recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Monumento al la 18a de Majo.
**Kŭangĵua Demokratia Movado** estis insurekcio ekde la 18a de Majo ĝis la 27a de Majo en la jaro 1980a, dum kiu civilaj urbanoj de Kŭangĵuo kaj Suda Ĝeonra Provinco (Suda Koreio) batalis kontraŭ puĉo de diktatoro Jeono, por demokratio.

Eventoj
-------

La 18-an de majo 1980 en Kŭangĵuo okazis serio da surstrataj protestoj, post kio la militista registaro deplojis trupojn, mortigintajn almenaŭ 196 homojn. Multaj studentoj, laboristoj kaj aktivuloj stis arestitaj kaj torturitaj.

Koreaj televidkanaloj ne rajtis raporti tion, sed Jürgen Hinzpeter de ARD rakontis al la mondo pri la masakro.

Memoro
------

Dum multaj jaroj la eventoj estis strikte cenzurataj. Kvankam la ribelo ne estas vaste konata tutmonde, ĝi inspiris rezistajn movadojn kontraŭ aŭtoritataj reĝimoj en diversaj partoj de Azio. Dokumentoj pri la movado estas parto de la Memoro de la Mondo.

Referencoj
----------

1. 1 2  Juke Carolina (2021-12-02) Demokratiigo en Sud-Koreio kaj la heredaĵo de la ribelo en Kŭangĵuo (esperante). Tutmondaj Voĉoj. Arkivita el la originalo je 2023-08-27. Alirita 2023-10-31.

* Kategorio Kŭangĵua Demokratia Movado en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 770742
* LCCN: sh85073546
* BNF: 145390320
* NKC: ph776237
 |
**Nándor Dulánszky** [dulAnski], laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj kun plena nomo **Dulánszky Nándor Alajos** estis hungara romkatolika pastro, kanoniko, episkopo, altlerneja instruisto. Lia nobela antaŭnomo estis *doliánszki* [doliAnski].

Nándor Dulánszky  naskiĝis la 15-an de oktobro 1829 en Esztergom, li mortis la 24-an de januaro 1896 en Pécs.

Desegnaĵo de Zsigmond Pollák pri Nándor Dulánszky en 1875
Tombo de Nándor Dulánszky fare de György Kiss (1852)

Biografio
---------

Nándor Dulánszky frekventis gimnazion en Buda, poste li lernis teologion en sia naskiĝurbo, pli poste li plulernis en Pozsony kaj Nagyszombat. Li finis la lernadon en Pázmáneum. Li pastriĝis en 1853 (laŭ alia fonto en 1855), poste li doktoriĝis en Universitato de Vieno. Hejmenveninta li estis mallonge pastro, poste seminaria inspektoro en Pest (urbo) kaj Esztergom. Inter 1862 kaj 1872 li ankaŭ instruis en Universitato de Pest, en tiu periodo li estis dekano trifoje, krome li kontribuis, eĉ redaktis katolikan gazeton. En 1872 li havis postenon en la ministerio. Liaj sekvaj ĉefaj postenoj kaj titoloj estis:

* kanoniko en Esztergom (1873)
* titulara abato en Sümeg kaj mebro de la supera ĉambro (1874)
* episkopo en Székesfehérvár (1875-1877)
* episkopo en Pécs (1877-1896).

En tiu lasta periodo Katedralo de Pécs renoviĝis, fondis muziklernejon kaj 5 inajn bazlernejojn, fine evoluigis la seminarion. Li ricevis 2 ordenojn kaj li ricevis la titolon vera interna sekreta konsilisto (1880). Li estas entombigita en Katedralo de Pécs.

Lia verko
---------

* *Dogmaticá* (latina studenta lernolibro, sen eldonjaro)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun bildo
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Nándor Dulánszky en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 622232
 |
La **satavahanoj** (śātavāhanas) estis antikva dinastio kiu regis super las teritorioj de tio kio aktuale estas la barataj ŝtatoj Andra Pradeŝo, Maharaŝtro, Madhja Pradeŝ kaj Ĉatisgarh, el la jaro 230 a.K. proksimume.

Barata ŝipo sur monero el plumbo de Vasisthi Putra Sri Pulamavi, atestilo de la navigado kaj de la komercaj kapabloj de la satavahanoj en la 1-a kaj 2-a jarcentoj n.e.
Oni ne scias precize pri la fino de tiu dinastio, sed klaras ke post 450 jaroj la teritorioj regataj de la satavajanoj estis dividitaj en serio de sukcedantaj ŝtatoj. Tiu dinastio estas konata per variaj nomoj, ĉefe per *andhra*, *andhrabhritĝa*, aŭ *ŝata karni*, ĉiuj ili menciitaj en ties moneroj, kaj en la tekstoj Puranoj. Tiu dinastio famis kiel la unua indiĝena barata dinastio kiu stampis monerojn montrantajn la vizaĝojn de iliaj suverenoj, kutimo kiun ili estis adoptintaj imite al la hindgrekaj regantoj de la nordokcidento, same kiel ankaŭ pro la kontribuoj al la budhisma arto sub ilia regado.

La unua sendependa reĝo de la dinastio estis Simuka, kiu regis ekde la jaro 230 a.K. ĝis la jaro 207 a.K.

Inter la reĝoj Satavahanoj menciindas Ĥala kiel kompilanto de la kolekto de poemoj prakritaj konata kiel *Gaja-sattasai* (kvankam per lingvaj pruvoj ŝajnas, ke la teksto de tiuj poemoj kiel konservataj en la aktualo eble estis reeldonita kelkajn jarojn poste).

La reĝoj satavahanoj menciindas ankaŭ pro siaj kontribuoj al la arto kaj al la arkitekturo de budhismo. La grandaj stupaoj en la valo de la rivero Krisna estis konstruitaj de ili, inkludita la stupao de Amaravati en Andra-Pradeŝo. La stupaoj estis dekoraciitaj per marmoro kaj skulptaĵoj kun scenoj de la vivo de Budho, reprezentitaj en stilo milda kaj eleganta.

* Kategorio Satavahana dinastio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 743610
* LCCN: sh85117626
* VIAF: 28153593888951672997
* ULAN: 500404109
 |
**Josep Pintat i Solans** (naskiĝis la 21-an de januaro 1925 en Sant Julià de Lòria, mortis la 21-an de januaro 2007 en Barcelono) estis andora komercisto kaj politikisto de la Partit Conservador. Li estis Ĉefministro de Andoro de 1984 ĝis 1990 .

Pintat havis fonon en la tabakindustrio kaj estis implikita en bankado. En 1960 li estis elektita al *la Consell General*, la reprezenta asembleo de Andoro. En 1984 li sukcedis Òscar Ribas Reig kiel Ĉefministro. Dum lia tempo en registaro, la elektrokompanio *Forces Hidroelectriques d'Andorra* estis transprenita fare de la ŝtato kaj transformita en *Forces Elèctriques Andorra*. Krome, interkonsentoj estis subskribitaj kun la EC. 

Pintat estas la onklo de Albert Pintat i Santolària, Ĉefministro de Andoro de 2005 ĝis 2009.

Referencoj
----------

1. ↑ .  Andorra. *WorldStatesmen.org* (2000). Alirita 2008-12-01.
2. ↑  Maher, Joanne.  (2004) *The Europa World Year Book 2004*. Taylor & Francis. ISBN 1-85743-254-1.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 842324
 |
la sieĝo de Konstantinopolo (Jean Chartier, 15-a jarcento)
**Sieĝo** laŭ PIV estas agado de armeo, kiu kolektas kaj restadigas militistajn trupojn ĉirkaŭ fortikaĵo, por preni ĝin", aŭ en pli vasta senco ago de pluraj homoj, kiuj ĉirkaŭas plian personon, minacante aŭ tedante. 

En la baza senco do temas pri milita taktiko, kiu aplikiĝas, por konkeri aŭ almenaŭ milite neŭtraligi fortikitan lokon, kiun la sieĝanta armeo ne povus aktive konkeri: La ideo estas tiom intense ĉirkaŭigi la lokon per propraj trupoj, ke ĉiu trafiko inter la fortikita loko kaj la resta mondo estu interrompita. Aparte la provizo per nutraĵoj, armiloj kaj pliaj soldatoj estu interrompita. 

Dum la antikva epoko kaj la mezepoko en Eŭropo, Azio kaj Norda Afriko la sieĝado estis inter la ĉefaj taktikoj de la militado, kaj ankoraŭ estis grava dum la Renesanco kaj la frua moderna epoko. Ekzemple la geniulo Leonardo da Vinci krom pro siaj artaĵoj dum sia epoko estis konata aparte pro siaj planoj por aparte malfacible konkereblaj fortikaĵoj. Nur dum la epoko de Napoleono la graveco de sieĝadoj pro la pli kaj pli forta apliko de pliperfektiĝantaj kanonoj malaltiĝis.

Pro la evoluo de la armila tekniko la formoj de sieĝoj dum la 20-a jarcento draste ŝanĝiĝis. Sed la esencaj elementoj de sieĝoj troveblas en pluraj bataloj de la Dua Mondmilito, ekzemple en la sieĝo de la rusa enloĝantaro Leningrado fare de la armeo de Nazia Germanio aŭ la sieĝo de la germana soldataro en la urbo Stalingrado fare de ĉirkaŭantaj trupoj de la Ruĝa Armeo de Sovetunio. Sed ankaŭ la usona sieĝo de la ŝtato Kubo dum la politika krizo de la jaro 1962 estas moderna ekzemplo de la taktiko.

Sieĝoj
------

* Sieĝo de la Tranĉeo
* Sieĝo de Hungara Radio
* Sieĝo de Leningrado
* Sieĝo de Madrido
* Sieĝo de Sirakuzo
Vido de MP 51 en Muzeo de urbaj, interurbaj kaj ruraj transportoj
La **MP 51** (**M**etroo **P**neŭa, komisio 19**51**) konsistigas la unuan generacion en la mondo de metroo sur pneŭoj. Kromnomita *Grand-Mère* (*Avino*), tiu unika eksperimenta vehiklo estis mendita kaj provita de RATP sur la naveda vojo (*Porte des Lilas*, *Place des Fêtes*, *Pré Saint-Gervais*) de la Metroo de Parizo, de 1952 ĝis 1956. Definitive retirita en 1961, ĝi eniris la kolektojn du Muzeo de urbaj, interurbaj kaj ruraj transportoj en 1981.

*Avino* ebligis validigi la koncepton de veturado sur pneŭoj por veturanta materialo de metroo, kun rezultoj tre superaj al tiuj de malnovaj materialoj sur fer-rado. Depost tiam tiu teĥnologio estis uzata en kvin linioj de la metroo de Parizo kaj pluraj metro-retoj tra la mondo.

Tiu vagonaro ankaŭ utilis kiel materialo por prototipo de sistemo de aŭtomata stirado, disvastigita depost tiam en preskaŭ ĉiuj linioj kun stiristoj de la pariza metro-reto.

Vidu ankaŭ
----------

* Metroo de Parizo
* RATP
* Metroo sur pneŭoj

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio MP 51 en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Foto de MP 51 en 1953 sur naveda vojo, en retejo de muzeo de urbaj transportoj (AMTUIR) Arkivigite je 2007-09-27 per la retarkivo Wayback Machine
* Fotoj de MP 51 en retejo de ADEMAS.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rVeturanta materialo de la metroo de Parizo |
| --- |
| Estinta | 
* M1
* Sprague-Thomson
* MA 51
* MP 51
* MP 55
* Zébulon
* Boa
 |  |
| Estanta | 
* MP 59
* MF 67
* MP 73
* MF 77
* MF 88
* MP 89
* MF 01
* MP 05
* MP 14
 |
| Estonta | 
* MF 19
* MR3V / MR6V
* MRV
 |
| Traktoroj | 
* Sprague
* TMA
* TME
 |
| **Vidu ankaŭ:** Veturanta materialo de RER kaj Transilien |

 |
Bundestag, plenkunvenejo
La **Bundestag** (oficiale *Deutscher Bundestag*, t.e. Germana Federacia Konferenco) estas la nomo de la germana parlamento. Ĝi estas elektata kutime ĉiun kvaran jaron rekte de la germana popolo. Unuafoje ĝi elektiĝis la 14-an de aŭgusto 1949. Oni kunvenis komence en Bonn, ĝis 1986 en eksa pedagogia akademio, ĝis 1992 en eksa akvopumpejo kaj ĝis 1999 en nova konstruaĵo. Ekde 1993 la loko de la parlamento estas en Berlin, en la konstruaĵo de la *Reichstag* el 1894.

La *Bundestag* decidas pri la ŝtataj ("federaciaj") leĝoj kaj elektas la kancelieron. Laŭleĝe ĝi konsistas principe el 598 parlamantanoj, sed tiu nombro kutime iom plialtiĝas depende de la nombro de parlamentanoj rekte elektitaj en iuj balotaj distriktoj. Ekzemple la 16-a *Bundestag* elektita en 2005 konsistas el 614 anoj.

Parto de la germanaj ŝtataj leĝoj bezonas aprobon de la Federacia Konsilio *(Bundesrat)* por validiĝi.

Seĝoj laŭ partioj en la 16-a Bundestag (2005-2009)
--------------------------------------------------

|  |  |
| --- | --- |
| + | CDU / CSU: 226 (35,2 %) |
| + | SPD: 222 (34,2%) |
| + | FDP: 61 (9,8%) |
| + | Die Linke: 54 (8,7%) |
| + | Bündnis 90/Die Grünen: 51 (8,1%) |

  

La 27-an de septembro 2009 okazis la parlamenta baloto en Germanio 2009 kaj elektiĝis la parlamentanoj de la 17-a parlamenta periodo.

Seĝoj laŭ partioj en la 17-a Bundestag (2009-2013)
--------------------------------------------------

|  |  |
| --- | --- |
| + | CDU / CSU: 239 (33,8 %) |
| + | SPD: 146 (23,0%) |
| + | FDP: 93 (14,6%) |
| + | Die Linke: 76 (11,9%) |
| + | Bündnis 90/Die Grünen: 68 (10,7%) |

La 22-an de septembro 2013 okazis la parlamenta baloto en Germanio 2013 kaj elektiĝis la parlamentanoj de la 18-a parlamenta periodo.

Seĝoj laŭ partioj en la 18-a Bundestag (2013-2017)
--------------------------------------------------

|  |  |
| --- | --- |
| + | CDU / CSU: 255 + 56 (41,5%) |
| + | SPD: 192 (25,7%) |
| + | Die Linke: 64 (8,6%) |
| + | Bündnis 90/Die Grünen: 63 (8,4%) |

Seĝoj laŭ partioj en la 19-a Bundestag (2017-2021)
--------------------------------------------------

|  |  |
| --- | --- |
| + | CDU / CSU: 200 + 46 (32,9%) |
| + | SPD: 153 (20,5%) |
| + | AfD: 92 (12,6%) |
| + | FDP: 80 (10,7%) |
| + | Die Linke: 69 (9,2%) |
| + | Bündnis 90/Die Grünen: 67 (8,9%) |

Seĝoj laŭ partioj en la 20-a Bundestag (2021-)
----------------------------------------------

|  |  |
| --- | --- |
| + | SPD: 206 (25,7%) |
| + | CDU / CSU: 152 + 45 (24,1%) |
| + | Bündnis 90/Die Grünen: 118 (14,8%) |
| + | FDP: 92 (11,5%) |
| + | AfD: 79 (10,3%) |
| + | Die Linke: 36 (4,9%) |
| + | Senfrakciuloj: 5 |

  

* Kategorio Federacia Parlamento (Germanio) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Federacia Parlamento de Nepalo** (nepale संघीय संसद नेपाल, latinliterigite *Saṅghīya Sansada Nēpāla* estas la duĉambra ŝtata parlamento de Nepalo establita la 5-an de marto 2018. Ĝi konsistas el la ***Nacia Asembleo*** (la supra ĉambro, nepale राष्ट्रिय सभा; Rāṣṭriya sabhā) kaj la ***Ĉambro de Reprezentantoj*** (la suba ĉambro, nepale प्रतिनिधि सभा; Pratinidhi sabhā).

La konsisto kaj potencoj de la *Nacia Asembleo* estas establitaj fare de Parto 8 kaj 9 el la Konstitucio de Nepalo. Estas entute 59 membroj: 8 membroj estas elektitaj de ĉiu el la sep provincoj fare de balota kolegio de ĉiu provinco, kaj tri estas nomumitaj fare de la ŝtata prezidanto laŭ rekomendo de la registaro. La membroj servas etapajn sesjarajn oficperiodojn tia ke la oficperiodo de unu triono de la membroj eksvalidiĝas ĉiujn du jarojn.

La *Ĉambro de Reprezentantoj* havas 275 membrojn, 165 elektitaj en balotodistriktoj kaj 110 elektitaj tra proporcia balotsistemo kie balotantoj voĉdonas por partioj, konsiderante la tutan landon ununuran balotdistrikton. La ĉambro de reprezentantoj, krom se dissolvite, daŭre funkciigas dum kvin jaroj de la dato nomumita por sia unua renkontiĝo. Tamen, en krizostato, la periodo de la ĉambro de reprezentantoj povas esti plilongigita, ne superante unu jaron laŭ federacia juro. La nuna Ĉambro de Reprezentantoj estis elektita per la ĝeneralaj elektoj okazigitaj la 20-an de novembro 2022, kaj ĝia unua sesio kunvenigis la 9-an de januaro 2023.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo (nepale)
Vido de la oriento, de avenuo Wiśniowa
Historia **vroclava akvoturo** troviĝas en Borek, la distrikto de Krzyki kiu estas la suda komunumo de Vroclavo, Pollando.

Konstruo
--------

La akvoturo ĉe Sudecka Strato en Vroclavo estas projektita de Karl Klimm, agnoskita loka arkitekto. Fama ĉe komenco de la 20a jarcento, Klimm ankaŭ projektis la imponan konstruaĵon de la Mezlernejo de Konstrumetioj (la hodiaŭa Fakultato de Arkitekturo de la Vroclava Politekniko) kaj la Zwierzyniecki Ponto (antaŭe konata kiel la Paspermesa Ponto).

Konstruita dum jaroj 1904-1905 apud Wiśniowa Avenuo kaj Sudecka Strato kruciĝo, la turo provizis akvon al la loĝantoj de la sudaj distriktoj de Vroclavo dum multaj jaroj. La turo estas 63 metrojn alta.De komenco ĝi estis ekipita per elektra lifto. De junio 1906 la lifto ebligis homojn atingi terason troviĝantan ĉe alto de 42 metroj (la bileto kostis 10 pfenigoj), de kiu ili povis admiri la panoramon de Vroclavo, ĝian ĉirkaŭaĵon kaj monton Ślęża. Ek de 1908 oni suprenlevis ruĝan flagon por informi homojn, ke en la tago estas tre bonaj spektokondiĉoj por observi Sudety Montoj.

Du skulptistoj, Taschner kaj Bednorz, ornamis la plej malaltan parton de la konstruaĵo per bareliefoj de sabloŝtono, montrataj fantastajn bestojn laŭ mezepokaj bestarlibroj. De fontano troviĝanta sur la nord-orienta fasado fluis kristale pura akvo, kiu havis sian fonton en la kelo de la turo. La fontanon ornamas bareliefo prezentata nimfon sidantan sur tritono.

Ĉi tiu granda brika konstruaĵo imitis mezepokajn kastelojn. La turo estis lokita sur solidaj fundamentoj. En plej malalta parto troviĝis loĝejoj por laboristoj prizorgantaj la akvan provizan sistemon.

Historio
--------

Dum la sieĝo de *Festung Breslau* (Vroclava Fortikaĵo) en 1945 la turo servis kiel komanda punkto. La ĉirkaŭa areo estis forte bombita kaj difektita en furioza batalo, sed la turo restis preskaŭ sendifekta dum la dua mondmilito. Ek de 1945 la turo suferadis pro manko de riparoj. Ĝis la 1980-aj jaroj la turo servis kiel akvorezervujo, egaliganta akvopremon por la sudaj distriktoj de la urbo.

En 1995 la turo estis aĉetita de la urbo fare de la Stephan Elektronik Investada Firmao. La konstruaĵo estis renovigita kaj komencis sian novan vivon kiel eleganta restoracia komplekso,nomita *Wieża Ciśnień* (pollingve  "akvoturo").

* Akvoturo en Vroclavo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Akvoturo en Vroclavo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La ceviĉo, konsiderata la "nacia plado" de la perua kuirarto
La **cebiĉo** aŭ **ceviĉo**, en hispana *cebiche*, *ceviche*, *sebiche* aŭ *seviche* ĉiam prononce [seBIĉe] (laŭ la RAE, povas esti skribita laŭ tiuj ĉiuj manieroj), estas plado de krudaj fiŝoj kaj marfruktoj (ankaŭ viando) kiuj en diferencaj versioj formas parton de la kuirarto de diversaj latinamerikaj landoj marbordaj de la Pacifiko, kiaj estas la jenaj: Peruo, kie ĝi estas konsiderata nacia plado, Ĉilio, Kolombio, Kostariko, Ekvadoro, Salvadoro, Gvatemalo, Honduro, Meksiko, Nikaragvo, Panamo, kaj Porto-Riko. La hipotezoj indikas ke la regiono de Peruo estas plej probabla kie la cebiĉe originiĝis: la plado estus estinta kreita de la praloĝantoj de la aktuala teritorio perua en la epoko antaŭhispana.

La baza materialo estas spicita per suko el citrono aŭ limeo, kvankam historie oni uzis la bigaradon. La spicado inkludas ankaŭ surlokan variantojn de kapsiko, anstataŭita de mustardo en kelkaj loko de Ekvadoro kaj Centrameriko. Kelkaj preparadoj inkludas fajnan dispecigitan koriandron kaj, escepte en Peruo, Ĉilio kaj Panamo, en la resto de landoj oftas la aldono de tomatosaŭco. La viando estas spicita per cepo, kaj en Meksiko oni inkludas dispecigitajn fruktojn kiaj tomato, avokado kaj aliaj.

Referencoj
----------

1. ↑  El Cebiche, plato de bandera

Literaturo
----------

* Fundación Felipe Antonio Custer: *El arte de la cocina peruana*. Quebecor World Perú, 2000. ISBN 9972-9298-0-9.
* Erika Fetzer: *Sabores del Perú. La cocina peruana desde los incas hasta nuestros días*. Lima (Perú): Viena Ediciones, 2004. ISBN 84-8330-249-7.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Cebiĉe en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Cebiĉe en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Retejo de Perua kuirarto en Miami.
* Historio.
* Intervjuo al la perua kuiristo Gastón Acurio, de 19a de aprilo de 2007.
* Proponas "Día Nacional del Cebiche" en Peruo. Arkivigite je 2008-12-13 per la retarkivo Wayback Machine Artikolo de 1a de julio de 2008.
* Retejo de la perua cebiĉo kaj de aliaj pladoj de la perua kuirarto.
informtabulo *naturprotektejo „Kleine Kalmit"*
**Kleine Kalmit** (de la latine *calvus mons* = *kalva monto*) estas la nomo de 270,5 m alta monto en la orienta Palatinata arbaro. La monto situas ĉe la rando de la Haardt apud Ilbesheim en la distrikto Südliche Weinstraße kaj sur la teritori de la sendistrikta urbo Landau in der Pfalz, Rejnlando-Palatinato. Por distingi la nomon de la monto de la pli granda Kalmit (ankaŭ nomata *granda Kalmit*); kiu havas altecon de 672,6 m, ĝi ricevis la atributon *klein* (= malgranda). Sur ĝia kupolo staras la Mater Dolorosa-kapelo *(kapelo por konsolo de la malriĉuloj)* kiel de fore videbla rekonilo.

Geografio
---------

### Situo

La malgranda Kalmit altiĝas en la oriento de la Naturparko Pfälzerwald. Ĝia pinto situas en la Südpfalz ĉ. 15 km sudsudokcidente de la granda Kalmit kaj 6 km sudsudokcidento de la urbocentro de Landau in der Pfalz. Ĝia plej granda parto de la areo apartenas al la teritorio de la 1,2 km nordoriente situanta Arzheim, 1,8 km sudoriente troviĝas Wollmesheim; ambaŭ estas urboparto de Landau. La suda kaj okcidenta flanko apartenas al la kelkaj cent metroj fora vilaĝo Ilbesheim.

### Fluantaj akvejoj

Norde de la Kleiner Kalmit troviĝas la valo de la rivereto Ranschbach kiu pasas Arzheim pli norde. Sudokcidente kaj sude estas la valo de la rivereto Birnbach, kiu tie trafluas Ilbesheim kaj Wollmesheim. Ambaŭ estas deokcidentaj alfluantoj de la rivereto Queich.

Naturo
------

La malgranda Kalmit havas la reputacio de botanika juvelo. Ĉi-tie kreskas abunde malofta ordinara pulsatilo. Al la speciriĉa flaŭno apartenas 87  specioj de araneoj kaj 43  specioj de papilioj. Nur la plej malgranda areo kovraata de naturprotektejo *Kleine Kalmit*.

Panoramo
--------

rondrigardo de la Malgranda Kalmit trans Ilbesheim al la Haardt dum sunsubiro

Literaturo
----------

* Michael Geiger:Haardt, Weinstraße und Queichtal. Ein Geo-Führer.Pollichia.2008. ISBN 978-3-925754-54-8

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kleine Kalmit en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Kleine Kalmit en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* *Rechtsverordnung über das Naturschutzgebiet „Kleine Kalmit"* Arkivigite je 2016-03-04 per la retarkivo Wayback Machine, Landkreis Südliche Weinstraße und kreisfreie Stadt Landau/Pfalz, vom 28. Juni 1984*, naturschutz.rlp.de (PDF; 143 kB)*
* Naturschutzgebiet *Kleine Kalmit* Arkivigite je 2014-11-13 per la retarkivo Wayback Machine, *Allgemeine* und *Verwaltungstechnische Informationen, Auszug aus Osiris Rheinland-Pfalz*, auf naturschutz.rlp.de
* Kleine Kalmit mit Naturschutzgebiet, topographische Karte, auf naturschutz.rlp.de

Referencoj
----------

1. ↑  url= |titel=Die Kapelle auf der kleinen Kalmit |hrsg=auf palzpix.de |elŝuto=2014-11-11
2. ↑  *Naturschutzgebiet „Kleine Kalmit"*, Informationstafel vor Ort
**Tombo de Zeĥarja** estas malnova ŝtona monumento apud la Tombo de Benei Hezir en la Juda Tombejo de la Olivarba Monto, Jerusalemo.

La monumento estas monolito - estas tute ĉizita el la solida roko kaj ne enhavas tomboĉambron. La plej malsupra parto de la monumento estas krepidoma, kun bazo farita el tri paŝoj. Ĉefe ĝi estas el stilobato, sur kiu estas ornamado de du jonaj kolonoj inter du duonjonaj kolonoj kaj ĉe la anguloj estas du pilastroj. La kapiteloj estas el la ionika ordo kaj estas ornamitaj per la ovo-kaj-sago dekoracio. La supra parto de la monumento estas egipta - nome stilo kun kornico sur kiu sidas piramido. Interese la fajna ŝtonĉizado kaj dekoracio kiu estas videbla sur la okcidenta flanko, nome la fasado estas sur la okcidenta flanko sole. Sur la alia flanko de la tombo la laboro estas ekstreme kruda kaj nefinita; ĝi similas kvazaŭ la laboro estis abrupte haltita antaŭ la artistoj povis fini la laboron.

Koordinatoj: 31° 46′ 34.45″ N 35° 14′ 20.83″ O﻿ / ﻿31.7762361 °N, 35.2391194 °O﻿ / 31.7762361; 35.2391194 (mapo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Tombo de Zeĥarja en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Tombo de Zeĥarja en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Airbus A400M (A400M)** estas milita transportaviadilo de Airbus.

Historio
--------

En 1982, Franca aviadfabrikanto Aérospatiale, British Aerospace (BAe), Usona Lockheed, and Germana Messerschmitt-Bölkow-Blohm (MBB) komencis projekton de transportaviadilo por anstataŭi Lockheed C-130 Hercules kaj Transall C-160. Tamen pro politika interrilato disturbis disvolvigan procezon. En 1989, Lockheed foriris projekton, decidis disvolvigi Lockheed C-130J Hercules kun Itala aviadfabrikanto Alenia kaj Hispana CASA.

La 9-an de januaro 2009, EADS anoncis ke Livero de A400M estas planita post la 3 jaroj, en 2012. La seria produktado estis komecita en 2011. La 1-an de aŭgusto 2013, Franca Aerarmeo ricevis unuan A400M. Nuntempe Franca, Germana, Hispana, Reĝa Aerarmeo operacias A400M.

Referencoj
----------

1. ↑  Mendoj kaj Liveroj de militaviadiloj en operaciado laŭ lando, *Airbus Military* angle

* Airbus A400M en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Airbus A400M en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por aliaj signifoj, bv. rigardi la apartigilan paĝon: Sattel |


**Sattel** estas komunumo en la distrikto Ŝvico en Kantono Ŝvico, Svislando. Ĝi havis 1735 loĝantojn je la 31-a de decembro 2009.

Geografio
---------

Sattel situas ĉe la bordo de la rivero *Steiner Aa*, la ĉefa alfluanto de Lago de Laŭerco, okcidente de la samnoma montpasejo, sude de la Lago de Ägeri. Al la komunumo apartenas krom la vilaĝo Sattel mem la vilaĝetoj Ecce Homo, Schornen kaj Mostel.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Sattel limas en nordo al Oberägeri (ZG), en oriento al Rothenthurm, en sudoriento al Ŝvico, en nordokcidento al Steinen, en okcidento al Steinerberg, kaj en nordokcidento al Unterägeri (ZG).

Trafiko
-------

Tra Sattel pasas la grava kantona ĉefvojo n-ro 8 de Ŝvico al Pfäffikon kaj la trajnlinio de la Svisa Sudorienta Fervojo de Sankt-Galo tra Rapperswil kaj Arth-Goldau al Lucerno. Krome ekzistas buslinioj al Oberägeri kaj Biberbrugg kaj kabinotelfero al Mostelberg.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Sattel datiĝas el la jaro 1342 per la vortoj *an dem sattel*.

Inter Sattel kaj Oberägeri okazis la 15-an de novembro 1315 la Batalo de Morgarten, dum kiu la ŝvicanoj venkis la armeon de la Habsburgoj, kiuj volis puni Ŝvicon pro la alproprigo de la teritorioj sudoriente de la montmasivo Mythen. La fatala malvenko de la Habsburgoj cementis la federacion de la Svisa Ĵurkomunumo, kaj komenciĝis la kresko de la Ĵurkomunumo al eŭropa grandpotenco, kiu evoluo ĉesis nur 4 jarcentojn poste.

Ĝis 1598 Sattel apartenis al la paroĥo Steinen, tiam ĝi fariĝis memstara paroĥo. En la jaro 1776 Rothenthurm apartiĝis de Sattel fariĝante aparta paroĥo.

Referencoj
----------

1. ↑  Fonto: *Andreas Meyerhans*: *Sattel* en *Historia Leksikono de Svislando* (2010-09-22)

Vidu ankaŭ
----------

* Sattel
* Sattel-Aegeri (stacidomo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Sattel SZ en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Sattel SZ en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Sattel
* Sattel en la Historia Leksikono de Svislando

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Ŝvico |
| --- |
| maldekstraAlpthal • Arth • Illgau • Ingenbohl • Laŭerco • Morschach • Muotathal • Oberiberg • Riemenstalden • Rothenthurm • Sattel • Ŝvico • Steinen • Steinerberg • Unteriberg |  |

 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Le Saulcy. |



**Saulcy** (prononcu: *solsi*) estas komunumo en la distrikto Delemonto en Kantono Ĵuraso, Svislando. Ĝi havis 256 loĝantojn je la 31-a de decembro 2009.

Geografio
---------

Saulcy situas ĉe la norda flanko de la Liberaj Montoj jam en la distrikto Delemonto sur alteco de 910 m s.m. sur kresto de la Ĵurasa Montaro.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 7,89 km², de kiuj 50% estas kovritaj de arbaro, 47% servas por agrikulturo kaj nur 3% por setlado.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Saulcy limas en nordo al Glovelier, en oriento al Undervelier, en sudoriento al Rebévelier (BE), en sudo al Lajoux, kaj en okcidento al Saint-Brais.

Trafiko
-------

Saulcy situas komplete flanke de la gravaj trafikvojoj. Al la publika transportreto ĝi estas konektita per buslinio de Tramelan al Glovelier.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Saulcy datiĝas el la jaro 1327 kiel *Sacis*.

Ĝis la jaro 1793 Saulcy estis parto de la komunumo Glovelier kaj dividis ties historion. Tiam ĝi sendependiĝis, kaj fariĝis politika komunumo de la franca departemento *Mont-Terrible* kaj ek de 1800 de Haut-Rhin. En la jaro 1815 ĝi estis de la Viena Kongreso atribuita al la svisa Kantono Berno kaj fariĝis parto de la distrikto Delemonto. Ek de la 1-a de januaro 1979 ĝi estas parto de la nove fondita Kantono Ĵuraso.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: *François Kohler*: *Saulcy* en *Historia Leksikono de Svislando* (2010-02-25)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Saulcy en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Saulcy** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

* Oficiala retejo de la komunumo Saulcy

Bildoj
------

* VilaĝeniroVilaĝeniro
* Hotelo Bellevue en SaulcyHotelo Bellevue en Saulcy
* Preĝejo kaj tombejoPreĝejo kaj tombejo
* Interno de la pregje de SaulcyInterno de la pregje de Saulcy

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Delemonto |
| --- |
| maldekstraBoécourt • Bourrignon • Châtillon • Corban • Courchapoix • Courrendlin • Courroux • Courtételle • Delemonto • Develier • Ederswiler • Haute-Sorne (Bassecourt • Courfaivre • Glovelier • Soulce • Undervelier) • Mervelier • Mettembert • Movelier • Pleigne • Rebeuvelier • Rossemaison • Saulcy • Soyhières • Val Terbi (Montsevelier • Vermes • Vicques) • Vellerat |  |

 |
Koordinatoj: 47° 29′ 16″ N 4° 06′ 36″ O﻿ / ﻿47.48778 °N, 4.11000 °O﻿ / 47.48778; 4.11000 (mapo)

**Sauvigny-le-Beuréal** estas franca komunumo lokita en la departemento Yonne kaj en la regiono Burgonjo. Ĝi havis 66 loĝantojn laŭ censo plenumita en 1999.

Geografio
---------

Sauvigny-le-Beuréal etendiĝas sur 4.82 km², kaj havis 66 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas 14 homoj po kvadrata kilometro. La komunumo situas en Yonne, en la nordokcidenta parto de Burgonjo.

Historio
--------

La departemento Yonne estis oficiale kreita la 4-an de marto 1790 dum la franca revolucio.

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la komunumo S-ino Catherine Ornella, kiu do fariĝis la loka urbestro.

Administrado
------------

Sauvigny-le-Beuréal apartenas al la kantono de Guillon, kies ĉefurbo estas Guillon. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Avallon, unu el la tri arondismentoj de la departemento Yonne.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Yonne
* Kantono de Guillon
Koordinatoj: 47° 30′ 50″ N 3° 56′ 29″ O﻿ / ﻿47.51389 °N, 3.94139 °O﻿ / 47.51389; 3.94139 (mapo)

**Sauvigny-le-Bois** estas franca komunumo lokita en la departemento Yonne kaj en la regiono Burgonjo. Ĝi havis 686 loĝantojn laŭ censo plenumita en 1999.

Geografio
---------

Sauvigny-le-Bois etendiĝas sur 15.34 km², kaj havis 686 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas 45 homoj po kvadrata kilometro. La komunumo situas en Yonne, en la nordokcidenta parto de Burgonjo. 

La vilaĝo entenas plurajn domaretojn, interalie :

* *Bierry-Haut*
* *Bierry-Bas*
* *Etaules-le-Haut*
* *Faix*
* *Marre*
* *Montjalin*
* *Le Pont-de-Cerce*,
* *Saint-Jean*
* *La Tuilerie*
* *Les Battées*.

Historio
--------

La departemento Yonne estis oficiale kreita la 4-an de marto 1790 dum la franca revolucio. 

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la komunumo S-ro Didier Ides, kiu do fariĝis la loka urbestro.

Administrado
------------

Sauvigny-le-Bois apartenas al la kantono de Avallon, kies ĉefurbo estas Avallon. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Avallon, unu el la tri arondismentoj de la departemento Yonne.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Yonne
* Kantono de Avallon

Eksteraj ligiloj
----------------

* france Oficiala retejo de Sauvigny-le-Bois
**Sava** estas la plej longa rivero en Kroatio kaj Slovenio. Ĝi nomiĝas serbe, kroate, slovene Sava, germane Save, hungare Száva, latine Savus. Ĝi havas la akvokolektan areon de ĉ. 95.700 km².

Ĝi fontas en Slovenio, fakte konsistanta el du riveroj ĉe komenco. Ili nomiĝas Sava Dolinka, kiu fluas tra valo (slovene dolina) kaj Sava Bohinjka. Sava Bohinjka fontas apud Lago de Bohinj kiel akvofalo Savica, kie ĝi estas monta rivereto, malvarma kaj trinkebla. Sava Bohinjka trafluas Lagon de Bohinj. La urbo kie ili du kunfandiĝas estas Radovljica. Sava pasas tra Slovenio, Kroatio, Bosnio kaj Serbio. Post 940 kilometroj ĉe Belgrado ĝi alfluas la riveron Danubo.

Ĝi apartenas al alfluo de Nigra maro.

Ĝi estas ŝipveturebla ekde la kroata urbo Sisak, kie alfluas ĝin la rivero Kupa.

Gravaj alfluantoj: Ljubljanica, Krka, Kupa, Una, Vrbas, Bosna, Drina, Bosut, Kolubara.

Gravaj apudaj urboj: Kranj, Ljubljana, Sevnica, Krško, Brežice, Zagrebo, Sisak, Slavonski Brod, Županja, Bosanski Šamac, Brčko, Šabac kaj Beogrado.

Akvonivelaj indikiloj: Jasenovac, Slavonski Brod, Šabac.

* Beogrado: Savo (de maldekstre) fluas en DanubonBeogrado: Savo (de maldekstre) fluas en Danubon
* Akvofalo ĉe la fonto de la riveroAkvofalo ĉe la fonto de la rivero

Eksteraj ligiloj
----------------

*
Koordinatoj: 48° 04′ 32″ N 3° 05′ 38″ O﻿ / ﻿48.07556 °N, 3.09389 °O﻿ / 48.07556; 3.09389 (mapo)

**Savigny-sur-Clairis** estas franca komunumo lokita en la departemento Yonne kaj en la regiono Burgonjo. Ĝi havis 341 loĝantojn laŭ censo plenumita en 1999.

Geografio
---------

Savigny-sur-Clairis etendiĝas sur 16.44 km², kaj havis 341 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas 21 homoj po kvadrata kilometro. La komunumo situas en Yonne, en la nordokcidenta parto de Burgonjo.

Historio
--------

La departemento Yonne estis oficiale kreita la 4-an de marto 1790 dum la franca revolucio. 

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la komunumo S-ino Louise Cartier, kiu do fariĝis la loka urbestro.

Administrado
------------

Savigny-sur-Clairis apartenas al la kantono de Chéroy, kies ĉefurbo estas Chéroy. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Sens, unu el la tri arondismentoj de la departemento Yonne.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Yonne
* Kantono de Chéroy

Eksteraj ligiloj
----------------

* Paĝaro por ciuj Savigny[*rompita ligilo*] france (26 komunumoj nomiĝas Savigny en Francio kaj en Svislando).
|  |  |
| --- | --- |
|  | - La mallongigo VD en Savigny VD staras por la svisa Kantono Vaŭdo. Por aliaj signifoj de la nomo vidu sub **Savigny**. |


---


**Savigny** estas  komunumo en la distrikto Lavaux-Oron en Kantono Vaŭdo, Svislando. Ĝi havis 3364 loĝantojn je la 31-a de decembro 2012.

Geografio
---------

La komunumo Savigny situas norde de la baseno de la Lago Lemano sur la akvodislimo inter la riversistemoj de Rodano kaj de Rejno. La komunumo konsistas el la vilaĝo Savigny kaj la setlejoj Claie aux Moines, Les Humbert, Le Martinet, La Goille, Mollie Margot, La Branche, Nialin kaj Grémaudet.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 16,02 km², de kiuj 28,1% estas kovritaj de arbaro, 59,2% servas por agrikulturo kaj 12,2% por setlado.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Savigny limas en nordo al Montpreveyres, en nordnordoriento al Servion, en oriento al Forel (Lavaux), en sudo al Bourg-en-Lavaux, en sudsudokcidento al Lutry, en sudokcidento al Belmont-sur-Lausanne, en okcidentsudokcidento al Pully, kaj en okcidento al Laŭzano.

Trafiko
-------

Tra Savigny pasas la kantona ĉefvojo de Laŭzano al Oron kaj Bulle. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A9 situas 4 kilometrojn sudokcidente de la komunumo en Chexbres. Pere de la buslinio n-ro 65 de Laŭzano al Sevion la komunumo estas konektita al la publika transportreto.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Savigny datiĝas el la jaro 1224 *Savignie*. Dum mezepoko kaj ankaŭ sub la berna regado de §536 ĝis la Helveta Revolucio la setlejoj de Savigny apartenis al la komunumo kaj paroĥo Lutry. En la jaro 1823 Savigny disiĝis de Lutry kaj fariĝis memstara komunumo kaj nur ek tiam la setlejo Savigny disvolviĝis al kerna vilaĝo. Tiu evoluo fortiĝis per la malfermo de tramlinio de Laŭzano al Oron en la jaro 1902, kiu tramo en la 1950-aj jaroj anstataŭiĝis per la loka buso n-ro 65.

Vidu ankaŭ
----------

* Aliaj lokoj kun la nomo Savigny

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: Reta mapo 1:20000 de Swisstopo[*rompita ligilo*]
2. ↑  Fonto: Komunumdatumoj de la retejo de la Svisa Federacia Oficejo pri Statistiko, retejo konsultita la 5-an de novembro 2011
3. ↑  Fonto: *Louis-Daniel Perret*: *Savigny* en *Historia Leksikono de Svislando* (2010-02-23)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Savigny VD en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Savigny
* Paĝaro por ciuj Savigny Arkivigite je 2014-04-29 per la retarkivo Wayback Machine france (26 komunumoj nomiĝas Savigny en Francio kaj en Svisio).

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Savigny** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la Distrikto Lavaux-Oron |
| --- |
| Belmont-sur-Lausanne • Bourg-en-Lavaux (Cully, Epesses, Grandvaux, Riex kaj Villette (Lavaux)) • Chexbres • Essertes • Ferlens • Forel (Lavaux) • Lutry • Maracon • Mézières • Montpreveyres • Oron • Paudex • Puidoux • Pully • Rivaz • Saint-Saphorin (Lavaux) • Savigny • Servion |  |

 |
Savringo sur pramo
Savringo ĉe ponto, Germanio
Hufumforma savilo, Nederlando
**Savoringo** estas sekurigilo enakva. Oni trovas savringojn en naĝejoj, sur ŝipoj, boatoj, ĉe pontoj, basenoj, kluzoj ktp. Ĝi estas ene malplena aŭ plenigita de speciala ŝaŭmmaterialo.

Uzo
---

### Kun ŝnuro

Se la savoringo havas ŝnuron oni tenas ĝin aŭ fiksas ĝin al aĵo kaj ĵetas la ringon al la savoto. Per la ŝnuro oni povas tiri la ringon al la savoto.

* Avantaĝoj
	+ facila uzo
	+ rapida uzo
* Malavantaĝoj
	+ nur eblas ĉe konscia savoto
	+ distanclimo

### Sen ŝnuro

Oni ĵetas la savoringon al la savoto, sed ne eblas direkti ĝin al li.

* Avantaĝoj
	+ preskaŭ ĉie trovebla
	+ sendanĝere al la savanto
* Malavantaĝoj
	+ malfacila uzo
	+ necezas ekzercado
	+ nur eblas ĉe konscia savoto

### Savanto enakva

La savanto naĝas kun la savringo al la savoto kaj metas ties brakojn sur la ringon antaŭ ol tiri aŭ puŝi lin al la bordo.

* Avantaĝoj
	+ preskaŭ ĉie trovebla
	+ eblas ankaŭ ĉe nekonscia savoto
* Malavantaĝoj
	+ necesas multe da ekzercado
	+ la savanto devas enakviĝi

Historio
--------

Modelo laŭ desegnaĵo de Leonardo da Vinci
Unua desegnaĵo de savringo estas de Leonardo da Vinci el la 16-a jarcento.

Vidu ankaŭ
----------

* Savoringo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Savoringo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Savveŝto
* Naĝringo
* Naĝhelpiloj

* Savoringo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Savoringo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
|  |  |
| --- | --- |
|  | - La mallongigo VS en Saxon VS staras por la svisa Kantono Valezo. Por aliaj signifoj de la nomo vidu sub **Saxon**. |


---


**Saxon** estas komunumo en la distrikto Martigny en Kantono Valezo, Svislando. Ĝi havis 4698 loĝantojn je la 31-a de decembro 2011.

Geografio
---------

La komunumo Saxon situas en la franclingva Suba Valezo, oriente de la urbo Martigny ĉe la suda bordo de la rivero Rodano La komunumo konsistas el la vilaĝoj Saxon kaj Gottefrey kaj la setlejoj Bonatry, Boveresse, La Luy, L'Arbarey, Le Fa, Le Pérose, Les Oies, Le Vaco, Pierre Besse, Sapainhaut kaj Tovassière. 

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 23,23 km², de kiuj 49,4 % estas kovritaj de arbaro, 31,7% servas por agrikulturo kaj 10,8% por setlado.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Saxon limas en nordo al Saillon, en oriento al Riddes, en sudsudoriento al Bagnes, en sudsudokcidento al Vollèges, en okcidento al Charrat, kaj en nordokcidento al Fully.

Trafiko
-------

Tra Saxon pasas la kantona ĉefvojo n-ro 9 kaj laŭ la norda limo la svisa aŭtovojo A9, al kiu la komunumo disponas pri propra alveturejo. La komunumo disponas pri stacidomo ĉe la trajnlinio de Svisaj Federaciaj Fervojoj de Laŭzano al Siono.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Saxon datiĝas el la jaro 1153 kiel *de Saxone*. Sur la teritorio de la komunumo estis trovitaj objektoj el la bronzepoko kaj pladaj tomboj kaj moneroj el la epoko de la merovingoj. Dum mezepoko en Saxon ekzistis burgo, de kiu restis nur la turo. Saxon estis kune kun Entremont vicsenjorujo kaj poste senjorujo de la eklezio, kiun la militistoj de Saxon de 1163 ĝis 1352 administris kiel feŭdo. En la jaro 1263 Saxon frariĝis savoja subvoktejo, kiu en la jaro 1475 estis konkerita de kaj submetita al la Supraj Valezaj Dekonoj kaj atribuita ĝis la Helveta Revolucio de 1798 administra al la Voktejo Saint-Maurice kaj armee al la Flago de Entremont.

Vidu ankaŭ
----------

* Aliaj lokoj kun la nomo Saxon
* Saxon (stacidomo)

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: Reta mapo 1:20000 de Swisstopo[*rompita ligilo*]
2. ↑  Fonto: Komunumdatumoj de la retejo de la Svisa Federacia Oficejo pri Statistiko, retejo konsultita la 5-an de novembro 2011
3. ↑  Fonto: *Bernard Truffer*: *Saxon* en *Historia Leksikono de Svislando* (2012-06-26)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Saxon VS en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Saxon

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Saxon** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Martigny |
| --- |
| Bovernier  •  Charrat  •  Fully  •  Isérables  •  Leytron  •  **Martigny**  •  Martigny-Combe  •  Riddes  •  Saillon  •  Saxon  •  Trient |  |

 |
**Pebble**, saĝhorloĝo kiu per Bluetooth povas komuniki kun saĝtelefono
**Samsung Galaxy Watch**, saĝhorloĝo konceptita speciale por sportaj kaj sanigaj funkcioj, kun interalie paŝnombrilo kaj kormezurilo
**Saĝhorloĝo** estas brakhorloĝo kiu ne nur estas uzata por informi pri la horo, sed estas plurfunkcia. Ĝi estas komparebla kun aparatoj kiel saĝtelefonoj kaj tabulkomputiloj, sed estas portata ĉirkaŭ la brako.

Saĝhorloĝo povas enhavi kameraon, kalkulilon, tuŝekranon, birilon, laŭtparolilon kaj diversajn mezurilojn (ekz. pri alteco, rapideco, termometro, kompaso...). Tiaj horloĝoj ofte enhavas SD-karton kaj ŝargeblan baterion. Sur multaj saĝhorloĝoj eblas funkciigi aplikaĵojn. 

Kelkaj saĝhorlogoj celas subteni sportantojn per funkcioj kaj sensoroj por sekvi la sportan agadon. Ekzistas interalie trejnado-programoj kaj mezurilo de la rapideco de la batado de la koro.

Saĝhorloĝo povas ricevi informojn de aliaj instrumentoj, saĝtelefonoj kaj komputiloj. Estas uzata sendrataj teknikoj kiel Bluetooth, vifio kaj GPS. Tia horloĝo povas ankaŭ esti uzata kiel teleregilo por iu sistemo, plusendi telefonmesaĝojn aŭ puŝatentigojn de saĝtelefono ktp.

Porinfanaj horloĝoj
-------------------

En 2018 rusia kompanio Elari kune kun Yandex prezentis porinfanan saĝhorloĝon Elari KidPhone 3G kun virtuala asistanto Alisa. La dezajnistoj konsideris specifaĵojn de la infana parolo. En la aparato funkcias filtrilo, kiu enlasas nur porinfanan enhavon. Danke al ena videokamerao KidPhone 3G eblos telefoni ne nur voĉe, sed ankaŭ kun bildoj. Haveblas ankaŭ bazaj funkcioj de la saĝhorloĝoj: GPS-spurilo, kiu ebligas al la gepatroj spuri trovlokon de la bebo, SOS-butono kaj reĝimo "Je lecionoj", kiu haltigas ĉiujn funkciojn krom SOS, GPS kaj horloĝo.

Vidu ankaŭ
----------

* Smart-aparato

Eksteraj ligiloj
----------------

* 
* 

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Smartwatch en la nederlanda Vikipedio.*
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Saŭrornitolesto** |
| --- |
| Troveblo de fosilioj: Malfrua kretaceo |
| Skeleto de Saurornitholestes langstoni ce la Muzeo de la Rok-Montaro.Skeleto de *Saurornitholestes langstoni* ce la Muzeo de la Rok-Montaro. |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Reptilioj *Sauropsida* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Superordo: | Dinosaŭroj *Dinosauria* |
|
|
| Ordo: | Saŭriskioj *Saurischia* |
| Subordo: | Teropodoj *Theropoda* |
| Infraordo: | Deinonychosauria |
|
|
|
|
| Familio: | Dromeosaŭredoj *Dromaeosauridae* |
| Subfamilio: | Velociraptorenoj *Velociraptorinae* |
|
|
|
|
| Genro: | **Saŭrornitolesto** *Saurornitholestes*Sues, 1978 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
|
|
|
|
| Konserva statuso |
| fossil |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specioj |
| * *S. langstoni* (tipo)
* *S. robustus*
 |
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Saŭrornitolesto  |

 |
| v • d • r |

**Saŭrornitolesto** (*Saurornitholestes* = "lacert-birda ŝtelisto") estis kojoto-granda karnomanĝanta dromeosaŭreda dinosaŭro kiu vivis dum la malfrua kretaceo en regiono kie nun estas Alberto (Kanado). Oni trovis plurajn partajn skeletojn, dekojn de izolitaj ostoj, kaj multajn dentojn en la badlandoj de Dinosaŭra Provinca Parko en Alberto; la plimulto de ĉi tiuj konserviĝas en la Reĝa Muzeo de Paleontologio Tyrrell en Drumheller (Alberto).

Kiel aliaj teropodoj en la familio de dromeosaŭredoj, saŭrornitolesto havis longan, kurbiĝantan, klingecan ungon ĉe la dua piedfingro. Saŭrornitolesto estas pli longkrura kaj malpeza ol aliaj dromeosaŭredoj kiel velociraptoro kaj dromeosaŭro. Ĝi similas velociraptoron en tio ke ĝi havas grandajn dentojn fronte en la makzeloj; entute saŭrornitolesto plej multe similas velociraptoron el ĉiuj dromeosaŭroj, kvankam oni ankoraŭ ne precize komprenas la interrilatojn de la dromeosaŭreda familio.

Skizo de *Saurornitholestes langstoni*
Saŭrornitolesto ŝajnas esti la malgranda teropodo plej multe postlasinta siajn restaĵojn en Dinosaŭra Provinca Parko, kaj oni trovas ĝiajn dentojn kaj ostojn ĉi tie multe pli ofte ol tiujn de ĝia pli granda samtempe vivinta parenco, dromeosaŭro. Oni scias malmulton pri tio, kion ĝi manĝis kaj kiel ĝi vivis, sed oni trovis denton de saŭrornitolesto en la flugilosto de la flugsaŭro kecalkoatlo; oni tamen ne scias ĉu ĝi efektive mortigis la flugsaŭron aŭ ĉu ĝi simple manĝis jam mortintan beston.

Oni trovis similajn dentojn en pli novaj tavoloj, sed ne estas sciate ĉu ili venas de *S. langstoni* aŭ ĉe de alia, parenca specio.

Referencoj
----------

* Sullivan, R.M. (2006). "*Saurornitholestes robustus*, n. sp. (Theropoda:Dromaeosauridae) from the Upper Cretaceous Kirtland Formation (De-Na-Zin member\_), San Juan Basin, New Mexico." *NMMNH Bulletin* **35**: 253-256.
**Sorĉbastono** estas fikcia helpilo de sorĉistoj kaj sorĉistinoj, laborilo por apliko de magio, kiu menciiĝas ekde la antikvaj kaj mezepokaj legendoj pri sorĉado, en multaj fabeloj, kaj nuntempe aparte en fantastaj romanoj, filmoj kaj komputilaj ludoj. Tian rekviziton ankaŭ uzas scenejaj magiaj iluziistoj.

Formoj
------

Unu formo de sorĉbastono.
La "klasika" sorĉbastono, en formo kiu dumlonge uziĝis de magiaj iluziistoj kaj kiu korespondas al plej kutima imago pri la aĵo, estas ligna bastono kun proksimume 30 centimetroj da longo kaj 5 ĝis 10 milimetrojn da diametro. En iuj kazoj ĝia ekstero videbligas la lignan strukturon, en aliaj kazoj estas nigre lakigita, foje kun blanke lakigitaj du finaĵoj. "Modernaj" sorĉbastonoj kutimiĝintaj de scenejaj iluziistoj dum la 20-a jarcento, pli malgrandiĝis kaj sveltiĝis, kaj krome havas maksimume unu pli hele lakigitan finon, nome tiun, kiun la magiisto turnas for de sia korpo al la prisorĉinda objekto kaj "el kiu elvenu la magio". Iuj sorĉbastonoj havas tenilon por la magiista mano tenanta ĝin, aliaj ne, sed preskaŭ ĉiuj havas iom pli da diametro en la flanko kiun oni tenas enmane. 

Magiaj iluziistoj ne vere sorĉas per la laborilo, sed uzas ĝin por forturni la atenton de la publiko de iu alia punkto, en kiu iluzia truko estas preparata. La fikciaj magiistoj de legendoj kaj romanoj tamen ja vere sorĉu per sia ilo.

Sorĉbastonoj en fikcio
----------------------

Unu el la plej malnovaj dokumentoj pri sorĉbastono estas la legendo pri Moseo en la juda Torao respektive kristana Malnova Testamento. Tie la gvidanto de la juda popolo impresas per la transformigo de sia ligna bastono al metala stango kaj ankoraŭ prezentas aliajn magiajn transformigojn de ĉirkaŭaj objektoj per la bastono.

En fabeloj, poemoj kaj en la moderna fantastaj literaturo - inkluzive de korespondaj filmoj kaj komputilaj ludoj – sorĉobastonoj estas gravaj iloj de magie talentaj estaĵoj, kiel feinoj, sorĉistoj ktp. En multaj kazoj necesas kombino de sorĉbastono kaj magia formulo, por ke magia ago efiku. 

Sorĉbastono plej ofte estas proksime ligita al sia "posedanto". Se ĝi perdiĝas aŭ detruiĝas la posedanto en multaj kazoj perdas siajn magiajn kapablojn aŭ parton de ĝi. 

En la romana serio *La Mastro de l'Ringoj* la sorĉbastono de la magiisto Gandalf origine estas migra bastono, en kiun eblas enmeti magian kristalon, por krei lumon.

En la romana serio pri Hari Poter kaj lia fikcia magia universo  temas pri mallonga ligna bastono kun kerno el ekzemple feniksa plumo, drakokora fibro aŭ unukornula vostoharo , kiu mem elektas sian posedanton. 

* Kategorio Sorĉbastono en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)