recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Gorodki ludo en vilaĝo. Desegnis A.Zemcov, gravuris P.Daedanc e 1917
**Gorodki** (ruse *городки*) estas rusa populara sporta ludo, en kiu oni celas per ligna klabo (L=ne pli ol 1.0m) elbati kvin lignajn cilindrojn (L=0.2m, D=5 cm) el surtera tereno nomata "urbeto" (2.0m x 2.0m). La cilindroj (*gorodki*) formas unu post unu 15 figurojn, kiujn ludanto devas sinsekve elbati troviĝante en du pozicioj: komence - en "kon" (distance 13.0m de urbeto) kaj post sukcesa ĵeto li proksimiĝas al "polukon" (6.5m).

Plej malfacila figuro estas "Letero", kiun oni elbatas nur el la *kon*, kondiĉe, ke unue ĝin necesas "malsegeli", t.e. per klabo forĵeti nepre la centran cilindron kaj poste - la restintajn.

La ludo estas individuala kaj teama. Venkinto estas persono aŭ teamo uzinta minimuman kvanton de ĵetoj.

* artilerioartilerio
* sentinelosentinelo
* krankoŝaftokrankoŝafto
* putoputo
* leteroletero
* mitralomitralo
* kanonokanono
* kankrokankro
* rakedorakedo
* aeroplanoaeroplano
* serposerpo
* sagosago
* pafejopafejo
* forkoforko
* stelostelo

Historio
--------

Mencio pri la ludo estas trovita en analoj de la Kieva Regno. Ekde la 18-a jarcento ĝi fariĝis amasa. Reguloj estis kodigitaj en 1923, kiam oni organizis la unuan universalan konkurson en Moskvo.

En 1933 estis akceptitaj la novaj reguloj de la ludo, kiujn oni aplikas ĝis nun.

Laŭ oficialaj taksoj en la 60-70 jaroj de la 20-a jarcento en la Sovetunio la nombro da ludantoj estis proksimume 350,000.

Nuntempe ekzistas konkursoj por la Eŭropa kaj por la Monda Pokaloj.

Literaturo
----------

* Пугачев В.Ф. *Городки* (Pugaĉev V.F. *Gorodki*) — ISBN 5-278-00216-6.
* Деревенский Б. Г. *История игры в городки*.(Derevenskij B.G. *Historio de la Gorodki ludo*) - ISBN 5-91233-019-2.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Gorodki en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* oficiala retejo de la Internacia Federacio de Gorodki Sporto IFGS ruse
* La Rusia Federacio de Gorodki Sporto ruse
* video
**György Kozarics** [djordj kozariĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kozarics György** estis hungara bestokuracisto, altlerneja instruisto. Lia familia nomvarianto estis *Kozarits* [kozariĉ].

György Kozarics naskiĝis ĉirkaŭ 1795 en Nagykanizsa, li mortis la 2-an de majo 1851 en Békéscsaba.

Biografio
---------

György Kozarics akiris medicinan diplomon en Reĝa Universitato de Pest, sed supozeble li studis ankaŭ en la universitata veterinara instituto. Li estis asistanto de Román Brunkala en la instituto ekde 1821. Ŝajnas, en 1823 li ekhavis medicinan diplomon, lia disertaĵo temis pri la rabio. Post morto de Brunkala (1823) lia instrua rango estis altrangigita. Li prelegis nur ĝis 1826.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Orvostudori értekezés a veszettségről* (1823, latine: *Dissertatio inauguralis de hydrophobia,* 1824)

Fontoj
------

* 
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 118-a paĝo)
* 
* (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre) Arkivigite je 2015-05-27 per la retarkivo Wayback Machine

Referencoj
----------

1. ↑

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 715229
 |
**Antal Dovcsák** [dovĉAk], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Dovcsák Antal** estis hungara politikisto, ministro, laboristo.

Antal Dovcsák estas videbla dekstre en la plej malsupra vico
Antal Dovcsák  naskiĝis la 11-an de marto 1879 en Budapeŝto. Li mortis en 1962 en Vieno.

Biografio
---------

Antal Dovcsák frekventis bazlernejon, poste li estis ferlaboristo. Ekde 1911 li havis altan postenon en la ferlaborista sindikato. Dum la Hungara Sovetrespubliko li estis komisaro (komprenu ministro) pri produkto. En la sestaga Kabineto Peidl li estis ministro pri komerco, poste li estis kondamnita. Li estis ŝanĝita en 1922 fare de Soveta Rusio. Post 2 jaroj li vivis ĝismorte en Vieno, kie li estis funkciulo en la ferlaborista sindikato.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre) Arkivigite je 2015-01-04 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio kun foto
* angle

* Kategorio Antal Dovcsák en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 508869
 |
**Matamoros** estas unu el la 43 komunumoj de la meksika subŝtato Tamaulipas, kiu situas en la norda Meksiko kun limo al Usono kaj la meksika golfo. La ĉefurbo de la komunumo estas Heroica Matamoros. La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 10022.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 462157 loĝantojn. El tiuj estis 227932 viroj kaj 234225 virinoj. La komunumo havas surfacon de 3352,0 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 10 metroj super la marnivelo.

Norde Matamoros limas al Brownsville (Teksaso), Usono. La limrivero estas la Río Bravo. Sude Matamoros limas al la komunumo San Fernando, oriente al la Meksika Golfo kaj okcidente al la komunumoj Río Bravo kaj Valle Hermoso.

En la komunumo ekzistas 468 loĝlokoj, el kiuj la jenaj havas pli ol 5.000 loĝantojn: Control, Estación Ramírez, Buena Vista, Las Rusias, Santa Adelaida, La Gloria, Sandoval, México Agrario, Veinte de Noviembre, Ignacio Zaragoza kaj La Unión.

Klimato
-------

En la komunumo jare falas averaĝe 600 mm/m² de precipitaĵo. La averaĝa jara temperaturo estas 20  ℃.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 en la komunumo vivis 363098 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 2884 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 0,794 % de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon.

275320 de la loĝantoj de Matamoros en la jaro 1995 aĝis pli ol 15 jaroj. El tiuj 11427 estis analfabetoj, do ne sciis legi kaj skribi. Tio signifas ke 4,15 % de la tuta loĝantaro (pli aĝa ol 15) ne sciis legi kaj skribi. Ĉe la virinoj estis 3,58 % (6649 el 141709), kiuj ne sciis legi kaj skribi kaj ĉe la viroj 4,69 % (4778 el 133611).

El la loĝantoj (pli aĝaj ol 5 jaroj en la jaro 1995), 290617 personoj apartenis al la katolika religio kaj 38933 personoj al la protestantisma religio. 12557 personoj apartenis al aliaj religioj kaj 20991 personoj statistike apartenis al neniu religio.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Ĝemelurboj
----------

* Usono Brownsville (Teksaso), Usono

Eksteraj ligiloj
----------------

* Matamoros Arkivigite je 2007-06-03 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)
**Komádi** [komAdi] estas urbo en Hungario, en regiono Norda Ebenaĵo, en departemento Hajdú-Bihar, en Distrikto Berettyóújfalu. Komádi ne havas sencon en la hungara.

Poŝtejo kaj apoteko en Komádi

Geografio
---------

Komádi situas sur ebenaĵo, laŭ dekstra bordo de Rapida-Körös, laŭ flankovojoj, laŭ fervojo Vésztő-Nagyvárad. Vésztö troviĝas 24, Berettyóújfalu 29, Debrecen 65, Budapeŝto 227 km.

Historio
--------

Skriba dokumento mencias unuafoje la komunumon en 1091. La vilaĝo por nobeloj estis detruita fare de turkoj en 1526. La komunumo iĝis hajduka urbo en 1626, kampurbo en 1630, en 1715 ĝi preskaŭ senhomiĝis pro sekeco. En 1842 kalvinana preĝejo konstruiĝis. Rumanoj okupis la urbeton en 1919. Inundo okazis en 1925. Komádi urbiĝis en 2001.

Apud la urbo fiŝkaptista lago kaj dissenda televida dissenda turo funkcias.

Famuloj
-------

En Komádi naskiĝis:

* aktoro Éva Varga (aktoro)
* inĝeniero Márton Voith
* ministro Árpád Házi.
* skulptisto Gábor Keményffy
* redaktoro, ĵurnalisto kaj gazeteldonisto Béla Ötvös

Fontoj
------

* oficiala paĝo
La **Luterana preĝejo** estas sakrala historia monumento en urbo Maglód (Hungario).

Luterana kirko en Maglód

Historio
--------

Oni konjektas, ke en tiu loko ekzistis katolika kirko dum la mezepoko. Baldaŭ dominado de turkoj okazis, tiam la loĝantoj grandparte iĝis luteranoj. Ili fondis luteranan grupon jam en 1546. Okazis disputo pri la kirko, fine la turkoj juĝis ĝin al la luteranoj. Pro la konstantaj bataladoj la komunumo senhomiĝis kaj en 1700 rehomiĝis. Post jaroj tutlande la kontraŭreformacio dominis. En la 1730-aj jaroj la luteranoj havis diservojn en la jam plene ruiĝinta kirko aŭ en la paroĥejo. Denove disputo okazis inter la katolikoj kaj luteranoj, nun jam hungaroj juĝis la kirkon al la luteranoj, kiuj konstruis senturan preĝejon el la ruinoj en la jaroj 1775 kaj 1776. Oni aĉetis ornamriĉan altaron en 1882 (oni kreis ĝin ĉirkaŭ 1740). Post 2 jaroj orgeno estis kreita, renovigita en 2016. En la jaroj 1998 kaj 1999 plenaj restaŭraj laboroj okazis.

Konstruaĵo
----------

La preĝejo situas sola en mezo de la tombejo. Ĝi havas ĉefnavon kaj kurucnavon kun 2 enirejoj. Sub la konstruaĵo kriptoj troviĝas kun 2 tuneloj. La ligna predikejo devenis el la 1770-aj jaroj kun barokaj ornamaĵoj. Sur la galeriaj fasadoj originaj pentraĵoj estas videblaj.

Sonorilostablo
--------------

200 metrojn for sonorilostablo altiĝas kun 3 sonoriloj. Ĝi estis kreita ĉirkaŭ 1720 kaj renovigita en 2014.

Fontoj
------

* oficiala paĝo
* hungare kun fotoj


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
La **preĝejo Apostolo Sankta Tomaso** estas sakrala konstruaĵo en urbo Martfű (Hungario).

Historio
--------

Martfű longe estis nur vilaĝeto sen sakrala konstruaĵo. La katolikoj apartenis al paroĥo de Tiszaföldvár. Jam antaŭ la socialismo venis industrio, sed komence la laboristoj venis el la proksimaj komunumoj. Baldaŭ jam oni komencis loĝi ankaŭ apud la fabriko. En 1989 Martfű urbiĝis. Pli frue en 1987 oni kreis tombejan sonorilon, kiel la unua sakrala konstruaĵo. La nun videbla preĝejo estis konstruita inter 1993-1996. La unuaj diservoj jam okazis dum konstruado de la kirko inter la konstruataj muroj. La impona orgeno estis farita en 2001.

Konstruaĵo
----------

La preĝejo konsistas el centra parto, interliga konstruaĵo kaj ĉe ties fino plurlatera turo. En la turo 3 sonoriloj loĝas. La turo estas ankaŭ elvidejo ekde 2016. Interne ekzistas ankaŭ lernoĉambro por 40 homoj. La vitraloj estis faritaj de Attila Mohay, la skulptaĵoj de János Meszlényi.

Kermeso okazas en la 3-an de julio.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* hungare kun foto
* 


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
La **preĝejo Sankta Anna** estas sakrala monumento historia en urbo Martonvásár (Hungario).

Historio
--------

La iama Martonvásár havis kirkon dum la mezepoko, sed poste dum dominado de turkoj ĝi plene ruiniĝis. Baldaŭ en 1736 kapelo estis konstruita, kie diservoj okazis. La katolikoj apartenis aŭ al Tárnok, aŭ Ráckeresztúr. La nun videbla preĝejo konstruiĝis inter 1774-1777, sed la kapelo estis integrita en la kirkon. En 1785 oni alkonstruis tiam teretaĝan nobeldomon al la malantaŭa parto. En la ĉambro, kiu kontaktiĝis kun la kirko, oni faris fenestron, tiel el la ĉambro oni travivis la diservojn. La preĝejo ricevis paroĥan rangon en 1797. la konstruaĵo multe suferis pro la mondmilito en 1945.

Konstruaĵo
----------

La kirko estas alo de la Kastelo de Martonvásár. La fasado estas simetria, meze la ornama pordo estas videbla, sur la etaĝa nivelo estas same ornama fenestro, apude po 1 niĉoj. En la niĉoj troviĝas statuoj pri Stefano la 1-a (Hungario) kaj Ladislao la 1-a (Hungario). Super la ĵus menciita fenestro blazono estas videbla. La plej supre turo altiĝas. La ĉefaltara bildo prezentas Sanktan Annan. Ambaŭ flankaltaroj estis kreitaj en la 18-a jarcento. En la kripto kuŝas Teréz Brunszvik. En la preĝejo pentris bildon en:Johann Ignaz Cimbal.

Kermeso okazas en la 26-an de julio.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* hungare kun foto
* hungare kun foto
* 
* [*rompita ligilo*]


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* AerfotoAerfoto
* FasadoFasado
* NavoNavo
Kastelo de Martonvásár
La **Kastelo de Martonvásár** (konata ankaŭ pri la iama posedanto **Kastelo de Brunszvik** [brunsvik]) estas impona historia monumento en Hungario, en urbo Martonvásár.

Aerfoto pri kastelo de Martonvásár

Historio
--------

Nobela familio konstruis teretaĝan nobeldomon inter 1750-aj jaroj. Inter 1783–1785 ĝi estis pligrandigita. La familio *Brunszvik* trakonstruis ĝin laŭ klasikismo inter 1822–1834, samtempe estis konstruita etaĝo. Pli trakonstruo okazis laŭ novgotiko inter 1872–1875. En 1893 Jozefo Karolo de Habsburgo-Loreno aĉetis la kastelon, post 4 jaroj bierproduktisto aĉetis ĝin. En la sekvaj jardekoj kelkaj negravaj trakonstruoj okazis. En 1945 armea hospitalo funkciis en la kastelo. En 1949 la agrikultura ministerio profitis ĝin, kiel esplora bazo, ekde 1953 la nova posedanto estis Hungara Scienca Akademio, samtempe tie funkcias agrikultura esplora instituto. Pliaj renoviĝoj okazis en la 1970-aj kaj 1980-aj jaroj. En la kastelo estas videbla memormuzeo pri Ludwig van Beethoven kaj muzeo pri infanĝardenoj, ĉar Teréz Brunszvik establis la unuan hungaran infanĝardenon.

Malnova bildo pri la kastelo en Martonvásár
Skulptaĵo pri Beethoven

Beethoven kaj familio Brunszvik
-------------------------------

En 1799 en Vieno Beethoven instruis pianludi 2 fraŭlinojn Brunszvik. Post jaroj li trifoje vizitis la kastelon, kie li konatiĝis kun la plena familio, kiu nature estis mecenato de la komponisto. Nuntempe subĉiele memorkoncertoj estas aŭdeblaj ĉe la kastelo.

Konstruaĵo
----------

La unuetaĝa kastelo situas sola en mezo de granda parko. En la malantaŭa parto kapelo aliĝas al la malsimpla konstruaĵo. En la kastelo estis krom Beethoven Franz Liszt, Blanka Teleki, Lajos Batthyány.

Parko
-----

La parko estis kreita kiel pejzaĝa parko. Ĝi estas protektata de 1953. La parko havas rojon, kiu estis ŝveligita per digo, tial lago kun insulo kreiĝis. Sur la insulo estas videbla skulptaĵo pri Beethoven.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* oficiala paĝo kun fotoj Arkivigite je 2016-03-04 per la retarkivo Wayback Machine hungare
* hungare
* hungare kun fotoj Arkivigite je 2016-03-07 per la retarkivo Wayback Machine
* hungare kun foto
* hungare kun foto Arkivigite je 2016-03-09 per la retarkivo Wayback Machine
* hungare kun foto

* Fasado de la kasteloFasado de la kastelo
* Vido al la parkoVido al la parko

* Kategorio Kastelo de Martonvásár en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Atlatlahucan** estas unu el la 33 komunumoj de la meksika subŝtato Morelos, kiu situas en la centra parto de Meksiko, proksime kaj sude al la ĉefurbo. La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas *Atlatlahucan*. La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 17002.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 13863 loĝantojn. El tiuj estis 6707 viroj kaj 7156 virinoj. La komunumo havas surfacon de 47,1 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 1640 metroj super la marnivelo.

Klimato
-------

En la komunumo jare falas averaĝe 1005 mm/m² de precipitaĵo. La averaĝa jara temperaturo estas 20  ℃.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 en la komunumo vivis 11573 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 392 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 3,39 % de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon.

8491 de la loĝantoj de Atlatlahucan en la jaro 2000 aĝis pli ol 15 jaroj. El tiuj 760 estis analfabetoj, do ne sciis legi kaj skribi. Tio signifas ke 8,95 % de la tuta loĝantaro (pli aĝa ol 15) ne sciis legi kaj skribi. Ĉe la virinoj estis 9,78 % el 4427 virinoj, kiuj ne sciis legi kaj skribi kaj ĉe la viroj estis 8,05 % el 4064 viroj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Atlatlahucan Arkivigite je 2011-05-18 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)
Flosglacio
**Flosglacio** (flosanta glacio) estiĝas dum varmiĝo kaj disiĝo de glacimasoj ĉe la polusoj aŭ ĉe riveroj, maroj, ktp. 

Denso de glacio estas 0,920, denso de mara akvo estas ĉirkaŭ 1,025. Do glacimonto flosas, sed 90% de ĝia volumeno troviĝas sub la surfaco de la akvo. 

La salo de la marakvo (ĉ. 35-elmila salo-enteno) malaltigas ties frostopunkton je ĉirkaŭ −1,9  ℃. La salo ne estas tenita en kristalan kadron de la glacio dum la glacikresko, sed la salto restas en la ĉirkaŭa akvo, parte formas sal-poŝojn en la glacio. La salo-enteno de la marglacio iĝas tiel ĉirkaŭ 3-5 elmiloj (vidu ankaŭ marfloroj).

La riveraj flosglacioj (post fruprintempa varmiĝo) povas endanĝerigi la pontojn, kolektiĝante ĉe pilieroj, barante la akvofluon kaj premante la konstruaĵon.

Kun daŭra varmiĝo de Tero, ĉiam pli kaj pli da flosglacioj disiĝas de la polusaj glaĉerŝildoj de Arkto kaj Antarkto.

Klasifikoj
----------

Marglacio estas dividita en tri tipojn surbaze de sia *loko kaj moviĝeblo :*

* rapida glacio (fiksa glacio)
* flosanta glacio
* pakglacio (drivanta glacio kun koncentriĝo de pli ol 7/10)

La polusajn glacitabulegojn frostiĝantajn el marakvo, oni nomas bankizoj.

Granda izola peco de flosglacio estas glacimonto.

Vidu ankaŭ
----------

* Antarkto
* Floso
* Glacimonto
* Glacio
* Glaĉero

* Kategorio Flosglacio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 42167
* GND: 4131349-5
* LCCN: sh85119219
* BNF: 12090518r
* NDL: 00564561
* NKC: ph1119758
 |
Iglo
**Iglo** aŭ **neĝdomo** estas sezona kupolforma neĝdometo de inuitoj.
La vorto simple signifas *domon* en la inuktituta, la lingvo de la Inuitoj.

Arkitekture la iglo estas unika, ĉar la konstrumaterialo estas brikoj el neĝo, kiuj estas tiel formitaj ke skeleto ne estas necesa.

La iglo konsistas el kupolo, la loĝejo kaj tunelo, kiu servas kiel enirejo/elirejo kaj samtempe funkcias kiel deponejo. Oni povas fari fenestron el peco da glacio.

Kelkaj eskimotriboj, speciale la triboj kiuj vivas ĉirkaŭ la Davis Markolo, tapetas la internon de la iglo per bestofeloj, kiuj povas plialtigi la temperaturon en la iglo de 2 al 10 ĝis 20 ℃.

* Iglo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Iglo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Germana kaj aŭstra nutraĵojentreprenoj prenis la nomon iglo kiel sian varmarkon. 

* 
* 
*

Vidu ankaŭ
----------

* Kanado
* Gronlando
* Inuitoj
* Neĝhomo

* Iglo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Iglo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Hidroterma elektroproduktado: la vaporo ĉerpita rekte el la subtera rezervejo (flava zono sur la bildo) per la sondo pelas turbinon kaj generatoron, kondensiĝas en malvarmiga(j) turo(j) kaj revenas subteren kiel likva akvo, kie ĝi denove vaporiĝas.
La **geoterma energio** estas energio ĉerpita el la tera interno. La geotermaj energifontoj troviĝas ofte proksime de aktivaj vulkanoj.

Por ĉerpo de la geoterma energio estas plej facile uzeblaj la termofontoj, gejseroj, bolantaj marĉo-lagetoj, fumaroloj aŭ gaskrateroj.

La geoterman energion uzis unuafoje la antikvaj romianoj por hejtado de domoj kaj banejoj. Oni uzas tiun ĉi metodon ankaŭ hodiaŭ en Islando, Turkio, Japanio, sed plej ofte oni produktas per la geoterma energio elektran kurenton. La unua tia elektra centralo ekfunkciis en la itala Larderello, en 1904.

La plej bone uzeblaj fontoj estas la 80–350  ℃ varma akvo en la subteraj rezervejoj. Oni povas plej facile produkti la elektran energion el varma akvo pli varma ol 180  ℃. Oni rapide vaporigas la varmegan akvon kaj/aŭ movas turbinon per la vaporo.

Alia metodo estas la uzo de la energio de la subteraj pli varmaj grundoj. Tiam oni alkondukas likvaĵon kaj poste forkondukas la varmiĝintan likvaĵon kaj gajnas el ĝi la energion. (legu varmopumpilo)

Vidu ankaŭ
----------

* Geoterma centralo
* Marovarma centralo
* Renoviĝanta energio

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Geoterma energio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* La unua geoterma centralo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 97068
* GND: 4020285-9
* LCCN: sh85054271
* NDL: 00573052
* NKC: ph120547
 |
**Paulista** estas municipo kaj urbego de la brazila subŝtato Pernambuko. Ĝi apartenas al urbaro de Recife.

Flago de Paulista

Bazaj informoj
--------------

En la subŝtato (ruĝe).
* Loĝantaro: 319,769 en 2014
* Supermara alteco: 13 m
* Areo: 94 km²
* Telefonkodo:
* Poŝtkodo:
* Horzono: UTC -3
* 07° 56′ 27″ S 34° 52′ 22″ U﻿ / ﻿7.94083 °S, 34.87278 °U﻿ / -7.94083; -34.87278 (mapo)

Geografio
---------

Paulista situas laŭ la Atlantiko, la urbego apartenas al la plej orientaj urboj de Brazilo. *Recife* troviĝas 11, Maceió 212, Natalo (Brazilo) 244, Salvador de Bahio 686, Teresina 933, São Luís 1202, Belo Horizonte 1650, **Braziljo** 1664, Belém 1671, Goiânia 1838, São Gonçalo 1867, Nova Iguaçu 1884, **Rio-de-Ĵanejro** 1887, Campinas 2113, Guarulhos 2127, San-Paŭlo (urbo) 2138, Curitiba 2468, Campo Grande 2537, Manaus 2834, Porto Alegre 2988 km.

Historio
--------

La vilaĝo estis fondita en la 1550-aj jaroj, kapelo estis konstruita en 1559. La loknomo devenis el 1689, tiam iu el San-Paŭlo aĉetis la bienon. En 1904 svedaj enmigrintoj establis teksan uzinon. Paulista ricevis urban kaj municipan statuson en 1935.

Ekonomio
--------

En Paulista tradicie estis tekstila industrio, kiu paŝo post paŝo malkreskis. En la 1970-aj jaroj aperis la moderna industrio. Baldaŭe aperis la serva, turisma kaj komerca sektoroj. Aparte menciindas produktado de alkoholoj, sukeroj. En la apudaĵo oni kultivas fruktojn, legomojn kiel bananoj, kokosoj, maniokoj.

Vidindaĵoj
----------

* strandoj kun granda akvoparko

Klimato
-------

En Paulista la averaĝa jara temperaturo estas 26 ℃.

Famuloj
-------

Paulista estas la naskiĝloko de futbalisto Rivaldo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Paulista en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* portugale Oficiala paĝo
* angle mapo, distancoj Arkivigite je 2022-04-04 per la retarkivo Wayback Machine
**Ignacio HIDALGO DE CISNEROS y López de Montenegro** (Vitorio, 11a de julio 1896 – Bukareŝto, 9a de februaro 1966) estis hispana militisto kaj aviadisto. Dum la Hispana Enlanda Milito li estis la estro de la Aerarmeo de la Respubliko.

Ignacio Hidalgo de Cisneros luktis en la Rif-milito kaj en la Enlanda Milito, kie li atingis la gradon de generalo kaj eĉ iĝis la ĉefo de la Aeraj Fortoj de la Respubliko, kaj unu el ties ĉefaj organizantoj. Li estis edzo de la nobelulino Constancia de la Mora, alia elstara respublikema aktivulino, same kiel li, same aristokrato kaj el familio de karlistoj.

La 15a de decembro 1930 li partoprenis, kun aliaj aviadistoj kaj militistoj partianoj de la respubliko, kiel Queipo de Llano, en klopodita puĉo estrita de Ramón Franco, frato de la generalo Francisco Franco, kiu ekhavis kontrolon de la flughaveno de Cuatro Vientos; La puĉo malsukcesis kaj Hidalgo de Cisneros fuĝis al Portugalio kaj de tie al Parizo.

La proklamo de la de la Respubliko permesis lin reveni en Hispanion kaj okupi diverssajn postenojn. Dum la Hispana Enlanda Milito li estis grava figuro de la Aeraj Fortoj de la Respubliko. Jam ekde la momento mem de la Puĉo de la 17-a kaj la 18-a de julio 1936 lu kunlaboris kun la Militministro Julio Casares Quiroga por certigi ke la flughavenoj restu en la obeo al la respublika registaro. Li okupis altajn postenojn kaj kunordigis la helpon fare de Sovetunio, kiu komencis sendi aviadilojn, kiaj la famaj Polikarpov. Li estis estro de ĉirkaŭ 450 aviadilojn, pli ol tiuj disponeblaj de la malamiko. Li estris ekzemple la bombardadon al Sevilo kaj Valadolido, agado kiu ne estis bone akcepttia de la respublika registaro, kiu nevolonte akceptis bombardadi urbajn kernojn. Fine de 1938 li negocadis kun Stalino plian vendadon de armiloj kaj je la malvenko dum la puĉo fare de Casado ene de la respublika flanko, li foriris al ekzilo kune kun aliaj komunistaj estroj. 

Li estis kaj estos aktivulo de la Komunista Partio de Hispanio. Li forpasis en la ekzilo en Rumanio.

Li verkis membiografion pri siaj diversaj travivaĵoj, *Cambio de rumbo*.

* Kategorio Ignacio Hidalgo de Cisneros en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 603568
* GND: 118520865
* LCCN: nb2005003004
* VIAF: 42628995
* ISNI: 0000000117602452
* SUDOC: 074575120
* BNE: XX970550
 |
**Cuernavaca** estas unu el la 33 komunumoj de la meksika subŝtato Morelos, kiu situas en la centra parto de Meksiko, proksime kaj sude al la ĉefurbo. La ĉefurbo de la komunumo ankaŭ nomiĝas *Cuernavaca*. La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 17007.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 349102 loĝantojn. El tiuj estis 165238 viroj kaj 183864 virinoj. La komunumo havas surfacon de 244,7 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 1510 metroj super la marnivelo.

Klimato
-------

En la komunumo jare falas averaĝe 1096 mm/m² de precipitaĵo. La averaĝa jara temperaturo estas 20  ℃.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 en la komunumo vivis 294936 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 4298 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 1,46 % de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon.

232126 de la loĝantoj de Cuernavaca en la jaro 2000 aĝis pli ol 15 jaroj. El tiuj 10612 estis analfabetoj, do ne sciis legi kaj skribi. Tio signifas ke 4,57 % de la tuta loĝantaro (pli aĝa ol 15) ne sciis legi kaj skribi. Ĉe la virinoj estis 5,67 % el 125106 virinoj, kiuj ne sciis legi kaj skribi kaj ĉe la viroj estis 3,29 % el 107020 viroj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Cuernavaca Arkivigite je 2011-05-18 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
La **kalvinana preĝejo** estas sakrala monumento historia en urbo Mezőcsát (Hungario).

Historio
--------

Laŭ dokumentoj kirko funkciis jam dum la 14-a jarcento en la tiama vilaĝo. Ĉirkaŭ 1550 la loĝantoj konvertiĝis al kalvinismo, samtempe ili akiris la kirkon. En 1596 la komunumo senhomiĝis pro la turka atako, la rehomiĝo okazis depost 1686. La kalvinanoj denove uzis la preĝejon, sed pro kadukiĝo en 1743 ĝi estis malkonstruita, poste rekonstruita en la jaroj jaroj 1744 kaj 1745. Tamen iom da partoj restis, kiel parto de la nova kirko. Pro manko de turo sonorilostablo funkciis ĝis konstruo de kampanilo en 1777. En 1786 oni kunligis la kampanilon kaj navon. En 1856 oni konstruis 2 aldonajn partojn al la navo. En 1890 incendio okazis, sed la valora kasona plafono estis parte savita (22 pecoj) kaj liverita en muzeon. Post 2 jaroj la konstruaĵo estis renovigita. La orgeno estis kreita en 1891 fare de József Angster. En 2000 nova kasona plafono kun 231 kasonoj estis kreita laŭ la origina, malnova el 1746.

Konstruaĵo
----------

La konstruaĵo situas sola ĉe stratangulo en korto. La fasado estas simetria, meze la kvadrata turo (iam kampanilo) plene reliefas. La turpinto estas bulboforma. La turo havas 3 sonorilojn.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* 


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**T1100** - tekokomputilo far firmao Toshiba. Per la tekokomputilo en 1985 j *Toshiba* komencis sian agadon sur kampo de porteblaj komputiloj kaj ĝis nun estas unu el la plej famaj produktantoj. Ideo de **T1100** aperis printempe de 1984 j, kiam *Toshiba* serĉis vojon al usona komputila merkato. Unua varianto de la aparato havis procesoron Intel 80C88 (4,77 MHz)), reflektivan LK-ekranon (640x200 bilderoj, 25 liniojn po 80 simboloj), unu 3,5-colan diskilon por diskoj 64 kaj 720 KB, 256 KB de ĉefmemoro (maksimume 512 KB). Ĉio-ĉi estis pakita en korpo 31,1x30,5x6,6 cm kaj pezis 4,1 kg. La komputilo estis regata per operaciumo MS-DOS 2.11. Ĉefa problemo estis manko de programaro, ekz tiutempe programoj ĉe 3,5-colaj diskoj estis preskaŭ ne fabrikitaj. Tamen, kiam en 1985 j **T1100** estis lanĉita por ĝi estis preparitaj Lotus 1-2-3 kaj dBase II. En Germanio la komputilo kostis 6500 DM kaj ĝis fino de la jaro en Eŭropo estis venditaj proksimume 10 mil ekzempleroj.


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Kategorio T1100 en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Jojutla** estas unu el la 33 komunumoj de la meksika subŝtato Morelos, kiu situas en la centra parto de Meksiko, proksime kaj sude al la ĉefurbo. La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas *Jojutla*. La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 17012.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 51604 loĝantojn. El tiuj estis 24664 viroj kaj 26940 virinoj. La komunumo havas surfacon de 106,9 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 890 metroj super la marnivelo.

Klimato
-------

En la komunumo jare falas averaĝe 930 mm/m² de precipitaĵo. La averaĝa jara temperaturo estas 26  ℃.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 en la komunumo vivis 46250 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 809 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 1,75 % de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon.

34765 de la loĝantoj de Jojutla en la jaro 2000 aĝis pli ol 15 jaroj. El tiuj 3453 estis analfabetoj, do ne sciis legi kaj skribi. Tio signifas ke 9,93 % de la tuta loĝantaro (pli aĝa ol 15) ne sciis legi kaj skribi. Ĉe la virinoj estis 11,67 % el 18524 virinoj, kiuj ne sciis legi kaj skribi kaj ĉe la viroj estis 7,95 % el 16241 viroj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Jojutla Arkivigite je 2011-05-18 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)
**Jonacatepec** estas unu el la 33 komunumoj de la meksika subŝtato Morelos, kiu situas en la centra parto de Meksiko, proksime kaj sude al la ĉefurbo. La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas *Jonacatepec*. La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 17013.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 13598 loĝantojn. El tiuj estis 6429 viroj kaj 7169 virinoj. La komunumo havas surfacon de 64,2 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 1290 metroj super la marnivelo.

Klimato
-------

En la komunumo jare falas averaĝe 870 mm/m² de precipitaĵo. La averaĝa jara temperaturo estas 22  ℃.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 en la komunumo vivis 11803 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 124 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 1,05 % de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon.

8763 de la loĝantoj de Jonacatepec en la jaro 2000 aĝis pli ol 15 jaroj. El tiuj 1072 estis analfabetoj, do ne sciis legi kaj skribi. Tio signifas ke 12,23 % de la tuta loĝantaro (pli aĝa ol 15) ne sciis legi kaj skribi. Ĉe la virinoj estis 14,03 % el 4675 virinoj, kiuj ne sciis legi kaj skribi kaj ĉe la viroj estis 10,18 % el 4088 viroj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Jonacatepec Arkivigite je 2011-05-18 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)
**Ocuituco** estas unu el la 33 komunumoj de la meksika subŝtato Morelos, kiu situas en la centra parto de Meksiko, proksime kaj sude al la ĉefurbo. La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas *Ocuituco*. La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 17016.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 15357 loĝantojn. El tiuj estis 7446 viroj kaj 7911 virinoj. La komunumo havas surfacon de 79,8 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 1920 metroj super la marnivelo.

Klimato
-------

En la komunumo jare falas averaĝe 2472 mm/m² de precipitaĵo. La averaĝa jara temperaturo estas 21  ℃.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 en la komunumo vivis 12894 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 70 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 0,54 % de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon.

9091 de la loĝantoj de Ocuituco en la jaro 2000 aĝis pli ol 15 jaroj. El tiuj 1088 estis analfabetoj, do ne sciis legi kaj skribi. Tio signifas ke 11,97 % de la tuta loĝantaro (pli aĝa ol 15) ne sciis legi kaj skribi. Ĉe la virinoj estis 14,93 % el 4803 virinoj, kiuj ne sciis legi kaj skribi kaj ĉe la viroj estis 8,65 % el 4288 viroj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Ocuituco[*rompita ligilo*] en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)
|  |
| --- |
| **Tiazino** |
|  |
| **Kemiaj strukturoj de la Tiazino** |
|  |
| **Kemia strukturo de la Izotiazino** |
| Kemia formulo | **C4H5NS** |
| Molmaso | 99.15 g·mol−1 |
| **GHS etikedigo de kemiaĵoj** |
| GHS Damaĝo-piktogramo | 

|  |  |
| --- | --- |
| 02 – Treege brulema | 06 – Venena substanco |

|  |
| --- |
| 08 – Risko al sano |

 |
| GHS Signalvorto | Damaĝa substanco |
| GHS Deklaroj pri damaĝoj | H225, H301, H311, H331, H370 |
| GHS Deklaroj pri antaŭgardoj | P210, P260, P280, P301+310, P311 |
| Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo(25 ℃ kaj 100 kPa) |

**Tiazinoj** estas organikaj komponaĵoj kun farmakologaj aktivecoj enhavantaj unu ringon kun kvar karbonatomojn, unu nitrogenon kaj unu sulfuratomon. Kemiaĵoj ehavantaj tiazinojn uzatas kiel vermocidoj aŭ vermofugoj, tinkturoj, kvietigiloj kaj insekticidoj.

Multaj tiazinoj estas biologie aktivaj kaj plenumas gravan rolon en la traktado de pluraj malsanoj kaj elmontras promesplenaj rezultoj laŭ variaj gradoj kiam uzataj kiel antibakteriaj, antifungaj, antimalariaj, antivirusaj, ktp. La tiazino estis malkovrita en 1883 de Allen K Berntsen kaj Ludwig Knorr (1859-1921)..

La **fenotiazino**, iu derivaĵo de la tiazino estas malpli toksa ol arseno. Kelkaj tiazinoj posedas antitumorajn proprecojn. Aliaj derivaĵoj de la tiazino tia kia la klorpromazino agas kiel kvietigilo kaj la prometazina klorido ankaŭ konata kiel Fenergano estas longeaga antihistamino. La duetazina klorido ankaŭ konata kiel Diparkolo uzatas en la traktado de la parkinsona malsano.

Derivaĵoj de Tiazino
--------------------

* MetilenbluoMetilenbluo
* Fenotiazino**Fenotiazino**
* MorfolinoMorfolino
* PiridinoPiridino
* Ksilazino**Ksilazino**
* Izotiazolo**Izotiazolo**
* Tiazolo**Tiazolo**
* TiomorfolinoTiomorfolino
* PirazoloPirazolo

Literaturo
----------

* Chemspieder
* The Free Dictionary
* Sulfur Compounds—Advances in Research and Application: 2012 Edition

Referencoj
----------

1. ↑  Sigma Aldrich
2. ↑  Advances in Heterocyclic Chemistry, Volume 24
3. ↑  Reactions and Reagents

* Kategorio Tiazino en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Temixco** estas unu el la 33 komunumoj de la meksika subŝtato Morelos, kiu situas en la centra parto de Meksiko, proksime kaj sude al la ĉefurbo. La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas *Temixco*. La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 17018.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 98560 loĝantojn. El tiuj estis 47507 viroj kaj 51053 virinoj. La komunumo havas surfacon de 75,8 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 1280 metroj super la marnivelo.

Klimato
-------

En la komunumo jare falas averaĝe 946 mm/m² de precipitaĵo. La averaĝa jara temperaturo estas 17  ℃.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 en la komunumo vivis 79420 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 3415 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 4,3 % de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon.

57461 de la loĝantoj de Temixco en la jaro 2000 aĝis pli ol 15 jaroj. El tiuj 6273 estis analfabetoj, do ne sciis legi kaj skribi. Tio signifas ke 10,92 % de la tuta loĝantaro (pli aĝa ol 15) ne sciis legi kaj skribi. Ĉe la virinoj estis 13,28 % el 30507 virinoj, kiuj ne sciis legi kaj skribi kaj ĉe la viroj estis 3,9 % el 26954 viroj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Temixco Arkivigite je 2007-05-27 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)
Kopio de venka monumento, kies originalo situas en Kimĉekurbo
**Kimĉekurbo** koree *김책시*, ĉine *金 策 市* estas urbego kaj mara havenurbo de Nord-Koreio en provinco Nord-Hamgjong. Dum la japana periodo (1910-1945) ĝi estis konata kiel "Ŝirotsu". La origina loknomo estis *Songĝin* (성진시, 城津市) ĝis 1951. La nuna nomo devenas de generalo Kim Chaek.

Kimĉekurbo situas ĉe buŝo de rivero laŭ la Orienta Maro en orienta parto de la lando. Pjongjango troviĝas 345 km. Kimĉekurbo havas trairan ĉefvojon, fervojan kontakton kaj profundan havenon, kiu ne havas glaciojn vintre.

Origine «Songĝin» estis malgranda fiŝkapta vilaĝo. Ĝi komencis kreski pro malfermo de la haveno por ekstera komerco en 1899. «Ŝirotsu» urbiĝis en 1931. En la apudaĵo de Kimĉekurbo oni minadas grafitojn, magneziojn kaj marmorojn. En la urbo mem oni produktas elektrodojn kaj ŝipojn.

En Kimĉekurbo la averaĝa jara temperaturo estas 8 ℃. Inter decembro-februaro plej ofte frostas. Jare pluvas po 698 mm, en ĉiuj monatoj pluvas, tamen julie kaj aŭguste pli ofte.

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 850 km²
* Supermara alteco: 1 m
* Loĝantaro: 195,217 (2005)
* Horzono: UTC+8:30
* 40° 40′ N, 129° 12′ O (mapo)40.667222222222129.20055555556

Vidindaĵoj
----------

* malgranda muzeo
* pluraj monumentoj

Fontoj
------

* WikiTrans

1. ↑
La **rosopunkto** aŭ **rosotemperaturo** estas meteorologia datumo kalkulita laŭ la premo kaj la temperaturo.

La rosopunkto de la aero estas la temperaturo je kiu, sen ŝanĝo de la barometraj kondiĉoj, la aero saturatas je akvovaporo. Oni povas ankaŭ difini ĝin kiel la temperaturo, je kiu la vaporpremo estas egala al la vaportensio.

La kondensfenomeno, kiu okazas kiam la rosopunkto estas atingita, kreas nubojn, nebulon kaj roson en meteorologio. Same la kondenso atingas la surfacon de konstruaĵoj.

La higrometria kapacito kondiĉas la saturfenomenojn. Kiam la temperaturo altiĝas, la higrometra kapacito altiĝas kaj inverse. Ju pli *malvarmas*, des malpli la aero enhavas *sekecon*, ĉar ekstra akvovaporo kondensiĝis.

Tiu datumo ebligas difini la relativan higrometrion.

Kalkulmetodoj
-------------

**Formulo de Magnus-Tetens**

Kampo de valido:

* T mezurita temperaturo: 0 ℃ < T < 60 ℃
* RH relativa humido: 0.01 < RH < 1.00 (ne en elcento)
* Td rosopunkto: 0 ℃ < Td < 50 ℃

{\displaystyle T\_{d}={\frac {b\ \alpha (T,RH)}{a-\alpha (T,RH)}}}

kun:
{\displaystyle \alpha (T,RH)={\frac {a\ T}{b+T}}+\ln RH}

* a = 17.27 kaj b=237.7 [ ℃]

**Alia formulo**

{\displaystyle T\_{d}={\sqrt[{8}]{\frac {H}{100}}}\cdot [112+(0,9\cdot T)]+(0,1\cdot T)-112}

* Td rosopunkto je  ℃
* T temperaturo je  ℃
* H relativa humido je %

Vidu ankaŭ
----------

* Bolpunkto
* Fandopunkto
* Frostopunkto
* Humideco
* Kondensado
* Trifaza punkto
* Leidenfrost-punkto
* Krita punkto (varmodinamiko)
|  |  |
| --- | --- |
|  | Pri aliaj loĝlokoj samnomaj vidu la apartigan liston Ahuacatlán. |

**Ahuacatlán** estas unu el la 20 komunumoj de la meksika subŝtato Nayarit, kiu situas en la okcidenta, centra parto de Meksiko, ĉe la pacifika oceano. La ĉefurbo de la komunumo ankaŭ nomiĝas *Ahuacatlán*. La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 18002.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 14114 loĝantojn. El tiuj estis 6962 viroj kaj 7152 virinoj. La komunumo havas surfacon de 467 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 990 metroj super la marnivelo.

Klimato
-------

En la komunumo jare falas averaĝe 854 mm/m² de precipitaĵo. La averaĝa jara temperaturo estas 23  ℃.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 en la komunumo vivis 14333 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 19 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 0,13 % de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Ahuacatlán Arkivigite je 2007-05-02 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)
La **Ĥan Satir**, tradukita kiel la *Reĝa Tendo*, estas granda travidebla tendforma konstruaĵo en Astana, ĉefurbo de Kazaĥio.

La tendo atingas altecon de 150 metroj kaj kovras areon de 140 000 kvadratmetroj. Sub la tendo estas konstruitaj butikoj, minigolfo, parko, malgranda rivero kaj endoman strandcentro. La stratoj estas pavimitaj kaj estas multe de spaco por eventoj.

La tegmento estas konstruita de kusenoj el plasto nomata Etilena tetrafluoroetileno (ETFE) kaj pendas sur reto de kabloj. La travidebla materialo tralasas la sunlumon. En kombino kun aerhejtado kaj malvarmigsistemojn, ĝi estas desegnita por teni la internan temperaturon inter 15-30 ℃ en la ĉefa ĉambro kaj inter 19-24 ℃ en la butikaj areoj, dum ekstere la temperaturo varias inter -35 kaj 35 ℃ (-31 kaj 95 ℉) dum la jaro.

La tendo Ĥan Satir estis desegnita de la brita arkiteto *Norman Foster*. Ĝi estis starigita en julio 2010 kaj malfermita de la kazaĥa prezidento Nursultan Nazarbajev en ĉeesto de pluraj ŝtatestroj de la Komunumo de Sendependaj Ŝtatoj, Turkio, Jordanio kaj Dubajo.

Vidu ankaŭ
----------

* Palaco de Paco kaj Reamikiĝo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Ĥan Satir en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* oficiala retejo (ruse kaj angle)
* Artikolo sur la retejo de BBC News (angle)
**NAKAZAWA Keizi** (中沢啓治 [naka-zaŭa kej-ĵi], **NAKAZAWA Keiji** en Hepburn) estis japana bildliteraturisto, vidartisto kaj verkisto. Li verkis la membiografian mangaon Nudpieda Gen pri la atombombo de Hiroshima, kaj multajn aliajn mangaojn.

Li naskiĝis en 1939 en Hiroshima kaj mortis la 19-an de decembro 2012. Li loĝis en Hiroshima, kiam la urbo estis detruita per atombombo en 1945. Lia tuta familio pereis krom la patrino kaj tiuj, kiuj jam foriris.

En 1961 li transloĝiĝis al Tokio kaj iĝis profesia komiksisto. Li verkis mallongajn rakontojn por diversaj antologioj, ekzemple *Shonen Gaho*, *Shonen King* kaj *Bokura*.

En 1966, post la morto de sia patrino, Nakazawa ekrakontis siajn memorojn de Hiroŝimo. *Trafita de nigra pluvo* estis unua el kvin libroj; ĝi estis fikcia rakonto pri travivintoj de Hiroŝimo kaj postmilita krimo. En 1972 li decidis rakonti pri siaj propraj spertoj en *Mi vidis ĝin*, kiu publikiĝis en *Monata Shonen Jump*.

Tuj post tio, Nakazawa ekverkis sian grandan verkon *Hadashi no Gen* (Nudpieda Gen). Ĉi tiu serio finfine konsistis el dek volumoj. La unua estas tradukita en Esperanton kaj finiĝas per la atombomb-atako. La postaj volumoj priskribas vivon post tio en japana socio.

Referencoj
----------

1. ↑   Mort de l'auteur du manga "Gen d'Hiroshima", sur la bombe A (morto de la aŭtoro de "Nudpieda Gen" pri la A-atombombo (france). Alirita 25-a de decembro 2012.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 3191
* GND: 129497681
* LCCN: n82000435
* VIAF: 46771923
* ISNI: 0000000121309814
* SUDOC: 028270681
* BNF: 12014112w
* NDL: 00053237
* BIBSYS: 7024578
* RKD: 435778
* NKC: xx0082108
* BNE: XX1568237
 |



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Alterna kurento** estas elektra kurento, kies la signo de ĝia momenta valoro ŝanĝiĝas dum la tempo, kontraŭe de *unidirekta kurento*, aŭ de *rekta kurento*.

Tiu kurento estas *perioda*, kiam ĝi estas priskribita per perioda funkcio (ekz. triangula, kvadrata aŭ pli malsimpla funkcio).

La pli kutima formo de *alterna kurento* estas sinusa kurento, aparte por praktika distribuado de elektra energio.

Formulo
-------

Grafo de du periodoj de pura alterna kurento, sen harmonoj.
*I(t) = IA sin(ωt+φ)*

kie

*IA* - amplitudo de la kurento;

*ω* - angula frekvenco;

*φ* - fazo;

*t* - tempo.

Kiel grandeco de ĉi tia kurento oni uzas ĝian kvadrataveraĝan valoron

{\displaystyle I\_{ka}={\sqrt {{\frac {1}{T\_{2}-T\_{1}}}\int \_{T\_{1}}^{T\_{2}}(I(t))^{2}\,dt}}}
Kie T1 kaj T2 - sufiĉe malproksimaj unu al la alia momentoj de tempo.

Pri stabila perioda kurento sufiĉas uzi en la formulo T2 - T1 = T (kie T estas la periodo), kaj kalkuli la integralon dum unu periodo.

Tiam pri sinusa kurento: *Ika = IA / 21/2*.

Tensio
------

Diversaj alternaj tensioj kun sama periodo **T**.
Ankaŭ tute simile estadas tensio, kies momenta valoro ŝanĝiĝas kiel sinusa funkcio de tempo. Tian tension oni nomas *alterna tensio* aŭ *tensio de alterna kurento*. Por ĝi

*U(t) = UA sin(ωt+φ)*

kie

*UA* - amplitudo de la tensio;

Ankaŭ kiel grandeco de ĉi tia tensio oni uzas ĝian kvadrataveraĝan valoron

Tiam pri sinusa tensio: *Uka = UA / 21/2*.

Kompleksaj nombroj
------------------

Por pli simple priskribi alternan kurenton kaj alternan tension oni uzas kompleksajn nombrojn

*I = |I| e jφ* , *U = |U| e jφ*

kie *j = (-1) 1/2*.

Tiam leĝo de Omo estas vera, se uzi impedancon anstataŭ rezistanco:

*U = Z I* ,

kie *Z* - impedanco de la cirkvito.

Praktika uzado
--------------

Urbolumoj: per movigo de la fotoaparato, la fotiĝitaj punktitaj linioj igas videblaj la scintilantajn lumojn pro alternaj kurentoj.
Alterna kurento estas tre multe uzata en praktika elektrotekniko kaj distribuado de elektra energio, ĉar por ĝi eblas facile ŝanĝi valoron de la tensio kaj la kurento per transformatoroj.

Elektraj retoj en urboj nun preskaŭ ĉie uzas alternan kurenton. La frekvenco estas 50 Hz (periodo T=20 ms) en Eŭropo, kaj Maroko, kaj 60 Hz en Nordameriko.

Pri trajnoj, la frekvenco estas 16⅔ Hz en kelkaj eŭropaj landoj, ekzemple en Aŭstrio, Germanio, Norvegio, Svedio kaj Svislando, por malaltigi la kirlokurentojn, kiuj estas proporciaj al la frekvenco.

Pri aviadiloj kaj aeronotikaj aplikoj, la frekvenco estas 400 Hz por malaltigi la pezojn de aparatoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Kontinua kurento
* Alta tensio
* Transmisio de elektra energio

Eksteraj ligiloj
----------------

* 
* 
* 
* Arkivigite je 2005-09-23 per la retarkivo Wayback Machine

* Kategorio Alterna kurento en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 47434
* GND: 4064931-3
* LCCN: sh85041643
* BNF: 121088640
* NDL: 00566656
* NKC: ph126255
 |
**Rezső Fiedler** [reĵO fidler], laŭ la hungarlingve kutima nomordo kaj kun plena nomo **Fiedler Rezső János József** estis hungara komisaro, politikisto, tornisto.

Rezső Fiedler naskiĝis la  14-an de junio 1884(nun 1884-06-14) en Budapeŝto, li mortis en 1939 aŭ 1940 en Sovetunio.

Biografio
---------

Rezső Fiedler komence estis tornisto, en 1900 li aliĝis al la sindikato kaj socialdemokratoj. Post jardeko li havis altan partian postenon. Li batalis dum la 1-a mondmilito ĝis 1916, poste li laboris en fabriko pri armiloj. Li partoprenis en fondo de la Hungara Komunista Partio, kie li ricevis altan postenon. Dum la hungara sovetrespubliko li estis komisaro. Post fiasko de la sovetrespubliko li rifuĝis al Ĉeĥoslovakio, sed en 1922 li estis trude sendita al Francio. Liaj sekvaj stacioj estis Germanio (1927) kaj Sovetunio (1928). En Moskvo li havis altajn postenojn, sed li estis viktimo de la granda purigo, li mortis en prizono. Li edziĝis en 1905 kaj 1909.

Inter 1984 kaj 1992 en Budapeŝto strato portis la nomon "Fiedler Rezső".

Fontoj
------

* biografio hungare kun foto
* biografio hungare kun foto
* kelkaj datenoj kun foto

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 856273
 |



* Portalo pri Biografio