recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Koordinatoj: 50° 00′ 47″ N 17° 47′ 02″ O﻿ / ﻿50.01306 °N, 17.78389 °O﻿ / 50.01306; 17.78389 (mapo)

**Skrochovice** (antaŭe **Škrochovice**, germane *Skrochowitz*, pole *Skrochowice* aŭ *Szkrochovice*) estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de municipo Brumovice en distrikto Opava. Ĝi troviĝas proksimume 3,5 km oriente de Brumovice. En la jaro 2009 ĉi tie estis registritaj 107 adresoj. En la jaro 2021 ĉi tie daŭre vivis 325 loĝantoj.

**Skrochovice** estas ankaŭ nomo de katastra teritorio kun areo 2,76 km².

Historio
--------

La unua skribmencio pri la municipo devenas el la jaro 1377.

Dum invado en Pollando en septembro de 1939 estis en areo de eksa sukerfarejo establita dua nazia koncentrejo sur teritorio de hodiaŭa Ĉeĥio (la unua estis fondita en marto de 1939 en Ostrov), ties komandanto estis Heinrich Jöckel. Estis ĉi tie malliberigitaj poloj kaj judoj el Supra Silezio (el Teŝinio kaj ĉirkaŭaĵo de Katowice). Inter la malliberigitoj estis ankaŭ veterano de silezia ribelo Wiktor Siminski (1897-1966)  kaj pola verkisto Gustaw Morcinek (1891-1963). En duono de januaro de 1940 la malliberigitoj estis deportitaj ĝis koncentrejo en Sachsenhausenu. En la koncetrejo estis post ili plutenigataj soldatoj de aliancanaj soldataroj. En majo de 1946 korprestaĵoj de 13 malliberigitoj (Jerzy Sutter, Szymon Windholz, Aleksander Wyżgoł, Michał Żabiński, Jan Zander, August Sekuła, Józef Żurowski, Józef Stachow, Jesuar Gerszel Goldstoff, Jan Pilarz, Dawid Liebman, Jan Mrozik kaj Ludwik Zemanek) eltombigitaj kaj sepultitaj en tombejo en Skrochovice, kie estis konstruita en la jaro 1967 monumento omaĝe al ili.

Loĝantaro
---------

Evoluo de nombro de loĝantojLa datoj devenas el datumbazo de Vikidatumoj  

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 1869 | 385 |
| 1880 | 525 |
| 1890 | 566 |
| 1900 | 560 |
| 1910 | 520 |
| 1921 | 490 |

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 1930 | 525 |
| 1950 | 345 |
| 1961 | 375 |
| 1970 | 335 |
| 1980 | 308 |
| 1991 | 316 |

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 2001 | 318 |
| 2011 | 304 |
| 2021 | 325 |

Transporto
----------

Tra la vilaĝo kondukas fervojlinio Olomouc - Opava kaj ŝoseo I/57. En Skrochovice troviĝas ŝosea limpasejo Skrochovice - Boboluszki ĝis pola vilaĝo Boboluszki.

Referencoj
----------

1. ↑  Wiktor - the art of Survival, URL:  (el Retarkivo 20100901205551)
2. ↑  Wiktor - the art of Survival, URL:  Arkivigite je 2010-09-21 per la retarkivo Wayback Machine (el Retarkivo 20100921022845)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rPartoj de municipo Brumovice (6) |
| --- |
| Brumovice ~ Kolná ~ Pocheň ~ Pustý Mlýn ~ Skrochovice ~ Úblo |

 |
**Letenye** [letenje] estas urbo kun titolo vinvilaĝo kaj signifa limpasejo en Hungario, en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Zala, en Distrikto Letenye, kies centro estas. La loknomo devenas el la slava leto (=somero).

Limpasejo de Letenye

Situo
-----

Letenye situas sur ebenaĵo, laŭ maldekstra bordo de Muro (rivero), laŭ ĉefvojo Budapeŝto-Adriatiko. Aŭtoŝoseo M7 preteriras. Nova ponto tra la rivero nomiĝis pri Miklós Zrínyi (heroo), heroo de ambaŭ landoj.

Malnova hotelo en Letenye

Historio
--------

La unua skriba mencio devenis el 1341. La komunumo ricevis rangon foirurbo en 1367, en 1498 kampurbo. La turkoj kelkfoje detruis la urbeton. Inter 1871-1971 ĝi estis distriktejo kaj ekde 1989 urbo. En 1920 la komunumo trovis sin ĉe la nova landlimo kaj iĝis limpasejo.

En la urbo funkcias aŭtonomioj de kroatoj, germanoj kaj ciganoj.

Vidindaĵoj
----------

* iama gastejo, nun hotelo
* romkatolika Preĝejo de Sankta Triunuo (Letenye)
* Kastelo de Letenye

Famuloj
-------

En Letenye naskiĝis:

* arkivisto Zsuzsanna Mikó
* biologo Miklós Olgyay
* literaturhistoriisto István Lukács
* pentristoj József Ferkovics kaj Kata Kalivoda
* ŝlagrokantisto Feró Nagy.

En Letenye mortis: Árpád Balogh (teatrestro).

Famaj nomportantoj
------------------

* Lajos Letenyei

Ĝemelurboj
----------

* Aŭstrio Prinzersdorf, Aŭstrio, (1992)
* Italio Conselice, Italio, (2002)
* Kroatio Prelog, Kroatio, (2005)
* Kroatio Ludbreg, Kroatio, (2013)

* Katolika preĝejoKatolika preĝejo
* BibliotekoBiblioteko
* ĈefvojoĈefvojo
**Paul David HEWSON**, naskiĝinta la  10-an de majo 1960(nun 1960-05-10), do nun 63-aĝa, plej bone konata sub la artista nomo **Bono** kiu origine estis *Bono Vox*, estas ĉefkantisto de la irlanda muzikgrupo U2. Li edziĝis al Alison Stewart kaj havas kvar infanojn. La familio loĝas en Killiney Hill, proksime de Dublin.

Artistnomo
----------

Li mem diris ke li ricevis la kromnomon "Bono Vox" fare de sia amiko *Gavin Friday* - la nomo estas variaĵo de la latina vortumo *bona vox*, kiu - facile diveneble - signifas "bona voĉo". Origine la muzikisto laŭdire malŝatis la nomon, sed alkutimiĝis kaj fine ŝatis ĝin. Ekde la fino de la 1970-aj jaroj li publike mallongigite simple nomatas "Bono". La kromnomo ne nur iĝis sceneja nomo, sed ankaŭ liaj muzikaj kolegoj, familianoj kaj personaj amikoj en privata vivo nomas lin tiel.

Socia engaĝiĝo
--------------

Bono ekde 1999 engaĝitas ĉe kampanjoj por repuŝi la ŝuldoŝarĝon de la landoj de la Tria Mondo. Li, same kiel lia amiko Bob Geldof, precipe laboras por plibonigi la situacion en Afriko. En la jaro 2002 Bono por atingi tiun celon fondis la organizaĵon "DATA"-n. Estas la mallongigo de 'Debt, Aids, Trade in Africa' (ŝuldoj, aidoso, komerco en Afriko). Bono interalie parolis kun George W. Bush.

Bono uzas sian famecon por fari bonon en la mondo. Tial li jam havis bonan ŝancon ricevi Nobel-premion pri paco. En 2005 li ricevis TED-Premion.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Bono (kantisto) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Bono (kantisto) en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)

* U2.com – Oficiala U2-retpaĝo
* Debt, AIDS, trade, Africa – la organizaĵo de Bono (en la angla)

Vidu ankaŭ
----------

* William J. Clinton
* Martin Luther King
* Salman Rushdie


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 80289
* GND: 118906321
* LCCN: no96027739
* VIAF: 93710720
* ISNI: 0000000084012930
* LIBRIS: 265477
* SUDOC: 082686556
* BNF: 13943105p
* MBA: 7f347782-eb14-40c3-98e2-17b6e1bfe56c
* NLA: 35893315
* NDL: 00675856
* BIBSYS: 99062160
* NKC: ola2002152367
* BNE: XX1374941
 |
***I due Foscari*** (La du Foscari) estas opero en tri aktoj de Giuseppe Verdi por itala libreto de Francesco Maria Piave, bazita sur historia teatraĵo, nome *The Two Foscari* de Lord Byron.

*La lasta renkonto inter Jacopo Foscari kaj lia familio antaŭ foriri al ekzilo*, Francesco Hayez, 1838–40.Post sia sukceso kun *Ernani*, Verdi ricevis komision el la Teatro Argentina de Romo kaj li iris tien labori kun Piave por du celoj, unu el kiuj eventuale iĝis tiu opero. *I due Foscari* estis premierita en Romo la 3an de Novembro 1844 kaj estis ĝenerale tre sukcesa, kvankam ne je la grado de *Ernani*, kiu restis la plej populara opero de Verdi ĝis *Il trovatore* en 1853.

Tiu tragedia opero rakontas la politikojn komplotojn de la antikva Respubliko Venecio. La historio inkludis kritikon de la agado de la Respubliko Venecio, kiu ofendis la grandajn familiojn de Venecio kiuj estis regantaj la Respublikon, inklude la familion Foscari kiu ankoraŭ ekzistas.​

Notoj
-----

1. ↑   Budden, Julian, The Operas of Verdi, Vol. 1, Londres: Cassell, 1984, pp.176/177.

* Kategorio I due Foscari en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 612098
* GND: 300165390
* LCCN: n97055086
* VIAF: 185595434
* BNF: 13920559k
 |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Roka glareolo** |
| --- |
|  |
| 
 |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Ĥaradrioformaj *Charadriiformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Glareoledoj *Glareolidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | Glareolo *Glareola* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***G. nuchalis*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Glareola nuchalis****Gray, 1849 |
|
|
|
| Konserva statuso |
| {{{220px}}}**Konserva statuso: Malplej zorgiga** |
|
|  |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Roka glareolo  |

 |
| v • d • r |

La **Roka glareolo** (*Glareola nuchalis* ), estas eta vadbirdo de la familio de glareoloj nome Glareoledoj el la ordo de Ĥaradrioformaj.

Disvastiĝo
----------

La  **Roka glareolo** estas loĝanta birdo kiu reproduktiĝas en Afriko, en du malsimilaj teritorioj nome kelkaj landoj de la golfo de Gvineo kaj valo de rivero Kongo kaj sudoriente.

Aspekto
-------

GalactochryseaKeulemans.jpgGalactochryseaKeulemans
Temas pri vadbirdo de tre specifa konturo. La roka glareolo havas mallongajn krurojn, longajn pintajn flugilojn -pli malhelaj ĉepinte- kaj forkoformajn vostojn. Ili havas mallongajn bekojn kio estas adaptiĝo al aera manĝado; pli precize la beko estas mallonga, dika ĉebaze kaj meze kaj tre akrapinta subenkurvita; krome ĝi estas nigra, kaj iomete ruĝa en komenco de ambaŭ makzeloj. La kapo, brusto, dorso kaj la flugiloj estas grizaj. La ventro kaj la pugo estas blankaj. Videblas nigra strimakulo el la beko ĝis la nigra okulo kaj -la plaj karaktera eco- ĝi iĝas tutblanka strio malantaŭ la okulo kaj ĝis la nuko. La kruroj estas ruĝecaj. Surgrunde tiu birdo estas gracie preskaŭ unukolora malhelgriza.

Kutimoj
-------

Ties plej nekutima eco inter birdoj klasitaj kiel vadbirdoj estas ke ili ĉasas ties predojn inter insektoj dumfluge kiel hirundedoj, kvankam ili povas manĝi ankaŭ surplanke per rapida kurado. Ties mallongaj bekoj estas adaptiĝo al aera manĝado.

La ino demetas 2-4 ovojn en grunda truo.

Tiuj estas birdoj de malferma kamparo kaj estas vidataj ofte apud akvo vespere gvatantaj insektojn.


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
"Blua Sinjorino", muldita kaj orumita terakota figureto, Luvro, Parizo.
Tanagra figureto reprezentanta sidan virinon.
**Tanagraj figuretoj** estis muldita tipo de terakotaj figuretoj produktitaj el la fino de la 4-a jarcento a.K. ĉefe en la urbo de Beotio nome Tanagra. Ili estis kovritaj per likvida blanka ŝmiraĵo antaŭ bakado kaj estis foje pentritaj poste per realismaj farboj de akvarelo, kiel la fama "Blua Sinjorino" kiu estas ekspoziciata ĉe Luvro. Fakuloj pridiskutis kial rura loko kiel Tanagra produktis tiom fajnajn kaj "urbecajn" terakotaajn figuretojn.

Laŭ Francisko Azorín **tanagro** estas *Ĉiu tipa statueto de kuirita argilo el Tanagra; malgranda bela statueto.* Li indikas etimologion el *Tanagro*, propra nomo de greka urbo.

Tanagraj figuretoj priskribas realajn virinojn — kaj kelkajn virojn kaj knabojn — en ĉiutagaj vestoj, kun familiaraj kromaĵoj kiel ĉapeloj, bendoj aŭ ventumiloj. Kelkaj karakteraj pecoj povus esti reprezentintaj rolulojn el la Nova Komedio de Menandro kaj de aliaj verkistoj. Aliaj pluigas pli fruan tradicion de mulditaj terakotaj figuretoj uzitaj kiel kultimagoj aŭ votaj objektoj. Tipe ili estas ĉirkaŭ 10 al 20 centimetrojn altaj.

La skulptistoj de la modeloj kiuj ebligis la muldilojn, bele kaj arte sukcesis montri la konturojn de la korpoj sub la faldoj de himatioj kovrintaj la ŝultrojn kiel mantelo kaj kovrintaj kapojn, sur kitono, kaj la movojn de tiaj vestaĵoj dum agado.

Vidu ankaŭ
----------

* Tanagra
* Tanagro
* Terakoto

Notoj
-----

1. ↑  Francisko Azorín, arkitekto, Universala Terminologio de la Arkitekturo (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 197.
2. ↑  Azorín, samloke.
3. ↑   Ekzemple kapo kaj dorso de aktoro en komedio uzanta groteskan satiran maskon en la Muzeo Luvro.

Bibliografio
------------

* Minna Lönnqvist (1997) "Nulla signa sine argilla" - Hellenistic Athens and the Message of the Tanagra Style, in Early Hellenistic Athens, Symptoms of a Change, ed. by Jaakko Frösén, Papers and Monographs of the Finnish Institute at Athens, Vol. VI, Vammala, 147-182+ 14 illustrations + sources.

* Kategorio Tanagro (skulptaĵo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Gerhard FRITSCH** (naskiĝinta en la 28-an de marto 1924 en Vieno, mortinta la 22-an de marto 1969 samloke) estis aŭstra verkisto.

Vivo
----

Dum la Dua mondmilito li trapasis la abiturientan ekzamenon kaj iĝis soldato. Estinte militkaptisto, li studis post la reveno germanistikon kaj historion kaj deĵoris kiel gimnazia instruisto, poste kiel redaktisto, eldoneja lektoro kaj bibliotekisto.

Kiel kunlaboranto de la literatura fakgazeto *Wort in der Zeit* kaj kuneldonanto de la magazino *Literatur und Kritik* kaj de la progresema viena jargazeto *Protokolle* li estis ĝis sia sinmortigo centra personulo de la aŭstra postmilita literatursceno.

Per multaj kritikaj eseoj li parolis pri la samtempa literaturo de sia patrujo, ekzemple en la antologio *Aufforderung zum Mißtrauen*, kiun li eldonis en 1967 kune kun Otto Breicha.

Karakterizaj trajtoj
--------------------

Lia frua liriko ekzistadismoza liriko ŝuldiĝas al la spertoj dummilitaj (*Zwischen Kirkenes und Bari*, 1952; *Lehm und Gestalt*, 1954; *Der Geisterkrug*, 1958). La tempokritika romano *Moos auf den Steinen* (1956) estis samtempe eleganta adiaŭo al la mitoj de Aŭstrio-Hungario. *Fasching* (1967), romano de el milito reveninto estas satiro pri restaŭradaj tendecoj dum la dua postmilita aŭstria respubliko.

Aliaj verkoj estas la kolekto lirika-proza *Geographie der Nacht* (1962) kaj la radiodramo *Der Kastellan* (1963); postmorte aperis *Katzenmusik. Prosa* (1974, nova eldono en 1997), *Mondphasen. Fragment eines Romans* (1977) kaj *Gesammelte Gedichte* (1978, eldonita fare deReinhard Urbach).

Literaturo
----------

* Stefan Alker: *Das Andere nicht zu kurz kommen lassen. Werk und Wirken von Gerhard Fritsch*, eldonis Wendelin Schmidt-Dengler. Braumüller, Wien 2007 ISBN 978-3-7003-1622-0
* *Gerhard Fritsch. Schriftsteller in Österreich*, eldonis Stefan Alker. Sonderzahl, Wien 2005 ISBN 3-85449-245-6
* Karl Schimpl: *Weiterführung und Problematisierung. Untersuchungen zur künstlerischen Entwicklung von Gerhard Fritsch.* Heinz, Stuttgart 1982 (= Stuttgarter Arbeiten zur Germanistik; 118) ISBN 3-88099-122-7

Eksteraj ligiloj
----------------

* Eta biografio. Arkivigite je 2007-09-27 per la retarkivo Wayback Machine
* Pri la ekspozicio "Man darf nicht leben, wie man will." Gerhard Fritsch - Schriftsteller in Österreich (1924-1969).


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 463311
* GND: 118536133
* LCCN: n83229018
* VIAF: 56656278
* ISNI: 0000000109038353
* SUDOC: 030573866
* BNF: 12196185d
* NDL: 00747138
* NKC: jx20060117037
 |
**György Konecsni** [djordj koneĉni], hungare **Konecsni György** estis hungara pentristo, grafikisto, afiŝisto, projektanto de poŝtmarkoj kaj profesoro.

György Konecsni naskiĝis la 23-an de januaro 1908 en Kiskunmajsa. Li mortis la 29-an de januaro 1970 en Budapeŝto.

Ekstera murpentraĵo de Konecsni en Mezőkövesd

Vivo
----

György Konecsni lernis pentradon en ĉeflernejo inter 1927–1931 en Budapeŝto de Gyula Rudnay. Poste li kreis precipe afiŝojn. En 1932 pro politika afero li ricevis punon je prizono. Ekde 1940 li projektis poŝtmarkojn. Post la 2-a mondmilito li sukcese daŭris tiun laboron, sed li ankaŭ faris pentraĵojn, mozaikojn kaj afiŝojn. Ekde 1946 li instruis en ĉeflernejo. Li ricevis premio Kossuth en 1950 kaj 1952, pli frue kaj poste ankaŭ aliajn premiojn.

Verkaro (elekto)
----------------

* pentraĵoj
	+ *Petőfi 48. március 15-én a Nemzeti Múzeum lépcsőjén* (Petőfi sur ŝtuparo de Hungara Nacia Muzeo en la 15-an de marto 1848)
	+ Renkontiĝo de Francisko Rákóczi la 2-a kaj Tomaso Esze
* afiŝoj, precipe politikaj
* mozaikoj
	+ en partia domo de Zalaegerszeg
	+ en hotelo de Szeged
* multe da poŝtmarkoj

Liaj ekspozicioj
----------------

* 1968 Budapeŝto (kolektado de afiŝoj)
* 2005 Budapeŝto memore al Konecsni

Elektitaj disĉiploj
-------------------

* József Árendás
* Margit Balla
* Kálmán Csohány
* Sándor Ernyei
* Gábor Gacs
* Arnold Gross
* István Hegedűs (karikaturisto)
* János Kass
* Lajos Kondor
* Éva Lieber
* András Máté
* Kálmán Molnár (grafikisto)
* Róbert Muray
* György Oláh (grafikisto)
* László Paizs
* Károly Reich
* Ilona Richter
* Wanda Szyksznian
* Tibor Zala
* Crescencia Zelenák

Memorigiloj
-----------

* muzeo en lia naskiĝurbo

Fontoj
------

* Hungara Vikipedio

* Kategorio György Konecsni en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La muzeo en historia ejo antaŭ nubskrapuloj. Pistoloj por elvoki iun al duelo.
La **Muzeo pri armiloj** (germane *Waffenmuseum Suhl*) troviĝas en belega trabfaka domo en la centro de Suhl, Germanujo (Friedrich-König-Straße nr 19).

Priskribo
---------

La armila muzeo estas en la iama maltejo, unu el la plej malnovaj framskeletaj domoj en la centro de Suhl.

La daŭra ekspozicio dokumentadas la historion de manarmiloj (pli ol 450) de la komencoj en la 14-a jarcento ĝis nun. La fokuso fariĝis memkompreneble pri la enurbaj tradicioj: Suhl estas ja multajn jarcentojn la centro de armilfardo de la tuta Germana Regno!

Ekde la 19-a jarcento ĝis la tempoj de GDR ĝi estis ankaŭ mondfama centro de ĉas- kaj sportarmiloj. Eta kolekto da porcelanaĵoj faritaj en Suhl de 1861-1930 krome prezentatas.

Nedaŭraj ekspozicioj enprofundigis la konojn pri certaj detaloj de armiloj aŭ koncernas temojn pri la historio de la regiono aŭ de la urbo.

Elmontra laborejo *Armilfarado ĉirkaŭ la jaro 1900* informas pri la teknikoj kaj la laborkondiĉoj de tiam. De 2000-06 estris la muzeon la fama milithistoriisto Thomas Müller.

Ateliero kaj Roth-memorigejo
----------------------------

En la apuda trabfakaĵeto oni trovas bonguste restaŭritan loĝkuirejon kaj la atelieron de pafilfustisto de 1900. Ĝis antaŭ kelkaj jaroj estis tie ĉi pluse memorigloko pri la populara kantisto Herbert Roth; pri li oni intertempe ricevis informojn en muzeo en la urbokvartalo Vesser.

Literaturo
----------

Museumsverband Thüringen (eld.): *Museen in Thüringen*, Edition Leipzig 2006, ISBN 978-3-361-00612-0, p. 159-160

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Muzeo pri armiloj (Suhl) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Hejmpaĝo de la muzeo.
La Madrida Muzeo de Fervojo, la antikvan stacidomon Delicias
La **Madrida Muzeo de Fervojo** (hispane *Museo del Ferrocarril de Madrid*) estas dediĉita al konservado kaj studado de la fervojo de Hispanio ekde sia deveno al la aktualo. Estas administrata de la *Fundación de los Ferrocarriles Españoles* (Fondaĵo de Hispanaj Fervojoj) kaj subtenata de Adif, RENFE kaj la Madrida Regiono. Okupas la antikvan stacidomon Delicias.

Historio
--------

En la 1930-aj jaroj, la diversaj fervojaj entreprenoj ekzistantaj en Hispanio ekkolektis lokomotivojn kaj aliajn objektojn rilatajn kun fervojo. Tio interrompiĝis en 1936 okaze de la Hispana Enlanda Milito.

En 1948 pro centjariĝo de la unua fervjo en Iberio, nome tiu de Barcelono al Mataró, organiziĝis ekspozicio rememoriga kiu kunigis diversajn objektojn kaj lokomotivojn, kaj ekmontriĝis intereson al la kreado de muzeo fervoja. En 1964, okaze de la celebro de la centjariĝo de la linioj el Madrido al Zaragozo kaj el Madrido al Irun, RENFE ekstudis tiun ideon.

Tiele, en 1967 malfermiĝis en Hispanio la unua muzeo fervoja. Ĝi troviĝis en la Palaco Fernán Núñez de Madrido (aktuala sidejo de la Fondaĵo de Hispanaj Fervojoj). Distribuita en kvar salonoj, ĝi gastigis maketojn, gravuraĵojn kaj malgrandajn objektojn rilatajn kun la historio kaj espluatado de fervojo. Tie restis ĝis 1983, kiam ĝi translokiĝis al la stacidomo Delicias, jam fermita al la servo fervoja ekde 1971 (en 1969 jam oni estis nuliginta la pasaĝertrafikon). Tiu nova spaco permesis ampleksigi la kolekton de la muzeo, inkludante la ekspozicion de realaj trajnoj en la granda centra salonego de la stacidomo.

Bibliografio
------------

* Fernández Sanz, F. et al. (1984): *Museo nacional ferroviario. Madrid-Delicias*
* Museo del ferrocarril (1996): *Guía del museo del ferrocarril*
* Lozano Carbayo, P. (2000): *Guía didáctica del museo del ferrocarril de Madrid*

Vidu ankaŭ
----------

* Delicias (metroo de Madrido)
* Delicias (stacidomo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Madrida Muzeo de Fervojo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la Muzeo
* Oficiala retejo de la Nacia Muzeo pri Scienco kaj Teknologio Arkivigite je 2008-11-03 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 434414
* GND: 10358710-X
* VIAF: 142625603
* ISNI: 000000040520247X
* BNE: XX103117
 |
**Rio Claro** estas municipo kaj universitata grandurbo de la brazila subŝtato San-Paŭlio. Ĝi apartenas al Rio Claro (mikroregiono).

Bazaj informoj
--------------

Rio Claro en la subŝtato (ruĝe).
* Loĝantaro: 199,961 (en 2015)
* Supermara alteco: 617 m
* Areo: 521 km² (municipo), 28 km² (urbo)
* Telefonkodo:
* Poŝtkodo:
* Horzono: UTC -3
* 22° 24′ 39″ S 47° 33′ 39″ U﻿ / ﻿22.41083 °S, 47.56083 °U﻿ / -22.41083; -47.56083 (mapo)

Geografio
---------

Aerfoto pri Rio Claro
Rio Claro situas en altebenaĵo en sudorienta parto de la lando. La najbaraj municipoj estas norde: Corumbataí, nordoriente Leme, oriente Araras, sudoriente Santa Gertrudes (São Paulo), sude Iracemápolis kaj Piracicaba, okcidente Ipeúna, nordokcidente Itirapina. Campinas troviĝas 73, Guarulhos kaj San-Paŭlo (urbo) po 158, Curitiba 377, Nova Iguaçu 423, **Rio-de-Ĵanejro** 447, Belo Horizonte 466, Goiânia 663, **Braziljo** 737, Campo Grande 763, Porto Alegre 924, Salvador de Bahio 1418, Maceió 1897, Teresina 1992, Recife 2092, São Luís 2240, Natalo (Brazilo) 2274, Belém 2332, Manaus 2532 km.

Historio
--------

La vilaĝo São João Batista do Ribeirão Claro estis fondita en 1827. Tiutempe komencis alveni enmigrintoj el eŭropaj landoj, precipe de Germanio, Svislando kaj Italio, sed ankaŭ de Hispanio, Portugalio, kelkaj orienteŭropaj landoj, kaj de Turka Imperio ĉefe kristanoj. La vilaĝo estis levita municipo en 1845. En 1905 nomŝanĝo okazis al Rio Claro. Tiutempe jam ankaŭ japanoj alvenis.

Panoramo en Rio Claro
Kirko en Rio Claro

Klimato
-------

Rio Claro situas en tropika zono, kiun influas la montara regiono. La averaĝa jara temperaturo estas 20 °C (laŭ la monatoj averaĝe varias inter 16-23 °C). Jare pluvas po 1294 mm, en ĉiuj monatoj pluvas, sed inter oktobro-marto daŭras la pluva sezono.

Trafiko
-------

Rio Claro havas gravan rolon en la fervoja reto de San-Paŭlio. La urbego situas laŭvoje inter Campinas kaj São Carlos kaj kuras alia vojo al Piracicaba.

Vidindaĵoj
----------

*Horto Florestal Edmundo Nafara de Andrade* estas granda parko, kiun la fervoja societo plantis. La eŭkaliptoj alvenis en 1914 el Aŭstralio.

Referencoj
----------

Vidu ankaŭ
----------

* Kategorio Rio Claro (San-Paŭlio) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Municipoj de San-Paŭlio

Eksteraj ligiloj
----------------

* portugale Oficiala paĝo Arkivigite je 2021-05-05 per la retarkivo Wayback Machine
* portugale Asocio de Municipoj de San-Paŭlio
* angle mapo, distancoj Arkivigite je 2016-09-16 per la retarkivo Wayback Machine

Parko Horto Florestal
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Manisuloj** |
| --- |
|  |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Mamuloj *Mammalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | **Manisuloj** *Pholidota*Weber, 1904 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
|
|
|
|
|
|
|  |
|
|
|
|
|
|
|
| Familioj |
| Manisedoj *Manidae* |
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Manisuloj  |

 |
| v • d • r |

**ordo : MANISULOJ - Pholidota** 

familio : manisedoj - Manidae (7 specioj)
genro : † teŭtomaniso - Teutomanis
specio : † teŭtomaniso frankonia - Teutomanis franconica
genro : † nekromaniso - Necromanis
specio : † nekromaniso kvercia - Necromanis quercyi
specio : † nekromaniso edvardsa - Necromanis edwardsi
genro : MANISO - Manis
subgenro : paramaniso - Paramanis
specio : maniso (paramaniso) insula - Manis (Paramanis) javanica
subgenro : fatago - Phatages
specio : maniso (fatago) dikvosta - Manis (Phatages) crassicaudata
subgenro : maniso - Manis
specio : maniso (maniso) kurtvosta - Manis (Manis) pentadactyla
subgenro : fatagino - Phataginus
specio : maniso (fatagino) blankventra - Manis (Phataginus) tricuspis
subgenro : uromaniso - Uromanis
specio : maniso (uromaniso) longvosta - Manis (Uromanis) tetradactyla -
subgenro : smutsio - Smutsia
specio : maniso (smutsio) giganta - Manis (Smutsia) gigantea
specio : maniso (smutsio) stepa - Manis (Smutsia) temmincki

Bildogalerio
------------

* Smutsia gigantea*Smutsia gigantea*
* Smutsia temmincki*Smutsia temmincki*
* Manis crassicaudata*Manis crassicaudata*
* Manis javanica*Manis javanica*
* Phataginus tricuspis*Phataginus tricuspis*
* Phataginus tetradactyla*Phataginus tetradactyla*
* Necromanis franconica*Necromanis franconica*
* Manisulo defendante sin kontraŭ leonojManisulo defendante sin kontraŭ leonoj

Eksteraj ligiloj
----------------

* 
* 

* Kategorio Manisuloj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Manisuloj en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
**BÁNYAI László**, (ba:njai) *B. Bányai*, origina familinomo: *Baumgarten* estis rumanuja hungara publicisto, historiisto, docentdoktoro naskita en Körösbánya la 17-an de novembro 1907 kaj mortinta la 3-an de junio 1981 en Bukareŝto.

Biografio
---------

László Bányai studis en Gyulafehérvár, pli poste en Budapeŝto, Grenoble kaj Parizo. Inter 1930 kaj 1933 li instruis en Miercurea Ciuc. En aŭtuno de 1933 oni arestis lin pro komunista agado. Ekde 1934 ĝis 1940 li estis centra sekretario de MADOSZ en Kluĵo. Inter 1940 kaj 1942 en Brassó, pli poste ĝis 1944 en Temesvár li estis neleĝa gvidanta partiaktivisto. Post 1944 li estis ano de komitato ekzekucia de MNSZ, ekde 1948 landkunvena deputito, ano de *Prezidenta Konsilanto* (1948-52), ministerikonsilanto (1950-52), universitata profesoro, rektoro de la Bolyai Tudományegyetem (1952-56), vicministro (1956-58), vicdirektoro de *Historia Instituto* de Bukareŝto (1959-66). Ekde 1970 li estis unu el vicprezidentoj de la *Akademio de Sociaj kaj Politikaj Sciencoj*, ano krespondanta de la rumana akademio.

Verkoj
------

* *La Iusse Orientale*, Párizs, 1930;
* *A magyarság a Duna völgyében*, Kvár, 1938;
* *Harminc év*. Jegyzetek a romániai magyarság útjáról, Bk. 1949;
* *Együtt élünk, együtt építünk*, cikkek, tan.-ok 1933-1957, Bk. 1957;
* *Tavaszi szél, poemoj, Mvh. 1958;*
* *Hosszú mezsgye*, emlékek, jegyz.-ek 1928-1968, Bk. 1970;
* *Közös sors - testvéri hagyományok*, tört. vázlat, Bk. 1973 [rumane: 1971, france: 1972];
* *Kitárul a világ*, aŭtobiografio. jegyz. Bk. 1978;
* *Válaszúton*, aŭtobiografio jegyz. Bk. 1980.

Tradukaĵoj
----------

* André Gide: *A tékozló fiú hazatérése*, Kvár, 1931.

Fontoj
------

* Romániai magyar irodalmi lexikon


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 251059
* GND: 113701976X
* LCCN: n50067173
* VIAF: 93117181
* ISNI: 0000000109254531
* SUDOC: 111821754
* BNF: 127706629
* NLA: 35690379
 |
Germana ŝildo pri komenco de la piedira zono
**Piedira zono** aŭ **senaŭtomobila zono** aŭ **promena strato** estas areo aŭ strato kie oni malpermesis aŭ almenaŭ tre limigis (permeso nur por rubokolektado, varolivero, unua helpo ktp.) trafikon de la aŭtomobiloj. Certagrade ankaŭ bicikloj povas uzi la zonon.

Je la komenco de la 21-an jarcento, pro la kreskanta premo de la movado por libereco piedirantoj kaj de forigo de aŭtoj, preskaŭ ĉiu grava urbo en la mondo havas almenaŭ unu piedirantan straton, kutime en la urbocentro.

Krom la multaj avantaĝoj de la trotuaro, kiuj speguliĝas en la komforto, sekureco kaj trankvilo por piedirantoj, ĉar ili estas pavimita areo, la trotuaro estas ofte uzata por eventoj kiel enurbaj malfermitaj festivaloj kaj ankaŭ por artaj kaj manĝaj foiroj.

La ŝtupara strato en Bielsko-Biała
Konsiderante la bezonojn de transporto, iafoje iu strato estas uzata kiel trotuaro nur parton de la tempo, kaj je la alia parto ĝi estas malfermita al veturila trafiko. Foje la divido estas laŭ la horoj de la tago, dum horoj de trafika kongesto la leĝo permesas la movadon de veturiloj sur la strato, kaj dum la aliaj horoj de la tago la strato estas uzata kiel trotuaro. Alifoje la divido estas laŭ la semajnotagoj: dum labortagoj eblas movi veturilojn surstrate, kaj dum la semajna ripozo ĝi estas uzata kiel trotuaro.

Iuj ekzemploj de tra la mondo
-----------------------------

La unua moderna trotuaro, kiu ankaŭ estas la plej longa en la mondo, estas la butika kaj turisma strato Strøget en Kopenhago, kiu fariĝis trotuaro en 1962 kiel eksperimento, kaj en 1964 estis deklarita konstanta. Ĉi tiu trotuaro estis kreita laŭ la ideoj de la dana projektisto Jan Gehl .

Unu el la unuaj trotuaroj kreiĝis en la brazila urbo Kuritiba en 1968, kiam la urboestro Jaime Lerner fermis la ĉefstraton "la 15an de novembro" al veturila trafiko.

En Jerusalemo, de la mezo de 2007, estis konstruita la plej longa piedira butikcentro en Israelo, kiu longas ĉirkaŭ unu kaj duonon kilometrojn, kie la malpeza relo en Jerusalemo ankaŭ pasas.

La stratetoj kaj aleoj de Venecio formas grandan trotuaron, ĉar mankas veturila trafiko, kaj boata trafiko fariĝas en kanaloj.

Referencoj
----------

1. ↑   Projekto de publika spaco. Arkivita el la originalo je 2014-09-11. Alirita 2021-05-02.

* Kategorio Piedira zono en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La Urbodomo en Mszczonów
maldekstra

Apude de urbo Mszczonów en vilaĝo **Wręcza** estas nun konstruata la plej granda en Eŭropo la akvoparko ***SunTago*** (Esperanto-nomo !)
**Mszczonów** (prononcu: Mŝĉonuf) (jide אַמשינאָוו, *Amszinow*) estas urbo en la provinco (historie vojevodio) Mazovio de Pollando. Ĝi apartenas al samnoma komunumo en la distrikto Żyrardowski.

La 31an de decembro 2014 en la urbo loĝis 6310 da loĝantoj.
La 28an de junio 2008 oni solene malferis la komplekson de la banejoj ligitaj kun la lokaj varmaj fontoj la Termobanejoj (termofontoj) en Mszczonów.

Esperanto kaj Mszczonów
-----------------------

Apude de Mszczonów en vilaĝo **Wręcza** estas nun konstruata la plej granda en Eŭropo la akvoparko ***SunTago*** (Esperanto-nomo !) (vidu la apudan foton), fino de la konstruado kaj la oficiala malfermo de la akvoparko okazos en la jaro 2020. (vidu la Jutubo-filmon pri la sport-objekto la ***SunTago***)

Historio
--------

La unua skriba mencio pri Mszczonów devenas de la dokumento de la mazovia princo **Konrado la 1-a** el la jaro 1245.

Jam dum la Krono de la Regno de Pollando Mszczonów estis la reĝa urbo kun la urborajtoj de la mazovia princo **Siemovit la 3-a** aljuĝitaj en la jaro 1377.

La preĝejo de Sankta Johano Baptisto en Mszczonów
* La Termobanejoj (termofontoj) en MszczonówLa Termobanejoj (termofontoj) en Mszczonów
* La Mermorĉambro pri la Tero de MszczonówLa Mermorĉambro pri la Tero de Mszczonów
* La domo de familio Maklakiewicz en Mszczonów kun la Mermorĉambro pri la Familio Maklakiewicz (2016)La domo de familio Maklakiewicz en Mszczonów kun la Mermorĉambro pri la Familio Maklakiewicz (2016)
* La strato Sienkiewicza en Mszczonów (2007)La strato Sienkiewicza en Mszczonów (2007)
* La ĉirkaŭvojo de MszczonówLa ĉirkaŭvojo de Mszczonów
* La ĉirkaŭvojo de MszczonówLa ĉirkaŭvojo de Mszczonów

La biendomo *Kaflarnia* en Mszczonów, el la 19a jarcento

Referencoj
----------

1. ↑

* Mszczonów en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Mszczonów en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**GULYÁS Menyhért** [guja:ŝ] estis hungara aktoro, reĝisoro, teatrestro naskita en Nagyvárad la 29-an de januaro 1875 kaj mortinta en Budapeŝto en 1944.

Kariero
-------

Li debutis en 1897 en Szabadka kaj li laboris en provincaj trupoj: en Sátoraljaújhely, en 1903–04 en Székesfehérvár, en 1904–05 en Marosvásárhely, en jaroj 1905–1907 en Munkács, en 1907–08 en Miskolc, ekde 1908 ĝis 1914 en Kecskemét, ekde 1916 ĝis 1919 en Székesfehérvár, poste en la teatroj de Újpest en 1921–22, en 1923–24 de la Szeged, en 1924–25 de la Pécs. En 1925 li ricevis permesilon por teatrestri. Inter 1925 kaj 1931 li ludis kun sia trupo en Nyíregyháza, en 1927–28 en Kecskemét, ekde 1928 ĝis 1933 en Kaposvár, inter 1930 kaj 1933 en Békéscsaba.

El liaj roloj
-------------

* Pfefferkorn (Ferenc Lehár: A drótostót);
* Celestin (Hervé: Nebáncsvirág);
* Biberách (József Katona: Bánk bán);
* Wallenstein (Imre Kálmán: Tatárjárás);
* Metternich (Rostand: A sasfiók).

El liaj reĝisoraĵoj
-------------------

* Gounod: Faust;
* Rostand: A sasfiók;
* Verdi: Az álarcosbál;
* Čapek: R.U.R.;
* Mascagni: Parasztbecsület.

Elektitaj aktoroj en trupo de Gulyás
------------------------------------

* László Kabos (1894-1937)

Fonto
-----

* Magyar Színházművészeti Lexikon

* Kategorio Menyhért Gulyás en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**SZÉLL Zsuzsa** [pro. se:l] estis rumania hungara/hungara filozofia fakverkistino, literaturhistoristino. Ŝi naskiĝis en Vieno la 17-an de marto 1925 kaj mortis en Budapeŝto la 28-an de oktobro 1997.

Biografio
---------

Zsuzsa Széll alvenis kune kun siaj gepatroj en 1938 en Jugoslavion, poste en Rumanion. Oni deportis ilin el Oradea al Aŭŝvico en 1944. Ŝi ekfuĝis, de ŝi dume vundiĝis. Reveninte al Oradea, ŝi fariĝis aktivistino de masorganizoj. De 1946 ŝi pristudis filozofion en la Universitato Bolyai, dume ŝi estis kunlaborantino de gazeto *Utunk*. En 1959 oni malpermesis al ŝi la publikadon. De 1960 ŝi laboris en la katedro de germana lingvo de UBB de Kluĵo. En 1964 ŝi translokiĝis en Hungarion, kie ŝi fariĝis lekciistino de ELTE de Budapeŝto. Ŝi ricevis la docenttitolon laŭ sia laboraĵo pri romano *Das Glasperlenspiel* de Hermann Hesse.

Libroj
------

* *Válság és regény*, (Bp. 1970);
* *Ichverlust und Scheingemeinschaft*, (Bp. 1979);
* *A viszonylagosság kihívása*, selektitaj studaĵoj, (Bp. 1982)

Fonto
-----

* Romániai magyar irodalmi lexikon Arkivigite je 2016-03-04 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 417073
* GND: 119411997
* LCCN: n83211629
* VIAF: 25411935
* ISNI: 0000000110469644
* SUDOC: 196698537
* BIBSYS: 90783807
* NKC: xx0203440
 |
La rivero Des Plaines en Kantono Lake, Ilinojo.
La **rivero Des Plaines** estas rivero kiu fluas en la Usonaj ŝtatoj de Viskonsino kaj Ilinojso. Ĝi fluas suden por 241 km tra suda Viskonsino kaj norda Ilinojso. La indianoj uzis la riveron por transporto. La nomo devenas de la franca vorto por 'la ebenaĵo'. Granda ponto ekzistas super la rivero en Joliet.

La vojo
-------

La rivero Des Plaines estas malrapide fluanta rivero. Ĝi elfontas en suda Viskonsino ĵus okcidente de Kenosha kaj moviĝas ĉefe tra marĉejoj ĝis ĝi krucas la ŝtatlimon en Ilinojon. La rivero kurbas okcidente kaj fluas tra arbaraj naturrezervejoj en Kantono Lake kaj Kantono Cook. Multe da malgrandaj baraĵoj situas ĉe la rivero. La rivero fluas tra Lockport kaj Joliet antaŭ ĝi fluas en la riveron Kankakee formante la riveron Ilinojon. La rivero Ilinojo fluas tiam al la rivero Misisipo.

Partoj de la rivero estas tre bone antaŭgardataj. Sed grandaj partoj estas uzataj por industria akvojo.

Rivera amuzaĵo
--------------

La arbaraj rezervejoj kreas bonegan lokon. Oni povas kanui, kajaki kaj fari aliajn riverajn amuzaĵojn.

* Kategorio Rivero Des Plaines en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Dolné diery** (esperante:Subaj Truoj) estas turist-signifa alirebla ravino en montaro Malá Fatra (esperante:Malgranda Fatro) en la norda parto de ĉi montaro nomata Krivánska Malá Fatra sur la teritorio de Slovakio. La ravino - kanjono estas kreita en la kalkŝtonaj rokaĵoj per Torento de Diery kaj estas parto de Truoj de Jánošík. En ĝi la torento kreas du ne altajn sed pitoreskaj akvofalojn: Suba kaj supra akvofalo de Subaj truoj. Unua estas 1m alta. Alia havas na 3,5m.
Akvofaloj estas natura memoraĵo en nacia naturrezervejo Rozsutec. Altaj rokaj muroj, bizaraj ŝtonaj formoj, tipo de baza rokaĵo, specila mikroklimato en mallarĝaj maj mallumigitaj partoj de ravino, malvarma akvo kaŭzis, ke la loko estas hejmo de multaj kreskaĵoj kaj animaloj.

Subaj truoj
Multe de ili estas raraj kaj protektitaj. Ĉi tie ni povas vidi inversion de kreskaĵaj zonoj. Specioj kiu, normale kreskas en pli altaj supermaraj altecoj - montaraj specioj, ĉi tie kreskas suben en malvarmo kaj varmemaj kreskaĵos kreskas alte super ili, sur per suno varmigitaj ŝtonoj (p.e. Pulsatilla).
Aliro - same kiel tra Truoj de Jánošík.

Vidu ankaŭ
----------

* Nové diery
* Horné diery
* Tesná rizňa
* Akvofaloj de Dierový potok
* Listo de slovakaj akvofaloj

Fonto de informoj
-----------------

Paĝaro de Stata protekto de naturo de Slovakio pri slovakaj akvofaloj (slovake):
Suba akvofalo de Subaj Truoj:

* 

Supra akvofalo de Supraj Truoj:

* 

* Kategorio Akvofaloj de Dolné Diery en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Grumpy Cat** (pron.: *grampi ket*, tradukebla kiel ~„Grumblema Kato"), originale **Tardar Sauce** (tordita formo de la angla *tartar sauce*, tatara saŭco" ) naskiĝis en Usono, la 4-an de aprilo 2012. Ĝi estas ina hejma kato kaj interreta famulo, kiu famiĝis pro ŝiaj morozaj „vangomienoj". La buŝo de la kato ĉiam kliniĝas suben ĉirkaŭ la buŝo, sed la morozecon fortigas, ke ĝiaj brovoj ŝajnas estis kuntiritaj. Ŝia posedanto (Tabatha Bundesen el Arizono) sciigis, ke la vango-esprimon kaŭzas *naneco* (nanokresko, etkresko).

La kato ekfamiĝis en 2012, kiam frato de Tabatha, Bryan, surmetis foton sur Reddit, la 22-an de septembro. La foto atingis ene de 48 horoj sur la fotodividilo Imgur pli ol 1 milionon de viditeco. Pli poste oni skribis humurajn aŭ morozajn notojn sub la fotojn. La moroz-vangaj kataj fotoj disvatiĝis kiel interretaj memoj. La katino havas propran Facebook-paĝon („The Official Grumpy Cat"), dum la posedanto, iama kelnerino Tabatha iĝis riĉulino danke al la kato.

Pliaj informoj
--------------

* Oficila paĝo  angle
* The Official Grumpy Cat Facebook-paĝo
* RealGrumpyCat Twitter-paĝo

* Kategorio Grumpy Cat en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Kastelo de Kaposújlak** (konata ankaŭ pri la iama posedanto-familio **Kastelo de Somssich**) estas historia monumento, nun malgranda hotelo en Hungario, en vilaĝo Kaposújlak.

Kastelo de Kaposújlak
Kapelo ĉe la kastelo

Historio
--------

Grafa familio Somssich aĉetis tie la bienon en 1824, la klasikisma kastelo mem estis konstruita en 1831. Ĝi estis pligrandigita en 1885, en la sama jaro en la apudaĵo ankaŭ akvoturo konstruiĝis. Ankaŭ la familio konstruigis la kapelon kaj la maŭzoleon. Dum la 2-a mondmilito la bieno estis deportejo, poste la ŝtato forprenis la kastelon. (En 2002 oni metis grandan krucon apud la kapelo por la deportitaj falintoj.) Dum la socialismo la kastelo estis instituto. En 1997 negocisto aĉetis la kastelon, kiu iĝis malgranda hotelo.

Maŭzoleo en la parko

Konstruaĵo
----------

La unuetaĝa kastelo situas sola sur monteto en la parko. La fasado estas malsimetria. En la flanka parto teraso reliefas, kiun 2 kolonoj tenas, pli interne la enirejo funkcias. Estas ankaŭ alia enirejo flanke. La alia flanko same reliefas, sed tie ne estas teraso, sed arkadoj, en interno de la arkadoj koĉero estas videbla. Interne la hotelo havas 10 ĉambrojn, 2 ĉambregojn por 37 gastoj kaj diversajn komunajn ĉambrojn (tamen restoracio mankas). La granda ornamĉambro kapacitas 60 gastojn.

Parko
-----

Stato de la parko estas tre bona. En la parko troviĝas la menciitaj kapelo, akvoturo kaj maŭzoleo. La kapelo servas al la vilaĝanoj.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun foto
* oficiala paĝo


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
{{Informkesto setlejo de Rumanio

```
| Nomo                    = Tauț
| Speco                   = Komunumo
| Distrikto               = Arad
| AliajNomoj              = *Tautz* ({{de]]), *Feltót* aŭ *Taucz* (hungare)
| IamaHungaraDepartemento = Arad (reĝa departemento)
| latitudo-gradoj         = 46
| latitudo-minutoj        = 17
| latitudo-sekundoj       = 19
| longitudo-gradoj        = 21
| longitudo-minutoj       = 55
| longitudo-sekundoj      = 5
| Alto                    = 141
| Poŝtkodo                = 317355
| Loĝantaro               = 972 
| Loĝantaro-aldono        = (en 2002, 1966 en 2009)
```

}}
**Tauț** [tauc] (germane *Tautz*, hungare *Feltót* aŭ *Taucz*) estas komunumo en Rumanio oriente de Arad. En 1910 ĝi havis 2 911 loĝantojn (rumanoj, hungaroj), en 1992 972 (rumanoj). Ĝia unua dokumenta mencio estas el 1496. Ĝi apartenis ĝis 1919 al Hungario (Zaránd, de 1744 Arad vármegye). Administre apartenas al ĝi Minișel, Minișu de Sus, Nadăș.

Fonto
-----

* Magyar nagylexikon, 1-18. 1993–2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Mapo de la distrikto Arkivigite je 2005-12-08 per la retarkivo Wayback Machine
* Popolnombrado 2002


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
La **kastelo de Kadarkút** (konata ankaŭ pri la iama posedanto *Somssich*) estas historia monumento (deklarita en 2005), nuntempa hejmo por maljunuloj en urbo Kadarkút, pli precize en ties periferio Vóta.

Aerfoto pri kastelo en Kadarkút

Historio
--------

Ĉaskastelo estis konstruita en la jaroj 1911 kaj 1912. La posedantoj estis grafoj Somssich, kiuj tie ĉasadis aŭ somerumadis. Dum la socialismo la kastelo estis neglektita kaj ruiniĝis. En 1984 eklezieto hu:Magyar Pünkösdi Egyház aĉetis la konstruaĵon. Post restaŭrado ĝi iĝis hejmo por gemaljunuloj ekde 1987. Komence 35 homoj loĝis ene, post trakonstruo jam 44. En 2012 incendio okazis, sed poste tuj oni faris la necesajn renovigajn laborojn.

Konstruaĵo
----------

La unuetaĝa kastelo kun mansardoj situas sola en parko. La fasado estas simetria, la meza parto iomete reliefas. Tie estas la enirejo, en la etaĝo verando situas kun 3 kvadrataj aperturoj. La konstruaĵo formas L-majusklon, la alo situas en la maldekstre flanko, sed el la fasado ĝi ne videblas.

Parko
-----

En la parko foje estas renkontiĝoj de eklezianoj. De la enirejo ĝis la kastelo aleo kun tilioj kondukas.

Fontoj
------

* oficiala paĝo kun foto
* datenoj

Vidu, aŭdu ankaŭ
----------------

* video


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Johann Andreas DANZ** (naskiĝinta la 1-an de februaro 1654 en Gotha-Sundhausen, mortinta la 20-an de decembro 1727 en Jena) estis germana teologo kaj orientalisto.

Vivo
----

Post la frekveno de la lernejo en Friedrichroda kaj de la gimnazio en Gotha li ekstudentis, post la akcepto de stipendio fare de la duko de Gotha, ĉe la universitato de Wittenberg. Tie li komencis studojn ĉe la filozofia fakultato kaj magistriĝis en 1676. Li ege interesiĝis pri orientalaj lingvoj kaj kontinue studonte iris al Hamburgo kie li renkontiĝis kun la renomita fakulo Esdras Edzard.

Tiel klerite li habilitiĝis, post nedaŭra restado ĉe la universitato de Lepsiko, kaj iĝis adjunkto ĉe la Universitato de Jena. De tie li faris la kutiman studvojaĝon tra Nederlando kaj Anglio. Reveninte al Jena li ekprofesoris por orientalaj lingvoj en la 1685-a jaro. Tamen la instruado de lingvoj ne tute kontentigis lin kaj, post doktoriĝo en teologio en 1710, li transprenis la saman jaron katedron profesoran de teologio. En tiu ĉi funkcio li restis ĝis la morto.

Kiel elstara scienculo li eldonis gramatikon de la hebrea lingvo kaj intencis pliperfektigi la lingvostudojn. Sekve diversaj terminoj estis de li, kiuj tamen pli malfaciligis la studon de la hebrean... Tamen li famiĝis pro siaj akademiaj skribaĵoj, ekz. per priskribo de aferoj el la malnovhebrea tempo. Kiel evangelia tradiciema homo li ne evoluigis novan ekzegezon.

Verkoj
------

* Nucifrangibulum, Jena 1686 (samloke 2-a eldono en 1696 kaj sub la titolo: Literator Ebraeo-Chaldaeus… 1696)
* Interpres hebraeo chaldaicus, 1696, 1755, 1773 deutsch 1757, Leipzig 1780
* Aditus Syriae reclusus compendiuse ducens ad plenam linguae syriacae antiochenae seu maroniticae cognitionem, Jena 1689, Frankfurt 1765
* De cura Iudeaorum in conquirendis proselytis, Jena 1688
* De Hebraeorum re militari 1690
* Baptismus proselytorum judaicus e monumentis hebraeo-talmundicis erutus, 1699

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Johann Andreas Danz en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Biografio ĉe *ADB*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 509001
* GND: 116025883
* LCCN: nr96012079
* VIAF: 25342866
* ISNI: 0000000066296298
* LIBRIS: 265814
* SUDOC: 127208062
* BNF: 165924260
* NKC: zmp2014830362
 |
**Friedrich HOFMANN** (naskiĝinta la 2-an de novembro 1866 en Kölleda, mortinta la 29-an de oktobro 1965 en Hanovro) estis germana kemiisto kaj apotekisto.

Vivo
----

Hofmann estis la sesa infano de komercista familio en la strato, kiu portas hodiaŭ lian nomon. Post tri jarojn da lernejfrekvento en Donndorf li iĝis en 1881 lernanto en la fama Pforta-gimnazio. Kiel 20-aĝulo li ektrejnitis en la apoteko Ratsapotheke en Göttingen. Post ekzameno pri apotekhelpisteco li ekstudis farmacion ĉe la Humboldt-Universitato en Berlino kaj iĝis post kvar jaroj apotekisto. Sed li tuj poste enskribis sin kiel studenton ĉe la Universitato de Rostock kie li studis inter 1894 kaj 1895 kemion kaj doktoriĝis finfine.

En la 1.8.1897 Homann iĝis kemiisto ĉe la farbfabrikoj en Elberfeld, do en la wuppertal-a centra sidejo de la monda konzerno Bayer. Tiam li inventis diversajn sanigilojn en la laboratorio de Arthur Eichengrün, ekz. ekdormigilojn aŭ kontraŭmalariaĵojn.

En 1906 Hofmann forlasis la farmacian-kemian sekcion kaj evoluigis ene de tri jarojn la mondskale unuan procezon por fari sintetikan kaŭĉukon (Methylkautschuk). Danke al tiu ĉi eltrovo li iĝis ege konata en la tuta fakmondo. Pro multjaraj esploroj ĉirkaŭ la fabrikado de kaŭĉukoj nenaturaj li premiitis per la ora Emil-Fischer-medalo fare de la Societo de germanaj kemiistoj aŭ per la honora plakedo de la Germana kaŭĉuk-societo. De aŭtuno 1918 ĝis oktobro 1934 li estis estro de la Silezia karbonesplorinstituto de Kaiser-Wilhelm-societo en Vroclavo. En la 2.11.1941 Hofmann ricevis en la Leopolda aŭlo de la vroclava universitato la Goeto-medalon por siaj tutvivaj faritaĵoj profesiaj. Liaj disĉiploj sukcesis plievoluigi liajn ideojn ĝis la trarompa Buna-tekniko.

Okaze de la datreveno 70-a naskiĝtaga li iĝis honora civitano de Vroclavo kaj de Kölleda. Tiam muntitis ĉe la vando de la naskiĝdomo memorigtabulo ĝis hodiaŭ videbla.

En 1945 Hofmann revenis, forpelite de la pola registaro, al la naskiĝurbo laboronte sur la kampo de la kontraŭkancer-esplorado. Ankaŭ gimnazio en Kölleda portas lian nomon.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Fritz Hofmann en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Informoj pri Fritz Hofmann en katalogo de la Germana Nacia Biblioteko (germane)
* Pri sintetika kaŭĉuko kun koneksoj al la laborego de Hofmann Arkivigite je 2009-07-09 per la retarkivo Wayback Machine
* Biografio ĉe Bayer Arkivigite je 2013-12-03 per la retarkivo Wayback Machine
* Biografio ĉe NDB


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 596501
* GND: 11870608X
* LCCN: n92033437
* VIAF: 282681827
* ISNI: 0000000374301976
* BNF: 166272100
* NKC: nlk20000089221
 |
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

**Artúr KÁRÁSZ** [karAs] hungara/usona ekonomikisto. Li naskiĝis en Koloĵvaro la 13-an de decembro 1907 kaj mortis en Parizo la 16-an de januaro 1992.

Kariero
-------

Artúr Kárász akiris jurdoktortitolon en Universitato de Budapeŝto, poste li studis en Parizo. De 1931 li estis oficisto de Hungara Nacia Banko. En 1944 la sagistkrucistoj forigis lin de tie. Li involviĝis en laboro de Internacia Ruĝkruco por defendi la persekutitaj judoj. En 1945–46 li estis prezidanto de Hungara Nacia Banko. Li partoprenis en eknomia preparado de pactraktado. En 1947–48 li estis instruisto pri politiko de Centra banko en la ekonomika universitato. En somero de 1948 li elmigris en Usonon kaj en Novjorko li iĝis lekciisto en la Nova Sociscienca Altlernejo, inter 1949 kaj 1952 de Universitato de De Paul de Ĉikago. De 1952 ĝis 1956 li estis konsilanto pri monpolitiko de Bolivio komisiite de UNO. Inter 1956 kaj 1974 li esti oficisto de Monda Banko en Vaŝingtono, reprezentato en Bangkoko, la ĉefofisto de sia eŭropa oficejo, pote de 1968 direktoro de la eŭropa oficejo en Parizo. De 1974 ĝis 1983 li estis gvidanto de privatbanko kaj de privatentrepreno. Li publikigis financtemajn kaj ekonomiktemajn fakstudaĵojn. Li publikigis hungare en *Új Látóhatár* kaj *Irodalmi Újság*.

Libro
-----

* *80 év a föld körül* (memoraĵo. Budapest 1990).

Fontoj
------

* Borbándi GyulaNyugati magyar irodalmi lexikon és bibliográfia*, HITEL, Budapest 1992*