| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion***Dictamnus*** |
| --- |
|  |
| FlorojFloroj |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | plantae |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Divizio: | angiospermoj |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | verdukotiledonoj |
|
|
| Klado: | rozedoj |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Sapindaloj |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Rutacoj |
|
|
|
|
|
| Genro: | ***Dictamnus*** |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
| Dunomo |
| ****Dictamnus albus****L. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Sinonimoj |
| *Dictamnus fraxinella*  PER. |
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri *Dictamnus*  |

 |
| v • d • r |

***Dictamnus*** estas genro de florplantoj en la familio Rutacoj, kun unuopa specio, ***Dictamnus albus***, kiu havas plurajn geografiajn variaĵojn. Ĝi estas konata diverse kiel **brularbusto, blanka diktamno, gasplanto** kaj **fraksinelo**. Ĝi estas folieca arbusto, indiĝena al varmaj, maldensarbaraj vivejoj en suda Eŭropo, norda Afriko kaj ĉie en Azio.

Priskribo
---------

Tiu planto kreskas proksimume 60 cm alta. Ĝiaj floroj formas lozan piramidecan spindlon kaj varias en koloro de pale purpura ĝis blanka. La floroj estas kvinpetalaj kun longaj elstaraj stamenoj. La folioj similas tiujn de frakseno.

Volatilaj oleoj
---------------

En la somermonatoj, la tuta planto estas kovrita per speco de brulema substanco, kiu estas glua al la tuŝo, kaj havas tre bonodoran, citronecan aromon; sed se ĝi kaptas fajron, la tuta planto kvazaŭ fulme eksplodas. La nomo "brularbusto" deriviĝas de la volatilaj oleoj produktitaj de la planto, kiu povas ekbruliĝi facile en varma vetero, kondukante al komparoj kun la brulanta arbusto de la Biblio, inkluzive de la sugesto ke tio estas la planto aludita tie. La filino de la sveda botanikisto Linnaeus laŭdire ekbruligis la aeron unufoje, ĉe la fino de precipe varma, kvieta somera tago, super *Dictamnus* plantoj, uzante simplan alumeton.

Kultivado
---------

Multaj specoj kaj kulturvarioj estis selektitaj por ĝardenuzo.

Tokseco
-------

La planto estas nemanĝebla: la folioj havas amaran kaj malagrablan guston. Malgraŭ la citron-simila odoro, la planto estas acerba kiam manĝita. Ĉiuj partoj de la planto povas kaŭzi moderan stomakproblemon se manĝitaj, kaj kontakto kun la foliaro povas kaŭzi fotodermatiton.

Herbaj uzoj
-----------

Ia uzo estis farita de la planto (ĉefe la pulverigita radiko) en Herbokuracado. Tamen, kiel la alternativa angla nomo "falsa diktamo" (false dittany) implicas, ĝi estas senrilata al la diktamno-origano trovita en Kreto, kiu havas multe pli signifan antaŭhistorion de medikamenta uzo. Kiel la origandiktamno de Kreto, blankdiktamno verŝajne estis utila por koraj kaj cerbaj malsanoj, por helpi rezisti venenon kaj kontraŭbatali putriĝon, kaj por esti utila en malignaj kaj plagecaj febroj. Ĝi ankaŭ estis uzita por kazoj de histerio.

La radiko estis konsiderita certa kuracilo por epilepsioj, kaj aliaj malsanoj de la cerbo, kaj kontraŭ obstrukcoj de la utero, sed la medicina uzo de la planto estas konsiderita malnoviĝinta hodiaŭ.

Kemio
-----

Pli ol 100 kemiaj substancoj estis izolitaj de la genro *Dictamnus*, inkluzive de alkaloidoj, limonoidaj triterpenoidoj, flavonoidoj, seskviterpenoidoj, kumarinoj, kaj fenilpropano.

Bildaro
-------

* Ilustraĵo el 'Dictamnus albus, de Flora von Deutschland, Östereich und der Schweiz 1885Ilustraĵo el '*Dictamnus albus*, de *Flora von Deutschland, Östereich und der Schweiz* 1885
* Plantejo de Dictamnus albusPlantejo de *Dictamnus albus*
* Infloresko de Dictamnus albusInfloresko de *Dictamnus albus*
* Deproksima foto de floroj de 'Dictamnus albusDeproksima foto de floroj de '*Dictamnus albus*
* Frukto de Dictamnus albusFrukto de *Dictamnus albus*
* Folioj de Dictamnus albusFolioj de *Dictamnus albus*

Referencoj
----------

1. ↑  Synonym in Anthos.es
2. 1 2 3  book|title=RHS A-Z encyclopedia of garden plants 2008, "publisher=Dorling Kindersley|location=United Kingdom|isbn=1405332964|pages=1136"
3. ↑
4. ↑  Gao X. Zhao P.-H. Hu J.-F. (2011). "Chemical constituents of plants from the genus Dictamnus", *Chemistry and Biodiversity* **8** (7), p. 1234–1244. doi:10.1002/cbdv.201000132.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Diktamno en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Diktamno en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Diktamno en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)

* Kreskigante Brularbuston, Dictamnus albus, en via Ĝardeno Arkivigite je 2013-02-19 per la retarkivo Wayback Machine
* Dictamnus - Gasplanto, Brularbusto, Perennials Guide to Planting Flowers

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita maŝina traduko de WikiTrans de teksto el la artikolo Dictamnus en la angla Vikipedio.* 

|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Tiu ĉi paĝo jam estis permane reviziita kaj laŭeble ne enhavas erarojn.Se vi tamen trovas problemojn, vi povas ankoraŭ plibonigi jenon:
* Prilaboru tro rektan tradukon.
* Ĉe certaj kulturaj aŭ politikaj temoj povas ekzisti angleca neekvilibro de informoj.
* Kontrolu kaj korektu maltaŭgajn fakajn terminojn.

Se vi korektis unu el la menciitaj mankoj, bonvolu forigi la koncernan parametron de la ŝablono {{Pluraj problemoj}}. Detaloj estas en la dokumentado. |