recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Arbohakisto en 2002
Arbohakisto ( Pentraĵo de Ferdinand Hodler, 1910)
**Arbohakisto** , aŭ simple **hakisto**, estas arbarlaboristo por la lignorikolto. Arbohakisto estas tradicia nomo por tre antika metio. La tasko de arbohakisto konsistas en la faligado de arboj kaj en la preparado de ties fortransporto.

Historio
--------

Finnlanda poŝtmarko de la jaro 1930.
La arbohakado estis estinta plenvalora metio kaŭze de pligrandiĝinta lignobezono kune kun estiĝo de minado, de metalurgio kaj prilaborado de metaloj kaj de la kun tio kunligita laboropartigado. En la grek-romia antikvo ĉiam pli grandaj komunumoj bezonis pli grandajn kvantojn de brulligno, konstruligno, ligno por fortikaĵoj kaj por ekscese praktikita ŝipokonstruado. Tiu postulis organizitan arbarekspluatadon kaj transporton. La arbohakisto intense kunlaboris ĝis en la komenco de la 20-a jarcento kun la kvazaŭ formortintaj metioj de flosisto kaj karbigisto.

Radikalan ŝanĝon alportis la plifortiĝo de la industria arbarekspluatado kun kompleksaj maŝinoj kiel ekzemple la tut-rikoltilo ( angle : *harvester* ).

La metio de la simpla arbohakisto estas ŝanĝinta al forstoteknikiston kaj specialigitan maŝinopriserviston.

Ekipaĵo
-------

La arbohakisto praktikas malfacilan kaj danĝeran metion. Ekde miloj da jaroj por la permane arbofaligo oni sole uzis hakilojn, faligkojnojn kaj segilojn. Nur kun la disvastiĝo de la motorsegilo dum la 50-aj jaroj plibonigis la laboro-cirkonstancoj. Danke al uzado de individuaj protekt-ekipaĵoj kiel forstkasko, protekto de la aŭda sistemo kaj protekta vestaĵo same kiel pli severaj preskriboj, la motormana arbarlaboro estas estinta pli sekura.

Referencoj
----------

1. ↑  Simon, Karl-Hermann (ed.) 1995, p. 58

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Arbohakisto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Bibliografio
------------

* Simon, Karl-Hermann (ed.) 1995 : Lexicon Silvestre. Prima Pars. Vortaro de forsta fako. Esperantlingva parto (I eo) kun difinoj. *Förderverein Lexicon Silvestre e.V.*, Eberswalde, 84 pp. esperante
* Uwe Tobä 2003 : Zwischen Stoppuhr und Spaltaxt. Die Geschichte der Waldarbeiterausbildung im 20. Jahrhundert. Interdisziplinäre Untersuchung unter besonderer Berücksichtigung der forstlichen Arbeitswissenschaft und berufs- und arbeitspädagogischer Entwicklungen, Grundlagen und Begründungen*. Conte-Verlag, Saarbrücken, 472 p. ISBN 3-9808118-7-5*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 347930
* GND: 4486877-7
* LCCN: sh85078096
* NKC: ph221553
 |
**La pardonpetoj de la papo**, latine la *Mea culpa papae*", pro la pekoj de la Eklezio laŭ la dudek jarcentoj, estis eldiritaj en baziliko Sankta Petro (Romo) la dekduan de marto de 2000. Pri tiu ago de Johano Paŭlo la 2-a, oni nun povas legi la antaŭpreparon kaj diskutan disvolviĝon en la Aktoj de la simpozio kunvokiĝinta en Vatikano en la oktobro 1998, publikigitaj de la Vatikana Biblioteko en la serio "Studi e testi" (Studoj kaj tekstoj).

La graveco kaj seriozeco de la iniciato estas reasertataj de la papo en letero al la kardinalo Roger Etchegaray - kiu de la peticio pri pardonpetoj estis la reĝisoro – kie estas ankaŭ substrekata "la intenco de vera pento" kun kiu Johano Paŭlo la 2-a volis ke la problemo estu studata en la simpozio kaj akompanata de la tuta katolika eklezio. Jen la specifaj pardonpetoj laŭ la sep demandoj proponitaj de la papo mem:

1) Ĝenerala pardonpeto pro la pekoj de filoj de la Eklezio

2) Pro la kulpo en la sevo de la vero

3) Pro la disiĝoj en la Eklezio

4) Pro la kulpoj kontraŭ la hebrearo

5) Pro la kulpoj kontraŭ la amo, la paco, la rajtoj de la popoloj, la respekto pri la kulturoj kaj religioj

6) Pro la pekoj kiuj fendis la dignecon de la virino kaj la unuecon de la homaro 

7) Pro la pekoj rilate la fundamentajn rajtojn de la persono

La motivaĵo de tiuj pardonpetoj – konsente legita de la kardinalo Ratzinger, tiam prefekto de la Kongregacio por la Doktrino de la kredo, kiu posteule heredis la antaŭan "Sankta Romana Inkvizicio"/n – estas esprimata en la publika papa preĝo: "Sinjoro, Dio de ĉiuj homoj, en certaj epokoj de la historio, kristanoj foje konsentis al metodoj de maltolero kaj ne sekvis la grandan ordonon de la amo, malbeligante tiel la vizaĝon de la Eklezio via Edzino. Kompatu viajn filojn kaj akceptu nian volon engaĝiĝi anaŭenpuŝi la veron en dolĉeco de la amo, konsciaj ke la vero komunikiĝas per la forto de la vero mem".

Okazis ke, inter la miroj kaj admiroj, kelkaj rimarkigis ke en la perdonpetoj ne estas menciata la "Inkvizicio", fama pro akuzoj pri la kulpoj menciataj de la papaj pardonpetoj; sed tiu Instituto estas eksplicite nomata ĝuste en la supre menciita letero sendita la kardinalo Etchegaray.

En la supremenciita 786-paĝa publikigaĵo estas integre enlibrigitaj la eseoj de 29 studuloj. Inter la kvindeko da invititoj iuj sendis sian memoraĵon. Unu el ili, B. Neveu de Ecole Pratique des Hautes Etudes en Parizo, elstarigis: "ekzistas inkvizicia herezo".

Tiujn "mea culpa" (Pardonpetojn) la papo ripetis tie kaj tie, ekzemple en Gorée (Senegalo)

### Eksteraj ligiloj

Inquisizione: finalmente svelate le menzogne dei *laici* Arkivigite je 2010-07-06 per la retarkivo Wayback Machine itale
**Etolo**, greke ***Αἰτωλός***, latine ***Aetolus***, estas en helena mitologio filo de Endimiono kaj Najado aŭ Ifianaso. (Laŭ Paŭzanio, lia patrino estis aŭ Asteroido, Ĥromio aŭ Hiperipo.)

Etolo havis tri gefratojn, fratojn Paiono kaj Epeo kaj fratinon Eŭrikido. Kiam la fratoj plenkreskis, la patro decidis, ke lia sekvanto estos venkonto en olimpiaj ludoj. Venkis Epeo kaj post sia patro akiris en Eliso tronon, sed kiam li post nelonge mortis sen posteulo, fariĝis lia sekvanto Etolo. Pli poste en Likosurio dum funebraj ludoj omaĝe al morto de Azano, Etolo per sia ĉaro neintece mortigis Apison, filon de Jazono kaj pro tio devis rezigni pri la trono. Sur la reĝan tronon poste eksidis Eleioso, filo de lia fratino Eŭrikida.

Etolo poste forlasis sian landon kaj venis al rivero Aĥelo, kie ĉirkaŭregionon per sia armeo konkeris kaj nomis ĝin laŭ si Etolio. (Laŭ antikva aŭtoro Konono post puno de Kuretoj, Etolo edziĝis al Pronoo, filino de Forboso kaj fariĝis patro de filoj Pleŭrono kaj Kalidono. 

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Aitólos (syn Endymióna) en la ĉeĥa Vikipedio.*
**Parecbito** (angle *parity bit*) estas bito, aldonita ĉe la komenco aŭ fino de vico da bitoj, kalkulita laŭ la pareco de la sumo de la aliaj bitoj. Ĝi estas simpla formo de erartrova kodo.

Difino
------

Supozu ke oni havas vicon da bitoj:

{\displaystyle b\_{0}b\_{1}b\_{2}\dotsb b\_{n-1}}
{\displaystyle b\_{0},b\_{1},\dotsc ,b\_{n-1}\in \{0,1\}}
Supozu ke la nombro de bitoj de valoro 1 estas {\displaystyle k}.

{\displaystyle k=\{i\in \{0,\dotsc ,n-1\}\colon b\_{i}=1\}=\sum \_{i=0}^{n-1}b\_{i}}
Do, **parecbito** estas fina bito {\displaystyle b\_{n}} aldonita al la originala vico da bitoj. Ekzistas du eblaj skemoj: **pariga** kaj **malpariga**.

* **Pariga parecbito**: se {\displaystyle k} estas para, do {\displaystyle b\_{n}=0}; se {\displaystyle k} estas nepara, do {\displaystyle b\_{n}=1}. (Alivorte, {\displaystyle k\equiv b\_{n}{\pmod {2}}}.)
* **malpariga parecbito**: se {\displaystyle k} estas para, do {\displaystyle b\_{n}=1}; se {\displaystyle k} estas nepara, do {\displaystyle b\_{n}=0}. (Alivorte, {\displaystyle k\equiv b\_{n}+1{\pmod {2}}}.)

Tiel, la parecbiton ebligas trovon de unu missendita bito (se nur unu missendo okazas).

Ekzemplo
--------

Konsideru sepopon de bitoj. Supozu ke oni aldonas la nulan biton ĉe la komenco kiel parecbiton.

| 7 bitoj da dateno | (nombro de 1-bitoj) | 8 bitoj kun parecbito |
| --- | --- | --- |
| pariga | malpariga |
| 0000000 | 0 | **0**0000000 | **1**0000000 |
| 1010001 | 3 | **1**1010001 | **0**1010001 |
| 1101001 | 4 | **0**1101001 | **1**1101001 |
| 1111111 | 7 | **1**1111111 | **0**1111111 |

Referencoj
----------

1. ↑  Nova Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto: par/ec/bit/o

Eksteraj ligiloj
----------------

* Pokrovskij, Sergio.  par·ec·bit·o (esperante). *Komputada Leksikono* (2006-01-12).
**Marŝogrupoj de OUN** – organizitaj de Organizaĵo de Ukrainaj Naciistoj (OUN) grupoj, kun tasko krei sur terenoj okupitaj de germana armeo la reton de administracio, policon, armeajn unuojn, organizan reton de OUN, t.e. organiz-skeleton de la planata ukraina ŝtato.

Ambaŭ frakcioj de OUN – OUN-B (banderanoj) kaj OUN-M (melnikanoj), kreis proprajn "marŝogrupojn". Ili dividiĝis en 7-12 personaj grupoj, taskigitaj krei ukrainan policon kaj administracion en unuopaj urboj.

Marŝogrupoj de OUN-B
--------------------

Post atako de Nazia Germanio al Sovetunio junie 1941, spure de atakanta Wehrmacht moviĝis "marŝogrupoj" de OUN-B. Grzegorz Motyka pritaksas ilin konsiston al 750-1200 personoj, konsiderante donatajn de literaturo nombrojn 5-7 000 personoj troigaj. Ili estis dividitaj en tri grupiĝoj: "Pivniĉ", "Centr", "Pivdenj". 

Aparta 15-persona grupo (komandanto Jaroslav Stecko) havis taskon atingi kiel eble plej rapide Lvovon kaj tie proklami sendependecon de Ukraina Ŝtato, krei registaron kaj provizoran parlamenton. 

Agadon de ĉiuj grupoj kunorganizis stabo komandata de Vasil Kuk.

Marŝogrupoj de OUN-M
--------------------

Ĉefa agadtereno de marŝogrupoj OUN-M estis Ĵitomir-regiono, kaj poste Kievo, en kiu organizis urban administracion, socian kaj kulturan vivon de la urbo, kaj iniciatis kreon de Ukraina Nacia Konsilio. 

Post germanaj reprezalioj, multaj pereis kiel Olena Teliha, plimulto de ties membroj transiris al subtera movado kaj forveturis, ĉefe al Volinio kaj al Orienta Galicio.

Literaturo
----------

* Ryszard Torzecki, *Polacy i Ukraińcy. Sprawa ukraińska w czasie II wojny światowej na terenie II Rzeczypospolitej* (Poloj kaj ukrainoj. Ukraina afero dum la dua mondmilito sur la tereno de la Dua Pola Respubliko), Varsovio 1993, Eldonejo PWN, ​ISBN 83-01-11126-7​

Eksteraj ligiloj
----------------

* Grzegorz Motyka, *Ukraińska partyzantka 1942-1960* (Ukraina partizanaro 1942-1960), Eldonejo Instytut Studiów Politycznych de PAN, Oficyna Wydawnicza RYTM, Varsovio 2006, p. 93, ​ISBN 83-88490-58-3​
**Solikamsko** (ruse *Соликамск*) estas urbo en Permja regiono en Rusio. La urbo estas apud Uralo de okcidento, ĉe rivero Kama (Кама). La urbo estis fondita en jaro 1430, kaj havas statuson de urbo ekde jaro 1781. La nomo signifas "(io de) salo (je rivero) Kama".

Geografiaj koordinatoj de Solikamsko estas 59° 38′ N 56° 46′ O﻿ / ﻿59.633 °N, 56.767 °O﻿ / 59.633; 56.767 (mapo)Koordinatoj: 59° 38′ N 56° 46′ O﻿ / ﻿59.633 °N, 56.767 °O﻿ / 59.633; 56.767 (mapo), kaj la diferenco de la loka kaj moskva tempoj estas 2 horoj (en jaro 2005). La interurba telefona kodo estas 34253, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (samjare). Kodo de OKATO de la urbo (samjare) estas 57430.

Solikamsko havas fervojan stacion, kaj ekster la urbo estas minkampoj de saloj. En jaro 1959 la urbo havis 82,9 mil loĝantojn, kaj 102,5 mil en 2002.

* Solikamsko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Solikamsko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Flago de Permja regiono
Urboj de Permja regiono

**Ĉefurbo**: Permjo

Aleksandrovsk |
Berezniki |
Ĉajkovskij |
Ĉerdinj |
Ĉermoz |
Ĉernuŝka |
Ĉusovoj |
Dobrjanka |
Gornozavodsk |
Gremjaĉinsk |
Gubaĥa |
Kizel |
Krasnokamsk |
Krasnoviŝersk |
Kudimkar 
Kungur |
Lisva |
Nitva |
Oĉjor |
Oĥansk |
Osa |
Solikamsk 
Usolje |
Vereŝĉagino
**Dombresson** estis ĝis la 31-a de decembro komunumo en la distrikto Val-de-Ruz en Kantono Neŭŝatelo, Svislando. Kun efiko de la 1-a de januaro 2013 la ĝis tiam aŭtonomaj komunumoj Boudevilliers, Cernier, Chézard-Saint-Martin, Coffrane, Dombresson, Engollon, Fenin-Vilars-Saules, Fontainemelon, Fontaines, Le Pâquier, Les Geneveys-sur-Coffrane, Les Hauts-Geneveys, Montmollin, Savagnier, kaj Villiers estis kunigitaj al la nova komunumo **Val-de-Ruz**. Dombresson havis 1582 loĝantojn je la 31-a de decembro 2010.

Geografio
---------

Domresson situas en la Neŭŝatela Ĵuraso en la norda flanko de la Valo de Ruz proksimume 9 kilometrojn nordnordoriente de la kantonĉefurbo Neŭŝatelo. Tra la komunumo fluas la rivero Seyon. La plej alta punkto de la komunumo situas en la arbaro *du Coty* sur alteco de 1245 m s.m. sur kresto, kiu apartenas al *Mont d'Amin*. La komunumo konsistas el la vilaĝoj Dombresson, Les Vieux Prés sur alteco de 1030 m s.m. kaj La Joux du Plane sur alteco de 1180 m s.m. kaj multnombraj izolitaj bienoj.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 12,77 km², de kiuj 36,0% estas kovritaj de arbaro, 58,7% servas por agrikulturo kaj 5,2% por setlado.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Dombresson limas en nordo al Sonvilier (BE), en nordoriento al Le Pâquier, en sudoriento al Villiers, en sudo al Savagnier, kaj en okcidento al Chézard-Saint-Martin.

Trafiko
-------

Tra la komunumo pasas la vojo n-ro 1356 de Cernier al Saint-Imier kaj la vojo nr-o 1003 kondukas de Dombresson sudokcidenten al Valangin. Per la buslinio de Neŭŝatelo al Villiers la komunumo estas konektita al la publika transportreto. De 1903 ĝis 1948 ekzistis tramlinio, kiu kondukis de Villiers al Les Hauts-Geneveys.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Dombresson datiĝas el la jaro 1178 kiel *Danbrizun*. En Dombresson en la jaro 1824 estis malkovrita deponejo de 400 romiaj moneroj el arĝento kaj oro, produktitaj en la jaro 145 a.K. ĝis 55. Dum mezepoko Dombresson apartenis al la Senjorujo kaj poste Majorujo Valangin. Kun efiko de la 1-a de januaro 2013 Dombresson kun 14 aliaj komunumoj de la distrikto kuniĝos al la nova komunumo Val-de-Ruz.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: Komunumdatumoj de la retejo de la Svisa Federacia Oficejo pri Statistiko, retejo konsultita la 5-an de novembro 2011
2. ↑  Fonto: *Maurice Evard*: *Dombresson* en *Historia Leksikono de Svislando* (2009-08-13)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Dombresson en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Dombresson
* Dombresson en la Historia Leksikono de Svislando germane france itale

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Dombresson** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la Distrikto Val-de-Ruz |
| --- |
| Val-de-Ruz (Boudevilliers • Cernier • Chézard-Saint-Martin • Coffrane • Dombresson • Engollon • Fenin-Vilars-Saules • Fontainemelon • Fontaines • Le Pâquier • Les Geneveys-sur-Coffrane • Les Hauts-Geneveys • Montmollin • Savagnier • Villiers) • Valangin |  |

 |
Originala Sacher-torto.
Sacher-torto el la Demel bakejo.
Franz Sacher.
La **Sacher-torto** [ZAĥer] estas ĉokolada torto kun ĉocolada glazuro kaj abrikota marmelado-farĉo. Ĝi estas tipa dolĉaĵo el Vieno. Ĝi nomiĝas laŭ Franz Sacher, kiu inventis la recepton.

Historio
--------

La unuan torton faris Franz Sacher en 1832 kiam Klemens von Metternich mendis en la kuirejo novan dolĉaĵon por siaj versperaj gastoj. La ĉefkuiristo estis malsana kaj Sacher, kiu estis duajara metilernanto, inventis la unuan Sachertorton. Post tio la torto preskaŭ estis forgesita. Sacher laboris en Budapeŝto kaj Bratislavo kaj malfermis en 1848 altklasan delikataĵ- kaj vinvendejon en Vieno. Lia filo Eduard Sacher, kiu lernis en la Demel bakejo kiu liveris al la kortego, ŝanĝis la recepton al la nuntempa formo. Unue la torto vendiĝis de Demel, sed post kiam Eduard aĉetis la Hotelon Sacher ankaŭ tie.

En la 20-a jarcento estis laŭleĝa batalo inter Sacher kaj Demel pri la vendado de la "Originala Sachertorto". En 1963 ambaŭ partioj konsentis, ke Hotelo Sacher rajtas uzi la nomon "Originala Sacher-torto". Kaj Demel nun povas vendi "Eduardan Sacher-torton".

Retejoj
-------

* Sacher-torto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Sacher-torto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Retejo de Hotelo Sacher-Die Sacher Torte(germane)
* "Sachertorto" - Recepto de Delia Smith
**Domeyrot** estas franca komunumo lokita en la departemento Creuse kaj en la regiono Limoĝio. Ĝi havis 215 loĝantojn laŭ censo plenumita en 1999.

Geografio
---------

Domeyrot etendiĝas sur 24,59 km², kaj havis 215 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas nur 8 homoj po kvadrata kilometro. La vilaĝo situas en Creuse, kiu estas kampara, maldense loĝata franca departemento en la nordokcidenta parto de la Centra Masivo. 

La regiono ĉefe konsistas el malaltaj montoj kaj altebenaĵoj : la plej alta punkto de Domeyrot situas je alteco de 520 metroj.

Historio
--------

Antaŭ la franca revolucio de 1789 kaj la kreado de la departemento Creuse en 1790, Domeyrot apartenis al la franca graflando Marche. Ekde la fino de la 15-a jarcento ĝis proksimume la jaro 1900, tiu regiono estis fama fonto da migrantaj masonistoj, kiuj ĉiujare dum la plej varma periodo laboris en grandaj urbocentroj, precipe en Parizo.

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la vilaĝo S-ro Alain Dechambre, kiu do fariĝis la loka urbestro.

Administrado
------------

Domeyrot apartenas al la kantono de Jarnages, kies ĉefurbo estas Jarnages. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Guéret, unu el la du arondismentoj de la departemento Creuse.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Creuse
* Kantono de Jarnages
Municipa teritorio de Herrerías, okcidente de Kantabrio.
**Herrerías** [ereRIas] estas municipo en nordokcidenta Kantabrio, Hispanio, en la komarko Saja-Nansa. La loknomo *Herrerías* (forĝejoj) devenas de la forĝejoj kiuj estis en tiu teritorio. Tiukadre la motivo de la municipa blazono estas amboso ĉirkaŭita de hufoferoj.

Tiu municipo estas riĉa en grotoj kaj posedas unu de eksterordinara valoro: nome la groto El Soplao, kunhavita kun la najbaraj municipoj Rionansa kaj Valdáliga.

Geografio
---------

Forĝejo de Cades, Herrerías.
Turo de Cabanzón.
Ĝi limas norde kun Val de San Vicente kaj San Vicente de la Barquera, sude kun Lamasón kaj Rionansa, oriente kun Valdáliga kaj okcidente kun Peñamellera Baja (Asturio). Ĝi estas ĉe la okcidenta marbordo de la regiono, kvankam ĝi mem ne havas marbordon, kaj ene de la baseno de la rivero Nansa.

La municipa ĉefurbo estas loĝloko Bielva.

Demografio
----------

Por areo de 40,34 km² estas 589 loĝantoj (laŭ censo de 2021). Pro la perdo de loĝantoj pro rura amasmigrado la municipo perdis mil loĝantojn ekde la 1950-aj jaroj.

La 589 loĝantoj (2021) estas distribuataj en:​

* Bielva (ĉefurbo), 237 loĝ.
* Cabanzón, 136 loĝ, 93 en Cabanzón kaj 43 en domaro Otero.
* Cades, 83 loĝ.
* Camijanes, 111 loĝ, 71 en Camijanes kaj 40 en El Collado.
* Casamaría, 69 loĝ.
* Puente El Arrudo, 10 loĝ.
* Rábago, 54 loĝ.

Historio
--------

La plej frua mencio al loĝloko de tiu municipo datas de la jaro 951, en dokumento referenca al la Monaĥejo de Sankta Marteno de Turieno en kiu oni parolas pri donaco en Camilianes, tio estas, Camijanes. Aliaj loĝlokoj aperas en aliaj mezepokaj dokumentoj: nome Bielva, Cabanzón, Cades kaj Casamaría. En tiu epoko ekdisvolviĝis en la zono la forĝejoj kiuj uzis la movemergion de la rivero Nansa, kaj de tiu aktiveco deriviĝis la nomo de la municipo. La loĝlokoj de Herrerías estis de sistemo *behetría*, laŭ la *Libro de las Merindades de Castilla* (1351), kio signifas, ke kelkaj el ili rajtis elekti senjorojn libere.

Ekonomio
--------

Tradicie, la ekonomia agado de la municipo estis agrikulturo kaj brutobredado, sed translokiĝis al turismo. Ĉefaj altiraĵoj estas la apuda Nacia Parko Picos de Europa kaj la kuirarta turismo. Pli precize gravaj vizitindaĵoj estas la turo de Cabazón, la tipa granstokejo surfosta Panera de Cades, forĝejoj kaj tradicia arkitekturo.

Vidu ankaŭ
----------

* Listo de municipoj de Kantabrio


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 783392
 |
La ***Domesday Book,*** kelkfoje *Doomsday Book* ("Libro de la Lasta juĝo") estis la plej impona administra atingo en mezepoka Anglio.

En 1068, du jarojn post la batalo ĉe Hastings en la jaro 1066, la normana reĝo Vilhelmo la 1-a de Anglio, konata kiel Vilhelmo la Konkerinto, ordonis enketon pri lia nova posedaĵo Anglio. Li sendis reĝajn komisiitojn tra la lando por kompili listojn de urboj, vilaĝoj, muelejoj, kvanto da bestoj ktp. Tio ne estis censo, ĉar ĝi nur enhavis la nomojn de terposedantoj, sed ĝi donis tre detalan bildon de la rimedoj en Anglio. Ŝajne tio fortigis la regadon de la normandoj kaj multe helpis en la kolektado de impostoj.

En 1985 por celebri la 900-jaran datrevenon de la libro, la BBC rekreis novan *Domesday Book* helpe de lernejoj kaj grupoj tra la landoj. Tio estis granda projekto kaj ĝi estis eldonita sur speciala disko. Ŝajne tio estis granda eraro, ĉar nuntempe oni ne povas aĉeti taŭgan aparaton por rigardi la libron.

### Eksteraj ligiloj

* Domesday Book en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Domesday Book en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* La Domesday Book rete legebla


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 10600
* GND: 4150402-1
* LCCN: n81063021
* VIAF: 174988839
 |
**Chañe** [ĈAnje] estas municipo en la nordokcidento de la provinco Segovio, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko *Tierra de Pinares* (Pinartero) en la nordo de la provinco. 

Chañe en la provinco Segovio.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 35,26 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 708 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte 400 el la 1950-aj jaroj, kvankam ĝi ricevis multajn enmigirintojn la lastajn jarojn ĉefe el Rumanio (172). 

Ĝi distas 60 km de Segovio, provinca ĉefurbo kaj limas kun municipoj Mata de Cuéllar, Vallelado, Cuéllar, Remondo, Arroyo de Cuéllar, Fresneda de Cuéllar, Narros de Cuéllar kaj Campo de Cuéllar. Proksime estas la rojo Marieles.

Historio
--------

Estas multaj restaĵoj de Bronzepoko ĝis romianoj. La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj, vitejoj, legomoj kaj terpomoj) kaj brutobredado (ŝafoj) kaj rilata komercado. Lastatempe kultura kaj rura turismo ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado). 

De la historia pasinteco restis vizitindaj vidindaĵoj el kiuj menciindas la preĝejo de Sankta Benedikto kun svelta sonorilturo kaj la ermitejoj de Sankta Antonio kaj de Kristo. Apartaj vidindaĵoj estas la "pegueras", nome fornetoj por produkti peĉon.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Segovio

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 766450
 |
Pri la komunumo
---------------

**Hersberg** estas komunumo en la distrikto Liestal en Kantono Bazelo Kampara, Svislando. Ĝi havis 307 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

Geografio
---------

Hersberg situas sur monteto de la Ĵurasa Montaro oriente de la kantonĉefurbo Liestal.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Hersberg limas en nordokcidento al Arisdorf, en nordoriento al Magden (Kantono Argovio), en sudoriento al Nusshof, en sudo al Sissach kaj Lausen, kaj en sudokcidento al Liestal.

Trafiko
-------

Hersberg estas konektita per poŝtaŭtolinio al Pratteln kaj Liestal kun la publika trafikreto.

En la valo la komunumo disponas pri aliro al la nacia aŭtoŝoseo A2 de Bazelo al Tiĉino. Sur la teritorio de la komunumo situas la norda portalo de la Belchentunelo, per kiu la aŭtoŝoseo pasas la Ĵurason.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Hersberg datiĝas el la jaro 1226 kiel *Herisperch*.

Ek de 1380 la supera jurisdikcio pri Hersberg apartenis al la Grafoj de Thierstein, dum la bienojn kaj la senjorecon posedis la Monaĥejo Olsberg, fakto pri kio atestas la tiel nomita *Olsbergerhof*, kiu estas la plej malnova konstruaĵo en Hersberg. En la jaro 1461 la urbo Bazelo akiris la senjorujon *Thierstein-Farnsburg* kaj per tio la vilaĝon Thierstein. Tio provokis multjaran konflikton inter la urbo Bazelo kaj la Monaĥejo Olsberg, kiu povis estis solvita nur per kontrakto el la jaro 1664 atribuanta al Bazelo ĉiujn rajtojn pri Hersberg. Dum la 30-jara Milito la vilaĝo Hersberg estis rabita de hispanaj trupoj kaj poste fariĝis viktimo de la pesto.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la komunumo Hersberg
* Hersberg en la Historia Leksikono de Svislando

* Kategorio Hersberg en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rDistrikto Liestal |
| --- |
| LiestalLiestalArisdorf  •  Augst  •  Bubendorf  •  Frenkendorf  •  Füllinsdorf  •  Giebenach  •  Hersberg  •  Lausen  •  **Liestal**  •  Lupsingen  •  Pratteln  •  Ramlinsburg  •  Seltisberg  •  Ziefen | Liestal |

 |
**Junciana** [ĥunZJAna] estas municipo en la sudokcidento de la provinco Avilo, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al Komarko de El Barco de Ávila-Piedrahíta kaj al la jurisdikcia teritorio de Piedrahíta, en la sudokcidento de la provinco. La loknomo *Junciana* estas komprenebla kiel *Junkejo*.

Junciana en la provinco Avilo.
Junciana.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 15,02 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 40 loĝantojn. Ĝi perdis 40 loĝantojn el 1991 pro migrado al urbaj areoj. Ĝi distas 94 km de Avilo, provinca ĉefurbo.

Ĝi estas en la natur-historia komarko de Supra Tormes je altitudo de 994 msnm. La norda limo de la municipo randas kun la provinco Salamanko. Ĝi limas kun El Losar del Barco, Gilbuena, La Carrera, Becedas, Solana de Ávila, Medinilla kaj El Tejado. Tra la municipa teritorio pasas la rivero Becedillas.

Historio
--------

En Mezepoko okazis reloĝado. La areo apartenis al la Regno Kastilio. 

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj) kaj brutobredado (bovoj, ŝafoj kaj iom porko kaj kortobirdoj) kaj rilata komercado. Lastatempe kultura kaj rura turismo ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado). Estas protektitaj devennomoj de bovoviando kaj de fazeoloj.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Avilo

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 762887
 |
En programlingvoj, **loka variablo** (aŭ, pli ĝenerale **loka objekto**) estas variablo (resp. objekto) kies regiono ne estas pli vasta ol la konsiderata propra parto de la programo (bloko, modulo, proceduro).

Rekomendindas laŭeble teni objekton loka en tiu regiono (bloko, proceduro, funkcio), en kiu ĝi estas senchava. La uzo de lokaj objektoj donas plurajn avantaĝojn:

* ĝi evidentigas, ke la rolo de la objekto estas limigita al proceduro (aŭ alispeca regiono), kio normale estas malgranda parto de la tuta programo;
* ĝi garantias, ke la tradukilo malkovros misuzojn de loka objekto en aliaj partoj de la programo;
* ĝi helpas la tradukilon ŝpari memoron, ĉar la memoro de la lokaj variabloj estas malokupata kiam finiĝas la plenumo de ilia regiono. Tiu memoro iĝas disponebla por aliaj objektoj.

Ekzemplo
--------

 **⚓**  Jen estas ekzempla programo en esprantigita Paskala pseŭdokodo:

```
**proceduro** permutu(**var** x, y: entjeraj);
  **var** lab: entjera; {loka variablo labora}
**starto**
  lab := x;
  x := y;
  y := lab;
**fino**
```

Vidu ankaŭ
----------

* Malloka variablo
* Neloka variablo
| Algebraj strukturoj |
| --- |
| 
Grupo-similaj**Grupo-teorio**
Duvalenta operacio
A Asocieco •
N Neŭtrala elemento •
I Inversa elemento •
K Komuteco
Abela grupo (ANIK) •
Grupo (ANI) •
Monoido (AN) •
Duongrupo (A) •
Magmo

Kvazaŭgrupo • Lopo •
Lie-grupo • Cikla grupo • Simetria grupo
Grupa homomorfio • Normala subgrupo
 |
| 
Ringo-similaj**Ringo-teorio**
Distribueco
Ringo •
Komuta ringo •
Integreca ringo •
Korpo •
Kampo
Ringa homomorfio • Nuldivizoro • Idealo
 |
| 
Modulo-similaj**Lineara algebro**
Modulo • Vektora spaco
Lineara bildigo • Bazo • Dimensio
 |
| v • d • r |

**Magmo** en la matematika fako *abstrakta algebro* estas algebra strukturo konsistanta el aro kun interna duvalenta operacio (*{\displaystyle M}*, {\displaystyle \star }), t.e. {\displaystyle \star \colon M\times M\rightarrow M} sen iaj pliaj postulataj ecoj. La malplena aro {\displaystyle \emptyset } estas akceptebla kiel subtena aro {\displaystyle M}; ĝi triviale estas magmo.

Alternativa pli malnova nomo por *magmo* estas *grupoido*, kiu ne kongruas kun la samnoma nocio *grupoido* en la teorio de kategorioj. (Ĝuste tia ambigueco kaj populareco de la kategorio-teorio estas kialo por ekuzo de la nova termino "magmo".)

Pliĝeneraligo de magmo estas tiel nomata **pseŭdomagmo**, kies operacio estas difinita ne nepre sur la tuta subtena aro, do povas esti parta operacio.

Se la operacio estas komuta, la magmo nomiĝas *komuta* aŭ *abela*. Se la operacio estas asocia, la magmo nomiĝas semigrupo.
**SZÉCSI Ferenc** (se:ĉi) estis hungara aktoro, reĝisoro, meritartisto (1971). Li naskiĝis en Herkulesfürdő la 11-an de julio 1913 kaj mortis en Budapeŝto la 1-a de marto 1974.

Biografio
---------

Ferenc Szécsi distingiĝis kiel infanaktoro sub nomo *Szécsi Ferkó* (Feĉjo). Li finis en 1938 la aktorkademion en Budapeŝto. En 1938–39 li ludis en Teatro Belvárosi. Li ludis en 1939 por kelkaj monatoj en Kassa, en 1939–40 en trupo de Mihály Erdélyi (teatrestro). Ekde 1941 ĝis 1944 li ludis en Koloĵvaro, en 1944–45 li partoprenis en la organizado de la hungara teatro de Marosvásárhely. En 1946–1948 li estis ĉefreĝisoro en Vígopera de Budapeŝto, inter 1948 kaj 1957 li estis reĝisoro de Hungara Radio, poste sekciestro. Inter 1957–1959 li reĝisoris sanaferkonigajn filmojn. Inter 1959 kaj 1964 li estis reĝisoro de teatroj Állami Déryné, en 1964–65 Operetoteatro (Budapeŝto), ekde 1965 ĝis 1973 denove de Állami Déryné Színház. Inter 1950–1953 li instruis parolarton en aktora altlernejo. Li memmortigis pro sia nekuracebla malsano.

Li estis membro de Societo Petőfi.

Roloj ĉefaj
-----------

* Csaba királyfi (Harsányi K.: Ellák);
* Móka (Tamási Á.: Énekes madár);
* Ottó (Katona J.: Bánk bán).

Reĝisoraĵoj ĉefaj
-----------------

* Zsigmond Móricz: Légy jó mindhalálig;
* Kleist: Az eltört korsó;
* Ŝekspiro: A makrancos hölgy;
* Zoltán Kodály: Háry János;
* García Lorca: Bernarda Alba háza.

Fonto
-----

* Magyar Életrajzi Lexikon
* hungare kun foto



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Ferenc Szabó** [sabO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szabó Ferenc** estis hungara fizikisto, inĝeniero, profesoro, membro (korespondanta en 1982, ordinara en 1998) de Hungara Scienca Akademio.

Ferenc Szabó  naskiĝis la 10-an de marto 1926 en Gyoma (nun urboparto de Gyomaendrőd). Li mortis la 13-an de julio 2002 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Ferenc Szabó frekventis mezlernejon en Békéscsaba, poste teknikuniversitaton en Budapeŝto. Li akiris inĝenieran diplomon en 1950. Komence li laboris en fizika esplorinstituto, poste en ministerio, sed en 1957 li revenis al la instituto. Li longe okupiĝis pri atomenergio, eĉ pri atomenergiejo. Ekde 1977 li instruis en Teknika kaj Ekonomia Universitato de Budapeŝto kiel titulara profesoro. Inter 1978 kaj 1989 li gvidis la instituton. Ekde la 1980-aj jaroj li okupiĝis pri kosmosondiloj. Li ricevis 10 premiojn inter 1954 kaj 1986.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Five years experience with the Hungarian WWRS-Type Reactor* (1964)
* *Reaktorfizikai mérések* (1970)
* *Atomenergia-programunk reaktorkutatási háttere* (1985)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
La **Rivero Dra**, **Draa** (aŭ Daraa) estas rivero de Maroko ĉirkaŭ 1 200 km longa, kiu naskiĝas en la Alta Atlaso kaj marenfluas en la Atlantiko.

Post la nasko la rivero pasas inter la montoj Saghro kaj Sirua, en la montaro Antaŭ-Atlaso, elfosante la kanjonon Jeneg Taghia. Post la kanjono, ĝi banas la urbon Agdz, kie komenciĝas la valo de la rivero Draa propre. Dum la postaj 200 km ĝi iĝas speco de oazo, plena je palmejoj kaj fruktoĝardenoj, kontraste kun la sekegaj kaj ruĝecaj ĉirkaŭaj montaroj. La valo estas bordita de alkazaboj (*ksur*) konstruitaj el adobo. Elstaras Zagora kaj Mhamid, la *pordo de la dezerto* situanta fine de la valo. Ankaŭ Tamenugalt, antikva ĉefurbo de la amazigh (berberoj), unuaj loĝantoj de Maroko. El 100.000 al 200.000 personoj loĝas en la valo, dediĉitaj ĉefe al la agrikulturo.

La Draa estas singulara fluejo: en la 10-a jarcento ĝi estis la plej longa rivero de Maroko, kaj iris el Alta Atlaso suden laŭ la nuna landlimo kun Alĝerio, kaj poste turniĝis okcidenten, dum centoj da kilometroj, kaj marenfluis en la Atlantiko. Tamen post mil jaroj la klimataj kondiĉoj ege ŝanĝiĝis kaj aktuale ties akvo filtriĝas en la sablo de la dezerto post Mhamid kaj sekvas subtere, dum pli ol 600 km al Atlantiko, kun marenfluo ĉe Tan Tan. Nuntempe nur dum jaroj de grandega pluvo la Draa revenas al antikva fluejo.

De la zono de la malsupra Draa devenis araba tribo konata kiel Beni Saad, kiu akiris grandan ekonomian povon danke al komerco de oro per karavanoj. La Beni Saad fondis dinastion, kiu etendis sian povon al la tuta Maroko (1554), kaj luktis kontraŭ la kolonia klopodo de portugaloj. La luksegaj tomboj de la sultanoj saadioj troviĝas en Marakeŝo. 

La hegemonia kultivo en la valo estas la palmoj, produktantaj de daktiloj. Oni kultivas ankaŭ cerealojn, legomojn, koferon (aŭ henao) kaj diversajn speciojn de fruktarboj: tamarindo, laŭroj kaj akacioj.

Vidu ankaŭ
----------

* Uedo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Rivero Dra en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* angle Rivero Dra (*The Encyclopedia of Earth*)
emblemo de la vortara serio
okcidentgermania poŝtmarko de 1980 okaze de la 100-jara jubileo de la unua ortografia vortaro de Duden: komparo de paĝoj el 1880 (maldekstre) kaj 1980 (dekstre).
La ***Duden*** estas vortaro de la germana lingvo, kies unua eldono estis publikigita en 1880 fare de Konrad Duden kaj origine nur estis ortografia vortaro. La intertempe vasta gamo da produktaĵoj el la vortara serio aperas en libra kaj elektronika formatoj en la eldoneja branĉo *Duden Verlag* de la tegmenta eldonejo  *Bibliographisches Institut* (do "Bibliografia Instituto", mallonge BI) en Berlino.

Laŭ stato fine de 2012 la verko estas eldonata en dekdu volumoj, kiuj kovras la sekvajn temojn:

1. *Die deutsche Rechtschreibung* ("La germana ortografio", nuntempe 25-a eldono)
2. *Das Stilwörterbuch* ("La pristila vortaro", nuntempe 9-a eldono)
3. *Das Bildwörterbuch* ("La bildvortaro", nuntempe 6-a eldono)
4. *Die Grammatik* ("La gramatiko", nuntempe 8-a eldono)
5. *Das Fremdwörterbuch* ("La vortaro de fremdaj vortoj", nuntempe 10-a eldono)
6. *Das Aussprachewörterbuch* ("La prononca vortaro", nuntempe 6-a eldono)
7. *Das Herkunftswörterbuch* ("La etimologia vortaro", nuntempe 4-a eldono)
8. *Das Synonymwörterbuch* ("La vortaro de sinonimoj", nuntempe 5-a eldono)
9. *Richtiges und gutes Deutsch* ("Ĝusta kaj bona germana [lingvaĵo]", nuntempe 7-a eldono)
10. *Das Bedeutungswörterbuch* ("La prisignifa vortaro", nuntempe 4-a eldono)
11. *Redewendungen* ("parolturnoj", nuntempe 3-a eldono)
12. *Zitate und Aussprüche* ("citaĵoj kaj diraĵoj", nuntempe 3-a eldono)

La vortara redakcio tre detale observas la lingvan evoluon kaj en la vortarajn volumojn prenas vortojn kiuj aperas kun certa ofteco en la amaskomunikiloj. La vortaro tial tre aktuale kaptas la modernan vortprovizon. Kelkfoje ankaŭ neologismoj publikiĝas, laŭ iuj germanlingvanoj tro senkritike, kio regule rezultigas protestajn diskutojn kontraŭ tia tro malferma novemo. 

|  |  |
| --- | --- |
| stando en la Frankfurta librofoiro 2012 |  |

En la 24-a eldono de la ortografia vortaro de 2006 la redakcio krome en kazoj de ortografiaj variaĵoj starigi rekomendojn kaj kvazaŭ meti lingvajn normojn, kiuj ne ekestis el la praktika lingvouzo aŭ el decidoj de la *konsilio por la germana ortografio*. Averaĝe, ĉiu kvar al kvin jarojn eldonatas nova vortara eldono. 

Krom la vortara serio "Duden en 12 volumoj" la eldoneja branĉo Duden ankaŭ eldonas la pli ampleksajn seriojn *Deutsches Universalwörterbuch* ("universala vortaro de la germana lingvo") kaj *Das große Fremdwörterbuch*  ("la granda vortaro de fremdaj vortoj"), kaj multnombrajn aliajn librojn.

* Duden en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Duden en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Eszter Bíró** [ester bIrO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bíró Eszter** estas hungara muzikalkantisto.

Eszter Bíró naskiĝis la 21-an de julio 1977 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Eszter Bíró estis videbla en televizio jam en 1993 kiel talenta kantisto. En la sama jaro ŝi ricevis ĉefrolon en muzikalo. Ŝi studis lernojaron en Altlernejo pri Teatro kaj Filmo, poste ŝi studis en en:American Musical and Dramatic Academy. Ŝi hejmenvenis jam kun diplomo kaj ricevis ĉefrolojn en muzikaloj. Inter 2002 - 2008 ŝi ankaŭ kantis en orkestro, kie oni muzikis judajn kantojn, sed ŝi ŝatas kanti ankaŭ infankantojn. Ofte ŝi havas rolojn en Operetoteatro (Budapeŝto) kaj Teatro Madách. En 2006 ŝi establis eldonejon pri libroj kaj muzikdiskoj. Ŝi ricevis ĉefe muzikajn premiojn inter 1994-2020. Ŝi havas edzon kaj naskis en 2008 kaj 2010.

Ŝiaj teatraj roloj (elekto)
---------------------------

* en:Miss Saigon (1993, ĉefrolo)
* Jerry Bock: Violonisto sur la tegmento - Hódel (2003)
* *Az Időmanó ünnepei* - kompilaĵo pri infankantoj, ĉefrolo (2019)

Ŝiaj filmaj roloj (elekto)
--------------------------

* *Kisváros* (televizia serio, 1995) - vjetnama knabino
* *Csoda Krakkóban* (ĉefrolo, 2004)
* *Falusi Mariann – Bíró Eszter koncert az A38 hajón* (koncertfilmo, 2013)
* *Az Időmanó kalandjai* (koncerto pri infankantoj, 2020)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Eszter Bíró en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 732089
 |
**Estudo do Esperanto - Disvastigado de tutmonda lingvo en Brazilo** estas eble la unua Esperanto-lernolibro en sudo de Brazilo eldonita de grava komerca presejo Globo de Porto Alegre. La libro havas 158 paĝojn. La aŭtoro, Viterbo de Carvalho, prezentiĝis sub plumnomo Kverko (traduko de lia familinomo, CARVALHO). La libro, malgraŭ kelkaj tipografiaj eraroj, estas bone farita.

La grafika aspekto de la libro estas sufiĉe bona; la libro estas bindita, kun la dorso el forta tolo kaj la kovriloj el forta kartono, sed la tipografia kompostado kaj la reviziado de la teksto prezentis multajn misojn kaj erarojn. Tio ege malhelpis la praktikan uzadon de la verko kaj certe tre ĉagrenis la aŭtoron.

La libro ege helpis la lernadon kaj disvastigadon de Esperanto en Suda Rio-Grando. Tiam, estis tre malfacile trovi didaktikajn ilojn por lernado de Esperanto en brazila internlando. La malmultaj libroj disponeblaj estis verkitaj en la franca lingvo.

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Esperanto |

* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
*Gesta Danorum* (Fragmento Angers), paĝo 1, kovrilpaĝo.
***Gesta Danorum*** ("heroaĵoj de Danoj") estas patriota verko de Dana historio, de la aŭtoro de ĉirkaŭ la 12a jarcento nome Sakso Gramatiko ("Sakso la Klera", laŭvorte "la Gramatikisto"). Ĝi estas la plej ambicia literatura entrepreno de mezepoka Danio kaj ĝi estas esenca fonto por la komenca historio de tiu nacio. Ĝi estas ankaŭ unu el la plej malnovaj konataj verkitaj dokumentoj pri la historio de Estonio kaj de Latvio.

Konsistanta el dekses libroj verkitaj en Latino je invito de la Arkiepiskopo Absalon, *Gesta Danorum* priskribas Danan historion kaj je ioma gradon historion de Skandinavio ĝenerale, el la prahistorio al la fino de la 12a jarcento. Aldone, *Gesta Danorum* proponas singularajn respegulojn al Eŭropaj aferoj en la Meza mezepoko el unika Skandinavia vidpunkto, suplementante tion kio estis uzata de historiistoj el Okcidenta kaj Suda Eŭropo.

* Kategorio Gesta Danorum en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 591546
* LCCN: n82011075
* VIAF: 179869535
* SUDOC: 03068806X
* BNF: 14479347h
 |
**Loknomo** (aŭ *toponimo* de la greka "topos" - loko, "onyma" - nomo) estas la propra nomo uzata por iu loko, ĉu vilaĝo, urbo, lando, regiono, rivero, valo, monto, strato, placo aŭ simile. La scienco kiu studas loknomojn nomiĝas loknomscienco.

Ĉiu loknomo portas varian informon: historian, geografian, lingvan. Ĝi estas atestanto de historiaj kondiĉoj de la epokoj, kiam ili aperis, formiĝis kaj disvastiĝis tra la landoj kaj regionoj. Laŭ loknomoj oni juĝas pri iamaj elmigradoj de la popoloj, pri kontaktoj inter diversaj nacioj, pri iamaj areoj de etnoj kaj lingvoj. Tre ofte loknomoj informas pri la pasinteco aŭ eĉ prahistorio de iu regiono, ĉar estantaj kulturoj forgesis specifajn detalojn de prakulturoj, kiuj estas memoritaj de tiuj loknomoj, kiuj ne ŝanĝiĝis dum la kulturŝanĝoj.

Ĉiu nomo havas aŭ havis konkretan enhavon, sed ofte ili estas perditaj. Kian sencon portas la nomoj: Skandinavio, Volgo, Kaŭkazo, Berlino, Sicilio? Ne ĉiu homo povas respondi, eĉ bone komprenanta lingvajn nuancojn. Loknomo estas lingva kategorio, pro tio ĝi subiĝas al la leĝoj de lingvoj. 

Nomoj naskiĝas, ŝanĝas formon kaj elparolon, kaj mortas, simile al vivaj estaĵoj. Daŭro de la vivo de loknomoj estas tute diversa. Ĉe unuj ĝi estas dekjaroj, ĉe aliaj — multaj jarcentoj. Jerusalemo, Jordano, Egipto, Romo, Samarkando vivas ĝis hodiaŭ, malgraŭ ilia multjaraĝo. Aliflanke — Asirio, Babilonio, Trojo, Kartago, Fenicio estas konataj nur laŭ historiaj dokumentoj. Ofte malaperas ne nur loknomoj, sed ankaŭ iliaj kreantoj, tutaj popoloj kaj lingvoj. 

Foje diversaj kulturoj ĉu samlokaj ĉu diverslokaj malkonsentas pri loknomo dediĉita al especifa koncepto. Tio kaŭzas komplikaĵojn en lingvo eĉ en Esperanto, kiel ekzemple okazas ĉe Vaskio kaj Eŭskio aŭ Alikanto kaj Alakanto en Hispanio, ĉe Barato kaj Hindio, ĉe Birmo kaj Mianmaro en Azio, ktp.

Vidu ankaŭ
----------

* Klasifiko de loknomoj
**Alfred Władysław Augustyn Korzybski** blazono *Abdank* (Alfred Skarbek Korzybski; naskiĝis la 3-an de julio 1879 en Varsovio, mortis la 1-an de marto 1950 en Lakeville, Konektikuto) – pola-usona inĝeniero, filozofo, logikisto, kreinto de ĝenerala semantiko, fondinto de Internacia Societo de Ĝenerala Semantiko (1942).

Kreo de la sistemo de ĝenerala semantiko kaj ties aplikoj
---------------------------------------------------------

Plua scienca laboro alkondukis al kreo de tute nova, nearistotela sistemo, kiun Korzybski nomis ĝenerala semantiko (angle: general semantics). Li emfazis, ke oni ne miksu ĝeneralan semantikon kun semantiko kiel fako de lingvoscienco. La sistemo de Korzybski eksplikas kaj instruas manierojn de efektiva disvolvo kaj uzo de la nerva sistemo de la homo en sciencaj celoj, kaj ankaŭ de ĝia apliko en ĉiuj aliaj sferoj de la vivo. Post dek jaroj de elĉerpiga laboro en 1933 Korzybski prezentis ĉefajn principojn de ĝenerala semantiko en sia laŭvica libro *Science and Sanity* (Scienco kaj prudento). En la publikaĵo li montris, ke la homa scio kaj ties transdono estas limigitaj de:

* strukturo de nerva sistemo de la homo,
* strukturo de lingvo.

La homo ne povas percepti la mondon senpere, sed nur helpe de abstrakta asociado, bildoj ricevataj de la nerva sistemo, kiuj plue estas transdonataj pervorte. En konsekvenco la kompleksaj homaj perceptoj kaj neprecizeco de la lingvo kondukas al misformoj de la reala bildo. La percepto de tio, kio nin ĉirkaŭas, ne estas strukture simila al tio, kio nin ĉirkaŭas reale.

Korzybski aparte substrekis trejnadon pri konsciigo de abstraktaĵoj, kun uzo de teknikoj transprenitaj de matematikaj studoj. Li kredis, ke matematiko estas unusola alirebla "lingvo", per kiu oni povas priskribi leĝojn de la naturo. Unu el teknikoj helpanta en konsciiĝo de la abstrakto konsistis en subtenado de la interna kaj ekstera ekvilibro, t.e. konservo de "silento sur objektivaj niveloj", kiel li nomis ĝin.

Sub influo de la teorio de Korzybski laboris ankaŭ William S. Burroughs, kreante sian teorion de la lingvo.

En 1938 li kreis en Ĉikago Instituton de Ĝenerala Semantiko (angle: Institute of General Semantics), kiun gvidis ĝis la morto. Agado de la instituto popularigis ĝeneralan semantikon en Usono kaj eksterlande. Nuntempe al ĝi apartenas ĉ. 700 personoj el pli ol 30 landoj. La instituto publikigas jarkvaronan revuon *ETC: A Review of General Semantics*, kiun nun abonas pli ol 400 bibliotekoj en la tuta mondo.

Bibliografio
------------

* Alfred Korzybski, *Collected Writings 1920-1950*, Institute of General Semantics, 1990, hardcover, ​ISBN 0-685-40616-4​

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Alfred Korzybski en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Biografia Alfreda Korzybskiego (Magazyn Magivanga)
* Institute of General Semantics


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 614373
* GND: 120132672
* LCCN: n50042676
* VIAF: 41848675
* ISNI: 0000 0001 1058 9136
* SUDOC: 02769674X
* BNF: 11968365f
* NLA: 35280523
* BIBSYS: 2076327
 |
La **Gesellschaft für wissenschaftliche Gesprächspsychotherapie** (GwG) - en Esperanto "Societo por scienca interparola psikoterapio" - estas la plej granda faka asocio por personocentrigita psikoterapio laŭ Carl Rogers ene de Germanio kaj Eŭropo. La organizaĵo fondiĝis en 1970 kaj havas sian sidejon en Kolonjo. Membras en ĝi kuracistoj, psikologoj kaj pedagogoj specialiĝintaj pri personocentrigita psikoterapio, kiuj laboras en ĉiuj areoj de psikoterapia kaj psikosocia agado kaj en konsilado de individuoj, organizaĵoj, entreprenoj kaj aliaj institucioj. Prezidanto de la societo laŭ la stato de junio 2010 estas la psikoterapiisto Michael Halhuber-Ahlmann, kiu devenas el Aŭstrio kaj ekde 1989 vivas en Berlino.

Ĝis sia morto en 1987, Carl Rogers mem plurfoje estis gasto de la societo, interalie en la jara kongreso de 1982 en Hamburgo. La 40-jara jubileo de la societo celebriĝis de la 11-a ĝis 13-a de junio 2010 en festa kongreso en historia kunvenejo de Majenco.

Eksteraj ligiloj
----------------

* www.gwg-ev.org retejo de la societo (germane)
**Ferenc Szablya-Frischauf** [sabja-friŝaŭf], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szablya-Frischauf Ferenc** estis hungara pentristo, altlerneja instruisto. Lia edzino estis Ernesztin Lohwag jam kiel (laŭ hungarlingve kutima nomordo) *Szablya-Frischauf Ferencné*.

Ferenc Szablya-Frischauf [*rompita ligilo*] naskiĝis la 9-an de aprilo 1876 en Budapeŝto, li mortis la 5-an de oktobro 1962 en Keszthely.

Biografio
---------

Ferenc Szablya-Frischauf lernis jaron en sia naskiĝurbo en Reĝa Modela Desegna Lernejo, poste li plulernis en Artistkolonio (Nagybánya) kaj Munkeno. Li estis ŝatata disĉiplo de Simon Hollósy. En 1903 li establis privatan lernejon por pentristoj, post 4 jaroj li fondis ankaŭ pentristan grupon. Ekde 1913 li instruis en la Reĝa Industriarta Altlernejo, eĉ li estis rektoro inter 1938-1943. Tiutempe li okupiĝis pri industriartoj kaj fasonadoj, krome li redaktis revuon pri la industriarto.

Elektitaj pentraĵoj
-------------------

* Merengő
* Farsang után
* Önarckép
* Férfi portré

Elektitaj disĉiploj
-------------------

* Rezső Bálint (pentristo)
* Valéria Dénes
* Masa Feszty
* Arnold Gara
* János Kmetty
* Frida Konstantin
* András Mikola
* István Szabó (arkitekto)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun memportreto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografieto

* Kategorio Ferenc Szablya-Frischauf en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 613026
* BNF: 170085175
 |