recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Roland Kirsch** (naskiĝinta en 1960 en Deta, mortinta en aĝo de nur 28 aŭ 29 jaroj la 2-an de majo 1989 en Timiŝoaro) estas verkisto kaj tradukisto germanlingva devena el Rumanio. Li estis naskita kiel filo el familio de la ruman-germana malplimulto el Banato, nomata banataj ŝvaboj, kaj studis germanistikon en la Universitato de Timișoara, intertempe nomata Okcidenta Universitato. La verkisto en la 1980-aj jaroj estis membro de la germanlingva literaturista rondo Müller-Guttenbrunn-grupo de Timișoara al kiu membris i.a. Herta Müller, Rolf Bossert, Johann Lippet kaj Helmuth Frauendorfer.

En majo 1989 li estis trovita pendumita en lia loĝejo.

Takso de la mortokondiĉoj
-------------------------

En intervjuo publikigita en la gazeto *Hamburger Abendblatt* en 1996, la verkisto Richard Wagner konfirmis siajn suspektojn pri rilato inter la morto de Kirsch kaj la agadoj de la iama rumana sekreta servo *Securitate*:

"Ni scias certe, ke la sekreta polico pridemandis Kirsch. Prokuroroj malpermesis la nekropsion de la korpo, kaj lia familio ne insistis pri tio pro timo. Kio ĝuste okazis ne povas esti klarigita, ĉar la dosieroj de la Securitate kaj la aŭtoritatoj estas ŝlositaj."
La Nobel-premiito Herta Müller komentis la morton de Roland Kirsch en 2009:

"... en majo 1989 li estis trovita pendumita en lia loĝejo. Najbaroj nun diras, ke pluraj laŭtaj voĉoj estis aŭditaj en lia loĝejo en la nokto de lia morto. Mi ankaŭ ne kredas je memmortigo. En Rumanio, la kompletigo de la tuta paperaro antaŭ entombigo kutime daŭris tagojn. En la kazo de memmortigo, nekropsio estis kompreneble. Sed la gepatroj de Roland Kirsch ricevis ĉiujn paperojn ene de tago. Li estis entombigita rapide kaj sen nekropsio. Kaj en la dika pakaĵo da telefonaŭskultintoj de la sekreta servo ne estas eĉ unu vizito de Roland Kirsch. La nomo estis forigita, ĉi tiu persono laŭdire neniam ekzistis."
*Ernest Wichner*, eksa kolego de Roland Kirsch, rimarkis en 2009 en tiu ĉi kunteksto pri *Radu Tinu*, la dua plej potenca viro en la *Securitate* en Timiŝoaro en decembro 1989:

"Li scias nenion pri la murdo de la juna aŭtoro Roland Kirsch, kiu estis trovita pendigita en sia loĝejo matene de la 2-a de majo 1989 – li eĉ ne aŭdis lian nomon. Sed li konas la policanon kiu esploris ĉi tiun morton. Langoglito ne povus esti pli klara."

Notoj
-----

1. ↑  Hamburger Abendblatt: *Intervjuo de Richard Wagner* la 2-an de novembro 1996.
2. ↑  Herta Müller: *Die Securitate ist noch im Dienst* (germane: "la sekreta servo *Securitate* ankoraŭ deĵoras"), la 9-an de oktobro 2009 en la germana gazeto *Die Zeit*.
3. ↑  *Ceausescus Sturz vor 20 Jahren: Der kurze Weg von der Anklage bis zur Hinrichtung* (germane: "La falo de Ceausescu antaŭ 20 jaroj: La mallonga vojo de la akuzo ĝis la ekzekuto" En *Frankfurter Allgemeine Zeitung* la 25-an de decembro 2009.

  



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 812779
* GND: 12085029X
* LCCN: no98090812
* VIAF: 305129235
* ISNI: 0000 0004 1734 8628
 |
**Kasiano de Imola** (latine: *Cassianus Forocorneliensis*; naskiĝis en Romo je nekonata dato; mortis la 13-an de aŭgusto laŭ diversaj fontoj aŭ en 303 respektive 304 aŭ en 363 en forumo *Cornelii* (Imola), estis kristana martiro kaj sanktulo.

Vivo
----

Kassian laŭ la kristana tradicio estas martiro de la 4-a jarcento, verŝajne dum la persekutadon de la imperiestro Diokleciano, eble ankaŭ de la imperiestro Juliano la Apostato. Laŭ diversaj legendoj li ankaŭ estis episkopo de *Säben*, antikva loĝloko ĉe Klausen (itale *Chiusa*) aŭ de Brixen (itale *Bressanone*) en la germanlingva provinco Suda Tirolo respektive laŭ aliaj legendoj de Brescia (esperante *Breŝo*), sed ĉiuj tri legendoj pri lia episkopeco ne historie konfirmeblas.

Li estis instruisto de la norditala urbo Imola kaj rifuzis adori la romajn diojn en la klasĉambro. Pro tio laŭ la kristanaj legendoj li estis mortkondamnita. Pri la ekzekuto de la kondamno oni taskigis liajn lernanojn, kiuj mortpikis lin per siaj feraj skribiloj.

Speciale li adoradiĝas en Tirolo. Li estas unu el la patronoj de la katolika diocezo Bozen-Brixen (itale *Bolzano-Bressanone*). En Brixen li estas unu el la patronoj de la urba katedralo kaj estas konsiderata la unua episkopo de la urbo.

Li ankaŭ konsideriĝas la kristana patrono interalie de la urboj Imola kaj Meksikurbo, de la instruistoj kaj de la stenografoj.

Lia kristana memortago estas lia mortotago, laŭtradicie la 13-a de aŭgusto.

* Kategorio Kasiano de Imola en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 559921
* GND: 118519506
* VIAF: 62340038
 |
**Samuel RICHARDSON** (n. la 19-an de aŭgusto 1689 en Derbyshire, m. la 4-an de julio 1761 en Londono) estis angla verkisto.

La filo de lignaĵisto unue fariĝis presisto, poste iĝis posedanto de presejo kaj eldonisto. Amikoj rimarkintaj lian talenton skribi leterojn en bonega stilo, instigis lin al la eldonado de leter-ekzemploj por privataj celoj. La kolekto *Letters Written to and for Particular Friends…* estiĝis ekde 1739, kaj kiel kromprodukto en 1740 aperis la leter-romano *Pamela, or Virtue Rewarded*, kiu famigis la verkinton.

La verkaro de Richardson ravis famulojn kiel ekz. Goethe kaj Rousseau, sed ankaŭ elvokis kritikojn. Henry Fielding ekz. verkis parodion pri *Pamela*, malkaŝante, ke la virto de la protagonistino (servistino rezistanta al la amoremo de sia mastro) estas nura esprimo de hipokriteco. Post *Pamela* aperis en Eŭropo centoj da liter-romanoj. Ia influo de *Pamela* ankaŭ okazis en Francio, en moka vojo, tre eble *Justine* de la Markizo de Sade kaj kelkaj rakontoj de Voltaire enhavas, parte, mokaĵo pri ĝi.

Sia dua romano *Clarissa* ankaŭ tre influis siatempan eŭropan literaturon. Choderlos de Laclos citas ĝin en sia verko *Les Liaisons Dangereuses*.

Listo de verkoj
---------------

* *Pamela, or Virtue Rewarded* (romano, 1740)
* *Clarissa; or, The History of a Young Lady* (romano, 1747/48)
* *The History of Sir Charles Grandison* (romano, 1753/54)

* Samuel Richardson en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Samuel Richardson en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Samuel Richardson en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 10470
* GND: 118600346
* LCCN: n80037044
* VIAF: 41845728
* ISNI: 0000 0001 0890 984X
* LIBRIS: 290765
* SUDOC: 027099180
* BNF: 11921887m
* BPN: 30662085
* NLA: 35451421
* NDL: 00454146
* BIBSYS: 90110257&feltselect=bs.autid 1449740277488, 90110257
* NKC: kup19970000082594
* ICCU: MILV148722
* BNE: XX1087940
 |
**Katalin Lévai,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Lévai Katalin** estas hungara politikisto, ministro, sociologo, profesoro, verkisto.

Katalin Lévai  naskiĝis la 22-an de majo 1954 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Katalin Lévai lernis en Komerca Altlernejo en sia naskiĝurbo ricevinta diplomon en 1976, poste ŝi lernis sociologion en Scienca Universitato pri Eötvös Loránd (1987). Ŝi doktoriĝis en 1993, poste ŝi kandidatiĝis. Inter 1987 kaj 1990 ŝi laboris en sociologia instituto, inter 1991-1996 ŝi instruis en Scienca Universitato pri Kossuth Lajos kiel docento kaj ankaŭ politika altlernejo. Ŝi havis postenon en ministerio pri laboro inter 1996 kaj 1998, dume kaj poste ŝi estis gastoprofesoro en Svedio, Ĉeĥio, Germanio, Belgio, Usono, Danio kaj Italio. Ŝi denove laboris en la ministerio en la jaroj 2002 kaj 2003, poste en la jaroj 2003 kaj 2004 ŝi estis senpostena ministro en Kabineto Medgyessy. Ŝi estis elektita membro de Eŭropa Parlamento en 2004.

Ŝi havas edzon, ŝi naskis filinon. Ŝi ricevis premiojn en 1994 kaj 1998 (en 2008 ankaŭ aŭstran premion). Ŝi okupiĝas pri vivŝancoj de handikapuloj.

Elektitaj libroj
----------------

* *Towards a Reform of Social Policy in Hungary* (1994)
* *Partnership Through Progress* (1999)
* *Táncrend nélkül* (2005)
* *Varázskert* (2008)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio[*rompita ligilo*]
* 


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 522951
* LCCN: n94095568
* VIAF: 33693620
* ISNI: 0000 0000 7989 9274
* SUDOC: 243534914
 |
Kronikisto Nestor, 1661
**Nestor** (naskiĝis ĉirkaŭ 1056, Kievo, Kieva princlando, hodiaŭa Ukrainio, mortis ĉirkaŭ 1113, Kievo) estis ekde ĉirkaŭ 1074 monaĥo de la Kieva Kaverna Klostro (konata hodiaŭ kiel Lavra). Li estas supozita verkanto de pluraj hagiografiaj verkoj kaj unu grava jarlibro.

Lia unua literatura verko priparolis vivojn de Boris kaj Gleb (sanktuloj, murditaj en 1015), filoj de la Kieva Grandprinco Vladimor. Li poste ankaŭ verkis pri fondinto de la Kaverna Klostro, Feodosij (mortis en 1074).

Li estis okulatestanto pri detruo de la klostro en 1096.

La Nestor-kroniko
-----------------

Oni menciis en la 13-a jarcento, ke li estis verkinto de *Kroniko de la pasintaj tempoj* (ruse *Повесть временных лет*, ukraine *Повість временних літ*), plej grava historia fonto de la Kieva Rus.

Laŭ nunaj historiistoj, kvankam la kronikon kompilis li en 1112, sed la lasta kelkfoje tralaborita versio devenas ne de li. La prakroniko restis en pluraj manuskriptoj, sed la plej frua datiĝas je 1377.

La kroniko priskribas la historion de la orientaj slavoj ĝis dua jardeko de la 12-a jc. specife akcentante la fondon de la Kieva Ŝtato en la 9-a jc. kion la kroniko alligas al la varegoj (vikinga tribo).

Alia parto de la kroniko kronologie listigas la militojn, packontraktojn, inter la Kieva Rus kaj Bizanco. La kroniko mencias kristaniĝon de la orientaj slavoj en ĉirkaŭ 988, konigas la kulturan evoluon sub regado de (Saĝa) Jaroslav la 1-a (1019–54) kaj la batalojn kontraŭ la stepaj nomadaj turkaj popoloj.

La kroniko estas verkite en la praslava, parte en la prarusa lingvoj. Ĝi ankaŭ ĉerpas informojn el bizancaj kronikoj, rusaj skribitaj kaj parolataj memoraĵoj ktp.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Kronikisto Nestor en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* la Nestor-kroniko angle Arkivigite je 2007-01-17 per la retarkivo Wayback Machine

Vidu ankaŭ
----------

* Anonymus (hungara kronikisto)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 137587
* GND: 118587072
* LCCN: n84025060
* VIAF: 217982071 89002593, 217982071
* ISNI: 0000 0001 0923 0214
* LIBRIS: 329897
* SUDOC: 027046443
* BNF: 11917561b
* BIBSYS: 90861928
* NKC: ola2002158784
* BNE: XX1110642
 |
**Marozia** (ankaŭ: *Mariuccia*; naskiĝinta la ĉirkaŭ en 892, mortinta post 932) estis itala regantino.

Vivo
----

La filino de la roma senatano kaj konsulo Teofilakto la 1-a (Tuskulo) kaj de Teodora (kiu papigis verŝajne Johanon la 10-an) estis unu el la plej fifamaj virinoj siatempe. Ŝi edziniĝis trifoje: unue al margrafo Alberiko, poste al margrafo Gido de Tuskio kaj fine (ekde 932) al reĝo Hugo de Italujo.

Ŝi estis amatino de papo Serĝo la 3-a, ebla patrino kaj avino de du papoj (Johano la 11-a kaj Johano la 12-a) regante kelkan tempon super Romon kaj la Papan ŝtaton. Papon Johano la 10-an ŝi arestigis en la Kastelo de Sankta Anĝelo en 928, kie li murditis en 929. Ŝia (el la unua geedzeco) filo Alberiko incitis ribelon kontraŭ ŝi. Detaloj pri ŝia morto ne konatas.

Fonto
-----

Meyers Großes Konversations-Lexikon, Band 13. Leipzig 1908, p. 345, kio legeblas tie ĉi interrete.

* Kategorio Marozia en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 569937
* GND: 119061511
* LCCN: n98079095
* VIAF: 55931429
* ISNI: 0000 0004 4887 177X
 |
**Ku Sang** (naskiĝis la 16-an de septembro 1919 en Seulo, mortis la 11-an de majo 2004 samloke) - sudkorea poeto.

Li devenis de katolika familio (lia pli aĝa frato iĝis pastro kaj pereis kiel martiro pro la kredo dum la korea milito). Dum filozofiaj studoj en Japanio, kie enprofundiĝis antaŭ ĉio en budhismon, li trapasis krizon de la katolika kredo; fine sub la influo de laboraĵoj de francaj filozofoj, Gabriel Marcel kaj Jacques Maritain, li trovis sian manieron koncepti religiajn problemojn.

Post studoj revenis al Koreio kaj eklaboris kiel ĵurnalisto. Tamen baldaŭ li estis devigita forlasi nordan parton de la lando, kie trafis lin konflikto kun komunistaj regopovoj (surfone de la ideologio de lia poezio). Dum la korea milito li servis en armea spion-agentejo de Sud-Koreio; li estis mallonge enprizonigita pro kritiko de la prezidento Ji Sung-man kaj lia ĉirkaŭaĵo.

Dum multaj jaroj laboris kiel ĵurnalisto kaj lekciisto de literaturo en universitatoj; li estis aŭtoro de poezioj, dramoj kaj scenaroj, kaj ankaŭ eseoj pri sociaj kaj religiaj temoj. Prilaboris kelke da literaturaj antologioj.

Elektitaj poezji-kolektoj:

* *Choto-ui shi* (1956, angla eldono *Wastelands of Fire*, 1989); la verkoj influitaj de la korea milito
* *Nazareth ui Iesu* (1979, angla eldono *Jesus of Nazareth*); poezio dediĉita al problemoj de katolika kredo
* *Christopher ui gang* (1978, *Christopher's River*)
* *Pat ilgi* (1967, *Diary of the Fields*); la du lastaj aperis en la angla lingvo en kolekto *River and Fields: a Korean century* (1991) kaj estas omaĝo al spiritecaj valoroj, sociaj kaj ekologiaj enestantaj en la naturo de Koreio.
* Mogwa ongduriedo sayeoni itta (1984, angla eldono *Even the Knots on Quince Trees Tell Tales*, 2004); aŭtobiografiaj impresoj de la postmilita periodo de Koreio

Krom la anglaj tradukoj ankaŭ aperis la francaj, italaj, nederlandaj, germanaj kaj japanaj; li estis malkovrita por la mondo dum sia malfrua aĝo (post la 70-a vivjaro), plurfoje li estis anoncata de la medio de koreaj verkistoj por la literatura Nobel-premio.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 524432
* GND: 122343255
* LCCN: n82015423
* VIAF: 34510649
* ISNI: 0000 0000 8113 2486
* SUDOC: 03103909X
* BNF: 122334189
* NLA: 36609489
* NDL: 00675309
* BIBSYS: 1453362518265
 |
**Kuaŭhtemok**, en hispana *Cuauhtémoc*, en naŭatla *Cuāuhtēmoc*, ‘aglo surteriĝis’ el ‘cuāuhtli 'aglo'; tēmoc, 'descendis, surteriĝis' ’)? (1496-1525), konata de la hispanaj konkistadoroj kiel *Guatemuz*, estis la lasta tlatoani de aztekoj de Tenoĉtitlano. Li enpoviĝis en 1520, unu jaron antaŭ la konkero de Tenoĉtitlano fare de Hernán Cortés kaj de liaj trupoj.

La nomo Cuāuhtémōc kiu signifas laŭvorte 'aglo surteriĝis, ekripozis' (naŭatla cuāuh(-tli) 'aglo', temō- 'descendo', -c pasinto). La honora formo de Cuāuhtémōc estas Cuāuhtémōctzīn (la sufikso -tzīn estas uzata por desegni dignecon similan al "Don" aŭ "Señor" en hispana).

Kuaŭhtemok estis kuzo de Moktezumo Ksokojotzin, filo de Ahuizotl kaj de la junulino Tekuiĉpo (naŭatla, 'kotonfloko'). Kiam li enpoviĝis, la konkistadoroj jam estis elpelitaj de Tenoĉtitlano, sed la urbo jam estis estanta ruinigita per malsato, variolo, kaj manko de trinkakvo. Kuaŭhtemok alvenis tiam post esti *tlakatlekutli* (armeestro) de la rezisto kontraŭ la konkistadoroj, ĉar ekde la morto de Moktezumo antaŭ la nomita Trista Nokto, oni identigis lin kiel militestro de la aztekoj.

Notoj
-----

1. ↑   Bernal Díaz del Castillo, "Historia verdadera de la conquista de la Nueva España"

* Kategorio Kuaŭhtemok en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 617508
* GND: 128777311
* LCCN: n81056568
* VIAF: 30598235
* ISNI: 0000 0000 6636 0835
* SUDOC: 131382543
* BNF: 148847239
* NKC: jx20121011001
* BNE: XX1364159
 |
Tiu ĉi artikolo estas pri la poeto Gulyás Pál. Ekzistis bibliotekisto kaj literatura historiisto Gulyás Pál, naskita en 1881 en Budapeŝto.

---

**GULYÁS Pál** (29-a de oktobro 1899 – 13-a de majo 1944) estis hungara poeto de Debrecen.

Gulyás estis filo de la debrecena instruisto GULYÁS István. Li naskiĝis kun katarakto sur unu okulo; pro tio li suferis inter la gefratoj kaj en la lernejo. Li diplomitiĝis en Debrecen pri instruado kaj filologio, poste li instruis en Hajdúböszörmény (1924), en Kiskunhalas (1925-1926) kaj fine en Debreceno en metiista lernejo.

Lia unua poemaro „Viharban" (En tempesto) aperis en 1923. Li estas kundfondinto de la Asocio Ady de Debrecen en 1927. Gulyás aliĝis en la 1930-aj jaroj al la grupo de popolismaj verkistoj (Fülep Lajos, Németh László). Li estis kunfondinto kaj redaktisto de ilia gazeto Válasz (Respondo).

Liajn frutempajn poemojn saturis panteisma naturtravivaĵo. Ĉe la alproksimiĝo de la Dua mondmilito karakterizis akra socio-kritiko lian poezion baraktantan kontraŭ vizio pri pereo.

La komponisto György Kurtág en 1969 verkis "Memore al vintra vesperiĝo" kun la subtitolo "kvar fragmentoj laŭ poemoj de Gulyás Pál", laŭ peto de la urbo Debrecen.
La urbo ankaŭ nomis mezlernejan studentejon laŭ Gulyás Pál (*Gulyás Pál Középiskolai Kollégium*).
La loka historia muzeo "Csongrád" konservas dokumentojn de li, interalie poŝtkartojn, kiujn li skribis stenografie al Tamás Deák.

* Testvérgályák (1923)
* Misztikus ünnepi asztal (1928)
* Tékozló (1934)
* Az Alföld csendjében (1943)
* Gulyás Pál válogatott versei (Elektitaj poemoj 1957)

Gulyás estis ankaŭ esperantisto. Fine de la 1920-aj jaroj li tradukis egalnivele plurajn poemojn siajn al Esperanto („La koro de l’ soldato", „Pejzaĝo de l’ pentristoj", „Sur la memorŝtonon de Ady", „La muta foliaro", „Krioj", „Mistika festa tablo" – publikigitaj en la Debrecena Bulteno, n-ro 16. Li korespondis kun d-ro Kálmán Kaloĉay, kies respondo publikiĝis en la sama numero.)

Aliaj poemoj en Esperanto:

* Kien la sango de Kristo
* Honora
* Rimforĝisto
* Debrecen, vi prahaveno (Debrecena Bulteno n-ro 31)

Literaturo
----------

* Poemoj de Pál Gulyás (1993, Debrecena Bulteno n-ro 79)
* La am-poezio de Pál Gulyás (1993, Debrecena Bulteno n-ro 79)

(Sentitole)

Tie suno malheliĝas,   

tie lumon kelo ligas,   

tie tombfosist’ ne fosas,   

tiel malsan’ ne magrigas.   

Ĉu nin la Submondo ravas  

kie mortintoj ĝemas?   

Eĉ sub tero estas vivo,   

flor’ eĉ el tombo venas.   

(1936)

Nun alvenas la amo (fragmento)

Vidu, mi ĝisnun mutis,  

min en polvon mi klinttrudis,   

gapis kun laca flamo...   

Nun alvenas la amo!   

Nun por mi la amo venas  

ĝi brulan nubĉaron portas!   

Jen la nubo malglisas!   

....

(tradukoj de Tibor Papp)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kien la sango de Kristo?[*rompita ligilo*]


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 19875
* GND: 118981676
* LCCN: n84185530
* VIAF: 67265840
* ISNI: 0000 0000 7860 7591
 |
**László BÁRTFAY** [lAslO bArtfai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bártfay László** estis hungara juristo, advokato, verkisto, membro de Hungara Scienca Akademio.

László Bártfay naskiĝis la 6-an de majo 1797 en Felsővadász. Li mortis la 12-an de majo 1858 en Pest (urbo).

Biografio
---------

László Bártfay frekventis lernejojn en tiam hungara urbo Kassa, poste li eklaboris kiel notario en Pest. En 1819 li konatiĝis kun Karolo Kisfaludy, baldaŭe kun Ferenc Kazinczy. En 1823 li iĝis advokato, krome li konatiĝis kun kremo de la hungaraj poetoj kaj verkistoj, ili regule kunvenadis en sia loĝejo. En 1836 li estis unu el la fondintoj de Societo Kisfaludy, en 1842 li estis elektita kontrolisto de la societo.

Verkaro (elekto)
----------------

* lia taglibro inter 1838-1841 aperinta en 2010
* diversaj tradukaĵoj, poemoj

Fontoj
------

* Hungarlingva Vikipedio

* Kategorio László Bártfay en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 421138
* GND: 1026859352
* LCCN: nb2012010762
* VIAF: 248327904
* ISNI: 0000 0003 6966 8255
 |

{{Vivtempo|Bartfay, Laszlo}
**Kirilo Turouski** aŭ **Kirilo de Turov** (*beloruslingve*: Кирыла Турауски) (naskiĝis en 1130; mortis en 1182) estis belorusa kleriko, verkisto, teologo kaj episkopo de la urbo Turov.

Kirilo Turaŭski

Vivo
----

En 1123 li eniris la monaĥejon de sankta Nikolao kiel novico, kaj post tri jaroj iĝis monaĥo. De la jaro 1143 ĝis 1148 Kirilo estis abato de tiu monaĥejo.

En 1159 li estis elektita de popola kunveno en la urbo Turov kaj de loka princo kiel episkopo. En 1161 li iĝis episkopo. En 1169 Kirilo paroladis en Kievo ĉe eklezia kunveno akuzante la episkopon Fedor de Rostovo kiel herezulon.

Post 1184 li foriris de la episkopa katedro por eniri la monaĥejon de sanktaj Boriso kaj Hlebo.

Verkaro
-------

Konserviĝis ĉirkaŭ 70 verkoj de diversaj ĝenroj: preĝoj, edifoj, predikoj, paraboloj. Kiel monaĥo kaj abato li verkis *Prediko pri rango monaĥa*, *Prediko pri genezo de monaĥa vivo*, poste preĝan laŭsemajnan ciklon.

Kiel episkopo li verkis festajn kaj edifajn predikojn (por festoj de paska ciklo, *Prediko por festo Epifanio*, *Prediko por festo Pentekosto* kaj aliaj), edifojn (pri foriro de animo, pri timo antaŭ Dio, pri saĝeco, pri utilo de librolegado), parabolon pri homaj korpo kaj animo (aŭ pri blindulo kaj lamulo), tri Grandajn Misalojn, kaj aliajn.

En la finaj jaroj de sia vivo Kirilo verkis *Predikon por ne forgesi siajn instruistojn* kaj du leterparabolojn al abato de la Kieva kaverna monaĥejo Vasilij.

Ne konserviĝs liaj komentoj al la Sankta Skribaĵo kaj leteroj al princo Andrej Bogoljubskij.

* Kategorio Kirilo Turouski en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 255932
* GND: 119122731
* LCCN: n85083783
* VIAF: 527159474178027661222 78750243, 527159474178027661222
* ISNI: 0000 0001 0991 7876
* LIBRIS: 193594
* BIBSYS: 90766838
* NKC: js2006312295
 |
**Martin Friedrich Gustav Emil NIEMÖLLER** (14-an de januaro 1892, Lippstadt, Germanio – 6-an de marto 1984, Wiesbaden, Germanio) estis elstara germana antifaŝista teologo kaj pastro, fondinto de Konfesanta Eklezio, prezidanto de la Monda Konsilio de Eklezioj.

Li naskiĝis en pastra familio. Li servis en la unua mondmilito sur ŝipoj, eĉ iĝis komandanto de germana submarŝipo. Post la milito, li studis teologion en Münster. Li ekagadis kiel pastro en 1931 en Dahlem, ekstera urboparto de Berlino. Du jarojn poste - kiel protesto kontraŭ la nazia eklezia politiko - fondis la organizon *Pfarrernotbund* por helpi pastrojn. La grupo agadis sur diversaj terenoj kaj provis lukti kontraŭ la diskriminado de la jud-devenaj kristanoj.

Li partoprenis en fondo de la Konfesa Eklezio - ene de la evangelika eklezio - kaj gravis en formado de kontraŭstaro, ĉar la nazioj kreis la organizon *Deutsche Christen* (Germanaj Kristanoj), kiu volis subigi la germanajn ekleziojn. Oni oficiale deklaris la kontraŭstaron de la Konfesa Eklezio kaj konfirmis en koncilio de 1934, Barmen. Niemöller daŭrigis la mesadon dise en Germanio, ĝis arestis lin la Gestapo en 1937. Oni internigis lin en Sachsenhausen, poste en Dachau, en 1945 en Tirol, kie liberigis lin la aliancanoj.

Post la milito, li partoprenis en reorganizo de la evangelika eklezio kaj en 1945 gvidis la eksterajn rilatojn. Li iĝis en 1948 membro de la eklezia koncilio, de 1947 ĝis 1964 prezidanto de la eklezia distrikto Hessen-Nassau.

Ĉar li konvinkiĝis pri kolekta kulpeco de la germanoj, la germana evangelika eklezio en 1945 deklaris pri tio en la *Stuttgarta kulpokonfeso*- ĉefe danke al li -. Oni elektis lin en 1961 al unu prezidanto (el ses) de la Monda Konsilio de la Eklezioj. Li prezidantis ĝis 1968.

Li iĝis konvinkita pacifisto kaj agadis por la internacia paco kaj malarmilizado. Li veturis en 1952 al Moskvo, en 1967 al Nord-Vjetnamio.

Oni distingis lin en 1967 per Internacia Lenin-pacpremio, en 1971 per granda Federacia Meritkruco (Germanio).

Mondfama poemo
--------------

* Unue ili la judojn venigis

* Martin Niemöller en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Martin Niemöller en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Martin Niemöller en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)
* Martin Niemöller en Vikifontaro (Universala biblioteko)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 209279
* GND: 118587900
* LCCN: n50003848
* VIAF: 94035448
* ISNI: 0000 0001 1477 8073
* LIBRIS: 315551
* SUDOC: 027441091
* BNF: 11948184r
* NLA: 35995411
* NDL: 00524783
* BIBSYS: 90057290
* NKC: skuk0004319
 |
La **Eŭropa Universitato de Bretonio** (france *Université européenne de Bretagne*, ofte mallongigita al UEB), estas komunumo de universitatoj kaj akademiaj establaĵoj kreita en 2007  kaj dissolvita en 2016. Ĝi kunigis 23 altlernejojn, inkluzive de universitatoj, lernejoj, hospitaloj kaj esplororganizoj de la Bretonia regiono. Ĝiaj komponentoj trejnis ĉirkaŭ 71,500 studentojn, kaj inkludis 8 500 homojn aliĝintaj en esploragadoj .

Ĝiaj agadoj temigis plejparte esploradon per la establado de temaj esplorretoj, projektteamoj, kaj la rekrutado de internaciaj esploristoj. La valorigo de esplorado estis certigita funkcie per ĝia "Bretagne Valorisation" komponento. Esplortrejnado, aŭ trejnado de doktoraj studentoj, estis kunordigita fare de la internacia doktora kolegio de la UEB kiu kunigis la ok doktorigajn lernejojn en la regiono.

La Eŭropa Universitato de Bretonio kunfandiĝas kun la fr:Universitato de Nantes Angers Le Mans por januaro 2016 ĉe la Universitato de Bretonio Luaro.

Membroj
-------

* Universitato de Okcidenta Brittany
* Universitato de Suda Brittany
* Universitato de Rennes 1
* Universitato de Rennes 2 – Supra Brittany
* AGROCAMPUS OUEST
* École Normale Supérieure de Cachan Kerde Lann universitatejo
* École nationale supérieure de chimie de Rennes
* INSA Rennes
* TELECOM Bretagne
* Eŭropa/Eŭropa Akademio de Arto en Brittany (EESAB)
* ECAM Rennes
* EME Rennes
* ESC Rennes Lernejo de Komerco

Referencoj
----------

1. ↑  Le Centre de mobilité internationale de Rennes, présentation, www.eub.eu, konsultita la 28an de majo 2010

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 844667
* VIAF: 173484031
* ISNI: 0000 0001 2359 716X
 |
**László FÖLDES** [lAslO foldeŝ], hungare **Földes László** estas hungara kantisto, aktoro, verkisto kaj komponisto, vaste konata, kiel „**Hobo**". Li estas fondinto de bando *Hobo Blues Band*. Lia edzino estis 13 jarojn Éva Igó.

László Földes naskiĝis la 13-an de februaro 1945 en Újpest.

Biografio
---------

László Földes abiturientis en Veszprém (urbo) en 1963, poste li eklaboris en Budapeŝto. Baldaŭe li komencis okupiĝi pri ŝlagroj. Li tute ne sekvis politikajn direktojn de la unusola partio, tial li frue havis konfliktojn. Li frekventis universitaton, kiun pro la konfliktoj li forlasis, sed li ricevis rolojn en 3 filmoj. Poste li apartenis al diversaj bandoj, kie li kantadis, dume li komponadis ŝlagrojn. En 1978 li fondis bandon *Hobo Blues Band*, kiu iĝis tutlande konata. Poste li koncertadis, muzikadis en propra klubo, verkis librojn fine denove li filmadis. Li havas edzinon, kiu naskis 2 filinojn. Li ricevis premion Kossuth en 2011, pli frue ekde 1991 ankaŭ aliajn 3 premiojn.

Diskografio
-----------

* 17 diskoj inter 1987-2009

Liaj roloj
----------

* roloj en 14 filmoj inter 1969-2000
* 8 teatraj roloj inter 1981-2010

Liaj verkoj
-----------

* 5 libroj inter 1982-2008

Fontoj
------

* Hungara Vikipedio

* Kategorio László Földes (muzikisto) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Sándor KIBÉDI VARGA**, origine Varga, hungara ĵurnalisto, verkisto, instruisto. Li naskiĝis en Târgu Mureș la 14-an de oktobro 1946 kaj mortis en Budapeŝto la 17-an de majo 2015.

Kariero
-------

Sándor Kibédi Varga post akiro de diplomo pri rumana-hungara lingvoj en la Pedagogia Altlernejo de Târgu Mureș instruis kvin jarojn en vilaĝaj ĝeneralaj lernejoj. Li fariĝis ĵurnalisto de 1978 ĉe la *Vörös Zászló* de Târgu Mureș, kaj post kvar jaroj raportisto de ĵurnalo *Előre*. De 1988 li vivas en Hungario. Li laboris ĉe la Hungara Radio, RTV Újság, Kurír. En 1999 li estis dungito de MTI Kiadói Kft. Poste li denove instruis ĝis sia pensiuliĝo. Inter 1973 kaj 1982 li publikigis proksimume cent novelojn, precipe en *Utunk*.

Libroj
------

* *A megváltás ezután következik*, Impress Kiadó, 2001.
* *Az Üveghegyen túl* – Erdélyi ki- és bevándorlók az ezredfordulón. Mentor Kiadó, 2009.
* *Ácsi!*, raportaĵvolumo, Osiris Kiadó

Fonto
-----

* Hungara vikipedio


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 433754
* GND: 14140809X
* LCCN: nb2010006592
* VIAF: 107990111
* ISNI: 0000 0000 7893 2976
 |
**FELEKI Klára**, *Feleki Kovács Klára*, *Asztalos Mártonné* estis hungara aktorino, ĵurnalistino, verkistino, tradukistino naskita en Arado la 22-an de oktobro 1906 kaj mortinta en Budapeŝto la 13-an de januaro 1969.

Kariero
-------

Klára Feleki debutis en teatro 17-jaraĝe. Ŝi ludis mallongtempe en Segedo, Peĉo, Debreceno, Budapeŝto, poste ŝi iĝis ĵurnalisto. Ŝi instruis deklamadon kaj verkis popularajn romanojn. Ŝian satirikan romanon *Ponyvasátor* (Bp. 1941.) oni malpermesis. Ŝi iĝis kunlaboranto en 1946 de *Nemzeti Segély*, pli poste de *Asszonyok*, en 1947 interna kunlaboranto de *Friss Újság*. En 1951 ŝi laboris ĉe la Hungara Radio, redaktis la programojn *Könyv, Muzsika, Színház* (Libro, Muziko, Teatro) kaj *Lányok, Asszonyok* (Fraŭlinoj, Virinoj) ĝis 1962. En 1948 aperis en ŝia tradukaĵo la teatraĵo *Mélyek a gyökerek* (La radikoj estas profundaj) de James Gow-Usseau kaj *A kicsi nővér* (La fratineto) de Raymond Chandler.

Verkoj
------

* *Ponyvasátor, avagy így írunk mi* (Bp. 1941);
* *Perzselő nyár* (Bp. 1943);
* *A pokol virága* (Bp. 1943);
* *Idegen szerelem* (Bp. 1943);
* *A negyvenéves asszony* (Bp. 1943);
* *Az özvegy menyasszony* (Bp. 1944).

Fonto
-----

* Magyar Életrajzi Lexikon
**Sebbi** (m. 695) estis anglosaksa reĝo de Essex, Anglio de 664 694.

Ĝis 683 li kunregis Essex kune kun sia frato Sigehere. Ili estis kuzoj de sia antaŭulo Swithelm.

En 665 Sigehere forlasis kristanismon kaj reiĝis pagano sed Sebbi restis pia kristana. Tre baldaŭ ili iĝis rivaloj. Sigehere aliancis al Wessex, kaj Sebbi al Mercia. En 665 Wulfhere, reĝo de Mercia, tiom pligrandigis sian influon en Essex ke li iĝis ĝia superulo. Li sendis Jaruman, episkopon de Mercia, por rekonverti la popolon de Essex.

En 686 Caedwalla, reĝo de Wessex, anstatauis la reĝon de Mercia kiel superulo de Essex. Li kaj Sebbi invadis Kent kaj forpelis ĝian reĝon Eadric. Poste Sebbi regis la okcidentan parton de Kent.

Sebbi fondis Abatejon Westminster.

Verŝajnas ke en 694 Sebbi abdikis por eniri monaĥejon. Li estas sekvata kiel reĝo de Essex de siaj filoj Sigeheard kaj Swaefred. Li mortis en 695, entombiĝis en Katedralo Sankta Paŭlo (Londono), kaj estis venerata kiel sanktulo.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 286597
 |
**ILOSVAI SELYMES Péter** (iloŝvai ŝejmeŝ) *Sericeus Petrus Ilosvanus* estis hungara epika kantaŭtoro (?, ĉirkaŭ 1520 kaj mortinta ?, ĉirkaŭ en 1580.

Biografio
---------

Ilosvai Selymes estis instruisto ĉirkaŭ 1548 en Nagyida, en 1575 en Nagybánya. Pri lia vivo restis malmulte da datoj. Li kultivis ĉiujn variantojn de kanta epiko. Krome Lantos Sebestyén Tinódi li estis la plej fekunda hungara kantaŭtoro. Lia unua pli longa kanto estis *Historia Alexandri Magni* (1548). Lia plej fama verko estas tiu pri *Miklós Toldi* laŭ la popolaj legendoj (*Az híres neves Tholdi Miklósnak jeles cselekedeteiről és bajnokoskodásáról való historia*, Debrecen, 1574). Surbaze de tiu kanto verkis János Arany la *Toldi-trilogion*. Pluraj el liaj kantoj perdiĝis.

Verkoj
------

* La lasta eldono de liaj verkoj de Szilády Áron en *Régi Magy. Költők Tára*, IV. Bp. 1883).

Bibliografio
------------

* Horváth János: *A reformáció jegyében* (Bp. 1953).
* Ady Endre: Ilosvai S. P. (poemo, 1908).

Fonto
-----

* Magyar Életrajzi Lexikon

* Kategorio Péter Ilosvai Selymes en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 244863
* VIAF: 121432937
 |
**Klejto** (antikve-greke *Κλεῖτος* aŭ latine *Cleitus*P; regis *ĉ.* 335 – 295 a.K.) estis reĝo de Ilirio de la Dardania Ŝtato atestita en 335 a.K. Klejto estis la filo de Bardilis kaj la patro de Bardilis la 2-a.

Klejto estis la genio malantaŭ la bone strukturita Iliria Ribelo de 335 a.K. Klejto ventis en interkonsento kun la Ŝtatoj de la Taulantioj sub Glaŭkias kaj de la Aŭtariatoj sub Pleŭrias. Klejto estis konkerinta kaj fortikigintaj la urbon Pelion kaj atendis la alvenon de la trupoj de Glaŭkias. Tamen, Aleksandro alvenis sur la scenejo la unua kaj blokadis Klejton ene de la urbaj muregoj. Glaŭkias venis por helpo de Klejto, kaj la Macedonaoj devis retiriĝi. Aleksandro revenis kun plia ekipado kaj liveraĵoj kaj lerte forigis la armeon de Glaŭkias el la ĉirkaŭaj altaĵoj, evitante ke Klejto engaĝiĝu kun Glaŭkias.

Post tritaga batalpaŭzo, Aleksandro trovis ke la kampadejo de Taulantioj estis sengardaj kaj nuligis la Ilirianojn sub la kovro de la nokto. Klejto sukcesis fugi kaj teni sian tronon, probable kiel vasalo sub la Macedonia Regno.

Referencoj
----------

1. ↑  "The Journal of Hellenic Studies by Society for the Promotion of Hellenic Studies (London, England)", 1973, p. 79. *Cleitus was evidently the son of Bardylis II the grandson of the very old Bardylis who had fallen in battle against Phillip II in 385 BC.*
2. ↑  *The Illyrians* de John Wilkes

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 574923
 |
Ŝablono:Underlinked

Nagy László ( 17-a de julio 1925, **Felsőiszkáz** (nun Iszkáz – 30-a de januaro 1978, Budapeŝto) KOSSUTH-premiita poeto en Hungario.

Li devenis el kamparana familio, li studis en mezlernejo de la urbo Pápa. Inter la jaroj 1946 kaj 1952 li vivis en Bulgario. tie li ekkonis la literaturon. Lia unua volumo „Tűnj el fájás" (Malaperu, doloro!) aperis en 1949. Post sia reveno al Hungario li redaktis la gazetojn Kisdobos (Kiŝdobox = Pionereto) kaj Élet és Irodalom (Vivo kaj Literaturo).

En sia volumo Deres Majális (Prujnoza Majalo, 1957) li publikigis siajn poemojn ĝis tiam ne eldonitajn. La ludema tono de lai unua etapo poste morniĝis, en lia poezioaperis turmentaj vizioj, animbaraktoj. Al lia poezio efikis la popolpoezio kaj la popoleska superrealismo de poeto Attila JÓZSEF. Li estis inicita interpretisto de la bulgara poezio, tiajn siajn elektitaĵojn li publikigis en du volumoj: Szabják és citerák (Sabroj kaj citroj, 1953), Sólymok vére (Sango de l’ falkoj, 1960)

Donu la Dio (Adjon az Isten)

Donu la Dio   

fortunon!   

amon, varmegan  

bakfornon,   

en mian vakan korbon  

grenon,   

en mian orfan manon  

manpremon,   

flamon en mian lampon,   

mi ne devu  

antaŭtempe en lito  

kuŝadi,   

por demando respondon  

sendu Li,   

por ke mia kredo  

ne disfalu,   

donu la Dio  

lumojn,   

anstataŭ tombejoj  

vivon-  

por mi la peto  

estas granda honto,   

Li donu, eĉ se  

mi ne petas.

Traduko de Tibor Papp

hungara biografio Arkivigite je 2005-02-22 per la retarkivo Wayback Machine

* Kategorio László Nagy (poeto) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 34755
* GND: 119283905
* LCCN: n80145420
* VIAF: 123145066481566590435
* ISNI: 0000 0001 0928 1249
* LIBRIS: 254066
* SUDOC: 185935370
* BNF: 12184752d
* BIBSYS: 98074030
* NKC: jn20000720185
* BNE: XX5539420
 |



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Semjon Jakovleviĉ NADSON** (ruse: Семён Яковлевич Надсон; la 14-an de decembero 1862 – la 19-an de januaro 1887) estis juddevena rusa poeto. Li estas historie konata kiel la unua juda poeto kiu atingis nacian famon en Rusio.

Vivo
----

Lia patro estis judo, kiu konvertiĝis al la greka ortodoksa kristanismo kaj ŝtatoficisto en Sankt-Peterburgo. Lia patrino, Alexandra, estis ortodoksa ruso.

Kvankam li publikigis nur unu poemaron antaŭ ol li mortis pro tuberkulozo en la aĝo de 24 jaroj, ĝi akiris al li grandan renomon, tamen artkritikistoj delonge forgesis pri ĝi.

La verkoj de Nadson, kiuj temigis kadukiĝon, depresion, malsanon, kaj morton, resonancis kun liaj trudiĝantaj samtempuloj kaj ĉe studentoj kun kontraŭmonaristaj konvinkiĝoj.

Lia poezio kristaligis la malkuraĝan etoson de la periodo per ĝia emfazo sur la senpoveco de "malforta voĉo" de la verkisto en sia poezio. Tiele ĝi estis egaligita al la voĉo de la landanoj.

Li estis konsiderata la plej populara poeto de Rusio dum tri jardekoj antaŭ la revolucioj de 1917 kaj estis la unua juda, kiu atingis tian nacian renomon.

* Kategorio Semjon Nadson en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 740183
* GND: 121514897
* LCCN: n85365900
* VIAF: 223024594
* ISNI: 0000 0003 6112 2653
* SUDOC: 074587560
* BNF: 13478549c
* MBA: 26804777-fccc-49d3-8a2d-88ff87056ecb
* BIBSYS: 90752428
* NKC: jo20000082501
* ICCU: UFIV025407
* BNE: XX1012191
 |
**KOBAYASHI Issa**, (japana小林一茶) verdire **Kobajaŝi Nobujuki** (15-a de junio 1763 – 5-a de januaro 1828). En tiu japana nomo, la familinomo estas Kobayashi. Li estis japana hajkisto dum la Edo-epoko (1600 ĝis 1868). Issa devenis el la provinco Ŝinano kaj transloĝigis 1777 Tokion (tiutempe *Edo*). Pri la unuaj dek jaroj en Edo estas konata malmulte. Ek de 1887 frekventis la hajkolernejon de Katsuŝika. 1791 li agis mallongtempe kiel hajko-instruisto kaj li transvagis ĉisekve kiel poeto kaj ekleziulo la kamparon.

Lia ĉefverka hajbuno (kombinaĵo de prozo hun hajkoj) *Ora ga haru* (1820, *Mia printempo*) priskribas la okazintaĵojn el la jaro 1819, interalie la morton de lia filino kaj lia edzino. La verkoj de Issa, kies virtuozeco estas superita nur de Yosa Buson kaj Matsuo Bashō, estas karakterizata de liaj sentoplenaj kaj elegiaj naturaj priskriboj, kaj lia inklino eĉ al tiel malgrandaj kreitaĵoj kiel helikoj aŭ protozooj. Dum liaj lastaj jaroj li travivis malsanecon kaj literaturan gloron.

Hajko de Issa el *Mia printempo* tekstas jene:

* *L’aflikta mondo:*
* *Kvankam la ĉerizujoj floras –*
* *Se jam komencite.*

* Kategorio Kobayashi Issa en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 148996
* GND: 118556037
* LCCN: n79041765
* VIAF: 14771916
* ISNI: 0000 0000 8093 4217
* SUDOC: 026951444
* BNF: 119098963
* MBA: 8ceb3a1c-566d-440b-877e-e6919bd6bd71
* NLA: 35277575
* NDL: 00270501
* BIBSYS: 90125891
* NKC: js20020923009
* BNE: XX1148793
 |
**Seosamh Mac Grianna** (elparolata ŝo-sav mak grii-ana) (1901-1990) estis eble la plej irlandeca de la modernaj irlandlingvaj verkistoj. Li naskiĝis en Rinn na Feirste en Tír Chonaill en la tradicie irlandparolanta nordokcidento de Irlando, kaj lia lingvaĵo apenaŭ havas iun ajn spuron de influo de la angla. Li estis klasikulo de la moderna irlanda literaturo. En sia distrikto oni konis lin kiel Joe Fheidhlimí Dhónaill Phroinsiais, kaj li estis frato de la verkisto Séamus Ó Grianna.

Li longe tradukadis por *An Gúm*, la oficiala ŝtata eldonisto, sed li ege malkontentis pri ilia senestimo por lia propra verkado. Liaj tradukoj havas ege altan lingvan kaj literaturan valoron, sed li skribis ke li estis "unuagrada verkisto devigata traduki triagradajn anglalingajn librojn".

Li piediris tra la tuta Kimrio kaj verkis libron pri la sperto, Mo Bhealach Féin (Mia Propra Vojo). Pro psika malsano li ĉesis la verkadon.

Liaj plej gravaj verkoj estas

* *Pádraic Ó Conaire agus Aistí Eile* (Pádraic Ó Conaire kaj aliaj eseoj)
* *An Druma Mór* (La Granda Tamburo)
* *Eoghan Ruadh Ó Néill* (historia romano pri la jaroj 1640-oj)
* *Dá mBíodh Ruball ar an Éan* (Se la Birdo havus Voston)
* *Mo Bhealach Féin* (Mia Propra Vojo)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 167077
* GND: 1053244266
* LCCN: n86149852
* VIAF: 31026376
* ISNI: 0000 0000 2867 8498
* SUDOC: 112369707
 |
**Konrad MARTIN** (naskiĝinta la 18-an de majo 1812 en Geismar, mortinta la 16-an de julio 1879 en Mont-Saint-Guibert) estis germana teologo kaj episkopo de Paderborn.

Vivo
----

Konrad-Martin-domo en Bad Kösen
Post studoj de orientalaj lingvoj en Halle (Saale) Martin studis teologion katolikan en Munkeno kaj Würzburg kaj ordinitis en la 27.2.1836 en Kolonjo. Li estis estro de la gimnazio en Wippersfürth, instruisto pri religio ĉe la Katolika gimnazio kolonja kaj ekde 1844 profesoro pri teologio en Bonn. Li ankaŭ estis inspektisto de la konvikto en Bonn.

Elektite en 1856 episkopo li senlace engaĝiĝis por la fortigo de katolikismo en diasporo-regionoj endioceza en Turingio kaj Saksio. En Paderborn li starigis konvikton, en Heiligenstadt seminarion porknaban, li ebligis la fondon de pluraj novaj paroĥujoj, eĉ la konstruon de novaj kirkoj en protestantismaj komunumoj.

En siaj skribitaĵoj »Ein bischöfliches Wort an die Protestanten Deutschlands« (1864) kaj »Zweites Wort« (1866) li varbadis protestantojn por katolikismo; fakte kelkfoje li sukcesis, ankaŭ en la volo ke infanoj el konfesie miksitaj geedzecoj baptatu laŭ katolika rito. Kun konservativaj luteranaj pastoroj li eĉ disputis pri la bonvenega reveno de protestantoj en la sinon katolikan; krome li favoris al laboron de jezuitoj ĉie kaj ĉiam.

En 1869 li vokitis kiel partoprenonto ĉe la Unua Vatikana Koncilio estonte membro de la dogmatika kongregacio. Li ege jesas la papan neeraripovon kaj verkade eĉ defendis tion (»Die Arbeiten des vatikanischen Konzils«, 3-a eldono, Paderborn 1873; »Vaticani concilii documentorum collectio«). *Kulturbatalon* li komparis al la persekuto de kristanoj sub Diokleciano. Li kondamnitis plurfoje pri monpunoj kaj arestitis finfine en 1874 surburge. En januaro 1875 li ŝtate deklaritis maldungita kaj enkarcerigitis en Wesel. En somero 1875 li sukcesis fuĝi al Belgujo.

Aliaj verkoj
------------

* »Lehrbuch der katholischen Religion für höhere Lehranstalten« (15-a eldono, Mainz 1873, du volumoj)
* »Lehrbuch der katholischen Moral« (kvina eldono, Mainz 1865)
* »Die Wissenschaft von den göttlichen Dingen« (tria eldono, Mainz 1869)
* »Drei Gewissensfragen über die Maigesetze« (anonime, Mainz 1874: ties unua eldono metitis sur la Indekso de malpermesitaj libroj),
* »Katechismus des römisch-katholischen Kirchenrechts« (Münster 1875)
* »Drei Jahre aus meinem Leben« (Mainz 1877, tria eldono 1878)
* »Blicke ins Jenseits« (Mainz 1878) u. a.
* »Kanzelvorträge« (kolekto en sep volumoj pri predikoj liaj, Paderborn 1882–90)

Fonto
-----

*Meyers Großes Konversations-Lexikon*, volumo 13. Leipzig 1908, p. 367 (tie ĉi interrete)

* Kategorio Konrad Martin en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**TÖMÖRY Péter** (teomeori) *Gyula* [*Wallner*, *Peter*, nomvarianto: *Tömöri*] estas rumanuja hungara poeto, verkisto, tradukisto, reĝisoro naskita en Koloĵvaro la 11-an de julio 1943. Li vivis de 1978 en Hungarujo, ekde 1989 en Bruchsal (Germanujo).

Biografio
---------

Péter Tömöry abiturientiĝis en sia naskiĝurbo en 1961 kaj havigis diplomon de instruisto en 1966 pri rumana-hungara lingvoj en Universitato Babeş-Bolyai. Li instruis en Sfântu Gheorghe. Samloke li estis redaktoro de gazeto Megyei Tükör inter 1968 kaj 1972. Ekde 1974 li estis redaktoro-reĝisoro de televido rumana en Bukareŝto dela sekcio de nacimalplimultoj. En Hungarujo li estis dramaturgiisto en Debrecen, reĝisoro en Kecskemét, Veszprém kaj Zalaegerszeg. En Bruchsal li estis ĉefreĝisoro de teatro Badische Landesbühne. Sub nomo Peter Wallner li verkis kaj prezentis kune kun Franz Csiky la dramon *Európa, süsse Heimat*. Ekde 1993 li estas liberprofesia verkisto-reĝisoro.

Verkoj
------

* *Fogasra akasztott érzés*, rakontoj, dramo, Bk. 1970;
* *Vőlegényfogó*, dramo, 1979;
* *Fehér förgeteg*, romano, 1990.

Tradukaĵoj
----------

* A. G. Ardeleanu: *Koronát Dózsának*, dramo [sub nomo: Tömöri Péter], Mvh. 1973;
* S. Obreja: *A szép nyugtalanság*, Mvh. 1997.

Fonto
-----

* Erdélyi Magyar Írók Ligája Arkivigite je 2016-03-31 per la retarkivo Wayback Machine

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Péter Tömöry en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Teatraj produktoj ,  Arkivigite je 2016-03-05 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 257414
* LCCN: n85128459
* VIAF: 3905924
* ISNI: 0000 0000 7903 561X
 |
**Péter ZÁVADA,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Závada Péter** estas hungara poeto, dramisto, repisto, tekstopoeto, dramaturgo, instruisto. Lia patro estis Pál Závada.

Péter Závada naskiĝis la 8-an de junio 1982 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Péter Závada maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo en 2011, sed en 1996 li fondis reporkestron. Li studis en Budapeŝta Ekonomika kaj Ŝtatadministra Universitato (2001-2003), tamen li akiris diplomon en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 2009. Li akiris ankaŭ teatran diplomon en Kalvinana Universitato Gáspár Károli en 2015. Li debutis kiel poeto en 2009, liaj poemoj aperas konstante en revuoj, antologioj. Li ricevis stipendiojn en 2016 kaj 2017. Jam pli frue en 2010 li debutis kiel dramisto, sed ekde 2014 li verkas ankaŭ kantotekstojn kaj tradukas libretojn, eĉ li debutis kiel dramaturgo. En tiu komplika kariero li estis ankaŭ lingvoinstruisto. Li ricevis 2 premiojn en 2018.

Elektitaj libroj
----------------

* *Ahol megszakad* (poemaro, 2012)
* *Mész* (poemaro, 2015)
* *Je suis Amphitryon* (dramo, 2018)

Elektitaj dramoj
----------------

* *Reflex* (2013)
* *Holdkő* (2017)

Elektitaj ŝlagrotekstoj
-----------------------

* Akkezdet
* Kottazűr
* Vers mindegy kinek

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla lasta) Arkivigite je 2019-08-30 per la retarkivo Wayback Machine

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Péter Závada en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 656081
* GND: 1083849077
* LCCN: n2017030631
* VIAF: 315214477
* ISNI: 0000 0001 3146 0024
 |
**Sergio Corazzini** (1886-1907) estas itala poeto de la movado de *Crepuscolarismo* en la dua duono de la 19a jarcento.

|  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** La tuta dolĉa, resigna malgajeco de mia vivo estas en penso pri morto. **"** |
| — S.Corazzini |

 |

Lia sperto pri vivo (aŭ, pli ĝuste, pri morto) klarigas kial li sentis sin "poeto pri la malgrandaj aĵoj", uzante simplan lingvaĵon, kontraŭstare al la tiam reganta elverŝemo de D’Annunzio: lia poezio esprimas unuflanke melankolian viv-deziron, aliflanke la konscion ne havi estontecajn perspektivojn.

En Esperanto ekzistas la traduko de tri poeziaĵoj de Corazzini, ĉiuj prizorgitaj de Carlo Minnaja kaj publikigitaj (paĝoj 31-36) in "Enlumas min senlimo", LF-Koop 1990, aĉetebla ĉe feilibri@esperanto.it (Desolazione del povero poeta sentimentale/ Afliktiĝo de la povra poeto sentimentala, L’organo di Barberia/ La gurdo kaj La morte di Tantalo/ La morto de Tantalo).

* Kategorio Sergio Corazzini en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Sergio Corazzini en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 561802
* GND: 118670050
* LCCN: n79063242
* VIAF: 64068373
* ISNI: 0000 0001 1067 5288
* SUDOC: 031668445
* BNF: 12284004s
* NLA: 35954568
* BIBSYS: 90366807
* NKC: ola2002159013
* ICCU: CFIV036522
* BNE: XX1107032
 |
**László Szelestey** [lAslO seleŝtei], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szelestey László** estis hungara poeto, juristo, parlamenta deputito. Lia nobela antaŭnomo estis *felsőszelestei* (laŭ alia informo *alsószelestei*).

Litografio de Miklós Barabás en 1852 pri László Szelestey
László Szelestey naskiĝis la 14-an de septembro 1821 en Uraiújfalu, li mortis la 7-an de septembro 1875 en Budapeŝto.

Biografio
---------

László Szelestey lernis en Kőszeg, Sopron, Szombathely, poste li studis en Jura Akademio (Győr), fine li akiris juran diplomon en Reĝa Universitato de Pest en 1842, advokatan diplomon en la sekva jaro. Tamen li laboris nur mallonge, kiel juristo. Dum la studentaj jaroj en 1837 lia debuta poemo aperis, en 1842 jam lia debuta poemaro aperis. En la 1840-aj jaroj li apartenis al la opozicia rondo, eĉ li batalis por la hungara revolucio de 1848. En 1854 li vidviĝis, tial li translokiĝis al Pest (urbo), poste li fondis literaturan revuon. En 1860 li estis ĉefnotario de Vas (historia departemento), dum la mallonga sesio li estis parlamentano (1861). En 1864 li estis akuzita pro konspiro, li restis en prizono ĝis 1867. Inter 1871-1875 li denove estis parlamentano. Li havis la titolon reĝa konsilisto. Liaj poemoj similis al de Sándor Petőfi.

Elektitaj poemaroj
------------------

* *Érzelemvirágok* (1842)
* *Összes költeményeim* (1852)
* *Kemenesi czimbalom* (1853)
* *Falu pacsirtája* (1854)
* *Tündérvilág* (1855)
* *Pásztorórák* (1859)
* *Egy rab álmai* (1867)

Memorigiloj
-----------

* strato en Szombathely
* memortabulo (1935) en Uraiújfalu

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun bildo
* hungarlingva biografio kun bildo (la koncerna teksto estas legebla post klako al digrafo SZ, poste serĉu la nomon)
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al digrafo SZ, poste serĉu la nomon)
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio László Szelestey en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 708334
* GND: 1051011035
* LCCN: n92098729
* VIAF: 18881678
* ISNI: 0000 0000 4030 6427
 |