recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
La **Altaj Landoj**, **Alta Lando de Skotlando** aŭ **Skota Altlando**, angle *Highlands*, skotgaele: **A’Ghaidhealtachd** – estas la nomo de la okcidentaj regionoj de Skotlando. Malgraŭ ke ekzistas kelkaj montoj tiu regiono ne estas vera altaĵo. Vastaj partoj estas senarbaraj marĉoj. Nur parto de la regionego konsistigas la nunan administran regionon Highland (nomata singulare, do en Esperanto "Alta Lando").

Situo
-----

La Altaj Landoj rimarkeble distingiĝas de la pli malaltaj Centraj Malaltlandoj (la limo nomiĝas Highland Boundary Fault), kiu iras de la sudokcidento-nordoriento de Ardmore ĉe la Firth of Clyde tra la suda Loch Lomond (Inchmurrin/Balmaha) kaj ĝis Stonehaven ĉe la Norda Maro.

La altlandoj estas dividitaj per la tektonika fosaĵo Great Glen (*glen* estas la gaela vorto por *valo*) en la nordokcidentaj altlandoj kaj la montaro Grampian. Laŭlonge de la *Great Glen* troviĝas diversaj lagoj, ekzemple Loch Ness. La plej alta monto de la britaj insuloj, la Ben Nevis (1345 m), troviĝas en la montaro Grampian.

La altaj landoj restis malpli influitaj de la angla kulturo ol la malaltaj landoj. La propra kulturo konserviĝis pli bone. La skotgaela lingvo ankoraŭ estas la ĉiutaga lingvo de vastaj partoj de la altlandoj. La klanoj kaj la produktado de viskio- iĝis la altlandoj mondfama.

La regiono estas grandparte sen arbara kaj neloĝata kiel sekvo de la deviga elmigrado *Highland Clearances*, nome la forpelado de la loĝantaro inter 1762 ĝis 1884.

En arto
-------

En la Altaj Landoj disvolviĝas intrigo de la spiona filmo "39 ŝtupoj" de Alfred Hitchcock.

Vidu ankaŭ
----------

skotaj Altaj Landoj
* Hebridoj
* Proksimaj Hebridoj
* Skotaj Malaltaj Landoj

Literaturo
----------

* Martin Rackwitz: *Travels to Terra Incognita. The Scottish Highlands and Hebrides in Early Modern Travellers' Accounts c. 1600 to 1800*, 3 Bände. Waxmann Verlag, Münster 2007. ISBN 978-3-8309-1699-4.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Altaj Landoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Altaj Landoj en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)

* retejo de la skota turisma agentejo Arkivigite je 2014-07-17 per la retarkivo Wayback Machine

Referencoj
----------

1. ↑  Stanislavo Belov (2018-11-09) "39 ŝtupoj" de Hitchcock — spektinda arkaikaĵo (esperante). Blogger. Arkivita el la originalo je 2018-11-10. Alirita 2018-11-10.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 587521
* GND: 4072495-5
* LCCN: sh85060768
* VIAF: 236365448
* NKC: ge290731
 |
**Albert GALLOIS** [galŭa] (20-a de oktobro 1853 en Bayeux – 1937) estis grafo kaj franca esperantisto, pioniro de Esperanto en Italio.

Soifo al neatenditaj aventuroj logis lin for de la hejmo en malproksimajn vojaĝojn, inter aliaj al Tunizio, Kanado kaj Gvineo, kie li en 1900-1901 partoprenis fervojkonstruon kiel direktoro. Li iĝis esperantisto dum 1902, kaj de tiam multe laboris por Esperanto en Italio (edziĝinte al italino). En Riolunato (provinco de Modena) li fondis Esperanto-grupon; li estis kunfondisto de Itala Societo por la Propagando de Esperanto (ISPE) kaj de la gazeto L'Esperantista, dum 1902.

Li tradukis du lernilojn de Theophile Cart (1903-04) kaj - kun Rosa Junck - la Fundamenton de Esperanto el la franca en la italan. Luigi Giambene forte kritikis la tradukon faritan de du tradukintoj, kies gepatra lingvo ne estis la itala: "...multego da vortoj ricevas sencon malveran ... ni trovis pli ol 100 malĝustaĵojn ..." ).

Literaturo
----------

* **1982**: Migliorini, Elio. Pionieri dell’Esperanto in Italia [Esperanto-Pioniroj en Italio]. Roma 1982 (en la itala)

Notoj
-----

1. ↑  I. Bibliografio de Internacia Lingvo, p. 269 laŭ Roma Esperantisto 1908, p. 99

* Kategorio Albert Gallois en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

  


|  |  |
| --- | --- |
|  Kopirajto | Ĉi tiu artikolo baziĝas (parte aŭ tute) sur artikolo el la **Enciklopedio de Esperanto**.

---

La originala teksto kontroleblas en interreta arkivo de la fonto. |
George W. Bush faras la panegiron ĉe la ŝtata entombigo de Ronald Reagan, junio 2004.
La **Elogio**, formo de alparolata panegiro aŭ nekrologo, estas parolado dirita pri persono ĵuste antaŭ lia fina resto kaj fronte al funebra publiko. La elogio estas kutime dirita ĉe la entombigceremonio, aŭ ĉe la funebra ceremonio okazigita por honori la memoron pri la mortinto. Foje la elogio estas publikigita skribe. Dum la elogio kutimas mencii pozitivajn karakterajn trajtojn de la mortinto, signifajn komunajn spertojn kaj mejloŝtonojn en la vivo de la mortinto.

Konataj kaj famaj elogioj
-------------------------

Inter la konataj elogioj en la historio de la mondo estas la elogio de Periklo. Periklo, kiu vivis en la 5-a jarcento a.K. alparolis kortuŝan elogion pri la viktimoj de la milito inter Sparto kaj Ateno, la peloponeza milito.

Alia brila elogio de la literaturaj klasikaĵoj, aperas en la teatraĵo "Julio Cezaro" de William Shakespeare, en kiu Marko Antonio laŭdas al Julio Cezaro en ekscita maniero, kaj konvinkas la romanojn venĝi la murdon de Cezaro fare de Kasio kaj Bruto.

Neforgesebla panegira parolado, kiu eniris la klasikaĵojn de panegiraj paroladoj, estas la parolado de usona prezidanto Abraham Lincoln konata kiel la Diskurso apud Gettysburg. En julio 1863, post la Batalo de Gettysburg, en kiu proksimume 6 000 membroj de la usona nacio, de ambaŭ flankoj, pagis per siaj vivoj en unu el la plej furiozaj bataloj de la Usona Enlanda Milito, Lincoln disdonis tre mallongan sed forte kortuŝan elogion, esprimantan sentojn kvazaŭ de ekspresionisto, en kiu li montras kaj akceptemon kaj malĝojon ankaŭ pro la prezo pagita de la alia flanko en la milito. Ĝis hodiaŭ, la elogio estas konsiderata ĉefverko kaj studentoj en lernejoj en Usono estis devigitaj parkere ellerni ĝin.

Alia fama elogio estas la poemo de la usona poeto Walt Whitman *Oh Kapitano*, en kiu li priploras la gvidanton de la usona nacio Lincoln, kiu estis murdita. Ĉi tiu poemo estis tradukita kaj deklamita okaze de aliaj politikaj atencoj, kiel de la murdo de Jicĥak Rabin.

Vidu ankaŭ
----------

* Epitafo
* Funebro
* Lamento
* Nekrologo

Notoj
-----

1. ↑  en ReVo Alirita la 23an de Decembro 2021.

Eksteraj ligiloj
----------------

 **Elogio** en Vikimedia Komunejo
**John MALACHI** (naskiĝis la 6-an de septembro 1919 en Red Springs, Norda Karolino; mortis la 11-an de februaro 1987) estis usona ĵazpianisto kaj muzikaranĝisto.

|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Muziko |

Kariero
-------

John Malachi estis sininstruinto kaj komencis sian muzikistan karieron en 1943/44 ĉe Trummy Young. En 1944/45 li apartenis al la *Billy Eckstine Bebop Orchestra*; En 1947 li denove muzikis ĉe Eckstine, por kiu li ankaŭ liveris muzikaranĝojn. Krome li muzikis ĉe Illinois Jacquet (1948), Louis Jordan (1951) kaj akompanis kantistojn kiel Pearl Bailey, Dinah Washington (1951), Sarah Vaughan, Al Hibbler (1955-58) kaj Joe Williams. En la 1960-aj jaroj li vojaĝis koncerte; la lastan duonon de sia vivo li pasigis en Vaŝingtono kiel liberprofesia muzikisto, ludis kun gastaj bandoj kaj muzikistoj. Krome li gvidis kursojn okazantajn en ĵazklubejoj kiel *Jimmy MacPhail's Gold Room* aŭ *Bill Harris's Pig's Foot*.

Diskoj
------

* Sarah Vaughan: *1944-1946* Classics)
* Sarah Vaughan: *Perdido - Live at Birdland 1953* (Natasha, 1953)
* Sarah Vaughan: *Swingin’ Easy* (EmArCy, 1954)
* Kai Windiing und J. J. Johnson: *Kai and Jay and Bennie Green with Strings* OJC, 1952/54)

Referencoj
----------

1. ↑   Hejmpaĝo de pianisto John Colianni. Arkivita el la originalo je 2008-11-12. Alirita 2012-04-30.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Artikolo en *Washington Post* de la 13-a de februaro 1987 Arkivigite je 2012-10-19 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 400996
* LCCN: no2001092450
* VIAF: 32188088
* ISNI: 0000 0000 4345 8282
* BNF: 139403583
* MBA: 3c60a2aa-1218-405e-ae93-485bd581fc0d
 |
**Pál Pétervári,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Pétervári Pál** estas hungara kanuisto, trejnisto.

Pál Pétervári naskiĝis la 16-an de oktobro 1955 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Pál Pétervári en sia aĝo 13 komencis kajakadi en en sia naskiĝurbo. Li estis hungara ĉampiono 15-foje inter 1983-2001 individue aŭ teame. Li konkursis plej ofte en maratona distanco, kiu mankas en la Olimpikoj, sed en mondĉampionumoj li estis la unua kvarfoje inter 1988-1999 en maratona, respektive en dek mil distanca branĉo individue aŭ teame, krome li venkis dufoje en 1997 kaj 1999 en maratonaj distancoj individue. Lia plej konata trejnisto estis Tibor Tatai. Depost sia aktiva sporta kariero li estis trejnisto en aziaj landoj, hejmenveninta li fondis akvasportan sportklubon en Szentendre, kie li estis trejnisto.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungaraj ĉampionoj

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 813313
 |


* Portalo pri Biografio
**Albert Bertalan,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bertalan Albert** estis hungara, poste franca pentristo, restaŭristo.

Subskribo de Albert Bertalan
Albert Bertalan  naskiĝis la 21-an de septembro 1899 en Jászberény, li mortis la 28-an de decembro 1957 en Parizo.

Biografio
---------

Albert Bertalan lernis pentradon de Jenő Körmendi-Frim kaj en privata lernejo de Károly Kernstok en Budapeŝto, poste en Artistkolonio (Szolnok) de Adolf Fényes, fine en Artistkolonio (Nagybánya) de Béla Iványi-Grünwald kaj István Réti. En 1924 li plulernis en akademio en Parizo, kie en la sekva jaro li ekspoziciis. Li vivis, dufoje edziĝis en Parizo ekde 1929, sed kelkfoje li ekspoziciis ankaŭ en Budapeŝto. Li pentradis plej ofte pejzaĝojn, ĝenrojn, portretojn. Pro financaj problemoj li longe faris restaŭradajn laborojn. Li ricevis hungaran premion en 1925.

Elektitaj ekspozicioj
---------------------

* 1925, 1930, 1947 Parizo
* 1927, 1928 Budapeŝto
* 1948 Stokholmo
* 1970 Arthalo Budapeŝto
* 2011 Jászberény

Elektitaj pentraĵoj
-------------------

* Város
* Csendélet
* Ülő nő
* Utca
* Kalapos nő
* Párizsi műtermi csendélet
* Templombelső
* Paysage
* Peintre
* Le port (Kikötő)
* Párizsi külváros

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio Arkivigite je 2018-02-22 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 603958
* VIAF: 127747244
* ULAN: 500168031
* RKD: 121311
 |
La **opta nervo**, ankaŭ konata kiel krania nervo, estas parigita nervo, kiu transdonas vidan informon de la retino al la cerbo. En homoj, la opta nervo devenas el optaj tigoj dum la sepa semajno de la evoluo.

La opta nervo estis klasifikita kiel la dua el dek du paraj kraniaj nervoj, sed teknike estas parto de la centra nerva sistemo, anstataŭ la periferia nerva sistemo ĉar ĝi estas derivita de eksterpaŝaĵo de la optaj tigoj dum embria disvolviĝo. Sekve, la fibroj de la opta nervo estas kovritaj de mielino produktita de oligodendrocitoj, anstataŭ Schwann-ĉeloj de la ekstercentra nerva sistemo, kaj estas enfermitaj ene de la meningoj. Ekstercentraj neŭropatioj kiel la sindromo de Guillain-Barré ne influas la optan nervon. Tamen, plej ofte la opta nervo estas grupigita kun la aliaj dek kraniaj nervoj kaj konsiderata kiel parto de la ekstercentra nerva sistemo.

La opta kruciĝo aŭ opta kiasmo estas tie en cerbo kie la du optaj nervoj kruciĝas.

* Kategorio Opta nervo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Pál Romány** [romAnj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Romány Pál** estas hungara politikisto, ministro, profesoro, agronomo, korespondanta membro de Hungara Scienca Akademio (1973).

Pál Romány  Arkivigite je 2011-07-22 per la retarkivo Wayback Machine naskiĝis la 17-an de novembro 1929 en Szajol.

Biografio
---------

Pál Romány akiris diplomon en agrikultura altlernejo en 1952, poste li plulernis en instituto pri Lenino. Li aliĝis al la komunistoj jam dum lernado en 1950. Post lernado li ricevis ŝtatajn taskojn kun postenoj en la agrikulturo (ekde 1960 ankaŭ partiajn postenojn). En 1970 li doktoriĝis en Universitato Reĝo Sankta Stefano, li doktoriĝis antaŭ MTA en 1999. Inter 1970 kaj 1973 li estis partiestro de Bács-Kiskun, inter 1975 kaj 1980 li estis ministro pri agrikulturo kaj nutro. Tiutempe li havis ankaŭ signifajn partiajn postenojn. Li estis rektoro en la partia altlernejo, krome en 1982 li iĝis titulara profesoro en Gödöllő. En 1989 li pensiuliĝis.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Mezőgazdasági üzemekben szomszédainknál* (1966)
* *Agrárpolitikai fordulatok - agrártársadalmi változások* (2002)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

* Kategorio Pál Romány en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 516956
* GND: 171262298
* LCCN: no99003270
* VIAF: 75944736
* ISNI: 0000 0000 4227 5150
 |
**Pál Quittner** [kvitner?], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Quittner Pál** estis hungara fizikisto, informadikisto, altlerneja instruisto.

Pál Quittner naskiĝis la 16-an de oktobro 1936 en Brașov (Rumanio).

Biografio
---------

Pál Quittner apartenis al la hungara minoritato en Rumanio, sed en 1941 la familio translokiĝis al Hungario. La juna Pál maturiĝis en cisterciana gimnazio en Budapeŝto, poste li akiris diplomon en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 1960. Inter 1960 kaj 1968 li laboris en la fizika akademia esplora instituto, intertempe li doktoriĝis en la universitato en 1964, li kandidatiĝis ĉe la Hungara Scienca Akademio en 1968. En la jaroj 1968 kaj 1969 li havis stipendion en pluraj universitatoj de Usono. Hejmenveninta li interesiĝis pri la informado kaj li laboris ĉe diversaj komputikaj centraloj. Tiutempe li laboris ankaŭ eksterlande en Zairo (1976-1977), Mongolio (1980-1981), Srilanko (1982-1983), Kubo (1984) kaj Vieno. En la jaroj 1975 kaj 1976 li instruis en Novi Sad, en la jaroj 1987 kaj 1988 en Hamburgo. Ekde 1990 li instruis en rango docento en Universitato Corvinus de Budapeŝto, ekde 1997 en rango profesoro. En 2011 li emeritiĝis. Li ricevis mongolan premion en 1981, hungaran en 1988. Li longe estas ankaŭ briĝludanto.

Elektitaj libroj
----------------

* *Út az atomfizikához* (1965)
* *Apu, miért?* (1966, 1976)
* *Neutronfizika* (kun iu alia, 1971)
* *Ötnyelvű fizikai szótár magyar kötete* (ĉefredaktoro, 1975)
* *Problems, Programms, Processing, Results* (1977, ruse 1981)
* *Bit-les* SZÁMOK ((kun iu alia, 1987)
* *Adatbázis kezelés a gyakorlatban* (1993)
* *Adatbázisok, adatbázis-kezelő rendszerek* (kun iu alia, 2006)

Fontoj
------

* hungarlingva membiografio kun foto Arkivigite je 2016-04-05 per la retarkivo Wayback Machine

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 670898
* LCCN: n50050570
* VIAF: 62791305
* ISNI: 0000 0001 1066 620X
* SUDOC: 167385836
* BIBSYS: 90764367
* NKC: xx0236465
 |
**Hans KÄSTLI** [kestli] (naskiĝis la 14-an de julio 1934; mortis la 16-an de decembro 2020) estis svisa esperantisto. Profesie li estis unue frizisto, poste psikiatra flegisto.

Hans Kästli ekde 1963 estis aktiva membro de Esperanto-Societo Zuriko. Li subtenis la aktivecon de la societo per diversaj grandegaj mondonacoj. En februaro 2008 Esperanto-Societo Zuriko elektis lin pro liaj meritoj por la societo kaj por Esperanto kiel honora membro. 

Esperanto ekĝermis en Wil SG en la jaro 1964, kiam Hans Kästli volis enkonduki Esperanto en praktikan agadon de la psikiatria hospitalo de Wil, en kiu li laboris. En la malsanulejo laboris diverslingvaj eksterlandanoj. Hans Kästli volis fondi teamon, kies membroj ne havus lingvajn problemojn almenaŭ en reciproka interkompreniĝado. Li organizis Esperanto-kurson en la kliniko kaj poste fondis grupon, en kiu oni perfektiĝadis en la lingvo por povi bone interkompreniĝi, sed ankaŭ lernis la germanan por kompreni estrojn, svisan kolegojn kaj pacientojn. Krome en la grupo oni instruis flegadon al flegohelpantoj, kiuj ofte unuan fojon laboris en flegado. Al tiu grupo aliĝis poste esperantistoj el Wil kaj ĉirkaŭaĵo, kiuj ne laboris en la kliniko, sed volis praktiki la internacian lingvon. Unue la grupon gvidis Hans Kästli, ekde la jaro 1975 Hildegard Schoch. Tiam la grupo eknomiĝis «Esperanto-Klubo Wil».

Siajn lastajn jarojn Hans Kästli pasigis en flegohejmo en sia hejmurbo Sankt-Margreto. Lia sanstato ne plu permesis aktivan partoprenon en la movado.
**Preĝejo de Ĉieliro de Maria** kun monaĥejo estas romkatolika historia monumento en Hungario, en urbo Sátoraljaújhely, en la urbomezo.

Historio
--------

### Preĝejo

La frugotika kirko supozeble konstruiĝis kune kun la monaĥejo en 1258. Inter 1335-1350 ĝi estis trakonstruita. En 1566 la turkoj bruldetruis ĝin, poste en 1600 ĝi rekonstruiĝis. En 1789 piaristoj alvenis kaj transprenis la taskojn. Francisko Rákóczi la 1-a konstruigis eksteran kapelon de Sankta Kruco en 1674. La orgeno funkcias ekde 1893. En 1949 pro la baldaŭa ŝtatiĝo la romkatolika eklezio transprenis la konstruaĵojn.

### Monaĥejo

En tiu loko supozeble en 1221 oni fondis monaĥejon por ermitoj. En 1258 alia monaĥejo estis konstruita por paŭlanoj. Ili funkciigis ankaŭ muelejon. En 1566 ankaŭ la monahejo bruldetruiĝis, la paŭlanoj estis forigitaj. La postaj rekonstruoj ekde la 17-a jarcento tamen gardas gotikajn restaĵojn. Oni supozas, ke jam en 1646 lernejo funkciis en la konstruaĵo. En 1678 soldatoj denove iomete detruis la monaĥejon. En 1698 oni konstruis etaĝon sur la monaĥejon. En 1950 la piaristoj estis forigitaj. En 1991 la piaristoj rericevis la monaĥejon.

Konstruaĵo
----------

La preĝejo kune kun la monaĥejo situas sola. La monaĥejo formas H-majusklon, la preĝejo aliĝas al tio tiel, ke formiĝis interna korto, kie estas videbla iama klostro (nun la arkadoj estas nur fenestroj). En mezo de la suba fasado situas la enirejo por la preĝejo. La turo altiĝas en la alia flanko ĉe la plurlatera sanktejo.

En la monaĥejo nuntempe piarista kolegio funkcias. Kermeso okazas en la 15-an de aŭgusto.

Fontoj
------

* hungare kun foto
* hungare
* hungare
* hungare kun multe da fotoj
**János Mihalovits** [jAnoŝ mihaloviĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Mihalovits János** estis hungara inĝeniero, juristo, profesoro.

János Mihalovits  naskiĝis la 31-an de majo 1877 en Hungara reĝlando en Privigye (nuntempa Prievidza en Slovakio), li mortis la 3-an de januaro 1939 (en Budapeŝto? en Sopron?).

Biografio
---------

János Mihalovits frekventis gimnaziojn en Nyitra kaj Sopron, poste li akiris juran diplomon en Reĝa Universitato de Budapeŝto en 1901, fine inĝenieran diplomon en Altlernejo de Selmecbánya en 1906. Post siaj studoj li laboris en diversaj firmaoj en Aŭstrio-Hungario. En 1911 li ekinstruis en la menciita altlernejo. En 1919 li sekvis la translokitan altlernejon al Sopron, kie li estis rektoro en la studjaro 1923. En 1934 la altlernejo estis integrita al universitato, tial li aŭtomate havis la instruan titolon profesoro.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Bányajogi jegyzet* (1913) - studenta lernolibro
* *A Magyar erdészeti jog* (La hungara juro pri la arbaroj), (1918–1919)
* *A négyszázharminc éves magyar bányatársládai intézmény eredete és fejlődésének írott emlékei 1854-ig* (1925)
* *Az első bányatisztképző tanintézet alapítása Magyarországon* (1935)
* *Die Entstehung der Bergakademie in Selmecbánya und ihre Geschichte bis 1846* (1936)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto (la koncerna teksto estas legebla en la 114-a paĝo)


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

**Norman WILLIAMS** (naskiĝis la 8-an de aŭgusto 1908 en Liverpolo, Anglio - mortis la 11-a de oktobro 1996 en *Denton* apud Manĉestro) estis brita esperantisto, instruisto kaj lernejestro. Li estis honora membro de UEA ekde 1989.

*Report on the Teaching of Esperanto 1948-1964*, 1965
Norman Williams studis studis fizikon, matematikon kaj edukadon kaj post la finstudentiĝo laboris unue kiel instruisto, poste kiel lernejestro (1941-70). Li informiĝis pri Esperanto en 1947 ĉe klubo de Rotario, fako pri kiu li estis UEA-delegito ekde 1965. Jam en 1948 li enkondukis la lingvon kiel devigan studobjekton en sian lernejon. Malgraŭ diversaj kontraŭstaroj, tiu lerneja instruado daŭris 27 jarojn, kaj pli ol 3 000 geknaboj lernis Esperanton tie, precipe de James H. Sullivan (1913-93), kiun Williams postenigis en la lernejo. En la periodo inter 1950 kaj 1969 Williams organizis 16 internaciajn vojaĝojn por siaj lernantoj de Esperanto. 

Similan agadon li poste stimulis kiel la ĉefa aganto (1966-86) de la Noriĉa Jubilea Esperanto-Fondaĵo (angle *Norwich Jubilee Esperanto Foundation*), kies celo estas subvencii vojaĝojn de junaj esperantistoj eksterlanden. Tio estis verŝajne la plej grava kaj efika kontribuo de Williams al Esperanto: multaj aktivuloj de la brita kaj internacia movadoj spertis sian unuan kongreson per helpo de la fondaĵo. Williams havis gravajn meritojn ankaŭ pri la daŭrigo de la tradicia instruado de Esperanto en la Universitato de Liverpolo. Sian ampleksan Esperanto-libraron li donacis al la Universitato de Manĉestro, kie ĝi restas daŭre alirebla por la publiko.

Referencoj
----------

1. ↑  vidu la artikolon en en revuo Esperanto, oktobro 1989, p. 176, kiu legeblas per ekstera ligilo en tiu paĝa sekcio

Eksteraj ligiloj
----------------

* biografia prezento de li post la atribuo de honora membreco de UEA en revuo Esperanto, oktobro 1989, p. 176, jen en formato PDF sur paĝo 18 el 24 (esperante)
**János Miklós BEÉR** [jAnoŝ kilOŝ bEr], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Beér János Miklós** estas hungara kemiisto, profesoro, membro honora (1986) de Hungara Scienca Akademio.

János Miklós Beér  naskiĝis la 27-an de februaro 1923 en Budapeŝto.

Biografio
---------

János Miklós Beér studis en sia naskiĝurbo dum kaj post la 2-a mondmilito. Li edziĝis en 1944. Li akiris diplomon en Teknika Universitato de Budapeŝto en 1950. Inter 1949 - 1956 komence li laboris en instituto, poste li estis asistanto en la universitato. Post falo de la hungara revolucio de 1956 li forlasis la landon. Li plulernis en Sheffield (Masaĉuseco), kie li akirisis sciencajn gradojn (Ph.D) en 1960, (D.Sc) en 1968. Li gvidis laborejon en Nederlando inter 1960-1963, kie li okupiĝis pri brulado, flamoj kaj energio. Lia sekva lando estis Masaĉuseco, kie li instruis fuelojn. Inter 1965 - 1976 li instruis en Sheffield (li estis dekano inter 1973-1976), inter 1976 - 1993 en Masaĉuseca Instituto de Teknologio. Li ricevis nehungarajn premiojn inter 1965-2004, fine hungaran premion en 2008.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

Li estis aŭtoro de 324 teknikaj artikoloj

* *Gőzkazánok és tüzelőberendezések II.* (1963) - libro
* *Combustion Aerodynamics* (1972, 1983) - libro

Fontoj
------

* angle
* hungarlingva biografieto kun foto
**Preĝejo de Ĉieliro de Maria** estas romkatolika preĝejo en Aŭstrio, en Burgenlando, en Ollersdorf im Burgenland.

Historio
--------

Laŭ la onidiro en 1626 fonto naskiĝis en centro de la komunumo, sed pli frue en 1519 oni mencias la lokon sankta loko de Dipatrino. La baroka ligna kirko kaj samtempe pilgrimejo konstruiĝis inter 1762-1764. Post kelkaj jaroj kontraŭe ankaŭ kapelo konstruiĝis. La paroĥo pretiĝis en 1871. En 1912 la turo estis malkonstruita kaj rekonstruita en 1932. La preĝejo pligrandiĝis en 1982.

Konstruaĵo
----------

La preĝejo havas laŭvice 3 partojn: turo, navo la duonronda absido. Interne la altvalora ĉefaltaro estis farita en 1762 kaj prezentas Ĉieliron de Sankta Maria.

Kermesoj okazas en lundo de Pasko kaj en la 15-an de aŭgusto. Klemento la 14-a permesis kermeson al la preĝejo.

Fontoj
------

* Hungara kaj germana Vikipedioj
* (hungare)
* (hungare)


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Athletic de Madrid en 1927
Sekvantoj de Atlético de Madrid
**Atlético Madrid** estas anonima sporta societo kun sidejo en la urbo Madrido, ĉefurbo de Hispanio. Ĝi estas la unua teamo de tiu ento kiu konkuras en la Hispana Ligo de piedpilko kiel Unua Divizio. Ĝia oficiala lokalo estis dum jaroj la Stadiono Vicente Calderón, situanta en la distrikto Arganzuelo, kiu havas spacon por 54.851 spektantoj, sed nun estas la Metropola Stadiono.

La 26-an de aprilo 1903, grupo de biskajaj studentoj de la Speciala Lernejo de Inĝenieroj pri Minoj, formita de Ramón de Arancibia kaj Lebarri, Ignacio Gortázar kaj Manso, Ricardo Gortázar kaj Manso, kaj Manuel de Goyarrola kaj Alderna, decidis fondi branĉan teamon de la Athletic Club de Bilbao, kiu nomiĝis Athletic Club de Madrid. En 1928 ĝi konvertiĝis en unu el la kluboj fondintoj de la Hispana Ligo de Futbalo, estante parto de ĝia Unua Divizio kaj en 1992 kaj laŭ la hispana Leĝo de la Sporto, ĝi iĝis Sporta Anonima Societo.

La prezidento de la ento estas la kinoproduktanto Enrique Cerezo. Aliflanke, Filipo de Burbono kaj Grekio, princo de Asturio kaj heredanto de la Hispana Krono, estas honora prezidento de la klubo.

Atlético de Madrid estas la tria hispana klubo kun pli da naciaj titoloj de la Ligo (10 titoloj). Ĝi estas la kvara klubo de Hispanio kun pli da titoloj de la Pokalo kaj la tria kiu pli da sezonoj ludis en Eŭropo.

Ĝi estis la dua hispana klubo kiu proklamiĝis monda ĉampiono de kluboj, gajninte en 1975 la Interkontinenta, kaj la tria kiu ludis en la finalo de la Eŭropa Pokalo, finalo en kiu ĝi konkuris kun FC Bayern München en la Ligo de Ĉampeonoj 1974.

Atlético de Madrid, FK Barcelono kaj Real Madrid estas la nuraj hispanaj teamoj kiuj estis mondaj ĉampeonoj je kluba nivelo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Atlético Madrid en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 398535
* GND: 16160634-9
* LCCN: n2003117551
* VIAF: 240666937
* ISNI: 0000 0001 2303 4252
 |
La **preĝejo Ĉieliro de Maria** estas romkatolika monumento historia en Hungario, en vilaĝo Legénd.

Historio
--------

Oni supozas, ke la trovita fundamento devenas el Erao de Arpadidoj. La gotika kirko mem estis konstruita en la 15-a jarcento. Laŭ ekleziaj priskriboj en 1725 kaj 1746 ĝi estis ruina pro la oftaj militoj, tial en 1769 kaj 1888 ĝi barokiĝis. Iam defenda muro estis konstruita ĉirkaŭ la preĝejon, sed ĝi estis grendparte malkonstruita en la 1920-aj jaroj. Plena renoviga laboro okazis lastfoje en 1997.

Konstruaĵo
----------

La konstruaĵo situas sola sur monteto ekster la vilaĝo. Apud la kirko iam tombejo funkciis, kelkaj tomboj ankaŭ nun estas videblaj. La kirko konsistas el kvar partoj: navo, antaŭe antaŭĉambro, rektangula absido (pli mallarĝa, ol la navo) kaj sakristio. Kelkaj gotikaj fenestroj memorigas pri mezepoko. En la sanktejo estas sidniĉo el la 15-a jarcento. La ĉefaltara bildo estis pentrita en la 18-a jarcento.

Kermeso okazas en la 15-an de aŭgusto.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* hungare kun foto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Pál Révész** [rEvEs], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Révész Pál** estis hungara matematikisto, profesoro, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (1987), membro de Academia Europaea (1989).

Pál Révész  naskiĝis la 6-an de junio 1934 en Budapeŝto kaj mortis la 14-an de novembro 2022.

Biografio
---------

Pál Révész frekventis universitaton en Budapeŝto inter 1952-1957. Post la diplomo li eklaboris samloke en la matematika fakultato. Inter 1964-1987 li laboris en matematika instituto nomata pri Alfréd Rényi. En 1969 li doktoriĝis antaŭ la akademio. En 1985 li ricevis eblecon ankaŭ instrui en teknikuniversitato en Vieno, post 2 jaroj li instruis ankaŭ en teknikuniversitato en Budapeŝto. En Vieno li estis ankaŭ katedrestro. En 1997 li pensiuliĝis. Li okupiĝas precipe pri probablokalkulo kaj matematika statistiko. Li ricevis premion en 1978.

Verkaro (elekto)
----------------

* *The Laws of Large Numbers* (1970)
* *Strong Approximation in Probability and Statistics* (1981)
* *Random Walks of Infinitely Many Particles* (1994)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 458727
* GND: 170228436
* LCCN: n50045224
* VIAF: 92451020
* ISNI: 0000 0001 0998 1982
* SUDOC: 16152673X
* BNF: 144508041
* NLA: 35449119
* BIBSYS: 90154029
* NKC: mzk2012715370
 |
**Preĝejo de Ĉieliro de Maria** estas romkatolika historia monumento en urbo Monor.

Historio
--------

La iama "Monar" havis kirkon jam en 1398, kiun post dominado de turkoj la kalvinanoj profitis. En 1753 alvenis ankaŭ katolikanoj, kiuj konstruis propran preĝejeton en 1757. Pli nova preĝejo konstruiĝis inter 1800-1806. La supro de la turo pretiĝis en 1859. La unua orgeno alvenis en 1826, la dua en 1947, kiun oni trakonstruis en 1985.

Konstruaĵo
----------

La konstruaĵo situas sola, sed proksime (iom kontraŭe) troviĝas kalvinana preĝejo. Ambaŭ preĝejoj estas similaj. En la korto de la preĝejo skulptaĵo pri Johano Nepomuko estas, kiu estis farita en 1842. 

La ĉefenirejo troviĝas laŭ la strato, la unusola turo etendiĝas super la enirejo. Sur la fasado inter la turo kaj la enirejo estas 2 malpenaj niĉoj. La preĝejo konsistas nur el unu navo, apud la kvadrata sanktejo troviĝas la sakristio. Interne la mebloj, predikejo kaj la ĉefaltaro estis faritaj el la 18-a jarcento. Bildo de la ĉefaltaro prezentas Ĉieliron de Maria. Apude estas lignaj skulptaĵoj pri Stefano la 1-a (Hungario) kaj pri Emeriko de Hungario. La flanka altaro estas dediĉita al Sankta Triunuo kie la bildo estis pentrita en 1858.

Kermeso okazas la 15-an de aŭgusto.

Fontoj
------

* hungare kun bildoj
* hungare
* hungare kun bildoj


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Pál Rózsa** [rOĵa], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Rózsa Pál** estis hungara matematikisto, inĝeniero, profesoro.

Pál Rózsa [*rompita ligilo*] naskiĝis la 20-an de januaro 1925 en Budapeŝto. Li mortis la 10-an de majo 2011 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Pál Rózsa frekventis akiris diplomon en Hungara Reĝa Teknika kaj Ekonomia Universitato József en 1949. Post siaj studoj li laboris en matematika instituto de Pezindustria Teknika Universitato de Miskolc, post jaro en la ministerio pri eduko, en la sekva jaro en matematika instituto. En 1956 li kandidatiĝis, post 4 jaroj li doktoriĝis el filozofio, en 1985 ankaŭ el matematiko. En 1966 li studvojaĝis al Okcidenta Germanio. En 1968 li estis nomumita universitata profesoro kaj katedrestro en Teknika kaj Ekonomia Universitato de Budapeŝto. Ekde la 1970-aj jaroj li instruis ankaŭ eksterlande (Universitato George Washington, Universitato de Kalgario, ktp). En 1995 li pensiuliĝis, tamen li instruis plu. Li multe okupiĝis pri matricoj. Li ricevis ĉeĥoslovakian kaj 7 hungarajn premiojn.

Libroj
------

* *Lineáris algebra és alkalmazásai* (1974, 1976, 1991)
* *Bevezetés a mátrixelméletbe*

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Sima Mafiha** (en persa سیما مافیها, naskiĝis en 1948 en Teherano) estas Persa tradicia kantisto. Ŝi estis unu el la unuaj kantistoj, kiuj kantis la faman kanton *Emŝab Ŝabe Mahtabe* (Ĉinokte, estas la nokto de lun-lumo), kiun komponis Ali Akbar Ŝejda. Ŝi nur havas unu muzik-albumon nome *Komponaĵoj de Aref kaj Ŝejda*, kiun pretigis Esmail Vaseqi. Ĉi tiu albumo enhavas la komponaĵojn de Aref Qazvini kaj Ali Akbar Ŝejda. Kvankam Sima Mafiha estis fama kaj ŝatata, sed ŝi ne plu kantis poste.

Vivo
----

Sima Mafiha naskiĝis en la jaro 1948 en Teherano. Ŝi junaĝe studis muzikon ĉe Morteza Hanane kaj laŭ onia diro ŝi estis unu el la plej bonaj liaj studantoj. Sima Mafiha en la jaro 1967 komencis sian kunlaboradon kun Irana Nacia Radio. Ŝi komence elektis la kromnomon Marĝan por si mem, sed post kelkaj jaroj, kiam troviĝis alia fama kantistino kun sama nomo, ŝi daŭrigis sian kantadon per la vera nomo Sima Mafiha.

En la jaro 1968, kiam Irana nacia televido fondiĝis, ŝi komencis sian kunlaboradon kun ili kaj ŝi iĝis unu el la unuaj kantistoj, kiuj aperis televide en Irano. Sima Mafiha ĝis la jaro 1974 kantis pli ol 25 kantojn. Sed poste ĝis la jaro 1977 ne plu aktivis en la arta mondo, sed en la jaro 1977, kun la aktiviĝo de Huŝang Ebtehaĝ en Irana radio, ŝi ankaŭ rekomencis sian kantadon. Sed kiel ajn tio ne tiom daŭris kaj post la islama revolucio en la jaro 1979 ŝi lasis kantadon ĝis nun. Nun ne klaras kiel kaj kie ŝi vivas, sed oni divenas ke ŝi loĝas ekster Irano.

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑  El la revuo Kelk, publikita en la jaro 1998.
3. ↑
**Pál Palásthy** [palAŝti], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Palásthy Pál** estis hungara pastro, episkopo teologo, kanoniko, abato, universitata instruisto. Liaj nobelaj antaŭnomoj estis *palásti kaj keszihóczi*.

Tombo de Pál Palásthy
Pál Palásthy  naskiĝis la 29-an de marto 1825 en Hungara reĝlando en Magyarizsép (nuntempa Nižný Žipov en Slovakio), li mortis la 24-an de septembro 1899 en Esztergom.

Biografio
---------

Pál Palásthy frekventis gimnazion en Kassa, poste li plulernis en seminario de Pest (urbo), kie li pastriĝis en 1848. Lia unua pastra stacio estis en Sátoraljaújhely, poste li estis seminariestro en Kassa. Inter 1855 kaj 1871 li instruis en Reĝa Universitato de Budapeŝto. Tiutempe li doktoriĝis en Vieno. En 1861 li estis nomumita universitata dekano, post jardeko kanoniko, en 1878 titulara abato, en 1866 episkopo. En Palást li konstruis lernejon en 1890, kirkon post 8 jaroj.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Hivatás és irány* (1850)
* *Theologia morum catholica* (1861)
* *A polgári házasság* (Esztergom, 1868)
* *Palásthyak* (Budapeŝto, 1890-91)

Memorigiloj
-----------

* eklezia lernejo en Plášťovce prenis la nomon Pál Palásthy

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 103-a paĝo)
* hungarlingva biografio

* Kategorio Pál Palásthy en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 575212
* GND: 1024919609
* LCCN: nb2012011934
* VIAF: 89368916
* ISNI: 0000 0000 6174 301X
 |
Ĉarto de Fundamentaj Rajtoj de la Eŭropa Unio.
La **Ĉarto de Fundamentaj Rajtoj de la Eŭropa Unio** (ĈFR) inkluzivas precizajn politikajn, sociajn kaj ekonomiajn rajtojn por civitanoj de la Eŭropa Unio kaj loĝantoj laŭ la eŭropunia juro. Ĝi estis redaktita de la Eŭropa Konvencio kaj solene proklamita la 7-an de decembro 2000 de la Eŭropa Parlamento, la Konsilio de Ministroj kaj la Eŭropa Komisiono. Tamen ĝia tiama laŭleĝa statuso estis necerta kaj ĝi ne havis plenan juran efikon ĝis la ekvalido de la Traktato de Lisbono la 1-an de decembro 2009.

Laŭ la Ĉarto, Eŭropa Unio devas agi kaj leĝdoni konsekvence kun la Ĉarto kaj la eŭropuniaj tribunaloj malhelpos leĝaron adoptitan de la institucioj de la Unio kiu kontraŭas ĝin. La Ĉarto aplikiĝas al la Institucioj de la Eŭropa Unio kaj al ties membroŝtatoj dum efektivigado de Eŭropunia juro.

Vidu ankaŭ
----------

* Bazaj rajtoj
* Rajto

* Kategorio Ĉarto de Fundamentaj Rajtoj de la Eŭropa Unio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Zoltán Mechlovits** [meĥloviĉ], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Mechlovits Zoltán** estis hungara tablotenisisto, mondĉampiono, trejnisto. Lia origina persono nomo estis *Ármin*.

Ármin Mechlovits naskiĝis en 1891 en Budapeŝto, li mortis la 25-an de marto 1951 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Zoltán Mechlovits devenis el juda familio. Li estis tablotenisisto inter 1908-1938 en ĉefurba juda sportklubo. Li estis hungara ĉampiono 17-foje inter 1910-1937 unuoble, virduope, variduope aŭ teame, dum li apartenis al la hungara nacia teamo ĝis 1929. Li estis la unua en mondĉampionumoj inter 1926-1929 sesfoje unuoble, variduope aŭ teame. Li devis fini sian aktivan sportan karieron en 1938 pro la kontraŭjudaj leĝoj. Pli frue en 1924 li partoprenis en fondo de la hungara tablotenisa asocio. Inter 1930-1937 li estris la hungaran nacian teamon. En la sensporta vivo li estis oficisto.

Lia libro
---------

* *Pingpong* (1925)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 820187
 |



* Portalo pri Biografio
**Miklós Orbán** [miklOŝ orbAn], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Orbán Miklós** estas hungara kemiisto, profesoro, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (2004).

Miklós Orbán  naskiĝis la 29-an de aprilo 1939 en Ászár.

Biografio
---------

Miklós Orbán frekventis universitaton en Budapeŝto inter 1957-1962, poste li ekinstruis en Universitato de Budapeŝto. Li profesoriĝis en 1987, li estis nomita katedrestro en 1990. Li instruis ankaŭ en Moskva Ŝtata Universitato, Londono, Usono. Li doktoriĝis en 1965, poste li doktoriĝis (DSc) en 1984 antaŭ la akademio. Li redaktas interalie fakrevuon *Acta Chemica Hungarica*. Li havas edzinon, kiu naskis 2 gefilojn. Li ricevis 3 premiojn inter 1987-2009.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Chemical Oscillations During the Uncatalyzed Reaction of Aromatic Compounds with Bromate* (1978)
* *Stacionary and Moving Structures in the Uncatalyzed Oscillatory Chemical Reactions* (1980)
* *Kémiai periodicitás időben és térben* (1998)
* *Oscillations in the Concentration of Fluoride Ions Induced by a pH-Oscillator* (2008)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
**Miklós Müller** [miklOŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Müller Miklós** estis hungara kuracisto, biologo, profesoro, membro ekstera de Hungara Scienca Akademio (2001).

Miklós Müller  naskiĝis en 1930 en Hungario.

Biografio
---------

Miklós Müller frekventis universitaton en Budapeŝto, kie li samtempe lernis kuracadon kaj biologion. Li doktoriĝis en 1955 en la universitato, poste li ekinstruis samloke en la universitato. Tiutempe li konatiĝis kun biologiaj skoloj de Sovetunio, precipe pri Trofim Lisenko. Inter 1964-1990 li laboris en universitato de Novjorko, kie li esploris precipe parazitojn de homoj. En 1990 li pensiuliĝis, sed tamen li okupiĝas pri historio de la biologio dum la 20-a jarcento, ĉefe pri Lisenko. Li ricevis germanan nedalon en 2006, hungaran premion en 2007.

Verkaro (elekto)
----------------

* *The hydrogen hypothesis for the first eukaryote* (1998) - kunaŭtoro

Fontoj
------

* hungare
* angle


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Miklós Palkovits** [miklOŝ palkoviĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Palkovits Miklós** estas hungara kuracisto, anatomo, profesoro, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (1995), membro de Academia Europaea (1993).

Miklós Palkovits  naskiĝis la 5-an de decembro 1933 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Miklós Palkovits frekventis universitaton en sia naskiĝurbo inter 1952-1958, poste samloke li ekinstruis. Li doktoriĝis en 1973 antaŭ la akademio. Li profesoriĝis en 1980, li pensiuliĝis en 2003, tamen li instruas plu. Inter 1969-1982 li instruis ankaŭ en Italio, Nederlando, Usono. Li partoprenas en redaktadoj de diversaj fakrevuoj, interalie *Neuroendocrinology*. Li okupiĝas pri nervoj en la cerbo. Li ricevis hungarajn premiojn inter 1976-2005, en 1993 eksterlandan premion.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Über methodische Fragen der Kernvariationsstatistik* (1958)
* *Morphology and Function of the Subcommissural Organ* (1965)
* *Norepinephrine and dopamine content of hypothalamic nuclei of the rat* (1974)
* *Neuropeptidek a központi idegrendszerben* (1986)
* *Involvement of Neurotransmitters in the Nucleus-tractus-solitarii in Cardiovascular Regulation* (1992)
* *Axonal changes in chronic demyelinated cervical spinal cord plaques* (2000)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio Arkivigite je 2006-10-19 per la retarkivo Wayback Machine
**Ŝamaŝ** (**Utu** por la sumeranoj kaj **Tamuzi** por la babilonanoj) estis la dio de la suno kaj la justeco en la mezopotamia mitologio. Lia ĉefa kultejo troviĝis en la urbo Sippar. Li estis loka dio babilona (sub aliaj nomoj Marduk aŭ Merodak) estis altigita je supera dio

Gravuraĵo en la Kodekso de Hamurabi, kiu reprezentas Ŝamaŝon sidanta antaŭ la babilona konkerinto. Kiel diaĵo de justeco, Ŝamaŝo liveras al Hammurabi la sekvendajn leĝojn.La akadanoj kaj babilonanoj lin konsideris filo de Anu, en aliaj okazoj de Enlil. Dum la sumera periodo lia ĉefa kultejo estis en Larsa. En ĉi etapo li estis konsiderata filo de Nannar kaj Ningal, kaj frato de Inanna kaj Iskur. En la akada periodo li estis kun Sin kaj Iŝtar, ano de la *triopo de ĉielaj dioj*.

Kelkfoje li aperas kun sia edzino Ŝherida (Aja por akadanoj kaj babilonanoj). Li estis reprezentita per sundisko okpinta aŭ per vira bildo el kies ŝultroj fontis flamoj; en posta epoko, lia simbolo ankaŭ estis la pesilo. Li estis identigita kun ls numero 20.

Referencoj
----------

* Cris B. Siren, Sumerian Mythology FAQ.
* Jordan Michael, Enciklopedio de la gedioj.
* S. Kramer, La historio ekiĝas en Sumero.

1. ↑  Historia Universal 2. La Antigüedad: Egipto y Oriente Medio ISBN 9972-752-72-0 pág. 129

* Kategorio Ŝamaŝ en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 535361
* GND: 135959632
* VIAF: 281363399 80386720, 281363399
* SUDOC: 16103490X
 |
La domo en kiu naskiĝis Óscar Domínguez en San Cristóbal de La Laguna.
**Óscar M. DOMÍNGUEZ** (naskiĝinta en 1906 - mortinta en 1957) estis hispana, superrealista pentristo.

Naskiĝinta en San Cristóbal de La Laguna sur la insulo de Tenerifo, Domínguez pasis sian junecon kun sia avino en Tacoronte kaj sin dediĉis al pentrado je juna aĝo post sufero de grava malsano, kiu efikis sian kreskadon kaj kaŭzis daŭran misformiĝo de lia vizaĝa ostframo, brakoj, kaj gamboj.

Li iris al Parizo 21-jaraĝe kie li laboris por sia patro en la centra bazaro de Les Halles, kaj pasis siajn noktojn trinkante en kabaredoj. Li tiam frekventis iujn artlernejojn, kaj vizitis galeriojn kaj muzeojn.

Domínguez estis rapide allogita per avangardaj pentristoj, notinde Yves Tanguy kaj Pablo Picasso, kies influoj videblis en liaj unuaj verkoj. Li pentris 25-jaraĝe memportreton plene de antaŭvido kiel li montris sin kun misformita mano kaj kun la vejnoj de sia brako tranĉitaj. Li elektis mortiti sin 27 jarojn poste per tranĉi siajn vejojn.

En 1933 Domínguez konatiĝis kun André Breton, teoriisto de Superrealismo, kaj Paul Éluard, konita kiel la poeto de tiu movado, kaj partoprenis unu jaron poste la superrealistan ekspozicion okazigitan en Kopenhago, kaj tiuj de Londono kaj Tenerifo en 1936.

Li alprenis la Ruse-inventitan teknikon de *dekalkomanio* en 1936, uzante guaŝon ŝmiritan maldike sur papero aŭ alia surfaco (ekzemple vitraĵo), kiu estas tiam presita al alia surfaco kiel kanvaso.

Lia 1937 olepentraĵo *La Inferna Maŝino* gajnis mondrekordan prezon de 2.770.000 francaj frankoj (usonaj $ 404,375) je la 8-a de junio, 2000 ĉe Drouot-Montaigne en Parizo.

* Kategorio Óscar Domínguez en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 162527
* GND: 118680250
* LCCN: n50060377
* VIAF: 34455821
* ISNI: 0000 0000 8112 9535
* SUDOC: 026834286
* BNF: 119003580
* ULAN: 500007847
* RKD: 23621
* NKC: jn19990210181
* BNE: XX821345
 |
**Ŝamkir** (azerbajĝane *Şəmkir*) estas urbo en Azerbajĝano.

Historio
--------

La urbo estas menciita jam en la 5-a jarcento sub la nomo **Ŝamkor**, kiam ĝi estis grava centro de industrio kaj komerco de Irano. En 652 ĝi estis konkerita de arabaj armeoj. En 732 la ĥazaroj komencis ekloĝi en la urbo, dudek jarojn poste la setlejo estis detruita fare de triboj kiuj kontraŭbatalis la araban regadon.

La urbo estis restaŭrita en 854. En la 12-a kaj 13-a jarcentoj, la urbo estis parto de la Kartvela reĝlando. En 1235 la urbo estis detruita dum la mongola invado. En 1803 ĝi estis okupita de la Rusia Imperio. En 1818, kamparanoj de Virtembergo komencis ekloĝi en la setlejo kaj la nomo de la setlejo estis ŝanĝita al **Annenfeld**, en 1914 ĝia nomo estis ŝanĝita al **Anino** kaj en 1938 ĝi estis ŝanĝita al **Ŝamĥor**. En 1944 Ŝamĥor ricevis la statuson de urbo. En 1991, la historia nomo de Ŝamkir estis redonita al la urbo.

Eksteraj ligiloj
----------------

 **Ŝamkir** en Vikimedia Komunejo
La reĝlanda fromaĝo (portugallingve *Queijo do Reino*) estas duonmola brazila fromaĝo el bovina lakto. Oni verŝas el ĝi ĝenerale rondajn formojn kun pezo de 0,5-1–2 kg kaj kovras ĝin per ruĝa parafina tavolo. Oni originale kolorigis originale ŝelon de la fromaĝo per cinabro por imiti nederlanda edama fromaĝo. Hodiaŭ, la rolon de cinabro transprenis la parafino kolorigita per *urucum* (brazila ruĝa frukto). 

La interno de la reĝlanda fromaĝo estas sentrua, orflava, la gusto estas leĝere pikanta, sed malpli ol la edama, tial oni uzas ĝin volonte por apetitvekaj nutraĵoj, ĉefe dum plej solenaj kristanaj festoj (Pasko kaj Kristnasko). 

La fromaĝo ricevis sian nomon ĉar ĝiaj unuaj fabrikantoj en 19-a jarcento kreis ĝin kiel falsaĵo de edama fromaĝo, kiun tiam oni nomis en Brazilo "fromaĝo de Nederlanda Reĝlando" aŭ simple "reĝlanda fromaĝo". Tio okazis ĉar brazila moro devigas ke oni manĝu Eŭropajn manĝaĵojn dum grandaj kristanaj festoj. Dum la 20-a jarcento, la reĝlanda fromaĝo evoluis kaj malsimiliĝis al nederlanda modelo kaj, meze pasinta jarcento, stablis. Oni diras ke hodiaŭ ĝi estas la plej bona fromaĝo farata en Brazilo.
**OLAJOS Domokos** [olajoŝ domokoŝ] estis rumanuja hungara redaktoro, politikisto naskiĝinta en Korond (Corund) la 10-an de aprilo 1885 – ?.

Biografio
---------

Domokos Olajos finis la gimnazion en Székelyudvarhely, li estis ĝis 1914 ŝtatoficisto. Li iĝis la vicredaktoro en Kolozsvár de gazeto *Újság*, en 1924–25 li eldonis opozician politikan ĵurnalon kun la titolo Magyarság. Post ĝia ĉeso li estis la interna kunlaboranto de la Ellenzék. Ekde 1929 li estis redaktoro de Keleti Újság, ekde 1933 respondecredaktoro en Kluĵo de Magyar Újság ĝis 15-a de junio, kiam ĝi kunfandiĝis kun *Keleti Újság*. En 1920 li verkis malferman leteron al la rumana ĉefministro pri respekti la rajtojn de hungaraj oficistoj. Li estis ano de la agantkomisiono de la Magyar Néppárt, ekde 1924 vicprezidanto de la sekcio de Kluĵo de Országos Magyar Párt. Li elmigris en aŭtuno de 1944 al Okcident-Eŭropo. Li estis 25-foje kondamnita pro presardelikto fare de reĝa prokurorejo.

Volumo
------

* *Magyar írók kincsesháza*, red. antologio (Kv. 1920)

Literaturo
----------

* Magyar írók kincsesháza. O. D. könyve. Ellenzék 1920. dec. 28.
* Sulyok István-Fritz László: Erdélyi magyar évkönyv. Kv. 1930. 241.
* Ligeti Ernő: Súly alatt a pálma. Kv. 1941. 69.
* Demeter János: Századunk sodrában. 1975. 158.

Fontoj
------

* Romániai magyar irodalmi lexikon


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
La tajfo Granado ĉirkaŭ 1037.
La **Tajfo Granado**, estis sendependa islama reĝlando kiu ekestis en al-Andalus en 1013, kiel rezulto de la malintegriĝo kiun la kaliflando de Kordovo suferis ekde 1009, kaj tio malaperis kiam ĝi estis konkerita de la Almoravidoj en 1090, apartenantaj kronologie al la unuaj taifaj regnoj.

En 1082 la tajfo de Granado suferis agreson el la tajfo Malago, regita de Tamim ben Bullugin. Abd'Allah organizis fortan armeon kaj post kiam li prenis multajn kastelojn, li sieĝis la urbon Malago, devigante sian fraton peti lian pardonon kaj forprenante la teritorion de Malago.

En 1085, Alfonso la 6-a konkeris Toledon, farante ke Abd'Allah kaj la reĝoj de la tajfoj de Sevilo kaj Badaĥozo petu la helpon de la almoravidoj, kiuj eniris en la Iberian Duoninsulon en 1086 tra Algeciras, venkante la kastilian-leonan reĝon en la batalo de Sagrajas. Post la venko, vidante la almoravidoj la grandan malfortecon de la tajfoj, kaŭzitaj de kontinuaj kvereloj, ili konkeris la tajfon Granado en 1090.

* Kategorio Tajfo Granado en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)