recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
La Wender-orgeno en la Bach-kirko de Arnstadt kie ne Johann Sebastian Bach estis la unua orgenisto - kiel oni ofte aŭdas - sed Börner! **Andreas BÖRNER** (naskiĝinta en la 21-a de januaro 1673 en Rudisleben, mortinta la 19-an de majo 1728 en Arnstadt), estis germana orgenisto.

Kariero
-------

Lia patro Martin Börner deĵoris 26 jarojn kiel standardoportisto en la princa armeo. Li ricevis verŝajne muzikan trejnadon subtenatan fare de la kortego. En la 18-a de novembro 1695 Börner edziĝis al Maria Elisabeth Herthum kaj havis kvin infanojn kun ŝi. Ŝi mortis en 1706.

Post kvazaŭa finfaro de la Wender-orgeno en la Nova kirko de Arnstadt li tie dungitis en la 1-a de januaro 1702 kiel provizora orgenisto. Sed jam antaŭe li ofte ludis tie: kontrakto kun la mühlhausen-aj orgenfarantoj pri la orgenkonstruo faritis jam en oktobro 1699, sed la finkonstruo daŭris relative longe. Li iĝis krome orgenisto de la Kirko Nia kara sinjorino. En la 14-a de aŭgusto 1703 Johann Sebastian Bach li iĝis kantoro de la Nova kirko.

Li devis de tempo al tempo anstataŭi sian bopatron Christoph Herthum ĉe la Supra kirko en Arnstadt kaj krome muzikis en la Kortega kapelo en Arnstadt.

Konkurenco enurba
-----------------

Post la baldaŭa foriro de Johann Sebastian Bach el Arnstadt en 1708 iĝis kverelo inter Börner kaj Ernst Bach pri la sekvo kiel kantoro de la Nova kirko. Börner korekte substrekis siajn pli intiman konon de la Wender-orgeno kaj pli longan okupiĝon pri muziko ĝenerale. Favore, ĉar tio pli kortuŝis la decidontojn, al Ernst Bach tamen estis ties malbona financa stato. Ambaŭ devis aperi antaŭ la kortega kapelestro Gleitsmann kaj provludi, kaj ambaŭ brilis. Solvo estis ke Börner deklaris sin preta resti ĉe la Virgulino-kirko sub la kondiĉo de pli bona salajrado kaj ne plu ambicii la gloron de kantoreco de ĉe Nova kirko.

Post la morto de Christoph Herthum en 1710 Börner fariĝis ties posteulo kiel oficiala urba orgenisto. Tiun funkcion li plenumis ĝismorte. En la 24-a de novembro 1712 li edziĝis ankoraŭfoje, al Anna Elisabeth Kühn kun kiu li havis du infanojn. Lia 26-jarojn daŭrinta agado kiel orgenisto ĉe diversaj orgenoj de Arnstadt faritis ĉiam je la plej granda kontento de la komunumanoj.

Literaturo
----------

Andrea Kirchschlager, Ulrich Lappe, Peter Unger (eld.): *Chronik von Arnstadt. Zeittafel/Chronik. Festschrift zur 1300-Jahrfeier der Stadt Arnstadt* (=Veröffentlichungen des Historischen Vereins für Schwarzburg, Gleichen und Hohenlohe in Thüringen, 3), eldonejo Kirchschlager, 1-a eldono, Arnstadt 2003, (ISBN 3-934277-07-1), p. 212

Eksteraj ligiloj
----------------

Gazeta artikolo pri Börner, de 2011.[*rompita ligilo*]
**Moris** estas unu el la 67 komunumoj de la meksika subŝtato Chihuahua, kiu situas en norda Meksiko kun limo al Usono. La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas *Moris*. La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 08047.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 5144 loĝantojn. El tiuj estis 2710 viroj kaj 2434 virinoj. La komunumo havas surfacon de 2219,7 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 760 metroj super la marnivelo.

Klimato
-------

En la komunumo jare falas averaĝe 781,7 mm/m2 de precipitaĵo. La averaĝa jara temperaturo estas 23,0  ℃.

Tempozono
---------

La komunumo, kiel la tuta subŝtato apartenas al la tempozono UTC -7 (Monta Tempo – Tiempo de la Montaña). Al tiu tempozono la subŝtato Chihuahua nur ŝanĝis en 1998. Antaŭe ĝi apartenis al la centra tempo (UTC -6).

Sociogeografio
--------------

En la jaro 1995 en la komunumo vivis 4454 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 102 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 2,29 % de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Moris Arkivigite je 2007-02-23 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)
La **preĝejo Kristo Reĝo** estas romkatolika historia monumento (ekde 2005) en urbo Gyönk (Hungario).

Historio
--------

Pri kirko de Gyöngy la unua mencio okazis en 1332. Dum dominado de turkoj ĝi neniiĝis, poste la vilaĝo refondiĝis iomete for. La loĝantoj estis kalvinanoj kaj luteranoj, iom da katolikoj apartenis eklezie al Szakadát. La nun videbla kirko estis konstruita kaj konsekrita en 1926. La paroĥo estis fondita el filio de Szakadát en 1948. Renovigaj laboroj okazis en 1997.

Konstruaĵo
----------

La preĝejo situas sola en korto. La fasado estas simetria. Meze la turo iomete reliefas, meze troviĝas la enirejo (tra la turo). La navo havas malgrandan krucnavon. En fino de la navo malgranda sakristio estas videbla kun aparta enirejo. En mezo de la sanktejo marmora tablo estas. Sub la korusa galerio sur la muro granda ligna kroco pendas. Anstataŭ orgeno sintezilo funkcias.

Fontoj
------

* hungare kun foto
* hungare
* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Namiquipa** estas unu el la 67 komunumoj de la meksika subŝtato Chihuahua, kiu situas en norda Meksiko kun limo al Usono. La ĉefurbo de la komunumo estas Namiquipa. La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 08048.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 20314 loĝantojn. El tiuj estis 10243 viroj kaj 10071 virinoj. La komunumo havas surfacon de 4212,6 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 1840 metroj super la marnivelo.

Klimato
-------

En la komunumo jare falas averaĝe 439,3 mm/m2 de precipitaĵo. La averaĝa jara temperaturo estas 14,0  ℃.

Tempozono
---------

La komunumo, kiel la tuta subŝtato apartenas al la tempozono UTC -7 (Monta Tempo – Tiempo de la Montaña). Al tiu tempozono la subŝtato Chihuahua nur ŝanĝis en 1998. Antaŭe ĝi apartenis al la centra tempo (UTC -6).

Sociogeografio
--------------

En la jaro 1995 en la komunumo vivis 21941 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 70 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 0,32 % de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Namiquipa Arkivigite je 2011-06-17 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)
Koordinatoj: 49° 00′ 58″ N 19° 34′ 59″ O﻿ / ﻿49.01611 °N, 19.58306 °O﻿ / 49.01611; 19.58306 (mapo)

Glacia kaverno Demänovská
Interno de la kaverno
**Glacia kaverno Demänovská**. En pitoreska medio de Demänová-valo sur la norda flanko de Malaltaj Tatroj, ĉe la dekstra flanko de Demänová-rivereto en la kruta deklivo troviĝas unu el la plej malnove konataj grotoj en la meza Eŭropo – la Glacia groto de Demänová. Enirejo en la groton troviĝas en la okcidenta deklivo de la rokego en alteco de 870 m super la marnivelo, 90 metrojn super la fluvalo de Demänová-rivereto. Kiu kaj kiam la groton malkovris, ne estas konate. La plej malnova mencio pri ĝi devenas el la 13-a jarcento priskribita en la dokumento de Estergoma diecezo el la jaro 1229. La plej malnova priskribo de la grota areo estas konata de la slovaka polihistoriisto Mateo BEL el la jaro 1723. Multe da subskriboj sur kalkŝtonaj muroj de la groto kaj konservinta bunta literaturo asertas grandskalan intereson pri la groto ne nur de la larĝa publiko, sed precipe de la sciencistoj. Eniro en ĝin estis ebla jam en la fino de la pasinta jarcento, sed post la malkovro de la nova belega Groto de la Libereco, neniu tiun antaŭan prizorgis. La denovan ordigon de ĝi oni aliris nur en la jaro 1949 kaj ĝi estas dispone al publiko de la jaro 1952.

La Glacia groto de Demänová estas la norda finiĝo de la sistemo de grotoj de Demänová-valo. Kreigis ĝin subteraj akvoj de la Demänová-rivereto, per larĝigo de fendaĵoj en malhelgrizaj kalkŝtonoj de la meza tuftavolo. En la kruciĝoj de la fendaĵoj ekestis pli grandspacaj grotaj areoj kiel Granda katedralo, Katedralo de Bel, Katedralo de pagodoj. En la subtera labirinto de Glacia groto de Demänová estas ĝis nun konataj kvar etaĝoj, el kiuj la plej malsupra estas glaciiĝinta. La plej multe da glaciaj ornamaĵoj – glaciaj kolonoj kaj glaci-faloj – troviĝas en Katedralo de Kmeť. La groto estas interesa per tio, ke en ĝi troviĝas ne nur la glaciaj ornamaĵoj, sed ankaŭ multe da sintraĵoj. Interesaĵo sur la sintrigita muro estas "vizit-libro" kaj trovaĵo de ostoj de la grota urso en la Ursa koridoro, kiu vivis antaŭ 15 mil jaroj.
El la tuta ĝis nun konata longeco de la groto – 1 665 metroj – estas por publiko alireblaj 680 metroj. La trarigardo daŭras ĉirkaŭ 45 minutojn.

Elirpunkto al la Grotoj de Demänová estas urbo Liptovský Mikuláš, situanta ĉe la rapidtrajna linio Žilina – Poprad – Košice. Aŭtobuskontakto estas de la aŭtobusstacio, troviĝanta antaŭ la fervoja stacidomo. Aŭtobuslinioj Liptovský Mikuláš – Demänovské jaskyne – Jasná veturadas en unu-horaj intervaloj. Ĉi tiuj estas signitaj per vorto "Jasná".
Motoristoj deflankiĝu el la ĉefŝoseo ĉe urbo Liptovský Mikuláš, de kie estas la Glacia Groto en 7-kilometra distanco. Parkejo troviĝas ĉe la kabano Kamenná chata, de kie gvidas prizorgita irvojeto ĝis la groto, ĉirkaŭ 20 minutojn perpiede.
Atingo estas ankaŭ ebla el la montokresto de Malaltaj Tatroj, plej avantaĝe el monto Chopok per la sidlifto al la vala stacio en Jasná, de kie estas aŭtobusa kontakto, aŭ piedire proksimume 60 minutoj.
Prédios em Ribeirão Preto SP
**Ribeirão Preto** (nomo, kiu signifas "nigra rivereto"), prononco: /hi.bejˈɾɜ̃w̃ ˈpɾe.tʊ/, en Esperanto: **Ribejran-Preto**, estas municipo kaj urbo de ŝtato (aŭ federaciero) San-Paŭlo, Brazilo. En la urbo situas unu el la sep terenoj de Universitato de San-Paŭlo.

Esperanto en Ribeirão Preto
---------------------------

La Esperanto-movado en Ribeirão Preto komenciĝis en 1960-aj jaroj. En lernejo *Ginásio Apóstolo Paulo*, ekde 1963, Elisabeth Suassuna faris Esperanto-kursojn. En 1964 municipa leĝo kreis oficialan kurson de Esperanto. Dum tiu jaro, lokaj ĵurnaloj "A Cidade", "Diário da Manhã", "Diário de Notícias" kaj "O Diário", publikigis 108 artikoloj pri Esperanto kaj lokaj radistacioj "PRA-7", "Cultura", "Brasiliense", "ZYR-79" kaj "Colorado" faris po unu programon pri Esperanto. En la 6-a de aŭgusto 1966 oni faris unuan urban rekontiĝon de Esperantistoj kaj en la 15-a de decembro de tiu jaro, oni fondis Esperanto-klubon de Ribejran-Preto kun 107 anoj. En 1967, José Pedro Miranda iĝis la unua delegito de UEA en la urbo. En 1968 estas fondita la Esperanta Junulara Organizo de Ribeirão Preto. En 1969, loka leĝo deklaris publikan utilecon de la Esperanto-Klubo.

Dum la 1970-aj kaj 1980-aj jaroj la movado iom malvigliĝis en la urbo. En 1990-aj jaroj oni kreis novan lokan asocion: Esperanto-Laborgrupo Verda Sukerkano. En 1991 okazis en Ribeirão Preto la 15-a San-Paŭlia Esperanto-renkontiĝo. En 1992 la "Instituto Homeopático François Lamasson" (Homeopatia Instituto François Lamasson) proponis Esperanto-kurson kaj publikigis libron kaj revuon dulingvajn, portugalan-Esperantan, en 1993. En 1996 okazas en la urbo la 32-a Brazila Kongreso de Esperanto. En 1999 kaj 2000 lokaj leĝoj enkondukis Esperanton kiel lernobjektojn en municipaj publikaj lernejoj.

En 2003 estas fondita la Associação Pró-Esperanto de Ribeirão Preto (Pro-Esperanta Asocio de Ribeirão Preto) por divastigi la lingvon en la urbo kaj najbaraj municipoj. En Ribeirão Preto okazis en 2006 la unua Brazila Renkontiĝo de Esperantistaj Spiritistoj.

### ZEOj en Ribeirão Preto

En Ribeirão Preto estas du ZEOj:

* Strateto Travessa Esperanto en kvartalo Campos Elíseos;
* Strateto Travessa Doutor Zamenhof en kvartalo Ipiranga;

Konataj lokanoj
---------------

* Monica Iozzi, aktorino
* Neusa Priscotin Mendes (1949-2021), esperantistino

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo (portugale)
|  |  |
| --- | --- |
|  | Tiu ĉi artikolo temas pri la komunumo Rosario en la subŝtato Chihuahua de Meksiko, kaj pri ties ĉefa loĝloko. Pri aliaj signifoj de la vorto vidu la jenan apartigan paĝon. |

**Rosario** estas unu el la 67 komunumoj de la meksika subŝtato Chihuahua, kiu situas en norda Meksiko kun limo al Usono. La ĉefurbo de la komunumo estas Valle del Rosario. La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 08056.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 2082 loĝantojn. El tiuj estis 1024 viroj kaj 1058 virinoj. La komunumo havas surfacon de 1785,7 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 1500 metroj super la marnivelo.

Klimato
-------

En la komunumo jare falas averaĝe 469,9 mm/m2 de precipitaĵo. La averaĝa jara temperaturo estas 16,0  ℃.

Tempozono
---------

La komunumo, kiel la tuta subŝtato apartenas al la tempozono UTC -7 (Monta Tempo – Tiempo de la Montaña). Al tiu tempozono la subŝtato Chihuahua nur ŝanĝis en 1998. Antaŭe ĝi apartenis al la centra tempo (UTC -6).

Sociogeografio
--------------

En la jaro 1995 en la komunumo vivis 2879 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 26 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 0,9 % de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Rosario Arkivigite je 2011-06-17 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)
**Jogurto**, aŭ **jahurto**, estas manĝaĵo produktata per la bakteria fermentado de lakto, ĉefe bova lakto. La bakteria fermentado transformas la laktozon (laktosukeron) al laktoacido kaj kaŭzas ĉe la jogurto gelatenecan konsiston kaj karakteran guston. La plej ofte uzataj bakterioj por la fermentado estas Lactobacillus bulgaricus kaj Streptococcus salivarius. La laktaĵo estas riĉa je proteinoj kaj B-vitaminoj, mineralaj elementoj.

Oni iomete densigas la pasteŭrizitan lakton per laktokremaĵo je 5% grasenteno kaj je 40 Co oni aldonas la bakteriajn kulturojn. En boteloj kaj en la temperaturo de 43 ℃ densiĝas, koaguliĝas la lakto. Poste la jogurto deponiĝas en 5-6 ℃, por ke ĝi ne iĝu troacida. La jogurto estas multfoje odorigita, dolĉigita, per fruktaĵoj (aŭ per E-materialoj) riĉigita.

Falsa jogurto, **ŝajn-jogurto**, pretiĝas el planta graso, stabilizaĵo, gelateno, laktopulvo, amelo, t.e. sen vera lakto.

Historio
--------

Yoğurt from the "Atatürk Orman Çiftliği" establishments, originally placed at the Atatürk Forest Ranch, in Ankara.
La jogurto estas eltrovita en centra Azio kaj iĝis konata kiel la trinkaĵo de la bulgara popolo. Ĝi estis trinkata nur en la orientaj, mezaj landoj de Eŭropo ĝis la komenco de la 20-a jarcento. Tiam rusa biologo Ilja Meĉnikov popularigis ĝin kiel trinkaĵon por la longa vivo. La entreprenisto Isaac Carasso ekproduktis industrie la jogurton en 1919, Barcelono. Li nomumis la entreprenon laŭ sia filino Danone (en Usono la firmao funkcias kiel Dannon).

* 
* JogurtoJogurto
*

Vidu ankaŭ
----------

* Jogurto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Jogurto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Fromaĝo
* Acidkremo
Olivoj kaj Oliv-oleo
fonto: Koehler (1887)
Nigraj olivoj
**Olivo** estas frukto de olivarbo (*Olea europaea*). Ĝi estas ofta manĝaĵo en okcidenta kuirarto.

Tradicie **olivo** aŭ branĉo de olivarbo estis simbolo de paco kaj trankvileco, eble pro tio ke olivarbo ĉiam estas verda dum la jaro. Ĝi povas plantiĝi kaj kreski en Mediteranea klimato. Ĝia frukto unue estas helverda, sed post maturiĝo ĝi fariĝas nigra aŭ nigra-violeta. Ĝia frukto estas tre amara, ne manĝebla, nur post speciala proceduro ĝi fariĝas manĝebla. En maturita formo ĝi estas uzata ankaŭ por ekstrakti oliv-oleon, kiun oni uzas por kuiri manĝaĵon aŭ krudforme en salato.

*olivoj ekaŭguste plengrandaj sed ne jam maturaj*
Olivarbo estas rezista, sed dum somero ĝi bezonas sufiĉan akvumon. Ĝi ne eltenas malvarmegon; sub −7 ℃ ĝi damaĝiĝos.

La oliva koloro, nomata ankaŭ olivverda aŭ "militista verda", estas koloro bazata sur la koloraro de kelkaj variaĵoj de verdaj olivoj.

Nutra valoro
------------

100 gramoj da verdaj olivoj (konservitaj) enhavas:

* Energio - 140 kkal
* Proteino - 1,5g
* Graso - 10g
* Vitamino A - 250 I.U.
* Vitamino B1 (tiamino) - 10 μg
* Vitamino B2 (riboflavino) - 15 μg
* Vitamino C (askorbata acido) - 6 mg
* Potaso - 1530 mg
* Natrio - 130 mg
* Kalcio - 100 mg
* Fosforo - 15 mg
* Silicio - 6 mg
* Magnezio - 5 mg
* Kloro - 4 mg
* Fero - 1 mg

Diversaj olivoj en superbazaro.

* Olivo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Olivo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Irvino** (angle *Irvine*) estas grandurbo kaj grava universitata urbo en Kantono Orange, Kalifornio, Usono. Laŭ la stato de la censo 2020 en la urbo vivis 281 707 loĝantoj sur areo de 170,74 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de 1 650 loĝantoj/km². 

Situo de Irvino en Kalifornio

Bazaj informoj
--------------

* Supermara alteco: 17 m
* Horzono: UTC-8h (en somero UTC-7h )
* Poŝtkodoj: 92602-92604, 92606, 92612, 92614, 92616-92620, 92623, 92697, 92709, 92710
* Telefonkodoj: 949, 714

Irvino, urbomezo

Geografio
---------

Irvino situas en la sudokcidenta landparto de Usono, en la sudokcidenta parto de la subŝtato. Santa Ana troviĝas 10, Costa Mesa 11, Orange (Kalifornio) 14 km.

Historio
--------

En la nuna Irvino indianoj vivis jam antaŭ 2 miljaroj. *Gaspar de Portolà* hispana esploristo venis en 1769. La hispanoj prenis kampojn por misio, fortikaĵo kaj brutoj. Baldaŭe grandaj bienoj formiĝis, kiuj estis ĝermoj de la nuntempaj urboj. Post 1848 usonanoj alvenis, kiuj aĉetis la kampojn por ŝafopaŝtado, unu el ili estis *James Irvine*. Komenciĝis ankaŭ kampokultivadoj. En 1888 proksime fervojo ekfunkciis kaj oni nomis haltejon pri James Irvine. La urbeto, kiu formiĝis ĉirkaŭ tiu stacio, estis nomita *Myford* laŭ la filo de Irvine. La urbo estis renomita *Irvine* en 1914. Irvino estis planita kaj konstruita ekde la 1960-aj jaroj de la entrepreno *Irvine Company*; ĝi ricevis en 1971 oficiale la urbajn rajtojn. En Irvino troviĝas kampuso de Universitato de Kalifornio.

Irvino estas la hejmo de la ĉeno In-N-Out Burger, de la Ayn Rand Institute (ekde 1985) kaj The Center for Medical Progress (ekde 2013).

Trafiko
-------

Financa kvartalo en Irvino
Vido en Irvino
En la urbego aŭtobusoj liveras la pasaĝerojn. Menciindas la biciklovojetoj.

Klimato
-------

Irvino situas en mediteranea klimato. La temperaturo averaĝe varias inter 10-24  ℃, inter junio-septembro la rekorda varmo estas 43  ℃, en januaro la malvarma rekordo estas -6  ℃. Jare pluvas po 352 mm. La pluvo kulminas en februaro kaj malkulminas en julio.

Vidindaĵoj
----------

* Islama Centro
* preĝejo de maristoj
* Masonista Parko kaj aliaj parkoj
* templo Pao Fa
* akvoparko

Ĝemelurboj
----------

* Meksiko Hermosillo, Meksiko
* Japanio Cukuba, Japanio
* Tajvano Taojuano, Tajvano

Famuloj
-------

En Irvino mortis:

* hungara Béla Bíró (arthistoriisto)
* hungara-usona fizikisto Adalbert Béla Lengyel.

Nomportantoj
------------

* asteroido 6825 Irvine

Referencoj
----------

1. ↑

* Képes Világatlasz ISBN 963 8475 38 2
* Tiu ĉi artikolo tradukiĝis helpe de WikiTrans, estis prenitaj nur tiuj frazpartoj, kiuj estis sencohavaj el anglalingva Vikipedio

  



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 26646
* GND: 4243506-7
* LCCN: n79076654
* VIAF: 126657829
* NKC: ge390955
 |
**Vento de Föhn** [føːn] aŭ **Feno** nomiĝas vento kiu okazas kiam malalta nivelo de aero estas movata super montaron. Dum la vento supreniras, ĝi ekspansias kaj malvarmiĝas, kio kaŭzas pluvon. La preskaŭsenakva aero poste moviĝas super la pintoj kaj, kiam ĝi subeniradas, varmiĝas pro la altiĝanta aerpremo kaj tiel estigas varman sekan venton. Tiaj ventoj povas - je ekstremaj kazoj - plialtigi la temperaturon je 30 ℃ en malmultaj horoj.

Nomo
----

La nomo devenas de la germana nomo de vento kiu blovas trans la Alpojn de sudo al nordo.

Ankaŭ aliaj lokaj nomoj estas uzataj por tiaspecaj ventoj:

* "Vento de Zonda" en Argentino
* "Vento de Chinook" en la rokmontaro en Usono/Kanado kaj la Chugach montaro en Alasko
* "Vento de Diablo" apud San Francisco, Usono
* "Vento de Santa Ana" en Suda Kalifornio
* "Nor'wester" en suda Novzelando
* "Noroeste" en Santos
* "Halny" en la Karpatoj
* "Fogony" en la Pireneoj de Katalunio

Kuriozaĵoj
----------

Feno ankaŭ signifas aparaton por fari varman aerfluon, ekz. harsekigilo. Tiel same, *Fön* estas ankaŭ vaste uzata nomo por harsekigilo en la germana lingvo.

Vidu ankaŭ
----------

* Pluvombro

* Kategorio Feno en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 52818
* GND: 4154931-4
* LCCN: sh85049627
* BNF: 120648910
 |
Gudro en muzeo

**Gudro** estas fluida aŭ viskoza, nigra aŭ malhele bruna substanco, restaĵo el la distilado de organikaj substancoj. Oni povas paroli pri ligna, terkarba, pina, osta ktp. gudro. Oni uzis gudron por ŝirmi ŝnurojn, ŝipojn ktp.

Lignogudro
----------

Ĝi havas du specojn:

* la durligna gudro el kverko, fago kaj la
* rezina gudro el pino (pina gudro).

Oni uzas la krudan lignogudron por hejtado, konservado de ŝnuroj, lignaĵoj kaj por porŝtopigo. Oni povas produkti el gudro per frakciigo kreozoton, oleon aŭ peĉon.

La durligna gudro estas produktita per sedimentigo de ligna vinagro aŭ per ties distila restaĵo. La kruda ligna vinagro estas densa, volatila materialo, gajnita per seka distilado de la ligno.

La rezina lignogudro entenas terpentinon, agrabla-odoran terpenmiksaĵon.

La pina gudro - konata ankaŭ kiel stokholma aŭ arĥangelska gudro-, estas produktita en granda kvanto, en arbaroj de Rusio, Svedio kaj Finnlando. Ĝi postrestas per distilado de terpentino, plej ofte per vaporo. Krom la supre menciitaj uzeblecoj, ĝi estas uzata en la medicina industrio por kremaĵoj, balĵamoj kaj kontraŭinfektaĵoj.

La kreozoton uzas la metala industrio en la ŝaŭmflosa proceso.

Terkarba gudro
--------------

Tiu ĉi likvaĵo estiĝas dum distilado de la terkarbo, tio estas dum senaera proceso, ĉe ardiĝo je 900–1200 ℃.

Vidu ankaŭ
----------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Kemio |

* Karbigejo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Gudro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* 
* Arkivigite je 2008-05-10 per la retarkivo Wayback Machine
* 
*
|  |  |
| --- | --- |
|  | Tiu ĉi artikolo temas pri la tropika insulo Ascension. Pri la meksika komunumo vidu la tekston Ascensión. |

mapo de Afriko kun cirklo ĉirkaŭ la insulo Ascension
poŝtmarko de la jaro 1937
Solidiĝinta lafo sur Ascension
**Ascension** (esperantigite *ĉielira insulo*) estas malgranda tropika insulo en la suda Atlantika Oceano inter Afriko kaj Sudameriko. Ĝi apartenas al la transmara teritorio Sankta Heleno dependa de Britio. La ĉefurbo de Ascension nomiĝas Georgetown. Kiel valuto uziĝas la sankthelena pundo.

La insulo havas la geografiajn koordinatojn 7° 56′ sude, 14° 22′ okcidente kaj situas inter la kontinentoj Afriko kaj Sudameriko. Ĝi kovras areon de proksimume 91 km².

En la interreto la insulo havas propran adresofinaĵon: **.ac**.

Geografio
---------

La insulo havas vulkanecan originon. La insulo havas grandecon de ĉirkaŭ 12 kilometroj en la direkto nordo-sudo kaj ĉirkaŭ 14 km en la direkto oriento-okcidento. La plej alta punkto estas 859 metroj super la marnivelo („The Peak", Green Mountain). Grandaj partoj de la insulo estas neuzeblaj ĉar la surfaco konsistas el solidiĝinta lafo. Entute ekzistas 44 krateroj. La mezaj temperaturoj estas inter 20 [[ ℃ kaj 31  ℃. Preskaŭ dum la tuta jaro estas pluvo, sed inter januaro kaj aprilo estas pli ofta.

Proksime estas aliaj neloĝataj insuloj kiaj Boatvanbirda Insulo aŭ Boatvanbirdo, angle *Boatswain Bird Island*.

Historio
--------

Je la 25a de marto 1501 João da Nova malkovris la insulon kaj nomis ilin *Ilha de Nossa Senora de Conceicao*. Du jarojn poste Afonso de Albuquerque je la 20a de majo 1503 denove malkovris la insulon kaj ĝi ricevis la nomon *Assunção*, ĉar li malkovris ĝin ekzakte je Ĉieliro.

Loĝantaro
---------

Momente ĉirkaŭ 1100 homoj vivas sur la insulo. Temas ĉefe pri anoj de organizaĵoj kiuj laboras sur la insulo. La insulanoj venis ĉefe de la najbara insulo Sankta Heleno, el Britio kaj Usono. Sur Ascension neniam vivis indiĝenoj. Plej grava loĝloko estas la ĉefurbo Georgetown kun ĉirkaŭ 560 loĝantoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Ascensiona noktardeo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Ascension en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Ascension en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retpaĝo, angle
* Retkamerao Arkivigite je 2011-09-17 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 201157
* GND: 4086002-4
* LCCN: n80040468
* VIAF: 154765323
* BNF: 152899026
* NKC: ge824081
* BNE: XX5862836
 |
*Alternativa uzo: Barinas (subŝtato)*
**Barinas** (eo:**Barinaso**?) estas urbego kaj signifa universitata urbo en nordokcidenta centra Venezuelo. Ĝi estas la ĉefurbo de Barinas (subŝtato). La loknomo venis de indiĝena vorto, kiu identigas fortan venton, kiu okazas dum la pluvsezono (krome estas ankaŭ rivero Barinas). Barinas estas konata kiel la ĉefurbo de Los Llanos.

Bazaj informoj
--------------

* Loĝantaro: 353,442 en 2011
* Supermara alteco: 187 m
* Areo: 323 km²
* Telefonkodo: 0273
* Poŝtkodo: 5201
* Horzono: UTC -4:30
* 08° 38′ 00″ N 70° 13′ 00″ U﻿ / ﻿8.63333 °N, 70.21667 °U﻿ / 8.63333; -70.21667 (mapo)

Rivero ĉe Barinas

Geografio
---------

Barinas situas sur ebenaĵo laŭ rivero. Barquisimeto troviĝas 188, Cabimas 239, Marakajbo 273, Valencio (Venezuelo) 297, Coro (Venezuelo) 315, Turmero 348, Cúa 402, **Karakaso** 417, Petare 425, Bolívar (urbo) 735, Maturín 782, Guayana (urbo) 832 km.

Historio
--------

Placo en Barinas
Placo en Barinas
Barinas estis fondita sub la nomo *Altamira de Caceres* en 1577 fare de hispana kapitano. En 1786 ĝi iĝis subŝtata ĉefurbo, krome tiutempe grava bastiono de la patriotoj dum la sendependa milito.

Ekonomio
--------

Barinas estas la regiona centro de brutobredado, la brutaro-produktoj estas ĝiaj ĉefaj varoj. Kakaoj kaj tabakoj estas kultivitaj en la apudaĵo. En la lastaj jaroj ankaŭ la turisma industrio aperis.

Trafiko
-------

Barinas havas internacian flughavenon. En la urbego aŭtobusoj liveras la pasaĝerojn.

Klimato
-------

Barinas havas tropikan klimaton. Jare pluvas po 1220 mm. Precipe inter majo-septembro pluvas; en januaro kaj februaro ne pluvas. La averaĝa jara temperaturo estas 27  ℃; inter junio kaj aŭgusto estas nur averaĝe 25  ℃, sed en februaro kaj marto estas averaĝe 30  ℃.

Katedralo en Barinas
Monumento en Barinas

Vidindaĵoj
----------

* katedralo kaj aliaj kirkoj
* muzeo
* botanika ĝardeno

Eksteraj ligiloj
----------------

* Muziko Llanera
* Portalo del estado Barinas Arkivigite je 2021-02-13 per la retarkivo Wayback Machine
* mapo, distancoj Arkivigite je 2016-03-04 per la retarkivo Wayback Machine
* angle
Ŝablono:Informkesto insulo/zorgado/Bildo mankas

Aleksandra Pavlovna
**Tero de Aleksandra** (ruse *Земля Александры*) estas granda insulo de la Lando Francisko Jozefo arkipelago situanta ĉe 80.6338889 norda latitudo kaj 46.5838889 orienta longitudo, kun areo 1051 km2. Ĝi estas parto de Arĥangelska provinco, Rusia Federacio.

La nomon al la insulo donis la aŭstra ekspedicio en la 19-a jarcento honore al la arkidukino de Aŭstra imperio *Aleksandra*, filino de la rusia imperiestro Paŭlo la 1-a.

La plej grandan parton de la insulo kovras glaciaj kupoloj, kies alteco atingas 382 m. En ĝi estas multaj lagoj. La jara temperatura averaĝo estas -14,8  ℃. Ekde mezprintempo ĝis mezaŭtune tie la suno ne malaperas kaj do brilas permanente, la alian jarduonon okupas la nokto.

Sur la insulo funkcias la limbazo Nagurskoje kun la aerodromo kaj la samnoma veteroficejo.

Vidu ankaŭ
----------

* Insuloj en Rusio

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Tero de Aleksandra en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* teksto kaj bildoj Arkivigite je 2013-12-03 per la retarkivo Wayback Machine germane
Usono uzis napalmon dum Vjetnama milito
**Napalmo** estas aluminia salo aŭ sapo de naftenaj acidoj kaj alifataj karbonacidoj (ili estas organikaj acidoj kun karbonaj ringoj kaj ĉenoj). Oni densigas per napalmo benzinon, kiu servas por la flamĵetiloj kaj flambomboj. La solidita miksaĵo estas hodiaŭ same nomata napalmo kaj ĝi brulas pli rapide, ĵetebla pli precize kaj pli malplroksime ol la nezino.

Ĝin evoluigis usonaj sciencistoj en 1942.

Oni uzas la napalmon en piroteknika ĝelo, kiu entenas benzinon kaj nafton, magnezian polvon, kaj natrian nitraton. La miksaĵo brulas je 1100 ℃, dum la densigita benzino nur je 675 ℃.

Milita uzo
----------

Oni ekuzis napalmon dum la dua mondmilito. La unua larĝskala atako estis kontraŭ Royan. En Ĉinio, dum la Kultura Revolucio, Wei Guonqing uzis ĝin kontraŭ ribeloj en Wuzhou, kaj la usona armeo dum Korea milito kaj Vjetnama milito.

Ekde 1980, interakordo de Unuiĝintaj Nacioj malpermesas la uzon de Napalmo kontraŭ nebatalantoj (vilaĝoj, ktp). Usono ne partoprenas la akordo, sed certigis, ke ĝia arsenalo estis detruita en 2001.

Vidu ankaŭ
----------

* Greka fajro
* *Napalm Death*

* Napalmo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Napalmo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 215118
* GND: 4613348-3
* NKC: ph1207030
 |
**Naftoardezo** aŭ oleo-ardezo estas bitumeneca materialo, fajnograjna sedimenta rokaĵo, el kies solida organika enhavo oni povas gajni nafton per ardigo.

La naftoardezojn karakterizas, ke la tavoloj de rokmineraloj varias inetr vera rokaĵo kaj la melhelaj organikaj materialoj. Tiu organika kombinaĵo estas ĉefe kerogeno, nesolvebla finprodukto de bakteria malkonstruado de iamaja plantaj kaj bestaj restaĵoj.

Naftoardezo estiĝis en baseno de iamaj grandaj lagoj, malprofundaj marpartoj, iamaj marĉoj, lagunoj.

La naftoardezo gravas, se oni povas gajni pli da energio el gajnota kerogeno ol mem gajno la kerogenon. Tiu efika punkto estas ĉe ĉirkaŭ 2,5 pezprocento, kiam la foruzata kaj gajnata energio egalas. En la Usono, oni minas, prilaboras nur tiujn naftoardezojn, el kiuj eblas gajni pli ol 42 l kerogenon je tuno.

Produktado de ardeza nafto
--------------------------

Post la minado, oni diserigas la naftoardezon kaj ardigas je ĉirkaŭ 500 ℃ kaj la kerogeno transformiĝas al hidrokarbonoj kaj aliaj organikaj kombinaĵoj.

En alia metodo, oni eksplod-diserigas la ardezon en la profundo kaj ekbruligas la rokaĵojn. La hidrokarbonojn oni pumpas sur la surfacon.

La produktado bezonas multe da akvo, mono, dum estiĝas karcinogenaj kombinaĵoj. Pro tio oni nur malmultloke minas naftoardezon tiel en Estonio, Ĉinio, Brazilio kaj Usono (Parachute Creek, Koloradio).

Vidu ankaŭ
----------

* naftosablo

* Kategorio Naftoardezo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 229275
* GND: 4043248-8
* LCCN: sh85094361
* NDL: 00568798
* NKC: ph123725
 |
**Absoluta nulo** estas la plej malalta temperaturo akirebla en la Universo. Je tiu temperaturo, entropio ankaŭ nulas, kvankam materio daŭre posedas energio, pro kvantummekanikaj kialoj.

Laŭ la Sistemo Internacia de Unuoj, ĝi korespondas al temperaturo 0 K, laŭ la kelvina skalo, kaj −273.15 ℃ laŭ la celsia skalo.

Kvankam, el teoria vidpunkto, materio ne malvarmigeblas ĝis la temperaturo 0 K,, sciencistoj klopodas akiri temperaturojn kiel eble plej proksimaj al ĝi, ĉar tiam materio montras kvantumfizikajn ecojn kiel superkondukteco aŭ superfluideco. En la jaro 2000, la Teknologia Universitato de Helsinko siadire akiris la temperaturon 100 pK (pikokelvinoj, 1-10 K), la plej malalta temperaturo iam homprodukita.

Historio
--------

Unu el la unuaj proponantoj de la ideo pri "absoluta nulo" estis Robert Boyle, en sia verkaĵo *New Experiments and Observations touching Cold* (1665).

Referencoj
----------

1. ↑  Davies, Jeremy Dunning.  (1996) *Concise Thermodynamics*. Horwood Publishing, p. 43. ISBN 1898563152.

* Kategorio Absoluta nulo de temperaturo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Tizimín** estas unu el la 106 komunumoj de la meksika subŝtato Yucatán, kiu estas unu el la tri meksikaj subŝtatoj sur la duoninsulo Jukatano. La ĉefurbo de la komunumo estas la samnoma Tizimín. La komunumo situas en la nordorienta parto de Yucatán en la regiono 1 "Litoral Oriente", kiu limas al la Meksika Golfo (norde), al la federacia subŝtato Quintana Roo en la oriento, al la regiono 2 "Oriente" en la sudo kaj al la regionoj 3 "Litoral Centro" kaj 4 "Centro"en la okcidento. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 31096.

La situo de la regiono 1 en Yucatán

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 69553 loĝantojn. El tiuj estis 34736 viroj kaj 34817 virinoj. La komunumo havas surfacon de 4132,40 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 17 metroj super la marnivelo.

Klimato
-------

En la komunumo jare falas averaĝe 45,2 mm/m2 de precipitaĵo. La averaĝa jara temperaturo estas 26,5 ℃. Ĝenerale la klimato estas varma kaj duonhumeda. La pluva sezono ĝenerale komencas fine de majo kaj ĝi daŭras ĝis oktobro. Plej malvarmaj monatoj estas januaro kaj decembro kaj plej varmaj monatoj estas julio kaj aŭgusto.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 39094 personoj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 30959 scipovis legi kaj skribi kaj 8097 personoj estis analfabetoj. Do 20,71% de la personoj pli aĝaj ol 15 en la komunumo estis analfabetoj.

En la jaro 2000 en la komunumo vivis 64104 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 28917 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 45,1% de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon. La ĉefa indiĝena lingvo en Yucatán estas la jukatana majaa lingvo, ankaŭ nomita Majatano.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Tizimín Arkivigite je 2007-09-27 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)
* Tizimín Arkivigite je 2010-12-28 per la retarkivo Wayback Machine en *Nuestros municipios" (niaj komunumoj; retejo de la registaro de Yucatán) (hispane)*
**Akil** estas unu el la 106 komunumoj de la meksika subŝtato Yucatán, kiu estas unu el la tri meksikaj subŝtatoj sur la duoninsulo Jukatano. La ĉefurbo de la komunumo estas la samnoma Akil. La komunumo apartenas al la regiono 9 "Sur". La regiono "Sur" limas al la meksika, federacia subŝtato Campeche (okcidente) kaj al Quintana Roo (oriente). Krome norde ĝi limas al la regiono 8 "Sur Poniente" kaj al la regiono 5 "Centro Sur". La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 31003.

La situo de la regiono 9 en Yucatán

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 9765 loĝantojn. El tiuj estis 4774 viroj kaj 4991 virinoj. La komunumo havas surfacon de 48,5 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 31 metroj super la marnivelo.

Klimato
-------

En la komunumo jare falas averaĝe 73,1 mm/m2 de precipitaĵo. La averaĝa jara temperaturo estas 26,2  ℃. Ĝenerale la klimato estas varma kaj duonhumeda. La pluva sezono ĝenerale komencas fine de majo kaj ĝi daŭras ĝis oktobro. Plej malvarmaj monatoj estas januaro kaj decembro kaj plej varmaj monatoj estas julio kaj aŭgusto.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 5534 personoj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 4329 scipovis legi kaj skribi kaj 1201 personoj estis analfabetoj. Do 21,7% de la personoj pli aĝaj ol 15 en la komunumo estis analfabetoj.

En la jaro 2000 en la komunumo vivis 9413 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 6241 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 66,3% de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon. La ĉefa indiĝena lingvo en Yucatán estas la jukatana majaa lingvo, ankaŭ nomita Majatano.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Akil Arkivigite je 2007-06-03 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)
* Akil Arkivigite je 2010-12-29 per la retarkivo Wayback Machine en *Nuestros municipios" (niaj komunumoj; retejo de la registaro de Yucatán) (hispane)*
**Bokobá** estas unu el la 106 komunumoj de la meksika subŝtato Yucatán, kiu estas unu el la tri meksikaj subŝtatoj sur la duoninsulo Jukatano. La ĉefurbo de la komunumo estas la samnoma Bokobá. La komunumo situas en la centra parto de Yucatán en la regiono 4 "Centro". La regiono "Centro" limas norde al la regiono 3 "Litoral Centro", oriente al la regiono 1 "Litoral Oriente", sude al la regiono 5 "Centro Sur" kaj okcidente al la regiono 6 "Influencia Metropolitana". La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 31005. 

La situo de la regiono 4 en Yucatán

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 1958 loĝantojn. El tiuj estis 991 viroj kaj 967 virinoj. La komunumo havas surfacon de 48,5 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 10 metroj super la marnivelo.

Klimato
-------

En la komunumo jare falas averaĝe 73,1 mm/m2 de precipitaĵo. La averaĝa jara temperaturo estas 26,2 ℃. Ĝenerale la klimato estas varma kaj duonhumeda. La pluva sezono ĝenerale komencas fine de majo kaj ĝi daŭras ĝis oktobro. Plej malvarmaj monatoj estas januaro kaj decembro kaj plej varmaj monatoj estas julio kaj aŭgusto.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 1310 personoj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 1036 scipovis legi kaj skribi kaj 272 personoj estis analfabetoj. Do 20,76% de la personoj pli aĝaj ol 15 en la komunumo estis analfabetoj.

En la jaro 2000 en la komunumo vivis 1974 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 865 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 43,8% de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon. La ĉefa indiĝena lingvo en Yucatán estas la jukatana majaa lingvo, ankaŭ nomita Majatano.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Bokobá Arkivigite je 2007-03-23 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)
* Bokobá Arkivigite je 2010-12-29 per la retarkivo Wayback Machine en *Nuestros municipios" (niaj komunumoj; retejo de la registaro de Yucatán) (hispane)*
**Conkal** estas unu el la 106 komunumoj de la meksika subŝtato Yucatán, kiu estas unu el la tri meksikaj subŝtatoj sur la duoninsulo Jukatano. La ĉefurbo de la komunumo estas la samnoma Conkal. La komunumo estas parto de la regiono 6 "Influencia Metropolitana". Tiu regiono de Yucatán estas la regiono kun plej multaj loĝantoj. Ĝi limas norde al la Meksika Golfo, okcidente al la regiono 7 "Litoral Oriente kaj oriente al la regionoj 3,4 kaj 5. Sude ĝi limas al la regiono 8 "Sur Poniente". La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 31013.

La situo de la regiono 6 en Yucatán

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 8495 loĝantojn. El tiuj estis 4267 viroj kaj 4228 virinoj. La komunumo havas surfacon de 57,5 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 13 metroj super la marnivelo.

Klimato
-------

En la komunumo jare falas averaĝe 64 mm/m2 de precipitaĵo. La averaĝa jara temperaturo estas 26,6 ℃. Ĝenerale la klimato estas varma kaj duonhumeda. La pluva sezono ĝenerale komencas fine de majo kaj ĝi daŭras ĝis oktobro. Plej malvarmaj monatoj estas januaro kaj decembro kaj plej varmaj monatoj estas julio kaj aŭgusto.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 5283 personoj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 4825 scipovis legi kaj skribi kaj 457 personoj estis analfabetoj. Do 8,65% de la personoj pli aĝaj ol 15 en la komunumo estis analfabetoj.

En la jaro 2000 en la komunumo vivis 7620 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 1825 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 24% de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon. La ĉefa indiĝena lingvo en Yucatán estas la jukatana majaa lingvo, ankaŭ nomita Majatano.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Conkal Arkivigite je 2007-09-30 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)
* Conkal Arkivigite je 2010-12-28 per la retarkivo Wayback Machine en *Nuestros municipios" (niaj komunumoj; retejo de la registaro de Yucatán) (hispane)*
**Chankom** estas unu el la 106 komunumoj de la meksika subŝtato Yucatán, kiu estas unu el la tri meksikaj subŝtatoj sur la duoninsulo Jukatano. La ĉefurbo de la komunumo estas la samnoma Chankom. La komunumo situas en la sudorienta parto de Yucatán en la regiono 2 "Oriente", kiu limas al la al la federacia subŝtato Quintana Roo en la oriento kaj sudo, al la regiono 1 "Litoral Oriente" en la nordo, al la regiono 4 "Centro" en la nordoriento kaj al la regiono 5 "Centro Sur" en la okcidento. Eta parto en la sudo krome limas al la regiono 9 "Sur". La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 31017.

La situo de la regiono 2 en Yucatán

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 4340 loĝantojn. El tiuj estis 2205 viroj kaj 2135 virinoj. La komunumo havas surfacon de 138 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 27 metroj super la marnivelo.

Klimato
-------

En la komunumo jare falas averaĝe 35,8 mm/m2 de precipitaĵo. La averaĝa jara temperaturo estas 26,2  ℃. Ĝenerale la klimato estas varma kaj duonhumeda. La pluva sezono ĝenerale komencas fine de majo kaj ĝi daŭras ĝis oktobro. Plej malvarmaj monatoj estas januaro kaj decembro kaj plej varmaj monatoj estas julio kaj aŭgusto.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 2420 personoj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 1727 scipovis legi kaj skribi kaj 689 personoj estis analfabetoj. Do 28,47% de la personoj pli aĝaj ol 15 en la komunumo estis analfabetoj.

En la jaro 2000 en la komunumo vivis 2039 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 0 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 0% de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon. La ĉefa indiĝena lingvo en Yucatán estas la jukatana majaa lingvo, ankaŭ nomita Majatano.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Chankom Arkivigite je 2007-04-29 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)
* Chankom Arkivigite je 2009-05-04 per la retarkivo Wayback Machine en *Nuestros municipios" (niaj komunumoj; retejo de la registaro de Yucatán) (hispane)*
**Chocholá** estas unu el la 106 komunumoj de la meksika subŝtato Yucatán, kiu estas unu el la tri meksikaj subŝtatoj sur la duoninsulo Jukatano. La ĉefurbo de la komunumo estas la samnoma Chocholá. La komunumo situas en la plej okcidenta parto de Yucatán. La regiono 7 nomiĝas "Litoral Poniente". Ĝi limas al la Meksika Golfo en la nordo, al la subŝtato Campeche en la okcidento kaj al la regiono 6 "Influencia Metropolitana" en la oriento. Krome ĝi havas limon kun la regiono 8 "Sur Poniente" en la sudoriento. La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 31023. 

La situo de la regiono 7 en Yucatán

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 4339 loĝantojn. El tiuj estis 2214 viroj kaj 2125 virinoj. La komunumo havas surfacon de 99,6 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 14 metroj super la marnivelo.

Klimato
-------

En la komunumo jare falas averaĝe 57 mm/m2 de precipitaĵo. La averaĝa jara temperaturo estas 26,8 ℃. Ĝenerale la klimato estas varma kaj duonhumeda. La pluva sezono ĝenerale komencas fine de majo kaj ĝi daŭras ĝis oktobro. Plej malvarmaj monatoj estas januaro kaj decembro kaj plej varmaj monatoj estas julio kaj aŭgusto.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 2736 personoj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 2222 scipovis legi kaj skribi kaj 512 personoj estis analfabetoj. Do 18,71% de la personoj pli aĝaj ol 15 en la komunumo estis analfabetoj.

En la jaro 2000 en la komunumo vivis 4057 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 1555 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 38,3% de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon. La ĉefa indiĝena lingvo en Yucatán estas la jukatana majaa lingvo, ankaŭ nomita Majatano.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Chocholá Arkivigite je 2007-04-29 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)
* Chocholá Arkivigite je 2010-12-28 per la retarkivo Wayback Machine en *Nuestros municipios" (niaj komunumoj; retejo de la registaro de Yucatán) (hispane)*
**Kantunil** estas unu el la 106 komunumoj de la meksika subŝtato Yucatán, kiu estas unu el la tri meksikaj subŝtatoj sur la duoninsulo Jukatano. La ĉefurbo de la komunumo estas la samnoma Kantunil. La komunumo situas en la centra parto de Yucatán en la regiono 4 "Centro". La regiono "Centro" limas norde al la regiono 3 "Litoral Centro", oriente al la regiono 1 "Litoral Oriente", sude al la regiono 5 "Centro Sur" kaj okcidente al la regiono 6 "Influencia Metropolitana". La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 31042.

La situo de la regiono 4 en Yucatán

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 5362 loĝantojn. El tiuj estis 2695 viroj kaj 2667 virinoj. La komunumo havas surfacon de 153,3 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 16 metroj super la marnivelo.

Klimato
-------

En la komunumo jare falas averaĝe 74 mm/m2 de precipitaĵo. La averaĝa jara temperaturo estas 24,7  ℃. Ĝenerale la klimato estas varma kaj duonhumeda. La pluva sezono ĝenerale komencas fine de majo kaj ĝi daŭras ĝis oktobro. Plej malvarmaj monatoj estas januaro kaj decembro kaj plej varmaj monatoj estas julio kaj aŭgusto.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 3142 personoj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 2433 scipovis legi kaj skribi kaj 707 personoj estis analfabetoj. Do 22,5% de la personoj pli aĝaj ol 15 en la komunumo estis analfabetoj.

En la jaro 2000 en la komunumo vivis 5130 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 2623 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 51,1% de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon. La ĉefa indiĝena lingvo en Yucatán estas la jukatana majaa lingvo, ankaŭ nomita Majatano.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kantunil Arkivigite je 2007-04-29 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)
* Kantunil Arkivigite je 2010-12-28 per la retarkivo Wayback Machine en *Nuestros municipios" (niaj komunumoj; retejo de la registaro de Yucatán) (hispane)*