recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Montopasejoj de Sejos.
La **Natura Parko Saja-Besaya**, en hispana *Parque Natural del Saja-Besaya*, estas protektita natura loko en la regiono Kantabrio, Hispanio, kiu estis deklarita natura parko en 1988. Ĝi estas en areo inter la basenoj de la riveroj Saja kaj Besaya etende el la Monto Río los Vados norde ĝis la montoj Fuentes-Palombera kaj Sierra del Cordel (Campoo) sude. Kun 24 500 ha, ĝi estas la natura parko plej etenda de Kantabrio, kaj plej parto (23 932 ha) estas montoj de publika utileco. La tuta parko estas ene de la Nacia Ĉasrezervejo Saja.

La parko estas formita per areoj apartenantaj al la municipaj teritorioj de: Arenas de Iguña, Cabuérniga, Cieza, Hermandad de Campoo de Suso, Ruente kaj Los Tojos, kaj la totalo de Mancomunidad Campoo-Cabuérniga.

La nura loĝloko ene de la natura parko estas la historia kerno de Bárcena Mayor, antikva vilaĝeto kaj elstara ekzemplo de kantabra arkitekturo.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 782687
* LCCN: sh97002257
* VIAF: 315137199
 |
Bornea nanoelefanto
**Nanoelefantoj** estas nomo por aro de formortintaj malgrandaj formoj de Elefantoj, kiuj vivis ĝis la glaciepoko sur kelkaj insuloj.

Oni spekulacias ankaŭ pri ekzisto de nanoelefantoj en la afrika arbaro.

Insulaj nanoelefantoj
---------------------

Skeleto de Kreta nanoelefanto (*Elephas cretensis*)
La eta varianto estas adaptado al la kondiĉoj sur insuloj.

* malgranda vivtereno
* malmultaj manĝaĵoj
* neekzisto de rabobestoj

Ekzemple la mamutoj (*Mammuthus*) kaj *Stegodonoj* produktis nanoformojn sur insuloj. La lanohara mamuto  (*Mammuthus primigenius*) evoluis insulan varianton sur la Vrangela Insulo de Siberio. Ties lastaj ekzempleroj postvivis ĝis ĉirkaŭ 4000 jaroj, do longe post kiam la mamuto formortis sur la kontinento. Sur kelkaj mediteraneaj insuloj evoluiiĝis samtempe kun la nanoelefantoj nanovariantoj de hipopotamoj kiel *Hippopotamus melitensis*.

Tiaj formoj estas sensisensivaj kontraŭ ŝanĝoj de la medio, naturkatastofoj aŭ influoj de homoj.

### Nanoelefantoj en sudorienta Azio

Sur la insulo Sulawesi, antaŭe nomita Celebes, vivis *Elephas celebensis*. Ĉiuj tiuj specoj vivantaj sur malgrandaj insuloj formortis. Nun vivanta speco de Borneaj nanoelefantoj (*Elephas maximus borneensis*) estas subspecio de la azia elefanto *Elephas maximus*.

Literaturo
----------

* Jordi Augusti: *Mammoths, Sabertooths and Hominids 65 Million Years of Mammalian Evolution in Europe*. Columbia University Press, New York NY u. a. 2002, ISBN 0-231-11640-3 en angla
* Erich Thenius: *Grundzüge der Faunen- und Verbreitungsgeschichte der Säugetiere.* Gustav Fischer, Stuttgart 1980, ISBN 3-437-30312-0 en germana
* Harald Gebhardt und Mario Ludwig: *Von Drachen, Yetis und Vampiren - Fabeltieren auf der Spur*. BLV-Verlag, München, 2005, ISBN 3-405-16679-9 en germana
**Norcia** (prononcu: *Norĉa*, latina nomo *Nursia*) estas komunumo de Italio, kun preskaŭ 5000 loĝantoj, kaj situas en la monta parto de Umbrio. Krom la ĉefa urbeto, la komunumo enhavas ĉirkaŭ 25 vilaĝojn.

Panoramo

Historio
--------

Nursio estis fondita verŝajne inter la 8-a kaj la 5-a jarcento a.K.. Dum la 3-a jarcento a.K. ĝin konkeris Romo; ĝia nomo estis tiam *Nursia*. Ĉirkaŭ 100 jarojn post la falo de la Romia Imperio, ĝin konkeris la Lombardoj (572), kies ĉefurbo en Umbrio estis Spoleto. La Duklando de Spoleto restis sendependa ĝis 1198, kiam ĝi iĝis parto de la Papa Ŝtato, sed antaŭ tiu jaro Nursio iĝis libera urbo kaj estis akirata de la Papa Ŝtato nur en 1354. En 1860 la urbo eniris la ĵusnaskitan ŝtaton de Italio.

Famaj homoj
-----------

En Nursio naskiĝis Sankta Benedikto (ĉ.480-547).

Monumentoj
----------

Placo Sankta Benedikto kun la samnoma preĝejo
La ĉefa monumento en Nursio estas la baziliko dediĉita al Sankta Benedikto. Tiu preĝejo estis konstruita dum la 12-a jarcento, verŝajne sur alia konstruaĵo, sed prenis la nuntempan aspekton ĉefe dum la 14-a jarcento.

Estas aliaj monumentoj de la 14-a jarcento (Komunuma Palaco, preĝejo de Sankta Francisko, preĝejo de Sankta Aŭgusteno) kaj de la 16-a jarcento ("Castellina", preĝejo de Sankta Maria Arĝenta).

Tertremoj de 2016
-----------------

Norcia estis damaĝita de la tertremoj de la 24-a de aŭgusto kaj la 26-a de oktobro 2016: la lasta disfaligis grandparte la preĝejon de San Salvatore (Sankta Savanto). La 30-an de oktobro 2016, la tertremo de grando 6,5 (je 7:41 matene) kaŭzis la kolapson de la baziliko de Sankta Benedikto kaj ĝia dekoka jarcento sonorilturo. Ili ankaŭ kolapsigis la katedralon de Sankta Maria Arĝenta, la preĝejojn de Sankta Rita kaj Sankta Francisko, la sanktejon de Nia Sinjorino de la Doloroj kun ĝia sonorilturo, la preĝejon de Sankta Aŭgusteno, kaj partoj de la muroj kaj mezepokaj turoj, kaj damaĝis la monumentojn kaj komunuma Palaco kaj Castellina.

* Norcia en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Norcia en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Referencoj
----------

1. ↑  La Basilica di San Benedetto en la retpaĝaro de la komunumo itale
La **Naturprotektejo Aïr kaj Ténéré** estis fondita en la jaro 1988 en la afrika ŝtato Niĝero. Ĝi apartenis ekde 1991 al la UNESKO-monda kulturheredaĵo. Pro tumultoj kaj politikaj konfliktoj ĝi estis metita jam en 1992 sur la Ruĝa listo de la endanĝerita monda heredaĵo. Kun surfaco de 7,7 milionoj da hektaroj ĝi estas la plej granda protektejo de Afriko. Ĝi entenas diversspecajn sekajn pejzaĝformojn, ekzemple la sablan Ténéré-dezerton kaj la rokan Aïr-montaron.

Faŭno
-----

Unu sesono de la areo servas al la protektado de la malofta adakso (Addax-rezervejo). Nur malpli ol 100 de tiu endanĝeritaj antilopoj vivas en la sudoriento de tiu areo. La aliaj grandaj mamuloj, kiuj vivas en la protektejo estas Dorkas-gazelo, kiuj nombras 12 000 bestojn, kaj la *Ammotragus lervia*, de kiuj ankoraŭ vivas ĉ. 3500 bestoj. La Dama-gazelo havas entute nur ĉ. 170 ekzemplerojn. La sabrokorna rektkornulo estis konata ekde 1983, la duna gazelo estis vidita en la regiono unuafoje. La plej multaj grandaj rabobestoj, kiel leono kaj sovaĝhundo, estis ekstermitaj komence de la 20a jarcento. Kelkaj gepardo kaj la ordinara hieno vivtenas sin ĝis hodiaŭ. Ili nutriĝas de duonsovaĝaj azenoj. Apud tiuj bestoj en la regiono vivas pli malgrandaj rabobestoj kiel afrikaj orlupoj, fenekoj, rueplaj vulpoj, dezertaj linkoj kaj sablokatoj grandkvante. Ankaŭ la bendoputoroj certe vivas ĉi-tie. Ĉ. 70 verdaj pavianoj kaj 500 husarsimionoj vivas en la protektejo. Pliaj mambestoj estas rokhirakoj, histrikoj kaj dezerterinacoj. 

La iamaj strutoj, kies kvanton oni taksis en la jaro 1990 je 800 ĝis 2000 bestoj, ajne malaperis pro ŝtelĉasado. Temis pri la plej granda populacio de la nordafrika subspecio *Struthio camelus camelus*. La plej multmombraj birdospecioj de la regiono estas Pterokloformaj birdoj, kolomboj, sudamerikaj barbuloj kaj alaŭdedoj. La Nubiaj otidoj kaj la gufo same aperas tie. Entute vivas ĉ. 40 mambestoj, 165 birdaj specioj kaj 18 reptiliaj specioj en la protektejo. La reptilioj estas pruvitaj, sed neniu fiŝo.

Bildaro
-------

* dunoj de Témet ĉe la transiro de Aïr al Ténérédunoj de Témet ĉe la transiro de Aïr al Ténéré
* Cercotrichas podobe  en Iferouane*Cercotrichas podobe* en Iferouane

* Kategorio Naturprotektejo Aïr kaj Ténéré en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Referencoj
----------

1. ↑    wayback=20110125003617 *Protected Areas and World Heritage: Aïr und Ténéré Natural Reserves Niger*. En: *UNEP, WCMC*, Februaro 2007.
La olimpika torĉo
La **Olimpika Ĉarto** estas aro da reguloj kaj gvidlinioj rilate al la organizado de la Olimpikaj Ludoj kaj al la administrado de la Olimpika Movado. Ĝi estis ellaborita de la Internacia Olimpika Komitato kaj laste ĝisdatigita la 7-an de julio 2007. 

La oficialaj lingvoj de la ĉarto estas la franca kaj la angla. Dum IOK-sesioj, la ĉarto estas tamen tradukita al la germana, la hispana, la rusa kaj la araba. 

Esence, estas tri ĉefaj celoj de la Olimpika Ĉarto, kiel estas detalita en la enkonduka parto de la Ĉarto:

1. Determini la principojn kaj bazajn valorojn de Olimpismo
2. konsistigas la juran bazon de la Internacia Olimpika Komitato
3. Difini la rajtojn kaj devojn de la tri ĉefaj korpoj de la Olimpika Movado:
	* Internacia Olimpika Komitato
	* Internaciaj sportaj federacioj
	* Naciaj Olimpikaj Komitatoj

Enhavo
------

La Olimpika Ĉarto konsistas el 6 ĉapitroj kaj 61 artikoloj.

La unua ĉapitro difinas la Olimpikan Movadon kaj la rolon kaj mision de la Internacia Olimpika Komitato. Precipe, en sekcio 2 estas konstatite, ke la Olimpika Komitato devas konservi justecon en sportoj, kuraĝigi partoprenon en sportoj kaj certigi, ke la Olimpikoj okazos ĉiun fiksan periodon. Krome, la ĉapitro difinas la rilaton inter la Internacia Olimpika Komitato, la Naciaj Olimpikaj Komitatoj, kaj la Internaciaj Federacioj. Ankaŭ detale en la ĉapitro estas la oficialaj simboloj de la olimpika movado.

La dua ĉapitro priskribas la leĝojn kaj gvidliniojn de la Internacia Olimpika Komitato pri la membroj de la komitato kaj ĝia administrado, la tria ĉapitro priskribas la leĝojn por la internaciaj federacioj, kaj la kvara ĉapitro - por la naciaj olimpikaj komitatoj.

La kvina ĉapitro koncernas la regulojn de la Olimpikoj. Interalie ĝi enhavas la procedurojn por la elekto de la gastiganta urbo kaj por la organiza komitato de la Ludoj, kaj determinas kiuj sportoj estas inkluzivitaj en la Olimpikoj.

La lasta ĉapitro enhavas punojn kaj sankciojn en kazo de malobservo de la reguloj de la kongreso aŭ malobservo de la kodaj reguloj de la Monda Kontraŭdopa Agentejo.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 310243
 |
|  |  |
| --- | --- |
|   | **Oni sugestas kunigi ĉi tiun artikolon kun Unuiĝinta Islama Fronto por la Savo de Afganio.

---**
Bonvolu diskuti en la Diskuto:Unuiĝinta Islama Fronto por la Savo de Afganio. Nur ensalutintaj uzantoj povas aranĝi tion. |

Trejnantaj soldatoj de la Nord-alianco en 2001.
La **Nordalianco** estis kuniĝo de diversaj afganaj grupoj (la plej multaj el ili taĝikoj) por kontraŭbatali la talibanojn. Ĝi estis fondita en marto 1992 kiel milita ligo por liberigo de Afganio kaj konsistis el iamaj islamaj geriloj kaj el aliaj etnaj grupoj.

Ili estis komandataj de Ahmad Ŝah Masud kaj nomis sin *Nacia islama unueca fronto de Afganio*, sed, pro ilia ĉefa teritorio en la nordo estis ĉiam nomataj Nordalianco. Kvankam ĝi disponis pri malmulta subteno ĉe la plej granda popolparto de Afganio, la paŝtunoj, sed ĝi estis oficiale agnoskita de la Unuiĝinta Naciaro kaj per tio prezentis la legitiman registaron de Afganio. La Nordalianco volis nacian politikon, kion esprimas jam ĝia nomo, kaj ne politikon de internaciaj interesoj pri Afganio. La plej gravaj aliancanoj estis Irano, Barato kaj Rusio.

La Nordalianco akiris en 1992 la regadon de la ĉefurbo Kabulo, sed perdis ĝin en 1996 al la talibanoj. 1998 la Nordalianco regis jam nur etan regionon ĉirkaŭ la urbo Kunduzo.

La politika gvidanto de la Nordalianco estis Burhanuddin Rabbani. La milita gvidanto, Ahmad Ŝah Masud (*"la leono de Panĝiro"*) estis mortigita la 9-an de septembro 2001 de memmortigaj atencantoj.

Post la teror-atencoj la 11-an de septembro 2001 en Usono la Nordalianco batalis ĉe la flanko de la usonanoj. Pro ties aera bombado ili povis rekonkeri la urbon Mazar-i-Ŝarifo la 9-an de novembro 2001. La 12-an de novembro ĝia armeo enmarŝis en Kabulon, la ĉefurbon forlasitan de la talibanoj.
Tiu rezervejo estas grava areo por la konservado de la Ocela nestamasulo
La **Naturrezervejo Lago Magenta** (angle *Lake Magenta Nature Reserve*) estas 1 080 km² naturrezervejo, nome unu el plej grandaj tiaj rezervejoj en la regiono Avona Tritikareo de Okcidenta Aŭstralio. La nomo rilatas al la Lago Magenta, kiu kuŝas ĝuste ene de ties orienta limo.

Grava Birda Areo
----------------

Areo de 1 327 km² enhavanta la rezervejon (kun escepto de la propra Lago Magenta mem), kun granda areo de neatribuitaj ŝtataj terenoj oriente, estis identigita de BirdLife International kiel Grava Birda Areo (GBA) ĉar ĝi enhavas kernan habitaton por la Ocela nestamasulo same kiel populaciojn de la Regenta papago, la Flavanga platicerko, la Purpurkronulo, la Blubrusta maluro, la Purpurbuŝa likenostomo kaj la Grizgorĝa eopsaltrio - ĉiuj specioj limigitaj al la malia kaj sudokcidenta biomo. La endanĝerita Larĝbeka nigra kakatuo loĝas en la GBA, kvankam ties statuso tie estas necerta.

Referencoj
----------

1. ↑  Gazetteer of Australia, Lake Magenta Nature Reserve, 288298.
2. ↑  BirdLife International. (2011). Important Bird Areas factsheet: Lake Magenta. Elŝutita el  on 2011-07-29.

33° 33′ 20″ S 119° 06′ 21″ O﻿ / ﻿33.55556 °S, 119.10583 °O﻿ / -33.55556; 119.10583 (mapo)
Olivoj preparitaj por fabrikado de olivoleo en Sardio.
La **oliva**, nomata ankaŭ **olivverda** aŭ "militista verda", estas koloro bazata sur la koloraro de kelkaj variaĵoj de verdaj olivoj, tio estas, de la fruktoj (nematuraj aŭ maturaj) de la olivarbo (*Olea europaea*) kaj de la specoj plej ofte komercataj por manĝo. La referenco kaj modelo por la oliva koloro estas normiga nuancaro, kiu aperas en inventarioj kaj kolorkatalogoj kaj estas tute normigita; ĝi estas perceptebla kiel flaveca duonmalhela verda koloro, de modera satureco,​ tamen, kolormezure, ĝia tono korespondas reale al malhela flava koloro, pro kio ĝi estas akirebla per mikso de flava kun nigra.

Tiu koloro estas tre konata en la kulturoj de la mondoregiono de Mediteraneo.​

Retejaj kolornuancoj
--------------------


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  | Oliva koloro | Olivverda koloro | Malhela oliva koloro |
| HTML | #808000 | #6B8E23 | #556B2F |
| RGB | (128, 128, 0) | (107, 142, 35) | (85, 107, 47) |
| Kolormodelo HSV | (60°, 100 %, 50 %) | (80°, 75 %, 56 %) | (82°, 56 %, 42 %) |
| Protokolo | CSS / HTML / VGA / X11 | X11 | X11 |

Uzado
-----

La oliva estas simila al ofta koloro de la vegetaĵaro, pro kio estas utila por kamuflado se uzata en taŭga kunteksto, ekzemple ne sur neĝo, kie evidente taŭgas blanka koloro. Pro tio tiu koloro estas tre grava strategie en militkampanjoj, tradicia en uniformoj de militistoj kaj por ekstera farbado de militistaj vehikloj kiel tankoj, ĵipoj kaj amfibiaj veturiloj. La tonoj kaj nuancoj de la oliva koloro por militista uzado varias laŭ epoko kaj lando. Ĝi estas uzata sola aŭ kombine formante parton de kamufla modelo kun aliaj koloroj. Similcele estas olivkoloraj ankaŭ la vestoj kaj iloj uzataj por ĉasado kaj aliaj aktivecoj en naturo.

Bildaro
-------

* Kristalo de olivinoKristalo de olivino
* Olivkolora lageto en GermanioOlivkolora lageto en Germanio
* Olivkolora sovetunia militista uniformoOlivkolora sovetunia militista uniformo
* Kasko M1 de usona armeo de 1941 uzita en la Vietnama MilitoKasko M1 de usona armeo de 1941 uzita en la Vietnama Milito
* Secesia konstruaĵo en NurenbergoSecesia konstruaĵo en Nurenbergo
* Aŭto IsuzuAŭto Isuzu
* Sicilia poŝtmarko de 1859Sicilia poŝtmarko de 1859
* Afrika taŭrrano "Pyxicephalus adspersus"Afrika taŭrrano "Pyxicephalus adspersus"

Vidu ankaŭ
----------

* Kakia
* Verda koloro
* Olivarbo
* Olivo
* Olivoleo

Notoj
-----

1. ↑   Gallego, Rosa; Sanz, Juan Carlos (2001). Diccionario Akal del color. Akal. ISBN 978-84-460-1083-8.
2. ↑   Gallego, Rosa; Sanz, Juan Carlos (2005). Guía de coloraciones. Madrid: H. Blume. ISBN 84-89840-31-8.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 715244
 |
**Naogaon,** bengale নওগাঁ estas urbego en norda Bangladeŝo en Raĝŝaho (regiono). Ĝi estas ĉefurbo de la samnoma distrikto.

Riverbordo en Naogaon
Pordo en Naogaon
Moskeo en Naogaon

Bazaj informoj
--------------

* Loĝantaro: 150,025
* Areo: 38 km²
* Supermara alteco: 20 m
* Horzono: UTC + 6
* Telefonkodo: 0741
* Poŝtkodoj: 6500
* 24° 48′ 00″ N 88° 56′ 00″ O﻿ / ﻿24.80000 °N, 88.93333 °O﻿ / 24.80000; 88.93333 (mapo)

Geografio
---------

Naogaon situas sur ebenaĵo laŭ rivero. Raĝŝaho troviĝas ĉirkaŭ 63, Dako ĉirkaŭ 200 km .

Historio
--------

Ruĝa konstruaĵo en Naogaon
En Naogaon ribelo okazis en 1883. La urbo ricevis municipan statuson en 1963.

Ekonomio
--------

Naogaon estas centro de la komerco ene de la Naogaon Distrikto. En la apudaĵo oni produktas terpomojn, akvomelonojn, oleosemojn, mangojn, jakvojn, bananojn, liĉiojn, kokosojn. Formortintaj aŭ preskaŭ formortintaj kultivaĵoj estas opioj, indigoj, tabakoj, kanaboj.

Klimato
-------

Monumento en Naogaon
Naogaon situas en la tropika klimato kun influo de musonoj. La temperaturo varias inter 11 - 38 °C. Jare pluvas 1862 mm.

Vidindaĵoj
----------

* monumento pri liberiĝo
* moskeo
* ruĝa konstruaĵo

Fontoj
------

* WikiTrans
La monto dum vintro; ĉe la montpiedo meze maldekstre la vilaĝo Neroth
La **Nerother Kopf** en la distrikto Vulkaneifel en la germana federacia lando Rejnlando-Palatinato estas 651.7 m alta konusmonto de estingita vulkano, apud la vilaĝo Neroth en la mezmontaro Ejfelo.

Geografia situo
---------------

La Nerother Kopf staras centre de la Naturparko Vulkaneifel ĉe la orienta rando de la regiono Gerolstein. Ĝi situas ĉ. 1 km orientsudoriente de Neroth, 2,5 km, okcidentsudokcidente de la vilaĝo Neunkirchen, 3,5 km okcidente de Pützborn – ambaŭ urbopartoj de Daun, kaj 2 km norde de Oberstadtfeld. Proksimume 450m norde de la pinto estas pli malalta suda pinto. Okcidente preter la monto fluas la rojo tra Neroth Kleine Kyll.

Priskribo kaj historio
----------------------

Sur la norda pinto de la duobla vulkano situas la burga ruino Freudenkoppe (konstruita 1337–1340). Ĝi staras hodiaŭ sub monumentprotekto. Tie ankaŭ troviĝas muelejŝtona kaverno. En tiu kaverno, kies enirejo troviĝas ĉe alteco de 643,2m, dum la silvestra nokto 1919/1920 la junulara organizo Nerother Wandervogel estis fondata.

La naturprotektejo *Nerother Kopf* estas kovrata de fagoj. La je supra parto senarbara suda pinto estas uzata por rompi bazalton. La neĝokovrata rompeja eĝo dekstre en la foto estas videbla..

Vidu ankaŭ
----------

* listo de montoj en Rejnlando-Palatinato
* Listo de la montoj en la Ejfelo
* listo de vulkanoj en Germanio

Eksteraj ligiloj
----------------

* *Nerother Kopf* Arkivigite je 2014-03-13 per la retarkivo Wayback Machine, auf neroth.de

Referencoj
----------
**Nerĉinsko** (ruse *Нерчинск*) estas urbo en Transbajkala regiono en Rusio.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 76228501.

La interurba telefona kodo estas 30242, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

Diferenco de la loka kaj moskva tempoj estas 6 horoj (en jaro 2005).

Geografiaj koordinatoj de la urbo estas 51° 59′ N 116° 35′ O﻿ / ﻿51.983 °N, 116.583 °O﻿ / 51.983; 116.583 (mapo)Koordinatoj: 51° 59′ N 116° 35′ O﻿ / ﻿51.983 °N, 116.583 °O﻿ / 51.983; 116.583 (mapo).

La urbo estas sur maldekstra bordo de rivero Nerĉa (Нерча), en 7 km de ĝia enenfluo en riveron Ŝilka (Шилка) (baseno de rivero Amur (Амур)).

En la urbo estas fervoja stacio kaj flughaveno.

Historio
--------

La urbo estis fondita en jaro 1658. La Traktato de Nerĉinsko, subskribita la 27an de aŭgusto 1689, estis la unua traktato subskribita de Ĉinio kun eŭropa potenco, tiuokaze kun la Rusa Imperio.

En jaro 1959 la urbo havis 13,5 mil loĝantojn.

En jaro 2002 la urbo havis 15,7 mil loĝantojn.

* Nerĉinsko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Nerĉinsko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rUrboj de Transbajkala regiono |
| --- |
| Balej • Borzja • Ĉita • Ĥilok • Krasnokamensk • Mogoĉa • Nerĉinsko • Petrovsk-Zabajkalskij • Sretensk • Ŝilka | Flago de Zabajkala regiono |

 |
**Nyeri** estas grandurbo (oficiale municipo), universitata urbo kaj ĉefdiocezo en Kenjo. Ĝi estas ankaŭ administra centro de provinco kaj distrikto.

Bazaj informoj
--------------

* Koordinatoj: 00° 25′ S 36° 57′ O﻿ / ﻿0.417 °S, 36.950 °O﻿ / -0.417; 36.950 (mapo)
* Loĝantaro: 130.562 en 2005
* Supermara alteco: 1800 m
* Horzono: UTC + 3

Geografio
---------

Nyeri situas sur altebenaĵo en la centro de la lando. Najrobio situas en distanco de 150 km.

Loĝantaro
---------

Pri la loĝantaro estas diversaj kaj malsamaj fontoj, ĉar la censoj kalkulas la gastlaboristojn alimaniere. En Nyeri oni plej ofte parolas la kikujan lingvon.

Historio
--------

Tombo de Robert Baden-Powell
Britoj fondis Nyeri-on en 1902, ĉar en tiu loko la britoj venkis la indiĝenojn. Komence ĝi estis tendaro de soldatoj, poste poŝto ekfunkciis, dume la loko estis ankaŭ grava komerca centro. Poste eŭropanoj kaj hinduoj alvenis.

Ekonomio
--------

En Nyeri oni okupiĝas precipe pri administrado. Aliaj okupiĝas pri botelado de diversaj fruktosukoj kaj Koka-kolao. En la ĉirkaŭaĵo oni okupiĝas pri kafoj, teoj, legomoj, faboj kaj bredado de bestoj.

Trafiko
-------

Nyeri havas flughavenon kaj 3 ĉefvojojn al direktoj de la ceteraj urboj.

Klimato
-------

Nyeri situas tre proksime al la ekvatoro, tamen pro sia konsiderinda alto ĝi havas ne vere tropikan, sed preskaŭ subtropikan klimaton. La averaĝa jara temperaturo estas ĉ. 20 °C. Jare pluvas pli, ol 1000 mm. En ĉiuj monatoj pluvas.

Vidindaĵoj
----------

* tombo de Robert Baden-Powell
* memorkapelo de la italaj falintoj dum la 2-a mondmilito
* en la proksimeco Nacia parko

Famuloj
-------

* Wangari Maathai (Nobel-premio pri paco)

Fontoj
------

* Angla kaj hungara Vikipedioj
* Mapo
*
Olea acido.
Olivoleo estas nesaturita grasacido de 18 karbonoj.
**Nesaturita grasacido** estas karboksilata acido de longa ĉeno kun unu aŭ variaj duoblaj ligiloj inter siaj atomoj de karbono. 

La grasacidoj estas komponantoj de lipidoj de rezervo kaj de lipidoj de membrano. Ĝenerale la naturaj grasacidoj estas de linia ĉeno kaj posedas paran nombron de atomoj de karbono (C16, C18, ktp.). Se ili estas saturitaj ne havas duoblan ligilon en sia karbonĉeno. Male, la nesaturitaj grasacidoj posedas duoblajn ligilojn C=C kaj povas havi unu aŭ pliajn saturigojn.

La nesaturitaj grasacidoj estas esencaj por la ĝusta funkciado de la homa korpo kaj devas esti havigitaj en sufiĉaj kvantoj kun la manĝaĵoj. Ties manko estas asocia kun la arteriaj malsanoj kaj alta koncentro de kolesterolo en sango.

Bibliografio
------------

* Werner Muller-Esterl. Bioquímica – Fundamentos para Medicina y Ciencias de la Vida. Reverté, 2008: 35; 550; 553; 559.
* Robert W. McGilvery. Conceptos Bioquímicos. Reverté, 1997: 223-380.
* Jeremy Berg, Lubert Stryer, John Tymoczko. Bioquímica. Reverté, 2008: 329; 617.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 732871
* NKC: ph280634
 |
**Nynke Laverman** (naskiĝis la  14-an de aprilo 1980(nun 1980-04-14) (43‑jara) en Weidum) estas frisa faduo-kantistino kaj aktorino.

Biografio
---------

Nynke naskiĝis en la frisa vilaĝo Weidum (Nederlando). Ŝi iris en Leeuwarden al la mezlernejo VWO kaj poste en Amsterdamo al la Akademio por Kabaretarto. Ŝi finis la studon en 2002. Ŝi staĝis ĉe la frisa (teatra) ensemblo Tryater. Tie ŝi ankaŭ eklaboris post sia studado. 

En 2003 ŝi faris kune kun tri aliaj teatristoj la programon *Angela Vicario* je la Oerol Festivalo. 

La 5-an de junio 2004 ŝi prezentis sian kompaktdiskon *Sielesâlt* kun faduo-muziko, i.a. kun tekstoj de J. Slauerhoff. 

La 30-an de aprilo 2005 (Reĝinotago) ŝi aperis dum spektaklo por Reĝino Beatrix sur la Malieveld en Hago.

La 15-an de majo 2006, dum la prezentado de ŝia dua disko *De Maisfrou*, ŝi ricevis la *Piter Jelles* premion.

Diskografio
-----------

* *Sielesâlt* (5-6-2004)
* *De Maisfrou* (15-5-2006)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Retejo de Nynke Laverman (frise, nederlande kaj angle)
* Pentraĵo de Nynke Laverman
**Norda Karelio** (finne *Pohjois-Karjala*) estas provinco de Finnlando. Ĝis la jaro 2009 ĝi estis parto de la gubernio Orienta Finnlando, kaj antaŭe estis propra gubernio de 1960 ĝis 1997. Norda Karelio havas 168 000 loĝantojn kaj ĝia areo estas 21 585 km² el kiu 17,6 % estas akvo. El la loĝantoj 98,4 % parolas la finnan kaj 1 % la rusan. 

Historie, kiel la nomo indikas, la teritorio estis parto de la historia finna regiono Karelio, kies plej granda parto kadre de la Vintra Milito de novembro 1939 ĝis marto 1940 estis konkerita kaj prenita de Sovetunio.

Komunumoj
---------

Norda Karelio havas 13 komunumojn, el kiuj kvin estas urboj (per dikaj literoj). 

* Heinävesi
* Ilomantsi
* **Joensuu**
* Juuka
* **Kitee**
* Kontiolahti
* **Lieksa**
* Liperi
* **Nurmes**
* **Outokumpu**
* Polvijärvi
* Rääkkylä
* Tohmajärvi

### Iamaj komunumoj

* Kiihtelysvaara ligita al Joensuu en 2005
* Tuupovaara ligita al Joensuu en 2005
* Värtsilä ligita al Tohmajärvi en 2005
* Eno
* Kampara komunumo de Nurmes
* Kesälahti
* Korpiselkä
* Pyhäselkä
* Pälkjärvi
* Valtimo

Ekonomio
--------

Norda Karelio situas malproksime de centraj partoj de Finnlando. Vojo en Norda Karelio.
En jaro 2003 el 62 000 laborlokoj de la provinco 5 000 estis en primara produktado, 16 000 en prilaborado kaj 41 000 en servoj. En 2004 el laboristoj 17,1 % estis senlaboraj. Norda Karelio estas unu el maldense loĝataj provincoj de Finnlando kaj ĝia loĝantaro daŭre malkreskas.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Norda Karelio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* retejo de Norda Karelio
|  |  |
| --- | --- |
|   | Ĉi tiu artikolo bezonas **poluradon**, ĉar ĝi montras stilajn kaj/aŭ gramatikajn kaj/aŭ strukturajn problemojn, kiuj ne konformas al stilogvido.

---

La priskribo de la problemo troviĝas ĉi tie. Bonvolu ŝanĝi la enhavon por plibonigi la artikolon. |

La **nesocia** termino rilatas al tiu individuo kun forta manko de motiviĝo por partopreni en la socia interago kaj/aŭ la prefero por la solecaj aktivecoj. La nesocia termino estas malsama de kontraŭsocia ĉar ĉi tiu implicas malamon aktivan aŭ antagonismon al aliaj personoj aŭ al la socia ordo ĝenerale. Ĉi tiu deklivo ofte estas konfuzata kun homevitemo.

La individuo ĝenerale, kiel membro de socio, kunhavas kun aliaj homoj difinitajn valorojn, normojn, modelojn kaj simbolojn establitajn, kiuj faciligas la kunvivadon. Tamen, ne ĉiuj individuoj prezentas la saman aliĝon al tiuj normoj kaj valoroj. La adapto al la socia medio implicas malsamajn gradojn de konformeco dependante de la submetiĝo aŭ libereco decida de la individuo kaj de la rigideco aŭ tolero de la socio. Pro tio, la socia adapto ne implicas nepre konformecon, sed povas kunporti la novigon aŭ modifon de la elementoj, kiuj integras difinitan kulturon aŭ socion.

Vidu ankaŭ
----------

* Anomia
* Senmorala
* Deprimo
* Soleco
* Nesocia malliberulo

Referencoj
----------

1. ↑  Difino de nesocia en la DRAE
Monda heredaĵo de UNESKO

**Napata** estas la antikva nomo de urbo en Nubio, en la norda Sudano, ĉirkaŭ 400 km norde de la nuna ĉefurbo Kartumo. Nuri estis la reĝa nekropolo de Napata ekde la jaro 664 a. K.

Historio
--------

La monto Barkal kaj ties ĉirkaŭo
Napata estis fondita ĉirkaŭ la jaro 1450 a.K. de la egipta faraono Tutmoso la 3-a, kiam li pligrandigis sian imperion al tiu regiono. La najbaran monton Barkal li konsideris la sudan landlimon. Ĉirkaŭ 600 jarojn poste Napata iĝis la ĉefurbo de la sendependa regno Kuŝ.

Ruinoj
------

Ruinoj de la urbo troviĝas en diversaj lokoj. Ĉe la monto Barkal kuŝas grandaj templaroj kaj ankaŭ palacoj. Ĉe Sanam, je la alia flanko de la Nilo ŝajne troviĝis la loĝejoj de la popolo. Ankaŭ la piramidoj de al-Kurru, Nuri kaj Barkal apartenis al la urbo.

Elsfosadoj
----------

La temploj estis elfositaj inter 1916 kaj 1920 ĉefe de George A. Reisner. Nur parto de liaj rezultoj estis publikigita. Nuntempe okazas italaj elfosadoj tie.

Vidu ankaŭ
----------

* Listo de la reĝoj de Nubio
* Monda heredaĵo en Afriko

Eksteraj ligiloj
----------------

* Enlistigon en la Mondan Kulturheredaĵon de UNESKO (angle) (france)
dekstra
**Nesprosta** (ruse: *Неспроста* - "ne tute simple") - la teamo por intelekta ludo Kio? Kie? Kiam? (sporta varianto) en Moskvo. Kreita en 1997 fare de kelkaj fortaj anoj de televida "Propra ludo". Kapitano - matematikisto, juristo kaj rimarkinda ruslingva poeto Anatolij Belkin (sur la apuda foto - sidas kun la trofeo). En 1998-2003 en la teamo ludis elstara sciencisto Sergej Ŝorgin. Ekde 2005 en la teamo ludis tre konata Esperanto-aktivulo Valentin Melnikov (sur la foto - dua de maldekstre).

Surbaze de la teamo konstante funkcias samnoma klubo por ŝatantoj de diversaj individuaj kaj kolektivaj intelektaj ludoj. La klubo kelkfoje jare okazigas turnirojn pri Kio? Kie? Kiam? (sporta varianto) kaj aliaj ludoj, en kiuj partoprenas dekoj da teamoj el diversaj urboj de Rusio.

Komence de 2009 pro pezaj akuzoj (ne agnoskitaj de la teamo) flanke de kelkaj funkciuloj de intelektluda movado, la teamo "Nesprosta" estis devigita forlasi la oficialan movadon. La klubo funkcias plu.

### Plej gravaj atingoj de la teamo

* Ĉampionoj de Moskvo: 1999, 2000, 2001.
* Ĉampionoj de Rusio: 2004, 2006.
* Unua loko en la tutmonda "Pokalo de provincoj": 2002, 2003, 2008.
* Mondĉampionoj: 2008.

La loko en la monda rangtabelo (je 01 dec 2008): la **1-a**.

### Eksteraj ligiloj (ruslingvaj)

Retejo de la klubo "Nesprosta"
Temas pri... Ĉi tiu artikolo temas pri submarŝipo konstruita en 1797. Por aliaj signifoj vidu la artikolon Nautilus.
"Nautilus" de Robert Fulton. Desegno de la 19-a jarcento
Modelo de "Nautilus"
**Nautilus** (laŭ la latina nomo por "naŭtilo") estis submarŝipo konstruita de la usona inĝeniero Robert Fulton, inter 1793 kaj 1797, kaj unufoje provita la 29-an de julio 1800 en Sejno.

Tiu ŝipo estis movigata per velo en surfaco kaj per helico mane tunigata per kranko en subakviĝo. Ĝi povis treni flosantan bombon por dronigi malamikajn ŝipojn.

Robert Fulton mem eltrovis la nomon "torpedo" por tia armilo.

Robert Fulton, kiu tiam vivis en Francio, proponis, malsukcese, tiun ŝipon al la Direktoraro. Li proponis poste sian eltrovaĵon al Britio ree sen sukceso. Elrevigita, li resignis pri sia submarŝipo kaj reiris en Usonon.

Sepdek jaroj poste, Jules Verne reprenos tiun nomon por la submarŝipo de *Dudek mil leŭgoj sub la maro*.

Eksteraj ligiloj
----------------

* france Kiu inspiris la "Nautilus" de la kapitano Nemo ?[*rompita ligilo*]
* angle Malvolviĝo de la submarŝipo: Unuaj subakvaj maŝinoj[*rompita ligilo*]

* Kategorio Nautilus (Fulton) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Tipaj nestoskatoloj en UR
**Nestoskatolo** aŭ nestokesto estas homfarata skatolo havigita al animaloj por nestumi ene. Nestoskatoloj estas plej ofte uzataj por kaj naturaj kaj alhejmaj birdoj, en kiu kazo ili nomiĝas ankaŭ *birdodomoj*, sed ankaŭ kelkaj mamulaj specioj povas uzi ilin.

Modifoj
-------

Nestoskatolo estas kutime farataj el ligno, sed por birdoj lastatempe estas farataj el miksaĵo de ligno kaj betono, nomita *lignobetono* aŭ *lignocemento*. Oni uzas ankaŭ nestoskatolojn el metalo, sed tiu estas ĝenerale netaŭgaj por eksterdoma uzado, ĉar povas trovarmiĝi facile pro sunfrapado.

Por ebligi nestadon por birdoj, kies piedoj ne estas alkroĉigemaj oni povas fiksi antaŭ la eniro "teraseton".

Loĝantoj
--------

Tipaj loĝantoj estas malgrandaj birdoj kiel sturnoj. Por tio oni nomigas ofte nestoskatolojn sturnujoj.

Danĝeroj por birdoj
-------------------

Oni devas fiksi nestoskatolojn en lokoj ne atingeblaj por katoj kaj aliaj rabobestoj (putoroj, musteloj ktp.) kaj roduloj (ratoj). Rememoru, ke kelkaj rabobestoj grimpas pli lerte ol katoj.

La pegoj povas detrui nestoskatolojn el ligno por kapti birdidojn dum somero aŭ loĝi dum vintro. Por defendi la loĝantojn de pegoj oni povas fiksi ronde eniro metalajn ringojn (ekzemple el skatoloj de konservaĵo k.s.). Estas efektivaj surmetoj de ligno kun horizontalaj fibroj, kun truo por eniro. La pegoj ne povas detrui lignon kun horizontalaj fibroj. Tiaj surmetoj havas ankaŭ alian avantaĝon: ili faras la eniron pli longa kaj tial la katoj ofte ne povas atingi birdojn.

Ekologia kaj ekonomia rolo
--------------------------

La birdoj ekstermas amason de noculoj - insektojn, raŭpojn, larvojn. Eĉ paseroj, kiuj nutriĝas precipe per semoj, nutras idojn per raŭpoj (precipe verdaj raŭpoj). Tial nestoskatoloj, kiuj alhelpas ĉeeston de birdoj, apartenas al plej malmultekostaj rimedoj kontraŭ noculoj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Artikolo pri nestokesto de: Saliko Monato (gazeto) 2010/03 p.14-15

* Nestoskatolo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Nestoskatolo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
*Netsuke katabori*
**Netsuke** (japane 根 (ね)付 (つけ), *tigo por fiksi*; el 根 (*ne*, radiko) kaj 付 (*tsuke*, fiksi)) estas malgrandaj ĉizitaj figuroj el ligno, eburo aŭ planta eburo el Japanio. Ĝi utilas por fiksi sagemonon, ĉe la senpoŝa kimono helpe de obio.
*Netsuke* estas fiksita ĉe la ekstremaĵo de ŝnureto kaj estas haltigilo ĉe la supera parto de obio; ĉe la alia ekstremaĵo de la ŝnureto pendas la tradiciaj aĵoj necesaj: skribilarujon (*yatate*), monujon, pipujon (*kiseru-zutsu*), kuracilujon aŭ sigelujon (*inro*) aŭ bukon de obio (*obidome*).

Aspekto
-------

*Netsuke* tenas *inron* helpe de obio, pro manko de poŝoj ĉe *hakama*, *kimono* aŭ *kosode*.
La funkcia aspekto de *netsuke* estas videnta: ĝi malhelpas *sagemono-jn* fali teren. Se komence
*netsuke* estis nur ia lignopeco, ĝi rapide iĝis vera artaĵo, fine ĉizita.

*Netsuke-oj* estas diversformaj: *katabori* (globformaj), *manju* (rondaj kaj plataj), *sashi* (longeca kiel tranĉilo), sed ili estas ĉiam malgrandaj (inter 3 kaj 8 centimetrojn). Du malgrandaj komunikantaj truoj ebligas pason de la ŝnureto tra la *netsuke*.

Multaj materialoj servas por fari *netsuke-ojn*: ĉefe ligno (de bukso, ebono, cipreso, ĉerizujo, ...), sed ankaŭ eburo (de elefanto, kaĉaloto aŭ rosmaro) kaj ostoj. Ekzistas ankaŭ skulptaĵoj el bambuo, porcelano, lako, koralo aŭ metalo.

*Netsuke-oj* povas esti farbitaj aŭ lakitaj.

*Netsuke* prezentas plej ofte personon aŭ beston, foje dion aŭ mitan estulon. Personoj povas esti aktoroj de teatro *kabuko* aŭ *noo*, aŭ simplaj japanoj el la ĉiutagavivo (fiŝkaptistoj, komercistoj, samurajoj). Mitaj estuloj estas plej ofte Hotei, Shoki, Ashinaga, Tenaga, Daruma aŭ Fukurokuju. Inter la bestoj oni trovas ĉefe shishi (hundo de Fô) kaj *kappa*.

Tamen oni prezentis ne nur figurojn, sed ankaŭ maskojn aŭ ĉiutagaj aĵoj.

Historio
--------

Ŝajnas, ke unuaj *netsuke-oj* estis uzitaj en Ĉinio ekde la 16-a jarcento. Tamen, ĝi ĉefe disvastiĝis en Japanio en la 17-a jarcento dum la Edo-epoko.
Kvankam la montro de riĉaĵoj estas malpermesita kaj punita de la ŝogunaj leĝoj kaj la aspekto de vestaĵoj strikte regulita, riĉaj japanoj elturniĝis montrante sian riĉecon per skulptitaj belegaj, kvankam diskretaj *netsuke-oj* portitaj ĉe obio. Dum tiu epoko granda kvanto de *netsuke-oj* estis realigitaj ĉefe el eburo kun nekomparebla fajneco.

Ekde la Meiji-epoko la malfermo al la okcidenta mondo fariĝis: kimono malaperis iom post iom, kaj samtempe la uzo de *netsuke*. Tamen multaj *netsuke-shi* daŭre skulptas tiun tradician aĵon.

Unu el la plej famaj *netsuke*-ĉizistoj estis Masanao.

Fotogalerio
-----------

* Netsuke anabori*Netsuke anabori*
* Netsuke en sashi*Netsuke* en *sashi*
* Netsuke maskoforma*Netsuke* maskoforma
* Netsuke en manjû*Netsuke* en *manjû*
* Netsuke ryusa*Netsuke ryusa*
* Nestuke kagamibuta*Nestuke kagamibuta*
* Netsuke sekreta*Netsuke* sekreta

Eksteraj ligiloj
----------------

* International Netsuke Society (angle)
* Netsuke (germane)
* Netsuke, en japanaj manoj (germane)
* Ttt-ejo de "La Gazette de l'Hôtel Drouot" pri valoro de *netsuke* (france)[*rompita ligilo*]
* Ttt-ejo de *samurajoj kaj ikebana* pri *netsuke* (france)[*rompita ligilo*]
**Olivier R. HAINAUT** (naskiĝis la 15-an de septembro 1966) estas belga astronomo.

Post bakalaŭro C kun mencio ricevita en la liceo Jean-Baptiste Vuillaume en Mirecourt (Francio), li ricevis licencion pri
fizikaj sciencoj ĉe la Universitato de Lieĝo en Belgio.

Li esti post-doktoranto ĉe la Universitato de Havajo kaj la Observatorio La Silla, kaj poste fariĝis astronomo ĉe la Eŭropa suda observatorio.

Malkovroj
---------

Li malkovris plurajn transneptunajn objektojn el kiuj 1994 TG2 (unu el la 60 unue malkovritaj transneptunaj objektoj), 2001 DB106, (123509) 2000 WK183, (40314) 1999 KR16, 2001 HA59. Li estas ankaŭ konata pro siaj laboro pri la malproksimaj kometoj

La asteroido 14972 Olihainaut estis nomita en lia honoro.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  JPL Small-Body Database Browser 14972 Olihainaut (1997 QP3) (angle)

Eksteraj ligiloj
----------------

* angle Olivier Hainaut, el la paĝaro de ESO
* angle Olivier Raoul Waltère Jean-Pierre Marie Vivien HAINAUT, vivprotokolo ; el la paĝaro de ESO

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Olivier R. Hainaut en la franca Vikipedio.* 


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 619688
* VIAF: 213095678
* ISNI: 0000 0001 3922 4990
* SUDOC: 079166857
* ORCID: 0000-0001-6952-9349
 |
**Ollantay** [oljantaj] estas drameca teatraĵo, origine skribita en la keĉua lingvo. Laŭ kelkaj estas de inkaa origino -- kaj kiel tia la plej malnova kaj plej profunda esprimo de keĉua literaturo -- dum aliaj kredas ĝin de kolonia hispanida origino.

La plej malnova konata manuskripto de Ollantay apartenis al la pastro Antonio Valdes (18-a jarcento), kiu por iom da tempo laŭsupoze estis la origina verkinto; tamen, aliaj malsamaj manuskriptoj estis trovitaj kio sugestas la ekziston de komuna deveno, pli malproksima, origino. La plej vaste akceptita teorio estas ke la rakonto estas de inkaa origino kaj estis konservita tra parola tradicio ĝis ĝi estis adaptita por teatra prezento en koloniaj tempoj.

Ollantay unue estis publikigita en 1857 fare de Johann Jakob von Tschudi, en la keĉua kaj la germana. La unua hispana versio aperis en Lima en 1868, publikigita fare de José Sebastián Barranca kaj subtekstigita "Los rigores de un padre y la generosidad de un rey (La severeco de patro kaj malavareco de reĝo)"; ekde tiam diversaj versioj estis publikigitaj en gamo da lingvoj.

La verko temas pri historio inter inkaaj nobeloj kun amafero inter princino kaj militisto (Ollantay). Tiu amafero estas malpermesita de la imperiestro pro malsama socideveno de la geamantoj. Li estis enprizonigita kaj fuĝas kredante ŝin mortinta. Sekvas ribelo kaj matura vivo de ekstergeedza filo de la geamintoj.

Notoj
-----

1. ↑  Hills, Brokaw, V.C.
2. ↑  Hills, Brokaw

Referencoj
----------

* Hills, E. C. (1914). The Quechua Drama, Ollanta. Romanic Review, 5, 127-176.
* Brokaw, G. (2006). Ollantay, the khipu, and eighteenth century neo-inca politics. Bulletin of the Commediantes 58 (1), 31-56.
* V.C. (1975). Ollantay y Cantos y Narraciones Quechuas. Revista de Crítica Literaria Latinoamericana, 1 (2), 157-158.

* Kategorio Ollantay en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Nyírmártonfalva** (njIrmArtonfalva) estas vilaĝo en Hungario, en regiono **Norda Ebenaĵo**, en departemento Hajdú-Bihar, en subregiono Hajdúhadház. La nomo signifas vilaĝo-de-betulo-Marteno.

* Areo: 58 km²
* Loĝantaro: 2130
* Poŝtkodo: 4263
* Telefonprefikso: 52

La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo, fine de etfervojo el Debrecen, Vámospércs estas proksime.

En la apudaĵo 2 vilaĝoj estis, kiuj senhomiĝis en la 16-a j.c. La kampoj apartenis al Stefano Bocskay, kiu plantis kverkoarbaron. En la 18-a j.c. loĝantoj el Nyírmihálydi elhakis iom da arboj, sur senarbarejo nova setlejo ekburĝonis. Poste por la lignoj oni konstruis etfervojon.

En la arbaro vivas damcervo, apro, kapreolo, leporo, fazano, perdriko, sovaĝkato, sciuro. Vidindaĵoj estas ruinaĵo de mezepoka preĝejo, kalvinana kaj grek-katolika preĝejoj, sonorilstablo, nobeldomo de Vay.

Vilaĝservoj estas lernejo, infanĝardeno, biblioteko, poŝto, kuracejo, sportejo.

* Kategorio Nyírmártonfalva en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Neudorf bei Landsee,** kroate **Tjespuh,** hungare **Lánzsérújfalu** estas ne memstara vilaĝo en Aŭstrio, en federacia lando Burgenlando, en distrikto de Oberpullendorf, en municipo de Markt Sankt Martin. Landeshere germane signifas: lando de la honesto.

Neudorf bei Landsee

Bazaj informoj
--------------

* Areo:  km²
* Alto super marnivelo: 391 m
* Loĝantaro:
* Telefonprefikso: 02618
* Poŝtkodo: 7341
* Aŭtokodo: OP
* 47° 33′ 45″ N 16° 23′ 00″ O﻿ / ﻿47.56250 °N, 16.38333 °O﻿ / 47.56250; 16.38333 (mapo)Koordinatoj: 47° 33′ 45″ N 16° 23′ 00″ O﻿ / ﻿47.56250 °N, 16.38333 °O﻿ / 47.56250; 16.38333 (mapo)

Situo
-----

Neudorf bei Landsee situas antaŭ montoj. Centro de Markt Sankt Martin troviĝas je 2 km-oj.

Historio
--------

En 1910 vivis tie 300 homoj, (plejparte germanoj). Ĝis 1921 Lánzsérújfalu apartenis al Hungara reĝlando, al Sopron (reĝa departemento), al distrikto de Felsőpulya, poste al Aŭstrio (inter 1938-1945 al Germanio). En 1971 Neudorf bei Landsee aliĝis al Markt Sankt Martin.

Vidindaĵoj
----------
la redakciejo en Osnabrück
***Neue Osnabrücker Zeitung*** (mallonge **NOZ**) estas regiona gazeto en nordokcidenta Germanio. Kiel la nomo indikas, ĝi aperas en la urbo Osnabrück kaj havas sian centran redakcion tie. Gazetaj eldonoj ekde la jaro 1967 aperas ĉiun lundon ĝis sabaton.

En la unua jarkvarono de 2016 vendiĝis ĉiutage iom pli ol 160 000 ekzempleroj, ĉirkaŭ kvar kvinonoj el ili en abonoj, presiĝis proksimume 200 000 (ĉiam restas nevendataj gazetoj, sed iuj ankaŭ sen vendo doniĝas al bibliotektoj kaj al lokaj arkivoj).

Fondaj eldonistoj estis *Leo Victor Fromm* kaj *Elisabeth Elstermann*, de 1968 ĝis 2002 la ĉefredaktoro estis *Franz Schmedt*, sekvis *Ewald Gerding* kaj *Jürgen Wermser* kaj ekde septembro 2011 *Ralf Geisenhanslüke* kaj *Berthold Hamelmann*. En la lasta kvarono de la 20-a jarcento la gazeto nekutime ofte kompare al aliaj regionaj gazetoj havis intervjuojn kun gvidaj naciaj politikistoj, ĵurnalisme elstarajn komentojn, kaj tial iĝis ĵurnalisme en tuta Germanlingvio atentata amaskomunikilo, kiu iĝis "unu el la plej ofte cititaj regionaj gazetoj en Germanio".

Esperantistoj, kiuj abonas la gazeton, ekzemple la komuniksciencistino Dagmar Schütte aŭ la kuracisto Thomas Pusch, tamen aparte akcentas la konsekvencan engaĝiĝon pri specife lokaj temoj: tion eblas kritiki kaj nomi "provinceca horizonto", sed eblas ankaŭ aparte aprezi, ĉar la specifajn informojn el loka gazeto, pri individuaj lernejoj, infanĝardenoj aŭ aliaj institucioj, pri lokaj festoj kaj individuaj sportaj teamoj kaj sportistoj, pri kulturaj eventoj kaj specifaj portretoj de nekutimaj lokuloj povas ĝis nun provizi neniu alia tradicia aŭ elektronika amaskomunikilo.

La gazeto transprenis plurajn antaŭe lokajn gazetojn, tenis ties titolpaĝojn kaj lokajn redakciojn, kaj eldonas plurajn lokajn eldonojn, en kiuj parto estas la lokaj paĝoj kaj parto la tutprojektaj artikoloj pri tutregionaj, naciaj kaj internaciaj temoj.

La lokaj eldonoj estas (unuopaj eldonkvantoj laŭ la stato de la unua jarkvarono de 2016):

| eldono | urbo | eldono  |
| --- | --- | --- |
| *Neue Osnabrücker Zeitung* | Osnabrück | 64 108 |
| *Meller Kreisblatt* | Melle | 8935 |
| *Wittlager Kreisblatt* | Bad Essen | 5979 |
| *Bramscher Nachrichten* | Bramsche | 6389 |
| *Bersenbrücker Kreisblatt* | Bersenbrück | 13 529 |
| *Lingener Tagespost* | Lingen | 22 002 |
| *Meppener Tagespost* | Meppen | 20 772 |
| *Ems-Zeitung* | Papenburg | 17 797 |
| *Delmenhorster Kreisblatt* | Delmenhorst | 14 762 |
| Sume |  | 159 511 |

Referencoj
----------

1. ↑  retejo *presseportal.de* la 17-an de februaro 2002 (germane)
2. ↑  stato de la dua jarkvarono de 2016 (detaloj en la retejo *ivw.eu*)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo (germane)
* ekzempla artikolo pri Esperanto de majo 2016 en la gazeto (germane, jen ankaŭ arkive)
**Náci Erdélyi** [erdEji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Erdélyi Náci** estis hungara violonisto, orkestrestro, komponisto. Lia origina persona nomo estis *Ignác*, la formo Náci estas karesnomo kaj kvazaŭ pseŭdonimo.

Ignác Erdélyi  naskiĝis la 22-an de novembro 1845 en Szeged, li mortis la 6-an de julio 1893 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Náci Erdélyi devenis el muzikista cigana familio, li frue lernis violonadon hejme. Li studis en konservatorio de Vieno, poste laŭ la familiaj konvencioj li estis violonisto kaj orkestrestro. Li ludis precipe popolmuzikon. Laŭ datenoj li instruis ankaŭ en muziklernejo de Szeged. Inter 1886 kaj 1890 li violonadis en Usono, ĉefe en restoracioj, pli malofte en teatroj. En Szeged foje li ludis dum tagmanĝo al reĝo Francisko Jozefo la 1-a (Aŭstrio).

Elektitaj disĉiploj
-------------------

* Pista Dankó

Fontoj
------

* hungaralingva biografio
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Náci Erdélyi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 637243
 |
Situo de la arkipelago
**Norda Lando** (ruse *Северная Земля*, Severnaja Zemlja) estas arkipelago en la Arkta Oceano norde de 80 ° N. Ĝi situas inter Karaa Maro kaj Lapteva Maro kaj norde de la Duoninsulo Tajmir. Administre la areo estas parto de Krasnojarska regiono, Rusia Federacio kaj okupas 37.0 mil. km ².

Malkovro
--------

La malkovro okazis en 1913. Tiam ŝipestro Boris Vilkickij opiniis, ke li vidas solan insulon kaj donis al ĝi nomon de rusia imperiestro Nikolao la 2-a. Tamen flugoj de zepelinoj en 1931 evidentigis, ke tie estas almenaŭ du insuloj. Danke al esploroj de la sovetaj ekspedicioj de 1930 ĝis 1932 sub gvido de eminenta sciencisto Georgij Uŝakov nun oni scias, ke Norda Lando konsistas el kvar ĉefaj insuloj:

Konsisto
--------

* *Oktobra Revolucio* (14 204 km ²)
* *Bolŝeviko* (11 206 km ²)
* *Komsomolano* (8 812 km ²)
* *Pioniro* (1 527 km ²)
* kaj pluraj malpli grandaj.

Plej norda punkto de Azio
-------------------------

La plej norda punkto de Azio situas sur Arkta kabo de insulo *Komsomolano* kun jenaj koordinatoj: 81° 15′ 54.68″ N 95° 39′ 11.68″ O﻿ / ﻿81.2651889 °N, 95.6532444 °O﻿ / 81.2651889; 95.6532444 (mapo).
Tie regas polusa klimato. La jara temperatura averaĝo estas -14,0 °C, minimuma vintra temperaturo atingas -50,0 °C. Ekde mezprintempo ĝis mezaŭtune tie la suno ne malaperas kaj do brilas permanente, la alian jarduonon okupas la nokto.

La plej grandan parton de la insularo kovras glaciaj kupoloj, kies alteco atingas 965 m. En ĝi estas multaj lagoj.

En la tuta areo de la arkipelago neniu permanente loĝas.

Ĉkalov transflugado
-------------------

La 21-an de julio 1936 aviadilo Tupolev ANT-25 gvidita de Valerij Ĉkalov unue transflugis super la arkipelago.

Faŭno
-----

Ĉefaj reprezentantoj de tiea faŭno estas:

* Blanka urso;
* Arkta vulpo;
* Boaco;
* Lemingo;
* Foko (kelkaj specoj)
* Narvalo;
* Monta lagopo;
* Neĝostrigo

Flaŭro
------

Arboj, arbetoj kaj floroj (escepte de Polusa papavo) forestas. La ŝtonan supraĵon kovras kladonio kaj likeno.

Vidu ankaŭ
----------

* Insuloj en Rusio
* Nova Zemlo
* Ĥariton Laptev

Eksteraj ligiloj
----------------

* fotoj
* virtuala klubo de Norda Lando amatoroj ruse