recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Villalbilla de Gumiel** [biljalBIlja deguMJEL] estas vilaĝo kaj municipo de la provinco Burgoso, regiono Kastilio kaj Leono (Hispanio), distrikto Ribera del Duero, en la jurisdikcio de Aranda de Duero. La loknomo *Villalbilla* estas komprenebla kiel *Blanka Vilaĝeto*.

Geografio
---------

Ĝi havas areon de 26.41 km² kun 86 loĝantoj (2007). Je 18 km de Aranda de Duero, ĉefurbo de la distrikto Ribera del Duero, la vilaĝo estas natura enklavo kiu ligas la ĉirkaŭajn vilaĝojn, Gumiel de Izán (je 7,5 km), Tubilla del Lago (je 4 km), Valdeande (je 6 km), Santa María del Mercadillo (je 10 km) kaj Pinilla Trasmonte (je 7 km).

Ĝi estas alirebla per la Norda Aŭtoŝoseo  de Madrido al Iruno. La loĝloko estas ĉe Tubilla del Lago kaj laŭ la provinca ŝoseo BU-920 inter Gumiel de Izán sudokcidente kaj Valdeande nordoriente.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado fine de la 9-a jarcento.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj, vitejoj), kaj brutobredado (ŝafoj). Lastatempe plej ekgravis kultura kaj rura turismo, ekzemple piedirado tra naturaj lokoj. Inter vidindaĵoj menciindas la preĝejo kaj la ermitejo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala Hejmpaĝo de Villalbilla[*rompita ligilo*]

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Burgoso

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 269724
 |
**Ventosa de la Cuesta** [benTOsa delaKŬESta] estas municipo en la suda centro de la provinco Valadolido, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko *Tierra del Vino* (Vintero) en la sudokcidento de la provinco. La loknomo *Ventosa de la Cuesta* estas etimologie komprenebla kiel *Ventejo de la Deklivo*.

Ventosa de la Cuesta en la provinco Valadolido.
La komarko *Tierra del Vino* de la provinco Valadolido, oranĝe, sudokcidente.
La preĝejo.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 16,21 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 98 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte 450 el la 1900-aj jaroj. 

Ĝi distas 42 km de Valadolido, provinca ĉefurbo kaj limas kun municipoj La Seca, Serrada, Medina del Campo, Matapozuelos kaj Pozaldez. Ĝia municipa teritorio estas ebeneca kaj iom monteta proksime al la riveroj Eresma kaj Adaja.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Leono kaj poste al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado ekde la 11-a jarcento kaj formante ekde la 12-a jarcento la komunumon *de villa y tierra* de Medina del Campo. Ventosa de la Cuesta estis akirita en 1559 de la fama skulpisto Alonso Berruguete kaj ekde tiam tiu estis senjoro de Ventosa kaj poste (li mortis en 1561 kaj estis entombigita sub la ĉefaltaro de la preĝejo) liaj heredantoj ĝis la malapero de la senjorlandoj en 1837. La 5an de Aŭgusto 1936, en la kadro de la Hispana Enlanda Milito, estis ekzekutitaj kvin skabenoj, inter kiuj la urbestro mem fare de la frankisma partio.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj, vitejoj, legomoj kaj terpomoj) kaj brutobredado (ŝafoj kaj bovoj) kaj rilata komercado. Lastatempe kultura kaj rura turismo ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado). La vinproduktado estas ene de la protektita devennomo *Rueda*.

De la historia pasinteco restis vizitindaj vidindaĵoj el kiuj menciindas la preĝejo de Sankta Maria de la 16-a jarcento, de mudeĥara absido, fortikeca aspekto kaj grava retablo de Sankta Mikaelo; kaj la ermitejo Humilladero.

Bildoj
------

* Alonso Berruguete, fama skulptisto kaj senjoro de Ventosa, entombigita en la preĝejo.Alonso Berruguete, fama skulptisto kaj senjoro de Ventosa, entombigita en la preĝejo.
* Fortikeca aspekto de la preĝejo.Fortikeca aspekto de la preĝejo.
* La sonorilturo de la preĝejo.La sonorilturo de la preĝejo.
* La retablo de Sankta Mikaelo.La retablo de Sankta Mikaelo.
* Sankta Mikaelo.Sankta Mikaelo.
* Renesancstila pentraĵo en la retablo de Sankta Mikaelo: Jesuo ludanta inter patrino kaj avino.Renesancstila pentraĵo en la retablo de Sankta Mikaelo: Jesuo ludanta inter patrino kaj avino.
* Ermitejo Humilladero.Ermitejo Humilladero.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Valadolido

Notoj
-----

1. ↑   Álvarez, Nuria. «Memoria Histórica recuerda a las víctimas de la Guerra Civil en Ventosa de la Cuesta». El Norte de Castilla. Konsultita la 12an de Aprilo 2022.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 766351
 |
Ventroparolisto Edgar Bergen kun lia pupo.
**Ventroparolado** estas tia parolo, kiu ŝajnigas, ke la parolo venas ne de la videbla parolanto sed de alia aĵo aŭ de pli fore.

La ventroparolanto ofte deformas sian voĉon kaj parolas pli alt-voĉe. Oni klarigis pli frue la teĥnikon per movado de la ventraj muskoloj dum enspiro, tiel venas la esprimo mem.

Fakte, la ventroparolanto same formas la voĉon, sed la artisto malrapidigas la elfluanta aero, dum ŝanĝas la voĉon per mallarĝigo de la laringo. Li/ŝi movas la buŝon nur minimume, retiras la langon kaj movas nun ties pinton. Pro tiuj streĉiĝas la voĉkordoj kaj la estiĝanta voĉo iĝas pli malklara. Ju pli premo efikas je la voĉkordoj, des pli fora ŝajnas la parolo.

La ventroparolanto ofte uzas pupon dum la spektaklo. Tiam li/ŝi movas buŝon de la pupo, dum sia buŝo restas ŝajne senmova. Tiel la iluzio iĝas plena, ke la pupo parolas. Kiam la ventroparolanto agadas surscene sen pupo, li/ŝi direktas la publikan atenton per vanga aŭ korpa mimiko al tiu aĵo, kiun ŝi/li volas ŝajnigi kiel fonton de la parolo.

Historio
--------

La ventroparolado estis konata jam dum la antikveco en Egiptio, Israelo, famis eĉ la greka atena Eurikles.

La unua ventroparola artisto estis Louis Brabant, ĉambristo de Francisko la 1-a, franca reĝo (16-a jc.). Saman rolon havis Henry King, en la kortego de la angla reĝo Karlo, komence de la 17-a jc. La teĥniko perfektiĝis en la 18-a jarcento.

Gravaj ventroparolistoj estis la usona Edgar Bergen, la hispana Señor Wences, kaj la franca Robert Lamouret.
La **Venuso de Urbino** (ankaŭ konata kiel **Kuŝanta Venuso**) estas oleo-pentraĵo de la itala pentristo Ticiano, kiu ŝajne komenciĝis en 1532 aŭ 1534, kaj eble estis kompletigita en 1534, sed ne vendata ĝis 1538. Li prezentas en ĝi nudan junan virinon, tradicie identigita kun la diino Venuso, kuŝanta sur sofo aŭ lito en la luksa ĉirkaŭaĵo de renesanca palaco. Ĝi estas nun en la Galleria degli Uffizi en Florenco.

La sinteno de la figuro baziĝas sur la  Venuso de Dresdeno, tradicie atribuita al Giorgione sed kiun Ticiano almenaŭ kompletigis. En ĉi tiu bildigo, Ticiano enhejmigis Venuson movante ŝin al endoma ĉirkaŭaĵo, engaĝante ŝin kun la spektanto, kaj farante ŝian sensualecon eksplicita. Sen difekto laŭ ia klasika aŭ alegoria kaptilo - Venuso montras neniun el la atributoj de la diino, kiun ŝi supozeble reprezentas - la pentraĵo estas malĉasta kaj senkompate erotika.

Interpretoj de la pentraĵo eniras en du grupojn. Ambaŭ konsentas, ke la pentraĵo havas potencan erotikan nuancon, sed preter tio ĝi estas vidita kiel portreto de korteganino, eble Zaffetta, aŭ kiel pentraĵo festanta la geedziĝon de sia unua posedanto (kiu laŭ iuj eble ne komisiis ĝin). Ĉi tiu malkonsento formas parton de pli vasta debato pri la signifo de la ĉefe Venecia tradicio de la kuŝanta nudulino, kiun Ticiano kreis, aŭ helpis krei, ĉirkaŭ 25 jarojn antaŭe kun la Dresdena Venuso ĉirkaŭ 1510-1511. Por Charles Hope, "Oni ankoraŭ ne montris, ke la plej fama ekzemplo de ĉi tiu ĝenro, Venuso de Urbino en Ticiano, estas io alia ol reprezento de bela nuda virino sur lito, sen klasika aŭ eĉ alegoria enhavo." Eĉ la senfina esploristo de alegorioj desegnantaj la renesancan neoplatonismon, Edgar Wind, devis agnoski, ke en ĉi tiu kazo "senorde, hedonismo finfine dispelis la platonajn metaforojn".

Referencoj
----------

* Goffen, Rona (1997a), "Sex, Space and Social History in Titian's *Venus of Urbino*", en Goffen, Rona (ed), *Titian's "Venus of Urbino"*, 1997, Cambridge University Press
* Goffen, Rona (1997b), *Titian's Women*, 1997, Yale University Press,
* Hale, Sheila, *Titian, His Life*, 2012, Harper Press, (ISBN 978-0-00717582-6)
* Hope, Charles (1994), "Classical antiquity in Venetian Renaissance subject matter", en Francis Ames-Lewis (ed), *New Interpretations of Venetian Renaissance Painting*, 1994, Birkbeck College History of Art (ISBN 9780907904809)
* Wind, Edgar, *Pagan Mysteries in the Renaissance*, 1967 edn. Peregrine Books

Referencoj
----------

1. ↑   (2013) "Galleria degli Uffizi", *Art & Architecture: Tuscany*. Potsdamo: H.F.Ullmann Publishing, p. 198. ISBN 978-3-8480-0321-1.
2. ↑  Hope, 56
3. ↑  Wind, 141

* Kategorio Venuso de Urbino en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La ***Verband nationaldeutscher Juden** ("*Asocio de germannaciaj judoj") estis germana juda organizo dum la Vajmara Respubliko kaj la fruaj jaroj de Nazia Germanio, kiu fine subtenis Adolf Hitler.

Historio, celoj, kaj rezulto
----------------------------

Ĝi estis fondita en 1921 de Max Naumann, kiu estis ĝia prezidento ĝis 1926 kaj denove de 1933 ĝis 1935, kiam la asocio likvidiĝis. La asocio estis proksima al la nacikonservatisma kaj monarkiisma Germannacia Popola Partio kiu, tamen, rifuzis filiiĝon kun la Asocio.

La celo de la Asocio estis la totala asimilo de judoj en la germanan *Volksgemeinschaft*, mem-eliminon de juda identeco kaj la elpelon el Germanio de judaj enmigrintoj el Orienta Eŭropo. Naumann precipe oponis cionistojn kaj orient-eŭropajn judojn. Li konsideris la unuan grupon minaco kontraŭ juda integriĝo kaj portantoj de "rasisma" ideologio, servanta britajn imperiajn celojn. Li rigardis la duan kiel rase kaj spirite malsuperan.

La oficiala organo de la asocio estis la ĉiumonata *Der nationaldeutsche Jude*, redaktita de Max Naumann. La revuo havis 6 000 abonantojn en 1927.

Parto de la agado de la Asocio estis la batalo kontraŭ la juda bojkoto de germanaj varoj. Ĝi ankaŭ eldonis manifeston kiu deklaris, ke la judoj estas juste traktataj.

En 1934 la Asocio faris la jenan komunikon:

> "Ni ĉiam estimis la bonfarton de la germana popolo kaj la patrio, al kiu ni sentas nin neeltireble ligitaj, super nia propra bonfarto. Kaj tial ni salutis la rezultojn de januaro 1933, eĉ kvankam ĝi alportis aflikton al ni mem."
> 
> 

Ebla kialo, kial kelkaj germanaj judoj subtenus Hitleron, estus, ke ili pensis ke lia antisemitismo nur celis "eksciti la homamason".

La ŝajne ironia fakto ke juda asocio rekomendis lojalecon al la nazia programo estigis tiaman ŝercon, ke Naumann kaj liaj adeptoj finis siajn kunvenojn per la Nazia saluto kaj la krio, "For Nin!".

Malgraŭ la ekstrema patriotismo de Naumann kaj liaj kolegoj, la germana registaro ne akceptis ilian celon asimiliĝi. La Asocio de germannaciaj judoj deklariĝis kontraŭleĝa kaj likvidiĝis la 18-an de novembro 1935. Naumann arestiĝis de la Gestapo la saman tagon kaj malliberiĝis ĉe la koncentrejo Columbia. Li estis liberigita post kelkaj semajnoj kaj mortis de kancero en majo 1939.

Referencoj
----------

1. 1 2  Sarah Ann Gordon, *Hitler, Germans, and the "Jewish Question"*, pĝ. 47
2. 1 2  Robert S. Wistrich, *Who's Who in Nazi Germany* (Londono: Weidenfeld kaj Nicolson, 1982), pĝ. 177. (ISBN 0-297-78109-X)
3. ↑   Anonima recenzo de la libro de Robert Gessner, *Some of My Best Friends Are Jews* *en* Literary Digest *(Novjorko), la 19-an de decembro 19 1936, pĝ. 81; M. Hambrock*
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por aliaj signifoj, bv. rigardi la apartigilan paĝon: Verda avenuo (apartigilo) |

Trolebuso № 77 sur Verda avenuo
**Verda avenuo** (ruse *Зелёный проспект*, [zelonij prospekt]) estas strato en Orienta arondismento de Moskvo (distriktoj Perovo, Novogirejevo, parte Ivanovskoje). Ĝi ekiĝas ĉe kruciĝo de Pleĥanov-strato kaj strato Perovskaja, tiel nomata "placo kvinangula".

Ĝia longo estas 3,9 km.

Nomo
----

La strato estas nomita en 1930-aj jaroj "pro estantaj tie verdaj kreskaĵoj".

Historio
--------

|  |  |
| --- | --- |
|  Malplena sekcio | **Ĉi tiu sekcio estas ankoraŭ malplena**. Helpu nin por pligrandigi la artikolon! |

Gravaj konstruaĵoj
------------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Malplena sekcio | **Ĉi tiu sekcio estas ankoraŭ malplena**. Helpu nin por pligrandigi la artikolon! |

Transporto
----------

**Metroo:**

* 080 Perovo
* 080 Novogirejevo

**Aŭtobusoj:** 17, 21, 36, 131, 237, 247, 617, 659, 787, 811.  

**Trolebusoj:** 77.  

**Tramoj:** 24, 34, 37.

Referencoj
----------

1. ↑  Имена московских улиц. Moskvo, 1988 (ruse)

* Kategorio Verda avenuo (Moskvo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Verda koro kiel motivo sur poŝtmarko germana de 1994, pledanta por la protektado de la medio. Afiŝo de 1937 turismopropaganda por venigi turistojn al Turingio
La frapfraza kromnomo ***Verda koro de Germanujo*** (germane: *Das grüne Herz Deutschlands*) aldoniĝis al Turingio post la fondo de la lando en 1920. Ĝi estis kaj estas ankaŭ porturisma slogano, kvankam pli modernaj kampanjoj rezignas ofte pri ĝi post kelktempa reveko de la imago post la ŝanĝoj politikaj en 1990.

Kaŭzoj de motivelekto
---------------------

Juste en ĉiu kazo portas la lando tian titolon! Unue ĝi situas en la mezo de Germanujo, due estas en neniu alia federacia lando tiom da spaco verda (je 33% kun la Turingia Arbaro) kiom tie ĉi.

Kvarono de la federacia ŝtato krome konserviĝas kiel *naciaj naturpejzaĝoj* (Nationale Naturlandschaften):

* Naturpark Südharz
* Naturpark Kyffhäuser
* Naturpark Eichsfeld-Hainich-Werratal
* Nationalpark Hainich
* Naturpark Thüringer Wald
* Biosphärenreservat Vessertal-Thüringer Wald
* Biosphärenreservat Rhön
* Naturpark Thüringer Schiefergebirge / Obere Saale

Ankaŭ libro de August Trinius, kiu ja tre engaĝiĝis pri la konatigo turisma de Turingia Arbaro kaj Rennsteig, portas tiun nomon.

Eksteraj ligiloj
----------------

* La historio de la nomo. Arkivigite je 2022-01-09 per la retarkivo Wayback Machine germane
* Klarigoj pri la nomo en la angla.
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Verdanigra pego** |
| --- |
|  |
| Verdanigra pegoVerdanigra pego |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Pegoformaj *Piciformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Pegedoj *Picidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Colaptes* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***C. melanochloros*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Colaptes melanochloros****(Gmelin, 1788) |
|
|
|
| Konserva statuso |
| {{{220px}}}**Konserva statuso: Malplej zorgiga** |
|
|  |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Verdanigra pego  |

 |
| v • d • r |

La **Verdanigra pego** (***Colaptes melanochloros***) estas specio de birdo de la familio de Pegedoj kaj subfamilio Picinae kiuj estas loĝantaj reproduktuloj en Sudameriko, nome en Argentino, Bolivio, Brazilo, Paragvajo kaj Urugvajo. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj sekaj arbaroj kaj subtropikaj aŭ tropikaj humidaj malaltaj arbaroj.

Priskribo
---------

La birdoj de tiu ĉi genro estas grizbrunaj en korpo kaj grizecaj en kapo kun nigraj aŭ ruĝaj markoj. Tiuj ĉi estas iom similaj al la Punktobrusta pego, tio estas kun tre striitaj aŭ punktitaj korpopartoj kun griza vizaĝo kaj nigroruĝaj markoj en kapo. Tiu ĉi specio tamen estas pli **verdeca kaj striita** kaj havas nigran antaŭan kronon kaj ruĝegan malantaŭan kronon tre kontrastan. La tuta ventro estas punktita, ne nur la brusto kiel ĉe la Punktobrusta pego kaj la dorso estas multe pli malhela kaj striita nigroverde kaj de tie la nomo kaj latinlingve kaj esperante. La vosto kaj la okuloj estas nigraj kaj la beko grizeca.

Fonto
-----

* BirdLife International 2004. Colaptes melanochloros[*rompita ligilo*]. 2006 IUCN Ruĝ Listo de Minacataj Specioj. 27a Julio 2007.

* Verdanigra pego en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Verdanigra pego en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Verdanigra pego en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
**Vereŝĉagino** (ruse *Верещагино*) estas urbo en Permja regiono en Rusio.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 57212501.

La urbo estis fondita en jaro 1898.

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1942.

La urbo antaŭe estis nomita kiel:

* Voznesenskaja (Вознесенская) ĝis 1915.

La interurba telefona kodo estas 34254, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

Diferenco de la loka kaj moskva tempoj estas 2 horoj (en jaro 2005).

Geografiaj koordinatoj de la urbo estas: latitudo 58°04' norde, longitudo 54°39' oriente.

La urbo estas apud Uralo.

En la urbo estas fervoja stacio.

En jaro 1959 la urbo havis 22.9 mil loĝantojn.

En jaro 2002 la urbo havis 22.8 mil loĝantojn.

Flago de Permja regiono
Urboj de Permja regiono

**Ĉefurbo**: Permjo

Aleksandrovsk |
Berezniki |
Ĉajkovskij |
Ĉerdinj |
Ĉermoz |
Ĉernuŝka |
Ĉusovoj |
Dobrjanka |
Gornozavodsk |
Gremjaĉinsk |
Gubaĥa |
Kizel |
Krasnokamsk |
Krasnoviŝersk |
Kudimkar 
Kungur |
Lisva |
Nitva |
Oĉjor |
Oĥansk |
Osa |
Solikamsk 
Usolje |
Vereŝĉagino
Ruinoj en la Vertico de Sierra Gorda.
Restaĵoj en la Vertico de Sierra Gorda.
Pafejoj en oriento de la fortikaĵo de Sierra Gorda.
La **vertico de Sierra Gorda** estas fortikaĵa komplekso de Fuendetodos (Hispanio), konstruita en la Hispana Enlanda Milito fare de la respublika armeo kontraŭ la Vertico Parapetos, de la insurekcia armeo, ĉefe cele al la ofensivoj kontraŭ Zaragozo kaj la batalo de Ebro. Ĝi estas ĉe la geodezia vertico de la *Instituto Geográfico Nacional*, sur la pinto de monteto konata kiel *Sierra Gorda* (Dika Montaro).

Ĝi konsistas el kvar fortikaĵoj kaj kelkaj parapetoj. Ĉefa estas duoncirkla fortikaĵoj kun 18 pafejoj, el kiuj unu el ili centra kun protektejo por maŝinpafilo. Ĝi estis konstruita el ŝtono kaj mortero, kun ŝirmejo el betono. La parapetoj kaj gvatejoj estis konstruitaj per sekmasonaĵo.

Fuendeteodos estis okupita de respublikanoj de Septembro 1936 ĝis Marto 1938. El tie oni gvatis la ŝoseo al Belchite.

Eksteraj ligiloj
----------------


* Wikiloc: Piedirado de Fuendetodos al la vertico de Sierra Gorda.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 802071
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Vervins (stacidomo). |

Blazono de VervinsBlazono de Vervins
**Vervins** estas franca komunumo, lokita en la departemento Aisne kaj en la regiono Pikardio. En la franca lingvo, ĝiaj loĝantoj estas nomataj *Vervinois*.

Kvankam ĝi estas malgranda urbo kun nur 2 600 loĝantojn, Vervins estas unu el la subprefektejoj de la departemento, kaj do estras arondismenton.

Geografio
---------

Vervins, la plej grava urbo de la natura regiono Thiérache, estas urbeto lokita ĉe unu el la bordoj de la rivereto Vilpion, branĉrivero de la Serre, 38 kilometrojn nordoriente de la prefektejo Laon.

La najbaraj komunumoj, en la kantono de Vervins, estas La Bouteille, Fontaine-lès-Vervins, Gercy, Hary, Landouzy-la-Cour kaj Thenailles.

  

La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj

Historio
--------

Vervins estis menciita por la unua fojo de la greka klerulo Ptolemeo, sub la nomo *Verbinum*. La urbo troviĝas ĉe malnova romia vojo : oni cetere malkovris romiajn ruinojn (teatrejo, statueto de Merkuro).

Dum Mezepoko, Vervins fariĝis la centro de episkopejo.

Lokaj famuloj
-------------

* Claude-Marie-Louis-Emmanuel Carbon de Flins Des Oliviers
* Marc Lescarbot
* Amédée Piette
* Louis Édouard Piette
* Christophe Moreau

Administrado
------------

|  |
| --- |
| **Listo de la sinsekvaj urbestroj** |
| Periodo | Nomo | Partio | Funkcio |
|
| marto 1983 | 2008 | Jean-Pierre Balligand | PS |  |
| *La tabelo estas ankoraŭ plenigenda.* |

Demografio
----------

Loĝantara evoluo| 1793 | 1866 | 1911 | 1936 | 1946 | 1962 | 1982 | 1999 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 3 100 | 2 732 | 3 206 | 2 903 | 2 720 | 2 735 | 2 721 | 2 653 |

Vidindaĵoj
----------

Urbdomo de Vervins
La paroĥa preĝejo Notre-Dame estis konstruita inter la 12-a kaj la 13-a jarcentoj, sur la loko de antaŭa preĝejo menciita ekde 1135. Ĝi estas posedita de la komunumo, kaj estis restrukturita aŭ renovigita en 1553, 1555, 1700, 1701, 1723, 1870, 1876 kaj 1879. La preĝejo estis klasifikita kiel "monumento historia" laŭ akto de la 7-a de oktobro 1975.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Aisne
* Vervins (stacidomo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo
**Verĥnij Studenij** ukraine **Верхній Студений,** hungare **Felsőhidegpatak** [felŝOhidegpatak] estas malgranda, ne memstara vilaĝeto en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto Miĵgirja, en municipo Niĵnij Studenij.

Transkarpata provinco en Ukrainio
Distrikto de Miĵgirja en Transkarpatio

Bazaj informoj
--------------

* 48° 44′ 11″ N 23° 21′ 27″ O﻿ / ﻿48.73639 °N, 23.35750 °O﻿ / 48.73639; 23.35750 (mapo)Koordinatoj: 48° 44′ 11″ N 23° 21′ 27″ O﻿ / ﻿48.73639 °N, 23.35750 °O﻿ / 48.73639; 23.35750 (mapo)
* Areo:  km²
* Alto super marnivelo: 649 m
* Loĝantaro: 750
* Poŝtkodo: 90010
* Telefonprefikso: 03146

Situo
-----

Verĥnij Studenij situas fine de sakovojo.

Historio
--------

La unua mencio okazis en 1612 en formo *"Hideghpathak alias Ztudina"*. Post jarcentoj la vilaĝo disiĝis al Alsó (=suba) kaj Felső (supra) Hidegpatak-oj. En 1910 vivis en Felsőhidegpatak 1026 loĝantoj (809 rutenoj, 211 germanoj, 3 hungaroj). Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Máramaros, al distrikto de Ökörmező, poste al Ĉeĥoslovakio. En 1939 la plej orienta regiono de disfalanta Ĉeĥoslovakio deklaris malgrandan sendependan respublikon Karpata Ukrainio. Iom poste Hungario okupis la respublikon kaj tuj aranĝis aŭtonomion, kies apartaĵo estis Verĥnij Studenij. Ekde 1945 ĝi apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio.

Vidindaĵoj
----------
Verŝotablo en restoracio *Casa Marieta* en la hispana urbo Gerona.
**Verŝotablo** estas la centra meblo en kafejo kaj trinkejo. Malantaŭ la verŝotablo, kutime provizita per unu aŭ pluraj bierkranoj, staras la verŝist(in)o aŭ la gastejestr(in)o por plenigi la glasojn. Gastoj foje povas sidi sur taburetoj antaŭ la verŝotablo, sed tio estis unu el malpermesoj dum la fino de la KOVIM pandemio. La tablo kutime havas altecon de ĉirkaŭ 1,10 metroj, tiel ke plenkreskulo povas facile apogi sin sur ĝi per siaj kubutoj. Iu ajn staranta ĉe la verŝotablo ofte aŭ tre longe estas foje nomata verŝtablopendanto, eŭfemismo por drinkemulo.

Verŝotablo ankaŭ estas nomata drinkeja aŭ kafeja bufedo.

Inter aliaj, la scenoj antaŭ verŝotablo estas tipa ejo ĉe vakeraj filmoj kune kun la duelo surstrata antaŭ la trinkejo (*saloon*) ĝuste post kverelo ĉe la verŝotablo, se tiu ne finiĝas per ĝenerala pugnobatalo. Tipa kaj humura momento estas la glitado sur la malsekaj glasoj da viskio de unu pinto al alia.

* Kategorio Verŝotablo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 800597
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por aliaj signifoj, bv. rigardi la apartigilan paĝon: Veselka |

Koordinatoj: 50° 05′ 42″ N 16° 47′ 17″ O﻿ / ﻿50.09500 °N, 16.78806 °O﻿ / 50.09500; 16.78806 (mapo)

**Veselka** (germane: *Lustberg*) estas monto en Ĉeĥio situanta sur nordokcidenta rando de montaro Hanuŝovica montetaro. Tra la norda direkto ligas al ĝi masivo de Králický Sněžník.

Situo
-----

Veselka troviĝas en Hanuŝovica montetaro proksimume 4,5 km norde de la plej alta monto Jeřáb kaj 2 km nordoriente de urbo Králíky.

Akvaro
------

La orienta deklivo de Veselka estas deakvigata de rivero Moravo, la nordokcidenta de rojo Lipkovský potok kaj la sudokcidenta de rojo Králický potok. Ambaŭ menciitaj rojoj estaas la dekstraj alfluantoj de rivero Tichá Orlice. Ĝi troviĝas do sur ĉefa eŭropa disakvejo de Norda kaj Nigra Maro.

Vegetaĵaro
----------

Sur la deklivoj de Veselky troviĝas kampoj, herbejoj kaj malgrandaj miksitaj arbaretoj.

Turismo
-------

De la rando de la arbaro sur la nordokcidenta montetpiedo de Veselka kondukas de ŝoseo II/312 memhelpe markita alirvojo al artileria gvatejo sur la monto.

Signifaj konstruaĵoj
--------------------

Sur la monto de Veselka troviĝas artileria gvatejo - la izolita artileria gvatejo K-S 12b "Utržený", apartenanta al artileria fuortaro Hůrka. Ĝi estis konstruita enkadre de ĉeĥoslovakaj fortikaĵoj antaŭ la dua mondmilito kontraŭ Germanio. La gvatejo estas trafikata kiel muzeo.

Vidu ankaŭ
----------

* Červený Potok
* Výšina - najbara monto, kie estas konstruita la artileria fuortaro Hůrka

Referencoj
----------

1. ↑  Veselka sur Mapy.cz
2. ↑   Paĝaro de la muzeo. Arkivita el la originalo je 2021-05-11. Alirita 2021-12-26.
La **luterana preĝejo** estas religia historia monumento en urbo Gyula (Hungario).

Historio
--------

Ekde la 1530-aj jaroj vivis ankaŭ luteranoj en Gyula, baldaŭ dum dominado de turkoj informoj mankas pri la luteranoj, poste precipe kalvinanoj estis la loĝantoj. En la frua 20-a jarcento luteranaj diservoj okazis en la bazlernejo. En 1924 fondiĝis la luterana grupo, en la sekva jaro la municipo donacis parcelon por konstrui preĝdomon kaj paroĥon. La preĝdomo estis konstruita en 1927, la paroĥo post 4 jaroj, la turo en 1938, kiu faris jam kirko la konstruaĵon. Renovigaj laboroj okazis en 1952, 1977 kaj en la frua 21-a jarcento. La uzita orgeno alvenis en 1983. Ĝi estis renovigita en 2001.

Konstruaĵo
----------

La preĝejo situas sola, la fasado estas malsimetria, ĉar la kvadrata turo malreliefas en la maldekstra flanko. Sur la fasado estas 4 kolonoj kun enirejo, plej supre timpano estas videbla. Aliaj enirejoj troviĝas en flanko de la navo kaj ĉe la turo. La navo havas flankonavon malantaŭ la turo.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun foto
* hungare kun foto
* Arkivigite je 2021-11-18 per la retarkivo Wayback Machine
* 
* 


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Villalcázar de Sirga** [biljalKAzar deSIRga] estas municipo en la centro de la provinco Palencio, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la komarko *Tierra de Campos*. La loknomo *Villalcázar de Sirga* estas komprenebla etimologie kiel Vilao aŭ Urbo de Alkazaro de Haŭlvojo, foje komprenata kiel sektoro de Jakoba Vojo.

Geografio
---------

Ekstero de la preĝejo.
Interno de la preĝejo.
Ermitejo.
Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 25,41 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 168 loĝantojn. Ĝi perdis multajn loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte perdis 530 loĝantojn el la jaro 1900. Ĝi distas 39 km de Palencio, provinca ĉefurbo.

La municipa teritorio limas kun la municipoj San Mamés de Campos, Arconada, Carrión de los Condes, Villovieco, Villoldo, Lomas de Campos kaj Villarmentero de Campos.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado. Villalcázar apartenis al la Templanoj. Ĝi estis fortikita kaj ankoraŭ konserviĝas restaĵoj de kreneloj norde, krom turo. La Jakoba Vojo faris malgrandan devojigon por atingi la faman preĝejon de Sankta Maria.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj kaj vitejoj) kaj brutobredado (ŝafoj kaj kolombejoj). Lastatempe funkciado de servoj plej ekgravis, kune kun piedirado tra naturaj lokoj. De la historia pasinteco restis diversaj vizitindaj vidindaĵoj kiel la preĝejo de Sankta Maria la Blanka, la Palaco de la Grafoj de Villasirga, restaĵoj de la Hospitalo, la ermitejo, kolombejoj ktp.

Bildoj de la preĝejo
--------------------

* Ĉefaretablo.Ĉefaretablo.
* Suda pordego.Suda pordego.
* Tomboj de la infanto Filipo de Kastilio kaj Svabio, filo de Ferdinando la 3-a, kaj de lia dua edzino, Inés Rodríguez Girón.Tomboj de la infanto Filipo de Kastilio kaj Svabio, filo de Ferdinando la 3-a, kaj de lia dua edzino, Inés Rodríguez Girón.
* Duobla pordego.Duobla pordego.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Palencio

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 772158
* GND: 4606721-8
* VIAF: 243190359
 |
**Intelekta historio** (ankaŭ *historio de ideoj*) estas la studo de la historio de homa pensado kaj de intelektuloj, nome tiuj kiuj konceptigas, studas, verkas kaj rilatas kun ideoj. La esplora premiso de intelekta historio estas, ke ideoj ne disvolviĝas izole el la pensuloj kiuj konceptigas kaj aplikas tiujn ideoj; tiel la intelekt-historiisto studas ideojn en du kuntekstoj: (1) kiel abstraktaj propozicioj por kritika aplikado; kaj (2) en konkretaj terminoj de kulturo, vivo, kaj historio.

Kiel fako de intelekta esploro, la historio de ideoj aperis el la eŭropaj fakoj *Kulturgeschichte* (Kulturhistorio) kaj *Geistesgeschichte* (Intelekta historio) el kiuj historiistoj povus disvolvigi tutmondan intelektan historion kiu montras la paralelojn kaj la interrilatojn en la historio de kritika pensado en ĉiu socio. Tiel, la historio de legado, kaj la historio de libroj, pri la materiaj aspektoj de libroproduktado (desegno, fabrikado, distribuado) disvolviĝis el la historio de ideoj.

Temoj de la intelekta historio estas la inteligencio kaj la kritika studo de ideoj esprimitaj en la tekstoj produktitaj de intelektuloj; tiel la diferenco inter intelekta historio el aliaj formoj de kulturhistorio kiu studas vidajn kaj neparolajn formojn de evidento. En la produktado de sciaro, la koncepto de intelektulo kiel politika civitano de publika socio datiĝas el la 19-a jarcento, kaj identigas viron aŭ virinon kiu estas profesie engaĝiĝinta en kritika pensado kiu estas aplikebla al plibonigo de socio. Iu ajn kiu esploras ĝiajn pensojn sur papero povas esti celo de la intelekta historio. Por ekzemplo, *Il formaggio e i vermi* (1976), verko de Carlo Ginzburg pri 16a-jarcenta itala muelisto Menocchio (1532–1599) kaj lia kosmologio, falas ene de la ĝenro de intelekta historio (same kiel ĉe kulturhistorio, la historio de pensmanieroj, kaj mikrohistorio).

Vidu ankaŭ
----------

* Kulturhistorio
* Pensado
* Sociologio de sciaro

Notoj
-----

1. ↑   Grafton, Anthony. "The History of Ideas: Precept and Practice, 1950–2000 and Beyond", Journal of the History of Ideas 67#1 (2006): 1–32. rete
2. ↑  "The Invention of Humanity – Siep Stuurman | Harvard University Press". www.hup.harvard.edu. Alirita en 2019-06-24.
3. ↑   Herbjørnsrud, Dag (2019-05-10). "Beyond Decolonizing: Global Intellectual History and Reconstruction of a Comparative Method". *Global Intellectual History*: 1–27. doi:10.1080/23801883.2019.1616310. ISSN 2380-1883. S2CID 166543159.
4. ↑   Julie Fox-Horton (Novembro 2015). "Review of Ginzburg, Carlo, The Cheese and the Worms: The Cosmos of a Sixteenth-Century Miller". H-Net Reviews. Alirita la 14a de Decembro, 2022.

* Kategorio Intelekta historio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 805072
 |
**Tivadar Hertzka** [hercka], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Hertzka Tivadar** estis hungara-aŭstra ĵurnalisto, redaktoro. Liaj personaj nomvariantoj estis *Tódor*, eksterlande *Theodor*.

Tivadar Hertzka naskiĝis la  14-an de julio 1845(nun 1845-07-14) en Pest (urbo) (Hungara reĝlando, Aŭstra Imperio), li mortis la 22-an de oktobro 1924 en Wiesbaden (Germanio, sed ĵus okupita de francoj).

Biografio
---------

Tivadar Hertzka devenis el juda familio. Li studis en Reĝa Universitato de Pest kaj Universitato de Vieno, poste li estis ĵurnalisto aŭ redaktoro ĉefe pri ekonomikaj temoj precipe en Aŭstra Imperio. Li verkis romanojn en 1890 pri feliĉa vivebleco en Kenjo, tial homoj migris al Afriko, sed la britoj malpermesis tiun movadon. Li hejmenvenis en fino de la 1890-aj jaroj kaj li faris redaktajn laborojn. Depost la 1-a mondmilito li migris al Germanio.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Währung und Handel* (1876)
* *Das Personenporto* (1885)
* *Eine Reise nach Freiland* (ankaŭ hungare, 1893)
* *Das soziale problem* (1912)

Fontoj
------

* biografio hungare kun foto
* biografio germane
* biografio hungare
* biografio hungare
* biografio hungare

Referencoj
----------

1. ↑   Vikidatumoj
2. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 847625
 |


* Portalo pri Biografio
*Vidu ankaŭ Ave Maria (Florido)*

---

Leonardo da Vinci: Anĝela saluto, ĉirkaŭ 1472-1475
**Ave Maria** (latine por "Saluton, Maria") estas la plej populara preĝo al Sankta Maria en la Latina Eklezio. En Esperanto, oni nomas ĝin ankaŭ **Saluton Maria** aŭ **Anĝela Saluto**.

Jen la teksto uzata de okcidentaj kristanoj:

> 
> Saluton, Maria, gracoplena,  
> 
> La Sinjoro estas kun vi.  
> 
> Benata vi estas inter la virinoj,  
> 
> kaj benata estas la frukto de via sino, Jesuo.  
> 
> Sankta Maria, Dipatrino,  
> 
> preĝu por ni pekuloj  
> 
> nun kaj en la horo de nia morto.  
> 
> Amen.
> 
> 
> 

En la latina lingvo:

Ave Maria in *Heures de Charles d'Angoulême*

> 
> *Ave Maria, gratia plena,*
> *Dominus tecum.*
> *Benedicta tu in mulieribus,*
> *et benedictus fructus ventris tui, Iesus.*
> *Sancta Maria, Mater Dei,*
> *ora pro nobis peccatoribus*
> *nunc et in hora mortis nostrae.*
> *Amen.*
> 
> 
> 

Tiu preĝo estas bazita sur la Biblio, la Evangelio laŭ Luko 1,28, en kiu la ĉefanĝelo Gabriel diras al Maria, "Saluton al vi la grace favorita, la Eternulo estas kun vi." (Tial la preĝo ankaŭ nomiĝas "la anĝela saluto".) Kaj poste, en Luko 1,42-43, Sankta Elizabeto diras al Maria: "Benata vi estas inter virinoj, kaj benata estas la frukto de via ventro. Kaj pro kio okazas al mi ĉi tio, ke la patrino de mia Sinjoro venas al mi?" (Tiu esprimo "la patrino de mia Sinjoro" samas al la "Dipatrino" de la preĝo).

La preĝo kreskis tra la jarcentoj de la simpla voko "Saluton, Maria" en la 5-a jarcento al la nuna formo de la 15-a jarcento. Ĝi estis popularigita per la rozario.

Muzikaj Aranĝoj
---------------

Multaj komponistoj bazis muzikan verkon sur ĉi tiu preĝo kaj komponis aranĝoj al ĝi. Unu el la plej famaj kombinas melodion de Charles Gounod kun preludo en C majoro (BWV 846) de Johann Sebastian Bach. La samtitola kanto de Franz Schubert, aliflanke, ne havas la tekston de la preĝo sed poemon de Walter Scott, en germana traduko de Adam Storck.

Bizanca rito
------------

En la bizanca rito ekzistas simila preĝo, kiu komencas per la vortoj «Θεοτόκε Παρθένε, χαῖρε» (Dinaskintino Virgulino, ĝoju).

Referencoj
----------

1. ↑  *Adoru*, p. 20

Fontoj
------

* IKUE kaj KELI: *Adoru, Ekumena Diserva Libro.* eldonita de IKUE kaj KELI, Eldonejo Ponto / Ponto-Verlag, 2001. 1472 p. ISBN 3-9803793-5-3

Vidu ankaŭ
----------

* Anĝeluso
* Anunciacio
* Patro nia
* preĝoj
* rozario

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Ave Maria en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Bazaj preĝoj en Esperanto Arkivigite je 2006-05-20 per la retarkivo Wayback Machine


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Satelita foto pere de kiu oni povas vidi Eŭropon parte kovrita de neĝo sub la influo de la malvarma ondo, kiu okazis en Eŭropo komence de 2018. Foto prenite la 27-an de februaro 2018
**Malvarmondo** estas veterfenomeno karakterizita de ekstrema malvarmigo de la vetero sur granda areo. La esprimo "malvarma ondo" ankaŭ povas rilati al periodo de ekstreme malvarma vetero, kiu povas esti akompanita de fortaj ventoj kiuj pliigas la senton de malvarmo.

Laŭ la Nacia Veterprognoza Servo en Usono, malvarma ondo rilatas al rapida falo de temperaturo ene de 24 horoj en maniero kiel kiu postulas specialajn antaŭzorgojn preni en la kampoj de agrikulturo, industrio, komerco kaj sociaj agadoj. La preciza kriterio por la ekzisto de "malvarma ondo" estas determinita surbaze de la rapideco ĉe kiu la temperaturo falas, kaj surbaze de la fakta minimuma temperaturo ĉe la pinto de la malvarmondo. Ĉi tiu minimuma temperaturo dependas ĉefe de la loko kaj de la tempo de jaro.

En lokoj kie okazas malvarmaj ondoj, estas kutime multaj mortoj kiel rezulto. La malvarmo, la fortaj malvarmaj ventoj kaj la neĝo estas kutime respondecaj por la mortoj, aŭ por aliaj gravaj sekvoj al la sano kiel frosto kaj hipotermio.

Antaŭzorgoj
-----------

En iuj lokoj (ekzemple Siberio) dum ekstrema malvarmo, multaj homoj elektas igi veturilojn, kiuj funkcias per fuelo, daŭre funkcii dum la malvarma ondo, kaj lasi la akvokranon kuri senĉese por ke la akvotuboj ne frostiĝu kaj difektiĝu.

En antaŭzorgo de malvarmaj ondoj, homoj kutime provizis per manĝaĵo, akvo kaj aliaj necesaj aĵoj.

Malvarmondoj dum la 21-a jarcento
---------------------------------

Malsupre estas kelkaj el la malvarmaj ondoj kiuj okazis en la 21-a jarcento.

* Malvarma ondo en Nordameriko (2019) - Fine de januaro, ekstrema malvarma ondo okazis en la usona Mez-Okcidento kiam temperaturoj falis sub -30.0 celsiusgradoj. Almenaŭ 22 homoj mortis pro la malvarmondo.
* Malvarma Ondo en Eŭropo (2017)
* Malvarma Ondo en Eŭropo (2012) - En Eŭropo almenaŭ 590 homoj mortis pro la malaltaj temperaturoj kiuj falis sub -35 celsiusgradoj en kelkaj lokoj. Ukrainio estis trafita la plej forte dum la malvarmondo, kun pli ol 100 mortoj okazantaj kiel rezulto de la malvarmondo.
* Malvarma Ondo en Eŭropo (2009-2010) - En Eŭropo, almenaŭ 90 homoj mortis pro la malaltaj temperaturoj, kiuj ankaŭ kaŭzis trafikinterrompojn en multaj partoj de la kontinento, inkluzive en la Britaj Insuloj, Francio, la Malaltaj Landoj, Germanio, Aŭstrio, Italio, Pollando, la baltaj ŝtatoj, Balkano, Ukrainio kaj Rusio.
* Malvarma Ondo en Eŭropo (2006) - Orienta Eŭropo kaj Rusio havis speciale malvarman vintron dum 2006. En kelkaj lokoj, ege malaltaj temperaturoj estis mezuritaj kiuj ne estis viditaj en tiuj lokoj ekde la sepdekaj de la 20-a jarcento.

 **Malvarmondo** en Vikimedia Komunejo

Vidu ankaŭ
----------

* Humidekso
* Varmondo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Medio Kanado
* Enkonduko al Meteologio kaj Rilataj Sciencoj
* Vintraj Ŝtormoj- NOAA
Vido de Bastei en suda direkto. Ĉe la bordoj de Elbo videblas domoj de la urbeto Rathen.
La ponto hodiaŭ. En la fono post *Lilienstein*.
**Bastei** (la nomo estas germana vorto por bastiono) estas rokensemblo en Saksa Svislando la germana parto de Elba Grejsmontaro. Ĝi estas la plej konata turisma celo de la tuta montaro kaj proponas la certe plej imponan panoraman vidon. La elvidejo troviĝas 194 metrojn super la akvonivelo de la rivero Elbo kaj 405 metrojn super la maro. Ĉirkaŭe salutas tablomontoj, ebenaĵoj, kampoj, pratoj, arbaroj ... ĉie intere rokoj impresantaj per sia sovaĝa formabundo. Sube brilas la helblua rubando de Elbo. Ŝipoj, fervojo kaj domoj aspektas kiel ludiloj.

Historio
--------

La belecon de Bastei malkovris naturamikoj kaj pentristoj en la epoko de la romantikismo.
Hans Christian Andersen skribis en sia vojaĝtaglibro "Vojaĝo de Leipzig al Dresden kaj en la Saksan Svislandon" (kiun li entreprenis en somero 1831) : "Ĉi tie estas alte, tre alte! Vi devas kelkajn kirkoturojn meti unu sur la alian kaj eviti kapturniĝon se vi staras sur la plej supra pinto. Estas fiksita krado, por ke vi ne falas! - La longa blanka-flava rubando tie sube, kiu por viaj okuloj aspektas ne pli larĝa ol piedvojo ĉestrata, estas Elbo, la flava-bruna poplofolio naĝanta, kiun vidi vi kredas, estas longa riverboato. Vi povas vidi ankaŭ - sed nur kiel etajn punktojn - la homojn sur ĝi ..."
Andersen iris ankoraŭ trans iom provizora ligna ponto, kiun oni konstruis ĉirkaŭ 1820 ĉe la malantaua (de Elbo) flanko de la rokoj.

En 1851 la lignan anstataŭis ŝtona ponto, sur kiu ekde tiam eblas sendanĝere promeni de roko al roko.
La ŝtona ponto estas 76 metrojn longa kaj interligas la Bastei-rokon kun la iama rokoburgo Neurathen. La arkitektura formo bone adaptiĝas al la ĉirkaŭanta pejzaĝo kaj la ponto fariĝis kvazaŭ simbolo de la montaro.

Irante de roko Bastei trans la same nomita ponto (Basteibrücke) la rokoburgon Neurathen, kiu estas la plej granda rokoburĝo de la regiono. Restojn de la burgo, ekzemple subtenopunktojn de traboj kaj ĉambroj skulptitaj el la rokaĵo, kolektujo de pluvoakvo (cisterno) kaj ŝtonajn globojn de mezepoka katapulto - ĉion ĉi eblas viziti promenante laŭ rondovojo. En la jaro 1986 oni starigis rekonstruitan katapulton ene de la rokoburgo. Oni povas viziti ankaŭ la trovaĵojn de arkeologiaj fosadoj, precipe ceramikajn objektojn.

En la jaro 1938 oni deklaris Bastei naturrezervejo (la unua de Elba Grejsmontaro).

Turismo
-------

Promenon al

1. **Bastei** oni faras kutime suprenirante de Rathen sur vojoj kun ŝtupoj (rekte aŭ tra Wehlgrund). Plia ebleco - sed ne rekomendida - estas alveturi per aŭto kaj uzi la proksiman parkejon. Post ĝuo de la panorama vido tre proksime sin proponas por posta vizito:
2. plia elvidejo
3. plia elvidejo
4. ruinoj de la historia rokoburgo "Neurathen"
5. plia elvidejo
6. Kuracloko Rathen ("Kurort Rathen")
7. lago "Amselsee" kun gondoloj
8. rokoscenejo Felsenbühne Rathen.

maldekstra

Eksteraj ligiloj
----------------

* Bastei en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Bastei en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Fotogalerio
**Avedis AHARONJAN** aŭ **AĤARONJAN** (armene Ավետիս Ահարոնյան; naskiĝinta en 1866 en Iğdır, Rusia Imperio [nun Turkio]; mortinta la 20-an de marto 1948 en Parizo, Francio) estis armena politikisto, verkisto kaj revoluciisto. Li partoprenis en la movado por la sendependiĝo de Armenio.

Avedis Aharonjan estis ege influita de la natura ĉirkaŭaĵo de Iğdır kun rivero Arakso kaj montaro Ararato. Lia patrino instruis lin legi kaj skribi. Li abiturientiĝis en Eĝmiacin (Էջմիածին), fariĝis instruisto kaj post kelkaj jaroj ekstduis historion kaj filozofion en la universitato de Laŭzano en Svislando. Dum tiu tempo li ekkonis Kristapor Mikajelean (Քրիստափոր Միքայէլեան), ĉefredaktisto de gazeto *Troŝag* (Դրօշակ). Li komencis verki por la gazeto. Post finstudado en 1901 li transloĝiĝis al Parizo por studi literaturon en Sorbono. En 1902 li revenis al Kaŭkazio; li fariĝis lernejestro kaj ĉefredaktisto de gazeto *Mourj.* En 1909 la cara registaro malliberigis lin. Li malsaniĝis en malliberejo Meteĥi (kartvele მეტეხი) en Tbiliso. Du jarojn poste donaco de 20 000 rubloj ebligis al li fuĝi al Eŭropo.

En 1917 li revenis al Kaŭkazio kaj fariĝis estro de Armena Nacia Konsilio, kiu deklaris sendependiĝon de Armenio la 28-an de majo 1918. Li subskribis la traktaton de Batum kun la Otomana Imperio. Li kaj Boghos Nubar estris la armenan delegitaron ĉe la Pariza packonferenco en 1919; li tie subskribis la traktaton de Sèvres.

En Esperanto aperis
-------------------

* Avedis Aĥaronjan: *La patrinoj,* rakonto. Esperantigis Andreo Fiŝer. Bukareŝto: Editura Esperanto, [proksimume 1910]. (*Esperanta biblioteko Danubo* 3.) 32 paĝoj.

|  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** El armena lingvo (literaturo malmulte konata de eŭropanoj) nia lerta kaj laborema amiko D-ro Fiŝer el Tiflis, tradukis unu el tiuj rakonto) el la vivo de la subpremita armena popolo; malfeliĉo kaj malĝojo kaj naskiĝanta sento de liberigo de la nacieco, trasonas tiujn korplenajn vivitajn liniojn. **"** |
| — Belga Esperantisto n050 (dec 1912) |

 |

Vidu ankaŭ
----------

Historio de Armenio.

* Kategorio Avedis Aharonjan en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 207074
* GND: 127415335
* LCCN: n85809276
* VIAF: 281057908 19673139, 281057908
* ISNI: 0000 0000 7971 4102, 0000 0003 6847 9997, 0000 0004 5303 2073, 0000 0003 8198 2378
* SUDOC: 02667906X
* BNF: 12746706x 11888202h, 12746706x
* NKC: jn20030820025
* ICCU: CUBV001063
 |
La **sentimentala novelo**, aŭ *sentimentala romano*, estas esprimoj uzeblaj por diversaj rakontaj movadoj en diversaj epokoj kaj landoj.

Frua sentimentala novelo estis historia literatura subĝenro disvolviĝinta inter la fino de la mezepoka 15-a jarcento kaj la Renesanco de la unua duono de la 16-a jarcento en Hispanio, nomita ankaŭ kortezama novelo. Ĝi inkludiĝis ene de la rakonta aŭ epika ĝenro kaj ĝi komponiĝas en prozo foje inkludante longajn versojn enmetitajn en la rakontado, foje kun epistola formo (leteroj); plej ofte la temo estas amo, ofte ene de la stilo de la nomita korteza amo. Plej grava verkisto estis Diego de San Pedro kun la *Cárcel de amor* (Amprizono, 1492).

En Anglio, Francio kaj Germanio la esprimo utilis por subĝenro pli moderna, fakte en la 18-a jarcento en la kadro de la unuaj romantismaj nuancoj ene de la Klerismo. Pamela, de Samuel Richardson (1740) estis unu de la titoloj kiuj enkondukis novan formaton de titolo, per la formulo [...], aŭ [...] havigante ekzemplon: "Pamela, aŭ la virto rekompencita - Nune publikigita por la unua fojo por kultivi la principojn de la virto kaj de la religio en la mensoj de la gejunuloj, nome rakonto kiu havas la fundamenton en la vero kaj en la naturo; kaj samtempe ĝi distras agrable". Ĉion tion diras la titolo, kaj klarigas, ke temas pri verko kreita de artisto kiu intencis atingi determinitan efikon, sed por esti diskutita de la kritikanta publiko. Richardson estis la unua romanisto kiu unuigis la sentimentalan enhavon kun moraligita intenco, pere de roluloj tre najvaj. Tia simplanimeco videblas en La Vikario de Wakefield, de Oliver Goldsmith (1766).

Aliaj gravaj verkoj en tiu movado estis la verkoj de Laurence Sterne nome *Tristram Shandy* (1759–67) kaj *A Sentimental Journey* (1768), de Henry Brooke nome *The Fool of Quality* (1765–70), de Henry Mackenzie nome *The Man of Feeling* (1771) kaj la novelo de Maria Edgeworth nome *Castle Rackrent* (1800). En la kontinento aliaj famaj verkistoj estis Jean-Jacques Rousseau kun *La nova Helojzo*, lia membiografio *Konfesoj* (1764–70) kaj la novelo de Goethe nome *La suferoj de la juna Werther* (1774).

Vidu ankaŭ
----------

* Kortezama novelo
* Romantika romano

Notoj
-----

1. ↑  J. A. Cuddon, *The Penguin Dictionary of Literary Terms and Literary Theory*, 4a eldono (London: Penguin Books, 1999), p.809; M. H. Abrams, *A Glossary of Literary Terms*, 7a eldono (Fort Worth: Harcourt Brace,1999), p.283.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 806172
 |
La **Kastelo de Kétpó** (konata ankaŭ pri la iama posedanto **Kastelo de Almásy** [almAŝi]) estas hotelo en Hungario, en malgranda vilaĝo Kétpó.

Aerfoto pri kastelo de Kétpó

Historio
--------

En 1700 familio Almásy akiris bienojn en Kétpó kaj en la najbaraj vilaĝoj, sed la biencentro funkciis en Gyöngyös. La iama ĉaskastelo estis konstruita proksimume en 1870. En la sekva jardeko riĉulo aĉetis la kastelon, en 1938 sukerfarejo de Szolnok. Depost la 2-a mondmilito la ŝtato forprenis la kastelon, la pli nova funkcio estis loka bazlernejo. En la 1970-aj jaroj la pli nova posedanto estis la loka kolĥozo, interne loĝejoj por kolĥozanoj estis. En 1995 la kastelo malpleniĝis, parte ruiniĝis, fine internacia negocista firmao aĉetis ĝin, post kelkaj jaroj la kastelo plene trakonstruiĝis kaj renoviĝis, interne hotelo kun 19 ĉambroj ekfunkciis. La kastelo neniam estis deklarita historia monumento, tial la trakonstuo okazis libere.

Konstruaĵo
----------

La unuetaĝa kastelo kun mansardo situas sola en rando de la vilaĝo. La fasado estas malsimetria, ĉar en la dekstra flanko turo altiĝas. Mezo de la fasado reliefas, tie estas 3 grandaj arkadoj, ankaŭ flanke po 1. Malantaŭ tio funkcias la enirejo. La 3 arkadoj kun la flankaj arkadoj ripetiĝas ankaŭ en la etaĝo, tie estas teraso. Pli malgranda enirejo funkcias en mezo de la malantaŭa fasado.

Parko
-----

Mapo farita en 1833 prezentas parkon de la kastelo, nuntempe nur kelkaj arboj estas restaĵo de la parko.

Fontoj
------

* hungare kun foto
* hungare kun foto Arkivigite je 2017-02-21 per la retarkivo Wayback Machine
* 


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.