recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Plinto de pilastro.
Plinto de kolono. Kvadrata peco sub rondoforma astragalo.
**Plinto** estas arkitektura fakvorto. Ĝi estas malalta bazo aŭ platformo, sur kiu staras kolono, statuo, monumento aŭ alispeca konstruaĵo.

Plintoj estas kelkfoje dekoraciitaj kaj ornamitaj de skulptaĵoj aŭ freskoj.

Laŭ Francisko Azorín **plinto** estas *Plataĵo servanta kiel bazo de kolono, pilastro, piedestalo, soklo, bazamento.* Li indikas etimologion el la greka *plinthos* (briko) kaj de tie la latina *plinthus*.

Laŭ 2a signifo en PIV tiu vorto uzeblas ankaŭ por "elstaraĵo el ŝtono aŭ briko ĉe la malsupro de muro"; tiu plifortigo de la supra parto de muro utilas por protekti la muron de eksteraj frapoj aŭ difektado, krom de interna humideco. Kiam malabundas speciala konstrumaterialo, kiel ŝtono aŭ briko, ekzemple en multaj mediteraneaj regionoj aŭ landoj, oftas, ke tiu malsupra parto de muro, ĉefe en koridoroj (protekto kontraŭ ofta uzado) aŭ en fasado (protekto kontraŭ eksteraj veterkondiĉoj aŭ malpurado), estas farbita de speciala koloro diferenca de la ĝenerala murkoloro, ekzemple blanko. Plej ofte tiaj plintoj estas pli malhelaj ol la cetero de la muro. En Portugalio la koloro de tiuj plintoj diferencas laŭ la regionoj, ekzemple blua en Alentejo.

Vidu ankaŭ
----------

* Plankoplinto

Fontoj
------

1. ↑  Poppeliers, John C. (1983). What Style is it?. New York: John Wiley & Sons. pp. p 104. ISBN 0-471-14434-7.
2. ↑  Francisko Azorín, arkitekto, Universala Terminologio de la Arkitekturo (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 168.
3. ↑  Azorín, samloke.

* Kategorio Plinto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Montarkolombo** |
| --- |
|  |
| 
 |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birda klaso *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Kolomboformaj *Columbiformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Kolombedoj *Columbidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | Columba (genro) *Columba* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | **Montarkolombo** '**Columba rupestris'**Peter Simon Pallas 1811 |
|

 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Montarkolombo  |

 |
| v • d • r |

La **Montarkolombo** (***Columba rupestris***) estas membro de la familio de birdoj kolomboj nome Kolombedoj, kiu loĝas en Azio en montaraj ŝtonaj regionoj.

Pli precize tiu ĉi specio troviĝas en Ĉinio, Barato, Kazaĥio, Norda Koreio, Suda Koreio, Mongolio, Nepalo, Pakistano, Rusio, Taĝikio kaj Turkmenio.

La **Montarkolombo** aspektas tre simile al la rokkolombo. Preskaŭ la tuta korpo estas **blugriza** ĝenerale; la kolo kaj la brusto montras belajn **nuancojn violajn** ĉefe supre **kaj verdajn** ĉefe malsupre. La okulringo estas ĝenerale oranĝa; super la beko estas granda rimarkinda **blanka ceraĵo**. La kruroj kaj piedoj estas ruĝaj, la ungoj nigraj. La dorso estas pli helgriza ol la cetero de la korpo kaj tie kontrastas **du nigraj flankaj strioj**. La longa vosto havas nigran finan strion tre kontrastan kun la antaŭa helgriza parto. Ĝi estas forta kaj rapida dumfluge, sed foje ŝvebas kaj lasas siajn flugilojn en formo de litero vo.

Referenco
---------

* BirdLife International 2004. Columba rupestris. 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. 24a Julio 2007.
La nuna digo en 1986.
La **Marib-** aŭ **Ma'rib-** aŭ **Ma'arib-digo** (arabe سد مأرب, latinliterigo *sudd Ma'rib* aŭ *sadd Ma'rib*) estas akvobaraĵo kiu blokas la uedon *Adhanah* (ankaŭ *Dhana* aŭ *Adhana*) en la valo de *Dhana* en la Balakaj Montoj de Jemeno. La nuna digo proksimas al la ruinoj de la Granda Digo de Marib, originante de ĉirkaŭ la 8-a jarcento antaŭ nia erao. Tiu historia konstruaĵo estis unu el la inĝenieraj mirindaĵoj de la antikva mondo kaj centra parto de la civilizo de la suda Araba Duoninsulo ĉirkaŭ la urbo Marib kaj la Reĝlando Ŝeba.

Ekzistas ankaŭ aliaj gravaj antikvaj digoj en Jemeno kiel la Digo de *Juhajnah*, la Digo de *Ĥarid*, la Digo de *Adraah*, la Digo de *Mikran* kaj la Baraĵo de *Jathan*. Historie, Jemeno estis fama pro la grandiozeco de la antikva akvoproviza inĝenierado. De la marbordo de la Ruĝa Maro ĝis la limoj de la dezerto Rub-al-Ĥalo dezerto estas multnombraj ruinoj de malgrandaj kaj grandaj digoj faritaj el argilo kaj ŝtono.

* Kategorio Marib-digo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Nigra cipselo** |
| --- |
|  |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Apodoformaj *Apodiformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Apusedoj *Apodidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Cypseloides* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***C. niger*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Cypseloides niger****(Gmelin, 1789) |
|
|
|
| Konserva statuso |
| {{{220px}}}**Konserva statuso: Malplej zorgiga** |
|
|  |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Sinonimoj |
|  |
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Nigra cipselo  |

 |
| v • d • r |

La **Nigra cipselo** (*Cypseloides niger*) estas birdo el la familio de apusedoj, kiu enhavas apusojn, apusetojn, cipselojn, ktp. Tiu estas la plej granda apuso el Nordameriko. Tiu birdo reproduktiĝas el norda Brita Kolumbio en okcidenta Kanado tra okcidenta Usono kaj Meksiko al Kostariko. Ĝi troviĝas ankaŭ en insuloj de Karibio.

Dumfluge, tiu birdo aspektas kiel fluganta cigaredo kun **longaj sveltaj kurbaj flugiloj**. La plumaro estas ĉefe **fulge malhelgriza**. Estas ia kontrasto inter supra kaj suba flugilo. La ŝultroj estas multe pli malhela laŭ koloro ol la cetero de la flugilo. Ili havas ankaŭ iom forkoformajn vostojn.

La reprodukta habitato estas ofte **asocia kun akvo**. La birdoj plej ofte nestuma en altaj kornicoj de klifoj, ĉu supre la oceana surfaco aŭ malantaŭ au ĉe akvofalo. La nesto estas farita el bastonetoj kaj musko kungluita kun koto, kaj ankaŭ uzos filikon kaj algojn, se estas disponeblaj. La ino plej ofte demetas 1 ovon, foje 2, kaj kovado daŭras 23-27 tagojn. Idoj estas manĝigataj unufoje tage de ambaŭ gepatroj, plej ofte krepuske. 

Tiuj birdoj **migras** el Nordameriko post la reprodukta sezono. Oni ne certas pri kie precize plej parto de tiuj birdoj pasas la vintron, kvankam ŝajne kelkaj el la cipseloj de Karibio restas tie la tutan jaron kiel loĝantoj. Ili estas el la plej lastaj migrantoj aperantaj, ofte vidataj migrantaj en mezjunio al frua julio. Ili migras en grandaj aroj. 

Tiuj birdoj vivas dumfluge kaj manĝas dumfluge. Ili manĝas flugantajn insektojn, ĉefe flugantajn formikojn kaj skarabojn. Ili kutime manĝas laŭ grupoj, flugantaj tre proksime kune.

Referencoj
----------

* BirdLife International (2004). *Cypseloides niger*. *Internacia Ruĝa Listo de Endanĝeritaj Specioj*, eldono de 2006. IUCN 2006. Elŝutita 12 Majo 2006. Ne minacata

Eksteraj ligiloj
----------------

* Poŝtmarkoj Karibio: Dominiko
* Fotaro de nigra cipselo VIREO
En la mondo de sporto, **trejna matĉo** aŭ **amika matĉo** estas renkontiĝo inter du teamoj aŭ atletoj, ekskludante oficialan konkuradon.

La celo de praktikmatĉoj povas esti prepari la teamojn por *konkurencivaj matĉoj* dum la regula sezono, donante al trejnistoj ŝancojn testi novajn ludantojn dum la teamo ne risku gravajn punktoperdojn ĉar la plej bonaj ludantoj ne estas en ĝi. Foje la termino *amika matĉo* estas uzita por, ekzemple, adiaŭaj matĉoj por grandaj ludanto- kaj trejnisto profiloj kiuj finas siajn karierojn aŭ matĉoj memore al nun forpasinta fama ludanto aŭ trejnisto. La memoro pri aliaj eventoj ankaŭ povas esti rimarkita. Trejnado kaj amikaj matĉoj okazas kaj de nacia teamo kaj klubnivele.

Aliaj celoj povas esti surmerkatigi la teamon aŭ la sporton en novaj merkatoj kaj en pli da landoj, iu kiu ankaŭ nomas **ekspozicio-matĉo**. Ofte celoj koincidas kaj du teamoj povas renkontiĝi en neŭtrala ejo sen konkurantaj elitaj teamoj por varbi subtenantojn kaj ricevi trejnadon samtempe. Ekzemple, multaj ĉefaj eŭropaj futbalteamoj turneas en Azio kaj Nordameriko kaj renkontas unu la alian aŭ lokajn teamojn en trejnaj matĉoj, kiuj parte kunligas kaj preparas la ludantojn, parte disponigas valoran eksponiĝon en merkatoj. Okazas ankaŭ, ke konkurencivaj matĉoj estas luditaj en aliaj merkatoj kiel parto de merkatiko. 

La usonaj profesiaj sportligoj kiel Grandaj Ligoj de Basbalo (MLB), Nacia Hoke-Ligo (NHL) kaj National Basketball Association (NBA), ekzemple, kutime okazigas nekonkurencivajn matĉojn ekster Nordameriko.

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 856486
* GND: 1046905597
* LCCN: sh2015002450
 |
**András Földi** [andrAŝ foldi], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Földi András** estas hungara juristo, altlerneja instruisto, koresponda membro de Hungara Scienca Akademio (2022).

András Földi naskiĝis la  11-an de februaro 1957(nun 1957-02-11) en Budapeŝto.

Biografio
---------

András Földi akiris juran diplomon en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 1981. Post la diplomo li laboris en la universitato ĝis la emeritiĝo en 2022, kie li estis asistanto (1983—1986), lektoro (1986—1990), docento (1990—2003), poste profesoro (li estis katedrestro inter 2011—2021). En la lernojaro 1988 li plulernis en Munkena universitato. Li ankaŭ instruis en Universitato István Széchenyi (1995—2010) kaj Universitato de Miskolc (1984—1993), eĉ laŭokaze eksterlande. Intertempe li kandidatiĝis (CSc) en 1990, li doktoriĝis (DSc) en 2002 antaŭ la Hungara Scienca Akademio, lia habilitiĝo okazis en 2001. Lia esplorkampo estis la romia juro. Li ricevis premiojn inter 1948-1998.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Kereskedelmi (rétegspecifikus) jogintézmények a római jogban* (disertaĵo, 1997)
* *A kvázideliktuális felelősség a római jogtól napjainkig* (disertaĵo, 2003, ankaŭ germane)
* *A másért való felelősség a római jogban* (disertaĵo, premiita, 2004)
* *Összehasonlító jogtörténet* (libro, 4-a eldono, 2018)
* *Grosschmid Béni és az antik jogok* (prelego, kvazaŭ disertaĵo, 2022)

Fontoj
------

* aprezo kun foto
* datenoj kun foto
* datenoj kun foto
* detala biografio hungare

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 857764
 |



* Portalo pri Biografio
La **preĝejo Senmakula Koncipiĝo** kaj **Sankta Gallus** estas sakrala historia monumento en urbo Tatabánya (Hungario), ĝis 1947 en memstara vilaĝo *Alsógalla*.

Historio
--------

La unua mencio pri kirko Sankta Gallus en Alsógalla okazis en 1332. Pro dominado de turkoj ekde 1540 ĝi malaperis. La nun videbla kirko estis konstruita en la jaroj 1765 kaj 1766 laŭ planoj de Jakab Fellner, sed la turo nur inter 1829 - 1831. La paroĥo estis refondita en 1800 el filio de Felsőgalla. La marmora ĉefaltaro venis el monaĥejo de Oroszlány (konata ankaŭ Majk). Ferenc Lohr pentris la freskojn sur la plafono en 1910. Ili estis restaŭritaj en 1990 fare de Zoltán Závory. La orgeno estis kreita en 1910, trakonstruita en 1929.

Konstruaĵo
----------

La kirko situas sola laŭ la trotuaro, sed antaŭ ĝi estas heĝo. La fasado estas simetria. Meze la enirejo troviĝas, pli supre fenestro, apude 2 malplenaj niĉoj estas videblaj. Plej supre la turo altiĝas, ene 2 sonoriloj loĝas. La navo finiĝas en rektangula absido. 

Kermeso okazas en la 16-an de oktobro.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* datenoj
* datenoj
* datenoj

Interna vido
Ĉefaltaro
La **preĝejo Stefano la 1-a (Hungario)** estas sakrala konstruaĵo en urbo Tatabánya (Hungario), ĝis 1947 en vilaĝo Alsógalla.

Historio
--------

En la iama vilaĝo Galla jam estis menciita paroĥa kirko en 1332. En la 20-a jarcento multe da laboristoj alvenis por minadi karbon, tial kapacito de la kirko ne sufiĉis. Dum la 2-a mondmilito pli nova preĝejo konstruiĝis. Ekde 1947 la vilaĝo apartenis al nova urbo Tatabánya.

Konstruaĵo
----------

La preĝejo situas laŭ strato duope (kun lerneja domo). Kelkaj larĝaj ŝtupoj kuras al la enirejo, post ŝtupoj malreliefo estas videbla, fone kun 3 pordoj. La fasado estas malsimetria, ĉar la kvadrata turo rompas la simetrionen en la dekstra flanko. La fasado dekstre ankaŭ havas reliefon. Super la enirejo estas granda kruco. Interne estas videbla bildoserio kun 14 bildoj, kiuj prezentas pensojn de Péter Pázmány. La pentristo estis Masa Feszty. Estas interese, ke la preĝejaj sidlokoj venis en la loka kinejo. Tiuj sidlokoj jam estas sola restaĵo de la maaperinta kinejo.

Kermeso okazas en la 20-an de aŭgusto.

Fontoj
------

* oficiala paĝo
* hungare kun foto
* datenoj


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

La enirejo, dekstre reliefo
La **Kalvinana preĝejo** estas sakrala konstruaĵo en urbo Tatabánya (Hungario).

Historio
--------

En tiu agrikultura areo en 1896 komenciĝis minado de karbonoj. Alvenis laboristoj el la tuta lando, inter ili ankaŭ kalvinanoj. Ili fondis eklezian grupon en 1900 kiel filio de Tata (Hungario). La diservoj okazis en la loka lernejo. Pastro loke estis ekde 1907, en la sekva jaro la matrikulo ekfunkciis. En 1911 la grupo memstariĝis (aŭ ne estis filio). Sonorilo estis farita en 1923. La preĝejo mem konstruiĝis nur en 1938, al kiu ĝuste post jardeko oni alkonstruis preĝoĉambron. En 1964 la plena areo estis malkonstruita pro la minado. Instalaĵoj de la kalvinana kirko estis metitaj en la alia kalvinana kirko en la iama Alsógalla. El la kompenso oni kreis preĝdomon, oficejon kaj pastoran loĝejon. La nun videbla preĝejo estis konstruita inter 1984-1995.

Konstruaĵo
----------

La konstruaĵo situas sola en korto apud parko. La fasado estas simetria, meze la tre larĝa pordo videblas, al kiu larĝaj ŝtupoj kuras. Sur la teretaĝo troviĝas la oficejo, pastora loĝejo kaj publikaj ĉambroj. La unua etaĝo konsistas el la diservejo kune kun la sonorilo, ĉar sonorilostablo ne konstruiĝis. Menciindas la enireja pordo skulptita el ligno fare de Ernő Moser.

Fontoj
------

* historio hungare
* interna foto

* NavoNavo
* PordoPordo
Monda heredaĵo de UNESKO

Vido de El Morro de trans la golfeto de San Juan.

**Fuorto San Felipe del Morro** aŭ **El Castillo San Felipe del Morro** en la hispana estas citadelo de la 16-a jarcento kiu situas ĉe la plej nord-okcidenta parto de la duoninsulo San Juan, Puerto-Riko. Nomita honere al Reĝo Filipo la 2-a de Hispanio, la fuorto, ankaŭ nomata "El Morro", estis farita por gardi la enirejon de la golfeto de San Juan, kaj defendi la urbon San Juan (eld. "sanĥŭAn") kontraŭ malamikoj venintaj de la maro.

En 1983, la fuorto estis deklarita Monda Heredaĵo de UNESKO. Pli ol du milionoj da vizitantoj jare esploras la ventbatitajn remparojn kaj faras el la fuorto unu el la plej gravaj turismaj allogaĵoj de Puerto-Riko.

Kontraŭ "El Morro", ĉe la alia flanko de la golfeto malpli granda fuorto nomita "El Cañuelo" komplementis la defendon de la enirejo de la golfeto.

Referencoj
----------

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Fuorto San Felipe del Morro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 195729
 |
**Ĉe la Piedoj de la Majstro** estas verko de Jiddu Krishnamurti. La angla origino de tiu libreto (*At the Feet of the Master*) estis publikigita en 1910. Kiel aŭtoro estis indikita "Alcyone" kaj, inter krampoj, "J. Kriŝnamurti". Laŭ la biografistino Mary Lutyens (en la libro *The Life and Death of Krishnamurti*) la teozofiisto C. W. Leadbeater kondukis la 14-jaraĝan Jiddu en 1909 dum kvin monatoj astrale al Majstro Kuthumi (ĉiutage dum 15 minutoj), kaj la sekvajn matenojn la adoleskanto notis tion, kion li memoris. Tiuj notoj estis publikigitaj en la menciita libreto. Tamen iuj dubas, ke estis vere li la aŭtoro de la notoj. 

Unua eldono en la angla
Ĉiukaze jam en 1913, do nur tri jarojn post la publikigo de la originalo, aperis la esperanta traduko, farita de W. W. Mann kaj eldonita de la Presa Esperantista Societo (Parizo). En sia "Prezenta Parolo" A.P. Warrington (tiama Ĝenerala Sekretario de la Teozofia Societo en Ameriko) opiniis: *"[...] Jen do libreto, tradukita en admirinda stilo, kiu enhavas gvidon je homa konduto tiel altega, ke ĝi prenas rangon kun la etiko de la grandaj Sanktaj Skriboj de la mondo. [...]".*

La libreto estis tradukitaj en multajn lingvojn.

Recenzoj
--------

|  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** La broŝuro konigas parton de la instruo de J. Krishnamurti, « la Majstro », post enkonduka vorto de Annie Besant, la posteulino de S-ino Blavatsky en la gvidado de la Teozofia skolo. Al filozofiemaj spiritoj, kiuj deziras koncize pristudi la ideojn de la konata hinda Instruanto, ĝi estos klara gvidanto. **"** |
| — Belga esperantisto n204 (feb 1934) |

 |
La **kastelo de Tét** (konata ankaŭ pri la iamaj posedantoj *Kastelo de Pokvári-Bay-Halászy*  [baj-halAsi]) estas impona kastelo, nun hoteleto en urbo Tét (Hungario).

Aerfoto pri la kastelo

Historio
--------

La familio Poky konstruis monaĥejon en 1251 en tiu areo, sed ĝi malaperis dum la historio. 
En 1869 S-ino Bay konstruis biendomon, kiun ŝi nomumis malgranda kastelo, ĉar en la jaroj 1904 kaj 1905 nova (granda) kastelo estis konstruita. Dum la 2-a mondmilito la posedantoj rifuĝis, poste la kastelo estis milita hospitalo. En la pacaj tempoj la loka arbarista firmao uzis ĝin, ekde 1965 la ministerio uzis la kastelon. Depost fino de la socialismo la privata sektoro plene restaŭris ĝin, poste ĝi estas hoteleto sen servoj, tamen por rajdantoj estas tre konvena.

Konstruaĵo
----------

La parte unuetaĝa kastelo situas plene sola en granda parko for de la urbo 2 kilometrojn. La kastelo formas majusklon **J**. La domoj estas algluitaj laŭ elipso, sed kiam la domoj elĉerpiĝas, ŝtona muro faras kompleta la elipson. Ene estas krom la ĉambroj naĝejo, memserva kuirejo, ekstere tenisejo, ludejo por pilkaj sportoj, lago por boatadi. 

Aerfoto pri la kastelo

Parko
-----

La pli granda parto de la parko estas arbaro, la pli malgranda parto estas parko kun promenejoj.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* hungare kun foto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Mapo
La **provinco Blagoevgrad** (bulgare *Област Благоевград*; vidu la artikolon oblasto) - situas en la sudokcidento de Bulgario, lime al Grekio kaj al Nord-Makedonio. Ĝi havas loĝantaron de ĉirkaŭ 323 552 homoj, el kiuj pli-malpli 20 procentaĵoj vivas en la administra centro Blagoevgrad. La provinco kovras areon de 6 449 kvadrataj kilometroj kaj konsistas el 14 municipoj. Veturiloj registritaj en ĝi rekoneblas per la regiona aŭtokodo E. La provinco estas tre montara kaj interalie kovras la montoĉenojn Rila kaj Pirin, kun samnomaj naciaj parkoj.

Pirin (bulgare Пирин [pirin], greke Πιρίν [pirín], antikva nomo *orbelos*) estas altmontaro en sudokcidenta Bulgario. Ĝi situas en la provinco Blagoevgrado ĉe la limo de la regiono Makedonio de Grekio kaj iom oriente de la slava Nord-Makedonio - laŭ difino de la limoj, la montaro situas aŭ en aŭ ĉe la orienta rando de Antikva Makedonio.

la municipoj de la provinco

Provincoj (oblastoj) de Bulgario

Blagoevgrad |
Burgas |
Dobriĉ |
Gabrovo |
Ĥaskovo |
Jambol |
Karĝali |
Kjustendil |
Loveĉ |
Montana |
Pazarĝik |
Pernik |
Pleven |
Plovdiv |
Razgrad |
Ruse |
Silistra |
Sliven |
Smoljan |
Sofia provinco | 
urbo Sofio |
Stara Zagora |
Ŝumen |
Targoviŝte |
Varna |
Veliko Tarnovo |
Vidin |
Vraca

 

* Kategorio Provinco Blagoevgrad en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Akvedukto de Segovio
**Akvedukto** estas kondukilo destinita transporti akvon. En la romia imperio ĉiu granda urbo havis akveduktojn. Romo havis 11, el kiuj la plej longa el ili estis la *Aqua Marcia*, kiu longis 91 km, el kio 80 km estis subtere, 0,8 km surtere, kaj 10,4 km estis sur pontoj.

Romia Imperio
-------------

Imponaj ankoraŭ nun estas la akveduktoj *Anio Novus* kaj *Claudia* en Romo je la Porta Maggiore, unu super la alia. Estas interesa ekskurso, sekvi tiujn akveduktojn ĝis la "campagna" ekster la urbo.

Aliaj akveduktoj:

* Segovia en Hispanio
* Nimes en Francio, ĉirkaŭ 50 km longa. Parto de ĝi estas la Pont du Gard.
* Nice en Francio
* Tarragona en Hispanio, 35 km longa
* Aspendos en Turkio
* *Side*, nun nomata *Selimiye*, proksime de la urbo Manavgat en Turkio
* Kartago en Tunesio
* Merida (du akveduktoj) en Hispanio
* Kolonjo en Germanio, ĉirkaŭ 100 km longa
* Caesarea Maritima nordokcidente de Ĥadera en Israelo

En la urboj la akvo estis distribuita per tuboj. Materialo de la tuboj estis argilo aŭ plumbo.

En Pompeji oni povas vidi la sistemon de plumbaj tuboj. La akvo estis kondukita al ĉirkaŭ 40 publikaj fontanoj, banejoj kaj necesejoj, krome al la domoj de privilegitaj privatuloj.

Modernaj
--------

* Akvedukto de Noáin

Tekniko
-------

Laŭ Francisko Azorín akvedukto estas *Konstruaĵo por konduki nivele akvon tra valo*; la termino devenas el latina *aquaeoductus* (akvo, konduko).

Referencoj
----------

1. ↑  Francisko Azorín, arkitekto, Universala Terminologio de la Arkitekturo (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 9.

Vidu ankaŭ
----------

* Akvedukto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Akvedukto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Cloaca Maxima


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 129838
* GND: 4002509-3
* LCCN: sh85006259
* NKC: ph546079
* BNE: XX524549
 |
Dreyfus en prizono;  
 20a de Januaro 1895.
***Le Petit Journal*** (La malgranda ĵurnalo) estis konservativa ĉiutaga ĵurnalo de Parizo, Francio, fondita de Moïse Polydore Millaud, publikigita el 1863 ĝis 1944. Kun Le Petit Parisien, *Le Matin*, kaj *Le Journal*, ĝi estis unu el la kvar plej gravaj francaj ĵurnaloj. En 1890, dum la krizo de Georges Ernest Boulanger, ties cirkulado por unua fojo atingis unu milionon da ekzempleroj. Kvin jarojn poste, ĝi havis cirkuladon de du milionoj da ekzempleroj, kio faris ĝin la plej granda gazeto de la mondo.

Dum la unuaj jardekoj de la 20-a jarcento la ĵurnalo dekadencis. En 1936, ĝi iĝis la oficiala organo de la Franca Sociala Partio, kun la moto, "Travail, Famille, Patrie" (Laboro, familio, patrio), kiu estis prenita el la naciisma ligo "Croix-de-Feu" kaj poste iĝis la moto de la reĝimo de Vichy.

Notoj
-----

1. ↑   Ivan Chupin, Nicolas Hubé and Nicolas Kaciaf, Histoire politique et économique des médias en France, La Découverte, 2009 ISBN 978-2-7071-5465-1

* Kategorio Le Petit Journal en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 740771
* VIAF: 316931145
* BNF: 32895690j
 |
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

***O.P. (Orden Público)*** (Publika Ordo) estas la tria romano de la hispana verkisto Ramón J. Sender, en sia epoko antaŭ 1939, tio estas la fino de la hispana Enlanda Milito, kiam fakte startis la ekzilo de la aŭtoro en Amerikon.

Intrigo
-------

**Averto: *La teksto, kiu sekvas, malkaŝas detalojn pri la intrigo de la rakonto.***

La romano priskribas la vivon de malliberuloj en prizono, medio kiun la verkisto konis en la ribeloj en la fino de la monarkio de Alfonso la 13-a, tuj antaŭ la proklamo de la Dua Hispana Respubliko. Oni priskribas tutan serion de tipoj de malliberuloj, fakte kaj politikaj prizonuloj kaj enprizonigitaj deliktuloj. Krome la verkisto enkondukas ankaŭ fikcian kaj abstraktan rolulon, nome la Vento, kiel simbolo de deziro al libero.

**Averto: *Malkaŝado de la intrigo de la rakonto ĉi tie finiĝas.***

Sekvoj
------

La romano iĝis poste parto de *El verdugo afable* (1967).

Referencoj
----------

1. ↑  Ramón J. Sender, *O.P. (Orden Público)*, Cenit, Madrid, 1931; Elizabeth Espadas, *A lo largo de una escritura. Ramón J. Sender. Guía bibliográfica*. Instituto de Estudios Altoaragoneses, Huesca, 2002. ISBN = 84-8127-126-8 p. 14.
2. ↑  Ramón J. Sender, *El verdugo afable*, Nascimento, Santiago, 1952.

Bibliografio
------------

* Elizabeth Espadas, *A lo largo de una escritura. Ramón J. Sender. Guía bibliográfica*. Instituto de Estudios Altoaragoneses, Huesca, 2002. ISBN = 84-8127-126-8

Eksteraj ligiloj
----------------

* Verkoj de Ramón J. Sender en Instituto de Estudios Altoaragoneses

  



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 856786
 |
**Imre Kovách** [kovAĉ], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Kovách Imre** estas hungara sociologo, altlerneja instruisto, koresponda membro de Hungara Scienca Akademio (2022).

Imre Kovách naskiĝis la  19-an de junio 1953(nun 1953-06-19) en Hajdúnánás.

Biografio
---------

Imre Kovách akiris pedagogian diplomon en Scienca Universitato Lajos Kossuth en 1977, sociologian diplomon en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 1982. Jam post la unua diplomo li instruis en gimnazio en Nyíregyháza 2 jarojn, poste en Universitato Lajos Kossuth 3 jarojn. Inter 1982-2012 li laboris en instituto, kie fine li estis institutestro, sed li ankaŭ instruis en Universitato Reĝo Sankta Stefano (1987-1991), Universitato Lajos Kossuth (1993-1995 kaj 2003-2012), Altlernejo István Széchenyi (1995–1998 kaj 2001-2003). Intertempe li doktoriĝis en universitato (1979), li kandidatiĝis (CSc) en 1991, li doktoriĝis (DSc) en 2011 antaŭ la Hungara Scienca Akademio. Li ricevis premiojn inter 1998-2014.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Termelők és vállalkozók: Mezőgazdasági kistermelők a magyar társadalomban* (1988)
* *A középosztályok nyomában* (kunaŭtoro, 1995)
* *Kritikus leltár: A rendszerváltás másfél évtizede* (kunaŭtoro, 2005)
* *Földek és emberek: Földhasználók és földhasználati módok Magyarországon* (2016)
* *Mobilitás és integráció a magyar társadalomban* (redaktaĵo, 2021)

Fontoj
------

* datenoj kun foto
* datenoj kun foto
* aprezo kun foto
* membiografio

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 857769
 |


* Portalo pri Biografio
***Imán*** (magneto) estas la unua romano de la hispana verkisto Ramón J. Sender. Ĝi estis publikigita en 1930 fare de la Eldonejo Cenit en Madrido.

Temas pri romano kaj pacisma kaj kontraŭmilitisma. La agado okazas inter la jaroj 1921 kaj 1924 fokuse al la Rif-milito, kaj rakontas inter aliaj okazaĵoj la nomitan Katastrofon de Annual (1921). Tamen, kvankam la aŭtoro mem ja konis rekte la medion dum sia militservo en la Hispana Maroko, li vere ne vivis la plej dramajn momentojn rakontitajn en la romano, ĉar lia estado en Maroko okazis de komenco de 1923 ĝis komenco de 1924, kiam la Katastrofo de Annual jam estis okazinta.

Intrigo
-------

**Averto: *La teksto, kiu sekvas, malkaŝas detalojn pri la intrigo de la rakonto.***

Hispanaj soldatoj en la Rif-milito.
La ĉefa rakontisto de la romano estas hispana militisto Antonio al kiu soldato Viance, vera ĉefroulo, rakontas sian historion. Ĉar ambaŭ rakontoj supermetiĝas laŭlonge de la verko eĉ kun foje alia anonima rakontisto, kaj krome la lasta ĉapitro estas rakontata de ĉioscia rakontisto, oni povas konsideri, ke *Imán* estas "polifonia" romano komponita de pluraj rakontistoj.

Viance estas filo de kamparanoj de aragona vilaĝo ŝajne fikcia nome Urbiés, kion la rakontisto lokigas proksime de Azuara. Antaŭ militservi, Viance estis forĝisto. Tiukadre oni rakontas kiel en tiu profesio la hazardo rezultis ofte en tio ke li estis vundita aŭ frapita de la feraĵoj kun kiuj li laboris, kio havigis al li la kromnomon "magneto". 

Alveninte en Marokon, Viance trafas kun la serĝento Antonio, ĵurnalisto profesie (kaj tial "alter ego" de Ramón J. Sender), kiu iĝas kronikisto de lia historio. Al li li rakontas la okazintaĵojn en la Katastrofo de Annual, lian malesperan fuĝon kaj la historion de survivadon tra Rif, sen manĝo kaj sen akvo, ĝis alveni al Melilo. Oni mencias lian pasadon tra realaj lokoj kiel Dar Drius, Monto Arruit kaj Nador, kio proksimume korespondas kun historiaj faktoj kvankam kun kelkaj neveraĵoj.

Finfine Viance estas elsoldatigita kaj revenas al sia naskoloko, Urbiés. Krom la frapego pro la milita sufero, li trovas, ke liaj gepatroj mortis, lia vilaĝo estis subakvigita de ĵus konstruita akvorezervejo, kaj li sentas sin elradikigita kaj marĝenigita for de la socio.

**Averto: *Malkaŝado de la intrigo de la rakonto ĉi tie finiĝas.***

Referencoj
----------

* Nil Santiáñez, "Imán y la escritura de guerra", prologo al eldono komentita de *Imán* (España, 2006).

  

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Imán (novela) en la hispana Vikipedio.*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 856745
 |
La **provinco Vidin** (bulgare *Област Видин*, do *"oblast Vidin"*; vidu la artikolon oblast) - situas en la pleja nordokcidento de Bulgario, lime al Serbio kaj Rumanio. Ĝi havas loĝantaron de ĉirkaŭ 128 000 homoj, el kiuj pli-malpli 53 procentaĵoj vivas en la administra centro Vidin - la dua plej granda urbo laŭ nombro de loĝantoj estas Belogradĉik. La provinco kovras areon de 3 032 kvadrataj kilometroj kaj konsistas el 11 municipoj. Veturiloj registritaj en ĝi rekoneblas per la regiona aŭtokodo BH (do "vn"). Norde la rivero Danubo limigas la teritorion.

Vidu ankaŭ
----------

* Bregovo

Vidu ankaŭ
----------

* Provincoj de Bulgario

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo (bulgare)

la municipoj de la provinco
la rokoj de Belogradĉik

Provincoj (oblastoj) de Bulgario

Blagoevgrad |
Burgas |
Dobriĉ |
Gabrovo |
Ĥaskovo |
Jambol |
Karĝali |
Kjustendil |
Loveĉ |
Montana |
Pazarĝik |
Pernik |
Pleven |
Plovdiv |
Razgrad |
Ruse |
Silistra |
Sliven |
Smoljan |
Sofia provinco | 
urbo Sofio |
Stara Zagora |
Ŝumen |
Targoviŝte |
Varna |
Veliko Tarnovo |
Vidin |
Vraca

 

* Kategorio Provinco Vidin en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Koordinatoj: 49° 09′ 49″ N 20° 08′ 03″ O﻿ / ﻿49.16361 °N, 20.13417 °O﻿ / 49.16361; 20.13417 (mapo)

**Gerlachovský štít** (Montpinto de Gerlachov) mallonge **Gerlach** (slovake) estas la plej alta montpinto de Altaj Tatroj, de Slovakio kaj entute de Karpatoj. Nomo de montpinto estas derivata de nomo de vilaĝo Gerlachov, sur kies teritorio ĝi troviĝas. Longe ĝi ne estis konsiderita, kiel la plej alta montopinto de Tatroj. Oni konsideris Kriváň aŭ Lomnický štít.

Historio de nomo
----------------

La monto havas ofte ŝanĝitan nomon, entute okfoje. La plej malnova nomo estis **Kotol** (Kaldrono) - pro ĝia kaldrono sur suda flanko.
Ĉi nomo estis uzita ĝis 1889 poste ĝi estis nomita je la honoro de imperiestro Francisko Jozefo la 1-a kiel **Montpinto de Francisko Jozefo** kaj hungaraj patriotoj elportis memortabulon, kiu rememoras 1.000 jarojn de veno de hungaroj en karpata valkaldrono.

Post la falo de monarĥio iuj politikistoj de Pollando volas kunigi Tatrojn al Pollando kaj la montpinto ricevis la nomon **Monto de Pollando** (PL: Sczyt Polski).

Post la solvo de limoj ili nomis ĝin **Gerlachovský štít**. Sed en 1925 ĝi ricevis nomon **Monto de legianoj** kaj tiam estis suprenstreĉita metala masto kun leda ĉeĥoslovaka flago.

Novan nomon ĝi ricevis de Jozef Tiso kiu „trabaptis" ĝin je **Slovaka montopinto**. Post dua mondmilito por momento ĝi esti denove **Gerlachovský štít** sed ne por longa tempo. En komenco de kvindekaj jaroj ĝi ricevis novan nomon - **Montopinto de Stalin**. Kaj post la fino de personkulto, oni redonis al ĝi, ĝian hodiaŭan nomon - **Gerlachovský štít**.

* Gerlachovský štít en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Gerlachovský štít en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
O'G3NE dum spektaklo en 2015
O'G3NE dum la Eŭrovido-Kantokonkurso 2017
**O'G3NE** [o ĝ**I**n], antaŭe konata per la artistnomo **Lisa, Amy kaj Shelley**, estas nederlanda knabina kantgrupo konsistante el la tri fratinoj Lisa, Amy kaj Shelley Vol. Je la 19-a de decembro 2014 ili gajnis en la kvina sezono de La voĉo de Holando. Antaŭ tio ili reprezentis Nederlandon je la Junulara Eŭrovido-Kantokonkurso 2007. Ili estas la ununura grupo kiu gajnis en La Voĉo. Ili reprezentas Nederlandon je la Eŭrovido-Kantokonkurso 2017 en Kievo, Ukrainio per la kanto *Lights and shadows* (Lumoj kaj Ombroj).

Nomo
----

La nomo O'G3NE (IPA: [əʊ ʤiːn], prononco: *o ĝ**I**n*) laŭ ilia retejo havas la jenan signifon: "O’ = estas la sangogrupo de ilia patrino, G3ne = la genoj kiu interligas ilin."

Historio
--------

La fratinoj naskiĝis en Dordrecht (Nederlando): Lisa Roxanne je la 21-a de juni 1994 kaj la ĝemeloj Amy Talitha kaj Shelley Celine je la 18-a de oktobro 1995. Ili elkreskis en Fijnaart Nord-Brabanto. Dum feriado ili kantis kiel infanoj jam plurvoĉe la baladon *Hold on* de Wilson Phillips. Sed la partopreno je la Junulara Eŭrovido-Kantokonkurso 2007 estis la starto de ilia muzika kariero. Iliaj gepatroj en la komenco helpis
per la verkado de la kantoj (patro Rick) kaj la disvolviĝo de koreografioj (patrino Isolde).

Referencoj
----------

1. ↑  O'G3NE - Biografio, *og3ne.com*. konsultita la 13-an de majo 2017
2. ↑  Kan O'G3NE wel rekenen?! // Vriendenboekje, Qmusic (2-an de majo 2017)
3. ↑  OG3NE: 'We zongen lights and shadows' als allereerste voor onze zieke moeder', Trouw (7-an de majo 2017)
4. ↑  Fijnaartse zusjes winnen Junior Songfestival, Omroep Brabant (6-an de oktobro 2007)
5. ↑  TV Show Arkivigite je 2017-10-09 per la retarkivo Wayback Machine, AVROTROS (7-a de majo 2017)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio O'G3NE en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* nederlande Oficiala retejo

Duonfinalo Kievo 2017
**Péter Mihályi** [mihAji], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Mihályi Péter** estas hungara ekonomikisto, altlerneja instruisto, koresponda membro de Hungara Scienca Akademio (2022).

Péter Mihályi naskiĝis la  26-an de majo 1953(nun 1953-05-26) en Budapeŝto.

Biografio
---------

Péter Mihályi akiris ekonomikan diplomon (MSc) en Ekonomika Universitato Károly Marx en 1977. Post la diplomo li laboris en akademia instituto ĝis 1983, dum li studvojaĝis en la lernojaro 1980 al Universitato de Kolonjo. Inter 1983-1993 li estis sendita al Ĝenevo, kie li estis spertulo. Hejmenveninta li laboris en pluraj lokoj, krome li instruis ekzemple en Mez-Eŭropa Universitato, Universitato Corvinus de Budapeŝto kaj Universitato de Panonio ekde 2001 kiel profesoro. Intertempe li doktoriĝis en la universitato en 1980, li kandidatiĝis (CSc) en 1990, li doktoriĝis (DSc) en 1999 antaŭ la Hungara Scienca Akademio, lia habilitiĝo okazis en 2000. Lia esplora areo estis loĝejaj situoj, investadoj, okcidenta helpo depost la socialismo, privatigo, korupto, sanservo, pensia sistemo, sociaj malegalecoj. Li ricevis premion en 2007.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Az NSZK gazdaságpolitikája* (libro, 1989)
* *Socialist Investment Cycles: Analysis in Retrospect* (1992)
* *Miért beteg a magyar gazdaság?* (libro, 2008)
* *Varieties of Post-communist Capitalism. A Comparative Analysis of Russia, Eastern Europe and China* (kunaŭtoro, 2020)

Fontoj
------

* biografio hungare kun foto
* datenoj kun foto
* aprezo kun foto (legebla pli malsupre)
* biografio hungare
* biografio angle

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 857777
 |



* Portalo pri Biografio
La rivero **Grijalva** —[griĤALba], aŭ rivero Mezcalapa [meskaLApa]― estas rivero de la sudoriento de Meksiko, rezulta de la kuniĝo de la riveroj Seleguá kaj Grandagalpa (Rincón Tigre), San Gregorio kaj San Miguel aŭ rivero Cuilco kiu elfluos en la Valo de Écija, San Carlos Sija, Gvatemalo, kiuj kunfluas en la diglago de la akvobaraĵo La Angostura, kaj de tie ĝi nomiĝas rivero Mezkalapa. Tiu apartenas al la baseno nomita rivero Grijalva, nome la dua plej akvenhava de la lando kaj la ĉefa produktanto de akvoenergio. Ties fontoj elfluas en la Valo de Écija kaj montaro Kuĉumatanes, en la municipo Chiantla, la unua en Huehuetenango, Gvatemalo, je ĉirkaŭ 70 kilometroj de la landlimo de Ciudad Cuauhtémoc, en Chiapas. En Gvatemalo ĝi nomiĝas Rivero Seleguá, estas la rivero kiu enirinte en teritorio meksika iĝas la rivero Rincón Tigre, en Chiapas post kunflui kun la rivero San Gregorio, kunfluas kun la rivero San Miguel (aŭ rivero Cuilco) kiu elfluas en la Valo de Écija, San Carlos Sija, Gvatemalo, kaj pluas flui norden kie ĝi formas la diglagon de la akvobaraĵo La Angostura, unu el la artefaritaj lagoj plej etendaj de Meksiko, post kunflui kun la rivero Rincón Tigre. Tiu rivero ŝanĝas fluejon el nordoriento norden ĝis alveni al Tuxtla Gutiérrez kie ĝi eniras en tio kio estas konata kiel Kanjono Sumidero kie ĝi atingas maksimuman profundecon registritan antaŭ alveni al la diglago de la akvobaraĵo Chicoasen.

Notoj
-----

1. ↑  SECTOR D.F. «JARDÍN GRIJALVA». Konsultita la 27an de Aŭgusto 2018.  Arkivigite je 2014-02-22 per la retarkivo Wayback Machine

* Kategorio Grijalva (rivero) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Flago de HaidaLa **Haida-indianoj** troviĝas ĉe la insuloj Haida Gwaii de Kanado kaj ĉe suda Alasko. *Haida* estas la nomo de ilia lingvo.

Haida Gwaii
La Konsilio de la Haida Nacio (en la Ĥajda lingvo: X̱aaydaG̱a Waadlux̱an Naay, angle *Council of the Haida Nation*, akronime CHN) estas la elektita registaro de la Haida popolo.

Lingvaj ekzemploj
-----------------

*gam 'll kil dayxan hll gudang-rang-gan.*   

"Mi ne aŭdis bone tion, kion li diris."

*neesdagaang.an gam 'la qat'sa-.ang-gan.*   

"Li ne eniris tuj."

*daanxan gam gina ran 'll 7uns7ad-rang-ga.*  

"Li vere ne scias ion ajn."

*laa-7isan Joe qing-gan.*  

"Ankaŭ Joe vidis lin./Ankaŭ li vidis Joe-on."

*Bill 'la qing-gan.*  

"Li vidis Bill-on./Bill vidis lin."

(La '7' estas la glotŝtopo. La 'x' egalas al Esperanta 'ĥ'. La 'q' estas profunda 'k'. La 'hl' egalas al ventema 'l'.)

Referenco
---------

Enrico, John. *Haida Syntax, Volumes 1 & 2*. Usono: University of Nebraska Press, 2003.

* Ĉefo KitkunĈefo Kitkun
* DomoDomo
* BoatoBoato
* Masko de lupoMasko de lupo
* Masko de ĉefoMasko de ĉefo
* TatuoTatuo
* Patrino kaj idoPatrino kaj ido
* KorbojKorboj
* TotemojTotemoj
* Domo kaj totemojDomo kaj totemoj

* Kategorio Haida-indianoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Diametroj de la partoj de la dika intesto (anglalingve)
En anatomio, la **ascenda kojlo** (latine *colon ascendēns*) aŭ, neformale, la **dekstra kojlo** estas la vertikala parto de la homa dika intesto inter la cekumo kaj la transversa kojlo.

Priskribo
---------

La ascenda kojlo estas la parto de la nutrokanalo antaŭ la transversa kojlo kaj post la cekumo kaj la maldika intesto. Ĝia longo en plenkreskintaj homoj estas proksimume 10–20 centimetroj; ĝia interna diametro en plenkreskintaj homoj estas proksimume 6,6 centimetroj.

La ascenda kojlo estas tipe rekta kaj vertikala, tra kiu la digestataĵo moviĝas supren. Normale, la ascenda kojlo troviĝas en la dekstra flanko de la homa abdomeno, super la cekumo.

Funkcio
-------

Simile al la transversa kojlo, la ascenda kojlo ĉefe funkcias per sorbado de akvo kaj saloj el ĉimo.

Referencoj
----------

1. ↑   "kojl/o", *Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto 2020* (esperante).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Ascending colon (angle). *Encyclopædia Britannica*.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rDigesta sistemo de homo |
| --- |
| buŝo kaj buŝkavo • salivaj glandoj • laringo • ezofago • stomako • maldika intesto • pankreato • hepato • dika intesto • rektumo • anuso |

 |


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 710573
 |
Ĉeflibro el 1828
En kontado, la **ĉeflibro** estas registro en kiu ĉiu paĝo registras unu el la kontoj de firmao. Ĉiu paĝo estas dividita en plurajn kolumnojn, el kiuj la plej gravaj estas la du kolumnoj kiuj konsistigas T-forman konton: **debeto** kaj **kredito**. Kromaj kolumnoj povas registri pli detalan referencon de ĉiu spezo kaj la momentajn saldojn. La ĉeflibro estas uzata por grupigi la spezojn de la firmao laŭ siaj koncernaj kontoj kaj scii la totalan saldon de ĉiu konto.

Oni konsideras ĝin "ĉefa" tial, ke ĝi registras la totalan moviĝon de la **subkontoj**. Ekzemple, la unuopaj liverantoj, kiuj en la helplibroj registriĝas aparte, estas kunigataj en ununuran konton de la ĉeflibro sub la titolo "Liverantoj", kaj tiel ankaŭ por la kontoj "Klientoj" kaj "Bankoj", sen referenco al la nombro da subkontoj por ĉiu konto. En la ĉeflibro oni registras la saldon de konto nur dum difinita periodo, kutime monato. En la ekzemplo de la konto "Liverantoj", en la kredita kolumno oni skribas ĉiujn sumojn postulitajn de liverantoj dum la monato kaj ilian totalon, kaj en la debita kolumno ĉiujn sumojn pagitajn al liverantoj dum la monato kaj ilian totalon, kaj la diferenco de la totaloj estos la monatfina saldo de la konto. La saldoj ŝuldataj al unuopaj liverantoj ne skribiĝas en la ĉeflibro, sed nur en la helplibroj. Laŭ la principo de duopa registro, ĉiu spezo estas registrita en du lokoj, t.e. en la debeto de unu konto kaj en la kredito de alia.

Ekzemplo
--------

Firmao vendis akciojn, por kiuj ĝi ricevis pagon de 4800 en la landa valuto. En la sama monato ĝi elspezis valoron de 550 en kontanta mono por brulaĵo, 1000 por reklamaj servoj, 375 por publikaj servoj, kaj 2150 por salajroj. La koncerna lando impostas la uzitan brulaĵon je 10.25%. Jen du manieroj registri tiujn spezojn en la konto "Kontantaĵo":

Mallonga registro:

Kontantaĵo| (1) | 4800 | 606.38 | (2) |
|  |  | 1000 | (3) |
|  |  | 375 | (4) |
|  |  | 2150 | (5) |
|  | 4800 | 4131.38 |  |
| Saldo | 668.62 |  |  |

  

Plenforma registro:

KONTANTAĴO| Dato | Kontoj | Ref. | Debeto | Kredito | Saldo |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 03-02-2038 | Kompaniana kapitalo | K.1 | 4800 |  | 4800 |
| 05-02-2038 | Elspezoj por brulaĵo | K.2 |  | 550 | 4250 |
| 05-02-2038 | Brulaĵimposto pagenda | K.2 |  | 56.38 | 4193.62 |
| 08-02-2038 | Elspezoj por reklamaj servoj | K.3 |  | 1000 | 3193.62 |
| 08-02-2038 | Elspezoj por publikaj servoj | K.4 |  | 375 | 2818.62 |
| 17-02-2038 | Elspezoj por salajroj | K.5 |  | 2150 | 668.62 |

Referencoj
----------

1. ↑  Gómez Hernández, Alexandra..  (2023) *El ciclo contable*, 2‑a eldono, p. 66–68. ISBN 978-9968-48-998-0.
2. ↑  Pérez Gómez, Rosario..  (D.L. 2010) *Técnica contable [administración y gestión]*. ISBN 978-84-9771-648-2. OCLC 796308567.
3. ↑  Ekzemploj verkitaj imite al tiuj en Gómez Hernández, Alexandra.  (2023) "Inicio del proceso contable, mayor y diario", *El ciclo contable*, 2‑a eldono. ISBN 978-9968-48-998-0.
La **provinco Karĝali** (bulgare *Област Кърджали*, do *"oblast Karĝali aŭ Kardĵali"*; vidu la artikolon oblast) - situas en la sudo de Bulgario, lime de Grekio, pli ekzakte lime de la grekiaj provincoj Ksantio, Rodopoj kaj Evroso. La provinco Karĝali havas loĝantaron de ĉirkaŭ 164 000 homoj, el kiuj pli-malpli 38 procentaĵoj vivas en la administra centro Karĝali. La provinco kovras areon de 3 209 kvadrataj kilometroj kaj konsistas el 7 komunumoj. Veturiloj registritaj en ĝi rekoneblas per la regiona aŭtokodo K.

Vidu ankaŭ
----------

* Provincoj de Bulgario

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo (bulgare)

la komunumoj de la provinco

Provincoj (oblastoj) de Bulgario

Blagoevgrad |
Burgas |
Dobriĉ |
Gabrovo |
Ĥaskovo |
Jambol |
Karĝali |
Kjustendil |
Loveĉ |
Montana |
Pazarĝik |
Pernik |
Pleven |
Plovdiv |
Razgrad |
Ruse |
Silistra |
Sliven |
Smoljan |
Sofia provinco | 
urbo Sofio |
Stara Zagora |
Ŝumen |
Targoviŝte |
Varna |
Veliko Tarnovo |
Vidin |
Vraca

 

* Kategorio Provinco Karĝali en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Kastelo de Velence** (konata ankaŭ pri la iamaj posedantoj **Kastelo de Hauszmann–Gschwindt** [haŭsman-gŝvint]) estas malgranda historia monumento en Hungario, en urbo Velence.

Kastelo de Hauszmann en Velence

Historio
--------

En tiu loko estis konstruita nobeldomo en la 18-a jarcento. En 1913 arkitekto Alajos Hauszmann aĉetis ĝin, poste li trakonstruis ĝin en la sekva jardeko al someruma kasteleto. Heredantoj de Hauszmann forvendis la kastelon al familio Gschwindt. En 1954 Hungario ŝtatigis la konstruaĵon kaj ĝi apartenis al la sindikatoj. Ekde tiam laboristoj feriumas en la kastelo seninterrompe.

Portiko, pli supre teraso en la kastelo

Konstruaĵo
----------

La teretaĝa kastelo (sed estas iom da etaĝo) situas sola en mezo de granda parko. Memortabulo pri Alajos Hauszmann estis metita sur la muron en 1997. Krom la kastelo en la parko troviĝas ankaŭ aliaj senvaloraj domoj. Interne estas videblaj ankaŭ la originaj stukoj, ceramika forno kaj la ŝtuparejo el ligno.

Parko
-----

En la parko kreskas protektataj tilioj kaj kaŝtanoj, tamen mem la parko aspektas malbone. Menciindas la ornama enirejo de la parko.

Fontoj
------

* hungare (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)
* Arkivigite je 2015-07-04 per la retarkivo Wayback Machine hungare
* hungare kun fotoj

* Parto de la kasteloParto de la kastelo
* Enirejo de la parkoEnirejo de la parko
* Parto de la krado de la pordoParto de la krado de la pordo

* Kategorio Kastelo de Velence en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Kalvinana preĝejo** estas sakrala konstruaĵo en urbo Veresegyház (Hungario).

Historio
--------

Dum dominado de turkoj la loĝantoj kalvinaniĝis, tial ili uzis la katolikan kirkon. Dum la kontraŭreformacio en 1718 la katolikoj rericevis ĝin. Tiam la kalvinanoj ne rajtis konstrui novan kirkon, nur depost reĝa deklaro en 1781. La sentura kalvinana preĝejo estis konstruita inter 1784-1788, la turo estis alkonstruita en 1811. Ĝuste post cent jaroj la kirko estis trakonstruita al novgotiko.

Konstruaĵo
----------

La kirko situas sola en parko ĉe stratangulo, antaŭ la kirko monumento pri la hungara revolucio de 1956 estas videbla. La fasado estas simetria, la kvadrata turo plene reliefas. La fasado havas ankoraŭ po unu apeksarkajn fenestrojn. La enirejo troviĝas tra la turo, sed antaŭe estas pluvŝirmilo. Similaj fenestroj situas sur la navo. Interne la muroj estas blankaj laŭ la kutimoj. Trezoroj de la kirko estas telero el 1683, kaliko el la 18-a jarcento kaj kupra telero el 1700.

Fontoj
------

* historio
* datenoj kun foto

Preĝejo, dekstre lernejo

Vidu, aŭdu ankaŭ
----------------

* sonorado


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
La **preĝejo Sankta Emeriko de Hungario** estas romkatolika monumento historia en Hungario, en urbo Villány, ĝis la unuiĝo en 2002 en apuda vilaĝo Virágos.

Historio
--------

Pri la mezepoka religia vivo de Márok mankas informoj. Pri konstruado de tiu ĉi kirko estas diversaj konstrujaroj: 1793 aŭ 1795. La nova liturgia spaco pretiĝis en 1998. La vilaĝo en 2002 aliĝis al Villány, sed la paroĥo restis plu en la apuda vilaĝo Márok.

Konstruaĵo
----------

La preĝejo situas sola, sed antaŭe estas videblaj kruco kaj statuo. La fasado estas simetria, meze la kvadrata turo plene reliefas. La enirejo troviĝas tra la turo, al la enirejo kelkaj ŝtupoj kuras. La turpinto estas bulba. Super la enirejo estas kvadrata fenestro. Ĉe la navofino estas videblaj sakristio, en la alia flanko kapelo. 

Kermeso okazas en la 5-an de novembro.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj Arkivigite je 2023-11-26 per la retarkivo Wayback Machine
* hungare kun fotoj
* datenoj
* datenoj

Preĝejo Emeriko de Hungario (Villány)

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Danaj dorsosakturistoj en Vieno
**Dorsosakturismo** (angle: *backpacking*) estas formo de vojaĝado, ĉe kio ofte junaj vojaĝantoj kun limigita buĝeto eniras la vastan mondon. Ofte la vojaĝoj estas longdaŭraj kaj oni nur restas mallonge surloke. Ili translokiĝas piede, petveture, per publika transportilo aŭ per biciklo. Ili restadas en junulargastejo, malmultekosta hotelo aŭ en tendo.

Nuntempe estas pli kaj pli da ofte iom pliaĝaj dorsosakturistoj kiuj tamen vojaĝas kun dorsosako sed havas iom pli da mono por elspezado.

Popularaj destinoj estas Sud-Orienta Azio kaj Aŭstralio. En Eŭropo la pilgrimejo Santiago de Compostela estas tre populara. Tiucele la veturo estas farata tradicie perpiede. Kaj tiu piedveturado estas ofte kulture pli grava ol la pli historie religiaj tialoj, aŭ almenaŭ samegale.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Dorsosakturismo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Dorsosakturismo - reago je modernaj defioj, de Jana Binder germane
* "Die Backpacker an der Buddha-Bar", de Ilija Trojanow ĉe: taz, 7.6.2008 angle