recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Lauenen** estis ĝis la 31-a de decembro 2009 komunumo de la distrikto Saanen kaj ek de la 1-a de januaro 2010 komunumo de la administra distrikto Supra Simme-Valo-Saanen en Kantono Berno, Svislando. Ĝi havis 826 loĝantojn je la 31-a de decembro 2009.

Geografio
---------

Lauenen situas en la tiel nomita *Lauenen-Valo*, tra kiu fluas la rivereto *Lauenenbach*, alfluanto de Sarino. La plej alta punkto de la komunumo estas la monto Wildhorn en la sudo sur la lima al Valezo kun alteco de 3248 m s.m. ĉe kies suda flanko situas la Gelten-Glaĉero kaj la Tungel-Glaĉero. Sude de la vilaĝo troviĝas marĉo, ĉe kies suda flanko situas la montara lageto Lago de Lauenen.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 58,73 km², de kiuj 25,0% estas kovritaj de arbaro, 38,1% servas por agrikulturo kaj 1,3% por setlado, la restanta triono estas dezerto, kiu konsistas el altmontaraj rokoj, firnoj kaj glaĉeroj.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Lauenen limas en nordo al Saanen, en oriento al Lenk en Simme-Valo, en sudoriento al Ayent (VS), en sudokcidento al Savièse (VS), kaj en okcidento al Gsteig ĉe Gstaad.

Trafiko
-------

Saanen situas komplete flanke de la gravaj trafikvojoj. Al la publika transportreto la komunumo estas konektita per poŝtaŭtolinio al Saanen.

Nomo
----

La nomo de la komunumo *Lauenen* (de la alemana vorto *Lowi*) signifas lavango, kio estas alludo al la granda lavango- kaj rokfalodanĝero, kiu ekzistas en la loko.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Lauenen datiĝas el la jaro 1296 kiel *an der Lowinon*. Dum mezepoko Lauenen dependis de la komunumo Saanen. En la jaro 1522 Lauenen ricevis post longa negocado la permeson fondi propran paroĥon, kiu estis la kerno de la hodiaŭa politika komunumo.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: Komunumdatumoj de la retejo de la Svisa Federacia Oficejo pri Statistiko, retejo konsultita la 5-an de novembro 2011
2. ↑  *Anne-Marie Dubler*: *Lauenen* en *Historia Leksikono de Svislando* (2007-11-26)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Lauenen en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Lauenen
* Lauenen en la Historia Leksikono de Svislando

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Lauenen** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la administra distrikto Supra Simme-Valo-Saanen |
| --- |
| Boltigen • Gsteig ĉe Gstaad • Lauenen • Lenk en Simme-Valo • Saanen • Sankt-Stefano • Zweisimmen |  |

 |


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la iama distrikto Saanen ĝis 2009 |
| --- |
| maldekstraGsteig ĉe Gstaad • Lauenen • **Saanen** |  |

 |
**ISO/IEC 8859-1** (aŭ **ISO 8859-1**, **Latin-1**) estas signara kodo por prezenti en komputilo literojn de okcidenteŭropaj lingvoj kaj aliajn signojn.

ISO 8859-1 uzas 8 bitojn por ĉiu signo. Kodpozicioj 0x00 ... 0x7F estas samsignifaj kiel en ASCII.

Kodoj 0—31 (0x0—0x1F) kaj 127—159 (0x7F—0x9F) ne estas difinitaj.

**ISO-8859-1** kiel registrita de IANA en 1992 diferenciĝas de ISO/IEC 8859-1 per tio ke kodpozicioj 0—31 kaj 127—159 estas stiraj, plejparto el ili ne estas uzata. En HTML ISO-8859-1 estas uzata se ne estas skribita io alia (sed en XHTML se ne estas skribita io alia estas uzata UTF-8).

Eblaj nomoj de la kodo laŭ IANA: **ISO\_8859-1:1987**, **ISO\_8859-1**, **ISO-8859-1**, **iso-ir-100**, **sISOLatin1**, **latin1**, **l1**, **IBM819**, **CP819**.

En Unikodo la 256 unuaj kodpozicioj estas samsignifaj kiel en ISO-8859-1.
CP1252 (**Windows−1252**) diferenciĝas de ISO-8859-1 per tio ke kodnumeroj 128—159 estas uzataj por diversaj signoj. Ofte oni ne distingas kodojn ISO-8859-1 kaj CP1252.

Tabelo de la kodo
-----------------

Deksesumaj nombroj sub la literoj estas kodoj de la signoj laŭ Unikodo.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | .0 | .1 | .2 | .3 | .4 | .5 | .6 | .7 | .8 | .9 | .A | .B | .C | .D | .E | .F |
|  8.  | PAD80 | HOP81 | BPH82 | NBH83 | IND84 | NEL85 | SSA86 | ESA87 | HTS88 | HTJ89 | VTS8A | PLD8B | PLU8C | RI8D | SS28E | SS38F |
|  9.  | DCS90 | PU191 | PU292 | STS93 | CCH94 | MW95 | SPA96 | EPA97 | SOS98 | SGCI99 | SCI9A | CSI9B | ST9C | OSC9D | PM9E | APC9F |
|  A.  |  A0 | ¡A1 | ¢A2 | £A3 | ¤A4 | ¥A5 | ¦A6 | §A7 | ¨A8 | ©A9 | ªAA | «AB | ¬AC | ­AD | ®AE | ¯AF |
|  B.  | °B0 | ±B1 | ²B2 | ³B3 | ´B4 | µB5 | ¶B6 | ·B7 | ¸B8 | ¹B9 | ºBA | »BB | ¼BC | ½BD | ¾BE | ¿BF |
|  C.  | ÀC0 | ÁC1 | ÂC2 | ÃC3 | ÄC4 | ÅC5 | ÆC6 | ÇC7 | ÈC8 | ÉC9 | ÊCA | ËCB | ÌCC | ÍCD | ÎCE | ÏCF |
|  D.  | ÐD0 | ÑD1 | ÒD2 | ÓD3 | ÔD4 | ÕD5 | ÖD6 | ×D7 | ØD8 | ÙD9 | ÚDA | ÛDB | ÜDC | ÝDD | ÞDE | ßDF |
|  E.  | àE0 | áE1 | âE2 | ãE3 | äE4 | åE5 | æE6 | çE7 | èE8 | éE9 | êEA | ëEB | ìEC | íED | îEE | ïEF |
|  F.  | ðF0 | ñF1 | òF2 | óF3 | ôF4 | õF5 | öF6 | ÷F7 | øF8 | ùF9 | úFA | ûFB | üFC | ýFD | þFE | ÿFF |

Eksteraj ligiloj
----------------

* Arkivigite je 2011-05-14 per la retarkivo Wayback Machine
* 
* 
*
**La misteroj de Udolfo** (en angla, *The Mysteries of Udolpho* aŭ *The Mysteries of Udolpho, A Romance; Interspersed with Some Pieces of Poetry*) estas romano verkita de Ann Radcliffe. Ĝi publikiĝis en la somero de 1794 fare de G. G. kaj J. Robinson de Londono en 4 volumoj. Ĝi estas la kvara kaj plej fama romano de la aŭtorino. *La misteroj de Udolfo* rakontas la aventurojn de Emily St. Aubert kiu suferas, inter aliaj malfacilaĵoj, la morton de sia patro, supernaturajn terurojn en ombreca kastelo, kaj la manovrojn de itala bandito. Ofte oni citas ĝin kiel modelo arketipa de la gotika literaturo. *La misteroj de Udolfo* ludas elstaran rolon en la verko de Jane Austen nome *Northanger Abbey*, en kiu impresiĝema junulino, leginte la romanon de Radcliffe, ekvidas siajn amikojn kaj konatulojn kiel gotikaj maliculoj kaj viktimoj, kun amuzaj rezultoj. Oni citas tiun verkon ankaŭ en *The Turn of the Screw*, de Henry James, kiel parto de monologo de la guvernistino de du infanoj meze de kampardomo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio La misteroj de Udolfo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* anglalingva teksto en la Projekto Gutenberg.
* anglalingva teksto en retejo Girlebooks.
* anglalingva teksto en aŭdilibro en LibriVox.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 806593
* BNF: 124855200
 |
**Imre Ozorai,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Ozorai Imre** estis hungara katolika pastro, franciskana monaĥo, pli poste unu el la unuaj protestantaj (luteranaj) pastroj.

Libro de Imre Ozorai
Imre Ozorai naskiĝis en la fruaj 1500-aj jaroj en Ozora, li mortis antaŭ ol 1550 en nekonata loko.

Biografio
---------

Imre Ozorai lernis en sia naskiĝloko en la franciskana monaĥejo, kie li iĝis pasto kaj monaĥo. En 1530 li estis sendita plulerni al universitato de Krakovo, kie li ekkonis la protestantismon kaj forlasis la katolikismon. En la sekva jaro li studis jam en Wittenberg. Hejmenveninta li predikis en la regiono Suda Ebenaĵo. Lia libro en 1535 estis la unua hungara libro, kiu ne akceptis la katolikismon. Tiutempe en Hungarujo estis kaoso, parto de la lando komencis aparteni al la Osmana Imperio, tial pri vivo de Ozorai restis neniuj datenoj.

Lia libro
---------

* *De Christo, et ejus Ecclesia, Item de Antichristo, eiusque Ecclesia* (1535, 1546)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio Arkivigite je 2022-12-24 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al majusklo O, poste serĉu la nomon)

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 681611
 |
**Károly Unkelhäusser** [kAroj unkelheuser], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Unkelhäusser Károly** estis hungara-kroata politikisto, ministro.

 Károly Unkelhäusser
Károly Unkelhäusser  naskiĝis la 15-an de januaro 1866 en Hungara reĝlando en Vukovar (nuntempe en Kroatio). Li mortis la 20-an de februaro 1938 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Károly Unkelhäusser akiris diplomon en Universitato Kolozsvár en 1888, poste li eklaboris en la ŝtata administrado. Inter 1892 kaj 1895 li faris la samon en sia naskiĝurbo. En la sekva jaro li estis sekretario en ministerio. Interrompo okazis inter 1901 kaj 1904, tiam li estis vicdepartementestro en Szerém. En 1912 li estis subbanuso, poste li ricevis signifan postenon en Bosnio. En la jaroj 1917 kaj 1918 li estis senpostena ministro pri Kroatio-Slavonio-Dalmatio.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio

* Kategorio Károly Unkelhäusser en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 507887
* GND: 1148688323
* VIAF: 2984151353523352720007
 |
**Latina kvadrato** de ordo *n* estas kvadrata tabelo de *n* vicoj kaj *n* kolumnoj, plenigita per *n* diversaj elementoj, tiel ke ĉiu vico kaj ĉiu kolumno entenas nur unufoje ĉiun elementon. Plej ofte, la *n* elementoj estas la entjeroj de 0 ĝis *n-1*, sed tio ne vere gravas.

Jen ekzemplo de latina kvadrato :

{\displaystyle {\begin{bmatrix}0&1&2&3\\1&2&3&0\\2&3&0&1\\3&0&1&2\\\end{bmatrix}}}

Iom da matematiko
-----------------

Kiam oni interŝanĝas du vicojn aŭ du kolumnojn de latina kvadrato, la rezulto restas latina kvadrato.

Se ne paroli pri bijekcio de la *n* elementoj, aŭ pri permutaĵo de la vicoj kaj la kolumnoj, ekzistas nur unu latina kvadrato kies ordo estas 3.


|  |  |
| --- | --- |
| Latina kvadrato kiu reprezentas la ciklan grupon (Z/3Z; +) |  |

{\displaystyle {\begin{bmatrix}0&1&2\\1&2&0\\2&0&1\\\end{bmatrix}}\quad \quad }

Se ne paroli pri bijekcio de la *n* elementoj, aŭ pri permutaĵo de la vicoj kaj la kolumnoj, ekzistas du latinaj kvadratoj de ordo 4 :


|  |  |
| --- | --- |
| Latina kvadrato reprezentanta la ciklan grupon (Z/4Z; +) |  |

{\displaystyle {\begin{bmatrix}0&1&2&3\\1&2&3&0\\2&3&0&1\\3&0&1&2\\\end{bmatrix}}}

|  |  |
| --- | --- |
| Latina kvadrato reprezentanta la grupon de Klein |  |

{\displaystyle {\begin{bmatrix}0&1&2&3\\1&0&3&2\\2&3&0&1\\3&2&1&0\\\end{bmatrix}}}

En la suba tabelo vi trovos por ĉiu ordo la nombron da eblaj latinaj kvadratoj kun la elementoj 0 ĝis *n-1*, obtenita laŭ du kriterioj :

1. ekskludante permutaĵojn de la elementoj, vicoj kaj kolumnoj
2. ekskludante nur permutaĵojn de la vicoj kaj kolumnoj

| ordo | elementoj, vicoj kaj kolumnoj | vicoj kaj kolumnoj |
| --- | --- | --- |
| 2 | 1 | 1 |
| 3 | 1 | 1 |
| 4 | 2 | 4 |
| 5 | 2 | 56 |
| 6 | 12 | 9 408 |
| 7 | 147 | 16 942 080 |
| 8 | 283 657 | 535 281 401 856 |
| 9 |  ? | 377 597 570 964 258 816 |
| 10 |  ? | 7 580 721 483 160 132 811 489 280 |

Apliko
------

Por testi semojn aŭ agrikulturajn metodojn, ĉiuj eksperimentoj ideale devus esti farataj samtempe kaj samloke. Samtempe por havi la saman veteron, samloke pro la influo de ofte nevideblaj diferencoj en la sojlo kaj subsojlo. Ĉar tio ne eblas, oni povas, por testi *n* metodojn, dividi grandan ŝajne homogenan provkampon en *n2* partojn, kaj aranĝi la eksperimentojn laŭ latina kvadrato.

Supozate ke la influo de la provkampo mem sur la rezulto estas lineara, aŭ pli ĝenerale, ke la rezulto (ekz. la pezo de la rikolto) en ĉiu parto de la provkampo estos la sumo de funkcio de la metodo, alia funkcio de la vico, kaj tria funkcio de la kolumno, la sumo de la *n* rezultoj obtenataj kun la sama metodo estos funkcio nur de la metodo (ĉar ĉiu vico kaj ĉiu kolumno estas reprezentataj po unu foje).

Vidu ankaŭ
----------

* Magia kvadrato
* Grek-latina kvadrato - kombino de du *ortaj* latinaj kvadratoj
* Sudoko (ludo kiu uzas latinajn kvadratojn)
* Konuoloĝio (algebra strukturo kun latin-kvadrata tabelo)

* Kategorio Latina kvadrato en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Las Rosas** estas unu el la 118 komunumoj de la meksika subŝtato Chiapas, kiu estas la subŝtato kiu situas plej sude. La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas Las Rosas. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 07075.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 24969 loĝantojn. El tiuj estis 12360 viroj kaj 12609 virinoj. La komunumo havas surfacon de 234 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 1300 metroj super la marnivelo.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 12451 personoj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 7629 scipovis legi kaj skribi kaj 4807 personoj estis analfabetoj. Do 61% de la personoj scipovis legi kaj skribi kaj 39% estis analfabetoj.

21100 personoj en la jaro 2000 aĝis pli ol 5 jaroj. El tiuj 1480 personoj estis indiĝenoj. Tio signifas ke 7.01% de la loĝantaro en la koncerna jaro estis indiĝenoj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Las Rosas Arkivigite je 2007-09-30 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)
**La kozako Mamaj** (ukraine ***Козак Мамай***) estas figuro en ukraina folkloro. Li estas unu el la normaj roluloj en la tradicia ukraina pupteatro, la *Vertep*.

La rolulo de la kozako Mamaj estas interplektita kun ukrainaj popolaj fabeloj kaj proverboj. Ĉi tiuj fariĝis tre popularaj post la malfondo de la Zaporoza fortikaro en 1775. La kozako Mamaj estas unu el la plej oftaj figuroj en la ukraina popola pejzaĝo, ekde la fino de la 17-a jarcento ĝis la nuntempo.

En centoj da pentraĵoj, la kozako Mamaj estas kutime prezentita kun kobozo (liuto), kiu estas simbolo de la ukraina animo; ĉevalo, kiu reprezentas kaj liberecon kaj lojalecon; kaj kverko, sur kiu pendas liaj armiloj, simbolo de la potenco de la popolo. En iuj de tiuj pentraĵoj Mamaj foje estas prezentita kiel efektivanto de perfortaj okazaĵoj, pogromoj kontraŭ malplimultoj en Ukrainio, implikantaj polojn aŭ judojn.

Valuto
------

 La monero sur kiu estas stampita la bildo de la kozako Mamaj.
Sur monero elfarita de la Nacia Banko de Ukrainio en 1997, la figuro de la kozako Mamaj aperas vestita en pelto kaj sidanta krucgambe, fumante pipon kaj ludante en kobozo. Tradiciaj elementoj de kozako militista vivo troviĝas ĉirkaŭ la figuro: ĉevalo kun jungilaro, ligita al lanco kun flago plantita en la tero; verda kverko, sur kiu pendas glavo; pistolo ; turka Kalpak, kaj botelo da *okobita* (alkoholaĵo). 

Sur la rando de la monero estas skribite: (ukraine: **Козак Мамай**, kozako Mamaj) - maldekstre kaj dekstre - (ukraine: **Лицар волі і честі**, Kavaliro de Libereco kaj Digno). De supre, ĉi tiuj surskriboj estas apartigitaj per la flago alkroĉita al la lancopinto. La monero Mamaj estas el la serio "Herooj de la kozako epoko", memoraj kaj jubileaj moneroj por Ukrainio.

Eksteraj ligoj
--------------

Referencoj
----------

1. ↑  ,
2. ↑  Олександр Галенко Рецензія на: Козак Мамай: феномен одного образу Студії мистецтвознавчі. – К.: Iнститут мистецтвознавства, фольклористики та етнології iм. М.Т.Рильського НАН України, 2009. – №1 (25)

* Kategorio La kozako Mamaj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Lavey-Morcles** estas komunumo en la distrikto Aigle en Kantono Vaŭdo, Svislando. Ĝi havis 860 loĝantojn je la 31-a de decembro 2011.

Geografio
---------

La komunumo Lavey-Morcles estas la plej suda komunumo de Kantono Vaŭdo. Ĝi situas ĉe la nordorienta bordo de la rivero Rodano, sude de Bex ĉe la limo al Kantono Valezo. La komunumo konsistas el la vilaĝoj Lavey, Lavey-les-Bains kaj Morcles kaj la setlejo Dailly, Eslex, Plambuis kaj Savatan.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 14,19 km², de kiuj 59,2% estas kovritaj de arbaro, 21,2% servas por agrikulturo kaj 5,1% por setlado.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Lavey-Morcles limas en nordo kaj oriento al Bex, en sudo al Collonges (VS), kaj en okcidento aliflanke de Rodano al Saint-Maurice (VS).

Trafiko
-------

Kvankam Lavey-Morcles situas flanke de la gravaj trafikvojoj, ĝi bone atingebelbas, ĉar la kantona ĉefvojo n-ro 9 kaj la svisa aŭtovojo A9 pasas rekte okcidente de la komunumlimo aliflanke de Rodano sur valeza teritorio, kaj atingeblas de Lavey pere de ponto. Morcles situas en monta valo iomete pli flanke.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Lavey-Morcles datiĝas el la jaro 1016 kiel *A Laver*. Dum mezepoko Lavay apartenis al la Abatejo Saint-Maurice. De 1476 ĝis la Helveta Revolucio de 1798 ĝi estis sub la berna regado parto de la Voktejo Aigle. La komunumo estis fondita en la jaro 1852 per kunigo de la ĝis tiam aŭtonomaj komunumo Lavey kaj Morcles. 
Morcles estis la unuan fojon menciita en la jaro 1043 jam sub ĝis nuna nomo. Morcles dum mezepoko apartenis al la episkopo de Siono kaj estis en la jaro 1272 koncedita kiel feŭdo al la katedrala senjoro Varnerius. En la jaro 1676 ĝi estis konkerita fare de Berno kaj fariĝis ĝis 1798 parto de la Mandatejo Bex.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: Reta mapo 1:20000 de Swisstopo[*rompita ligilo*]
2. ↑  Fonto: Komunumdatumoj de la retejo de la Svisa Federacia Oficejo pri Statistiko, retejo konsultita la 5-an de novembro 2011
3. ↑  Fonto: *Germain Hausmann*: *Lavey-Morcles* en *Historia Leksikono de Svislando* (2008-11-20)
4. ↑  Fonto: *Germain Hausmann*: *Morcles* en *Historia Leksikono de Svislando* (2009-01-07)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Lavey-Morcles en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Lavey-Morcles

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Lavey-Morcles** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la Distrikto Aigle |
| --- |
| Aigle • Bex • Chessel • Corbeyrier • Gryon • Lavey-Morcles • Leysin • Noville • Ollon • Ormont-Dessous • Ormont-Dessus • Rennaz • Roche • Villeneuve • Yvorne |  |

 |
Monto Háalda el Vondugil, kelkajn kilometrajn okcidente de la ĉefa tendaro en Landmannalaugar.
**Landmannalaugar** ("banejoj de homoj") estas regiono proksima de la vulkano Hekla en la sudo de la altebenaĵoj de Islando.

La areo Landmannalaugar estas populara turisma celo kaj piedvagada nabo, kaj ĝi elmontras kelkajn nekutimajn geologiajn elementojn, inter kiuj estas la diverskoloraj riolitaj montoj kaj larĝaj lafokampoj, ne for de la servocentro. La multaj montoj en la ĉirkaŭa regiono elmontras larĝan spektron de koloroj inkluzive de roza, bruna, verda, flava, blua, purpura, nigra, kaj blanka. Du el la plej popularaj montoj estas Bláhnjúkur (kun la signifo "blua pinto") kaj Brennisteinsalda (kun la signifo "sulfurondo").

Turistoj vizitas la areon ekde junio ĝis malfrua septembro, post kio la vojo estas fermita. Hoteleto, en funkciado ekde 1951, povas gastigi 78 homojn kaj havas bazajn agrablaĵojn. Ĝi situas centre, proksime de naturaj geotermaj termofontoj, ankaŭ popularaj je turistoj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Landmannalaugar en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Landmannalaugar en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Informo:

* La oficiala retejo de Landmannalaugar
* Ferðafélag Íslands, por luo de barakoj ĉirkaŭ la Laugavegur-pado

Fotoj:

* Montoj proksimaj de Landmannalaugar
* Malsupreniro de Laugarvegur el Hrafntinnusker
* Laugarvegur, malfone Brennisteinsalda, dekstre mezfor Bláhnjúkur
* Ĉefa tendaro de Landmannalaugar
* Panorama virtuala vojaĝo tra Landmannalaugar Arkivigite je 2019-08-02 per la retarkivo Wayback Machine
Lazare Ponticelli, inter du aktorsoldatoj.
**Lazare PONTICELLI** (Groppo Ducale apud Bettola, Provinco de Piaĉenco, Italio, 7-an de decembro 1897 – Le Kremlin-Bicêtre, Francio, 12-an de marto 2008) estis, je la tempo de sia morto, la lasta postvivanta Franca veterano de la Unua Mondmilito. Je la tempo de sia morto, li estis la plej maljuna vivanta viro naskiĝinta en Italio kaj la plej maljuna viro loĝanta en Francio. Ponticelli naskiĝis "Làzzaro" en Groppo Ducale apud la vilaĝo Bettola, Piacenza, Italio. En 1907, kiam li estis naŭjara, li moviĝis al Francio, kaj ses jarojn poste, en 1914, li aliĝis al La Franca Fremda Legio, li estis 16-jaraĝa. Ponticelli faris la militon kontraŭ Germanio, kaj estis vundita nelonge post kiam li eniris servon en 1914. Li estis eligita el la Franca Fremda Legio, kaj poste aliĝis al la Itala Armeo en 1915. Ponticelli estis vundita denove kontraŭ la Aŭstroj en Tirolo. Frapita en la kapo de artilerio, li mirakle postvivis. Dum la jaroj 1930, li fondis metalokompanion kun siaj fratoj "Ponticelli Frères" ("Ponticelli Fratoj"), kiu fariĝis riĉa kaj ankoraŭ ekzistas hodiaŭ kaj estas tre konata en ĝia kampo.
  

* Kategorio Lazare Ponticelli en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 235412
* GND: 135935695
* LCCN: no2009133102
* VIAF: 290757
* ISNI: 0000 0000 5519 8545
* SUDOC: 122188268
* BNF: 15025962h
 |
Oftaj gluoj
**Gluo** estas duonlikva substanco, kiu, ŝmirita sur du objektoj, forte kunigas ilin sekiĝinte. Ekzistas gluoj por papero, gumo, ligno, plastoj, porcelano, eĉ metaloj.

**Gluitaj juntoj** - en teĥnologio de metalkunigado en lastaj jaroj aperis nova progresiva maniero, la gluado per sintezaj rezinoj.

Glujuntojn oni devas solvi alie ol veld- aŭ lutjuntojn, ĉar gluitaj juntoj estas tre firmaj je tiro kaj je tondo (ŝovo), sed tre malfirmaj je deskvamiĝo. Ĉe juntoj, kie oni povas eviti streĉon je diskvamiĝo, estas avantaĝe kombini gluitan junton kun konvene lokitaj nitoj.

Por glui juntojn oni produktas gluojn sur bazo de epoksifenolaj rezinoj. Juntoj gluitaj per tia gluo havas tondan firmecon dum statika streĉo ĝis 35 MPa, dum dinamika streĉo ĝis 16 MPa. Pro sia produktiva kaj ekonomia avantaĝa teĥnologio la glujuntojn oni uzas en maŝina, aŭtomobila, avia kaj elektroteĥnika industrioj.

Piednotoj
---------

1. ↑  Plena Ilustrita Vortaro

* Kategorio Gluo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 133603
* GND: 4031003-6
* LCCN: sh85000865
* SUDOC: 027218341
* BNF: 11930826c
* NDL: 00570848
* NKC: ph122238
* BNE: XX524580
 |
**Laurent NKUNDA**, naskiĝinta la 2-a de februaro 1967, kies vera nomo estas **Laurent Nkundabatware Mihigo**, estas oficira ribelulo el la etno de tutsioj de la armeo de la Demokratia Respubliko Kongo. En novembro de 2008 la generalo Laurent Nkunda estris novan ribelon en la orientaj regionoj (Kivu) kontraŭ la tiama prezidento Joseph Kabila, filo de la eksa. Ĉirkaŭ la urbo Goma okazis dum tiuj jaroj enormaj translokigoj de loĝantaro (multaj centoj da miloj) ĉiam fuĝintaj el rabado kaj perforto.

Biografio
---------

### 1994-2002

Dum la Ruanda genocido Nkunda estis tie kie formiĝis de la *Front patriotique rwandais* aŭ *Ruanda Patriota Fronto* (FPR), eks-ribela ruanda armeo estrita de la generalo Paul Kagame, posta prezidento de Ruando, kies pogon li poste akirispor ribelado en orienta regiono de Demokratia Respubliko Kongo.

### 2003-2006 : Transira Registaro

Nkunda estas responsa, kun la kolonelo Mutebesi, de nombraj milit-politikaj agadoj post la starigo en 2003 de la Transira Registaro de la Demokratia Respubliko Kongo. Sekve li estis denoncita pro militkrimoj. En 2006 li estis akuzita pro klopodoj malstabiligi la ŝtaton dum la konga balotado de julio 2006 kaj jarfine.

Decembre de 2006, Burundo akuzis lin ankaŭ pro klopodo de puĉo tie.

### 2007 kaj sekvo

Notoj
-----

1. ↑  «Laurent Nkunda a reçu l’ordre d’engager la campagne de Bukavu», 11a januaro 2007
2. ↑  Tentative de coup d’État au Burundi : Nkunda, Kabarebe et Salim accusés Arkivigite je 2007-01-10 per la retarkivo Wayback Machine, 20a decembre 2006

Eksteraj ligiloj
----------------

* Militkrimoj ĉe Kisangani, aŭgusto de 2002
* Crimes de guerre à Kisangani : La réaction des rebelles soutenus par le Rwanda à la mutinerie de mai 2002, aŭgusto de 2002
* Pression accrue sur les chefs de guerre Arkivigite je 2007-09-28 per la retarkivo Wayback Machine, 2a novembre 2006
* RD Congo : nouveaux combats à l'Est Arkivigite je 2007-09-27 per la retarkivo Wayback Machine, 28a decembre 2006
* Conférence sur la paix : que demande Laurent Nkunda ? Arkivigite je 2008-01-17 per la retarkivo Wayback Machine, 14a januaro 2008
* Scandales à la Monuc - La BBC porte de sérieuses accusations Arkivigite je 2009-04-14 per la retarkivo Wayback Machine, julio 2008


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 492909
* GND: 137912145
* LCCN: n2009025842
* VIAF: 265797196
* ISNI: 0000 0003 8274 0979
* SUDOC: 130432849
* BNF: 159501926
 |
**Károly Várszegi** [kAroj vArsegi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Várszegi Károly** estis hungara kameraisto.

Károly Várszegi naskiĝis la 25-an de januaro 1943 en Budapeŝto, li mortis la 27-an de marto 1999 (laŭ WikiData la mortotago estas la 26-a).

Biografio
---------

Károly Várszegi post lernado eklaboris en Hungara Televizio en 1963, kie li estis aktiva ĝis sia morto. Komence li helpis la kameraiston, en 1967 li estis levita kameraisto. En 1980 li akiris diplomon en hu:Marxizmus-Leninizmus Esti Egyetem pri komunisma ideologio. Li konstante faris dokumentajn filmojn por la televido, tial li ofte vojaĝis al eksterlando. Kelkfoje li ankaŭ reĝisoris. Li ricevis kelkajn premiojn.

Liaj filmaj reĝisoraĵoj (elekto)
--------------------------------

* *Harcok a magányos cédrus országában* (1975)
* *Emlékül Évának* (1988)

Liaj filmoj kiel kameraisto (elekto)
------------------------------------

* *Alkohol* (1966)
* *Keressük Petőfit* (serio, 1972)
* *Orvosok az atomháború ellen* (1988)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografieto

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Károly Várszegi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 780999
* VIAF: 121500292
* ISNI: 0000 0000 7943 8304
 |


* Portalo pri Biografio
* Portalo pri Filmo
*La tri Gracioj*
***La tri Gracioj*** estas pentraĵo de Rubens ekspoziciita en la Muzeo Prado de Madrido, Hispanio. Temas pri oleo sur tolo 221 cm de alto por 181 cm de larĝo.

Analizo de la pentraĵo
----------------------

Kiel ĉe aliaj pentraĵoj de tema mitologia, Rubens prezentas ĝin ege distinge el la antaŭaj artistoj. Efektive tiu verko de la nomita princo de la flandraj pentristoj estas antitezo de antaŭa verko de Rafaelo Sanzio nome *La tri Gracioj*, karakterizita per ĝenerala sento de ĉasteco. La Gracioj de Rafaelo reprezentas la filinoj de Zeŭso kaj povus esti cititaj kiel tipo de belo ideala, dum ĉe Rubens ili povus korespondi al la plej sensa belo. Aglajo, Talio kaj Eŭfrozino estis por Rubens nur ekskuzo por pentri tri akademiajn nudajn virinojn, reproduktado de la karn-ekscesaj formoj de siaj kutimaj modeloj.

La kompono respektas la klasikan modelon kiu reprezentas la Graciojn tute nudaj kaj kunaj, sed ŝanĝas la rilaton inter la tri figuroj kuj estas konektitaj inter si pere de la brakoj, la travidebla vualo kiu kovretas ilin, kaj ties rigardoj, tio estas, psikologie, haviginte novan unuecon al la grupo. La dispono de la Gracioj formas triangulon, kaj tiu meza montras dorson, kun turnita kapo kaj apogita sur siaj kunulinoj.

La tri belulinoj karakteras pro la superabundo de siaj konturoj. Ili aspektas pli tri diboĉaj bakĥantinoj ol la ĉastaj Gracioj de la greka mitologio. Krom tiuj tendencoj al realismo, la kompona stilo de la granda artisto de Flandrio elstaras pro la eleganto per kiu kuniĝas la tri figuroj kaj pro la granda kono kiun li montras ĉe la muldado de la karno kiu pro ties moleco kaj freŝeco aperas kvazaŭ vibrantaj. Tiuj helaj karnaĵoj elsendas lumon al la resto de la verko. La triopo estas markita maldekstre de arbo kaj dekstre de orumita abundokorno el kiu ŝprucas akvo, kun florgirlando supre.

Oni diras, ke almenaŭ unu el la figuroj estas reprodukto de la dua edzino de Rubens, nome Helena Fourment, aŭ eĉ variaĵoj pri la sama vizaĝo de lia edzino. Aliaj fakuloj opinias ke oni povas rekoni la trajtojn de ambaŭ edzinoj de la pentristo: nome Isabella Brant kaj la jam menciita Helena Fourment.

Tiu pentraĵo estis akirita de la reĝo Filipo la 4-a (Hispanio) inter la havaĵoj de la pentristo, aŭkciitaj post ties morto la 30an de majo de 1640. La nun fama pentraĵo dekoris unu el la salonoj de la Reĝa Alkazaro de Madrido, kaj en la 19a jarcento ĝi instaliĝis en la Muzeo Prado.

Notoj
-----

*La enhavo de tiu artikolo inkludas materialon de la* Diccionario Enciclopédico Hispano-Americano *de 1898, kiu estas de publika havaĵo*

Referencoj
----------

* Cirlot, L. (dir.), *Museo del Prado I*, Col. «Museos del Mundo», Tomo 6, Espasa, 2007. ISBN 978-84-674-3809-3, pág. 185

* *Las tres Gracias* en el sitio del Museo del Prado

* Audioguía educativa sobre el cuadro de *Las tres Gracias* Arkivigite je 2016-03-10 per la retarkivo Wayback Machine

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio La tri Gracioj (Rubens) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Lavapiés (metroo de Madrido). |

**Lavapiés** laŭvorte signifas *Lavu piedojn*. Ĝi estas la nomo de placo de la urbocentro de Madrido (Hispanio). Ĝi ankaŭ nomigas straton, kvartalon kaj metrostacion.

Judejo
------

Strato Zurita, en la madrida kvartalo LavapiésEn ĝia komeco, Lavapiés estis la judejo aŭ juda kvartalo de la urbo. La nuna Preĝejo Sankta Laŭrenco okupas la terenon kie antaŭe troviĝis la sinagogo, kiu komunikiĝis kun la placo de Lavapiés tra la strato kiu hodiaŭ nomiĝas Fe (Kredo), antaŭe nomata strato de la Sinagogo. Ekde la jaro 1391 rekonstruiĝis la alĥamo kaj laŭ ordonoj de la Katolikaj Gereĝoj, ĝi estis ĉirkaŭata de murego kiu fermis la pordojn je la noktiĝo. La celo, laŭ la historiistoj, estis la protektado de la loĝantaro kaj ne la izoliĝo kiel oni povus pensi, ĉar la rilatoj inter la judoj kaj la konsilantaro tiam estis eksterordinaraj. Samjare (1391) la judejo suferis pogromon; la plej grandaj murdigoj de judoj okazis en la nunaj stratoj de la Fe, Salitre, Ave María, Sombrerete kaj Jesuo kaj Maria.

Multaj judaj familioj loĝis en la kvartalo Lavapiés ĝis la forpelo en 1492. Nur kelkaj elstaraj madridaj judoj (ĉefe kuracistoj) estis rajtigitaj loĝi ekster Lavapiés, por la helpado kaj atentado de la malsanuloj dum la nokto. La dekretita forpelo de la Katolikaj Gereĝoj lasis al Lavapiés kaj al Madrido sen judoj. Multajn jarojn poste, denove alvenis kelkaj judoj el Lisbono (Portugalio), Egiptio, Tunizio kaj aliaj partoj de Afriko.

Proksime de la strato Salitre, en la flanko de Buena Vista, aperis kelkaj spuroj pri probabla juda tombejo (ĉar tie ne troviĝis kristanaj simboloj) antaŭ la forpelo de 1492.

Nomo
----

Verŝajne la nomo *Lavapiés* venas de fontano kiu troviĝis en la placo, kie oni lavis la malsuprajn korpopartojn laŭ la rito antaŭ eniri en la templon. Ajnakaze, estas sciate ke en la placo troviĝis grava fontano ĝis fino de la 19-a jarcento. Lavapiés estas la origina nomo de la kvartalo.

Tradicio
--------

La nomumado *manolo* kaj *manola* kiun ricevas la denaskaj madridanoj venas de Lavapiés, kaj oni diras ke ĝia origino venas de la hispanlingva nomo *Manuel*, per kiu baptiĝis multaj judoj por eskapiĝi de la forpelo en 1492. La manolo-j rivaliĝis kun la *ĉulapo-j*, venantaj de la Kvartalo Malasanjo. Hodiaŭ oni uzas ambaŭ nomojn sendistinge por tiuj kiuj uzas la tradician madridan vestaĵon.

Vidu ankaŭ
----------

* Kategorio Lavapiés en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Lavapiés (metroo de Madrido)
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

 
**Petro**  estas esperantlingva lernolibro, laŭ duonrekta kaj duongramatika metodo, eldonita de Sennacieca Asocio Tutmonda (SAT) por uzo en laboristaj rondoj.

Historio
--------

La unua eldono aperis en 1925. Ĝin redaktis Norberto Bartelmes kaj Rikardo Lerĥner, tiam dungitaj oficistoj de SAT en Lepsiko, dum siaj laborpaŭzoj. La libro ricevis tre grandan sukceson, kaj estis plurfoje reeldonita.

La 5-a eldono (1932) estis komplete reprilaborita de Norberto Bartelmes laŭ konsiloj de kursgvidantoj. Pro konfisko de pluraj miloj da ekzempleroj en germana presejo, en 1934 aperis antaŭtempe 6-a eldono. Sepa eldono okazis en 1939, la 8-a kaj lasta okazis en 1956.

*Petro* ankaŭ estis surscenigita kiel muzikdramo dum kongreso de SAT en 1939.

Enhavo
------

Kvankam instrulingva celo, ĝi estas kortuŝa anarkiisma verko preskaŭ inĝenua kaj romantika, pri knabo de laborista familio dum granda ekonomia krizo de intermilita periodo en gramatike progresaj lecionoj.

Recenzoj
--------

|  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** Ĝi speciale taŭgas por kombinita metodo, tio estas duone rekta kaj duone gramatika. Ĝi vere enhavas leg- kaj instrumateriaton sufiĉan por plena ellernado. **"** |
| — 1931, Georges Stroele, Esperanto, paĝo 167 |

 |

Referencoj
----------

1. ↑   *Petro* en *Enciklopedio de Esperanto*, 1934

Eksteraj ligiloj
----------------

* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
* Katalogo "Erfgoedbib"
Publika propagandtabulo en karintia Obermillstatt, Millstatt am See, dum la germana okupado en 1940
***Kärntner Grenzruf*** (ekde 1942 *Kärntner Zeitung*) estis taggazeto kaj NSDAP-partiorgano en Karintio estanta tiam parto de Nazia Germanio.

Historio
--------

La gazeto, laŭ memdifino *oficiala ĵurnalo de NSDAP, Govio Karintio*, aperis inter 1939 kaj 1945 en Klagenfurt. Post ĝia lanĉado neniigitis la gazetoj Kärntner Tagblatt, Klagenfurter Zeitung kaj Freie Stimmen, dume Kärntner Volkszeitung kaj la karintia eldono de Kleine Zeitung rajtis kontinue ekzisti.Ekde 1939 ĝi eldonitis paralele ankaŭ en Villach. Tenadis la tuton la eldonejo nacisocialisma *NS Gauverlag und Druckerei*. Post liberiĝo de Aŭstrio en 1945 fare de la Aliancanoj la gazeto memkompreneble ekmalfunkciis.

Kunlaborantoj
-------------

Ĵurnalistoj kiuj laboris por tiu ĉi partiorgano estis i.a.:

* Hermann Allmayer
* Bertl Petrei
* Fritz Sitte

Notoj
-----

1. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2014-10-29. Alirita 2014-10-29.
2. ↑  Aŭstria gazetarstatistiko
3. ↑  *Volkstreue und Liberale*, arkivo interreta
**Lauwers** (groninge) *Laauwers*; dum antaŭaj jarcentoj ankaŭ germane *Laubach*) estas rivero de 40 kilometroj da longeco en la nordo de Nederlando.

Rivera vojo
-----------

rivera vojo en Nederlando
La fonto de la rivero situas proksime de la vilaĝo Surhuisterveen (okcidentfrise Surhústerfean) en la nederlanda provinco Frislando. Post malmultaj kilometroj la rivero konsistigas la limon inter la provincoj Frislando kaj Groningen kaj direktiĝas norden. Apud Gerkesklooster/Stroobos ĝi krucas la kanalojn *Prinses-Margriet* kaj *Van Starkenborgh*. Fine ĝi enfluas la golfon Lauwersmeer de la Norda Maro – inter la okcidentfrisaj insuloj Schiermonnikoog kaj Rottumeroog/Rottumerplaat. La mara valo inter tiuj insuloj konsidereblas kiel plilongigo de la rivero Lauwers kaj havas la saman nomon.

Historia signifo
----------------

La rivero konsideratas la historia limo inter la okcidenta kaj orienta Frislando. Tiel ekzemple jam dum la 8-a jarcento en la latinlingva frisa leĝaro "Lex Frisionum" difrenciĝas la Frislandoj okcidente kaj oriente de la rivero Lauwers. Paralele la rivero iĝis la limo inter la okcidentfrisa kaj orientfrisa lingvoj. Ankoraŭ hodiaŭ la akvovojo dividas la provincojn Frislando kaj Groningen, kvankam en Groningen oni delonge ne plu parolas variaĵon de la frisa lingvo (la orientfrisa lingvo restis viva nur pli oriente, per la dialekto saterfrisa lingvo en la germana komunumo Saterland), sed dialekton de la platgermana lingvo.

* Kategorio Lauwers en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
*Ne konfuzu kun Kéked!*

**Kékesd** [kEkeŝd], germane **Kikisch,** kroate **Kikoš** estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Baranya, en Distrikto Pécsvárad.

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 8 6 km²
* Loĝantaro: 210
* Poŝtkodo: 7661
* Telefonprefikso: 69
* Koordinatoj: 46°06′05″N 18°28'21″E

Situo
-----

Kékesd situas en valo de rojo, fine de sakovojo.
Pécsvárad troviĝas je 7 km-oj.

Historio
--------

La loko estis loĝata jam dum la romianoj. La unua mencio devenis el la 1290-aj jaroj laŭ tiama hungara ortografio *"Keykug"*. Post la mezepoko la turkoj okupis la komunumon, tamen ĝi ne senhomiĝis. Inter 1918-1921 armeo de Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj okupis la vilaĝon. En telefonlibro de Budapeŝto de 2008 2 familiaj nomoj Kékesdi troviĝas.

En Kékesd migra poŝto servas.

Vidindaĵoj
----------

* romkatolika preĝejo omaĝe al Sankta Mikaelo de 2009

Fontoj
------

* oficiala paĝo

* Kategorio Kékesd en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* La juĝo de Oziris en Vikifontaro (Universala biblioteko)

***La Juĝo de Oziris : el egipta papiruso pole tradukis Henryk Sienkiewicz.*** (pole *Sąd Ozyrysa. Przełożył z egipskiego papirusu Henryk Sienkiewicz*) estas satira humuraĵo de Henryk Sienkiewicz el 1908, verkita en la formo de fabelo por plenkreskuloj. Unuafoje ĝi estas publikigita en la varsovia gazeto *Tygodnik Ilustrowany* en februaro 1908. En la sama jaro ĝi estas tradukita en Esperanton de Antoni Grabowski, publikigita en Pola Esperantisto jam en la marta numero de 1908 kaj eldonita libroforme de Jan Günther. La tekston ilustris Józef Holewiński.

Intrigo
-------

En la parodio de mitologia juĝo de Oziriso, la aŭtoro humure priskribas la juĝon de la animo de la faraona ministro Tutnetaŭgis. Du spiritoj, Malsaĝeco kaj Malnobleco, kverelas por preni la animon. Ĉar ambaŭ spiritoj prezentas konvinkajn argumentojn, Oziriso alvokas Saĝecon, kiu devas arbitre resumi la faktojn rilatajn al la vivo de la prijuĝata burokrato. Kiam ankaŭ tio ne donas atendatan rezulton, la dio diras la verdikton: li revivigas la mortinton kaj per piedbato resendas lin surteren, por ke li estu *ĝis la fino de l’ mondo la ministro de la Faraonoj kaj diversaj popoloj* kaj plu ludu sian malnoblan rolon, por ke *kiam pleniĝos la jarcentoj* li fine montru, ĉu li *estas pli granda fripono, aŭ azeno*.

Por artefarita emfazo de historia fidindeco, la aŭtoro stiligis la verkon kiel rakonton onidire venanta el vera, antikva papiruso. Por fari la tekston interesa por la legantaro, li verkis ĝin en la ĝenro de humuraĵo, populara en la epoko de pozitivismo. La enhavon Sienkiewicz traplektis per multaj amuzaj elementoj: la nomo de la ministro (Tutnetaŭgis; pole Psunabudes), ŝercaj "malnovegiptaj" sorĉoj (*La ibiso min piedbatu*; *Pro l’ sankta vosto de-l’ Apis!*) kaj komparoj (*malpli da prudento, ol ĝin posedas la veziko de kamelo*).

Referencoj
----------

1. ↑  Skanita *Tygodnik Ilustrowany* 2/1908 ĉe Biblioteka Cyfrowa Uniwersytetu Łódzkiego Arkivigite je 2022-10-07 per la retarkivo Wayback Machine
2. ↑  *La juĝo de Oziris* en PE, 1908
3. 1 2 3  *La Juĝo de Oziris* ĉe Vikifontaro
4. ↑  La similan trukon uzis Théophile Gautier en *Le roman de la momie* (1858) kaj Henry Rider Haggard en *Cleopatra* (1889)

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Literaturo |

* *Pola Esperantisto, marto 1908,* en kiu estis publikigita la teksto
* ide recenzo en La Progreso
* *La Juĝo de Oziris*, rete legebla.
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
* Katalogo "Erfgoedbib" en *LibraryThing*
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Lavin (stacidomo). |

Pri la komunumo
---------------

**Lavin** estas komunumo de la komunumaro Sur Tasna kaj la distrikto Inn/En en Kantono Grizono, Svislando. Ĝi havis 218 loĝantojn je la 31-a de decembro 2009.

Geografio
---------

La komunumo Lavin situas en Suba Engadino ĉe la bordo de la rivero Eno. Krom la vilaĝo Lavin mem al la komunumo apartenas la setlejo Valplan, kie troviĝas la stacidomo Sagliains ĉe la sudportalo de Vereina-Tunelo.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Lavin limas en nordo al Gaschurn (Vorarlbergo, Aŭstrio), en oriento al Guarda, en sudoriento al Ardez, en sudo al Zernez, en okcidento al Susch, kaj en nordokcidento al Klosters-Serneus.

Trafiko
-------

Tra Lavin pasas la kantona ĉefvojo n-ro 27 de la Malojopasejo tra Engadino al Tirolo. Lavin estas nodopunkto de la Retia Fervojo. Pasas tra ĝi la engandina linio, al kiu konektiĝas en Lavin la linio tra la Vereina-Tunelo, kies suda portalo troviĝas sur la komunuma teritorio. Tra la Vereina-Tunelo funkcias trajna aŭtomobiltransporto, kiu garantias la aliron al Engadino ankaŭ dum vintro, kiam multaj el la montpasejoj estas neĝokovritaj.

Lingvoj
-------

La ĉefa lingvo en Lavin estas la romanĉa. La germanlingva malplimulto ankaŭ en Lavin kreskis dum la lastaj jaroj, tamen iomete malpli ol en aliaj romanĉ-grizonaj komunumoj. Okaze de la popolnombrado de 1980 80,77% de la loĝantaro parolis la romanĉan kaj 10,33 % la germanan. En la jaro 2000 75,86% estis romanĉlingvanoj kaj 22,99% germanlingvanoj.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Lavin datiĝas el la 12-a jarcento kiel *Lawinis*. En la jaroj 1499 kaj 1622 la vilaĝo estis detruita de aŭstriaj trupoj. En la jaro 1652 la vilaĝanoj kune kun la ceteraj vilaĝoj de la valo liberaĉetis de Aŭstrio.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: *Paul Eugen Grimm*: *Lavin* en *Historia Leksikono de Svislando* (2008-11-20)

vidu ankaŭ
----------

* Lavin (stacidomo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Lavin en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Lavin
* Lavin en la Historia Leksikono de Svislando germane france itale

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Lavin** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Inn/En |
| --- |
| 
**Val Müstair:** **Val Müstair**

**Komunumaro Ramosch:** **Ramosch**  •  Samnaun  •  Tschlin

**Komunumaro Sur Tasna:** Ardez  •  Guarda  •  Lavin  •  Susch  •  Tarasp  •  **Zernez**

**Komunumaro Suot Tasna:** Ftan  •  **Scuol**  •  Sent |  |

 |
Mapo de Perigordo kun ties kvar *koloroj*
La **lando de Nigra Perigordo** estas strukturo, kiu arigas francajn lokajn kolektivumojn situanta en Akvitanio, sudoriente de departemento Dordogne.

Prezento
--------

Kreita per 146 komunumoj, tio estas 13 komunumaroj, la Lando de Nigra Perigordo enhavis nur 12 en 2012 post la fandiĝo de la Komunumaro de Sarlatio kun la Komunumaro de Nigra Perigordo.

Ĝi enhavas la tutan arondismenton de Sarlat-la-Canéda al kiu aldoniĝas la kantono Thenon kaj la kantono Hautefort, kiuj situas en la arondismento Périgueux.

**Nigra Perigordo** estas la nomo de malnova natura regiono de Francio ankaŭ nomita "Sarladais" (esperantlingve "Sarlatio"). Kun parto de la akvokolektejo de rivero Brive, kiu borderas ĝin norde, ĝi estas nun, unu el la kvar turismaj nomoj de Perigordo, kun Blanka Perigordo, Purpura Perigordo kaj Verda Perigordo.

Situanta oriente kaj sudoriente de departemento Dordogne, ĝia nomo venas de la vastaj arbaroj el ileksokverkoj tre malhelaj kaj ne de la trufo.

Kampara regiono inter la akvitaniaj ebenaĵoj, la altebenaĵoj de Quercy kaj la sudokcidenta parto de Limoĝio, la nuna Nigra Perigordo centriĝas ĉirkaŭ la valoj de riveroj Dordogne kaj Vézère. La ĉefaj urbaj polusoj estas Sarlat-la-Canéda (subprefektejo) (9 432 loĝantoj en 2006), kaj Terrasson-Lavilledieu (6 236 loĝantoj kaj pli ol 11 000 por la urba unuo).

Galerio
-------

* Sarlat-la-CanédaSarlat-la-Canéda
* Terrasson-LavilledieuTerrasson-Lavilledieu
* Les Eyzies-de-Tayac-SireuilLes Eyzies-de-Tayac-Sireuil
* Ĝardenoj de MarqueyssacĜardenoj de Marqueyssac
* Kastelo de BeynacKastelo de Beynac
* Castelnaud-la-ChapelleCastelnaud-la-Chapelle
* Groto LascauxGroto Lascaux
* Preĝejo de Saint-Léon-sur-VézèrePreĝejo de Saint-Léon-sur-Vézère

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Le Pays du Périgord noir.  Le Pays du Périgord noir. Arkivita el la originalo je 2012-01-08. Alirita la 5-an de februaro 2012.
2. ↑  La 13 originaj komunumaroj Arkivigite je 2012-01-08 per la retarkivo Wayback Machine sur la interretejo de la Lando de Nigra Perigordo, alirita la 5-an de februaro 2012.
3. ↑  Patrick Ranoŭ, antaŭparolo de René Pijassou, *Atlas de la Dordogne-Périgord*, p. 15, verko eldonita je aŭtorkosto, eld. "Speed impression", 1996, (ISBN 978-2-9501-4761-5)

Vidu ankaŭ
----------

* Centra Perigordo
* Blanka Perigordo
* Purpura Perigordo
* Verda Perigordo
* Lando (franca teritorio)
* Arondismento Sarlat-la-Canéda

### Eksteraj ligiloj

* Oficiala interretejo de Lando de Nigra Perigordo


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Akvitanio |
| Portala ikono | Portalo pri Dordogne |
**La rakonto de Þórhallur Knappur** (isl. *Þórhalls þáttur knapps*, malnovnor. *Þórhalls þáttr knapps*) estas islanda sagaeto, kiu estas konservita en la libro *Flateyjarbók* de la fino de la 14-a jarcento. Ĝi okazas en Fljót en norda Islando en la 10-a jarcento, ĝuste antaŭ la alveno de kristanismo al la insulo.

Siglunes, nomata en la rakonto de Þórhallur Knappur, estas en la norda parto de Islando, kie la rakonto okazas.La rakonto temas pri Þórhallur, nomata Knappur, kiu estas pagana kaj malsana je lepro. Unu nokton li sonĝas pri brila kavaliro, kiu diras al li ke li estos sana se li detruas la paganan templon en Fljót kaj konstruas kirkon anstataŭ. Þórhallur faras tion, kaj "tuj kiam li estis baptita, lia korpo estiĝis plene restarigita".

La rakonto de Þórhallur Knappur estas tradukita en Esperanton de Joakim Lilljegren, kiu ankaŭ tradukis la tekston en la svedan.

Notoj
-----

1. ↑  La islanda litero *þ* indikas senvoĉan dentalsonon, dum *á* kaj *ó* indikas diftongojn.
2. ↑  La rakonto de Þórhallur Knappur Arkivigite je 2016-03-07 per la retarkivo Wayback Machine en La Tradukisto Rete.
3. ↑  Lilljegren, J. (2013). "La islandaj sagaoj en novaj svedaj tradukoj" en La Espero 3:7.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Þórhalls þáttur knapps en islanda en *Netútgáfan*.
* La rakonto de Þórhallur Knappur Arkivigite je 2016-03-07 per la retarkivo Wayback Machine en esperanta traduko en *La Tradukisto Rete*.
**Laŭvalora imposto** (latine *ad valorem,*) estas imposto, kies kvanto estas bazita sur la valoro de transakcio aŭ de havaĵo. Ĝi estas tipe postulebla dum transakcio, kiel en la kazo de venda imposto aŭ aldonvalora imposto (AVI). Aldonvalora imposto ankaŭ povas esti ĉiujare postulebla, kiel en la kazo de propraĵa aŭ biena imposto, aŭ kun alia signifa okazaĵo (ekz. hereda imposto, elmigra imposto, aŭ tarifo). En kelkaj landoj, sigela imposto estas ia laŭvalora imposto.

Venda imposto
-------------

Venda imposto estas konsuma imposto postulebla ĉe la butiko aŭ alia vendoloko por certaj varoj kaj servoj. Kutime la registaro fiksas la imposton kiel ia procento de la podetala prezo. Ekzistas kutime listo de sendevigoj. La imposto povas esti porcio de la prezo (impost-inkluziva) aŭ povas esti aldonita ĉe la vendoloko impost-ekskluziva). Aldonvalora imposto ideale estas justa, havas altan observoftecon, estas malfacila eviti, estas postulebla ĉiufoje kiam oni vendas objekton dum podetala komerco, kaj estas simpla kalkuli kaj simpla kolekti. Konvencia aŭ podetalvenda imposto klopodas atingi tiujn celojn pagigante la imposton nur sur la fina uzanto, male al malnetenspeza imposto pagigita pri la intervenaj komercoj, kiuj aĉetas materialojn por produktado aŭ ordinaraj agad-elspezoj antaŭ la liverado de la varo aŭ servo al la merkato. Tio malhelpas la tiel-nomitan imposto-kaskadon aŭ -piramidon, en kiu oni pli ol unufoje impostas objekton laŭvoje de produktado ĝis fina podetalvendo. Ekzistas pluraj specoj de vendaj impostoj: vendistaj impostoj, konsumantaj akcizoj, detaltransakciaj impostoj aŭ aldonvaloraj impostoj.

Aldonvalora imposto
-------------------

Aldonvalora imposto (AVI, angle *value-added tax*, VAT), aŭ imposto pri varoj kaj servoj (IVS, angle *goods and services tax*, GST), estas imposto sur interŝanĝoj. Ĝi estas pagigita sur la kroma valoro, kiu rezultas de ĉiu interŝanĝo. Ĝi devias de venda imposto ĉar venda imposto estas pagigita sur la tuta valoro de la interŝanĝo. Tial, AVI estas neŭtrala pri la nombro da trairejoj kiuj ekzistas inter la produktanto kaj la fina konsumanto. AVI estas pera imposto, alivorte, la imposto estas postulebla de iu, krom la persono kiu fakte portas la impostokoston (nome la vendisto prefere ol la konsumanto). Por eviti duoblan imposton sur fina konsumo, eksportaĵoj (kiuj de difino eksterlande konsumiĝas) kutime ne estas kondiĉaj de AVI, kaj AVI pagigita sub tiaj cirkonstancoj estas kutime repagebla.

Notoj
-----

1. ↑  *America's Berlin Wall: Congress increases the ransom expats must pay to escape the taxman* ("Amerika Berlino-muro: La kongreso pliigas la elaĉeton, kiun elpatrujigitoj devas pagi por eskapi la impostiston"), *The Economist*, la 12-a de junio 2008. Akirita la 24-an de julio 2016.