recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Károly Schügerl** [kAroj ŝugel], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Schügerl Károly** estas hungara-germana kemiisto, profesoro, membro ekstera de Hungara Scienca Akademio (1995).

Károly Schügerl  naskiĝis la 22-an de junio 1927 en Sopron.

Biografio
---------

Károly Schügerl frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, teknikan universitaton en Budapeŝto inter 1945-1949, poste 3 jarojn li restis en la universitato. Inter 1952-1956 li laboris en instituto. Post falo de la hungara revolucio de 1956 li forlasis la landon kaj li trovis postenon en Okcidenta Germanio, kie li doktoriĝis en 1964. Li vivis 2 studjarojn en Usono, poste li instruis en universitatoj de Hannover kaj Braunschweig. Liaj esploraj agadoj fokusiĝis pli kaj pli al areo de la biologia procezo, krome li estis la unua kemia inĝeniero en Germanio, kiu komencis labori en bioteknologio. Li ricevis medalon en 1997.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Bioreaktionstechnik* (1985)
* *Bioreaction Engineering Vol. 2* (1991)
* *Solvent Extraction in Biotechnology* (1994)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* angle
**Ödön Schulhof** [ŝulhof], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Schulhof Ödön** estis hungara kuracisto, profesoro, balneologo, radiologo, reŭmatologo. Lia frato estis Vilmos Schulhof, lia filino estis Kató Rényi.

Ödön Schulhof  Arkivigite je 2016-04-25 per la retarkivo Wayback Machine naskiĝis la 20-an de marto 1896 en Budapeŝto. Li mortis la 2-an de februaro 1978 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Ödön Schulhof devenis el juda familio. Li akiris medicinan diplomon en Reĝa Universitato de Budapeŝto en 1918. Post siaj studoj li laboris en la kliniko pri internaj malsanoj, poste en Berlino. Ekde 1923 li laboris en balneologia instituto en Hévíz kiel radiologo, sed li laboris ankaŭ private. En la vintraj sezonoj – kiam oni ne banadis en Hévíz (lago) – li laboris en diversaj medicinaj lokoj de Budapeŝto. Li multe strebis por profiti la kuracakvojn en la medicino. En 1946 li estis nomumita privata profesoro en la menciita universitato, en 1949 li iĝis institutestro de balneologia esplora instituto, kiu estis ankaŭ hospitalo. En 1953 li kandidatiĝis, en 1973 li pensiuliĝis. Li ricevis premiojn kaj memormedalon.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Reumás fájdalmak* (1952)
* *Studies on peripheral vascular reactions* (1956)
* *Hévíz gyógytényezői* (1960)
* *A gyakorló orvos reumatológiája* (1966)

Memorigiloj
-----------

* memortabulo en Hévíz  Arkivigite je 2014-07-26 per la retarkivo Wayback Machine

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio Arkivigite je 2016-04-24 per la retarkivo Wayback Machine


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 556841
* GND: 126917523
* VIAF: 121513797
* ISNI: 0000 0000 8014 5218
* BNF: 11162738t
 |
**Károly SAJÓ** [kAroj ŝajO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Sajó Károly** estis hungara entomologo, zoologo, instruisto. Lia origina nomo estis **Schemiz Károly**. Lia filo estis Elemér Sajó.

Monumento pri Károly Sajó
Károly Sajó  naskiĝis la 20-an de junio 1851 en Győr. Li mortis la 9-an de februaro 1939 en Őrszentmiklós.

Biografio
---------

Károly Sajó frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li akiris pedagogian diplomon en Reĝa Universitato de Budapeŝto. Li aĝis 22, kiam li edziĝis, baldaŭ li havis 3 filojn. Inter 1877 kaj 1880 li instruis en gimnazio en Ungvár, poste li esploris 15 jarojn en entomologia instituto. En 1895 li pensiuliĝis kaj en sia bieno en Őrszentmiklós li okupiĝis pri entomologio kaj ĝardenkulturo.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Peronospora viticola* (1890)
* *Krieg und Frieden im Ameisenstaat* (1908)
* *Aus dem Leben der Käfer* (1910)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

* Kategorio Károly Sajó en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 555871
* GND: 117600210
* VIAF: 18003755
* ISNI: 0000 0001 0957 3663
 |
**Albert Kámán,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kámán Albert** estas hungara reĝisoro, kameraisto, scenaristo.

Albert Kámán naskiĝis la 13-an de junio 1989 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Albert Kámán akiris diplomon en Universitato Reĝo Sankta Stefano, poste li translokiĝis al Usono, kie li studis pri filmoj. Hejmenveninta li fondis firmaon pri filmoj. Precipe li kreis reklamojn. Individue li partoprenis ankaŭ en la hungaraj filmaj produktadoj. Lia debuta mallonga filmo estis kreita en 2019, tiu filmo ricevis resume 16 premiojn.

Liaj filmoj kiel kameraisto (elekto)
------------------------------------

* *Középsuli* (televida serio, 2015) - ankaŭ helporeĝisoro
* *Hazug* (mallonga filmo, 2019) - ankaŭ reĝisoro, produktoro, scenaristo, filmomuntisto

Liaj filmaj reĝisoraĵoj (elekto)
--------------------------------

* *Syoss Fashion Show 2021* (2021)

Liaj filmoj kiel helporeĝisoro (elekto)
---------------------------------------

* *Talent: A Sikercsapat* (2014)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* filmoj
* filmoj

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 774866
 |



* Portalo pri Biografio
* Portalo pri Filmo
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

**Joan MATES i SOLER** (naskiĝis en Palma en februaro 1902, mortis la 25-an de novembro 1936) estis kataluna anarkiisto, tajloro kaj esperantisto. Naŭdekjara, li membriĝis en Ruĝa Kruco kaj, studinte en Barcelono, li aniĝis ankaŭ en la anarkiisma sindikato CNT. En la komenco de la 1920-aj jaroj li lernis Esperanton kaj aliĝis al la Esperantista Klubo Palma, en kiu li aktivis ekde 1925 kaj SAT. En 1926 li fariĝis estrarano de la Esperantista Klubo Palma kaj en 1927 kaj 1928, ties vicprezidanto. En 1927 li estis akceptita en la framasona loĝio de Palma kun la simbola nomo Zamenhof.

Post la armea ribelo en 1936 li estis arestita de faŝistoj. Post tio oni scias, ke li estis en malliberejo de Palma kun Antoni Coll i Sastre. Ne estas konate, kie kuŝas lia korpo.

Fontoj
------

* Margais, Xavier. *El moviment esperantista a Mallorca (1898-1938)*. Edicions Documenta Balear, 2002. ISBN 84-95694-29-8. [p. 261-262]
* Margais, Xavier. "El moviment esperantista a Mallorca: una víctima més de la repressió franquista". *Kataluna Esperantisto* n-ro 338, 2006, p. 11-14.  Arkivigite je 2010-02-17 per la retarkivo Wayback Machine

Vidu ankaŭ
----------

* Antoni Coll i Sastre
* Sebastià Crespí Valls
* Josep Salom i Nadal
* Gabriel Meneu i Piña
* Antoni Nadal
* Joan Mascaró i Fornés


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 211488
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Chiasso (stacidomo). |



**Chiasso** (prononcu *Kiaso*) estas komunumo de la Komunumaro Balerna kaj la Distrikto Mendrisio en Kantono Tiĉino, Svislando. Ĝi havis 7776 loĝantojn je la 31-a de decembro 2011.

Geografio
---------

Chiasso estas la plej suda komunumo de Svislando, kiu situas ĉe la suda pinto de Mendrisiotto kaj estas la plej grava limloko inter Svislando kaj Italio. La komunumo konsistas el la vilagoj Chiasso, Pedrinate kaj Seseglio.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 5,33 km², de kiuj 48,0% estas kovritaj de arbaro, 14,4% servas por agrikulturo kaj 36,2% por setlado.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Chiasso limas en en nordo al Balerna, nordoriento al Vacallo, en oriento al Como (CO, Italio), en sudoriento al Cavallasca (CO, Italio), en sudo al Parè (CO, Italio), en sudokcidento al Drezzo (CO, Italio), en okcidento al Ronago (CO, Italio), kaj en nordokcidento al Novazzano.

Trafiko
-------

En Chiasso finiĝas la kantona ĉefvojo n-ro 2 kaj la svisa aŭtovojo A2, kiu post la landlimo transiras al la itala aŭtovojo A9. En Chiasso troviĝas la grava lima stacidomo de Svisaj Federaciaj Fervojoj, kie konektiĝas la svisa fervojreto kun la itala. Krome la komunumo estas servata de la loka busreto de la Distrikto Mendrisio.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Chiasso datiĝas el la jaro 1140 *Claso*. Dum mezepoko Chaisso estis kiel antaŭurbo parto de Como, ĝis ĝi en la jaro 1416 estis integrita al la Paroĥaro Balerna. En la 15-a jarcento Chiasso estis konata pro ĝia ĉevala merkato, kiu tamen post la konkero fare de la Svisa Ĵurkomunumo en la jaro 1510 ĉesis funkcii. Post la konstruo de la fervojlinioj al Lugano en la jaro 1874 kaj al Como en la jaro 1876 Chiaso pro sia funkcio kiel lima loko akiris subitan signifon kaj ekprosperis.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: Reta mapo 1:20000 de Swisstopo[*rompita ligilo*]
2. ↑  Fonto: Komunumdatumoj de la retejo de la Svisa Federacia Oficejo pri Statistiko, retejo konsultita la 5-an de novembro 2011
3. ↑  Fonto: *Stefania Bianchi*:  *Chiasso* en *Historia Leksikono de Svislando* (2005-05-31)

Vidu ankaŭ
----------

* Chiasso (stacidomo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Chiasso en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Chiasso

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Chiasso** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

Bildoj
------

* Preĝejo San Vitale en ChiassoPreĝejo San Vitale en Chiasso
* Stacidomo de ChiassoStacidomo de Chiasso

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Mendrisio |
| --- |
|  **Komunumaro Balerna:** **Balerna**  •  Castel San Pietro  •  Chiasso  •  Morbio Inferiore **Komunumaro Caneggio:** **Breggia**  •  Vacallo **Komunumaro Mendrisio:** Coldrerio  •  **Mendrisio** **Komunumaro Riva San Vitale:** **Riva San Vitale** **Komunumaro Stabio:** Novazzano  •  **Stabio** |  |

 |



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 438880
* GND: 4551822-1
* LCCN: n83030303
* VIAF: 126703939
* NKC: xx0188129
 |
**Diasporo** estas botanika termino por ĉiu specoj de organoj, kiuj servas al la disvastigado de planto aŭ fungoj: semoj, fruktoj, aŭ partoj de fruktoj fruktaroj, sporo, bulbiloj aŭ ceteraj vegetativaj ĝermoj..

La ĝenerale uzata termino „semo" estas botanike kaj el morfologiaj vidpunktoj ne ĉiam ĝusta. La vera semo de apiacoj ekzemple restas ĝis la ĝermado fermita en la karpelo. La ligo inter semo kaj karpelo estas tiel mallarĝa, ke ne eblas senigi la semon de la karpelo. Diasporoj povas konsisti el pliaj plantaj partoj, ekzemple ĉe tilio, kie la antaŭfolio estas kunkreskinta kun la la frukttigo kaj servas al flugilo por disvastigi la semon perventa disvastigo.

Vidu ankaŭ
----------

* Semo
* Frukto

Literaturo
----------

* Ursula Hoffmann, Michael Schwerdtfeger: ... und grün des Lebens goldner Baum. Lustfahrten und Bildungsreisen im Reich der Pflanzen. Ulrich Burgdorf Verlag, Göttingen, 1998, |ISBN 3-89762-000-6
* Angelika Lüttig, Juliane Kasten: Hagebutte & Co. – Blüten, Früchte und Ausbreitung europäischer Pflanzen. Fauna Verlag, Nottuln, 2003 ISBN 3-93-598090-6

* Kategorio Diasporo (botaniko) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Rahim Jar Ĥan** (urdue رحیم یار خان‎, Rahim Yar Khan; panĝabe رحیم یار خان‎) estas urbego en provinco Panĝabio, de Pakistano. Ĝi estas la ĉefurbo de la samnomaj kantono kaj distrikto. La administrado de la urbo estas subdividita en naŭ konsilantaroj. Laŭ la censo de 1998, la urbo havis tiam 233 537 loĝantojn kaj ĉiujaran kreskindicon de 3,50%. En 2009, ĝi havis ĉirkaŭ 1 900 000. La areo de la urbo Rahim Jar Ĥan estas ĉ. 89 km². Rahim Jar Ĥan limas norde kun la distrikto Muzaffargarh, oriente ĉe Bahavalpur, sude kun Jasilmir (Barato) kaj la distrikto de Gotki de la provinco Sindo kaj oriente ĉe la distrikto Rajanpur. En la kantono troviĝas distrikto de Ĥanpur.

Trafiko
-------

Ĥanpur situas laŭ la arteria fervojo Karaĉio-Peŝavaro (konstruita en la 1880-aj jaroj) inter Sadikabad (Pakistana Panĝabo) kaj Ĥanpur.

Referencoj
----------

1. ↑   "Rahim Yar Khan, Punjab, Pakistan". Pakimag.com. 2011-01-12.  Alirita la 9an de Januaro 2016.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 546856
* GND: 7717681-9
* VIAF: 239711423
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por aliaj signifoj, bv. rigardi la apartigilan paĝon: Albert Huet |

**Albert HUET** (aŭ *Albrecht Huet*), naskita en 1537 en Sibiu, mortinta samloke la 23-an de aprilo 1607, estis reĝa konsilisto kaj juĝisto en Sibiu. Li estis filo de la saksa grafo Georg Huet kaj de Barbara Armbruster.

Je la 10-a de junio 1591 li faris paroladon en Alba Iulia antaŭ la hungara princo Sigmundo Báthori, por pledi, ke la saksoj en Transilvanio estas ne "nur gastoj" (latine: *hospites*), sed "civitanoj" (*civites*). Per tio li argumentis kontraŭ la tiama koncepto, ke ekzistas nur nobeloj kaj subuloj, ĉar inter la saksoj ne ekzistis nobeleco.

Unu el la tri centraj placoj de Sibiu portas lian nomon.

Vivo
----

La filo de saksa grafo lernis unue en Sibiu, poste en Vieno kie li servis soldate kaj administrante ĝis la jaro 1574 por diversaj imperiestroj (Karlo la 5-a, Ferdinando la 1-a, Rudolfo la 2-a). Post reveno patrujen li iĝis en 1577 ano de la urba konsilantaro kaj baldaj grafiĝis. Li iĝis ŝatata interparolanto, ekz. por Báthory pri itala politiko. En la 30.12.1582 Huet vojaĝis al Pollando al István Báthory por subsigni la Saksian kodekson. La rajtojn liberecajn de la transilvaniaj saksoj li defendis en la 10.6.1591 en la kongreso de Alba Iulia. En 1592 li fondis biblitekon por la lernejo en Sibiu kaj difinis novan taskaron por instruistoj kaj lernantoj. En 1594 li ĉeestis en la Parlamento de Kluĵo. 

Josef Kurt kaj Karl Haffner verkis triaktan teatraĵon *Albert Huet oder drei Bilder aus Siebenbürgens Vorzeit über sein Leben und Alter*.

Notoj
-----

1. ↑  Die Siebenbürger Sachsen – ein Rechtsproblem, Harald Zimmermann, Siebenbürgische Zeitung, 2003-01-13 (germane)
Katedralo de Chichester
**Chichester** estas katedrala urbo kaj la ĉefurbo de West Sussex, Anglio. En 2001, laŭ la tiujara censo, ĝi enhavis ĉirkaŭ 23,730 loĝantojn.

Historio
--------

La urbo estis okupata de la romianoj tre frue post ilia invado de Anglio en 43 p.K. kaj tiam nomiĝis **Noviomagus Reginorum** (foje **Noviomagus Regnorum**, **Regnentium** kaj **Regentium**). Mallonge ĝi servis kiel bazo de legio sub la estonta imperiestro Vespasiano, sed la legio loĝis tie nur du jarojn kaj la loko iĝis la ĉefurbo de kelta regno kiu lojalis al la romianoj. Verŝajne la reĝo mem loĝis ĉe la proksima palaco Fishbourne. Ĉirkaŭ 80 p.K. konstruiĝis amfiteatro, kaj ties formo ankoraŭ videblas en parko. De la 2-a al la 4-a jarcentoj aldoniĝis fortikaĵoj, kaj eblas promeni laŭ parto de la romiaj urbomuroj.

Nepost la 380-a jardeko la urbo iĝis plejparte neloĝata, probable pro disraboj de la saksoj.

Malfrue de la 5-a jarcento Aelle, la unua anglosaksa reĝo de Sussex, kaptis la urbon, sed tiu epoke Selsey estis la ĉefurbo de Sussex.

Pro marinundoj, la episkopoj de Sussex translokiĝis de tie al Chichester en 1075. La unua katedralo konsekriĝis en 1107 sed en 1187 incendio plejparte detruis ĝin, kune kun multe de la urbo. Nova katedralo konsekriĝis en 1199, kvankam la konstruado daŭris pluajn du jarcentojn. La sudokcidenta turo terenfalis en 1210, kaj poste rekonstruiĝis; la nordokcidenta turo terenfalis en 1635 kaj rekonstruiĝis nur en 1910. La katedralo estas dediĉita al Sankta Rikardo de Chichester, kiu estis episkopo de 1245 al 1253, kaj ties sanktejo estis pilgrimcelo ĝis sia detruo en 1538, dum la abolicio de la anglaj monaĥejoj.

Kruco de Chichester
Dum la mezepoko la urbo estis grava komercejo, aparte por bovinvendado. Ĉirkaŭ 1500 la episkopo ordonis la konstruon de Kruco Chichester, kiu ebligis malriĉulojn vendi siajn varojn ŝirmate kontraŭ la pluvo.

Vizitindaĵoj
------------

Inter la vizitindaĵoj estas:

* la katedralo, kie, krom la kutimaj arkitekturaĵoj de tia konstruaĵo, videblas pluraj gravaj 20-jarcentaj pentraĵoj kaj skulpturoj, kaj lastatempe migraj falkoj kies nesto situas sur tureto
* galerio *Pallant House*, kiu enhavas gravan aron da (plejparte 20-jarcentaj) artaĵoj

Teatro
------

Festivala Teatro de Chichester
En 1962 fondiĝis **Chichester Festival Theatre** (*Festivala Teatro de Chichester*) kiu ludas gravan rolon rilate la teatran vivon de Anglio.

Muziko
------

Aldone al katedralaj koncertoj okazas ĉiujulia muzikfestivalo.

* Chichester (Sussex) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Chichester (Sussex) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 306015
* GND: 4090378-3
* LCCN: n86840358
* VIAF: 149013092
* NKC: ge646799
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Lavaveix-les-Mines (stacidomo). |

**Lavaveix-les-Mines** estas franca komunumo lokita en la departemento Creuse kaj en la regiono Limoĝio. Ĝi havis 838 loĝantojn laŭ censo plenumita en 1999.

Geografio
---------

Lavaveix-les-Mines situas ĉe la departementa vojo 942, sude de Ahun. Ĝi etendiĝas sur 4,71 km², kaj havis 838 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas nur 177 homoj po kvadrata kilometro. La vilaĝo situas en Creuse, kiu estas kampara, maldense loĝata franca departemento en la nordokcidenta parto de la Centra Masivo. 

La regiono ĉefe konsistas el malaltaj montoj kaj altebenaĵoj : la plej alta punkto de Lavaveix-les-Mines situas je alteco de 500 metroj.

  

La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj

Historio
--------

Antaŭ la franca revolucio de 1789 kaj la kreado de la departemento Creuse en 1790, Lavaveix-les-Mines apartenis al la franca graflando Marche. Ekde la fino de la 15-a jarcento ĝis proksimume la jaro 1900, tiu regiono estis fama fonto da migrantaj masonistoj, kiuj ĉiujare dum la plej varma periodo laboris en grandaj urbocentroj, precipe en Parizo.

La komunumo mem estis kreita la 29-an de aprilo 1868, sur la loko de la vilaĝeto "La Vaveix". Malnovtempe ekzistis la karbo-mino de Lavaleix, el kiu restas hodiaŭ nur kelkaj ruinoj. Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la vilaĝo S-ro Pierre Brignolas, kiu do fariĝis la loka urbestro.

Monumentoj
----------

La loka preĝejo datiĝas de la 19-a jarcento.

Administrado
------------

Lavaveix-les-Mines apartenas al la kantono de Chénérailles, kies ĉefurbo estas Chénérailles. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Aubusson, unu el la du arondismentoj de la departemento Creuse.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Creuse
* Kantono de Chénérailles
* Lavaveix-les-Mines (stacidomo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo
|  |  |
| --- | --- |
|  | Tiu ĉi artikolo temas pri libera programo. Pri aliaj signifoj vidu la apartigilon Ek. |

**EK!** estas libera programo, kiu ebligas tajpi esperantajn ĉapelitajn literojn en ĉiuj vindozaj programoj, ĝuste subtenantaj Unikodon (kiel Word, Outlook, Internet Explorer, Mozilla kaj aliaj), kaj eventuale en aliaj programoj, ebligantaj enmeton en signaro Latina-3. EK! funkcias sub Vindozo 95/98/ME kaj Vindozo NT4/2000/XP. 
EK! ebligas uzi prefiksajn kaj postfiksajn modifajn klavojn por enmeto de ĉapelitaj literoj, kaj ankaŭ atribui ĉapelitajn literojn rekte al certaj klavoj. 

EK! estas liverata kun fontaj tekstoj de la programo, laŭ la kondiĉoj de Ĝenerala Publika Permesilo. La fontkodo elŝuteblas en la formo RAR, malpakebla per WinRAR 3 aŭ ĝia unrar kaj programoj kiuj uzas unrar-n (7-Zip inter aliaj).

Interalie EK! proponas la tiel nomatan E-Klavaron de Ĉapelilo kun aŭtomata generado de ŭ en aŭ/eŭ. La aŭtoro de EK! estis Jurij Finkel.

Programlingvo
-------------

Por programi EK!-on estis uzita Delphi, programlingvo bazita sur TurboPascal fare de Borland.

Vidu ankaŭ
----------

* Tajpi — alia programo por la sama tasko
* Klavarofasono
* Duoblilo ofertas komfortan uzadon. Oni ne devas puŝi du diversajn klavojn, oni nur puŝas dufoje la saman. Tio ŝparas tempon kaj evitas mistajpadon.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo
**Jouillat** estas franca komunumo lokita en la departemento Creuse kaj en la regiono Limoĝio. Ĝi havis 402 loĝantojn laŭ censo plenumita en 1999.

Geografio
---------

Jouillat etendiĝas sur 22,44 km², kaj havis 402 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas nur 17 homoj po kvadrata kilometro. La vilaĝo situas en Creuse, kiu estas kampara, maldense loĝata franca departemento en la nordokcidenta parto de la Centra Masivo. 

La regiono ĉefe konsistas el malaltaj montoj kaj altebenaĵoj : la plej alta punkto de Jouillat situas je alteco de 546 metroj.

Historio
--------

Antaŭ la franca revolucio de 1789 kaj la kreado de la departemento Creuse en 1790, Jouillat apartenis al la franca graflando Marche. Ekde la fino de la 15-a jarcento ĝis proksimume la jaro 1900, tiu regiono estis fama fonto da migrantaj masonistoj, kiuj ĉiujare dum la plej varma periodo laboris en grandaj urbocentroj, precipe en Parizo.

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la vilaĝo S-ro Eric Auchapt, kiu do fariĝis la loka urbestro.

Monumentoj
----------

La kastelo de Jouillat estas unu el la plej belaj kasteloj de Creuse. Ĝi nuntempe apartenas al la familio Cheveraux kaj datiĝas de la 15-a jarcento.

Administrado
------------

Jouillat apartenas al la kantono Guéret-Nord, kies ĉefurbo estas Guéret. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Guéret, unu el la du arondismentoj de la departemento Creuse.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Creuse
* Kantono Guéret-Nord
Ekzistas multaj **mitoj pri Tero** ĉe diversaj popoloj, kiuj koncernas al nia planedo, ĝia ekesto kaj evoluo.

La antikvaj grekoj pensis, ke la Tero estas plata kaj havas glatan, iom konveksan formon de ŝildo. Ĝin ĉirkaŭiras vasta rivero - oceano kaj la ĉielo. La ĉielon per siaj ŝultroj tenas punigitaj de dioj du titanoj - Atlantoj, por ke ĝi ne falu sur la Teron. En mezo de la Tero staras monto Olimpia, kie loĝas senmortaj dioj. Ili povas de la pinto trarigardi tutan Grekion, bordojn de Malgrandazio, Egiptan valon, Sicilian montaron, ekloĝitan de ciklopoj, ankaŭ Herkulajn kolonojn, kiuj staras ĉe la limo de la mondo.

Hindoj iam kredis, ke la Tero estas grandioza ŝarĝo, kiun per sia dorso portas elefanto. Siaflanke elefanto staras sur la testuda ŝelo. Kaj mem testudo naĝas en senlima maro de elefanta lakto.

Laŭ imago de antikvaj loĝantoj de Egiptio, la tero estas dio. Sur ĝia korpo kreskas arboj, herboj, ĉiaspeca plantaro. La ĉielo estas diino, kiu kliniĝas terdirekten, kaj la steloj estas ŝtonoj fiksitaj sur ŝia robo.

Laŭ skandinaviaj mitoj, Tero similas al sfero. Oceano ĉirkaŭiras la teron. En iutempo dioj donis terojn ĉe la bordoj de oceano al forteguloj. Por defendi alian parton de la tero ili konstruis altan muron kaj al tiu fortikaĵo donis la nomon *Midgard*. La muroj estis konstruitaj de la palpebroj de fortegulo *Imir*. La muro apartigas *Midgard*-on de ekstera spaco, kiu nomiĝas *Utgard*. Ekster la *Midgard* estas malamika kaosa mondo, terura varmo kaj malvarmo.

Vidu ankaŭ
----------

* Origina mito
* Kosmogonio
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

 
***The Workers' Esperanto Movement*** estas 32-paĝa verketo de Eŭgeno Lanti, origine esperantlingve eldonita de Sennacieca Asocio Tutmonda en 1928 kaj nomita *La Laborista Esperantismo*. Tiu ĉi estis plurfoje reeldonata depost 1928, kaj ĝi aperis ankaŭ nacilingve, interalie: en la sveda (en 1931), la franca (en traduko de R. Gilbert, kun antaŭparolo de la tradukinto, en 1934, eldonite de Fédération Espérantiste Ouvrière), la nederlana (*Het Arbeiders Esperantisme* en 1932) kaj la germana. La anglalingva versio estis eldonata en 1928 en Londono ĉe la N.C.L.C. Publishing Society. Howard Stay estis la tradukinto.

La publikigo de tiu dokumento, interpretita de kelkaj kiel provo trudi oficialan programon al SAT, estis unu el la elementoj, kiun uzis la stalinisma opozicio por ataki la gvidantojn de SAT dum la 1930-aj jaroj.

Laŭ la recenzoj el la jaroj 1928-1929 rilataj al la Esperanta eldono, la libreto estas kvazaŭ programo de la SAT-movado. Laŭ tiuj recenzintoj, ĝi estas ne nur informilo por laboristaj Esperantistoj, sed iagrade ankaŭ sociologia studaĵeto, atribuanta al la SAT-movado specialan kulturhistorian signifon.

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Esperanto |

* Reta Esperanta versio Arkivigite je 2012-04-11 per la retarkivo Wayback Machine
**Elten** estas urboparto de Emmerich am Rhein en Nordrejn-Vestfalio (Germanujo). Elten havas areon da proksimume naŭ kvadrataj kilometroj kaj 4.731 loĝantojn, el kiuj ne malgrava malplimulto estas Nederlandano. Elten situas ĉe la Malsupra Rejno en tuja proksimeco al Nederlando ĉe la aŭtovojo A3 de la Ruhr-Regiono al Arnhem. Tie ĉi ankaŭ komenciĝas la federacia strato B8, kiu pasas 800 kilometrojn tra Germanujo ĝis Passau al la landlimo kun Aŭstrujo.

La vilaĝo je tri flankoj estas ĉirkaŭata de Nederlando. Je la 23-a de aprilo 1949 ĝi estas, kiel kompenso pro la germana okupado dum la Dua Mondmilito, asignata al Nederlando. Tio daŭris ĝis la 1-a de aŭgusto 1963, kiam ĝi denove fariĝis germana teritorio post pago de 280 miliono da markoj fare de la germanoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Abatinejo Elten
* Selfkant

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Elten en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* 
* Limkorektadoj de 1947 ĝis 1963, inter ili Elten
* Elten – dum 14 jaroj nederlanda
* Foto pri militdetruoj en la Dua Mondmilito[*rompita ligilo*]
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

**Nicolas SOULABAİL** estas franca artisto alinome InkOj. Li kreas freskojn, grafismojn. Li estas ankaŭ scenografisto.

Tiel li kovris murojn en kafejoj, restoracioj, entreprenoj. Li kutimas ankaŭ desegni sur trotuaroj.

Rilato al esperanto
-------------------

De 2003 li uzas artistonomon InkOj, do vorton en Esperanto. Li klarigas ke li elektis tiun artistonomon por permesi al si imagi ĉion eblan. Li diras: "Esperanto estas la universala lingvo, kiel arto estas universala."

Studenta periodo
----------------

Li lernis pri belartoj en Lorient inter 1996 kaj 1999.

De 1999 ĝis 2001 li estis studento pri interna arkitekturo en liceo Laplace en Caen.

Poste (2001-2003) li diplomiĝis ĉe ENSAAMA (france : École Nationale Supérieure des Arts Appliqués et des Métiers d’Art) en Parizo.

Gasto-artisto
-------------

En 2010 li estis gasto-artisto pri daŭripova disvolviĝo ĉe altnivela lernejo (vidu en la franca lingvo Collège des Hautes Etudes de Développement durable).

Referencoj
----------

1. ↑  Tamen "inko" estas ankaŭ anagramo de lia eknomo.
2. ↑  2021-05-09, retejo Paris-Normandie, franclingve: "*L’espéranto, c’est la langue universelle, comme l’art est universel.*"

Eksteraj ligiloj
----------------

france Oficiala retejo
Boromeaj ringoj
La **boromeaj ringoj** estas specifa aranĝo de minimume tri (kliniĝeblaj, ne ebenaj) ringoj, pri kiuj validas:
Se oni disigas, forigas unu ringon, ankaŭ la alia du liberiĝas (aŭ ĉiuj aliaj okaze de pli ol tri ringoj). Tio estas, la ringoj estas pare neligitaj.

La nomo venas el la itala familio Borromeo, kiuj enkondukis la ringojn en la familian blazonon kaj portis kiel butonon sur siaj uniformoj.

En la rom-katolika eklezio, ĝi estas simbolo de eklezia komunumo kaj ties triunuo: Ili estas kunteneblaj, se ili ĉiuj estas unuecaj. La forlaso de membro disfaligas la komunumon.

Vidu ankaŭ
----------

* Valknuto, tri trianguloj en formo de la boromeaj ringoj, ekzistanta jam en la mezepoko
* Trikvetro, konsistanta el tri rondarkoj en formo de la boromeaj ringoj, ekzistanta jam en la mezepoko
* Molekulaj boromeaj ringoj, sintezintaj ekde 2004

* Boromeaj ringoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Boromeaj ringoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Borota** estas vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Suda Ebenaĵo, en departemento Bács-Kiskun, en Distrikto Jánoshalma. La loknomo devenas de la iama posedanto familio Borothi.

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 82 km²
* Loĝantaro: 1500
* Poŝtkodo: 6445
* Telefonprefikso: 77

Situo
-----

La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo. Baja troviĝas 26, Kiskunhalas 35 km-ojn.

Historio
--------

La unua mencio devenis el 1237. Antaŭ la turkojn la loĝantoj rifuĝis. Post la turka erao la loĝantoj fondis farmojn, ĉar el foro ne povis kulturi teron kaj bredadi hombestojn. Ekde 1750 la kampoj apartenis al Rém. La memstara vilaĝo naskiĝis en 1911.

Vilaĝservoj estas lernejo, infanĝardeno, kuracejo, bestokuracejo, sportejo.

Vidindaĵoj
----------

* katolika preĝejo omaĝe al Sankta Luko de 1900
* monumento pri falintoj dum la mondomilitoj
* protektata arbaro

Famuloj
-------

En Borota naskiĝis:

* gitaristo István Faragó
* pentristo Margit Anna.

Ĝemelkomunumo
-------------

* Serbio Paĉir, Serbio
Kromosomoj en mitozo (supra parto) kaj mejozo (malsupra parto).
***Mejozo*** aŭ ***reduktoĉeldividiĝo*** estas binara dividiĝoprocezo kiu produktas generajn ĉelojn: nome ovolojn kaj spermatozoojn. La homologaj kromosomparoj pro tio ne plu kune troviĝas en la patrina ĉelo. Kio estas genetika de la patro kaj de la patrino estos hazarde dividita al la filinaj ĉeloj.

La patrina ĉelo estas duploida kaj enhavas homologajn kromosomojn. La filinaj ĉeloj enhavas nur unu kromosomon de ĉiu homologa paro kaj nomiĝas unuploidaj.

Interfazo
---------

La evoluo estas preskaŭ sama al tiu de la mitozo. La unuan kreskofazon, la sintezan periodon kaj la duan kreskofazon ni povas resumi jene.

* Okazas DNA-replikado: ĉiu kromatidodrato sin mem kopias al du kromatidodratoj.
* Produktado de grandaj kvantoj da H1-histonoj (proteinoj).
* La kromatidodratoj sin pli spiraligas kaj kondensas al kromosomoj.
* Duobliĝo de la centrosomo (centriolparo) kaj membranpliiĝo.
* La homologaj kromosomoj serĉas unu la alian kaj povas juntiĝi: genetika interŝanĝo.

Procezo de la mejozo
--------------------

### Unua mejoza dividiĝo

Profazo I

La nukleomembrano kaj nukleoloj malaperas, spindelo estas konstruata kaj la kromosomoj klare videblas. Ili moviĝas al la ekvatora ebeno inter du centriolparoj. La disvastiĝo de la kromosomo de patro kaj patrino okazas hazarde.
Metafazo I

La kromosomoj sin metas nun, ne ĉiu aparta kiel ĉe mitozo, po homologa paro en la ekvatora ebeno. Do estas du fratinokromatidoj kiuj fiksiĝas al la mikrotubetoj de la spindelo.
Anafazo I

La homologaj kromosomoj nun, ĉiu kun ilia du fratinaj kromatidoj, estas reciproke fortirataj. La nombro da kromosomoj estas duonigita.
Telofazo I

La ĉelo sin laĉe premas. Nun ekestas du filinaj ĉeloj kiu posedas po unuoidan nombron da kromosomoj, ĉiufoje ekzistanta el du fratinokromatidoj.
### Dua mejoza dividiĝo

Je ĉi tiu parto de la mejozo ne antaŭiras interfazon kaj tuj sekvas post la unua mejoza dividiĝo. Ĉi tiu fazo pasas kiel la mitozo, kun la diferenco ke ne plu estas homologaj paroj.

Profazo II

En ĉiu filina ĉelo spindelo estas formita, orte je la direkto de la antaŭa.
Metafazo II

La kromosomoj situas unu sub la alia en la ekvatora ebeno kun ilia centromero fiksita al la mikrotubetoj.
Anafazo II

La titdratoj distiras la fratinokromatidojn, tiel ke ĉiu moviĝas al ilia poluso. Nun ni akiras sendependajn filinajn kromosomojn.
Telofazo II

La spindeloj estas malkonstruataj. Denove okazas laĉa premo de la ĉelo. La kromosomoj trapasas la malspiraligadon kaj malkondenson al longaj maldikaj kromatinodratoj.
La rezulto estas kvar gametoj kiuj estas unuploidaj.

* 
* 
* 

  

* Kategorio Mejozo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Borobia** [Borobia] estas municipo de Hispanio, en la regiono Kastilio kaj Leono, en la nordoriento de la provinco Sorio kaj en la komarko *Tierra de Ágreda* en la nordoriento de la provinco.

Geografio
---------

Loko de Borobia en la provinco Sorio.
Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 62,57 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 242 loĝantojn. 

Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte perdis preskaŭ 710 loĝantojn el la 1930-aj jaroj. 

Ĝi distas 62 km de Sorio, provinca ĉefurbo. 

Ĝi limas kun la provinco Zaragozo kaj kun la municipoj Ciria, Pomer, Noviercas, Beratón, Calcena, Purujosa kaj Ólvega (je 18 km).

En ĝia teritorio inklude en la Reto Natura 2000 estas la Loko de Komunuma Intereso konata kiel *Sabinares de Ciria-Borobia*, okupanta 141 hektarojn, nome 2 % de la teritorio.

Historio
--------

La montetpinta preĝejo.
La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado fine de la 11-a jarcento favore al la strategia loko inter-regna. En 1395, Henriko la 3-a donis al sia servisto Juan Hurtado de Mendoza la domarojn Borobia kaj Ciria. La familio Hurtado de Mendoza retenis la posedon de la vilaĝo ĝis 1429. Poste, Borobia estis propraĵo de la familio Luna, marŝaloj de Kastilio. 

Fine de la 17-a jarcento estis proksima minado de fero. Ankoraŭ estas tie magnezito.

Laŭlonge de la 20-a jarcento okazis forta elmigrado. Fine de la 1960-aj jaroj fermiĝis la bazlernejo. Dum la 1970-aj kaj 1980-aj jaroj ekis lanta reveno de iamaj elmigrintoj.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj), manĝoproduktado kaj transmigra brutobredado (ŝafoj kaj bovoj). Lastatempe funkciado de servoj plej ekgravis, kune kun kultura kaj rura turismo, piedirado tra naturaj lokoj. Inter vidindaĵoj estas la preĝejo, la ermitejoj, tradicia arkitekturo kaj tiel plu.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de provinco Sorio

Notoj
-----

Bibliografio
------------

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rTierra de Ágreda |
| --- |
| Ágreda• Añavieja• Beratón• Borobia• Cueva de Ágreda• Dévanos• Matalebreras• Noviercas• Ólvega• Vozmediano |

 |


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 218721
* VIAF: 316733542
 |
La oceanaj marfluoj.
La **Kalifornia Marfluo** estas marfluo en la Pacifika Oceano kiu moviĝas suden laŭlonge de la okcidenta marbordo de Nordameriko, eke ĉe sudo de Brita Kolumbio, kaj fine ĉe suda Baja California. Estas kvin ĉefaj marbordaj marfluoj asociaj kun zonoj de suprenfluo. Tiuj estas la Kalifornia Marfluo (situanta ĉe la marbordo de Oregono kaj Kalifornio), la Humboldta Marfluo (situanta ĉe la marbordo de Ĉilio kaj Peruo), la Kanaria Marfluo (situanta ĉe la marbordo de nordokcidenta Afriko), la Bengela Marfluo (situanta ĉe la marbordo de sudokcidenta Afriko), kaj la Somalia Marfluo (situanta ĉe la marbordo de okcidenta Hinda Oceano) (Mann kaj Lazier, 2006). La kvin ĉefaj mabordaj marfluoj estas partoj de la tutmonda turnosistemo kaj tiele, tiuj marfluoj estas direktitaj de la ventoj kaj retenitaj de la terareoj. Ĉiuj el la ĉefaj oceanaj basenoj havas kaj okcidentan marfluan limon kaj orientan marfluan limon. La okcidentaj marfluaj limoj tendencas esti profundaj kaj rpaidaj kaj la orientaj marfluaj limoj estas ĉefe neprofundaj, larĝaj kaj malplidifinaj (Mann kaj Lazier, 2006).

La **Kalifornia Marfluo** estas orienta marflua limo kaj estas parto de la Nordpacifika Marfluturno, nome granda kirlofluo kiu okupas la nordan basenon de Pacifiko. La movo de nordaj akvoj suden faras, ke la marbordaj akvoj iĝu pli malvarmaj ol la marbordaj areoj de komparebla latitudo en la orienta marbordo de Usono. Aldone etenda suprenfluo de pli malvarmaj akvoj sub-surfacaj okazas, kaŭzata de la hegemoniaj nordorientaj ventoj agante laŭ la Efiko Ekman. La vento portas surfacan akvon dekstre de la ventofluo, kiu estas ĉeborde, kiu prenas akvon el sube por anstataŭi ĝin. La suprenfluo plie malvarmigas la jam malvarman Kalifornian Marfluon. Tio estas la mekanismo kiu produktas la kalifornian karakteran marbordan nebulon kaj la negativan temperaturon nenormale mezurata en kaliforniaj marbordaj akvoj dum somero (Mann kaj Lazier, 2006). Tio rezultas en malvarmaj marbordaj akvoj dum somero, etende el Oregono al Baja California. Notu ke tio ne inkludas la marbordajn akvon ĉirkaŭ San Diego. Estas varma fluo nenormale ĉe San Diego (Mann kaj Lazier, 2006).

La malvarma akvo estas tre produktiva pro la suprenfluo, kiu alportas al la surfaco nutro-riĉajn sedimentojn, eltenantajn grandajn populaciojn de balenoj, marbirdoj kaj gravajn fiŝkaptejojn.

Referencoj
----------

* Carina Stanton. Warmer oceans may be killing West Coast marine life. *Seattle Times*. 13a Julio 2005. Konsultita la 22an de Marto 2008.
* Mann, K.H. Lazier, J.R.N. 2006. Dynamics of Marine Ecosystems: Biological-Physical Interactions in the Oceans. Third Edition. Blackwell Publishing. pp. 166–167, 194-204.
* Schwing, M.R. Mendelssohn, R. Bograd, S.J. 2003. El Nino Impacts of the California Current Ecosystem. Report produced by NOAA Fisheries, Southwest Fisheries Science Center. 1-8.
**Cabezas de Alambre** [kaBEzas deaLAMbre] estas municipo en la nordo de la provinco Avilo, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko *La Moraña* aŭ Komarko de Arévalo kaj al la jurisdikcia teritorio de Arévalo, en la nordo de la provinco. *Cabezas de Alambre* estas tradukebla maletimologie kiel *Kapoj de dratoj*, malfacile adaptebla kiel loknomo.

Cabezas de Alambre en la provinco Avilo.
Komarkoj de la provinco Avilo; Komarko de Arévalo norde, brune.
Preĝejo.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio estas formata de unusola loĝloko, okupas totalan areon de 11,80 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 160 loĝantojn. Ĝi perdis 250 loĝantojn el la mezo de la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj. Ĝi distas 41 km de Avilo, provinca ĉefurbo.

Ĝi limas kun Donjimeno, San Vicente de Arévalo, Constanzana, Pedro-Rodríguez kaj Cabizuela.

Historio
--------

En Mezepoko okazis reloĝado. La areo apartenis al la Regno Kastilio.

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj) kaj brutobredado kaj rilata komercado. Lastatempe kultura kaj rura turismo ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado).

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Avilo

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 761570
 |
**Cabezuela** [kabeZŬEla] estas municipo en la centro de la provinco Segovio, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko *Tierra de Pinares* (Pinartero) en la nordo de la provinco. La loknomo *Cabezuela* estas etimologie komprenebla kiel *Ĉefurbeto*.

Cabezuela en la provinco Segovio.
Preĝejo de Cabezuela.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 35,25 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 640 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte 650 el la 1950-aj jaroj. 

Ĝi distas 47 km de Segovio, provinca ĉefurbo kaj limas kun municipoj Lastras de Cuéllar, Cantalejo, Aguilafuente, Sauquillo de Cabezas, Turégano, Veganzones, Muñoveros kaj Puebla de Pedraza.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj, vitejoj, legomoj kaj terpomoj) kaj brutobredado (ŝafoj) kaj rilata komercado. Lastatempe kultura kaj rura turismo ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado). 

De la historia pasinteco restis vizitindaj vidindaĵoj el kiuj menciindas la preĝejo kaj la ermitejo Humilladero.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Segovio

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 766384
 |
**Cabezo de Alcalá** estas arkeologia komplekso en la proksimeco de Azaila, vilaĝo en la komunumo de Aragono, Hispanio. La aro inkluzivas akropolon, plurajn apudajn konstruaĵojn kaj keltan nekropolon.
Nuntempe, ĝi estas konsiderita kiel Havaĵo de Kultura Intereso.

Historio
--------

En la akropolo origine loĝis keltoj el la kulturo de kampoj de urnoj ĉirkaŭ la 9-a jarcento a.K.. Ili estis sur la altebenaĵa pinto de monteto apud Aguasvivas rivero, kun facila defendo kaj loko proksima al akvo. Tiu kelta urbo detruiĝis dum la Punikaj Militoj, ĉirkaŭ la 3-a jarcento a.K. kaj ĝiaj restaĵoj estas sub vizitebla nivelo.

La iberoj, probable sedetanaj, rekonstruis la urbon. Tiu posta urbo estis pli granda ol la unua, kun konservita komerca kvartalo kaj, ekster la muroj, domoj de agrikulturistoj kaj de malriĉaj klasoj. Tiuj domoj ne estas elfositaj kaj estis parte detruataj per la nuntempa agrikultura aktiveco. Tute la loĝantaroj estis ĉirkaŭ 3000 loĝantojn. La urbo romiiĝis post la Romia invado nur malrapide.

Per la Romiaj Civilaj Militoj la urbo detruiĝis denove, jam la lastan fojon.

Referencoj
----------

1. ↑  Fichas del M.A.N. conjunto 590, números de inventario 32644 y 32645.

* Cabezo de Alcalá en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Cabezo de Alcalá en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 542970
* VIAF: 235253571
 |
**Béla Ormos** [ormoŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Ormos Béla** estis hungara aktoro, komikisto. Lia origina familia nomo estis *Spitzer* [ŝpicer], lia prenita nomvarianto estis *Ormós* [ormOŝ].

Béla Spitzer naskiĝis la 1-an de marto 1899 en Újpest, li mortis la 13-an de aprilo 1945 en Koncentrejo Mauthausen-Gusen.

Biografio
---------

Béla Ormos devenis el juda familio. Li studis en privata aktorlernejo de Kálmán Rózsahegyi. Ekde 1920 li estis komikisto en kabaredo en Budapeŝto, sed post jaroj li estis komercisto. Ekde 1930 li denove estis aktoro jam en pluraj teatrejoj en Budapeŝto, sed dum la 2-a mondmilito li povis aktoradi nur en teatro por judoj pro la kontraŭjudaj leĝoj. Li estis ankaŭ deviglaboristo en Nazia Germanio, fine li mortis en koncentrejo. Li havis edzinon ekde 1932.

Lia filma rolo
--------------

* *Iza néni* (1933)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto Arkivigite je 2022-01-22 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 752810
 |


* Portalo pri Biografio
* Portalo pri Filmo
**Béla Purjesz** [purjes], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Purjesz Béla** estis hungara kuracisto, kuracisto pri internaj malsanoj, profesoro.

Béla Purjesz  naskiĝis la 14-an de oktobro 1884 en Mindszent. Li mortis la 14-an de septembro 1959 en Szeged.

Biografio
---------

Béla Purjesz devenis el juda familio. Li frekventis gimnazion en Szentes, poste li akiris medicinan diplomon en Reĝa Universitato de Budapeŝto en 1907. En la sekva jaro li laboris en kliniko de Kolozsvár, ekde 1913 li ankaŭ instruis en Scienca Universitato Ferenc József. En 1914 li studvojaĝis 3 monatojn en Germana Regno. En la sekva jaro li estis nomumita privata profesoro, sed li estis ankaŭ armea kuracisto dum la 1-a mondmilito. Post la rumana okupado de plena Transilvanio li forlasis la universitaton kaj li iĝis hejma privata kuracisto. En 1920 li fondis hungarlingvan medicinan gazeton Erdélyi Orvosi Lap. En la sekva jaro li translokiĝis al Szeged, kie li partoprenis en establado de la universitato kaj kliniko. En 1930 li estis nomumita klinikestro, en la sekva jaro publika ordinara profesoro en Scienca Universitato Ferenc József. Li estis dekano en la studjaro 1944, rektoro en la sekva studjaro. Li pensiuliĝis en 1950.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *A cukorbetegség és az insulin* (1927)
* *Der Vitamin B1 Stoffwechsel des Menschen und der Tiere unter normalen und pathologischen Zuständen* (1940)
* *A belgyógyászat és határterületeinek syndromái* (1965)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
Hutchinsoniella macracantha (YPM IZ 036350).jpegHutchinsoniella macracantha (YPM IZ 036350)
La **cefalokaridoj** aŭ *Cephalocarida* estas klaso en la subfilumo Krustacoj kiu enhavas nur 12 bentajn speciojn. Ili estis malkovritaj al la scienco en 1955 fare de Howard L. Sanders, kaj estas ofte referencataj kiel **hufumsalikokoj**. Ili estis grupigitaj kune kun la *Remipedia* en la *Xenocarida*. Kvankam oni uzas duan familion, nome *Lightiellidae* aŭ Ligtieledoj, ĉiuj cefalokaridoj estas ĝenerale konsiderata kiel apartenantaj nur al unu familio: *Hutchinsoniellidae* aŭ Hutĉinsonieledoj. Kvankam oni ne trovis fosiliajn registrojn de cefalokaridoj, plej fakuloj kredas ke ili estas primitivaj inter krustacoj.

Referencoj
----------

1. ↑   Howard L. Sanders (1955). "The Cephalocarida, a new subclass of Crustacea from Long Island Sound". Proceedings of the National Academy of Sciences. 41 (1): 61–66. Bibcode:1955PNAS...41...61S. doi:10.1073/pnas.41.1.61. JSTOR 89010. PMC 528024 Freely accessible. PMID 16589618.  Alirita la 18an de Majo 2017.

* Kategorio Cephalocarida en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Cephalocarida en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
**Cabañas Raras** [kaBAnjas RAras] estas municipo de la provinco Leono, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko El Bierzo, en la okcidento de la provinco. *Cabañas Raras* estas etimologie rilatebla al *Disaj Kabanoj* (tiukadre kabano aperas en la blazono), kaj iam nomiĝis *Cabañas del Portiel de Don Fernando* kie *Portiel* estis aludo al pontopagejo. Temas pri areo kie oni parolas la hispanan kaj la leonan.

Komarkoj de la provinco Leono; El Bierzo plej okcidente, oranĝece.
Preĝejo de Cortiguera.
Ĝia municipa teritorio estas formata de la loĝlokoj Cabañas Raras kaj Cortiguera [kortiGEra], okupas totalan areon de 19,11 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 1 331 loĝantojn. Ĝi ne perdis multajn loĝantojn laŭlonge de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. Ĝi distas 122 km de Leono, provinca ĉefurbo.

Estas atestaĵoj de romia loĝado; en Mezepoko okazis reloĝado. La areo apartenis al la Regno Leono kaj suferis pro la militoj kontraŭ Portugalio kaj pro la Milito de Hispana Sendependiĝo. En 1467 okazis la ribelo *irmandiña*, kaj rezulte la posedanto de Cabañas, nome Álvaro Sánchez, estis malliberigita kaj poste ekzekutita. Dum la cetero de la jarcento okazis konfliktoj inter la diversaj nobeloj kiuj klopodis ekposedi la areon; la Katolikaj Gereĝoj devis interveni por solvi tiun konflikton. En la jaroj tuj post la Hispana Enlanda Milito la tuta areo de El Bierzo estis rifuĝejo de kontraŭfrankisma gerilo kaj tial okazis oftaj konfliktoj de policaj civilgvardianoj kontraŭ gerilanoj kaj apogantoj.

Tradiciaj enspezofontoj estas agrikulturo, brutobredado kaj ĉasado. Lastatempe kultura kaj rura turismo plie ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado). Kaj servoj kaj industrio.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de Provinco Leono

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 757213
* VIAF: 316735968
 |
**OLAJOS Béla** (olajoŝ) estis hungara, rumania hungara pentristo naskita en Gödöllő la 12-an de decembro 1910 kaj mortinta en Miercurea Ciuc la 18-an de aprilo 1991. Li estis la edzo de ĵurnalistino Magda Olajos Váczy.

Kariero
-------

Olajos finis la katolikan gimnazion en sia naskiĝurbo. Por kvar jaroj ekde 1931 li studis filozofion en Veszprém. Inter 1934 kaj 1939 li studis en arta altlernejo de Budapeŝto en la klaso de István Szőnyi. Li diplomitiĝis en 1939. En 1941 li instruis en Satmaro. Ekde 1942 ĝis 1944 li estis en fronto. Li estis 1-a klasa ŝakisto. Li loksidiĝis definitive en Satmaro, sed ne havis konstantan laboron de 1948. Pro sia malbona sanstato li ofte restadis ĉe sia filino en Miercurea Ciuc.

Ekspozicioj
-----------

* 1945 - Satmaro
* 2008 - Satmaro.
* 2010 - Miercurea Ciuc.

Bibliografio
------------

* Banner Zoltán: *Olajos Béla*, Csíkszereda Kiadóhivatal, 2010.

Fonto
-----

* Hungarlingva vikipedio

* Kategorio Béla Olajos en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)