recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Loko de la municipa teritorio de Galaroza en sia provinco
Loko de la provinco de Onubo en Hispanio
**Galaroza** estas municipo de Hispanio, en la provinco Onubo, regiono Andaluzio. Temas pri montara vilaĝo. Ĝi famas pro la kvalito de la akvo kaj la manfarado el ligno. Ĝi havas du submunicipojn nome Navahermosa (Bela altokampo) kaj Las Chinas (La ĉininoj).

Loĝantoj
--------

La loĝantoj nomiĝas *cachoneros*. La censita populacio en 2009 estis 1618 loĝantoj kaj la denseco estas 73,55 loĝ./km².

Situo
-----

Galaroza estas situa en la okcidenta parto de Andaluzio en la komarko aŭ distrikto Sierra de Aracena en la okcidenta parto de Sierra Morena kaj norda parto de la provinco de Onubo, je altitudo de 564 m; je 117 km el Onubo, provinca ĉefurbo. 

La areo de ties teritorio estas de 22 km². La geografiaj koordinatoj estas 37°55′40″N 6°42′30″Ok.

Historio
--------

Oni ne trovis restojn kiuj pruvas prahistoriajn setlantojn. La deveno de la setlejo ŝajne estas islama, ĉar la origino de la toponimo povus veni el *Al-Jaroza*, kun diversaj interpretadoj: Valo de la Rozoj, Valo de la Fraŭlinoj aŭ Valo de la Edzino. Legendo rakontas pri la perdo en la arbaro de la berbera princo Ismail serĉe de virino el kiu li enamiĝis.

Kiel la tuta komarko tiu teritorio estis okupata de islamanoj inter la 8-a kaj 12-a jarcentoj. Dum la 13-a jarcento la teritorio estos alterne de Portugalio kaj de Kastilio ĝis kiam en 1267 laŭ la Traktato de Badajoz ĝi aliĝis al Regno de Kastilio definitivamente.

Dum la Mezepoko ĝi apartenis al la jurisdikcio de Aracena, de kie sendependiĝis en 1553. En tiu epoko Galaroza enhavis la domarojn de Fuenteheridos, Las Vegas, Corte Brullo kaj Las Cañadas, krom la aktualaj: Navahermosa kaj Las Chinas.

En 1594 **Galaroza** formis parton de la Regno de Sevilo en la *Sierra de Arroche* kaj havis 290 impostopagantajn anojn.

Ekonomio
--------

Agrikulturo kaj brutobredado (porkoproduktaĵoj).

Vidindaĵoj
----------

* Preĝejo de la *Purísima Concepción*. 17-a jarcento
* Ermitejo de Sankta Sebastiano (*El Carmen*). 18-a jarcento
* Ermitejo de Sankta Brigida. 14-a jarcento
* Fonto de la Dekdu Ŝprucoj. 1898

Referencoj
----------

1. ↑  *Libro de los Millones*: Censo de populacio de la provincoj kaj jurisdikcioj de la Regno de Kastilio en la 16-a jarcento

Eksteraj ligiloj
----------------

* 
* Galaroza.com Arkivigite je 2014-10-04 per la retarkivo Wayback Machine - Informo pri turismo, historio, festoj, tradicioj, gastronomio, situo...
* Galaroza Arkivigite je 2006-02-02 per la retarkivo Wayback Machine - Sistemo de Informaro de Andaluzio
* Guía de Galaroza (Huelva) Arkivigite je 2009-01-21 per la retarkivo Wayback Machine - Gvidilo de la Sierra de Huelva - Galaroza
* Vojo Ribera de Jabugo en la municipa teritorio de Galaroza
* Distrejo El Talenque en la municipa teritorio de Galaroza
**FELEKY Miklós** estas hungara aktoro, reĝisoro, teatrodirektoro naskita en Nagygalambfalva la 18-an de decembro 1818 kaj mortinta en Budapeŝto la 16-an de marto 1902. Li estis la edzo de aktorinoj Flóra Munkácsy kaj Amália Szákfy-Szabó.

Biografio
---------

En 1837 Feleky estis sufloro, pli poste aktoro en la trupo de László Szigetvári. Li ludis en trupo de Elek Pály en 1838 en Kolozsvár, Dávid Kilényi, en 1840–44 en Brassó, Zalatna, Marosvásárhely. En 1844 li iĝis direktoro kaj li ludis en Kolozsvár, Debrecen, Nagybecskerek. En 1852 kontraktis lin la *Nacia Teatro*. Li estis direktoro en 1884 de la *Várszínház*, en 1885 en la *Teatro de strato Gyapjú*, sed li malsukcesis per ambaŭ. En 1877 li ricevis la ordenon Francisko Jozefo la 1-a. Li estis vicprezidento de la *Országos Színészegyesület* (Landa Aktorasocio). Li verkis kelkajn komediojn, sed ili ne estas gravaj. Li tradukis preskaŭ 60 teatraĵojn el la germana kaj franca lingvoj.

Ĉefaj roloj
-----------

* *Percival* (Halm: Griseldis);
* *Marteau* (Sardou: Idegesek);
* *Marecat* (Sardou: Jó barátok);
* *Mortsoff* (Barrière: Völgy lilioma);
* *Lajtos* (Szigligeti E.: Strike);
* *Tamás* (Sh.: Lear király);
* *Szirtfoky* (Szigligeti E.: Nőuralom);
* *Dromio* (Sh.: Tévedések vígjátéka).

Elektitaj trupanoj
------------------

* Lajos Réthey

Literaturo
----------

* Szász K.: Várszínházi emlékek (1921).

Fonto
-----

* Magyar Színházművészeti Lexikon

* Kategorio Miklós Feleky en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
vidu ankaŭ Miklós Fehér (futbalisto)

**FEHÉR Miklós** (1921-2000), tradukisto kaj redaktoro, mortis la 7-an de aŭgusto en Budapeŝto. El pli ol 1500 paĝoj de liaj poeziaj tradukoj (el la hungara kaj pli ol dekduo da aliaj lingvoj) nur parto aperis, i.a. en Hungara Vivo, La KancerKliniko kaj en Eŭropa Poezio en Esperanto (1995-), kiun li mem redaktis. Li estis membro en la Budapeŝta Medicina Esperanto-Fakgrupo.

Li estis elstara poeto, multe tradukis - ne nur el la hungara. Lia plej granda laboro estas traduko de hungara nacia eposo "Toldi" de János Arany.

Ekzistas la rimportreto, verkita de Valentin Melnikov en 1998:

Jen Miklós Fehér, tradukisto

de la eŭropa poezio.

Balado, kanto, elegio –

ampleksa kaj varia listo.

Tra l’ mondo flugas sen rezisto

la poemar’ el Hungario:

Jen Miklós Fehér, tradukisto

de la eŭropa poezio.

Libero, amo, gajo, tristo –

perfektas ĉia emocio.

Kaj li, sen troa ambicio

laboras pene, kun persisto.

Jen Miklós Fehér, tradukisto!



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 43618
* GND: 108729400
* VIAF: 981158188202620260006
 |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion***Galango*** |
| --- |
|  |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Plantoj *Plantae* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Divizio: | Angiospermoj *Magnoliophyta* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Liliopsida |
| Subklaso: | Komelinedoj Commelinidae |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | *Zingiberales* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Zingibracoj *Zingiberaceae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Alpinia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
| Dunomo |
| ****Alpinia galanga****Willd. 1797 |
|
|
|
| Konserva statuso |
| **Konserva statuso: Sekura** |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri *Galango*  |

 |
| v • d • r |

**Galango** (*Alpinia galanga*) estas planto, parence al zingibro. Ĝi ankaŭ foje nomiĝas ***tajlanda zingibro***. Ĝi estas staŭda planto el la tropikoj.

Galango verŝajne venas el Indonezio sed nuntempe estas kultivata en Hindoĉinio, Tajlando, Malajzio kaj Indonezio. La spico tamen kun certeco estis uzata en la 12-a jarcento ankaŭ en Eŭropo: Hildegard de Bingen uzis ĝin en tiu tempo kiel kuracilo por ‘kordoloro’.

La radiko estas uzata kiel spico kaj havas mildan zingibroguston. Ĝi ankaŭ havas iom akran guston kiu inklinas al pipro kaj odoras kiel citruso kaj pino. Ĝi estas uzata freŝa, sekigita aŭ konservita. Galango povas, en receptoj, esti anstataŭata de zingibro kun iom da pipro.

Galangoradiko, en Indonezio, estas konsiderata kiel stimulilo kaj afrodiziigaĵo. Krome ĝi instigus menstruon.

* Galango en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Galango en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Galango en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
**Miklós Horler** [miklOŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Horler Miklós** estis hungara arkitekto, altlerneja instruisto, korusestro, ekstera membro de Reĝa Belga Akademio (1983).

Miklós Horler naskiĝis la 6-an de decembro 1923 en Budapeŝto, li mortis la 28-an de junio 2010 en Budapeŝto.

Fortikaĵo de Simontornya restaŭrita de Miklós Horler
Restaŭrita domo en Budapeŝto fare de Miklós Horler (1957)
Fontano en Vác fare de Miklós Horler

Biografio
---------

Miklós Horler maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo en 1942, poste li akiris arkitekturan diplomon en Teknikuniversitato József en 1947. Li studis ankaŭ dirigentadon en la Muzikarta Altlernejo Ferenc Liszt de János Ferencsik. Post siaj studoj li havis postenon en municipo de Terézváros 2 jarojn, poste en la ĉefurba municipo, kie li specialiĝis pri historiaj monumentoj. Baldaŭ li posteniĝis ĉe oficejo pri historiaj monumentoj. Li pensiuliĝis en 1994, tamen li laboris plu ĝis 2001.

### Lia instrua kariero

Li doktoriĝis en la universitato en 1982, li kandidatiĝis (1981) kaj doktoriĝis (1991) antaŭ la Hungara Scienca Akademio. Krom la arkitekturaj laboroj li ankaŭ instruis, li estis asistanto en la teknikuniversitato (1953–1955), poste li instruis en restaŭrada instituto (1974–1990), poste li ricevis titolon titulara profesoro en la teknikuniversitato. Li estis gastopreleganto en Katolika universitato de Loveno (1976–1998) kaj Universitato de Kluĵo (1998-).

Li longe dirigentis koruson de Preĝejo Ĉieliro de Maria (Vár), li ŝatis pianludi kaj orgenludi. Li ricevis ne nur hungarajn premiojn inter 1955-2007. Li havis edzinon.

Elektitaj planitaj konstruaĵoj
------------------------------

* restaŭrado de fortikaĵo en Nagykereki (1961-1966)
* restaŭrado de fortikaĵo en Simontornya (1967-1975)
* restaŭrado de kapelo en Esztergom (1980-1983)
* fontano en Vác

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *A műemlékek nyilvántartása* (kunaŭtoro, 1953)
* *Budapest műemlékei I-II.* (kunaŭtoro, 1955, 1962)
* *A magyar műemlékvédelem bibliográfiája 1945-1965* (1970)
* *A simontornyai vár* (disertaĵo, 1980)
* *Simontornya, vár* (1983, poste plurfoje)
* *A műemlékvédelmi szemlélet alakulása a Velencei Cartától napjainkig* (1996)
* *Esztergom, Bakócz-kápolna* (kunaŭtoro, 2000)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 686913
* GND: 120150603
* LCCN: n85376039
* VIAF: 59074892
* ISNI: 0000 0001 0905 154X
* SUDOC: 197623476
* BNF: 109587416
 |
**Torremayor** [TorremajOr] (La plej granda turo) estas municipo de Hispanio, en la provinco de Badajoz, regiono de Ekstremaduro. 

La loĝantoj nomiĝas *torremayorenses*. La censita populacio en 2008 estis de 1.000 loĝantoj.

Situo
-----

Torremayor estas situa en la centra parto de Ekstremaduro en la komarko aŭ distrikto Vegas Bajas, je altitudo de 199 m; je 40 km de Badajoz, provinca ĉefurbo kaj je 20 km de Mérida, la regiona ĉefurbo, do sufiĉe proksiem de la du grandaj urboj de la zono kaj sufiĉe bone komunikita laŭ la aŭtoŝoseo Madrido-Lisbono. La surfaco de ties teritorio estas de 21 km².

Ekonomio
--------

Agrikulturo de irigacio pro proksimeco de la rivero Guadiana kaj brutobredado.

Historio
--------

Estas arkeologia restaĵoj el la Paleolitiko kaj ĉefe de la epoko de la Romia Imperio pro la proksimeco kaj al la tiama ĉefurbo *Emerita Augusta* kaj al la ŝoseo kun Lisbono. Dum la epoko de visigotoj kaj araboj kaj eĉ post la Reconquista la historio de la vilaĝo ligiĝis al ĉefurbo Mérida kaj poste al diversaj senjoroj kiuj posedis ĝin. Se tiu epoko restas blazonaj domoj en la vilaĝo krom la preĝejo.
**Galabovo** (en bulgara Гълъбово ['gɤ.lɤ.bɔ.vɔ], el гълъб, *galab*, "kolombo" + -ovo) estas urbo kaj municipo en suda Bulgario, parto de Provinco Stara Zagora. La komunumo okupas 348 km² kaj la meza supermara alto estas de 194 m. La komunumo enhavas la urbon Galabovo kaj pliajn 10 vilaĝojn. En la komunumo loĝas ĉirkaŭ 16.000 loĝantoj.

Ekonomio
--------

Ĝi situas en la sudorienta parto de la Supra Traka Ebenaĵo, en regiono ekonomie grava pro elminado de karbo (57 % de la karbaj rezervoj de la lando) kaj produktado de elektro (28 baraĵlagoj). Krom karbon oni produktas hordeon, tritikon, helianton, maizon, tabakon, fruktojn, vinberojn, k. a.

Historio
--------

Estas restaĵoj de la neolitiko (6-a jarmilo a.K.). De la 2-a jarmilo a.K. estas monteto Hisarlaka. Kaj en la tuta regiono estas multaj trakaj restaĵoj, tomboj kaj pruvoj de kontakto kun Antikva Grekio. En la Mezepoko Galabovo estis limo inter Bizanco kaj la bulgara ŝtato, dum la turka epoko estas majoritato bulgara kaj rekonstruo komenciĝas ĉefe danke al la fervojo de 1870-aj jaroj. Dum la komunisma epoko la industrio rilate karbon disvolvis la komunumon en la 1960-aj jaroj.

La plej malnova preĝejo estas tiu de Sankta Johano Rilski.

En la urbo funkcias Esperantista societo "Kolombo de la paco". Kolombo estas en la nomo de la urbo.

* Kategorio Galabovo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Ruĝkolore, la distrikto Gali ene de Abĥazio
La **distrikto Gali** (abĥaze *Гал араион*; kartvele გალის მუნიციპალიტეტი) estas distrikto de la parte agnoskata Respubliko Abĥazio. Ĝia ĉefurbo estas Gali. La distrikto estas malpli granda ol ĝia eponimo en la subdivido de Kartvelio, ĉar parto de ĝia iama teritorio nun estas parto de la distrikto Tkvarĉeli, formata de la abĥazaj aŭtoritatoj *de fakto* en 1995.

La distrikto Gali estis plejparte loĝata de mingrelanoj, kartvela etna subdivido, antaŭ la milito de Abĥazio. La plejmulto el la kartveloj forfuĝis de la distikto post la etnaj konfrontoj en 1993-1994 kaj poste en 1998. Inter 40 000 kaj 60 000 rifuĝintoj revenis al la distirkto Gali ekde 1998, inkluzive de la homoj kiuj transiras ĉiutage la limojn kaj tiuj kiuj migras laŭ la agrikulturaj sezonoj. La distrikto Gali estas la nura distrikto en Abĥazio kie la etnaj kartveloj estas la plejmulto.

La loĝantato de la distrikto estis 29 287, laŭ la censo de 2003 realigita en Abĥazio, pridubata de multaj internaciaj observantoj. Oni kalkulas ĝin je 45 mil en 2006, kvankam la abĥazaj aŭtoritatoj ŝuldiĝas al ĉirkaŭ 65 000 rifuĝintoj kiuj revenis.
Kune kun la Valo Kodori, la distirkto Gali estas unu el la du veraj konfliktaj areoj dum la situacio estas relative trankvila en la cetero de Abĥazio. Ĝi estis batalkampo dum la abĥaza-kartvela konflikto de 1998.

En la pasinteco, la nuna distirkto Gali estis la landlimo inter la princlandoj Abĥazio kaj Samegrelo, la du feŭdaj regaĵoj disigitaj de la Kartvela reĝlando, kaj ofte ĝi havis malsamajn regantojn laŭ la ŝanĝiĝo de landlimoj de ĉi tiuj princlandoj dum la dinastiaj luktoj inter la klanoj Ŝervaŝidze kaj Dadiani.

* Kategorio Distrikto Gali en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Galahad**, kavaliro de Reĝo Arturo kiu vidis la Sanktan Gralon.

Li estis la neleĝa filo de Lanceloto kaj Elaine, filino de la fiŝista reĝo, kaj famis pro sia ĉasto kaj kavalireco. Elaine estis trompinta Lanceloton por ke li amoru ŝin, kaj, eltrovinte la veron, Lanceloto forlasis ŝin.

Dum sia infaneco Galahad estis prizorgata de sia pra-onklino, kiu estis abatino. Kiam li plenaĝis, Lanceloto kavalirigis lin kaj venigis lin al la kortego de Arturo dum Pentekosto. Ne konsciante la riskojn, Galahad promenis inter la festenantaj kavaliroj kaj sidis en la *Siege Perilous* ("danĝera seĝo"), rezervata por la kavaliro kiu sukcese trovos la Sanktan Gralon: ĉiu alia kiu sidiĝus tie tuj mortus. Galahad ne mortis. Tiam Arturo petis, ke li fortiru glavon de ŝtono, kaj, post kiam Galahad facile faris tion, Arturo deklaris, ke Galahad estas la plej bona kavaliro de la mondo. Sekvis mirakla vizio de la Gralo, kaj la serĉo de tio komenciĝis.

Dum la serĉo Galahad montris nekredeblan bravecon, kaj pro sia pieco ĝuis bonan fortunon. Senpene li venkis rivalojn, kaj kun senhezita firmeco li kondukis la aferon. Fine li, Parsifalo kaj Bors vidis la Gralon, kaj li estis forprenata al la ĉielo dum liaj akompanantoj restis sur la tero.

Vidu ankaŭ
----------

* 2082 Galahad, asteroido

* Kategorio Galahad en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Lamellibrachia luymesi** |
| --- |
|  |
| Lamellibrachia luymesi*Lamellibrachia luymesi* |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
| Domanio: | Eŭkariotoj *Eukaryota* |
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Annelida *Annelida* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Poliketoj *Polychaeta* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | *Canalipalpata* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | *Siboglinidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | ***Lamellibrachia*** |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***L. luymesi*** |
|

 |
| Dunomo |
| ***Lamellibrachia luymesi***van der Land & Nørrevang, 1975 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Lamellibrachia luymesi  |

 |
| v • d • r |

***Lamellibrachia luymesi*** estas specio de tubvermoj de la familio Siboglinidae. Ĝi vivas ĉe altamara malvarmo tralikiĝas kie hidrokarbidoj (petrolo kaj metano) likas el la marfundo. Ĝi estas totale antaŭsupozanta internan, sulfid-oksigenante bakteriajn simbiontojn por sia nutrado.

*Lamellibrachia luymesi* provizas la bakteriojn per hidrogena sulfido kaj oksigeno prenante ilin supren de la medio kaj ligante ilin al specialeca hemoglobino molekulo. Male al la tubvermoj kiuj vivas ĉe hidrotermaj ellastruoj, *Lamellibrachia* uzas malantaŭan etendaĵon de sia korpo vokis la radikon por manĝi supren hidrogenan sulfidon de la tralikiĝi sedimentojn. *Lamellibrachia* ankaŭ povas helpi instigi la generacion de sulfido sekreciante sulfaton tra iliaj radikoj en la sedimentojn sub la agregaĵoj.

La plej bonkonata tralikiĝas kie *Lamellibrachia luymesi* vivoj estas en la norda Meksika Golfo de 500 ĝis 800 m da profundo. Tiu tubvermo povas atingi longojn de pli ol 3 m, kaj kreskas tre malrapide, kaj ĝia longviveco estas dum 250 jaroj. Ĝi formas biogenan vivejon kreante grandajn agregaĵojn de centoj al miloj da individuoj. Vivi en tiuj agregaĵoj estas finitaj cent malsama specio de bestoj, multaj el kiuj estas trovitaj nur ĉe tiuj tralikiĝas.

Referencoj
----------

1. ↑   WoRMS - World Register of Marine Species - Lamellibrachia luymesi van der Land & Nørrevang, 1975 (angle). Alirita 2018-12-02.
2. 1 2  Boetius A. (2005). "Microfauna–Macrofauna Interaction in the Seafloor: Lessons from the Tubeworm". *PLoS Biology* **3**(3): e102. COI:10.1371/journal.pbio.0030102
3. 1 2  Cordes E. E. Arthur M. A. Shea K. Arvidson R. S. & Fisher C. R. (2005). "Modeling the Mutualistic Interactions between Tubeworms and Microbial Consortia". *PLoS Biology* **3**(3): e77. COI:10.1371/journal.pbio.0030077

Vidu ankaŭ
----------

* Hidroterma fonto
* Giganta tubvermo
* Colleen Cavanaugh
**Lőrinc Popovics** [lOrinc popoviĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Popovics Lőrinc** estas hungara skulptisto, altlerneja instruisto.

Sankta Barbara fare de Lőrinc Popovics en Szeged, 1998
Lőrinc Popovics  naskiĝis la 26-an de majo 1953 en Nádudvar.

Biografio
---------

Lőrinc Popovics lernis skulptadon en artista rondo en Szeged, poste li akiris diplomon en Pedagogia Altlernejo Gyula Juhász en 1980. Liaj plej gravaj artaj instruistoj estis Sándor Rétfalvi, András Lapis kaj Mihály Fritz. Ekde 1977 li partoprenis en diversaj ekspozicioj kun skulptaĵetoj, grafikaĵoj, medaloj. En la lernojaro 1990 li plulernis en Industriarta Universitato helpe de stipendio. Iam li ekinstruis en Scienca Universitato de Szeged. Li ricevis ekspoziciajn premiojn inter 1993-2007.

Elektitaj solaj ekspozicioj
---------------------------

* Szeged (1989, 1994, 2003, 2007)
* Budapeŝto (1996, 2006)
* Kaposvár, Pápa (2000)
* Groningen, Arnhem (2001)
* Komárno (2009)

Elektitaj kolektivaj ekspozicioj
--------------------------------

* Szeged (1992, 1996, 2007, 2010)
* Csongrád (urbo) (1994)
* Darmstadt, (1995)
* Krakovo (2002)
* Budapeŝto (2003, 2006, 2010)
* Parizo (2005)
* Hódmezővásárhely (2010)

Elektitaj skulptaĵoj
--------------------

* Monumento pri falintoj dum la 2-a mondmilitoMonumento pri falintoj dum la 2-a mondmilito
* Monumento pri terdisdono en Ópusztaszer (1995)Monumento pri terdisdono en Ópusztaszer (1995)
* relieforeliefo
* memorŝtonomemorŝtono

Fontoj
------

* oficiala paĝo
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografieto kun foto (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre) Arkivigite je 2019-03-24 per la retarkivo Wayback Machine

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Lőrinc Popovics en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 624413
 |
Pagodo Ichijō-ji en la gubernio Hjogo.
**Japana budhismo** estas la budhismo praktikita en Japanio ekde ĝia oficiala enkonduko en la jaro 552 K.E. laŭ la *Nihon Shoki*[1] de Baekje, Koreio de bikŝuoj.[2][3] Kvankam kelkaj ĉinaj fontoj indikas, ke la unua periodo de disvastiĝo de la religio okazis pli frue, dum la periodo Kofun (250 ĝis 538).[*mankas fonto*]

Budhismo havis gravan influon ĉe la disvolviĝo de la japana societo kaj daŭras kiel influa aspekto de la kulturo ĝis hodiaŭ.[4]

Nuntempe, la plej popularaj japanaj budhismaj skoloj estas budhismoj Pura Lando, Niĉireno, Ŝingono kaj Zeno. En 2008, proksimume la 34% de la japanoj identiĝis kiel "budhanoj" kaj la nombro kreskas de la 80-aj.

Referencoj
----------

1. ↑   (2005) *The religious traditions of Japan, 500–1600*. Cambridge, UK: Cambridge University Press, p. 16–17. ISBN 0-521-85119-X.
2. ↑   (2005) *The religious traditions of Japan, 500–1600*. Cambridge, UK: Cambridge University Press, p. 15–17. ISBN 0-521-85119-X.
3. ↑   (2001) *Sources of Japanese tradition*. New York: Columbia University Press, p. 100. ISBN 0-231-12138-5.
4. ↑  Asia Society Buddhism in Japan, alirita en julio de 2012
Japanujo estas hejmo al naŭ arbaraj ekoregionoj, kiuj reflektas sian klimaton kaj geografion. La insuloj kiuj konstituas Japanujon, ĝenerale havas humidan klimaton, kiu varias de varma subtropika en la sudaj insuloj al mezvarma en la norda insulo de Hokajdo.
Japanujo situas ĉe la konverĝo de tri tersupraĵaj ekozonoj, la palearktisa, la orientalisa kaj la pacifika ekozonoj, kaj siaj flaŭro kaj faŭno kombinas elementojn de ĉiuj tri. La ekoregionoj kiuj kovras la ĉefinsulojn de Japanujo, Honŝuo, Hokajdo, Kiuŝuo kaj Ŝikokuo, kune kun la proksimaj insuloj, estas konsideritaj partojn de la palearktiso. La insularkoj de suda Japanujo, Rjukju-insularo sudokcidente kaj Ogasavaroj sudoriente, estas hejmo al subtropikaj humidaj foliarbaraj ekoregionoj. Rjukju-insularo situas en la orientaliso, kaj Ogasavaroj estas parto de la pacifika ekozono.

La organizaĵo Naturprotekto Internacie signis Japanujon kiel biodiverseco-riĉaĵejon.

Tersupraĵaj ekoregionoj
-----------------------

Resto de praarbaro, Kioto.
**Tropikaj kaj subtropikaj humidaj foliarbaroj**

* Rjukju-insulaj subtropikaj ĉiamverdaj arbaroj
* Ogasavaraj subtropikaj humidaj arbaroj

**Mezvarmaj foliaj kaj miksaj arbaroj**

* Hokajdaj deciduaj arbaroj
* Nihonkaj ĉiamverdaj arbaroj
* Nihonkaj montaraj deciduaj arbaroj
* Tajhejaj ĉiamverdaj arbaroj
* Tajhejaj montaraj deciduaj arbaroj

**Mezvarmaj koniferarbaroj**

* Hokajdaj montaraj koniferaroj
* Honŝuaj alpaj koniferaroj

Dolĉakvo-ekoregionoj
--------------------

* Saĥalino, Hokajdo, & Marbordo de Sikhote-Alin
* Lago Biŭa
* Honŝuo-Ŝikokuo-Kiuŝuo

Maraj ekoregionoj
-----------------

*(nekompleta listo)*

* Japana Maro
* Oĥotska Maro
* Orientĉina Maro
* Kuroŝio-Marfluo
* Ojaŝio-Marfluo
* Rjukju-insulaj rifoj
* Ogasavaraj rifoj

Eksteraj ligiloj
----------------

* angle La biodiverseco-riĉaĵejo Japanujo (Naturprotekto Internacie)
* angle Dolĉakvo-ekoregiono 641: Saĥalino, Hokajdo, & Marbordo de Sikhote-Alin (mezvarmaj marbordaj riveroj) Arkivigite je 2012-05-19 per la retarkivo Wayback Machine
* angle Dolcakvo-ekoregiono 642: Honŝuo-Ŝikokuo-Kiuŝuo (mezvarmaj marbordaj riveroj) Arkivigite je 2012-05-19 per la retarkivo Wayback Machine
* angle Dolĉakvo-ekoregiono 643 : Lago Biŭa Arkivigite je 2012-05-25 per la retarkivo Wayback Machine
Koordinatoj: 50° 09′ 31″ N 12° 15′ 04″ O﻿ / ﻿50.15861 °N, 12.25111 °O﻿ / 50.15861; 12.25111 (mapo)

**Lipná** (ĝis la jaro 1948 *Lindov*, germane *Lindau*) estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de municipo Hazlov, troviĝanta en distrikto Cheb. Ĝi troviĝas proksimume 2 km en valo okcidente de Hazlov. Proksime troviĝas randa parto de montetaro Smrčiny. En la jaro 2021 daŭre vivas ĉi tie 24 loĝantoj.

Lipná situas en katastra teritorio **Lipná u Hazlova** kun areo 1,79 km².

Historio
--------

La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1307, kiam Henriko Nothaft donacis trionon de dekonaĵo de Lipná kaj de Polná al germanaj kavaliroj. Homoj ĉi tie havis laboron nur en agrikulturo kaj poste en malgranda granita minejo, tial la vilaĝo restis ĉiam malgranda kaj neinteresa. Nuntempe ĉi tie vivas nur 15 loĝantoj en 14 domoj, el kiuj plie 5 estas refreŝigejaj konstruaĵoj.

Loĝantaro
---------

Evoluo de nombro de loĝantojLa datoj devenas el datumbazo de Vikidatumoj  

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 1869 | 285 |
| 1880 | 268 |
| 1890 | 278 |
| 1900 | 274 |
| 1910 | 271 |
| 1921 | 236 |

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 1930 | 270 |
| 1950 | 81 |
| 1961 | 53 |
| 1970 | 46 |
| 1980 | 19 |
| 1991 | 10 |

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 2001 | 15 |
| 2011 | 22 |
| 2021 | 24 |

Memorindaĵoj
------------

Proksime de Lipná, sur ŝoseo ĝis Skalka troviĝas proksime de fervojo ŝtona penta kruco kun skribaĵo IHS kaj kun trapikita koro, kiu havas klaran historion. En la jaro 1675 ĉi tie patro el Skalka murdis sian filon, kaj laŭ kroniko de Markl li "elŝiris liajn viscerojn kaj elsuĉis lian sangon". Juĝaj dosieroj el la jaroj 1675–1676 konfirmas, ke pro tiu ĉi krimo la kulpinto estis senkapigita per glavo. Laŭlonge laŭ ŝoseo direkte al Polná poste troviĝas kelke da ŝtonaj monumentoj de eksaj germana loĝantoj kaj malgranda niĉa kapeleto.

Pluaj fotoj
-----------

* Vido de vojkruciĝo al Polná, Vlastislav kaj Libá.Vido de vojkruciĝo al Polná, Vlastislav kaj Libá.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rPartoj de municipo Hazlov (6) |
| --- |
| Hazlov ~ Lipná ~ Polná ~ Skalka ~ Vlastislav ~ Výhledy |

 |
En Hungario, malgraŭ la ekzisto de memstara administracia juĝistaro ĝis 1949, la **juĝistaroj administracia kaj privata** hodiaŭ ne estas apartigitaj.

La fundamenta leĝo de la 23-a de oktobro 1989 (t.e. la hungara konstitucio) tekstas, ke *"la kontrolon pri la laŭleĝeco de la individuaj decidoj de la administracioj zorgas la tribunaloj"*.

Ekde la 1-a de januaro 1999 la administraciajn juĝaferojn prizorgas:

* la departementaj tribunaloj;
* la apelaciaj kortumoj;
* la administracia sekcio de la Supera Kortumo.

La Supera Kortumo povas nuligi kaj, laŭkaze, refari la kontraŭleĝajn aktojn. Ĝi eĉ povas meminiciate doni pri diskutebla temo solenan decidon, kiu estas publikigita en la oficiala gazeto, kaj kiu trudiĝos al ĉiuj.

Krome la Supera Kortumo rolas kiel konsilanto. Ĝi estu alvokita por doni sian opinion pri la leĝaj projektoj kaj pri la dekretaj projektoj koncerne la justican organizon aŭ la juĝistaran kompetentecon.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rAdministracia juĝistaro en Eŭropo |
| --- |
| Albanio  •  Andoro  •  Armenio  •  Aŭstrio  •  Azerbajĝano  •  Belgio  •  Belorusio  •  Bosnio kaj Hercegovino  •  Britio  •  Bulgario  •  Ĉeĥio  •  Danio  •  Estonio  •  Finnlando  •  Francio  •  Germanio  •  Grekio  •  Hispanio  •  Hungario  •  Irlando  •  Islando  •  Italio  •  Kartvelio  •  Kipro  •  Kosovo  •  Kroatio  •  Latvio  •  Liĥtenŝtejno  •  Litovio  •  Luksemburgo  •  Makedonio  •  Malto  •  Moldavio  •  Monako  •  Montenegro  •  Nederlando  •  Norvegio  •  Pollando  •  Portugalio  •  Rumanio  •  Rusio  •  Sanmarino  •  Serbio  •  Slovakio  •  Slovenio  •  Svedio  •  Svislando  •  Turkio  •  Ukrainio  •  Vatikano |

 |
post bataleto kun la armeo, 1932
La anglaj esprimoj **Bonus Army** (Bonusa Armeo) aŭ **Bonus March** (Bonusa Marŝo) aŭ **Bonus Expeditionary Force** (Bonusa Ekspedicia Forto) estas nomo de la kunveno de ĉ. 31.000 veteranoj de la unua mondmilito, ties familio, kaj aliaj simpatiziantaj grupoj kaj personoj. La demonstrado okazis en Vaŝingtono dum la printempo kaj somero de 1932. Ili petis tujan elpagon de la bonuso, garantiata en la leĝo *Adjusted Service Certificate Law* de 1924 por elpago en 1945. La veteranojn gvidis Walter W. Waters, iama serĝento de la armeo kaj apogis generalo Smedley Butler.

La protestantoj alvenis la 17-an de junio kaj atendis akcepton de favora leĝo. Post malvenko de la leĝpropono, multaj foriris, kelkaj restis tie. La polico atakis tiujn restintajn protestantojn la 28-an de julio, mortigante du veteranojn kaj vundinte multajn aliajn.

Por fini la protestojn, Herbert Hoover ordonis intervenon de la armeo. Multaj veteranoj vundiĝis, kelkaj mortis (William Hushka, Eric Carlson). La armeo uzis eĉ gasojn, kiuj mortigis infanojn. La bildo, ke la armeo batas malriĉajn veteranojn, damaĝis reputacion de Usono.

Postaj eventoj
--------------

Franklin D. Roosevelt dungis la veteranojn por konstruigi vojojn (Overseas Highway). La 2-an de septembro, uragano murdis 259 veteranojn, laborintajn en la konstruado. Pro la mortoj, la kongreso decidis doni la bonuson pro la elektra jaro (1936). La vetoo de Roosevelt estis venkita kaj la bonuso estis realeco.

La plej grava sekvo de la eventoj estis la G.I. Bill of Rights‎, akceptita en 1944.

* Kategorio Bonus Army en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Juro |

En Finnlando la **administracia juĝistaro** konsistas el:

* la regionaj administraciaj kortumoj (unuainstancaj);
* la Supera Administracia Kortumo.

La Supera Administracia Kortumo verdiktas pri la laŭleĝeco de la administraciaj decidoj; tiujn ĉi la Kortumo povas nuligi kaj laŭokaze reformi. Kontraŭe la plimulto de la juĝaferoj pri respondeco de la administracio falas en la jurisdikcion de la privata/civila juĝistaro.

La Kortumo konsistas el unu prezidanto (nomumita de la respublika prezidento) kaj 24 membroj (nomumitaj de la respublika prezidento post propono de la Kortumo).

La Kortumo verdiktas apelacie, aŭ unua- kaj lastinstance por la decidoj de la landaj administraciaj aŭtoritatoj.

Ĝi povas doni sian opinion pri leĝprojektoj laŭ peto de la Ministrara Konsilio, kaj pri alprenitaj, ne jam promulgitaj leĝoj laŭ peto de la respublika prezidento. Al la prezidento ĝi povas proponi leĝmodifojn. Diversaj ministrejoj neformale petas al ĝi opinion pri leĝprojektoj. Ĝiaj opinioj kaj proponoj estas publikaj.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rAdministracia juĝistaro en Eŭropo |
| --- |
| Albanio  •  Andoro  •  Armenio  •  Aŭstrio  •  Azerbajĝano  •  Belgio  •  Belorusio  •  Bosnio kaj Hercegovino  •  Britio  •  Bulgario  •  Ĉeĥio  •  Danio  •  Estonio  •  Finnlando  •  Francio  •  Germanio  •  Grekio  •  Hispanio  •  Hungario  •  Irlando  •  Islando  •  Italio  •  Kartvelio  •  Kipro  •  Kosovo  •  Kroatio  •  Latvio  •  Liĥtenŝtejno  •  Litovio  •  Luksemburgo  •  Makedonio  •  Malto  •  Moldavio  •  Monako  •  Montenegro  •  Nederlando  •  Norvegio  •  Pollando  •  Portugalio  •  Rumanio  •  Rusio  •  Sanmarino  •  Serbio  •  Slovakio  •  Slovenio  •  Svedio  •  Svislando  •  Turkio  •  Ukrainio  •  Vatikano |

 |
***Bonsai Kitten*** estas satira retejo asertanta, ke eblas ŝtopigi katidon en vitran vazon kaj kreskigi ĝin tiel, ke ĝia korpo fleksiĝas al la formo de la kruĉo. La nomo "bonsajo" ĉi tie rilatas al la japana tradicia maniero kreskigi arbojn en florpotoj. La retejo estis kreita de studento kiu uzas la kromnomon "Dr. Michael Wong Chang". La bildoj estas plejparte falsaj (faritaj per bildprilaborado).

La fondinto de la retejo diris, ke la kubforma akvomelono kreskigita en kruĉo estis la inspiro por inventi la retejon.
Naŭzite de la enhavo de la retejo, homoj vaste petis ke ĝi estu fermita. PETA diris, ke ili ekkonis la retejon kaj trovis, ke ĝi estas nur ŝerco. Tamen la organizo konsideris la enhavon malkonvena kaj tute ne amuza. Almenaŭ en Finnlando iuj asertis, ke la paĝaro estas devata nuligi por, ke neniu frenezulo ne komencos vere fari bonsaikatojn.

En la romano *Bonsai Kitten* de hinda Lakshmi Narayan, la esprimo "bonsaja katido" estas utiligita kiel metaforo por priskribi la bonsajkatid-similan pozicion de la ĉeffiguro Divya rilate al sia propra familio kaj socio ĝenerale. Lakshmi Narayan origine lernis pri la bonsaja katidofenomeno de la bestkuracisto de ŝia hundo. Ili poste trovis, ke la retejo estis fraŭdo, sed la nomo *Bonsai Kitten* restis ĉe la aŭtoro. Ŝi poste uzis ĝin en sia romano por priskribi la malfacilaĵojn de junaj hindaj novedzinoj. Laŭ Lakshmi Narayan, ili inkludas, inter aliaj aĵoj, la postulon ke "virino estu kaptita juna" kaj "farita por konveni onies propran menson".


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 814791
 |
|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Muziko |

**Herbert Lee „Peanuts" HOLLAND** (\* 9-an de februaro 1910 en Norfolk, Virginio; † 7-an de februaro 1979 en Stokholmo) estis usona ĵaztrumpetisto kaj kantisto de svingo. Li muzikis kun Coleman Hawkins, Fletcher Henderson kaj Don Byas.

Vivo kaj verkado
----------------

Peanuts Holland muzikis unue en la *Jenkins Orphanage Band* kaj poste ekde 1929 ĝis 1933 ĉe Alphonse Trent en la sudaj ŝtatoj de Usono. Li tenis proprajn orkestrojn kun Earl Bostic kaj Slam Stewart (1933–38), intertempe estis mallongaj periodoj de kunlaboro kun Willie Bryant kaj Jimmie Lunceford. Holland iris en 1939 al Novjorko kaj ludis ĉe Coleman Hawkins, laboris poste ĉe Fletcher Henderson en 1940 kaj ĉe Charlie Barnet ekde 1941 ĝis 1946. Kun la bando de Don Redman li iris en 1946 (kune kun Don Byas) al Eŭropo kaj prezentis ekde tiam precipe kiel soloisto kun propra bando, ĉefe en Francujo kaj Skandinavujo. Peanuts Holland ege influis la eŭropan postmilitan ĵazmondeton. En 1963 li kunmuzikis je la koncerto Usonanoj en Eŭropo de Südwestfunk en Koblenco.

Lia kantostilo laŭ lia humurema maniero similas al tiu de Dizzy Gillespie aŭ al la stilo de Slim Gaillard. Tio estas bone aŭdebla en lia komponaĵo *Cement Mixer* el 1947 kun la bando *Don Byas Re-boppers*.

Holland surdiskigis kun Don Byas, Guy Lafitte, Tyree Glenn, Dodo Marmarosa kaj Mezz Mezzrow.

Diskoj
------

* *Peanut Butter Blues* (1946)
* *Jazz in Paris – Bebop* (Blue Star/Vogue, 1946-47) kun Don Byas
* Don Byas: *Don Byas 1946 / 1947* (Classics)
* Guy Lafitte: *Blue and Sentimental* (Emarcy, 1954)
* Peanuts Holland Sextet: *Jazz In Paris: Peanuts Holland – Buck Clayton – Charlie Singleton* (Emarcy, 1954) kun Guy Lafitte, Géo Daly, Jean-Claude Pelletier
* Mezz Mezzrow: *Mezz Mezzrow In Paris* (JazzTime, 1955)

Literaturo
----------

* Martin Kunzler: *Jazz-Lexikon*, Reinbek, Rowohlt, 1988
* Richard Cook kaj Brian Morton: *The Penguin Guide to Jazz on CD*, 6-a eldono, Londono, Penguin, 2002 ISBN 0-14-017949-6.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 382090
* GND: 135336805
* LCCN: n94074046
* VIAF: 64193654
* ISNI: 0000 0000 5514 8636
* BNF: 13922790r
* MBA: 028bb2db-131c-4619-8476-60dd595e2eff
* NKC: ola2002159305
 |
**Nándor Mauthner** [maŭtner], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Mauthner Nándor** estis hungara kemiisto, profesoro, membro korespondanta de Hungara Scienca Akademio (1934).

Nándor Mauthner  naskiĝis la 16-an de julio 1879 en Budapeŝto. Li mortis la 12-an de aprilo 1943 en Budapeŝto (Laŭ  li sinmortis en la 21-an de majo 1944) pro la kontraŭjudaj kruelaj agaoj.

Biografio
---------

Nándor Mauthner devenis el juda familio. Li frekventis universitaton en Zuriko, sed li doktoriĝis en 1903 en universitato de Ĝenevo. Poste kelkajn jarojn li esploris en Berlino. En 1911 li ekinstruis organikan kemion kiel privata profesoro en universitato en Budapeŝto. Li interrompis la instruadon en 1917 kaj li estis soldata kemiisto en Vieno. Li okupiĝis precipe pri glukozoj. Li iĝis martiro de la 2-a mondmilito.

Verkaro
-------

Liaj verkoj aperis en enlandaj kaj eksterlandaj fakrevuoj.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero M kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)
* (la teksto estas legebla maldekstre iom pli malsupre)


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**István Ipolyi** [iŝtvAn ipoji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Ipolyi István** estis hungara-norvega aldviolonisto, mezlerneja kaj altlerneja instruisto, muzikologo.

István Ipolyi naskiĝis la 16-an de majo 1886 en Újvidék (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempa Novi Sad en Serbio), li mortis la 2-an de januaro 1955 en Bergen (Norvegio).

Biografio
---------

István Ipolyi devenis el juda familio. Li estis disĉiplo de Jenő Hubay en Budapeŝto, poste de en:Henri Marteau en Berlino. En 1915 li edziĝis en Budapeŝto, post 2 jaroj li aliĝis al arĉkvarteto. Ŝajnas, li instruis en mezlernejo kaj aldviolonis en Reĝa Operejo de Budapeŝto. Pro nervoza malsano li estis forigita el la orkestro en 1935, poste kun la edzino ili translokiĝis al Bergen. Dum la nazia okupado ili estis arestitaj kiel judoj, sed la Ruĝa Kruco liberigis ilin kaj vivis plu en Svedio. Depost la 2-a mondmilito ili revenis al Bergen kaj Ipolyi ekinstruis, krome li verkis muzikajn librojn.

Liaj libroj
-----------

* Innføring i musikkspråkets opprinnelse og struktur (Enkonduko al la origino kaj strukturo de muzika verko, 1952)
* Violinetyder (1954)
* Kurs i dubbelgreppspel (1955)

Fontoj
------

* 
* 
* (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 650876
* LCCN: no95051160
* VIAF: 43886479 68149366282985602018, 43886479
* MBA: d236af0f-3e34-4370-94d5-b9a56e865f72
 |
**Nándor Ratkóczy** [ratkOci], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Ratkóczy Nándor** estis hungara kuracisto, radiologo, profesoro.

Nándor Ratkóczy  naskiĝis la 9-an de majo 1891 en Pécs. Li mortis la 27-an de majo 1977 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Nándor Ratkóczy akiris medicinan diplomon en Reĝa Universitato de Budapeŝto en 1914. Post siaj studoj li laboris 2 jarojn en la radiologis kliniko, poste en la radiologia instituto, ekde 1922 denove en la kliniko. En 1925 li estis nomumita privata profesoro, en 1932 titulara eksterordinara profesoro, en 1942 publika ordinara profesoro en la menciita universitato. En 1955 li doktoriĝis antaŭ Hungara Scienca Akademio. Li estis ankaŭ institutestro inter 1956–1962, poste li pensiuliĝis. Li kreis protektan kabinon kontraŭ la danĝera radiado.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Belgyógyászati röntgendiagnosztika* (1925)
* *A lympho¬granulomatosis kór- és gyógytana* (1938)
* *Röntgenológia* (1948) - kunlaboranto
* *Radiológia* (1959)
* *A magyar röntgenológia bibliográfiája* (1974)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)
* hungarlingva biografio kun foto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**István Kenedi** [iŝtvAn], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kenedi István** estis hungara kuracisto, medicina oficiro. Lia origina familia nomo estis **Klein**.

István Kenedi  naskiĝis la 27-an de aprilo 1908 en Budapeŝto. Li mortis la 4-an de septembro 1977 en Budapeŝto.

Biografio
---------

István Kenedi devenis el juda familio. Li frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li akiris medicinan diplomon en Scienca Universitato Pázmány Péter en 1932. Post siaj studoj li laboris en hospitaloj aŭ klinikoj, intertempe en 1935 li akiris fakdiplomon pri internaj malsanoj. En la jaroj 1943 kaj 1944 li estis trudlaboristo. Post la 2-a mondmilito li estis ĉefkuracisto en asekura kuracejo 5 jarojn kaj li ankaŭ instruis. En 1951 li iĝis armea kuracisto ankaŭ kolonelo. En 1958 li kandidatiĝis, en 1971 li doktoriĝis, en 1974 li pensiuliĝis.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Az üzemorvos kézikönyve* (1947) - redaktoro
* *Népbetegségek alakulása fiatal férfi lakosságunknál* (1955) - kun aliaj
* *Ritka kórképek* (1968) - kun aliaj
* *Belbetegségek elkülönítő diagnózisa* (1977) - kun aliaj

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
**Nándor Czeiner** [cejner], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Czeiner Nándor** estis hungara vitisto.

Nándor Czeiner naskiĝis la 25-an de majo 1850 en Zirc, li mortis la 21-an de majo 1928 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Nándor Czeiner finis lernejon pri vitoj en 1862 en Buda. Ekde la sekvanta jaro li gvidis vitejon de grafa bieno ĉe Munkács, ekde 1881 ĉe Beregszász. Tiutempe en Hungarlando granda parto de la vitejoj neniiĝis pro la filokseroj. Czeiner faris grandan laboron por rekonstrui la vitejojn. Li perfektigis reproduktojn de la vitoj. En 1883 li rifuzis esti lernejestro en Pozono, li volis labori plu en la praktiko. Li havis estran postenon en vitista organizaĵo. Li ricevis unufoje reĝan premion.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Szőlészetünk jövője* (1891)
* *Az amerikai ellenálló fajuk nemesítése zöldoltás által* (1892)
* *Vázlat a hegyvidéki oltott szőlők metszésmódozatairól* (1893)
* *Szőleink újjáalakítása* (1897)
* *A „Beregszászi szőlő- és gyümölcs értékesítő Egyesület" alapszabályai* (1897)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto[*rompita ligilo*]
* hungarlingva biografio kun foto (la koncerna teksto estas legebla en la 301-a paĝo)
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 717665
 |
**SCHLAUCH Lőrinc** (pro ŝlauĥ) estis hungara romkatolika episkopo, kardinalo, eklezijuristo, direktorarano de MTA (1901) naskita en Újarad la 27-an de marto 1824 kaj mortinta en Nagyvárad la 10-an de julio 1902.

Biografio
---------

Lőrinc Schlauch studis en Segedo kaj Peŝto. De 1846 li estis episkopa arkivisto en Temesvár. De 1847 li estis kaplano, de 1852 teologia profesoro en Temesvár. De 1859 li estis parokestro de Mercyfalva, de 1863 de Temesgyarmat. En 1867 li doktoriĝis pri eklezijurot. Li fariĝis de 1872 kanoniko, de 1873 episkopo de Satmaro, de 1887 latinceremonia episkopo de Nagyvárad, en 1886 grafo de Romo kaj papaa tronstaranto, en 1893 kardinalo. Por flego de hungarlingva kulturo de ĉangohungaroj li estis unu el fondintoj de Szent László Társulat (Asocio Sankta Ladislao), kaj de 1877 li fariĝis ties prezidanto. En 1886 li aĉetis la bibliotekon de publicisto János Török kaj sub nomo *Bibliotheca Laurentiana* li fondis en Satmaro episkopan bibliotekon.

Verkoj
------

* *Magyarok segedelmezése keleten* (Bp. 1880);
* *A bukovinai és csángó magyarok és a Szent László Társulat* (Bp. 1884);
* *A rabszolgakereskedés Afrikában* (Bp. 1889);
* *Beszédei* (I – IV. Bp. 1890 – 1899);
* *Evolutio és a létért való küzdelem* (Bp. 1890).

Fonto
-----

* Magyar Életrajzi Lexikon

* Kategorio Lőrinc Schlauch en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 370763
* GND: 1030021007
* VIAF: 89681551
* ISNI: 0000 0000 7821 8553
 |
**István Keresztes** [iŝtvAn keresteŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Keresztes István** estis hungara pastro, monaĥo, profesoro.

István Keresztes  naskiĝis la 27-an de septembro 1601 en Hungara reĝlando en Csallóköz (nuntempa Žitný ostrov en Slovakio). Li mortis la 19-an de aprilo 1666 en Nagyszombat (nuntempa Trnava en Slovakio).

Biografio
---------

István Keresztes aĝis 8, kiam li aliĝis al la jezuitoj. Post siaj studoj li pastriĝis kaj monaĥiĝis, poste li estis familia edukisto de Miklós Esterházy (palatino). Post jaroj li longe instruis teologion en Jezuita Universitato de Nagyszombat, kie li estis rektoro inter 1645 kaj 1649. Baldaŭe li estis rektoro en Kassa.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Oratio Funebris in Exequijs Excell. ac ill Comitis...* (Funebra parolado pri palatino Miklós Esterházy), (1645)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al litero K, poste serĉu la nomon)


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Nándor KLUG,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Klug Nándor** estis hungara kuracisto, profesoro, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (1894).

Nándor Klug  naskiĝis la 18-an de oktobro 1845 en Hungara reĝlando, en Kotterbach (nuntempa Rudňany en Slovakio). Li mortis la 14-an de majo 1909 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Nándor Klug frekventis universitatojn en Vieno kaj Pest (urbo). En 1871 li eklaboris en universitato de Pest, kie li habilitiĝis en 1874. Post 2 jaroj li esploris en Lejpcigo helpe de stipendio. En 1877 li instruis en Budapeŝto kiel titulara profesoro, poste li instris en Universitato Kolozsvár ĝis 1891, dume li estis ankaŭ rektoro. Poste li reiris al Budapeŝto, kie li instruis kaj esploris en la universitato. Li partoprenis en redaktadoj de kuracistaj periodaĵoj.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Vizsgálatok az emlősök fülcsigájáról* (1873)
* *Az emberi hang és a beszéd* (La homa sono kaj la parolo), (1887)
* *Az emberélettan tankönyve I–II.* (1888)
* *Adatok a pepszinemésztéshez* (1895)
* *Az anyagforgalom élettanának újabb haladásáról* (1904)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

* Kategorio Nándor Klug en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 447078
* GND: 1013477200
* VIAF: 89143437
* ISNI: 0000 0001 2142 9613
 |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Sikima certio** |
| --- |
|  |
| Sikima certioSikima certio |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Paseroformaj *Passeriformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Certiedoj *Certhiidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Certhia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***C. discolor*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Certhia discolor****(Blyth, 1845) |
|
|
|
| Konserva statuso |
| {{{220px}}}**Konserva statuso: Malplej zorgiga** |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Sikima certio  |

 |
| v • d • r |

La Brungorĝa certio aŭ **Sikima certio** (***Certhia discolor***) estas specio de birdo de la familio de Certiedoj aŭ arbogrimpuloj. Ĝi troviĝas en regionoj el Himalajo al sudorienta Azio nome Butano, suda Ĉinio, norda Barato, Laoso, Birmo, Nepalo, Tajlando, Vjetnamo kaj ĉefe en la eta barata ŝtato Sikimo kie dekomence estis konstatita kaj kio nomigas la specion kaj en Esperanto kaj en aliaj lingvoj.

Ties natura habitato estas moderklimataj arbaroj kaj subtropikaj aŭ tropikaj humidaj montarbaroj.

Kiel ĉe aliaj certioj, temas pri eta birdo **bruna supre kun multaj same brunaj punktetoj** kaj strioj, longa vosto ankaŭ bruna per kiu ĝi apogas sin kontraŭ la arbotrunkoj, **blankeca sube** kaj kun longa subenkurbeca beko per kio ĝi elprenas insektetojn aŭ araneetojn el la arbofendoj aŭ el arboŝeleroj. Diferenco kun aliaj certioj estas la **bruna gorĝo**, kio nomigas la specion per ties dua nomo.

La formo iam konata kiel *C. d. manipurensis* de suda Manipuro kaj sudokcidenta Birmo havas tre markitajn cinamokolorajn gorĝon kaj bruston, kaj molekulaj pruvoj sugestas, ke ĝi estu traktata kiel separata specio, nome **Manipura certio** *C. manipurensis* Hume, 1850.

Notoj
-----

1. ↑  Tietze, Dieter Thomas; Martens, Jochen & Sun, Yue-Hua (2006): Molecular phylogeny of treecreepers (*Certhia*) detects hidden diversity. *Ibis* **148**(3): 477-488 COI:doi:10.1111/j.1474-919X.2006.00547.x (HTML abstract)

Referencoj
----------

* BirdLife International 2004. Certhia discolor[*rompita ligilo*]. 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Elŝutita la 25an de julio 2007.
* Harrap kaj Quinn, *Tits, Nuthatches and Treecreepers* ISBN 0-7136-3964-4
**István Kausz** [iŝtvAn kaŭs], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kausz István** estis hungara skermisto (spadisto), moderna pentatlonisto, olimpiano, olimpika kaj monda ĉampionoj, ĉefkuracisto.

István Kausz naskiĝis la 18-an de aŭgusto 1932 en Budapeŝto, li mortis la 3-an de junio 2020 en Budapeŝto.

Biografio
---------

István Kausz ekde 1949 li skermis kaj pentatlonadis en sportklubo. En 1951 lia pentatlona teamo estis la tria en la hungara ĉampionumo. Li akiris medicinan diplomon en Medicina Universitato de Budapeŝto en 1957. En universiado en 1959 li estis la unua kiel spadisto. la sekvaj jaroj li estis hungara ĉampiono sesfoje. Li estis olimpiano en Somera Olimpiko 1964, kie lia skerma teamo estis la unua, krome en mondĉampionumoj li estis la unua dufoje (1959, 1962). Li estis hungara ĉampiono en skermo sepfoje plej ofte en teamo inter 1957-1969. En 1970 li forlasis la aktivan sporton, tamen li longe estis sportkuracisto ĉe naĝistoj. En 1976 li kandidatiĝis, ekde 1993 li estis ĉefkuracisto de Malsanulejo Rókus. Li ricevis premiojn inter 1960-2017.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 802259
* VIAF: 121415257
* ISNI: 0000 0000 7925 7490
 |




* Portalo pri Biografio