recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Abalá** estas unu el la 106 komunumoj de la meksika subŝtato Yucatán, kiu estas unu el la tri meksikaj subŝtatoj sur la duoninsulo Jukatano. La ĉefurbo de la komunumo estas la samnoma Abalá. La komunumo apartenas al la regiono 8 (Sur Poniente). Ĝi estas en la sudokcidenta parto de Yucatán, kiun limoj al Campeche kaj al la regionoj 5, 6, 7 kaj 9. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 31001.

La situo de la regiono x 8 en Yucatán

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 5976 loĝantojn. El tiuj estis 3083 viroj kaj 2893 virinoj. La komunumo havas surfacon de 301,5 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 17 metroj super la marnivelo.

En la komunumo ekzistas entute 7 loĝlokoj kun pli ol 250 loĝantoj. La aliaj loĝlokoj havas pli malmultajn loĝantojn.

| **Loko** | **Loĝantaro** | **Viroj** | **Virinoj** |
| --- | --- | --- | --- |
| **Total Komunumo** | **5.976** | **3083** | **2893** |
| Abalá | 1.797 | 924 | 873 |
| Muchuyché | 454 | 238 | 216 |
| Sihunchén | 336 | 174 | 162 |
| Temozón | 716 | 373 | 343 |
| Uayalceh | 2.122 | 1089 | 1033 |
| Peba | 275 | 137 | 138 |
| Cacao | 261 | 142 | 119 |
| Otros | 15 | 6 | 9 |

Klimato
-------

En la komunumo jare falas averaĝe 56,44 mm/m2 de precipitaĵo. La averaĝa jara temperaturo estas 26,7 [[Celsius| ℃. Ĝenerale la klimato estas varma kaj duonhumeda. La pluva sezono ĝenerale komencas fine de majo kaj ĝi daŭras ĝis oktobro. Plej malvarmaj monatoj estas januaro kaj decembro kaj plej varmaj monatoj estas julio kaj aŭgusto.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 3391 personoj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 2638 scipovis legi kaj skribi kaj 750 personoj estis analfabetoj. Do 22,12% de la personoj pli aĝaj ol 15 en la komunumo estis analfabetoj.

En la jaro 2000 en la komunumo vivis 5230 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 3331 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 63,7% de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon. La ĉefa indiĝena lingvo en Yucatán estas la jukatana majaa lingvo, ankaŭ nomita Majatano.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Abalá Arkivigite je 2011-09-20 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)
* Abalá Arkivigite je 2010-12-29 per la retarkivo Wayback Machine en *Nuestros municipios" (niaj komunumoj; retejo de la registaro de Yucatán) (hispane)*
**Dietrich MATESCHITZ** (naskiĝinta la 20-an de majo 1944 en Sankt Marein im Mürztal, mortinta la 22-an de oktobro 2022) estis aŭstra entreprenisto.

Vivo
----

Post mezlernejfrekvento li studis ĉe la Universitato de Monda Komerco en Vieno. Li poste laboris kiel merkatigisto por diversaj firmaoj (kiel ekzemple Unilever, Jacobs kaj Blendax). Fina nememstara deĵoro lia estis merkatigdirektorado ĉe la firmao Blendax en Germanujo.

Dum komercaj vojaĝoj en Azio, li ekkonis la merkaton de energi- kaj stimulaj trinkaĵoj, kiu tiam apenaŭ estis konata en Azio, akiris la licencon por tia trinkaĵo en 1983, iĝis memstara kaj fondis *Red Bull S.l.r.* en Fuschl am See en 1984.
Post trijara atendo ke la energitrinkaĵo estu aprobita laŭ nutraĵa leĝo, la recepto rafinita kaj merkatika koncepto disvolviĝis. La trinkaĵo estis lanĉita surmerkaten en 1987. Ekde tiam, la nealkoholaĵo fariĝis la monda merkata gvidanto en energiodonantaj trinkaĵoj. Red Bull estas la plej konata tutmonda marko de Aŭstrio.

En 2003, Dietrich Mateschitz transdonis daŭrajn operacirespondecojn al administraj direktoroj (la unua estis Flemming Sundø). Ekde tiam, li mem dediĉis sin al siaj personaj pasioj - inkluzive de rapidaj aŭtoj kaj aviadiloj: de la komenco, Red Bull fidis je sporta sponsorado kaj ankaŭ kaj ĉefe preferis atletojn el la plej aŭdacaj kaj aventursimilaj sportospecoj. Perfekte tio transportis bildon de la 'flugildonanta' enlatigita trinkaĵo.

Dietrich Mateschitz delonge konstruis amaskomunikilan, nemoveblan kaj sportan imperion: li sponsoris (interalie) la futbalajn klubojn RB Salzburg kaj RB Leipzig kaj estis la posedanto de la Formulo-1-teamo *Red Bull Racing* (en 2010 li igis Sebastian Vettel plej juna mondĉampiono); en Spielberg li revivigis tradician aŭtosportejon. En 2013 Felix Baumgartner saltis el la stratosfero. Influhava amaskomunikila imperio evoluigita de la privata televidstacio *ServusTV* nomiĝas *Red Bull Media House GmbH* kiu produktas film(et)ojn el la mondo de Red Bull i.a. sur la kampoj de sporto, kulturo, vivostilo.

Didi Mateschitz posedis insulon de Suda Maro, hotelojn kaj historiajn konstruaĵojn en Aŭstrio; li navedis inter sia vilao en la ŝika Nonntal-distrikto de Salzburg, la Haflinger-ĉevalejoj sur bieno en Zell am See. Dietrich Mateschitz havis filon de antaŭa rilato, Mark Mateschitz, kiun li preparadis por firmaa transpreno. Mateschitz ankaŭ engaĝiĝis karitate kaj mecenate.

Notoj
-----

1. ↑  "Dietrich Mateschitz ist tot". Ĉe: orf.at, 22.10.2022

* Kategorio Dietrich Mateschitz en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 799846
* GND: 135619653
* LCCN: n2021014775
* VIAF: 65226936
* ISNI: 0000000120274162
* NKC: vse2011642146
 |
**Acuña** estas unu el la 38 komunumoj de la meksika subŝtato Coahuila, kiu situas en norda Meksiko kun limo al Usono. La ĉefurbo de la komunumo estas Ciudad Acuña. La nomon ricevis la komunumo honore al la poeto Manuel Acuña el Coahuila. La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 05002.

Geografio
---------

La komunumo situas en la plej norda parto de la provinco kaj havas limon kun Usono. La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 126238 loĝantojn. El tiuj estis 63595 viroj kaj 62643 virinoj. La komunumo havas surfacon de 11487,7 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 280 metroj super la marnivelo.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 1995 en la komunumo vivis 70018 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 50 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 0,071 % de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon.

El la loĝantoj (pli aĝaj ol 5 jaroj en la jaro 1995), 39193 personoj apartenis al la katolika religio kaj 4628 personoj al la protestantisma religio. 1516 personoj apartenis al aliaj religioj kaj 2987 personoj statistike apartenis al neniu religio.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Acuña Arkivigite je 2007-05-28 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)
**Asocio Vita Latina** (france *Association Vita Latina*) estis kreita en 1957 en Montpellier, Franclando, fare de Édouard Théodore-Aubanel, tuj post la okazigo de kongreso pri Latinitas viva en Avinjono kun la celo antaŭenigi kaj flegadi la modernan latinon. Post abandono de tiaj idealoj oni fokusiĝas nuntempe pri la konatigo de la romana kulturo kaj ties plej bona instruado. Ĝi ankaŭ publikigas organon por instruistoj, studentoj kaj amatoroj.

Organo samnoma
--------------

La artikoloj prezentas oftege aĵojn de la plej konataj romiaj verkistoj al kio oni alkproksimiĝas diversmaniere (literature, historie, ideologie). Ankaŭ iliaj efektoj ekde Renesanco prilumigatas. La tuto helpu ankaŭ pli kritike observi nuntempajn aktualaĵojn per la spegulo de la Antikvo.

Ekzemploj relative freŝaj:

* Danke al Katilino ĉe Seneko, la cezara verko pri la Interna milito kaj la traktado seneka pri la mildeco de regantoj ekas diskutado pri la bona efektivigo de politika potenco kaj la rolo de historiografo kaj filozofio ĉi-rilate.
* La elegioj de Propercio helpas kompreni la amorajn sentojn en Romo.
* La bukolikoj de Vergilio invitas onin spekti la ĉirkaŭaĵojn kaj naturmediojn laŭ malnovaj receptoj.
* Vojaĝrakonto de Rutilius Claudius Namatianus helpas senvualigi ideojn kaj celojn de sinmovo.
* Ambrozio de Milano renkontigas la mondon de la paganoj kun la kristana kulturo, do ekzemplo por interkultura lernado.

Ankaŭ informatas pri la mondo de Kartago kaj la Etruskoj.

Oni eldonas po du numeroj por jaro. Specialaj ligoloj ekzistas kun la kolekto *Bibliothèque d’Études Classiques* (ĉ. 50 titoloj, ĉe Peeters-France/Parizo). Universitata apogo garantiatas.

Eksteraj ligiloj
----------------

* hejmpaĝo Arkivigite je 2022-12-05 per la retarkivo Wayback Machine
* paĝaro de CERCAM

Notoj
-----

1. ↑  Kontraŭe al la unuaj numeroj la restantaj ne plu estas skribata en latina lingvo. Ĉe la germana periodaĵo Vox Latina inverse estas - laŭdinde! -forbarataj ne latine verkitaj kontribuaĵoj.
2. ↑  (CERCAM)
**Administra arondismento Troick** estas arondismento de Moskvo situanta sud-oriente. Ĝi estas unu el du arondismentoj (la dua estas Nov-Moskva), aperintaj la 1-an de julio 2012, kiam al Moskvo estis aldonita vasta teritorio ĝis limo kun Kaluga provinco. Laŭ la censaj informoj de 2021, ĝia populacio estis 174 403 loĝantoj, signife pli ol laŭ la nombro de 98 750 registrita laŭ loĝantara bilanco de 2013. Laŭ la stato de 2023 temis pri 191 880 loĝantoj - la tendenco pri kresko do provizore daŭriĝas, tute kontraste al la ĝenerala tutlanda konstato pri tutlanda "demografia malkresko, kiun konfirmas la popolnombrado de 2010", kiun en junio 2011 temigis pri tuta Rusio temigis la retejo *Le Monde diplomatique* en Esperanto. La loĝantoj vivas sur areo de 1 084,3 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de 178 loĝantoj/km². La arondismentoj Troick kaj Nov-Moskva estas dividitaj je apartaj teritoriaj unuoj, nomataj *poselenije* (ruse *Поселение*, signifo "loĝloko" aŭ "setlejo").

Administra subdivido de la arondismento (oranĝkolore)
La arondismento estas la plej granda en Moskvo laŭ areo kaj en la momento de kreiĝo en julio 2012 estis la malplej granda laŭ loĝantaro. Ĝi limas kun Moskva provinco, Kaluga provinco (distrikto Ĵukov) kaj Nov-Moskva administra arondismento de Moskvo.

Al la arondismento (tute norde de la teritorio, lime al la najbara Nov-Moskva administra arondismento) apartenas estinta urbo Troick.

Arondismento Troick havas eksklavon en Moskva provinco (Maĉiĥino).

La estro estas Dmitrij Nabokin (enoficigita la 8-an de novembro 2013).

Referencoj
----------

1. ↑  oficialaj informoj pri la censo de 2020, la 1-an de oktobro 2021 (ruse)
2. ↑  oficialaj informoj pri la loĝantara bilanco de 2013 (ruse)
3. ↑  oficialaj informoj pri la loĝantara bilanco de 2023 (ruse)
4. ↑  artikolo de *Le Monde diplomatique* en Esperanto el junio 2011 pri tutlanda "demografia malkresko, kiun konfirmas la popolnombrado de 2010" (esperante)

Vidu ankaŭ
----------

* Administra divido de Moskvo
* **Aliaj administraj arondismentoj de Moskvo**: Centra; Orienta; Sud-Orienta; Suda; Sud-Okcidenta; Okcidenta; Nord-Okcidenta; Norda; Nord-Orienta; Zelenograda; Nov-Moskva.

* Kategorio Administra arondismento Troick en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo (ruse)

|  |  |
| --- | --- |
| la loka kirko dipatrino de Kazan | kaj same loka kirko dipatrino de Tiĥvin |


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 456198
 |
Tradiciaj blankaj kolbasoj, servitaj kun dolĉa mustardo kaj mola breco
Plado de mituloj laŭ stilo de Rejno.
La germana kuirarto varias multe el regiono al alia de la teritorio kaj estas tre influita de la kultura kaj socia medioj, ekzemple, la regionoj de la sudo de Bavario kaj Ŝvabio kunhavas multe stilojn kaj tipajn pladojn kun la najbaroj kaj svisaj kaj aŭstriaj. En la okcidento la influoj el la franca kuirarto estas sufiĉe pli markitaj kaj montras reciprokajn influojn pri vinproduktado kun tiu lando, dum la regionoj de la oriento montras influojn el la landoj de Orienta Eŭropo kaj tiuj de la nordo kun la nederlanda kuirarto, ĉefe ĉe la marbordaj zonoj en kiuj troveblas abundo de pladoj el fiŝaĵo, kaj krome estas multaj elementoj komune kun la skandinavia kuirarto.

Estas multaj specoj de fromaĝoj. La nigra pano (*Pumperniklo* kaj aliaj) estas pli tipa proporcie ol ĉe aliaj najbaraj landoj. Por trinkaĵoj, krom la tipaj vinoj (ekzemple Rislingo kaj Silvaner) kaj bieroj, eble la nacia trinkaĵo (Biero en Germanio), en Germanio estas tre popularaj la brandoj produktitaj el fruktoj, kiaj *kirsch*. Multe trinkiĝas sukoj, kaj miksaĵoj el sukoj kaj minerala akvo nomataj ŝorlo. Tipaj regionaj pladoj estas inter aliaj flamkukoj, saŭrkraŭto kaj knedlikoj.

Plia branĉo estas dolĉaĵoj: En Germanio ekzistas multaj konataj markoj de ĉokoladoj eksportataj en aliajn landojn, kaj same forte internacie konatiĝis ekzemple la gumursoj origine produktitaj en la firmao Haribo de Bonno. Ekzemploj de pliaj tipe germaniaj dolĉaĵoj estas marcipano (origine el la hansa urbo Lubeko), aŭ specifaj formoj de spickuko, mielkukoj kaj spekulaco.

Pladoj kaj receptoj
-------------------

* Blanka kolbaso
* Karekolbaso
* Kenigsbergaj klopsoj
* *Maultasche*
* *Obatzda*
* *Schweinshaxe*
* Speclo
* *Steckerlfisch*
* *Tafelspitz*

* Kategorio Kuirarto de Germanio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 516575
* LCCN: sh85031822
* BNF: 11971111g
* NDL: 00561620
 |
***L'Illustration*** estis franca semajngazeto, kiu aperis de la 4-a de marto 1843 ĝis 1944.

*L'Illustration* de la 8-a de majo 1858-a

Historio
--------

Ĝi estis fondata en Parizo de la ĵurnalistoj Édouard Charton, Jacques-Julien Dubochet, Jean-Baptiste-Alexandre Paulin, de la geografiisto Adolphe Joanne kaj de la eldonisto Jean-Jacques Dubochet.
Tiu lasta fariĝis ĝia unua ĉefredaktoro kaj eldonisto.

Entute aperis 5293 numeroj kun ĉirkaŭ 180 000 paĝoj.

*L’Illustration* de la 23-a de junio 1900
*L'Illustration* apartenas al la plej fruaj ilustritaj gazetoj kaj ĵurnaloj, simile al *The Illustrated London News*, kiu fondiĝis unu jaron antaŭe, aŭ al la *Leipziger Illustrirten Zeitung*, kies aper-daŭro estis preskaŭ la samlonga.

Dum la dua duono de la 19-a jarcento, kunlaboris por *L'Illustration* la plej bonaj desegnistoj de la periodo, kiel Henri Valentin, Édouard Renard, Gavarni, Janet-Lange, Cham kaj multaj aliaj, kontribuante al la vigleco de la lignogravurado.
*L’Illustration* estas la unua gazeto kiu publikis en Francio, en la jaro 1891, fotografaĵon nigra-blankan, kaj, en 1907, kolorfotaĵon !

La turo de *L’Illustration*, finkonstruita la 15-an de decembro 1932, inaŭgurita la 30-an de junio 1933
Dum la Dua Mondmilito, la gazeto ne ĉesis aperi dum la germana okupacio. Post la liberiĝo de Francio, en 1944, la aperigo de la gazeto estis malpermesata, pro la fakto ke ĝia estro, Jacques de Lesdain, kunlaboris kun la germanaj malamikoj. Post ĝia reapero, en 1945, sub la titolo *France-Illustration*, la gazeto definitive malaperis en 1955.

Ligoj
-----

* Kategorio L'Illustration en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Site officiel du Journal L'Illustration (oficiala ttt-ejo de *L'Illustration*, en la franca)
* Site concernant l’imprimerie installée à Bobigny et réalisé par des étudiants de l'université Paris XIII qui occupe désormais les locaŭ Arkivigite je 2006-11-27 per la retarkivo Wayback Machine (ttt-ejo pri la presejo de *L'Illustration* far studentoj kiuj laboras nun en tiu loko)
Wu Zhihui, Zhang Jingjiang, kaj Li Shizeng en Parizo
**La Tempoj Novaj** ( ĉine 新世紀, france *Les Temps Nouveaux* - Poste *Nouveau Siècle* ) estis gazeto por propagandi pri anarkiismo kaj feminismo fondita en Francio, fondita de grupo da radikalaj ĉinaj intelektuloj, nomitaj "la Pariza Grupo". La Grupo subtenis la ideojn de la okcidenta anarkiismo, ekzemple anarki-sindikatismo, anarki-komunismo, kaj studis la verkojn de Miĥail Bakunin kaj Petro Kropotkin. Ili ankaŭ subtenis la enkondukon de Esperanto en Ĉinion.

Fondita en Parizo je junio 1907 de ĉinaj anarkiistoj Wu Zhihui, Li Shizeng, Chu Minyi, kaj Zhang Jingjiang, la gazeto estis eldonita ĝis majo 1910, kun 121 eldonoj entute. Finfine ĝi malfondiĝis pro financaj problemoj. Ĝia franca nomo estis inspirita de samnoma gazeto eldonita de Jean Grave, kiu laboris en la sama domego. Kelkaj notindaj kontribuoj en la gazeto temis pri feminismo kaj strebi kontraŭ la Konfuceisma dogmo pri familiaj rilatoj kaj virinoj. Aparte de artikoloj, en la gazeto aperis tradukitaj verkoj de Bakunin, Kropotkin, Pierre-Joseph Proudhon, Élisée Reclus, Errico Malatesta, ktp.

Referencoj
----------

1. 1 2  Dirlik, Arif.  (1991) *Anarchism in the Chinese Revolution*. Oakland: University of California Press, p. 81–82. ISBN 052-007-297-9.
2. ↑  Zarrow, Peter Gue.  (1990) *Anarchism and Chinese Political Culture*. New York City: Columbia University Press, p. 76–80. ISBN 023-107-138-8.
3. ↑   (1990) *China and the West: Ideas and Activist*. Manchester: Manchester University Press. ISBN 071-902-941-4.
4. ↑  Shimada, Kenji.  (1990) *Pioneer of the Chinese Revolution: Zhang Binglin and Confucianism*. Palo Alto: Stanford University Press, p. 137. ISBN 080-476-664-9.
Municipa teritorio de Santiurde de Reinosa, sude de Kantabrio.
**Santiurde de Reinosa** [sanTJURde derejNOsa] (Sankta Georgo de Reinosa) estas municipo en suda Kantabrio, Hispanio, en la komarko Campoo-Los Valles.

Geografio
---------

Ĝi limas norde kun Bárcena de Pie de Concha, sude kun Campoo de Yuso kaj Campoo de Enmedio, okcidente kun Hermandad de Campoo de Suso kaj oriente kun Pesquera kaj San Miguel de Aguayo.

Toponimio
---------

La loknomo *Santiurde* estas ofta en variaj zonoj de Hispanio, kaj ĉefe norde, kie estas nomoj similaj en Santurce (Eŭskio) kaj Santiurde de Toranzo en Kantabrio. Kvankam kun duboj, tio eble estis derivaĵo de *San Jorge* (Sankta Georgo), kies festo fakte estas celebrata en Santiurde de Reinosa la 23an de Aprilo. La ero "de Reinosa" klare referencas al la najbara urbo Reinosa, ĉefurbo de la komarko Campoo-Los Valles en kiu estas Santiurde.

Demografio
----------

Por areo de 30,98 km² estas 244 loĝantoj (laŭ censo de 2021). La loĝantaro ege falis laŭlonge de la 20-a jarcento, tiel ke nun Santiurde estas unu el la malplej loĝataj municipoj en Kantabrio. La 244 loĝantoj (2021) estas distribuataj en:​

* Lantueno, 115 loĝ.
* Rioseco, 35 loĝ.
* Santiurde de Reinosa (ĉefurbo), 61 loĝ.
* Somballe, 44 loĝ.

Demografia evoluo| 1900 | 1910 | 1920 | 1930 | 1940 | 1950 | 1960 | 1970 | 1980 | 1990 | 2000 | 2006 | 2012 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1.083 | 1.037 | 1.035 | 973 | 957 | 918 | 856 | 652 | 515 | 420 | 321 | 325 | 299 |

Fonto: INE

Historio
--------

La historio de la loko estas ligita al konstruado de vojo en la 18-a jarcento kaj de fervojo en la 19-a jarcento, sekva forĝejo kaj poste farunfabriko.

Ekonomio
--------

Tradicie, la ekonomia agado de la municipo estis agrikulturo kaj brutobredado, sed pro la industria kerno de Reinosa kaj pro la pli ĵusa turismo, la agado translokiĝis al la sektoroj de industrio kaj servoj. En la areo estas multaj atestiloj de historio kaj pri naturo la ĉefa altiraĵo estas la Akvorezervejo de Ebro.

Aktualo
-------

Preĝejo de Rioseco.
Inter vidindaĵoj estas tradicia arkitekturo kaj kelkaj preĝejoj, inter kiuj elstaras ermitejoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Listo de municipoj de Kantabrio
* Lantueno-Santiurde (stacidomo)

  



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 782690
 |
**Edmund GRIMLEY EVANS** estas brito loĝanta en Kembriĝo, Britio.

Esperanto-agado
---------------

Grimley Evans eklernis Esperanton ĉirkaŭ 1986, kaj pliprofundiĝis en la lingvon, dum li loĝis en Germanio inter 1989 kaj 1992. Li estas revizianto por la magazino *Monato* ekde septembro 1993, kiam oni ekuzis la komputilajn retojn por disdoni tiun taskon al pli granda skipo, kaj ekde julio 1998 li estas ankaŭ redaktoro de la rubriko «Komputado».

Liaj aliaj esperantaj agadoj inkluzivas komitatanecon en la Esperanto-Asocio de Britio, administradon de reta kurso, tradukadon kaj interpretadon. Li tradukis multajn rakontojn de Saki.

En 2013 li estis elektita kiel membro de la Akademio de Esperanto. Komence de 2019, li estis reelektita en la Akademio de Esperanto por 9-jara oficperiodo.

Komence de 2020 Grimley Evans publikigis Esperantan tradukon de la anglalingva romano *Little Brother* verkita de Cory Doctorow kun la titolo «Malgranda gefrato».

En 2023 la Esperanto-Asocio de Britio lanĉas samtempe du versiojn de la esperanta traduko. La du tradukoj de Edmund Grimley Evans nomiĝas *Malgranda frato (en klasika Esperanto)* kaj *Malgranda sibo (sen seksaj pronomoj kaj aliaj reformoj)*.

Esperanto-leksikografio
-----------------------

Grimley Evans estis revizianto por la fako «komputiko» de la eldono 2002 de *Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto*. Li tradukis kaj adaptis anglalingvan infanlibron al Esperanto (*Mil Unuaj Vortoj*, traduko de 2004). Li prizorgis neŝanĝitan skan-eldonon de la vortaro Esperanto-Angla de Montagu Christie Butler (1967), kiu aperis en 2010. Laŭ informo en bloga diskuto, Grimley Evans plue preparis (ankoraŭ ne publikigitan) vortaron Esperantan-anglan surbaze de PIV 2005.

Persona vivo
------------

Grimley Evans studis matematikon, komputikon kaj komputan lingvistikon en Anglio kaj en la universitato de Sarlando en Saarbrücken (Germanio). En 2013 li laboras en la esplora fako de ARM, kies procesoroj troviĝas hodiaŭ en 80% de la poŝtelefonoj en la mondo, kaj krome en multaj aliaj aparatoj.

Li havas du filinojn, kiujn li edukis kiel denaskajn esperantistojn, kaj aktivas en la kampo de denaskismo.

Libroj
------

* Malgranda sibo, Esperanto-Asocio de Britio 2023 ISBN:‎ 978-0902756670
* Malgranda frato, Esperanto-Asocio de Britio 2023 ISBN:‎ 978-0902756663

Referencoj
----------

1. ↑   Membroj kaj korespondantoj. Arkivita el la originalo je 2015-10-29. Alirita 2015-11-10.
2. ↑  Membroj kaj Korespondantoj de AdE, Februaro 2019
3. ↑
4. ↑  Kial malgranda frato iĝis sibo kaj ri? - libera folio 2023-05-16
5. ↑  Esperanto-English Dictionary (1967).
6. ↑  Komento al la blogero "Butlero, literon D, Bonvolu!"

Eksteraj ligiloj
----------------

* Blogo de Grimley Evans en Ipernity en la Wayback Maŝino
* Malgranda gefrato - Esperanta traduko de la romano Little Brother
* Intervjuo kun Edmund Grimley Evans, aperinta en aprilo 2023 en La Ondo de Esperanto esperante

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|   | Ĉi tiu artikolo estas plene aŭ parte bazita sur artikolo *"GRIMLEY EVANS, Edmund"* el la internacia magazino ***Monato***, kun permeso de la eldonejo.
**Por plia informo pri uzado kaj aliaj kondiĉoj, vidu Vikipedio:Monato.** |    |
**Voĉkordoj** (ligamenta vocalia) estas la t.n. ligamentoj, kiuj estas fiksitaj ĉe la tireoido kaj la aritenoidoj (aritenoida kartilago laŭ Anatomia Nomenklaturo)  ene de la laringo. Ĝi estas aranĝita ĉe la supra paro de la t.n. voĉlipoj (voĉaj faldaĵoj). Per voĉa muskolo oni povas atingi ŝanĝon de la voĉlipa maso. Kunligante kun la kriko-tireoida muskolo (Musculus cricothyroideus), kiu ŝanĝas la streĉon kaj longon de la voĉlipoj, estiĝas sensiva regula rondo, kun kies helpo la voĉ-forto kaj tonalto de la homa voĉo estas regulita.

En ĉiutaga parolo oni ofte diras „voĉkordoj" anstataŭ „voĉlipoj", sed ili estas nur partoj de la voĉlipoj.

La plej fama eksperimento de Galeno kiun li plenumis en publiko estis tiu de la grunta porko. La eksperimento de la grunta porko konsistis en la fakto ke Galeno eltranĉis porkon, kaj dum la tranĉomalfermo li eltranĉis la nervon, aŭ voĉajn kordojn, montrante, ke ili kontrolis la gruntofaradon.

* Kategorio Voĉkordoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **preĝejo Helpema Sankta Maria** estas romkatolika monumento historia kaj plilgimloko en urbo Bodajk (Hungario).

Historio
--------

Laŭ la legendo depost kristaniĝo de Hungario kapelo estis konstruita en la 9-a jarcento. Stefano la 1-a (Hungario), Emeriko de Hungario kaj Sankta Gerardo ofte pilgimadis al la kapelo. Ĝi neniiĝis dum dominado de turkoj, sed poste la ruinoj estis trovitaj kaj la kapelo denove rekonstruiĝis. Denove alvenis pilgrimantoj, tial la kapucenoj konstruis novan kirkon inter 1737 kaj 1768. Ekde 1742 malgranda orgeno funkciis, sed en 1911 pli nova orgeno alvenis. En 1810 sismo detruis la kriptojn. Inter 1943 kaj 1950 korto por pilgrimantoj estis konstruita. En 1992 la kirko interne estis restaŭrita, sed la altaro nur en 2013. En 2023 la kirko estis levita malgranda baziliko.

Konstruaĵo
----------

La preĝejo kun monaĥejo situas ĉe vojkruciĝo en korto. La fasado estas simetria, meze la kvadrata turo plene reliefas. La enirejo funkcias tra la turo. Super la enirejo estas videbla murpentraĵo el 1940, pli supre granda fenestro. La turopinto estas piramida. En la fasado situas ankaŭ 2 niĉoj, interne statuoj pri Sankta Antonio el Padovo kaj en:Fidelis of Sigmaringen. La absido estas duonronda kaj iomete pli mallarĝa, ol la navo. La monaĥejo ligiĝas al la navo. Interne la altaro estis farita en 1745, sed la apudaj statuoj pri Sankta Antonio kaj Sankta Francisko el Asizo post 2 jardekoj. La sankta bildo estas varianto de pentraĵo de Lucas Cranach.

Kermeso okazas en dimanĉo plej proksima al la 12-a de septembro.

La sankta bildo

Fontoj
------

* 
* 
* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* 

La navo

* Kategorio Preĝejo Helpema Sankta Maria (Bodajk) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

**László VIZI** (VIZI László) (n. 1959) estas hungara esperantisto. 

Li eklernis esperanton en 1983, partoprenis la fondadon de la esperanto-asocio *Szuperintenzív Eszperantó Oktatási Egyesület* "Fiŝklubo" kaj aktivadis tie komence kiel teknika kunlaboranto, poste kiel help-instruisto kaj la mentoro de la lernantoj ĝis 1997.

En 1997 dum kelkaj monatoj li laboris en la redaktejo de Eventoj, poste li laboris ĉe Hungaria Esperanto-Asocio. Tie li instruis Esperanton, cetere administris la oficejon kaj librovendejon.

László Vizi estis kunverkinto de la libro "*Sinpreparo por la Esperanta lingvoekzamen*o". (ISBN 9635714602)  (4934 /2002.) kaj kontribuanto de kelkaj aliaj lernolibroj, vortaroj ktp. ĉe Kultura Esperanto Asocio.

Li ellaboris la frazanalizan sencodifinan tradukmetodon kaj instruas ĝin kiel la unusola ĝis nun (2009.10.26.)

Eksteraj ligiloj
----------------

Blogo de Vizi László

Blogo Verkoj


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 300030
 |
**Vegas Altas** (Supra valo), ankaŭ nomata *komarko Don Benito*, estas komarko aŭ distrikto de la aŭtonoma komunumo aŭ regiono de Ekstremaduro (Hispanio) situa en la Provinco de Badajoz, kaj pli precize en la orienta parto de la valo de la rivero Gvadiano el Mérida. Ties ĉefurbo, kiel administra centro, estas la urba kerno kiun formas Don Benito kaj Villanueva de la Serena.

Situo
-----

Ĝi limas norde kun la komarko Tierra de Trujillo, nordoriente kun la Villuercas, sudoriente kun La Siberia, sude kun La Serena, kaj sudokcidente kun la distrikto Vegas Bajas.

La akvo de la rivero Gvadiano, danke al drava infrastrukturo de kanaloj kaj kanaletoj, estas la natura resurso sur kiu oni bazigis la tuta agrikulturan riĉon de la zono. La rivera valo de la menciita rivero, estas la spina elemento de la pejzaĝo.

La ekonomia povo de Don Benito kaj de Villanueva de la Serena, komercaj centroj unuarangaj en Ekstremaduro, kune kun terkultura sektoro kaj avantaĝa geografia situo, faras el *Vegas Altas de Guadiana* unu el la distriktoj plej dinamismaj de la regiono.

Historio
--------

Temas pri nova distrikto naskita pro la transformado de teritorio iam de malferma arbaro de anzinoj al grandaj valoj de akvumita terkulturado, laŭ la tiam nomita Plan Badajoz, en la mezo de la 20-a jarcento, kun pli da 40 000 transformitaj hektaroj. Kune kun la agra transformado, oni produktis koloniigon kaj reloĝladon ĉe la novaj teroj de akvumita terkulturado. Tio aperigis 17 novajn vilaĝojn.

Naturo kaj produktoj
--------------------

En la akvumitaj kampoj oni produktas maizon, tomatojn, rizon, fruktojn, ktp. Krom la iama faŭno de seka ekstremadura pejzaĝo alvenis al la nova kreita pejzaĝo gruoj, mevoj, kalidroj, himantopoj, ktp.

Municipoj
---------

Kun etendo de 1.841 km², la populacio de tiu distrikto ĉirkaŭas la 90.000 loĝantoj kun denseco de 48,65 loĝ./km². Temas pri 16 urboj aŭ vilaĝoj kaj 18 malpli grandaj municipopartoj:

* Acedera
	+ Los Guadalperales
* Cristina
* Don Benito
	+ Conquista del Guadiana
	+ Gargáligas
	+ Hernán Cortés (komparu la tekston pri *Hernán Cortés*)
	+ Ruecas
	+ El Torviscal
	+ Valdehornillos
	+ Vivares
* Guareña
	+ Torrefresneda
* La Haba
* Manchita
* Medellín
	+ Yelbes
* Mengabril
* Navalvillar de Pela
	+ Obando
	+ Vegas Altas
* Orellana de la Sierra
* Orellana la Vieja
* Rena
* Santa Amalia
* Valdetorres
* Villanueva de la Serena
	+ Entrerríos
	+ Valdivia
	+ Zurbarán (komparu la tekston pri *Francisco de Zurbarán*)

* Kategorio Vegas Altas en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Villar de Rena
	+ Palazuelo
	+ Puebla de Alcollarín

Vidu ankaŭ
----------

* Komarkoj de Ekstremaduro

  



|   Komarkoj de Ekstremaduro |  |
| --- | --- |
| **Komarkoj de Cáceres**Valo de Alagón | Tierra de Alcántara | Valo de Ambroz | Campo Arañuelo | Llanos de Cáceres | Sierra de Gata | Tierras de Granadilla | Hurdes | Ibores | Valo de Jerte | Tierra de Trujillo | Distrikto de Valencia de Alcántara | La Vera | Villuercas**Komarkoj de Badaĥozo**Campiña Sur | La Serena | La Siberia | Llanos de Olivenza | Sierra Suroeste | Tentudía | Tierra de Badajoz | Tierra de Barros | Vegas Bajas | Vegas Altas | Zafra-Río Bodión |
**Sayil** estas majaa ruinaro en Meksiko, proksime de la ruinaroj Labná kaj Uxmal. La signifo de la nomo estas verŝajne "formikejo" aŭ "monteto de formikoj".

Troviĝas tie palaco, pluraj temploj, steleoj kaj pilkoludejo.
Sayil estas tre vasta kaj la padoj plurkilometrojn longaj. Ĉe la kulmino de Sayil, ĉirkaŭ la jaro 800 loĝis tie inter 7000 kaj 9000 homoj.

El Palacio
----------

Sayil - la palaco
La palaco *El Palacio* estis konstruita dum la 8-a jarcento kaj mezuras 40 m x 80 m. Ĝi havas tri etaĝojn. La supraj etaĝoj estas malpli grandaj ol la malsupraj. De la suda flanko, tre detruita ŝtuparo ebligas aliron de la tegmento. La unua etaĝo havas dekstre 5 kaj maldekstre 7 enirejojn. La dua etaĝo havas nur 8 enirejojn, po 4 ĉiuflanke. La enirejo estas dividitaj de belegaj kolonvandoj. Nuntempe ĉefe la okcidenta flanko estas renovigita.

El Mirador
----------

La templo *El Mirador* troviĝas ĉirkaŭ 300 m sude de la palaco kaj estas unu el la du plej grandaj temploj de Sayil. Ĝi similas al la templo de Labná.

Templo del Sur
--------------

La *Templo del Sur* (suda templo) troviĝas en la suda parto de Sayil. Ĝi estis komence duetaĝa konstruaĵo, sed nuntempe la dua etaĝo estas preskaŭ tute detruita. La templo havas sep enirejojn, kiuj strange ne estas samaltaj.

Juego de Pelota
---------------

La *pilkejo* troviĝas inter la palaco kaj la templo El Mirador. Tie oni ludis la faman pilkoludon per granda pilko.

Grupo de Estelas
----------------

La *steleoj* de Sayil estas en malbonega stato. Unu el ili havas hieroglifojn kiuj indikas la jaron 810.

Vidu ankaŭ
----------

* Majaoj
* Listo de majaaj ruinoj

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Sayil en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Detalaj informoj pri **Sayil** kaj aliaj majaaj ruinoj
* Sayil ĉe Yucatan-Guide.de

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rMajaaj arkeologiejoj |
| --- |
| Belizo | Altún Ha | El Caracol | Cahal Pech | Cuello | Lamanai | Lubaantun | Nim Li Punit | Xunantunich

---

 |  |
| Gvatemalo | Dos Pilas | El Baul | El Mirador | Iximche | Ixkun | Kaminaljuyu | Naachtun | Nakbé | Naranjo | Piedras Negras | Quiriguá | Zaculeu | San Bartolo | Seibal | Tayasal | Takalik Abaj | Tikal | Uaxactun | Waka' | Yaxha

---

 |
| Honduro | Copán

---

 |
| Meksiko | Balamkú | Becan | Bonampak | Cacaxtla | Kalakmulo | Chacchoben | Chicanna | Chinkultic | Chichén Itzá | Chunchucmil | Coba | Comalcalco | Dzibilchaltún | Eixequil | Ek' Balam | Edzna | Jaina | Kabah | Kohunlich | Labná | Mayapan | Maní | Oxkintok | Palenque | Rio Bec | Sayil | Tancah | Toniná | Tulum | Uxmal | Xlapak | Xpuhil | Yaxchilán | Zacpeten

---

 |
| Salvadoro | Joya de Cerén | San Andrés | Tazumal |

 |
Majaruino en Nakbe
**Nakbe** estas majaruinejo en la gvatemala provinco Petén en la nuna Gvatemalo.

Nakbe situas ĉirkaŭ 15 km sude de la majaruinoj de El Mirador. La du urboj estis ligita de vojo (Sacbé - nomita ankaŭ *"majaa rapidvojo"*). Dum la postklasika erao (600 ĝis 900) la urbo estis ligita de *Sacbé* ankaŭ al Calakmul.

La regiono estis ekloĝita ĉirkaŭ la 14-a jarcento a.K. la urba evoluo kulminis inter la 8-a jarcento a.K. kaj la 4-a jarcento a.K. kaj estis tiel unu el la unuaj grandaj majaurboj. La arkitektura evoluo ekis en Nakbe ĉirkaŭ la 10-a jarcento a.K..

Nakbe estis retrovita nur en la jaro 1930, sed esplorlaboroj ekis nur en la jaro 1962.

Oni trovis en Nakbe multajn ceramikaĵojn, potojn, bovlojn kaj figurojn. Trovo de konkoj kaj obsidiano montras ke komerco kaj transportsistemo ekzistis, ĉar ili necesis longdistancan transporton. Tio certe ludis gravan rolon en la konstruo de la kompleksa majaa socio.

En Nakbé oni distingas la okcidentan kaj orientan kvartalon. La plej granda konstruaĵo troviĝas en la okcidenta parto kaj estas 48 metrojn alta, ĝi troviĝas sur 7 metrojn alta altaĵo. Sur la konstruaĵo troviĝas sep maskoj, la plej granda estas 11 metrojn larĝa, 5 metrojn alta kaj reprezentas la birdodion.

Vidu ankaŭ
----------

* Majaa Biosfera Rezervejo
* Majaoj
* Listo de majaaj ruinoj

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Nakbe en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* FAMSI.org
* Priskribo kaj fotogalerio Arkivigite je 2007-10-05 per la retarkivo Wayback Machine

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rMajaaj arkeologiejoj |
| --- |
| Belizo | Altún Ha | El Caracol | Cahal Pech | Cuello | Lamanai | Lubaantun | Nim Li Punit | Xunantunich

---

 |  |
| Gvatemalo | Dos Pilas | El Baul | El Mirador | Iximche | Ixkun | Kaminaljuyu | Naachtun | Nakbé | Naranjo | Piedras Negras | Quiriguá | Zaculeu | San Bartolo | Seibal | Tayasal | Takalik Abaj | Tikal | Uaxactun | Waka' | Yaxha

---

 |
| Honduro | Copán

---

 |
| Meksiko | Balamkú | Becan | Bonampak | Cacaxtla | Kalakmulo | Chacchoben | Chicanna | Chinkultic | Chichén Itzá | Chunchucmil | Coba | Comalcalco | Dzibilchaltún | Eixequil | Ek' Balam | Edzna | Jaina | Kabah | Kohunlich | Labná | Mayapan | Maní | Oxkintok | Palenque | Rio Bec | Sayil | Tancah | Toniná | Tulum | Uxmal | Xlapak | Xpuhil | Yaxchilán | Zacpeten

---

 |
| Salvadoro | Joya de Cerén | San Andrés | Tazumal |

 |
**Orienta Vestfalio** (germane *Ostwestfalen* [Pri tiu ĉi sono aŭskulti], en loka variaĵo de la platgermana *Austwestfaolen*) estas regiono en la federacia lando Nordrejn-Vestfalio. Temas pri la orienta parto de la historia regno Vestfalio, kiu inter la jaroj 1815 kaj 1947 kadre de la reĝlando Prusio estis la administra distriktaro *Regierungsbezirk Minden*: la areo ampleksas plurajn historiajn teritoriojn, nome la princlandon *Fürstentum Minden*, la graflandon  *Grafschaft Ravensberg*, la eklezian fondaĵon *Hochstift Paderborn*, la distrikton  *Amt Reckenberg*, la graflandon *Grafschaft Rietberg* 
kaj la etan regnon *Herrschaft Rheda*. La regiono nun konsistigas proksimume kvar kvinonojn de la distriktaro Detmoldo respektive de la regiono *Ostwestfalen-Lippe*, kiu krom Orientan Vestfalion ankaŭ ampleksas la eksan regnon *Lippe*. Nun la regiono konsistas el la eksterdistrikta urbo Bielefeld kaj el 53 pliaj komunumoj en 5 administraj distriktoj:

* Gütersloh (GT),
* Herford (HF) ,
* Höxter (HX) ,
* Minden-Lübbecke (MI) kaj
* Paderborn (PB).
Mapo kun la diversaj jursistemoj.
La **justica sistemo** aŭ **jura sistemo** estas la aro de juraj normoj, kutimoj kaj ideologioj kiuj estas sur valideco en specifa lando pri juro, ties funkcio en la socio kaj la maniero per kiu ĝi estas aŭ estu kreata, aplikita, komprenita, perfektigita, instruita kaj studita. Tiel, la jursistemo arigas la strukturojn kaj manierojn de funkciado de la organoj, institucioj kaj sociaj komponantoj zorgitaj por la aplikado kaj interpretado de la justicsistemaj reguloj, same kiel tiujn kiuj kreas aŭ influas en ties kreado, interpretado kaj modifado.

Familioj
--------

La **justica sistemo** aŭ **jura sistemo** estas la aro de objetikvaj jurnormoj kiuj estas validaj en determinitaj loko kaj epoko, integrante la diversajn jurfontojn, kiel leĝoj, kutimoj kaj jurisprudenco de tribunaloj kaj juĝado, kiuj regas en la diversaj mondopartoj, kaj la mekanismoj de kreado, modifado, interpretado kaj aplikado. Ĉiu lando havas sian propran jursistemon kaj pekuliaran maniero konsideri juron, ties fontojn kaj la gravajn komponantojn en ties kreado, interpretado kaj aplikado. Tiu sistemo povas klasigi la jursistemojn en la jenaj grandaj familioj:

* La familio de la Romiĝermana juro aŭ novlatiida (en angla *Civil Law*).
* La familio de la Anglasaksa juro (en angla *Common Law*).
* La familio de la Socialisma juro.
* La sistemoj de Religia juro.
* La jura "miksa" familio.
* La nordia familio.
* La islama familio.

Bibliografio
------------

* Sirvent Gutiérrez, Consuelo (2011). *Sistemas jurídicos contemporáneos*. México: Editorial Porrúa.
* GianMaria Ajani, Miriam Anderson, Esther Arroyo Amayuelas, Barbara Pasa. SISTEMAS JURÍDICOS COMPARADOS, Lecciones y materiales.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Tamayo y Sallmorán, Rolando: *El concepto de sistema jurídico*
* González Marín, Nuria: *Sistemas jurídicos contemporáneos: Nociones introductorias y familia jurídica romano-germánica*
* Alexy, Robert: *Sistema jurídico, principios jurídicos y razón práctica*
* Alchourrón, Carlos E. – Bulygin, Eugenio: *Introducción a la metodología de las ciencias jurídicas y sociales*. Biblioteca Virtual Miguel de Cervantes


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 704228
* GND: 4177233-7
 |
**Ignaco Lojola** (naskiĝis en Azpeitia, en la 31-a de majo 1491 - mortis en Romo, en la 31-a de julio 1556) li estis fondinto de la Societo de Jesuo, religia ordeno fondita en la 15-a de aŭgusto 1534 de studenta grupo el la Universitato de Parizo, agnoskita de la papo Paŭlo la 3-a per lia buleo de la 27-a de septembro 1540. Nuntempe ĝi estas konata de ties misia kaj eduka laboro.

Biografio
---------

**Íñigo López de Recalde**, nomata *Sankta **Ignaco de Lojolo*** (hispane *San **Ignacio de Loyola***) laŭ la katolika Eklezio, estis hispana nobelo, militisto kaj sacerdoto, fondinto de la Ordeno de la Jezuitoj.

Li naskiĝis en Lojolo (*Loyola* aŭ *Loiola*), nuntempe parto de la eŭska urbo de Azpeitia, laŭdire la 24-an de decembro de 1491.

Li ŝanĝis sian personan nomon al Ignacio (aŭ Ignaco) kaj la familian al la naskiĝloko. Li estas ankaŭ konata laŭ la latina versio, *Ignatius de Loyola*. La esperanta nomo estas tre diverse trovebla.

En sia junaĝo li estis militisto. Laŭ li mem, post sia vundiĝo en 1521, en la sieĝo de Pamplono, li *konvertiĝis*, kaj havis la ideon krei societon de defendo de la katolikismo kun la sama disciplino kiun havas la militistaro.

Li studis en la Universitato de Parizo, kaj en tiu urbo li prenis la *votojn de Montmartre*, kun kelkaj kompanoj (ekz. Diego Laínez), kun kiuj li fondis la Kompanion de Jesuo, konatan kiel la **jezuitoj**.

Li komencas serion de vojaĝoj, al Jerusalemo en 1523 aŭ al universitatoj de Alcalá de Henares, Salamanko aŭ Parizo. En 1538 li vojaĝas en Romon, por peti la aprobon de la Papo al sia Kompanio, kion li baldaŭ akiras. Fakte, la obeo al la Papo estas unu el la bazaj reguloj de la Ordeno, kaj ĝia disciplinita agado estis unu el la ĉefaj pilieroj de la Kontraŭreformacio.

Li forpasis je la 31-a de julio de 1556 en Romo.

Ignaco de Lojola estis kanonizita je la 12-a de marto de 1622, en la sama tago ol Francisko Ksavero kaj Terezo el Avila.

Lia ĉefa verko, skribita en la urbo Manresa, estas la *Spiritaj ekzercoj*, baza propagandilo de la jezuitoj. Ilian daŭron mallongigis je ununura semajno la kataluna teologo Francisco de Paula Vallet.

* 
* 
* Sanktaj Ignaco Lojola kaj Luigi Gonzaga adoras la Sanktan KoronSanktaj Ignaco Lojola kaj Luigi Gonzaga adoras la Sanktan Koron

Eksteraj ligiloj
----------------

* Ignaco Lojola en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Ignaco Lojola en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* La spiritaj ekzercoj de Ignaco de Lojola
* Biografio de Sankta Ignaco Lojola, aŭtoro: *Compañía de Jesús en España* Arkivigite je 2014-05-29 per la retarkivo Wayback Machine, alirdato la 29-a de majo 2014 (ligo perdita decembron 2017) (hispane)
* Misio kaj identeco (angle)
* Sankta Ignaco Lojola (angle)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 18880
* GND: 118555359
* LCCN: n79049329
* VIAF: 36158792833839040001 88881025, 36158792833839040001
* ISNI: 0000000121428944
* LIBRIS: 257371
* SUDOC: 027325067
* BNF: 11908177n
* ULAN: 500353757
* MBA: 4f81b230-fc43-4284-af20-17e7f5c8d045
* NLA: 36362084
* NDL: 00448126
* BIBSYS: 90172058
* NKC: jn20000700771
* ICCU: CFIV002890
* BNE: XX961141
 |
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

**Ángel Arquillos López** (naskiĝinta la 17-an de decembro 1946) en la urbo Linares (Provinco Ĥaeno) estas hispana esperantisto kaj poeto. Li loĝas en Málaga.

Li estas prezidanto de la Andaluzia Esperanto-Unuiĝo. Dum 2008-2009 kaj ekde 2013 li ĉefredaktoras *Boletín*, la organo de la Hispana Esperanto-Federacio kaj ankaŭ Gazeto Andaluzia por la Andaluzia Esperanto Unuiĝo. Ekde novembro 2020 li estas la prezidanto de Hispana Esperanto-Federacio.

Li estis kun-organizanto de pluraj renkontiĝoj, inter kiuj, inter 2015 ĝis 2018, la Internacia Esperanto-Semajno de la Kulturo kaj Turismo, kaj plej laste la samtempaj 78-a Hispana Kongreso de Esperanto kaj 71-a kongreso de IFEF, kiuj okazis en Malago, Andaluzio, en majo de 2019.

Kiel verkisto, aperis pluraj poemaroj en Esperanto kaj en la hispana. Arquillos ankaŭ partoprenis en kolektivaj tradukoj el la hispana en Esperanton.

Verkoj
------

En esperanto

* *Mediteraneaj eroj* (2012)
* *Mediteraneaj eroj II* (2014)
* *La fontano de l'sorto* (2018)

En la hispana

* *Al son de mis sonetos* (2014)

Referencoj
----------

1. ↑  Retejo de HEF  Arkivigite je 2020-11-25 per la retarkivo Wayback Machine

* Kategorio Ángel Arquillos en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Diversaj specioj de ĉionmanĝantoj
**Ĉiomanĝanto** (el *ĉio* kaj *manĝi*) estas animalaj specioj kiuj manĝas kaj plantojn kaj animalojn kiel sia ĉefa manĝoresurso. Ili estas oportunemaj, ĝeneralaj manĝantoj ne specife adaptitaj al manĝo kaj digesto ĉu de viando ĉu de planta materialo ekskluzive.
Porkoj estas tre konata ekzemplo de ĉiomanĝanto.

Korvoj estas alia ekzemplo de ĉiomanĝanto kiujn multaj homoj vidas ĉiutage. Ankaŭ homoj estas ĉiomanĝantoj. Tiu oportunemo estas avantaĝo por la prospero kaj pliiĝo de la specio antaŭ aliaj specioj kiuj nepre bezonas pli specifan manĝoresurson.

Bruna urso manĝas leontodonojn - ekzempla ĉiomanĝanto.Kvankam estas informoj pri kazoj de plantomanĝuloj kiuj manĝas viandon tiel kiel ekzemploj de karnomanĝuloj kiuj manĝas plantojn, la klasigo aludas al adaptoj kaj ĉefa manĝoresurso de la specioj ĝenerale, tiel ke tiuj esceptoj ne faras la individuojn nek la speciojn ĉiomanĝantoj.

Plejparto de la specioj de ursoj estas konsiderata ĉiomanĝantoj, sed la dieto de individuoj povas gami el preskaŭ plantomanĝanto al preskaŭ ekskluzive karnomanĝuloj depende de la manĝodisponeblo kaj surloke kaj dumsezone. La Blanka urso povas esti klasita kiel karnovorulo dum la Granda pando preskaŭ ekskluzive manĝas bambuon kaj estas pro tio herbomanĝulo, kvankam pandoj manĝas ankaŭ viandon eventuale.

Specioj konsiderataj ĉiomanĝantaj
---------------------------------

Diversaj mamuloj estas ĉiomanĝantaj pro naturo kiel ursoj, nazuoj, erinacoj, didelfoj, porkoj, kelkaj primatoj inklude ĉimpanzojn kaj homojn, lav-ursoj, kelkaj roduloj inklude strisciuroj, musoj, ratoj, sciuroj, mefitoj kaj bradipoj.

Estas ĉiomanĝantaj diversaj birdoj, kies predoj varias el beroj kaj nektaro al insektoj, vermoj, fiŝoj, etaj roduloj kaj serpentoj, tio estas kazuaroj, kokoj, korvedoj inklude korvojn, pigojn, korakojn kaj frugilegojn, keoj, raledoj, reaoj.

Kelkaj lacertoj, kelkaj testudoj.

Kelkaj fiŝoj kiel piranjoj.

Ankaŭ kelkaj insektoj kaj aliaj senvertebruloj estas ĉiomanĝuloj.

Referencoj
----------

1. 1 2  Humans are Omnivores aŭtoro : adaptita el intervjuo kun John McArdle, Ph.D.
2. ↑  Family Suidae (Pigs) Arkivigite je 2019-01-07 per la retarkivo Wayback Machine aŭtoro Brent Huffman ĉe UltimateUngulate.com
3. ↑  Family Corvidae (Crows/Ravens) Arkivigite je 2019-01-07 per la retarkivo Wayback Machine aŭtoro Seattle Audubon Society
4. ↑
5. ↑  Eastern Chipmunk
6. ↑   Florida Mouse. Arkivita el la originalo je 2007-08-29. Alirita 2009-02-22.
7. ↑   Brown Rat. Arkivita el la originalo je 2008-12-31. Alirita 2009-02-22.
8. ↑   Tree Squirrels. Arkivita el la originalo je 2008-12-25. Alirita 2009-02-22.

Divido de organismoj laŭ deveno de ilia nutraĵo

karnovorantoj (karno)   •  
herbovorantoj (herbo)   •  
ĉiovorantoj (ĉiomanĝanto)   •  
insektovorantoj (insekto)   •  
malkomponantovorantoj (malkomponiĝanta materialo)   •  
foliovorantoj (folioj)   •  
fruktovorantoj (fruktoj)   •  
semovorantoj (semoj)   •  
lokovorantoj (loka nutraĵo)   •  
nektarovorantoj (nektaro)   •  
fiŝovorantoj (fiŝoj)   •  
sangovorantoj (sango)   •  
kadavrovorantoj (bestkadavraĵoj)
**Marion Gordon ROBERTSON**, ĝenerale konata kiel **Pat Robertson** (naskiĝis la 22-an de marto 1930 - mortis la 8an de junio 2023) estis usona kristana televida evangelizisto, entreprenisto, kaj dekstrema politika aktivulo.

Li fondis multajn organizaĵojn kaj korporaciojn, inkluzive de "American Center for Law and Justice" (Usona Centro por Juro kaj Justico), "Christian Broadcasting Network" (CBN - Kristana Dissenda Reto), "Christian Coalition" (Kristana Koalicio), "Flying Hospital" (Fluganta Malsanulejo), "International Family Entertainment" (Internacia Familia Distrado), "Operation Blessing International Relief and Development Corporation" (Operacio 'Beno': Internacia Helpa kaj Disvolviga Korporacio), kaj Universitato Regent.

Li gastigis en la televida programero *The 700 Club* (Klubo 700), kiun li fondis, kaj kiu spekteblas en multaj landoj. Li estas ordinita pastoro de la *Suda Baptistaro*, kvankam lia teologio estas pli pentekostisma ol baptisma.

En 1988 li estis kandidato por la prezidenta nomumo de la usona Respublikana Partio, sed li ne sukcesis allogi la centron de tiu partio, kaj malvenkis en la konkurenco kun la unua prezidento Bush. Li ofte eldiris diraĵojn tiel vortumitajn, ke ili faras lin centro de disputado kaj polemikoj.

Robertson estis konata pro siaj kontraŭfeminismaj kaj homofobaj opinioj kaj la multaj konspiraj teorioj je kiuj li kredis. Li foje esprimis siajn opiniojn en ekstrema maniero.

La 22-an de aŭgusto 2005 dum sia televidaĵo, li rekomendis "atenci" (murdi) la prezidenton de Venezuelo, Hugo Chávez. Pro la internacia kaj enlanda protestoj, li aliklarigis siajn vortojn. Oni diras, se li estus islamano, oni jure akuzus lin je terorisma rankoro.

* Kategorio Pat Robertson en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 50118
* GND: 118601539
* LCCN: n82108860
* VIAF: 27864025
* ISNI: 0000000121255238
* SUDOC: 079245714
* NLA: 35456329
* NDL: 01163701
* BIBSYS: 90182060
 |
**Karaĉajevsk** (ruse *Карачаевск*) estas urbo en Karaĉajio-Ĉerkesio en Rusio.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 91405.

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1929.

La urbo antaŭe estis nomita kiel:

* Georgijevskoje (*Георгиевское*) ĝis 1926;
* Mikojan-Ŝaĥar (*Микоян-Шахар*) en 1926 - 1944;
* Kluĥori (*Клухори*) en 1944 - 1957.

La nuna nomo venas de la etnonomo de karaĉajoj.

La interurba telefona kodo estas 87879, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo (en jaro 2005).

Geografiaj koordinatoj de la urbo estas 43° 46′ N 41° 54′ O﻿ / ﻿43.767 °N, 41.900 °O﻿ / 43.767; 41.900 (mapo).

La urbo estas en Norda Kaŭkazo, ĉe rivero Kuban (*Кубань*), ĉe enenfluo en ĝin de rivero Teberda (*Теберда*).

En jaro 1959 la urbo havis 9,6 mil loĝantojn.

En jaro 2002 la urbo havis 22,1 mil loĝantojn.

Flago de Karaĉajio-Ĉerkesio
Urboj de Karaĉajio-Ĉerkesio

**Ĉefurbo**: Ĉerkessk

Karaĉajevsk |
Teberda |
Ustj-Dĵeguta