recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Kinchil** estas unu el la 106 komunumoj de la meksika subŝtato Yucatán, kiu estas unu el la tri meksikaj subŝtatoj sur la duoninsulo Jukatano. La ĉefurbo de la komunumo estas la samnoma Kinchil. La komunumo situas en la plej okcidenta parto de Yucatán. La regiono 7 nomiĝas "Litoral Poniente". Ĝi limas al la Meksika Golfo en la nordo, al la subŝtato Campeche en la okcidento kaj al la regiono 6 "Influencia Metropolitana" en la oriento. Krome ĝi havas limon kun la regiono 8 "Sur Poniente" en la sudoriento. La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 31044.

La situo de la regiono 7 en Yucatán

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 5964 loĝantojn. El tiuj estis 2998 viroj kaj 2966 virinoj. La komunumo havas surfacon de 161 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 8 metroj super la marnivelo.

Klimato
-------

En la komunumo jare falas averaĝe 612 mm/m2 de precipitaĵo. La averaĝa jara temperaturo estas 26,7  ℃. Ĝenerale la klimato estas varma kaj duonhumeda. La pluva sezono ĝenerale komencas fine de majo kaj ĝi daŭras ĝis oktobro. Plej malvarmaj monatoj estas januaro kaj decembro kaj plej varmaj monatoj estas julio kaj aŭgusto.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 3515 personoj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 2767 scipovis legi kaj skribi kaj 748 personoj estis analfabetoj. Do 21,28% de la personoj pli aĝaj ol 15 en la komunumo estis analfabetoj.

En la jaro 2000 en la komunumo vivis 5534 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 2549 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 46,1% de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon. La ĉefa indiĝena lingvo en Yucatán estas la jukatana majaa lingvo, ankaŭ nomita Majatano.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kinchil Arkivigite je 2007-05-01 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)
* Kinchil Arkivigite je 2010-12-28 per la retarkivo Wayback Machine en *Nuestros municipios" (niaj komunumoj; retejo de la registaro de Yucatán) (hispane)*
**Quintana Roo** estas unu el la 106 komunumoj de la meksika subŝtato Yucatán, kiu estas unu el la tri meksikaj subŝtatoj sur la duoninsulo Jukatano. La ĉefurbo de la komunumo estas la samnoma Quintana Roo. La komunumo situas en la centra parto de Yucatán en la regiono 4 "Centro". La regiono "Centro" limas norde al la regiono 3 "Litoral Centro", oriente al la regiono 1 "Litoral Oriente", sude al la regiono 5 "Centro Sur" kaj okcidente al la regiono 6 "Influencia Metropolitana". La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 31060.

La situo de la regiono 4 en Yucatán

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 965 loĝantojn. El tiuj estis 485 viroj kaj 480 virinoj. La komunumo havas surfacon de 139,2 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 18 metroj super la marnivelo.

Klimato
-------

En la komunumo jare falas averaĝe 152,6 mm/m2 de precipitaĵo. La averaĝa jara temperaturo estas 25  ℃. Ĝenerale la klimato estas varma kaj duonhumeda. La pluva sezono ĝenerale komencas fine de majo kaj ĝi daŭras ĝis oktobro. Plej malvarmaj monatoj estas januaro kaj decembro kaj plej varmaj monatoj estas julio kaj aŭgusto.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 644 personoj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 506 scipovis legi kaj skribi kaj 138 personoj estis analfabetoj. Do 21,43% de la personoj pli aĝaj ol 15 en la komunumo estis analfabetoj.

En la jaro 2000 en la komunumo vivis 993 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 476 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 47,9% de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon. La ĉefa indiĝena lingvo en Yucatán estas la jukatana majaa lingvo, ankaŭ nomita Majatano.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Quintana Roo Arkivigite je 2007-03-20 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)
* Quintana Roo Arkivigite je 2010-12-29 per la retarkivo Wayback Machine en *Nuestros municipios" (niaj komunumoj; retejo de la registaro de Yucatán) (hispane)*
**Río Lagartos** estas unu el la 106 komunumoj de la meksika subŝtato Yucatán, kiu estas unu el la tri meksikaj subŝtatoj sur la duoninsulo Jukatano. La ĉefurbo de la komunumo estas la samnoma Río Lagartos. La komunumo situas en la nordorienta parto de Yucatán en la regiono 1 "Litoral Oriente", kiu limas al la Meksika Golfo (norde), al la federacia subŝtato Quintana Roo en la oriento, al la regiono 2 "Oriente" en la sudo kaj al la regionoj 3 "Litoral Centro" kaj 4 "Centro"en la okcidento. La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 31061.

La situo de la regiono 1 en Yucatán

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 3272 loĝantojn. El tiuj estis 1692 viroj kaj 1580 virinoj. La komunumo havas surfacon de 249,1 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 2 metroj super la marnivelo.

Klimato
-------

En la komunumo jare falas averaĝe 41,3 mm/m2 de precipitaĵo. La averaĝa jara temperaturo estas 25,4 ℃. Ĝenerale la klimato estas varma kaj duonhumeda. La pluva sezono ĝenerale komencas fine de majo kaj ĝi daŭras ĝis oktobro. Plej malvarmaj monatoj estas januaro kaj decembro kaj plej varmaj monatoj estas julio kaj aŭgusto.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 2015 personoj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 1852 scipovis legi kaj skribi kaj 162 personoj estis analfabetoj. Do 8,04% de la personoj pli aĝaj ol 15 en la komunumo estis analfabetoj.

En la jaro 2000 en la komunumo vivis 3061 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 418 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 13,7% de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon. La ĉefa indiĝena lingvo en Yucatán estas la jukatana majaa lingvo, ankaŭ nomita Majatano.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Río Lagartos Arkivigite je 2007-05-01 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)
* Río Lagartos Arkivigite je 2010-03-14 per la retarkivo Wayback Machine en *Nuestros municipios" (niaj komunumoj; retejo de la registaro de Yucatán) (hispane)*
**Sotuta** estas unu el la 106 komunumoj de la meksika subŝtato Yucatán, kiu estas unu el la tri meksikaj subŝtatoj sur la duoninsulo Jukatano. La ĉefurbo de la komunumo estas la samnoma Sotuta. La komunumo estas en la regiono 5 "Centro Sur". "Centro Sur" en la hispana signifas "Centro Sudo", do tiu regiono estas en la sudcentra parto de Yucatán kaj ĝi havas limon kun la regionoj 2, 4 , 6 , 8 kaj 9. La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 31069.

La situo de la regiono 5 en Yucatán

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 8081 loĝantojn. El tiuj estis 4082 viroj kaj 3999 virinoj. La komunumo havas surfacon de 613,3 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 21 metroj super la marnivelo.

Klimato
-------

En la komunumo jare falas averaĝe 59,9 mm/m2 de precipitaĵo. La averaĝa jara temperaturo estas 24,1 ℃. Ĝenerale la klimato estas varma kaj duonhumeda. La pluva sezono ĝenerale komencas fine de majo kaj ĝi daŭras ĝis oktobro. Plej malvarmaj monatoj estas januaro kaj decembro kaj plej varmaj monatoj estas julio kaj aŭgusto.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 4552 personoj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 3623 scipovis legi kaj skribi kaj 927 personoj estis analfabetoj. Do 20,36% de la personoj pli aĝaj ol 15 en la komunumo estis analfabetoj.

En la jaro 2000 en la komunumo vivis 7633 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 4586 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 60,1% de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon. La ĉefa indiĝena lingvo en Yucatán estas la jukatana majaa lingvo, ankaŭ nomita Majatano.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Sotuta Arkivigite je 2007-05-01 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)
* Sotuta Arkivigite je 2010-12-29 per la retarkivo Wayback Machine en *Nuestros municipios" (niaj komunumoj; retejo de la registaro de Yucatán) (hispane)*
**Temozón** estas unu el la 106 komunumoj de la meksika subŝtato Yucatán, kiu estas unu el la tri meksikaj subŝtatoj sur la duoninsulo Jukatano. La ĉefurbo de la komunumo estas la samnoma Temozón. La komunumo situas en la sudorienta parto de Yucatán en la regiono 2 "Oriente", kiu limas al la al la federacia subŝtato Quintana Roo en la oriento kaj sudo, al la regiono 1 "Litoral Oriente" en la nordo, al la regiono 4 "Centro" en la nordoriento kaj al la regiono 5 "Centro Sur" en la okcidento. Eta parto en la sudo krome limas al la regiono 9 "Sur". La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 31085.

La situo de la regiono 2 en Yucatán

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 14008 loĝantojn. El tiuj estis 7105 viroj kaj 6903 virinoj. La komunumo havas surfacon de 1087,1 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 22 metroj super la marnivelo.

Klimato
-------

En la komunumo jare falas averaĝe 82 mm/m2 de precipitaĵo. La averaĝa jara temperaturo estas 25,8  ℃. Ĝenerale la klimato estas varma kaj duonhumeda. La pluva sezono ĝenerale komencas fine de majo kaj ĝi daŭras ĝis oktobro. Plej malvarmaj monatoj estas januaro kaj decembro kaj plej varmaj monatoj estas julio kaj aŭgusto.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 7355 personoj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 5258 scipovis legi kaj skribi kaj 2081 personoj estis analfabetoj. Do 28,29% de la personoj pli aĝaj ol 15 en la komunumo estis analfabetoj.

En la jaro 2000 en la komunumo vivis 12274 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 9582 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 78,1% de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon. La ĉefa indiĝena lingvo en Yucatán estas la jukatana majaa lingvo, ankaŭ nomita Majatano.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Temozón[*rompita ligilo*] en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)
* Temozón Arkivigite je 2009-07-24 per la retarkivo Wayback Machine en *Nuestros municipios" (niaj komunumoj; retejo de la registaro de Yucatán) (hispane)*
**Tepakán** estas unu el la 106 komunumoj de la meksika subŝtato Yucatán, kiu estas unu el la tri meksikaj subŝtatoj sur la duoninsulo Jukatano. La ĉefurbo de la komunumo estas la samnoma Tepakán. La komunumo situas en la centra parto de Yucatán en la regiono 4 "Centro". La regiono "Centro" limas norde al la regiono 3 "Litoral Centro", oriente al la regiono 1 "Litoral Oriente", sude al la regiono 5 "Centro Sur" kaj okcidente al la regiono 6 "Influencia Metropolitana". La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 31086.

La situo de la regiono 4 en Yucatán

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 2091 loĝantojn. El tiuj estis 1068 viroj kaj 1023 virinoj. La komunumo havas surfacon de 134,1 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 9 metroj super la marnivelo.

Klimato
-------

En la komunumo jare falas averaĝe 38,5 mm/m2 de precipitaĵo. La averaĝa jara temperaturo estas 26,5 ℃. Ĝenerale la klimato estas varma kaj duonhumeda. La pluva sezono ĝenerale komencas fine de majo kaj ĝi daŭras ĝis oktobro. Plej malvarmaj monatoj estas januaro kaj decembro kaj plej varmaj monatoj estas julio kaj aŭgusto.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 1434 personoj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 1024 scipovis legi kaj skribi kaj 409 personoj estis analfabetoj. Do 28,52% de la personoj pli aĝaj ol 15 en la komunumo estis analfabetoj.

En la jaro 2000 en la komunumo vivis 2126 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 1550 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 72,9% de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon. La ĉefa indiĝena lingvo en Yucatán estas la jukatana majaa lingvo, ankaŭ nomita Majatano.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Tepakán Arkivigite je 2007-05-01 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)
* Tepakán Arkivigite je 2010-12-29 per la retarkivo Wayback Machine en *Nuestros municipios" (niaj komunumoj; retejo de la registaro de Yucatán) (hispane)*
**Teya** estas unu el la 106 komunumoj de la meksika subŝtato Yucatán, kiu estas unu el la tri meksikaj subŝtatoj sur la duoninsulo Jukatano. La ĉefurbo de la komunumo estas la samnoma Teya. La komunumo situas en la norda, centra parto de Yucatán en la regiono 3 "Litoral Centro". La regiono "Litoral Centro" limas norde al la Meksika Golfo. Sude estas la regiono 4 "Centro". Oriente troviĝas la regiono 1 "Litoral Oriente" kaj okcidente situas la regiono 6 "Influencia Metropolitana". La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 31088.

La situo de la regiono 3 en Yucatán

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 1968 loĝantojn. El tiuj estis 957 viroj kaj 1011 virinoj. La komunumo havas surfacon de 65,2 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 9 metroj super la marnivelo.

Klimato
-------

En la komunumo jare falas averaĝe 50 mm/m2 de precipitaĵo. La averaĝa jara temperaturo estas 26,5 ℃. Ĝenerale la klimato estas varma kaj duonhumeda. La pluva sezono ĝenerale komencas fine de majo kaj ĝi daŭras ĝis oktobro. Plej malvarmaj monatoj estas januaro kaj decembro kaj plej varmaj monatoj estas julio kaj aŭgusto.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 1217 personoj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 910 scipovis legi kaj skribi kaj 305 personoj estis analfabetoj. Do 25,06% de la personoj pli aĝaj ol 15 en la komunumo estis analfabetoj.

En la jaro 2000 en la komunumo vivis 1926 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 1229 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 63,8% de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon. La ĉefa indiĝena lingvo en Yucatán estas la jukatana majaa lingvo, ankaŭ nomita Majatano.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Teya Arkivigite je 2007-03-26 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)
* Teya Arkivigite je 2010-12-29 per la retarkivo Wayback Machine en *Nuestros municipios" (niaj komunumoj; retejo de la registaro de Yucatán) (hispane)*
**Yobaín** estas unu el la 106 komunumoj de la meksika subŝtato Yucatán, kiu estas unu el la tri meksikaj subŝtatoj sur la duoninsulo Jukatano. La ĉefurbo de la komunumo estas la samnoma Yobaín. La komunumo situas en la norda, centra parto de Yucatán en la regiono 3 "Litoral Centro". La regiono "Litoral Centro" limas norde al la Meksika Golfo. Sude estas la regiono 4 "Centro". Oriente troviĝas la regiono 1 "Litoral Oriente" kaj okcidente situas la regiono 6 "Influencia Metropolitana". La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 31106.

La situo de la regiono 3 en Yucatán

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 2056 loĝantojn. El tiuj estis 1058 viroj kaj 998 virinoj. La komunumo havas surfacon de 81,8 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 4 metroj super la marnivelo.

Klimato
-------

En la komunumo jare falas averaĝe 51,3 mm/m2 de precipitaĵo. La averaĝa jara temperaturo estas 25,5  ℃. Ĝenerale la klimato estas varma kaj duonhumeda. La pluva sezono ĝenerale komencas fine de majo kaj ĝi daŭras ĝis oktobro. Plej malvarmaj monatoj estas januaro kaj decembro kaj plej varmaj monatoj estas julio kaj aŭgusto.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 1424 personoj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 1246 scipovis legi kaj skribi kaj 175 personoj estis analfabetoj. Do 12,29% de la personoj pli aĝaj ol 15 en la komunumo estis analfabetoj.

En la jaro 2000 en la komunumo vivis 2067 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 567 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 27,4% de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon. La ĉefa indiĝena lingvo en Yucatán estas la jukatana majaa lingvo, ankaŭ nomita Majatano.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Yobaín Arkivigite je 2007-05-01 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)
* Yobaín Arkivigite je 2010-12-28 per la retarkivo Wayback Machine en *Nuestros municipios" (niaj komunumoj; retejo de la registaro de Yucatán) (hispane)*
Strato en la centro de Álamos, Sonora.
Collage Álamos
**Álamos** estas unu el la 72 komunumoj de la meksika subŝtato Sonora, kiu estas la dua plej granda subŝtato de Meksiko kaj situas en la plej norda parto, kiu limas al Usono. La ĉefurbo de la komunumo estas Álamos. La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 26003.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2010 (lasta popolnombrado de la INEGI) 25848 loĝantojn. El tiuj estis 13497 viroj kaj 12351 virinoj. La komunumo havas surfacon de 6947,5 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 380 metroj super la marnivelo. Norde, nordoriente, okcidente kaj sudokcidente la komunumo limas al la komunumoj Quiriego, Novojoa kaj Huatabampo, oriente kaj sude ĝi limas al la meksikaj subŝtatoj Chihuahua kaj Sinaloa respektive. La plej gravaj loĝlokoj estas la ĉefurbo Álamos, Minas Nuevas, La Aduana, Los Tanques, Tapizuelas, EL Chinal, San Bernardo, EL Tábelo kaj Techobampo.

Klimato
-------

En la komunumo jare falas averaĝe 652 mm/m² de precipitaĵo. La averaĝa jara temperaturo estas 24  ℃.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 16607 personoj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 14063 scipovis legi kaj skribi kaj 2517 personoj estis analfabetoj. Do 15,16 % de la personoj pli aĝaj ol 15 en la komunumo estis analfabetoj.

En la jaro 2000 en la komunumo vivis 22209 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 864 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 3,89 % de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Alamos Arkivigite je 2007-02-05 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)
**Altar** estas unu el la 72 komunumoj de la meksika subŝtato Sonora, kiu estas la dua plej granda subŝtato de Meksiko kaj situas en la plej norda parto, kiu limas al Usono. La ĉefurbo de la komunumo estas Altar. La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 26004.

Geografio
---------

La komunumo situas en la plej nord-okcidenta parto de Sonora kaj ĝi limas al Usono (norde), al la komunumoj Trincheras kaj Pitiquito (sude), al la komunumo Sáric, Tubutama kaj Atil (oriente), al Caborca (okcidente) kaj Oquitoa (sudoriente). La komunumo havis en 2010 (lasta popolnombrado de la INEGI) 9049 loĝantojn. El tiuj estis 4624 viroj kaj 4425 virinoj. Kompare al la surfaco de la komunumo temas pri unu el la plej senhomaj partoj de la tuta planedo tero. La komunumo havas surfacon de 3944,9 km², do sur unu kvadratkilometro loĝas nur iom pli ol 2 homoj. La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 420 metroj super la marnivelo.

Klimato
-------

En la komunumo jare falas averaĝe 278 mm/m² de precipitaĵo. La averaĝa jara temperaturo estas 22 ℃. Tamen temas pri unu el la plej varmaj partoj de la norda hemisfero. La maksimumo estas temperaturo de ĉirkaŭ 46,5 ℃ en la ombro. Post eta pluvo la dezerto de Altar tute ŝanĝiĝas kaj la dezerto floras.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 4751 personoj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 4426 scipovis legi kaj skribi kaj 316 personoj estis analfabetoj. Do 6,65 % de la personoj pli aĝaj ol 15 en la komunumo estis analfabetoj.

En la jaro 2000 en la komunumo vivis 6274 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 61 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 0,97 % de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Altar Arkivigite je 2007-02-05 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)
**Baviácora** estas unu el la 72 komunumoj de la meksika subŝtato Sonora, kiu estas la dua plej granda subŝtato de Meksiko kaj situas en la plej norda parto, kiu limas al Usono. La ĉefurbo de la komunumo estas Baviácora. La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 26014.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2010 (lasta popolnombrado de la INEGI) 3560 loĝantojn. El tiuj estis 1833 viroj kaj 1727 virinoj. La komunumo havas surfacon de 859 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 580 metroj super la marnivelo.

Klimato
-------

En la komunumo jare falas averaĝe 322 mm/m² de precipitaĵo. La averaĝa jara temperaturo estas 23  ℃.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 2666 personoj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 2526 scipovis legi kaj skribi kaj 137 personoj estis analfabetoj. Do 5,14 % de la personoj pli aĝaj ol 15 en la komunumo estis analfabetoj.

En la jaro 2000 en la komunumo vivis 3355 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 26 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 0,77 % de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Baviácora Arkivigite je 2007-02-05 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)
**Benjamín Hill** estas unu el la 72 komunumoj de la meksika subŝtato Sonora, kiu estas la dua plej granda subŝtato de Meksiko kaj situas en la plej norda parto, kiu limas al Usono. La ĉefurbo de la komunumo estas Benjamín Hill. La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 26016.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2010 (lasta popolnombrado de la INEGI) 5275 loĝantojn. El tiuj estis 2651 viroj kaj 2624 virinoj. La komunumo havas surfacon de 857,7 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 710 metroj super la marnivelo.

Klimato
-------

En la komunumo jare falas averaĝe 194 mm/m² de precipitaĵo. La averaĝa jara temperaturo estas 23  ℃.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 3791 personoj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 3528 scipovis legi kaj skribi kaj 178 personoj estis analfabetoj. Do 4,7 % de la personoj pli aĝaj ol 15 en la komunumo estis analfabetoj.

En la jaro 2000 en la komunumo vivis 5085 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 24 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 0,47 % de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Benjamín Hill Arkivigite je 2007-02-05 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)
**Moctezuma** estas unu el la 72 komunumoj de la meksika subŝtato Sonora, kiu estas la dua plej granda subŝtato de Meksiko kaj situas en la plej norda parto, kiu limas al Usono. La ĉefurbo de la komunumo estas Moctezuma. La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 26038. **Moctezuma** ricevas sian nomon el la samnoma ŝatestro Moktezumo kiu regis la landon kiam venis la hispana konkeristo Hernán Cortés en la 16a jarcento.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2010 (lasta popolnombrado de la INEGI) 4680 loĝantojn. El tiuj estis 2351 viroj kaj 2329 virinoj. La komunumo havas surfacon de 1763,4 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 620 metroj super la marnivelo.

Klimato
-------

En la komunumo jare falas averaĝe 460 mm/m² de precipitaĵo. La averaĝa jara temperaturo estas 21  ℃.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 2859 personoj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 2775 scipovis legi kaj skribi kaj 83 personoj estis analfabetoj. Do 2,9 % de la personoj pli aĝaj ol 15 en la komunumo estis analfabetoj.

En la jaro 2000 en la komunumo vivis 3736 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 16 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 0,43 % de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Moctezuma Arkivigite je 2011-05-17 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)
**Nacozari de García** estas unu el la 72 komunumoj de la meksika subŝtato Sonora, kiu estas la dua plej granda subŝtato de Meksiko kaj situas en la plej norda parto, kiu limas al Usono. La ĉefurbo de la komunumo estas Nacozari de García. La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 26041.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2010 (lasta popolnombrado de la INEGI) 12751 loĝantojn. El tiuj estis 6575 viroj kaj 6176 virinoj. La komunumo havas surfacon de 3069,5 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 1100 metroj super la marnivelo.

Klimato
-------

En la komunumo jare falas averaĝe 517 mm/m² de precipitaĵo. La averaĝa jara temperaturo estas 18 ℃.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 9080 personoj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 8804 scipovis legi kaj skribi kaj 257 personoj estis analfabetoj. Do 2,83 % de la personoj pli aĝaj ol 15 en la komunumo estis analfabetoj.

En la jaro 2000 en la komunumo vivis 12458 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 154 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 1,24 % de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Historio
--------

Monumento al Jesus Garcia en Nacozari
La nomo Nacozari venas de la opata lingvo kaj signifas "riĉeco de nopaloj". La urbo Nacozari fondiĝis en la jaro 1660 kiam oni malkovris la minojn, kiuj ĉirkaŭas la lokon. La orginia nomo estis "Nuestra Señora del Rosario de Nacozari". Pro la minoj baldaŭ venis relative multaj personoj. En la 19-a jarcento, post la jaro 1867 la minojn aĉetis la kompanio "U. B. Teader", kiu vendis ĝin poste al la "Moctezuma Copper Company". Laboristoj kaj inĝenieroj el Usono ekloĝis en Nacozari kaj oni konstruis domojn laŭ usona stilo. La ĉefa ekspluatata mineralo estis la kupro. Nacozari estis unu el la ĉefaj urboj en la nordoriento de Sonora. Post 1948 la aktivecoj malplimultiĝis, ĉar diversaj minoj ne plu estis ekspluateblaj. Post 1968 oni malkovris la minon "Mina la Caridad", ĉirkaŭ 30 kilometrojn for de la vilaĝo. Denove revenis iom da ekonomia aktiveco al la regiono. La "Mina de la Caridad" estas la tria plej granda mino de kupro.

Nacozari je la 11-a de oktobro fariĝis la ĉefurbo de la nova komunumo "Nacozari de García". Ĝis tiu momento estis parto de la komunumo de Cumpas. Origine la urbo nomiĝis "Placeritos de Nacozari", sed honore al la trajnvoja inĝeniero "Jesús García" oni ŝanĝis la nomon al "Nacozari de García". Jesús García savis la urbon de eksplodo de dinamito je la 7-a de novembro 1907. Krom en Nacozari estas monumentoj al Jesús García en multaj aliaj meksikaj urboj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Nacozari de García Arkivigite je 2012-03-06 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)
**Navojoa** estas unu el la 72 komunumoj de la meksika subŝtato Sonora, kiu estas la dua plej granda subŝtato de Meksiko kaj situas en la plej norda parto, kiu limas al Usono. La ĉefurbo de la komunumo estas Navojoa. La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 26042.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2010 (lasta popolnombrado de la INEGI) 157729 loĝantojn kaj tiel temas pri la 5-a plej granda urbo en Sonora. El tiuj estis 78242 viroj kaj 79487 virinoj. La komunumo havas surfacon de 4380,7 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 40 metroj super la marnivelo. Aliaj loĝlokoj de la komunumo estas: Tesia, San Ignacio Cohuirimpo, Guadalupe, Guayparin, Tetanchopo, Santa María del Buaraje, Agiabampo, Masiaca, Camoa, Bacabachi kaj Pueblo Viejo.

Klimato
-------

En la komunumo jare falas averaĝe 390 mm/m² de precipitaĵo. La averaĝa jara temperaturo estas 25  ℃.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 94939 personoj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 89236 scipovis legi kaj skribi kaj 5641 personoj estis analfabetoj. Do 5,94 % de la personoj pli aĝaj ol 15 en la komunumo estis analfabetoj.

En la jaro 2000 en la komunumo vivis 124633 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 7,378 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 5,92 % de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Historio
--------

En la teritorio de la komunumo de Navojoa en la antaŭhispana tempo vivis indiĝenoj kun la nomo majooj, kies historio forte estas ligita kun la samnoma valo kaj rivero. La nomo de la komunumo venas de la majoa lingvo kaj signifas "domo de la nopaloj".

En la jaro 1533 esplorvojaĝo de Diego de Guzmán venis al la regiono. 1593 la kapitano Diego Martínez de Hurdaide konkeris la teritorion de la majooj kaj ĝi fariĝis parto de la kolonio. Post 1610 venis jezuitaj misiistoj. Plej konataj estas la pastroj Andrés Pérez de Rivas kaj Pedro Méndez. Navojoa fariĝis misieja vilaĝo. La ĉefurbo de la komunumo origine situis je la maldekstra flanko de la rivero "Mayo". Tiun parton oni hodiaŭ konas sub la nomo "Pueblo Viejo" (hispane: malnova vilaĝo). La nuna urbo de Navojoa origine estis stacio de la sudpacifika trajnvojo, konstruita en 1907. En decembro 1914 okazis grava inundo en la malnova Navojoa kaj poste la plimulto de la vilaĝo translokiĝis al la terenoj proksime de la trajnstacio. Je la 17-a de decembro 1917 la aŭtoritatoj permesis la ŝanĝon de la ĉefurbo kaj la nova Navojoa fariĝis la ĉefurbo. Ekde la 6-a de julio 1923 Navojoa fariĝis urbo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Navojoa[*rompita ligilo*] en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)
**San Felipe de Jesús** estas unu el la 72 komunumoj de la meksika subŝtato Sonora, kiu estas la dua plej granda subŝtato de Meksiko kaj situas en la plej norda parto, kiu limas al Usono. La ĉefurbo de la komunumo estas San Felipe de Jesús. La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 26053.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2010 (lasta popolnombrado de la INEGI) 396 loĝantojn. El tiuj estis 202 viroj kaj 194 virinoj. La komunumo havas surfacon de 152,9 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 620 metroj super la marnivelo.

Klimato
-------

En la komunumo jare falas averaĝe 468 mm/m² de precipitaĵo. La averaĝa jara temperaturo estas 16 ℃.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 291 personoj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 277 scipovis legi kaj skribi kaj 12 personoj estis analfabetoj. Do 4,12 % de la personoj pli aĝaj ol 15 en la komunumo estis analfabetoj.

En la jaro 2000 en la komunumo vivis 367 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 1 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 0,27 % de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* San Felipe de Jesús[*rompita ligilo*] en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)
|  |  |
| --- | --- |
|  | Pri aliaj loĝlokoj ankaŭ nomataj "Santa Ana" vidu la apartigan liston Santa Ana. |

**Santa Ana** estas unu el la 72 komunumoj de la meksika subŝtato Sonora, kiu estas la dua plej granda subŝtato de Meksiko kaj situas en la plej norda parto, kiu limas al Usono. La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas *Santa Ana*. La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 26058.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2010 (lasta popolnombrado de la INEGI) 16014 loĝantojn. El tiuj estis 7961 viroj kaj 8053 virinoj. La komunumo havas surfacon de 1620,7 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 680 metroj super la marnivelo.

Klimato
-------

En la komunumo jare falas averaĝe 332 mm/m² de precipitaĵo. La averaĝa jara temperaturo estas 21 ℃.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 9088 personoj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 8826 scipovis legi kaj skribi kaj 255 personoj estis analfabetoj. Do 2,81 % de la personoj pli aĝaj ol 15 en la komunumo estis analfabetoj.

En la jaro 2000 en la komunumo vivis 11988 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 50 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 0,42 % de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Santa Ana[*rompita ligilo*] en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)
**Trincheras** estas unu el la 72 komunumoj de la meksika subŝtato Sonora, kiu estas la dua plej granda subŝtato de Meksiko kaj situas en la plej norda parto, kiu limas al Usono. La komunumo Trincheras mem limas al Usono. La ĉefurbo de la komunumo estas Trincheras. La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 26064.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 1670 loĝantojn. El tiuj estis 885 viroj kaj 785 virinoj. La komunumo havas surfacon de 3764,3 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 510 metroj super la marnivelo.

Klimato
-------

En la komunumo jare falas averaĝe 306 mm/m² de precipitaĵo. La averaĝa jara temperaturo estas 17 ℃.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 1136 personoj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 1064 scipovis legi kaj skribi kaj 70 personoj estis analfabetoj. Do 6,16 % de la personoj pli aĝaj ol 15 en la komunumo estis analfabetoj.

En la jaro 2000 en la komunumo vivis 1512 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 11 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 0,73 % de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Trincheras Arkivigite je 2012-04-03 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)
**General Plutarco Elías Calles** estas unu el la 72 komunumoj de la meksika subŝtato Sonora, kiu estas la dua plej granda subŝtato de Meksiko kaj situas en la plej norda parto, kiu limas al Usono. La komunumo mem troviĝas en la plej norda parto de Sonora tuj ĉe la landlimo. La ĉefurbo de la komunumo estas Sonoita. La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 26070.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2010 (lasta popolnombrado de la INEGI) 15652 loĝantojn. El tiuj estis 8104 viroj kaj 7548 virinoj. La komunumo havas surfacon de 4121 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 400 metroj super la marnivelo.

Klimato
-------

La komunumo General Plutarco Elías Calles estas en la plej seka kaj varma parto de Meksiko, la dezerto de Altar formas grandan parton de la komunumo. Tio signifas ke la klimato estas ekstrema. En la orienta parto de la komunumo jare falas averaĝe 200 – 300 mm/m² de precipitaĵo, la centra parto havas precipitaĵon de averaĝe inter 100 kaj 200 mm/m² kaj en la plej okcidenta parto estas precipitaĵoj malpli altaj ol 100 mm/m², la plej malaltaj en Meksiko. La averaĝa jara temperaturo estas 21  ℃.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 7157 personoj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 6764 scipovis legi kaj skribi kaj 382 personoj estis analfabetoj. Do 5,34 % de la personoj pli aĝaj ol 15 en la komunumo estis analfabetoj.

En la jaro 2000 en la komunumo vivis 9759 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 156 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 1,6 % de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Politiko
--------

La komunumestroj post 1889 estis la jenaj:

* (1989 - 1991): Mario Morúa Jonhson
* (1991): Juan Andrade Nequis
* (1991 - 1994): Rafael Cota Amado
* (1994 - 1997): Mario Salcido Luján
* (1997 - 2000): José Humberto Parra Aranzubia
* (2000 - 2003): Octavio Celaya Ortiz
* (2003 - 2006): Ricardo Humberto Vazquez Morales
* (2006 - 2009): Raul Martiniano Contreras García
* (2009 - 2012): Agustin Quiroz Murieta

Historio
--------

La unuaj loĝantoj de la regiono estis indiĝena tribo, la tiel nomataj papagaoj. Ili vivis de la kolekto de nutraĵoj kaj ĉasado kaj migris de unu loko al alia. Kun la veno de la jezuitaj misiistoj la vivo de la indiĝenoj ŝanĝiĝis. Poste ili formis loĝunuojn ĉe la bordoj de riveroj aŭ lagoj. En Sonoytag, hodiaŭ la ĉefurbo de la komunumo Sonoita la jezuitoj formis misiejan komunumon kun la nomo "San Marcelo Sonoytag" en la jaro 1694.

Sonoita dum la historio apartenis al diversaj komunumoj. Post la revolucio ĝi apartenis al la komunumo Caborca. Per la leĝo n-ro 136 de la 9-a de julio 1952 ekestis la komunumo Puerto Peñasco, prenante partojn de la komunumo Caborca. Al tiu komunumo Sonoita apartenis ĝis 1989. En tiu jaro en aŭgusto 1989 kreiĝas la komunumo General Plutarco Elías Calles.

Eksteraj ligiloj
----------------

* General Plutarco Elías Calles Arkivigite je 2012-03-06 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)
La **fajrorezista materialo** aŭ **refraktara materialo** estas tiu refraktara (PIV) materialo, kiuj - en publika opinio - eltenas plurcent celsius-gradojn. En la tekniko oni parolas pri ceramikaĵoj kaj aliaj materialoj, kiuj eltenas pli ol 600 ℃. Laŭ difino de DIN 51 060, nur tiuj materialoj estas fajrorezistaj, kiuj estas pli ol SK 17, kiu egalas al ĉ. 1500 ℃. Tiu temperatura limo gravas por dogano kaj mineja juro.

La ĉefkomponentoj de neorganikaj nemetalaj materialoj (ceramiko kaj vitro, glasceramiko, vitrofibroj kaj mineralfibroj) estas oksidoj kiel silicia oksido, aluminia oksido, magnezia oksido, kalcia oksido, cirkonia oksido (4) kaj krom-oksido (3). Pluaj gravaj elementoj estas la karbono (C) kaj silicia karbido (SiC). Krom tiuj gravas la refraktaj metaloj (molibdeno, volframo) kaj la alt-temperature fandiĝantaj platengrupaj metaloj (nobla metalo) kaj iliaj alojoj.

En la ĉiutaga parolo, oni nomas "fajrorezista vitro" (pli frue Jena vitro), kiu estas el borsilikata vitro, hodiaŭ el vitroceramiko.

Oni uzas fajrorezistan materialon en interna kovro de la kamena aperturo (ŝamoto), la vidfenestreton (plej ofte el vitroceramiko [Robax]) de la forno.

* Kategorio Fajrorezista materialo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Amaxac de Guerrero** estas unu el la 60 komunumoj de la meksika subŝtato Tlaxcala, kiu estas meksika subŝtato kiu situas en la centra Meksiko, relative proksime al la urbo de Meksiko. La ĉefurbo de la komunumo estas Amaxac de Guerrero. Krom la ĉefurbo 2 aliaj loĝlokoj (statistike: urboj, vilaĝoj vilaĝetoj, domaroj) apartenas al la komunumo. La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 29001.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 7878 loĝantojn. El tiuj estis 3872 viroj kaj 4006 virinoj. La komunumo havas surfacon de 12,87 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 2300 metroj super la marnivelo.

Klimato
-------

En la komunumo jare falas averaĝe 789,5 mm/m2 de precipitaĵo. La averaĝa jara temperaturo estas 15,4 ℃.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 en la komunumo vivis 6290 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 143 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifaske 2,27 % de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Amaxac de Guerrero Arkivigite je 2007-01-28 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)
**El Carmen Tequexquitla** estas unu el la 60 komunumoj de la meksika subŝtato Tlaxcala, kiu estas meksika subŝtato kiu situas en la centra Meksiko, relative proksime al la urbo de Meksiko. La ĉefurbo de la komunumo estas Tequexquitla. Krom la ĉefurbo 4 aliaj loĝlokoj (statistike: urboj, vilaĝoj vilaĝetoj, domaroj) apartenas al la komunumo. La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 29007.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 13926 loĝantojn. El tiuj estis 6827 viroj kaj 7099 virinoj. La komunumo havas surfacon de 4548 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 2380 metroj super la marnivelo.

Klimato
-------

En la komunumo jare falas averaĝe 441,8 mm/m2 de precipitaĵo. La averaĝa jara temperaturo estas 13,8  ℃.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 en la komunumo vivis 10100 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 14 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifaske 0,14 % de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* El Carmen Tequexquitla Arkivigite je 2007-04-27 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)
014 Esperanto Tlaxcala
**Hueyotlipan** estas unu el la 60 komunumoj de la meksika subŝtato Tlaxcala, kiu estas meksika subŝtato kiu situas en la centra Meksiko, relative proksime al la urbo de Meksiko. La ĉefurbo de la komunumo estas Hueyotlipan. Krom la ĉefurbo 38 aliaj loĝlokoj (statistike: urboj, vilaĝoj vilaĝetoj, domaroj) apartenas al la komunumo. La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 29014.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 12705 loĝantojn. El tiuj estis 6269 viroj kaj 6436 virinoj. La komunumo havas surfacon de 173,44 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 2560 metroj super la marnivelo.

Klimato
-------

En la komunumo jare falas averaĝe 1164,9 mm/m2 de precipitaĵo. La averaĝa jara temperaturo estas 14,6 ℃.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 en la komunumo vivis 10876 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 6 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifaske 0,06 % de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Hueyotlipan Arkivigite je 2007-05-20 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)
**Panotla** estas unu el la 60 komunumoj de la meksika subŝtato Tlaxcala, kiu estas meksika subŝtato kiu situas en la centra Meksiko, relative proksime al la urbo de Meksiko. La ĉefurbo de la komunumo estas Panotla. Krom la ĉefurbo 15 aliaj loĝlokoj (statistike: urboj, vilaĝoj vilaĝetoj, domaroj) apartenas al la komunumo. La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 29024.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 22368 loĝantojn. El tiuj estis 10824 viroj kaj 11544 virinoj. La komunumo havas surfacon de 59,74 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 2220 metroj super la marnivelo.

Klimato
-------

En la komunumo jare falas averaĝe 841,2 mm/m2 de precipitaĵo. La averaĝa jara temperaturo estas 15,9 ℃.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 en la komunumo vivis 18397 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 170 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifaske 0,92 % de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Panotla Arkivigite je 2007-05-27 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)
**Tetla de la Solidaridad** estas unu el la 60 komunumoj de la meksika subŝtato Tlaxcala, kiu estas meksika subŝtato kiu situas en la centra Meksiko, relative proksime al la urbo de Meksiko. La ĉefurbo de la komunumo estas Tetla. Krom la ĉefurbo 37 aliaj loĝlokoj (statistike: urboj, vilaĝoj vilaĝetoj, domaroj) apartenas al la komunumo. La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 29031.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 24737 loĝantojn. El tiuj estis 12101 viroj kaj 12636 virinoj. La komunumo havas surfacon de 145,48 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 2440 metroj super la marnivelo.

Klimato
-------

En la komunumo jare falas averaĝe 812 mm/m2 de precipitaĵo. La averaĝa jara temperaturo estas 13,7  ℃.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 en la komunumo vivis 17110 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 44 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifaske 0,26 % de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Tetla de la Solidaridad[*rompita ligilo*] en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)
**Xaltocan** estas unu el la 60 komunumoj de la meksika subŝtato Tlaxcala, kiu estas meksika subŝtato kiu situas en la centra Meksiko, relative proksime al la urbo de Meksiko. La ĉefurbo de la komunumo estas Xaltocan. Krom la ĉefurbo 15 aliaj loĝlokoj (statistike: urboj, vilaĝoj vilaĝetoj, domaroj) apartenas al la komunumo. La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 29040.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 8474 loĝantojn. El tiuj estis 4145 viroj kaj 4329 virinoj. La komunumo havas surfacon de 78,71 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 2500 metroj super la marnivelo.

Klimato
-------

En la komunumo jare falas averaĝe 929,9 mm/m2 de precipitaĵo. La averaĝa jara temperaturo estas 14  ℃.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 en la komunumo vivis 6075 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 16 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifaske 0,26 % de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Xaltocan Arkivigite je 2012-03-06 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)