recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
La **Toreejo Las Ventas** hispane *Plaza de Toros de Las Ventas* estas la plej granda toreejo de Hispanio kaj la tria kun pli da sidlokoj en la mondo post Meksiko kaj Valencio (Venezuelo), kvankam la pleja laŭ diametro. Ĝi troviĝas en Madrido, en la kvartalo Gindalero en la distrikto Salamanko kaj konsiderata de fakuloj, amatoroj kaj kritikistoj kiel la plej grava de la mondo, kune kun la toreejo de Sevilo.

Fasado kaj Granda Pordo de la Toreejo Las Ventas (Madrido, Hispanio).
Ĝi estis inaŭgurita je la 17-a de junio 1931, sub la nomo **Las Ventas del Espíritu Santo**, ĉar tiel nomiĝis la zono en tiu epoko, kvankam ĝi restis fermata dum tri jaroj ĝis ĝia definitiva inaŭgurado la 21-a de oktobro 1934. Ĝi havas spacon por entute 23.798 spektantojn. La rondo havas 61,5 metrojn diametre, pli ol la de Meksiko.

Vidu ankaŭ
----------

* Ventas (metroo de Madrido)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Retpaĝo de la Toreejo Las Ventas
* Foto 360º de Las Ventas

40° 25′ 55.5″ N 3° 39′ 47.8″ O﻿ / ﻿40.432083 °N, 3.663278 °O﻿ / 40.432083; 3.663278 (mapo)

* Kategorio Toreejo Las Ventas en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Tuvanoj aŭ Tagnu Urianĥoj.
**Urianĥoj**, literumita ankaŭ **Uriankhai** (en mongola: ᠤᠷᠢᠶᠠᠩᠬᠠᠢ, урианхай; en jakuta lingvo урааҥхай; en tradicia ĉina 烏梁海, en simpligita ĉina 乌梁海, en pinjino Wūliánghǎi), **Urianĥan** (mongole ᠤᠷᠢᠶᠠᠩᠬᠠᠨ, урианхан) aŭ **Urianĥat** (mongole ᠤᠷᠢᠶᠠᠩᠬᠠᠳ, урианхад), estas aluda termino aplikita de Mongoloj al grupo de arbaraj popoloj de la Nordo, kiu inkludas la tjurk-parolantaj Tuvanoj kaj Jakutoj, dum foje ĝi estas aplikita al la mongol-parolantaj Altajaj Urianĥoj. la grupo de Urianĥoj inkludis la okcidentarbaran tribon de Urianĥoj kaj la transbajkalan tribon de Urianĥoj, dum la unuaj estis registritaj en ĉinaj fontoj kiel 兀良哈 (pinjino: *Wùliánghā*).

La nomo "Urianĥoj' signifas "uria" (moto, militmoto) kaj Ĥano (senjoro) en mongola. La Mongoloj aplikis la nomon al ĉiuj arbaraj popoloj kaj, poste, al Tuvanoj. Ili estis klasitaj de la Mongoloj kiel Darliginaj Mongoloj.

Je la komenco de la Mongola Imperio (1206-1368), la Urianĥoj estis en centra Mongolio.

Bibliografio
------------

* Dunnell, Ruth W.; Elliott, Mark C.; Foret, Philippe; Millward, James A (2004). *New Qing Imperial History: The Making of Inner Asian Empire at Qing Chengde*. Routledge. ISBN 1134362226.
* Millward, James A. (1998). *Beyond the Pass: Economy, Ethnicity, and Empire in Qing Central Asia, 1759-1864*. Stanford University Press. ISBN 0804729336.
* Perdue, Peter C (2009). *China Marches West: The Qing Conquest of Central Eurasia*. Harvard University Press. ISBN 978-0674042025.
* Ram Rahul. *March of Central Asia*. Indus Publishing, 2000 ISBN 81-7387-109-4
* Johan Elverskog. *Our Great Qing: The Mongols, Buddhism and the State in Late Imperial China*, ISBN 0-8248-3021-0


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 777747
 |
**UN Watch** - prononco juːˈɛn wˈɑːt͡ʃ - estas neregistara organizaĵo fondita en 1993, kiu kritike ekzamenas la agadojn kaj decidojn de la Unuiĝintaj Nacioj. Ĝi estas bazita en Ĝenevo.

Historio
--------

La organizo estis komence prezidita de iama usona reprezentanto ĉe la Unuiĝintaj Nacioj, *Morris B. Abram*. Laŭ la stato de 2024, *UN Watch* estas gvidata de iama usona Ambasadoro kaj Speciala Sendito al Eŭropo, *Alfred H. Moses*, Honora Prezidanto de la Usonjuda Komitato (AJC). La administra direktoro estas *Hillel Neuer*. De 1993 ĝis 2000, UN Watch estis ĉe la Monda Juda Kongreso kaj de 2001 ĝis 2013 al la Usonjuda Komitato.

Celoj kaj agado
---------------

UN Watch pledas por reformo de la Unuiĝintaj Nacioj (UN), egalaj rajtoj ene de UN kaj egala traktado de membroŝtatoj. Dum jaroj, *UN Watch* vidis neproporcian kaj maljustan traktadon de Israelo, kiu malobservis fundamentajn principojn de la Ĉarto de Unuiĝintaj Nacioj.

Referencoj
----------

1. ↑  UN Watch, Plenuma Direktoro: Hillel Neuer (angle)
2. ↑  paĝo "Misio kaj Historio" en la retejo da la organizaĵo (germane)

Vidu ankaŭ
----------

* Jean Ziegler

Eksteraj ligiloj
----------------

* [http:// Oficiala retejo] (angle)

Kategorioj:Internaciaj organizaĵoj
Kategorioj:Unuiĝintaj Nacioj
Memortabulo pri la interparolado inter Trutfetter kaj Luther.
La Mario-Kolegio La **Mario-Kolegio** (latine: *Collegium Marianum*) estas historia konstruaĵo en la urbokerno de Erfurto, Mainzerhofstraße nr 11. Ĝi famas pro la renkontiĝo de Martin Luther kaj Jodocus Trutfetter por teologiaj interparoladoj.

Priskribo
---------

Nur malmultaj konstruaĵoj el la gloroza tempo de la mezepoka erfurta universitato ankoraŭ originale konservitis. La iama ĉefa ejo Collegium Maius (restaŭrita respektive reproduktita en 2011) des pli gravas. La nur kelkajn paŝojn pli sude situinta ejo de la fama bibliojkolektanto Amplonius Rating de Berka ne plu ekzistas kaj anstataŭigitis per moderna loĝadkomplekso. La sama sorto trafis la Mario-Kolegion en la nuna Mainzerhof-strato. Ĝi estis sidejo de la jurscienca fakultato kaj unu el la grandaj kolegioj. Donace fondis ĝin en la 1448-a jaro la kanoniko de la Mario-konvento Heinrich Gerbstedt. Estis malfermita tiu ĉi kolegio ankaŭ al teologoj sed tamen ĝi pli famas kiel centro de jursciencoj sub la kromnomo *Norda Bolonjo*.

Dum la epoko de Reformacio la ejo pluse ekfamis kiel agadoloko de Lutero, kvankam Lutero baldaŭ post la ekstudentado interrompis la en somero 1505 komencitan studon de jursciencoj por frokuliĝi en la Aŭgustenana monaĥejo de Erfurto. Pli intima rilato de Lutero al la porjurista kolegio sekve ne plu iĝis. Krome tute ne klaras ĉu li vere tie ĉi aŭ en la *Collegium Amplonianum* (aliloke en Erfurto) studadis. Sendubas tamen ke en majo de 1518 okazis surloke gravega interparolado inter la reformanto kaj lia iama instruisto kaj universitata rektoro Jodocus Trutfetter. Je la bedaŭro de Lutero tiu ĉi refutis la reformaciajn ideojn.

Tamen, la doktrinoj de Lutero pli fruktoportaj estis inter aliaj universitatanoj kaj ĉe multaj burĝoj. Ekde la komenco de Reformacio troviĝis anoj de la nova kredo en Erfurto kaj la iam de Lutero frekventitaj lokoj estiĝis tre frue veraj pilgrimlokoj (i.a. la menciita monakejo kiel Lutero monakiĝis). Memorigi onin je tiuj lokoj estis poste la tasko de la Societo historia de Erfurto. Jam je la komenco de la 20-a jarcento tial muntitis memorigtabulo kiu tekstas: "Hier stand ehemals das Collegium Marianum, in dem Dr. Jodocus Trutfetter, der bedeutendste scholastische Philosoph seiner Zeit, am 9. Mai 1518 mit Dr. Martin Luther seine berühmte Unterredung hatte." Ŝajne tiutempe ankoraŭ sufiĉas tiaĵo kaj la tabulinstalintoj povis esti certaj ke la konkreta enhavo de la menciita interparolado al ĉiuj preterirantoj estus konata...

Literaturo
----------

Steffen Raßloff: *100 Denkmale in Erfurt. Geschichte und Geschichten. Mit Fotografien von Sascha Fromm* (Thüringen Bibliothek, vol. 11), Essen 2013.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Pri la Collegium Marianum.
* Originala gazetartikolo de Raßloff, kun fotoj.[*rompita ligilo*]


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 506797
* LCCN: n2017075900
* VIAF: 134089294
* SUDOC: 15764975X
* BNF: 16520965b
* MBA: 93ea6da4-9c99-43f9-bd69-357f2a22d9f5
* NKC: kn20020321235
 |



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
La **ibaloi**- aŭ **nabaloi**-tribo (**ibalojoj**) estas indiĝena etna grupo vivanta en nordaj Filipinoj. La ibaloi-popolo estas unu el la popoloj, kiuj havas la komunan nomon *igorotoj* kaj kiuj vivas en la montaroj de *Cordillera Central* sur insulo de Luzono. Ili nombras ĉ. 55.000; plej multaj ibolojanoj vivas en suda parto de provinco Benguet.

La ibalojanoj okupiĝas ĉefe pri agrokulturo, kultivante rizkampojn. Kvankam kelkaj el ili iĝis ministoj aŭ intelektuloj de Filipinoj, la ibalojanoj estas konataj ĉefe pro siaj mumioj. Tiuj mumioj estis komplete deakvigitaj, tiel ili konservis siajn trajtojn, tatuojn, internajn organojn. Tiuj mumioj estis kaŝitaj en kavernoj. Fama iĝis el ili la t.n. *Ridetanta Mumio*, ĉar restis kompleta, sendifekta dentaro.

Oni supozas ke oni praktikis la mumiigon inter 1200 kaj 1500, kaj ĝin finis la koloniigo. Oni malkovris tiujn mumiojn en kavernoj proksime al la urbo Kabayan, antaŭ ĉ. 100 jaroj. La mumiojn oni forŝtelis en la 1960-aj kaj 70-aj jaroj, sed ili estis reakiritaj, reportitaj en 2005.

* Kategorio Ibalojoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
|  |  |
| --- | --- |
|  Mikso | Ĉi tiu paĝo jam estas alinomita laŭ propono al «**Protektita devenonomado**».

---

Eblas forpreni la ŝablonon kaj fermi la diskuton ĉe Vikipedio:Alinomendaj artikoloj. |

La **Protektita devenonomado** (**PDN**) - angle *protected designation of origin (PDO)* - estas la nomo de identiga signo de Eŭropa Unio celanta konservi la devenan nomadon de agrikulturaj produktoj. Kreita en 1992, ĉi tiu etikedado *"nomumas produktojn produktitajn, prilaboritajn kaj disvolvitajn en specifa geografia areo, uzante la agnoskitan scipovon de lokaj produktistoj kaj ingrediencojn de la koncerna regiono"*.

La karakterizaĵoj de la tiel protektitaj produktoj estas esence ligitaj al la produktloko. La eŭropa PDN-emblemo, deviga, certigas ĉi tiun identigon. La eŭropa reglamento n-ro 510/2006 de la 20a de marto 2006 celas prioritate establi komunuman protektosistemon garantiantan egalajn konkurencajn kondiĉojn inter la produktantoj de produktoj, kiuj portas ĉi tiujn menciojn. Ĉi tiu eŭropa regularo devas garantii la reputacion de regionaj produktoj, adapti ekzistantajn naciajn protektojn por kongruigi ilin kun la postuloj de la Monda Komerca Organizo kaj informi konsumantojn, ke produktoj kun la emblemo de protektita deven-nomado plenumas la produktokondiĉojn kaj originon specifitajn de ĉi tiu nomo. Ĉi tiu regularo koncernas iujn agrikulturajn produktojn kaj manĝaĵojn, por kiuj ekzistas ligo inter la karakterizaĵoj de la produkto aŭ la manĝaĵo kaj ĝia geografia deveno: ĝi povas esti vinoj, fromaĝoj, ŝinkoj, kolbasoj, olivoj, bieroj, fruktoj, legomoj, panoj aŭ porbrutaraj nutraĵoj.

Referencoj
----------

1. ↑  EU-a politiko kaze de la kvalito de agrikulturaĵoj (arkivo) ĉe la retejo de la Eŭropa Komisiono

Vidu ankaŭ
----------



* Ekologia atesto de Eŭropa Unio
* Protektita Geografia Indiko
* Protektita nomigo de origino (EU)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 737622
 |
Setlejo de la Udege en Rusio de municipaj distriktoj kaj urbaj distriktoj kiel procento de la tutsumo de ĉi tiu popolo en la Rusa Federacio. Laŭ la censo de 2010Setlejo de la Udege en Rusio de municipaj distriktoj kaj urbaj distriktoj kiel procento de la tutsumo de ĉi tiu popolo en la Rusa Federacio. Laŭ la censo de 2010
**Udegoj** (en la udega lingvo: *удээ* aŭ *удэхе* (udee aŭ udehe)) estas popolo vivanta en Ĉemara kaj Ĥabarovska regionoj en Rusio. Ili loĝas ĉe montaro Sihote-alin laŭ riveroj Ussuri (kaj ĝiaj alfluantaj branĉoj Ĥor, Bikin kaj Uman), Amur (Kur Kungari kaj Anjuj) kaj la riveretoj, kiuj alfluas al Tatara markolo - Samarga, Nelma, Edin ktp. La udegoj parolas la udegan lingvon, kiu apartenas al tungus-manĉura lingvaro. Udegoj vivtenas sin per ĉasado, fiŝkaptado kaj kolektado de ginsengo. Laŭ Sovetiaj kaj Rusiaj popolnombradoj ilia nombro kreskis ĝis la 1980-aj jaroj, sed malkreskis en 1990-aj jaroj. Nur malmultaj parolas la udegan lingvon.

Sovetia verkisto Aleksandr Fadejev verkis pri udegeoj en sia libro "*La lasta el udegoj".*

|  |  |
| --- | --- |
| Jaro | maldekstraNombro de udegoj |
| 1926 | 1.357 |
| 1959 | 1.444 |
| 1970 | 1.469 |
| 1979 | 1.551 |
| 1989 | 2.011 |
| 2002 | 1.657 |
|

La plej grandaj udegaj vilaĝoj estas en

Ĥabarovska regiono: Gvasiugidi kaj Arsenjevo  
Ĉemara regiono: Agzu, Krasnij Jar kaj Olon  

* Udegoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Udegoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Eksteraj ligiloj
----------------

* (en la angla lingvo)
**Manuel BALLESTER BOIX** (naskiĝis la  27-an de junio 1919(nun 1919-06-27) en Barcelono, mortis la 5-an de aprilo 2005 en Barcelono) estis hispana ĥemiisto premiita en 1982 per la "Premio Príncipe de Asturias de Investigación Científica y Técnica".

Biografio
---------

Naskiĝinta en Barcelono, li studis ĥemion en la Universitato de Barcelono licenciiĝinte en la jaro 1944. Inter 1949 kaj 1951 li daŭrigis siajn studojn en la usona universitato de Harvard.

Membro de "Consejo Superior de Investigaciones Científicas" (CSIC) ekde 1944, li estis nomita ĉef-serĉisto de "Patronato Juan de la Cierva", posteno kiun li tenis inter 1971 kaj 1985. Li ankaŭ estis profesoro invitata en multnombraj universitatoj tra la mondo kaj laboris por la Departemento de Defendo de la Registaro de Usono.

Lia scienca laboro fokusiĝis en la organika kemio, speciale en la kinetiko kaj la meĥanismo de organikaj kondensadoj, en la sintezo kaj reagoj de la kloraj aromataj hidrokarbonidoj kaj la studado de la liberaj radikaloj, anjonoj kaj katjonoj de la trivalenta karbono. Lia laboro estis agnoskita en multnombraj sciencaj publikaĵoj de tutmonda disvastiĝo kaj en la diversaj hispanaj kaj eksterlandaj honorigoj kiujn oni donis al li.

En 1982 li estis premiita per la "Premio Príncipe de Asturias de Investigación Científica y Técnica" (tiel nomita ĝis 2014; hodiaŭ: "Premio Princesa de Asturias de Investigación Científica y Técnica").

Li mortis en Barcelono la 5-an de aprilo 2005.

Referencoj
----------

1. ↑  (hispane) Premio Princesa de Asturias de Investigación Científica y Técnica

Eksteraj ligiloj
----------------

* Biografio (hispane)
* Fundación Príncipe de Asturias, Príncipe de Asturias de Investigación Científica y Técnica 1982
* Fundación Princesa de Asturias Arkivigite je 2012-07-09 per Archive.today

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Manuel Ballester Boix en la hispana Vikipedio.* 


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 582497
* GND: 1056550414
* LCCN: n86816840 n79055379, n86816840
* VIAF: 25880902
* ISNI: 0000 0000 9378 8036
* NKC: mzk20201072273
* BNE: XX831124
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  Redaktas | **Ĉi tiu artikolo estas redaktata de iu.**

---

Por eviti la riskon de redaktokonflikto, ne redaktu la artikolon. Kontrolu la kronologion kaj forigu la ŝablonon, se necese. |

**Vicente SOTO Iborra** (Valencio, 22a de februaro 1919 - Madrido, 12a de septembro 2011) estis hispana verkisto de la Generacio de la 50-a. Li elstaris kiel romanisto — ricevis la Premion Nadal en 1966 —, sed ĉefe, kiel aŭtoro de noveloj.

Biografio
---------

Li studis juron en Valencio. Tiam li apartenis al FUE, organizaĵo de maldekstraj studentoj kaj al teatra trupo *El Búho* (La Gufo). Li neniam povis uzi siajn jurajn studojn kaj dediĉis sin al teatro, membris en la respublika armeo dum la Hispana Enlanda Milito kaj translokiĝis al Madrido por eviti persekutadon de la novaj frankistaj aŭtoritatoj. Tie li laboris kiel oficejisto de privata sanservo kaj ligiĝis al sabata babilrondo de la Kafejo Lisboa de Madrido —iniciatita en 1946—, en kiu kunsidis artistoj kaj intelektuloj kontraŭdiktaturaj (Antonio Buero Vallejo, Francisco García Pavón, Juan Eduardo Zúñiga, Ezequiel González Mas...).

Como no lograba mantenerse en Madrid con lo que trabajaba y ya estaba casado con Blanca, su mujer, se exilió a Londres en 1954 para literalmente poder comer a diario, compaginando con la escritura creativa diversos trabajos —buscó trabajo como friegaplatos en un restaurante del Soho, aunque pronto se ocupó de tareas administrativas y como su gerente—, periodista freelance, miembro del COI (Central Office of Information), crítico de teatro durante tres años para la sección en español de la BBC, director de una revista de maquinaria industrial, traductor y profesor de español. Desde allí mantuvo una importante correspondencia con Antonio Buero Vallejo, uno de los miembros de la tertulia, al que le unía una gran amistad desde que Soto mecanografió el manuscrito de la premiada obra de Buero Historia de una escalera1
La **Preĝejo de Sankta Gerardo** estas moderna romkatolika preĝejo en Hungario, en ĉefurbo Budapeŝto, en distrikto Újbuda.

Historio
--------

En Kelenföld jam en 1920 oni fondis societon por preĝejokonstruado. Tiutempe oni aranĝis mesojn en lernejo. Post jardeko oni fondis paroĥon kaj konstruis preĝejon. Inter 1984-1992 pli nova preĝejo estis konstruita. La ĉefarkitekto estis Béla Pintér (arkitekto). En 1999 la turo estis preta kaj tiam en la korto skulptaĵoj trovis lokon.

Konstruaĵo
----------

Ekstere ĉe la centra konstruaĵo estas videbla skulptaĵo pri Sankta Gerardo fare de Imre Varga. Sub la preĝejo estas granda loko por tomboj de urnoj, kiu estas nomata kapelo de Sankta Tombo. La centra konstruaĵo konsistas ankaŭ el kapeloj kaj ĉambroj. En la korto estas videblaj skulptaĵoj pri Stefano la 1-a (Hungario), Ladislao la 1-a (Hungario), Emeriko de Hungario, Elizabeto de Hungario kaj Sankta Margareta de Hungario.

Kermeso okazas en la 24-an de septembro.

Fontoj
------

* hungare Arkivigite je 2017-05-13 per la retarkivo Wayback Machine


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Meade Anderson "Lux" Lewis** (\* 3-an de septembro 1905 en Ĉikago, Ilinojso; † 7-an de junio 1964 en Minneapolis, Minesoto) estis usona ĵaz-pianisto kaj komponisto, pioniro de bugio.

|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Muziko |

Vivo kaj agado
--------------

La naskiĝdato de Lewis estas - depende de la fonto - la 3-a, 4-a aŭ 13-a de septembro 1905. Dum lia junaĝo la pianisto Jimmy Yancey, kun kiu li estis amika, estis lia modelulo. Verŝajne li ankaŭ ricevis instruon de sia amiko Pinetop Smith. Lewis ludis en drinkejoj kaj klubejoj en Ĉikago, retiriĝis tamen post sia sukceso kun *Honky Tonk Train Blues* en 1929.

Lewis unuafoje sonregistris en 1927, sed nur en 1936 komencis la sukceso, kiam koncertorganizisto John Hammond sendis lin al Novjorko kaj ekde 1938 lin prezentis en siaj koncertoj "From Spiritual to Swing" kun Albert Ammons kaj Pete Johnson. Hammond malkovris lin en 1935, kiam li laboris en garaĝo en Ĉikago kiel aŭtolavisto. Liaj prezentadoj en Carnegie Hall (kaj en la klubejo Café Society) ekigis bugio-haŭson. Kune kun siaj kunludantoj Albert Ammons kaj Pete Johnson Lewis fariĝis unu el la ĉefaj bugiopianistoj siatempaj. Fine de la 1930-aj jaroj li sonregistris kun la du same kiel kun Sidney Bechet kaj Edmond Hall. Poste li laboris precipe en Losanĝeleso, estis tamen en la muzikmondo sufiĉe forgesita. Meade "Lux" Lewis mortis en 1964 je aŭtoakcidento en Minneapolis.

Kune kun Ammons li havis la meriton esti muzikisto de la unuaj sondiskoj, ekestintaj en 1939, de la nova diskeldonejo Blue Note Records.

Heredaĵo: Honky Tonk Train Blues
--------------------------------

La titolo *Honky Tonk Train Blues* de Lewis farixis bugia normkanto, kiun multaj pianistoj ludis kaj surdiskigis. Al tiuj apartenas Jean-Paul Amouroux, Keith Emerson, Jay McShann, Lloyd Glenn, Jörg Hegemann, Gene Phillips, Michael Pewny, Gene Taylor, Tim Wheals kaj Axel Zwingenberger samkiel la radio-bandego SWR Big Band.

Literaturo
----------

Kunzler *Jazzlexikon* 2002

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Meade Lux Lewis en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Biografio pri Meade Lux Lewis en *African American Registry*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 362098
* GND: 134609867
* LCCN: n87812952
* VIAF: 59270180
* ISNI: 0000000063024932
* SUDOC: 168271451
* BNF: 138966289
* MBA: abb415f3-a991-4fa7-b47a-674ab86fe060
* NKC: ola2002159263
* ICCU: LO1V408872
* BNE: XX1544201
 |
Generalo **Andrej Andrejeviĉ Vlasov** inter la soldatoj de "Kontraŭsovetia Liberiga Armeo"
**Andrej Andrejeviĉ VLASOV** (naskiĝis la 1-an de septembro[jul.]/ 14-an de septembro 1901[greg.] en Lomakino apud Niĵnij Novgorod, mortis la 1-an de aŭgusto 1946 en Moskvo) estis sovetia generalo en servo de Adolf Hitler.

Li estis devige soldatinta en 1919 al la Ruĝa Armeo, partoprenis en la rusia enlanda milito. Li aliĝis al la Komunista Partio en 1930. Li veturis en 1938 al Ĉinio, kie li estis armea konsilisto de Ĉiang Kai-ŝek ĝis 1939, kiam li reveturis al Sovetunio. Li servis en defendo de Moskvo kaj Kievo (1941). Li kaj liaj taĉmentoj estis militkaptitaj en julio de 1942.

Li organizis — kun aprobo de la germanaj naziaj gvidantoj — kontraŭsovetian liberigan organizon por forigi la stalinisman sistemon. Liaj 50 mil soldatoj de la Rusa Liberiga Armeo batalis kontraŭ la Ruĝa Armeo, kapitulaciis antaŭ usona armeo en Ĉeĥoslovakio.

La usonaj armeaj fortoj transdonis la soldatojn kaj lin mem (majo de 1945) al la sovetiaj instancoj. Li estis pendumita.

Referencoj
----------

1. ↑  Fedor Davydovich Sverdlov: *Sovetskie generaly v plenu*. Izd-vo fonda "Kholokost", 1999, p. 97.
2. ↑  Catherine Andreyev: *Vlasov and the Russian liberation movement: Soviet reality and émigré theories*. Cambridge University Press, Cambridge [k. a.] 1988, ISBN 0-521-30545-4, p. 113.

Vidu ankaŭ
----------

* Stepan Bandera
* Banderanoj
* Kunlaborismo

* Kategorio Andrej Andrejeviĉ Vlasov en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 53214
* GND: 118634461
* LCCN: n50021203
* VIAF: 66493486
* ISNI: 0000 0001 2137 2450
* LIBRIS: 315522
* SUDOC: 106870335
* BNF: 12087916n
* ULAN: 500244701
* NDL: 00621614
* NKC: jn20000720321
* BNE: XX1155684
 |
Ĝurĉena militisto de la fino de la dinastio Ming en lignobloka presaĵo.
**Ĝurĉenoj**, **Ĵurĉenoj**, **Jurĉenoj** aŭ *Jurchen* (en manĉura: ᠵᡠᡧᡝᠨ Jušen, IPA: [ʤuʃən]; en ĉina: 女真, Nǚzhēn, [nỳ.ʈʂə́n]) estas termino uzita por kolektive priskribi nombrajn orientaziajn Tunguz-parolantajn popolojn kiuj loĝis en nordoriento de Ĉinio, kio poste estos konata kiel Manĉurio, antaŭ la 18a jarcento. Ili estis kontinua grupo kun la Manĉuoj de la posta historio. De malhela deveno, diversaj grupoj de Ĝurĉenoj vivis kiel ĉasistoj-kolektistoj, paŝtistaj nomadoj aŭ malnomadaj agrikulturistoj. Ĝenerale sen centra aŭtoritato, kaj havante malmultan komunikadon inter si unu kun alia, multaj grupoj de Ĝurĉenoj falis sub la influo de la najbaraj dinastioj, kaj iliaj estroj devis pagi impostadon kaj teni laŭnomajn postenojn kiel efektive heredaj komandantoj de la limpasejoj.

La ĉinaj funkciuloj de la Dinastio Ming (1368-1644) klasigis ilin en tri grupojn, indikante relativan proksimecon al Ĉinio: nome Ĝianĵu, Haiksi kaj Ĝeren, Haidong aŭ Sovaĝaj, nome la plej nordaj.

Notoj
-----

1. ↑   Roth Li, Gertraude (2002). J. Peterson, William (ed.). 'State Building Before 1644'. The Cambridge History of China, vol. 9 part 2. United States of America: Cambridge University Press. pp. 11–13. ISBN 0-521-24334-3.
La Kvaro por la Kvara kun la gesinjoroj Zamenhof, UK 1908
**Eduard MYBS** (mibs), (naskiĝis en la 30-a de decembro 1858, mortis je 4-a de junio 1923 en Altona apud Hamburgo) estis germana esperantisto, d-ro pri medicino kaj kuracisto.

Ekde 1904 li estis esperantisto. Li estis membro de la Lingva Komitato, vicprezidanto de la Akademio de Esperanto kaj de la 1-a UK en Boulogne-sur-Mer 1905, prezidanto de UK en Dresden 1908. De 1906, do ekde la fondiĝo, ĝis 1911 li servis kiel prezidanto de Germana Esperanto-Asocio (nomo ĝis 1909: Germana Esperantista Societo).
Same li oficis kiel prezidanto de la unua Esperanto-grupo de Hamburg-Altona kaj de la Nordalbinga Ligo. Li faris multajn paroladojn kaj multajn kursojn en ĉiuj partoj de Germanio, kaj verkis artikolojn interalie por gazetoj kaj jarlibroj.

Literaturo
----------

* **1914**: Kandidatoj al la Lingva Komitato (1914). Mybs, E.-W. - Altona (Germanujo). En:

Oficiala Gazeto Esperantista 1914:6:08 (63), p. 179.

* Kategorio Eduard Mybs en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
|  Kopirajto | Ĉi tiu artikolo baziĝas (parte aŭ tute) sur artikolo el la **Enciklopedio de Esperanto**.

---

La originala teksto kontroleblas en interreta arkivo de la fonto. |
Kasteleto Kitzerstein
**Kasteleto Kitzerstein** (germane: *Schlößchen Kitzerstein*) troviĝas en Saalfeld, Germanujo (Schwarmgasse 24), proksime de Hoher Schwarm kaj la ĉirkaŭfortikaĵoj.

Historio
--------

Konstruiĝis ĝi sur la grundo de du privilegiitaj (t.e. sen impostopago-devo sed kun la preteco provizi helpon en kazo de militaj konfliktoj) bienoj de la kavaliroj Otto von Enzenberg kaj la senjoroj de Thüna. En 1497 Georgo el Thüna, abato de la benediktana klostro de Saalfeld, nomumiĝis fare de la imperiestro regna princo. Sekve la lokaj benediktanoj ankaŭ ekgravis sekularpotence. Post la fajrego de 1517 Georg von Holbach rekonstruigis la kastelon en 1521/22 kaj donis al ĝi la nunan aspekton.

La urba kronikisto kaj advokato Sylvester Lieb laŭdegis la eksteron kaj la internon kastelajn per la jenaj vortoj:

> *Übrigens ist es mit ausnehmender Kunst gebaut, dass es jenem nach der Saale und den waldigen Bergen der Heide zu gelegenen Stadtteil nicht nur durch eine gewisse ganz besondere Anmut eine ungemein schöne Zierde und Schmuck verleiht, sondern auch seinen Besitzern wegen der überaus großen Zahl und geschmackvollen Einrichtung der Kammern und beheizbaren Zimmern größte Bequemlichkeit gewährt.*</ref>
> 
> 
> Arĥitekturo
> -----------
> 
> 
> Temas pri neregula, per multaj eroj strukturita ejo. Ĝi kvazaŭ gluas sur deklivo supre de la rivero Saale kaj estis plilongigita eosten multangule ankaŭ malantaŭ la urba muraro. La gabeloj estas riĉe ornamitaj laŭ nordgermana stilo. Orielo direktanta sin al la korto havas ornamripon. La ogiva arko ĉeportala lasas eniri la vizitantojn. Norde iama ĉirkaŭfortikaĵa turo estis enkorpigita en la konstruaĵon kie ankoraŭ videblas embrazuroj. Sep dekoracigabloj plie beligas la tuton. 
> 
> 
> Posedantoj
> ----------
> 
> 
> Dokumente certas mencio en la 14-a jarcento pri posedo fare de la grafoj de Schwarzburg. Poste multis la posedantoj, ekz. kanceliero de Ketelhodt el Rudolstadt. Post 1628 ŝajne privataj burĝoj loĝis en ĝi, ekz. Kronberger kaj poste ties bofilo kaj urbestro Eckhardt. Pli malfrue venis ĉefforstisto de Reuß, s-ro von Koss († 1710) kaj ties filino. La dukujo Sachsen-Coburg-Saalfeld vendis ĝin en 1760 al privatuloj.. Lasta privata posedanto estis Hans-Joachim Schaede, fabrikanto de lavmaŝinoj, kiun la komunistoj eksproprietigis en la 1948-a jaro. 
> 
> 
> En 2006 oni nove aranĝis la ĝardenojn inter la Schwarm-ruino kaj la kasteleto. Nuntempe ene estas la distrikta muziklernejo. 
> 
> 
> Eksteraj ligiloj
> ----------------
> 
> 
> 
> 
> 
> 
> 
> * informoj ĉe AlleBurgen.de
> * hejmpaĝo muziklerneja
> 
> 
> Notoj
> -----
> 
> 
> 1. ↑  
> citaĵo laŭ porturisma portalo
> 2. ↑  Paul Lehfeldt: *Die Bau- und Kunst-Denkmäler Thüringens. Kreis Saalfeld - Amtsgerichtsbezirke Saalfeld, Kranichfeld, Camburg, Gräfenthal und Pössneck: mit 26 Lichtdruckbildern und 110 Abbildungen im Texte*, volumo 6, 1892, p. 110-111
> 3. ↑  "Saalfeld - die Steinerne Chronik Thüringens – Schlößchen Kitzerstein"
> 
> 
> 50.6482332711.36658921Koordinatoj: 50° 38′ 54″ N, 11° 22′ 0″ O (mapo) 
> 
>
**Szilárd Bogdánffy** [silArd bogdAnfi], laŭ la hungarlingve kutima nomordo kaj kun plena nomo **Bogdánffy Szilárd Ignác** estis hungara katolika pastro, episkopo, instruisto, beatulo.

Szilárd Bogdánffy naskiĝis la  21-an de februaro 1911(nun 1911-02-21) en Feketetó (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempa Crna Bara (Ĉoka) en Serbio), li mortis la 1-an de oktobro 1953 (laŭ wikidata la 2-an de oktobro 1953) en Aiud (Rumanio).

Desegnaĵo pri Szilárd Bogdánffy

Biografio
---------

Szilárd Bogdánffy maturiĝis en piarista gimnazio en Timișoara en 1929, poste li studis 2 jarojn teologion en akademio en la sama urbo, fine li diplomiĝis en teologia instituto en Budapeŝto en 1933. Li revenis al Rumanio kaj en la sekva jaro li pastriĝis en Oradea. Inter 1935-1939 li instruis, dum en 1937 li akiris plian diplomon pri grekokatolia teologio. Pro nacieca partopreno li estis kaptita kaj transdonita al Hungario, kie li instruis. Tamen en 1940, parto de Transilvanio denove apartenis al Hungario dum 5 jarojn, tial Bogdánffy revenis al tiu landparto kaj li daŭris la instruadon en pluraj lokoj. En 1949 sekrete li episkopiĝis en Bukareŝto, sed en la sama jaro li denove arestiĝis kaj mortis en prizono. Postmorte li beatiĝis en 2010.

Fontoj
------

* biografio hungare kun foto
* biografio hungare
* biografio hungare (legebla en la 101-a paĝo)

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 853580
 |



* Portalo pri Biografio
Flago de la Mesĥetaj Turkoj
La historia Mesĥeti regiono nun estas parto de Kartvelia Samcĥe-Javaĥeti regiono.
La **mesĥetaj turkoj** (memnomiĝo *tjurk*, turke *Ahıska Türkleri*, kartvele თურქი მესხები) estas heterogena turklingva etna grupo de karapapaĥoj kaj turkigitaj kartveloj, armenoj, ĉeĉenoj kaj kurdoj, ĉiuj adeptoj de islamismo sunita de la skolo hanifita, kaj la minoritatoj adeptoj de islamismo ŝijaisma de la branĉo dekduimamismo, la plej grando branĉo de ŝijaa islamo. Ili loĝis en la sudokcidento de Kartvelio, ĉe la turka landlimo ĝis 1944, kiam la soveta aŭtoritato deportis ilin al Uzbekio. 

La 14-an de novembro 1944 komenciĝis deporto de mesĥetaj turkoj el Kartvela SSR al Centra Azio, sume estis deportitaj ĉirkaŭ 115 000 personoj, subigitaj al sovetaj reprezalioj antaŭ kaj poste.

En la ekzilo la mesĥetoj disvolvigis komunan etnan konscion kaj ili mem ekdifiniĝis kiel mesĥetoj. En la 1960-a kaj 1970-a jardekoj ili famiĝis pri la lukto por la enmigrado al Turkio aŭ reveno al Kartvelio. En 1989 post kontraŭ-mesĥeta pogromo en la Fergana valo (Uzbekio), rezulte de kiu (laŭ oficiala informo) estis mortigitaj 106 homoj (inkluzive de 43 turkoj), komenciĝis amasa elmigrado de turkoj en RSFSR, precipe al Krasnodara regiono. La kartvelaj aŭtoritatoj restis nedecidaj pri la permeso revenigi amase la mesĥetojn, escepte se ili akceptos la kartvelan identecon. En 1990 establiĝis standarda asocio, Vatan (esperante *Naskiĝlando*).

Vidu ankaŭ
----------

* Mesĥetio

Referencoj
----------

1. ↑  Hypertopia of the Armenian lobby, The Hill
**Resumo** estas mallongigita prezento de io pli longe dirita aŭ skribita. *Resumi* estas koncize esprimi per malmultaj vortoj la esencon kaj precipon de tio, kio estis dirita aŭ skribita pli detale kaj longe.

En sciencoj **resumo** estas mallongigo de esplora artikolo, tezo, revizio, prelego aŭ ajna pli profunda analizo de partikulara stusobjekto kaj estas ofte uzata por helpi la leganton rapide certigi pri la artikola celo. Por taŭga uzado, resumo ĉiam aperas ĉe la komenco de manuskripto aŭ tajpskripto, funkciante kiel enirilo al la akademia artikolo aŭ dokumento. Ĉirkaŭ la fino de la 20a jarcento etendiĝis tra la tuta mondo la kutimo en akademiaj aŭ esploraj gazetoj meti ĉe la komenco de la artikolo aŭ en komenca enhavsekcio la resumojn de la tekstoj duoble kaj en angla kaj en la koncerna nacilingvo. Foje oni aldonas alian trian lingvon, ĉefe de internacia uzado aŭ kono, kiaj la franca aŭ la germana, depende de la mondoregiono. Malofte okazas tio per Esperanto, sed ja foje, kiel ĉe la gazeto *Estudios* pri liberecana esplorado.

Referencoj
----------

1. ↑  PIV, SAT, Parizo, 2002, paĝo 970.
2. ↑  Gary Blake kaj Robert W. Bly, *The Elements of Technical Writing*, paĝo 117. Novjorko: Macmillan Publishers, 1993. ISBN 0020130856
3. ↑  Ekzemple el tiu ligilo oni aliras al la resumoj de artikolo en hispana, angla kaj Esperanto.  Arkivigite je 2016-03-04 per la retarkivo Wayback Machine Alirita la 7an de Decembro 2015. El la retejo de la gazeto  Arkivigite je 2016-03-29 per la retarkivo Wayback Machine oni aliras al aliaj numeroj kaj resumoj.

Literaturo
----------

* Finkelstein Jr, Leo.  (2004) *Pocket Book of Technical Writing for Engineers and Scientists.*, 2‑a eldono, Londono: McGraw-Hill Education - Europe. ISBN 0072468491.

* Kategorio Resumo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Bernhard POST** (naskiĝinta la 5-an de majo 1953 en Majenco) estis germana arkivisto kaj historiisto. Li dum multaj jaroj estris ĉe Ĉefa ŝtatarĥivo en Vajmaro kaj ĝis pensiiĝo estis direktoro de la Landa Arkivo de Turingio.

Vivo
----

Post studo de historio, germanistiko kaj pedagogio je Majenco, inter 1975 kaj 1980, li doktoriĝis en 1984 post defendo de tezo pri juda historio titole *Judentoleranz und Judenemanzipation in Kurmainz 1774–1813*. Sekvis arkivista trejniĝo en Koblenco kaj Marburg. De 1987 ĝis 1993 li deĵoris kiel staĝisto ĉe la Heslanda ĉefa ŝtata arkivo je Wiesbaden. En 1993 li fariĝis sekciestro pri pli nova dataro ĉe la Ĉefa ŝtatarĥivo en Vajmaro kaj de 2002 ĝis 2008 Post manaĝeris la centran sekcion tiean.

De aprilo 2009 li estris la tuton. Post reformiĝo de la turingia landa arkivleĝaro Post estris la Landa Arkivon de Turingio. En novembro 2008 la ŝtatsekretariino pri kulturo Babette Winter oficiale permesis ties retiriĝon. 

Dum multaj jaroj Post estis estrarano ene de la Ligo de germanaj gearkivistoj (Verband deŭtscher Arĉivarinnen und Archivare).

Verkoj (elekto)
---------------

* *Judentoleranz und Judenemanzipation in Kurmainz 1774–1813*, Wiesbaden 1985.
* kune kun Marlis Gräfe, Andreas Schneider: *Die Geheime Staatspolizei im NS-Gau Thüringen 1933–1945. Quellen zur Geschichte Thüringens*. II. Halbband, eldonis Landeszentrale für politische Bildung Thüringen, nova eldono 2005, ISBN 3-931426-83-1 (pdf).
* kune kun Dietrich Werner: *Herrscher in der Zeitenwende. Wilhelm Ernst von Sachsen-Weimar-Eisenach, 1876–1923.* Glaux, Jena 2006, ISBN 978-3-931743-94-9.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Informoj pri Bernhard Post en katalogo de la Germana Nacia Biblioteko (germane)

Notoj
-----

1. ↑  *Vademekum der Geschichtswissenschaften.* Eldono 10, 2012/13, Steiner, Stuttgart 2012, ISBN 978-3-515-10079-3, p. 524.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 853012
 |
w1

Kunsthalle Weimar
inaŭguro en 1903
La **Kessler-artohalo** (germane: **Kunsthalle Harry Graf Kessler**) en venecia stilo en Vajmaro (Germanujo) ŝuldiĝas sian nomon al la artomecenato kaj noviganto Harry Graf Kessler. Aimé von Palézieux-Falconnet direktoris la vajmarajn artokolektojn, estante iel kontraŭulo de Kessler, kiu tamen finfine ĉefe respondecis pri la realigo de la artohalo.

Komence surloke estis fondita la t.n. *permanenta artekspozicio* de la Nova Muzeo; antaŭe troviĝis tie brikejo. La starigo finiĝis en 1880. Okaze de la inaŭguro ĉeestis lia grandduka moŝto Vilhelmo Ernesto (Saksio-Vajmaro-Eisenach) kaj Karolino de Saksio-Vajmaro-Eisenach. Kun ili aperis la inter si ne harmoniantaj sinjoroj Palezieux kaj Graf Kessler.

La unua granda evento estis ekspozicio pri Max Klinger en 1903 kion dokumentis la kortega fotisto Louis Held. Ĝis 1906 la sukcesoj oftis danke al eksponaj aranĝoj i.a. pri Max Klinger, Max Liebermann, Claude Monet, Paul Cezanne, Auguste Renoir. Pro skandalo koncerne Rodin Kessler devis retiriĝi.. 

Poste la salonon utiligis financa buroo. Oni muntis ankaŭ memortabulon por Graf Kessler. 

De 2006 la artohalon je Goetheplatz 9a uzas la magistrato perate fare de la Urbomuzeo de Vajmaro. Engaĝiĝas ankaŭ la Germana Abela Muzeo Vajmaro. 

De la 1930-aj jaroj antaŭmetita konstruaĵo kaŝas la enirejon.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Artohalo de Kessler (Vajmaro) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)


* hejmpaĝo

Notoj
-----

1. ↑
2. ↑
3. ↑  Art. *Kunstkabinett am Goetheplatz*; Gitta Günther, Wolfram Huschke, Walter Steiner]] (eld.): *Weimar. Lexikon zur Stadtgeschichte.* Hermann Böhlaus Nachfolger, Weimar 1998, p.266-267
4. ↑  Annette Seemann: *Weimar. Eine Kulturgeschichte*, Beck Verlag, München 2012, p. 254. ISBN 978-3-406-63030-9
5. ↑
6. ↑  Karina Loos: *Die Inszenierung der Stadt. Planen und Bauen im Nationalsozialismus in Weimar.* Bauhaus-Universität, disertacio, Weimar 1999, p. 96.
Koordinatoj: 49° 47′ 36″ N 18° 00′ 31″ O﻿ / ﻿49.79333 °N, 18.00861 °O﻿ / 49.79333; 18.00861 (mapo)

**Karlovice** (germane *Karlowitz*) situanta en Ĉeĥio estas vilaĝo, kiu kreas nordokcidentan parton de urbo Tísek en distrikto Nový Jičín. La orientan limon deKarlovice kreas domoj n-ro 65 kaj 172. En la jaro 2001 ĉi tie daŭre vivis 78 loĝantoj. En la jaro 2009 ĉi tie estis registritaj 27 adresoj.

Karlovice situas en katastra teritorio **Tísek**.

Historio
--------

Karlovice (portempe kunigita kun Nový Svět en domaron *Karlovice-Nový Svět* estiĝis ĉirkaŭ la jaro 1714 kaj ĝis la 1960-aj jaroj ĝi apartenis al municipo Slatina kaj kreis kun ĝi unu el moraviaj enklavoj en Silezio. Katastran limon de Satina kreis ŝoseo II/464. Ekde la jaro 1961 ĝi apartenas al Tísek, devene kiel registra parto de la municipo. Tiun ĉi statuson ĝi perdis kun efikeco al la 4-a de julio 2012, do ekde tiu tempo ĝi kreas unu el du bazaj sidej-unuoj de la municipo.

Fotografioj
-----------

* KarloviceKarlovice
* KarloviceKarlovice

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rPartoj de municipo Tísek (1) |
| --- |
| Tísek ~ baza sidej-unuo Karlovice |

 |
**KFA** estas la siglo de la anglalingva nomo **Korean Friendship Association**, t.e. **Asocio por Amikeco kun (Nord-)Koreio**. Ĝia prezidanto estas la hispano Alejandro Cao de Benós.

Politike ĝi subtenas la linion de la reĝimo de la Korea Demokratia Popola Respubliko (KDPR) kontraŭ la vidpunktoj, kiujn ĝi opinias *usonaj* aŭ *usonecaj*.

Fondite en Hispanujo en 2000, KFA laboras kun la Komitato por Kulturaj Rilatoj kun Eksterlando de KDPR, la oficiala registara agentejo por kulturaj rilatoj de Nord-Koreujo, kun rolo simila al tiu de British Council aŭ Alliance Française, kvankam je multe pli malgranda skalo.

KFA ankaŭ subtenas kaj disvastigas ĉuĉean ideologion.

En 2004, anoj de KFA organizis en Nord-Koreujo Internacian Marŝon por la Paco kaj Reunuiĝo de Koreujo, apogante la reunuiĝon (aŭ reunuigon?) de ambaŭ Koreujoj, samkiel la politikon de la nordkorea reĝimo. La marŝon prezentas la dokumenta filmo *Friends of Kim* (*Amikoj de Kim*), de la nederlandaj reĝisoroj Raphael Wilking kaj Hans Van Dijk. Laŭ la recenzoj, la filmo last-instance prezentas realan bildon de Nord-Koreujo tre malsimilan de la optimismaj vidpunktoj de KFA.

Eksteraj ligiloj
----------------



* Malnova retejo de KFA en Esperanto
Dum laboro
La **motorsegilo** (aŭ **ĉensegilo**) estas segilo, funkciigita per (dutakta) benzina aŭ elektra motoro, per aerpremo (pneŭmatike) aŭ per olepremo (hidraŭlike) kaj kies plej grava parto estas la segilĉeno. Motorsegiloj kun specifa ĉeno (diamant-kovrita) estas uzeblaj por segi ŝtonojn, konstrumaterialojn.

Historio
--------

Osteotomo, memfunkciigita segilĉeno por ostoj
Duhoma segilo ĉirkaŭ 1943
La teknika principo de la motorsegilo, kies ĉeneroj kuras sur relo, estis jam uzataj en 1830 fare de la Würzburg-a kuracisto Bernhard Heine ĉe osteotomo, por segi ostojn.

Oni ellaboris jam t.n. segilmaŝinojn antaŭ 1900, kiuj povis ŝanĝi la pure manlaboron en la arbaro. En la 1920-aj jaroj, oni evoluigis, inventis motorsegilon, pezan de ĉirkaŭ 50 kg kaj uzeblan komplike, per du homoj. Oni uzis tiun plierigi la jam dehakitajn arbotrunkojn.

La unua benzinpelita kaj uzita motorsegilo estis *Sector*. La unuan serie produktitan benzinan motorsegilon surmarketigis la Hamburga entrepreno Dolmar en 1927 *(Typ A)*. Ĝi nomiĝis laŭ la unua testloko sur Dolmar-monteto en Turingio. La segilon povis teni nur du homoj kaj oni povis segi nur vertikale. La unuan motorsegilon kun elektromotoro por diserigo de jam dehakitaj trunkoj produktis Stihl en 1926.

Plua evoluigo estis, ke oni produktis segilojn kun ŝanĝeblaj reloj (je 90°). Poste oni evolugis unuhomajn segilojn (*DOLMAR CP* ekde 1952), kiu grave plibonigis la efikecon.

* Kategorio Motorsegilo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rLignaĵista instrumentaro |
| --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Boriloj | Borileto • Drilo • Kubutborilo • Trepano |
| Segiloj | Bendosegilo • Diskosegilo • Dutenila segilo • Mansegilo • Motorsegilo • Segilo por laŭlonga segado • Segilo por transversa segilo • Trapeza segilo |
| Hakiloj | Adzo • Foldrabotilo |
| Aliaj laboriloj | Bevelkesto • Maleo • Rabotilo • Rabotilego • Skrapklingo • Stablo • Truskeno |

 |

 |


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rForstista instrumentaro |
| --- |
| Forstista instrumentaro | Bendosegilo • Dikmezurilo por trunkoj • Diskosegilo • Dutenila segilo • Faliga noĉo • Fendmartelo • Hidraŭla arbofaliga kojno • Mansegilo • Motorsegilo • Revolvera trunkonumerilo • Rulhoko • Segilo • Segilo por transversa segilo • Segilo por laŭlonga segado • Senŝeliga serpo • Senŝeliga ŝpato • Trapeza segilo • Turnohoko |

 |



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 292137
* GND: 4163700-8
* LCCN: sh85022336
* NDL: 01177337
* NKC: ph371838
 |
mapo pri la etnoj de Angolo, la vivregiono de la hereroj (laŭ stato de la jaro 1970) estas markita oranĝbrune en la sudokcidento de Angolo, lime de Namibio (sude)
**Hereroj** estas afrika popolo (ĉ. 120.000), vivinta en la iama Germana Sudokcidenta Afriko, nun en Namibio kaj Angolo, iom ankaŭ en Bocvano. Inter la jaroj 1904 kaj 1907 la germana armeo sub gvido de generalo Lothar von Trotha murdis ĉirkaŭ 65-80.000 hererojn. Ili estis per mitralo mortpafitaj, iliaj akvofontoj estis venenitaj, la ankoraŭ vivantaj estis forpelataj al la dezerto, kie oni trudis ilin morti pro malsato kaj soifo dum semajnoj malhelpante ilin eliri. La idaro de la iamaj hereroj provis akiri monon de Germanio (4 miliardojn da dolaro) okaze de la 100-jara datreveno de la herera genocido, sed ili malsukcesis. Pri tiu parolis interalie Sven Lindqvist. Dum ĉi tiu datreveno germana ministrino pri ekonomia kunlaboro Heidemarie Wieczorek-Zeul omaĝis la viktimojn (nur propranome), tamen ne pardonpetis pro la krimoj nome de la germanoj. Ne menciis reparaciojn, kion atendis la posteuloj de la murditoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Herera lingvo
* Germanaj kolonioj
* Germana genocido de hereroj kaj namoj

* Hereraj virinojHereraj virinoj
* HererojHereroj
* Hereroj, fine de la 19a jarcentoHereroj, fine de la 19a jarcento

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Hereroj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Arkivigite je 2004-10-14 per la retarkivo Wayback Machine
* Herera popolo de Namibio
* Arkivigite je 2006-02-02 per la retarkivo Wayback Machine
*
En la urbokvartalo Herrenberg.
**Erfurta Sudorienta** (germane: *Erfurt-Südost*) estas la kolektiva nomo por serio da loĝdomzonoj, kiuj naskis dum la lastaj GDR-jaroj en la sudoriento de Erfurto, Germanujo.

Etendiĝo
--------

Apartenas al ĝi la urbokvartaloj Melchendorf, Herrenberg kaj Wiesenhügel, kiuj historie ĉiuj estis parto de Melchendorf. La kamparana vilaĝo Melchendorf en la konkreta senco estas hodiaŭ ĉirkaŭata de loĝdomoj.

Krome apartenas al Melchendorf la loĝdomblokzonoj Drosselberg kaj Buchenberg kiel kelkaj kvaretaĝaj blokoj el la 1950-aj kaj 1960-aj jaroj de ĉe Kranichfelder-strato.

En zono iam konceptita por ne tute 40000 loĝantoj loĝas nuntempe nur 24000. Por plibeligi la areon oni eĉ malkonstruis kelkajn blokojn kaj iniciatis restaŭradon kaj modernigojn. Pro la ĝenerala ekfloro ekonomia de Turingio kaj de sia ĉefurbo lastatempe ankaŭ la demando je loĝejoj kontinue kreskas. Inter la blokoj troviĝas ankaŭ modernaj unufamiliaj domoj. Inverse, la plej malnova, prahistoria parto troviĝas ĉe Blosenburg.

Similaj zonoj
-------------

La Erfurta Nordo estas la dua loĝdomblokzono en Erfurto. La problemoj estas la samaj, tamen tie ankoraŭ pli montriĝantaj ol en la sudoriento.

| Urbokvartalo | Surfaco (km²) | Loĝantoj 1990 | Loĝantoj 1995 | Loĝantoj 2000 | Loĝantoj 2005 | Loĝantoj 2008 | Averaĝa aĝo | Kvoto fremdula |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Herrenberg | 1,69 | 15.282 | 14.158 | 10.652 | 7.809 | 7.977 | 45,2 | 1,99 % |
| Melchendorf | 5,64 | 12.225 | 12.911 | 10.849 | 10.513 | 10.304 | 44,8 | 2,31 % |
| Wiesenhügel | 0,45 | 9.973 | 9.321 | 6.621 | 5.912 | 5.268 | 46,2 | 2,90 % |
| **Sume** | 7,78 | 37.480 | 36.390 | 28.122 | 24.234 | 23.549 | 45,2 | 2,34 % |
|

Servoj
------

* Hannah-Arendt-gimnazio en Herrenberg (Scharnhorststraße)
**Rusztem Vámbéry** [rustem vAmbEri], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Vámbéry Rusztem** estis hungara juristo, advokato, ĵurnalisto, politikisto, framasono [*rompita ligilo*], diplomato, membro (honora en 1945) de Hungara Scienca Akademio. Lia patro estis Ármin Vámbéry.

Rusztem Vámbéry  naskiĝis la 29-an de februaro 1872 en Budapeŝto. Li mortis la 24-an de oktobro 1948 en Novjorko.

Biografio
---------

Rusztem Vámbéry devenis el juda familio. Li lernis en Universitato de Budapeŝto, sed ankaŭ en Germanio. Post la diplomo li eklaboris en la ministerio en 1896. Baldaŭe li estis juĝisto, fine li komencis instrui en la universitato en 1903. Ekde la sekva jaro li ankaŭ politikadis. Li partoprenis en la revolucio en 1918, tial post falo de la revolucio li ne rajtis instrui. Li iĝis advokato, li defendis ekzemple Attila József-n kaj Mátyás Rákosi-n. En 1938 li migris al Usono pro la nazioj. Post la 2-a mondmilito li hejmenvenis kaj tuj li iĝis membro de la nova parlamento, baldaŭe li estis diplomato en Novjorko. Li verkis artikolojn precipe en juraj periodaĵoj.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Büntetőjog és ethika* (1907)
* *A fiatalkorúak bíróságra a háború alatt* (1916)
* *Sajtóbilincsek és sajtórabszolgák* (1930)
* *Háború és jog* (Milito kaj juro), (1933)
* *The Hungarian Problem* (La hungara problemo), (1942) - kun enkonduko de Oszkár Jászi

Memorigiloj
-----------

* memormedalo fondita en 1984

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla iomete pli malsupre)
* hungarlingva biografieto kun foto[*rompita ligilo*]

* Kategorio Rusztem Vámbéry en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 469281
* GND: 117681164
* LCCN: n88071796
* VIAF: 115317079
* ISNI: 0000 0000 8183 8358
* BNF: 16560910w
* NKC: mzk2015885970
 |
Koordinatoj: 42° 38′ 25″ N 18° 06′ 30″ O﻿ / ﻿42.64028 °N, 18.10833 °O﻿ / 42.64028; 18.10833 (mapo)

La Malnova haveno en Dubrovnik
**Dubrovnik** (latine kaj itale *Ragusa*) estas marborda urbo en Kroatio situanta en la suda parto de Dalmatio. Ĝi havas loĝantaron de 43.770 (laŭ indikoj de 2001). Ĝi estas unu de la plej gravaj turismaj centroj de la Adriatiko. Oni nomas ĝin "la perlo de la Adriatiko".

Historio
--------

Dubrovnik estis fondita per unuigo de du urbetoj: *Laus*, kiu troviĝis sur malgranda insulo sude de la dalmata marbordo, kaj *Dubrava*, slava kolonio ĉe monteto.

La urbo restis preskaŭ detruita en 1667 post forta tertremo. Oni rekonstruis ĝin en la ĉirkaŭaĵo de la hodiaŭa *Placo*. Oni fortikigis la urbon kaj konstruis du pordojn, po unu ĉe ĉiu flanko de la istmo.

Ekde la 14-a jarcento ĝis 1808, la urbo memregis sin kiel libera ŝtato nomata *Respublica Ragusina*, ankaŭ konata kiel Respubliko de Dubrovnik; tio estis Mara Respubliko. La respubliko akiris sian pinton inter la 15-a kaj la 16-a jarcentoj, kiam ĝi konkursis kun la Venecia Respubliko.

La Respubliko perdis sian gravecon post la navigacia krizo en la Mediteraneo kaj, precipe, pro la tertremo de 1667. En 1669 ĝi devis kunlabori kun la Otomanoj por protekti sin de la avanco de la veneciaj trupoj.

La fino de la Respubliko de Dubrovnik sekvis la konkeron per la napoleonaj trupoj en 1806. En 1808 oni oficiale malestablis la Respublikon de Dubrovnik.

En 1815, Dubrovnik aneksiĝis al Aŭstrio kaj restis aneksita ĝis 1918, kiam ĝi fariĝis parto de la "Reĝlando de la serboj, kroatoj kaj slovenoj", (ekde 1929 nomata Jugoslavio). Ĉe la komenco de la dua mondmilito, Dubrovnik fariĝis parto de la Sendependa ŝtato Kroatio. Ekde aprilo de 1941 ĝis septembro de 1943, la urbo estis okupita unue de trupoj italaj kaj poste germanaj. Liberigis ĝin la partizanoj en oktobro de 1944.

En 1991, pro la deklaro de sendependeco de Kroatio, la urbo estis bombardita kaj suferis iujn damaĝojn. Post la fino de la Balkana milito, UNESKO iniciatis rekonstruon de la urbo. La rekonstruo de la konstruaĵoj realiĝis laŭ la originala arĥitekturo por ke oni konservu la estetikon. Krome, oni protektis la reston de la konstruaĵoj kontraŭ tertremoj.

Servoj
------

* Internacia Universitato de Dubrovnik
* Universitato de Dubrovnik

Famuloj
-------

En Dubrovnik mortis hungara kuracisto György Gottsegen.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Dubrovnik en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Dubrovnik en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Gvidlibro tra Dubrovnik *(angle, itale, germane, kroate)*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 53950
* GND: 4013176-2
* LCCN: n80061079
* VIAF: 125486611 267372287, 125486611
* ISNI: 0000 0004 0391 7324
* SUDOC: 027483584
* BNF: 119513379
* NDL: 00628834
* NKC: ge129092
 |