recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por aliaj signifoj, bv. rigardi la apartigilan paĝon: Cirilo |

**Cirilo el Jerusalemo** (aŭ **de Jerusalemo**) (en greka, Κύριλλος Α΄ Ιεροσολύμων [Kýrillos A Ierosolýmon]; en latina, *Cyrillus Hierosolymitanus*; ĉ. 313 - 386) estis greka episkopo kaj elstara membro de la patristiko. Li estas adorata kiel sanktulo fare kaj de la Katolika Eklezio kaj de la Ortodoksa Eklezio. En 1883 li estis deklarita Doktoro de la Eklezio fare de la papo Leono la 13-a.

Oni elstarigis lin dum la Unua koncilio de Niceo kaj en 358 li estis elpostenigita. Fine, en 381, Cirilo estis oficiale agnoskita kiel legitima episkopo de Jerusalemo fare de siaj samuloj ĉe la Koncilio de Konstantinopolo. Li reprezentis moderan tendencon inter arianismo kaj *homooúsios* (egaleco inter patro kaj filo).

Lia festotago estas la 18-a de marto.

* Kategorio Cirilo el Jerusalemo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 708280
* GND: 118677594
* LCCN: n80139106
* VIAF: 2437490
* ISNI: 0000 0000 2219 7829
* LIBRIS: 180294
* SUDOC: 029373018
* BNF: 12101364x
* NLA: 36580414
* BIBSYS: 90682273
* NKC: jn19990009528
* ICCU: RAVV073408
* BNE: XX1724792
 |
Cirkla sektoro (verda)
En geometrio, **cirkla sektoro** estas parto de disko (ebena figuro limigita per cirklo) inter du ĝiaj radiusaj rektaj strekoj kaj ĝia arko.

Estu *θ* la centra angulo de sektoro en radianoj, kaj estu *r* la radiuso. La areo *A* de la sektoro povas esti ricevita per multipliko de areo de la tuta cirklo per la rilatumo de la angulo *θ* al angulo de plena cirklo *2π*, ĉar la areo de la sektoro estas proporcia al la angulo. Kun tio ke areo de la tuta cirklo estas *πr2* rezultiĝas:

{\displaystyle A=\pi r^{2}\cdot {\frac {\theta }{2\pi }}={\frac {1}{2}}r^{2}\theta }
Ankaŭ, se *θg* estas la centra angulo en gradoj, do

{\displaystyle A=\pi r^{2}\cdot {\frac {\theta \_{g}}{360}}}
La longo de arko *L* de sektoro estas donita per formulo

{\displaystyle L=r\theta ={\frac {r\pi \theta \_{g}}{180}}}
La longo de perimetro de sektoro konsistas el longoj de la arko kaj de la du radiusaj strekoj kaj egalas al

{\displaystyle r(2+\theta )=r(2+{\frac {\pi \theta \_{g}}{180}})}
Specifaj okazoj de sektoro estas duono de disko, kvadranto (kvarono de disko), oktanto (okono de disko).

Vidu ankaŭ
----------

* Cirkla sektoro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Cirkla segmento - parto de cirklo fortranĉita per rekto
* Arko (geometrio)
* Cirklo
* Disko (matematiko)
* Ĥordo (geometrio)
* Luno (geometrio)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Difino kaj propraĵoj de cirkla sektoro Kun interaga animacio
* Cirkla sektoro je MathWorld
**Telefonnumero** estas serio de ciferoj (plej ofte inter ili estas spaco aŭ kuniga streko), kiu identas telefonan stacion. La permesata plej longa ciferoserio povas konsisti el 16 ciferoj.

Historio
--------

Tiu nocio etendiĝis post invento de telefoncentralo. Komence la telefonistoj vokis siajn telefonajn staciojn laŭ la familiaj nomoj. Baldaŭ problemo etendiĝis: en iu urbo troviĝis multe da S-roj Grand aŭ Tajlor. Tial oni ekuzis la ciferojn, kiu loke estis perfekta solvo. En tre malgrandaj vilaĝoj sufiĉis unucifera sistemo, en pli grandaj lokoj iom pli, eĉ kvarcifera sistemo.

Post evoluo de telefonio oni faris kontaktojn ne nur loke, sed inter komunumoj. Tial antaŭ la ciferserio oni devis mencii la loknomon, ekzemple Berlino 643, kie loĝis eble S-ro Ŝvarc.

Pro la tutlandaj kaj internaciaj aŭtomataj telefonadoj nuligis la loknomojn, tio ŝanĝiĝis al telefona antaŭkodo aŭ Telefona landonumero. Jen ekzemplo: Korea Esperanto-Junularo: +82-02-717-6974.

La telefonnumeroj komence listiĝis en telefonlibroj, baldaŭe oni trovas ilin en interreto.

* Kategorio Telefonnumero en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por aliaj signifoj, bv. rigardi la apartigilan paĝon: Pila |

Koordinatoj: 49° 26′ 43″ N 12° 41′ 21″ O﻿ / ﻿49.44528 °N, 12.68917 °O﻿ / 49.44528; 12.68917 (mapo)

**Pila** (germane *Seeg*) estas pereinta vilaĝo en Ĉeĥio, proksime de municipo Nemanice, en distrikto Domažlice. Ĝi situis en arbaroj inter ankaŭ pereintaj setlejoj Mýtnice kaj Úpor en marĉa fonta regiono de alfluanta rojo Nemanický potok. Laŭ administra flanko ĝi falis sub Lučina (antaŭe Grafenried).

La domaro estis konstruita komune kun segejo, kiu donis al la domaro la nomon, rekte sur bordo de la rojo. Ĝis la jaro 1764 ĝi situis en Bavario, post reguligo de limoj ĝi falis al Bohemio. Antaŭ la dua mondmilito estas ĉi tie indikataj 27 konstruaĵoj, post ellandigo de germanoj ĝi estis alloĝigita nur minimume. Komence de la 1950-aj jaroj post establo de limzono ĝi estis definitive elloĝigita kaj detruita kun la tero. Ĝis nuntempo konservitaj fundamentoj de konstruaĵoj estas surkreskintaj. Ties ekzistadon rememorigas gisfera kruceto renovigita post la jaro 1990.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Pila en zanikleobce.cz

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rPartoj de municipo Nemanice (7) |
| --- |
| Lísková ~ Nemanice ~ Nemaničky ~ Nová Huť ~ Novosedelské Hutě ~ Novosedly ~ Stará Huť ~ pereintaj vilaĝoj Lískovec ~ Lučina ~ Mýtnice ~ Pila ~ Úpor |

 |
La **metafikcio** estas formo de literaturo aŭ de memreferenca rakontostilo kiu temas pri aferoj de arto kaj pli precize pri la mekanismoj de fikcio mem. 

Temas pri verkostilo kiu konscie memorigas al la leganto ke tiu estas antaŭ fikcia verko, kaj ludas je problemigo de la rilato inter tiu kaj la realo. Ene de teksto de metafikcio, la limo inter realo kaj fikcio kaj la konsento pri legado de tiu estas rompitaj, dum la teksto atentigas pri sia propra fikcia naturo kaj sia kondiĉo de artefakto. Asocia ĝenerale al literaturo modernisma kaj postmodernisma, oni povas trovi ekzemplojn antaŭajn en la Kiĥoto de Miguel de Cervantes, en The Canterbury Tales de Geoffrey Chaucer, en kelkaj rakontoj de Jorge Luis Borges kaj en kelkaj verkoj de Stanisław Lem kiel *Perfekta vakuo* kaj *Imagita grando*, same kiel la romano *Niebla*, de Miguel de Unamuno.

Vidu ankaŭ
----------

* Kvara muro

Bibliografio
------------

* Manuel Gómez García, Diccionario Akal del teatro. Madrid: Akal, 1997, p. 547.
**Antal Zalai,** laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj plennome **Zalai Antal János** estis hungara klasika violonisto. Lia familia nomo estis *Szalai* [salai] ĝis 2011.

Antal Zalai  naskiĝis la 31-an de januaro 1981 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Antal Zalai komencis siajn klasikajn violonstudojn en la aĝo de kvin hejme en la familio. Ekde 7-a ĝis 14-jaraĝa li ricevis lecionojn de László Dénes (instruisto), poste de Péter Komlós en Budapeŝto. Li akiris diplomon en la Reĝa Konservatorio de Bruselo en 2009. Krome Zalai ĉeestis en majstrokursoj de en:Isaac Stern, en:Pinchas Zukerman, en:Erick Friedman, Tibor Varga, en:Lewis Kaplan kaj György Pauk. Post siaj studoj li recitalis en la plej gravaj koncerthaloj.

Elektitaj koncertoj
-------------------

* Budapeŝto (1996)
* Liverpool, Berlino (2008)
* Vieno (2010)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* [*rompita ligilo*] angle
* angle

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 640657
* GND: 1128447479
* LCCN: no2003091783
* VIAF: 51384038
* ISNI: 0000 0001 1876 0292
* BNF: 14231224g
* MBA: 3ca2efe3-ca3e-453d-84de-779682a9726b
 |
Avanulo (kun ruĝa ĉemiseto) ŝotas al la rivala golejo.
**Avanulo**, nomata ankaŭ **atakanto** aŭ **ekstremulo**, estas ludanto de teamo de futbalo kiu funkcias en la sinteno de atako, nome la plej proksima al la golejo de la rivala teamo, kaj pro tio estas la ĉefa responsa por fari golojn.

Plej verŝajne avanuloj estas plej popularaj futbalistoj, dum foje goluloj povas "savi la vivon" de matĉoj kaj ĉampionecoj. Same avanuloj estas la plej alte pagataj ludantoj, kio en elstaraj teamoj de grandaj tutmondaj ligoj, povas rezulti en dolar-milionaj kontraktoj, kiuj tre ofte plialtiĝas per dungado por reklamado, aperoj en amaskomunikiloj ktp.

Teknike, la diversaj ludantoj povas plenumi ankaŭ diversajn funkciojn, laŭ kiuj ili povas ricevi diversajn specifajn nomojn, kiel **centrulo** (tiu kiu okupas la centron de la atakorajdo, tute antaŭ la rivala golejo), *meza avanulo* (kiu movas la pilkon antaŭen), meza sturmanto (kiu krome atakas) ktp.

Foje kelkaj avanuloj estas memorataj pro partikularaj goluloj kiuj estis atingitaj ĉu per lertega kapablo, ĉu per aparta cirkonstanco ĉu decidanta gravan ĉampionecon aŭ venkon. Vidu ekzemple Eusébio, Zlatan Ibrahimović, Fernando Llorente, Diego Maradona, Lionel Messi, Neymar, Pelé, Ronaldinho, Ronaldo, Cristiano Ronaldo ktp.

* Kategorio Avanulo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 684204
* NKC: ph114582
 |
**Avadi** (tamile ஆவடி) estas urbego en urbaro de Ĉenajo, en subŝtato Tamilnado en sudaorienta Barato. La loknomo tamile signifas: loko plena kun bovinoj, sed nuntempe aldoniĝis pli nova akronimo: "Kirasaj Veturiloj kaj Milita deponejo de Hindio". 

Lernejo en Avadi

Geografio
---------

Avadi situas ĉe Ĉenajo en averaĝa alteco de 17 metrojn. Subŝtata ĉefurbo Ĉenajo nur 12, Tirupatio 93, Nellore 144, Bengaluro 274, Mumbajo 1014, Kolkato 1366, tutlanda ĉefurbo Delhio 1751 kilometrojn (aere) .

Demografio
----------

En 2011 Avadi havis 345 996 da loĝantoj. En la 1970-aj jaroj la komunumo atingis la internacian statuson urbego (pli granda, ol cent mil).

Historio
--------

En Avadi okazis signifa sesio de la Barata Nacia Kongreso en 1955, kie oni emfazis la socialismon.

Ekonomio
--------

Tanko ĉe Avadi
La armea flughaveno funkciis jam dum la 2-a mondmilito. La barata aerarmeo havas tie signifajn bazojn, eĉ oni produktas tankojn. La armeo tiris ankaŭ civilajn industriojn.

Religio
-------

La ĉefa religio en Avadi estas hinduismo (84%), poste kristanoj (10,5%) kaj islamo (4,5%).

Eduko
-----

En Avadi la plej alta edukado okazas en kelkaj kolegioj.

Trafiko
-------

Avadi estas bone ligita voje kaj fervoje kun Ĉenajo. La stacidomo por aŭtobusoj situas tre proksime al la fervoja stacidomo. La plej proksima flughaveno kaj marhaveno troviĝas en Ĉenajo.

Klimato
-------

Avadi havas savanoklimaton laŭ klimata klasifiko de Köppen kun musono. Averaĝe pluvas jare pli ol 1000 mm. En ĉiuj monatoj pluvas, tamen pli ofte en dua duono de la jaro. La averaĝa temperaturo estas 29 °C kaj varias inter 24-33 °C.

Vidindaĵoj
----------

* pluraj preĝejoj

Fontoj
------

* WikiTrans


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Barato |
**RÉVHEGYI Olga** [re:vhedji] edzinnomo Ferencné Révhegyi estis hungara altlerneja instruisto naskita en Beszterce (nun en Rumanio) la 17-an de majo 1892 kaj mortinta en Budapeŝto la 25-an de julio 1987.

Biografio
---------

Olga Révhegyi finis siajn muzikajn studojn en Parizo ĉe Helge Lindberg, en Vieno ĉe Hans Swarowsky kaj en Budapeŝto en Muzikarta Altlernejo Ferenc Liszt ĉe Georg Anthes. De 1949 ŝi estis instruisto pri kanto en la Muzikarta Altlernejo, ano de pluraj internaciaj juĝistaroj pri kantokonkursoj. Ŝi instruis plu eĉ post la emeritiĝo ĝismorte.

Elektitaj disĉiploj
-------------------

* Karola Ágai, Éva Andor, Albert Antalffy, Tamás Bátor, Alfonz Bartha, Csaba Bede Fazekas, Zsolt Bende, Zsuzsanna Dobránszky, Anka Kersics, Kolos Kováts, György Melis, Sylvia Sass, László Polgár (operkantisto), István Rozsos (operkantisto) és Márta Szűcs

Fontoj
------

* Magyar Életrajzi Lexikon
* hungara biografio kun foto



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
|  |  |
| --- | --- |
|  | Tiu ĉi artikolo temas pri la jura termino suspendo. Vidu ankaŭ la artikolojn suspenso pri kina fenomeno kaj suspensio pri kemia fenomeno - ĉiuj tri vortoj fontas de la sama origina latina vorto 'suspendere' „pendigi, lasi en ŝveba stato". |

**Suspendo**  (de la latina vorto *suspendere* „pendigi, lasi en ŝveba stato") laŭ esperantlingvaj vortaroj kiel PIV aŭ Reta Vortaro estas portempa senfunkciigo [de laborposteno, do jura rilato inter dunga institucio kaj dungito, aŭ de alia jura rilato kiel traktato aŭ membreco], tamen ne eksigante aŭ nuligante la rilaton komplete. Plej ofte suspendo estas puna reago post malatento de kontraktaj reguloj fare de la punato, por havi tempon ĉu poste komplete ĉesi la juran rilaton, kiel alimaniere reagi aŭ ĉu entute aldone fari plian punan agon. Rilate al laborposteno, la ago praktike signifas "dumtempan maldungon".

Edukado
-------

En la eduka sistemo, suspendo estas la ekskludo de lernejano el la lernejo por daŭro de inter unu tago kaj pluraj semajnoj, kiel formo de puno - en tiu tempo la lernejano do ne povas ĉeesti la normalajn lernejajn lecionojn. En la lernejoj de iuj ŝtatoj, la lernejanoj kompense devas plenumi iujn edukajn laborojn, kaj en lernejaj sistemoj en kiuj lernejanoj kolektas "poentojn" (ekzemple en mezlernejoj de Usono), tiuj laboroj kutime ne estas honorigataj per poentoj. Krome ofte en la unua lerneja tago post la suspenda periodo (en iuj lernejoj ankaŭ tuj antaŭ ĝia komenciĝo) estas konferenco inter la lernejano, la gepatroj kaj lerneja reprezentanto por diskuti la pluan konduton de la lernejano en la edukejo. Lernejanoj kiuj malobeas la suspendon, do vizitas la lernejon dum tiu periodo, povas esti aldone punata per forsendo el la lerneja teritorio, plilongigo de la suspendo, komunumaj servoj aŭ forpreno de la lernejana statuso. En iuj edukaj sistemoj, la fakto esti punata per lerneja suspendo estas notata en eduka akto, kaj povas signifi postan malhelpon ricevi universitatan lokon. 

Alternativa aranĝo estas "en-lerneja suspendo", uzata ekzemple en iuj partoj de Usono je la anglalingva nomo *in-school suspension (ISS), in-house suspension* aŭ *on-campus suspension*: Samas la malpermeso viziti la kutimajn lernejajn klasojn kaj lecionojn, sed la lernejan tempon la punato tamen devas pasigi en apaarta lerneja ĉambro, dume faranta edukajn taskojn. Tiu formo de puno ofte elektiĝas ĉar ĝi ebligas kontrolon kaj strukturigon de la punata lernejano, dum suspendo ekster la lerneja teritorio fare de punata lernejano facile povas esti misinterpretata "aldona ferio", kaj rigardata privilegia malpuno.
**Constantin Daniel Rosenthal** [konstantin rozental], laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj kun alia persona nomo **Rosenthal Dávid Konstantin** estis hungarlandana rumana pentristo, revoluciulo de Muntenio, framasono .

Constantin Daniel Rosenthal: Revoluciema Rumanio
Constantin Daniel Rosenthal  Arkivigite je 2018-07-28 per la retarkivo Wayback Machine naskiĝis en 1820 en Pest (urbo) (nuntempa urboparto de Budapeŝto, Habsburga Imperio, Hungara reĝlando), li mortis la 23-an de julio 1851 en Pest.

Biografio
---------

Constantin Daniel Rosenthal devenis el juda komercista familio. Li studis en Akademio de Belartoj de Vieno kaj akiris diplomon en 1839. Li konatiĝis kun alia rumana pentristo Ion Negulici. Rosenthal alvenis ĉirkaŭ en 1842 en Bukareŝto, kie li estis verŝajne komisiita pentri portretojn. Li iris al Parizo post 2 jaroj, kie li plulernis pentradon kaj amikiĝis kun naciismaj kaj radikalaj rumanoj. En 1846 la profitoj el liaj verkoj ebligis studvojaĝi al Anglio, poste li revenis al Bukareŝto. Post falo de ĉiuj revolucioj en Eŭropo li vojaĝis al Svislando. En 1851 li revenis al sia naskiĝurbo havanta revoluciajn materialojn. Li estis arestita kaj li mortis en prizono.

Elektitaj pentraĵoj
-------------------

* Rumanio forigas siajn katenojnRumanio forigas siajn katenojn
* Portreto pri Maria RosettiPortreto pri Maria Rosetti
* Virina portreto (1844)Virina portreto (1844)
* 
* Anica Manu kun infanoAnica Manu kun infano
* Portreto pri Nicolae GolescuPortreto pri Nicolae Golescu
* Portreto pri Teodor ArionPortreto pri Teodor Arion
* AĵpentraĵoAĵpentraĵo
* Portreto pri BălcescuPortreto pri Bălcescu
* 
* Portreto pri la patroPortreto pri la patro
* Sceno ĉe la fontanoSceno ĉe la fontano
* Dosiero:Constantin Daniel Rosenthal - Portret de bărbat.jpgPortreto pri viro

Fontoj
------

* hungarlingva biografieto
* hungarlingva biografieto
* WikiTrans
* 
* 
* (la koncerna paĝo estas legebla en la 79-a paĝo)

* Kategorio Constantin Daniel Rosenthal en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 615407
* GND: 1204385432
* VIAF: 96261459
* ULAN: 500081081
* RKD: 68274
 |
William Turner: *Batalo apud Trafalgar*, bildiganta eĉ lastajn tri signojn de la fama signalo sur HMS *Victory*; kvankam la signalo estas bildigita sur frontmasto, fakte ĝi estis hisita sur postvelo kaj ankoraŭ komenconte la batalon mem ĝi estis anstataŭigita per signalo *engage the enemy more closely*
**„England expects that every man will do his duty"** (esperante: *"Anglio atendas, ke ĉiu viro plenumos sian devon"*) estis surmara flaga signalo sendita el flagŝipo HMS *Victory* de vicadmiralo Horatio Nelson kiel komenco de batalo apud Trafalgar kontraŭ maristaro de napoleona Francio la 21-an de oktobro 1805. La batalo apud Trafalgar estis fatala por la Franca imperio de Napoleono kiel surmara grandpotenco. Unuiĝinta Reĝlando akiris superecon sur la maro kaj malsukcesigis tiel ĉiujn esperojn por la franca elŝipiĝo sur la britaj insuloj.

Kvankam rilate al preciza versio de la signalo oni gvidis vicon da disputoj, la signifo de la venko apud Trafalgar kaj la morto de vicadmiralo Nelson en la batalo kaŭzis, ke tiu ĉi diraĵo disvastiĝis inter britoj kaj ĝi estadas de tiu ĉi tempo ofte uzata kaj parafrazata ĝis la hodiaŭaj tagoj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio England expects that every man will do his duty en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* angle National Maritime Museum Arkivigite je 2007-09-30 per la retarkivo Wayback Machine
* angle The Historical Maritime Society on misquotation Arkivigite je 2006-09-28 per la retarkivo Wayback Machine
* angle Royal Navy Arkivigite je 2006-01-13 per la retarkivo Wayback Machine
Temas pri... Ĉi tiu artikolo temas pri hundraso. Por aliaj signifoj vidu la artikolon Akita (apartigilo).

**Akita-hundo** (japane 秋田犬, *Akita Inu* [Akita inu]) estas tipe japana hundo. Ĝi estas unu el la sep hundoj (nun vivas ses), kiujn oni oficiale agnoskis kiel japanaj naturaj trezoroj.

Akita-hundo estas sola granda hundo inter tiuj ĉi ses hundoj.

Origino de la nomo
------------------

Akita-Hundo estis tiele nomita, ĉar ĝi estis bredita ĉefe en Gubernio Akita (Nordo en la japana ĉef-insulo Honŝu).

La ideogramo 犬 (*Inu*) estas legebla ankaŭ kiel *Ken* en japana lingvo. Tial iuj japanoj diras la hundon kiel *Akita Ken*, ne kiel *Akita Inu*. Sed *Akita Inu* estas rekomendinda por eviti miskomprenon, ĉar *Akita Ken* en japana lingvo povas signifi ankaŭ Gubernion *Akita*.

Aspekto
-------

Ĝi estas granda hundo kun fortikaj membroj. Ĝia alteco estas inter 64–70 cm por viroj kaj 58–64 cm por inoj. La pezo estas 35-54 por viroj kaj 30–45 kg por inoj.

Ĝi havas ofte ruĝec-brunan koloron, sed ekzistas ankaŭ nigra aŭ blanka hundoj.

Ĝia tipa aspekto estas triangule starantaj oreloj, ronde supren kurbiĝanta vosto.

Karaktero
---------

Akita-hundo estis iam bredata kiel luktohundo aŭ ĉashundo. Ĝi havas fortan fizikan kapablon kaj estas fidela al la mastro. Oni nun havas ĝin ofte kiel garda hundo.

Historio
--------

Akita-hundo havas sian originon en hundoj por ĉasistoj en la regiono Tôhoku (norda parto de la japana ĉef-insulo Honŝu). Sed la hundraso akita-hundo ne havas tiom longan historion—ĉirkaŭ cento da jaroj.

En la malfacia tempo dum la dua mondmilito, ankaŭ Akita-hundoj suferis severan tempon. Tiuj ĉi grandaj hundoj bezonas multe da manĝaĵo, eĉ en la tempo, kiam mankis manĝaĵoj por homoj mem.

Post la dua mondomilito restis nur dek kaj iom da pursangaj akita-hundoj. Sed nun ili estas vaste bredataj en Japanio.

Usona Akita
-----------

Post la dua mondomilito usonaj soldatoj, kiuj okupacie venis al Japanio, kunportis akita-hundojn al sia hejm-lando. Kaj el tiuj hundoj devenas la usona akita-hundo.
JKC (ja) (en) (Japan Kennel Club) kaj iuj ekster japanaj hundo-rilatoj organizoj vidas la akita-hundon en Japanio kaj la akita-hundon en Usono kiel du diferancaj hundrasoj, dum aliaj ekster japanaj organizoj ofte ne distingas inter ambaŭ.

Vidu ankaŭ
----------

* Haĉiko

* Akita-hundo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Akita-hundo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**John Todd Zimmer** (naskiĝis la 28-an de februaro 1889 en Bridgeport (Ohio), 28a Februaro, 1889, mortis la 6-an de januaro 1957 en White Plains (Novjorkio)) estis elstara usona ornitologo.

Li diplomiĝis en la Universitato de Nebraska-Lincoln, kaj interesiĝis kaj pri entomologio kaj ornitologio. Ekde 1913 li laboris kiel agrikultura konsilisto en Filipinoj kaj poste en Novgvineo, kie li faris gravajn kolektojn de birdospecimenoj. Post sia reveno al Usono li aliĝis al la stabanaro de la Muzeo Field, kie li kompilis la *Catalog of the Ayer Ornithological Library*, kaj partoprenis en ekspedicioj al Afriko kaj Peruo.

En 1930 Frank Chapman dungis lin kiel Asocia Zorganto pri Birdoj ĉe la Usona Muzeo de Natura Historio en Novjorko, kie li restis dum la resto de sia vivo. Li faris sistematikajn reviziojn de la taksonomio de birdoj de Peruo kaj ties parencoj en aliaj partoj de Sudameriko, kaj en siaj lastaj jaroj kombinis tion kun studoj de la amerikaj tiranedoj, preparante la sekcion de Tiranedoj por la verko de James Lee Peters nome *Check-list of Birds of the World*.

Li estis ankaŭ membro de la American Ornithologists' Union, kaj eldonisto de ties gazeto The Auk el 1942 al 1948.

Zimmer estas rememorata en la nomoj de nombraj animaloj, inklude Zimera tapakulo *Scytalopus zimmeri*.

Referencoj
----------

* Robert Cushman Murphy, Dean Amadon (1959). "In Memoriam: John Todd Zimmer", *Auk* **76** (4), p. 418–423. doi:10.2307/4082310.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 454192
* GND: 1029227322
* LCCN: no92016596
* VIAF: 70957104
* ISNI: 0000 0000 3940 9779
* SUDOC: 168570394
* BNF: 10461140v
* BNE: XX4440761
 |
**Antanas Grincevičius**, ĝis oktobro 1995 familnomo estis Krencevičius, (naskiĝis la 30-an de junio 1950 en vilaĝo Lendrikės, distrikto de Raseiniai, Litovio) estas matematikisto.

Vivo
----

En 1968 li finis mezlernejon de Pakražantis (distrikto Kelmė) kaj en 1973 – studojn de aplikata matematiko en Vilna Universitato. Li kiel programisto laboris en Informa Centro de Ministerio pri Konstruado (1973-1982), en Sciencesplora Instituto pri Elektroveldaj Instalaĵoj (1982-1992), en Sciencesplora Instituto de Komputiloj (1992-1993), en Litova Nacia Opera kaj Baleta Teatro (1993-1998), en Instituto de Matematiko kaj Informadiko (1999-2013).

En Esperanta movado
-------------------

Kun Esperanto A. Grincevičius unuafoje renkontiĝis ankoraŭ dum studentaj jaroj, en la kurso gvidita de studentino de pli alta kurso Regina Mašalaitė (nun Grzębowska, kunlaborantino de La Internacia Centro Pri Kulturo kaj Turismo en Bydgoszcz). Tamen jam post unu jaro Esperanto estis forgesita, la verda steleto perdita, tamen la ĝermo ne pereis.
Post longaj jaroj (en 1987) li tralegis la libreton *Kalba ir žmonės* (Lingvo kaj homoj) de Laurynas Skūpas kaj ekraviĝis pri la lingvo. Denove finis E-kurson por komencantoj ĉe Vincas Grigaitis.
Dum 1991–1994 li kompostis la revuon *Litova Stelo*, estis ĝia redakcia konsiliano (1996–2005). Ekde la n-ro 4, (1994), prizorgis la rubrikojn *Atentindaj eventoj en Litovio* kaj *Mozaiko de Litovia vivo*.
En *Litova Stelo* estis publikigitaj liaj tradukaĵoj: du eseoj de Doloresa Kazragytė, eseo *Tombo de patro* de Jurgis Kunčinas kaj rakonto *Ŝtelisto* de Jurgis Savickas.
Li verkas artikolojn por esperantlingva Vikipedio.
Li la 10-an de oktobro 2008 lanĉis esperantlingvan blogon Barelo.
En la revuo *Monato* dum 1993–2004 estas publikitaj ĉirkaǔ 44 artikoloj, en la franca revuo *La Gazeto* - lia recenzo pri la libro *La sekreta miraklo* de Jorge Luis Borges.

Fontoj
------

* Antanas Mekys, Esperanto en Litovio, parto kvara (1999), p. 45-46.
* Adomas Mečislovas Grikpėdis, *Eterne progresanta*, Litova Stelo, n-ro 4 (194), 2010, p. 27-28.
**Antanas GARBAUSKAS** (naskiĝis la 5-an de aŭgusto 1932 en Skapiškis, distrikto Kupiškis, mortis la 11-an de decembro 2008 en Vilnius, enterigita en Antakalnis-tombejo) estis artisto vitralisto, restaŭristo, pedagogo kaj esperantisto.

Vivo
----

En 1958 finis Vilnan Instituton pri Belarto, oficis kiel direktoro de Vilna Arta Infanlernejo (1958-1960), estris belartan fakon en Nacia Čiurlionis-Artlernejo (1960-1993) kaj de 1960 en ĝi instruis. Li iniciatis fondon de restaŭrada vitral-metiejo (1971), la unua en Litovio. Ĝis 1980 li laboris ĉi tie kiel restaŭristo. 

A. Garbauskas rekreis vitralojn por preĝejo de St. Johanoj (1970-1979) kaj preĝejo de Ĉiuj sanktuloj en Vilno, por katolika preĝejo, Ermitaĵo en Peterburgo. Li kreis maldikvitrajn kaj dikvitrajn vitralojn por internoj de preĝejoj en Litovio kaj eksterlande kaj por internoj de sociaj konstruaĵoj. Li kreis ankaŭ etformajn vitralajn miniaturojn, de 1957 partoprenis en litovaj kaj eksterlandaj ekspozicioj.

Esperantista agado
------------------

Esperanton A. Garbauskas memlernis en 1956. Lia diploma laboro vitralo *Esperanto–amiko de paco* estis prezentita en la 6-a Monda Festivalo de Junularo kaj Studentaro en Moskvo 1957. Li ilustris Esperanto-lernolibron  de Ipolitas Cieška kaj Juozas Petrulis, pentris multajn ilustraĵojn kaj afiŝojn pri Esperanto, ornamis Esperanto-ekspoziciojn per konvenaj bildoj kaj desegnaĵoj.

Distingoj
---------

* Unuagrada Medalo de Ordeno de Litova Grandduko Gediminas

Verkoj
------

* *Al luma estonteco* (Nacia Biblioteko de Martynas Mažvydas, 1963)
* *Sanktuloj* (preĝejo en Rietavas, 1973)
* *Evangelistoj* (preĝejo en Inturkė, 1977)
* Vitraloj en muzeo de Kristijonas Donelaitis, Tolminkiemis, (1979)
* *La Jaro* (laŭ libro de Kristijonas Donelaitis, Muzeo de Maironis pri Litova Literaturo, Kaunas, 1985)
* *Florado* (preĝejo en Uliūnai, 1987)
* *Litovio de krucoj* (preĝejo de Sankta Anna en Vilnius, 1988)
* Vitraloj en kapelo de gimnazio La 16a de Februaro en Hüttenfeld (1993)
* *Sankta Familio* (preĝejo en Sintautai, 1995)
* *Resurekto* (preĝejo Sintautai, 1995)

Referencoj
----------

1. ↑   Eidamas 76-uosius metus ketvirtadienį po sunkios ligos mirė vitražininkas Antanas Garbauskas (litove) (2008-12-12).
2. ↑  Ipolitas Cieška, Juozas Petrulis, *Esperanto kalbos vadovėlis / Lernolibro de Esperanto* (1959)
3. ↑  *Litova Stelo*, n-ro 4, 1997, p. 26
4. ↑  Neringa Markauskaitė, *Visuotinė lietuvių enciklopedija*, sesa volumo, Vilnius: Mokslo ir enciklopedijų leidybos institutas, 2004. sesa volumo: Fau-Goris. 416 paĝoj
**Hariclea Darclée** [hariklea darkle] (10a de junio 1860 - 12a de januaro 1939) estis fama rumana opera soprano, konsiderita kiel unu el plaj famaj operkantistinoj el la mondo dum sia trijardekdaŭra kariero.

Ŝi posedis viglan, povegan kaj belan voĉon, kiu estis svingita per fajna tekniko. Ŝi estis ankaŭ tre bela virino, pro kio la esto de Darclée estis tiel eleganta kaj rafinita kiel ŝia kantado.

Ŝi estis kantistino de mirinda talento kaj ŝia repertuaro gamis el roluloj de koloratursoprano al plej fortaj roluloj de Verdi, kiaj multaj el la franc-itala lirika repertuaro. Tra sia kariero ŝi partoprenis en kelkaj mondaj premieroj, kreante la titolrolojn en operoj de Puccini nome *Tosca*, de Mascagni nome *Iris* kaj de Alfredo Catalani nome *La Wally*.

Puccini konsideris ŝin arta geniulo kaj "la plej bela kaj bonkvalita Manon". La *Enciclopedia dello Spettacolo* konsiderita kiel la plej kompleta internacia enciklopedio de spektaklaj artoj, nomis Darclée "la plej granda kantistino en la mondo dum 25 jaroj". Darclée estis konsiderata ekvivalento, en la opera mondo, de Sarah Bernhardt.

Notoj
-----

1. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2017-10-18. Alirita 2015-08-27.
2. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2016-03-04. Alirita 2015-08-27.
3. ↑
4. ↑
5. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2016-03-04. Alirita 2015-08-27.
6. ↑
7. ↑

Fontoj
------

* retejo de Darclée

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Hariclea Darclée en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Hariclea Darclee Festival and International Voice Competition Arkivigite je 2003-08-04 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 532244
* GND: 1033568406
* LCCN: n95075676
* VIAF: 31246810
* ISNI: 0000 0000 3545 5938
* BNF: 15105437p
* BNE: XX5358716
 |
**Hari SELDON** estas fikcia rolulo, kiun imagis verkisto de sciencfikcio Isaac Asimov. La rolulo sin montras en romano *Antaŭen la Fondaĵo*, kiu estas parto de Serio Foundation.

Seldon laboras je universitato sur planedo Trantor. La planedo estas ĉefplanedo de la Imperio Galaksia. Li estas profesoro de fikcia scienco de psikohistorio. La scienco uzas matematikon por montri estonton de la tiama imperia socio, kiu konsistas el kelkmiliardoj da personoj, neniu el kiuj scias pri reguloj de psikohistorio. 

Surbaze de ekvacioj, kiujn montras uzo de matematiko en lia teorio, li teorias la venontan disfalon de la imperio kaj leviĝo de malcivilizo. Per helpo de lia amiko kaj la ĉefministro de la Galaksia Imperio, Eto Demerzel, li sendas du teamojn de sciencistoj al du malproksimaj planedoj ĉe la limo de la galaksio. Per tiuj teamoj, Seldon celas mallongigi la epokon de malcivilizo kaj revivigi civilizon per helpo de la sciencistoj, kiuj prenis konojn de la imperio kun ili. Li esperas ke la geidoj de sciencistoj fondos la duan Galaksian Imperion kelkaj miljaroj post la disfalo de la unua.
ilustraĵo de la brita, anglalingva eldono de la sepa libro el la serio pri Harry Potter, eldonita la 21-an de julio 2007
***Hari Poter kaj la Sanktaĵoj de la Morto*** (angle *Harry Potter and the Deathly Hallows*) estas la sepa kaj fina libro en la romanserio pri Harry Potter fare de la aŭtorino J. K. Rowling. La libro disdoniĝis en 93 landoj la 21-an de julio 2007 unu minuton post noktomezo, do je 00:01 h, laŭ la Brita Somera Tempo, kaj fariĝis la plejvendato ĉe la listoj de kaj *Amazon.com* kaj *Barnes and Noble* ene de nur horoj post la anonco de la eldono la 1-an de februaro 2007.

Atendante la libron en kalifornia librovendejo, 5 minutojn antaŭ la oficiala libropublikigo la 21-an de julio 2007
En Usono kaj Kanado, la libro eldoniĝis ĉe ĉiu horzono je 00:01 h, do plurajn horojn post la aliaj angle-parolantaj landoj.

Librovendejoj kiel *Amazon*, *Barnes and Noble* kaj *Border* raportas ke tiu libro havas pli da mendoj ol iuj ajn alia libro antaŭe en la historio.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rSerioj **Hari Poter** de J. K. Rowling |
| --- |
| *La Ŝtono de la Saĝuloj* | Libro • Filmo |
| *La Ĉambro de Sekretoj* | Libro • Filmo |
| *La Kaptito de Azkabano* | Libro • Filmo |
| *La Pokalo de Fajro* | Libro • Filmo |
| *La Ordeno de la Fenikso* | Libro • Filmo |
| *La Duonsanga Princo* | Libro • Filmo |
| *La Sanktaĵoj de la Morto* | Libro • Filmo (I); (II) |

 |

* Kategorio Hari Poter kaj la Sanktaĵoj de la Morto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 206583
* GND: 7610747-4
* LCCN: no2018120928
* VIAF: 310245605
 |
La esprimo **la aktuala reĝo de Francio** venas de ekzemplo de Bertrand Russell, ŝajna paradokso stariganta interesajn demandojn pri la leĝo de la ekskluzivita mezo, indiko, kaj tiel plu.

Francio estas respubliko, do ne havas reĝon. Konsideru la frazon "La aktuala reĝo de Francio estas kalva." Ĉu ĉi tiu frazo estas vera? Ĉu malvera? Ĉu sensignifa?

Certe ĝi ne povas esti vera, ĉar ne estas aktuala reĝo de Francio. Sed se ĝi estas malvera, oni povus supozi ke la neo de la frazo estas vera, t.e. "la aktuala reĝo de Francio estas hara, t.e. ne kalva." Sed tio ne ŝajnas iel ajn pli vera ol la unua aserto. 

Ĉu do ĝi estas sensignifa? Oni povus supozi tiel, ĉar ĝi certe malsukcesas indiki ion ajn en unu senco, sed aliflanke ĝi certe ŝajnas signifi ion kion oni povas tre klare kompreni.

Russell, ampleksiganta la verkon de Gottlob Frege, kiu pensis simile, proponis lau sia *teorio de difinitaj priskriboj* ke kiam oni diras "la aktuala reĝo de Francio estas kalva," oni faras tri apartajn asertojn:

1. Estas x tiel ke x estas la reĝo de Francio
2. Ne estas y, malsama al x, tiel ke y estas la reĝo de Francio (t.e. x estas la sola reĝo de Francio)
3. x estas kalva.

Ĉar aserto 1 estas evidente malvera, kaj ke nia diro estas la konjunkcio de ĉiuj tri asertoj, nia diro estas malvera. 

Simile, por "la aktuala reĝo de Francio ne estas kalva", ni havas la samajn asertojn 1 kaj 2, plus 

3. x ne estas kalva.
do, "la aktuala reĝo de Francio ne estas kalva" estas ankaŭ malvera, ĉar ĝi konsistas el konjunkcio unu de kies asertoj (1: "estas reĝo de Francio") estas malvera.

La leĝo de la ekskluzivigita mezo ne estas violata, ĉar neante kaj "la reĝo de Francio estas kalva" kaj "la reĝo de Francio ne estas kalva", ni ne asertas la ekziston de iu x kiu estas nek kalva nek nekalva, sed neas la ekziston de iu x kiu estas la reĝo de Francio.

Vidu ankaŭ
----------

* La problemo de estas kaj devus esti
Blazono de Hargnies.
**Hargnies**, prononco [aʁɲi], estas franca komunumo lokita en la departemento Nord kaj en la regiono Nordo-Kaleza Markolo. Ĝi havis 456 loĝantojn laŭ censo plenumita en 1999.

Geografio
---------

Hargnies estas unu el la vilaĝoj lokitaj ĉirkaŭ la urbeto Aulnoye-Aymeries, kiu estas mezgrava fervojcentro de tiu regiono. La areo de Aulnoye-Aymeries situas sude de Maubeuge kaj oriente de la arbaro Mormal, en la suda parto de la natura baseno de la rivero Sambre.

La vilaĝo Hargnies troviĝas proksime de la urbeto Avesnes-sur-Helpe, kaj do situas kerne de natura regiono nomita "Avesnois", kiu ĉefe konsistas el malaltaj heĝoj, tre verdaj pejzaĝoj, boskoj, fruktarbaroj kaj etaj vilaĝoj. Hargnies etendiĝas sur 5,14 km².

Vidindaĵoj
----------

La eksa "censejo de Oizies" estas ankaŭ kromnomita "farmodomo de la korako".

Administrado
------------

Hargnies apartenas al la kantono *Aulnoye-Aymeries* (ĝis marto 2015 en Berlaimont). Tiu kantono mem estas parto de la arondismento Avesnes-sur-Helpe, unu el la 6 arondismentoj de la departemento Nord.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Nord
* Kantono de Berlaimont
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

**Valentina Maria CANCINO** (naskiĝis en 1959) estas rumana esperantistino kaj kantistino.

Fine de la 1990-aj jaroj, ŝi loĝis en Baia Mare kaj partoprenis sub la nomo **Valantina NAN** en kelkaj Esperanto-aranĝoj en Mezeŭropo, ekzemple la 1-a Junulara Ekumena Esperanto-Tendaro en Unterkirnach en 1997 kaj la 15-a Internacia Festivalo en Saarbrücken je la jarŝanĝo 1998/1999. En tiuj aranĝoj ŝi prezentis kune kun siaj du infanoj, la ĝemeloj Ioana kaj Ionuț Nan (naskiĝintaj en 1987), kelkajn plejparte tradukitajn kantojn, ĉiam akompanante sin per gitaro.

Pli poste, ŝi translokiĝis kun siaj infanoj al Usono.

En 1998 ŝi publikigis sian kasedon "Unuaj paŝoj" kun 17 originalaj kantoj en Esperanto.

En la Belartaj Konkursoj de 1999 ŝi gajnis per sia kanto *Ami* la premion An Song-san. Post kiam ŝi alŝutis ĝin ĉe YouTube en 2011, *Ami* fariĝis unu el la plej ofte aŭskultataj originalaj kantoj en Esperanto.

Eksteraj ligiloj
----------------

* La kanto *Ami* ĉe YouTube
* Kasedo *Unuaj Paŝoj*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 605494
 |
La **Batalo de Eckmühl** (konata ankaŭ kiel "Eggmühl") luktita en Eckmühl la 21an kaj la 22an de Aprilo 1809, estis turnopunkto de la Kampanjo de 1809, konata ankaŭ kiel la Milito de la Kvina Koalicio. Napoleono la 1-a estis nepreparita por la starto de konfliktoj la 10an de Aprilo 1809, okazigitaj de Aŭstroj estre de la Arkiduko Karlo de Aŭstrio-Teschen kaj por la unua fojo li akceptis ke la Franca Imperia Krono estis devigita cedi la strategian iniciaton al oponanto. Danke al arda defendo fare de la 3-a Korpuso de la *Grande Armée*, komandita de la Marŝalo Davout, kaj la Bavaria 7-a Korpuso, komandita de la Marŝalo Lefebvre, Napoleono kapablis venki super la ĉefa Aŭstria armeo kaj tenis la strategian iniciaton por la cetero de la milito.

El la flanko de la aŭstrianoj luktis 35,000 soldatoj, dum el la flanko de franc-germanoj 30,000 al 60,000. La unuaj suferis 12,000 perdojn inter mortigitaj, vunditaj aŭ kaptitaj, dum la duaj perdis 6,000.

Referencoj
----------

1. ↑   Chandler, D. Dictionary of the Napoleonic Wars, MacMillan (1979)

* Kategorio Batalo de Eckmühl en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Morto de Simon de Montfort
Per la **Batalo de Evesham** (la 4-an de aŭgusto 1265) la estonta Eduardo la 1-a (Anglio) decide venkis ribelon estratan de Simon de Montfort (6-a grafo de Leicester).

Anglaj nobeloj ege malkontentis ĉar Henriko la 3-a (Anglio) nuligis akordon laŭ kiu li regu nur per konsilio, 12 el kies anoj nomumis Henriko, kaj 12 la baronoj. La ribelo erupciis en 1263 kiam anglaj nobeloj invitis Simon de Montfort reveni el Francio. Tamen Simon de Montfort konsentis ke Ludoviko la 9-a (Francio) arbitraciu. Kiam tiu deklaris ke la akordo kontraŭleĝis kaj nevalidis, Simon, kiu restis ankoraŭ en Anglio, rekomencis la militadon. Li kaj la ribelantaj nobeloj kaptis la plejparton de la angla regno, kaj, en 1264, Henrikon mem dum batalo ĉe Lewes, Sussex. Ankaŭ la estonta Eduardo la 1-a kaptiĝis. Mallonge Simon de Montfort estis la fakta reganto de Anglio. Li alvokis ne nur nobelojn sed ankaŭ reprezentantojn de urboj kaj graflandoj al parlamento, sed tio ne tute plaĉis al la nobeloj.

En 1265 princo Eduardo eskapis. Pluraj gravaj nobeloj forlasis la ribelon kaj alianciĝis al la reĝa partio. La 29-an de junio, Princo Eduardo kaptis Gloucester. Simon planis kunigi sian armeon kun batalistoj sub sia filo (ankaŭ nomata Simon) sed lia filo marŝis tro malrapide. Simon atingis Kastelon Kenilworth sed multe da liaj batalistoj estis mortigata de la armeo de Eduardo. Tiu tiam marŝis suden, kaj proksime al Evesham, Worcestershire, Simon de Montfort kaj lia armeo sin trovis en kaptilo ene de serpento de la Rivero Avon. Laŭdire Simon komentis, "La Dio kompatu niajn animojn, ĉar niaj korpoj apartenos al la malamiko."

Sekvis akra batalado dum kiu la princa armeo rifuzis preni kaptitojn. Multmultaj mortis, inter kiuj estis Simon de Montfort kaj unu el liaj filoj, Henriko. Reĝo Henriko la 3-a, kiu devige portis la uniformon de Simon de Montfort, estis preskaŭ mortigata: nur la interveno de antaŭa ribelinto savis lin. La korpo de Simon estis disigata en plurajn partojn, kaj oni fortranĉis liajn kapon, piedojn, manojn kaj testikojn.

Sekvis akra venĝo kontraŭ la ribelintoj.

* Kategorio Batalo de Evesham en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Pri la komunumo
---------------

**Giffers** (en la franca lingvo **Chevrilles**) estas komunumo en la distrikto Sinĝino en Kantono Friburgo, Svislando. Ĝi havis 1420 loĝantojn je la 31-a de decembro 2010.

Geografio
---------

Giffers situas en la transirzono de la Friburga Mezlando al la Friburgaj Antaŭalpoj ĉe la norda bordo de la rivero Ĝerino (en al germana lingvo *Aegera*), kiu formas la sudan komunumlimon. La komunumo konsistas el la vilaĝo Giffers kaj la vilaĝetoj kaj setlejoj Färtschera, Gauchetli, Matte, Neustatt, Popplera kaj Vorsatz.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 5,21 km², de kiuj 19,5% estas kovritaj de arbaro, 64,8% servas por agrikulturo kaj 13,6% por setlado.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Giffers limas en nordo al Tentlingen, en oriento al Rechthalten, en orientsudoriento en unu punkto al Plaffeien, en sudoriento al Plasselb, kaj en sudo kaj sudokcidento al Sankt-Silvestro FR.

Trafiko
-------

Tra Giffers pasas la kantona ĉefvojo 178 de Friburgo al Plaffeien kaj la kantona vojo n-ro 1210 kondukas de Giffers al Montrévaz. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A12 situas proksimume 7 kilometrojn sudokcidente de la komunumo apud Friburgo. Per tri buslinioj de la Publika Transportentrepreno Friburga la komunumo estas konektita al la publika transportreto.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Giffers datiĝas el la jaro 1160 kiel *Chivriles*. La senjoreco en la 1-a duono de la 12-a jarcento apartenis al la Baronoj de Glano kaj poste fariĝis havaĵo de la Monaĥejo Hauterive. En la jaro 1317 la senjoreco pri Griffers estis aĉetita de Grafo Petro la 3-a de Grejerco, kiu ĝi vendis en la jaro 1324 kun supera kaj malalta jurisdikcio al la friburga urba kuracisto *Petrus Aczonis*. En la jaro 1406 Giffers estis atribuita al la Burga Flago de Friburgo. En la jaro 1442 per la akiro de la feŭdo de la Grafoj de Thierstein, la urbo Friburgo fariĝis posedanto de multnumbraj bienoj en Giffers. En la jaro 1832 Giffers konstituiĝis kiel aparta komunumo en la Germana distrikto de Friburgo. Surbaze de la nova konstitucio de 1848 ĝi estis atribuita al la nove kreita distrikto Sinĝino.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: Reta mapo 1:20000 de Swisstopo[*rompita ligilo*]
2. ↑  Fonto: Komunumdatumoj de la retejo de la Svisa Federacia Oficejo pri Statistiko, retejo konsultita la 5-an de novembro 2011
3. ↑  Fonto: *Jean-François Steiert*: *Giffers* en *Historia Leksikono de Svislando* (2005-09-08)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Giffers en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Giffers

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Giffers** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Sinĝino |
| --- |
| Alterswil • Bösingen • Brünisried • Düdingen • Giffers • Heitenried • Oberschrot • Plaffeien • Plasselb • Rechthalten • Schmitten • Sankt-Antoni • Sankt-Silvestro • Sankt-Urso • Tafers • Tentlingen • Ueberstorf • Wünnewil-Flamatt • Zumholz |  |

 |
**Gigaherco** (GHz) estas unu miliardo (109) da cikloj je sekundo (Hz), mezurunuo de frekvenco.
Ĝi do estas la miliardoblo de herco.

Gigaherco en radiado
--------------------

La elektromagnetaj ondoj kun la subaj bendoj je frekvencoj estas mikroondoj:

* UHF (angle *Ultra High Frequency* = trans-alta frekvenco) 0,3 - 3 GHz,
* SHF (angle *Super High Frequency* = super-alta frekvenco) 3 - 30 GHz,
* EHF (angle *Extremely High Frequency* = ekstreme alta frekvenco) 30--300 GHz.

Por precize distingi malsamajn klasojn de klistronoj kaj de aliajn fontoj kiuj servas produkti tiujn mikroondojn, la sekvantaj bendoj estis difinitaj per majuskla litero.

  


| Bendo | Frekvenco |
| P | 0,225–0,390 GHz |
| L | 0,390–1,550 GHz |
| S | 1,550–4,20 GHz |
| C | 4,20–5,75 GHz |
| X | 5,75–10,90 GHz |
| K | 10,90–36,0 GHz |
| Q | 36,0–46,0 GHz |
| V | 46,0–56,0 GHz |
| W | 56,0-100 GHz |

Uzadoj de gigahercoj
--------------------

Nombro de gigahercoj estis frekvenco:

de ĉefa horloĝo (takto) de la CPUj ekde 2000 en komputiko,

de poŝtelefonoj,

de GSM,

de mikroondiloj,

de satelitoj por televidaj programoj,

de radaroj kontrolantaj la rapidojn de veturiloj,

aŭ de radioastronomio...

Vidu ankaŭ
----------

* Wifi
* Ondolongo
* Herco
* Kiloherco << **Megaherco** << Gigaherco << Teraherco
La **preĝejo Stefano la 1-a (Hungario)** estas romkatolika historia monumento en Hungario, en Szentkirályszabadja.

Historio
--------

La preĝejo estis konstruita en la 13-a jarcento, baldaŭ ĝi trakonstruiĝis laŭ gotiko. En 1552 la turkoj faris detruojn en la preĝejo. Tiutempe la loĝantoj grandparte estis jam kalvinanoj, ili uzis la katolikan preĝejon. En la 1670-aj jaroj la katolikoj reakitis ĝin. En 1789 la navo estis pligrandigita jam kiel baroko kaj la preĝejo ankaŭ renoviĝis. En 1913 denovaj renovigaj laboroj okazis, en la sekva jaro alvenis la orgeno. En 1980 ĉesis la paroĥa funkcio, la zorganto estis Paloznak. En 2001 renovigaj laboroj komenciĝis. la fasadon kaj oni konstruis turon. La freskoj estis pentritaj inter 1798-1801. En 2012 la preĝejo renoviĝis.

Konstruaĵo
----------

La preĝejo situas sola apud la tombejo. La fasado estas simetria, la kvadrata turo reliefas kaj altiĝas meze. La enirejo funkcias tra la turo. La turopinto estas piramido. La turo kaj la navo havas apogpilierojn. La absido estas duonronda. Sakristio kaj kripto aliĝas al la navo.

Kermeso okazas en la 20-an de aŭgusto.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* 
* hungare kun fotoj

Aerfoto
Aerfoto

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
La **franciskana preĝejo Stefano la 1-a (Hungario)** estas sakrala historia monumento en urbo Mohács (Hungario).

Memortabulo kun fenestro

Historio
--------

La unua mencio okazis pri kirko en Mohács en 1332. Pro batalperdo en 1526 la loĝantoj (ĉiuj hungaroj) rifuĝis, poste turkoj kaj sudaj slavoj alvenis, baldaŭ ankaŭ hungaroj alvenis, sed ili estis kalvinanoj. La turkoj konstruis 2 moskeojn. La unua franciskano (same rifuĝinto el Srebrenica) alvenis en 1686. Li aĉetis domon, kiu iĝis ejo por franciskanoj. La monaĥoj konstruis propran kirkon kune kun monaĥejo inter 1724-1771, sed komence la patrono estis Sankta Antonio el Padovo. Baldaŭ la turo estis plialtigita. La orgeno estis kreita en 1920. En 1950 la franciskanoj estis forigitaj, poste la urba paroĥo transprenis la taskojn. En 1993 la kroatoj metis memortabulon sur la eksteran muron (vidu la foton).

Konstruaĵoj
-----------

Pordo
### Kirko

La konstruaĵo situas en korto duope kun la monaĥejo, kiu etendiĝas en dekstra flanko. Antaŭ la kirko en la korto ŝtona kruco estas videbla. La fasado estas simetria, meze la turo altiĝas. Krom la pordo la fasado havas 3 fenestrojn. Super la pordo granda franciskana blazono estas videbla. Interne la ĉefa vidindaĵo estas la ĉefaltara bildo pentrita de unu el la du István Dorfmeister kaj ĝi prezentas la nunan patronon.

Kermeso okazas en la 20-an de aŭgusto.

### Monaĥejo

La monaĥejo estas simpla unuetaĝa domo. La enirejo troviĝas tuj apud la preĝejo. Depost 1950 ĝi estis foje lernejo, foje dormejo de flegistinoj, nuntempe sakrala lernejo kun infanĝardeno.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* (la koncerna teksto estas legebla en la 3-a punkto)
* hungare kun foto (la koncerna teksto estas legebla en la 3-a punkto)
* 


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Preĝejo Stefano la 1-a (Hungario)** estas impona romkatolika historia monumento en Hungario, en tre malgranda vilaĝo Vadosfa.

Historio
--------

Post la mezepoko plejparto de la loĝantoj sekvis la kalvinismon, la katolikoj havis nur kapelon. En 1681 Jozefo la 2-a nomumis la vilaĝon artikola loko, tial amase alvenis luteranoj antaŭ mesoj. En 1751 granda religia tumulto okazis: la katolikoj aranĝis marŝon al la katolika kapelo, sed pro miskompreno la luteranoj atakis ilin per agrikulturaj iloj. Pluraj homoj vundiĝis. La sekva juĝeja proceso kondamnis la vilaĝanojn al pago de monoj, el tio la katolikoj konstruis pli grandan preĝejon apud la luterana post 3 jaroj. En la sekvaj jaroj/jardekoj/jarcentoj nobro de la katolikoj ne altiĝis, la kirko estis apenaŭ uzata, tial la konstruaĵo gardis la originan karakteron.

Konstruaĵo
----------

La preĝejo situas sola en korto laŭ la ĉefvojo. La fasado estas malsimetria, ĉar en la dekstra flanko turo altiĝas. La navo formas brikon, apude etaĝa sakristio estas videbla. En fino de la navo duonronda absido etendiĝas. Interne la mebloj, predikejo kaj altaroj estis kreitaj en la 18-a jarcento. Menciindas la ŝtonaj skulptaĵoj.

Kermeso okazas en la 20-an de aŭgusto.

Fontoj
------

* hungare kun foto Arkivigite je 2016-05-14 per la retarkivo Wayback Machine
* hungare kun foto
* hungare kun fotoj

Katolika preĝejo en Vadosfa (dekstre)

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.