recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Hikorio** |
| --- |
|  |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Plantoj *Plantae* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Divizio: | Angiospermoj *Magnoliophyta* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Dukotiledonaj *Magnoliopsida* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Fagaloj *Fagales* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Juglandacoj *Juglandaceae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | ***Carya***Nutt. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specioj |
| Vidu tekston. |
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Hikorio  |

 |
| v • d • r |

maturiĝintaj, defalontaj hikorio-nuksoj
**Hikorio** aŭ **Karjo** (*Carya*) estas genro en familio de juglandacoj (*Juglandaceae*), kun ĉirkaŭ 18 falfoliaj specioj, gravaj por la industrio kaj kiel fruktodonaj arboj.

Ĉ. 15 hikorio-specioj kreskas en orienta parto de Norda Ameriko, dum 3 specioj en Orienta Azio. Laŭ prarestaĵoj, la specioj kreskis eĉ sur okcidenta parto de norda Ameriko, Grenlando, Islando kaj Eŭropo.

La hikorioj havas longan pivotradikon, altas ĝis ĉirkaŭ 30 m. La folioj estas kunmetitaj el 3–17 folietoj; folietoj de kelkaj specioj iĝas aŭtune brilflava. La floroj estas unuseksaj (senpetala stamena (amento) kaj pistila), kiuj floras sur la sama arbo, sed en apartaj infloreskoj. La stamenaj floroj formas amenton, la fruktofloroj formas finsituajn grapolojn el 2–10 floroj. La frukto estas ovoforma nukso, kiu estas kovrita per karneca ŝelo kiu disfalas je 4 pecoj dum maturiĝo.

Hikorioj kun manĝebla kerno:

* blanka hikorio (*C. ovata*)
* reĝa hikorio (*C. laciniosa*)
* lanuga hikorio (*C. tomentosa*)
* pekano (*C. illinoensis*) estas ekonomie la plej valora specio, kiu havas bongustan kernon kaj helan lignon.

Hikorioj kun nemanĝebla kerno (amaraj pro tanacido en la ŝelo)

* amara hikorio (*C. cordiformis*)
* akva hikorio (*C. aquatica*)

Pluaj specioj havas ja manĝeblan kernon, sed la kerno estas tro malgranda por ke ĝi havu ekonomian valoron.

Oni uzas lignon de multaj specioj por diversaj celoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Ozark-altebenaĵaj arbaroj

Eksteraj ligiloj
----------------

* angle *Carya*


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Biologio |
**Nanoanteno** estas sunkolekta instalaĵo, bazita je detektaj antenoj. La ideo de uzo de antenoj por kolekti sunenergion estis unuafoje proponita fare de Robert L. Bailey en 1972, patentigita en 1973 kiel „elektromagneta ondokonvertilo".

Nanoanteno estas elektromagneta kolektilo, planita por absorbi certajn ondolongojn, konvenajn proporcie al grando de la nanoanteno. La „Idaho National Laboratories" en 2008 plankonstruis nanoantenojn por ondolongo de 3-15 μm. Tiu ondolonga spektro koresponadas al fotona energio de 0.08-0.4 eV. Surbaze de la antena teorio, nanoanteno povas absorbi ĉiun ondolongon de lumo efike, supozante, ke grando de la nanoanteno estas optimumita je la konvena ondolongo. Ideale, oni devantus uzi ondolongan larĝon de 0.4-1.6 μm por plej efektive absorbi la lumenergion. Tiu ondolongo havas pli grandan energion ol la infraruĝa kaj kovras ĉ. 85% de la sunradia spektro. 

La konstruado de nanoantenoj estas en eksperimenta fazo. Ĉar teorie oni povas pli malmultekoste produkti elektron per nanoanteno ol per fotovoltaikaj instalaĵoj, oni intensigas la esplorojn. 

La plej granda problemo nun (2011) ne estas la antena aparato, sed la rektifilo. La nun ekzistantaj diodoj ne povas efike rektifi la frekvencojn, kiuj korespondas al la spektro de alta-infraruĝa ĝis videbla lumo. Pro tio, rektifili devas esti tiel planata, ke ĝi konvene tranformas la absorbitan lumon al uzebla energio. La nuntempaj esploroj (2011) celas kreon de rektifilo, kiu povas konverti ĉ. 50% de la antena absorbado. 

Alia fokuso de la esploraj celas la ellaboron de procezo por amasproduktado.
Ŝablono:Informkesto insulo/zorgado/Bildo mankas

**Ardoileán**, (angle: **High Island**, Alta Insulo) estas irlanda insulo situanta en la Atlantiko okcidente de la Kabo Aughrus kaj de Friar’s Island, tri kilometrojn de la marbordo de Connemara en la okcidento de la graflando Galivo. La alta klifo donis la nomon al la insulo „alta insulo". La insulo estas neloĝata.

Historio
--------

restaĵoj de la monaĥejo sur la insulo
La insulo, kiel multaj aliaj insuloj ĉirkaŭ Irlando havis en la frua mezepoko monaĥejon. Ĝin fondis verŝajne St. Feichin of For, kiu mortis en la jaro 664. Unu el la plej gravaj manuskriptoj pri la vivo de St. Feichin estis skribita sur la insulo. St. Gormgall (Gorgonius) estis entombigita en la jaro 1017 sur la insulo. La monaĥejo situas en valo de la suda flanko de la insulo. La ruino montras kvadratan pregejon kun malalta lintelo super la enirejo, sed verŝajne ĝi ne estas originala, ĉar ĝi konsistas el malnova krucŝtono. La orienta parto de la preĝejo estas detruita. Ĉirkaŭ la preĝejo estas restaĵoj de kloŝnoj. La muro ĉirkaŭ la monaĥejo konserviĝis.

De 1960 ĝis 1998 la insulo apartenis al la poeto Richard Murphy (naskita en 1927), kiu loĝis en Claddaghduff sur la irlanda ĉeflando. Li skribis historiojn pri la insulo kaj la fruaj monaĥoj.

En la 1980-aj jaroj komenciĝis studoj kaj poste elfosadoj kaj restaŭradoj de la ruinoj. Samtempe oni esploris la vegetaĵan historion de la insulo. Colin Rynne faris studaĵon pri la malofta horizontalrada akvomuelejo. La muelejo situas en la sudokcidenta parto de granda flanko kaj proksimume 100 m sudokcidente de la oratorio. Konserviĝis la fundamentoj de muroj el sekmuraĵo ĉe ambaŭ flankoj de eta rivereto. Ardoileán estis same kiel Skellig Michael erimitejo kun malmultaj loĝantoj.

Kromaj protektitaj restaĵoj sur la insulo estas:

* Brian-Boru-puto kaj sia krucplato
* pluraj krucŝtonoj
* historia ŝtonkruco

Literaturo
----------

* Paul Gosling: *Archaeological Inventory of County Galway*. Vol. 1: *West Galway (including Connemara and the Aran Islands)*. Stationery Office, Dublin 1993, ISBN 0-7076-0322-6.
* Richard Murphy: *High Island.* Faber 1974
* Richard Murphy: *High Island: New and Selected Poems.* Harper and Row, 1975
* Richard Murphy: *Selected Poems.* Faber 1979
* Jenny White Marshall und Grellan D. Rourke: *High Island - An Irish Monastery in the Atlantic*. Town House 2001

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Ardoileán en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Chinampa de Gorostiza** estas komunumo en la meksika subŝtato Veracruz. La ĉefurbo de la komunumo estas Chinampa de Gorostiza. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 30 060.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 14143 loĝantojn. El tiuj estis 6891 viroj kaj 7252 virinoj. La komunumo havas surfacon de 153 kvadratkilometroj. La komunumo situas je 21 gradoj kaj 22 minutoj norda latitudo kaj 97 gradoj kaj 44 minutoj okcidenta longitudo. La meza alteco estas 100 metroj super la marnivelo.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 1995 en la komunumo vivis 14557 personoj. En la jaro 2000 temis pri 14035, do temis pri kresko / malkresko je -0.73 %. En la jaro 2000 (INEGI) en la komunumo vivis 12263 personoj, kiuj aĝis pli ol 5 jaroj. El tiuj 1023 personoj parolis indiĝenan lingvon. Tio egalas al 8.34 % de la loĝantoj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI

Eksteraj ligiloj
----------------

 Arkivigite je 2013-01-11 per Archive.today


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Alarmadoj estis studitaj en multaj specioj, kiaj ekzemple urozizeloj.
En la kampo de bestokomunikado, **alarmosignalo** aŭ **alarmalvoko** estas kontraŭpredanta adaptado plusendanta al diversaj signaloj elsenditaj de sociaj bestoj en respondo al danĝero.

Priskribo
---------

Multaj primatoj kaj birdoj havas kompleksajn alarmadojn por avertado de samspeciuloj pri proksimiĝantaj aŭ minacantaj predantoj. Ekzemple, la karaktera alarmado de la Merlo estas konata sono en multaj ĝardenoj kaj cxefe en kamparo. Aliaj bestoj kiaj fiŝoj kaj insektoj povas uzi aliajn ne-aŭdajn signalojn, kiaj ekzemple vidaj aŭ kemiaj mesaĝoj. Ĉar vidaj signaloj estis uzataj kiel alarmosignaloj, ili estas ankaŭ pli facilaj konstateblaj fare de predantoj kaj malpli efike supozeble ricevitaj de samspeciuloj, kaj pro tio oni tendencas konsideri ilin kiel signalo por la predanto anstataŭe.

Malsamaj vokoj povas esti uzataj pri predantoj kaj surteraj kaj elaeraj. Ofte, la bestoj povas koni kiun membron de la grupo estas kiu faras la vokon, tiel ke ili povas ignori tiujn de nur malmulta fidindeco.

Evidente, maltrankviligaj signaloj faciligas supervivon per permesado al la aŭskultantoj de la alarmo eskapi de la fonto de danĝero, sed tiu ekologia sekureca sistemo povas rezulti en kosto al la alarminto. Kiam besto vokatentas, markas sin mem per signalado, kaj povas esti pli supozeble manĝata fare de predanto ol se ĝi konserviĝus trankvila. Tiu supozo estis konfirmita per eksperimentaj datumoj pri predadaj indicoj kaj la ligo inter tiuj kaj la bruaj pepaj aŭ susurantaj alarmadoj. Tamen, ekzistas ankaŭ iu indico ke alarmadoj povas ankaŭ pliigi individuan trejnitecon.

Alarmadoj ofte estas altfrekvencaj sonoj ĉar tiuj sonoj estas pli malfacile lokalizeblaj, malgraŭ ofta kredo.

Selekta avantaĝo
----------------

Simioj
------

Falsaj alarmosignaloj
---------------------

Vidu ankaŭ
----------

* Kontaktalvoko
* Zizelo de Richardson (*Spermophilus richardsonii*)

Referencoj
----------

1. ↑  10.1046/j.1439-0310.1999.00396.x
2. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2012-03-21. Alirita 2012-08-03.
3. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2018-01-07. Alirita 2012-08-03.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Ĉe paruoj
* The Trek of the Pika "A story complete with sounds of pika and marmot calls" 2002-10-30
* Characteristics of arctic ground squirrel alarm calls[*rompita ligilo*] Oecologia, Volumo 7, Numero 2 / Junio, 1971
* Why do Yellow-bellied Marmots Call? Daniel T. Blumstein & Kenneth B. Armitage, Department of Systematics and Ecology, Universitato Kansaso
* Alarm calls of Belding's ground squirrels to aerial predators: nepotism or self-preservation?[*rompita ligilo*]
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

**La ‘Epoko’ Libro-Klubo** estis antaŭmenda plano de The Esperanto Publishing Company Limited. Laŭ la reklamo en la unua libro (nenumerita paĝo 185):

"Ĉiu membro ricevos libron, proksimume 200-paĝan, 18×11.5 c.m. bone presitan kaj broŝuritan, je la malalta prezo de proksimume unu ŝilingo, plus afranko. La prezo de tiuj libroj al la ĝenerala publiko estos du ŝilingoj, plus afranko." ... "La libroj aperos po unu ĉiun duan monaton. Ĉiu membro konsentas akcepti la librojn dum minimume ses monatoj (tio estas, tri librojn). La unua aperos en Oktobro, 1937."

Simila reklamo aperis en la kvina libro ("Princino de Marso", p. 184), sed kun "aperis" anstataŭ "aperos". La reklamo ne aperis en la sesa libro, kies antaŭparolo havas la daton "27an de Septembro, 1938" ("Colomba", p. 8), nek en la sepa, kiu havis la eldonjaron 1943 ("Sep vangofrapoj", p. 3).

Aperis 11 libroj en la serio:

1. Murdo en la Orienta Ekspreso. Agatha Christie. [1937].

2. La knaboj de Paŭlo-strato. Francisko Molnár.

3. La Princo kaj Betty. P. G. Wodehouse.

4. La tempo-maŝino; La lando de la blinduloj. H. G. Wells.

5. Princino de Marso. Edgar Rice Burroughs.

6. Colomba. Prosper Mérimée. [1938].

7. Sep vangofrapoj. Karlo Aszlányi. 1943.

8. La virineto en bluo kaj aliaj rakontoj. Mason Stuttard. 1946.

9. Brulanta sekreto kaj aliaj rakontoj. Stefan Zweig. 1949.

10. Kiso de la reĝino. I. F. Naĵivin. 1950.

11. La karnavalo; La somnambulino. Karl Lebrecht Immermann. 1952.

Ĉiuj libroj estis tradukoj, escepte tiun de Mason Stuttard.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Libroj de La Epoko Libro-Klubo en pdf
* Katalogo "Erfgoedbib" en *LibraryThing*
**Alatir** (ankaŭ esperantigata **Alatirj**; ruse *Алатырь*, ĉuvaŝe *Улатăр*) estas urbo en Ĉuvaŝio en Rusio.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 97404.

La urbo estis fondita en jaro 1552.

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1780.

La interurba telefona kodo estas 83531, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo (en jaro 2005).

Geografie
---------

Geografiaj koordinatoj de la urbo estas: 54° 51′ N 46° 35′ O﻿ / ﻿54.850 °N, 46.583 °O﻿ / 54.850; 46.583 (mapo)Koordinatoj: 54° 51′ N 46° 35′ O﻿ / ﻿54.850 °N, 46.583 °O﻿ / 54.850; 46.583 (mapo).

La urbo estas en meza Volgio, sur maldekstra bordo de rivero Sura (*Сура*), ĉe enenfluo en ĝin de rivero Alatirj (*Алатырь*).

En la urbo estas fervoja stacio sur grava linio Kazan — Penza.

Loĝantaro
---------

En la jaro 1959 la urbo havis 36,9 mil loĝantojn, en la jaro 2002 — 43,2 mil loĝantojn. Plejmulto de la loĝantoj estas etne rusaj (87,3%), ankaŭ loĝas mordvoj (7,2%), ĉuvaŝoj (4,1%) ka.

Flago de Ĉuvaŝio
Urboj de Ĉuvaŝio

**Ĉefurbo**: Ĉeboksari

Alatir |
Civilsk |
Ĉeboksari |
Jadrin |
Kanaŝ |
Kozlovka |
Mariinskij Posad |
Novoĉeboksarsk |
Ŝumerla

Eksteraj ligiloj
----------------

* 
* 
*
**Alaraz** estas municipo de la provinco Salamanko, en la aŭtonoma komunumo Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la Jurisdikcia partio de Peñaranda de Bracamonte en la nordoriento de la provinco kaj al la Municiparo Margañán. *Alaraz* estas tradukebla etimologie al *kultivejo* laŭ arabdevena vorto.

Ĝia municipa teritorio estas formata de la loĝlokoj Alaraz kaj Garcigrande, okupas totalan areon de 49,17 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2017, ĝi havis 481 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 1 500 loĝantojn ekde la mezo de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. Ĝi distas 45 km de Salamanko, provinca ĉefurbo. Limas kun la provinco Ávila kaj formas parton de la distrikto *comarca del Campo de Peñaranda*, kiee plej suda municipo estas. 

Ĝi fondiĝis komence de la 13-a jarcento. Ĝi apartenis al la Duklando de Alba. En postaj jarcentoj suferis pro militoj ĉefe dum la Hispana Milito de Sendependigo. 

La tradiciaj agrikulturo (cerealoj, paŝtaĵoj) lastatempe iom dekadencis, sed pluas brutobredado (ĉefe de porkoj kun rilata industrio). Lastatempe rura turismo ekgravis.

La urbestro estas de dekstra partio.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Salamanko


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 753541
* VIAF: 316735690
 |
**Chiapilla** estas unu el la 118 komunumoj de la meksika subŝtato Chiapas, kiu estas la subŝtato kiu situas plej sude. La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas Chiapilla. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 07028.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 4957 loĝantojn. El tiuj estis 2548 viroj kaj 2409 virinoj. La komunumo havas surfacon de 87 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 530 metroj super la marnivelo.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 3313 personoj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 2101 scipovis legi kaj skribi kaj 1210 personoj estis analfabetoj. Do 63% de la personoj scipovis legi kaj skribi kaj 37% estis analfabetoj.

5242 personoj en la jaro 2000 aĝis pli ol 5 jaroj. El tiuj 230 personoj estis indiĝenoj. Tio signifas ke 4.39% de la loĝantaro en la koncerna jaro estis indiĝenoj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Chiapilla Arkivigite je 2007-04-20 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)
**Rüdiger SACHS** [rIdiga zAks] (naskiĝis la 13-an de aŭgusto 1927 en Völkershausen, Germanio; mortis la 21-an de novembro 2013) estis veterinaro kaj profesoro pri parazitologio.

Sachs de 1949 al 1954 studis veterinaran medicinon en Gießen. Post doktoriĝo en 1955 li en 1956 daŭrigis la studadon pri tropikaj epidemiaj malsanoj kaj parazitologio kadre de DAAD-stipendio ĉe la universitato de Ĉvaneo (tiam nomata Pretoria). Sekvis 6-jara laboro en suda Afriko (ŝtata veterinaro en Namibio 1957–1963), 6-jara laboro en orienta Afriko (scienca esploro pri malsanoj de sovaĝaj bestoj en la Nacia Parko Serengeti (Tanzanio) 1964–1967, kaj docenteco ĉe universitato en Najrobio (Kenjo) 1967–1969). Ekde 1969 li estis membro de la sciencistara stabo de la Instituto pri Tropika Medicino en Hamburgo kun sekva plurjara esplorlaboro en diversaj afrikaj landoj (1972–1978).

Ekde 1979 li estis direktoro de la laboratorio de la Hamburga Tropika Instituto en Liberio: esplorlaboro precipe pri homa dormomalsano kaj pulma paragonimozo en Liberio, kun komparaj studoj en Ebur-Bordo (1983/1984), Peruo (1985) kaj ĉe la Albert-Schweitzer-Hospitalo en Gabono (1986). Pro la liberia intercivitana milito li devis antaŭtempe fini sian laboron kaj foriri el Afriko en junio 1990.

Sachs habilitiĝis en 1978 ĉe la hamburga universitato pri la fako parazitologio kaj en 1986 estis vokita profesoro kadre de la fakaro biologio.

Ekde 1983 li estis instrukomisiito por Esperanto en la lingvoscienca fakaro de la hamburga universitato.

Sachs estis plenrajta membro kaj vic-senatano de AIS San-Marino kaj prezidanto de Internacia Scienca Asocio Esperanta (ISAE). Li vivis en Eschwege (Germanio) kaj havis duan loĝejon en Italio en Tavoleto, proksime de San-Marino. De 1956 li estis edzo; liaj kvin gefiloj ĉiuj naskiĝis en Afriko. Inter ili, la filino ***Martina*** en la 1980-aj kaj komence de la 1990-aj jaroj estis aparte aktiva en Germana Esperanto-Junularo.

---

Partoj de la ĉi-supra biografio devenas el la Internacia Sciencista Dokumentaro (ISD) de AIS.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Forpasis merita sciencisto kaj esperantisto, nekrologo de José Antonio Vergara en *Scienca Revuo 1/64*(2013) 4-7, arkivigita en marto 2018 (esperante)

  



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 80641
* GND: 14014336X
* LCCN: n85823495
* VIAF: 44759757
* ISNI: 0000 0000 5528 4339
* NKC: xx0017291
 |
**Etelka Meixner** [mejksner], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Meixner Etelka** estas hungara ceramikisto, altlerneja instruisto. Ŝia geedziĝa nomo estas (hungare) *Meixner–Hegyi Etelka*.

Etelka Meixner naskiĝis la 13-an de majo 1978 en Siófok.

Kézfogás fare de Etelka Meixner
Élet fája fare de Etelka Meixner

Biografio
---------

Etelka Meixner akiris diplomon en Industriarta Universitato de Budapeŝto en 2002. Ŝia plej grava instruisto estis Imre Schrammel. Intertempe en 2001 ŝi havis stipendion en Ateno. Post siaj studoj ŝi eklaboris en porcelana uzino en Herend. Ŝi edziniĝis kaj post jaroj en 2015 la geedza paro fondis porcelanan uzineton en Városlőd. Ŝi ricevis ekspozician premion en 2013.

Elektitaj planitaj konstruaĵoj
------------------------------

* *Életfa* (Veszprém)
* *Kézfogás* (Balatonalmádi, 2013)
* statuo pri Lajos Batthyány (Lajoskomárom)
* fontano (Budapeŝto, 2019)

Elektitaj solaj ekspozicioj
---------------------------

* Veszprém (urbo) (2013)
* Székesfehérvár (2014)

Elektitaj grupaj ekspozicioj
----------------------------

* Budapeŝto (2003, 2009, 2015)
* Herend (2006)
* Bruselo (2010)
* Veszprém (2012)
* Londono (2013, 2014)
* Hanojo (2017)
* 2017 – MEAT Design Ostrava

Fontoj
------

* oficiala paĝo
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 695019
 |
La **distrikto Torgau-Oschatz** (germane: **Landkreis**) estis parto de la Respubliko Saksio, kiu estas federacia lando de Germanio. La distrikto ekzistis ĝis la 31-a de julio 2008. La 1-an de aŭgusto 2008 ĝi kun la iama distrikto Delitzsch kunfandiĝis al nova distrikto Norda Saksio (germane *Landkreis Nordsachsen*). La distrikto apartenis al la administra distriktaro Leipzig, kaj ĝis la 1-a de marto 2012 ankaŭ la nova distrikto Norda Saksio apartenis al ĝi - ekde tiu dato en Saksio ne plu ekzistas la antaŭaj tri distriktaroj Chemnitz,  Dresden kaj Leipzig.

La samnoma urbo Torgau estis la administra centro de la distrikto Torgau-Oschatz. Sur ties areo de 1.167,52 km² fine de la jaro 2007 loĝis 93 409 homoj; do meznombre 80 sur unu kvadrata kilometro. En tuta Saksio la koncerna nombro tiutempe estis 238, en Germanio 231. En la sekva skema mapo la eksa distrikto Torgau-Oschatz estas signita per **19**.

Najbaraj distriktoj estis okcidente Muldental kaj Delitzsch, sude Döbeln, en la oriento Riesa-Großenhain kaj la brandenburgia distrikto Elbe-Elster, en la nordo la distrikto Wittenberg (Saksio-Anhalto).

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rSaksio |
| --- |
| Distriktoj | Bautzen • Erzgebirgskreis • Görlitz • Leipzig • Meißen • Mittelsachsen • Nordsachsen • Sächsische Schweiz-Osterzgebirge • Vogtlandkreis • Zwickau | Saksio |
| Eksterdistriktaj urboj | Chemnitz • Dresden • Leipzig |

 |
**Ethereal Wave** (etera ondo), **Heavenly Voices** (ĉielaj voĉoj), aŭ eĉ **Fairy Voices** (feaj voĉoj) estas anglodevenaj terminoj kiu signas muzikan ĝenron. Proksima de gotika muziko, novklasika muziko aŭ media muziko, ĝi estas karakterizata de tre malrapida aŭ eĉ foresta ritmo, lirikaj ĥoroj plejofte virinaj kun mezepokaj kaj tradiciaj iloj asociitaj kun pli modernaj instrumentoj (sinteziloj, ktp...). La tekstoj kutime temas pri mitologiaj legendoj aŭ mezepoka folkloro kaj povas enhavi spiritajn kaj mistikajn referencojn.

Originoj
--------

Oni ŝuldas la ekfloro de etera muziko al la brita sendependa muzikeldonejo 4AD, kiu fariĝis la esprimilo de muzikgrupoj kiel Cocteau Twins unue, kaj poste Dead Can Dance aŭ Lush en plena post-punka krizo.

Ceteraj muzikeldonejoj sekvis Crammed (Belgio), Hyperium (Germanio), Prikosnovénie (Francio), Tess, aŭ Projekt (Usono) kaj ebligis al multajn artistojn muzikumi kaj esti eldonitaj en iliaj propraj landoj. La termino *Heavenly Voices* (ĉielaj voĉoj) krome devenas de la kompilaĵoj de la eldonejo Hyperium.

Kelkaj artistoj
---------------

* Ashram (muzikgrupo)
* Am'Ganesha'n
* Artesia
* Ataraxia
* Bel Canto
* Black Tape for a Blue Girl
* Cocteau Twins
* Collection D'Arnell-Andrea
* Camerata Mediolanense
* Dark Sanctuary
* Dead Can Dance
* Lisa Gerrard
* Flëur
* Hexperos
* Irfan
* Keltia (muzikgrupo)
* Louisa John-Krol
* Love is Colder than Death
* Qntal
* Rajna
* This Mortal Coil

* Kategorio Etera ondo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Etel Judik,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Judik Etel** estis hungara aktoro. Ŝiaj originaj personaj nomoj estis *Etelka, Franciska*, ŝia karesnomo estis *Bogi,* ŝia dua edzo estis Frigyes Karinthy (tiam ŝiaj geedziĝaj nomoj estis laŭ hungarlingve kutima nomordo *Karinthy Frigyesné* aŭ *Karinthyné Judik Etel)*.

Etel Judik naskiĝis la 21-an de decembro 1885 en Budapeŝto, ŝi mortis la 17-an de oktobro 1918 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Etel Judik akiris aktoran diplomon en Tutlanda Reĝa Akademio pri Teatro en 1903. Ŝi komencis sian aktoran karieron en Scenejo Thália, pli poste en kabaredo kaj teatra trupo de Artúr Bárdos. Intertempe ŝi edziniĝis kaj naskis dufoje, tamen ŝ kontaktiĝis kun Frigyes Karinthy. Ili pasis duonjaron en Berlino. Post la divorco ili geedziĝis en 1913 kaj ŝi naskis filon en la sekva jaro. En 1917 ŝi estis membro de teatra trupo de Irén Feld, sed en la sekva jaro ŝi mortis pro la monda epidemio gripo.

Ŝiaj teatraj roloj (elekto)
---------------------------

* Herman Heijermans: *Remény* - Johanna
* Henrik Ibsen: *A vadkacsa* - Gina
* Gerhart Hauptmann: *Henschel fuvaros* - Hanne

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Etel Judik en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 736669
 |



* Portalo pri Biografio
*Naskiĝdateno de la informkesto estas erara!*

**Ete Álmos Sipos** [Almoŝ ŝipoŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Sipos Ete Álmos** estis hungara kalvinana pastro.

Ete Álmos Sipos naskiĝis la 16-an de majo 1937 en Budapeŝto, li mortis la 7-an de septembro 2015.

Biografio
---------

Ete Álmos Sipos frekventis mezlernejojn en Sárospatak kaj Kisújszállás, poste li akiris diplomon en Kalvinana Teologia Akademio en 1961. Li estis pastro de Tápiószele 28 jarojn, same en Kalvinana preĝejo (Józsefváros) 16 jarojn. Intertempe li akiris sciencan gradon Ph.D. en Universitato Utrecht en 2007. Li pensiuligis en 2008, poste li translokiĝis al Tápiószele. Li ricevis premion en 2012. Li havis edzinon, kiu naskis 11 gefilojn.

Elektitaj libroj
----------------

* *Mindenki üdvözülni fog?* (1998)
* *Helyszíni riport a túlvilágról* (2002)
* *Ne légy házasságtörő!* (2006)
* *Biztos pont egy bizonytalan világban* (kunaŭtoro)
* *Európai Unió keresztyén szemmel*
* *Nem azé, aki akarja* (kunaŭtoro)

Vidu, aŭdu ankaŭ
----------------

*

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 682002
* GND: 133754251
* LCCN: nb2008027964
* VIAF: 40573838
* ISNI: 0000 0000 3832 8547
 |
**Etele Baráth** [barAt], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Baráth Etele Béla** estas hungara politikisto, ministro, parlamentano, arkitekto.

Etele Baráth  naskiĝis la 28-an de januaro 1942 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Etele Baráth abiturientis en sia naskiĝurbo en 1960, poste li laboris jaron, fine li frekventis Teknikan Universitato en Budapeŝto kaj li ankaŭ studis en Parizo. Li akiris diplomon en 1967, poste li laboris en arkitekta firmao, post jaroj li estis ĉefarkitekto de Zalaegerszeg. Inter 1974 és 1988 li denove laboris en Budapeŝto, krome li instruis en la supre menciita universitato kaj ankaŭ en Scienca Universitato pri Eötvös Loránd (foje ankaŭ en Montpellier). Tiutempe li lernis filozofion, en 1985 li doktoriĝis. Inter 1980-1987 li estis membro de Hungara Socialista Laborista Partio, en 1989 li aliĝis al la nove fondita Hungara Socialista Partio. Li estis parlamenta deputito inter 1994-2010. En 2002 li estis nomumita subministro, poste senpostena ministro pri Eŭropo en Unua Kabineto Gyurcsány ĝis 2006. Li havas edzinon, kiu naskis 3 filojn.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
**Gábor Fekete,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Fekete Gábor** estas hungara ekologo, botanikisto, profesoro, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (1995).

Gábor Fekete  naskiĝis la 20-an de aprilo 1930 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Gábor Fekete frekventis universitaton en Budapeŝto inter 1950-1954, poste li eklaboris en muzeo. Tie li aranĝis ekspoziciojn pri kreskaĵoj. En 1978 li eklaboris en botanika filio de MTA, dume li instruas daŭre en diversaj universitatoj. Li okupiĝas precipe pri biodiverseco. Li partoprenas en redaktadoj de *Acta Botanica Hungarica*, *Phytocoenolia*, *Tájökológiai Lapok*. Li ricevis 4 premiojn inter 1996-2011.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Die Waldvegetation im Gödöllőer Hügelland* (1965)
* *A cönológiai szukcesszió kérdései* (1985)
* *Dolomite versus Limestone Habitats: A Study of Ionic Accumulation ona Broader Floristic Basis* (1989)
* *Magyarország tájainak növényzete és állatvilága* (2005)
* diversaj lernolibroj por studentoj

Fontoj
------

* biografio kun foto


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 433890
* GND: 135264073
* LCCN: n2008007493
* VIAF: 101059851
* ISNI: 0000 0000 7256 3778
* SUDOC: 226450511
* BNF: 11457193t
 |
**Emil NAGEL** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Nagel Emil** estis hungara kuracisto, kirurgo, okulkuracisto.

Emil Nagel  naskiĝis la 30-an de junio 1817 en Makó. Li mortis la 18-an de majo 1892 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Emil Nagel frekventis gimnaziojn en Arad, Szeged kaj Pest (urbo). En 1834 li studis unu jaron en Universitato de Pest, poste en Vieno, kie li ricevis diplomon en 1841. Post siaj studoj li laboris en hospitalo en Vieno, poste en Temeŝvaro. En 1849 li rifuĝis de la hungaraj liberecbatalantoj al Vieno, kie li aliĝis al la armeaj kuracistoj. En Kecskemét li infektiĝis je tifo. Post la resaniĝo li laboris en Pest, Vieno, fine en Klausenburg. Li pensiuliĝis en 1868.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Népszerű értekezés a szem gondviseletéről* (1850)
* *A csonttörések, kórboncztani, kórtörténeti és gyógyeljárási tekintetben* (1862)
* *Methode oder Schablone? Darstellung eines praktisch bewährten Verfahrens, um den Luftzutritt zur Chloroformdamphe zu reguliren* (1871)
* *Die Seekrankheit* (1876)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al literoj N, NY, poste serĉu la nomon)
* hungarlingva biografio
**Listo de balotantaro** estas listo kun ĉiuj nomoj de la personoj de balota distrikto, kiuj rajtas voĉdoni.

Subskriba listo estas, en Francio, kopio de la listo de balotantaro. Ĝi ebligas kontrolon de la balotantoj. Post voĉdonado, la balotinto mem subskribas la subskriban liston, por limigi la riskojn de balota fraŭdo
La listo de balotantaro, same kiel la balotkarto, estas elementoj de la balota proceduro de ŝtato, celanta kontraŭstari riskojn de balota fraŭdo. La celo de la listo de balotantaro estas kontroli, antaŭ la baloto, ke tiuj kiuj partoprenas rajtas partopreni kaj garantii per uzo de balotaj dosieroj, ke ne eblas registri sin en pluraj lokoj por malhelpi balotanton, kiu deziras voĉdoni plurfoje.

La rajto kontesti la enhavon de la listo de balotantaro antaŭ kompetentaj tribunaloj certigas al la balotantoj kaj al la partioj ke ĉiuj balotantoj kapablas baloti, kaj ke la personoj, kiuj ne rajtas, ne povas baloti.

Situacio en diversaj landoj
---------------------------

Belgio
Sur la listo de balotantaro estas la belgoj kiuj estas registritaj en la registrolibroj pri enloĝantaro de la municipo antaŭ la unua tago de la dua monato antaŭ la balotdato (laŭ la balota regularo, "la 80-a tago antaŭ tiu de la baloto"), la landanoj kiuj, je la dato de la baloto, estos almenaŭ 18-jaraj kaj kiuj, je la dato de la baloto, ne estos senigitaj ja balotrajto pro artikoloj 6 kaj 7 de la balota regularo. La eksterlandaj nacianoj rajtas registri sin sur la listo de balotantaro en Belgio, ili devas, antaŭ la fermdato de la listoj, klare esprimi sian volon baloti por la municipaj balotoj (ĉiuj eksterlandaj nacianoj, laŭ la kondiĉoj difinitaj en la leĝo) kaj por la baloto por la eŭropa parlamento (eksterlandaj nacianoj de eŭropa unio). Konsento kiel balotanto restas valida okaze de nova baloto (escepte de skriba rezigno) kaj kaze de hejmŝanĝo en Belgio. 

Franciovidi Francaj balotaj proceduroj

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  La balota regularo (ĝis la 1-a de aprilo 2009) Arkivigite je 2009-05-20 per la retarkivo Wayback Machine, Sub-TTT-ejop pri balotoj sur la oficiala TTT-ejo de la ministerio pri enlandaj aferoj
2. ↑  Sub-TTT-ejo pri balotoj sur la oficiala TTT-ejo de la ministerio pri enlandaj aferoj

Vidu ankaŭ
----------

* Balota proceduro
* Balotkarto



|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri politiko |
**Gábor Gergely** [gergej], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Gergely Gábor**, estis hungara tablotenisisto, mondĉampiono, ĵurnalisto.

Gábor Gergely naskiĝis la 21-an de junio 1953 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Gábor Gergely akiris diplomon en 1977. Li edziĝis dufoje, dum 4 idoj naskiĝis. Li ricevis premiojn inter 1974-2021.

### Sporta kariero

Gábor Gergely komence estis futbalisto sub nomo Pölöskei, tamen poste li aliĝis al centra sporta lernejo por lerni tablotenison. Baldaŭ li ludis en ĉefurba sportklubo. Li estis hungara ĉampiono dufoje duope en 1975 kaj 1981 kun István Jónyer, dum li apartenis al la hungara nacia teamo almenaŭ 300-foje. Li estis mondĉampiono dufoje duope kun Jónyer en 1975, teame en olimpiano en 1979. Li finis sian aktivan sportan karieron en 1990, poste li estis ĵurnalisto.

Memorigiloj
-----------

* Gergely Gábor Asztalitenisz Akadémia

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Gábor Gergely en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva intervjuo kun fotoj
* biografio angle kun foto


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 819897
 |



* Portalo pri Biografio
**LF-koop** estas la oficiala mallongigo de Kooperativo de Literatura Foiro, fondita en La Chaux-de-Fonds (Svislando) la 30-an de majo 1980, kun la celo produkti kaj surmerkatigi kulturajn varojn kaj servojn en kaj per Esperanto.

Historio
--------

LF-koop estis la natura evoluo de la unuaj dek jaroj de *Literatura Foiro*. La revuo, fondita en Milano (Italio) de la literatura rondo *La Patrolo* en junio 1970, etendis sian aktivecon al aliaj branĉoj: libro-eldonado, teatro, literaturaj konkursoj. La kresko de la aktiveco kaj la multiĝo de la aktivuloj en internacia kampo kaŭzis la bezonon fondi entreprenon sen profita celo, laŭ la svisa juro, sub la prezido de Tazio Carlevaro, la lasta Patrolestro.

LF-koop, kies simbolo estas kvinpetalo, havis komence kvin fakojn:

* gazetfako, kiu produktis ĝis ses gazetojn samtempe,
* librofako,
* kongresfako,
* bendofako,
* literatura premio "La Verko de la Jaro„.

Aldoniĝis poste la produktado de filmoj, la teatrofako, la prizorgo de staĝejoj – el kiuj la unua estis La Kvinpetalo en Francujo.

Post Tazio Carlevaro (1980-1985) prezidis Giorgio Silfer (1985-1997), Marc Hiltbrand (1997-2008), Perla Martinelli 2008-2018, Marie-France Conde Rey de 2018 ĝis nun.

LF-koop estas verŝajne la unusola entrepreno en Esperantujo nomebla plurmedia. Ĝia ĉefa produkto estas nuntempe *Literatura Foiro*. En 1998 ĝi aliĝis al la Pakto por la Esperanta Civito, kaj en tiu konsorcio ĝi estas unu el la plej influaj establoj.

Listo de eldonoj laŭ ISBN
-------------------------

* ISBN 3-906595-00-5: ?
* ISBN 3-906595-01-3: La dekdu noktoj de satano (1990)
* ISBN 3-906595-02-1: ?
* ISBN 3-906595-03-X: Enlumas min senlimo (1990)
* ISBN 3-906595-04-8: La spegulo de Velodajo (1990)
* ISBN 3-906595-05-6: La nokto de la ezoko (1992)
* ISBN 3-906595-06-4: Krokize de mia ĝardeno (1992)
* ISBN 3-906595-07-2: Paco en ŝtormo (1994)
* ISBN 3-906595-08-0: La floroj de l' krepusko (1995)
* ISBN 3-906595-09-9: ?
* ISBN 3-906595-10-2: Dekamerono, unuaj tri tagoj (1995)
* ISBN 3-906595-11-0: Aminda (1997)
* ISBN 3-906595-12-9: La tunelo (1998) [Sur la libro estas indikita ...-02-9.]
* ISBN 3-906595-13-7: La familio Zamenhof (2000)
* ISBN 3-906595-14-5: Paŝoj al plena posedo (2001)
* ISBN 3-906595-15-3: ?
* ISBN 3-906595-16-1: ?
* ISBN 3-906595-17-X: ?
* ISBN 3-906595-18-8: Sur la marmorklifoj (2006)
* ISBN 3-906595-19-6: ?


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**ENGEL Gábor** estis hungara kuracisto, akuŝisto-ginekologo, universitata profesoro naskita en Marosvásárhely la 9-an de aŭgusto 1852 kaj mortinta en Kluĵo la 10-an de julio 1935. Li estis la filo de kuracisto József Engel.

Kariero
-------

Gábor Engel ekstudis en la universitato de Peŝto, poste daŭrigis siajn medicinajn studojn en 1873–74 en Lepsiko. Li havis diplomon de akuŝisto, kirurgo (1876) kaj operaciisto (1880). De 1880 li estis kuracisto de la akuŝmalsanulejo de Koloĵvaro. En 1881 oni habilitis lin universitata privatprofesoro. Li estis de 1890 direktoro de la Malsanulejo Karolina, de 1893 eksterordinara profesoro pri ginekologia kirurgio en la Universitato de Koloĵvaro, de 1899 direktoro de klinikoj. En 1919 maldungis lin la rumanaj instancoj. Li priokupiĝis poste pri higieno, suĉinfanflego kaj ankaŭ la situacio de malsanulejoj kaj orfejoj. Li publikis pli ol duoncento da laboraĵoj. Lia aŭtobiografiaĵo restis en manuskripto.

Libroj
------

* *Adatok a sápadtság tüneteihez és gyógykezeléséhez* (Bp. 1906);
* *A vetélés kezelése a mindennapi gyakorlatban* (Kolozsvár, 1914);
* *A havi vérzés rendellenességei* (Kolozsvár, 1918).

Fonto
-----

* Magyar Életrajzi Lexikon

* Kategorio Gábor Engel en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Milan HODŽA** (1-an de februaro, 1878, Sučany, Aŭstrio-Hungario (hodiaŭ Slovakio) – 27-an de junio, 1944, Clear Water, Usono) estis elstara slovaka politikisto kaj ĵurnalisto, ĉefministro de Ĉeĥoslovakio de 1935 ĝis 1938.

Li studis juron en la Budapeŝta Universitato, sed baldaŭ dediĉis sin tute al la ĵurnalismo. Li fondis kaj redaktis en Budapeŝto la slovaklingvan tag-gazeton Slovenský denník (1900-1901) kaj la semajnan eldonaĵon Slovenský týždenník (1903-1914). Ekde 1905 ĝis 1910 li estis parlamentano en Budapeŝto kiel ano de la Slovaka Nacia Partio. En oktobro de 1918 li iĝis politika komisiito de la ĉeha registaro, pli poste ŝtatsekretario, unufikacia (?) ministro kaj en Prago. Li estis parlamentano (1918-1938) en Prago, Ministro pri Edukado (1926-1929), agrikultura ministro (1922-1926 kaj 1932-1935), patrujdefenda ministro (1935-1936), ĉefministro de Ĉeĥoslovakio (1935-1938)

Li estis fondinto de ĉeĥa agrara partio kaj organizanto de la agrarreformo en Sud-Slovakio.

Post 1938 li vivis en Svislando, Francio (1939), Britio (1940) kaj ekde 1941 en Usono.

Li apogis ian Mez-Eŭropan Federacion de la tieaj sendependaj ŝtatoj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Milan Hodža en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Arkivigite je 2007-09-28 per la retarkivo Wayback Machine
* 
* Arkivigite je 2010-02-01 per la retarkivo Wayback Machine
* 


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 76772
* GND: 11934193X
* LCCN: n84050207
* VIAF: 13115991
* ISNI: 0000 0001 0871 4049
* SUDOC: 080259138
* BNF: 12976892k
* NKC: jn19990210279
 |
**TÉGLÁS Géza** [te:gla:ŝ] estas hungara juĝisto, stenografo naskita la 4-an de aprilo en Déva 1883 kaj mortinta la 3-an de februaro 1959 en Budapeŝto. Li estis la filo de arkeologo Gábor Téglás kaj de frato de ĵurnalisto Gábor Téglás.

Biografio
---------

Géza Téglás studis juron en Koloĵvaro kaj Budapeŝto. Ekde 1908 li estis la juĝisto de budapeŝta tribunalo. En 1906 li organizis industrikorporacion en Kolozsvár, en 1907 en Budapeŝto landan industridefendan ligon. Li priokupiĝis multe de evoluigo de stenografio. En Kolozsvár li redaktis en 1902 – 1903 revuon monatan *Egyetemi Gyorsíró* kaj en 1904 – 1905 en Budapeŝto la revuon *Gyorsírászati Lapok*. Ekde 1923 li redaktis la stenografian revuon *Az Írás*. En 1928 li organizis la ekspozicion de internacia stenografia kongreso en Budapeŝto.

Verkoj
------

* *Útmutató a gyorsíró tanfolyamok és gyorsírókörök szervezésére és vezetésére* (Bp. 1904);
* *Sorompóba!* (Kolozsvár, 1906);
* *Fabró Henrik emlékezete* (Bp. 1924);
* *Új adatok a magyar gyorsírás történetéhez* (Bp. 1930).

Fonto
-----

* Magyar Életrajzi Lexikon
**"*Now is the month of maying*"** estas unu el la plej famaj anglaj *baletoj* (etaj korusaj verkoj, similaj al madrigaloj, ofte rekoneblaj pro "*fa-la-la*" refreno). 

Ĝi estis skribita de Thomas Morley kaj eldonita en 1595. Ĝi estas bazita sur la kanto *So ben mi ch'a bon tempo,* uzita de Orazio Vecchi en sia verko *Selva di varia ricreatione*, en la jaro 1590. Ĝi estis fine eldonita en la *Unua Libro de Kvinvoĉaj Baletoj* de Thomas Morley (1595).

Ŝajne traktanta printempan dancadon, ĝi fakte estas metaforo de amindumado kaj seksumado. Ekzemple, "*barley-break*" (laŭlitere, "hordea-paŭzo") sugestus subĉielan seksumadon (preskaŭ kiel "*roll in the hay*", "ruliĝi en la fojno", en la nuntempa angla). 

  


|  |
| --- |
|  |
|  | 

|  |
| --- |
| **„** Now is the month of maying,
When merry lads are playing, 
Fa la la la la la la la la,
Fa la la la la la la lah.
Each with his bonny lass
Upon the greeny grass. 
Fa la la la la la la la la, etc...
The Spring, clad all in gladness,
Doth laugh at Winter's sadness,
Fa la la, etc... 
And to the bagpipe's sound
The nymphs tread out their ground. 
Fa la la, etc...
Fie then! why sit we musing,
Youth's sweet delight refusing? 
Fa la la, etc...
Say, dainty nymphs, and speak,
Shall we play barley break? 
Fa la la etc... **"** |

 |

Versio en Esperanto
-------------------

En 1996 aperis esperanta versio de la baleto, verkita de Roel Haveman, kun la titolo "***Printempas***". 

La verko aperas en la kompaktdisko "***Muzikpluvo**"* de la nederlanda grupo *Akordo*. 

>   
> *"*Printempas kiam majas,
> 
> 

> Ludantaj knaboj gajas,
> 
> 

> Fa la la...
> 
> 

> Kun inoj sur herbej'
> 
> 

> Ĉar nun ĝi verdas plej.
> 
> 

> Fa la la...
> 
> 

> Somero ĝojon portas,
> 
> 

> Jen vintra tristo mortas.
> 
> 

> Fa la la...
> 
> 

> Kaj logas la ŝalmson'
> 
> 

> La nimfojn kun impon'.
> 
> 

> Fa la la...
> 
> 

> Fi, kial ni meditas?
> 
> 

> Junaĝa rav' invitas.
> 
> 

> Fa la la...
> 
> 

> Ho, nimfoj kun graci',
> 
> 

> Ekludu nun kun ni.
> 
> 

> Fa la la..."
> 
>

Referencoj
----------

1. ↑  Phillip Ledger (ed) *The Oxford Book of English Madrigals* (1978) Oxford University Press, and co-issued recording, by Pro Cantione Antiqua
2. ↑  MacMahon, Desmond (1939) *Nelson's New National and Folk Song Book; pt. II*. London: Thomas Nelson; pp. 114-15
3. ↑
4. ↑
**Marek Krawczyk** (naskiĝis la 25-an de aprilo 1956 en Varsovio, mortis la 25-an de aprilo 2012 samloke) – pola eldonisto, aganto de opozicio en Pola Popola Respubliko.

Vivo
----

En 1975 iĝis diplomito de la ĉefurba Ĝeneralkleriga Liceo je la nomo al Hugo Kołłątaj. Ĝis 1980 laboris i.a. en Disvastig-Centro de Sciencaj Publikaĵoj ĉe Pola Scienca Akademio. De 1979 ligita kun kontraŭkomunista opozicio, en 1981 laboris en "Tygodnik Solidarność" (Semajnrevuo Solidareco). Post enkonduko de la milita stato en Pollando kunlaboris kun la samizdata revuo "Wiadomości" (Sciigoj), januare 1982 provizore arestita, februare samjare kondamnita al mallibero kun kondiĉa suspendo de ĝia plenumo. Denove malliberigita pro politikaj kialoj de marto ĝis julio 1983. En la 80-aj jaroj ligita kun subteraj eldonejoj, i.a. kiel unu el kunorganizantoj de la firmao *Mysia 5* (adreso de la varsovia cenzurejo) distribuanta en la lando dekkelkmil ekzemperojn de "Tygodnik Mazowsze" (Semajnrevuo Mazovio). En majo 1984 estis grave batita de nekonataj kaŭzintoj. De la duono de la 80-aj jaroj proksime kunlaboris kun Jerzy Giedroyc.

En 1990 estis kunfondinto de Pola Libro-Ĉambro kaj de Interkonsento de la Eldonistoj de Historia Libro. Li plenumis funkcion de vicprezidanto de la estraro de Helpo-Fondaĵo al Polaj Bibliotekoj (1990–1992), li gvidis la eldonejon, iniciatis kreon de Prizorga Societo pri la Arkivo de Literatura Instituto en Parizo. Estis konsilisto de la ministro pri kulturo kaj nacia heredaĵo Andrzej Zakrzewski. Kunkreis Asocion de Libera Vorto.

En 2010 laŭ rekomendo de parlamenta klubo de Civitana Platformo anoncita al programa konsilio de Telewizja Polska, sekve elektita ĝia prezidanto.

En 2011 prezidento Bronisław Komorowski distingis lin per Oficira Kruco de la Ordeno Renaskiĝinta Pollando.

Vidu ankaŭ
----------

* Kultura

Eksteraj ligiloj
----------------

* Marek Krawczyk nie żyje, wyborcza.pl, 26-a de aprilo 2012
* Nota biograficzna w Encyklopedii Solidarności Arkivigite je 2016-09-21 per la retarkivo Wayback Machine Biografio en la *Enciklopedio de Solidareco*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 609449
* VIAF: 6984151778231918130006
 |
ISO

**Telde** estas municipo kaj urbo sur la kanaria insulo Gran Canaria en la hispana provinco Las Palmas de Gran Canaria. Ĝi situas oriente sur la insulo kaj etendiĝas de la marbordo ĝis preskaŭ la centro de la insulo.

Telde estas sude najbara al la insula ĉefurbo Las Palmas kaj enhavas la flughavenon de la insulo. Tra ĝi nord-sude iras la ĉefa aŭtovojo de la insulo, GC-1.

Loĝantaro
---------

Telde havas la duan plej grandan loĝantaron de la provinco, post la ĉefurbo. En 2009 ĝia loĝantaro superis la nombron 100.000.

| jaro | loĝantoj | denseco |
| --- | --- | --- |
| 1587 | 1.350 | 13 |
| 1768 | 5.664 | 55 |
| 1842 | 12.027 | 116 |
| 1900 | 9.042 | 88 |
| 1920 | 14.539 | 142 |
| 1940 | 22.675 | 221 |
| 1960 | 32.137 | 314 |
| 1981 | 62.509 | 610 |
| 1996 | 84.389 | 824 |
| 2002 | 91.160 | 890 |
| 2004 | 94.862 | 926 |
| 2006 | 97.525 | 952 |
| 2007 | 98.399 | 961 |
| 2008 | 99.201 | 968 |
| 2009 | 100.015 | 976 |
| 2010 | 100.900 | 985 |

Kvartaloj kaj komunumaj partoj
------------------------------

Telde konsistas, aldone al la urbo mem, el 45 partoj: Arenales, Balcón de Telde, Caserones, Cazadores, Cendro, Cruz de Jerez, Cuatro Puertas, El Calero, El Caracol, El Ejido, El Goro, El Palmital, Gando, Hoya del Pozo, La Breña, Jinámar, La Garita, La Gavia, La Herradura, La Higuera Canaria, La Majadilla, La Pardilla, Las Goteras, Las Huesas, Las Remudas, Lomo Bristol, Lomo Cementerio, Lomo Magullo, Marpequeña, Medianías, Melenara, Ojos de Garza, Piletillas, Playa del Hombre, Salinetas, San Antonio, San Gregorio, San José de las Longueras, San Juan, San Francisco, Tara, Tufia, Valle Casares, Valle de Los Nueve, Valle de San Roque.
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

Tünde Fülöp, 2018
**Tünde FÜLÖP** [tynde fyloep] rumania hungardevena sveda fizikistino, universitata profesorino. Ŝi naskiĝis en Cârța la 10-an de julio 1970.

Kariero
-------

La familio de Tünde Fülöp loĝis en vilaĝo Lunca de Jos, kie siaj gepatroj estis instruistoj. Ili elmigris en Svedujon je la fino de la 1980-aj jaroj. Ŝi maturdiplomitiĝis en Ĉefgimnazio de Miercurea Ciuc en 1988. En 1994 ŝi akiris diplomon pri fiziko en la Teknologia Universitato Chalmers de Gotenburgo. Ŝi doktoriĝis en 1999 en la sama universitato, kaj de 2010 ŝi estas universitata profesorino de la sama universitato.

Studaĵoj
--------

* Listo de fakrevuaj publikaĵoj[*rompita ligilo*]

Libro
-----

* *Vägar till vetenskapen* (Vojoj kondukantaj al scienco), kunulaŭtorino kun ĉapitro, Santérus Förlag, Stokholmo, 2013.[*rompita ligilo*]

Fonto
-----

* Kariertabelo Arkivigite je 2013-12-04 per la retarkivo Wayback Machine
**Orejana** [oreĤAna] estas municipo en la sudoriento de la provinco Segovio, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko *Tierra de Pinares* (Pinartero) en la nordo de la provinco. Devene el mezepoka lokaro, Orejana estas komponata de kvin loĝlokoj: Sanchopedro, Revilla, El Arenal, Orejanilla kaj La Alameda. La sidejo de la urbodomo estas en El Arenal.​ La antikva loĝloko Orejana estis ĉe la preĝejo de Sankta Johano Baptisto, je ĉirkaŭ 400 m oriente de Revilla. La kvin vilaĝoj plutenas jurisdikcian kaj teritorian unuecon kiu estis konstatita almenaŭ ekde la 14-a jarcento en dokumentoj konservitaj en la arkivo de Pedraza. 

Orejana en la provinco Segovio.
Suda portiko de la preĝejo de Sankta Johano Baptista.

Toponimio
---------

Etimologie la loknomo Orejana devenas el Aureliana,​ nomo kiu ŝajne deriviĝis el Aurelia, patrino de la romia imperiestro Trajano. La zono nomiĝis Aureliana, poste Oreliana, Orellana kaj finfine Orejana. En Orejanilla estis romiaj restaĵoj atribuataj al la domo en kiu Aurelia naskis sian filon Trajano.​

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 20,92 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 66 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte 500 el la 1900-aj jaroj. 

Ĝi distas 37 km de Segovio, provinca ĉefurbo kaj limas kun municipoj Valleruela de Pedraza, La Matilla, Valleruela de Sepúlveda, Prádena kaj Arcones. Ĝi estas inter Pedraza, Arcones kaj Valleruela de Pedraza.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj, vitejoj, legomoj kaj terpomoj) kaj brutobredado (ŝafoj) kaj rilata komercado. Lastatempe kultura kaj rura turismo ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado). 

De la historia pasinteco restis vizitindaj vidindaĵoj el kiuj menciindas la preĝejoj de Sankta Johano Baptista kaj de la Sankta Spirito, kaj la ermitejoj de Sankta *Ramón Nonato* kaj de Sankta Gregorio.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Segovio

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 425142
* VIAF: 316733015
 |