recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Gyula Bulyovszky** [djula bujovski], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bulyovszky Gyula** estis hungara revoluciulo, ĵurnalisto. Lia nobela antaŭnomo estis *gyulafalvai*, lia edzino estis Lilla Szilágyi Bulyovszkyné. liaj pseŭdonimoj estis *Inokai Csalán, B. Gy*.

Gyula Bulyovszky naskiĝis la 5-an de aprilo 1826 en Rákoskeresztúr (nun kvartalo en Budapeŝto), li mortis la 17-an de aprilo 1883 en Budapeŝto (la fontoj mencias plurajn aliajn datenojn).

Memortabulo pri Gyula Bulyovszky
Bildo pri Gyula Bulyovszky en 1886

Biografio
---------

Gyula Bulyovszky frekventis gimnaziojn en Pest (urbo) kaj Debrecen, poste li akiris advokatan diplomon en Reĝa Universitato de Pest en 1847. Pli frue ekde 1843 li verkis poemojn kaj novelojn en la tiutempaj gazetoj. Li estis unu el la ĉefrolantoj de Hungara revolucio de 1848 kaj li redaktis revoluciemajn gazetojn. En la sama jaro li edziĝis. Post fiasko de la revolucio li estis oficisto en ministerio, ankaŭ ĵurnalisto kaj kritikisto en pluraj gazetoj. En 1859 li fondis gazeton, kiun li redaktis ĝis 1864. Kelkfoje li verkis teatraĵojn.

Elektitaj teatraĵoj
-------------------

* *Uriel Acosta* (tradukita tragedio prezentita en Nacia Teatro (Budapeŝto), 1850)
* scenarlibro de Károly Huber: *A székely leány* (opero, 1858)
* *Nesze semmi, fogd meg jól* (teatraĵo prezentita unue en Népszínház, 1868)
* *Fuzio* (komedio, prezentita unue en Nacia Teatro, 1879)

Memorigiloj
-----------

* memortabulo en Budapeŝto

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun bildo
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Gyula Bulyovszky (ĵurnalisto) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 697580
 |
**István Vermes** [iŝtvAn vermeŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Vermes István** estis hungara-nederlandana kuracisto, profesoro, membro (ekstera (2007)) de Hungara Scienca Akademio.

István Vermes  naskiĝis la 11-an de aprilo 1946 en Szolnok, li mortis la 6-an de novembro 2015 en Pécs.

Biografio
---------

István Vermes akiris medicinan diplomon en Medicina Universitato de Pécs en 1970, poste li estis asistanto en la universitata instituto. En 1973 li akiris laboratorian fakdiplomon. Li kandidatiĝis (Ph.D) en 1976, poste ĝis 1979 li esploris en Szeged, poste en Nederlando, kie li vivis longe. En 1999 okazis lia habilitiĝo jam en Universitato Semmelweis. Li estis nomumita universitata profesoro en 2001 en Universitato de Twente, post 4 jaroj en Pécs. Li ricevis hungarajn kaj nederlandajn premiojn. Li havis edzinon, kiu naskis 2 gefilojn. Li apogis la medicinon per laboratoriaj esploroj.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Effect of intraventricular injection and intrahypothalamic implantation of serotonin on the hypothalamo-hypophyseal-adrenal system in the rat* (1972) - kunverkinto
* *Effects of haloperidol, domperidone and bromocriptine on the secretion of ACTH, ß END and α-MSH from the rat pituitary gland* (1982) - kunverkinto
* *Ultra sensitieve TSH metingen: voordelen voor de kliniek ?* (1994) - kunverkinto
* *Apoptosis and proliferation in breast cancer cells, cultured in vitro: effects of SERMs* (2005) - kunverkinto
* *Preimplantation assessment of embryos through detection of free embryonic dna* (2015) - kunverkinto

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva teksto kun foto
* hungarlingva intervjuo
* hungarlingva biografio kaj aprezo


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
*Epistola de victoria contra infideles habita*, 1507
En pogromo de Lisbono je 19-a de aprilo 1506, dum la regado de Manuel la 1-a (Portugalio), iu nov-kristano ("cristão-novo")- t. e. judo baptita perforte- publike esprimis siajn dubojn pri la miraklaj vidoj en Preĝejo de Sankta Domingo en Lisbono. Sekve, 4 mil judoj, viroj, virinoj kaj infanoj estis masakritaj de katolika loĝantaro, provokataj de dominikanaj monaĥoj. La judoj estis akuzitaj, kulpigitaj inter aliaj je "malbonaĵoj" kiel diomurdo kaj seka periodo, kiu lasta mizerigis tiam la landon. La murdado daŭris tri tagojn.

Sekve al tiu masakro, la emo al antisemitismo kreskis en Portugalio kaj oni establis inkvizicion (kiu funkciis de 1540 ĝis 1821), multaj judaj familioj foriris la landon.

Certe, ne nur "religiaj" aferoj kaŭzis la Masakron de Lisbono. La reĝo Manuel volis ankaŭ edzigi al hereda princino de Hispanio por unuigi la du regnojn sub la portugala krono. La hispanoj petis al li forigi la judojn kaj maŭrojn de Portugalio, ĉar judoj estis la ĉefaj financistoj kaj teĥnikistoj de Portugalio. Hispanoj pensis ke sen judaj astronomoj kaj kartografoj, portugaloj ne sukcesus vojaĝi tra la maroj. La deziro de Manuel al la hispana trono estis pli granda ol praktikaj kialoj kaj li kaŭzis la persekuton al judoj. Malgraŭ tio, hispanoj ne volis subteni liajn planojn kaj donis alian edzon al sia princino.

En Tomar troviĝas la plej malnova sinagogo de Portugalio.

* Kategorio Pogromo de Lisbono en 1506 en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Batasuna** ("Unueco" en la eŭska lingvo, originale Herri Batasuna aŭ "Unueco de la Popolo") estis eŭska naciisma partio bazita plejparte en Eŭskio (Hispanio), kie ĝi estis malpermesita en 2003, post kiam tribunalo deklaris ke la partio financis la agadon de la terorisma organizo ETA per publika mono.

Kiel unuiĝo kaj ne kiel partio, Batasuna havas minoritatan ĉeeston en la franca Eŭskio, kie ĝi restas laŭleĝa por la tempo estanta kiel "Batasuna".

La rangoj kaj subteno de Batasuna estis reprezentitaj sub malsamaj nomoj ĉar ĝi estis unue deklarita laŭleĝa dum la 1980-aj jaroj dum la Hispana transiro al demokratio. Tiel, la antaŭuloj de Batasuna estis la origina Herri Batasuna kaj, tiam, Euskal Herritarrok. Post la malpermeso en 2003, la kerno-subteno de Batasuna ankoraŭ reorganiziĝis per aliĝigado de la ĝis nun marĝenaj partioj EHAK kaj Eŭska Naciisma Agado (ANV).

Batasuna estis parto de la eŭska Nacia Liberiga Movado kiu inkludas sociajn organizojn, sindikatojn, junularon (Jarrai kaj Gazteriak, nun kunfanditaj en Haika kaj Segi), kaj la grupojn de virinoj (Egizan). Jarrai-Haika-Segi, Gestoras pro Amnistia, Askatasuna kaj aliaj grupoj proksime rilatiĝintaj al Batasuna estis ankaŭ deklaritaj kontraŭleĝaj fare de diversaj tribunalaj verdiktoj rilate la samajn akuzojn de kunlaborado kun ETA.

Batasuna estas inkludita en la "listo de Eŭropa Unio de terorismaj personoj kaj organizoj" kiel komponento de ETA.

Vidu ankaŭ
----------

* Ezker abertzalea

* Kategorio Batasuna en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ĉi tiu artikolo temas pri abstrakta orta strukturo. Koncerne aliajn signifojn aliru la apartigilon Krado (apartigilo).* |

Tipografia krado konsistanta el serioj da vertikalaj kaj horizontalaj aksoj sin krucantaj.
Tipografia aranĝo maldekstre ĝustigita laŭlonge de la krado.
Tipografia **krado** estas dudimensia strukturo el serioj da vertikalaj kaj horizontalaj aksoj sin krucantaj. Ĝi aplikiĝas por strukturi enhavon. La krado servas kiel armaturo, sur kiu la grafikisto povas organizi tekstojn kaj bildojn en maniero racie kaj facile komprenebla. Malpli komuna termino estas "referenc-krado", kiun oni trovas jam komence de la historio pri presarto.

Historio
--------

### Precedencoj

Antaŭ la invento de la presarto per plumba tipografio oni uzis simplajn kradojn, kiuj baziĝis sur optimumaj proporcioj por la surpapera manskribo. Tiu sistemo, konata sub la nomo "Diagramo de Villiards", estis uzita ekde la mezepoko.

### Evoluo ĝis la moderna krado

Post la dua mondmilito, kelkaj grafikistoj kiel Max Bill, Emil Ruder kaj Josef Müller-Brockmann, influitaj de la ideoj el la verko *Die neue Typographie* (La nova tipografio) de Jan Tschichold, komencis pridubi tiutempe la ekzistorajton de la tipografia krado por la enpaĝigo. Ili komencis koncepti suplan sistemon, kiu kapablas helpi la grafikistojn por atingi koherecon en la paĝa organizado. El tio rezultis la moderna tipografia krado, kiun oni asocias al la internacia tipografia stilo. La precedenca laboro pri la temo *Grid systems in graphic design* (La sistemoj de tipografia krado por la enpaĝigo en grafismo) de Müller-Brockmann helpis al la disvastigo de la uzo de kradoj unue en Eŭropo kaj poste en Nord-Ameriko.
Entombigo de herooj en Kievo
**Batalo ĉe Kruto** (ukraine *Бій під Крутами*) okazis la 30-an de januaro 1918 apud la fervoj-stacio Kruti. La rusian bolŝevistan sesmil-soldatan taĉmenton sub komando de M. Muravjov, konsistantan el moskvaj soldatoj kaj maristoj de Balta militŝiparo, kontraŭstaris 300-kapa bataliono de studentoj el la Kijiva Universitato sub la komando de kapitano Averkij Honĉarenko. La batalo daŭris ĉ. 5 horojn kaj finiĝis per malvenko de l' ukraina flanko. Kvankam la batalo ne grave influis la agres-militon de soveta Rusio kontraŭ la juna Ukraina Popola Respubliko (UPR), tamen ĝi havis grandan signifon por la popola spirito danke al heroismo de l' ukrainaj junuloj, kiuj pereis apud Kruti-stacio.

Kiam estis subskribita Traktato de Brest-Litovsk, oni decidis solene entombigi restaĵojn de la pereintaj studentoj. La funebra ceremonio okazis sur la Askolda tombmonto en Kievo la 19an de marto 1918. La funebradon partoprenis la prezidento de UPR Miĥajlo Hruŝevskij (li ankaŭ faris paroladon). La ukraina poeto Pavlo Tiĉina dediĉis al la herooj de Kruto poemon "*Memore al la tridekopo*" (ukraine: Пам’яті тридцяти). La poemon esperantigis Paŭlo Moĵajev.

Dum la komunisma reĝimo en Ukrainio oni prisilentis la batalon.

Monumento
---------

La sekva di-servo sur la Askolda tombmonto post multaj jaroj de fizika kaj morala teroro okazis nur la 29an de januaro 1992. Dum soveta tempo la Askolda tombejo estis ruinigita, pro tio estis decidite fondi memoraĵon en vilaĝo Kruto. Dank'al helpo de prezidento Viktor Juŝĉenko la monumento estis farita kaj inaŭgurita somere 2006; la aŭtoro - skulptisto Anatolij Hajdamaka. Sur la 7-metra monteto staras 10-metra ruĝa kolono - kopio de kolonaro de Kijiva Universitato, kie lernis multaj studentoj-herooj. Ĉe la montpiedo troviĝas preĝejeto kaj kruc-forma lageto.

* Kategorio Batalo ĉe Kruto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
bandurio hispana.
La **bandurio** estas nomo kiu utilas por nomigi multajn diversajn kordinstrumentojn. Ĉiuj estas similaj specoj de gitaroj.

Hispana bandurio
----------------

bandurio (dekstre) kun mandolino en Horniman museo, Londono, Britio.
La **hispana bandurio** (hispane: **bandurria**) estas kordinstrumento tradicia hispana. Ĝi havas dekdu kordojn ŝtalajn en ses kordoĥoroj.

Filipina bandurio
-----------------

La **Filipina bandurio** (tagaloga: **banduria**) estas kordinstrumento filipina. Ĝi havas dekkvar kordojn ŝtalajn en ses kordoĥoroj.

Perua bandurio
--------------

La **Perua bandurio** (hispana: **bandurria peruana**) estas kordinstrumento perua kaj bolivia. Ĝi havas dekdu aŭ dekses kordojn ŝtalajn en kvar kordoĥoroj.

Kuska bandurio
--------------

La **Kuska bandurio** (hispana: **bandurria cusqueno** aŭ **bandurria marimacho**) estas perua kordinstrumento. Ĝi havas dekdu aŭ dekses ŝtalajn kordojn en kvar kordoĥoroj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Bandurio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

1. ↑   Datumbazo de kordinstrumentoj.
2. ↑  Tyler, James.  (1992) *The Early Mandolin*. Oxford: Clarendon Press. ISBN 0-19-816302-9.
3. ↑  Eraro vokante la ŝablonon {{citaĵo el la reto}}: la parametroj **url** kaj **titolo** estu ambaŭ precizigitaj  (Late updated 14 Sept 2013). Alirita 30-a de septembro 2013.
4. ↑  Sparks 2003, p. 23–29
5. ↑   South America. ATLAS of Plucked Instruments. Alirita 2014-02-22.
6. ↑   "Bandurria", *Grove Music Online.*.

[*rompita ligilo*]
7. ↑
**József Nagy** [jOĵef nadj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Nagy József** estis hungara pastro, kanoniko, preposto, abato.

József Nagy  naskiĝis en marto de 1753 en Szentgyörgyvár. Li mortis la 10-an de januaro 1810 en Szombathely.

Biografio
---------

József Nagy frekventis mezlernejojn en Kőszeg kaj Győr. Li pastriĝis en 1776. Komence li instruis, poste li estis episkopa notario, en 1777 episkopa sekretario. En 1790 li iĝis kanoniko, krome li gvidis seminarion. Tiutempe li estis ankaŭ fama oratoro, krome li estis amiko de Aleksandro Kisfaludy kaj la ceteraj patriotoj. En 1790 kaj 1792 li estis parlamenta deputito. Liaj baldaŭaj titoloj estis abato en 1800, ĉefpreposto en 1804.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Karácsonnapi beszéd, melly Szombathelyen mondatott 1797.*
* *Oratio quam in solemnibus exequiis emin. ac rev. dni Francisci S. R. I. comitis Hrzan de Harras...* (1804)
* Leteroj al Ferenc Kazinczy (1806)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al literoj N, NY, poste serĉu la nomon)
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
**József Máthé** [jOĵef mAtE], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Máthé József** estas hungara halterlevisto, trejnisto.

József Máthé naskiĝis la 3-an de majo 1945 en Budapeŝto.

Biografio
---------

József Máthé maturiĝis en tekstilista mezlernejo en 1964, post 3 jaroj li akiris elektristan licencon, komercadan licencon en 1983, altnivelan licencon pri komercado en 1989. Li akiris ankaŭ trejnistan diplomon en 1974 en instituto de Gimnastika Altlernejo de Budapeŝto. Ekde 1964 li laboris en pluraj laborlokoj. Lia filino estis same halterlevisto. 

### Sporta kariero

József Máthé inter 1963-1976 estis halterlevisto en sia naskiĝurbo aŭ en Szombathely, dum li apartenis al la hungara nacia teamo inter 1968-1972. Li estis hungara ĉampiono en 1971, poste en eŭropa ĉampionumo en 1971 li akiris arĝentan kaj 2 bronzajn medalojn. Liaj plej konataj trejnistoj estis Károly Ecser, Géza Tóth (halterlevisto) kaj Győző Veres. Li estis trejnisto ekde 1974.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* medaloj

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 814109
 |


* Portalo pri Biografio
**József Márkus** [jOĵef mArkuŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Márkus József** estis hungara agronomo, altlerneja instruisto.

József Márkus naskiĝis la 18-an de marto 1911 en Budapeŝto, li mortis la 26-an de aprilo 1994 en Budapeŝto.

Biografio
---------

József Márkus akiris agronomian diplomon en Reĝa Teknika kaj Ekonomia Universitato József en 1935, en la sekva jaro li doktoriĝis, en 1937 li akiris koncernan pedagogian diplomon. Li praktikadis samloke inter 1935-1937, poste li estis asistanto (1937–1942), pli poste lektoro (1942–1944). Iom poste la agronomian instruadon transprenis la Agrikultura Universitato, tial li instruis tie inter 1946–1952, intertempe li establis instituton en 1949. La fakultato sendependiĝis kiel altlernejo, pli poste universitato (Veterinara Universitato de Budapeŝto), kie li instruis plu kiel docento (1951–1963) kaj katedrestro (1957–1973). Li kandidatiĝis en 1952 antaŭ la Hungara Scienca Akademio. Li ricevis premion en 1955.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Adatok a hazai juhsajtok kémiai összetételéről* (1936)
* *Adatok a bivaly vemhességi idejéről, születési súlyáról és fejlődéséről* (1943)
* *Állattenyésztéstan* (lernolibro, 1949)
* *The Effect of Synthetic Estrogen Preparations on Ewes during the Mating Season* (1953)
* *A mélyhűtés szerepe a mesterséges termékenyítés alkalmazásában* (1957)
* *Az állattenyésztés alapjai* (studenta lernolibro, 1960, 5-a eldono: 1965)
* *Normák és gyakorlat a szarvasmarha nátriumellátásában* (kunaŭtoro, 1973)
* *A csontritkulás gyógyítása. 1–6.* (1994–1995)

Memorigiloj
-----------

* memormedalo (1991) fare de Walter Madarassy

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografieto
*

Referencoj
----------

1. ↑

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 715428
 |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Flavfrunta barbulo** |
| --- |
|  |
| Ruĝkrona barbuloRuĝkrona barbulo |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Pegoformaj *Piciformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Megalaimedoj *Megalaimidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Megalaima* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***M. flavifrons*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Megalaima flavifrons****(Cuvier, 1816) |
|
|
|
| Konserva statuso |
| {{{220px}}}**Konserva statuso: Malplej zorgiga** |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Flavfrunta barbulo  |

 |
| v • d • r |

La **Flavfrunta barbulo** (*Megalaima flavifrons*) estas birdospecio de la familio de Aziaj barbuloj aŭ Megalaimedoj. La barbuloj estas grupo de preskaŭpaserinaj birdoj kun tutmonda tropika distribuado. Ili ricevas tiun familian nomon pro la bridoj aŭ harecplumoj kiuj ĉirkaŭas siajn fortikajn bekojn. Tiu ĉi estas endemisma loĝanto kaj reproduktanto en Srilanko. 

En la genro de Aziaj barbuloj nome *Megalaima* estas du grupoj de specioj laŭ la kapoplumaro, kvankam ĉiuj havas **ĝeneralan verdan plumaron** en la korpo kaj vosto. Sed laŭ la kapoplumaro estas specioj kiuj havas grizbrunajn sen koloraj markoj kapojn, kolon kaj bruston, kiel la Brunkapa barbulo, la Stribarbulo, la Verda barbulo kaj la Verdorela barbulo, dum aliaj havas tre rimarkindajn **kolorajn markojn en la kapo** ĉefe ruĝaj, flavaj aŭ bluaj (bazaj koloroj) kun metalaj briloj, kiuj estas ekzemple la jenaj: Ruĝkrona barbulo, Ruĝgorĝa barbulo, Flavfrunta barbulo, Flavgorĝa barbulo, Nigrobrova barbulo, Bluvanga barbulo, Flavkrona barbulo, Blugorĝa barbulo, Bluorela barbulo, Ruĝfrunta barbulo kaj Sangofrunta barbulo. Tiu ĉi specio, do, apartenas al tiu lasta grupo kun koloraj markoj.

Pli precize tiu ĉi specio estas mezgranda barbumo 21 cm longa. Kiel aliaj barbuloj, ĝi estas diketa birdo, kun mallonga kolo, granda kapo kaj mallonga vosto. La plenkreskulo havas ĉefe tre verdajn korpon kaj flugilojn, kun skvameca aspekto en la brusto. Ili havas **bluajn vizaĝon kaj gorĝon** kaj **flavan antaŭan kronon** (de kie venas la nomo kaj en la latina scienca nomigo kaj en diversaj lingvoj, krom Esperanto), krom la bridaj harecplumoj ĉirkaŭ la fortika beko, propraj de la tuta genro. La subvosto estas blueca.

La Flavfrunta barbulo estas arborema specio de arbaroj, inkludante grandajn ĝardenojn, kiuj manĝas ĉefe frukton kaj nur rare insektojn. Ili nestumas en arbotruo, kie la ino demetas 2-3 ovojn.

La voĉo estas longdaŭra *kaŭ-kaŭ-kaŭ-kaŭ*.

Referencoj
----------

* BirdLife International (2004). *Megalaima flavifrons*. *Internacia Ruĝa Listo de Endanĝeritaj Specioj*, eldono de 2006. IUCN 2006. Elŝutita 11a Majo 2006. Malpli zorgiga
* *Birds of India* de Grimmett, Inskipp kaj Inskipp, ISBN 0-691-04910-6
**József Mórik** [jOĵef mOrik], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Mórik József** estis hungara kuracisto, profesoro, higienisto, epidemiologo.

József Mórik  naskiĝis la 12-an de aŭgusto 1924 en Debrecen. Li mortis la 28-an de aŭgusto 1973 en Debrecen.

Biografio
---------

József Mórik akiris medicinan diplomon en Universitato Lajos Kossuth en 1950, dum li jam en 1948 li helpis la instruadon samloke. Post la diplomo li instruis plu en la instituto. Li akiris plian fakdiplomon en 1960, en la sama jaro li estis nomumita katedrestro en la menciita universitato, en 1970 rektoro. En 1961 li kandidatiĝis. Li ricevis memormedalojn en 1968 kaj 1974. Li multe okupiĝis pri pureco de la aero.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Tatabánya levegőegészségügyi helyzete* (1960) kandidata disertaĵo
* *Aeroszol. A levegőszennyeződés okai, ártalmai és megelőzése* (1968) - kunlaboranto
* *Az ember egészsége a tudományos technikai forradalomban* (1974) - kunlaboranto

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Artúr Lakatos** [lakatoŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Lakatos Artúr** estis aŭstra-hungara pentristo, internofasonisto, gobelinisto, tekstilartisto, ceramikisto, vitroartisto, altlerneja instruisto. Lia nacieco ne estas klara.

Desegnaĵo pri Artúr Lakatos
Foto pri Artúr Lakatos
Artúr Lakatos  Arkivigite je 2018-06-14 per la retarkivo Wayback Machine naskiĝis la 15-an de marto 1880 en Vieno (Aŭstrio-Hungario), li mortis la 9-an de februaro 1968 en Budapeŝto (Hungario).

Biografio
---------

Artúr Lakatos studis en Reĝa Industriarta Lernejo, poste en Reĝa Modela Desegna Lernejo (ambaŭ en Budapeŝto). En 1905 li akiris desegnopedagogian diplomon, poste li vizizis privatan lernejon de Simon Hollósy en Munkeno. En Parizo li ekspoziciis. Hejmenveninta li instruis en la Reĝa Industriarta Lernejo, li establis ankaŭ lernejan teksometiejon. En 1905 li studvojaĝis al Mulhouse kaj Parizo por studi la tekstilojn. Inter 1908 kaj 1912 li instruis en Kassa, sed li okupiĝis ankaŭ pri fasonado de mebloj. Poste li instruis plu en la Industriarta Lernejo. Dum la 1-a mondmilito li batalis, sed li tre frue estis militkaptito. Post la milito li denove instruis, sed li okupiĝis en ĉiuj branĉoj de la industriarto. En 1941 li pensiuliĝis, sed li estis daŭre artisto. Spite la politikajn ŝanĝojn li (aŭ liaj artaĵoj) ricevis premiojn en ĉiuj eraoj (1905-1966).

El solaj ekspozicioj
--------------------

* Budapeŝto (1910, 1918, 1931, 1960)

El kolektivaj ekspozicioj
-------------------------

* Parizo (1906)
* Berlino (1911)
* Budapeŝto (1913, 1923, 1930, 1937, 1941, 1948, 1952, 1959, 1965, 1985)
* Stokholmo (1922)
* Arthalo Budapeŝto (1927, 1930, 1932, 1938, 1943)
* Vieno (1935)

Elektitaj pentraĵoj
-------------------

* Hegyes vidék
* Velence, San Giorgio, (1926)
* Alpesi nyár, (1930?)
* Attersee
* Csendélet
* Tél
* Tabán
* Madarak
* Az Április 4 Gépgyár

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Művészet a szövőiparban* (1906)
* *Iparművészeti ismeretek, I. A Gobelin művészetéről* (1913)
* *Hogyan rendezzük be lakásunkat?* (1933)
* *Baranyai szőttesek és hímzések* (1937)

Elektitaj disĉiploj
-------------------

* Tibor Zala

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun bildo
* hungarlingva biografio

* Kategorio Artúr Lakatos en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 613461
* VIAF: 165557204
* ISNI: 0000 0001 1337 1132
 |
**György LEHEL** [djordj], hungare **Lehel György,** Esperante **Georgo Lehel** estis hungara dirigento.

György Lehel naskiĝis la 10-an de februaro 1926 en Budapeŝto - mortis la 25-an de septembro 1989 en Budapeŝto.

Biografio
---------

György Lehel lernis muzikon, sed pro la 2-a mondmilito li malriĉiĝis, tial li eklaboris en Hungara Radio, kie li jam diregentadis en 1947. Pro la politiko li ne povis esti dirigento en Vieno, tamen li dirigentis en Pollando, poste li ricevis pasporton al Prago kaj Salzburg. Kelkfoje li dirigentis ankaŭ en Budapeŝta Ŝtata Operejo. Baldaŭ li gastroladis en la tuta mondo, en Eŭropo ĉie, escepte Albanion. Lia konstanta partnero estis la orkestro de Hungara Radio. Ekde 1974 li iĝis konstanta gastodiregento de orkestro de Radio Basel. Li ricevis premion Kossuth en 1973, pli frue kaj poste ankaŭ aliajn premiojn.

Fontoj
------

* Hungara Vikipedio

* Kategorio György Lehel en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 407278
* GND: 134442180
* LCCN: n85013137
* VIAF: 85123767
* ISNI: 0000 0001 1476 3795
* SUDOC: 080494978
* BNF: 13896502b
* MBA: 4cc1c9be-78fb-49a2-8d8d-e1df519393a6
* NLA: 36077976
* BIBSYS: 2135843
* NKC: pna2007403638
* BNE: XX997462
 |
Ambono.
La **ambono** estas la parto de la katolikaj kaj ortodoksaj temploj el kiu oni plenumas la legadon de la Biblio en la meso kaj aliaj ceremonioj. Ĝi povas havi formon de libropupitro, podio aŭ predikejo. Oni rekomendas ke ĝi estu fiksa kaj ke tiuj partoj de la meso kiu ne estas legaĵoj de la Biblio, estu dirataj el alia loko. En kelkaj preĝejoj, laŭ la antikva kutimo, ekzistas du ambonoj: unu dekstre (rigardante al la altaro) por la legaĵoj kaj alia maldekstre por la Evangelio.

Laŭ Francisko Azorín ambono estas *Tribuno en la antikvaj bazilikoj, flanke de la presbiteriejo, por legi la evangelion.* Ties etimologio derivus el la antikva greka *ambon* (ujo) kaj el tie la latina *ambo, -nis*.

Vidu ankaŭ
----------

* Libropupitro
* Predikejo

Notoj
-----

1. ↑  Francisko Azorín, arkitekto, Universala Terminologio de la Arkitekturo (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 12.

* Kategorio Ambono en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**György Kozmann** [djordj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kozmann György** estis hungara inĝeniero, profesoro.

György Kozmann  naskiĝis la 11-an de majo 1905 en Debrecen. Li mortis la 22-an de julio 1980 en Budapeŝto.

Biografio
---------

György Kozmann akiris diplomon en Reĝa Teknika Universitato József en 1930. Post siaj studoj li ne havis laborlokon, li vivtenis sin el okazaj laboroj. Inter 1932 kaj 1936 li laboris en ministerio pri defendo, poste en fabriko de Diósgyőr. Post la 2-a mondmilito li instruis komence en mezlernejo, poste en altlernejo. Ekde 1949 li instruis en la menciita universitato. Post 3 jaroj li estis nomumita katedrestro, inter 1951-1960 vicrektoro. Li kandidatiĝis en 1959, li pensiuliĝis en 1973.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Mechanika* (1950)
* *Alkalmazott rugalmasságtan* (1961; ĝis 1972 kvinfoje eldonita)
* *Szilárdságtan (1976)*

Memorigiloj
-----------

* premio Kozmann György

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
La **Lockheed L-1011 TriStar** estas pasaĝeraviadilo de Lockheed, ellaborita en 1970. L-1011 estas unua kaj sola pasaĝeraviadilo de Lockheed.

La L-1011 estas tria larĝkorpa pasaĝeraviadilo, post Boeing 747 (1969) kaj McDonnell Douglas DC-10 (1970). Inter 1968 kaj 1984, Lockheed produktis 250 aviadilojn.

Historio
--------

En 1960-aj jaroj, American Airlines proponis al Douglas (Poste iĝis McDonnell Douglas) kaj Lockheed por nova pasaĝeraviadilo. Tiutempe Lockheed venkis en konkurso por jetmotora transportaviadilo kun C-130 Hercules kaj C-141 StarLifter. La nova transporta aviadila modelo, C-5 Galaxy estis selektita por Usona Aerarmeo. La sukceso en militmerkato motivigis prilaboron de nova pasaĝeraviadilo.

Kiam McDonnell Douglas prilaboris McDonnell Douglas DC-10 kun konservativa tekniko, kiu uziĝis en Douglas DC-8, Lockheed uzis novajn teknologiojn, kiuj Lockheed havis. Ambaŭaj fabrikantoj prezentis novan modelon en tiu tempo, kaj Amercian Airlines selektis DC-10 por malalta kosto. Post la American Airlines, Eastern Air Lines kaj Trans World Airlines (TWA) mendis L-1011.

La L-1011 havis bonan rendimenton kun novaj teknikoj, sed tiu altigis produktkoston de aviadilo. Multaj aerlinioj preferis DC-10. La prokrasto de povejo el Rolls-Royce ankaŭ malbonigis al vendo. Kiel unu kritiko pri aviadiloj, "Aerlinioj eblis aĉeti 747 en iomete pligranda kosto, aŭ DC-10 en sufiĉe plibona kosto."

Pro malsukceso de siaj aviadiloj, tiutempe Lockheed provis subaĉeti politikistojn por vendi siajn aviadilojn. En 1976, por vendi L-1011 al Japanio, Lockheed oferis subaĉeton al japana ĉefministro, Kakuei Tanaka (1918-1993) por influi al All Nippon Airways (ANA). Tiu provo rezultis lian eksigon.

En 1981, Lockheed anoncis haltiĝon de L-1011 produktado. Lasta L-1011 estis produktita en 1984. Post la L-1011, Lockheed finis negoĉon de komerca aviadilo. En 1995 Lockheed estis aneksita kun Martin Marietta, formis Lockheed Martin.

Variantoj
---------

**Civilaj modeloj :**

* **L-1011-1 (1970)** : Originala modelo.
* **L-1011-100 (1975)** : Dua modelo de L-1011-1. Pliboniĝis fueltankon.
* **L-1011-50** : Pliboniĝita versio de L-1011-1. Nur ekzistis kiel opcio por plibonigo de L-1011-1.
* **L-1011-150** : Pliboniĝita versio de L-1011-1. Nur ekzistis kiel opcio por plibonigo de L-1011-1.
* **L-1011-200 (1976)** : Tria produkta modelo kun nova povejo (Rolls-Royce RB.211-524B)
* **L-1011-250** : Plibonigo de L-1011-1/-100/-200. Nur ekzistis kiel opcio por plibonigo de regulaj modeloj.
* **L-1011-500 (1978)** : Pliboniĝita modelo.

**Militfortaj modeloj :**

* **Lockheed TriStar** : Ŝarga kaj Fuelcisterna aviadilo de Reĝa Aerarmeo.

Referencoj
----------

1. ↑  Bernie Leighton, La Lockheed L-1011 - Diri adiaŭo al alia trijeto angle, AirlineReporter, 24-an de marto 2014
2. ↑  Lockheed haltis L-1011 Produktadon angle, The Sumter Daily, 8-an de decembro 1981

Vidu ankaŭ
----------

* Lockheed
* Larĝkorpa aviadilo

**Konkurantaj aviadiloj**

* Boeing 747 (1969)
* McDonnell Douglas DC-10 (1970)

* Kategorio Lockheed L-1011 TriStar en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por aliaj signifoj, bv. rigardi la apartigilan paĝon: László Kiss |

**László Kiss** [lAslO kiŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kiss László** estis hungara instruisto, parlamenta deputito, urbestro.

László Kiss naskiĝis la 2-an de julio 1979 en Kaposvár.

Biografio
---------

László Kiss maturiĝis en mezlernejo en sia naskiĝurbo en 1997, poste li akiris pedagogian diplomon en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 2004. Li instruis en gimnazio en Budapeŝto inter 2004-2006, poste li havis postenon en la eduka ministerio (2006-2010), pli poste inter 2010-2018 li denove instruis en mezlernejo en Gyál. Intertempe en 2008 li akiris plian diplomon en Teknika kaj Ekonomia Universitato de Budapeŝto kaj en 2017 juran diplomon en Kalvinana Universitato Gáspár Károli. Li okupiĝis pri la konstitucio kaj internacia juro. Lia edzino naskis filon.

Politika vivo
-------------

Jam en 1996 li aliĝis al Hungara Socialista Partio. Ekde 2008 li estis funkciulo en Budapeŝto. Inter 2006-2014 li estis urbestrarano de Óbuda, inter 2014–2018 li estis tre aktiva parlamentano, en 2019 li estis elektita urbestro de Óbuda. En 2020 li forlasis sian partion.

Fontoj
------

* hungarlingva membiografio kun foto Arkivigite je 2020-10-27 per la retarkivo Wayback Machine

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 701473
 |
**Georg Dietrich Leyding** (*ankaŭ:* **Leiding**, \* 23-a de februaro 1664 en Bücken; † 10-a de majo 1710 en Brunsvigo) estis komponisto kaj ano de la Nordgermana Orgenskolo.

Vivo
----

Leyding iris en 1679 por kvin jaroj al Brunsvigo ĉe Jakob Bölsche por muzik edukado. Poste li vojaĝis al Hamburgo kaj Lübeck, por pluedukiĝi ĉe Johann Adam Reincken kaj Dietrich Buxtehude. Mallonge poste li revenis al Brunsvigo, por anstataŭi la malsaniĝintan Bölsche. Post ties morto li iĝis orgenisto ĉe la preĝejoj St. Ulrich kaj St. Blasius, poste ankaŭ ĉe St. Magnus. Dum mallonga tempo Leyding studis ĉe Johann Theile en Wolfenbüttel kompozicion.

Verkaro
-------

De Leyding konserviĝis tri preludoj, unu variacio pri *Von Gott will ich nicht lassen* samkiel unu ĥoralaranĝo pri *Wie schön leuchtet der Morgenstern*.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 198617
* GND: 134442512
* LCCN: n82101506
* VIAF: 15038263
* ISNI: 0000 0000 8094 6314
* SUDOC: 242428630
* BNF: 14828012f
* MBA: e3584182-4352-43fc-9d03-be6489d97fb2
 |
**Küngös** (kungoŝ) estas malgranda vilaĝeto kaj komunumo en Hungario, en regiono Meza Transdanubio, en Veszprém (departemento), en subregiono de Balatonalmádi.

Blazono de Küngös

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 9 km²
* Loĝantaro: 570
* Poŝtkodo: 8162
* Telefonprefikso: 88

Situo
-----

Küngös situas laŭ traira flankovojo, laŭ fervojo Veszprém-Lepsény. Berhida 7, Balatonkenese 8, Balatonalmádi 16, Veszprém 25 km.

Historio
--------

La unua mencio okazis en 1290 en formo *Kingus*. Dum dominado de turkoj kaj poste Küngös ne estis loĝata, nur en la 19-a jarcento.
En 1828 oni komputis en la vilaĝeto 307 loĝantojn.

Vilaĝservoj estas lernejo, infanĝardeno, biblioteko, interretejo, kuracejo, policano. Plejparto de la municipa administrado okazas en Csajág.

Vidindaĵoj
----------

* kalvinana preĝejo
* kastelo

Famuloj
-------

En Küngös naskiĝis ministro István Ries.

Ĝemelkomunumo
-------------

* Germanio Stahnsdorf, Germanio

* Kategorio Küngös en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**László Kelemen** [lAslO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kelemen László** estas hungara advokato, psikologo.

László Kelemen naskiĝis la 4-an de marto 1958 en Szőny.

Biografio
---------

László Kelemen akiris juran diplomon en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 1982, post 3 jaroj advokatan diplomon. Li estis advokato, ekde 1993 jam en propra advokata ateliero. Inter 1998 kaj 2001 li estis ankaŭ inspektoro en Hungara Nacia Banko. En la 2000-aj jaroj li okupiĝis ankaŭ pri psikologio kaj en 2008 li akiris psikologian diplomon en Scienca Universitato de Szeged. Post 6 jaroj li akiris sciencan gradon Ph.D. en Universitato de Pécs.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Joghallgatók a jogról* (2009)
* *Miként vélekedünk a jogról?* (2010)
* *Two Pieces of Social Psychology* (2010-2011)
* *Joghallgatók a jogról II.* (kunaŭtoro, 2013)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* oficiala paĝo

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 700973
 |
**József Gulrich** [jOĵef gulriĥ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Gulrich József** estis hungara naĝisto, olimpiano, trejnisto.

József Gulrich naskiĝis la 22-an de majo 1942 en Budapeŝto, li mortis la 20-an de julio 2000 en Budapeŝto.

Biografio
---------

József Gulrich ekde 1955 estis naĝisto en ĉefurbaj sportkluboj. Li apartenis al la hungara nacia teamo inter 1960-1964. Li estis olimpiano en Hungario en la Somera Olimpiko 1964 sen medalo, krome en 1962 li dufoje naĝis Eŭropo-rekordon. En universiado en 1963 li estis la unua teame en stafeta varia naĝo 4 x 100 m. En 1966 en Universitato Attila József li akiris juran, en 1980 en Gimnastika Altlernejo de Budapeŝto trejnistan diplomojn. Depost fino de sia naĝkariero li estis trejnisto en la samaj ĉefurbaj sportkluboj.

Fontoj
------

* rumanlingva biografio
* hungarlingvaj datenoj
* datenoj

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 808159
 |



* Portalo pri Biografio
**Lemeĥ** estas la nomo de pluraj personoj en la Biblio.

Lemeĥ Kainido
-------------

**Lemeĥ** (hebrelingve: לֶמֶך) filo de Metuŝael kaj pranepo de Kaino laŭ Biblio (Genezo 4, 18-sekvaj), estis la unua homo kiu praktikis poligamion. Li prenis al si du edzinojn: Ada kaj Cila. La kristanaj komentariistoj diris, ke la fakto, ke Lemeĥ estis pranepo de Kaino, montras la kondamnon de Dio kontraŭ poligamio.

Al Ada li naskigis Jabalon kaj Jubalon, al Cila, Tubal-Kainon kaj Naaman.

En la Biblio estas registrita la barbara "kanto de Lemeĥ" (Genezo 4, 23-24):

Aŭskultu mian voĉon, edzinoj de Lemeĥ,  

Atentu mian parolon!  

Ĉar viron mi mortigis por vundo al mi  

Kaj junulon por tubero al mi;  

Se sepoble estos venĝite por Kain  

Por Lemeĥ estos sepdek-sepoble.

Tio montras la dekadencon de homaro, pro tio, en la sekva verseto, Biblio rakontas pri la naskiĝo de tria filo de Adamo, Set, kiu estos la prapatro de Noa.

Lemeĥ Setido
------------

**Lemeĥ** filo de Metuŝelaĥ, patro de Noa kaj pranepo de Set, vivis, laŭ Genezo (5-31) 777 jaroj. Tiu nombro, 777 en Biblia simbologio signifas perfekteco, ĝi estas la malo de la Antikrista nombro 666 de Apokalipso. Oni povas vidi en Lameĥ Setido la malon de Lameĥ Kainido, pro tio ke li estis patro de Noa. Li mortis 5 jaroj antaŭ la Diluvo.



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Kategorio Lemeĥ en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Friedrich MARTERSTEIG** (naskiĝinta la 11-an de marto 1814 en Vajmaro, mortinta samloke la 6-an de septembro 1899) estis germana pentristo.

Vivo
----

Martersteig faris la unuajn studojn en Vajmaro inter 1829 kaj 1834 antaů iro al Düsseldorf ĉe Theodor Hildebrandt kaj Wilhelm von Schadow. En 1838 li iris Parizon kaj iĝis disĉiplo de Paul Delaroche. Tie ĉi li pentris verkojn kun temoj el la Tridekjara milito, inter kiuj la tradono de Breisach al la vajmara duko Bernardo (nun en la Urbodomo de Vajmaro), el la svisa historio, ses bildojn el la vivo de Marteno Lutero, la tradono de la Aŭgsburga konfeso kaj la kondamno de Jan Hus.

En 1848 Martersteig forlasis Parizon kaj pentris sur Wartburg la alvenon de sankta Elizabeto. Poste li transprenis en Vajmaro en 1854 la postenon de instruisto de desegnado ĉe Sofia-fondaĵejo. Unu lia lernantino estis Auguste Ludwig. Tie estiĝis i.a. verkoj pri la lastaj tagoj de Thomas Münzer, pri scenoj el *Hermann und Dorothea*, pri la lutera alveno je Worms (1860), pri la poeta kronado de Ulrich von Hutten (1861), pri la vivo de Savonarola (sur sep bildoj), forpelo de la salcburgiaj protestantoj.

Manko de geniuleco plejparte kompensatas per konscienca strebado je perfekteco.

Fonto
-----

*Meyers Großes Konversations-Lexikon*, volumo 13. Leipzig 1908, p. 363 (tie ĉi interrete)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Friedrich Martersteig en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* "Martersteig, Friedrich Wilhelm" fare de Franz Vallentin, ĉe: Allgemeine Deutsche Biographie, Band 52 (1906), p. 558–559 (tie ĉi interrete


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 748377
* GND: 116801301
* VIAF: 49986250
* ISNI: 0000 0000 6677 355X
* ULAN: 500020629
* RKD: 52899
 |
Friedrich Ludwig Schröder
**Friedrich Ludwig Schröder** (3-an de Novembro 1744 en Schwerin; 3-an de Septembro 1816 en Rellingen) estis germana aktoro, teatra direktoro kaj dramaturgo.

Kiel reformisto de framasonismo, li establis privatan ritan laboron, nomigita "Schrödinger Dersche" aŭ "speco de instrukcio" kiu ankoraŭ hodiaŭ por multaj subteniĝas eĉ ekster Germanio.

Vivo
----

Baldaŭ post lia naskiĝo, lia patrino, Sophie Charlotte Bierreichel (1714-1792), apartigita de sia edzo, kaj, aliĝanta al teatrotrupo, travojaĝis kun sukceso en Pollando kaj Rusio. Poste ŝi geedziĝis kun Konrad Ernst Ackermann kaj ekaperis kun sia firmao en multaj germanaj grandurboj, finfine ekloĝante en Hamburgo. Juna Schröder frue montris konsiderindan talenton, sed lia infanaĝo estis tiel malfeliĉa fare de lia duonpatro ke li forkuris de hejme kaj klinis al komerco fare de ŝuisto.

Li realiĝis al siaj gepatroj, aliflanke, en 1759, kaj iĝis aktoro. En 1764 li prezentiĝis kun la Ackermann-firmao en Hamburgo, ludante komediopartojn; sed li baldaŭ interŝanĝis por la tragediaj roloj en kiuj li iĝis fama. Tiuj inkludis Hamleto, Reĝo Lear kaj Filipon en Don Karolo de Schiller.

Post la morto de Ackermann en 1771, Schröder kaj lia patrino prenis la direktadon de la Hamburga teatro, kaj li komencis skribi prezentaĵojn, plejparte adaptiĝojn de angloj, atingante sian unuan sukceson per la komedio *Die Arglistige*. En 1780 li forlasis Hamburgon, kaj post turneo kun sia edzino, Anna Christina Hart, iama lernanto, akceptis engaĝiĝon ĉe la Tribunalo-Teatro en Vieno. En 1785 Schröder denove transprenis la Hamburgo-administradon kaj kondukis la teatron per konsiderinda kapablo ĝis sia emeritiĝo en 1798. La Hamburgo-teatro denove kadukiĝis, la majstro estis ree alvokita por kunlabori en ĝia rehonorigo, kaj en 1811 li revenis al administrado dum unu jaro.

Graveco
-------

Kiel aktoro Schröder estis la unua se temas pri foriro de la afektita stilo de iamaj tragediistoj; kiel administranto li levis la normon de ludoj prezentita kaj unua alportis Shakespeare antaŭ la germana publiko. *Dramatische Werke* (teatraĵoj) de Schröder, kun enkonduko de Tieck, estis publikigita en kvar volumoj (Berlino, 1831).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Verkoj ĉe Zeno

* Pri lia rolo en Framasonujo
* Interesaj aferoj ĉe DDB
* Vikifontaro ĉi-prie

* Kategorio Friedrich Ludwig Schröder en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 436094
* GND: 118610813
* LCCN: n83013978
* VIAF: 59210456
* ISNI: 0000 0001 0857 8761
* LIBRIS: 264288
* SUDOC: 085861472
* BNF: 12764774b
* NKC: ola2003199679
* BNE: XX1428333
 |
**László Kovács** [lAslO kovAĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kovács László** estas hungara kajakisto, mondĉampiono, trejnisto, instrumentisto, entreprenisto.

László Kovács (kajakisto) naskiĝis la 29-an de marto 1932 en Budapeŝto.

Biografio
---------

László Kovács (kajakisto) komence estis instrumentisto, baldaŭ li havis postenon en produktejo, fine li estis entreprenisto ĝis la pensiuliĝo en sia aĝo 70.

### Sporta kariero

László Kovács (kajakisto) inter 1949-1960 estis kajakisto en ĉefurbaj sportkluboj. Li estis hungara ĉampiono 14-foje inter 1953-1981 teame. Li estis la unua ankaŭ en mondĉampionumo kvarope en 1954, krome en 1958 li estis la dua dufoje. Depost fino de la aktiva sporto li trejnadis. Ekzemple li estis trejnisto de Anna Kárász.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungaraj ĉampionoj

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 812842
* GND: 123672473
 |




* Portalo pri Biografio
**Francine JORDI** (naskiĝis la  24-an de junio 1977(nun 1977-06-24) (46‑jara) en Richigen (Worb)), estas svisa kantistino. Kiel juna knabino ŝi jam kantis por japanaj turistoj en Interlaken.

Per ĉi tiu muzika fono ŝi gajnis la konkurson *Grand Prix der Volksmusik* en 1998. Ekde tiu momento tiu francino fariĝis granda stelulino en Svislando kun oraj diskoj, altaj notadoj en la furorparado dum rondvojaĝoj tra la germanlingvaj landoj. Ŝi prezentis ankaŭ televidspektaklon por la germana Das Erste.

En 2002 ŝi reprezentis Svislandon por la Eŭrovido-Kantokonkurso en Tallinn per franca kanto kun la titolo "Dans le jardin de mon âme". En la aŭtuno de tiu jaro ŝi faris solo-rondvojaĝon tra Svislando.

La kanto **Larmoj**,en germane lingvo: *Träne* de Florian Ast en jaro 2002 kun la gekantistoj Florian Ast kaj Francine Jordi estas ankaŭ hodiaŭ tre fama en Svisujo

Diskaro
-------

* 1998: *Das Feuer der Sehnsucht* - (La fajro de sopiro; La flamo de la sopiro)
* 1999: *Ein Märchen aus Eis*
* 2000: *Wunschlos glücklich*
* 2001: *Verliebt in das Leben*
* 2002: *Dans le jardin de mon âme* (germana versio: *Im Garten meiner Seele*)
* 2003: *Alles steht und fällt mit Dir*
* 2004: *Einfach Francine Jordi*
* 2005: *Halt mich*
* 2007: *Dann kamst du*

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Francine Jordi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de Francine Jordi

  



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 272365
* GND: 135130891
* VIAF: 79982053
* ISNI: 0000 0000 5845 8381
* MBA: b781dd40-68c6-49a3-9f41-e1850d292097
 |
**Friedrich Ludewig BOUTERWECK** (ankaŭ: *Bouterwek*; naskiĝinta la 1-an de aprilo 1765 en Goslar-Oker, mortinta la 9-an de aŭgusto 1828 en Göttingen) estis germana estetikisto kaj filozofo.

Vivo
----

Post studkomenco jurscienca li orientiĝis poste pri filozofio kaj literaturhistorio. En 1797 li iĝis eksterordinara kaj en 1802 ordinara profesoro pri filozofio en Göttingen. Estante unue kantano li provis en sia ĉefa verko »Ideen zu einer allgemeinen Apodiktik« (Halle 1799) pliperfektigi la kritikismon per la transpreno de realismaj elementoj. Danke al la memekkono oni taksu sin mem kiel volan kaj vivan forton (»Virtualismus«), kaj tia forto estus ankaŭ la aferoj ekster ni. Pli poste li aliĝis al la ideoj de Friedrich Jacobi.

En lia ofte eldonita libro »Ästhetik« (Leipzig 1806) kaj en la gravega verko »Geschichte der neuern Poesie und Beredsamkeit« (Göttingen 1801–19) li prenis centprocente la empiriisman vidpunkton. Krom aliaj filozofiaj verkoj li verkis ankaŭ beletraĵojn el kiuj estu menciita »Graf Donamar« (Göttingen 1791–92). La leterojn adresitajn de Jacobi al Bouterweck eldonis Mejer (Göttingen 1868).

Fonto
-----

Meyers Großes Konversations-Lexikon, Band 3. Leipzig 1905, p. 287, kio legeblas tie ĉi interrete.

* Kategorio Friedrich Ludewig Bouterweck en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 578888
* GND: 119249111
* LCCN: n85246289
* VIAF: 22183333
* ISNI: 0000 0000 8342 2217
* SUDOC: 030295238
* BNF: 121741427
* NLA: 35680969
* NKC: mzk2009510245
* BNE: XX1211233
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Ne konfuzu ĉi tiun artikolon kun Heŭristiko. |

**Eristiko** (el la greka *eristiké* (*téchnì*) 'arto de disputado') estas parto de retoriko, kiu celas venkon de propra tezo, vera aŭ malvera, per uzado de versimilaj argumentoj. En antikvaj tempoj, tiun teĥnikon ŝatis sofistoj.

Eristiko opozicias al logiko, ĉar en logiko, nur veraj argumentoj validas. Versimila, eristika, argumento povas esti vera aŭ malvera. Ekzistas argumentoj, kiuj estas veraj, sed ŝajnas malveraj:

* La diagonalo de kvadrato estas nemezurebla rilate al ĝiaj flankoj; se estas kvadrato, kies flanko mezuras unu metron, tiam oni ne povas mezuri ĝian diagonalon laŭ metra sistemo.

Oni scias, ke tio estas vera, sed oni vidas la diagonalon kaj ĝi ŝajnas mezurebla.

Aliflanke, ekzistas argumentoj, kiuj ŝajnas veraj, sed estas falsaj:

* La ĉielo estas blua, ankaŭ la lago estas blua, sekve la ĉielo kaj la lago havas la saman koloron.

Oni scias ke la ĉielo ne ekzistas kaj ke tio, kion ni vidas estas la difraktata lumo de la suno; same oni scias, ke la akvo de lago estas senkolora kaj ĝia blueco estas ankaŭ difrakto de lumo; sekve, la ĉielo ne havas koloron ĉar ne ekzistas, kaj la lago ne havas koloron, ĉar akvo ne havas koloron. Sed estas tre malfacile ne kredi al siaj propraj okuloj.

Fine, ekzistas eristikaj "argumentoj", kiuj nur ŝajnas argumentoj:

* Maria kaj Johano dormas ĉiun nokton en la sama lito, sekve Maria ne plu estas virga.

Tio eble estas vera, sed ankaŭ povas esti nevera. Ĉiukaze, ŝajnas vera, estas, do, versimila.

La precipo de eristiko estas, ke homoj konvikiĝas pli facile per ŝajno ol per vero.