recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Municipa teritorio de Pesaguero, okcidente de Kantabrio.
**Pesaguero** [pesaGEro] estas municipo en okcidenta Kantabrio, Hispanio, en la komarko Liébana.

Geografio
---------

Ĝi limas norde kun Cabezón de Liébana, oriente kun Polaciones, okcidente kun Vega de Liébana kaj sude kun la provinco Palencio (Kastilio kaj Leono).

Demografio
----------

Por areo de 70 km² estas 294 loĝantoj (laŭ censo de 2021). Pro la perdo de loĝantoj pro rura amasmigrado la municipo perdis preskaŭ 1 000 loĝantojn el la 1900-aj jaroj.

Vendejo.
Dosamantes.
La 294 loĝantoj (2021) estas distribuataj en:​

* Avellanedo, 18 loĝ.
* Barreda, 38 loĝ.
* Caloca, 56 loĝ.
* Cueva, 25 loĝ.
* Lerones (en la foto de la tabelo), 40 loĝ.
* Lomeña, 48 loĝ.
* Obargo, 12 loĝ.
* Pesaguero (ĉefurbo), 50 loĝ.
* Valdeprado, 41 loĝ.
* Vendejo, 32 loĝ.
* La Parte, 20 loĝ.

Demografia evoluo| 1900 | 1910 | 1920 | 1930 | 1940 | 1950 | 1960 | 1970 | 1980 | 1990 | 2000 | 2007 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1285 | 1343 | 1323 | 1268 | 1310 | 1227 | 980 | 702 | 497 | 491 | 402 | 346 |

Fonto: INE

Pesaguero estas siavice la municipa ĉefurbo. En 2006 ĝi havis 50 loĝantoj (INE). Ĝi estas je distanco de 129 km de la kantabra ĉefurbo, Santandero, kaj je altitudo de 614 metroj super la marnivelo. El Pesaguero ekas vojo por piedirado, nome *sendero de pequeño recorrido PR-S.5*, ĝis la Monaĥejo de Sankta Toribio de Liébana, kun totala longo de 23,5 km, kion oni faras dum ĉirkaŭ ses horoj.

Ekonomio
--------

Tradicie, la ekonomia agado de la municipo estis agrikulturo kaj brutobredado, sed translokiĝis al turismo. Ĉefaj altiraĵoj estas la apuda Nacia Parko Picos de Europa kaj la ermitejo de Caloca. Krome, en Valdeprado estas nobela domo de la 17-a jarcento.

Bildoj
------

* Obargo.Obargo.
* Valdeprado.Valdeprado.
* Blazondomo de Vendejo.Blazondomo de Vendejo.

La Parte.

Vidu ankaŭ
----------

* Listo de municipoj de Kantabrio


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 783046
 |
Municipa teritorio de Mazcuerras, okcidente de Kantabrio.
**Mazcuerras** [mazKŬEras] estas municipo en norda Kantabrio, Hispanio, en la komarko Saja-Nansa. Ekde 1948, la municipo adoptas kunoficiale ankaŭ la nomon **Luzmela**, honore al la verko "La niña de Luzmela" de la verkistino Concha Espina, kies agado okazas en fikcia loĝloko inspirita en la loĝloko Mazcuerras.

Geografio
---------

Preĝejo de Sankta Johano Baptisto, Villanueva de la Peña.
Turo de Hoyos en Villanueva de la Peña.
Cos.
Ĝi limas norde kun la municipoj Cabezón de la Sal kaj Reocín, sude kun Cieza kaj Ruente, oriente kun Cartes kaj Los Corrales de Buelna kaj okcidente kun Ruente kaj Cabezón de la Sal.

La municipa ĉefurbo estas loĝloko Mazcuerras mem. Ĝi distas 46 km disde la regiona ĉefurbo, Santandero.

En la teritorio ekfluas la rivero Ceceja.

Demografio
----------

Por areo de 55,65 km² estas 2 080 loĝantoj (laŭ censo de 2021). La municipo ne perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento, male al multaj aliaj ruraj lokoj de nord-centra Hispanio.

La 2 080 loĝantoj (2021) estas distribuataj en:​

* Mazcuerras aŭ Luzmela (ĉefurbo), 332 loĝantoj, je 46 km de Santandero.
* Villanueva de la Peña, 751 loĝantoj, je 2,5 km de la municipa ĉefurbo.
* Cos, 263 loĝantoj, je 1,5 km de la municipa ĉefurbo.
* Herrera de Ibio, 243 loĝantoj, je 4 km de la municipa ĉefurbo.
* Riaño de Ibio, 207 loĝantoj, je 5 km de la municipa ĉefurbo.
* Ibio, 156 loĝantoj, je 5 km de la municipa ĉefurbo.
* Sierra de Ibio, 135 loĝantoj, je 6 km de la municipa ĉefurbo.

Ekonomio
--------

Tradicie, la ekonomia agado de la municipo estis agrikulturo (florkultivado) kaj brutobredado (bovinoj), sed translokiĝis al rura turismo. Ĉefaj altiraĵoj en Mazcuerras mem estas la preĝejo de Sankta Marteno, de la 17-a jarcento kaj la ermitejo de Sankta Roĥo, de la 18-a jarcento. Pri nereligia arkitelturo menciindas domegoj kiel tiu de Nicolás de Hoyos Calderón (unua duono de la 18-a jarcento), la tipe kantabra domo kie loĝis la verkistino Concha Espina kaj la bieno Las Magnolias (1882, eklektikisma stilo), loĝejo de la verkistino Josefina Aldecoa.

En la municipo, elstaras jeno:

* Tur-domego de Hoyos, en Villanueva de la Peña, Havaĵo de Loka Intereso; datas de la 16-a jarcento.
* Palaco de Gómez la Torre, en Riaño de Ibio; datas inter fino de la 17-a jarcento kaj komenco de la 18-a jarcento.
* Ermitejo de Cintul, en Mazcuerras; de la 12-a ĝis la 15-a jarcento.

Aliaj interesaj lokoj estas jenaj:

* Domego de familio Guerra, en Ibio, kies plej antikvaj restaĵoj datas de la unua duono de la 15-a jarcento.
* Kapel-palaco, en Sierra de Ibio, de la 17-a jarcento.
* Bieno Las Magnolias, en Mazcuerras, de 1882, kun rigardejo subtenita de feraj kolonoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Listo de municipoj de Kantabrio


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 783394
* VIAF: 316733223
 |
**Hutan Melintang** (ĉine: 半港）estas urbeto en Hilir Perak distrikto, Perak, Malajzio. La urbeto situas plej proksime al la Markolo de Malako.

Kvankam la vorto "hutan" estas tie sed ĝi ne signifas ke ĝi estas ĝangalo. **Hutan Melintang** estas progesa loko kaj ĝi havas 2-etaĝan superbazaron situantan en tiu urbo. Krome, la urbpopolo ankaŭ estas ĝentila kaj malavara. La plej fama lernejo estas *Sekolah Menengah Hutan Melintang*. La plej ekonomia enspezo de Hutan Melintang-populacio estas fiŝkaptada industrio.

Hutan Melintang estas fama de ĝia marmanĝaĵo kaj fiŝkaptadoj. Beron ĉiam manĝu en *Ikan Bakar Restaurant*, unu el la plej populara restoracio en urbeto. Ankaŭ Jenderata, biendomo posedata fare de la *United Plantations Berhad*, estas situanta proksime.

Alia fama ĉina restoracio en Hutan Melintang estas *Men Lok Seafood Restaurant*, ĉe la ĉefŝoseo de Hutan Melintang, rekte antaŭ oni atingas la bankojn de Sungai Bernam. Servante plaĉajn elektojn de manĝaĵo kiel ekzemple argilo-potofiŝoj kun speciala spica saŭco, vaporitaj kraboj, asamosalikokoj, frititaj mantosalikokojn kaj bebokalmarojn, ktp.

Lastatempe estas amaso da novaj butikoj funkciigantaj en tiu urbeto kiel *Karnival Store, TenTen Store* kaj *KFC*.

Plejparte de la homoj ĉi tie laboras kiel plantejolaboristoj, fiŝkaptistoj kaj terkultivistoj, kaj tiel oni konas Hutan Melintang kiel la plej granda fiŝkaptista vilaĝo en Perak.

Historio
--------

Geografio-Loko
--------------

Demografio
----------

Esperanto kaj Hutan Melintang
-----------------------------

Referencoj
----------

Eksteraj Ligiloj
----------------
**Infinitezima kalkulo** estas branĉo de matematiko, kiu entenas la diferencialan kalkulon kaj la integralan kalkulon kunigitajn per la fundamenta teoremo de infinitezima kalkulo. La matematike rigoran formon de infinitezima kalkulo oni kutime nomas **analitiko**.

La infiniteziman kalkulon malkovris en la 17-a jarcento Newton kaj Leibniz, kiuj uzis infinitezimajn kvantojn por determini tangentojn de kurboj aŭ por faciligi kalkulon de longoj kaj areoj de la kurbaj figuroj.

En la diferenciala kalkulo, oni kalkulas la derivaĵojn de funkcioj, dum en la integrala kalkulo oni kalkulas la integralojn de funkcioj. La fundamenta teoremo de infinitezima kalkulo diras ke la nedifinita integralo de funkcio ĉiam estas malderivaĵo de tiu funkcio, do ke la derivaĵo de la nedifinita integralo de funkcio f ĉiam egalas al f.

Bildaro
-------

* Isaac NewtonIsaac Newton
* Gottfried Wilhelm LeibnizGottfried Wilhelm Leibniz
* Isaac NewtonIsaac Newton
*

Vidu ankaŭ
----------

* Bazaj kalkulaj ekvacioj kaj formuloj
* Kalkulo kun polinomoj
* Limeso
* Listo de kalkulaj temoj
* Multvariebla kalkulo
* Senfinecono
* Variada kalkulo
* Isaac Barrow

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Infinitezima kalkulo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Infinitezima kalkulo en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)

* Arkivigite je 2021-07-26 per la retarkivo Wayback Machine
* Arkivigite je 2006-06-24 per la retarkivo Wayback Machine
* 
* Arkivigite je 2006-01-03 per la retarkivo Wayback Machine
Túnelo Las Caldas ĉe Los Corrales de Buelna-Torrelavega (Cantabria).
La **Aŭtoŝoseo de la Altebenaĵo** aŭ **Aŭtoŝoseo Kantabria-Altebenaĵo**, en hispana *Autovía Cantabria-Meseta* aŭ *A-67*,​ konata ankaŭ kiel *Autovía de la Meseta*, estas surtera vojo de duoblaj reloj kaj sencoj, kiu komunikas Kantabrion kun la nordo de la Centra Altebenaĵo, tio estas kun Kastilio kaj Leono, Hispanio, precize kun la provinco Palencio.

Ĝi trairas la Kantabran Montaron, tiel ludante gravan rolon por Kantabrio, ĉar ĝi estas la ĉefa kaj nura alirejo de granda kapacito kiu la regiono havas por aliro al Kastilio kaj Leono kaj siavice, al la centro de la Iberia Duoninsulo.

Aparte ĝi estas fundamenta por la komerco de la Haveno de Santandero kaj por veturoj le Kantabrio al ajna loko de Hispanio trapasante tra Valadolido, aŭ tra Madrido, centro de la hispana sistemo de aŭtoŝoseoj kaj aŭtovojoj.

Krome ĝi aligas sektoron konsideratan senpaga, nome el Torrelavega (Autovía A-8) - Santandero (Autovía S-10), pro la malfermo de tria relo en la sektoro inter Santa Cruz de Bezana kaj ties fino ĉe la Haveno de Santandero.

Gravaj trairataj lokoj kaj urboj estas Venta de Baños, Calabazanos, Los Olmillos, Palencia, Villalobón, Fuentes de Valdepero, Monzón de Campos, Amusco, Piña de Campos, Frómista, Marcilla de Campos, Santillana de Campos, Osorno la Mayor, Espinosa de Villagonzalo, Santa Cruz de Boedo, Calahorra de Boedo, Herrera de Pisuerga, Alar del Rey, Villela, Puebla de San Vicente, Olleros de Pisuerga, Lomilla, Aguilar de Campoo, Cabria, Quintanilla de las Torres, Canduela, Villanueva de Henares, Mataporquera, Fombellida, Hoyos, Cervatos, Matamorosa, Reinosa, Cañeda, Lantueno, Santiurde de Reinosa, Rioseco, Montabliz, Bárcena de Pie de Concha, Molledo, Santa Cruz de Iguña, Arenas de Iguña, Villayuso de Cieza, Collado de Cieza, Los Corrales de Buelna, San Mateo, Barros, Las Caldas de Besaya, Riocorvo, Cartes, Torrelavega, Barreda, Polanco, Mar, Gornazo, Boo de Piélagos, Mompía, Santa Cruz de Bezana, Cacicedo, Muriedas kaj Santandero.

* Kategorio Aŭtoŝoseo de la Altebenaĵo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 783583
 |
Bretona diatona akordiono
La **diatona akordiono'** *(*ankaŭ **diatona harmoniko,** foje **melodeon**, en Brazilo nomata **'*gaita ponto*'**) estas muzikinstrumenta simila al la akordiono sed kutime farita el ligono kaj iom pli malgranda, havante diatonan kaj alterntonan melodion kaj alterntonan bason. Kiel butonakordiono, ĝi apartenas al la familio de mantiritaj instrumentoj. Ĝi estas populara muzikilo por monda kaj popola muziko. La diatona akordiono havas rondan melankolian sonon.

Specoj de diatonaj akordionoj
-----------------------------

Kiel ĉe la kromata akordiono, dekstre ĝi enhavas la 'liniojn' aŭ 'vicojn', kiuj konsistigas la melodion, kaj maldekstre la butonojn, kiuj konsistigas la basojn, la akordojn, kiuj akompanos la koncernan melodion. Estas unu, du kaj tri linioj aŭ vicoj. La unuaj modeloj de diatonaj akordionoj nur havis unu "linion", kun la tempo ili estis plibonigitaj al du kaj finfine evoluis al tri.

### Unuvicaj diatonaj akordionoj

* *Kajjuna Akordiono* (Luiziano)
* *Sanfona* (Brazilo)
* *Langnauerli* (Svislando)

### Plurvicaj diatonaj akordionoj

* *Organeto* (Italio)
* *Heligonka* (Ĉeĥio)
* *Schwyzerörgeli (Svislando)*
* *Franca akordiono*
* *Skota akordiono*
* *Irlanda akordiono*
* *Trikitixa ,* eŭska akordiono, diatona sonoro, egala baso
* "*Melodeon*" (en Anglio kaj Ameriko, tamen, la nomo melodeon estas ankaŭ kutime uzata por priskribi malgrandajn harmonikojn)

Knabino en slovena nacia kostumo kun tipa diatona buŝharmonikoKnabino en slovena nacia kostumo kun tipa diatona buŝharmoniko

Vidu ankaŭ
----------

Hilde Frateur

Referencoj
----------

1. ↑  (nl) *Diatonische accordeon*

Eksteraj ligiloj
----------------

""La Valse d'Amélie" sur diatona akordiono, YouTube
**Insulo Adams** estas parto de la insularo Aŭklandoj. La suda fino de Aŭklandinsulo larĝiĝas al 26 km kie mallarĝa kanalo, konata kiel Carnley Harbour aŭ markolo Adams, separas ĝin el la iom triangula insulo Adams (areo proksimume de 100 km², kiu estas eĉ pli monteca, atingante alton de 705 m ĉe Monto Dick. La kanalo estas resto de la kratero de formortinta vulkano, kies kraterbordon formas la insulo Adams kaj la suda parto de la Aŭklandinsulo.

Grava Birdareo
--------------

La insulo estas parto de la Aŭklandinsulara Grava Birda Areo (GBA), identigita tia fare de BirdLife International pro la gravo de la insulgrupo kiel reproduktejo por kelkaj specioj de marbirdoj kiaj la endemiaj Aŭklanda tufkormorano, Aŭklanda kreko, Aŭklanda ralo kaj Aŭklanda galinago.

Notoj
-----

1. ↑  BirdLife International. (2012). Important Bird Areas factsheet: Auckland Islands. Downloaded from  on 2012-01-23.

50° 52′ 59.99″ S 166° 04′ 59.99″ O﻿ / ﻿50.8833306 °S, 166.0833306 °O﻿ / -50.8833306; 166.0833306 (mapo)

* Kategorio Insulo Adams (Aŭklandoj) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Huérmeces** [ŬERmeces] estas loĝloko kaj municipo en la nordokcidenta centro de la provinco Burgoso, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la komarko *Alfoz de Burgos*.

Geografio
---------

Mapo de la komarkoj de Burgoso. Alfoz de Burgos, centre kaj malhelverde.
Palaco de Fernández-Zorrilla.
Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 48,700 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 164 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, sed poste iom stabiliĝis pro la proksimeco al la provinca ĉefurbo.

Ĝi distas 25 km de Burgoso, provinca ĉefurbo, kaj estas komponita de loĝlokoj Huérmeces, Quintanilla-Pedro Abarca, Ruyales kaj San Pantaleón del Páramo. Ekde 2017, la municipo estas en la Geoparko Las Loras, nome la unua geoparko de Unesko en la regiono. Krome estas protektita areo, kie reproduktiĝas gufoj kaj reĝaj agloj.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado fine de la 9-a jarcento.

Huérmeces formis parton de la *Jurisdicción de Haza de Siero* en la *partido de Castrokeriz*, unu el dek kvar kiuj formis la komunumon *Intendencia de Burgos*. La Duko de Medinaceli estis ordinara urbestro.

Inter la Censo de 1981 kaj la antaŭa, pliiĝis la municipa teritorio ĉar ĝi aligis Quintanilla-Pedro Abarca.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj) kaj brutobredado (ŝafoj). Lastatempe plej ekgravis kultura kaj rura turismo, ekzemple piedirado tra naturaj lokoj. Inter vidindaĵoj menciindas la preĝejo, la palaco de Fernández-Zorrilla, la ruinoj de la Turo de la Dukoj de Abrantes kaj arkeologiaj kuŝejoj "Novilla", "Páramo de Valdoño", "Alto de los Cotillos" kaj "El Campillo".

Estas ventogeneratoroj.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Burgoso

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 775565
 |
Domo ĉe la okcidenta flanko de la insulo.
Klifoj super roka strando.
Kolonio de Norda sulo ĉe Insulo Bonaventuro.
Norda sulo en la insulo.
**Insulo Bonaventuro** (oficiale en franca: **île Bonaventure**) estas kanada insulo en la Sankt-Laŭrenca Golfo situanta je 3.5 km el la suda marbordo de la Duoninsulo Gaspé, Kebekio, je 5 km sudoriente de la vilaĝo Percé. Preskaŭ cirkla laŭ formo, ĝi havas areon de 4.16 km².

Historio
--------

Birdoj
------

Oni registris 293 diferencajn speciojn de birdoj kiel ĉu vizitantaj, migrantaj, aŭ loĝantaj en la Insulo Bonaventuro.

Plej komuna birdo troviĝanta en la insulo estas la Norda sulo. La insulo estas hejmo de la plej granda kolonio de suloj el la mondo, kun ĉirkaŭ 121,000 birdoj.

Aliaj multnombraj kolonioj estas de Trifingra mevo kaj de Longbeka urio. Oni povas observi ankaŭ ekzemplerojn aŭ gupojn de Ŝternoj, Nigra urio, Aŭkoj, Amerika arĝentmevo, Nigramantela mevo, Forkvosta petrelo, Granda kormorano, Dukresta kormorano, Atlantika fraterkulo, Hudsona paruo kaj de Stria parulio en Bonaventuro.

Koordinatoj: 48° 30′ N 64° 10′ U﻿ / ﻿48.500 °N, 64.167 °U﻿ / 48.500; -64.167 (mapo)

Notoj
-----

1. ↑  Fous de Bassan : l'île Bonaventure, numéro 1 mondial[*rompita ligilo*]- Cyberpresse.ca

* Kategorio Insulo Bonaventuro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Okazis **interetna insurekcio kontraŭ uzbekoj** en Kirgizio en junio de 2010 kiel pinto de konfliktoj inter etne kirgizoj kaj uzbekoj ĉefe en suda Kirgizio, ĉirkaŭ la Fergana valo ĉefe en la urboj de Oŝ kaj Ĵalalabat, kiel sekvo de la forpelo de iama Prezidento Kurmanbek Bakijev. Tiele ĝi estis parto de pli granda kirgizia krizo de 2010. Violento ekis la 9an de junio en Oŝ. Je la 12-a de junio violento disvastiĝis al Ĵalalabat, kio devigis la provizoran registaron estratan de Roza Otunbajeva deklari la staton de krizokazo por repreni kontrolon de la situacio.

La okazaĵo konsistis en grupoj de kirgizoj (dekomence maskitaj) kiuj persekutis uzbekojn, mortigante, incendiante kaj eĉ perfortante virinojn. Rapide amasa elmigrado okazis al la landlimo kun Uzbekio por klopodi eniri en tiu lando.

Je la 19-a de junio estis jam ĉirkaŭ 2000 mortintoj kaj ĉirkaŭ 400,000 rifuĝintoj el kiuj malmulte sukcesis eniri en Uzbekion, ĝis kiam la tiea registaro fermis la landlimon ĉar oni ne povis akcepti tiom amasan eniradon. Tamen laŭ la oficiala informo de kirgiziaj potencoj, ĝis la 19-a de junio estis eltrovitaj 195 kadavroj, 20 homoj estas konsiderataj malaperintaj kaj 2000 estis vunditaj.
Uzbekoj estis ĉirkaŭ 14 % en Kirgizio, sed ĉe la Fergana valo la proporcio ege pliiĝis.

Ekde la komenco oni akuzis partianojn de la eksprezidento Kurmanbek Bakijev instigi la insurekcion kiel rimedo por malstabiligi la landon kaj klopodi reveni al la povo.

Notoj
-----

1. ↑  *EE UU culpa de los choques en Kirguizistán al depuesto presidente Bakíev*, El País, Madrido, 19a de junio de 2010
2. ↑  В Ошской области продлен режим чрезвычайного положения ruse (esperante *En provinco Oŝ estis daŭrigita la stato de krizokazo*)
3. ↑  "Uzbekistán cierra su frontera a miles de civiles que huyen de Kirguizistán", El País, Madrido, 16a de junio de 2010, paĝo 8a.
**Interjekcio**, estas litere "io kio inter-etendiĝas" (el la latinaj *inter* kaj *iacere* "ĵeti"). Interjekcio estas lingva elemento, kiu ĝenerale ne havas gramatikan konekton al la cetera parto de la frazo kaj tutsimple esprimas senton de la parolanto, kvankam la plejmulto de la interjekcioj havas klaran difinon.

Interjekcioj estas ne-fleksieblaj funkci-vortoj uzataj kiam la parolanto (ek)troviĝas en situacio, kia provokas sentojn -- ne-atenditeco, (ek)doloro, surpriziĝo k.s.
En skriba lingvo oni ofte markas interjekciojn per unu aŭ pluraj postsekvaj krisignoj ("!").

Interjekcioj je Esperanto
-------------------------

En Esperanto, oni trovas naŭ oficialajn interjekciojn :

* *adiaŭ* salutas iun, kiu foriras (kiel "ĝis", "ĝis revido")
* *bis* laŭdas aktoron aŭ muzikiston, kaj petas ripeton aŭ pli de sia arto
* *fi* montras malŝaton aŭ abomenon
* *ha* montras ekmiron aŭ surprizon (la afero povas esti bona aŭ malbona)
* *he* estas por altiri ies atenton; ekigas ironian kontraŭdiron
* *ho* estas ĝenerala ekkria vorteto por esprimi vivan senton
* *hura* esprimas ĝojon, aprobon, entuziasmon
* *nu* atentigas ; instigas ; konsentas aŭ koncedas
* *ve* esprimas kordoloron aŭ bedaŭregon pro malfeliĉo

Pli multaj neoficialaj Esperantaj interjekcioj ekzistas, ofte kreitaj de nacilingvaj interjekcioj.

Kelkfoje interjekcio povas sone tre proksimi al eksterlingva sono, ekzemple "aĥ!" kiu povas imiti aŭ eĉ koincidi fortan gorĝo-singulton. En tiaj cirkonstancoj malfacilas zorge distingi inter "ordinaraj" interjekcioj kaj onomatopeoj.

De temp' al tempo imperativo de verbo povas alpreni interjekcian funkcion aŭ eĉ perdi sian originan signifon, tute interjekciiĝanta.

Ekzemplo de la unua kazo estas en Esperanto la vorto "vivu!" kiu aldone al la laŭradika senco povas roli kiel iugrada sinonimo al "hura" : *"Laŭte sonis la huraoj kaj la vivuoj de la popolo."*
Ekzemplo de la dua estas la etimo de nia "adiaŭ", nome la franca *adieu* el *a Dieu!* "[iru vi] al Dio!".

Interjekcioj oftas en poezio kaj en kantado.

Vidu ankaŭ
----------

* sakrado
* hola
* ĉaŭ
* krisigno

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Interjekcio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Ekkriaj vortetoj kaj sonimitoj (en PMEG)
* Interjekcioj klarigata en esperanto kaj en la dana
Inia.jpgInia
Amazon river dolphin size
Cetacea range map Amazon River Dolphin
***Inia geoffrensis*** estas delfeno, nome specio de cetaceo odontoceto de la familio Iniedoj. Oni konas tri subspeciojn: nome la nomiga *Inia geoffrensis geoffrensis*, *I. g. boliviensis* kaj *I. g. humboldtiana*, kiuj distribuas sin tra la Amazona Baseno, kaj la supra baseno de la rivero Madeira en Bolivio kaj la Baseno de la rivero Orinoko, respektive.

Ĝi estas la plej granda riverdelfeno de la mondo; la pezo de plenkreskaj maskloj atingas ĝis 185 kg kaj povas longi ĝis 2,5 m. Kiel distinga trajto, la plenkreskuloj akiras rozan koloron, pli markita ĉe la maskloj. Estas unu de la cetaceoj kun pli evidenta seksa dimorfismo, ĉar maskloj longas kaj pezas 16% kaj 55% pli ol la inoj. Kiel ĉe la aliaj odontocetoj ĝi posedas organon nomita *melono* uzata pora la eĥolokigo. La dorsa naĝilo estas malalta sed estas ankaŭ tre longa kaj ties brustaj naĝiloj estas grandaj. Tiu karaktero, kun meza grando kaj manko de fuzio de la nukaj vertebroj, havigas al ili grandan kapablon por manovri kaj moviĝi tra la inundita arbaro kaj por kapti siajn predojn.

Ili loĝas en la fluejo de la ĉefaj alfluantoj de la rivero Amazono kaj de la Orinoko sub la 400 msm. En pluvsezono ĝi moviĝas al la inunditaj areoj de la ĝangalo, kie estas pli granda disponeblo de manĝaĵoj.

Referencoj
----------

1. ↑   Integrata Taksonomia Informa Sistemo. «Inia geoffrensi (TSN 180407)» (en angla)  Konsultita la 15an de Januaro 2017.

* Inia geoffrensis en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Inia geoffrensis en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Inia geoffrensis en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
**Dorsdekoltaĵo**, **sendorsa robo** aŭ **nuda dorso** estas malalta eltranĉaĵo je la posta parto de vestero, pro kio parto de la dorso nudiĝas aŭ la vestotavolo sub ĝi videblas. Ekzistas diversaj stiloj, kiel profunda V-kolo sur la dorso, eltranĉaĵo kun rektaj anguloj aŭ eltranĉaĵo je la dorso dum la kolo de la vestero restas sendifekta. En sinjorina modo la dorsdekoltaĵo estas ofte aperanta elemento de roboj, someraj bluzoj aŭ miniĉemizoj kaj bankostumoj. Kontraŭe en la okcidentlanda sinjora modo dorsdekoltaĵo estas ega escepto.

En lastaj jardekoj (21a jarcento) la modo de dorsdekoltaĵo ŝanĝis ankaŭ la kutimojn esti fotita, kaj tiele ĉefe aktorinoj, modelulinoj kaj aliaj famulinoj ĉe eventoj montriĝas ne fronte kiel deĉiame sed flanke aŭ eĉ dorse por montri la belon aŭ kuraĝon de la dekoltita dorso. Plej aŭdacaj atingas ĝis la postaĵan fendeton.

* Clara Bow en robo kun dorsdekoltaĵo dum la 1920-aj jarojClara Bow en robo kun dorsdekoltaĵo dum la 1920-aj jaroj
* Natasha Dupeyrón en 2014Natasha Dupeyrón en 2014
* Isha SharvaniIsha Sharvani
* Elena SanchezElena Sanchez
* DancturniroDancturniro

Vidu ankaŭ
----------

* Dekoltaĵo
* Masonistdekoltaĵo

* Kategorio Dorsdekoltaĵo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Inis Oírr** [ɪnʲɪʃ ˈiːɾʲ] (angligita  **Inisheer**, ekzistas ankaŭ du aliaj nomoj por la insulo) estas insulo ĉe la okcidenta marbordo de la graflando Galway en Irlando. La insulo havas krome jenajn nomojn *Inis Thiar* kaj *Inis Oirthir*. Ĝi estas unu el la Aran-insuloj. Ĝi estas la plej malgranda loĝata el tiu insula grupo kaj la plej orienta.

Geografio
---------

La areo de la insulo havas ĉ. dek kvadratajn kilometrojn. Ĝi situas 8 km for de la marbordo de la graflando Chláir. La plej multaj de la 247 (stato 2006) loĝantoj loĝas en la norda parto de la insulo, kie troviĝas kaj la haveno kaj la flughaveno. Same en la nordo estas mezepoka burgo de la familio O’Briens el la 14a jarcento. La burgo staras sur monteto kaj estas ĉirkaŭata de la restaĵoj de ringfortikaĵo Dún Formna. Inter la burgo kaj la flughaveno estas malgranda preĝeja ruino, *Teampall Chaomháin*. Ĝi estas dediĉita al la sanktulo Kevin de Glendalough kaj ĉiujare je la 13a de julio ĝi estas celo de pilgrimado. En la oriento de la insulo troviĝas la vrako de la 1960 alteriĝanta ŝipo *Plassey*.

Inis Oírr situas en Gaeltacht-regiono, t.s. ke la irlanda lingvo estas la ĉefa lingvo de la insulanoj.

Oni povas atingi la insulon per pramŝipo de Ros an Mhíl (Rossaveal) kaj Dúlainn (Doolin) kaj de la aliaj Aran-Insuloj.

Ekonomie turismo ludas gravan rolon. La insulo ankaŭ estas ŝatata de lernejanoj por lerni la irlandan lingvon.

Sur la insulo ekzistas kvin vilaĝoj:

* Baile Thiar (Okvidenta vilaĝo)
* Baile an Lurgáin (Lurgáin-vilaĝo)
* Baile an tSéipéil (Séipéil-vilaĝo)
* Baile an Chaisleáin (kastela vilaĝo)
* Baile an Fhormna (Fhormna- vilaĝo)

La cefa loko sur la insulo estas Baile an Lurgáin.

Naciaj monumentoj
-----------------

* Cill na Seacht nIníon (tombo de la sep filinoj)
* Dún an Chreagáin Chaoil (Greggankeel- fortreso)
* Dún Formna kun la burgo Caisleán Uí Bhriain (O’Brien’s Castle)
* Ŝtonĉeloj
* Cill Ghobnait (preĝejo de Sankta Gobnet / Kilgobnet Church)
* Cnoc Raithní (Knockgrannie)
* Teampall Chaomháin (preĝejo Sankta St Cavan)

Bildaro
-------

* rigardo al  Caisleán Uí Bhriain" (O'Briens Kastelo)rigardo al  *Caisleán Uí Bhriain" (O'Briens Kastelo)*
* tipaj ŝtonmuroj sur la insulotipaj ŝtonmuroj sur la insulo
* Malfekunda marbordo de Inis OírrMalfekunda marbordo de Inis Oírr
* Sur la vojo de la pramŝipa alteriĝo direkte al la strando  Caisleán Uí Bhriain" , O'Brien's CastleSur la vojo de la pramŝipa alteriĝo direkte al la strando  *Caisleán Uí Bhriain" , O'Brien's Castle*
* Tobar Éinne (Tobar Éanna), sankta fonto de sankta Enda sur Inis OírrTobar Éinne (Tobar Éanna), sankta fonto de sankta Enda sur Inis Oírr

Referencoj
----------

1. ↑  Liste der geänderten Ortsnamen, 2004; PDF; 770 kB.
2. ↑   *Things to Do in Inisheer.*. Arkivita el la originalo je 2018-03-08. Alirita 2017-03-08.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Inis Oírr en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* St Cavans Church
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

La **Interkultura Novelo-Konkurso** (**INK**) okazas ĉiujare, kaj la rezultoj estas anoncitaj en la Universala Kongreso de Esperanto. Ĝin organizas la Akademio Literatura de Esperanto kunlabore kun Bobelarto. La unua INK okazis en 2022. La konkurso de 2023 havas du kategoriojn por komencantaj kaj spertaj verkistoj.

Organizo
--------

Konkursaĵoj devas esti nepublikigitaj. Ili povas esti verkitaj en Esperanto aŭ en alia lingvo el listo, kiu varias de jaro al jaro, aŭ verkitaj en iu ajn lingvo kaj akompanataj de bona traduko al unu el la konkurslingvoj. La maksimuma longo estas 12 000 karaktroj. Oni publikigas kolekton de la finalistaj noveloj.

INK 2023 havas du kategoriojn:

a) **komencantaj verkistoj**
b) **spertaj verkistoj**.
La unua konkurso en 2022 havis nur unu kategorion.

Historio
--------

| Jaro | Temo | 1-a premio | 2-a premio | 3-a premio | Premio de fotokonkurso | Prezidanto | Honora prezidanto | Novelaro |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 2022 | "KOVIM-19: Kiel ĝi ŝanĝis nin" | Rafael Nogueras, "Amo en la tempoj de kovimo" | James Bridge, "La sekreta recepto"; Rafael Nogueras, "Ĉu ne pli bone hejme?" | Sten Johansson, "La tricentrideksepa tago"; Martin Rue, "La brakumklubo" | Bong Sou | Francisko Lorrain | Claudia Larochelle | *Amo, tuso, kaj forpaso: Homoj kaj kovimo* |
| 2023 | "Nokta vojaĝo" |  |  |  |  | Brunetto Casini | Paola Cereda |  |

Referencoj
----------

1. ↑  Retpaĝo de INK
2. ↑  "Interkultura Novelo-Konkurso". 2022. *Esperanto* 1372(10), p. 214.
3. ↑  "Paola Cereda: Honora prezidanto de la 2-a INK". 2022. *Esperanto* 1372(10), p. 214.
Diversaj elektronikaj eroj, kun 15 cm longa liniilo por mezuro.
**Elektronika komponanto** estas baza elektronika objekto, kun difinita funkcio, uzata por krei elektronikajn aparatojn. Elektronika komponento estas kutime konstruita en sia propra kazo, eĉ se la metalstrioj (du aŭ pli) estas uzitaj por ligi ĝin al aliaj komponentoj. Pluraj elektronikaj komponantoj konektitaj kaj funkciantaj kune estas nomitaj Elektra cirkvito. Krom elektronikaj komponentoj individue pakitaj, ekzistas komponentoj ankaŭ pakitaj en la formo de integra cirkvito, kiu estas komponento kiu inkluzivas plurajn etajn komponentojn en ununura pakaĵo.

La funkciado de simplaj elektronikaj komponantoj havas karakterizon mezureblan: la elektra rezisto de rezistilo estas mezurata en omoj, la kapacitanco de kondensilo estas mezurata en Faradoj, ktp. Rilate al certa komponanto, gravas la gamo de valoroj, kiujn ĉi tiu karakterizaĵo ricevas, kaj ĝia grado de precizeco.

**pasivaj komponantoj**

* Ŝaltilo
* Rezistilo
* fuzeo
* Kondensilo
* Transformatoro
* Induktilo
* anteno

**aktivaj komponantoj**

* Vakutubo
* Triodo
* diodo
* transistoro
* integra cirkvito

**montraj elementoj**

* ampolo
* Lumo-elsenda diodo
* Likvokristala ekrano (LCD)

**Elektromekanikaj komponantoj**

* mikrofono
* Laŭtparolilo
* Ŝaltilo
* relajso
* Kontaktingo
* Elektromotoro

**Termoelektraj komponantoj**

* Termoparo
* fuzeo

**Fotoelektraj komponantoj**

* fotodiodo
* lumelsenda diodo (LED)
* optika izolilo
* Lasera diodo

Vidu ankaŭ
----------

* minimumigo

Referencoj
----------


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 831049
* GND: 4014360-0
* LCCN: sh85042254
* NDL: 00561429
* NKC: ph114452
 |
La Insulo Damas havas belajn strandojn.
**Insulo Damas** (damoj) situantas proksime el la norda marbordo de Centra Ĉilio, je ĉirkaŭ 100 km norde de la urbo La Serena, Kokimbio. Kun la insuloj Choros kaj Ĉanjaralo, la insulo formas la Nacian Rezervejon Pingüino de Humboldt, kiu estas administrata de la Ĉilia Forsta Instanco (CONAF). La tri insuloj eltenas populaciojn de Humboldta pingveno, sed estas habitato ankaŭ por kelkaj aliaj raraj kaj endanĝeritaj animalaj specioj kiaj la Perua merĝopetrelo aŭ la sudamerika marlutro. Lastajn jarojn la rezervejo espertis fortajn pliiĝon en turisma agado, ĉefe pro la esto de la Botelnaza delfeno kiu loĝas en la akvoj de la rezervejo. Tamen, ĵusaj lokaj fiŝkaptistoj informis pri pliiĝantaj konstato de delfena foresto kiu sciencistoj supozas konektita kun ĝenado fare de tiuj ege neregulataj agadoj.

**Insulo Damas** posedas du strandojn, La Poza (putego) kaj Las Tijeras (tondilo), kun blanka sablo kaj verdasmeraldaj akvoj, uzataj por subnaĝado. El la tri najbaraj insuloj Damas estas la unika kie eblas elŝipiĝi kaj kiu havas malgrandan kampadejon. La insulo havas areon de 60,3 hektaroj.

Vidu ankaŭ
----------

* Insulo Damas

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Insulo Damas (Ĉilio) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Panoramo en 360° de Isla Damas Arkivigite je 2011-02-03 per la retarkivo Wayback Machine
Montaj pejzaĝoj estas certe la plej oftaj scenoj priskribitaj en inkakva pejzaĝismo, kiel ĉe tiu *Pejzaĝo ĉe Sesshū*.
**Inkakva pentrarto** estas orientazia tipo de broŝ-pentrarto de ĉina origino kiu uzas nigran inkon — same kiel uzata en la orientazia kaligrafio, en variaj koncentroj. Dum jarcentoj, tiu plej prestiĝa formo de ĉina arto estis praktikate de tre altnivelaj fakuloj, ĉu nobeloj aŭ *literati*.

Nomoj uzataj en diversaj kulturoj estas la jenaj: en ĉina *shuǐ mò huà* (水墨畫), en japana *sumi-e* (墨絵) aŭ *suibokuga* (水墨画?), en korea *sumukhwa* (수묵화), kaj en vjetnama *tranh thủy mặc* (幀水墨).

En Ĉinio la tradicio de inkakva pentrarto, praktikita ĉefe de fakul-funkciuloj kaj kortegaj pentristoj speciale de pejzaĝoj, floroj, kaj birdoj, disvolvigis estetikajn valorojn depende de la individua imagopovo kaj objektiva observado fare de la artisto, kio estis similaj al tiuj de Okcidento, sed delonge multe pli antaŭdataj je ties disvoviĝo en tiu lando.

Vidu ankaŭ
----------

* Ĉina inko

* Kategorio Inkakva pentrarto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Ŝablono:Informkesto atolo/prizorgo/AltecoMankasf3

La **Insulo Ducie** estas neloĝata atolo en la Pitkarna Insularo, nome Brita transmara teritorio en la Pacifika Oceano. Ĝi kuŝas je 470 km oriente de la Pitkarninsulo kaj havas totalan areon de 4 km², kio inkludas la internan lagunon. Ĝi estas 2 km longa, mezure nordoriente al sudokcidento, kaj ĉirkaŭ 1.6 km larĝa. La insulo estas komponita de kvar insuletoj: nome Acadia, Pandora, Westward kaj Edwards.

Spite ties disa vegetaĵaro, la atolo estas konata kiel reproduktejo de nombraj birdospecioj. Pli ol 90 % de la tutmonda populacio de Murfia petrelo nestumas sur Ducie, dum la paroj de Ruĝvosta tropikbirdo kaj de Feina ŝterno formas po ĉirkaŭ 1 % de la tutmonda populacio de ĉiu specio.

Ducie estis malkovrita en 1606 de Pedro Fernandes de Queirós, kiu nomigis ĝin *Luna Puesta* (subirinta luno), kaj remalkovrita de Edward Edwards, kapitano de la brita ŝipo *Pandora*, kiu estis sendita en 1790 por kapti la ribelintojn de la ŝipo *Bounty*. Li renomigis la insulon *Ducie* honore de Francis Reynolds-Moreton, 3-a Barono Ducie. En 1867 ĝi estis postulita de Usono laŭ la leĝo pri guaninsuloj de 1856, sed Granda Biritio aneksiigis ĝin je la 19-a de decembro 1902 kiel parto de la Pitkarnoj. Pro ties neatingeblo kaj distanco el Pitkarninsulo, Ducie estas rare vizitata nuntempe.

Bildaro
-------

* Idoj de Murfia petreloIdoj de Murfia petrelo
* Feina ŝternoFeina ŝterno
* Ruĝvosta tropikbirdoRuĝvosta tropikbirdo
* ŝternidoŝternido

Koordinatoj: 24° 41′ S 124° 47′ U﻿ / ﻿24.683 °S, 124.783 °U﻿ / -24.683; -124.783 (mapo)

* Kategorio Insulo Ducie en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Inkluziveco-ekskluda principo por tri aroj
**Inkluziveco-ekskluda principo** estas regulo de kombinatoriko, kiu ebligas kalkuli nombrojn de elementoj de kunaĵo de aroj. Aŭtoro probable estas Abrahamowi de Moivre eĉ iufoje estas nomata el nomoj de matematistoj Jamesa Josepha Sylvestera kaj Henriego Poincaré

Teoremo
-------

Se {\displaystyle A\_{1},A\_{2}\dots A\_{n}} estas laŭvolaj aroj, tiam

{\displaystyle \left|\bigcup \_{i=1}^{n}A\_{i}\right|=\sum \_{i=1}^{n}\left|A\_{i}\right|-\sum \_{i,j\,:\,1\leq i<j\leq n}\left|A\_{i}\cap A\_{j}\right|+}
{\displaystyle +\sum \_{i,j,k\,:\,1\leq i<j<k\leq n}\left|A\_{i}\cap A\_{j}\cap A\_{k}\right|-\ \dots +(-1)^{n-1}\left|A\_{1}\cap \cdots \cap A\_{n}\right|},
kie {\displaystyle \left|A\_{k}\right|} signifas povon de aro {\displaystyle A\_{k}\,}

### Ekzemplo

Por tri fina aroj {\displaystyle A\_{1},A\_{2},A\_{3}} nombro de elementoj de ilia kunaĵo estas:

{\displaystyle \left|A\_{1}\cup A\_{2}\cup A\_{3}\right|=\left|A\_{1}\right|+\left|A\_{2}\right|+\left|A\_{3}\right|-}
{\displaystyle -\left|A\_{1}\cap A\_{2}\right|-\left|A\_{1}\cap A\_{3}\right|-\left|A\_{2}\cap A\_{3}\right|+}
{\displaystyle +\left|A\_{1}\cap A\_{2}\cap A\_{3}\right|}

Pruvo
-----

Se elemento {\displaystyle a} apartenas precize al {\displaystyle m} en aroj {\displaystyle A\_{1},A\_{2}\dots A\_{n}}. En kunaĵo {\displaystyle \left|\bigcup \_{i=1}^{n}A\_{i}\right|} ĝi estas kalkulata unu fojon. En esprimo {\displaystyle \sum \_{i=1}^{n}\left|A\_{i}\right|-\sum \_{i,j\,:\,1\leq i<j\leq n}\left|A\_{i}\cap A\_{j}\right|+\sum \_{i,j,k\,:\,1\leq i<j<k\leq n}\left|A\_{i}\cap A\_{j}\cap A\_{k}\right|-\ \dots }

{\displaystyle \ \dots +(-1)^{n-1}\left|A\_{1}\cap \cdots \cap A\_{n}\right|}

nombro de kalkuloj de sola elemento estas:

{\displaystyle m-{m \choose 2}+{m \choose 3}+\dots +(-1)^{m}{m \choose {m-1}}+(-1)^{m+1}1=}

{\displaystyle =1-{m \choose 0}+{m \choose 1}+\dots +(-1)^{m}{m \choose {m-1}}+(-1)^{m+1}{m \choose m}},

ĉar ĝi estas en m-aroj en {\displaystyle A\_{1},A\_{2}\dots A\_{n}}, {\displaystyle {m \choose 2}} en aroj {\displaystyle A\_{i}\cap A\_{j},1\leq i<j\leq n} kpt.

Ĉar dunomo de Newton esprimo estas {\displaystyle 1-(1-1)^{m}=1-0=1}, kio pruvas veron de *Inkluziveco-ekskluda principo*.
Lumturo San Juan del Salvamento (Sankta Jahano de la Savo) oriente (1898)
**Insulo Estados** (hispane *Isla de los Estados*, el la nederlanda *Stateneiland*, nome insulo de la ŝtatoj, sed alude al la historia parlamento de Nederlando, kiu nomiĝis Ĝeneralaj Statoj) estas argentina insulo kuŝa ĉe 29 km ĉe la orienta pinto de la Argentina parto de Fuegio, el kiu ĝi estas separata per la Markolo Le Maire. Ties nomo devenas el la historia nederlanda parlamento, kaj ties origina nederlandlingva nomo estis identa al tiu de la novjorka *borough* Staten-Insulo.

La insulo estas administre parto de la argentina provinco Fuegio, kaj de la departamento kaj municipo de Ushuaia. Ĝi estis deklarita "Ekologia, Historia, kaj Turisma Provincia Rezervejo" ("*Reserva provincial ecológica, histórica y turística*"), kun limigita aliro al veturantoj el Ushuaia. La ununura setlejo estas Puerto Parry, situanta ĉe profunda kaj mallarĝa fjordo ĉe la norda marbordo de la insulo. La navigostacio Puerto Parry, kreita en 1978, estas administrata de maristaro de kvar anoj en 45-taga vico, zorgantaj pri media monitorado konservadisma, ŝipopasoj kaj ankaŭ pri havigo de urĝa helpo.

Historio
--------

La unuaj eŭropanoj en la areo estis Jacob le Maire kaj Willem Schouten la 25an de decembro, 1615, kiu nomis ĝin *Lando de la Lordoj de la Ŝtato*.

La *Lumturo San Juan del Salvamento* (Sankta Johano de la Savo) estis inaŭgurita la 25a de majo 1884, de Comodoro Augusto Lasserre, kaj funkciis ĝis Septembro de 1900. La lumturo, plej bone konata kiel *Faro del fin del mundo* ("Lumturo de la mondofino"), ŝajne estis inspiro al Jules Verne por lia romano *Lumturo ĉe la mondfino*, publikita en 1905.

Geografio
---------

La insulo estas proksimume 65 km longa de oriento al okcidento kaj 15 km larĝa, kun areo de 534 km². La insulo havas tre malrektan marbordon pro multaj golfetoj. Ties plej alta pinto estas 823 m kaj estas konsiderata la lasta elstaraĵo de la montoĉeno Andoj. Ĝi ricevas ĉirkaŭ 2,000 mm de pluvo jare.

Referencoj
----------

1. ↑  *In search of the lighthouse at the end of the world.* (hispanlingva)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Insulo Estados en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Isla de los Estados - InterPatagonia.com
* rezervejo Isla de los Estados reserve Arkivigite je 2006-06-14 per la retarkivo Wayback Machine (hispanlingva)
La **Imperia Valo**, en angla *Imperial Valley* kaj en hispana *Valle Imperial*, kuŝas en la kantonoj de Kalifornio nome Imperial kaj Riverside. Ĝi situiĝas en sudorienta Suda Kalifornio, kaj ĝi estas la loko de urba areo ege centrita en la urbo El Centro. La Valo estas limigita de la rivero Kolorado oriente kaj parte de la Lago Saltono okcidente. Pli okcidente kuŝas la limo de la kantonoj San Diego kaj Imperial. Norde estas la regiono de la valo Coachella de la Kantono Riverside, kiu kun la Imperia Valo formas la *Salton Trough*, aŭ la *Cahuilla* Basenon, ankaŭ la kantonlimon de Imperial kaj Riverside, kaj la sudon de la internacia limo de la usona ŝtato Kalifornio kun Baja California.

La kulturo de la areo miksas tiujn de Usono kaj Meksiko, pro ties regiona historio kaj geografia loko ĉe la internacia limo. La ekonomio de la Imperia Valo estas bazita sur agrikulturo.

La *Imperial Valley* estis tiel nomita laŭ la *Imperial Land Company*, cele al altiro de setlantoj. Nun ĝi estas hejmo de *El Centro metropola areo* kaj ankaŭ ekonomia centro kiun la kalifornia registaro difinis kiel "Suda Limo". Surloke, la terminoj "Imperial Valley" kaj "Imperial County" estas uzataj sinonime.

Notoj
-----

1. ↑   El Centro Economics. *California Economic Strategy Panel*.[*rompita ligilo*]

* Kategorio Imperia Valo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
la ponto al Insulo Hindmarsh, vidata de la varfo de la urbeto Goolwa 
**Insulo Hindmarsh** - angle *Hindmarsh Island*, en la loka indiĝena dialekto Ngarrindjeri *Kumarangk* - estas insulo en la lasta, apudoceana parto de *Rivero Murray* en Suda Aŭstralio, proksime de la urbo *Goolwa*. Ĝi situas sur la duoninsulo *Fleurieu* kaj estas populara turisma vidindaĵo, kiu kreskis laŭ populareco post kiam ponto al la insulo estis malfermita dum la jaro 2001. Plejparte la insulo estas agrikulture uzata.

Historio
--------

La unua eŭropano kiu ekpaŝis sur la insulon estis la brita kapitano *Charles Sturt* dum la jaro 1830. Sturt uzis la insulon kiel rigardejon kaj ekesploris la enfluejon de la rivero Murray en la oceanon. Sekvajare kapitano *Collet Barker* daŭrigis la esploradon sed estis mortigita de indiĝenoj dum naĝado tra la riveran enfluejon en la oceanon.

ŝildo de monumento el la jaro 1930 dediĉita al kapitano Sturt kaj Barker sur la insuloDum 1837 la insulo estis baptita laŭ la nomo de la unua guberniisto de Suda Aŭstralio, *Sir John Hindmarsh*.

Meze de la 19-a jarcento tritika muelejo estis starigita sur la insulo, kaj dum 1857 signala masto estis starigita por plifaciligi la ŝipan navigadon de la oceano en la riveron kaj alidirekten. Publika pramo komencis alterni inter la urbeto *Goolwa* kaj la insulo ekde la jaro 1858. Samjare unua interŝtata telegrafia linio inter la urbegoj Adelajdo kaj Melburno ekpasis la insulon. Aldoniĝis pliaj loĝdomoj, tombejo kaj dum la jaro 1900 fabriko pri fromaĝoj. Kiam Hereford-bovoj kaj Shropshire-ŝafoj alvenis en Suda Aŭstralio dum la jaro 1868, ili estis vivigataj kaj bredataj ankaŭ sur la insulo.

La insulo nuntempe havas malsalan akvon ĉe sia norda bordo kaj salan akvon ĉe la suda bordo. Dum novembro 1985 proksimume 1405 kvadrataj kilometroj de insula areo estis nomumitaj protektinda malsekejo. Dum 2001, pli-malpli triono de la insulo estis aldonita al la areo de la proksima Nacia Parko *The Coorong*.

Koordinatoj: 35° 31' sude, 138° 52' oriente

* Kategorio Insulo Hindmarsh en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Internacia Avenuo de supre
**Internacia Avenuo** (angle *International Avenue*) estas Komerc-Reviviga Zono (KRZ) en Kalgario (Alberto). La distrikto centriĝas je 17-a Avenuo SOr en la kvartalo Forest Lawn en la orienta parto de la urbo. Oni kreis la distrikton en 1993 por celebri la riĉan kulturan diversecon trovebla en orient-centra Kalgario. De post tiam la distrikto fariĝis populara loko por etnaj restoraciojn kaj butikumado.

Ŝildo kaj diversnaciaj flagoj laŭlonge de Internacia Avenuo
Oni ankaŭ kreis la KRS-on por helpi revivigis la iam sendependan urbon Forest Lawn, kiun la urbo aneksis en 1961. La kvartalo (eble nejuste) havas la famon esti rifuĝejo por krimuloj kaj droguloj. Lastatempe la distrikto tamen gajnas aprobon pro sia multkultureco, kio igas ĝin celloko kaj por kalgarianoj kaj por turistoj. La urbo Kalgario kaj la KRZ nuntempe evoluigas novan urboplanon kaj iniciatojn por evoluigo de la distrikto.

Depost 2003 Internacia Avenuo gastigas la grandan multkulturan feston GlobalFest. GlobalFest kunigas feston de diverseco sub la nomo Unu-Monda Festivalo (angle *One World Festival*) kaj Internacian Piroteknika Konkurso (angle *International Fireworks Competition*) ĉe Parko Elliston. La evento okazas ĉiujare dum malfrua aŭgusto.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Internacia Avenuo (Kalgario) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Retejo de KRA Internacia Avenuo
Romia Teatro de Mérida.
La **Internacia Festivalo de Klasika Teatro de Mérida** (hispane *Festival Internacional de Teatro Clásico de Mérida*) estas festivalo de klasika teatro (ĉefe de greklatina deveno) kiu okazas ĉiujare en Mérida, Hispanio, dum la monatoj julio kaj aŭgusto en la Romia Teatro de Mérida. Inaŭgurita kiel kunvenejo kaj teatra evento en 1933, ĝi estas konsiderita kiel unu de la plej gravaj en sia ĝenro.

Historio
--------

Ĝia deveno datas de la jaro 1933 pro la surscenejigo de la klasika tragedio *Medea* de Seneko, en versio de Miguel de Unamuno kun la aktorino Margarita Xirgu kiel protagonisto. Post nova prezentado en 1934, pro la tiama politika tensio en Hispanio, ĝi ne pluis ĝis post 19 jaroj, nome en 1953, kiam oni restarigis la ludojn pere de la tragedio *Fedra* fare de kompanio de universitata teatro. En 1954 revenis ankaŭ la profesia teatro pere de ludado de *Edipo* de Sofoklo ludita de Francisco Rabal. Fine de la 1950-aj kaj laŭlonge de la 1960-aj jaroj la Festivalo de Klasika Teatro enkadriĝis ene de la frankisma klopodo kunigi disvolvigon de turismaj destinoj kun artaj prezentoj, nome "Festivales de España".

Inter 2000 kaj 2005 estis direktoro de la festivalo la dramaturgo Jorge Márquez, poste el 2008 ĝis fino de 2010 Francisco Suárez,​ poste Blanca Portillo.​ Ekde 2012 la direktoro estis la teatra impresario Jesús Cimarro, kaj sekvis aliaj direktoroj en posteno tre polemika, pro la uzitaj buĝetoj, ekonomiaj rezultoj de la festivalo, elekto de kompanioj kaj trupoj ktp.

Sur la scenejo ludis gravaj geaktoroj kiel Concha Velasco, José Luis López Vázquez, Emma Suárez, Ana Belén, Constantino Romero, Blanca Portillo, Carmen Machi, Pepe Sancho, Maribel Verdú, Toni Cantó, Javier Gurruchaga, Aitana Sánchez-Gijón, Emma Ozores, Paco Maestre ktp.

Disvolvigo
----------

Laŭlonge de la jaroj ludoj okazis ankaŭ en la Romia Amfiteatro de Mérida, spektakloj de muziko kaj danco, ludoj en nehispanaj lingvoj (elstare en antikva greka) prelegoj, seminarioj, etendoj de la festivalo al Medellín kaj aliaj lokoj en la regiono, kie estas romiaj restaĵoj ktp. Dum la 21-a jarcento je la etoso de la festivalo oni organizis similan teatran festivalon por amatoraj lernejaj grupoj (ĉefe de mezlernejoj) ktp. en kiu ludoj okazas matene en printempo, dum la "granda" festivalo okazas nokte somere. Por la turisma sektoro de la urbo la festivalo iĝis grava akcelo en la jaro.

Referencoj
----------

1. ↑  Historio de la festivalo Alirita la 15an de junio 2023.
2. ↑  «Blanca Portillo en el Festival de Mérida», en elmundo.es Konsultita la 15an de junio 2023.
3. ↑  Pentación Konsultita la 15an de junio 2023.
4. ↑  Aliaj sidejoj Konsultita la 15an de junio 2023.

Eksteraj ligiloj
----------------

* oficiala retejo de la festivalo

  

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Festival Internacional de Teatro Clásico de Mérida en la hispana Vikipedio.*
La **Hungara defendo** (ECO C50) estas ŝaka malfermo kaj efektiva maniero eviti komplikaĵojn en la Itala malfermo kaj la atako Fegatello ĉe la defendo de la du ĉevaloj. La nigra ludanto ludas en restrikta spaco sed apenaŭ kun malfortoj. Por la nigraj gravas plu havi la peonon en e5, per bona ludo la nigraj aspiras al egalvenkon.

Ĉeflinio
--------

**1.e4 e5**   

**2.Ĉf3 Ĉc6**   

**3.Kc4 Ke7**   

**Kutima daŭrigo estas:**

1.e4 e5 2.Ĉf3 Ĉc6 3.Kc4 Ke7 4.d4 d6 5.Ĉc3
1.e4 e5 2.Ĉf3 Ĉc6 3.Kc4 Ke7 4.d4 d6 5.d5 Ĉb8 6.Kd3 Ĉf6 7.c4 O-O 8.h3 Ĉbd7 9.Ĉc3 Ĉc5 10.Kc2 a5 11.O-O Kd7 Fermita variaĵo.
1.e4 e5 2.Ĉf3 Ĉc6 3.Kc4 Ke7 4.d4 d6 5.d5 Ĉb8 6.Ke3 Kg4 7.h3 Kxf3 8.Dxf3 Kg5 kaj la nigra ludanto ŝanĝas la kurieron kiu estas en la peonaj ĉeloj.
1.e4 e5 2.Ĉf3 Ĉc6 3.Kc4 Ke7 4.d4 d6 5.dxe5 dxe5 6.Dxd8+ Kxd8 7.Ĉc3 f6 Malfermita variaĵo, la blankaj klopodos havi la du turojn en la kolono d.
**Knkaŭ eblas:**

1.e4 e5 2.Ĉf3 Ĉc6 3.Kc4 Ke7 4.d4 exd4 5.Ĉxd4 d6 6.O-O Ĉf6 7.Ĉc3 O-O kaj la blankaj havas pli bonan centron.
1.e4 e5 2.Ĉf3 Ĉc6 3.Kc4 Ke7 4.d4 exd4 5.c3 Ĉf6 6.e5 Ĉe4 Variaĵo Tartakower
Armeaj insignoj de la hispana Ĝenerala Kapitano de la Terarmeo.
**Insigno** estas signo aŭ marko, kutime el metalo aŭ ŝtofo, distinganta grupon, rangon, aŭ funkcion. Ĝi povas simboli la povon de persono aŭ de oficiala grupo aŭ reganta organizaĵo. La unuopaj insignoj de la elementoj de rango aŭ ofico kunformas ties insignaron. Multaj specoj de insignoj ekzistas, interalie civilaj kaj armeaj dekoracioj, kronoj, emblemoj, kaj blazonoj.

Historio
--------

La uzado de insignoj estas pli malnova ol historio, kaj por personaj kaj por grupaj celoj (precipe armeaj). Kiam oni volis ke la insigno vidiĝu, oni metis ĝin sur la pinto de stango aŭ lanco. La plej fruaj armeaj insignoj estis tre simplaj. Oni metis branĉojn de arboj, birdajn kadavrojn, bestajn kapojn, aŭ faskon de seka herbo sur stango aŭ bastono por ke batalantoj povu rekoni siajn amikojn, aŭ por marki renkontejon dum malvenko aŭ retiriĝo. Dum militaj teknikoj evoluis, oni dezajnis ĉiam pli fortikajn kaj okulfrapajn insignojn kaj elektis karakterajn simbolojn. Kiel insignon uzis la persoj oran aglon, la asirianoj kolumbon, la armenoj leonon, kaj la egiptoj interalie papagon kaj krokodilon. La aglo fariĝis tre grava insigno ankaŭ de la romaj legioj ĉirkaŭ la jaro -100.

Funkcio
-------

En la Usona Terarmeo, insignoj distingantaj la branĉojn de la armeo helpas krei grupan identecon ene de ĉiu branĉo, tiel ke armeano sentas pli fortan fieron kaj fidon pri la propra branĉo ol pri aliaj.

Referencoj
----------

1. ↑  McChrystal, Stanley, k. al. 2016. *Team of Teams: New Rules of Engagement for a Complex World*. Ĉ. 10, "Hands Off". Penguin Audio.

* Kategorio Insigno en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)