recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Elek László** [lAslO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **László Elek** estis hungara kuracisto, kirurgo, akuŝisto.

Elek László  naskiĝis la 16-an de junio 1841 en Pápa. Li mortis la 27-an de marto 1919 en Orosháza.

Biografio
---------

Elek László frekventis gimnaziojn en sia naskiĝurbo kaj Sopron, poste inter 1860 kaj 1865 Reĝan Universitaton de Pest, fine li plulernis unu jaron en Vieno. En 1866 li eklaboris en Malsanulejo Rókus apud Sándor Lumniczer. Ekde 1869 li vivis kaj kuracadis en Orosháza, li konstatis, ke lago Gyopárosfürdő havas kuracajn efikojn. En 1872 li estis nomumita titulara ĉefkuracisto de Békés. Li havis postenon ankaŭ en la loka luterana eklezio. En 1896 li pensiuliĝis.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *A különböző gyógyrendszerek bírálata* (1864)
* *Figyelmeztetés a szülőkhöz* (1881)
* *A cholera* (1893)
* *A gyermek-ápolás és gyermekhalandóság* (1898)

Memorigiloj
-----------

* premio *Dr. László Elek* fondita en 2007
* loĝkvartalo en Orosháza

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

* Kategorio Elek László en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Móric Krippel,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Krippel Móric** estis hungara inĝeniero, profesoro.

Móric Krippel  naskiĝis la 5-an de septembro 1867 en Hungara reĝlando en Kátlóc (nuntempa Kátlovce en Slovakio), li mortis la 23-an de novembro 1945 en Sopron.

Biografio
---------

Móric Krippel akiris diplomon en Akademio de Selmec en 1890. Post siaj studoj li laboris en diversaj fiskaj arbaroj, en 1904 li estis ĉefarbaristo, post 3 jaroj arbarmajstro. En 1908 li ekinstruis en la altlernejo, ĉar la akademio jam estis levita al altlernejo. Post jaroj li estis katedrestro (ĝis 1938), ankaŭ rektoro inter 1914 kaj 1916. En 1919 li estis nomumita arbara ĉefkonsilisto, en la sama jaro li sekvis la translokigitan altlernejon al Sopron. Li fondis laboratorion pri lignaj ekzamenoj, li verkis gravajn studentajn lernolibrojn. En la studjaro 1922 li estis vicrektoro, post jaroj dekano. En 1926 li pensiuliĝis, tamen li laboris plu ĝis 1938. Li okupiĝis pri ĉiuj branĉoj de la arbarscinco, eĉ pri ĉasado kaj mezurado. Lia inventaĵo „szögrakó készülék" prenis la epitetan nomon *Krippel*, oni longe uzis ĝin dum geodezia mezurado de arbaroj. Li multe strebis pri la ĝustaj hungaraj arbaraj esprimoj, li prenis novajn vortojn el la dialekto en Transilvanio, laŭnecese li kreis artefaritajn vortojn.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Hengertábla szálfák és rönkök köbözéséhez* (1892) - kun iu alia
* *Az erdőhasználat vázlata* (1908)
* *Erdő használattan és erdészeti iparműtan I–II.* (1910, 1913)
* *Erdőhasználattan I-II.* (1920, 1921)
* *Erdészeti kereskedelemtan* (1930)
* *Adatok a helyes magyar erdészeti szaknyelvhez* (1939)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto (la koncerna teksto estas legebla en la 102-a paĝo)
* hungarlingva biografio kun foto Arkivigite je 2020-08-04 per la retarkivo Wayback Machine
Spadikoj de *elote*.
**Elote**, *choclo* (ĉoklo) aŭ *jojoto* [hohoto] estas la freŝa nematura spadiko de maizo, kies grajnoj ankoraŭ konservas humidecon.

Ĝi ricevas diversajn nomojn laŭ la diversaj geografiaj zonoj: En Meksiko kaj Centrameriko (escepte en Panamo), ja estas nomata *elote*, vorto kiu devenas de la nahuatla vorto *elotitutl* ('freŝa spadiko')​ reference al la spadiko kiu ankoraŭ estas en la planto kiu produktis ĝin (ĉu matura ĉu nematura), aŭ al tiu kiu estis ĵus rikoltita, kaj en kiu la grajnoj ankoraŭ konservas la naturan humidecon. Tiu termino estas uzata ankaŭ en la meksikaj kaj centramerikaj komunumoj de Usono.

En Sudameriko (Argentino, Ĉilio, Kolombio, Ekvadoro, Bolivio, Paragvajo, Urugvajo kaj Peruo), la termino uzata por la sama koncepto indikita per "elote" estas "choclo", ĉoklo, kiu derivas de la keĉua vorto *chuqllu*.​ En Kolombio kaj Venezuelo, kun pli da hispanlingva influo la koncepto estas konata simple kiel "mazorca", kiu estas la vorto por ajna maiza spadiko. En Venezuelo, oni uzas la vorton *jojoto*.

Notoj
-----

1. ↑   Días Roig, Mercedes; Miaja, Ma. Teresa (1979). Naranja dulce, limón partido (unua eldono). México: El Colegio de México. p. 152. ISBN 968-12-0049-7.
2. ↑  choclo en Wikcionario Alirita la 10an de Junio 2021.

Bibliografio
------------

* Consejo Nacional para la Cultura y las Artes (1983). Recetario mexicano del maíz. Kunordigo de María Esther Echeverría kaj Luz Elena Arroyo (dua eldono). México DF: Consejo Nacional para la Cultura y las Artes. ISBN 970-18-3413-5.

* Kategorio Elote en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 728142
 |
**PÁLY Elek** [pr. pa:li], *Lukics* estis hungara kantisto-aktoro, teatrestro, tradukisto naskiĝinta en Pápa la 20-an de januaro 1797 kaj mortinta en Kolozsvár la 4-an de marto 1846. Li estis la edzo de Karolina Pályné Botos.

Lia kariero
-----------

Elek Pály estis instruisto en sia naskiĝurbo en 1819, kiam li aliĝis al trupo de Dávid Kilényi. Dum unu kaj duono da jardeko li estis la plej bona tenoristo de la vagantaktorarto. En 1822 li estis fondintano de operensemblo de Koloĵvaro. En 1823–24 dum naŭ jaroj li studis kanton en la operejo de Vieno. Ekde 1827 li dungiĝis al Kassa. En jaroj 1833–1835 li estis ĥorestro kaj kasisto de la Teatro de Várszínház de Buda. Li elpaŝis ankaŭ en la saksaj urboj de Transsilvanujo kaj en 1842 ankaŭ en Bukareŝto. Li tradukis 22 operscenarlibrojn kaj dramojn, inter ili la scenarlibrojn de operoj de Mozart kaj Rossini, la dramatigon de la romano de Victor Hugo el germana lingvo (La turgardisto de Notre Dame).

El liaj libroj
--------------

* Almaviva (Rossini: La sevila barbiro);
* Don Ottavio (Mozart: Don Juan);
* Zampa (Hérold);
* Fra Diavolo (Auber);
* Masaniello (Auber: A portici néma);
* Víg Bence (Bäuerle: Ál-Catalani).

Fonto
-----

* Magyar Színházművészeti Lexikon


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 314131
 |
Fornaj balgoj funkciantaj fare de akvoradoj, Dinastio Yuan, Ĉinio.
Aluminia fabriko en Žiar nad Hronom (Centra Slovakio)
**Elprena metalurgio** estas en metalurgio la praktiko elprodukti valorajn metaloj el erco kaj rafini la elprenitajn krudajn metalojn en pli pura formo. Por konverti metalajn oksidon aŭ sulfidon en pli pura metalo, la erco devas esti reduktita fizike, kemie, aŭ elektrolize.

Elprenaj metalurgiistoj estas interesataj en tri ĉefaj branĉoj: nutrado, koncentrado (valora metalo oksido/sulfido), kaj amasigado de rubo. Post minado, grandaj pecoj de erco alportitaj (nutrado) estas rompitaj pere de premado kaj/aŭ muelado por akiri partiklojn sufiĉe malgrandajn kie ĉiu partiklo estas ĉu plej valora aŭ plej malvalora. Koncentri la partiklojn valorajn en formo kiu permesas separadon havigas la deziritan metalon kiu estu elprenita el la rubaj produktoj.

Minado povas ne esti necesa se la erco kaj la fizika medio estas kondukaj al surloka perkolado. Perkolado dissolvas mineralojn el la erco kaj rezultas en riĉa solvaĵo. La solvaĵo estas kolektita kaj procezata por elpreni valorajn metalojn.

Ercaĵoj ofte enhavas pli ol unu valora metalo. Rubaĵoj de antaŭa procezo povas esti uzata kiel nutraĵo por alia procezo por elpreni duarangan produkton el la origina ercaĵo. Aldone, koncentraĵo povas enhavi pli ol unu valora metalo. Tiu koncentraĵo estu tiuokaze procezata por separi la valorajn metalojn en unuopaj konstituantoj.

Minerala procezado
------------------

Akvometalurgio
--------------

Fajrometalurgio
---------------

Elektrometalurgio
-----------------

Bibliografio
------------

* Gilchrist, J.D. (1989). "Extraction Metallurgy", Pergamon Press.
*Chiromantis xerampelina*
Chiromantis xerampelina.jpeg*Chiromantis xerampelina*
La **griza saŭmonesta arborano** aŭ **suda saŭmonesta arborano** (*Chiromantis xerampelina*) estas specio de rano en la familio de Rakoforedoj. Ĝi troviĝas en Angolo, Bocvano, Kenjo, Malavio, Mozambiko, Namibio, Sudafriko, Svazilando, Tanzanio, Zambio, kaj Zimbabvo, kaj eble en la Demokratia Respubliko Kongo kaj Somalio. Ties naturaj habitatoj estas subtropikaj aŭ tropikaj sekaj arbaroj, seka savano, humida savano, subtropika aŭ tropika seka arbustaro, subtropika aŭ tropika humida arbustaro, subtropika aŭ tropika seka malalta herbejo, subtropika aŭ tropika laŭsezone humida aŭ inunda malalta herbejo, intermitaj nesalakvaj marĉoj, plugebla tero, paŝtejoj, ruraj ĝardenoj, urbaj areoj, tre degraditaj iamaj arbaroj, lagetoj, kaj kanaloj kaj irigaciejoj.

Priskribo
---------

*Chiromantis xerampelina* estas arborema ranoj. Kiel ĉe la aliaj specioj en la genro *Chiromantis*, ili havas diskojn en siaj fingroj kaj ties eksrteraj du fingroj estas amplekse disigitaj el kaj preskaŭ je dekstra angulo ĉe sia internaj du fingroj en ĉiu mano. Ili atingas ĝis 90 mm laŭ grando. Ties haŭtaĵo estas iome malregula kaj seka kaj ties koloroj gamas inter blanka kaj bruna kaj ŝanĝas en reago al la temperaturo. Ili tendencas blankiĝi kiam ili mortas.

Referencoj
----------

1. ↑   Poynton, J.C.; Broadley, D.G. (April 1987). "Amphibia Zambesiaca 3. Rhacophoridae and Hyperoliidae" (PDF). Annals of the Natal Museum. The Council of the Natal Museum. 28 (1): 161–229.  Alirita la 9an de Marto 2017 – via Sabinet.

Bibliografio
------------

* Poynton, J.C. Schiøtz, A. & Howell, K. 2004. Chiromantis xerampelina. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Alirita la 9an de Marto 2017.

* Kategorio Chiromantis xerampelina en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Chiromantis xerampelina en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
**Heréd** (herEd) estas vilaĝo en Hungario, en regiono **Norda Hungario**, en departemento Heves, en subregiono de Hatvan.

Kastelo de Heréd

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 14  km²
* Plej granda alto super marnivelo: 158 m
* koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 47.7088/19.637
* Loĝantaro: 2070
* Poŝtkodo: 3011
* Telefonprefikso: 37

Situo
-----

La vilaĝo situas sur ebenaĵokaj sur mildaj deklivoj, laŭ flankovojo. Hatvan troviĝas 6, Aszód 16, Gyöngyös 28, Gödöllő 30 km-ojn for.

Historio
--------

La unua mencio devenis el 1138 en formo *"Kerudy"*. De la turkoj la loĝantaro rifuĝis. En 1873 ĥolero okazis. En 1919 la rumana armeo, en 1944 la germanoj, poste la Ruĝa Armeo okupis la vilaĝon. En 1945 oni disdonis parcelojn al la malriĉaj kamparanoj. Dum la socialismo kolĥozo pri Miĉurin (iom poste Progreso) funkciis.

Vilaĝservoj estas lernejo, infanĝardeno, biblioteko, kulturdomo, kuracejo, 5 nutraĵvendejoj, 6 aliaj vendejoj, 9 kafejetoj, etbanko, poŝto.

Vidindaĵoj
----------

* baroka romkatolika Preĝejo de Ĉiuj Sanktuloj (Heréd) de 1779
* monumento de falintoj dum la mondomilitoj
* kastelo, nun lernejo

* Kategorio Heréd en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Hessigkofen** estas iama komunumo kaj ek de la 1-a de januaro 2014 parto de la nova komunumo Buchegg en la Distrikto Bucheggberg en Kantono Soloturno, Svislando. Ĝi havis 265 loĝantojn je la 31-a de decembro 2010.

Geografio
---------

Hessigkofen situas sur la dorso de Bucheggberg, proksimume 8 kilometrojn sudokcidente de la kantonĉefurbo Soloturno. La iama komunumo konsistas el la vilaĝo Hessigkofen kaj la setlejoj Schmärleiben, Neumatt, Rigi, Buchi kaj Hinterfeld. La plej alta punkto de la iama komunumo situas sur la monteto Ämit sur alteco de 626 m s.m. en sudo de la komunumo. Oriente situas la arbara monteto Wallisberg kun alteco de 613 m s.m.. La teritorio de la iama komunumo etendiĝis sur areo de 2,25 km², de kiuj 33% estas kovritaj de arbaro, 56% servas por agrikulturo kaj 11% por setlado.

Najbaraj komunumoj
------------------

La iama komunumo Hessigkofen limis en nordo al Bibern, en oriento al Tscheppach, en sudo al Mühledorf, en sudokcidento al Lüterswil-Gächliwil, kaj en okcidento al Gossliwil.

Trafiko
-------

Hessigkofen situas flanke de la gravaj trafikvojoj. Tra la komunumo pasas de oriento al okcidento vojo de Lüterkofen al Gächliwil, kaj de nordo al sudo la vojo n-ro 1308 de Bibern al Mühledorf. Per la poŝtaŭtolinio de la stacidomo de Lohn-Lüterkofen al Schnottwil kaj per la taksibuso Bucheggberg la komunumo estas konektita al la publika transportreto.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Hessigkofen datiĝas el la jaro 1034 kiel *Esikouen*. En la jaro 1961 estis trovita en Hessigkofen ujoŝtono kun 27 bone konservitaj ujoj. Apud la iama interezdomo estis trovitaj restaĵoj de iama romia setlejo. Dum mezepoko Hessigkofen apartenis al la Senjorujo Buchegg, kiu estis parto de la kampargrafejo Etburgonjo kaj fariĝis en la jaro 1391 havaĵo de la urbo Soloturno.

Kun efiko de la 1-a de januaro 2014 la iamaj komunumoj Aetigkofen, Aetingen, Bibern, Brügglen, Gossliwil, Hessigkofen, Küttigkofen, Kyburg-Buchegg, Mühledorf kaj Tscheppach estis kunigitaj al la nova komunumo Buchegg.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: Komunumdatumoj de la retejo de la Svisa Federacia Oficejo pri Statistiko, retejo konsultita la 4-an de novembro 2011
2. ↑  Fonto: *Othmar Noser*: *Hessigkofen* en *Historia Leksikono de Svislando* (2007-12-13)
3. ↑  Retejo de la nova komunumo Buchegg

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Hessigkofen en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Hessigkofen
* Hessigkofen en la Historia Leksikono de Svislando germane france itale

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Hessigkofen** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la Distrikto Bucheggberg |
| --- |
| Buchegg (Aetigkofen  •  Aetingen  •  Bibern  •  Brügglen  •  Gossliwil  •  Hessigkofen  •  Küttigkofen  •  Kyburg-Buchegg  •  **Mühledorf**  •  Tscheppach)  •  Biezwil  •  Lüsslingen-Nennigkofen (Lüsslingen  •  Nennigkofen)  •  Lüterkofen-Ichertswil  •  Lüterswil-Gächliwil  •  Messen (Balm ĉe Messen  •  Brunnenthal  •  Oberramsern)  •  Schnottwil  •  Unterramsern |  |

 |
Plasta versio de hanko
Inkkuseno (朱肉 *shuniku*)
**Inkan** (japane: 印鑑) aŭ kutime **hanko** (判子) estas nomsigelo uzita en Japanio por subskribi kontraktojn. Kaj entreprenoj kaj privataj personoj povas pretigi al si *hankon*. En multaj kazoj hankoj estas necesaj por subskribi dokumentojn.

Tradicie *inkan* estas ĉizita en la ekstremaĵon de malgranda bloko el ligno, osto, ebeno aŭ marmoro. Tiu ekstremaĵo havas diametron inter 25 kaj 75 mm. Gumstampoj kiujn oni povas aĉeti kiel memoraĵojn ne uzeblas kiel oficiala sigelo. Oni kutime uzas, kiel jam de pli ol 3.000 jaroj) ĉinajn skribsignojn por indiki la nomon. Sigeloj por kutimaj familinomoj povas esti aĉetataj rekte, sed ĉar *hanko* estas tre persona aĵo, multaj japanoj iras al sigelisto por aĉeti personan modelon.

Historio
--------

Imperiestra sigelo el pura oro el la jaro 57 estas unua atestaĵo de skribkulturo en Japanio. Tiam *hankoj* estis potencsimboloj kaj rajtis uzi ilin nur la rektaj vasaloj de la *tennō*.

Ekde la jaro 750 ankaŭ aliaj nobeloj posedis *hankojn*. Poste, samurajoj uzis *hankojn* kun ruĝa stampkoloro.

Dum la Meiji-Restarigado (1868), kiam ĉiu japana devis uzi nomon, la uzo de *hankoj* populariĝis en ĉiuj tavoloj de la popolo.

Nuna uzo
--------

Nuntempe la plejmultaj japanoj havas plurajn sigelojn. Viraj sigeloj estas kutime pli grandaj ol virinaj, kaj estraj pli grandaj ol subulaj. Ĉefe sekurigitaj *hankoj* estas uzitaj por bankaj aferoj, dum la ĉiutagaj modeloj estas pli simplaj.

Ekzistas du sortoj da stampoj: personaj sigeloj (認め印 *mitome-in*) kaj registritaj (leĝaj) sigeloj (実印 *jitsu-in*, *vera sigelo*). Por lupreni apartamenton, aĉeti grundon aŭ aŭton, necesas registrita sigelo. Iuj bankoj eĉ postulas ĝin por malfermi konton. Registrado kaj certifikado de *inkan* estas farita ĉe la loka urba administrejo. Tie oni ricevas "certifikitan sigelostampon" (印鑑登録証明書 *inkan tōroku shōmeisho*, mallonge: *inkan techo*), kiu aŭtentigas sigelon por kontrakto, simile al aŭtentigita subskribo.

Eksterlandanoj kun *alien registration card* rajtas posedi aŭtentigitan sigelon, kiu gravas por kontraktoj. Eksterlandaj nomoj povas esti ĉizitaj per romaji (latina skribo), katakana, hiragana (silaba skribo) aŭ kanji (ĉinaj skribsignoj).

Por unuopaj oficialaj aferoj, ekzemple la aĉeto de aŭto kaj ties registriĝo, la eksterlandano povas atingi dokumenton de sia ambasadejo, kiu taŭgas kiel hanko.

Alia grava ilo por montri sin en Japanio estas "persona karto" (名刺 *meishi*).

Sigeloj en aliaj landoj
-----------------------

Subskribsigeloj estas uzitaj ankaŭ en aliaj landoj, inter ili Ĉinio. Ankaŭ iuj israelaj firmaoj uzas ilin.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Hanko (sigelo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Japanaj sigeloj, estanteco kaj historio (germane) Arkivigite je 2006-02-07 per la retarkivo Wayback Machine (PDF, 2,5 MB)
**Secretaria Especial da Receita Federal do Brasil** (Speciala Sekretariejo de la Federacia Enspezo de Brazilo), mallongigo **RFB**, estas organo subordigita al ministerio pri ekonomio respondeca pri administrado de impostoj sub la kompetenteco de la Ŝtato, inkluzive de sociala sekureco, kaj de tiuj, kiuj estas pagataj al ekstera komerco.

Ĝi ankaŭ subvencias la federacian plenuman povon en formulado de la brazila impostpolitiko, malhelpas kaj kontraŭbatalas impostan evitadon, kontrabandon, defraŭdon, falsadon, piratadon, kontraŭleĝan drogokontrabandon, internacian trafikon de pafiloj kaj municioj, monlavadon, kaj aliaj doganaj deliktoj.

En 1968 (Dekreto n-ro 63.659, de la 20-a de novembro) RFB naskiĝis de la unuiĝo de diversaj fiskaj instancoj de *Direção-Geral da Fazenda Nacional*, establita en 1934, dividita en 3 fakojn: Internaj Enspezoj, Doganaj Enspezoj kaj Enspezimposto. La 16-an de marto 2007 per la leĝo n-ro 11.457 aperis RFB en sia nuna formo.

Referencoj
----------

1. ↑  Informoj sur la retpaĝaro de RFB

Vidu ankaŭ
----------

* Instituto Nacional do Seguro Social
* Cadastro de Pessoas Físicas
* Cadastro Nacional da Pessoa Jurídica

Eksteraj ligiloj
----------------

Retpaĝaro de RFB en la retejo de la brazila registaro portugale
La kastelo de la 10-a jarcento de Guimarães, konata kiel «Lulilo de Portugalio», ĉar tie naskiĝis kaj estis baptita la unua portugala reĝo, nome Afonso la 1-a.
La Turo de Belem estas unu el plej famkonataj kaj vizitataj monumentoj en Lisbono.
La **arkitekturo de Portugalio** estas esprimo kiu referencas al la arkitekturo praktikita en la teritorio de aktuala Portugalio eĉ ekde antaŭ la fondo de la lando mem en la 12-a jarcento. La termino povas referenci ankaŭ al konstruaĵoj kreitaj sub la portugala influo aŭ eĉ fare de portugalaj arkitektoj mem en aliaj mondopartoj, partikulare en la Portugala Imperio (inklude Olivenza en Hispanio).

La portugala arkitekturo, same kiel ĉiuj aspektoj de la portugala kulturo, estas markita per la historio de la lando kaj de la diversaj popoloj kiuj setliĝis kaj influis sur ties teritorio —romianoj, sueboj inter aliaj popoloj rilataj kun la ĝermanaj popolmigradoj, visigotoj kaj araboj—, same kiel per la influo de la ĉefaj eŭropaj artaj centroj el kiuj alvenis la grandaj arkitekturaj stiloj: romaniko, gotiko, renesanco, baroko kaj novklasikismo. La ĉefaj propraj stiloj de la portugala arkitekturo estas manuelismo, la densa portugala versio de malfrua gotiko, kaj la pombalisma stilo, nome mikso de malfrua baroko kaj de novklasikismo kiu disvolviĝis post la Granda Tertremo de Lisbono de 1755.

Ekster monumenta arkitekturo, la popola arkitekturo konsistas el tre mallarĝaj domoj kaj stratoj en urboj, uzado de ŝtono kiel ĉefa konstrumaterialo kaj partikulare de granito en la nordo de la lando, kaj uzado de blankaj muroj en la sudo, iel simile al la sudo de Hispanio. La plintokoloro sub la blanko en la suda regiono indikas tiun devenon, ekzemple helblua en Alentejo, flava en Algarve ktp.

Notoj
-----

1. ↑  «Dados históricos». Município de Guimarães. Konsultita la 26an de majo 2012.

Bibliografio
------------

* Kingsley, Karen, «Gothic Art, Visigothic Architecture in Spain and Portugal: A Study in Masonry», Documents and Form, 1980; International Census of Doctoral Dissertations in Medieval Art, 1982—1993.
* Kubler, George, kaj Soria, Martin, «Art and Architecture in Spain and Portugal and their Dominions, 1500–1800», New York, 1959.
* Kubler, George, «Portuguese Plain Architecture: Between Spices and Diamonds, 1521–1706»; Wesleyan University Press, Middletown, Connecticut 1972; ISBN 0-8195-4045-5.
* Toman, Rolf, Romanik; Könemann Verlagsgesellschaft mbH, Köln, 1996 (Romaanse Kunst: Architectuur, Beeldhouwkunst, Schilderkunst) ISBN 3-89508-449-2.
* Toman, Rolf, Barock; Könemann Verlagsgesellschaft mbH, Köln, 1997 (Barok: Architectuur, Beeldhouwkunst, Schilderkunst); ISBN 3-89508-919-2.
* Underwood, D.K. «The Pombaline Style and International Neoclassicism in Lisbon and Rio de Janeiro»; Universidad de Pensilvania, editor, 1988.

* Kategorio Arkitekturo de Portugalio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 719100
* NKC: ph152842
 |
**Hespero** (helene  *Ἕσπερος*, latine  *Hesperus* aŭ *Eosphorus*) estis en la helena mitologio filo la diino de matena ĉielruĝo Eoso kaj la Titano Astraio. Kiel lia patro estas ankaŭ nomata Giganto Atlaso aŭ Kefalo, filo de la dio Hermo.

Hespero estas dio de la matena stelo kaj same ĝia perzonigo. Li leviĝis sur la ĉielo ankoraŭ antaŭ Eoso, diino de la matena ĉielruĝo, Aŭroro. Li estas ankaŭ nomata Vesperstelo, se li leviĝis vespere. Lia alia nomo estas Lucifero.

Li estis bildigata kiel junulo, kiu kun torĉo en la mano kuras antaŭ sia patrino. Ĉiumatene li alportis al la homoj matenan lumon.

En mitoj li estas prezentata patro de la traĥinia reĝo Keikso, fanatika maristo, kiu pagis pro sia senbrida aŭdaco kaj dum sovaĝa tempesto suferis ŝippereon kaj estis ĵetita bordon. Lia edzino Alkiono volis morti kun li, sed dioj nepermesis tion kaj transformis ilin en alcedojn.
En la roma mitologio Hespero aperas sub la nomo Lucifero. Nur multe pli malfrue en la kristanaj libroj li rolas inferan princon pro sia rezista rilato al la Dio.

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Éosforos en la ĉeĥa Vikipedio.* 

* Kategorio Hespero en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Koordinatoj: 48° 55′ 12″ N 05° 48′ 42″ O﻿ / ﻿48.92000 °N, 5.81167 °O﻿ / 48.92000; 5.81167 (mapo)

**Essey-et-Maizerais** estas franca komunumo en la departemento Meurthe-et-Moselle kiu troviĝas en la regiono Loreno.

Geografio
---------

Essey-et-Maizerais situas en plataĵo de Haye apud la artefarita lago Madine.
La rivero Rupt de Mad trafluas tra la komunumo. Oni trovas ankaŭ la arbaron Mort-Mare.

Essey-et-Maizerais enhavas la vilaĝon Essey kaj la vilaĝeton Maizerais.

Oni kultivas tie tritikon, hordeon kaj kolzon.
Ĝis la 19-a jarcento oni kultivis tie viton.

Tie estas grava centro por la sekureco de landanaro ("établissements de soutien opérationnel et logistique") kaj lernejo por malministoj.

Historio
--------

Memoraĵo ĉe Essey
La unua mencio pri Essey okazis en 846 en formo "Villa Aciaco" kaj la unua mencio pri Maizerais okazis en 895 en formo "Capella Masiriaci".

Essey-et-Maizerais datiĝas de 1790. Antaŭ 1790, estis du komunumoj Essey kaj Maizerais.

Dum la unua mondmilito la vilaĝo de Maizerais estas detruita. Ĝi ne estis rekonstruita.

Vidindaĵoj
----------

Sankta-Gibrien ĉe MaizeraisLa preĝejo Sankta Marteno ĉe Essey enhavas vitralojn de Jacques Grüber.

La preĝejeto Sankta Gibrien ĉe Maizerais estis konstruita en blokhaŭso de la unua mondmilito.

Famuloj
-------

* Jean Forget, unua kuracisto de Karlo la 4-a duko de Loreno, aŭtoro de *Artis signatae designata fallacia sive de vanitate signaturarum plantarum*.
* Clément Rouyer hortikulturisto.

Esperanta vivo
--------------

Okaze de la eŭropaj balotoj en 2004, Eŭropo - Demokratio - Esperanto ricevis 1 voĉdonon (1,06%).

Notoj kaj referencoj
--------------------

* (2010) *Un terroir lorrain à l'ouest de Thiaucourt*.

* Kategorio Essey-et-Maizerais en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Hannele LAURI** (n. 1952) estas finna aktoro. Ŝi komencis sian teatran karieron per sukcesa rolo de Ofelia en 1975. Plejparton de sia kariero Lauri faris en Urbteatro de Helsinko en 1983–2015. Antaŭe ŝi laboris en Jyväskylä en 1975–77 kaj en Turku 1977–81. Dum 1980-aj jaroj ŝi aktoris en humura televida programo *Spede Show*. Ŝia laboro en tiu programo konatigis ŝin. Ŝi kaj Spede Pasanen faris skeĉojn en la programo. Ili faris humuron pri virina logiko. Dum 1990-aj jaroj Lauri aktoris en humura televida programo *Hynttyyt yhteen*. Ŝi aktoris ankaŭ en filmoj sed ne normale vere grandajn rolojn. Unuan kaj duan fojon ŝi aktoris filme en 1976. Poste ŝi aktoris k.a. en Uuno Turhapuro -filmoj. Lauri kunlaboris kun Vesa-Matti Loiri kaj Eija Vilpas. En 2021 Lauri faris sian unuan filman ĉefrolon en filmo *70 on vain numero*. Lauri estas ankaŭ voĉaktoro en animacioj. Ŝi ricevis premiojn Betoni-Jussi kaj Kultainen Venla en 2019. Lauri estas unu el la plej konataj aktorinoj en Finnlando.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 782145
* ISNI: 0000 0004 0769 2951
* MBA: 28128913-b822-42c9-8e10-da6c19fc670e
 |
**Hanna Lóránd,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Lóránd Hanna** estis hungara aktoro, voĉoaktoro. Ŝia origina nomo estis (hungarsisteme) *Woppera Janka*, ŝia edzo estis Ottó Ruttkai.

Hanna Lóránd  naskiĝis la 22-an de januaro 1927 en Újpest, ŝi mortis la 1-an de januaro 2015 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Hanna Lóránd akiris diplomon en Teatra Akademio en 1946. Post siaj studoj ŝi aliĝis al trupo de Teatro Magyar. Inter 1947 kaj 1950 ŝi apartenis al Teatro Madách, poste al Teatro Jókai. Inter 1955–1964 ŝi ricevis rolojn en pluraj provincaj teatroj (Teatro Gárdonyi Géza, Teatro Szigligeti (Szolnok), Teatro Csiky Gergely (Kaposvár), Nacia Teatro (Miskolc)). Ŝi apartenis al Teatro József Attila inter 1964–1982, poste ŝi pensiuliĝis.

Ŝi edziniĝis en 1949, poste ŝi naskis 2 filojn. Ŝi ricevis premiojn en 1964 kaj 1980.

Elektitaj teatraj roloj
-----------------------

* William Shakespeare: Hamleto - Ophelia
* Endre Fejes: *Rozsdatemető* - S-ino Seres
* Sándor Bródy: *A tanítónő* - titolrolo

Elektitaj filmaj roloj
----------------------

* *Kis Katalin házassága* (1950)
* *Falak* (1968)
* *Utolsó padban* (1975)
* *Petőfi* (1981)

Dubladaj roloj
--------------

* en eksterlandaj filmoj hungaraj voĉoj de Judith Anderson kaj aliaj
* hungara voĉo en desegnofilmo

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
**Eloxochitlán de Flores Magón** estas unu el la 570 komunumoj de la meksika subŝtato Oaxaca. La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas *Eloxochitlán de Flores Magón*. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 20 029.

Geografio
---------

Eloxochitlán de Flores Magón apartenas al la distrikto Teotitlán al kiuj apartenas entute 26 komunumoj. Ĝi situas en la kanjona regiono de Oaĥako (regiono *Cañada*), kiu apartenas al la norda parto de la subŝtato. La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 4042 loĝantojn. El tiuj estis 1936 viroj kaj 2106 virinoj. La komunumo havas surfacon de 28.07 kvadratkilometroj. La meza alteco estas 1460 metroj super la marnivelo. 

Situo de la koncerna distrikto kaj regiono interne de la subŝtato Oaxaca.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 3401 indiĝenoj. El tiuj 2817 aĝis pli ol 5 jaroj. Entute 2817 personoj estis dulingvaj (hispana kaj indiĝena lingvoj).

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Eloxochitlán de Flores Magón Arkivigite je 2006-04-28 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)
**Elsa (Eija) SALOVAARA** (naskiĝis la 24-an de aŭgusto 1920 en Oulu, mortis la 28-an de decembro 2004 en Helsinko) estis finna esperantistino kaj aŭtoro de originala esperantlingva literaturo.

Infanaĝon ĝis abiturientiĝo en 1939 ŝi pasigis en Oulu, poste ŝi daŭrigis studadon de lingvoj en la universitato de Helsinko. Ŝiaj studotemoj estis la germana, angla kaj franca lingvoj kune kun iuj literaturaj fakoj. Sed jam monaton poste en oktobro de tiu jaro la universitato estis fermita. Helsinko estis evakuita, la studentoj devis reveni hejmen, ĉar komenciĝis la dua mondmilito. En la milito pereis ŝia amiko en la batalo ĉe Suomussalmi, januare 1940.

Kiam la milito finiĝis, ŝi laboris en aerkontrola centro, en milita malsanulejo, poste en urba kaj ŝtata oficejoj. Samtempe ŝi vivis kun sia patrino ĝis 1964, kiam ili transloĝiĝis al Helsinko por flegi paralizitan fraton. La frato mortis en 1966, la patrino en 1985. Salovaara laboris kiel kasistino de firmao „Kela" kaj pensiiĝis tie en 1983.

En 1946 ŝi lernis Esperanton per leterkurso de d-ro Setälä kaj jam sekvajare korespondis kun esperantistoj de diversaj landoj. En la komenco de la 1950-aj jaroj ŝi multe vojaĝis tra Eŭropo, post la morto de sia patro ŝi rompis la vojaĝojn kaj rekomencis ilin en la 1970-aj jaroj.

En 1964 aperis libro „Sub la signo de la verda stelo", en kiu 19 esperantistoj el diversaj landoj rakontas mallongajn rakontojn. Inter ili estis ankaŭ ŝia rakonto „Epizodo el la Kvara Mondo".

Post tri jaroj sekvis ŝia memstara libro pri sameoj, iliaj kutimoj, superstiĉoj kaj mistiko „Kie boacoj vagadas" - la libro fariĝis jam klasikaĵo de la originala Esperanto-literaturo.

Verkoj
------

* *Epizodo el la Kvara Mondo* (En: *Sub la Signo de la Verda Stelo*, 1964).
* *Kie boacoj vagadas* (1967; 2-a eld. 1994)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Potreto de la aŭtorino ĉe la retejo de Sten Johansson
* Libroj kaj aliaj dokumentoj[*rompita ligilo*] de kaj pri Elsa Salovaara en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo Arkivigite je 2007-12-21 per la retarkivo Wayback Machine
La **preĝejo Patrono de Hungaroj** (hungare Magyarok Nagyasszonya) estas eklezia konstruaĵo en vilaĝo Ond (ekde jam 1984 en urbo Szerencs (Hungario)).

Historio
--------

La unua mencio pri katolika kirko de Ond okazis en 1332. La turkoj detruis ĝin en 1567 kaj la loĝantoj kalvinaniĝis ĉirkaŭ 1600. La paroĥo estis refondita nur en 1945, en la sekva jaro oni konstruis la nun videblan preĝejon.

Konstruaĵo
----------

La preĝejo situas sola iomete en pli alta loko en korto, antaŭe krucifikso estas videbla. La fasado estas simetria, meze la kvadrata turo plene reliefas. Antaŭ la turo porĉo same reliefas. La turpinto estas piramida. Super la pordo 2 romparkaj fenestroj (unu super la alia) estas. La cetera fasadparto estas senfenestra. La navo estas simpla, kiel kutime en vilaĝaj kirkoj.

Kermeso okazas en la okan de oktobro.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* datenoj

Interna parto

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
|  |  |
| --- | --- |
|  Polurinda artikolo | Ĉi tiu artikolo bezonas **poluradon**, ĉar ĝi montras stilajn kaj/aŭ gramatikajn kaj/aŭ strukturajn problemojn, kiuj ne konformas al stilogvido.

---

La priskribo de la problemo troviĝas ĉi tie. Bonvolu ŝanĝi la enhavon por plibonigi la artikolon. |

Prova aŭtomata tradukado de vikitraduko Arkivigite je 2010-05-08 per la retarkivo Wayback Machine

**Georgo \*Vasos \*Vassiliou** (greke Γιώργος Βασιλείου) (naskiĝinta en 1931 en Famagusta, Kipro) estis Prezidanto el la Respubliko de Kipro de 1988 al 1993. Li estis la fondinto kaj gvidanto de la \*Cypriot Unuecaj Demokratoj partio (EDI).

patro de \*Vassiliou \*Vasos estis membro de la centra komitato de AKEL, la \*Cypriot Komunista partio. Li estis doktoro de profesio kaj batalita sur la flanko de la Komunistoj en la greka Civila Milito. Post kiam la fino de civila milito, familio de \*Vassiliou solvita en Orienta Eŭropo. \*Vassiliou li mem iris al universitato en Hungario kaj estis studento de \*Imre \*Nagy.

Li fuĝis Hungarion sekvanta la sovetia invado kaj daŭrita liajn studojn en London.

Li estis elektita prezidanton kiel sendependa kandidato sed kun la subteno de AKEL en 1988, sukcesanta \*Spyros Kyprianou, kiu servis du prezidentaj terminoj. Kiel Prezidanto, li haltis la polican praktikon teni dosierojn sur \*Cypriot politikaj kredoj de civitanoj. Li laboris al negocita solvon al la Kipra disputo bazita sur la \*Ghali aro de ideoj, kvankam la disputo restis nesolvitan de la tempo li lasis oficejon en 1993.

Post kiam li perdis la 1993 balotadojn al \*Glafkos \*Klerides, li fondis la Liberajn Demokratojn Movado kaj li estis elektita prezidanton de la partio. Li estis elektita membron de la \*Cypriot \*Parliamient, dum lia politika partio gajnis du seĝoj (ekstere de 56) en la Parlamentaj Balotadoj en 1996. La sama jaro la partio estis kombinita kun la politika partio \*ADISOK kaj formis novan partion Unuecaj Demokratoj. Li elektis ankaŭ prezidanto de Unuecaj Demokratoj kaj restita prezidanton ĝis 2005. En la Parlamentaj Balotadoj de 2001 lia partio perdis unu el ĝiaj seĝoj kaj li ne estis re-elektita. Sekvanta la Kipran referendumon de 2004 en kiu li estis forta subtenanto de la \*Annan Plano li eksiĝis de la prezidanteco de Unuecaj Demokratoj.

Li ankaŭ servis kiel Ĉefa Intertraktanto por la aliĝo de Kipro al la eŭropa Unio de 1998 al 2003.

Georgo \*Vassiliou prenas aktivan parton en internacia politika kaj sociaj organizoj kaj eventoj. Li estas nuntempe Membro de la eŭropa Konsilio sur Toleremo kaj Repacigo, komune prezidita de eksa de Pollando-Prezidanto \*Aleksander \*Kwaś\*niewski kaj Prezidanto de la eŭropa Juda Kongreso \*Viatcheslav Moshe \*Kantor. ECTR estas desegnita monitori toleremon en Eŭropo kaj prepari rekomendojn al naciaj registaroj kaj \*IGOs en respekto batali \*xenophobia, ekstremismo kaj \*anti-\*Semitism.

| Antaŭe: | Prezidanto de Kipro | Poste: |
| --- | --- | --- |
| \*Spyros Kyprianou | 1988– 1993 | \*Glafkos \*Klerides |


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 303872
* GND: 124218075
* LCCN: n94032595
* VIAF: 79062885
* ISNI: 0000 0001 2096 4761
* LIBRIS: 337292
* SUDOC: 133689735
* BNF: 12118544r
 |
**Preĝejo de Patrono de Hungaroj,** hungare: *Magyarok Nagyasszonya* estas romkatolika konstruaĵo en Hungario, en Nagykanizsa, en urboparto *Bajcsa* [bajĉa].

Historio
--------

La moderna malgranda kirko estis konstruita en 1997, en la sama jaro konsekrita.

Konstruaĵo
----------

La preĝejo situas sola apud vojo. La fasado estas simetria. Meze la enirejo funkcias, al kiu 4 ŝtupoj kuras supren. Antaŭ la enirejo 4 kolonoj tenas arkadon, malantaŭe la kvadrata turo altiĝas, sed en 45°a situo. Pinto de la turo estas piramido, similan sed pli malgrandan piramidon havas ankaŭ la arkado. La navo estas ordinara, sed ambaŭflanke ĝi havas po 3 fenestrojn. Ili estas longaj kaj supre ili havis selajn tegmentojn. La absido estas rektangula kaj same deturnita en 45°. Interne la ĉefaltara fresko prezentas Dipatrinon kun hungaraj sanktuloj. Menciindas la vitraloj kaj emajlaj bildoj de Mária Hertay. 

Kermeso okazas en la 8-an de oktobro.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* 
* 


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Preĝejo Patrono de Hungaroj** estas romkatolika konstruaĵo en vilaĝo Tanakajd.

Historio
--------

La tiama *Kajd* havis jam mezepokan kirkon. Ĝi ricevis barokan aspekton en 1746. En la frua 20-a jarcento ĝi bruldetruiĝis, tial samloke oni konstruis pli novan preĝejon en 1908. La orgeno funkcias dekomence. La preĝejo estis ekstere renovigita en 2008.

Konstruaĵo
----------

La preĝejo situas sola en mezo de la vilaĝo. Ĝi havas sveltan kvadratan turon en mezo de la fasado, sube estas la enirejo. La ĉefaltara bildo prezentas reĝon sanktan Stefanon, kiam li dediĉas la hungaran kronon al Sankta Maria. Apude estas Emeriko de Hungario kaj Elizabeto de Hungario. La skulptaĵo pri Sankta Maria venis el la malnova kirko. La kruconavo finiĝas en flanka altaro, kiuj estas dediĉitaj al Sankta Maria kaj koro de Jesuo.

Kermeso okazas la 8-an de oktobro.

Fontoj
------

* hungare kun bildeto
* hungare
* hungare kun foto Arkivigite je 2014-01-05 per la retarkivo Wayback Machine


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Georgij Maksimiljanoviĉ MALENKOV** (ruse *Георгий Максимилианович Маленков*; naskiĝis la 26-an de decembro 1901[jul.]/ 8-an de januaro 1902[greg.] en Orenburg, Rusio, mortis la 14-an de junio 1988 ĉirkaŭ Moskvo) estis soveta politikisto kaj partia gvidanto, proksima kunlaboranto de Stalin. Post morto de Stalin (ekde marto de 1953 ĝis februaro de 1955) estis ĉefministro.

Dum la intercivita milito, Malenkov aniĝis en la Ruĝa Armeo (1919), kaj en 1920 eĉ en la Komunista Partio kaj rapide antaŭenpaŝis. Li venis en striktan laborkontkton kun Stalin kaj havis gravan rolon en la partiaj purigoj (1930-aj jaroj). Li iĝis en 1941 helpmembro de la Politika Komitato.

Li laboris dum la dua mondmilito en laboro de la Ŝtata Patrujdefenda Komitato. Post la milito, li iĝis ordinara membro de la Politika Komitato (1946), dua sekretaro de la Centra Komitato, vic-ĉefministro.

En la postmilita epoko okazis akra porpotenca batalo inter Malenkov kaj Andrej Ĵdanov. Je akuzoj de Ĵdanov, Malenkov perdis unu el la partiaj pozicioj. Malenkov bezonis du jarojn por refirmigi sian pozicion kaj oni rigardis lin dekstra mano de la diktatoro. Je morto de Stalin (marto de 1953), li iĝis la unua sekretaro de la partio kaj prezidanto de la Ministra konsilio. Post kelkaj semajnoj li devis transdoni sian pozicion kiel sekretario al Nikita Ĥruŝĉov. En la sekvaj du jaroj, li provis malpliigi la elspezojn por la armilizado, instigis produktadon de la konsumvaroj kaj interesigis la kamparanojn en a produktado.

Lian agadon kontraŭis multaj kaj li devis abdiki pri la ĉefministra posteno (februaro de 1955). Li apogis politikan direkton de la hungara Imre Nagy, sed post lia abdiko revenis la grupo de Mátyás Rákosi.

Malenkov restis membro en la Prezidantaro de la Centra Komitato ĝis 1957. Ĉar li partoprenis sensukcesan puĉon kontraŭ Ĥruŝĉov, oni eksludis lin el la prezidentaro kaj la Centra Komitato kaj eĉ el la partio.

Malenkov estis dum 30 jaroj direktoro de akvocentralo en Kazaĥstano. Li neniam estis rehabilitita.

* Kategorio Georgij Malenkov en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 121549
* GND: 119372339
* LCCN: n85138131
* VIAF: 18030281
* ISNI: 0000 0001 1193 3955
* LIBRIS: 268872
* SUDOC: 07106835X
* NDL: 00524101
* BIBSYS: 96002695
* NKC: jx20040723002
 |
La **preĝejo Patrono de Hungaroj** (hungare *Magyarok Nagyasszonya-templom*) estas romkatolika konstruaĵo en Hungario, en vilaĝo Karancslapujtő.

Historio
--------

En tiu loko estis konstruita kirko supozeble en la 1450-aj jaroj. En la frua 19-a jarcento ĝi jam estis ruina. En 1895 la kirko estis malkonstruita kaj pli nova estis konstruita en 1899. La orgeno same estis farita en 1899, sed ĝi estis 1948. La preĝejo mem estis renovigita en 1949.

Konstruaĵo
----------

La konstruaĵo situas sola en mezo de la vilaĝo sur monteto en la tombejo. La fasado estas simetria, meze la kvadrata turo iomete reliefas. En la fasado estas videblaj fenestroj, sed spite la kutimojn enirejo mankas. En flanko de la navo funkcias la enirejo. La navo finiĝas en multlatera absido, apudo po unu sakristioj troviĝas. En la sanktejo estas 2 grandaj fenestroj kun vitrobildoj pri Emeriko de Hungario kaj Margareta de Hungario. La altara bildo prezentas patronon de la hungaroj, apude staras skulptaĵoj pri Stefano la 1-a (Hungario) kaj Ladislao la 1-a (Hungario). Estas du flankaj altaroj: Koro de Jesuo kaj Sankta Barbara. Sub la galerio estis metita la altaro de Kapelo Sankta Margareta (Karancslapujtő).

Kermeso okazas en la 8-an de oktobro.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun 2 fotoj
* 
* 


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Elsa la leonino** (januaro 1956 - 24-a de januaro 1961) estis leonino, kiun plenkreskigis la naturesploristino Joy Adamson en Kenjo. Pri la vivo de tiu ina leono verkis Joy Adamson tri librojn:

* *Born Free*
* *Living Free*
* *Forever Free*

La libro *Born Free* estis tradukita al 33 lingvoj kaj la Elsa-libroj estas ankoraŭ hodiaŭ popularaj. La pligrando de la enspezo de la unua eldono estis uzata por *Elsa Wild Animal Appeal Organisation* kreita de Joy Adamson kaj kiu estis destinita al protekto de la sovaĝe vivantaj bestoj kaj ties vivareo.

La BBC filmigis en 1965 la veran rakonton en filmo *Born Free*. La ĉefrolanto estis Virginia McKenna kaj ŝia edzo Bill Travers (por Joy kaj George Adamson), kiuj fondis en 1984 la fondaĵon Born Free Foundation, ĉar ilin kortuŝis la sovaĝaj bestoj kaj ties malsovaĝigo, dum la filmaj laboroj en Afriko.

Eksteraj ligiloj
----------------

* paĝo de Elsa en la angla[*rompita ligilo*]
* Born Free en la Internet Movie Database
* Born Free Foundation
**Heinrich LAMMASCH** (21-an de majo 1853 en Seitenstetten; 6-an de januaro 1920 en Salzburg) estis aŭstra punjuristo kaj politikisto, plej lasta ĉefministro de Aŭstrio en la Aŭstra-Hungara Momarĥio.

Li finstudis en la Universitato de Vieno en 1876 kaj estis tie profesoro en 1882 punjuristo. Li poste instruis en Innsbruck, kvar jarojn poste denove en Vieno.

Li partoptrenis en 1899 kaj 1907 kiel konsilisto de la aŭstra-hungara delegacio en la Haaga packonferenco. Li estis en 1900 membro de la tiea Konstanta Internacia Juĝejo kaj oficis trifoje kiel ties prezidanto.

Li estis ankaŭ jura konsilisto de tronposteulo Francisko Ferdinando de Aŭstrio. De 1906 ĝis 1912, laboris li je plano de nova aŭstra punjuro, kiu do ne ekvalidis.

Dum la unua mondmilito, li luktis en la aŭstra parlamento fervore por la interkonsentita paco kun entento kaj agadis kun la t.n. Meinl-grupo ĉirkaŭ la diplomato kaj konzernĉefo Julius Meinl por la paco. En lia verko *Das Völkerrecht nach dem Kriege* (1917) postulis li ankaŭ internacian organizon. Li partoprenis en 1919 kiel afergvidanto de Germanlingva Aŭstrio en la intertraktado de la Traktato de Saint-Germain-en-Laye.

Lammasch apartenis al la plej gravaj porparolantoj de la politika neŭtraleco. Li estis nomumita ĉeministro la 27-an de oktobro 1918 fare de Karlo la 1-a. Ekde la 30-a de oktobro, transdonis li kaj liaj ministroj (post foriĝo de la ne-germanaj teritorioj) la potencon al la nova german-axustra ŝtata konsilio kaj la 11-an de novembro - kiam la imperiestro abdikis - ankaŭ li perdis sian oficon.

* Kategorio Heinrich Lammasch en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 161062
* GND: 118726110
* LCCN: n85248293
* VIAF: 56724000
* ISNI: 0000 0000 8077 4153
* SUDOC: 034760717
* BNF: 125481021
* NKC: mub2010581389
 |
**Heinrich ISAAC** (naskiĝis ĉirkaŭ 1450, mortis la 26-an de marto 1517) estis komponisto. Li rigardiĝis kiel unu el la plej signifaj samtempuloj de Josquin Des Prez.

Vivo
----

Malmulte estas konata pri la frua vivo de ISAAC, sed estas probable, ke li naskiĝis en Flandrio. Estas sciate, ke li estis verkanta muzikon de la meza 1470-aj jaroj, kaj la unua dokumenta referenco al li estas el 1484, kiam li estis korta komponisto ĉe Innsbruck. La sekvan jaron li eniris la servon de Lorenzo de Mediĉo ĉe Florenco, kie li estis orgenisto, ĥora majstro kaj instruisto al la gefiloj de Lorenzo. De 1497, ISAAC estis en la dungo de Imperiestro Maximilian la 1-a. Li vojaĝis larĝe en Germanio, kaj estas atribuata al li granda influo al germanaj komponistoj de la tempo. ISAAC revenis al Florenco en 1514 kaj mortis tie en 1517.

Verkoj
------

ISAAC komponis larĝan varion de muziko, inkluzive de mesoj, motetoj, germanaj and italaj kantoj kaj instrumenta muziko. Li estis unu el la plej fekundaj komponistoj de sia tempo, sed lia verko estis larĝe malatentata en favoro de Josquin (kvankam la komponisto Anton Webern verkis sian tezon pri ISAAC). Lia plej bone konata verko estas probable la kanto *Innsbruck, ich muss dich lassen*, de kiu li faris minimume du versiojn. Estas eble, tamen, ke la melodio mem ne estas de ISAAC, kaj nur la muzikigo estas originala. La sama melodio estis poste uzata kiel la temo por la Lutera koralo *O Welt, ich muss dich lassen*, kiu estis la bazo de verkoj de Johann Sebastian Bach kaj Johannes Brahms. ISAAC ankaŭ verkis almenaŭ 40 mesojn ordinarajn.

Mortante, Isaac lasis sian *Choralis Constantinus* nekompleta. Ĝi estas la unua konata kompleta muzikigo de la Deco de la Meso por la tuta jaro, enhavis ĉirkaŭ cent muzikigojn. Ludwig Senfl, lernanto de ISAAC, kompletis la serion, sed ĝi ne eldoniĝis ĝis 1555, post lia morto.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Heinrich Isaac en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* 


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 35408
* GND: 11855588X
* LCCN: n81150174
* VIAF: 1956159035191501380003 34643473, 1956159035191501380003
* ISNI: 0000 0001 2100 5714
* LIBRIS: 283233
* SUDOC: 077899083
* BNF: 13895489q
* MBA: 5953d60c-fd98-47ed-908e-87788b8da47f
* NLA: 36000638
* BIBSYS: 90644966
* NKC: jn20021219001
* ICCU: SBLV295785
* BNE: XX1377654
 |
La **Ĉina Palaceto** (itale **Palazzina Cinese**) ankaŭ nomata **Casina Cinese** (**Ĉina Dometo**), estas antikva reĝa loĝejo de la Burbonoj de la Du Sicilioj situanta en Palermo, Italio apud la Parco della Favorita, ĉe la limoj de la naturrezervejo Monto Pellegrino.

Ĝi estis konstruita de Giuseppe Venanzio Marvuglia de 1799 nome de Ferdinando la 1-a de la Du Sicilioj, kiu aĉetis ĉinstilan domon de Barono Benedetto Lombardo, kune kun ĝia ĉirkaŭa tero. Marvuglia, kiu ankaŭ estis la arkitekto de la konstruaĵo. Antaŭe li plenumis la laboron konservante la orientan stilon: la centra korpo estas kronita per pagod-forma tegmento subtenata de okangula tamburo. Sur la malalta planto estas portikoj kun pintaj arkoj kaj sur ambaŭ flankoj estas turetoj kun helicaj ŝtuparoj, faritaj de Giuseppe Patricolo sed projektitaj probable de la filo de Marvuglia, Alessandro Emmanuele. La konstruaĵo prezentas kuriozajn elementojn kiel ekzemple timbranĉojn de la enirejaj kradoj aŭ la ĉizitaj lignaj traboj de la terasoj.

* Kategorio Ĉina Palaceto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Heinrich Göbel**, aŭ **Henry Goebel** (20a de aprilo, 1818 – 4a de decembro, 1893), naskiĝinta en Springe, Germanio, estis precizema mekanikisto kaj inventisto. En 1848 li elmigris al Novjorko, kie li loĝis ĝis sia morto. Li ricevis usonan ŝtatanecon en 1865.

Henry Goebel, unua publikigita foto, januaro 1893.
En 1893, gazetaro informis, ke 25 jarojn antaŭe, Göbel estis disvolviganta inkandeskajn lampojn kompareblajn al tiuj inventitaj en 1879 de Thomas Alva Edison. Sed Göbel ne postulis patenton.

En 1893, la Edison Electric Light Company denoncis tri fabrikantojn de inkandeskaj lampoj pro malrespekto al la patentoj de Edison. La defendo de tiuj kompanioj plendis, ke la patento de Edison estis nevalida ĉar la sama invento estis farita de Göbel 25 jarojn antaŭe, kio estis konata kiel "Göbel defendo".

Juĝistoj de kvar tribunaloj starigis dubojn; ne estis klara kaj konvinka pruvaro por la postulita invento. Esplora studo publikigita en 2007 konkludis, ke la Goebel-Defendo estis ne valida.

Post la morto de Göbel, en kelkaj landoj, oni starigis legendon, ke li estas la vera inventisto de praktika inkandeska lampo.

Göbel ja akiris patentojn por plibonigo de kudromaŝinoj (1865), por plibonigo de la pumpilo Geissler (1882) kaj por tekniko por konekti karbonfadenojn al metalaj kabloj en inkandeskaj lampoj (1882). Tiuj tri patentoj ne havis influon en postaj teknikaj disvolvigoj.

Notoj
-----

1. ↑  Juĝistoj de tribunaloj en Boston, St. Louis, Milwaukee kaj Chicago starigis dubojn. Juĝistoj de Filadelfio jurdecidis baze sur tiuj decidoj.
2. ↑   Hans-Christian Rohde: Die Göbel-Legende – Der Kampf um die Erfindung der Glühlampe. Zu Klampen, Springe 2007, ISBN 978-3-86674-006-8

Bibliografio
------------

* Hans-Christian Rohde: Die Göbel-Legende – Der Kampf um die Erfindung der Glühlampe. Zu Klampen, Springe 2007, ISBN 978-3-86674-006-8
* Frank Dittmann: Heinrich Goebel – Aufstieg und Fall einer deutschen Legende. In: Technikgeschichte. 74, 2 (2007): 149–160, ISSN 0040-117X

Eksteraj ligiloj
----------------

* Edward Covington: A Review of the Henry Goebel Defense
* Edward Covington: Goebel Original and Reproduced Lamps
* Frank Levis Dyer u. A.: Edison his life and inventions 1929/Henry Goebel Defense of 1893
* Goebel Stamp 2004, Germany, designed by Stefan Klein and Olaf Neumann

* Heinrich Göbel en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Heinrich Göbel en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 656833
* GND: 118695657
* VIAF: 13101580
 |