recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Vincento el Lerino** (latine: ***Vincentius Lirinensis***) (naskiĝis en la 5-a jarcento, mortis ĉirkaŭ 448) estis monaĥo kaj eklezia verkisto de suda Gaŭlio. Li estas agnoskata kiel sanktulo kaj Patro de la Eklezio fare de Katolika kaj Ortodoksa Eklezioj kiuj celebras lian festotagon la 24-an de majo.

Biografio
---------

Naskiĝinta en Toul, Vincento devenis de famkonata familio de Gaŭlio, li unue dediĉis sin al militista kariero kaj poste retiriĝis en monaĥejo sur Insuloj de Lerino vid-al-vide al Cannes. Lia frato estas Lupo de Troyes.

Li verkis en 434 sian *Commonitorium* kie li listigis kriteriojn kiuj ebligas ekkoni ĉu doktrino estas ortodoksa aŭ hereza.

Vincento el Lerino mortis ĉirkaŭ 448.

Lia vivo estas konata pere de la verko *De viris illustribus* de Gennadius Scholasticus.

Verkaro kaj vidpunktoj
----------------------

En 434, post la Koncilio de Efezo, li kondukis, per la plumnomo *Peregrinos*, la *Commonitorium* en kiu li formulis en zorgema kaj preciza stilo la kriteriojn laŭ kiuj kristana doktrino povus esti konsiderata pura kristanismo aŭ herezo. La libro estis verkita kun la celo protekti la eklezion kontraŭ "herezoj" kiel la Nestorianismo.

La kriterioj prezentitaj en lia libro estas ĝuste tiuj aplikitaj de la Ortodoksa Eklezio ĝis hodiaŭ:

* Universaleco.
* Antikveco
* Ĝenerala konsento

Kiel li mem diris, en tio, kio estas nomata *kanono de Vincent*:

> "Magnopere curandum est ut id teneatur quod ubique, quod semper, quod ab omnibus creditum est"
> 
> 

En libera traduko: "antaŭ ĉio oni devas zorgi konservi tion, kion oni kredis ĉie, ĉiam, ĉiuj". Kiel kontraŭpezo al la rigideco de la supraj kriterioj, Vincent akceptis la principon, ke en "teologiaj sciencoj" ekzistas progreso, sed laŭ ilia naturo - "en la sama ekzemplo, en la sama direkto, en la sama penso." Kiel iuj el la patriarkoj de la Eklezio en provenco, Vincent ribelis kontraŭ la opinioj de Sankta Aŭgusteno pri graco, kiun li konsideris "troigita". Li konsentis kun Aŭgusteno pri la kondamno de Pelagianismo, sed argumentis, ke dia graco kunlaboras kun la homo. Ĉi tiu lia sinteno, kiu estis kondamnita sub la nomo de Duonpelagianismo en la Kunveno de Oranĝo de 529, estis fakte adoptita de la Ortodoksa Eklezio. En iuj punktoj lia vidpunkto similas al tiu de Kasiano (Cassianus) kaj Faustus de Riez.

Li estis rekonita kiel sanktulo de la katolikaj kaj ortodoksaj eklezioj, kiuj festas lian memoron la 24-an de majo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* france La *Commonitorium* de Vincento el Lerino
* france Sankta Vincento el Lerino en retejo Nominis
* angle En "Catholic encyclopedia"

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  La France pittoresque, région Est, paĝo 31

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Vincent de Lérins en la franca Vikipedio.* 


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 536067
* GND: 118804685
* LCCN: n50058755
* VIAF: 64012982
* ISNI: 0000 0001 2280 901X
* LIBRIS: 316156, 99915 357050, 316156, 99915
* SUDOC: 027187004
* BNF: 11928450v
* NLA: 35749250
* NKC: mzk2003201790
* BNE: XX5322688 XX1151267, XX5322688
 |
Sinkado de *Titanic*.
La oceanŝipo *RMS-Titanic* dronis en la fruaj matenaj horoj de la 15a de aprilo 1912 en la Norda Atlantiko, en la kvara tago de la unua vojaĝo de la ŝipo de Southampton al Novjorko.

Estis la plej granda ŝipo tiutempe, Titanic havis proksimume 2 224 homojn surŝipe kiam ĝi frapis glacimonton ĉirkaŭ 23:40 (tempo de la ŝipo) dimanĉon 14an de aprilo 1912. Ĝi sinkis du horojn kaj kvardek minutojn poste, je 02:20 lundon 15an de aprilo, ĝia sinkado kaŭzis la morton de pli ol 1 500 homoj kaj estis unu el la plej grandaj maraj katastrofoj de la historio.

Titanic ricevis ses avertojn pri maraj glacimontoj la 14an de aprilo, sed vojaĝis ĉirkaŭ 22 nodojn kiam ĝiaj rigardistoj ekvidis la glacimonton. Nekapabla de turniĝi sufiĉe rapide, la ŝipo suferis fortegan baton kiu rompis ĝian tribordan flankon kaj malfermis ses fermatajn kupeojn. La marakvo eniris tra la interspaco kaj inundis antaŭpostenon, tri kelojn, kaj la kaldronajn ĉambrojn 5 kaj 6.

La Titanic estis dezajnita por resti flosinta kun kvar el ĝiaj antaŭaj kupeoj inunditaj sed ne pli. La skipo baldaŭ rimarkis ke la ŝipon estis sinkanta. Ili uzis atentigajn lumpafojn kaj radiajn (sendratajn) mesaĝoj por peti helpon dum la pasaĝeroj estis portitaj en savboatoj.

Konforme al ekzistanta praktiko, la savboatoj de Titanic estis desegnitaj por porti pasaĝerojn al proksimaj ŝipoj, ili ne estis igitaj por savi tutan ŝipanaron samtempe.

Kun la ŝipo sinkinta rapide kaj la helpo ankoraŭ horoj for, ne estis sekura rifuĝo por la pasaĝeroj kaj la skipo.

La malbona administrado de la evakuado kaŭzis ke multajn savboatojn foriris antaŭ ol esti plenaj. Kiam Titanic sinkis, pli ol mil pasaĝeroj kaj ŝipanoj ankoraŭ estis surŝipe. Kiuj saltis aŭ falis al akvo dronis kaj mortis en daŭro de minutoj por la efikoj de la ŝoko kontraŭ la akvo kaj la senkapabliga malvarmo.

La ŝipo *RMS Carpathia* alvenis unu kaj duono horon post la sinkado kaj savis la lastajn pluvivantojn je 09:15 la 15an de aprilo, proksimume naŭ kaj duono horojn post la kolizio.

La katastrofo ŝokis la mondon kaj kaŭzis indignon pro la manko de savboatoj, malstreĉaj regularoj kaj la neegala traktado de la tri pasaĝeraj klasoj dum la evakuado. Postaj enketoj rekomendis gravajn ŝanĝojn de la mara regularo kaj kondukis al la starigo en 1914 de la Internacia Konvencio por la Sekureco de la Vivo en la Maro.

Referencoj
----------

1. ↑   www.titanicstory.com:  Chronology of events aboard the Titanic (angle). Alirita 26/09/2016.

* Kategorio Dronado de Titanic en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Aravot** (armene: «Առավոտ», "Mateno") estas gvida liberala kaj politike sendependa ĉiutaga gazeto bazita en Erevano, Armenio, kaj fondita en 1994. Ĝia redaktoro estas Aram Abrahamjan.

Politika orientiĝo
------------------

La unua gazeta numero estis publikigita la 2-an de aŭgusto 1994. Tiutempe ĝia redaktoro estis Ignat Mamjan. Aram Abrahamjan anstataŭis lin en decembro 1994.

Fontoj ĝenerale konsentas, ke Aravot subtenis la prezidanton Levon Ter-Petrosjan (1991-1998) kaj lian liberalan partion Pan-Armena Nacia Movado, kvankam ĝi donis spacon al diversaj vidpunktoj. Abrahamyan neis, ke li estas proksima al Ter-Petrosyan kaj lia registaro en intervjuo en 2004 kaj aldonis: "Iru kaj demandu al la antaŭa registaro, kion ili pensas pri Aravot. Vi rimarkos, ke ilia sinteno estas io ajn krom pozitiva." [10]

La ĵurnalo estis tre kritika pri la registaro de prezidanto Robert Koĉarjan (1998-2008). Post la prezidant-elektaj protestoj en 2008, Aravot estis malhelpita fare de sekurecaj taĉmentoj esti publikigitaj laŭ stato de kriz-okazo de la 1-a de marto subskribita de eliranta prezidento Koĉarjan. Daŭris ĝis la 21 de marto kiam la gazeto Aravot rekomencis publikigon. Krome, la retejo de la ĵurnalo (aravot.am) estis blokita dum tiu periodo. 

Aravot estis kritika de la prezidanto Serĵ Sargsjan, kiu venis al la potenco en la pridisputata elekto de 2008.

Dum la prezidanta balotoj en 2013, ĉefredaktoro Aram Abrahamjan publike aprobis la liberalan eksan ĉefministron Hrant Bagratyjan, sed li diris, ke tio estas nur lia persona opinio kaj ne tiu de la ĵurnalo. 

En intervjuo en 2014 Abrahamyan deklaris, ke la fina celo de la ĵurnalo estas krei "mildan kaj tolereman" etoson en la armena socio.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo (armene, ruse kaj angle)
**Arjaramno** (en malnovpersa lingvo: Aryāramna "Kiu alportas pacon al la arjoj (tio estas, la irananoj)"); greke: Ἀριαράμνης) estis la praavo de la persa reĝo Dario la 1-a, kaj ano de la aĥemenida dinastio.

Laŭ la Behistun-surskribo de Dario, li estis unu el la idoj de Tejspo. En certaj enskriboj verŝajne eltrovitaj en Hamadano, eblas vidia kaj Arjaramno kaj sian filon Arsamo uzante la titolon "Reĝo de Persio". Tamen, nuntempe ekzistas interkonsento kiu diras ke tij enskriboj estas literaturaj verkoj, aŭ modernaj falsaĵoj aŭ unu el la sukcedintoj de Dario. Kaze ke li regis en Persio, tion faris samtempe kun sia frato Ciro la 1-a de Anŝano, kio vere estas neprobabla.

Notoj
-----

Fontoj
------

* Enskribo de Hamadano, *AmH*.
* Behistun-surskribo.
* Herodoto, *Historioj* I 209, VII 11, 244.

Bibliografio
------------

* Brosius, M. (2000), *The Persian Empire From Cyrus I to Artaxerxes I*, LACTOR 16.
* Shahbazi, A. Sh. (1987): "Ariyaramna", en *Encyclopaedia Iranica*.

Referencoj
----------

1. ↑  Kent (1384 AP), page 393
2. ↑  See Shahbazi (1987). Ŝahbazi kredas ke tiu interpreto estas polemika.
3. ↑  Brosius M (2000).

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 535059
 |
**Vincenzo Cerulli** (naskiĝis la 20-an de aprilo 1859 en Teramo, mortis la 30-an de majo 1927 en Merate) estis itala astronomo

Li ricevis sian diplomon pri fiziko en 1881 en la universitato de Romo « La Sapienza » kaj lernis dum kvar jaroj en Germanio, en la observatorioj de Bonn kaj Berlino. Reveninte en Italion, li libervole
frekventis la observatorion de la Roma Kolegio, kie
li kompilis, kun Elia Millosevich, katalogon de 1291 steloj.

En 1890, li fondis privatan observatorion apud Teramo, kiun li nomis Astronoma Observatorio de Collurania. Tie li multe observis Marson kaj estis unu el la unuaj subtenanto de la teorio (poste pravigita) laŭ kiu la Marsaj kanaloj estis nur optika iluzio.

La 2-an de oktobro 1910, li malkovris la asteroidon 704 Interamnia, unu el la plej grandaj korpoj de la ĉefa asteroida zono, al kiu li donis la latinan nomon de la urbo Teramo.

En lia honoro, oni donis lian nomon al :

* La kratero Cerruli sur Marso.
* La asteroido 366 Vincentina,
* La asteroido 31028 Cerulli.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  JPL Small-Body Database Browser 366 Vincentina (1893 W) (angle)
2. ↑  JPL Small-Body Database Browser 31028 Cerulli (1996 HH1) (angle)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Vincenzo Cerulli en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* itale Biografio Arkivigite je 2011-09-27 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 335811
* GND: 116480564
* LCCN: n85165938
* VIAF: 70367346
* ISNI: 0000 0001 1769 2312
* SUDOC: 077298918
* ICCU: SBLV231645
 |
la Nacia Biblioteko de Svedio en Stokholmo
LIBRIS (akronimo de la angla termino *LIBRary Information System*, Biblioteka Inform-Sistemo) estas sveda nacia unuigita katalogo subtenita de la Nacia Biblioteko de Svedio en Stokholmo. Ĝi ebligas libere serĉi pri 6,5 milionoj da publikaĵoj en tuta Svedio. 

Krom bibliografiaj registroj, unu por ĉiu libro aŭ publikiĵo, LIBRIS ankaŭ enhavas normajn datumojn de homoj. Por ĉiu persono konektiĝas la nomo, naskiĝdato kaj profesia okupo kun unika identigilo.

La disvolviĝo de LIBRIS komenciĝis meze de la 1960-aj jaroj. Post kiam kategoriigo de bibliotekoj estis temo por du jardekoj post la Dua Mondmilito, en 1965 registara komitato publikigis raporton pri la uzo de komputiloj en esploraj bibliotekoj. La registaro de Svedio per la ŝtata buĝeto de 1965 kreis esploran bibliotekan konsilion (svede *Forskningsbiblioteksrådet*, FBR). La nomo LIBRIS kiel mallongigo de la ekkonstruata Biblioteka Inform-Sistemo, estis uzata per teknika subkomisiono kiu komencis aktivi la 1-an de julio 1970. La ​​informilo *LIBRIS-meddelanden* ("LIBRIS-mesaĝoj", ISSN 0348-1891) estis eldonita ekde 1972 kaj ekde 1997 ankaŭ publikiĝas interrete.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 558541
* GND: 4501169-2
 |
vinberoj ĵus antaŭ plukado
Vinbareloj
**Vinfarado** estas fako kiu okupiĝas pri vinproduktadmetodoj kaj transformado de mosto (vinbersuko) en vinon. Kiel fako de scio, enologio inkluzivas la necesajn partojn por vinproduktado (tio estas, la fermentado ), sed ankaŭ aliajn detalojn, kiuj kontribuas al la gusto kaj odoro de la vino, de la vinberrikolto ĝis la enboteligo de la preta produkto.

La vinoj povas esti dividitaj en malsamajn specojn de procezoj (ekzemple: kreado de trankvila vino kontraŭ kreado de ŝaŭmvino).

**Vinproduktisto** estas persono kiu specialiĝas pri la procezoj de vinproduktado. La profesio estas studata en akademia medio. Vinproduktantoj dungitaj en vinfarejoj kutime spertas longan trejnadon kiel ekzemple akademia grado. 

La Internacia Organizaĵo pri Vito kaj Vino (**OIV**) okupiĝas interalie pri la esplorado de la teknikaj kaj sciencaj aspektoj de la kampo.

Vidu ankaŭ
----------

* Vinkultivado
* vinpiedado
* Vinscienco

Por plia legado
---------------

* Thomas Pinney. *The Makers of American Wine: A Record of Two Hundred Years.* Berkeley. University of California Press, 2012.
* James Simpson. *Creating Wine: The Emergence of a World Industry, 1840–1914*. Princeton University Press, 2012.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 827861
* GND: 4189467-4
* BNF: 121174745
* NKC: ph292616
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Takto. |

En homa komunikado **takto** estas delikateco, la kapablo en kontakto kun aliaj homoj konsideri ties situacion kaj respekti ties memestimon sen provoki aŭ hontigi ilin. 

Laŭ ReVo: takto (3)

(figure) Kapablo sagace juĝi kaj konvene paroli aŭ agi konforme al la cirkonstancoj, montrante ĉiam ĝentilecon kaj delikatecon: *en tiu malfacila okazo li montris grandan takton, li estis taktoplena; dum en ĉiuj internaciaj kongresoj la neŭtraleco estas simpla afero de takto, ĉe ni ĝi estas la ĉefa principoZ.*

Deveno
------

Takto kiel *delikateco* estas figura apliko de la termino el takto en muziko: *konvena al la ritmo de la tuta orkestro*.

Takto en diversaj kulturoj
--------------------------

Kio konvenas kaj kio ne, pri tio estas tre diversaj sintenoj en diversaj kulturoj. Tial - por agi *taktoplene* - necesas scii, kio estas *takta* en aliaj kulturoj. Vidu: Interkultura komunikado

Vidu ankaŭ
----------

* Diplomateco
**Universala dekuma klasifiko (UDK)** estas internacia universala sistemo por hierarkie klasifiki ĉiujn specojn de dokumentoj, kiuj rilatas la homan sciadon, per dekumaj indeksoj. Paul Otlet kaj Nobel-premiito Henri La Fontaine adaptis ĝin el la Dekuma klasifiko de Melvil Dewey. La UDK unue eldoniĝis (france) inter 1904 kaj 1907. Poste, ĝi estis multe reviziita kaj evoluigita. Ĝia strukturo ebligas facile enordigi novajn evoluaĵojn kaj novajn kampojn de scio. La ciferoj estas sendependaj de difinita lingvo aŭ skribado. Ĝi konsistas el numeraloj kaj komunaj signoj. La UDK estas tutmonda kaj estas eldonita tute aŭ parte en 23 lingvoj.

En 2013 resumo de UDK estis esperantigita.

Strukturo
---------

0 Ĝeneralaĵoj
1 Filozofio
2 Religioj
3 Sociologio
4 (nun libera)
5 Matematiko. Natursciencoj.
6 Aplikataj sciencoj. Medicino. Tekniko.
7 Arto. Aplikata arto. Arĥitekturo. Fotografio. Muziko. Amuzo. Sportoj.
8 Lingvistiko. Filologio. Literaturo.
9 Geografio. Biografioj. Historio.
Ĉiu klaso per aliaj ciferoj dividiĝas je subklasoj:

8 Lingvistiko. Filologio. Literaturo.
80 Lingvistiko. Filologio
800.89 Artefaritaj lingvoj.
800.892 Esperanto.
669.245=089 Literaturo pri alojoj de nikelo en Esperanto
La detalan supervidon pri la numerado UDK eldonas la internacia organizo FID.

Vidu ankaŭ
----------

* Dekuma nombrosistemo

Referenco
---------

1. ↑  Cindy McKee (2013-12-22) Enreta Universala Dekuma Klasifiko (esperante). Libera Folio. Arkivita el la originalo je 2013-12-29. Alirita 2013-12-29.

Bibliografio
------------

* *Uniwersalna klasyfikacja dziesiętna. UDC-P022*, Wydanie skrócone dla bieżącej bibliografii narodowej i bibliotek publicznych, Biblioteka Narodowa, Warszawa 1997, s. 420, ISBN 83-7009-227-6

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Universala dekuma klasifiko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Esperanto-versio de UDK
* Udk-biblioteko en Vikilibroj
* UDC Consortium
* Esperantlingva UDK-listo de la biblioteko de Flandra Esperanto-Ligo
Mozaiko *Pflanzen und Gestirne* (1958) de Wolfgang Hutter
Leherb, mozaiko
*Elginat Egos*, Arik Brauer
La **Viena skolo de fantazia realismo** (germane: *Wiener Schule des Phantastischen Realismus*) estas termino inventita en la 1950-aj jaroj fare de Johann Muschik por tendencaro en la aŭstra arto kiu proksimas al surrealismo.

Priskribo
---------

La pentradmaniero estas nek abstraktiganta nek abstrakta kaj orientiĝas pri la teknika perfekto de la malnovaj majstroj. La motivoj estas fantaziaj-malrealaj kreitaĵoj, kelkfoje kun ŝokigaj kaj apokalipsaj enhavoj kaj orientiĝo pri manierismo. Ekde la unua komuna ekspozicio en la viena galerio *Belvedere* en 1959, kiun sekvis baldaŭ aliaj elmontradoj eĉ eksterlande, la Viena skolo de fantazia realismo atingis internacian akcepton. Specialan efikon ĝia arto gajnis per presitaj grafikoj en sufiĉe granda eldonkvanto kaj per la agado de multe da disĉiploj kaj imitantoj.

Historio
--------

Fondinto taksitis la pentristo, verkisto kaj akademiano (ĉe la Akademio de Belartoj de Vieno) Albert Paris Gütersloh. Publika propagandisto estis ankaŭ la surrealisma pentristo Edgar Jené, kiu peris surrealismaĵojn en la Vieno de la tempo post la Dua mondmilito (1945–1950). Esenca motivo por la de Johann Muschik elpensita nomo de *fantazia realismo* estis unue la de stalinismaj kulturuloj ŝatitan terminon pri realismo ja preni dum samtempa evito de politike patruje malpli bone valorigita termino de surrealismo. Aliaj kritikistoj taksis la popularan vienan pentristan skolon en komparo kun la disde la okcidentaj ŝtatoj dum la Malvarma milito preferita abstrakta ekspresionismo tro malmoda kaj jam devancita.

Gravuloj
--------

Inter la plej gravaj reprezentantoj de tiu ĉi skolo nombriĝas Arik Brauer, Ernst Fuchs, Rudolf Hausner, Anton Lehmden, Helmut Leherb kaj la filo de Gütersloh, Wolfgang Hutter; en la dua generacio Kurt Regschek, Herbert Benedikt, Franz Luby, Richard Matouschek kaj Peter Proksch.

Literaturo
----------

* Muschik, Johann (1974) *Die Wiener Schule des Phantastischen Realismus.*, Gütersloh: Bertelsmann ISBN 3-570-06123-X.
* Boeckl, Smola, Borchhardt-Birbaumer, Bugs, Gratzer, Schoeller (2008) *Phantastischer Realismus*, Wien: Belvedere ISBN 978-3-901508-44-8.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Prie ĉe austria-forum.org
* Historiaj bildoj prie
* Prie en leksikono
* Video jutuba prie

Notoj
-----

1. ↑   Prie dum ekspozicio en la viena Belvedere-galerio. Arkivita el la originalo je 2011-11-25. Alirita 2019-08-07.
2. ↑   Informopaĝoj porkolekistaj prie. Arkivita el la originalo je 2015-11-20. Alirita 2019-08-07.
**Vierlas** [BJERlas] estas municipo de Hispanio, en la plej norda parto de la komarko *Tarazona y el Moncayo* kies ĉefurbo estas Tarazona, en la okcidento de la Provinco Zaragozo (regiono Aragono).

Geografio
---------

Vierlas estas municipa teritorio en la plej norda parto de la komarko *Tarazona y el Moncayo*, kie ĝi okupas malgrandan teritorion. Ĝi estas sur la valo de la rivero Queiles. Fakte ĝi formas parton de aro de tri malgrandaj municipaj teritorioj norde de tiu de Tarazona, nome Novallas, Malón kaj Vierlas, kiuj estas tre proksimaj, ĉefe la du unuaj, al la limo kun Navaro kaj ties loĝlokoj Ablitas kaj Cascante. 

La loĝloko Vierlas mem estas je 91 km nordokcidente de Zaragozo, provinca kaj regiona ĉefurbo, je 5 km de Tarazona, komarka ĉefurbo norde, je 20 km de Tudela, 73 km de Soria kaj 293 km de Madrido. Ĝi estas sur 456 msm. Ĝi estas ĉe la rivero Queiles, kaj pli kruta zono okcidente.

Historio
--------

Estis loĝado jam en epoko antaŭ la Romia Imperio, certe de keltiberoj.

La araboj, certe la kreintoj de la nuna urba kerno, restis tie ĝis 1610 (dato de la forpelo de la moriskoj el Aragono). De la islama epoko devenas granda parto de la reto de irigaciaj kanaletoj kiuj nutras la fruktoĝardenojn kaj ankaŭ la urba strukturo en sia plej antikva parto. La konkero de Tarazona fare de Alfonso la 1-a en 1119 sugestas, ke plej verŝajne ankaŭ Vierlas estis konkerita de kristanoj samjare. La loĝantaro post la kristana konkero restis grandparte de mudeĥaroj kaj poste de moriskoj, kies forpelo rezultos en enorma demografia kaj ekonomia krizo. Ili estis majoritato kaj havis juran entecon propre, kun decidoj fare de la "aljama", islama komunumo, kaj ili rajtis partopreni en la kunsidoj de la konsilantaro. 

Kiel teritorio lima inter Navaro kaj Aragono, eble por ioma periodo ĝi apartenis al Navaro post la morto de Alfonso la 1-a kaj la separo de ambaŭ regnoj. Fakte estas certa, ke kaj Malón kaj Vierlas ja apartenis al Navaro. En 1610 la islamdevena loĝantaro estis definitive forpelita, kio rezultis en la forigo de centoj da moriskoj el la valo, nome ekonomia kaj demografia krizo, kaj ĝi ne rekuperiĝis de tio ĝis la 18-a aŭ 19-a jarcentoj. Vierlas demografie kreskiĝis ekde la dua duono de la 19-a jarcento, sed poste tamen preskaŭ ĉiuj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento, kaj ankaŭ en Vierlas oni malaltiĝis el 254 loĝantoj en 1940 ĝis nunaj 80 loĝantoj.

Ekonomio
--------

Tradicia bazo de ekonomio estis agrikulturo (olivarboj, migdalarboj, fruktoĝardenoj kaj cerealoj) brutobredado (ŝafoj), kaj sekva nutrindustrio (vino, oleo, asparagoj), krom ekstera dungado. Nune gravas ankaŭ natura, kultura kaj rura turismo. 

Altiraĵoj estas tre diversaj.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Zaragozo

Referencoj
----------

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Vierlas en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 807507
 |
**Viersat** estas franca komunumo lokita en la departemento Creuse kaj en la regiono Limoĝio. Ĝi havis 342 loĝantojn laŭ censo plenumita en 2006.

Geografio
---------

Viersat etendiĝas sur 29,09 km², kaj havis 342 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas nur 12 homoj po kvadrata kilometro. La vilaĝo situas en Creuse, kiu estas kampara, maldense loĝata franca departemento en la nordokcidenta parto de la Centra Masivo. 

La regiono ĉefe konsistas el malaltaj montoj kaj altebenaĵoj : la plej alta punkto de Viersat situas je alteco de 494 metroj.

Historio
--------

Antaŭ la franca revolucio de 1789 kaj la kreado de la departemento Creuse en 1790, Viersat apartenis al la franca graflando Marche. Ekde la fino de la 15-a jarcento ĝis proksimume la jaro 1900, tiu regiono estis fama fonto da migrantaj masonistoj, kiuj ĉiujare dum la plej varma periodo laboris en grandaj urbocentroj, precipe en Parizo.

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la vilaĝo S-ro Jean Debellut, kiu do fariĝis la loka urbestro.

Administrado
------------

Viersat apartenas al la kantono de Chambon-sur-Voueize, kies ĉefurbo estas Chambon-sur-Voueize. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Aubusson, unu el la du arondismentoj de la departemento Creuse.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Creuse
* Kantono de Chambon-sur-Voueize
**John Richard SCHLESINGER** (/ˈʃlɛsɪndʒər/ SHLESS-in-jər; 16a de Februaro 1926 – 25a de Julio 2003) estis angla reĝisoro kaj aktoro de kino kaj teatro. Li aperis komence de la 1960-aj jaroj kiel grava fugro de la Brita Nova Ondo, antaŭ ekiri al sukcesa kariero en Holivudo, ofte reĝisorante filmoj malferme en provokaj temoj, kombine kun sia statuso kiel unu el la malmultaj malferma samseksemaj reĝisoroj laborante en ĉeftendencaj filmoj.

Lia filmo de 1969 nome *Midnight Cowboy*, pro kiu li ricevis la Oskar-premion al la Plej Bona Reĝisoro, estis unu el la plej fruaj ĉeftendencaj usonaj filmoj kiuj temas eksplicite pri samseksa rilato, kaj estas konsiderata elrompa verko de la samseksa kinarto. Li estis ankaŭ aktiva kiel reĝisoro de teatraĵoj, kaj estis asocia direktoro de la *Royal National Theatre*.

Krom sia Oskar-premio, Schlesinger laŭlonge de sia kariero ricevis kvar premiojn BAFTA, nomumojn por tri Oraj Globoj, du nomumojn por la Ora Leono de la Venecia Kinfestivalo, kaj la Vivatingan Premion de la *Directors Guild of Great Britain*. En 1970, li estis nomumita *Commander of the Order of the British Empire* (CBE) kaj en 2002, li iĝis ano de BAFTA.

Kvar filmoj de Schlesinger (*Billy Liar*, *Darling*, *Far from the Madding Crowd*, *Sunday Bloody Sunday*) estas inter la 100 pintaj filmoj de la British Film Institute.

Referencoj
----------

1. ↑   Breznica, Anthony (26a de Julio 2003). "Filmmaker John Schlesinger Dies at 77". Washington Post. ISSN 0190-8286. Alirita en 25a de Oktobro 2023.
2. ↑  "Where to begin with John Schlesinger". BFI. Alirita en 25a de Oktobro 2023.
3. ↑   Harris, Mark (29a de Majo 2018). "Midnight Cowboy: On the Fringe". Criterion Collection.
4. ↑  "50 Years After Midnight Cowboy, Gay Cinema Is Still a Work in Progress". LAmag - Culture, Food, Fashion, News & Los Angeles. Alirita en 25a de Oktobro 2023.
5. ↑  "X-Rated: Inside the Myths and Legends of Midnight Cowboy". Vanity Fair. 26a de Februaro 2021. Alirita en 25a de Oktobro 2023.
6. ↑  "British Film Institute – Top 100 British Films – cinemarealm.com". Alirita en 25a de Oktobro 2023.

  

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo John Schlesinger en la angla Vikipedio.*
lernolibro de Esperanto por germanlingvanoj, de Schröder
**Johann SCHRÖDER** (ŝröder) (naskiĝis en 1869, mortis la 13-an de januaro 1928 en Vieno), estis aŭstrogermana redaktoro, prezidanto de la organizo de germanlingvaj esperantistoj de Aŭstrio-Hungario kaj membro de la Lingva Komitato (LK).

Schröder iniciatis la Esperanto-movadon en Vieno, kie li fondis Esperanto-klubon en 1902, kies unua prezidanto li estis. Li ankaŭ estis prezidanto de Ligo de Germanaj Esperantistoj en Aŭstrio, kiu ekzistis antaŭ la unua mondmilito.

Schröder ĉeestis la 1-an Universalan Kongreson (UK) en Bulonjo-ĉe-Maro en 1905, kie li fariĝis ano de la LK. Li ludis gravan rolon en la katolika Esperanto-movado kaj estante redaktanto de „Neuigkeitsweltblatt" li varbis per regulaj artikoloj. Li oficis kiel prezidanto de 16-a UK en Vieno en 1924 kaj estis komisaro de ŝtata ekzamena komisiono por Esperanto.

Schröder gvidis multajn kursojn. Dum multajn jaroj li redaktis la periodaĵojn „Informaj Raportoj - oficiala organo por la Ligo de Germanlingvaj Aŭstriaj Grupoj Esperantistaj" (1908-1910), poste „Germanaŭstria Esperantisto" (1910-1914) kaj „Espero Katolika". Li kunlaboris al „Tra la Mondo" (aperis de julio 1905 ĝis dec. 1908) kaj „Juna Esperantisto".

Schröder verkis lernolibron (ĉ. 1907) kaj tradukis la dramon „La verda kakatuo" de Arthur Schnitzler (1912). Pliajn verkojn vd. en la sekcio "eksteraj ligiloj".

Literaturo
----------

* **1914**: Kandidatoj al la Lingva Komitato. Schröder, Johann - Vieno. En: Oficiala Gazeto Esperantista 6-a jaro, 1914, n-ro 8 (63), p. 183-184

Eksteraj ligiloj
----------------

* Libroj[*rompita ligilo*] de kaj pri Johann Schröder en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperanto-Muzeo

|  |  |
| --- | --- |
|  Kopirajto | Ĉi tiu artikolo baziĝas (parte aŭ tute) sur artikolo el la **Enciklopedio de Esperanto**.

---

La originala teksto kontroleblas en interreta arkivo de la fonto. |



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 28280
* GND: 142059994
* VIAF: 85139596
* ISNI: 0000 0000 8398 2564
* NKC: pna2008466926
 |
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

**Árpád SZŐLLŐSY** [soeloeŝi] hungara juristo, kultuorganizinto. Li naskiĝis en Marosvásárhely la 19-an de majo 1918 kaj mortis Felsőörs la 1-an de januaro 2006.

Kariero
-------

Árpád Szöllősy akiris jurdoktortitolon en Universitato de Kluĵo, poste li estis advokatpraktikanto en Hungarujo. Post la hungara revolucio de 1956 li loksidiĝis en Bazelo, kaj li fariĝis entreprenestro. Li estis gvidinto de Hungara Unuiĝo de Bazelo, en 1969 li iĝis unu el fondintoj kaj la prezidanto de Eŭropa Protestanta Hungara Liberuniversitato (Európai Protestáns Magyar Szabadegyetem)
En 1993 li revenis en Hungarujon.

Libroj
------

* *Tanulmányok a magyar forradalomról* (München, 1966);
* *30 év 1956-1986* (Bern, 1986)

Fonto
-----

* Borbándi GyulaNyugati magyar irodalmi lexikon és bibliográfia*, HITEL, Budapest 1992*
* Literarura Muzeo Petőfi Arkivigite je 2016-03-04 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 493677
* GND: 123064872
* LCCN: n2007074242
* VIAF: 65927838
* ISNI: 0000 0000 7906 7996
 |
**Ilona Huszka-Fábián** [huska-], laŭ hungarlingve kutima plena sinsekvo **Huszka Ernőné Fábián Ilona** estis hungara instruisto, verkisto pri lernolibroj. Ŝia origina nomo estis *Fábián Ilona*, post la edziniĝo ŝia nomo iĝis *Huszka Ernőné* (ja ŝia edzo estis Huszka Ernő), sed ŝi rajtis uzi ankaŭ la kvarvortan nomon. Eksterlande ŝi uzis la nomvarianton, kiu estas legebla en la titolo.

Fábián Ilona  naskiĝis la 19-an de julio 1907 en Hungara reĝlando en Szabadka (nuntempa Subotica en Serbio). Ŝi mortis la 1-an de aprilo 2001 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Ilona Huszka-Fábián akiris pedagogian diplomon en Sciencuniversitato Pázmány Péter en 1930. Post siaj studoj ŝi instruis matematikon kaj fizikon en diversaj gimnazioj. Ŝi estis pedagogo longe en ekzerca lernejo, kie lernis ne nur la geinfanoj, sed ankaŭ pedagogaj kandidatoj. Ŝi estis kunlaboranto de multe da lernolibroj. Ŝi ricevis premion Kossuth en 1953, krome alian premion.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Koordinatoj: 58° 0′ 0″ N 102° 40′ 0″ O﻿ / ﻿58.00000 °N, 102.66667 °O﻿ / 58.00000; 102.66667 (mapo)

**Ustj-Ilimsk** (ruse *Усть-Илимск*) estas urbo en nordokcidento de Irkutska provinco en Rusio. Ĝi estas administra centro de Ustj-Ilimsk'a distrikto de Irkutsk'a regiono. 
La urbo estis fondita en jaro 1966 dum konstruado de Hidroelektra centralo kiel loĝejo de konstruistoj. Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1973. 

Diferenco de la loka kaj moskva tempoj estas 5 horoj (en jaro 2005).
Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 25438.
La interurba telefona kodo estas 39535, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).
Geografiaj koordinatoj de la urbo estas 58° 00′ N 102° 40′ O﻿ / ﻿58.000 °N, 102.667 °O﻿ / 58.000; 102.667 (mapo).

La urbo estas ĉe rivero Angara (Ангара) ĉe enenfluo en ĝin dedekstre de rivero Ilim (Илим).

En jaro 1959 la urbo havis 0,5 mil loĝantojn.

En jaro 2002 la urbo havis 100,6 mil loĝantojn.

Dispozicio
----------

Distanco ĝis Irkutsk per fervojo estas 1280 km; per ŝoseo — 890 km; per aviadilvojo — 650 km. Distanco ĝis Bratsk per ŝoseo — 246 km. Meza alto sur nivelo de maro estas 400—450 metroj. Inundita urbo Ilimsk lokiĝis en flanko de Ustj-Ilimsk, ĉe rivero Ilim.

Klimato
-------

La urbo lokiĝis en distrikto egalita al ekstrema nordo. Klimato estas bruska kontinenta. Mezjara temperaturo estas −3,9°. Absoluta minimuma temperaturo estas −56°, la maksimuma estas +42°. Daŭro de periodo kun temperaturo de malalte 0° — 257 tagoj. Mezjara sumo de precipitaĵoj − 429 мм. Mezjara rapideco de vento — 1,9 м/с.

Loĝantaro
---------

Kvanto de loĝantaro de la urbo je la 01.01.2011 г — 95 595 homoj. En ekonomio de Ustj-Ilimsk okupante ĉirkaŭ 40 mil homoj. La urbo montras ĝenerala tendenco al malaltiĝeco de kvanta loĝantaroj de Irkutsk regiono. Ĉi tio okazas pro migrado de gejunuloj en pli ekonomia evoluanta urbo de regiono kaj alia regiono de Rusio. Tamen Ust-Ilimsk okupas la kvaran lokon laŭ kvanto de loĝantaro inter urboj de Irkutsk regiono.

Je la 19 septembro de 1985 jaro — naskiĝis centmila loĝantaro de Ust-Ilimsk — Tanjo Sumina (ruse Танечка Сумина).

|  |
| --- |
| **Kvanto de loĝantaro de Ustj-Ilimsk laŭ jaroj (mil homoj)** |
| 1970 | 1976 | 1979 | 1982 | 1986 | 1989 | 1992 | 1996 | 1998 | 2000 | 2001 | 2003 | 2005 | 2006 | 2007 | 2008 | 2010 |
| 21,3 | 46,0 | 68,6 | 87,0 | 101,0 | 109,3 | 113,5 | 109,4 | 107,2 | 105,2 | 105,5 | 100,6 | 99,8 | 99,3 | 98,6 | 98,0 | 96,3 |
|

Ekonomio
--------
La **vintra olimpiko 1940** devintus esti la 5-a Vintra Olimpiko de la moderna erao, sed pro la Dua Mondmilito ili neniam okazis.

En junio 1937 la urbo de Sapporo en Japanio estis elektita por ricevi la olimpikon de la jaro 1940. Sed pro la dua ĉina-japana milito ne eblis organizi la olimpikon kaj Japanio rezignis pri tio la 16-an de julio 1938 ĉe la Internacia Olimpika Komitato.

La 3-an de septembro 1938 la Internacia Olimpika Komitato decidis, ke la olimpiko okazos en Sankta Maŭrico, Svisio. Tamen pro disputoj inter la svisa preparorganizaĵo kaj IOK, tiu ĉi decidis la 9-an de junio 1939, ke la olimpiko ne okazos en Svisio, sed en Garmisch-Partenkirchen, Germanio.

Tri monatojn poste ekestis la Dua Mondmilito kaj en novembro 1939 oni definitive rezignis pri la vintra olimpiko de la jaro 1940.

---

---

Vintraj Olimpiaj Ludoj|  1924,
 1928,
 1932,
 1936,
(1940)**II**,
(1944)**II**,
 1948,
 1952,
 1956,
 1960,
 1964,
 1968,
 1972,
 1976,
 1980,
 1984,
 1988,
 1992,
 1994,
 1998,
 2002,
 2006,
 2010,
 2014,
 2018,
 2022 |

Someraj Olimpiaj Ludoj|  1896,
 1900,
 1904,
(1906)**\***,
 1908,
 1912,
(1916)**I**,
 1920,
 1924,
 1928,
 1932,
 1936,
(1940)**II**,
(1944)**II**,
 1948,
 1952,
 1956,
 1960,
 1964,
 1968,
 1972,
 1976,
 1980,
 1984,
 1988,
 1992,
 1996,
 2000,
 2004,
 2008,
 2012,
 2016,
 2020,
 2024 |

---

---

* Kategorio Vintra Olimpiko 1940 en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **vintra Olimpiko 1944** devintus esti la 5-a olimpiko de la moderna erao post rezigno de la vintra Olimpiko 1940, sed ili neniam okazis pro la Dua Mondmilito.

En 1939 la Internacia Olimpika Komitato, ke la olimpiko de la jaro 1944 okazos en Cortina d'Ampezzo, Italio. Aliaj kandidatoj estis Montrealo (Kanado) kaj Oslo (Norvegio). Pro la internacia situacio kaj la Dua Mondmilito la Internacia Olimpika Komitato rezignis pri la olimpiko somere 1941.

Poste Cortina d'Ampezzo organizis la vintran olimpikon en la jaro 1956.

---

---

Vintraj Olimpiaj Ludoj|  1924,
 1928,
 1932,
 1936,
(1940)**II**,
(1944)**II**,
 1948,
 1952,
 1956,
 1960,
 1964,
 1968,
 1972,
 1976,
 1980,
 1984,
 1988,
 1992,
 1994,
 1998,
 2002,
 2006,
 2010,
 2014,
 2018,
 2022 |

Someraj Olimpiaj Ludoj|  1896,
 1900,
 1904,
(1906)**\***,
 1908,
 1912,
(1916)**I**,
 1920,
 1924,
 1928,
 1932,
 1936,
(1940)**II**,
(1944)**II**,
 1948,
 1952,
 1956,
 1960,
 1964,
 1968,
 1972,
 1976,
 1980,
 1984,
 1988,
 1992,
 1996,
 2000,
 2004,
 2008,
 2012,
 2016,
 2020,
 2024 |

---

---
**Albignac** - jen france, okcitane respektive gaskone *Albinhac* - estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento *Corrèze*, en la administra regiono Nova Akvitanio kaj en la historia kultura regiono Limoĝio. Laŭ la stato de 2020 en la komunumo vivis 231 loĝantoj sur areo de 9,74 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de 24 loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la arondismento Brive-la-Gaillarde kaj al la kantono *Midi Corrézien / Migdia de Corresa*. 

La teritorio havas komunan limon kun Beynat, Dampniat, Lanteuil kaj Palazinges. 

Blazono de Albignac.

Geografio
---------

Albignac situas en kampara, maldense loĝata pejzaĝo en la nordokcidenta parto de la Centra Masivo.

La komunumo troviĝas en la geografia baseno de Brive-la-Gaillarde, en la sudokcidenta parto de la departemento.

Historio
--------

La departemento Corrèze estis oficiale kreita la 4-an de marto 1790 dum la franca revolucio. Albignac antaŭe apartenis al la reĝa provinco Limoĝio.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Corrèze
* Kantono de Beynat, malfondita en marto 2015
La **Vinĉestera Trezoro** (Ferepoko) eble estis jam diplomata donaco.
La **Vinĉestera Trezoro** estas arkeologia trezoro el oro el la Ferepoko trovita en kampo en la areo de Vinĉestero en Hampshire, Anglio, en la jaro 2000, fare de retiriĝinta floristo kaj amatora metaldetektilisto, Kevan Halls. Ĝi estis deklarita trezoro kaj valorigita en 350,000 pundoj — la plej alta premio garantiita sub la leĝo *Treasure Act* de 1996 ĝis tiam.

La trezoro konsistas el du serioj de juveloj de tre alta pureco de oro datita el 75–25 a.K. Kvankam la objektoj estas de antaŭ la konkero de Britio fare de la Romia Imperio en 43 p.K. la produkta teknologio estis romia pli ol kelta. La totala pezo de la objektoj estas preskaŭ 1,160 g.

La trovitaĵo estis priskribita kiel "la plej grava malkovro de oraĵoj el la Ferepoko" dum kvindek jaroj; kaj la objektoj estis probable "multekosta", "diplomata donaco". La broĉoj sole estis "la tria malkovro siatipe el Britio".

La Vinĉestera Trezoro estas nun en la Brita Muzeo en Londono.

Koordinatoj: 51° 03′ 37″ Nordo 1° 19′ 45″ Okcidento﻿ / ﻿51.060386 °N, 1.329201 °U﻿ / 51.060386; -1.329201 (mapo)

Notoj
-----

1. ↑   Alberge, Dalya (8a de Septembro 2003). "Golden hoard of Winchester gives up its secret". The Times. Alirita en 2010-08-02.
2. ↑   Gilchrist, Andrew (17a de Novembro 2003). "There's gold in them there hills". The Guardian. Alirita en 2010-08-03.
3. ↑  "Treasure Annual Report 2000" (PDF). Arkivigite je 2012-03-01 per la retarkivo Wayback Machine Department for Culture, Media and Sport. 2001. pp. 16–18, 133. Alirita en 2010-08-02. Ne funkcianta en 26an de Novembro 2018.
4. ↑  Alberge, Dalya

* Kategorio Vinĉestera Trezoro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Viola Thirring** [tiring], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Thirring Viola** estas hungara aktoro, altlerneja instruisto. Ŝia familia nomvarianto estis *Thyrring*, ŝia familia (jam geedziĝa) nomo en Ĉeĥoslovakio estis *Thirringova*, ŝia edzo estis János Gosztonyi.

Viola Thirring naskiĝis la 5-an de decembro 1941 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Viola Thirring pro la 2-a mondmilito estis edukita en tiam hungara urbo Érsekújvár, poste jam kiel ĉeĥoslovakia urbo Nové Zámky. Ŝi frekventis parte slovakan, parte hungaran bazlernejon, poste ŝi maturiĝis en hungarlingva gimnazio en 1959. Ŝi akiris aktoran diplomon - ŝajnas - en Altlernejo pri Teatro kaj Filmo en 1963 kaj ankaŭ en simila altlernejo en Bratislavo. Ŝi komencis sian aktoran karieron en hungarlingva teatro en Komárno. Ekde 1969 ŝi havis rolojn ankaŭ en Budapeŝto, tial ŝi translokiĝis al sia naskiĝurbo. Ŝi estis videbla en Teatro Thália (Budapeŝto) kaj Teatro Radnóti. Depost fino de la socialismo (1990) ŝi ne havis teatran statuson, sed ŝi havis rolojn (hungare) ekzemple en Komárno kaj en slovaklingva teatro en Szarvas, krome ŝi instruis en Bratislavo. Ekde 1997 ŝi instruis en Pupteatro (Budapeŝto) kaj aliaj aktorstudioj. Ŝi havis edzon inter 1969–2014, poste ŝi vidviniĝis, ŝi naskis filon. Ŝi ricevis hungarajn premiojn en 1980, 2007 kaj 2019.

Ŝiaj teatraj roloj (elekto)
---------------------------

* William Shakespeare: Romeo kaj Julieta - ina titolrolo
* Friedrich Schiller: *Rabistoj* - Amália
* Molière: Georgo Dandin - Angyalka
* Imre Madách: La tragedio de l' homo - Éva (ina ĉefrolo)
* Ede Szigligeti: *Liliomfi* - Mariska
* Aristofano: *Lysistrata* - titolrolo
* Ferenc Molnár: *Az ibolya* - f-ino Rakolnoki
* Mihály Vörösmarty: *Csongor és Tünde* - la Nokto
* Endre Fejes: *Az angyalarcú* - Eszter

Ŝiaj kinaj filmaj roloj (elekto)
--------------------------------

* *Kazdy tyzden sedem dní* (1964) - Aja
* *Akcia Edelstein* (1986) - Vivien

Ŝiaj televiziaj filmaj roloj (elekto)
-------------------------------------

* *Pirx kalandjai* (serio, 1973)
* *Mednyánszky* (1978) - servistino
* *Volt egyszer egy úrlovas* (1988)

Fontoj
------

* hungarlingva membiografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 743795
 |


* Portalo pri Biografio
* Portalo pri Filmo
**Viktoro (Viktor Semjonoviĉ) AROLOVIĈ** (ruse *Виктор Семёнович Аролович*; naskiĝis en 1946) estas rusia (antaŭe sovetia) esperantisto.

Profesie li estas doktoro pri matematiko, gvida scienca redaktoro en la eldonejo "FIZMATLIT". 

Li eklernis Esperanton en 1966 kaj iĝis unu el la plej aktivaj esperantistoj en Sovetio kaj Rusio dum la lastaj tri jardekoj de la 20-a jarcento kaj komence de la 21-a jarcento. En diversaj tempoj li estis: prezidanto de SEJM, redaktoro de SEJM-informilo *Aktuale*; estrarano, komisionestro de ASE kaj redakciano de Informa bulteno de Asocio de Sovetiaj Esperantistoj; prezidanto de SEU (la lasta) kaj REU (la unua); ano de la Komitato de UEA. Vicdelegito de UEA en Moskvo.

Li redaktis plurajn librojn, i.a. *Lernolibro de la lingvo Esperanto. Baza kurso.* (en la rusa lingvo) kaj *Vojaĝo en Esperanto-lando* de Boris Kolker, *Dek tagoj de kapitano Postnikov* de Mikaelo Bronŝtejn, *Rusa-Esperanta biblia frazaro* de Aleksandr Ŝevĉenko, *Sciencisto, esperantisto, patro: Eŭgeno Bokarjov* de Antonina Bokarjova, *Intelektaj amuzoj* de Tatjana Auderskaja. Tradukis kaj redaktis multe da politikaj broŝuroj. Kuntradukis en la rusan lingvon la libron *La danĝera lingvo* de Ulrich Lins. Kontribuis al la beletraj almanakoj *Moskvaj sonoriloj* kaj *El ombro*. Kunredaktis *REGo*-n (*Rusia Esperanto-Gazeto*). 

Aktiva partopreninto de multegaj sovetiaj kaj rusiaj Esperanto-tendaroj, kongresoj, regionaj renkontiĝoj kaj aliaj aranĝoj, li kunorganizis i.a. SEJT-14 (1972), OkSEJT-23 (1981) kaj la lastan, 12-an Konferencon de SEJM (1978). Aŭtoro de multaj artikoloj pri movadaj aktualaĵoj, Esperanto-historio kaj esperantologio, tradukinto de pluraj popularaj rusaj kantoj. 
Elpensinto de 37-litera ĉiuliteraĵo.

En 2016 liaj rememoroj "Duonjarcento en Esperantujo" aperis en sinsekvaj numeroj de *REGo*: 1 (92), 1–26; 2 (93), 1–19; 3–4 (94–95), 1–39.

Krom Esperanto, lia grava ŝatokupo estas intelektaj ludoj, precipe "Propra ludo" kaj "Kio? Kie? Kiam?". En kelkaj intelektludaj turniroj (teamaj kaj individuaj) li estis ĉampiono aŭ laŭreato.

Citaĵo
------

|  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** Jen estas Viktoro, amiko sincera,
Li suĉis la mamon dum SEJM-a apero,
Sed kreskis rapide, ĉar havis racion:
Prezidis, redaktis, eĉ gvidis sekcion... **"** |
| — el kanto de Mikaelo Bronŝtejn |

 |


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 34572
* GND: 113648440X
* VIAF: 9419150033016311180006
* NKC: xx0117341
 |
Parto de la priskribo de la konstelacio Malgranda Ursino kiun enhavis la verko *Uranometria* de Johann Bayer (en la eldono de 1697). La aŭtoro aplikis sian nomaron al la ĉefaj steloj de la konstelacio.
La **nomaro de Bayer** estas normaro por la nomoj de steloj, kiun enkondukis la germana astronomiisto Johann Bayer en sia stela atlaso *Uranometria*, en 1603. Ĝi plu uzatas nuntempe, kvankam la plejmulto el la nun konataj steloj estis tiam nekonataj, kaj tial ne havas nomon laŭ la nomaro de Bayer.

Reguloj
-------

Laŭ la konvencio establita de Bayer, stelnomoj konsistu el du partoj: litero de la greka alfabeto kaj genitivo de la latinlingva nomo de la konstelacio, kiun anas la stelo.

Ĝenerale, la unuan literon - alfo - oni atribuis al la plej hela stelo, la duan - beto - al la dua plej hela stelo, kaj tiel plu. Tamen, pro la postaj ŝanĝiĝoj de konstelacilimoj kaj pro malprecizeco de la tiamaj mezurkapabloj, oni foje ne respektis la efektivan ordon laŭ heleco, kaj en du okazoj oni eĉ donis duoblan nomon al la sama stelo.

Nomoj laŭ la nomaro de Bayer skribeblas per du stiloj: plenforme, kiel ekzemple *Alpha Leonis*, aŭ sinteze, kun malgranda greka litero kaj la oficiala trilitera mallongigo de la konstelacinomo: *α Leo*. En Esperanto, la *Astronomia Terminaro* konsilas uzi la konstelacinomon kiel a-vorton: ekz. Alfo Leona *(α Leo)*.

Postaj ŝanĝiĝoj
---------------

Post elĉerpiĝo de grekaj literoj, oni ankaŭ enkondukis latinajn literojn malgrandajn kaj poste grandajn, kiel ekzemple en la okazoj de h Persea *(h Per)* kaj P Cigna *(P Cyg)*.

Krome, en la okazo de duopaj steloj, oni unue donis nomon al la stelaro, kaj due aldonis nombron kiel sufikson por apartigi la unuopajn ĉielobjektojn: ekzemple Pio1 Oriona *(π1 Ori)*.

Vidu ankaŭ
----------

* Nomaro de Flamsteed
* Henry-Draper-Katalogo
**Viktor Bodó,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bodó Viktor** estas hungara aktoro, reĝisoro.

Viktor Bodó naskiĝis la 4-an de julio 1978 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Viktor Bodó maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo, poste li akiris aktoran diplomon en 2001, teatroreĝisoran post 2 jaroj en Altlernejo pri Teatro kaj Filmo. Liaj plej gravaj instruistoj estis László Marton (reĝisoro) kaj László Babarczy. Li komencis sian aktoran karieron en Teatro Katona József. Ekde 2006 li estas ankaŭ reĝisoro en 1989 Graz, iom poste ankaŭ en Hungario. En 2008 li fondis teatran trupon, sed tiu eksperimento fiaskis. Li konstante estas teatra ĉiufaranto, ekzemple li estas ankaŭ scenaristo, kostumisto, dekoraciisto, produktoro. Li ricevis premiojn inter 2005-2016. Li instruas ankaŭ en la universitato (pli frue la menciita altlernejo).

Liaj teatraj roloj (elekto)
---------------------------

* Bertolt Brecht: *Baal* (1999)
* István Tasnádi: *Nexxt* (2001)
* *Keresők* (2007)

Liaj filmaj roloj (elekto)
--------------------------

* *Kalózok* (1999)
* *Jadviga párnája* (2000)
* *Overnight* (2007)
* *Felkészülés meghatározatlan ideig tartó együttlétre* (2020)

Liaj teatraj reĝisoraĵoj (elekto)
---------------------------------

* William Shakespeare: Somermeznokta sonĝo
* Nikolaj Gogol: La Revizoro
* Ferenc Molnár: *Liliom* kun furoraj sukcesoj

Fontoj
------

* 
* Arkivigite je 2021-06-24 per la retarkivo Wayback Machine

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 729668
* GND: 1062046579
* VIAF: 311681830
* ISNI: 0000 0001 3177 7355
* BNF: 146699208
* NKC: xx0173487
 |
Bildigo de virseksa simbolo.
La **vira sekso** aŭ **malina sekso** (malofte ankaŭ **maskla sekso** aŭ **iĉa sekso**) estas en la duseksa generado la sekso, kiu kontribuas la pli malgrandajn gametojn, ĉe bestoj kaj homoj nomataj spermatozooj. Tiuj fekundigas la pli grandajn gametojn (ovolojn) de la ina sekso por koncipo de ido.

Ĉe homoj malineco estas difinita per multaj biologaj kaj socialaj faktoroj. La biologiaj malinaj signoj de homoj estas:

* Po unu seksa kromosomo X kaj Y.
* La anatomiaj karakterizaĵoj kiel peniso, skroto kaj testikoj.
* La celkonforma kvanto de la virseksa hormono testosterono, kiu regulas la kreskon de la sekundaraj seksaj signoj (ekzemple, barbo).

Konforme kun statistike signifaj fizikaj trajtoj de viroj kaj ilia historie observita socia konduto, oni ofte asocias karakterizon "vir(ec)a" kun kuraĝo, forto kaj firmeco.

La vira sekso ofte signiĝas per la simbolo ♂, la stiligitaj lanco kaj egido de la dio Marso.

Vidu ankaŭ
----------

* -iĉ-
* Masklo
* Viro
* Maĉismo
* Ina sekso

* Kategorio Vira sekso en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Viktor Csiky** [ĉiki], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Csiky Viktor** estis hungara juristo, altlerneja instruisto. Lia nobela antaŭnomo estis *csíksomlyói* [ĉikŝomjOi].

Viktor Csiky naskiĝis en 1839 en Marosvásárhely (Transilvanio, Habsburga Imperio, nuntempa Târgu Mureș en Rumanio), li mortis en 1924 en la sama urbo, sed jam en Rumanio.

Biografio
---------

Viktor Csiky maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo, poste li akiris juran diplomon en Universitato de Vieno. Post siaj studoj inter 1965-1967 li estis advokato en Arad (urbo), poste li instruis en jura akademio en Kolozsvár, ekde 1872 en la Scienca Universitato Jozefo Francisko kiel ordinara profesoro. En la lernojaro 1874 li estis dekano, ĝuste post jardeko rektoro. En 1899 li emeritiĝis. Li okupiĝis pri la katolika eklezia juro. Ekde 1898 li havis posteneton en Erdélyi Magyar Közművelődési Egyesület.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 5-a punkto)

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 678722
 |