En komputado **lokaĵaro** estas datumaro (dosiero en
operaciumo aŭ rikordo en programlingvo)
entenanta la *lokaĵojn*, t.e. kulture kaj geografie lokajn
konvenciojn por prezenti datumojn. La uzanto povas ŝalti la deziratan
lokaĵaron por *asimili* sian labormedion al siaj preferoj.

La plej gravaj lokaĵoj estas la homlingvo de la uzanto (Esperanto, la
angla, germana, rusa ktp); la signaro, la alfabeta ordo de la literoj;
la monsigno ($, €, ¥ ktp); la maniero skribi datojn ktp.

En Uniksoj nomo de lokaĵaro havas la formon
`homlingvo[_regno][.signokodo]`; ekz-e
`en_AU.UTF-8` estas la nomo de anglalingva lokaĵaro
aŭstralia, uzanta la kodoprezenton UTF-8.

Aparte menciindas «neŭtralaj», eksterteritoriaj (fakte, minimume
usonecaj) lokaĵaroj `C` (omaĝe al la programlingvo C), kaj ties pli moderna varianto
`C.UTF-8`.

Jen la listo de Linuksaj lokaĵoj (por `en_AU.UTF-8`):

```
$ locale
LANG=en_AU.UTF-8          # homlingvo (la aŭstralie angla)
LC_CTYPE=en_US.UTF-8      # klasado de signoj (literoj, interpunkcio ktp)
LC_NUMERIC="en_AU.UTF-8"  # nombroprezentoj (3.14)
LC_TIME="en_AU.UTF-8"     # datoj, diurnotempo (Sun Feb 24 18:21:06)
LC_COLLATE=en_US.UTF-8    # la alfabeta ordo de literoj
LC_MONETARY="en_AU.UTF-8" # monsigno
LC_MESSAGES=en_US.UTF-8   # kiulingve la sistemo aperigu mesaĝojn
LC_PAPER="en_AU.UTF-8"    # paperformatoj (A4 aŭ «Letero»?)
[...]
LC_ALL=                   # por ŝanĝi lokaĵojn «pogrande»
$
```

Por vidi ĉiujn lokaĵarojn instalitajn en via Unikso, uzu la komandon
`locale -a`.

Lokaĵaroj por Esperanto en Uniksoj
----------------------------------

Komercaj operaciumoj (kiel Vindozo) Esperanton ignoras, tamen en Linuksoj ĝi estas disponebla. Se ĝi estas instalita elskatole, vi ĝin vidos en la listo:

```
$ locale -a | grep eo
eo.utf8
$
```

Tio estas «eksterteritoria» lokaĵaro, simila al `C.UTF-8`.

Se ĝi ne aperas, provu ĝin instali per

```
$ sudo localedef -f UTF-8 -i eo eo.UTF-8
```

— aŭ, eventuale, la «regnohavan» lokaĵaron por Esperanto usona:

```
$ sudo localedef -f UTF-8 -i eo eo_US.UTF-8
```

Se tio eraras, oni povas kopii la Debianan version sube (aŭ el ) al `/usr/share/i18n/locales/eo`:

```
comment_char %
escape_char /

% Esperanto language locale for ...
% Edmund GRIMLEY EVANS <edmundo at rano dot org>

LC_IDENTIFICATION
title "Esperanto locale"
source ""
address ""
contact ""
email "debian-esperanto@lists.debian.org"
tel ""
fax ""
language "Esperanto"
territory ""
revision "draft"
date "2002-07-04"
%
category "eo_XX:2000";LC_IDENTIFICATION
category "eo_XX:2000";LC_CTYPE
category "eo_XX:2000";LC_COLLATE
category "eo_XX:2000";LC_TIME
category "eo_XX:2000";LC_NUMERIC
category "eo_XX:2000";LC_MONETARY
category "eo_XX:2000";LC_MESSAGES
category "eo_XX:2000";LC_PAPER
category "eo_XX:2000";LC_NAME
category "eo_XX:2000";LC_ADDRESS
category "eo_XX:2000";LC_TELEPHONE

END LC_IDENTIFICATION

LC_CTYPE
copy "i18n"
END LC_CTYPE

LC_COLLATE
copy "iso14651_t1"

collating-symbol <ccirc>
collating-symbol <gcirc>
collating-symbol <hcirc>
collating-symbol <jcirc>
collating-symbol <scirc>
collating-symbol <ubreve>

reorder-after <c>
<ccirc>
reorder-after <g>
<gcirc>
reorder-after <h>
<hcirc>
reorder-after <j>
<jcirc>
reorder-after 

<scirc>
reorder-after <u>
<ubreve>

reorder-after <U0043>
<U0108> <ccirc>;<CIR>;<CAP>;IGNORE % Ä?
reorder-after <U0063>
<U0109> <ccirc>;<CIR>;<MIN>;IGNORE % Ä?
reorder-after <U0047>
<U011C> <gcirc>;<CIR>;<CAP>;IGNORE % Ä?
reorder-after <U0067>
<U011D> <gcirc>;<CIR>;<MIN>;IGNORE % Ä?
reorder-after <U0048>
<U0124> <hcirc>;<CIR>;<CAP>;IGNORE % Ä¤
reorder-after <U0068>
<U0125> <hcirc>;<CIR>;<MIN>;IGNORE % Ä¥
reorder-after <U004A>
<U0134> <jcirc>;<CIR>;<CAP>;IGNORE % Ä´
reorder-after <U006A>
<U0135> <jcirc>;<CIR>;<MIN>;IGNORE % Äµ
reorder-after <U0053>
<U015C> <scirc>;<CIR>;<CAP>;IGNORE % Å?
reorder-after <U0073>
<U015D> <scirc>;<CIR>;<MIN>;IGNORE % Å?
reorder-after <U0055>
<U016C> <ubreve>;<BRE>;<CAP>;IGNORE % Å¬
reorder-after <U0075>
<U016D> <ubreve>;<BRE>;<MIN>;IGNORE % Å­

reorder-end

END LC_COLLATE

LC_MONETARY
int_curr_symbol "<U0045><U0055><U0052><U0020>" % "EUR"
currency_symbol "<U0045><U0055><U0052><U0020>" % "EUR"
% "<U20AC>" ne eblas en ISO-8859-3
mon_decimal_point "<U002C>"
mon_thousands_sep "<U0020>"
mon_grouping 3;3
positive_sign ""
negative_sign "<U002D>"
int_frac_digits 2
frac_digits 2
p_cs_precedes 1
p_sep_by_space 1
n_cs_precedes 1
n_sep_by_space 1
p_sign_posn 1
n_sign_posn 1
END LC_MONETARY

LC_NUMERIC
decimal_point "<U002C>"
thousands_sep ""
grouping 0;0
END LC_NUMERIC

LC_TIME

% "dim";"lun";"mar";"mer";"ÄµaÅ­";"ven";"sab"
abday "<U0064><U0069><U006D>";"<U006C><U0075><U006E>";/
    "<U006D><U0061><U0072>";"<U006D><U0065><U0072>";/
    "<U0135><U0061><U016D>";"<U0076><U0065><U006E>";/
    "<U0073><U0061><U0062>"

% "dimanÄ?o";"lundo";"mardo";"merkredo";"ÄµaÅ­do";"vendredo";"sabato"
day "<U0064><U0069><U006D><U0061><U006E><U0109><U006F>";/
    "<U006C><U0075><U006E><U0064><U006F>";/
    "<U006D><U0061><U0072><U0064><U006F>";/
    "<U006D><U0065><U0072><U006B><U0072><U0065><U0064><U006F>";/
    "<U0135><U0061><U016D><U0064><U006F>";/
    "<U0076><U0065><U006E><U0064><U0072><U0065><U0064><U006F>";/
    "<U0073><U0061><U0062><U0061><U0074><U006F>"

% "Jan";"Feb";"Mar";"Apr";"Maj";"Jun";"Jul";"AÅ­g";"Sep";"Okt";"Nov";"Dec"
abmon "<U004A><U0061><U006E>";"<U0046><U0065><U0062>";/
    "<U004D><U0061><U0072>";"<U0041><U0070><U0072>";/
    "<U004D><U0061><U006A>";"<U004A><U0075><U006E>";/
    "<U004A><U0075><U006C>";"<U0041><U016D><U0067>";/
    "<U0053><U0065><U0070>";"<U004F><U006B><U0074>";/
    "<U004E><U006F><U0076>";"<U0044><U0065><U0063>"

% "Januaro";"Februaro";"Marto";"Aprilo";"Majo";"Junio";
% "Julio";"AÅ­gusto";"Septembro";"Oktobro";"Novembro";"Decembro"
mon "<U004A><U0061><U006E><U0075><U0061><U0072><U006F>";/
    "<U0046><U0065><U0062><U0072><U0075><U0061><U0072><U006F>";/
    "<U004D><U0061><U0072><U0074><U006F>";/
    "<U0041><U0070><U0072><U0069><U006C><U006F>";/
    "<U004D><U0061><U006A><U006F>";/
    "<U004A><U0075><U006E><U0069><U006F>";/
    "<U004A><U0075><U006C><U0069><U006F>";/
    "<U0041><U016D><U0067><U0075><U0073><U0074><U006F>";/
    "<U0053><U0065><U0070><U0074><U0065><U006D><U0062><U0072><U006F>";/
    "<U004F><U006B><U0074><U006F><U0062><U0072><U006F>";/
    "<U004E><U006F><U0076><U0065><U006D><U0062><U0072><U006F>";/
    "<U0044><U0065><U0063><U0065><U006D><U0062><U0072><U006F>"

am_pm "";""

% "%a %d %b %Y %T %z"
d_t_fmt "<U0025><U0061><U0020><U0025><U0064><U0020><U0025><U0062><U0020><U0025><U0059><U0020><U0025><U0054><U0020><U0025><U007A>"

% "%Y-%m-%d"
d_fmt "<U0025><U0059><U002D><U0025><U006D><U002D><U0025><U0064>"

% "%T"
t_fmt "<U0025><U0054>"

t_fmt_ampm ""

% date_fmt ?

END LC_TIME

LC_MESSAGES
% "^[JjYy].*"
yesexpr "<U005E><U005B><U004A><U006A><U0059><U0079><U005D><U002E><U002A>"
% "^[Nn].*"
noexpr "<U005E><U005B><U006E><U004E><U005D><U002E><U002A>"
END LC_MESSAGES

LC_PAPER
height 297
width 210
END LC_PAPER

LC_TELEPHONE
% "+%c %a %l"
tel_int_fmt "<U002B><U0025><U0063><U0020><U0025><U0061><U0020>/
<U0025><U006C>"
% "00"
int_select "<U0030><U0030>"
END LC_TELEPHONE

LC_MEASUREMENT
measurement 1
END LC_MEASUREMENT

LC_NAME
% "%d%t%g%t%m%t%f"
name_fmt "<U0025><U0064><U0025><U0074><U0025><U0067><U0025><U0074>/
<U0025><U006D><U0025><U0074><U0025><U0066>"
name_mr "<U0073><U002D><U0072><U006F>" % "s-ro"
name_mrs "<U0073><U002D><U0069><U006E><U006F>" % "s-ino"
name_ms "<U0073><U002D><U0069><U006E><U006F>" % "s-ino"
END LC_NAME

LC_ADDRESS
% "%f%N%a%N%d%N%b%N%s %h %e %r%N%%z %T%N%c%N"
postal_fmt "<U0025><U0066><U0025><U004E><U0025><U0061><U0025><U004E>/
<U0025><U0064><U0025><U004E><U0025><U0062><U0025><U004E><U0025><U0073>/
<U0020><U0025><U0068><U0020><U0025><U0065><U0020><U0025><U0072><U0025>/
<U004E><U0025><U0025><U007A><U0020><U0025><U0054><U0025>/
<U004E><U0025><U0063><U0025><U004E>"
% "Esperanto"
lang_name "<U0045><U0073><U0070><U0065><U0072><U0061><U006E><U0074><U006F>"
lang_ab "<U0065><U006F>" % "eo"
lang_lib "<U0065><U006F>" % "eo"
END LC_ADDRESS

```

Tiu instalo nur disponigas la esperantan lokaĵaron, sed ne ŝaltas ĝin. Oni devas fari tion per malsamaj metadoj laŭ distributaĵo.

### Gentuo

En Gentuo, lokaĵarojn ŝanĝas `eselect` kaj `locale-gen` aŭtomate. Por ŝanĝi la lokaĵaron per ĝi:

1. Redaku la dosieron `/etc/locale.gen` kaj aldonu la linion "eo UTF-8":

```
# /etc/locale.gen: list all of the locales you want to have on your system.
# See the locale.gen(5) man page for more details.
#
# The format of each line:
# <locale name> <charset>
#
# Where <locale name> starts with a name as found in /usr/share/i18n/locales/.
# It must be unique in the file as it is used as the key to locale variables.
# For non-default encodings, the <charset> is typically appended.
#
# Where <charset> is a charset located in /usr/share/i18n/charmaps/ (sans any
# suffix like ".gz").
#
# All blank lines and lines starting with # are ignored.
#
# For the default list of supported combinations, see the file:
# /usr/share/i18n/SUPPORTED
#
# Whenever glibc is emerged, the locales listed here will be automatically
# rebuilt for you. After updating this file, you can simply run `locale-gen`
# yourself instead of re-emerging glibc.

eo UTF-8
en_US ISO-8859-1
en_US.UTF-8 UTF-8
#ja_JP.EUC-JP EUC-JP
#ja_JP.UTF-8 UTF-8
#ja_JP EUC-JP
#en_HK ISO-8859-1
#en_PH ISO-8859-1
#de_DE ISO-8859-1
#de_DE@euro ISO-8859-15
#es_MX ISO-8859-1
#fa_IR UTF-8
#fr_FR ISO-8859-1
#fr_FR@euro ISO-8859-15
#it_IT ISO-8859-1

```

2. Uzu la komandon "locale-gen":

```
# locale-gen
 * Generating locale-archive: forcing # of jobs to 1
 * Generating 3 locales (this might take a while) with 1 jobs
 *  (1/3) Generating en_US.ISO-8859-1 ...                                                                                                                                     [ ok ]
 *  (2/3) Generating en_US.UTF-8 ...                                                                                                                                          [ ok ]
 *  (3/3) Generating eo.UTF-8 ...                                                                                                                                             [ ok ]
 * Generation complete

```

3. Uzu la komandon `eselect locale list` por vidi la lokaĵarojn:

```
# eselect locale list
Available targets for the LANG variable:
  [1]   C *
  [2]   POSIX
  [3]   en_US
  [4]   en_US.iso88591
  [5]   en_US.utf8
  [6]   eo
  [7]   eo.utf8
  [ ]   (free form)

```

4. Elektu la lokaĵaron per la komandon `eselect locale set <numbro de la esperanta lokaĵaro>`:

```
# eselect locale set 7
Setting LANG to eo.utf8 ...
Run ". /etc/profile" to update the variable in your shell.

```

### Aliaj distribuaĵoj

En aliaj distribuaĵoj, oni povas ŝanĝi apartajn lokaĵojn individue — aŭ ĉiujn kune:

```
 $ echo $LANG
 en_AU.UTF-8
 $ cal
    February 2013
 Su Mo Tu We Th Fr Sa
                 1  2
  3  4  5  6  7  8  9
 10 11 12 13 14 15 16
 17 18 19 20 21 22 23
 24 25 26 27 28

 $ export LC\_TIME=eo.UTF-8
 $ cal
    Februaro 2013
 di lu ma me ĵa ve sa
                 1  2
  3  4  5  6  7  8  9
 10 11 12 13 14 15 16
 17 18 19 20 21 22 23
 24 25 26 27 28

 $

```

Multajn ekzemplojn pri uzo de la lokaĵo `LC_COLLATE` vidu en la artikolo pri leksikografia ordo.

Vidu ankaŭ
----------

* Internaciigo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Bertilo Wennergren: Esperanto en la komputilo.