recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**József Szeredy** [jOĵef seredi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szeredy József** estis hungara katolika pastro, kanoniko, prelato, gimnazia kaj akademia instruisto.

József Szeredy naskiĝis la 3-an de marto 1831 en Szekszárd, li mortis la 6-an de oktobro 1903 (laŭ hungara Vikipedio la mortotago estas la 7-a) en Pécs.

Biografio
---------

József Szeredy frekventis bazlernejon en sia naskiĝurbo, li maturiĝis en gimnazio de Kalocsa, poste li studis juron en Reĝa Jura Akademio (Pozono) kaj Reĝa Jura Akademio (Nagyvárad), teologion en Jura Akademio (Pécs). Inter 1850-1854 li estis lernanto de seminario en Pécs, poste li pastriĝis, pli poste li estis subpastro en pluraj vilaĝoj. En 1855 li doktoriĝis el filozofio. Inter 1856 kaj 1865 li instruis en gimnazio en Pécs, poste en la sama urbo en la liceo (iam la menciita akademio) ĝis 1888. Intertempe en 1874 li ricevis titolon en la diocezo, en 1881 li iĝis papa ĉambelano, en 1888 kanoniko, en 1891 titulara abato, en 1902 papa prelato. Li ricevis unufoje reĝan premion.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *A mennyiségtan kifejlődés-történetének rövid vázlata a legrégibb időtől korunkig* (1860)
* *Egyházjog, különös tekintettel a magyar Szent Korona...* (premiita, 1874, 1879, 1883)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al digrafo SZ, poste serĉu la nomon)

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 708547
 |
**József Szent-Ivány** [jOĵef sent-ivAnj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szent-Ivány József** estis hungara entomologo, profesoro, honora membro de Hungara Scienca Akademio (1988).

József Szent-Ivány  naskiĝis la 10-an de novembro 1910 en Budapeŝto. Li mortis en 1988 en Adelaide.

Biografio
---------

József Szent-Ivány frekventis universitatojn en Vieno kaj en sia naskiĝurbo. Li doktoriĝis kaj ricevis diplomon 1936 en Budapeŝto. Inter 1938-1942 li studvojaĝis al diversaj eŭropaj landoj. En 1943 li iĝis privata profesoro en universitato de Szeged. Post la 2-a mondmilito li trifoje esplorvojaĝis al Papuo-Nov-Gvineo, kie li kolektis precipe papiliojn. Baldaŭe li ricevis postenon en Papuo-Nov-Gvineo, kie li pensiuliĝis en 1966. Li okupiĝis ankaŭ pri medioprotektado.

Verkaro
-------

* ĉ. 200 fakartikoloj

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero SZ kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Walther von Goethe 1838
**Walther Wolfgang von Goethe** (n. 9-an de aprilo 1818; m. 15-an de aprilo 1885) estis germana ĉambelano kaj komponisto. Li estis nepo kaj lasta vivanta ido de Johann Wolfgang von Goethe.

Vivo
----

Walther von Goethe naskiĝis kiel unua filo de August von Goethe, filo de la poeto, kaj Ottilie von Goethe. La ĉiam malfortika infano alkreskis sen publika lerneja edukado. Pli malfrue Felix Mendelssohn Bartholdy instruis lin ĉe la piano, ĉar li havis elstaran muzikan talenton, sed nek per lidoj nek per operoj li akiris sukcesojn. Li malfacile portis la ŝarĝon de sia nomo.

Al la provo de la Germana Federacio, akiri la Goethe-domon en Vajmaro kaj la postlasaĵon de la poeto por la nacio en 1842, antaŭ ĉiuj li rezistis. Plej ofte li loĝis en la mansardo de la Goethe-domo. En 1859 li estis nomumata barono.

Li mortis la 15-an de aprilo 1885 dum vojaĝo en Lepsiko. La heredaĵo de lia avo, aparte la loĝdomo de Goethe en Vajmaro, ties biblioteko kaj ties multaj kolektoj, estis disponigita en la kazo de lia morto per lia testamento de la 24-a de septembro 1883 al la ŝtato *Sachsen-Weimar-Eisenach*, kio ebligis la ekesto de la Nacia Goeto-muzeo.

La lasta, Walther Wolfgang, postlasis same kiel lia frato Wolfgang Maximilian von Goethe kaj lia fratino Alma von Goethe neniun idon. Sur lia tombo staras la enskribo: „Kun li estingiĝis la gento de Goethe, kies nomo transdaŭros ĉiujn tempojn". Laŭ la leksikono „*Mann für Mann*" li estis, same kiel ankaŭ lia frato, samseksema. Tion konfirmas Dagmar von Gersdorff en la unua biografio de la genepoj de Goethe, aperinta en 2008. Vojaĝon de Goethe kun liaj nepoj Walter kaj Wolfgang al Ilmenau en la jaro 1831 priverkis Sigrid Damm en la romano aperinta en 2007, *Goethes letzte Reise*.

Verkoj (selekto)
----------------

* *Anselmo Lancia*, opero, en Stettin
* *Alessandro Stradella*, opero

Graveco
-------

Nuntempe de kaj pri Walther von Goethe ekzistas kelkaj komponaĵoj kaj manskribaĵoj en diversaj arkivoj, libro pri lia vivo, verkita de Wolfgang Vulpius (Vajmaro 1962).

Literaturo
----------

* Schmidt, Hartmut/ Kräupl-Mohamed, Irmgard: *Walther von Goethe zum 100. Todestag am 15.4.1985*, Schrift Nr.43, Goethe-Museum Düsseldorf 1985, o.ISBN
* Vulpius, Wolfgang: *Walther Wolfgang von Goethe und der Nachlass seines Großvaters*, Band 14 der Reihe „Beiträge zur Deutschen Klassik" (Hrsg. Helmut Holzhauer u. Karl-Heinz Klingenberg) der Kultureinrichtung „Nationale Forschungs- und Gedenkstätten der Klassischen Deutschen Literatur in Weimar", Arion Verlag, Weimar 1963, ohne ISBN−Angabe, 238 S. sechs s/w-Abb.
* Bernd-Ulrich Hergemöller, *Mann für Mann*, Biographisches Lexikon zur Geschichte von Freundesliebe und mannmännlicher Sexualität im deutschen Sprachraum. Hamburg 1998

Referencoj
----------

1. ↑  Bernd-Ulrich Hergemöller, *Mann für Mann*, Seite 292 und 293

* Kategorio Walther Wolfgang von Goethe en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 313784
* GND: 118695959
* LCCN: no2002031924
* VIAF: 10116203
* ISNI: 0000 0000 3997 6503
* SUDOC: 135772044
* BNF: 14846825x
 |
**József Szalay** [jOĵef salai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szalay József** estis hungara inĝeniero, profesoro.

József Szalay  naskiĝis la 19-an de decembro 1898 en Orosháza. Li mortis la 4-an de aprilo 1988 en Budapeŝto.

Biografio
---------

József Szalay batalis en la 1-a mondmiliton inter 1916-1918, poste li studis en Reĝa Teknika Universitato József, kie li akiris diplomon en 1922. En la sekva jaro li studis en Karlsruhe, poste li havis postenon en la sama urbo 3 jarojn, poste li laboris same 3 jarojn en fabriko en Aŭstrio. Inter 1933-1960 li laboris jam en diversaj signifaj fabrikoj de Hungario, poste en esplora instituto. Inter 1949-1960 li prelegis en la menciita universitato. En 1963 li kandidatiĝis. Li okupiĝis plej ofte pri aŭtomataj funkcioj de elektrejoj.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Az erőművek segédberendezéseinek méretezése és elrendezése* (1951)
* *Vízierőművek üzemvitele* (1954)
* *A gázhőmérséklet szabályozási eljárásainak értékelése üzemi szempontból* (1960)
* *Irányítástechnikai alapfogalmak* (1966)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Rezső Solymos** [reĵO ŝojmoŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Solymos Rezső** estis hungara inĝeniero pri arbaroj, profesoro, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (2004).

Rezső Solymos  naskiĝis la 12-an de junio 1929 en Bejcgyertyános, li mortis la 27-an de oktobro 2019.

Biografio
---------

Rezső Solymos frekventis universitaton en Arbara kaj Lignoindustria Universitato en Sopron inter 1947-1951. Post la diplomo li ricevis postenon en arbaro ĉe Szombathely, en 1961 en priarbara instituto. En 1953 li edziĝis baldaŭe havanta 2 gefilojn. Inter 1983-1990 li laboris en la ministerio, poste jam kiel laboranta pensiulo li revenis al Szombathely. En 1974 li doktoriĝis antaŭ la akademio. Ekde 1983 li instruis en la universitato kiel titulara profesoro. Li ricevis premiojn inter 1979-2004.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Magyarország erdőgazdasági tájai* (1962)
* *Erdőművelés–erdőnevelés* (1973)
* *Erdőnevelési irányelvek és modellek* (1982)
* *Az erdő- és fagazdaság szerepe és fejlesztése* (1997)
* *Erdészettudomány és erdőgazdálkodás* (2007)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
**Sobradillo** estas municipo de la provinco Salamanko, en la aŭtonoma komunumo Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la Jurisdikcia partio de Vitigudino en la nordokcidento de la provinco kaj al la Municiparo El Abadengo. *Sobradillo* estas tradukebla etimologie al *Korkokverketo*.

Ĝia municipa teritorio estas formata de unusola loĝloko, okupas totalan areon de 53,50 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2017, ĝi havis 234 loĝantojn. Ĝi perdis pli ol 1 000 loĝantojn dum la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. Parto de ĝia teritorio estas ene de la Natura Parko Arribes del Duero, naturejo protektita de grandaj valoroj kaj mediaj kaj turismaj. 

Limas kun loĝlokoj La Fregeneda, Hinojosa de Duero, Lumbrales, Mata de Lobos (Portugalio), La Redonda, Almofala (Portugalio), kaj Ahigal de los Aceiteros. Ĝi distas 105 km de Salamanko, provinca ĉefurbo. 

Ĝi fondiĝis en la 12-a jarcento. La areo estis regata de la Templanoj, kies kruco videblas en la blazono. En postaj jarcentoj suferis pro militoj kun najbara Portugalio kaj dum la Hispana Milito de Sendependigo. 

La tradiciaj agrikulturo kaj brutobredado lastatempe iom dekadencis. Lastatempe rura turismo ekgravis. Vidindaĵoj estas kastelturo, rigardejoj, preĝejo ktp.

La urbestro estas de dekstra partio PP.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Salamanko


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 752857
* VIAF: 316734329
 |
**Rezső Schréder** [reĵO ŝrEder], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Schréder Rezső** estis hungara inĝeniero, akademia instruisto. Lia nomvarianto estis *Schretter*.

Rezső Schréder  naskiĝis la 16-an de aprilo 1826 en Hungara reĝlando en Zólyom (nuntempa Zvolen en Slovakio), li mortis la 1888 en Selmecbánya (nuntempa Banská Štiavnica en Slovakio).

Biografio
---------

Rezső Schréder frekventis gimnaziojn en sia naskiĝurbo kaj Vác, poste li studis en Akademio de Selmec inter 1846–1850, fine li faris la kutimajn praktikajn laborojn. Inter 1853 kaj 1870 li gvidis aŭ inspektoris en diversajn metalurgiajn fabrikojn. Tiutempe li trovis novan metodon pri akiri arĝentojn el kuproercoj kaj li havis bonan solvon pri metalurgia prilaborado de plumboj. Inter 1870 kaj 1888 li instruis en la menciita akademio. Li multe okupiĝis pri hungarlingvaj terminoj pri metalurgio.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Fémkohászati műszavak* (Metalurgiaj terminoj), (1877 – 1879)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 200-a paĝo)
* germanlingva biografio


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Ádám TÖRÖK,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Török Ádám** estas hungara ekonomikisto, profesoro, membro (korespondanta en 2001, ordinara en 2007) de Hungara Scienca Akademio. Lia patrino estis Ilona T. Erdélyi.

Ádám Török  naskiĝis la 23-an de oktobro 1952 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Ádám Török frekventis universitaton en Budapeŝto inter 1972-1976. Post la diplomo li eklaboris en akademia ekonomia instituto, sed li ankaŭ plulernis en Nancy. Baldaŭe li komencis instrui en universitatoj de Pécs kaj Veszprém (urbo) (fine en Budapeŝto), li profesoriĝis en 1996. Li estis gastoprofesoro en Denver, Lille, Leuven, Sorbonne kaj Nancy. Li doktoriĝis en 1993 (DSc). Li ricevis 3 premiojn inter 1984-2006.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Komparatív előnyök – nemzetközi példák, hazai tapasztalatok* (1986)
* *Trends and Motives of Organizational Change in Hungarian Industry* (1993)
* *Stratégiai ágazat stratégia nélkül?* (2006)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto Arkivigite je 2014-02-03 per la retarkivo Wayback Machine
**Gervais Raoul LUFBERY** (14-an de marto, 1885, Chamalières, Francio- 19-an de majo, 1918) estis franca-usona ĉasaviadila piloto kaj flug-aso en la unua mondmilito. 

Lia patro estis usonano, lia patrino estis franca. Li poste setlis en Wallingford, Connecticut kaj enpaŝis la usonan armeon por akiri la usonan ŝtatnecon, dum la Filipina-usona milito. Li poste veturis al Franca Indoĉinio kaj tie laboris kiel mekanikisto por la franca aviada pioniro Marc Pourpe.

Lufbery en 1914 aliĝis al la Franca Frema Legio, komence li estis trejnita kiel infanteriano, sed poste ŝanĝis al aviadila skvadrono – danke al Marc Pourpe. Li ne atingis sukcesojn kaj en majo de 1916 ŝanĝis al usona aviadila armegrupo. Liaj unuaj du sukcesoj okazis la 30-an de julio 1916 ĉe Verdun. Poste li sukcesis 17-foje en usona skvadrono. 

Lia lasta flugbatalo okazis la 19-an de majo, 1918 per sia Nieuport 28. Li estis subpafita.

Li estis entombigita ĉe plena honoro en Aviators Cemetery ĉe Sebastapol (Francio). 

  

Lufbery en 1998 estis honorita en National Aviation Hall of Fame.

* Kategorio Raoul Lufbery en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 237328
* GND: 1140805738
* VIAF: 2911150749001416420008 2157037982066861953, 2911150749001416420008
* ISNI: 0000 0004 7789 5068
 |
**Ádám Horváth** [horvAt], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Horváth Ádám** estas hungara operkantisto (baso-baritono), teatrestro, produktoro.

Ádám Horváth  naskiĝis en 1973 en Miskolc.

Biografio
---------

Ádám Horváth post la abituriento frekventis konservatorion. Li atingis la unuan lokon en usona kantokonkurso en 1995. En la sekva jaro li plulernis en Novjorko, en la lernojaro 1997 en universitato de San Jose (Kalifornio). Li havis rolojn ankaŭ en operejo de la sama urbo. Ekde 1999 li estis produktoro de pluraj operaj spektakloj, festivaloj. Ekde 2000 li estis gastokantisto en Aŭstrio, Ĉinio, Belgio, Germanio, Italio, Slovenio kaj Usono, ekde 2006 ankaŭ en Budapeŝta Ŝtata Operejo. Li akiris operan diplomon en Muzika Universitato de Graz en 2003, oratorian diplomon en 2007. En la teatra jaro 2010 li estis nomumita ĉefdirektoro (teatrestro) de la Operejo. En 2006 li ricevis hungaran premion. Li havis edzinon, kiu naskis 3 gefilojn.

El lia repertuaro
-----------------

* Béla Bartók: *Burgo de la Blubarbulo* — titolrolo
* Giuseppe Verdi:
	+ *Il Trovatore* – Ferrando
	+ *La Traviata* – Germont
* Richard Wagner:
	+ *Der Fliegende Holländer* — titolrolo
	+ *Die Walküre* — Wotan
	+ *Das Rheingold* — Wotan
	+ *Siegfried* — Wanderer
	+ *Tannhäuser und der Sängerkrieg auf Wartburg* — Wolfram
* Jacques Offenbach: *Les Contes d'Hoffmann* — Lindorf, Coppelius, Dappertutto, Miracle
* Wolfgang Amadeus Mozart:
	+ *La geedziĝo de Figaro* – titolrolo, grafo Almaviva
	+ *Don Giovanni* — titolrolo, Leporello
	+ *Die Zauberflöte* — Papageno
* Gioachino Rossini: *Guglielmo Tell* — Walter Fürst
* Giacomo Puccini: *La bohème* — Schaunard, Colline, Marcello

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva intervjuo kun foto
**Ádám Muttnyánszky** [mutnjAnski], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Muttnyánszky Ádám** estis hungara inĝeniero, profesoro.

Memortabulo pri Ádám Muttnyánszky
Busto pri Ádám Muttnyánszky
Ádám Muttnyánszky  Arkivigite je 2016-03-04 per la retarkivo Wayback Machine naskiĝis la 4-an de oktobro 1889 en Budapeŝto. Li mortis la 2-an de aŭgusto 1976 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Ádám Muttnyánszky frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo (sed li loĝis en Solymár), poste li akiris diplomon en Teknika kaj Ekonomia Universitato de Budapeŝto en 1911. Post siaj studoj li instruis en la menciita universitato ĝis 1920, sed interrompo okazis, kiam li batalis dum la 1-a mondmilito. Inter 1920-1938 li estis inĝeniero en minejo en Pilisvörösvár, poste li revenis al la universitato por instrui. Ekde 1942 li estis katedrestro ĝis la pensiuliĝis en 1959. Li ricevis premion Kossuth en 1952, pli frue kaj poste po unu premiojn.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *A drótkötelek élettartama* (1940)
* *Statika* (1951) - studenta lernolibro
* *Szilárdságtan* (1956, 1981)
* *Bányászati Kézikönyv I. Kinematika és szilárdságtan* (1956)
* *Műszaki Értelmező Szótár II. Mechanika és Lengéstan* (1959)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

Memorigiloj
-----------

* memortabulo kaj busto en Budapeŝto

* Kategorio Ádám Muttnyánszky en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Studioj de First National Pictures en Burbank, Kalifornio (ĉ. 1928).
***First National Pictures*** estis usona entrepreno de kinproduktado kaj distribuado. Ĝi estis fondita en 1917 kiel *First National Exhibitors' Circuit, Inc.*, asocio de sendependaj teatro-posedantoj en Usono, kaj iĝis la plej granda ĉeno de teatroj en la lando. Etendiĝante el montrado de filmoj al ties distribuado, la kompanio reorganiziĝis en 1919 kiel *Associated First National Theatres, Inc.*, kaj *Associated First National Pictures, Inc*. En 1924 ĝi etendiĝis por iĝi kinproduktora kompanio kiel *First National Pictures, Inc.*, kaj iĝis grava studio en la filmindustrio. En Septembro 1928, la kontrolo de First National pasis al Warner Bros. en kio estis komplete absorbita en la 4a de Novembro, 1929. Nombraj filmoj de Warner Bros. estis tamen markitaj kiel *First National Pictures* ĝis 1936, kiam *First National Pictures, Inc.*, estis dissolvita.

* Kategorio First National Pictures en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Kunsidejo de Puente San Miguel** (hispane *Casa de Juntas de Puente San Miguel*) estas konstruaĵo en Puente San Miguel, Kantabrio (Hispanio). Ĝi estas fama ĉar la 28-an de julio 1778 la konsilio de la Provinco de Naŭ Valoj kunvenis en ĝi por krei la provincon Kantabrio, kiel unuan modernan fiksan unuiĝintan enton, kiu poste iĝis la nuna aŭtonoma komunumo Kantabrio.

Antaŭ la fama kunveno, la deputitoj de la provinco de Naŭ Valoj uzis la ejon por ordinaraj kunsidoj. Kunveninte en la ejo, la konsilio havis taskon protekti la interesojn de la provinco kontraŭ la reĝo, precipe pri ĉio rilata al konservo de foruoj, lokaj kutimoj, privilegioj, franĉizo, ekonomio, milito kaj politiko.

En 1801 la provinco Kantabrio kaj la konsilio de Puente San Miguel malaperis, rezulte de la teritoria administrado de la reĝo Karlo la 5-a. En 1815 oni kreis maran provincon je nomo Santandero. Ekde 1824 la kunsidejo ne plu gastigis kunsidojn kaj la konstruaĵo estis aŭkciita kaj parte malkonstruita.

Freŝdate rekonstruite, la ejo estas simbolo de la ĝermo, kiu estis kondukonta al la nuntempa Kantabrio. Ĉiun 28-an de julio, tio estas, la Tagon de la Institucioj de Kantabrio, la prezidanto de Kantabrio prelegas en la kunsidejo, rememorante la historian eventon.

La ejo estas simpla kaj malgranda konstruaĵo kun kvadrata bazo kaj kvar-dekliva tegmento. La ĉefa kaj alira pordo el ligno estas parte malfermita.

Vidu ankaŭ
----------

* Provinco de Naŭ Valoj
* Provinco Kantabrio de 1778

Bibliografio
------------

* Moure Romanillo, Alfonso; *Cantabria: historia e instituciones*, pp 201-203. Ed. Universidad de Cantabria (2002). ISBN 978-84-81023176.
* Bar Cendón, Antonio; *De la montaña a Cantabria: la construcción de una comunidad autónoma*, pp 207-211. Ed. Universidad de Cantabria (1995): ISBN 978-84-81021127.
* Pérez Bustamante, R.; *El pleito de los Valles*, p. 104.
* VVAA; *Instituciones históricas de Cantabria: catálogo de la exposición*, pp 14 y 33. Ed. Universidad de Cantabria (1994). ISBN 978-84-81020823.
**Danny ten Haaf** (naskiĝis la  11-an de septembro 1968(nun 1968-09-11) en Nederlando, do nun 54-jara) estas nederlanda fizikisto kaj esperantisto. Interalie li de 1995 ĝis 1997 estis prezidanto de TEJO.

Post fino de la mezlernejaj jaroj en la lernejo Dominicus College de Nijmegen, li en 1986 ekstudis en la renoma universitato de Leiden. Komencinte sian movadan karieron en la organiza teamo ("la porkidoj") de la IJK 1989 en Nederlando, Danny inter la jaroj 1990 kaj 1994 aktivis en la estraro de Nederlanda Esperanto-Junularo (NEJ).

Inter 1991 kaj 1995, li plenumis la rolon de kasisto en la estraro de TEJO. En la IJK 1995 li elektiĝis prezidanto de TEJO, transprenante la taskon de la samlandanino kaj multjara estrara kolegino Saskia Idzerda. Tamen li aldone al la gvidado de la TEJO-estraro plu tenis kelkajn malnovajn okupojn el la jaroj antaŭ 1995: Li kiel komitatano A de UEA restis aktiva en la komunikado inter la movadaj organizaĵoj UEA kaj TEJO, kaj samcele ankaŭ restis observanto de TEJO en la estraro de UEA. En 1997 li finis la internacian estraran aktivadon, kaj koncentriĝis pri la profesia vivo kaj la kreo de familio. Plu li membras en la esperantlingva kanta ensemblo Akordo.

la muzikgrupo Akordo dum la UK 2008, Danny ten Haaf en oranĝkolora ĉemizo tute maldekstre
Ekde aprilo 2010 li laboras en nafta firmao en Omano.

Fontoj
------

* "La teamo de TEJO sin prezentas, eldono 1993/1995" *(red. Thomas Pusch)*
* "La teamo de TEJO sin prezentas, eldono 1995/1997" *(red. James Rezende Piton)*
**Rezső Pertorini** [reĵO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Pertorini Rezső** estis hungara kuracisto, psikiatro, neŭrologo.

Rezső Pertorini  naskiĝis la 1-an de septembro 1927 en Kőszeg. Li mortis la 19-an de aprilo 1980 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Rezső Pertorini abiturientis en benediktana gimnazio en sia naskiĝurbo, poste li akiris medicinan diplomon en Medicina Universitato de Budapeŝto en 1951. Post siaj studoj li laboris en hospitalo en Budapeŝto, en 1955 li akiris plian diplomon pri psikiatrio, en 1958 pri neŭrologio. Li eklaboris en kliniko pri psikiatrio en 1958 en Debrecen, en 1963 li iĝis ĉefkuracisto ĝis sia morto en psikiatria hospitalo en Budapeŝto. Li kandidatiĝis en 1970. Li okupiĝis ankaŭ pri analizado de personeco de famuloj (Attila József, Lajos Gulácsy).

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Neurosisok a mindennapos orvosi gyakorlatban* (1965)
* *Psychotherapia* (1969)
* *Orvosi pszichológia a gyakorlatban* (1976)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)
* hungarlingva biografio
**Rezső György Lovas** [reĵO djordj lovaŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Lovas Rezső György** estis hungara fizikisto, profesoro, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (2013), membro de Academia Europaea.

Rezső György Lovas  naskiĝis la 17-an de novembro 1946 en Debrecen.

Biografio
---------

Rezső György Lovas post la diplomo okupiĝas pri nuklea fiziko. Li laboras en instituto pri la nuklea esploro, kiu estas apartenaĵo de MTA. En 1993 li estis nomita titulara profesoro de universitato de Debrecen. Li okupiĝas pri la teoria nuklea fiziko. Li ricevis premiojn inter 1978-2011.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Comparison of the most often used unbound state wave functions in a square well model* (1971)
* *Coulomb mixing and core polarization in (p,n) quasi-elastic scattering* (1981)
* *Two-pole structure of the 3/2+ resonance of 5He in a dynamical microscopic model* (1993)
* *Description of nuclei in terms of their substructures* (2004)
* *The use of Ixaru's method in locating poles of the S-matrix in strictly finite-range potentials* (2012)

Fontoj
------

* biografio kun foto
* hungarlingva biografio


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Rezső Kemény** [reĵO kemEnj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kemény Rezső** estis hungara violonisto, dirigento, altlerneja instruisto.

Rezső Kemény  naskiĝis la 21-an de marto 1871 en Nyíregyháza, li mortis la 7-an de julio 1945.

Biografio
---------

Rezső Kemény devenis el juda familio. Li studis violonadon de Alajos Gobbi en la nacia konservatorio, poste de Jenő Hubay en la Tutlanda Hungara Reĝa Muzikakademio, fine de Joseph Joachim en Berlino. Ekde 1890 li estis dirigento en Kenigsbergo, samtempe instruisto en la konservatorio. Post 7 jaroj li estis nomumita konservatoriestro. Inter 1898-1934 li instruis en la muzikakademio en Budapeŝto. Ekde 1899 li estis la dua violonisto en violonkvatreto de Jenő Hubay. En 1918 li fondis propran violonkvarteton.

Jenő Hubay dediĉis al Kemény sian verkon *Scherzo Diabolique op. 51 No 5*.

Elektitaj disĉiploj
-------------------

* Károly Haják
* István Nagy (dirigento)
* Frigyes Sándor

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 638642
* GND: 1071805053
* VIAF: 316388965
 |
Pri la komunumo
---------------

**Brot-Dessous** estas komunumo en la distrikto Boudry en Kantono Neŭŝatelo, Svislando. Ĝi havis 97 loĝantojn je la 31-a de decembro 2010.

Geografio
---------

Brot-Dessous situas ĉe la suda deklivo de la monto *Solmon*, kiu apartenas al suda ĉeno de la Neŭŝatela Ĵuraso. La sudan limon de la komunumo formas la rivero Areuse, kiu tie pasas la ĵursajn montoĉenojn en profunda ravino. La komunumo konsistas el la nomdona vilaĝeto Brot-Dessous kaj la vilaĝeto Fretereules sur alteco de 844 m en oriento ĉe la kantona ĉefvojo n-ro 10 kaj Champ-du-Moulin-Dessus en la valfundo ĉe la bordo de Areuse, kie troviĝas la stacidomo. Ĉe la bordo de la rivero Areuse situas la akvoelektocentraloj Val-de-Travers kaj Les Molliats. La lasta liveras elektron al la urbo La Chaux-de-Fonds.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 4,95 km², de kiuj 79,2% estas kovritaj de arbaro, 12,5% servas por agrikulturo kaj 7,1% por setlado.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Brot-Dessous limas en nordo al Brot-Plamboz, en oriento al Rochefort, en sudo al Boudry, kaj en okcidento al Val-de-Travers.

Trafiko
-------

Tra Fretereules kaj Brot-Dessous pasas la kantona ĉefvojo n-ro 10. En Champ-du-Moulin-Dessus situas stacidomo de la trajnlinio de Svisaj Federaciaj Fervojoj de Neŭŝatelo al Pontarlier. Tra Champ-du-Moulin mallarĝa vojo kondukas de Boudry supren al la kantona ĉefvojo n-ro 10 en Rochefort. De la aliaj du vilaĝoj de la komunumo Champ-du-Moulin ne atingeblas rekte tra la komunuma teritorio. Brot-Dessous kaj Fretereules ne disponas pri konekto al la publika transportreto.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Brot datiĝas el la jaro 998 kiel *Broch*. Dum mezepoko Brot-Dessous formis kune kun Brot-Dessus la komunumon Brot, kiu formis parton de la kastelvoktejo Boudry sub la regado de la grafoj de Neŭŝatelo. En 1888 la vilaĝo Brot-Dessus estis atribuita al la komunumo Brot-Plamboz. La loĝantaro de Brot-Dessous dum la pasinta jarcento forte malkreskis de 343 en la jaro 1900 al 95 en la jaro 2000. Ekde 2000 la nombro de la loĝantaro stagnis.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: Komunumdatumoj de la retejo de la Svisa Federacia Oficejo pri Statistiko, retejo konsultita la 5-an de novembro 2011
2. ↑  Fonto: *Christine Müller*: *Brot-Dessous* en *Historia Leksikono de Svislando* (2004-06-08)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Brot-Dessous en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficialaj informoj pri la komunumo Brot-Dessous en la retejo de la kantono

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Brot-Dessous** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la Distrikto Boudry |
| --- |
|  Bevaix • **Boudry** • Brot-Dessous • Corcelles-Cormondrèche • Cortaillod • Fresens • Gorgier • Milvignes (Auvernier • Bôle • Colombier) • Montalchez • Peseux • Rochefort • Saint-Aubin-Sauges • Vaumarcus |  |

 |
La **Metropola Parko El Tunal** (hispane *Parque Metropolitano El Tunal*) estas urba parko situa en la sudoriento de Bogoto, la ĉefurbo de Kolombio, proksime de la transporta stacio *Portal del Tunal* de la transporta sistemo TransMilenio. Ĝi estas la plej grava parko de la sudo de la urbo.​ Ĝi ricevas semajnfine pli ol 50 000 personoj, devenaj el la najbaraj suburboj Ciudad Bolívar, Bosa, Rafael Uribe Uribe, San Cristóbal kaj Tunjuelito.

Historio
--------

La tradicia parko El Tunal naskiĝis komence de la 1970-aj jaroj; tiam ĝi enhavis nur kelkajn futbalejojn kaj aliajn ludilojn mekanikajn, kiuj estis konstruitaj sur tereno lima kun la kanalo San Carlos.

En la 1980-aj jaroj oni konstruis futbalan stadionon; en 1997 oni inaŭguris ses tenisludejojn kaj post du jaroj oni fermis pordojn kaj oni faris remodeladon. Aktuale la parko havas 55 hektarojn.

Panorama vidaĵo de la parko.Panorama vidaĵo de la parko.

Notoj
-----

1. ↑  Memoria Descriptiva del Parque [*rompita ligilo*] Konsultita la 4an de decembro

* Kategorio Metropola Parko El Tunal en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Princo **Aleksej Fjodoroviĉ Orlov** (ruse *Алексей Фёдорович Орлов*; naskiĝis la 8-an de oktobro[jul.]/ 19-an de oktobro 1786[greg.], mortis la 9-an de majo[jul.]/ 21-an de majo 1861[greg.]) estis rusa diplomato, ekstergeedza filo de la grafo Fjodor Grigorjeviĉ Orlov. Li naskiĝis en Moskvo kaj partoprenis en ĉiuj el la Napoleonaj militoj ekde 1805 ĝis la Batalo de Parizo de 1814. Pro siaj servoj kiej komandanto de la kavaleria reĝimento okaze de la ribelo de 1825 li ricevis la titolon de grafo, kaj en la Rus-Turka Milito (1828-1829) li staris al rango de Generalleŭtenanto.

Ĉirkaŭ tiu epoko ekis la diplomata kariero de Orlov. Li estis la Rusia plenpova ambasadoro por la Paco de Adrianopolo, kaj en 1833 estis nomumita Rusia ambasadoro en Konstantinopolo, tenante samtempe la postenon de ĉefkomandanto de la Nigramara floto. Li estis krome unu el la plej fidindaj agentoj de Nikolao la 1-a, kiun li en 1837 akompanis por eksterlandena veturado. Ekde 1844 ĝis 1856 li estris la fifaman Trian Sekcion, aŭ sekretan policon.

En 1854, li estis sendita al Vieno por alporti Aŭstrion al la flanko de Rusio dum la Krimea milito, sed sensukcese. En 1856 li estis unu el la plenpovaj ambasadoroj kiuj finigis la Pacon de Parizo. Samjare li estis plialtigita al la rango de princo, kaj estis nomumita prezidanto de la Imperia Ŝtata Konsilantaro kaj de la Ministra Konsilantaro. En 1857, dum foresto de la imperiestro, li prezidis la komision formita por konsideri la aferon de emancipigo de la servutuloj, al kio li estis jam kontraŭa. Li mortis en Sankt-Peterburgo.

* Kategorio Aleksej Fjodoroviĉ Orlov en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 657938
* GND: 129901717
* VIAF: 60175004
* ISNI: 0000 0000 1705 1489
* BNF: 17118109t
 |
YellowPerch.jpg**Flava perko** (*Perca flavescens*) 
Perca flavescens map
La **Flava perko** (*Perca flavescens*) estas specio de perko troviĝanta en Usono kaj Kanado, kie ĝi estas ofte aludita per mallongigo **perko**. La Flava perko aspektas simila al la Eŭropa perko, sed estas pli pala kaj pli flaveca (kio aperas ankaŭ en la latina scienca nomo), kun malpli da ruĝo en la naĝiloj. Ili havas ses al ok malhelajn, vertikalajn striojn ĉe ĉiu flanko. La Flava perko estas en la sama familio kiel aliaj perkedoj, sed en diferenca familio disde la Blanka perko, *Morone americana*.

La grando de la Flava perko povas ege varii inter diversaj akvejoj, sed plenkreskuloj estas kutime 10-25.5 cm longaj. Tiu perko povas vivi ĝis 11 jaroj, kaj pli maljunaj perkoj estas ofte multe pli grandaj ol averaĝe; la maksimuma registrita longo estis de 53.3 cm kaj la plej granda rekorda pezo estis de 2.0 kg.

La Flava perko atingas la pinton de la seksa matureco je 1 al 3 jaroj de aĝo ĉe maskloj kaj je 2 al 3 jaroj de aĝo ĉe inoj. Ovodemetado okazas fine de aprilo aŭ komence de majo; inoj demetas 10,000 al 40,000 ovojn ĉe algoj, aŭ ĉe la branĉoj de arboj aŭ arbustoj kiuj iĝis metitaj en akvo. Post fekundigo, okazas eloviĝo post 11 al 27 tagoj, depende de temperaturo kaj aliaj veterkondiĉoj.

Fiŝkaptado
----------

Ĝenerala priskribo
------------------

Geografia distribuado
---------------------

Ekologio
--------

Vivohistorio
------------

Administrado
------------

Notoj
-----

1. ↑

* Flava perko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Flava perko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Flava perko en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
Strukturo de la okulo (anglalingva). "Pupil" = pupilo, "lens" = kristalino, "retina" = retino, "blood vessels" = sangovaskuloj, "fovea" = centra foveo, "macula" = flava makulo, "iris" = irido, "cornea" = korneo.
En anatomio, la **flava makulo** (latine *macula lūtea*) aŭ simple **makulo** estas ovala pigmenta areo en la centro de la homa retino aŭ en kelkaj animalaj retinoj.

Priskribo
---------

La diametro de la homa flava makulo estas proksimume 5,5 milimetroj.

La flava makulo estas flaveca, pro la ĉeesto de luteino kaj zeaksantino.

* Fotografaĵo de la homa okulo. La flava makulo estas videbla kiel malluma regiono en la centro de la bildo.Fotografaĵo de la homa okulo. La flava makulo estas videbla kiel malluma regiono en la centro de la bildo.
* Diagramo de la strukturo de la flava makuloDiagramo de la strukturo de la flava makulo

Funkcio
-------

La makulo, per sia flava koloro, sorbas kaj blokas troan bluan kaj ultraviolan lumon enirintan en la okulon.

En la makulo ĉeestas la foveo, kiu enhavas multe da konusetoj. Tiel, la makulo ebligas la centran, altkvalitan, koloran vidkapablon en bona lumado. Se la makulo difektiĝas, tia vidkapablo ankaŭ difektiĝas.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Flava makulo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Macula lutea (angle). *Medline Medical Encyclopedia*. National Institutes of Health of the United States of America.
**Aleksej Aleksejeviĉ BRUSILOV** (ruse *Алексей Алексеевич Брусилов*; naskiĝis la 31-an de aŭgusto 1853 en Tifliso, la Rusia Imperio — mortis la 17-an de marto 1926 en Moskvo, Sovetunio) estis rusa generalo, konata pro Brusilov-ofensivo (junio-aŭgusto de 1916), kiu helpis dum kritika periodo de la Unua mondmilito al la okcidentaj aliancanoj de Rusio.

Brusilov estis instruata en la Cara Paĝia Korpuso, ekservis kiel kavaleria oficiro en Kaŭkazio. Li elstare batalis en la rusa-turka milito (1877–78); en 1906 li rangaltiĝis al generalo. Komence de la Unua mondmilito, Brusilov komandis la 8-an rusan armeon kaj havis elstaran rolon en la sukcesa rusa atako en Galicio aŭtune de 1914.

Printempe de 1916, Brusilov anstataŭis la pli maljunan kaj heziteman generalon N. J. Ivanov, en komanda ofico de 4 rusaj armeoj. La 4-an de junio de 1916, Brusilov komencis tempestan atakon kontraŭ la aŭstraj fortoj. Malgraŭ gravaj perdoj, la trupoj de Brusilov en aŭgusto militkaptis 375 000 soldatojn (200 000 el ili en la unuaj tri tagoj de la atako) kaj okupis la tutan Bukovinon kaj parton de orienta Galicio. Pro tiuj atakoj, Germanio devis transloki taĉmentojn, pro kio soldatoj mankis en la grava Batalo de Verdun. La ofensivo kunportis pluajn avantaĝojn al la aliancanoj: Rumanio decidis ekmiliti je flanko de la aliancanoj, tiel Aŭstrio devis ĉesigi la nord-italiajn manovrojn.

Brusilov estis la ĉefkomandanto de la rusaj trupoj de la 22-a de majo 1917 ĝis 19-a de julio (laŭ nova kalendaro de 4-a de junio ĝis 1-a de aŭgusto). Li servis dum la bolŝevika regado kiel milita konsilisto kaj inspektoro de la kavalerio (1920–1924), poste li pensiiĝis.

Li verkis memuarojn "Notkajero de soldato, 1914–1918".

* Kategorio Aleksej Brusilov en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 101104
* GND: 118844997
* LCCN: n81007887
* VIAF: 50022694
* ISNI: 0000 0001 0857 3821
* SUDOC: 090405293
* BNF: 11170550v
* BIBSYS: 90353236
* NKC: skuk0000178
* BNE: XX1213190
 |
**Asma Ambrus** [aŝma ambruŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Ambrus Asma** estas hungara aktoro. Ŝia persona nomvarianto estis *Erzsébet*, ŝia edzo estis Károly Horváth (aktoro).

Asma Ambrus naskiĝis la 5-an de septembro 1954 en Dunaegyháza.

Asma Ambrus

Biografio
---------

Asma Ambrus komence estis amatora aktoro en pluraj malgrandaj teatroj. Inter 1976-1978 ŝi lernis en aktora studio. Inter 1978–1986 ŝi apartenis al teatrejo por infanoj, inter 1986-1996 al Teatro de Kecskemét, poste ŝi ne ligiĝis al teatra trupo. Baldaŭe ŝi ludis en diversaj teatroj, tial ŝi havis rolojn en pluraj lokoj. Kelkfoje ŝi havis rolojn en filmoj kaj pli malofte ŝi estis reĝisoro. Intertempe ŝi akiris diplomon en hu:A Tan Kapuja Buddhista Főiskola. Ŝi ricevis premiojn inter 1989 2012. Ŝi edziniĝis kaj naskis unufoje.

Ŝiaj teatraj roloj (elekto)
---------------------------

* William Shakespeare: Somermeznokta sonĝo - Heléne
* Anton Ĉeĥov: Ĉeriza ĝardeno - Ŝarlotta Ivanovna
* Ferenc Lehár: *Luxemburg grófja* - Juliette
* Molière: Tartufo - S-ino Pellner
* Mark Twain: La Aventuroj de Tom Sawyer - Jim

Ŝiaj filmaj roloj (elekto)
--------------------------

* *Nagyvárosi kanyarok* (1981)
* *Csinszka* (1987)
* *Egy szoknya, egy nadrág* (1992)
* *Káprázatok káoszában* (2003)
* *Vándorszínészek* (2017)
* *Doktor Balaton* (2021) - Koncz Erzsébet

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
*

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑

* Kategorio Asma Ambrus en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 733157
 |
katolika monaĥo
**Asketismo** (el greka ασκητής – fakulo kaj sence laŭ greka άσκημα, άσκησις – ekzerco, vivmaniero de la atletoj) estas ofte religie motivita fastado, abstino, silentado, ĉasteco, nedormado, elsociiĝo, ankaŭ rezigno pri korpa purigado, memskurĝado (vipado), marŝado senŝua (nudpiede), senhejmeco kaj ankaŭ tolerado de humiligaj agadoj. Asketismo rilatas al korpo *kaj* animo. Ĝi estas ĉefe spirita sinteno: Oni eltenas ĉion libervole kaj pro iu celo ekster si.

La pitagora skolo ankaŭ praktikis asketismo kiel parto de la procezo de purigado de la animo. La radikoj de la asketismo de judoj, kristanoj kaj islamanoj kuŝas en la hebrea biblio, eĉ se la vorto mem ne aperas tie. Por la frua kristanismo Johano la Baptisto estis ekzemplodona. Jesuo mem ne praktikis specialan asketismon, kvankam laŭ Mat. 4, 2 li fastis dum 40 tagoj.

Multaj monaĥaj ordenoj, aparte en budhismo, kristanismo kaj islamo (tie aparte la sufismaj ordenoj de derviŝoj), akcentas la praktikon de asketismo.

Multaj atletoj ankaŭ sindetenas de seksumado antaŭ diversaj konkuradoj, por koncentri siajn fizikajn kaj mensajn klopodojn sur la konkurado.

La socia movado *Rektaj punkoj* estas karakterizita de siaj membroj sindetenantaj de alkoholo, drogoj kaj neformala seksumado, kiel vivmaniero.

Malsatstriko estas uzata kiel ilo de protesto aŭ kiel levilo de soci-politika premo kontraŭ diversaj aŭtoritatoj (ĉefe dum koloniismo kaj en malliberejoj).

Vidu ankaŭ
----------

* Monaĥo
* Monaĥismo
* Saduo
* karesmo
* fasto
* derviŝo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Asketismo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Asketismo en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)

* angle "Kvin niveloj de plezuro"
* nederlande "Asketismo kaj celibato"
* germane Asketismo el medicina vidpunkto Arkivigite je 2006-02-13 per la retarkivo Wayback Machine
* germane Asketismo en la germanlingva "leksikono de kristana moralo"


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 47838
* GND: 4003223-1
* LCCN: sh85008537
* BNF: 11960540q
* NDL: 00565881
* NKC: ph138494
* BNE: XX525399
 |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Flavabrusta ĝangalmuŝkaptulo** |
| --- |
|  |
| Flavabrusta ĝangalmuŝkaptuloFlavabrusta ĝangalmuŝkaptulo |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Paseroformaj *Passeriformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Muŝkaptuledoj *Muscicapidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Rhinomyias* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***R. olivaceus'*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Rhinomyias olivaceus****(Hume, 1877) |
|
|
|
| Konserva statuso |
| {{{220px}}}**Konserva statuso: Malplej zorgiga** |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Flavabrusta ĝangalmuŝkaptulo  |

 |
| v • d • r |

La **Flavabrusta ĝangalmuŝkaptulo** (***Rhinomyias olivaceus***) estas specio de birdo de la familio de Muŝkaptuledoj.

Simila al la Brunbrusta ĝangalmuŝkaptulo je tio ke ambaŭ havas, krom la kutimajn brunecajn suprajn partojn kaj la helajn subajn partojn, kiel distingan karakteron la helbrunan aŭ **flavecbrunan bruston** inter la klare bordita blanka gorĝo kaj la laŭgrade pli blankeca kaj blanka suba ventro. La okulo estas tre rimarkinde granda kaj nigra kaj montras mallarĝan helan okulringon. La beko estas iom hokoforma pinte. La pugo kaj vosto montras iom da ruĝecbruna naunco.

Ĝi troviĝas en Brunejo, Ĉinio, Indonezio, Malajzio, Birmo kaj Tajlando. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj arbaroj de malaltaj teroj.

Referencoj
----------

* BirdLife International 2004. Rhinomyias olivaceus[*rompita ligilo*]. 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 27an de julio 2007.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Bildo ĉe ADW Arkivigite je 2004-05-18 per la retarkivo Wayback Machine
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Trionikso** |
| --- |
|  |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Reptilioj *Sauropsida* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Testuduloj *Testudines* |
| Subordo: | Kriptodiroj *Cryptodira* |
|
|
|
|
| Superfamilio: | Trionychoidea |
| Familio: | **Trionychidae** |
|
|
|
|
|
| Genro: | **Trionyx** |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | *T. steindachneri* |
|

 |
| Dunomo |
| ****Trionyx steindachneri****Steindachner |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Trionikso  |

 |
| v • d • r |

La **steindachnera trionikso** (*Palea steindachneri*) el la ordo de testuduloj kaj familio de trioniksedoj troviĝas en Gŭangdong, Gŭangŝji, Junnan kaj Gujĝoŭ de Ĉinio. Ĝi kun longeco de 40-50 cm havas longan rostron kun naztruoj sur ties pinto, malgrandajn okulojn kun rondaj pupiloj kaj po unu grandan verukon ambaŭflanke de sia kolobazo. Ĝia korpo estas kovrita de mola haŭto sen kornecaj platoj. En la antaŭa rando de ĝia dorshaŭto estas vico da dikaj verukoj. Ĝia dorso estas olivverda aŭ brungriza kun nigraj makuloj kaj ventro helflava. Ĝi povas enŝovi siajn kapon kaj longan kolon en la karapacon. Ĝi posedas platajn membrojn, kiuj havas po kvin fingrojn kun tri ungoj. Membrano bone kreskanta interligas la fingrojn. La virbesto havas pli platan korpon kaj pli longan voston, kies fina parto vidiĝas el la karapaco, kaj estas tute male por la ina.
La besto vivas en riveroj, lagoj, basenoj kaj pli grandaj monttorentoj de la suda parto de Ĉinio. Ĝi povas rapide eniĝi en ŝlimon ĉe akvofundo. Tage ĝi ŝatas sin sunumi surakve kaj nokte aktivadas surborde. Ĝi rapide naĝas kaj nutras sin per fiŝoj, salikokoj, kobitidoj, helikoj `kaj lumbrikoj, kaj ankaŭ akvaj herboj. Jen la lokanoj priskribas ĝian vivkutimon tiel: "Ĝi surbordiĝas dum printempa akvoŝveliĝo, kuŝas en la ombro de arbo dum varmega somero, sin kaŝas en ŝtonkaverno dum malvarmeta aŭtuno kaj ehiras en profundan lagon dum frosta vintro." Ĝi demetas ovojn inter majo kaj aŭgusto. Tiam ĝi kutime surteriĝas en nokto kaj fosas kavon ĉ. 10 cm. profundan per la malantaŭaj membroj en ŝirmita kaj sunplena loko sur plaĝo. Ĝi ĉiufoje ellasas kelke aŭ dekojn da ovoj laktblankaj kaj preskaŭ rondaj kun diametro de 2-3 cm. larĝeco de 2 cin. kaj pezeco de 10 gramoj. Post natura kovado de ĉ. du monatoj la idoj eloviĝas kaj rampas en akvon. Vintre de novembro ĝis la venonta marto la besto restas en aroj surfunde sen manĝi kaj moviĝi ĝis la alveno de varmeta printempo.


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Adolf Hitler bebo
La **Frankenberger-tezo** (germane, ***Frankenberger-These***) estas historia reserĉada tezo asertanta, ke Adolf Hitler havis judajn prapatrojn.

Sub alvoko al la judeco de la patro de Hitlero, Alois Hitler – kiu en 1837 kiel eksteredzeca filo de la domservistino Anna Maria Schickelgruber naskiĝis – la Frankenberger-tezo asertas, ke la nekonita patra avo de Hitler estis juda komercisto el Graz nomita Leopold Frankenberger.

Ekesto de la tezo
-----------------

**Patro**: Alois Hitler (1837–1903)
Patrino: Klara Hitler, fraŭlina famili-nomo Pölzl (1860–1907)
La Frankenberger-tezo datumas el eldonitaj vivmemoroj de Hans Frank titolitaj *Im Angesicht des Galgens* (*Vid-al-vide al la pendigilo*).

### Baptoregistro de Alois Hitler

En la baptoregistro de Alois Hitler la spaco por la nomo de la patro estas malplena kaj tial li ricevis la familinomon de sia patrino, tamen ĉi tiu, Anna Maria Schickelgruber, ja ricevis propetan financan apogon de Frankenberger dum la sekvaj 14 jaroj.

TTT-ejoj
--------

* Der Spiegel, 24a de julio 1967: *Zeitgeschichte/Hitler-Abstammung: Dichte Inzucht*
* Holocaŭst-referenco: *Hatte Hitler jüdische Vorfahren? „Wer mag das alles ausdeuten können!"*

Referencoj
----------

1. ↑  Hans Frank: *Im Angesicht des Galgens*, 1955, p. 320.
**Kanjiĵa** (serbe *Кањижа*, hungare *Magyarkanizsa*) estas urbo kaj samtempe municipo en Serbio, en aŭtonomio Vojvodino, en distrikto **Norda** Banato (tamen en regiono Baĉka). La hungaroj ŝatas uzi la formon **Kanizsa** (kaniĵa). Ankoraŭ 12 vilaĝoj apartenas al la municipo.

Kanjiĵa situas en la mapo en la verda munucipo

Bazaj informoj
--------------

* Areo:  km²
* Loĝantaro: 10 200[*kiam?*]
* Poŝtkodo: 24420
* Telefonprefikso: +381 24

Situo
-----

La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ dekstra bordo de Tiso, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Szeged-Senta, la lasta estas proksime. Kontraŭe troviĝas tra la ponto Novi Kneĵevac.

Historio
--------

La komunumo estis loĝata dum la bronzepoko. La hungaroj okupis la Karpatan basenon en 895, kiuj trovis tie terfortikaĵon. La unua mencio devenis latine el 1093 en formo *Cnesa* (knesa). La tataroj, poste la turkoj faris senhoma la vilaĝon en 1241 kaj en la 16-a j.c. La kristana armeo venkis la turkojn en 1686, la regiono iĝis limgarda zono apartenanta al la Habsburga Imperio ĝis 1751, poste krona regiono *Tiso*. En 1773 la komunumo iĝis kampurbo havanta ankaŭ rajton pri pramo kaj apartenis al Bács-Bodrog. La urbeto prosperis el la agrikulturo. Dum la bataloj en 1849 la urbeto forbruliĝis. Post la rekonstruo ankaŭ la industrio trovis lokon (muelejoj, fajencouzino).

Preĝejo de Kanjiĵa
En 1912 kuracbanejo kaj nova urbodomo konstruiĝis, ĉar la urbo havis jam rangon pri konsilantrajto. En 1918 taĉmentoj de SHS (=Serba-Kroata-Slovena Reĝlando) okupis la urbon kaj kun okupitaj regionoj de Pécs, Baja kaj aliaj ili proklamis respublikon. Ekde 1920 ĝi apartenis al SHS, ekde 1929 kiel Jugoslavio. Apud la urbo oni fondis vilaĝojn kun serboj por malgrandigi la hungaran plimulton. Inter 1941-1944 la hungara armeo okupis la urbon. Post 1960 oni minis nafton. Inundo okazis en 1970.

Vidindaĵoj
----------

* ortodoksa preĝejo
* katolika preĝejo omaĝe al Sankta Paŭlo

Famuloj
-------

* Aladár Fenyő, Emil Fenyő kaj József Sziklay, hungaraj aktoroj
* Ferenc Baráth, hungara grafikisto
* József Beszédes 1787-1852 hungara inĝeniero, hidrologo
* Tibor Harsányi, hungara-franca komponisto
* József Nagy (pantomimisto)
* Péter Lékó, hungara ŝakisto
* Ottó Tolnai, hungara poeto

Ĝemelurboj
----------

* Budaörs, Hungario
* Ferencváros, Hungario
* Kiskunhalas, Hungario
* Kráľovský Chlmec, Slovakio
* Röszke, Hungario
* Sepsiszentgyörgy, Rumanio

* Kategorio Kanjiĵa en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Mantinos** [manTInos] estas municipo en la nordokcidento de la provinco Palencio, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la komarko *Páramos-Valles*, en la valo de la rivero Carrión, alfluanto de la rivero Pisuerga.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 25,53 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 140 loĝantojn. Ĝi perdis multajn loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte perdis 120 loĝantojn el la jaro 1900. Ĝi distas 91 km de Palencio, provinca ĉefurbo.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado. La preĝejo de Sankta Andreo estas templo datita en 1777, sed oni scias, ke ĝi estis konstruita profite de la konstrumaterialaj restaĵoj devenaj de la sonorilmuro de templo pli antikva, kiu estis reuzataj por la starigo de la turo.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj kaj vitejoj) kaj brutobredado (ŝafoj). Lastatempe funkciado de servoj plej ekgravis, kune kun piedirado tra naturaj lokoj. De la historia pasinteco restis diversaj vizitindaj vidindaĵoj kiel la preĝejo.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Palencio

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 770669
 |