recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**De Nattergale** [diN*E*T*o*g*e*l(*e*)] estas Dana ensemblo muzika kaj komedia, kun la membroj Viggo Sommer, Uffe Rørbæk Madsen kaj Carsten Knudsen. Ili eldonis diversajn diskojn laŭ stilo plejparte ĵaza, sed spicita per aliaj ĝenroj. Muzike ili pleje furoris en Jutlando, ĉar iliaj tekstoj kutime estas jutlanddialektaj.

La grupo kun ĉiuj tri membroj fondiĝis en 1983 kiel *Febbes Kaffeorkester* ("La kaforkestro de Febbe"), sed samjare ŝanĝis sian nomon al *De nattergale*, kiu estas vortludo per la Danaj vortoj *nattergal* "najtingalo" kaj *de gale* "la frenezuloj". La nomo bone kongruas kun iliaj kutime ŝerca aŭ satira kantotekstaro, kaj altnivela muzikludado. 

En la 1990-oj kaj 2000-oj De Nattergale konkeris tutan Danion per pluraj ridigaj televidserioj:

* *The Julekalender* (1991), televida julkalendaro kun freneza mikso de lingvoj Angla kaj Dana (Jutlande)
* *CWC Canal Wild Card* (2001), parodio pri televida elsendejo
* *CWC World* (2003)

Plej elstaras *The Julekalender*, kies originaleco instigis eĉ Norvegan televidon fari sian version (kun Norvegaj aktoroj), antaŭe de Kristnasko 1994. En 1997 aperis Suoma versio, *The Joulukalenteri*.

Diskaro
-------

* *Hva' har vi da gjort ... siden vi ska' ha' det så godt* ("Kion ni faris ... por tiel bonfarti"; 1987)
* *Nu ka' det vist ik' bli' meget bedre* ("Nun certe ne povas multe pliboniĝi"; 1988)
* *Det ka' jo aldrig gå værre en hiel gal* ("Ja neniam povas aĉi pli ol aĉege"; 1990)
* *Songs from The Julekalender* ([Anglalingva titolo:] "Kantoj de The Julekalender"; 1991)
* *De værst' - grejtest hits* ([ŝerce mikslingva titolo Jutlanda-Angla:] "La plejmavaj - furorkantaro"; 1992; kompilo)
* *Vi må da håbe det bli'r bedre i morgen* ("Ni esperu ke pliboniĝos morgaŭ"; 1992)
* *Nu griber det godt nok om sig* ("Nun vere ĝi furoras"; 1995)
* *De ku' da ha' været møj værre!* ("Povus esti multe pli aĉe"; 1997)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Neoficiala hejmpaĝo Arkivigite je 2006-09-03 per la retarkivo Wayback Machine (danlingva)
La **bombardskarabo** (*Brachinus*), brakino aŭ braĥino, estas malgranda koleoptero (skarabo) el la familio grundoskaraboj kun impresa defendsistemo. Kiam malamiko minacas ĝin, tiam ĝi blovas el du tuboj en sia vosto malbonodoran gason kontraŭ la atakanto. La varmeco de la gaso estas ĉirkaŭ 100 celsiaj gradoj!

Funkcio
-------

*Pheropsophus verticalis* el Aŭstralio
La germana kemiisto Hermann Schildknecht esploris la bombardskarabon. Li eltrovis, ke la koleoptero produktas sian eksplodaĵon miksante du tre danĝerajn kemiaĵojn, nome hidrokinonon kaj hidrogenperoksidon. Al tiuj du substancoj la bombardskarabo aldonas alian substancon, kiu servas kiel inhibicianto. Per la inhibicianto ĝi evitas, ke la substancoj eksplodas kaj ebligas, ke la insekto povas stoki ilin.

Se iam malamiko, ekzemple rano, atakas ĝin, tiam ĝi ŝprucas la tri substancojn en la tubojn kaj aldonas kvaran substancon, kiu servas kiel kontraŭinhibicianto. La efiko estas laŭta eksplodo kontraŭ la atakanto.

Aliaj projektoj
---------------

* Bombardskarabo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Bombardskarabo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Bombardskarabo en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)

* Kategorio Bombardskarabo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Bombardskarabo en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Genus *Brachinus*--BugGuide.net
Unu el la grandaj, detalaj ilustracioj en la verko de Andreo Vesalio nome *De humani corporis fabrica*, el la 16a jarcento, markante la renaskiĝon de anatomio.
***De humani corporis fabrica libri septem*** (en latino por "Pri la fabriko de la homa korpo en sep libroj") estas serio de libroj pri homa anatomio verkita de Andreas Vesalius (1514–1564) kaj publikigita en 1543. Ĝi estis grava progreso en la historio de anatomio super la longdaŭra dominanta verko de Galeno, kaj prezentiĝis kiel tio.

La kolekto de libroj estas bazita sur prelegoj en la Universitato de Padovo, dum kiuj li devojiĝis el la komuna praktiko per la dissekco de kadavro por ilustri kion li studis. Dissekcoj estis antaŭe plenumitaj de barbira kirurgo sub la estreco de doktoro de medicino, kiu ne estis plenumonta manlaboron. Tiu ĉefa verko de Vesalio prezentas zorgan ekzamenon de la organoj kaj de la kompleta strukturo de la homa korpo. Tio ne estus ebla sen la multaj progresoj kiuj estis faritaj dum la Renesanco, inklude artajn disvolvigojn en vida reprezentado kaj la teknikan disvolvigon de presarto pere de la rafinita lignogravurado. Pere de tiuj disvolvigoj kaj sia zorgo, Vesalio kapablis produkti ilustraĵojn superajn al aliaj produktitaj antaŭe.

Bibliografio
------------

* O'Malley, C.D. Andreas Vesalius of Brussels, 1514-1564. Berkeley: University of California Press, 1964.
* Vesalius, Andreas. De humani corporis fabrica libri septem [Titolpaĝo: Andreae Vesalii Bruxellensis, scholae medicorum Patauinae professoris De humani corporis fabrica libri septem]. Basileae [Basel]: Ex officina Joannis Oporini, 1543.

* Kategorio De humani corporis fabrica en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 622550
* GND: 4427384-8
* LCCN: n81035169
* VIAF: 308606811
* SUDOC: 178552496
* BNF: 17769669c
* NLA: 35997273
* BNE: XX3385701
 |
*Eŭklido kaj Pitagoro, aŭ la Geometrio kaj Aritmetiko*, formelo de la Kampanilo de Giotto, Luca della Robbia.
La **Katedralaj lernejoj** (aŭ "episkopaj lernejoj") estis institucioj por la edukado kaj instruado florintaj ĉe la episkopaj sidejoj en la 11-a kaj 12-a jarcentoj en multaj eŭropaj urboj. Ĉar ili ĉiam estis administrataj de eklezianoj kaj plejofte kun majstroj klerikaj en ekleziaj medioj, ili prenis tiun nomon. Ilia komenca celo koncernis la edukadon de la estontaj pastroj, sed iom post iom ili komencis akcepti ankaŭ laikojn imitante en tio la paralelajn, kaj malpli junajn, lernejon ĉe la monaĥejoj. Tiuj lernejoj estis bazo de la renaskiĝo de la emo al la kulturo kun la kreiĝo de novaj konoj kaj teknikaĵoj. Kaj skolastika filozofio estis la rektaj antaŭantoj de la fondiĝontaj Universitatoj. Fakte, iuj de tiuj altaj lernejoj transformiĝos al Universitatoj eĉ se lokiĝontaj ekstere de la ekleziaj lokoj.

Studcentroj en Okcidento komence de la 12-a jarcento.
En la katedralaj lernejoj estis instruataj la disciplinoj organizitaj laŭ la instrua sistemo de la imperia Romo: ili estis arigitaj en objektoj de la *Quadrivium* kaj studobjektoj *Trivium*.

*Qvadrivium* koncernis:

1. Aritmetiko
2. Geometrio
3. Astronomio
4. Muziko

*Trivium* koncernis tri studobjektojn filozofiajn- literaturajn:

1. Gramatiko, aŭ la latina lingvo
2. Retoriko, nome la arto de retorika komponado kaj publika prelegado
3. Dialektiko, nome filozofio

Al tiuj disciplinoj aldoniĝis la instruo pri la naturaj sciencoj, praktikata pere de studo pri la *Naturalis Historia* de Plinio la Maljuna.

Bibliografio
------------

* Sonja Ulrike Klug: Kathedrale des Kosmos. Die heilige Geometrie von Chartres. 2. überarbeitete und ergänzte Auflage. Kluges, Bad Honnef 2005, ISBN 3-9810245-1-6 (darin längeres Kapitel über die Kathedralschule von Chartres inkl. der antiken Philosophen, auf denen sie basiert, sowie die sieben freien Künste).

La katedrala lernejo de Trondheim, fundida en 1152, estas la plej antikva katedrala lernejo de Norvegio. Hodiaŭ ĝi gastigas duagradan lernejon.

Vidu ankaŭ
----------

* Mezepoka edukado en Okcidento
* Karolida Skolo
* Scriptorium
* Edukado en antikvaj tempoj
* Mezepokaj renesancoj
* Karolida renesanco
* Skolo palaca

Kaj sur la fono de ĉio staras la religia kaj biblia platformo ĉion ombranta.
**Ferenc Karsai** [karŝai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Karsai Ferenc** estas hungara altlerneja instruisto.

Ferenc Karsai naskiĝis la 19-an de junio 1928 en Újpest.

Biografio
---------

Ferenc Karsai akiris bestokuracistan diplomon en veterinara fakultato de Agrikultura Universitato en 1951. Post la diplomo li instruis en la sama loko ĝis la emeritiĝo en 1993, eĉ ankaŭ poste li instruis. Li kandidatiĝis en 1961 antaŭ la Hungara Scienca Akademio. Li atingis la rangon profesoro en 1979. Inter 1984-1991 li estis katedrestro kaj klinikestro, inter 1976-1984 vicrektoro en la Veterinara Universitato de Budapeŝto, kiu estis pli frue fakultato. Li ricevis memormedalon en 1993. Li havis edzinon ekde 1951.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Vizsgálatok egyes háziállatfajok májbetegségeinek kórhatározására* (disertaĵo, 1961)
* *Állatorvosi kórélettan* (studenta lernolibro, 1974, 1983)
* *Állatorvosi belgyógyászat* (studenta lernolibro, kunaŭtoro, 1993, 1999, 2002)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto

Referencoj
----------

1. ↑

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 716801
 |
**Grafo György Jakusics** [djordj feneŝi] laŭ hungarlingve kutima nomordo **Jakusics György** estis hungara pastro, episkopo, preposto, kanoniko, diplomato. Lia nomo aperis kelkfoje  *Jakusith* aŭ ’’Jakussich’’. Lia nobela antaŭnomo estis ’’orbovai’’.

György Jakusics  naskiĝis en 1609 en Hungara reĝlando en Poroszka (nuntempa Pruské en Slovakio). Li mortis la 21-an de novembro 1647 en Eger.

Biografio
---------

György Jakusics devenis el luterana familio, sed li katolikiĝis en 1623 en Prago. Li lernis ĉefe en Breslau, poste li iĝis ĉambelano en Vieno. Li pastriĝis en Romo en 1632. Liaj baldaŭaj ĉefaj postenoj kaj titoloj estis:

* kanoniko en 1632 en Esztergom
* preposto en 1632
* preposto en 1633 en Óbuda
* titulara episkopo en 1635 pri Szerém
* episkopo kaj departementestro en 1637 en Veszprém
* episkopo kaj departementestro en 1642 en Eger, krome reĝa konsilisto.

En 1646 63 grekokatolikaj pastroj deklaris fidelecon antaŭ György Jakusics. Li plenumis gravajn diplomatiajn taskojn en Eomo, Pollando.

Restinta verko
--------------

* *A szent-olvasó társulat* (1636) - tradukaixo el la germana lingvo

Fontoj
------

* hungare
* hungare
* hungare
**Der Stahlhelm** (oficiale: *Der Stahlhelm - Bund der Frontsoldaten*; laŭvorte: *Stala kasko - ligo de frontsoldatoj*) estis aktiva klubo de eksaj soldatoj fondita tuj postmondmilite en la 25.12.1918 fare de la oficiro Franz Seldte en Nurenbergo.

Historio
--------

Modelo estis hierarkiaj ŝtatideoj de Benito Mussolini. Ideologia influanto en Germanujo estis krome la verkisto Arthur Moeller van den Bruck per sia verko *Das dritte Reich* (1923).

Theodor Duesterberg iĝis estro apud Seldte. La partio en kiu kolektiĝis multaj anoj estis la demokratimalŝatanta DNVP. La kontraŭleĝe policservojn plenumis eks-soldatoj kiel gvardio dum ties partikunvenoj kaj publikaj okazigoj.

Aliaj partioj de la Vajmara Respubliko ĝenerale ne tro interesiĝis pri flego de tradicia memorado de soldateco dum la Unua mondmilito malgraŭ la granda rolo kiun ĝi ludis (almenaŭ mense) ankoraŭ ĉe en malmultaj okazoj la ĉiutaga dummilita vivo respektive la soldatorolo.

La asocio klare estis paramilitisme organizita. Taŭgaj anoj ekde 1928 devige aktivis en militsportaĵoj. En 1930 ne tute duona miliono da viroj estis membroj ĉe Stahlhelm. Memkompreneble bonegis rilatoj al Reichswehr. En 1929 oni engaĝiĝis kontraŭ la Young-plano kune kun NSDAP kaj DNVP. Kun ili oni kolektiĝis en 1931 je Harzburger Front. Celo de ĉiuj estis kontraŭbali respublikajn instituciojn. Kvazaŭa neniiĝo venis en 1934: sub la nomo *NS-Frontkämpferbund* ĝi iĝis sekcio de Sturmabteilung. Fakta malestiĝo venis en la 1935-a jaro.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Der Stahlhelm en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Klaus-Peter Merta, Burkhard Asmuss: *Der „Stahlhelm, Bund der Frontsoldaten"*. Ĉe: LeMO
* Christoph Hübner, Art. "Bayerischer Stahlhelm". Ĉe: *Historisches Lexikon Bayerns* (tie ĉi interrete)
* superrigardo de rangoj ĉe Uniforminsignia
* la organizaĵo en Erfurto kaj Turingio
* museum-digital: propagandoafiŝo por la junula sekcio en Turingio

Notoj
-----

1. ↑  Seldte estis poste inter 1933 kaj 1945 ministro pri laboro en Nazia Germanio.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 800224
* GND: 63616-2
* LCCN: n89619326
* VIAF: 170735194
 |
**Katarzyna Szymon** (naskiĝis la 21-an de oktobro 1907 en Studzienice apud Pszczyna, mortis la 24-an de aŭgusto 1986 en Katowice) - pola stigmatulino

Vivo
----

Katarzyna Szymon devenis de plurinfana kaj malriĉa familio. Ekde la unua vivjaro, post morto de la patrino, ŝin edukis la patro kun bopatrino. Ŝi estis viktimo de hejma perforto kaj ekstrema mizero. Ŝi finis nur tri klasojn de fundamenta lernejo. Kiam la patro en ŝia infaneco laŭvican fojon forĵetis ŝin de la hejmo ŝi iris al la apudvoja kruco, kie spertis revelacion. Laŭ ŝia rakonto ŝi la unuan fojon ekaŭdis voĉon de la ĉielo diranta: *ke ŝia patro ŝanĝiĝos*. Kaj fakte la patro post kelka tempo kovertiĝis kaj eniris laikan ordenon de Sankta Francisko.

Post mortoj de la patro kaj bopatrino ŝi estis forpelita de la familia bieno kaj ne havis konstantan loĝlokon. Dum kelka tempo laboris ĉe terkulturistoj en Studzienice kaj Poręba, ĝis 1976 loĝis en Pszczyna, poste en Łaziska Rybnickie, proksime al Turza Śląska. En la jaroj 1979-1986 loĝis en Kostuchna (Bona morto) ĉe la strato Stabik en la hejmo de Marta Godziek.

Stigmatoj
---------

Laŭ tradicio la 8-an de marto 1946, en la unuan vendredon de la Karesmo aperis ĉe ŝi stigmataj vundoj. Ofte dum ekstazo ŝi travivis viziojn de la pasiono de Kristo. Laŭ rakonto de Marta Godziek, kiam malfermiĝis ŝiaj vundoj tiam oni sentis odoron de floroj. Krom stigmatoj ŝi havis viziojn pri estonto, ŝi ankaŭ asertis, ke komunikiĝas kun mortintoj. Dum siaj vizioj, laŭ atestantoj, ŝi parolis per fremdaj al si lingvoj kiel la hebrea kaj la aramea. Dum la milita stato en Pollando sub fenestroj de la domo, kie ŝi loĝis, amasiĝis homoj.

Morto
-----

Post la morto funebra ceremonio okazis la 28-an de aŭgusto. Ŝi estis entombigita sur la tombejo ĉe paroĥejo de Plejsankta Triunuo en Kostuchna (nun kvartalo de Katowice). En enterigaj solenaĵoj partoprenis dekkelkaj miloj de homoj.

Kulto
-----

En 1988 kurio en Katowice deklaris, ke ŝiaj vundoj ne havis eksternaturan karakteron. Malgraŭ petoj de personoj, kun kiuj ŝi rilatis la beatigo ne komenciĝis. Ŝiaj revelacioj ne estis rekonitaj kiel konformaj al la instruado de la Romkatolika Eklezio. Pastro d-ro Michał Kaszowski surpaĝe de katolika eldonaĵo "Vox Domini" nomas "Katrineton" falsa viziistino.

Vidu ankaŭ
----------

* stigmato
1-a eldono de "Der Bund"
**Der Bund** estas tradicia svisa taggazeto aperanta ek de la 1-a de oktobro 1850 en Berno la Federacia urbo de Svislando. En la jaro 2004/05 ĝi havas de WEMF certigitan eldonon de 60'399 ekzempleroj kaj estas unu el la plej gravaj gazetoj de Berno.

Redakcio
--------

Ĉefredaktoro kaj membro de la dupersona mastrumkomitato (Prezidanteco: Franziska von Weissenfluh) ek de la 1-a de januaro 2007 estas la lucerna ĵurnalisto K. Vogel (\* 1953). Liaj anstataŭantoj elsta la iama radioĵurnalisto kaj politiksciencisto Rudolf Burger kaj Patrick Feuz, gvidanto de la enlandabranĉo de „Der Bund". Serva ĉefo estas Beat Stähli.

Eldonejo
--------

„Der Bund" estas eldonata de Espace Media Groupe, eldonisto estas Charles von Graffenried.

Espace Media Groupe estas ankaŭ eldonisto de Berner Zeitung kaj respondecas pri la eldona komerco: Anoncklientoj povas ek de la enkoduko de la berna modelo samtempe mendi la anoncojn por ambaŭ gazetoj - unu eldonejo por du gazetoj.

La rezigno pri ekonomia sendependeco kun samtempa konservado de publicistika aŭtonomio estas la rezulto de perdoj en alteco de pluraj milionoj da sivsaj frankoj, kiujn „Der Bund" havis dum jaroj. Ĝia antaŭaj posedantoj Ringier kaj NZZ ne plu pretis porti la malprofiton.

En majo 2006 „Der Bund" rezignis kiel konsekvenco de la ŝparado pri propra sportredakcio. Ĝi nun transprenas la sportraportojn de la loka konkurencgazeto Berner Zeitung.

Fonto
-----

Tiu-ĉi artikolo baziĝas sur traduko el la teksto Der Bund de la germanlingva vikipedio.

Vidu ankaŭ
----------

* Listo de la gazetoj kaj revuoj de Svislando

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Der Bund en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de „Der Bund"
**György Haller** [djordj haler], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Haller György** estis hungara pentristo, instruisto.

György Haller naskiĝis la 10-an de marto 1883 en Mezőterem (Hungara reĝlando, nuntempa Tiream en Rumanio), li mortis la 9-an de julio 1934 en Budapeŝto.

Biografio
---------

György Haller devenis el ŝvaba familio. Li maturiĝis en katolika gimnazio en Szatmárnémeti, poste li akiris diplomon en Reĝa Desegnista Edukejo de Budapeŝto en 1906. Dum lernado li vivtenis sin el ĉefamiliaj instruadoj. Liaj plej gravaj instruistoj pri pentrado estis Aladár Edvi Illés (pentristo), Róbert Nádler, Imre Révész (pentristo), Béla Erdőssy. Post siaj studoj li ekinstruis en Nagymihály, poste en aliaj provincaj lokoj, fine en Budapeŝto. Inter 1911-1913 li partoprenis en kurso de la desegnista edukejo, poste li aliĝis al Artistkolonio (Nagybánya). Pro vidviĝo li edziĝis dufoje, la dua edzino naskis filinon en 1931.

Elektitaj ekspozicioj
---------------------

* Budapeŝto (1910, 1913, 1922, 2009)
* Ulm, Satu Mare (2018)

Elektitaj pentraĵoj
-------------------

* Platanoj, akvareloPlatanoj, akvarelo
* Malnova kverkoMalnova kverko
* Montara vilaĝo, oleoMontara vilaĝo, oleo
* Orkolora herbejo, oleoOrkolora herbejo, oleo
* Haveno ĉe la doganejo, oleoHaveno ĉe la doganejo, oleo
* Arbarfino, krajonoArbarfino, krajono
* Kalvario, akvareloKalvario, akvarelo
* Aleo ĉe Buda, grafikoAleo ĉe Buda, grafiko

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
*

Referencoj
----------

1. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2021-01-20. Alirita 2019-10-28.

* Kategorio György Haller (pentristo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 665891
* LCCN: n98109968
* VIAF: 10705993
* ISNI: 0000 0001 1594 6171
* SUDOC: 078396115
 |
**De Standaard** estas nederlandlingva flandra gazeto. Kune kun De Morgen kaj De Tijd la ĵurnalo apartenas al la tri tiel nomataj 'kvalitaj gazetoj' de Flandrio.

'De Standaard' unue aperis en la jaro 1918 kaj ekde la komenco sekvis flandran direkton. Ideologie la gazeto dum longa periodo estis la parolkomisiito de katolika Flandrio. Politike ĝi en la pasinteco subtenis la Kristo-Demokrata partio. En la 90-aj jaroj De Standaard forigis la devizon AVV-VVK ("Alles voor Vlaanderen, Vlaanderen voor Kristus" - 'ĉio por Flandrio, ĉio por Kristo') de sia frontpaĝo. La gazeto ekde tiam estas malferma por ĉiaj diversaj vidpunktoj. Ĝi aperas ekde mallonge je formato tabloida kaj havas diversajn ĉiusemajnajn aldonaĵojn.

De Standaard ankaŭ havas pli popularan frateton: Het Nieuwsblad, kiu pli atentas regionajn novaĵojn kaj sporton.

Nombro de legantoj
------------------

Laŭ enketo de la sendependa kontrolorgano CIM en Belgio inter junio 2004 kaj majo 2005, De Standaard havas ĉiutage 317.600 legantojn. Tio estas 6,6% pli ol dum la pasinta enketo.

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rLa grandaj belgaj gazetoj |
| --- |
| Flandraj | *De Morgen* • *De Standaard* • *De Tijd* • *Gazet van Antwerpen* • *Het Belang van Limburg* • *Het Laatste Nieuws* • *Het Nieuwsblad* • *Het Volk* • *De Gentenaar* |
| Franclingvaj | *L'Echo* • *La Capitale* • *La Nouvelle Gazette* • *La Meuse* • *Nord Éclair* • *La Province* • *Le Quotidien* • *La Dernière Heure* • *La Libre Belgique* • *Le Soir* • *Vers L'Avenir* |
| Germanlingva | *Grenz-Echo* |

 |

* Kategorio De Standaard en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 43363
* GND: 4550236-5
* VIAF: 176698348
* BNF: 11946738r
 |
"**Prisencolinensinainciusol**" (elparolita *Prisenkolinensinajnĉusol,* stiligita sur la kovrilo de la unuopaĵo kiel "**PRİSENCÓLİNENSİNÁİNCIÚSOL**") estas kanto verkita de la itala kantisto Adriano Celentano, kaj prezentita de Celentano kaj lia edzino Claudia Mori, kantistino/aktorino, kiu iĝis diskoproduktisto. Ĝi estis eldonita kiel unuopaĵo en 1972.

Lingvo
------

La kanto celas soni al ties itala aŭdantaro kvazaŭ ĝi estas kantita en la angla parolita kun usona akĉento, kiel "Bob Dylan-eca"; tamen, la kantoteksto estas intence nekomprenebla sensencaĵo kun la escepto de la vortoj "all right" (kiuj signifas "enorde" aŭ "bone"). La intenco de Celentano kun la kanto ne estis krei humuran novaĵan kanton sed esplori komunikadajn barojn. "Ekde mi komencis kanti, mi estis tre influita de usona muziko kaj de ĉio, kion usonanoj faris. Do ĉe certa tempo, ĉar mi ŝatas usonan slangon — kiu, por kantisto, estas multe pli facila kantebla ol la itala — mi pensis, ke mi verkus kanton, kiu nur temus pri la malkapablo komuniki. Kaj fari tion, mi devis verki kanton en kiu la kantoteksto ne signifu ion ajn."

Notoj
-----

1. ↑  "Sounds of Italy - day one: a history of Italian pop in 10 songs". The Guardian, la 9-a de julio 2012.
2. ↑  Kroes, Rob (1993). *Cultural Transmissions and Receptions: American Mass Culture in Europe*. Aŭstino, Teksaso: Harry Ransom Humanities Research Center. p. 147. ISBN 978-90-5383-207-3.
3. ↑  Raz, Guy (la 4-a novembro 2012). "It's Gibberish, But Italian Pop Song Still Means Something". *All Things Considered*. NPR. Konsultita la 29-a septembro 2014.
**György Holdas** [djordj holdaŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Holdas György** estas hungara skulptisto, medalisto.

György Holdas  naskiĝis la 9-an de junio 1944 en Szentendre.

Biografio
---------

György Holdas iĝis faklaboristo pri ŝtonskulptado, sed libertempe li lernis ankaŭ en artista rondo kaj en ateliero de Vilmos Szamosi Soós. En 1972 li estis unu el la fondintoj de studio pri Lajos Vajda. Tiutempe li kreis abstraktajn skulptaĵojn, sed ekde la 1980-aj jaroj li kreis ĉefe goteskajn medalojn. Liaj kreaĵoj ofte estas kombinitaj skulptaĵoj kun tuĉodesegnaĵoj. Li kreis medalojn ankaŭ el marmoroj. Li ricevis 5 premiojn inter 1983-2004. Li havis stipendion en 2006.

Elektitaj solaj ekspozicioj
---------------------------

* Szentendre (1971, 1977, 1982, 1989, 1996)
* Budapeŝto (1977, 1982)
* Munkeno (1985)
* Toronto (1986)
* Sopron (2001)

Elektitaj kolektivaj ekspozicioj
--------------------------------

* Budapeŝto (1972, 1975, 1985, 1994
* Szentendre (1972, 1973-1981, 1987, 1994
* Arthalo Budapeŝto (1976, 1982, 2001)
* Sopron (1981-1991, 1999, 2003
* Pécs (1981, 1987, 2003,
* Istambulo (1983)
* Bazelo (1988)
* Parizo (2003)

Elektitaj skulptaĵoj
--------------------

* reliefo pri József Petzelt, marmoro, 1988, Szentendre
* reliefo pri Francisko Rákóczi la 2-a, marmoro, 1999

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio Arkivigite je 2018-10-21 per la retarkivo Wayback Machine

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 621506
 |
**György Gáti** [djordj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Gáti György** estis hungara aktoro, teatrestro. Lia origina familia nomo estis *Goldner*.

György Goldner naskiĝis la 2-an de februaro 1919 en Budapeŝto, li mortis la 12-an de februaro 1971 en Budapeŝto.

Biografio
---------

György Gáti devenis el juda familio. Li akiris aktoran diplomon en Akademio pri Teatro kaj Filmo en 1940. Pro la kontraŭjudaj leĝoj li povis roladi nur antaŭ juda publiko. Post la 2-a mondmilito li rolis en Teatro Madách kaj Teatro de Hungara Armeo. Li estis teatrestro en Teatro Kisfaludy (1952-1958) kaj Teatro Csiky Gergely (Kaposvár) (1963–1966), intertempe li estis aktoro denove en Teatro de Hungara Armeo kaj Nacia Teatro (Miskolc). Fine de 1966 ĝis sia morto li apartenis al Operetoteatro (Budapeŝto).

Liaj teatraj roloj (elekto)
---------------------------

* Imre Madách: La tragedio de l' homo - Lucifer (unu el la ĉefroloj)
* Anton Ĉeĥov: Onklo Vanja - titolrolo

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto[*rompita ligilo*]
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
*

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 765408
 |



* Portalo pri Biografio
* Portalo pri Filmo
**Alfred Binet** (la 8-an de julio 1857 en Nico; la 18-an de oktobro 1911 en Parizo) estis franca pedagogo kaj psikologo. Li konsideriĝas la fondanto de la psikometrio, do la scienco pri mezureblaj kaj interindividue kompareblaj rezultoj de psikaj funkcioj.

Binet ĉefe studis juron, sed multe pli interesiĝis pri siaj studaj kromfakoj medicino kaj psikologio.

Dum 1889 li kunlaboris en la fondo de la unua psikologia esplorejo en Francio. Kiel posta direktoro de la esplorejo li provis evoluigi eksperimentajn metodojn por la mezuro de intelekto kaj la kapablo pri logika pensado. Krome li fondis la unuan franclingvan gazeton pri psikologio, *L'année psychologique* (la psikologia jaro), en kiu li publikigis la rezultojn de siaj esploroj.

Inter liaj plej grandaj atingaĵoj estas la progresoj pri mezurado de intelekto. Kune kun la kuracisto *Theodore Simon* li evoluigis teston, kiu mezuru la pensajn kapablojn de infanoj. La testo konsistis el pluraj taskoj, kiu indiku la ĝeneralan intelekton, kaj kiuj estis grupigitaj laŭ aĝogrupoj. El la nombro de ĝuste solvitaj taskoj elkalkuliĝis nombro, kiu indikis la "mensan aĝon" de la infano. La testo ricevis la nomon Binet-Simon-testo kaj unuafoje aplikiĝis dum la jaro 1905. *Lewis Madison Terman* poste en la usona universitato *Stanford* plibonigis la metodojn (konsiderante la intertempajn malkovrojn de David Wechsler) kaj publikigis variaĵon de la baza testo, kiu nomiĝis *Stanford-Binet-testo*.

En sia libro *Psychologie des grands calculateurs et joueurs d'échecs* ("psikologio de grandaj kalkulantoj kaj ŝakludantoj", Parizo 1894) li okupiĝis pri la fenomeno de aparte bona memoro, interalie per pridemandado de multaj ŝakludantoj.

Alfred Binet mortis la 18-an de oktobro 1911 en Parizo. Liaj esploraj rezultoj en la mezuro de la homa intelekto ankoraŭ hodiaŭ estas la bazo de la intelekta kvociento kaj daŭre aplikiĝas en ĉiuj mondopartoj fare de psikologoj kaj (aparte priinfanaj) psikiatroj.

Vidu ankaŭ
----------

* Introspekto

* Alfred Binet en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Alfred Binet en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 207730
* GND: 118511033
* LCCN: n50009385
* VIAF: 76312218
* ISNI: 0000 0001 2140 0116
* LIBRIS: 178328
* SUDOC: 026729105
* BNF: 11892077m
* NLA: 35018692
* NDL: 00433321
* NKC: nlk20000079946
* BNE: XX877457
 |
Enirejo al la Nacia Parko Henri Pittier okcidente de la Hotelo Maracay.
Akvofalo en la Nacia Parko Henri Pittier.
La Migrofalko estas specio abunda en la Nacia Parko Henri Pittier.
La Kaskomutuo estas endanĝerita specio loĝanta en la Nacia Parko Henri Pittier.
La **Nacia Parko Henri Pittier** aŭ hispane *Parque Nacional Henri Pittier*, estas la nacia parko plej malnova de Venezuelo, kreita origine en 1937 laŭ nomo de *Rancho Grande* per dekreto de la Prezidanto Eleazar López Contreras. La parko estis renomita en 1953 laŭ nomo de Henri Pittier, elstara geografo, botanikisto kaj etnologo svisa, kiu alvenis en Venezuelon en 1917, klasigis pli ol 30 mil plantojn en la lando kaj dediĉis sin multajn jarojn al studado de la flaŭro kaj la faŭno ekzista en la parko.

La **Nacia Parko Henri Pittier** havas honoron esti iniciatinto de la historio de la naciaj parkoj de Venezuelo. Ĝi havas areon de 107.800 hektaroj, situanta en la norda zono de la ŝtato Aragua, enhavas grandan parton de la tieaj marbordoj kaj de la montara zono de la ŝtato Karabobo, krome ĝi limas kun la Nacia Parko San Esteban. Henri Pittier estas la nacia parko plej etenda inter la naciaj parkoj de la Marborda Montaro.

La parko komponiĝas el du geografiaj sistemoj: unu krute montara kie loĝas pli ol 500 specioj de birdoj kaj 22 endemioj. En la parko estas naŭ ĉefaj riveroj kaj granda diverseco en flaŭro kaj vegetaĵaro. La dua sistemo estas tiu de la marborda zono kun golfoj, strandoj kaj banejoj de enorma turisma allogeco.

Krom la ekologia gravo, la parko konstituas ankaŭ grava fonto de akvo por ĉirkaŭaj urboj kaj vilaĝoj kaj estas ankaŭ tero kie oni kultivas bonkvalitan kakaon, ĉefe en la vilaĝo Ĉuao.

Notoj
-----

1. ↑  Instituto Nacional de Parques (INPARQUES). Parque Nacional Henri Pittier Selvas nubladas, bosque seco y playas.
2. ↑  Crespo, Luis Alberto. 1993: Parque Nacional Henri Pittier. Venezuela Tierra Mágica Ediciones Corpoven, S.A. Caracas 24p. ISBN 980-255-576-4
3. ↑  Hernández Caballero, Serafín (Editor). 1998: Gran Enciclopedia de Venezuela. Editorial Globe, C.A. Caracas. 10 volúmenes. ISBN 980-6427-00-9 ISBN 980-6427-10-6

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Nacia Parko Henri Pittier en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Parque Nacional Henri Pittier en ParksWatch.org Arkivigite je 2011-10-24 per la retarkivo Wayback Machine
* Parque Nacional Henri Pittier MiPunto.com Arkivigite je 2011-10-11 per la retarkivo Wayback Machine
* Parque Henri Pittier en la Red Escolar Nacional Arkivigite je 2014-02-22 per la retarkivo Wayback Machine
* Estación Biológica Dr. Alberto Fernández Yepez Arkivigite je 2009-05-15 per la retarkivo Wayback Machine
* De la Costa Eco-Lodge Parque Nacional Henri Pittier Venezuela Arkivigite je 2010-05-27 per la retarkivo Wayback Machine
* Parque Nacional Henri Pittier en Araira.org
* Actividades en la Ciénaga

10° 24′ 06″ N 67° 35′ 06″ O﻿ / ﻿10.40167 °N, 67.58500 °O﻿ / 10.40167; 67.58500 (mapo)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 470322
* GND: 4255675-2
* LCCN: sh89005228
* VIAF: 238459908
 |
**Katja Lel** (cirile Катя Лель, naskonomo Ekaterina Nikolajevna Ĉuprinina, cirile Екатерина Николаевна Чупринина, naskiĝis la  20-an de septembro 1974(nun 1974-09-20) en Nalĉik, Sovetunio, do nun 48-jara) estas kantistino rusa. 

En Nalĉik, kie ŝi pasigis sian infanecon kaj adoleskajn jarojn, ŝi finis muzikan mezlernejon. En 1994 ŝi translokiĝis al Moskvo por daŭrigi la muzikajn studojn en la voĉa fakultato de la Rusia Akademio de Muziko. En 1998 ŝi finis la akademion kun plej altaj honorigoj.

Samjare ŝi komencis soloistan kantistan karieron, publikigante sian unuan albumon titolitan *Champs Elysées* laŭ la fama pariza aleo kaj sukcese koncertante en tuta Rusio kaj iuj pliaj ŝtatoj de la Komunumo de Sendependaj Ŝtatoj. En 2003 ŝi ŝanĝis sian muzikan stilon kaj ekkunlaboris kun la produktoro *Maksim Fadejev*. Aparte ilia komune produktita kanzono *"Moj Marmeladni"* iĝis tre populara en pluraj ŝtatoj de KSŜ. 

* Kategorio Katja Lel en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 338505
* MBA: ffd28252-abcb-4385-94db-395d3c6b703e
 |
**Katineto** – unu el pioniraj komputilaj filmoj verkita en Sovetio en 1968 jaro. Inicianto de la filmo estas fama sovetia kaj rusa matematikisto Nikolaj KONSTANTINOV (ruse *Николай КОНСТАНТИНОВ*). Ideo de la filmo naskiĝia post renkontiĝo kun Valerij IVANOV, kiu tiame presentis en Moskva Ŝtata Universitato animacian filmon pri molekulo de DNA. Nikolaj KONSTANTINOV rimarkis, ke la filmon estas pli facile verki per komputilo. Post la interparolo Nikolaj KONSTANTINOV kun studentoj Vladimir PONOMARENKO kaj Viktor MINAĤIN komencis laboron pri modeligo de ĉarnira sistemo kaj kiel ekzemplo de ties sistemo estis eliktita movado de kato. Nikolaj KONSTANTINOV ellaboris bazajn ideojn pri fiksado de informo pri formo kaj modeligo de movoj. Por la modeligo estis uzataj diferenciaj ekvacioj de dua nivelo. La ekvaciojn verkis Viktor MONAĤIN. Komence li provis esplori movojn de reala kato, tamen la kato estis tro vigla, kaj li malsukcesis. Por solvi la problemon Viktor komencis analizi proprajn movojn. Li moviĝis laŭ propra loĝejo per kobutoj kaj analizis dinamikon de ĉiu paŝo kaj laboron de muskoloj. Certe la ekvacioj ne prezentis plenan mekanismon de paŝoj, tamen por la animacia filmo estis taŭgaj. Verko de komputila programo kaj ties matematika parto daŭriĝis dum kelkaj monatoj. Por la filmo estis uzataj komputiloj БЭСМ-4 (prononcas: *Be-ES-eM*). La kalkulojn plenumis per komputiloj en laboratorio gvidata de Aleksandr KRONROD en Instituto de Tioria kaj Eksperimenta Fiziko, en Instituto de Problemoj de Gvidado kaj en Pedogogia instituto nome de Lenin. En la institutoj estis printitaj sur papero kadroj de la filmo (tiel nomata *paperfilmo*). El la paperfilmo en katedro de scienca kinoarto de Moskva Ŝtata Universitato estis farita animacia filmo. Unua presento okazis en la universitato. La filmo estis prezentita ankaŭ dum Tutsovetia matematika olimpiado kaj en Kolmogora Lernejo. Bedaŭrinde reago al la filmo estis seninteresa. Laŭ vortoj de Igorj FARAĜIJEV (potenca sciencisto el Instituto de Problemoj de Gvidado): "La ideo estas interesa, tamen en Sovetio oni konsentas fari nur tion kion oni faras en Usono. Se en Usono oni nenion faras, do neniu donos financojn". Unua artikolo pri **Katineto** aperis en 1974 jaro.

* "Кошечка" — La filmo kaj artikolo el revuo **Problemoj de kibernetiko (en rusa lingvo).**
* Николай Константинов: "Знает ли кошка, что она не настоящая?" Arkivigite je 2009-11-24 per la retarkivo Wayback Machine — artikolo en revuo **Компьютерра** (en rusa lingvo).
* Прибытие "Кошечки" Arkivigite je 2008-10-02 per la retarkivo Wayback Machine — artikolo en revuo **Компьютерра** (en rusa lingvo).
* La plena artikolo de 1974 jaro - (dosiero djvu) en la rusa
* Vidu la filmon ĉe YouTube.com
Larĝa foto pri moskeo en Katif
**Katif,** arabe **االقطيف** estas apudmara metropolo (urba areo kaj municipo, pli frue oazo) en Sauda Arabio, en Regiono Ŝarkija. La esprimo Katif estas derivita de "rikolto" aŭ "greno", signifante la pasintan agrikulturan historion de la areo.

Parko en Katif
Marborda aleo en Katif

Bazaj informoj
--------------

* Areo:  km²
* Supermara alteco: 0- m
* Loĝantaro: 559,300
* Horzono: UTC+3 (ankaŭ somere)

Geografio
---------

Katif situas en orienta parto de la lando sur la marborda ebenaĵo laŭ Persa Golfo. Rijado troviĝas 393 km .

Historio
--------

Historio de Katif komenciĝis en 3500 antaŭ Kristo. Komence fiŝkaptistoj, kamparanoj kaj komercistoj loĝis en la oazo. En la 13-a jarcento Katif estis ĉefhaveno de la regiono. Ĝis apero de la Otomana regno (18-a jarcento) la oazo apartenis plej ofte al la historia regiono de Barejno. Tamen en 1515 portugaloj konkeris ne nur Katif, sed ankaŭ Barejnon. Ili restis 80 jarojn. En 1549 la otomanoj transprenis la potencon kaj ili konstruis fortikaĵon. Ili restis ĝis 1913. Ekde disvolviĝo de la oleo-industrio en la malfruaj 1940-aj jaroj Kaṭif perdis sian gravan havenan statuson kontraŭ la proksima Dammam. Post malkovro de petrolo oni konstatis, ke Katif kuŝas super petrolo-kampo. La urbego evoluas pro tio.

Ekonomio
--------

Loĝantoj de Katif laboras en la naftoindustrio aŭ en la publikaj servoj. La olea kompanio kompletigis la evoluon en 2004. La marbordo estas riĉa je fiŝoj, la urba marketo estas la plej granda en la Proksima Oriento. Qatif-vilaĝoj povas havi multajn daktilujojn kaj aliajn fruktojn. Grava akviga projekto (kompletigita en 1964) transformis la oazon en unu el la plej grandaj terkulturaj areoj en Sauda Arabio produktante datojn, rizojn, fruktojn kaj legomojn.

Trafiko
-------

El Katif kuras aŭtovojoj al la menciita Dammam, norda marbordo kaj interno de la lando. La flughaveno - kiu estas la plej granda en la mondo - estas komuna kun la najbaraj urbegoj. Ĝi troviĝas 30 km.

Klimato
-------

Katif havas dezertan klimaton. La temperaturo estas somere foje 50, vintre varias inter 2 kaj 18 °C. Tre malofte pluvas.

Fontoj
------

* WikiTrans
*
**Edmund HEUSINGER VON WALDEGG** (naskiĝinta la 12-an de majo 1817 en Langenschwalbach, mortinta la 2-an de februaro 1886 en Hanovro) estis germana inĝeniero, fervojteknikpioniro kaj matematikisto.

Vivo
----

Ellerninte la librotenadon en Hanovro Heusinger studis en Göttingen kaj Lepsiko matematikon kaj meĥanikon antaŭ dediĉi sin je la mondo de fervojaj maŝinoj. En 1841 li do nomumitis maŝinarmajstro en Frankfurto ĉe Majno kaj en 1846 unua maŝinarmajstro kaj ĉefo de la centra riparejo en Mainz-Kastel. En 1854 li projektis la fervojlinion inter Frankfurto kaj Homburg, poste la Deister-linion kaj la Sudharco-fervojlinoi. En 1863 li transprenis la redaktadon de la de li mem en 1845 fondita kaj jam ĝis 1856 unuafoje gvidita fakgazeto »Organ für die Fortschritte des Eisenbahnwesens«.

Heusinger konstruis i.a. lokomotivan vaporenlasstiradon kun malcentreco (kiu poste portis eĉ nomon lian), interkomunikadvagonojn kun flankumado, gisferajn duoblajn tavolradojn kun sekurigo kontraŭ malkontrolita salto de la radoj, ferajn supraĵojn por tramvojoj. Antaŭe li jam inventis antaŭulon de rotacia pres-maŝino.

Li verkis: »Die Kalk-, Ziegel- und Röhrenbrennerei« (Leipzig 1861); »Der Gipsbrenner, Gipsgießer und Gipsbaumeister« (Leipzig 1863); »Die eiserne Eisenbahn« (Hannover 1863); »Musterkonstruktionen für Eisenbahnbau« (Hannover 1876–80) und »für Eisenbahnbetrieb« (Hannover 1877–80). In Gemeinschaft mit vielen Technikern gab er das »Handbuch für spezielle Eisenbahntechnik« (Leipzig 1874–78), la unuan volumon de la manlibrego »Handbuch der Ingenieurwissenschaften« (Leipzig 1877–80) kaj eldonis »Kalender für Eisenbahntechniker« (Wiesbaden 1874–86).

Fonto
-----

*Meyers Großes Konversations-Lexikon*, volumo 9. Leipzig 1907, p. 296 (tie ĉi interrete)

* Kategorio Edmund Heusinger von Waldegg en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 709612
* GND: 104055642
* LCCN: n98801202
* VIAF: 37342962
* ISNI: 0000 0001 0888 8727
* SUDOC: 236784994
* NKC: xx0212231
* ICCU: CUBV058131
 |
**János Szabó** [jAnoŝ sabO] (Kászon-ujfalvi), laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szabó János** estis hungara pastro, abato, kanoniko.

János Szabó  naskiĝis la 27-an de januaro 1767 en Habsburga Imperio en Transilvanio en Köszvényes (nuntempa Cusuiuș en Rumanio). Li mortis la 16-an de marto 1858 en Kolozsvár (nuntempa Cluj en Rumanio).

Biografio
---------

János Szabó frekventis gimnazion en Marosvásárhely, poste li lernis filozofion en Kolozsvár, teologion en Pest (urbo). En 1791 li pastriĝis, poste li servis en diversaj lokoj de Transilvanio. En la jaroj 1796 kaj 1797 li instruis ekleziajn juron kaj historion en Gyulafehérvár, poste li estis hejma edukisto ĉe grafa familio, krome li estis ankaŭ pastro en Kolozsvár. En 1809 li estis nomumita kanoniko, en 1819 abato, reĝa konsilisto kaj lerneja inspektoro. En 1847 li pensiuliĝis, en la sama jaro li ricevis premion.

Liaj kontribuoj
---------------

* *A Szent Írás és a természet szava a földnek és az emberi nemnek némely főbb változásairól* (1803, 1804)
* *Egy pár elmélkedés nagymélt. gróf Bethleni Bethlen József urnak koporsójánál* (1815)
* *Halotti elmélkedés, mellyet mélt. gróf Bethleni Bethlen Rosalia...* (1826)
* *Szabó János... egyházi beszédei* (1848)
* *Vasárnapi homiliák* (1863)

Fontoj
------

* (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)
* (la koncerna teksto estas legebla post klako al litero Sz, poste serĉu la nomon)
**János Schnell** [jAnoŝ ŝnel], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Schnell János** estis hungara kuracisto, neŭrologo, pedagogo pri handikapitoj, profesoro.

János Schnell  naskiĝis la 7-an de marto 1893 en Magyarszék. Li mortis la 2-an de januaro 1973 en Budapeŝto.

Biografio
---------

János Schnell akiris instruistan diplomon en 1911, pedagogian diplomon pri handikapitoj en 1915, kuracistan diplomon en 1922, neŭrologian fakdiplomon en 1924 en Universitato de Budapeŝto. En 1911 li komencis instrui en bazlernejoj de Palotabozsok kaj Sióagárd, ekde 1915 li instruis jam surdulojn kaj blindulojn ĉefe en Budapeŝto. Post la neŭrologia fakdiplomo li laboris ĉe Pál Ranschburg en psikologia pedagogia laboratorio, kiun li gvidis inter 1926 kaj 1947, krome li instruis en pedagogia altlernejo. Pro la komenciĝinta socialismo li ne rajtis gvidi plu la laboratorion, tamen li restis tie kiel simpla pedagogo. En 1951 li trudemeritiĝis, tamen li laboris en lernejo kiel neŭrologo. En 1958 li establis neŭrologian instituton pri infanoj. Li plene emeritiĝis en 1969.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *A felfogótípus és a számolási képesség kölcsönös kapcsolata a gyengeelméjűeknél* (1923)
* *Vergleichende Untersuchungen der Lesefertigkeit der Normalen, Blinden, Taubstummen und Debilen* (1927)
* *A gyermekkor pszichopatológiája* (1934)
* *Menthalhygiene* (1959)
* *Az évszázad betegsége: a neurózis* (1965)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre) Arkivigite je 2015-06-13 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio kun foto Arkivigite je 2015-07-22 per la retarkivo Wayback Machine
**Banaadir** (somale *Banaadir*, arabe بنادر, *Banādir*) estas regiono (*gobolka*) de suda Somalio.

La regiona ĉefurbo estas Mogadiŝo, kvankam la propra regiono havas saman etendon kiel la urbo kaj estas multe pli malgranda ol la historia regiono de Benadir. Ĝi estas limigita de la somaliaj regionoj de Meza Shabele kaj Malsupra Shabele kaj oriente de la Hinda Oceano.

La somala vorto *Banaadir* devenas el la origina persa vorto *bandar*, kiu signifas havenon; tio aludas al la nordaj historiaj havenoj de Barawa kaj Mogadiŝo).

La 13a de julio de 1998 la estraranoj de diversaj somaliaj militpartioj (Husayn Muhammad Aydid, Ali Mahdi Muhammad, Uthman Hasan Ali, kromnome Uthman Ato, kaj Muhammad Qanyareh Afrah) subskribis traktaton de 7 punktoj en Mogadiŝo laŭ kiu oni formis la Supran Komitaton por la Administrado de Benadir estrita de du prezidentoj, nome Husayn Muhammad Aydid kaj Ali Mahdi Muhammad, kaj du vicprezidentoj, Uthman Hasan Ali, kormnome Uthman Ato, kaj Muhammad Qanyareh Afrah. Tiu Supra Komitato viglus por la interesoj de la regiono de Benadir kaj decidus pri ĉiu regiona afero, eĉ aprobante leĝojn. La regiono de Benadir akiris leĝan forton ekde la 18a de julio de 1998 kaj pro tio oni malfermis la havenon kaj flughavenon de Mogadiŝo. Ne oni adoptis regionan flagon.

2° 2′ 59″ N 45° 15′ 44″ O﻿ / ﻿2.04972 °N, 45.26222 °O﻿ / 2.04972; 45.26222 (mapo)

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rAdministra strukturo de Somalio |
| --- |
| Bakool | Banaadir | Bay | Galguduud | Gedo | Hiiraan | Jubbada Dhexe | Jubbada Hoose | Shabeellaha Dhexe | Shabeellaha Hoose | Flago de Somalio |
| **Puntland**  | Bari/Karkaar | Mudug | Nugaal |
| **Somaliland**  | Awdal | Sanaag | Sool | Togdheer |
Woqooyi Galbeed (Maroodi Jeex) | Saaxil  |

 |

* Kategorio Banaadir en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Zoltán Boross** [boroŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Boross Zoltán** estis hungara ekonomikisto, altlerneja instruisto.

Zoltán Boross naskiĝis la 10-an de aprilo 1929 en Pécs, li mortis la 1-an de aprilo 2009 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Zoltán Boross maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo en 1947, poste li akiris diplomon en Universitato de Pécs en 1951, poste li akiris diplometojn pri maŝinoscienco kaj librotenado. Jam post la diplomo li estis asistanto (1951–1956) en Teknikuniversitato de Budapeŝto, poste li laboris aŭ en ministerio aŭ en ŝtataj entreprenoj aŭ en institutoj. Interrompe li estis docento en la teknijkuniversitato en la lernojaro 1967 kaj inter 1977 kaj 1983, profesoro (1983.–1999), eĉ katedrestro (1986–1994). Intertempe li akiris juran diplomon en 1957, li doktoriĝis en la Ekonomia Universitato Károly Marx en 1967, li kandidatiĝis ĉe Hungara Scienca Akademio en 1966, samloke li doktoriĝis en 1979. Li estis membro de Hungara Socialista Laborista Partio. Li ricevis 3 medalojn. Li edziĝis dufoje pro divorco, lia unua edzino naskis 2 filojn (1954, 1957), la dua same filon en 1976.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Egyszemélyes felelős vezetés a szocialista iparvállalatoknál* (1953)
* *Iparvállalatok szervezetének és belső működésének kialakítása* (1965)
* *A költségelszámolás és az önköltségszámítás fejlesztése a Magyar Tudományos Akadémia kutatóintézeteinél* (kunaŭtoro, 1975)
* *Humánerőforrás-menedzsment* (kunaŭtoro, 1999)
* *Számvitel. Oktatási segédanyag* (kunaŭtoro, 2001, 2004)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 711920
 |
Tabulludoj > Spot

---

**Spot** estas ludo. Ĝia unua eldono: komputilludo prezentita kiel reklamo de Seven Up.

Iu ajn komencas. De tiam ludantoj alternu siajn ludvicojn.
Dum sia ludvico, ludanto elektu inter:

* Aldoni propran ludpecon sur la tabulon, sur malplenan fakon apud alia propra ludpeco jam kuŝanta.

aŭ...

* Movi propran ludpecon jam surmetitan. La celfako estu ĝuste 2 fakojn malproksime de la origino, laŭ iu ajn direkto.

Kapto
-----

Se tiu fako ĵus okupita (per aldono aŭ movo) estas orte aŭ diagonale apuda al unu aŭ kelkaj malamikaj ludpecoj, tiuj ĉi estu renversitaj sur la ludtabulo. Ĉar ili jam estas samkoloraj al la ludpecoj de la kaptinto, tiu ĉi povos uzi ili kiel proprajn.

*Eka pozicio de la ekzemplo.*

*Nigrulo aldonas ludpecon maldekstre de sia triopa grupo.*

*Tiel Nigrulo kaptas la apudan blankan ludpecon, kiu estas renversita kaj nigriĝas.*

*Blankulo respondas per salto. La tri nigraj ludpecoj apudaj al la saltinta blanka ludpeco, estas kaptitaj.*

*Fina pozicio de la ekzemplo.*

Fino
----

Partio finiĝos kiam unu el la du partoprenantoj ne povas fari validan movon aŭ salton.
Tiam oni kalkulas kiom da ludpecoj havas ĉiu ludanto sur la ludtabulo. Kiu pli havas, tiu venkas.


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Kategorio Spot en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Zoltán Boross** [boroŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Boross Zoltán** estis hungara advokato, muzeologo, framasono.

Zoltán Boross naskiĝis la 25-an de novembro 1906 en Rimaszécs (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempa Rimavská Seč en Slovakio), li mortis la 24-an de januaro 1998 en Debrecen (Hungario).

Biografio
---------

Zoltán Boross post Traktato de Trianon restis en la nova ŝtato Ĉeĥoslovakio kiel ano de hungara minoritato. Li estis fondinta membro de hungara movado "Sarló" [ŝarlO] en 1928. Li akiris juran diplomon en universitato de Bratislavo en 1930. Li estis advokato-kandidato en Feledince, poste li akiris juĝistan-prokuroran diplomon en 1936 en Košice. Inter 1936-1945 li estis advokato kaj li defendis plej ofte hungarojn akuzitajn pro politikaj aferoj. Li estis ankaŭ framasono inter 1933–1938, krome li redaktis hungarlingvajn gazetojn en Ĉeĥoslovakio inter 1925–1938. Post la 2-a mondmilito li estis deportita al Hungario, li vivis en Földes, poste en Debrecen. Inter 1949 kaj 1967 li havis juran postenon en ŝtata entrepreno, poste li estis muzeologo ĝis 1990. Li fondis en la muzeo arkivon pri *Sarló*.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Ez volt a Sarló* (kunaŭtoro, 1978)
* *A Sarló emléktárgyak gyűjtése Debrecenben* (1982)
* *A Sarló hatósugarában. Tanulmányok, cikkek, dokumentumok.* (1988)
* *Gömörországi emlékeim* (1996)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 711915
 |
**Bana** estas vilaĝo en Hungario en regiono Meza Transdanubio, en departemento Komárom-Esztergom, Distrikto Komárom.

Katolika preĝejo

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 25  km²
* Loĝantaro: 1700
* Poŝtkodo: 2944
* Telefonprefikso: 34

Geografio
---------

La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo, proksime de Bábolna. Troviĝas Győr 25 km-ojn, Komárom 23 km-ojn for.

Historio
--------

Arkeologoj trovis tombon de alvenintaj hungaroj de la 9-a jarcento. Pri la vilaĝo la unua skribita postsigno troviĝas el 1236. La tataroj faris senhoma la vilaĝon en 1242, poste la turkoj faris la samon. Kalvinanoj refondis la vilaĝon en la 18-a jarcento. Postbaroka paroĥo konstruiĝis en 1787. En la 19-a jarcento oni plantis morusujojn por bredadi silkoraŭpojn. En 1849 katolika lernejo ekfunkciis. En 1949 kolĥozo formiĝis. Simile al la najbara Bábolna oni okupiĝas ankaŭ pri ĉevalobredado.

Vidindaĵoj
----------

* postbaroka katolika preĝejo de 1784, en 1897 trakonstruita
* kalvinana templo de 1788, plurfoje trakonstruita, turo aldoniĝis en 1858
* skulptaĵo pri Johano Nepomuka
* tombo de familio Pulay
* franca ŝtono, armeo de Napoleono en 1809 tramarŝis la vilaĝon
* skulptaĵo de Stefano la 1-a (Hungario)

Famuloj
-------

En Bana naskiĝis Mária Ivánkay, plurfoja paralimpika ĉampiono.

Kalvinana preĝejo