recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por aliaj signifoj, bv. rigardi la apartigilan paĝon: Lučina |

Koordinatoj: 49° 49′ 55″ N 18° 17′ 47″ O﻿ / ﻿49.83194 °N, 18.29639 °O﻿ / 49.83194; 18.29639 (mapo)

**Lučina** (antaŭe *Lucina*; pollingve *Łucyna*) estas rivero en Moraviasilezia regiono, alfluanto de rivero Ostravice, kiu deakvigas regionon sur limoj de distriktoj Frýdek-Místek, Karviná kaj Ostrava-urbo.

Nomo de la rivero
-----------------

La nomo *Lučina* la rivero havas ekde la jaro 1956, kiam dum konstruado de valbaraĵo Žermanice okazis nomigo de nove estiĝinta municipo Lučina kaj laŭ ĝi eĉ la rivero mem. Ĝis tiu tempo ties nomo estis *Lucina*.

En malnovaj mapoj aperas pluraj nomoj. En ties supra fluo aperas nomo *Ribia* aŭ *Ribnia*, en regiono inter Domaslavice kaj Bludovice la nomo *Holzina* aŭ *Holczina*. En regionoj de Šenov ĝis Sileziaostrava burgo jam poste *Lucina*.

Priskribo de fluo
-----------------

Ĝi fontas en Moravskoslezské Beskydy sur nordaj deklivoj de monto Prašivá en supermara alteco ĉirkaŭ 580 metroj. Sume ties fluo celas unue al norda, pli poste al okcidenta ĝis nordokcidenta direkto. Ĉe municipo Žermanice retenas ties akvojn **valbaraĵo Žermanice**, konstruita en la ajroj 1951 ĝis 1958 por provizado de industriaj entreprenoj per utilakvo kaj servanta ankaŭ al refreŝigado, ŝirmo antaŭ inundoj kaj produktado de elektra energio. Rilate al nesufiĉa akveco de propra Lučina mem estis samtempe konstruita akva kanalo inter Vyšní Lhoty kaj Vojkovice, kiu alkondukas en Lučinon akvon el najbara akvokolekta areo de Morávka, kaj nome en mezproksima kvanto 1,9 m³/s. Por la loĝantoj de lokoj, inundigitaj dum la konstruado de la valbaraĵo, estiĝis en ties maldekstra bordo nova municipo Lučina. De elfluejo sub la valbaraĵo Žermanice Lučina estas akvumiste veturebla en sektoro longa 24 km. La rivero unue daŭrigas en la norda direkto ĝis urbo Havířov, kie ĝi deflankiĝas per arko al la okcidento. Ĉe sudokcidenta rando de Havířov estis sur ties fluo proklamita natura memorigaĵo Meandroj de Lučina, kiun kreas naturaj rojaj meandroj kaj al ĝi ligantaj malsekejoj kun inundemaj kreskaĵaro. Ĉirkaŭ Šenov Lučina aliras sur teritorion de urbo Ostrava, ĝi turniĝas al la nordokcidento, el la orienta flanko ĝi preteriras areon de Nová huť kaj sub Sileziaostrava burgo ĝi dekstre enfluas en riveron Ostravice, kiu ties akvoj forportas pluen ĝis Odra.

### Alfluantoj

*(maldekstra/dekstra)*

* Šprochůvka *(D)*
* Alkondukejo Morávka-Lučina *(M)*
* Tošanůvka *(D)*
* Řepník *(M)*
* Říčky *(D)*
* Sušanka *(D)*
* Dolní Datyňka *(M)*
* Horní Datyňka *(M)*

Vidu ankaŭ
----------

* Meandroj de Lučina

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Ostrava |

* Pri la rivero Lučina Arkivigite je 2008-12-20 per la retarkivo Wayback Machine
* Akvokolekra areo de Odra - aktuala stato de Lučina en limnigrafo Žermanice Arkivigite je 2009-06-26 per la retarkivo Wayback Machine
* Kasteloj sur Lučina
**José Manuel REVERTE Coma** (Madrido, 1922 - Madrido, 5an de majo 2017) estis hispana kuracisto, antropologo, esploristo, politikisto kaj verkisto.

Biografio
---------

Li studis en Hispanio, kie li specialiĝis en patologia anatomio kaj endokrinologio (li estis disĉiplo de la instruistoj Julián Sanz kaj Gregorio Marañón) kaj en Usono (en la Smithsonian Institution de Vaŝingtono). En 1950 li translokiĝis al Panamo, kie li laboris por la Monda Organizaĵo pri Sano konstruante kuracejojn en kamparaj zonoj kaj enketante pri tropikaj malsanoj. Li eĉ estis profesoro de antropologio kaj etnologio en la Sankta Katolika Universitato María La Antigua ĝis 1968, jaro en kiu li revenis al Hispanio.

En 1971 li iĝis urbestro de Benidorm, posteno kiun li praktikis ĝis 1973. Poste li estis estro de la Fako de Jura Medicino de la Universitato Complutense de Madrido, kaj li pelis la kreon de la Laboratorio de Jura Antropologio kaj de la Universitata Muzeo de Jura Antropologio kaj Krimiko kiu, de 1997, nomiĝas Muzeo "Instruisto Reverte Coma de Jura Antropologio, Paleopatologio kaj Krimiko". Li skribis multnombrajn verkojn pri fizika antropologio, kaj ankaŭ pri antropologio kaj etnografio de amerikaj popoloj.

Dum lia urbestrado, la 12an de decembro de 1971, li inaŭguris straton kun la nomo "Esperanto", kiu ankoraŭ ekzistas.

Referencoj
----------

1. ↑  Arkivita Histórico de Alcaldes

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Antaŭulo:**Jaime Barceló Pérez** | **Urbestro de Benidorm**1971-1973 | Sekvanto:**Miguel Pérez Devesa** |


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 747484
 |
**Preĝejo de Senkapigo de Johano Baptisto** estas romkatolika historia monumento en Hungario, en vilaĝo Vitnyéd.

Historio
--------

La unua kirko funkciis en tiu loko jam antaŭ 1696. La nun videbla preĝejo estis konstruita en 1794. La orgeno estis farita en 1898 kaj estis trakonstruigita en 1910. En 1932 la preĝejo estis pentrita, dume oni ektrovis originan freskon pri Sankta Antonio. Inter 1999-2000 la preĝejo plene renoviĝis. En 2004 oni metis horloĝon al la turo.

Konstruaĵo
----------

La preĝejo situas sola ĉe malgranda placo. Antaŭ la konstruaĵo estas videblaj kruco kaj skulptaĵo pri Sankta Maria. En mezo de la fasado estas la enirejo, pli supre 2 niĉoj, kiun granda timpano interligas. En mezo de la timpano malgranda fenestrorozo vidiĝas. La plej supre la turo altiĝas.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Kategorio Preĝejo Johano Baptisto (Vitnyéd) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Afiŝo pri la 117-a IOK-sesio.
La **117-a sesio de la Internacia Olimpika Komitato** okazis en Singapuro ekde la 2-a ĝis la 9-a de julio 2005. La kunveniĝo precipe gravis pro tio, ke la komitato plenumis du gravajn balotojn. La unua baloto elektis Londonon kiel la oficialan olimpikan urbon por la Somera Olimpiko 2012. La dua baloto reviziis la 28 sportfakojn reprezentitajn en la Someraj Olimpikoj.

La 114-a sesio de la IOK, en 2002, estis limiginta la somerolimpikan programon al maksimumo de 28 sportoj, 301 eventoj, kaj 10 500 atletoj. Tri jarojn poste, en la 117-a IOK-sesio, oni faris la unuan plej gravan programrevizion, kiu rezultis en la ekskludo de basbalo kaj de softbalo el la oficiala programo de la Londonaj Ludoj de 2012. Ekde tiam ne estis interkonsento por la promocio de aliaj du sportoj: la programo de 2012 aperigis ĝuste 26 sportojn. La ludoj de 2016 kaj 2020 revenis al maksimumo de 28 sportoj kun aldono de rugbeo kaj golfo.

Notoj
-----

1. 1 2  "Factsheet: The sports on the Olympic programme" (PDF). International Olympic Committee. Februaro 2008. Arkivita el la originalo (PDF) en 25a de Marto 2009. Alirita la 31an de Decembro 2021.
2. ↑  "Golf, rugby added for 2016 and 2020". ESPN. Associated Press. 9a de Oktobro 2009. Alirita la 31an de Decembro 2021.

Vidu ankaŭ
----------

* Kandidatoj al la Somera Olimpiko 2012

* 117-a IOK-sesio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio 117-a IOK-sesio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Salono n-ro 66, en kiu oni arestis la profesorojn de Jagelona Universitato de Krakovo dum la Intelektulkampanjo de Krakovo germane „Sonderaktion Krakau"
La memortabulo en Vroclavo
Bruno Müller (SS-Obersturmbannfuhrer) el la SS (organizaĵo), Krakovo (1940)
**Intelektulkampanjo de Krakovo** (germane: *Sonderaktion Krakau*) – reprezalia germana kampanjo direktita kontraŭ pola scienca medio, farita la 6-an de novembro 1939 en Krakovo. Germanoj arestis 184 personojn, ĉefe profesorojn kaj lekciistoj de Jagelona Universitato, kaj ankaŭ de AGH Universitato de Scienco kaj Teknologio. La plimulto estis malliberigita ĝis la 8-a de februaro 1940 en koncentrejo Sachsenhausen. Parton oni enprizonigis ankoraŭ post tiu ĉi dato. Ne malpli ol 20 personoj mortis pro pezaj kondiĉoj aŭ estis murditaj. 

La kampanjo estis realigita de Einsatzgruppe I – operaca grupo de Sicherheitspolizei sub gvido de SS Bruno Muller el la SS (organizaĵo) (SS-Obersturmbannfuhrer).

Bibliografio
------------

* Jochen August: *Sonderaktion Krakau. Die Verhaftung der Krakauer Wissenschaftler am 6. November 1939*, Hamburger Edition, HIS Verlagsgesellschaft GmbH, Hamburg, 1997.
* Maria Wardzyńska: *Był rok 1939. Operacja niemieckiej policji bezpieczeństwa w Polsce. Intelligenzaktion* (Estis la jaro 1939. Operaco de germana sekureca polico en Pollando. Intelligenzaktion), Instytut Pamięci Narodowej, 2009, ​ISBN 978-83-7629-063-8​.
* Jan Gwiazdomorski: *Wspomnienia z Sachsenhausen. Dzieje uwięzienia profesorów Uniwersytetu Jagiellońskiego, 6 XI 1939 – 9 II 1940* (Rememoroj el Sachsenhausen. Historio pri malliberigo de la profesoroj de Jagelona Universitato, 6.11.1939-9.02.1940), Wyd. IV. Kraków: Wyd. Literackie, 1975.

Vidu ankaŭ
----------

* Intelektulkampanjo de Lublin
* Intelligenzaktion
La **preĝejo Helpema Sankta Maria** estas romkatolika monumento historia kaj pilgrimloko en urbo Szigetvár (Hungario), 3 kilometrojn for de la urbocentro (nomata Turbék).

Historio
--------

Laŭ la onidiro en tiu ĉi loko situis tendo de Sulejmano la 1-a en 1566, kiu ĝuste tiam mortis kaj estis entombigita sub la tendon. Post la sieĝo la turkoj konstruis okangulan maŭzoleon. Depost fino de la turka dominado la hungaroj malkonstruis ĝin kaj post jaroj en 1705 konstruis lignan kapelon. La ĉefaltara bildo estis metita en 1741. La sanktejo estis plene trakonstruita en 1756, la navo en 1770. Malantaŭ la kirko oni konstruis ermitejon, kie longe servis franciskanoj. La orgeno estis kreita en 1865, trakonstruita en 1932. En la 1910-aj jaroj trakonstruo okazis. La loko estas pilgrimejo, eĉ foje turkoj alvenas.

Konstruaĵo
----------

La preĝejo situas sola kaj ĉirkaŭita per ŝtonmuro. La fasado estas simetria, meze la kvadrata turo altiĝas. La enirejo funkcias malsupre sub la turo. La fasado havas ankaŭ malpenajn niĉojn.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* hungare kun foto
* hungare kun foto
* hungare kun fotoj
* datenoj


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Vittorina Bartolucci** [bartoluĉi], laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj ortografio **Bartolucci Viktória** estis itala-hungara operkantisto (mezosoprano, pli malofte aldo). Ŝia edzo estis Gyula Pártos (ŝia geedziĝa nomo estis (laŭ hungarlingve kutima nomordo) *Pártos Gyuláné*).

Vittorina Bartolucci naskiĝis la 18-an de aprilo 1859 en Florenco (estas konataj malsamaj datenoj), ŝi mortis la 4-an de marto 1915 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Vittorina Bartolucci jam en la lernejo en Ferrara havis tre belan kantovoĉon, tial ŝi iĝis operkantisto. Ŝi debutis en 1877 en Pesaro, poste ŝi turneis en ĉiuj gravaj italaj urboj, poste en eŭropaj urbegoj. Ankaŭ ŝia turneo en Budapeŝto estis sukcesa en 1881, tial ŝi membriĝis en la Nacia Teatro (Budapeŝto), nature post malfermo de Budapeŝta Ŝtata Operejo ŝi estis fondinta mebro en 1884. Ŝi lernis la hungaran lingvon, eĉ ŝi kantis hungare. En 1886 ŝi forlasis la Operejon pro geedziĝo, tamen kelkfoje ŝi revenis. Ŝi naskis filinon en 1898.

Ŝia repertuaro (elekto)
-----------------------

* Giuseppe Verdi:
	+ Aida - Amneris
	+ Il Trovatore - Azucena
* Georges Bizet: Carmen - titolrolo
* Ferenc Erkel: *Bánk bán* (opera adapto) - Gertrúd

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)
*

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 782872
 |



* Portalo pri Biografio
**Herramélluri** [eraMEljuri] estas vilaĝo kaj municipo de Rioĥo (norda Hispanio), nome en la nordokcidenta Komarko de Santo Domingo de la Calzada.

La municipa teritorio de Herramélluri, en la nordokcidento de la regiono.
Ermitejo.
Apuda domaro Velasco.

Toponimio
---------

Pri etimologio menciindas la deveno de la loknomo *Herramélluri*. Ĝi estas eŭska toponimo kiu devenas el sufikso ofta en la eŭskdevena toponimio kun signifo "vilaĝo aŭ loĝloko". Tial la kompleta signifo de la toponimo estus "vilaĝo de Herramel". 

Krom Herramélluri — Herramel plus ur aŭ uri — estas ankaŭ alia loko, Herramel, en provinco Burgoso kiu portas lian nomon. Krome estas alia samnoma loko, Erramelluri (aktuale Remelluri) en la aktuala jurisdikcio de Labastida, Alavo. 

Tiu nomo venas de nobelo, Herramel, kiu dum la *Reconquista* reloĝigis terojn limajn inter Burgoso kaj Rioĥo. Herramel estis la patro de Álvaro Herraméliz, grafo en Lantarón kaj en Alavo en la unua kvarono de la 10-a jarcento.​

Ĝis la 18-a jarcento ĝi estis konata ankaŭ kiel Villa de Vega de Río Tirón.

Geografio
---------

La municipa teritorio limas norde kun Ochánduri, oriente kun Villalobar de Rioja, sude kun Grañón kaj okcidente kun Leiva.

La loĝloko estas sur valo sur la dekstra bordo de la rivero Tirón en ties meza fluejo. En tiun ĉe la municipo alfluas la rivero Lachigo, kies akvo estas profitita por irigacio de la fruktoĝardenoj.

Historio
--------

Estis loĝado de romia kaj antaŭromiaj epokoj, plej verŝajne de prapopoloj el kiuj kelkaj eŭskaj. Proksime estas multaj restaĵoj de romia epoko, el kiuj eble plej grava estis trovita en 1905, nome la Venuso de Herramélluri, aktuale en la Provinca Palaco. 

La loko aperas en dokumento de 1080 nome en donaco en kiu aperas iu Nunno Ovecoz de *Harramellori*. Alia dokumento, de 1101, referencas al la donaco fare de Sancha Vélez, per kiu donis al San Millán la monaĥejon de San Andrés, proksima al Villanueva, kaj ĉion kion ŝi posedis en *Erra Melluri* kaj *Oggaduri* (Ochánduri). En la 16-a jarcento la loko estis nomita *Herramélluri de los Condes*.

Aktualo
-------

La rura elmigrado okazis laŭlonge de la 20-a jarcento, de kies komenco oni malaltiĝis el 590 loĝantoj ĝis nunaj 100. 

Nuna ekonomio ege dependas de agrikulturo (90% de la tero de la municipo), ĉefe neirigacia, kaj iom de brutobredado, ĉefe de porkoj, kaj ne tiom de ŝafoj kaj bovoj. Ĉefaj kultivoj estas tritiko, sekalo, iom da vitoj. Per irigacio eblas ĉefe fazeoloj, pizoj kaj terpomoj.

Vizitindaĵoj estas preĝejo, ermitejo, du palacoj, strando ĉe poplejo ĉe la rivero Tirón, domaro Velasco, kun preĝejo, Lago de Herramélluri, je unu km de la urba kerno, kun areo de 1km² kaj ĉeriveraj promenejoj ĉe riveroj Tirón kaj Reláchigo (600m), ktp.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de Rioĥo

Notoj
-----

1. ↑   Pérez de Urbel, Fray Justo (1945). *Historia del Condado de Castilla*. Madrid: Consejo Superior de Investigaciones Científicas. pp. 317, 322, 334, 383. OCLC 5661964.
2. ↑   Memoria sobre los sitios que ocuparon las ciudades romanas Libia y Segasamunclo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 795484
* LCCN: n81036238
* VIAF: 158283251
* BNF: 119797608
 |
La **Persa Bajano** (*Bayán* : Klarigo) estas unu el la ĉefaj skriboj de *Báb*, Profeto-Heroldo de la Bahaa Kredo kaj la Antaŭulo de *Bahá'u'lláh*, dum *Báb* estis kaptito en la Fortikaĵo de *Máh-kú* (1847-1848). Kvankam Li komencis ĝin, Li ne finis la verkon je Sia morto. Estas kredate, ke Li intencis, ke ĝi kaj ĝia pli malgranda kuzo, la Araba *Bayán*, estu kompletigotaj de aliulo (vidu sube).

Unuoj kaj Ĉapitroj
------------------

Li verŝajne intencis, ke ĉiu libro havu 19 unuojn (vahidojn), ĉiu kun 19 ĉapitroj (do 361 sekcioj), ĉar la nombro havas apartan signifon en la movado.

Nefinita verko
--------------

Ambaŭ versioj de la *Bayán* estis nekompletaj; la persa *Bayán* havis 9 unuojn kaj 10 ĉapitrojn, kaj la araba *Bayán* havis 11. Estas du pretendoj al la rajto kompletigi la Bajanon, sed neniu prezentis kompletan libron.

### *Ṣubḥ-i Azal*

*Mírzá Yaḥyá Núrí* (la duon-frato de *Bahá'u'lláh*), kiu titoliĝis kiel *Ṣubḥ-i Azal* (t.e. "Mateno de Eterneco"), pretendis esti la rajtoplena kompletiganto de la *Bayán* en sia apologio, *Hasht-Bihisht* kaj la notoj de siaj intervuoj kun E. G. Browne. Li estis la nomita reganto de la babanoj post la morto de *Báb*, sed laŭ bahaanoj li malsukcesis agnoski "Tiun, Kiun Dio malkaŝos" anoncitan de *Báb* (*man yuẓhiruhu'lláh*, arabe: من یظهر الله‎ ​, perse: مظهر کلّیه الهی‎ ​), kaj tiamaniere nuligis sian postenon. *Báb* mem skribis, ke li devos agnoski la "Promesiton" kiam Li alvenus, aŭ li perdiĝos.

*Ṣubḥ-i Azal* verkis la *Motammem Al-Bayán* kiu kompletigas la Bajanon ĝis la 11a unuo, por egaligi ĝin al la araba Bajano.

### *Bahá'u'lláh*

Bahaanoj pretendas, ke nur ""Tiu, Kiun Dio malkaŝos" - la Mesio atendita de la babanoj - povintus fini la Libron. *Bahá'u'lláh* pretendis, ke Li estas tiu Mesio, kaj bahaanoj pretendas, ke la *Kitáb-i-Íqán* ("Libro de Certeco" 1862) estis la kompletigo de la Libro. [*rompita ligilo*].

Eksteraj ligiloj
----------------

* Browne, E.G. (1918) *Materials for the Study of the Babi Religion*. Cambridge. (Materialoj por la Studado de la Baba Religion, angle)
* "A Summary of the Persian Bayan" translated by E.G. Browne from Persian to English language
* Le Beyán Persan (Persa Bajano), tradukita al la franca de A.L.M. Nicolas (4 vol.: Paris, 1911-1914). kaj
* Kitáb-i-Íqán (la "Libro de certeco") tradukita al esperanto de Lidja Zamenhof
Estiĝo de mezoceana dorso per eliro de magmo.
**Mezoceana dorso** estas submara montaro, kreita de eliro de magmo el termantelo. La mezoceanaj dorsoj troviĝas sur limoj de du malproksimiĝantaj tektonaj platoj kaj ili estas la plej longa montara sistemo sur Tero: ~60 000 km.

La mezoceanaj dorsoj estas geologie aktivaj. La magmo senĉese eliras tra sistemo de rompoj, nomataj rifto kaj ĝi kreas novan oceanan terkruston, komune kun ĉeno de submaraj vulkanoj. La plej junaj mineraloj troviĝas meze de la dorso kaj iom post iom ili estas forŝovataj malproksimen de la dorso. Tiu ĉi procezo estis observata kiel disiro de oceana fundo. Sur mala ekstremaĵo de la plato troviĝas profunda submara fosego, kie okazas subdukcio de oceana krusto reen en la termantelon. La plej ofte troviĝanta mineralo estas bazalto.

Ekzistado de mezoceanaj dorsoj estis konfirmita nur en la 50-aj jaroj de la 20-a jarcento, kaj ekde tiam oni komencis fari sisteman esploron de mara fundo.

Ekzemploj
---------

* Arkta Baseno

Vidu ankaŭ
----------

* Rifto
* Plata tektoniko
* Listo de oceanaj dorsoj

* Kategorio Mezoceana dorso en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 196980
* GND: 4317501-6
* VIAF: 236956031
* NDL: 00575264
 |
**Arauzo de Salce** [araUzo deSALze] estas loĝloko kaj municipo en la sudoriento de la provinco Burgoso, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la komarko *Sierra de la Demanda*. La loknomo *Arauzo* estas de eŭska deveno, dum *de Salce* signifas *de Saliko*, alude al iamaj abundaj salikoj. Tiukadre aperas saliko en la municipa blazono.

Geografio
---------

Mapo de la komarkoj de Burgoso. Sierra de la Demanda, ruĝe, sudoriente.
Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 18,50 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 47 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono.

Ĝi distas 89 km de Burgoso, provinca ĉefurbo, en la valo de la rivero Aranzuelo; kroma rivero estas Bañuelos, je 3 km.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado fine de la 9-a jarcento.

La toponimo Arauzo estas tre dokumentita en la Mezepoko, sed kun tre diversaj literumoj: Arabuzo, Arauz, Arauzh, Araut, Arauso, Arauço, Harauz, Arabzo. Tiuj aludas al tri loĝlokoj similnomaj (Arauzo de Salce, Arauzo de Miel kaj Arauzo de Torre).

Arauzo de Salce estis menciita en 1044, en la *Cartulario de San Pedro de Arlanza*, per la nomo Arabuzo de Salze, same kiel ĉe dokumentoj de 1048. En 1202 Alfonso la 8-a donas al Silos "Bannuelos de Calzada, situm inter Arauzo de Salce et Arauzo de Turre", en 1250 aperis en alia dokumento "Sobre aquesto pesquisieron en ommes villas ffaçeras en Arauz de Salze ...", en 1272 "...Arauzo de Salze..." kaj en 1499 "...el dicho conçejo de Arabzo de Salze...".

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj) kaj brutobredado (ŝafoj). Lastatempe plej ekgravis kultura kaj rura turismo, ekzemple piedirado tra naturaj lokoj. Inter vidindaĵoj menciindas la romanika preĝejo.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Burgoso

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 777025
 |
**Perry Mason** estas usona televidserio pri juro kaj dramo origine elsendita de la CBS televidkanalaro el 21a de septembro, 1957, al 22a de majo, 1966. La titoliga rolulo, ludita de Raymond Burr, estas fikcia advokato de Los Angeles kiu dekomence aperis en detektiva fikcio de Erle Stanley Gardner. Multaj epizodoj estas bazitaj sur historioj verkitaj de Gardner.

Perry Mason estis la unua ĉiusemajna unuhora serio el Holivudo filmita por televido, kaj restas unu el la plej longdaŭraj kaj plej sukcesaj jur-temaj televidserioj. Dum sia unua sezono, ĝi ricevis nomumon por premio Emmy al la plej Bonkvalita Drama Serio de Centra Horaro, kaj ĝi iĝis unu el la kvin plej popularaj televidprogramoj. Raymond Burr ricevis du premiojn Emmy pso Elstara Ĉefaktoro, kaj Barbara Hale ricevis premion Emmy pro sia ludado de la fidinda sekretariino de Mason nome Della Street. Perry Mason kaj Burr estis honorigitaj kiel Preferata Serio kaj Preferata Aktoro en la unuaj du opinisondoj de la legantoj de *TV Guide*. En 1960, la serio ricevis la unuan Arĝentan Juĝmartelon por televida dramo el la usona advokatasocio *American Bar Association*. 

* Kategorio Perry Mason en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 639563
* BNF: 155188529
 |
**Batina,** hungare **Kiskőszeg,** germane **Donau-Daru-Winkel** estas vilaĝo en Kroatio, en distrikto **Osijek-Baranja**, en municipo de Draž.

Batina kaj Danubo

Bazaj informoj
--------------

* Areo:  km²
* Supermara alteco: 105 m
* Loĝantaro: 1440
* Poŝtkodo: 31 306
* Aŭtokodo: BM
* Telefonprefikso: 31

Situo
-----

La komunumo situas sur ebenaĵo, laŭ dekstra bordo de Danubo (kiu estas samtempe la serba landlimo), (ankaŭ la hungara limo iom tie situas), laŭ ĉefvojo Beli Manastir-Sombor. Osijek troviĝas 25 km-ojn for.

Historio
--------

La vilaĝo estis loĝata dum la bronzepoko kaj ferepoko. La romianoj fondis tie komunumon *Bacincum*. En 896 hungaroj alvenis kaj fondis ŝtaton en 1000. Dum la mezepoko fortikaĵo konstruiĝis, kiun reĝo Karolo la 1-a (Hungario) okupis en 1316. Post la turka erao alvenis diversaj popoloj, inter alie serboj kaj germanoj. En 1910 vivis en Kiskőszeg (kiŝkOseg) 2746 da homoj, (1854 hungaroj, 256 germanoj). Ĝis fine de la 1-a mondmilito la vilaĝo apartenis al Hungario, al Baranya (reĝa departemento), al distrikto de Baranyavár, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio. En 1941 la hungara armeo okupis la regionon kaj ĝis 1944 tio estis parto de Hungario (apartenanta al distrikto de Villány), ekde 1991 de Kroatio.

Trilanda punkto Hercegszántó-Kolut-Batina
-----------------------------------------

Ĝis Traktato de Trianon la punkto troviĝis en interna parto de Hungara reĝlando, poste nova limo de Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj aperis. Pro sendependiĝo de Kroatio alvenis la tria limo ĉe la Danubo. La tri komunumoj situas for de la simbola punkto.

Vidindaĵoj
----------

* baroka katolika preĝejo de 1756
* monumento pri Ruĝa Armeo, tie ili trairis la Danubon en 1944
* ponto 638 m-ojn longa de 1974


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 254550
* GND: 4304065-2
* LCCN: n80051995
* VIAF: 130181749
 |
**Badagry** estas urbo de Niĝerio.

Fondita ĉirkaŭ la jaro 1425, Badagrio troviĝas en la komerca ŝtato Lagoso en la sud-okcidenta parto de la lando. Badagry estas landlima urbo inter Benino kaj Niĝerio. En la historio de la lando kaj de okcidenta Afriko estas notinde ke la urbo rolis kiel unu el la teritorioj por la sklava komercado en 15-a kaj postaj jarcentoj. Ĉar ĝi estis apud la maro, ĝi estis unu el la sklavelirvojoj al Eŭropo kaj Ameriko. Estas menciinde ke la unua misiista instalaĵo en Niĝerio troviĝas en ĉi-urbo, en kiu tradukiĝis la Biblio al la joruba lingvo. Ĝi estis kontruita de la anglikanaj misiistoj en la jaro 1885 kaj la unua baza lernejo en la jaro 1843. Badagry estas la urbo kie la unua evangelio de Jesuo estis predikita sub la arbo "Agia" (300-jaraĝa antaŭ ĝia falo en la jaro 1959). En la jaro 1842 ankaŭ la unua kristnasko estis festita sub la sama antikva arbo.

La popoloj
----------

La loĝantoj konsistas el "Awori", joruba kaj plejparte parolantoj de la ogua lingvo ("Ogu"), kiuj laŭ historio estas parto de "popol-sub-grupoj" Joruba, kiuj unue migris de la antikva reĝlando Ketu en Benino en la 13-a jarcento (tiam imperio Dahomey) kiuj disiĝis en du ondoj kaj okupis eĉ la "Oran Bordon" kaj Lomeo-n. En la 15-a jarcento ili moviĝis orienten. la Ogu-homoj gvidate de Akran Gbafoe laŭ Porto Novo kaj la rivereto Yewa (nun Badagry creeks) kaj finfine hejmiĝis laŭ la marbordlinio Kweme kaj la Laguno Ologe kaj ili formis ĉenon de Ogu-komunumoj.

Okupo
-----

La ĉefaj okupoj de Badagrianoj ĝis nun estas fiŝkaptado, ter-kultivado kaj boatfarado. La Oguoj estas notitaj pro sia diligenteco. Tiu ĉi inkluzivas mat-teksadon, diligentan produktadon de bambuaj mebloj kaj rafiajn laborojn. Aliaj laboroj estas eltirado de vino el palmoj kaj tradicia domo-konstruado.

Vidindaĵoj
----------

Badagrio estas historia kaj antikva urbo de Niĝerio. Oni povas viziti la sklavhavenon kaj aliajn meterialojn uzatajn dum tiu periodo de sklaveco, la unuan instalaĵon en Niĝerio kaj kelkajn interesajn historiajn lokojn

Esperanta aktivado
------------------

Badagrio estos la sidejo de la 1-a Niĝeria Esperanto-Kongreso, de la 15-a ĝis 17-a de decembro 2006. 


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 125880
* LCCN: nr2004017572
* VIAF: 144714463
 |
**Alcorisa** [alkoRIsa] estas urbo kaj municipo de la provinco Teruelo (nordorienta Hispanio), nome en la okcidento de la nordorienta komarko *Bajo Aragón*, kies administracia ĉefurbo estas Alcañiz.

Geografio
---------

Ĝi estas je 112 km de Teruelo, provinca ĉefurbo, sur 632 msm de altitudo.​ 

La municipa teritorio estas en la okcidento de la komarko en kiu ĝi limas kun tiu de Los Olmos okcidente kaj kun tiu de Calanda oriente. 

La altitudo gamas inter 896 m ĉe la limo kun Berge kaj 540 m borde de al rivero Guadalopillo, kiu trairas la teritorion. La teritorio estas propra de la transiro al la Iberia Sistemo de la Provinco Teruelo, pro kio ĝi estas de alta altitudo kaj kun variaj montetaj zonoj kaj ravinoj. 

Alcorisa estas inter Los Olmos sudokcidente kaj Calanda nordoriente laŭ la nacia ŝoseo N-211, laŭ la regiona A-223 estas Andorra nordoriente, laŭ la ŝoseo TE-V-8215 estas Berge sudokcidente kaj laŭ la regiona ŝoseo A-225 estas Mas de las Matas sudoriente.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| *Nordokcidente:* Los Olmos kaj Andorra | *Norde:* Andorra kaj Alcañiz | *Nordoriente:* Calanda |
| *Okcidente:* Los Olmos |  | *Oriente:* Foz-Calanda kaj Mas de las Matas |
| *Sudokcidente:* Los Olmos | *Sude:* Berge | *Sudoriente:* Mas de las Matas kaj Castellote |

Historio
--------

Gravaj restaĵoj atestas pri la pasinteco de la areo jam el Eneolitiko. La arkeologia kuŝejo de Cabezo de La Guardia (1-a jc a.K.) havigis materialon de iberoj kaj de romianoj. Dum la epoko de Al Andalus, Alcorisa formis parton de la islama regno kun centro en Zaragozo. Origine la loko ricevis la nomon Alkol, de la araba Al-Kura, reference al «alquerías» (kampardomo) de kie eble venas la nuna loknomo.

Sonorilturo de Sankta Maria.
La historio de la loko estas ligita al la Ordeno de Kalatravo kiu havis sidejon en Alcañiz. En la 12-a jarcento la reĝo de Aragono Alfonso la 2-a donis Alcorisa al la Ordeno de Kalatravo. En la 18-a jarcento estis prospero ĉefe per produktado de ceramiko kio rezultis en pliiĝo de la loĝantaro. Tamen la Karlismaj militoj okazigis detruon pro atakoj fare de karlistoj en 1834 kaj 1836. En la Hispana Enlanda Milito okazis mortigado unue fare de revoluciaj maldekstruloj poste fare de frankismaj dekstruloj.

Preskaŭ ĉiuj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento sed male en Alcorisa kiu funkciis kiel komarka ĉefurbo kaj ĉiam oni retenis ĉirkaŭ 3 000 loĝantoj laŭlonge de la jarcento.

Aktualo
-------

Bazo de ekonomio nun estas agrikulturo (ĉefe cerealoj, sed ankaŭ iom da fruktarboj, legomoj), sed ankaŭ minado. Nune gravas rura turismo. 

Estas altiraĵoj en la urbo, nome la arkeologia kuŝejo de iberoj (kun interpretejo), la trinava ĉefa preĝejo kun elstara sonorilturo, aliaj preĝejoj kaj ermitejoj, portikara placo kaj piedirado tra proksimaj naturaj lokoj kiel la akvorezervejo de Gallipuén, geologia ĝardeno ktp.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Teruelo

Notoj
-----

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 801467
* LCCN: n2006029489
* VIAF: 128055532
* BNF: 144234835
 |
**Jorcas** [ĤORkas] estas vilaĝo kaj municipo de la provinco Teruelo (nordorienta Hispanio), nome en la suda komarko Komunumo de Teruelo, kies komarka ĉefurbo estas la provinca ĉefurbo mem, Teruelo.

Geografio
---------

Restaĵoj de la kastelo.
Urbodomo.
Ĝi estas je 52 km nordoriente de Teruelo, provinca ĉefurbo. Ĝi estas iom oriente de Ababuj. Geografiaj elementoj estas la ravino Regajo. La orografio de la municipo estas markita de la valo de rivero Alfambra, kiu limas kun Aguilar del Alfambra, kaj la neregula tereno kiu ĉirkaŭas ĝin, pere de nombraj ravinoj kiuj enfluas en la riveron. La loĝloko mem kuŝas je 1180 msm.​

Historio
--------

La zono venis al posedo de kristanoj post la venko de Alfonso la 1-a la Batalema en la batalo de Cutanda. Sed eble la kristanoj perdis ĝin dum la krizo kiu sekvis la morton de Alfonso la 1-a. Nur dum la regado de Alfonso la 2-a de Aragono estis klara dominado fare de kristanoj. 

La strategia loko inter montoj helpis la starigon de kastelo, kiu estis donita al Sanĉo la 7-a de Navaro en 1214. La preĝejo estis konstruita en la 16-a jarcento, kun unusola navo, plurlatera absido kaj stelformaj volboj, poste ornamitaj ĉirkaŭ 1746, per rokoka ornamado. La urbodomo estis konstruita en 1797.

Aktualo
-------

Bazo de ekonomio estas agrikulturo (cerealoj), brutobredado (ŝafoj) kaj rura turismo. Preskaŭ ĉiuj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento kaj tiukadre ankaŭ en Jorcas oni malaltiĝis ĝis nunaj 34 loĝantoj.

Vizitindaĵoj estas preĝejo, restaĵoj de la kastelo kaj du ermitejoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Teruelo

Notoj
-----

1. ↑   «Instituto Geográfico Nacional».. Arkivita el la originalo je 2021-04-18. Alirita 2022-10-05.

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 797603
* VIAF: 316733410
 |
En la mateno de la 17-a de novembro 1997 grupo da ses teroristoj, maskovestita kiel sekurec-servistoj, pafis je turistoj kiuj ĵus eliris aŭtobuson sur parkadejo ĉe la templo den Haĉepsut apud Karnak (Luksoro). La teroristoj estis armitaj per maŝinpafiloj kaj tranĉiloj. Dum la masakro 62 homoj mortis, de kiuj 58 turistoj (35 svisoj, dek japanoj, ses britoj, kvar germanoj, unu franco, unu kolombiano kaj unu persono kun la bulgara kaj brita nacieco. Ankaŭ kvar egiptoj mortis: tri policanoj kaj unu ĉiĉerono. Inter la vunditoj troviĝis 12 svisoj, du japanoj, du germanoj, unu franco kaj naŭ egiptoj. Inaj viktimoj estis kripligitaj per tranĉiloj. En la ventra kavo de unu el la viktimoj la krimuloj postlasis mesaĝon 'ke ili batalis kontraŭ la korupta reĝimo en Egiptio'.

La teroristoj klopodis eskapi per kaperi aŭtobuson, ili postulis ke la ŝoforo portu ilin al alia turista allogaĵo: la Valo de la Reĝoj, je la alia flanko de la monteto.
La ŝoforo agis alie, kaj vundiĝis. Sekve la teroristoj elfuĝis la aŭtobuson, persekutinta de la polico. La polico mortigis ĉiujn teroristojn.

Neniam iu estis akuzita kaj neniu iam aperis antaŭ la juĝisto pro ĉi tiuj atenco.

Koordinatoj: 

25° 44′ 18″ N, 32° 36′ 23″ O Mapo
**Alconaba** [alkoNAba] estas municipo de Hispanio, en la regiono Kastilio kaj Leono, en la provinco Sorio kaj en la komarko *Campo de Gómara* en la oriento de la provinco. La loknomo *Alconaba* estas etimologie komprenebla kiel *Kanabejo* (el la araba *al-qunnaba*, 'kanabo', 'kanabejo').

Geografio
---------

*Campo de Gómara* en la oriento de la provinco Sorio.
Loko de Alconaba en la provinco Sorio.
Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 52,29 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 196 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte perdis preskaŭ 270 loĝantojn el la 1940-aj jaroj. 

Ĝi distas 11 km de Sorio, provinca ĉefurbo. La municipa teritorio enhavas loĝlokojn Alconaba, Cubo de Hogueras, Martialay kaj Ontalvilla de Valcorba. Ĝi limas kun Velilla de la Sierra, Renieblas, Soria, Candilichera, Los Rábanos kaj Aldealafuente.

En ĝia teritorio inklude en la Reto Natura 2000 estas la Loko de Komunuma Intereso konata kiel *Riberas del Río Duero y afluentes*, okupanta 21 hektarojn, nome 1 % de la teritorio.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado fine de la 10-a jarcento.

Meze de la 19-a jarcento la municipa teritorio pliiĝis ĉar aligis Cubo de Hogueras, Martialay kaj Ontalvilla de Valcorba.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj), forstado, manĝoproduktado kaj transmigra brutobredado (ŝafoj kaj bovoj). Lastatempe funkciado de servoj plej ekgravis, kune kun kultura kaj rura turismo, piedirado tra naturaj lokoj. Inter vidindaĵoj estas la preĝejoj, tradicia arkitekturo kaj tiel plu.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de provinco Sorio

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo (hispane)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rCampo de Gómara |
| --- |
| Alconaba• Aldealafuente• Aldealpozo• Aldealseñor• Aldehuela de Periáñez• Aliud• Almajano• Almaluez• Almazul• Almenar de Soria• Bliecos• Buberos• Buitrago• Cabrejas del Campo• Candilichera• Cañamaque• Carabantes• Cihuela• Ciria• Cirujales del Río• Deza• Fuentecantos• Fuentelmonge• Fuentelsaz de Soria• Gómara• Hinojosa del Campo• La Losilla• Los Villares de Soria• Monteagudo de las Vicarías• Narros• Pinilla del Campo• Portillo de Soria• Pozalmuro• Quiñonería• Renieblas• Reznos• Santa María de Huerta• Serón de Nágima• Tajahuerce• Tejado• Torlengua• Torrubia de Soria• Villar del Campo• Villaseca de Arciel |

 |


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 218381
 |
Bredfostoj en golfeto de Wissant, Pas-de-Calais, Francio
Bredfostoj komence de dikiĝo
**Bredfosto** estas portilo por la bredado de mituloj kaj aliaj konkoj. Temas ĝenerale pri fostoj el kverko aŭ el kaŝtanarbo longaj je 2 ĝis 6 metroj, ne senŝeligitaj, mezlonge plantitaj en sablo aŭ sedimentoj, metitaj laŭ vicoj 50 ĝis 100 m longajn sur areoj, kiuj tute aŭ ne tute malkovriĝas en malalta tajdo. Antaŭlonge la formoj de la vicoj estis kelkfoje laŭ *V* aŭ *W*.

En Oléron trideko da ekspluatejoj produktas 1 200 tunojn da mituloj ĉiujare.

Origino de la bredfostoj
------------------------

Legendo asertas ke ĝi estis inventita kiel kulturmetodo de Patrice Waltonun kiu priskribis ĝin. Li estis irlandano en golfeto de Aiguillon en 1235. Ne volante foriri el Francio, kaj serĉante nutri sin per kaptado de flugantaj marbirdoj, li starigis longajn fostojn sur la flusejo por alkroĉi siajn retojn. Li rapide konstatis ke li kaptis pli da konkoj ol da birdoj, la mituloj nature fiksiĝis sur liaj fostoj kaj donis al li la ideon multobligi ilin ligante ilin per hurdoj, kiuj ankaŭ kovriĝis per mituloj (Tiu strukturo kies nomo en irlanda lingvo estus estinta *bout choat*, kiu estus misformita al **bouchot** en la franca lingvo). La tekniko estis de tiu tempo uzata por la bredado kaj la plukado de mituloj kaj aliaj konkoj, kaj krustuloj allogataj de tiuj novaj portiloj.

Lokitaj en strategiaj lokoj, kiel la retoj trairantaj la estuarojn por kapti salmojn, tiuj kaptadsistemoj jam kontribuis al la troekspluato de la fiŝresurco. Ili estis ĝenerale forlasitaj post kelkaj jardekoj, kiam la kaptadkvanto malkreskis pro manko de reproduktantoj.

Metio
-----

La ekspluatantoj kaj laboristoj de bredfostoj estas mitulkulturistoj.

La du plej konataj produktadareoj estas tiuj de la golfeto Mont-Saint-Michel kaj de Charron en la golfeto Aiguillon.

Tamen, estas aliaj produktadareoj laŭ la tuto de la Atlantika marbordo, kiuj produktis, en 1999, 16 600 tunoj por norda Bretonio (precipe Mont-Saint-Michel), 14 000 tunoj por Île-de-Ré kaj centra okcidento (precipe Charron), 3 000 tunoj por suda Bretonio, 2 700 tunoj por Normandio kaj Norda Maro kaj 2 500 tunoj por Marennes-Oléron.

En la Manika Markolo, la sektoro de la Golfeto de Somme produktas proksimume 2 000 tunoj jare.

Vidu ankaŭ
----------

* Mitulkulturo

Notoj kaj referencoj
--------------------

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Bredfosto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri mara |
**Batibo** estas urbeto en Kameruno, Afriko. Ĝi situas en la Nord-Okcidenta Regiono (france *Région du Nord-Ouest*) de la lando. 

Branĉo de la Trans-Afrika Vojo (Lagos al Mombasa) pasas tra la urbeto, provizante facilan aliron al la ĉefurbo de la regiono, Bamenda, kiu sin trovas proksimume 45 kilometroj for. La vojo el Batibo al Nigerio ĝis nun ne estas kompleta. Malgranda vojostreĉo de la vilaĝo de Kurubei ĝis Widikum estas ankoraŭ nepavimita. 

Batibo estas la centro de la Batibo-Subdivizio, kiu enhavas pli ol 20 aliaj vilaĝoj. La lokaj homoj sin nomas Mogamoj. La mogama lingvo alpartenas al la bantua lingvaro. La plejparto da Mogamoj estas dulingvaj, parolante ankaŭ okcident-afrikan kreolan anglan kaj eble aliajn ligvojn, nome gramatikan anglan aŭ la francan.

Batibo havas kamparan ekonomion. La plejparto da homoj estas vivtenaj farmistoj. Multaj viroj elkranas la sukon de rafia-palmarboj por fari palm-vinon. Gisto el la aero fermentigas la sukon rapide; la suko iĝas vino post nur unu nokto. Batibo estas unu el la plej famaj lokoj en Kameruno por palm-vino. La Mogamoj eksportas la vinon al aliaj urboj, ĉefe Bamenda kaj Mamfe, sed ankaŭ tiel malproksime kiel Jaundo kaj Dualao.
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Esploro. |

La polo Kazimierz Nowak (1897-1937), kliŝa esploristo
**Esplorado** estas la ago de serĉado aŭ vojaĝado por la celo de malkovrado de nekonataj lokoj kiel kosmo (spacoesploro) aŭ fremdaj landoj. La ago ankaŭ aludas al la ago de serĉado de specifaj fizikaj naturaĵoj kiel akvo, oro, aŭ nafto, aŭ abstraktaĵoj kiel informo. Tiu kiu esploras estas **esploristo**; kaj por ne konfuzi kun **scienca esploristo**, la termino **esplorvojaĝisto** oportunas.

Esplorado estas tiel aĝa kiel homaro, tamen ĝia alta punkto estas ofte konsiderata esti la Epoko de Esplorado, kiam eŭropaj navigistoj vojaĝis tutmonde.

 Pli detalaj informoj troveblas en artikolo Esplorado de Afriko.
Kutime oni uzas en geografio kaj historio la terminon esplorado por referenci al la agado de esploristoj kiuj veturas tra regionoj fremdaj por la kulturaj medioj de kiuj ili devenas, sen depende de la fakto, ke ofte jam vivas homoj en tiuj regionoj de propraj indiĝenaj kulturoj. Tio estis partikulare ofta en Afriko ĉefe dum la 19-a jarcento, sed ankaŭ multe antaŭe pro ekonomiaj kaj politikaj celoj.

Libro "Esplorvojaĝo" de Jules Verne
-----------------------------------

Libron dumlonge ne eldonitan pri esplorvojaĝo al Afriko, en kiu ludas rolon ankaŭ Esperanto, verkis Jules Verne. La franca titolo estas "*Voyage d'études*"; tradukis al Esperanto István Ertl.

Vidu ankaŭ
----------

* Kategorio Esplorado en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Esploro
* Listo de esploristoj
* Ekspluatado
* Epoko de Malkovroj
* Esplorado de Afriko
* Esplorado de la Pacifiko
* Eŭropa koloniado de Ameriko
* Koloniado
* Montogrimpado
* Polusa esplorado
* Speleologio
* Kosmoesploro
* Scienca esploro
* Urboesploro
* Leteroj de Kristoforo Kolumbo informantaj pri malkovro de Ameriko
*Por la moderna urbo antikve nomata* Batavia*, vidu la paĝon Ĝakarto.*
Re-konstruita ŝipo.
**Batavia** estis velŝipo de Nederlanda Orient-Hindia Kompanio, kies unua ŝipvojo en 1629 trafis rifon ĉe Aŭstralio kaj sinkis. Inter la travivintoj ekis rifuzo de ordonoj kaj masakroj. Kopio de la ŝipo estis pretigita de 1985 ĝis 1995 sur la Batavia ŝipfarejo en Lelystad.

*Batavia* estis konstruita en 1628 en Peper-ŝipfarejo en Amsterdamo por la Nederlanda Orient-Hindia Kompanio. Ĝi longis 56,6 m, akvolinia longo estis 45 m, larĝo 10,5 m, akvodismeto 1 200 t, ŝipistaro ĉirkaŭ 340 homoj. Ĝi havis tri mastojn, velsurfacon de 1 180 m², ferkanonojn de 21 ĝis 24, 8 bronzajn kanonojn.

La ŝipo komencis sian unuan vojon la 29-an de oktobro 1628 de la insulo Texel, sub la komandado de la kapitano/navigisto Adriaan Jakobsz. Li respondecis nur pri la ŝipado. La gvido de la ekspedicio estis regata de la ĉefkomercisto Francisco Pelsaert, kiu eĉ rajtis ordoni al la kapitano. Ilia rilato estis ŝtreĉita, kio kontruibis al la katastrofo de Batavia.

La ŝipo trafis rifon kaj sinkis la 4-an de junio 1629, pro miskalkuladoj de la kapitano Adriaan Jakobsz. Li, la ĉefkomercisto kaj kelkaj elektitaj maristoj ŝipis ĉirkaŭ 900 mejlojn kaj alportis helpon al la restintaj travivintoj.

La pli granda parto de la travivintoj, maristoj, pasaĝeroj povis ŝipi al insuleto, kie mankis ŝufiĉo da akvo kaj manĝaĵoj. Tie okazis kanibalismo, murdoj, sub la gvido de Jeronimus Cornelisz, komercisto.
Klasoj estas elementoj de objektema programado. Klasoj difinas kiujn datumojn kaj kiujn funkciojn la objektoj havos. En objektemaj programlingvoj, oni povas krei hierarĥiojn de klasoj por bone reprezenti en la programo la konceptojn de la reala mondo.

Post la difino de klaso laŭ la bezonoj de la programo, la programisto povas krei plurajn objektojn, kiuj havos malsamajn datumojn.

Supozu ke oni kreas mesaĝprogramon. La programo devos prilabori multajn mesaĝojn, do la programisto povas krei klason nomatan *Mesagxo* (en C++):

```
 class Mesagxo
 {
 public:
   std::string titolo, sendanto, ricevanto, teksto;
   Mesagxo(const std::string & titol,
     const std::string & sendant,
     const std::string & ricevant,
     const std::string & tekst);
   void sendi();
 };
```

Tiu klaso havas kelkajn datumojn (*titolo*, *sendanto*, ktp.) kaj du funkciojn: la unua estas la konstruilo, por konstrui novan objekton kaj plenigi ĝiajn datumojn; la dua funkcio nomiĝas *sendi*, kiu, supozeble, sendas la mesaĝon laŭ la datumoj ekzistantaj en la objekto. Kompreneble, en vera programo, la klaso havus pli da funkcioj kaj datumoj, kaj oni devus skribi la kodon por sendi la mesaĝon.

Tiamaniere, la programisto facile kununuigas ĉiujn aferojn, kiuj rilatas al mesaĝoj. La programisto nur bezonas voki la funkciojn (ankaŭ nomatajn "metodoj") por trakti ĉiujn objektojn de la klaso *Mesagxo*.
**Gboard** estas virtuala klavaro evoluigita de Google por Android kaj iOS-aparatoj. Ĝia unua eldono por iOS estiĝis en majo 2016, sekvata de la eldono por Android en decembro 2016, debutante kiel grava ĝisdatigo al la jam ekzistanta Google Keyboard-aplikaĵo.

Gboard prezentas Google-Serĉon, inkluzive antaŭdirajn respondojn, facilan serĉadon kaj kundivido de GIF kaj vizaĝet-enhavoj, antaŭdira tajpada motoro, kiu sugestas la sekvan vorton laŭ la kunteksto kaj multlingva subteno. Ĝisdatigoj ebligis aldonajn funkciojn, inkluzive GIF-sugestojn, opcioj de malhelaj koloraj temoj aŭ aldonado de persona bildo kiel klavara fono, subteno por voĉo-diktado, prognozo de la sekva frazo kaj rekono de mane desegnita vizaĝetoj. Dum ĝia lanĉo en iOS, la klavaro nur subtenis la anglan lingvon, kun aldono de aliaj lingvoj iom post iom en la sekvaj monatoj, dum en Android, la klavaro subtenis pli ol 100 lingvojn dum la publikado.

En aŭgusto de 2018, Gboard superis miliardojn da instalaĵoj de la Google Play Store, iĝante unu el la plej popularaj Android-aplikaĵoj.
Ĝi kompreneble funkcias bonege ankaŭ por tajpi esperantan tekston en porteblaj aparatoj – en iOS Gboard ne subtenas la ĉapelliterojn de Esperanto malgraŭ la fakto ke Google Translator havas Esperanton kaj Gboard havas Google Translator.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Gboard en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Gboard sur Google Play
* Gboard en la App Store
Koordinatoj: 30° 00′ 21″ Nordo 31° 13′ 52″ Oriento﻿ / ﻿30.0057944 °N, 31.2310222 °O﻿ / 30.0057944; 31.2310222 (mapo)
La **geniza** aŭ **genizo** (hebree: גניזה *stokejo*; plurale: *genizot*) estas stokejo, rezervejo en sinagogo, en ties proksimo, en la juda tombejo, kie la religiaj judoj provizore stokas la neuzeblajn, sed ne neniigeblajn verkojn, dokumentojn, librojn.

Laŭ ritoj de la juda religio, oni ne povas neniigi tiujn damaĝitajn, foruzitajn verkojn, kiuj enhavas la nomon de Dio. Se en iu libro aperas la kvar literoj de la hebrea alfabeto *JHVH* (jehova; nomo de la dio en la hebrea) tiam oni ne povas neniigi ĝin. Laŭ la religiaj ritoj, tio estas akceptebla, se oni entombigas ĝin per konvena rito. Ĝis la oficiala entombigo, oni rezervas ilin en genizo, protektante ilin je profanado. Tio estis aplikata ne nur pri religiaj verkoj, sed ankaŭ pri personaj dokumentoj, kontraktoj, leteroj.

Ofte okazis, ke la ekzisto de la genizo estis forgesita aŭ la entombigo de la verkoj ne okazis pro io. La pli poste malkovritaj genizoj donas valoran fontomaterialon por la esploristoj. La plej fama genizo estas la Genizo de Kairo, kiun malkovris en 1864 Jacob Saphir kaj kiun studadis Solomon Schechter.

* Kategorio Genizo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Klasismo** estas antaŭjuĝo aŭ diskriminacio bazita sur ies aparteno aŭ neaparteno al iu socia klaso. Ĝi inkludas individuajn sintenojn, kondutojn, politikajn sistemojn, kaj praktikojn, starigitaj por profitigi membrojn de unu socia klaso malfavore al aliaj homoj. Ĝenerale, klasistoj supozas, ke ili apartenas al alta klaso, kaj konsekvence penas profitigi la interesojn de tiuj, kiuj apartenas al la sama klaso, kaj malprofitigi la interesojn de tiuj, kiuj ne apartenas al ĝi.

Oni ofte diskutas klasismon kiel parencan akson de subpremado al rasismo. En ĉi tiu kazo, la origino de la diskriminado ne baziĝas sur etno aŭ raso sed sur la aparteno al malsamaj sociaj klasoj pro la soci-ekonomiaj kondiĉoj de la individuo aŭ socia grupo. La problemo pli intensiĝas kiam la tavoligo de la klasoj intersekcas almarĝenigitajn rasojn, produktante surmetecon de rasisma kaj klasisma diskriminoj.

Laŭ Max Weber, post kiam grupo aŭ klaso atingis pli altan statuson, ĝiaj membroj tendencas limigi la oportunojn de aliaj individuoj por anstataŭi ilin, kio siavice estigas konfliktojn, kiuj povas eĉ kulmini en revolucioj.

Specoj de klasismo
------------------

Klasismo kutime estas dividita de la sociologoj al du specoj:

* **Individua klasismo**, kiun oni karakterizas kiel speciala antaŭjuĝo, kie unu persono estas la objekto de la diskriminado kaj alia persono estas ĝia subjekto. Tiu ago estas bazita sur serio de stereotipoj kaj antaŭjuĝoj, kiuj ĉeestas en ilia socio, kaj kiujn individuoj lernas kiel parto de siaj mondrigardo kaj kredoj.

* **Struktura aŭ institucia klasismo** estas la formo, kiel la ŝtato kaj aliaj institucioj, kiaj la lernejo, la ekonomia sistemo kaj la eklezio, atingas la socian tavoligon de la loĝantoj de sia lando. Malsame al individua klasismo, la maniero, kiel tiu aparteco efektiviĝas estas kaŝita. Ĝi estis studita de verkistoj kiel Pierre Bourdieu, kiu difinis ĝin kiel simbola violento.

Vidu ankaŭ
----------

* Intersekca teorio
* Klasbatalo
* Socia darvinismo
* Elitismo
* Klaskonscio
* Socia tavoligo
* Oligarkio
* Aristokratio

Fonto
-----

1. *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Clasismo en la hispana Vikipedio.*
2. *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Class discrimination en la angla Vikipedio.*

Referencoj
----------

1. ↑  Kadi, Joanna.  (1996) *Thinking Class*. ISBN 0-89608-548-1.
2. ↑  Ricky Ochilo. "Deep woes and prejudices behind term 'white trash'", 16-a de oktobro 2008.