recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Simbolo de la Simpozio pri Lingvaj Rajtoj
La 24-an de Aprilo 2008 okazis en la sidejo de la Unuiĝintaj Nacioj simpozio pri Lingvaj Rajtoj okaze de la 100-jariĝo de Universala Esperanto-Asocio kaj la 60-jariĝo de la Universala Deklaracio de Homaj Rajtoj.

Grupfoto de la prelegantoj

Organizado
----------

Organizis la simpozion Universala Esperanto-Asocio, laŭ iniciato de la tiama vicprezidanto Ranieri Clerici, kunlabore kun Renato Corsetti, Charmian Common kaj Cesco Reale, kun subteno de Svisa Esperanto-Societo, kies sekretario Stefano Keller gvidis la lokan organizokomitaton. Prezidis la simpozion Probal Dasgupta prezidanto de UEA; Renate Bloem, reprezentantino de la NRO CONGO; kaj Ricardo Espinosa, respondeculoj pri NROj, Buroo de Ĝenerala Direktoro, Oficejo de Uniĝintaj Nacioj en Ĝenevo kaj reprezentanto de la Stabo de la Altranga Komisiito pri Homaj Rajtoj.

Prelegantoj
-----------

* S-ro Ricardo Espinosa, Respondeculo pri rilatoj kun NRO-j, Buroo de la Ĝenerala Direktoro, Oficejo de Unuiĝintaj Nacioj en Ĝenevo (UNOG): bonvenigo kaj enkonduko
* S-ino Anna Biondi, unua vicprezidantino de CONGO transdonis la salutmesaĝon de s-ro Liberato Bautista, prezidanto de CONGO
* Profesoro Probal Dasgupta enkondukis pri Substancaj Lingvaj Rajtoj
* Magistro Dietrich Michael Weidmann salutis nome de Svisa Esperanto-Societo
* Profesorino Tove Skutnabb-Kangas: Lingvo, edukado kaj (malrespekto) de la homaj rajtoj (ĉefprelego de la simpozio)
* Profesoro François Grin: La interkompreno kiel strategio por la lingva justeco
* S-ro John Mateo Lopez, reprezentanto de indiĝenaj popoloj de Kolombio
* Ambasadoro S-ro Ronaldo Barnes de la Koalicio de Indiĝenaj Popoloj kaj Nacioj, Alasko
* S-ro Michele Gazzola: Universitata Insturado, politikaj aspektoj de la internaciigo
* S-ino Flor Rayen Calfunao Paillalef: reprezentantino de la mapuĉa popolo

Priskribo
---------

La simpozio komenciĝis vespere la 23-an de aprilo per renkontiĝo kaj vespermanĝo en la restoracio La Nassa proksime de la ĉefstacidomo Cornavin en Ĝenevo. La simpozion partoprenis 80 reprezentantoj de diversaj neregistaraj organizaĵoj, UEA kaj Svisa Esperanto-Societo. Okazis vigla debato kaj evidentiĝis, ke nuntempe en la mondo okazas vasta lingva genocido, nome ke ĉiun duan semajnon sur nia terglobo malaperas lingvo. Samtempe oni konstatas, ke la lingvaj rajtoj de lingvaj malplimultoj mondvaste estas draste malobservataj, temas unuflanke pri la rajtoj de la indiĝenaj minoritatoj sed aliflanke ankaŭ de migrantoj vivante en komunumo de domina lingvo. Precipe grava problemo estas, ke multnombraj infanoj ne havas eblon ricevi bazan edukadon en sia denaska lingvo kaj pro tio ne havas egalan ŝancon en sia individua disvolviĝo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala Retejo de la Simpozio

* Lingvaj Rajtoj - Simpozio okaze de 100-jariĝo de UEA kaj 60-jariĝo de la Universala Deklaracio pri Homaj Rajtoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Lingvaj Rajtoj - Simpozio okaze de 100-jariĝo de UEA kaj 60-jariĝo de la Universala Deklaracio pri Homaj Rajtoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Liber Graecus - ΒΙΒΛΙΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟΝ
**Liber Graecus** estas lernolibro por la instruado kaj lernado de la malnovgreka lingvo originante el Aŭstrio. Ĝia latinlingva nomo (alternative jenas la greka *Βιβλίον ελληνικόν*) signifas simple *helenan libron*.

Historio
--------

La ekde 1930 de Emil Gaar, Mauriz Schuster kaj Ferdinand Schupp elfarita verko estis dum jardekoj la ĉefa enlerneja libro oficiala, kun etaj ŝanĝoj por taŭgigoj al horartabuloj.
La oka eldono prialboritis en 1968 fare de Konrad Holeschofsky. La lasta eldono datumas de 1984, la deka. Nuntempe ĝi eĉ libere disponas por elŝutiĝo sur la paĝaro de la instituto pri slavistiko
de la Universitato de Innsbruck.

Strukturo
---------

La lernotaĵoj dividatas en 42 lekciojn kiuj preparas onin perfekte al la posta fazo de legado de helenaj originalaj tekstoj. Tio ŝuldiĝas al etaj lernunuecoj kaj prefero de - kiel eble - orginalaj frazoj ekde la komenco. Implicite trejnatas tiel ankaŭ la enkondukiĝo al la kulturo kaj emo de esplorado de la ĉiutaga vivo de la helenoj, ĉefe de tiuj el Antikva Ateno.

La dua parto disponigas la necesajn vortojn kaj formojn gramatikajn el fonologio, morfologio kaj sintakso.

Eksteraj ligiloj
----------------

* etprezento kaj elŝuta ligilo
En franca historio, ***lettres de cachet*** [lɛtʁ də kaʃɛ], (*Esperanto* "sigeliloleteroj") estis leteroj kun la subskribo de la reĝo de Francio kaj la alsubskribo de unu el siaj ministroj, parafitaj kun la reĝa sigelo, aŭ *cachet.* Ili enhavis ordojn rekte de la reĝo, ofte efikigi arbitrajn agojn kaj juĝojn kiujn oni ne povus apelaci.

La reĝo eldonis la *lettre de cachet* por la celoj malhelpi kunvenojn de fakorganizitaj korpoj aŭ plenumi ioman difinitan agon. La provincaj Statoj (apartigitaj kastoparlamentoj) konvokis tiumaniere; per *lettre de cachet* (en tiu kazo, *lettre de jussipri*), aŭ per montrado en persono en *lit de justice*, la reĝo ordigis parlamenton aligi leĝon malgraŭ sia propra rifuzo pasi ĝin.

La plej renomaj *lettres de cachet*, aliflanke, estis punaj, kiuj kondamnis submetulon sen proceso en tribunalo kaj sen ŝanco de defendo kontraŭ enkarcerigo en ŝtata aŭ ordinara malliberejo, enfermo en monaĥejo aŭ malsanulejo, perforta kolonio-transportado, aŭ elpelo al alia regnoparto. La riĉuloj foje aĉetis tiajn leterojn por forigi individuojn kiujn ili ne deziris.

En tiu respekto, la *lettre de cachet* estis elstara simbolo de la misuzoj de la monarĥia Antikva Reĝimo, do la Franca revolucio de 1789 forigis ilin.

Notoj
-----


* Kategorio Lettre de cachet en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Lajos Sipos** [lajoŝ ŝipoŝ], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Sipos Lajos** estas hungara literaturisto, altlerneja instruisto.

Lajos Sipos naskiĝis la  5-an de septembro 1939(nun 1939-09-05) en Kassa (Hungara reĝlando, nuntempa Košice en Slovakio).

Biografio
---------

Lajos Sipos maturiĝis en gimnazio en Budapeŝto en 1957, poste li akiris pedagogian diplomon en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 1962. Ekde la sekva jaro li instruis en gimnazio, en 1972 li doktoriĝis en la universitato. Inter 1974-1979 li estis aspiranto en literatura instituto, inter 1979-1983 li estis katedrestro kaj docento en altlernejo, inter 1983-2009 li estis docento, poste profesoro. Intertempe en 1979 li kandidatiĝis (CSc) antaŭ la Hungara Scienca Akademio, lia habilitiĝo okazis en 2001. Ekde 1998 li instruis en Katolika Universitato Péter Pázmány. Lia literatura agado fokusiĝis al verkaro de Mihály Babits. Li havis edzinon kaj li ricevis premiojn inter 1995-2017.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Babits Mihály és a forradalmak kora* (1976)
* *Az irodalomtanítás gyakorlata I-II.* (studenta lernolibro, kunaŭtoro, 1990)
* *A magyar nyelv és irodalom enciklopédiája* (ĉefredaktoro, 2002)
* *Pannon enciklopédia. Magyar nyelv és irodalom* (ĉefredaktoro, 2008)
* *Babits és kortársai* (kunredaktoro, 2015)
* *Babits Mihály nemzettudatának alakulástörténete* (2020)

Aŭdu, vidu ankaŭ
----------------

* video

Fontoj
------

* hungarlingva biografieto kun foto
* hungarlingva biografio
* datenoj kun foto

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 835512
* GND: 1187860778
* LCCN: n93035092
* VIAF: 65679695
* ISNI: 0000 0001 0981 456X
* SUDOC: 074486675
* NKC: xx0023961
 |



* Portalo pri Biografio
**Lignano Sabbiadoro** (elp. linjano sabjadoro, en Esperanto: "Linjano orsabla", *Lignan* en la friula) estas urbo kaj municipo ene de la provinco Udine, en la regiono Friulo-Venecio Julia de nord-orienta Italio, kiu ekde aprilo 2018 ne plu estas oficiala administra unuo - nun la loko formale apartenas al administra unuo nomata 'malcentra regiona unuo Udine'. Ĝi estas unu el la ĉefaj someraj feriejoj en norda Italio kaj ĉe la Adriatika marbordo.

Fine de 2018 en la municip vivis 6 948 loĝantoj. Najbaras la komunumoj Latisana, Marano Lagunare kaj San Michele al Tagliamento (VE).

Geografio
---------

Lignano Sabbiadoro lokiĝas sur verda duoninsulo proksimume 50 kilometrojn de Udine kaj je 90 kilometroj de Venecio kaj Triesto.

Turismo
-------

Lignano Sabbiadoro estas konata pro turismo. La komunumo fanfaronas pri la Blua Flago, premio donita de la Fondaĵo por Media Edukado (FEE) al la plej bonaj eŭropaj marbordaj feriejoj.

Kristana patrono estas la sanktulo Don Bosco, kies komuna memortago sekve estas la komunuma festotago.

### Jaĥthaveno

Lignano estas la plej granda jaĥthaveno en Italio kaj eĉ inter la plej grandaj en Eŭropo, havante pli ol 5 000 lokojn.

Fervojo
-------

Stacidomo Latisana-Lignano-Bibione
La municipo estas servata de la stacidomo Latisana-Lignano-Bibione, situanta sur la fervoja linio Venecio-Triesta, situanta en la proksima Latisana kaj ligita al Lignano per buso kaj la dediĉita servo "LignanoLink" kiu ligas Lignanon kun ununura vojaĝsolvo al la nacia fervoja reto. La fervoja stacio Latisana estas servita per regionaj kaj longdistancaj ligoj.

Lingvoj kaj dialektoj
---------------------

En Lignano Sabbiadoro, apud la itala lingvo, la loĝantaro parte uzas la friulan lingvon. La venecia lingvo ankaŭ estas precipe uzata kaj komprenata fare de la loĝantaro.

Laŭ rezolucio n-ro. 2680 de la 3-a de aŭgusto 2001 de la Registaro de la Aŭtonoma Regiono de Friuli-Venecio Julia, la Municipo estas inkluzivita en la teritoria areo de protekto de la friula lingvo por apliki la leĝon 482/99, regionan leĝon 15/96 kaj regiona leĝo 29/ 2007

Esperanto
---------

Urbocentro de Lignano SabbiadoroDum Pasko 1998 okazis tie la 22-a kaj dum Pasko 2007 la 31-a Internacia Junulara Festivalo organizata de Itala Esperantista Junularo.

En aŭgusto 2023 okazas en la vilaĝo *Bella Italia* kadre de la komunumo Lignano Sabbiadoro la 79-a Internacia Junulara Kongreso (IJK) de TEJO kaj samtempe la internacia kongreso de Internacia Ligo de Esperantistaj Instruistoj (ILEI).

Plaĝo en Lignano Sabbiadoro

Vidu ankaŭ
----------

* Friulo

* Lignano Sabbiadoro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Lignano Sabbiadoro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo (itale)
Monda heredaĵo de UNESKO

La lignopreĝejoj en la rumana distrikto Maramureŝo apartenantaj al la monda heredaĵo
Lignopreĝejo de Călinesti Susani
Lignopreĝejo de Bârsana
La **lignopreĝejoj en Maramureŝo** estas proksimume 60 preĝejoj en la regiono Maramureŝo, el kiuj proksimume 45 troviĝas Rumanujo kaj proksimume 15 en Ukrainujo. Ok el ili apartenas al la monda heredaĵo de Unesko.

La ok mondheredaĵaj lignopreĝejoj
---------------------------------

Unesko deklaris ok el ilin, ĉiu en la distrikto Maramureŝo, al monda heredaĵo. Ili staras en
Bârsana (konstruita en 1720), Budești (1643), Desești (1770), Ieud (meze de la 18-a jarcento), Plopiș (1796/98), Poienile Izei (1604), Rogoz (1663) kaj en Șurdești (1766). Unesko difinis tiujn ĉi ok lignopreĝejojn en 1999 kiel elstaraj ekzemploj por eklezia arĥitekturo tipa por norda Rumanujo.

La preĝejoj devenas el malsamaj epokoj kaj do ankaŭ havas stilelementojn. Tamen ili kune reprezentas ĉi-regionan tradicion de preĝejkonstruo. Pro malpermeso konstrui en Transilvanujo ortodoksajn preĝejojn el ligno oni starigis la praece aspektajn preĝejojn el ligno, uzante tion de fagoj, kverkoj, abioj kaj ulmoj.

La karakterizaj, maldikaj sonorilturoj troviĝas ĉe la okcidenta flanko de la domoj. Ĉiuj ok preĝejoj havas tegmentojn kovritaj per ŝindoj.

La interna ekipaĵo konvenas al la ortodoksa eklezio. Freskoj pentritaj sur ligno montras motivojn el la Malnova Testamento kaj ankaŭ bildigas la vivon de diversaj sanktuloj.

La preĝejo en Cuhea ne disponas pri sonoriloj, sed ĝi vokas la kredantaron al la diservoj per frapado de „horligno" .

Literaturo
----------

* *Das Erbe der Welt*, Verlag Wolfgang Kunth GmbH, Munkeno 2003/2004, ISBN 3-933405-96-3.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Lignopreĝejoj en Maramureŝo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

*
**Likurgo** (latine *Lycurgus*) estas en la helena mitologio nomo de kelkaj personoj.

Likurgo - trakia reĝo
---------------------

El la portantoj de tiu ĉi nomo estis la plej konata trakia reĝo Likurgo, filo de la reĝo Drianto. Origine li estis amiko de la dio Dionizo, sed pli poste li komencis persekuti lin, ĉar en vino li vidis ruiniĝon de la homaro.
Kiam foje Dionizo kun sia tuta sekvantaro vizitis Trakion, Likurgo la sekvantaron dispeligis, kelkaj Bakĥantinojn kaptis, kelkajn eĉ mortigis kaj Dionizo mem devis savi sin per forkuro kaj salto en maron. Tiam alkuris por helpi al li diino Tetiso. Pro tiu ĉi perfido Dionizo Likurgon kruele punis: sendis kontraŭ li frenezecon, en kiu la reĝo mortigis sian propran filon kaj dehakis siajn krurojn opiniante, ke detruas viton. Laŭ alia versio tiun ĉi punon sendis kontraŭ Likurgo la plej alta dio Zeŭso mem.
Tio ankoraŭ nesufiĉis, la reĝolandon masakris pesto, komencis longa rikoltmanko. Laŭ orakolo ĝi ne ĉesos ĝis kiam Likurgo vivos. Furiozanta popolo venigis la reĝon sur monto Pangaiono kaj tie disŝirigis lin per ĉevaloj.

Likurgo - nemea reĝo
--------------------

Tiu ĉi reĝo havis edzinon Eŭridikon (ŝi havas nenion komunan kun edzino de Orfeo), lia filo estis Ofelto, kiu pereis tuj en komenco de la milito Sep kontraŭ Tebo, kio kulpigis lia vartistino Hipsipilo, estinta reĝino sur insulo Lemnos.

Likurgo - sparta leĝdonanto
---------------------------

deveninta el la reĝa familio. Eble en la 9-a jarcento a.K. li transprenis siajn leĝojn el Kreto kaj donis al Spartanoj ilian konstitucion. En Sparto li havis templon, kie estis adorata. Nun oni ne povas decidi, ĉu li estis historia figuro, aŭ li origine estis dio de lumo, kies kulto en Sparto ekzistis.

Likurgo – atena retoro kaj ŝtatisto (390 a.K.–324 a.K.)
-------------------------------------------------------

 Pli detalaj informoj troveblas en artikolo Likurgo el Ateno.

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Lykúrgos en la ĉeĥa Vikipedio.* 

* Kategorio Likurgo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Celeron** estas P6-baza procesoro de Intel, planita por ĉipaj (malmultekostaj) komputiloj. Ĝi aperis en la merkato aprile de 1988. Celeron estas tute sama kiel samgeneracia Pentium (tio estas, Pentium II por la unuaj Celeron-oj kaj Pentium III kaj sekve) sen aŭ kun malpli granda staplo, aŭ kun malpli rapida buso, tiel ke ĝi komunikas malpli rapide kun la memoro kaj la cetero de la komputilo.

La unuaj variantoj de Celeron estas enkonstruitaj en modulon SEPP (*Single Edge Processor Package*) kongrua al SECC-kasedo. Pro la ĉipeco oni ne uzis la sekundaran rapidstokon, tiel la unua 266-megaherca Celeron havis preskaŭ la saman povumon ol tiu de lasta 233 megaherca MMX. La glitpunkta kalkulpovo de Celeron do estis jam pli granda ol tiu de P5.

Oni produktis bazoplaton kun sekundara rapidstoko al **Celeron** unuafoje al tipo 300A; ekde tiam oni produktas la bazoplatojn nur tiel. Oni konstruis la 128 kilobajtan rapidstokejon ne al la kasedo, sed direkte sidigis sur la procesorplato kaj tio funkcias per la horloĝa signo de CPU. Tio altigis la kapaciton de la Celeron. La povuma/preza proporcio de tiu ĉi serio estis pli favora ol tiu de la Pentium II-procesoroj (kun sama horloĝa signo).

Listo de procesoraj kernoj por procesoroj **Celeron**
-----------------------------------------------------

* Covington
* Mendocino
* Coppermine
* Tualatin
* Willamette
* Northwood

* Celeron en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Celeron en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por aliaj signifoj, bv. rigardi la apartigilan paĝon: Litava |

**Litava** estas grava maldekstraflanka alfluo de Krupinica.
Tuta longeco estas 44 km. Elfontas en Krupinská planina sub monto **Javorok** (695,0 m) en supermara alteco ĉirkaŭ 650 m. Fluas unue sude tra vilaĝo Senohrad, de maldekstro alportas **Litavica** (451,5 m s. m.), poste trafluas vilaĝojn Lackov kaj Litava, kie alportas **Rieka** de maldeksta flanko. Ĉe vilaĝo Cerovo profunde entranĉaĝas en submetaĵo kaj trafluas tra kanjonforma areo. Turniĝas okcidente, de maldekstro alportas **Malá Litava** kaj kreas kvin grandaj meandrojn. En tiu parto ĝi alportas unue **Hlboký jarok** de maldekstro, sekve **Cerovský potok**, **Trpinec** kaj **Konštiansky potok** de dekstro. Sur roko en la lasta meandro, antaŭ kunfluo kun Konštiansky potok elstaras ruinoj de kastelo Čabraď. Rivero poste fluas sudokcidenten kaj valo plivastiĝas, trafluas en proksimeco de vilaĝo Drienovo, poste alportas dekstraflanka Vrbovok (169,6 m s. m.) kaj fluas sude. Poste alportas maldekstraflanka **Jalšovský potok** (160,3 m s. m.), turniĝas unue sudokcidenten kaj antaŭ vilaĝo Plášťovce okcidenten. Trafluas Plášťovce kaj en ĝia katastro enbuŝas en Krupinica.

Rilataj temoj
-------------

* Distriktoj de Slovakio
* Regionoj de Slovakio

* Kategorio Litava (alfluanto de Krupinica) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
HP 3000 918LX
Bend-registrilo/legilo
La serio **HP 3000** estas familio de minikomputiloj disvolvita de Hewlett-Packard en 1972 post peniga disvolviĝa projekto. Ĝi estis destinita esti la unua minikomputilo liverita kun samtempa kaj mult-uzanta operaciumo.

Priskribo
---------

En 1972, la unuaj maŝinoj estis bazitaj sur 16-bitaj CISC-procesoroj fabrikitaj surbaze de elektronaj komponantoj (mikroprocesoroj ankoraŭ ne ekzistis).

De 1972 al 1993 la sistemo trapasis multajn evoluojn, tiom el materia vidpunkto, kun la evoluo de teĥnologioj kaj miniaturigo de elektronaj komponantoj, interalie por la centra memoro kiom por programaro kaj ĉiuj flankaparatoj.

Ĉirkaŭ 1988, maŝinoj uzantaj procesoron HP PA-RISC estis amase liveritaj, ebligante memor-adresadon en 32 bitoj. La binara kongrueco kun malnovaj maŝinoj estis pludaŭrigata.

La operaciumo de la serio 3000 nomiĝas MPE (MPE/V, MPE/XL, MPE/ix) kaj inkluzivas datumbazon nomitan "TurboIMAGE".

En 2003, HP ĉesis vendadon de serio HP-3000. La (limigita) helpservo estis plilongigita ĝis la 31-a de decembro 2010, dato de halto de helpservo.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. 1 2  angle HP-3000 history En retejo hpmuseum.net
2. ↑  angle Historio de serio HP-3000 en retejo hpmuseum.net
3. ↑  angle *HP Multi-Programming Executive*

Vidu ankaŭ
----------

* Hewlett-Packard
* MPE (operaciumo)
* POSIX
* Minikomputilo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio HP 3000 en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* angle Historio de HP 3000 en retejo robelle.com

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo HP 3000 en la franca Vikipedio.* 


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri komputiko |
La kastelo de Lindisfarne
**Lindisfarne** estas tajda insulo apud la marbordo de Northumberland. Ĝi ofte nomiĝas *Holy Island* (*Sankta Insulo*) pro sia antaŭa monaĥejo, fondita de Sankta Aidan ĉirkaŭ 635. La monaĥejo estis la sidejo de la episkopo de Northumbria kaj servis kiel centro de klereco. Tie edukiĝis multaj anglosaksaj gravuloj.

Digvojo ligas la insulon al la ĉeflandon. Du fojojn tage rapido enveno de la tajdo inundas la digvojon kaj dum pluraj horoj Lindisfarne estas insulo.

Detruo de la monaĥejo
---------------------

En 793 la vikingoj disrabis Lindisfarne kaj mortigis multajn monaĥojn. Laŭ la Anglosaksa Kroniko, "tiun jaron estis feroĉaj malbonaj antaŭsignoj tra la lando de Northumbria. Estis teruraj ventkirloj kaj fulm-ŝtormoj, kaj en la ĉielo videblis fajraj drakoj. Tiujn signojn sekvis granda malsatego, kaj la 8-an de januaro paganoj detruis la preĝejon de Dio ĉe Lindisfarne." (Pli verŝajne la dato estis la 8-an de junio, la dato en la *Kronikoj de Lindisfarne*.) La katastrofo skuis la kristanan mondon, kaj estas ofte konsiderata kiel la komenco de la vikinga epoko.

Fine la monaĥoj fuĝis al Durham, portante la restaĵojn de Sankta Cuthbert.

Evangelioj de Lindisfarne
-------------------------

La komenco de la *Evangelio laŭ Mateo*: paĝo el la *Evangelioj de Lindisfarne*
Verŝajne ĉe Lindisfarne ĉirkaŭ 715 estis kreata fama ornamata latina manuskripto de la Evangelioj - la *Evangelioj de Lindisfarne*. La manuskripto estis verkata eble por honori Sanktan Cuthbert. Ĝi nun troviĝas en la Brita Biblioteko.

Posta historio
--------------

Lindisfarne estis centro de la kalka industrio kaj ankoraŭ videblas ĝeteoj uzataj por importi karbon kaj eksporti kalkon. Gravis ankaŭ fiŝado.

Lastatempe Lindisfarne iĝis centro por la revivigo de kelta kristanismo, kaj ĝi estas pilgrimcelo.

Kastelo
-------

Dum la 16a jarcento konstruiĝis malgranda kastelo por pliprotekti la nordon de Anglio kontraŭ la skotoj. Dum la 18a jarcento la kastelon tre mallonge okupis jakobitoj sed ili estis rapide forpelataj de soldatoj el Berwick-upon-Tweed.

En 1901 Edward Hudson, riĉa eldonisto, akiris la kastelon kaj mendis al la arkitekto Edwin Lutyens restaŭri ĝin. En 1944 la National Trust ekposedis la kastelon.

Vidu ankaŭ
----------

* Kategorio:Episkopoj de Lindisfarne

* Kategorio Lindisfarne en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Mapo de la tutmonda malriĉeco en landoj, kiu montras procentojn de populacio kiu vivas per nur 1 dolaro tage. Bazita sur la Informo pri Homa Disvolvigo de la NU en 2007/2008. Mankas informoj pri kelkaj landoj.
La **linio de malriĉeco** aŭ **sojlo de malriĉeco** estas la nivelo de minimuma enspezo kaj ankaŭ maksimuma en difinita lando, laŭ ties kutimoj, tradicioj kaj kredoj, necesa por akiri taŭgan vivmanieron. En la praktiko, same kiel por la difino de malriĉeco, la oficiala linio de malriĉeco kaj tio kio estas komprenata kiel malriĉeco havas pli altajn nivelojn en la plej disvolvigitaj landoj.

Preskaŭ ĉiu socio havas civitanojn kiuj vivas en malriĉeco. La sojlo de malriĉeco estas tre utila statistika ilo per kiu oni povas mezuri la populacion kaj konsideri sociekonomiajn reformojn necesajn por malpliigi la malriĉecon.

Por determini la linion de malriĉeco oni kalkulas la totalan koston de ĉiuj esencaj rimedoj kiujn averaĝa plenkreska homo konsumas en unu jaro. Oni diras, ke tiu metodo estas bazita sur la necesoj ĉar estas taksata tra la minimuma enspezo necesa por elteni akcepteblan vivnivelon. En multaj landoj, la plej kosta neceso estas la prezo de la loĝejo, sekvite de longe de la nutrado. La ekonomikistoj konsideras de partikulara gravo la merkaton de nemoveblaĵoj kaj loĝejoj.

La sojlo de malriĉeco estas ĉiujare alĝustigita per la inflacio. La tutmonda populacio estas sub la linio de malriĉeco de difinitaj 10 landoj Tajvano (1,5 %), Malajzio (3,8 %), Irlando (5,5 %), Aŭstralio (6,2 %), Tajlando kaj Francio (7,8 %), Svisio (7,9 %), Kanado (9,4 %), Nederlando (10,5 %) kaj Saudarabio (12,7 %).

* Kategorio Linio de malriĉeco en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 719839
 |
trĥeidoj ĉe *Abies concolor* (laŭlonga sekco)
lignovato el kverko (laŭlonga sekco)
mikroskopa foto de celulozo
**Lignofibroj** estas laŭlongaj, laŭaksaj aranĝitaj lignoĉeloj, kiuj plifirmigas la lignon. La procentaĵo de la fibroj en ligno estas inter 50 kaj 60 % ĉe foliarboj. Ĉe la pingloarboj estas la laŭlongaj traĥeidoj, kiuj estas 90–95 % de la pingloarbaj lignoj. Ankaŭ unujaraj plantoj havas fibrojn, sed multe malpli ol arboj.
Fibroŝtofoj por la paperproduktado estas nomataj lignino respektive celulozo.

Farado
------

Lignofibroj estas farataj plej ofte el senŝeligitaj lignoĉipsoj. Per vaporado, kuirado kaj kemia aŭ mekanika solvado oni ricevas la fibrojn. Industriskale la disfibrigado okazas per defibrigatoro. La hejtigitaj lignoĉipsoj estas disigataj en rotacianta mueldisko.

Uzado
-----

lignofibra izolmaterialo
Lignofibroj estas uzataj por fari lignofibrajn platojn. Duraj lignofibraj platoj estas uzataj en veturilkonstruado kaj meblofarado. La konstruindustrio bezonas tiajn platojn i.a. por ŝeligado de betono. Mezduraj lignofibraj platoj estas uzataj por fari meblojn. Malduraj lignofibraj platoj taŭgas kiel lignofibra izolmaterialo.

Literaturo
----------

* Peter Niemz, André Wagenführ: *Werkstoffe aus Holz.* In: André Wagenführ, Frieder Scholz: *Taschenbuch der Holztechnik.* Fachbuchverlag im Carl Hanser Verlag, Leipzig 2008; S.127-259. ISBN 978-3-446-22852-8.
* Manfred Dunky, Peter Niemz: *Holzwerkstoffe und Leime.* Springer Verlag, Heidelberg 2002. ISBN 3-540-42980-8.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Lignofibro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* 
* Verband der Deutschen Holzwerkstoffindustrie e. V
* European Panel Federation
* Gesamtverband deutscher Holzhandel e. V.
Smith Premier el 1889.
Olivetti Valentino el 1969.
Mignon (tajpilo) modelo 2 el 1906
**Tajpilo** aŭ **skribmaŝino** estas meĥanika aparato provizita per klavoj, per kiu oni povas meti literojn sur papero. Antaŭ la invento de la tajpilo oni skribis leterojn kaj ankaŭ oficialajn dokumentojn per mano, ofte fare de skribistoj. Ekde la apero de la komputilo, kaj speciale de la tekstprilaborilo, la tajpilo preskaŭ ne plu estas uzata.

Historio
--------

La tajpilo estis inventita en 1867 de Christopher Sholes, Carlos Glidden kaj Samual W. Soule. La patento estis vendita kaj alvenis ĉe E. Remington and Sons (kiu de origine faris kudromaŝinojn). La unua komerca tajpilo estis farita de Remington je la 1-a de marto 1873 en Ilion, Nov-Jorkio.

Ekde meze de la 20-a jarcento oni uzis ankaŭ la elektrajn tajpilojn. Ili havis elektromotoron, sekve oni nur tuŝis la butonojn. Iom simila maŝino estis la telekso. Fine de la 20-a jarcento la komputiloj transprenis taskojn de la maŝina skribado.

Bildaro
-------

* TajpmartelojTajpmarteloj
* TajpcilindroTajpcilindro
* TajpgloboTajpglobo
* TajpradoTajprado

Vidu ankaŭ
----------

* Tajpilo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Tajpilo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Tajpilo en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)

* Olivetti
* Undervud
* Underwood
* Telekso
|  |  |
| --- | --- |
|  | Tiu ĉi artikolo temas pri la moderna greka popolmuzika arĉinstrumento **liro**. Aparte de tio ekzistas antikva plukinstrumento, kiu ankaŭ nomatas Liro, kaj krome ekzistas kromaj signifoj de la vorto Liro. |

La liro-muzikisto *Psarandonis* kun sia muzikilo
La **liro** (greke λύρα) estas arĉinstrumento de la moderna popola muziko de Grekio kaj Dalmatio. Ĝi iusence evoluis el la antikva plukinstrumento liro, iom similas al violino kaj havas 3 aŭ 4 kordojn. Dum la muzikado la instrumento ne teniĝas kiel violino inter mandiblo, ŝultro kaj mano: aŭ la sonkorpo de la moderna liro ripozas sur la femuroj de la sidanta muzikisto, dum la instrumenta "kolo" troviĝas apud la kolo de la muzikisto, aŭ la instrumento kuŝas sur la femuroj kaj la instrumenta "kolo" montras flanken. Dum la antikvan liron oni sonigis per plukado de la kordoj, la modernan nomparencon - kiel klare indikas la kategorio arĉinstrumento - oni sonigas per muzikila arĉo.

La moderna liro aparte ofte uziĝas sur la insuloj de la insularo Dodekanoj kaj sur la insulo Kreto; tie ĝi kaj la liuto konsideriĝas la bazaj tradiciaj folkloraj muzikiloj. La arĉinstrumenta liro plej ofte ludiĝas de la muzikgrupa kantisto, ĉar ĝi ofte ludas la gvidan muzikan voĉon en interludoj (do kiam la kantisto ne kantas) kaj tiam akompaniĝas de la liuto.

La moderna liro kutime havas tri kordojn, kies bazaj sonoj diferencas je po kvinto, kaj la muzikila "kolo" ne estas interdividita, sed la muzikisto mem devas scii kie ekzakte premi la kordojn al la muzikila "kolo" por ŝanĝi la longecon de la libere vibranta kordoparto tiel ke ekestu harmoniaj sonoj kaj melodioj.
La aparte rondeca korpo de la arĉinstrumenta liro el Kreto similas al tio de mandolino.

La korpo de la arĉinstrumenta liro el norda Malgrandazio, nomata ankaŭ *kementces* (greke κεμεντζές), kontraste estas kompare svelta kaj botelosimila. Tiu instrumento el la regionoj sude de la Nigra Maro havas du formojn, kiuj nomatas *kapan* kaj *sil*. La Kapan-liro havas pli longajn, basajn kordojn, la sil-liro kontraste kompare mallongajn kordojn de altaj sonoj. Tiuj kulture grekaj instrumentoj de la teritorio nun apartenanta al Turkio korespondas al la kulture turka muzikilo **Kemençe**.

* Kategorio Liro (arĉinstrumento) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **leĝo de Wien pri radiado** estas fizika leĝo, kiu priskribas la spektron de termoradiado elsendita de nigra korpo depende de ĝia temperaturo.
La leĝo nomiĝas laŭ la germana fizikisto Wilhelm Wien, kiu
eltrovis ĝin en la jaro 1896.

Komparo inter leĝoj pri radiado de Wien kaj de Planck.
Laŭ la leĝo, la spektra intenseco {\displaystyle u(\lambda )} de termoradiado de nigra korpo sur ĝia surfaco rilatante al iu ondolongo estas:

{\displaystyle u(\lambda )={\frac {C\_{1}}{\lambda ^{5}\exp({\frac {c\_{2}}{\lambda kT}})}}}, kun nur empire konataj konstantoj {\displaystyle C\_{1},\;c\_{2}}.
Tio estis la origina formulo de Wien. Kun la konstantoj eltrovitaj poste la leĝo estas:

{\displaystyle u(\lambda )={\frac {2\pi hc^{2}}{\lambda ^{5}\exp({\frac {hc}{\lambda kT}})}}},
kun
{\displaystyle u(\lambda )}: intenseco, unuo W/m2,
{\displaystyle \lambda }: ondolongo de elsendita radiado en vakuo,
{\displaystyle h}: konstanto de Planck,
{\displaystyle c}: rapideco de lumo en vakuo,
{\displaystyle k}: konstanto de Boltzmann,
{\displaystyle T}: korpotemperaturo, unuo K.
Nuntempe la leĝo estas malofte uzata, ĉar si estas simile al pliekzakta leĝo de Planck.
Tamen la leĝo estas pli maljuna ol la Planck'a leĝo. Tial estis grave por la evoluo de fiziko
pri termoradiado.

Vidu ankaŭ
----------

* Kategorio Leĝo de Wien pri radiado en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Nigra korpo
* Termoradiado
* Leĝo de Stefan-Boltzmann
* Leĝo de Planck
* Leĝo de Wien pri ŝoviĝo

Referencoj
----------

1. ↑  
de:Wilhelm Wien germana vikipedio, (vizitita la 14-an de julio 2009)
2. ↑  de:Wiensches Strahlungsgesetz germana vikipedio, (vizitita la 24-an de julio 2009)
Landoj kun kaj laŭ *jus soli*- ﻿ *Jus soli* sen restriktoj

- ﻿ *Jus soli* kun restriktoj

- ﻿ *Jus soli* abolita

- ﻿ No *jus soli*
**Leĝo de lando** (en la latina : **Jus soli** [juːs ˈsɔliː]; signifante rajto de lando), estas maniero akiri civitanecon aŭ apartenon al lando bazita sur la loko de naskiĝo aŭ la loko kie la vivo de individuo estas kondukata. La leĝo de lando diferencas de alia, pli antikva metodo - la leĝo de sango.

La debuto de la leĝo de lando estas kutime atribuita al la ŝanĝoj de Cleisthenes, kiu organizis la civitanojn de Ateno laŭ teritoria alligiteco anstataŭe de la antaŭa triba dividado. En la Romia Imperio, la leĝo de sango estis kutima, ĝis en la tria jarcento, civitaneco estis koncedita al ĉiuj liberaj homoj ĉie en la imperio, tiel transirante la leĝon de la lando, ĉar de ĉi tiu punkto, civitaneco estis determinita laŭ la teritorio en kiu la individuo vivis aŭ naskiĝis. En la Mezepoko, la leĝo de la lando retiriĝis kaj la leĝo de sango revenis, sed kun la formado de la modernaj ŝtatoj kaj precipe post la Franca Revolucio kaj la Usona Revolucio, la leĝo de la lando akiris renovigitan popularecon kaj en multaj landoj la leĝo de sango estis akceptita anstataŭe, sed plejparto de la landoj apud ĝi.

La leĝo de la lando derivas sian moralan aŭtoritaton el humanismo, dum la leĝo de la sango baziĝas sur la determinisma filozofio. Montesquieu, sekvanto de la rajto de sango, ilustris sian opinion en sia libro *De l'esprit des lois* (La Spirito de la Leĝoj, 1748) uzante tiu-ĉi lingvaĵo: "La leĝo de lando estas misprezento kiu devenas de la kredo ke ĉevalido kiu estis naskita inter bovinoj estas fakte bovido." Ĉi tiu vidpunkto diferencigas inter homoj de malsamaj originoj kiel ĝi diferencigas inter malsamaj specioj de bestoj.

La morala fundamento de la leĝo de la tero estis formulita fare de Patrick Henry, Benjamin Franklin kaj George Washington kiuj deklaris en la Kontinenta Kongreso, kiu kunvenis en Filadelfio en 1775: "La leĝo de la tero estas la honoro donita al ĉiu viro kiu vivas, laboras kaj pagas siajn impostojn en nia kolonioj, por esti akceptita kiel civitano kun plenaj rajtoj, ke li havu la rajton esprimi sian opinion kaj partopreni en ĉiuj decidoj kiuj koncernas lin, sendepende de lia origino, lia kredo aŭ lia riĉeco." Tiu deklaro ankaŭ distingis inter impostpagantaj viroj kaj la senhavuloj, virinoj, infanoj, sklavoj kaj indianoj, kiuj ne estis inkluditaj inter tiuj rajtigitaj al la samaj rajtoj.

Multaj landoj, kie civitaneco estas determinita ĉefe de la leĝo de la lando, realigis leĝojn instigantajn siajn iamajn civitanojn kiuj elmigris de ili, kaj siajn posteulojn, reveni al la malnova patrujo, surbaze de la leĝo de sango.

Moldavio estas la sola eŭropa lando, kiu uzas principon jus soli en leĝo pri civitaneco.

Referencoj
----------

1. ↑

Vidu ankaŭ
----------

* Naskiĝa turismo
* Historio de civitaneco
* *Jus sanguinis*
* Nacieca leĝaro
La *Ligo aparta de aŭstraj artistoj* (germane: *Sonderbund österreichischer Künstler*) fondiĝis en Salcburgo en la jaro 1925 fare de Anton Faistauer. Post la t.n. Anschluss ĝi malfonditis en 1938.

Priskribo
---------

La anoj rekrutiĝis parte el la malfondita porartista asocio *Der Wassermann*: ekz. kun Maria Cyrenius, Wilhelm Kaufmann , Georg Jung, Robert Wittek von Saltzberg, Elfriede Mayer, Franz Schrempf, Emma Schlangenhausen, Luise Spannring. Hinzu kamen die Schüler Faistauers Theodor Kern, Anton Steinhart, Josef Schulz kaj aliaj penetristoj kiel Rudolf Dimai, Georg Jung, Poldi Wojtek, Hilde Heger, Slavi Soucek, Alberto Susat, Sibylle Le Gay, Franz Schaffgotsch, Erich Wulz, Willy Eder, la verkisto Karl Heinrich Waggerl kaj la skulptistoj Roland von Bohr kaj Hans Pontiller. Pluse venis ĉiuj eksaj membroj de "Österreichischer Sonderbund in Wien", kiu poste nomitis "Kunstschau Wien 1908".

Agado
-----

La unua apero publika estis en somero 1925 per ekspozicio en la Granda aŭlo de la iama Universitato de Salcburgo. Tiu ĉi salonego intence elektitis pro la tuja najbareco al la jam tiam renomita Festivalo de Salcburgo. Kontribuis al tiu ĉi ekspozicio la arkitektoj Clemens Holzmeister kaj Peter Behrens. Denove en 1928 luprenitis tiu ĉi loko por prezenti representan superrigardon de la artistaj agadoj kaj de Germanlando kaj de Aŭstrio, inkluzive de la movadoj Ekspresionismo kaj Konstruktivismo. Dume la societo *Salzburger Kunstverein* organizis en la Carabiniero-salonego de la Nova rezidejo alian ekspozicion kun la titolo *Duona jarcento da salcburgia arto*. Ĝi restis sur provinca nivelo.

Literaturo
----------

* Nikolaus Schaffer: Kurzer Höhenflug und langsames Stranden. Oppositionen innerhalb des Kunstvereins: „Wassermann" und „Sonderbund". In: 150 Jahre Salzburger Kunstverein (eld.), *Kunst und Öffentlichkeit 1844-1994.* Salzburg 1994, p. 115-143.
* Gert Kerschbaumer: Kunst im Getriebe der Politik: 1933 – 1938 – 1945. En: 150 Jahre Salzburger Kunstverein (eld.), *Kunst und Öffentlichkeit 1844-1994.* Salzburg 1994, p. 145-169.

Notoj
-----

1. ↑   Jenas la membroj de Sonderbund

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Sonderbund österreichischer Künstler en la germana Vikipedio.*
Paĝo el *Book of Kells* - Folio 183r
La **Libro de Kells** (*Leabhar Cheanannais* en la irlanda, *The Book of Kells* en la angla) estas elstara ekzemplo pri la mezepoka libropentrado inter la 7-a kaj 10-a jarcentoj en Irlando kaj Norda Grand-Britio.

Pri la origino de la Libro de Kells regas malcerteco. Ĝi estis plej verŝajne verkita en klostro Iona sur la skota okcidenta marbordo kaj estis transportita plej verŝajne pro atako de la vikingoj en Irlandon. Oni ŝtelis verŝajne ĝin en 1006 kaj kaŝis ĝin en klostron de Kells en la irlanda graflando Meath. Ĉe dissolvo de la klostro en 1539, oni trovis ĝin tie sed sen la legenda ora ligaĵo. La libro aperis en la 17-a jarcento en posedo de Biblioteko Trinity College en Dublino.

La libro de Kells entenas la kvar evangeliojn kun plenpaĝaj bildoj pri Jesuo Kristo, Maria kun infano kaj la evangelistoj. La bildoj estas zorgeme desegnitaj kaj ornamitaj. Oni precipe la inicialojn ornamis per helaj, lumaj farbaĵoj. Anstataŭ oro, oni uzis orpimenton, arsen-sulfuran mineralon. Por produkto de la blua koloro, oni uzis la duonjuvelon lazurito, kiun oni povis trovi tiutempe nur en Afganujo.

En 1990 aperis faksimila eldonaĵo de Libro de Kells, en 1480 ekzempleroj.

Vidu ankaŭ
----------

* Kelta arto
* Kolegio Triunuo

* Libro de Kells en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Libro de Kells en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Liam Kirk (Foto provizita de la Familio Kirk kaj la Esperanto-Asocio de Irlando, kun permeso uzi ĝin. )
**Liam KIRK** (aŭ irlande: **Liam Ó CUIRC**; 1922 – 28-an de majo 2008, Dublino), estis veterana esperantisto kaj dum multaj jaroj piliero de la Esperanto-Asocio de Irlando.

En la postmilitaj jaroj, kiam li loĝis en urbeto Ballina, li fondis lokan esperantan klubon, priskribita kiel "certe la plej okcidenta en Eŭropo, frontante al la Granda Atlanta Oceano". Li fariĝis delegito de UEA, kaj poste Sekretario de EAI. En 1947, li ĉeestis la unuan postmilitan UK-on en Berno. Kiam li translokiĝis de Ballina al la ĉefurbo, kie li ĉefis departementon de la Irlanda Fervojo en stacidomo Heuston, li estis elektita vic-sekretario de la Dublina Esperanto-klubo, en kiu li instruis la lingvon al multaj lernantoj.

En 2001, li estis elektita respondeculo por eksteraj rilatoj de EAI, en kiu ofico li faris dediĉitan servon. Plie, li faris kaj konservis grandan kolekton de artikoloj kaj referencoj pri la irlanda asocio kaj efektive iĝis ĝia arkivisto. Li konstante kaj diligente laboris nacie kaj internacie por la esperanta afero. Sinsekve, li estis elektita vic-prezidanto, prezidanto kaj honora prezidanto de EAI. Li kompilis valoran verkon: *Mallonga Historio de la Esperanto-Movado en Irlando*, presita kaj eldonita sur la retpaĝo de EAI. Li profunde amis Esperanton, kaj sian Irlandan lingvon, pri kiu li estis UEA-fakdelegito.

Fontoj: Esperanto-Asocio de Irlando, la familio Kirk, kaj la verko *Mallonga Historio de la Esperanto-Movado en Irlando* kun suplemento.
En tipografio la **linipaŝo** estas la vertikala distanco inter la
linibazoj de najbaraj linioj sampaĝaj.

Jen estas tekstopeco prezentanta minimuman linipaŝon:

> 
> 
> Ĉar pri la esenco de la esperantismo multaj havas tre malveran
> ideon, tial ni subskribintoj, reprezentantoj de la Esperantismo en
> diversaj landoj de la mondo, kunvenintaj al la internacia Kongreso
> Esperantista en *Boulogne-sur-Mer*, trovis necesa laŭ la propono de la
> aŭtoro de la lingvo Esperanto doni la sekvantan klarigon …
> 
> 
> 

Ĉe tia linipaŝo iuj pendaĵoj povas tuŝi supersignojn aŭ malpendaĵojn
de la sekva linio (kaj tio aspektas malbele).

Iom pli granda linipaŝo estas pli facile legebla:

> 
> 
> Ĉar pri la esenco de la esperantismo multaj havas tre malveran
> ideon, tial ni subskribintoj, reprezentantoj de la Esperantismo en
> diversaj landoj de la mondo, kunvenintaj al la internacia Kongreso
> Esperantista en *Boulogne-sur-Mer*, trovis necesa laŭ la propono de la
> aŭtoro de la lingvo Esperanto doni la sekvantan klarigon …
> 
> 
> 

La duobla linipaŝo estas malpli facile legebla, kaj pli malŝpara pri
la papera aŭ ekrana spaco; tamen ĝi povas esti oportuna por
surpaperaj notoj aŭ korektoj:

> 
> 
> Ĉar pri la esenco de la esperantismo multaj havas tre malveran
> ideon, tial ni subskribintoj, reprezentantoj de la Esperantismo en
> diversaj landoj de la mondo, kunvenintaj al la internacia Kongreso
> Esperantista en *Boulogne-sur-Mer*, trovis necesa laŭ la propono de la
> aŭtoro de la lingvo Esperanto doni la sekvantan klarigon …
> 
> 
> 
> * Kategorio Linipaŝo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
> 
> 
> 
>
**Lidio** (*Lydia*) estas antikva ŝtato en okcidenta parto de Malgrandazio, la hodiaŭa Turkio. Ĝi etendiĝis oriente de la Egea Maro kaj entenis la riverajn valojn de *Hermos* kaj *Kaister*. Oni rigardas la lidojn la unuaj uzantoj de oraj kaj arĝentaj moneroj. Dum lia mallonga regado (7-a jc. a.K. – meze de 6-a jc.a.K.), la lidoj havis gravan influon je la jonaj grekoj.

Lidio plenigis tiun spacon en la 7-a jarcento, kiun lasis post si Frigio, kiun detruis la cimeroj. La legenda lida reĝo, Gügész, fondis dinastion en Sardeso. La imperio havis oran epokon dum regado de Alüattes (ĉ. 619–560), kiu rebatis atakon de la medoj, repuŝis la cimerojn kaj okupis Ionion. Filo de Alüattes estis la riĉa Krezo, kiu promesis pluan oran epokon, sed la Persa Imperio abrupte neniigis Lidion (ĉ. 546–540).

La lidoj estis komercistoj, liaj kutimoj – laŭ Herodoto – similis al tiuj de la grekoj. Ili fondis unuafoje podetalajn vendejojn. Ilia investaĵo estis la monero el metalo, kiun la grekoj rapide adaptis kaj tiu novigo antaŭhelpis la komercan revolucion, kiu transformis la grekan civilizon dum la 6-a jarcento a.K..

* Kategorio Lidio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La lingvoj de Barato apartenas al diversaj lingvaj familioj. La ĉefa familio estas la hindeŭropa lingvaro parolata de 73% de la baratanoj, kaj la dravida lingvaro parolata de 24% de la landanoj. Aliaj lingvoj parolataj en la lando apartenas al la familioj aŭstroazia, tibeto-birma, kaj kelkaj aliaj malgrandaj familioj. Ankaŭ estas kelkaj senparencaj lingvoj.

La Respubliko de Barato ne posedas nacian lingvon. Tamen, la konstitucio barata deklaras, ke "La oficiala lingvo de la Unio estos la hindia en la devanagara skribo". La angla estas "akompananta oficiala lingvo". Plue, troviĝas la t.n. Oka Aldono de la barata konstitucio, kiu listigas 22 pliajn grandajn lingvojn. Ankaŭ ilin oni ofte nomas oficialaj.

Troviĝas centoj da gepatraj lingvoj en la lando. La Popola Lingvo-Enketo de Barato (2013-2014; angla mallongo: PLSI) listigas 780 lingvojn kaj 66 skribsistemojn en la lando. Tiu enketo ankaŭ notas, ke la lando "perdis preskaŭ 250 lingvojn dum la pasintaj 50 jaroj". 

La reta datumbazo Ethnologue listigas 461 lingvojn por Barato. El tiuj, 447 estas vivantaj, kaj 14 estas mortintaj. "De la vivantaj lingvoj, 75 estas institucigitaj, 127 estas evoluiĝintaj, 178 estas viglaj, 55 malbonfartas, kaj 12 estas mortantaj".

La registara popolnombrado de 2001 listigas 6661 lingvonomojn kiujn la enketitaj homoj donis. El ili venis 1635 "raciigitaj gepatraj lingvoj". Ĉiuj el ili estas parolataj de pli ol 10 mil parolantoj. Aliflanke, 1957 lingvonomoj estis traktitaj kiel "neklasifikitaj" kaj ili estis metitaj en la kategorio "Aliaj gepatraj lingvoj". Oni plue klasifikis tiujn 1635 gepatrajn lingvojn en 122 lingvojn.

Rezulte de tiu ĉi klasifikado, sub la lingvo la hindia, ekzemple, aperas listo de 49 "gepatraj lingvoj". Ankaŭ sub la rubriko la hindia, estas kategorio "Aliaj" kun 14,8 milionoj da parolantoj, ĉiuj el kiuj parolas gepatran lingvon kun malpli ol 10 mil parolantoj.

Kritiko
-------

Kvankam Barato posedas unikan stilon florigi la diversecon, vivas la percepto en eksterlando ke Barato estas anglalingva lando. La ofta aserto ke la angla estas 'gepatra lingvo' de iuj elitoj ne kongruas kun la fakto ke barataj aŭtoroj verkantaj en la angla, stile sekvas anglajn/usonajn aŭtorojn sed laŭenhave sekvas baratajn fontojn.

Referencoj
----------

1. ↑  Pli ol 780 lingvoj kaj 66 skribsistemoj en Barato - Enketo
2. ↑  "Language Counts: India"
3. ↑  Census of India: General Note
4. ↑  *The otherness of English : India's Auntie Tongue Sundrome* (La alieco de la angla : la onklina-lingva sindromo de Barat), en Probal Dasgupto, "La bunteco de la esperantistoj ofte respegulas la diversecon de tipaj naciaj vidpunktoj muldataj de respektivaj elitoj", revuo Esperanto, oktobro 2015, nro 1295 (10) p.198-199

Vidu ankaŭ
----------

Naciaj lingvoj de Barato

* Kategorio Lingvoj de Barato en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Arnot Energicentralo ĉe Middelburg en Mpumalanga
**Eskom** estas sudafrika elektroprodukta ŝtata entrepreno, establita en 1923 kiel **Electricity Supply Commission (ESCOM)** fare de la registaro de Sudafriko laŭ la regularo koletita ĉe la *Electricity Act* (1922). Ĝi estas konata ankaŭ laŭ ties nomo en Afrikaans nome ***Elektrisiteitsvoorsieningskommissie (EVKOM)***. Ambaŭ akronimoj estis fande kombinitaj en 1986 kaj la entrepreno estas nune konata kiel Eskom. Eskom reprezentas Sudafrikon en la *Southern African Power Pool*.

Tiu entrepreno estas la plej granda produktanto de elektro en Afriko, kaj estas inter la plej supraj sep elektrentreprenoj en la mondo laŭ gener-kapablo kaj inter la naŭ supraj laŭ vendado.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Eskom en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* [Oficiala retejo ]
* Oficiala retejo de Eskom Heritage Arkivigite je 2011-10-05 per la retarkivo Wayback Machine
* Mapo de Energicentraloj Arkivigite je 2007-10-04 per la retarkivo Wayback Machine
**Limgarda zono** estis regiono aŭ subŝtato en la suda parto de la Habsburga Imperio ekde la 18-a jarcento. Tiu zono troviĝis inter Habsburga Imperio kaj Osmana Imperio de Adria Maro ĝis Orientaj Karpatoj.

Historio
--------

Ĝermo de tiu regiono naskiĝis jam ĉe la nuna Kroatio dum la 16-a jarcento por defendi la landon kontraŭ la turkoj. Fine de la 17-a jarcento la turkoj jam ne plu havis hungarajn teritoriojn. Tamen la Habsburgoj ne redonis ĝin al Hungara reĝlando, sed aranĝis zonon, kiu rekte apartenis al la Habsburga Imperio. La strukturo kaj la administrado estis milita. La soldatoj estis plejparte serboj, nur kelkloke germanoj aŭ rumanoj, sed neniam hungaroj. Ja la Habsburgoj ne nur kontraŭ turkoj, sed ankaŭ kontraŭ hungaroj volis estigi la zonon, ĉar ili rememoris pri liberecbatalo de Francisko Rákóczi la 2-a, kiu daŭris 8 jarojn. La limgardistoj ricevis parcelojn, ili pagis imposton nur al la reĝo, kiu estis tre favora. En 1848 en la praktiko la zono nuliĝis, eĉ oficiale ankaŭ tie okazis la tutlanda balotado de Hungario.

Dividiĝo
--------

La soldatoj de Regimento de Otočac (repliko)
* Kroata zono
	+ Regimento de Gospić
	+ Regimento de Otočac
	+ Regimento Ogulin en Senj
	+ Regimento de Karlovac
	+ Regimento de Glina
	+ Regimento de Petrinja
	+ Regimento de Križevci
	+ Regimento de Bjelovar
* Slavonia zono
	+ Regimento de Nova Gradiška
	+ Regimento de Slavonski Brod
	+ Regimento de Petrovaradin
* Banata zono (1779-1873)
	+ Regimento Germano-Banato en Panĉevo
	+ Regimento de Rumano-Banato (1779-1845)
	+ Regimento de Rumano-Banato post 1845 en Karánsebes
	+ Regimento de Serbo-Banato post 1845
* zono inter Tiso-Mures (1700-1750)
	+ Regimento de Titel aŭ Ŝajkaŝ
* zono Transilvanio ĝis 1850
	+ Regimento de sikuloj ekde 1764 (tie okazis maljustecoj, ĉar ĉiuj soldatoj ricevis privilegion, la sikuloj ne)
* Regimento de Rumanio-Transilvanio en Naszód ekde 1766

Escepte sporadajn atakojn la turkoj ne povis reokupi hungarajn teritoriojn. En 1848 prcipe regimento de Naszód estis bazo de kontraŭhungaraj atakoj. En 1873 ĉesis ĉiuj zonoj.

* Kategorio Limgarda zono en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Marko sur bildo

**Kantonoj de Iovao (Usono)**
LY
SX
OS
OB
DK
CY
EM
PA
KO
WB
HK
WO
CG
MI
FL
HW
CW
WS
AL
CT
FA
BR
BT
FK
WR
HU
PO
BV
CH
PL
WD
ID
SA
CN
WE
HM
HR
GY
BH
BU
DE
DQ
JK
JN
LI
BN
TM
MH
ST
BO
GR
CA
CR
MO
HA
SH
AU
GU
DA
PK
JA
PS
IA
JO
CE
CL
SC
MU
LO
WA
KK
MA
MR
WN
MD
AR
CS
PT
ML
MG
AD
UN
CK
LU
MN
WP
JE
HE
DM
LE
VB
DV
AP
WY
DC
RG
TA
PG
FR

Mapo de Iovaa kantonoj
Jen listo de la 99 kantonoj (county) de la usona ŝtato de Iovao:

Adair
Adams
Allamakee
Appanoose
Audubon
Benton
Black Hawk
Boone
Bremer
Buchanan
Buena Vista
Butler
Calhoun
Carroll
Cass
Cedar
Cerro Gordo
Cherokee
Chickasaw
Clarke
Clay
Clayton
Clinton
Crawford
Dallas
Davis
Decatur
Delaware
Des Moines
Dickinson
Dubuque
Emmet
Fayette
Floyd
Franklin
Fremont
Greene
Grundy
Guthrie
Hamilton
Hancock
Hardin
Harrison
Henry
Howard
Humboldt
Ida
Iowa
Jackson
Jasper
Jefferson
Johnson
Jones
Keokuk
Kossuth
Lee
Linn
Louisa
Lucas
Lyon
Madison
Mahaska
Marion
Marshall
Mills
Mitchell
Monona
Monroe
Montgomery
Muscatine
O'Brien
Osceola
Page
Palo Alto
Plymouth
Pocahontas
Polk
Pottawattamie
Poweshiek
Ringgold
Sac
Scott
Shelby
Sioux
Story
Tama
Taylor
Union
Van Buren
Wapello
Warren
Washington
Wayne
Webster
Winnebago
Winneshiek
Woodbury
Worth
Wright

* Kategorio Listo de kantonoj de Iovao en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)