recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Pri la komunumo
---------------

**Courlevon** estas komunumo en la Lagodistrikto en Kantono Friburgo, Svislando. Ĝi havis 309 loĝantojn je la 31-a de decembro 2010.

Geografio
---------

Courlevon situas en la Svisa Mezlando proksimume 4 kilometrojn sude de la distriktĉefurbo Morato sur la akvodislimo inter la bazeno de la Lago de Morato kaj la rivero Sarino. La komunumo konsistas el la du vilaĝoj Courlevon kaj Coussiberlé kaj diversaj izolitaj bieno.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 3,26 km², de kiuj 37,6% estas kovritaj de arbaro, 57,2% servas por agrikulturo kaj 5,2% por setlado.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Courlevon limas en nordo al Courgevaux, en nordoriento al la berna eksklavo Münchenwiler (BE), en oriento al Cressier, en sudo al Wallenried, kaj en okcidento al Villarepos.

Lingvoj
-------

La origne franclingva komunumo en la 19-a jarcento pli kaj pli germaniĝis. Aktuale la ĉefa lingvo de la komunumo Courlevon estas la germana, kiun laŭ la popolnombrado de la jaro 2000 parolis 92,7% de la loĝantaro, 4,6% parolis la francan.

Trafiko
-------

Tra la komunumo pasas la kantona ĉefvojo n-ro 182 de Friburgo al Morato. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A1 situas 5 kilometrojn sude apud Morato. Courlevon ne disponas pri propra konekto al la publika transportreto.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Courlevon datiĝas el la jaro 1214 kiel *Curlivin*. En la jaro 1448 la vilaĝo Courlevon estis rabobruligita de friburgaj trupoj. Ĝis la Helveta Revolucio de 1798 Courlevon estis parto de la komuna senjorujo Morato kaj ĝis 1848 de la distrikto Morato. En la jaro 1848 ĝi surbaze de la nova demokrata konstitucio fariĝis komunumo de la Lagodistrikto de Kantono Friburgo. En la jaro 1974 la iama komunumo Coussiberlé, kiu ĝis 1717 jam foje estis parto de Courlevon, estis integrita al la komunumo Courlevon.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: Komunumdatumoj de la retejo de la Svisa Federacia Oficejo pri Statistiko, retejo konsultita la 5-an de novembro 2011
2. ↑  Fonto: *Marianne Rolle*: *Courlevon* en *Historia Leksikono de Svislando* (2005-01-20)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Courlevon en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Courlevon

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Courlevon** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

Bildoj
------

* Vilaĝeniro de CoussiberléVilaĝeniro de Coussiberlé
* Vilaĝa strato de CourlevonVilaĝa strato de Courlevon
* Kamparana domo en CourlevonKamparana domo en Courlevon

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la Lagodistrikto |
| --- |
| Barberêche • Bas-Vully • Büchslen • Courgevaux • Courlevon • Courtepin • Cressier • Fräschels • Galmiz • Gempenach • Greng • Gurmels • Haut-Vully • Jeuss • Kerzers • Kleinbösingen • Lurtigen • Meyriez • Misery-Courtion • Muntelier • Morato • Ried ĉe Kerzers • Salvenach • Ulmiz • Villarepos • Wallenried |  |

 |
**Courier** - 

1. nomo de familioj de modemoj fare de firmao U.S. Robotics. La aparatoj estis destinitaj por personaj komputiloj. Pli simpla varianto de modemoj **Courier** havis nomon Sportster.
2. Nomo de unua modemo por PK fare de firmao **U.S. Robotics**.

Courier
-------

Modemo prezentita en 1985 j. Ĉe ĉeftabulo de la aparato estis muntitaj: procesoro fare de firmao Intel i80286 sen garda funkcio, sed kun enmuntitaj kontroliloj de memoro kaj de flankaparatoj; procesoro fare de firmao Texas Instruments **TMS 25**, kiu rolis signalan procesoron kaj realigis protokolojn aparate. La modemo kostis proksimume 1000$.

Couriero HST
------------

La modemon ekfabrikis en 1986 j. En la aparato kompare kun **Couriero** aperis firmaa protokolo **HST**, kiu permesis konekton ĉe malbonaj linioj. Ĝia rapidsco estis 9600 bds. En postaj generacioj de la modemoj estis aldonitaj pli moderna protokolo **HST**, subteno de internacie norma protokolo V.32 kaj ankoraŭ unu procesoro **TMS**. Rapideco de lastaj modeloj atingis 16800 bds.

Courier Dual Standard
---------------------

En 1988 j aperis nova modemo **Courier Dual Standard**, kiu subtenis protokolojn **HST**, V.32 kaj **Courier V.32**. Per pli simpla varianto de la modemo estis lanĉita familio de modemoj Sportster.

Courier V.32bis
---------------

En 1990 j estis prezentita **Courier V.32bis**, kiu subtenis protokolon V.32bis. La modemo kostis 400-500$.

Courier V.Everything
--------------------

La modemo estis lanĉita en 1995 j kaj atingis rapidecon 33,6 Kbds.
furniro el betulo
furniroj antaŭ la preparado
**Furniro** estas faktermino el la lignaĵista metio. Ĝi esta maldika lignofolio (dika 0,2 ĝis 1,5 mm) akirata per tranĉado farata helpe de speciala ilo kaj maŝino aŭ per derulado en speciala derula tranĉmaŝino, escepte ankaŭ per segado, utiligante altkvalitajn sennodajn dikajn pecojn de arbo-trunkoj. En la prepara teĥnologia fazo estas aplikata vapora aŭ bolakva procedo. Furniro estas uzata por plakado, ankaŭ por fabrikado de kruc- kaj lat-pakaĵoj.

Furnirfarado
------------

* skemo de la furnirfaradoskemo de la furnirfarado
* instalaĵo por dosiero:aŭtomate plaki kaj sekigi furnironinstalaĵo por dosiero:aŭtomate plaki kaj sekigi furniron
* betula furniro ŝelitabetula furniro ŝelita

Furnirbildoj
------------

* spegulitaspegulita
* liniitaliniita
* renversitarenversita

furnira plafono: la glustrioj plifortigas la randon.

Referencoj
----------

1. ↑  Werner. J. (2010) Konstruforumo de la jaroj 2001- 2010. en TAKE (2010) Jarkolekto de TAKE 2010, Wintzenheim/Fancio. p. 70-99

Literaturo
----------

André Wagenführ, Frieder Scholz: *Taschenbuch der Holztechnik.* Fachbuchverlag im Carl Hanser Verlag, Leipzig 2008; S. 127–259. ISBN 978-3-446-22852-8.

* Kategorio Furniro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Bustillo del Páramo de Carrión** [busTIljo delPAramo dekaRJON] estas municipo en la centro de la provinco Palencio, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la komarko *Páramos-Valles*. La loknomo *Bustillo del Páramo de Carrión* estas komprenebla etimologie kiel Brulpaŝtejo de la Stepa Altebenaĵo de la rivero Carrión.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 31,20 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 60 loĝantojn. Ĝi perdis multajn loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte perdis 30 loĝantojn el la jaro 2000. Ĝi distas 60 km de Palencio, provinca ĉefurbo.

Ĝi limas kun la municipaj teritorioj de Aguilar de Campoo, Herrera de Pisuerga, Prádanos de Ojeda kaj Santibáñez de Ecla (Provinco Palencio) kaj Sotresgudo en sia loĝloko Rebolledillo de la Orden en la Provinco Burgoso. Al Alar apartenas la loĝlokoj Nogales de Pisuerga, Barrio de San Vicente kaj San Quirce de Riopisuerga.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado. la loknomo Bustillo devenas de la diminutivo de la termino "Busto" por malgranda paŝtejo bruligita por plibonigi la paŝtkvaliton. La plej frua citaĵo datas de dokumentoj de la 13-a jarcento kiel "Bustiello". 

Tra la municipa teritorio estas parto de la Jakoba Vojo, kaj de la iama brutobreda vojo *Cañada Real Leonesa*.

En la areo estis setlejoj Rebolleda kaj Ponzonava (nun senhomaj) proksime de la nomita Hospital Blanco, kiu zorgis pri pilgrimantoj kaj nobeloj. Rebolledo estis posedo de Bustillo del Páramo kaj de Villamoronta kaj estis aĉetita de la Markizo de Aguilar. 

En la 19-a jarcento estis konstituita municipo de la partio de Carrión de los Condes, tiam konata kiel nur Bustillo del Páramo kiu en 1842 havis 44 domojn kaj 229 lokanojn.​

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj kaj vitejoj) kaj brutobredado (ŝafoj). Lastatempe funkciado de servoj plej ekgravis, kune kun piedirado tra naturaj lokoj. De la historia pasinteco restis diversaj vizitindaj vidindaĵoj kiel la preĝejo de Sankta Andreo.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Palencio

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 770364
 |
**Konvencia milito** estas klopodo por pligrandigi la kapablon de la malamiko pere de malferma batalo. Ĝi estas deklarita milito inter ekzistantaj ŝtatoj en kiuj atomaj, biologiaj, aŭ kemiaj armiloj ne estas uzata aŭ vidas nur limigitan ties montron en apogo de konvenciaj militaj celoj kaj manovroj.

Konvencia milito estas formo de militado farita utiligante konvenciajn armilojn kaj batalkampajn taktikojn inter du aŭ pli da ŝtatoj en senkaŝa konfrontiĝo. La fortoj sur ĉiu flanko estas klare difinitaj, kaj kontraŭbatalas uzante armilojn ĉefe cele al la militistaro de la kontraŭulo. Ĝi estas normale farita uzante konvenciajn armilojn, kaj ne per kemiaj, biologiaj armiloj, aŭ atombomboj.

La ĝenerala celo de konvencia milito estas malfortigi aŭ detrui la militistaron de la kontraŭulo, tiel neante ĝian kapablon okupiĝi pri konvencia militado. En devigado de kapitulaco, aliflanke, unu aŭ ambaŭ flankoj povas poste turniĝi al netradiciaj militaj taktikoj.

Bibliografio
------------

* Smith, M.L.R. "Guerrillas in the mist: reassessing strategy and low intensity warfare". Review of International Studies. Vol. 29, 19–37. 2003

Eksteraj ligiloj
----------------

* "Changing Nature of Warfare". National Intelligence Council. 2004.  Arkivigite je 2006-06-15 per la retarkivo Wayback Machine Alirita la 30an de Januaro, 2006.
* Stathis Kalyvas (2003). "The Sociology of Civil Wars: Warfare and Armed Groups". Armed Groups Project.  Arkivigite je 2006-10-09 per la retarkivo Wayback Machine Alirita la 30an de Januaro, 2006.
**Franciszek GAJOWNICZEK** (naskiĝis la 15-an de novembro 1901 en Strachomin (proksime al Mińsk Mazowiecki), mortis la 13-an de marto 1995 en Brzeg) estis pola soldato, serĝento de Pola Militistaro de la Dua Pola Respubliko, malliberulo de la koncentrejo Auschwitz (Auŝvico). Tie pola monaĥo Maksimiliano Kolbe iris morti per malsato anstataŭ li.

La tombo de Franciszek Gajowniczek en ordena tombejo en Niepokalanów (proksime al Sochaczew)
Franciszek Gajowniczek; en la jaro 1941 en la nazia Koncentrejo Auschwitz
Kiel profesia soldato, la 28-an de septembro 1939 post kapitulaco de fortreso Modlin (apud Nowy Dwór Mazowiecki) estis malliberigita de germanoj. Li fuĝis, sed dum provo trairi Hungarion estis arestita de Gestapo. De la 8-a de septembro 1940 ĝis la 25-a de oktobro 1944 malliberigito de la koncentrejo Auschwitz (koncentreja numero 5659), poste transportita al Sachsenhausen (nun kvartalo de Oranienburg). Dum evakuo de la labortendaro, maje 1945, kun aliaj estis liberigita de usonanoj. Entombigita en ordena tombejo en Niepokalanów (proksime al Sochaczew).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Franciszek Gajowniczek en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Homoj: Franciszek Gajowniczek (1901-1995) Arkivigite je 2013-03-13 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 431940
* VIAF: 102197563
* ISNI: 0000 0000 7224 7193
 |
Koordinatoj: 21° 10′ 25″ S 27° 30′ 45″ O﻿ / ﻿21.17361 °S, 27.51250 °O﻿ / -21.17361; 27.51250 (mapo)

**Francistown** aŭ **Nyangabgwe**  estas la dua plej granda urbo en Bocvano, kun loĝantaro de ĉirkaŭ 85,363 kaj ofte priskribita kiel la "Ĉefurbo de la Nordo". Ĝi situas en orienta Bocvano, ĉirkaŭ 400 kilometroj (250 mejloj) norde-nordoriente de la ĉefurbo, Gaborone. Francistown situas ĉe la kunfluo de la Tati kaj Inchwe riveroj kaj proksime de la Shashe rivero (alfluanto al la Limpopo) kaj 90 kilometroj de la internacia limo kun Zimbabvo. Francistown estis la centro de sudafrikaj unuaj orminejoj kaj ankoraŭ estas ĉirkaŭata de malnovaj kaj forlasitaj minoj. La Urbo de Francistown estas administra distrikto, disigita de Nord-Orienta Distrikto. Ĝin administras Francistown Urbodomo.

En la regiono popularas futbalo. Lokaj futbalkluboj estas *ECCO City Green, TAFIC* kaj *TASC*.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Bildoj de Francistown en Flickr (angle)

Referencoj
----------

1. ↑  WolframAlpha knowledgebase, 2012

* Kategorio Francistown en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 397355
* GND: 4496976-4
* LCCN: n83220808
* VIAF: 153648328
 |
**Franciszek ZABŁOCKI** (2a de Januaro 1754, Volhinia Vojvodio – 10a de Septembro 1821, Końskowola), estas konsiderata la plej grava pola komika dramisto kaj satiristo de la epoko de la Klerismo. Li devenas el malnova pola aristokrata familio el la klano Łada. Li tradukis multajn francajn komediojn, inter aliaj tiujn de Molière, sed li ankaŭ verkis siajn proprajn teatraĵojn koncentrite en polaj aferoj.

Ekde 1774, li laboris en la Komisiono de Nacia Edukado kaj en 1794, li partoprenis en la Ribelo de Kościuszko. Dum la venonta jaro li lasis literaturon kaj iĝis pastro.

Literatura kariero
------------------

La literatura kariero de Zabłocki startiĝis per la publikigo de lia laboro en la pola literatura gazeto *Zabawy Przyjemne i Pożyteczne* ("Plaĉaj kaj Utilaj Amuzoj"). Tiu gazeto estis la unua siatipe en Pollando, kaj estis lanĉita en la jaro 1770.

Dum la regado de la regado de la reĝo Stanislao Aŭgusto Poniatowski, Varsovio estis scenejo de granda literatura aktiveco. La reĝo kutimis gastigis literaturajn gravulojn por kunsidaj manĝoj ĉiun merkredon. Zablocki estis regula invitito al tiuj festokunsidoj, kiuj inkludis en la gastigitaro polajn gravulojn kiel Adam Naruszewicz kaj Ignacy Krasicki. Dum unu el tiaj kunsidoj, oni petis al Zabłocki legi sian unuan komedion *Fri Zabobonnik*. Al la reĝo tiom plaĉis ties kanto ke li havigis la Medalon Merentibus al Zabłocki.

Post Zablocki revenis al verkado de teatraĵoj, produktante mirindan nombron de 40 teatraĵoj en dek jaroj. Li verkis ĉefe komediojn. Liaj ĉefaj verkoj estas *Amfitriono* (1783), *Sarmatismo* (1785), *Muhammad Harlekeno* (1785), *Blinda reĝo en la lando* (1787), *Flava noktoĉapo* (1783), *Doktoro de Lublin* (1781), *Gamrat* (1785), kaj *La nupto de Figaro* (1786).

Memortabuleto honora al Zabłocki.

Kelkaj verkoj
-------------

* *Cztery zywioly* (eseo) 1777
* *Objawienie sie genjusza satyry autorowi paszkwilów* (satiro)
* *Zabobonnik* (komedio) 1781
* *Fircyk w zalotach* (komedio) 1783
* *Amfitryo* (komedio) 1783
* *Król w kraju rozkoszy* (komedio) 1787
* *Sarmatyzm* (komedio) 1820

Notoj
-----

1. 1 2 3 4   Francis Zablocki: Biography. Alirita 12a de Februaro 2013.

* Kategorio Franciszek Zabłocki en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 792193
* GND: 122499417
* LCCN: no91012435
* VIAF: 9976010
* ISNI: 0000 0001 1487 6001
* SUDOC: 056543433
* BNF: 12866466j
* NLA: 35663659
* BIBSYS: 1046296
* NKC: kup19980000113288
 |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion***Euphorbia resinifera*** |
| --- |
|  |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Plantoj |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| (senranga klaso) | Verdukotiledonaj |
|
|
|
|
|
|
| Klado: | Rozedoj |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Malpigialoj |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Euphorbiaceae |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Euphorbia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***E. resinifera*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Euphorbia resinifera*****A.Berger.* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri *Euphorbia resinifera*  |

 |
| v • d • r |

***Euphorbia resinifera*** (**Rezineŭforbio**) estas specio de eŭforbio indiĝena en Maroko, kie ĝi kreskas sur deklivoj de Atlasa Montaro.

Kresko
------

Ĝi estas arbedo kreskanta ĝis 61 cm, formante mult-branĉajn kusen-formajn aretojn ĝis dumetra larĝo. La tigoj estas vertikalaj, sukaj, unuavide kiel kakto, kvar-angula, kun mallongaj sed fortaj paroj de 6-mm-aj dornoj en la anguloj, interspaciginate proksimume 1 cm dise supren la tigon.

Disvastiĝo
----------

Ĝi estas simila al Euphorbia echinus, kiu kreskas sur la maroka marbordo kaj la Kanarioj.

Kemiaj substancoj
-----------------

*Eŭforbio resinifera* enhavas altan koncentriĝon de la toksa reziniferatoksino kiu estas utiligita kiel deirpunkto en la evoluo de nova klaso de kontraŭdoloriloj. Lastatempa esplorado montris ke tiu toksino elmontras siajn efikojn per interagado kun TRPV1, konata doloro-sentanta katjona kanalo, kiu ankaŭ respondas al kapsaicino, la primara vaniloida kunmetaĵo trovita en varmaj piproj.

* Euphorbia resinifera en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Euphorbia resinifera en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Euphorbia resinifera en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
La **Distrikto Dabas** [dabaŝ] (hungare *Dabasi járás*) estas distrikto en Hungario, en regiono Meza Hungario, en departemento Pest. Ĝi situas en Granda Hungara Ebenaĵo en la suda parto de la departemento (en la meza parto de Hungariio).

Distrikto Dabas en Hungario
La distrikta ĉefurbo estas Dabas, kiu estas urbo, krome estas ankaŭ 2 aliaj urboj kaj grandvilaĝo, la ceteraj 7 komunumoj estas vilaĝoj.

La areo estas 614,23 km², kie loĝas 48 746 homoj. La loĝantoj okupiĝas precipe pri agrikulturoj, (fruktoj, legomoj, tritikoj, maizoj) kaj bredadoj, krome mulzaj laboras en Budapeŝto.

Historio
--------

Komence nomo de tiu distrikto estis „Distrikto Pest-mezo", inter 1898-1950 „Distrikto Alsódabas" sed poste kreiĝis Dabas, tial la distrikto prenis tiun nomon. La distrikta sistemo ne funkciis en Hungario inter 1983-2013.

Komunumoj
---------

* distrikta ĉefurbo kaj urbo: **Dabas**
* aliaj urboj:
	+ Örkény
	+ Újhartyán
* grandvilaĝo: Bugyi
* vilaĝoj:
	+ Hernád (Pest)
	+ Inárcs
	+ Kakucs
	+ Táborfalva
	+ Tatárszentgyörgy
	+ Újlengyel, kiu administras ankaŭ vilaĝon Pusztavacs

Fontoj
------

* la datenoj venis el la Hungara Vikipedio

* Kategorio Distrikto Dabas en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Prádanos de Ojeda** [PRAdanos deoĤEda] estas municipo en la nordoriento de la provinco Palencio, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la komarko *Páramos-Valles* ene de la subkomarko Boedo-Ojeda. La loknomo *Prádanos de Ojeda* estas komprenebla etimologie kiel *Herbejanoj de Ojeda* alude al la subkomarko.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 21,32 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 185 loĝantojn. Ĝi perdis multajn loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte perdis 1 000 loĝantojn el la jaro 1900. Ĝi distas 83 km de Palencio, provinca ĉefurbo.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj kaj vitejoj) kaj brutobredado (ŝafoj). Lastatempe funkciado de servoj plej ekgravis, kune kun piedirado tra naturaj lokoj. De la historia pasinteco restis diversaj vizitindaj vidindaĵoj kiel la preĝejo, la ermitejo, la placo, fontoj ktp.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Palencio

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 770724
* VIAF: 316733514
 |
**Tibor Erkel,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Erkel Tibor** estis hungara altlerneja instruisto, politikisto, pianisto. Lia filo estis Kentaur.

Memortabulo pri Tibor Erkel
Tibor Erkel  naskiĝis la 11-an de januaro 1934 en Csökmő, li mortis la 28-an de januaro 2017 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Tibor Erkel frekventis bazlernejon, piaristan gimnazion kaj muziklernejon en Debrecen, poste muziklernejon en Budapeŝto, fine li akiris diplomon en Muzikarta Altlernejo de Budapeŝto en 1959. Inter 1958 kaj 1963 li instruis en konservatorio de Szeged, inter 1963–1992 li estis muzika reĝisoro de Hungara Radio, eĉ ankaŭ 5 jardekojn li instruis en la menciita Altlernejo. En 1969 li estis nomumita katedrestro. Inter 1979–1983 kaj 1992-1994 li havis postenojn en la ministerio. En 1996 li komencis politikadi, inter 1998–2002 li estis parlamenta deputito. Li ricevis kelkajn premiojn.

Li edziĝis en 1961, poste 2 filoj naskiĝis.

Elektitaj filmaj laboroj
------------------------

* *Csalóka Péter* (muzika reĝisoro, 1979)
* *Wagner* (muzika reĝisoro, 1983)
* *Daliás idők* (komponisto, 1984)

Memorigiloj
-----------

* memortabulo en Budapeŝto-Újpest (2017)

Fontoj
------

* hungarlingva membiografio kun foto Arkivigite je 2007-05-22 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio[*rompita ligilo*]

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Tibor Erkel en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 632362
 |
**Tibor Eichinger** [ejĥinger], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Eichinger Tibor** estas hungara komponisto, gitaristo, ĵazmuzikisto, orkestrestro.

Tibor Eichinger  naskiĝis la 27-an de oktobro 1963 (laŭ alia informo en 1962) en Nyíregyháza.

Biografio
---------

Tibor Eichinger aĝis 13, kiam li ricevis gitaron kaj li komencis gitaradi. En la 1980-aj jaroj li lernis klasikan gitarludon en Debrecen naskiĝurbo, tiutempe li fondis ŝlagrorkestron. En 1989 li frekventis konservatorion en Budapeŝto, poste li akiris diplomon en Muzikarta Altlernejo Ferenc Liszt en 1994. Post la diplomo li fondis ĵazkvarteton, sed en la sekvaj jaroj li gitaradis ankaŭ en aliaj ĵazorkestroj.

Elektitaj verkoj
----------------

* *Váratlan Halál* (filma muzikaĵo)
* muzikdiskoj inter 1999-2008

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 642949
* MBA: 4dfe616a-3946-49c4-a02f-1cf705d5f094
 |
**Akademik Ŝokalskij** (ruse *Академик Шокальский*; en angla transliterigo *Akademik Shokalskiy*) estas glaci-rezista ŝipo de *Akademik Ŝulejkin*-klaso, konstruita en Finnlando en 1982 kaj originale uzita por oceanografia esploro. En 1998 ĝi estis tute re-ekipita por servi kiel esplor-ŝipo por Arkta kaj Antarkta laboro. Ĝi estis nomita laŭ la rusa oceanografo Julij Ŝokalskij. La ŝipo havas du  pasaĝerajn ferdekojn, kun restoracioj, trinkejo, biblioteko, kaj saŭno, kaj gastigas 54 pasaĝerojn. Ĝi estas nun ekspluatata de Aurora Expeditions, aŭstralia ekspedicia kroz-linio. En 2011, *Akademik Ŝokalskij* krozis laŭlonge de marbordo de Rusio kaj al Orienta Antarkto. Ĝiaj fratinaj ŝipoj estas *Akademik Ŝulejkin*, *Arnold Vejmer*, *Akademik Gamburcev*, *Professor Molĉanov*, *Professor Multanovskij*, *Geolog Dmitrij Nalivkin*, *Professor Polŝkov*, *Professor Ĥromov*.

Incidentoj kaj akcidentoj
-------------------------

La 8-an de decembro 2013 *Akademik Ŝokalskij* kun 48 pasaĝeroj kaj 20 ŝipanoj surŝipe eknavigis de Bluff, Nov-Zelando al Antarkto. La 25-an de decembro 2013, ĝi fariĝis kaptita de solida glacio kelkajn mejlojn de la bordo de Antarkto (proksimume 1 500 marmejlojn sude de Hobarto, ĉ. je la 7:20 matene AEDT). La glacirompiloj *Xue Long* kaj *Aurora Australis*, kaj franca esplor-ŝipo *L'Astrolabe* krozas direkte al *Akademik Ŝokalskij* je plena rapido. La glacirompilo *Xue Long* mem fariĝis kaptita de glacio, proksimume 70 MM de Ŝokalskij.

Referencoj
----------

1. 1 2 3 4   *Akademik Shokalskiy*. Aurora Expeditions (2011). Alirita 25 Aprilo 2011.
2. ↑  Wright, Doug, "Ex-navy vessel in new role", *Otago Daily Times*, 29 Novembro 2010. Kontrolita 25 Aprilo 2011.
3. ↑  "Introducing *Akademik Shokalskiy*" (PDF),  *The Expeditioner*, *Aurora Expeditions*, Aŭgusto 2010, paĝo 2. Kontrolita 25 Aprilo 2011.
4. ↑  Russian Maritime Register of Shipping
5. ↑  "Russian cruising gets a new lease of life" (PDF), *Cruise Weekly*, 17 Aŭgusto 2010, paĝo 5. Kontrolita 25 Aprilo 2011.
6. ↑  Hannafin, Matt.  Aurora Expeditions Introduces New Russian Arctic Cruises. Frommer's (24 Novembro 2010). Arkivita el la originalo je 2012-07-30. Alirita 25 Aprilo 2011.
7. ↑   Antarctica 2011–12 (PDF). Aurora Expeditions (Oktobro 2010). Arkivita el la originalo je 2011-08-21. Alirita 25 Aprilo 2011.
8. ↑  Antarctic expedition scientists trapped in ice
9. ↑  MMSI: 273458210

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Akademik Ŝokalskij en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Rusia Mara Ŝip-Registro
* Aurora Ekspedicioj: *Akademik Shokalskiy*
* Shipspotting: IMO 8010336
Doktoro pri Filozofio en Britio.
Tradiciaj doktoroj en la Universitato de Alcalá en Hispanio.
**Akademia vesto** aŭ **talaro** estas tradicia formo de vesto uzita por akademiaj ceremonioj, ĉefe en triaranga edukado (kaj foje en kelkaj landoj ankaŭ en mezlernejoj), vestita ĉefe fare de tiuj kiuj atingis universitatan gradigon (aŭ simile), aŭ tenas statuson kiu rajtigas ilin atribuiĝi per ĝi (ekz. subgradaj studentoj en kelkaj malnovaj universitatoj).

Nuntempe, ĝi estas ofte vidata nur en gradigaj ceremonioj, sed iam akademia vesto estis, kaj iom malpli ankoraŭ estas en multaj antikvaj universitatoj, vestitaj ĉiutage. Aktuale, la tuto estas iel distinga por ĉiu institucio aŭ fako (plej ofte laŭ koloroj), kaj ĝenerale konsistas el robo kun aparta kapuĉo, kaj kutime ĉapo (kio estas lanĉita ĉielen ĉefe post enmodigo fare de holivudaj filmoj). Akademia vesto estas ankaŭ vestata fare de membroj de kelkaj sciencaj aŭ klerigaj societoj kaj institucioj kiel oficiala vestaro.

Referencoj
----------

1. ↑  Laŭ PIV talaro estas Longa uniforma robo, portata de juĝistoj, advokatoj, profesoroj, pastroj ks dum la plenumado de siaj funkcioj.
2. ↑   Shaw (1995), p. 3
3. ↑   e.g. Burgon Society: Robes. Arkivita el la originalo je 2015-09-23. Alirita 2019-12-31.
4. ↑  "History and Archives of the American College of Surgeons; Highlight of the Month October 10, 2005; The Clinical Congress: Then and Now, accessed 01/29/2008". Facs.org. Arkivita el la originalo la 19an de majo 2011. Alirita la 31an de decembro 2019.

Bibliografio
------------

* Shaw, George W. (1966, 1995), Academical Dress of British and Irish Universities. Chichlester: Philmore & Co. Ltd. ISBN 0-85033-974-X

* Akademia vesto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Akademia vesto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 675149
* GND: 4184376-9
* LCCN: sh85000298
 |
**Anton von Padua Alfred Emil Hubert Georg Graf von Arco auf Valley** (5-a de februaro 1897 – 29-a de junio 1945), komune konata kiel **Anton Arco-Valley**, estas germana politika aktivulo plej bone memorita kiel la murdinto de la bavara socialista estro Kurt Eisner en februaro, 1919.

Arco-Valley naskiĝis en Sankt Martin im Innkreis en Supra Aŭstrio, la filo de Ferdinand Maria Emmerich Eduard Graf von Arco auf Valley kaj Emily Freiin von Oppenheim, la nepino de Salomon Oppenheim, juda bankisto. Post li servis kun bavara regimento en la lasta jaro de la Unua Mondmilito, li malmobiliziĝis kaj reiris studi ĉe la Universitato de Munkeno, kiel kolera kaj senrevigita germana naciisto. Kiel aristokrato, monarkiisto kaj proklamita antisemito malgraŭ sia parte-juda deveno, li malamis je Eisner, la juda estro de la Bavaraj socialistoj kaj Ĉefministro de Bavario ekde la faligo de la monarkio en novembro 1918. Li skribis en sia taglibro, ke Eisner meritis morti, ĉar li estis judo.

La 21-an de februaro, 1919, Arco-Valley, agante sole, pafis mortiginte je Eisner sur Munkena strato. Lia ago ĉanis sangajn reprezalio per la Munkenaj revoluciemuloj, en kiuj nombro de siaj kunaristokratoj estis mortigitaj, inkluzive de Gustav-Franz Fürst von Thurn und Taxis. Liaj agoj inspiris la junan Joseph Goebbels, kiu estis en Munkeno tiame.

Arco-Valley estis punita en januaro 1920. Li estis komdamnita al morto, sed konservativa juĝisto eventuale reduktis tion al kvin jaroj en malliberejo. La prokuroro diris pri li: "Se la tuta germana junularo estus plena je tia arda entuziasmo, ni povus fronti al la estonteco kun konfidenco." Li prenis sian punon en la Malliberejo Landsberg, kaj en 1924 li estis forigita el sia karcero por krei spacon por Adolf Hitler. Li estis ellasita en 1925, kaj estis rigardita ĝis 1927, kiam li amnestiiĝis.

Arco-Valley ne plu rolis politike, kvankam li estis distingita de la nazia reĝimo kiel "heroo de la movado." En julio 1934 li edziĝis kun Maria Gabrielle Gräfin von Arco-Zinneberg. Li mortis en Salzburg en 1945, postvivita de siaj tri filinoj, el kiuj du daŭre vivas.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Anton Graf von Arco auf Valley en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Filmo de la loko, kie Arco-Valley mortigis je Eisner (en la germana)

Referenco
---------

Tiu ĉi artikolo estis rekte tradukita el la angla versio la 25-an de decembro 2006.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 140575
* GND: 118833952
* LCCN: n88201336
* VIAF: 1122152636176220052970 52486485, 1122152636176220052970
* ISNI: 0000 0000 6677 5408
* SUDOC: 030052408
* BNF: 121546933
 |
**Anton GRAFF** (li naskiĝis je la 18-a de novembro 1736 en Vinterturo, mortis je la 22-a de junio 1813 en Dresdeno) estis grava svisa portretpentristo.

Vivo kaj agado artista
----------------------

Ekzemplo de portretfaro: Friederike Luise, edzino de Frederiko Vilhelmo la 2-a (Prusio)
Graff naskiĝis kiel filo de metiisto. Li lernis pentradon en sia hejmurbo Winterthur kaj en Augsburg, Germanio. Li dediĉis sin precipe al la pentrado de portretoj.1766 li ricevis postenon kiel korta pentristo kaj kiel instruisto en la artakademio de Dresdeno. En tiu pozicio li restis ĝis sia vivofino. Eĉ finance pli favoraj ofertoj (interalie el Berlino)ne povis delogi lin. Li portretis la grandulojn de sia tempo, interalie Gotthold Ephraim Lessing, Moses Mendelssohn, Johann Gottfried Herder, Friedrich Schiller, Christoph Willibald Gluck, Heinrich von Kleist und Daniel Nikolaus Chodowiecki.
Graff estis unu el la plej gravaj portretistoj de sia tempo. Ĉirkaŭ 2000 el liaj verkoj konserviĝis.

En sia malfrua, sed tre produktiva fazo de lia kreado li alturnis sin al la pejzaĝpentrado. Philipp Otto Runge kaj Caspar David Friedrich estis influitaj de liaj pejzaĝoj kaj Friedrich Georg Weitsch de liaj portretoj. Anton Graff kaj la kuprogravuristo Adrian Zingg proponis la nomon "Saksa Svislando" por la ĝis tiam sennoma montareto sude de Dresdeno.

Graveco
-------

Laŭ verkarlisto farita de li mem li pentris 297 portretojn, 943 originalajn pentraĵojn kaj 415 kopiojn al kio venis ankoraŭ 322 desegnaĵoj per arĝentajplumo, pluraj pejzaĝoj olee spontane kaj tri akvafortaĵoj.

Lia graveco artista ne kuŝas en komponaĵoj historiaj-alegoriaj (kiuj ne plu observatas) sed en la portretfararto. Li feliĉe rajtis portreti la plej gravajn elstarulojn siatempe el kiuj li transdonis al ni vivajn, karakterplenajn, aŭtentikajn aĵojn, tiel ke li juste en Germanujo kromnomiĝis *portretisto de niaj klasikuloj* nennt. Graff pentris i.a.: Lessing, Herder, Gellert, Hagedorn, Weiße, Schiller, Tiedge, Sulzer, Gluck. La galerio dresdena posedas 17 bildojn de li, la lepsika ok.

Fonto
-----

*Meyers Großes Konversations-Lexikon*, volumo 8. Leipzig 1907, p. 212 (tie ĉi interrete)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Biografio (Gemäldegalerie Alte Meister Kassel)
* Bildo de kaj laŭ Anton Graff en Halberstadt
* Anton Graff Arkivigite je 2016-03-26 per la retarkivo Wayback Machine (Alte Pinakothek)
* *Anton Graff (1736–1813). Meisterporträts der Aufklärung – Original / Kopie / Druck.* Katalogo 2013
* *Anton Graff: Gesichter einer Epoche.*, ekspozicio 2013
* *Geschichte im (Bilder-)Rahmen.* Televidfilmeto, 2013
* Interesaj ligiloj ĉe DDB

* Anton Graff en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Anton Graff en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 24512
* GND: 118697064
* LCCN: n85191677
* VIAF: 17493289
* ISNI: 0000 0001 1947 1919
* SUDOC: 119306654
* BNF: 16573231v 14955650q, 16573231v
* ULAN: 500027163
* MBA: 006086d7-1cd0-42d6-b155-0b3f4825bbee
* NLA: 35696979
* RKD: 33230
* NKC: js20060226001
 |
Flettner kiel junulo (1-a de dekstro) kaj la Flettner-vilao
**Anton FLETTNER** (1-an de novembro 1885 en Eddersheim ĉe Frankfurt am Main - 25-an de decembro 1961 en Usono) estis - komence - instruisto, poste inĝeniero kaj inventisto.

En naskiĝloko de Anton Flettner (*Flettner-vilao*) estas hodiaŭ lokigita la urba infanĝardeno de Eddersheim.

Li prezentis en aĝo de 29 jaroj direkteblan torpedon al la mararmeo, kiu estis rifuzita same kiel alia inventaĵo (1915) pri teledirektebla batalaŭto. La oficiroj pensis tion nerealigebla.

Li evoluigis laŭ ekzemplo de la ventoturbino de Savonius mem-aerumigan sistemon. Tiu aerumigilo estis vaste uzata de la 1930-aj ĝis la 60-aj jaroj en ŝarĝaŭtoj, autobusoj, fervojaj vagonoj kaj ŝipoj. Ĝin produktas ankoraŭ la londona entrepreno *Flettner Ventilator Limited*.

Li evoluigis la Flettner-rotoron kiel pelan sistemon por ŝipoj. En 1927 turnis sin al la aviado kaj evoluigis duoblan motoron por helikoptero. Flettner estis invitita en 1947 por labori en la Usono. Li restis tie kiel ĉefkonstrzuisto ĉe firmao Kaman, por kiu li evoluigis novan helikopteron laŭ principo de duobla rotoro de Flettner. Li gvidis la helikopteran esploradon de la usona armeo kaj estis prezidanto de Flettner Aircraft Corporation en Kew Gardens, Queens, Novjorko.

Ekspozicio
----------

La Flettner-rotoro – ĉu estas fiaska invento? - speciala ekspozicio en la germana teknika muzeo Berlino de 2a februaro ĝis 1a aŭgusto 2010

Eksteraj ligiloj
----------------

* Anton Flettner en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Anton Flettner en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* flettner-rotoro en ekspozicio en la germana teknika muzeo Berlino Arkivigite je 2010-12-01 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 266014
* GND: 130237892
* LCCN: n94046898
* VIAF: 67568020
* ISNI: 0000 0000 5545 078X
* SUDOC: 144196530
* BNF: 170891127
* NKC: xx0005515
 |
frapilaro
Al la **frapilaro** en simfoniorkestro fakte apartenas ĉio, kio ne estas akordigebla al unu el la aliaj grandaj instrumentgrupoj (lignaj blovinstrumentoj, latunaj blovinstrumentoj, arĉinstrumentoj). Esceptoj estas la timbaloj kaj instrumentoj kiel harpo aŭ piano, kiujn ludas specialistoj.

Al la baza stoko de la frapilaro apartenas la granda tamburo, la cimbaloj kaj la triangulo. Ili aperas elstare unuan fojon en verkoj kiel *Die Entführung aus dem Serail* de Mozart, poste en la 9-a simfonio de Beethoven. Ambaŭ fojojn ili subtenas la – por tiamaj kondiĉoj – strangaj sonoj en la operejo resp. koncertejo. Ĉe Mozart estas la supozata adaptado de „turka" muziko, ĉe Beethoven apogo ĉe militistaraj sonoj. en la itala opero (antaŭ ĉio Verdi) ĉi tiu kombinaĵo tamen jam apartenas al la normo kaj kontribuas esence al la trabata forto de la tutecosono.

Ĝis nuntempe la spektro de la frapilaro ĉiame pliampleksiĝis. Gravaj instrumentoj kiel kampaneto kaj aliaj bastonmuzikiloj (ksilofono, vibrafono, marimbafono), celesto, tamtamo, gongo kaj ankoraŭ kreska nombro da efektinstrumentoj (knarilo, hupo, fleksatono, tondrolado, piŝtofluto, guiro, pluvoligno, ventmaŝino ktp.) intertempe apartenas al la pli malpli ampleksa repertuaro de frapinstrumentisto.

En komponaĵoj de la Nova Muziko al la frapilaro apartenas ankaŭ songeneriloj kiel polvosuĉilo, skribmaŝino aŭ sireno, kvankam ili neniel rilatas al „frapado" malvastasence.

Vidu ankaŭ
----------

* frapinstrumento
* frapinstrumentaro

Eksteraj ligiloj
----------------

* Frapilaro en orkestro Arkivigite je 2012-03-21 per la retarkivo Wayback Machine
**István Huber** [iŝtvAn], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Huber István** estis hungara pentristo, instruisto.

István Huber  naskiĝis la 12-an de marto 1891 en Budapeŝto, li mortis la 1981 en Budapeŝto.

Biografio
---------

István Huber frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li estis memserva soldato jaron. Li studis en Reĝa Belarta Altlernejo. Liaj plej gravaj instruistoj estis Imre Révész (pentristo) kaj István Réti. Li studvojaĝis al Italio, Aŭstrio, Germanio, Svislando, Francio. Li batalis dum la 1-a mondmilito, sed li sukcesis akiri diplomon en la altlernejo en 1917. Li instruis en piarista gimnazio inter 1919 kaj 1948. Li edziĝis en 1933, baldaŭ li havis ankaŭ filinon.

Ekspozicioj
-----------

* Budapeŝto (ekde 1921)

Elektitaj pentraĵoj
-------------------

* Fekete gyöngy
* Balatonpart
* Akt a Balaton partján
* Art deco portré (1935)
* portretoj ekzemple pri Sándor Sík, József Öveges

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun bildoj Arkivigite je 2018-05-13 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografieto Arkivigite je 2018-05-12 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 611473
 |
**Charles Stewart Rolls** (naskiĝis la 27-an de aŭgusto 1877 en Londono; mortis la 12-an de julio 1910 en Bournemouth) kune kun Frederick Henry Royce estis la fondinto de la aŭtomobilprodukta firmao Rolls-Royce.

bronza busto de Charles Rolls en la Industria muzeo de Derby
C. S. Rolls en Londono naskiĝis kiel filo de John Rolls, 1-a Barono Llangattock. Li studis en la kolegioj Eton College kaj Trinity College en Kembriĝo kaj ekde la junaĝo interesiĝis pri motoroj. En 1904 li decidis kune kun Frederick Henry Royce fondi la aŭtomobilproduktan firmaon Rolls-Royce. Rolls respondecis pri la entreprena aspekto de la firmao, kaj Royce pri la teknika.

Charles Rolls estis pioniro de aviado, kaj estis la dua persono kiu en Britio ricevis aviadan licencon. Kiel unua homo li en 1910 dufoje en aviadilo supervojis la Manikan Markolon. Samjare li mortis en aviada akcidento super la urbo Bournemouth, kiam forrompiĝis la malantaŭa parto de la aviadilo konstruita de la fratoj Wright. Li estis la unua brito kiu mortis en aviada akcidento, sed tutmonde ekde la unua mortiga aviada averio estis la deka aviade mortinta piloto.

* Kategorio Charles Rolls en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 400358
* GND: 119117592
* LCCN: n81056682
* VIAF: 74656171
* ISNI: 0000 0000 2569 1283
* BNF: 14977619g
* NKC: xx0219859
 |
**Charles Phillip THOMPSON** (\* 12-an de marto 1918 en Springfield, Ohio), plejofte nomata **Sir Charles Thompson**, estas  usona ĵaz-pianistoj, orgenisto de bibopo kaj svingo.

Vivo
----

Thompson komencis jam en la aĝo de 10 jaroj ludi pianon profesie. Kiam li aĝis 12 jarojn, Count Basie invitis lin kunludi sur la scenejo, kiam li ludis kiel pianisto kun la bando de Bennie Moten en Colorado Springs je dancevento. Tiam li ankaŭ ricevis sian ŝercnomon „Sir Charles Thompson" (de Lester Young el la bando), sub kiu li poste plejofte. En la 1940-aj jaroj li ankaŭ komencis ludis bibopon, surdiskigis kun Charlie Parker (ekz. kun Parker kaj Gordon sur la albumo „Takin off", Apollo, noveldonita je Delmark en 1992), Dexter Gordon, J. C. Heard en propraj bandoj kaj estis en 1944/45 en la bando de Coleman Hawkins kaj Howard McGhee.

Laŭ propraj eldiroj  li travivis la kontraston de bibopo fronte al svingo tiam ĉefe pro la maniero, prezenti ĵazon – se ĝi antaŭe estis ĉefe dancmuziko, poste oni vizitis „ĵazkoncertojn" aŭ la ĵazklubejojn. Se antaŭe bona ritmo estis grava, Parker kaj Dizzy Gillespie ludis „pli notojn kaj pli", kion ili tiam nomis bibopo– por li kiel muzikisto tiuj terminoj tamen estis „tre, tre malgravaj". En sia intervjuo li indikis kiel rektajn influojn pianistojn kiel Count Basie (kiun li nomis sia „mentoro") ol la saksofonistojn Coleman Hawkins kaj Lester Young. Poste li ludis ofte sole en trinkejoj kaj kun variaj triopoj sub sia nomo.

Thompson aktivis kiel pianisto ankoraŭ en 2004. En 2000 li aperigis la triopo-registraĵojn „Robbins Nest – Live at the Showcase" kaj en 2001 „I Got Rhythm – Live at the Showcase" (ambaŭ ĉe Delmark Records) kaj en 1984 la soloalbumon „Portrait of a Piano". Li loĝas en Kalifornio.

Kiel komponisto li estas verkinto de ĵaza normkanto „Robbins Nest", kiun interpretis ekz. Illinois Jacquet.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Diskolisto
* Vivhistorio kun intervjuo allaboutjazz.com

Fontoj
------

1. ↑  Bohländer *Reclams Jazzführer* 1989
2. ↑  Intervjuo el 2004  Arkivigite je 2008-01-19 per la retarkivo Wayback Machine

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 370198
* GND: 134539354
* LCCN: n85244979
* VIAF: 10034935
* ISNI: 0000 0000 7364 1125
* SUDOC: 085189278
* BNF: 13900419n
* MBA: 15972619-2cb8-4187-8581-14002aa8d5f5
* BIBSYS: 2135459
 |
**C(harles) T(homson) R(ees) WILSON** (14-an de februaro 1869, Glencorse, Midlothian, Skotlando – 15-an de novembro 1959, Carlops, Peeblesshire) estis skota fizikisto, kiu ricevis 1927 Nobel-premion pri fiziko kun Arthur Compton pro malkovro, kiel ŝanĝiĝas la ondolongo de la rentgenaj radioj, kiam ili interpuŝas kun elektronoj.

Li ellaboris nebulkameron por studado de la radioaktiveco, rentgena radiado, kosma radiado kaj aliaj atomfizikaj fenomenoj.

Li eklaboris kiel meteorologo en 1895 kaj studis la nubojn kaj provis modeli ties konduton sur montopintoj. Li ellaboris metodon por ellarĝigo de humida aero en fermita ujo. Dum la larĝigo la aero tiel malvarmiĝis, ke ĝi iĝis trosaturita kaj al humido precipitis sur la polveroj.

Li rimarkis, ke se li uzas sen-polveran aeron, ĝi restas trosaturita kaj ne estiĝas "nuboj", ĝis kiam la grado de la trosatureco be atingas la kritikan valoron. Li opiniis, okaze de polvomanko, la nuboj kondensiĝas je jonoj, atomoj aŭ molekuloj. Post malkovro de la rentgena radiado, li pensis, ke tio antaŭhelpas estiĝon de jonoj kaj tiel la nuboformiĝojn.

Li spertis dum la eksperimentoj, ke la radiado postlasas spuron el kondensitaj akvogutoj en la nebulkamero. Li perfektigis la kameron en 1912 kaj tiu iĝis nemalhavebla aparato por la atomfizikaj esploroj. El tiu pluevoluigis Donald A. Glasser la bobelkameron en 1952.

Wilson ekde 1916 okupiĝis pri la fulmado. Oni nomumis lin en 1925 al Jackson-profesoro [ĝekson-profesoro] de la naturfilozofio, en la Kembriĝa Universitato. Li uzis la rezultojn pri esploroj je fulmotondroj al ellaboro de metodo pro protekti kontraŭ fulmoj la aerdefendan balonfermon en Anglio.

Li publikigis sian teorion en 1956 pri elektreco de la fulmotondroj.

* Kategorio Charles Thomson Rees Wilson en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 221318
* GND: 11758116X
* LCCN: n87127525
* VIAF: 45812924
* ISNI: 0000 0000 7857 9623
* SUDOC: 083852778
 |
**Freddie AGUILAR** aŭ **Ka Freddie Aguilar** (naskiĝis la 5-an de februaro 1953 en Santo Tomas) estas filipina muzikisto, komponisto, kantaŭtoro kaj kantisto. En 1980 li havis tutmondan sukceson per la kanto *Anak* (filipina por *filo*).

En la aĝo de 18 jaroj, Aguilar rompis kun sia familio kaj forlasis la universitaton. Post konstato de sia eraro kvin jarojn poste, li kreis la kanton "*Anak*", kiu servis kiel pardonpeton. Tiu kanto estis nomumita la plej vendata disko en la historio de filipina muziko. La kanto fariĝis tiel fama, ke oni diras, ke la kanto estis registrita en 100 versioj en 23 lingvoj tra la mondo. Tamen la originala tagaloga versio montriĝis la plej populara.

La kanto "*Anak*" ne nur rompis la rekordon de la filipinaj muzikfurorlistoj en 1979, sed ankaŭ sukcesis atingi la unuan lokon en la japana furorlisto kaj fariĝis ankaŭ ege populara en aliaj landoj kiel Angolo, Malajzio, Mezoriento, Honkongo, kaj en iuj okcidenteŭropaj landoj.  

Freddie Aguilar estas konsiderata unu el la plej grandaj, plej influaj kaj novigaj filipinaj kantistoj iam ajn. Li estas komponisto kaj interpretisto de sia propra muziko sed ankaŭ komponisto por aliaj artistoj. Danke al liaj grandaj sukcesoj, ne nur en Filipinoj, sed ankaŭ en la cetero de la mondo, li estas konsiderata unu el la pioniroj de filipina pop-muziko kaj filipina roko (*pinoy rok*). Li ankaŭ estis forte influita de sia filipina heredaĵo, spirito de naciismo, kaj provis formi muzikan esploradon de la filipina etoso.

Politika aktivismo
------------------

Liaj kantoj ankaŭ havis konsiderindan influon en la kampoj kultura kaj socipolitika. La furorkanto *Bayan Ko* fariĝis la himno de la Popolpova Revolucio, civila kaj milita ribelo en 1986, kiu devigis prezidenton Ferdinand Marcos al ekzilo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Freddie Aguilar en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Oficiala retejo de Freddie Aguilar

Originala versio de la kanto Anak

(angla) Freddie Aguilar ĉe Interreta filma datumbazo (angle)

Referencoj
----------

1. ↑  (en) Dot Ramos Balasbas-Gancay, "*Still up on his toes* (intervjuo kun Freddie Aguilar) Arkivigite je 2012-03-10 per la retarkivo Wayback Machine". The Philippine Star. la 12-an de decembro 2006.
2. ↑  (en) Tadiar, Neferti X. M. (2009). "Popular Laments". *Cultural Studies*. **23** (1): 1–26. doi:10.1080/09502380701702482.
3. ↑  (en) Lockard, Craig A. (1998). *Dance of life: popular music and politics in Southeast Asia*. University of Hawaii. m/s. 144. ISBN 0-8248-1918-7. "Anak Freddie", Dicapai pada, la 3-an de julio 2009
4. ↑  (en) *Priestess, Wife, Revolutionary: A new film documents the role of women in Philippine history Arkivigite je 2006-12-15 per la retarkivo Wayback Machine*, Diarkibkan, la 15-an de decembro 2006, Wayback Machine

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 728202
* GND: 141819103
* VIAF: 231353532
* ISNI: 0000 0000 9996 2816
* BNF: 16565786s
* MBA: f3c65556-9ade-4969-9d41-c1716323ca9f
 |
|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Muziko |

**Freddie Freeloader** (**eo**: *Freddie, la parazitulo*) estas ĵazkomponaĵo de Miles Davis, kiu unuafoje publikiĝis per ties albumo *Kind of Blue* en la jaro 1959.

La komponaĵo
------------

La peco havas la formon de dekdu-takta bluso en B♭-maĵoro. Davis preferis kiel pianiston Wynton Kelly anstataŭ Bill Evans, ĉar Kelly, kiu jam estis muzikinta kun Hank Mobley kaj Billie Holiday, validis kiel blusfakulo. La soloojn ludis Miles Davis, John Coltrane, Cannonball Adderley kaj Wynton Kelly.

La deveno de la nomo ne estas certa. Laŭ dokumenta filmo *Kind of Blue: Made in Heaven* la komponaĵo nomiĝas laŭ viro nome Freddie, kiu ofte provis aŭskulti la sonregistradojn de la Dejvisa ensemblo sen pagi. La nomo ankaŭ povus esti inspiro fare de la rolo de Red Skelton kiel *Freddie, the Freeloader*, la vartrajno-vojaĝanto. Laŭ aliaj fontoj *Freddie, the Freeloader* estis kelnero en trinkejo je Filadelfio.

Akcepto
-------

Thomas Ward skribis: *Freddie Freeloader* estas, kiel multa de Kind of Blue, studo pri ritma kaj melodia simpleco … Estas vera ĝojo, aŭdi pianiston Wynton Kelly ludi per ĉi tiu ŝparemo, kaj certe la coltrejna saksofonsoloo en la mezo estas revelacio.

Kromaj registraĵoj
------------------

Stanley Jordan enprenis la pecon *Freddie Freeloader* en sian unuan albumon *Magic Touch*. Jon Hendricks enprenis version kantitan de Bobby McFerrin en sian albumon nome *Freddie Freeloader*. Kromaj versioj devenas de Mark Whitfield kaj de Wes Montgomery. Donald Harrison surbendigis krom *Freddie Freeloader* ankaŭ aliajn komponaĵojn de *Kind of Blue* kiel *Flamenco Sketches* por sia albumo *Kind of New*.

Bill Evans enprenis la pecon en sian albumon *You Must Believe in Spring* el la jaro 1977, ĝi publikiĝis kadre de la noveldono el la jaro 2003.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Recenzo de Freddie Freeloader ĉe allmusic
* Recenzo de Freddie Freelaoder ĉe jazz.com Arkivigite je 2010-02-11 per la retarkivo Wayback Machine
* Fifty Years Ago Today: *Freddie Freeloader* and the Start of *Kind of Blue*, Recenzo ĉe allaboutjazz okaze de al kvindekaj jubileo de *Kind of Blue*
* Recenzo de Freddie Freeloader ĉe learnjazzstandards.com

Referencoj
----------

1. ↑  La unua registrado okazisen en la studio de diskeldonejo *Columbia* ĉe la 30-a Strato je Novjorko la 2-an de marto 1959 kun Cannonball Adderley, John Coltrane, Winton Kelly, Paul Chambers kaj Jimmy Cobb.
2. ↑  *Freddie the Freeloader – Red Skelton’s famous hobo clown*[*rompita ligilo*]
3. ↑  John Coltrane: his life and music, de Lewis Porter
4. ↑  Recenzo de la kanto