recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Goeto-migradopado** (germane *Goethewanderweg*) estas 28 km longa migradopado en la Turingia Baseno en Germanujo kiu kondukas disde Vajmaro tra Neckeroda al Kastelo Kochberg en Großkochberg. Temas pri vojo kiun Johann Wolfgang von Goethe piede paŝis tre ofte inter 1775 kaj 1783. Ĝi klare markatas per blanka G-litero sur fondo verda kaj diveraj informtabuloj kaj konfirmstampilstacioj. Ĉe la vajmara turisma agentejo ĉe Bazarplaco akireblas kajero prie-ĉi. Iel temas pri oferto de literaturturismo.

Itinero
-------

Markilo pada
Vajmaro, Wieland-placo – Vollersroda – Buchfart – Saalborn – Blankenhain-Schwarza – Hochdorf – Neckeroda – Ludovikina turo – Großkochberg

* Plej malalta punkto: 230 m (Vajmaro)
* Plej alta: 515 m (Ludovikina turo)

De Vajmaro oni atingas Großkochberg post marŝado de inter 6 kaj 8 horoj farota plejofte sur arbaraj padoj. Ne multas la piedirantoj tieaj kaj ankaŭ montosport-bicikle la tuto bone fareblas. Komenciĝas la migrado post la vajmara Goeto-domo ĉe Wieland-placo. Kondukas la vojo tra la nunaj stratoj Amalienstraße, Rudolf-Breitscheid-Straße kaj Rainer-Maria-Rilke-Straße ĝis Gehädrich ĉe la urborandon vajmaran. Jam post kelkaj kilometroj oni atingas Kastelon Belvedere. Poste iratas tra Vollersroda ĝis la arbargastejo *Balsamine*, de kiei oni povas spekti la Ilm-valon kaj la restantan itineron tra Buchfart.

Mallonge antaŭ Buchfart oni preteriras kalkgrejsajn rokojn, en kiuj artefaritaj antroj enhakitis rifuĝejen. Malsobenirante en la direkto de Buchfart oni trafas la fagon *Tafelbuche* (456 m) kaj marŝos kelkan tempon sur altebenajho. Post unu horo sobenirendas al la vilaĝo Saalborn. Poste la pado transigas onin ĉe la novaj golfejoj de la Krakau-bieno en la faŭkojn de Dammbachsgrund kej je *Rasenbänken* en la arbaro sude de Bad Berka kaj plusen en la direkto de Schwarza. Malantaŭ Hochdorf kaj Neckeroda disponiĝas kampaj padoj antaŭ nova arbara zono ĝis Großkochberg. Disde Ludovikina turo oni nepre ĝuu belvidon je Saale-valo kaj ĝis la Turingia Ardeza Montaro.

Jen kelkaj apartaj vidindaĵoj survoje: vilaĝa kirko de Vollersroda; mezepoka rokoburgo ĉe la norda deklivo de Ilm-valo; malaperta historia ponto el ligno kaj kirko kun belega triptiko en Buchfart; almendeja kaj farbista vilaĝo Neckeroda; iama akvokastelo, kastela muzeo, teatro goeta kaj koncertejo en Großkochberg; Luizo-turo norde de Großkochberg.

Samnoma migradopado, situante ankaŭ en Turingio, estas inter Ilmenau kaj Stützerbach.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Goeto-migradopado (Vajmaro-Großkochberg) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Informoj pri vojo kaj okazigoj sur la retpaĝaro de Distrikto Weimarer Land Arkivigite je 2014-12-26 per la retarkivo Wayback Machine
* Fotoj kaj priskribo voja fare de Georg Knöchel
* Pado goeta ĉe GPS-Tour.info
**Antonio MEUCCI** ([Esperantigite: **Antonio Meŭtĉi**] n. 13-an de aprilo 1808 en San Frediano apud Florenco; m. 18-an de oktobro 1889 en Novjorko) estis usona inventisto de itala deveno.

Li vizitis la akademion de la belaj artoj kaj studis poste kemion kaj mekanikon. En 1835 li forlasis Italion kaj iris al Kubo, kaj en 1850 li setlis en Novjorko.

En 1854 Meucci evoluigis la unuan telefonan konekton, ĉar lia malsana edzino ne povis forlasi la ĉambron.

En 1876 Alexander Graham Bell patentigis sian telefonon. Li estis antaŭe laborinta en la laborejoj de Meucci, kiel Meucci laboris pri sia telefono. Malgraŭ multjara procesado Meucci ne sukcesis ricevi financan kompenson. Li mortis malriĉa.

La kongreso (parlamento) de Usono en 2001 deklaris en rezolucio ke Meucci estis la inventinto de telefono kaj Bell trompisto : « *Expressing the sense of the House of Representatives to honor the life and achievements of 19th Century Italian-American inventor Antonio Meucci, and his work in the invention of the telephone.* » (traduko : ... por honori la vivon ... de ital-usona inventisto de la 19a jarcento Antonio Meucci, kaj lian laboron por la invento de la telefono) ; konkludo de la rezolucio 269 Arkivigite je 2015-12-29 per la retarkivo Wayback Machine de la 17a de oktobro 2001 de la Domo de Reprezentantoj de Usono (107th CONGRESS, 1st Session, H. RES. 269, October 17, 2001).

* Antonio Meucci en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Antonio Meucci en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 221510
* GND: 119043459
* LCCN: n93080578
* VIAF: 50026966
* ISNI: 0000 0000 5538 7637
* SUDOC: 03109368X
* BNF: 12237702q
* NKC: stk2007383452
 |
**László SZŰCS** [syĉ] estas rumanuja hungara poeto, ĵurnalisto, tradukisto. Li naskiĝis la 4-an de majo 1965 en Oradea.

Kariero
-------

László Szűcs estis en la okdekaj jaroj kunlaboranto de Scenejo Kortárs, en 1986 ties literatura sekretario, inter 1986–88 gvidantarano de Ady Endre Irodalmi Kör. En 1988 li translokiĝis en Hungarujon kaj li fariĝis kunlaboranto de ĵurnalo Dátum de Budapeŝto. En 1990 li revenis en Oradean, li akiris diplomon de ĵurnalisto, estis kunlaboranto, de 1998 ĉefredaktoro de Bihari Napló, de 1991 redaktoro de Jelenlét, respondecredaktoro de porjunulara gazeto Sziget; inter 1994–96 redaktoro de Kelet-Nyugat.

Volumoj
-------

* Bolondok a parton (poemoj, Nv. 1988); Pótperencia (poemoj, Bp. 1995); Hátam mögött Észak (poemoj, Nv. 1996); Péntek esti szabadságunk (interjvolumo pri Ady Endre-körről, kune kun István Gittai kaj László Salló, uo. 1997); Százéves a Napló (kunulaŭtoro, uo. 1998); Időkút (romaneto, uo. 2000); Jézus kopogott, neki adtam. Egy ferencrendi nővér élete (uo. 2002).

Fonto
-----

* Romániai magyar irodalmi lexikon Arkivigite je 2016-04-17 per la retarkivo Wayback Machine
**Richard Nelson WILLIAMSON** (Londono, 8a de marto 1940) estas angla reakcia konservativa katolika episkopo kiu apartenis al la Sacerdota Fratio de Sankta Pio la 10-a (SFSP) ĝis la jaro 2012, kiam li estis elpelita de tiu. Li estis episkopigita fare de Marcel Lefebvre. Li estis ekskomuniigita en 1988 post sia episkopigo. Benedikto la 16-a suspendis la ekskomuniigon la 21an de januaro 2009, sed li restas elpostenigita kiel pastro kaj kiel episkopo. Liaj deklaroj al sveda televido, en kiuj li negas la uzadon de gaskameroj fare de la nazioj por la juda genocido, levis skandalon pro kio li estis elpostenigita komence de februaro 2009 kiel direktoro de la seminario en La Reja, Provinco Bonaero, Argentino, kaj poste estis akuzita pro "apologio de la delikto", kaj oni petis al la tutlanda argentina registaro, ke li estus deklarita "persona non grata", kio derivis en lia elpelo de la lando.

Notoj
-----

1. ↑  [Monseñor Williamson expulsado de la FSSPX ]. Konsultita la 11an de septembro 2017.
2. ↑  Apostola Letero 'Ecclesia Dei'
3. ↑  Decreto de levantamiento de la excomunión latae sententiae a los cuatro obispos de la fraternidad sacerdotal San Pío X.

* Kategorio Richard Williamson en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 700978
* GND: 1147239827
* LCCN: nb2010004452
* VIAF: 107368404
* ISNI: 0000 0000 7723 2687
* SUDOC: 190010533
* NLA: 51934162
* BNE: XX5576547
 |
**Henry Wetherbee Henshaw** (naskiĝinta la 3-an de marto 1850 en Kembriĝo, Masaĉuseco, mortis al 1-an de aŭgusto 1930 en Vaŝingtono) estis usona ornitologo.

Henshaw studis ĉe Cambridge High School kie li renkontis kun William Brewster. En 1869 li devis forlasi lernejon pro malsano, kaj iris al kolekta veturado al Luiziano. Tio markis la ekkarieron kiel trakampa naturalisto.

En 1870 Henshaw veturis al Florido. En 1872 li iris al Utaho kiel naturhistoria kolektisto de la Ekspedicio Wheeler, kaj plue ĝis li eniris en la United States Geological Survey en 1879.

Henshaw estis unu el la fondintoj de la Nuttall Ornithological Club.

Referencoj
----------

* Nekrologo fare de Edward William Nelson[*rompita ligilo*].

  

* Kategorio Henry Wetherbee Henshaw en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 433229
* GND: 11751747X
* LCCN: no95000596
* VIAF: 41419424
* ISNI: 0000 0001 0557 6832
* SUDOC: 077161300
* ULAN: 500090324
* NLA: 35689864
 |
La piktogramo de la RSS-fluo
**RSS** estas teĥniko, kiu ebligas al la uzanto aboni la enhavon de iu retpaĝaro. La nomo naskiĝis en la angla lingvo kiel mallongigo de *Really Simple Syndication* ("vere simpla abonrilato"). En Esperanto, la mallongigo klarigeblas kiel **Retej-Stata Sciigo**.

Funkciado
---------

La novaj enhaveroj povas esti aŭtomate elŝutitaj al la komputilo aŭ aliaj iloj de la aboninto tuj post la publikigo. Tiel la aboninto ĉiam ricevas la plej novajn informojn kaj ne devas regule viziti la interesajn retpaĝojn por kontroli. RSS-aj funkcioj estas pli kaj pli enkonstruataj en programoj, kiel ekzemple retpoŝtprogramoj aŭ retumiloj (ia. Firefox, Safari).

La abono tamen ne povas nur konsisti el nura teksto. La uzado en podkasto montras, ke oni ankaŭ povas tiel aboni aŭdvidaĵojn. La disponigo en formato RSS estas nomita RSS-fluo aŭ abonfluo. La RSS-teĥniko plejparte venkis pro blogoj, ĉar jam tre frue ekzistis RSS-fluoj por la blogafiŝoj.

Ĉar RSS estas norma formato, oni povas ankaŭ maŝine prilabori ĝin kaj enmeti ĝin en aliajn retpaĝojn. Ekzemplo por tio estas www.startu.net.

Laŭ teĥnika vidpunkto RSS estas familio de XML-bazitaj dosierformatoj. Ekzistas kelkaj versioj de RSS: 0.9x, 1.0 kaj 2.x, la lasta reprezentas provon stabiligi la normon.

Vikipedio ebligas per RSS sekvi la lastajn ŝanĝojn de artikoloj: vidu ligilon en la paĝo Lastaj ŝanĝoj.

Kiel uzi RSS?
-------------

Oni kutime uzas RSS-fluon per iu programo kiu montras la informojn en la fluo per belaj grafikaĵoj k.s. Tiaj programoj haveblas senkoste en la reto, vidu ligilojn.

Vidu ankaŭ
----------

* Reta abonrilato
* Netvibes

Eksteraj ligiloj
----------------

* RSS en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio RSS en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Kio estas RSS kaj kiel ĝi estas utila? Arkivigite je 2020-07-04 per la retarkivo Wayback Machine - instrua video en esperanto de Benio Levis

### RSS-legiloj

* Liferea - Linux Feed Reader (angla)
* Plazoo (angla)
* YourFeeds (angla)

### Esperantlingvaj RSS-fluoj

* Podkasktaro, Esperanto rss-nutraĵa kompilo Arkivigite je 2021-06-24 per la retarkivo Wayback Machine
* Novaĵoj de Libera Folio tra RSS[*rompita ligilo*]
* Lastaj ŝanĝoj de ĉi Vikipedio
* RSS dosiero por Radioarkivo.org
* RSS-fluo de Itala Esperantista Junularo

### Reguloj de RSS

* RSS 2.0 (angle)
**Renáta Csay** [ĉai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Csay Renáta** estis hungara kajakisto, mondĉampiono en maratona distanco. (Memoru: tiu branĉo ne partoprenas en Olimpikoj!)

Renáta Csay naskiĝis la 21-an de marto 1977 en Győr.

Biografio
---------

Renáta Csay komencis kajakadi en sia naskiĝurbo. Ŝi estis hungara ĉampiono 35-foje inter 1998-2019 individue aŭ teame. Depost junularaj sukcesoj inter la plenkreskuloj ŝi estis en mondĉampionumoj la unua 20-foje inter 1999-2019 individue aŭ duope. Ŝi estis ankaŭ eŭropa ĉampiono 17-foje inter 1999-2021 same individue aŭ duope en maratonaj distancoj, krome dufoja
eŭropa ĉampio en 2012 kaj 2013 individue en distanco 5000 m. Intertempe ŝi edziniĝis kaj naskis 2 gefilojn.

Memorigiloj
-----------

* video

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto Arkivigite je 2023-02-16 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio kun foto
* hungaraj ĉampionoj

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

* Kategorio Renáta Csay en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 811662
 |



* Portalo pri Biografio
La **Usona Stabestraro** estas grupo de la plej altgradaj estroj de ĉiu usona armeo: la stabestro de la terarmeo (angle *Chief of Staff of the Army*), la stabestro de la aerarmeo (Chief of Staff of the Air Force), la stabestro de la mararmeo (Chief of Naval Operations), kaj la stabestro de la marinfanterio (Commandant of the Marine Corps).

Post la reorganizado de la usona armeo en 1986 laŭ la Akto Goldwater-Nichols, la Stabestraro ne havas operacan komandon super usonaj fortoj. Respondecon por militaj operacoj metas la Usona Sekretario de Defendo direkte sur la militaj komandantoj.

La laboro de la Stabestraro estas certigi la preparitecon de ĉiu armeo. La Stabestraro konsilas al la prezidanto de Usono kaj al la Sekretario de Defendo. La prezidanto de la Stabestraro estas la ĉefa milita konsilanto al la prezidento.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Usona Stabestraro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo Arkivigite je 2004-12-11 per la retarkivo Wayback Machine

Vidu ankaŭ
----------

* Armitaj Fortoj de Usono


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 30767
* GND: 16834-8
* LCCN: n79026725
* VIAF: 157625635
* ISNI: 0000 0004 0404 9784, 0000 0001 0674 6311
* SUDOC: 151177848
* BNF: 12126352j
* NLA: 35568509
* BIBSYS: 90568945
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  Sen fontoj! | **Ĉi tiu artikolo pri Rusio citas neniun fonton**.

---

Vi povas plibonigi ĝin, aldonante fidindajn fontojn. Senfontaj asertoj povas esti forigitaj. *(Marto 2022)* |

Malij Akademia Teatro de Rusio
**Malij Ŝtata Akademia Teatro de Rusio** (ruse *Государственный академический Малый театр России*) estas unu el plej malnovaj rusaj teatroj funkcianta en Moskvo ekde la 14-a de oktobro 1824. Ĝi ludas multjare elstaran rolon en evoluado de la rusa nacia kulturo.

Unu el plej grandaj placoj en la moskva urbocentro nomiĝas *Teatra*, kie estas tri teatroj: Boljŝoj (Granda), Malij (Malgranda) kaj Detskij (Porinfana). Tiuj faras kvazaŭ komunan arkitektan ensemblon ĉirkaŭigantan la placon de tri flankoj, en kies centro inter aranĝitaj florplena ĝardeno kaj arbustaro elĵetas akvon belegaj fontanoj.

Ekspliko de malaj nomoj de du apudaj teatroj Bolŝoj kaj Malij estas malfacila, ĉar nuntempe ties ampleksoj estas tre grandaj kaj preskaŭ egalaj. Verŝajne antaŭe dum ilia aperigo fine de la 18-a jarcento iu volis tielmaniere diferencigi ilin almenaŭ laŭ ties tiama alteco.

Malij teatron oni ofte nomas **Domo de Ostrovskij**, ĉar apud ĝi estas establita monumento honore al la granda rusa dramaturgo Aleksandr Ostrovskij, kies teatraĵojn nepre ĉiusezone oni povas spekti en ĝi. Li estis denaska moskvano kaj do bone konis vivmanieron de la loĝantaro el la 19-a jarcento. Kvankam liaj verkoj ĉefe lumigis problemojn el tiama epoko, sed ili estas aktualaj kaj por la nuneco do ĉiujn oni spektas kun granda intereso. Multaj generacioj de la teatraj geaktoroj uzadas korektan, klasikan rusan eldiradon kun ia emfazo kaj ne ŝatas ĉiujn neologismojn, ĉar volas konservi ĝian korektan prononcon por modernuloj. Tio permesas al spektantoj ĝui ne nur pro esenco de teatraĵoj kaj pro ties prezentado per la bela rusa lingvo.

En la moskva strato *Granda Ordinka* funkcias la filio de la teatro, kiun ankaŭ ŝatas viziti spektantoj.

Apud la teatro en *Neglinka* strato ekzistas ĝia **Alta Teatra Lernejo** (universitato) nome de Miĥail Ŝĉepkin, granda rusa aktoro longe servinta tie. En ĝi studas estontaj geaktoroj de la teatro mem kaj ceteraj teatroj de Rusio.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Malij-Teatro (Moskvo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* oficiala ttt-ejo ruse, angle, france
* Arkivigite je 2011-04-28 per la retarkivo Wayback Machine Alta Teatra Lernejo ruse, angle

* Aleksandr Ostrovskij monumento Aleksandr Ostrovskij monumento
* maldekstra alo de la teatro adheras al CUM bazaromaldekstra alo de la teatro adheras al CUM bazaro
* sceno el la spektaklosceno el la spektaklo
* filio de la teatrofilio de la teatro
* Alta Teatra LernejoAlta Teatra Lernejo
fondinto de la teatro V. Nemiroviĉ-Danĉenko
**Moskva Arta Teatro** (ruse *Московский Художественный театр*) estas establita laŭ iniciato de du teatraj kamaradoj Konstantin Stanislavskij kaj Vladimir Nemiroviĉ-Danĉenko. Inaŭguro okazis la 26-an de oktobro n.s. 1898, kiam ili prezentis teatraĵon *"Caro Fjodor Ivanoviĉ"* de Aleksej Konstantinoviĉ Tolstoj. Ĝi longtempe furoris en Moskvo kaj en la tuta Rusio. Komence la trupo ne havis propran teatrejon, tial ĝi kvar sezonojn luis scenejon de moskva teatro en la ĝardeno Ermitejo. Tie oni povis unufojon spekti la teatraĵon *"La Mevo"* de Anton Ĉeĥov. Ĉi-birdo estas ĝis nun emblemo de la teatro.

En 1902 eminenta rusa mecenato Savo Mamontov rekonstruis la konstruaĵon en moskva strateto *Kamergerskij*. Ĝi havis multajn novaĵojn, inkluzive la rotacieblan scenon faritan laŭ projekto de la fama rusa inĝeniero Vladimir Ŝuĥov. En la publika halo estis 1200 sidejoj, kio faris la teatrejon unu el plej ampleksaj en Rusio kaj en la mondo.

En 1943 aperis **Lernejo-Studio de Moskva Arta Teatro**, en kiu samkiel en ceteraj universitatoj studas estontaj geaktoroj. Ĝi funkcias fakte en la sama konstruaĵo, kie troviĝas la teatro, kaj estas tre prestiĝa universitato por junaj talentuloj.

Granda populareco de la teatro permesis al ĝi prezenti siajn teatraĵojn ankoraŭ en du konstruaĵoj. Tamen ĉi-diseco ne estis utila por la trupo, tial en 1987 aperis du aŭtonomaj teatroj: **Moskva Arta Teatro Ĉeĥov**  kun scenejo en *Kamergerskij* strateto kaj **Moskva Arta Teatro Gorkij** kun nova scenejo (inaŭguro okazis en 1973) en *Tverskoj* bulvardo.

Bildaro
-------

* A. Ĉeĥov prezentas dramon "La Mevo"A. Ĉeĥov prezentas dramon "La Mevo"
* M. Gorkij kune kun geaktoroj en 1914M. Gorkij kune kun geaktoroj en 1914
* Moskva Arta Akademia Teatro M. GorkijMoskva Arta Akademia Teatro M. Gorkij
* Moskva Arta Teatro A. ĈeĥovMoskva Arta Teatro A. Ĉeĥov
* Lernejo-Studio de Moskva Arta TeatroLernejo-Studio de Moskva Arta Teatro
* reliefo "Naĝanto" de skulptistino Anna Golubkina kun fluganta mevo, kiu estas emblemo de la teatroreliefo "Naĝanto" de skulptistino *Anna Golubkina* kun fluganta mevo, kiu estas emblemo de la teatro

Vidu ankaŭ
----------

* Akademia Muzika Teatro Stanislavski kaj Nemiroviĉ-Danĉenko de Moskvo

* Kategorio Moskva Arta Teatro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Moskva Arta Ĉeĥov Teatro ruse, angle
* Arkivigite je 2011-04-27 per la retarkivo Wayback Machine Moskva Arta Gorkij Teatro ruse
* Lernejo-Stdio de Moskva Arta Teatro ruse
**Roland Kökény** [kokEnj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kökény Roland**, estas hungara kajakisto, trifoja olimpiano, olimpikisto kaj dufoja monda ĉampiono.

Roland Kökény naskiĝis la 24-an de oktobro 1975 en Miskolc.

Biografio
---------

Roland Kökény edziĝis en 2014. Li ricevis ŝtatajn premiojn en 2004 kaj 2012.

### Sporta kariero

Roland Kökény estis kajakisto en Nyíregyháza (1982–1989), Tiszaújváros kaj Csepel (distrikto) (–2003), signifa ĉefurba sportklubo (2004–2009), Esztergom (2010–2016). Li estis hungara ĉampiono 14-foje inter 2001-2010 sole aŭ teame. Li estis olimpiano en Hungario en la Somera Olimpiko 2000, Hungario en la Somera Olimpiko 2004 kaj Hungario en la Somera Olimpiko 2012 kun ora medalo duope en distanco 1000 m, krome en mondĉampionumoj li estis dufoje la unua en 2005 kaj 2006 teame. Liaj partneroj en kajako estis ekzemple Rudolf Dombi kaj Gábor Kucsera. Li finis la sportadon en 2016, sed poste li akiris postenon en la hungara akvasporta asocio.

Referencoj
----------

1. ↑   Datenaro de muzeo (hungare). Alirita 1-a de marto 2023.
2. ↑   Usona filma datenaro (angle). Alirita 1-a de marto 2023.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Biografio kun foto (hungare)
* Biografio kun foto (hungare)
* Datenoj kun foto
* Biografio kun foto (hungare)
* Medaloj
* hungaraj ĉampionoj


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 812828
 |



* Portalo pri Biografio
La **Rumana ortodoksa preĝejo** aŭ kirko Sankta Nikolao **estas religia monumento historia en Hungario, en urbo Békéscsaba (Hungario).**

Historio
--------

Rumanoj, grekoj kaj serboj konstruis komunan preĝejon en la malfruaj 1830-aj jaroj. La ikonostazo estis farita pli frue en la 1780-aj jaroj en vilaĝo en Transilvanio kaj ĝi estis metita tien dum la malfermo. En 1947 oni pentris interne sekpentraĵon, sed ĝi nelonge estis videbla, ĉar la kirko fermis post 3 jaroj. Inter 1990-1994 ĝi estis renovigita, poste la kirko denove funkcias. En 2007 la menciita sekpentraĵo neniiĝis pro fajrokaŭzo.

Konstruaĵo
----------

La malgranda preĝejo situas en la internurbo ĉe nova kvartalo en korto. La turo altiĝas en mezo de la fasado. La navo finiĝas en duonronda absido.

Vidu, aŭdu ankaŭ
----------------

* sonorado

Fontoj
------

* hungare kun foto[*rompita ligilo*]
* hungare kun fotoj
* Arkivigite je 2021-02-26 per la retarkivo Wayback Machine


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

Turo
La kometo **Tempel 1** (oficiala nomo **9P/Tempel**) estis malkovrita je la 3-an de aprilo en 1867 fare de la saksa astronomo kaj litografiisto Ernst Wilhelm Leberecht Tempel.

Malkovro
--------

Ernst Wilhelm Leberecht Tempel malkovris la kometon en la stelfiguro Pesilo. Postaj kalkuloj montris, ke ĝi estis tiam en distanco de 0,71 astronomiaj unuoj disde la Tero kaj de 1,64 astronomiaj unuoj de la Suno. Tempel skribis tiam, ke la kometo havas diametron de 4 ĝis 5 arkaj sekundoj.

Ĉiela vojo
----------

Orbitoj de Tempel 1 kaj *Deep Impact*
Tempel 1 ĉirkaŭiras la Sunon en orbito de 5,5 jaroj, t. e. ĝi venas en la internan sunsistemon ĉiujn 5,5 jarojn (pli frue tio estis ĉ. 6,5 jaroj, sed tio malpliiĝis pro efiko de Jupitero). Ĝi havas kernon 4 × 14 km grandan kaj albedovaloron de 4%.

Ĉiam, kiam ĝi realvenas la suno-malproksimon, ĝi perdas el sia materialo, surfaco, tial ĝi estas bona studobjekto por la sciencistoj.

Deep Impact kaj 2005
--------------------

Je la 4-a de julio 2005, en la kometon enfrapis 370-kg-a parto de spacosondilo Deep Impact kaj frapegis krateron kun diametro de 100 m. Oni volas per tio analizi la elĵetitajn materialojn.

* Kometo Tempel 1 en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Kometo Tempel 1 en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Operejo de Erevano
**La Operejo de Erevano** estas la ĉefa spektaklejo de la armena ĉefurbo.
La Operejo de Erevano havas en unu flanko la koncertejon Aram Ĥaĉaturjan kaj aliflanke la operan nacian treatron kaj la baleton Aleksandr Spandarjan. Ĝi estis dezajnata en la 1920-aj jaroj de Aleksandro Tamanjan, la arkitekto kiuj transformis Erevanon en veran ĉefurbon de la respubliko.

Situo
-----

La operejo situas en la urbocentro, ĉe granda parko plena de arboj kie ankaŭ troviĝas eta lago, dancejo kaj pluraj kafejoj.

Ĝi estas meze de avenuo, kiu ligas la placon de la Respubliko kun la monumento Kaskado tra la Norda Avenuo (ekde 2008) kaj la Placo Francio.

Dum printempo kaj somero, la plej varmaj kaj mildaj jarsezonoj, la erevanaj junuloj kaj turistoj ŝatas tie renkontiĝi kaj kelkfoje eĉ dum la tuta nokto.

La statuoj de la poeto Hovhannes Tumanjan (1869–1923) kaj la komponisto Aleksandro Spendiarov (1871–1928) ornamas la frontan parton de la parko; dume la statuo de Aram Ĥaĉaturjan situas antaŭ la enirejo al la koncertejo, aliflanke de la konstruaĵo.

Galerio
-------

* La operejo, nokte.La operejo, nokte.
* La operejo, meze de sia parko.La operejo, meze de sia parko.


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Kaŭkazio |

* Kategorio Operejo de Erevano en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 282389
* GND: 16172247-7
* LCCN: n87801291
* VIAF: 130430381
 |
La **preĝejo apostoloj Sankta Petro kaj Sankta Paŭlo** estas sakrala historia monumento en urbo Zalaszentgrót (Hungario), antaŭ la urbiĝo en vilaĝo *Tüskeszentpéter* [tuŝkesentpEter].

Historio
--------

En la iama vilaĝo Tüskeszentpéter tiu kirko estis konstruita en 1776.

Konstruaĵo
----------

La preĝejo situas sola en korto, kie estas videbla ankaŭ ŝtona kruco el la frua 20-a jarcento kaj statuoj pri Johano Nepomuko kaj Sankta Maria kun Jesuo same el la frua 20-a jarcento. La kirka fasado estas simetria, meze la kvadrata turo reliefas, la enirejo funkcias tra la turo. La turpinto estas plurlatera piramido. La navo finiĝas en plurangula absido same alta, ol la navo. Ankaŭ sakristio aliĝas al la absido ĉe la maldekstra flanko. Interne galerio situas ĉe la enireja flanko. La ĉefaltaran bildon pentris Dorffmaister.

Kermeso okazas en la 29-an de junio

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* datenoj

Navo kaj turo

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Ilona Unger,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Unger Ilona** estis hungara poeto, novelisto. Ŝia pseŭdonimo estis *Alba Nevis*, ŝia persona nomvarianto estis *Ila*.

Ilona Unger naskiĝis en 1886 en Ereszvény, kiu supozeble nun estas urboparto de Újfehértó, ŝi mortis depost 1934 en Usono.

Biografio
---------

Ilona Unger maturiĝis devenis el juda familio. Post morto de sia patro ŝi translokiĝis al Budapeŝto, kie ŝiaj erotikaj poemoj kaj noveloj aperis en ĵurnaloj kaj gazetoj. Baldaŭ ŝi verkis ankaŭ por infanoj. En la 1920-aj jaroj ŝi translokiĝis al Usono (supozeble pro la kontraŭjuda estoso), ekloĝis en Novjorko kaj okupiĝis pri artaĵoj. Pro la juda deveno ŝiaj volumoj estis retiritaj el la hungaraj bibliotekoj dum la nazia erao (1944).

Elektitaj volumoj
-----------------

* *A hét csuda* (poemoj, 1905)
* *Bolti lányok* (noveloj, 1908)
* *Nász előtt* (poemoj, 1910)
* *Bíbor* (poemoj, 1916)
* *Napországban. Ifjúsági színjáték* (porjunulara teatraĵo, 1918)
* *Harminc pompás mese* (fabeloj, 1924)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto
* (la koncerna teksteto estas legebla post klako al majusklo U, poste serĉu la nomon)

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Ilona Unger en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 696685
* VIAF: 121411296
 |
**József Kauser** [jOĵef kaŭzer], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kauser József** estis hungara arkitekto. Lia nomvarianto estis (laŭ hungarlingve kutima nomordo) *Kauser L. József*.

Predikejo en Baziliko de Sankta Stefano planita de József Kauser
József Kauser  naskiĝis la 7-an de majo 1848 en Pest (urbo) (Hungara reĝlando), li mortis la 25-an de julio 1919 en Budapeŝto.

Biografio
---------

József Kauser frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li studis en Josepf Polizechnicum (1865), poste en Politeknika Altlernejo de Zuriko (1866-1867), fine en Nacia Altlernejo de Belartoj en Parizo (1868-1870). Pro la Francia-Prusia Milito li finis la lernadon en Akademio de Belartoj de Vieno, kie lia ĉefinstruisto estis Theophilus Hansen. Li daŭrigis siajn studojn denove en Parizo (jam post la milito) de Charles Garnier ĝis 1873. Li komencis labori en Parizo, poste en Vieno, fine en la ĵus formiĝanta Budapeŝto, kie li estis unua dungito en la arkitektura firmao de sia frato János Kauser antaŭ ol li fariĝis sendependa. Li sendependiĝis en 1878. Depost morto de Miklós Ybl en 1891 Kauser estis konfidita direkti la internon kaj kupolon de la Baziliko Stefano la 1-a (Budapeŝto). Resume li kreis proksimume 50 konstruaĵojn. Li ŝatis planadi novrenesancajn domegojn. Li ricevis francan, hungaran, aŭstran premiojn.

Elektitaj planitaj konstruaĵoj
------------------------------

* partopreno en hungara pavilono en mondekspozicio en Parizo (1878)
* partopreno en pavilonoj en la tutlanda ekspozicio (1885)
* Preĝejo Koro de Jesuo (Józsefváros)
* finkonstruo de Baziliko Stefano la 1-a en Budapeŝto
* Iama finhaltejo pri ĉevaltiraj tramoj en Zugliget

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 4-a alineo
* germanlingva biografio

* Loĝdomo en Budapeŝto planita de Kauser (1894-1896)Loĝdomo en Budapeŝto planita de Kauser (1894-1896)
* Finhaltejo en ZugligetFinhaltejo en Zugliget
* Preĝejo Koro de JesuoPreĝejo Koro de Jesuo

* Kategorio József Kauser en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 613313
* GND: 132464373
* VIAF: 177349406
* ISNI: 0000 0003 9895 4066
* ULAN: 500122559
 |
**József Komócsy** [jOĵef komOĉi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Komócsy József** estis hungara ĵurnalisto, poeto, instruisto, fondinta membro kaj subprezidento de Societo Petőfi (1875).

Komócsy JózsefJózsef Komócsy naskiĝis la 25-an de marto 1836 en Vencsellő. Li mortis la 19-an de junio 1894 en Budapeŝto.

Biografio
---------

József Komócsy komence estis junŝuisto, poste helpinstruisto, fine instruisto. Li komencis sian ĵurnalistan karieron en 1858. Inter 1859-1861 li instruis en Ungvár, poste li iris al Pest (urbo), kie komence li instruis. En 1863 aperis lia unua poemo. Ekde 1868 li redaktis gazeton, kiu levis lin el la malriĉeco, dume li verkis al aliaj revuoj, ekzemple: Hölgyfutár, Pesti Hírlap.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Komócsy József költeményei* (Poemoj de József Komócsy) 1868
* *Szerelem könyve* (Libro de amo) 1883 - poemaro
* diversaj verkoj por junuloj

Fontoj
------

* Hungarlingva Vikipedio
* hungara biografio[*rompita ligilo*]

* Kategorio József Komócsy en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**József Vida** [jOĵef], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Vida József** estis hungara ĵurnalisto, poeto, akademia instruisto. Lia pseŭdonimo estis *Kacsaközi*.

József Vida naskiĝis la 2-an de marto 1833 en Körmend (Hungara reĝlando, Aŭstra Imperio), li mortis la 20-an de junio 1876 en Kassa (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempa Košice en Slovakio).

Biografio
---------

József Vida maturiĝis en gimnazio en Szombathely, poste li akiris juran diplomon en Reĝa Universitato de Pest en 1860. Dum la studentaj jaroj li estis ĵurnalisto de Vasárnapi Ujság ĝis 1862, tamen liaj kontribuoj aperis ankaŭ en aliaj gazetoj (Hölgyfutár, Koszorú). Inter 1862-1871 li instruis en Ĉefepiskopa Jura Akademio (Eger). En Eger li redaktis la lokan gazeton. Li ankaŭ edziĝis, sed en 1872 li vidviĝis. De 1871 ĝismorte li instruis en Reĝa Jura Akademio (Kassa). Liaj poemoj similis al stilo de Sándor Petőfi.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Nemzeti koszoru* (poemaro, 1860)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 2-a punkto)
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al majusklo V, poste serĉu la nomon)

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 710029
* VIAF: 121505975
* ISNI: 0000 0000 7926 3743
 |
**Jaroslav Mária** (propranome **Jaroslav Mayer**), naskiĝinta la 24-an de februaro 1870 en Rakovník, mortinta la 8-an de novembro 1942 en koncentrejo Aŭŝvico. Li estis juddevena verkisto kaj dramisto, aŭtoro de vico da provokemaj romanoj, ekzemple en medio de justico (*Sinjoraro en talaro*, *Pesiloj kaj glavo* ktp.) kaj teatraj ludoj. Li klopodis kapti akre kritikan kaj satiran bildon de tiutempa ĉeĥa socio en romanoj kaj pamfletoj *Soldatoj kaj diplomatoj* (1930), *Bankieroj kaj proletaroj* (1934), *Advokatoj* (1937). Krome li ripete revenadis al okazintaĵoj de tragika ampasio (romano *Pendolo de eterneco* (1920)) kaj al erotikaj temoj. Li pasigis la plej belajn momentojn de sia vivo, dum sia libertempo, en Italio, kiun li perfekte konis kaj amis ĝin kiel sian patrujon.

JUDr. Jaroslav Mária naskiĝis en multnombra familio de advokato. Li studis en gimnazio en Benešov kaj en Hradec Králové, abiturientan ekzamenon li faris en gimnazio en Prago. Ekzamenite en ĉeĥa universitato en Prago, li laboris unue kiel advokata koncipiento en Rakovník kaj en Hradec Králové, en la jaroj 1903 ĝis 1908 li laboris en Beroun, poste kiel memstara advokato en Tábor. Dum Heydrich-periodo li estis en junio de 1942 arestita. Malliberigata li estis en Prago, Terezín kaj ekde septembro en Aŭŝvico, kie li post kelke da monatoj mortis pro ekzantema tifo.


* Kategorio Jaroslav Mária en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Jean-Jacques BARTHELEMY** (naskiĝinta la 20-an de januaro 1716 en Cassis, mortinta la 30-an de aprilo 1795 en Parizo) estis franca antikvecfakulo. Nevo lia estis la ministro François Barthélemy.

Vivo
----

Post studoj de teologio en Marseille li baldaŭ okupiĝis pri antikvaĵaj, konkrete numismatikaj studoj. En 1745 li dungiĝis ĉe la Reĝa monerkabineto en Parizo iĝonte en 1753 ties estro. Danke al akiroj multaj, speciale post kiam li vojaĝis tra Italujo inter 1754 kaj 1757, li aranĝis la tuton je unu el la plej riĉaj kaj bonordigitaj kolektoj siaspecaj en Eŭropo. Gloron internacian li gajnis per la verko »Voyage du jeune Anacharsis en Grèce« (Parizo 1788, 7 volumoj, kun atlaso), kie li trafe kaj bilde rakontis la sociajn cirkonstancojn dum la florotempo de la antikva Grekujo.

Romanverkiste li ankaŭ agadis per la laŭdire el la helena lingvo tradukita verko »Amours de Carite et de Polydore« (Parizo 1760). Antologion de liaj skribitaĵoj »Œuvres diverses« kolektis Sainte-Croix (1798), dume la verkaron kompletan »Œuvres complètes« eldonis en 1821 Villenave (kun biografio).

Fonto
-----

*Meyers Großes Konversations-Lexikon*, volumo 2. Leipzig 1905, p. 404-405 (tie ĉi interrete)

* Kategorio Jean-Jacques Barthélemy en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Johannes BAADER** (naskiĝinta la 22-an de junio 1875 - mortinta la 15-an de januaro 1955), origine trejnita kiel arkitekto, estis verkisto kaj artisto kuniĝinta kun Dadaismo en Berlino.

Li naskiĝis en Stutgarto (Germanio) kaj mortis en Schloss Adeldorf (Malsupra Bavario).

La filo de metallaboristo por la regnaj konstruaĵoj en Stutgarto, Johannes Baader studis ĉe la ŝtata metilernejo tie de 1892 ĝis 1895 kaj poste ĉe la teknika kolegio. En 1903 li eklaboris kiel arkitekto de enteriga entrepreno en Dresdeno. Ne post 1905 li estis en Berlino, kie li konatiĝis kun Raoul Hausmann, komencante amikecon, kiu eventuale estus ĉe la centro de Berlina Dadaismo. En 1906 li eklaboris pri sia Utopia interdenominacia Monda Templo, ĉerpante variajn formojn, enhavante grekajn kaj hindajn arketipojn. Priskribita en skizoj kaj skribaĵoj, la monda templo en ĝia plej granda formo estus alta je 1500 metroj kaj unuigus la tutan homaron en ĝia konstruado.

En 1914, Baader eldonis traktaĵon pri Monismo, titolitan *Vierzehn Briefe Christi* (Dek-Kvar Leteroj de Kristo) kaj dum la venintaj kelkaj jaroj, li kontribuis al la ĵurnaloj *Die freie Straße* (La Libera Strato) kaj *Der Dada*. En 1917 li estis certigita esti laŭleĝe freneza, diagnozo kiun li uzis kiel licenco por senhontaj publikaj prezentoj satirigante publikajn kaj mitajn identojn. Ankaŭ en 1917 li kandidatis por la Reichstag en Saarbrücken kaj, kun Hausmann, fondis la organizon *Christus GmbH*, oferi membrecon al pacifistoj, kiuj, je esti certigita kun la identeco de Kristo, estus sendevigita de la neelektita enmilitiĝo. En 1918, Baader verkis sian kvazaŭa-religio traktaĵon *Die acht Weltsätze* (Ok Mondaj Tezoj), kaj en 1919 li deklaris sian propran "reviviĝon" kiel la *Oberdada*, Prezidento de la Tero.

Li ellaboris pri sia kosma idento en tekstoj kaj kolaĝoj (ekzemple, *Dada Milchstrasse* aŭ *Dada Lakta Vojo*, 1919). Lia *Das grosse Plasto-Dio-Dada-Drama*, muntado imagita kiel modelo por Dadaisma arkitekturo, estis montrita en Berlino ĉe la 1920-a Erste internationale Dada-Messe (Unua Internacia Dadaisma Kermeso). Li ankaŭ produktis skizojn de vizia arkitekturo, kiu, kiel tiu de Hausmann kaj Jefim Gloyscheff, foje engaĝis pra-Konstruismajn trabajn strukturojn. En la 1920-aj jaroj li daŭris produkti kolaĝojn kaj praktiki kiel arkitekto.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 136646
* GND: 118505394
* LCCN: n88167665
* VIAF: 46887624
* ISNI: 0000 0000 6651 9324
* SUDOC: 085855820
* BNF: 127844669
* ULAN: 500072111
* RKD: 317715
* NKC: mzk2012710340
 |
**Jorge de Montemayor**, **George de Monte Mayor**, en portugala originale, **Jorge de Montemor** (Montemor-o-Velho, Portugalio, ĉ. 1520 ? - Piemonto, Italio, ĉ. 1561) estis portugala verkisto de hispana lingvo.

Li adoptis kiel nomo tiun de sia naskoloko, Montemor-o-Velho, proksima al Koimbro. Oni esploris pri ebla juda deveno, sed tion oni ne definitive pruvis. Li estis muzikisto en la kortegoj de Portugalio kaj de Kastilio. Li estis unue je la servo de Maria, fratino de Johano la 3-a de Portugalio kaj estonta edzino de Filipo la 2-a de Hispanio, kiel kantisto. Poste li estis en la kortego de Johanino, infantino de Kastilio, filino de Karlo la 1-a, kiel kantisto unue, kaj poste post la geedziĝo de la infantino kun la princo don Johano de Portugalio, filo de Johano la 3-a, como kantonmentiga funkciulo. Kiam mortis don Johano, en 1554, Montemayor revenis kun la infantino vidvina al Kastilio. Ĉirkaŭ tiam li publikigis sian *Cancionero* (Kanzonaro, Antverpeno, 1554), kies religiaj versoj malplaĉis al la Inkvizicio. Kun la sekvantaro de Filipo la 2-a li estis en Flandrio, kaj eble ankaŭ en Anglio. La lastaj vivojarojn li pasigis en Piemonto. Oni supozas, ke li estis murdita fare de amiko dum kverelo pro amafero.

Lia plej grava verko estis *Los siete libros de la Diana*, presita por la unua fojo en Valencio kaj en Milano ĉirkaŭ 1559. Tiu verko, kiu kombinas versojn kaj prozon, estas la unua paŝtista novelo de la literaturo en hispana lingvo kaj ĝi forte influis sur la beletroj de la 16-a jarcento. Li estis tuj tradukita al la franca, al la angla kaj al la germana.

Notoj
-----

1. ↑  Carlo Pulsoni, «Minime note sulla prima edizione milanese de la Diana di Jorge de Montemayor», en Quaderni Veneti, 3-2014, pp. 57-63.  Arkivigite je 2015-09-24 per la retarkivo Wayback Machine

* Kategorio Jorge de Montemayor en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 616989
* GND: 118736728
* LCCN: n50078823
* VIAF: 51739529
* ISNI: 0000 0001 2101 3087
* LIBRIS: 291465
* SUDOC: 030818990
* BNF: 12215773b
* NDL: 00957266
* BIBSYS: 90675114
* NKC: kup19960000066683
* ICCU: MILV059960
* BNE: XX1581512 XX870769, XX1581512
 |
**Károly Vajkay** [kAroj vajkai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Vajkay Károly** estis hungara juristo, advokato, juĝisto, verkisto, membro (korespondanta en 1889) de Hungara Scienca Akademio. Lia origina familia nomo estis *Zenger* ĝis 1848, lia nobela antaŭnomo estis *szeredi* ekde 1881, lia pseŭdonimo estis *Véka Lajos*.

Károly Vajkay  naskiĝis la 20-an de februaro 1825 en Vieno. Li mortis la 15-an de aŭgusto 1893 en Parád.

Biografio
---------

Károly Vajkay lernis juron en Pozsony. Komence li estis notario, en 1845 li advokatiĝis. Dum la hungara revolucio de 1848 li aliĝis al la hungara armeo, kie li atingis la oficiran rangon. Post la falo li devige devis servi en armeo de Habsburgoj, kie li denove atingis la oficiran rangon. En 1857 li sukcese civiliĝis kaj li ricevis diversajn jurajn postenojn, ekzemple ekde 1867 li estis juĝisto. En 1880 li estis nomita senatano pro la alta jura pozicio. Li pensiuliĝis en 1892, samtempe li ricevis premion.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *A német közönséges magánjog és történelme köréből* (1875) - juraj studoj
* *Lajos pap* (1875, 1878) - historia novelo
* *Új idők, avult emberek* (1879) - romano
* *Pali bácsi* (1884) - romano

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero V kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)
* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero V kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)
* hungarlingva biografio

* Kategorio Károly Vajkay en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 469197
* GND: 1149264578
* VIAF: 121488945
* ISNI: 0000 0000 7967 4569
 |
**Malaclypse la pli juna** [Malaklips] estis plumnomo de **Gregory HILL** [GRE-gor-i hil], kiu verkis la Principia Discordia, faman libron rilate al la religia doktrino diskordianismo. Li estas ankaŭ rolanto en The Illuminatus! Trilogy. HILL kaj Kerry THORNLEY [Ke-RI TORN-li] (nomita Sinjoro Omar Kajam RAJVENHERST) estis amikoj. Dum fruaj jaroj de la Principia Discordia, klaĉoj disvastigas, kiu pretendas la aŭtoro estis Richard Nixon, Timothy Leary, aŭ Robert Anton Wilson; aŭ la libro estis fikcia verko de Robert Anton Wilson (similas al H. P. Lovecraft-a Necronomicon).

Principia Discordia
-------------------

En 2006 ekzemplero de unua eldono de la Principia Discordia retrovis en la President John F. Kennedy Assassination Records Collection en la Nacia Arĥivo, kiu demonstris ke Malaclypse la pli juna estas Gregory Hill (la tuta verko povas trovi angle ĉi tie: Arkivigite je 2008-04-03 per la retarkivo Wayback Machine).

Rolo en Diskordianisma Socio
----------------------------

Li posedas multaj titoloj, inkluzive "Tutbona Multapatro de Virgeco en Oro", lia fakta pozicio en Diskordianismo estas komplete nekonata. La Principia Discordia ofte mencias lin. Preskaŭ nenio estas scii pri Malaclypse la pli maljuna, la samnomulo de Malaclypse la pli juna. La Principia Discordia mencias, ke li estas "neprofeto", kaj li estas erara por finoavertulo ĉar li portis signalo kiu tekstas "DUMB" (Angle, "DUMB" estas "STULTA" kaj similas al "DOOM" kiu estas "DESTRUEMA").

Illuminatus!
------------

Malaclypse la pli juna estas ankaŭ rolanto en The Illuminatus! Trilogy de Robert Shea kaj Robert Anton Wilson. Laŭ Illuminatus!, li fondis la NORTON klubo, kiu li forlasis, por li iĝi membro de la esoterega Erisa Liberigfronto. La rolulo, D-ro Ignotum P. Ignotius diras ke la fina vortoj kiu Malaclypse la pli juna skribis, antaŭ li foriris al Erisa Liberigfronto, estas: "*Ĉiu komprenas Miĉjon Muson. Malmultaj uloj komprenas je Hermann HESSE. Apenaŭ neniu komprenas je Albert EINSTEIN. Neniu komprenas imperiestron NORTON.*"


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 239003
* GND: 113836813
* LCCN: nr97019865
* VIAF: 22048685
* MBA: 0b5d3c43-c678-4b93-8d53-3a12a3379ad1
 |
**2577 *Litva*** estas malgranda triopa marsrenkonta asteroido de la interna asteroida zono, ano de la hungaria familio.

Malkovro
--------

Ĝi estis malkovrita la 12-an de marto 1975 de la rusa astronomo Nikolaj Stepanoviĉ Ĉerniĥ elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno en Ukrainio.

Nomo
----

Ĝi ricevis la nomon de la lando Litovio: "*Litva*" (*Литва*) en rusa lingvo.

Satelitoj
---------

### Unua satelito

**Una satelito** estis malkovrita la 28-an de februaro 2009 de B. D. Warner, P. Pravec, A. W. Harris, D. Higgins kaj C. Bembrick per observoj de lumaj kurboj elde diversaj observatorioj, anoncita la 11-an de oktobro 2009.

Tiu unua satelito havas diametron de ĉirkaŭ 1.4 km, orbitan duonan grandakson de proksimume 21 km kaj orbitan periodon de 1,495 ± 0,0004 tago (35,88 ± 0,0096 horoj). Ĝia rotacia periodo estas 5,6842 ± 0,0002 horoj (0,23684 ± 0,000008 tago).

### Dua satelito

**Dua satelito** estis malkovrita la 22-an de septembro 2012 de W. J. Merline, P. M. Tamblyn, B. D. Warner, P. Pravec, J. P. Tamblyn, C. Neyman, A. R. Conrad, W. M. Owen, B. Carry, J. D. Drummond, C. R. Chapman, B. L. Enke, W. M. Grundy, C. Veillet, S. B. Porter, C. Arcidiacono, J. C. Christou, D. D. Durda, A. W. Harris, H. A. Weaver, C. Dumas, D. Terrell kaj P. Maley per observoj elde la adaptiĝema optika teleskopo de la Observatorio W. M. Keck de Mauna Kea.

Tiu dua satelito havas diametron de ĉirkaŭ 1.2 km, orbitan duonan grandakson de 378 km kaj orbitan periodon de 214 tagoj. Ĝia rotacia periodo estas ankoraŭ nekonata.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio 2577 Litva en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Parametroj kaj simulado de orbito ĉe *JPL Small-Body Database Lookup* angle
* Objekto ĉe Minor Planet Center angle
* Objekto ĉe *Space Reference* angle
* angle (2577) Litva kaj ĝiaj satelitoj; paĝo de Wm. Robert Johnston

| Antaŭe: | Listo de asteroidoj (2001 - 3000) | Poste: |
| --- | --- | --- |
| *2576 Yesenin* | **2577 *Litva*** | *2578 Saint-Exupéry* |
**Via mono aŭ via vivo** (originale: *Your money or your life*) estas furorlibro verkita de usonanoj Vicki Robin kaj Joe Dominguez en la jaro 1992. Oni tradukis la libron en multaj lingvoj, ankoraŭ ne en Esperanto. Surbaze de sia propra sperto la aŭtoroj proponas naŭpaŝan metodon por "ĉesi esti sklavo de la mono kaj plibonigi sian vivon ".

Sur la dors-kovrilo de la hispanlingva versio oni listas jenajn subcelojn de ĉi tiu libro:

1. Kvitiĝi je ŝuldoj kaj povi ŝpari.
2. Reordigi siajn materiajn ĉefaĵojn kaj vivi pli bone per malpli da mono.
3. Solvi la internan konflikton inter propraj valoroj kaj reala vivmaniero.
4. Ŝanĝi problemojn al eblecoj lerni novajn metiojn.
5. Fari el sia vivo tutaĵon koheran.
6. Savi la planedon ŝparante monon.

La aŭtoroj ade emfazas ke ĉi tiuj naŭ paŝoj estas tutaĵo, kaj ke oni devas do sekvi ĉiujn por atingi la celon deziratan. Krome, oni sekvu ilin pro plezuro, kun ludema sinteno, pro amo al vivo kaj tute ne pro kiu ajn devigo aŭ kulposento.

La aŭtoroj
----------

Joe Dominguez estis sukcesa mon-investisto ĉe Wall Street antaŭ ol emeritiĝi 31-jara. Ekde tiam li ne plu akceptis monon kontraŭ sia laboro. Li forpasis je la 11-a de januaro de 1997.

Vicki Robin diplomiĝis kun laŭdoj ĉe Brown University kaj poste ekpaŝis kiel filma kaj kina aktoro en Novjorko.

Ili estis paro. Kune ili estigis neprofitcelan asocion, The New Road Map Foundation (Fondaĵo Nova Veturmapo), por disvastigi la principojn de sia libro. Ĉi-tiuj enkalkuleblas en la movado konata kiel *Simpla Vivo*, kiu celas ke la homoj simpligu sian vivon materie por memregi denove sian vivon, aliproprigitan pro konsumismo, kaj kunlabori santempe al kreado de daŭuripova socio respektema pri homoj kaj naturo. Tre rilata al la movado por simpla vivo estas la soci-politika movado por Daŭripova Nekresko.

Vidu ankaŭ
----------

* Daŭripova nekresko

Referencoj
----------

1. ↑  Furorlisto de la jaro 1996 de libroj pri mono laŭ The New York Times (angle)
2. ↑  Joe Domínguez kaj Vicki Robin (1997), *La bolsa o la vida*, Penguin books (hispana versio)

Eksteraj ligiloj
----------------

* La naŭ paŝoj de la metodo Arkivigite je 2011-06-16 per la retarkivo Wayback Machine(angle)
* The New Road Map Foundation Arkivigite je 2011-05-12 per la retarkivo Wayback Machine angle
* Paĝo de Vicki Robin angle
* Vivo Simpla (hispane)
Oschütztal-viadukto, Weida

**Viadukto Oschütz-vala** (germane *Viadukt Oschütztal* estas fervoja ponto en Weida/Germanio de la fervojlinio inter Werdau kaj Mehltheuer kiu estis la unua pendolpilastra ponto en Germanio. En 1982 ĝi malekfunkciis pro kadukiĝo kaj anstataŭigitis per paralela surŝutita taluso. Ekde 1977 la viadukto rangas inter la monumentprotektadaj aferoj turingiaj.

Priskriko
---------

La viadukto havas longecon de 185 metroj kaj altecon de 28 metroj transkondukante super Oschütz-valo kaj la federacia ŝoseo B 92/175 en la municipa areo de Weida en Turingio. Ĝi konstruitis en 1884 laŭ planoj de Claus Koepcke kaj de inĝeniero Hans Manfred Krüger.

La stalo de la ĉ. 380 tunojn pezanta konstruaĵo venis el la Mario-metalurgiejo de Cainsdorf.

Historio
--------

Oschütztal-viadukto ĉ. 1900
La unutraka linio Mehltheuer–Weida ekfunkciis en 1883 havante la finon ĉe la tiama kapostacio *Weida-Altstadt*. La prusa stacidomo Weida ĉe la fervojlinio inter Lepsiko kaj Probstzella troviĝis ĉe al alia rando urba. Personoj volante pluvojaĝi en la direkto de Gera, Werdau, Lepsiko aŭ Saalfeld (Saale) devis longe piediri tra la tuta urbo. Ĉar la fervojkompanioj Reĝaj saksiaj ŝtataj fervojlinioj kaj Prusiaj ŝtataj fervojlinioj ne sukcesis interkonsentiĝi pri komuna relaro kaj la surŝutita taluso ĉe la komenciĝo de la prusia stacidomo de tempo al tempo flankenglitis oni decidis konstrui viadukton pontan. En la 1.10.1884 la konstruaĵo finfaritis kaj inaŭguritis. Jam en 1915, pro kreskinta trafiko, la tuto estis plufortigota kio fariatis per enŝoviĝo de meza portilo kaj diversaj aliaj apogiloj. Monumentprotektindaĵo ĝi deklaritis en 1977. Ne tute cent jaroj post la konstruo - la fino de la viadukta uzebleco alproksimiĝis; provizore reduktitis la rapideco de la lokomotivoj tie-loke. Post faro de paralela taluso artefarita iĝis la lasta laŭplana publika uzo de la viadukto en la 22.9.1982. Ekde tiam la viadukto ne plu havas funkcion (krom sinprezento dum specialiaj pormuzeaj tagoj).

En la jaro 1984 oni ekesploris pri eblaj utiliĝoj de la viadukto belega. Danke al engaĝiĝo de weida-anoj malkonstruo ne estiĝis. Pro malbona stato ĉiam denove iĝis kaj iĝas diskutoj pri restaŭro respektive malrestaŭro/malkonstru-menaco. Amikara societo *Interessengemeinschaft Oschütztal-Viadukt e.V.* ade batalas pri ties konserviĝo kiel teknika monumento.

Referencoj
----------

1. ↑  Datoj ĉe www.sachsenschiene.net
2. ↑   Informoj cxe *Bau*. Arkivita el la originalo je 2019-03-18. Alirita 2019-02-20.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Viadukto Oschütz-vala en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Hejmpaĝo de viaduktemuloj Arkivigite je 2019-02-21 per la retarkivo Wayback Machine