto en la Pollanda Senato (esperante) (HTML). La Balta Ondo. Alirita 2013-04-21.
iama logoo de la instituto Balassi 
La **Instituto Balassi** (hungare ***Balassi Intézet***, ankaŭ konata kiel la **Hungara Kultura Instituto**) estas hungara kultura organizaĵo dediĉita al promocio de la hungara lingvo kaj kulturo. La instituto ricevis la nomon de la hungara poeto Bálint Balassi (1554–1594), kiu estas konsiderita la kreinto de hungara ampoezio. La Instituto Balassi havas ĉefsidejon en Budapeŝto .

La ĉefaj taskoj de la instituto estas subteni hungarlingvanojn eksterlande, ekzemple la hungarajn minoritatojn en ĉirkaŭaj landoj. La instituto ofertas plian trejnadon por hungaraj instruistoj kaj disponigas instrumaterialojn. Krome, la instituto faras ŝtatrekonatajn hungarlingvajn testojn. Por promocii la hungaran enlande, la instituto donas stipendiojn por hungarlingvaj kursoj.

La instituto antaŭenigas Hungarologion (Hungaria esploro) eksterlande per interkonektado de la hungaraj centroj kiuj plejparte ekzistas en universitatoj. La instituto eldonas en siaj propraj publikaĵoj kaj prizorgas sian propran bibliotekon. Krome, ĝi subtenas la starigon de Hungario-rilataj bibliotekoj eksterlande. La instituto organizas konferencojn, kulturajn aranĝojn kaj ekspoziciojn pri la hungara lingvo kaj kulturo.

La Instituto Balassi servas kiel ponto al reto de 23 kulturaj institutoj kaj du branĉoj eksterlande. Tiu ĉi priraportado permesas la organizadon de eventoj kaj festivaloj kiuj temas pri la hungara kulturo, strukturi la oferton laŭ la lernado de la hungara, sed ankaŭ organizi financadon por asociaj iniciatoj aŭ subteni esplorprogramojn pri la hungara kulturo.

Historio
--------

La instituto estis fondita la 1-an de januaro 2002 kun sidejo en Budapeŝto. La celo estis krei nacian kulturan instituton kiel la Goethe Institut aŭ la British Council. La instituto eliris el la Hungara Lingva Instituto, kiu ekzistas de preskaŭ 50 jaroj, kaj la Internacia Hungara Centro, fondita en 1989.

Institutoj
----------

La Hungara Kultura Instituto havas establaĵojn en 23 gravaj grandurboj ekster Hungario:

  

### Afriko

* Kairo, Egiptio

### Azio

* Nov-Delhio, Barato

### Eŭropo

* Beogrado, Serbio
* Berlino, Germanio
* Bratislavo, Slovakio
* Bruselo Belgio
* Bukareŝto, Rumanio
* Helsinko, Finnlando
* Londono, Unuiĝinta Reĝlando
* Moskvo, Rusio
* Parizo, Francio
* Prago, Ĉeĥio
* Romo, Italio
* Sfântu Gheorghe Rumanio
* Sofio, Bulgario
* Stutgarto, Germanio
* Talino, Estonio
* Varsovio, Pollando
* Vieno, Aŭstrio

### Nordameriko

* Novjorko, Usono

Referencoj
----------

1. ↑   Bálint Institute -Pri Ni (angle). www.balassiintezet.hu. Alirita 2014-02-21.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Instituto Balassi


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 851967
* LCCN: n79128336
* VIAF: 145787743
* ISNI: 0000000119414826
* NKC: ko2008467940
 |
La **Centra Turo de Radio kaj Televido en Pekino** (simpligite ĉine 中央广播电视塔; tradicie ĉine 中央廣播電視塔; pinjin: *Zhōngyāng guǎngbò diànshì tǎ*; pronocata ʈʂʊ́ŋ.jáŋ.kwàŋ.pwó.tjɛ̂n.ʂɻ̩̂.tʰà; ankaŭ konata kiel la **Ĉina Centra Televidturo** (CCTV)) estas la plej alta konstruaĵo en Pekino, la ĉefurbo de Ĉinio. Supre de la konstruaĵo estas observoferdeko je alteco de 238 metroj kaj la pinto de ĝia anteno atingas altecon de 405 metroj. Ĉe la supro de la turo estas turniĝanta restoracio kiu disponigas vidon de la grandurbo. La konstruaĵo estas membro de la Monda Federacio por Grandaj Turoj.

La turo estis inaŭgurita en 1992 kaj enhavas dissendajn ekipaĵojn por Ĉina Centra Televido. Ĝi situas en la Yidian-najbareco proksime de Gongzhupen metrostacio kaj Yuyuantan Parko. La turo estis dezajnita fare de la arkitekto Paulus Sanoren. La CCTV-ĉefsideja konstruaĵo estas nuntempe en Distrikto Chaoyang, kaj estis dezajnita fare de la nederlanda arkitekto Rem Koolhaas en 2009.

Ĉiun jaron konkurso estas okazigita, kiu inkludas du rondirojn de la bazo de la turo kaj tiam surgrimpante ĝiajn 1,484 ŝtupojn al la observferdeko ĉe la pinto.

Galerio
-------

* 
* 
* 
* 
* 
*

Referencoj
----------

Eksteraj ligiloj
----------------

* Central TV Tower Tourist Website:


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 832976
 |
Oni nomas **transversa fronto** la parte sukcesajn strebadojn je kunlaboro ĉe german-naciismaj grupoj kun komunistoj dum la vajmara respubliko.

Precipe Ernst Niekisch provis proksimigi komunismajn kaj faŝismajn fortojn kadre de tio, kion li nomis naci-bolŝevismo, celante per tio renversi la establitan ordon de la vajmara respubliko. Kurt von Schleicher provis mallonge antaŭ la ekrego de la nazioj pere de strategio de transversa fronto forsplitigi la maldekstran alon de la nazia partio NSDAP, kiun direktis la fratoj Gregor kaj Otto Strasser. Per tio li celis dividi la nazian movadon kaj malhelpi la kancelieriĝon de Adolf Hitler, sed li malsukcesis.

Hodiaŭ la nocio estas ofte uzata por priskribi provojn de ekstremdekstruloj aŭ novnazioj infiltri maldekstrajn grupojn kaj aranĝojn aŭ maldekstre inklinitajn subkulturojn.

Vidu ankaŭ
----------

* Faŝismo
* Komparo inter naziismo kaj komunismo
* Komunismo
* Naziismo
* Novdekstrismo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Roland PETERS: Transversa fronto inter dekstro kaj maldekstro Arkivigite je 2022-07-10 per la retarkivo Wayback Machine