recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Karl Freiherr von Rokitansky, litografio de Joseph Kriehuber, 1839
Karl Freiherr von Rokitansky, foto ĉ. 1870
**Carl Freiherr von ROKITANSKY** (ĉeĥe: **Karel ROKITANSKÝ**) (naskiĝis la 19-an de februaro 1804 en Königgrätz, Bohemio [hodiaŭ Hradec Králové, Ĉeĥio] - mortis la 23-an de julio 1878 en Vieno) estis sciencisto, okupita pli ol 40 jarojn kiel profesoro de patologio en Vieno, fondinto de la moderna anatomio, politikisto kaj filozofo.

Vivo
----

En Königgrätz li vizitadis kvinjaran gimnazion. Filozofion kaj medicinon li studis en Prago. Tie lin rimarkinde influis Jan Evangelista Purkyně, tiama profesoro de anatomio.

Rokitanský finstudis medicinon en Vieno en 1828. Li ne estis kontenta kun la stato de tiama kuracista scienco kaj decidis daŭrigi la laboron de Morgagni, Andral, Laennec kaj Baillie. Tiun laboron li genie finis. Bonan konon de patologio li rigardis kiel necesa kondiĉo por sukcesa klinika laboro.

Surbaze de multnombra sekca materialo (preskaŭ 60 000 kadavroj) li esploris kaj priskribis plurajn malsanojn de diversaj organoj, verkis kelkdekojn da sciencaj traktaĵoj.

Lia „Lernolibro de la patologia anatomio", eldonita germane en 1841-1846, turnis la atenton de la tuta sciencistaro al lia sekco-tablo. La lernolibro disvastiĝis tra la tuta mondo.

La scienca verko de Rokitanský fariĝis naturscienca bazo de la moderna medicino. Kune kun alia ĉeĥo, Josef Škoda, li fondis la t. n. duan Vienan aŭ Vien-Pragan skolon. Anoj de ĉi-tiu skolo estis pluaj eminentaj ĉeĥaj sciencistoj kaj klinikistoj.

La scienca agado de Rokitanský estis taksita per honora membreco de multaj sciencaj societoj en eksterlando, ekzemple en Parizo, Peterburgo, Bostono, Londono, Strasburgo kaj alie.

Rokitanský estas la spirita patro de la eksperimenta patologio kaj medicina ĥemio. Li havas meriton pri la evoluo de histologio kaj juĝa medicino. Grandegajn meritojn li akiris kiel organizanto en la Akademio de Sciencoj, en medicinistaj societoj kaj ankaŭ en reformo de la medicina studo.

Li okupis sin ankaŭ pri filozofio kaj eminentiĝis kiel pioniro de la materialisma metodo de la scienca esploro.

Lia naskiĝurbo Königgrätz / Hradec Králové aranĝis en 1879 brilan solenon kaj inaŭguris memortabulon de sia granda filo en kunlaboro kun la Asocio de bohemaj kuracistoj. La reliefo de la tabulo estas farita de la skulptisto Josef Václav Myslbek.

* Kategorio Carl von Rokitansky en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 270328
* GND: 11874951X
* LCCN: no2005068503
* VIAF: 77111220
* ISNI: 0000 0000 8157 898X
* SUDOC: 139928340
* BIBSYS: 98038833
* NKC: jk01102622
* ICCU: PALV042397
 |
Kvar el la 14 fringospecioj trovitaj en Galapagoj, ŝajne evoluis per adapta radiado kiu diversigis ties bekoformojn por adapti ilin al diferencaj manĝoresursoj.
En evolua biologio, **Adapta radiado** estas procezo per kiu organismoj diversiĝas rapide al multajn novaj formoj, ĉefe kiam ŝanĝo en la medio faras novajn resursojn disponeblaj kaj malfermas novajn mediajn ekologiajn niĉojn. Komence el ĵusa sola praulo, tiu procezo rezultas en speciigo kaj fenotipa adaptado de gamo de specioj montrantaj diferencajn morfologiajn kaj fiziologiajn trajtojn per kiuj ili povas ekspluati gamon de diverĝaj medioj.

Adapta radiado, nome karaktera ekzemplo de kladogenezo, povas esti grafike ilustraciata kiel "arbusto", aŭ klado, de kunekzistantaj specioj (ĉe la arbo de vivo).

Notoj
-----

1. ↑  Larsen, Clark S..  (2011) *Our Origins: Discovering Physical Anthropology*, 2‑a eldono, Norton, p. A11.
2. 1 2  Schluter, Dolph.  (2000) *The Ecology of Adaptive Radiation*. Oxford University Press, p. 10–11. ISBN 0-19-850523-X.
3. ↑  Lewin, Roger.  (2005) *Human evolution : an illustrated introduction*, 5‑a eldono, p. 21. ISBN 1-4051-0378-7.

* Kategorio Adapta radiado en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **demandosigno** estas la marko de interpunkcio, kiun oni metas ĉe la fino de demanda ĉeffrazo, ekzemple: "Kial la ĉielo estas blua**?**" Ĝi estas trovebla en multaj lingvoj, inkluzivante Esperanton.

Oni kredas, ke eble la marko devenas la latina vorto *quæstio* (demando) kiu estis mallongigita al 'Qo'. La majuskla kursiva 'Q' estis skribita supre de la minuskla 'o'. Ĉi-tiu marko evoluis al nia moderna simbolo.

Evoluo de la demandosigno

Demandosigno en aliaj lingvoj
-----------------------------

En iuj lingvoj (ĉefe la hispana lingvo), demandaj ĉeffrazoj estu komencataj per inversa (surkapa, turnita) demandosigno ( **¿** ) kaj finataj per la tradicia demandosigno. En la greka, la punktokomo estas uzata anstataŭ nia demandosigno. En araba, la (spegule) inversa demandosigno (**؟**) estas uzata.

Tipografio
----------

Plej ofte oni ne metas spaceton antaŭ la demandosigno. Tamen kelkaj landoj (ĉefe Francio) kutimas uzi (eĉ postulas ke oni uzu) spaceton antaŭ tiu signo. Sed ĝi nepre estu "nedisigebla" spaceto (por eviti ke la demandosigno troviĝu komence de ligno), ĝenerale kun konstanta larĝeco, kaj pli malgranda ol la ordinara spaceto.

Komputiko
---------

En Unikodo kaj ASCII, la demandosigno estas signo 63; la unikoda valoro de la surkapa demandosigno estas 191 kaj tiu de la araba demandosigno 1567. La demandosigno aperas en multaj programlingvoj. En C kaj aliaj programlingvoj, la demandosigno estas parto de la operacisimbolo ?:, kiu estas uzata por simpla alternativa valor-distingo. En BASIC ĝi estas mallongigo de la komando "PRINT", kiu vidigas tekston je ekrano aŭ printilo.

Ŝako
----

Laŭ ŝaka notado, la demandosigno indikas malsaĝan (dubindan) movon. Du demandosignoj indikas tre malsaĝan movon.
  

* Demandosigno en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Demandosigno en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Demandosigno en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Demandosigno en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Gunārs Astra** (naskiĝis la 22-an de oktobro 1931 en Rigo, mortis la 6-an de aprilo 1988 en Sankt-Peterburgo) estis latva defendanto de homaj rajtoj kaj kontraŭsoveta disidento.

Vivo
----

Post fino de teknikumo studis latvan filologion en Rigo. En 1961 unuafoje arestita pro kontraŭsoveta agado kaj kondamnita je 15 jaroj de malliberiĝo en gulago en Mordvio. En 1976 iĝis laboristo en Rigo.

En 1983 denove arestita pro posedo de "malĝusta literaturo" (i.a. publikaĵoj de George Orwell kaj Aleksandr Solĵenicin kaj magnetaj surbendigaĵoj de eksterlandaj disaŭdigoj) kaj kondamnita je sep jaroj de malliberiĝo. Li estis unu el multaj viktimoj de psikiatriaj reprezalioj en Sovetunio.

Mallonge antaŭ morto estis liberigita. Post du monatoj mortis en Sank-Peterburgo. Dum funebra ceremonio en Arbara Tombejo de Rigo la 19-an de aprilo 1988 kolektiĝis ĉ. 4 mil ĉeestantoj.

Literaturo
----------

* *Słownik dysydentów. Czołowe postacie ruchów opozycyjnych w krajach komunistycznych w latach 1956-1989* (Vortaro de disidentoj. Ĉefaj siluetoj de opoziciaj movadoj en komunistaj landoj en la jaroj 1956-1989) , volumo 2, KARTA, Warszawa 2007, p. 802


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 397725
* GND: 122519795
* LCCN: no99013595
* VIAF: 76289024
* ISNI: 0000 0001 1770 9428
* LIBRIS: 208248
 |
**Guntmadingen** estis ĝis fino de 2012 komunumo kaj ek de la 1-a de januaro 2013 parto de la komunumo Beringen en Kantono Ŝafhaŭzo, Svislando. Ĝi havis 248 loĝantojn je la 9-a de februaro 2009.

Geografio
---------

Guntmadingen situas en la sudo de la regiono Klettgau en kampara kaj arbara regiono ĉe la piedo de la monto *Lauferberg*. Krom la vilaĝo al Guntmadingen apartenas la setlejo Oberneuhus.

Najbaraj komunumoj
------------------

Ĝis fino de 2012 la tiama komunumo Guntmadingen limis en nordo al Löhningen, en oriento al Beringen, en sudoriento al Neuhausen ĉe Rejn-Akvofalo, en sudo al Jestetten (Baden-Virtembergo-Germanio) kaj en okcidento al Neunkirch.

Vidindaĵo
---------

En Gutmadingen troviĝas la plej granda plugilmuzeo de Svislando.

Trafiko
-------

Guntmadingen situas flanke de la gravaj trafikvojoj. Norde de la komunumo pasas la kantona ĉefvojo B34 de Beringen al Trasadingen. La vilaĝo Guntmadigen atingeblas per vojo, kiu deiras de tiu kantona vojo suden. La komunumo estas konektita al la publika transportreto per lokaj busoj de Germana Fervojo kaj poŝtaŭto ek de la stacidomoj de Neunkirch kaj de Ŝafhaŭzo.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Guntmadingen datiĝas el la jaro 1122 kiel *Guntramingin*. Dokumento, kiu mencias Guntmadingen kiel *Guntrammingin* en la jaro 1111 estas laŭ la Historia Leksikono de Svislando falsigo el la 12-a jarcento. En mezepoko la bienoj kaj jurisdikcio en Guntmadingen apartenis al diversaj ŝafhaŭzaj monaĥejoj inter kiuj Monaĥejo Allerheiligen. En la jaro 1529 tiuj rajtoj transiris al la urbo Ŝafhaŭzo. Guntmadingen estis kune kun Löhningen parto de komunumo Beringen ĝis tiuj komunumoj en la jaro 1840 respektive 1846 estis disigitaj kaj fariĝis aŭtonomaj politikaj komunumoj. Kun efiko de la 1-a de januaro 2013 la komunumo Guntmadingen estis integrita al Beringen kaj ĉesis ekzisti kiel memstara komunumo.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: *Ulf Wendler*: *Guntmadingen* en *Historia Leksikono de Svislando* (2006-03-06)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Guntmadingen en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komnumo Guntmadingen

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Guntmadingen** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

Bildoj
------

* Lernejo de GuntmadingenLernejo de Guntmadingen
* Vilaĝa putoVilaĝa puto
* Loĝdomo en GuntmadingenLoĝdomo en Guntmadingen
* VilaĝocentroVilaĝocentro

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de Kantono Ŝafhaŭzo |
| --- |
| Kaprikorno, blazono de ŜafhaŭzoKaprikorno, blazono de ŜafhaŭzoBargen • Beggingen (Guntmadingen) • Beringen • Buch • Buchberg • Büttenhardt • Dörflingen • Gächlingen • Hallau • Hemishofen • Lohn • Löhningen • Merishausen • Neuhausen ĉe Rejn-Akvofalo • Neunkirch • Oberhallau • Ramsen • Rüdlingen • Ŝafhaŭzo (Hemmental) • Schleitheim • Siblingen • Stein ĉe Rejno • Stetten • Thayngen (Altdorf • Bibern • Hofen • Opfertshofen) • Trasadingen • Wilchingen | Panoramo de ŜafhaŭzoPanoramo de Ŝafhaŭzo |

 |
**Adasismo** estas la kutimo rimi per sufiksoj kaj tia rimo mem (*kuradas / staradas, kriado / mutado, suferanta / parolanta, naskiĝis / kurbiĝis*).

En *Parnasa Gvidlibro*, publikigita en 1932, Kalman Kalocsay, Gaston Waringhien kaj Roger Bernard eksplikas la maltaŭgecon de adasismo jene (§ 25):

  

Intelekte, la rimo estas des pli frapanta, ju pli surpriza ĝi estas, t.e. ju pli esence malproksimaj estas la du vortoj, kiujn ĝi kunligas. Tial estas rekomendinde eviti la banalajn, gurditajn rimojn, kiel: **mi - ni, Di‘ - Li, ĉielo - anĝelo** k.s. Tial ankaŭ estas malpermesite rimi per sufiksoj: ne nur pro tio, ke tia procedo, dank‘ al la strukturo de la lingvo, egalvaloras al la ripeto de unu sama vorto, sed ankaŭ pro tio, ke la supozita rimo prezentas dufoje unu saman ideon. Tiajn pseŭdorimojn, kaj inter ili precipe la sensignifan **-adas**, abunde uzis Zamenhof kaj la poetoj de la unua periodo de nia literaturo; Grabowski la unua ilin solene kondamnis, kaj donis al ili ilian nomon: **adasismo**. Tutsame ne estas rimo la duopigo de unu simpla vorto kun ĝia kunmetaĵo (ekz-e: **fermi - malfermi**).

Sed notu bone, ke la rimo bela  

ne povas esti vorto bagatela,   

nek vorto ĝena, superflua, griza,   

sed vorto freŝa, frapa kaj surpriza.   

Ne vorto altirita ĉe la nazo,   

sed nur esenca parto de la frazo.   

Ne skribu: „Etaj birdoj kantis bele,   

kaj sur la herboj roso brilis hele",   

sed skribu: „Etaj birdoj bele kantis,   

kaj sur la herboj roso diamantis".   

Se ĉiam rimas vi per li, vi, ŝi, ĝi,   

la versefekto devas forviŝiĝi.   

Por ke versoj ne aspektu ŝime,   

apogu tiujn ĉiam superrime.   

Post „super mi" la „trovis li" - lamadas,   

post „vidis mi" kaj „ridis li" - paradas.   

Poste, vin gardu kiel de abismo,   

de la mucida, teda adasismo.   

*Amplena* kaj *revplena* ĉu do rimas?   

*Amema* kaj *revema* same ŝlimas.   

Rimfaro per la sama elemento  

nur pri senpovo, aŭ maldiligento  

atestas. Do, sufiĉu ĉi rimarko:   

la adasismoj indas je elsarko.   

  



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Adasismo en Vikifontaro (Universala biblioteko)

  



| Enciklopedio de Esperanto | Enciklopedio de Esperanto | Flago de Esperanto
Ĉi tiu teksto estas prenita el la Enciklopedio de Esperanto 1934. Vi povas plibonigi ĝin per vikiigo kaj aktualigo de la enhavo. Kiam la origina teksto estos sufiĉe vikiigita kaj aktualigita, forigu ĉi tiun kadron, kaj anstataŭe enmetu la ŝablonon *EdE* en la artikolon. | Enciklopedio de Esperanto | Enciklopedio de Esperanto |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| **Adasismo** Tiel nomis Grabowski rimadon per la samaj gramatikaj elementoj (adas-adas, ema-ema, ita-ita). v. Rimo. |
**Adela Vinczeová** (ĝis 2017 **Adela Banášová**, naskiĝis la 12-an de oktobro 1980 en Bratislava) estas slovaka televida moderigisto. Ŝi finstudis Filozofian fakultaton en Bratislavo, fako kulturologio.

Ŝi komencis kiel moderigistino en la slovaka Fun Radio, pli poste ŝi aperis en humura programo de TV Markíza *Sedem s r.o.* Interrompa en ŝia kariero estis moderigado de tri serioj de projekto *Slovensko hľadá superstar* en STV. Sekve ŝi moderigis en Markíza du jarojn de konkurso *Let’s Dance* kaj en la tria ŝi mem enviciĝis inter la konkursantojn. En programo la *Slovensko má talent* (*Slovakio havas talentulon*) ŝi partoprenis kiel ĵuriano.

Ŝi moderigis kun Leoš Mareš muzikan konkurson *Česko Slovenská SuperStar*, kiu okazis en la jaro 2009.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Adela Vinczeová en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Slovakio |

* Profil na Česko-Slovenské SuperStar Arkivigite je 2009-09-24 per la retarkivo Wayback Machine
* *Jsem líná, lhostejná a životem se plácám, tvrdí slavná moderátorka* – rozhovor na webu ona.iDNES.cz, 16. 9. 2009 (aktualizace 18. 9.)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 305974
* VIAF: 147053621
* ISNI: 0000 0000 9914 221X
* NKC: js20100805002
 |
**Kálmán Ujj,** laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj kun plena nomo **Ujj Kálmán Lajos Ferenc** estis hungara aktoro.

Kálmán Ujj naskiĝis la 22-an de aprilo 1883 en Kassa (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempa Košice en Slovakio), li mortis la 4-an de decembro 1921 en Budapeŝto (Hungara reĝlando).

Biografio
---------

Kálmán Ujj devenis el aktora dinastio. Ekde 1901 li estis teatra korusano. Post 4 jaroj li ricevis jam rolojn en teatroj de Arad, Kecskemét, Pécs kaj Sopron. Ĝis 1919 li apartenis al teatra trupo de Géza Sebestyén (aktoro), poste li ricevis rolojn en ĉefurbaj teatrejoj (Teatro Magyar, Teatro Belvárosi), same en mutaj filmoj. Li edziĝis en 1917. Li frue mortis pro kormalsano.

Liaj teatraj roloj (elekto)
---------------------------

* István Fazekas (poeto)-Gyula Csortos: *Silvio kapitány* - prezidanto de militkortumo
* Edmond Rostand: L'Aiglon - Frigyes Gentz
* Ferenc Molnár: *Marsall* - barono San Friano

Liaj filmaj roloj (elekto)
--------------------------

* *Az anyaszív* (1917)
* *Az utolsó hajnal* (1917) Edward / Dr. Hyttara Sahib
* *Jeruzsálem* (1918)
* *Das Spiel mit dem Tode* (1918)
* *A lélek órása* (1923)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 747108
 |



* Portalo pri Biografio
**Adelboden Hejmletero** - en berna dialekto de la svisgermana lingvo
***"Adelbodmer Hiimatbrief"*** - estas historia revuo pri la svisa komunumo Adelboden, publikigata ekde 1947.

Eldono
------

Ekde 1947 la instruistoj Christan Aellig, ekde 1972 Doktoro Jakob Aellig eldonis 
la revuon. Ekde 2001 amikaro kaj la komunuma verkisto Peter Oester eldonis ĝin kaj ekde 2005 Christian Baertschi. En 2008 oni fondis la organizaĵon "Fondaĵo vilaĝarĥivo Adelboden", kaj ekde 2011 la "Adelboden Hejmletero" estas oficiala organo de la fondaĵo.

Fonto pri evuolado de la alpa popolo
------------------------------------

La Adelboden Hejmleteroj estas grava fonto pri evoluado kaj etnogenezo de la alpa popolo ekde la 12-a jarcento - el la tekstoj imprese kompreneblas la malriĉeco kaj malfacila vivo de la alpanoj en pasintaj jarcentoj.

Svedikantaĵo
------------

La numero 71 diskutas ankaŭ la "Svedikantaĵon" de la 17-a jarcento. Laŭ la legendo frisoj kaj svedoj migris en tiun svisan alpan regionon. En Wimmis oni iris en du direktojn kaj poste rendevuis ĉiun 9-an de aŭgusto, la "Oswald-tago", por granda festo. Laŭ la legendo la hodiaŭa *"Hahnemoosdorfet"*, renkontiĝo en la alpa loko Hahnenmoos, estas la daŭrigo de tiu festo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* komunumo Adelboden vilaĝa arĥivo
* enhavo de Adelboden Heimleteroj ekde numero 1 [*rompita ligilo*]
* reglularo pri vilaĝa arĥivo de Adelboden Arkivigite je 2016-03-04 per la retarkivo Wayback Machine
* Adelboden oficiala paĝo
* pri alpo Hahnenmoos
**Kálmán Vidovszky** [vidovski], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Vidovszky Kálmán** estis hungara luterana pastro, instruisto, skolto. Lia frato estis Béla Vidovszky.

Kálmán Vidovszky  Arkivigite je 2016-12-29 per la retarkivo Wayback Machine naskiĝis la 25-an de aprilo 1888 en Gyoma, li mortis la 8-an de julio 1932 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Kálmán Vidovszky frekventis mezlernejojn en Szarvas kaj Békéscsaba, poste li studis en Luterana Teologia Akademio (Pozsony). En 1910 li pastriĝis, poste li ekinstruis en gimnazio de Békéscsaba. Li fondis skoltan grupon en la urbo. Dum la 1-a mondmilito li estis armea pastro. Ekde 1927 li instruis en liceo en Budapeŝto. En 1930 li estis gvidanto de la hungaraj skoltistoj. Li havis edzinon, li kontribuis ofte en skoltaj gazetoj.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Megemlékezés dr. Luther János főgymnasiumi tanár, vadász-zászlósról* (Békéscsaba, 1914)
* *Imádkozó fiúk. Imádságok a mindennapi és a cserkészéletben. Protestáns fiúk számára.* (Budapeŝto, 1929)
* *A középisk. tárgyak egymásra vonatkoztatása a gyakorlatban* (Budapeŝto, 1930)

Memorigiloj
-----------

* strato en Békéscsaba (1992)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 103-a paĝo)
* hungarlingva biografio


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Pli detalaj informoj troveblas en artikolo Yoani Sánchez.
**Generacio Y** (hispane Generación Y) estas persona blogo de la kubanino Yoani Sánchez.En ĉi tiu blogo ŝi priskribas plurajn ĉiutagajn aferojn de la vivo en Kubo. Ĝi havas tradukojn de la hispanlingvaj artikoloj al 19 lingvoj inkluzive de la litova, greka, finna, korea kaj hungara inter aliaj. Laŭ ĝia enkonduko:
"Generacio Y estas blogo inspirita en personoj kiel mi, kun nomoj kiuj komenciĝas aŭ enhavas "i grekan". Naskiĝintaj en la Kubo de la 70-aj kaj 80-aj jaroj, markitaj pro la kamparlernejoj, rusaj animaciaĵoj, la kontraŭleĝaj eliroj eksterlanden kaj la frustradon. Pro tio mi invitas al Yanisleidi, Yoandri, Yusimí, Yuniesky kaj aliaj kiuj havas tiun "i greka" por ke vi legu kaj komentu".

Ĉi tiu blogo estis premiita de diversaj amaskomunikiloj sed la kuba registaro neniam permesis la eliron de la aŭtoro por persone ricevi ilin. Ĉar en Kubo interreto estas malpermesata al granda parto de la loĝantaro ŝi devas pagi interret-karton kiu kostas ĉ. duono de monata salajro en Kubo aŭ sendi la artikolojn per poŝtelefonaj mesaĝetoj por ke alia persono publikigu ilin.

Post la famiĝo de la blogo, la kubaj aŭtoritatoj cenzuris ĝin kaj blokis la blogon kune kun aliaj kubaj blogoj kiuj denuncas la malrespekton al la homaj rajtoj en la insulo aŭ simple rakontas pri la nuntempo.

Eksteraj ligiloj
----------------

Generacio Y
**Audœnus Ludovisi** (vera nomo **Owen LEWIS** ; naskiĝis la 15-an de decembro 1533 en Llangadwaladr, mortis la 14-an de oktobro 1594 en Romo; vera nomo Owen Lewis) estis kimra episkopo.

Li estis episkopo de Cassano allo Ionio kaj apostola nuncio de Svislando ĝis la jaro 1595, lin sukcedis MS-ro Giulio Caracciolo.;

Biografio
---------

Li naskiĝis en Llangadwaladr en 1533.

La 3-an de februaro 1588 li estis nomumita episkopo de la Diocezo de Cassano allo Ionio, kaj estis konsekrita episkopo la 14-an de februaro 1588 de la kardinalo Nicolas de Pellevé.

Li forte kontraŭstaris protestantismon. Li studis en la Universitato de Vinĉestro, New College (Nova Kolegio) Oksfordo, kaj poste la Universitato de Douai en Francio, kaj li fariĝis sacerdoto en la Romkatolika Eklezio kaj universitata profesoro en la Fako de Leĝo en Douai; tie li fariĝis kanoniko de la Katedralo Notre-Dame (Nia Sinjorino) de Grâce de Cambrai kaj dekano en Hainault. En sia rolo kiel kanoniko li vizitis plurfoje Romon kie li kunvenis kun la Papo Siksto la 5a kaj poste kun la Papo Gregorio la 13a, kaj li enoficiĝis en kelkaj ekleziaj postenoj.

Li fondis, kun William Allen, du universitatojn: unu en Douai kaj la alia en Romo kaj li dungis sian amikon Morys Clynnog (proks. 1525 - 1581) en la kolegio en Romo. En Milano, inter 1580 kaj 1584, li laboris kiel administranto de la universitato. Li estis varme bonvenigita en Milanon de la Ĉefepiskopo Carlo Borromeo kaj Owen restis kun li kaj lia familio dum periodo. Borromeo mortis en la brakoj de Owen. Aliaj kimroj venis al li en Italio, inter ili Gruffydd Robert (antaŭ 1531 - post 1598).

En Romo li respondecis pro politikoj rilataj al Mari, la reĝino de Skotlando, kaj la Kolegio de Reims. La 3an de februaro 1588 li estis enoficigita kiel Ĉefepiskopo Cassano en la reĝlando de Napoli kaj li estis ordinaciita de Nicolas de Pellevé la 14an de februaro.

Li mortis en Romo la 14-an de oktobro 1594 kaj estis enterigita en la kapelo de la Respektinda Angla Kolegio. En 1595 la teologo Thomas Stapleton, en Parizo, dediĉis lin al sia *Promptumium Catholicum*..

Referencoj
----------

1. ↑  Pro problemoj rilatigitaj kun nepagaj salajroj al svisaj soldatoj, li ne povis piediradi en la svisa lando; li loĝis en Romo, kie li mortis. Nur post sia morto la Sankta Seĝo enoficigis novan nuncion.
2. ↑  British Consciousness and Identity: The Making of Britain, 1533-1707 angle
3. ↑  The Conquest of the Soul: Confessions, Discipline, and Public Order in ... angle
4. ↑  LEWIS , OWEN , or OWEN , LEWIS
5. ↑  Butler's Lives of the Saints. February angle

Vidu ankaŭ
----------

* Episkopo

Eksteraj ligiloj
----------------

* angle Paĝo pri MS-ro Owen Lewis en Catholic Hierarchy
* itale Retejo de la Episkopolando de Cassano allo Ionio
**Celia LOVSKY** (naskita Cäcilia Josefina Lvovsky, la 21-an de februaro 1897 kaj morta la 12-an de oktobro 1979) estis juddevena aŭstria aktorino ŝtataniĝinta usonano. 

Ŝi studis teatron, dancon kaj lingvojn ĉe la Aŭstria Reĝa Akademio de Artoj kaj Muziko. Ŝi poste moviĝis al Berlino, kie ŝi aktoris en la superrealistaj teatraĵoj de Karl Kraus. Tie, en 1929, ŝi amikiĝis kun Peter Lorre. La paro vojaĝis al Parizo, Londono kaj Usono. Li aperis en filmo de Fritz Lang,  M (1931), poste la paro ekloĝis en Santa Monica, Kalifornio. Post eksgeedziĝo ŝi komencis rolon en usonaj filmoj kaj televido. Ŝi ĉefe rolis iomete ekzotikajn rolojn kiel ekzemple la surda-muta patrino de Lon Chaney en *Man of a Thousand Faces* (1957) kaj "indiĝena princino" Saba en filmo *Foxfire* (1955).

Kiam ŝi maljuniĝis, ŝi ricevis rolojn de dignulinoj, kiel ekzemple hispana matriarko en epizodo de *Bonanza* (1960), maljuna indiĝenino en epizodo de "Wagon Train" kaj mallonga sed memorinda rolo kiel vidva patrino de Reinhard Schwimmer, unu de la viktimoj en la filmo *The St. Valentine's Day Massacre* (1967). Ŝi rolis la vulkananan matriarkon T'Pau en Star Trek dum epizodo "Amok Time" (1967), kiu plenumas la ceremonion de la fiaskita geedziĝo de sinjoro Spock.

Ŝia lasta apero estis en filmo *Soylent Green* (1973).

Referencoj
----------

1. ↑  Celia Lovsky biodata on Petition for Naturalization as **Cacilia Josefina Lowenstein**, ancestry.com; accessed October 7, 2015.

* Kategorio Celia Lovsky en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 635811
* GND: 1196753318
* LCCN: n87896436
* VIAF: 21209697
* ISNI: 0000 0000 3055 7716
 |
Japanaj blankaj armiloj.
**Malvarma armilo**, **blanka armilo**, **tranĉopika** aŭ **pikotranĉa** estas armilo, kian karakterizas ĝia kapablo tranĉi, vundi aŭ piki pere de akrigitaj aŭ pintaj eĝoj. Ĝin, krome, karakterizas tio, ke ĝi estas uzebla en batalo de korpo kontraŭ korpo. Kelkaj el ili povas esti ankaŭ ĵeteblaj armiloj. Malkiel pafarmiloj, blanka armilo estas pli rapide uzebla ĉar postulas nek ŝarĝadon nek manipuladon por ebligi pafadon.

Ili estas klasigeblaj laŭ ties longo en mallongaj armiloj, glavoj, sabroj kaj de longa tenilo kaj laŭ ties vunda kapablo en tranĉaj, pikaj, tranĉopikaj aŭ tranĉofrapaj.

Por porti kaj uzi blankajn armilojn en plej parto de landoj ne estas postulata jura permesilo. Male, por pafiloj, estas postulata en plej parto de landoj jura permesilo, foje eĉ ekzamenoj, psikologiaj analizoj ktp.

La blankaj armiloj ne postulas silentigilon por la momento de uzado, dum tio necesas por pafiloj, se oni volas ne esti aŭdata eĉ de malproksime. Alia avantaĝo de blankaj armiloj estas ke ili estas uzeblaj ene de akvo, dum plej parto el pafiloj ne uzeblas subakve.

Kelkaj specoj
-------------

- bajoneto
- batalhakilo
- glaveto
- glavo
- halebardo
- Japana glavo
- ĵetlanco
- lanco (pikstango)
- maĉeto
- milita falĉilo
- ponardo
- poŝtranĉilo
- sabro
- sago
- stileto
- svingoĵetilo
- tranĉilo
- tridento

Bibliografio
------------

* Michele Byam (2010-11-30). Arms and Armor, Discover the story of weapons and armor-from Stone Age axes to the battledress of samurai warriors. New York: Dorling Kindersley.
**Generalisimo** (latine: **generalissimus**; itale :generalissimo, prononcita "ĝeneralissimo"; en la hispana : generalissimo, prononcita "ĥeneralissimo") estas la plej alta rango en pluraj armeoj en la mondo.

La rango de Generalisimo estis aljuĝita al ĉefkomandantoj kiuj komandis ĉiujn la armetrupoj de la lando aŭ al komandantoj de unuigitaj militfortoj de pluraj aliancitaj landoj. Tiu rango ankaŭ estis aljuĝita kiel honora titolo al membroj de la reĝa familio en pluraj eŭropaj landoj.

En la Usono-Armeo ekzistas la rango de Generalo de la Armeoj, ekvivalenta al la rango de Generalismo.

La rango de Generalisimo unue estis donita en 1569 al la kronprinco de la franca trono Henriko Duko de Anĵuo (pli posta reĝo Henriko la 3-a).

En la Sankta Romia Imperio, Rusio kaj Sovet-Unio, tiu rango estis konata tie en sia origina latina formo, **Generalissimus**.

Dum la dua mondmilito, kaj la milito por la defendo de la patrujo, la gvidanto de Sovetunio, Josif Stalin, donis al si la rangon de Generalisimo, laŭ tradicio pruntita de la cara Rusio.

Famaj ĉefgeneraloj kun la rango de generalisimo (parta listo)
-------------------------------------------------------------

**Francio**

* Henriko Duko de Anĵuo
* Duko de Guise (Henri la 1-a de Lorraine)
* Princo de Conde (Ludoviko la 2-a de Bourbon-Condé)
* Maurice Gamelin

**Aŭstrio**

* Albrecht von Wallenstein
* Princo Eugen de Savojo

**Meksiko**

* Antonio López de Santa Anna

**Rusio**

* Aleksandr Menŝikov
* Aleksandro Suvorov

**Sovetunio**

* Jozef Stalin

**Hispanio**

* Don Juan de Aŭstrio
* Francisko Franco

**Usono (rango de Generalo de la Armeoj)**

* Georgo Vaŝingtono
* John Pershing

**Ĉinio**

* Ĉiang Kai-ŝek

**Svedio**

* Lennart Torstenson

**Nazia Germanio (rango de Reichsmarschall)**

* Hermann Goering

Eksteraj ligiloj
----------------

 **Generalisimo** en Vikimedia Komunejo
**Celesteno** aŭ Celestino estas vira persona nomo latindevena. Virina ekvivalento estas Celestina.

Diverslandaj variantoj
----------------------

**Celesztin** (Hungario), **Célestin** (Francio), **Selestin** (Francio – *bretone*), **Coelestin** (Germanio), **Zölestin** (Germanio), **Celestino** (Hispanio), **Celestí** (Hispanio – *katalune*), **Zelestino** (Hispanio – *eŭske*), **Çelestini** (Albanio), **Celestino** (Portugalio, Italio), **Celestin** (Slovenio, Serbio, Rumanio, Danio, Kroatio), **Celestín** (Slovakio), **Celestyn** (Pollando), **Celestinas** (Litovio), **Selestínus** (Islando), **Celestine** (Unuiĝinta Reĝlando), **Κελεστίνος** (Grekio), **Celestýn** (Ĉeĥio), **Целестин** (Nord-Makedonio, Rusio, Serbio), **Целестін** (Ukrainio), **Celestinus** (Nederlando, *latine*), **Caelestinus** (*latine*)

Vidu ankaŭ
----------

* Personaj nomoj en Esperanto

Konataj personoj tiel nomitaj
-----------------------------

* Celesteno la 5-a – papo, kiu abdikis
* Celestino Prieto – biciklisto hispania

Referencoj
----------

1. ↑  Kazimierz Tymiński: *Mały słownik POLSKO-ESPERANCKI* (*Malgranda vortaro POLA-ESPERANTA*). Wiedza powszechna – Warszawa 1986. (ISBN 83-214-0326-3) paĝoj 429-431 – antaŭnomoj (voknomoj)

* Kategorio Celesteno (persona nomo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**General Enrique Estrada** estas komunumo en la meksika subŝtato Zacatecas. La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas *General Enrique Estrada*.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 7369 loĝantojn. El tiuj estas 3494 viroj kaj 3875 virinoj. La komunumo havas surfacon de 190 kvadratkilometroj kaj ĝi situas (meza punkto) je 2,150 metroj super la marnivelo. La kvanto de precipitaĵo (jare) estas 500 milimetroj. La geografia koordinatoj de la komunumo estas 23° 0′ norda latitudo kaj 102° 44′ okcidenta longitudo.

Sociogeografio
--------------

En la komunumo vivas 4815 personoj kiuj aĝas 5 jaroj aŭ pli. El tiuj 11 personoj parolas indiĝenan lingvon. Tio egalas al 0.23 % de la personoj, kiuj aĝas 5 jaroj aŭ pli.

3,531 loĝantoj aĝas 15 jaroj aŭ pli. Inter ili estas 3301 alfabetoj kaj 113 analfabetoj. Do 6.46 % de la loĝantoj, kiuj aĝas 15 aŭ pli estas analfabetoj.

Inter la virinoj estas 1,705 alfabetoj kaj 115 analfabetoj. Do la grado de analfabeteco inter virinoj estas 6.32%. Inter la viroj estas 1,596 alfabetoj kaj 113 analfabetoj, do 6.61% el la viroj estas analfabetoj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI

Eksteraj ligiloj
----------------

* Arkivigite je 2007-05-20 per la retarkivo Wayback Machine
**Félix Kassowitz** [fEliks kaŝovic], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kassowitz Félix** estis hungara grafikisto, karikaturisto, ilustristo, afiŝisto, stenografisto. Lia pseŭdonimo estis **Kasso**.

Félix Kassowitz  naskiĝis la 17-an de majo 1907 en Vieno, li mortis la 13-an de aprilo 1983 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Félix Kassowitz devenis el juda familio. Li frekventis lernejon por komercistoj, sed li komencis labori kiel stenografo en redaktejo. Inter 1930-1932 li estis karikaturisto en Parizo. Baldaŭ li revenis al Budapeŝto, liaj karikaturoj, ilustraĵoj aperis en pluraj gazetoj. Li kreis ankaŭ desegnofilmojn kun John Halas. En 1943 li iĝis trudlaboristo. Li travivis la holokaŭston. En 1945 li aliĝis al la komunistoj kaj li estis jam konata karikaturisto. Depost la Hungara revolucio de 1956 li forlasis la komunistojn aŭ socialistojn. Li ricevis premion en 1968. Li havis edzinon, kiu naskis filon.

Elektitaj kolektivaj ekspozicioj
--------------------------------

* Budapeŝto (1947, 1953, 1958, 1975)
* Plovdiv (1959)
* Arthalo Budapeŝto (1960, 1962)
* Gelsenkirchen (1968)

Elektitaj libroilustraĵoj
-------------------------

* Péter Berkes: *Tűz! Tűz!* (1983)
* R. Chitz Klára: *Muzsikus Péter Hangszerországban* (1979)
* G. Jagdfeld – N. Gernet: *Kátya és a krokodil* (1961)

Lia libro
---------

* „Kasso rajzok" (1957)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
*

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 628693
* VIAF: 121407360
* ISNI: 0000 0000 7966 8580
 |
Temas pri... Ĉi tiu artikolo temas pri besta ĉelo. Por informoj pri la samnoma planta organo, vidu la artikolon ovolo (plantoscienco).
Sekco de homa ovolo kaj de la ĉeloj de la radia krono post ovolado. Anatomio de Gray 1911.
**Ovolo** aŭ **ovoĉelo** estas seksa ĉelo aŭ ina gameto. Ĝi estas granda ĉelo, sfera kaj senmova.

En bestoj, inkluzive homoj, ovolo estas haploida ĉelo produktata de ovario, kiu portas la genetikan materialon kaj kiun povas fekundigi spermatozoo, tiel formante zigoton.

Ovoloj formiĝas en la ovarioj pro subdivido per mejozo de primara oocito en du sekundarajn oocitojn. Ĉi tiu procezo, nomata **oogenezo**, estas manifestata per la perioda procezo de ovolado.

La unua el la du dividoj mejozaj (kiuj reduktas la kromosoman kvanton) startas dum la embria disvolviĝo kaj estas interrompita dum la interfazo. Estas rekomencata dum la puberto, kiam en ĉiu ciklo maturiĝas oocito kaj la foliklo kiu envolvas ĝin, kompletigante la unuan dividon (kiu produktas oociton sekundaran) kaj startante la duan. La dua mejoza divido (kiu estigas maturan ovolon) estas siavice interrompata, kaj ne estos kompletiĝata ĝis la fekundigo, se ĝi estos produktata. Post la kompletiĝado de la mejozo de la oogonioj, krom oocito, estos estigataj du polaraj korpoj: la unua estas la frata ĉelo de la oocito sekondara, kaj la dua la frata ĉelo de la ovolo.

Dum la polaraj korpoj estas ĉeloj relative malgrandaj, ovoloj estas la plej grandaj haploidaj ĉeloj de la homa korpo. La ĉelmembrano de oocito estas grava en la procezo de fekundigo.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rFiziologio kaj endokrinologio de reproduktado de homo |
| --- |
| Anatomio kaj fiziologio | Reprodukta sistemo (vira, virina) |
| Menstrua ciklo | menstruo • folikula fazo • ovolado • lutea fazo |
| Gametogenezo | spermatogenezo (spermatogonio, spermatocito, spermatido, spermoĉelo) • oogenezo (oogonio, oocito, ootido, ovoĉelo) • embria ĉelo (gonocito, gameto) |
| Sekseco | homa sekskonduto • koito • erektiĝo • ejakulo (spermo) • orgasmo • fekundigo / fekundeco • masturbado • gravedeco • postnaska tempo |
| Vivo | prenata evoluo • seksa dimorfismo • seksa diferencigo • pubereco (menarĥo, adrenarĥo) • klimaktero (menopaŭzo, andropaŭzo) |
| Reprodukta teknologio | asistita reproduktado • klonado • embria testo • embria transfero • genetika inĝenierarto • hormona kuracado • preimplanta genetika diagnostiko • kontraŭkoncipilo • ensemigo • fekundigo en provtubo |

 |


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 349547
* GND: 4151658-8
* LCCN: sh85096271
* BNF: 12471072p
* NDL: 00569288
* NKC: ph135096
 |
**Celia Sánchez Manduley** (Media Luna, 9-a de majo de 1920 – Havano, 11-a de januaro de 1980), estis aktiva revoluciulino kaj partoprenanto en la Kuba Revolucio kaj tre proksima amikino de Fidel Castro. Ŝia patro estis kuracisto. Ekde junaĝo ŝi estis influata de la ideoj de José Martí kaj jam kiel junulino aliĝis al la popola lukto je libereco.

Ŝia decida partopreno estis preparo de la kamparana apogo ĉe Manzanillo al la revoluciuloj, kiuj estis venontaj per la ŝipo Granma kun Fidel Castro kaj Che Guevara. Poste ŝi estis inter la unuaj virinoj kiuj aliĝis al la kastrisma revolucio kaj estris virinan roton. Post la venko ŝi plu havis sian influon, sed ne okupis altajn postenojn.

En 1953 kun sia patro ŝi portis kaj muntis buston ĉe la pinto de la monto Pico Turquino por honorigi la nacian heroon José Martí.

* Kategorio Celia Sánchez en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 329225
* GND: 139064222
* LCCN: n85225642
* VIAF: 95656658
* ISNI: 0000 0001 1495 5957
* SUDOC: 17440591X
* BNF: 16737560r
 |
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

**Aurel BOIA** (9-an de novembro 1913 – 26-an de oktobro 1998 en Bukareŝto) estis rumana esperantisto kaj veterano de la rumania Esperanto-movado. 

Li lernis E-on 16-jara kaj ekde 1957 gvide rolis en la landa movado, i.a. kiel vicprezidanto de Rumana Kunordiga E-Komitato (1970-78), de Kolektivo Esperanto-Interlingvistiko (1978-89) kaj de la refondita Rumana E-Asocio (1990-91). Doktoro pri sociologio, aŭtoro de konata rumana lernolibro de stenodaktilografio, li aŭtoris E-lernilon (*11 x 11, Esperanto prin proverbe*, 1978; dua eldono aperis en 2006), tradukis kaj verkis poezion (kvar poemoj liaj aperas en Esperanta antologio). 40 jarojn li estis membro de UEA, servante dum la tuta - por Esperanto ofte malfacila - tempo kiel plurfaka delegito en Bukareŝto. Li postlasis manuskripte kolekton da anekdotoj, kontribuon al bibliografio de E-tradukoj el la rumana beletro kaj esplorojn vortstatistikajn.
**Serradilla del Llano** estas municipo de la provinco Salamanko, en la aŭtonoma komunumo Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la Jurisdikcia teritorio de Ciudad Rodrigo kaj al la Municiparo Las Dehesas. *Serradilla del Llano* estas tradukebla al iome kontraŭdira *Montetaro de la Ebenaĵo*.

Ĝia municipa teritorio estas formata de la loĝlokoj Serradilla kaj Porteros, okupas totalan areon de 67,52 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2017, ĝi havis 167 loĝantojn. Ĝi perdis preskaŭ 600 loĝantojn dum la dua duono de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj.

Limas kun loĝlokoj La Atalaya, Serradilla del Arroyo, Zamarra, Agallas, Monsagro kaj la Provinco Cáceres. 

Ĝi fondiĝis en la 12-a jarcento. En postaj jarcentoj suferis pro militoj kun najbara Portugalio kaj dum la Hispana Milito de Sendependigo. 

La tradiciaj agrikulturo kaj brutobredado lastatempe iom dekadencis. Lastatempe rura turismo ekgravis.

La urbestro estas de dekstra partio PP.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Salamanko


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 752665
 |
**Auriat** estas franca komunumo lokita en la departemento Creuse kaj en la regiono Limoĝio. Ĝi havis 113 loĝantojn laŭ censo plenumita en 1999.

Geografio
---------

Auriat etendiĝas sur 21,66 km², kaj havis 113 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas nur 5 homoj po kvadrata kilometro. La vilaĝo situas en Creuse, kiu estas kampara, maldense loĝata franca departemento en la nordokcidenta parto de la Centra Masivo. 

La regiono ĉefe konsistas el malaltaj montoj kaj altebenaĵoj : la plej alta punkto de Auriat situas je alteco de 628 metroj.

Historio
--------

Antaŭ la franca revolucio de 1789 kaj la kreado de la departemento Creuse en 1790, Auriat apartenis al la franca graflando Marche. Ekde la fino de la 15-a jarcento ĝis proksimume la jaro 1900, tiu regiono estis fama fonto da migrantaj masonistoj, kiuj ĉiujare dum la plej varma periodo laboris en grandaj urbocentroj, precipe en Parizo.

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la vilaĝo S-ro Franck Simon-Chautemps, kiu do fariĝis la loka urbestro.

Monumentoj
----------

La loka preĝejo datiĝas de la 15-a jarcento, kaj estis parte renovigita.

Administrado
------------

Auriat apartenas al la kantono de Bourganeuf, kies ĉefurbo estas Bourganeuf. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Guéret, unu el la du arondismentoj de la departemento Creuse.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Creuse
* Kantono de Bourganeuf
|  |  |
| --- | --- |
|  | - La mallongigo FR en Fétigny FR staras por la svisa Kantono Friburgo. Por aliaj signifoj de la nomo vidu sub **Fétigny**. |


---


**Fétigny** estas komunumo en la distrikto Brojo en Kantono Friburgo, Svislando. Ĝi havis 862 loĝantojn je la 31-a de decembro 2011.

Geografio
---------

Fétigny situas en la friburga eksklavo de Estavayer en la ebenaĵo de la rivero Brojo, ĉe ties norda bordo, okcidente de la urbo Payerne. La komunumo konsistas el la vilaĝo Fétigny, la kvartalo Sur la Roche en oriento de la komunumo, kaj diversaj izolitaj bienoj.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 4,08 km², de kiuj 9,6% estas kovritaj de arbaro, 76,7% servas por agrikulturo kaj 12,3% por setlado.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Fétigny limas en nordo kaj oriento al Payerne (VD), en sudoriento al Trey, en sudo al Granges-près-Marnand, en sudokcidento al Ménières, kaj en okcidento al Cugy.

Trafiko
-------

La komunumo Fétigny situas flanke de la gravaj trafikvojoj. Tra ĝi kondukas konekta vojo de Payerne al Ménières. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A1, situas proksimume 3 kilometrojn oriente de la komunumo apud Payerne. Per la poŝtaŭtolinio de Payerne al Combremont-le-Petit la komunumo estas konektita al la publika transportreto.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Fétigny datiĝas el la jaro 1142 kiel *Festignei*. En Fétigny estis trov ita tombejo el la bronzepoko kaj restaĵoj de romia vilao. Dum mezepoko Fétigny apartenis al la Senjorujo Cugy. En la jaro 1490 Georgo de Glano trionon de la senjorujo kune kun la feŭdaj rajtoj al la Hospitalo de Romont, kiu ĝin poste vendia al Friburgo. Post la akiro fare de la urba ŝtato Friburgo Fétigny en la 16-a jarcento fariĝis parto de la Voktejo Estavayer-le-Lac, kiu post la Helveta Revolucio fariĝis distrikto kaj surbaze de la nova friburga konstitucio de 1848 estis atribuita al la distrikto Brojo.

Vidu ankaŭ
----------

* Aliaj lokoj kun la nomo Fétigny

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: Reta mapo 1:20000 de Swisstopo[*rompita ligilo*]
2. ↑  Fonto: Komunumdatumoj de la retejo de la Svisa Federacia Oficejo pri Statistiko, retejo konsultita la 5-an de novembro 2011
3. ↑  Fonto: *Marianne Rolle*: *Fétigny* en *Historia Leksikono de Svislando* (2005-01-11)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Fétigny FR en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Fétigny[*rompita ligilo*]

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Fétigny** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Brojo |
| --- |
| Bussy • Châbles • Châtillon • Cheiry • Cheyres • Cugy • Delley-Portalban • Domdidier • Dompierre • **Estavayer-le-Lac** • Fétigny • Gletterens • Léchelles • Les Montets • Lully • Ménières • Montagny • Morens • Murist • Nuvilly • Prévondavaux • Rueyres-les-Prés • Russy • Saint-Aubin • Sévaz • Surpierre • Vallon • Vernay • Villeneuve • Vuissens |  |

 |
**Félix Louis L'Herminier** (18a Majo, 1779 – 25a Oktobro, 1833) estis franca apotekisto kaj naturalisto naskiĝinta en Parizo. Lia filo, Ferdinand Joseph L'Herminier (1802 – 1866), estis botanikisto kaj zoologo.

Li studis kemion kaj naturhistorion en Parizo, kaj en 1798 li veturis al Gvadelupo, kie li restis nombrajn jarojn studante la flaŭron kaj la faŭnon de la insulo.

Li publikis kelkajn verkojn pri ornitologio, include traktaĵon pri la rolo kaj funkcio de la sternumo en birdoj, titolita *Recherches sur l'appareil sternal des oiseaux, considéré sous le double rapport de l'ostéologie et la myologie, suivies d'un essai sur la distribution de cette classe de vertébrés*, (1827).

Estas kelkaj zoologiaj specioj nomitaj laŭ li, kiaj la Gvadelupa melanerpo (*Melanerpes herminieri*), la Martinika buklovostulo (*Leiocephalus herminieri*), kaj la Makulpufino (*Puffinus lherminieri*).

Referencoj
----------

* *Tiu artikolo estas bazata sur la angla traduko el la Franca Vikipedio.*

  



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 433058
* GND: 117670839
* VIAF: 32779822
* ISNI: 0000 0000 1371 8805
 |
**Irén Erdész** [erdEs], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Erdész Irén** estis hungara aktoro. Ŝia origina familia nomo estis *Ertl*.

Irén Ertl  naskiĝis la 24-an de januaro 1913 en Budapeŝto, ŝi mortis la 27-an de oktobro 1969 en Nyíregyháza.

Biografio
---------

Irén Erdész akiris diplomon en Aktora Lernejo de la Tutlanda Aktora Societo en 1932. Post siaj studoj ŝi aliĝis al hungara teatra trupo de Ŝtata Teatro de Košice. En 1938 ŝi havis rolojn en la filma produktejo, en 1940 li apartenis al ĵus fondita migranta trupo en Norda Transilvanio. Ŝiaj sekvaj teatraj stacioj estis:

* unuigita trupo de Miskolc kaj Kassa (1941)
* Teatro Csokonai (Debrecen) (1942)
* Nacia Teatro (Szeged) (1943)
* unuigita trupo de Győr kaj Sopron (1944).

Ŝi edziniĝis en 1944, en la sekva jaro ŝia edzo estis deklarita milita krimulo. Ŝi restis ĉiam fidela al sia edzo, tial ŝia aktora kariero tuj finiĝis. Ŝi naskis gefilojn en 1945, 1948 kaj 1950.

Elektitaj teatraj roloj
-----------------------

* Sándor Márai: *Kaland* (1942)
* Sándor Sík: "Égig érő torony" (1943)
* Imre Madách: La tragedio de l' homo - Hyppia
* pluraj operetaj roloj kiel primadono

Ŝiaj filmaj roloj
-----------------

* *Papucshős* (1938) - gasto
* *Pénz áll a házhoz* (1939) - S-ino Décsi

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Irving FISHER** (n. 27-an de februaro 1867 en Saugerties, Novjorkio, Usono - m. 29-an de aprilo 1947, New Haven, Connecticut) estis usona ekonomikisto. Li havis gravan rolon en ellaboro de la moderna monetara teorio, en esploroj pri kapitalteorio.

Li studis en Yale (B. A. 1888; Ph. D. 1891) kaj poste instruis tie matematikon
(1892-95), poste ekonomikon (1895-1935). Li verkis la libron *The Purchasing Power of Money* (La aĉetpovo de la mono; 1911) kaj en tiu kreis modernan nocion pri rilato inter la ŝanĝoj de la monkvanto kaj la ĝenerala preznivelo.

Fisher publikigis inter 1912 kaj 1935 en pli ol 300 diversaj dokumentoj pri imagoj de enkonduko de la konstanta aĉetpova (alinome varbaza) dolaro. Li proponis ankaŭ tion, ke la bazunuo de la mono ne estu la oro, sed la prezindekso de la varoj difinu valoron de la dolaro.

La agadema ekonomikisto prezentis ankaŭ reformideojn en aliaj terenoj kiel pri sanitaraj aferoj, eŭgeniko, naturprotekto, alkoholaĵ-malpermeso, Ligo de Popoloj. Li sukcesis kiel negocisto; li surmerkatigis en 1910 propre evoluigitan kartotekan sistemon, el kiu prenis li grandan profiton. Li ankaŭ helpis la fondon de la Remington Rand, Inc. (1926). Fisher estis la prezidanto de tiu akcia kompanio ĝis sia morto.

Gravaj verkoj
-------------

*Theory of interest as determined by impatience to spend income and opportunity to invest it*, 1930
* *Mathematical Investigations in the Theory of Value and Prices* (1892)
* *The Nature of Capital and Income* (1906)
* *The Making of Index Numbers* (1922)
* *The Theory of Interest* (1930)
* *Booms and Depressions* (1932).

* Kategorio Irving Fisher en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 125081
* GND: 118533541
* LCCN: n50005294
* VIAF: 27126999
* ISNI: 0000 0001 1047 3061
* LIBRIS: 186953
* SUDOC: 031592813
* BNF: 122777585
* NLA: 35086483
* NDL: 00439611
* BIBSYS: 7060082
* NKC: mzk2005282649
* BNE: XX1165001
 |
**Pál Királyi** [kirAji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Királyi Pál** estis hungara politikisto, ĵurnalisto, parlamentano. Lia origina persona nomo estis József.

Pál Királyi
Pál Királyi  naskiĝis la 10-an de aŭgusto 1818 en Szepetnek. Li mortis la 25-an de majo 1892 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Pál Királyi frekventis piaristan gimnazion en Nagykanizsa, poste li aliĝis al la piaristoj en 1836 en Kecskemét, samtempe li prenis la personan nomon Pál. Li instruis en gimnazio, en 1840 li forlasis la piaristan ordenon ĝuste antaŭ la oficiala monaĥiĝo. Li lernis juron en Reĝa Universitato de Pest, poste li partoprenis en la parlamenta laboro en 1843. En la sekvaj jaroj li estis ĵurnalisto en Pest (urbo). Dum la Hungara revolucio de 1848 li estis soldato, fine jam majoro. Inter 1850 kaj 1856 li estis trudsoldato en armeo de Habsburga Imperio, poste li redaktis literaturan revuon, tamen li publikigis ankaŭ akrajn politikaĵojn. En 1861 li estis elektita ĉefnotario de urbo Pest, poste parlamentano en la escepta kunvena serio. En la elektadoj de 1865 kaj 1884 li perdis la mandaton, sed ĝis sia morto (krom la esceptoj) li estis parlamentano. Li estis fondinta membro de Societo Kisfaludy.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Pályamű a Robot és dézsma nemzetgazdasági kérdésre* (1843-44) - premiita studo
* *Szigetvár 1656* (1859)
* *A magyar primás aranymiséje* (1860) - pro tiu artikolo li ne plu estis redaktoro

Memorigiloj
-----------

* strato en Belváros-Lipótváros de 1892

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al litero K, poste serĉu la nomon)
* hungare
* hungare
* hungare

* Kategorio Pál Királyi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 539865
* GND: 103722972X 101362775X, 103722972X
* VIAF: 304934354 172792612, 304934354
* ISNI: 0000 0001 2310 4329
 |