recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Nord-Ubajda ceramikaĵo el Tepe Gaura kaj aliaj lokoj.
**Tepe Gaura** ("Granda Altaĵeto") estas antikva Mezopotamia setlejo en nordokcidenta Irako, kiu estis loĝata inter 5000 kaj 1500 a.K. Ĝi havas objektojn el la Halafa periodo, el la Ubajda periodo kaj el la posta Uruka periodo (4000–3100 a.K.). Tepe Gaura etas unu el la kelkaj lokoj, kiu enhavas materialon el la Halaf-Ubajda transira periodo. 5.500-5.000 a.K.

Historio de la arĥaeologia esplorado
------------------------------------

La unua mallonga eksplora fosado okazis fare de Austen Layard, antaŭ 1850. La loko estis fosita formale en 1927, 1931 kaj 1932 dum 8 monatoj fare de arĥeologoj el komuna esplor-ekspedicio de Universitato de Pensilvanio kaj de American Schools of Oriental Research, gvidita de Ephraim Avigdor Speiser.

En 2001, Mitchell Rothman reanalizis la datenojn el la pli fruaj fosadoj kaj li grave klarigis stratigrafion de la loko.

Tepe Gaura kaj ties ĉirkaŭo
---------------------------

Tepe Gaura situas proksime al la antikva loko de Ninevo, 3,2 km de Dur-Ŝarukin kaj 24 km nordokcidente de moderna urbo de Mosulo. La setleja altaĵeto ĉe Tepe Gaura havas la diametron de 120 m kaj la alton de 22 m.

Loĝ-historio
------------

Fosadoj ĉe Tepe Gauri malkovris 16 tavolojn montrantajn, ke Tepe Gaura estis loĝata de ĉ. 5000 a.K ĝis 1500 a.K. Tiuj enhavas la plej fruan ekzemplon pri templo dekorita per pilastro kaj muralkovoj. La Gaura-preiodo (3500–2900 a.K.) estas nomata laŭ la loko.
**Sáta** [ŝAta] estas vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Borsod-Abaúj-Zemplén, en Distrikto Ózd.

Palaco en Sáta

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 17  km²
* Loĝantaro: 1390
* Poŝtkodo: 3659
* Telefonprefikso: 48

Situo
-----

Sáta situas profunde en la montaro Bükk en valo, apud la Naturparka Regiono de Lázbérc, inter belegaj montoj kaj arbaroj, laŭ traira flankovojo, laŭ fervojo Eger-Putnok. Tiu ĉi vojaĝlinio kuras en unu el la plej belegaj natur-regionoj de Hungario. La plej proksima urbo estas Ózd.

Oni povas alproksimiĝi la vilaĝon el la direktoj de Ózd, Miskolc kaj Eger sur ŝoseoj. La supra mapero ne montras la auto-vojojn kio atingas la vilaĝon. Bonvolu klaki sur ĝi por la pli detala mapo.

Proksime 500 familioj vivas en la vilaĝo en 13 stratoj.

La plej lasta oficiala indiko pri la nombro de la loĝantoj devenas el 1999, tiam ĝi estis 1492. En la vilaĝo funkcias telefona-, trinkakva-, tergasa kaj kloaka retoj. La publikaj institucioj estas: vilaĝestrejo, elementa lernejo, infanĝardeno, biblioteko, apoteko, paroĥo, preĝejo, policejo.

Vidindaĵoj
----------

* Kastelo de Fáy (Sáta)
* preĝejo (1808)
* paroĥo (1796)

Famuloj
-------

En Sáta naskiĝis:

* József Bartha (instruisto)
* prioro József Szvorényi.

* Kategorio Sáta en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Séverine (Tramtransporto en Parizo). |

Caroline Rémy pentrita de Renoir
**Séverine**, naskonome **Caroline Rémy** (naskiĝis la  27-an de aprilo 1855(nun 1855-04-27) en Parizo, mortis la 24-an de aprilo 1929 en Pierrefonds) estis franca verkistino.

Konatiĝinte en 1880 en Bruselo kun Jules Vallès, ŝi iĝis fervora adepto de liaj teorioj, skribis en la socialismaj organoj kaj partoprenis en la eldono de romanoj de Vallès. Post lia morto, kaj ĝis 1888, ŝi gvidis la ĵurnalon kiun li fondis «Le Cri du peuple».

Ekde tiam Séverine laboris en diversaj organoj de la gazetaro, ĉiam estante varmega ĉampiono de ĉiuj subpremataj kaj ofendataj (aparte, ŝi apogis aktive Dreyfus kaj Sacco kaj Vanzetti). En 1892, ŝi ricevis grandan reeĥon de sia renkontiĝo kun papo Leono la 13-a, kun kiu ŝi parolis pri la socia demando. Ekde 1898, ŝi gvidis la virinan gazeton «La Fronde», kiu estis la organo de la feminisma movado (ĉiuj ĝiaj oficistoj estis virinoj) samtempe donante grandan atenton al ĉiuj aktualaj temoj.

Ŝi apogis la Oktobran Revolucion en Rusio, en 1921-1922 ŝi estis membro de la Franca Komunista Partio; ŝi forlasis ĝin por konservi sian membrecon en la Ligo de Homaj Rajtoj.

Omaĝo
-----

En Parizo, haltejo *Séverine* de tramvojo T3b, inaŭgurita la 15-an de decembro 2012, portas ŝian nomon.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Séverine en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Séverine rebel in a black dress (angle)

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Реми, Каролина en la rusa Vikipedio.* 

  



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 580230
* GND: 118642367
* LCCN: n82127859
* VIAF: 14776769
* ISNI: 0000 0003 6853 794X, 0000 0001 0797 2636
* LIBRIS: 357204
* SUDOC: 027134237
* BNF: 11924575h
* NLA: 36504288
* BIBSYS: 15012702
* NKC: jo2017971436
 |
**Sânmihaiu de Jos** [sınmihaju de ĵos] (hungare **Alsószentmihály**) estas vilaĝo en Rumanio ĉe la dekstra bordo de rivero de Arieş, sudokcidente de Turda.

Loĝantaro
---------

En 1910 havis 1 119 kaj en 1966 3 439 loĝantojn (rumanoj, hungaroj).

Historio
--------

La unua dokumentaĵo pri ĝi datiĝas el la jaro 1310. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (*Torda-Aranyos*). Nuntempe kune kun vilaĝo Sânmihaiu de Sus estas parto de la komunumo Mihai Viteazu.

Fonto
-----

* Magyar nagylexikon, 1-18. 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

Komunumoj pri Sankta Mikaelo en Transilvanio
--------------------------------------------

Pro grandeco de la tabulo la ceterajn en Hungara reĝlando vidu: Alsómihályi!

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Almásszentmihály | Alsószentmihály | Bégaszentmihály | Csíkszentmihály | Felsőszentmihály |
| Mezőszentmihály | Nádasszentmihály | Németszentmihály | Székelyszentmihály | Szentmihály |
| Tordaszentmihály |  |  |  |  |

Renomaj personoj
----------------

* Samu Halmágyi (22-a de majo 1880 – Arad, 31-a de decembro 1962): publicisto, poeto.
* István Ivás: (1925 - 2015): memuaristo
* Miklós Major (1933 - 2010, Nușfalău), geografia fakverkisto.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Interaga mapo de distrikto Cluj
* Popolnombrado 2002
**Tiszaderzs** [tisaderĵ] estas vilaĝo en meza Hungario en regiono Norda Ebenaĵo, en departemento Jász-Nagykun-Szolnok, en subregiono de Tiszafüred. 

Centro de Tiszaderzs

Bazaj informoj
--------------

* Koordinatoj: 47° 30′ 32″ N 20° 38′ 28″ O﻿ / ﻿47.50889 °N, 20.64111 °O﻿ / 47.50889; 20.64111 (mapo)Koordinatoj: 47° 30′ 32″ N 20° 38′ 28″ O﻿ / ﻿47.50889 °N, 20.64111 °O﻿ / 47.50889; 20.64111 (mapo)
* Poŝtkodo: 5243
* Telefonkodo: 59
* Areo: 27 km²
* Loĝantaro: 1380

Situo
-----

Tiszaderzs situas laŭ dekstra bordo de Tiso-lago, pli precize ĉe morta Tiso, kiu estas iama branĉo de Tiso. La vilaĝo ne havas fervojon, nur flankajn vojojn. Abádszalók troviĝas 7, Kisköre 14, Tiszafüred 17 km-ojn.

Historio
--------

Tiun lokon la hungaroj okupis jam tuj post la alveno. Dum la turka dominado la loko plurfoje senhomiĝis. Tiszaderzs estas ŝatata de fiŝkaptistoj.

Vidindaĵoj
----------

* Kalvinana preĝejo (Tiszaderzs)
* ruina preĝejo el la 13-a jarcento
* romkatolika lerneja kapelo omaĝe al Dipatrino de Hungaroj

Famuloj
-------

En Tiszaderzs naskiĝis juristo István Szűcs.
**Sânmărghita (Mica)** [sınmərgita] (hungare *Szentmargita* (sentmargita), germane: *Margarethen*) estas vilaĝo en Rumanio nordoriente de Dej. En 1910 ĝi nombris 1 441 loĝantojn (rumanoj, hungaroj), en 1992 1 180 (rumanoj, 40% hungaroj). Administre ĝi apartenas al Mica (Dej).

Historio
--------

Ĝia unua skriba mencio estis en ĉirkaŭ 1330. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 apartenis al Hungario, al departemento Szolnok-Doboka.

Fonto
-----

* Magyar nagylexikon, 1-18. 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

Komunumoj de Sankta Margareta en Hungara reĝlando
-------------------------------------------------

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| Szentmargita | Szentmargitfalva | Szentmargitbánya |  |

Renomaj personoj
----------------

* Márton Fülöp (n. 20-a de aprilo 1961) operkantisto.
* Hugó Mund (25-a de aŭgusto 1892 - Buenos Aires, 1-a de novembro 1961): pentristo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Interaga mapo de distrikto Cluj
* Popolnombrado 2002
**Tiszakeszi** [tisakesi] estas vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Borsod-Abaúj-Zemplén, en Distrikto Mezőcsát.

Aerfoto pri kirko en Tiszakeszi
Aerfoto pri Tiszakeszi

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 46  km²
* Alto super marnivelo: 91 m
* Koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 47.6705/20.9926
* Loĝantaro: 2730
* Poŝtkodo: 3458
* Telefonprefikso: 49

Situo
-----

Tiszakeszi situas sur ebenaĵo, laŭ dekstra bordo de Tiso, fine de longa sakovojo el Mezőcsát. Tiu urbo troviĝas 8, Polgár kun aŭtoŝoseo 16, Tiszaújváros 20 km-ojn.

Historio
--------

La unua mencio pri la vilaĝo devenis el 1332, sed jam en 1067 abatejo fondiĝis. Post la mezepoko ĝi apartenis al la Osmana Imperio. En Tiszakeszi ŝuofabriko funkcias. Vilaĝservoj estas lernejo, infanĝardeno, poŝto.

Vidindaĵoj
----------

* kalvinana preĝejo
* lerneja katolika kapelo omaĝe al Reĝino de Dipatrino
* lerneja muzeo
* kastelo de Édes (Edeŝ), nun kulturdomo
* kastelo de Zsóri (ĵOri)

Famuloj
-------

En Tiszakesz naskiĝis agronomo István Gondola.

Komunumoj de "Keszi" en Hungara reĝlando
----------------------------------------

Keszi estas unu el la 7 hungaraj gentoj.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Bátorkeszi | Budakeszi | Dunakeszi | Garamkeszi | Ipolykeszi | Ipolykiskeszi |
| Keszi | Kiskeszi | Kőkeszi | Magyarkeszi | Marcelkeszi | Mezőkeszi |
| Nagykeszi | Papkeszi | Sárkeszi | Sajókeszi | Somoskeszi | Tiszakeszi |

* Kategorio Tiszakeszi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Tipa pejzaĝero de The Burren apud la Atlantika oceano
**The Burren** en la angla aŭ **An Boireann** en la irlanda estas dezerta karsta plataĵo kiu situas en Graflando Clare, Respubliko de Irlando. 

Granda je 300km² kaj dika ĝis 700 metroj, The Burren ekestiĝis proksimume antaŭ 340 jarmilionoj sub varma, maldika maro. Tiu pejzaĝo etendiĝas inter la urboj de Ballyvaughan, Kinvarra, Gort, Corrofin, Kilfenora kaj Lisdoonvarna okcidente de la graflando. Ĝi estas nun kovrita de karbonia kalkoŝtono tranĉvundita de multnombraj montfendoj kaŭzitaj de rojinta akvo.

Alude al la ruinigita ŝtondezerto kiun li observis, la angla konkeranto Oliver Cromwell tiel priskribis la pejzaĝon: *Ne sufiĉe de akvo por homon droni, ne sufiĉe de ligno por lin pendi, ne sufiĉe de tero por lin enterigi*.

### Nomo

La ne-difina artikolo **The** estis aldonita nur en la ĵusaj jardekoj, eble far akademiistoj. Antaŭe kaj tradicie la areon oni nomis Boireann (Rokego en la irlanda) au ĝia angla tradukaĵo Burren.

### Riĉeco de tiu ununura areo

La krevaĵoj estas kelkfoje plenplena je vegetaĵa vivo
Arkeologie, ekzistas multaj keltaj starigitaĵoj kiel megalitoj, dolmenoj aŭ keltaj krucoj datante de la Bronzepoko. Ĝis nun, oni kalkulis 80 neolitikaj tomboj kaj pli ol 500 ringoformaj fortikaĵoj, kies plej famaj estas triumvallate (tri muroj) Cahercummaun kaj Ballykingvarga (maljuna defenda konstruaĵo komponita de starantaj ŝtonoj). Menciindas ankaŭ Dolmeno Poll na Brón.

La tuta floraro kreskiĝanta en la regiono prezentas 70 % de la nacia flaŭro kaj simbolas do trezoron por la fakuloj. Ekzemple la blua genciano, kutime trovebla en la alpoj estas tie ĉi ofta.

Speleologie, kiel en ĉiuj karstaj pejzaĝoj, kuŝas kaj interkrucas multaj kavernoj sub An Bhoirean, formita de akvo.
**Tiszatenyő** [tisatenjO] estas vilaĝo en meza Hungario en regiono Norda Ebenaĵo, en departemento Jász-Nagykun-Szolnok, en Distrikto Törökszentmiklós.

Bazaj informoj
--------------

* Koordinatoj: 47° 8′ 13″ N 20° 22′ 40″ O﻿ / ﻿47.13694 °N, 20.37778 °O﻿ / 47.13694; 20.37778 (mapo)Koordinatoj: 47° 8′ 13″ N 20° 22′ 40″ O﻿ / ﻿47.13694 °N, 20.37778 °O﻿ / 47.13694; 20.37778 (mapo)
* Poŝtkodo: 5082
* Telefonkodo: 56
* Areo: 23 km²
* Loĝantaro: 1850

Situo
-----

La vilaĝo estas fervoja nodo, tie disbranĉiĝas la reloj de Szajol al Arad kaj Szentes. Törökszentmiklós troviĝas 7, Martfű 18, Szolnok fervoje 17, voje 27, Mezőtúr 28 km-ojn.

Historio
--------

Tiu ĉi loko estis loĝata dum la pratempoj. Dum la hungara periodo tie vivis nur sporade, la kampoj apartenis al Törökszentmiklós. Dum dominado de turkoj la loko senhomiĝis. Post la unua mondmilito tie oni disdonis terpecojn inter militvidvinoj kaj milithandikapuloj. La loko memstariĝis en 1950.

Vidindaĵoj
----------

* romkatolika lerneja kapelo

Famuloj
-------

En ekstra parto de Törökszentmiklós (nuna Tiszatenyő) naskiĝis skulptisto Dezső Győri.

* Kategorio Tiszatenyő en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Tiszaörs** [tisaorŝ] estas vilaĝo kaj kuracbanloko en meza Hungario en regiono Norda Ebenaĵo, en departemento Jász-Nagykun-Szolnok, en Distrikto Tiszafüred.

Preĝejo de Tiszaörs

Bazaj informoj
--------------

* Koordinatoj: 47° 31′ 01″ N 20° 49′ 59″ O﻿ / ﻿47.51694 °N, 20.83306 °O﻿ / 47.51694; 20.83306 (mapo)Koordinatoj: 47° 31′ 01″ N 20° 49′ 59″ O﻿ / ﻿47.51694 °N, 20.83306 °O﻿ / 47.51694; 20.83306 (mapo)
* Poŝtkodo: 5362
* Telefonkodo: 59
* Areo: 37 km²
* Loĝantaro: 1500

Situo
-----

Tiszaörs situas iomete for de Tiso. Proksima urbo estas Tiszafüred. La vilaĝo ne havas fervojon, sed estas flankovojoj.

Historio
--------

La unua mencio pri la vilaĝo devenis el 1292. En 1930 oni trovis varman kuracakvon 54 gradan, poste banejo ekfunkciis. En 1950 kolĥozo pri "Nova Vivo" formiĝis. Ekde 2006 la banejo iĝis kuracbanloko. La loĝantaro okupiĝas pri terkulturado kaj bestobredado.

Vidindaĵoj
----------

* romkatolika preĝejo omaĝe al (Serpa) Dipatrino de 1783, la turo estas 28 m-ojn alta
* tombeja kapelo kun golgoto de 1880

Famuloj
-------

En Tiszaörs naskiĝis:

* Béla Tóth (aktoro)
* pentristo Pál Balkay.
Holotipo de *T. lubei* kun kolibro (*Selasphorus rufus*) por grandokomparo.
***Titanomyrma*** estis genro de prahistoriaj gigantaj formikoj. La plej lasta specio malkovrita, nome *T. lubei*, estis priskribita en 2011, kiam 49.5-milion-jara fosilia flugilhava reĝinformiko, komparebla laŭgrande al kolibroj, estis trovita en Vajomingo, Usono. Tiu estis la unua fosilio de giganta formiko trovita en la Okcidenta Hemisfero. La esto de *Titanomyrma* en Nordameriko estas konsiderata indikilo de "la unua konstatita trans-Arkta disigo de termofila [varmema] insektogrupo". Alia fosilia specio de tiu genro, nome *T. gigantea*, estas la plej granda konata fosilia aŭ nuntempa specio de giganta formiko en la mondo.

Formikoj gamas laŭ grando el 0.75 al 52 mm, kaj la plej granda specio estus la fosilia *Titanomyrma giganteum*, kies reĝino estis 6 cm longa kun flugilenverguro de 15 cm.

Referencoj
----------

1. ↑  Susan Milius (4a de majo, 2011). "Giant ants once roamed Wyoming". Arkivigite je 2013-05-23 per la retarkivo Wayback Machine Science News. Alirita la 6an de majo, 2011.
2. ↑  Hölldobler & Wilson (1990), p. 589
3. ↑  Shattuck SO.  (1999) *Australian ants: their biology and identification*. Collingwood, Vic: CSIRO, p. 149. ISBN 978-0-643-06659-5.
4. ↑  Schaal, Stephan (27a de januaro 2006). "Messel", *Encyclopedia of Life Sciences*. doi:10.1038/npg.els.0004143.

* Kategorio Titanomyrma en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Titanomyrma en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
Telmatobius culeus en el Zoológico de Praga.
***Telmatobius culeus***, ofte konata kiel **Titikaka rano** aŭ **Titikaka akvorano**, estas tre granda draste endanĝerita specio de rano en la familio de Telmatobiedoj. Ĝi estas tute akvoloĝantaj kaj troviĝas nur en la Lago Titikaka kaj riveroj kiuj fluas en tiun lagon en Sudameriko. Kvankam la pulmoj estas tre malpliigitaj, tiu rano havas grandajn kvantojn de haŭto, uzata por helpi la spiron de tiu rano en la alta altitudo en kiu ĝi loĝas.

Telmatobius culeus.jpg*Telmatobius culeus*
Kelkaj specioj de ranoj havas adaptaĵojn kiuj permesas ilin survivi en oksigenmanka akvo. La rano de la Lago Titikaka (*Telmatobius culeus*) estas unu tia specio kaj havas faldecan haŭton kiu pliigas sian surfacan areon por faciligi la gasan interŝanĝon. Ĝi normale ne faras uzadon de siaj rudimentaj pulmoj sed ĝi foje plialtigas kaj malaltigas sian korporitmon en la lagofundo por pliigi la fluadon de akvo ĉirkaŭ ĝi.

Referencoj
----------

1. ↑  Stuart, Hoffmann, Chanson, Cox, Berridge, Ramani kaj Young, eldonistoj (2008). *Threatened Amphibians of the World.* ISBN 978-84-96553-41-5
2. ↑  2004, Amphibiaweb, IUCN, Conservation International, and NatureServe
3. ↑  Lee, Deborah (2010-04-23).  *Telmatobius culeus*. *AmphibiaWeb*. University of California, Berkeley. Alirita 2012-07-09.

Literaturo
----------

* 1998-2007, Darrel Frost and The American Museum of Natural History

Eksteraj ligiloj
----------------

* Filmeto kaj fotoj Arkivigite je 2009-05-15 per la retarkivo Wayback Machine de la Titikaka rano en ARKive

 Arkivigite je 2016-11-17 per la retarkivo Wayback Machine
**Sōugǒu Pīnyīn Eniga Metodo** (ĉine: 搜狗输入法) estas populara eniga metodo por maŝinskribi ĉinan per komputilaj klavaroj. Laŭ raporto de *Marbridge Consulting*, enigan metodon de Sōugǒu uzas pli ol 300 milionoj da uzantoj. La raporton oni eldonis la 12-an de julio 2011.

Nelokdependa eniga metodo
-------------------------

Microsoft IME, Google Pinyin, iBus kaj aliaj ĉefaj enigaj metodoj por ĉina estas lokdependaj. La pīnyīna eniga metodo de Sōugǒu sin oferas en du variantoj. Unu varianto, kiel aliaj ĉefaj ĉinaj enigaj metodoj, estas lokdependa. Dua varianto utilas novan komputekan teĥnologion, konata kiel nelokdependa komputado. La dua varianto ebligas al oni tajpi ĉinan en sia retumilo sen instali iun programaron.

Informfontoj
------------

1. ↑   Sogou Sets Sights on Google China (angle). Marbridge Daily (2011-07-12).

Retejoj oficialaj
-----------------

* 搜狗输入法 (Sōugǒu Pīnyīn eniga metodo)
* 搜狗云输入法 Arkivigite je 2011-04-01 per la retarkivo Wayback Machine (Sōugǒu Pīnyīn nelokdependa eniga metodo)
***The Flash*** estas usona filmo pri superherooj de 2023 bazita sur la samnoma rolulo The Flash (Barry Allen) de DC Comics. Produktorita de DC Studios, The Disco Factory kaj Double Dream kaj distribuita de Warner Bros. Pictures, estas la dekkvara kaj lasta filmo de la Etenda Universo de DC (DCEU). La filmo estis reĝisorita de Andrés Muschietti el scenaro de Christina Hodson kaj estas protagonistigita de Ezra Miller kiel Barry Allen / Flash, kun Ron Livingston, Michael Keaton, Kiersey Clemons, Michael Shannon, Antje Traue, Sasha Calle kaj Ben Affleck. En *The Flash*, Allen veturas al la pasinteco por eviti la murdon de sia patrino, kio rezultas en nedezirataj konsekvencoj.

Intrigo
-------

**Averto: *La teksto, kiu sekvas, malkaŝas detalojn pri la intrigo de la rakonto.***

La superheroo Flash, Barry Allen, baskulas inter sia sekreta identeco kaj sia laborposteno en laboratorio pri jura identeco. Nekapabla elteni kelkajn pasintajn okazaĵojn (la morto de sia patrino pri kio lia patro estis erare akuzita), li malkovras la kapablon por tempovojaĝado kaj li uzas ĝin kiel klopodoj por eviti la murdon de sia patrino Nora. Sed nevole li okazigis ankaŭ ŝanĝojn kiuj rezultas en la kreado de universo alternativa. Tiam li retroviĝas fermita en tiu nova universo sen homoj en kiu versio de la Generalo Zod revivigita minacas denove la sorton de la Homaro. Tiam li alvokas sian junan *alter-ego*, pli aĝan Batman kaj Supergirl, vrakita kriptonia retenita prizonula por savi la mondon el tiu minaco kaj reveni en sian propran universon.

**Averto: *Malkaŝado de la intrigo de la rakonto ĉi tie finiĝas.***

Geaktoraro
----------

* Ezra Miller kiel Barry Allen / Flash,
* Ron Livingston
* Michael Keaton
* Kiersey Clemons
* Michael Shannon
* Antje Traue
* Sasha Calle
* Ben Affleck
* Maribel Verdú
* Jeremy Irons
* Gal Gadot
* Nicolas Cage
* Christopher Reeve
* George Clooney

Referencoj
----------

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio The Flash en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

  

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo The Flash (película) en la hispana Vikipedio.*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 838829
 |
**!Kung** IPA- prononco: [!ʊŋ] (!Xun), konata ankaŭ kiel **Ju**, estas dialektaro (lingva komplekso) parolata en Namibio, Bocvano kaj Angolo fare de la popolo ǃKung, konstituanta du aŭ tri lingvojn. Kune kun la ǂʼAmkoe lingvaro, la !Kung formas la Kxʼa lingvaron. !Kung konstituis unu el la branĉoj de la ombrelaj Kojsanaj lingvaroj, kaj pro tio ĝi estas nomata Norda Kojsana tiukadre, sed la unueco de la Kojsanaj lingvaroj neniam estis pruvita kaj estas nune konsiderata kiel dubinda. Tamen, la antropologia termino "Kojsana" estis retenita kiel ombrela termino por la klaketlingvoj ĝenerale.

**!Kung** estas fama pro siaj multaj klaketoj, kiel la ǃ en sia nomo, kaj havas kelkajn el la plej kompleksaj realaĵoj de kaj konsonantoj kaj vokaloj en la mondo. Ĝi havas ankaŭ tonon. Por plia priskribo, vidu Juǀʼhoan. Por prononci !Xuun (prononce [!͡χũː˦˥] en okcidenta !Kung/!Xuun) oni faras klaketon antaŭ la sono x (kiu estas kiel skota aŭ germana ch), sekvata de longa naza u vokalo kun alta altiĝanta tono.

Notoj
-----

1. ↑   Haacke 2009
2. ↑   Por fonologio kaj tonoj, vidu liston de !Xun dialekto nomoj en Heine kaj Honken's "The Kxʼa Family: A New Khoisan Genealogy" en Journal of Asian and African Studies: Heine & Honken 2010

Bibliografio
------------

* Haacke, W.H.G. (2009). "Khoesaan Languages". In Brown, Keith; Ogilvie, Sarah (eds.). Concise Encyclopedia of Languages of the World. Oxford, UK: Elsevier. pp. 600–602. ISBN 9780080877747. LCCN 2008934269.
* Heine, Bernd; Honken, Henry (2010). "The Kxʼa Family: A New Khoisan Genealogy" (PDF). Journal of Asian and African Studies. Tokyo, Japan (79): 5–36. Arkivita el la originalo (PDF) la 31an de aŭgusto, 2017. Alirita la 16an de januaro 2020.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 677326
 |
Tiso ofte faris inundojn, tamen la inundo en Szeged en 1879 estas la plej menciinda.

Pentraĵo pri la plej granda inundo en Szeged

Historio
--------

Pro la oftaj inundoj en la 19-a jarcento oni faris laŭ la rivero digojn kaj aliajn laborojn, sed tio ne solvis la problemon ĉe Szeged, ĉar tie estas enfluejo de Maros. En la 12-an de marto 1879 antaŭ aŭroro vera katastrofo okazis. 20 km al la fontodirekto la digoj rompiĝis, sekve la akvo kovris preskaŭ tuton de urbo Szeged. La loĝantoj uzis poste kronologion\_ antaŭ la akvo aŭ post la akvo, kiel kristanoj uzas naskiĝon de Jesuo.

Monumento pri la inundo ĉe la riverobordo
Pli ol 100 homoj mortis, 60 000 homoj restis sen loĝejoj. Kiuj havis boatojn, tiuj savis la homojn. Post 5 tagoj jam ĉefministro Kálmán Tisza kaj reĝo Francisko Jozefo la 1-a (Aŭstrio) vizitis la inundon. La akvo restis tie 3 monatojn.

Alvenis donacoj por la rekonstruo el la tuta mondo, La plena rekonstuo okazis en moderna sistemo. Kreiĝis bulvardo kun avenuoj.

Szeged iĝis pli bela, ol ĝis tiam neniam.

Fontoj
------

•  hungare
• bildoj Arkivigite je 2008-06-25 per la retarkivo Wayback Machine
**Simon Bacher** [ŝimon baĥer], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Bacher Simon** estis hungaria poeto laŭ hebrea lingvo, tradukisto. Liaj konataj filoj estis Vilmos Bacher kaj Emil Bacher.

Simon Bacher naskiĝis la  1-an de februaro 1823(nun 1823-02-01) en Liptószentmiklós (Hungara reĝlando, Aŭstra Imperio, nuntempa Liptovský Mikuláš en Slovakio), li mortis la 9-an de novembro 1891 en Budapeŝto (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario).

Biografio
---------

Simon Bacher devenis el juda familio. Li studis talmudon en Nikolsburg, Kismarton kaj Bonyhád. Hejmenveninta li estis komercisto, krome inter 1845-1849 li havis postenon en la loka juda eklezio. Inter 1852 – 1862 li estis inspektoro de salkomerco en Szucsány, pli poste li estis kamparano, sed tiuj profesioj estis fiaskaj. En 1867 li translokiĝis al Pest (urbo), kie li estis librotenisto, ekde 1874 kasisto. Libertempe li estis poeto kaj tradukisto. Li edziĝis en 1848, lia edzino naskis 7 gefilojn.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Philippson, Dojachin. Ein Trauerspiel* (1860)
* *Lessing, Nathan der Weise* (1866)
* *Nemzeti énekek* (traduko el la hungara, 1868)
* *Muzzal me-Esch. Sammlung hebräischer Gedichte.* (1877)
* *Melech Ewjon. Sammlung biblisch-romantischer Gedichte und Makamen nach Dr. L. A. Frankl.* (1881)

Fontoj
------

* biografio hungare
* biografio hungare
* biografio hungare
* biografio angle

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 845576
 |



* Portalo pri Biografio
**Tabanera de Cerrato** [tabaNRra dezeRAto] estas municipo en la sudoriento de la provinco Palencio, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la komarko *El Cerrato*. La loknomo *Tabanera de Cerrato* estas etimologie komprenebla kiel Tabanejo de Cerrato, alude al la komarkonomo.

Geografio
---------

La preĝejo.
Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 46,34 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 137 loĝantojn. Ĝi perdis multajn loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte perdis 430 loĝantojn el la 1950-aj jaroj. Ĝi distas 45 km de Palencio, provinca ĉefurbo. Ĝi enhavas bienon Olmos de Cerrato.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado ĉirkaŭ la fino de la 9-a jarcento. Frua mencio estas de 1074, en kiu aperas Tabanera kiel unu de la domaroj de Palenzuela, laŭ la Foruo de Palenzuela: "Aldeae de Palenciola sunt istae: Seóguela, Tavanera, Orneio, Villafan, Fenar, Valles, Valdeparada...".

En 1255, ŝajne ĝi apartenis al Cornejo aŭ Orneio, nun senhonmejo eble proksima al Tabanera de Cerrato. En la 14-a jarcento, laŭ la *Libro de las Behetrías* estis prunto de la episkopo de Burgoso al la pastraro de Palenzuela. En la dua duono de la 14-a jarcento, post krizo de nigra pesto, la lokoj de Kastilio rekuperis plugeblajn terenojn kaj tial Antigüedad akiris terenojn apartenantajn civile al Tabanera, kiel Pozuelo kaj Villarmiro, kion ekde la 16-a jarcento Antigüedad uzis. Tabanera de Cerrato estis senjorlando de nobelaj familioj kiel Avellaneda, Manrique kaj Enríquez.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj kaj vitejoj) kaj brutobredado (ŝafoj kaj abelbredado). Lastatempe funkciado de servoj plej ekgravis, kune kun rura turismo, kaj piedirado tra naturaj lokoj. De la historia pasinteco restis diversaj vizitindaj vidindaĵoj kiel la preĝejo de Sankta Stefano, la ermitejo, granda kverko, la domaro Olmos de Cerrato, ka ruinoj de la kastelo de Sankta Rosa ktp.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Palencio

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 772825
 |
**Norma germana**, **Supra germana** aŭ pli precize **Norma supra germana** (en germana: *Standarddeutsch*, *Hochdeutsch* aŭ, en Svisio, *Schriftdeutsch*), estas la norma variaĵo de la Germana lingvo uzata en formalaj kuntekstoj kaj por komunikado inter diferencaj dialektaj areoj. Ĝi estas plurcentra *Dachsprache* kun tri kodigitaj (aŭ "normigitaj") specifaj regionaj variaĵoj: Germania norma germana, Aŭstria norma germana kaj Svisa norma germana.

Pri literumado kaj interpunkcio, rekomendita normo estas publikigita de la *Rat für deutsche Rechtschreibung* (formita en 2004) kiu reprezentas la registarojn de ĉiuj kaj majoritataj kaj minoritataj german-parolantaj landoj kaj dependaĵoj. Sekvi tiun normon estas nedeviga por ĉiutaga uzado escepte por registaraj institucioj kiel lernejoj. Por prononcado, ne estas oficialaj normoj sed estas long-daŭra *de facto* norma prononcmaniero ("Bühnendeutsch"), plej ofte uzata en formala parolmaniero kaj instrumaterialoj; ĝi estas simila al la formala germana parolata en kaj ĉirkaŭ Hanovro. Aliĝo al tiuj normoj fare de privataj unuopuloj kaj entreprenoj, inklude la amaskomunikilojn, estas laŭvola sed disvastigita.

Vidu ankaŭ
----------

* Germana ortografio


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 689406
* NKC: ph481707
 |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Kaŭkaza bizono** |
| --- |
|  |
| Mortigita kaŭkaza bizono, en 1898Mortigita kaŭkaza bizono, en 1898 |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Mamuloj *Mammalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Parhufuloj *Artiodactyla* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Bovedoj *Bovidae* |
| Subfamilio: | Bovenoj *Bovinae* |
|
|
|
|
| Genro: | Bizono *Bison* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***B. bonasus*** |
| Subspecio: | *Bison bonasus caucasicus* |

 |
| Dunomo |
| ****Bison bonasus****(Linnaeus, 1758) |
|
|
|
| Konserva statuso |
| **Konserva statuso: Formortinta** |
|
|
|
|
|
|
|
|
| {{{specioj de subdivizio}}} |
| *Bison bonasus bonasus* |
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Kaŭkaza bizono  |

 |
| v • d • r |

La **Kaŭkaza bizono** (*Bison bonasus caucasicus*) aŭ **dombajo** ( домбай ) estis subspecio de eŭropa bizono kiu enloĝis la Kaŭkazajn Montojn de Orienta Eŭropo.

Mortigita kaŭkaza bizono, en 1898
Kompare al la arbaraj bizonoj en pli plataj partoj de Eŭropo la kaŭkaza subspecio estis malpli peza, kaj pli bone adaptita al montaraj vivkondiĉoj.

Ilin ĉasis, krom homoj, la kaspia tigro kaj la azia leono en Kaŭkazo, same kiel aliaj predantoj kiel ekzemple lupoj kaj ursoj. La lastajn tri individuojn de la subspecio oni pafmortigis en 1927.

Nur unu kaŭkaza virbizono konserviĝis en kaptiteco. Tiu ĉi individuo, nomata Kaukasus, naskiĝis en Kaŭkazoo en 1907 kaj alportiĝis al Germanio en 1908, kie li vivis ĝis la 26-a de februaro 1925. Dum kaptiteco, li bredis kun bovinoj el la malaltebenaĵa subspecio *Bison bonasus bonasus*, kaj la naskitoj el tiuj koitoj eniris hibridan gregon de la "malalteja-kaŭkaza bredlinio".
**a♯-minoro** aŭ **a-diesa minoro** estas tonalo de la modalo minoro, baziĝanta sur la toniko a♯. La tonalon a♯-minoro oni indikas en la notacio per sep diesoj (f♯, c♯, g♯, d♯, a♯, e♯, b♯). Ankaŭ la respektivan gamon kaj la bazan akordon de ĉi tiu tonalo (la toniko a♯-c♯-e♯), oni nomas a♯-minoro.

Pro la sep antaŭsignoj (oni povus pli facile alia interpreti kiel la enharmonia ŝanĝiĝo de a♯-minoro, nome b♭-minoro) ĉi tiun tonalon ĝis nun supozeble nur uzis Johann Christian Heinrich Rinck en siaj 30 duvoĉaj ekzercoj tra ĉiuj tonaloj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio A♯-minoro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Verkoj en a♯-minoro

Vidu ankaŭ
----------

* C♭-maĵoro, G♭-maĵoro, D♭-maĵoro, A♭-maĵoro, E♭-maĵoro, B♭-maĵoro, F-maĵoro, C-maĵoro, G-maĵoro, D-maĵoro, A-maĵoro, E-maĵoro, B-maĵoro, F♯-maĵoro, C♯-maĵoro
* a♭-minoro, e♭-minoro, b♭-minoro, f-minoro, c-minoro, g-minoro, d-minoro, a-minoro, e-minoro, b-minoro, f♯-minoro, c♯-minoro, g♯-minoro, d♯-minoro, a♯-minoro
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

Ladan Niknam
**Ladan Niknam** perslingva irana poetino kaj verkistino, naskiĝis en Tehrano en la 26 de januaro 1969 (laŭ la irana sun-kalendaro: la 6-an de Bahmano 1347).

Ŝi studis en la kampo de parolado kaj lingvo ĉe la Irana Universitato de Medicinaj Sciencoj. Ekde 1996, ŝi publikigis novelojn, poemojn, kaj prezentis kaj kritikis la verkojn de aliaj verkistoj en irana gazetaro.

Ŝi estis redakcia sekretario de du perslingvaj iranaj revuoj pri kino kaj literaturo: 

* *Haft* (Sep) dum tri jaroj
* *Sinama va Adabijjat* (Kino kaj Literaturo) dum dek sep jaroj

Ŝiaj verkoj
-----------

Jen ŝiaj verkoj laŭ la kronologia ordo (ĝis novembro 2023):

* Taglibro de Frenezo (روزشمار جنون): libro de poezio, kiu estis publikigita en 2003
* Truo en la spegulo (حفره‌ای در آینه): ŝia novelaro
* Formiko en la luno (مورچه در ماه): ŝia unua romano
* Vivsignoj de virino (علائم حیاتی یک زن): la dua romano
* Tiu ĉi domo ne havas numerplaton (ابن خانه پلاک ندارد): la tria romano
* Resti en kromtempo (ماندن در وقت اضافه): la kvara romano
* Dek du infanoj, kiujn mi ne havis (دوازده بچه‌ای که نداشتم): ŝia dua poezia kajero
* La unikorno (تک شاخ): la sesa romano de ŝi

Ŝiaj artikoloj
--------------

Niknam dum dek jaroj publikigis centojn da artikoloj en diversaj iranaj tagĵurnaloj, i.a. kaj ĉefe en:

* *Ŝarg* (Oriento)
* *E’temad* (Fido)
* *Ruzegar* (Tempo)

Ladan Niknam kaj Esperanto
--------------------------

En la dua tago de la 4-a Virtuala Konreso de Esperanto (VK-4), t.e. vendrede la 24-an de novembro 2023, en programero pri la 4-a eldono de INK (Interkultura Novelo-konkurso) anonciĝis, ke Ladan Niknam estas la Honora Prezidanto de tiu ĉi eldono de INK.

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑
3. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 844433
 |
**Samuel Edward COOK** (Newton Hall, Northumberland, 1787 - samloke, 11a de Januaro 1856) estis angla verkisto kaj militisto.

Vivo
----

En 1840, li alinomis sin **Widdrington**, por akiri heredon el la patrina familio. Li militservis en la Reĝa Ŝiparmeo, helpis en Lisbono la portugalan reĝon Johano la 4-a, kaj loĝis kelkajn jarojn en Hispanio, kie verkis *Sketches in Spain* dum la jaroj 1829-1832 (Londono, 1834), kaj *Spain and the Spaniards* en 1843, do jam laŭ la nomo Widdrington (Londono, 1844). En 1842 li estis elektita *Fellow* de la Reĝa Societo de Londono.

Li servis kiel *High Sheriff* de Northumberland en 1854. Li mortis hejme, en Newton Hall, Northumberland, en Januaro 1856 kaj estis sukcedita en la bienposedo fare de sia nevo, Shalcross Fitzherbert Jacson, kiu prenis la nomon Widdrington.

La nomo *Widdringtonia* estis donita al genro de afrikaj koniferecaj arboj en la familio *Cupressaceae* (Cipresacoj) fare de la aŭstra botanikisto Stephan Endlicher kiel omaĝo al la granda intereso montrita de Cook en Hispaniaj koniferaj arbaroj, pri kiuj li estis la unua kiu priskribis ilin detale kaj science. Fakte en 1831 li kolektis ekzempleron de Blua pigo, kiun li priskribis - tiam konata nur el Orienta Azio - en suda Hispanio, kiu poste ricevis statuson de specio kun la nomo Iberia blua pigo kaj la scienca nomo *Cyanopica cooki* liahonore

Vidu ankaŭ
----------

* O'Byrne, William Richard (1849). "Widdrington, Samuel Edward". A Naval Biographical Dictionary. John Murray – via Wikisource.

Referencoj
----------

1. ↑  Eduardo de Juana, "Cook / Widdrington, el marino naturalista que descubrió el rabilargo ibérico", *Aves y naturaleza*, nº 40, Madrido, 2023, paĝoj 14-17.
2. 1 2  Chisholm, Hugh, eld. (1911). "Widdrington, Barons". Encyclopædia Britannica. Vol. 28 (11a eld.). Cambridge University Press. p. 620.
3. ↑   Library and Archive Catalogue. Royal Society. Alirita 26a de Aŭgusto 2011.
4. ↑  "No. 21517". The London Gazette. 31a de Januaro 1854. p. 265.
5. ↑  *John Gould's Birds of Europe*

Bibliografio
------------

* John Hodgson, *History of Northumberland* (1820-1840).
* E. I. Carlyle, ‘Widdrington , Samuel Edward (1787–1856)’, rev. Ian Campbell Robertson, *Oxford Dictionary of National Biography*, Oxford University Press, 2004; online edition, October 2005, COI:10.1093/ref:odnb/29357. Alirita la 26an de Februaro 2008.

  

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Samuel Edward Cook en la angla Vikipedio.*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 842772
* GND: 121527131
* LCCN: no2013063957
* VIAF: 39358403
* ISNI: 0000 0000 7821 1095
* LIBRIS: 279115
* BNE: XX1495011
 |
La Tab-klavo en QWERTY-klavaro
La **horizontala tabo** (aŭ sigle `TAB`, `HT`) estas Askia stirsigno numero 9, uzata por aranĝi tekston en kampojn aŭ kolumnojn. Tiu stirsigno ŝovas la tajpilan ĉareton aŭ la ekranan kursoron al la sekva *tab-pozicio*. Tradicie tiuj pozicioj estas obloj de 8 (se numeri la signopoziciojn en linio ekde 0): 0, 8, 16, 24 ... (aŭ obloj de 8 plus 1: 1, 9, 17, 25 ... se numeri ekde 1).

De klavaro tabo estas enigata per aparta taboklavo ↹. En programlingvaj signoĉenoj tabo kutime estas simbolata per `\t`. En iuj redaktiloj (ekz-e en Emakso) tabon eblas enigi per klavkombino `Stir-i`.

Do, se en tekstoeniga reĝimo oni tajpas :

```
unu↹du↹tri↹kvar
1↹2↹3↹4
5↹6↹7↹8
9↹10↹11↹12
```

sur la ekrano rezultas

```
unu	du	tri	kvar
1	2	3	4
5	6	7	8
9	10	11	12

```

En Askio estas krome la *vertikala tabo* `VT`, signokodo 0B16; nuntempe ĝi apenaŭ estas uzata.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomputilaj klavoj |
| --- |
| Senpaŝaj klavoj | 
* Kunigo
 |
| Modifklavoj | 
* Stirklavo
* Ŝaltklavo
* Alt/Option (Apple)
* AltGr
* Command/Meta (Apple/MIT/Sun klavaroj)
* Windows
* X
* Super
* Hyper
* Fn (kompaktaj klavaroj)
 |
| Baskulklavoj | 
* ScrLk
* Num Lock
* Caps Lock
 |
| Navigado | 
* Arrow
* Page Up/Page Down
* Home/End
* Esc
 |
| Redaktado | 
* Return/Enter
* Backspace
* Insert
* Delete
* Tab
* Space bar
 |
| Diversaj | 
* System request/Print screen
* Break/Pause
* Menu
* Numeric keypad
* Function
* Power management (Power, Sleep, Wake)
* Language input
* any key
* Macro key
 |

 |

* Kategorio Tabo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Muñoveros** [munjoBEros] estas municipo en la centro de la provinco Segovio, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la administracia dividaĵo *Partido Judicial de Segovia* (jurisdikcia partio de Segovio) en la sudoriento de la provinco. La loknomo *Muñoveros* estas etimologie komprenebla kiel aludo al iama loĝanto Nuño Vero aŭ kiel Vadejo. Tiukadre vidu malsupre en Toponimio.

Muñoveros en la provinco Segovio.
Urbodomo de Muñoveros.
Preĝejo de Muñoveros.
Monumento al aĝuloj.

Toponimio
---------

En 1247 aperis citata Mannuveros kaj ekde 1402 preskaŭ ĉiam kiel Muñoveros. Dekomence oni supozis derivon el antroponimo Muño kaj la latina adjektivo *verus* ‘vera, ĝusta, taŭga’,​ aŭ de la persona nomo Mañero Veros (Mannero Verus), el kiu estus formita Mañuveros kaj poste Muñoveros. Alia teorio indikas, ke eble estas eŭska deveno, derive el *maun* ‘altaĵo, monteto, riverbordo’, en kiu -au evoluus al -o, kaj *obi* ‘truo, kavaĵo’, en la senco de vadejo el kio devenus -oberos. De la unuigo de ambaŭ radikoj estus formata Moñoveros kaj poste Muñoveros, kun la signifo de vadejo aŭ kavaĵo de la monteto aŭ de la riverbordo.​

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 19,37 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 141 loĝantojn. Ĝi perdis 500 loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono. 

Ĝi distas 36 km de Segovio, provinca ĉefurbo kaj limas kun municipoj Veganzones, Cabezuela, Puebla de Pedraza, Valdevacas y Guijar, Turégano kaj Caballar.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado. Ĝi apartenis al *Sexmo de Posaderas* en la *Comunidad de Ciudad y Tierra de Segovia*. 

Laŭlegende, en la preĝejo estis entombigita Juan Bravo, Kastilkomunumano kun sia edzino.​ Fakte li aperas en la blazono kun ruĝa flago sur flava fono.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj, vitejoj, legomoj kaj terpomoj) kaj brutobredado (ŝafoj) kaj rilata komercado. Lastatempe funkciado de servoj plej ekgravis, kune kun piedirado tra naturaj lokoj. De la historia pasinteco restis tre diversaj vizitindaj vidindaĵoj kiel la preĝejo kaj la ermitejo.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Segovio

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 767371
 |
Sangai.
**Sangay** (konata ankaŭ kiel **Macas**, **Sanagay**, aŭ **Sangai**) estas aktiva stratovulkano en centra Ekvadoro, nome en Andoj. Ĝi estas la plej aktiva vulkano en Ekvadoro, spite erupcii nur tri fojojn en registrita historio, ĉar la erupcio kiu startis en 1934 estas ankoraŭ funkcianta. Ĝi montras ĉefe strombolan aktivecon. Geologie, Sangai markas la sudan limon de la Norda Vulkana Zono. La proksimume 500,000-jar-aĝa historio de Sangai estas el nestabileco; du antaŭaj versioj de la monto estis detruitaj de amasaj flankofaloj, pruvaro de kio ankoraŭ restas en ĉirkaŭo.

Pro sia malproksimeco, Sangai estas hejmo de grava biologia komunumo kun faŭno komponita el la pinĉaka tapiro, la giganta lutro, la Anda montarkoko kaj la reĝa katarto. Ekde 1983, ties ekologia komunumo estis protektita kiel parto de la Nacia Parko Sangay. Kvankam grimpado de la monto estas malhelpita de sia malproksimeco, malbonaj veterkondiĉoj, riverinundoj, kaj la danĝero de falantaj vulkanrokoj, la vulkano estas regule grimpata, unuafoje fare de Robert T. Moore en 1929.

Ĝi estas 5 300 m alta. Ties elstareco estas de 1588 m.

Referencoj
----------

1. ↑   Sangay: Synonyms and subfeatures. *Tutmonda Vulkanisma Programo*. Smithsonian National Museum of Natural History. Arkivita el la originalo je 2007-08-20. Alirita 5a de Februaro 2012.
2. ↑   Ecuador: 15 Mountain Summits with Prominence of 1,500 meters or greater. Peaklist.org. Alirita 7a de Majo 2015.
3. ↑  Ĉirkaŭkalkulo bazita sur SRTM kaj ASTER, kiu konsentas ke ofte citita alto de 5230 metroj estas tro malalta.
4. ↑  Jonathan de Ferranti and Aaron Maizlish.  Ecuador. Alirita 10a de Februaro 2012.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Sangai en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* National Geographic: Collecting Clues to Solve a Volcanic Mystery
Flago de Kartvela SSR
La **flago de la Kartvela Soveta Socialisma Respubliko** estis adoptita la 11-an de aprilo 1951. Antaŭ tio, la flago estis ruĝa kun la kartvelaj karakteroj სსსრ (SSSR) en oro en la pinta angulo.

Ĝi konsistis el ruĝa flago, kun la simbolo de la rikoltilo kaj martelo kaj ruĝa stelo en la supra kantono kaj ĉe la supro strio helblua.

En la dekreto de la Prezidantaro de la Supera Soveto de la Kartvela SSR la nova flago estis adoptita kun la sekva priskribo:

"La nacia flago de la Kartvela Soveta Socialisma Respubliko estas prezentita kiel rektangula ruĝa flago kun blua horizontala strio proksime de la supra rando de la flago, kun blua sunfiguro situanta en la supra kvadranto plej proksime al la flagstango. Ene de la blua suno tie estis ruĝa rikoltilo, martelo kaj stelo". Tiu ĉi flago estis adoptita en 1951 kaj estis valida ĝis la sendependiĝo de la lando en aprilo 1991.

Ĝi estas la nurunua flago de la sovetiaj respublikoj, en kiu la rikoltilo kaj martelo ne estas ore kolorita.

Inter 1937 kaj la adopto de ĉi-supra flago en la 1940-aj jaroj, la flago estis ruĝa, kun la kartvelaj karakteroj საქართველოს სსრ (Sakartvelos SSR) en oro en la pinta angulo.

Inter 1922 kaj 1937, la flago estis ruĝa, kun la cirilaj karakteroj ССРГ (SSRG) samangule.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rFlagoj en Sovetunio |
| --- |
| **Flago de Sovetunio** • Armena SSR • Azerbajĝana SSR • Belorusa SSR • Estona SSR • Karelo-Finna SSR (1940–1956) • Kartvela SSR • Kazaĥa SSR • Kirgiza SSR • Latva SSR • Litova SSR • Moldava SSR • Rusia SFSR • Taĝika SSR • Transkaŭkaza FSSR (1922–1936) • Turkmena SSR • Ukraina SSR • Uzbeka SSR |

 |

* Kategorio Flago de Kartvela Soveta Socialisma Respubliko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Tadeusz Jasiński** (naskiĝis en 1926, mortis la 21-an de septembro 1939 en Grodno) – unu el junaj defendantoj de Grodno en septembro de 1939, dum agreso de Sovetunio al Pollando. Li estis unu el almenaŭ kelkaj civilaj defendintoj, kaptitaj de atakantaj soldatoj de Ruĝa Armeo kaj alligitaj al kirasoj de atakantaj tankoj kiel "vivaj ŝildoj".

Li estis filo de servistino Zofia Jasińska, duonorfo, edukito de Filantropia Instituto. Dum soveta atako ĵetis brulbotelon kontraŭ atakanta tanko, sed forgesis ĝin bruligi. Kaptita de sovetanoj estis torturata kaj alligita kiel viva ŝildo al tanko. Rekonkerita de poloj mortis en la manoj de la patrino.

Lia tombo ĉe la tombejo Grodno
Oktobre 2006 urba konsilio en Vroclavo decidis honorigi lian memoron kaj eknomis unu bulvardon ĉe urba remparfosaĵo "Bulvardo al Tadek Jasiński".

Laŭ decido de Prezidento de Pola Respubliko Lech Kaczyński la 14-an de septembro 2009, pro eksterordinaraj meritoj por sendependa Pollando, pro heroeco dum la defendo de Grodno septembre 1939, estis postmorte distingita per Komandora Kruco de la Ordeno de Polonia Restituta.

En 2017, en Bjalistoko en kvartalo Nova Urbo, strato apud la strato Orląt Grodzieńskich ricevis la nomon de Tadeusz Jasiński.
**Säntis** estas la plej alta pinto de la Apencelaj Alpoj kaj troviĝas je la koordinatoj 47°14'57"N kaj 9°20'36"E ekzakte je la trilimpunkto de la kantonoj Apencelo Interna, Apencelo Ekstera kaj Sankt-Galo.

Monta haltejo de la aertelfero sur Säntis.
Kun alteco de 2502 m super la marnivelo ĝi estas la plej alta monto de la Apencelaj Alpoj. La pinto de Säntis, kiu situas sur la teritorio de la komunumo Wildhaus estas ŝatata ekskurscelo. De Schwägalp ĝi estas atingebla per la Aertelfero Schwägalp-Säntis, sed de ĉiuj flanke ĝi ankaŭ en kelkhora ne tro malfacila migrado atingeblas. Vintre la regiono estas konata por skiado kaj precipe neĝtabulado. Sur Säntis troviĝas grava meteologia observejo kaj sendilo de la svisa televido.

Dum la epoko de la Helveta Respubliko (1798 ĝis 1803) la tiama Kantono Säntis estis nomumita laŭ la monto.

Monto Girenspitz

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Aŭskultu: Radioprelego de d-ro Arthur Baur, mp3-datumo el la sonarkivo de CDELI

Eksteraj ligiloj
----------------

* Retejo de la Säntis-aertelferkompanio en la germana, franca kaj angla

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Säntis** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)
**Tadeusz KUTRZEBA** (15-an de aprilo 1885 en Krakovo, Pollando - 8-an de januaro 1947 en Londono, Britio) estis pola generalo.

Kutrzeba vizitis ĝis 1903 kadetan lernejon en Vieno, poste studis ĝis 1906 en aŭstria militista akademio. Li servis en 1906–1910 en la 9-a bataliono de la Pioniro en Krakovo. Li studis en 1910–1913 en la Akademio de la Generalstabo en Vieno. Li servis en 1913–1914 en Sarajevo.

Dum la unua mondmilito, Kutrzeba batalis en Italio, poste ekde aŭgusto 1916 en Transsilvanio kaj ekde junio de 1917 en la rusa fronto.

Kutrzeba servis ekde novembro de 1918 en la novfonditaj polaj militfortoj, komence en la stabo. Li iĝis ŝtabĉefo - en novembro de 1919 - de la 1-a infanteria divizi, en 1920 tiu de la 3-a pola armeo, kiu okupis poor mallonga tempo Kievon, dum la pola-bolŝevika milito. Li patroprenis en aŭgusto de 1920 kiel stabĉefo de la 2-a pola armeo en decida batalo ĉe Weichsel.

Ekde januaro de 1921, Kutrzeba edukis militistan taktikon en la akademio de la generalstabo. Komence de la 2-a mondmilito, li estis komandanto de *Armia Poznań*, kiu sukcesis efektivigi kontraŭofensivon kontraŭ la germana Wehrmacht, inter la 9-a kaj 18-a de septembro. Kutrzeba subskribis la kapitulacion la 28-an de septembro kaj iĝis germana kaptito kun siaj soldatoj. Li elmigris post la milito al Britio, kie mortis en 1947.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 254368
* GND: 132457229
* LCCN: n99000438
* VIAF: 1496151778253318130001
* ISNI: 0000 0001 0884 3676
* BNF: 11287381n
* NKC: js2014806912
 |
***The New York Times*** [nju jork tajms] estas mondkonata, influhava usona ĵurnalo, fondita en 18-a de septembro 1851 kiel *The New-York Daily Times* fare de Henry J. Raymond kaj George Jones.

La unua eldono aperis la 18-an de septembro 1851 por iĝi serioza konkuranto de la tiamaj gazetoj. Konatecon New York Times akiris en 1880 per sia tiama redaktora ĉefo, John Swinton. La gazeton transprenis Adolph Ochs 1896 kaj ĝi akiris internacian konatecon. Ankaŭ la hodiaŭa posedanto de New York Times, la *New York Times Company*, estas dominata fare de posteuloj de Ochs.

Ochs ŝanĝis la titolon al *The New York Times* kaj aldonis sloganon uzatan ankaŭ hodiaŭ: *"All the news that's fit to print*" (ĉ.:*ĉiuj novaĵoj, kiuj estas presotaŭgaj*). Ĝi estas la plej fidinda gazeto en Usono, kion damaĝis iomete la skandalo de raportisto Jayson Blair, en marto de 2003, kiu multajn artikolojn elcerbumis.

Pli gravaj artikoloj
--------------------

La 19-an de oktobro 1941 estis publikigita artikolo "Pollando en la milito": *Neniu nacio ŝajnis esti pli frakasita ol Pollando en 1939. Tamen kie ajn oni nun batalas, estas poloj. En sia propra lando ili batalis kun senespera furio. Malgraŭ germanaj planoj de genocido de la pola nacio la polaj partizanoj plu batalas en Pollando*

* The New York Times en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio The New York Times en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* The New York Times en Vikinovaĵoj (Liberaj novaĵoj)