recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
En matematiko, **teoremo de Bernstein** statas ke ĉiu reelo-valora funkcio sur la duonrekto *[0, ∞)* kiu estas *tutece monotona* estas miksaĵo de eksponentaj funkcioj. En unu grava speciala okazo la miksaĵo estas pesita meznombro, aŭ atendata valoro.

Tuteca monotoneco (aŭ *plena monotoneco*) de funkcio *f* signifas ke

{\displaystyle (-1)^{n}{d^{n} \over dt^{n}}f(t)\geq 0}
por ĉiu nenegativa entjero *n* kaj por ĉiu *t ≥ 0*.

La "pesita meznombro" povas esti karakterizita tiel: estas nenegativa finia borela mezuro sur *[0, ∞)*, kun distribuo *g*, tia ke

{\displaystyle f(t)=\int \_{0}^{\infty }e^{-tx}\,dg(x)}
kie la integralo estas integralo de Rimano-Stieltjes.

En pli abstrakta lingvo, la teoremo karakterizas laplacajn konvertojn de pozitivaj borelaj mezuroj sur *[0, ∞)*. En ĉi tiu formo ĝi estas sciata kiel la **teoremo de Bernstein-Widder**, aŭ **teoremo de Hausdorff-Bernstein-Widder**.

Felix Hausdorff pli frue priskribis plene monotonajn vicojn. Ĉi tiuj estas la vicoj okazanta en la momanta problemo de Hausdorff.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Plene monotonaj funkcioj je MathWorld
**Kosma Terentjeviĉ SOLDATENKOV** (ruse *Козьма Терентьевич Солдатенков*) naskiĝis la 22-an de oktobro 1818 en Moskvo, mortis la 19-an de majo 1901 en *Kuncevo* (nuntempe moskva distrikto). Li estis sukcesa negocisto okupiĝinta ĉefe pri fabrikado kaj vendado de kotonaĵoj. Lia nomo restis en la rusiaj analoj pro lia multejara senprofita agado kiel mecenato kaj filantropo, eldonisto, fondinto de la galerio de belartoj kaj granda malsanulejo en Moskvo.

Li estis la dua filo de riĉa negocisto - malnovritano *Terentij Egoroviĉ Soldatenkov* kaj jam junaĝe li praktikis komercon. Iom poste aperis lia pasio al belarto. Por pli bone ekscii ĝin, Kosma vojaĝis al Italio, kie observis tieajn belaĵojn. En Italio li konatiĝis kun Sergej Botkin, kiu venis la landon samcele. Tiu estis medicina staĝanto kaj poste li famiĝis kiel elstara kuracisto. Nomojn de du amikoj portas la malsanulejo, kiun konstruis (aŭ, pli ĝuste, monoferis laŭ sia testamento) Kosma Soldatenkov.

Ekde 1840 Kosma komencis kolekti bildojn de rusaj pentristoj (ekz. Karl Brjulov, Aleksandr Ivanov, Bazilo Perov, Pavel Fedotov, Isako Levitan k.a.), por kio li fondis la galerion en sia moskva domo. Ekde 1925 ilin oni povas vidi en Tretjakova galerio kaj Rusa muzeo.

Li ankaŭ multe okupiĝis pri subteno de novaj literaturistoj, por kio li establis la eldonejon, kie aperis ties libroj ŝatataj ĝis nun.

Kiel malnovritano Kosma multon faris por siaj samkreduloj. Kromalie pro lia monofero oni konstruis hospicon en moskva distrikto *Rogoĵskaja Sloboda*, kiu ĝis nun estas centro de malnovriteco en Rusio.

Dumvive Kosma ne estis oficiale edzo, kvankam multajn jarojn kunvivis kun francino *Clemance Dupuir*, tute ne posedinta la rusan lingvon. Ankaŭ Kusma posedis neniun fremdan lingvon. Tamen ties kunvivado estis daŭra kaj onidire feliĉa. Li ne havis gefilojn.

Li estis tre gastema mastro en sia bieno *Kuncevo*, kiun ŝatis viziti multaj famaj reprezentantoj de la moskva elito. Tie **Kosma Soldatenkov** mortis la 19-an de majo 1901. Lin oni sepultis en moskva *Rogoĵskoje* tombejo.

* portreton de juna Kosma pentris A. Goravskij en 1857portreton de juna Kosma pentris *A. Goravskij* en 1857
* amiko Sergej Botkinamiko Sergej Botkin
* restarigita preĝejo ĉe la mansanulejo en 2010restarigita preĝejo ĉe la mansanulejo en 2010
* Soldatenkov hospitalo dum la Unua mondmilito. Foto farita en 1914Soldatenkov hospitalo dum la Unua mondmilito. Foto farita en 1914

Eksteraj ligiloj
----------------

* biografio kaj evoluado de la hospitalo ruse
* listo de aŭtoroj, kies librojn li eldonis senpage ruse


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 344952
* GND: 119536765
* LCCN: n85229714
* VIAF: 62992672
* ISNI: 0000 0001 1066 8571
* SUDOC: 143157361
* NKC: av2018999176
 |
En geometrio, **teoremo de Bolyai-Gerwien** statas ke se estas donitaj du simplaj plurlateroj de egala areo, eblas tranĉi la unuan en finie multajn plurlaterajn pecojn kaj reordigi la pecojn por ricevi la duan plurlateron.

"Reordigo" signifas aplikon de movo kaj turnado al ĉiu plurlatera peco aparte.

Malsimile la solvaĵo de la cirklo-kvadratiga problemo de Tarski, la aksiomo de elekto ne estas postulita por la pruvo, kaj la malkomponaĵo kaj reordigo povas reale esti farita *fizike*.

Pli altaj dimensioj
-------------------

La analoga frazo pri pluredroj en tri dimensioj, sciata kiel hilberta tria problemo, estas malvera, kiel estas pruvite de Max Dehn en 1900.

Historio
--------

Farkas Bolyai, patro de Janos Bolyai, la unua formulis la demandon. Gerwien pruvis la teoremon en 1833, sed fakte William Wallace pruvis la saman rezulton jam en 1807.

Laŭ aliaj fontoj, Farkas Bolyai kaj Gerwien sendepende pruvis la teoremon en 1833 kaj 1835, respektive.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Teoremo de Wallace-Bolyai-Gerwien
* Ekzemplo de la teoremo de Bolyai-Gerwien de Sándor Kabai, Ferenc Holló Szabó kaj Lajos Szilassi
|  |  |
| --- | --- |
|   | **Oni proponas alinomi la artikolon «Loksideco» al «Malnomadismo».****Kialo:** ĉar *loksideco* estas inventita vorto tute senreferenca**Atentu:** la celpaĝo «Malnomadismo» jam ekzistas. Nur administrantoj povas forigi ĝin, por ke alinomado eblu.

---

Se vi konsentas aŭ kontraŭas la proponon, bonvolu skribi viajn argumentojn sur la diskutan paĝon. |

La esprimo **loksideco** (aŭ **fikshejmeco**) signifas la daŭran restadon de la homo ĉe unu loĝloko - kompare al la vivmaniero de ĉasistoj-kolektistoj aŭ nomadoj.

La glaciepokaj ĉasistaj-kolektistaj kulturoj en Eŭropo devis sekvi siajn predobestojn, kiuj sezone migradis de paŝtejo al paŝtejo. Tiuj homoj vivis plejparte kiel nomadoj. La agrikulturo necesigis la loksidiĝon. Aliflanke - precipe en la oriento - per la specialiĝo de kelkaj grupoj al la bestbredado la nomadismo eĉ plilarĝiĝis.

Vidu ankaŭ
----------

* Migrado
* Duonnomadismo
* Transhumano
* Migra kampokultivado
* Nomadismo
* Hejmosido (vivstilo danĝera por la sano)

Kiel la homoj fariĝis loksidaj
------------------------------

Kiam la homo vivis ankoraŭ tre nomade, oni migris malantaŭ la sovaĝaj bestoj ĉasocele. La homoj vivis plejparte en grupoj de 20-50 personoj. Ili devis sekvi la bestogregojn, ĉar sen ĉaspredo ili ne havis sufiĉe por manĝi. 
Ĉar estis tro danĝere, kunpreni la virinojn kaj la infanojn al la ĉasado, la homoj konstruis loĝejojn por protekto. Jam tiam ekzistis formo de labordivido: La virinoj, dum la viroj estis ĉasantaj, iris kolekti berojn aŭ pluki graminacojn kaj prizorgi la infanojn. La viroj en malgrandaj hordoj, konsistantaj el proksimume 10 personoj, ekiris por ĉasado. Survoje ili konstruis falfosojn kaj metis kaptoretojn. Antaŭ 13.000 jaroj ili kunprenis al la ĉasado la unuajn hundojn, tiel ili povis mortigi iom grandajn bestojn kaj malgrandajn gregojn. La virinoj praktikis la unuan intencan agrikulturon. Ili kultivis selektitajn grajnojn, fruktojn kaj plantojn. Iom pli poste la homo hejmigis ankaŭ aliajn bestojn kaj plantojn. Ili konstruis ĉirkaŭbaraĵojn, en kiuj ili nun tenis bovojn, ĉevalojn, ŝafojn kaj kortobirdojn. Ĉar la homoj jam ĉiam preferis loĝejojn, ili nun konstruis al si por la propra sekureco malgrandajn vilaĝojn. La viroj pro la propra bestobredado ne plu devis foriri tiom distancen pro ĉasi, sed iom post iom fariĝis loksidaj. La homoj nun povis komenci plani. Ili ne plu tiom dependis de la "kapricoj de la naturo" kaj sia ĉasfortuno kaj ĉaslerteco.
La **Communauté de communes Pays Châtillonnais** estas komunumaro, kiu konsistas el 113 komunumoj en la departemento Côte-d'Or.

Anaj komunumoj
--------------

La komunumoj venas el la kantono Châtillon-sur-Seine :

Aignay-le-Duc, Aisey-sur-Seine, Ampilly-les-Bordes, Ampilly-le-Sec, Autricourt, Baigneux-les-Juifs, Balot, Beaulieu, Beaunotte, Belan-sur-Ource, Bellenod-sur-Seine, Beneuvre, Billy-lès-Chanceaux, Bissey-la-Côte, Bissey-la-Pierre, Boudreville, Bouix, Brémur-et-Vaurois, Brion-sur-Ource, Buncey, Bure-les-Templiers, Busseaut, Buxerolles, Cérilly, Chambain, Chamesson, Channay, Charrey-sur-Seine, Châtillon-sur-Seine, Chaugey, La Chaume, Chaume-lès-Baigneux, Chaumont-le-Bois, Chemin-d'Aisey, Coulmier-le-Sec, Courban, Duesme, Échalot, Essarois, Étalante, Étormay, Étrochey, Faverolles-lès-Lucey, Fontaines-en-Duesmois, Gevrolles, Gomméville, Les Goulles, Grancey-sur-Ource, Griselles, Gurgy-la-Ville, Gurgy-le-Château, Jours-lès-Baigneux, Laignes, Larrey, Leuglay, Lignerolles, Louesme, Lucey, Magny-Lambert, Maisey-le-Duc, Marcenay, Massingy, Mauvilly, Menesble, Meulson, Minot, Moitron, Molesme, Montigny-sur-Aube, Montliot-et-Courcelles, Montmoyen, Mosson, Nicey, Nod-sur-Seine, Noiron-sur-Seine, Obtrée, Oigny, Origny, Orret, Poinçon-lès-Larrey, Poiseul-la-Ville-et-Laperrière, Pothières, Prusly-sur-Ource, Puits, Quemigny-sur-Seine, Recey-sur-Ource, Riel-les-Eaux, Rochefort-sur-Brévon, Saint-Broing-les-Moines, Saint-Germain-le-Rocheux, Saint-Marc-sur-Seine, Sainte-Colombe-sur-Seine, Savoisy, Semond, Terrefondrée, Thoires, Vannaire, Vanvey, Vertault, Veuxhaulles-sur-Aube, Villaines-en-Duesmois, Villedieu, Villers-Patras, Villiers-le-Duc, Villotte-sur-Ource, Vix, Voulaines-les-Templiers.

Vidu ankaŭ
----------

* Côte-d'Or
* Komunumoj de Côte-d'Or
* kantono Châtillon-sur-Seine

Eksteraj ligiloj
----------------

Mapo[*rompita ligilo*]
**Coxquihui** estas komunumo en la meksika subŝtato Veracruz. La ĉefurbo de la komunumo estas Coxquihui. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 30 050.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 14942 loĝantojn. El tiuj estis 7325 viroj kaj 7617 virinoj. La komunumo havas surfacon de 86.4 kvadratkilometroj. La komunumo situas je 20 gradoj kaj 11 minutoj norda latitudo kaj 97 gradoj kaj 35 minutoj okcidenta longitudo. La meza alteco estas 280 metroj super la marnivelo.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 1995 en la komunumo vivis 14225 personoj. En la jaro 2000 temis pri 14423, do temis pri kresko / malkresko je 0.28 %. En la jaro 2000 (INEGI) en la komunumo vivis 12578 personoj, kiuj aĝis pli ol 5 jaroj. El tiuj 8891 personoj parolis indiĝenan lingvon. Tio egalas al 70.69 % de la loĝantoj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Coxquihui en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

 Arkivigite je 2006-11-17 per la retarkivo Wayback Machine


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Ĉefplaco de Daruvar
Kastelo de Daruvar
Monumento en Daruvar
**Daruvar,** germane **Daruwar,** hungare **Daruvár** estas urbo en Kroatio. La urbonomo devenas el la hungara signifanta: gruo-fortikaĵo. Ankoraŭ 8 komunumoj apartenas al la municipo.

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 64 km²
* Supermara alteco: 161 m
* Loĝantaro en la municipo: 13 240, en la urbo: 9810
* Poŝtkodo: 43 500
* Telefonprefikso: 43
* Aŭtokodo: DA

Situo
-----

La urbo situas ĉe renkontiĝo de ebenaĵo kaj montoj, laŭ ĉefvojo Virovitica-Pakrac. Zagrebo troviĝas 130, Osijek 140, Adriatiko 300 km-ojn.

Historio
--------

La kuracakvo uziĝis de romianoj, kiuj havis tie feriejon *Aqua Balissae*. La unua skriba mencio pri la loko devenis el 1334. Iam en la mezepoko ankaŭ abatejo fondiĝis. fortikaĵo. Post la mezepoko Daruvár apartenis al la Osmana Imperio. Post la turkoj la ĉirkaŭaĵo apartenis al grafoj Jankovics (jankoviĉ), kiuj konstruis banejon kaj kastelon. En 1910 loĝis en la urbo 2 644 da homoj, (990 kroatoj, 559 hungaroj, 406 germanoj, 188 serboj). Ĝis Traktato de Trianon Daruvar apartenis al Habsburga Imperio, al Hungara reĝlando, al departemento de Pozsega (reĝa departemento), al distrikto de Daruvár, kies distriktejo estis, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio, fine ekde 1991 al Kroatio. En 2001 vivis en Daruvar 58% kroatoj, 19% ĉeĥoj, 14% serboj kaj 1% hungaroj. Nuntempe Daruvar estas kulturcentro de ĉeĥa minoritato.

Vidindaĵoj
----------

* baroka kastelo de Jankovics
* baroka preĝejo omaĝe al Sankta Triunuo de 1764, la turo iom poste konstruiĝis
* ortodoksa preĝejo el la 18-a jarcento
* fontano de 1927

* Kategorio Daruvar en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 268790
* GND: 4560760-6
* LCCN: no99083453
* VIAF: 122833133
* NKC: ge272542
 |
**Daryl STUERMER** (nakinĝinta la 27an novembro 1952 en Milvokio, Viskonsino, Usono), estas usona gitaristo kaj basgitaristo ĉefe konata por sia laboro kun la angla rokgrupo Genesis kiel koncerta muzikisto.

Daryl Stuermer dum koncerto de Phil Collins en Duseldorfo en 2005.En 1982, Stuermer sekvis la karieron de la estro de Genesis nome Phil Collins kiel ĉefa gitaristo por la soloa kariero de Collins, kaj estis menciita laŭnome en la muzika filmeto de "Don't Lose My Number". Farinte tion, li transiris el tio kion Collins nomigis "permanent-portempa-parttempa membro" de Genesis al "permanent-turne-registra membro" de la nova grupo de Collins. La kunlaborado estis sukcesa por ambaŭ muzikistoj, kaj Stuermer aperis tiel en kelkaj el la kantoj de Collins.

Referencoj
----------

1. ↑   Masino, Susan; Paul, Les (2003). Famous Wisconsin Musicians. Badger Books. pp. 153–154. ISBN 978-1-878569-88-2. Retrieved 2010-03-04.

* Kategorio Daryl Stuermer en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 592763
* GND: 134590171
* LCCN: n91050221
* VIAF: 85794957
* ISNI: 0000 0000 7826 6301
* SUDOC: 14651971X
* BNF: 142305780
* MBA: e4d0a768-d891-4a77-bcd9-e03d219cd083
* BIBSYS: 6025349
* NKC: xx0075561
* BNE: XX1752944
 |
La **transliterumado Wylie** estas metodo por la transliterumado de la tibeta skribo per uzado de la latina alfabeto. Ĝia nomo ŝuldiĝas al Turrell Wylie, kiu perfektigis ĉi metodon en 1959. Ekde tiam ĝi iĝis standarda metodo por la transliterumado de tibetaj studoj, ĉefe en Usono.

Ajna literumado de la tibeta lingvo alfrontas la dilemon ĉu reprodukti la sonojn de la parolata lingvo aŭ la ortografion de la skriba lingvo. Ambaŭ multe malsamas ĉar la ortigrafio estis fiksita en la 11-a jarcento, kaj la prononcado daŭre evoluis. La antaŭaj sistemoj intencis kombini ambaŭ, pro kio ili neniam prefekti reprezentis ilin. La transliterumado Wylie estis dizajnita specife por la transliterumado de la tibeta skribo, kio klarihas ĝian akceptadon ĉe la akademiaj medioj. Ĝi ne celas prezenti ĝustan prononcadon de tibetaj vortoj.

Konsonantoj
-----------

La metodo Wylie transliterumas la tibetajn konsonantojn jene: 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| ཀ ka [ká] | ཁ kha [kʰá] | ག ga [ɡà/kʰà] | ང nga [ŋà] |
| ཅ ca [tɕá] | ཆ cha [tɕʰá] | ཇ ja [dʑà/tɕʰà] | ཉ nya [ɲà] |
| ཏ ta [tá] | ཐ tha [tʰá] | ད da [dà/tʰà] | ན na [nà] |
| པ pa [pá] | ཕ pha [pʰá] | བ ba [bà/pʰà] | མ ma [mà] |
| ཙ tsa [tsá] | ཚ tsha [tsʰá] | ཛ dza [dzà/tsʰà] | ཝ wa [wà] |
| ཞ zha [ʑà/ɕà] | ཟ za [zà/sà] | འ 'a [ɦà/ʔà] | ཡ ya [jà] |
| ར ra [rà] | ལ la [là] | ཤ sha [ɕá] | ས sa [sá] |
| ཧ ha [há] | ཨ a [ʔá] |

La lasta litero de la alfabeto, la konsonanto ཨ, ne estas transliterumata. Ĝia ĉeesto estas konata ĉar aperas silabo kiu komenciĝas per vokalo.

Vokaloj
-------

La kvar vokaloj:

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| ཨི i | ཨུ u | ཨེ e | ཨོ o |
**Ababuj** [abaBUĤ] estas vilaĝo kaj municipo de la provinco Teruelo (nordorienta Hispanio), nome en la suda komarko Komunumo de Teruelo, kies komarka ĉefurbo estas la provinca ĉefurbo mem, Teruelo.

Geografio
---------

La turo.
Ĝi estas je 41 km norde de Teruelo, provinca ĉefurbo. Ĝi estas iom sude de Aguilar del Alfambra. Geografiaj elementoj estas la montaro Pobo, la masivo Umbría lima kun la municipa teritorio de Aguilar del Alfambra komponita de koniferoj. Inter Umbría kaj Pobo estas ebenaĵo Cuenca del Collado kun la domaro Masía del Collado. Menciindas ankaŭ la ravino de rivero Seco. La orografio de la municipo estas markita de la valo de rivero Alfambra, kiu limas kun Jorcas, kaj la neregula tereno kiu ĉirkaŭas ĝin, pere de nombraj ravinoj kiuj enfluas en la riveron. La loĝloko mem kuŝas je 1180 msm.​

Historio
--------

La zono venis al posedo de kristanoj post la venko de Alfonso la 1-a la Batalema en la batalo de Cutanda. Sed eble la kristanoj perdis ĝin dum la krizo kiu sekvis la morton de Alfonso la 1-a. Nur dum la regado de Alfonso la 2-a de Aragono estis klara dominado fare de kristanoj. Dum la Mezepoko kaj la cetero de la Antikva Reĝimo, ĝis la provinca divido de 1833, ĝi estis tero de reĝlando, ene de la komunumo de domaroj de Teruelo en la Sesma del Campo de Monteagudo. 

La nomo de la loko suferis literumajn ŝanĝojn. En 1269 estis Fabbatux, en 1385 Ababuix, Fabaux en 1543, kaj finfine en 1722 jam Ababuj.

Aktualo
-------

Bazo de ekonomio estas agrikulturo (cerealoj), brutobredado (ŝafoj) kaj rura turismo. Preskaŭ ĉiuj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento kaj tiukadre ankaŭ en Ababuj oni malaltiĝis ĝis nunaj 76 loĝantoj.

Vizitindaĵoj estas preĝejo, la turo kaj fosiliaj restaĵoj de ŝpuroj de dinosaŭroj (iknitoj).

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Teruelo

Notoj
-----

1. ↑   «Instituto Geográfico Nacional».. Arkivita el la originalo je 2021-04-18. Alirita 2022-10-05.

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 797600
 |
La **praskandinava** aŭ **pranordlanda lingvo** estas la plej antikva skribita lingvo de Skandinavio. Ĝi troviĝas kiel ĉirkaŭ 200 mallongaj, runaj ĉizaĵoj dise tra Suda Skandinavio, sur menhiroj kaj tomboŝtonoj. La unuopajn vortojn kaj frazetojn (skribitaj per la plej antikva run-sistemo, la 24-litera *fuþark*) oni plejparte sukcesis deĉifri, sed ili estas tro malmultaj por riveli koheran gramatikon. Tamen, per la kompara metodo la sciencistoj konstruis teorian modelon de la lingvo.

La Praskandinava estas rekta ido de la senatesta Praĝermana lingvo, kaj tre proksima kuzo de la Gota. Ĝermanoj supoze ekloĝis la areon ĉirkaŭ jaro 0, kaj ĉirkaŭ 200 jarojn poste ekaperis la unuaj praskandinavilingvaj run-skribaĵoj. Inter ĉirkaŭ 500 kaj 700 (la tielnomita sinkopa epoko) la lingvo evoluegiĝis, disiĝanta al Pranorvega (kiu esence identas kun Praislanda, la fama lingvo de la sagaoj), Pradana kaj Prasveda.

La Praskandinava tiom antikvas ke kelkaj Germanaj sciencistoj opiniis ke la fama skribaĵo de la "Oraj Kornoj" (vidu sube) samegale povus esti antikvec-germana. Ĉar la Kornoj datiĝas de ĉirkaŭ 400, nur ducent jaroj post la disiĝo de la Ĝermana, kelkaj trajtoj kun tiu komuna lingvo evidente pluvivis. Malnovgermana lingvo kutime estas taksata posta al 700, do posta al la sinkopa epoko.

Strukturo
---------

La plej fama frazo de la Praskandinava estas skribaĵo sur unu el la hodiaŭ perditaj "Oraj Kornoj" (*Guldhornene*) el antikva Jutlando. Ĝi legatas:

ek hlewagastiR holtijaR horna tawido
"Mi HlewagastiR Arbarano (la) kornon faris."
(La majuskla *R* reprezenas sonon ie meze inter *z* kaj *r*, eble simila al la Ĉeĥa ř. En la postaj Norena kaj orientnordiaj lingvoj ĝi kunfandiĝis kun *r*.)

En la Norena ĉi frazo estus "Ek Hlégestr hyltir táða horn", kvankam \*"táða" ne estis praktike uzata.

Pere de tio oni povas doni etan priskribon:

* Male al sia pli konata ido Praislanda, la vortoj de la Praskandinava, ankoraŭ ne reduktitaj, aspektas tre *longaj*. Kp. la postan version de la nomo: Hlegestr.
* La substantivoj havas sufiksojn kiuj montras kazon, sekson ktp. Por masklaj vortoj unu\nombraj, tiu estas *R*.
* La vokalsistemo estas preskaŭ kiel la Esperanta, sed oni distingas inter longaj kaj mallongaj.
* Preteriton de multaj verboj markas dentala sufikso, simile al en aliaj ĝermanidaj lingvoj: *tawi-do* "faris".
* Artikoloj malestas.
* La baza vortordo estas SOV.

Vidu ankaŭ
----------

* Herr Mannelig
* Norena lingvo

  



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
En probablo-teorio, **evento** estas aro da rezultoj de hazardoprovoj (subaro de la provrezultaro), al kiu probablo estas atribuita. Tipe, ĉiu subaro de la provrezultaro estas evento (kio signifas, ke ĉiu ano de la aro de ĉiuj subaroj de la provrezultaro estas evento); tamen en difinado de probablospaco eblas ekskludi certajn subarojn de la provrezultaro el la klaso da eventoj (vidu sube).

Ekzemplo
--------

Se oni havas kartaron el 52 ludkartoj kaj du ĵokeroj, kaj tiras unu karton el la kartaro, tiam la provrezultaro estas 54-elementa aro, ĉar ĉiu aparta karto prezentas eblan rezulton (observaĵon). Okazo, tamen, estas ĉiu subaro de la provrezultaro: interalie, eventoj, ke la elektita karto trafas al unu el jenaj aroj:

* ĉiu unuelementa aro konsistanta el unuopa individua karto (*simpla okazaĵo*, da kiuj estas 54, po unu prezentantaj la 54 eblajn kartojn de la kartaro);
* la malplena aro (kiu havas la probablon 0, ĉar tiu ĉi evento neniam okazas;
* la provrezultaro mem (la tuta aro el 54 kartoj, kiu havas la probablon 1, ĉar tiu evento nepre okazas);
* ĉiuj ceteraj propraj subaroj de la provrezultaro, enhavantaj plurajn elementojn. Tiel, ekzemple, inter la okazoj estas:

* «Ruĝa kaj nigra samtempe, sed ne ĵokero» (alia priskribo de la malplena aro),
* «Kera kvino» (1-elementa),
* «Reĝo» (4-elementa),
* «Figuro» (12-elementa),
* «Piko» (13-elementa),
* «Figuro aŭ ruĝa» (32-elementa),
* «Ajna karto» (54-elementa, la tuta aro).

Ĉar ĉiuj okazoj estas aroj, ili estas kutime skribataj kiel aroj (ekzemple {1, 2, 3}), kaj prezentataj grafike per Venn-aj diagramoj. Venn-aj diagramoj estas aparte utilaj por prezentado de okazoj, ĉar la probablon de la okazo eblas identigi kun la rilatumo de la areo de la okazo kaj la areo de la tuta provrezultaro. Ĉiu el la aksiomoj de probablo kaj la difino de kondiĉa probablo povas esti ilustrita en ĉi tia maniero.

|  |
| --- |
| A estas subaro de BA estas subaro de B  Venn-a diagramo de okazo. *B* estas la provrezultaro kaj *A* estas okazo.Laŭ la rilatumo de iliaj areoj, la probablo de *A* estas proksimume 0,4. |

Eventoj en probablospacoj
-------------------------

En la mezuro-teoria priskribo de probablospacoj, okazo povas esti difinita kiel ano de la σ-algebro sur la provrezultaro. Notu, tamen, ke ĉe ĉi tiu difino, ĉiu subaro de la provrezultaro kiu ne membras en la σ-algebro ne estas okazo, kaj ne havas probablon. Tamen ĉe racia difino de probablospaco ĉiu *interesa okazo* estas elemento la σ-algebro.

* Kategorio Evento (probablo-teorio) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Iniciativo pro Integriĝo de Sudamerika Regiona Infrastrukturo** (hispane *Iniciativa para la Integración de la Infraestructura Regional Suramericana*, portugale *Iniciativa para a Integração da Infraestrutura Regional Sul-Americana*) aŭ **IIRSA**, estas kuna programo de la dudek landoj en Sudameriko celante la sudamerikan integriĝon per fizika integriĝo de tiuj landoj, modernigante la infrastrukturon de transporto, energiokreado kaj telekomunikado, per kunaj agoj. Oni intencas, tiel, stimuli politikan, ekonomian kaj socikulturan integriĝon de Sudameriko.

IIRSA naskiĝas de propono prezentita en aŭgusto 2000 en Braziljo, dum la Kunveno de Prezidantoj de Sudameriko, onde foi discutido a idéia de coordenar o planejamento para a construção de infraestrutura dos diferentes países do continente sul-americano,. 

Laŭ la brazila Ministrejo de Planado, ĉi tiu iniciativo ekestis de brazila propono, bazita sur planada sperto kaj studoj faritaj emfazante logistikan infrastrukturan integriĝon da la lando, financita de BNDES. IIRSA estas financita, ekde sia kreo, per la Interamerika Banko por Disvolviĝo (IBD), per la Corporación Andina de Fomento (CAF), kaj la Fundo Financeiro para Desenvolvimento da Bacia do Prata (FONPLATA). Krome, IIRSA ankaŭ ricevas monon de la brazila nacia disvolviĝa banko BNDES.

IIRSA prezentiĝas kiel multŝtata, multsektora kah multtema iniciativo, kiu kontemplas kunorgidilojn inter registaroj, multflankaj financaj instituoj kaj la privata sektoro.

La postulo de fizika infrastruktura integriĝo de Sudameriko baziĝas sur agnosko, de ke ne ŝuficas malgrandigo aŭ fino de regionaj tarifbaroj por integrigi kontinenton, sed oni bezonas plani konstruadon de fizikaj medioj, kiuj permesas liberan komercon, servoj kaj homoj. Kadre de tio, IIRSA esprime celas  akceli socian kaj naturmedian disvolviĝadon, konkuradon kaj daŭripovon de la ekonomioj de la sudamerikaj landoj.

Referencoj
----------

1. ↑  IIRSA. "*Origem*". Institucional. Portal da Iniciativa para a Integração da Infraestrutura Regional Sul Americana.
2. ↑  Reunião de Presidentes da América do Sul. "***Comunicado de Brasília***". Biblioteca Digital de la Organización de Estados Iberoamericanos.
3. ↑  MINISTÉRIO DO PLANEJAMENTO. "*Iniciativa para a Integração da Infraestrutura Regional Sul-Americana (IIRSA)*". Planejamento e Investimentos - Programas e Projetos. Ministério do Planejamento (sd).  Arkivigite je 2011-04-20 per la retarkivo Wayback Machine
4. ↑  BNDES. *Mantega abre encontro sobre projeto de Integração física da América do Sul*. 23/11/2005.
5. ↑  IIRSA. "*Integración Física y Desarrollo*". Visão Estratégica - Institucional. Portal da Iniciativa para a Integração da Infraestrutura Regional Sul Americana.
6. ↑  IIRSA."*Principios Orientadores*". Institucional. Portal da Iniciativa para a Integração da Infraestrutura Regional Sul Americana.
La **Missa in tempore belli** *(Meso dum militotempo)*, Hob. XXII: 9 en C-maĵoro por kvar soloistoj (soprano, aldo, tenoro, baso), kvarvoĉa ĥoro, orkestro kaj orgeno estas komponaĵo de Joseph Haydn el la jaro 1796.

Haydn mem elektis la latinan nomon, kiu memoras pri tio, ke Napoléon Bonaparte tiam, venante el Italio, minacis Vienon. Oni nomas ĝin ankaŭ *timbalomeso* pro la timbaloj en la Agnus Dei. Tiuj timbalfrapoj eksonas, kvazaŭ la francaj trupoj enmarŝas kun siaj tamburoj. Tio devus ekigi makabran humoron inter la Vienanoj en la meso. La 26-an de decembro 1796 Haydn prezentis la meson unuan fojon en la *Piarista Preĝejo Maria Treu* je Vieno. La meso daŭras ĉ.40 minutojn kaj estas jene formita:

* *Kyrie*
* *Gloria*
* *Credo*
* *Sanctus*
* *Benedictus*
* *Agnus Dei*

Eksteraj ligiloj
----------------

* Download im MP3-Format (Creative Commons Licence)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 275284
* GND: 300069677
* LCCN: n82105296
* VIAF: 180221448
* LIBRIS: 171109
* BNF: 13913521d
 |
**Unitariismo** estas tiu branĉo de la kristanismo kiu, male al la trinitatismo, ne akceptas la dogmon pri triunuo; kelkaj unitariismaj eklezioj tute neas la rolon de dogmo en religio.

La konflikto inter unitariistoj kaj triunuistoj komenciĝis frue en la historio de la kristanismo. Jam dum ĝiaj plej fruaj jarcentoj aperas unitariismaj skoloj kiel la arianismo kaj la adoptismo. La arianisma eklezio havis dum pluraj jarcentoj fortan pozicion precipe inter la gotoj, kaj la klasikan gotan biblitradukon faris la ariano Wulfila.

Post la falo de la lasta gota regno en la 9-a jarcento, oni ne aŭdas pri unitariismaj eklezioj ĝis la 16-a jarcento, kiam aperis unu tia en Transilvanio kaj unu en Pollando; la membroj de la laste menciita estas ofte nomitaj "socinanoj", kio estas tamen erara, ĉar Faŭsto Socino (latina *Faustus Socinus*, itale *Fausto Sozzini*) translokiĝis de Transilvanio al Pollando plurajn jarojn post ĝia fondo kaj, kvankam li kunlaboris kun ĝi, neniam membriĝis. En Pollando oni foje nomas ilin "arianoj", sed kontraŭ tio ili mem forte protestis, ĉar kvankam la antikvaj arianoj same kiel ili kontraŭstaris la triunu-dogmon, ili pri aliaj aferoj profunde malsamopiniis. Ili mem plej ofte nomis sin "Polaj Fratoj" (latine *Fratres Poloni*, pole *Bracia Polscy*).

Fine de la 18-a jarcento, preskaŭ cent jarojn post la malapero de la Polaj Fratoj, estis fonditaj unitariismaj eklezioj en Usono kaj Britio, kie ili ankoraŭ aktivas. La usona Universitato Harvard havis jam ĉe sia fondiĝo fortajn ligojn al la unitarianoj.

Unitaria Universalismo (1961) estas religia movado historie parenca al Unitariismo kai Universalismo. La anoj de Unitaria Universalismo rajtas havi malsamajn kredojn, sekve ne ĉiuj estas unitarianoj laŭ la teologia senco. La unitaria universalisma eklezio en Usono havas preĝejojn desegnitajn de la fama arĥitekturisto Frank Lloyd Wright, mem unitariano: la preĝejoj en Oak Park (antaŭurbo de Ĉikago), Ilinojo, kaj en Madison, Viskonsino.

Unitaraj esperantistoj
----------------------

* Kenneth Twinn
* Parley Parker Christensen
* Júlia Sigmond
* Ron Glossop

* Kategorio Unitariismo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKristanismo |
| --- |
| Jesuo Kristo | Kristo • Filo de Dio • Virga naskiĝo • Krucumo • Reviviĝo • Enkarniĝo |
| Fundamentoj kaj Biblio | Eklezio • Kredodeklaro • Kanono • Malnova Testamento • Nova Testamento |
| Teologio | Dio • (Patro • Filo • Sankta Spirito) • Triunuo • Sankta tradicio • Sanktuloj • Savo • Sakramentoj • Bapto • Kanona juro • Kristologio • Eklezioscienco |
| Historio kaj Tradicio | Maria • Apostoloj • Petro • Paŭlo • Patroj • Apero • Konstanteno • Koncilioj • Aŭgusteno • Granda skismo • Krucmilitoj • Akvino • Reformacio • Lutero |
| Nomadoj | Adventismo • Anabaptismo • Anglikanismo • Baptismo • Kalvinismo • Katolikismo • Evangeliismo • Luteranismo • Metodisto • Pentekosto • Ortodoksa Eklezio • Orientaj Eklezioj |

 |
**Unitario** estas planlingva projekto de Mario Pleyer, pseŭdonimo  de la germano Rolf Riehm, publikigita en 1989. La aŭtoro de Unitario estas eks-esperantisto, kiu dum jaroj "agaciĝis" de la nesufiĉa sukceso de Esperanto. Li diras, ke Unitario estas *eŭroklono* kun vortprovizo bazita en la hispana, sed ankaŭ la influo de Esperanto estas evidenta.

Unitario havas du variaĵojn: la "lingua minimal" *Unitario 2001* (publikigita en 1989) kaj la kompletan version *Unitario 2002* (ne plene publikigita).

En la dua versio, la lingvoprojekto pliproksimiĝas al Interlingvao. En la nova libro de 1994, Interlingvao estas ankaŭ multe uzata por komparoj. Laŭ la aŭtoro, kun kelkaj malmultaj "korektoj" en la ortografio de la hispana lingvo, oni povas traduki ĉirkaŭ 90% de ajna teksto, kaj "vortaroj de la hispana lingvo estas la plej taŭgaj por traduki tekston al UNITARIO".

Specimenoj
----------

1-Patro Nia

Patro nostra, kveja tuo in hewine estas,  

tuja nomino esti sanctificate;  

tuja imperio weni;  

tuja wolunto ockurius,  

como in la hewine tanto sur la terra;  

nostra pano kvotidiane al nos-mismos doni hodie;  

cay pardoni nos nostros debitoyn,  

como tambien numos nostros debitoroyn pardonamas;  

nenio nos condutsi in temptatsion,  

sed liberi nos delle pecato,  

  

2-La flamo della cutsino estas caliente; la akva in la caserola tambjen estas caliente (la fajro de la fajrujo estas varma, la akvo en la kaserolo ankaŭ estas varma).

Bibliografio
------------

Pleyer, Mario   

Unitario : Entwurf einer Universalsprache   

Bensheim: Unitario Press, 1989   
 (214 p.)
ISBN 3-9802167-1-3

Pleyer, Mario   

Unitario per medio de picturoyn   

Bensheim: Unitario Press, 1990   
(126 p.)
ISBN 3-9802167-5-6

Mario Pleyer:   

*Unitario 2001 - Kurzgrammatik im Vergleich mit Interlingua und Esperanto*   

157 p. quasi A5, Unitario Press - Bensheim, 1994,   

ISBN 3-9802167-3-X

Eksteraj ligiloj
----------------

*
**Chincha Alta** estas urbego kaj oceana havenurbo en Peruo en Departemento Ika. Ĝi estas provinca ĉefurbo.

Mapo pri urboj en Peruo, kie estas trovebla Chincha Alta laŭ Pacifiko

Bazaj informoj
--------------

* Loĝantaro: 153,598 (en 2007)
* Supermara alteco: 97 m
* Areo: 2988 km²
* Telefonkodo:
* Poŝtkodo:
* Horzono: UTC – 5 (ankaŭ somere)
* 13° 27′ 00″ S 76° 08′ 00″ U﻿ / ﻿13.45000 °S, 76.13333 °U﻿ / -13.45000; -76.13333 (mapo)

Geografio
---------

Chincha Alta situas en la marborda ebenaĵo. Ica (urbo) troviĝas 82, Huancayo (urbo) 182, Limo 185, Callao 189, Cusco 449, Chimbote 555, Pucallpa 590, Arequipa 593, Trujillo (Peruo) 672, Juliaca 685, Tacna 808, Chiclayo 846, Iquitos 1125 km.

Historio
--------

Kirko en Chincha Alta
La unuaj loĝantoj de la areo alvenis komence de la 9-a jarcento. Post 2 jarcentoj pli militemaj popoloj konataj kiel la Chincha alvenis havantaj sistemojn de arkitekturo, agrikulturo kaj irigacio. La vorto Chincha signifas: jaguaro en la gepatra lingvo. Inter 1458 kaj 1460 la Inkaa imperio okupis la regionon, poste okazis kolonia epoko de la hispanoj. Chincha Alta suferis pro sismo en 2007.

Klimato
-------

Chincha Alta kuŝas en seka, dezerta klimato. Jare pluvas resume nur kelkaj mm. La temperaturoj estas varmaj dum la someraj monatoj (decembro – marto) kaj preskaŭ sama varmo regas ankaŭ dum la ceteraj monatoj.

Trafiko
-------

Chincha Alta havas vojon laŭ la marbordo kaja l interno de la lando.

Larĝa vido en en Chincha Alta

Fontoj
------

* Angla Vikipedio helpe de WikiTrans
* mapo, distancoj Arkivigite je 2014-08-19 per la retarkivo Wayback Machine
Wagenhofer Erwin 2005
**Erwin WAGENHOFER** (\* 27-a de majo 1961 en Amstetten) estas aŭstra aŭtoro kaj reĝisoro.

En 1981 li prezentis sian unuan mallongan filmon *Endstation normal*. Du jarojn poste lia mallonga filmo *Das Loch* (La truo) estis montrita ĉe la Krakova filmfestivalo.

De 1983 ĝis 1987 li laboris kiel reĝisora kaj fotista asistanto por pluraj produktaĵoj de ORF por kaj dramaj kaj dokumentaj filmoj. En 1987 li memstariĝis kiel aŭtoro kaj reĝisoro. En 1988 li portretis la artiston Oswald Oberhuber en *Das Fragmentarische an der Kunst* (La fragmenteco de arto).

De 1995 ĝis 2000 li instruis ĉe Donauuniversität en Krems. Depost 2002 li instruas ĉe Universität für angewandte Kunst en Vieno. Post 2001 li finverkis scenarojn por pluraj filmoj.

En 2005 Wagenhofer reĝisoris la longan dokumentan filmon *We feed the world* (Ni nutras la mondon), produktita de Allegro Film. Temas pri industriigo de manĝaĵproduktado kaj montras internacian agrikulturan politikon el kritika vidpunkto, precipe al la rolo de la Eŭropa Unio en tiu proceso. La filmo estis spektita de pli ol 800.000 homoj en Eŭropo. Montrita ĉe multaj festivaloj ĝi gajnis plurajn premiojn.

En oktobro 2008 lia sekva dokumenta filmo Let's Make Money (Ni faru monon) estis ekmontrita en Germanio,Aŭstrio kaj Francio. Ĝia temo estas la tutmonda financa sistemo kaj la malegala disdonado de riĉeco.

Filmaro
-------

Mallongaj filmoj:

* 1981: *Endstation normal*
* 1982: *Der stumme Frühling*
* 1983: *Das Loch*
* 2001: *Limes... Aktion Limes* (dokumenta filmo)
* 2002: *Moving Vienna* (dokumenta filmo)
* 2002: *Agnes ...*

Televidaj filmoj (elekto):

* 1988: *Das Fragmentarische in der Kunst*
* 1990: *Wettertanz*
* 1995: *Chasing After The Molecule* (dokumenta filmo)
* 1997: *Off Screen*
* 1998: *Menschen am Fluss* (dokumenta filmo)
* 1999: *Die vergorene Heimat*
* 1999: *Daheim in Europa* (dokumenta filmo)
* 2000: *Der Gebrauch des Menschen*
* 2003: *Operation Figurini* (dokumenta filmo)

Kinejaj filmoj:

* 2005: *We Feed the World* (dokumenta filmo, 100 min)
* 2008: *Let's Make Money* (dokumenta filmo, 110 min)

Premioj
-------

* Motovun Film Festival 2006
* FIPRESCI-Preis por *We Feed the World*
* Amnesty International Human Rights Award

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Erwin Wagenhofer en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Erwin Wagenhofer ĉe Interreta filma datumbazo (angle)
* Informoj pri Erwin Wagenhofer en katalogo de la Germana Nacia Biblioteko (germane)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 292819
* GND: 131679325
* LCCN: no2008049408
* VIAF: 27376818
* ISNI: 0000 0001 1947 8985
* SUDOC: 113996667
* BNF: 15537530b
* NDL: 01230249
* BIBSYS: 12033620
* NKC: mzk2015889379
* BNE: XX4818699
 |
**Ernst FRANK** (naskiĝinta la 7-an de februaro 1847 en Munkeno, mortinta la 17-an de aŭgusto 1889 en la sanigejo Oberdöbling apud Vieno) estis germana komponisto kaj dirigento.

Vivo
----

Post ekstudado ĉe la Universitato de Munkeno li baldaŭ okupiĝis pri pianludstudoj ĉe Mortier de Fonaine kaj pri komponado ĉe Franz Lachner. Frank iĝis kortega orgenisto kaj solotrejnisto de la kortega opero munkena. En 1868 li iĝis kapelestro en Würzburg, en 1869 ĥorestro de la Kortega operejo viena. Poste li dirigentis ĉe Wiener Singverein kaj Akademischer Gesangsverein samloke. Inter 1872 kaj 1877 li estis kortega ĉefdirigento en Mannheim, poste unua kapelestero ĉe la Urba teatrejo de Frankfurto ĉe Majno. En 1879 li posteulis Hans von Bülow en Hanovro. 

De liaj komponitaĵoj populariĝis antaŭ ĉio kantoj kaj korusaj muzikaĵoj (duetoj por du virinaj voĉoj el »Am Fenster« de Kate Greenaway kaj »Rattenfängerlieder« el »Singuf« de Julius Wolff kun violino deviga). Li ankaŭ verkis kelkajn operojn: »Adam de la Halle« (Karlsruhe 1880), »Hero« (Berlino 1884) kaj »Der Sturm« (Hanovro 1887). LI ankaŭ finis la de H. Götz fragmente postlasitan operon »Francesca da Rimini« (Mannheim 1877).

Fonto
-----

*Meyers Großes Konversations-Lexikon*, volumo 6. Leipzig 1906, p. 827 (tie ĉi interrete)
**Ernst Emil HOFFMANN** (naskiĝinta la 17-an de januaro 1785 en Darmstadt, mortinta samloke la 22-an de majo 1847) estis germana politikisto kaj fabrikisto.

Vivo
----

Estante filo de soldato kaj eldonisto li frekventis inter 1795 kaj 1800 la gimnazion en sia naskiĝurbo antaŭ trejniĝo je komercisto en Hamburgo en Mannheim. Estinte ekde 1805 memstarulo li entrepreniste kaj grandliveristo tre pliriĉiĝis.

La monrimedoj ebligis al li ankaŭ politikiste aktivi kaj helpadi karitate. Multajn oferojn li donis en 1813 por la kontraŭbatalantoj de Napoleono Bonaparte kaj por grekoj en ilia milito de sendpendiĝo. Sekve Greklando al li aljuĝis heredan honorcivitanecon. En la malsatminacanta jaro 1817 li helpis la malriĉulojn; al la de fajrego de 1842 trafitaj hamburganoj li sukuris kiel ankaŭ al la viktimoj de tertremo en Guadeloupe en 1843.

Hoffmann ankaŭ antaŭenpuŝis la Germanan Doganunion. Hoffmann krome instigis la konstruon de fervojlinio ĉe Majno kaj Neckar. Estante gvidanto de la liberalisma movado *Die Schwarzen* li helpis atingi bonan konstitucion por Hesio: por la registaro molestas Hoffmann estante kvazaŭ pleba tribunuso kaj bona retorikisto. En 1826 li estis unuafoje deputito en la dua ĉambro parlamenta; vere enparlamente li sedis ne antaŭ 1829 post venko en proceso pri suverena ofendo kaj balotadmanipulado.

Dum sia deputiteco (1829–35) li treege aktivis. Fine la justico malkomencis tian karieron. Ankaŭ lia gazeto "Hessisches Volksblatt" suferis premiĝon. Inverse li feliĉege aktivis en la urba konsilantaro de Darmstadt inter 1828 kaj 1842 kaj eĉ estis urbestro sen registara aprobo. Eĉ kontraŭulaj liaj (ekz. ministro du Thil) devis agnoski ke ne temis pri revoluciulo aŭ demagogo sed honorinda reprezentanto de la sinemancipiĝinta burĝaro kiu ne fidis aniĝon al konkreta partio. Samtempuloj ja admiris lian titanajn fortojn kaj lia helpemo faris lin tre konata kaj populara en tuta Hesujo.

Fonto
-----

Kraft, Rudolf, "Hoffmann, Ernst Emil" ĉe: *Neue Deutsche Biographie* 9 (1972), p. 396-397 (tie ĉi interrete)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Ernst Emil Hoffmann en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Hoffmann en Heslanda biografiaro


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 808074
* GND: 10049773X
* VIAF: 15117948
 |
**Tullio CIANETTI** (Asizo, 20a de aŭgusto 1899 - Maputo, 8a de aprilo 1976) estis itala faŝisma politikisto konata pro sia laboro en la sindikatoj. En la 1920-aj jaroj li eniris en la ekkonstruo de la faŝismaj organizoj. En la 1930-aj jaroj li opoziciis al la registaro pere de la organizado de la faŝisma laborista movado, sed li ankoraŭ havis altajn postenojn en la faŝismo. Li laboris en kunlaborado kun Nazia Germanio ekzemple por sendi tien italajn laboristojn.

La ascendo de Cianetti pluis kiam li eniris en la Granda Faŝisma Konsilantaro novembre 1934 kaj en 1939 li estis nomumita subsekretario de Socioj. Lia pinto venis en aprilo 1943, kiam li iĝis Ministro de Socioj. Kvankam li voĉdonis favore de la mocio de Dino Grandi por elpostenigi Mussolini, kiam Grandi rakontis al li ke oni faris tion laŭ ordono de la Reĝo por kunhavi la regadon kun Mussolini, li pardonpetis al la *Duce*. Tio savigis al li la vivon dum la proceso de Verono, kiu kondamnis al mortopuno aliajn 18 elpostenigintaojn, el kiuj kvin estis kaptitaj kaj ekzekutitaj.

Post la Dua Mondmilito, li ekziliĝis al Mozambiko, kie li mortis.

* Kategorio Tullio Cianetti en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 630627
* GND: 107091696X
* LCCN: n83307202
* VIAF: 70317506
* ISNI: 0000 0000 8259 9168
* BNF: 16158019j
* ICCU: RAVV024170
* BNE: XX1239329
 |
**Kirishima** (japane 霧島市, Kirishima-shi) estas urbo en Gubernio Kagoŝimo, Japanio.

Kiriŝima havas la duan plej grandan loĝantaron de la urboj en Gubernio Kagoŝimo. Ĝi estas vojkruciĝo por komerco inter la gubernioj de Kagoŝima kaj Mijazako. Ĝi estas ankaŭ la hejmo de la Kagoŝima Flughaveno.

Aktuale de 1a de oktobro, 2020, la urbo havas loĝantaron de 123 205 kun 58 159 familioj kaj loĝantara denseco de 204.3 loĝantoj por kvadrata kilometro. La totala areo estas 603.18 km2.

La moderna urbo de Kiriŝima estis establita la 7an de novembro, 2005, de la fuzio de la urbo de Kokubu kaj la urboj de Fukujama, Hajato, Kiriŝima (eksa), Makizono, Mizobe kaj Yokogawa (ĉiuj de Aira Distrikto).

Bildo prenita de la Internacia Spaca Stacio montranta Kiriŝima kaj ties medio la 10an de januaro, 2013

Ĉirkauantaj municipoj
---------------------

* Gubernio Kagoŝimo
	+ Aira
	+ Kanoya
	+ Satsuma
	+ Satsumasendai
	+ Soo
	+ Tarumizu
	+ Yūsui
* Gubernio Mijazako
	+ Ebino
	+ Kobayashi
	+ Miyakonojō
	+ Takaharu


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 792816
* VIAF: 254848025
* ISNI: 0000 0004 0406 8811
* NDL: 01022856
 |
la moskeo de Permjo
La **moskeo de Permjo** (ruse *Пермская соборная мечеть*, *Permskaja sobornaja meĉet*, laŭvorte "katedrala moskeo de Permjo") konstruiĝis inter la jaroj 1902 kaj 1903 kiel unua moskeo en la rusia urbo Permjo. La konstruon ebligis grandaj mondonacoj de la lokaj tataraj komercistaj familioj, la domon planis la arkitekto *Aleksandr N. Oĵegov* (Александр Н. Ожегов).

La urba islama komunumo en 1901 ricevis la permeson konstrui moskeon en la tre dense loĝata tatara kvartalo de la urbo, kaj jam la 23-an de septembro 1903 la preĝejo estis solene inaŭgurita.

Pro la sovetunia ateisma politiko la konstruaĵo estis fermita la 11-an de septembro 1936. Laŭ informoj de la moskea retejo en oktobro 1937 estis malliberigitaj dek gvidaj membroj de la moskea estraro, inter ili la urba imamo. Laŭ tiu informo ĉiuj ili estis pafmurditaj. En 1940 la moskeo iĝis ŝtata posedajo. La 4-an de aprilo 1990 la moskeo estis redonita al la urba islama komunumo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo Arkivigite je 2018-08-18 per la retarkivo Wayback Machine ruse
* informoj pri la moskeo en la retejo *Мечети России / Russian Mosques* (do "Moskeoj de Rusio") Arkivigite je 2014-02-01 per la retarkivo Wayback Machine ruse

* Kategorio Moskeo de Permjo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Dzmitrij KALDUN** (beloruse cirile Дзмітры Калдун, ruse Дмитрий Александрович Колдун, do latinliterigite *Dmitrij Aleksandroviĉ Koldun* aŭ laŭ anglalingva sistemo *Dmitry Alexandrovich Koldun*, foje nomata *Dima* laŭ karesformo de la persona nomo, naskiĝis la  11-an de junio 1985(nun 1985-06-11) en Minsko, do nun 38-jara) estas kantisto belorusa. Li reprezentis sian landon en la Eŭrovido-Kantokonkurso 2007 en Helsinko.

Biografio
---------

### Eduko kaj komenco de la kantista kariero

Dzmitrij Kaldun naskiĝis en 1985 en Minsko, ĉefurbo de la tiama Belorusa SSR en Sovetunio. Lia patrino estis fondomembro de la belorusia klubo pri adorantoj de Diana de Kimrio. En infana aĝo li entuziasmiĝis pri muziko, literaturo kaj natursciencoj, kaj post la mezlernejaj jaroj li komencis studon de kemio en la ŝtata belorusia universitato de Minsko, kiun li finis en 2002. Post tio li koncentriĝis pri sia muzika kariero. En 2004 li atingis la finalon de talenta programo de la rusia televita kanalo "Rusio 1". En 2004 kaj 2005 li estis membro de la Ŝtata Simfonia Orkestro kaj partoprenis en pluraj naciaj muzikaj festivaloj kiel ekzemple *Molodeĉno (Maladzeĉna) 2005* und *Slavianskij Bazaar* en Vicebsk.

Kaldun en la finalo de la Eŭrovido-Kantokonkurso 2007
En 2006 li konatiĝis al pli vasta publiko per sia partopreno en la talenta programo *Star Factory* ("stelula fabrikejo") de la rusia televida kanalo ORT. Li gajnis tiun programon kaj sekve interalie koncertis kun la germania ŝtonroka muzikgrupo Scorpions. Li subskribis profesian muzikistan kontrakton kaj koncertis ankaŭ en la novfondita muzikgrupo *K.G.B.*.

### Partopreno en la Eŭrovido-Kantokonkurso 2007

En 2007 li elektiĝis reprezentanto de sia lando en la tiujara Eŭrovido-Kantokonkurso, per la anglalingva kanto *Work Your Magic*. La kanto, kiu mem pro la orkestra akompano iom memorigis pri kantoj kiel *Goldfinger* aŭ *Diamonds Are Forever* en prezento de Shirley Bassey el la James Bond-filmoj, en la duonfinalo estis inter la 10 plej sukcesaj kantoj kaj tial kvalifikiĝis por la finalo du tagojn pli poste. Tie ĝi fine atingis la sesan lokon. Antaŭ la konkursaj duonfinalo kaj finalo li koncertis en okcidenta Eŭropo kun la bosnia partoprenantino *Marija Šestić*, interalie en Nederlando, por tie plikonatigi sin.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Dzmitrij Kaldun en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* oficiala retejo (ruse kaj angle) Arkivigite je 2012-04-14 per la retarkivo Wayback Machine kun forumo Arkivigite je 2017-01-19 per la retarkivo Wayback Machine
* oficiala filma prezento de la kanto "В комнате пустой" (V Komnate Pustoj, "en malplena ĉambro") de 2010
* profilo anglalingva de li en la oficiala retejo de la Eŭrovizia Kantokonkurso
* konciza portreto germanlingva en la retejo *eurovision.de* Arkivigite je 2007-12-22 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 338626
* VIAF: 3954154260694724480008
* MBA: f7f3e5e5-8d4f-4a4a-9b66-15772635dfdc
 |
**Tomás de Torquemada O.P.** (n. en Valadolido en 1420 - m. en Avilo, la 16-an de septembro 1498) estis hispana dominika monaĥo el la 15-a jarcento, unua Ĝenerala Inkvizitoro de Hispanio kaj konfesanto de Isabel la Katolika. Li estis priskribita de la hispana kronikisto Sebastián de Olmedo kiel "La martelo por herezuloj, la lumo de Hispanio, la savanto de sia lando, la honoro de sia ordo". Li estas konata pro la kampanjo kontraŭ la judoj kaj muzulmanoj el Hispanio kiuj sekrete praktikis sian religian dum publike sin konsideris kristanoj. Li estis unu el la ĉefaj subtenantoj de la forpelo de la judoj el Hispanio, okazinta en 1492. Koncernante al la kvanto da aŭtodafeoj dum la permanenta ofico de Torquemada kiel Ĝenerala Inkvizitoro, ekzistas ĝenerala interkonsento inter la akademiuloj ke proksimume 2,000 homoj estis bruligitaj pro procesigo per la Hispana Inkvizicio en tuta Hispanio inter 1480 kaj 1530, tio estas 40 personoj por jaro.

* Kategorio Tomás de Torquemada en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 382219
* GND: 119170353
* LCCN: n83046835
* VIAF: 76323650
* ISNI: 0000 0000 6642 1634
* SUDOC: 027165892
* BNF: 11926836x
* NKC: ola2002161390
 |

{{Vivtempo|Torquemada, Tomas de}
**DEHEL Gábor** estas rumanuja hungara aktoro, reĝisoro, verkisto naskita en Satu Mare la 29-an de aprilo 1940.

Kariero
-------

En 1962 li dungiĝis al Kolozsvári Állami Magyar Színház Kune kun János Márton li dramigis kaj reĝisoris la romanojn de Mór Jókai (Az aranyemberét, A kőszívű ember fiai) kaj poste *Pinokjo*n de Carlo Collodi. En la 70-aj jaroj li direktis la agadon de Diák Művelődési Ház (Studenta Kulturdomo), poste de Stúdiószínpad (Studioscenjo). En la 80-aj jaroj li finis en Bukareŝto la fakon de reĝisoro.Ekde 1991 li reĝisoras ankaŭ en la Kolozsvári Állami Magyar Opera.

El liaj roloj
-------------

* Ferdinánd (Schiller: Ármány és szerelem);
* Callimaco (Machiavelli: Mandragóra);
* Ádám (Ferenc Molnár: Játék a kastélyban);
* Longaville (Shakespeare–Mészöly D.: Lóvátett lovagok);
* Le Beau (Shakespeare: Ahogy tetszik).

El liaj reĝisoraĵoj
-------------------

* Thomas: Nyolc nő;
* Gelman: Ketten a padon;
* Huszka J.: Mária főhadnagy;
* Ferenc Erkel: Bánk bán.

Fonto
-----

* *Magyar Színházművészeti Lexikon*