recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Jonpelilo sur testbenko
Kosmosondilo Deep Space-1, dum uzado de la jonpelilo (ilustraĵo)
**Jonpelilo** aŭ **jonmotoro** estas instalaĵo por antaŭenpeli kosmoaparatojn, ĉefe kosmosondilojn, ĝi estas la plej simpla kaj plej ofta elektra pelilo.

Avantaĝoj kaj malavantaĝoj
--------------------------

Tiutipa pelilo havas tre tre etan akceligan forton (0,09 neŭtono), kiu akceligus kosmosondilon kun pezo de 600 kg dum 1,5 tagoj je rapido de 70 km/h; do tiu forto povas preskaŭ nenion levi (lanĉi) de sur la Tera surfaco. Ĝi funkcias en la kosmo tre ekonomie (efikeco 60%), ĉar (pro la elektromagneta ŝarĝodiferenco) la elektromotoro pli rapide akceligas, eligas la korpusklojn ol la kemiaj (tradiciaj) peliloj (ekz. raketo). Pro tio, la jonpelilo bezonas etan kvanton de pelaĵo, tiel la pelilo povas funkcii dum la tuta vojo kaj tiel ĝi povas atingi enorman rapidon. Ĝi estas konvena por kosmosondiloj, ĉar dum la longa interplaneta vojaĝo la iloj estas elŝaltitaj, tiel la daŭre produktita elektra energio (fare de sunĉeloj, nuklea reaktoro) estas uzebla dum la tuta vojo.

Funkciado
---------

En la joniga ĉambro de la jonpelilo okazas la jonigo (puŝado per elektronoj, kiuj deŝiras elektronojn de la atomoj) de iu gaso (plej ofte nobla gaso, ĝenerale ksenono) en magneta kampo, poste la jonoj akceliĝas en elektrostatika kampo (ĝenerale inter du kradoj, kiuj posedas elektran tension kun grava tensia diferenco (kradkurento)) kaj forlasas la ĉambron, en formo de jonnubo. Oni kolektis la elektronan pluson estiĝintan en la joniga ĉambro kaj radias malantaŭ la sondilon per ardanta katodo, tiel neŭtraligante la ŝarĝitan pelaĵ-nubon (se la ŝarĝo restus, tiam ĝi altirus la pelitan sondilon pro la ŝarĝodivido).

Historio
--------

La unuan jonpelilon evoluigis, konstruis en 1960 la usona kosma agentejo NASA, en la Esplorcentro Lewis. Ili ne riskis uzi la pelilon kiel ĉefan pelilon, por ne perdi kostan kosmoaparaton – ĝis 2000. Oni konstruis en 2000 kosmosondilon Deep Space–1, por testi ĝin "en vivo", kolekti informojn pri ties uzebleco en la kosmo. Poste oni konstruis pliajn kosmosondilojn kun elektra motoro, tiel en 2003 SMART-1 al la Luno kaj Hajabusa al etplanedo 25143 Itokaŭa. La 17-an de marto 2009 estis lanĉita sputniko GOCE kun jonpelilo.

* Jonpelilo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Jonpelilo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Jai Jagat 2020 transiranta la riveron Chambel, Madhya Pradesh, Barato.
**Jai Jagat 2020** estas internacia kampanjo kaj protestmarŝo por batalo kontraŭ la klimata ŝanĝo kaj por socia justeco kaj paco, iniciatita de Rajagopal P. V. kaj Jill Carr-Harris. La ĉefa agado estas marŝo de Raj Gat, Nov-Delhio, al la sidejo de UN en Ĝenevo, Svislando. Inter la 25-a de septembro kaj la 2-a de oktobro 2020 tie okazu "Popola Parlamento" kun 5000 homoj el pli ol 30 nacioj. La marŝo, financita per donacoj, estis iniciatita de la barata socia movado Ekta Parishad, kiu apelacias al Gandhi kaj estis fondita de la barata aktivisto Rajagopal P.V.

Historio
--------

Ĝi komencis la 2-an de oktobro, 2019, je la 150-a datreveno de Mahatma Gandhi. Ĉirkaŭ 50 homoj de almenaŭ 10 landoj estas piedirantaj 10 000 kilometrojn dum tuta jaro.

Celo
----

La marŝo transiros 10 landojn: nome Barato, Irano, Armenio, Kartvelio, Bulgario, Serbio, Bosnio kaj Hercegovino, Kroatio, Italio kaj Svislando. Krome, malgranda delegacio estas iranta al Pakistano. La celo estis atingi la sidejon de UN en Ĝenevo la 2-an de oktobro 2020, sed pro la kronvirusa pandemio, respondeculoj de Jai Jagat decidis ne daŭrigi la marŝon. Tial ĝi devis halti en Erevano, Armenio, en marto 2020.

La celoj baziĝas sur la 17 celoj por daŭripova evoluigo de la Unuiĝintaj Nacioj, precipe la celo pri elimino de malriĉeco, redukto de diskriminacio, batalo kontraŭ klimata ŝanĝo kaj neperfota solvado de konfliktoj.

Galerio
-------

Kelkaj bildoj de Jai Jagat en Barato

* Piediranta sur la vojoPiediranta sur la vojo
* Piediranta kun la flagoPiediranta kun la flago
* Vilaĝa renkontiĝoVilaĝa renkontiĝo
* Renkontiĝo sub la ombro de arbo.Renkontiĝo sub la ombro de arbo.
* Lerneja renkontiĝoLerneja renkontiĝo
* Piedirado en BaratoPiedirado en Barato

Vidu ankaŭ
----------

Ekta Pariŝad

Mahatma Gandhi

Referencoj
----------

1. ↑  (en) Retejo de Jai Jagat 2020 Arkivigite je 2019-12-22 per la retarkivo Wayback Machine
2. ↑  (en) Kampanjo Arkivigite je 2020-10-28 per la retarkivo Wayback Machine, retejo de Jai Jagat
3. ↑  Iranian Students News Agency
4. ↑  The News International
5. ↑  (en) Luciano Cricchio, Emilio. "J*ai Jagat March for Peace and Justice Arrives in Armenia[*rompita ligilo*]*", Civilnet.
6. ↑  (de) *Der Friendensmarsch von Indien nach Genf ist vorerst in Armenien gestoppt*, Centre for Socio-Cultural Interaction (CESCI), la 19-an de marto 2020,
7. ↑  (eo) Mireille Grosjean, Tutmonda Tago de la Paco, Universala Esperanto-Asocio, Festivala Kuriero, n-ro 19, paĝo 2.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Jai Jagat 2020 en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

(angla) Jai Jagat 2020 oficiala retejo

(Esperanto) Gvidilo al la 17 celoj por daŭripova evoluigo de Unuiĝintaj Nacioj Arkivigite je 2020-10-19 per la retarkivo Wayback Machine (PDF)
**Johann Nikolaus Bach** (\* 10-an de oktobro 1669 en Eisenach; † 4-an de novembro 1753 en Jena) estis germana komponisto, orgenkonstruisto kaj orgenisto el la familio Bach.

Li estis la plej renoma filo de Johann Christoph Bach kaj estis instruita de li. Li vizitis la latinlernejon je Eisenach ĝis 1689. Poste li studis en la universitato de Jena kaj estis lernanto de la urba orgenisto de Jena, J.M. Knüpfer, filo de la Thomas-kantoro Sebastian Knüpfer. En 1696 li entreprenis kulturan vojaĝon kaj al Italio, kie lin ege influis Antonio Lotti en 1696 ties posteulo kiel orgenisto ce la urba kaj la kolegiata preĝejo en Jena. Poste li servis en la dana armeo kaj estris la fortikaĵon de Akershus en Norvegio. Poste li reiris al Jena al siaj antaŭaj postenoj, kiujn li tenis ĝis sia morto.

Li specialigis sin pri reparado kaj konstruado de orgenoj, farante variajn admirindajn instrumentojn. Li inventis liutopianon, iaspeca liuto ludebla per klavoj.

De Johann Nikolaus Bach konserviĝis unu meso, du aranĝaĵoj de la ĥoralo *"Nun freut euch lieben Christen G´mein"* kaj la melodramo *"Der jenaische Wein- und Bierrufer"*, ĉi-lasta laŭ formo de kvodlibeto pri studentaj tradicioj en Jena. Li ankaŭ verkis suitojn por orkestro nun perditajn.

Inter liaj lernantoj estis Jakob Adlung kaj Ernst Gottlieb Baron.

Fontoj
------

* Wilibald Gurlitt: Bach, Johann Nikolaus. In: *Allgemeine Deutsche Biographie (ADB).* Band 1, Duncker & Humblot, Leipzig 1875, p. 729.
* Bach, Johann Nikolaus. In: *Neue Deutsche Biographie (NDB).* Bd. 1, Duncker & Humblot, Berlin 1953, p. 484 f.
* 
* Diccionario Enciclopédico de la Música *Música Maestro*, Editorial Rombo, 1996, ISBN 8482579323
* Musicalia, Enciclopedia y Guía de la Música Clásica, Editorial Salvat, 1986, ISBN 84-7137-872-8
* Larousse de la musique, Librairie Larousse, 1957

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Johann Nicolaus Bach en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* (angla)
* (angla)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 316140
* GND: 129733474
* LCCN: n78016435
* VIAF: 49487811
* ISNI: 0000 0000 8128 2871
* BNF: 14787070f
* MBA: 1ecec213-2446-456b-9b5b-7bd00c16d290
 |
Vic-Admiralo **John BYRON** (8a de Novembro 1723 – 10a de Aprilo 1786) estis brita oficiro de la Reĝa mararmeo kaj politikisto. Li estis konata kiel **Foul-weather Jack** (Aĉavetera Jack) pro siaj oftaj trafoj de aĉa vetero en maro.

Kiel midŝipmano, li navigis en roto sub George Anson en lia veturo ĉirkaŭ la mondo, kvankam Byron faris ĝin nur ĝis suda Ĉilio, kie lia ŝipo vrakiĝis. Li revenis al Anglio kun la kapitano de la ŝipo *Wager*.

Li estis guberniestro de Novtero post Hugh Palliser, kiu foriris en 1768. Li ĉirkaŭnavigis la mondon kiel komodoro kun sia propra skadro en 1764-1766. Li luktis en bataloj en la Sepjara milito kaj en la Usona revolucio. Li plialtiĝis al la rango de Vic-Admiralo antaŭ sia morto en 1786.

Estis liaj nepoj la poeto George Gordon Byron kaj George Anson Byron, admiralo kaj esploristo, kiuj estis la 6a kaj la 7a Baronoj Byron, respektive.

* Kategorio John Byron en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 611646
* GND: 128924861
* LCCN: n85005532
* VIAF: 39509691
* ISNI: 0000 0001 0890 1151
* SUDOC: 050142860
* BNF: 12990769r
* NDL: 01081187
* NKC: mzk2007411481
* BNE: XX1042992
 |
**Johano** aŭ **Johannes GEISS** (4-an de septembro 1926, Pomeranio, Germanujo - 30-an de januaro 2020) estis germana fizikisto.

Edukado
-------

1949 li atingis diplomon pri teoria fiziko en Göttingen kun profesoro Max von Laue. Li habilitiĝas en 1957 en Berno pri eksperimenta fiziko. En 1955 en Ĉikago li laboris pri la esploro de la Sunsistemo fare de Nobel-premiito profesoro Harold C. Urey, kiu malkovris la deuterion.

De 1995 profesoro Geiss fondis la Internacian Spacan Sciencan Instituton en Berno, kaj estis la direktoro de la fondaĵo kaj instituto dum 8 jaroj ĝis marto 2003. Post la jaro 2003 li denove plu esploris.

Li gvidis la sunventan eksperimenton de la programo Apollo ĉe la Universitato de Berno.

Li poste estis svisa civitano, loĝanta en la regiono ĉirkaŭ Berno.

En 14a de februaro 2020 estis la funebra servo ĉe la preĝejo Wohlen apud Berno.

Premioj
-------

Li kontribuis al la satelitmisioj Giotto, Rosetta, Casini-Huygens kaj Ulises. Li poste ricevis Bowie-medalon.

Notoj
-----

1. ↑
2. ↑  Vidu la nekrologon p. 22 NZZ 5. Febr. 2020
3. ↑

Eksteraj ligiloj
----------------

* Instituto

Vidu ankaŭ la bonan nekrologon de Rudolf von Steiger en germana lingvo en paĝn de la instituto kun foto 


1. ↑  [*rompita ligilo*]
**Johann Nicolaus** (*ankaŭ:* Nikolaus) **Hanff** (n. la 25-an de septembro 1663 en Gossel; m. la 25-an de decembro 1711 en Ŝlesvigo ) estis Germana orgenisto kaj komponisto de la Nordgermana orgenskolo

Vivo
----

Pri la vivo de Hanff nur malmultaj detaloj estas konataj. Li adoleskis en la Turingia loĝloko Wechmar. Konatas, ke li estis muzikinstruisto en Hamburgo kaj tenis plurajn postenojn kiel eklizia muzikisto. Unu el liaj lernantoj estis la tiam sepjara Johann Mattheson, kiu dum kvar jaroj lernis ĉe li kompozicion kaj klavarilon. Ĝis 1696 Hanff estis orgenisto ĉe la kortego de Eutin de la princepiskopo de Lübeck.

Post la morto de la episkopo August Friedrich kaj la malfundado de la kortego en la jaro 1705 Hanff supozeble revenis al Hamburgo, kie al li en 1706 kaj 1711 estis naskitaj du infanoj. La 26-an de aŭgusto 1711 li transprenis la orgenistan postenon ĉe la katedralo de Ŝlesvigo, tamen mortis kelkajn monatojn poste.

Verkoj
------

* 7 ĥoraloj por orgeno
	+ Ach Gott, vom Himmel sieh darein
	+ Auf meinen lieben Gott
	+ Ein feste Burg ist unser Gott
	+ Erbarm dich mein, o Herre Gott *(du versioj)*
	+ Helft mir Gott’s Güte preisen (Von Gott will ich nicht lassen)
	+ Wär Gott nicht mit uns diese Zeit
* 3 kantatoj

Literaturo
----------

* M. Roubinet, « Johann Nicolaus Hanff », en: Gilles Cantagrel (dir.), *Guide de la musique d’orgue*, Éditions Fayard 1991, ISBN 2-213-02772-2

Eksteraj ligiloj
----------------

* Informoj pri Johann Nicolaus Hanff en katalogo de la Germana Nacia Biblioteko (germane)

Fonto
-----

1. ↑  Lebensdaten aus den Unterlagen des Wechmarer Heimatvereins, siehe auch

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 167101
* GND: 124269273
* LCCN: n81042609
* VIAF: 74037740
* ISNI: 0000 0000 8154 2960
* SUDOC: 157614239
* BNF: 13894946k
* MBA: 6708a94a-90bf-4bef-b08c-76ca4f46563d
* NKC: xx0151645
 |
**Johann Peter FRANK** (naskiĝinta la 14-an de marto 1745 en Rodalben, mortinta la 24-an de aprilo 1821 en Vieno) estis germana kuracisto.

Vivo
----

Post studoj de filozofio en Metz kaj Pont-à-Mousson kaj de medicino en Heidelberg kaj Strasburgo Frank iĝis profesoro pri fiziologio kaj sanscienco publika *(Medizinische Polizei)* en Göttingen. En 1785 li ekdeĵoris en Pavio kie li reformis la medicinajn altlernejojn kaj ĝeneralajn kondiĉojn de publika sanprizorgado de Lombardio. En 1795 li preferis iri al Vieno por modernigi la armean sansistemon iĝonte estro de la Ĝenerala malsanulejo de la urbo Vieno kaj profesoro universitatklinika. Tie ĉi li ankaŭ iniciatis la fondon de anatomimuzeo. En 1804 li vokitis al Vilno kaj iĝis en 1805 ŝtatkonsilisto kaj eĉ privata kuracisto de Napoleono Bonaparte je Sankt-Peterburgo antaŭ lia reveno Vienon en 1808.

Graveco
-------

Frank rangas eble inter la plej gravaj kuracistoj de ĉiuj tempoj konsiderate la fondinto de la publika sansistemo. Li verkis: »System einer vollständigen medizinischen Polizei« (volumoj 1–6, Mannheim/Stuttgart/Wien 1779–1819; 2 suplementoj,Tübingen 1812 u. 1825; tria Leipzig 1827); »De curandis hominum morbis epitome« (Leipzig 1792–1801, 7 volumoj; germane 1794–1811, 9 vollumoj). Verkaron lian postmortan »Opuscula posthuma« eldonis filo lia en Vieno 1824, la pli etajn skribitaĵojn »De medicina clinica opera omnia minora« senjoro Sachs (Kenigsbergo 1844–45, 2 volumoj). Membiografio aperis en Vieno en 1821.

Fonto
-----

*Meyers Großes Konversations-Lexikon*, volumo 6. Leipzig 1906, p. 825-826 (tie ĉi interrete)

* Kategorio Johann Peter Frank en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Busto de Gaitán en Medeljino
**Jorge Eliécer GAITÁN** (23-a de januaro 1903 — 9-a de aprilo 1948) estis kolombia politikisto kaj membro de la liberala partio. Li estis ministro pri Edukado (1938–42) kaj Laboro (1942–46). Li organizis novan kontraŭoligarkian politikan movadon, sed poste estis venkita en la prezidentaj voĉdonadoj de 1946 de la konservativulo Mariano Ospina Pérez. Li estis murdita, fakto kiu ekestigis energian popolan reagon (bogot-bato).

Li estis rektoro de la Libera Universitato de Kolombio, ekde 1936 ĝis 1939. Li ricevis la katedron de kriminala juro ekde 1931 kaj instruis
ĝin tie ĝis sia murdo. Li estis urbestro de Bogoto ekde 1936, kaj ankaŭ li estis senatano plurfoje ekde 1929 ĝis 1948.

Gaitán forĝis sian reputacion kiel oratoro kaj defendema de popularaj kialoj danke al siaj fortagoj dum la debato pri la Amasmurdo de la Bananistoj dum 1928, farita de United Fruit Company, la tiama nomo por Chiquita Brands International.

Plej konataj frazoj:

"Mi ne estas viro, mi estas popolo"

"Ni tre fieras pri ĉi malnova indiĝena raso! Kaj ni malamas la oligarkion, kiu ignoras nin"

"Ĉi homa lavango militas, militos; kaj venkos konservativan oligarkion"

"La popolo superas siajn estrojn"

"Ĉu mi avancas, sekvu min. Ĉu mi haltas, puŝu min. Ĉu mi perfidas vin, mortigu min. Ĉu mi mortas, venĝu min"

* Kategorio Jorge Eliécer Gaitán en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 25010
* GND: 120589672
* LCCN: n81026437
* VIAF: 311112598
* ISNI: 0000 0001 1809 9705, 0000 0004 5093 8806
* SUDOC: 050838067
* BNF: 135564946 127734107, 135564946
* NLA: 35923553
* NKC: jo2015867248
 |
**Jakob Friedrich von FRITSCH** (naskiĝinta la 22-an de marto 1731 en Dresdeno, mortinta la 13-an de januaro 1814 en Vajmaro) estis germana politikisto. Lia patro estis la grava saksia politikisto Thomas von Fritsch.

Vivo
----

Fritsch studis jursciencojn ĝis 1754. Fritsch konatiĝis pro sia rezistado al la inkludo de Goeto je Sekreta konsilio (Vajmaro) kaj kiel la arketipo de Antonio Montecatino en la goeta verko *Torquato Tasso*. Preparite fare de la eisenach-a guberniestro kaj pli posta vajmara ĉefministro Heinrich von Bünau li membriĝis al la registaro en Eisenach en 1754. Kune kun Bünau li venis en 1756 Vajmaron kie li iĝis sekretkonsilia membro (ĝis 1800: ekde 1772 kiel vera sekreta konsilisto).

Lia kariera ascendo venis dum la regado de dukino Anna Amalia de Saksio-Vajmaro-Eisenach. Ekde 1767 li estis la gvida ŝtatoficisto de lando por kies interna evoluo li tre meritis reorganizante la policsistemon, kreante fajro-asekurinstituton kaj subigante la militistaron al la civila administrado. En ekstera politiko li klopodis konservi striktan neŭtralecon en la aŭstria-prusia konflikto dum la Sepjara milito kaj krei trian forton kune kun la du grandaj potencoj laborante kune kun aliaj pli malgrandaj imperiregnaj teritorioj. Ĉar li ne kredis ke li havis la fidon de duko Karlo Aŭgusto - kiu eksuverenis en 1775 - li prenis ties decidon nomumi Goeton sekreta konsiliano ŝancon povi oferti sian eksiĝon. Sed baldaŭ reprenis li sian peton plejparte post petado de la duka patrino Anna Amalia. Tiel li dum du pluaj jardekoj ĝuis esti inter la unuaj oficistoj de la dukujo. Nur post 1790, la mortojaro de Anna Amalia, lia influo pli kaj pli malpliiĝis pro la definitiva fremdiĝo inter li kaj la duko. Tio klarigeblas per malsamopinioj pri enlandaj politikaj demandoj kaj la ŝuldsistemo de Fritsch.

Ĉar lia laborkapablo ankaŭ estis malhelpita per grava okulmalsano li ricevis la deziritan emeritiĝon en 1800.

Graveco
-------

Fritsch, kvankam li havis intelektajn interesojn – li estis konsiderata bibliofilo kaj estis gvidanto en la vajmara framasonista loĝio *Anna Amalia zu den drei Rosen* - li tute ne enmiksiĝis je la intelekta vivo, kiu disvolviĝis en Vajmaro ekde 1772. Lia opinio pri la signifo de spirita edukado estis la edukado de homoj al timo de Dio kaj moralo, kio laŭ lia opinio ne korespondis al la vajmaraj modoj. Li ja preferis la ideojn de la filozofo Christian Fürchtegott Gellert al agadoj kaj laboraĵoj de Christoph Martin Wieland aŭ de Goeto.

Fonto
-----

Huschke, Wolfgang, "Fritsch, Jakob Friedrich Freiherr von", ĉe: Neue Deutsche Biographie 5 (1961), p. 622-623 (tie ĉi interrete)

* Kategorio Jakob Friedrich von Fritsch en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Johann Peter LANGE** (naskiĝinta la 10-an de aprilo 1802 en Wuppertal-Sonnborn, mortinta la 9-an de julio 1884 en Bonn) estis germana protestantisma teologo.

La filozofo kaj sociologo Friedrich Albert Lange estis lia filo.

Vivo
----

Lange iĝis paroĥestro en 1826 en Wald, en 1828 en Langenberg, en 1832 en Duisburg. En 1841 li nomumitis profesoro pri teologio en Zuriko kaj en 1854 en Bonn kie li krome iĝis ano de la konsistorio.

Inter liaj multaj, ankaŭ edifaj poeziaĵoj de didaktika kaj lirika ĝenroj kaj diversaj predikadkolektoj menciindas la jenaj: »Vermischte Schriften« (Mörs 1840–41, 4 volumoj; nove Bielefel 1860-1864, 3 volumoj); »Das Leben Jesu« (Heidelberg 1844–47, 3 volumoj); »Christliche Dogmatik« (Heidelberg 1849–52, 3 volumoj); »Das apostolische Zeitalter« (Braunschweig 1853–54, 2 volumoj); »Zur Psychologiein der Theologie« (Heidelberg 1873); »Grundriß der theologischen Enzyklopädie« (Heidelberg 1877); »Grundriß der biblischen Hermeneutik« (Heidelberg 1878); »Grundriß der christlichen Ethik« (Heidelberg 1878); »Die Menschen- und Selbstverachtung als Grundschaden unsrer Zeit« (Heidelberg 1879); »Grundriß der Bibelkunde« (Heidelberg 1881).

Ekde 1857 li kuneldonistis la ampleksan verkon homilian-biblian »Theologisch-homiletische Bibelwerk«.

Fonto
-----

*Meyers Großes Konversations-Lexikon*, volumo 12. Leipzig 1908, p. 163-164 (tie ĉi interrete)

* Kategorio Johann Peter Lange en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**György Verebes** [djordj verebeŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Verebes György** estis hungara pentristo, grafikisto, dekoraciisto, ilustristo, pianisto, instruisto.

György Verebes pianludas
György Verebes  naskiĝis la 30-an de oktobro 1965 en Senta (Jugoslavio, nun en Serbio).

Biografio
---------

György Verebes apartenis al la hungaraj minoritatoj en Jugoslavio. Li frekventis mezlernejon pri kemio en sia naskiĝurbo, poste li akiris grafikistan diplomon en Belarta Altlernejo de Budapeŝto en 1989, samloke plian diplomon post 3 jaroj. Liaj plej gravaj instruistoj estis Károly Raszler kaj Imre Kocsis. Post siaj studoj li faris plurajn laborojn, ekzemple li ilustris librojn, faris teatrajn dekoraciojn, pentradis, pianludis kaj komponadis. Inter 1998 kaj 2002 li estis arta gvidanto de galerio, poste li translokiĝis al Artistkolonio (Szolnok), kie li gvidis la kolonion ekde 2003. Inter 2007–2011 li instruis en industriarta mezlernejo en Budapeŝto. Li havis stipendiojn inter 2007-2013 kaj en 2017, li ricevis premiojn inter 2011-2017. Li havas edzinon, kiu naskis filinon en 2012.

El solaj ekspozicioj
--------------------

* Senta (1986, 1989, 1993, 1998, 2003)
* Szentendre (1991)
* Budapeŝto (1992, 1999, 2004)
* Szolnok (2001, 2006)
* Kairo (2004)

El kolektivaj ekspozicioj
-------------------------

* Novjorko (1987)
* Budapeŝto (1988, 1992, 1999)
* Beogrado (1989)
* Parizo (1990)
* Senta (1993, 1998)
* Szolnok (2005)

Elektitaj pentraĵoj
-------------------

* MegtisztulóMegtisztuló
* TanítványTanítvány
* VezetőVezető
* KehelyKehely
* ÁtadásÁtadás
* A kamaszA kamasz
* Egyszer visszatérőEgyszer visszatérő

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto Arkivigite je 2018-12-20 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio
* anglalingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio György Verebes en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 619084
* LCCN: n2013059191
* VIAF: 121503358
* ISNI: 0000 0000 7961 4734
 |
**Johann Schelle** (\* 6-a de septembro 1648 en Geising; † 10-a de marto 1701 en Lepsiko) estis  Germana komponisto de la baroko.

La filo de kantoro jam en la aĝo de sep jaroj iĝis membro de la reĝa kortegokapelo Saksona, tiam direktata Heinrich Schütz, kiu esence influis la verkado de Schelle. Ekde 1657 ĝis lia mutacio en la jaro 1665 li estis kantisto en la duka ĥoro de Wolfenbüttel. Antaŭ ol li studis ĉe la Lepsika universitato, li lernis ĉe la Thomasschule, muzikgimnazio kun ankoraŭ hodiaŭ knaboĥoro fama. Ekde 1677 ĝis sia morto Schelle estis Thomaskantor [t.e.direktisto de la supre menciita knaboĥoro] en Leipzig, kiel posteulo de Sebastian Knüpfer antaŭulo de Johann Kuhnau. En tiu ĉi pozicio li komponis antaŭ ĉio voĉkantan-instrumentan eklezimuzikon.

Schelle estis instruisto de Johann Theodor Roemhildt, Friedrich Wilhelm Zachow, Reinhard Keiser, Johann Christoph Graupner kaj Johann David Heinichen.

Verkoj
------

Grandparto de lia verkaro estis sakralaj verkoj kun Germanlingvaj tekstoj, el kiuj nur malmultaj estis publikataj dum lia vivotempo. Kelkaj el liaj preĝejaj kantoj estis publikataj ĉ. 1693 en la kantlibro *Der andächtige Student* de Joachim Feller. 25 manuskripte konservitaj kantatoj troviĝas en la Berlina biblioteko.

Ligiloj
-------

* Senkostaj muzikaĵoj fare de Johann Schelle en la *Werner Icking Music Archive* ("Muzika Arkivo de Werner Icking")


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 160303
* GND: 115399798
* LCCN: n88636960
* VIAF: 5125029
* ISNI: 0000 0000 8352 6374
* SUDOC: 193448092
* BNF: 139654193
* MBA: b14f463e-3c62-46db-8d65-f0c552b8f27a
* NLA: 49860926
* NKC: jx20100223007
* BNE: XX1050604
 |
**Jorge Aníbal DE SALDANHA CARREIRA** [kaĥejra] (naskiĝis la 12-an de januaro 1887, mortis la 7-an de februaro 1970) estis portugala ĵurnalisto, bankoficisto kaj esperantisto. Li esperantistiĝis en 1913.

Saldanha Carreira estis la unua portugaliarmea oficiro, kiu havis la permeson oficiale uzi esperantan distingilon sur sia maniko, en 1917. Dum la milito en la tranĉeoj de Fauquissart li nomis la koridoron paralelan al la unua tranĉeo Zamenhof-Esperanto-Avenuo. Lia komandanto en sia verko:

> En la centra roto estas du kuriozaj figuroj, du vicleŭtenantoj. Unu, Saldanha Carreira, malgrandeta, maldika, ĉiam modera, montrante ion samtempe malgajan kaj malsanan. Li havas la Esperantan pasion, kiu devigas lin eĉ propagandi al la serĝentoj, kun kiuj li parolas kaj al kompatindaj mallertaj soldatoj, kiuj lin rigardas surprizataj ktp.
> 
> 

Li helpis starigon de la Portugala Esperanto-Asocio. De 1932 malfermis dialogan kurson kaj serion da paroladetoj pri Esperanto ĉe Radio Stacio CT IAA-Lisbono. LK de 1930, Ĉefdelegito de UEA. Ĉefkunlaboranto de la Enciklopedio (laŭ EdE).

Poŝtkarto sendita en 1952 de Jorge de Saldanha Carreira, Lisboa, al Marguerite De Rycke, Gent
Kovrilpaĝoj de libreto kun ok glumarkoj (bildoj de Portugalujo kaj sloganoj), eldonita de Agencia Esperantista Silva & Carreira Lda, Lisboa
Dum multaj jaroj li estis kvazaŭ la personigo de Esperanto en Portugalio. Li lernis la lingvon en 1913 kaj klopodis disvastigi ĝin eĉ en militaj tranĉeoj. Li estis unu el la fondintoj de Portugala Esperanto-Asocio, ĉefdelegito de UEA de 1932 ĝis 1949, iama membro de la Lingva Komitato kaj kunaŭtoro de sukcesa lernolibro *Curso Elementar de Esperanto*. En 1951 la Komitato de UEA nomis lin Honora Membro de la Asocio. Li gvidis diversajn kursojn, interalie en lisbona radio-stacio (1932), kaj li estis unu de la ĉef-kunlaborantoj de *Enciklopedio de Esperanto* (1933-34). Ĉiujn esperantajn librojn de sia riĉa biblioteko li postlasis al la Biblioteko de UEA, "honore al d-ro Edmond Privat" (laŭ E 775).

Saldanha Carreira mortis en 1970 pro aŭtoakcidento.

Verkoj
------

* *Curso elementar de Esperanto* (1919)
* *Esperanto al infanoj* (1967)
* *Li kaj mi*
* *Gramática aplicada* (1916)
* *Historio de Esperanto en Portugalujo: kelkaj notoj por kompleta studo* (1953)

Tradukoj
--------

* Einstein, Leopold: *Esperanto? : A idéia de uma lingua auxiliar internacional desde Leibniz até hoje* (Trad. de Saldanha Carreira e Mário de Caires, 1942)
* Nascimento, Manuel do: *Nenio grava* (en *Antologio de Portugalaj Rakontoj*, 1959)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 10661
* GND: 1048303772
* VIAF: 99355880
* ISNI: 0000 0000 6849 8192
* SUDOC: 254955126
 |
**BODOR Johanna** estas hungara baletartistino, reĝisorino, koreografino naskita en Kluĵo la 23-an de oktobro 1965. Ŝi estas la filino de verkisto Pál Bodor

Kariero
-------

Johanna Bodor studis en baletinstituto de Bukareŝto kaj dum unu sezono ŝi dancis en operetteatro de tiu urbo en 1984-1985. En 1985 ŝi translokiĝis Hungarujon kaj en 1985-1986 laboris en Magyar Néphadsereg Művészegyüttes (Budapest), inter 1986-1989 en Győri Balett, ekde 1990 en Szeged, en 1993 en Gaja Teatro. Ekde tiam ŝi estis liberprofesiulino. Ekde 1999 ŝi estas koreografino kaj movdizajnistino de la Bárka Színház.

El ŝiaj roloj
-------------

* Mankós nő (Zoltán Imre: Médium);
* Tatjána (Katalin Lőrincz: Tatjána és mások);
* Álmodozó (Zoltán Imre: Vonzások és választások;
* Frida (Franz Kafka-Yvette Bozsik: A kastély).

El ŝiaj koreografiaĵoj
----------------------

* *Milito kaj paco*;
* *Itala pajloĉapelo;*
* *Bofratinoj*;
* *Ni ne timas de lupo*;
* *La libro de ĵangalo*.

Libro
-----

* *Nem baj, majd megértem*, rememoraĵoj, Budapeŝto, (Magvető, 2014).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Johanna Bodor en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Spektakloj pluaj

Fonto
-----

Enyedi Sándor: *Színészek, színházak, városok*, Budapest, 2005.
**Johano de Kolonjo** (naskiĝinta proksimume 1270 en Kolonjo; mortinta la 15-an de marto 1331 samurbe) estis la tria katedralkonstruestro ĉe la katedralo de Kolonjo. En lia epoko oni konsekris la 27-an de septembro 1322 la ĥorejon.

La filo de la dua kolonja katedralkonstruestro Majstro Arnoldo laboris verŝajne en Freiburg kaj Strasburgo kiel submajstro kaj aktivis jam proksimume 1296 sub sia patro ĉe la katedralkonstrua metiejo je Kolonjo. Jam antaŭ 1308 li postsekvis sian patron en la posteno de la katedrala konstruestro de Kolonjo. Li estis edzo de Megtilda de Sailecgin, kun kiu li havis naŭ gefiloj.

Dum lia verkoperiodo ekestis la altovolbo kaj la kontraŭforta sistemo. Ankaŭ la novan planon por la fasado oni atribuas al li (aŭ ankaŭ al lia posteulo Rutger). La fasado estis altigata, plistriktigata kaj ricevis anstataŭ la ĝis tiam plantitajn kvin nur ankoraŭ tri.

Johano eble ankaŭ kunlaborus kiel skulptisto pri la grandaj akvosputiloj kaj pri la reliefornamaĵo de la ĥorseĝaro. La suda turo de la fasado kaj la flanknavo de la laŭlonga domo estis ekkonstruata sub lia direktado.

Kiam la nefinita katedralo en la 19-a jarcento estis plukonstruota, oni konsideris la mezepokan fasadoplanon remalkovritan de Sulpiz Boisserée.

Literaturo
----------

* Johann Jakob Merlo: Meister Johann. En: Allgemeine Deutsche Biographie (ADB), volumo 14, Duncker & Humblot, Lepsiko 1881, p. 460.
* Max Hasak: *Der Dom des heiligen Petrus zu Köln am Rhein.* Berlino 1911, S. 83–98.
* Paul Clemen (eldoninto): *Der Dom zu Köln* (= *Die Kunstdenkmäler der Rheinprovinz*. Band 6, Teil III). 2-a, pliampleksigita eldono, Duseldorfo, 1938. Duseldorfo Schwann 1980, ISBN 3-590-32101-6)
* Herbert Rode: Johannes. En: Neue Deutsche Biographie (NDB), volumo 10, Duncker & Humblot, Berlino 1974, ISBN 3-428-00191-5, p. 557 s.

Referencoj
----------

1. ↑  Adolf Klein: *Der Dom zu Köln. Die bewegte Geschichte seiner Vollendung*. Kolonjo 1980, p. 27.
2. ↑  Harald Friese: *Der Kölner Dom*. p. 176-178.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 499663
* GND: 136316808
* VIAF: 80682286
 |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Jakono** |
| --- |
|  |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Asteraloj (Asterales) |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Asteracoj (Asteraceae) |
| Subfamilio: | Asteroideae |
|
| Tribo: | Millerieae |
|
|
| Genro: | Smallanthus |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | Smallanthus sonchifolius |
|

 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Jakono  |

 |
| v • d • r |

Jakonplanto
Jakonplanto kun tuberoj
Jakonfloro
Jakonfloro
Tubero
**Jakono** (***Smallanthus sonchifolius***) estas tubero el la familio Asteracoj kultivata en la varmaj kaj mildaj regionoj de la Andoj pro sia *kraka teksturo* kaj dolĉa gusto.

Kvankam kelkfoje ĝin oni konfuzas kun la hikamo, la jakono estas vere proksima "parenco" de la sunfloro kaj la topinamburo (*Helianthus tuberosus*) (Terpiro).

Priskribo
---------

Ĉi tiuj plantoj produktas du specojn de radikoj: tiuj kiuj disvastiĝas kaj tiuj kiuj rezerviĝas. La radikoj kiuj disvastiĝas kreskas sub la grundo kaj produktas novajn burĝonojn kiuj iĝos la surteraj partoj de nova planto. Ĉi tiuj radikoj similas al topinamburo. La radikoj kiuj rezerviĝas estas grandaj kaj manĝeblaj kun tuberoj kiuj povas pezi ĝis 1 kg.

La jakon-plantoj povas atingi 1,5 ĝis 2 metrojn, kvankam en kelkaj okazoj ili kreskas eĉ pli. Ĉi tiu daŭrfolia planto produktas malgrandajn florojn, flavajn kaj apenaŭ videblajn fine de la kreskosezono. Male al aliaj radik-legomoj kultivitaj de la inkaoj kiaj la ojuko kaj okao, la jakono ne estas sensiva al la lumperiodoj, kaj ĝi povas doni komercan rikolton en la tropikoj.

Ĝi atingis unuafoje Japanion en la 1970-aj jaroj, kaj de tie ĝi etendiĝis al aliaj landoj de Azio, precipe Sud-Koreio, Ĉinio, Filipinoj, Tajvano kaj en la nuno ĝi vaste disponeblas en ĝiaj bazaroj. Poste, en 1985, ĝi atingis Nov-Zelandon.

La jakono bone krekas en la sudo de Aŭstralio (inkluzive de Tasmanio), kie la klimato estas milda kaj la kreskosezono estas longa. Ĵuse ĝi eniris en la bazarojn kaj magazenojn de terkultivistoj kaj vendejoj pri naturaj kaj dietaj manĝaĵoj en Usono.

Proprecoj
---------

La manĝeblaj radikoj enhavas inulinon, nedigesteblan sukeron, kio signifas ke kvankam ĝi dolĉas, tiu ĉi sukero ne estas asimilita de la homa metabolismo. Pro tio ĉi, la radikoj povas esti manĝataj kaj uzataj kontraŭ la kolesterolo kaj diabeto kaj tre ofte uzataj kiel antaŭbiotiko kaj dolĉigaĵo.

Ĝi havas antaŭbiotikojn kaj oni kredas ke ĝi havas favorigan efekton ĉe la intesta flaŭro. Ĝia radiko posedas vitaminojn B1, B kaj C kaj precipe konsistas el akvo kaj fruktoligosakaridoj.

Etimologio
----------

Ĝia nomo venas de la vorto en keĉua lingvo *yakun*, substantiva flesio de la vorto *yaku* kiu rilatas al la akvo, ĉar la jakono estas sufiĉe akvoza, dolĉa kaj saniga.

* Jakono en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Jakono en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Jakono en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
**Johannes ECCARD** (n. 1553 en Mühlhausen (Turingio); m. aŭtune 1611 en Berlino) estis protestanta komponisto kaj kapelestro.dekstra

Vivo
----

Eccard kantis kiel knabo en la kortega kapelo en Vejmaro. Kiel lerninto de Ludwig Helmbold kaj Joachim a Burck li aktivis mallongan tempon kiel kantisto sub Orlando di Lasso en Munkeno kaj ekde tie entreprenis studovojaĝon al Venecio. Tie li vizitis i.a. Andrea Gabrieli, Claudio Merulo kaj Gioseffo Zarlino.

Post mallonga restado en sia hejmurbo Mühlhausen (1573/74) Jakob Fugger vokis lin kiel orgenisto al Augsburg.

En 1579 li translokiĝis al Kenigsbergo kaj tie aktivis por la markgrafo Georg Friedrich von Ansbach. Tie li fariĝis asistanto de Teodoro Riccio, en 1580 vickapelestro. Ses jarojn poste oni donis al Eccard kiel sukcedanto la postenon Riccio, tamen nur en 1604 oni nomumis lin kapelestro. En 1608 li sekvis vokon al la kortego de Berlino por fariĝi elektoprinca kapelestro kaj katedrala kantoro.

Li verkis ĉ. 250 sakralajn kaj profanajn plurvoĉajn kantojn, je kiuj li ofte enmuzikigis tekstojn de Ludwig Helmbold. Liajn *prusajn festokantojn* publikis Johann Stobäus inter 1642 kaj 1644 Elbing je du partoj. Pluaj verkoj, inter ili pluraj mesojn, konserviĝis nur manskribe.

En la aĝo de 58 jaroj la elektoprinca kapelestro Johannes Eccard mortis aŭtune 1611 en Berlino.

Verkoj
------

* *Nun schürz dich, Gretlein, schürz dich*
* *Übers Gebirg Maria geht*
* *Christ ist erstanden*
* 1591: *Es rühmt die Heilige Schrift*
* 1597: *Verleih uns Frieden gnädiglich*
* 1600: *Nachdem die Sonn beschlossen*
* Maria wallt zum Heiligtum

En la germana Evangela Kantaro: melodio al la baptokanto *Ach lieber Herre Jesu Christ* (EG 203); teksto de la vesperkanto *Mein schönste Zier und Kleinod* (EG 473).

Literaturo
----------

* Christine Böcker: *Johannes Eccard* : Leben und Werk. - München: Katzbichler, 1980. - (Berliner musikwissenschaftliche Arbeiten; 17) - ISBN 3-87397-047-3

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Johannes Eccard en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Informoj pri Johannes Eccard en katalogo de la Germana Nacia Biblioteko (germane)
* Freie Noten und midi


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 272122
* GND: 118528688
* LCCN: n81112081
* VIAF: 76499950
* ISNI: 0000 0000 8156 9493
* SUDOC: 077340515
* BNF: 13893577h
* MBA: 37590889-2ce9-445d-a6c9-68b8fa3255af
* BIBSYS: 1097249
* NKC: ola2002153136
* BNE: XX1202903
 |
**Johano el Matha,** aŭ *Sankta Johano el Matha*, en la katolika eklezio kaj en la okcidenta historio famas pro sia iniciato, poste daŭrigita de liaj sekvantoj, por la liberigo de la kristanoj sklavigitaj de islamanoj de Nordafriko, kutime enprizonigitaj surmare kaj en eŭropaj teritorioj raziitaj. Lia karismo sukcesis rikolti monon elspezeblan por elaĉeti, en Nordafriko, kristanajn homojn kaj ilin revenigi al siaj landoj kaj familioj.

Biografio
---------

Johano de Matha naskiĝis en Faucon-de-Barcelonnette (Francio) en 1150 kaj elvivis en Romo en 1213. Familie nobela, li studis teologion en Parizo kaj en 1192 estis levita al la ordinoj kiel sacerdoto. Kiam lia iniciato manifestiĝis originala kaj grande karitata, eksvarmis hagiografaĵo laŭ kiu anĝelo, al li aperinta dum la celebrado de la unua meso, inspiris la instituigon de religia ordeno kun aparta kristana celo: la elaĉeto de kristanoj el la mano de «maŭroj».

Atinginte la permeson de la papo Inocento la 3-a, li unuiĝis al la ermito Feliĉo el Valezio kaj iniciatis komunumon en zono de Francilio, konsekritan al la Triunuo kaj sub la protekto de la Virgulino de la Rimedo, kies Johano estis elektita gvidanto: la nova ordeno estis aprobita de la papo en 1198. La Ordeno de la Sanktega Triunuo originis la popolan nomigon «Triunuanoj».

Li vizitis ankaŭ Romon, kie fondis konventon kaj hospitalon por la pilgrimuloj ĉe la preĝejo de *Sankta Tomaso in Formis*, sur la monteto Kaelio, al li koncedita de la papo. Ĉi tie, en 1209, lin vizitis Sankta Francisko el Asizo kiun li gastigis fariĝante lia amiko.

Lia liturgia memoro estas ĉiujare celebrita la 17an de decembro.

La nuna aktivado de la sekvantoj de Johano el Matha
---------------------------------------------------

Hodiaŭ la Triunuanoj aktivas, ĉiam laŭ la karismo de la fondinto, en aliaj sociaj sektoroj: aktualigante liberigon kaj servon al la novaj formoj de sklaveco: (prostituo, alkoholismo, drogodependenco ktp.); asistante kristanajn dubemulojn; plenumante la taskon de la evangelizado;
partoprenante en la liberigo de bezonuloj el la sklaveco de la malriĉeco.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Johano el Matha en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* itale
* itale


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 334029
* GND: 119330105
* LCCN: n85326486
* VIAF: 5426151778224118130003 67273570, 5426151778224118130003
* ISNI: 0000 0000 6629 0558
* NKC: xx0100781
 |
**Irma MIRANDA** (naskiĝis la 15-an de aŭgusto 1996 en Ciudad Obregón) estas meksika instruistino, modelo kaj belec-konkursanto, nome belecreĝino kronita kiel Fraŭlino Universo Meksiko 2022. Ŝi per tio postsekvis Débora Hallal-n nome la antaŭa Fraŭlino Universo de Meksiko.

Biografio
---------

Miranda naskiĝis la 15-a de aŭgusto 1996 en la urbo Cajeme, Sonora. Ŝi gajnis sian bakalaŭron en ekonomiko kaj financo ĉe Sonora Instituto de Teknologio en Ciudad Obregón.

En 2016, ŝi reprezentis Sonora en Nuestra Belleza Mexico 2016 kaj konkuris kontraŭ 28 aliaj kandidatoj ĉe Foro 2 de Televisa San Angel en Meksikurbo, Meksiko. Ŝi estis aljuĝita unua dualokulo al Kristal Silva de Tamaulipas.

La 21-an de majo 2022, Miranda reprezentis Sonora en la Mexicana Universal 2022 konkurso okazigita ĉe la Centro de Convenciones en San Luis Potosí, kie ŝi gajnis en la konkurenco Fraŭlino Universo Meksiko 2022 kaj estis sukcedita fare de Débora Hallal. Ŝi reprezentos Meksikon ĉe la konkurso Fraŭlino Universo 2022.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Irma Miranda ĉe Instagram

Referencoj
----------

1. ↑  Irma Miranda estas Fraŭlino Universo Meksiko 2022 Arkivigite je 2022-07-15 per la retarkivo Wayback Machine
2. ↑  All about Mexicana Universal 2022 Irma Miranda

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 780563
 |
**John KIRBY** (\* 31-an de decembro 1908 en Winchester, Virginio; † 14-an de junio 1952 en Holivudo, Kalifornio) estis ĵazbasisto, bandestro same kiel trombonisto kaj tubjisto. En 1993 li estis akceptata en la Bandega kaj Ĵaza Gloro-Halo.

Vivo kaj kariero
----------------

John Kirby iris en 1926 al Marilando kaj ludis tie kun Chick Webb kaj Fletcher Henderson (de 1930 ĝis 33 kaj de 1935 ĝis 36). Kirby Ludis dum pluraj sonregistraĵoj de la orkestro de Fletcher Henderson's Orchestra la tubjon kaj poste la kontrabason. En 1937 li fondis sian propran bandon, sesopon „The Onyx Club Boys", kun li mem ĉe baso, Charlie Shavers ĉe trumpeto, Buster Bailey ĉe klarneto, Russell Procope ĉe aldosaksofono, Billy Kyle ĉe piano kaj O'Neill Spencer ĉe frapinstrumentaro. Ĝi fariĝis unu el la malmultaj gravaj bandetoj de la bandega erao kaj konatiĝis per spektakloj (ĉefe en Novjorko) kaj radioelsendoj. Oktobron de 1938 ĝi surdiskigis kiel unua bando la kanton „Undecided" de Sid Robins kaj Charlie Shavers, kiu marton de 1939 fariĝis la ununura furoraĵo de Kirby en dela ranglistoj de Billboard. Ankaŭ kun Larry Adler Kirby surdiskigis. Li tendencis al nur malmulte klasike influita svingstilo kaj provokis per tio multajn kritikistojn, tamen lia muziko ankaŭ popularigis lin pro la bonaj soloistoj en la tempo de 1938 ĝis 1941. Post la Dua Mondmilito lia sukceso malpliiĝis, kaj antaŭ ol li povis ekigi sian planitan revenon, li mortis en 1952.

Literaturo
----------

* Martin Kunzler: *Jazz-Lexikon.* Reinbek ĉe Hamburgo: Rowohlt Taschenbuch, 2002, aperis kiel specialvolumo de la digitala bilioteko ĉe Directmedia Publishing, Berlino 2005: ISBN 3-89853-018-3

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio John Kirby en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Muziko |

* John Kirby ĉe Columbia University
* Tre kritikema teksto pri John Kirby ĉe www.allaboutjazz.com Arkivigite je 2012-10-23 per la retarkivo Wayback Machine
* Vidbendoj kun Sid Catlett ĉe drummerworld.com


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 367954
* GND: 119161745
* LCCN: n87124969
* VIAF: 17407869
* ISNI: 0000 0000 7364 4027
* BNF: 13896014z
* MBA: 34866882-9929-4bb4-80ce-125958a6560b
* BIBSYS: 3000562
* NKC: jx20040611003
* ICCU: LO1V036134
* BNE: XX1580863
 |
**Denis Eckert** estas denaske franca geografo kaj esperantisto. Li doktoriĝis pri geografio en 1992 kadre de la universitato Panteono-Sorbono. Poste li 
laboris pri la transformoj de la postsovetia spaco (unuavice de Rusio kaj Ukrainio), kaj pri la tutmonda cirkulado de sciencaj konoj. Li estis gastprofesoro en la universitato de Leipzig kaj la universitato de Montrealo. Ekde 2019, li esploras la tutmondan disvastiĝon de Esperanto inter la jaroj 1887 kaj 1914.

En la 108-a Universala Kongreso de Esperanto somere de 2023 en la Teknologia Universitato de Torino li partoprenis interalie al la programa formato *scienca kafejo* per prelego *La unuaj manlibroj kaj vortaroj de la Esperanto-movado (1887-1892) kaj iliaj aŭtoroj*.

Referencoj
----------

1. ↑  *108-a Universala Kongreso de Esperanto. Kongresa Libro*, paĝoj 70-71. (esperante)

Eksteraj ligiloj
----------------

* informo pri li en la retejo *geographie-cites.cnrs.fr*
* artikolo pri pacisma kunveno en Bonno, en septembro 2022, kiun gvide kunorganizis Denis Eckert (en libera folio, esperante)
Palace hall sitting at top of Fragrant Hills
Pagodo de la Bonodoraj Montetoj (*Xiāngshān Gōngyuán*, Pekino).
La **Parko de la Bonodoraj Montetoj** (Parko Ksiangŝan; en ĉina 香山公园, Xiāngshān Gōngyuán) estas imperia ĝardeno ĉe la piedo de la Okcidentaj Montoj en la Distrikto Haidian, en nordokcidento de Pekino, Ĉinio. Ĝi estis konata iam kiel **Palaco Jingji** aŭ "Jingjijuan" (靜宜園). Ĝi kovras 1.6 km² (395 akreojn) kaj konsistas el natura arbaro miksita de pinoj kaj kupresoj, aceroj, kotinoj kaj persimonoj, same kiel pejzaĝigitaj areoj kun tradicia arkitekturo kaj kulturaj restaĵoj. Ĝia nomo derivas el la plej alta pinto de la parko, nome Ksianglu Feng (Incensbruligeja Pinto), je 557 metroj (1827 ft) nome montetoj kun du grandaj ŝtonoj similantaj al incensbruligiloj pinte.

Notoj
-----

1. ↑  Beijing Xiangshan Park Arkivigite je 2010-08-13 per la retarkivo Wayback Machine. Fonto citita en en:Fragrant Hills

Eksteraj ligiloj
----------------

* Bonodoraj Montetoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Bonodoraj Montetoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Beijing Xiangshan Park Arkivigite je 2010-08-13 per la retarkivo Wayback Machine. Oficiala retejo de la pekina parko Ksiangŝan.
* Fragrant Hills Park Arkivigite je 2006-09-05 per la retarkivo Wayback Machine. Oficiala retejo de la pekina olimpiko de 2008.

39° 59′ 27.59″ N 116° 10′ 46.89″ O﻿ / ﻿39.9909972 °N, 116.1796917 °O﻿ / 39.9909972; 116.1796917 (mapo)
**Krizostato** estas registara decido kaj deklaro kiu celas interrompi certajn normalajn funkciojn de registaro, por atentigi civitanojn ŝanĝi iliajn normalajn kondutojn, aŭ por ordigi ŝtatajn agentejojn efektivigi preparitecon kontraŭ krizokazaj planoj. Ĝi povas ankaŭ esti uzita kiel raciigo por interrompi civitanajn liberecojn. Tielaj deklaroj kutime okazas dum tempo de kataklismo, dum periodoj de civila agitado, aŭ sekvas deklaron de milito (tial, en demokrataj landoj multaj vokas ĝin "militleĝo", plejofte kun nekritika intenco).

En iuj landoj, la krizostato kaj siaj efikoj sur la civitanaj liberecoj kaj registara procedo estas reguligita de la konstitucio aŭ leĝo. Tiuj limigas la potencojn kiuj povas esti alvokitaj dum krizo aŭ interrompo de rajtoj. Estas ankaŭ ofte kontraŭleĝe modifi la krizan leĝon aŭ Konstitucion dum la krizo.

Tamen ĝuste en diktatoraj reĝimoj ofte deklaro de krizostato estas longedaŭra, kondiĉe, ke la reĝimo daŭras. En iuj situacioj, militleĝo ankaŭ estas deklarita, permesante al la militistaro pli grandan aŭtoritaton al ago.

Vidu ankaŭ
----------

* Krizo
* Militjuro
* Sieĝostato
* Militleĝo
* Elirblokado
Domo de artoj
**Galerio de belartoj en Ostrava** estis kiel regiona galerio fondita en la jaro 1952 kaj ĝi estas tiel la plej malnova galerio en Ostrava. Ĝi ligas al tradicioj de *Societo por konstruo kaj retenado de ekspozicia paviliono en Moravia Ostrava* el la jaro 1923. Ties sidejo estas Domo de artoj. La unua fonduso estis kolekto de la ostrava konstruisto kaj kolektanto de artoj František Jureček (la t.n. Galerio de Jureček). Ekde la 60-aj jaroj de la 20-a jarcento la galerio komencis ampleksan akvizician agadon kaj ampleksigis siajn kolektojn de belartoj. Nuntempe estas en la galerio lokigitaj precipe ekspozicioj de kolektoj de la ĉeĥa pentradaferoj de la 19-a kaj la 20-a jarcentoj. Plu poste grafikaj kolektoj de malnova kaj novepoka eŭropa artoj. Kvalito de la kolektoj vicigas la galerion al kvin plej signifaj ĉeĥaj kolektokreigaj institutoj. La galerio proprumas krom aliaj unu el la plej signifajn bildojn de la 20-a jarcento, Juditon, la verko de Gustav Klimt.

Ligiloj
-------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Ostrava |

### Vidu ankaŭ

* Belarto
* Domo de artoj

### Eksteraj ligiloj

* Kategorio Galerio de belartoj (Ostrava) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Galerio de belartoj en Ostrava Arkivigite je 2009-04-30 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 293161
* LCCN: n87151435
* VIAF: 239625091
* ISNI: 0000 0001 2294 9813
* SUDOC: 123401976
* NKC: kn20020321623
 |
**John Batchelor**, ofte kromnomita 'La Amiko de Libereco' naskiĝis en Newport en Kimrio en la jaro 1820. Li transloĝiĝis al Kardifo dum siaj dudekaj jaroj kaj tie fondis ligno-komerco (kaj pli poste ardezo-komerco). Li ludis gravan rolon en la etablado de la sekdoko Mount Stuart.

Li aktive membriĝis en la liberalisma politika partio kaj iĝis konsilantaro kaj, pli malfrue, Kardifa urbestro. Li ankaŭ kampanjis kontraŭ sklaveco.

Tamen, pro sia politika aktivado, **John Batchelor** konfliktiĝis kun la familio Bute kiu je tiu epoko posedis multon da tero en Kardifo, inkluzive la Kastelon de Kardifo. Ili ankaŭ estis konstruantaj la plejparto de la Kardifaj dokoj. La familio Bute subtenis la politikan partion 'Tory' kaj multaj personaj opiniis ke ilia komplotado kaŭzis la pereon de la kompanio de Batchelor.

John Batchelor mortis en 1883 kaj oni etabligis fondaĵon etabli statuon memore al li. Tamen, siaj kontraŭuloj ankaŭ lanĉis petskribon (kun 1200 nomoj kolektitaj) kontraŭ la statuo.

La statuo, kreita far la skulptisto James Milo Griffith, finfine senvualiĝis la 16-an de oktobro 1886 kaj troviĝas ĉe The Hayes, Kardifo.

* Kategorio John Batchelor en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)