recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Fotokopiado** estas tiu procedo, en kiu oni produktas fotokopion pri originala teksto, desegno ktp. per fotokopiilo.

Ĝin antaŭis la **malseka** fotografia fotokopiado, la nuna **seka, elektra** metodo disvastiĝis ekde la 1950-aj jaroj.

La tri plej gravaj tiamaj metodoj, kiuj ne disvastiĝis:

1. Ĉe la difuza fotokopiado oni produktas kopion sur travidebla folio. Oni metas la kopiendaĵon sur negativa, lumsensa papero kaj tralumigas ĝin. La negativa papero poste estas kontaktita kun pozitiva kopipapero kaj oni metas ĝin en rivelatoron. Kiam oni disigas la du foliojn, la bildo aperas sur la pozitiva papero.
2. Ĉe la diazota fotokopiado oni bezonas nur unu lumsensan paperon kaj oni uzas anstataŭ likva amonio nur amonian vaporon, por ke la papero ne malgrandiĝu.
3. Ĉe la infraruĝa fotokopiado (termofotokopiado) oni uzas termosensan kopipaperon kaj oni lumigas tiun kaj la originalan paperon per infraruĝa lumo.

Kserografia metodo
------------------

La hodiaŭaj fotokopiiloj uzas la kserografian metodon (el la greka: seka skribo), ellaborita de usona fizikisto Chester F. Cralson ajam en 1937. Oni surmarketigis la unuajn tiajn fotokopiilojn nur en 1950.

Ĝi baziĝas je efiko de la elektrostataj ŝargoj kaj termo. La fotokopiilo uzas selenotavolan aluminian cilindron. La lumo, kiu trairis la kopiendan paperon aŭ estis respegulita de ties surfaco, alvenas la selentavolon. La fotokopiilo ŝprucas negativ-ŝargan farberojn al la selono kaj bildo de la papero aperas sur la cilindro. La kopipapero preteriras la cilindron kaj la subpapera elektra ŝargo altiras la negarivajn farberojn de la inko kaj la bildo aperas sur la kopipapero. La maŝino varmigas abrupte la paperon kaj la inkeroj bakiĝas sur la paperon.

Per evoluo de la teknologio, la fotokopiiloj kapablis kopii dupaĝe, grandigi, malgrandigi bildojn. En la 1970-aj jaroj aperis koloraj fotokopiiloj.

Vidu ankaŭ
----------

* Faksimilo

* Kategorio Fotokopiado en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 133659
* GND: 4174511-5
* LCCN: sh93003037
* BNF: 11983436b
 |
**Dávod** (dAvod) estas vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono **Suda Ebenaĵo**, en departemento Bács-Kiskun, en subregiono de Baja.

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 33 km²
* Loĝantaro: 2250
* Poŝtkodo: 6524
* Telefonprefikso: 79

Situo
-----

La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ ĉefvojo Budapeŝto-Sombor. Danubo estas ne tro for, kanalo Danubo-Tiso-Danubo preterfluas.

Historio
--------

La unua mencio devenis el 1315 en formo *Dau*. Tiam la komunumo havis fortikaĵon kaj ekde 1321 preĝejon. Dum la turkoj la loko ne senhomiĝis. En 1699 la Habsburgoj liberigis la vilaĝon de la turkoj. Okazis ĥolero en 1866. En 1912 fervojo Baja-Zombor ekfunkciis, krome estis vigla trafiko ankaŭ sur la kanalo. Inter 1918-1920 la serboj okupis la vilaĝon kaj kun la regiono formiĝis respubliko.

Vidindaĵoj
----------

* katolika preĝejo omaĝe al Damo de Hungaroj Dipatrino
* postbaroka katolika preĝejo omaĝe al Sankta Koro de Jesuo de 1779
* kuracbanejo

* Kategorio Dávod en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
denta erpilo
diska erpilo
**Erpilo** estas agrikultura ilo por la erigo de terpecoj post plugado respektive antaŭ la semado. Kutime ĝi tiriĝas de tirbestoj aŭ de traktoro. En Eŭropo erpiloj estas uzataj ekde la komenco de la mezepoko. Origine la ilo konsistis el kadro kun pluraj "dentoj", komence el ligno, poste el ŝtalo. Dum la jarcentoj evoluis ankaŭ pliaj formoj: erpiloj kun diskoj kaj metalaj retoj kun dentoj, kiuj efikis erpe.

La **erpado** pro la granda nombro de unuopaj erigiloj kreas relative fajnan grundokonsiston. Resume erpado kune kun la plugado dum multaj jarcentoj estis la precipaj mekanismoj de kamparanoj prepari la grundon por kultivado de plantoj.

* Erpilo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Erpilo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rAgrikultura instrumentaro |
| --- |
| ĝardenaj iloj | Erpilo • Falĉilo • Falĉileto • Forkego • Fosilo • Haktranĉilo • Heĝotondilo • Hojo • Pioĉo • Plugilo • Rastilo • Rastro • Rikoltilo • Serpo • Ŝovelilo • Ŝpato |

 |
La **Usona Censa Buroo** (angle *United States Census Bureau*, oficiale Bureau of the Census) estas la organizaĵo en la usona registaro, kiu kolektas la datumojn de la ĉiujardeka Usona Censo (t.e. popolnombrado), kaj ankaŭ aliajn ekonomiajn kaj demografiajn datumojn. Ĝi estas parto de la Usona Departmento de Komerco; la estro ("Direktoro") de la buroo estas politika funkciulo nomita de la prezidento.

Sigelo de la Usona Buroo de la Censo
La usona Konstitucio (artikolo 1‑a, sekcio 2‑a) postulas ke oni nombru la loĝantaron de Usono minimume ĉiun dekan jaron, ĉefe por decidi kiel distribui la membraron de la Usona Domo de Reprezentantoj (la malsupera ĉambro de la parlamento inter la diversaj subŝtatoj. Nuntempe, ekzemple, estas 50 subŝtatoj kaj 435 reprezentantoj; la laŭsubŝtataj nombroj varias inter 53 por Kalifornio kaj po 1 por Alasko, Delavaro, Montano, Norda Dakoto, Suda Dakoto, Vermonto, kaj Vajomingo. La distribuado de reprezentantoj ankaŭ influas la enhavon de la Elektista Kolegio, kiu formale elektas la prezidenton kaj vicprezidenton surbaze de la laŭsubŝtataj rezultoj de la voĉdonado novembre de ĉiu kvara jaro.

Krom la distribuado de parlamentaj kaj prezidentelektaj voĉoj, la datumoj kolektataj de la Buroo de la Censo rekte influas la elspezadon de pli ol 400 miliardoj da usonaj dolaroj ĉiujare por plej diversaj programoj pri lokaj plibonigoj, publika sano, edukado, kaj transporto.

De la unua censo, en 1790, ĝis 1840, la jardekan censon prizorgis marŝaloj de la juĝaj distriktoj. La Censa Akto de 1840 establis centran oficejon, kiu nomiĝis la Censa Oficejo. En 1902, oni movis la provizoran Censan Oficejon sub la Ministerion pri Enlandaj Aferoj; en 1903, oni renomis ĝin la Censa Buroo kaj movis ĝin en la novan Departmento de Komerco kaj Laboro.

Leĝo realigita en 1920 aprobis censojn pri fabrikado ĉiun duan jaron kaj pri agrikulturo ĉiun dekan jaroj. En 1954, la diversajn leĝajn aktojn oni kunigis en Titolon 13 de la Usona Kodo, kiu nun estas la jura bazo de la Buroo.

Vidu ankaŭ
----------

* Usona Departmento de Komerco
* Listo de usonaj urboj laŭ loĝantaro

Referencoj
----------

1. 1 2  USCB DOC-D1026 QVC Manual 01/03/09
2. ↑  History 1790. US Census Bureau.
3. ↑  History 1840. US Census Bureau.
4. ↑  History: 1900 Overview. US Census Bureau.
5. ↑  History 1920. US Census Bureau.
6. ↑  History 1954. US Census Bureau.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Usona Buroo de la Censo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Usona Buroo de la Censo en Vikinovaĵoj (Liberaj novaĵoj)

* Oficiala retejo
* Horloĝoj pri la loĝantaro de Usono kaj la mondo – t.n. POPClocks


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 394989
* GND: 1086264584
* LCCN: no2003100601
* VIAF: 146131899 165439621, 146131899
* ISNI: 0000 0001 2196 5969, 0000 0001 2178 7963, 0000 0001 1330 7149
* LIBRIS: 133750
* SUDOC: 02637675X
* BNF: 11863620x
* ULAN: 500251535
* NLA: 35564026
* NKC: ko2003203456
 |
**Paul PEERAERTS** [paŭl PErarts] (naskiĝis la 27-an de novembro 1946 en Antverpeno) estas flandra lingvisto kaj esperantisto. Li studis lingvojn en la altlernejo Karolo la Granda. Li laboris profesie kiel entreprena ĵurnalisto ĉe la firmao Agfa-Gevaert de 1971 ĝis 1979.

Li esperantistiĝis en 1965 kaj estis redaktoro de la nederlandlingva priesperanta revuo *Esperanto-Panorama* de 1970 ĝis 1990 kaj redaktoro de la belga Esperanto-revuo Sonorilo de 1972 ĝis 1974. En 1971 li tradukis la germanan Esperanto-kurson *Esperanto Programita* de Hermann Behrmann al la nederlanda lingvo kaj eldonis ĝin. Li estis prezidanto de la Esperanto-grupo La Verda Stelo en Antverpeno de 1976 ĝis 1979. En 1979 li eklaboris kiel direktoro de GCA kaj poste de Flandra Esperanto-Ligo (ĝis la fino de 2011). Ekde la fondo de la internacia revuo *Monato* en 1980 li kunlaboris kun ĝi, parte kiel redaktoro de la rubrikoj *Recenzoj* (1992-1995), *Noticoj* (1992-1997) kaj *Leteroj* (2006 ĝis nun), kiel ĉefredaktoro (2020 ĝis nun) kaj plejparte kiel redakcia sekretario (1992 ĝis nun). Inter 2007 kaj 2017 li gvidis la esperantlingvan tradukistan skipon de la socia retejo *Ipernity*. Li estas ano de la tradukista skipo de Tatoeba ekde 2017 kaj membro de la Akademio de Esperanto ekde 2022.

Kiam Interreto komencis populariĝi, li verkis kelkajn broŝurojn por komencantoj, kiel *Interreto ... inter kio?* (aperis en Esperanto, nederlanda, franca kaj angla) kaj *Malgranda manlibro pri HTML* (nur en Esperanto).

Referencoj
----------

1. ↑  *Monato*, internacia magazino sendependa, numero 1992/01, paĝo 3: *Enkonduko* .
2. ↑  Monato 2020/07, p. 4.
3. ↑  *Monato*, internacia magazino sendependa, numero 2002/08, paĝo 6: *Kunlaborantoj de Monato sin prezentas* .
4. ↑
Koordinatoj: 49° 55′ 44″ N 14° 45′ 45″ O﻿ / ﻿49.92889 °N, 14.76250 °O﻿ / 49.92889; 14.76250 (mapo)

**Třemblat** (antaŭe *Třemblaty*) estas vilaĝo situanta en Mezbohemia regiono, en distrikto Prago-oriento en Ĉeĥio. Ĝi falas sub municipo Ondřejov, de kiu ĝi situas 3,5 km nordokcidente. Vivas ĉi tie 360 loĝantoj (2021).

La vilaĝo estas menciita en libro de Josef Lada, kiam *virkato Mikŝo* estas foririnta el Hrusice en la mondon kaj ĝi vagabondas tra Třemblaty, Myšlín kaj Mnichovice.

Loĝantaro
---------

Evoluo de nombro de loĝantojLa datoj devenas el datumbazo de Vikidatumoj  

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 1869 | 236 |
| 1880 | 232 |
| 1890 | 237 |
| 1900 | 219 |
| 1910 | 222 |
| 1921 | 188 |

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 1930 | 192 |
| 1950 | 174 |
| 1961 | 188 |
| 1970 | 191 |
| 1980 | 168 |
| 1991 | 159 |

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 2001 | 178 |
| 2011 | 301 |
| 2021 | 360 |

Transporto
----------

Fervojlinio nek stacio en la proksimeco de vilaĝo ne estas.

La municipo situas sur ŝoseo de la II-a klaso II/113 ( Český Brod - Mukařov - Ondřejov - Chocerady ), el kiu deflankiĝas III/11319 Mnichovice - Třemblat kaj III/11320 Třemblat - Zvánovice.

Apudurbaj aŭtobusaj linioj veturantaj tra la municipo kaj certigantaj komunikon ĝis Černé Voděrady, Mnichovice, (fervojlinio de la IV-a koridoro), Chocerady, Ondřejov, Říčany kaj Prago.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rPartoj de municipo Ondřejov (3) |
| --- |
| Ondřejov ~ Třemblat ~ Turkovice |

 |
La komputila programaro **Oracle** (esperante: "profeto" aŭ "orakolo") estas datumbazestra sistemo fare de la firmao Oracle, kiu fariĝas grava potenco en datumbaza programado.

*Larry Ellison*, ĉefdirektoro de la firmao Oracle, kaj liaj amikoj kaj kolegoj *Bob Miner* kaj *Ed Oates* komencis la konsultan firmaon *Software Development Laboratories* ("Laboratorioj pri Softvara Prilaborado") en 1977. Ĉi tiu firmao kreis la originan version de la programaro Oracle. La nomo "Oracle" devenas el la kod-nomo de CIA-financiita projekto, kiun Ellison antaŭe prilaboris, kiam li estis dungato de la firmao Ampex.

Por manipuli datumojn, Oracle povas uzi kelkajn programlingvojn kiel ekzemple SQL-on kaj PL/SQL-on.

Lingvoj
-------

63 lingvojn (inkluzive de tiaj regionaj lingvaj varioj kiel la britia angla kaj la kanada franca) la programaro subtenas. Tio inkluzivas nomojn kaj mallongigojn de tagoj kaj monatoj, skribdirekton (dekstren aŭ maldekstren), alfabetan ordigpovon, ktp.

Erarmesaĝoj estas tradukitaj en la araban, katalunan, ĉinan, ĉeĥan, danan, finnan, francan, germanan, grekan, hebrean, hispanan, hungaran, italan, japanan, korean, norvegan, polan, portugalan, rumanan, rusan, slovakan, svedan, tajan, kaj turkan.

Plue, pere de unikodaj datumbazoj kaj datumspecoj oni povas enmeti, procezi, kaj retrovi datumojn en preskaŭ ĉiuj nuntempaj lingvoj eĉ se la lingvo ne estas rekte subtenata.

Servpovaj sistemoj
------------------

Versio 10g de Oracle uzeblas sur la sekvaj operaciumoj kaj aparataroj.

* Apple Mac OS X Server: PowerPC
* HP HP-UX: PA-RISC, Itanium
* HP Tru64 UNIX: Alpha
* HP OpenVMS: Alpha, Itanium
* IBM AIX5L: IBM POWER
* IBM z/OS: zSeries
* Linukso: x86, x86-64, PowerPC, zSeries, Itanium
* Mikrosofta Vindozo: x86, x86-64, Itanium
* Sun Solaris: SPARC, x86, x86-64

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oracle Database Arkivigite je 2008-09-08 per la retarkivo Wayback Machine Oficiala paĝo (anglalingve)

* Kategorio Oracle en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Liakat Ali Errol Alibux** naskiĝinta la 30-a de novembro de 1948 en Paramaribo estis politikisto el Surinamo.

Li studis sociologion en la Universitato Erasmus de Roterdamo, de 1967 al 1973 kaj en 1975 estis dungita de la Ministerio pri Socialaj aferoj kaj Loĝado de Surinamo kaj iĝis altranga funkciulo.

La 15-a de decembro de 1982 estis arestitaj kaj murditaj 14 politikestrojn opoziciantajn al la reĝimo en Fort Zeeland, kio estis konita kiel "La decembraj murdoj". En 1983 oni deklaris alarmstaton kaj oni aplikis militleĝaron. Nederlando ĉesigis sian helpon al la lando kaj Surinamo fermis sian diplomatejon en Kubo. La protestoj de la sindikatoj devigis la konsilantaron formi novan registaron kun Errol Alibux kiel ĉefministro. Sude kaj oriente de la lando ekaperis gerilojn estre de Ronnie Brunswijk kaj apogitaj de Nederlando.

La protestoj akriĝis en 1985, kaj oni permesis denove la poitikajn partiojn, sed tiu pliigis la popolan interkonsenton, ĉar la opoziciantaj politikestroj tiam postulias la restaŭron de la konstitucia ordo. En 1986 la gerilo avancis kaj alproksimiĝis al Paramaribo. La sindikataj kaj laboristaj organizoj kunvokis nacian strikon kaj novajn protestojn kiuj paralizigis komplete la landon. En decembro la registaro rezignis proteste kaj en marto de 1987 oni aprobis novan konstitucion por aliri al demokratia transiro. La ĉefaj opoziciantaj partioj formis aliancon kies estro, Ramsewak Shankar estis elektita unua demokrata prezidanto ekde la sendependigo en la balotoj de la 25-a de novembro de 1987.

Referencoj
----------

* guiadelmundo.org. «Historia de Surinam» (hispane). Konsultita la 27an de majo de 2010.

* Kategorio Errol Alibux en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Frýdštejn** estas burgruino en Ĉeĥio. Ĝi situas en samnoma vilaĝo Frýdštejn, en regiono Liberec, distrikto Jablonec nad Nisou.

Dominanto de la burgo estas konserviĝinta granda burgoturo, konstruita sur la plej alta sabloŝtona roko, de kiu estas vidinda panoramo de la tuta ĉirkaŭaĵo. La turo havas alton de 15 m, diametron de 5 m, kaj muraro dikas 2 m.

Historio
--------

La unua skriba mencio pri la burgo devenas el 1385 kaj ĝi ofte ŝanĝis siajn posedantojn.
La burgo publike alireblas ekde 1892, kiam de la nobela familio Rohan el Francio aĉetis ĝin kleriga societo el Turnov. Nuntempe la burgo estas posedaĵo de la komunumo Frýdštejn.

Rigardo el subaj etaĝoj de la burgo
Spacoj ĉizitaj en sabloŝtonoj

Praktikaj informoj
------------------

* La burgo alireblas ekde majo ĝis oktobro, alitempe laŭ interkonsento.
* Aktualajn informojn vidu en la retpaĝaro.

* Frýdštejn (burgo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Frýdštejn (burgo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala burga retpaĝaro kun ampleksa fotogalerio ĉeĥe, germane, angle
* 360-grada panoramo
La Landa teatro de Eisenach La **Landa Teatro Eisenach** (germane *Landestheater Eisenach*) troviĝas en Eisenach, Germanio, sur la placo Theaterplatz.

Historio burga
--------------

Surloke estis iam mezepoka akvokastelo nomita *Klemme*, farite fare de margrafo Henriko de Meißen (1215-1288). Estante fremda regejo, la kastelo estis malŝatata kaj detruitis fare de la eisenach-anoj en 1306. Jam du jaroj poste ordonitis ĝia rekonstruo. Dum la Kamparana ribelo de 1525 ĝi estis prizono; poste ĝi servis kiel kazerno kaj finfine en 1870 makonstruitis.

Historio teatreja
-----------------

Barono Julius von Eichel-Streiber aĉetis la grundojn; li estis mecenato kaj komisiis la lepsikan arkitekton Karl Weichardt konstrui novklasikisman konstruaĵon. En la 1.1.1879 estis ties inaŭguro per la komedio *Minna von Barnhelm* de Gotthold Ephraim Lessing. La teatrokapacito estas de 500 personoj. En 2010 komenciĝis restaŭradlaboroj. Danke al nedomaĝiteco de la konstruaĵo en la Dua mondmilito rekomenciĝo de la teatra vivo eblis jam en somero 1945. Plialtrangiĝo je landa teatrejo estiĝis en 1952 kun instalo de tri sekcioj de dramteatrado, muzika teatrado kaj baleto. Dum la 1990-aj jaroj ĝi intertempe nefunkciis respektive kunfandiĝis kun la Teatro je Meiningen.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Landa Teatro Eisenach en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Hejmpaĝo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 559713
* GND: 3013989-2
* LCCN: no2004033113
* VIAF: 158976072
 |
**Cidade Velha** estas loĝloko de Kaboverdo situanta en la municipo Ribeira Grande de Santiago, je 15 kilometroj okcidente de Prajo, la nacia ĉefurbo.

La 10-an de junio 2009 estis akceptita kiel unu el la Sep Mirindaĵoj Portugaldevenaj en la Mondo, post publika procezo je voĉdonado inter la diversaj monumentoj konstruitaj de Portugalio en la mondo.

Pro ĝia riĉa historia tradicio, kun ampleksa arkitektura heredaĵo, la 26-an de junio 2009 Cidade Velha estis deklarita Monda heredaĵo de Unesko.

Cidade Velha estis la unua urbo konstruita de la eŭropaj kolonianoj en la afrika tropiko kaj la unua ĉefurbo de Kaboverdo, kun la nomo *Ribeira Grande*. La urbo fondiĝis kaj disvolviĝis danke al la komerco de sklavoj el Gvineo Bisaŭa kaj Sieraleono.

La uro estis haveno kaj heltejo de du el la grandaj historiaj navigistoj, Vasco da Gama, en 1497, surveoje al Hindujo kaj Kristoforo Kolumbo, en 1498, antaŭ la tria vojaĝo al Ameriko.

* Kategorio Cidade Velha en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Temas pri... Ĉi tiu artikolo temas pri sezono. Por informoj pri urbo en Finnlando, vidu la artikolon Somero (urbo).
Figoj maturiĝas somere
**Somero** estas ĝenerale modera sezono inter la printempo kaj la aŭtuno.

La somero estas la plej varma el la kvar sezonoj.

Kalendare komenciĝas tio sur la norda hemisfero la 21-an de junio kaj finiĝas la 23-an de septembro.

La astronomia somerkomenco, ankaŭ nomata somera solstico, estas la tago, kiam la suno staras direkte super la norda tropiko (aŭ tropiko de kankro).
Poste iĝas la tagoj pli longaj kaj la noktoj pli mallongaj sur la norda duonglobo. Sur la suda duonglobo tiam komeciĝas la vintro.

La meteorologia somero komenciĝas la 1-an de junio kaj finiĝas la 31-an de aŭgusto.

Proverbo
--------

Ekzistas proverboj pri somero en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof:

* |  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** *Kio taŭgas por somero, ne taŭgas por vintro.* **"** |

 |
* |  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** *Ŝiru rozojn en somero, ĉar en vintro ili ne estas.* **"** |

 |

Referencoj
----------

1. ↑   Lernu. Arkivita el la originalo je 2011-12-25. Alirita 2008-12-17.

Vidu ankaŭ
----------

* Someraj Olimpikoj
* Printempo, aŭtuno, vintro
* Solstico
* Jaro sen somero
* Aksa dekliniĝo
* Postsomero

* Somero en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Somero en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Somero en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)
* Somero en Vikifontaro (Universala biblioteko)
**Cidono** (ankaŭ **Sidono**, en la araba **‏صيدا‎**, *Saidā*) estas la kvara plej granda urbo de Libano. Ĝi havis 57 800 loĝantojn en 2008, dum en ĝia aglomeraĵo vivas proksimume 200 000 personoj.

Geografio
---------

Cidono estas havenurbo ĉe la bordo de Mediteraneo. La urbo havas areon de 7,86 km² kaj ĝi estas la ĉefurbo de la samnoma distrikto.

Historio
--------

### Prahistoria tempo

Cidono estis ekloĝata proksimume en la 4-a jarmilo a. K. kaj do apartenas al la plej malnovaj urboj de la mondo.

### Antikva epoko

La unua dokumenta mencio de Cidono troveblas en la Genezo , kie Cidono estis nomita la unuenaskita filo de Kanaano, nepo de Noa. En antikva tempo ĝi estis unu el la plej gravaj urboj de la fenicianoj. Dum la ribelo de la fenicaj urboj kontraŭ Salmanasaro la 5-a de la jaro 726 a.K. ĝis 722 a.K. la sidonanoj luktis flanke de la asiroj. Cidonio fariĝis asira provinco. Dum la 6-a jarcento antaŭ Kristo Cidonio fariĝis la plej grava komerca centro de la aĥmenidoj. En la jaro 332 antaŭ Kristo Cidonio estis konkerita de Aleksandro la Granda, kiu fariĝis ĝia nova reganto. Laŭdire kaj Jesuo  kaj Sankta Paŭlo  vizitis la urbon. Sub la regado de la romia imperiestro Vespasiano la urbo estis grandigita kaj fortikita kaj ricevis por la epoko modernan infrastrukturon. Ĝis la Batalo apud Jarmuko en la jaro 636 post Kristo la urbo apartenis al la Bizanca Imperio. Tiam ĝi estis konkerita de la araboj.

### Mezepoko

La 4-an de decembro 1100 la krucmilitisto Baldueno la 1-a konkeris la urbon. En la jaro 1187 la trupoj de Saladino rekonkeris kaj okupis la urbon. En la jaro 1197 la urbo estis denove konkerita de eŭropanoj fare de la trupoj de la Sankta Romia Imperio sub gvido de Henriko la 6-a okaze de la tiel nomita germana krucmilito. En la jaro 1260 Cidono estis rabita de la mongoloj.

### Nuntempo

En la jaro 1900 la aglomeraĵo de la urbo nombris 10000 loĝantojn, kaj ĝis la jaro 2000 ĝis kreskis al proksimume 200000. Aktuale antaŭ la urbo situas la palestina rifuĝejo Ain al-Halweh, kiu estis ĝis 1991 unu el la plej gravaj rifuĝejoj de la Organizaĵo por Liberigo de Palestino.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Tiu-ĉi artikolo baziĝas sur la informoj de la koncernaj tekstoj el la angla kaj germana vikipedio.
2. ↑  Genezo 10:15 19
3. ↑  Evangelio laŭ Mateo, 15:21
4. ↑  Agoj de la Apostoloj 27:3, 4)

Vidu ankaŭ
----------

* Agenoro, mitologia reĝo de Cidono

* Cidono en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Cidono en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 316163
* GND: 4105192-0
* LCCN: n82269664
* VIAF: 174159498
* SUDOC: 027712028
* BNF: 11969585v
 |
**El Cubo de Don Sancho** estas municipo de la provinco Salamanko, en la aŭtonoma komunumo Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la Jurisdikcia partio de Vitigudino en la nordokcidento de la provinco. *El Cubo de Don Sancho* estas tradukebla etimologie al *La Kubo de Don Sancho*.

Ĝia municipa teritorio estas formata de la loĝlokoj Cuarto del Pino, El Conejal, El Cubo de Don Sancho kaj Ituero de krom la senhomejoj Rollanejo kaj Villoria de Buenamadre, okupas totalan areon de 91,14 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2017, ĝi havis 449 loĝantojn. Ĝi perdis preskaŭ 500 loĝantojn ekde la mezo de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. 

Ĝi fondiĝis en la 12-a jarcento. En postaj jarcentoj suferis pro militoj kun najbara Portugalio kaj dum la Hispana Milito de Sendependigo. 

La tradiciaj agrikulturo kaj brutobredado lastatempe iom dekadencis. Lastatempe rura turismo ekgravis.

La urbestro estas de dekstra partio PP.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Salamanko


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 752732
* VIAF: 316734596
 |
**Keizan** (瑩山; 21-a de Novembro de 1268 - 29-a de Septembro de 1325) estis japana bikŝuo, konsiderita kiel la dua granda fondinto de la budhisma skolo Sōtō de Zeno. La unua fondinto, la bikŝuo Dōgen, estas konata ene de la skolo kiel *Alta patriarko* (*Kōso*, 高祖), dum Keizan estas konata kiel *Granda patriarko* (*Taiso*, 太祖).

Keizan kaj liaj disĉiploj estas konataj pro la disvastigo de la skolo Sōtō tra Japanio, for de la klostra bikŝua praktikado de la bikŝuejo Eiheiji de Dōgen, kaj ĉar transformis la skolon en pli popularan religion je ĉiu nivelo de la japana socio. Keizan fondis plurajn bikŝuejojn, inter ili, Yōkōji kaj la ĉefan bikŝuejon Sōjiji, unue konstruita en la duoninsulo Noto kaj translokigita al Curumi en Jokohamo en 1911. Sōjiji kaj Eiheiji estas nun la du ĉefaj trejnejoj de la skolo Sōtō.

Nomoj
-----

Keisan estas ankaŭ konata per la nomoj Keizan Jōkin (瑩山紹瑾) kaj la postmorta titolo donita al li de la imperiestro Meiji, Taiso Jōsai-daishi (太祖常済大師).

Lia nomo de naskiĝo estis Gyōshō (行生).

Referencoj
----------

1. ↑  
Heine, Steven.  (2008) *Zen skin, Zen marrow: will the real Zen Buddhism please stand up?* (angle). Oxford University Press. ISBN 0-19-532677-6.
2. ↑  
Pussel, Ryofu.  (2010) *A Critical Analysis of the Buddhist 88-Temple Pilgrimage on Shikoku Island*. Xlibris. ISBN 1-4535-3665-5.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 646512
* GND: 119519232
* LCCN: n83000196
* VIAF: 40190465
* ISNI: 0000 0001 2129 3357
* SUDOC: 030938767
* BNF: 12225434t
* NDL: 00271939
* NKC: xx0088362
 |



|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri budhismo |
**El Cerro** estas municipo de la provinco Salamanko, en la aŭtonoma komunumo Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la Jurisdikcia partio de Béjar kaj al la municiparo Ruta de la Plata. *El Cerro* signifas *La monteto*.

Ĝia municipa teritorio estas formata de la loĝlokoj El Cerro kaj Valdelamatanza, okupas totalan areon de 25,86 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2017, ĝi havas 430 loĝantojn. Ĝi perdis pli ol 800 loĝantojn dum la dua duono de la 20-a jarcento.

Ekde la pinto eblas rigadi al mirindaj pejzaĝoj, proksime al diversaj interesaj lokoj, kiel Béjar (19 km), la Peña de Francia (70-90 km depende de la vojo). Krome proksime estas areoj kiel Las Hurdes, la Valo de Jerte, Baños de Montemayor, Montemayor del Río, Candelario kaj multaj aliaj vidindaĵoj de la regiono kaj de la apuda Ekstremaduro. En la distra zono "La Dehesa", je 1 km de la domaro, estas rigardejo nome "El Balcón de Extremadura" (Balkono al Ekstremaduro) pro la vidaĵo havigita pro la altitudo de la vilaĝo. Proksime estas arkeologiaj restaĵoj de epoko de romianoj kaj keltoj.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 752027
* VIAF: 2953152637856920220001
 |
**El Espectador** (La Spektanto) estas vandata taggazeto kolombia, redaktorita en hispana lingvo kaj de tutŝtata eldonado, kies ĉefa sidejo troviĝas en la ĉefurbo Bogoto. Ĝi havas 1.850.400 legantojn, laŭ ĵusa *Estudio General de Medios* (EGM – Primera Ola 2009 (I-2009)). Ĝi estis fondita de Fidel Cano Gutiérrez la 22-a de marto de 1887 en la urbo Medellín. En 2012 ĝi iĝis 125jaraĝa, kaj tiele ĝi estas la plej antikva ĵurnalo en Kolombio, unu el plej antikvaj de Ameriko kaj tiu de plej longa itinero en la historio de la lando. Ĝi ŝuldas sian nomon al granda miro kiun ties fondinto havis al la poeto Victor Hugo, kiu kunlaboris en Francio por ĵurnalo kiu havis tiun nomon.

Notoj
-----

1. ↑  El Espectador, Medios  Arkivigite je 2012-10-26 per la retarkivo Wayback Machine Cada día nos leen más, 21-5-2009

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio El Espectador en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Unua numero de El Espectador ciferigita
* El Espectador (oficiala retejo)
* Kovrilpaĝoj El Espectador
* Fondaĵo Guillermo Cano
* Premio al gazetlibero Arkivigite je 2009-07-27 per la retarkivo Wayback Machine
* El Espectador: 20 años después de la bomba del 89 Arkivigite je 2016-03-04 per la retarkivo Wayback Machine
* IMPUNIDAD: Caso Guillermo Cano Isaza
* Premio Príncipe de Asturias de las Comunicación y Humanidades 1987 Arkivigite je 2009-10-09 per la retarkivo Wayback Machine
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Blankflugila pigo** |
| --- |
|  |
| Blankflugila pigoBlankflugila pigo |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Paseroformaj *Passeriformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Korvedoj *Corvidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Urocissa* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***U. whiteheadi*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Urocissa whiteheadi****(Ogilvie-Grant, 1899) |
|
|
|
| Konserva statuso |
| {{{220px}}}**Konserva statuso: Malplej zorgiga** |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Blankflugila pigo  |

 |
| v • d • r |

La **Blankflugila pigo** (*Urocissa whiteheadi*) estas orientalisa specio de birdo de la familio de korvoj kaj pigoj aŭ *Korvedoj*. Ĝi estas ĉirkaŭ samgranda kiel la Eŭropa pigo sed havas multe pli longan voston.

Ĝi estas tre simila al la parenca samgenra Orbeka pigo, tio estas **nigraj kapo, kolo kaj supra brusto** kaj **flavaj beko, iriso kaj gamboj**, kvankam tiu flavo povas varii al ruĝeca ĉefe ĉe gamboj. La subaj partoj estas helgrizaj, sed ne tiom helaj kiel ĉe la Orbeka pigo kaj la supraj partoj estas grizbluaj, sed ne tiom bluaj sed pli grizaj kun nur bluaj nuancoj kaj **tre markitaj blankaj partoj en flugiloj**, de kie venas la nomo. Ankaŭ la vostofino estas blanka.

La scienca nomo rememoras la britan esploriston John Whitehead.

Referencoj
----------

* BirdLife International (2004). *Urocissa whiteheadi*. *Internacia Ruĝa Listo de Endanĝeritaj Specioj*, eldono de 2006. IUCN 2006. Elŝutita 11a Majo 2006. Malplej zorgiga
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Blankkapa gruo** |
| --- |
|  |
| 
 |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Gruoformaj *Gruiformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Gruedoj *Gruidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | Gruoj *Grus* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***G. monacha*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Grus monacha****Temminck, 1835 |
|
|
|
| Konserva statuso |
| **Konserva statuso: Vundebla** |
|
|  |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Blankkapa gruo  |

 |
| v • d • r |

La **blankkapa gruo** (*Grus monacha*) el la ordo de gruoformaj birdoj kaj familio de gruedoj vivas en la orienta parto de la Palearktiso, generas en Siberio de Sovetunio kaj Hejlongĝjang-baseno de la Nordoriento de Ĉinio kaj travintras en Hindio, Japanio, Koreio, Bangladeŝo kaj la malsupra baseno de Jangzi-rivero de Ĉinio. Ĝi estas kovrita plejparte de grizaj plumoj, escepte de la blankaj plumoj ĉe la kapo kaj la supra kolo. Kaj ĝia ruĝa nudhaŭta frunto surhavas nigrajn lanugojn.

Dum travintrado la gruoj iras serĉi manĝaĵojn antaŭtagmeze kaj ripozas ĉe malprofunda lago tagmeze. Serĉante manĝaĵojn, ili aktivadas kun familio kiel unuo kaj tenas certan distancon inter familioj. Ĉiu familio konsistas el du, tri aŭ kvar membroj, sed la nombro de familio el gepatroj kaj unu ido konsistigas 57,1% de la totala nombro de la familioj. Ili serĉas manĝaĵojn en interspaco de 15-20 kilometroj, kie ofte troviĝas blanknukaj gruoj, cikonioj kaj ardeoj, tamen ili ne aktivadas kune kun ili. La blankkapaj gruoj manĝas ĉefe radikojn kaj tigojn de sovaĝa apio (Vallisneria spiralis), kaj ankaŭ radikojn, tigojn, fruktojn kaj burĝonojn de musko, poligono (Polygonum lapathifolium) kaj malajaj lagherbaĉoj (Potamogeton malaianus). Antaŭ noktiĝo ili flugas al sia tranoktejo sur altaĵo, kie ili kolektiĝas en granda grupo. Spritaj kaj atentemaj ili ofte havas siajn gardostarantojn, kiuj donas signalon, kiam ili vidas lumon aŭ estas timigitaj. La blankkapa gruo estas facile bredebla, sed malfacile fekundigebla. La virgruo krias per unusilaba sono, iom levante siajn flugilojn, sed la gruino per dusilaba sono, iom delikata kaj obtuza. La kriado similas al tiu de la ruĝverta gruo. La du ovoj demetitaj de la gruino estas kune kovataj de la gegruoj, kaj la kovado daŭras 28 tagojn. La du ĵus eloviĝintaj gruidoj en sama nesto ofte interbatalas, kaj ĉiam la pli malforta el ili mortas en la batalo, tial restas nur unu viva, se ili ne estas apartigitaj post sia eloviĝo.

Vidu ankaŭ
----------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Birdoj |

* Orient-siberia tajgo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Blankkapa gruo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Blankkapa gruo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Blankkapa gruo en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)

* +foto[*rompita ligilo*]
**El Castellar** [elkasteLJAR] estas vilaĝo kaj municipo de la provinco Teruelo (nordorienta Hispanio), nome en la sudorienta komarko Gúdar-Javalambre, kies komarka ĉefurbo estas Mora de Rubielos. La loknomo *El Castellar* kompreneblas kiel "La kastelejo", alude al mezepoka kastelo.

Geografio
---------

Ĝi estas je 40 km de Teruelo, provinca ĉefurbo. Al Teruelo alvenas de nordo tri ŝoseoj, de sudo aliaj tri kaj unu okcidente el Gea de Albarracín. El la tri sudaj, tiu plej orienta nome N-234 kun A-23 *Autovía Mudéjar* venas el sudoriento kune kun fervojo. Laŭ tiu La Puebla de Valverde estas la plej proksima municipo al la ĉefurbo, kaj mezvoje inter Teruelo kaj La Puebla de Valverde ŝoseo komunikas oriente kun Formiche Alto, kaj poste al El Castellar, Cabra de Mora kaj Mora de Rubielos, la komarka ĉefurbo. Alia itinero el Teruelo estas la A-226 tra Corbalán al Cedrillas kaj poste suden al El Castellar.

La municipa teritorio etendiĝas ĉe la montaro Camarena kaj ĉe la urba teritorio fluas la rivero Mijares. La loĝloko staras je 1275 m super marnivelo.

Historio
--------

En Mezepoko estis kastelo pro strategia situacio sur monteto inter torentoj. La loĝloko estis fondita ĉirkaŭ la jaro 1200, post la konkero el islamanoj de Teruelo en 1170. Estas multa mezepoka kaj moderna dokumentaro kiu informas pri la loko kaj ties ekonomio, nome agrikulturo, forstado kaj industrio de lano (17-a kaj 18-a jarcentoj).

El Castellar formis parton de la "sesma" (municiparo) de Rubielos de Mora, poste de la *Vereda de Montalbán*, poste dependis de Teruelo kaj fine, en 1834 iĝis municipo sendependa. En ĝia teritorio 27 loĝataj kampardomoj. Dum la Hispana Enlanda Milito de 1936-1939 El Castellar estis en respublika zono de aŭgusto 1936 ĝis majo 1938. Inter 1950 kaj 1970 oni suferis konsiderindan procezon de elmigradon kiu pasigis el 400 loĝantoj ĝis 120. La plej parto de la lokanoj elmigris al Barcelono kaj ĉirkaŭe kaj duarange al Valencio kaj Kasteljono.

Aktualo
-------

Bazo de ekonomio estis agrikulturo (cerealoj), forstado kaj brutobredado. Preskaŭ ĉiuj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento kaj tiukadre ankaŭ en El Castellar oni malaltiĝis ĝis nunaj 56 loĝantoj.

Vidindaĵoj estas kastelo de la 12-a jarcento rehabilitita en 1970-aj jaroj, baroka preĝejo de Sankta Mikaelo (18-a jarcento), urbodomo de fino de la 16-a jarcento, ermitejoj de la 17-a jarcento, naturaj lokoj ktp.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Teruelo

Notoj
-----

Bibliografio
------------

* Ibáñez González, Javier (kunord.) (2009). Las Hoces del Mijares y los Caminos del Agua. Qualcina. Arqueología, Cultura y Patrimonio. ISBN 978-84-937190-0-5.
* Ibáñez González, Javier & Casabona Sebastián, José F. (2013). Castillos, murallas y torres. La arquitectura fortificada de la Comarca de Gúdar-Javalambre. Qualcina. Arqueología, Cultura y Patrimonio. ISBN 978-84-937190-5-0.

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 798100
* VIAF: 316429563
 |
**Aprila oktriigita konstitucio** estis konstitucia provo de la viena registaro en printempo de la jaro 1848. La 25-an de aprilo de 1848 estis proklamita konstitucio por Aŭstrio sen Hungarujo, Kroatio kaj Lombardio-Venecio. Ĝi kreis el tiuj ĉi landoj unuecan, centralisman aŭstrian ŝtaton kunigita kun Hungarujo per persona unio. Ŝtato de la Ĉeĥa krono ĉi tie tute pereis. En historia literaturo tiu ĉi konstitucio estas markata ankaŭ kiel **Konstitucio de Pillersdorf**. Ĝi enhavis en sep partoj apud ĝeneralaj konstituciaj preskriboj pri imperiestro, civitanaj kaj politikaj rajtoj de la loĝantoj, pri registaro (respektive pri ministroj), pri la imperia parlamento kaj ties funkcio, pri parlamentoj (nobelaroj) de la unuopaj landoj aŭ provincoj. Ĝi enpraktikigis dukameran parlamenton, kies anoj estis fariĝontaj parte de rektaj balotoj, parte ili estis nomotaj de la imperiestro. Tiu ĉi imperia parlamento ensumigis 200-anan senaton, en kiu estis sesiontaj princoj de la imperiestra domo kaj dumvivaj anoj nomitaj de la imperiestro kaj 150 reprezentantoj de grandbienuloj. La deputitara parlamento havis 383 deputitojn balotataj por kvin jaroj laŭ proporcie vasta balotrajto. Sed tiu ĉi konstitucio estis (kaj eĉ ne povis esti) neniam enpraktikigita. En Vieno ĝi kaŭzis ondon de rezisto, en la ceteraj landoj ĝi estis akceptita indiferente. Jam la 16-an de majo de 1848 ĝis estis revokita.

Vidu ankaŭ
----------

* Ferdinando la 1-a (Aŭstrio)


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
***Kaakkosaari*** [ka:k:osa:ri] estas insulo de lago Päijänne en Jyväskylä en eksa komunumo kaj nuna urboparto Säynätsalo. Ĝi estas nature valora, vere populara boatekskursa insulo, kaj bona birduminsulo. Ĝia areo estas 4,2 hektaroj. La plej granda supermara alteco estas 90 m, proksimume 12 m plej granda alteco ol supermara alteco de Päijänne. En la insulo estas naturstata arbaro kaj sur la strandoj nuda ŝtonego. En la insulo estas escepta multe naturo, kio rakontas pri glaciaepoko: Estas grandaj ŝtonoj, kiojn la glaco movigis per vere kalosa forto. Hanna Parviainen donis la insulon al la komunumo Säynätsalo kiel ekskursa areo. La insulo estas dezerta, kaj homoj neniam loĝis tie. Tie estas ankaŭ ne libertempaj loĝejoj.

Notoj
-----

1. ↑  La areo de la insulo estas prenita de artikolo en la svedlingva Vikipedio de la insulo, kie ĝi havas sian propran fonton.

Referencoj
----------

1. ↑  Paikkatieto: Kaakkosaari, paikkatietoalusta.fi, viitattu 8.9.2019
2. ↑  Kaakkosaari, Jyväskylä (sijainti maastokartalla) *Karttapaikka*. Helsinki: Maanmittauslaitos. Viitattu 8.9.2019.
Reliefo en la templo de Banteaj Srei en Angkor, Kamboĝo.Hindia bareliefo.
**Bareliefo** aŭ **basa reliefo** estas tipo de skulptaĵo. Ĝi prezentas nur malgrandan reliefon, estas plata kaj la prezentita objekto nur iom dispartiĝas de la fono, ĝi restas parto de la fono. Bareliefoj troviĝas sur fasado de konstruaĵoj, reprezentante ekzemple grandajn frisojn. La **basa reliefo** estas **skulpta tekniko** por ellabori bildojn aŭ enskribojn sur la muroj kiuj atingeblas per rimarkigo de la bordoj de la desegno kaj malpliigante la muron kaj gravurante la bildojn kiuj elstaras leĝere el la fundo, per kio akireblas tridimensia efekto.

Laŭ Francisko Azorín **bareliefo** estas *Reliefo malmulte elstara. Malalta reliefo.* Kaj li indikas etimologion el latina *bassus* + *re levare* (malalte levi).

Historio
--------

Tiu ĉi tekniko estis elpensita kaj ege uzita kun granda lerteco en la Antikva Egiptio, kie, stariginte la murojn kaj pilonojn de la temploj, sperta artisto, konanto de la profilmodelo kaj la sanktaj proporcioj, komencis desegni la perimetron de la bildoj kaj la precipaj trajtoj, inluzive de la hieroglifoj kiuj priskribis la scenon. Malpliigante la randon kaj tajlinte la internon de la bildoj, ĝi estis pentrita el vivaj koloroj.

Bareliefoj estas tipa arkitektura ero de la romaniko. Tre fama bareliefo estas la friso de Panateneoj el la Partenono de Ateno, skulptita de Fidio.

Alia subsignifo
---------------

Ankaŭ estas nomata *basa reliefo* la formoj aŭ bildoj kiuj leĝere elstarigas la ĝeneralan planon, tajlitaj sur lignotabuloj aŭ realigataj en la verkoj je matrico sur moneroj.

Bildaro
-------

* Relieve hundido: templo de Kom Ombo (Egiptio)Relieve hundido: templo de Kom Ombo (Egiptio)
* Basa reliefo: Horuso kaj Sobek en Kom Ombo.Basa reliefo: Horuso kaj Sobek en Kom Ombo.
* Meza reliefo: bildo de Bes en Dendero.Meza reliefo: bildo de Bes en Dendero.
* La triunuo de Micerino, kun bildoj en alta reliefo.La triunuo de Micerino, kun bildoj en alta reliefo.
* Basa reliefo (Angkor Ŭat, Kamboĝo, ĉ. 1150)Basa reliefo (Angkor Ŭat, Kamboĝo, ĉ. 1150)

Vidu ankaŭ
----------

* Reliefo (arto)
* Alta reliefo

Notoj
-----

1. ↑  Francisko Azorín, arkitekto, Universala Terminologio de la Arkitekturo (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 32.
2. ↑  Azorín, samloke.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Bareliefoj en Kebekio

* Bareliefo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Bareliefo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Sándor Konkoly-Thege** [ŝAndor konkoli-tege], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Konkoly Thege Sándor** estis hungara agronomo, subministro, altlerneja instruisto.

Sándor Konkoly-Thege naskiĝis la 17-an de aŭgusto 1888 (laŭ alia informo la naskiĝtago estas la 11-a) en Szántó (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempa Santovka en Slovakio), li mortis la 3-an de februaro 1969 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Sándor Konkoly-Thege akiris agronomian diplomon en Ekonomia Akademio (Magyaróvár) en 1910, post 4 jaroj juran diplomon en Scienca Universitato de Budapeŝto. Post la unua diplomo li estis praktikanto duonjaron en Ekonomia Akademio (Debrecen), poste li havis postenon en ekonomia asocio. Inter 1914-1917 li batalis dum la 1-a mondmilito, poste li laboris en ministerio. En 1920 li revenis al la asocio, kie li okupiĝis pri bredado, laktoj kaj bestohigienoj. Li kreis la tutlandan bredoregistron. Jam inter 1919-1933 li ankaŭ prelegis en la Veterinara Altlernejo de Budapeŝto, kie li ricevis statuson privata instruisto en 1925. En la sekva jaro li instruis ankaŭ en ekonomia fakultato de la menciita universitato. Inter 1942-1944 li estis subministro, en 1944 li profesoriĝis en Reĝa Teknika kaj Ekonomia Universitato József. Inter 1945-1950 li instruis en Agrikultura Universitato, poste li laboris en instituto ĝis la pensiuliĝo en 1957. Depost 1945 li studvojaĝis al okcidenta Eŭropo.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Állattenyésztésünk fejlődésének fő feltétele. Javaslatok takarmánytermelésünk javítására.* (1920)
* *A mezőgazdasági kiállítások és állatdíjazások jelentősége és oktató hatása* (1929)
* *Állattenyésztésünk versenyképességének fokozása* (1933)
* *Állattenyésztésünk fejlesztésének irányai, eszközei és eredményei. Állattenyésztési politika.* (1948)

Memorigiloj
-----------

* premio "Konkoly-Thege Sándor"

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
*

Referencoj
----------

1. ↑

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 715131
* GND: 130199249
* VIAF: 57712821
 |
**Sándor Járóka** [ŝAndor jArOka], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Járóka Sándor** estis hungara violonisto, komponisto, orkestrestro. Lia patro estis la samnoma Sándor Járóka (pli aĝa).

Sándor Járóka  naskiĝis la 30-an de septembro 1954 en Budapeŝto, li mortis la 18-an de septembro 2007 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Sándor Járóka devenis el cigana muzikista familio. Li aĝis 4, kiam li ricevis violonon. Post 2 jaroj li violonadis jam en orkestro de la patro. La pli juna Járóka frekventis ankaŭ muziklernejon, li estis membro de orkestro de junaj ciganoj. Li scipovis muzikadi ankaŭ per violonĉelo, kontrabaso kaj gitaro, krome kelkfoje li komponis kantojn. En 1971 li partoprenis en koncerta rondvojaĝo en Usono. Hejmenveninta li fondis propran orkestron. En la sekvaj jaroj li ofte koncertis eksterlande (Kanado, Nederlando, Israelo, Japanio). En 1993 en Usono li iĝis reĝo de la ciganaj primaraj violonistoj. Li estis arta gvidanto de la Centmembra Cigana Orkestro en 1995 kaj 1996. Li ricevis premion en 2003. En la sekva jaro pro diabeto li falis en komato kaj mortis en 2007. Li postlasis 5 gefilojn.

Memorigiloj
-----------

* memortabulo en Budapeŝto (2013)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 647049
* LCCN: no2018159664
* VIAF: 76521992
* ISNI: 0000 0000 0146 7949
* BNF: 141085486
 |
***Kodachorome*** estis teknologio kaj varmarko de Kodak por koloraj diapozitivoj. Ĝin oni lanĉis en 1935. *Kodachrome* estis iam tre populara por kolora fotografio kaj amatora filmado, en la tempo kiam blanknigro estis pli uzata ĝenerale. Kun la tempo aperis malpli kostaj alternativoj, sed *Kodachrome* restis tre aprezata de multaj profesiaj fotografiistoj. La alveno de cifereca fotografio komence de la 21-a jarcento ankoraŭ pli malgrandigis ĝian uzon, kaj fine Kodak anoncis ke ili ĉesas produkti la filmojn kaj la necesajn kemiaĵojn por rivelado en 2009. Oficiale oni tion faris ĝis januaro de 2011 en la lasta laboratorio kiu ofertis la procezon.

Avantaĝoj de *Kodachrome* estis ĝia bona kapablo registri detalojn kaj bona konserviĝo en mallumo (tamen ne dum projekciado). La fotografioj farita per ĝi havis ne tute realan sed karakterizan tonon. 

Esence *Kodachrome* konsistas el kvar tavoloj el nigrablanka filmo kun malsama sentiveco al la kolora spektro, kaj du filtriloj. La rivelado postulas specifan kaj kompleksan procezon, k-14, kie kolorigiloj estas aldonataj, kompare kun la nuntempaj koloraj filmoj kiuj mem enhavas kolorigilojn ene. Ne eblas uzi normalan procezon E-6 por diapozitivoj. Alia problemo estas damaĝo por la medio kiujn la kemiaĵojn por k-14 povas kaŭzi. Alternative ĝi bone akceptas la normalan blanknigran procezon, sed kompreneble sen koloroj.

* Kodachrome en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Kodachrome en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Marmora salono de la Abatejo Melk
**Paŭl TROGER** (naskiĝinta en la 30-a de decembro 1698 en Zell proksime de Welsberg, mortinta en la 20-a de julio 1762 en Vieno) estis aŭstra pentristo.

Vivo
----

La filo de tajloristo kaj sakristiisto jam kiel knabo desegnis sen trejnado kaj tiom lerte, ke gastintaj fremduloj - verŝajne el la grafa familio Firmian - ekmiris kaj venigis lin kun lia frato al si por pluklerigo. La granda mecenato grafo Lactanz von Firmian peris ke Troger iĝu unue disĉiplo de Giuseppe Alberti (1664-1730) en la Fiemme-Valo kaj poste venu al Bolonjo, Venecio kaj finfine (en 1728) al Vieno. Tie Troger jam aperis kiel ŝatata kaj perfekta artisto. Li nomumitis Ĉambra pentristo kaj estis, post la morto de Jacob van Schuppen rektoro de la Viena Akademio (1754-57).

Verkaro kaj graveco
-------------------

Kvankam la domicilo de Troger estis en Vieno li multe vojaĝis por kontentigi ĉiujn mendintojn ĉie ajn (precipe Aŭstrio, Hungario, Moravio). Li faris oleopentradon kaj altarbildojn en itala *Al fresco*-tekniko. Li ankaŭ kreis portretojn kaj gravuris sakralaĵojn kaj nesakralaĵojn, homojn, pejzaĝojn.

Liaj majstroverkoj estas en Trento, Brixen (freksoj en la katedralo), Innsbruck, Maria Taferl kaj Furth bei Göttweig. La unua granda sukceso estis la bildoj en la kupolo de la Kajetana kirko en Salcburgo. En Vieno estas pentraĵoj de li en la kirkoj Sankta Ulriko, Sankta Laŭrenco kaj Maria Helpantino. Ĉiuj bonegas teknike kaj kolorige kaj memorigas onin al la arto de Caracci kaj Guercino.

Troger havis multajn disĉiplojn, el kiuj plej gravis Martin Knoller. En la imperiestra galerio de Vieno troviĝas lia verko *Christus auf dem Ölberg*, en la Viena Akademio lia *Heilige Magdalena* kaj en la Tirola Landa Muzeo lia *Einbalsamierung des Leichnams Christi*.

Literatur
---------

* Aschenbrenner, W./Schweighofer, G.; Paul Troger. Leben und Werk, Salzburg (1965), Verlag St. Peter
* Zum 250. Todestag des Barockmalers Paul Troger, Sonderausgabe der Zeitschrift "Der Schlern", Juli/August 2012\* Johann Kronbichler: *Paul Troger (1698-1762).* Deutscher Kunstverlag, Berlin/München 2012. ISBN 978-3-422-07127-8
* Stift Altenburg: *Paul Troger & Altenburg.* Stift Altenburg, Altenburg (2012 aŭ poste)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Paul Troger en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Informoj pri Paul Troger en katalogo de la Germana Nacia Biblioteko (germane)
* Verkoj de Troger surrete[*rompita ligilo*]
* Biografio ĉe *ADB*
* Troger ĉe *zeno.org*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 516970
* GND: 118760955
* LCCN: n86055520
* VIAF: 13103130
* ISNI: 0000 0000 6675 1537
* SUDOC: 168031701
* BNF: 14938243n
* ULAN: 500028379
* RKD: 78232
* NKC: ola200207569
* BNE: XX4913516
 |