recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Satelita foto de la Granda Kanalo en 2001
La **Granda Kanalo de Venecio**, itale *Canal Grande*, estas la ĉefa akvovojo de Venecio. Ĝi trairas la urbon laŭ formo de inversa "S", de la stacidomo (nord-okcidente) al la placo de Sankta Marko kun la samnoma baziliko (sude).

La kanalon transas nur tri pontoj:

* *Ponte degli Scalzi* ĉe la stacidomo
* *Ponte di Rialto*, tre bela kaj fama, centre
* *Ponte dell'Accademia* (Akademia Ponto), sude

Aliloke necesas boato por transiri; la liniaj boatoj, kiuj laŭiras la kanalon, alterne haltas ĉe la du flankoj. Eblas ankaŭ uzi taksian barketon (gondolon).

Ĉiuj tri kanalaj pontoj estas sufiĉe altaj por tralasi boatojn ankaŭ ĉe alta akvo; tial la kanalo estas grava akvovojo ĝuste dum periodoj de alta akvo, kiam boatoj ne povas pasi tra sub la pontoj de la malpli grandaj kanaloj.

Bildaro
-------

* la Granda Kanalo kaj la Ponto de Rialtola Granda Kanalo kaj la Ponto de Rialto
* la Granda Kanalo vidata de la Ponto de Rialtola Granda Kanalo vidata de la Ponto de Rialto

La Granda Kanalo en Esperanto
-----------------------------

En la kvina kanto de la verko de Abel Montagut nome *Poemo de Utnoa* okazas asembleo de la Gobanoj (eksterteranoj). Tie oni akceptas, ke oni plikuraĝigu la malfortigitan Utnoan (nome la ĉefrolulo Noa) pere de la drogo *anoŭdo*. Inna malsupreniras kaj liveras ĝin al Noa. Je ties efiko aperas antaŭ li la poeto Valmikio kiu montras al li la enormajn atingojn de la estonta homaro, se li sukcesas savi ĝin, nome, en Azio, el Ĉina Murego al insulo Srilanko. Poste aperas la japana pentristo Hokusajo kiu siavice montras aliajn mirindaĵon el Azio. Kaj poste venas la vico de Fidiaso, kiu montras mirindaĵojn el suda kaj centra Eŭropo kaj la venonta ĉiĉerono estas Maria Sklodovska, kiu montros al Utnoa la mirindaĵojn de centra kaj orienta Eŭropo. Jen kiel ŝi prezentas Venecion kun kvin grandaj vidindaĵoj el kiuj aludoj al Baziliko de Sankta Marko, la Horloĝturo, la Ĉefa Placo, la Granda Kanalo kaj la Ponto Rialto:

|  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** 
Ambaŭ alvenas fluge al Venecio milonda,
kie senĉesa miro povas defali neniam.
-Jen tie Baziliko de Sankta Marko frisora,
la Horloĝturo, Ĉefa Placo ĉe l'Granda Kanalo,
kiu surborde plenas per domoj arke vidlogaj
kaj jen kun galerioj marmora Ponto Rialto. **"** |

 |

Notoj
-----

1. ↑  Abel Montagut, *Poemo de Utnoa*. Pro Esperanto. Vieno, 1993. ISBN 3-85182-007-X. 225 p. p. 120.

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Granda Kanalo de Venecio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Granda Kanalo de Venecio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Gutenberg-presejo en Vajmaro
Je la strato Marienstraße 14 en Vajmaro, Germanujo, troviĝas la **Gutenberg-presejo** (germane: *Gutenberg-Druckerei*) kun apuda loĝeja parto.

Historio
--------

Figuras tiu ĉi konstruaĵo sur la listo de monumentprotektotaĵoj en Vajmaro. Stile ĝi apartenas al klasikismo. Sub la gvido de vajmaraj superaj oficejoj sub Clemens Wenzeslaus Coudray la loko pligrandiĝis. La libropresejo duarangis antaŭ la demando kiel ekzakte aranĝi la tuton.

La libropresejo *R. Wagner & Sohn* fondiĝis en la jaro 1879-a ĉe Rollplatz nr. 9 fare de Robert Wagner (1841–1893) kaj translokiĝis komence de la Unua mondmilito al la domo je Marienstraße. Estis tipografo la firmaa fondinto Wagner. Post la Dua mondmilito ĝi estis popoproprietra entreprento, poste ĝi nomiĝis *Gutenberg-Druckerei*. Ĉe la enirejo oni informiĝias pri la unua firmaa nomo. Ankaŭ ke la presejo konstruiĝis inter 1914 kaj 1916. Samloke oni produktas la taggazeton *Thüringische Landeszeitung*.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Gutenberg-presejo (Vajmaro) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

*

Notoj
-----

1. ↑  Rolf Bothe: *Clemens Wenzeslaus Coudray: 1775–1845; ein deutscher Architekt des Klassizismus*, Köln; Weimar; Wien: Böhlau, 2013, p. 399. ISBN 978-3-412-20871-4.
2. ↑  Art. *Druckereien*, ĉe: Gitta Günther, Wolfram Huschke, Walter Steiner (eld.): *Weimar. Lexikon zur Stadtgeschichte.* Hermann Böhlaus Nachfolger, Weimar 1998, p. 96
3. ↑

50.97538711.329071Koordinatoj: 50° 58′ 31″ N, 11° 19′ 45″ O (mapo)
*Packet House* en Worsley, ĉe la kanalo.
La **Kanalo Bridgewater** konektas Runcorn, Manchester kaj Leigh, en Nordokcidenta Anglio. Ĝi estis komisiita de Francis Egerton, 3a Duko de Bridgewater, por transporti karbon el siaj minoj en Worsley ĝis Manchester. Ĝi estis malfermita en 1761 el Worsley ĝis Manchester, kaj poste etendiĝis el Manchester ĝis Runcorn, kaj poste el Worsley ĝis Leigh.

La kanalo estas konektita al la *Manchester Ship Canal* tra kluzo en Cornbrook; al la Kanalo Rochdale en Manchester; al la Kanalo Trent kaj Mersey en Preston Brook, sudoriente de Runcorn; kaj al Kanalo Leeds kaj Liverpool en Leigh. Ĝi estis iam konektita kun la rivero Mersey en Runcorn sed poste ĝi estis tranĉita pere de ŝoseo ĝis la Ponto *Silver Jubilee*.

La Kanalo Bridgewater estis priskribita kiel la unua granda atingo de la kanal-epoko, kvankam la Kanalo Sankey malfermiĝis pli frua. Dekomence la kanalo Bridgewater kaptis la publikan imagopovon pro siaj inĝenieraj atingoj; ĝi postulis la konstruon de navigebla akvedukto super la rivero Irwell, kaj de tunelo en Worsley. Ties sukceso helpis inspiri periodon de intensa kanalkonstruado en Britio, konata kiel "kanalmanio". Ĝi poste frontis intensan konkurencon el la fervojo Liverpool-Manchester kaj la Kanalo Macclesfield. Navigebla laŭlonge de sia historio, ĝi estis unu el la malmultaj kanaloj en Britio kiun ne estis ŝtatigitaj, kaj restas private posedata. Plezurboatado nuntempe uzas la kanalon kiu formas parton de la Ringo Cheshire kiel reto de kanaloj.

* Kategorio Kanalo Bridgewater en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 712236
* VIAF: 315127431
 |
La **Reĝaj Alkazaroj de Sevilo**, estas komplekso de palacegoj konstruitaj ekde la Alta Mezepoko ĝis niaj tagoj, en la urbo Sevilo (Hispanio), en kiu troviĝas diversepokaj stiloj laŭ la konstruado de la alkazaro kun la paso de la tempo. La konstruaĵo estas uzata kiel gastigejo de la Hispana Reĝa Familio kaj Ŝtatestroj kiuj vizitas la urbon.

La origina fortikaĵo konstruiĝis sur antikva setlejo de la romia imperio kaj poste visigota. Ĝi prenas ĝian nunan aspekton post la konkero en 712 de Sevilo fare de la araboj; kiu ekde la jaro 720 uzis la konstruaĵon kiel rezidejo de ĝiaj gvidantoj. En la jaro 884 la fortikaĵo kontribuis eviti la invadon de la vikingoj de la urbo.

Grava kaj vizitnda parto de la Alkazaroj estas la Ĝardenoj de la Alkazaro en kiuj oni katalogis pli ol 170 speciojn en 60 000 m² de areo.

* Alkazaro de Sevilo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Alkazaro de Sevilo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 309133
* GND: 16029781-3
* LCCN: sh91003471
* VIAF: 305414483
* SUDOC: 076736970
* ULAN: 500308918
* BNE: XX83954
 |
**Ĉengde** aŭ *Chengde* (prononce [ĈengDE] en simpligita ĉina, 承德市; en pinjino, Chéngdé shì) iam konata kiel *Jehol* kaj *Rehe* estas prefektura urbo en la provinco Hebejo, oriente de Ĉinio. La urbo estas konata internacie pro la montara rezidejo de Ĉengde, nome imperia ĝardeno katalogita kiel Monda heredaĵo de Unesko el 1994. Antikve ĝi estis uzata de la imperiestroj de la Dinastio Qing, dum nuntempe estas unu el ĉefaj turismaj allogaĵoj. Ĉengde estas dividata en 11 loĝlokoj administraciataj en 3 urbaj distriktoj, 5 kantonoj kaj 3 aŭtonomaj kantonoj. 

En la urbo kunvivas variaj etnaj minoritatoj, inter kiuj elstaras la manĉuroj kaj la ĉinaj mongoloj, sed estas malmultaj eksterlandano loĝe aŭ vizite en la prefekturo. Ĉengde estas grava centro de distribuado pere de la ligiloj per ŝoseo kaj fervojo al Pekino. Lastatempe oni inaŭguris la aŭtoŝoseon Daqing–Guangzhou G45 de 3550 km, kiu konektas rekte kun la centro de Pekino. 

Ekster la murego kiu protektas la lagojn, pagodojn kaj palacojn de la montara rezidejo de Ĉengde elstaras la Ok Eksteraj Temploj (外八庙), interesaj konstruaĵoj de diversaj ĉinarkitekturaj stiloj. La plej konata estas Putuo Zongĉeng, konstruita simile al la tibeta templo Potala.

Bibliografio
------------

* Forêt, Philippe (2000), Mapping Chengde: The Qing Landscape Enterprise, Honolulu: University of Hawai`i Press, ISBN 9780824822934.
* Hedin, Sven (1933), *Jehol: City of Emperors*.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 755413
* GND: 4069946-8
* LCCN: nr2004009772
* VIAF: 135336148
* SUDOC: 028597648
* BNF: 12040124j
* NKC: ge277353
 |
**Ĉenletero** estas letero aŭ retmesaĝo, kiu enhavas la peton kopii kaj plusendi la tekston al aliaj ricevontoj. Ofte oni minacas per parte strangaj sekvoj, se la mesaĝo ne estos plusendita. Kontraŭe al tiu, kiu plusendas tiajn mesaĝojn oni promesas ofte altajn rekompencojn. Facile kredemaj homoj fidas je tio kaj dissendas tiajn mesaĝojn sen pripensi la sekvojn.

Estas preskaŭ nekredeble, ke tiu kutimo ekzistas eĉ en tre diversaj kaj malproksimaj kulturoj. Foje tiuj ĉenoj saltas marojn, se la lingvo helpas tiun translokiĝon, ekzemple inter Hispanio kaj hispanligvaj landoj de Sudameriko aŭ inter Britio kaj Usono; tiam oni facile observas la diferencajn uzojn de la lingvo en ambaŭ mondoregionoj.

Tre ofte, ĉar la ĉenoj daŭrigas sian vivon dum multaj jaroj aŭ eĉ jardekoj, oni observas klare, ke la kialo de la letero tute eksmodiĝis aŭ eksaktualiĝis.

Ĉenleteroj celas diversajn aferojn:

* Diskonigo de avertoj, ekz. malveraj virusavertoj, politikaj tekstoj
* Kolekto de retpoŝtadresoj (spamo, ŝteltruko)
* Ekigo kaj haltigo de ludoj
* Trompoprovo
* Misfunkciigo de komunikaj servoj (ekz. retpoŝto)
* Ŝarĝo de institucioj aŭ personoj
* Kaŝreklamo
* Helpopetoj

Vidu ankaŭ
----------

* Hoakso

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Ĉenletero en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Listo de hoaksoj kaj ĉenleteroj de la teknika universitato en Berlino
* Humura teksto pri la temo Arkivigite je 2008-03-20 per la retarkivo Wayback Machine
**Gabriel ATTAL** estas franca politikisto naskiĝinta la 16-an de marto 1989 en Clamart (Hauts-de-Seine). Li estas la oficianta ĉefministro de Francio ekde la 9-a de januaro 2024.

Membro de la socialista partio (PS) de 2006 ĝis 2016, li eniris la kabineton de la ministrino pri sano Marisol Touraine de 2012 ĝis 2017, kaj samtempe municipa konsilanto de Vanves ekde 2014.

En 2016, li aniĝis al la partio fondita de Emmanuel Macron kaj nomita *En marche*, de kiu li fariĝis proparolanto en 2018 kaj membro de la ekzekutiva oficejo ekde 2021.

Attal estas elektita kiel deputito okaze de la parlamenta baloto de 2017 en la 10-a distrikto de la departemento Hauts-de-Seine. En la Nacia Asembleo, li estis komisionano pri kulturaj kaj edukadaj aferoj. Li cetere estis la raportisto de leĝoprojekto rilate al la orientiĝo kaj sukceso de studentoj (france *orientation et réussite des étudiants* aŭ *ORE*).

En 2018, tiam 29-jara, li fariĝis ŝtatsekretario ĉe la ministro pri nacia edukado kaj junaĝo en la dua registaro de Édouard Philippe, tiel fariĝante la plej juna membro de registaro en la historio de la Kvina Respubliko. En tiu posteno li ĉefe zorgis pri la kreado de universala nacia servo (SNU). Li sekve estis la proparolanto de la registaro de Jean Castex inter 2020 kaj 2022.

Post la reelektado de Emmanuel Macron en 2022, li unue estis delegita ministro pri publikaj kontoj ne en la registaro de Élisabeth Borne. Reelektita kiel deputito okaze de la francaj deputitaj balotoj de 2022, li preferis resti en la registaro. En julio 2023, li estas nomumita kiel ministro pri nacia Edukado. 

La 9-an de januaro 2024, sekve al la eksiĝo de Elisabeth Borne, Gabriel Attal estis nomumita kiel la nova ĉefministro de prezidanto Emmanuel Macron. Tiam 34-jara, li fariĝis la plej juna ĉefministro de Francio.





1. ↑  Eraro vokante la ŝablonon {{citaĵo el la reto}}: la parametroj **url** kaj **titolo** estu ambaŭ precizigitaj  (2024-01-09).
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Ĉerimolio** |
| --- |
|  |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Plantoj *Plantae* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Divizio: | Angiospermoj *Magnoliophyta* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Dukotiledonuloj *Dicotyledones* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Magnolialoj *Magnoliales* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Anonacoj *Annonaceae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | Anono *Annona* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | **Ĉerimolio** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Annona cherimola****Mill. |
|
|
|
|
|
|  |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Ĉerimolio  |

 |
| v • d • r |

La **ĉerimolio** arbo (***Annona cherimola***) estas tropika planto de la Anonacoj (*Annonaceae*) kaj origine venas de la altmontaraj valoj de la Andoj en Peruo, Ekvadoro, Kolombio kaj Bolivio inter 1000 kaj 2000 m alto. La frukto estas multe kultivata en Ĉilio kaj la lando estas unu el la plej grandaj ekportistoj de ĉerimolio en la regiono. La plej nordaj kultivejoj estas la Mediteranea areo (Hispanio kaj Israelo) kaj Ĉinio. La frukto apartenas al la grupo de tropikaj krempomoj kaj ankaŭ nomiĝas jamajka pomo aŭ kustarda pomo.

Ĝi estas en seka periodo foliperdanta arbusto aŭ malgranda arbo, kiu povas kreski ĝis 9 metroj alte. La folioj estas alterne, unuopaj longformaj kaj estas 7 – 15 cm longaj kaj 6 – 10 cm larĝaj. La planto forlasas plurfoje dum la jaro siajn foliojn inter ĉefe dum la printempo. La floroj kreskas en etaj grupoj, kaj larĝas 2 – 3 cm, kun ses petaloj kaj havas flav-brunan koloron ofte kun violkoloraj punktoj en la bazo.

La fruktoj estas ovalaj, ofte iom longformaj kaj korformaj, 10 – 20 cm longa kun diametro de 7 – 10 cm, kun ledeca, glata verda ŝelo. La sarkokarpo estas blanka kun multaj nigraj grajnoj kaj tre dolĉa kun iomete kustarda gusto.

En la ĉirkaŭaĵo de Motril, Hispanio oni faras fruktan likvoron el ĉerimolio

Bildogalerio
------------

* SekcaĵoSekcaĵo
* SekcaĵoSekcaĵo
* Maturaj fruktojMaturaj fruktoj
* ArboArbo
* Plantejo en suda AndaluzioPlantejo en suda Andaluzio

Eksteraj ligiloj
----------------

* Nacia Plantoĝardeno Belgio
* (germane) Botaniko kaj kultivado de la ĉerimolio
* Arkivigite je 2006-12-30 per la retarkivo Wayback Machine (angle), Apliko de la ĉermolio en la kuirejo
**Rawalpindi** [ravalPIndi] estas urbo en provinco Panĝabo en Pakistano, industria urbo kun ĉirkaŭ 1.400.000 loĝantoj. Inter 1958 kaj 1967 ĝi estis provizora sidejo de la pakistana registaro.

Oni taksas, ke la loĝantaro jam transpasis la nombron de tri milionoj.

Historio
--------

La urbo, nomata ankaŭ *Pindi* aŭ *Fatehpur Baori*, estis detruita en la 16-a jarcento kaj rekonstruita de *Jhanda Khan*. Ĉirkaŭ 1700 la aventuristo *Sardar Milka Singh* igis ĝin grava komerca centro. En 1849, post la batalo de Gujarat, ĝi estis scenejo de la kapitulaco de la *Singh*.

Ĝia strategia situo en la valo de Induso kaŭzis la atenton de la Brita Imperio, kiu en 1851 igis ĝin grava armea centro; eĉ nun ĝi estas sidejo de la pakistana armeo. En 1919 tie estis subskribita la traktato pri la sendependeco de Afganio.

Pakistano post sia sendependiĝo igis la urbon Rawalpindi unue sidejo de la armea ĉefkvartiro, pro ĝia proksimeco al Kaŝmiro, pridisputata kun Barato. Poste, en 1958/59, ĝi anstataŭis al Karaĉio kiel ĉefurbo, ĝis pretigo de la registarejo en Islamabado en 1967/68.

En 1951 en Rawalpindi estis murdita Liaquat Ali Khan, la unua elektita ĉefministro de Pakistano. En 2007 tie estis murdita Benazir Bhutto, estro de la pakistana opozicio.

* Rawalpindi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Rawalpindi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Tramtransporto en Honkongo** (ĉine 香港電車, angle *Hong Kong Tramways*, **HKT**) estas etŝpura (1 067 mm) tramsistemo en Honkongo. Posedata kaj funkciigata fare de RATP Dev, la tramo veturas sur Honkonga Insulo inter *Kennedy Town* kaj *Shau Kei Wan*, kun branĉo cirkulanta tra *Happy Valley*.

La tramsistemo de Honkongo estas unu el la plej fruaj formoj de publika transporto en la metropolo, ĝi malfermiĝis en 1904 sub brita regado. Ĝi uzis elektrajn tramojn ekde sia inaŭguro, kaj neniam uzis ĉevalan aŭ vaporforton. Ĝi posedas la plej grandan funkciantan duetaĝan tramfloton en la mondo, kaj estas tre malofta ekzemplo de tramsistemo kiu uzas ilin ekskluzive. Krom esti uzata de navedantoj, la sistemo estas populara ĉe turistoj, kaj estas unu el la plej ekologiemaj manieroj vojaĝi en la urbo.

  

Mapo

Vidu ankaŭ
----------



* Tramtransporto
* Honkongo
* Metroo de Honkongo
* Listo de urboj kun tramtransporto

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Tramtransporto |

* Oficiala retejo (angle/ĉine)
* UrbanRail.Net
Vasta panoramo en ĈiniotVasta panoramo en Ĉiniot

**Ĉiniot,** urdue چنیوٹ estas universitata urbego en provinco Panĝabo (Pakistano), kie ĝi estas sidejoj de la samnomaj kantono kaj distrikto.

Ponto de Ĉiniot

Bazaj informoj
--------------

* areo: km²
* supermara alteco: 179 m
* loĝantaro: 278,747 (2017 )
* horzono: UTC+ 5 (PKT)
* poŝtkodo: 35400
* telefonkodo: 047

Geografio
---------

Ĉiniot situas sur ebenaĵo kun montetoj kaj elstarantaj rokoj laŭ maldekstra bordo de Ĉenabo, la alia (transa) bordo situas urbo Rabvah. De Ĉiniot Fajsalabado troviĝas 36, Lahoro 131, Rawalpindi 209, Multano kaj **Islamabado** po 223, Peŝavaro 288, Kveta 592, Sukur 599, Hajderabado 836, **Karaĉio** 961 kilometrojn (aere) .

Historio
--------

Pri Ĉiniot mankas fidelaj fontoj el la mezepoko. Dum la Mogola Imperio Ĉiniot apartenis al provinco de Lahoro. Inter 1640 kaj 1656 la urbo estis fama pri belega nova moskeo. La metiistoj laboris eĉ en Taĝ-Mahalo. Post falo de mogoloj nelonge estis en tiu loko sendependa regno, poste la sikoj sekvis. La urbo falis en britan regadon en 1849 kaj la urbo ricevis komunuman statuson en 1862. Tiutempe irigaciaj kanaloj estis konstruitaj kaj tio kreis multajn novajn "kanalajn koloniojn" ĉirkaŭ Ĉiniot. Post la sendependiĝo en 1947 la islamaj rifuĝintoj el nova ŝtato Barato ekloĝis ankaŭ en Ĉiniot.

Riverbordo kun ponto ĉe Ĉiniot

Loĝantaro
---------

Loĝantaro| 1875 | 1972 | 1981 | 1998 | 2017 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 11 999 | 70 108 | 105 559 | 169 282 | 278 747 |

En Ĉiniot la parolata lingvo estas la panĝaba.

Eduko
-----

En Ĉiniot universitato funkcias kun pluraj aliaj kolegioj. Menciindas la biblioteko.

Bildoj pri ĈiniotKolegio
Ĉefkampuso
Librejo

Ekonomio
--------

Ĉiniot estas fama pro siaj lignaj mebloj kaj disvolviĝis kiel centro de lignoprilaboro pro la rivero Ĉenabo - ĉar la konstruligno de Kaŝmiro estas flosigita laŭ la rivero direkte al Ĉiniot. La aliaj produktoj inkluzivas silkojn, kotonojn, tritikojn, sukerojn, rizojn, laktojn.

Trafiko
-------

Ĉiniot estas ĉe la intersekciĝo de la vojoj Fajsalabado-Sargodha kaj Lahoro-Ĝang. La plej proksima internacia flughaveno funkcias ĉe Fajsalabado. La stacidomo estis konstruita en 1927 ĝi estis bonega paŝo por la loka ekonomio. Tra la ponto estas atingebla Sargodha, en la alia direkto ĉefe Fajsalabado, iom pli longa trako Lahoro.

Klimato
-------

Ĉiniot situas en varma duonarida klimato laŭ klimata klasifiko de Köppen (BSh) kun influo de musono. La vetero estas ŝanĝiĝema. La temperaturo averaĝe varias inter 19-39 °C. La averaĝa jara precipitaĵo estas 399 milimetroj. En ĉiuj monatoj pluvas, sed pli ofte en la musona periodo inter junio-septembro.

Vidindaĵoj
----------

* moskeoj
* biblioteko

* Interno de sanktejoInterno de sanktejo
* MoskeoMoskeo
* SanktejoSanktejo

Fontoj
------

* WikiTrans
La **Ĉernova tragedio** (slovake: *Černovská tragédia*, hungare: *Csernovai tragédia*) okazis la 27-an de oktobro 1907 kaj estis la plej sanga evento en la lastaj pacjaroj de Aŭstrio-Hungario.

Oni konstruis novan preĝejon en Černová (parto de Ružomberok), je iniciato de Andrej Hlinka, naskiĝinto en la vilaĝo. Loĝantoj de la vilaĝo volis, ke li mem konsekru la preĝejon. Ĉar Hlinka estis tiutempe en prizono en Hungario, ne li konsekris.

Alvenis **Martin Pazúrik** per ĉaro por sanktigi la preĝejon la 27-an de oktobro, kun 15 hungaraj ĝendarmoj (laŭ **Roman Holec**, plimulto de ili estis slovakoj laŭ deveno). Kiam la ĉaro turnis en mallarĝan straton, kondukantan al la preĝejo, la amaso de ĉ. 400 lokaj loĝantoj baris la vojon. Post kiam la homoj ekĵetis ŝtonojn, la ĝendarmoj perdis la kontrolon kaj serĝanto **Ján Ladiczky**, etne slovako, ordonis la pafadon. La ĝendarmanoj pafis kvarfoje, murdante 15 personojn, serioze vundante 10-12 kaj facile 40-60.
40 loĝantoj estis punita je monpago aŭ prizono. Je la mortoj memorigas monumento, memortabulo, la vilaĝanoj rememoras la eventojn ĉiujare.

La evento kaŭzis grandan indigniĝon en la eŭropa gazetaro. Multaj protestis, interalie Robert William Seton-Watson angla ĵurnalisto kaj historiisto, Bjørnstjerne Bjørnson Nobel-premiita norvega verkisto, Lev Nikolajeviĉ Tolstoj mondfama rusa verkisto. La usonaj slovakoj eluzis la tragedion por gazeta militiro, per kiu ili atingis amnestiigon de Andrej Hlinka per helpo de papo Pio la 10-a.

La preĝejon konsekris fine Andrej Hlinka en 1910, en festo de Petro kaj Paŭlo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* priskribo angle
**Surabajo** (iama **Soerabaja**) estas la dua plej granda urbo de Indonezio (pli da **3.500.000** da loĝantoj), havenurbo kaj la ĉefurbo de la provinco de Orienta Javo. Ĝi situas en la norda marbordo de orienta Javo ĉe la enfluo de la rivero Mas kaj ĉe la markolo Maduro.

La urbo enhavas unu el la plej aktivaj havenoj en la lando. Ties ĉefaj eksportaĵoj inkludas sukeron, tabakon kaj kafon. Ĝi enhavas grandan ŝipfarejon kaj multnombrajn specialajn ŝipolernejojn.

Etimologio
----------

Surabajo laŭdire devenas el la vortoj *sura* aŭ *suro* (ŝarko) kaj *baya* aŭ *boyo* (krokodilo), la du bestoj kiuj, laŭ loka mito, luktis unu kontraŭ la alia por gajni la titolon de "plej forta kaj pova besto" en la areo laŭ profecio de Jajabajo. Tiu profecio rakontas pri terura lukto inter giganta blanka ŝarko kaj giganta blanka krokodilo ĉirkaŭ la Monumento de la Herooj, la *Tugu Pahlawan*. Tiu legendo estas ŝanĝita de aliaj kiel granda milito inter indiĝenoj de Surabajo kaj la invadintoj en 1945, kaj de aliaj kiel batalo inter du herooj kiuj interbatalis por esti la reĝo de la urbo. La du herooj estus Sura kaj Bajo.

Historio
--------

Laŭlonge de la 15-a jarcento kaj 16-a jarcento, Surabajo estis sultanlando kaj grava politika kaj militista regno oriente de Javo. En 1625 Surabajo estis prenita de la sultano Agung, post terura milito kontraŭ la sultanlando de Mataram, dum kiu Mataram konkeris la aliancanojn de Surabajo: nome Sukadana kaj Madura, por posta sieĝo de Surabajo. Post tiu konkero, Mataram kontrolis Javon entute escepte la teritorion de la sultanlando de Banten kaj la nederlanda setlejo de Batavio (la nuna urbo Ĝakarto).

La Nederlanda Orient-hinda Kompanio prenis la urbon el febla Mataram en novembro de 1743. Surabajo iĝis grava komercejo sub la nederlanda kolonia registaro kaj tiam gastigis la plej grandan ŝipocentron de ties kolonio.

En 1917 okazis gravega revolucio de soldatoj kaj maristoj ĉe Surabajo, estrata de "Indies Social Democratic Association" (Komunista Partio de Indonezio). Tiu revolucio estis perfortege forpremita.

Dum la Dua Mondmilito Surabajo estis konkerita de la japanoj en 1942, ĝis bombardado farita de alaincanoj en 1944. Post tio ĝi estis kontrolita de indoneziaj naciistoj. Tamen tuj ekos konflikto ĉar Nederlando klopodis repreni sian kolonion. La Batalo de Surabajo estis unu el la plej gravaj eventoj de la Indonezia revolucio. Aliancanoj sendis ultimaton al la indoneziaj liberigistoj de la urbo kiuj malakceptis kapitulacon. La sekva batalo okazis la 10an de novembro, kio nune estas la Tago de Herooj, dum en la blazono de la urbo aperas la Monumento de la Herooj inter la ŝarko kaj la krokodilo. Pro internacia premo Nederlando sendependigis ties kolonion en decembro de 1949.

Esperanto
---------

De 1913 ĝis 1929 tie propagandis la nederlandano Simon Joris Ysselstein.

* Kategorio Surabajo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Surabajo en Vikinovaĵoj (Liberaj novaĵoj)
Bronza statuo de la majstro Konfuceo, grava allogaĵo por ĉinologoj.
**Ĉinologio** estas la studoj rilataj al Ĉinio, kaj konsekvence al ĉinoj. Internacie estas uzata ankaŭ la neologismo *Sinologio*. La ĉefa kerno de tiuj studoj estas la ĉina lingvaro kaj partikulare la mandarena (官話), ties literaturo kaj kulturo.

La ĉinologio estas studfako disvolvigita el du perspektivoj: tiu plenumita el la interno de la ĉina kulturo, kun ekstera projekcio ĉu ampleksa ĉu limigita, kaj tiu plenumita el aliaj kulturoj. En la dua aspekto ĝi ofte rilatas al la fakoj de la kompara literaturscienco kaj de la historia de la ideoj. La nomo 'ĉinologio' estas, same kiel la ceteraj gravaj fakoj pri najbaraj orientaziaj kulturoj (Japanologio, Koreologio, kiu origine dependas el tiu) inventaĵo de okcidentuloj. En la neologismo *Sinologio* la komponanto sino- derivas de la greka Σίνα, kiu signifas Ĉinion, kaj -logio el -λογία en sia senco de 'traktaĵo, studo, fako'.

Fakaj gazetoj
-------------

* Berliner China-Studien
* Bulletin de l'École française d'Extrême Orient
* Chinese Heritage Quarterly, China Heritage Project, Aŭstralia Nacia Universitato
* Euro-Sinica
* Harvard Journal of Asiatic Studies
* Journal of Asian Studies
* Journal Asiatique
* Late Imperial China
* Monumenta Serica
* Sino-Platonic Papers
* T'oung Pao
* Modern China
* Toho Gakuho
* Toyoshi Kenkyu
* Zi Yue - Revista de Sinologia da Universidade de São Paulo

Vidu ankaŭ
----------

* Hindologio
* Orient-Aziaj studoj

Notoj
-----

1. ↑  PIV NPIV Alirita la 21an de Julio 2021.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 351874
* GND: 4137926-3
* LCCN: sh85024195
* BNF: 11950603k
* NDL: 00570999
* NKC: ph125548
 |
**Ĉervenjovo,** ukraine **Червеньово,** rutene **Червенёво** [ĉervenjovo], ruse **Червенево** [ĉervenevo], slovake **Červeňovo,** hungare **Cserlenő** [ĉerlenO] estas ne memstara vilaĝo en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto de Mukaĉeve, en municipo de Znjacovo.

Transkarpata provinco en Ukrainio
Distrikto de Mukaĉeve en Transkarpatio

Bazaj informoj
--------------

* 48° 28′ 07″ N 22° 30′ 58″ O﻿ / ﻿48.46861 °N, 22.51611 °O﻿ / 48.46861; 22.51611 (mapo)Koordinatoj: 48° 28′ 07″ N 22° 30′ 58″ O﻿ / ﻿48.46861 °N, 22.51611 °O﻿ / 48.46861; 22.51611 (mapo)
* Areo: 3 km²
* Alto super marnivelo: 105 m
* Loĝantaro: 1950
* Poŝtkodo: 89651
* Telefonprefikso: 3131

Situo
-----

Historio
--------

Ĝis Traktato de Trianon Cserlenő apartenis al Hungara reĝlando, al Bereg, al distrikto de Munkács, poste al Ĉeĥoslovakio. La komunumo rehungariĝis inter 1938-1945, ĉar la unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Ekde 1945 ĝi apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio.

Vidindaĵoj
----------
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Ĉinĉilo** |
| --- |
| Troveblo de fosilioj: Malfrua Oligoceno - Nun |
| 
 |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Mamuloj *Mammalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Ronĝuloj *Rodentia* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | **Chinchillidae**Bennett, 1833 |
|
|
|
|
|
| Genro: | ***Chinchilla***Bennett, 1829 |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***Chinchilla lanigera***(Molina, 1782) |
|

 |
|
|
|
|
|
|
|  |
|
|
|
|
|
|
|
| Genroj |
|  ***Chinchilla***
 *Lagidium*
 *Lagostomus* |
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Ĉinĉilo  |

 |
| v • d • r |

Ĉinĉilo
**Ĉinĉiledoj**, entenante ĉinĉilojn kaj viskaĉojn estas neotropisa familio de ronĝuloj escepte famaj pro sia fajnega felo, la felo de la ĉinĉilo estas rigardita la plej fajna kaj mola en tuta mondo, 30 oble pli ol la homa hararo.

Nun la ĉinĉiloj estas ankaŭ uzataj kiel dorlotbestojn; oni bredas ilin tre facile, kaj ĝi povas vivi ĝis 15 jaroj (multe pli ol tiom kiom kutimas inter la ronĝuloj).

En naturo ili estas noktovivaj bestoj en la Andoj en Sudameriko. Ili estas monogamaj kaj loĝas en ternestoj aŭ inter rokfendoj. Ili havas rondan orelon kaj cindrokoloran felon.

Ĉinĉilo estas malsovaĝa, ludema, 0,5-0,8 kg-ojn peza felbesto. Ĝi estas malsanrezista, obeema besteto. Oni povas kalkuli je 4-5 idoj jare de unu patrino. Oni povas bredi la inojn dum 8-10 jaroj. Graveda periodo estas 111 tagoj. Ilia korpolongo estas 23-27 cm, el kiuj la vosto longas 12-13 cm-ojn. La inoj, maturaj por bredo, vivas haremeske, al unu virĉinĉilo apartenas 4-5 inoj. La inoj pretas rekopuli jam la duan, trian tagon post la nasko.

La ĉinĉiloj estas sentemaj pri la cirkonstancoj de la bredado. Baze grave estas la hejtebla kaj varmigebla ejo. Ili pretendas sekan ejon kun temperaturo vintre 16-18, somere 20-25 Celsius-gradoj. Oni povas bredi 4-5 bestojn sur unu kvadrata metro. Ilia nutraĵbezono estas minimuma, se kalkuli specialajn grajnaĵojn por ĉinĉiloj, nur 2-3 dekagramoj por unu tago. Ĝi ŝatas ronĝi, ĝi ŝatas la durtigan medikagon, ĝia ŝatataĵo estas la krevmaizo. Ĝi ronĝas ankaŭ karotojn kaj pomtranĉaĵojn.

(N.B. † signas mortinta genro aŭ specio)

genro : † skotemuso - Scottaemys
genro : † perimuso - Perimys
genro : † prolagostomo - Prolagostomus
genro : LAGOSTOMO - Lagostomus
specio : lagostomo viskaĉo - *Lagostomus maximus* (Viscacia viscacia) 
genro : lagidio - Lagidium
specio : lagidio perua - *Lagidium peruanum*
specio : lagidio kuviera - *Lagidium viscacia* 
specio : lagidio suda - *Lagidium wolffsohni* 
genro : ĈINĈILO - Chinchilla, Bennett, 1829
specio : ĉinĉilo lana - *Chinchilla lanigera* (Molina, 1782)
specio : ĉinĉilo kurtvosta - *Chinchilla brevicaudata* Waterhouse, 1848
subspecio : ĉinĉilo kurtvosta reĝa - *Chinchilla chinchilla chinchilla*
subspecio : ĉinĉilo kurtvosta bolivia - *Chinchilla chinchilla boliviana*

Referencoj
----------

1. ↑   Arida Ĉako
2. ↑   Patagona Stepo
3. ↑   Patagona Stepo
Kopio de la kvar ĉevaloj de Sankta Marko. La ĉevaloj estis origine parto de monumento al Kvadriga kiu estis situigita de jaroj ĉe la Konstantinopola Hipodromo. En 1204 la monumento estis prirabita kaj hodiaŭ la ĉevaloj troveblas en la Baziliko San Marco en Venecio.
**La ĉevaloj de Sankta Marko** estas skulpto de kvadrigo (kvar ĉevaloj), bronza statuo kreita en antikva Grekujo aŭ antikva Romo kiu troveblas en la Baziliko Sankta Marko en Venecio.

Historio
--------

La ĉevaloj originis en antikva tempo, kaj estas probable farita de Lisipo - greka skulptisto de la 4-jarcento a.K.

La skulptaĵoj estas ĉefe el kupro (96,67%) kaj tial videblas kiel malpuraj kupraj skulptaĵoj (kaj ne bronzaj skulptaĵoj) kvankam la konsisto de la skulptaĵoj kongruas kun la difino de "bronzo". La strioj estis fanditaj je altaj temperaturoj (1200 - 1300 celsiaj gradoj ) kaj kovritaj per oro. La teknologia kvalito de la fandejo igas iujn fakulojn argumenti, ke temas pri romiaj skulptaĵoj kaj ne helenismaj skulptaĵoj.

Kvankam la origino de la statuo estas nekonata, estas certe ke la statuoj estis metitaj ĉe la supro de la Hipodroma Pordego de Konstantinopolo kaj staris ĉe la supro de ĉi tiu pordego ĝis 1204 kiam la fortoj de la Venecia Respubliko prirabis Konstantinopolon dum la Kvara krucmilito .

La Doĝo sendis la ĉevalojn al Venecio kaj ili estis metitaj sur la verandon antaŭ la Baziliko de Sankta Marko en 1254 .

En 1797, post konkero de Venecio, Napoleono Bonaparte sendis la ĉevalojn al Parizo kaj ili estis metitaj ĉe la pinto de la Pordego de la Venko de Karuselo en Karusela Placo proksime al la Luvro. En 1815, post la malvenko de Napoleono, la ĉevaloj estis resenditaj al Venecio kaj restarigitaj al la antaŭo de la eklezio.

En la 1980-aj jaroj, pro la peza poluado en la urbo Venecio, la ĉevaloj estis forigitaj kaj translokigitaj en la bazilikon, kun kopio de la ĉevaloj metitaj antaŭ ĝi.

 Restarigo de la ĉevaloj de Sankta Marko.

* Kategorio Ĉevaloj de Sankta Marko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 734517
* GND: 4219679-6
* LCCN: n99250555
* VIAF: 175363601
* SUDOC: 134566580
* BNF: 159628083
 |
**Péter Márki-Zay** [zaji], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Márki-Zay Péter** estas hungara politikisto, urbestro, elektrinĝeniero.

Péter Márki-Zay naskiĝis la  9-an de majo 1972(nun 1972-05-09) en Hódmezővásárhely.

Biografio
---------

Péter Márki-Zay maturiĝis en kalvinana gimnazio en sia naskiĝurbo en 1990, li akiris ekonomian diplomon en Ekonomia Universitato (Budapeŝto) en 1993, post 3 jaroj alian ekonomian diplomon en Universitato Corvinus de Budapeŝto, elektroinĝenieran diplomon en 2001 en Teknika Altlernejo, fine en 2002 pedagogian diplomon en Scienca Universitato de Szeged. Li doktoriĝis (Ph.D.) en Katolika Universitato Péter Pázmány en 2006. Li laboris inter 1996 kaj 2004 en firmaoj, inter 2004-2009 en Kanado kaj Usono, poste denove enlande ĝis 2017, sed li ankaŭ instruis en Scienca Universitato de Szeged inter 2009-2014. Ekde 2018 li estis urbestro de Hódmezővásárhely. En 2021 li estis opoziciestro, sed li malvenkis, tial li ne iris al la parlamentejo. Li edziĝis en 1994, lia edzino naskis 7 geinfanojn inter 1996-2009.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Magyarország 20. századi fejlődésének összehasonlító elemzése* (disertaĵo, 2006)

Fontoj
------

* biografio hungare kun foto
* biografio hungare kun foto
* membiografio hungare

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 849939
 |



* Portalo pri Biografio
La Avenuo General Paz estas grava aŭtovojo por aŭtoj inter la urbo kaj la provinco Bonaero.
Gravaj lokoj de la Avenuo General Paz. La ruĝaj romboj indikas benzinejojn, la oranĝaj kvadratoj ĉiovendejojn kaj la bluaj cirkloj aliajn interesaĵojn.
La **Avenuo General Paz** aŭ *Avenuo Generalo Paco* kaj en hispana *Avenida General Paz* estas aŭtovojo de 24,3 km de etendo en la urbo Bonaero, Argentino. Ĝi ekas ĉe la Avenuo Lugones proksime al la Rivero Plata kaj finas ĉe la Ponto de la Norio super la Rivero Riachuelo tute ĉe la limo inter la urbo Bonaero kaj la Provinco Bonaero, formante la ĉefan parton de tiu limo. Ĝi pluas sudorienten de la ponto de La Norio laŭ la nomo populara de Camino Negro, kiu estas alia aŭtovojo. Estas uzata ĉefe kiel alirejo al la urbo Bonaero fare de la loĝantoj de la zonoj norda kaj okcidenta de la Granda Bonaero, kaj de la veturiloj kiuj veturas el aŭ al la nordo kaj okcidento de la lando.

La Avenuo General Paz estas la komunikvojo surtera kun pleja kvanto de trafiko inter ĉiuj enlandaj vojoj, superita nur de mallonga aro de la Nacia Ŝoseo 9 inter tiu avenuo kaj la Provinca Ŝoseo 4 de Bonaero nome *Camino de Cintura*.

Notoj
-----

1. ↑   Arkivigite je 2010-04-08 per la retarkivo Wayback Machine TMDA Consultas Web, alirita la 29an de marto de 2010, Dirección Nacional de Vialidad

Bibliografio
------------

* Gorelik, Adrián (2010). Universidad Nacional de Quilmes, ed. La grilla y el parque. ISBN 978-987-9173-27-5.
* Palazzo, Pascual (1940). Trazado y diseño de la Avenida General Paz. Buenos Aires: L. J. Pesce. OCLC 22720326.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Avenuo General Paz en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Autopistas del Sol Arkivigite je 2008-07-23 per la retarkivo Wayback Machine: Informo de la entrepreno.
* Carta de Buenos Aires: mapo de la retejo de la registaro de la urbo Bonaero, kun elaeraj fotoj de la urbo en diferencaj epokoj (1940, 1965, 1978 kaj 2004) kaj ĉefe pri la ŝanĝoj ĉe la Avenuo General Paz laŭ la paso de la tempo.
En topologio, **ĉirkaŭaĵo**[1] de iu punkto estas subaro, kiu "interne" enhavas la punkton, en la senco ke la punkto estas entenata de malfermita subaro ene de la ĉirkaŭaĵo.

Difino
------

Se {\displaystyle X} estas topologia spaco, kaj {\displaystyle x\in X} estas punkto en ĝi, do **malfermita ĉirkaŭaĵo** de {\displaystyle x} estas malfermita aro {\displaystyle U\subseteq X} kiu entenas {\displaystyle x}:

{\displaystyle x\in U\subseteq X}.
**Ĉirkaŭaĵo** de {\displaystyle x} estas subaro {\displaystyle C} de {\displaystyle X}, kiu entenas almenaŭ unu malfermitan ĉirkaŭaĵon {\displaystyle U} de {\displaystyle x}:

{\displaystyle \exists U\colon x\in U\subseteq C\subseteq X}.
Pli ĝenerale, se {\displaystyle X} estas topologia spaco, kaj {\displaystyle S\subseteq X} estas subaro en ĝi, do **malfermita ĉirkaŭaĵo** de {\displaystyle S} estas malfermita aro {\displaystyle U\subseteq X} kiu entenas {\displaystyle S}:

{\displaystyle S\subseteq U\subseteq X}.
**Ĉirkaŭaĵo** de {\displaystyle S} estas subaro {\displaystyle C} de {\displaystyle X}, kiu entenas almenaŭ unu malfermitan ĉirkaŭaĵon {\displaystyle U} de {\displaystyle S}:

{\displaystyle \exists U\colon S\subseteq U\subseteq C\subseteq X}.

Propraĵoj
---------

Pri iu ajn punkto, ĉiu malfermita ĉirkaŭaĵo estas ĉirkaŭaĵo, sed ĉirkaŭaĵo, kiu ne estas malfermita, povas ekzisti.

Referencoj
----------

1. ↑  Nova Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto: ĉirkaŭ/aĵ/o

Eksteraj ligiloj
----------------

* Eric W. Weisstein, *Neighborhood* en MathWorld.
* Eric W. Weisstein, *Open neighborhood* en MathWorld.
Ŝuo el ĉevala ledo, ŝutipo oksfordo
La **ĉevala ledo** kaj precipe ties tipo la t.n. **kordovano** estas tipo de ledo, uzita-uzata en la ŝufarado. La nomo venas el hispana urbo Kordovo, kie estis la ledo prilaborita dum jarcentoj.

Oni uzas por ŝufarado ĉevalan ledon el la ĉevala pugoparto (nomata ankaŭ spegulo), kie lokiĝas la fibreca plata muskolo. Ĉar tiu estas relativa eta parto de la ĉevalo, oni povas el tiu ledoparto produkti nur unu paron da ŝuo. Tiu ledo estas tre rezista, grasriĉa tiel forte akvorezista. Okaze de granda temperatura diferenco tiu graso povas aperis sur la ŝuo kiel blankaĵo, kiu estas forviŝebla per mola tuko.

La tanado de la ĉevala ledo okazas per vegetaĵa tanado. Oni prilaboras la krudan flankon tiel longe, ke ĝi iĝas glata kaj senpora supra parto, kun specifa brilado. Dum tanado, oni traktas per oleaj miksaĵoj la ledon kaj metas sur vitran platon por sekigi ĝin. Plimulto de la prilaboro okazas permane. Tio kaj la relative eta parto de la uzebla ĉevala pelto montras fonton de la multekosteco de la ledo, la ŝuo. 

La tanada proceso daŭras 6 monatojn, hodiaŭ tio okazas grandparte nur en Ĉikago, ĉe Tanadejo Horween.
**Murad de Sebastio** (armene: Սեբաստացի Մուրատ, *Sebastatsci Murad*, Murad Hakobjan;  1874 - 4-an de aŭgusto 1918) estis konata armena fidajo dum la armena nacia liberiga movado en la Otomana Imperio. Li naskiĝis en la armena vilaĝo Govdun (Կովտուն), ĉirkaŭ 20 km oriente de la urbo Sivas (de kie li ricevis sian kromnomon, *Sebastaci* ) el malriĉa kampara familio, kiu ĵus translokiĝis al la urbo. Laborinte kiel paŝtisto kaj kamplaboristo dum sia infanaĝo, li translokiĝis kiel adoleskanto al Konstantinopolo, kie li laboris por magraj enspezoj kiel portanto. Li aliĝis al la socialdemokrata hunĉakia partio kaj en la 1890-aj jaroj partoprenis armenajn manifestaciojn protestantajn kontraŭ la duaklasa traktado de la armenaj ene de la Otomana Imperio.

Post murdo de armena informanto li eskapis al Grekio kaj poste al Egiptio. Li tiam fariĝis membro de la Armena Revolucia Federacio, aliĝis al federaciaj grupoj, kaj partoprenis gerilajn agadojn responde al la Hamidaj masakroj. En 1904 li ludis videblan rolon dum la ribelo de Sasuno, kaj poste ekfunkciis en Van. Dum la armena-tataraj masakroj 1905-1907, li estis nomumita estro de defendo de la regiono Zangezuro kaj, kunvenigante grupon de 50 rajdantoj, li defendis la armenan loĝantaron de Kapan kontraŭ masakroj. Amnestio post la revolucio de la Junaj Turkoj de 1908 permesis al Murad reveni al la Otomana Imperio, kie li laboris en Van kaj en Sivas. Aparte, li partoprenis en la organizado de reto de lernejoj kaj bonfaraj kaj inaj societoj, kaj instruis korpan kulturon kaj teatran arton en armenaj lernejoj.

Referencoj
----------

* Kategorio Murad de Sebastio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

1. ↑  Lewy, Guenter.  (Nov 21, 2005) *The Armenian massacres in Ottoman Turkey: a disputed genocide*. University of Utah Press, p. [htt://archive.org/details/armenianmassacre00lewy/e/n30 31].
la fama ĉevaltrinkigejo salcburga kun la ĉeval-malsoviĝiganto
**Ĉevaltrinkigejo** (germane: *Pferdeschwemme* aŭ *Marstallschwemme* aŭ bzw. *Hofmarstallschwemme*) troviĝas ĉe Herbert-von-Karajan-placo en la urbokerno de Salcburgo, Aŭstrujo, tuj dekstre de la Neutor-tunelo kaj kontraŭe al la Granda festivalejo. Ĝi figuras sur la listo de monumentprotektotaĵoj aŭstriaj (BDA 67682, objektidentigilo 67682).

Historio
--------

#### La unua versio

Sub la regado de princĉefepiskopo Johann Ernst von Thun und Hohenstein alikonstruitis la Malnova rezidejo kaj ricevis ankaŭ Aleksandran ciklon. Tion atestas la premiero de la opero *Alessandro in Pietra* en 1689 kiun komponis Heinrich Ignaz Franz Biber. En 1695 estiĝis La ĉeĉevaleja trinkigejo kun skulptaĵo de la ĉevala malsovaĝiganto: fakte temas pri Aleksandro la Granda mem. Tiun ĉi verkon faris Bernhard Michael Mandl. Ĉe la kreo de tiu ĉi unua konstruaĵo engaĝiĝis ankaŭ Franz Anton Danreiter.

#### La dua versio

Kiam nove konstruitis la Kortega ĉevalejo fare de Johann Bernhard Fischer von Erlach en 1695 ankaŭ volitis kreiĝo de nova porĉevala aĵo. La tiea statuo kun ĉevalo nemalsovaĝiĝema estas plena de dinamo kaj rilatis komence al la Kortega ĉevalejo al kiu ĝi ankaŭ spektis. En 1732 la tuta komplekso ricevis la nunan aspekton sub la regado de Leopold Anton von Firmian. Estas lia blazono kiu nuntempe ĉeestas sur nova soklo. La skulptaĵo direktata estas nun en la direkto de la urbocentro.

La latinlingva sokloteksto tekstas jene:

PULCHRITUDO ANTIQUA MIRABILI
NOVITATE RESTITUTA A CELSISSIMO
AC REVERENDISSIMO DOMINO DOMINO
LEOPOLDO ANTONIO ELEUTHERIO
ARCHIEPISCOPO ET SAC(ri) ROM(ani)
IMP(erii) PRINCIPE SALISBURGENSI
SAC(rae) SEDIS APOSTOLICAE LEGATO
NATO GERMANIAE PRIMATE EX
ANTIQUISS(simis) LIBERIS BARONIBUS
DE FIRMIAN ETC. ETC.
En la linioj 1, 2 kaj 3 kaŝas sin la kronogramo de 1732. La freskojn fone ĉe la gapvando kreis Franz Anton Ebner. Sed ilin plurfoje surpentritis, lastfoje en la 1960-a jaro.

Literaturo
----------

* "Sigmundsplatz, Neutor oder Siegmundstor, Hofmarstallschwemme." Ĉe: *Die Kunstdenkmäler Österreichs. Dehio, Salzburg 1986, p. 610–611.*
* Meinhard Leitrich, Anton Roither, Johannes Karolus: *Lateinische Inschriften in der Stadt Salzburg* (=Schriftenreihe des Archivs der Stadt Salzburg), Salzburg 2021, ISBN 978-3-900213-51-0, p. 129

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Ĉevaltrinkigejo (Salzburg) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Notoj
-----

1. ↑  Traduko: *La iama beleco refaritis laŭ mira novo far la tre nobla sinjoro kaj reverendo Leopold Anton Eleutherius, arkiepiskopo kaj salcburgia princo ene de la Sankta Romia Imperio, aŭtomata legato de la Apostola Seĝo, primaso de Germanujo, originante el la tre malnova libera grafa dinastio de la Firmian-oj.*

47.7993713.04042Koordinatoj: 47° 47′ 58″ N, 13° 2′ 26″ O (mapo)
Preĝejo Sankta Dionizo. La komplekso rempara surmonteta. La **Ĉirkaŭremparo de Möbisburg** troviĝas en la sudokcidenta parto de Erfurto kaj estiĝis dum La-Tène-epoko. La hodiaŭxa formo estas el la tempo de la karolida regado en Turingio. La Merwings-burgo (pli malfrue: Möbis-burgo) donis sian nomon al la vilaĝo.

Situo kaj historio
------------------

La pra- kaj fruhistoria remparoburgo situas ĉe la okcidenta fino de la möbisburg-a preĝejomonteto ĉe la rivero Gera.

La kvazaŭ rektangula komplekso estas longa 250 metrojn kaj larĝa 80-130 metrojn. Sude kaj okcidente estas naturaj deklivoj, nur norde la monteto artefarite krutiĝis pro defendokialoj. La ege endanĝerigita orienta parto estas pluse fortikita per alta muro kaj foso.

Legendoj kaj kristanismo
------------------------

La multo da legendoj pri tiu loko - inkluzive pri la diablo - estas indiko por iama oferejo, eble kultejo por la ĝermana dio Toro. La patroneco de la preĝejo (sub Sankta Dionizo) estas tipe por la frankoj. La preĝejo unuafoje dokumente menciitis en 1308. De 1699-1701 fariĝis baroka alikonstruo kaj en 1800 oni novkonstruis la supran parton de la turon el ŝtono. En 1964 ekis restaŭradlaboroj.

Sur la teritorio de la eksa remparburgo, kiu nuntempe estas monumentprotektida, troviĝas krom la preĝejo kaj la tombejo.

Literaturo
----------

* H. Patze (eld.): *Handbuch der Historischen Stätten Deutschlands. Thüringen.* 2. eldono, Alfred Kröner Verlag, Stuttgart 1989, ISBN 3-520-31302-2, p. 283
* Michael Köhler: *Heidnische Heiligtümer. Vorchristliche Kultstätten und Kultverdachtsplätze in Thüringen*. Jenzig-Verlag, Jena 2007, ISBN 978-3-910141-85-8, p. 204

* Kategorio Ĉirkaŭremparo de Möbisburg en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Ĉeĥa kuirarto**, parenca kun la germana kaj aŭstria, estas bazita sur mezeŭropaj grenoj, legomoj, fruktoj kaj bredataj bestoj, precipe porkoj, bovoj, kokidoj, anseroj, anasoj kaj kunikloj. 

Ĉeĥoj amas precipe la porkan viandon, bieron, diversajn farunaĵojn (knedlikoj, kukoj), kazeon, muelitan papavon kun sukero, prunan marmeladon kaj prunan brandon (slivovico).

Tipa ĉeĥa tagmanĝo konsistas el supo, ĉefa plado (viandopeco kun knedlikoj, terpomoj aŭ rizo), deserto (kuko aŭ kompoto) kaj trinkaĵo (limonado, biero aŭ vino).

Kiel nacia ĉeĥa manĝo estas konsiderata **vepřo-knedlo-zelo** (porkaĵo-knedliko-brasiko), sed ankaŭ dolĉaj knedlikoj (farĉitaj per prunoj aŭ abrikotoj aŭ pruna marmelado) kaj ĉeĥaj buĥtoj (ortangula pufa kuko farĉita per kazeo, sukerita papavo aŭ pruna marmelado). Unuopaj regionoj havas lokajn specialaĵojn. Naciaj trinkaĵoj estas biero, slivovico, beĥer-brando, en suda Moravio ĉefe vino.

La klasikan ĉeĥan kuirarton registris en sia libro **Domácí kuchařka** (Hejma kuirlibro) la patriotisma verkistino el la tempo de nacia revekiĝo Magdaléna Dobromila Rettigová (1785-1845), kies aliaj verkoj (moraligaj rakontoj por knabinoj) jam estas forgesitaj, sed la kuirlibro estas daŭre populara.

UEA eldonis en 1958 kvarlingvan Gastronomian Terminaron (Esperanta, angla, ĉeĥa kaj franca) verkita de la ĉeĥo Erhard Urban.

Ekzemplo de tipa ĉeĥa manĝaĵo estas la bakaĵo Buĥto.


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Nutrado kaj gastronomio |
Huggy Bear - 1979 - Longhair
Kurtharara ĉivava hundo
**Ĉivava hundo** aŭ **ĉivavo** (laŭ la meksika provinco *Chihuahua*, prononcu [tʃiˈwawa]) apartenas al la plej malgrandaj hundrasoj, apartenanta al dorlothundoj.

Tiu hundo havas 2 tipojn:

* longhara ĉivavo
* mallonghara ĉivavo

La hundo originas el Meksiko, provinco Chihuahua. Indianoj jam konis ĝin antaŭ Kolumbo. Laŭ perado de Usono tiu hundo-raso disvastiĝis internacie.

La mallongharara hundo aspektas kiel malgranda kapreolo. La oreloj estas starantaj, baŭmaj. Dum la ida aĝo la oreloj estas ankoraŭ pendaj, tiam oni ne tuŝu ilin. Baldaŭe ili ekstaros.

La vosto de ĉivavo estas baŭma kaj rekliniĝas direkte al la kapo.

Tiu hundo estas taŭga por tiuj, kiuj loĝas en negranda loĝejo sen korto. La mallongharara tipo povas vivi en varmo. La oreloj malvarmigas la hundon, tial nur escepte pendas la lango. Al hundoposedanto, kiu ofte forvojaĝas, malkonvenas ĉivavo, ĉar la hundo bezonas akompanon.

Notoj
-----

1. ↑  La grafema transskribo **ĉihuahuo** ne ŝajnas oportuna.

* Ĉivava hundo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Ĉivava hundo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)