recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Gyula Rónai** [djula rOnai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Rónai Gyula** estis hungara inĝeniero, inventisto.

Gyula Rónai  naskiĝis la 8-an de majo 1878 en Zagyvaróna, kiu nun estas urboparto de Salgótarján. Li mortis la 7-an de aŭgusto 1943 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Gyula Rónai akiris diplomon en Reĝa Teknika Universitato József en 1900. Post siaj studoj li laboris en Hungaraj Ŝtatfervojoj, kie li okupiĝis pri planadoj de vagonoj. Li havis en tiu ĉi temo pli ol 20 inventojn. Li ricevis premiojn pri la projektoj en 1930 kaj 1933. Li okupiĝis precipe pri rilatoj inter radoj kaj reloj. Liaj kvaraksaj rapidaj vagonoj trafikis konstante ekde 1941. En 1935 li pensiuliĝis, tamen li laboris plu en fabriko, kie oni produktis vagonojn.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Új motorkocsi és mozdonyfutómű megoldások* (1941)
* *A vasúti járóművek forgóalváz-himbafelfüggesztésének mechanikája* (1942)
* *A háromtengelyű teherkocsi, mint a vasúti tömegszállítás leggazdaságosabb eszköze* (1943)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Kobe Bean Bryant** [ˈkoʊbi ˈbiːn ˈbɹaɪənt] (naskiĝis la 23-an de aŭgusto 1978 en Filadelfio, Pensilvanio, mortis la 26-an de januaro 2020 en Calabasas, Kalifornio) estis usona korbopilkisto.

Kobe Bryant, ofte konsiderata kiel legendo de korbopilkado, aliĝis al la Nacia Korbopilka Asocio (NBA) en la jaro 1996 kaj ludis por la teamo Los Angeles Lakers du jardekojn, kvinfoje fariĝante ĉampiono de la NBA. 

De 1996 ĝis 2016, Bryant ludis kiel pafadgardisto (*Shooting Guard*) ĉe Los Angeles Lakers, kun kiu li gajnis kvin NBA-ĉampionecojn. De 1998 ĝis 2013 li estis kontinue elektita al la plej bonaj ludantoj (de ĉiu NBA-teamo) de la respektiva sezono, en 2008 li ricevis la premion kiel MVP (mallongigo por *Most Valuable Player* en la angla - plej valora ludanto (de la regula sezono)). Kun 33.643 poentoj, li estas numero 4 sur la listo de la plej sukcesaj NBA-ludantoj laŭ poentoj. En la Somera Olimpiko de 2008 en Pekino kaj 2012 en Londono Bryant gajnis la oran medalon kun la usona nacia teamo.

Por sia laboro en la desegna mallonga filmo *Dear Basketball*, por kiu li verkis la skripton, li ricevis Oskaron en la kategorio "Plej bona Desegna Filmeto" kaj Emmy en la kategorio "Eksterordinara Postproduktita Grafika Dezajno".

En 2016 li forlasis la sporton kaj ekde tiam partoprenis nur neprofesiajn matĉojn.

La 26-an de januaro 2020, li estis survoje al korbopilka matĉo, kiam transportinta lin kaj akompanojn helikoptero kraŝis en la urbeto Calabasas en Kalifornio, proksime al Los-Anĝeleso, je proksimume la 10-a horo matene. Laŭ raportoj, la helikoptero frapis monteton en densa nebulo. Ĉiuj homoj en la helikoptero pereis, inkluzive de Bryant kaj ties 13-jaraĝa filino Gianna.

* Kobe Bryant en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Kobe Bryant en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 678936
* GND: 1176164031
* LCCN: n98082481
* VIAF: 19000693
* ISNI: 0000 0000 4567 7868
* SUDOC: 227595599
* BNF: 14159921j
* MBA: c50e111f-3e84-4bb4-871f-95e3e89f3c88
* NDL: 001277011
* BIBSYS: 1579001847002
* NKC: osa20191048253
 |
**San Pedro de Rozados** estas municipo de la provinco Salamanko, en la aŭtonoma komunumo Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la Jurisdikcia teritorio de Salamanko en la nordo-centro de la provinco. *San Pedro de Rozados* estas tradukebla etimologie al *Sankta Petro de Rozados* (eble *Rozados* kiel *senarbigejoj*).

Ĝia municipa teritorio estas formata de la loĝlokoj Aldealgordo de Abajo, Aldealgordo de Arriba, Bernoy, Carrascal del Asno, Cemprón, Continos, Esteban Isidro, Rozados, San Pedro de Rozados, Terrubias, Tordelalosa, Tornadizos, Torre de Juan Vázquez, Torre de Nueva Banca kaj Torrecilla de San Benito, krom la senhomejoj Barcial, Beconuño, Cequeña, Gueribáñez kaj Valmucina, okupas totalan areon de 102,19 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2017, ĝi havis 311 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 900 loĝantojn ekde la mezo de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. Ĝi distas 22 km de Salamanko, provinca ĉefurbo. 

Ĝi fondiĝis en la 13-a jarcento. En postaj jarcentoj suferis pro militoj ĉefe dum la Hispana Milito de Sendependigo. 

La tradiciaj agrikulturo (cerealoj, paŝtaĵoj) kaj brutobredado (bovoj kaj ŝafoj en kverkaroj) lastatempe iom dekadencis, sed pluas. Lastatempe rura turismo ekgravis.

La urbestro estas de dekstra partio PP.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Salamanko


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 753435
 |
**Gyula Szombathy** [djula sombati], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szombathy Gyula** estis hungara aktoro, reĝisoro, voĉoaktoro.

Gyula Szombathy  naskiĝis la 3-an de januaro 1945 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Gyula Szombathy akiris diplomon en Teatra kaj Filma Altlernejo en 1968. Post siaj studoj li aliĝis al trupo de Teatro Szigligeti (Szolnok). Post 6 jaroj li revenis al ĉefurba teatro. Inter 1992 kaj 2000 li estis liberprofesia aktoro, poste li estis membro en Teatro Radnóti, poste en Teatro Thália (Budapeŝto). Li ricevis plurajn premiojn ekde 1974, en 2020 premion Kossuth.

Elektitaj teatraj roloj
-----------------------

Ĝis 2011 Szombathy ricevis 161 rolojn, ekzemple:

* Ŝekspiro: Somermeznokta sonĝo - Zuboly
* Molière: George Dandin - Csikasz
* Oscar Wilde: *Bunbury* - pastro Chasuble
* Imre Kálmán: *Csárdáskirálynő* 3-a edzo

Elektitaj roloj en kinejaj filmoj
---------------------------------

* Lumaj ventoj (1969)
* *Makra* (1972)

Elektitaj roloj en televiziaj filmoj
------------------------------------

* Bertolt Brecht: La Rezistebla Supreniĝo de Arturo Ui! (1975)
* Mór Jókai: A névtelen vár 1-6. (1982)
* Kisváros (1993–1999) - serio

Aliaj roloj, taskoj
-------------------

* 2 reĝisoraĵoj
* hungaraj voĉoj en eksterlandaj filmoj

Fontoj
------

* angle


* Kategorio Gyula Szombathy en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
"Specialaj Formoj de Kontinueco en Spaco" (1913) de Umberto Boccioni
"Strataj Bruoj En La Domon" (1911) de Umberto Boccioni
**Futurismo** estas literatura kaj artista movado de la eko de la 20-a jarcento, kiu malagnoskas la estetikon tradician kaj fervorigas la modernan mondon, interalie la urban civilizacion, la maŝinojn kaj la rapidon.

Historio
--------

**Futurismo** estas literatura skolo aperita en Italio en la komenco de 20-a jarcento. Ĝia ĉefa reprezentanto estis la faŝisma verkisto Filippo Tommaso Marinetti (Alessandria, 1876-1944).

Marinetti havis grandan influon en sia tempo, ĉefe en Rusio kaj Brazilo, sed lia skolo rapide perdis intereson. En Rusio, la Rusa Futurismo aligis al Komunismo kaj en Brazilo perdis tutan politikan emon. La ĉefa verkisto de rusa futurismo estis Vladimir Majakovskij.

Esperanto
---------

En 1914 en Odessa aperis la unua libro de Nikolaj Borisov en Esperanto Intima parolad', poezio de ego-futuristoj, nura dokumento de futurismo en Esperanto.

Bildaro
-------

* Futurisma arkitekturo en desegnaĵo de Antonio Sant'Elia- La plej elstara futurista arkitektoFuturisma arkitekturo en desegnaĵo de Antonio Sant'Elia- La plej elstara futurista arkitekto
*

Vidu ankaŭ
----------

* Retrofuturismo

Eksteraj ligiloj
----------------

* 
* Arkivigite je 2006-02-11 per la retarkivo Wayback Machine
* Arkivigite je 2005-04-08 per la retarkivo Wayback Machine
* 

  

* Kategorio Futurismo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**KOLOSVÁRY Bálint** [KOloĵva:ri ba:lint] estis hungara juristo, universitata profesoro, ano de Hungara Scienca Akademio (k. 1921, o. 1934–49) naskita la 25-an de januaro 1875 en Koloĵvaro kaj mortinta mortinta la 28-an de aŭgusto 1954 en Budapeŝto. Li estis la filo de juristo Sándor Kolosváry.

Biografio
---------

Bálint Kolosváry studis en Universitato de Koloĵvaro, poste en Berlino kaj Parizo, li instruis une en Kassa, 1906 en Koloĵvaro ĝis 1921, poste en universitato de Segedo, poste de 1928 ĝis 1947 en la Universitato de Budapeŝto (hungara privatjuro). Li partoprenis la verkadon de Fodor–Márkus-speca *Magyar magánjog* (hereda juro ktp.) kaj de Szladits-speca *Magyar magánjog* (posedjuro).

Verkoj
------

* *A szerzeményi közösség a házassági vagyonjog rendszerében* (Bp. 1900);
* *A magyar öröklési jog, fejlődésének története* (Bp. 1902);
* *A magyar magánjog tankönyve* (I–II. Bp. 1911);
* *A magyar magánjog vezérfonala* (Bp. 1944)

Fonto
-----

* *Magyar Életrajzi Lexikon*

* Kategorio Bálint Kolosváry en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Detalo de *bánh mì* montranta ties internon.
La ***bánh mì*** estas sandviĉo tipa de la Vjetnama kuirarto farita el *baguette* de blanka pano kaj rizfaruno. La sandviĉo enhavas kelkajn peklaĵojn de karotoj, *daikon*, cepoj, koriandro, kaj viando aŭ tofuo. La plej popularaj farĉaĵoj de *bánh mì* inkludas porkaĵon, pasteĉon, kokaĵon kaj fiŝaĵon de traĥuro. La kontrasto de gustoj kaj teksturoj estas unu de la karakteroj de tiu sandviĉo, same kiel ĝis malmultekosto, kio faras ĝin tre populara manĝaĵo en Vjetnamio.

*Bánh mì* estas esprimo kiu referencas ankaŭ la panon el kiu oni faras la sandviĉon, nome milda *baguette* en la interno kun fajna kaj krakanta krusto.

Notoj
-----

1. ↑   Lam, Andrew (14a de julio 2015). «Bánh Mì: The Rise of the Vietnamese Sandwich». The Huffington Post. Konsultita la 20an de Januaro 2016.
2. ↑   Nicholls, Walter (6a de Februaro 2008). «The Banh Mi of My Dreams». The Washington Post. Konsultita la 19an de Januaro 2022.

* Kategorio Bánh mì en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 752433
 |
**Friederike BOGNÁR** estis germana-aŭstra aktoro kun parte hungara deveno. Ŝia patro estis Ignác Bognár, ŝia duonfratino estis Vilma Bognár (ambaŭ hungaraj operkantistoj).

Friederike Bognár
Friederike Bognár  naskiĝis la 16-an de februaro 1840 en Gotha (Germanio, Turingio), ŝi mortis la 6-an de marto 1914 en Vieno (Aŭstrio-Hungario).

Biografio
---------

La unua instruisto de Friederike estis ŝia patro en Pest (urbo), ŝi estis destinita por teatra kariero. Ŝi daŭris la lernadon en Munkeno de de:Magdalena Behrendt-Brandt, kiu estis ŝia onklino. Ŝi ricevis lecionojn ankaŭ de de:Marie Denker. En Zuriko ŝi komencis sian teatran karieron en 1856. Ŝiaj sekvaj stacioj estis Frankfurto ĉe Majno kaj en 1857 en Hamburgo, en la sekva jaro en Vieno. Ŝi estis aktoro en Vieno ĝis 1870, poste ŝi rezignis, ĉar ŝi ne volis akcepti maljunajn rolojn.

Ŝia repertuaro (elekto)
-----------------------

* La dame aux camélias - Marguerite
* Tartufo - Sinjorino
* Maria Stuart
* Fedro

Fontoj
------

* germanlingva biografio kun bildo
* germanlingva biografio kun bildo
* germanlingva biografio kun bildo

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Friederike Bognár en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 642198
* GND: 116230150
* VIAF: 35203011
* ISNI: 0000 0000 0977 9242
 |
Temas pri... Ĉi tiu artikolo temas pri rivereto. Por informoj pri komunumo en la distrikto Vâlcea, vidu la artikolon Pesceana (komunumo, Vâlcea).

**Lotru** estas rivereto en la rumana distrikto Vâlcea, dekstra alfluanto de Olt. Ĝi fontas en la montaro Munții Parângului (Sudaj Karpatoj) en la komunumo Voineasa kaj atingas Olt-on oriente de la urbo Brezoi. Ĝi havas plurajn fontajn riveretojn, el kiuj oni konsideras *Câlcescu*-n la plej grava.

Ĝia rivera kodo estas VIII.1.135.

La plej grava flanka rivero de Lotru estas *Latorița*, kun longo de 29,1 km kaj baseno de 210 km².

De proksime ĉe la fonto ĝis Obârșia Lotrului la nacia vojo DN 67C sekvas la valon de la rivero, ekde tie ĝis la enfluejo la nacia vojo DN 7A, kun interrompo inter la baraĵlago Vidra kaj Voineasa.

Kvar kilometrojn norde de la enfluejo de Lotru en Olt-on estas stacio de la fervojlinio Podu Olt – Piatra Olt, kiu nomiĝas *Lotru* laŭ la rivero. Ĝi estas konsiderata la stacio de la urbo Brezoi.

Referencoj
----------

1. 1 2   Bazinul hidrografic Olt (rumane) (PDF). Arkivita el la originalo je 2014-07-27. Alirita 2015-07-03.
**Bálint Magyar** [madjar], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Magyar Bálint** estis hungara politikisto, ministro, parlamentano, sociologo. Lia praulo estis Bertalan Szemere.

Bálint Magyar  naskiĝis la 15-an de novembro 1952 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Bálint Magyar devenis el juda familio. Li frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li akiris diplomon en Scienca Universitato Eötvös Loránd en 1977, sed li lernis jaron ankaŭ en Ekonomia Universitato Marx Károly. Inter 1977 kaj 1981 li laboris en ekonomia instituto. Ekde 1979 li partoprenis en subteraj nekomunistaj agadoj. En 1980 li doktoriĝis. En 1981 li studvojaĝis al Pollando, kie li kontaktiĝis kun subteruloj, tial li devis tuj forlasi la landon, eĉ li perdis postenon en Hungario. Li trovis laborlokon en kooperativa esplora instituto, dume li estis unu el la plej aktivaj subteraj politikistoj. Li estis parlamenta deputito inter 1990–2010, dume inter 1996 kaj 1998 li estis ministro pri eduko en Kabineto Horn, fine li estis partiestro de liberaluloj 2 jarojn. Inter 2002 kaj 2006 li denove estis ministro pri eduko.

Li edziĝis en 1993 poste li havis filon.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *A lengyel mezőgazdaság 1945 utáni története* (Historio de la pola agrikulturo depost 1945), (1980) - disertacio
* *Dunaapáti 1944–1958* (1986), ISBN 9635211317 - premiita sociologiaĵo
* *A Dunánál* (Ĉe Danubo), 1988 - premiita dokumenta filmo
* *Magyar polip* (Hungara polipo), 2013 - kritika libro pri la nuna hungara politiko

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto

* Kategorio Bálint Magyar (ministro) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 521334
* GND: 1102207667
* LCCN: no2003093864
* VIAF: 7592088
* ISNI: 0000 0001 1467 1591
* SUDOC: 194649458
* BNF: 140601127
* BIBSYS: 98004272
* NKC: jo20191039295
 |
**Urba municipo Ptuj** (slovena Mestna občina Ptuj) estas unu el 11 urbaj municipoj kaj unu el 212 municipoj en Slovenio. Ĝi situas en la Regiono Podravska. La konsistas el 10 komunumoj en la areo de 66,7 km². Komence de 2018 estis 23.162 loĝantoj. La administra centro de la urba municipo estas la urbo Ptuj.

Urba municipo Ptuj

Loko, priskribo
---------------

La municipo situas en la okcidenta parto de la valo de Ptujsko polje, inter la riveroj Drava kaj Pesnica.
La alteco estas ĉirkaŭ 220 m en la rivervalo al 420 m en la norda rando. Ĉe la suda rando de la lago verŝas Ptujsko.

La apudaj municipoj estas:

Občina Lenart kaj Občina Destrnik nordo, Občina Juršinci kaj Občina Dornava oriente, Občina Markovci sudoriente, Občina Videm la sudo, Občina Hajdina kaj Občina Starše al la sudokcidento, Občina Duplek nordokcidento.


Ĉirkaŭ **Urba municipo Ptuj**| Duplek | Lenart, Destrnik |  |
|  | Urba municipo Ptuj | Juršinci, Dornava |
| Hajdina, Starše | Videm | Markovci |

Komunumoj
---------

La municipo konsistas el la sekvaj 10 komunumoj:

Grajena, Grajenščak, Kicar, Krčevina pri Vurbergu, Mestni Vrh, Pacinje, Podvinci, Ptuj, Spodnji Velovlek, Spuhlja.

Referencoj
----------

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Mestna občina Ptuj en la slovena Vikipedio.* 

Statistikoj: 

Geografia loko:
Monumento por Wandersleb sur la monto Krahnberg en Gotha
**Friedrich Adolf WANDERSLEB** (naskiĝinta la 8-an de januaro 1810 en Werningshausen apud Straußfurt, mortinta la 21-an de oktobro 1884 en Gotha) estis germana pedagogo kaj muzikisto.

Vivo
----

Frekventante porinstruistan seminarion en Gotha Wandersleb ne ekdeĵoris kiel instruisto kaj dediĉis sin tute al la muziko. Tion li povis permesi al si pro vere elstara talento sur multaj kampoj.

Estante bonega pianisto kaj pianludlernigisto li baldaŭ famekonitis; ankaŭ kiel dirigento li ege ŝatitis. Inter 1837 kaj 1881 li estis - kun kelkaj malgrandaj interrompfazoj - estro de la rondo *Liedertafel* en Gotha kaj ekde 1844 li orkestrestris dum festoj de la *Turingia kantista federacio* (Thüringer Sängerbund). Jarcentojn plurajn li deĵoris en la rolo de kortega kantoro en Gotha. Instigite de en Usonon elmigrintaj eksaj disĉiploj li sekvis ilin. Neniam kaj neniel sentante sin hejma en Ameriko li revenis en la patrujon jam post unu jaro.

Verkoj
------

Kiel komponisto li kreis eĉ du operojn - *Die Bergknappen* kaj *Lanwall* - sed antaŭ ĉio belegajn porvirajn korusaĵojn. El ili plej konatas *Wie herrlich ist mein Vaterland* kaj *Schweigend in der Abenddämmrung Schleier*. Ankaŭ porpianaĵoj liaj ofte kaj volonte luditis. Lia duka moŝto gotaa aljuĝis al li la meritmedalon pri artoj kaj sciencoj kiel ankaŭ la titolon de muzika direktoro.

La dua edzino de li estis nepino de la filologo Friedrich Jacobs, kun kiu li havis unu filinon furorontan violonĉelistine.

Fonto
-----

Artikolo "Wandersleb, Adolf" fare de Max Berbig ĉe: *Allgemeine Deutsche Biographie, herausgegeben von der Historischen Kommission bei der Bayerischen Akademie der Wissenschaften*, vol 55 (1910), p. 1, kio relegeblas interrete tie ĉi.

* Kategorio Friedrich Adolf Wandersleb en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 621793
* GND: 117136816
* VIAF: 8157748
* ISNI: 0000 0000 1319 671X
 |
**Jindřich POLÁK** (\* 5-an de majo 1925 en Prago; † 22-an de aŭgusto 2003 en Prago) estis ĉeĥa filmreĝisoro.

Komenco de lia filmkariero estis asistanteco ĉe la reĝisoro Otakar VÁVRA, fine de la 1940aj jaroj. POLÁK filmigis diversajn porinfanajn kaj artfilmojn, i. a. speciale »Pan Taŭ«, »Klaŭno Ferdinand«, »Luci, hororo de la strato« (»Lucie, postrach ulice«) kaj »La vizitantoj« [alia nomo: »Ekspedicio Adam 84«] (»Návštěvníci«) gravas, kiuj difinis artan altnivelon en la porinfanaj televidprogramoj de ambaŭ germanaj ŝtatopartoj kaj kiuj reelsendiĝas sukcese hodiaŭ.

1968 POLÁK kreis la filmon »Nebeští jezdci«; ĝis 1990 estis malpermesite spektigi tiun filmon.

En la verkaro de POLÁK plej rimarkindas la fruktodona kunlaboro kun la scenaristo Ota HOFMAN.

Eksteraj ligiloj
----------------

* pri Jindřich POLÁK en la interreta filmoj-kartaro (Internet Movie Database)
* pri Jindřich POLÁK ĉe TSFSI


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 206754
* GND: 138339708
* LCCN: no2006135208
* VIAF: 46530006
* ISNI: 0000 0001 1060 4930
* SUDOC: 227213920
* BNF: 17036347p
* NKC: jk01100392
 |
**Friedrich Adolph ROEMER** (naskiĝinta la 14-an de aprilo 1809 en Hildesheim, mortinta la 25-an de novembro 1869 en Clausthal) estis germana geologo kaj juristo.

Vivo
----

Post studo de jursciencoj en Göttingen kaj Berlino li iĝis en 1831 minej-justiculo en Hildesheim kaj venis en 1840 al Bevenden kaj en 1843 al Clausthal. Tie li akiris en 1845 la docentistecon pri mineralogio kaj geologio kaj en 1862 la altlernejestrecon de la Teknika universitato. En 1867 li pensiuliĝis.

Graveco
-------

Roemer fondis la Municipan muzeon en Hildesheim. Li pioniris en la traktado de la transiraj epokoj ĵurasio kaj kretaceo en Germanujo en maniero kiu ebligis paraleligon kun aliaj ekstergermanaj evoluoj. Li verkis »Die Versteinerungen des norddeutschen Oolithengebirges« (Hannover 1835), »Die Versteinerungen des norddeutschen Kreidegebirges« (Hannover 1840–41), »Die Versteinerungen des Harzgebirges« (Hannover 1843), »Beiträge zur geologischen Kenntnis des nordwestlichen Harzgebirges« (Kassel 1850–66).

Por la leunis-a »Synopsis« li verkis la trian volumon »Synopsis der Mineralogie und Geognosie« (Hannover 1853). En 1882 on starigis je ties honoro monumenton en Clausthal.

Fonto
-----

*Meyers Großes Konversations-Lexikon*, volumo 17. Leipzig 1909,, p. 98 (tie ĉi interrete)

* Kategorio Friedrich Adolph Roemer en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Sámuel ZAY** [zaj]?, laŭ hungarlingve kutima nomordo **Zay Sámuel** ((naskiĝis la 10-an de majo 1753 en Hungara reĝlando en Komárom, mortis la 9-an de aprilo 1812 en Tata (Hungario)) estis hungara kuracisto, instruisto, mineralogo, eĉ pioniro de la hungara mineralogio.

Biografio
---------

Sámuel Zay lernis en kalvinana lernejo en sia naskiĝurbo, ekde 1768 en kolegio de Debrecen. Li interrompis la lernadon kaj li instruis en Karcag inter 1771-1773. Li finis la lernadon en la kolegio en 1781, poste li estis lernejestro 2 jarojn en Tiszafüred. En 1788 li akiris medicinan diplomon en Reĝa Universitato de Pest, poste li kuracadis en sia naskiĝurbo. Inter 1790 kaj 1794 li estis kuracisto de Kecskemét, poste li estis ĉefkuracisto en Tata ĝismorte.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Magyar mineralógia avagy az ásványokról való tudomány...* (Hungara mineralogio aŭ scienco pri la mineraloj...), (1791) - fundamenta ĉefverko
* *Falusi orvos pap, vagy olly orvosi útmutatás...* (Vilaĝa kuracisto-pastro, aŭ tia medicina gvidlibro...), (1810) - tiam moderna medicina verko

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva koncerna teksto
**Jindřich JEŽEK** <pseŭd.: Erinazzo> (naskiĝis la 12-an de julio 1898 en Lišov - mortis la 21-an de februaro 1951 en Buštěhrad) estis ĉeĥa esperantisto, majstro kamentubisto, tradukis **Kantojn de Sklavo** de Svatopluk Čech.

Lia profesio ne malebligis al li funde studi fremdajn lingvojn kaj li fariĝis poligloto de nekutima eruditeco. Krom la ĉefaj eŭropaj lingvoj li sciis ankaŭ la araban, persan, hebrean, ciganan. Plie li funde studis ankaŭ problemojn de la ĉeĥa lingvo; kiam li prezentis siatempe funde argumentitan proponon pri reformo de ĉeĥa ortografio subskribitajn per sia nomo kaj profesio, la komitato specialista deklaris, ke temas pri kaŝnomo de fama profesoro. La metilernadon li finis en Plzeň dum la unua mondmilito. Tie li fariĝis esperantisto kaj veninte en 1920 en Prahan, li mirigis ĉiujn samideanojn per flua konversacio kaj riĉega vorttrezoro.

Li multon verkis en Esperanto. Ekzistas kompleta lia traduko de „Kantoj de Sklavo" de Svatopluk Čech, el kiuj multaj pecoj estis publikigitaj en La Progreso kaj du en Ĉeĥoslovaka antologio. La Progreso publikigis ankaŭ liajn artikolojn pri ĉeĥismoj, vivo de animaloj kaj pri Literatura Mondo. 

Ankaŭ lirikisto li estis. Okaze de lia morto la ĉeĥa revuo Esperantista kondolencis al lia edzino kaj du filoj lasante paroli la poeton en versoj verkitaj „je la tria matene la 19. 12. 1948":

**Mia skribmaŝino**

Mia fidela kamaradino  

mia malnova skribmaŝino,   

kiom jam vin mi turmentis,   

kun vi kompaton ne sentis!

Kion vi ĉian jam skribis,   

kion mi al vi konfidis:   

konton komercan, lernejan taskon,   

ŝuldo-admonon malpaciencan,   

aman leteron, studon sciencan,   

gajan novjaron, ĝojan kristnaskon,   

nomtag-gratulon, tradukon, poemon,   

(kiam mi havis tempon kaj emon) ...   

Ĉu vi ankoraŭ la sanon konservos?   

Kaj kiom jarojn al mi vi servos?   

Kaj kia estos via sorto  

post mia morto?   

Kiu vin poste posedos?   

Ĉu vi lin tedos,   

aŭ li vin,   

post mia fin‘?  

Erinazzo

Artikoloj
---------

* Ĉeĥismoj (La Progreso 1924, p. 82 kaj 1926, p. 49, 115)
* Aldono al Vivo de animaloj (La Progreso 1925, p. 107)
* Pri "Literatura Mondo" (La Progreso 1925, p. 103)

Tradukoj
--------

* Svatopluk Čech: Kantoj de sklavo (La Progreso 1927, p. 60, kaj en Ĉeĥoslovaka antologio)
* aŭtoro: Jorge Camacho
* tradukisto:
* eldonejo: Bero (Rotterdam)
* jaro de kompono kaj unua eldono: 2004
* jaro de la reeldono:
* presejo:
* formato: 116 paĝoj, 20 cm
* recenzoj:
	+ Inter planedoj kaj fosilioj: du superbaj poemaroj de Peter Browne, Revuo Esperanto n-ro 1200 (2), Februaro 2007

**Celakantoj** - estas poemaro de Jorge Camacho.

La 8-an de decembro 1995, en Bruselo, per *praformikoj*, Camacho komencis verki poemojn dulingve. La rezulton de tia poemado prezentas la poemaro *Saturno*, enhavanta krome kelkajn unulingvaĵojn kun la responda traduko.

*Celakantoj* enhavas ĉiujn poemojn verkitajn originale en esperanto de 1989 ĝis pli malpli 1995. Inter ili, krom tiuj pri la esperanto-mondeto, elstaras la iam aperintaj en *Ibere libere* aŭ la premiita *Monologo kun Mediteraneo*, pri la milito en Jugoslavio. En ĝi legeblas ankaŭ aliaj poemoj verkitaj nur en esperanto inter 1995 kaj 2004, kiel la serio dediĉita al Finnujo. Krom tri esceptoj, ĝi ne reproduktas tiujn jam aperantajn en *Saturno*, eĉ se originale esperantajn kaj nur poste hispanigitajn.

*"La poemaro de Jorge Camacho, kies voĉon vi spertas ĉi-libre en silenta legado, pintas mejloŝtone en la realisma tradicio de la esperanta literaturo: la duan fojon, post William Auld, ni renkontas esperantan poeton kies instinkta inspiro estas ne umbilikismaj rememoroj aŭ cerbostreĉaj lirikaĵoj, sed vivo en sia konkreto --sango kaj polvo, bataloj, ideologio, vojaĝoj, homaj interrilatoj."* (el la postparolo *Galabijo en Bruselo*, de Mauro Nervi)

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Literaturo |

* *Celakantoj*.
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
* Katalogo "Erfgoedbib" en *LibraryThing*
Temas pri... Ĉi tiu artikolo temas pri komunumo. Por aliaj signifoj vidu la artikolon Celaya.
ISO

**Celaya** estas komunumo en la meksika subŝtato Guanajuato. La ĉefurbo de la komunumo estas Celaya.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 415869 loĝantojn. El tiuj estas 197981 viroj kaj 217888 virinoj. La komunumo havas surfacon de 553,18 kvadratkilometroj kaj ĝi situas (meza punkto) je 1750 metroj super la marnivelo. La kvanto de precipitaĵo (jare) estas 683 milimetroj. La geografiaj koordinatoj de la komunumo estas 20° 31′ norda latitudo kaj 100° 49′ okcidenta longitudo.

Sociogeografio
--------------

En la komunumo vivas 334311 personoj kiuj aĝas 5 jaroj aŭ pli. El tiuj personoj 1124 personoj parolas indiĝenan lingvon. Tio egalas al 0,34% de la personoj, kiuj aĝas 5 jaroj aŭ pli.

246751 loĝantoj aĝas 15 jaroj aŭ pli. Inter ili estas 226461 alfabetoj kaj 20093 analfabetoj. Do 8,14% de la loĝantoj, kiuj aĝas 15 aŭ pli estas analfabetoj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI

Eksteraj ligiloj
----------------

* Arkivigite je 2011-05-18 per la retarkivo Wayback Machine
**Alteriĝo de Nodoj** (en la angla : **Knots Landing** ) estas daŭranta semajna sapopero - speca drama serialo kiu elsendiĝis en Usono sur la CBS televida-reto dum pinttempo ("Super Doap" aŭ "Prime-Time Soap") dum 14 sezonoj, inter 1979 kaj 1993 (Ne inkluzive de mini-serio kaj ne-intriga reunuiĝa specialaĵo kiuj estis elsenditaj poste).

En multaj landoj, la serio estas identigita kun la kabloelsendoj en iliaj fruaj jaroj, kaj akiris grandan popularecon. La serio estis kromverko (angle Spin-Off) al la serio *Dallas* kiu komencis sian elsendon en Usono unu jaron antaŭ la elsendo de "Knots Landing".

La ĉefheroo de la serio kiu ligis la du serioj estas nomata Gary Ewing, la meza frato de la Ewing-familio, kiuj estas la herooj de la serio *Dallas*. Tiel la herooj de ambaŭ serioj kutimis roli en gasotroloj en la fruaj jaroj de la serio.

Intrigo
-------

La serio okazis en fikcia marborda antaŭurbo de Los-Anĝeleso en Suda Kalifornio, kaj sekvis la vivojn de kvar geedzaj paroj kiuj vivas en la antaŭurbo de la sama nomo, ĉe sakstrato. Kvankam la intenco de la kreintoj de la serio estis komence krei serion en la stilo de bildojn de geedzeca vivo, dramon traktantan interhomajn rilatojn, tamen la intrigoj de la serio formiĝis en pli sensacia maniero kaj inkludis seksperforton, murdon, kidnapon, atenco, drogkontrabando, kompaniaj intrigoj kaj krimaj esploroj. La serio havis la honoron esti unu el la serioj kiuj estis elsenditaj dum la pinta spektadtempo en Usono por la plej longa tempo, kaj fakte "entombigis" ĝiajn fratinojn en la ĝenro eble pro tio, ke ĝi estis pli realisma. La vidpunkto de la serio pri la usona meza klaso kaj antaŭurba vivo poste estis adoptita en usona televido. Eble la plej okulfrapa ekzemplo de tio estas la serio *Desperate Housewives*.

La serio estis kreita fare de scenejisto David Jacobs, en kunlaboro kun produktisto Michael Feilerman. Komence, Jacobs kaj Fellerman proponis la ideon de la serio al la CBS televida-reto, sed ĝi postulis "brilan sagaon", kaj Jacobs kreis *Dallas-n* por ĝi, tra la produktentrepreno de Lorimer. En lumo de la sukceso de Dallas, CBS petis al Jacobs krei Knots Landing ankaŭ, surbaze de la origina ideo kiun li elpensis. En 1997, la serioteamo reunuiĝis por krei du-partan televidfilmon nomitan "Knots Landing - Back to the Dead End". En 2005 ili venis kune por krei dokumentarion pri la serio nomita: "La Reunuiĝo de Nots Landing: Kune Denove".

Eksteraj ligiloj
----------------

* *Knots Landing*  en Interreta filma datumbazo (angle)
* KnotsLanding.net Oficiala Gvidilo al la Serio


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 805187
 |
**Cekropso** (helene *Κέκρωψ* , latine *Cecrops*) estas en la helena mitologio filo de la tero, fondinto de Ateno kaj la unua atena reĝo.

Li estis estaĵo, kiu naskiĝis duone homo, duone serpento. La supra parto de lia korpo estis homa, sed liaj kruroj estis kunkreskitaj en serpentan voston. Li havis tri filinojn - Aglaŭron, Herson kaj Pandroson, kiuj estas tragike ligitaj kun mito pri Eriĥtonio, kies vartistino estis diino Atena. Lia origino estis malklara kaj lia patro Hefesto ne prezentis sin tiel. Eriĥtonio havis anstataŭ krurojn serpentecan voston, do estis disvastigita opinio, ke lia patro estas Cekropso.

Atena la infanon metis en sanktan korbon kaj rigore ordonis al tri filinoj de Cekropso la korbon ne malfermi. La plej aĝa Aglaŭro ne kapablis bridi sian scivolon kaj la korbon malfermis. Kiam la knabinoj vidis infanon kun serpenta vosto kaj plie apud ĝi kuŝantan grandan serpenton, teruriĝis ĝismorte kaj pro panika timego ĵetis sin el Akropolo en abismon. Eriĥtonio fariĝis pli poste atena reĝo.

Kiam pli poste diino Atena kaj dio Pozidono konfrontis sin pri regado super Atiko, estis Cekropso komisiita de dioj decidi, kiu al Ateno pli utilis kaj do al kiu la potenco alfalu. Li atribuis venkon al Atena, kiu al la urbo donis oleon, kontraŭe Pozidono nur ŝprucigis el la tero fonton de sala akvo. La puto onidire estas videbla ĝis nun, ĉe suda vento onidire el ĝi oni povas aŭdi bruon de surfo. Post perdita proceso estis Pozidono tiel malbonhumora, ke inundigis ebenaĵon antaŭ Ateno. Por pacigi Pozidonan koleron estis onidire atenaj virinoj senigitaj je elektadrajto kaj al viroj estis malpermesita porti nomon de sia patrino.

Cekropso estigis sur Areopago (monteto de milita dio Areso) la unuan juĝorganon, nomatan ankaŭ areopago. La loko estis elektita ĉar ĉi tie Areso mortigis persvadinton de sia filino kaj poste estis amnestiita.

Onidire Cekropso kontribuis al kulturigo de Atenanoj per ordono fini oferadon de homaj viktimoj al dioj.

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Kekrops en la ĉeĥa Vikipedio.* 

* Kategorio Cekropso en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 497863
* GND: 12090845X
* VIAF: 54990676
* LIBRIS: 278622
* SUDOC: 083683615
 |
**Celebrado de la 100-a datreveno de sendependecreakiro fare de Pollando** okazis en 2018, ligita kun jubileo de cent jaroj de la Reakiro de sendependeco fare de Pollando la 11-an de novembro 1918.

Antaŭaj eventoj
---------------

Lige al la 100-a datreveno de sendependecreakiro, la 28-an de julio 2017 ministro pri internaj aferoj Mariusz Błaszczak iniciatis kampanjon sub la nomo „Projektu kun ni Polan Pasporton 2018".

Laŭ postulo de la prezidanto de Pollando estis kunvokita Nacia Asembleo la 5-an de decembro 2017, okaze de la 150-a naskiĝdatreveno de marŝalo Józef Piłsudski, kio iĝis inaŭguro de celebrado de la 100-a datreveno.

La 10-an de novembro 2018 en Nacia Stadiono en Varsovio okazis Koncerto por Sendependa, kiu arigis 37 mil spektantojn, kaj estis disvastigata de televidstacioj. Kun Pola Radia Orkestro kantis konataj artistoj, i.a.: Jan Pietrzak, Krzysztof Cugowski, Natalia Szroeder, Ewa Farna. Samtage estis malkovrita munumento al Lech Kaczyński.

Celebrado en 2018
-----------------

La 12-an de septembro 2018 prezidento Andrzej Duda anoncis nomojn de 25 personoj, kiuj la 11-an de novembro 2018 estis postmorte honorigitaj per Ordeno de la Blanka Aglo. La insignojn ricevis iliaj parencoj. Distingitaj estis: Stefan Banach, ĉefepiskopo Antoni Baraniak, Roman Dmowski, episkopo Juliusz Bursche, Ignacy Daszyński, pastro Szymon Fedorońko, Halina Konopacka, Hilary Koprowski, Janusz Korczak, Wojciech Kossak, Zofia Kossak-Szczucka, Leon Kryczyński, Kornel Makuszyński, Olga Małkowska, Andrzej Małkowski, Stanisław Mierzwa, Jędrzej Moraczewski, Leon Petrażycki, Maciej Rataj, Władysław Reymont, Maria Skłodowska-Curie, generalo Stanisław Sosabowski, Baruch Steinberg, Karol Szymanowski kaj Stefan Żeromski.

La 11-an de novembro 2018 estis malfermita Monumento al Ignacy Daszyński en Varsovio.

Vidu ankaŭ
----------

* Nacia tago de sendependeco
**János Boldóczki** [jAnoŝ boldOcki], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Boldóczki János** estis hungara politikisto, ministro, parlamentano, laboristo, diplomato. Lia familia nomo aperis ankaŭ en formo *Boldoczki*.

János Boldóczki  Arkivigite je 2011-07-21 per la retarkivo Wayback Machine naskiĝis la 22-an de aŭgusto 1912 en Tótkomlós. Li mortis la 14-an de decembro 1988 en Budapeŝto.

Biografio
---------

János Boldóczki frekventis bazlernejon, poste li eklaboris kiel simpla agrikultura laboristo. Li aliĝis al la socialdemokratoj, en 1944 al la komunistoj. Post la 2-a mondmilito li frekventis duonjaran partian kurson, poste li estis partiestro de Békéscsaba. En 1949 li estis elektita parlamenta deputito. Inter 1951 kaj 1953 li estis diplomato en Prago, poste ĝis 1956 ministro pri eksteraj aferoj, fine li estis denove diplomato en Moskvo kaj Ulanbatoro. En 1960 li estis hejmenvokita kaj li ricevis postenon en uzino.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio Arkivigite je 2011-07-21 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 513752
 |
**János BOGDÁN** (prononco:[jaanos bogdaan]) (Görgeteg, 4an de aprilo 1963 - 3an de januaro 1999) estis hungara instruisto, direktoro de Gandhi Gimnazio.

Biografio
---------

Li estas unu el la fondintoj de Gandhi Gimnazio, la unua romaa lernejestro en Eŭropo. Li komencis siajn studojn en la *Görgeteg Bazlernejo*, poste akiris *tornilo* profesion en Kaposvár. Li studentiĝis ĉe la *Juhász Gyula Instruista Altlernejo* en Szeged en 1987 kiel instruisto pri hungara literaturo kaj historio. Lia unua laboro estis en la *Mezlernejo pri Profesia Trejnado* en Lengyel ĝis 1989. Inter 1989 kaj 1992 li instruis en la *Mezlernejo Kisfaludy Sándor* en Sümeg. Ĉi-jare li studentiĝis ĉe la *Juhász Gyula Instruista-Trejna Altlernejo* kiel filozofiisto, kaj poste laboris kiel stipendiano por la *Fondaĵo Soros* por establi la *Mezlernejon Gandhi*. De 1993 li estis helpprofesoro en la studfako pri Socia Politiko de Universitato de Pécs. En 1994, li kandidatiĝis por gajni la postenon de direktoro de Gandhi Gimnazio. 

Li mortis en trafika akcidento en 1999.

Memoro
------

* Busto estis starigita por li en la gimnazio - 2007
* Bogdán János Alapítvány
* Bogdán János Cigány Kisebbségi Közösségi Ház - Nagykanizsa

Notoj
-----

1. ↑  Pécs lexikon I. (A–M). Főszerk. Romváry Ferenc. Pécs: Pécs Lexikon Kulturális Nonprofit Kft. 2010. 111. o. ISBN 978-963-06-7919-0
2. ↑  Bogdán János Cigány Kisebbségi Közösségi Ház

Fontoj
------

* Konrád Imre: Bogdán János halálára (Amaro Drom)
* Ki volt Bogdán János?

Traduko
-------

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Bogdán János en la hungara Vikipedio.*

Eksteraj ligiloj
----------------

* Bogdán János halála
* Bogdán János Amigo
* Bogdán János Alapítvány


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 722780
 |
**Loterio** estas hazardludo laŭ kiu la partoprenantoj ricevas numeritajn biletojn, kiuj rajtigas ilin al ŝancoj pri gajno montrota de la sorto. Ekzistas du tipoj de la loterio: ĉe la aktiva, la ludanto mem elektas la ciferojn; ĉe pasiva ŝi aŭ li aĉetas la loton (ekz. hispana kristnaska loterio).

Historio
--------

*Loterio*n elpensis la Ĝenovanoj en la 15-a jc. por elekti la novajn anojn de la konsilanoj. Ili skribis 90 nomojn sur papereto kaj elektis 5 el tiuj. El tio evoluis la loterio kiel hazardludo, kiun unuafoje prezentis la ĝenovano *Benedetto Gentile*. Ĉar la ludo certigis grandan enspezon, la regnantoj, ŝtato memtiris la ludjuron por certigi por si mem la enspezojn. Ankaŭ nuntempe la ŝtato mem posedas la rajtojn aŭ ĝi forvendis ilin en koncesion.

Oni ofte akuzis, morale atakis la ludon, la ludantojn.

Ekzemploj por "aktivaj" loterioj
--------------------------------

laŭ landoj ekzistas diversaj sistemoj:

|  |  |
| --- | --- |
| Aŭstrio | 6 el 45 |
| Nederlando | 6 el 45 |
| Germanio | 6 el 49 |
| Svislando | 6 el 45 |
| Italio | 5 el 90 |
| Hungario | 5 el 90 |
| Latvio | 6 el 30 |
| Rumanio | 6 el 49 |
| Belgio | 6 el 45 |
| Hispanio | 6 el 49 |
| Svedio | 7 el 35 |

### EŭroMilionoj

La unua lotado de EŭroMilionoj okazis vendredon, la 13an de februaro de 2004 en Parizo kaj do oni nur povis veti en Hispanio, Britio, Francio kaj Monako. La 8an de oktobro 2004 la transnacia lotludo etendiĝis al Aŭstrio, Belgio, Irlando, Luksemburgio, Portugalio, Svislando kaj Liĥtenŝtejno.
La luda formulo estas "5 el 50 plus 2 el 9" kaj unu loto kostis 2 eŭrojn. Ĉar multaj povas partopreni, la gajnebla sumo rapide akiras milionojn da eŭroj.

La evoluo de la loterio estas la pli granda ĉefgajno kaj nur gajnetoj por aliaj ludantoj. La plej granda gajnanto estas ĉiam la ŝtato.

Vidu ankaŭ
----------

* Faktorialo
* Bonŝanco
* Probablo-teorio
* Bingo
* EŭroMilionoj

Eksteraj ligiloj
----------------

* Loterio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Loterio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* 
*
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion***Rhizopus stolonifer*** |
| --- |
|  |
| Rhizopus stolonifer sur persiko*Rhizopus stolonifer* sur persiko |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
| Domanio: | Eŭkariotoj *Eukaryota* |
| Subdomanio: | *Unikonta* |
| Superregno: | Opistokontoj *Opisthokonta* |
| Regno: | Fungoj *Fungi* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | *incertae sedis* |
|
| Subfilumo: | *Mucoromycotina* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Mucoraloj *Mucorales* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Rizopodacoj *Rhizopodaceae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Rhizopus* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
| Dunomo |
| ***Rhizopus stolonifer***(Ehrenb.) Vuill. (1902) |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri *Rhizopus stolonifer*  |

 |
| v • d • r |

***Rhizopus stolonifer*** estas specio de fungo, kiu formas ŝimon sur pano, sur Radiklegomo aŭ sur frukto. Ĝi estas tutmonda saprofito. Ĝis estas ankaŭ parazita kaj formas molan ŝimon.

*Rhizopus nigricans* estas sinonimo de *Rizopus stolonifer* var *stolonifer*

Priskribo
---------

La fungo vivas ĉefe en anamorfa formo. Teleomofo okazas nur en malfacila situacio.

### Anamorfo

Micelio Sporangio, stolono kaj rizoido
Sporangiosporoj grandas ĉirkaŭ 8 X 10 µm kaj sporangio grandas 100 X 350 µm.

### Teleomorfo

Ĝermado de la zigosporo kaj formado de sporangio
Ĝi estas heterotala. Zigosporo grandas 103 X 180 µm. En zigosporo okazas dukerna fazo kaj poste mejozo por formi novajn sporangiojn.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. 1 2  Paĝaro pri batato angle
**Gary LARSON** (14a de Aŭgusto, 1950) estas usona bildliteraturisto. Li estas la kreinto de *The Far Side*, serio kiu estis internacie publikita en ĉirkaŭ 1,900 gazetoj dum dekkvin jaroj Tiu serio finis per la retiriĝo de Larson la 1an de Januaro, 1995. Liaj 23 libroj de kolektitaj bildstrioj kombinis vendojn de pli ol 45 milionojn da ekzempleroj.

Temoj en lia plej fama serio *The Far Side* estis ofte proksimaj al superrealisma humuro, kia "Kiel kondutas bovinoj kiam homoj ne rigardas" aŭ "La neatenditaj danĝeroj esti insekto." Ofte, la konduto de supozeblaj superaj homoj estas komparata kun bestoj. Por ekzemplo, patro klarigas al sia filo ke birdokanto estas teritoria markilo ofta en malsupraj animaloj, dum ili estas ĉirkaŭitaj de heĝoj, bariloj kaj densa domaro. Animaloj kaj aliaj kreaĵoj estis ofte prezentitaj antropomorfe. Unu strio priskribas familion de araneoj veturanta per aŭto kun skribaĵo "Havu bonan tagon", montrante "ridetan vizaĝon" kun ok okuloj.

Notoj
-----

1. 1 2   Weise, Elizabeth (22a de Novembro, 2006). "Larson drawn to wild side". USA Today.  Alirita la 21an de Januaro, 2018.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 601818
* GND: 118928147
* LCCN: n83005191
* VIAF: 5730196
* ISNI: 0000 0000 7293 7039
* SUDOC: 069759995
* ULAN: 500123866
* MBA: e8be564b-1d63-4777-a87e-b09171c9bc6d
* BIBSYS: 90330618
* NKC: xx0082157
 |
| Matematikaj funkcioj |
| --- |
| Fonta aro, Cela aro; Bildo, Malbildo; Bildaro, Argumentaro |
| Fundamentaj funkcioj |
| **Algebraj funkcioj**:  konstanta • lineara • kvadrata • polinoma • racionala • Transformo de Möbius 

---

 **Aliaj funkcioj**: trigonometriaj • inversa trigonometria • hiperbola • eksponenta • logaritma • potenca |
| Specialaj funkcioj |
| erara • β • Γ • ζ • η • W de Lambert • de Bessel |
| Nombroteoriaj funkcioj: |
| τ • σ • de Möbius • φ • π • λ |
| Ecoj: |
| totaleco kaj parteco • pareco kaj malpareco • monotoneco • bariteco • periodeco • disĵeteco • surĵeteco • dissurĵeteco 

---

 kontinueco • derivaĵeco • integralebleco |

Diagramo de bildigo. La ruĝa elipso indikas la fontan aron; la blua elipso, la celan aron; kaj la flava elipso, la bildaron.
En matematiko, la **cela aro** aŭ **celaro** estas la aro, en kiu la valoroj de funkcio povas enesti.

Difino
------

Por funkcio/bildigo {\displaystyle f\colon A\to B}, kiu sendas elementojn de la aro *A* al elementoj de la aro *B*, oni nomas la aron *B* la **cela aro** de *f*.

Oni distingu la celan aron de *f* disde la bildaro de *f*, kiu estas la aro {\displaystyle \lbrace f(x)|x\in A\rbrace }, do la aro de valoroj, kiujn la funkctio *f* efektive alprenas por argumentoj el la fonta aro *A*.

Tia ĉi distingo estas tute analoga al tio, ke oni distingas la fontan aron *A* disde la malbildo de la funkcio *f*, t.e. la aro de tiuj elementoj de A, sur kiuj la funkcio *f* efektive estas difinita.

Ekzemploj
---------

Estu *f* funkcio sur la reeloj:

{\displaystyle f\colon \mathbb {R} \rightarrow \mathbb {R} }
difinita per

{\displaystyle f\colon \,x\mapsto x^{2}.}
La celo-aro de *f* estas **R**, sed klare *f*(*x*) neniam alprenas negativan valoron, tiel ke la bildaro de *f* estas la aro **R**0+ de nenegativaj reelaj nombroj, do la intervalo {\displaystyle [0,\infty )}:

{\displaystyle 0\leq f(x)<\infty .}
Oni povus difini funkcion *g* jene:

{\displaystyle g\colon \mathbb {R} \rightarrow \mathbb {R} \_{0}^{+}}
{\displaystyle g\colon \,x\mapsto x^{2}.}
Dum *f* kaj *g* havas la saman efikon sur donita nombro, ili ne estas identaj funkcioj, ĉar ili havas malsaman celo-aron.

La cela aro povas influi, ĉu la funkcio estas surĵeto; en nia ekzemplo, la funkcio *g* estas surĵeta, dum *f* ne estas surjeta. La cela aro ne influas ĉu la funkcio estas disĵeto.

Referencoj
----------

1. ↑  Nova Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto: cel/ar/o

Eksteraj ligiloj
----------------

* Eric W. Weisstein, *Codomain* en MathWorld.
**János Bokrányi** [jAnoŝ bokrAnji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bokrányi János** estis hungara juristo, altlerneja instruisto. Lia origina plena nomo estis (laŭ hungarlingve kutima nomordo) *Rauberstrauch János Alajos* [raŭberstrauĥ alajoŝ] ĝis 1842.

János Rauberstrauch naskiĝis la 10-an de junio 1813 en Szepesolaszi (Hungara reĝlando, Aŭstra Imperio, nuntempa Spišské Vlachy en Slovakio), li mortis la 1-an de junio 1869 en Pozsony (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempa Bratislavo en Slovakio).

Biografio
---------

János Bokrányi studis filozofion en Reĝa Jura Akademio (Kassa) (tie ankaŭ juron) kaj Reĝa Jura Akademio (Nagyvárad), teologion en Reĝa Universitato de Pest. En 1838 li ekinstruis en la menciita akademio en Kassa. En 1861 li estis nomumita vicakademiestro de Reĝa Jura Akademio (Pozsony). Post tri jaroj li ricevis la titolon reĝa konsilisto. Li gvidis la akademion ĝismorte.

Lia kontribuo
-------------

* *Magyar tiszti irásmód példákkal világosított szabályai* (1844)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 697502
 |
**János Bolla** [jAnoŝ bola], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bolla János** estis hungara instruisto, botanikisto. Lia nobela antaŭnomo estis *csáfordjobaházi* [ĉAfordjobahAzi], lia botanika nomo estis **Bolla**.

János Bolla naskiĝis la 29-an de majo 1806 en Topolya (Hungara reĝlando, Aŭstra Imperio, nuntempa Bačka Topola en Serbio), li mortis la 7-an de februaro 1881 en Pozono (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempa Bratislavo en Slovakio).

Biografio
---------

János Bolla instruis post la pedagogia diplomo en bazlernejo de Szentgyörgy. De 1847 ĝis 1880 li estis inspektoro de bazlernejoj en Pozono (konata ankaŭ Pressburg). Post la emeritiĝo li ricevis ŝtatan premion. Li okupiĝis ĉefe pri botaniko (muskoj kaj fungoj), krome li kompilis liston de skaraboj ĉirkaŭ Pozono. Li estis unu el la kunfondintoj de la Medicina kaj Naturscienca Asocio de Pozono, kie de 1865 li estis ties prezidanto en la botanika sekcio. Li malkovris novan urtikospecon. Lia edzino naskis filon.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Beiträge zur Flora Pressburgs* (1856)
* *Néhány uj gombafaj Pozsony környékén* (1875)

Memorigiloj
-----------

* *U. radicans Bolla* urtikospeco portas lian nomon

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 726398
 |
La **Premio Bilbao por la antaŭenigo de kulturo de homaj rajtoj**, estas atribuata de UNESKO ekde 1978.

Historio
--------

Kreita en 1978 kiel la **Premio por edukado pri homaj rajtoj de UNESKO** por celebri la 3-an datrevenon de la adopto de la Universala Deklaracio de Homaj Rajtoj, ĝi servas por honori la penojn de organizaĵoj aŭ individuoj kiuj faris modelan kontribuaĵon al la antaŭenigo de scio pri homaj rajtoj kaj por konstrui universalan kulturon de homaj rajtoj. Ĝi estis renomita la 5-an de majo 2008 surbaze de interkonsenta protokolo *(angle: memorandum of understanding*) kun la urbestro de Bilbao per kiu la urbo de Bilbao konsentis financi la premion por periodo de tri jaroj.

Pasintaj gajnintoj
------------------

La premia gajninto kaj la aliaj kandidatoj elektitaj por honora mencio estas elektitaj de la ĝenerala direktoro de UNESKO el mallonga listo elektita de internacia ĵurio kunmetita de ses publikaj personoj reprezentantaj la diversajn regionojn de la mondo.

La premio en valoro de US$ 25 000, akompanata de trofeo kreita de la japana artisto Toshimi Ishii, estas nuntempe atribuata ĉiun duan jaron. Gajnintoj estas anoncitaj la10-an de decembro, okaze de la Tago de Homoj Rajtoj de Unuiĝintaj Nacioj.

* **2019**: Romina Knightsdale, Brazilo.
* **2018**: Gonzalo Franco, Hispanio.
* **2012**: Ĉefepiskopo Desmond Tutu, Sud-Afriko.
* **2010**: Asma Jahangir, Pakistano.

* **2008**: Stéphane Hessel, Francio.

* **2006**: Centro por Homaj Rajtoj, Universitato de Pretorio, Sud-Afriko.

* **2004**: Profesoro Vitit Muntarbhorn, Universitato Ĉulalonkon, Bankoko, Tajlando

* **2002**: Academia Mexicana de Derechos Humanos, Meksikurbo, Meksiko.

* **2000**: Urbo de Nuremberg, Germanio.

* **1998**: Justice Mikaelo Kirby, Aŭdienco, Aŭstralio.

* **1996**: Jean Bertrand Aristide, eksa prezidento de Haitio.

* **1994**: José Zalaquett Daher de Ĉilio kaj la Filipina Komisiono de Homaj Rajtoj.
* **1992**: araba Instituto de Homaj Rajtoj, Tunizo, Tunizio.
* **1990**: Václav Havel, Ĉeĥio.
* **1988**: Asamblea Permanente de los Derechos Humanos, Bolivio.
* **1986**: Héctor Senpaneigo Zamudio, Meksiko.
* **1983**: Felix Ermacora, Aŭstrio.
* **1981**: Ali Sadek Abou-Heif, Egiptio.
* **1979**: Paul Morren, Belgio.
* **1978**: Mümtaz Soysal, Turkio.

Ekstera ligilo
--------------

(angla) UNESCO/Bilbao Prize for the Promotion of a Culture of Human Rights

[[Kategorio:Premioj homaj rajtoj]]
[[Kategorio:Unesko-premioj]]