recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Blua siberia najtingalo** |
| --- |
|  |
| Blua siberia najtingalo, maskloBlua siberia najtingalo, masklo
 |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Paseroformaj *Passeriformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Muŝkaptuledoj *Muscicapidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Luscinia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***L. cyane'*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Luscinia cyane****(Pallas, 1776) |
|
|
|
| Konserva statuso |
| {{{220px}}}**Konserva statuso: Malplej zorgiga** |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Blua siberia najtingalo  |

 |
| v • d • r |

La **blua siberia najtingalo**, *Luscinia cyane*, estas birdo el muŝkaptuledoj kiu apartenas al la genro *Luscinia* kune kun la Blugorĝulo kaj la aliaj najtingaloj. Ĝi estis iam klasita kiel membro de la familio de Turdedoj, sed ĝi estas nuntempe pli ĝenerale konsiderata muŝkaptuledo (*Muscicapidae*). Ili, kaj similaj malgrandaj specioj, formas la grupon de la Saksikolenoj.

Tiu palearktisa specio estas pli granda ol la Eŭropa ruĝgorĝulo. La reprodukta masklo estas nekonfuzebla kun **bluaj supraj partoj kaj blankecaj subaj partoj** kaj blunuancaj ventroflankoj; krome estas **nigreca masketo** el la beko al la okulo kaj suben limigante la vizaĝon disde la blanka gorĝo kaj al ŝultroj. La femuroj estas bluecaj kaj la kruroj rozkoloraj. La ino estas multe pli senkolora, ĉar ŝi havas brunajn suprajn partojn kaj blankecajn subajn partojn. Ŝia malhela okulo elstaras en ŝia pli palbruna vizaĝo. Estas klara ekzemplo de seksa duformismo.

Ĵusa serĉado sugestas, ke tiu specio estas unu de kelkaj orientaziaj membroj de *Luscinia* kiu estu klasita kiel nova genro kune kun la Japana kaj la Rjukjua ruĝgorĝuloj.

Ĝi estas migranta insektomanĝanta specio kiu reproduktiĝas en orienta Azio ĝis Japanio. Ili vintrumas en sudorienta Azio kaj Indonezio.

La reprodukta habitato estas arbaro de koniferoj kun densa subkreskaĵaro, ofte ĉe riveroj aŭ arbarbordoj. Ili manĝas surgrunde, sed estas tre timida. Vintre tiu birdo tendencas ankaŭ resti inter densa vegetaĵaro.

Tiu specio estas tre rara vaganto en Eŭropo, kaj havas vagantan statuson eĉ tiom oriente kiom ĝis Barato.

Vidu ankaŭ
----------

* Orient-siberia tajgo

Referencoj
----------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Birdoj |

1. ↑   (2006) "The origin of the East Asian *Erithacus* robin, *Erithacus komadori*, inferred from cytochrome *b* sequence data", *Molecular Phylogenetics and Evolution* **39** (3), p. 899–905. doi:10.1016/j.ympev.2006.01.028.

* Blua siberia najtingalo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Blua siberia najtingalo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Blua siberia najtingalo en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
**Divnogorsk** (ruse *Дивногорск*) estas urbo en Krasnojarska regiono en Rusio.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 04409.

La urbo estis fondita en jaro 1957.

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1963.

La interurba telefona kodo estas 39144, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

Diferenco de la loka kaj moskva tempoj estas 4 horoj (en jaro 2005).

Geografiaj koordinatoj de la urbo estas: latitudo 55°57' norde, longitudo 92°23' oriente.

La urbo estas en oriento de Sajana montaro, sur dekstra bordo de rivero Jenisej (Енисей).

En la urbo estas fervoja stacio.

En jaro 1959 la urbo havis 7 mil loĝantojn.

En jaro 2002 la urbo havis 30.1 mil loĝantojn.

Flago de Krasnojarska regiono
Urboj de Krasnojarska regiono

**Ĉefurbo**: Krasnojarsk

Aĉinsk |
Artjomovsk |
Bogotol |
Borodino |
Divnogorsk |
Dudinka |
Jenisejsk |
Ĵeleznogorsk |
Igarka |
Ilanskij |
Kansk |
Kodinsk |
Krasnojarsk |
Lesosibirsk |
Minusinsk |
Nazarovo 
Norilsk |
Sosnovoborsk |
Ŝaripovo |
Ujar |
Uĵur |
Zaozjornij |
Zelenogorsk
Koordinatoj: 48° 05′ 01″ N 3° 24′ 52″ O﻿ / ﻿48.08361 °N, 3.41444 °O﻿ / 48.08361; 3.41444 (mapo)

**Dixmont** estas franca komunumo lokita en la departemento Yonne kaj en la regiono Burgonjo. Ĝi havis 899 loĝantojn laŭ censo plenumita en 2007.

Geografio
---------

Dixmont etendiĝas sur 42,18 km², kaj havis 899 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas po 21 homoj laŭ kvadrata kilometro. La komunumo situas en Yonne, en la nordokcidenta parto de Burgonjo.

Historio
--------

La departemento Yonne estis oficiale kreita la 4-an de marto 1790 dum la franca revolucio. 

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la komunumo S-ro Marc Botin, kiu do fariĝis la loka urbestro.

Administrado
------------

Dixmont apartenas al la kantono de Villeneuve-sur-Yonne, kies ĉefurbo estas Villeneuve-sur-Yonne. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Sens, unu el la tri arondismentoj de la departemento Yonne.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Yonne
* Kantono de Villeneuve-l'Archevêque

Eksteraj ligiloj
----------------

* france Oficiala retejo de Dixmont
**Diĝeriduo**, aŭ **didĝeriduo**, estas muzikinstrumento de la blovinstrumenta grupo kiun evoluigis la indiĝena popolo de Nordaŭstralio. Studadoj arkeologiaj pri arto roka nordaŭstralia sugestas ke la popolo aborigena el la regiono Kakadu en la Nordteritorio uzadas la diĝeriduon dum ĉirkaŭ 1500 jaroj. Foje oni distriĝe ludas la diĝeriduon kiel solomuzikilon, tamen la popolo aborigena el la Nordteritorio pli kutime uzas ĝin por akompani dancadon kaj kantadon en ritoj ceremoniaj.

Kutime la diĝeriduo havas cilindran aŭ konusan formon kaj estas ĉirkaŭ 1,2 metrojn longa, kvankam ĝi povas esti de 1 ĝis 2 metrojn longa. Aŭtentaj diĝeriduoj aborigenaj estas produktataj de komunumoj Nordaŭstraliaj kiuj konservadas siajn tradiciojn. Ili kutime uzas arbojn malmollignajn kiujn termitoj kavigis. Oni ankaŭ povas fari diĝeriduojn el tubo plasta, tubo PVC-a, ledo, vitro, agavo, jukao, bambuo kaj aliaj materialoj. Oni povas alfiksi randon abelvaksan ĉe la ekstremaĵo buŝaĵa por plibonigi la obturon kun la lipoj de la ludisto.

Oni ludas la diĝeriduon per kontinua vibrigado de la lipoj, kio produktas zumadon de malalta tonalto. Oni uzas rondspiradon por kontinue ludi la zumadon dum longa tempo.

| Buŝaĵo el abelvakso | Viro ludanta diĝeriduon |
| --- | --- |
|  |  |

Vidu ankaŭ
----------

* Helruĝa eŭkalipto
* Alpkorno
* Erke

Notoj
-----

1. ↑  Marjorie Boulton, Faktoj kaj fantazioj, progresiga libro, Universala Esperanto-Asocio, Roterdamo, 1984, dua eldono 1993. Paĝo 168.

  

* Diĝeriduo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Diĝeriduo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Diósberény** (diOŝberEnj) estas malgranda vilaĝeto en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Tolna, en Distrikto Tamási. Diós signifas: juglanda.

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 18  km²
* koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 46.5335/18.4458
* Loĝantaro: 400
* Poŝtkodo: 7072
* Telefonprefikso: 74

Situo
-----

Diósberény situas sur mildaj deklivoj, laŭ traira flankovojo. Tamási troviĝas 21 km-ojn for.

Historio
--------

Ĝis 1728 nur hungaroj loĝis en la vilaĝo, poste alvenis germanoj. Iliaj posteuloj estis deportitaj al Germanio post la 2-a mondmilito.

Vilaĝservoj estas biblioteko, kulturdomo, infanĝardeno (ankaŭ germanlingva), migra poŝto.

Vidindaĵoj
----------

* baroka romkatolika preĝejo omaĝe al Sankta Emeriko de Hungario el la 18-a jarcento

Komunumoj pri *Dió* (=juglando) en Hungara reĝlando
---------------------------------------------------

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Diófás | Diófás | Diómál | Diós | Diós | Diósad | Diósberény |
| Diósd | Diósgyőr | Dióshalom | Diósjenő | Dióskál | Dióspatak | Diósviszló |
| Felsődiós | Homokdiód | Tótdiós |  |  |  |  |

* Kategorio Diósberény en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Pál B. Nagy** [bE nadj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **B. Nagy Pál** estas hungara skermisto (spadisto), olimpiano, olimpika ĉampiono, trejnisto, fervojisto.

Pál B. Nagy naskiĝis la 2-an de majo 1935 en Szolnok.

Biografio
---------

Pál B. Nagy maturiĝis en 1957 en mezlernejo en sia naskiĝurba laŭ vespera instruado, ĉar tage li skermis. Li havis licencon ankaŭ pri ferlaboristo. Lia sportkariero estis ĉiam en ombro, ĉar li rifuzis ĉiam la ĉefurbajn allogajn eblecojn. Tamen li estis hungara ĉampiono dufoje individue (1965, 1970) kaj li apartenis al la hungara nacia skerma teamo inter 1961-1972. Li estis olimpiano en Somera Olimpiko 1968 kun 6 ormedalo teame, krome en mondĉampionumoj li estis la dua en 1969 kaj la tria en 1967. En 1972 li finis sian aktivan sportkarieron poste li estis trejnisto en Szolnok, ja pli frue en 1965 li akiris trejnistan diplomon. Li emeritiĝis en 1995 kiel membro de Hungaraj Ŝtatfervojoj. Lia edzino naskis du filinojn.

Memorigiloj
-----------

* sporthalo en Szolnok prenis la nomon B. Nagy Pál en 2010

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun fotoj
* hungarlingva biografio kun foto

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 803826
 |




* Portalo pri Biografio
**Pál Bakó,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bakó Pál** estas hungara moderna pentatlonisto, olimpiano, mondĉampiono, trejnisto.

Pál Bakó naskiĝis la 8-an de junio 1946 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Pál Bakó dum sportado li akiris licencon pri presfotado, baldaŭ trejnistan diplomon en Gimnastika Altlernejo de Budapeŝto. Depost sia aktiva sporta vivo li havis plurajn okupiĝojn ĝis la pensiuliĝo (ekzemple komercisto, sporta aranĝisto, trejnisto, stuntisto). 

### Sporta kariero

Pál Bakó jam dum la bazlernejaj jaroj estis naĝisto, baldaŭ moderna pentatlonisto en ĉefurbaj sportkluboj. Li estis hungara ĉampiono dufoje teame en 1974 kaj 1976, dum li apartenis al la hungara nacia teamo inter 1964-1977. Li estis olimpiano en Hungario en la Somera Olimpiko 1972 kun arĝenta medalo teame, krome en mondĉampionumo en 1970 li estis la unua same teame. Li finis la modernan pentatlonadon en 1978, poste li estis trejnisto en sia naskiĝurbo.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun fotoj
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* datenoj angle

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 814492
 |



* Portalo pri Biografio
Malsamaj buljonaj kuboj, komencante kun tiu de la unua plano, kontraŭ horloĝdirekte: simpla buljona kubo (Maggi), buljonkubo (Maggi), buljona kubo de fiŝo (Knorr, Hispanio), bolpota buljonkubo (Maggi), legoma buljono bio (Rapunzel)
La **buljonkubo** aŭ **kubo de buljono** (aŭ **supkubo**) estis inventita en la jaro 1870 de Claude Émile Théodore Urban. En la komenco, temis pri ekstrakto de viando. En 1908, Julius Maggi komencis sian surmerkatiĝon de buljono en formo de kubo, deshidratiga produkto. Hodiaŭ ekzistas malsamaj tipoj de kuboj, kiuj ne ĉiam enhavas viandon.

La ĉefaj ingrediencoj de buljonkubo estas: salo, maltodekstrino, gustamplifilo (glutamato, guanilato, inozinato aŭ ekstrakto de gisto), de oleo, de aromoj. Laŭ la produkto povas esti aldonitaj ekstraktoj de viando aŭ legomoj kaj sukero.

Kompense, la recepto de buljonkubo bio enhavas principe neniun gustamplifilon.

Ofte estas multe da salo en tiuj buljonkuboj, kontrolado en la etikedo estas utila.

Historio
--------

Buljonkubo en metala skatolo.
La industria produktado de buljonkubo komencis en la jaro 1908 de la firmao Maggi (Svislando), de Oxo en 1910 kaj Knorr en 1912. Ili entenis inter 59-72% da salo.

* Kategorio Buljonkubo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 722254
 |
***Jai Hind*** [ĝai hind] (guĝarate જય હિન્દ, IAST: *Jaya Hinda*, trad. venku Hindustano) estas ĵurnalo eldonata ĉiutage en la guĝarata en Raĝkot, en ŝtato Guĝaratio de Barato. Ĝin posedas la eldonejo *Jai Hind Publications*.

Ĝi cirkulas en la regionoj de Raĝkot, Ahmedabado, Ĝamnagar, Ĝunagad, Porbandar, Bavnagar, Amreli, Surendranagar kaj Kutĉ, en la barata ŝtato Guĝaratio. N. L. Ŝah estis la fondinto de *Jai Hind*. Ĝi estis la unua taggazeto en la guĝarata eldonata en Raĝkot.[*mankas fonto*]

*Jai Hind* estis fondita en 1948 en Raĝkot kaj alia eldono — en Ahmedabado — estiĝis en 1962. Ĝi estas la unua ĵurnalo en la guĝarata kiu adoptis modernan presan teĥnologion kaj rapidan disdonadan sistemon.[*mankas fonto*] Ĝi ankaŭ estis la unua taggazeto en Guĝaratio kun du diversaj eldonejaj centroj.[*mankas fonto*]

Juraj disputoj
--------------

En 1950, la Ĉefa Sekretario de la Registaro de Sauraŝtra postulis, ke pluraj ĵurnaloj, inkluzive de *Jai Hind*, kiuj pritraktis la tumultojn en Raĝkot tiun jaron, devis ricevi aprobon de distrikta magistrato antaŭ esti presataj. Tamen, la alta kortumo de Guĝaratio taksis ĉi tiun ordenon kontraŭleĝan, la 11-an de septembro 1950.

Referencoj
----------

1. 1 2  *Excellent Publicity*: "Advertising in Jai Hind, Ahmedabad"
2. 1 2  Natarajan, J. (1955): "History of Indian Journalism. Part II. Of the Report of the Press Commission" (newspapers in Gujerati)
3. 1 2  *Legitquest*: "Indukumar Shankerlal Saherwalla and Anr v. State" (verdict by the High Court of Gujarat At Ahmedabad)
4. ↑  RNI | Reg. No.1608/1957 | Name: JAI HIND | Link:
5. 1 2  *Newspapers Club*, 19-a de julio 2013: "Jai Hind"
6. ↑  *Epaper hub*: "JAI HIND DAILY NEWSPAPER"

Eksteraj ligoj
--------------

* Oficiala retejo (guĝarate)

Vidu ankaŭ
----------

* Ĝai Hind

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Jai Hind (newspaper) en la angla Vikipedio.*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 813794
 |
La rezidejo de la imamo en Uedo Dhar
**Jahja Muhamad Hamid ad-Din** (arabe يحيى محمد حميد الدين, latinliterigo laŭ la normo de DMG Yaḥyā Muḥammad Ḥamid ad-Dīn; naskiĝis en 1869; mortis en 1948) estis imamo kaj reĝo de Jemeno (1904–1948).

Jahja en 1904 sukcesis forpeligi la armeon de la Otomana imperio el Norda Jemeno kaj en 1911 rekoniĝis ties reganto. En 1918 la norda Jemeno iĝis suverena ŝtato. Post la rekono de lia rego pere de Britio, li en 1926 alprenis la titolon de reĝo kaj komencis instigi modernigon de sia lando.

En 1934 ekestis milito de Norda Jemeno kontraŭ Sauda Arabio pri la provinco *Asir*, sed kadre de la konflikto la registaro de Norda Jemeno ne povis realigi siajn pretendojn pri la teritorio. En 1948 la reĝo estis murdita kadre de palaca ribelo. Posteulo en la reĝa posteno iĝis lia filo Ahmad ibn Jahja.

* Kategorio Jahja bin Muhamad en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 352981
* GND: 130331929
* LCCN: n84062004
* VIAF: 90050633
* ISNI: 0000 0001 0128 4744
* SUDOC: 120807270
 |
**Laŝio** estas universitata urbego, distrikta ĉefurbo kaj romkatolika diocezo en meza Birmo en la subŝtato Ŝano. Ĝis 2010 ĝi estis ankaŭ ĉefurbo de la subŝtato. 

Panoramo en Laŝio
Bazaro en Laŝio
Vojkruciĝo en Laŝio

Bazaj informoj
--------------

* Supermara alteco: 836 m
* Loĝantaro: 149 423 (2013)
* Horzono: UTC+6:30
* Telefonkodo: + 95 8121 ĝis 8123

Geografio
---------

Bordego ornama en Laŝio
Pagodo en Laŝio
Laŝio situas en altebenaĵo en valo de rivero 200 kilometrojn nordoriente de Mandalajo.

Historio
--------

La brita kolonia periodo en tiu regiono komenciĝis en 1887 kaj la fervoja linio atingis Laŝion en 1903. Dum la 2-a mondmilito la japana okupo daŭris inter 1942-1945. En 2013 en la urbego budhanoj fajrodetruis islamajn hejmojn kaj butikojn.

Trafiko
-------

Laŝio estas fervoja finstacio el Mandalajo, sed estas komuna volo plilongigi la linion al Ĉinio. La urbego estas havas flughavenon.

Klimato
-------

Laŝio havas humidan subtropikan klimaton kun musonoj. La temperaturo estas varmega en la tuta jaro. La jarpluvo averaĝas 1378 mm. En ĉiuj monatoj pluvas, sed inter majo-oktobro multe pluvas. La meza jara temperaturo varias inter 13-27 °C.

Altiroj
-------

* temploj aŭ pagodoj aŭ stupaoj
* ĉinaj temploj

Fontoj
------

* artikolo el la *Encyclopædia Britannica* (angle)

  

Larĝa panoramo pri Laŝio
**Riuĝin**, **Ryūjin** aŭ **Ryōjin** (龍神, *"dia drako"*?) kiu en kelkaj tradicioj estas ekvivalenta al **Ōwatacumi**, estis la gardisto-dio de la maro en la japana mitologio. Ĉi tiu japana drako simbolis la potencon de la oceano, havis grandan buŝon kaj estis kapabla aliformiĝi al homa formo. Riuĝin laŭkutime loĝis en Riugu-ĝo, lia palaco sub la maro estis konstruita pere de ruĝaj kaj blankaj koraloj, ekde kie li kontrolis la tajdojn per magiaj juvel-tajdoj. Martestudoj, fiŝoj kaj meduzoj estas ofte prezentitaj kiel servantoj de Riuĝin.

*Princino Tamatori ŝteladas la juvelon de Riuĝin* fare de Utagawa Kuniyoshi.Riuĝin estis la patro de la bela diino Otohime kiu geedziĝis al la ĉasprinco Hoori. La unua Imperiestro de Japanio, Imperiestro Ĝimmu, estis laŭdire nepo de Otohime kaj Hoori. Tiel do, Riuĝin estas konsiderata kiel unu el la prapatroj de la Japania imperia dinastio.

En la Ŝintoo-tradicio
---------------------

*Ryūjin shinkō* (竜神信仰, *"Fido je la dia drako"*?) estas formo de ŝintoisma religia kredo kiu adoras drakojn kiel akvan *kami-on.* Ĝi estas ligita kun agrikulturaj ritoj, pluvaj preĝoj kaj la sukceso de fiŝkaptistoj.

* Kategorio Riuĝin en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Zarzosa de Río Pisuerga** [ZarZOsa deriopiSŬERga] estas loĝloko kaj municipo en la okcidento de la provinco Burgoso, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la okcidento de la komarko *Odra-Pisuerga*. La loknomo *Zarzosa de Río Pisuerga* estas etimologie komprenebla kiel *Rubusejo de la rivero Pisuerga*.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 10,81 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 34 loĝantojn. Ĝi perdis multajn loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte perdis 50 el 1991. 

Demografia evoluo| 1991 |  | 1996 |  | 2001 |  | 2004 |  | 2007 |  | 2017 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 81 |  | 66 |  | 55 |  | 52 |  | 42 |  | 30 |

Ĝi distas 65 km de Burgoso, provinca ĉefurbo, inter Herrera de Pisuerga norde kaj Osorno la Mayor kaj Melgar de Fernamental sude.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado fine de la 9-a jarcento. Zarzosa aperis citita por la unua fojo en dokumento de la jaro 969. Unu jarcenton poste, nome en 1071, la reĝo de Kastilio Sanĉo la 2-a donas al Bermudo Sendínez​ la monaĥejon de Rezmondo kun dependaĵoj de Santa Columba de Zarzosa kaj de San Miguel de Támara. Aliaj donacdokumentoj estas de 1073, de 1514 (inklude tiam muelejo kiu ekde tiam apartenis al la municipo de Zarzosa. Dekreto de Filipo la 2-a en 1571 estis deklaro de *villa* (urbeto) por Zarzosa.​ 

Zarzosa de Río Pisuerga formis parton de la *partido de Castrojeriz* en la kategorio de izolaj loĝlokoj, unu el dek kvar kiuj formis la komunumon *Intendencia de Burgos*.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj) kaj brutobredado (ŝafoj). Lastatempe plej ekgravis kultura kaj rura turismo, ekzemple piedirado tra naturaj lokoj. 

Inter vidindaĵoj menciindas la romanika ermitejo de Sankta Mikaelo kaj la ponto super la rivero Pisuerga kiu datas el 1785.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Burgoso

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 775325
* VIAF: 7491155769100427880003
 |
**Fizika miskapablo** aŭ **fizika handikapo** estas limigo sur la fizika funkciado, moviĝeblo, lerteco de persono aŭ eltenemo. Aliaj fizikaj malkapabloj inkludas kripliĝojn kiuj limigas aliajn aspektojn de ĉiutaga porvivaĵo, kiel ekzemple spiraj malsanoj, blindeco, epilepsio kaj dormmalsanoj.

Fizikaj miskapabloj
-------------------

* Sensaj:

* Vidmalkapablo: blindeco kaj parta vida malkapablo
* Aŭdmalkapablo: surdeco kaj malfacila aŭdo

* Muskolaj:

* Movmalkapablo: paralizo, amputo, bifida spino kaj muskolopatio
* Parolmalkapablo: muteco, mutismo, balbutado, dizartrio kaj afonio

* Kronikaj: epilepsio, mukogluozo

Ofte la surduloj kaj bone funkciantaj aŭtistoj eldiras, ke ili ne sentas sin malkapablaj malgraŭ de iliaj komunikadaj problemoj. La surduloj difinas sin kiel lingva malplimulto.

Iuj kondiĉoj enhavas pliajn malkapablojn; tiaj estas ekzemple la surdblindeco. Tiuj kondiĉoj signifante diferencas el iliaj faktoroj, do ili estas praktike aliaj tipoj.

Ne konsideras ilin kien kunsortanoj la malkapabluloj kiuj havas aliajn specojn de malkapablo. Nur surduloj kaj blinduloj rekonas similecon de iliaj malkapabloj.

Referencoj
----------

1. ↑   "Archived copy". Arkivita el la originalo la 24an de Julio, 2013.  Alirita la 7an de Junio 2017.
2. ↑  Physical Disabilities, California State University, Northridge  Alirita la 7an de Junio 2017.
Fizika optiko estas uzata por klarigi fenomenojn kiel difrakto.
**Fizika optiko** (aŭ **onda optiko**) estas branĉo de optiko kiu traktas fenomenojn kiel ekzemple interfero, deklino kaj polarizado same kiel aliajn ondajn fenomenojn, kiuj ne povas esti klarigitaj kiel parto de la aproksimado de la radioj de geometria optiko. Plej ofte ĉi tiu fenomeno ne inkludas fenomenojn kiel kvantuma bruo en optika komunikado.

Aproksimado de fizika optiko
----------------------------

*Fizika optiko* ankaŭ estas la nomo de proksimuma kalkulado (aproksimado) kie optiko, elektrotekniko kaj aplikata fiziko estas ofte uzataj. En ĉi tiu kunteksto, ĝi estas aproksimado, kiu troviĝas inter geometria optiko, kiu tute ne enkalkulas la ondulajn ecojn de lumo, kaj plena ondolonga priskribo helpe de elektromagnetismo, kiu estas preciza kaj ne-proksimuma teorio. La vorto "fizika" signifas, ke fizika aproksimado estas pli ĝusta ol la geometria priskribo aŭ la priskribo de la radioj, kaj ne ke ĝi estas ekzakta fizika teorio.

Ĉi tiu aproksimado estas konstruita tiel ke geometria optiko unue devas esti uzita por taksi la kampon sur surfaco, kaj poste ekfari integraligon de la kampo sur la surfaco por kalkuli la reflektitan / elsenditan kampon. Tiu aproksimado estas rememoriga pri la aproksimado de Bourne en tio ke la detaloj de la problemo estas traktitaj kiel malordo.

En optiko, tio estas norma maniero taksi deflankajn efikojn. En la kampo de radiofrekvencoj ĉi tiu aproksimado estas uzata por taksi fenomenojn rememorigajn pri optikaj fenomenoj. La aproksimado kunigas bonajn efikojn de interfero, deklino kaj polarizado, sed ne priskribas la dependecon de la deklino de la polarizado. Ĉar tiu aproksimado estas pli taŭga por altaj frekvencoj, ĝi ofte estas pli preciza por optiko ol por radiondoj.

En optiko, ĉi tiu aproksimado estas uzata por fari kampan integraligon, taksitan uzante geometrian optikon, trans lensoj, speguloj aŭ aperturoj por akiri la kampon kiu pasas/revenas.

La klasika teorio de fizika optiko suferas de takso de kampa disvastigo, kiu kondukas al malkresko de precizeco. Pliboniĝo al la teorio, proponita en 2004, disponigas precizajn solvojn al problemoj implikantaj nerektan deturnadon de konduktaj disiloj.

Vidu ankaŭ
----------

* Geometria optiko
* Kvantuma optiko

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Fizika optiko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Referencoj
----------

* Fizika kolekto pri geometria kaj onda optiko
**Atalanta** (helene Αταλάντη / *Atalanté*, latine *Atalanta*) estas en la helena mitologio filino de peloponesa reĝo Jaso kaj lia edzino Klimena. Ŝi estis fama ĉasistino.

Atalanta (en ĉeĥa urbo Kroměříž)
Ŝia patro sopiris havi filon. Kiam naskiĝis knabino, li forĵetigis ŝin en arbaro. La infanon trovis ursino kaj savis ĝin. Atalanta elkreskis en fortan knabinon, kiu eĉ superis virojn en kurado kaj ĉasado. Ŝi ĉeestis ĉason de kalidonia apro en aro de famaj ĉasistoj kaj donis al la apro unuan baton per ĵetlanco. Kiam post kruela batalo donis al apro lastan mortigan baton filo de la kalidonia reĝo Oimeo, reĝido Meleagro kaj proponis al Atalanta la bestan ledon, ekestis pro tio akra kverelo. En disputo de ĉeestantoj kulminis kverelo de Meleagro kaj liaj onkloj, kiuj fine estis fare de Meleagro mortigitaj. Familian tragedion alfinigis reĝida patrino Alteo, kiu laŭ delongtempa orakolo finis vivon de sia filo per bruligo de fatala lignopeco, al kiu estis laŭ antaŭdiro de sortfeinoj ligita lia vivo. Reĝino Alteo pro morto de siaj fratoj kaj pro kulpo pri morto de sia filo mortigis sin.

Atalanta estis belulino kaj havis multajn admirantojn. Sed ŝi pri viroj ne multe sopiris kaj pri edziniĝo ankaŭ ne. Kiam ŝia patro promesis trovi al ŝi taŭgan fianĉon, ŝi kondiĉis edziniĝi al tiu, kiu venkos ŝin en kurado. Kiu malvenkos, mortos. Kaj estis vico da ili. Nur Hipomeno, filo de la reĝo el Boiotio, helpe de la diino Afrodito venkis. Li ricevis de la diino tri orajn pomojn, kiujn dumvoje forĵetadis kaj Atalana detenis sin kolektante ilin. Sed Atalanta tamen ne edziniĝis al Hipomeno. Kiam ili ĉirkaŭbrakis unu la alian en arbara templo, dioj punis ilin pro profano de la sanktejo kaj ŝanĝigis ilin en sovaĝajn bestojn, verŝajne en leonojn.

Same kiel en aliaj mitoj, ankaŭ ĉi tie estas iuj partoj de la historio rakontataj alimaniere. Laŭ unu el versioj estas Atalanto ĉasistino kaj Atalanto kurantino du distingeblaj knabinoj, ambaŭ reĝidinoj, sed ĉiu el alia familio.

Apero en arto
-------------

"Vetkurado de Atalanta kun Hipomeno *de Guido Reni*
Atalanta estis ofte bildata de antikvaj artistoj ĉasanta aŭ vetkuranta. La plej konataj bildoj estas:

* *Atalanta en vetkurado kun Hipomeno* - roma kopio de la helena statuo el la 3-a jarcento a.Kr. (nun en pariza Luvro)
* *Vetkurado de Atalanta kun Hipomeno* estas bildo de Guido Reni (post j. 1630, nun en Nacia Muzeo en Napolo)

Vidu ankaŭ
----------

* 36 Atalante

* Kategorio Atalanta en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 403952
* GND: 122641124
* LCCN: n2017048121
* VIAF: 2758450, 35152380106801761922 25489909, 2758450, 35152380106801761922
* SUDOC: 157265536
* BNF: 150680183
 |
la flughavena turo kun memortabulo en 2009
La **atako de Entebbe** aŭ **operaco Entebbe** estis sukcesa kontraŭterorista ostaĝ-sava misio efektivigita de komandoj de la Israelaj Defendaj Trupoj (IDF) ĉe la flughaveno Entebbe en Ugando la 4-an de julio 1976.

Semajnon antaŭe, la 27-an de junio, aviadilo Airbus A300 de la flugkompanio *Air France* kun 248 pasaĝeroj estis kaperita de du membroj de la Populara Fronto por la Liberigo de Palestino - Eksteraj Operacioj (PFLP-EO) sub ordonoj de *Wadie Haddad*, kaj du membroj de la Germanaj Revoluciaj Ĉeloj. La aviadilkaperistoj havis la deklaritan celon liberigi 40 palestinajn kaj aligitajn ekstremistojn malliberigitajn en Israelo kaj 13 kaptitojn en kvar aliaj landoj kontraŭ la ostaĝoj. La flugo, kiu originis de Tel-Avivo kun la celo Parizo, estis deturnita post halto en Ateno tra Bengazi al Entebbe, la ĉefa flughaveno de Ugando. La uganda registaro subtenis la aviadilkaperistojn, kaj diktatoro Idi Amin, kiu estis informita pri la aviadilkapero de la komenco, persone bonvenigis ilin. Post movado de ĉiuj ostaĝoj de la aviadilo en neuzitan flughavenan konstruaĵon, la aviadilkaperistoj apartigis ĉiujn israelanojn kaj plurajn neisraelajn judojn de la pli granda grupo kaj devigis ilin en apartan ĉambron. Dum la sekvaj du tagoj, 148 ne-israelaj ostaĝoj estis liberigitaj kaj flugitaj al Parizo. Naŭdek kvar, ĉefe israelaj, pasaĝeroj kune kun la 12-membra aviadila skipo, restis kiel ostaĝoj kaj estis minacitaj per morto.

La IDF agis laŭ informoj donitaj de la israela sekreta servo Mossad. La aviadilkaperistoj minacis mortigi la ostaĝojn se iliaj kaptitaj liberigpostuloj ne estus plenumitaj. Ĉi tiu minaco kondukis al la planado de la savoperacio. Ĉi tiuj planoj inkluzivis preparon por armita rezisto de la Uganda Armeo.

La operaco okazis nokte. Israelaj transportaj aviadiloj portis 100 komandojn pli ol 4 000 kilometrojn al Ugando por la savado. La operaco, kiu daŭris semajnon da planado, daŭris 90 minutojn. El la 106 ceteraj ostaĝoj 102 estis savitaj kaj tri mortigitaj. La alia ostaĝo estis en hospitalo kaj poste estis mortigita laŭ odono de la uganda armeo. Kvin israelaj komandanoj estis pafvunditaj, kaj unu, unuokomandanto subkolonelo Jonatan Netanjahu, estis mortigita. Netanjahu estis la pli aĝa frato de Benjamin Netanjahu, kiu poste iĝis ĉefministro de Israelo. Ĉiuj aviadilkaperistoj kaj kvardek kvin ugandaj soldatoj estis mortigitaj, kaj dek unu batalaviadiloj MiG-17 kaj MiG-21 konstruitaj en Sovetunio de la aerarmeo de Ugando estis detruitaj. Kenjaj fortoj subtenis Israelon, kaj post la operacio, Idi Amin donis ordonojn mortigi plurcent kenjanojn tiamajn estantaj en Ugando. 245 kenjanoj en Ugando estis mortigitaj kaj 3 000 sukcesis fuĝi.

* Kategorio Atako de Entebbe en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 730825
* GND: 1081740094
* LCCN: sh85044069
* SUDOC: 027881318
* BNF: 11982814w
* NKC: ph581719
* BNE: XX688257
 |
**Júlia György** [jUlia djordj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **György Júlia** estas hungara kuracisto, psikologo, neŭrologo, profesoro.

Júlia György  naskiĝis la 29-an de junio 1896 en Szolnok. Ŝi mortis la 28-an de novembro 1977 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Júlia György akiris diplomon en Universitato de Budapeŝto en 1920, poste ŝi komencis kuracadi infanojn. Ekde 1925 ŝi okupiĝis pri nervaj malsanoj. post 5 jaroj ŝi laboris en kuracejo pri psikologio. Dum la 2-a mondmilito ŝi povis labori nur en kuracejo kaj infanĝardeno por judoj. Post la mondomilito ŝi establis kuracejon por infanoj, kiuj faris krimetojn, post jaroj ŝi laboris en hospitalo pri nervozaj malsanoj. En 1966 ŝi kandidatiĝis. Inter 1968 kaj 1976 ŝi gvidis kuracejon pri infana psikologio, sed tiutempe ŝi instruis en Scienca Universitato Eötvös Loránd kaj padagogia altlernejo. Ŝi ricevis premion Kossuth en 1962.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Züllöttség és neurózis* (1929)
* *A gyermekvédelem országos problémáiról* (1960)
* *A nehezen nevelhető gyermek* (1965)
* *Az antiszociális személyiség* (1967)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)
* hungarlingva biografio
**Júlia Balázs** [balAĵ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Balázs Júlia** estis la unua hungara virina astronomo. Ŝia edzo estis László Detre, ŝia geedziĝa nomo estis (laŭ hungarlingve kutima nomordo) *Detre Lászlóné*.

Júlia Balázs naskiĝis la 2-an de februaro 1907 en Budapeŝto, ŝi mortis la 11-an de majo 1990 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Júlia Balázs maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo en 1925, poste ŝi akiris diplomon en Scienca Universitato Péter Pázmány en 1930, post 6 jaroj ŝi doktoriĝis. Post la diplomo ŝi praktikadis en universitata laboratorio, ekde 1933 ŝi laboris en astronomia instituto. En 1938 ŝi edziniĝis, poste ŝi duope okupiĝis pri la variantaj steloj. En 1959 ŝi publikigis teorion pri tio. Esence: periodaj erupcioj okazas ĉe magnetaj poloj de la steloj. Kie akso de la rotacio diferencas de la magneta akso, la rotacio modulas la ŝanĝon de lumigado. Ŝi naskis 4 gefilojn inter 1941-1947.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *A NO és CO molekula sávjainak Zeemann-efektusa* (1935)
* *Untersuchungen über die Perioden und Lichtkurven-änderungen von kurzperiodischen d [deltha] Cephei-Sternen. 1–9.* (1938–1952)
* *Der photometrische Doppelsternsystem WY Tauri* (kun László Detre, 1940)
* *Mit tudunk az üstökösökről?* (1954)
* *Work on RR Lyrae-Variables at Budapest Observatory* (1961)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 675748
* GND: 1243265825
* VIAF: 306153812
* ISNI: 0000 0000 8014 0943
* SUDOC: 19771403X
 |
**Bivako** estas ĉefe savloĝejo aŭ konstruaĵo, kiu devas en montaro servi kiel anstataŭo de kabano aŭ tendo en malfavoraj kondiĉoj.

Priskribo
---------

Bivako estas portempa haltejo en sovaĝa tereno, ofte uzata de soldatoj, skoltoj, aŭ civilaj montogrimpistoj. En bivako, oni dormas en dormosako sen tendo, kelkfoje kun iaj strukturaĉoj de tigoj, rokoj, kaj/aŭ folioj, depende de la vetero kaj la prepariteco de la sinŝirmantoj.

* Bivako en neĝa monto en GermanioBivako en neĝa monto en Germanio
* Bivako de grimpisto Chuck Pratt en Nacia Parko Yosemite, Kalifornio, Usono
* Bivako en Hispaniaj Pireneoj apud monto AnetoBivako en Hispaniaj Pireneoj apud monto Aneto
* Roka bivako en KretoRoka bivako en Kreto
* Ligna bivako en arbaroLigna bivako en arbaro

Etimologio
----------

La vorto *bivako* devenas de la naciaj vortoj germane *Biwak*, pole *biwak*, france *bivouac*, angle *bivouac* ktp, kiuj devenas de la svisgermana Biiwacht, laŭvorte "apudgard(ej)o".

Referencoj
----------

1. ↑   Bivouac, *n* (angle). *Oxford English Dictionary*.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Bivako en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Leonard, Brendan.  9 Legendary Bivouacs (angle). *Adventure Journal* (2013-10-18). Arkivita el la originalo je 2021-01-21. Alirita 2020-10-19.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 705563
 |
**Abaújkér** estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Borsod-Abaúj-Zemplén, en Distrikto Gönc.

Situo
-----

La vilaĝo situas sur okcidenta flanko de la montaro Zemplén en valo de la rojo Szerencs, de Encs (Enĉ) je 7, Miskolc je 64 km distanco. Ĝi havas fervojhaltejon sur Szerencs – Hidasnémeti fervojlinio. Rekta aŭtobuslinio estas al Abaújszántó kaj al Encs.

Historio
--------

En epoko de la patrujokupo, la regiono kvartirteritorio estis de la Kér gento, de ĉi tie devenas la nomo, kio unue aperis en 1215-a ĉarto en Quér formo.
Dum la turkaj tempoj ĝi tute senpopoliĝis. Nur post 1726 estiĝis denove loĝata kolonio. Ĝian hodiaŭan nomon ĝi ricevis en 1905.

Ties interesa arta monumento estas la en romana stilo konstruita, poste plurfoje rekonstruita kalvinana preĝejo. Ties romkatolika malfrua barokstila preĝejo omaĝe al Sankta Petro kaj Sankta Paŭlo konstruiĝis en 1823, sed la turo 37 m-ojn alta pretiĝis post jardeko. Ankaŭ bela barokstila konstruaĵo estas la ankaŭ la 18-a jarcenta Bárczay-kastelo, en kiu kuracpedagogia instituo funkcias.

Al Abaujkér apartenas Aranyospuszta [aranjoŝpusta]. Tra la komunumo trafluas la rojo Aranyos, de kio ricevis la vilaĝo sian nomon. Ĉi tiu rojo estiĝis el kunfluo de rojoj de Zemplén-montaro. Ĉi tie estas memordomo de József Simándy, operkantisto. La memorejon solene malfermis la eksprezidanto de Hungara Respubliko: Ferenc Mádl je la 18-an de septembro en 2003. En korto de la memordomo kantis lastfoje József Simándy, hungara operkantisto antaŭ la publiko el la hungara nacia opero banuso Bánk, la tre ŝatatan : „Mia patrujo, mia patrujo, Vi mia ĉio..." komencan kanton.

Post morto de la kantoartisto oni formis la memordomon. Lia edzino certigis la memorobjektojn, dokumentojn al la memoro.
Elpensojn de la formo de la domo realigis László Lipp pastro kaj al la realiĝo certigis la tutan monsumon.
Sur la muro de la memordomo oni sukcesis ekgardi ĉi tiun vicon:" Mia patrujo, mia patrujo, Vi mia ĉio...", kiun ankoraŭ mem József Simándy skribis tien.

Vidindaĵoj
----------

* mezepoka kalvinana preĝejo (Abaújkér)
* kastelo

Komunumoj pri *Kér* en Hungara reĝlando
---------------------------------------

Kér estas unu el la 7 hungaraj gentoj.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Abaújkér | Bedegkér | Egyházaskér | Hajmáskér | Hontkiskér | Ipolykér |
| Kérsemjén | Kiskér | Nemeskér | Németkér | Nyírkércs | Nyitranagykér |
| Ókér | Szamoskér | Szentgáloskér | Újkér | Varjaskér |  |
La **Informadika Komputika Centro pri Radiado-Sekureco**, en la angla *Radiation Safety Information Computational Center* (**RSICC**, ekvivalenta mallongigo en Esperanto IKCRS) estas Specialista Inform-Analiza Centro (SIAC, en la angla *Specialized Information Analysis Center*) de la Usona Departemento de Energio, funkciigita por kolekti, analizi, konservi kaj distribui komputilajn programojn kaj datenojn en la areoj de radiado-transporto kaj -sekureco. RSICC estas funkciigita de la Nacia Laboratorio de Oak Ridge, en Oak Ridge, Tenesio. La unuarangaj subvenciantoj de la centro estas la Usona Departemento de Energio, la Usona Departemento de Ŝtatsekureco kaj la Usona Nuklea Reguliga Komisiono.

La centro fondiĝis en 1962 sub la nomo *Radiation Shielding Information Center* (RSIC, "Informadika Centro pri Radiado-Protektado"), sed estis renomita en aŭgusto 1996 al RSICC por pli bone speguli la ampleksecon de la komputika kodara teknologio de la centro (pri radiado-transporto kaj -sekureco).

RSICC tenas retan programaro-katalogon alireblan per sia retejo. Vizitantoj povas navigi, sed neniu serĉilo estas disponigita. La programoj en la katalogo kovras larĝan gamon de nukleaj komputilaj iloj, disponigante profundan priraportadon pri radiado-transporta kaj -sekureca temoj por Atomscienco kaj Nuklea Inĝenierio, por subteni sciencajn modeligadojn kaj simuladojn. Nur post registriĝo kaj aprobo, interesatoj povas peti aliron al programoj de la katalogo. Kun kelkaj specifaj esceptoj, kotizo estas postulata por kovri la kostojn ligitajn al la funkciigo de RSICC.

La eŭropa ekvivalento de RSICC estas la Datenbanko de la Nuklea-Energia Agentejo (NEA), de la Organizo por Ekonomia Kunlaboro kaj Evoluigo (en la angla *Organisation for Economic Co-operation and Development*, OECD).

Eksteraj ligiloj
----------------

* *Radiation Safety Information Computational Center*, RSICC (en la angla)
* Datenbanko de NEA-OECD (en la angla)
**Dezső Antalffy-Zsiross** [deĵO antalfi-ĵIroŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Antalffy-Zsiross Dezső** estis hungara komponisto, orgenisto, altlerneja instruisto.

Dezső Antalffy-Zsiross  naskiĝis la 24-an de julio 1885 en Nagybecskerek (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempa Zrenjanin en Serbio), li mortis la 29-an de aprilo 1945 en en:Denville Township, New Jersey (Usono).

Dezső Antalffy-Zsiross ĉe orgeno
Dezső Antalffy-Zsiross ĉe orgeno

Biografio
---------

Dezső Antalffy-Zsiross jam frue muzikadis hejme en la familia orkestro. Dum la gimnaziaj jaroj li lernis ankaŭ orgenludon. Ekde 1902 li studis juron, respektive orgenludon paralele en Reĝa Universitato de Budapeŝto kaj Tutlanda Hungara Reĝa Muzikakademio. Lia muzikinstruisto estis de:Hans Koessler. En la studjaro de 1906 li studis komponadon en simila altlernejo en Berlino de Joseph Joachim. En la sekva studjaro li estis dirigento en Operejo de Kolonjo, poste li denove studis en Lejpcigo de Max Reger kaj Karl Straube, fine en Bologna de en:Marco Enrico Bossi. Li hejmenvenis en 1909 kaj ekinstruis en la Muzikakademio. En 1911 li edziĝis, en la sekva jaro filino naskiĝis. Inter 1914 kaj 1916 li estis soldato, poste li estis ĉeforgenisto de Baziliko Stefano la 1-a (Budapeŝto). En 1921 li alvenis en Novjorkon, poste li koncertis en pluraj urboj, poste li orgenludis en prestiĝa kinejo, pli poste li instruis en universitato. En 1925 li interrompis la usonan karieron kaj denove instruis en Budapeŝto, poste li revojaĝis. Li plenumis diversajn instruajn kaj muzikistajn postenojn, sed en 1942 li malsaniĝis, li ne povis hejmenveni.

Elektitaj koncertoj
-------------------

* Budapeŝto (1911)

Elektitaj komponaĵoj
--------------------

* *Három könnyű korálelőjáték Op. 22* por orgeno
* *Trois Chants op. 10 No. 1-3* por orgeno
* *Polonaise caracteristique* por piano
* *Drei lyrische Stücke* por piano
* *Magyar nyitány* por piano, por 4 manoj
* *Magyar ábránd* por ĉambromuziko
* *Magyar kesergő és falusi táncok* por ĉambromuziko
* *Onteora’s Bride* opero
* *Carneval* ĝojopero
* *Lady in White* baleto
* *Páris tündére* opereto

Elektitaj libroj
----------------

* 
* 
*

Elektitaj disĉiploj
-------------------

* Lajos Ákom
* Kálmán Antos
* Ottó Berg
* Zoltán Závodszky

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Dezső Antalffy-Zsiross en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 641003
* GND: 134940229
* LCCN: n94066972
* VIAF: 55844944
* ISNI: 0000 0001 0974 7379
* BNF: 148310379
* MBA: d48ccd4e-9368-48e1-b0c8-7ca2931d5bea
* NKC: mzk2013757450
 |
Barono **BÁNFFY Dezső** (n. 28-an de oktobro 1843, Kolozsvár (nun en Rumanio) - m. 24-an de majo 1911, Budapeŝto) estis hungara politikisto, ĉefministro de Hungario inter 1895 kaj 1899. Lia ĉefa klopodo estis subpremo de la nacimalplimultaj movadoj, fortiĝantaj fine de la 19-a jarcento.

Dezső Bánffy
Pentraĵo pri Dezső Bánffy
Li studis juron en Berlino kaj Lepsiko. Li estis ĉefprefekto de interna Szolnok (ekde 1875), poste de Szolnok-Doboka (1876–90), fine de departmentoBeszterce-Naszód (1890–82).

Li klopodis je perforta asimilado de la naciaj malplimultoj, sen-atente subpremis la naciajn movadojn de la rumana malplimulto. Li agadis ĉiam – ofte nedemokratia – por la reganta partio dum la balotoj kaj kiel prezidanto de la parlamento (1892-95). La reĝo nomumis lin ĉefministro la 14-an de januaro 1895. Dum lia oficado akceptis la parlamento leĝojn pri la libera religipraktikado (1895-jara XLIII. leĝo) kaj pri egalrajtigo de la izraelita eklezi (1895-jara XLII. leĝo). Oni ligas al lia regado la establon de administra juĝejo, novajn leĝojn pri asiza tribunalo, akuzaj juĝprocesoj. En la jaro de miljara Hungario (millennium, 1896), la partioj interkonsentis – kun aprobo de Bánffy – je tn. Treuga Deit („Paco de Dio"), laŭ kiu oni ĉesigis la politikajn disputojn por tiu jaro.

Spite al la akcpetitaj liberalaj religiaj leĝoj, li aliterene uzis la politikon de fera mano. Dum la balotoj de 1896, li subpremis la opozicion, tiel akirante 287 sidejon el 412 en la parlamento por la reganta partio. Li daŭrigis subpreman politikon de la naciaj malplimultoj, la laboristaj kaj kamparanaj movadoj. La respondo de la opozicio estis la parlamenta obsaklo, kiu do akriĝis ankaŭ en la aŭstra-hungara dogantraktado. La registaron trafis krizo kaj Bánffy anoncis sian abdikon la 19-an de februaro 1899.

Post lia abdiko, oni nomumis lin ĉefa kortegmajstro, sed li abdikis en 1904 kaj iĝis denove parlamentano. Li fondis la Novan partion kaj estis ties gvidanto de 1904 ĝis 1906. Tiu partio aliĝis fine de 1904 al opozicia ligo, sed eksiĝis el tio en marto de 1906.

* Kategorio Dezső Bánffy en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 179677
* GND: 14386680X
* VIAF: 246186907
* ISNI: 0000 0001 1834 4870
 |
**ARÁNYI Dezső** [ara'nji] *Goldberger* estis hungara operkantisto (tenoro) naskita en Szatmárnémeti (nuntempa Satu Mare en Rumanio) la 18-an de aŭgusto 1859 kaj mortinta en Pesterzsébet la 21-an de junio 1923.

Vivo
----

Li devenis el juda familio. La juna Dezső aĝis 6, kiam li jam kantadis en la LOKA sinagogo. Post jaroj li jam kantadis en sinagogo en Budapeŝto. Li lernis kantadon en Vieno, en 1890 li debutis en teatro de Brünn. En la sama urbo lia edzino estis same operkantisto. En la teatra jaro 1892 li kantadis en Berlino, poste en Budapeŝto. En 1900 li faris eŭropan turneon (ekzemple Salzburgo 1901, Prago 1902). Inter 1904-1913 li estis membro de Budapeŝta Ŝtata Operejo, poste li instruis kantadon. Li suferis pro diabeto, li mortis dum operacio.

Roloj plej gravaj
-----------------

* Don Ottavio (Mozart: Don Giovanni);
* Des Grieux (Puccini: Manon);
* Radames (Verdi: Aida);
* Alfred Germont (Verdi: La Traviata).

Fontoj
------

* Magyar Színházművészeti Lexikon
* 

* Kategorio Dezső Arányi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 307268
* GND: 1014876265
* LCCN: nr2001038033
* VIAF: 22072150
* ISNI: 0000 0000 5262 2662
* BNF: 16727347s
 |
**Bezenye** (elp. *bezenje*) estas vilaĝo kaj municipo en Hungario en regiono **Okcidenta** Transdanubio en departemento Győr-Moson-Sopron, en subregiono Mosonmagyaróvár. La kroata vilaĝonomo estas **Bizonja**, la germana **Palesdorf**.

Bazaj informoj
--------------

* Telefonkodo: 96
* Poŝtkodo: 9223
* Areo: 30  km²
* Loĝantaro: 1600.

Geografio
---------

Bezenye situas laŭfervoje kaj laŭĉefvoje inter Mosonmagyaróvár kaj Rajka (limpasejo).

Ĝi famas, ke oni volas tie konstrui grandegan komplekson por kasinoj, hazardludoj. Ĝi situas ĉe la triopa limo de Aŭstrio-Slovakio-Hungario, kiu donas avantaĝon por la kasinoj.

En la vilaĝo loĝas kroatoj (80%) kaj hungaroj. La vilaĝo estas loĝata jam ekde la romia epoko. Post la landokupo de la hungaroj en 895, setlis tie peĉenegoj, kiuj poste hungariĝis. La kroatoj alvenis la vilaĝon, rifuĝinte de antaŭ la turkoj. Poste alvenis germanoj.

Vidindaĵoj
----------

* baroka preĝejo, la turo estas 35 m-ojn alta


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Beáta Sperlágh,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Sperlágh Beáta** estas hungara kuracisto, farmakologo pri neŭrologio, altlerneja instruisto, koresponda membro de Hungara Scienca Akademio (2019), membro de Academia Europaea.

Beáta Sperlágh naskiĝis la 24-an de februaro 1963 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Beáta Sperlágh akiris diplomon (MD) en Medicina Universitato Semmelweis en 1987. Ekde la sekva jaro ŝi laboris en la akademia medicina esplora instituto (ekde 2000 kiel farmakologo). Ŝi akiris sciencajn gradojn PhD en 1995 (kandidatiĝo), DSc en 2004, ambaŭ ĉe la akademio, ŝi habilitiĝis en la universitato en 2008, en la sekva jaro ŝi estis nomumita titulara profesoro. Intertempe ŝi iĝis vicinstitutestro. Ŝi ricevis premiojn inter 1993-2010. Ŝi havas edzon kaj naskis dufoje.

Elektitaj artikoloj
-------------------

* *Inhibitory effect of hypoxic condition on acetylcholine release is partly due to the effect of adenosine released from the tissue* (1990)
* *Separation of carrier mediated and vesicular release of GABA from rat brain slices* (1999)
* *Modulation of dopaminergic neurotransmission in rat striatum upon in vitro and in vivo diclofenac* (2008)
* *P2X7 receptors drive poly* (2019)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* anglalingva biografio
* 
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)

Referencoj
----------

1. ↑

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 665887
 |
**Bezedek,** germane **Berseneck** [berzenek] estas malgranda vilaĝeto en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Baranya, en Distrikto Mohács.

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 11  km²
* Loĝantaro: 240
* Poŝtkodo: 7782
* Telefonprefikso: 69

Situo
-----

Bezedek situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo, laŭ landlimo de Kroatio (kontraŭe Kneževo troviĝas. Villány troviĝas 13, Bóly 15, Beremend 18, Mohács 20, Siklós 27 km-ojn.

Historio
--------

La unua skriba mencio pri la vilaĝo devenis el 1296 laŭ tiama hungara ortografio *"Bezedegh"*. Post la mezepoko La komunumo apartenis al la Osmana Imperio dum 150 jarojn. Inter 1918-1921 armeo de Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj okupis la vilaĝon. En 2001 vivis en Bezedek 8 % da germanoj. Vilaĝservoj estas aŭtonomio de germanoj, kuracejo, migra poŝto, interretejo (la infanĝardeno kaj lernejo en Lippó funkcias).

Vidindaĵoj
----------

* romkatolika preĝejo omaĝe al Sankta Vendelo de 1843

* Kategorio Bezedek en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Beáta Lőrincz** [lOrinc], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Lőrincz Beáta** estas hungara popoldancisto, koreografo, kostumisto. Ŝia dua edzo estis Zoltán Varga (koreografo).

Beáta Lőrincz naskiĝis en 1960 en Bonyhád.

Biografio
---------

Beáta Lőrincz maturiĝis en gimnazio en Budapeŝto, poste ŝi akiris dancpedagogian diplomon en Hungara Dancarta Altlernejo en 1992. Pli frue jam dum la lernejaj jaroj ŝi estis amatora popoldancisto en pluraj dancensembloj. Iom poste ŝi helpis la koreografiajn laborojn, krome ŝi okupiĝis pri dancaj kostumoj, eĉ ŝi akiris licencon en alia altlernejo pri kostumoj. Ŝi translokiĝis al Solymár, kie ŝi estis entreprenisto pri kostumoj en la 1990-a jaroj. Ekde 1995 ŝi instruis popoldancon en Solymár kaj tiutempe ŝi partoprenis en fondo de danca mezlernejo en Fót. En 1999 ŝi fondis plian popoldancan ensemblon, kie ŝi estis koreografo. Ŝi edziĝis dufoje, resume ŝi naskis 3 gefilojn.

Fontoj
------

* hungarlingva intervjuo kun foto
* membiografio

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑

* Kategorio Beáta Lőrincz en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 799848
 |


* Portalo pri Biografio