recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Izabella NAGY** [nadj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Nagy Izabella** estis hungara aktoro, operkantisto (mezosoprano). Ŝia origina familia nomo estis *Zsombor* [ĵombor], la nomo Nagy estas adoptita nomo.

Izabella Nagy  naskiĝis la 17-an de julio 1896 en Győr, ŝi mortis la 31-an de januaro 1960 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Izabella Nagy lernis en Veszprém (urbo), poste aktor- kaj kantoteknikon private en Budapeŝto. Ŝi debutis en 1921 en malgranda teatro en Budapeŝto, poste ŝi aliĝis al trupo de Gaja Teatro, en la sekva jaro al Reĝa Operejo de Budapeŝto kaj Teatro Városi. Ekde 1925 ŝi apartenis al Nacia Teatro (Budapeŝto), tamen foje-foje ŝi estis videbla en la Operejo kaj Teatro Városi. En la malfruaj 1930-aj jaroj ŝi faris koncertojn en Amsterdamo, Berlino, Romo, kie ŝi kantadis kantojn de Béla Bartók, Zoltán Kodály, Schubert, Brahms. Ŝi ofte estis aŭdebla ankaŭ en la Hungara Radio (lastfoje en 1957). Ŝi havis edzon ekde 1924.

Elektitaj teatraj roloj
-----------------------

* Ede Tóth: *A falu rossza* - Finum Rózsi - debuta rolo
* Bizet: Carmen - titolrolo - debuta kantrolo
* Zoltán Kodály: *Háry János* - Örzse
* Franz von Suppé:
	+ *Die schöne Galathee* - Ganymed
	+ *Boccaccio* - Izabella

Ŝia sola filma rolo
-------------------

* *János vitéz* (1938) – drinkejistino

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Kategorio Izabella Nagy en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Johan Joseph ZOFFANY**, membro de RAA (denaske Johannes Josephus Zaufallij, 13a de Marto 1733 – 11a de Novembro 1810) estis germana novklasikisma pentristo, aktiva ĉefe en Anglio. Liaj verkoj estas en multaj elstaraj Britaj kolektoj kiaj en la National Gallery, Lon|dono, la Tate Gallery kaj en la Reĝa Kolekto. Lia nomo estis foje literumita Zoffani aŭ Zauffelij (sur lia tomboŝtono, ĝi estis literumita Zoffanij).

*The Tribuna of the Uffizi*, de Johan Zoffany, 1772-8, Reĝa Kolekto, Windsor.
Zoffany estis fondinta membro de la nova Reĝa Akademio de Artoj en 1768, kaj ĝuis grandan popularecon pro siaj societaj kaj teatraj portretoj; li pentris multajn elstarajn aktorojn kaj aktorinojn, partikulare David Garrick, nome la plej fama tiama aktoro – Garrick kiel Hamleto kaj Garrick kiel la Reĝo Lear – ofte en la koncerna kostumo. Li estis majstro de tio kio estis nomita "teatra konversaciero", sub-ĝenro de la "konversaciero", nome ĝenro kiu stariĝis kun la mezaj klasoj en la 18a jarcento. (La konversaciero – aŭ *conversazione* – estis relative malgranda, kvankam ne necese malmultekosta, neformala grupa portreto, ofte de familia grupo aŭ de grupo da amikoj. Tiu ĝenro disvolviĝis en Nederlando kaj Francio kaj iĝis populara en Britio el ĉirkaŭ 1720.)

Notoj
-----

1. ↑   "The French Revolution as Blasphemy: Johan Zoffany's Paintings ..." books.google.se.  Alirita la 27an de Oktobro 2018.

* Kategorio Johan Zoffany en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 621961
* GND: 119107996
* LCCN: nr92043188
* VIAF: 12574563
* ISNI: 0000 0000 8357 7200
* LIBRIS: 209447
* SUDOC: 032232721
* BNF: 12330345c
* ULAN: 500013090
* MBA: 62e73547-96f0-4e23-8134-9047a1926a36
* NLA: 35796859
* BIBSYS: 97026560
* RKD: 86500
* NKC: ola2003192361
* BNE: XX5437770
 |
*Tiu ĉi artikolo temas pri montetaro en Pollando, kiu en Ĉeĥio nomiĝas Fridlanta montetaro.*
Izerskie Montetaro proksime de Lwówek Śląski
Lwówek Ślaski, aro de rokoj "Szwajcaria Lwówecka".
Izerskie Montetaro proksime de vilaĝo Nagórze, komunumo Lwówek
**Izera montetaro** (pole: *Pogórze Izerskie*, [elparolu *pogúĵe izerskie*], germane *Isergebirgsvorland* [elparolu *Ízagebirksforlant*], ĉeĥe *Frýdlantská pahorkatina*) estas montetaro en Pollando kaj apartenas al Sudetaj montaroj. Ĝi estas norda malplialta antaŭparto de la Izera Montaro kaj pera tereno inter montoĉenoj de Okcidentaj Sudetoj kaj "Silezia–Luzacia Malaltaĵo".   

Ĝi situas sur tereno de 1685 km2, okcidente limigita de la rivero Nysa Łużycka, oriente limigita de la rivero Bóbr, norda limo estas konvencia kaj tio estas stratumo de 200 metroj (super la mara nivelo) proksime de la urbo Bolesławiec. La rivero Kwisa estas akso de ĉi-tiu regiono kaj trafluas la urbojn: Mirsk, Gryfów Śląski, Leśna, Lubań kaj Nowogrodziec.   

Tuta tereno "Izerskie Montetaro" estas strukturata de gnejsoj, granito - gnejsoj, grizorokoj kaj ardezoj. En larĝaj valoj troviĝas miocenaj sedimentoj el sub kiuj jen kaj jen traiĝas bazaltaj vulkanaj konusoj. Mankas pligrandaj arbaraj terenoj. Malkrutaj deklivoj ĝis la pintoj estas destinitaj al agrikulturo. Laŭlonge torentaj valoj situas multekilometrajn ĉenajn vilaĝoj, en kiuj oni povas trovi ekzemploj de popolaj konstruaĵoj.

Sudetoj en Pollando. Parto 332.26 – Izerskie Montetaro, 332.34 – Izera Montaro.

Vidindaĵoj
----------

Pitoreska trafluo de rivero Kwisa kun Leśniańskie Lago kaj Złotnickie Lago, Lwówek Śląski, Lubomierz, kastelo Czocha, kastelo Gryf, kastelo Rajsko, kastelo Świecie, palaco en vilaĝo Biedrzychowice.  

  

* Izera montetaro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Izera montetaro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Kategorio Izera montetaro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Bibliografio kaj fontaĵo
------------------------

* Janusz Czerwiński, Krzysztof R. Mazurski: *Sudety. Sudety zachodnie*. Warszawa 1983  (pole)
* (pole)
**István (Stefano) BAKONYI** (1892-1969) estis la fondinto de la hungara Ido-movado. Komence li estis esperantisto, en 1912 verkis en Esperanto, sed baldaŭ li idistiĝis. Li esperis konvinki la esperantistojn por idistiĝi, sed ili indigniĝis, kaj la komitato de Hungarlanda Esperanto-Societo la 30-an de marto 1913 eksigis lin el la membraro de la societo "pro lia agado kontraŭ la societo". Post lia apelacio la ĝeneralkunsido de la societo aprobis tiun decidon. Post tiu evento Bakonyi apenaŭ povis varbi novajn idistojn el la vicoj de la esperantistoj.

Bakonyi ekpropagandis Idon en universitata medio. Li sukcesis veki la intereson i.a. de Frigyes Schulek (1841-1919), arkitekto, akademiano, en la jaroj 1909-1911 honora prezidanto de La Verda Standardo Hungara Esperanto-Asocio. Apogis lin Pál Dienes (1882-1952), matematikisto. Firmigis lian pozicion tio, ke la rektoro, Gusztáv Rados, estis membro de la Délégation pour l'adoption d'une langue internationale, kvankam ne aktiviĝis en ĝi. Tiel Bakonyi atingis, ke en Teknika Universitato oni, ne permesante organizi Esperanto-kurson, tamen ne rifuzis permesi organizadon de Ido-kurso.

Bakonyi komencis eldonagadon, kaj en la aŭtuno de 1917 lanĉis la kajer-serion Biblioteko dil Internaciona Kulturo, kiun li sukcesis daŭrigi ankaŭ en 1918 kaj 1919. En tiu serio aperis naŭ broŝuroj. La temoj komence estis natursciencaj, filozofiaj, do akcepteblaj por la milittempa cenzuro. Li mem tradukis renomajn aŭtorojn: *Pri la Psikala mekanismo di historiala fenomeni* de Joseph Breuer kaj Sigmund Freud, *Resono ed experimentado* de Felix Le Dantec kaj *Filozofiala e natursciencala pensado*, *Skisuro a la psikologio dil exploro* de Ernst Mach.

En 1918 fortiĝis kontraŭmilitaj movadoj kaj vigliĝis la intelekta vivo. Bakonyi sukcesis "varbi" tri konatajn intelektulojn por esti honora membro de ULII: Ervin Szabó, Oszkár Jászi kaj Mihály Babits. Bakonyi tradukis studon de Szabó *Erudeso e kulturo*, kiu aperis en la Ido-revuo Mondo en Stockholm, kaj poste aparta presaĵo ankaŭ en Hungario. En septembro, Bakonyi tradukis kaj eldonis *Imperialismo e paco* permamanta de Ervin Szabó, kiu mortis la 30-an de oktobro, unu tagon antaŭ la revolucio.

Bakonyi daŭrigis la eldonon de la libroserio **Biblioteko dil internaciona kulturo**. Krom la jam aperintaj verkoj de Ervin Szabó, *Imperialismo e paco permananta* kaj *Erudeso e Kulturo*, oni preparis por eldono ankaŭ la verkojn *Socialismo, Sindikalismo e Socialdemokratismo* kaj *Kombato inter Kapitalo kaj Laboro*. Fakte li jam ne sukcesis eldoni la lastajn du, sed aperis *Praktikala Georgismo* de Julio Pikler, *Voyo al la eterna paco* de Wahle, *La nocioni di la tempo* de Henri Bergson kaj *Nacionalismo ed internaciismo* de Müller kaj Leyer.

Referencoj
----------

1. ↑  *La Progreso* marto 1931
**Johann Andreas CRAMER** (naskiĝis la 27-an de januaro 1723 en Jöhstadt, mortis la 12-an de junio 1788 en Kiel) estis germana teologo.

Vivo
----

Post la frekvento de la Princa lernejo en Grimma li iris Lepsikon en 1742 por studi teologion kaj la Belajn artojn, kie la baldaŭ engaĝiĝis kiel verkisto kunlaborante por pluraj gazetoj. La komenca proksimeco al Johann Christoph Gottsched baldaŭ perdiĝis. En la rondo de la redaktistoj de *Bremer Beiträge* Cramer baldaŭ iĝis unu el la plej diligentaj kaj laboremaj membroj. En 1745 li magistriĝis kaj iĝis parokestro en Cröllwitz apud Merseburg en 1748.

Tie ĉi li dediĉis sin precipe al eklezi- kaj dogmohistoriaj laboroj (traduko de Johano Krisostomo, komento kaj daŭrigo de la mondhistorio de Jacques Bénigne Bossuet). Kiel Supera kortega predikisto en Quedlinburg (1750-54) li famiĝis publike.

Kariero en Danio
----------------

Kiom reprezentema estis lia naturo montriĝis bone en Kopenhago kie li vokitis post perado de Klopstock. Per la tie fondita semajngazeto "Der Nordische Aufseher", kies akrega kritikanto estis Gotthold Ephraim Lessing, li subtenis en la senco de praktika moralo la politikajn ideojn de Andreas Peter von Bernstorff. Post ties malekpotenco ankaŭ Cramer maldungitis.

Li revenis Germanlandon, al Lübeck sed revokitis post la kondamno de Johann Friedrich Struensee. Cramer nun iĝis profesoro kaj vickanceliero de la Universitato de Kiel. Lia tiea agado (1784 kanceliereco/rektoreco) estis plejparte organiza. En 1781 li fondis la unuan Porinstruistan seminarion surloke kaj ege zorgis pri la trejnado de katekistoj.

Graveco teologa kaj verkista
----------------------------

Kiel teologo Cramer klopodis peri inter adeptoj de klerismo kaj tiuj de tradiciaj pozicioj. Racio por li estis lumiga servanto de senlima kredo je revelacio. Li ankaŭ simpatiis kun eŭdemonismo. Bazaj temoj de liaj predikoj estis virteco kaj dikonfido.

Li estis pioniro koncerne la ŝaton de la estetika flanko de la Biblio, aparte de la poezieco de la psalmoj. En la propra verkado gravis la retorikaj elemenoj. Literaturhistorie li troviĝas inter Christian Fürchtegott Gellert (amiko el studengaj tagoj el Lepsiko) kaj Friedrich Gottlieb Klopstock de kiu Cramer lernis stilon trudiĝantan al ekstatiko. Sed ĉe li ĝi havas pli racian koloron.

Liaj edifaj kantoj kaj la prilaboro de la evangelia kantolibro por Ŝlesvigo-Holstinio havis krom transporton de religiaj sentoj ankaŭ popolklerigan aspekton.

Lia filo estis la eldonisto kaj filologo Carl Friedrich Cramer.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Johann Andreas Cramer en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Biografio ĉe NDB
* Informoj pri Johann Andreas Cramer en katalogo de la Germana Nacia Biblioteko (germane)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 520471
* GND: 118973258
* LCCN: no98115647
* VIAF: 811908
* ISNI: 0000 0001 1034 960X
* LIBRIS: 172836
* SUDOC: 261000802
* BNF: 107402509
* MBA: 72fc730a-e6ee-41df-8d26-7df2e069cbb4
* BIBSYS: 2070744
* NKC: mzk2007408513
 |
**Johann** (aŭ **Jean**) **BAUHIN** (12a de Decembro 1541 – 26a de Oktobro 1613) estis svisa botanikisto, naskiĝinta en Bazelo. Li estis filo de la kuracisto Jean Bauhin kaj frato de la kuracisto kaj botanikisto Gaspard Bauhin.

Biografio
---------

Bauhin studis botanikon ĉe la Universitato de Tubingeno kun Leonhart Fuchs (1501–1566). Li poste veturis kun Conrad Gessner, post kio li ekpraktikis medicinon ĉe Bazelo, kie li estis elektita Profesoro de Retoriko en 1566. Kvar jarojn poste li estis invitita iĝi kuracisto de Frederiko la 1-a, Duko de Württemberg ĉe Montbéliard, en Franĉkonteo kie li restis ĝis sia morto. Li dediĉis sin ĉefe al botaniko. Lia granda verko, *Historia plantarum universalis*, kompilaĵo de ĉio kio tiam estis konata pri botaniko, restis nekompletigita je sia morto, sed estis publikigita en Yverdon en 1650–1651.

Bauhin plibonigis kelkajn botanikajn ĝardenojn kaj ankaŭ kolektis plantojn dum siaj veturoj. En 1591, li publikigis liston de plantoj nomitajn laŭ sanktuloj nome *De plantis a divis sanctisve nomen habentibus*.

Johann Bauhin mortis en Montbéliard.

Carl Linnaeus nomis la genron *Bauhinia* (familio *Caesalpiniaceae* de Fabacoj) laŭ la fratoj Johann kaj Gaspard Bauhin.

Verkoj
------

* *De plantis a divis sanctisve nomen habentibus*, apud Conrad. Waldkirch, 1591.
* Bauhin, Johann.  (1598) *Historia novi et admirabilis fontis balneique Bollensis in ducatu Wirtembergico ad acidulas Goepingenses* (latine).

* Bauhin, Johann.  (1650) *Historia plantarvm vniuersalis, nova, et absolvtissima: cvm consensv et dissensv circa eas. 3 vols* **1** (latine).

* + (1651) *Historia plantarum universalis* **2** (latine).

* + (1651) *Historia plantarum universalis* **3** (latine).

* Historia plantarum universalis, 1650*Historia plantarum universalis*, 1650

* Kategorio Johann Bauhin en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 785420
* GND: 100027385
* LCCN: n88600833
* VIAF: 95165630
* ISNI: 0000 0001 1578 6382
* LIBRIS: 342213
* SUDOC: 033805466
* BNF: 124627610
* BIBSYS: 1052528
* NKC: ola2008459724
* BNE: XX825345
 |
Kuprogravuraĵo el *Uranometria*: Oriono.
**Johann Bayer** [johan baje] (naskiĝis en 1572 en Rain (Bavario), mortis la 7-an de marto 1625 en Aŭgsburgo) estis germana juristo kaj astronomo.

Johann Bayer laboris kiel advokato en Augsburg kaj fervore dediĉis sin al la astronomio. Lia plej granda merito estas la publikaĵo *Uranometria, omnium asterismorum continens schemata, nova methoda delineata*, kiu liveris la unuajn uzeblajn stelmapojn. En ĝi Johann Bayer klasifikis la stelojn de ĉiu konata konstelacio laŭ ties heleco uzante grekajn literojn kaj la genitivon de la latina nomo de la konstelacio: ekz. *Alpha Lyrae* por la plej hela stelo de la *Liro* (latine:*Lyra*), *Beta Lyrae* por la dua plej hela, kaj tiel plu. Tia normaro iĝis konata kiel la nomaro de Bayer.

La stela atlaso *Uranometria* parte baziĝis sur la observoj de Tycho Brahe kaj estis la unua atlaso de la kompleta stelsfero. Ĝi enhavis 51 mapojn: po unu por la 48 ptolemeaj konstelacioj, unu kun 12 konstelacioj de la suda duonsfero kaj du superrigardaj mapoj por orientiĝi pri la videblo de konstelacioj je certaj tempo kaj loko.

Luna kratero estas nomita laŭ Bayer.

* Kategorio Johann Bayer en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 6367
* GND: 128657588
* LCCN: n87814610
* VIAF: 8444563
* ISNI: 0000 0001 0652 9907
* LIBRIS: 350435
* SUDOC: 076571742
* BNF: 14061781z
* BIBSYS: 10010903
* NKC: ola2010612137
* ICCU: UBOV425884
 |
**Joachim Otto KAISER** (naskiĝinta la 30-an de decembro 1929 en Erfurto, mortinta samloke en la 28-a de marto 2010) estis germana artisto kaj kulturpolitikisto.

Vivo kaj kreiva agado
---------------------

Kaiser finis metilernadon kiel metalartisto kaj studis poste je la fino de la 1940-aj jaroj ĉe Siegfried Kraft ĉe la *Landa lernejo pri Aplikitaj Artoj* en Erfurto. Li iĝis oraĵisto kaj majstriĝis en 1953. Lia ĉefverko estis la brustkruco por la erfurta helpepiskopo. Ekde 1954 li estis liberprofesiulo en sia ateliero en la Johannis-strato.

La aktiva katoliko estis unu el la malmultaj oraĵistoj de GDR kiu fabrikis sakralajn artaĵojn. Dum 40 jaroj da artista kreado li faris grandan nombron da altkvalitaj tabernakloj, monstrancoj, episkopaj krucoj, kalikoj, starigendaj kaj vandenpendigendaj krucojn - sed ankaŭ sportpokalojn. Li partoprenis ekspoziciojn en Dresdeno, Munkeno, Hanau kaj de sur la burgo Creuzburg. Krome li estis porparolanto de turingiaj artmetiistoj.

Liaj du filoj fariĝis ankaŭ sukcesoj metalistoj, arĝentaĵistoj kaj diplomitaj dizajnistoj; ankaŭ la ateliero patra ankoraŭ funkcias.

Kiel politikisto
----------------

De 1990-2009 li estis urba konsilanto por la CDU, de 1994-2004 honorofica kulturadjunkto. Dum multaj jaroj li feliĉe helpis formi la kulturan evoluon de la turingia ĉefurbo. Li ankaŭ estis membro de la kulturkomisiono de Deutscher Städtetag. Kiel estro de la kontrolkonsilio de la Societo "Imperiestra salonego" li ĉefe respondecis por la restaŭrado de tiu tre historia loko. Same li gvidis la kontrolkonsilion de la Krämerbrücke-fondaĵo. Pro liaj meritoj oni eknomis lin en la 2009-a jaro civitano honora de Erfurto.

Literaturo
----------

* Birgit Kummer:*Absĉied von einem Erfurter Ehrenbürger*. Thüringisĉe Landeszeitung, 30. März 2010
* *Für die Kultur engagiert. In Erfurt bleiben viele Erinnerungen an Joachim Kaiser*, en: *Thüringische Landeszeitung* de la 31-a de marto 2010

Eksteraj ligiloj
----------------

Artikolo pri Kaiser en katolika gazeto *Tag des Herrn*, 35/1996[*rompita ligilo*].
**István Bogárdi Szabó** [iŝtvAn sabO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **(Bogárdi) Szabó István** estis hungara kalvinana pastro, altlerneja instruisto. Pro ofteco de sia nomo li prenis la distingan nomon *Bogárdi*.

István Bogárdi Szabó parolas en 2014
István Szabó naskiĝis la 14-an de decembro 1956 en Sárbogárd.

Biografio
---------

István Bogárdi Szabó maturiĝis en kalvinana gimnazio en Debrecen en 1975, poste li akiris diplomon en Kalvinana Teologia Akademio de Budapeŝto en 1981. Post siaj studoj li estis pastro en Sáregres, en la studjaro 1982 li plustudis en teologia seminario en Ĉikago. Ekde 1983 li estis pastro en Budapeŝto. En tiu periodo li doktoriĝis en la Teologia Akademio en 1994. Li ekinstruis en teologia akademio de Pápa en 1998 jam kiel katedrestro, en la sekvanta jaro kiel profesoro. Ekde 2003 li estas episkopo. Li ricevis premion en 2017. Li havas edzinon, kiu naskis 3 gefilojn.

Vidu, aŭdu ankaŭ
----------------

*

Fontoj
------

* hungarlingva biografio Arkivigite je 2020-08-04 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio István Bogárdi Szabó en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 683331
 |
**Joachim Schubart** (naskiĝis la 5-an de aŭgusto 1928 en Berlino) estas germana astronomo Li estas rigardita kiel plej bona europa fakulo pri ĉiela mekaniko.

Li studis en la Humboldt-Universitato en Berlino kaj en la observatorio de Babelsberg
(nun, Astrofizika Instituto de Postdam). Li ricevis sian diplomon en 1952.
Li laboris en la Observatorio de Sonneberg kaj, ekde 1961 en la
Astronomisches Rechen-Institut de Berlino.

Liaj laboroj temas pri la orbita resonanco 2:3 de la asteroidoj de la Hilda grupo.

Li kalkulis pli precizan mason de Tero kaj de la planedetoj Cereso
kaj 2 Palaso, kaj studis la terrenkontajn asteroidojn
1627 Ivaron, 1221 Amoron kaj 69230 Hermeson. Liaj antaukalkuloj, ekzaktaj
sur temposkaloj de pluraj jarcentoj, permesis retrovi la kometon 55P/Tempel-Tuttle,
fonto de la meteorfluo de la Leonidoj.

Li malkovris du asteroidojn, kaj la asteroido 1911 Schubart ricevis lian nomon.

**Malkovritaj asteroidoj : 2**| 2000 Herschel | 29-a de julio 1960 | Sonneberg |  |
| 4724 Brocken | 18-a de januaro 1961 | Tautenburg | kun Cuno Hoffmeister |

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  News on Hilda Asteroids by Joachim Schubart, Astron.Rechen-Institut, Heidelberg, Germany (angle)

Eksteraj ligiloj
----------------

* germane Slipo de J. Schubart Arkivigite je 2016-03-04 per la retarkivo Wayback Machine
**István Cserepes** [iŝtvAn ĉerepeŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Cserepes István** estis hungara pentristo.

Pentraĵo de István Cserepes: Aĵpentraĵo kun blua vazo
Memortabulo pri István Cserepes
István Cserepes  naskiĝis la 15-an de februaro 1901 en Budapeŝto, li mortis la 15-an de januaro 1945 en Budapeŝto.

Biografio
---------

István Cserepes komence estis ferlaboristo kaj amatora pentristo. Li akiris diplomon en Reĝa Hungara Belarta Altlernejo en 1930. Lia plej grava instruisto estis István Csók. Jam dum la studentaj jaroj li ekspoziciis. En la jaroj 1930 kaj 1931 li pentradis en Parizo helpe de stipendio. Hejmenveninta li ne nur pentradis impresionismajn pejzaĝojn, sed li kreis ankaŭ kelkajn skulptaĵojn. Li estis viktimo de la nazioj (ŝajnas - pro socialismaj ideoj). Li ricevis kelkajn premiojn, en 1937 en mondekspozicio de Parizo li ricevis bronzan medalon.

Elektitaj ekspozicioj
---------------------

* Budapeŝto (1927, 1929, 1932, 1942, 1948, 1960)
* Parizo (1931)
* Baja (1974)

Elektitaj pentraĵoj
-------------------

* Virágcsendélet
* Reggeli szépítkezés
* Fürdőző (1931)
* Lány madárral
* Gyártelep (1930)
* Tihany
* Ülő hátakt
* Óbuda

Memorigiloj
-----------

* memortabulo

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio[*rompita ligilo*]
* hungarlingva biografio Arkivigite je 2018-03-29 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio Arkivigite je 2018-03-29 per la retarkivo Wayback Machine

* Kategorio István Cserepes en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 607345
 |
**Johann Christian KITTEL** (naskiĝinta en la 18-a de februaro 1732 en Erfurto, mortinta samloke en la 18-a de majo 1809) estis germana orgenisto.

Vivo
----

Estante unu el la lastaj lernintoj de Johann Sebastian Bach, li iĝis orgenisto en Bad Langensalza kaj en 1756 en Erfurto kaj prizorgis eldonadon de Bach-aĵoj. Li ege furoris kiel orgenisto, komponisto de pecoj da orgenmuziko kaj instruisto. Unu liaj disĉiploj estis Karl Gottlieb Umbreit kiu siavice instruis ekz. la kantokomponiston Andreas Zöllner.
Admiris lian talenton i.a. Johann Wolfgang Goethe, Johann Gottfried von Herder kaj Christoph Martin Wieland.
En 1800 li faris koncertvojaĝon al Hamburgo, kie li loĝis por eta tempo, kiam li okupiĝis pri studoj ĉirkaŭ por fini sian *Neues Choralbuch für Schleswig-Holstein*.

Liaj plej kontataj disĉiploj estis: Johann Wilhelm Häßler, Karl Gottlieb Umbreit, Christian Heinrich Rinck kaj Michael Gotthard Fischer, kiu iĝis lia posteulo kiel orgenisto en Erfurto.

Verkoj
------

El liaj verkoj indas mencii *Der angehende Organist* (Erfurt 1801, 3 volumoj), *Präludien* kaj *Neues Choralbuch* (Altona 1803).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Johann Christian Kittel en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Informoj pri Johann Christian Kittel en katalogo de la Germana Nacia Biblioteko (germane)
* Pri Kittel ĉe *erfurt-web*.
* Biografio ĉe ADB.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 466532
* GND: 118811266
* LCCN: n82013151
* VIAF: 37182385
* ISNI: 0000 0001 0888 7636
* LIBRIS: 207807
* BNF: 14822305j
* MBA: d920b92f-e7c9-49ed-a74a-9e52748cf622
* BIBSYS: 90760048
* NKC: mzk2010582248
 |
Barono **István DOBÓ** [iŝtvAn], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Dobó István** estis hungara oficiro, fortikaĵestro, heroo. Lia nobela antaŭnomo estis *ruszkai*.

István Dobó
István Dobó
Sarkofago de István Dobó
Skulptaĵo pri István Dobó en Eger
István Dobó  en 1502?, li mortis en 1572 en Hungara reĝlando en Szerednye (nuntempa Seredne en Ukrainio).

Biografio
---------

István Dobó estis konsekvence fidelulo de Ferdinando la 1-a (Sankta Romia Imperio). En 1548 li estis nomumita fortikaĵestro de Eger. Post 2 jaroj li edziĝis, baldaŭ li havis 3 gefilojn. En 1552 li heroe defendis la fortikaĵon kontraŭ la turkoj, tial en la sekva jaro li baroniĝis kaj li ricevis alian titolon. En 1556 li defendis fortikaĵon de Szamosújvár dum 10 monatoj, poste pro promeso de libera forlaso li transdonis la fortikaĵon. Spite tion li estis kaptita, sed en 1557 li eskapis. En 1558 li estis nomumita departementestro, post jaroj li apartenis al la plej riĉaj hungaroj. En 1569 pro dubaj akuzoj li estis kaptita kaj li vivis longe en prizono. Nur en 2008 arkeologoj trovis lian tombon en Ruská.

Memorigiloj
-----------

* monumento, memortabulo kaj gimnazio en Eger
* historia romano de Géza Gárdonyi: Steluloj de Eger

Vidu ankaŭ
----------

* Dobó Katica

Fontoj
------

* 
* 
* 

* Kategorio István Dobó en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 576253
* LCCN: n88104197
* VIAF: 6176149919444606650009 121367357, 6176149919444606650009
* ISNI: 0000 0000 7966 6198
* BNF: 122667085
 |
Malglata kela izopodo
**Izopodoj** (*Isopoda*) estas ordo de krustacoj, el la subklaso de malakostrakoj, ili estas dorsoventre plataj.
Tiu ĉi ordo inkludas oniskojn.

Izopodoj vivas en la maro, en dolĉa akvo aŭ surtere. Ĉiuj havas rigidan, segmentitan eksteran skeleton, du parojn de antenoj, sep parojn de artikitaj membroj sur la torako kaj kvin parojn de branĉaj alpendaĵoj sur la abdomeno, kiuj estas uzitaj en spirado. Inoj kovas siajn idojn en saketo sub sia torako. Ili grandas de 0,3 mm ĝis ĉ. 50 cm.

Izopodoj havas diversajn manĝ-metodojn: kelkaj manĝas mortan aŭ kadukan planton kaj bestan materialon, aliaj manĝas paŝtante aŭ akvo-filtrante, kelkaj estas predantoj, kaj kelkaj estas internaj aŭ eksteraj parazitoj, plejparte de fiŝoj. Akvaj specioj plejparte vivas sur la marfundo aŭ fundo de dolĉakvaj korpoj de akvo, sed kelkaj taksonoj povas naĝi por mallonga distanco. Teraj formoj moviĝas ĉirkaŭe rampante kaj ŝatas malvarmetajn, humidajn lokojn. Kelkaj surteraj specioj povas ruliĝi sin en pilkoformon, kiel defenda mekanismo aŭ por konservi humidon.

* Kategorio Izopodoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Izopodoj en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 803478
* LCCN: sh85068661
* BNF: 12014905t
* NDL: 00573224
* NKC: ph536705
* BNE: XX535565
 |
**István CSÁKY** [ĉAki] hungara diplomato, ministro. Li naskiĝis en Uncsukfalva aŭ Ŝegeŝvaro la 18-an de julio 1894 kaj mortis en Budapeŝto la 27-an de januaro 1941.

Kariero
-------

István Csáky, grafo studis en konsullernejo de Vieno, finis juron en Budapeŝto. Li estis ministro por eksteraj aferoj, inter 10-a de decembro 1938 kaj sia morto, en registaroj de Géza Imrédy, poste en Teleki. Li havis gravan rolon en preparigo de aliĝo al Kontraŭkominterna Paktumo (23-a de januaro 1939), en la Dua Viena Arbitracio (30-a de aŭgusto 1940) en la tripotenca kontrakto (20-a de novembro 1940). Li estis senkondiĉa adepto de la germana kaj itala eksteraj politikoj. Li subskribis la 12-an de decembro 1940 en Belgrado la jugoslavan-hungaran amikan kontrakton.

Fonto
-----

* Magyar életrajzi lexikon]

* Kategorio István Csáky (diplomato) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 460970
* GND: 1054963991
* LCCN: no2002105975
* VIAF: 36594895
* ISNI: 0000 0001 1054 7577
* SUDOC: 092745709
* BNF: 161916556
 |
La **Reĝa Donaco** aŭ **Reĝa Havaĵo** (nederlande *Koninklijke Schenking*, france *Donation royale*) estis proponita per letero fare de la reĝo Leopoldo la 2-a de Belgio la 9an de Aprilo 1900. Aldone oni aldonis kelkajn aliajn propraĵojn al la dekomenca donaco per letero de 15a de Novembro 1900. La Belgia registaro akceptis la donacon per leĝo de 31a de Decembro 1903 (Belgia Monitoro de 1a de Januaro 1904). Kiam la reĝo lasis la regadon de la Konga Libera Ŝtato al la Belgia registaro en la 28a de Novembro 1907, aliaj aldonaj posedaĵoj estis aldonitaj al la Reĝa Donaco (leĝo de 18a de Oktobro 1908, publikigita en la Belgia Monitoro de 18a de Oktobro 1908).

La reĝo donacis siajn posedaĵojn, same kiel siajn bienojn, palacojn kaj konstruaĵojn, al la Belga lando. Leopoldo ne volis ke ili estu dividataj inter liaj tri filinoj, ĉiuj el kiuj estis edziniĝintaj al eksterlanda princo. La donaco estis farita laŭ tri kondiĉoj: nome la posedaĵojn neniam estu vendataj, ili devus pluhavi siajn funkciojn kaj aspektojn, kaj ili restu je la dispono de la sukcedantoj de la trono de Belgio. Ekde 1930, la Reĝa Havaĵo estas aŭtonoma publika institucio kiu funkcias tute sendepende (Reĝa dekreto de 9a de Aprilo 1930 - Belgia monitoro de 29a de Majo 1930).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Reĝa Havaĵo en la retejo de Belga Reĝa Familio
**Gabrielle GIFFORDS** (8-an de junio 1970 en Tucson, Arizono) estas usona politikistino. Ŝi ekde 2007 reprezentas la 8-an elektan distrikton de usona federacia ŝtato Arizono en la Usona Domo de reprezentantoj. Ŝi estas la unua juda reprezentanto de Arizono en Usona Domo de Reprezentantoj.

Gabrielle Giffords (2008)

Biografio
---------

Gabrielle Giffords vizitis ĝis 1988 la *University High School* en Tucson kaj poste ĝis 1993 la *Scribbs College* en Claremont (Kalifornio). Ŝi studis ĝis 1996 en Cornell University en Ithaca, Novjorkio kaj en kadro de *William Fulbright Scholarship* en la meksika urbo Chihuahua. Ŝi faris en la sekvaj jaroj rapidan karieron kiel komerciuistino kaj politikistino.

Giffords laboris ĉe PricewaterhouseCoopers en Novjorko. Ŝi iĝis en 1996 prezidanto de entrepreno *El Campo Tire Warehouses* - fondita fare de ŝia latva-juda avo-, kiu VEndis aŭtopneŭojn. Krom tiu, ŝi prezidis kapitalinvestan firmaon en Tucson.

Politike ŝi estas membro de la Usona Demokrata Partio. Ŝi estis de 2001 ĝis 2003 membro en la Domo de reprezentantoj de Arizono kaj de 2003 ĝis 2005 en la Arizona Senato kiel plej juna virina membro en ties historio.

Oni elektis ŝin en 2006 kaj 2010 en la 8-a elekta distrikto de usona federacia ŝtato Arizono al la Usona Domo de reprezentantoj.

La 8-an de januaro 2011 atakis kaj kapopafis ŝin la 22-jara Jared Lee Loughner. Ŝi grave vundiĝis, sed travivis la atencon.

Personaĵoj
----------

Gabrielle Giffords geedziĝis en 2007 kun astronaŭto Mark E. Kelly. Li laboras por NASA kaj estas Space-Shuttle-komandanto.

* Gabrielle Giffords en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Gabrielle Giffords en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 347900
* GND: 1028894384
* LCCN: nr97035829
* VIAF: 66376601
* ISNI: 0000 0000 4984 6550
* NKC: mzk2013794091
 |
**DUNYOV István** (dunjov) estis hungara honvedvickolonelo kaj itala kolonelo naskita en Vinga la 28-an de julio 1816 kaj mortinta en Pistoia la 29-an de aŭgusto 1889.

Kariero
-------

István Dunyov akiris diplomon de advokato en 1843 en Peŝto. Li estis unu el la gvidantoj de la radikalaj movadoj de Arado. Dum la hungara revolucio de 1848 li estis memvola nacigardisto, provizora militprokuroro en Arado. En 1852 la aŭstria milittribunalo kondamnis lin al morto, sed poste ŝanĝis tiun al dekjara fortikaĵmalliberejo. En 1859 li foriris al Italio kaj en 1860 li aliĝis al liberecbatalistoj de Garibaldi, kaj partoprenis en la liberigo de Suda Italio. Garibaldi nomumis lin kolonelo. Post la interkonsentiĝo de 1867 oni kandidatigis lin deputito en Vinga, sed li refuzis tiun kaj elektis la eternan elmigron. Li ne akceptis la interkonsentiĝon kun Aŭstrio, precipe rilate pro ties malfavoraj sekvoj al la nacioj vivintaj en Hungario. Li pasigis siajn lastajn jarojn en Pistoia. Liaj skriblaboraĵoj aperis en hungaraj kaj italaj gazetoj.

Libro
-----

* *A föld és fokozatos meghódítása* (A földrajz és a kereskedelem története 21 előadásban (La historio de geografio kaj komerco en 21 prelegoj). Fordítva Boccardo Jeromos után. Pest, 1872).

Fonto
-----

* Magyar Életrajzi Lexikon

* Kategorio István Dunyov en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Johann Damascen von KLEIMAYRN**, latinigite: *Iohannes Damascenus Kleienmaiern* (naskiĝinta *Johann Ferdinand Cajetan* la 19-an de oktobro 1735 en Zell am Ziller/Distrikto Schwaz, mortinta la 25-an de majo 1810 aŭ la 25-an de novembro 1810 en Landsberg am Lech) estis germana teologo, profesoro, juristo kaj la lasta abato de la klostro je Wessobrunn.

Vivo
----

Estante filo de salcburgia juĝisto kaj provosto li ekstudis en 1750 filozofion ĉe la Salcburga universitato antaŭ frokuliĝo en 1751 ĉe la benediktanoj de Wessobrunn. Poste li studis teologion en la centra klerigejo de benediktanoj de Bavarujo. Sekvis studorestadoj en Romo ĉe Sankta Paŭlo antaŭ la Muroj kaj en Napolo. Post reveno patrujen li ordiniĝis sacerdoto en 1758. Ekigis li poste Salcburge studojn pri kanona juro kaj civila juro.

En 1762 li iĝis profesoro pri kanona juro en la centra studejo de la bavaraj benediktanoj, en 1767 pri ekzegezo kaj la helena lingvo. En 1770 li fariĝis paroĥestro en Iffeldorf, en 1772 prioro de la misiejo en Schwarzach im Pongau. Doktoriĝo pri juro sukcesis en novembro 1773 Salcburge. Tujo poste li nomumiĝis orda profesoro pri kanona juro ĉe la Salcburga universitato ricevante la titolon *spirita konsilisto*. Ĝis 1788 li trifoje dekanis ĉe la juristoj. En januaro 1788 oni elektis lin rektoro: tiam oni nomumis lin ankaŭ supera princlanda sekreta konsilisto. En 1792 li rezignis pri ĉiuj salcburgaj oficoj reironte al Wessobrunn. Tie li elektiĝis abato en 1792: tiufunkcie li devis travivi la sekularigon kaj neniigon de la fiera abatejo. La lastajn vivojarojn li trapasis en Landsberg am Lech.

Verkoj (elekto)
---------------

* *Vetus et nova disciplina de proprio ordinandorum episcopo*. Tegernsee 1763.
* *Iohannes Damascenus Kleienmaiern ... praelectionum suarum ex universo iure canonico rationem reddit Benedictoburae*, Tegernsee 1767.
* *Exercitatio Academica De Conciliis Apostolorum*, Salzburg 1778.
* *Meine Gedanken von den Gränzen der gesetzgebenden Gewalt und Gerichtsbarkeit der Kirche*, Frankfurt und Leipzig 1782.

Literaturo
----------

* Judas Thaddäus Zauner: *Judas Thaddäus Zauner's biographische Nachrichten von den Salzburgischen Rechtslehrern von der Stiftung der Universität an bis auf gegenwärtige Zeiten*, Waisenhausbuchhandlung, Salzburg 1789, p. 141–144.
* biografio che BLKÖ
* Art. „Kleinmayrn, (Ferdinand) Damascen v." de Johann Friedrich von Schulte, ĉe: *Allgemeine Deutsche Biographie*, Band 16 (1882), p. 105 (tie ĉi interrete)

Referencoj
----------

1. ↑   listo de la jurfakultataj dekanoj. Arkivita el la originalo je 2016-09-16. Alirita 2023-03-27.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Johann Damascen von Kleinmayrn (germane, angle). DDB.
* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Johannes Damascen von Kleimayrn en la germana Vikipedio.*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 816390
* GND: 101080484
* VIAF: 12664053
 |
**Johann Jakob Kaup** (10a de aprilo 1803 - 4a de julio 1873) estis germana naturalisto. Li estis sekvanto de natura filozofio, kaj kredis je denaska matematika ordo en naturo kaj li klopodis biologian klasadon baze sur kvinbaza sistemo.

Pentagramo de Kaup reprezentanta la strukturon de la korveda familio

Biografio
---------

Li naskiĝis ĉe Darmstadt. Post studado ĉe Göttingen kaj Heidelberg li pasigis du jarojn ĉe Leiden, kie lia atento speciale direktis sin al amfibioj kaj fiŝoj. Li poste revenis en Darmstadt kiel helpanto de granda duka muzeo, el kiu li en 1840 iĝis inspektisto. En 1829 li publikigis *Skizze zur Entwickelungsgeschichte der europäischen Thierwelt*, per kiu li konsideris la animalan mondon kiel evoluanta de malaltaj al pli altaj formoj, de la amfibioj tra la birdoj al la predantoj; sed poste li malagnoskis tiun verkon kiel junula ago, kaj post la publikigo de la verko de Darwin nome *Origin of Species* li deklariĝis kontraŭ tiuj doktrinoj.

* Johann Jakob Kaup en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Johann Jakob Kaup en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 449829
* GND: 118721321
* LCCN: n87834430
* VIAF: 47556903
* ISNI: 0000 0000 8380 1786
* SUDOC: 152290494
* BIBSYS: 3028677
 |
La rivero **Atbara** aŭ *Atbarah* (en araba, نهر عطبرة, Nahr' Atbarah‎) estas longa rivero de nordorienta Afriko, alfluanto de la dekstra bordo de la rivero Nilo, nome la lasta de la grandaj konstantaj alfluantoj antaŭ la Nila delto. Ĝi ekfluas en nordokcidente de Etiopio, proksimume 50 km norde de la lago Tana kaj 30 km okcidente de Gondar kaj trafluas ĉirkaŭ 805 km ĝis enflui en Nilon ĉe la samnoma urbo Atbara, en regiono nord-centra de Sudano.

Ĝia ĉefa alfluanto, nome la rivero Tekeze (en amhara: "Terura"), estas eble la vera supra fluaĵo de la rivero Atbara konsiderante, ke ĝi havas la plej longan fluejon antaŭ la kunfluo de ambaŭ riveroj nordoriente de Sudano. Aliaj gravaj alfluantoj estas la riveroj Ŝinfa, okcidente de la lago Tana, kaj Angereb, kiu ekfluas norde de la urbo Gondar.

La plej parto de la jaro la rivero Atbara estas apenaŭ rojeto. Tamen, dum la pluvsezono (ĝenerale inter Junio kaj Oktobro) ties nivelo supreniras pli ol 5 m de la normala nivelo, kio igas ĝin grava bariero inter la distriktoj Norda kaj Centra de la regiono etiopia Amhara.

Hidrologio
----------

Averaĝa monata flukvanto (1912–1982) de Atbarah mezurita proksimume 25 km supren de ties enfluejo, en m3/s:

Notoj
-----

1. ↑   Nile - Kilo 3. University of New Hampshire (2000-02-26).

* Kategorio Atbara (rivero) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 746831
* VIAF: 8144648169326049250
* BNF: 155147700
 |
**Eta domo de la Dia Providenco**, ankaŭ konata kiel **Cottolengo** (prononcu [Kotolengo]), estas karitata institucio aganta en Torino (Italio), kie estas loĝataj kaj flegataj plurmiloj da fizikaj kaj mensaj handikapuloj, mizeruloj, eksterlandanoj, toksiĝemuloj, senhejmuloj ankoraŭ ne sufiĉe protektataj de la publika asistado.

Ekde ĝia naskiĝo (1832), iniciate de sacerdoto Jozefo Benedikto Cottolengo nun kanonizita sanktulo (1786-1842), ĝi estis helpata kaj bonfarita de la kristana popolo, kaj ne nur, kaj filie aŭ imite rekreiĝis diversloke kaj diverslande kaj diverskontinente. Ĉe ĝia origina staras komuna sperto: pastro Cottolengo estis elvokata asisti mortantan virinon: tiu ĉi, graveda kaj trafita de kancero, kuŝadis refuzita de du malsanulejoj pro evidenta malkuracebla malsano. La pastro havis tuj impulson krei lokon por ĉiuj malakceptitoj de la publikaj strukturoj kaj de antaŭjuĝoj.

Dum sia kreskiĝo kaj multeflanka karitata entrepreno en diversaj kampoj, ĝi disvolviĝis kaj adaptiĝis al novaj sociaj kaj edukaj orientiĝoj kiujn ofte helpis al ekzemplodona aplikado. Kaj nun, ĉie, la principo moviganta estas: "kiel plej eble, la asistado okazu hejme inter familianoj provante integrigi en la socio; eksterhejme nur kiam alia solvo ne eblas".

Ĝia intensa, kaj kapilara, per kunlaborantoj kaj estimantoj, agado sente kaj koncepte tuŝis la publikajn instancojn kaj registarojn por ke la asistado al ĉiuspecaj handikapuloj estu unuaranga tasko de la ŝtato.

La moto ĉion konformiganta estas: *Caritas Christi urget nos* (2Kor 5,14) = *Ĉar la amo de Kristo nin devigas!*

Nun Cottolengo estas engaĝita liberigi el novaj sociaj kaj individuaj homaj malfeliĉaĵoj.
Nun (2009) en la mondo la kotolengaj strukturoj estas 35 (ekzemple, en Florido, Kenjo, Tanzanio, Indiaj Keralao, Kantatako kaj Tamil Nadu); en Torino, Borgo (Kvartalo) Dora, en avangardaj flegejoj, estas asistataj 1700 malbonŝanculoj per 1200 volontuloj.

* Kategorio Eta domo de la Dia Providenco en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**FRIEDRICH István** (n. 1-an de julio 1883 en Malacka, Hungario [nun Malacky, Slovakio] – m. 25-an de novembro 1951 en Vác, Hungario) estis hungara fabrikposedanto, politikisto kaj en 1919 ĉefministro por mallonga tempo (aŭgusto ĝis novembro).

Li studis en la Teknika kaj Ekonomia Universitato de Budapeŝto, poste aŭskultis juron en Budapeŝto kaj Berlino. Li malfermis en 1908 en Budapeŝto maŝinriparan metiejon, poste li fondis en Mátyásföld fer- kaj maŝinfabrikon.

Li politike ekagadis en la Sendependeca Partio, post venko de la burĝa revolucio, li estis politika ŝtatsekretario de la Militafera ministerio. Oni ligas al lia nomo la puĉsimilan abdikigon de la sindikata Peidl-registaro post la Hungara Sovetrespubliko. LA legitimadon de tio donis ĉeesto de ĉefprinco Jozefo, kiu kiel reĝa komissiito – en foresto de Karlo la 4-a – nomumis Friedrich ĉefministro. La politikisto senvalidigis pluajn dekretojn, leĝojn de la proletdiktaturo, sed li ne kapablis je interpolitika plifirmiĝo. La rumana okupado, la ententa kontrolado de Hungario, la memvola agado de oficiraj puntaĉmentoj obstaklis la organizadon de la unueca administrado.

Li provizore direktis ankaŭ la eksterkomercan ministerion ĝis 15-17-a de aŭgusto kaj estis ankaŭ internafera ministro de la 27-a de aŭgusto ĝis 11-a de septembro. En la registaro de Károly Huszár, li ricevis postenon de militafera ministro (24-an de novembro 1919–15-an de marto 1920). Li estis ekde 1920 dum du jardekoj opoziciulo en la parlamento.

Oni komencis juĝproceson kontraŭ li en somero de 1921 pro onidira partopreno en murdo de István Tisza (31-an de oktobro 1918). Li havis rolon en revenaj provoj de Karlo la 4-a sur la hungaran tronon (1921). Li organizis en 1922–23 la kontraŭregistaran kunagadon de la ekstremdekstraj fortoj. Li provis interkonsenti en 1925 kun rasdefenda grupo de Gyula Gömbös, poste kun la socialdemokratoj, kontraŭ grafo István Bethlen. Li fondis partion Kristana Opozicio, kiu akiris en la parlamentaj elektoj de 1931 kaj 1935 nun 1-1 mandaton, krom lia mandato. Li ne kandidatis en la parlamentaj elektoj de 1939, retiriĝis el la politiko. Oni kondamnis lin en la József Mindszenty-proceso (1949). Li estis framasono.

* Kategorio István Friedrich en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 196895
* GND: 123579759
* VIAF: 165361089
* ISNI: 0000 0001 1326 5559
 |
**István Gyárfás** [iŝtvAn djArfAŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Gyárfás István** estis hungara juristo, historiisto, membro korespondanta de Hungara Scienca Akademio (1878).

István Gyárfás  naskiĝis la 17-an de julio 1822 en Dömsöd. Li mortis la 16-an de julio 1883 en Kiskunhalas.

Biografio
---------

István Gyárfás frekventis gimnazion en Kiskunhalas, poste universitatojn en Debrecen kaj Pest (urbo). Li nelonge estis advokato, kiun li interrompis pro la revolucio, kion li fervore apogis. Post la fiasko de la liberecbatalo li rifuĝis, en 1950 li ricevis amnestion. Baldaŭe li akiris diversajn ŝtatajn postenojn, dume li okupiĝis ekzemple pri historioj de jasoj kaj kumanoj. Liaj artikoloj aperis ekzemple en Vasárnapi Újság.

Verkaro (elekto)
----------------

* *A jászkunok története* (1870-1885)
* *A Petrarka-codex kún nyelven* (1882)
* *A fekete sereg* (1877)

Memorigiloj
-----------

* skulptaĵo, memortabulo kaj strato en Kiskunhalas

Fontoj
------

* hungarlingva biografio

* Kategorio István Gyárfás en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Johann Gustav Wilhelm Moritz HECKSCHER** (naskiĝinta la 26-an de decembro 1797 en Hamburgo, mortinta la 7-an de aprilo 1865 en Vieno) estis germana juristo kaj politikisto.

Vivo
----

Post lernejfrekvento i.a. ĉe Salzmann-lernejo (Schnepfenthal) li soldatis libervole en 1815 kontraŭ Napoleono Bonaparte. Inter 1816 kaj 1820 li studis jursciencojn, poste li pasigis kelkajn jarojn vojaĝante tra Svislando, Italujo, Franclando, Britio kaj Ruslando kaj iĝis finfine advokato en Hamburgo.

De la hamburganoj li senditis en 1848 kiel parlamentano al Frankfurto ĉe Majno kie li brilis per bridemo, klareco kaj logiko akrega dumparolade. Li tra batalis kontraŭ la porĉiamec-deklaron de la provizora parlamento kaj membris de la delegacio portonta Vienon al la ĉefduko Johano de Aŭstrio la mesaĝon esti elektita regnanto dumtempa. En la unua regna ministerio (12.7.1848) Heckscher iĝis ministro pri justico. Li akompanis Johanon al Frankfurto kaj transprenis, post kompletiĝo de la ministerioj, la gvidon pri la eksteraj aferoj.

Dum la intertraktoj pri armistico en Malmö li ege kritikitis, tiel ke li apenaŭ estu mortigita de la popolaĉo en Höchst. Pro tio li demisiis ironte en oktobro kiel sendito al Torino kaj Napolo. Frankfurton li revenis en la momento kiam la decidaj prikonstituciaj demandoj alproksimiĝis al solviĝo. Koncerne la t.n. demandon pri Germanujo li ege favoris kunfandiĝon de Germanlingvio, sekve li kontraŭis kaj la programon de la registarkabineto de Heinrich von Gagern kaj la ideon de prusia hereda imperi-sistemo. Tamen, post akcepto de hereda digneco imperiestra en la 27.3. Heckscher revenis la finon de aprilo al Hamburgo por denove labori advokate. En 1853 li nomumitis legato hamburgo en Vieno meritonte multe pro sia naskiĝurbo kiu troviĝis tiam en ekomiaj malfacilaĵoj kaj ricevis krediton disde Vieno.

Fonto
-----

*Meyers Großes Konversations-Lexikon*, vol 9. Leipzig 1907, p. 35-36 kio relegeblas tie chi interrete.

* Kategorio Johann Gustav Heckscher en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 624599
* GND: 116562919
* VIAF: 42592209
 |
**Johann Heinrich GELZER** (naskiĝinta la 17-an de januaro 1813 en Schaffhausen, mortinta la 16-an de aŭgusto 1889 en Eptingen-Mitwald) estis svisa historiisto kaj teologo.

Vivo
----

Gelzer studis ekde 1833 teologion kaj historion kaj habilitiĝis en la jaro 1839-a en Bazelo; profesoro orda pri historio li iĝis en 1843 en Berlino. En marto 1848 li proprainstige skribis al la prusia ministeriaro admonante pli engaĝiĝi en la tutgermana movado kaj rapide kun aŭ sen la aprobo de Aŭstrio realigi la germanan unuiĝon. En printempo 1850 li malsaniĝis kaj devis retiriĝi el la posteno berlina. Li poste vivis en Italujo, ekde somero 1852 en Bazelo kaj ekigis la eldonon de la gazeto »Protestantischen Monatsblätter für innere Zeitgeschichte«, kie oni recenzis kaj pridiskutis religiajn, ekleziajn, politikajn kaj pedagogiajn aferojn; ĝi ekzistis ĝis 1870.

Ekster tio Gelzer estis intima konsilisto de la grandduko de Badenio kaj partoprenis ĉe la okazitaĵoj ekde 1859 trankvile sed tre efike kun la plej supera intereso de politika unuiĝo de germanaj landoj. Li ekz. kolektis kaj kunordigis la porajn voĉojn en Prusio kaj Badenio por tiu granda projekto.

Verkoj
------

De liaj skribitaĵoj menciindas precipe jenaj: »Die drei letzten Jahrhunderte der Schweizergeschichte« (Aarau 1838–39); »Die zwei ersten Jahrhunderte der Schweizergeschichte« (Basel 1840); »Die deutsche poetische Literatur seit Klopstock und Lessing nach ihren ethischen und religiösen Gesichtspunkten« (Leipzig 1841; 2a prilaboro sub la titolo »Die neuere deutsche Nationalliteratur etc.«, 1847–49); »Die Bedeutung der kirchlichen Wirren in der Schweiz seit 1839« (Zuriko 1847); »Protestantische Briefe aus Südfrankreich und Italien« (Zuriko 1852; 2a eldono en 1868 sub la titolo »Der katholische Süden und Pius IX. nach der Revolution von 1848«); »Die Religion im Leben, oder die christliche Ethik« (Zuriko 1839); »Doktor Martin Luther, der deutsche Reformator« (Hamburgo 1847–50, kun 48 gravuraĵoj laŭ Gustav König).

Fonto
-----

*Meyers Großes Konversations-Lexikon*, Band 7. Leipzig 1907, p. 527 (surrete)

* Kategorio Johann Heinrich Gelzer en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)