**Paul Antoine Marie Fleuriot, vicgrafo de Langle**, naskiĝinta la 1-an de aŭgusto 1744 en kastelo de Kerlouët en Quemper-Guézennec, Côtes-d'Armor kaj mortinta la 11-an de decembro 1787, en Tutuila, Maouna (Samoo), estis franca maroficiro kaj aristokrato de la 18-a jarcento. Enirinta en la reĝa ŝiparo kiam li estis 14-jara, komence de la sepjara milito, li tie tute karieris. Nomumita veselkapitano poste diviziestro en la Usona Milito de Sendependeco, li estis ankaŭ membro de la Marakademio. Li enŝipiĝis kiel dua komandanto de la ekspedicio La Pérouse (1-a de aŭgusto 1785 - 11-a de decembro 1787).

Biografio
---------

### Originoj kaj familio

Paul Antoine Marie Fleuriot naskiĝis en familio de la bretonia nobelaro.

### Kariero en la reĝa ŝiparo

Li eniris la margardan kompanion de Brest la 4-an de junio 1758, kaj surŝipiĝis la sekvantan 16-an de novembro sur la ŝipo *Le Diadème*, kiam li estis nur 14-jara. Li partoprenis kampanjojn en Sandomingo (nuna Haitio) kaj en Hispanio. Li estis elektita membro de la Marakademio en 1774. Li aktive partoprenis en la laboroj de tiu asembleo kaj publikigis aparte observojn pri la komputado de longitudo per lkunaj distancoj laŭ la esploroj faritaj okaze de lia kampanjo sur *La Dédaigneuse*.

#### Usona Milito de Sendependeco (1775 - 1783)

 Pli detalaj informoj troveblas en artikolo Usona Milito de Sendependeco.
Li partoprenis en la Usona Milito de Sendependeco. Veselleŭtenanto en februaro 1778, li surŝipiĝis sur *Le Saint-Esprit* sur kiu li batalis en Ouessant la 27-an de julio 1778. Samjare, li ricevis la krucon de Sankta Ludoviko. Kiel komandanto de *Le Hussard* en 1779, li partorenis en la kaptado de la kutro *Actif*. Kiel komandanto de *L'Aigrette* en aŭgusto 1780, li fariĝis en aprilo 1781 komandanto de la fregato *La Résolue* kaj kuniĝis en Antiloj al la skadro de la grafo de Grasse. Komandanto de *L'Experiment* en marto 1782, li konvojis al Antiloj.

 Pli detalaj informoj troveblas en artikolo Ekspedicio de la Hudsona Golfo.
Li partoprenis en majo-aŭgusto 1782, sub komando de La Pérouse, komandanto de *Le Sceptre*, en la ekspedicio kontraŭ la anglaj establoj de la Hudsona Golfo. Li tiam komandis *L'Astrée* kaj pruvis en ambaŭ kazoj sian eminentecon pri maro. Li fariĝis veselkapitano en novembro 1782.

Li estas ankaŭ membro de la Societo de la Cincinatuloj (Kavaliro).

### Sciencesploraj vojaĝoj

#### Ekspedicio La Pérouse

 Pli detalaj informoj troveblas en artikolo Ekspedicio La Pérouse.
Admirata pro siaj kompetentecoj, siaj konoj, aparte en matematikoj kaj astronomio, kaj sia volenergio, li estis elektita de sia amiko Jean-François de La Pérouse kiel duulo de la ekspedicio La Pérouse kaj komandanto de la fregato *L'Astrolabe* (500t, 114 ŝipanoj).

La morto de S-roj De Langle, Lamanon kaj de dek aliaj membroj de la du ŝipanaroj sur la plaĝoj de Manoua en 1787. (Gravuraĵo de N. Ozanne, 1797)
En la revenado, Paul-Antoine kaj ties kompanoj albordiĝis al insulo Maouna por preni trinkeblan akvon, kiu mankis sur la ŝipo. Sur la ŝalupoj ŝarĝitaj per akvobareloj, ili atendis altan tajdon por povi atingi la ŝipon.

Indiĝenoj de Tutuila ĉirkaŭis la kanotojn, kaj malamikeco kreskis. Fleuriot de Langle rifuzis pafi al la indiĝenoj, ĉar la misio devis resti *paca* laŭ reĝa ordono. Li estis trafita de ŝtono al la kapo, kaj falis akven.

De tiam, vera batalo komenciĝis inter la ŝipanaro kaj la indiĝenoj. Dek du ŝipanoj estis mortigitaj, dudek estis vunditaj kaj Fleuriot de Langle estis finmortigita per klabo.

Li estis nomumita postmorta diviziestro la 24-an de aprilo 1788.

Omaĝoj kaj estonteco
--------------------

Tre kortuŝita, La Pérouse estus povinta dronigi cent pirogojn, kiuj enhavis pli ol kvincent personojn, antaŭ ol forlasi la insulon, sed, diris li, *Mi timis erari pri elekto de la viktimoj, la krio de mia konscienco savis ilian vivon*. La restaĵoj de Fleuriot de Langle estis entombigitaj en la ĥorejo de la preĝejo Sankta-Ludoviko en Brest post funebra ceremonio kun granda pompo.

Inter sia idaro, estas la verkisto Jean de La Varende.

Monumento al mortintoj
----------------------

La nomo Paul-Antoine Fleuriot de Langle aperas sur la monumento al mortintoj memoriganta tiun eventon kaj starigita sur la loko de la faktoj, sur la insulo Tutuila en Samoo:

Oficiala skribo : « *Inaŭgurita en 1883 por honori la memoron de dek unu membroj de la ekspedicio La Pérouse mortigitaj en tiu ĉi loko.* »

Sur la monumento, estas skribitaj la nomoj de la dek unu ŝipanoj mortigitaj kun Fleuriot de Langle.

Malkovroj okaze de la ekspedicio Vanikoro 1999
----------------------------------------------

Okaze de plonĝaj kampanjoj al la ŝipruinaĵoj de « *La Boussole* » kaj de « *L'Astrolabe* », estis malkovrita en 1999 angulmetro simila al tiu trovita en Numbo en 1885. Tiu malkovro estis sekvita de aliaj, inter aliaj, arĝenta forko kun blazono de Fleuriot de Langle, luidoro, hispanaj kaj rusaj moneroj, alkohola termometro, manovrfajfilo, korpo de holdopumpilo, ankro, dragonkasko, krucifikso kaj homforma statueto, ktp.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Li timis skorbuton por sia ŝipanaro.
2. ↑   Se Langle samopiniis kiel La Pérouse pri la graveco de freŝa nutraĵo kontraŭ skorbuto, li estis konvinkita per la aserto de Cook pri la bono de freŝa akvo, opinio ne konsentita de La Pérouse, skribante pri la dramo de Maouna : *Li estis adoptinta la sistemon de kapitano Cook kaj kredis ke freŝa akvo estis centoble preferinda ol holda akvo*.
3. ↑  Sed, sur la plaĝo, li frontis belegajn junulinojn, kun hararoj ornamitaj per floroj de hibisko, kiuj antaŭiris al la francoj kaj, kiel rakontis la elsavitoj, sin ofertis laŭ bele nedeca maniero... Iliaj proponoj, post pluraj surmaraj semajnoj, ne estis evidente unuanime forpelitaj. Sinsekvis ekstema miksiĝo kaj certa perturbo. Por konvinki la indiĝenaj estroj reordigi, kaj por atentigi la junulinojn je hibiskaj floroj, Fleuriot de Langle ofertis al ili tombakaĵoj.
4. ↑  Bedaŭrinde, la transdono de donacoj kaj la neeviteblaj komparoj, kiuj sekvis ilin kreis jaluzecon same neeviteblan, kaj la streĉiĝo kreskis. Baldaŭ, la akvoprenantoj estis ĉirkaŭataj de sep- ĝis okmil « sovaĝuloj »... kaj Fleuriot de Langle fariĝis en danĝera situacio. Nur unu ideo venis al li, fuĝi kaj reatingi sian ŝipon. Sed, se la junulinoj bonorde estis retretintaj, iliaj akompanantoj malhelpis la resurkanotiĝon de la francoj. La ŝipanoj tiam pafis siajn unuajn pafojn, la « sovaĝuloj » furioziĝis kaj terura masakro sukcedis al la allogaj scenoj de la tutuilaj virinoj.
5. ↑  La Pérouse diris pri li : *Li mortis pro sia humaneco*, *Mi perdis per la plej terura el la perfidoj mian plej bonan amikon, mia amiko de tridek jaroj. Homo plena je spirito, saĝo, kono, kaj certe unu el la plej bonaj oficiroj el ĉiuj ŝiparoj en Eŭropo*.
6. ↑  Léon Malu, « Fleuriot de Langle », en *Gazeto de teraj kaj maraj vojaĝoj kaj aventuroj*, julio 1889, legebla de Perreta legado

Fontoj kaj bibliografio
-----------------------

* Prosper Levot, *Biographie bretonne, volume 1* el Google Books, Cauderan, 1852, p. 702-704
* Y. Avril, *Fleuriot de Langle, second de Laperousse* en "Les Carnets du Goëlo" n°3 (1987), bulteno de la Société d'études historiques et archéologiques du Goëlo
* Jean-François de Lapérouse, *Voyage autour du monde sur l'Astrobale et la Boussole (1785-1788)* (enkonduko kaj notoj de Hélène Patris), Parizo, eld. "La Découverte", 2008
* Claude Pisano, *Paul-Antoine Fleuriot de Langle* Arkivigite je 2015-04-02 per la retarkivo Wayback Machine, eld. "Serre", 2011

Vidu ankaŭ
----------

### Eksteraj ligiloj

* 

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 520079
* GND: 117594253
* LCCN: n85323001
* VIAF: 57396365
* ISNI: 0000 0000 8604 934X
* SUDOC: 136652484
* BNF: 16571142r 14059608b, 16571142r
* NLA: 49682285
 |

* Omaĝo en lia naskiĝa komunumo Quemper-Guézennec (22)
* Lia genealogio en la interretejo *geneanet.org*[*rompita ligilo*]
* Lia biografio en *racines-et-patrimoine.fr*

Vidu ankaŭ
----------

* Pluestantaj familioj de la franca nobelaro


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Maritime |
| Portala ikono | Portalo pri Bretonio |
| Portala ikono | Portalo pri esplorado |