recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Ervin Pátkai,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Pátkai Ervin** estis hungara-franca skulptisto, altlerneja instruisto.

Ervin Pátkai  naskiĝis la 11-an de aprilo 1937 (laŭ alia informo en 1936) en Békéscsaba, li mortis la 18-an de junio 1985 en Parizo.

Biografio
---------

Ervin Pátkai frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li ne povis plulerni, tial li laboris jaron. Li studis en Hungara Belarta íaltlernejo de Ferenc Medgyessy kaj Miklós Borsos. Post falo de la Hungara revolucio de 1956 li disidis al Francio, kie li daŭris la lernadon en Nacia Altlernejo de Belartoj. En 1961, 1963 kaj 1966 liaj skulptaĵoj estis premiitaj, li iĝis vaste konata skultisto. Inter 1973-1976 li instruis en Sorbonne. Tiutempe li jam konstante revizitis Hungarion. Ekde 1974 li okupiĝis ankaŭ pri urboplanado en Noisy-le-Grand. Li ricevis signifan francan premion en 1973. Li mortis pro gasoeksplodo. Li ofte faris grandajn skultaĵojn el betonoj.

Elektitaj skulptaĵoj
--------------------

* en Grenoble ferbetona muro 25 metrojn longa

Liaj elektitaj individuaj ekspozicioj
-------------------------------------

* 1966, 1973 Parizo
* 1975 Orléans
* 1987 Békéscsaba

Liaj elektitaj grupaj ekspozicioj
---------------------------------

* 1964-1966 Parizo
* 1970, 1982 Budapeŝto

Memorigiloj
-----------

* strato en Békéscsaba

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 66-a paĝo)
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio Arkivigite je 2016-12-22 per la retarkivo Wayback Machine
|  |  |
| --- | --- |
|  Polurinda artikolo | Ĉi tiu artikolo bezonas **poluradon**, ĉar ĝi montras stilajn kaj/aŭ gramatikajn kaj/aŭ strukturajn problemojn, kiuj ne konformas al stilogvido.

---

La priskribo de la problemo troviĝas ĉi tie. Bonvolu ŝanĝi la enhavon por plibonigi la artikolon. |

La **historio de interlingvao** enhavas informojn pri la formiĝo de la lingvoprojekto de interlingvao kaj pri la historio de la parolantaro de la lingvo.

La fina kredito devas iri al la usona heredantino Alice Vanderbilt Morris (1874-1950) kiu interesiĝis pri lingvistiko kaj pri la movado por internacia helpa lingvo en la fruaj 20-aj jaroj. En 1924, Morris kaj ŝia edzo Dave Hennen Morris, establis la organizaĵon *Internacia Helpa Lingvo Asocio* (IALA), en Nov-Jorko. Ĝia celo estis la studado de internaciaj helplingvoj je scienca bazo. 

La esploro pri la problemo de helplingvo progresis en *International Research Council, the American Council on Education, the American Council of Learned Societies, the British, French, Italian, and American Associations for the advancement of science* kaj aliaj fakaj grupoj. Morris kreis la organizaĵon IALA kiel daŭrigon de ilia laboro.  Li disvolvis la programon de esploro de IALA konsultinta Edward Sapir William Edward Collinson kaj Otto Jespersen.

Interlingvao nuntempe
---------------------

Hodiaŭ, intereso en interlingvao pligrandigis de la mondo de scienco al la ĝenerala publiko. Individuoj, registaroj kaj privataj kompanioj uzas interlingvaon por instrui, vojaĝi, aperas interretaj eldonaĵoj kaj okazas pere de interlingvao komunikado trans lingvaj baroj. Interlingvao estas promociita internacie de la Union Mundial pro Interlingua. Gazetoj kaj libroj estas produktitaj de naciaj organizoj kiel la Societate American pro Interlingua, la Svenska Sällskapet för Interlingua kaj União Brasileira pró Interlíngua.

Nuntempe, Panorama In Interlingua estas la koro de multaj ĵurnaloj. Ĝi estas 28-paĝa revuo eldonita dumonata kiu kovras aktualaj okazaĵoj, scienco, eldona industrio kaj interlingvao.

Kun la Interreto, interlingvao reaperis en la lasta jardeko, nombro de parolantoj kiuj estas multiplikita per dek, por iuj taksoj.

Referencoj
----------

1. 1 2  Falk, Julia S. "Words without grammar: Linguists and the international language movement in the United States, *Language and Communication*, 15(3): pp. 241-259. Pergamon, 1995.
2. ↑   Bray, Mary Connell [1951] (1971), "Antaŭparolo", interlingvao-angla*: A vortaro de la internacia lingvo,* Dua eldono, Nov-Jorko: Frederick Ungar Publishing Company. ISBN 0-8044-0188-8. OCLC 162319. Elŝutita je 2007-03-05.
**Ervin Wolfram,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Wolfram Ervin** estis hungara kemiisto, profesoro, membro (korespondanta en 1982) de Hungara Scienca Akademio.

Ervin Wolfram  naskiĝis la 27-an de novembro 1923 en Budapeŝto. Li mortis la 17-an de aprilo 1985 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Ervin Wolfram estis trudlaboristo en 1944. Li frekventis gimnazion, poste universitaton en sia naskiĝurbo. Li akiris diplomon pri kemio en 1947, post 2 jaroj li ricevis la duan diplomon, krome li doktoriĝis. Komence li instruis en Budapeŝto, sed ekde 1954 li multe strebis por instruevoluo en universitato de Debrecen. Li atingis la sciencan gradon PhD en 1958, li doktoriĝis en 1966 antaŭ la akademio. Inter 1958-1962 li instruis en universitato en Dresdeno, poste li estis katedrestro en Universitato Eötvös Loránd. Li profesoriĝis en 1959 en Dresdeno. En la studjaro 1983 li estis vicrektoro. Li okupiĝis precipe pri la koloidoj kaj menciindas, ke li ofte violonludis.

Memorigiloj
-----------

* fondaĵo, kiu fondis premion en 1987

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *A hõmérséklet befolyása liofil gélek peptidizációjának sebességére* (1948)
* *Über die Kinetik der Peptisation Kolloid Zeitung* (1955)
* *A hidrogénperoxid bomlása diszperz rendszerekben* (1958)
* *Nedvesedés és folyadék adhézió* (1983)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero W kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 471668
* GND: 108912256X
* LCCN: n84142701
* VIAF: 121495078
* ISNI: 0000 0001 1008 6192
* SUDOC: 171766733
 |
**Ferdinand Pfohl** (naskiĝinta la 12-an de oktobro 1862 en Elbogen; mortinta la 16-an de decembro 1949 en Hamburg-Bergedorf) estis germana muzikkritikisto, verkisto pri muziko kaj komponisto.

Ferdinand Pfohl estis unu el la plej renomaj germanaj muzikrecenzistoj kaj muzikaj verkistoj, lia juĝo havis altan pezon (Willscher en MGG 2005) kaj estis en Germanujo komparebla kun la pozicio de Eduard Hanslick en Vieno. Komponaĵoj liaj estis tre ofte prezentata dum lia vivotempo kaj estis treege bonvole recenzataj.

Vivo
----

Pfohl verkis dum siaj jaroj en Lepsiko (ĝis oktobro 1892) por la Reĝa-Lepsika Gazeto, *Leipziger Tageblatt* kaj (de novembro 1892 ĝis decembro 1931) por la gazeto *Hamburger Nachrichten* kaj verkis plurajn normverkojn de la muzikliteraturo, ekzemple pri Richard Wagner kaj Arthur Nikisch, krome li estis de 1913 ĝis 1934 kundirektisto de la Konservatorio Vogt en Hamburgo. Kiel komponisto li verkis en la malfru-romantisma stilo laŭ la senco de Wagner.

Al liaj verŝajne plej interesaj literaturaj verkoj apartenas lia volumeto "Höllenbreughel als Erzieher - Auch von einem Deutschen" [Infera Breughel kiel edukanto – Ankaŭ de germano], anonime aperinta en 1890 je Lepsiko. Laŭ humura, sed ankaŭ politika-kritika maniero li parodias la germanŝovinisman verkon "Rembrandt als Erzieher" [Rembrandt kiel edukanto] de Langbehn per belega mokaĵo kaj senmaskigas Langbehn-on kiel konfuzan kaj kontraŭjudan ŝajnfilozofon. Ankoraŭ en la epoko de naziismo Pfohl sin esprimis dum radioprelego kuraĝe, eldirante sian simpation por la "ne-arja muziko" tiel klare, ke la Radio Hamburgo, kiu apartenis al la nazie regata Grandgermana Radio, derompis sian elsendon.

La Pfohl-Woyrsch-Societo je Hamburgo, fondita en 1993, havas la celon konservi la muzikan kaj literaturan heredaĵon de Ferdinand Pfohl kaj igi ĝin alirebla al pli granda publiko.

Sonregistraĵo
-------------

* Romantisches Norddeutschland (Sopr, Klav) Hamburgo, 1999

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Ferdinand Pfohl en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Informoj pri Ferdinand Pfohl en katalogo de la Germana Nacia Biblioteko (germane)
* Pfohl-Woyrsch-Gesellschaft
* Biografio Arkivigite je 2007-10-09 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 435773
* GND: 116173394
* LCCN: no97018142
* VIAF: 62145857783423020116
* ISNI: 0000 0001 0956 4599
* SUDOC: 113456336
* NKC: jn20020118016
 |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Grizbrusta ĝangalmuŝkaptulo** |
| --- |
|  |
| Grizbrusta ĝangalmuŝkaptuloGrizbrusta ĝangalmuŝkaptulo |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Paseroformaj *Passeriformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Muŝkaptuledoj *Muscicapidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Rhinomyias* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***R. umbratilis*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Rhinomyias umbratilis****(Strickland, 1849) |
|
|
|
| Konserva statuso |
| **Konserva statuso: Preskaŭ minacata** |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Grizbrusta ĝangalmuŝkaptulo  |

 |
| v • d • r |

La **Grizbrusta ĝangalmuŝkaptulo** (***Rhinomyias umbratilis***) estas specio de birdo de la familio de Muŝkaptuledoj. Ĝi troviĝas en Brunejo, Indonezio, Malajzio ka Tajlando. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj arbaroj de malaltaj teroj kaj marĉoj. Ĝii estas minacata de habitatoperdo.

Kiel ĉe plej parto de membroj de la genro, ankaŭ tiu havas brunajn suprajn partojn kaj pli helajn subajn partojn, kaj kiel kelkaj ankaŭ blankan gorĝon, kaj sub tiu kiel ĉefa karaktero kaj distingilo **nuancbrunajn bruston kaj flankojn**, dum la ventro estas ankaŭ brunmakulita, sed ĝenerale kaj fone pli flaveca. La nigreca beko estas pli rekta ol ĉe aliaj specioj samgenraj kaj la hoketo en la pinto de la supra makzelo estas ege malgranda. La iriso estas malhelbruna (nigreca videble de malproksime) kaj montras helan okulringon. En pugo kaj vosto estas malforta ruĝeca nuanco.

Referencoj
----------

* BirdLife International 2004. Rhinomyias umbratilis. 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 27an de julio 2007.
Restoj de la relaro antaŭ la Lohmühle-muzeo La fervojlinio **Hirzbergbahn** estas iama flanka linio en Turingio, Germanio. Ĝi malfermitis en 1892 kaj kondukis de la en 1876 malfermita trafiknoda stacidomo Georgenthal ĝis Tambach-Dietharz.

Historio
--------

Komenco de la trafiko estis en la 19.12.1892. La persona transporto ĉesis en la 1.9.1969; tamen la infrastrukturo refaritis kadre de la konstruprogramo de Deutsche Reichsbahn "Oberbauerneuerung der Deutschen Reichsbahn (ZOE)". La vartransportado faritis por diversaj entreprenoj: gasentreprenisto, la Gruzejo Nesselgrund, la Ŝraŭbfabriko Tambach kaj la plastaĵproduktanto Geigertechnik (hodiaŭ: ellaborado de aĵoj por la aŭtomobila industrio). Pro malbonaj kondiĉoj jarojn poste la trafiko malkomenciĝis je la fino de la 1995-a jaro. Post la 27.12.1995 trajnoj regulaj ne plu cirkulis.

Muzeaj trajnoj
--------------

En decembro 1993 la amikara rondo "Interessengemeinschaft Hirzbergbahn Georgenthal-Tambach (IGHB)" fonditis. En 1997 la societanoj ekigis kunlaboron kun la Muzeo Lohmühle kun la celo fari regulan eksterordinaran trafikadon preter la rekte ĉe la fervojlinio situanta muzeo. La interparoladoj pri ebla transpreno de la retero daŭris inter 1998 kaj 2006. Intertempe eĉ la urboj Tambach kaj Georgenthal mem engaĝiĝis kaj ekposedantis. Muzea trafikado trajna eblus nur inter la haltejoj Georgenthal kaj Georgenthal-Ort; la restantaj trakoj paŝon post paŝo ŝanĝitis - laŭ la modelo de ne malmultaj aliaj fervojaj talusoj de Germanio - en biciklovojon. La finstacidoma areo en Tambach-Dietharz ĉiokaze jam grandparte surkonstruitis per aliaj konstruaĵoj.

La amikara societo, kies kluba domo estas apud la stacidomo de Gotha havas ne malmultajn vagonojn kaj lokomotivojn originalajn kaj organizis regule ekspoziciojn.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Hirzbergbahn en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Hirzbergbahn-hejmpaĝaro
* Forgesitaj fervojlinioj de Germanujo
* Fotoj de Klaus Erbeck
* Horartabulo de 1944
**Andrzej Maria Zawada** (naskiĝis la 16-an de julio 1928 en Olsztyn, mortis la 21-an de aŭgusto 2000 en Varsovio) – pola himalajisto, laŭ edukiteco inĝeniero tertremosciencisto, unu el pioniroj de la pola himalajismo kaj vintra grimpado, aŭtoro de filmoj kaj fotoj de altgrimpaj ekspedicioj, kunaŭtoro de libroj pri montogrimpado kiel *Ostatni atak na Kunyang Chhish* (La lasta atako al Kunyang Ĉhiŝ, 1973). Honora membro de la brita Alpine Club, franca Groupe de Haute Montagne kaj de *The Explorers Club*.

Vivo
----

Li naskiĝis en Orienta Prusio, kie lia patro estis pola konsulo. En 1959 gvidis la unuan vintran trapason de la tuta montareĝo de Tatroj. Organizanto kaj gvidanto de multaj ekspedicioj altmontaj. En 1971 kiel la unua grimpis Kunyang Chhish (7852 metroj) en Karakorumo, en 1973 kiel la unua grimpis vintre kun Tadeusz Piotrowski la montopinton Noŝak (7485 metroj) en Hindukuŝo, en 1974 la unua trapasis nordan deklivon de Koh-i Mandaras (6628 metroj).
Li gvidis vintran ekspedicion, kiu kiel la unua eniris Ĉomolungmon en 1980 (Krzysztof Wielicki kun Leszek Cichy ekstaris sur la pinto la 17-an de februaro) kaj la printempan de la sama jaro, dum kiu Andrzej Czok kun Jerzy Kukuczka trapasis novan vojon al la pinto de la plej alta montopinto de la Tero.

Li ankaŭ gvidis vintran ekspedicion al Ĉo Oju en la jaroj1984/1985, dum kiu la pinton eniris la 12-an de februaro (laŭ nova vojo ĝis hodiaŭ ne ripetita) – Maciej Berbeka kun Maciej Pawlikowski kaj tri tagojn poste Zygmunt Andrzej Heinrich kun Jerzy Kukuczka, por kiu tio estis la dua grimpo al okmilmetra pinto dum unu vintra sezono (la atingon neniu ĝis nun ripetis).

En la jaroj 1987/1988 li gvidis la unuan vintran, polan-kanadan ekspedicion al K2. La ekspedicio ne atingis la pinton, sed dum ĝi Maciej Berbeka kiel la unua homo trapasis vintre la limon de 8000 metroj en Karakorumo, atingante la 6-an de marto antaŭpinton de Broad Peak – Rocky Summit (8030 metroj).

Li mortis pro kancero. Entombigita en la Tombejo Powązki en Varsovio.

* Kategorio Andrzej Zawada en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Püspökszilágy** (puŝpoksilAdj) estas vilaĝo en Hungario en regiono **Meza Hungario**, en departemento Pest, en subregiono Vác. Püspök estas episkopo.

* Areo: 25 km²
* Loĝantaro: 710
* Poŝtkodo: 2166
* Telefonprefikso: 27

La vilaĝo situas en monto Cserhát (ĉerhAt), laŭ traira flankovojo. La komunumo troviĝas inter arbaro (kverkaro, ulmaro).

Dum la historio la vilaĝo apartenis al episkopo de Vác, ĝi estis viva dum la turkoj. En 1914 novgotika katolika preĝejo konstruiĝis, kiu estis la 3-a, la pli fruaj dum la historio ruiniĝis. En 1928 vilaĝdomo de konstruiĝis. En 1945 oni disdonis parcelojn al la malriĉaj kamparanoj el la episkopa bieno. En 1947 baptista preĝdomo, en 1971 kulturdomo konstruiĝis.

Apud la vilaĝo tenejo pri radiadaĵoj troviĝas.

Komunumoj pri *püspök* (=episkopo) en Hungara reĝlando
------------------------------------------------------

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Püspökfalu | Püspökhatvan | Püspökladány | Püspökmolnári | Püspökszilágy |
| Sajópüspöki | Szurdokpüspöki | Tiszapüspöki |  |  |
|
**András B. Kovács** [andrAŝ bE kovAĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **B. Kovács András** estis hungara bestokuracisto, altlerneja instruisto. En la nomo la distinga majusklo B ofte estis post la familia nomo (Kovács B. András).

András B. Kovács naskiĝis la 2-an de julio 1925 (laŭ alia informo la 24-an de novembro 1925) en Nagykamarás, li mortis la 26-an de majo 1981 en Budapeŝto.

Biografio
---------

András B. Kovács maturiĝis en katolika gimnazio en Gyula en 1945, poste li akiris diplomon en veterinara fakultato de Agrikultura Universitato en 1950. Post la diplomo li laboris en la Ministerio pri agrikulturo (Hungario), sed ekde 1951 li estis asistanto en la fakultato, poste lektoro (1955–1957), docento (1957–1963), katedrestro kaj klinikestro (1957-1981), fine profesoro inter 1963-1981. Li estis vicrektoro inter 1959–1966 kaj 1972–1975, rektoro inter 1966–1972. Li kandidatiĝis en 1956, doktoriĝis en 1973 antaŭ la Hungara Scienca Akademio. Lia laboro fokusiĝis pri malsanoj de hejmbestoj (plej ofte bovoj kaj porkoj). Li ricevis medalojn inter 1961-1976.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *A helyileg alkalmazott gyógyszerek hatása a műtéti sebek gyógyulására* (disertaĵo, 1955; 1958)
* *Über die Narkotisierung von Schweinen mit Hibernal...* (1959)
* *Állatorvosi általános sebészet* (monografio, studenta lernolibro, 1963; 1972)
* *A csülök ápolása és betegségei* (monografio, 1968; 1977)
* *Háziállatok sebészeti betegségei* (monografio, studenta lernolibro, kunaŭtoro, 1977)
* *Growth Patterns of Limb Bones in Swine* (kunaŭtoro, 1982)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* [*rompita ligilo*]
*

Referencoj
----------

1. ↑

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 714180
 |
Detalo de la desegnaĵo de Anton Van der Wyngaerde en 1562, kie videblas la kristana murego de Madrido, ekde la komenco de la muslima murego, proksime de la Pordo de la Vega (maldekstre), ĝis la Pordo de la Maŭroj, en la nuna placo de Humilladero (dekstre).
La **kristana murego de Madrido**, ankaŭ konata kiel **mezepoka murego**, estis konstruita en tiu ĉi hispana urbo inter la 11-a kaj la 12-a, jarcentoj tuj kiam la vilaĝo estis posedaĵo de la Regno de Kastilio.

Ĝi estis konstruita kiel ampleksiĝo de la primitiva murigita vilaĝeto en la (9-a jarcento), el muslima origino, por la novaj kvartaloj kiuj kreiĝis post la Kristana Rekonkero. Post la establiĝo de la Kortego en 1561, ĝi ne plu estis uzata kaj preskaŭ tute malkonstruata pro ĝia neutileco.

Ankoraŭ konserviĝas kelkaj restaĵoj, integritaj en la strukturo de diversaj konstruaĵoj de la t.n. Madrido de la Habsburgoj, nomo per kiu estas konata la historia urboparto de Madrido.

La plej gravaj restaĵoj troviĝas en la strato de la Fraŭloj, Don-Pedro, de la Migdalarbo, de la Perono, de la Spegulo, en la strato Mesón de Paños kaj en la Cava Baja, ankaŭ en la placo Izabela la 2-a kaj en la subtera parkejo de la Orienta Placo (Madrido). La spuroj kiuj ankoraŭ stariĝas estis deklarataj Art-Historia Monumento en la jaro 1954.

* Kristana murego de Madrido en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Kristana murego de Madrido en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Kristana murego de Madrido en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Kristana murego de Madrido en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Dosiero:Soraya Arnelas en el festival de eurovision de 2009.jpgSoraya Arnelas en Moskvo (2009)
Hispanio partoprenas seninterrompe en la Eŭrovido-Kantokonkurso ekde 1961. En tiu unua partopreno ĝi antingis la 9-an lokon per la kanto *Estando contigo* de Conchita Bautista. Ekde 1999, Hispanio apartenas al la "Big Four" (Kvar Grandaj) kune al Germanio, Francio kaj Britio. Ĉi tiuj estas la landoj kiuj finance kontribuas al la Eŭropa Radio kaj Televido Unio, pro kio ili ĉiam aperos en la finalo de la konkurso.

Hispanio gajnis du fojojn en Eŭrovido. La unua estis en 1968 en Londono per la kanto *"La, la, la"* kantata de Massiel. La dua fojo estis sekvajare per Salomé kantante *"Vivo cantando"*. En tiu eldono okazis kvarobla remiso per la kantoj de Francio, Britio kaj Nederlando. Pro tio, Hispanio nur gastigis unu fojon la konkurso, en 1969, ĉar oni decidis ke estos Nederlando kiu organizos la eventon venontjare. La festivalo de la jaro 1969 celebriĝis en la Reĝa Teatro (Madrido) prezentita de Laura Valenzuela. La logotipo kaj dekoraciado de tiu festivalo estis taskita kaj plenumita de la kataluna artisto Salvador Dalí.

Hispanio restis 10 fojojn inter la 5 unuaj (1968, 1969, 1970, 1971, 1973, 1979, 1984, 1990, 1991 kaj 1995).

Hispanio estis reprezentata en la solenaĵo "Congratulations", kiu celebris la 50-an datrevenon de la Eurovido-Kantokonkurso en 1973, per *"Eres tú"* de Mocedades. Ĉi tiu kanto estis elektita kiel unu el la 14 pli bonaj kantoj de la historio de Eŭrovido.

En februaro 2010 estis elektata kaj de fakuloj kaj de la publiko al la artisto Daniel Diges kiu reprezentos al Hispanio per la kanto *Algo pequeñito* en la Eŭrovido-Kantokonkurso 2010.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Eŭrovido Hispanio
**Apazapan** estas komunumo en la meksika subŝtato Veracruz. La ĉefurbo de la komunumo estas Apazapan. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 30 017.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 3534 loĝantojn. El tiuj estis 1738 viroj kaj 1796 virinoj. La komunumo havas surfacon de 65.8 kvadratkilometroj. La komunumo situas je 19 gradoj kaj 19 minutoj norda latitudo kaj 96 gradoj kaj 43 minutoj okcidenta longitudo. La meza alteco estas 300 metroj super la marnivelo.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 1995 en la komunumo vivis 3952 personoj. En la jaro 2000 temis pri 3611, do temis pri kresko / malkresko je -1.79 %. En la jaro 2000 (INEGI) en la komunumo vivis 3283 personoj, kiuj aĝis pli ol 5 jaroj. El tiuj 19 personoj parolis indiĝenan lingvon. Tio egalas al 0.58 % de la loĝantoj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Apazapan en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

 Arkivigite je 2007-04-01 per la retarkivo Wayback Machine


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Tendo starigita en Norvegio, kie tendoj povas esti starigitaj en grandaj regionoj, inkluzive en privatposedataj lokoj, pro ekzistantaj leĝoj pri la rajto de publika aliro.
**La rajto je publika aliro** estas rajto difinita per leĝoj kiuj ekzistas en diversaj landoj tra la mondo. La leĝo deklaras, ke la publiko havas la rajton de aliro al ĉiuj areoj, lagoj, riveroj, eĉ se ili estas posedo privata, por dormi sur la landoj provizore en tendoj, kaj pluki en tiuj areoj berojn kaj fungojn kaj kelkajn aliajn plantojn. La rajto je publika aliro ankaŭ emfazas konsideron kaj zorgon pri naturo kaj faŭno, terposedantoj kaj aliaj homoj. 

Praktike la rajto de publika aliro estas difinita iomete malsame de ŝtato al ŝtato. La rajto pri publika aliro nuntempe ekzistas en la landoj Norvegio, Svedio, Finnlando, Islando, Israelo, Skotlando, Estonio, Latvio, Litovio, Aŭstrio, Ĉeĥio kaj Svislando. En Anglio kaj Kimrio la Leĝo pri Publika Aliro pri Rajtoj validas nur por iuj kategorioj de neevoluinta tero.

Sveda rajto pri publika aliro estas nomata *Allemansrätten‏*, norvege *Allemannsretten* kaj finne *Jokamiehenoikeus*. En Norvegio la rajto je publika aliro estas leĝo tre detale difinita. En Svedujo la rajto je publika aliro estas agnoskita de leĝo, sed ne estas difinita. En Finnlando iuj liberoj estas agnoskitaj de la leĝo, sed la rajto je publika aliro ne estas difinita.

En landoj, kie ne ekzistas publika aliro, kutime estas difinitaj ŝtataj areoj - kiel naturrezervejoj, urbaj parkoj aŭ naciaj parkoj - kiujn publiko rajtas viziti.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 733587
 |
Korea negoco sur la strato de Florencia en la Rozkolora Zono de Meksik-urbo.
**Malgranda Seulo**, ankaŭ **Eta Seulo** aŭ **Seuleto**, (en korea: 작은 서울, latinigo: *jageun seul*) (en hispana: Pequeño Seúl) estas korea kvartalo en Meksik-urbo. Plejparto de la korea loĝantaro en Meksiko vivas en la Rozkolora Zono aŭ en ĝia ĉirkaŭaĵo. Laŭ *Reforma* (Meksika ĵurnalo), tie vivas ĉirkaŭ 1 000 koreaj personoj en ĉi zono kaj 3 000 personojn en *Benito Juarez* (komunumo en Meksik-urbo).

Plejparto de la korea loĝantaro ne parolas hispanan lingvon kaj ili estas ekskluditaj en ilia komunumo de la Meksika populacio. La proksimaj areoj de la stratoj *Hamburgo*, *Praga*, *Berna* kaj *Biarritz* estis konvertitaj en "Malgranda Seulo", estanta la Biarritza strato la strato kiu havas 90% de la korea loĝantaro el Malgranda Seulo.

Historio
--------

Plejparto de la Korea loĝantaro en Meksiko alvenis al Meksiko dum la 1990-aj jaroj ĝis la unua jardeko de 21a jarcento, danke al komercaj interkonsentoj inter la registaroj de Meksiko, Koreio kaj Tajvano.

Plejparto de la Korea loĝantaro en Meksik-urbo havas negocojn kiel restoracioj, trinkejoj kaj saŭnoj, sed en ĉi lokoj la Korea loĝantaro estas ricevita preskaŭ ekskluzive, tial ili havas afiŝojn kaj menuojn en korea lingvo.

La korea komunumo havas specialan lernejon por konservi la korean lingvon: *La Escuela Coreana en México*, lokita en la strato Liverpool en la Rozkolora Zono subtenata de la Asocio de Koreaj Loĝantoj en Meksiko.
**João Bernardo "Nino" Vieira** (Bisaŭo, 27a de aprilo de 1939 - Gvineo Bisaŭa, 2a de marto de 2009) estis politikisto de Gvineo Bisaŭa, kiu okupis trifoje la prezidentecon de sia lando (la unua fojo inter 1973 kaj 1984, la dua fojo inter 1984 kaj 1999 kaj la tria fojo ekde la 1a de oktobro de 2005 ĝis lia morto en 2009). Li estis ankaŭ ĉefministro de sia lando inter 1978 kaj 1980.

Je la 14a de novembro de 1980, Vieira faris puĉon kontraŭ la registaro de Luís Cabral en Kabo-Verdo, ĉar tiam ankoraŭ la du landoj estis ununura ŝtato, kaj enpoviĝis la Partido Africano para a Independência da Guiné e Cabo Verde (PAIGC), politika partio de Vieira. La konstitucio estis malvalidata kaj oni setligis militan konsilantaron de naŭ membroj (prezidita de la propra Vieira).

En 1994 okazis la ĝenerala balotado de Gvineo Bisaŭa, en kiuj Vieira ricevis 46,20 % de la voĉdonoj kontraŭ aliaj sep kandidatoj. Vieira estis la unua, sed ne atingis la minimuman kvanton por venki en la balotado. La dua fazo de la balotado okazis la 3an de aŭgusto de tiu jaro. Vieira venkis tiam per 52,02 % de la voĉdonoj kontraŭ 47,98 % de Kumba Yalá. Vieira ĵuris kiel unua demokratie elektita prezidento de Gvineo Bisaŭa la 29an de septembro de 1994.

La 7a de majo de 1999 Vieira estis elpovigita. Li rifuĝiĝis en la portugala ambasadejo kaj poste ekziliĝis en Portugalio. La 7a de aprilo de 2005 Vieira revenis al Gvineo Bisaŭa preskaŭ du jarojn post kiam la prezidento Kumba Yalá estis elpovigita per puĉo de militistoj. En junio de 2005 okazis prezidenta balotado. Vieira atingis 28,87 % de la voĉdonoj malantaŭ sia rivalo Malam Bacai Sanhá. En la dua balotfazo Vieira atingis 52,35 % de la voĉdonoj kaj ĵuris kiel prezidento la 1an de oktobro de tiu jaro.

La 28an de oktobro 2005 Vieira anoncis la nuligon de la registaro estrita de sia rivalo, la ĉefministro Carlos Gomes Júnior, la 2a de novembro de tiu jaro kaj nomumis kiel ĉefministro na Aristides Gomes.

Mateniĝe de la 2a de marto de 2009, kiam li estis 69jaraĝa, la prezidento Vieria estis murdita dum atako de la milicoj de la Partido Africano para a Independência da Guiné e Cabo Verde. La milico asertis, ke Vieira ordonis la murdon de ilia estro, Batista Tagme Na Wai, ĉefa militestro de Gvineo Bisaŭa kaj rivalo de Vieira, murdita la antaŭa tago.

Aliaj amaskomunikiloj rilatigis la lukton por la politika povo kune kun la kontrolo de trafiko de drogoj.

Referencoj
----------

1. ↑  BBC World - Africa *Guinea-Bissau president shot dead* (en angla)
2. ↑   (EN HISPANA)

* Kategorio João Bernardo Vieira en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 278450
* LCCN: n94033149
* VIAF: 261068667
* ISNI: 0000 0003 8151 8508
* SUDOC: 131808265
 |
Reeldono de la unua numero de *Umanità Nova*.
***Umanità Nova*** (en itala *Nova Homaro*) estas itala anarkiisma gazeto fondita en 1920.

Ĝi estis publikigita ĉiutage ĝis 1922, kiam ĝi estis forfermita de la faŝisma reĝimo. En kelkaj lokoj ties cirkulado superis tiun de la socialisma gazeto *Avanti!*. Je la falo de la reĝimo en 1945, ties publikado reekis denove, tiame kiel ĉiusemajna gazeto. La gazeto pluas nuntempe kaj *Umanità Nova* estas la ĉefa komunikilo de la Itala Anarkiisma Federacio.

Kontribuantoj de *Umanità Nova* estis fondintoj, Errico Malatesta kaj Antonio Cieri; kaj Camillo Berneri, Armando Borghi, kaj Carlo Frigerio.

Vidu ankaŭ
----------

* Anarkiismo en Italio
* Anarkiismo

Bibliografio
------------

* Leonardo Bettini, 1976 "Bibliografia dell'anarchismo", Crescita Politica Editrice: Florence
* Franco Schirone, 2010 "Cronache Anarchiche" (Kronikoj de Anarkiismo), Milan: Zero In Condotta

Notoj
-----

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo
* Itala Anarkiisma Federacio


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 563418
* GND: 7669970-5
* LCCN: no2006010533
* VIAF: 144611922 206068416, 144611922
* SUDOC: 081331312
 |
La **Umbaltörl** (*Törl*: supragermana diminutivo de "pordego"; plurale *Umbaltörls*) estas la nomo de du surireblaj, parte glaĉerigitaj montpasejoj inter Sud-Tirolo (Italio) kaj orienta Tirolo (orienta eksklavo de la aŭstra subŝtato Tirolo) en la montaro *Hohe Tauern*, konektantaj la komunumojn de Prettau (valo *Ahrntal*) kun Prägraten (valo *Umbaltal*).

La **Vorderes Umbaltörl** situas je 2.925 metroj super marnivelo, meze de la ŝrumpintaj glaĉeroj *Virglkees* kaj *Wetlizkees*, inter la krestoj de la montoj *Ahrner Kopf* kaj *Virgl Kopf*.

La **Hinteres Umbaltörl** situas je 2.844 metroj, 2 km norde de la ĉi-supra, antaŭsituanta al la *Althauskees*-glaĉero, nordflanke de la *Ahrner Kopf*. Ĝi estas grava transpasejo de montgrimpantoj por atingi la turisme gravan monton *Dreiherren-Spitze* (3.499 m).

La montpasejoj estis unuafoje dekovritaj fare de paŝtistoj el Prettau jam en 1774. La unuaj turismaj ascendoj okazis en 1871 kaj 1867 resp. Ambaŭ necesigas facilan grimpadon (UIAA I/I+). Ili utilis iam por kontrabando kaj paŝtado, nun ili havas nur gravecon por montgrimpantoj.


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
La **preĝejo Naskiĝo de Maria** estas romkatolika monumento historia en urbo Tápiószele (Hungario).

Historio
--------

Eklezia fonto mencias jam kirkon dediĉitan al Demetrio de Tesaloniko en 1347. Dum dominado de la turkoj la loĝantoj iĝis kalvinanoj, ili ekhavis la kirkon. La katolika grupo estis refondita en 1728. Samtempe la katolikoj konstruis en la sama loko novan preĝejon, tamen ili profitis ion el la malnova. Signifa trakonstruo okazis en 1746. La turo estis konstruita en 1832, la flankonavoj en 1935. Alia fonto mencias trakonstruon en 1895. La orgeno estis farita en 1857 kaj estis trakonstruita en 1925 kaj 1984.

Konstruaĵo
----------

La konstruaĵo staras sola en korto. En la simetria fasado la turo meze altiĝas. Ankaŭ la enirejo funkcias meze, al kiu kelkaj ŝtupoj kuras. La navo havas 2 krucnavojn kaj sakristion (en la alia flanko kapelon). La absido estas oklatera kaj estas apogitaj per pilieroj ĉe la anguloj. La ĉefaltaro estis farita en la 19-a jarcento, la ceteraj instalaĵoj en la pli frua jarcento.

Kermeso okazas en dimanĉo depost la 8-a de septembro.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* Arkivigite je 2019-10-20 per la retarkivo Wayback Machine


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
*Le dédain* fare de Bouguereau
**Apatio** laŭ PIV estas *Stato de spirito, kiun nenio tuŝas, ekscitas aŭ suferigas*.

La apatio estas la manko de emocio, motiviĝo aŭ entuziasmo. Estas termino psikologia por animstato de **indiferenteco**, en kiu individuo ne respondas al aspektoj de la vivo emocia, socia aŭ fizika.

Tiparo
------

La klinika apatio estas konsiderata deprimo en la plej modera nivelo kaj ĝi ricevas la diagnozon kiel malordo de disiga identeco en aferoj kiuj ne estas konsiderataj gravaj.

Oni scias ke kelkaj kemiaĵoj okazigas simptomojn asociajn kun aŭ okazignatajn de la apatio.

Ĝi ankaŭ povas esti montro de la malsano de Wernicke.

Historio
--------

En la komenco de kristanismo, la prakristanoj adoptis la terminon «apatio» pozitive por referenci al disdegno pri ĉiuj mondaj priokupoj; nome stato de memsuferigo, kiel preskribas la evangelio. Tiele, la vorto estis uzata ekde tiam inter la verkistoj plej religiaj. Partikulare, Klemento de Aleksandrio donis al la termino novan troan popularecon, en la intenco ke tio pelus filozofojn al kristanismo, pro la aspiro al tiom suprema ekstremo de virto.

La koncepto de apatio estis pli akceptata en la popola kulturo dum la Unua Mondmilito, en kiu la malhumanaj vivkondiĉoj de la okcidenta fronto pelis al la apatio kaj al la streĉa reago kontraŭmilita milionoj de soldatoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Empatio
* Simpatio
* Stoikismo

Referencoj
----------

* Kategorio Apatio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Apatio en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)

1. ↑   Alirita la 2an de Januaro 2017.
2. ↑  «Apathy» en la *Cyclopaedia* de 1728 (angla)
Sankta **Jozefo Maria Tomasi** (Licata (Sicilio), 12-a de septembro 1649 – Romo, 1-a de januaro 1713) estis itala kardinalo, honorata kiel sanktulo ĉe la Katolika Eklezio.

Li estis filo de don Julio, tiam duko de Palma kaj princo de Rosa Traina kaj Lampedusa.

Biografio
---------

Infanaĝe Jozefo Maria studis la hispanan lingvon, sed samtempe li ricevis ankaŭ kristanan edukon. Sed li sentis ke lia destino estis vokiĝo al la sacerdoteco kaj, en 1664 la gepatroj al li permesis eniri ordenon de Teatinaj pastroj. La 25-an de marto 1666 li cedis siajn posedaĵajn kaj feŭdajn rajtojn al sia frato, don Ferdinando.

### Formada periodo

Li ekstudis ĉe don Francesco Maria Maggio religiajn temojn kaj orientajn lingvojn, poste en Mesino, Ferrara, Modeno kaj Romo; post la studoj ordiniĝis diakono en 1671. La sekvantan jaron li estis devinta reveni en la feŭdon de Palma de Montechiaro, pro la morto de sia frato; samjare li iris Palermon por fini siajn studojn pri teologio kaj la sekvantan jaron ordiniĝis sacerdoto en Romo. En sia ordeno, li okupis nenian oficon pro sia decido: li male preferis sin dediĉi al pieco, al studoj pri la liturgio kaj sanktaj tekstoj. Li lernis ĝis paroli la judan lingvon ĉe erudiciulo "Mosè da Cavè". Sekve li estis kooptita en la rondo de la erudiciuloj kaj en la biblioteko de la reĝino Kristino de Svedio.

### Verkoj

Pratike li specialiĝis en liturgio kaj pri tiu teologia fako, kaj pri aliaj, publikigis diversajn verkojn; inter ili meritas citon la science zorgita publikigo de la Gelasia sakramentario (*Liber sacramentorum romanae Aecclesiae ordinis anni circuli*) en 1690.
Li publikigis ankaŭ originajn tekstojn de gregoria ĉanto kaj antifonarojn.

Ĉiuj liaj verkoj ests publikigitaj en: *Responsorialia et Antiphonaria Romanæ Ecclesiæ a S. Gregorio Magno disposita ...*, opera et studio Josephi M. Card. TOMASI, Rome 1686.

### Leviĝo al kardinaleco

La 18-an de majo 1712 li estis nomumita kardinalo de papo Klemento la 11-a sed ne povis okupi longatempe tiun oficon pro postveno de la morto kiu okazis la 1-an de majo de 1713.

Lian entombigon oni aranĝis en la preĝejo de Sankta Marteno sur Montoj de lia kardinala titolo; en 1971 lia korpo estis gastigita en la teatena baziliko de Sant'Andrea della Valle, sub flanka altaro.

### Beatul- kaj sanktulproklamo

Jozefo Maria Tomasi estis levita al la digno de beatulo iniciate de papo Pio la 8-a la 29-an de septembro 1803 kaj al tiu de sanktulo iniciate de papo Johano Paŭlo la 2-a la 12-an de oktobro de 1986.

Notoj
-----

1. ↑  Santi, beati e testimoni: San Giuseppe Maria Tomasi
2. ↑  angle The Cardinals of The Holy Roman Church

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Jozefo Maria Tomasi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* angle The Cardinals of The Holy Roman Church

vidu ankaŭ
----------

* Liturgio
* Gregoria ĉanto
* Gelasia sakramentario


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 450630
* GND: 129284440
* LCCN: n82066670
* VIAF: 89210424
* ISNI: 0000 0000 6267 8352
* BIBSYS: 90949112
* ICCU: SBLV314693
* BNE: XX1760373 XX983111, XX1760373
 |
Umberto Cagni
Rudolf-insulo, montrita en ruĝa, uzita kiel bazo por la ekspedicio de Cagni.
**Umberto Cagni** (24a de februaro 1863 en Asti - 22a de aprilo 1932 en Ĝenovo) estis itala polusa esploristo kaj admiralo de la Reĝa Itala Mararmeo. Li estis plej bone konata pro sia estro en klopodo, per hundotirataj sledoj, norden sur la surfaco de la Arkta Oceano en 1900. Kvankam lia ekspedicio malsukcesis en sia celo atingi la punkton de la Norda Poluso, la 25an de aprilo 1900 Cagni kaj liaj subuloj atingis la plej nordan punkton atingitan de esplorado ĝis tiam, nome 86° 34′ N.

La bazo de la ekspedicio estis la Rudolf-insulo. Tri homoj mortis kaj kvar atingis la plej nordan atingaĵon, Cagni konstatis ke la Norda Poluso ankoraŭ estis tro for kaj decidis reveni.

Li ankaŭ partoprenis en la kolonia konkero de Libio en 1911-1912, servis en la Unua Mondmilito, kaj retiriĝis en 1923.

Referencoj
----------

1. ↑  Luigi Amedeo of Savoy, Duke of the Abruzzi.  (1903) *On the "Polar Star" in the Arctic Sea*. New York City, NY: Dodd, Mead and Co.

* Kategorio Umberto Cagni en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 533716
* GND: 117668346
* LCCN: no99073191
* VIAF: 39473057
* ISNI: 0000 0001 1933 7904
* SUDOC: 033640661
* BNF: 12448775q
* BIBSYS: 90509540
* NKC: mub2010604419
* ICCU: RAVV101647
* BNE: XX1788883
 |
La **preĝejo Nomo de Sankta Maria**, origine hungare *Szűz Mária Neve-templom* estas romkatolika historia monumento en Jászberény (Hungario).

Absido

Historio
--------

En 1747 en tiu areo granda hajlo okazis, poste oni trovis fonton. La fonto estas trinkebla ankaŭ nun. Super la fonton oni konstruis rondan konstruaĵeton, poste ankaŭ votan kapelon iomete for en 1758. La kapelo estis malkonstruita kaj inter 1836-1842 oni konstruis novan kirkon, materioj de la kapelo estis reuzitaj. En 1868 pro sismo la necesaj renovigaj laboroj estis faritaj. En 1904 pli nova turpinto konstruiĝis. La paroĥo estis establita en 1944. Ekstere renovigaj laboroj okazis en 1975. La kirko plene renoviĝis en 2004.

Konstruaĵo
----------

La preĝejo situas sola en korto, sed la fasado kun la enirejo atingas la trotuaron. En la korto estas ankaŭ kolono pri Sankta Triunuo, antaŭ la preĝejo ŝtona kruco estas videbla. Kontraŭ la preĝejo troviĝas la menciita ronda konstruaĵeto kun sonorilostablo. La fasado estas simetria, plej supre la turo altiĝas, plej malsupre la ĉefenirejo funkcias, sed en ambaŭ flankoj de la navo estas aliaj 2 enirejoj. La navo finiĝas en duonronda absido, sed ĉe fino de la navo ankaŭ sakristio aliĝas. Apud la turo (supre) statuoj pri Sankta Petro kaj Sankta Paŭlo estas videblaj. Interne 3 altaroj troviĝas. László Benke pentris la ĉefaltaran bildon en 1933 (ankaŭ la freskojn), Árpád Gecse la flankaltaran bildon. La navo havas 4 vitralojn pri Stefano la 1-a (Hungario), Ladislao la 1-a (Hungario), Elizabeto de Hungario kaj Margareta de Hungario.

Vidu, aŭdu ankaŭ
----------------

* sonorado

Fotoj
-----

* Interna partoInterna parto
* VitraloVitralo
* FreskoFresko

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* hungare kun foto
* hungare kun foto
* 


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Ho (Ganao)
**Ho** estas urbo en Ganao. Ĝi estas la ĉefurbo de la Regiono Voltao kaj diocezo ekde 1994. Tie plejparte la evea lingvo estas parolata.

Bazaj informoj
--------------

* Koordinatoj: 06° 35′ N 28° 00′ O﻿ / ﻿6.583 °N, 28.000 °O﻿ / 6.583; 28.000 (mapo)Koordinatoj: 06° 35′ N 28° 00′ O﻿ / ﻿6.583 °N, 28.000 °O﻿ / 6.583; 28.000 (mapo)
* Areo: 16 km²
* Loĝantaro: 96.213 en 2012
* Supermara alteco: 233 m
* Horzono: UTC
* Telefonkodo: + 233 (91)

Geografio
---------

Ho (Ganao) situas sur malebenaĵo inter montoj en sudorienta sekcio de la lando. Akrao situas 175 km.

Historio
--------

Ho estis fondita (pli precize ne Ho, sed 2 vilaĝoj unuigitaj baldaŭe) en la frua 18-a jarcento dum la granda migrado de triboj Ekde 1884 ĝi apartenis al la germana kolonio. Dum la 1-a mondmilito la britoj kun la francoj okupis la tutan regionon. Poste la urbeto iĝis ĉefurbo de Brita Togolando, ekde la sendependiĝo de Ganao (1957) jam urbo. En 1960 apud Ho grava ponto estis konstruita. Ho estas konata pri vigla merkato, kiu altiras homojn eĉ de Togolando.

Ekonomio
--------

En Ho a loka ekonomio baziĝas ĉefe sur agrikulturo, kie okupiĝas interne pri teksaĵoj, ekstere pri nuksoj, mieloj.

Klimato
-------

Ho (Ganao) situas en zono de tropika savana klimato. La averaĝa temperaturo varias inter 21-34 'C. Jare pluvas po 1349 mm.

Trafiko
-------

Ho (Ganao) nur lokan, tre malgrandan flughavenon. Vojoj kuras al Akrao, Togolando kaj al la oceana bordo.

Vidindaĵoj
----------

* muzeo
* tradicia festivalo
* katedralo
* stadiono
* granda malliberejo (nature, kiel menciindaĵo)

Fontoj
------

* Angla, franca kaj pola Vikipedioj
* mapo
La **preĝejo Naskiĝo de Maria,** origine hungare *Kisboldogasszony-templom* estas parte romkatolika historia monumento en Rábapaty.

Historio
--------

Oni supozas, ke tiu gotika kirko estis konstruita en 16-a jarcento, sed laŭ eklezia fonto en 1332 jam estis tie kirko. Origine ĝi estis nur navokun turo. En 1716 ĝi estis pligrandigita laŭ baroko, samtempe oni alkonstruis absidon kaj sakristion. Estis tempo, kiam la vilaĝanoj estis luteranoj, sekve ili uzis la preĝejon. La katolika grupo estis refondita en 1714. Ĉirkaŭ en 1754 fervora katoliko konstruis kapelon kun kripto apud la preĝejon. En 1823 oni konstruis kruconavon, kiu enhavis la jam menciitaj kapelon. Post 2 jaroj pli nova turo konstruiĝis. En 1870 la konstruaĵo estis renovigita laŭ novgotiko. La orgeno estis farita en 1913, ĝi estis renovigita en 1998.

Konstruaĵo
----------

La preĝejo situas sola en korto. La fasado estas simetria, meze la turo altiĝas kaj grandparte reliefas. La turopinto estas piramida. Antaŭ la enirejo ŝtona kruco estas videbla. La eniro povas okazi tra la turo. Interne la mebloj, altaro, predikejo estis faritaj en la dua duono de la 18-a jarcento laŭ rokoko. La altara bildo prezentas naskiĝon de Maria.

Kermeso okazas en la okan de septembro.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* 


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Fervojlinio Opava východ – Hlučín** (en horaro por vojaĝantoj **fervojlinio 317**) estas unurela fervojo kun longeco 22 km. Temas pri regiona fervojlinio.

Historio
--------

Sektoro Opava – Kravaře estiĝis kiel konsisto de fervojlinio Opava – Racibórz, kiu estis konstruita iel internacia fervojo kuniganta Prusion kaj Aŭstrio-Hungarion, sed granda parto de la fervojlinio situis sur teritorio de Prusio, ĉar ties konsisto estis tiutempe ankaŭ Hluĉinio. La unua trajno traveturis la tutan vojon la 20-an de oktobro 1895. La alia parto de la fervojlinio el Kravaře ĝis Annaberg (hodiaŭ Chałupki) komenciĝis konstrui kiel deflankiga en duono de la jaro 1911, solena komenco de trafiko en sektoro Kravaře – Hlučín okazis la 28-an de novembro 1913. Pluan konstruadon interrompis la unua mondmilito kaj sekvantaj disputoj pri estonteco de la teritorio. Sed baldaŭ la konstruado estis renovigita, kaj en junio de 1925 estis enkondukita en trafikon sektoro Hlučín – Petřkovice. Plu oni ne daŭrigis en la konstruado rilate al ŝanĝo de ŝtatlimoj. Anstataŭ tio oni proponis daŭrigon ĝis Ostrava Hrušov, sed la planojn malebligis la dua mondmilito. Dum retiriĝantaj bataloj la fervojlinio estis difektita , sed jam la 23-an de novembro 1945 la transporto estis renovigita.

Sed en fervojlinio Opava – Racibórz la transporto estis renovigita nur ĝis Chuchelná. Iom post iom signifo de la fervojlinio ĝis Hlučín kun daŭrigo al Ostrava kreskis, male signifo de fervojlinio ĝis Chuchelná sinkis, tial estis kreita nova ĉefa branĉo Opava – Hlučín kaj el la fervojlinio ĝis Chuchelná fariĝis fervojo deflankiga.

Komuniko kun Ostrava estis solvita en la jaro 1950, kiam estis konstruita tramvojo el Ostrava ĝis Petřkovice kaj Transporta entrepreno Ostrava aĉetis fervojlinion Hlučín – Petřkovice, kiun ĝi elektrizis kaj kunigis kun tramvojo ĝis Petřkovice. Tramtransporto sur la fervojo daŭris ĝis la jaro 1982, kiam la transporto inter tramturniĝejo Hlučínská kaj Hlučín estis pro malbona teknika stato haltigita. La reloj estis forportitaj kaj sur ties korpo estis konstruita ŝoseo I/56.

Estonteco
---------

Enkadre de projekto pri evoluo de fervojreto České dráhy lasis en la jaroj 1997 - 2005 ellabori teknike-ekonomian kaj teritorie-teknikan studon pri rela komuniko Hlučín – Ostrava, kie estis kiel plej avantaĝa solvo proponita konstruo de sistemo de tramtrajnoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Fervojlinioj en Ĉeĥio

Eksteraj ligiloj
----------------

Logo Wikimedia Commons Bildoj, sonoj kaj videoj pri temo Fervojlinio Opava východ – Hlučín – Petřkovice en Vikimedia Komunejo
**Hippaso** (greke *Ίππασος*) estis greka filozofo de la pitagora skolo kiu vivis en la 5-a jarcento a.K. Li originis de la urbo Metapontum en Granda Grekio.

Papo de Aleksandrio atribuas la eltrovon de neracionalaj nombroj al la pitagora skolo (laŭ la teoremo de Pitagoro, en ortangula triangulo kies du katetoj longas po 1, la longo de la hipotenuzo estas la kvadrata radiko de 2), sed la malkovro estas sekretigita por ne kontraŭdiri la aserton de la skolo pitagora, ke la tuta mondo povas esti priskribita kiel rilatoj inter naturaj nombroj. Papo rimarkas, ke la unua, kiu malkaŝis ĉi tiun sekreton, estis forigita per dronado. Iambliĥus alportas amason da konfliktantaj rakontoj pri membroj de la pitagora skolo kiuj estis punitaj de la dioj per dronado, kaj unu el la rakontoj indikas ke Hippasus estis punita per dronado. Ĉi tiuj rakontoj kuniĝas por atribui la malkovron de la neraciaj nombroj al Hippasus.

La kredindeco de ĉi tiuj rakontoj estas pridubinda, kaj nuntempaj fakuloj kredas, ke malkovro de la neraciaj nombroj ne ŝokis la mondon de Pitagoro. Ili klarigas, ke la fonto de ĉi tiu legendo estas, ke la grekoj en la tempo de Pitagoro uzis la saman vorton por priskribi neraciajn nombrojn, ne-rilatumon inter du entjeroj, kaj por priskribi "neracian" fenomenon, tio estas "nekredebla fenomeno".

Aliaj legendoj diras, ke Hippaso estis forpelita de la pitagora skolo, ĉar li publikigis iliajn kaŝitajn malkovrojn, aŭ estis dronita, ĉar li atribuis al si la malkovron de la strukturo de la dekduedro, pluredro, kies tutaj flankoj estas kompleksaj kvinlateroj. Estas pruvo, kies malkovro estas atribuita al Hippasus, ke en konveksa regula kvinlatero la rilatumo de la longo de la diagonalo al ĝia bazo estas neracia nombro.

Hippaso estis la unua, kiu studis resonancon kaj akustikon. Kelkaj el liaj verkoj estas malperditaj ĝis la nuntempo.

Eksteraj ligoj
--------------

* Kurt Von Fritz, The Discovery of Incommensurability by Hippasus of Metapontum, Annals of Mathematics Second Series, Vol. 46, ne. 2, aprilo 1945, pp. 242-264

* Kategorio Hippaso (filozofo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 730582
* GND: 10239573X
* LCCN: no2016143734
* VIAF: 142148933653054302190 76706220, 142148933653054302190
* ISNI: 0000 0004 5987 2444
 |
La **fervojlinio Băbeni – Alunu** estas duaranga fervojlinio en Rumanio. Ĝi havas la numeron 205 kaj ligas la urbon Băbeni en distrikto Vâlcea kun la samdistrikta vilaĝo Alunu.

La linio estis konstruita en la jaroj 1982 – 1987 en jenaj partoj:

* Băbeni – Popești, malfermita en 1984
* Popești – Berbești
* Berbești – Alunu, malfermita en 1987

La linio estis unue uzata kiel industria linio por vartrajnoj, kiuj portis ligniton de la minejoj ĉe Alunu kaj Berbești al la elektrocentralo CET Govora ĉe Râmnicu Vâlcea. Nun trafikas ankaŭ personaj trajnoj. La permesata rapido ne estas alta, ĉar pro la nestabileco de la grundo la linio ofte estas blokata per terŝutiĝoj.

Ekde la debranĉiĝo de la ĉefa linio sude de Băbeni la linio unue sekvas la valon de la rivereto Luncavăț. Post Popești ĝi foriras de la valo tra la unua el kvar tuneloj kaj iras pli-malpli rekte okcidenten ĝis Berbești. Tie ĝi ĉirkaŭiras monteton, atingas la valon de la rivero Olteț kaj la finstacion Alunu.

Fine de la 1980-aj jaroj ekzistis plano plilongigi la linion je ĉ. 10 km por atingi Seciurile kaj tie la linion al Târgu Cărbunești. Sed la plano ne estis realigita. Oriente de Copăceni iam norden debranĉiĝis linio al loka minejo, sed ĝi estis nuligita kune kun tiu ĉi.

Notoj
-----

1. ↑  Distancoj estas de  205: Băbeni – Alunu (rumane) (HTML). Alirita 2015-06-20.