recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Germana Pantera tanko surstrate en Debreceno oktobre 1944.
La **Batalo de Debrecen**, nomita de la Ruĝa Armeo **Debrecena Ofensiva Operaco**, estis batalo okazinta de la 6a ĝis la 29a de oktobro 1944 en la Orienta Fronto dum la Dua Mondmilito.

La ofensivo estis farita de la 2a Ukrainia Fronto de la marŝalo Rodion Malinovskij. Opozicie estis la Germana Sesa Armeo de Maximilian Fretter-Pico kaj la aliancita Hungara Sepa Armea Korpuso de la Armegrupo Suda Ukrainio.

La unuoj de la Akso estis devigitaj retiriĝi ĉirkaŭ 160 kilometrojn, opozicie al la 2a Ukrainia Fronto kiu havis la urbon Debrecenon en Hungario kiel strategia celo. La germanoj suferis ĉirkaŭ 15 000 perdojn enkalkulinte mortintojn kaj vunditojn, dum hungaroj perdis ĉirkaŭ 20 000 same enkalkulinte mortintojn kaj vunditojn. De la alia flanko oni perdis preskaŭ duoble: 19 713 sovetaj mortintoj aŭ malaperintoj kaj 64 297 vunditoj kaj rumanoj ĉirkaŭ 33 500 mortintojn kaj vunditojn. Tamen tiuj lastaj ciferoj aspektas troigitaj.

Debreceno estis kaptita de la rumanoj la 20an de oktobro, dum la sovetoj faris aliajn ofensivojn por prepari la vojon al la ĉefurbo Budapeŝto.

Bibliografio
------------

* Friessner, Hans - *Verratene Schlachten*, 264 pp, Holsten-Verlag, Hamburg, 1956
* Glantz, David M. - *Slaughterhouse: The Handbook of the Eastern Front*, 520 pp, ISBN 0-9717650-9-X
* Glantz, David M. - *When Titans Clashed*, 414 pp, ISBN 0-7006-0899-0
* Haupt, Werner - *Die 8.Panzer-Division im Zweiten Weltkrieg*,
* Hinze, Dr. Rolf - *Mit dem Mut der Verzweifelung*, 562 pp
* Hinze, Dr. Rolf - *To The Bitter End : The Final Battles of Army Groups A, North Ukraine, Centre-Eastern Front, 1944-45*,
* Mitcham, Samuel W. Jr - *Crumbling Empire. The German Defeat in the East, 1944*, 336 pp, ISBN 0-275-96856-1
* Niehorster, Leo W. G. - *The Royal Hungarian Army 1920 - 1945*, 313 pp, ISBN 1-891227-19-X
* Pierik, Perry - *Hungary 1944-1945. The Forgotten Tragedy*,
* Ustinov, D. F. - *Geschichte des Zweiten Welt Krieges*, volume 9, 684 pp, 1981
* Zaloga, Steven J. kaj Ness, Leland S. - *Red Army Handbook 1939-1945*, 230 pp, ISBN 0-7509-1740-7

Ziemke, Earl F. - *Stalingrad to Berlin*, 549 pp, U.S. Government Printing Office, 1968

Ŝablono:Dua Mondmilito


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 631471
 |
Britaj trupoj kapitulaciantaj antaŭ la japanoj.
La **batalo de Singapuro** okazis en la Fronto de Sudorienta Azio de la Dua Mondmilito kiam la Japana Imperio invadis la britan koloni-urbon Singapuro. La luktado en Singapuro daŭris el 7a al 15a de februaro 1942.

Tio okazigis la falon de Singapuro — nome ĉefa brita militbazo en Sudorienta Azio — antaŭ la japanoj estritaj de la generalo Tomojuki Ĝamaŝita kaj ĝi estis la plej granda kapitulaco de la britaj militistoj de la historio. Proksimume 80.000 aŭstralianoj, britoj kaj hindianoj estis kaptitaj prizonuloj, kiuj unuiĝis al ĉirkaŭ 50 000 soldatoj plie kaptitaj de la japanoj en la Kampanjo de Malajzio.

La ĉinoj, nome hegemonia loĝantaro en Singapuro, estis haviginta dum multe da tempo materialan helpon al Ĉinio en ties defenda milito kontraŭ Japanio. Tiu estis unu el la tialoj por la japana invado de Singapuro kaj de la postaj barbaraĵoj truditaj de la japana okupacio kontraŭ ĉinoj.

Bibliografio
------------

* Dixon, Norman F. (1976). On the Psychology of Military Incompetence'. Londres. ISBN 0712658890.
* Bose, Romen (2005). Secrets of the Battlebox: The History and Role of Britain's Command HQ during the Malayan Campaign'. Singapur: Marshall Cavendish. ISBN 9789812610645.
* Bose, Romen (2006). KRANJI:The Commonwealth War Cemetery and the Politics of the Dead'. Singapur: Marshall Cavendish. ISBN 9812612750.
* Kinvig, Clifford (1996). Scapegoat: General Percival of Singapore'. Londres. ISBN 0241105838.
* Smyth, John George (1971). Percival and the Tragedy of Singapore'. MacDonald and Company. ISBN 0356635948.
* Thompson, Peter (2005). The Battle for Singapore'. Londres. ISBN 0749950684.

* Batalo de Singapuro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Batalo de Singapuro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Ŝablono:Dua Mondmilito
Usonaj marsoldatoj sur surterigaj boatoj en Golfo de Imperiestrino Auguste​.
La **Batalo en Golfo de Imperiestrino Auguste**, en la 1a–2a de Novembro 1943 – konata ankaŭ kiel **Batalo en Golfo Gazelle**, **Operaco Cherry Blossom**, kaj en japanaj fontoj kiel **Marbatalo ĉe Bougainville** (ブーゲンビル島沖海戦) – estis marbatalo luktita ĉe la insulo Bougainville en la Golfo de Imperiestrino Auguste. La marbatalo estis rezulto de aliancanaj surteriĝoj en najbara insulo Bougainville en la unua militagado en la kampanjo de Bougainville en la Pacifika Fronto de la Dua Mondmilito kaj povas ankaŭ esti konsiderata parto de la kampanjoj de Salomonoj kaj Nov-Gvineo. La batalo estis grava parto de pli ampleksa aliancana strategio – konata kiel Operaco Cartwheel – cele al izolado kaj ĉirkaŭo de la ĉefa japana bazo en Rabaul. La intenco esti establi strandokapon en Bougainville, ene de kiu flughaveno estu konstruita.

La marbatalo okazis en la fino de la unua tago de la surteriĝoj ĉirkaŭ Kabo Torokina, kiam la japanoj eligis grandan forton el Rabaul en klopodo ripeti la sukceson, kiun ili atingis en insulo Savo en Aŭgusto 1942, responde al aliancanaj amfibiaj surteriĝoj en oriento de Salomonoj. Finfine, la protekta forto de usonaj militŝipoj kapablis haltigi la japanan forton kaj la surteriĝoj ĉirkaŭ Kabo Torokina estis sukcesaj.

Notoj
-----

1. ↑  Laŭ la imperiestrino Auguste Viktoria von Schleswig-Holstein-Sonderburg-Augustenburg.

* Batalo en Golfo de Imperiestrino Auguste en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Batalo en Golfo de Imperiestrino Auguste en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Ŝablono:Dua Mondmilito
Usona militŝipo *Chicago* malalte sur akvo matene de la 30a de Januaro 1943, kun torpedodamaĝo de la antaŭa nokto. Ĝi estis sinkigita de alia aeratako tiun vesperon.
La **Batalo ĉe insulo Rennell** (en angla: *Battle of Rennell Island*, en japana: レンネル島沖海戦) okazis la 29an–30an de Januaro 1943. Ĝi estis la lasta grava marbatalo inter Usona Ŝiparmeo kaj la Imperia Japana Ŝiparmeo dum la kampanjo de Guadalcanal en la Pacifika Fronto de la Dua Mondmilito. Ĝi okazis en Suda Pacifiko inter la insuloj Rennell kaj Guadalcanal en la sudaj Salomonoj.

En la batalo, japanaj ŝiparmeaj ter-bazitaj torpedo-bombaviadiloj, klopodante havigi protekton por la tuja evakuado de japanaj fortoj el Guadalcanal, faris kelkajn atakojn dum du tagoj al usonaj militŝipoj kiuj operacis sude de tiu insulo. Aldone ili alproksimiĝis al Guadalcanal kun la celo ataki japanajn ŝipojn kiuj povus aperi, ĉar la usona forto estis protektanta aliancanan transportan ŝipkonvojon kiu klopodis porti tien anstataŭajn trupojn.

Kiel rezulto de la japanaj aeratakoj al la transporta forto, unu usona peza krozoŝipo estis sinkigita, unu destrojero estis tre damaĝita, kaj la cetero de la usona transporta forto estis devigita retiriĝi el la areo de sudaj Salomonoj. Parte ĉar ili sukcesis revenigi la usonan transportan forton en tiu batalo, la japanoj ankaŭ sukcese evakuis siajn restintajn trupojn el Guadalcanal ĉirkaŭ la 7a de Februaro 1943, kio lasis ĝin en la manoj de Aliancanoj finigante tiel la batalon por la insulo.

Bibliografio
------------

* Crenshaw, Russell Sydnor (1998). South Pacific Destroyer: The Battle for the Solomons from Savo Island to Vella Gulf. Naval Institute Press. ISBN 1-55750-136-X.
* Dull, Paul S. (1978). A Battle History of the Imperial Japanese Navy, 1941–1945. Naval Institute Press. ISBN 0-87021-097-1.
* Frank, Richard B. (1990). Guadalcanal: The Definitive Account of the Landmark Battle. New York: Penguin Group. ISBN 0-14-016561-4.
* McGee, William L. (2002). "The Six-Month Struggle for Guadalcanal". The Solomons Campaigns, 1942–1943: From Guadalcanal to Bougainville—Pacific War Turning Point, Volume 2 (Amphibious Operations in the South Pacific in WWII). BMC Publications. ISBN 0-9701678-7-3.
* Morison, Samuel Eliot (1958). "Chapter 15". The Struggle for Guadalcanal, August 1942 – February 1943, vol. 5 of History of United States Naval Operations in World War II. Boston: Little, Brown and Company. ISBN 0-316-58305-7.
* Tagaya, Osamu (2001). Mitsubishi Type 1 "Rikko" 'Betty' Units of World War 2. New York: Osprey. ISBN 978-1-84176-082-7.

* Batalo ĉe insulo Rennell en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Batalo ĉe insulo Rennell en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Ŝablono:Dua Mondmilito
Elŝipiĝo de usonanoj en Tiniano.
La **Kampanjo de Marianoj kaj Palaŭo**, konata ankaŭ kiel *Operaco Forager*, estis ofensivo lanĉita de usonaj fortoj kontraŭ la trupoj de la Japana Imperio en Marianoj kaj Palaŭo en la Pacifika Oceano inter junio kaj novembro 1944 dum la Pacifika Milito. La usona ofensivo, sub la ĝenerala komando de Chester Nimitz, post la Kampanjo de Gilbertoj kaj Marŝaloj celis nuligi la japanajn bazojn en centra Pacifiko, helpi la Aliancanoj por rekonkero de Filipinoj, kaj havigi bazojn por strategia bombadkampanjo kontraŭ Japanio.

Dekomence la usonanoj elŝipiĝis sur Saipano en junio 1944. Reage, la Imperijapana Ŝiparo atakis kontraŭ la Usona Ŝiparmeo kiu apogis la elŝipiĝon. En la rezulta aviadilŝipa Batalo de la Filipina Maro de 19a–20a de junio, la japana ŝiparmeo definitive estis venkita en la areo pro pezaj kaj neanstataŭeblaj perdoj de siaj aviadilŝipa kaj terbazita aviadilaroj.

Usonaj fortoj faris elŝipiĝojn en Gvamo kaj Tiniano en julio 1944. Post forta batalado, Saipano estis sekurigita en julio kaj Gvamo kaj Tiniano en aŭgusto 1944. Poste usonanoj konstruis aerodromojn en Saipano kaj Tiniano kiuj estis bazoj por la bombaviadiloj B-29 kiuj faros strategiajn bombardmisiojn kontraŭ la japana ĉeftero ĝis la fino de la Dua Mondmilito, kiel la atombombaj atakoj kontraŭ Hiroŝimo kaj Nagasako.

Notoj
-----

1. ↑  "Liberation: Marines in the Recapture of Guam (Operation in Forager)". www.nps.gov. Alirita la 1an de februaro 2019.

Ŝablono:Dua Mondmilito

* Kampanjo de Marianoj kaj Palaŭo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Kampanjo de Marianoj kaj Palaŭo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Filipinaj virino kaj infano mortigita de la japanaj fortoj en Manilo.
La **Manila masakro** (en angla: *Manila massacre*, en filipina lingvo: *Pagpatay sa Maynila*) estis malhumanaĵoj fifaritaj kontraŭ civiluloj de Filipinoj en la urbo Manilo, nome ĉefurbo de Filipinoj, fare de japanaj trupoj dum la Dua Mondmilito en la Batalo de Manilo (3a de februaro, 1945 – 3a de marto, 1945). La kombinita nombro de civiluloj mortintaj dum la Batalo de Manilo estis ĉirkaŭ 100 000. Japanaj fortoj fifaris amasmurdon kontraŭ filipinaj civiluloj dum la batalo.

Suferinte la atakon de pliiĝanta milita premo fare de usonaj fortoj kaj timante ĉu morton ĉu kapton, la atakitaj japanaj trupoj remetis sian koleron kaj frustradon kontraŭ la civiluloj kaptitaj en la interpafado, kaj fifaris multajn agojn de akra malhumaneco, kio poste estis konata kiel *Manila masakro*. Masakroj okazis en lernejoj, hospitaloj kaj konventoj, kiel tiuj de Hospitalo San Juan de Dios, Lernejo Santa Rosa, Preĝejo Santo Domingo, Manila Katedralo, Preĝejo de Paco, Konvento de Sankta Paŭlo, kaj Preĝejo de Sankta Vincento de Paul.

La Manila masakro estis unu el kelkaj gravaj militkrimoj fifaritaj de la Imperijapana Armeo, kiel ili estis juĝitaj de la postmilita milittribunalo. La japana komandanta generalo, nome Tomojuki Ĝamaŝita, kaj lia stabanestro Akira Mutō, estis akuzitaj kiel respondeculoj pri la masakro kaj pri aliaj militkrimoj en proceso kiu startis en oktobro 1945. Ĝamaŝita estis ekzekutita la 23an de februaro 1946 kaj Mutō la 23an de decembro 1948.

Notoj
-----

1. ↑  Connaughton, R. Pimlott, J. kaj Anderson, D. 1995, The Battle for Manila, London: Bloomsbury Publishing, ISBN 0891415785 pp. 96, 107.
2. ↑  Connaughton, R. Pimlott, J. kaj Anderson, D. 1995, p. 113.

Bibliografio
------------

* Andrade, Dale. Luzon. The U.S. Army Campaigns of World War II. United States Army Center of Military History. CMH Pub 72-28.

Ŝablono:Dua Mondmilito
La japana batalŝipo *Jamato* sinkigata.
**Operaco Ten-Go** (天號作戰 (Kyūjitai) or 天号作戦 (Shinjitai) Ten-gō Sakusen) estis japana marbatala operacplano en 1945, konsistanta el kvar ebloj. Unua eblo, *Operaco Ĉielo Unu* (aŭ Ten-iĉi-gō 天一号) iĝis la lasta grava japana marbatala operaco en la Pacifika Fronto de la Dua Mondmilito. La rezulta engaĝiĝo estas konata ankaŭ kiel *Batalo de la Orientĉina Maro*.

En aprilo 1945, la japana batalŝipo *Jamato* (nome la plej granda batalŝipo en la mondo), kun naŭ aliaj japanaj batalŝipoj, elŝipiĝis el Japanio en intenca atako al la fortoj de Aliancanoj engaĝiĝintaj en la Batalo de Okinavo. La japana forto estis atakita, haltigita, kaj preskaŭ detruita fare de usonaj militaviadiloj portitaj per aviadilŝipoj antaŭ atingi Okinavon. Jamato kaj kvin aliaj japanaj batalŝipo estis sinkigitaj.

La batalo montris la usonan aerhegemonion en la Pacifika Fronto je tiu stadio en la milito kaj la vundeblecon de surfacaj ŝipoj sen aerkovro per aera atako. La batalo montris ankaŭ la pretecon de Japanio memoferi kompletajn ŝipojn, eĉ la plej valorajn el sia ŝiparo, en malespera kamikazaj atakoj cele al haltigo de la avanco de Aliancanoj al la japanaj hejminsuloj.

Bibliografio
------------

* Feifer, George (2001). "Operation Heaven Number One". The Battle of Okinawa: The Blood and the Bomb. The Lyons Press. ISBN 1-58574-215-5.
* Garzke, William H.; Dulin, Robert O. (1985). Battleships: Axis and Neutral Battleships in World War II. Annapolis, Maryland: Naval Institute Press. ISBN 0-87021-101-3. OCLC 12613723.
* Hara, Tameichi (1961). "The Last Sortie". Japanese Destroyer Captain. New York & Toronto: Ballantine Books. ISBN 0-345-27894-1.
* Jentschura, Hansgeorg; Jung, Dieter; Mickel, Peter (1977). Warships of the Imperial Japanese Navy, 1869-1945. Annapolis, Maryland: United States Naval Institute. ISBN 0-87021-893-X.
* Ōi, Atsushi (1992). Kaijo Goeisen. Asahi Sonorama. ISBN 4-05-901040-5.
* Skulski, Janusz (1989). The Battleship Yamato. Annapolis, Maryland: Naval Institute Press. ISBN 0-87021-019-X.
* Spurr, Russell (1995). A Glorious Way to Die: The Kamikaze Mission of the Battleship Yamato, April 1945. Newmarket Press. ISBN 1-55704-248-9.
* Yoshida, Mitsuru; Minear, Richard H. (1999). Requiem for Battleship Yamato. Annapolis, Maryland: Naval Institute Press. ISBN 1-55750-544-6.

* Kategorio Operaco Ten-Go en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Ŝablono:Dua Mondmilito
Milicanoj de *Volkssturm* en Königsberg dum la ofensivo.
La **Orientprusia Ofensivo** (ruse *Восточно-Прусская стратегическая наступательная операция*) estis strategia ofensivo fare de la soveta Ruĝa Armeo kontraŭ la germana *Wehrmacht* en la Orienta Fronto de la Dua Mondmilito. Ĝi daŭris el la 13a de januaro al la 25a de aprilo 1945, kvankam kelkaj germanaj unuoj ne kapitulacis ĝis la 9a de majo. La Batalo de Königsberg estis grava parto de la ofensivo, kiu finis en venko de la Ruĝa Armeo.

La Orientprusia Ofensivo estis konata de germanaj historiistoj kiel la Dua Orientprusia Ofensivo. La Unua Orientprusia Ofensivo (konata ankaŭ kiel Gumbinnen Operaco), okazis el la 16a al la 27a de oktobro 1944, kaj estis farita de la 3a Belorusa Fronto estrita de generalo I.D. Ĉernjaĥovskij kiel parto de la Memela Ofensivo (ruse *Мемельская операция*)) de la 1-a Balta Fronto. La sovetaj fortoj suferis fortajn perdojn dum la penetro de 30–60 km en orient-nordan parton de Pollando, kaj la ofensivo estis prokrastita ĝis pli grandaj rezervoj venos. Estis 220 000 germanoj kaptitaj.

Bibliografio en la angla
------------------------

* Beevor, Antony (2002), *Berlin: The Downfall 1945*, Penguin Books, ISBN 0-670-88695-5
* Duffy, Christopher (1991), *Red Storm on the Reich: The Soviet March on Germany, 1945*, eldonejo Routledge, ISBN 0-415-22829-8
* Glantz, David M.; House, Jonathan (1995), *When Titans Clashed: How the Red Army Stopped Hitler*, Lawrence, Kansas: eldonejo University Press of Kansas, ISBN 0-7006-0899-0

* Kategorio Orientprusia Ofensivo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Ŝablono:Dua Mondmilito
Meduza kapo, inversigita ĉe kolona bazo, Yerebatan Sarnıcı, Istanbulo
**Spolio** (latine *spolia*, "predo") estas iom ne-kutima esprimo por tre specifa *predo*. Ĉi tiu esprimo estas foje uzata por indiki la reuzadon de klasikaj objektoj, ekzemple kolonoj el templo reuzataj por ornami palacon aŭ preĝejon. Precipe en Romo en ĉi generacio oni faris tion tre ofte.

Spolioj ĉe kastelo Glienicke, Berlino
Eble la plej fama ekzemplo de de "spolio" el la Karolida Renesanco estas la rakonto pri la rajdista statuo. Karolo la Granda vidis en Romo la rajdistan statuon de Marko Aŭrelio en Laterano. Ĝi estas la sola rajdista statuo pri imperiestro, kiu ankoraŭ ekzistas el la klasika Romia epoko. Oni neniam remuldis ĝin, kiel kutime okazis al bronzaj statuoj (certe, se grandaj!), ĉar dum Mezepoko oni kredis, ke temas pri la *sanktulo* Konstanteno la 1-a, kiu siatempe ĉesigis la persekutadojn kontraŭ kristanismo.

Karolo la Granda, kiu volis hejme havi ion similan, venigis kvazaŭ *sian* la rajdistan statuon de Teodoriko la Granda el Ravenna al Aachen.

Vidu ankaŭ
----------

* Arko de Konstanteno

* Kategorio Spolio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Sremska Mitrovica situas en la mapo en la verda municipo
Ortodoksa preĝejo en Sremska Mitrovica
Preĝejo om. al S. Demetero en Sremska Mitrovica
Ponto ĉe Sremska Mitrovica
Mapo pri municipo de Sremska Mitrovica
**Sremska Mitrovica,** (*cirile* Сремска Митровица; kroate *Srijemska Mitrovica*, germane *Syrmisch-Mitrowitz*, hungare *Szávaszentdemeter*, latine *Civitas Sancti Demetrii*) estas urbo kaj samtempe municipo en Serbio, en aŭtonomio Vojvodino, en distrikto Srem (regiono). Ankoraŭ 25 vilaĝoj apartenas al la municipo.

Bazaj informoj
--------------

* Areo:  km²
* Loĝantaro: 39000[*kiam?*]
* Poŝtkodoj: 22000, 22101, 22103, 22111, 22113
* Telefonprefikso: 22
* Aŭtokodo: SM

Situo
-----

Sremska Mitrovica situas sur ebenaĵo, laŭ ambaŭ bordoj de Sava (rivero) (precipe en la maldekstra bordo), laŭ ĉefvojo kaj fervojo Beogrado-Zagrebo.

Historio
--------

Komence keltoj vivis tie, poste la romianoj havis tie tre gravan urbon nomatan *Colonia Flavia Sirmium*. Post disvolviĝo de la kristanismo la urbo iĝis episkopejo. En la 5-a jarcento la hunoj konkeris la urbon, poste alvenis diversaj nomadaj triboj. En 582 la avaroj plene detruis la urbon, poste la bulgaroj refondis la episkopejon. Hungaroj alvenis en 896 kaj la urbo apartenis foje al hungaroj, foje al Bizanco. En 1180 la bizancanoj foriris, la hungaroj konstruis fortikaĵon el la abatejo. En la 1520-aj jaroj la turkoj konkeris la urbon, la hungaroj rifuĝis, serboj alvenis. Post la turkoj la urbo estis parto de limgarda zono de Habsburga Imperio. Ĝis fine de la 1-a mondmilito la urbo estis distriktejo de distrikto Mitrovica en Szerém. Poste la urbo apartenis al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio, ekde 2006 kiel Serbio. Inter 1941-1945 la urbo apartenis al tiam sendependa Kroatio. En 2002 loĝis en Sremska Mitrovica 39094 da homoj, (serboj 31127 (80 %), kroatoj 2130 (5 %), jugoslavianoj 961 (3 %), rutenoj 620, hungaroj 524 (1 %) kaj aliaj).

Vidindaĵoj
----------

* ruinaĵoj de baziliko
* muzeo
* preĝejo omaĝe al Sankta Demetrio
* grekokatolika preĝejo
* romkatolia preĝejo
* kapelo omaĝe al Stefano la 1-a (Hungario)
* preĝejo omaĝe al martiroj
* en la proksimeco Nacia parko Fruŝka Gora

Famuloj
-------

* András Petrich, hungara oficiro
* Božidar Milojković, aŭtoro de bildrakontoj kaj scenaristo
* Robert Frangeš-Mihanović, skulptisto

Vidu ankaŭ
----------

* Strukturo de Vojvodino

* Kategorio Sremska Mitrovica en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Sremska Raĉa,** (serbe *Сремска Рача,* slave *Sremska Rača,* kroate *Srijemska Rača,* hungare *Racsa* [raĉa]) estas malgranda vilaĝo en Serbio, en aŭtonomio Vojevodio, en distrikto Srem (regiono), en municipo de Sremska Mitrovica.

Sremska Raĉa situas en la mapo en la verda municipo
Mapo pri municipo de Sremska Mitrovica
Ponto de Sremska Raĉa

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 39  km²
* Koordinatoj: 44°55′05″N 19°17'08″
* Alto super marnivelo: 78 m
* Loĝantaro: 770
* Poŝtkodo: 22247
* Telefonprefikso: 22
* Aŭtokodo: SM

Situo
-----

Sremska Raĉa situas laŭ traira flankovojo, laŭ maldekstra bordo de Savo havanta ponton. Kontraŭe Bosanska Raĉa troviĝas. Sremska Mitrovica troviĝas 25 km-ojn.

Historio
--------

La unua mencio pri la vilaĝo devenis el 1445. Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Aŭstrio-Hungario, al Szerém, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio, ekde 2006 kiel Serbio. Dum la 2-a mondmilito la vilaĝo apartenis al tiam sendependa Kroatio. En 2002 loĝis en Sremska Raĉa 773 homoj, (742 serboj (96 %), 5 kroatoj, po 2 ukrainoj, slovakoj, hungaroj kaj makedonoj, ktp).

Vidindaĵoj
----------

Vidu ankaŭ
----------

* Strukturo de Vojvodino

* Kategorio Sremska Raĉa en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Sreten Adžić en foto de 1914, kiun li sendis al Pál Balkányi
**Sreten M. ADŽIĆ** [aĝiĉ] (naskita la 15-an de oktobro 1856 en Mala Sugubina, municipo Trstenik; mortinta la 9-an de decembro 1933 en Beogrado) estis serba esperantisto, pedagogo, instruisto kaj verkisto.

Li studis pedagogion en Vieno (Aŭstrio) kaj Lepsiko (Germanio). Post finstudado li revenis al Serbio kaj laboris kiel instruisto kaj lernejestro interalie en Beogrado kaj Aleksinac. Poste li estis regiona inspektisto pri edukado en Subotica, instruis en Altlernejo pri Pedagogio en Belgrado kaj ekde 1898 estris ĵus fonditan instruistiĝejon en Jagodina. Li pensiiĝis en 1924.

Esperanto-societo en Jagodina portas lian nomon. En tiu urbo ekzistas ankaŭ skulptaĵo montranta lin.

Fontoj
------

* Mirčov, Svetlana: *Sreten M. Adžić Author of the Textbook "Kroz Vasionu".* En: *Studying Nature Through Centuries. Book of Abstracts[*rompita ligilo*],* Belgrade: Astronomical Observatory, 2007, paĝo 21 *(angle).*

Literaturo
----------

* Nedović, Velizar: *Педагошки огледи Сретена Аџића.* Jagodina 1998. 188 paĝoj.
* Đorđević, Oliver: *Сретен Аџић и његова породица. (Sreten Adžić kaj lia familio.)* Gornji Milanovac: Manastir Vraćevšnica, 2001. 237 paĝoj. ISBN 86-902389-1-3.
* *Живот и дело Сретена Аџића. (Vivo kaj verko de Sreten Adžić.)* Jagodina: Historia arkivo, 2006. ISBN 86-902609-7-8.

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑

* Kategorio Sreten Adžić en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Srpska Crnja,** serbe **Српска Црња,** germane **Serbisch-Zerne,** hungare parte **Szerbcsernye** [serbĉernje], parte **Németcsernye** [nEmetĉernje] estas vilaĝo en Serbio, en provinco Vojvodino, en distrikto **Meza** Banato, en municipo de Nova Crnja.

Srpska Crnja troviĝas en (verda) Municipo Nova Crnja en Serbio
Mapo pri municipo Nova Crnja
Ortodoksa preĝejoturo de Srpska Crnja
Katolika preĝejo de Srpska Crnja

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 69  km²
* Koordinatoj: 45°43′14″N 20°41'11″E
* Alto super marnivelo: 72 m
* Loĝantaro: 4380
* Poŝtkodo: 23220
* Telefonprefikso: 23
* Aŭtokodo: ZR

Situo
-----

Srpska Crnja situas sur ebenaĵo, laŭ la rumana landlimo, laŭ ĉefvojo Zrenjanin-Jimbolia. La lasta urbo troviĝas 6, Kikinda 9, Novi Sad 113, Beogrado 150 km-ojn.

Historio
--------

La unua skriba mencio devenis el 1373 en formo *"Csorna"*. En la 17-a jarcento la Osmana Imperio okupis la regionon kaj fondis najbare novan vilaĝon kaj konstruis malgrandan fortikaĵon. En 1696 tie okazis batalo, kie la Habsburga Imperio kune kun serboj venkis la turkojn, tamen la vilaĝo ĝis 1717 iomete apartenis al la Osmana Imperio. En 1716 aŭstraj inĝenieroj alvenis kaj aranĝis novan vilaĝon kun rektaj stratoj. Baldaŭe rumanoj kaj serboj, fine germanoj alvenis. La lastaj tamen loĝadis apude, kiel nova vilaĝo. En 1836 vivis tie 4370 homoj (2832 serboj, 1538 germanoj). En 1849 en ambaŭ vilaĝoj ĥolero okazis. En 1864 pro malgranda ribelo mortis po 2 loĝantoj kaj tiutempaj policanoj. En 1878 vivis en la serba flanko 3800 loĝantoj en 770 domoj, en la germana flanko 2600 homoj en 260 domoj. En 1886 incendio okazis, laŭ la onidiro germano kaŭzis ĝin. En 1898 fervojo Nagybecskerek-Zsombolya ekfunkciis. Post Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio, ekde 2006 kiel Serbio. En 1926 nova fervojo konstruiĝis al Radojevo. En 1941 la germana armeo okupis la komunumon ĝis 1944. Ili komence deportis 10 serbojn (supozeble partizanojn), baldaŭe la faŝistoj murdis kelkdekojn. Fine de la 2-a mondmilito la germana loĝantaro rifuĝis, serboj alvenis en la malplenajn domojn. En 1970 limpasejo ekfunkciis. En 2002 loĝis en Srpska Crnja 4383 homoj, (3672 serboj (84 %), 413 ciganoj, 163 hungaroj, 20 jugoslavianoj kaj aliaj).

Vidindaĵoj
----------

* serba ortodoksa preĝejo de 1775
* katolika preĝejo omaĝe al Dipatrino (Virga Maria)
* nobeldomo de 1943, nun restoracio
* kruco de 1930
* muzeo
* monumento de 1790
* monumento pri liberiĝo okaze de 1944

* Kruco en Srpska CrnjaKruco en Srpska Crnja
* Skulptaĵo en Srpska CrnjaSkulptaĵo en Srpska Crnja

Vidu ankaŭ
----------

* Strukturo de Vojvodino

* Kategorio Srpska Crnja en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 300249
* GND: 7705168-3
* LCCN: n93044191
* VIAF: 138523971
 |
**Srpski Krstur,** serbe **Српски Крстур,** hungare **Ókeresztúr** (iam *Szerbkeresztúr*) estas vilaĝo en Serbio, en aŭtonomio Vojvodino, en distrikto **Norda** Banato, en municipo de Novi Kneĵevac.

Blazono de Srpski Krstur
Srpski Krstur situas en la mapo en la verda munucipo
Panoramo de Srpski Krstur

Bazaj informoj
--------------

* Areo:  km²
* Loĝantaro: 1620
* Poŝtkodo: 23324
* Telefonprefikso: 23
* Aŭtokodo: KI

Situo
-----

Srpski Krstur situas sur ebenaĵo, laŭ maldekstra bordo de Tiso, laŭ traira flankovojo, laŭ neuzita fervojo Djala-Ĉoka.

Historio
--------

Hungaroj alvenis en 896 kaj ili fondis ŝtaton en 1000. Post la turka erao diversaj popoloj alvenis al la senhomaj lokoj. Ĝis fine de la 1-a mondmilito la loko apartenis al Hungario, al Torontál, en distrikto de Törökkanizsa, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio. En 1941 la germana armeo okupis la regionon ĝis 1944. En 2002 loĝis en Srpski Krstur 1620 da homoj, (serboj 1131 (70 %), ciganoj 220 (14 %), hungaroj 152 (9 %) kaj aliaj).

Vidindaĵoj
----------

* preĝejo

Famuloj
-------

En Srpski Krstur naskiĝis Ica Balla, hungara aktoro.

* Kategorio Srpski Krstur en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Alajos Bogyó** [alajoŝ bodjo], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bogyó Alajos** estis hungara operkantisto, (tenoro), teatrestro. Liaj nobelaj antaŭnomoj estis *verebélyi kaj szentgyörgyi*.

Alajos Bogyó  naskiĝis la 11-an de junio 1834 en Hungara reĝlando, en Nemespann (nuntempa Paňa en Slovakio), li mortis la 22-an de julio 1906 en Pécs.

Biografio
---------

Alajos Bogyó orfiĝis, tial li aliĝis al la soldatoj de la Hungara revolucio de 1848. Li plenumis spionadon por generalo György Klapka. Post falo de la liberecbatalo li finis pedagogian lernejon, poste li instruis. En 1861 li ricevis notarian laboron en Pozsony, kie li kantadis ankaŭ en koruso, kie li pruvis talenton pri kantado. En 1865 li aliĝis al trupo de Imre Szigeti en Pécs, en la sekva jaro li estis gastoaktoro de Nacia Teatro de Pest. Tiutempe li lernis kantoteknikon en Vieno, dum li estis aktoro-kantisto en Buda kaj Debrecen. En la jaroj 1871 kaj 1876 li denove havis rolojn en la Nacia Teatro. Inter 1880 kaj 1885 li estis teatrestro kun Béla Mándoky (Békéscsaba (1880-1881), Mohács (1881), Buda (1882)), poste li kantadis-aktoradis en pluraj lokoj. Li havis edzinon.

Lia repertuaro (elektito)
-------------------------

* Friedrich von Flotow: *Marta* - Lionel
* Ferenc Erkel:
	+ *Bánk bán*
	+ *Hunyadi László*
* Charles Gounod *Faust*
* Giuseppe Verdi: Il Trovatore

Lia sola opereto
----------------

* *Leánykérők*

Lia sola kontribuo
------------------

* *Korrajzok az 1848-49-iki szabadságharc és annak elnyomatása idejéből* (Pécs, 1904)

Aktoroj, kiuj ludis ĉe Bogyó (elekto)
-------------------------------------

* Mihály Dombay
* Imre Kőmíves
* Ödön Lubinszky

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
La **Moskva armistico** estis subskribita inter Finnlando unuflanke kaj Sovetunio kaj Unuiĝinta Reĝlando aliflanke la 19an de septembro, 1944, kio metis finon al la Daŭriga milito. La Armistico restaŭris la Moskvan Pactraktaton de 1940, kun nombraj modifoj. Finnlando devis rezigni pri diversaj landlimaj teritorioj al Sovetunio.

La fina pactraktato inter Finnlando kaj multaj el la Aliancanoj estis subskribita en Parizo en 1947. Aldone Finnlando permesis sovetan bazon en Porkkala dum kvindek jaroj kaj devis pagi militkompenson. Krome Finnlando devis permesi la Finnlandan Komunisman Partion kaj malpermesi tiujn partiojn kiujn Sovetunio konsideris faŝismaj.

Notoj
-----

1. ↑  Armistice Agreement between the Union of Soviet Socialist Republics and the United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland,on the one hand, and Finland on the other Alirita la 3an de januaro 2019.

Bibliografio
------------

* Malbone W. Graham. (1945). "Armistices – 1944 Style". The American Journal of International Law 39, 2: 286–95.
Sputnik-1
Sovetia poŝtmarko kun desegno de Sputnik-1
**Sputnik-ŝoko** (en Usono Sputnik-krizo) nomiĝas la politika-socia reago de Usono kaj Okcident-Eŭropo post la sukcesa lanĉo de la unua tersatelito Sputnik la 4-an de oktobro en 1957 fare de Sovetunio. La kosmoveturo de Sputnik pruvis, ke Sovetunio teknologie estas samranga kun Usono, kaj posedas fortajn interkontinentajn raketojn, per kiuj ĝi povas eĉ minaci Usonon. La loĝantaron de Usono ŝokis, ke ilin jam ne defendas la oceanoj.

La teknologia povumo de Sovetunio defiis la teknikan superecon de la Okcidento. La radikojn de la problemo oni ŝajnis trovi ĉefe en la eduka sistemo. La renaskiĝo de la regantaj rilatoj en la lernejo malebligis – laŭ la fakspertuloj – la partoprenon en la socia evoluo por multaj homoj.

La sekvoj estis la eko de diversaj programoj por apogi la lernadon de la ĝis tiam ne eluzita *eduka rezervo*. Oni establis antaŭedukajn lernejojn, lernejajn busojn, novajn lernejajn tipojn, edukan televidon.   

La sputnik-ŝoko antaŭhelpis, ke Usono financis multajn apogajn programojn por la ekonomia-teknika evoluo kaj natursciencajn programojn kiel ekz. SAPA (Science - a Process Approach) kaj SCIS (Science Curriculum Improvement Study).

La plej forta strebo de Usono estis, la perditan superecon en la kosmo reakiri.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Sputnik-ŝoko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Der Sputnikschock! /germane Arkivigite je 2005-02-07 per la retarkivo Wayback Machine

Vidu ankaŭ
----------

* Kosmokonkuro
* Sputnik-1
**Sushi Bar** (prononcu "Suŝi Bar") estas meksika rokbando el Ciudad Juarez (Ĉiŭaŭao). Ĝiaj membroj estas Carlos Diaz kiel kantisto kaj gitaristo, Cesar Romeo kiel gitaristo, Hector Quintana kiel basisto kaj Asrael Kato filo de Satano kiel tamburisto. 

Ili estas studentoj de la Altlernejo de Medicino de la Universitato Aŭtonoma el Juarez Urbo (UACJ). Ilia unua koncerto okazis la 8-an de oktobro 2005 en la Kongreso de Mangao, Animeo kaj Kulturo en la Centra Parko de Juarez Urbo kiel parto de la Festivalo Internacia Ĉiŭaŭao, organizita de la registaro de la ŝtato.

Post kelkaj da malgrandaj koncertoj, ili registris ses kantojn en la studio de Hugo Almanza, Astra Records, kaj lanĉis kvin dek diskojn de sia unua pruvaĵo "Sampler EP" la 10an de aŭgusto 2006 dum konkuro de bandoj en la trinkejo Orbieto World Beat de malgranda oficejo de diskoj, Electrozero Station Records (ESR-6).  

Poste, en 2007 ili sendepende lanĉis alian kantopruvaĵon sub la nomo "Arroz!" kiel eminenta paketo el kartono persone pentrita de la membroj de la bando per stenciloj. Tiu pruvaĵo estis registrita en studio de El Paso, Teksaso, kaj havas pli bonkvalitan sonon kompare kun la antaŭa pruvaĵo.  

Nun ili estas registrantaj sian unuan albumon en El Paso, Teksaso.

### Originoj

La bando komencis je 2004 en la aŭtejo de Hector, kiel la revo de tri knaboj, studentoj de medicino. La origino portas onin al la laboratorioj de UACJ kie Carlos kaj Arturo Garcia verkis kanton pri Lalo la Pedofilulo.
Steloj en la *Walk of Fame*.
En kinarto **stelulo** (ankaŭ *kinostelulo* aŭ *filmostelulo*) estas aktoro fama pro sia beleco, aktorkapablo, distrolerteco, ktp. kaj foje helpita de distrumpetado fare de amaskomunikiloj. Tiukadre temas pri rimedo ege interesa por la kinindustrio, televido, amaskomunikiloj kaj distrindustrio ĝenerale. Aparta tipo de stelulo estas la seksosimbolo, koncepto kiu arigas geaktorojn kune kun aliaj famuloj, kiel kantistoj, dancistoj, sportistoj, edzoj aŭ edzinoj de famuloj ktp.

La deveno de la termino «kinstelulo» estas iom dubinda, nome oni referencas aktorojn kiel stelo, ĉar tiuj simple estas belaj, brilas, estas plej alte kaj aspektas montrantajn propran inkandeskon.

Aktuale, oni asocias kinostelulojn kun la stelaj bildoj kiuj figuras sur la pavimo de strato de Holivudo (nome *Hollywood Boulevard*). Temas pri la nomita *Walk of Fame* (Trotuaro de famo), iniciatita en 1960, kie pere de stelo sur la planko oni memorigas pri pli ol 2 000 aktoroj, reĝisoroj, kantistoj ktp, eĉ du hundoj nome Lassie kaj Rin Tin Tin. Estas ankaŭ aliaj memoriloj (kiel spuroj ĉefe de manoj stampitaj sur cemento), de roluloj de animacio kaj, laste, oni kolektas subskribojn por rajtigi la akceptadon ankaŭ de herooj de videoludoj. Imite oni instalis similajn promenejojn por elstaraj figuroj ankaŭ en aliaj grandurboj.

Notoj
-----

1. ↑   Albert, S. «Movie Stars and the Distribution of Financially Successful Films in the Motion Picture Industry». *Journal of Cultural Economics* 22 (4): 249-270. doi:10.1023/A:1007511817441.
2. ↑   Albert, S. «Movie Stars and the Distribution of Financially Successful Films in the Motion Picture Industry». Journal of Cultural Economics 23 (4): 325-329. doi:10.1023/A:1007584017128.
3. ↑   Shugan, S (2005). Moul, C, eld. *A Concise Handbook of Movie Industry Economics*. Cambridge: Cambridge University Press.
4. ↑   Garber, Megan. «Why Do We Call Celebrities 'Stars'?». *The Atlantic*. Konsultita la 17an de Aprilo 2018.
5. ↑  The Hollywood Walk of Fame

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 812569
 |
La simbolo de la movado, kiu funkciis kiel la simbolo de KönigsbergPartia flago
**La Balta Respublikana Partio** estas politika partio en la Rusa Federacio kiu estis establita la 1-an de decembro 1993 en Kaliningrada provinco kaj perdis sian oficialan statuson kiel politika partio la 26-an de marto 2003, pro la nova rusa leĝo pri politikaj partioj postulanta ke ĉiu partio havu kandidaton en almenaŭ duonon de balotdistriktoj de la Rusa Federacio kaj almenaŭ 10 000 membroj. La partio perdis apelacion en februaro 2005 al la Rusa Konstitucia Kortumo. 

La ĉefa politika celo de la partio estis establi aŭtonomian baltan respublikon anstataŭ Kaliningrado kaj strebi al kompleta sendependeco. Ĝiaj homoj ankaŭ volis restarigi la malnovan nomon Königsberg.  Ĝiaj gvidantoj estis Sergej Pesko kaj Rustam Vasilyev.

En februaro 2005 okazis en Kaliningrado la fonda kongreso de la Kaliningrada Publika Movado - Respubliko. Ĝi havas la samajn celojn kiel la antaŭa partio, ĝiaj membroj estas Sergej Pesko kaj Vitautas Lopata, sendependa parlamentano en la Dumao de Kaliningrado kaj loka prezidanto de la rusa opozicia movado, la Unio por Demokratio

Vidu ankaŭ
----------

Eksteraj ligiloj
----------------

Piednotoj
---------


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 745389
 |



1. ↑   David Atkinson kaj Rudolf Bindig, Honouring of obligations and commitments by the Russian Federation, Committee on the Honouring of Obligations and Commitments by Member States of the Council of Europe (Monitoring Committee), *Parlamenta Asembleo de la Konsilio de Eŭropo*, 3a de Junio 2005
2. ↑  Fred Weir, A Baltic province's story, in one man's life, *Christian Science Monitor*, 25a de Julio 2002
3. ↑  Kaliningrad Flies an Orange Flag Arkivigite je 2012-10-12 per la retarkivo Wayback Machine, *Kommersant*, 22a de Februaro 2005
Capo San Marco
Sinis-duoninsulo
La **Sinis-duoninsulo** (itala *penisola del Sinis*) situas en okcidenta Sardio en provinco Oristano - iama Judikato Arborea - apud larĝaj, maldelikataj koralaj strandoj kaj seka stepa medio. La duoninsulo longas 19 km kaj larĝas ĝis 5,8 km, etendiĝas inter *Capo Mannu* en nordo kaj Capo San Marco. Sube de Stagno di Cabas (interna lago) kun protektitaj flamingokolonioj, oni povas viziti multajn kulturaĵojn:

* San Giovanni di Sinis, unu el la plej malnovaj preĝejoj de Italio (en bizanca stilo).
* Ipogeo di San Salvatore, sub la pilgrima preĝejo San Salvatore
* Tharros, la ruinoj de la punika, remalkovrita en la 19-a jarcento.
* Torre San Giovanni (17-a jarcento) kaj Torre Vecchia, du saracenaj turoj

La pratempaj bakfornaj tomboj de Cuccuru S'Arriu kaj la trovitaĵoj de Monte Prama estas videblaj nur en libroj aŭ en muzeo.

Sur la duoninsulo, kies strandoj - kiel tiuj de la antaŭe situanta insulo Mal di Ventre - estas maraj protektaj areoj, situas ankaŭ la ripozdomoj kaj strandoj de "Capu Mannu" kaj "Is Arenas".

Tie kovas ĉ. 150 birdospecioj en kaj ĉirkaŭ la grand-surfacaj lagoj, inter ili ordinara kormorano, porfirio (*Porphyrio*), malgranda egretardeo (*Egretta garzetta*) kaj kelkaj falkospecioj.

* Kategorio Sinis-duoninsulo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Erinacedoj** |
| --- |
| Troveblo de fosilioj: Malfrua kretaceo - ĉi-epoke |
| Okcidenta erinacoErinaceus europaeusOkcidenta erinaco*Erinaceus europaeus* |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj ‘‘Animalia’’ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Mamuloj *Mammalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Insektomanĝuloj *Eulipotyphla* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Erinacedoj *Erinaceidae* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Subfamilioj |
| 2 subfamilioj, vidu tekston. |
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Erinacedoj  |

 |
| v • d • r |

  

**Erinacedoj** (*Erinaceidae*) estas familio apartenanta al la klaso Mamuloj. La familio inkludas ĉirkaŭ 25 speciojn troviĝantaj en Eŭrazio kaj Afriko. La familio estas formita de du subfamilioj, nome Erinaceenoj kaj Ratoerinaceenoj, kiuj estas tre malsamaj laŭ aspekto. La plej okulfrapa karakterizaĵo estas la dornoj kiuj ekzistas nur en la unua subfamilio. La sistema pozicio de la Erinacedoj estas polemika. Nuntempe ekzistas du malsamaj teorioj. La unua vidas la familion kiel membro de la ordo de vera insektomanĝulo (*Eulipotyphla*) kaj la alia vidas Erinacedojn kiel propra ordo (*Erinaceomorpha*) kiu formas la gefratan grupon de ĉiuj aliaj superaj mamuloj (*Eutheria*). Laŭ la lastaj esploroj estas la unua versio pli kredinda.

Referencoj
----------

* Erinacedoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Erinacedoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Erinacedoj en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)

* Bildoj en Animal Diversity Web
**Dulce Nombre de María Urdiaín Muro**, konata artetose kiel **María ASQUERINO** (Madrid, 25a de novembro 1925 – Madrid, 27a de februaro 2013),​ estis hispana aktorino.

Biografio kaj kariero
---------------------

Ŝi estis konsiderata kiel unu de la grandaj teatraj aktorinoj, ĉar ŝi atingis sukcesojn per teatraĵoj kiel *Eloísa está debajo de un almendro* (1940), *La ciudad alegre y confiada* (1951), *Un marido de ida y vuelta* (1952),​ *Madrugada* (1953), *Una muchachita de Valladolid* (1957), *El chico de los Winslow* (1958), *Esta noche es la víspera* (1958), *El rey ha muerto* (1960), *La cornada* (1960), *Trampa para un hombre solo* (1960), *Tengo un millón* (1960), *La bella malmaridada* (1962), *Epitafio para un soñador* (1965), *El zapato de raso* (1965), *Espejo para dos mujeres* (1965), *Sola en la oscuridad* (1967), *El sueño de la razón* (1970), *Anillos para una dama* (1973), *Motín de brujas* (1980), *La gaviota* (1981),​ *Farsa y licencia de la Reina Castiza* (1986), *Hipólito* (1995), *Algún día trabajaremos juntas* (1997) kaj *Roberto Zucco* (2005). 

Kvankam ŝi sukcesis ĉefe en teatro ŝi sukcesis ankaŭ en kino per aktorado ekzemple en la filmo *Surcos* (José Antonio Nieves Conde, 1951), kun Jaime de Mayora kaj Camilo José Cela en *El Sótano* (1949), kun Ladislao Vajda en *Séptima página*, kun Antonio Fernández-Román en *El sol en el espejo* (1963), kun Eloy de la Iglesia en *Nadie oyó gritar* (1973), kun Luis Buñuel en *Ese oscuro objeto del deseo* (1977) kaj kun Fernando Fernán Gómez en *Mambrú se fue a la guerra* (1986), *El mar y el tiempo* (1989) kaj *Fuera de juego* (1991). 

Poste, ŝi ludis en *Nadie hablará de nosotras cuando hayamos muerto* (Agustín Díaz Yanes, 1995), *Muertos de risa* (Álex de la Iglesia, 1999), *La comunidad* (Álex de la Iglesia, 2000) kaj *Tiovivo c. 1950* (José Luis Garci, 2004).

En 1987 ŝi publikigis libron *Memorias*. En 2009, koincide kun la premiero de la filmo *Pagafantas*, ŝi anoncis sian retiriĝon de la profesio. Ŝi ricevis la Ormedalon al Merito en Belartoj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* en imdb
* Tag en El País
* Documentos RNE - *María Asquerino, una mujer a contracorriente*

  

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo María Asquerino en la hispana Vikipedio.*
**Susinos del Páramo** [suSInos delPAramo] estas loĝloko kaj municipo en la okcidento de la provinco Burgoso, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la oriento de la komarko *Odra-Pisuerga*.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 11,454 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 113 loĝantojn. Ĝi perdis multajn loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte perdis 400 el 1900-aj jaroj. 

Ĝi distas 30 km de Burgoso, provinca ĉefurbo, kaj estas sur la deklivaro de Paramillo.

Historio
--------

Preĝejo de Sankta Vincento.
La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado fine de la 9-a jarcento. 

Kelkaj historiistoj asertas, ke la frua nomo estis nue "Páramo" kaj (moz)araboj aldonis Susinos (en araba kun signifo "inter lilioj"), ĉar ili enkondukis la kultivon de lino, ĉe kio abundis lilioj. Alia atesto de la araba influo en Susinos venis el la komponisto Antonio de Cabezón, kiu diris, ke la muziko de la mesoj en Susinos "havas fortan araban guston".

Historie ludis gravan rolon la kultivo de lino, kaj sekve la industrio de teksado, preskaŭ ĉe ĉiu familio. Susinos estis centro de la proksimaj loĝlokoj kiel Manciles, Tobar, Avellanosa kaj Villorejo, ĉar tiam estis forĝejoj, ŝufaristoj barbiroj ktp. 

Susinos del Páramo formis parton de la komunumaro de *Valle y Cuadrilla de Santibáñez* (Sankta Johano) en la *partido de Castrojeriz* en la kategorio de izolaj loĝlokoj, unu el dek kvar kiuj formis la komunumon *Intendencia de Burgos*.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj kaj legomoj) kaj brutobredado (ŝafoj). Lastatempe plej ekgravis kultura kaj rura turismo, ekzemple piedirado tra naturaj lokoj. 

Inter vidindaĵoj menciindas la preĝejo de Sankta Vincento kaj etnografia muzeo.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Burgoso

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 775038
 |
Batal-Monumento pri Monte Cassino en Varsovio

* Kategorio Batal-Monumento pri Monte Cassino en Varsovio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

**Batal-Monumento pri Monte Cassino en Varsovio** (pole *Pomnik Bitwy o Monte Cassino*) estas monumento en Varsovio en la kvartalo Mezurbo, situanta sur skvaro inter la strato de generalo Anders kaj la pordego al Ĝardeno Krasińskich, laŭ enirakso al Ŝtata Arkeologia Muzeo en Varsovia Arsenalo.

Priskribo de la monumento
-------------------------

Decembre 1994 Socia Konstru-Komitato de la Monumento de la Batalo de Monte Cassino en Varsovio ricevis permeson loki la monumenton en ties nuna loko. Junie 1995 Asocio de Polaj Arkitektoj anoncis konkurson pri monumento memoriganta la batalon pri Monte Cassino. La munumenton oni financis per kotizoj de veteranoj de la Dua Pola Korpuso (1943–1947) de Polaj Armitaj Fortoj en Okcidento kaj subvencioj de pluraj institucioj.

La monumenton malkovris la 30-an de majo 1999 en la skvaro apud Ogród Krasińskich Irena Anders en akompano de Reprezenta Bataliono de Pola Soldataro, kadre de celebrado de la 55-a datreveno de la batalo. Dum la ceremonio la polan prezidenton reprezentis Ryszard Kalisz.

La projekton de la monumento preparis: skulptisto Kazimierz Gustaw Zemła kaj arkitekto Wojciech Zabłocki. La monumento estas farita de ŝtalbetono kovrita per blanka marmoro *Bianco Carrara*, kies maso atingis 220 tunojn. Por stabiligi la grundon sub la 70-tuna kolono estanta la plej alta elemento de la komponaĵo, oni enterigis 6-metrajn fostojn.

La monumento prezentas senkapan Niko kun spuroj de batalo kaj kripligo, aperantan el la frakasita, ĉirkaŭita per skarpo kolono. En la piedoj de la monumento oni vidas monteton kovritan de mortotuko, figuron de Dipatrino kaj disĵetitajn kaskojn. Sur dumetra soklo, kun videbla kruco de Monto Kasino, oni ankaŭ lokis sub la mortotuko urnon kun cindroj de la herooj. Krom tio sur la soklo estis skulptitaj blazonoj de kvin polaj unuoj, kiuj partoprenis la batalon.

Surskriboj sur la monumento
---------------------------

*Pasanto, diru al ĉiuj, ke ni mortfalis kun la honoro, la animon ni redonis al la Dio, la korojn al Pollando, la korpon al la itala tero*.

*Al soldatoj de la Dua Pola Korpuso de armea generalo Władysław Anders, kiu la 18-an de majo 1944 en la sanga batalo konkeris Monte Cassino, trarompis Gustav-Linion kaj malfermis al Aliancanoj la vojon al Romo. Pola nacio*.

Bibliografio
------------

* Paweł Giergoń, Pomnik bitwy o Monte Cassino Arkivigite je 2014-10-06 per la retarkivo Wayback Machine sztuka.net
* Tadeusz Bisanz, Pomnik Bitwy o Monte Cassino w Warszawie Arkivigite je 2016-03-05 per la retarkivo Wayback Machine Zwoje 4, 1997
**Ada Augusta BYRON King, Grafino de Lovelace** (naskiĝis la 10-an de decembro 1815 en Londono, Anglio; mortis la 27-an de novembro 1852, Londono) estas ĉefe konata pro esti skribinta programon, kiu povus uzi la analitikan maŝinon de Charles Babbage.

Ada Byron estis unusola leĝa filino de Lord Byron, anglia poeto, kaj Anne Isabella Milbanke, lia edzino.

Ŝi estas fama kiel la unua programisto de la tuta historio.

Dum la periodo en kiu ŝi estis implikita kun la projekto de Babbage, ŝi disvolvis algoritmojn, kiuj permesus al la maŝino komputi valorojn de matematikaj funkcioj. Ŝi ankaŭ publikigis kolekton de notoj pri la analitika maŝino.

Unua komputila programo
-----------------------

En 1842, Charles Babbage estis invitita prezenti seminarion en la Universitato de Torino pri sia analitika maŝino. Luigi Menabrea, juna itala inĝeniero, kaj estonta ĉefministro de Italio, transskribis la prelegon de Babbage en la francan, kaj ĉi tiu transskribo estis publikigita en la Universala Biblioteko de Ĝenevo en oktobro 1842.

Babbage petis ke grafino de Lovelace traduku la artikolon de Menabrea en la anglan lingvon. Ĉi tiuj notoj estis publikigitaj en The Ladies's Diary.

En 1953, pli ol 100 jarojn post ŝia morto, la notoj de Ada Lovelace pri la analitika maŝino de Babbage estis republikigitaj. La maŝino estas nun agnoskata kiel frua modelo por komputilo kaj la notoj de Lovelace kiel priskribo de komputilo kaj programaro.

Unu el ŝiaj notoj priskribis algoritmon por komputi nombrojn de Bernoulli. Ĝi estas konsiderata kiel la unua algoritmo specife por komputilo.

Vidu ankaŭ
----------

* Ada Lovelace en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Ada Lovelace en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Ada (programlingvo)

  



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 395296
* GND: 119232022
* LCCN: n78030997
* VIAF: 61632881
* ISNI: 0000 0000 7689 7871
* LIBRIS: 251062
* SUDOC: 028921488
* BNF: 123997091
* NDL: 01237915
* BIBSYS: 3063884
* NKC: jo2016900225
* BNE: XX5453243 XX4907321, XX5453243
 |