recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Koordinatoj: 16° 48′ 44″ N 96° 10′ 29″ O﻿ / ﻿16.81222 °N, 96.17472 °O﻿ / 16.81222; 96.17472 (mapo)

 Suda portalo de Ŝvedagona pagodo
Foiro en Jangono
Sidata Budho en pagodo Ngahtatgji
Pagodo Sule
Ĝenerala hospitalo en Jangono
**Ranguno** (aŭ **Jangono**) estas la plej granda urbo de Birmo (Mjanmao) kaj ĝia ĉefurbo ĝis novembro 2006 kiam la militista reĝimo translokiĝis internen de la lando kaj anstataŭe difinis Pyinmana Naypyidaw kiel ĉefurbon.

**Jangono** estas alia formo de *Ranguno*. Laŭ la stato de 2022 en la urbo vivis 6 874 000 loĝantoj sur areo de 576 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de 11 934 loĝantoj/km². La urbo situas apud rivero Jangono, ĉ. 30 km de la marbordo (golfo de Martaban). 

La vorto Jangono devenas de la birmaj vortoj *jan* kaj *kun* kiuj signifas "urbo sen malamikoj".

Kompare kun aliaj gravaj urboj de la sudorienta Azio, Ranguno ne estas tre disvolvigita, kvankam konstruado prosperas, ĉefe pro la influo de privata investado, ĉefe de Singapuro kaj Ĉinio. Centre de la urbo kaj en ĉirkaŭaĵo oni rekonstruis multajn altajn konstruaĵojn kaj komercajn centrojn (konataj kiel *taik*). Ranguno posedas la plej grandan nombron de koloniaj konstruaĵoj kiel la registaraj oficejoj, la Alta Kortumo, la Urbodomo aŭ la Ĝenerala Malsanulejo, ĉiuj renovigotaj. Periferiaj kvartaloj kiel Thaketa aŭ la "novaj urboj" (*mjo-thit*) estas malriĉaj areoj kun markita ĉirkaŭa eco.

Kulturo
-------

La propra lingvo de Ranguno estas la birma. La plej aĝaj kaj plej edukitaj loĝantoj parolas ankaŭ la anglan.

En la urbo troviĝas la universitato plej antikva de Birmo: la Universitato de Ranguno. Aligita komence al la Universitato de Kalkato, ĝi en 1920 sendependiĝis kiel Altlernejo. Du el la Institucioj pri Medicino en la lando troviĝas en Ranguno.

### Kulturejoj

* Shŭedagono: religia konstruaro kie elstaras la **pagodo Shŭedagono**
* Pagodo Sule: ok-angula kaj kun ora kupolo.
* Katedralo de Sankta Maria: katolika katedralo konstruita en 1895.
* Pagodo Ĉaŭĥtatgji: en kies interno troviĝas giganta statuo de Budho.
* Pagodo Ngahtatgji: situa en la interno de la monaĥejo Ashay Taŭja Kjaŭngo enhavas alian enorman statuon de Budho konata kiel la *Budho de la kvin etaĝoj*.
* Pagodo Botahtaŭngo: rekonstruita entute fine de la Dua Mondmilito.

Ekonomio
--------

La urbo estas la ekonomia centro de Birmo. La plej-parto de la importo kaj eksporto pasas tra Ranguno, ĉefe laŭ la rivero Jangono, kiu kuniĝas kun la rivero Iravadio, la ĉefa de la lando.

Servoj
------

* Universitato de Jangono

Partneraj urboj
---------------

Inter la partneraj urboj de Jangono estas:

* Jangĝoŭ (ĉine 扬州市 / 揚州市), Ĉinio

Vidu ankaŭ
----------

* Nacia Biblioteko de Mjanmaro

* Jangono en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Jangono en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 40336
* GND: 4133122-9
* LCCN: n80053296
* VIAF: 136635929
* SUDOC: 027957160
* BNF: 11988812n
* NLA: 35727247
* NKC: ge679610
 |
Koordinatoj: 19° 44′ 00″ N 96° 12′ 00″ O﻿ / ﻿19.73333 °N, 96.20000 °O﻿ / 19.73333; 96.20000 (mapo)

muzeo en la urbo
**Nepjido** (aŭ neofte *Najpitavo*, birme: , *Naypyitaw*), ekse **Pjinmano** (ပျဉ်းမနားမြို့, *Pyinmana*) estas la ĉefurbo de Birmo de novembro 2005. La nom-aldono *Naypyidaw* signifas "sidejo de la reĝoj". 

Laŭ la stato de 2014 en la urbo vivis 1 160 242 loĝantoj sur areo de 7 054,37 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de 164 loĝantoj/km².

Nepjido situas en la mandalaja regiono, ĉe flanka rivero de rivero *Sitang*, ĉirkaŭ 320 km norde de la antaŭa ĉefurbo Ranguno (Jangono) kaj 150 km sude de Mandalajo, ĉe nacia vojo "1", kiu ligas la tri urbojn. 

Dum la Dua Mondmilito la urbo estis sidejo de la birma rezista movado ("Birma Sendependeca Armeo") kontraŭ invado de Japanio, kaj de tiu tempo la regiono estas armee fortikigita.

La translokado de la ĉefurbo
----------------------------

Jam de 2001 ekzistis onidiroj pri ŝanĝi la ĉefurbon de Birmo, sed la registaro ĉiam dementis ilin. Je la 7-a de novembro 2005 generalo *Kyaw Hsan*, ministro pri informado, diskonigis, ke la antaŭan tagon oni komencis transloki ĉiujn ministeriojn kaj aliajn registarajn instancojn de Ranguno al Nepjido; ekde decembro la urbo estu la nova sidejo de la registaro. La indikita kialo estis, ke Nepjido havas pli centran situon kaj estas bone atingebla de ĉiuj partoj de la lando.

Kvar tagojn poste, la 11-an de novembro 2005, kolono de 1.100 kamionoj transportis 11 batalionojn kaj 11 ministeriojn al Nepjido.

La honoran nomon *Naypyidaw* la urbo ricevis la 22-an de marto 2006.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Arkivigite je 2014-05-17 per la retarkivo Wayback Machine Pintkonferenco de ASOAL fokusiĝas je konstruado de komunumo ĈRI
2. ↑  La landoj de l' tero
3. ↑  Noto : tiu ŝanĝo de ĉefurbo ne estis agnoskita de ĉiuj landoj kaj internaciaj organizaĵoj en la mondo.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rAziaj ĉefurboj |
| --- |
| Abudabio • Amano • Ankaro • Aŝgabato • Nursultano • Bagdado • Baku • Bandar-Seri-Begavano • Bangkok • Bejruto • Biŝkeko • Colombo • Dako • Damasko • Dilo • Doho • Duŝanbo • Erevano • Ĝakarto • Hanojo • Islamabado • Kabulo • Katmando • Kuala-Lumpuro • Kuvajto • Maleo • Manamo • Manilo • Maskato • Nov-Delhio • Pyinmana • Nikozio • Pekino • Pnom-Peno • Pjongjango • Rijado • Seulo • Singapuro • Tajpeo • Taŝkento • Tbiliso • Teherano • Tel-Avivo • Timbuo • Tokio • Ulan-Batoro • Vjentiano | Azio |

 |
**Ponto Reĝino Ludovikino** (litove *Karalienės Luizos tiltas*, ruse *Мост королевы Луизы*, origine germane *Königin-Luise-Brücke*) nomiĝas laŭ Luiza de Meklenburgo-Strelitz unuigante la sude de Nemunas situantan urbon Sovetsk (germane *Tilsit*, litove *Tilžė*) al norda Panemunė (germane *Übermemel*. Tiu ĉi ponto estis unu el la plej gravaj pontoj en la direkto de Eta Litovio. Ekde 1946 ĝi landlimas inter Kaliningrada provinco kaj Litovio.

Historio
--------

La ponto en la 1920-aj jaroj
Blazono de Sovetsk/Tilsit montrante kaj ponton kaj riveron
Ekzistis flosponto ĉe tiu ĉi punkto ĝis 1906. Kiam ĝi ne plu povis elteni la kreskantan trafikan volumon, oni konstruis 416 m longan ponton, konsistantan el tri feraj arkaĵaj kradtraboj kun interarkaj bendoj de po 105 m kaj baskula ponto. La okulfrapa pontportalo ankoraŭ staras ĉe la urboflanko portanta la germanlingvan enskribon *KÖNIGIN LUISE-BRÜCKE*. La baroka arkitektura stilo kongruis kun la najbara evangelia preĝejo. Ĝi estis inaŭgurita la 18-an de oktobro 1907 - cent jarojn post la Paco de Tilsit kaj la peto-iro de Ludovikino al imperiestro Napoleono. La baskula ponto situis antaŭ la pontportalo por permesi al ŝipoj ĝis larĝeco de 12 m kaj alta masto trapasi. La trapasa alteco de sub la arkoj estas de 19 m.

Komence de la Unua mondmilito, en aŭgusto 1914, rusaj trupoj okupis la urbon Tilsit. Ĉe foriro estis plano de ili eksplodigi la ponton sed la prusa artileria kapitano Fletcher sukcesis tranĉi la fuzeon la 12-an de septembro 1914. La ponto pluvivis. La placo *Getreidemarkt* (grenfoirejo) ĉe la germana kirko ŝanĝis sian nomon je *Fletcher-placo*.

Dum la Dua mondmilito germanaj inĝenieroj krevigis la ponton en 1944; tamen, ili ne povis malhelpi la konkeron de Tilsit fare de Ruĝa Armeo. La suda ponta portalo restis staranta. Ligna stakponto estis konstruita kiel anstataŭaĵo, sekvita per ligna arkponto en 1946/47 post kiam la detruita ponto estis malbarita. Tiu ĉi ponto povis elteni nek akvegojn nek glacion kaj baldaŭ devis esti disfaligita pro kadukiĝo. Ŝtala traba ponto kun pli da murapogiloj estis poste konstruita sur la malnova loko en la 1960-aj jaroj. La pontportalo estis inkludita en simpligita formo.

1.6 km laŭflue (en la okcidento) estis la unutraka ponto por la fervojo *Tilsit-Memeler-Bahn* (hodiaŭ aktiva inter Šilutė kaj Klaipėda) - malgraŭ origina planado por du trakoj. Ĝin ankaŭ detruis retiriĝantaj Wehrmacht-pioniroj en la 1944-a jaro.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Ponto Reĝino Ludovikino en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Pri la ponto en la kenigsberga historimuzeo

Notoj
-----

1. ↑  Hans Dzieran: "Der Brückenschlag über den Memelstrom" Arkivigite je 2007-10-12 per la retarkivo Wayback Machine
2. ↑  Georg Friedrich: "Vom Leben unserer Vorfahren in der alten Heimat"
3. ↑  Wolfgang Rehm: "Jugenderinnerungen eines Tilsiters des Jahrgangs 1907"
la "nova korto" de la kolegio
***St John's College*** [sejnt ĜONZ KOleĝ] estas kolegio de la Universitato de Kembriĝo. Sian nomon ĝi ricevis laŭ Johano la Baptisto. La kolegio fondiĝis pere de donaco de Damo Margaret Beaufort, la patrino de la reĝo Henriko la 7-a (Anglio), sed nur du jarojn post ŝia morto, en 1511, la konstruaĵoj kompletiĝis, la kolegio ricevis formalan ĉarton kaj oficiale ekfunkciis la instruado.

Inter la kolegiaj studentoj estas la gajnintoj de dek Nobel-premioj, sep ĉefministroj de Britio kaj dek du ĉefepiskopoj de diversaj landoj, almenaŭ du princoj, kaj tri sanktuloj. La romantikisma poeto William Wordsworth studis ĉe la altlernejo, kaj ankaŭ William Wilberforce kaj *Thomas Clarkson*, la du kontraŭsklavistoj kiuj gvidis la movadon kiu finigis sklavecon en la Brita Imperio.

la kolegia kapelo, planita de la arkitekto George Gilbert Scott
La kolegio estas ankaŭ bone konata pro sia koruso, pro sukcesoj en larĝa vario de interkolegiaj sportaj konkuroj, kaj ĝia ĉiujara maja balo. En 2011 la kolegio festis sian 500-jaran jubileon, okazaĵo interalie markita per vizito de la brita reĝino Elizabeto kaj sia edzo.

Referencoj
----------

1. ↑  Nobel-premiiĝis en 1933 Paul Adrien Maurice Dirac (1902-1984), en 1947 Edward Victor Appleton (1892-1965), en 1951 John Douglas Cockcroft (1897-1967), en 1958 kaj 1980 *Frederick Sanger* (1918-2013), en 1962 *Maurice Wilkins* (1916-2004), en 1977 Nevill Francis Mott (1905-1996), en
1979 *Abdus Salam* (1926-1996), samjare *Allan MacLeod Cormack* (1924-1998) kaj en 2007 *Eric Stark Maskin* (1950-nun).

* Kategorio St John's College (Kembriĝo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Retejo de la kolegio (angle)
Fluo de la rivero
riveroborda rokaro apud Dinant
**Mozo** (nederlande *Maas*, france *Meuse*) estas rivero kies fonto situas en Nord-Francio kaj kiu tra Belgio kaj Nederlando fluas al la Norda Maro.

La fonto de Mozo situas sur la altebenaĵo de Langres en ties parto de la departemento Haute-Marne. Ĝi estas pluva rivero kaj pro tio la debito estas tre ŝanĝiĝema.

La Rejn-Moza Delto, nomita ankaŭ *Rejn-Moz-Skelda Delto*, estas riverdelto en Nederlando formita per la kunfluado de la riveroj Rejno, Mozo (en nederlanda: Maas) kaj Skeldo.

Flankaj riveroj
---------------

* Sambro (Sambre franclingve / Samber nederlandlingve),
* Ourthe,
* Jeker,
* Geul,
* Rur/Roer,
* Swalm,
* Niers,
* Dieze,
* Dommel.

### Daŭrigo

* Bergsche Maas

Trafluataj urboj
----------------

Verdun, Sedan, Charleville-Mézières, Dinant, Namuro, Lieĝo, Maastricht, Roermond, Venlo, 's-Hertogenbosch.

* Mozo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Mozo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 23411
* GND: 4074410-3
* LCCN: sh85084469
* VIAF: 315125104
* BNF: 11963865m
* NKC: ge129924
 |
Larĝa panoramo de Itajaí

**Itajaí** [itaĵai] estas grandurbo, municipo, havenurbo kaj universitata urbego en suda Brazilo en subŝtato Sankta Katarino.

Bazaj informoj
--------------

Itajai en la subŝtato (ruĝe).
* Loĝantaro: 201,557 (en 2014)
* Supermara alteco: 2 m (sed la plej alta punkto estas 170 m)
* Areo: 289 km²
* Telefonkodo:
* Poŝtkodo:
* Horzono: UTC -3 (somere UTC -2)
* 26° 54′ 00″ S 48° 40′ 00″ U﻿ / ﻿26.90000 °S, 48.66667 °U﻿ / -26.90000; -48.66667 (mapo)

Geografio
---------

Aerpanoramo pri Itajaí
Vido en Itajaí
Itajaí situas laŭ Atlantiko ĉe buŝo de rivero Itajai-Acú en suda parto de la lando. Curitiba troviĝas 174, San-Paŭlo (urbo) 425, Porto Alegre 430, Guarulhos 436, Campinas 470, Nova Iguaçu 697, **Rio-de-Ĵanejro** 703, Belo Horizonte 912, Goiânia 1138, **Braziljo** 1237, Salvador de Bahio 1872, Maceió 2348, Teresina 2502, Recife 2548, Natalo (Brazilo), 2745, São Luís 2750, Belém 2829, Manaus 2908 km.

Historio
--------

En 1750 portugaloj alvenis kaj deklaris tiun regionon sia hejmo. Itajaí estis fondita en 1860, sed la koloniigo komenciĝis jam en 1658. En la 19-a jarcento komence portugaloj, poste ankaŭ germanoj kaj italoj alvenis. En 2008 proksimume 100 homoj pereis en inundo. 90% de la grandurbo estis subakvaj kaj la haveno estis parte detruita.

Ekonomio
--------

En Itajaí oni produktas paperojn, teksaĵojn, en la plena municipo maniokojn, oleojn, tabakojn. En la 1970-aj jaroj fiŝkaptista centro ekfunkciis.

Trafiko
-------

Itajaí estas servita fare internacia flughaveno situanta en la apuda municipo. La haveno estas la ĉefhaveno de Sankta Katarino, kaj la due plej granda en Brazilo. Aŭtoŝoseoj kuras al Florianópolis, Blumenau kaj Joinville (Brazilo).

Klimato
-------

Haveno de Itajaí
Enirejo al la haveno
La klimato en Itajaí estas humida en vintro kaj seka en somero. En somertemperaturoj la temperaturo povas atingi eĉ 40 °C kaj dum vintre ĝi falas al 5 °C. Jare pluvas po
1596 mm, en ĉiuj monatoj pluvas, sed inter junio-aŭgusto malpli ofte pluvas.

Vidindaĵoj
----------

* ĉiujara festivalo de la brazila populara muziko
* festivalo de fiŝkaptado
* marbordaj strandoj

Famuloj
-------

En Itajaí naskiĝis Lauro Müller.

Ĝemelurboj
----------

* Japanio Sodegaura, Japanio
* Popola Respubliko Ĉinio Sinsjan, Ĉinio
* Portugalio Viana do Castelo, Portugalio
* Ĉilio Melipilla, Ĉilio

Fontoj
------

* angla Vikipedio helpe de WikiTrans
* mapo, distancoj[*rompita ligilo*]
* angle
* oficiala paĝo portugale

* Itajaí en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Itajaí en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Calafat** [kalafat] (bulgare: Калафат) estas urbo kun 18 890 loĝantoj (2002) en la distrikto Dolj en Rumanio. Administre, al ĝi apartenas la vilaĝoj Basarabi, Ciupercenii Vechi kaj Golenţi.

Calafat situas en la sudokcidenta angulo de la distrikto Dolj, ĉe la maldekstra bordo de Danubo. Sur la alia bordo de Danubo situas la bulgara urbo Vidin, al kiu regule trafikas pramo. Oni konstruis ankaŭ ponton (ĉe la danuba kilometro 796, mezure de la riverfino), malfermita en 2013 kaj inaŭgurita de la bulgara ĉefministro Plamen Oreŝarski kaj la rumana ĉefministro Victor Ponta.

Unua dokumenta menciio estas el 1424. Pri la fondo de la urbo ekzistas kelkaj opinioj. Laŭ unu el ili la urbon fondis ĝenovaj setlistoj, kiuj laborigis multnombrajn ŝipriparistojn, inter kiuj ankaŭ kalfatristoj. En la rumana lingvo *calafat* signifas "kalfatraĵo". La turka armeo tie venkis en 1854 sub la gvido de paŝao Aĥmed super la rusa armeo.

La urbo en 1900 havis 7 113 loĝantojn, en 2000 tio kreskis al 21 227.

Ĝemelurboj
----------

* Serbio Zaječar en Serbio

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala paĝo Arkivigite je 2016-04-27 per la retarkivo Wayback Machine

Referencoj
----------

1. ↑  *Monato*, internacia magazino sendependa, numero 2013/10, paĝo 10: *Ponta ponton malfermas* verkita de Evgeni Georgiev.
**Angra dos Reis** estas municipo, havenurbo kaj urbego de la brazila subŝtato Rio-de-Ĵanejrio.

Bazaj informoj
--------------

Angra dos Reis en la subŝtato (ruĝe).
* Loĝantaro: 169.270 loĝantojn en 2010
* Supermara alteco: 6 m
* Areo: 816 km²
* Telefonkodo:
* Poŝtkodo:
* Horzono: UTC -3 (somere UTC -2)
* 23° 00′ 24″ S 44° 19′ 05″ U﻿ / ﻿23.00667 °S, 44.31806 °U﻿ / -23.00667; -44.31806 (mapo)

Geografio
---------

Vido en Angra dos Reis
Kirko en Angra dos Reis
Angra dos Reis situas kun 365 enmaraj insuloj en orienta parto de la lando laŭ Atlantiko. Nova Iguaçu troviĝas 91, **Rio-de-Ĵanejro** 110, Guarulhos 234, San-Paŭlo (urbo) 244, Campinas 285, Belo Horizonte 345, Curitiba 569, Goiânia 875, **Braziljo** 888, Porto Alegre 1040, Campo Grande 1103, Salvador de Bahio 1271, Maceió 1742, Recife 1942, Teresina 1999, Natalo (Brazilo) 2148, Belém 2439, Manaus 2786 km.

Historio
--------

En 1502 alvenis la unuaj portugalaj ŝipistoj. Ekde 1556 jam formiĝis vilaĝo, post 4 jaroj la municipo, en 1593 paroĥo formiĝis. Tiutempe la haveno apartenis al la plej gravaj brazilaj havenoj. En 1835 estis deklarita la urba statuso. La municipo falis en malkreskon post 1872 pro apero de la regionaj fervojoj. Angra dos Reis ricevis fervojan linion nur en la 1920-aj jaroj. Baldaŭ ankaŭ la haveno evoluis. En 2010 pro terglitoj mortis 55 homoj.

Ekonomio
--------

En Angra dos Reis la plej gravaj ekonomiaj branĉoj estas la komerco, fiŝkaptado, servoj kaj la turismo. La haveno havas naftoterminalon (ekde 1977) kaj ŝipkonstruejon (ekde 1959). La atomcentraloj (Angra I kaj Angra II) situas proksime. Sennombraj strandoj funkcias sur la marbordo kaj nature en la insuloj. En la ĉirkaŭaĵo oni kultivas ĉefe bananojn, kokosojn, oranĝojn, sukerkanojn.

Klimato
-------

En Angra dos Reis en la plena jaro pluvas po 1977 mm. En ĉiuj monatoj pluvas. La averaĝa temperaturo estas 23 °C.

Trafiko
-------

Angra dos Reis havas facilan aliron al Rio-de-Ĵanejro laŭ la marborda ĉefvojo. La flughaveno situas en la najbareco. Menciindas trafiko de la haveno.

Larĝa panoramo de Angra dos Reis
Larĝa marborda panoramo de Angra dos Reis

Referencoj
----------

1. ↑  IBGE (2010).  Censo 2010 (HTML). Alirita 1º de aŭgusto 2011.

Vidu ankaŭ
----------

* Kategorio Angra dos Reis en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Municipoj de Rio-de-Ĵanejrio

Eksteraj ligiloj
----------------

* portugale Oficiala paĝo[*rompita ligilo*]
* portugale Asocio de Municipoj de Rio-de-Ĵanejrio
* angle mapo, distancoj Arkivigite je 2016-02-03 per la retarkivo Wayback Machine
* angle


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 369521
* GND: 4388760-0
* LCCN: n83007404
* VIAF: 133724734
* SUDOC: 116061855
* BNF: 11938508j
* NKC: xx0038301
 |
Larĝa panoramo de Criciúma

**Criciúma** [krisiuma] estas grandurbo, municipo, diocezo kaj universitata urbego en suda Brazilo en subŝtato Sankta Katarino. Pluraj urbetoj situas ĉirkaŭ Criciúma formanta urbaron de 250 mil homoj.

Blazono de Criciúma
Flago de Criciúma

Bazaj informoj
--------------

Criciúma en la subŝtato (ruĝe).
* Loĝantaro: 192,236 (en 2010)
* Supermara alteco: 46 m
* Areo: 236 km²
* Telefonkodo:
* Poŝtkodo:
* Horzono: UTC -3 (somere UTC -2)
* 28° 40′ 40″ S 49° 22′ 12″ U﻿ / ﻿28.67778 °S, 49.37000 °U﻿ / -28.67778; -49.37000 (mapo)

Geografio
---------

Urbomezo de Criciúma
Kirko en Criciúma
Criciúma situas laŭ la marborda ebenaĵo en la suda parto de la lando. Atlantiko troviĝas 24, Florianópolis 180, Porto Alegre 233, Curitiba 362, San-Paŭlo (urbo) 634, Guarulhos 645, Campinas 681, Nova Iguaçu 886, **Rio-de-Ĵanejro** 889, São Gonçalo 912, Belo Horizonte 1119, Goiânia 1335, **Braziljo** 1441, Salvador de Bahio 2075, Teresina 2713, Maceió 2550, Recife 2750, Natalo (Brazilo), 2950, São Luís 2959, Belém 3029, Manaus 3057 km.

Historio
--------

Criciúma estis fondita la 6-an de januaro 1880 fare de italaj enmigrintoj. Ĝi fariĝis sidejo de la komunumo en 1925. Tropika ciklono - fenomeno neaŭdita de en lastatempa historio - trafis la grandurbon en 2004.

Ekonomio
--------

Criciúma estas centro de la brazila karbominado. En la oni produktas diversajn konstrumaterialojn (ĉefe ceramikaĵojn).

Trafiko
-------

Criciúma havas flughavenon situantan en la apuda municipo. Aŭtovojo laŭ la marbordo inter Florianópolis-Porto Alegre kaj fervojo atingas la urbegon.

Kirko en Criciúma

Vidindaĵoj
----------

* katedralo Sankta Jozefo
* aliaj kirkoj

Ĝemelurboj
----------

* Germanio Hannover, Germanio
* Danio Herning, Danio
* Italio Vittorio Veneto, Italio

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Criciúma en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* mapo, distancoj Arkivigite je 2016-04-26 per la retarkivo Wayback Machine
* angle
* oficiala paĝo portugale
**Temuco** [teMUko] estas urbego, universitata urbo en suda Ĉilio, en regiono Araŭkanio.

Bazaj informoj
--------------

* Loĝantaro: 262,530 en 2012
* Supermara alteco: 360 m
* Areo: 464 km²
* Telefonkodo: +56 45
* Poŝtkodo: 4780000
* Horzono: UTC – 4 (somere UTC – 3)
* 38° 44′ 00″ S 72° 40′ 00″ U﻿ / ﻿38.73333 °S, 72.66667 °U﻿ / -38.73333; -72.66667 (mapo)

Geografio
---------

Temuco situas egaldistance inter Pacifiko kaj Andoj laŭ rivero. Koncepciono troviĝas 215, Puerto Montt 306, San Bernardo (Ĉilio) 595, ’’’Santiago de Ĉilio’’’ 613, Viña del Mar 644, Valparaiso 639, Punta Arenas 1609, Antofagasta (urbo) 1691 km.

Historio
--------

Panoramo en Temuco
Vido en Temuco
Temuco (tiam **Recabarren**) estis fondita por armea fortikaĵo en 1881. En la sekva jaro jam la unuaj gravaj stratoj komencis formiĝi. En 1888 formiĝis la unua elektita municipo.La vilaĝo rapide evoluis pro la agrikulturo kaj la bredado. Baldaŭe ĝi iĝis provinca ĉefurbo. En 2010 kaj 2011 sismoj okazis.

Trafiko
-------

Temuco estas atingebla per la Tut-Amerika Ŝoseo, krome la urbego estas nabo de vojoj el la marbordo kaj el la montaro. La urbego havas flughavenon. En Temuco aŭtobusoj liveras la pasaĝerojn.

Klimato
-------

Vido en Temuco
Vojo en Temuco
Temuco situas en mediteranea klimato. La averaĝa jara temperaturo estas 13 °C, sed inter decembro-marto tio estas 22 °C, inter junio-aŭgusto nur 4 °C. Jare pluvas po 1212 mm. En ĉiuj monatoj pluvas, sed inter majo-julio la pluvo pli oftas.

Famuloj
-------

Poetoj Gabriela Mistral kaj Pablo Neruda (ambaŭ Nobel-premiitoj) vivis en Temuco por iom da tempo.

Ĝemelurboj
----------

* Argentino Neuquén, Argentino
* Argentino Zapala, Argentino

Larĝa panoramo en Temuco

Fontoj
------

* Arkivigite je 2011-09-27 per la retarkivo Wayback Machine hispane
* mapo, distancoj Arkivigite je 2014-10-06 per la retarkivo Wayback Machine
* [*rompita ligilo*] angle

Mapo pri Ĉilio, kie estas trovebla Temuco en la suda landparto
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por aliaj signifoj, bv. rigardi la apartigilajn paĝojn: Poliso, Polis (Kipro) |

Restaĵoj de la Akropolo de Ateno, la plej fama greka poliso
**Poliso** (greke *πόλις* – *polis*, plurale *πόλεις* – *polejs*) estis politike sendependa urboŝtato en la antikva Grekio. Al la poliso apartenis ne nur la *akropolis*, ĉirkaŭita per muro, sed ankaŭ la ĉirkaŭa kampara areo.

La *polis*oj estiĝis pro la natura dividiteco de Grekio pro montoj kaj golfoj kaj etna, kultura dividiteco. La *polis*oj estis inter si samrangaj, el ili (plurcento) estas la plej konataj la *polis*oj de Ateno kaj Sparto. 

Interne de la *polis*o ne ĉiu burĝo estis samranga, kaj la plimulto ne estis eĉ burĝoj (virinoj, junuloj, fremduloj, sklavoj). La *polis*on gvidis, direktis iu asembleo, konsilio kaj elektitaj gvidantoj. 

La polisoj ja provizis la komunumajn bezonojn de ĝiaj loĝantoj - protekto, jurisdikcio, leĝaro, kulturo kaj religia kultado, kaj en iuj kazoj ankaŭ bonfartaj kaj edukaj servoj (kvankam ĉi tiuj servoj estis maloftaj en la antikva mondo kiel servo provizita de la komunumo / registaro). 

La grekaj *polis*oj transformiĝis en frua mezepoko (4-a jarcento ... 7-a jarcento) en simplajn urbojn.

Oni ofte nomas la esprimon poliso por referenci al "civitana komunumo" anstataŭ en la senco de konstruaĵo en aparta geografia loko, la esprimo estas uzata en politika scienco kaj historio anstataŭ geografio.
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Untervaz-Trimmis (stacidomo). |

Pri la komunumo
---------------

**Untervaz** (prononcu *untrfac*, en la romanĉa lingvo **Vaz sut** en Esperanto ankaŭ **Vazo suba**) estas komunumo de la komunumaro Kvin Vilaĝoj kaj la distrikto Landquart en Kantono Grizono, Svislando. Ĝi havis 2336 loĝantojn je la 31-a de decembro 2009.

Geografio
---------

Untervaz situas ĉe la okcidenta bordo de la Alpa Rejno okcidente de la montmasivo *Calanda*. La plej alta punkto de la komunuma teritorio estas la kulmino *Haldensteiner Calanda* sur la kresto de Calanda-Masivo. La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 27,72 km², de kiuj preskaŭ la duono, nome 46,9%, estas kovritaj de arbaro, 40% servas por agrikulturo kaj 4,8% por setlado.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Untervaz limas en nordo al Mastrils, en nordoriento al Zizers, en nordoriento al Trimmis, en nordo al Haldenstein, kaj en okcidento al Pfäfers (SG).

Trafiko
-------

La komunumo Untervaz situas flanke de la gravaj trafikvojoj, tamen ĝi bone atingeblas, ĉar aliflanke de Rejno pasas la kantona ĉefvojo nr-o 3/13 kaj la svisa aŭtovojo A13. Ankaŭ aliflanke de la rivero sur la teritorio de la komunumo Trimmis situas la stacio Untervaz de la trajnlinio de Retia Fervojo de Landquart al Koiro. Al la publika transportreto la komunumo estas konektita per la urba buslinio n-ro 3 de Koiro.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Untervaz datiĝas el la jaro 768 kiel *Uaze*. Dum mezepoko Untervaz apartenis al la episkopejo de Koiro. Nome de la episkopo ekzercis la jurisdikcion la familio *Mötteli de Rappenstein* en la Kastelo Neuburg. En la jaro 1519 Untervaz liberiĝis de la episkopa servuteco kaj fariĝis membro de la Supera Tribunalejo Kvar Vilaĝoj, kiu post la aliĝo de Haldenstein en la jaro 1803 alinomiĝis al Kvin Vilaĝoj.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: *Adolf Collenberg*: *Untervaz* en *Historia Leksikono de Svislando* (2009-12-03)

Vidu ankaŭ
----------

* Untervaz-Trimmis (stacidomo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Untervaz en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Untervaz
* Untervaz en la Historia Leksikono de Svislando  (germane, france, itale)

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Untervaz** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Landquart |
| --- |
| 
**Komunumaro Kvin Vilaĝoj:** Haldenstein• Igis • Mastrils • Trimmis • Untervaz • Zizers

**Komunumaro Maienfeld:** Fläsch • Jenins • Maienfeld • Malans |  |

 |
**Masein** (romanĉe: *Masagn*) estas komunumo de la komunumaro Thusis kaj la distrikto Malantaŭa Rejno en Kantono Grizono, Svislando. Ĝi havis 398 loĝantojn je la 31-a de decembro 2009.

Geografio
---------

Masein situas ĉe la deklivo de *Heinzenberg*, okcidente de la distriktĉefloko Thusis sur la okcidenta flanko de la valo de Malantaŭa Rejno. Al la komunumo apartenas la frakcioj Oberdorf, Ausserdorf, Unterdorf, Cresta, Dalaus, Lochmüli kaj Crestalunga.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Masein limas en nordo al Cazis, en oriento kaj sudo al Thusis, en sudokcidento al Urmein, kaj en okcidento al Flerden.

Trafiko
-------

Masein situas flanke de la gravaj trafikvojoj. Tra la komunumo pasas la konekta vojo de Thusis al Tschappina, sur kiu cirkulas poŝtaŭtolinio, kiu konektas la komunumon al la publika transportreto.

Lingvoj
-------

La origine romanĉlingva komunumo jam fine de mezepoko estis germanigita per almigrintaj valzoj. En la jaro 1980 82,82% de la loĝantaro parolis la germanan, 11,45% la romanĉan kaj 2,64% la italan lingvon. En la jaro 2000 la parolantaro de la germana lingvo estis 92,62% dum la parto de la romanĉlingvanoj falis al 3,28% kaj de la itallingvanoj al 0,27%.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Masein datiĝas el la jaro 1156 kiel *de Medezenu*. Dum mezepoko bienposedantoj en Masein estis la senjoroj de la burgoj *Untertagstein* kaj *Schauenstein* kaj diversaj liberaj kamparanoj. Landaj regantoj estis ĝis la jaro 1337 la Senjoroj de Vaz, tiam la Grafoj de Werdenberg kaj de Rhäzüns, kaj ek de la jaro 1475 la episkopo de Koiro. En la jaro 1709 la loĝantaro de Masein sin liberaĉetis de la episkopa feŭdo. Ĝis la administracia reformo de 1851 Masein estis najbararao de la tribunalkomunumo Thusis. Tiam ĝi fariĝis komunumo de la distrikto Heinzenberg, kiu en la jaro 2001 estis integrita al la distrikto Malantaŭa Rejno.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: *Jürg Simonett*: *Masein* en *Historia Leksikono de Svislando* (2008-08-22)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Masein en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Masein

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Masein** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

Bildoj
------

* Reformita preĝejo de MaseinReformita preĝejo de Masein
* La preĝejo de interneLa preĝejo de interne

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Malantaŭa Rejno |
| --- |
| 
**Komunumaro Avers:** **Avers**

**Komunumaro Domleschg:** Almens  •  **Fürstenau**  •  Paspels  •  Pratval  •  Rodels  •  Rothenbrunnen  •  Scharans  •  Sils en Domleschg  •  Tomils

**Komunumaro Rheinwald:** **Hinterrhein**  •  Nufenen  •  Splugo  •  Sufers

**Komunumaro Schams:** Andeer  •  Casti-Wergenstein  •  Donat  •  Ferrera  •  Lohn  •  Mathon  •  Rongellen  •  **Zillis-Reischen**

**Komunumaro Thusis:** Cazis  •  Flerden  •  Masein  •  **Thusis**  •  Tschappina  •  Urmein |  |

 |
Vido de la urbo La Serena ekde la marbordo de Kokimbo; en la foto videblas marpromenejo, la monteto Cerro Grande kaj la Andoj surneĝe fone.

**La Serena** estas urbego kaj komunumo, ĉefurbo de la regiono Kokimbio, Ĉilio. Estas dua turisma allogejo kaj unu laŭ kresko de nombro de vizitantoj kaj kreado de novaj turismaj servoj. Elstaras ties historia centro kun bela kaj bone konservita novkolonia arkitekturo karakterizita de balkonoj, placetoj kaj preĝejoj el ŝtono jarcentaĝaj, etendaj strandoj kaj ties vivkvaliton.

Ĝi troviĝas en la sudamerika hemisfero, je 29°54’28" S de latitudo kaj 71°15’15" O de longitudo. Fondita en 1544, estas la dua plej malnova urbo el Ĉilio, post la ŝtata ĉefurbo, Santiago. Ĝi konstituas parton de urbaro La Serena-Coquimbo kun la najbara havenurbo Kokimbo, kiu enhavas totalan populacion de pli ol 486 mil loĝantoj en 2012, nome la kvara urba areo plej grava el la lando.

La nomo derivas el malgranda hispana urbo Villanueva de la Serena, kies loĝantoj venis tien enmigri kaj fondi urbon.

La urbo estas grava turismejo, ĉefe dum somero, ĉefe pro ties strandoj, arkitekturo, parkoj kaj kuirarto; estas populare agnoskita la produktado de papajo. Dum la resto de la jaro ties agado centriĝas en la universitata eduksistemo, ĉar tie troviĝas la centra sidejo de la Universitato La Serena kaj la sidejoj de diversaj privataj universitatoj.

Historio
--------

Demografio
----------

Geografio kaj klimato
---------------------

Administrado
------------

Ekonomio
--------

### Turismo

Transporto kaj telekomunikado
-----------------------------

### Komunikiloj

Sportoj
-------

Arkitekturo
-----------

Eduksistemo
-----------

29° 54′ 28″ S 71° 15′ 15″ U﻿ / ﻿29.90778 °S, 71.25417 °U﻿ / -29.90778; -71.25417 (mapo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio La Serena (Ĉilio) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Retejo de La Serena.
* Municipa retejo por Turismo
* La Serena en la Biblioteca del Congreso Nacional de Chile[*rompita ligilo*]
**Henriko la 4-a (Dua Parto)** estas historia teatraĵo de William Shakespeare, supozeble verkita inter 1596 kaj 1599. Ĝi estas la tria teatraĵo de la tetralogio de Shakespeare kiu temas pri la sinsekvaj regadoj de Rikardo la 2-a, Henriko la 4-a (du teatraĵoj, inklude *Henriko la 4-a (Unua Parto)*), kaj Henriko la 5-a. *Henriko la 4-a (Dua Parto)* priskribas epokon de historio kaj anstataŭ rekta pluigo de la historia rakonto, ĝi plie emfazas al la tre populara rolulo John Falstaff kaj enkondukas aliajn komediajn figurojn kiel parto de lia etoso, kiel Ancient Pistol, Doll Tearsheet, kaj Justice Robert Shallow. Kelkaj scenoj specife paralelas kun epizodoj de la Unua Parto.

La intrigo temas pri la reveno de la princo Henriko, al sia diboĉema vivo, ĉirkaŭita de fiuloj. Sekva priokupo de Henriko estas fronti armeon formitan de malamikoj. En ŝlosila sceno la estonta Henriko la 5-a estas ĉe la mortolito de la patro kaj, kredante lin mortinta, prenas lian kronon kaj surmetas ĝin al si mem. La reĝo vekiĝas kaj koleriĝas, sed poste kredas en la bona fido de la filo, kaj konsilas al li kiel regadi, kaj porti la armeon for de Anglio por eviti la enlanda milito, konsilon kiun la estonta Henriko la 5-a uzos por la kampanio de Francio.

Notoj
-----

Bibliografio
------------

* Barker, Roberta. "Tragical-Comical-Historical Hotspur." Shakespeare Quarterly 54.3 (2003): 288–307.
* Bevington, David, eld. The Complete Works of Shakespeare. Updated Fourth Edition. University of Chicago, 1997.
* Bulman, James C. (2002). "Henry IV, Parts 1 and 2". In Hattaway, Michael (eld.). The Cambridge Companion to Shakespeare's History Plays. Cambridge Companions to Literature. Cambridge: Cambridge University Press. doi:10.1017/CCOL052177277X.010. ISBN 9781139000116 – via Cambridge Core.
* Duthie, George Ian. *Shakespeare*. London: Routledge, 1954.
* Greenblatt, Stephen. "Invisible Bullets: Renaissance Authority and Its Subversion in Henry IV and Henry V." En Political Shakespeare, eldonita de Jonathan Dollimore kaj Alan Sinfield, 18–47. 1985.
* Halliday, F. E. A Shakespeare Companion 1564–1964. Baltimore, Penguin, 1964.
* Saccio, Peter, Shakespeare's English Kings, 2a eld, 2000.
* Sanders, Norman. "The True Prince and the False Thief." Shakespeare Survey 30 (1977).
Larĝa panoramo pri turisma celloko en Higüey

 **Higüey** [igŭEi] aŭ pli komplete **Salvaleón de Higüey** estas urbego kaj universitata urbo en orienta Domingo. Ĝi estas ankaŭ provinca ĉefurbo.

Blazono de Higüey
Mapo pri Domingo, kie estas videbla Higüey la plej oriente

Bazaj informoj
--------------

* Loĝantaro: 288990 (en 2012)
* Supermara alteco: 106 m
* Areo: 2029,14 km²
* Telefonkodo:
* Poŝtkodo:
* 18° 37′ 12″ N 68° 42′ 36″ U﻿ / ﻿18.62000 °N, 68.71000 °U﻿ / 18.62000; -68.71000 (mapo)

Geografio
---------

Higüey situas laŭ rivero en la orienta parto de la lando. La Romana (urbo) troviĝas 36, San Pedro de Macorís 66, Sankta Domingo 128, San Cristóbal (Dominga urbo) 149, Concepción de la Vega 202, San Felipe de Puerto Plata 246 km.

La Kabo Engaño (trompo) estas kabo ĉe la plej orienta pinto de la insulo Hispaniolo kaj sekve de ties orienta duono nome ŝtato Domingo. La nomo aludas al la danĝeroj de proksimaj rifoj kaj de la Mona Markolo, kiu separas tiun insulon el la najbara Puerto-Riko.

Historio
--------

Stratobildo en Higüey
Kiam hispanoj invadis la tiaman Hispanola, tiu orienta sekcio apartenis al la Caíçimu-Higüey-regno de Taíno indianoj. La nomo Higüey eble signifos teron, kie la suno naskiĝas. Higüey estis fondita en 1503 fare de hispanoj. Post mallonga sed heroa rezisto la indiĝenoj estis grandparte buĉitaj. Baldaŭe ja hispanoj alportis afrikajn sklavojn. En 1508 la areo iĝis limigita aŭtonomio. La urbeto iĝis grava pilgrima celo de katolikoj. En 1801 Hispanio cedis la insulon al Francio, sed baldaŭe hispanaj trupoj reakiris la kontrolon. En 1822 haitiaj trupoj rekaptis Higüey-on. La sklaveco finiĝis sub kaj haitia kontrolo. En 1844 municipo kreiĝis en Higüey. Usono okupis la regionon de 1965 ĝis 1966.

Ekonomio
--------

La ekonomio de Higüey estas bazita sur tropika agrikulturo (sukerkano, kafo, tabako, kakao, rizo, maizo), bredado de bovinoj kaj porkoj), turismo.

Klimato
-------

Higüey situas en musona tropika klimato, kie la temperaturoj varias averaĝe inter 24-26 °C. Inter julio-oktobro averaĝe oni mezuras 26 °C, inter decembro-marto averaĝe nur 24 °C. En la urbego jare falas 1288 mm, en ĉiuj monatoj pluvas. Lia plej seka monato estas marto, plej ofte pluvas en oktobro. Ofte okazas uraganoj.

Vidindaĵoj
----------

Baziliko de Higüey
* baziliko de Higüey

Trafiko
-------

Higüey havas flughavenon. Pavimita vojo kuras tra la urbego de la marbordo al la ĉefurbo.

Fontoj
------

* Angla Vikipedio helpe de WikiTrans
* angle
* mapo, distancoj Arkivigite je 2014-07-14 per la retarkivo Wayback Machine
* vetero
|  |  |
| --- | --- |
|  | - La mallongigo GR en Malans GR staras por la svisa Kantono Grizono. Por aliaj signifoj de la nomo vidu sub **Malans**. |


---


**Malans** estas komunumo de la komunumaro Maienfeld kaj la distrikto Landquart en Kantono Grizono, Svislando. Ĝi havis 2217 loĝantojn je la 31-a de decembro 2009, kiu nombro kreskis modeste ĝis la 31-a de decembro 2010 al 2222.

Geografio
---------

Malans situas norde de la rivero Landquart, kiu formas ĝian sudan limon, sur flotaĵkeglo de la rivereto *Mülbach* ĉe la orienta flanko de la Koira Rejnvalo.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Malans limas en nordo al Jenins, en nordoriento al Seewis en Prättigau, en sudoriento al Valzeina, en sudo al Igis, kaj en okcidento al Maienfeld. La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 11,40 km², de kiuj 4,2 km² estas kovritaj de arbaro, 1,6 km² estas paŝtejoj, 3,75 km²herbejoj kaj agroj, 0,96 km² vitejoj kaj 0,11 km² akvejoj.

Trafiko
-------

La setlejoj de Malans situas flanke de la gravaj trafikvojoj, tamen ĝi bone atingeblas. La kantonaj ĉervojoj nr-0 3/13 kaj 28 tuŝas la komunuman teritorion en sudokcidento. Kaj tuj okcidente de la komunumlimo ankaŭ situas alveturejo al la svisa aŭtovojo A13. La komunumo disponas pri haltejo ĉe la trajnlinio de la Retia Fervojo de Davos al Landquart.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Malans datiĝas el la jaro 840 kiel *villa Mellanze*. Malans apartenis dum mezepoko al la Burgo Wynegg. Dum malfrua mezepoko Jenins formis kune kun Jenins malaltan tribunalon de la Senjorujo Maienfeld. Ek de 1437 Malans membris en la Dektribunala Federacio. En la jaro 1536 la Tri Federacioj akiris la rajtojn pri Malans. En la jaro 1798 la civitanoj Malans postulis kiel unua grizona civitanaro la aliĝon al la Helveta Respubliko. En tiu jaro aperadis en Malans du porhelvetaj gazetoj, nome *Der Rhät. Staatsbothe* kaj *Der Merkur Hohen-Rhätiens*. Per la Mediacia Akto en la jaro 1803 Malans fariĝis memstara komunumo de la Alta Tribunalo Maienfed, el kiu farigixs en 1851 la distrikto Suba Landquart kaj en la jaro 2000 la Komunumaro Maienfeld de la distrikto Landquart.

Vidu ankaŭ
----------

* Aliaj signifoj de Malans
* Malans GR (stacidomo)

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: Ciferoj pri la komunumo en la oficiala retejo Arkivigite je 2011-07-07 per la retarkivo Wayback Machine
2. ↑  Fonto: *Adolf Collenberg*: *Malans* en *Historia Leksikono de Svislando* (2008-08-14)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Malans GR en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Malans
* Malans GR en la Historia Leksikono de Svislando  (germane, france, itale)

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Malans** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Landquart |
| --- |
| 
**Komunumaro Kvin Vilaĝoj:** Haldenstein• Igis • Mastrils • Trimmis • Untervaz • Zizers

**Komunumaro Maienfeld:** Fläsch • Jenins • Maienfeld • Malans |  |

 |



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 349191
* GND: 4197348-3
* LCCN: n83214387
* VIAF: 152486628
 |
Pri la komunumo
---------------

**Tschappina** estas komunumo de la komunumaro Thusis kaj la distrikto Malantaŭa Rejno en Kantono Grizono, Svislando. Ĝi havis 142 loĝantojn je la 31-a de decembro 2009.

Geografio
---------

Tschappina situas ĉe la supra *Heinzenberg* ĉe la okcidenta flanko de la valo de Malantaŭa Rejno. La komunumo konsistas el la frakcioj Untertschappina (sur alteco de 1400 m s.m.), Obertschappina (sur alteco de 1580 m s.m.), Obergmeind (sur alteco de 1810 m s.m.), Ausserglas (sur alteco de 1846 m s.m.) kaj Innerglas (sur alteco de 1820 m s.m.).

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Tschappina limas en nordo al Flerden, en oriento al Urmein, en sudoriento al Lohn, en sudo al Mathon, kaj en okcidento al Safien.

Trafiko
-------

Tschappina situas flanke de la gravaj trafikvojoj. La komunumo atingeblas per flanka vojo de Thusis tra Masein kaj Urmein. Sur tiu vojo cirkulas poŝtaŭtolinio al la stacidomo de Thusis, per kiu Tschappina estas konektita al la publika transportreto.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Tschappina datiĝas el la jaro 1396 kiel *Schipinen*. Ek de la 14-a jarcento en Tschappina setlis valzoj en la teritorio, kiun la romanĉlingvanoj ĝis tiam utiligis nur por alpopaŝtado. En la jaro 1512 la Monaĥejo Cazis estis menciita kiel terenoposedanto en Tschappina. Landa mastro estis la episkopo de Koiro. En la jaro 1709 la loĝantoj de Tschappina sin liberaĉetis de la episkopa feŭdo. Ĝis la administra reformo 1851 Tschappina estis najbararo de la tribunalkomunumo Thusis. Tiam ĝi fariĝis komunumo de la distrikto Heinzenberg, kiu en la jaro 2001 estis integrita al la distrikto Malantaŭa Rejno.

Vidu ankaŭ
----------

* Aliaj signifoj de Tschappina

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: *Jürg Simonett*: *Tschappina* en *Historia Leksikono de Svislando* (2005-02-04)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Tschappina GR en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Tschappina

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Tschappina** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Malantaŭa Rejno |
| --- |
| 
**Komunumaro Avers:** **Avers**

**Komunumaro Domleschg:** Almens  •  **Fürstenau**  •  Paspels  •  Pratval  •  Rodels  •  Rothenbrunnen  •  Scharans  •  Sils en Domleschg  •  Tomils

**Komunumaro Rheinwald:** **Hinterrhein**  •  Nufenen  •  Splugo  •  Sufers

**Komunumaro Schams:** Andeer  •  Casti-Wergenstein  •  Donat  •  Ferrera  •  Lohn  •  Mathon  •  Rongellen  •  **Zillis-Reischen**

**Komunumaro Thusis:** Cazis  •  Flerden  •  Masein  •  **Thusis**  •  Tschappina  •  Urmein |  |

 |
Pri la komunumo
---------------

**Lostallo** estas komunumo de la komunumaro Mesoko kaj la distrikto Moësa en Kantono Grizono, Svislando. Ĝi havis 680 loĝantojn je la 31-a de decembro 2009.

Geografio
---------

Lostallo estas la plej suda de la tri komunumoj de la komunumaro Mesoko sur la suda flanko de la San-Bernardino-Pasejo. Al la komunumo, kiu situas ĉe la bordo de la rivero Moësa, apartenas krom la ĉefvilaĝo Lostallo la vilaĝetoj Cabbiolo en nordo de la komunumo kaj Sorte en sudo. En Lostallo situas akvoelketrejo kun baraĵlago en la Valo de Arbola, kiu utiligas la orientajn alfluantojn de la rivero Möesa.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Lostallo limas en nordo al Soazza, en nordoriento al Menarola (Italio), en sudoriento al Gordona (Italio), en sudo al ekskalvo de Verdabbio, en sudsudokcidento al Cama, en sudokcidento al Verdabbio, kaj en nordokcidento al Cauco.

Lingvoj
-------

La ĉefa lingvo de Lostallo estas la itala.

Trafiko
-------

San-Bernardino-Pasejo estas grava nord-sud-konekto de Svislando, tra kiu kondukas per tunelo la svisa aŭtovojo A13 kaj super la pasejkulmino la kantona ĉefvojo n-ro 13, kiuj ambaŭ pasas tra Lostallo. Ĝis 1972 tra la komunumo pasis ankaŭ la fervojlinio al Belinzono al Mesoko. Nun la konekto al la publikatransportreto funkcias per poŝtaŭtolinio de Disentis trans San-Bernardino-Pasejo al Biasca.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Lostallo datiĝas el la jaro 1219 jam per la hodiaŭa formo *Lostallo*. Ĝis la administracia reformo de Kantono Grizono de 1851 Lostallo apartenis al la Supera Tribunalo de Mesoko, kiu tiam estis transformita al la hodiaŭa komunumaro Mesoko. Per la reformo Lostallo fariĝis politika komunumo de la komunumaro Mesoko en la tiam kreita distrikto Moësa de Kantono Grizono.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: *Cesare Santi*: *Lostallo* en *Historia Leksikono de Svilando* (2008-07-10)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Lostallo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Lostallo
* Lostallo en la Historia Leksikono de Svislando  (germane, france, itale)

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Lostallo** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Moësa |
| --- |
| 
**Komunumaro Calanca:** **Arvigo**  •  Braggio  •  Buseno  •  Castaneda  •  Cauco  •  Rossa  •  Santa Maria in Calanca  •  Selma

**Komunumaro Mesoko:** Lostallo  •  **Mesoko**  •  Soazza

**Komunumaro Roveredo:** Cama  •  Grono  •  Leggia  •  **Roveredo**  •  San Vittore  •  Verdabbio |  |

 |
**Unua trofa nivelo**. La plantoj en tiu bildo, kaj la algoj kaj la fitoplanktono de la lago, estas unuanivelaj produktantoj. Ili prenas nutraĵojn el la grundo aŭ la akvo, kaj fabrikas sian propran manĝon pere de fotosintezo, uzante energion el la suno.
**Trofa nivelo** estas ĉiu el la aroj de specioj aŭ organismoj de ekosistemo kiuj koincidas, pro la pozicio aŭ vico kiujn ili okupas, en la fluo de energio kaj nutraĵoj, tio estas, kiuj okupas similan lokon en la manĝoĉeno.

Manĝoĉeno estas serio de organismoj kiuj manĝas aliajn organismojn kaj povas, siavice, esti manĝataj ili mem. La trofa nivelo de organismo estas la nombro de ŝtupoj kie ili estas el la starto de la manĝoĉeno. Manĝoĉeno startas en la trofa nivelo 1a kun unuanivelaj produktantoj kiel plantoj, pasas al la herbovoruloj je la nivelo 2a, karnovoruloj je la nivelo 3a aŭ pli alta, kaj tipe finas per pintopredantoj en la nivelo 4a aŭ 5a. La vojo laŭlonge de la ĉeno povas formiĝi ĉu unudirekta ĉu per reta fluo. Ekologiaj komunumoj kun pli alta biodiverseco formas pli kompleksajn trofajn vojojn.

La vorto "trofa" derivas el la greka τροφή (trofē) referante al manĝo aŭ nutrado.

Niveloj
-------

Trofaj niveloj povas esti reprezentita per nombroj, startante je nivelo 1a kun plantoj. Postaj trofaj niveloj estas nombritaj sinsekve laŭ kiom for la organismo estas laŭlonge de la manĝoĉeno.

* Nivelo 1a: Plantoj kaj algoj faras sian propran manĝon kaj estas nomataj produktantoj.
* Nivelo 2a: Herbovoruloj manĝas plantojn kaj estas nomataj unuanivelaj produktantoj.
* Nivelo 3a: Karnovoruloj manĝas herbovorulojn kaj estas nomataj duanivelaj produktantoj.
* Nivelo 4a: Karnovoruloj kiuj manĝas karnovorulojn estas nomataj trianivelaj produktantoj.
* Eketer nivelordo pintopredantoj laŭ difino ne havas predantojn kaj estas sur la pinto de la manĝoĉenoj.

* Dua trofa niveloKunikloj manĝas plantojn je la unua trofa nivelo, kaj tiele ili estas unuanivelaj produktantoj.**Dua trofa nivelo**  
Kunikloj manĝas plantojn je la unua trofa nivelo, kaj tiele ili estas unuanivelaj produktantoj.
* Tria trofa niveloVulpoj manĝas kuniklojn je la dua trofa nivelo, kaj tiele ili estas duanivelaj produktantoj..**Tria trofa nivelo**  
Vulpoj manĝas kuniklojn je la dua trofa nivelo, kaj tiele ili estas duanivelaj produktantoj..
* Kvara trofa niveloOragloj manĝas vulpojn je la tria trofa nivelo, kaj tiele ili estas trianivelaj produktantoj..**Kvara trofa nivelo**  
Oragloj manĝas vulpojn je la tria trofa nivelo, kaj tiele ili estas trianivelaj produktantoj..
* DiskomponantojLa fungoj de tiu arbo nutras sin el mortinta materio, konvertante ĝin reen al nutraĵoj kiujn povas uzi la unuanivelaj produktantoj.**Diskomponantoj**  
La fungoj de tiu arbo nutras sin el mortinta materio, konvertante ĝin reen al nutraĵoj kiujn povas uzi la unuanivelaj produktantoj.

Notoj
-----

1. ↑  «Difino de TROPHIC». www.merriam-webster.com (en angla). Konsultita la 14an de oktobro 2019.
2. ↑  «Difino de TROPHIC». www.merriam-webster.com