Nudela supo
**La kulinara arto de la tatara popolo** estas riĉa kun ĝia nacia kaj kultura tradicioj, etendante reen jarcentoj. En la antikva historio, estas originala nacia kuirarto, konservanta siajn originalajn trajtojn ĝis la nuna epoko. Ĝia originaleco estas proksime ligita al soci-ekonomiaj, naturaj kondiĉoj de vivo de la homoj, la proprecoj de ilia etna historio.

La fono
-------

Volgaj Tataroj devenas de Tjurkaj triboj (Bulgaraj ktp.), kiuj ekloĝis en la teritorio de la Meza Volgo kaj Malsupra Kama regiono longe antaŭ ol la Mongola invado. Ĉe la fino de la 9a — komenco de la 10a jarcento tie emerĝis la feŭda ŝtato nomita Volga Bulgario.

Cetere historiaj okazaĵoj (precipe tiuj asociitaj kun la periodo de la Ora Hordo), kvankam ĝi enkondukis gravajn komplikaĵojn en la etnaj procezoj de la regiono, ne ŝanĝis la establitan vojon de la ekonomia kaj kultura vivo de la homoj. Materiala kaj spirita kulturo de la Tataroj, inkluzive de ilia kuirarto, daŭre subtenis la etnajn karakterizaĵojn de la Tjurkaj triboj de la periodo de la Volga Bulgario.

Tamen, la tatara nacia kuirarto evoluigita ne nur sur la bazo de iliaj etnaj tradicioj, grandan efikon ĝi havis el kuirartoj de multaj popoloj, nome la Baŝkiroj, Taĝikoj, Uzbekoj, Kazaĥoj, Ĉinoj (*dumplings*, teo) kaj la aliaj popoloj de Azio sed ankaŭ de la popoloj de la Volga regiono, Uralo kaj Siberio (Ĉuvaŝa lingvo, Maria lingvo, kaj multaj aliaj). En tatara kuirado tre frue penetris pladoj kiel pilafo, halva, ŝerbet. Tamen, kulinara pruntado, vastiganta la gamon de produktoj ne ŝanĝis la bazajn etnajn trajtojn de tatara kuirarto, tamen, kaj faris ĝin pli diversa.

Grava influo sur la formado de nacia kuirarto provizis la politika medio kaj la natura medio. Loko ĉe la kruciĝo de du geografiaj zonoj — la arbaro de la Nordo kaj stepo en la Sudo kaj en la baseno de du grandaj riveroj — Volgo kaj Kama, kontribuis al la interŝanĝo de naturaj produktoj inter la du naturaj areoj, nome frua evoluo de komerco. Ĉio ĉi ege riĉigis la gamon de produktoj de nacia kuirarto. La vivo de Tataroj, tre frue inkludis rizon, teon, sekajn fruktojn, nuksojn, kondimentojn kaj spicojn.

En ĝeneralo, tamen, la komponado de la produktoj de tatara kuirarto estis difinita ĉefe de greno kaj brutaro.
Tataroj jam delonge engaĝiĝis en agrikulturo. Nature, cerealoj superregis en ilia dieto, kaj en la malfruaj jarcentoj signife pliiĝis la proporcio de terpomoj. Hortikulturo kaj ĝardenlaboro estis evoluigita konsiderinde pli malforte ol agrikulturo. Legomoj estas plejparte kultivita kiel cepoj, karotoj, rafano, napo, kukurbo, betoj, kaj nur en malgrandaj kvantoj kukumoj kaj brasiko. La fruktoĝardenoj estis oftaj en areoj de la dekstra bordo de la Volgo. Ili kreskis pomojn de lokaj variaĵoj, ĉerizojn, frambon, ribon. En la arbaroj, la vilaĝanoj rikoltis sovaĝajn berojn, nuksojn, lupolon, apiacon, rumekson, menton, sovaĝan cepon (*Yua*). Fungoj por la tradicia tatara kuirarto ne estis tipa, intereso en tio komenciĝis nur en la lastaj jaroj, precipe inter la urba loĝantaro.

La plantado de kultivaĵoj ĉe la Volgaj Tataroj dum longa tempo estis kombinita kun brutobredado. Estis dominita fare de grandaj kaj malgrandaj brutoj. Ĉevaloj estis breditaj ne nur por agrikulturo kaj transporto; viando de ĉevalo estis en la manĝaĵo, ĝi estas konsumita en bolita, salita kaj sekigitaj formoj. Sed preferata viando de la Volgaj Tataroj estis ĉiam konsiderita ŝafido, kvankam tion ne prenas, ekzemple, la Kazaĥoj, Uzbekoj, escepta situacio.

Grava kontribuo de la kamparanaj bienoj estis kortobirdoj. Oni bredis ĉefe kokidojn, anserojn, anasojn. Vivante ekde antikvaj tempoj en la arbar-stepa zono, la tataroj estis delonge konataj kiel abelbredistoj. Mielo kaj vakso estis grava fonto de enspezoj de la loĝantaro.

Laktoproduktado ĉe Volgaj Tataroj ĉiam estis tre diversa. Lakto estis uzita plejparte en ellaborita formo (fromaĝo, acida kremo, katik, ajran, ktp.).

Kuirado, la tradicio de tabla etiketo
-------------------------------------

Interesa kaj varia tatara nacia kuirarto evoluiĝis ne nur sur la bazo de iliaj etnaj tradicioj. Grandan efikon ĝi havis el kuirartoj de najbaraj popoloj. La heredaĵo de la Bulgaroj en tatara kuirarto restis katik, pilko-a de majo, kabartma aldonita tatara ĉak-ĉak, eĉpoĉmak, dum Ĉina kuirarto donis dumplingojn kaj teon, uzbeka pilafon, taĝika baklavon.

Multaj vojaĝantoj, kiuj vizitis Kazan, nomis la nacian kuirarton kiel elkora kaj bongusta, simpla kaj rafinita, ili estis surprizitaj per la diverseco kaj malofta kombinaĵo de produktoj kaj gastamo, kaj tio restis por longa tempo. Laŭ la antikva kutimo de la lingvo en honoro de la gasto oni etendis la tablotukon kaj sur la tablo estis elmontrita la plej bone traktita dolĉa ĉak-ĉak, baursak, Koŝ-tele, talkiŝ, ŝerbet, kalko mielo, kaj kompreneble dolĉa teo. Gastamo en la Oriento estis ĉiam tre ŝatita. "La malfavora viro estas malsupera" — estis konsiderita ĉe Islamanoj. Gastoj utilis ne nur por amuzo, sed ankaŭ por doni donacojn. Laŭ kutimo, kaj la gasto respondis la saman. La homoj diris: "Kunak Asy — carsi Kara", kiu signifas "Gasto traktas reciproke".

Gastamo estis konsiderita unu el la ĉefaj virtoj de la Bulgaroj. Ĉi-tio plene manifestiĝis dum la ricevo de la Ambasado de la Kalifo de Bagdado, kiu alvenis ĉe la peto de la bulgara Caro Almush en somero 922 por promocii la adopton de Islamo en Volga Bulgario. Eĉ sur la vojo, la filoj kaj fratoj de la reĝo renkontis la gastojn proponante panon, viandon kaj milion. Estis precipe trafita de Ambasadoro Susana bonvenon al la oficiala ricevo en la reĝa jurto. Post abunda tablo la gastoj estis invitita por porti la ceterajn pladojn al sia hejmo.

En majo 1722 la grando de Kazan gastamo spertis rusa Caro Petro la 1-a survoje marte al Prusio. En la domo de riĉa Kazana komercisto Ivan Miĥljaev Petro festis sian kvindekan datrevenon. Multaj servantoj riverencis al la reĝo en la zono, diris: "unue malvarmaj pladoj da viando kaj fiŝo, poste varmaj, poste varmaj, kiuj estis tiam kukoj, dolĉaĵoj, inter la likvaj pladoj estis servita *pies*".

Specifajn normojn kaj regulojn de la manĝado trudis Islamo. Laŭ ŝario oni malpermesis manĝi la viandon de porkoj, kaj kelkaj birdoj, ekzemple, falko, aŭ cigno, la lasta konsiderita sankta.

En la naŭa monato de la Islama luna kalendaro, nome Ramadano, kiam oni estis sendita malsupren al la tero en la Korano, ĉiuj Islamanoj super la aĝo de 12 estis devigata teni 29 aŭ 30 tagojn post la fasto — kompleta abstinado de manĝado kaj trinkado dum taglumo. Ŝario instigis por observi moderecon en manĝado, ne nur dum Eid, sed ankaŭ en ĉiutaga vivo.

Unu el la ĉefa nutrotabuoj koncernis vinon kaj aliajn alkoholajn trinkaĵojn. En la Korano estas notita ke en vino, kiel en hazardludo, estas malbona kaj bona, sed unue plio. "La vino estas klara radiko kaj fonto de peko, kaj kiu trinkis ĝin, perdis sian menson. Li ne scias, ke Dio, neniu respekto ĉe ĉiuj..." — diris la profeto Mohamedo.

Laŭ Islama etiko (*adab*), ĉiu manĝo komenciĝas per manolavado. Antaŭ la manĝo, Islamo dirus: "Bismillah ar, hman arrahim" ("En la nomo de Allah kompatema kaj kompleza"), kompletigita la manĝaĵo estas ankaŭ preĝo. Manĝas viroj kaj virinoj aparte. La fama tatara edukisto kaj sciencisto Kaĝum Nasiri en sia libro pri edukado priskribis la nombron de reguloj, bezonataj dum la manĝoj: "sidiĝu ĉe la tablo kiel eble manĝo atendantas por vi. Manĝu per la dekstra mano; se la tablo estis plena de estimindaj homoj, metu la manĝaĵon en la mano antaŭ ol ili estas malbonaj manieroj. En modera manĝo de granda utilo — vi estos sana korpo, klara menso, forta memoro."

La ĉefa manĝaĵo estis viando kaj lakto kaj vegetala manĝo. Preferata viando Tataroj konsideris ŝafidon, ŝatas kortobirdojn. Populara viandaj pladoj estis la *risotto* kaj la dumplingoj.

Lakto estis uzita plejparte en ellaborita formo. De acida lakto preparis Tataroj preferatan trinkaĵon — nome *katik*, kiu estas uzata por kuirado de *suŝimi*, nome tatara domfromaĝo. Alia vario de domfromaĝo estas *aramĉek*.

De la vario de la pladoj pleja karakterizaĵo estas: unue, supoj kaj buljonoj, (sulpa, tokmaĉ) viando, laktaĵoj kaj legomoj. Due, komune Tataroj faras faruno por baki diversajn pladojn — *balesi*, *peremeci*, *bakcini*, eĉ-poĉmak, sumoj kaj aliaj plenigita per viando, terpomoj aŭ griaĵo. Trie, la ĉeesto de "Teo-tablo — la animoj de la familio," kiel la Tataroj, emfazas sian gravecon en la trinka rito. Teo kun bakita varoj foje anstataŭigis matenmanĝon aŭ vespermanĝon, teo — nemalhavebla atributo de la kunveno de la gasto. Historiisto N. Vorob'ev skribas: "la plej ofta trinkaĵo inter la Tataroj de ĉiuj klasoj estis teo, kiun ili trinkis, ofte kaj multe, multe pli ol najbaraj popoloj." La teo aperas en tataraj popolrakontoj: En ĉi tiu mondo, Alaho havas multajn malsamajn bongustajn pladojn, ne por kompari ilin, tamen, kun teo, la ĉefo de medicino.

Teo estis servita kun regalo de dolĉa pasto katlama, baklava, koŝ-tele, ĉak-ĉak, baursak, talkiŝ. Teon volonte oni trinkis kun mielo. Estas postulita manĝo preparita en honoro de la naskiĝo de infano la moligitaj terpomoj. Ŝorbeto — nome trinkaĵo el dolĉa frukto kun mielo — estis ankaŭ uzita dum la nupto ceremonio, kaj la novedzino ricevas gastojn, trinkante ŝorbeton, dum oni metis sur pleton al ŝi la monon kiel donaco.

Kazana kuirarto, kiu sorbis la kulinarajn tradiciojn de la Bulgaroj, Tataroj, Rusoj, la influon de la Oriento kaj de Eŭropo, riĉas en la plej diversaj pladoj de la ĉiutaga kaj la festa tablo. Ĝis nun oni konservis ne nur la mirindajn receptojn de la nacia kuirarto, sed ankaŭ ekzistis en la jarcentoj la varma gastamo de la homoj.

Ĉiuj manĝaĵoj povas esti dividita en la sekvajn tipojn: fluidaj varmaj pladoj, la duaj pladoj, bakitaj eroj kun dolĉa plenigaĵo, servita teo, frandaĵoj, trinkaĵoj.

Depende de la buljono (*sulpa*, *ŝurpa*), kiujn oni kuiris, supoj povas esti dividita en viandaj, laktaĵaj kaj senviandaj, vegetaraj, kaj sur tiuj produktoj per kiuj ili plenigas, estas uzata faruno, cerealoj, mucino-legomo, carupano, legomo. En la procezo de disvolviĝo de la kulturo kaj vivo de la homoj de la sortimento de naciaj supoj daŭre kreskas ĉe la elspezo de legomaj pladoj. Tamen originaleco de la tatara tabelo estas ankoraŭ fiksita el farunaj supoj, precipe pro la nudela supo (*asfalto*).

Pilafo
Festa kaj iome ceremonia plado ĉe la Tataroj estas dumplingoj kiuj estas servitaj kun la buljono. Dumplingoj estas ankaŭ servitaj kun malsamaj kompletigoj (domfromaĝo, kanabaj semoj kaj pizoj).

Kiel la dua rango en la tradicia tatara kuirarto prezentiĝas viando, kokidaj pladoj kaj terpomoj. La lastaj estas ofte servitaj en vianda buljono, tranĉitaj en malgrandaj plataj pecoj, foje iomete rostitaj en butero kun cepo, karoto kaj pipro. Se la supo estas kuirita en pisto, tiam tiuj lastaj estas servitaj kun boligita kokido, ankaŭ tranĉitaj en pecoj. Ornamas ofte uzado de boligitaj terpomoj en aparta bovlo. Dum la ferioj oni kuiras kokidojn plenigitajn el ovoj kun lakto (*tutulan tavik/Tauk*).

La plej antikva vianda plado estas *beliŝ*, bakita en poton aŭ pato. Ĝi estas farita de pecoj de grasa viando (ŝafaĵo, bovaĵo, ansero aŭ anaso) kaj cerealoj (milio, rizo) aŭ terpomoj. En tiu grupo oni devus inkluzivi *tutira* nome la intesto plenigita el dispecigita aŭ hakita hepato kaj milio (aŭ rizo).

Klasike (buĥaria, persa) estis preparita la loka versio de la tiel nomita "Kazan" pilafo de bolita viando. La varioj de viandaj pladoj ankaŭ inkludas bolitan viandon kiel kullama (aŭ *biŝbarmak*), ĝenerale por multaj Tjurkaj popoloj. La viando por la estonteco (printempo kaj somero) estas produktita per saligado (en peklakvo) kaj sekigado. Vianda kuirita kolbaso (*kazilik*), sekigitaj ansero kaj anaso (*Callahan, KAZ, ordec aŭ tosli KAZ, tasli*) estas konsiderata delikataĵo. En vintro, la viando estas tenita frostigita.

Tre populara inter Tataroj estas ovoj de kortobirdoj, plejparte el kokinoj. Ili estas manĝitaj boligitaj, frititaj kaj bakitaj.

Vaste en tatara kuirarto oni havas malsamajn kaĉojn: el milio, fagopiro, aveno, rizo, pizo, ktp. Kelkaj el ili estas tre antikvaj. Milio, ekzemple, en la pasinteco estis rita manĝo.

Tradicia karakterizaĵo de la tablo estas la vario de la bakitaj varoj. Freŝa feĉo pasto montriĝas laŭ du tipoj — simpla kaj dolĉa. Kuko kuiriĝas kun aldonita oleo, lardo (foje el ĉevalo), ovoj, sukero, vanilo, cinamo. Por testi la Tataroj estas tre zorgaj kaj bone scipovas kuiri ĝin. Notinda estas la diverseco (en formo kaj celo) de la produktoj de macajn paston, neniu dubo, pli antikva ol acida. Oni bakis bulkojn, kukojn, tortojn, por teo.

La plej karakteriza por la tatara kuirarto produktoj de la acida (gisto) testo. Plej inkluzivas panon (*ikmek*; *IPI*; *apai*). Sen pano tie ne estis unu manĝo (normala aŭ festa), ĝi estas konsiderita sankta manĝo. En la pasinteco inter la Tataroj estis eĉ kutimo de ĵuro de pano — IPI-der. Infanoj de frua aĝo kutimis kapti ĉiun falitan paneron. Por manĝaĵo tranĉis panon altranga membro de la familio. La pano estis bakita el sekala faruno. Nur la plej riĉaj sektoroj de la komunumo uzis, kaj tiam ne ĉiam, tritikan panon. Nuntempe plejparte estas uzitaj en la akiro de la pano tritiko aŭ sekalo.

Baki la panon de malmola pasto estas farita de multaj malsamaj produktoj. La plej ofta tipo de ĉi tiu serio estas *kabartma*. Laŭ la metodo de termika traktado estas kabartma bakita en pato en fronto de flamo de varmigitaj fornoj, kaj kabartma, bakita en la forno, en la bolanta oleo. En la pasinteco, foje por matenmanĝo kabartma bakita el greno (sekalo) pasto. De la pano pasto estis farata el la sama buleto. Kabartma-n kaj panon oni manĝis varmaj, dense oleitaj.

Produktoj de likvo estas ankaŭ dividitaj en dolĉaj kaj acidaj. La unua grupo inkludas pankekojn faritajn el tritika faruno (*kajmak*), dua patkukojn de diversaj tipoj de faruno (el aveno, pizo, poligono, milio, tritiko, miksite). Kajmak kutime funkciis por matenmanĝo kun butero sur arĝenta plado.

Specifaj kaj diversaj tataraj bakitaj varoj kun kompletigo
----------------------------------------------------------

Kistibji
La plej antikva kaj simpla el ili estas *kistibji*, aŭ kiel ĝi nomiĝas, *musikisto*, kiu estas plata kuko farita el pasto, faldita en duono kaj plenigita per milea griaĵo. Ekde la fino de la 19-a jarcento jarcento kistibji devas esti farita el pureigitaj terpomoj.

Plej ŝatata kaj malplej antikva bakita plado estas *beliŝ* el pasto plenigita el pecoj de grasa viando (ŝafaĵo, bovaĵo, ansero, kiel anaso k.t.p.) kun terpomoj. *Beliŝ* oni faris laŭ grandaj kaj malgrandaj grandecoj, speciale por solenaj okazoj — en la formo de malalta detranĉita konuso kun truo sur supro kaj bakita en la forno. Poste ĝi iĝis la kutima kuko (kun malsamaj kompletigoj).

Tradicia tatara plado estas eĉpoĉmak (triangulo) kun plenigaĵo de acidaj viando kaj cepoj. Poste, por la kompletigo oni komencis aldoni pecojn de terpomoj.

Speco de grupo, rostitaj en oleaj produktoj konsistigas *peremeci*. En la malnovaj tagoj ili estis faritaj kun kompletigo de fajne dispecigita kuirita viando, rostitaj en oleo en kaldronoj kaj servitaj por matenmanĝo kun forta buljono.

Ofta produkto, precipe ĉe la kampara kuirarto, estas *Bakken*. Ĝi estas kukoj, pli grandaj ol kutime, ovalaj aŭ lunarko-formaj, kun malsamaj plenigaĵoj, ofte kun legomo (kukurbo, karoto, brasiko). Speciala populara *Bakken* estas kun kukurba kompletigo. Ĉi tiu grupo devus inkluzivi *sumon*, kiu estas formita kiel torto. La kompletigo estas la sama kiel ĉe bakcano, sed estas pli ofte viando (kun rizo).

Tre stranga produkto estas *gubadija* unuavice karakterizaĵo de la kuirarto de la urbo de Kazanaj Tataroj. Tiu alta ronda piedo kun multtavola ŝtopaĵo, kiu inkludas rizon, sekigitajn fruktojn, domfromaĝon kaj multajn pliajn — unu el la deviga refreŝigaĵoj ĉe akceptoj.

Ĉak-ĉak
Tatara kuirarto estas tre riĉa je artikoloj de butero kaj dolĉa pasto: *ĉelpek, Katlama, Koŝ-tele, lavaŝ, pate* kaj tiele, kiuj estas servitaj kun teo. De tiuj originaj pladoj *baursak* (malgranda en kontrasto al aliaj Tjurkaj individuaj mielo-bulkoj, benjetoj) kaj *ĉak-ĉak* (mielo-krispaj pecoj de pasto en miela siropo) estas deviga ĉe nuptoj, kaj la lasta estas ankaŭ la plej ofta dolĉa donaca suveniro de Tatario. Ĉuk-ĉuk, envolvita en maldika folio de pasto kun sekaj fruktoj, alportas hejmen juna edzo, kaj liaj gepatroj, kaj tiu estas tre estimata manĝaĵo ĉe geedziĝoj. Eĉ pli originala kaj unika plado estas tatara Koŝ-tele kaj talkiŝ-kompletigo (pli densa ol katuna sukeraĵo).

Tradicia tatara kuirarto karakterizita per la uzado de granda kvanto de graso. Uzado de grasaj bestoj: butero kaj lardo (ŝafido, bovino, ĉevalo kaj ansero malpli), legomo — sunfloro, olivo malofte, mustardo kaj kanaba oleo.

Dolĉa estas la plej vaste uzita medo. Ĝi povas esti dolĉaĵo, servita kun teo.

De la plej antikvaj trinkaĵoj estas *ajran*, farita per *katika* malvarma akvo. La Tataroj delonge uzas ankaŭ *kvass*, el sekala faruno kaj malto. Dum la vespermanĝaj festoj por deserto, oni servas kompoton de sekigitaj abrikotoj.

De aliaj karakterizaj trinkaĵoj (ne alkoholaj) povas esti notita *ŝorbeto* — dolĉa trinkaĵo farita de mielo, kiu havis en la fino de 19a kaj komenco de 20a jarcentoj nur ceremonian valoron. Ekzemple, ĉe la Kazanaj Tataroj dum la geedziĝo la gastoj portis "ŝorbeton de la edziniĝonto". La gastoj, trinkinte tiun ŝorbeton, metis sur pleton monon kiu estis destinita por la juna paro.

Termika traktado de pladoj kaj kuir-stokado
-------------------------------------------

Por kompreni la specifojn de la nacia kuirarto estas de graveco la kameno, kiu, siavice, estas ligita al la teknologio de kuirado. Tatara forno en aspekto, havas konsiderindan originalecon asociita kun etna trajto de la nacio. Ĝi estas distingita de pli malgranda benko, kaj plej grave, la ĉeesto de flanka kornico staranta sur la kaldronaj fornoj signife diferencas de aliaj popoloj.

La procezo de kuirado estis reduktita al kuirado aŭ rostado (plejparte faruno) en la poto kaj bakado en la forno. Ĉiuj specoj de supoj, grueloj kaj terpomoj en la plej multaj okazoj estas kuiritaj en la poto. Ĝi ankaŭ estas bolita lakto, preparita kun lakto produkto *tribunalo* (ruĝa fromaĝo), kaj fritita *Katlama, baursak* , ktp.

Rostado viandon (en la graso) por la tradicia tatara kuirarto ne estas tipa. Ĝi estis nur kiam oni faras pilafon. La viando estis kuirita en la supo en grandaj pecoj (alpremitaj nur antaŭ manĝi). Foje boligita viando (kokina), dividita en malgrandaj pecoj estis submetita al plia termika traktado en la formo de rostado aŭ fritado en la poto. Plia pretigo (rostanta) de la tuta ansero aŭ anaso estis farita en la forno.

Manĝoj super malferma fajro estis preparita malpli ofte. Al tiu teknologio utilas en la fabrikado de patkukoj (*Taĉe, kajmak*) kaj kuirado ovojn (*tebe*), dum pato estis metita sur *tagan*.

De ceramiko estas potoj uzitaj por knedi la paston, kruĉoj por stokado kaj transportado de vendejaj produktoj kaj trinkaĵoj. Depende de la celo ili estis de malsamaj grandecoj, laktokruĉoj estas kun kapacito de 2-3 litroj kaj ujoj por ebriiga trinkaĵo *Buza* en siteloj.

En la pasinteco, la Tataroj, kiel aliaj popoloj de la Meza Volgo kaj la Uralo, larĝe aplikis lignajn kuirilojn: rulaj pingloj kaj tabuloj por pastoperkutiloj por miksado produktojn en la procezo de kuirado kaj boligado de terpomoj.

Lignaj vazoj estis uzitaj por bakado de pano. Do, la pasto por pano estis miksita en la knedada trinkujo, farita de proksime konvenitaj stangoj, are streĉitaj. Estis instiganta la batanto per ligna ŝovelilo.

Speciala atento estis havigita al la teo-aferoj. Teon oni ŝatis trinki de malgrandaj tasoj (ne malvarmigita), nome malaltaj malgrandaj tasoj, kun rondeta fundo kaj subtaso. La temo de servado de la teo-tablo, krom por tasoj, personaj platoj, sukero bovlo, lakta kruĉo, tekruĉo, kuleretoj, estis la samovaro. Al brilo de la purigita, kraketado samovaro kun tekruĉo sur la brulilo stariĝis la tono por bona konversacio, bona humoro kaj ĉiam ornamita tablo en la ferioj kaj dum la semajno.

En niaj tagoj tie estis grandaj ŝanĝoj en metodoj de termika traktado de pladoj kaj kuireja ekipaĵo. La enkonduko de familiaj gaskuirmaŝinoj, mikroondaj bakfornoj ktp. kondukis al la adopto de novaj teknologiaj metodoj kaj pladoj, precipe rostitaj (viando, fiŝo, kaj kotletoj, legomoj), same kiel ĝisdatigo de la kuireja inventaro. En ĉi tiu konsidero, aparte estass kupraj, feraj potoj, kaj multe de la lignaj vazoj. Ĉiu familio havas grandan kvanton de potoj el aluminio kaj emajlo, diversaj kaseroloj kaj aliaj uzaĵoj.

Moderneco
---------

La potenco de la Tataroj, ŝparante resume tradician tataran kuirarton, travivis gravajn ŝanĝojn. Lige kun la disfalo de reloĝigo de la Tataroj kaj la asociita perdo de naciaj kulinaraj tradicioj, kaj kiel rezulto de tutmondaj ŝanĝoj en la strukturo de potenco en la kunteksto de tutmondiĝo kaj merkataj rilatoj, estas multaj novaj nutraĵoj kaj produktoj, riĉigante la nacian kuirarton. Pli grave oni komencis preni de la fruktoj kaj legomoj, pligrandigis la gamon de fiŝo-pladoj, estiĝis la vivo de fungoj, tomatoj kaj saleco. La plej granda parto estis konsumita antaŭe konsiderite kiel ekzotaj fruktoj kaj legomoj fariĝis haveblaj tra internacia komerco.

Nun sur la manĝotablo la tatara familio en la urboj kune kun la naciaj tataraj pladoj povas vidi la tutan gamon de produktoj de monda internacia kuirarto. Sed la kamparo restis la gardanto de tradiciaj pladoj. Tatara kuirarto konservis la originalecon de sia dezajno, kuirado kaj gusto, kiu estas unu kialo de ilia populareco inter la aliaj popoloj de Rusio.

Literaturo
----------

* *Al Y. A. kaj.* - Tatara kuirarto. — Kazan, tatara libro eldonejo, 1985-319 S. Il.; 8 l incl.

Ligoj
-----

* - Tatara kuirarto (receptoj, novaĵoj)
* - Tatara kuirarto
* Nuptomanĝo de Tataroj
* Tradiciaj kaj originalaj receptoj de tatara kuirarto

* Kategorio Tatara kuirarto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)