recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
La **Universitato de Priŝtino** (albane Universiteti i Prishtinës kaj serbe Univerzitet u Prištini) estas publika institucio de alteduko origine situanta en Priŝtino, Kosovo. Ĝi estis fondita en 1969, kaj inkluzivas 14 fakultatojn situantajn en Priŝtino kaj tri branĉojn en aliaj urboj de Kosovo. Sur ĝia emblemo estas traduko de ĝia nomo en la latinan Universitas *Studiorum Prishtiniensis*. 

La Universitato de Pristina estas la plej alta-rangita albanlingva universitato en Eŭropo. Ĝi havas kampusojn en en la sekvanta lokoj: Gjilan, Peja, Prizren, Ferizaj, Gjakova, Kosovska Mitrovica. 

Pri 5,000 studentoj ricevas bakalaŭron kaj pri 1000 magistroj ĉiu jaro ĉe Universitato, la plimulto en sociaj kaj homaj sciencoj. Pli da ol 70,000 diplomiĝis de la universitata pro tio ke ties establo. 

Malkiel plejparto de aliaj eŭropaj universitatoj, la universitato funkcias kiel malstreĉa asocio de fakultatoj, ĉiu kun laŭleĝe aŭtonoma statuso kaj administracia strukturo. Tio ĉi estis kritikita de la Monda Banko kiel superflua duplikatado de programoj kaj servoj, malhelpanta efikan prioritatigon de programoj .

Historio
--------

La Universitato de Priŝtino estis fondita en la Socialisma Aŭtonoma Provinco de Kosovo, kadre de la Socialisma Respubliko Serbio, integrita al socialisma Jugoslavio, por la akademia jaro 1969-1970 kaj funkciis ĝis 1999. Tamen, pro la politika tumulto kaj etna krizo kiuj ekigis la Kosovan Militon, sinsekvaj reciprokaj konfliktoj inter etnaj albanoj kaj serboj, kaj la polusiĝo de la superrega etna bazo, ekzistas du sendependaj institucioj kiuj portas la originan nomon de la universitato, ĉiu reflektante la idiosinkrazion de ilia etna identeco. Albanlingva agado daŭras en ĝia origina loko de Priŝtino, dum serba lingvotrejnado translokiĝis al Kosovska Mitrovica, en Norda Kosovo, kie ĝi konservas sian lokon ene de la serba eduka sistemo.

Organizo
--------

La akademiaj unuoj de la universitato estas:

* Fakultato de Filozofio
* Fakultato de Matematiko kaj Natursciencoj
* Fakultato de Filologio
* Fakultato de Juro
* Fakultato de Ekonomiko
* Fakultato de Konstrua Inĝenierado kaj Arkitekturo
* Fakultato de Elektra kaj Komputila Inĝenierado
* Fakultato de Mekanika Inĝenierado
* Fakultato de Medicino
* Fakultato de Arto
* Fakultato de Agrikulturo kaj Veterinara Medicino
* Fakultato de Sporta Scienco
* Fakultato de Edukado

Referencoj
----------

1. ↑   Superrigardo. Alirita 3an de novembro 2018.
2. ↑   Europe Ranking Web of Universities. Alirita 1 March 2018.
3. ↑   Statistikat e Arsimit në Kosovë (albane). Kosovo Agency of Statistics. Arkivita el la originalo je 2021-06-03. Alirita 1 March 2018.
4. ↑   Statistics on the Homepage (albane). University of Pristina. Alirita 1 March 2018.
5. ↑   (2001) *Kosovo: Economic and Social Reforms for Peace and Reconciliation*. World Bank. ISBN 0-8213-4942-2.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo (angle kaj albane)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 844730
* VIAF: 145260336
* ISNI: 0000 0000 9804 9646
* SUDOC: 192244418
* BNF: 17761781k
 |
**Tramacastilla** [tramacasTIlja] estas vilaĝo kaj municipo de la provinco Teruelo (nordorienta Hispanio), nome en la sudokcidenta komarko *Sierra de Albarracín*.

Panoramo el sudo.

Geografio
---------

Ĝi estas ĉe la montaro *Sierra de Albarracín*, je 53 km de Teruelo, provinca ĉefurbo. La municipa teritorio estas montara, abundas pinaroj kaj transmigra brutobredado de ŝafoj. Tramacastilla estas unu el la plej sudokcidentaj municipoj de la komarko, kaj estas ĉe la limoj kun la provinco Gvadalaĥaro.

Ĝi estas sur tre montara areo, komunikata laŭ provinca ŝoseo TE-73 sudokcidente al Villar del Cobo kaj laŭ la regiona ŝoseo A-1512 oriente al Torres de Albarracín, sude al Royuela, kaj norde al Noguera de Albarracín.

Historio
--------

Ekde 21a de junio 1257, per decido de la reĝo Jakobo la 1-a en Teruelo, la ĉirkaŭaj loĝlokoj ekformis parton de la komunumo *Sesma de Villar del Cobo* en la komunumaro *Comunidad de Santa María de Albarracín*, kiu dependis rekte de la reĝo, kaj tio restis ĝis 1837, kun aktuala sidejo en Tramacastilla.

Aktualo
-------

Preskaŭ ĉiuj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento kaj tiukadre oni malaltiĝis ĝis nunaj 105 loĝantoj.

Bildoj
------

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Teruelo

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 797207
* GND: 1070750107
* VIAF: 315940496
* BNF: 12402058x
* BNE: XX6208405
 |
Tramdeponejo Moravia Ostrava
**Tramdeponejo Moravia Ostrava** estas unu el du tramdeponejoj en la reto de la ostravaj tramoj (tiu alia estas tramdeponejo Poruba). Ofte oni uzas por tiu ĉi tramdeponejon nomon *Křivá* (laŭ strato, en kiu ĝi troviĝas).

La tramdeponejo estiĝis en la jaroj 1928 ĝis 1939, la 5-an de decembro 1939 ĝi komencis sian funkciadon. Konstruita ĝi estis kiel netraveturebla rilate al tio, ke en la reto funkciis sole ambaŭdirektaj veturiloj. Kapacito faris 100 tramoj, kiujn eblis deponi sur dek 100 metraj longaj reloj. Inter la jaroj 1948 kaj 1954 ĝi estis disvastigita je pluaj kvar apudaj reloj, per ligna tegmentaĵo tegmentitaj reloj, sed tiun ĉi tegmentaĵon neniigis en la jaro 1967 incendio. La tegmentigo de tiuj ĉi kvar reloj estis renovigita en la jaro 1992 per muntita tegmentaĵo. En la tempoj de normaligo la konstruaĵo malrapide malkreskis, inter la jaroj 1999 kaj 2001 ĝi estis tial rekonstruita. Parto de tiu ĉi rekonstruo estis plilongigo de la tegmentitaj apudaj reloj kaj traveturebligo de la tramdeponejo.

Vidu ankaŭ
----------

* Moravia Ostrava

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Ostrava |


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Tramtransporto |

* David Krásenský, Petr Štefek: Sekuriga ekipaĵaro de la tramdeponejo Moravia Ostrava Arkivigite je 2006-08-21 per la retarkivo Wayback Machine (spz.logout.cz, 2002)
**Tés** [tEŝ] estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono **Meza** Transdanubio, en Veszprém (departemento), en subregiono de Várpalota.

Unu el la ventomuelejoj en Tés

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 49 km²
* Koordinatoj de tutmonda loktrova sistemo: 47.2581/18.0311
* Alto super marnivelo: 465 m
* Loĝantaro: 980
* Poŝtkodo: 8109
* Telefonprefikso: 88

Situo
-----

La vilaĝo situas sur malebenaĵo sub monto 574 m-ojn alta, fine de sakovojo. Várpalota troviĝas 13, Zirc 15, Berhida 22, Veszprém 25 km-ojn.

Historio
--------

Tiu tereno estis loĝata jam dum la ŝtonepoko kaj bronzepoko. Antaŭ la hungaroj romianoj vivis tie. La loko troviĝas sur altebenaĵo, sekve longe oni la ventomuelejoj profitas la venton. Vilaĝservoj estas poŝto, kuracejo.

Vidindaĵoj
----------

* romkatolika preĝejo omaĝe al Stefano la 1-a (Hungario)
* luterana preĝejo
* funkcipovaj ventomuelejoj

Famuloj
-------

En Tés naskiĝis lingvisto Ignác Halász.

* Kategorio Tés en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Tömörkény** [tomorkEnj] estas vilaĝo en Hungario en regiono Suda Ebenaĵo, en departemento Csongrád, en Distrikto Csongrád.

Apud la lago industria fervojo funkcias
En Ópusztaszer estas videbla la malnova poŝto (blanka domo post la muelejo)
* Areo: 54  km²
* Loĝantaro: 1900
* Poŝtkodo: 6646
* Telefonprefikso: 63

Geografio
---------

La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo.

Historio
--------

La nomo unuafoje aperas en 1326. En 1596 la tataroj detruis la vilaĝon. Post la turka erao la kampoj apartenis al Mindszent, la kamparanoj konstruis farmojn en siajn parcelojn, ĉar el la urbo ne povis kulturi teron kaj bredadi. Naskiĝis senfinaj vicoj de farmoj, kiu hungare enradikiĝis "farmomondo" pro la grandeco. Tömörkény renaskiĝis en 1894, sed ekstere ankaŭ nun estas videblaj la farmoj. Apud la vilaĝo granda fiŝlago troviĝas.

Vilaĝservoj estas lernejo, infanĝardeno, biblioteko, nova poŝto. Menciindas, ke la malnova poŝto estis translokita al Subĉiela Memorparko de Ópusztaszer, kie estas videbla la tuta tiutempa poaxto kune kun mebloj.

Vidindaĵoj
----------

* katolika preĝejo omaĝe al Sankta Mateo de 1902
* muzeeto

Famuloj
-------

* verkisto, ĵurnalisto, bibliotekisto István Tömörkény esploris ĉi tiun regionon
La **Universidade de São José** (ĉine 聖若瑟大學; portugale *Universidade de São José*, akronime **USJ**) estas katolika universitato fondita en 1996, antaŭe konata kiel **Makao Inter-Universitata Instituto** (ĉine 澳門高等校際學院; portugale *Instituto Inter-Universitário de Macau*; akronime **IIUM**), kiu estis establita fare de la Katolika Universitato de Portugalio kaj la Diocezo de Makao. Ĝi estas ligita strukture, akademie kaj socie al la Makaa Speciala Administra Zono, al Portugalio kaj al la Ĉina Popola Respubliko.

USJ-IIUM ofertas grandan elekton de kursoj de la humanismaj studoj ĝis la sociaj kaj teknologiaj. Ekzistas programoj por atestiloj, diplomoj, licencitoj, majstroj kaj doktorecoj, kaj ekzistas lingvaj trakoj ofertantaj en la putonghua (norma mandareno), la anglan, la japanan kaj la portugalan.

kampuso NAPE1
La angla estas la ĉefa instrulingvo, ĉirkaŭ duono de la kunlaborantaro de la universitato havas internacian fonon .

Antaŭulo
--------

La instalaĵo ne estos la unua universitato en Makao. La unua eŭrop-tipa universitato en la tuta Orientazio situis en Makao, Kolegio Sankta Paŭlo, Makao. Ĝi estis katolika universitato establita per papa aprobo la 1an de decembro 1594 kaj daŭris ĝis 1762, kiam la jezuitoj, kiuj prizorgis ĝin, estis malpermesitaj kiel ordeno fare de la portugalaj aŭtoritatoj.

Referencoj
----------

1. ↑  "USJ moves to new campus this week, recovers from typhoon damage", 6 September 2017.
2. ↑  "Contacts." University of Saint Joseph. Retrieved on January 17, 2018. "New Campus USJ’s headquarters have been moved to the new campus at: Estrada Marginal da Ilha Verde, 14-17, Macau, China 中國澳門青洲河邊馬路14-17號" and "NAPE1 [...] Address: Rua de Londres 16, Macau, China 地址：中國澳門倫敦街十六號(環宇豪庭三樓)" and "Saint Joseph Seminary [...] Address: 5 Largo de Sto. Agostinho , Macau, China(Entrance next to Sir Robert Ho Tung Library) 地址：中國澳門崗頂前地五號(何東圖書館旁入)"

Eksteraj ligiloj
----------------

* oficiala retejo de Universitato de Sanka Jozefo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 833555
* VIAF: 309563677
* ISNI: 0000 0004 0632 6909
 |
**Trabazos** [traBAzos] estas municipo de la provinco Zamoro, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko Aliste, en la okcidento de la provinco, angule kun plej nordorienta Portugalio. *Trabazos* estas etimologie tradukebla al *Trabdomo* aŭ *Trabejo*, kiel loko de kie oni elprenis trabojn por konstruaĵoj; tiu vorto estas latindevena kaj galeg-portugala sed ne uzata en hispana lingvo ("viga"), dum en Portugalio ekzistas Travassos kaj Travaços. 

Ĝia municipa teritorio estas formata de la loĝlokoj Latedo, Nuez, San Martín del Pedroso, Trabazos kaj Villarino Tras la Sierra, okupas totalan areon de 93,45 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 835 loĝantojn. Ĝi perdis pli ol 1 100 loĝantojn el la mezo de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. Ĝi distas 73 km de Zamoro, provinca ĉefurbo kaj limas kun Portugalio.

Estas prahistoriaj restaĵoj, sed la setlejo mem fondiĝis en la 12-a jarcento. En postaj jarcentoj suferis pro militoj kaj ĉefe dum la Hispana Milito de Sendependigo. 

La tradiciaj agrikulturo (cerealoj, legomoj, vitoj) kaj brutobredado (bovoj kaj ŝafoj) lastatempe iom dekadencis, sed pluetas. Lastatempe kultura kaj rura turismo plie ekgravis: preĝejoj, popola arkitekturo, arkeologio, piedirado laŭ Jakoba Vojo, naturaj lokoj ktp.

La urbestro estas de dekstra partio PP.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de Provinco Zamoro

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 754620
* VIAF: 316736277
 |
**Túrony** [tUronj] estas malgranda vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Baranya, en Distrikto Siklós.

Administracia domo de Túrony
Kalvinana preĝejo de Túrony

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 9 km²
* Koordinatoj de tutmonda loktrova sistemo: 45.9039/18.2331
* Loĝantaro: 250
* Poŝtkodo: 7811
* Telefonprefikso: 72

Situo
-----

Túrony situas sur mildaj deklivoj, laŭ ĉefvojo Pécs-Harkány. La lasta urbo troviĝas 6, Siklós 9, Pécs 20, Villány 22, Budapeŝto 215 km-ojn.

Historio
--------

La loko estis loĝata dum la neolitiko kaj dum la bronzepoko. La romianoj havis tie gravan vojon. La unua skriba mencio pri la vilaĝo devenis el 1237 laŭ tiama ortografio *"Turul"*. Dum la turka erao la vilaĝo restis daŭre viva. En 1706 la serboj bruldetruis la komunumon, en 1849 la Habsburgoj venkis la hungarojn, sekve la vilaĝo denove bruldetruiĝis. Inter 1918-1921 la serboj okupis la vilaĝon. En Túrony migra poŝto servas.

Vidindaĵo
---------

* kalvinana gotika Kalvinana preĝejo (Túrony) el la 15-a jarcento, post 3 jarcentoj barokiĝis
Ligno - ŝtalo - armita betono.
En arkitekturo **trabo** estas longa, dika peco el ligno, ŝtalo aŭ armita betono, kiu havas plenprofilan sekcon (ĉe betono kaj ligno) aŭ ekz. I-forman (ĉe ŝtalo), kaj estas streĉata precipe per flekso, tondo, ev. ankaŭ tordo; en konstrufako ĝi distingiĝas kiel plafontrabo (solivo), ĉeftrabo, framtrabo.

Laŭ Francisko Azorín **trabo** estas *Longa prismo el ligno, metalo, betono, k. c. uzata diverscele en konstruado.* Li indikas etimologion el la latina *trabs, trabis* (trabo). Kaj li aldonas liston de teknikaj terminoj, kiel *trabaĵo*, por stariĝaĵo per traboj k. tabuloj por helpi dum konstruado meti, levi k. mallevi materialojn k. laboristojn; trabeto, trabego, trabaro, ĉeftrabo, T-trabo, duobla T-trabo, U-trabo, ĵaluzia trabo, aĵura trabo, armita trabo, Howa trabo, premtrabo, tirtrabo, fiksa trabo.

Vidu ankaŭ
----------

* Betono
* Grundtrabo (Betonaj traboj inter izolitaj fundamentoj por konstruaĵoj)
* Reltrabo aù Ŝpalo (traboj en fervojoj)

Notoj
-----

1. ↑  Francisko Azorín, arkitekto, Universala Terminologio de la Arkitekturo (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 202.
2. ↑  Azorín, samloke.

* Kategorio Trabo (arkitekturo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Trabo (arkitekturo) en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)
**Tünde Frankó,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Frankó Tünde** estas hungara operkantisto, oratorikantisto, operetkantisto, (soprano). Ŝia edzo estas Miklós Gábor Kerényi.

Tünde Frankó  naskiĝis la 15-an de julio 1966 en Orosháza.

Biografio
---------

Tünde Frankó komencis violonadi ekde 1973. Ŝi frekventis muzikan mezlernejon en Szeged, poste ŝi akiris operkantistan diplomon en filio de Muzikakademio de Budapeŝto en Szeged en 1987. Jam antaŭ la diplomo ŝi atingis la unuan lokon en kantokonkurso. Ŝiaj plej gravaj instruistoj estis Valéria Berdál kaj Kálmán Gyimesi. En 1989 ŝi ekkantis en Nacia Teatro (Szeged), baldaŭ ŝi kantadis en Popola Operejo de Vieno kaj Bregenz. En 1995 ŝi aliĝis al Budapeŝta Ŝtata Operejo. Ŝi ofte estas gastokantisto en aliaj operejoj, teatroj (eĉ en Germanio kaj Aŭstrio), aparte menciindas Operetoteatro (Budapeŝto). Ekde 1999 ŝi ricevis premiojn. Ŝi naskis filinon.

El ŝia opera repertuaro
-----------------------

* Giuseppe Verdi: *Un balo in Maschera* – Oscar
* Georges Bizet: *Carmen* — Micaela
* Johann Strauß (filo): *Die Fledermaus* – Rosalinda
* Giacomo Puccini:
	+ *Madama Butterfly* — titolrolo
	+ *La bohème* — Mimi
	+ *Manon Lescaut* — titolrolo
	+ *Turandot* — Liu
	+ *Gianni Schicchi* — Lauretta
	+ *Suor Angelica* — titolrolo
* Charles Gounod: *Faust* – Margit
* Jacques Offenbach: *Les Contes d'Hoffmann* — Antonia
* Wolfgang Amadeus Mozart:
	+ *La geedziĝo de Figaro* – Susanna
	+ *Così fan tutte* — Fiordiligi
	+ *Die Zauberflöte* - Pamina
* Ruggero Leoncavallo: *Pagliacci* - Nedda
* Pjotr Iljiĉ Ĉajkovskij: *Eŭgeno Onegin* - Tatjana

El ŝia oratoria repertuaro
--------------------------

Verkoj de Bach, Brahms, Händel, Liszt, Mozart, Pergolesi, Rossini, Vivaldi, Donizetti, Honegger

El ŝia opereta repertuaro
-------------------------

* Ferenc Lehár: *Luxemburg grófja* - Fleury
* Imre Kálmán: *Marica grófnő* - Manja

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto Arkivigite je 2018-01-03 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio kun foto
**União das Sociedades Espíritas do Estado de São Paulo** **(USE-SP)** estas organizaĵo fondita en San-Paŭlo la 5-an de junio 1947, dum la 1-a Subŝtata Spiritisma Kongreso, kiel rezulto de la klopodo de kvar spiritismaj organizaĵoj, kiuj gvidis la kreadon de USE-SP: Sinagoga Espírita Nova Jerusalém, União Federativa Espírita Paulista, Federação Espírita do Estado de São Paulo kaj Liga Espírita do Estado de São Paulo.

Pluraj tezoj estis prezentitaj kaj tiu de Edgard Armond estis la elektita en tiu kongreso por la kreo de USE-SP, tiutempe *União Social Espírita*.

USE-SP estis kreita kun la celo kunigi la spiritismajn instituciojn kaj disvastigi spiritismon, krom gvidi la normigon de la spiritisma doktrino, sed sen rekta enmiksiĝo en la spiritismajn centrojn ligitajn al ĝi. Pli ol 1 400 spiritismaj asocioj situantaj en la subŝtato San-Paŭlo integras la organizaĵon USE-SP, kiu reprezentas la subŝtatajn spiritismajn movadojn ĉe *Conselho Federativo Nacional (CFN)* de Brazila Spiritisma Federacio. CFN (Nacia Federacia Konsilio) estiĝis en 1950 pro la tiel nomata Pacto Áureo (Ora Pakto), de 1949.

Referencoj
----------

1. ↑  JANOTTI, Maria de Lourdes. LANG, Alice Beatriz da S. Gordo. *Espiritismo Progressista*. São Paulo: Conex, 2005. Pag. 91.
2. ↑  Retpaĝo historio sur la rettejo de USE-SP portugale
3. ↑  Biografio de Edgard Armond sur la retejo Centro Espírita Caminhos de Luz portugale

Vidu ankaŭ
----------

* Brazila Spiritisma Federacio
* Internacia Spiritisma Konsilantaro

Eksteraj ligiloj
----------------

Oficiala retejo de USE-SPportugale


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Spiritismo |
Logoo de TREC
La **T**rans-Mediterranean **R**enewable **E**nergy **C**ooperation (**TREC** ~ Transmediteranea Renoviĝa Energia Kooperado) estas iniciato por transporto de sunenergio kaj ventoenergio de la dezerta regiono de norda Afriko al Eŭropo. TREC estis fondita en 2003 fare de Roma Klubo, la Hamburga Klimatprotekta fondaĵo kaj la Jordana Nacia Energia Esplora Centro (NERC) kaj estis evoluigita - kun la Germana Centro pri Aer- kaj Kosmoveturo - kaj science analizita en koncepto DESERTEC.

La koncepto DESERTEC planas produkton de medie pura energio en Mez-Oriento, Norda Afriko helpe de suncentraloj kaj ventocentralaj parkoj. Oni planas transigi la elektron per **HVDC**-konduktoj (**H**igh **V**oltage **D**irect **C**urrent = Alt-tensia konstanta kurento) ekde 2020.

Kritiko
-------

La importo de elektro el arabaj landoj havas certan politikan riskon.

Literaturo
----------

* TREC/Club of Rome blanka libro Arkivigite je 2015-07-05 per la retarkivo Wayback Machine kiel prezentita en la Eŭropa Parlamento la 28-an de novembro 2007.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Trans-Mediterranean Renewable Energy Cooperation en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Hejma paĝo de TREC[*rompita ligilo*]
* TREC-UK Arkivigite je 2007-01-08 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 224159
* GND: 16085419-2 7722876-5, 16085419-2
* LCCN: nb2010032925
* VIAF: 5146217835409142527 161048070, 5146217835409142527
* SUDOC: 157156370
 |
Balbín kaj Frondizi, du vojoj por la UCR.
La **Unión Cívica Radical Intransigente** (**UCRI**) estis politika partio de Argentino aperinta pro la divido de la Unión Cívica Radical en 1957. Ties estro estis Arturo Frondizi. La aktuala Partido Intransigente estas ties politika kaj jura kontinuaĵo.

La 16-a de septembro de 1955 la stabanaro de la Armeo de Argentino kun la apogo de granda parto de la politikaj partioj de la opozicio, okazigis puĉon kaj elpostenigis la prezidenton Juan D. Perón komencante la memnomitan Liberiga Revolucio. Ene de la radikala partio Unión Cívica Radical malfermiĝis polemiko, kiuj prezentiĝis ankaŭ ĉe la aliaj politikaj partioj de Argentino, pri la pozicio adoptinda antaŭ la peronismo, same kiel pri la socialaj kaj ekonomia politikoj faritaj dum la peronisma regado.

Un sektoro de la radikalismo proponis strategion de alianco kaj demokratiigo de la peronismo. Alia sektoro proponis strategion de malpermeson kaj subpremado de la peronismo. La kontraŭstaro inter ambaŭ sektoroj kondukis al la rompo de la ĝistiama radikala unika partio Unión Cívica Radical fine de 1956 en du partiojn: Unión Cívica Radical Intransigente (UCRI) estrita de Frondizi, kaj Unión Cívica Radical del Pueblo (UCRP) estrita de Balbín.

La UCRI alvenos al la registaro per la prezidenteco de Arturo Frondizi (1958-1962), dum la UCRP alvenos al la registaro per la prezidenteco de Arturo Illia (1963-1966). Ambaŭ estos elpostenigitaj de po unu militista puĉo.

### Bibliografio

* Historia integral argentina; Los nuevos equilibrios. 1976. Varios Autores. Centro Editor de América Latina.

### Eksteraj ligiloj

* Oficiala retejo de la Partido Intransigente
Tragabuches
**Tragabuches** (\* Arcos de la Frontera, 1780 - nekonata morto) estis bandito, taŭrludisto kaj kantisto andaluza.

Naskiĝinta kiel **José Mateo Balcázar Navarro** ŝanĝis sian nomon al tiu de **José Ulloa Navarro** laŭ reĝa permeso per kiu Karlo la 3-a rajtigis la ciganojn ekhavi la deziratan familinomon. La kromnomo Tragabuches estis heredo el lia patro kiu siavice ricevis ĝin post manĝi ĵus naskitan azenidon (*buche* en Andaluzio).

Li ekkarieris kiel toreisto profite ke lia baptopatro, Bartolomé Romero, estis parenco de Pedro Romero kaj liaj fratoj kiuj estis fondintaj toreskolon en la urbo Arundo. Kiel membro de la toreistaroj de Gaspar kaj José Romero intervenis kiel banderilisto kaj helpanto el 1800 al 1802 kiam li ektoreistis en la taŭrludejo de Salamanko.

Instalita en Arundo li tuj abandonis sian torekarieron kaj ekagadis kiel kontrabandisto kun dancistino konita kiel María "La Nena". José Ulloa "Tragabuches" akiris la varojn en la apuda enklavo Ĝibraltaro kaj lia kunulino distribuis la kontrabandon. Tiele li vivtenis sin ĝis 1814 kiam iama kunulo ĉe la Romero invitis lin torei ĉe la ludoj kiuj omaĝe la reveno al Hispanio de la reĝo Fernando la 7-a, estis okazontaj en Malago. Kiam li estis survoje, falis el sia ĉevalo kaj rompetis sian brakon pro kio li devis reveni al Arundo kie li malkaŝis ke María havas seksan rilaton kun amato nome Pepe "El Listillo". Tiun li gorĝotranĉis kaj la malfideluninon ĵetis el la balkono pro kio ŝi mortiĝis; tiele li devis fuĝi al la arunda montaro integrinte en unu el la bandoj kie li koincidis kun la ekbanditiĝo de El Tempranillo aŭ kun la roto de La sep infanoj de Écija kun kiuj li restis ĝis 1817, kiam ĉiuj la bandanoj, escepte Tragabuches kies kono perdiĝis ekde tiam, estis kaptitaj kaj ekzekutitaj.

* Kategorio Tragabuches en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Unterberg-Eisenstadt,** kroate **Železno Dolni Brig,** hungare **Alsókismartonhegy** [alŝOkiŝmartonhedj] estas iama vilaĝeto en Aŭstrio, en la federacia lando Burgenlando, nun estas ekstera parto de Eisenstadt.

Bazaj informoj
--------------

* Areo:  km²
* Alto super marnivelo: m
* Loĝantaro:
* Telefonprefikso: 02682
* Poŝtkodo: 7000
* Aŭtokodo: E
* 47° 50′ 50″ N 16° 30′ 30″ O﻿ / ﻿47.84722 °N, 16.50833 °O﻿ / 47.84722; 16.50833 (mapo)Koordinatoj: 47° 50′ 50″ N 16° 30′ 30″ O﻿ / ﻿47.84722 °N, 16.50833 °O﻿ / 47.84722; 16.50833 (mapo)

Situo
-----

Historio
--------

Judoj fondis la vilaĝon en 1671, kiun oni nomumis neoficiale *"Malgranda Jerusalemo"*. Tiutempe ili havis aŭtonomion. En 1795 granda incendio okazis. En 1910 vivis en Alsókismartonhegy 268 homoj (plejparte aŭstroj). Ĝis 1921 la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Sopron (reĝa departemento), al distrikto de Kismarton, poste al Aŭstrio, inter 1938-1945 al Germanio. Unterberg-Eisenstadt aliĝis al Eisenstadt en 1938. En tiu jaro nuliĝis la aŭtonomio kaj la faŝistoj detruis la sinagogon. Baldaŭ la judoj deportiĝis.

Vidindaĵoj
----------

* muzeo ekde 1982
**Untereggen** estas komunumo en la elektodistrikto Rorschach, Kantono Sankt-Galo, Svislando. Ĝi havis 1023 loĝantojn je la 31-a de decembro 2006.

Geografio
---------

Untereggen situas alte super Rorschach kaj Goldach. La rivereto Goldach (rivero) formas en okcidento la limo inter Untereggen kaj la komunumo Mörschwil. Sudoriente Untereggen limas al Eggersriet, sudokcidente al la urbo Sankt-Galo, en nordo al Goldach kaj en oriento al Rorschacherberg. Sur la teritorio de la komunumo situas la Kastelo Sulzberg en kies parko troviĝas la lageto *Schlossweiher*. Ĉe la limo kun la urbo Sankt-Galo la rivereto Goldach formas la imponan **Martin-Ravinon** (germane **Martinstobel**).

Trafiko
-------

Untereggen situas iomete flanke de la ĉefaj trafikvojoj, fakto al kiu ĝi dankas sian reputacion kiel ripozloko. La komunumo estas konektita al la publika trafikreto per la poŝtaŭto-linio de Rorschach al Sankt-Galo.

Historio
--------

Untereggen dankas sian ekziston al la Jakoba Vojo, kiu inter Rorschach kaj Sankt-Galo ek de la 9-a jarcento kondukis tra la teritorio de la hodiaŭa komunumo. Untereggen. La unua dokumenta mencio de Untereggen datiĝas el la jaro 908. Meze de la 15-a jarcento la libervoktejo Untereggen falis al la Princabatejo Sankt-Galo, kiu ek de tiam regis pri la loko.
En la jaro 1560 Untereggen akiris la rajton de vilaĝo kaj en 1701 estiĝis per disiĝo de Goldach ankaŭ memstara paroĥejo. En la jaro 1803 Untereggen, Eggersriet kaj Grub kuniĝis al politika komunumo, de kiu Untereggen disiĝis en la jaro 1827 kaj fariĝis memstara.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Untereggen en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Untereggen

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la elektodistrikto Rorschach |
| --- |
| maldekstraBerg SG • Goldach • Mörschwil • Rorschach • Rorschacherberg • Steinach SG • Thal SG • Tübach • Untereggen |  |

 |
Pri la komunumo
---------------

**Unterendingen** estas komunumo en la distrikto Zurzach de Kantono Argovio, Svislando. Ĝi havis 369 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

Geografio
---------

Unterendingen situas en la valo de la rivero Surbo, ĉe la alfluo de la rivereto *Schlierenbach* al ĉi-lasta. Schlierenbach formis profundan ravinon inter la du montetoj *Buhalden* kaj *Teufelskanzel*, kiuj apartenas al la Tavola Ĵuraso.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 3,45 km², de kiuj 1,31 km² estas kovritaj de arbaro kaj 2,80 km² de konstruaĵoj. La plej alta punkto de la komunumo situas sur alteco de 544 m s.m. sur la monteto Teufelskanzel, dum ĝia plej malalta punkto troviĝas sur alteco de 375 m s.m. borde de la rivero Surb.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Unterendingen limas en nordo al Tegerfelden, en nordoriento al Baldingen, en oriento al Lengnau, en sudo al Endingen, kaj en okcidento al Würenlingen.

Trafiko
-------

La komunumo Unterendingen estas konektita al la publika trafikreto per tri poŝtaŭtolinioj, nome de Tegerfelden al Baden, de Brugg al Bad Zurzach kaj de Döttingen al Niederweningen. Komence de la 19-a jarcento ekzistis planoj konstrui fervojlinion tra la Surbvalo, kiel daŭrigo de la linio de Zuriko-Örlikon, kiu finiĝas en en Niederweningen. Sed la projekto dum la 1-a mondmilito en la jaro 1915 estis forlasita pro monomanko.

Tra Unterendingen pasas la kantona ĉefvojo n-ro 17 de Döttingen al Dielsdorf.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Unterendingen datiĝas el la jaro 1298 kiel *Nider-Endingen*.

Dum mezepoko gravaj bienposedantoj en Unterendingen estis la Monaĥejo Sankt-Blasien kaj la johanita komandorejo Leuggern. La alta jurisdikcio apartenis ek de 1305 la Habsburgoj.

Kiam en la jaro 1415 la Svisa Ĵurkomunumo konkeris Argovion, Unterendingen estis atribuita al la subvoktejo Sigg de la Grafejo Baden.

Kiam en la jaro 1798 okaze de la Helveta Revolucio francaj trupoj liberigis Argovion, la komunumo dum kvin jaroj apartenis al la tiama Kantono Baden. Per la mediacia akto en la jaro 1803 la Kantono Baden estis dissolvita kaj integrita al la nova Kantono Argovio. Unterendingen fariĝis komunumo de la argovia distrikto Zurzach.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la komunumo Unterendingen

| Distrikto Zurzach |
| --- |
|  |  |
| **Bad Zurzach** - Baldingen - Böbikon - Böttstein - Döttingen - Endingen - Fisibach - Full-Reuenthal - Kaiserstuhl - Klingnau - Koblenz - Leibstadt - Lengnau - Leuggern - Mellikon - Rekingen - Rietheim - Rümikon - Schneisingen - Siglistorf - Tegerfelden - Unterendingen - Wislikofen

* Kategorio Unterendingen en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

 |
Ne konfuzu kun *The Transformers (Televida serio)* (1984-1987)

---

**Transformers** (esperantigite **Transformiloj** aŭ **Transformatoroj**; en libera traduko "ŝanĝantoj de formo"; japane トランスフォーマー) estas populara serio de ludiloj bazitaj sur la rakonto de du frakcioj de militantaj eksterteraj robotoj. En la pli ol 20-jara historio de la ludilo ankaŭ estis faritaj rilataj bildstrioj , bildstrioj kaj plenlongaj filmoj. La ĉeffiguroj en la plenlongaj filmoj estas Optimus Prime kaj Sam Witwicky.

La **Transformers** estas amaskomunikila franĉizo kreita de la japana ludilfirmao **Takara** kaj vastigita en ludillinion kaj animacian serion de la usona firmao Hasbro. La franĉizo komenciĝis en 1984 kun la elsendo de la samnoma animacia serio, kaj ĝi temigas du frakciojn de eksterteraj robotoj, kiuj estas kapablaj esti en du formoj kaj rapide ŝanĝi de unu al la alia, kaj ilia senĉesa lukto por konservi pacon kontraŭ la malamiko la Decepticons. Dum la longa historio de la ekzisto de la franĉizo, ĝi estis vastigita por inkludi komiksojn, animaciajn seriojn, komputilludojn kaj filmojn .

Filmoj
------

* *Transformers* (2007)
* *Transformers: Revenge of the Fallen* (2009)
* *Transformers: Dark of the Moon* (2011)
* *Transformers: Age of Extinction* (2014)
* *Transformers: The Last Knight* (2017)

Ĉio reĝisorita de Michael Bay

Referencoj
----------

1. ↑  "The History of Transformers on TV",  *IGN*.
2. ↑  Sorenson, Jim.  (July 13, 2010) *Transformers Animated: The AllSpark Almanac II*. IDW Publishing. ISBN 978-1600106835.

Vidu ankaŭ
----------

* Meĥao

Eksteraj ligiloj
----------------

* Transformers.com - oficiala Hasbro retejo
* Transformers oficiala YouTube kanalo
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitolaj artikoloj vidu la paĝojn Unterkulm (stacidomo) kaj Unterkulm Nord (stacidomo). |



**Kulm** estas komunumo kaj ĉefloko de la distrikto Kulm de Kantono Argovio, Svislando. Ĝi havis 2903 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

Geografio
---------

La komunumo Unterkulm situas en la valo de la rivero Wyna en la nordo de la distrikto Kulm.

La areo de la komunuma teritorio mezuras 8,88 km²,kiuj 3,50 km² estas kovritaj de arbaro kaj 1,07 km² de konstruaĵoj. La plej alta punkto de la komunumo situas sur 653 m s.m. sur la kulmino de *Hochwacht*, la plej malalta punkto ĉe la bordo de Wyna sur 435 m s.m.

Najbaraj komunumoj
------------------

Unterkulm limas en nordo al Gränichen, en oriento al Teufenthal, en sudoriento al Dürrenäsch, en sudo al Oberkulm, en sudokcidento al Schlossrued kaj Schöftland, en okcidento al Hirschthal, kaj en nordokcidento al Muhen.

Trafiko
-------

Unterkulm disponas pri du haltejoj ĉe la etŝpura tramfervojo *Wynentalbahn* [Wyna-Valo-Fervojo] de Araŭo tra Reinach al Menziken.

La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A1 estas Araŭo-Oriento, kiu situas norde en distanco de proksimume 6 kilometroj de la vilaĝo-centro.

Historio
--------

Merkato en Unterkulm
La unua dokumenta mencio de Kulm datiĝas el la jaro 1045 kiel *Chulenbare*, la unua mencio, kiu rilatas nur la Unterkulm sen Oberkulm datiĝas el la jaro 1303 per la vortumo *ze Nideren-Kulme*.

Ĝis la jaro 1566 la du vilaĝoj Unterkulm kaj Oberkulm formis impoŝtodistrikton, tamen ilia disiĝo en du komunumoj supozeble jam antaŭ tiu dato okazis. En mezepoko regis en Unterkulm unue la Lencburgoj, poste la Kiburgoj kaj fine la Habsburgoj.

Post la konkero fare de Berno en la jaro 1415 la vilaĝo apartenis ĝis la Helveta Revolucio al la kamparvoktejo Lencburgo. En 1798 ĝi fariĝis ĉefloko de la helveta distrikto Kulm kaj poste ek de 1803 ĉefloko de la samnoma argovia distrikto.

Vidu ankaŭ
----------

* Oberkulm
* Unterkulm (stacidomo)
* Unterkulm Nord (stacidomo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Unterkulm en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Unterkulm
* Unterkulm en la Historia Leksikono de Svislando

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Kulm |
| --- |
| Beinwil ĉe la lago • Birrwil • Burg • Dürrenäsch • Gontenschwil • Holziken • Leimbach • Leutwil • Menziken • Oberkulm • Reinach • Schlossrued • Schmiedrued • Schöftland • Teufenthal • **Unterkulm** • Zetzwil |  |

 |
Paĝo de la Traktato kun la ok sigeloj kaj ok subskriboj de la subskribintoj.
La **Traktato de Amiens** (franclingve: *la paix d'Amiens*) provizore haltigis konfliktojn inter la Unua Franca Respubliko kaj Granda Britio dum la Francaj Revoluciaj Militoj. Ĝi estis subskribita en la urbo Amiens la 25an de Marto 1802 (Germinal 4a, jaro X, laŭ la Franca Revolucia kalendaro), de Jozefo Bonaparte kaj Charles Cornwallis, 1a Markiso de Cornwallis, kiel "Definitiva Pactraktato". La posta **Paco de Amiens** daŭris nur unu jaron (18a de Majo 1803) kaj okazigis la nuran periodon de ĝenerala paco en Eŭropo inter 1793 kaj 1814. Laŭ la traktato, Britio agnoskis la Francan Respublikon; la Britia parlamento estis forlasinta la historiajn postulojn de Anglio al la jam forpasinta Reĝlando Francio nur du jarojn antaŭe. Kun la Traktato de Lunéville (1801), la Traktato de Amiens markis la finon de la Dua Koalicio, kiu faris militon kontraŭ la Revolucia Francio ekde 1798.

* Kategorio Traktato de Amiens en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Intertraktadoj en la interkonsento de Karlovic
Treaty of Karlowitz.jpgTraktato de Karlovic en la arab-turka
**Traktado de Karlovic** (En la germana: Frieden von Karlowitz; En la serba: Karlovački mir, Карловачки мир, "paco de Karlovic"; En la turka: Karlofça Antlaşması, "La Knabinoj Karlovic") (26-an de januaro 1699) estis la interkonsento de la Turka Imperio kaj la Sankta Ligo (la Sankta Romia Imperio (Aŭstrio), Pola-Litova Unio, Venecio kaj Rusio) pri finigo de la militado inter 1683–99 (angle: Great Turkish War).

Laŭ la traktado, plimulto de Transilvanio kaj Hungario venis sub Habsburgan regadon. La interkonsento malgravigis la turkan influon en orienta Eŭropo, kaj tiel markis la komencon de la fino de otomana hegemonio en sudorienta Eŭropo, kaj igis Aŭstrio la reganta forto en la regiono kaj konsekvence grava imperio.

La sultano Mustafo la 2-a decidis militiri finsomere de 1697 norden, sed la princo Jenő Savoyai venkis lian armeon en la batalo de Zenta (11-an de septembro). La malvenko, la rusa minacado, politika premo de Anglio kaj Nederlando trudis al traktado la sultanon.

La traktado okazis en Karlovic, (nun Sremszki Karlovci, Serbio) proksime al Beogrado. La interparoloj komenciĝis en 1698 kaj daŭris 72 tagojn. Tiu estis la unua okazo, kiam la turkoj emis intertrakti kun ligo de la eŭropaj nacioj kaj akceptis peradon de neŭtralaj ŝtatoj, kaj finfine rekonis malvenkon. La subskribo de la kontrakto okazis la 26-an de januaro 1699.

Aŭstrio ricevis tutan Hungarion (krom la Bánság, tio estas krom teritorio inter Tibisko, Maros kaj Danubo), Transilvanion, Kroation kaj Slavonion. La aŭstra-turka interkonsento validis je 25 jaroj. Venecio akiris Moreo-Peloponnesos (kiun la turkoj rekonkeris en 1715) kaj grandan parton de Dalmatio kun haveno de Kotor. Pollando redonis terotioriojn, konkeritajn en Moldavo, sed akiris Podolion kaj la ukranajn areojn okcidente de rivero Dnepro, kiujn la turkoj okupis ankoraŭ en 1672.

En Karlovic, la rusoj kaj turkoj interkonsentis nur je dujara armistico, sed ili subskribis en 1700 la pacon de Konstantinapolo, kiu transdonis Azovon al Rusio (kiun la turkoj rekonkeris en 1711, la rusoj reokupis en 1783), plue permesis, ke la caro havu daŭran diplomatian reprezentadon en Konstantinopolo.

* Kategorio Traktato de Karlovic en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Transira Federacia Registaro (TFR)** de la Respubliko de Somalio (en somala *Dowladda federaalka kumeelgaarka*) estas la nuntempe internacie agnoskata registaro de Somalio. Oni starigis ĝin kiel unu de la Transiraj Federaj Institucioj (TFI) de la registaro difinita en la Transira Federa Ĉarto (TFĈ) adoptita en novembro de 2004 de la Transira Federa Parlamento (TFP). Tiu registaro estis agnoskita kaj helpita de Etiopio, Usono kaj UN.

La TFR oficiale enhavas la plenumigan branĉon de la registaro, kun la TFP kiel leĝofara branĉo. La registaron estras la Prezidento de Somalio, al kiu la ministraro rilatas pere de la Ĉefministro de Somalio. Tamen, la termino ofte uziĝas kiel ĝenerala termino por la tri branĉoj kolektive.

Ĉefministro de Somalio
----------------------

* Listo de Ĉefministroj de Somalio

Nur Hassan Hussein estas la Ĉefministro de Somalio. Li estis elktita de la Prezidento Abdullahi Yusuf Ahmed por estri la ministraron novembre de 2007, kaj por nova ministraro en decembre de 2007.

Ministraro
----------

La ministraro, formale konata kiel Konsilantaro de Ministroj, havis unue 42 oficojn, sed poste ĝi malpliiĝis al 31 dum periodo de reteno en 2006.

Historio
--------

La Transira Federa Registaro (TFR) de la Respubliko de Somalio havis malfacilan historion. Ĝi estas la plej ĵusa klopodo restarigi naciajn instituciojn en Somalio post la falo en 1991 de Siad Barre kaj la sekva Somalia Enlanda Milito. De tiam la lando estis regata dum pli da jardeko de tribestroj kaj militestroj.

La TFR havis malmulte da povo en plej parto de Somalio ĝis la invado en 2006 de Etiopio, kiam la reĝimo de la rivalaj Islamaj Kortumoj estis forigita en Mogadiŝo. Alia isIslamisma grupo, Al-Shabaab prenis teritorion dum la sekvaj monatoj. Januare de 2009, la tagon post kiam etiopioj lasis la landon, la islamistoj ekkontrolis la urbon de Baidoa, devigante la registaron doriri al Ĝibutio.

Referencoj
----------

1. ↑  Somali Government In Exile; Islamists Take Over

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala Retejo de Somalio (Oficiala retejo de la TFR)
Renkontiĝo inter Ludoviko la 14-a kaj Filipo la 4-a sur la "Insulo de la Fazanoj", en 1659. Oni povas rimarki la filinon de Filipo, Maria Teresa de Hispanio, funde de la pentraĵo.
La **traktato de Pireneoj** (franclingve *Traité des Pyrénées*, hispanlingve *Tratado de los Pirineos*) estis paca traktato inter Hispanio kaj Francio, post la Tridekjara milito kaj la Frondo.

La traktato estis subskribita la 7-an de novembro 1659 sur la "Insulo de la Fazanoj", meze de la rivero Bidasoa kaj de la limo inter la du reĝlandoj, en hodiaŭa Pyrénées-Atlantiques. La delegito de Ludoviko la 14-a estis Hugues de Lionne, kaj la delegito de Filipo la 4-a estis Luis de Haro.

Laŭ tiu akordo, Francio akiris Rusiljonon. Norde, ĝi ankaŭ obtenis Artezon el Hispana Nederlando, krom la urboj Aire kaj Saint-Omer. Multaj fortigitaj urboj tiel fariĝis francaj, interalie Bourbourg, Gravelines, Saint-Venant, Avesnes-sur-Helpe, Landrecies kaj Le Quesnoy.

Kompense pro tio, Francio devis ĉesigi la subtenon al Portugalio, kiu estis denove sendependa ekde ribelo en 1640, kaj ankaŭ rezigni ĝiajn intencojn pri Barcelono kaj Katalunio.

Alia parto de la traktato projektis la edziĝon de la hispana princino, Maria Teresa de Hispanio, kun la franca reĝo Ludoviko la 14-a, kiel simbolo de la nova paco. La edziĝo okazis en 1660 en Saint-Jean-de-Luz.

* Traktato de Pireneoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Traktato de Pireneoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Unu mondo** estas esprimo, kiu atentigas, kun diversspeca emfazo, pri la unueco de la homaro, pri tutmondiĝo aŭ pri la unikeco de nia planedo.

La esprimo aperas ekzemple en diversaj sloganoj:

* Unu mondo, unu lingvo, unu mono (slogano sur monero de 1 stelo, 1959)
* Unu mondo, unu promeso (slogano de skoltoj)
* Unu mondo, unu revo (slogano de la Olimpiko 2008 en Pekino)
* Unu Dio, unu mondo, unu interlingvo (devizo de Oomoto)

Nova signifo: de "tria mondo" al "unu mondo"
--------------------------------------------

La tri mondoj dum la Malvarma Milito:
- ﻿ Unua mondo

- ﻿ Dua mondo

- ﻿ Tria mondo

La signifo de la esprimo "unu mondo" evoluis i.a. pro la kreskanta konscio pri kultura diverseco. Ekde la 1990-aj jaroj, ĝia germana ekvivalento "Eine Welt" estas vaste uzata por atentigi pri nova kompreno de evolua kunagado. Precipe en la sfero de ekleziaj kaj bonfaraj organizoj, "unu mondo" simbolas la nuntempan celon de egalrajta kunlaboro anstataŭ la iama dono de almozoj. La disfalo de la komunisma sistemo ("dua mondo") igis la tradician disdividon de la mondo en tri blokojn (unua mondo, dua mondo, tria mondo) malaktuala. Per uzo de la esprimo "unu mondo" eblas eviti tian - eble ankaŭ diskriminacian - dividon kaj samtempe memorigi pri tio, ke ekzistas nur unu tero, kiun la homaro devas konservi. 

Tiel estiĝis, precipe en la germanlingvaj landoj, "unumondaj vendejoj", "unumondaj laborgrupoj", "unumondaj forumoj" ktp. Tiu nova signifo de "unu mondo" certagrade penetris ankaŭ en aliajn lingvojn, ekzemple la anglan.

Bazaj principoj de unumonda agado estas justa komerco, "helpo al sinhelpo" kaj ekologia vivmaniero. Konformas kun ĝi ankaŭ la devizo "pensu tutmonde, agu loke" de la Agendo 21. 

Surbaze de la nova signifo, la esperantista partio UNU MONDO elektis sian nomon.
originalo de la Traktato de Oliva
La **Traktato de Oliva** (aŭ *Paco de Oliva*, *Pax Oliviensis*) interkonsentiĝis la 3-an de majo 1660 inter Leopoldo la 1-a, imperiestro de la Sankta Romia Imperio, elekto-princo Friedrich Wilhelm de Brandenburgio-Prusio, reĝo Karolo la 11-a de Svedio (respektive ties jura reprezentanto, ĉar la reĝo ankoraŭ estis infano) kaj reĝo Johano la 2-a Kazimiro Vasa de Pollando-Litovio en *Oliva* (iom okcidente de la germanlingva hansa urbo Dancigo, intertempe urboparto de la nuna Gdansko).

En la traktato la reĝo Johano Kazimiro de Pollando-Litovio retiris siajn postulojn pri la sveda reĝa krono, kiun perdis lia patro, Sigismondo la 3-a Vasa, dum la jaro 1599. Samtempe li agnoskis la jam ekde la 1620-aj jaroj realan svedan hegemonion en la latvaj regionoj Livonio kaj Rigo kaj la suverenecon de la hohencolerna "Duklando Prusio" en Orienta Prusio. La interkonsento konfirmis la *Traktaton de Labiau* de 1656.

La traktato ekestis pro forta interkonsiliĝo de francaj diplomatoj, kaj ĝi provizore finis la konfliktojn, kiuj kaŭzis la militon kontraŭ Sigismondo de 1598–99, la Svedan-Polan militon de 1600–1629 kaj la Duan Nordian Militon de 1655–61 inter Svedio kaj Pollando-Litovio. Ankaŭ se Pollando-Litovio devis rezigni pri la svede okupita parto de Livonio, la paco tamen principe signifis restarigon de la antaŭa potencoekvilibro en la teritorio ĉirkaŭ la Balta Maro. La Traktato de Oliva kaj la samjare ekestinta Traktato de Kopenhago aldone al la Traktato de Kardis signas la potencokulminon de la sveda reĝlando.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Traktato de Oliva en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* informoj pri la traktato en la sveda Arkivigite je 2007-02-08 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 256776
* GND: 125821802X
* LCCN: sh85094632
 |
La konstruaĵo de Yeşilköy en kiu okazis la subskribo de la traktato de Sankta-Stefano.
La **Traktato de Sankta-Stefano** (3-an de marto 1878) estis la interkonsento kiun altrudis Rusio al la Osmanida Imperio post ĝia venko en la rusa-turka milito de 1877-1878. Ĝi estis subskribita en Sankta-Stefano (greke: *Ayastefanos*, nuntempe Yeşilköy), loĝloko okcidente de Istanbulo, de la Grafo Nicholas Pavloviĉ Ignatiev kaj Aleksander Nelidov flanke de la Rusa Imperio kaj la Ministro pri Eksteraj Aferoj Safvet Paŝao kaj la ambasadoro en Germanio Sadullah Bejo flanke de la Osmanida Imperio.

La 3-a de marto, tago kiam subskribiĝis la Traktato de Sankta-Stefano, estas la nacia tago de Bulgario.

En 1859 Serbio ribeliĝis kontraŭ la turkoj, ribelo iom poste sekvata de Montenegro (kiu deklaris la sendependecon), Bosnio kaj Hercegovino (kiu kuniĝis al Serbio). En 1876 la ribeliĝo ankaŭ atingis Bulgarion. La severa subpremo okazigata de la turkoj, igis la caron Aleksandro la 3-a de Rusio aliancito de Rumanio, deklari la militon kontraŭ la turkoj. La turka armeo estis venkata kaj devigata subskribi la kapitulacon per tiu ĉi traktato.

Konsekvencoj
------------

Granda Bulgario laŭ la Traktato de Sankta-Stefano.
La traktato reorganizis la antikvajn posedaĵojn en Balkanio kiuj apartenis al la Osmanida Imperio.

La plej grava dispozicio en tiu ĉi traktato estis la agnoskado de la sendependeco de Bulgario kiu prenis la plejparton de Makedonio en sia teritorio kaj permesis al Bulgario etendiĝi de la Egea Maro ĝis la Nigra Maro.

Ankaŭ ĝi agnoskis la sendependecon de Serbio, Montenegro kaj Rumanio. Rumanio cedis Besarabion al Rusio kaj interŝanĝe ĝi ricevis Dobroĝon. Bosnio-Hercegovino fariĝis memstara.

Rusio ricevis teritoriojn en la Osmanida Imperio kaj la sultano devis garantii la sekurecon de liaj kristanaj subuloj.

Britio kaj Aŭstrio-Hungario oponiĝis al tiu ĉi traktato kiu liberigis la slavan naciismon pro tio ke Bulgario povu fariĝi satelito de Rusio kaj minaco por la Otomana Imperio.

La traktato estis modifata kvar monatojn poste, la 13-an de julio 1878, post la Kongreso de Berlino, en la traktato de Berlino.

Vidu antaŭ
----------

* 185 Eŭniko

* Kategorio Traktato de Sankta-Stefano en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La alegorio pri la Dispartigoj de Pollando-Litovio fare de Prusio, Rusio kaj Aŭstrio
La Respubliko de Ambaŭ Nacioj post la dispartigoj de Pollando-Litovio
La **Unua dispartigo de Pollando-Litovio** en 1772 estis la unua el tri dispartigoj de Pollando-Litovio, kiuj okazis fine de la 18-a jarcento. Per ĝi pluraj teritorioj de la Respubliko de Ambaŭ Nacioj konkeriĝis kaj transiris al la Reĝlando Prusio, la Habsburga monarkio kaj al la Rusia Imperio.

Historia fono de la dispartigo
------------------------------

La ideo pri dispartigo de unu ŝtato cele de kontentigo de pretendoj kaj interesoj de la aliaj ne estis io nova. Similaj planoj naskiĝis kontraŭ Aŭstrio dum la milito pri aŭstria sukcedo, Prusio dum la sepjara milito aŭ Otomana Imperio dum la 5-a rusa-turka milito. La diferenco konsistis en tio, ke la Respubliko estis unusola ŝtato, kiu ne kapablis reĵeti armitan konflikton kun alia ŝtato, ĉar estis tute nearmita kaj ne povis kontraste al pli supre menciitaj ŝtatoj defendi siajn proprajn interesojn. Dispartigo-koncepto de la pola-litova ŝtato ankaŭ ne estis nova. Ĝi aperis jam en la 17-a jarcento (traktato en Radnot).

Vidu ankaŭ
----------

* Sekreta aldona protokolo de la Pakto Ribbentrop-Molotov (la kvara dispartigo de Pollando)

Bibliografio
------------

* Tadeusz Cegielski, Łukasz Kądziela, *Rozbiory Polski 1772-1793-1795* (Dispartigoj de Pollando 1772-1793-1795), Varsovio 1990
* Herbert H. Kaplan, *The First Partition of Poland*, Ams Pr Inc (June 1972), ISBN 0-404-03636-8

Eksteraj ligiloj
----------------

* James Fletcher, First Partition Of Poland Arkivigite je 2010-06-12 per la retarkivo Wayback Machine
**Transoksiano** aŭ Transoksanio – la „Lando trans la Oksuso" (antikva nomo de Amudarjo) – estas nomo de grava historia regiono en okcidenta Centra Azio, kiu areo fakte situas inter la du gravaj regionaj riveroj Amudarjo kaj Sirdarjo, kun la antikvaj urboj Samarkando kaj Buĥaro. Hodiaŭ ĝi apartenas grandparte al Uzbekio, sed ankaŭ al Kazaĥio (norde), Taĝikio (oriente) kaj Turkmenio (sude).

Nomo
----

La nomo Transoksiano venas el la greka formo, la *Transoksanio* el la latina formo,

Geografio
---------

Transoksiano apartenas al Malalt-ebenaĵo de Turan kaj ĝin karakterizas stepoj kaj dezertoj, kiel Kizilkumo. La klimato estas kontinentala kaj seka. La Fergana valo kaj valo de Serafŝan, en kiu situas kaj Samarkando kaj Buĥaro, estas fertilaj, akvumitaj areoj, eluzata agrikulture. Okcidente limas ĝin Ĥorezmo, sude Ĥorasano.

Historio
--------

La nomo Transoksiano venis post konkeroj de Aleksandro la Granda, kiu konkeris tiun regionon en la 4-a j.c. a.K.. La regiono gravis dum la Sasanida imperio, kiam ĝi estis grava kultura, scienca centro, danke al enspezoj de la Silka vojo.

Ĝi formis parton de Granda Ĥorasano.

Vidu ankaŭ
----------

* Timur
* Samanida Imperio