recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Historia distribuo de gaeloj. Hela verdo: maksimuma grando de gaelaj regionoj (ĉ. 1000); verdo: gaelaj regionoj en ĉ. 1700; malhela verdo: gaellingvaj areoj nuntempaj
La **gaeloj** (irlande *Gaeil* IFA:[ɡeːl], skotgaele *Gàidheil* IFA:[ˈkɛː.el], mankse *Gaeil* IFA:[ge:l], angle *Gaels* IFA:[ɡeɪlz]) estas etno indiĝena en Irlando, Skotlando, kaj Manksinsulo, asociita al la gaela lingvaro.

Historio
--------

### Origino de la gaeloj

Gaelaj kulturo kaj lingvo devenis de Irlando. La gaeloj komercis kun Romio, kaj fojfoje atakis Romian Anglion.

### Mezepokaj gaeloj

Dum la mezepoko, gaela kulturo disvastiĝis en Skotlandon kaj Manksinsulon, kaj en partojn de Kimrio. Tiama gaela Irlando konsistis el pluraj regnoj, dum gaela Skotlando unuiĝis en unu regnon en la 9-a jarcento.

En la 12-a jarcento, normanoj konkeris partojn de Irlando kaj Skotlando. Tamen, gaela kulturo restis en Irlando kaj en la montaroj de Skotlando.

### Persekuto de la angloj kontraŭ la gaeloj

En la 17-a jarcento, la lastajn gaelajn regnojn konkeris Jakobo la 1-a de Anglio kaj la 6-a de Skotlando. Jakobo provis forviŝi gaelan kulturon, kaj en Skotlando kaj en Irlando, kaj anstataŭgi gaelojn per anglajn Protestantojn.

Hodiaŭ, gaelaj lingvo kaj kulturo nur troviĝas en partoj de Irlando kaj en kelkaj insuloj de Skotlando. La idaro de la gaeloj, nun plejparte anglalingva, hodiaŭ troviĝas en Britio, Irlando, Ameriko, Aŭstralio, kaj Oceanio.

Lingvo
------

 Pli detalaj informoj troveblas en artikolo Gaela lingvaro.
La gaeloj parolis lingvojn de la gaela lingvaro, kiu estas parto de la kelta lingvaro. La ĉefaj lingvoj de la gaeloj estas irlanda lingvo, skotgaela lingvo, kaj manksa lingvo.

Kulturo
-------

Tradicie, gaeloj organizis sin en klanoj, ĉiu el kiuj havis siajn teritorion kaj estron.

Gaeloj disvolvis unikajn tradiciojn de muziko, danco, literaturo, kostumo, kaj sporto.

* Gaela kostumo de Irlando, ĉ. 1575 Gaela kostumo de Irlando, ĉ. 1575
* Kostumo de skotaj montaranoj, 1845 Kostumo de skotaj montaranoj, 1845

Religio
-------

Origine, gaeloj kredis je tradicia kelta religio, kun indiĝena diaro kaj ceremonio por praavoj kaj kun rita kalendaro de kvar ĉeffestoj (Samhain, Imbolg, Bealtaine, Lúnasa) por la kvar sezonoj. En la 5-a jarcento, kristanaj misiistoj atingis Irlandon. Indiĝena formo de kristanismo, nomata **gaela kristanismo**, estiĝis, kiu konservis kelkajn keltajn festojn kaj kutimojn. Tamen, la centralizita katolika eklezio eksubpremis la indiĝenan formon de kristanismo en la 12-a jarcento, celante anstataŭigi ĝin per kontinentaj ritoj.

Referencoj
----------

* Van Eerde, John A. (1977). "La Gaela en Skotlando / Gaelic in Scotland", *Language Problems and Language Planning* (eo) **1** (1), p. 32–40. doi:10.1075/lplp.1.1.04eer.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Foras na Gaeilge (irlande). (Irlanda organizaĵo pri Irlanda lingvo)
* Bòrd na Gàidhlig (skotgaele). (Skotlanda organizaĵo pri gaela lingvo)
Miltiado
**Miltiado** (greke Μιλτιάδης, *Miltiades*, naskiĝo ĉirkaŭ la jaro 550 a.K.; morto ĉirkaŭ 489 a.K.) "la pli juna" estis armeestro kaj politikisto en antikva Grekio, kiu devenis el Ateno. Inter la jaroj 524 kaj 516 a.K. li nome de la Persa Imperio ekregis la duoninsulon *Ĥersones* (kiu nun nomiĝas *Kalipolis*) de Trakio, kaj estis subtenata de la tiranoj de Atiko el la familio de *Peisistratos*. Post la por la grekoj malsukcesa fino de la ionia ribelo de la malgrandaziaj kaj kipraj grekoj kontraŭ la persa hegemonio li revenis al Ateno kaj estis gvida motoro de la rezisto kaj defendo de Grekio kontraŭ la armeo de la Persa Imperio. La venko de la atenanoj kontraŭ la persa armeo ĉe Maratono dum la jaro 490 a.K. estis je granda parto lia merito.

Dum la sekva jaro la armeestro gvidis armean atakon kontraŭ la insulo Paroso, kiu malsukcesis. Post la reveno de la armeo al Ateno, *Ksantipos*, la patro de Periklo, akuzis Miltiadon pri malkapabla armea gvidado kaj la armeestro estis kondamnita je morto. Poste tamen la mortopuno estis ŝanĝita al puno pagi gigantan monsumon, kiun Miltiado ne povis pagi kaj sekve enkarceriĝis. En la karcero li mortis pro vundo, kiun li ekhavis dum la bataloj pri Paroso. Lia filo, *Kimon*, dum la sekvaj jardekoj havis gravan rolon en la politiko de la urboŝtato Ateno.

Vidu ankaŭ
----------

* 2663 Miltiado

* Kategorio Miltiado en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 231405
* GND: 118733990
* VIAF: 59151776773618011120, 89636271, 256159474178027661276, 281934147 5726105, 59151776773618011120, 89636271, 256159474178027661276, 281934147
 |
**Ĵavoronkov Viktor Feodosieviĉ** (naskiĝis la 1-an de majo 1885 en Mologa, gubernio Jaroslavl) estis rusia kaj sovetunia esperantisto kaj radiometodisto. 

Li lernis en Rjazana gimnazio kaj studis en la jura fakultato de la Moskva universitato. Ekde la jaro 1908, do ekde la 13-a vivjaro, li estis esperantisto kaj en 1911 iĝis la unua diplomito de la Moskva Instituto de Esperanto. Ĝis 1914 li partoprenis en Moskva studenta grupo Esperantista. De 1915 ĝis 1922, laborante en sanitara vagonaro, li prelegis ĉirkaŭ 350 lekciojn pri Esperanto kaj gvidis kursojn en multaj urboj. De post 1922 li estis membro kaj kandidato de la centra komitato de Sovetrespublikara Esperantista Unio. 

En 1923 Ĵavoronkov iniciatis unuan Esperanto-radiodisaŭdigon en Sovetunio kaj de post tiam dum kelkaj jaroj gvidis Esperanto-kursojn el la moskvaj radiostacioj. Li estis aŭtoro de radiovortareto. De 1922 ĝis 1926 li estis organizanto de Esperanto-movado de sovetuniaj blinduloj kaj fondis Esperanto-bibliotekon ĉe la Sovetunia Societo de blinduloj. En 1930 li estis administranto de ŝtataj kursoj de Esperanto en Moskvo, multe propagandis Esperanton inter PTT-istoj, funkciante dum kelkaj jaroj kiel gvidanto de Esperanto-fako en centra librejo de PTT-ista sindikato.

|  |  |
| --- | --- |
|  Kopirajto | Ĉi tiu artikolo baziĝas (parte aŭ tute) sur artikolo el la **Enciklopedio de Esperanto**.

---

La originala teksto kontroleblas en interreta arkivo de la fonto. |


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 21037
 |
**Kızıltepe,** kurde: **Qoser**, turke: **Koçhisar,** arabe **دنيصر** estas urbego en azia parto de Turkio, en Provinco Mardin, en la samnoma distrikto.

Panoramo de Kızıltepe

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 1416  km² (kun la plena distrikto)
* Supermara alteco: 498 m
* Loĝantaro: 225,888 (nur la urbo mem en 2014)
* Horzono: UTC +2 (somere UTC + 3)
* Telefonkodo: (+90) 482
* Poŝtkodo: 47440
* Aŭtokodo: 47
* 37° 12′ N, 40° 35′ O (mapo)37.19388888888940.586111111111

Geografio
---------

Kızıltepe situas sur montetaro en sudorienta parto de la lando, komence kuŝas jam Sirio. La urbego troviĝas 738 km de Ankaro .

Loĝantaro
---------

La plej multaj el la homoj estas kurdoj, sed ekzistas ankaŭ araboj, turkoj kaj kristanoj.

Historio
--------

La historiaj aŭ armenaj loknomoj estis "Daysaysir," antaŭe *Tilermen*, poste *Kasser*. Laŭ la turka ŝtato tio estas "Kızıltepe". En la urbego okazis kolizioj inter protestantaj kurdoj kaj turkaj policanoj en 2006.

Trafiko
-------

Al Kızıltepe kuras 3 vojoj, unu el ili el Sirio.

Temperaturo
-----------

Kızıltepe kun +48.8 °C tenas la rekordon pri la plej alta temperaturo en Turkio (1993).

Vidindaĵoj
----------

* moskeo el la 13-a jarcento.

Fontoj
------

* WikiTrans

* Kategorio Kızıltepe en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**György Surányi** [djordj ŝurAnji], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Surányi György** estas hungara bankisto, ekonomikisto.

György Surányi naskiĝis la  3-an de januaro 1954(nun 1954-01-03) en Budapeŝto.

Biografio
---------

György Surányi maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo, poste li akiris ekonomikan diplomon (MSc) en Universitato Károly Marx en 1977, post 2 jaroj li doktoriĝis. Post la diplomo li laboris en financa instituto ĝis 1986, poste li estis sendita al Vaŝingtono. Hejmenveninta li havis signifajn ŝtatajn postenojn, eĉ li dufoje estis bankestro de Hungara Scienca Akademio (1990-1991 kaj 1995-2001). Li kandidatiĝis kun Ph.D. en 1986, lia habilitiĝo okazis post jardeko, ekde 1998 li instruis. Li edziĝis en 1980, lia edzino naskis 2 gefilojn en 1983 kaj 1985. Li ricevis signifan ŝtatan premion en 2002.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Terv és beruházás. 1976-78* (1980)
* *Piac és pénz a modern gazdaságban* (kunaŭtoro, 1985)
* *Határátkelés. Beszélgetőkönyv* (kunaŭtoro, 2013)

Fontoj
------

* biografio hungare kun foto
* biografio hungare kun foto
* biografio hungare

Vidu, aŭdu ankaŭ
----------------

* video

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 853310
 |


* Portalo pri Biografio
Blazono de la Graflando Sargans ĝis 1798
Kastelo Sargans
La blazono de Graflando Sargans en la kroniko de Johannes Stumpf 1548
Mapo de orienta Svislando antaŭ 1798
**Graflando Sargans** estis ĝis 1798 historia teritorio en la hodiaŭa Kantono Sankt-Galo en orienta Svislando. Centro de la graflando estis la urbeto kaj Kastelo Sargans. Inter 1460 kaj 1798 la Graflando Sargans estis Kamparvoktejo komunan regejon de la malnova Svisa Ĵurkomunumo. Ĝis la jaro 1798 la nomo Sarganslando estis unzita sinonime kun la nomo Graflando Sargans, kaj estas ek de la 15-a jarcento simbolo de la forta propra identeco de la antaŭalpa regiono, kiu ĝis hodiaŭ konservigĥis ke politika, ekonomia kaj kultura tavolo.

Historio
--------

La grafoj de Werdenberg-Sargans pandigis en la jaro 1396 Sarganson al la habsburgaj dukoj de Austrio, kiuj iliaflanke pluvendis la pandon al Grafo Friedrich la 7-a de Togenburgo. Post la morto de la lasta Togenburgano la Grafoj de Werdenberg-Sargans reaĉetis la pandon pri la regejo Sargans denove. Valenurbo kaj Quarten restis kiel voktejoj sub habsburga regado. La loĝantoj de la lando tamen rifuzis rekoni la Grafojn de Werdenberg-Sargans kiel siaj sinjoroj kaj sigelis en la jaro 1436 civitanan aliancon kun la urbo Zuriko. En la sin anoncanta interna konflikto de la Svisa Ĵurkomunumo inter la urbo Zuriko kaj la kamparaj lokoj Glaruso kaj Ŝvico la Grafo de Werdenberg-Sargans nun alianciĝis kun la kontraŭuloj de Zuriko. Ŝvico kaj Glaruso nun konkeris Sarganslandon kaj devigis la popolon ĵuri al la Grafo de Sargans fidelecon. Dum la Malnova Zurika Milito la grafo tamen luktis je la flanko de la habsburganoj.

En la jaro 1458 la Grafoj de Werdenberg-Sargans renovigis sian landrajton kun Ŝvico kaj Glaruso. Tamen la ĵurkomunumanoj gardis Valenurbon kaj aliajn lokojn, kiujn ili konkeris de la habsburganoj. En la jaroj 1482 kaj 1483 la lasta grafo vendis la regadon pri Sarganslando al la sep orientaj lokoj de la malnova Svisa Ĵurkomunumo.

Tiel el la Graflando nun fariĝis la Kamparvoktejo Sargans. En la jaro 1798 la regantaj lokoj donis al la Graflando Sargans la liberecon kaj ili formis la sendependan Kantonon Sarganson. Per la deviga akcepto de la helveta konstitucio tiu-ĉi libereco finiĝis jam post malmultaj monatoj. Dum la epoko de la Helveta Respubliko parto de la Kantono Linth. Post 1803 la iama Graflando Sargans integriĝis al la nove fondita Kantono Sankt-Galo.

Fonto
-----

La artikolo baziĝas sur tradukoj el la teksto Graflando Sargans de la germanlingva vikipedio.

Vidu ankaŭ
----------

* Elektodistrikto Sarganslando
* Sargans

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Graflando Sargans** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

* Kategorio Graflando Sargans en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **21a-jarcenta Muzeo de Nuntempa Arto, Kanazawa** (金沢21世紀美術館, *Kanazawa Nijūisseiki Bijutsukan*?) estas muzeo de nuntempa arto trovita en Kanazawa, Ishikawa, Japanio. La muzeo estis desegnita de japanaj arkitektoj Kazuyo Sejima kaj Ryue Nishizawa de la arkitektura firmao SANAA en 2004. 

La kolekto de la Kanazawa 21-a Jarcento-Muzeo de Nuntempa Arto temigas verkojn produktitajn ekde 1980 kiuj "sugestas novajn valorojn". 

En oktobro 2005, unu jaro post ĝia malfermo, la Muzeo markis 1,570,000 vizitantoj. Ĝi rangas supre sur la listo de plej-vizitita artaj muzeoj en la mondo.

La galerio gastigas provizorajn ekspoziciojn de nuntempa arto, instigante la kreadon de instalaĵoj "asociitaj kun la regiono "; la konstanta kolekto inkluzivas verkojn de Francis Alice, Matthew Barney kaj Tony Cragg.

Priskribo: konstruaĵo kaj kolekto
---------------------------------

La galeria konstruaĵo situas en la urbocentro, proksime al ĝardeno Kenroku-en kaj la Ishikawa Gubernia Muzeo de Arto ; ĝi havas rondan formon kun diametro de 112,5 metroj. Laŭ la aŭtoro de la projekto, ĉi tiu formo helpas kaj disponigi aliron al la lokalo de pluraj punktoj kaj eviti la percepton de la muzeo kiel "masiva kaj fermita" strukturo.

Aldone al la ĉefaj ekspoziciejoj, la muzeokonstruaĵo ankaŭ enhavas publikajn spacojn kiel ekzemple biblioteko, prelegejo kaj infanlaborrenkontiĝo. Ekspoziciaj spacoj inkluzivas diversajn "flekseblajn" galeriojn kun multoblaj dividadopcioj por adapti la spacon por konveni ĉiun specifan ekspozicion. La galerioj ankaŭ havas malsamajn proporciojn kaj lumkondiĉojn - de hela taglumo tra vitraj plafonoj ĝis ĉambroj sen naturaj lumfontoj entute; ilia alteco varias de 4 ĝis 12 metroj. Kvar plene vitraj kortoj, ĉiu unike desegnita, provizas ampleksan taglumon tra la konstruaĵo.

La kolekto de la muzeo temigas nuntempan arton kreitan post 1980; la ekspoziciaĵoj laŭsupoze "proponas novajn valorojn." La muzeo ankaŭ aranĝas provizorajn ekspoziciojn, instigante al la kreado de instalaĵoj "asociitaj kun la regiono." La permanenta kolekto inkludas verkojn de tiaj artistoj kiel Francis Alice, Matthew Barney, Tony Cragg, Olafur Eliasson, Leandro Ehrlich, Isa Genzken, Kojima Hisaya, Gordon Matta Clark, Peter Newman, Carsten Nicolai, Giuseppe Penone, Gerhard Richter, Murayama Ruriko, Hiraki. Sawa, James Turrell, Atsuko Tanaka, Patrick Tuttofuoco, Ann Wilson kaj Suda Yoshihiro.

Instalaĵoj, 21a Jarcenta Muzeo de Nuntempa Arto.
Arto ene de la Muzeo.

Referencoj
----------

1. ↑  21st Century Museum of Contemporary Art: History, retrieved 31 March 2010
2. ↑  The Art Newspaper annual visitor survey, published March 30, 2021

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo
* Aera vido sur Wikimapo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 853417
 |
Batalo de Lalakaono en bizanca manuskripto.
La **Batalo de Lalakaono** (en greka: Μάχη τοῦ Λαλακάοντος), aŭ **Batalo de Poson** aŭ *Porson* (Μάχη τοῦ Πό(ρ)σωνος), okazis en la jaro 863 inter la Bizanca Imperio kaj invadinta araba armeo en Paflagonio (en nuntempa norda Turkio). La Bizanca armeo estis estrita de Petronas, onklo de la imperiestro Miĥaelo la 3-a, kvankam arabaj fontoj mencias ankaŭ la ĉeeston de la imperiestro persone. La araboj estis estritaj de la emiro de Melitene (Malatya), Umar al-Akta.

Umar al-Akta frontis dekomencan bizancan rezistadon al la invado kaj atingis la Nigran Maron. La bizancanoj tiam mobilizis siajn fortojn kaj ĉirkaŭis la araban armeon proksime al la rivero Lalakaono. La sekva batalo finiĝis per bizanca venko kaj la morto de la emiro en la batalkampo, kaj sekvis ĝin sukcesa bizanca kontraŭofensivo ĉe la limo. Tiuj venkoj estis decidaj; la ĉefan minacon al la bizancaj limteroj oni nuligis, kaj startis epoko de bizanca hegemonio en Oriento (kulmine en la konkeroj de la 10-a jarcento).

La bizanca sukceso havis alian konsekvencon: forigo de la konstanta araba premo en la orienta limo ebligis al la bizanca registaro koncentriĝi al Eŭropo, precize al la najbara Bulgario. Bulgaroj estis premitaj al akceptado de bizanca kristanismo, kio startigis ilian absorbon ene de la Bizanca kultura sfero.

  

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Battle of Lalakaon en la angla Vikipedio.*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 853600
 |
**Mamadiŝ** (ruse *Мамадыш*) estas urbo en Tatarstano en Rusio.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 92238501.

La urbo havas statuson de urbo ekde jaro 1781.

La interurba telefona kodo estas 85563, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo (en jaro 2005).

Geografiaj koordinatoj de la urbo estas 55° 42′ N 51° 24′ O﻿ / ﻿55.700 °N, 51.400 °O﻿ / 55.700; 51.400 (mapo)Koordinatoj: 55° 42′ N 51° 24′ O﻿ / ﻿55.700 °N, 51.400 °O﻿ / 55.700; 51.400 (mapo).

La urbo estas sur dekstra bordo de rivero Vjatka (Вятка) (kiu enenfluas en riveron Kama (Кама)).

En jaro 1959 la urbo havis 9 mil loĝantojn.

En jaro 2002 la urbo havis 13,5 mil loĝantojn.

Flago de Tatario
Urboj de Tatario

**Ĉefurbo**: Kazan

Agriz |
Almetjevsk |
Aznakajevo |
Bavli |
Bugulma |
Buinsk |
Ĉistopol |
Jelabuga |
Laiŝevo |
Leninogorsk |
Mamadiŝ |
Mendelejevsk |
Menzelinsk |
Nabereĵnije Ĉelni |
Niĵnekamsk |
Nurlat 
Tetjuŝi |
Zainsk |
Zelenodolsk 

 

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Karbonŝtalo** (aŭ foje **karboŝtalo**) estas ŝtalo, en kiu la ĉefa intermetita aloja konstituanto estas karbono en gamo de 0.12–2.0%. La usona asocio *American Iron and Steel Institute* (AISI) difinas ĝin tiele:

Ŝtalo estas konsiderata karbonŝtalo
   kiam oni ne specifigas aŭ postulas minimuman enhavon por kromio, kobalto, molibdeno, nikelo, niobio, titano, tungsteno, vanadio aŭ zirkonio, aŭ ajn alia elemento aldonota por akiri deziritan alojan efikon;   
   kiam la specifigita minimumo pri kupro ne superas 0,40 elcento;   
   aŭ kiam la maksimuma enhavo specifigita por ajn el la jenaj elementoj ne superas la elcentaĵojn notitajn: mangano 1,65, silicio 0,60, kupro 0,60.
La termino "karbonŝtalo" povas ankaŭ esti uzata en referenco al ŝtalo, kiu ne estas rustorezista ŝtalo; en tiu uzado karbonŝtalo povas inkludi alojajn ŝtalojn.

Se la karbonelcento plialtiĝas, ŝtalo havas la kapablon iĝi pli malmola kaj pli forta pere de varmotraktado; tamen, ĝi iĝas malpli duktila. Senkonsidere al la varmotraktado, ju pli alta karbonenhavo estas, des malpi veldebleca estas. Ĉe karbonŝtaloj, la pli alta karbonenhavo malaltigas la fandopunkton.

Notoj
-----

1. ↑  "Classification of Carbon and Low-Alloy Steels" (Klasifiko de ŝtaloj kun karbono kaj iometaj alojoj)  Alirita la 2an de novembro 2015
2. ↑  Knowles, Peter Reginald (1987), *Design of structural steelwork (Fasonado de stuktura ŝtal**ĉarpentaĵo)* (2nd ed.), Taylor & Francis, p. 1, (ISBN 978-0-903384-59-9), .

Bibliografio
------------

* Degarmo, E. Paul; Black, J T.; Kohser, Ronald A. (2003), *Materials and Processes in Manufacturing (*Materialoj kaj procezoj en fabrikado*)* (9th ed.), Wiley, (ISBN 0-471-65653-4).
* Oberg, E. (1996), *Machinery's Handbook* (25th ed.), Industrial Press Inc, (ISBN 0-8311-2599-3).
* Smith, William F.; Hashemi, Javad (2006), *Foundations of Materials Science and Engineering (*Fundamentoj pri materialoscienco kaj inĝenierarto*)* (4th ed.), McGraw-Hill, (ISBN 0-07-295358-6).

* Kategorio Karbonŝtalo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Tetjuŝi** (ruse *Тетюши*) estas urbo en Tatarstano en Rusio.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 92255501.

La urbo estis fondita en jaro 1578.

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1781.

La interurba telefona kodo estas 84373, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo (en jaro 2005).

Geografiaj koordinatoj de la urbo estas 54° 56′ N 48° 50′ O﻿ / ﻿54.933 °N, 48.833 °O﻿ / 54.933; 48.833 (mapo)Koordinatoj: 54° 56′ N 48° 50′ O﻿ / ﻿54.933 °N, 48.833 °O﻿ / 54.933; 48.833 (mapo).

La urbo estas sur bordo de rivero Volgo (Kujbiŝeva Rezervujo, ruse *Куйбышевское водохранилище*).

En jaro 1959 la urbo havis 7,9 mil loĝantojn.

En jaro 2002 la urbo havis 11,9 mil loĝantojn.

Flago de Tatario
Urboj de Tatario

**Ĉefurbo**: Kazan

Agriz |
Almetjevsk |
Aznakajevo |
Bavli |
Bugulma |
Buinsk |
Ĉistopol |
Jelabuga |
Laiŝevo |
Leninogorsk |
Mamadiŝ |
Mendelejevsk |
Menzelinsk |
Nabereĵnije Ĉelni |
Niĵnekamsk |
Nurlat 
Tetjuŝi |
Zainsk |
Zelenodolsk
Kaserolumado en Bonaero.
Kaserolumado en Santiago de Chile.
Kaserolumado en Karakaso en 2013.
**Kaserol-protesto** aŭ **Kaserolumado**, el la hispana de Sudameriko **Cacerolazo** — aŭ **cacerolada** en Hispanio, kaj **caceroleada** aŭ **caceroleo** aliloke — estas tipo de manifestacio en kiu la manifestaciantoj montras sian malkontenton pere de bruo ritma (tipe per frapado al kaseroloj aŭ ties kovriloj), ĉu je difinita horo antaŭinterkonsentita aŭ spontane. La manifestaciantoj povas partopreni el hejme sen neceso koncentriĝi en difinita loko, per memmontrado tra fenestroj aŭ balkonoj aŭ ĉe la pordoj, kaj bruigante ritme la plej ĉiutagajn ilojn aŭ kuirilojn por montri ankaŭ ĉiutagecon kaj pacemon, diference de aliaj manifestacij surstrataj kiuj povas inkludi atakon al polico, bankoj, institucioj ktp.

Tiu agado povas esti kunvokita de neoficiala grupo de personoj spontane, aŭ responde al alvoko de politika partio aŭ alia tipo de organizaĵo, ĝenerale kontraŭ registaro aŭ kontraŭ difinitaj decidoj aŭ politikoj registaraj, kaj plej rare pro iu kampanjo.

Ekde la unuaj kaserolumoj registritaj, kiuj okazis en Ĉilio inter 1971 kaj 1973, tiu tipo de protesto okazis ĉefe en Sudameriko, kvankam poste okazis ankaŭ en Hispanio, kie ĝi estas nomata *cacerolada*, kaj en Italio. Tiuj estis la ĉefaj kaserolumoj registritaj laŭ landoj kaj jaroj:

* **1971-1973:** Ĉilio
* **1982-1984:** Urugvajo
* **1982-1987:** Ĉilio
* **1990-aj jaroj:** Venezuelo
* **1996:** Argentino
* **2001:** Argentino, Hispanio
* **2002:** Argentino, Urugvajo kaj Venezuelo
* **2008:** Argentino
* **2009:** Islando
* **2010:** Hispanio, granda kaserolumo kontraŭ la reformo de la pensioj

* **2011:** Ĉilio, kaserolumo kontraŭ HidroAysén
* **2012:** Kebekio, Kanado, Argentino, Kolombio, Hispanio
* **2013:** Venezuelo, Argentino, Kolombio

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Kaserol-protesto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Cacerolazo 2001 - ĉe amaskomunikiloj (senpaga libro)]
|  |  |
| --- | --- |
|  Redaktas | **Ĉi tiu artikolo estas redaktata de iu.**

---

Por eviti la riskon de redaktokonflikto, ne redaktu la artikolon. Kontrolu la kronologion kaj forigu la ŝablonon, se necese. |

**Vitroĉizado** estas tekniko kaj stilo dekoracii vitron. Duom ioma tempo tiu stilo estis ofte produktita per aliaj teknikoj kiel la uzado de muldado, sed la origina tekniko tranĉi vitron per abrazilo estas ankoraŭ uzata en luksaĵoj. Ĉe vitrujoj, la stilo tipe konsistas el eltranĉitaj facetoj kun anguloj malaj unuj al aliaj laŭ komplikaj modeloj, kvankam por malpezaj aĵoj, la stilo konsistas el ebenaj aŭ kurbaj facetoj en malgrandaj pendopecoj. Historie vitroĉizado estis produktita uzante "malvarmajn" teknikojn mueladi aŭ boradi, aplikitajn kiel duaranga stadio al peco de vitro farita per konvenciaj procezoj kiel vitroblovado.

Nuntempe, tiun vitron ofte ĉefe aŭ tute oni formas en the initial process by using a mould (pressed glass), or imitated in clear plastic. Traditional hand-cutting continues, but gives a much more expensive product. Lead glass has long been misleadingly called "crystal" by the industry, evoking the glamour and expense of rock crystal, or carved transparent quartz, and most manufacturers now describe their product as cut crystal glass.
|  |  |
| --- | --- |
|  Redaktas | **Ĉi tiu artikolo estas redaktata de iu.**

---

Por eviti la riskon de redaktokonflikto, ne redaktu la artikolon. Kontrolu la kronologion kaj forigu la ŝablonon, se necese. |

La **masakro de Badajoz** okazis dum la tagoj post la batalo de Badajoz, dum la Hispana Enlanda Milito, kaj estis rezulto de la subpremado farita de la insurekcia armeo kontraŭ civiluloj kaj militistoj defendantoj de la Dua Hispana Respubliko post la konkero de Badajoz fare de la fortoj insurekciantaj kontraŭ la Respubliko, kiu okazis el 14a de aŭgusto 1936 nokte kaj la 15a de aŭgusto 1936 matene.​

Ĝi estis unu de la plej polemikaj momentoj de la milito, ĉar la nombro de viktimoj kaj la vera disvolvigo de la masakro ege varias depende de la historiistoj, esploristoj kaj propagandistoj. Krome, ĉar rezultis venkinta en la milito fakte la insurekcia tendaro, kiu okazigis la masakron, neniam okazis oficiala esplorado pri la afero kaj eĉ ege oni manovris prie. Ĉiuokaze, la plej oftaj ĉirkaŭkalkuloj sugestas inter 1 800 kaj 4 000 murdojn,2​ en unos hechos calificados por varias asociaciones de derechos humanos como Krimoj kontraŭ la homeco la humanidad.3​ También se denunciaron estos hechos como genocidio en 2007. La denuncia ante la Audiencia Nacional no prosperó al encontrarse fallecidos los máximos responsables de la matanza y ser un delito que no estaba tipificado cuando se cometió.4​5​6​

Al mando de las tropas que perpetraron la masacre de Badajoz se encontraba el coronel Juan Yagüe quien, tras la Guerra Civil, fue nombrado ministro del Aire por el jefe del Estado Francisco Franco. A partir de estos hechos, Yagüe fue popularmente conocido como el carnicero de Badajoz.7​

Según el censo, Badajoz tenía 41 122 habitantes en 1930 por lo que, de ser correcta la cifra de 4000 ejecutados, el porcentaje de represaliados alcanzaría el 10% de la población.8​

1. ↑   Alberto Reig Tapia, Memoria de la guerra civil. Los mitos de la tribu, Alianza Editorial, Madrid, 1999, pp. 114-115
2. ↑  ALEJANDRO TORRÚS 76 años después de la matanza de Badajoz (Público) 12/08/2012, alirita la 7an de februaro 2024.
**Menzelinsk** (ruse *Мензелинск*) estas urbo en Tatarstano en Rusio.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 92240501.

La urbo estis fondita en jaro 1586.

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1781.

La interurba telefona kodo estas 85555, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo (en jaro 2005).

Geografiaj koordinatoj de la urbo estas 55° 43′ N 53° 06′ O﻿ / ﻿55.717 °N, 53.100 °O﻿ / 55.717; 53.100 (mapo)Koordinatoj: 55° 43′ N 53° 06′ O﻿ / ﻿55.717 °N, 53.100 °O﻿ / 55.717; 53.100 (mapo).

La urbo estas sur bordo de rivero Menzela (Мензеля).

En jaro 1959 la urbo havis 11,4 mil loĝantojn.

En jaro 2002 la urbo havis 16,7 mil loĝantojn.

Eksteraj ligiloj
----------------

* 

Flago de Tatario
Urboj de Tatario

**Ĉefurbo**: Kazan

Agriz |
Almetjevsk |
Aznakajevo |
Bavli |
Bugulma |
Buinsk |
Ĉistopol |
Jelabuga |
Laiŝevo |
Leninogorsk |
Mamadiŝ |
Mendelejevsk |
Menzelinsk |
Nabereĵnije Ĉelni |
Niĵnekamsk |
Nurlat 
Tetjuŝi |
Zainsk |
Zelenodolsk
|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ĉi tiu artikolo temas pri moderna hipoteza koncepto pri "obskura materio" kaj kvina esenco. Por antikva alkemia koncepto pri materialo nomita "kvintesenco" aŭ "etero" rigardu la paĝon Kvintesenco.* |

En moderna kosmologio, **kvintesenco** estas hipoteza formo de energio, ekondukita por ekspliki kaj koncepte reordigi ĵusajn astronomiajn observojn kiuj montras universon en akcelo. Ne konfuzendas, tamen, kun la kvintesenco, aŭ etero, de la klasika filozofio de Pitagoro-Aristotelo-novplatonismo-skolastikismo-alkemio. Ĉiukaze la fizika kvintesenco estas klara aludo al tiu la kvina elemento (la aliaj kvar estas tero, aero, akvo kaj fajro).

Tial tiu hipotezo postuligas kvinan forton aldonendan al la aliaj kvar jam konitaj de la moderna fiziko, nome al la gravita, al la elektromagneta, al la nukleaj forta kaj malforta.

Priskribo
---------

Tia kvintesenco teorigita kiel energio de vakuo, kies fizikaj karakterizoj estas enkadrigita en la jena stata ekvacio (kiu kvantigas la reciprokan influon de la premo
*p**q* kaj la denso *ρq*):

{\displaystyle p\_{q}=w\rho \_{q}\,}

Ĝenerale, la parametro "w" povas varii laŭ la kosma tempo. Se allasite *w*<-1/3, la kvintesenco aktivas kiel repuŝa kampo, ekspansiante la spacon, kaj estas ĝuste tiu la karakterizo kiu igas la fizikan krinan esencon kandidato al la kategorio de la malluma energio.

Iu nenula kosma konstanto povas esti konsiderita kiel aparta kazo kie

{\displaystyle w=-1}
kiu ne varias kune kun la tempo.

Kompreneble, tiu fizika teorio paralelas kaj samkonsistas kun la teorio pri la materio kaj energio mallumaj  Arkivigite je 2011-08-18 per la retarkivo Wayback Machine.

Vidu ankaŭ
----------

* Kosma konstanto
* Malluma materio

Eksteraj ligiloj
----------------

* angle La malluma energio dominas la universon Universitato de Bonn
* angle **Quintessence**: artikolo pri PhysicsWeb de Novembro 2000
**Léon Bérard** estis franca politikisto kaj advokato.

Li estis ministro de publika instruado en 1919 kaj de 1921 ĝis 1924. Poste, li estis ministro de justico de 1931 ĝis 1932. Li estis elektita en la Franca Akademio en 1934.

Li estis ambasadoro de la Reĝimo de Vichy ĉe la Apostola Seĝo de 1940 ĝis 1945.

Léon Bérard kaj Esperanto
-------------------------

Léon Bérard estis fervora oponanto al Esperanto, kiun li konsideris danĝera ilo de Internaciismo kaj konkurenco al la rolo de la franca lingvo en la mondo.
Kiel ministro de publika instruado li malpermesis per oficiala cirkulero en ĉiuj francaj lernejoj instruadon aŭ propagandon por Esperanto.
Li intervenis por ke la komisiono de la Ligo de Nacioj, kiu devis voĉdoni pri la uzo de Esperanto kiel internacia helplingvo, malakceptu ĝin.
En 1930, Houbart, Direktoro de «La Movado» el Parizo, havis intervjuon kun S-ro Leon Berard kiu deklaris

« Mi ne estas kontraŭulo de Esperanto, tute ne! Tion vi povas certigi. Mi ekzamenis la strukturon de Esperanto. Ĉar tiu ĉi devenas, ĉefe de la latina lingvo, ĝi estas plej facile lernebla de la Francoj. Ĉu, cetere, rektoro de Akademio ne diris, ke Esperanto estas la latina lingvo de la demokratio ? Kaj, ĉar la proporcio de vortoj el la aliaj eŭropaj lingvoj estas ankoraŭ granda, oni povas diri, ke Esperanto estas lingvo, kiu ĉie devas veki scivolon. Laŭ la spirita vidpunkto, mi konsentas, ke Esperanto povas tre helpi al la alproksimiĝo de la popoloj, ĉar la unua devo por amikiĝi estas paroli saman lingvon. Ne sufiĉas la eksteraj elmontraĵoj de amikeco, pli necesas la vortesprimo de l’amikecaj sentoj».

Vidu ankaŭ
----------

* Gabriel Hanotaux

Referencoj
----------

1. ↑  Edmond Privat, *Historio de la lingvo esperanto*, Internacia Esperanto Instituto, 1927, p.141.
2. ↑  Circulaire ministérielle du 3 juin 1922 subskribita de Léon Bérard
3. ↑  Edmond Privat, *Historio de la lingvo esperanto*, Internacia Esperanto Instituto, 1927, p.148-149.
4. ↑  Belga esperantisto n180 (feb 1930)

|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Politiko |

* Kategorio Léon Bérard en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 363672
* GND: 118923846
* LCCN: n90663217
* VIAF: 22270737
* ISNI: 0000000081012767
* SUDOC: 029560284
* BNF: 12903149b
 |
**Jelabuga** (ruse *Елабуга*) estas urbo en Tatarstano (Rusio).

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 92415.

La urbo estis fondita en la dua duono de la 16-a jarcento.

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1780.

La urbo antaŭe estis nomita kiel:

* Alabuga (Алабуга);
* Trjoĥsvjatskoje (Трёхсвятское).

La interurba telefona kodo estas 85557, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo (en jaro 2005).

Geografiaj koordinatoj de la urbo estas: latitudo 55°46' norde, longitudo 52°02' oriente.

La urbo situas ĉe rivero Kama (Кама).

En jaro 1959 la urbo havis 22 mil loĝantojn.

En jaro 2002 la urbo havis 68.7 mil loĝantojn.

Historio
--------

7.01.1708: Baŝkiraj ribelantoj sieĝis Jelabuga

Konindaj personoj
-----------------

* Marina Cvetajeva
* Ivan Ŝiŝkin

Vidu ankaŭ
----------

* Volgia Bulgario

Flago de Tatario
Urboj de Tatario

**Ĉefurbo**: Kazan

Agriz |
Almetjevsk |
Aznakajevo |
Bavli |
Bugulma |
Buinsk |
Ĉistopol |
Jelabuga |
Laiŝevo |
Leninogorsk |
Mamadiŝ |
Mendelejevsk |
Menzelinsk |
Nabereĵnije Ĉelni |
Niĵnekamsk |
Nurlat 
Tetjuŝi |
Zainsk |
Zelenodolsk
**Péter Ungár,** laŭ la hungarlingve kutima nomordo kaj kun plena nomo **Ungár Péter Károly** estas hungara parlamenta deputito, negocisto. Lia parenco estis Klára Ungár.

Péter Ungár naskiĝis la  10-an de junio 1991(nun 1991-06-10) en Budapeŝto.

Biografio
---------

Péter Ungár maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo en 2009, poste li studis en Universitato de Edinburgo (2009-2013), Universitato de Kantabrio (2011-2012), fine li akiris geografian-politikan diplomon en Mez-Eŭropa Universitato. Jam ekde 2010 li politikadis. En 2014 li estis elektita deputito en la distrikta urbestraro, post 4 jaroj parlamentano, ekde 2022 li estis kunpartiestro de malgranda partio. Intertempe li heredis konsiderindan riĉaĵon de sia patro, li apartenis al la tre riĉaj politikistoj kiel negocisto.

Fontoj
------

* biografio hungare kun foto
* biografio hungare kun foto (legebla pli malsupre)
* biografio hungare

Referencoj
----------

1. ↑   wikidata



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 854809
 |


* Portalo pri Biografio
La **Internacia Blinda Sporta Federacio** (angle ***International Blind Sports Federation***, akronime **IBSA**) estas la internacia sporta asocio por blinduloj kaj vidhandikapitoj. La neprofitcela organizaĵo estis fondita en Parizo en 1981 kaj estas bazita en Bonn. Ĝia celo estas antaŭenigi la partoprenon de blinduloj kaj vidhandikapitoj en sporto. La IBSA estas fondmembro de la Internacia Paralimpika Komitato. 

La agadoj de la IBSA inkluzivas la sekvajn sportojn (en aprilo 2018): bovlingo, piedpilko, halterlevo, golpilko, ĵudo, kegloludo, atletiko, ŝako, pafado, naĝado, tablopilko (showdown) kaj golpilko (torball). 

De 2003 ĝis 2015, la IBSA Mondĉampionecoj *(angle IBSA World Games)* (de) estis okazigitaj ĉiujn kvar jarojn. Tiu ĉi evento unue okazis en Madrido (Hispanio) en 1998. Ne estos IBSA Mondĉampionecoj en 2019 ĉar neniu kandidato lando povus aranĝi ĉiujn konkursojn. La Mondĉampionecoj estas planitaj por okazi denove en 2023. 

Ekzistas ankaŭ kontinentaj kaj regionaj ĉampionecoj en individuaj sportoj sub la direkto de la IBSA.

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑  Sports, auf: ibsasport.org, abgerufen am 12. April 2018.
3. ↑  IBSA General Assembly to take place in Fort Wayne, USA; 2019 World Games update Arkivigite je 2018-11-21 per la retarkivo Wayback Machine auf: ibsasport.org, vom 13. September 2018, abgerufen am 1. Dezember 2018.

Eksteraj ligiloj
----------------

* IBSA oficiala retejo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 853634
* GND: 16242768-2
* LCCN: n84053058
* VIAF: 122722379
* ISNI: 0000000119547688
* BNE: XX105160
 |
**Andrej KOROBEJNIKOV** (ruse: **Андрей Коробейников**) estas rusa pianisto kaj esperantisto. Li naskiĝis la 10an de julio 1986 en Dolgoprudny apud Moskvo. En la aĝo de kvin jaroj li komencis ludi pianon. Li akiris multajn premiojn kaj faras tutmondan karieron kun multaj koncertoj sur ĉiuj kontinentoj.

Li parolas la rusan, la francan, la anglan kaj Esperanton. Antaŭ 2006 li partoprenis Universalajn Kongresojn, ludis la melodion de la himno kaj partoprenis en Internacia Arta Vespero. En 2006 en Florenco li donis koncerton kiel solisto. Li ludis parkere dum preskaŭ du horoj. 

En 2000 li estis elektita kiel dumviva membro de la arta fako ĉe Akademio Internacia de la Sciencoj en San-Marino. En 2022 li koncertis en Waterloo, Belgio (2022) kaj dediĉis la duan etudon de Aleksandr Skrjabin al la 'nekulpaj viktimoj de la milito en Ukrainio". Krom sia denaska lingvo, la rusa, li parolas la anglan, italan kaj Esperanton.

Andrej Korobejnikov donis sian unuan profesian solludan recitalon en la aĝo de 8 ĉe la Granda Halo de la Bakua Ŝtata Akademio de Muziko en Azerbajĝano. Ekde tiam li prezentis koncertojn en pli ol 45 landoj de la mondo.

  

Fakuloj diras, ke li atingas la kapablon de alia fama rusa pianisto Svjatoslav Richter.

* Kategorio Andrej Korobejnikov en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Eksteraj ligiloj
----------------

* En tiu retejo legiĝas la lokoj kaj datoj de liaj koncertoj
* Jutuba kanalo de Andrej Korobejnikov

Referencoj
----------


1. ↑  (eo) Ĉu UEA perdas sian rusan sekcion?, Heroldo de Esperanto, p. 1, n-ro 8 (2347) aŭgusto 2023
2. 1 2  (en) *Andrei Korobeinikov (Piano)*, bach-cantatas.com

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 485691
* GND: 13429114X
* VIAF: 6147316
* ISNI: 0000 0000 7848 8414
* MBA: dd018fec-1db5-46f1-bb80-4500c98969c5
 |
**Mazira distrikto** (beloruse – *Мазырскі раён*; ruse – *Мозырьскій район*) estas administra subdivido en Homela regiono (situas en suda parto de la regiono) en Belorusio. La distrikto estis fondita en 1924, en 1926 pro ŝanĝo de ĉefurbo estis alinomita al *Sloboda distrikto*. En 1927 ĝi estis likvidita, en 1930 refondita. En 1954 eniris en Homelan regionon (antaŭe eniris en aliajn subdividojn). La areo de la distrikto estas 1.600 km2. Administra ĉefurbo estas urbo Mazir. En la distrikto estas eldonata la gazeto "Vivo de Palesje".

Loĝlokoj kaj administrada subdivido
-----------------------------------

En la distrikto estas 94 loĝataj lokoj, la plej granda el kiuj estas Mazir, la distrikto estas subdividita je 10 vilaĝaj sovetoj.

Naturo
------

La plej granda altaĵo en la distrikto estas sur Mazira montoĉeno – 208 metrojn super marnivelo. Arbaroj okupas 52,4 %. Tra la distrikto fluas Pripjac kun flankriveroj Ipa, Tremlja, Nenaĉ, Mitva.

Agrokulturo
-----------

En la distrikto estas 13 kolĥozoj, 8 sovĥozoj, kaj estas disvastigataj bovbredado, ŝafbredado, porkbredado, cerealplantado, terpomplantado, furaĝplantado.

Industrio
---------

Elfosaĵoj
---------

En la distrikto estas elminigataj torfo, argilo, sablo, gruzo.

Komunikado
----------

Tra la distrikto trairas fervojo inter Kalinkaviĉi kaj Ovruĉ, el Mazir eliras aŭtovojoj ĝis Kalinkaviĉi, Babrujsk, Lelĉici, Ovruĉ, Naroulja, Petrikaŭ. Ŝipnavigado tra la Pripjac.

* Kategorio Mazira distrikto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Dua Respubliko de Francio** estis la politika reĝimo de Francio ekde la 4-a de novembro 1848 ĝis la puĉo de la 2-a de decembro 1852. Ĝi sekvis la reĝadon de Ludoviko-Filipo kaj estis anstataŭigita de la Dua Imperio. La Duan Respublikon naskis la franca revolucio de 1848.

La Dua Respubliko estas originala registarformo en la historio de Francio, unue pro sia nedaŭreco, sed plie ĉar ĝi estis la lasta reĝimo kiu aperis post revolucio. Krome, tiu reĝimo iniciatis universalan balotrajton kaj abolis sklavecon.

Institucia organizo
-------------------

La konstitucio de la Dua Respubliko validiĝis la 4-an de novembro 1848; ĝi dividis la povojn inter la plenuma povo kaj la leĝfara povo.

### Leĝfara povo

Male de hodiaŭa Kvina Respubliko, ekzistis nur unu sola asembleo (unuĉambrismo): la Nacia Asembleo. Ĝi enhavis 750 deputitojn, kiuj devis esti almenaŭ 35-jaraĝaj. Ili estis balotitaj laŭ la universala, virseksa balotrajto. La Asembleo aprobis la ekvalidigon de la Konstitucio de 1848.

### Plenuma povo

La prezidento de la Respubliko estis balotita por kvarjara mandato laŭ la rekta, universala, virseksa balotrajto. Li estis rebalotitebla kiel prezidento nur kvar jarojn post la fino de sia unua mandato. Li devis esti almenaŭ 30-jaraĝa. Li disponis pri la armeoj, sed neniam rajtis mem komandi ilin. Li ne povis malfondi la Nacian Asembleon. Li nomumis la minitrojn.

Louis-Napoléon Bonaparte estis balotita kiel prezidento la 10-an de decembro samjare, per 74% de la voĉoj; li estis la unua respublika prezidento en la historio de Francio.

Bildoj
------

Desegnaĵo ilustranta la balotadan kampanjon de 1848 inter Louis-Napoléon Bonaparte kaj Louis Eugène Cavaignac.

Vidu ankaŭ
----------

* Franca revolucio de 1848
* Historio de Francio

* Kategorio Dua Respubliko de Francio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Petrikaŭa distrikto** (beloruse: *Петрыкаўскі раён*; ruse: *Петриковский район*) estas administra subdivido en Homela regiono (situas en okcidenta parto de la regiono) en Belorusio. La distrikto estis fondita en 1924, en 1954 eniris en Homelan regionon (antaŭe eniris en aliaj subdividoj). Ĝia areo estas 28.000 km2. La administra centro estas urbo Petrikaŭ. En la distrikto estas eldonata la gazeto "Petrikaŭaj novaĵoj".

Loĝlokoj kaj administrada subdivido
-----------------------------------

En la distrikto estas 124 loĝataj lokoj, la plej grandaj el kiuj estas Petrikaŭ kaj Kapatkeviĉi, la distrikto estas subdividita je 16 vilaĝaj sovetoj.

Naturo
------

La tereno de la distrikto estas ebena kaj marĉeca. Arbaroj okupas 50 % de la distrikto, ĉi-tie situas parto de la Pripjaca pejzaĵ-hidrologia rezervejo. Tra la distrikto fluas rivero Pripjac kun flankriveroj Pciĉ, Tremlja, Ubarc. La plej granda lago en la distrikto estas Dzikaje.

Agrokulturo
-----------

En la distrikto estas 11 kolĥozoj, 13 sovĥozoj, kaj vaste okazas bovbredado, porkbredado, ŝafbredado, cerealplantado, terpomplantado, furaĝplantado.

Industrio
---------

Elfosaĵoj
---------

En la distrikto situas mintavoloj de kalia kaj kalcia saloj, karbo, argilo, sablo.

Komunikado
----------

Tra la distrikto trairas fervojo inter Homel kaj Brest, aŭtovojoj el Petrikaŭ tra Kapatkeviĉi ĝis Akcjabrski; el Kalinkaviĉi ĝis Ĵitkaviĉi. Ŝipnavogado tra Pripjac.

* Kategorio Petrikaŭa distrikto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Princino **Jekaterina Romanovna Voroncova-DAŜKOVA**  (naskiĝis la 28-an de marto en 1743 en Sanktpeterburgo kaj mortis la 16-an de januaro 1810 apud Moskvo) estis kunklaĉistino de Katerino la 2-a (la Granda), fervora apoganto de rusa literaturo siaepoka, prezidantino de la Sankpeterburga Scienca Akademio kaj tiu de la Rusa Akademio.

Ŝi naskiĝis en la influhava Voroncov-familio, edziniĝis en 1759 al princo Miĥail Ivanoviĉ Daŝkov. Post kiam edzo de Katerina - kiel Petro la 3-a - surtroniĝis (la 5-an de januaro 1762), Daŝkova aliĝis al komplota grupo, kiu volis detronigi la novan caron kaj surtronigi ties filon kaj igi regento Katerina. Li partoprenis poste eĉ en la puĉo mem (28-an de junio 1762), kiu surtronigis Katerina.

Kvankam ŝi politike apogis la carinon, ŝian influon neglektis influo de Grigorij Orlov, amato de la carino, pli frua amato de Daŝkova. Tiu malgraviĝo damaĝis la junan princinon, Daŝkova tiel forlasis Rusion en aŭtuno de 1762 kaj revenis nur en majo de 1779 (aŭ en 1782) por antaŭhelpi karieron de sia filo. Dume li travojaĝis tutan Eŭropon kaj konatiĝis kun eminentuloj de la franca klerismo, partoprenis en kulturaj rondoj.

Post ŝia reveno, Katerina nomumis ŝin en januaro de 1783 gvidanto de la Sanktpeterburga Arta kaj Scienca Akademio (oni aperigis tutan verkaron de Miĥail Lomonosov en 6 volumoj). Ŝi iĝis en 1783 eĉ prezidanto de la Rusa Akademio, kies fondon iniciatis Daŝkova, por helpi uzon kaj analizon de la rusa lingvo. La institucio kompilis eĉ rusan difinan vortaron, kiu klarigis 43 mil rusaj vortoj.

La princino verkis dramojn kaj redaktis monatan eldonaĵon (Amikoj de la rusa vorto). Ĉar povis aperi (1793) en presejo de la Akademio eldonaĵo de J. B. Knaĵin *Vadim Novgorodskij* pri neceso de la batalo kontraŭ la tiraneco, ŝi perdis ĉiun apogon de la carino, kiu sendis ŝin je dujara libertempo.

Ŝia kariero finiĝis tute kun la surtroniĝo de Paŭlo la 1-a en 1796. La nova caro deprenis ĉiun oficon de Daŝkova kaj malpermesis eĉ eniron en Sankt-Peterburgon. Ŝi plenumis la lastajn jarojn en bieno de Troickoje, sude de Moskvo, kie ŝi mastrumis kaj verkis siajn memoraĵojn.

Ŝiaj memoraĵoj povis aperi ruse nur en 1907, dum angle jam en 1840, en du volumoj.

Nun memorigas pri ŝi modesta obelisko ĉe la tombo.

* Kategorio Jekaterina Daŝkova en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 204887
* GND: 118678914
* LCCN: n85052514
* VIAF: 73878402
* ISNI: 0000000121394131
* LIBRIS: 274788
* SUDOC: 029596815
* BNF: 120817337
* NDL: 01089554
* NKC: jo20010091951
* BNE: XX5471101
 |
Nobeldomo en Rácalmás

**Rácalmás** [rAcalmAŝ] estas urbo en Hungario en regiono Meza Transdanubio, en departemento Fejér, en Distrikto Dunaújváros. La loknomo estas hungare: serba-pomoarbaro, tamen la lasta vorto temas pri hungara familia nomo.

Aerfoto pri Rácalmás

Situo
-----

Rácalmás situas sur ebenaĵo ,laŭ ĉefvojo inter Budapeŝto kaj Pécs, laŭ fervojo Pusztaszabolcs-Paks, laŭ dekstra bordo de Danubo apud Dunaújváros. Aŭtoŝoseoj M6 kaj M8 estas ne tro for.

Aerfoto pri Rácalmás

Historio
--------

Pli frue loĝis tie jam en la neolitiko kaj en la bronzepoko. Antaŭ la hungaroj keltoj, romianoj, hunoj kaj avaroj vivis tie. Ofte alvenis serbaj rifuĝintoj de antaŭ la turkojn. En 1876 la vilaĝo iĝis centro de distrikto (subdepartemento). En 1945 la fronto daŭris 4 monatojn. La iama grandvilaĝo urbiĝis en 2009.

Vidindaĵoj
----------

* Preĝejo Stefano la 1-a (Rácalmás)
* Serba ortodoksa preĝejo (Rácalmás)
* Kalvinana-luterana preĝejo (Rácalmás)
* nobeldomoj de **Modrovich** kaj **Jankovich**

Famuloj
-------

En Rácalmás naskiĝis:

* aktoro Vince Horváth
* meteologo Károly Posztóczky.

Ĝemelkomunumo
-------------

* Germanio Dransfeld, Germanio

Komunumoj pri *almás* (= poma aŭ pomarbaro) en Hungara reĝlando
---------------------------------------------------------------

Pro grandeco la tabelo ne havas la ceterajn komunumojn en Transilvanio, vidu ilin en Bălan (Sălaj)!

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Almás | Almásfüzitő | Almásháza | Almáskamarás | Almáskeresztúr | Bácsalmás |
| Dunaalmás | Fertősalmás | Hontalmás | Magyaralmás | Pozsonyalmás | Rácalmás |
| Szádalmás | Szepesalmás | Tóalmás | Torontálalmás |  |  |
**Opatija** (itale: *Abbazia*, germane: *Sankt Jakobi*) estas urbo en Kroatio, ĉe la bordo de Adriatiko. Ĝi situas en la suda akselo de la duoninsulo Istrio, funde de Golfo Kvarner, ĉirkaŭ 10 km okcidente de Rijeko.

Marborda panoramo en Opatija
Ĝiaj koordinatoj estas 45,34° N / 14,31° E;
ĝia loĝantaro estas ĉirkaŭ 13.000.
Ĝi apartenas al la provinco Primorje-Gorski.

Pro sia ĉemara situo Opatija estas konata banloko.
Ĝi posedas ankaŭ imponajn historiajn konstruaĵojn, precipe barokstilajn.
Unu el ĝiaj emblemoj estas statuo de "junulino kun mevo", de Zvonko CAR, starigita en 1956,
post kiam ŝtormo detruis statuon de Madono de Hans Rathautsky, starintan samloke.
Rathautsky kreis ankaŭ la fontanon "Helios kaj Selena" (Suno kaj Luno).

Historio
--------

Opatija, kies nomo signifas "abatejo", baziĝas sur benediktana abatejo nomata "Sankta Jakobo", fondita komence de la 12-a jarcento.

Ĝis komence de la 19-a jarcento Opatija, administrata de Aŭstrio-Hungario, estis trankvila vilaĝo de fiŝkaptistoj, maristoj kaj teksistoj.
En 1838 estis konstruita laŭborda vojo, per kiu la urbo iĝis pli bone atingebla.
Fine de la jarcento la aŭstria *Südbahngesellschaft* (Suda Fervoja Kompanio) konstruis linion de Vieno al Rijeko tra Opatija. Ĝia direktoro Friedrich Julius SCHÜLER taksis la lokon tre taŭga por sanatorio por pulmaj malsanuloj kaj konstruigis hotelon "Kvarner".
Per tio komenciĝis la vigla epoko de turismo por la urbo.

Dum longa tempo la regiono de Istrio havis parte itallingvan loĝantaron kaj estis de Italio konsiderata kiel "ne-elaĉetita teritorio".
Ĝia itala nomo estas *Abbazia*; la itala nomo de la abatejo estas *San Ĝiacomo di Priluca*.
Inter 1924 (Traktato de Rapallo) kaj 1947 Opatija apartenis al Italio.
Poste ĝi estis parto de Jugoslavio ĝis la ekesto de sendependa Kroatio en 1990.

Vidindaĵoj
----------

* Korso de Francisko Jozefo
* Vilao Angiolina

Famuloj
-------

En la urbo naskiĝis:

* hungara aktoro Kató Bárczy.

En la urbo mortis:

* hungara botanikisto Lajos Jurányi
* hungara kuracisto Lajos Markusovszky
* hungara politikisto Tibor Károlyi.

* 
*
**Pál Tar,** laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Tar Pál** estas hungara bankisto, ambasadoro.

Pál Tar naskiĝis la  23-an de decembro 1931(nun 1931-12-23) en Gyula.

Biografio
---------

Pál Tar maturiĝis, poste en 1950 li studis jaron en Teknikuniversitato de Budapeŝto. La lernado rompiĝis ĉar li estis deportita al Szikszó, poste inter 1953-1956 li estis simpla laboristo en Budapeŝto. Depost fino de la hungara revolucio de 1956 li disidis al Parizo, kie li akiris diplomon en 1960 en politikscienca altlernejo. Post la diplomo li laboris en banko, ekde 1967 li havis altan postenon en banko en Bruselo, ekde 1969 en Hongkongo, ekde 1973 en Los-Anĝeleso, ekde 1977 en Houston (Teksaso), ekde 1984 en Parizo. Depost fino de la socialismo li hejmenvenis kaj inter 1991-1994 li estis ĉefambasadoro en Vaŝingtono, Vatikano kaj Malta Ordeno. Li pensiuliĝis en 2002. Li edziĝis en 1971. Li ricevis premion en 2011.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *In memoriam Antall József. Tanú és szereplő* (2003)

Fontoj
------

* biografio hungare kun foto
* biografio hungare
* biografio hungare

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 854058
 |



* Portalo pri Biografio