recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
La **febro de Rifta Valo** (RVF, pro siaj anglalingvaj inicialoj) estas zoonozo el virusa deveno kiu suferigas ĉefe la brutaron, sed kiu povas infekti ankaŭ homojn, al kiuj okazigas febron. Ĝi disvastiĝas pro la piko de moskitoj infektitaj. La malsano estas kaŭzita de la viruso de la febro de Rifta Valo, membro de la genro *Phlebovirus* (familio *Bunyaviridae*). La malsano estis por la unua fojo dokumentita en brutobredado en Kenjo ĉirkaŭ 1915, sed la viruso ne estis izolita ĝis 1931. La infekta apero etendiĝis tra la tuta Subsahara Afriko. Poste okazis aperoj en aliaj lokoj ne tiom ofte sed ja kelkaj iel akre, kiel en Egipto inter 1977 kaj 1978, kie ĝi rezultis en kelkaj milionoj da personoj infektitaj kaj miloj da mortintoj dum la epidemio. En Kenjo, en 1998, la viruso okazigis la morton de pli ol 400 personoj. En septembro 2000, nova infekta apero estis konfirmita en Sauda Arabio kaj en Jemeno.

En homoj, la viruso povas kaŭzi variajn diferencajn simptomojn. Kutime, la personoj infektitaj aŭ ne montras simptomojn aŭ prezentas nur malgrandan malordon kun febro, kapdoloro, mialgio kaj hepataj nenormalecoj. En malgranda procento de kazoj (malpli ol 2%), la malordo povas progresi al sindromo de virusa hemoragia febro, meningo-encefalito (inflamo de la cerbo) aŭ misordoj de la vidkapablo. La pacientoj kiuj malsaniĝas kutime suferas febron, ĝeneralan malfortecon, dorsodoloron, naŭzon kaj perdon de pezo je la komenco de la malsano. Normale, la pacientoj rekuperiĝas post 2 ĝis 7 tagoj de la komenco de la malsano.

Proksimume, ĉirkaŭ 1% de la personoj infektitaj mortis pro la malsano. Ĉe la brutaro, la mortindico estis multe pli alta. En la graveda brutobredado infektita per RVF prezentiĝis kazoj de aborto de preskaŭ 100% de la fetoj.

  

|  |  |
| --- | --- |
|   | Bonvolu atenti la konsilon rilate al artikoloj pri medicinaj temoj! |

* Kategorio Febro de Rifta Valo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 697725
 |
**Géza Viktor Kereszty** [keresti], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kereszty Géza Viktor** estis hungara katolika pastro, kanoniko, instruisto.

Géza Viktor Kereszty naskiĝis la 7-an de aprilo 1855 en Pest (urbo) (Hungara reĝlando, Habsburga Imperio), li mortis la 15-an de marto 1926 en Bratislavo (Ĉeĥoslovakio).

Biografio
---------

Géza Viktor Kereszty frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste seminariojn en Pozsony kaj Esztergom, pli poste li studis en Pázmáneum kaj Universitato de Vieno. Li pastriĝis en 1877, doktoriĝis el teologio en 1881. En 1878 li estis pastro en Budapeŝto, inter 1879-1882 en Esztergom. Li ekinstruis en seminario de Esztergom en 1882, ekde 1906 li estis kanoniko en Pozsony. Li ricevis la titolon titulara preposto en 1916.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Egy koldus (Labre Benedek) életrajza* (1876)
* *Az ó szövetségi sz. könyvek kánoni története* (1888)
* *Egy fejezet a keresztény ikonographiából. (Krisztus ábrázolása hajdan és most).* (1897)
* *A pozsonyi Szt Mártonról c. egyházi zenei egyes. 80 éves múltjának rövid története* (1913, ankaŭ germane)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al majusklo K, poste serĉu la nomon)

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 680474
 |
**Aldebrő** (aldebrO) estas malgranda vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono **Norda Hungario**, en departemento Heves, en subregiono de Füzesabony. Al signifas: suba, debrő estas jam forgesita vorto, iam signifis: vasta valo.

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 22  km²
* koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 47.7909/20.2303
* Loĝantaro: 800
* Poŝtkodo: 3353
* Telefonprefikso: 36

Situo
-----

La vilaĝo situas sur ebenaĵo kaj sur mildaj deklivoj, laŭ rojo nomata Tarna, laŭ traira flankovojo, laŭ fervojo Kál-Bátonyterenye. Füzesabony troviĝas 20, Eger 26, Gyöngyös 32 km-ojn.

Historio
--------

La vilaĝo estis loĝata jam dum la kuprepoko kaj bronzepoko. En la mezepoko estis nur *Debrő* havanta fortikaĵon. La kampoj apartenis komence al familio Aba. En 1743 sub a ruina fortikaĵo precipe germanoj fondis "Al Döbrõ". La vinvilaĝo apartenas al vinregiono de Eger. Vino kaj vinbero portas la nomon "Debrői Hárslevelű", tie produktita.

Vilaĝservo estas kulturdomo.

Vidindaĵoj
----------

* katolika preĝejo de 1762, trakonstruita en la 19-a jarcento
* monumento pri falintoj dum la mondomilitoj
* statuoj pri Johano Nepomuka, Sankta Vendelo, Maria, Sankta Antonio de Padovo, Sankta Donato

Ĝemelkomunumo
-------------

Rumanio Nagykend, Rumanio
**Aldearrubia** estas municipo de la provinco Salamanko, en la aŭtonoma komunumo Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la Jurisdikcia teritorio de Salamanko en la nordo-centro de la provinco kaj al la Municiparo Zona de Cantalapiedra y Las Villas. *Aldearrubia* estus tradukebla etimologie al *Flava Domaro* eble alude al la cerealkampoj. Flavaj tritikspikoj videblas sur ruĝa fono en la supra duono de la blazono.

Ĝia municipa teritorio estas formata de unusola loĝloko, okupas totalan areon de 132,84 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2017, ĝi havis 481 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 600 loĝantojn ekde la mezo de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. 

Ĝi distas 16 km de Salamanko, provinca ĉefurbo. 

Ĝi fondiĝis komence de la 13-a jarcento. En postaj jarcentoj suferis pro militoj kun najbara Portugalio kaj ĉefe dum la Hispana Milito de Sendependigo. 

La tradiciaj agrikulturo (cerealoj, paŝtaĵoj) kaj brutobredado (bovoj kaj ŝafoj en kverkaroj) lastatempe iom dekadencis, sed pluas. Lastatempe rura turismo ekgravis.

La urbestro estas de dekstra partio PP.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Salamanko


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 752936
 |
**Faŭstulo** estis laŭ legendo la reĝa paŝtisto, kiu trovis kaj edukis Romulon kaj Remon, la mitajn fondintojn de la urbo Romo.

Pietro da Cortona: Faŭstulo alportas trovitajn ĝemelojn hejmen (1643)

Legendo
-------

Ĝemelojn de la reĝa origino ilia onklo metis en korbeton kaj ĵetigis en riveron. La knabojn trovis kaj mamnutris lupino. En lupa kuŝejo ilin trovis Faŭstulo, kies edzino Larentia edukis ilin. Sed Faŭstulo scietis, ke la knaboj povus esti el la reĝa familio. Ilia patro Numitoro rekonis ilin kaj helpis al ili la onklon subigi kaj mortigi. Poste ili fondis novan urbon, kiun nomis laŭ Romulo - Romo.

Kritiko kaj efiko
-----------------

La legendo estis jam en la antikvaj tempoj multfoje literature prilaborita, ekzemple de Tito Livio. Sed jam Livio la legendon interpretas kritike kaj cerbumas, kiel ĝi povis ekesti. Estas versio laŭ kiu paŝtistoj Larentian nomis "lupino", kio signifis prostituistinon. La aliaj onidire la legendon komprenas kiel klarigo de la malnova paŝtista festo Luperkalo (la 15-an de februaro), dediĉita al protekto de brutaroj kontraŭ lupoj.

Mamnutranta lupinio estas bildigita sur kelkaj romiaj moneroj, antikvaj reliefoj kaj statuoj kaj sur pentraĵoj, ĉefe el la 16-a ĝis la 19-a jarcentoj.

Resendoj
--------

* Kategorio Faŭstulo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Faustulus en la ĉeĥa Vikipedio.* 


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 431168
* VIAF: 316444164
* SUDOC: 24187663X
* BNF: 150828993
 |
**Famous Players-Lasky Corporation** estis usona kompanio de filmofarado kaj distribuado kreita la 19an de Julio, 1916, el la kunigo de la *Famous Players Film Company* de Adolph Zukor — origine formita de Zukor kiel *Famous Players in Famous Plays* — kaj la *Jesse L. Lasky Feature Play Company*.

La plinovigo, gvidita de la prezidanto Zukor, finfine rezultis en la aligo de ok filmoproduktaj kompanioj, kio faris la Famous Players-Lasky Corporation unu el la plej grandaj agentoj de la epoko de la mutaj filmoj. Famous Players-Lasky, sub la direktorado de Zukor, estis eble plej bone konata pro sia vertikala integrado de la kinindustrio kaj pro la praktikoj de blokomendado.

En Septembro 1927, Famous Players-Lasky estis reorganizita sub la nomo Paramount Famous Lasky Corporation, kio poste iĝis Paramount Pictures Corporation (nune divizio de Viacom). La Fondaĵo Balaban and Katz Historical Foundation nune posedas la markon *Famous Players*.

Notoj
-----

1. ↑   "Famous Players-Lasky Corporation". SilentEra.com.  Alirita la 5an de Septembro 2018.

* Kategorio Famous Players-Lasky en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 618054
* GND: 4515802-2
* LCCN: n85376814
* VIAF: 149001652
* NKC: ko2003171977
 |
Salutado de Hitler, 1935
**Heil Hitler** estas naziepoka germana saluto. Ĝi estis uzata ankoraŭ antaŭ tio, ol NSDAP ekregis en Germanio, sed precipe en tempoj de la Tria regno, kiam ĝi iĝis ĝenerala saluto kaj montro de simpatio al Adolf Hitler.

Charlie Chaplin parodias la hitleran saluton *Heil Hitler* en la filmo The Great Dictator, Usono, 1940 (la filmo havas kvazaŭ-Esperantajn signojn) (1940)
La salutado estis uzata dum ĉiuj renkontiĝoj, kiam ĝi estis akompanata ankoraŭ per levo de la dekstra brako en nivelo de la ŝultro; tiu salutgesto estis simila al tiu de la italaj faŝistoj, kiuj ŝajne klopodis imiti la saluton de la romianoj. La 24-an de julio 1944 ekvalidis ordono, laŭ kiu la esprimo *Heil Hitler* estis deviga saluto inter ĉiuj armeanoj de la Tria regno.

Hitlera Junularo en Berlino, 1933
La germanaj lernantoj kun la Heil Hitler (*Deutscher Gruß*), 1934
La karikaturo de Herbert Marxen: *Wollt ihr den totalen Krieg?*, ĉ. 1945

Vidu ankaŭ
----------

* Zogisma saluto

* Kategorio Faŝisma saluto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Koordinatoj: 49° 07′ 14″ N 13° 31′ 47″ O﻿ / ﻿49.12056 °N, 13.52972 °O﻿ / 49.12056; 13.52972 (mapo)

**Malý Kozí Hřbet** (germane *Klein Ziegenruk*) estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de urbo Rejštejn en distrikto Klatovy. Ĝi troviĝas proksimume 2,5 km sudoriente de Rejštejn. Ĝi situas sur nordokcidenta deklivo de monto Huťská hora, en supermara alteco 850 m. Estas ĉi tie registritaj 7 adresoj. Vivas ĉi tie 1 loĝantoj (2021). En la jaro 2011 ĉi tie daŭre vivis neniu loĝanto.

Malý Kozí Hřbet situas en katastra teritorio **Kozí Hřbet** kun areo 5,68 km².

Historio
--------

La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1459. Ĝi estiĝis kiel paspaga domaro sur kašperk-hora branĉo de Ora pado, kiun en la jaro 1356 lasis konstrui imperiestro Karolo la 4-a. Post husanaj militoj renovigis la komercan padon en la jaro 1458 Zdeněk ze Šternberka kaj ĝuste ĝis Kozí Hřbety li lasis translokigi doganejon, kiu estis devene en Horská Kvilda. En Kozí Hřbety oni pagis por unu ĉevalo doganon 3 fenikojn.

Post la jaro 1706, kiam estis malpermesita importo de bavaria salo en Bohemion, la signifo de la komerca pado el Kašperské Hory ĝis Bavario falis. En la jaro 1910 ĉi tie en 26 domoj vivis 181 loĝantoj – de pola kaj germana naciecoj.

Loĝantaro
---------

Evoluo de nombro de loĝantojLa datoj devenas el datumbazo de Vikidatumoj

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 1869 | 148 |
| 1880 | 141 |
| 1890 | 191 |
| 1900 | 179 |
| 1910 | 181 |
| 1921 | 175 |

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 1930 | 195 |
| 1950 | 56 |
| 1961 | 44 |
| 1970 | 0 |
| 1980 | 0 |
| 1991 | 0 |

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 2001 | 2 |
| 2011 | 0 |
| 2021 | 1 |

Pluaj fotoj
-----------

* Domoj en Malý Kozí HřbetDomoj en Malý Kozí Hřbet
* Malý Kozí Hřbet kun kapeloMalý Kozí Hřbet kun kapelo

Referencoj
----------

1. ↑  Andreska, Jiří.  (1994) *Šumavské solné stezky*. Praha: Kentaur, p. 37–40. ISBN 80-85285-55-X.
2. ↑  Kubů, František.  (2003) "Šumavské stezky a jejich ochrana", *Šumava - příroda, historie, život*. Praha: Baset, p. 673–682. ISBN 80-7340-021-9.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rPartoj de urbo Rejštejn (9) |
| --- |
| Jelenov ~ Klášterský Mlýn ~ Malý Kozí Hřbet ~ Radešov ~ Rejštejn ~ Svojše ~ Velký Kozí Hřbet ~ Velký Radkov ~ Zhůří |

 |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Oreamno** |
| --- |
|  |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Mamuloj *Mammalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Parhufuloj *Artiodactyla* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Bovedoj *Bovidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | ***Oreamnos***Rafinesque, 1817 |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***O. americanus*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Oreamnos americanus****(Blainville, 1816) |
|
|
|
|
|
|  |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Oreamno  |

 |
| v • d • r |

La **oreamno** (***Oreamnos americanus***), ankaŭ konata kiel **monta kapro**, estas granda huf-hava mamulo trovebla nur en Nordameriko. Kvankam ĝi aspektas iom kiel kapro ĝi efektive estas pli parenca al antilopo. La oreamno vivas alte en la montoj kaj estas bona grimpanto, ofte ripozanta sur montaj kornicoj ne atingeblaj de rabobestoj.

Klasado
-------

Oreamnoj estas *parhufuloj* de la *boveda* familio. Ili apartenas al la subfamilio de *kaprenoj* kune kun tridek du aliaj specioj kaj estas la sola specio de la genro *oreamno*. La nomo *oreamnos* venas de la greka vorto *"ore"* (monto) aŭ, alternative, de la grekaj vortoj *"oreas"* (monta nimfo) kaj *"amnos"* (ŝafido).

Vidu ankaŭ
----------

* Arbaroj de norda-centra Rokmontaro
* Brit-kolumbiaj kontinent-marbordaj arbaroj
* Kaskad-montaraj leaj arbaroj


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Zoologio |
**Enfermiteco** aŭ **enfermiteca sindromo** estas medicina sindromo de paralizo de preskaŭ ĉiuj libervolaj muskoloj en la korpo krom tiuj de la okuloj.

La paciento, kvankam konscia kaj kapabla je percepto, ne povas esprimi sin lingve aŭ per movoj. La ebleco interkomuniki reduktiĝas al moviĝo de la okuloj. La aŭdkapablo ne estas trafita, do la paciento povas respondi per okulmovo al jes/ne-demandoj. Se ankaŭ la okulmuskoloj estas paralizitaj („kompleta enfermiteco"), bezonatas cerbo-komputilo-interfacon (ekzemple Dasher) por provizi la pacienton per ioma interkomunikiĝo. Ankaŭ tiuj, kiuj povas movigi siajn okulojn, povas uzis tiujn interfacojn.

Kaŭzo de enfermiteca sindromo plej ofte estas lezo en la cerba ponto kaŭzita per apopleksio aŭ trombozo en tiu tre baza cerba strukturo. Ankaŭ la superdozo de iuj medikamentoj povas okazi enfermitecon. Malfacilas klare distingi enfermitecon disde paraplegioj kun konsciperdo. La vertikala okulmoviĝo restas ebla, ĉar ties cerba centro situas ne en, sed *super* la cerba ponto - kontraŭe al la horizontala, kies kontrolcentro situas *en* la cerba ponto. Iuj povas movigi ankaŭ iliajn aliajn faciajn muskolojn.

La flegado de enfermitoj ne facilas. Necesas traktado per fizioterapio kaj psikoterapio kaj daŭra subteno al restarigo de memstareco. Kutime la paciento ne povas gluti kaj estas bezonata nutrado per tubo. Se la enfermito povas mem spiri, li ne povas kunordigi la spiradon kaj la eldonadon de la voĉojn; tiu okazas, ke la parolpovo perdas, eĉ se la voĉkordoj restis intaktaj. Logoterapio ofte sukcese povas restarigi la kapablon gluti kaj paroli. En kelkaj kazoj la paciento eĉ sukcesas relerni la iradon kun helpo de rulapogilo. La elektra stimulado de muskuloj kaj nervoj povas helpi la movadon. La terapio ne estas unueca.

Unuavide enfermitoj similas al komatuloj, ambaŭ kuŝas senmove kaj senemocie. Sed enfermitoj perceptas kaj konscias kiel sanuloj, nur ne povas esprimi sin, dum komatuloj neniel rimarkas sian ĉirkaŭon.

Grandan publikan atenton pri enfermiteco atingis la filmbiografio „Skafandro kaj papilio" (2007, reĝisoro Julian Schnabel), kiu temis pri la enfermiteca sindromo laŭ la sorto de Jean-Dominique Bauby. Tiu franca ĵurnalisto mem suferis tian apopleksion kaj trovis sin enfermita. Poste kun helpo de sia logoterapiistino li okule diktis sian samtitolan aŭtobiografian verkon.

90% de la enfermitoj vivas ne pli ol 4 monatojn post la traŭmo, aliaj vivas en tiu stato multajn jarojn.

Fontoj
------

1. ↑  Parker, I. "Reading Minds," The New Yorker, January 20, 2003, 52-63
2. ↑  Turning Thoughts into Words Arkivigite je 2009-10-20 per la retarkivo Wayback Machine By Chris Berdik, Research at Boston University 2008 magazine (reprinted in BU Today), October 15, 2008.
3. ↑  Dasher[*rompita ligilo*]
4. ↑   (2006) "Use of safe-laser access technology to increase head movements in persons with severe motor impairments: a series of case reports", *Augmentative and Alternative Communication* **22**, p. 222–229.
5. ↑   NINDS. Arkivita el la originalo je 2011-12-08. Alirita 2014-03-08.
6. ↑  The Unspeakable Odyssey of the Motionless Boy by Joshua Foer, Esquire Magazine, October 2, 2008.
**Masakro** aŭ amasbuĉado estas murdo de homoj en precipe kruelaj cirkonstancoj, okazanta plej ofte pro malamo aŭ venĝo.

En militaj konfliktoj, oni komprenas sub tiu nocio la politike aŭ etne motivitajn ekzekutojn de civiluloj, soldatoj post ties kapitulaco. La masakro tiel estas ligita kun amasmurdo, kiun faras armitaj trupoj sen milita, batala neceso.

Masakro ankaŭ povas ĉe malvenko de manifestacioj kaj ribeloj, tumultoj, sed oni uzas ankaŭ la esprimon por teroraj aŭ krimaj amasmurdoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Genocido
* Holokaŭsto
* Pogromo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Semelin, Jacques  (aprilo 2002). Du massacre au processus génocidaire (*El masakro ĝis genocida procezo*) (france). CERI. Kontrolita en februaro 2010.
* De oro per avido ĝis genocido: *Historio de masakroj* Arkivigite je 2007-03-10 per la retarkivo Wayback Machine (angle)
* Kial tiom da masakroj en Usono? Artikolo de Javier Alcalde en Monato, 2018.

* Kategorio Masakro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Masakro en Vikinovaĵoj (Liberaj novaĵoj)
La teatra vivo en Pozono (konata ankaŭ kiel **Preßburg,** nuntempa Bratislavo) komence estis german- kaj latinlingva, poste ankaŭ hungarlingva.

La unua teatro

Historio
--------

La germana civitaneco de la urbo aranĝis pruvite pripaskajn spektaklojn de 1439 ĝis 1545. Ekde 1628 la jezuitoj aranĝis teatraĵojn en lernejo, ekde 1673 en preĝejo. Ekde 1733 germanaj migraj aktoroj pli kaj pli regule vizitis la urbon. Post jardeko ili konstruis porokazan teatrejon. La unua ŝtona teatrejo estis konstruita en 1776. Menciindas, ke en Hungarlando ĉi tie estis videbla la Hamleto germanlingve. Pozono en 1783 perdis la statuson de hungara ĉefurbo, tial poste la teatra vivo retiriĝis al spektakloj en grafaj palacoj. La unuaj hungarlingvaj spektakloj okazis en 1789 en la seminariejo, la aktoroj estis pastroj. La unuaj migraj teatraj trupoj alvenis ekde 1820 kun estreco de Dávid Kilényi, Ferenc Komlóssy (aktoro), Imre Szigeti kaj aliaj. Intertempe en 1843 oni konstruis subĉielan scenejon, kiu funkciis ĝis 1900. La teatrejo el 1776 estis malkonstruita en 1884 kaj pli nova estis konstruita en 1886, kie oni prezentis hungar- kaj germanlingvajn teatraĵojn.

Afiŝo pri la inaŭguro
Depost naskiĝo de Ĉeĥoslovakio la teatro translokiĝis al Slovaka Nacia Teatro, tamen pli malofte estis videblaj ankaŭ hungar- kaj germanlingvaj teatraĵoj. Inter 1945-1956 neniam okazis hungarlingvaj teatraĵoj, poste el Hungario alvenis pluraj teatraj trupoj.

Inaŭguro en 1886
----------------

Arkitektoj de la nova baroka-renesanca teatrejo havanta la nomon *Városi Szinház* (Urba Teatro) estis Ferdinand Fellner kaj de:Hermann Helmer. Origine sur la fasado estis videblaj bustoj de Ferenc Liszt, Johann Wolfgang von Goethe, Ŝekspiro, József Katona kaj Mihály Vörösmarty. Dum la inaŭguro ĉeestis Kálmán Tisza kune kun la plena ministraro kaj Mór Jókai. La ĉefspektaklo estis la nacia opero *Bánk bán*.

Rekonstruoj
-----------

En 1934 la teatro estis rekonstruita kaj la menciitaj bustoj estis forigitaj. En 2003 tiuj bustoj estis remetitaj, escepte anstataŭ Vörösmarty oni kreis pli novan pri Wolfgang Amadeus Mozart. La sekvaj rekonstruoj okazis en 1949 kaj 1972.

Elektitaj teatrestroj
---------------------

* Iván Relle (1899-1901)
* Péter Andorffy (1905-1907)
* Kálmán Balla (1907-1911)
* de:Paul Blasel (germanlingva frakcio)
* Károly Polgár (1911-1924)

Elektitaj rolantoj
------------------

* Oszkár Beregi
* Lujza Blaha
* Marietta Erdélyi (operkantisto)
* Gyula Gózon
* Béla Heves
* Anikó Hivatal
* Gyula Kabos
* Lujza Kállay
* Kántorné
* Sándor Korda (aktoro)
* Márton Lendvay
* Károly Mosonyi
* Sándor Papír
* Károly Somogyi (1880-1960)
* József Szeles
* Zsigmond Szentpétery
* Róza Déryné Széppataki
* József Tamássy

Aliaj teatranoj
---------------

* Dezső Major, dramaturgo
* Zsigmond Mányai, reĝisoro

Fontoj
------

* 
* 
* 
*
**Pál Markovics** [markoviĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Markovics Pál** estis hungara juristo, profesoro.

Pál Markovics  naskiĝis la 4-an de decembro 1758 en Hungara reĝlando en Szabadka (nuntempa Subotica en Serbio). Li mortis la 22-an de novembro 1832 en Pest (urbo).

Biografio
---------

Pál Markovics frekventis piaristan gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li lernis juron en Jura Akademio (Győr) kaj Reĝa Universitato de Buda. Li doktoriĝis en 1783. Inter 1784 kaj 1811 li instruis en universitato en Zagrebo, poste ĝis 1823 en Reĝa Universitato de Pest (ja intertempe la universitato translokiĝis el Buda al Pest). En la lernojaro 1812 li estis dekano, en 1824 rektoro. En 1795 li nobeliĝis. Li pensiuliĝis en 1830, samtempe li estis nomumita reĝa konsilisto.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Oratio funebris dum regio scientiarum universitas Hungarica…* (1820)
* diversaj manuskriptoj

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al litero M, poste serĉu la nomon)
* hungarlingva biografio


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Biodegradado** aŭ bio-malkombinado, biodiserigo estas la malkombino (malkompono) de organikaj materialoj fare de mikroorganismoj. Dum la malkombinado povas estiĝi metano, biogaso, kiujn oni povas uzi por energioproduktado.

Bio-malkombinado estas tiu natura proceso, kiam la organikaj materialoj malkombiniĝas al la konstruelementoj t.e. al karbona dioksido (CO2) kaj akvo (H2O) per mikroorganisma helpo. Malkombineblaj estas plej ofte la naturdevenaj materialoj dum - naftodevenaj- plastaĵoj - krom kelkaj esceptoj - ne estas malkombineblaj. Ofte ankaŭ la malkombineblaj materialoj entenas malpezajn metalojn kaj aliajn danĝerajn materialojn, kiuj liberiĝas dum la malkombino (kolorigaĵoj ks.).

Plastaj saketoj povas esti biodegradeblaj, ekz. polilaktoacido, produktita el naturaj krudmaterialoj. Tiu estas nova teknologio por daŭriva evoluo.

Plastaĵoj kiuj moviĝas en la riverojn aŭ oceanon estas danĝeraj por la vivantaro tie. Unue, ĉar bestoj kaj birdoj manĝas plastaĵojn kaj ne povas digesti ilin; kaj due ĉar la plastaĵoj enhavas kemiaĵojn - ekz-e moligenzojn - kiuj efikas kiel kseno-hormonoj.
Vidu la prelegon:

* "Agendo 21 - Ni kaj la Akvo"  Arkivigite je 2008-05-11 per la retarkivo Wayback Machine

| Produkto | Malkombina tempo |
| --- | --- |
| kotonaj ĉifonoj | 1-5 monatoj |
| papero | 2-5 monatoj |
| ŝnuro | 3-14 monatoj |
| oranĝa ŝelo | 6 monatoj |
| lana ŝtrumpeto | 1 ĝis 5 jaroj |
| cigareda filtrilo | 1 ĝis 12 jaroj |
| plastaĵkovrita papera laktoskatolo | 5 jaroj |
| ledoŝuo | 25 ĝis 40 jaroj |
| nilona teksaĵo | 30 ĝis 40 jaroj |
| plastaĵa sako | 10-20 jaroj |
| vitro | 1 milionoj da jaroj |

* Kategorio Biodegrado en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 107738
* GND: 4313252-2
* LCCN: sh85014130
* NKC: ph137835
 |
**Pál Lázár L.** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Lázár L. Pál** estis hungara inĝeniero, profesoro, parlamentano.

Pál Lázár L.  naskiĝis en 1856 en Nagybajom. Li mortis la 21-an de februaro 1917 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Pál Lázár L. akiris diplomon en Reĝa Teknika Universitato József en 1880. Post siaj studoj li laboris en 2 jarojn en fabriko, poste li estis sendita al Germanio, Svislando, Francio kaj Britio por studi la agrikulturajn maŝinindustriojn dum 3 jaroj. En 1886 li estis nomumita privata profesoro en la menciita universitato. Li estis katedrestro inter 1889-1918, ekde 1890 publika ordinara profesoro. Inter 1905-1910 li estis parlamenta deputito. Li partoprenis en establo de la unua hungara fabriko pri kudromaŝinoj.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Geräthte und Maschinen…* (1885)
* *Gazdasági szeszgyártás kézikönyve* (1892) kun Tamás Kosutány
* *Néhány szó a leggazdaságosabb motorokról* (sen eldonjaro)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 54-a paĝo)
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Pál Oláh** [pAl olA], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Oláh Pál** estis hungara bestokuracisto, mikrobiologo.

Pál Oláh naskiĝis la 10-an de junio 1921 en Makó, li mortis la 16-an de majo 1969 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Pál Oláh akiris bestokuracistan diplomon en fakultato de Agrikultura Universitato en Budapeŝto en 1946, poste li studis en Sovetunio. En 1949 li laboris en la Ministerio pri agrikulturo (Hungario), ekde 1950 li esploris en uzino pri vakcinoj. Inter 1962 kaj 1967 li estabis produktadon de vakcinoj en Kubo. Lia laboro en Hungario fokusiĝis al virusaj malsanoj de hejmbestoj. Pro lia persista laboro komenciĝis en Hungario vakcinado de porkoj kontraŭ pestoj.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la -a paĝo) Arkivigite je 2021-01-29 per la retarkivo Wayback Machine

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 715700
* VIAF: 121404643
* ISNI: 0000 0000 7919 7782
 |
**Warrenton** estas urbo de la Kantono Fauquier, Virginio, Usono, kiu en 2011 estis la oka laŭ la usona censo de plej riĉaj kantonoj en Usono. Ties populacio estis 6,670 ĉe la censo de 2000, kaj 9,611 ĉe la censo de 2010. Ĝi estas la kantona sidejo de la Kantono Fauquier. Publikaj lernejoj en la urbo estas Altlernejo Fauquier, Mezlernejo Warrenton, Mezlernejo Taylor, kaj du bazlernejoj. Estas du privataj lernejoj en Warrenton: nome Highland School kaj la katolika lernejo *St. John The Evangelist* (sankta Johano la Evangelisto). Warrenton estas ĉe ŝosekruciĝon de usonaj aŭtovojoj numeroj 15, 17, 29 kaj 211. La urbo estas ĉe la regiono Piedmont de Virginio, ĉe la Blukresta Montaro. La tre bone konata *Airlie Konferencejo* estas ĉe la nordorienta limo de Warrenton, kaj la historia armebazo *Vint Hill Farms* estas kelkaj mejlojn oriente. Ankaŭ la malsanulejo Fauquier estas en la urbo. Ĉirkaŭita de la vin- kaj ĉeval-kamparo de Virginio, Warrenton estas populara allogo ĉe federala ĉefurbo Vaŝingtono.

Kiel multaj urboj en Virginio, Warrenton havas proprajn registaron kaj impostinstancon separate el la kantona. La urbo kaj la kantono kunhavas kelkajn servojn, kiaj lernejoj kaj la kantonan rubejon.

Historio
--------

Geografio
---------

Demografio
----------

Gravuloj
--------

Notoj
-----

1. ↑  "Tax Information" Arkivigite je 2013-02-07 per la retarkivo Wayback Machine ĉe retejo de Warrenton, Virginio

Eksteraj ligiloj
----------------

* Retejo de Warrenton, Virginio
* Biblioteko Warrenton  Arkivigite je 2012-12-15 per la retarkivo Wayback Machine
* Fajrestingistoj de Warrenton
* Historia Presbiteria Eklezio de Warrenton Arkivigite je 2009-09-04 per la retarkivo Wayback Machine
* Warrenton Historic District - National Register of Historic Places, Final Nomination Form
* Warrenton Historic District Design Guidelines Arkivigite je 2014-06-30 per la retarkivo Wayback Machine
* Greater Warrenton Chamber of Commerce Arkivigite je 2013-06-03 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 451042
* LCCN: n79100827
* VIAF: 144235949
* NKC: ge652931
 |
Akvobaraĵo de Orellana.
La **Baraĵlago de Orellana**, **Akvobaraĵo de Orellana** aŭ en hispana *Embalse de Orellana* [oreJAna] estas la plej granda de la situantaj en la meza fluejo de la Rivero Guadiana, estas regulata de tiuj de García de Sola kaj Cíjara kaj pere de la transakvejo el la Baraĵlago de Zújar kaj Baraĵlago de La Serena. Ĝi estis konstruita ene de la agado de la nomita *Plan Badajoz*, laŭ kiu oni konstruis kelkajn akvobaraĵojn en la zono cele al havigo de akvo por irigacio en la provinco Badajoz.

La zono havas infrastrukturon por la praktiki de akvosportoj, kaj por banado, ricevante la nomon "Costa Dulce" (dolĉa marbordo).

La surfaco de la baraĵlago estas de 5084 ha, inklude en la municipaj teritorioj de Orellana la Vieja, Orellana de la Sierra, Acedera, Navalvillar de Pela, Casas de Don Pedro, Talarrubias, Puebla de Alcocer, Esparragosa de Lares kaj Campanario. La propra akvobaraĵo estas tute apud Orellana la Vieja.

Kun la "lagetoj de la Albuera" ĝi estas komponita el unikaj humidejoj de Ekstremaduro kiuj apartenas al la listo de humidejoj de internacia gravo establita en la Ramsar-Interkonsento, kun aliaj lokoj ekster la regiono tiom famaj kiom Las Tablas de Daimiel, Doñana aŭ la Delto de Ebro.

En 1989, tiu zono estis klasita kiel protektita birda areo *Zona de Especial Protección para las Aves* (ZEPA). En 1998 oni inkludis ĝin ene de la Reto NATURA 2000 pere de la figuro de *Zona de Especial Conservación*. Observeblas tie ekzempleroj de gipo, reĝa aglo, cirkuoj, nigra cikonio,... Kaj krom birdoj estas aliaj interesaj animaloj kiaj lutro, melo kaj bufo *Epidalea calamita*.

38° 59′ 09″ N 5° 32′ 16″ O﻿ / ﻿38.98583 °N, 5.53778 °O﻿ / 38.98583; 5.53778 (mapo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Baraĵlago de Orellana en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Stato de la Baraĵlago de Orellana
* Stato de la Baraĵlagoj de la akvobaseno de Guadiana
* Ŝlipo de la *Sociedad Española de Presas y Embalses*
Ardeinsulo el helikoptero, nord-nordoriente.
**Ardeinsulo**, en angla *Heron Island*, estas koraldevena kejo situanta ĉe la Tropiko de Kaprikorno en la sudo de la Granda Barilrifo, 72 km nordoriente de Gladstone (Kvinslando), Aŭstralio, kaj 539 km norde de la ŝtata ĉefurbo Brisbane. La insulo estas situanta en la lea (okcidenta) flanko de la Arderifo, nome platforma rifo de grava biodiverseco, eltenanta ĉirkaŭ 900 el la 1,500 fiŝospeciojn kaj 72% el la koralaj specioj troviĝantaj en la Granda Barilrifo.

La insulo estas ĉirkaŭ 800 m longa kaj 300 m larĝa, kun areo de proksimume 16 ha. La plej alta pinto, ĉe la okcidenta fino, estas nur 3.6 m super marnivelo. Borda duno ĉe la suda bordo staras je 3 m super marnivelo, dum pli malaltaj dunoj ĉe la nordorienta flanko estas nur ĉirkaŭ unumetraj.

La **Ardeinsulo** kaj modifita versio de ties priserĉa stacio estas scenejo de multe el la unua parto de la verko de Arthur C. Clarke nome *The Deep Range*.

Notoj
-----

1. ↑  University of Queensland Centre for Marine Studies: Island Research Station. Konsultita 2006-JUL-14.
2. ↑  Fosberg *et al.* (1961)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Ardeinsulo (Aŭstralio) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **unitariisma preĝdomo** estas sakrala konstruaĵo en Debrecen.

Historio
--------

La unitariismo estas hungara religio disvastiĝanta en Transilvanio fare de Ferenc Dávid. Debrecen estas proksime al Transilvanio, tamen ĝis fino de la 1-a mondmilito nur sporede vivis unitariistoj en la urbo. Unu el ili donacis sumon kaj havaĵojn por la unitariismo en 1887. Depost la unua mondomilito alvenis rifuĝintoj al Debrecen, inter ili ankaŭ unitariistoj. En 1921 ili fondis unitarian grupon, en 1928 jam milda preĝdomo konstruiĝis. Tio estis kvazaŭ familia teretaĝa domo kaj simila paroĥo. Estis plano ankaŭ pri lernejo. Dum la 2-a mondmilito la preĝdomo difektiĝis, la renoviĝo daŭris tre longe. Dum la socialismo el Debrecen oni venis por servi al preĝejoj de Füzesgyarmat kaj Kocsord. En 2012 la unitariisma grupo de Debrecen unuiĝis al Transilvania Unitariisma Eklezio.

Konstruaĵo
----------

La preĝdomo kaj paroĥo situas laŭ trotuaro de la flankostrato. Nur la paroĥo havas enirejon. La preĝdoma ĉambro havas 3 fenestrojn pli grandajn, ol en la paroĥo. Ĉe la tegmenta nivelo estas kvazaŭ timpano (arkitekturo), kiu almenaŭ donas iomete preĝejan impreson.

Fontoj
------

* oficiala paĝo kun foto
* Arkivigite je 2018-08-23 per la retarkivo Wayback Machine
Koordinatoj: 47° 59′ 05″ N 3° 34′ 36″ O﻿ / ﻿47.98472 °N, 3.57667 °O﻿ / 47.98472; 3.57667 (mapo)

**Esnon** estas franca komunumo lokita en la departemento Yonne kaj en la regiono Burgonjo. Ĝi havis 386 loĝantojn laŭ censo plenumita en 2008.

Geografio
---------

Esnon etendiĝas sur 12.05 km², kaj havis 386 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas 31 homoj po kvadrata kilometro. La komunumo situas en Yonne, en la nordokcidenta parto de Burgonjo.

Historio
--------

La departemento Yonne estis oficiale kreita la 4-an de marto 1790 dum la franca revolucio.

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la komunumo S-ro Jean-Yves Moyse, kiu do fariĝis la loka urbestro.

Administrado
------------

Esnon apartenas al la kantono de Brienon-sur-Armançon, kies ĉefurbo estas Brienon-sur-Armançon. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Auxerre, unu el la tri arondismentoj de la departemento Yonne.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Yonne
* Kantono de Brienon-sur-Armançon
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Chexbres-Village (stacidomo). |



**Chexbres** estas kaj komunumo en la distrikto Lavaux-Oron en Kantono Vaŭdo, Svislando. Ĝi havis 2106 loĝantojn je la 31-a de decembro 2012.

Geografio
---------

La vinprodukta komunumo Chexbres situas en la Vitejoj de Lavaux ĉe la deklivo de la norda bordo de Lago Lemano proksimume 13 kilometrojn oriente de Laŭzano kaj 6 kilometrojn nordokcidente de Vevey. Laŭlonge de la orienta komunumlimo fluas la rivereto *Le forestay*, kiu alfluas al Lago Lemano apud Rivaz. Al la komunumo apartenas krom la vilaĝo Cĥebres la vilaĝeto Le Monteiller.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 2,14 km², de kiuj 10,6% estas kovritaj de arbaro, 56,5% servas por agrikulturo kaj 32,4% por setlado.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Chexbres limas en sudo al Rivaz, en okcidento kaj nordo al Puidoux, kaj
en oriento al Saint-Saphorin (Lavaux).

Trafiko
-------

Tra la komunumo Chexbres pasas la kantona ĉefvojo n-ro 140 de Vevey al Moudon kaj ĉe la lagobordo ankaŭ la kantona ĉefvojo n-ro 9 de Valezo al Laŭzano. Sur la komunuma teritorio situas alveturejo al la svisa aŭtovojo A9. Pere de stacidomo ĉe la trajnlinio de Laŭzano al Vevey kaj diversaj bus- kaj poŝtaŭtolinioj la komunumo estas konektita al la publika transportreto.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Chexbres datiĝas el la jaro 1139 jam per la aktuala nomo *Chexbres*. Cĥebres apartenis ĝis 978 al la Abatejo Saint-Maurice, de 978 ĝis 1079 al la Reĝolando Burgonjo kaj de 1080 ĝis 1536 ĝi apartenis al la episkopo de Laŭzano. Sub la berna regado ĝis la Helveta Revolucio de 1798 ĝi estis duonaŭtonoma triono de la grandparoĥo Saint-Saphorin. Surbaze de la Mediacia Akto de 1803 Chexbres fariĝis memstara politika komunumo.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: Reta mapo 1:20000 de Swisstopo[*rompita ligilo*]
2. ↑  Fonto: Komunumdatumoj de la retejo de la Svisa Federacia Oficejo pri Statistiko, retejo konsultita la 5-an de novembro 2011
3. ↑  Fonto: *Louis-Daniel Perret*: *Chexbres* en *Historia Leksikono de Svislando* (2003-12-20)

Vidu ankaŭ
----------

* Chexbres-Village (stacidomo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Chexbres en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retpaĝo de Chexbres Arkivigite je 2010-02-18 per Archive.today
* La kastelo de Crousaz (france, germane)

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Chexbres** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la Distrikto Lavaux-Oron |
| --- |
| Belmont-sur-Lausanne • Bourg-en-Lavaux (Cully, Epesses, Grandvaux, Riex kaj Villette (Lavaux)) • Chexbres • Essertes • Ferlens • Forel (Lavaux) • Lutry • Maracon • Mézières • Montpreveyres • Oron • Paudex • Puidoux • Pully • Rivaz • Saint-Saphorin (Lavaux) • Savigny • Servion |  |

 |


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 289123
* GND: 4133336-6
* VIAF: 133193681
* SUDOC: 163555761
* BNF: 123873829
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Santes (stacidomo). |

**Santes** - prononco laŭ sistemo IFA sɑ̃t, jen france, okcidentflandre **Santn** - estas komunumo de Francio kadre de la historia pejzaĝo Franca Flandrio, *Frans-Vlaanderen* respektive *Flandre française*. Ĝi situas en la departemento *Nord* [nɔʁ], nederlande/flandre *Noorderdepartement*, en la regiono Hauts-de-France (prononco [o d(ə)ˈfʁɑ̃s], laŭvorte "supraĵo de Francio" pikarde *Heuts-d'Franche*) kaj en la antaŭa regiono Nordo-Kaleza Markolo (france *Nord-Pas-de-Calais* [nor pa d' kale'], nederlande/flandre *Noord-Nauw van Calais*). Fine de 2020 en la komunumo vivis 5 663 loĝantoj sur areo de 7,57 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de 748 loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la arondismento *Lille* (france *Arrondissement Lille*, nederlande *Arrondissement Rijsel* respektive okcidentflandre *Arroundissement Rysel*), kaj al la kantono *Lille-6*. 

Ĝiaj loĝantoj en la franca nomiĝas *santois(es)*.

  

La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Nord
* Santes (stacidomo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Santes en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo (france)
*Tiu ĉi artikolo temas pri urbo en Bulgario. Pri ĉeĥa kaverno temas artikolo Kaverno Ŝipka.*

---

Koordinatoj: 42° 42′ 00″ N 25° 23′ 00″ O﻿ / ﻿42.70000 °N, 25.38333 °O﻿ / 42.70000; 25.38333 (mapo)

**Ŝipka** (en bulgara Шипка, *"Hundorozo"*) aŭ **Ŝipko** estas urbo en centra Bulgario, parto de la municipo de Kazanlak kaj Provinco Stara Zagora. Ĝi situas en la Nacia Parko de Centra Balkano kaj 650 m super la marnivelo. Ĉirkaŭ 2005, Ŝipka havis loĝantaron de ĉirkaŭ 1,398 kaj la urbestro estis Stojan Ivanov.

Ŝipka estas tre konata pro la situo tie de la historia Ŝipka Montopasejo, kie okazis multaj bataloj dum la rusa-turka milito. Vidindaĵoj inkludas la Ŝipkan Memormonumenton (1934) sur montopinto Stoletov kaj la russtilan Ŝipkan Memorpreĝejon (1885–1902).

Ŝipka Memorpreĝejo
------------------

La **Memortemplo de la Nasko de Kristo** (bulgare Храм-паметник „Рождество Христово", *Hram-pametnik „Rozhdestvo Hristovo"*), pli konata kiel **Ŝipka Memorpreĝejo** aŭ eĉ **Ŝipka Monaĥejo** estas Bulgarortodoksa preĝejo konstruita ĉe la urbo Ŝipka en Stara Planina inter 1885 kaj 1902 laŭ desegnoj de Antonij Tomiŝko laŭ stilo de la 17-a jarcento de Moskva stilo, sub la direktorado de arkitekto Aleksander Pomerancev. Ĝi estis dediĉita al la rusaj, ukrainiaj kaj bulgaraj militistoj kiuj mortis por la liberigo de Bulgario dum la rusa-turka milito.

* 
* 
* 
*

Fotaro
------

* Ŝipka MemormonumentoŜipka Memormonumento
* Ŝipka TrapasejoŜipka Trapasejo
* Ŝipka MemorpreĝejoŜipka Memorpreĝejo
* 
* 
* 
*

Vidu ankaŭ
----------

* Ŝipka Montopasejo
|  |  |
| --- | --- |
|  | Pri artikoloj samtemaj vidu la apartigan paĝon Santiago. |

**Santiago** (portugale *São Tiago*, kreole *Santiagu*) estas la plej granda kaboverda insulo en la Atlantiko. La loĝantoj nomatas badjuoj.

Komerco kaj turismo
-------------------

Ĉefaj ekonomiaj branĉoj estas la agrokulturo (maizo, sukerkano, banano, manioko kaj mango) kaj la fiŝkaptado. La insulo oferas bonegajn eblecojn promeni (naturaj rezervejoj Pico da Antónia kaj Serra Malagueta), bani (Tarrafel, Praia Baixo kaj la golfeto kaj plaĝo *São Francisco* en Praia) kaj viziti kultur-historiajn vidindaĵojn (Cidade Velha, Praia).

Geografio
---------

Santiago apartenas al la suda insulgrupo *Ilhas de Sotavento* (portugale: "Insuloj sub la vento"). Sur la plej grand-area (991 km²) kaj loĝantara (230.000 loĝ.) de kaboverda insulo situas la ĉefurbo Praia (159 000 loĝ.).

La insulo estas vulkandevena kun altmontaraj reliefoj, larĝaj U-valoj, altaĵoj kaj restmontoj. La plej alta pinto estas Pico da Antónia (1394 m), kaj en la norda parto gravas montaro Serra Malagueta. La montara centro de la insulo estas relative pluvoriĉa kaj igas Santiagon ekonomie plej kultivebla insulo de Kabo-Verdo, dum la pli malaltaj marbordaj regionoj estas sekaj kiel dezertoj.

Administre, la insulo estas dividita je ses distriktoj: Praia, São Domingos, Santa Cruz, Santa Catarina, Calheta de São Miguel kaj Tarrafal.

La insulo estas loĝata ekde 1460.

* Kategorio Santiago (Kaboverdo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
|  |  |
| --- | --- |
|  Kunigi | **Oni sugestas kunigi ĉi tiun artikolon kun Golfa Koopera Konsilo.

---**
Bonvolu diskuti en la Diskuto:Golfa Koopera Konsilo. Nur ensalutintaj uzantoj povas aranĝi tion. |

**Kunlabora Konsilio de la Golfo (KKG)** (ankaŭ nomita la Kunlabora Konsilio de la Arabaj Ŝtatoj de la Golfo) estas organizaĵo de ses ŝtatoj en la Persa Golfo: Barejno, Kuvajto, Omano, Kataro, Sauda Arabio, kaj la Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj.

Pri la teksto de la Ĉarto de la KKG, konsentis la eksterlandaj ministroj de la ses landoj je la 4a de februaro 1981 en Riado, Sauda Arabio. Subskribis la ĉarton la ŝtatestroj de tiuj landoj je la 25-a de majo 1981 en Abu-dabio, en la Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj, je kiu tempo formale estiĝis la KKG.

La celoj de la KKG, kiel deklaritaj en la Ĉarto, estas instigi kunlaboron, integriĝon, kaj interligon inter la membraj ŝtatoj en ĉiuj kampoj por atingi unuecon inter ili; pli profundigi kaj pli fortigi la rilatojn, ligojn, kaj vastecon de kunlaboro kiuj ekzistas inter la popoloj; formuli regulojn en diversaj kampoj, inter aliaj, ekonomiaj kaj financaj aferoj, agrikulturo, industrio, komerco, dogano kaj komunikado, edukado kaj kulturo, sociaj kaj sanaj aferoj, informo kaj turismo, kaj leĝkreaj kaj administraj aferoj; stimuli sciencan kaj teknologian progresojn en diversaj kampoj, establi sciencajn esplor-centrojn kaj realigi komunajn projektojn, kaj kuraĝigi kunlaboron inter privataj organizaĵoj.

Unuiĝinta Ekonomia Konsento subskribiĝis en novembro 1981 kaj ratifiĝis en 1982. Inter ĝiaj celoj estas libera merkato inter membraj ŝtatoj de ĉiuj produktoj agrikulturaj, bestaj, industriaj, kaj naturaj de nacia origino.

En 1984, stariĝis la Golfa Investa Korporacio kiu celas solidarigi ekonomiajn aktivaĵojn de la membraj ŝtatoj en akrikulturo, komerco, industrio, minado, kaj ĝenerala investado. Ĝi rajtas partopreni, prunti por, kaj starigi kun-evoluajn projektojn en membraj ŝtatoj kaj en aliaj arabaj landoj.

La Golfa Normigada Organizo kreiĝis En novembro 1992 kiam la Organizo de Normigado kaj Mezuroj de Sauda Arabio transformiĝis en regionan organizon servantan ĉiujn membrajn ŝtatojn de KKG.

La Patent-Oficejo de KKG kreiĝis en decembro 1992 por realigi patentajn regulojn kaj servojn de la Konsilio.

La Komerca Arbitracia Centro kreiĝis en decembro 1993 por findecidi disputojn komercajn inter la civitanoj de KKG-landoj kaj inter la civitanoj kaj eksterlandanoj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* *La TTT-ejo de KKG en la araba*
**Emil Hreblay** [hreblai], laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj kun plena nomo **Hreblay Emil József Viktor** estis hungara ministeria oficisto, agronomo, bredisto. Lia nobela antaŭnomo estis *polonkai*.

Emil Hreblay naskiĝis la 19-an de aprilo 1878 en Kassa (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempa Košice en Slovakio), li mortis la 24-an de februaro 1930 en Prešov (Ĉeĥoslovakio, nun en Slovakio).

Libro de Emil Hreblay
Libro de Emil Hreblay

Biografio
---------

Emil Hreblay akiris agronomian diplomon en ekonomia instituto en 1890 en sia naskiĝurbo. Post la diplomo li estis lernejestro en Budapeŝto 3 jarojn, poste li gvidis bienon en Csömör 2 jarojn. En 1896 li estis kooperestro en Eperjes, poste li havis postenon en Ministerio pri agrikulturo (Hungario). Li fondis agronomian instituton en Gödöllő en 1897 kaj li estis ankaŭ institutestro ĝis 1904. En 1898 li ricevis la rangon ĉefinspektoro, ekde la sama jaro li helpis fondojn de 50 agronomiaj kooperativoj en la lando. Ekde 1907 li estis inspektoro province. Lia ĉefa temo estis bredado de kortobirdoj, pli malofte aliaj branĉoj de la agrikulturo. Ekde 1930 li vivis en Prešov ĝismorte. Li ricevis reĝan premion en 1915. Lia edzino naskis 9 gefilojn inter 1896–1905.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Tanulmány a takarmányneműek mesterséges eltartásáról* (1891)
* *A gazdasági baromfitenyésztésre vonatkozó általános tudnivalók* (1900; 1901; 1904)
* *Tyúktenyésztés* (1900; 1902; 1909, vidu la bildon!)
* *A baromfi hizlalása és a hízott baromfi értékesítése* (premiita verko, 1900; 1906)
* *Pulykatenyésztés* (1901; 1907, vidu la bildon!)
* *Lúd- és kacsatenyésztés* (1901; 1909)
* *Baromfitenyésztés* (manlibro, 1905)
* *A magyar erdélyi szarvasmarha standardja* (kunaŭtoro, 1910)
* *A kecsketenyésztés és annak haszna* (1919)
* *Házinyúltenyésztés* (1928)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Emil Hreblay en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 718202
 |
Eskortejo en Weißenfeld, kun muzeo
La **Eskortejo de Weißenfels** (germane: *Geleitshaus*) troviĝas urbokerne en Weißenfels, Germnanujo (Große Burgstraße nr 22), kaj gastigas krom irlanda trinkejo ankaŭ interesan muzeon pri reĝo Gustavo la 2-a Adolfo (Svedio).

Domohistorio
------------

La domo estis la unua komplete el ŝtono farita konstruaĵo de Weißenfels. Ĝi konstruigitis renesancstile en la 1552-a jaro fare de d-ro Hieronymus Kiesewetter, kiu kiel kanceliero devis sekvi en 1553 sian dunganton, Lian dukam moŝton al Dresdeno. Poste la domo estis senfunkcia ĝis la ekservo en 1555 kiel saksia eskortejo. Tie ĉi vojaĝantoj povis lupreni armitajn soldatojn kies tasko estis protekti ilin ĝis la sekvanta vojaĝstacio. Krome pagendis doganoj kaj vojuzimpostoj.

Malmultajn tagojn antaŭ la Batalo ĉe Lützen (6-a de novembro 1632) tranoktis Gottfried Heinrich zu Pappenheim en la unua etaĝo de la domo. La 7-an denovembro dissekcis kaj enbalzamigis la loka apotekisto Casparus König la kadavron de la en la batalo ĵus mortinta sveda reĝo. Laŭlegende dum la obdukcio kelko de la reĝa sango ŝprucis al la vando tuj ĉe la pordo kie ĝi "videblas" ĝis nun.

Post 1660 la domo estis loĝejo de duko Aŭgusto (Saksio-Weißenfels). Ekde 1725 ĝi uzitis kiel tribunala ejo, ekde 1912 denove kiel loĝejo.

Muzeo
-----

En la 300-a datreveno batalfarado instalitis en la unua etaĝo muzeo honore al Gustavo Adolfo. La pedagogo Max Brauer el Weißenfels faris por tio imponan maketon de la Batalo de Lützen kun ĉ. 10000 stanaj soldatoj. Krome la obdukcia ĉambro malfermitis al publika gapado.

Nuntempe la muzeo havas ok salonojn. La objektoj estas pri la Tridekjara milito kaj ties konsekvencoj por la loka enloĝantaro. Krome oni informatas pri la gloro de Gustavo Adolfo kaj ties ĉiam pridisputita rolo kaj ofta partia glorigo kaj gloriĝo.

La trinkejo teretaĝe ekzistas ekde 2006. Ĝi nomo konvenas al la muzeo, ĉar ĝi nomiĝas "Battlefield" (batalkampo).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Eskortejo de Weißenfels en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Hejmpaĝo de la muzeo

51.1992811.973343Koordinatoj: 51° 11′ 57″ N, 11° 58′ 24″ O (mapo)