Simbolo de lingvo Sasxsek
**Sasxsek** [sas.ə.sek] estas miksa planlingvo proponita de Dana Nutter en 2003. Ĝiaj radikoj estas forte modifitaj kaj monosilabaj kiel Volapuko, sed ĝia gramatiko sekvas izolanta-aglutinan modelon.

La celo de la aŭtoro estas krei lingvon facile prononceblan kaj lerneblan al ĉiuj popoloj.

Gramatiko
---------

### Alfabeto kaj prononco

La alfabeto havas 24 literojn:

```
**A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V X Z**
```

```
**a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v x z**
```

Malsame al Esperanto:

| sasxsek | IFA | Esperanto | indikoj |
| --- | --- | --- | --- |
| **C** | [ʧ] | **ĉ** |  |
| **H** | [x] | **ĥ** |  |
| **J** | [ʤ] | **ĝ** |  |
| **Q** | [ŋ] |  | kiel la angla **ng** en *ki**ng*** aŭ la ĉina *Běijī**ng** (北京)* |
| **R** | [ɹ] |  | postalveola proksimigante, kiel la angla **r** en ***r**un* |
| **U** | [w] | **ŭ** | post vokaloj |
| **X** | [ə] |  | kiel la lasta **a** de la portugala *cas**a***, la **a** de la angla ***a**bout*, aŭ la **e** de la franca *l**e*** |
| **I** | [j] | **j** | post vokaloj |

### Morfologio

Ne estas artikoloj, nur vortetoj, kiuj iom (malmulte) similas al ili laŭ uzo: **je**, **e**, **a**, **li** kaj **lu**.

Vorteto **je** indikas emfazon. Vorteto **e** indikas nominativon, se la subjekto ne venas rekte antaŭ verbo. Vorteto **a** indikas akuzativon, se la objekto ne venas rekte post la verbo.

**Li** kaj **lu** (nur kun semantika malsamo) indikas propran nomon.

La konjunkcioj havas du literojn, komenciĝas per konsonanto kaj finiĝas per -**a** (**ka** = *kaj*).

La adjektivoj kaj adverboj finiĝas per -**i** kaj havas komparan formon kun sufikso -**isi** (*pli*) aŭ -**imi** (*malpli*) (**megi** = *granda*; **megisi** = *pli granda*; **megimi** = *malpli granda*).

Demonstraj pronomoj havas du literojn, komenciĝas per konsonanto kaj finiĝas per -**o** (**co** = *ĉi tio*; **to** = *tio*).

Personaj pronomoj havas du literojn, komenciĝas per konsonanto kaj finiĝas per -**o** (**mo** = *mi*; **fo** = *vi*; **lo** = *li, ŝi, ĝi, ili*. La refleksiva estas **so** (*se*), kiel en la latina lingvo. Estas du pronomoj por ni, kiel en la portugala lingvo, **mofo** (inkluziva ni, t.e. *ni kaj vi*), **molo** (ekskluziva ni, t.e. *ni sen vi*) kaj **mofolo** (tute inkluziva ni, t.e. *ni, vi kaj ili*). Estas ankaŭ la pronomoj **uo** (*oni, iu*), **no** (*neniu*) kaj **ho** (*kiu*). Ne estas posedaj pronomoj.

Verboj ne varias laŭ persono, tempo, aŭ aspekto, sed estas du modoj: indikativo kaj imperativo. Oni uzas la vorteton **mi** por indiki estinton, **ci** por indiki prezencon kaj **fi** por indiki futuron: **mo mi kin; mo ci kin, mo fi kin** (*mi iris/ mi iras/ mi iros*). 

Participon oni formas per -**i** :**don** / **doni** (*doni* / *donita*, *donata*, *donota*, *donita*, *donanta*, *dononta*). Se bezone, oni povas uzi -**eri** por aktiva participo kaj -**ari** por pasiva: **don** / **doneri** / **donari** (*doni*/ *doninta*, *donanta*, *dononta* / *donita*, *donata*, *donota*).

Oni formas la pasivan voĉon per -**a**.

Bazaj prepozicioj havas du literojn, komenciĝas per konsonanto kaj finiĝas per -**u** (**tu** = *al*; **mu** = *el*).

La substantivoj ne varias laŭ kazo (kiu estas indikata de vorteto) aŭ nombro. Ne estas gramatika ĝenro. Kiam oni bezonas indiki la sekson, oni uzas la sufiksojn **-ai** (*-in-*) aŭ **-au** (*vir-*) **bov** = *(ge)bovo*; 
**bovai** = *bovino*; 
**bovau** = *virbovo*.

Oni derivas substantivojn de verboj per sufiksoj -**e**, -**a**, -**o**, -**uk** (**don** = *doni*; **dono** = *donaĵo*). 

Kiel en la portugala lingvo, la semajntagoj ne havas nomojn, sed nombrojn.

#### Nombroj

| sasxsek | Esperanto |
| --- | --- |
| **ien** | 1 |
| **duv** | 2 |
| **san** | 3 |
| **kuad** | 4 |
| **fim** | 5 |
| **ruk** | 6 |
| **sep** | 7 |
| **bat** | 8 |
| **nauf** | 9 |
| **des** | 10 |
| **hek** | *cent* |
| **kil** | *mil* |
| **kilxnaufxhekxbatxdesxkuad** | 1984 |
| **duvausi** | *miliono* |
| Por formi ordajn nombrojn oni metu -**iti** |
| **duviti** | *dua* |
| **saniti** | *tria*... |

### Sufiksoj

| sasxseka sufikso | signifo | sasxsek | Esperanto | sasxsek | Esperanto |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| **aus** | Potenco de 1000. | **duv** **san** | *du* *tri* | **duvaus** **sanaus** | *biliono* *miliono* |
| **ik** | Abstrakteco | **human** | *homo* | **humanik** | *homeco* |
| **is** | Pligrandigo, "-*eg*-" | **boni** | *bona* | **bonisi** | *bonege, pli bona* |
| **im** | Malpligrandigo, "-*et*-" | **tepi** | *varma* | **tepimi** | *varmeta, malpli varma* |
| formas onajn nombrojn, "-on-" | **kuad** | *kvar* | **kuadim** | *kvarono* |
| **iq** | Moŝteco | **renai** | *virino* | **reniqai** | *sinjorino* |
| **ih** | Aĉeco, "-*aĉ*-" | **renai** | *virino* | **renihai** | *virinaĉo* |
| **ib** | Iĝo, "-*iĝi*-" | **bonisi** | *bona* | **bonisib** | *boniĝi*. |
| Nombre indikas oblajn nombrojn, "-obl-" | **san** | *tri* | **sanib** | *trioble* |
| **if** | Igo, "-*ig*-" | **bonisi** | *bona* | **bonisif** | *bonigi*. |
| **it** | Plejgrandigo | **megi** | *granda* | **megiti** | *plej granda* |
| kaj ordaj nombroj | **ien** | *unu* | **ieniti** | *unua* |
| **uk** | Instituto kiu havas la celon indikitan de la radiko | **don** | *doni* | **donuk** | *karito* |
| **us** | Ilo, "-*il*-" | **kin** | *iri* | **kinus** | *veturilo* |
| **o** | Umo, "-*um*-" | **don** | *doni* | **dono** | *donaĵo* |
| **e** | Faranto | **don** | *doni* | **done** | *donanto* |
| **a** | Farati, "-*uj*-" | **don** | *doni* | **dona** | *donati* |
| **are** ( **a**+ **(r)e** ) | Farato, "-*uj*-" | **don** | *doni* | **dona** | *donato* |

Ekzemplo de vortformado:

| sasxsek | Esperanto | sasxsek | Esperanto |
| --- | --- | --- | --- |
| **kitab** + **haus** | *libro* + *domo* | **kitabxhaus** | *biblioteko* |
| **fon** + **hun** | *sono* + *arto* | **fonxhun** | *muziko* |
| **ruk** + **kok** | *ses* + *angulo* | **rukxkok** | *heksagono* |
| **mu** + **kin** | *el* + *iri* | **mukin**  | *eliri*, *foriri* |
| **fu** + **kin** | *antaŭ* + *iri* | **fukin** | *progresi* |

Sintakso
--------

Normala strukturo estas SVO (subjekto, verbo, objekto), sed oni povas ŝanĝi ĝin uzante la kazajn vortetojn. La noma grupo estas formata [demonstra pronomo] [kvanto/kvalito] [grandeco/pezo] [koloro/aspekto] [participo] [substantivo].

Por nei, oni uzas la prepozicion **nu-** (=sen) en la vorto neigita:

| sasxsek | Esperanto |
| --- | --- |
| **je mo ni kin** | *ne mi venas*, sed alia homo; |
| **mo ni kin** | *mi venas ne nun*, sed mi venis aŭ venos; |
| **mo mi nukin** | *mi ne venas*. |

Ekzemploj
---------

| sasxsek | Esperanto |
| --- | --- |
| mo don kitab fu lo | mi donis la libron al li. |
| mo don kitab fu lo mu kitabuk | mi donis al li libron el biblioteko. |
| mo nam li deinx | mi nomiĝas Dana. |
| li maks som blizu mo | Max dormas apud mi. |
| kiv lu comolaqma tav tu li asia | monto Everesto estas en Azio. |
| li kosta'rika meli tavo | Kostariko estas bela loko. |
| li misr hav menisi piramid | Egipto havas multaj piramidojn. |
| li nihonjin fab boni uagon | Japananoj faras bonajn aŭtojn. |
| ha fo pud ju li iqglis. | Ĉu vi parolas la anglan lingvon? |
| ha fo jug li sahmat. | Ĉu vi ludas ŝakon? |
| li <jorj oruel> tulis kitab lu kilxnaufxhekxbatxdesxkuad | George Orwell verkis la libron "1984". |

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo[*rompita ligilo*]

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rLingvo |
| --- |
| Lingvistiko • Interlingvistiko • Planlingvo • Lingvaj familioj • Lingva filono • Senparenca lingvo |
| Listoj | alfabetorde • laŭ ISO 639 • laŭ familio • laŭ parolantaro • laŭ skribsistemo |
| Diverslingve | nombroj • Saluti • danki • idiotismo kaj idiotismaj esprimoj |

 |