recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Ekzemplero de la konstitucio konservita en la Congreso de los Diputados.
La  **Hispana Konstitucio de 1978** estas la plej supera normo de Hispanio, al kiu estas submetata la publikaj povoj kaj la hispanaj civitanoj, valida ekde la 29-an de decembro 1978.

La konstitucio estis ratifita referendume la 6-an de decembro 1978, kaj poste sankciita de la reĝo la 27-an de decembro kaj publikigita en la Oficiala Bulteno de la Ŝtato la 29-an de decembro samjare. La promulgado de la konstitucio implikis la finon de la nomata hispana transiro, kiu okazis kiel konsekvenco de la forpaso, la 20-an de novembro 1975, de la Generalo Francisco Franco, per kiu alvenis politikaj kaj historiaj okazintaĵoj kiuj transformis la frankisman reĝimon en sociala kaj rajta ŝtato, sub la formo de parlamenta monarkio. Ĝi organizas la teritorion de Hispanio en aŭtonomaj regionoj, provincoj kaj municipoj. La reĝo de Hispanio estas la Ŝtatestro, sed liaj funkcioj grandparte estas nur simbolaj.

* Kategorio Hispana Konstitucio de 1978 en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **medicina etiko** startis antaŭ nia erao, simbolita per la plej elstara kuracisto de la Antikveco, nome Hipokrato, kies doktrino havis grandan influon en la plenumo de la profesio de medicino en la venontaj jarcentoj.

La etiko zorgas pri la diskutado kaj fundamentado per meditado de la aro de principoj aŭ normoj kiuj konstituas la moralon. La moralo estas la aro de principoj, kriterioj, normoj kaj valoroj kiuj regas la homan konduton. La moralo faras onin agadi per determinita maniero kaj permesas onin scii kion faru en preciza situacio.

La **medicina deontologio** estas la aro de principoj kaj etikaj reguloj kiuj devas inspiri kaj gvidi la profesian konduton de la kuracisto. La devoj preskribitaj devigas ĉiujn kuracistojn en la plenumo de ilia profesio, sendepende de la fako.

Principoj de la medicina etiko
------------------------------

Ĉiu profesiulo en la sansistemo devas atenti pri principoj kiuj estas fundamentaj por tiu.

* Bonfarado
* Aŭtonomeco
* Justico
* Ne malbonfarado (*Primum non nocere*)

Vidu ankaŭ
----------

* Bioetiko
* Hipokrata ĵuro

* Rilato kuracista-pacienta
* Deklaracio de Ĝenevo
* UMEA

Notoj
-----

1. 1 2   Consejo General de Colegios Oficiales de Médicos. Código de Deontología Médica. Guía de Ética Médica. Madrid: OMC; 2011.. Arkivita el la originalo je 2021-12-17. Alirita 2021-12-17.
2. ↑  Villanueva Marcos JL. La ética de la Medicina. En: Millán Núñez-Cortés J, del Llano Señarís JE (direktoroj). Ser médico. Los valores de una profesión. Madrid: Unión Editorial; 2012. ISBN 978-84-7209-583-0

* Kategorio Medicina etiko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 748175
* GND: 4074672-0
* LCCN: sh85082929
* BNF: 11932463z
* NKC: ph115193
 |
**Megyehíd** [medjehid] estas vilaĝo en Hungario en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Vas (Hungario), en Distrikto Sárvár. La loknomo estas hungare: departementa-ponto. Temas ne pri riverponto, nur rojponto.

Megyehíd

Bazaj informoj
--------------

* Poŝtkodo: 9754
* Areo: 6  km²
* Loĝantaro: 320

Situo
-----

Megyehíd situas sur ebenaĵo, for de fervojo, ĉefvojo kaj rivero.

Historio
--------

En 1217 okazis la unua mencio en formo *Megehid*. Komence la kampoj apartenis al la reĝino. Priskriboj de András Vályi kaj Elek Fényes mencias, ke la loĝantoj estas famaj ĉevalobredistoj. En Megyehíd migra poŝto servas.

Vidindaĵoj
----------

Megyehíd havas romkatolikan preĝejon omaĝe al Sankta Triunuo. La loĝantaro okupiĝas pri agraraj produktoj, aŭ laboras en la proksimaj Sárvár aŭ Szombathely.

Komunumoj pri *híd* (=ponto) en Hungara reĝlando
------------------------------------------------

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Baranyahídvég | Barlahida | Basahíd | Berhida | Ecsehida | Hídalmás |
| Hidas | Hidaskürt | Hidasliget | Hidasnémeti | Hídvég | Hídvégardó |
| Jankahíd | Jánoshida | Kőhida | Kovácshida | Lendvahídvég | Megyehíd |
| Sajóhídvég | Székelyhíd | Székelyhidas | Mórichida | Óhíd | Rábahídvég |

* Kategorio Megyehíd en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Dezső József Firtosi** [deĵO jOĵef firtoŝi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Firtosi József Dezső** (ofte pli mallonge *József Dezső*) estis hungara pentristo, instruisto.

Pentraĵoj de Dezső József Firtosi
Dezső József [*rompita ligilo*] naskiĝis la 29-an de julio 1886 en Firtosváralja (Hungara reĝlando, nuntempa Firtușu en Rumanio), li mortis la 1-an de januaro 1965 en Gyula (Hungario).

Biografio
---------

Dezső József akiris pedagogian diplomon en Székelykeresztúr en 1908, plian diplomon en 1912 en Reĝa Belarta Altlernejo de Imre Révész (pentristo) kaj Aladár Edvi Illés (pentristo), poste li ekinstruis en Transilvanio. Li edziĝis en 1915. Ili translokiĝis al Gyula en 1919. Tiutempe li jam ankaŭ pentradis pejzaĝojn, portretojn kaj aĵpentraĵojn. Li aranĝis ankaŭ lokajn ekspoziciojn. Li ricevis premiojn trifoje.

El solaj ekspozicioj
--------------------

* Gyula (1921, 1959)

Elektitaj pentraĵoj
-------------------

* Behavazott aranyzúzó malom
* Beszélgetők
* A Brassói Fekete Templom
* Feleségem
* Gyulai kishíd
* Székelykapu
* Merengő
* Május

Elektitaj lernintoj
-------------------

* György Kohán

Lia libro
---------

* Nyikómenti Gyermekjátékok (1943)

Memorigiloj
-----------

* memortabulo en Gyula  Arkivigite je 2021-06-12 per la retarkivo Wayback Machine

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun bildo
* hungarlingva biografio kun bildoj
* hungarlingva biografio Arkivigite je 2017-04-10 per la retarkivo Wayback Machine

* Kategorio Dezső József Firtosi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 609076
 |
**Cipargamino** aŭ **Cipargamin** (**NITD609**, **KAE609**) estas eksperimenta sinteza kontraŭmalaria medikamenta drogo apartenanta al la klaso de spiroindolono. La komponaĵo estis disvolvigita en la *Novartis Institute for Tropical Diseases* en Singapuro, pere de kunlaborado kun la *Genomics Institute of the Novartis Research Foundation* (GNF), la *Biomedical Primate Research Centre* kaj la *Swiss Tropical Institute*.

Cipargamino estas sinteza kontraŭmalaria molekulo kiu apartenas al la klaso de spiroindolono, kaj ricevis la premion MMV Projekto de la Jaro 2009. Ĝi estas strukture rilata al GNF 493, komponaĵo unuafoje identigita kiel povega inhibilo de *Plasmodium falciparum* kreskita en alta produkta fenotipa montro de naturaj produktoj kondukitaj al la *Genomics Institute of the Novartis Research Foundation* en San Diego, Kalifornio, en 2006.

Cipargamino estis malkovrita per elekto en la biblioteko de Novartis inter 12 000 naturaj produktoj kaj sintezaj komponaĵoj por trovi aktivajn komponaĵojn kontraŭ *Plasmodium falciparum*. La unua elekto fokusis al 275 komponaĵoj kaj la listo estis mallarĝigita ĝis 17 eblaj kandidatoj. La nuntempa spiroindolono estis plibonigita por direkti siajn metabolajn enhavojn al plibonigita stabileco kaj eksponi nivelojn en animaloj.

Notoj
-----

1. ↑   NITD 609. Medicines for Malaria Venture. Arkivita el la originalo je 2012-11-12. Alirita 2013-04-17.

 Arkivigite je 2012-11-12 per la retarkivo Wayback Machine  Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2012-11-12. Alirita 2021-05-30.
2. ↑   (2010) "Spiroindolones, a potent compound class for the treatment of malaria", *Science* **329** (5996), p. 1175–80. doi:10.1126/science.1193225.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 727023
 |
**Mezőcsokonya** [mezOĉokonja] estas vilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Somogy, en Distrikto Kaposvár.

 Kalvinana preĝejo de Mezőcsokonya
 Katolika kapelo de Mezőcsokonya
Infanĝardeno de Mezőcsokonya

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 31 km²
* Loĝantaro: 1220
* Poŝtkodo: 7434
* Telefonprefikso: 82

Situo
-----

Mezőcsokonya situas sur mildaj deklivoj, laŭ traira flankovojo. Kaposvár troviĝas 18, Kadarkút 27, Marcali 29 km-ojn. Proksime la plej alta elstaraĵo altas 172 m-ojn. La plej proksima fervojo estas 10 km-ojn ĉe Kiskorpád.

Historio
--------

La unua mencio devenis pri la vilaĝo el 1324. Dum la turkoj la vilaĝo ne senhomiĝis. En 1950 kolĥozo funkciis. Apud Mezőcsokonya oni minas nafton kaj tergason. En 2007 la vilaĝanoj atingis la unuan lokon en konkurso "La plej forta vilaĝo de Hungario". Vilaĝservoj estas aŭtonomio de ciganoj, infanĝardeno, lernejo, biblioteko, kuracejo, apoteko, poŝto, futbalejo, 5 vendejoj, 3 restoracietoj, bakejo.

Lago de Mezőcsokonya
Monumento pri falintoj en Mezőcsokonya
Parko de Mezőcsokonya
Promenejo de Mezőcsokonya

Vidindaĵoj
----------

* romkatolika moderna kapelo omaĝe al Emeriko de Hungario el la 1960-aj jaroj
* kalvinana preĝejo
* monumento pri falintoj dum la mondomilitoj de 1986
* neuzata termala puto
* lago

Famuloj
-------

En Mezőcsokonya naskiĝis Csaba Varga (animaciisto).

Fontoj
------

* hungara Vikipedio
* 
* www.iranymagyarorszag.hu
* www.gyaloglo.hu

* Kategorio Mezőcsokonya en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Mezőhék** estas malgranda vilaĝo en meza Hungario en regiono Norda Ebenaĵo, en departemento Jász-Nagykun-Szolnok, en Distrikto Mezőtúr. Mező signifas hungare: herbejo, hék: iama seka fluejo.

Blazono de Mezőhék

Bazaj informoj
--------------

* Koordinatoj: 46° 59′ 38″ N 20° 23′ 16″ O﻿ / ﻿46.99389 °N, 20.38778 °O﻿ / 46.99389; 20.38778 (mapo)Koordinatoj: 46° 59′ 38″ N 20° 23′ 16″ O﻿ / ﻿46.99389 °N, 20.38778 °O﻿ / 46.99389; 20.38778 (mapo)
* Poŝtkodo: 5453
* Telefonkodo: 56
* Areo: 90 km²
* Loĝantaro: 340

Situo
-----

Mezőhék najbaras kun urboj Tiszaföldvár kaj Martfű sur ebenaĵo. Martfű troviĝas 10, Tiszaföldvár 12, Mezőtúr 19, Szolnok 31, Budapeŝto 129 kilometrojn  Arkivigite je 2016-12-20 per la retarkivo Wayback Machine.

Historio
--------

Ĉi tie neniam estis vilaĝo, estis nur sporadaj farmodomoj. En 1874 la kamparanoj fondis lernejon, ĉar ĉiuj lernejoj estis for. En 1951 la loko iĝis vilaĝo. En 1977 la komunumo perdis la memstarecon, iĝis vilaĝo kun ne memstara aŭtonomio. En 1990 la politikaj ŝanĝoj redonis la municipon. La vilaĝo estas tipe agrara. En Mezőhék migra poŝto servas.

Vidindaĵo
---------

* romkatolika preĝejo omaĝe al Sankta Kruco de 1996
**Mezőkomárom** (mezOkomArom) estas vilaĝo en Hungario en regiono Meza Transdanubio, en departemento Fejér, en subregiono de Enying. Mező estas hungare: kampo, komarom slave moskitejo.

Blazono de Mezőkomárom

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 29  km²
* koordinatoj: 46° 49′ 44″ N 18° 17′ 19″ O﻿ / ﻿46.82889 °N, 18.28861 °O﻿ / 46.82889; 18.28861 (mapo)Koordinatoj: 46° 49′ 44″ N 18° 17′ 19″ O﻿ / ﻿46.82889 °N, 18.28861 °O﻿ / 46.82889; 18.28861 (mapo)
* Loĝantaro: 1060
* Poŝtkodo: 8137
* Telefonprefikso: 25

Situo
-----

Mezőkomárom situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo, ĉe maldekstra bordo de Sió, transe estas Szabadhídvég, inter la du vilaĝoj estas voja kaj neuzita fervoja pontoj. Enying troviĝas 17, Székesfehérvár 54, Dunaújváros 61, Budapeŝto 114 km.

Historio
--------

La komunumo estis loĝata dum la bronzepoko kaj ferepoko, poste romianoj alvenis. La turkoj faris senhoma la vilaĝon. Familio **Batthyány** (batjAnji) refondis la setlejon, ekde 1757 Mezőkomárom estis kampurbo.

Famuloj
-------

En Mezőkomárom naskiĝis Géza Entz (biologo), Ferenc Varga (bestkuracisto) kaj József Szabó (katolika episkopo).
**Mezőszentgyörgy** [mezOsentdjordj] estas vilaĝo en Hungario en regiono Meza Transdanubio, en departemento Fejér, en Distrikto Enying. La loknomo signifas: kampo Sankta Georgo.

Blazono de Mezőszentgyörgy

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 27  km²
* Loĝantaro: 1370
* Poŝtkodo: 8133
* Telefonprefikso: 22

Situo
-----

Mezőszentgyörgy situas sur ebenaĵo, fine de sakovojo el Lepsény. Tiu lasta urbo troviĝas 3, Enying 10, Balatono 11, Székesfehérvár 30, Budapeŝto 90 km-ojn.

Historio
--------

La unua mencio pri la vilaĝo devenis el 1249. Post la mezepoko la vilaĝo apartenis al la Osmana Imperio, spite tion ĝi ne senhomiĝis.

Famuloj
-------

En Mezőszentgyörgy en 1842 naskiĝis Károly Eötvös, advokato, verkisto kaj politikisto.

Vidindaĵoj
----------

* romkatolika preĝejo omaĝe al Apoteozo de Sankta Kruco
* kalvinana preĝejo de 1795

Komunumoj de Sankta Georgo en Hungara reĝlando
----------------------------------------------

Pro grandeco la tabelo ne havas la ceterajn komunumojn en Transilvanio, vidu ilin Csíkszentgyörgy!

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| Bácsszentgyörgy | Balatonszentgyörgy | Bánokszentgyörgy | Baranyaszentgyörgy |
| Bégaszentgyörgy | Borsodszentgyörgy | Búrszentgyörgy | Dunaszentgyörgy |
| Garamszentgyörgy | Gombaszentgyörgy | Homokszentgyörgy | Iszkaszentgyörgy |
| Jászalsószentgyörgy | Jászfelsőszentgyörgy | Lajtaszentgyörgy | Mezőszentgyörgy |
| Répceszentgyörgy | Szentgyörgy | Szentgyörgyvár | Szentgyörgyvölgy |
| Szepesszentgyörgy | Tatárszentgyörgy | Tótszentgyörgy | Turócszentgyörgy |
| Tüskeszentgyörgy | Víziszentgyörgy | Zalaszentgyörgy |  |

* Kategorio Mezőszentgyörgy en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Mezőzombor el la aero
Preĝejo de Mezőzombor
**Mezőzombor** (mezOzombor) estas vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono **Norda Hungario**, en departemento Borsod-Abaúj-Zemplén, en subregiono de Szerencs. Mező signifas: kampo.

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 39  km²
* Alto super marnivelo: 93 m
* Koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 48.1495/21.2584
* Loĝantaro: 2590
* Poŝtkodo: 3991
* Telefonprefikso: 47

Situo
-----

Mezőzombor situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo, laŭ fervojo Miskolc-Nyíregyháza. Szerencs troviĝas 7, Tokaj 15, Abaújszántó 19, Miskolc 41 km-ojn.

Historio
--------

La unua mencio devenis el 1298. En 1567 la turkoj detruis la komunumon, baldaŭe ĝi iĝis kampurbo en 1665. Dum liberecbatalo de Francisko Rákóczi la 2-a la vilaĝo senhomiĝis pro la konstantaj militadoj. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, lernejo, poŝto.

Vidindaĵoj
----------

* romkatolika preĝejo omaĝe al Sankta Mikaelo
* grekokatolika preĝejo omaĝe al Alveno de Sankta Spirito
* kalvinana preĝejo

* Kategorio Mezőzombor en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Medicina Universitato de Suda Karolino** (angle *Medical University of South Carolina*, akronime *MUSC*) estas usona ŝtata speciala altlernejo situanta en la urbo Charleston, Suda Karolino .

Historio
--------

La universitato estis malfermita en 1824 kiel malgranda privata kolegio dezajnita por trejni kuracistojn, kaj ekde tiam fondis hospitalojn kaj medicinajn instituciojn ĉie en la ŝtato. Ĝi estas unu el la plej malnovaj senĉese funkciaj medicinaj fakultatoj en Usono kaj la plej malnova en la Sudaj ŝtatoj .

La lernejo disetendiĝis en publikan universitaton kun medicina centro kaj ses altlernejoj por trejni sanprofesiulojn, biomedicinajn sciencistojn kaj alian sanpersonaron. Ĝi ankaŭ funkcias kiel esplorcentro kaj havas sian propran publikan hospitalon .

Organizo
--------

La universitato konsistas el fakoj: anestezo kaj perioperacia medicino, biokemio kaj molekula biologio, biostatistiko kaj epidemiologio, ĉela kaj molekula farmakologio kaj eksperimenta terapio, kompara medicino, dermatologio, familia medicino, medicino, mikrobiologio kaj imunologio, neŭrologio, obstetriko kaj ginekologio, oftalmologio, ortopedia kirurgio, otorinolaringologio, kapo kaj kolo-kirurgio, patologio kaj laboratoria medicino, pediatrio, psikiatrio kaj kondutismaj sciencoj, radiado-onkologio, radiologio, kirurgio, regenera medicino kaj ĉelbiologio, kaj urologio.

Referencoj
----------

1. ↑   Health Service Locations. Medical University of South Carolina. Alirita 29 July 2022.
2. ↑   Introduction: 1913 State Takeover of MCSSC. Alirita 12 April 2018.
3. ↑   About COM. Arkivita el la originalo je 2011-05-13. Alirita 2011-02-06.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Medicina Universitato de Suda Karolino en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo: http://www.musc.edu


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 831727
* LCCN: n77020217
* VIAF: 154746512
* ISNI: 0000 0001 2189 3475
 |
Michał Doliwo-Dobrowolski (ĉirkaŭ 1908)
Michał Doliwo-Dobrowolski, en la aĝo 22
La trifaza elektra generatoro laŭ Doliwo-Dobrowolski en Lauffen am Neckar
Michał Doliwo-Dobrowolski kun kolegoj en la firmao AEG en Berlino
**Michał Doliwo-Dobrowolski** (naskiĝis la 21-a de decembro 1861[jul.]/ 2-a de januaro 1862[greg.] en Gatĉina, mortis la 15-an de novembro 1919 en Hejdelbergo) estis pola-rusa elektroteknikisto, elektristo kaj inventisto. Pioniro de la tekniko pri trifaza elektra kurento.

Vivo
----

Naskiĝis en Gatĉina, proksime al Sankt-Peterburgo en pola-rusa familio. Reallernejon finis en Odesa (Odeso) (1878), kie loĝis kun gepatroj ekde 1872. De 1878 studis en kemia fakultato ĉe Teknika Universitato en Rigo. En la aĝo de 19 jaroj estis forĵetita sen rajto studi en Rusio, tio okazis kadre de reprezalioj pro la atenco de alia polo kontraŭ la rusa caro Aleksandro la 2-a (Rusio). Tiam ekstudis neoficiale en la universitatoj de Sankt-Peterburgo, Odeso kaj Novorossijsk. Tamen ankaŭ pro tio en la jaro 1883 forveturis kun la gepatroj al Germanio.

La studadon daŭrigis en Teknika Universitato de Darmstadt (Darmŝtato), unue en mekanika fakultato, kaj poste en novkreita elektroteknika, kiun finis en 1884.

En 1888 evoluigis trifazan elektran generatoron kaj trifazan elektromotoron, kion faris kelke da monatoj antaŭ Nikola Tesla.

Medalo je la nomo de Michał Doliwo-Dobrowolski
----------------------------------------------

La 2-an de januaro 2007 Asocio de Polaj Elektristoj establis medalon je la nomo de Michał Doliwo-Dobrowolski kaj Tutpollandan Komitaton pri la medalo kun la sidejo en Szczecin.

Bibliografio
------------

* Stefan Weinfeld, *Poczet wielkich elektryków* (Nomaro de grandaj elektrikistoj), Nasza Księgarnia, Warszawa 1968
* Jan Podoski, *Zbyt ciekawe czasy* (Tro interesaj tempoj), Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, Warszawa 1990
* Władysław Smoleński, *Przewrót umysłowy w Polsce w. XVIII.* (Mensa turnopunkto en Pollando de la 18-a jarcento), Warszawa 1923
* S. Molęda, *Michał Doliwo-Dobrowolski – 120 lat elektroenergetycznego trójfazowego systemu przesyłowego w Europie* (Michał Doliwo-Dobrowolski – 120 jaroj de elektroenergetika trifaza transmisia sistemo en Eŭropo), "Elektroenergetyka – współczesność i rozwój" (Elektroenergetiko - nuntempo kaj evoluo), n-ro 3(9), Wyd. PSE Operator S.A. Gdańsk 2011, ISSN 2080-8593

Vidu ankaŭ
----------

* Transmisio de elektra energio

Eksteraj ligiloj
----------------

* Poloj de Sankt-Peterburgo[*rompita ligilo*]


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 387380
* GND: 124889379
* LCCN: n2004018173
* VIAF: 69873366
* ISNI: 0000 0000 4205 1886
 |
**Michał Kleiber** (naskiĝis la 23-an de januaro 1946 en Varsovio) estas pola sciencisto, spertulo pri mekaniko kaj informadiko, estinta ministro pri scienco, de 2007 prezidanto de Pola Scienca Akademio, estinta socia konsilisto de prezidento Lech Kaczyński pri kontaktoj kun la scienco. Kavaliro de la Ordeno de la Blanka Aglo.

Vivo
----

Kiel junulo trejnis tenison kaj estis majstro de Pollando.

Li finis studojn en la Fakultato de Landa Inĝenierio de Varsovia Politekniko kaj en la Fakultato de Matematiko, Mekaniko kaj Informadiko de Varsovia Universitato. Doktoriĝis kaj habilitiĝis. En 1989 ricevis titolon de profesoro pri teknikaj sciencoj. De pluraj jaroj estas ligita kun Instituto de Bazaj Problemoj de Tekniko de Pola Scienca Akademio, en la jaroj 1995–2006 estis direktoro de tiu ĉi unuo. Aŭtoro de preskaŭ 250 publikaĵoj kaj de sep libroj dediĉitaj al apliko de modernaj komputilaj metodoj en sciencaj esploroj, tekniko kaj medicino.

En la jaroj 1976–1981 laboris en germanaj universitatoj en Stuttgart, Hanovro kaj Darmstadt. De 1983 ĝis 1984 estis vizita profesoro en Universitato de Kalifornio kaj en la jaroj 1992–1993 en Universitato de Tokio.

En 1994 iĝis ĉefredaktoro de scienca revuo "Archives of Computational Methods in Engineering" kaj estrarano de International Association of Computational Mechanics. Estis prezidanto de Direktora Konsilio de Sciencaj Filioj de Pola Scienca Akademio (PAN) kaj membro de Centra Komisiono pri Sciencaj Gradoj kaj Scienca Titolo. En la jaroj 1998–2001 reprezentis Pollandon en Konsilio de Guberniestroj de la Komuna Esplor-Centro en Eŭropa Unio. En 2005 estis nomumita al posteno de la prezidanto de European Materials Forum.

De la 19-a de januaro 2006 plenumis funkcion de socia konsilisto de prezidento Lech Kaczyński pri kontaktoj kun la scienca medio.

Reala membro de PAN. De januaro 2007 ĝis marto 2015 estis prezidanto de PAN. Elektita al membreco de Aŭstria Akademio de Sciencoj (2002), Eŭropa Akademio de Sciencoj kaj Belartoj (2006), Academia Europaea (2009), al la Senato de germana Leopoldina (2011), Eŭropa Esplor-Konsilio (2006–2011) kaj Stira Komitato de la Estraranta Konsilio de Eŭropa Fondaĵo de Scienco en Strasburgo (2007–2010). Plie, membro de Socia Komitato pri Restaŭro de Historiaj Monumentoj de Krakovo (2009) kaj Inĝeniera Akademio en Pollando. En 2015 estis nomumita al posteno de ambasadoro de Eŭropa Komisiono pri la nova eŭropa rakonto.
En 2017 ĝenerala asembleo de scienca organizaĵo The European Community on Computational Methods in Applied Sciences (ECCOMAS) elektis Michał Kleiber sia prezidanto.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Nota biograficzna na stronie prezydent.pl Biografio en la paĝo prezydent.pl pole


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 510841
* GND: 120064936
* LCCN: n83059151
* VIAF: 22962870
* ISNI: 0000 0001 0878 9462
* SUDOC: 06770011X
* BNF: 16927953q
* ORCID: 0000-0003-3469-068X
* NLA: 36466379
* BIBSYS: 90677087&feltselect=bs.autid 90360325, 90677087
* NKC: mzk2008479638
 |
**Michel FOURNIER** (4-an de majo 1944 en Tréban, Francio) estas franca testpiloto kaj paraŝut-saltisto. 

Post longa kariero kiel paraŝut-ĉasisto de la franca armeo kaj post la katastrofo de Challenger en 1986, li estis elektita por testprogramo de la franca registaro. La programo celis analizon de efiko de la paraŝutaj saltadoj en granda alto je la homa organismo (kiel ĉe savado de kosmonaŭtoj el kosmopramoj. Fine de la 1980-aj jaroj komenciĝis diskutoj pri forlaso de ESA la eŭropan kosmopraman programon (Hermes, okazis en 1992), samtempe estis ĉesigita la testprogramo de Fournier, fare de la franca registaro. 

Ekde tiam Fournier daŭrigas la programon je propraj kostoj – sed kun apogo de gravaj francaj kosmospertuloj, sed ankaŭ la astronaŭto Jean-François Clervoy kaj la konata scienca ĵurnalisto Michel Chevalet. Laŭ propraj aldonoj, li investis jam pli ol 12,7 milionojn da eŭro en la projekton, kiuj venis de privataj sponsoroj kaj el la propra havaĵo. 

Li planas leviĝon per helia balono je ĉ. 40.000 m ( stratosfero ) kaj tiel elsaltas en premvesto kaj subfalas libere ĝis 3000 m, kie li ekuzas la paraŝuton. Okaze de sveno, paraŝuto aŭtomate disvolviĝas en alto de 1000 m. 

La celo de la projekto („Le Grand Saut" ; La granda salto) estas superi samtempe plurajn rekordojn:

* la altorekordon de la salto en libera falo (ĝisnuna rekordulo: Joseph Kittinger, 16-an de aŭgusto 1960, 31.333 m)
* la altorekordon de kunhoma balona leviĝo (ĝisnuna rekordulo: Malcolm D. Ross kaj Victor A. Prather juna, 4-an de majo 1961, 34.668 m)
* la temporekordon kaj vojrekordon de la salto en libera falo (ĝisnuna rekordulo: Evgenij Andrejev, 1-an de novembro 1962)
* rapidecrekordon de salto en libera falo (Kittinger atingis preskaŭ sonrapidon, Fournier celas atingi 1,5 maĥojn)

Post du vanaj provoj en 2002 kaj 2003 kaj post 5-jara paŭzo malsukcesis ankaŭ la tria rekorda provo la 27-an de majo 2008. La leviĝa balono liberiĝis iome antaŭ la starto kaj la kapsulo leviĝis. La balono malaperis sen Fournier en la ĉielo kaj oni troovis ĝin poste je distanco de ĉ. 40 km, damaĝinte. Fournier planas pluan provon en aŭgusto de 2008.

Similan rekordatingan eksperimenton antaŭpreparas la brita Steve Truglia, same por 2008.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala paĝo de la "Le Grand Saut" Arkivigite je 2008-06-24 per la retarkivo Wayback Machine
Michelle Wild en 2003
**Michelle Wild**, artistnomo de **Katalin Vad** (naskiĝis la 16-an de januaro 1980 en Sátoraljaújhely, Hungario) estas hungara pornografia aktorino.

Michelle Wild naskiĝis kaj kreskis en Sátoraljaújhely. Ŝi komencis labori je telefonlineo erotika kaj kiel dancistino erotika. Ŝi ludis unue kiam ŝi estis 21-jara kiel Katia en la filmo *Sex Opera* (Antonio Adamo). Michelle Wild laboris kue direktoroj kiel Kovi, sub la industrio *Private*, en filmoj kiel *Brides & Bitches* kaj *The Sex Secrets of the Paparazzi*. Ankaŭ kun John Leslie (*Crack Her Jack 1*) kaj Rocco Siffredi (*Animal Trainer*). Michelle Wild aperas ĉe pli ol naŭdek filmoj pornaj.

Ŝi gajnis premion kiel la plej bone aktorino en la Festivalo Erotika el Bruselo. La sama jaro, *Private* produktis la duondokumentan filmon *The Private Life of Michelle Wild*.

Michelle Wild naskis knabinon en 2004 kaj retiriĝis de la kino porna en 2005.

* Kategorio Michelle Wild en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 257924
* VIAF: 32200464
* BNF: 14052205h
 |
**Michelozzo di Bartolomeo Michelozzi** (n. en 1396 - m. en 1472) estis itala arkitekto kaj skulptisto. Li naskiĝis en Florenco kiel la filo de tajloro, kaj estis skolano de Lorenzo Ghiberti dum siaj fruaj jaroj. Li poste kunlaboris kun Donatello.

Palaco Mediĉo en FlorencoLi ĉefe laboris per marmoro, bronzo kaj arĝento. Li kreis la statuon de juna Sankta Johano super la pordo de la katedralo Santa Maria del Fiore de Florenco. Li ankaŭ ellaboris la arĝentan statueton de Johano la Baptisto ĉe la altaro de la baptejo Sankta Johano. La granda amiko kaj protektanto de Michelozzo estis Kosimo de Mediĉo, kiun li akompanis al Venecio dum lia nedaŭra ekzilo. 

La belega palaco Mediĉo de Florenco, konstruigita de Kosimo, estis desegnita de Michelozzo. Li ankaŭ kunverkis kun Donatello la tombon de kontraŭpapo Johano la 23-a en la baptejo Sankta Johano.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 264605
* GND: 118582186
* LCCN: n80014962
* VIAF: 40170664
* ISNI: 0000 0000 7100 4480
* SUDOC: 03102548X
* BNF: 12232320b
* ULAN: 500032603
* RKD: 129864
* NKC: jn20000701235
 |
**Michiel DE SWAEN** (naskiĝis en Duinkerke la 20-an de januaro 1654, mortis en Duinkerke la 3-an de majo 1707) estis ĥirurgo kaj flandra sudnederlanda poeto. Dum la 17a jarcento li estis unu el la plej famaj flandraj poetoj. En 1687 li iĝis "princo" de la poeta ĉambro *De Kersauwe* kaj menciita estas ankaŭ lia membriĝo de la ĉambro *Sint-Michiel* en Duinkerke. Liaj poemoj estas ofte religiaj kaj supozigis influon de nordaj poetoj Jacob Cats kaj Joost van den Vondel. Krom tio, De Swaen verkis okazaĵajn versaĵojn kaj komedietojn. Kun la poetino Maria Petyt kaj verkisto-muzikologo Edmond de Coussemaker De Swaen estis une el la plej gravaj historiaj ekzemploj de la nederlandlingva parolata kulturo en Francio. 

La Franc-Flandra Michiel de Swaen-grupo Arkivigite je 2006-02-13 per la retarkivo Wayback Machine estas nomita laŭ li.

Verkoj
------

* Catharina
* Mauritius
* Andronicus
* De gecroonde leersse (1688)
* De menschwording (1688)
* Het leven en de dood van Jesus Christus (1694)
* Neder-duitsche digtkonde of rym-konst (ĉirkaŭ 1702)
* De zedighe doot van Carel den Vijfden (ĉirkaŭ 1704)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 92590
* GND: 118979418
* LCCN: n2004042371
* VIAF: 39505412
* ISNI: 0000 0000 4902 7125
* SUDOC: 138499519
* BNF: 12841402p
* BPN: 61835813
* BIBSYS: 90603750
 |
**Mihály Takaró** [mihAj], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Takaró Mihály** estis hungara poeto, instruisto, altlerneja instruisto.

Mihály Takaró naskiĝis la  29-an de decembro 1954(nun 1954-12-29) en Budapeŝto.

Biografio
---------

Mihály Takaró akiris pedagogian diplomon en Scienca Universitato Janus Pannonius en 1979, plian pedagogian diplomon en Scienca Universitato Lajos Kossuth en 1982. Jam inter 1978-1995 li instruis en gimnazio en sia naskiĝurbo, inter 1993-2004 li havis plurajn pedagogiajn postenojn. Inter 1999-2009 li denove instruis en pluraj mezlernejoj, dum en 2005 li akiris denove diplomon en Teknika kaj Ekonomia Universitato de Budapeŝto. Depost la tria diplomo li jam instruis ankaŭ en universitatoj (Katolika Universitato Péter Pázmány, Kalvinana Universitato Gáspár Károli). Li ricevis premiojn inter 2008-2023.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Kánaán felé* (poemoj, 2004)
* *Csönd-parázson szóforgácsok* (poemoj, 2007)
* *Jeruzsálemi hétvége* (poemoj, noveloj, 2013)
* *Génemlékezet* (2021)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo
2. ↑   usona filma datenaro

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 836932
* VIAF: 73265032
 |



* Portalo pri Biografio
**Markus Kiesel** (naskiĝinta la 17-an de julio 1962 en Mannheim) estas germana muziksciencisto kaj kulturorganizanto.

Kiesel studis muziksciencon, arthistorion kaj germanistikon, krome teatrosciencon kaj arĥitekturhistorion. En 1992 li doktoriĝis laŭ instigo de Friedelind Wagner pri la instrumentmuzia verkaro de Siegfried Wagner. Li laboris kiel reĝiohelpisto kaj dramisto ĉe pluraj teatroj. Ekde 2013 Kiesel tenas la artan direktadon de la Filharmoniistoj de Essen ĉe la Aalto-Teatro je Essen. Kiesel estas membro de la faka konsilantaro por la novformado de la Muzeo Richard Wagner en Vilao Wahnfried je Bayreuth.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Retpaĝo pri la libro *Das Richard Wagner Festspielhaus Bayreuth* Arkivigite je 2017-09-20 per la retarkivo Wayback Machine
* Retpaĝo de la Instituto por Artjuro, Hajdelbergo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 435744
* GND: 1111044724
* LCCN: nr95013523
* VIAF: 61640939
* ISNI: 0000 0000 8140 850X
* SUDOC: 195695070
* BNF: 12440141t
 |
***Superlópez*** [Superlópez] estas hispana komedia filmo de 2018 reĝisorita de Javier Ruiz Caldera, ĉefrolulita de Dani Rovira. Ĝi estas bazita sur samnoma rolulo de bildoliteraturo fare de Jan, kiu siavice estas parodio de superheroo nome Superman.

Intrigo
-------

**Averto: *La teksto, kiu sekvas, malkaŝas detalojn pri la intrigo de la rakonto.***

En fora planedo sciencisto kreis infanon kun superpovoj. La maliculo Skorba ekkonis tion, kaj lia filino Agata klopodas kapti la infanon. Alvenante al la tera orbito, la ŝipo de la infano akcidentas kontraŭ hispana satelito Hispasat kaj devojiĝas: dum la ŝipo de Ágata falas en Usono, tiu de la infano falas en Hispanio, kie la infano estas adoptita de la familio López, kiu tuj malkovras, ke Juan havas grandajn povojn: la gepatroj instruas al li malelstariĝi por havi facilan vivon. 

**Averto: *Malkaŝado de la intrigo de la rakonto ĉi tie finiĝas.***

Geaktoraro kaj roluloj
----------------------

* Dani Rovira kiel Juan López "Superlópez"
* Alexandra Jiménez kiel Luisa Lanas
* Julián López kiel Jaime González Lidenbrock
* Pedro Casablanc kiel la patro de López en la Tero
* Gracia Olayo kiel la patrino de López en la Tero
* Maribel Verdú kiel Ágata Müller.

Referencoj
----------

Eksteraj ligiloj
----------------

  

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Superlópez (película) en la hispana Vikipedio.*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 838734
 |
***El asesino de los caprichos*** [elaseSIno delosKaPRIĉos] (La murdisto de la kapricoj) estas hispana trilera filmo de 2019 reĝisorita de Gerardo Herrero, ĉefrolulita de Maribel Verdú kaj Aura Garrido.

Intrigo
-------

**Averto: *La teksto, kiu sekvas, malkaŝas detalojn pri la intrigo de la rakonto.***

En urbocentro de Madrido, nome en la kvartalo Salamanko, aperas mortinta virino. La murdisto artiste muntis murdoscenejon kiu kopias detale unu el la bildoj de la fama serio *Los caprichos* de la hispana pentristo Francisco de Goya. Oni komisias policaninon Eva González por akompani la spertan policanino Carmen Lobos dum la esplorado por serĉi novajn ŝlosilojn kiuj ebligu trovi la murdiston.

Tamen, la murdisto sukcesas sekvi sian ludon trompante la policon kaj opoziciigante ambaŭ virinojn. Dum unu opinias, ke eble temas pri iu tipo de amafera krimo, la alia vidas indikojn al io kia seria murdisto. Balfaŭ oni konfirmas tiujn suspektojn kaj startas senhaltan persekutadon.​ 

**Averto: *Malkaŝado de la intrigo de la rakonto ĉi tie finiĝas.***

Geaktoraro kaj roluloj
----------------------

La aktorino Maribel Verdú.
* Maribel Verdú kiel Inspectora Carmen Cobos
* Aura Garrido kiel Subinspectora Eva González
* Roberto Álamo kiel Comisario Julián Vargas
* Daniel Grao kiel Adrián Iglesias
* Antonio Velázquez kiel Alberto
* Tamar Novas kiel Iván Santaolalla
* Ruth Gabriel kiel Alicia Márquez, regiona prezidantino de la *Comunidad de Madrid*
* Ginés García Millán kiel Eduardo Gil

Referencoj
----------

1. ↑  «El asesino de los caprichos». ABC. Konsultita la 18an de oktobro 2019.
2. ↑   Hernández Luján, Raquel (17a de oktobro 2019). «‘El asesino de los caprichos’, un drama policiaco español dirigido por Gerardo Herrero». La Vanguardia. Konsultita la 18an de oktobro 2019.

Eksteraj ligiloj
----------------

  

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo El asesino de los caprichos en la hispana Vikipedio.*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 838740
 |
**Arandas** estas unu el la 124 komunumoj de la meksika subŝtato Jalisco. La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas *Arandas*. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 14 008.

Geografio
---------

**Arandas** apartenas al la regiono Altos Sur. Al tiu regiono apartenas 13 komunumoj. La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 80193 loĝantojn. El tiuj estis 38171 viroj kaj 42022 virinoj. La komunumo havas surfacon de 1238,02 km². La meza alteco estas 2060 metroj super la marnivelo. La meza jara temperaturo estas 19 C. En la komunumo estas 888,1 mm da precipitaĵo jare. 

Rigardo al la preĝejo
Situo de la koncerna regiono en la subŝtato Jalisco.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 1995 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 19290 viroj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 16234 estis alfabetoj kaj 3041 analfabetoj. Do 15.76 % de la viroj estis analfabetoj. En la sama jaro en la komunumo vivis 22947 virinoj. El tiuj estis 18918 alfabetoj kaj 4009 analfabetoj. Do 17,47 % de la virinoj estis analfabetoj. En 1995 en Arandas vivis 61774 personoj kiuj aĝis pli ol 5 jaroj. El tiuj estis 35 indiĝenoj. Tio signifas ke 0,057 %en la koncerna jaro de la loĝantaro estis indiĝenoj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Arandas Arkivigite je 2007-06-01 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)
Elizabeto kaj Maria pentraĵo de Domenico Ghirlandaio en 1491
**Elizabeto** aŭ **Izabelo**, nomata pro la prapatrino *Eliŝeba/Eliŝeva*, edzino de Arono, estis la patrino de Johano la Baptisto, kiu estante malfekunda povis naski filon kiu poste estis profeto kaj predikanto kiu anoncis la mision de Jesuo Kristo, lia kuzo.

Laŭ rakonto de la Biblio, la Anĝelo Gabrielo prezentiĝis antaŭ ŝia edzo Zeĥarja anoncante al li ke la petoj pri filo estis aŭskultitaj de Dio. Ĉar ili estas tre aĝaj, Zeĥarja ne kredis la vortojn de la anĝelo kaj ektimis. Iom poste Elizabeto gravediĝis sed kaŝis tion antaŭ la okuloj de la aliaj pro honto. La anĝelo ankaŭ anoncis tiun novaĵon al Maria kaj ŝi tuj iris kaj helpis ŝin dum tri monatoj.

Pli ekzakta parenca rilato
--------------------------

La mezepoka latina verkaĵo Ora legendo (*Legenda aurea*) pri la ekzakta parenca rilato inter Elizabeto kaj Maria respektive Johano kaj Jesuo klarigas, ke Susana kaj Isaŝar havis du filinojn, Esmeria kaj Anna, la filino de Emeria estis Elizabeto/Eliŝeva kaj la filino de Anna estis Maria, kaj iliaj filoj estis respektive Johano (laŭ la legendo ekzakte duonjaron pli aĝa ol Jesuo) kaj Jesuo. 

* Kategorio Elizabeto (patrino de Johano la Baptisto) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 304587
* GND: 118529862
* LCCN: no95039114
* VIAF: 316389421
 |
La pereinta kastelo de Pölzig
**Kavalirbieno Pölzig** (germane: *Rittergut Pölzig*) troviĝas en la komunumo Pölzig en Germanujo.

Historio
--------

La ruino
En 12-a menciitis akvokastela komplekso kun vilaĝa kirko; Heinrich von Creytz († 1207) estis tiam la posedanto. Ankoraŭ en 1580 la Creytz-aj ĉeestis (Hildebrand von Creytz). En 1622 ĉi-surlokis duka monfarejo. Ekde 1681 posedis la bienon Volkmar Dietrich von Zehmen kaj poste aĉetis ĝin la familio Henckel von Donnersmarck.

En 1328 faritis nova grava mencio kaj ĉ. 1800 la tuto ankoraŭ havis grandparte akvofoson. Krome ĉeestis kvarala ekonomiejo kaj kastelo. La kastelo konstruite inter 1686 kaj 1687 poseditis fare de dukoj, grafoj kaj princoj. Dum la unua duono de la 19-a jarcento estis Pölzig en la manoj de la fratroj Ernesto kaj Alberto Saksio-Koburgo kaj Gotao. Pluraj fajregoj ĉ. la 1895-a jaro detruis kaj la ekonomiejon kaj maŭzoleon kun duonronda altara niĉo. En la 25.10.1936 la freŝbakita posedanto eksplodigis la kastelan turon kaj malkonstruigis la murojn ĝis la ĝis hodiaŭ konserviĝinta teretaĝo. Tri jarojn poste forigitis ankaŭ la hereda kripto.

Ŝtatigo
-------

En 1945 la komunistoj faris eksproprietigon. La senjorejo malkonstruitis kiel ankaux la ekonomiejo, la garbej okaj la bierfarejo. Nuntempe nur la kastela ruino, pordegajo, lavejo kaj bakejo, remizo veturila kaj partoj de la ĉevalejo, de la bovinejo kaj de la paŝtista ejo videblas.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Paĝaro pri kavalirbieno en la Distrikto Altenburger Land[*rompita ligilo*]

Notoj
-----

1. ↑   Historio de la la kavalirbieno. Arkivita el la originalo je 2016-02-20. Alirita 2016-02-20.
2. ↑  Blogo pri la laŭetapa kadukeco de iam nobla sidejo

50.95141812.198011Koordinatoj: 50° 57′ 5″ N, 12° 11′ 53″ O (mapo)
Koordinatoj: 46° 52′ 46″ N 05° 48′ 27″ O﻿ / ﻿46.87944 °N, 5.80750 °O﻿ / 46.87944; 5.80750 (mapo)

 **Groto de Les Planches-près-Arbois** (prononcu: le planŝ pre arbŭa) situas ĉe la klifa valo sur la teritorio de la komunumo Les Planches-près-Arbois. Subtera rivero fluas tra la galerioj. Tie estas unu el la du fontoj de la rivero Cuisance.

Arkeologio
----------

Tie spuroj estas ekde paleolitiko ĝis La Têne. La plej riĉaj spuroj datiĝis de la malfrua bronzepoko, ili konsistas ĉefe el loĝejoj kaj sepuldadoj.

La pli malfruajn spurojn de biero en Gaŭlujo oni trovis en groto. Ĝxi datigxas inter -1400 kaj -800. Temas pri malto en vazo.

Malkovro kaj esplorado
----------------------

En 1813 uloj de Arbois malkovris la groton. La unuaj turistaj vizitoj okazis en 1936.
La esplorado daŭras ankoraŭ nuntempe malantaŭ sifono. Dum la somero 2010, teamo de plonĝistoj vivis plurajn tagojn post la sifono por esplori la galerioj.

Karakterizoj kaj vidindaĵoj
---------------------------

* temperaturo de la aero : 12°C
* temperaturo de la akvo : 6°C

La groto estas fama pri marmito de giganto.
La alteco de la subtera rivero dependas de la kvanto da pluvo dum la ĵusaj tagoj. Ĝi povas esti tre alta kaj torenta aŭ preskaŭ senakva.
En kelkaj lokoj estas gipsoŝtono kaj kristaloj.

La speleo konsistas el 4 galerioj de la plej alta ĝis la plej malalta.
Du estas viziteblaj :
Unue la fosilian galerion, kie ne plu fluas rivero, sed dum jarmiloj, akvoj glatigis okran rokon kaj kavigis mirindajn marmitojn, kiuj estas unikaj tra Eŭropo. La groto tiel belas, ke ĝi aspektas kiel vera « artgalerio ».
Pli sube staras la erozigata galerio, kie  meze de grandioza subtera pejzaĝo, tra mirindaj lagoj,  akvofaloj, kaj akvokirloj, torente fluas verda akvo aŭ trankvile fluas klara akvo, laŭ la vetero de la ĵusaj tagoj.

Faŭno
-----

En la groto vivas kiropteroj (rinolofoj), krustacoj kaj insektoj.
*Nyphargus* estas kutima krustaco ĉe grotoj.
Multaj vostsaltuloj vivas tie. *Hystrichocampa pelletieri* estas malofta insekto kiu oni malkovris tie.

Esperantio
----------

* La 28-an de majo 2011 Jura-Esperanto organizis unutagan staĝon de esperanto.

Programo : ludoj por infanoj, tradiciaj dancoj kaj por la unua fojo vizito de la groto dulingve (esperante kaj franclingve).

Vidindaĵoj
----------

* AkceptejoAkceptejo
* EnirvojoEnirvojo

Referencoj
----------

1. ↑  Fanette Laubenheimer, « Les boissons préférées de nos ancêtres les gaulois », *La Recherche*,‎ julio-aŭgusto 2016

Eksteraj ligiloj
----------------

en la franca lingvo :

* Le site Natura 2000 de la Reculée des Planches
* Les Planches-près-Arbois sur le site de l'Institut géographique national
* Faŭno en ĵurasaj grotoj

Dulingve en la internacia lingvo kaj la franca :

* La retejo pri Esperanto en la Franca Ĵuraso
**Grafo Mihály Viczay** [mihAj vicai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Viczay Mihály** estis hungara ĉambelano, bienulo, numismatikisto. Liaj nobelaj antaŭnomoj estis *loósi kaj hédervári*.

Mihály Viczay  naskiĝis la 26-an de julio 1756 en Hédervár, li mortis la 18-an de marto 1831 en nekonata loko.

Biografio
---------

Mihály Viczay studis juron, poste li partoprenis en la landa administrado. Post jaroj li retiriĝis al sia Kastelo de Hédervár, kie okupiĝis pri numismatiko. Li jam pli frue kolektis monerojn, krome li heredis ankaŭ monerojn. Li establis muzeon, kiu tiutempe estis la plej riĉa en Hungarlando. En 1826 lia kolektaĵo konsistis el 11,432 grekaj, 13,411 romiaj moneroj.

Li edziĝis en 1775, baldaŭ li havis 3 gefilojn.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Musei Hedervarii in Hungaria numos antiquos graecos et latinos descripsit, anecdotos vel parum cognitos etiam cupreis tabulis incidi curavit* (1814)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 2-a punkto)

* Kategorio Mihály Viczay en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 574688
* GND: 1055349286
* LCCN: nr96027911
* VIAF: 7737343
* ISNI: 0000 0000 6665 2205
* SUDOC: 151866732
* BNF: 17947594r
 |
Unu el la kantoj de Beheim
**Michael BEHEIM** (ankaŭ *Behaim, Beham, Behm*, latine: *Poeta Weinsbergensis*; naskiĝinta la 29-an de septembro 1420 en Obersulm-Sulzbach, murdita kiam li estis ŝoltiso en la malfruaj 1470-aj jaroj samloke) estis germana teksisto majstrokantisto kaj politikisto.

Vivo
----

La teksisto Beheim ekde 1439 aŭ kiel soldato aŭ kiel kantisto deĵoris ĉe diversaj princoj, ekz. ĉe la regna ĉambristo Konrado la 9-a (Weinsberg) kaj de la brandenburgia margrafo Albrecht Achilles. Intertempe li serĉis en Danio kaj Norvegio la gracon de reĝo Kristiano la 1-a. Poste li eklaboris por la juna Ladislao la 1-a de Bohemio. Behaim ankaŭ partoprenis en la kontraŭturkaj militoj inter 1453 kaj 1456: ilin li prikantis ankaŭ en siaj poemoj. Ĉe la kortego viena de imperiestro Frederiko la 3-a li eltenis la sieĝon de Hofburg fare de la vienanoj pri kio li verkis detale »Buch von den Wienern« (eldonis Karajan, Wien 1843) kun akraj atakoj kontraŭ la ribelemaj burĝoj. 

Inter 1469–72 li skribis tre flatan vivon de la palatinata suvereno Frederiko la 1-a laŭ la modelo de la proza kroniko de Matthias von Kemnat (eldonite fare de K. Hofmann ĉe »Quellen und Erörterungen zur bayrischen und deutschen Geschichte«, vol. 3, Munkeno 1863). Iomete tedaj, mallertaj kaj lamaj laŭenhave kaj laŭforme estas la multo de la poeziaĵoj de Behaim, tamen interesegaj por la tiutempa historio kaj la historio de majstrokantado pli malfrua ĝenerale. Ties ĝenroj tie komplete enhaviĝas. Dek poemojn eldonis Karajan ĉe »Quellen und Forschungen zur Geschichte der vaterländischen Literatur und Kunst«, vol. 1 (Wien 1848), dum aliajn Hagens ĉe »Sammlung für altdeutsche Literatur und Kunst« (Vroclavo 1812); la ekleziaj kantoj troviĝas ĉe la wackernagel-a verko »Deutschem Kirchenlied«, vol. 2 (Leipzig 1867).

Fonto
-----

* *Meyers Großes Konversations-Lexikon*, volumo 2. Leipzig 1905, p. 566 (tie ĉi interrete)
dekstra
**Michael CAYLEY**, angla esperantisto kaj verkisto.

Li naskiĝis en Londono en 1950. Dum sia kariero li laboris kiel ŝtatoficisto, precipe en la Departemento de Enlandaj Impostoj, kie li konsilis ministrojn pri impostaj aferoj kaj iĝis direktoro. Li nun loĝas en Hayling Island, Hampshire.

En 1971 kaj 1973 aperis anglalingvaj poemaroj *Moorings* kaj *The Spider's Touch*. En 1972 li redaktis aron de poemoj de Richard Crashaw (17-a jarcento). Pluaj anglalingvaj poemoj aperis en literaturaj gazetoj, kaj li ankaŭ verkis artikolojn pri modernaj eŭropaj poetoj kaj pri genealogio.

Li kontribuis recenzojn kaj novelojn al *La Brita Esperantisto*, kaj poemojn al BA1 kaj BA3. Ene de Novembro 2006 li verkis esperantan romanon responde al internacia interreta defio. En 2007 li gajnis la duan premion en la poezia branĉo de la belartaj konkursoj de la UEA.

Li kunlaboris kun Renato Corsetti kaj Gerrit Berveling pri la redakto de *La Trezoro*, antologio (kreata de Husejn Al-Amily) de arabaj proverboj kaj tradiciaj arabaj anekdotoj. La libron eldonis la Araba Komisiono de la UEA en 2008.

Li estas aktiva vikipediisto, aparte pri la literaturo kaj la historio.
**Michael Parler** estis ŝtontajlisto de la gotiko el la familio Parler. Li estis filo de Heinrich Parler la pli maljuna kaj frato de Peter Parler kaj Johann Parler la pli maljuna. Pri Michael Parler nur malmulte estas konata. Verŝajne li iris kune kun sia frato al Bohemujo, lia restado en Goldenkron estas dokumentita por la jaro 1359. Pli malfrue li restadis en Prago, kie li estas dokumentita ĝis 1383. Pri liaj verkoj kiel ŝtontajlisto neniu detala estas konata, nek oni konas majstromarkon de li.

Michael Parler ne estas intermiksenda kun la samnoma nevo de Peter Parler, kiu 1383 verkis pri la katedralo de Strasburgo, nek kun Michael Parler el la familia branĉo el Ulm, kiu estas menciita lige kun la konstruo de la katedralo de Ulm.

Literaturo
----------

* Reinhard Wortmann: *Die Parlerkonsolen des Ulmer Münsters. Ein Betrag zur Baugeschichte des Langhauses*. En: *Bonner Jahrbücher*, CLXX, 1970, 289-311.
* Reinhard Wortmann: *Hallenplan und Basilikabau der Parler in Ulm. 600 Jahre Ulmer Münster*, 1977, 101-125.
* Gottfried Hauff: *Zur Konservierung der Chorportale des Heilig-Kreuz-Münsters in Schwäbisch Gmünd*, 1989, 42, 3, 252-254.
La martiro **Michael SATTLER** (naskiĝis ĉirkaŭ 1495, mortis la 20-a de majo, 1527) estis germana monaĥo, kiu iĝis reformaciisto de 16-a jarcenta kristanismo. 

Post la fondiĝo de la anabaptista komunumo en Zuriko Sattler kun sia edzino translokgiĝis al Zuriko kaj aktivis en ĉi-tiu komunumo. La 18-an de novembro la familio Sattler estis far la aŭtoritatoj de la zurika reformisto Zvinglo arestita kaj ekzilita el Zuriko. Zvinglo estis tre maltolerma kaj ne akceptis alian interpreton de la Biblio ol la sian. La anabaptistoj poste estis severe persekutitaj en Zuriko kaj iliaj anoj aŭ ekzilitaj aŭ mortigitaj. 

1927 Sattler revenis al la regiono de Zuriko al Schleitheim en Kantono Ŝafhaŭzo. Li tie gvidis antaŭ sia morto konferencon sekretan, kie estis deklarita fare de la svisaj Anabaptistoj, kies konata gvidanto li estis, la Schleitheima konfesio.

La 17-an de majo 1527 Sattler estis arestita en Horb far la fipolicanoj de la katolikaj aŭtoritatoj kaj portita al la episkopa urbo Rottenburg, kie hereza tribunalo kondamnis lin al morto per bruliĝo. Sattler martiriĝis la 21-an de majo 1527 en Rottenburg. Lia edzino Margaretha estis kelkajn tagojn poste dronigita en la rivero Neckar.


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.