recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Larĝa foto pri fortikaĵo de UdgirLarĝa foto pri fortikaĵo de Udgir

**Udgir,** marate **उदगीर,** aŭ **Udajagiri** estas urbego, ankaŭ municipo en meza parto de federacia ŝtato Barato, en subŝtato Maharaŝtro, en la distrikto de Latur. Udgir derivas sian nomon de Udalik Baba.

Geografio
---------

Udgir situas en Dekkana Altebenaĵo proksime de subŝtato Karnatako en alto 632 metrojn super la marnivelo. La distrikta sidejo Latur troviĝas 56, Bidar 69, Nanded 88, Nizamabad 110, Osmanabad 115, Solapur 151, Bid 158, subŝtata ĉefurbo Mumbajo 456, tutlanda ĉefurbo Delhio 1139, Kolkato 1261 kilometrojn (aere) .

Demografio
----------

Udgir havis populacion de 103 550 en 2011 kun legopovo de 84% (en la plena distrikto 69%.

Historio
--------

En Udgir la Mogola Imperio longe regis. La urbego estis fama pro la batalo en 1759. Antaŭ kreo de Latur-distrikto Udgir estis parto de Osmanabad-distrikto.

Ekonomio
--------

Udgir kaj la proksimaj vilaĝoj ekonomie dependas plejparte de la agrikulturo. La ĉefaj kultivaĵoj estas tritikoj, sorgoj, mungfaboj, sojfaboj, sukerkanoj, cepoj kaj aliaj verdaj foliaj legomoj. La urbego havas muelejojn kaj laktopulvorfabrikon establitan en 1978. Gravas ankaŭ la komercado.

Lingvoj
-------

La oficiala lingvo estas la marata lingvo. La hinda kaj la urdua ankaŭ estas parolataj.

Religioj
--------

En Udgir vivas majoritate hinduoj 62%, krome minoritate islamanoj 33%, budhanoj 3,5%, ĝainistoj kaj kristanoj malpli ol 0,5%.

Edukado
-------

En Udgir signifa altlernejo funkcias.

Klimato
-------

Udgir situas en varma semi-arida klimato laŭ klimata klasifiko de Köppen (BSh). Jare pluvas pli, ol 700 mm. En ĉiuj monatoj pluvas, tamen inter junio-septembro pli ofte pluvas (pro la musono), dum inter novembro-aprilo apenaŭ pluvas. La meza ĉiujara temperaturo varias inter 13-41 °C.

Trafiko
-------

Udgir havas trairan fervojan linion, ankaŭ ĉefajn kaj flankajn vojojn el ĉiuj direktoj. Enurbe kaj ekster la urbo aŭtobusoj liveras la pasaĝerojn. La plej proksima enlanda flughaveno funkcias en Nanded, la internacia en Hajderabado.

Vidindaĵoj
----------

* pluraj preĝejoj
* fortikaĵo el la 12-a jarcento
* granda bazaro

Fontoj
------

* WikiTrans
La **Federacio de Usonaj Sciencistoj** (angle ***Federation of American Scientists***, akronime **FAS**) estas neprofitcela organizo dediĉita al la bonorda uzo de scienco kaj teknologio por la avantaĝo de la homaro. Ĝi estis fondita en 1945 (en la nomo **Federacio de Atomaj Sciencistoj** (**Federation of Atomic Scientists**)) fare de membroj de la Projekto Manhattan, post kiam ili vidis kiel ilia invento la atombombo estis uzata en ruiniga maniero, kiun ili ne imagis kiam ili laboris pri la projekto.

FAS komence laboris kun temoj ligitaj al nukleaj armiloj kaj nuklea energio, sed poste vastigis ĝiajn laborareojn. La tri ĉefaj areoj estas: Energio kaj medio, edukado kaj strategia sekureco. Dum la jarojj la agado ĉefe esprimiĝas en la kampo de milita tekniko, sed li okupiĝas ankaŭ pri aferoj de nacia sekureco, nekonvenciaj armiloj kaj armila komerco.

Ilia retejo prezentas informojn pri la arsenaloj de multaj landoj, priskribas la armilsistemojn kaj diskutas ilian efikon al la mondo. Ĝi ankaŭ prezentas informojn pri estontaj armilsistemoj kaj ilia efiko. La retejo enhavas multajn ampleksajn informojn kaj bildojn pri multaj armilsistemoj.

Polemikoj
---------

La politike eksploda "Projekto pri Registaro-Sekreteco", kiu kritike observas la sekretecan politikon de la usona registaro, estas gvidata de Steven Aftergood. Kadre de ĉi tiu projekto, FAS regule publikigas *Secrecy News*, senpagan bultenon, kiu provizas informojn pri kiel usonaj kaj eksterlandaj registaroj, armetrupoj kaj sekurecaj servoj pritraktas publikan informon. Grava sukceso de la klopodoj de la FAS estis la publikigo de informoj pri la usona spionbuĝeto. Okaze de la tutmonda disvastigo de ŝtataj sekretoj pere de Wikileaks, FAS ĉiam pli intervenis en la diskuton pri la ŝtataj sekurecaj interesoj kaj la bezono de la publiko pri informoj. Aftergood kondamnis la nerespondecan uzadon de konfidencaj informoj fare de dungitoj de Wikileaks .

Referencoj
----------

1. ↑  David E. Kaplan: Secrecy Under Scrutiny in USNews 12an de marto 2006 (angle).
2. ↑  Wikileaks Fails "Due Diligence" Review fare de Steven Aftergood, la 28an junio 2010 (angla).

Vidu ankaŭ
----------

* GlobalSecurity.org
* SIPRI

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo
* Federacio de Usonaj Sciencistoj ĉe YouTube


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 845538
* LCCN: n83008882
* VIAF: 153163169
* ISNI: 0000 0001 0266 1628
 |
Placo en Udontani
**Udontani,** taje **อุดรธานี** estas universitata urbego, kaj provinca ĉefurbo en norda Tajlando.

Universitato en Udontani
Mapo pri Tajlando, kie estas trovebla Udontani kiel Udon Thani

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 47,7  km²
* Supermara alteco: m
* Loĝantaro: 153,329 (2012)
* Poŝtkodo: 41000
* Telefonprefikso: (+66) 42
* Horzono: UTC+7 (ankaŭ somere)
* 17° 25′ 00″ N 102° 45′ 00″ O﻿ / ﻿17.41667 °N, 102.75000 °O﻿ / 17.41667; 102.75000 (mapo)Koordinatoj: 17° 25′ 00″ N 102° 45′ 00″ O﻿ / ﻿17.41667 °N, 102.75000 °O﻿ / 17.41667; 102.75000 (mapo)

Situo
-----

Udontani situas en nordorienta parto de la lando sur altebenaĵo laŭ alfluanta rivero de Mekongo. Laoso troviĝas je 50, Nakhonratĉasima 277, Ĉiang Mai 432, Bankoko 472, Hatjaj 1181 km-oj .

Historio
--------

Muzeo de Udontani
Budhisma preĝejo en Udontani
En la regiono oni loĝas 6000 jarojn. Dum la historio ĝi apartenis al Laoso aŭ regno de kmeroj, en la 18-a jarcento al Birmo, poste al Tajlando. Udontani mem estis fondita en fino de la 19-a jarcento. En la 1900-aj jaroj proksimume 46,700 vjetnamaj militrifuĝintoj migris al Udontani. Iliaj posteuloj daŭre loĝas tie, hodiaŭ tie estas la plej granda vjetnama minoritato de la lando. Dum la Vjetnama milito Usono havis tie aerbazon.

Ekonomio
--------

Udontani estas grava oficiala kaj komerca centro centro, enirejo al Laoso, norda Vjetnamio kaj suda Ĉinio. La ĉirkaŭa regiono produktas rizojn, brutaron, lignojn kaj fiŝojn. Itala firmao havas koncesion por minadi kaŭstikajn kaliojn.

Trafiko
-------

Udontani kuŝas laŭ ĉefvojo kaj fervojo Bankoko-Vjentiano. La urbego havas internacian flughavenon.

Klimato
-------

Udontani troviĝas en la tropika klimato. La pluvsezono aŭ musonosezono daŭras de aprilo ĝis oktobro, la ceteraj monatoj apartenas al la seka sezono. Spite la nomon ankaŭ tiam pluvas, sed malpli. En la jaro pluvas resume 1241 mm. La temperaturo varias inter 22-32 °C.

Sanktejo en Udontani

Vidindaĵoj
----------

* muzeo
* pluraj preĝejoj

Fontoj
------

* WikiTrans
* 

Ĉina preĝejo en Udontani
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Thalwil (stacidomo). |



**Thalwil** estas urbo en la distrikto Horgen, Kantono Zuriko, Svislando. Ĝi havis 16'472 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007.

Geografio
---------

Thalwil situas ĉe la okcidentqa bordo de la Lago Zuriko inter Zuriko kaj Horgen je la orienta flanko de la moreno Zimmerberg, kiu postrestis de la iama Lindtglaĉero.

Trafiko
-------

La stacidomo de Thalwil estas haltejo de internaciaj rapidtrajnoj de la trajnlinioj de Zuriko tra Gotardo al Milano kaj de Zuriko al Koiro respektive Vieno. La komunumo estas bone konektita per trajnoj kaj busoj al la reto de la Zurika Trafik-Unio, kaj estas ankaŭ aliro al la aŭtoŝoseo a3 de Zuriko al Koiro.

Historio
--------

La iama kampara vilaĝo Thalwil entenis siatempe la kvar municipojn Oberdorf, Unterdorf, Ludretikon kaj Langnaŭ (la lasta hodiaŭ estas la sendependa komunumo Langnaŭ ĉe Albis). La korto mem estis posedaĵo de la grafoj de Habsburgo, kiuj donis ĝin kiel feŭdo al la libersinjoroj de Eschenbach. Thalwil posedis la plej malnovan lingo-kooperativon de la Kantono Zuriko kiu apertenis antaŭ 550 jaroj al la monaĥejo Muri kaj transiris per dokumento de la jaro 1483 al la 12 fruktuzantoj de la bienoj de la monaĥejo. Hodiaŭ tiu-ĉi kooperativo estas posedaĵo de 16 Bannegg-kooperativanoj kaj de la komunumo. 1713 okazis la disiĝo de la municipo Langnaŭ, kiu nun estas propra komunumo kun propra preĝejo.

Vidu ankaŭ
----------

* Thalwil (stacidomo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Thalwil en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la urbo Thalwil
* Thalwil en la Historia Leksikono de Svislando germane france itale


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Horgen |
| --- |
| Adliswil • Hirzel • Horgen • Hütten • Kilchberg • Langnau ĉe Albis • Oberrieden • Richterswil • Rüschlikon • Schönenberg • Thalwil • Wädenswil |  |

 |
**Felix Theodor von BERNHARDI** (naskiĝinta la 6-an de novembro 1802 en Berlino, mortinta la 12-an de februaro 1887 en Schöpstal-Kunnersdorf), filo de August Ferdinand Bernhardi, estis germana historiisto kaj diplomato.

Vivo
----

Post studoj en Heidelberg inter 1820 kaj 1823 li deĵoris en la jaroj 1863 kaj 1864 por la aŭgustenburgano en Londono. Post la gepatra divorco Bernhardi pasigis multajn jarojn en Estonio ĉe la patrino kiu reedziniĝis al la tiea bienposedanto von Knorring. La duopatro volis adopti lin kaj antaŭvidis por la filo karieron diplomatian. 

Post la studoj Bernhardi faris multajn vojaĝojn estante longe en Milano. Post la duonpatra bankroto necesis mem perlabori la vivon. En 1834 li ekdeĵoris ĉe la cara kancelerio kaj ankaŭ por la oficiala gazeto. Poste li ekkontaktis gravulojn peterburgajn. Por la Rusia Akademio de Sciencoj li skribis la verkon »Versuch einer Kritik der Gründen, welche für großes und kleines Eigenthum angeführt werden« (1848) propagandante la ideojn naciekonomiajn de Gustav von Schmoller kaj Adolph Wagner. Tamen la sukceso malgrandis; finance memstariĝinte li translokiĝis en 1851 al Germanujo kie li aĉetis la bienon Kunnersdorf en Malsupra Silezio. Tie li okupiĝis verkante pri historiaĵoj kaj politikaĵoj. 

En 1866 sendis lin Otto von Bismarck al Florenco sen atingi ke Alfonso La Marmora engaĝiĝis por prusiaj militaj interesoj. Dum 1867 kaj 1871 Bernhardi estis diplomato en Italujo, Hispanujo kaj Portugalio. Bernhardi havis rektajn kontaktojn kun la pri siaj verkoj laŭdoplena Helmuth von Moltke kaj Albrecht von Roon. Li helpis per varbproŝuroj novorganizi la prusian armeon. 

En 1871 li denove retiriĝis por havi tempon verkadi sciencaĵojn. Lia militokritika laboraĵo pri la militkampanjestro Frederiko la Grando (1881) substrekis la gravecon frederikan militkampe.

Verkoj
------

Inter liaj skribitaĵoj menciindas »Denkwürdigkeiten aus dem Leben des russischen Generals Karl Friedrich von Toll« (2-a eldono, Leipzig 1865–66); »Geschichte Rußlands und der europäischen Politik in den Jahren 1814–1831« (Leipzig 1863–77); »Vermischte Schriften« (Berlino 1879); »Friedrich der Große als Feldherr« (Berlino 1881) kaj »Reiseerinnerungen aus Spanien« (Berlino 1886). Kiel historiisto Bernhardi ja estas idekreiva sed ne centprocente malkritikota. Lia plej bona fako sendube estas la soldatara. Liaj el la postlasitaĵaro eldonitaj taglibroj (»Aus dem Leben Theodor von Bernhardis«, Leipzig 1893–1901) karakterizas lin politikisto saĝa estante fonto altvalora por la regadtempo de imperiestro Vilhelmo la 1-a. 
Enhavatas tie ankaŭ altvaloraj kontribuaĵoj pri la germana historio dum al kontraŭnapoleonaj militoj.

Literaturo
----------

* Friedrich von Bernhardi: *Bernhardi, Theodor von.* En: *Allgemeine Deutsche Biographie* (ADB). Band 46, Duncker & Humblot, Leipzig 1902, S. 424–430.
* Carl Brinkmann: *Bernhardi, Felix Theodor von.* En: *Nova Germana Biografio* (NDB). Band 2, Duncker & Humblot, Berlin 1955, ISBN 3-428-00183-4, S. 121 f. (Digitalisat).
Municipa teritorio de Udías, norde de Kantabrio.
**Udías** [Udías] estas municipo en okcidenta Kantabrio, Hispanio, en la komarko Okcidenta Marbordo, kvankam ĝi mem ne havas marbordon.

Geografio
---------

Sunhorloĝo en la preĝejo de Pumalverde (Udías, Cantabria).
La Hayuela (Udias).
Ĝi limas norde kun Alfoz de Lloredo kaj Comillas, okcidente kun Valdáliga kaj sudoriente kun Cabezón de la Sal. Udías estas sur tereno dominita de montetoj kun kelkaj grotoj kie ŝatantoj de speleologio povas praktiki ĝin. Estas ankaŭ iama minzono.

La municipa ĉefurbo estas loĝloko Pumalverde, je 50 km de la regiona ĉefurbo Santandero.

Demografio
----------

Por areo de 19,64 km² estas 930 loĝantoj (laŭ censo de 2021). Pro la perdo de loĝantoj pro rura amasmigrado la municipo perdis 600 loĝantojn el la 1930-aj jaroj akirinte tiom el la 1900-aj jaroj.

La 930 loĝantoj (2021) estas distribuataj en jenaj loĝlokoj: Canales, Cobijón, La Hayuela, El Llano, Pumalverde (ĉefurbo), Rodezas, Toporias, Valoria kaj La Virgen.

Historio
--------

Ĝi formis parton, kun la municipoj de Alfoz de Lloredo, Comillas kaj Ruiloba, de la Valo de Alfoz de Lloredo, en la komunumo *Merindad de Asturias de Santillana*, ĝis la formado de modernaj municipoj. La Valo de Alfoz de Lloredo estis unu de la konstituantoj de la Provinco de la Naŭ Valoj (1630), kaj poste de la Provinco Kantabrio.

Jam en 943 evidentiĝis eklezia hegemonio de la zono. Menciindas donacoj de San Román kaj San Pedro de Toporias al la tiam monaĥejo de Santa Juliana en Santillana del Mar, abatejo kiu kontrolis la okcidentan areon de la kantabra marbordo. Dum la 14-a kaj 15-a jarcentoj ĝi apartenis al la nobelaj familioj Lasso de la Vega kaj Mendoza (Íñigo López de Mendoza, Markizo de Santillana).

Dum la dua duono de la 19-a jarcento kaj la tuta 20-a jarcento estis minagado.

Ekonomio
--------

Tradicie, la ekonomia agado de la municipo estis agrikulturo kaj brutobredado, sed translokiĝis al turismo. Ĉefaj altiraĵoj estas la montaraj pejzaĝoj, apuda marbordo kaj iom pli fora Nacia Parko Picos de Europa kaj la kuirarta turismo.

Vidu ankaŭ
----------

* Listo de municipoj de Kantabrio


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 783637
* VIAF: 316734462
 |
**Thauron** estas franca komunumo lokita en la departemento Creuse kaj en la regiono Limoĝio. Ĝi havis 189 loĝantojn laŭ censo plenumita en 1999.

Geografio
---------

Thauron etendiĝas sur 22,34 km², kaj havis 189 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas nur 8 homoj po kvadrata kilometro. La vilaĝo situas en Creuse, kiu estas kampara, maldense loĝata franca departemento en la nordokcidenta parto de la Centra Masivo.

La regiono ĉefe konsistas el malaltaj montoj kaj altebenaĵoj : la plej alta punkto de Thauron situas je alteco de 632 metroj.

Historio
--------

Antaŭ la franca revolucio de 1789 kaj la kreado de la departemento Creuse en 1790, Thauron apartenis al la franca graflando Marche. Ekde la fino de la 15-a jarcento ĝis proksimume la jaro 1900, tiu regiono estis fama fonto da migrantaj masonistoj, kiuj ĉiujare dum la plej varma periodo laboris en grandaj urbocentroj, precipe en Parizo.

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la vilaĝo S-ro Michel Couffy, kiu do fariĝis la loka urbestro.

Administrado
------------

Thauron apartenas al la kantono de Pontarion, kies ĉefurbo estas Pontarion. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Guéret, unu el la du arondismentoj de la departemento Creuse.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Creuse
* Kantono de Pontarion
La traktato.
La Traktato de Nerĉinsko, subskribita la 27an de aŭgusto 1689, estis la unua traktato subskribita de Ĉinio kun eŭropa potenco, tiuokaze kun la Rusa Imperio. La traktato limigis oficiale la landlimojn inter Ĉinio kaj Rusio kaj finigis serion de konfliktoj inter la ĉinaj trupoj kantonmentigitaj en Manĉurio kaj diversaj kolonioj rusaj kiel Albazino kaj Nerĉinsko, loĝataj plejparte de rusaj kozakoj kaj tungusoj.

Pere de tiu traktato, Rusio rezignis ajnan postulon pri la regiono de la regiono de la rivero Amuro, kiu ĝis tiam estis ĝia elirejo al la Oĥotska Maro, kaj rekonis la limojn de sia imperio en la montaro Stanovoj kaj la rivero Arguno. Sekve, Albazin, kiu restis en ĉina teritorio, estis detruita kaj forlasita. Petro la Granda akiris kompense daŭran pacon kun la imperiestro Kangksi kaj ties posteuloj, krom privilegiajn komercajn rilatojn kun la Imperio Qing.

Rusoj kaj ĉinoj renkontiĝis en Nerĉinsko kaj fanfaronis pri la disvolvigo de siaj respektivaj imperioj kaj de siaj riĉoj, por impresigi sian rivalon. Tamen, kiam komenciĝis la negocado venis la lingva problemo: nek la rusoj parolis la ĉinan, nek la ĉinoj parolis la rusan.

Por solvi tiun problemon, la ĉinaj ambasadoroj alvokis du jezuitajn misiistojn nome Tomás Pereira kaj Jean-François Gerbillon, respektive el Portugalio kaj Francio. Ambaŭ jezuitoj estis misiistoj en Pekino, kaj la ĉinaj ambasadoroj supozis, ke tiuj okcidentanoj povus esti utilaj por la negocado kun la rusoj. Pereira kaj Gerbillon prave peris kaj helpis la interkonsenton por faciligi la subskribon de la traktato. Sed ankaŭ ili ne parolis la rusan; feliĉe kun la rusaj diplomatoj veturis germano kiu parolis kaj la rusan kaj latinon, dum la jezuitoj parolis kaj la latinan kaj ĉinan, kaj tiele eblis la interkomprenon kaj la negocadon. Rezulte el tio, la Traktato de Nerĉinsko estis verkita en manĉura, rusa kaj latino.
Topografia mapo kun altitud-intervalaj perimetroj.
**Topografio** estas scienco per kiu oni desegnas mapojn pri surfaco de tereno aŭ regionparto mezurinte distancojn kaj angulojn.

Topografio estas ankaŭ la tutaĵo de la detaloj, kiel altaĵoj kaj profundaĵoj, deklivoj k.t.p. sur difinita tereno. Foje 'topografio' estas uzata por priskribo de iu distrikto el geografiaj vidpunktoj, kontraste al la priskribo el historiaj, ekonomiaj, demografiaj kaj aliaj vidpunktoj.

Laŭ Francisko Azorín **topografio** estas *Detala priskribo -formo k. dimensio- de tereno. Traktato pri planverkado -planimetrio k. altimetrio- de tereno.* Li indikas etimologion el la greka *topos + graphein* (loko priskribo).

**Topografia mapo** estas nomata tia, kiam la desegnaĵoj sur mapo koncernas ĉefe la surfacon de la tereno, kontraste al la mapoj kun emfazo pri la nomo de la domposedantoj, trafiko aŭ aliaj aferoj.

Topografo
---------

Teodolito.
Topografoj uzas teodolitojn (aktuale ili estas kutime elektronikaj) por mezurii angulajn kaj distancajn datumojn, per kiuj trigonometrie ili kalkulas projekciajn koordinatojn de punktoj mezuritaj kaj poste skizi mapojn.

Vidu ankaŭ
----------

* Geodezio
* Kartografio
* Mapo
* Tereno
* Termezurado

Notoj
-----

1. ↑  Francisko Azorín, arkitekto, Universala Terminologio de la Arkitekturo (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 201.
2. ↑  Azorín, samloke.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Topografio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* *What is topography?*
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Thayngen (stacidomo). |



**Thayngen** estas komunumo en Kantono Ŝafhaŭzo, Svislando. Ĝi havis 4221 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007.

Geografio
---------

Thayngen situas en la okcidento de Kantono Ŝafhaŭzo ĉe la landlimo al Germanio. Ek de la 1-a de januaro 2004 la ĝis tiam aŭtonoma komunumo Barzheim integriĝis al Thayngen. Apartaĵo de Thayngen estas, ke ĝia limo kun germanio estas kun 11 km pli longa ol la 7-kilometra limo kun svisaj komunumoj. Thayngen limas en nordo al Hilzingen en Germanio, en oriento al Gottmadingen en Germanio, sude al Dörflingen, sudokcidente al Ŝafhaŭzo, okcidente al Stetten kaj Lohn kaj en nordokcidento al Bibern.

Trafiko
-------

Tra Thayngen pasas la fervojlinio de Deutsche Bahn de Ŝafhaŭzo tra Singen al Stutgarto kaj en Thayngen troviĝas ankaŭ la aŭtoŝosea doganejo de la nacia aŭtostrato N4 de Vinterturo tra Ŝafhaŭzo al Singen.

Historio
--------

Unuaj homoj spuroj en la prehistoria kaverna Kesslerloch aĝas pli ol 10000 jarojn.

La unua dokumenta mencio de Thayngen datiĝas el la jaro 995. En la jaro 1499 dum la Ŝvabaj Militoj Thayngen atakis sin kontraŭ ŝvaba armeo, kiu bruligis tiam la vilaĝon. Komence de la 16-a jarcento la urbo Ŝafhaŭzo akiris du trionojn de la terenoj de Thayngen kaj tiel en la jaro 1501 Thayngen kune kun Ŝafhaŭzo aliĝis al la Svisa Ĵurkomunumo.

Per la Helveta Revolucio en la jaro 1798 Thayngen akiris politikan liberecon de la urbo Ŝafhaŭzo kaj egalrajtecon kun la urbo.

Mejloŝtono estis la malfermo de la fervojlinio de Ŝafhaŭzo al Singen en la jaro 1863 per kiu komenciĝis ankaŭ en Thayngen la industriiĝo.

### Komunuma kunfandiĝo

Per la publika baloto de dimanĉo la 17-an de aŭgusto 2008 la kvin aŭtonomaj komunumoj **Thayngen**, Altdorf, Bibern, Hofen kaj Opfertshofen akceptis la kunfandiĝon de iliaj komunumoj kun efiko je la 1-a de januaro 2009. La nova komunumo Thayngen havos proksimume 5000 loĝantojn.

Ekonomio
--------

En Thayngen setlas diversaj gravaj entreprenoj. La plej grava estas Knorr, kiu apartenas al la tutmonda koncerno Unilever, kies svisa kaj eŭropa sidejo nuntempe troviĝas en Thayngen.

Vidu ankaŭ
----------

* Thayngen (stacidomo)

* Kategorio Thayngen en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la komunumo Thayngen

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de Kantono Ŝafhaŭzo |
| --- |
| Kaprikorno, blazono de ŜafhaŭzoKaprikorno, blazono de ŜafhaŭzoBargen • Beggingen (Guntmadingen) • Beringen • Buch • Buchberg • Büttenhardt • Dörflingen • Gächlingen • Hallau • Hemishofen • Lohn • Löhningen • Merishausen • Neuhausen ĉe Rejn-Akvofalo • Neunkirch • Oberhallau • Ramsen • Rüdlingen • Ŝafhaŭzo (Hemmental) • Schleitheim • Siblingen • Stein ĉe Rejno • Stetten • Thayngen (Altdorf • Bibern • Hofen • Opfertshofen) • Trasadingen • Wilchingen | Panoramo de ŜafhaŭzoPanoramo de Ŝafhaŭzo |

 |
***The Abyss*** estas sciencfikcia filmo reĝisorita de James Cameron, kies estas ankaŭ scenaro. La originala muziko estas komponita de Alan Silvestri.

Subakvaj scenoj estis filmitaj en kontaminita konstruaĵo de nuklea elektrejo de Ĉerokoj.

Okazintaĵo de la filmo
----------------------

Proksime de Kubo usona nuklea submarŝipo Montana preskaŭ kunpuŝiĝos kun nekonata, rapide moviĝanta korpo. Ĝi kunpuŝiĝos kun submara klifo kaj sinkos en la profundaĵojn. La usona maristaro ne povas sekve de proksimiĝanta ŝtormo komenci savlaborojn per propraj rimedoj kaj tial ĝi postulos por kunlabori submaran borturon Deepcore, kiu laboras proksime de la loko de akcidento. Komandanto Bud Brigman ne tro ĝojas, ĉar la tutan agadon devas gvidi speciala taĉmento SEAL kaj plie kun la soldatoj estas venanta al la stacio ankaŭ Lindsey, la edzino de Bud, kun kiu li propre divorcas.

La tasko de la savteamo estas konstati, ĉu iu el la submarŝipo supervivis kaj malaktivigi la nukleajn eksplodaĵojn. Sur la surfaco ekplodos hurikano, sed Brigman ne povas malkonekti kunigkablon, ĉar komandanto de la soldatoj, leŭtenanto Coffey, subiganta malrapide al submara psikozo, okupis minisubmarŝipon, por ke povu ekspedicii por unu el la nukleaj kapoj. La ŝtormo deŝiros el la ŝipo Arganon kaj tiu falas rekte sur Deepcore. Ĝi senpere maltrafos ĝin, sed preskaŭ ĝi deŝiros la stacion ĝis la abismo. Lindsey kapablos en la grave difektita stacio renovigi aldonon de elektro, sed se ili ĝustatempe ne elmergiĝos al la surfaco, estos finiĝinta ilia oksigeno. En la oceano ĉirkaŭ la stacio kelkfoje aperos strangaj lumoj, elflugantaj el la abismo. Lindsey estas konvinkita, ke temas pri ekstertera civilizo, provanta kontaktiĝi, Coffey konjektas, ke tio estas rusoj, kiujn necesas neniigi. Li akiros la stacion kaj elsendos ĝis la abismo la tempfiksitan nuklean kapon. Brigman kaj liaj homoj sukcesos superi la soldatojn, sed ŝajnas, ke estas malfrue. Bud decidiĝos oferi la propran vivon, descendis ĝis la abismo kaj malaktivigi la kapon. Li scias, ke la reveno ne estos ebla, sed sur la fundo de la abismo atendas surprizo.

Aktoroj
-------

|  |  |
| --- | --- |
| Ed Harris | Virgil 'Bud' Brigman
 |
| Mary Elizabeth Mastrantonio | Lindsey Brigman
 |
| Michael Biehn | leŭtenanto Hiram Coffey
 |
| Leo Burmester | Catfish De Vries
 |
| Todd Graff | Alan 'Hippy' Carnes
 |
| John Bedford Lloyd | Jammer Willis
 |
| J.C. Quinn | Arliss 'Sonny' Dawson
 |
| Kimberly Scott | Lisa 'One Night' Standing
 |
| Captain Kidd Brewer Jr. | Lew Finler
 |
| George Robert Klek | Wilhite
 |
| Christopher Murphy | Schoenick, SEAL Teamo Membro
 |
| Adam Nelson | Ensign Monk, SEAL Teamo Membro
 |
| Dick Warlock | Dwight Perry
 |
| Jimmie Ray Weeks | Leland McBride
 |
| J. Kenneth Campbell | DeMarco
 |
Busto de Matthew Perry ĉe la haveno de Ŝimoda
La **traktato de Kanagaŭa** (japane: 神奈川条約, *Kanagawa Jōyaku*, aŭ 日米和親条約 *Nichibei Washin Jōyaku*) estis uzita la 31-an de marto 1854 de la komandanto Matthew Perry de la usona mararmeo por devigi la malfermon de la japanaj havenoj Ŝimoda kaj Hakodate al negoco kun Usono. Tiel finiĝis la 200-jara fermo de Japanujo (*sakoku*). La traktato garantiis ankaŭ la sekurecon de usonanaj balenkaptistoj ŝippereintaj kaj establigis permanentan usonan konsulon en Japanujo.

Kvankam li rifuzis trakti kun japanaj oficistoj kaj postulis paroli kun la japana ŝtatestro, Perry ne konsciis, ke li parolis al la ŝoguno, ne al la imperiestro Komei. Tamen tiutempe la ŝoguno estis la kvazaŭa estro de Japanujo, kaj estis neimageble, ke la imperiestro traktu kun eksterlandanoj. Post konkludo de la traktato de Kanagaŭa, similaj traktatoj estis starigitaj kun Rusujo kaj Britujo.

En 1858 tiu ĉi traktato estis anstataŭigita de la ne-ekvilibra Harris-kontrakto, kiu donis unuflankajn eblojn al Usono en Japanujo kaj malpligrandigis la dogankostojn por usonaj varoj al Japanujo.

Vidu ankaŭ
----------

* Edikto por forigo de fremdaj ŝipoj
* Historio de Japanio

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Traktato de Kanagaŭa en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Teksto de la traktato de Kanagaŭa (angle)
* Teksto de la traktato de Kanagaŭa (japane)
* La Harris-kontrakto de 1858 (angle) Arkivigite je 2007-12-14 per la retarkivo Wayback Machine
***The Adventures of Ichabod and Mr. Toad*** ("Aventuroj de Ichabod kaj S-ro. Bufo") estas usona animaciita segmentara filmo de 1949 produktita de Walt Disney kaj publikigita de RKO Radio Pictures. Ĝi konsistas el du segmentoj — el kiuj la unua estas bazita sur la porinfana novelo de 1908 nome *The Wind in the Willows* de la skota verkisto Kenneth Grahame, kaj la dua estas bazita sur la rakonto de 1820 "The Legend of Sleepy Hollow," nomita *Ichabod Crane* en la filmo, de la usona verkisto Washington Irving.

La filmo estas la 11a el la animaciaj longaj filmoj de Disney kaj la lasta el la epoko de la segmentaraj filmoj de la 1940-aj jaroj, post *Saludos Amigos*, *The Three Caballeros*, *Make Mine Music*, *Fun and Fancy Free*, kaj *Melody Time*, ĝis *The Many Adventures of Winnie the Pooh* de marto 1977.

Jam en 1955, la du partoj de la filmo estis apartigitaj, kaj televidigitaj kiel parto de la televidserio *Disneyland*. Ili estis poste merkatigitaj kaj venditaj aparte por hejma video.

En Esperanto
------------

La legendo estas rakontata en animacia versio kantata kaj subtekstigita en Esperanto fare de Mikaelo Kastro.

Referencoj
----------

1. ↑  La senkapa rajdanto | Sleepy Hollow | Fandub Esperanto En Jutubo. Alirita la 29an de Oktobro 2023, taŭge ĝuste antaŭ Haloven'.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo
* *The Adventures of Ichabod and Mr. Toad*  en Interreta filma datumbazo (angle)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 647482
 |
*Ne konfuzu kun la Traktato de Saint-Germain de 1679.*
Teritoria divido de Aŭstrio-Hungario post la unua mondmilitoLa **Traktato de St. Germain** estis unu el la parizaj packontraktoj, finitaj la unuan mondmiliton. Ĝi estis traktato en 1919 inter Aŭstrio kaj la entento, estis subskribita en Saint-Germain-en-Laye la 10-an de septembro 1919 kaj ekvalidis la 16-an de julio 1920. La Pactraktato de Trianon establis la landlimon de Hungario kaj forprenis du trionojn de ĝia teritorio.

Laŭ la kontrakto, en kies kunsidoj la aŭstra delegitaro ne rajtis participi, nur Aŭstrio-Hungario kaj la Germana Imperiestra Regno kulpis pro la milito. 

Tiu traktato signifis malkonstruon de la Aŭstra-Hungara imperio, agnoskis sendependecon de Hungario kaj Pollando, kreis novajn landojn kiel Ĉeĥoslovakio kaj la Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj. La traktato forprenis interalie Sudtirolon, Trieston, Istrion, Fiume de Aŭstrio. 

La packontrakto entenis, ke Aŭstrio ne rajtas unuiĝi kun Germanio sen aprobo de la Ligo de Nacioj. Ĝi limigis la aŭstran armeon je ĝis 30.000 soldatoj, la floto de la monarĥio estis dividita inter la ententaj landoj. 

La traktato antaŭskribis ankaŭ pagon de reparacia pago sed kontraŭe al Germanio sen konkreta konduto. En 1930 la aliancanoj rezignis pri la reparacio pro la marasma ekonomio aŭstra.

Eksteraj ligiloj
----------------

* teksto
* La parizaj packontraktoj kaj iliaj efektoj al Aŭstrio, germane
Tordomomanto {\displaystyle {\vec {M}}} aganta al ŝafto: La forto {\displaystyle {\vec {F}}} agas orte al la distancvektoro {\displaystyle {\vec {r}}} kaj la valoro de la momanto rezultas {\displaystyle M=Fr}
La momanto M=FLsin {\displaystyle \theta }
**Momanto de forto** aŭ **torda momanto** estas vektora produto de forto **F** kaj levilbrako **r**, kiu donas la momanton **M** je punkto **O**:

{\displaystyle {\vec {M}}\_{0}={\vec {r}}\times {\vec {F}}}

La momanto estas same vektora kvanto, kiu estiĝas en la punkto **O**, ĝi estas orta je ebeno de la forto kaj la direkta vektoro. Ĝia direkto estas donata laŭ la regulo de vektora produto en dekstra kartezia koordinatsistemo. La mezurunuo de la torda momanto estas **Nm** (neŭton-metro).

La **torda momanto** aperas kun enkonduko de la masopunkta sistemo. La masopunktoj moviĝas en diversaj direktoj kaj rapidoj. Se oni difinas punkton al origino, la distanco de tiu estas la vektoro. La vektora produto de tiu kaj la impulsa vektoro de la masopunkto donas impulsmomanton.

{\displaystyle {\vec {N}}={\vec {r}}\times {\vec {p}}}

Tiu estas kvanto dependa de la rilata punkto. La kvanto je tempa derivado la impulsmomanto estas la torda momanto.

{\displaystyle {\vec {M}}={\vec {\dot {N}}}={\vec {r}}\times {\vec {F}}+{\vec {v}}\times {\vec {p}}={\vec {r}}\times {\vec {F}}}

kiel **v** kaj **p** estas paralelaj, tiel ilia produto estas 0.

La impulsmomanto de la punkta sistemo estas sumo de la unuopaj impulsmomantoj, kaj la torda momanto (alienomita tordokuplo pri du tordaj momantoj paralelaj kaj laŭ kontraŭaj direktoj) de la punkta sistemo estas sumo de la unuopaj momantoj de fortoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Kategorio Torda momanto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Angula movokvanto
* Inercimomanto
* Rotacio
* Tordo
la kanto **These Foolish Things (Remind Me of You)** estas komponaĵo de Harry Link kaj Jack Strachey (muziko) pri teksto de Holt Marvell  el la jaro 1936.

Enhavo
------

La kanto estas balado de 32 (28) taktoj laŭ la formo AABA. La peco havas karakteron de maĵoro, la motivoj parte memoras al la ario *Nessun dorma* de Puccini; la unuaj kvar taktoj de parto B staras en minoro. La teksto nombras aferojn (ekz. cigaredon kun spuroj da lipkolorilo aŭ fuŝpianadon apude), ligitaj en la memoro plue kun la eksamanto, tiel ke li ĉiam ĉeestas. La parto B akcentas la apartecon de la rilato: „You came, you saw, you conquered me" (kiu memoras pri la fama diraĵo de Julio Cezaro *Veni vidi vici*).

Literaturo
----------

* Carlo Bohländer, Karl-Heinz Holler & Christian Pfarr: *Reclams Jazzführer*; Reclam, Stuttgart, 1990
* Hans-Jürgen Schaal (Hrsg.) *Jazz-Standards. Das Lexikon*; Bärenreiter, Kassel, 2004 (3-a eldono); ISBN 9783761814147

Eksteraj ligiloj
----------------

* Ĵazaj normkantoj
* Teksto

Rimarko
-------

1. ↑  (fakte: Eric Maschwitz)
2. ↑  „Vi venis, vi vidis, vi konkeris min"
En diferenciala geometrio de kurboj en tri dimensioj, la **tordeco** de kurbo estas mezuro de tio kiel akre ĝi estas tordanta. 

Konsiderataj kune, la kurbeco kaj la tordeco de neebena kurbo estas analoga al la kurbeco de ebena kurbo. Ekzemple, ili estas koeficientoj en la sistemo de diferencialaj ekvacioj por la kadro de Frenet donita per la formuloj de Frenet-Serret.

Difino
------

Estu *C* esti neebena kurbo en unuoblo-longa (aŭ *natura*) parametrigo kaj kun la unuobla tanĝanta vektoro **t**. Se la kurbeco {\displaystyle \kappa } de *C* je certa punkto estas ne nulo tiam la *ĉefa normala vektoro* kaj la *dunormala vektoro* je la punkto estas la unuoblaj vektoroj

{\displaystyle \mathbf {n} ={\frac {\mathbf {t} '}{\kappa }},\quad \mathbf {b} =\mathbf {t} \times \mathbf {n} .}
La tordeco {\displaystyle \tau } mezuras la rapidon de turnado de la dunormala vektoro je la donita punkto. Ĝi estas donita per ekvacio

{\displaystyle \mathbf {b} '=-\tau \mathbf {n} }
kaj do

{\displaystyle \tau =-\mathbf {n} \cdot \mathbf {b} '.}
La derivaĵo de la dunormala vektoro estas perpendikulara al ambaŭ la dunormala vektoro mem kaj al la tanĝanto, de ĉi tie ĝi estas paralela al la ĉefa normala vektoro. La negativa signo estas simple konvencio, ĝi estas pro la historia evoluo de la subjekto.

Komputado
---------

Estu *r = r(t)* la regula parametrigo de neebena kurbo. Estu la kurbeco de la kurbo ne nulo. Analitike, *r(t)* estas trifoje diferencialebla funkcio de *t* kun valoroj en **R**3 kaj la vektoroj

{\displaystyle \mathbf {r'} (t),\mathbf {r''} (t)}
estas lineare sendependaj.

Tiam la tordeco povas esti komputita jene:

{\displaystyle \tau ={{\det \left({r',r'',r'''}\right)} \over {\left\|{r'\times r''}\right\|^{2}}}={{\left({r'\times r''}\right)\cdot r'''} \over {\left\|{r'\times r''}\right\|^{2}}}.}
Ĉi tie la apostrofoj signifas derivaĵojn kun respekto al *t* kaj la kruco signifas la vektoran produton. Por *r = (x, y, z)*, la formulo en komponantoj estas

{\displaystyle \tau ={\frac {x'''(y'z''-y''z')+y'''(x''z'-x'z'')+z'''(x'y''-x''y')}{(y'z''-y''z')^{2}+(x''z'-x'z'')^{2}+(x'y''-x''y')^{2}}}.}

Propraĵoj
---------

* La kurbeco kaj la tordeco de helico estas konstanto. Male, ĉiu neebena kurbo kun konstantaj nenulaj kurbeco kaj tordeco estas helico. La tordeco estas pozitiva por dekstra helico kaj negativa por maldekstra helico.
* Ebena kurbo kun ne nulo kurbeco havas ĉie nulan tordecon. Male, se la tordeco de regula kurbo estas idente nulo tiam ĉi tiu kurbo apartenas al iu fiksita ebeno.
***The Anarchist Cookbook*** ("La kuirlibro de la anarkiisto") estas libro de William Powell, aperinta unuafoje en 1971 kaj verkita kiel manifesto kontraŭ la Usona registaro kaj la Vjetnama milito. Ĝi enhavas receptojn kaj instrukciojn por fabriko de hejmaj eksplodigiloj, fumobomboj, pordistraj drogoj, monfalsado kaj iloj por la sabotado de telekomunikado, interalie.

Post tempo, Powell konvertiĝis al anglikanismo, forneis siajn antaŭajn ideojn kaj en 2007 li petis, ke la libro estu retirita el la cirkulado. Tamen, la kopirajto apartenas al la eldonisto kaj Powell jam ne havas kontrolon de publikigado pri la verko.

Referencoj
----------

1. ↑  The Anarchist Cookbook LoC entry (angle)
2. ↑  Mieszkowski, Katharine. Blowing up *The Anarchist Cookbook* Arkivigite je 2009-05-03 per la retarkivo Wayback Machine. Salon.com, 2000 (angle)

Eksteraj ligiloj
----------------

* The Anarchist Cookbook Arkivigite je 2007-01-16 per la retarkivo Wayback Machine Oftaj demandoj kaj elŝutado de la *Online Anarchist Cookbook*. angle
La meridiano de 1494 starigita de la Traktato de Tordesillas (purpure) kaj la limo de Molukoj (verde), ĉe la Traktato de Zaragozo, 1529
La **Traktato de Zaragozo** (en portugala *Tratado de Saragoça*, en hispana *Tratado de Zaragoza*), aludita ankaŭ kiel *Kapitulacio de Zaragozo* estis pactraktato inter Hispanujo kaj Portugalujo subskribita la 22an de aprilo 1529 fare de la reĝoj Johano la 3-a de Portugalujo kaj Karlo la 1-a de Hispanujo, en la hispana urbo Zaragozo. La traktato difinis la areojn por hispana kaj portugala influoj en Azio por solvi la nomatan "Maluka afero", kiam ambaŭ reĝlandoj postulis la Molukojn ĉiu por si, konsiderinte ilin ene de sia esplorareo establita tiele de la Traktato de Tordesillas en 1494. La konflikto eksplodis en 1520, kiam la ekspedicioj de ambaŭ reĝlandoj atingis la Pacifikan Oceanon, kie ne estis ĝis tiam fiksita limo oriente.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Traktato de Zaragozo (1529) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Yasuo Miyakawa. "The changing iconography of Japanese political geography," *GeoJournal,* Vol. 52, No. 4, Iconographies (2000), pp. 345–352.
**Ugrinovci,** serbe **Угриновци** estas vilaĝo en Serbio, en distrikto Beogrado (sed geografie en Srem (regiono)), en municipo de Zemun. La loknomo venis de la mezepoka nomo por hungaroj: "Ugri".

Loko de la municipo en Serbio

Bazaj informoj
--------------

* Loĝantaro: 10 070 en 2011
* Poŝtkodo: 11 277
* Telefonprefikso: 011
* Aŭtokodo: BG
* Koordinatoj: 44°52′42″N 20°11'13″E

Geografio
---------

Ugrinovci etendiĝas ĉe Zemun.

Historio
--------

La unua mencio pri la vilaĝo okazis en 1702. La preĝejo omaĝe al Sankta Georgo konstruiĝis en 1756. La lernejo ekfunkciis en 1761. Ĝis la 20-a jarcento ofte okazis inundoj. Populacio de Ugrinovci konstante kreskis por la lastaj kvar jardekoj. En 2002 vivis en Ugrinovci 7007 serboj (97%), 40 ciganoj kaj aliaj.

Mapo pri municipo Zemun

Vidindaĵoj
----------

Vidu ankaŭ
----------

* Strukturo de Vojvodino

Fontoj
------

* Angla kaj serba Vikipedioj
* Mapo pri Ugrinovci

* Kategorio Ugrinovci (Zemun) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Torfejo de Boží Dar** estas ŝtata natura rezervejo - granda komplekso de montar-torfejoj. En la jaro 1977 tie estis malfermita **instrua vojeto**, kiu konigas vizitantojn pri bestaro, vegetaĵoj kaj aliaj interesaĵoj de la rezervejo. La instrua vojo estas alirebla el la urbeto Boží Dar.

La unua haltejo estas sur la placo antaŭ la urbodomo. Ĝi informas pri la historio de la urbeto Boží Dar, pri ĝia ekesto pro minado de arĝenta kaj stana ercoj en la 16-a jarcento.

La vojeto trairas unu el la plej valoraj partoj de la rezervejo. Dum la ekskurso oni povas vidi ĉirkaŭ la vojo marĉejojn kun multaj lagetoj kaj multaj riveretoj, ĉar akvumigo de tiu ĉi ercmontara herbejo atingas superterenajn partojn de la vegetaĵoj. Ĉie ĉirkaŭe estas abundo de diversaj raraj kreskaĵoj, kiel ekz. *viola palustris* (marĉa violo).

la loko Boží Dar (maldekstre loka ekologia centro) vidite de la torfejo
Menciinda estas, ke jena rezervejo estas komplekso de verto-tipaj montaraj torfejoj, torfigitaj herbejoj kaj montaraj arbaroj. La tuta rezervejo estis inaŭgurita en 1a jaro 1965 - ĝia areo estas 929,57 hektaroj. Dominanto de tiu ĉi areo estas monto Spicak, kiu troviĝas 3 km sud-okcidente de Boží Dar. **Špičák** estas parte arbumita - bazalta ronda monteto, 1115 m alta kaj estas restaĵo de lafa kovraĵo. Ĉirkaŭvidon el ĝi malhelpas altaj piceoj.

Inter kreskaĵoj - arbustoj videblas specio de montara pino (*Pinus mugo Turra*) aŭ (*Pinus montara*). 

La vojeto gvidas vizitantojn preter tavoloj de la torfo - oni povas vidi aĝon de la ekspluatita torfo alta pli ol 1 metro - ĉi tie la torfon oni ankaŭ minadis.

La vojeto havas 12 haltejojn, ĝia longo estas 3 km. En ĉiu sezono aspektas la naturo alie.... kaj ĉiam oni trovas ion interesan. La vegetaĵoj kaj ankaŭ kelkaj birdoj, kiuj tie kreskas kaj vivas, estas postrestaĵoj el glacia periodo. Oni tie povas renkonti ankaŭ tetrojn kaj cervojn.

De la lasta haltejo oni povas marŝi plu laŭ ruĝa turisma signo aŭ ĝis urbo Horní Blatná aŭ reveni al Boží Dar.


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Ŝarĝaŭtomobilo kun karoserio de tipo trambuso (Škoda 706 MTS)
Fajroestingista veturilo, ŝoforo sidas antaŭ la antaŭaj radoj
**Trambuso** estas markigo de tipo de kabino de ŝarĝaŭtomobilo, kie ŝoforo sidas super aŭ antaŭ la antaŭaj radoj. La nomo estiĝis verŝajne el kunigo de vortoj *tram* kaj *bus*, ĉar ĉe tiuj ĉi veturiloj tiu ĉi karoserio aperis unue. En la angla trambuso nomiĝas "cab over engine" (**COE**), do kabino super motoro. Al la motoro ĉe la trambuso la alveno estas aŭ per fermaĵo rekte en la kabino inter la sidlokoj aŭ per forklinigo de la tuta kabino antaŭen (precipe ĉe grandaj ŝarĝaŭtomobiloj).

Trambusa karoserio estas uzata ĉe kelkaj liveroj, multaj ŝarĝaŭtomobiloj, trolebusoj kaj granda plimulto de aŭtobusoj.

Malo de trambuso estas kapota karoserio, parolturne "*kabino kun rostro*". Angle karakterize "cab behind engine" (**CBE**), "conventional" = kabino malantaŭ motoro.

En la ĉeĥa lingvo la vorto "trambus" kutime estas uzata por konkreta modelo – ŝarĝaŭtomobilo Škoda 706 RT (sekvanto de Škoda 706 R kun kapota karoserio, antaŭulo de Liaz kun trambusa karoserio.).

Pluaj ekzemploj de trambusa karoserio estas Škoda 1203, Tatra 815 kaj la unuaj tri generacioj de VW Transporter (ĝis komenco de 1990-aj jaroj), Hyundai H100 aŭ Mazda E.

Literaturo
----------

* Miroslav Olšan, Pavel Faus; Autoškola - C,D,E,T; Computer Press 2007; ISBN 978-80-251-1715-6

Rilataj artikoloj
-----------------

* Kapota karoserio

* Kategorio Trambuso en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Ekspluato de torfo
**Torfo** estas spongeca substanco, samnatura kiel karbo, estiĝanta en marĉoj pro malkomponiĝo de vegetaĵoj, loke uzata kiel bruligaĵo. La ĉef-specioj estas sfagnoj.

La marĉojn kun torfamasoj oni nomas torfejoj; ili estas biotopo por multaj raraj plantspecioj.

Torfiĝo
-------

Eroj da nigra torfo sekiĝantaj kaj bruligotaj.
El la vegetalaĵo en marĉo oni formas materialon nomitan torfo. Pro efiko de premo kaj temperaturo tiu materialo pli kaj pli perdas hidrogenon kaj oksigenon kaj tiele riĉiĝas la procentaĵo de karbono. Laŭ tiu procezo la materialo torfo (ĉ. 50 % el C) iĝas sinsekve brunkarbo (ĉ. 65 ĝis 78 % el C), ŝtonkarbo (ĉ. 80 ĝis 92 % el C), antracito (ĉ. 96 % el C) kaj finfine pura karbona mineralo, nome grafito.

En terkulturado
---------------

Torfon oni utiligas industrie por hortikulturo (fruktoĝardenoj) kaj por agrikulturo (terkulturejoj). Se tio okazas grandkvante, oni detruas nepre la torfejon. Ĉefe Irlando estas konata pro tiu industria ekspluato de torfejoj.

En hortikulturo, torfon oni utiligas pro ties kapableco reteni akvon, kio konvenas ĉefe al semejoj. Oni trovas same en komerco premitajn torfaĵojn, kio malhelpas malfacilaĵojn de resemado ĉe junaj plantoj. Por eviti la detruadon de torfejoj oni konsilas uzadon plie ekologian de kompostaĵoj el organikaj rubaĵoj, vermikulito ktp. Kelkaj specifaj plantoj preferas torfon, kiel ekzemple la azaleo kaj eriko.

En konstruado
-------------

Torfo estis uzata kiel konstrumaterialo en regionoj kie ligno malabundas. En Islando ekzemple, ĝi estis uzata ekde la Mezepoko por konstruado de biendomoj. Torfobrikoj estas aranĝitaj por formi la murojn kaj oni disvolvas herbotavolon sur la tegmento. Torfo taŭgas vere por facila manipulado kaj kiel bonkvalita termika izolilo, danke al ties poreco.

* Antaŭa vidaĵo de biendomoj el torfo islandeAntaŭa vidaĵo de biendomoj el torfo islande
* Malantaŭa vidaĵoMalantaŭa vidaĵo
* Centra pasejoCentra pasejo
* Ĉarumo kun torfoĈarumo kun torfo
* TorfejoTorfejo
* TorfejoTorfejo
* TorfofajroTorfofajro
* Torfa kabano en Veenpark Barger Compascuum, NederlandoTorfa kabano en Veenpark Barger Compascuum, Nederlando

Kiel brulaĵo
------------

Torfo estas tre uzata kiel brulmaterialo, ekzemple en Irlando. Se oni nur sekigas ĝin, ĝi devas esti bruligata kun ligno, ĉar ĝi ne bone brulas. Se poste oni premas ĝin, ĝi pli bone brulas. Tiu uzado estis malpermesata en grandaj urboj kiel Dublino pro la polvaĵo kiu eliras el ties bruligado.
  

* Torfo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Torfo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Vidu ankaŭ
----------

* turfo
* pluvmarĉo
* substrato
**Tornabarakony** [tornabarakonj] estas tre malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Borsod-Abaúj-Zemplén, en Distrikto Edelény.

Tornabarakony

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 8  km²
* Alto super marnivelo: 190 m
* Loĝantaro: 23 (en 2007)
* Poŝtkodo: 3765
* Telefonprefikso: 48

Situo
-----

Tornabarakony situas en valo de rojo, fine de tre longa sakovojo. Miskolc troviĝas 68 km-ojn.

Historio
--------

La unua mencio devenis el 1427 en formo *"Barakon"*. Dum la turka erao la vilaĝo senhomiĝis. En la 18-a jarcento la vilaĝo rehomiĝis. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis tie 266 homoj, escepte unun ĉiuj hungaroj. Escepte la municipan administradon kaj migran poŝton ĉiuj vilaĝservoj troviĝas en Tornaszentandrás.

Vidindaĵoj
----------

* grekokatolika preĝejo de 1870
* en la valo malofta floro (kuba lilio) kreskiĝas

Fontoj
------

* hungara kaj germana Vikipedioj
* Földrajzi Világatlasz, Budapest, 1992
* www.freeweb.hu

* Kategorio Tornabarakony en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Tornaszentandrás** [tornasentandrAŝ] estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Borsod-Abaúj-Zemplén, en Distrikto Edelény.

Blazono de Tornaszentandrás
Preĝejo de Tornaszentandrás

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 16  km²
* koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 48.5188/20.7793
* Loĝantaro: 270
* Poŝtkodo: 3765
* Telefonprefikso: 48

Situo
-----

Tornaszentandrás situas sur malebenaĵo, laŭ rojo, laŭ traira flankovojo.

Historio
--------

La unua mencio pri la vilaĝo *Szentandrás* okazis en 1283. La vilaĝo estis fondita dum la mezepoko fare de germanaj-ĉeĥaj ministoj. La turkoj en 1576 bruldetruis la vilaĝon, poste ĝi estis longe senhoma. Ĝis 1950 oni minis ferojn, poste ŝtonojn.

En Tornaszentandrás migra poŝto servas.

Vidindaĵoj
----------

* paroĥa katolika romanika preĝejo de Sankta Andreo (patrono de ministoj) el la 12-a jarcento
* imponaj grotoj
* kapelo

Komunumoj de Sankta Andreo en Hungara reĝlando
----------------------------------------------

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| Békésszentandrás | Biharszentandrás | Garamszentandrás | Hernádszentandrás |
| Jászszentandrás | Liptószentandrás | Mosonszentandrás | Nemesszentandrás |
| Nyárádandrásfalva | Rábaszentandrás | Szentandrás | Temesszentandrás |
| Tornaszentandrás |  |  |  |

* Kategorio Tornaszentandrás en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Johann Gottfried Gurlitt
**Johann Gottfried GURLITT** (naskiĝinta la 13-an de marto 1754 en Halle, mortinta la 14-an de junio 1827 en Hamburgo) estis germana pedagogo kaj filologo.

Vivo
----

Estante filo de tajloristo li frekventis de 1762 la Thomas-lernejon de Lepsiko kies estro J. F. Fischer vekis ĉe li la filologiajn bazojn por sukcesa studo de teologio kiel ankaŭ la emon mem instrui. Jam lerneje li lernis la klasikajn orientalaj lingvojn, parte anktaŭ aŭtodidakte. Ekde 1772 li kontinuigis la studojn ĉe la universitato de Lepsiko. Koncerne teologiajn kverelojn li ne tro engaĝiĝis ŝatante la eldiron de Malebranche ke la dubo pri pluraj opinioj estus la unua paŝo al la vero. 

La kontinuigon de jam ekinta docentado malebligis financaj kaŭzoj. Sekve li fariĝsi en 1778 instruisto ĉe gimnazio kun internejo *Kloster Berge* apud Magdeburg. en 1779 li tie lernejestris kune kun la matematikisto Johann Friedrich Lorenz. En 1797 li sole eklernejestris. Tie ĉi li gajnis pedagogiajn spertojn, ankaŭ pri administrado. Ankaŭ sciencaj agadoj eblis. Li publikigis aferojn pri la Nova Testamento, pri klasika filologio, pri filozofio, pri arkeologio kaj skribaĵojn porlernantajn. 

En 1802 li vokiĝis Hamburgon je Johanneum-gimnazio por savi ĝin antaŭ kaduko. Krome li ricevis profesorecon pri orientalaj lingvoj ĉe *Akademisches Gymnasium* kie jam multo similis al altlerneja nivelo. Por *Johanneum* oni faris branĉon de burĝa lernejo kun du, poste tri klasoŝtupoj. Ĝi estu klerigejo por estontaj komercistoj, metiistoj kaj - studentoj. Ĉi-lastaj elektis kvinŝtupan gimnazion, la aliaj paralelajn klasojn porkomercajn kie eblis lerni, anstataŭ la klasikaj lingvoj, la anglan, la francan kaj la italan. Krome Gurlitt enkondukis sistemon de laŭkapablaj kursoj. Intermikso (kun intertempe disciplinaj defioj) estis intencita nur ke ĉiuj ricevu apogon laŭ la individua konaro.

En 1804 estis enkondukita abiturienta ekzameno, komence nedevige. Tra la malfacila tempo de la franca okupado ĉio iris glate; post la aneksiĝo de Hamburgo fare de la francoj la lernejo nomiĝis *Lycée*. La sume dek du jaroj da fremda regado en Hamburgo tute ne ĝenis la evoluon de la klerigejo. Nur religie iom ĝenis kvereloj inter anoj de pietismo kaj protestantisma ortodoksio kiujn Gurlitt repacigis per raciismo. Gurlitt estis framasono kaj rifuzis ĉe la ekdungo solene kaj simbole agnoski la nereduktitan enhavon de la luteraj skribaĵoj. Gurlitt kredis je progreso. Lia sinteno koncerne la antikvecon estis antaŭhumanisma. Lia pedagogio fidis je la bono en ĉiu homo, ŝatis la racion supre de ĉio alia kaj taksis lernadon la decida edukprocedo.

Eĉ la disĉiploj kiuj aliflanken evoluis ĉiam ŝatis la personecon de Gurlitt, kiu honortitoliĝis *restitutor Johannei* (savinto de Johanneum-gimnazio).

Fonto
-----

* Oppermann, Hans, "Gurlitt, Johannes". Ĉe: Neue Deutsche Biographie 7 (1966), p. 328-329 (tie ĉi interrete)