recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Károly Ráth** [kAroj rAt], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Ráth Károly** estis hungara advokato, la unua urbestro de Budapeŝto.

Károly Ráth en 1873
Károly Ráth naskiĝis la 20-an de februaro 1821 en Buda, li mortis la 30-an de julio 1897 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Károly Ráth akiris juran diplomon en Reĝa Universitato de Pest en 1841, poste li estis notario en juĝejo. Li akiris duspecajn advokatajn diplomojn en 1842 kaj 1843, poste li malfermis advokatan atelieron. Li apogis la hungaran revolucion en 1848, sed poste li ne estis kondamnita. En 1862 li studvojaĝis en Anglio. En tiu jardeko li havis plurajn jurajn kaj ŝtatajn postenojn, ekde 1871 li estis senatano. Depost fondo de Budaperŝto li estis urbestro ĝis sia morto. Li ricevis reĝan premion en 1871. Lia edzino naskis 6 gefilojn (li vidviĝis en 1890).

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* germanlingva biografio
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 2-a punkto)

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Károly Ráth (urbestro) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 706707
* GND: 1027434967
* VIAF: 273335636
 |
Politika mapo kolorigita per kvar koloroj
La **kvarkolormapa teoremo** (aŭ la **teoremo pri kvar koloroj**) estas (jam pozitive solvita) problemo el teorio de grafeoj, kiu temas pri tio, ĉu sufiĉas kvar koloroj por kolorigi ajnan politikan mapon tiel, ke neniuj du najbarantaj ŝtatoj estu kolorigitaj per la sama koloro. (Kiel najbaraj ŝtatoj estas konsiderataj tiaj, kiuj havas komunan limlinion, t.e. ili ne najbaras komune nur en unu punkto.) Pli ĝenerale eblas demandi al minimuma bezonata nombro de koloroj, sed relative facile eblas pruvi, ke kvin koloroj sufiĉas. Kontraŭe la aserto, ke kvar koloroj sufiĉas, rezistis longan tempon al ĉiuj provoj por pruvi tion, sed ankaŭ neniu kapablis trovi mapon, kiu estas kontraŭekzemplo.

La teoremon pruvis nur en la jaro 1976 la usona matematikisto Kenneth Appel kaj la germana matematikisto Wolfgang Haken per tio, ke helpe de komputila programo ili modelis 1936 eblajn konfigurojn, pruvis, ke tiuj ĉi konfiguroj kovras ĉiujn eblecojn, kaj montris ĉe ĉiu el ili, ke por kolorigi ĝin sufiĉas kvar koloroj (ĝi bezonis por tio 1200 horojn de procesora tempo). Kelkaj matematikistoj rifuzis akcepti tiun ĉi pruvon, ĉar neniu matematikisto kapablas rekte verkontroli ĝin. (Ekde tiu tempo la pruvo estis multfoje sendepende ripetita kaj simpligita fare de pluaj matematikistoj helpe de aliaj programoj, sed "bela" pruvo konvena por homo ne estis trovita.)

Formulado en teorio de grafeoj
------------------------------

Tiu ĉi problemo en la teorio de grafeoj estas formale prezentata tiel, ke celo estas kolorigo de pintoj de ebena grafeo tiel, ke neniaj du pintoj kunigitaj per eĝo havu la saman koloron. Oni ŝanĝos la formuladon kun la mapo al tiu ĉi versio tiel, ke oni alvicigos al ĉiu ŝtato unu pinton (ekz. la ĉefurbo) kaj per eĝo oni kunigos tiujn ĉi pintojn, kies ŝtatoj havas la komunan limon.

Ŝanĝo de mapo al ebena grafeoŜanĝo de mapo al ebena grafeo
La problemon eblas ĝeneraligi ankaŭ al aliaj grafeoj sur alia surfaco ol en ebeno, ekz. mapo bildigita sur globo havas tiurilate la samajn ecojn kiel ebena mapo. Ĉe fermitaj surfacoj kun genro *g* indikas nombron de sufiĉaj koloroj (la t.n. kromata numero de grafeo) egaleco

{\displaystyle \gamma (g)=\left\lfloor {\frac {7+{\sqrt {48g+1}}}{2}}\right\rfloor }
kie eksteraj citiloj markas rondigon al la plej proksima pli malgranda entjero. Tiu ĉi formulo estas markata kiel hipotezo de Heawood. La fakto, ke tiu ĉi nombro de koloroj estas la plej malalta ebla, pruvis por ĉiuj surfacoj escepte de botelo de Klein kaj globo (kaj ebeno) en la jaro 1968 Gerhard Ringel kaj J. T. W. Youngs. Post la pruvo de la problemo kun kvar koloroj restas unusola escepto la botelo de Klein, kiu havas genron 1, sed ĝi postulas 6 kolorojn (kion pruvas la t.n. grafeo de Franklin).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Kvarkolormapa teoremo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* *El historio de matematiko kaj fiziko (3)*
* Problemo de kvar koloroj en enciklopedio MathWorld angle
**HALLER Károly** estis hungara juristo, universitata profesoro naskita en Sibio la 14-an de oktobro 1836 kaj mortinta en Budapeŝto la 7-an de februaro 1911.

Biografio
---------

Károly Haller estis de 1863 jurakademia profesoro en Koloĵvaro (aŭstria privatjuro, komerca kaj ŝanĝjuro, minejjuro). Post la fondo de la Universitato de Koloĵvaro li instruis aŭstrian privatjuronn (1873–1904). De 1884 ĝis 1886 li estis urbestro de Koloĵvaro. Li havis grandajn meritojn pri urbaranĝo kaj fondado de pluraj publikinstitutoj. De 1904 li estis ano de la supera ĉambro.

Verkoj
------

* *Az általános polgári törvénykönyv...* (Kolozsvár, 1865);
* *Adalék a jog források elméletéhez* (Bp. 1876);
* *I. Észrevételek a magyar általános polgári törvénykönyv tervezetének általános részére, az öröklési jog részére, s a dologi jogi részre* (I–III. Bp. 1882–1884);
* *Az osztrák általános polgári törvénykönyv szövege* (Bp. 1887).

Fonto
-----

Magyar Életrajzi Lexikon

* Kategorio Károly Haller en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Kvarken, mara regiono inter Svedio kaj Finnlando en la Botnia Golfo
**Kvarken** (finne *Merenkurkku*, svede *Kvarken* aŭ Norra Kvarken, la norda (kontraste al Södra Kvarken la suda), la markolo inter Alando kaj Svedio) estas la centra, pli mallarĝa parto de la Botnia Golfo, kiu disigas la nordan basenon de la Golfo (ties "internan parton") de la suda golfa baseno nomata Botnia Maro - ĉiuj menciataj maraj regionoj estas partoj de la Balta Maro en Norda Eŭropo. La distanco de la svedia ĉeftero al la finnlanda ĉeftero en la regiono de la Kvarken-markolo estas ĉirkaŭ 80 kilometroj dum la distanco inter la randaj insuloj estas nur 25 kilometroj. La regiono, dum la lasta glaciepoko subenpremita, releviĝas je nekutime alta kvanto de 1 centimetro ĉiujare.

Ĉe la finna, orienta flanko de la Kvarken-markolo ekzistas granda insularo, la Kvarken-Insularo, kiu inkluzivas la grandajn insulojn Replot, Björkö kaj grandan nombron da pli malgrandaj insuloj, el kiuj samkiel la du grandaj insuloj plimulto estas konstante home loĝata. La plejparto de la insularo apartenas al la komunumo Korsholm. En 2006 UNESKO aldonis la Kvarken-insularon al la jam antaŭe ekzistinta monda natura heredaĵo "Alta Marbordo" ĉe la svedia marbordo, akcentante la geologian signifon de la fenomeno de tiom forta leviĝo postglaciepoka. La Kvarken-regiono historie gravis ankaŭ pro tio, ke en la mezepoko poŝto estis transdonita inter Svedio kaj Finnlando trans la markolo kiam la maro estis tute frostigitaj; tiu ĉi mesaĝa itinero forte uziĝis kaj strategie gravis dum la periodo de sveda regado de Finnlando.

En la grupo de insuloj en la "mezo" de la Kvarken-regiono, en la sveda nomata *Valsörarna*, en la finna *Valassaaret*, estas 36 metrojn alta lumturo desegnita de *Henry LePaute* kiu laboris por la inĝeniera buroo de Gustave Eiffel. La struktura simileco inter la lumturo (konstruita en 1885) kaj la Eiffel-turo (konstruita en 1889) estas sufiĉe okulfrapa. La lumturo nun funkcias aŭtomatigite - kiel la plej multaj aliaj lumturoj en Finnlando.

* Kategorio Kvarken en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Lifto en apartamenta konstruaĵo en Ŝanhajo, Ĉinio: la etaĝoj 4, 13 kaj 14 mankas. Ankaŭ ĉe-estas "minus unua" etaĝo.
**Kvarfobio** aŭ **tetrafobio** (el la greka: τέσσαρες (kvar) kaj φόβος (fobio; timo)) estas timo de la nombro kvar.

Kvarfobio estas tre komuna superstiĉo en orienta Azio, kiel en Ĉinio, Japanio, Koreio kaj Tajvano.

La ĉina vorto *kvar* (四, pinjine: *sì*, jyutping: *sei³*), fonetike similas al la vorto *morto* (死), pinjine: *sǐ*, jyutping: *sei²*), en multaj formoj de parolata ĉina. Same la japana kaj korea vortoj *kvar*, shi (japane) kaj *sa* (사, koree), similas fonetike al *morto* en la du lingvoj.

Konstruaĵoj
-----------

Oni aparte evitas la nombron 4 dum festotagoj aŭ kiam familiano malsanas, ĉefe en la ĉina kulturo. Tiel ankaŭ 14, 24, ktp. estas evitataj, ĉar ili enhavas la ciferon 4. En tiuj landoj etaĝoj en hoteloj, oficejoj, apartamentaroj aŭ eĉ malsanulejoj malhavas tiajn etaĝojn.

En Hongkongo ĉe iuj apartamentoj, kiel Vision City kaj The Arch mankas ĉiuj etaĝoj de 40 ĝis 49. Tuj super 39/F troviĝas 50/F, kio pensigas tiujn, kiuj ne scias pri kvarfobio, ke mankas kelkaj etaĝoj.

En urboj, kie miksiĝas orient-azia kaj okcidenta kulturoj, kiel en Hongkongo kaj Singapuro foje mankas kaj la etaĝo 13 kaj 14 kaj ĉiuj enhavantaj la ciferon 4.

En Koreio kvarfobio estas malpli granda, sed ne ekzistas 4-a etaĝo en la plej multaj malsanulejoj kaj publikaj konstruaĵoj. En aliaj la kvara etaĝo, foje estas nomita *"F"* (angle: *four*, kvar) anstataŭ *"4"* en liftoj.

Aliaj efikoj
------------

Dum nuptoj aŭ aliaj kunvenoj tabloj kun numeroj 4, 14, 24, ktp. mankas. En konstruaĵaroj la numeroj 4, 14, 24, ktp. estas kutime anstataŭigitaj de 3A, 13A, 23A, ktp.

Vidu ankaŭ
----------

* Fobio
* Dektrifobio

Referencoj
----------

1. ↑  Julian Havil, Nonplussed: Mathematical Proof of Implausible Ideas (Hardcover), 2007, Princeton University Press, isbn 0691120560, p 153
2. ↑   Floor plan remarks of Vision City. Arkivita el la originalo je 2007-07-18. Alirita 2009-03-02.
3. ↑   Floor plan of The Arch. Arkivita el la originalo je 2009-04-19. Alirita 2009-03-02.

* Kategorio Kvarfobio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Károly Kolbai** [kAroj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kolbai Károly** estis hungara altlerneja instruisto, agronomo.

Károly Kolbai  Arkivigite je 2016-11-09 per la retarkivo Wayback Machine naskiĝis la 16-an de aŭgusto 1901 en Hungara reĝlando en Pozsony (nuntempa Bratislavo en Slovakio), li mortis la 25-an de novembro 1972 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Károly Kolbai frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li akiris diplomon en Ekonomia Akademio (Magyaróvár) en 1922, post 2 jaroj ankaŭ pedagogian diplomon. Post siaj studoj li estis asistanto en la akademio. Ekde 1931 li estis nomumita katedrestro en Ekonomia Akademio de Keszthely. Same li estis katedrestro inter 1949 kaj 1963 en universitato de Gödöllő, eĉ li estis rektoro inter 1957-1960. En 1952 li doktoriĝis antaŭ la Hungara Scienca Akademio. En 1969 li pensiuliĝis. Li ricevis premion Kossuth en inter 1957, pli antaŭe kaj poste aliajn premiojn.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Az Alföld takarmányszükségletének fedezése* (1926)
* *A helyes talajművelés* (1941)
* *Gödöllői ikersoros kukoricatermesztés* (1957)
* *A füvesvetésforgós földművelési rendszer elvi tanulságai hazánkban* (1962)

Memorigiloj
-----------

* strato en Mosonmagyaróvár [object Object

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre) Arkivigite je 2016-11-09 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Kategorio Károly Kolbai en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 573147
* VIAF: 121443135
* ISNI: 0000 0000 7967 1114
 |
Fig. 9: *Ampedus quadrisignatus*
**Kvarmakula klika skarabo** (*Ampedus quadrisignatus* (Gyllenhal, 1817)) estas skarabo el elateredoj, el genro Ampedus. Ĝi vivas en la Karpat-baseno sur putriĝantaj arboj, oni trovis ilin sur hungaraj montoj Mecsek, Verteŝ, Borĵonj, Vilanji-montaro.

Ĝi grandas 11-14 mm, karakterizas ĝin kvar makuloj sur granda citronflava parto de la skrabaj flugiloj. La flugilfinoj estas nigraj, la nigra parto povas esti triono de la flugilkovrilo.

La tria antena artiko estas larĝa triangulo, precipe ĉe maskloj. Ĉiu antena artiko estas senbrile nigra.

Ĝia larvo vivas en putriĝanta ligno de karpeno, kverko, fago, sed precipe en tiu de birda sorpujo. La larvo predas la larvojn de *Aesalus scarabaeoides, Ampedus quadrisignatus, Isorhipis melasoides, Isorhipis nigriceps, Prostomis mandibularis* kaj *Sinodendron cylindricum*. La imago travintrumas same tie.

La skarabo mem forlasas la lignon printempe por kelkaj tagoj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Kvarmakula klika skarabo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kvarmakula klika skarabo en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)

* fotoj


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Dirk Bouts: La martireco de la Sanka Hipolito
**Kvaronumo** estis en antaŭaj tempoj metodo por plenumi la mortpunon. La kondamnito estis dispecigita en kvar pecoj aŭ per kvar ĉevaloj distirita.

En Francio tiu puno estis rezervita por reĝmurdantoj. Du konataj murdintoj kiuj estis kvaronumitaj estas Robert François Damiens (kiu klopodis murdi Ludovikon la 15-a kaj cetere krom kvaronumo ankaŭ estis kondamnita al aliaj formoj de torturado) kaj François Ravaillac (kiu murdis Henrikon la 4-a ).

En Anglio la puno estis rezervita por viroj kiuj estis konviktitaj pro ŝtatperfido (virinoj estis vivante bruligitaj). Kvaronumo estis parto de la angla kriminala leĝo ĝis 1870. Guy Fawkes estis kondamnita al tiu puno sed evitis ĝin per antaŭtempa salto de la eŝafodo dum kiu li rompis la nukon. Verŝajne lia kadavro pliposte tamen ankoraŭ estis kvaronumita sed li ne plu spertis la doloron.

En Rusio en 1775 Emeljan Pugaĉov estis kvaronumita, la gvidinto de la ribelo de la Ural-Kozakoj kontraŭ la regado de Katarina la Granda.

En Nederlando en 1584 la murdinto de Vilhelmo la Silentulo (pli bone konata kiel Vilhelmo de Oranĝo), Balthasar Gerards estis kvaronumita.

* Kategorio Kvaronumo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Károly MARKÓ** [kAroj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **id. Markó Károly** estis hungara pentristo, inĝeniero, membro de Hungara Scienca Akademio (1840). En la hungara nomo "id." signifas: pli maljuna, kiu faras diferencon de la alia samnoma pentristo. Liaj filoj estis Károly Markó (pli juna) kaj Ferenc Markó.

Memportreto de Károly Markó
Károly Markó  naskiĝis la 23-an de novembro 1793 en Hungara reĝlando en Lőcse (nuntempa Levoča en Slovakio. Li mortis la 19-an de novembro 1860 en la tiutempa Italujo en Villa di Lappeggi.

Biografio
---------

Károly Markó frekventis universitaton precipe en Pest (urbo) por esti inĝeniero. Post la diplomo en 1812 li eklaboris en diversaj urboj. Baldaŭe li komencis ankaŭ pentradi, komence li kopiis bildojn de Joseph Fischer. En 1818 li revenis al urbo Pest, kie li lernis en la pentrista lernejo. En 1822 li lernis jam en pentrista akademio de Vieno. En tiu urbo li edziĝis baldaŭe havanta 8 gefilojn. En 1826 li vivis en Kismarton, poste en kortego de familio Eszterházy. Li iĝis la unua hungara pejzaĝpentristo kaj li konatiĝis kiel la hungara Claude Lorrain. En 1832 li rondvojaĝis en Italio, poste li vivis tie en diversaj historiaj urboj. En 1853 li revizitis Hungarlandon, tiam li pentris hungarajn pejzaĝojn. Liaj verkoj troviĝas en muzeoj de Aŭstrio, Ĉeĥio, Danio, Hungario, Germanio, Italio, Slovakio.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Visegrád* - ĉefverko
* *Uborkát tisztító lány* (1831)
* *Tájkép Tivoli mellett* (Pejzaĝo apud Tivoli), (1846)
* *Krisztus megkeresztelése a Jordánban* (Bapto de Kristo en Jordano)

Elektitaj disĉiploj
-------------------

* Károly Telepy

Bildoj
------

* Visegrád (1826-30)Visegrád (1826-30)
* Hungara ebenaĵa pejzaĝo kun baskulputo (1853)Hungara ebenaĵa pejzaĝo kun baskulputo (1853)
* Pejzaĝo apud Tivoli (1846)Pejzaĝo apud Tivoli (1846)
* Itala pejzaĝo dum sunsubiro (1851)Itala pejzaĝo dum sunsubiro (1851)
* Ideala pejzaĝo (1837)Ideala pejzaĝo (1837)

Fontoj
------

* biografio kun foto
* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero M kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)

* Kategorio Károly Markó (pli aĝa) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 452141
* GND: 119532158
* LCCN: n80125582
* VIAF: 301671050 25414724, 301671050
* ISNI: 0000 0000 7862 3700
* SUDOC: 188702385
* BNF: 12647862r
* ULAN: 500021326
* RKD: 52714
* NKC: jo20010082939
 |
Bismarck-turo supre de Sitzendorf en Turingio
**Bismarck-turo** (germane: *Bismarckturm*) estas turo starigita en memoro de kanceliero Otto von Bismarck en Sitzendorf, Germanujo, Distrikto Saalfeld-Rudolstadt. Ĝi situas ĉe Marienhöhe sur monto Sommerberg (493 m). Inter la Bismarck-turoj en hodiaŭa Germanujo ĝi estas unu el du tre malnovaj ĝis hodiaŭ konserviĝintaj tiaj turoj (la alia estas Metallturm en Bielefeld). Ĝis 1932 ĝi estas 10 metrojn alta, poste 22 metroj.

Historio
--------

Konstruiĝo ŝuldiĝas al Thüringerwald-Verein en la 1895 jaro, konkrete al la filio en Sitzendorf-Blechhammer. Komence ĝi ne havis nomon. Bismarck mem permesis en al 22.6.1895 nomi la areon novan kunturan *Fürst Bismarck-Höhe*. La monsumo estis de 2480 markoj: apogis la projekton ankaŭ eksersitzendorfaj anoj de Thüringenwald-Verein kaj la komunumo mem. Rompitaj ŝtonoj uzitis por fundamento kaj soklo, por la supraj partoj brikŝtonoj. Masonadis mastro Hilmar Abicht el Unterweißbach. Plialtiĝo sekvis ligne en 1936. Dum komunisma GDR-tempo la tuto reduktitis je simpla belvidejo kun la nomo *Schöne Aussicht*.

Rekonstruo faritis en 1995 post nur du monatoj da laborado kaj inaŭguro kune kun renomiĝo historia sukcesis en la 1996-a jaro. En la 14.10.1995 okaze de al 100-a datreveno konstrua la unuaj vizitantoj denove rajtis surgrimpi. Jam antaŭe anoj de la orientgermana blokpartio CDU estis engaĝiĝintaj pri almenaŭ parta savo inter 1970 kaj 1980 por preventi kadukon kompletan.

Temas pri idiliece situanta kaj tre ŝatata ekskursocelo kun rava vido en la direkto de Sitzendorf, Schwarza-valo kaj Sorbitz-valo. Dum la [[[mitteldeutscher Rundfunk|MDR]]-paskopromeno en 2002 migradis kaj ripozumis ĉ. 10 miloj da partoprenantoj ĉeture.

Literaturo
----------

* Seele, Sieglinde: *Lexikon der Bismarck-Denkmäler,* Imhof-Verlag Petersberg, 2005
* von Bismarck, Valentin: Bismarck-Feuersäulen und Türme (manuskripto nepresita); Nr. 4 "Bismarckturm bei Sitzendorf am Oberen Schwarzathal", 1900
* Artikolo en "Schwarzburg-Rudolstädtische Landeszeitung," 127 Jg. Nr. 189, 14.8.1895
* Bauerlaubnisschein vom 6. Mai 1932, Archiv Landratsamt Saalfeld-Rudolstadt (konstrupermesdokumentoj)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Detaloj pri la turo en Sitzendorf

* Kategorio Bismarck-turo (Sitzendorf) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Károly Nyári** [kAroj njAri], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Nyári Károly** estas hungara ĵazpianisto, kantisto, komponisto.

Károly Nyári dum koncerto en 2013
Károly Nyári  naskiĝis la 29-an de junio 1962 en Győr.

Biografio
---------

Károly Nyári frekventis muziklernejon en sia naskiĝurbo, li aĝis 13, kiam li atingis la unuan lokon en pianokonkurso. Li maturiĝis en konservatorio de Budapeŝto, lia ĉefinstruisto estis János Gonda. Li komencis koncerti sola ekde 1986 en Nederlando kun plenaj sukcesoj. Fine li akiris ankaŭ nederlandan ŝtatanecon. Baldaŭ li koncertis ankaŭ en Hungario. Lia unua muzikdisko aperis en 1998. Li fondis ĵaztriopon en 2005, kiu estis pligrandigita en 2016. Li havas edzinon, kiu naskis 3 gefilojn. Li ricevis premiojn inter 2002-2018.

Elektitaj koncertoj
-------------------

* Budapeŝto (2005)
* Palaco de Artoj (2010, 2016, 2018)
* Parizo (2011)
* Londono (2012)
* Budapeŝta Ŝtata Operejo (2017)
* Teatro Erkel (2018)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Károly Nyári en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 634395
 |
**Lovatens** estas komunumo en la distrikto Brojo-Vully en Kantono Vaŭdo, Svislando. Ĝi havis 135 loĝantojn je la 31-a de decembro 2011.

Geografio
---------

La komunumo Lovatens situas en la Friburga Mezlando sur la molasaj montetoj inter la valo de la riveroj Brojo kaj Glano. La komunumo konsistas el la vilaĝo Lovatens kaj setlejo Prassy apud la kantona vojo kaj kelkaj izoliataj bienoj.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 3,47 km², de kiuj 17,9% estas kovritaj de arbaro, 78,1% servas por agrikulturo kaj 3,7% por setlado.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Lovatens limas en nordo al Dompierre, en oriento al Prévonloup, en sudoriento al Billens-Hennens (FR), en sudo al Brenlens, en sudokcidento al Sarzens, kaj en nordokcidento al Curtilles.

Trafiko
-------

Tra la norda parto de la komunumo Lovatens pasas la kantona ĉefvojo n-ro 156 de Lucens al Romont. Tra la vilaĝo mem pasas konekta vojo, kiu kondukas de la kantona vojo tra la vilaĝo al Chesalles-sur-Moudon. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A1 situas proksimume 20 kilometrojn norde de la komunumo apud Estavayer-le-Lac. Pere de la poŝtaŭtolinio de Moudon al Romont la komunumo estas konektita al la publika transportreto.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Camorino datiĝas el la jaro 996 kiel *Lovatingis*. Komence de la 11-a de jarcento Lovatens estis havaĵo de la Abatejo Saint-Maurice, poste ĝi estis parto de Curtilles. Post la konkero de Vaŭdo fare de Berno en la jaro 1536 Lovatens estis atribuita al la Voktejo Moudon, kiu post la Helveta Revolucio en la jaro 1798 fariĝis distrikto kaj en la jaro 2006 surbaze de la administracia reformo de Kantono Vaŭdo estis atribuita al la nove kreita Distrikto Brojo-Vully.

Referencoj
----------

1. ↑  Fonto: Reta mapo 1:20000 de Swisstopo[*rompita ligilo*]
2. ↑  Fonto: Komunumdatumoj de la retejo de la Svisa Federacia Oficejo pri Statistiko, retejo konsultita la 5-an de novembro 2011
3. ↑  Fonto: *Jean-Jacques Bouquet*: *Lovatens* en *Historia Leksikono de Svislando* (2008-07-15)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Lovatens en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Lovatens

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Lovatens** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Brojo-Vully |
| --- |
| Avenches • Brenles • Bussy-sur-Moudon • Carrouge • Champtauroz • Chavannes-sur-Moudon • Chesalles-sur-Moudon • Chevroux • Corcelles-le-Jorat • Corcelles-près-Payerne • Cremin • Cudrefin • Curtilles • Dompierre • Faoug • Forel-sur-Lucens • Grandcour • Henniez • Hermenches • Lovatens • Lucens • Missy • Moudon • **Payerne** • Prévonloup • Ropraz • Rossenges • Sarzens • Syens • Trey • Treytorrens (Payerne) • Valbroye • Villars-le-Comte • Villarzel • Vucherens • Vulliens • Vully-les-Lacs |  |

 |
Károly Markó: Pejzaĝo kun rivero kaj arboj

*En la informkesto la mortodato estas elpensita!*

**Károly Markó** [kAroj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Ifj. Markó Károly** (Ifj. signifas hungare pli juna), en Italio *Carlo Marco* estis hungara pentristo. Lia surskribo sur pentraĵoj estis **Carlo,** lia patro estis Károly Markó (pli aĝa), lia frato estis Ferenc Markó.

Károly Markó: Paska popola ceremonio
Károly Markó  naskiĝis la 22-an de januaro 1822 en Pest (urbo), li mortis en 1891 en Moskvo (Rusa Imperio).

Biografio
---------

Károly Markó estis juna, kiam li suferis akcidenton kaj unu el liaj okulon blindiĝis. Li studis en Akademio de Belartoj de Vieno inter 1836-1838, poste en la familio en Pizo (Italio). Li studvojaĝis al Romo kaj Florenco. En la lasta urbo li lernis de Mihály Kovács (pentristo), poste li pentradis en Italio. Inter 1851 kaj 1854 li vivis en Vieno, inter 1854-1885 denove en Italio. Li estis nomumita titulara profesoro de kelkaj italaj universitatoj. Je la fino de sia vivo li translokiĝis al Moskvo.

Elektitaj ekspozicioj
---------------------

* Florenco (ekde 1845)
* Vieno (1851-1854)
* pluraj italaj urboj
* Budapeŝto (kelkfoje)

Elektitaj pentraĵoj
-------------------

* vidu la bildojn!

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio Arkivigite je 2018-06-23 per la retarkivo Wayback Machine

* Ekskursantoj en ItalioEkskursantoj en Italio
* 
* Pejzaĝo kun rivero kaj boatoPejzaĝo kun rivero kaj boato
* Vido de itala urboVido de itala urbo
* Riverborda scenoRiverborda sceno
* Vido de TrasimenoVido de Trasimeno
* 

* Kategorio Károly Markó (pli juna) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 613873
* GND: 1068848324
* VIAF: 315109106 95844589, 315109106
* ULAN: 500026403
* RKD: 52713
 |
**Károly Széchy** [kAroj sEĉi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Széchy Károly** estis hungara literaturhistoriisto, ĵurnalisto, profesoro, korespondanta membro de Hungara Scienca Akademio (1902).

Károly Széchy  naskiĝis la 18-an de februaro 1848 en Cegléd. Li mortis la 3-an de januaro 1906 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Károly Széchy frekventis gimnazion en Szarvas, universitaton en Pest (urbo), poste li eklaboris kiel ĵurnalisto. En 1874 li fondis literaturan revuon. En 1878 li akiris diplomon pri instruado. En 1880 li ekinstruis en gimnazio, poste en universitato en Kolozsvár (nuntempa Cluj en Rumanio). En 1890 li profesoriĝis. Ekde 1905 li instruis plu en en Universitato de Budapeŝto. Li okupiĝis precipe pri la hungaraj verkistoj.

Verkaro (elekto)
----------------

* György Bessenyei (1872) - studo
* *Szép Ilonka* (1881) - poemeca romano
* *Vajda Péter élete és művei* (Vivo kaj verkoj de Péter Vajda), (1892)
* *Balassa Bálint és Zrínyi Miklós* (1905)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero SZ kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla pli malsupre en la 2-a punkto)



* Kategorio Károly Széchy (literaturhistoriisto) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Károly Sándor Pallai** [kAroj ŝAndor], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Pallai Károly Sándor** estas hungara poeto, tradukisto, redaktoro.

Károly Sándor Pallai naskiĝis la  5-an de junio 1986(nun 1986-06-05) en Miskolc.

Biografio
---------

Károly Sándor Pallai maturiĝis en jezuita gimnazio en sia naskiĝurbo en 2005, poste li akiris diplomon en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 2011, post 5 jaroj li doktoriĝis (Ph.D.) helpe de stipendio. Intertempe en 2012 li fondis interretan literaturan revuon. Li publikigis poemojn ne nur hungare, sed ankaŭ france, angle, hispane, portugale, rumane, turke, svahile, tahitie, eĉ, li estis ankaŭ tradukisto. Lia intereso fokusiĝis al Oceanio. Li ricevis premiojn inter 2001-2016.

Elektitaj libroj
----------------

* *Mangeurs d'anémones* (dramo, 2013)
* *Subjectivités seychelloises: Identité et insularité dans la poésie seychelloise contemporaine* (2017)

Vidu, aŭdu ankaŭ
----------------

* video

Fontoj
------

* oficiala paĝo france
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* datenoj kun foto

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

* Kategorio Károly Sándor Pallai en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 833743
* VIAF: 297855333
* ISNI: 0000 0004 0218 2549
* SUDOC: 19244574X
* BNF: 16669907b
 |


* Portalo pri Biografio
borde de la rivero *Cam* en Grantchester
**Grantchester** estas vilaĝo borde de la rivero *Cam* en la provinco Cambridgeshire de Anglio. En la historia libro Domesday Book de la jaro 1086, kiu priskribas la geografion de Anglio, ĝi menciiĝas sub la nomoj *Grantesete* kaj *Grauntsethe*. Laŭ la censo de 2001 en la vilaĝo vivis 552 loĝantoj.

Grantchester havas la renomon havi la plej altan koncentraĵon de gajnintoj de la Nobel-premio. Plejmulto el tiuj probable estas nunaj aŭ pensiiĝintaj akademiuloj de la proksima universitato de Kembriĝo. Turistoj kaj studentoj ofte surakve ekskursas de  Kembriĝo al Grantchester sur la rivero *Cam* per malprofundaj boatoj, kiuj nomatas *punt* kaj antaŭenpuŝatas per longaj bastonoj. Tradicia ekskursocelo estas pikniko en la herbejoj de Grantchester aŭ (ekde la jaro 1897) trinkado de teo en la gastejo *The Orchard*.

pitoreska domaro en Grantchester
Interalie, Grantchester estas la naskiĝloko de la antropologo, biologo, socisciencisto, kibernetikisto kaj filozofo Gregory Bateson, kies konceptoj havis grandan influon al la sistema terapio, influis diversajn teoriajn skolojn en sociologio kaj antropologio kaj konsideriĝas parto de la fundamento de la psikologia konceptaro neŭro-lingvistika programado.

La vilaĝo interalie estas la temo de la kanto "Grantchester Meadows" de la rokmuzika grupo Pink Floyd - komponis kaj prezentis la kanton la grupano *Roger Waters*.

Legendoj
--------

Laŭ nepruvita legendo subtera pasejo gvidu de historia vilaĝa domo al la kapelo de la "Reĝa Kolegio" en Kembriĝo. Laŭdire iam violinisto ofertis iri la subteran pasejon ludante sian violinon - la muziko pli kaj pli mallaŭtiĝis ĝis fine ĝi silentiĝis kaj oni neniam plu vidis aŭ aŭdis ion pri la muzikisto.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Grantchester en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* oficiala retejo de la vilaĝo Grantchester Arkivigite je 2009-04-08 per la retarkivo Wayback Machine
* retejo de la gastejo *The Orchard* Arkivigite je 2003-11-18 per la retarkivo Wayback Machine
La 20 arondismentoj de Parizo kiuj siavice dividiĝas en po kvar kvartaloj.
La ok dek administraciaj **kvartaloj de Parizo** (en franca, *quartiers administratifs de Paris*) konstituas la plej malaltan nivelon de la publika administracio de Parizo. Ĉiu kvartalo havas po unu policejon. Ĉiu el la du dek Arondismentoj de Parizo estas dividata en po kvar kvartaloj.

Tiuj ok dek kvartaloj (historiaj kaj ankoraŭ uzataj de la Prefekturo de Parizo) estas diferencaj disde la 121 kvartalaj konsilioj de Parizo (*conseils de quartier*) kiuj estas pli ekvilibrigitaj laŭ kvanto de loĝantaro kaj de la 18 balotaj distriktoj uzataj por la elektado de la deputitoj de la Nacia Asembleo. Ĉiuj kvartaloj havas apartajn spiriton, rolon aŭ loĝantaron.

Administraciaj kvartaloj
------------------------

* Odéon
* Saint-Germain-des-Prés

Kelkaj neadministraciaj kvartaloj
---------------------------------

* Latina Kvartalo

* Kategorio Kvartaloj de Parizo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 751002
 |
La **Kvin Kubanoj**, ankaŭ nomataj la *Kuba Kvino*, estas kvin kubanoj kiuj enŝovis sin en la retojn de la ekstremdekstraj kaj teroristaj ekzilkubanoj en Miamo (Usono), por ekscii pri ties atencoplanoj kontraŭ Kubo kaj averti pri ili la kuban registaron.

La agresoj (invado en la Porkogolfo en Kubo), atakoj kaj atencoj, organizitaj de tiuj kub-usonaj ekstremdekstraj retoj ekde Miamo, ofte en ligo kun la Central Intelligence Agency / *Centra Informokapta Agentejo* (CIA), kaŭzis tri mil kvarcent mortviktimojn dum la lastaj kvindek jaroj. La plej impresa el tiuj agoj, gvidata de s-roj Orlando Bosch kaj Luis Posada Carriles, okazis la 6-an de oktobro 1976, kiam du bomboj eksplodiĝis, super Barbado, la flugon CU 455 de la *Cubana de Aviación*, kaŭzante la morton de sepdek tri pasaĝeroj.

Tiuj organizaĵoj de tiu epoko daŭre ekzistas. La kvin kubanoj, arestitaj en Miamo la 12-an de septembro 1998, estis kondamnitaj, inter la 12-a kaj la 27-a de decembro 2001, ankaŭ en Miamo, je severegaj punoj ‒ **René González** : dek-kvin jaroj da malliberejo ; **Fernando González** : dek-naŭ jaroj da malliberejo ; **Ramón Labañino** : vivlonga plus dek-ok jaroj da malliberejo ; **Antonio Guerrero** : vivlonga plus dek jaroj ; **Gerardo Hernández** : duoble vivlonga plus dek-kvin jaroj.

Ĉar tiu juĝo estas grandparte konsiderata justecskandalo de eksterordinara maljusteco, multaj homoj en la mondo kaj en Usono engaĝiĝis por la liberigo de la kuba kvino. Sed tutmondaj alvokoj por ilia liberigo longe ne atingis sian celon, la registaro de Barack Obama en direktivo 2009 eĉ malhelpis apelacion. Tamen, en oktobro 2009 la kazo de Antonio Guerrero estis rejuĝita kaj lia puno reduktita al 21 jaroj kaj 10 monatoj.

En 2013 kaj 2014 la kvino estis liberigita, la lastaj tri interŝanĝe al la usonano Alan Gross.

Libro en Esperanto pri la temo: S. Lamrani [komp.]: *La terorismo de Usono kontraŭ Kubo. La Kuba Kvinopo*, Monda Asembleo Socia (MAS), Embres, 2009, ISBN 9782918300106, 237 p..

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Kvin kubanoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

– Maurice Lemoine: *Nobel-premio pri maljusteco – Tri kubanoj rejuĝotaj en Miamo*, Le Monde diplomatique en Esperanto
**Krajnja Martinka** (ukraine *Крайня Мартинка*, ruse *Крайняя Мартынка*, [krajnjaja martinka], slovake *Krajná Martinka*, hungare *Végmártonka*) estas malgranda, ne memstara vilaĝeto en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto Irŝava, en municipo de Ĉornij Potik (Irŝava).

Bazaj informoj
--------------

* 48° 25′ 05″ N 23° 00′ 48″ O﻿ / ﻿48.41806 °N, 23.01333 °O﻿ / 48.41806; 23.01333 (mapo)Koordinatoj: 48° 25′ 05″ N 23° 00′ 48″ O﻿ / ﻿48.41806 °N, 23.01333 °O﻿ / 48.41806; 23.01333 (mapo)
* Areo: 0.7 km²
* Alto super marnivelo: 440 m
* Loĝantaro: 580
* Poŝtkodo: 90110
* Telefonprefikso: + 380 3144
* Aŭtokodo: AO

Situo
-----

Krajnja Martinka situas laŭ traira flankovojo.

Historio
--------

La historia hungara loknomo estis *"Martinka"*, kiu baldaŭe ŝanĝiĝis al pli hungareca nomo. Ĝis Traktato de Trianon Végmártonka apartenis al Hungara reĝlando, al Bereg, al distrikto de Ilosva, poste al Ĉeĥoslovakio. En 1939 la plej orienta regiono de disfalanta Ĉeĥoslovakio deklaris malgrandan sendependan respublikon Karpata Ukrainio. Poste Hungario okupis la respublikon kaj tuj aranĝis aŭtonomion, kies apartaĵo estis ankaŭ Krajnja Martinka. Ekde 1945 ĝi apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio.

Vidindaĵoj
----------
**Kwisa** (pola prononco:|'|k|f|J|i|s|a) (germane *Queis*, suprasorabe *Hwizdź*) estas rivero en sudokcidenta Pollando, maldekstra alfluanto de Bóbr, kiu siavice estas maldekstra alfluanto de la rivero Oder.

Ĝi ekfluas en la Jizera montaro, parto de la Okcidentaj Sudetoj, kie ĝi fluas laŭlonge de la limo kun Ĉeĥio. Je la deklivaro de la masivo de la monto Smrk ĝi turnas norden, fluas ĉe la urboj Świeradów-Zdrój, Mirsk, Gryfów Śląski, Leśna, kie ĝi estas diglagita ĉe la rezervejo de la Lago Leśnia, kaj ĉe Lubań, Nowogrodziec kaj Kliczków. Ĝi finfine aliĝas al la rivero Bóbr proksimume 2 km nordokcidente de Małomice kaj 5 km sudoriente de Żagań. Dum plej el ties longo ĝi estas en Malsuprasilezia provinco, sed ĝi fluas ankaŭ en la Lubuŝa provinco, dum kelkaj kilometroj antaŭ atingi ties alfluon.

Referencoj
----------

* Informo pri Kwisa ĉe Nowogrodziec, oficiala retejo Arkivigite je 2012-01-11 per la retarkivo Wayback Machine en pola

* Kategorio Kwisa en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 790960
* GND: 4585081-1
 |
**Géza Kilényi** [kilEnji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kilényi Géza** estis hungara konstitucia juĝisto, prokuroro, altlerneja instruisto.

Géza Kilényi naskiĝis la 11-an de majo 1936 en Gyula, li mortis la 14-an de decembro 2016 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Géza Kilényi maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo en 1954, poste li akiris juran diplomon en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 1958. En la sama jaro li edziĝis. Post la diplomo li estis subprokuroro du jarojn, poste li ricevis statuson en la ĉefprokurorejo. En 1968 li kandidatiĝis, post dek jaroj li doktoriĝis ĉe Hungara Scienca Akademio. Inter 1973 kaj 1981 li estis vicinstitutestro pri ŝtata administracio, poste institutestro. Li multe okupiĝis pri la estonta nova konstitucio. En 1988 li estis subministro, en la sekvanta jaro li estis membro de la konstitucia juĝejo ĝis 1998. Li estis katedrestro en Katolika Universitato Péter Pázmány ekde 1996, inter 2000-2006 li estis institutestro en la sama universitato. Li ricevis plurajn premiojn.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Az ügyész jogköre az államigazgatási eljárásban* (1964)
* *Az államigazgatási eljárás alapelvei* (1970)
* *A környezetvédelmi bírság* (1982)
* *Elvek és intézmények az alkotmányos jogállamban* (1991)
* *Fejezetek az alkotmányjog köréből* (2000)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun fotoj
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)
* Arkivigite je 2021-01-16 per la retarkivo Wayback Machine

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 701263
* GND: 136382479
* LCCN: n81110333
* VIAF: 303111149
* ISNI: 0000 0001 2020 0059
* SUDOC: 057149518
 |
misilsistemo *9K720 Iskander* en 2016
La **9K720 Iskander** (ruse *Искандер*; NATO-raportnomo *SS-26 Stone*) estas movebla mallongdistanca balistika misilsistemo konceptita en Sovetunio ekde 1988 kaj produktita kaj ĉefe uzata fare de la Armitaj Fortoj de Rusia Federacio. Laŭ informoj de la Armitaj Fortoj de Rusio, la misilsistemoj (Искандер-М, do **Iskander-M**) en tiu armeo plene anstataŭigis la malnoviĝintajn sovetuniajn OTR-21 Toĉka-misilsistemojn en aprilo 2020. La Iskander havas plurajn malsamajn konvenciajn eksplodilojn, inkluzive de grapolpafaĵo-eksplodilo, fuel-aera eksplodaĵo-plifortigita eksplodilo, eksplodkapo-fragmenta eksplodilo, terpenetrilo por bunkrorompado kaj elektromagneta pulsaparato por kontraŭradaraj misioj. La misilo ankaŭ povas porti nukleajn eksplodilojn.

La misiloj aktive uziĝis/uziĝas interalie en la sekvaj militoj:
---------------------------------------------------------------

* Milito en Sud-Osetio (2008)
* Siria Enlanda Milito (2011-nun)
* Milito en Montara Karabaĥo (2020)
* Invado de Rusio en Ukrainion (2022)

* Kategorio 9K720 Iskander en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Krajiŝnik,** serbe **Крајишник,** slave **Krajišnik,** germane **Stefansfeld,** hungare **Istvánfölde** estas vilaĝo en Serbio, en provinco Vojvodino, en distrikto **Meza** Banato, en municipo de Seĉanj. La historiaj loknomoj estis hungare *Stefanföld,* serbe *Супљаја* [Supljaja].

Krajiŝnik troviĝas en (verda) Municipo Seĉanj en Serbio
Mapo pri municipo Seĉanj
Parko en Krajiŝnik, loko de iama katolika preĝejo

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 43  km²
* Koordinatoj: 45°27′06″N 20°43'27″E
* Alto super marnivelo: 58 m
* Loĝantaro: 2240
* Poŝtkodo: 23231
* Telefonprefikso: 23
* Aŭtokodo: ZR

Situo
-----

Krajiŝnik situas sur ebenaĵo, laŭ flankovojoj, laŭ la rumana landlimo (kontraŭe estas Cruceni kaj Foeni). Jaŝa Tomicj troviĝas 10 km-ojn.

Historio
--------

En 1910 vivis en Istvánfölde 2445 homoj (2334 germanoj (96 %), 71 hungaroj, 22 rumanoj, kaj aliaj). Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Torontál, al distrikto de Módos, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio, ekde 2006 kiel Serbio. En 1941 la germana armeo okupis la komunumon ĝis 1944. Fine de la 2-a mondmilito la germanoj kaj hungaroj deportiĝis, en 1948 la katolika preĝejo malkonstruiĝis. En 2002 loĝis en Krajiŝnik 2241 homoj, (2058 serboj (92 %), 92 ciganoj, 16 jugoslavianoj, 12 hungaroj kaj aliaj).

Vidindaĵoj
----------

Vidu ankaŭ
----------

* Strukturo de Vojvodino
Pruvo de kraniotomio jam en epoko de neolitiko.
**Kraniotomio** estas kirurgia operacio per kiu parto de la kranio, nomita "osta pendaĵo", estas elprenita cele al aliro al cerbo. La kraniotomioj estas ofte urĝa operacio farita al pacientoj kiuj suferas pro cerbaj lezoj aŭ de kraniencefala traŭmato (KET), kiu ankaŭ povas ebligi, ke kuracistoj instalu stimulilojn kontraŭ la Parkinsona malsano kaj la epilepsio.

La kraniotomioj en homoj estas kutime farataj sub ĝenerala anestezo, sed povas esti farata ankaŭ estante la paciento veka uzante surlokan anestezilon; la ĝenerala proceduro ne nepre okazigas gravajn ĝenaĵojn al la paciento. Ĝenerale, kraniotomio estas antaŭata de Magneta resonanco kiu havigas bildon de la cerbo kiun la kirurgo uzas por planigi la precizan lokigon por la forigo de osto (respektive ostopeco) kaj la taŭgan angulon por aliro al la respektiva cerbareo. La "osta pendaĵo" kiu devas esti elprenita, dependas grandmezure de la tipo de kirurgio uzota.

Kiam la forpreno de peco de kranio estas farita tra malgrandaj truoj, tiuj povas saniĝi facile. En la kazoj en kiuj grandaj partoj de la kranio estas elprenataj, la kirurgoj kutime retenas la "ostan pendaĵon" pr poste re-aligi ĝin al la kranio, kaj pro tio la vorto "pendaĵo". En la loko de la truo, oni metas portempe metalajn lamenojn kaj poste oni remetas la parton de la kranio, momento en kiu oni forigas la lamenojn.

* Kategorio Kraniotomio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 710279
 |
Kverko Chrobry en 2007
**Kverko Chrobry** (pole *Dąb Chrobry*) estas tigfrukta kverko, la plej malnova en Pollando. Ĝi kreskas apud naturrezervejo Buczyna Szprotawska (Fagaro de Szprotawa en Pinofitoj de Malsupra Silezio proksime al Piotrowice, apud Przemków, sed administracie troviĝas lime de Lubuŝa Provinco. La 24-an de marto 1966 estis agnoskita naturmonumento laŭ decido de Prezidiumo de Vojevodia Nacia Konsilio en Zielona Góra.

Historio
--------

Jam antaŭ la dua mondmilito ĝi estis protektata. Tiutempe nomiĝis Granda Kverko (germane: Grosse Eiche) aŭ Dika kverko (Dicke Eiche). En 1906 esploristo de la naturo de Malnova Silezio - Theodor Schube en sia libro *Waldbuch von Schlesien* (Libro de Sileziaj Arbaroj) difinis diametron de la kverko 8,61 m. Ĝian aĝon oni pritaksas ĉ. 760 jaroj (ekĝermis ĉ. 1250).

Chrobry havas forte elkreskintan branĉaron kaj dikajn radikojn, iĝantaj branĉoj kun densa foliaro. La trunko kaj kelkiuj branĉegoj interne estas malplenaj. Diametro de la branĉaro egalas al ĉ. 16 m, alteco 26 m, kaj perimetro de la trunko 10,04 m, trunka diametro 320 cm. Kapacito de la arbo estas ĉ. 90 m³ kaj estas la plej granda inter polaj kverkoj (la tria kverko rilate al ligna kapacito troviĝanta en Mezeŭropo).

Apud la Kverko Chrobry okazis iam vilaĝaj juĝoj.

Fajrosubmetoj
-------------

La kverko kelkfoje estis bruligata, sed ĉiam estis ĝustatempe estingita. La lasta serioza incendio okazis la 18-an de novembro 2014. Tiam la arbo estis bruligita de nekonata farinto. Je la 8:49 horo oni sciigis pri la incendio la Distriktan Komandejon de Ŝtata Fajrobrigado en Polkowice. La unua unuo de Przemków alveturis ĝisloke je la 9:06. Sume en la entrepreno partoprenis 13 unuoj de fajrobrigado el 9 lokoj. Flamestingo sekvis tre rapide, sed tamen la estingado de ardo de la fajro daŭris ĝis posttagmezaj horoj. Pro malplena trunko fariĝis t.n. „kamena efekto" kiu vere malhelpis estingadon. Ĉirkaŭ la 14-a horo post sekurigo de la trunko per kovraĵo kontraŭ alfluo de la aero, oni komencis al la interno de la trunko verŝi ŝaŭmon. Oni aplikis Sistemon de Premita Ŝaŭmo CAFS, kiu estas sekura por la medio. Ĝis la printempo 2015 oni supozis, ke la arbo ne travivis la incendion, kio montriĝis malprava.

Legendo
-------

La nomo devenis de la legendo kvazaŭ imperiestro Oto la 3-a sub tiu ĉi kverko renkontiĝis kun Bolesław Chrobry, kio estas legendo, ĉar oni opinias, ke la arbo estas multe pli juna. Krom tio la renkonto de ambaŭ regantoj okazis en fortikejo Ilva, nune Iława – la kvartalo de Szprotawa.

Vidu ankaŭ
----------

* Internacia Tago de Forstoj

51.52252777777815.709333333333Koordinatoj: 51° 31′ 21″ N, 15° 42′ 34″ O (mapo)
 

* Kategorio Kverko Chrobry en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
*Ne konfuzu kun Káld!*

**Kál** (kAl) estas grandvilaĝo en Hungario en regiono **Norda Hungario**, en departemento Heves, en subregiono de Füzesabony.

Blazono de Kál

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 35  km²
* Loĝantaro: 3700
* Poŝtkodo: 3350
* Telefonprefikso: 36

Geografio
---------

La grandvilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ flankovojoj, sed ĉefvojo, aŭtoŝoseo kaj fervojo Budapeŝto-Miskolc preteriras, fine estas fervojoj al Bátonyterenye kaj Kisújszállás. Füzesabony estas proksime.

Preĝejo en Kál

Historio
--------

Pli frue skitoj loĝis tie. La unua mencio devenis el 1331. Dum la turkoj la vilaĝo restis viva, sed dum ribelo de Francisko Rákóczi la 2-a senhomiĝis. En 1849 la batalo de apuda Kápolna tuŝis ankaŭ Kál. Fine de la 19-a j.c. Kál kaj Kápolna havas komunan stacidomon. En 1938 kulturdomo ekfunkciis. Kál iĝis grandvilaĝo en 1973. La loĝantaro okupiĝas pri agrikulturo.

Vidindaĵoj
----------

Vidindaĵo estas la romkatolika Preĝejo Sanktaj Petro kaj Paŭlo (Kál).

* Kategorio Kál en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
En geometrio, la **kvinĉelo** aŭ **5-ĉelo** estas **kvaredra 4-hiperpiramido** (aŭ pli simple **kvaredra hiperpiramido**) kaj samtempe **4-simplaĵo**, la plej simpla plurĉelo, speco de kvar-dimensia geometria figuro. Ĝi estas analogo de la triangulo (2-simplaĵo) kaj kvaredro (3-simplaĵo).

**Regula kvinĉelo** estas se ĝi estas regula, tiam ĝi estas konveksa regula plurĉelo.

Geometrio
---------

La kvinĉelo konsistas el kvin ĉeloj ĉiu el kiuj estas kvaredro. La kvinĉelo estas mem-duala. Ĝia vertica figuro estas kvaredro. Ĝia maksimuma komunaĵo kun 3-dimensia spaco estas la triangula prismo.

Esence, la kvinĉelo estas 4-dimensia piramido kun kvaredra bazo.

La regula kvinĉelo estas bazo de familio el 9 uniformaj plurĉeloj. La aliaj eroj estas:

* Rektigita 5-ĉelo
* Senpintigita 5-ĉelo
* Dutranĉita 5-ĉelo
* Laterotranĉita 5-ĉelo
* Rektigitotranĉita 5-ĉelo
* Edrotranĉita 5-ĉelo
* Edroverticotranĉita 5-ĉelo
* Entutotranĉita 5-ĉelo

Bildoj
------

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Dratoframa figuro de Schlegel projektita sur 3-sferon | Kvar ortaj projekcioj |

Konstruado
----------

La kvinĉelo povas esti konstruita de kvaredro per aldono de la 5-a vertico. Por ke la kvinĉelo ne estu degenera la 5-a vertico devas ne esti en 3-spaco de la kvaredro.

La regula kvinĉelo povas esti konstruita de regula kvaredro per aldono de la 5-a vertico tia ke ĝi estas samdistanca kun ĉiuj aliaj verticoj de la kvaredro.

Projekcioj
----------

Unu el la eblaj projekcioj de la kvinĉelo en 2 dimensiojn estas la stelokvinlatero enskribita en kvinlateron.

Ambaŭ la vertico-unua kaj ĉelo-unua paralelaj projekcioj de la regula kvinĉelo en 3 dimensiojn havas kvaredran projekcian koverton. La plej proksima aŭ la plej malproksima vertico de la kvinĉelo, respektive, projekciiĝas al la centro de la kvaredro. La malplej/plej proksima ĉelo projekciiĝas sur la kvaredran koverton, kaj la alia 4 ĉeloj projekciiĝas sur la 4 misformitajn kvaredrojn ĉirkaŭbarantajn la centron.

La latero-unua kaj edro-unua projekcioj de la kvinĉelo en 3 dimensiojn havas triangulan dupiramidan koverton. Du el la ĉeloj projekciiĝas al la supra kaj suba duonoj de la dupiramido, kaj la ceteraj 3 projekciiĝas al 3 ne-regulaj kvaredroj aranĝita ĉirkaŭ la centra akso de la dupiramido je 120 gradoj unu de la alia.

Referencoj
----------

* H. S. M. Coxeter, *Regulaj Hiperpluredroj*, 3-a. ed. Doveraj Eldonoj, 1973. ISBN 0-486-61480-8.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Kvinĉelo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Eric W. Weisstein, *Kvinĉelo* en MathWorld.
* George Olshevsky, *Kvinĉelo* en *Glossary for Hyperspace*.
* Konveksaj uniformaj plurĉeloj bazitaj sur la kvinĉelo
* Regulaj hiperpluredroj de Marco Möller en R4
* Regulaj plurĉeloj de Jonathan Bowers
**Kálmán Alszeghy** [alsegi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Alszeghy Kálmán** estis hungara aktoro, reĝisoro. Lia nobela antaŭnomo estis *rőtfalvai*.

Kálmán Alszeghy
Kálmán Alszeghy  Arkivigite je 2016-10-13 per la retarkivo Wayback Machine naskiĝis la 7-an de novembro 1852 en Pest (urbo), li mortis la 8-an de septembro 1927 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Kálmán Alszeghy aliĝis al trupo de Nacia Teatro en 1871. Inter 1872 kaj 1880 li kantis en la teatra koruso, krome li ricevis pli malgrandajn rolojn. Ekde 1884 li estis subreĝisoro de Budapeŝta Ŝtata Operejo, post 4 jaroj li jam estis reĝisoro, inter 1892-1918 ĉefreĝisoro. En 1896 li ricevis premion, en 1909 li estis nomumita eterna membro de la Budapeŝta Ŝtata Operejo. Li resume faris reĝisoraĵojn pli ol cent, krome li verkis scenarlibron por baleton.

Elektitaj reĝisoraĵoj
---------------------

* serio pri operoj de Richard Wagner
* 5 operoj de Giacomo Puccini
* diversaj operoj de Richard Strauss

Memorigiloj
-----------

* placo en Leányfalu [object Object

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto Arkivigite je 2016-10-13 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio kun foto

* Kategorio Kálmán Alszeghy en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)