recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Vilma Gömöry** [gomori], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Gömöry Vilma** estis hungara aktoro, voĉoaktoro. Ŝia plena origina nomo estis (laŭ hungarlingve kutima nomordo) *Gömöry Anna Emília Vilma*, ŝia dua edzo estis Kornél Ocskay.

Vilma Gömöry kun Kálmán Rózsahegyi
Vilma Gömöry  naskiĝis la 17-an de septembro 1885 en Hatvan, ŝi mortis la 1-an de aŭgusto 1962 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Vilma Gömöry akiris aktoran diplomon en privata aktorlernejo, ŝi debutis en 1901 en trupo de Péter Andorffy en Pozsony. Baldaŭ ŝi estis videbla en diversaj provincaj urboj. Post la 1-a mondmilito ŝi havis rolojn en pluraj kabaredoj de Budapeŝto. Inter 1921 kaj 1935 ŝi apartenis al Nacia Teatro (Budapeŝto), poste ŝi pensiuliĝis. Tre malofte ŝi aperis sur scenejoj, ekzemple en 1947.

Ŝi edziniĝis en 1927, post 6 jaroj ŝi vidviniĝis, en 1953 ŝi denove edziniĝis.

Elektitaj teatraj roloj
-----------------------

* William Shakespeare:
	+ Reĝo Lear - Reagan
	+ Otelo - Emilia
	+ Rikardo la 3-a - reĝino Ekizabeta
* József Katona: *Bánk bán* - Melinda
* Zsigmond Móricz: *Nem élhetek muzsikaszó nélkül* - Pepi

Elektitaj kinaj filmaj roloj
----------------------------

* *Éjféli találkozás* (1915)
* *A szív rejtelmei* (1922) – la Nokto
* *Te csak pipálj, Ladányi!* (1938) – edzino

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
***The Green Mile*** (konata kiel *La verda mejlo*) estas usona filmo de dramo kaj fantazio de 1999, verkita, produktorita kaj reĝisorita de Frank Darabont, en kiu ludas Tom Hanks, Michael Clarke Duncan, David Morse, Barry Pepper, James Cromwell, Doug Hutchison, Michael Jeter, Bonnie Hunt, Eve Brent, Harry Dean Stanton, Sam Rockwell, Jeffrey DeMunn kaj Dabbs Greer en la ĉefaj roloj. La scenaro estas bazita sur la samnoma romano de Stephen King nome *The Green Mile*.

La filmo ricevis premiojn kaj nomumojn al Oskar-premioj, kaj en 2000 ricevis la Premion Saturn al la plej bonkvalita filmo, al la plej bonkvalita duaranga aktoro (Michael Clarke Duncan) kaj al la plej bonkvalita duaranga aktorino (Patricia Clarkson).

Intrigo
-------

La historio rakontas la vivon de Paul Edgecomb, kiu estante jam maljunulo rakontas sian historion kiel funkciulo de la «mortokoridoro» en la prizono de Cold Mountain, en la usona subŝtato de Luiziano, dum la 1930-aj jaroj. Edgecomb havas inter siaj prizonuloj homon kun supernaturaj povoj, kiu estas kapabla sanigi personojn kaj fari aliajn tipojn de mirakloj. Tio kontrastas kun alia prizonulo, kiu estas ege malbonega. Dum la trairado de la historio notindas diversaj aspektoj pri la terura vivo de la kondamnitoj en Usono, kaj ankaŭ pri la vivo de la provosoj.

* Kategorio The Green Mile en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 741929
 |
La **preĝejo Dolorplena Sankta Maria** estas sakrala historia monumento en urbo Zirc (Hungario). Ĝi estis la unua paroĥa kirko de Zirc.

Historio
--------

Cistercianoj komencis konstrui kirkon en 1744. Oni supozas, ke dum konstruado oni profitis ŝtonojn de la iama, jam detruita mezepoka kirko. La nova preĝejo estis konsekrita en 1761, sed poste restaŭradaj laboroj okazis 2 jarojn. En 1780 la preĝejo estis pligrandigita. Depost ekfunkcio de Abateja preĝejo de Zirc tiu ĉi kirko perdis la rangon paroĥa.

Konstruaĵo
----------

La preĝejo situas sola en herbejo. La fasado estas simetria, meze la kvadrata turo plene reliefas. La enirejo funkcias tra la turo. Super la enirejo granda kvarangula fenestro situas por la koruso. La navo finiĝas en rektangula absido, kiu estas pli mallarĝa kaj malalta, ol la navo. Dekstre ĉe la navofino sakristio troviĝas. La plafono estis pentrita en 1780. La instalaĵoj estis faritaj en la 18-a jarcento. En la sanktejo statuo "Pieta" videblas, oni aprezas ĝin la plej impona hungara skulptaĵo el la 18-a jarcento.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun foto
* datenoj
* 


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
***El proceso de Burgos*** (La proceso de Burgoso) estas hispana dokumenta filmo reĝisorita de Imanol Uribe, kiu premieris en 1979, kaj estis bazita sur reala okzintaĵo nome la militproceso fare de la frankisma diktaturo sekve de la murdatenco de la policestro Melitón Manzanas en la unua atenco de ETA la 2an de aŭgusto 1968.

Intrigo
-------

**Averto: *La teksto, kiu sekvas, malkaŝas detalojn pri la intrigo de la rakonto.***

La filmo estas kompilaĵo de intervjuoj kaj atestoj de malliberigitoj kaj procesitoj en la militproceso de Burgoso, kiu okazis post la deklaro de esceptostato en Gipuzko kaj la arestado de centoj da personoj post la menciita atenco. La proceso stariĝis kontraŭ dek ses membroj de ETA akuzitaj je murdo de tri personoj. Popolaj protestoj kaj internacia premo sukcesis eviti la plenumadon de ses mortokondamnoj, kiuj estis ŝanĝitaj al malliberigoj. 

**Averto: *Malkaŝado de la intrigo de la rakonto ĉi tie finiĝas.***

Geaktoraro kaj roluloj
----------------------

* Unai Dorronsoro
* Francisco Letamendia
* Josu Abrisketa
* Itziar Aizpurua

  

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo El proceso de Burgos en la hispana Vikipedio.*
**Vilmos Foltényi** [vilmoŝ foltEnji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Foltényi Vilmos** estis hungara aktoro, operkantisto. Lia nobela antaŭnomo estis *komjáti*, lia origina familia nomo estis *Foltiny*, lia edzino estis Amália Szákfy-Szabó.

Vilmos Foltényi en 1870
Vilmos Foltényi naskiĝis la 24-an de majo 1820 en Komját (Hungara reĝlando, Aŭstra Imperio, nuntempa Komjatice en Slovakio), li mortis la 3-an de februaro 1905 en Debrecen.

Biografio
---------

Vilmos Foltényi lernis en Pest (urbo), en 1841 li eklaboris en grafa biencentro en Gödöllő. Forlasinta la postenon li estis korusano de Nacia Teatro (Pest) inter 1842-1845, poste li estis membro de la unuigita teatra kompanio de József Szerdahelyi-Mihály Havi-József Szabó (teatrestro) en urboj Szeged, Nagyvárad, Kolozsvár. Pli poste kun nove fondita trupo li turneis en Italujo, Stirio, Karintio, Francio, Anglio, Svislando, Danio, vintre en Vieno. Pro la hungara revolucio de 1848 li hejmenvenis por batali en la liberecbatalo. Inter 1850-1854 li apartenis al teatra kompanio de Endre Latabár (1811 - 1873) en scenejoj de Nagykanizsa, Kaposvár kaj Győr, poste al aliaj aliaj kompanioj. Plej longe li estis en Teatro Csokonai (Debrecen) sub teatrestro de István Reszler inter 1859-1885, poste li pensiuliĝis kaj li estis bibliotekisto. Li edziĝis en 1861.

Liaj teatraj roloj (elekto)
---------------------------

* Ede Szigligeti: *Szökött katona* - Lajos
* Victor Hugo: *A Notre-Dame-i toronyőr* - Quasimodo
* Gaetano Donizetti:
	+ *L’elisir d’amore* - Dulcamara
	+ *Don Pasquale*
* Jacques Offenbach:
	+ *La bela Helena* - Calchas
	+ *Gerolsteini nagyhercegnő* - Bum-bum (generalo)
* Vincenzo Bellini: Norma (opero) - Oroveso
* Franz von Suppé: *Pajkos diákok* - Fleck
* József Szigeti: *A vén bakancsos és fia, a huszár* - Frici
* József Gaál: *A peleskei nótárius*

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 767871
 |



* Portalo pri Biografio
La **kapelo Dolora Virgulino** estas katolika historia monumento en Hungario, en vilaĝo Lábod (en la iama vilaĝo *Hosszúfalu*, nun vilaĝparto) en la tombejo. La kapelo estas la plej malnova konstruaĵo de la vilaĝo.

Historio
--------

Tiu ĉi kapelo (tiam preĝejo) troviĝas en eklezia listo de Hungario inter 1332-1337, tial oni supozas, ke ĝi konstruiĝis en la 1300-aj jaroj. Dum dominado de turkoj la reformacio disetendiĝis, ankaŭ tie tiutempe la kalvinanoj uzis la preĝejon. Episkopo Ádám Péter Acsády reakiris ĝin en 1729. Tiutempe la loka bienulo trakonstruis la kirkon, ŝajnas, nur la fundamento restis origina. Post kelkaj jardekoj pli nove preĝejo estis konstruita en la vilaĝo, la malnova iĝis tombeja kapelo. En tiu periodo menciinda posedanto estis barono Simon Sina, kiu (kaj ankaŭ la ceteraj posedantoj) zorgis pri bona stato de la kapelo. En la kapelo estis entombigitaj kelkaj posedanto-familianoj. La nuntempa posedanto kaj zorganto estas la katolika eklezio, tial la nomo preĝejo decas la kapelon.

Konstruaĵo
----------

La konstruaĵo situas sola en la tombejo. La kapelo konsistas el navo kaj kvadrata absido. La fasado estas simetria, meze la enirejo funkcias. La absido estis iomete pli mallarĝa kaj malalta. En la dekstra flanko de la navo 2 fenestroj estas videblaj. La muroj kaj ekstere kaj interne estas blankaj. La altara bildo estis pentrita proksimume en 1760. La predikejo estas farbita.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun 3 fotoj Arkivigite je 2019-08-24 per la retarkivo Wayback Machine
* 


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Vilmos Freund** [vilmoŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Freund Vilmos** estis juda-hungara arkitekto. Lia bofilo estis Emil Vidor.

Vilmos Freund naskiĝis la 12-an de aŭgusto 1846 en Paks, li mortis la 26-an de junio 1920 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Vilmos Freund maturiĝis en gimnazio en Pest (urbo) en 1864, poste li akiris arkitekturan diplomon en Teknika Universitato en Zuriko en 1867. Liaj plej gravaj instruistoj estis Gottfried Semper. Hejmenveninta li laboris apud Antal Szkalnitzky. Lia plano en 1883 por la nova parlamento estis menciinda, tial poste li establis propran arkitekturan atelieron. Li favoris novbarokajn kaj novrenesancajn stilojn. Resume laŭ liaj planoj estis konstruitaj 27 imponaj konstruaĵoj, ĉiuj en Budapeŝto, escepte unu en Fiume.

Elektitaj planitaj konstruaĵoj
------------------------------

* palacopalaco
* palacopalaco
* hospitalohospitalo
* palaco, 1896, premiitapalaco, 1896, premiita
* juda tombeja funebrejojuda tombeja funebrejo
* instituto pri surdulojinstituto pri surduloj

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Vilmos Freund en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 686121
* VIAF: 7050161938108539870006
 |
Baziliko de Esztergom, antaŭe la Danubo
**Primasa Baziliko de Sankta Adalberto kaj Ĉieliro de Maria** (ankaŭ ĉefkatedralo) estas la plej alta domo en Hungario kaj la plej granda eklezia konstruaĵo de la hungaroj. Ĝi situas sur monteto laŭ la dekstra bordo de Danubo en urbo Esztergom. En la interno estas la unusola hungara restanta renesanca konstruaĵo, nomata kapelo de Bakócz. Malantaŭ la altaro estas la plej granda pentraĵo sur tolo en la mondo (13,5×6,6 m).

Ĉefenireja vido al baziliko de Esztergom

Bazaj informoj
--------------

* supermara alteco: 157 m
* larĝo: 49 m
* longo: 118 m
* kupolo: diametro 34 m kun 24 kolonoj kaj 12 fenestroj
* interna alto sub la kupolo: 71 m (de la subpreĝejo ĝis la pinto 100 m)
* kruco (sur la kupolo): 7 m
* altoj de la kolonoj por timpanono: 22 m
* vasto de la muro: 17 m (la plej vasta en Mez-Eŭropo)

Historio
--------

La unua preĝejo konstruiĝis jam dum regado de Sankta Stefano la 1-a (Hungario), kiu bruldetruiĝis en 1180. Baldaŭe ĝi renoviĝis, sed la turkoj okupis ĝin en 1543. Ili uzis ĝin moskeo. En 1594 pro sieĝo (ja la fortikaĵo troviĝis apude) la preĝejo eksplodiĝis, tamen la pli supre menciita kapelo Bakócz (konstruita en 1511) ne difektiĝis. Nova baroka preĝejo konstruiĝis en 1770.

La nuna baziliko en la 19-a jarcento konstruiĝis en klasikisma stilo por esti la hungara Sion. La arkitekto estis József Hild. Oni uzis ŝtonojn, marmorojn kaj kuprojn (ĉi lastan por la kupolo). En 1831 la subpreĝejo pretiĝis imitanta la praegiptan stilon. Oni metis la supran krucon sur la kupolon en 1846. Ekfunkcio de la baziliko okazis en 1856. Dum la inaŭguro Franz Liszt prezentis novan muzikaĵon.

La konsekrinto estis János Scitovszky. Parto de la baziliko funkcias, kiel muzeo kaj estas ankaŭ elvidejo.

Kapelo
------

Dum konstruado de la preĝejego la menciita Bakócz-kapelo estis malkonstruita laŭ ŝtonoj kaj poste rekonstruita laŭeble en origana stato en la bazilikon. La ĉefarkitekto estis János Packh. La kapelo estas pilgrimloko.

Aerfoto pri Esztergom, antaŭe estas la fortikaĵo, malantaŭe la baziliko, la urbo kaj Danubo ĉirkaŭbrakumas ilin

Eksteraj ligiloj
----------------

* Stanislavo Belov (2018-02-22) Esztergom — la urbo de hungaraj reĝoj (esperante). Blogger. Arkivita el la originalo je 2018-02-19. Alirita 2018-02-19. *(blogaĵo pri ekskursa vizito en 2016)*

* Kategorio Primasa baziliko de Esztergom en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**CSÜRY István** (ĉuri) estis hungara bibliotekisto naskiĝinta en Mikola la 2-an de julio 1921 kaj mortinta en Debreceno la 3-an de decembro 1980.

Kariero
-------

Csüry estis ekde 1940 Eötvös-kolegiisto pri hungara kaj germana lingvoj. Li diplomiĝis en 1945 en la universitato de Debreceno pri hungara kaj germana lingvoj, poste doktoriĝis (disertacio: *Móricz Zsigmond társadalomszemlélete*, Prisocia vidmaniero de Zsigmond Móricz). Li debutis en 1945 en la universitata biblioteko de Debreceno kaj tie laboris ĝis sia morto kiel bibliotekisto, sekciestro, ekde 1956 direktoro, ekde 1977 ĉefdirektoro. Li redaktis la jarlibron *Könyv és Könyvtár* (1-12. 1958-79).

Distingoj
---------

* Szabó Ervin-memormedalo (1972).

Verkoj
------

* *A szocialista könyvtári üzem szervezete és működése* (Debrecen, 1954);
* *A nemzeti könyvtári gyűjtés kategóriái* (Debrecen, 1967);
* *A munkaszervezés helyzete és problémái a hazai tudományos könyvtárakban* (Bp. 1974);
* *Számok a századvégi irodalom társadalomtörténetéhez* (Debrecen, 1979).

Fonto
-----

* Magyar Életrajzi Lexikon
**Vilmos Kohut** [vilmoŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kohut Vilmos** estis hungara futbalisto (avanulo, ekstremulo), trejnisto. Lia origina familia nomo estis *Kohaut,* lia nomo en Francio estis *Willy Kohut,* kie li estis ofte menciita kiel "le canon Hongrois" (=la hungara kanono).

Vilmos Kohut (maldekstre la unua) en 1929
Vilmos Kohut naskiĝis la 17-an de julio 1906 en Budapeŝto, li mortis la 18-an de februaro 1986 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Vilmos Kohut en nekonata tempo komencis futbali en loka junulara klubo, inter 1924–1933 jam inter la plenkreskuloj en prestiĝa ĉefurba klubo. Li ludis 181-foje, dum li trafis 90 golojn kaj li estis hungara ĉampiono kvarfoje. Pro la pli bonaj financaj eblecoj li ludis en Olympique de Marseille inter 1933-1938, kie li ludis 150-foje, dum li trafis 64 golojn, eĉ li estis franca ĉampiono en 1937. Li estis ankaŭ membro de la nacia hungara teamo inter 1925-1938 26-foje kun 14 goloj. En 1938 en la mondĉampionumo li akiris arĝentan medalon, sed li ludis nur dufoje. Li estis trejnisto de Olympique de Marseille en la futbala jaro 1938, poste en Hungario inter 1948-1959 ĉe malgravaj kluboj.

Memorigiloj
-----------

* orumita medalo
* nocioj pri Kohut: Kohut-bombo kaj Kohut-angulo

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun fotoj
* hungarlingva biografio
*

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 798328
 |


* Portalo pri Biografio
**Vilmos Sóltz** [vilmoŝ ŝOlc], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Sóltz Vilmos** estis hungara inĝeniero, profesoro. Liaj nomvariantoj estis *Scholz, Scholcz, Scholtz, Solcz*.

Vilmos Sóltz  naskiĝis la 8-an de decembro 1833 en Hungara reĝlando en Svedlér (nuntempa Švedlár en Slovakio). Li mortis la 12-an de oktobro 1901 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Vilmos Sóltz frekventis gimnaziojn en Eperjes kaj Kassa, poste li akiris diplomon en mineja akademio de Selmecbánya en 1858. Post siaj studoj li havis postenojn en diversaj fabrikoj aŭ minejoj. Inter 1859-1861 li plulernis en Bohemio en Příbram. En 1864 li estis altrangigita "majstro". Ĝis 1881 li havis spertojn, kiujn li akiris en fabrikoj kaj minejoj de la tuta lando, poste li transdonis la spertojn en la menciita akademio dum instruado. En la sama jaro li studvojaĝis al Saar kaj Ruhr-regionoj. En 1882 li estis nomumita katedrestro, en 1892 akademiestro. En la sama jaro li fondis tutlandan asocion pri hungara mino kaj metalurgio. Li havis ankaŭ patentojn pri la metalurgio. Li pensiuliĝis en 1901.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *A Thomas és Gilchrist-féle eljárásnak jelen állása és ennek befolyása a vasiparra* (1882)
* *A Farbaky és Sóltz féle folytonosan működő vízgázfejlesztő készüléknek leírása és elmélete* (1885)
* *A vasgyártás története* (Historio de la ferprodukto), (1895)
* *A Sóltz féle adagoló* (1896) - priskribo de lia inventaĵo
* "A tégelyacélgyártás és a tégelyacél kereskedelmi gyártmánnyá való feldolgozása" (1897) - libro

Memorigiloj
-----------

* estis fondita memormedalo "Sóltz Vilmos" en 1967

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto Arkivigite je 2018-12-01 per la retarkivo Wayback Machine
**Vilonya** [vilonja] estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono **Meza** Transdanubio, en Veszprém (departemento), en subregiono de Veszprém.

Preĝejo de Vilonya

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 14 km²
* Koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 47.1095/18.0661
* Loĝantaro: 650
* Poŝtkodo: 8194
* Telefonprefikso: 88

Situo
-----

La vilaĝo situas sur deklivoj sub monto 253 m-ojn alta, laŭ rojo nomata *Séd* [ŝEd], laŭ traira flankovojo, laŭ fervojo Lepsény-Veszprém. Berhida troviĝas 6, Balatono 7, Veszprém 15, Enying 30 km-ojn.

Historio
--------

La unua mencio devenis el 1369. Vilaĝservo estas poŝto.

Vidindaĵoj
----------

* mezepoka Kalvinana kirko (Vilonya), la 32 m-ojn alta turo en 1796 alkonstruiĝis
* paroĥo el la 14-a jarcento, en 1911 trakonstruita
* lerneja romkatolika kapelo omaĝe al Laborista Sankta Jozefo
* akvomuelejo el la 16-a jarcento

Famuloj
-------

En Vilonya naskiĝis:

* kalvinana episkopo Gábor Pap
* pentristo György Mészáros.

* Kategorio Vilonya en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Antoinette BOWER** (naskiĝinta septembro 30, 1932) estas emerita usona aktorino, kies kariero daŭris preskaŭ kvar jardekojn. Ŝi naskiĝis en Baden-Baden kun brita ŝtataneco; poste ŝi akiris usonan statanecon.

Ŝi komencis sian karieron per televidaĵo *The Telltale Heart* (1958) kaj daŭris per televidserioj kiel Have Gun - Will Travel, Wagon Train, Perry Mason, Combat!, The Twilight Zone, The Man from U.N.C.L.E. Burke's Law, The Wackiest Ship in the Army, I Spy, The Fugitive, The Invaders, Star Trek, Tarzan, The Big Valley, Bonanza, Mannix, Hawaii Five-O, Lancer, The Name of the Game, Hogan's Heroes kaj Mission: Impossible. 

Bower komencis sian kinan karieron per malgranda rolo en Mutiny on the Bounty (1962). Dum 1970-aj jaroj ŝi aperis en kinfilmoj kiel The Mephisto Waltz kaj Superbeast. En televido, dum 1970-a jardeko ŝi laboris ĉe televidaĵoj A Death of Innocence, *See the Man Run*, Ironside, Search, Columbo, Cannon, The Six Million Dollar Man, Kojak, inter aliaj. 

En 1980-aj jaroj ŝi partoprenis filmojn Prom Night, Blood Song, The Evil That Men Do, Club Paradise, inter aliaj krom televidaĵojn kiel Hart to Hart, The Thorn Birds, Murder, She Wrote. Ŝia lasta aktorado estis en televidserio *Neon Rider* (1992). 

* Kategorio Antoinette Bower en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 637449
* LCCN: n2006062106
* VIAF: 87323361
* ISNI: 0000 0001 1494 9215
* SUDOC: 150568657
* BNE: XX1595505
 |
| Pluvrifuĝo |
| --- |
| Tradukoj deवर्ष (*Varṣa*) |
| Esperante | Pluvrifuĝo |
| Palie | वस्स (*Vassa*) |
| Sanskrite | वर्ष (*Varṣa*) |
| Ĉine | 雨安居 (*Yǔānjū*) |
| Japane | 安居 (*Ango*) |
| Kmere | វស្សា, ព្រះវស្សា (*Vossa, Preah Vossa*) |
| Koree | 안거 (安居, *Angeo*) |
| Laŭe | ພັນສາ ([pʰán sǎː]),ວັດສາ (*Watsa*) |
| Tibete | དབྱར་གནས། (*dbyar gnas*) |
| Birme | ဝါတွင်း (*Wàdwíɴ*) |
| En S'gaw Karen | ဝါတွ့ၤ (*Wàdway*) |
| Taje | พรรษา (*phansa* [pʰān.sǎː])วรรษา (*Watsa*) |
|  Terminaro de Budhismo  |
| v • d • r |

**Pluvrifuĝo** estas trimonata praktiko okazanta ĉiujare dum la pluva sezono, observita de Teravadanoj kaj de kelkaj skoloj de Mahajano dum kiu bikŝuoj restas en unu loko, ordinare ĉe bikŝuejo, kie ili dediĉas la tempon al intensa meditado. En kelkaj tradicioj de Teravado estas kutino esprimi kiom da tempo oni estas bikŝuo kalkulante *pluvojn* anstataŭ *jarojn*.

Kelkaj budhismaj domanoj observas la pluvrifuĝon adoptante ŝramanajn praktikojn, kiel ne manĝi viandon, ne drinki, nek fumi.

La pluvrifuĝo komenciĝas la unuan tagon de la malkreska luno de la oka luna monato, kiu estas la tago post la Darma tago, kaj finiĝas per kunvoko (*Pavāraṇā*), kiam la samgo renkontiĝas kaj kompensas ĉiun pekon faritan dum la pluvrifuĝo. Ekzemple, en Birmo ĝi komenciĝas en la monato *Waso* (birme ဝါဆို) kaj finiĝas en la monato *Thadingyut* (birme သီတင်းကျွတ်).

Post la pluvrifuĝo, okazas la ŝtofofero (*Kaṭhina*), festo dum kiu domanoj dankas la bikŝuojn per ŝtofoj por iliaj roboj kaj aliaj donacoj.

Historio
--------

La tradicio ne vojaĝi dum la pluva sezono (*Varṣa*) por ne damaĝi la novajn kreskaĵojn kaj insektojn, kiuj abundis en tiu epoko, estis jam antikva moro de ŝramanoj en Barato en pluraj religioj eĉ antaŭ ol la budho Gotamo ekzistis. La bikŝuoj estis admonitaj de la budho observi tiun praktikon por eviti kritikon de aliaj religioj.

En Mahajano
-----------

Pluvrifuĝo estas celebrita ankaŭ en Nepalo kaj Tibeto. Ankaŭ en Ĉinio, Koreio kaj Japanio, kien ĝi estis transdonita kvankam tie ne estas pluva sezono, kaj estas celebrita laŭ la ĉina kalendaro. Ĝi komenciĝas la 15-an de la kvara monato kaj finiĝas la 15-an de la sepa monato, kiu en Japanio nun estas celebrita la 15-an de Aŭgusto kiel *obon*.

Notoj
-----

1. ↑  En Zeno kaj Tibeta budhismo.
2. ↑  De Julio ĝis Oktobro.

Referencoj
----------

1. 1 2 3  Lay Buddhist Practice - The Shrine Room, Uposatha Day, Rains Residence
2. ↑  Was (Thai) Vassa
3. 1 2 3  Vassa ĉe About.com
4. ↑
5. ↑
6. ↑  Vassa (Rains Retreat) and Kathina (Robe Offering) Ceremony
7. ↑  Vassa, The Rains Retreat
8. ↑  Kathina at BBC
9. ↑  Dhammasukha, "The Rains Retreat Tradition"[*rompita ligilo*]
10. ↑  辛嶋静志 (2013). "「盂蘭盆」の本当の意味 ―千四百間の誤解を解く", *大法輪* (ja), p. 185.
11. ↑  Karashima Seishi (2013). "The Meaning of Yulanpen 盂蘭盆 "Rice Bowl" On Pravāraṇā Day", *Annual Report of The International Research Institute for Advance Buddhology at Soka University for the Academic Year 2012* **XVI**, p. 293.
12. ↑  辛嶋静志 (2014). "盂蘭盆之意-自恣日的"飯鉢"", *中華文史論叢* (zh), p. 286.

* Kategorio Pluvrifuĝo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri budhismo |
**Argeliers LEÓN Pérez** (naskiĝinta la 7-an de majo 1918 en Havano; mortinta la 23-an de februaro 1991 samurbe) estis kuba muziksciencisto kaj muzikpedagogo, popolmuzikisto kaj komponisto.

Kariero
-------

León studis muzikon ĉe la Urba Konservatorio de Havano kaj pli malfrue pedagogion ĉe la Universitato de Havano. Krom tio li komencis studi muziksciencon kaj muziketnologion dum la Somerlernejo de la Universitato i.a. ĉe Fernando Ortiz. Krom tio li partoprenis kursojn pri kompozicio de José Ardévol kaj en 1957/58 de Nadia Boulanger en Parizo.

De 1939 ĝis 1957 li instruis harmonisciencon kaj kompozicion ĉe la Muzika Konservatorio de Havano. En 1951 li estris kursojn dum Sezona Lernejo en Santjago de Ĉilio. En 1958 li fariĝis direktoro de la muziksekcio de la Nacia Biblioteko.

Ekde la komenco de la 1960-aj jaroj li pli kaj pli koncentriĝis pri la muzikscienca esploro kaj fariĝis krom Odilio Urfé kaj María Teresa Linares unu el la plej gravaj fakuloj pri la popolmuziko. Li estis fonda direktoro de la popolarta fako de la Nacia Teatro de Kubo kaj de la Instituto de Etnologio kaj Popolarto de la Akademio de la Sciencoj de Kubo. Tie li fondis en 1968 la seminarion pri afrikoamerikaj studoj. Por Unesko li organizis sciencajn kunvenojn pri afrika kulturo i.a. en Niĝerio, Ganao, Malio kaj Brazilo. En 1973 li fariĝis direktoro de la muziksekcio de la *Casa de las Américas*.

León fondis kaj eldonis aron da muziksciencaj revuoj kiel ekzemple *Actas de Folklore*, *Etnología y Folklore*, *Boletín de Música de Casa de las Américas* kaj *Boletín de Música de la Biblioteca Nacional "José Martí"*. Krom multaj artikoloj li verkis la librojn *Introducción sobre el estudio del arte africano* kaj *El canto y el tiempo*. Kiel komponisto li verkis kaj simfoniajn kaj ankaŭ ĉambromuzikajn komponaĵojn.

Lernintoj de León estas la muziksciencistoj kaj etnologoj Alberto Alén kaj Rolando Pérez.

Kompoziciaj verkoj
------------------

* *Sinfonía Nº 1*
* *Suite cubana*
* *Sonata de la Virgen del Cobre*
* *Quinteto para guitarra y maderas*
* *Concertino*
* *Cánticos de homenaje*
* *Elegía para Jesús Menéndez*, kantato por solistoj, ĥoro, deklamanto kaj orkestro; teksto de Nicolás Guillén
* *Creador del hombre nuevo*, kantato por solistoj, deklamanto, blovensemblo kaj frapinstrumentaro
* *Concierto para piano y orquesta*

Referencoj
----------

1. ↑  Homenaje a Argeliers León en Premio de Musicología 2018
2. ↑  Argeliers León: un imprescindible de la cultura cubana
3. ↑   XII Edición del Premio UNEAC Argeliers León. Arkivita el la originalo je 2018-04-23. Alirita 2018-04-22.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 524968
* GND: 1057144940
* LCCN: n82219451
* VIAF: 81208338
* ISNI: 0000 0001 1679 5627
* SUDOC: 029025303
* BNF: 120737623
* MBA: b173921d-8412-4a80-b9ce-2dffdabe5d7e
* BIBSYS: 11034276
* NKC: xx0116030
* ICCU: SBLV131498
* BNE: XX998154
 |
**Abū Muḥammad ʿAbd Allāh ibn Jūsuf** (en araba: أبو محمد عبد الله بن يوسف‎; 1151–1171), pli bone konata per sia reganta nomo **al-ʿĀḍid li-Dīn Allāh** (en araba: العاضد لدين الله‎, laŭvorte 'Subtenanto de la dikredo'), estis la 14-a kaj lasta kalifo de la Fatimida dinastio, kaj la 24-a imamo de Hafizia Ismailismo, reganta de 1160 ĝis 1171.

Li alvenis al la trono estante ankoraŭ infano, kaj pasigis sian regadon kiel pupo en la manoj de variaj potencaj homoj kiuj estis veziroj, kaj estis nur atestanto de la falo de la Fatimida Kaliflando. Dum lia regado, kaj la krucmilita Jerusalema reĝlando kaj la Sunaisma reganto de Sirio nome Nur al-Din venis al luktado en Kairo profite de la malfortigo de la Fatimida ŝtato por la plenumo de siaj postuloj al la lando. Dum ioma da tempo, la veziro Ŝaŭar klopodis kunfronti unu partion kontraŭ la alian, sed en Januaro 1169, la generalo de Nur al-Din nome Ŝirkuh finfine sukcesis elpostenigi Ŝaŭar kaj okupi Kairon. Kvankam li mortis tuj poste, li estis sukcedita de sia nevo, Saladino, kiu ne nur plifirmigis sian povon super Egiptio, sed ankaŭ sukcesis malmunti la fatimidan reĝimon. Fatimidaj lojaloj estis forigitaj el la armeo, kaj Ismailismo estis laŭgrade abolita kiel la ŝtata religio favore al Sunaisma Islamo, kio rezultis en la oficiala proklamo de la Abasida suvereneco en Septembro 1171. Al-Adid mortis kelkajn tagojn poste. Lia familio estis tenita en hejma arestado, kaj Ismailismo estis persekutita de la nova Ajubida reĝimo de Saladino, tiel ke unu jarcenton post la falo de la Fatimida reĝimo, ĝi preskaŭ estis malaperinta el Egiptio.

Bibliografio
------------

* Brett, Michael (2017). The Fatimid Empire. The Edinburgh History of the Islamic Empires. Edinburgh: Edinburgh University Press. ISBN 978-0-7486-4076-8.
* Canard, Marius (1965). "Ḍirg̲h̲ām". En Lewis, B.; Pellat, Ch. & Schacht, J. (eld.). The Encyclopaedia of Islam, Nova Eldono, Volume II: C–G. Leiden: E. J. Brill. pp. 317–319. OCLC 495469475.
* Daftary, Farhad (2007). The Ismāʿı̄lı̄s: Their History and Doctrines (Dua eld.). Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-61636-2.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 711183
 |
**BARITZ Árpád** [baric] (naskita la 14-an de oktobro 1913 en Dés, departemento Szolnok-Doboka; mortinta la 19-an de aŭgusto 1982 en Budapeŝto) estis hungara inĝeniero pri mekaniko kaj fakverkisto.

Biografio
---------

En 1939 li ekhavis diplomon en la Teknika Universitato de Temeŝvaro. Ĝis 1941 li vivis en Rumanio. Inter 1941 kaj 1945 li laboris kiel inĝeniero pri projektoj en Csepel en la Maŝinfabriko Weiss Manfréd. En 1945 oni komisiis lin pri la organizo de Vitrofabriko Csepel, kaj li iĝis ties uzingvida ĉefinĝeniero. Ekde 1949 li laboris en Vitrofabriko Zagyvapálfalva same kiel ĉefinĝeniero. Ekde 1952 li agadis en Ministerio pri Konstruaferoj. En 1967 li laboris en Centra Instituto pri Esploro kaj Projektado de Silikatindustrio. Inter 1966 kaj 1975 li estis la ĉefsekretario de Asocio Scienca pri Silikatindustrio.

Verkoj
------

* *A gépesített síküveggyártás válfajai* (Bp. 1953);
* *Építő- és épitőanyagipari vállalatok beruházásának tervezése és lebonyolítása* (kune kun kunaŭtoroj, Bp. 1953);
* *Üvegipari kézikönyv* (kune kun kunaŭtoroj, Bp. 1964);
* *A magyar üveggyártás 25 éve* (Bp. 1973).

Fontoj
------

* *Magyar Életrajzi lexikon*
Ekzempla strukturformulo de triglicerido kun tri malsamaj grasaj acidoj (unu saturita, du nesaturitaj).
Ĝenerala strukturformulo de triglicerido,  
 R estas karbona ĉeno.
**Trigliceridoj** estas la plej granda grupo de lipidoj, kiuj konsistas el la esteroj de glicerino kun tri grasacido. (en mallarĝa senco oni nomas triglicerido nur la solidstatajn grasacidajn glicerinesterojn (ĉe plantoj oni nomas ofte pri plantaj oleoj).

La diversaj trigliceridoj diferencas per la longo de la karbonĉeno kaj la (ne)saturiteco de la gras-acidoj.

Ju pli nesaturita estas la triglicerido, des pli alta estas la fandopunkto, tiel la grasa-olea distingo havas specifan sencon ne nur priskriban.

La trigliceridoj ne solviĝas en akvo, sed solviĝas en etero, kloroformo, karbon-tetraklorido.

La energio liberiĝanta dum la oksidado estas la duobla de tiu de la karbonhidratoj kaj proteinoj. Tiel la trigliceridoj estas bonaj deponaĵoj por la bestoj kaj deponiĝas en certaj partoj de la besta organismo en relative granda parto.

Ili troviĝas ankaŭ kun aliaj lipidoj en multaj ĉeloj, ĉefe en la membranoj.

* Kategorio Triglicerido en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Vincent Adler,** laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj kun origina persona nomo **Adler Vince** estis hungardevena pianisto, komponisto, altlerneja instruisto. Lia persona nomo germane estis *Vinzenz* [vincenc], lia bofrato estis Ferenc Erkel.

Vincent Adler  naskiĝis la 3-an de aprilo 1826 en Győr, li mortis la 4-an de januaro 1871 en Ĝenevo.

Biografio
---------

Vincent Adler devenis el juda familio. Li jam frue lernis pianludi hejme en la familio, poste li ricevis pli altan muzikan trejnadon de sia bofrato Ferenc Erkel. Inter 1838 kaj 1842 li studis en Vieno, kie li konatiĝis ankaŭ pri Franz Liszt. Li vojaĝis al Germanio, kie li ricevis impresojn de Richard Wagner, Hans von Bülow, Wilhelm Baumgartner kaj Theodor Kirchnert. Tiutempe li jam komponadis. Inter 1850-1855 li vivis en Ĝenevo, poste en Parizo. Li faris turneojn en Eŭropo, krome li komponadis. Por edziĝi li revenis al Ĝenevo. Li instruis en konservatorio de Ĝenevo inter 1864-1870.

Elektitaj komponaĵoj
--------------------

* 2 Impromptus (op. 1, 1854)
* Styrienne (op. 2, 1854)
* *Bohemia danco* (op. 3)
* *Granda etudo*(op. 4)
* *Hungara danco* (op. 8, 1855)
* *Preludo e-moll* (op. 21, 1862)
* *Hungara serenado* (op. 28, 1864)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio legebla en la 12-a punkto)

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 631443
* GND: 143833286
* LCCN: no2015041994
* VIAF: 87669245
* ISNI: 0000 0001 1577 0241
* BNF: 148159469
* NKC: ola2009507913
* BNE: XX844669
 |
**Alcott House** en Ham, Surrey (nun en la londona urbeto Richmond upon Thames), estis la hejmo de utopia spirita komunumo kaj progresema lernejo, kiu daŭris de 1838 ĝis 1848. Subtenantoj de Alcott House, aŭ la *Concordium*, estis ŝlosila grupo implikita en la formado de la Vegetara Societo en 1847.

La ĉefa motoro de la komunumo estis "sankta socialisto" kaj mistikulo James Pierrepont Greaves, kiu estis influita de la usona transcendisto Amos Bronson Alcott kaj la svisa eduka reformisto Johann Heinrich Pestalozzi. Kune kun liaj partianoj, kiuj inkluzivis Charles Lane, kaj kun la helpo de riĉaj sponsoroj, Sophia kaj Georgiana Chichester, li fondis Alcott House sur Ham Common en Surrey en 1838. La Ham-Komuna Konkordo, kiel ĝi estis konata, konsistis el laboranta miksita kooperativa komunumo kaj progresema lernejo por infanoj.

La komunumo estis dediĉita al reĝimo de spirita evoluo kaj purigado, laŭ la vortoj de Greaves, celante produkti la "plej amemajn, inteligentajn kaj efikajn kondiĉojn por la dia progreso en la homaro". Tiucele la membroj submetiĝis al aŭstera reĝimo de frua kreskado, strikta vegetarismo (kutime krudaj manĝaĵoj), neniuj stimuliloj, fraŭleco kaj simpla vivo, kaj eksperimentis kun diversaj praktikoj kiel astrologio, akvoterapio, mesmerismo kaj frenologio. La viroj kreskigis siajn harojn kaj barbojn longajn kaj portis larĝajn taŭgajn vestaĵojn, dum la virinoj defiis konvencion ne uzante la tradician, limigan korseton.

Alcott House-lernejo estis malferma al infanoj en kaj ekster la komunumo, ĉi tiuj kutime de radikalaj gepatroj, kiuj simpatias kun ĝia progresema instruado. La instruplano emfazis moralan edukadon kaj la evoluon de la denaskaj spiritaj donacoj de la infano, instruante praktikajn kapablojn kiel ekzemple ĝardenado kaj kuirarto kaj ankaŭ studado de libroj. Puno estis malaprobita kaj edukado celis produkti "integralajn virojn kaj virinojn", kiuj estu kapablaj vivi en vere kunlabora socio kaj ne simple ludi tradiciajn rolojn.

En 1848, la komunumo venis al sia fino kaj la domo estis aĉetita de John Minter Morgan por provizi orfejon, kvankam daŭre ĝi sekvis vegetarajn liniojn. En 1856 la fundamenta ŝtono estis metita de nova konstruaĵo sur la ejo, South Lodge, kiu ekzistas ĝis hodiaŭ. La nova konstruaĵo estis konvertita je apartamentoj.
**Eizô ITÔ** (naskiĝis en 1903 - mortis la 28-an de februaro 1994 en Kameoka, Japanio) estis japana esperantisto.

En 1923 li eklernis Esperanton kaj aniĝis al Oomoto, en kies centra oficejo li eklaboris en 1925. Antaŭ la dua mondmilito li gvidis plurajn Esperanto-kursojn, redaktis la Oomoto-revuon Verda Mondo kaj dum misia vojaĝo en 1932 kontaktis multajn e-istojn en Orienta Azio. Li funkciis de 1932 kiel sekretario, ekde 1948 kiel prezidanto, de Homama Esperanto-Asocio, kaj post 1967 prezidis ankaŭ ties posteulon, E-Propagandan Asocion de Oomoto. Li estris la Internacian E-Fakon de Oomoto ekde 1963. En 1959 li vojaĝis kiel Oomoto-delegito al la Varsovia UK, kaj faris poste 180 prelegojn en 150 eŭropaj kaj usonaj urboj. Ito kunverkis **Kvindek jaroj de E-o en Oomoto** (1968), tradukis Esplorado de vivĝojo de H. Deguĉi (1986) kaj japanigis **Novelaro de majstro Korczak** (1993). Li estis multjardeka membro kaj delegito de UEA.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Itoo, Eizo 1986 : *La Vivoj de Nao kaj Onisaburo Deguĉi* , *Oomoto*, n-ro 423, p. 5-13
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

**KEMÉNY Árpád** [keme'nj] estis scenejdekoraciisto, pentristo naskita la 27-a de julio 1937 en Kluĵo kaj mortinta la 24-an de aprilo 1995 en Budapeŝto. Li estis la filo de verkisto barono János Kemény, la frato de operkantistino Klió Kemény kaj de ĵurnalistino Zsuzsanna Kemény.

Biografio
---------

Árpád Kemény finis en 1954 la artliceon en Târgu Mureş kaj li estis scenejpentristo inter 1954-56 ĉe la Székely Színház. En 1962 li finis en la Belarta Altlernejo Ion Andreescu de Kluĵo kun majstroj Petre Abrudan, Sándor Mohy, Tibor Kádár, Aurel Ciupe. Li iĝis ekde 1963 scenejdekoraciisto de Szentgyörgyi István Színművészeti Intézet kaj de la Nacia Teatro Târgu Mureş. Li dizajnis scenejdekoraciojn ankaŭ al teatroj Sfântu Gheorghe, Oradea, Kluĵo kaj Satu Mare. En 1990 li transloĝiĝis Hungarujon kaj unue li laboris en Teatro Szigligeti (Szolnok), ekde 1992 en Nacia Teatro (Budapeŝto).

Scenejdekoracioj iom gravaj
---------------------------

* Eŭripido-Sartre-Illyés Gy.: A trójai nők
* Tamási Á.: Énekes madár
* Kincses E.: Ég a nap Seneca felett
* Csiki L.: A nagypapa látni akar benneteket
* Madách I.: Mózes
* Székely J.: Irgalmas hazugság
* Illyés Gy.: Különc
* Sütő A.: Ugatómadár.

Individuaj ekspozicioj
----------------------

* 1968 • Szentgyörgyi István Színművészeti Intézet, Stúdió előcsarnok, Târgu Mureş.

Elektitaj grupaj ekspozicioj
----------------------------

* 1955, 1962, 1963, 1967, 1970 • Artekspozicioj de Magyar Autonóm Tartomány

1999 • Hatvanas évek, Târgu Mureş • Asto de Maros-Magyar Autonóm Tartomány 1960-1968, Hatvany Lajos Múzeum, Hatvan.

Fonto
-----

* Artportal
**Vinessa SHAW** (naskiĝis la 19-an de julio 1976 en Los Angeles) estas usona aktorino.

Biografio
---------

Vinessa Shaw, filino de aktorino Susan Damante-Shaw, debutis en la hororfilmo *Home Sweet Home* en 1981. Ŝi studis en *Barnard College*, sed ne finis ĝin. Pro ŝia rolo en la sporta komedio *Ladybugs* (1992), ŝi estis nomumita en 1993 por Young Artist Award. Pro la ludo en fantazia komedio *Hocus Pocus* (1993) - en kiu ŝi ludis kun Bette Midler kaj Sarah Jessica Parker -, ŝi estis denove nomumita por Young Artist Award en 1994. Same okazis pro la ludoj en televioda serio *McKenna* (1994) kaj pro gastorolo en televida serio *Murder, She Wrote* en 1994.

En la aventrua filmo *Coyote Summer* (1996), Shaw estis unu ĉefrolanto. En *Eyes Wide Shut* de Stanley Kubrick (1999), ŝi ludis la prostituinon Domino. Pli grandan rolon havis ŝi kun Aaron Stanford kaj Kathleen Quinlan en la hororfilmo *The Hills Have Eyes* (2006). En la milita dramo *Badland* (2007), ŝi formis la edzinon de veterano (Jamie Draven), kiun li murdis.

Vinessa Shaw aktivis ankaŭ kiel fotomodelo. Ŝia fratino Natalie Shaw estas same aktorino.

Filmografio (elekto)
--------------------

* 1981: *Home Sweet Home*
* 1992: *Ladybugs*
* 1993: Hocus Pocus
* 1994: McKenna (televida serio)
* 1996: Coyote Summer
* 1998: L.A. Without a Map
* 1999: Eyes Wide Shut
* 2000: *The Weight of Water*
* 2001: *Corky Romano*
* 2002: *40 Days and 40 Nights*
* 2004: *Melinda and Melinda*
* 2006: *The Hills Have Eyes*
* 2007: *3:10 to Yuma*
* 2007: Badland
* 2008: Two Lovers
* 2008: Stag Night


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 389807
* GND: 141072636
* LCCN: no2006034990
* VIAF: 85456270
* ISNI: 0000 0001 1494 6751
* SUDOC: 134041844
* BNF: 14226708m
* NKC: xx0024916
* BNE: XX1627825
 |
**Aliso** estis romia kampadejo en Granda Ĝermanujo en la epoko de la Batalo de Varus (proks. 9 p.K.). Ĝia situo estas ĝis nun ankoraŭ nekonata.

Romia historipriskribo
----------------------

Por la epoko de la Batalo de Varus, je kiu la ĝermanoj estis periige venkataj la romianojn, la romiaj historipriskribistoj menciis nur unu militkampadejon nome. Aliso do estus situanta oriente de la Rejno kaj norde de la Majno en la ĝermana regiono tiam ne jam plene regata fare de la romianoj.

Manke de klaraj arĥeologiaj pruvoj fakuloj diskutadas pri la vera starloko de la fortikaĵo. En la plej multaj kazoj oni rilatigas la lokonomojn konatajn el la literaturo kun ekzistantaj kaj el tio oni pretendas, ke tiuloke estas situinta Aliso.

Ekzistas aro da teksteroj je la romiaj historiistoj Tacitus, Cassius Dio, Velleius Paterculus kaj Sextus Iulius Frontinus, kiuj mencias la nomon *Aliso* resp. *Elison*. Lige kun *Elison* aperas je Cassius Dio kiel la plej preciza priskribinto de la Batalo de Varus la nomo *Lupias* kiel nomo por rivero, en kiun enbuŝiĝas alia rivero ĝuste kun la nomo *Elison*. Ptolemeo mencias krome en sia Geografio iun *Alisum* kun ĝiaj geografiaj koordinatoj.

Literaturo
----------

* Jacob Schneider: *Die römischen Militärstrassen an der Lippe und das Castell Aliso : nach eigenen Localforschungen dargestellt*. Duseldorfo, 1878 (Cifereca eldono de la Universitata kaj Federaciera Biblioteko je Duseldorfo)
* Ralf G. Jahn: *Der Römisch-Germanische Krieg (9–16 n. Chr.)*. Doktortezo Bonn 2001.

Eksteraj ligiloj
----------------

en *Paulys Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft*
Ŝablono:Informkesto germania komunumosixtran
**Bremerhaven** [bremerHAfen] estas havena urbo en nordokcidenta Germanio, kiu fine de decembro 2022 havis 115 468 loĝantojn.
Ĝi situas ĉe la orienta bordo de la riverego Weser, nur malmultajn kilometrojn for de ĝia enfluejo en la Nordan Maron. Kune kun la urbo Bremeno (situanta je 53 km pli sude), ĝi konsistigas la germanan federacian landon Bremeno. En 2005 la urbo estis fondomembro de la metropola regiono Bremeno-Oldenburgo.

Vidindaĵoj
----------

Ĉe la havenaj kajoj por grandaj transatlantikaj ŝipoj en la 17-a ĝis 20-a jarcentoj multegaj eŭropanoj komencis sian longan ŝipan vojon al la Nova Mondo de Ameriko. Nun proksime de la kajoj vidindas aparte tri grandaj muzeoj, el kiuj elstaras impresa interaktiva muzeo pri klimata ŝanĝiĝo, sed ankaŭ vidindas la muzeo pri ŝiptransportado kaj la muzeo pri elmigrado de Eŭropo al aparte norda Ameriko.

Partneraj urboj
---------------

Inter la partneraj urboj estas

* la urbodistrikto Steglitz-Zehlendorf de Berlino
* Ŝĉeĉino / Szczecin en Pollando

Situo de Bremerhaven ene de la federacia lando Bremeno (urbo Bremeno grize sube)
  

Bremerhaven (vidita de la urba radara turo)Bremerhaven (vidita de la urba radara turo)

* Kategorio Bremerhaven en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 124662
* GND: 4008144-8
* LCCN: n50051223
* VIAF: 159415676
* BNF: 12532707r
* NKC: ge400612
 |
**Seidnaly Sidhamed**, alinome **Alphadi** (Timbuktuo, la 1-an de junio 1957) estas Malia modokreanto de Niĝero.

El la konvinko, ke "Kulturo estas fundamenta starto al disvolvo", Alphadi sin dediĉis al la teksindustrio en Afriko kaj klopodas disvastigi la tradician metion tra la tuta afrika kontinento.

Biografio
---------

Sidhamed kreskis en Niĝero. Li studis turismon en Parizo kaj ĉeestis en vesperaj kursoj ĉe la Pariza modolernejo Atelier Chardon Savard. Post sia studo, li laboris unue en manaĝera funkcio por la ministerio de turismo en Niameo, Niĝero.

En 1983, li iĝis internacie konata kiel mododezajnisto kiam li estis en Parizo por modo-evento okazinta sub sia artista nomo Alphadi. Lia modostilo iras reen al okcidentaj influoj en kombino kun tradicioj de la niĝeriaj popolgrupoj Sonrajoj, Zarmaoj, Fulboj, Haŭsoj kaj Tuaregoj.

En 1998 Alphadi fondis la *internacian festivalon de la afrika modo (FIMA)*  en Niĝerio. La saman jaron li gajnis kune kun du aliaj afrikaj mododezajnistoj, nome Oumou Sy el Senegalo kaj Tetteh Adzedu el Ganao, la premion Princo Claus en la temo *La Arto de Afrika Modo*. En 2001 li estis premiita al la grava franca ordeno de merito *Chevalier de l'ordre national du Mérite.*

Referencoj
----------

1. ↑  (esperanto) Jasmina Šopova, *Alphadi: meti afrikan kreivon sur la mondan mapon*, Unesko-kuriero, aprilo-junio 2017, p. 53.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Fonduso princo Claus, profilo Arkivigite je 2016-03-04 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 589509
* GND: 1018015221
* VIAF: 220911810
* RKD: 420287
 |
**Vinkove,** ukraine **Вінкове,** rutene kaj ruse **Винково** [vinkovo], slovake **Vinkovo,** hungare **Vinkó** estas tre malgranda, ne memstara vilaĝeto en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto de Mukaĉeve, en municipo de Znjacovo.

Transkarpata provinco en Ukrainio
Distrikto de Mukaĉeve en Transkarpatio

Bazaj informoj
--------------

* 48° 28′ 23″ N 22° 23′ 23″ O﻿ / ﻿48.47306 °N, 22.38972 °O﻿ / 48.47306; 22.38972 (mapo)Koordinatoj: 48° 28′ 23″ N 22° 23′ 23″ O﻿ / ﻿48.47306 °N, 22.38972 °O﻿ / 48.47306; 22.38972 (mapo)
* Areo: 0.4 km²
* Alto super marnivelo: 102 m
* Loĝantaro: 76
* Poŝtkodo: 89650
* Telefonprefikso: +380 3131
* Aŭtokodo: AO

Situo
-----

Historio
--------

Ĝis Traktato de Trianon Vinkó apartenis al Hungara reĝlando, al Bereg, al distrikto de Munkács, poste al Ĉeĥoslovakio. La komunumo rehungariĝis inter 1938-1945, ĉar la unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Ekde 1945 ĝi apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio.

Vidindaĵoj
----------
**Árpád SCHWARTZ** [ŝvarc] estis rumania hungara kuracisto. Li naskiĝis en Nagyvárad 21-an de junio 1909 kaj mortis en Kluĵo la 30-an de decembro 1960. Li estis la patro de kemiisto Róbert Schwartz.

Kariero
-------

Árpád Schwartz diplomitiĝis en Bazelo. En 1955 li ricevis la gradon de kandidato, en 1960 la titolon de doktoro de medicianaj sciencoj. Ĝis 1938 li laboris en hospitalo de akuŝejo-ginekologio, inter 1938–41 li estis kuracisto-biologo en la kuracilfabriko Ufarom de Kluĵo. En 1941 pro kontraŭjudaj leĝoj oni maldungis lin. Inter 1942–45 li estis laborservulo, poste deportito. Inter 1946–50 li estis esploristo en Anatomia Instituto de la Medicina Fakultato, poste kuracisto de la Juda Malsanulejo. De 1949 li instruis en Universitato Bolyai de Kluĵo, poste de UBB, kaj estis esploristo de filio de Kluĵo de la Rumana Akademio.

Libroj
------

* Az inzulin, monog­rafio (Kv. 1957; noveld. Buk. 1960).
* A Magyar Autonóm Tartománybeli ásványvizek és gázömlések. monografio, kunulaŭtoro, samloke 1957).
* Az ember és az állat fiziológiája, universitata lernolibro, en pluraj eld. inter 1950–59.

Fonto
-----

* RMIL Arkivigite je 2016-04-17 per la retarkivo Wayback Machine
La **vinkulo** estas tipografia signo, en la formo de superstreko super grupo de skribsignoj. Ĝi estis historie uzata (kaj ankoraŭ uzata nun) en matematiko por diversaj celoj.

Matematika uzo
--------------

### Grupigo de termoj

Historie, la vinkulo estis uzita por grupigi termojn, sed tia uzo estas malofta nuntempe. Nun, oni ordinare uzas krampojn.

{\displaystyle {\overline {1+2}}\times 3=(1+2)\times 3=9}
Unu restaĵo de la eksa uzo de la vinkulo estas la signo de la radiko. Origine, la radikon montris la simpla signo √ (kaligrafia formo de la litero R), kaj oni vinkule markis la esprimon, kies radiko estas konsiderata:

{\displaystyle {\sqrt {}}{\overline {1+2}}={\sqrt {3}}}
En 1637, Kartezio estis la unua matematikisto, kiu moderne kunigis la radiksignon kaj la vinkulon.:208

### Nuntempaj uzoj

Nuntempe, la vinkulo estas kelkfoje uzata por diversaj signifoj:

* En elementa geometrio, se {\displaystyle A} kaj {\displaystyle B} estas punktoj, do {\displaystyle {\overline {AB}}} signifas rektosegmenton inter la du punktoj.
* En elementa aritmetiko, en ripeta senfina decimalo, la vinkulo markas la ripetatajn ciferojn: {\displaystyle 0,\!3{\overline {47}}=0,\!3474747\dotsm }.
* En Bulea logiko, la vinkulo kelkfoje signifas negacion.

En komputiloj
-------------

En LaTeX, la vinkulo estas montrita per la makroo `\overline{…}` en matematika reĝimo.

Referencoj
----------

1. ↑  Nova Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto: vinkul/o
2. ↑   (1928) *A History of Mathematical Notations. Volumo Ⅰ* (angle). Dover. ISBN 978-0-486-67766-8.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Eric W. Weisstein, *Vinculum* en MathWorld.
**SIPOS Árpád** (pro. ŝipoŝ) (naskiĝis la 1-an de novembro 1843 en Horgospataka, mortis la 9-an de februaro 1901 en Nagyvárad) estis hungara jurakademia profesoro.

Biografio
---------

Árpád Sipos akiris jurdoktoran diplomon en 1867 en la Reĝa Universitato de Pest. Li praktikis advokatecon dum tri jaroj. De 1870 li fariĝis jurakademia profesoro en Kassa (minadjuro), dume en 1871 privatprofesoro en Pest (urbo) (aŭstria juro). Inter 1873 – 1901 li estis profesoro pri aŭstria civitana juro kaj minadjuro en Nagyvárad. Li estis redaktoro de *Nagyváradi Lapok*.

Verkoj
------

* *Magyar bányajog (Nagyvárad, 1872);*
* *Házassági vagyonjog* (Nagyvárad, 1875);
* *A szénbányászat joga és a földbirtok* (Budapeŝto, 1893);
* *A bányatörvényjavaslat bírálata* (Budapeŝto, 1895);
* *A törvénytelen gyermek és az öröklési jog* (Budapeŝto, 1895).

Fonto
-----

* Magyar Életrajzi Lexikon


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.