recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Flago de Estona Soveta Socialisma Respubliko flago (1953–1990)
Flago de Estona Soveta Socialisma Respubliko flago (1940–1953)
La nuna **flago de Estona Soveta Socialisma Respubliko** estis adoptita la 6-an de februaro 1953. Ĝi similas al aliaj flagoj de sovetaj respublikoj laŭ komunaj bazoj sed ĝi estas distingebla pro la marondoj simbolo de Baltio.

Ĝi konsistis el ruĝa flago kun la simbolo de la rikoltilo kaj martelo kaj ruĝa stelo en la supra kantono kaj bluaj kaj blanka ondaro situantantaj sub la mezo de la flago.

Antaŭ tio, la flago estis ruĝa kun ora rikoltilo kaj martelo en la pinta angulo. Super la rikoltilo kaj martelo estis la oraj latinaj karakteroj ENSV ( Eesti Nõukogude Sotsialistlik Vabariik).

Vidu ankaŭ
----------

* Flago de Sovetunio
* Flago de Estonio

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rFlagoj en Sovetunio |
| --- |
| **Flago de Sovetunio** • Armena SSR • Azerbajĝana SSR • Belorusa SSR • Estona SSR • Karelo-Finna SSR (1940–1956) • Kartvela SSR • Kazaĥa SSR • Kirgiza SSR • Latva SSR • Litova SSR • Moldava SSR • Rusia SFSR • Taĝika SSR • Transkaŭkaza FSSR (1922–1936) • Turkmena SSR • Ukraina SSR • Uzbeka SSR |

 |

* Kategorio Flago de Estona Soveta Socialisma Respubliko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Uesslingen-Buch** estas komunumo en la distrikto Frauenfeld de Kantono Turgovio, Svislando. Ĝi havis 1046 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007, kiu nombro modeste kreskis al 1055 ĝis la 31-a de decembro 2009.

Geografio
---------

Uesslingen-Buch situas en la Turvalo okcidente de la kantona ĉefurbo Frauenfeld je ambaŭ flankoj de la rivero Turo. La komunumo konsistas el la municipoj kaj setlejoj Uesslingen kaj Buch, Trüttlikon, Hueb, Horben, kaj Iselisbärg. En nordo de la komunumo situas sur la limo al Hüttwilen situas la lagetoj Hasensee kaj Hüttwilersee.

Najbaraj komunumoj
------------------

Uesslingen-Buch limas en sudoriento al Altikon (Kantono Zuriko), en sudo al Ellikon ĉe Turo (Kantono Zuriko), en sudoriento al Frauenfeld, en okcidento al Warth-Weiningen, en nordo al Hüttwilen kaj en oriento al Neunforn.

Trafiko
-------

Uesslingen-Buch atingeblas per poŝtaŭto en 16 minutoj ek de Frauenfeld. De la komunumo facile atingeblas la nacia aŭtoŝoseo A7.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Uesslingen datiĝas el la jaro 1094 kiel *Uselinga*. Buech estis unuan fojon menciita en 1260 kiel *Buoch*.

La hodiaŭa politika komunumo Uesslingen-Buch estiĝis kadre de la komunumrevizio de Kantono Turgovio per kunigo de la municipkomunumoj Uesslingen kaj Buch ĉe Frauenfeld.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Uesslingen-Buch en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Uesslingen-Buch
* Buch ĉe Frauenfeld en la Historia Leksikono de Svislando

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Frauenfeld |
| --- |
| Basadingen-Schlattingen • Berlingen • Diessenhofen • Eschenz • Felben-Wellhausen • Frauenfeld • Gachnang • Herdern • Homburg • Hüttlingen • Hüttwilen • Mammern • Matzingen • Müllheim • Neunforn • Pfyn • Schlatt • Steckborn • Stettfurt • Thundorf • Uesslingen-Buch • Wagenhausen • Warth-Weiningen |  |

 |
**Uragano Iniki**, signife en la havaja "forta kaj frapa vento", estis la plej pova uragano kiu frapis la usonan ŝtaton de Havajo en registrita historio. Forminta la 5-an de septembro dum la forta El Niño de 1991–1994, Iniki estis unu el dekunu tropikaj ciklonoj de Centra Pacifiko dum la uragana sezono de 1992. Ĝi atingis forton kaj statuson de tropika ŝtormo la 8-an de septembro kaj poste intensiĝis al uragano la venontan tagon. Post turniĝi norden, Iniki frapis la insulon Kauai la 11-an de septembro intense; ĝi havis ventojn de 235 km/h, kaj estis uragano de kategorio 4 laŭ la Uraganskalo Saffir-Simpson. Ĝi estis la unua uragano kiu frapis la ŝtaton ekde la Uragano Iwa en la sezono de 1982, kaj la unua granda uragano ekde la Uragano Dot en 1959. Iniki dissolviĝis la 13an de septembro mezsurvoje inter Havajo kaj Alasko.

Iniki kaŭzis ĉirkaŭ $1.8  milojn da dolaroj je perdoj kaj ses homaj mortoj.

Referencoj
----------

1. ↑   The 1992 Central Pacific Tropical Cyclone Season, Central Pacific Hurricane Center, 2007-11-28  United States National Oceanic and Atmospheric Administration's National Weather Service.
Konstrulaboroj en 1896
Trajno ĉe Kampalo en 2006
La **Uganda Fervojo** estas fervoja linio en Ugando kaj Kenjo, kiu ligas la haven-urbon Mombasa ĉe la Hinda Oceano al Kampalo en Ugando. Ĝi longas 940 km. Gravaj stacioj estas Najrobio, Nakuru, Kisumu kaj Jinja.

La fervojo, kiu havas metran ŝpuron, estis ekkonstruita en 1896 de la Brita Orient-Afrika Kompanio, de la mara flanko (Mombaso). En 1901 ĝi atingis Kisumu ĉe la orienta bordo de Viktoria Lago, do trairis la tutan larĝon de nuna Kenjo. Per tio la Viktoria Lago estis ligita al la monda komerco; oni diris, ke la transportkostoj de varoj al la marbordo malkreskis al 1/30.

Ĝis kaj dum la Unua Mondmilito la konstruado ripozis; nur poste oni plukonstruis la fervojon kaj en 1931 atingis Kampalon. La nova parto tamen debranĉiĝis en Nakuru, ĉ. 100 km antaŭ Kisumu. Najrobio ekestis tiutempe kiel lokomotiva remizejo.

Itinero
-------

La fervojo komenciĝas en Kilindini sur insulo Mombasa kaj iras nord-okcidenten, sekvante la limon al Tanzanio je varia distanco. Pasante Kilimanĝaron norde ĝi atingas Najrobion. Poste ĝi krute supreniras en montaron Kikuyu kaj atingas sur la plej alta pasejo alton de 2.340 metroj super marnivelo. Post malsupreniro en la Grandan Rifton ĝi iras denove supren kaj pasas la okcidentan randon de la Rifto en alto de 2.545 metroj. De tie ĝi iras malsupren al la Viktoria Lago (1.113 metroj).

Branĉa linio nun iras al Moshi en Tanzanio.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Fervoja muzeo en Najrobio Arkivigite je 2010-01-26 per la retarkivo Wayback Machine (en), kun mapo kaj fotoj.

* Kurbiĝo ĉe Mombasa ĉirkaŭ 1899Kurbiĝo ĉe Mombasa ĉirkaŭ 1899
* Stacio Changameve ĉirkaŭ 1899Stacio Changameve ĉirkaŭ 1899
* Ponto super rivero IslanPonto super rivero Islan
Urba arkivo vajmara
La **Urba arkivo** (germane: *Stadtarchiv Weimar* ĉe Kleine Teichgasse nr 6 en Vajmaro, Germanujo) estas ejo de konservado de aktoj de la urba konsilantaro kaj de la al ĝi subordigitaj registrejoj vajmaraj.

Taskoj
------

La urba arkivo enhavas postlasitaĵojn, dokumentojn, protokolojn konsilantarajn, adreslibrojn kaj gazetojn ekde la 14-a jarcento. Ĝi posedas ankaŭ kolektojn fotan kaj bildan. Unu el ĝiaj ĉefaj arkivistoj estis Gitta Günther, de 1959 ĝis 2001. La arkivo estas ekde 1990 submetita al la Kulturoficejo vajmara. En 1998 ĝi translokiĝis disde la Urbodomo de Vajmaro en la iaman domon dela eldonejo de Hermann Böhlau. Ĝi fruktodone evoluis je centro pri perado de vajmara urbohistorio.

La ejo figuras kun aliaj domoj de ĉe Teichgasse sur la listo de monumentprotektotaĵoj vajmaraj. Tie ankaŭ presitis la fama Sophien-eldono de la verkoj de Johann Wolfgang von Goethe. Pri tiu feliĉa evento muntitis ankaŭ memorigtabulo. Antaŭdome estas stumbligaj ŝtonetoj por la en 1942 deportitaj kaj baldaŭ poste murditaj judoj Markus kaj Johanna Straubing. Surloke iam estis vendejo pri ludiloj kiu fermitis post la pogromoj de 1938. Ŝajne estis tiu ĉi vendejo la lasta en Vajmaro kiun tenadis judoj en al 1930-aj jaroj.

Referencoj
----------

1. ↑  Art. *Stadtarchiv*, ĉe: Gitta Günther, Wolfram Huschke, Walter Steiner (eld.): Weimar. Lexikon zur Stadtgeschichte, Hermann Böhlaus Nachfolger, Weimar 1998, p. 417.
2. ↑

Literaturo
----------

* Gitta Günther, Lothar Wallraf: *Das Stadtarchiv Weimar und seine Bestände*, Böhlau, Weimar 1967.

Eksteraj ligiloj
----------------

* 
* Stadtarchiv Weimar auf Weimar-Lese
* Stadtarchiv Weimar ĉe priarkiva portalo
* Superrigardo pri la tezoroj arkivaj
* Bernhard Fabian: *Handbuch der historischen Buchbestände in Deutschland, Österreich und Europa*, bitlibrigite en 2003 (Digitalisat)

50.9817311.32686Koordinatoj: 50° 58′ 54″ N, 11° 19′ 37″ O (mapo)
 

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 747222
* GND: 5165871-9
* VIAF: 236291319
 |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**uglio** |
| --- |
|  |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Plantoj ‘‘Plantae’’ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Divizio: | Angiospermoj *Magnoliophyta* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Dukotiledonoj *Magnoliopsida* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Sapindaloj *Sapindales* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Rutacoj  *Rutaceae*  |
|
|
|
|
|
| Genro: | Citruso *Citrus* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***C. reticulata*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Citrus reticulata × paradisi****L. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri uglio  |

 |
| v • d • r |

La **uglio** estas citruso. Ĝi estas la produkto de kruciĝo inter mandarino (*Citrus reticulata*) kaj grapfrukto (*Citrus × aurantium*) aŭ pampelmuso (*Citrus maxima*), tial ĝi apartenas al la citrusgrupo tangelo. Uglio estis trovita en la jaro 1917 en Jamajko. La nomo estas registrita kiel komerca marko kiel UGLI® fare de la firmao Cabel Hall Citrus Ltd. La nomo verŝajne venas de la angla „ugly" (= malbela), pro la malglata kaj verda-flava ŝelo.

la verda-flava uglio-frukto
la interno de uglio
La arbo similas al mandarinujo.

La frukto estas 10 – 15 cm granda, ronda. La koloro de la matura frukto estas flava kaj iomete oranĝkolora kaj je la finoj verda. La ŝelo estas malglata kaj ledra. Ĝi estas facile senŝeligebla. La blanka mezokarpo estas sufiĉe dika. La frukto havas ĉ. 12 segmentojn, kiuj enhavas oranĝkoloran karnon. La gusto estas aroma, dolĉa kaj nur malmulte da acido kaj grapfruktecan guston. La centra akso estas kava. La maloftaj semoj enhavas nur unu embrion.

Vidu ankaŭ
----------

* mineolo
* hasakuo

Literaturo
----------

* Julia F. Morton: (1987)Tangelo, p.158–160, Fruits of warm climates, Julia F. Morton, Miami (FL), Online
* Robert Willard Hodgson:Horticultural Varieties of Citrus, Walter Reuther, Herbert John Webber, Leon Dexter Batchelor, The Citrus Industry, volumo1, ĉapitro 4, University of California - Division of Agricultural Sciences, 1967 Online Arkivigite je 2008-03-08 per la retarkivo Wayback Machine

Eksteraj ligiloj
----------------

* Ugli.com

Referencoj
----------
Torakaj vertebroj
Ĉe vertebruloj, **Torakaj vertebroj** komponas la mezan segmenton de la vertebraro, inter la kolvertebroj kaj la lumbaj vertebroj. Ĉe homoj, ili estas intermezaj laŭ grando inter tiuj de la kola kaj lumba regionoj; ili pligrandiĝas des pli sube, kaj tiele la supraj vertebroj estas multe pli malgrandaj ol tiuj de la suba parto de la regiono. Ili distingiĝas pro la flankoj de la korpo por artikulado kun la pintoj de la ripoj.

Homoj havas 12, sed la nombroj ege varias; ekzemple, plej marsupiuloj havas 13, sed koaloj havas 11. 12 al 15 estas komunaj inter mamuloj, kun 18 al 20 ĉe ĉevaloj, tapiroj, rinoceroj, kaj elefantoj, kaj ekstremoj ĉe mamuloj estas markitaj de kelkaj bradipoj kun 25 kaj cetacoj kun 9. Konvencie, la homaj torakaj vertebroj estas nombrataj, tiele ke la unua (T1) estas plej proksime al la kranio kaj pli alte nombritaj vertebroj (T2-T12) estas for el la kranio kaj sube laŭ la spino.

Referencoj
----------

1. ↑  La Torakaj vertebroj estis historie nomitaj "dorsaj vertebroj"; cf.. Ĉefe pro la senpaga kopiado de malnovaj publikaj versioj de Gray's Anatomy, oni povas trovi la malnovan terminon ankoraŭe, kvankam ĝi estas delonge eksmoda kaj erariga, ĉar la dorso referencas al la tuta dorso kaj ne ĝuste al la toraka parto de la dorso.
2. ↑  Hyman, Libbie.  (1922) *Comparative Vertebrate Anatomy*. Ĉikago: University of Chicago Press, p. 123.
3. ↑   Physical Characteristics of the Koala. Australian Koala Foundation. Arkivita el la originalo je 2012-01-06. Alirita 1-a de februaro 2012.

  Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2012-01-06. Alirita 2013-10-25.
4. ↑  Hyman (1922), p.124

* Kategorio Torakaj vertebroj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Biologio |
Grandtokia Areo, Japanio, la plej loĝata urba areo de la mondo, kun ĉirkaŭ 38 milionoj da loĝantoj.
Ladurbo en Manilo.
**Urba ekologio** estas fako kies studcelo estas la interrilato inter la loĝantoj de urba aglomeraĵo kaj ties multaj interagadoj kun la medio. Temas pri fako kun formanta teoria kampo kiu aplikas konceptojn kaj teoriojn de la tradicia ekologio, sed kiu nutras sin per la dialogo kun aliaj fakoj (urboplanado, ekonomio, sociologio, antropologio, geografio, inĝenierado, juro kaj historio). Ĝi aperis sendube kiel reago kontraŭ la troa specialigo de ĉiu el la fako de sciaro.

Kelkaj el ĝiaj celoj kiuj estas pli elstaraj estas la analizo de la urba strukturo, la kvantigo de la fluo de materio kaj energio kiu interrilatigas la urbon kun sia medio kaj permesas ĝian kontinuecon, la studo de la efiko produktita de la diferencaj homaj agadoj sur la medio kaj la serĉo de multflankaj kriterioj por la administrado de la urboj.

Estas multaj la laborplanoj kiuj enhavas grandan varion de vidpunktoj kaj metodoj.

Ekologiaj problemoj de la moderna urbo
--------------------------------------

Depende de la geografiaj areoj la problemoj de la moderna urbo multobliĝis kaj pligraviĝis laŭlonge de la 20-a jarcento kaj ĉefe dum ĝia dua duono. En la komenco de la 21-a jarcento, kelkaj problemoj en kelkaj grandurboj iĝis neelteneblaj al malfacilege solveblaj. Plej el tiuj problemoj devenas el la tro enorma kvanto de loĝantoj. Inter la plej gravaj problemoj estas poluo (ĉefe pro transporto per individuaj veturiloj aŭ hejtsistemoj), liverado de trinkakvo kaj elfluo de malpura akvo en triamondaj urboj, traktado de rubo ktp.

Bibliografio
------------

* Montenegro R, 2000. Ecología de los Sistemas Urbanos. Centro de Investigaciones Ambientales. Facultad de Arquitectura, Urbanismo y Diseño. Universidad Nacional de Mar del Plata.
* Bettini V.1998. Elementos de ecología urbana. Ed.Manuel Peinado Lorca. Ed. Trotta. Serie Medio Ambiente, Madrid. ISBN 84-8164-261-4.
* Di Pace M, Caride Bartrons H (eldonistoj), 2004. Ecología de la Ciudad. Prometeo-UNGS. Buenos Aires. ISBN 987-9300-66-1.
* Odum E, 1993. Ecology and our endangered life-support systems. Sinauer Associated Inc. Massachusetts. ISBN 0-87893-634-3.
* García R, 2006. Sistemas Complejos: conceptos, métodos y fundamentación epistemológica de la investigación interdisciplinaria. Ed. Gedisa. Barcelona. ISBN 978-84-9784-164-1.

* Kategorio Urba ekologio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Uguccione della Faggiuola** (ĉ. 1250 – 1a de Novembro 1319) estis itala kondotiero, kaj ĉefmagistrato de Pisa, Lucca kaj Forlì (el 1297).

Biografio
---------

Uguccione naskiĝis en Casteldelci. Li ekelstariĝis fine de la 13a jarcento kiel kapitano de la armeo de Arezzo, kiam li sukcese kaptis Cesena. En 1297, li klopodis konkeri Forlì sed malsukcese.

Li estis el la partio de Gibelinoj, en 1311–1312 li estis imperia vikario en Ĝenovo por Henriko la 7-a, kiu venis al Pisa en 1312. Post la morto de tiu en 1313, Uguccione iĝis ĉefmagistrato (*podestà*), kapitano de la popolo, kaj fakta senjoro de tiu urbo.

Li konkeris Lucca en 1314 kun la helpo de sia protektita Castruccio Castracani. La 29an de Aŭgusto 1315 li havigis al la Gelfoj de Florenco kaj ties aliancanoj de Anĵuo-Sicilio el Napolo ties plej malbonan malvenkon ekde 1260 en la batalo de Montecatini en Val di Nievole.

En 1316 la Pisanoj kaj la Lukkanoj sub lia iama protektito Castruccio Castracani forpelis lin kaj li rifuĝiĝis ĉe Cangrande della Scala, kiu faris Uguccione *podestà* de Vicenza.

Li mortiĝis dum la sieĝo de Padovo la 1an de Novembro 1318.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 578344
* LCCN: n2002041594
* VIAF: 23958294
* ISNI: 0000 0000 6135 7602
 |
Tularemio sur homa mano
**Tularemio** estas kontaĝa malsano de ronĝuloj kaj leporoj, sed ĝi povas infekti eĉ la homon.

La malsaniga (Gram-negativa) bakterio estas la *Francisella tularensis* (= *Pasteurella tularensis*). La bakterio restas infektokapabla dum monatoj en kadavro de mortintaj bestoj, detiritaj feloj. La infektado okazas per urinaĵo de la infektita besto aŭ per disvastigo de sangosuĉaj insektoj (Chrysops discalis, specioj de Dermacentor, Haemaphysalis, Rhipicephalus, Amblyomma kaj Ixodes).

La bakterio penetras tra la buŝo aŭ haŭto kaj pliobliĝas en la limfonodoj poste en la sangofluo. Ĉe la homo estiĝas ĉe la penetrejo ulcero, poste inflamo de la proksimaj limfonodoj kaj febro. ĉe homo aperas kapdoloro, febro. La malsano daŭras 2-4 semajnoj, kuracebla per tetraciklinoj – gentamicino kaj streptomicinop – ene de 10 tagoj.

Oni priskribis ĝin unuafoje en Usono en 1911 ĉe grundosciuro, en 1914 ĉe homoj.

Oni uzas ĝin en Usono kiel biologian armilon.

* Kategorio Tularemio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Ferenc Bartha** [barta], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Bartha Ferenc** estis hungara bankisto, ŝtata oficisto.

Ferenc Bartha naskiĝis la  6-an de aŭgusto 1943(nun 1943-08-06) en Budapeŝto, li mortis la 7-an de majo 2012 en Tihany.

Biografio
---------

Ferenc Bartha maturiĝis en gimnazio en 1961, poste li akiris diplomon en Universitato Károly Marx en 1965, plian diplomon en 1969 en en:European University Centre. Post la unua diplomo li laboris en akademia instituto, poste inter 1970 kaj 1980 en ministerio pri eksterlandaj komercoj, pli poste inter 1980-1987 en ministrarejo. Li estis estro de la Hungara Nacia Banko (1988-1990), poste jam depost fino de la socialismo havis altajn postenojn en financaj firmaoj. Lia edzino naskis 3 gefilojn. Li ricevis francan kaj hungarajn premiojn. Supozeble li mortigis sin.

Fontoj
------

* biografio hungare kun foto
* biografio hungare
* datenoj

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 845504
 |


* Portalo pri Biografio
**Tumbalá** estas unu el la 118 komunumoj de la meksika subŝtato Chiapas, kiu estas la subŝtato kiu situas plej sude. La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas Tumbalá. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 07100.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 28884 loĝantojn. El tiuj estis 14190 viroj kaj 14694 virinoj. La komunumo havas surfacon de 706 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 1500 metroj super la marnivelo.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 13652 personoj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 7544 scipovis legi kaj skribi kaj 6079 personoj estis analfabetoj. Do 55% de la personoj scipovis legi kaj skribi kaj 45% estis analfabetoj.

26866 personoj en la jaro 2000 aĝis pli ol 5 jaroj. El tiuj 19915 personoj estis indiĝenoj. Tio signifas ke 74.13% de la loĝantaro en la koncerna jaro estis indiĝenoj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Tumbalá Arkivigite je 2007-09-30 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)
**Urbeto** estas vorto kiu povas esti uzata en Esperanto kiel meza termino inter vilaĝo kaj urbo. En la angla tiu diferenco devenas el uzado de du vortoj por urboj, nome *city* kaj *town*, el kiuj *city* estus ĉiam pli granda, do tradukebla al grandurbo dum *town* al urbo aŭ *city* al urbo dum *town* al urbeto. En la historio de Hispanio tiu intermeza stadio inter vilaĝo kaj urbo estas nomita *villa*; tiele multaj setlejoj unue estis *villa* kaj poste *ciudad* (urbo). Oni ne konfuzu tiun uzadon de la hispanlingva vorto *villa* kun alia signifo de la sama vorto por unusola kampardomo aŭ ĝardendomo, nome vilao, similaj al la romiaj vilaoj.

Town (Nov-Anglio)
-----------------

***Town*** (kelkfoje esperantigita kiel "taŭno") estas specifa formo de administra organizo en Nov-Anglio. En la ses novangliaj ŝtatoj, taŭno estas pli grava administra unuo ol la kantono. Fakte, en Konektikuto, Rod-Insulo, kaj 7 (el 14) kantonoj de Masaĉuseco, la kantonoj tute ne havas juran aŭ administran funkcion, ekzistante nur kiel mapaĵoj. En la cetero de la regiono, kvankam kantonoj havas kelkajn funkciojn, la taŭnoj plenumas taskojn, kiuj en aliaj partoj de Usono estas kantonaj funkcioj. En Nov-Anglio, preskaŭ la tuta tera amplekso de la ŝtatoj apartenas al la diversaj taŭnoj, krom kelkaj tute neloĝataj nordaj regionoj de Nov-Hampŝiro kaj Majno.

La difina trajto de novanglia *taŭno*, kontraste al *urbo*, estas tio, ke la leĝfara funkcio en taŭno apartenas al la taŭna kunsido ("town meeting") kiu elektas "selektitaron" ("board of selectmen") por administri la aferojn de la taŭno; en urbo, kontraste, estras "urbestro" ("mayor") kaj la leĝojn faras "magistrato" aŭ "urba konsilantaro" ("city council").

Vidu ankaŭ
----------

* Ĉefurbo
* Urbo

* Kategorio Urbeto (urbo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Urbeto (urbo) en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)
**Tumpat** (ĉine:道北) estas urbeto kaj distrikto en Kelantan, Malajzio. 

Tumpat estas situanta ĉe la fino de la Orientmarborda trajnlinio funkciigita fare de Keretapi Tanah Melayu (malajaj fervojoj) kiu ligas Kelantan al la okcidenta parto de Malajzia Duoninsulo. Tiu strategia loko igas ĝin la transportpivoto de Kelantan. Tumpat-urbeto estas je ĉirkaŭ 15 km de la subŝtata ĉefurbo, Kota Bharu. 

Tumpat-distrikto estas unu el la plej malgrandaj distriktoj en Kelantan kun areo de nur 169.5 kvadrataj kilometroj. Tamen, Tumpat estas unika pro siaj plataj ebenaĵoj kaj multaj riverinsuloj kiuj igas ĝin ebla turisma celo. Multaj siamaj malajzianoj vivas en tiu areo. Ĝi ankaŭ havas grandajn plantejojn duriajn kaj de rambutano.

Historio
--------

Laŭ maljunaj loĝantoj, Tumpat venis en ekziston proksimume antaŭ 190 jaroj. Pro la manko de vojoj kaj relokomunikadoj tiam, varoj alportitaj interŝanĝante ŝipojn estis transportitaj supren laŭ la rivero Kelantan al Kota Bharu kaj pretere. Varoj por eksporto estis peritaj al Tumpat per la samaj boatoj. La haveno iĝis tiel okupata ke en la komenco de la 20-a jarcento la britaj aŭtoritatoj aranĝis plibonigojn por ebligi pli grandajn ŝipojn uzi ĝin. Antaŭ tio, nur ŝipoj inter 300 ĝis 400 tunoj povis enveni, sed pro repurigo kaj aliaj plibonigoj ŝipoj ĝis 700 tunoj povis veni antaŭ daŭriĝi al Singapuro.

La unua havenvokto estis la forpasinta William Kerr, kiu venis de Bangkoko kaj li estis nomumita fare de la forpasinta sultano Mahmud la 4-a en 1926. Lia portreto estas pendita sur la muro de la Tumpat Klubo. 

Tumpat havas kvin malgrandajn insulojn; *Tanjong Dato, Tanjong Pak Jah, Tanjong Che Mas, Tanjong Che Tahir* kaj *Tanjong Rulah* kiuj estas situantaj ĉe la buŝo de la Kelantan Rivero. Ili estis tiel proksime situantaj ke tra konstanta ŝlimigo Tanjong Dato iĝis parto de la kontinento. La haveno ŝlimiĝis supren en la nuno kaj nur malgrandaj malprofundaj boatoj povas esti viditaj en la sablo-plena haveno.

Geografio-Loko
--------------

Demografio
----------

Tumpat havas loĝantojn proksimume 168,600 (2009).

| Rango | Distrikto | Loĝantoj 2000 |
| --- | --- | --- |
| 1 | Wakaf Bharu | 29,902 |
| 2 | Pengkalan Kubur | 20,642 |
| 3 | Tumpat | 19,896 |
| 4 | Sungai Pinang | 16,622 |
| 5 | Terbak | 16,096 |
| 6 | Kebakat | 14,663 |
| 7 | Jalan Besar | 12,595 |
|

Esperanto kaj Tumpat
--------------------

Referencoj
----------

Eksteraj ligiloj
----------------
**Ujar** (ruse *Уяр*) estas urbo en Krasnojarska regiono en Rusio.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 04257501.

La urbo estis fondita en jaro 1760.

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1944.

La interurba telefona kodo estas 39146, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

Diferenco de la loka kaj moskva tempoj estas 4 horoj (en jaro 2005).

Geografiaj koordinatoj de la urbo estas 55° 49′ N 94° 19′ O﻿ / ﻿55.817 °N, 94.317 °O﻿ / 55.817; 94.317 (mapo)Koordinatoj: 55° 49′ N 94° 19′ O﻿ / ﻿55.817 °N, 94.317 °O﻿ / 55.817; 94.317 (mapo).

La urbo estas ĉe rivero Ujarka (Уярка) (baseno de rivero Jenisej (Енисей)).

En la urbo estas fervoja stacio.

En jaro 1959 la urbo havis 21,6 mil loĝantojn.

En jaro 2002 la urbo havis 13,8 mil loĝantojn.

Flago de Krasnojarska regiono
Urboj de Krasnojarska regiono

**Ĉefurbo**: Krasnojarsk

Aĉinsk |
Artjomovsk |
Bogotol |
Borodino |
Divnogorsk |
Dudinka |
Jenisejsk |
Ĵeleznogorsk |
Igarka |
Ilanskij |
Kansk |
Kodinsk |
Krasnojarsk |
Lesosibirsk |
Minusinsk |
Nazarovo 
Norilsk |
Sosnovoborsk |
Ŝaripovo |
Ujar |
Uĵur |
Zaozjornij |
Zelenogorsk
Tumulto de Eskilaĉo, de Francisco de Goya
En 1766, estinte reĝo Karlo la 3-a, okazis en Madrido kaj aliaj punktoj de Hispanio la tumulto aŭ ribelo kiu pasis al la historio kiel *tumulto de Eskilaĉo* hispane **Motín de Esquilache**, en kiu oni kalkulas la partoprenon de ĉ. 40.000 personoj kiu eĉ riskis la vivon de la monarko mem.

Kvankam la ekiĝo de la ribelo estis la publikigado de municipa leĝo kiu regulis la vestmanieron de la madridanoj, oni devas serĉi la verajn kaŭzojn en la malsato de la loĝantaro, la konstantaj prezaltiĝoj de la bazaj bezonataĵoj kaj la malfido al la eksterlandaj ministroj portataj de Karlo la 3-a, kion svingis ribelestroj kiuj fakte volis kontraŭstari la modernigajn reformojn de tiuj ministroj. En la fino, la tumulto perforte ekziligis la markizo de Eskilaĉo, kiu estis kreinta la leĝon pri reguladoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Placo Antón Martín
* Tumulto de Aranjuez

Notoj
-----

1. ↑   Novísima recopilación, Ley XIII, en Los Códigos españoles concordados y anotados, vol. 7, p. 378.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Tumulto de Eskilaĉo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Bona artikolo pri la okazintaĵoj dum la Tumulto de Eskilaĉo Arkivigite je 2005-11-24 per la retarkivo Wayback Machine
* Pliprofundiga studo pri la okazintaĵoj
Metala bolkruĉo
**Bolkruĉo** estas vazo por varmigi kaj boligi akvon.

La **bolkruĉo por forneloj** estas metala. Ĝi havas tenilon (kutime ansan) kaj bekon. La tenilo povas esti ligna aŭ plasta. La bolkruĉo por forneloj kutime havas kovrilon. La senkovrilaj bolkruĉoj havas vaporfajfilon, kiu fajfas kiam la akvo bolas.

La **turista bolkruĉo** (lignofajra) similas al tiu por forneloj, sed havas metalan anson por pendigi super lignofajro.

Elektra bolkruĉo
La **elektra bolkruĉo** uzas varman energion de la varmigilo funkciata de elektro. Tiaj bolkruĉoj havas mekanismon por malŝalti la bolkruĉon kiam la akvo ekbolas. La elektraj bolkruĉoj plej ofte estas plastaj, malpli ofte metalaj, ankoraŭ malpli ofte vitraj kaj ceramikaj.

Kampa kaldrono (kampfajro) — male al kaldrono por forno, ĝi estas destinita por pendi super tendfajro, kaj estas kutime uzata en kampaj kondiĉoj.

* Kategorio Bolkruĉo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Vidu ankaŭ
----------

* Boligilo
* Fajfbolilo
* Samovaro
* Tekruĉo
**Tornyosnémeti** (tornjoŝnEmeti) estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono **Norda Hungario**, en departemento Borsod-Abaúj-Zemplén, en subregiono de Gönc. La nomo signifas: tura-germanejo.

Kampoj apud Tornyosnémeti

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 14  km²
* Koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 48.5207/21.2554
* Alto super marnivelo: 161 m
* Loĝantaro: 600
* Poŝtkodo: 3877
* Telefonprefikso: 46

Situo
-----

La vilaĝo situas laŭ la slovaka landlimo, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Miskolc-Slovakio, Hernád preterfluas. Gönc troviĝas 7, Encs 9, Miskolc 63 km-ojn. Ĝis 2008 limpasejo funkciis tie. Kontraŭe troviĝas Seňa.

Historio
--------

La unua mencio devenis el 1220. La fondintoj estis germanoj. La vilaĝo ricevis la nunan nomon en 1746 por fari diferenon, iner komunumoj Németi nur tie estis preĝejturo. Post Traktato de Trianon la vilaĝo trovis sin apud la nova landlimo de Ĉeĥoslovakio. Dum la socialismo kolĥozo funkciis. Ekde 2009 ankaŭ Slovakio apartenas al interna zono de Schengen, sekve la kontrolado ĉesis ĉe la limo.

Vilaĝservoj estas aŭtonomio de ciganoj, infanĝardeno, poŝto, restoracio.

Vidindaĵoj
----------

* Kalvinana preĝejo (Tornyosnémeti) de 1477, turo alkonstruiĝis post 20 jaroj
* romkatolika novgotika preĝejo omaĝe al Nomo de Dipatrino de 1890
* ruinoj de kastelo de Csáky (ĉAki)

Komunumoj pri *torony* (= turo) (ankaŭ deklinacie) en Hungara reĝlando
----------------------------------------------------------------------

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Bántornya | Csáktornya | Féltorony | Dunatorony | Simontornya | Tornya |
| Tornyos | Tornyosnémeti | Tornyospálca | Torony | Toronya |  |

Komunumoj pri *német* (=germano) en Hungara reĝlando
----------------------------------------------------

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Hidasnémeti | Kapinémetfalu | Németbánya | Németbogsán | Németfalu |
| Németkér | Németpereg | Németremete | Németság | Németszentmihály |
| Németszentmiklós | Németszentpéter | Németújvár | Sopronnémeti | Szamosújvárnémeti |
| Tornyosnémeti |  |  |  |  |

* Kategorio Tornyosnémeti en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
restaĵoj de la urboburgo Andernach
ruino de la burgo maldekstre , dekstre la „Koblenca Pordego" 
ruino de la kurköln-a burgo kaj la „Koblenca Pordego", gravuraĵo de Rich. Wilson (laŭ desegno de Wm. Tombleson) antaŭ 1838; inter ambaŭ la pli frua minoritanapreĝejo St. Nikolaus, dekstre la hospitalpreĝejo , maldekstre la pulvoturo sen kasko, tute maldekste la Dadenberg-turo kaj la burgfrido kun baroka kovraĵo
gravuraĵo de la ruino ĉ. 1830 de Christian Meichelt laŭ desegno de Johann Adolf Lasinsky
La **urboburgo Andernach**, ankaŭ nomata *princelektista burgo*, *princelektista kastelo*, *urbokastelo* aŭ *episkopa burgo*, estas kurköln-a burgo en Andernach en la distrikto Mainz-Bingen, germana federacia lando Rejnlando-Palatinato.
Ĝi estas akvoburgo el la fino de la 12a kaj komenco de la 13a jarcento. Ĝi estas romanika kun gotikaj kaj renesancaj elementoj. La burgo estis detruita en 1689 dum la milito de palatinata sukcedo.

Priskribo
---------

Literaturo
----------

* Andernach Kulturamt: *Tore und Türme der Stadt Andernach*. Sonderausstellung Stadtmuseum Andernach 1984
* Peter Adams: *Kurzgefaßte Geschichte der Stadt Andernach*. Andernach 1955.
* Franz-Josef Heyen (Hrsg.): *2000 Jahre Andernach. Geschichte einer rheinischen Stadt*. Stadtverwaltung Andernach, Andernach 1988 (hrsgg. zur 2000-Jahrfeier der Stadt 1988, keine ISBN), 1994 (2. erw. Aufl.).
* Manfred Huiskes: *Andernach im Mittelalter: Von den Anfängen bis zum Ende des 14. Jahrhunderts*. L. Rohrscheid, Bonn 1980; ISBN 3-7928-0441-7.
* Hans Hunder: *Andernach. Darstellungen zur Geschichte der Stadt*. Stadtverwaltung Andernach 1986
* Alexander Thon, Stefan Ulrich: *„... wie ein Monarch mitten in seinem Hofstaate thront". Burgen am unteren Mittelrhein*. Schnell & Steiner, Regensburg 2010, ISBN 978-3-7954-2210-3, S. 26–31.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Urboburgo Andernach en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Ĥargopur** aŭ **Kargopur,** Pri tiu ĉi sono prononco bengale: **খড়্গপুর** estas grava industria urbego kaj municipo en orienta Barato, en sudokcidenta parto de subŝtato Okcidenta Bengalio, en distrikto Pasĉim Medinipur. Kargopur ricevis ĝian nomon de reĝo, kiu konkeris tiun lokon.

Industria parko ĉe Kardopur

Demografio
----------

En 2011 Kargopur havis 206 923 (kun la aglomeraĵo 293 719) da loĝantoj kun legopovo 86%, pli alta, ol la tutlanda mezumo.

Geografio
---------

Kargopur situas laŭ rivero sur ebenaĵo en averaĝa alteco de 29 m super la marnivelo. Midnapore troviĝas nur 8 (ĉe la transa riverbordo), Baripada 76, Maheŝtala 94, Haldia 89, Bankura 103, subŝtata ĉefurbo Kolkato 110, Bordoman 116, Ĝamŝedpur 125, tutlanda ĉefurbo Delhio 1232, Mumbajo 1554 kilometrojn (aere) .

Historio
--------

Laŭ kelkaj esploristoj Kargopur jam estis menciita en la hinda nacia epopeo - la demona reĝo Hiramba laŭdire regis ĉi tie. Laŭ historia tradicio la loko estis malgranda vilaĝo ĉirkaŭita de ĝangalo en la 16-a jarcento. Baldaŭ ĝi evoluis al havenurbo en 1687, eĉ ĝi estis sidejo. En la menciita 1687 britaj ŝipistoj okupis la urbon, poste laŭ la paco la mogoloj regis plu. Tamen paŝo post paŝo pro la influa brita komercado baldaŭ la britoj regis. La kulmina periodo okazis ĉirkaŭ 1754. Pro granda ciklono en 1864 la havenurbo estis detruita, samtempe la maro retiriĝis.

Ekonomio
--------

Kargopur estas signifa industria urbo en plena Barato. La bona fervoja kaj voja kontaktoj helpas la evoluon. Eĉ Tata (firmao) havas tie industriaĵon. Pro la signifa fervoja nodo ankaŭ grava trajna fabriko funkcias.

Eduko
-----

En Kargopur la teknologia altlernejo estis fondita en 1950. Baldaŭ pluraj aliaj altlernejoj ekfunkciis.

Vojo en Kargopur

Lingvoj
-------

La oficiala lingvo en Kargopur estas la bengala lingvo, al kiu aldoniĝas la angla. Aliaj komunaj lingvoj estas la hindia, urdua, odia, telugua kaj panĝaba lingvoj.

Religio
-------

En Kargopur plej ofte hinduoj vivas.

Klimato
-------

Laŭ la klimata klasifiko de Köppen Kargopur apartenas al zono de la tropika savana klimato (Aw). La averaĝa temperaturo varias inter 14-36 °C. La meza jarpluvo estas ĉirkaŭ 1400 mm. La pluvsezono kutime daŭras de majo ĝis oktobro pro la musono, sed pluvas iomete ankaŭ en la ceteraj monatoj.

Trafiko
-------

Al Kargopur kuras 4 fervojaj linioj el Bankura, Ĝamŝedpur, Balasore kaj Kolkato. La unua trajno alvenis en 1898. 5 ĉefvojoj kuras al la urbego. Po unu voja kaj fervoja pontoj helpas la trafikon.

Templo en Kardopur

Vidindaĵoj
----------

* pluraj preĝejoj
* ĉiujara librofoiro

Fontoj
------

* WikiTrans

* Eirejo de fabriko TataEirejo de fabriko Tata
* Medicina institutoMedicina instituto


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Barato |

* Kategorio Ĥargopur en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 840352
* GND: 4453883-2
* LCCN: n90695895
* VIAF: 125201574
* NKC: ge333453
 |
La **tunel-efika mikroskopo** aŭ **skantunela mikroskopo** (angla mallongigo **STM** el *scanning tunneling microscopy*) laboras per elektre kondukanta „kudrilo", ofte nomata pinto kaj tio baziĝas je la kvantummeĥanika tunel-efiko. Okaze de uzata tensio inter la pinto (de mikroskopa sondilo) kaj surfaco estiĝas mezurebla tunela elektro. La uzebla tunelefika mikroskopo estis evoluigita je komenco de la 1980-aj jaroj.

La tunela kurento (tipe 1 pA - 10 nA) sensas jam la ŝanĝiĝon je 100-ono de nm, tiel la pinto-surfaco-diferenco de tipe 0,5 - 1 nm devas stabile halti la ŝanĝiĝon malpli ol 1 %.

Oni uzas la tunelefikan mikroskopon ekzemple por manipulado de la surfaco.

La atom-forta mikroskopo (AFM) estas tre detala analiza ilo el nova generacio. Temas pri speco de tunel-efika mikroskopo (aŭ skantunela mikroskopo, STM), kiuj komence de la 21-a jarcento refortigis la intereson pri koloida scienco kaj antaŭenigis la nanoteknologion.

* Tunel-efika mikroskopo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Tunel-efika mikroskopo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
***Réquiem por un campesino español*** (Rekviemo por hispana kamparano) estas hispana filmo de 1985, reĝisorita de Francesc Betriu.

Temas pri kinadaptaĵo de la samnoma novelo de Ramón J. Sender, nome la plej popuara de tiu verkisto.​

La ĉefaj aktoroj estis Antonio Banderas (en unu el siaj gravaj roloj), Antonio Ferrandis, Fernando Fernán Gómez, Terele Pávez, Ana Gracia, Emilio Gutiérrez Caba kaj Conrado San Martín, inter aliaj. Menciindas ankaŭ la roloj de José Antonio Labordeta kiel stratanoncisto de la vilaĝo kaj de Pastor de Andorra kiel ĥoto-kantisto.

Intrigo
-------

**Averto: *La teksto, kiu sekvas, malkaŝas detalojn pri la intrigo de la rakonto.***

En la unuaj tagoj de la Hispana Enlanda Milito falangistoj venkintaj en rura areo venas al vilaĝo serĉante maldekstrulojn. Ĉefa celo estas Paco [PAko] kamparana urbestro, kiu defendis la rajtojn de la kamparanoj. Li kaŝas sin, sed lia amiko, la loka pastro, malkaŝas lian rifuĝejon kaj la falangistoj ekzekutas lin. Unu jaron poste, la pastro diras meson por la animo de Paco, kaj venas nur la tri riĉaj kacikoj, kaj neniu de la flanko de Paco. La pastro remorsas.

**Averto: *Malkaŝado de la intrigo de la rakonto ĉi tie finiĝas.***

Aktoroj kaj roloj
-----------------

| Aktoro | Rolo |
| --- | --- |
| Antonio Ferrandis | Mosén Millán, la pastro |
| Antonio Banderas | Paco el del Molino, la kamparano |
| Fernando Fernán Gómez | Don Valeriano |
| Terele Pávez | Jerónima |
| Simón Andreu | Don Cástulo |
| Emilio Gutiérrez Caba | Falangisto |
| Francisco Algora | Ŝuriparisto |
| María Luisa San José | Patrino de Paco |
| Antonio Iranzo | Patro de Paco |
| Eduardo Calvo | Don Gumersindo |
| Conrado San Martín | Pastro |
| José Antonio Labordeta | Stratanoncisto |


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 804013
 |
Ĉefa Enirejo de la Toronta Zoo
La **Toronto Zoo** estas zoo lokita en la Distrikto Scarborough de Toronto, Ontario, Kanado. Ĝi malfermiĝis la 15an de aŭgusto 1974 laŭ la nomo **Metropolitan Toronto Zoo** kaj estas posedaĵo de la Urbo de Toronto; la vorto 'Metropolitan' eliris el la nomo kiam la urboj de la Municipo de Metropolita Toronto estis kunigitaj por formi la nunan Urbon de Toronto. La zoo situas ĉe la Rivero Rouge.

Ĝi enhavas 287 hektarojn, kaj pro tio la Toronta Zoo estas la tria plej granda zoo en la mundo. Ĝi estas dividita en ses zoogeografiaj regionoj: Hindo-Malaja, Afriko, Ameriko, Aŭstralazio, Eŭrazio kaj Kanado. Kelkaj animaloj estas montrataj subtegmente en tropikaj konstruaĵoj kaj subĉiele en kio estus ties naturaj medioj, kun rigardejoj el diversaj niveloj. Ĝi havas ankaŭ areojn kia la Infana Zoo, Akva Teatro kaj Insulo Splaŝ. La zoo estas fakta hejmo de 16,000 animaloj (inklude senvertebrulojn kaj fiŝojn) reprezentante ĉirkaŭ 491 diversajn speciojn. la *Toronta Zoo* funkciigas lastatempe la projekton *North Zoo Redevelopment*, kiu kompletiĝos en kvar fazoj.

* Kategorio Toronta Zoo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Nokta vido.
La **Urbodomo de Bruselo** (france *Hôtel de Ville*, nederlande *Stadhuis*) estas mezepoka konstruaĵo, de gotika arkitekturo, situanta en la Granda Placo, en la urbo Bruselo, (Belgio). Ĝi konstituas la nura mezepoka restaĵo de la Granda Placo kaj estas konsiderata majstroverko de la civila gotika arkitekturo kaj pli partikulare de la brabanta gotiko.

Historio
--------

La Urbodomo estas konstituata de du partoj laŭstile tre diferencaj:

* La Urbodomo mem de **gotika stilo** konstruita ĉe la 15a jarcento laŭlonge de la Granda Placo (kun angulo laŭlonge de la strato Charles Buls);
* Kroma etendo de **klasikisma baroka stilo** konstruita ĉe la 18a jarcento, formita de tri flankoj disponitaj kiel U malantaŭ la gotika konstruaĵo, laŭlonge de la stratoj Amigo, Tête d'or kaj Charles Buls.

Le timpano de la portalo, kun, de maldekstro dekstren, la sanktuloj Sankta Sebastiano, Sankta Kristoforo, Sankta Mikaelo, Sankta Georgo kaj Sankta Géry

Eksteraj ligiloj
----------------

* Urbodomo de Bruselo - trabel.com
* Urbodomo de Bruselo - Belgiumview

50° 50′ 47″ Nordo 4° 21′ 06″ Oriento﻿ / ﻿50.8465 °N, 4.3518 °O﻿ / 50.8465; 4.3518 (mapo)
modelo
La **tunelbora maŝino** (TBM) estas maŝino, kiu estis evoluigita por konstruado de tuneloj. Ĝi estas precipe konvena por grundoj kiel argilo, sed ankaŭ en rokoj, kie ne eblas eksplodigi. La borkapo havas la diametron de unu ĝis 15 m. La instalaĵo povas longi - post la borkapo - eĉ ĝis 200 m.

La borado okazas per rotaciaj tranĉaj radoj, sub premo. Oni devas samtempe fortigi la estiĝintan tunelon per ŝprucbetono aŭ alimetode.

La antaŭo de la borkapo estas dividita akvoreziste disde la posta porta parto, por ke oni povu bori eĉ en akva medio (ekzemple sub riveroj aŭ akvoriĉa, akvokonduka rokaĵo). Tiam la antaŭa parto staras sub tropremo.

Okaze de tro loza grundo (sablo aŭ ŝlima grundo) oni fortigas la grundon per likva nitrogeno aŭ speciala ŝaŭmo.

Historio, produktado
--------------------

En la tuta mondo ekzistas nur kelkaj firmaoj, kiuj povas produkti tiajn maŝinojn. En Germanio *Herrenknecht AG* kaj *Wirth GmbH*; *Robbins* en Usono, Lovat en Kanado kaj Mitsubishi, IHI, Kawasaki kaj Hitachi en Japanio.

La unua uzo de bormaŝino okazis en la orienta Usono, ĉe konstruo de Hoosac-tunelo (1853). Uzo de la maŝino malpliigis la labordanĝerojn (eksplodojn per nigra pulvo; uzo de martelo kaj ĉizilo). La prezento por la ĵurnalistoj finiĝis post 15 minutoj: la tranĉa ĉizilo el gisfero montriĝis tro mola kaj la vapormaŝino tro malforta por pelado.

Vidu ankaŭ
----------

* Premaera martelo
* Lokomotiva neĝoblovilo prenis la ideon de tio por purigi relvojojn por la trajno

* Tunelbora maŝino en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Tunelbora maŝino en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Urbodomo en Frankfurto ĉe Odro
Vido de la urbodomo kun la bazarplaco el 1691
La **Urbodomo de Frankfurto** (germane *Rathaus Frankfurt/Oder*) estas la centra administrejo de Frankfurto ĉe Odro en Germanujo. La verŝajne de la mezo de la 13a jarcento starigita konstruaĵo estas monumentprotektataĵo de la lando Brandenburgio. Ĝi gastas nuntempe ankaŭ gastejon kaj la Muzeon *Junge Kunst* pri nova arto.

Arkitekturo
-----------

La konstruo de la urbodomo ekis supoze mallonge antaŭ la koncedo de urbaj privilegioj al la enloĝantaro en 1254. La akurata konstrukronologio ne tute klaras tamen. Verŝajne finitis antaŭe nur la kelo kaj la teretaĝo, poste iĝis interrompo konstrua. La pli ampleksa suda parto kun aĉethao kaj la t.n. arkiva alkonstruaĵo ĉe la uesta flanko finfaritis ĉ. en la mezo de la 14a jarcento. 

Inter 1607 kaj 1609 faritis alikonstruo baroka sub la gvido de Thaddäus Paglion. Regotikigo faritis inter 1906 kaj 1911; krome estiĝis apuda brikaĵo kvaretaĝa kun ornamaĵoj kalkŝtonaj kiu formas triangulon kune kun la malnova areo urbodoma kun interna korto. 

la konstruaĵo havas riĉe ornamitan portalon kun du dikaj avankorpe elsaltantaj kolonoj. La suda fasado similas nun al la suda gablo kaj iĝis tipa hansostila domo kun arkadoj kaj altaj fenestroj rektangulaj. La suda parto havas ankaŭ liberan ŝtuparon. 

En 1937 la urbodomo ricevis sudokcidentan enirejan halon kiu donas alireblecon al la kelo urbodoma. Dum la Dua mondmilito la tuto ege damaĝitis kaj brulkonsumiĝis. Refariĝo estis inter 1951 kaj 1953, restaŭradlaboroj novaj datumas de inter 1976 kaj 1978 kaj 1993 kaj 1994. Tiam ankaŭ la mezepoka kerno renovigitis.

Literaturo
----------

* G. Dehio: *Handbuch der Deutschen Kunstdenkmäler. Brandenburg*,2a eldono, 2012, ISBN 978-3-422-03123-4, p. 329-330
* Ingrid Halbach, Matthias Rambow, Horst Büttner, Peter Rätzel: *Architekturführer DDR. Bezirk Frankfurt (Oder)*, VEB Verlag für Bauwesen, Berlino 1987, p. 18, ISBN 3-345-00146-2.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Urbodomo de Frankfurto ĉe Odro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Prie sur la oficialaj urbaj paĝoj Arkivigite je 2017-12-01 per la retarkivo Wayback Machine
* Prie ĉe la paĝoj pri la Eŭropa itinero al brikgotikaĵoj
La **Urbodomo de Nagykanizsa** estas granda konstruaĵo en mezo de la urbo.

Vido al urbodomo en Nagykanizsa

Historio
--------

La iama duetaĝa urbodomo funkciis en alia loko, tamen proksime inter 1873-1945. En fino de la 2-a mondmilito la urbodomo plene ruiniĝis, tial poste ĝi estis malkonstruita. La nun videbla urbodomo estis konstruita en la jaroj 1936 kaj 1937, kie komence la juĝejo funkciis. Ekde 1990 la urba administrado trovis lokon en la juĝejo. Iam estis granda surskribo en mezo de la fasado: "Leĝo-domo" (komprenu juĝejo, hungare Törvényház), nun urbodomo (hungare városháza). En 1992 oni metis blazonon sur la fasadon. En 2013 la nova urbodomo plene renoviĝis, post 3 jaroj oni metis ankaŭ reliefon pri la malnova urbodomo.

Urbodomo en Nagykanizsa
Urbodomo en Nagykanizsa

Konstruaĵo
----------

La trietaĝa urbodomo situas laŭ granda placo, laŭ la trotuaro. La domego estas preskaŭ senornama, tio spegulas stilon de la konstrujara erao.

Fontoj
------

* oficiala paĝo
* hungare kun foto
* pri la reliefo
* hungare kun foto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
La urbdomo de Parizo estis rekonstruita dum la 1870-aj jaroj laŭ sia origina renesanca stilo, influita de la kasteloj de la Valo de Luaro
La **urbodomo de Parizo** (france *Hôtel de ville de Paris*) estas la konstruaĵo, kiu gastigas la komunuman administrejon de Parizo. Ĝi stariĝas sur la *place de l'Hôtel de Ville* (placo de la Urbdomo, antaŭe place de Grève), en la 4-a arondismento de la franca ĉefurbo.

Historio
--------

Tie situas la komunuma registaro de Parizo depost 1357, kiam Étienne Marcel, estro de la komercistoj (t.e urbestro), akiris la "Pilieran Domon" (*maison aux Piliers*) en la nomo de la urbo. Post la bruligo de la konstruaĵo dum la Pariza Komunumo en 1871, la urbdomo estis rekonstruita far Théodore Ballu kaj Pierre Deperthes laŭ la origina renesanca stilo de la konstruaĵo.

Ĝi havas hodiaŭ plurajn rolojn, kaj gastigas la lokan administrejon aŭ la urbestron de Parizo (depost 1977). Ĝi estas plie oportuna loko por vastaj mondumaj kunvenoj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Urbodomo de Parizo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Urbodomo de Parizo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* TTT-ejo de la urbodomo de Parizo
La **Urbodomo de Újpest** estas impona historia monumento en Budapeŝto, en distrikto Újpest.

La urbodomo en Újpest

Historio
--------

Post kolektado de mono en 1845 estis konstruita administrejo por municipo Újpest. En 1874 ribeleto okazis kaj la domo estis bruldetruita, sed poste la administrejo estis renovigita. La nun videbla urbodomo estis konstruita en la jaroj 1899 kaj 1900, la arkitekto estis Henrik Böhm. Apartenas al la vero, ke Újpest ricevis urborangon nur poste en 1907. Post la malfermo sur la teretaĝo butikoj funkciis, en la kelo prizono. En 1950 Újpest aliĝis al Budapeŝto, sed samtempe iĝis la 4-a distrikto de Budapeŝto. Dum la Hungara revolucio de 1956 tie estis deklarita revolucia komitato. La konstruaĵo en 1993 estis deklarita historia monumento, ĝi plene renoviĝis en 1999.

Urbodomo de ÚjpestAerfoto pri la urbodomo
Angulo de la urbodomo
La urbodomo en Újpest
Ornamaĵo de la urbodomo
Supro de la urbodomo
Enirejo de la urbodomo
Angulo de la urbodomo

Konstruaĵo
----------

La duetaĝa urbodomo situas laŭ la 4 trotuaroj en ĉefvojo kaj ankaŭ en placo. La fasado estas simetria, meze estas la enirejo. Sur la muro oni metis 2 memortabulojn pri la revolucio en 1956. En mezo de la konstruaĵo interna korto troviĝas.

Fontoj
------

* fotoj
* Arkivigite je 2015-09-23 per la retarkivo Wayback Machine hungare
* Arkivigite je 2013-12-03 per la retarkivo Wayback Machine hungare

* Kategorio Urbodomo de Újpest en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La Dodekanesoj
**Dodekanesoj** (ankaŭ: *Dodekaneso*; greke: Δωδεκάνησα /*dode'kanisa*/, pluralo, aŭ Δωδεκάνησος /*dode'kanisos*/, malpluralo) estas insularo de Grekio en la Egea Maro, kiu konsistas el 12 ĉefaj insuloj (de tie la originala nomo, "la dekduopo") kaj multaj insuletoj. La insuloj situas apud la sudokcidenta bordo de Turkio. Politike, la insularo ĝis administra reformo efektivita komence de 2011 estis provinco de Grekio kaj apartenis al la administra regiono Suda Egeo.

La tuta surfaco de la insuloj estas 2 670 km², kun ĉirkaŭ 200 000 loĝantoj. Riveron kaj arbarojn havas nur Rodoso kaj Kos. Oni kultivas sur la insuloj fruktojn, tabakojn, olivojn kaj tritikon, oni fiŝkaptas. La insulojn riĉigis la rapide evoluanta turismo.

La insuloj apartenis longtempe al Grekio, poste al Turka Imperio (ekde la 16-a jc.), Italio (majo de 1912- krom Kastelorizon). Italio transdonis la insulojn en 1919 al Grekio - krom Rodoso -, sed la posta italaj registaroj mal-rekonis la traktaton kaj reakiris ilin dum 1923 (ankaŭ Kastelorizon) kaj aluditaj kiel Italaj Egeaj Insuloj.

Ĉar la itala lingvo kaj ŝtataneco (1925) estis deviga, la okupado ne popularis kaj multaj elmigris al Usono. Fine de la Dua Mondmilito, la insuloj venis sub okupadon de Britio, Grekio rericevis la insulojn en 1947.

Rimarko. Temante pri "insularo" pli prava estus la nomo Dodekaneso, sen la plurala "j".

Eksteraj ligiloj
----------------

* artikolo "Ferioj de grekaj insuloj: La Dodekanesaj Insuloj" de Mariela Carril (esperante)
* artikolo "La 12 insuloj de la Dodekanesoj" en la serio "absoluta Grekio" (esperante)

* Kategorio Dodekanesoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 206096
* GND: 4012579-8
* LCCN: n90687443
* VIAF: 143198920
* SUDOC: 027840212
* BNF: 15178131z
* NKC: ge128463
 |