recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Veneto** (itale Veneto [**ve**neto]) (aŭ **Venecilando**, laŭ NPIV) estas nordorienta regiono de Italio.

Geografio
---------

Surfaco de Veneto per altimetraj zonoj
Veneto samlimas okcidente kun Lombardio, oriente kun Friulo-Venecio Julia, norde kun Trentino-Supra Adiĝo/Sudtirolo kaj sude kun Emilio-Romanjo, kaj geografie estas inter la montĉeno de Alpoj kaj la Adriatika maro. Ĝin trairas du gravaj riveroj, Pado kaj Adiĝo.

La ĉefurbo de la regiono estas Venecio, kiu estas ankaŭ la ĉefurbo de la eponima provinco; kaj la aliaj provincoj estas Beluno, Padovo, Rovigo, Trevizo, Verono kaj Viĉenco.

### Ĉefaj urboj

Sekvas listo de la urboj kun pli ol 50 000 loĝantoj.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 1 | Venecio | Provinco de Venecio  | 269 000 loĝ. |
| 2 | Verono | Provinco de Verono  | 260 400 loĝ. |
| 3 | Padovo | Provinco de Padovo  | 210 500 loĝ. |
| 4 | Viĉenco | Provinco de Viĉenco  | 114 200 loĝ. |
| 5 | Trevizo | Provinco de Trevizo  | 81 900 loĝ. |
| 6 | Rovigo | Provinco de Rovigo  | 51 200 loĝ. |
| 7 | Chioggia | Provinco de Venecio  | 50 900 loĝ. |

Historio
--------

Situo de la provincoj de la regiono Veneto
Tiu regiono estas riĉega de artaj kaj kulturaj trezoroj. Ĝiaj heredaĵoj enhavas la unikajn konstruaĵojn kaj pontojn de Venecio, kaj multaj vilaoj de Andrea Palladio. Verono havas arenon, kiu estas antikva romia amfiteatro kaj tradicie gastigas operajn spektaklojn. Ankaŭ la varmaj banoj de Abano Terme estas famaj.

Ekonomio
--------

La regiona ekonomio, kiu antaŭe tute dependis de la agrokulturo, nuntempe orientiĝas aparte al pintoteknologia industrio kaj al la modbutikoj (ekzemple Benetton); krome, ludas ŝlosilrolon kultura turismo.

Referenco
---------

1. ↑  Statistiche demografiche ISTAT. Monataj statistikoj pri loĝantoj de la Istituto Nazionale di Statistica, Stato 31-a de Decembro 2019.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Veneto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Veneto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Veneto en Vikivojaĝo (Turisma gvidilo)


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • r **Italio** |
| --- |
|  Abruco |  Aosta Valo |  Apulio |  Basilikato |  Emilio-Romanjo |  Friulo-Venecio Julia |  Kalabrio |  Kampanio |  Latio |  Ligurio |  Lombardio |  Markioj |  Moliso |  Piemonto |  Sardio |  Sicilio |  Toskanio |  Trentino-Supra Adiĝo/Sudtirolo |  Umbrio |  Veneto |

 |
**Ŝtono de la saĝuloj** aŭ **filozofia ŝtono** (ambaŭ estas zamenhofaj) en okcidenta kulturo estas mita objekto, kiu ŝanĝas nenoblajn metalojn en oron. Ĝi ankaŭ donus senmortecon al la posedanto. Ĝi estis unu el la ĉefaj celoj de la mezepoka alkemio.

La koncepto kredeble devenas de la teorioj de la islama alkemiisto Geber aŭ Abu Musa Ĝabir Ibn Hajjan, kiu vivis en la 8-a jarcento. Li analizis ĉiun aristotelan elementon laŭ kvar bazaj ecoj: *varmeco*, *malvarmeco*, *sekeco* kaj *malsekeco*. Tiel, fajro estis kaj varmega kaj seka, tero malvarma kaj seka, akvo malvarma kaj malseka kaj aero varmega kaj malseka. Laŭ li ĉiu metalo konsistis el kombino de ĉiuj ĉi kvar principoj, du ene kaj du ekstere.

Surbaze de ĉi-tiu teorio, oni supozis ke la transformo de unu metalo en alian povus esti efektivigita per la rearanĝo de ĝiaj bazaj ecoj. Oni kredis ke ĉi-tiun ŝanĝon povus ekigi substanco nomita *al-iksir* en la araba (deveno de la termino eliksiro). Oni imagis ĝin kiel sekan pulvoron, farita el mita ŝtono - la ŝtono de la saĝuloj. Oni kredis ke la ŝtono konsistis el substanco nomita "karmoto".

Laŭ legendo la ŝtonon ekde la fino de la 14-a jarcento posedis la franca alkemiisto Nicolas Flamel, tiu tenis ĝin kaj pro tio ne mortis, sed nur ŝajnigis sian morton en la 1420-aj jaroj en Parizo. La legenda ŝtono iĝis la temo de multaj romanoj, interalie de la libro *Hari Poter kaj la Ŝtono de la Saĝuloj*.

Proverbo
--------

Ekzistas proverbo pri la ŝtono de la saĝuloj en la *Proverbaro Esperanta* de L. L. Zamenhof:

* |  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„**  *Li ne elpensis la filozofian ŝtonon.*  **"** |

 |

Vidu ankaŭ
----------

* Diego de Torres y Villarroel
* *Philosophenstein*

Internaj ligiloj
----------------

* Hari Poter kaj la Ŝtono de la Saĝuloj

Referencoj
----------

1. ↑   Lernu. Arkivita el la originalo je 2011-12-25. Alirita 2009-03-13.

* Kategorio Ŝtono de la saĝuloj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Supera Kortumo de Israelo.
La Supera Kortumo de Israelo kun la tiamaj ĉefministro kaj la prezidento.
La **Supera Kortumo** (hebree בית המשפט העליון Beit haMishpat ha'Elyon) estas la plej alta instanco de la justica sistemo de la ŝtato Israelo, kaj la lasta kortumo, kun la potenco de jura revizio. Male aliaj naciaj kortumoj, ĝi ne servas kiel konstitucia kortumo ĉar Israelo ne havas konstitucion, sed anstataŭ havas bazajn leĝaron, kiu servas simile al konstitucio.

Konsistanta el la Ĉefĵuĝisto de Israelo kaj 15 juĝistoj, ĝi havas ampleksajn potencojn en la formo de originaj, apelaciaj kaj konsilaj jurisdikcioj.

La kortumo havas sian sidejon en Jerusalemo, aktuala ĉefurbo de la ŝtato. Ties teritoria atingo estas la tuta ŝtato kaj teritorioj sub ĝia kontrolo, do inkluzive de la palestinaj teritorioj.

La Kortumo elsendas instrukciojn por la funkciado de la pli malsupraj tribunaloj. Ĝi ankaŭ estas la lasta rimedo kontraŭ la decidoj de distriktaj tribunaloj.

Ekde 2017 la estro estas Esther Hayut.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Supera Tribunalo de Israelo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo

31° 46′ 51″ N 35° 12′ 13″ O﻿ / ﻿31.78083 °N, 35.20361 °O﻿ / 31.78083; 35.20361 (mapo)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 708021
* GND: 14513-0
* LCCN: n82024264
* VIAF: 141911350
* ISNI: 0000000121720507
* BNF: 14595896q
* NLA: 35446842
* NKC: kn20050413019
 |



|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Juro |
**Belmonte de San José** [belMONte desanĥoSE], kaj en kataluna *Bellmunt de Mesquí*, estas vilaĝo kaj municipo de la provinco Teruelo (nordorienta Hispanio), nome en la oriento de la nordorienta komarko *Bajo Aragón*, kies administracia ĉefurbo estas Alcañiz. La loknomo *Belmonte de San José* estas etimologie komprenebla kiel *Bela Monto de Sankta Jozefo*.

Geografio
---------

Ĝi estas je 154 km de Teruelo, provinca ĉefurbo, sur 661 msm de altitudo.​ La municipa teritorio estas en la oriento de la komarko en kiu ĝi limas kun kvar aliaj municipoj inter kiuj Torrevelilla okcidente. Ĝi estas inter Fórnoles oriente kaj La Cañada de Verich okcidente; la triopo estas en la strio kie oni parolas la katalunan lingvon. 

La municipa teritorio estas trapasata per parto de la nacia ŝoseo N-232, de la regiona ŝoseo A-1409 (Castelserás-Aguaviva) kaj de lokaj ŝoseoj. La orografio de la teritorio estas kruta, kun nombraj ravinoj kaj altaĵoj. La rivero Mezquín [mezKIN], alfluanto de Guadalope, ekfluas kaj trafluas tra la teritorio. La altitudo gamas inter 939 m sur montopinto sude de la teritorio kaj 500 m borde de la rivero Mezquín, en la norda pinto. 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| *Nordokcidente:* Torrevelilla | *Norde:* La Codoñera | *Nordoriente:* Fórnoles |
| *Okcidente:* Torrevelilla kaj La Cañada de Verich |  | *Oriente:* Fórnoles |
| *Sudokcidente:* La Cañada de Verich | *Sude:* La Cerollera | *Sudoriente:* Fórnoles |

Historio
--------

Panorámica aérea del pueblo Belmonte de San José en el Bajo AragónPanoramo de Belmonte de San José.
Kelkaj restaĵoj atestas pri la pasinteco de la areo jam el iberoj kaj de epoko de araboj. La konkero fare de kristanoj okazis en la 12-a jarcento kaj ĝi estis donita al la Ordeno de templanoj. La unua dokumento en kiu aperas Belmonte estas la ĉarto *Carta Puebla* de 1232 donita de Jakobo la 1-a de Aragono en kiu la loko nomiĝis Belmonte. Per Dekreto de 27a de junio 1916 oni aldonis *de Mezquín* (alude al la rivero) cele al distingo disde aliaj samnomaj lokoj Belmonte en la lando. En 1980 oni aprobis nomŝanĝon pro la simileco de Mezquín kun "mezquino", kiu estas pejorativa adjekto, al aktuala nomo Belmonte de San José. 

Preskaŭ ĉiuj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento kaj same en Belmonte de San José kie oni malaltiĝis ĝis nunaj 123 loĝantoj laŭlonge de la jarcento.

Aktualo
-------

Bazo de ekonomio nun estas agrikulturo (ĉefe cerealoj, sed ankaŭ iom da fruktarboj, legomoj), brutobredado kaj sekva nutrindustrio. Nune gravas ankaŭ rura turismo. 

*Portal de Soldevila (Belmonte de San José, Teruel).*
Estas altiraĵoj en la urbo, nome la trinava preĝejo, ermitejoj, urbodomo, blazondomoj, arko el iaman muregoj, pontoj, neĝujo, kaj piedirado tra proksimaj naturaj lokoj ktp.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Teruelo

Notoj
-----

Bibliografio
------------

* *El Matarranya (Crònica de viatge)* de Joaquim Montclús i Esteban, pp. 47-49 (ISBN 978-84-96786-47-9)

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 801555
* VIAF: 316734185
 |
**István Kiss** [iŝtvAn kiŝ], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Kiss István** estis hungara policisto en rango generalo. 

István Kiss (policisto) naskiĝis la  6-an de januaro 1922(nun 1922-01-06) en Ács, li mortis la 20-an de aŭgusto 2008 en Budakeszi.

Biografio
---------

Ekde 1938 li estis turnisto en fabriko de Győr, sed ekde 1943 li ankaŭ partoprenis en la rezista movado. Pro tio li estis kondamnita en frua 1945 kaj li estis deportita al Koncentrejo Mauthausen-Gusen. Iom poste li liberiĝis kaj hejmenvenis, kie li aliĝis al la komunistoj kaj deĵoris en la polico ekde 1946. Li ricevis pliajn rangojn kaj postenojn en Zala. Dum la hungara revolucio de 1956 li aranĝis nacian gvardion por akiri publikan sekurecon. En la sekva jaro tial li estis kondamnita jaron en prizono, poste li estis civila juristo ĝis la emeritiĝo. Depost fino de la socialismo la kasacia kortumo nuligis la juĝon kaj altigita al generalo.

Fontoj
------

* Hungarlingva Vikipedio

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 861343
 |


* Portalo pri Biografio
Nokta panorama vido de la urbocentro je 2010Nokta panorama vido de la urbocentro je 2010

Koordinatoj: 37° 56′ 24″ N 58° 23′ 17″ O﻿ / ﻿37.94000 °N, 58.38806 °O﻿ / 37.94000; 58.38806 (mapo)

**Aŝgabato** (turkmene *Aşgabat*) estas la ĉefurbo de Turkmenio kaj, kun 797 900 loĝantoj (en 2005), la plej granda urbo de la lando. Ĝi situas en oazo de la dezerto Karakumo, ĉe la piedoj de Kopetdago, proksime al la limo de Irano.

En la urbo funkcias flughaveno, maŝinindustrio, elektrotekniko, teksaĵa kaj nutraĵa industrio. Ĝi estas kultura centro kun universitatoj, altlernejoj, teatroj, muzeoj kaj zoo.

Historio
--------

La urbo evoluis ĉirkaŭ rusa milita apogejo, kiu estis establita en 1881 ĉe krucpunkto de pliaj karavanaj vojoj. Post aliĝo al la Transkaspia Fervojo, kiu interligas Kazaĥion kaj Uzbekion kun la Kaspia Maro, la urbo disvastiĝas daŭre ekde 1885. Inter 1919-1927 la urbo portis la nomon *Poltorack*.

En 1924, Aŝgabato iĝis ĉefurbo de la soveta respubliko Turkmenio ene de Sovetunio. Okaze de grava sismo la 5-an de oktobro en 1948, la urbo tute detruiĝis, sed poste estis rekonstruita. En 1962, Aŝgabato alligiĝis al la Karakuma kanalo. Tiu kanalo estas unu el la plej longaj surmonde kaj estas provizita el 600 kilometrojn oriente fluanta rivero Amudarja.

Post sendependiĝo de Turkmenio la 27-an de oktobro de 1991, Aŝgabato iĝis la ĉefurbo de la regno.

Vidindaĵoj
----------

Plimulto de la historiaj konstruaĵoj ruiniĝis dum la tertremoj (ĉefe en 1948). La centron de Aŝgabato karakterizas ŝtalbetonaj kaj vitraj konstruaĵoj, kiuj do estas sismorezistaj.

Aparte vidindas la muzeoj pri plastikaj artoj, etnografio kaj historio; sed ankaŭ la botanika ĝardeno.

Bildaro
-------

Eksteraj ligiloj
----------------

* ruse  Arkivigite je 2008-01-23 per la retarkivo Wayback Machine Paĝo sur moderna Aŝgabato
* 
* Arkivigite je 2006-04-02 per la retarkivo Wayback Machine
* 

* Aŝgabato en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Aŝgabato en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Aŝgabato en Vikinovaĵoj (Liberaj novaĵoj)
* Aŝgabato en Vikivojaĝo (Turisma gvidilo)


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rAziaj ĉefurboj |
| --- |
| Abudabio • Amano • Ankaro • Aŝgabato • Nursultano • Bagdado • Baku • Bandar-Seri-Begavano • Bangkok • Bejruto • Biŝkeko • Colombo • Dako • Damasko • Dilo • Doho • Duŝanbo • Erevano • Ĝakarto • Hanojo • Islamabado • Kabulo • Katmando • Kuala-Lumpuro • Kuvajto • Maleo • Manamo • Manilo • Maskato • Nov-Delhio • Pyinmana • Nikozio • Pekino • Pnom-Peno • Pjongjango • Rijado • Seulo • Singapuro • Tajpeo • Taŝkento • Tbiliso • Teherano • Tel-Avivo • Timbuo • Tokio • Ulan-Batoro • Vjentiano | Azio |

 |
Arealo
La **Ĉielarka truto** (*Oncorhynchus mykiss* aŭ *Parasalmo mykiss*) estas specio de fiŝo el la familio Salmonedoj indiĝena de alfluantoj al la Pacifika Oceano en Azio kaj Nordameriko. Ĝi estas almare migranta truto (Anadroma) kiu laŭkutime revenas al nesala akvo por ovodemeti post 2 aŭ 3 jaroj enmare. Tiu specio estas nomata ankaŭ **ŝtalkapo** aŭ **salmotruto**. Ankaŭ kelkaj aliaj fiŝoj de la salmoneda familio estas nomataj truto; kelkaj estas anadromaj kiel la salmo, dum aliaj loĝas nur en nesala akvo.

Dorsa vido de la cerbo de Ĉielarka truto (*Oncorhynchus mykiss*).Tiu specio estis enmetita por manĝo aŭ sporto en almenaŭ 45 landoj, el ĉiu kontinento escepte Antarkton. En kelkaj lokoj, kiaj Suda Eŭropo, Aŭstralio kaj Sudameriko, ili negative efikis sur la indiĝenaj fiŝospecioj, ĉu ĉar ili manĝis tiujn, forkonkurencis ilin, transdonis kontaĝajn malsanojn, (kiaj la *Myxobolus cerebralis* transmitita de la anelido *Tubifex*) aŭ per hibridiĝo kun tre proksime parencaj specioj kaj subspecioj kiuj estas indiĝenaj de okcidenta Nordameriko (ekzemple *Salmo marmoratus* kaj *Salmothymus obtusirostris salonitana*).

La du fileoj de Ĉielarka truto.

Referencoj
----------

1. ↑   Salmon Trout. Lewis and Clark Fort Mandan Foundation. Arkivita el la originalo je 2010-11-25. Alirita 2010-10-23.
2. ↑  Trey Coombs.  (1999) *Steelhead Fly Fishing*. Globe Pequot, p. 5. ISBN 978-1-55821-903-8.[*rompita ligilo*]

* Ĉielarka truto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Ĉielarka truto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Ĉielarka truto en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
**IOANOVICI Gheorghe** (**JOANNOVICS György**) estis hungara politikisto, publicisto, lingvisto ano de MTA naskita en Temeŝvaro la 24-an de novembro 1821 kaj mortinta en Budapeŝto la 10-an de januaro 1909.

Biografio
---------

Gheorghe Ioanovici studis en Pest (urbo) kaj Pozono, en 1842 li faris ekzamenon de advokato kaj komencis karieron de publika vivo. Li estis unu el la fondintoj de Societo Kisfaludy. En 1847–48 li estis sendito de sia naskiĝurbo en la landkunveno, en 1849 sekonprefekto de departemento Krassó-Szörény (reĝa departemento). Post la falo de liberecbatalo li rifuĝis en Turkion, sed post unu jaro revenis. Oni arestis lin kaj kondamnis al 12 jaroj de malliberejo. Li estis en kaptiteco de 1854 en Peŝto, poste en Olmütz, sed okaze de la ĝenerala amnestio de 1857 oni lasis lin libera. En la jaroj 1860-aj li estis fervora publicisto (Magyarország, Ország, Pesti Napló), en 1865 li denove iĝis deputito. En 1867 li estis ŝtatsekretario.

Verkoj
------

* *Adalékok a magyar szóalkotás kérdéséhez* (Pest, 1870);
* *Az ik-es igékről* (Bp. 1877);
* *Értsük meg egymást az orthologia s neologia ügyében* (Bp. 1882);
* *Szórendi tanulmányok* (Bp. 1887).

Fonto
-----

* Magyar Életrajzi Lexikon
**Publio Kornelio DOLABELO** (latine: *Publius Cornelius Dolabella*; naskiĝinta en 70 aŭ 69 a.K. mortinta en julio 43 a.K. en Latakio) estis romia politikisto kaj militestro.

Estante bofilo de Cicerono - lia edzino estis Tullia - li vivis diboĉe kaj sidis en ŝuldoj ĝis super la ŝultroj. Post divorco li aliĝis al la frakcio de Julio Cezaro dum la interna milito. Kiel pleba tribunuso en la jaro 47-a kaj dum foresto de Cezaro li klopodis ke la ŝuldoj forstrekendas. Ĉi-postulo naskis tumultojn ne malgrandajn.

Post la reveno de Cezaro el la Alexandria milito li ricevis indulgon pro la menciita politika peko restonte sub akurata observo de Cezaro. Post la mortigo de Cezaro, Dolabelo iĝis konsulo alproksimiĝanta kelkatempe al la programo de la senata partio ĝis removiĝo de tie fare de la kunkonsulo Marko Antonio, kontraŭ monpago kaj havigo de la provinco Sirio.

La murdo de la eksa prokonsulo Trebonio Galo - kiu troviĝis inter la cezaraj mortigistoj - igis la senaton proskribi Dolabelon. Kiam Kajo Kasio Longino konkeris Latakion, kie Dolabelo estis loĝanta, soldato ricevis la ordonon mortigi Dolabelon. Ordoninto estis Dolabelo mem.

Fonto
-----

*Meyers Großes Konversations-Lexikon*, volumo 5. Lepsiko 1906, p. 86 (tie ĉi interrete)
Pedieos riversistemo kun akvokolektareo
הפדיאוס חוצה את ניקוסיה מצידה השמאלי התחתון של התמונה, עובר משמאל לעיר העתיקה המבוצרת (בצורת מעגל) ונכנס לתחומי לפקושה. הוא פונה ימינה בחלקה העליון של מרכז התמונה, וזורם מצפון לעירLa Pedieo transiras Nikozion de la malsupra maldekstra flanko de la bildo, pasas maldekstren de la fortikigita malnova urbo (en la formo de cirklo) kaj eniras la teritorion de Lafkoŝa. Ĝi turniĝas dekstren en la supra parto de la centro de la bildo, kaj fluas norden de la urbo
La **Pedieo** (greke ***Πεδιαίος** / **Πηθκιάς***, turke Kanlıdere) estas la plej longa rivero de la insulo Kipro kun longeco de ĉirkaŭ 100 kilometroj. Kiel ĉiuj riveroj en Kipro, ĝi ne portas akvon la tutan jaron, sed nur dum tri ĝis kvar monatoj vintre.  En la someraj monatoj ĝi sekiĝas en partoj pro la malalta pluvokvanto.

Ĝi originas en la Montoj Troodos proksime de la Monaĥejo Mahera, fluante nordorienten al la ĉefurbo de la insulo, Nikozio. Ĝi tiam fluas orienten tra la teritorio de la parte agnoskita Turka Respubliko Norda Kipro. Ĝi fluas en la Golfon Famagustan proksime de la antikva greka urbo Salamis. 

La rivero havas suman longon de ĉirkaŭ 100 km. Laŭlonge de 18 km, la riverbordo en la areo de Nikozio estis transformita en piediran promenon. Du digoj estis konstruitaj laŭ la rivero, la plej granda ĉe Tamassos, konstruita en 2002 .

Referencoj
----------

1. ↑  Leonidou, Leo, "River path to get a big extension",  *Cyprus Mail*, July 8, 2007. Kontrolita 2007-09-05.
2. ↑   Dams of Cyprus. Euro-Mediterranean Information System. Arkivita el la originalo je 2016-03-03. Alirita 2007-09-05.

Vidu ankaŭ
----------


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 861181
* VIAF: 315163534
 |
la eksprezidantoj de GEJ Uwe-Joachim Moritz (dekstre) kaj Michael Zeilinger fine de 2006 en la jubilea 50-a Internacia Seminario
**Uwe-Joachim MORITZ** estis germana esperantisto, eksinstruisto kaj lingvo-aktivisto. De 1961 ĝis 1964 kaj de 1965 ĝis 1969 li estis prezidanto de Germana Esperanto-Junularo, ekde la jaro 1972 la unua redaktoro de la revuo Etnismo, kaj de ties fondiĝo en 1978 ĝis la jaro 1998 prezidanto de la fakasocio Internacia Komitato por Etnaj Liberecoj.

Jam dum la tempo, kiam li estis prezidanto de GEJ, li pro tiu ofico estis ankaŭ estrarano de Germana Esperanto-Asocio (GEA), kaj poste li multajn jarojn plu membris en la GEA-estraro.

Vivo
----

En la 12-a gimnazia klaso, Uwe-Joachim Moritz fine de 1957 kaj komence de 1958 kun Richard Reuchlin estis organizanto de la unua Internacia Seminario de GEJ. Post abiturienta ekzameno en 1959 en la gimnazio *Herbart* de Oldenburg en norda Germanio, li dum jaro plenumis la devan armeservon. Sekve li inter 1960 ĝis 1965 studis pedagogion en la universitato de Münster (Vestfalio), kaj tuj studokomence la 3-an de novembro 1960 kune kun Willi Brandenburg, Joachim Schrapp kaj kelkaj aliaj fondis la "Studentan Esperanto-Klubon en la universitato de Münster".

Inter la jaroj 1966 kaj 1968 li instruiste staĝis en gimnazioj de Ahaus kaj Münster, unu jaron laboris kiel instruisto en la gimnazio de Düren kaj inter la jaroj 1969 kaj 2004 estis instruisto pri la fakoj historio, la hispana, la franca kaj pri Esperanto en la urba gimnazio de Eschweiler en la germana federacia lando Nordrejn-Vestfalio.

Post emeritiĝo, li en 2005 retranslokiĝis al norda Germanio kaj nun vivas en Hatten-Sandhatten proksime de Oldenburg. Krom pri Esperanto, li engaĝiĝas pri pli da kultura subteno por multaj malpligrandaj eŭropaj lingvoj, inter ili aparte pri la kataluna, la eŭska kaj la platgermana. Publikaĵojn li amplekse verkis ne nur en Esperanto, sed ankaŭ en la platgermana kaj la norma germana.

Eksteraj ligiloj
----------------

* 3-minuta intervujo de Uwe-Joachim Moritz fare de Zlatko Tišljar, en la Esperanto-Kulturfestivalo okazinta en 1997 en Aalen (esperante)
* listo de platgermanaj publikaĵoj de li[*rompita ligilo*]
* filmo (jen parto 2/14, 14-minuta) pri televida publika diskuto "Snack op Platt" (interparolo platgermana), eldono 5 el Kirchhatten, kun platgermana intervjuo de Uwe-Joachim Moritz
* retejo de la Internacia Komitato por Etnaj Liberecoj (plurlingve)
**Quintana Roo** [kinTAna ROo], Esperantigite **Kintanaroo**, estas federacia subŝtato de Meksiko.

Quintana Roo

Priskribo
---------

Ĝi situas sur la duoninsulo Jukatano, kies sud-orientan duonon ĝi okupas. Sude ĝi limas al Belizo kaj Gvatemalo.
Ĝia areo estas 50 800 km². Pri la loĝantaro estas diversaj indikoj: la hispana vikipedio indikas 874 000 (en la jaro 2000), la franca kaj germana vikipedioj indikas nur la duonon, la dana 1,2 milionojn. La provinca retpaĝejo ne indikas precizan nombron, sed diras, ke la distrikto *Solidaridad* havas 36 395 loĝantojn, nome 4,0 % de la provinco; el tio rezultas proksimume 450 000 loĝantoj.

La provinca ĉefurbo estas Chetumal.
La kodo de la provinco laŭ ISO 3166-2 estas "MX-ROO".
Ĝi estas la plej nova provinco de Meksiko, ekestinta nur en 1974.

La nomo de la provinco venas de Andrés Quintana Roo, konata revoluciulo. La regiono portas lian nomon jam de 1902, longe antaŭ la subŝtatiĝo.

La provinco dividiĝas en naŭ komunumojn aŭ distriktojn (Vidu ankaŭ la liston de komunumoj en Quintana Roo):

* Cozumel (insulo)
* Felipe Carrillo Puerto
* Isla Mujeres (insulo)
* Othón Blanco
* Benito Juárez
* Morelos
* Tulum
* Lázaro Cárdenas
* Solidaridad

La plej grava ekonomia faktoro de la provinco estas turismo, pro la maraj plaĝoj kaj la historiaj vidindaĵoj. Gravas la marbordaj banlokoj Cancún (flughaveno) kaj Playa del Carmen kaj insuloj Cozumel, Holbox kaj Isla Mujeres. Pri la iama civilizo de la majaoj atestas multaj arkeologiaj trovaĵoj, ekzemple ĉe Tulum.

Vidu ankaŭ
----------

* Meksikaj loknomoj
* Kariba pino
* Majaa Trajno

Eksteraj ligiloj
----------------

* Quintana Roo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Quintana Roo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Ŝtata retejo Arkivigite je 2007-12-21 per la retarkivo Wayback Machine, ŝajnas funkcii nur kun mikrosoftaĵoj.

Meksika flago
Federaciaj subŝtatoj de Meksiko

Aguascalientes |
Baja California |
Baja California Sur |
Campeche |
Chiapas |
Chihuahua |
Coahuila |
Colima |
Durango |
Guanajuato |
Guerrero |
Hidalgo |
Jalisco |
Jukatanio |
Estado de México |
Michoacán |
Morelos |
Nayarit |
Nuevo León |
Oaxaca |
Puebla |
Querétaro |
Quintana Roo |
San Luis Potosí |
Sinaloa |
Sonora |
Tabasco |
Tamaulipas |
Tlaxcala |
Veracruz |
Zacatecas
  
  
Federacia Distrikto (Distrito Federal)
**Bisazza** estas itala dezajnomarko kaj fabrikanto de vitra mozaiko por interna kaj ekstera luksaj dekoracioj. Bisazza ekde 1956 estas sinonimo de lukso kaj dezajno en la produktado de vitraj mozaikaj kovraĵoj por ornamado.

Bisazza estas renomita itala luksa dizajnkompanio, konata pro siaj magnifaj metiaj mozaikotiletoj el vitro kaj vasta kolekto de meblaj kromajĵoj kaj dekoraj artoobjektoj. Fondita de Renato Bisazza en 1956, la marko iĝis ikono de la Dolce Vita kaj de made in Italy. En 2023, laŭ specifaj merkatanalizoj, Bisazza estis inter la plej altvalora italaj markoj en la mondo.

Historio
--------

Renato Bisazza (1925-2012), patro de Piero kaj Rossella, respektive ĉefa oficulo kaj direktoro pri komunikado, fondis la kompanion en 1956 en Alte di Montecchio Maggiore sub la nomo Vetricolor, la nomo de la unua produkto.

Historiaj verkoj kreitaj de Bisazza
-----------------------------------

* *Viale Beatrice d'Este 23* - 1953, Milano. Piero Portaluppi kaj Gualtiero Galmanini
* *Internoj de la Nova Muzeo de Nuntempa Arto* - Novjorko. Ryūe Nishizawa kaj Kazuyo Sejima
* *Internoj de la stacidomo Sankt-Moritz* - Sankt-Moritz
* *Internoj de la Groninger Museum* - 1994, Gorninga. Alessandro Mendini
* *Monumenta Proust Brakseĝo* - 2005, Montecchio Maggiore. Alessandro Mendini
* *Internoj de Toleda Stacio en Napolo* - 2012, Napolo. Oscar Tusquets
* *Internoj de La Seine Musicale* - Boulogne-Billancourt

Notoj
-----

1. ↑  *Bisazza scommette sul lusso e supera i 70 mln di euro*. En: *Italia Oggi*. Milano, 2004, p. 14
2. ↑  Accomodatevi sui mosaici futuri Il Sole 24 ORE

Eksteraj ligoj
--------------

* Fondazione Bisazza video
* Bisazza Oficiala retejo
* Bisazza video


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 736952
 |
**Imre Littmann,** laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Littmann Imre** estis hungara kirurgo.

Imre Littmann naskiĝis la  21-an de novembro 1913(nun 1913-11-21) en Budapeŝto, li mortis la 21-an de aŭgusto 1984 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Imre Littmann devenis el juda familio. En 1937 li akiris medicinan diplomon en Universitato Erzsébet. Post la diplomo li laboris en pluraj hospitaloj, sed inter 1942-1945 li estis trudlaboristo, tamen kiel hospitala kuracisto. Depost 1945 li laboris plu en hospitaloj jam kun kuracistaj rangoj. En 1951 li iĝis klinikestro kaj li specialiĝis pri kirurgio de koro. Li doktoriĝis en 1955 antaŭ la Hungara Scienca Akademio. Dum la hungara revolucio de 1956 li disidis kaj estis kuracisto en Sheffield kaj Toronto, sed post 2 jaroj li profitis la amnestion pri disidantoj kaj li hejmenvenis. Pli poste li okupiĝis ankaŭ ventrokirurgio. Li havis edzinon kaj li ricevis premiojn inter 1951-1982, en 1954 premion Kossuth.

Elektitaj libroj
----------------

* *A szív és a nagyerek veleszületett fejlődési rendellenességei* (kunaŭtoro, 1951, ruse en 1955 kaj germane en 1957)
* *Sebészeti műtéttan* (studenta lernolibro, 1953, 1968, poste germane kaj ruse)
* *Bauchchirurgie. Indikation und Technik.* (1969, poste ankaŭ ruse)
* *Sebészeti tudnivalók a körzeti orvosi gyakorlatban* (1982, germane 1986)

Fontoj
------

* biografio hungare kun foto
* biografio hungare kun foto

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 861835
 |


* Portalo pri Biografio
***Château Frontenac*** [ŝato frontenak], t. e. **Kastelo Frontenac**, estas unu el la ĉefaj turismaj allogaĵoj de la urbo Kebeko.

Ĝi estis inter la unuaj en longa serio de kastelstilaj hoteloj. Konstruigis ĝin la fervoja kompanio Canadien Pacifique (france) aŭ Canadian Pacific Railway Limited (angle) laŭ la planoj de la usona arkitekto Bruce Price, fine de la 19a jarcento kaj komence de la 20a. Ĝi malfermiĝis en 1893. La fervoja societo celis kreskigi luksan turismon kaj veturigi en siaj trajnoj riĉajn vojaĝantojn. Kastelo Frontenac estas "kuzo" de Château Lac Louise [lak luiz], kiu situas ĉe la bordo de la lago Louise, meze de la Roka Montaro en la provinco Alberto. Ĝia arkitekturo inspiriĝas de kasteloj starigitaj en Francujo ĉirkaŭ la Renesanco.

Oni nomis ĝin Frontenac honore al Louis de Buade, grafo de Palluau kaj Frontenac (1622–1698). En 1672–1682 kaj 1689–1698 li estis guberniestro de Nov-Francujo — la kolonio fondita de francoj en Nord-Ameriko, kiu poste fariĝis Kanado.

Kastelo Frontenac situas proksime de la historia ejo Citadelo de Kebeko, sur la loko de la malnova kastelo Haldimand kaj apud la teraso Dufferin. Ĉi lasta kovras la arkeologian terenon de la fuorto Saint-Louis kaj de la samnoma kastelo.

Dum la 20a jarcento, Kastelon Frontenac oni plurfoje aliformigis. En 1926, ekzemple, aldoniĝis la impona centra turo, kiu tronas meze de la kastelo kaj donas al ĝi ĝian faman silueton. Ĝi estas la verko de la arkitektoj Maxwel. Fama politikisto, Maurice Duplessis (1890–1959), tie loĝis, dum li estis ĉefministro de la provinco Kebekio.

En 1943 kaj 1944, en la apuda Citadelo de Kebeko, okazis la Konferencoj de Kebeko, en kiuj Winston Churchill (1874–1965), tiama angla ĉefministro, kaj Franklin D. Roosevelt (1882–1945), tiama usona prezidento, diskutis sian strategion por la Dua mondmilito. La personaro akompananta ilin loĝis proksime en Kastelo Frontenac. La ĉefministro de Kanado, William Lyon Mackenzie King (1874–1950), estis, pro ĝentileco rilate Kanadon, invitita partopreni kelkajn el iliaj renkontiĝoj. Tie aprobiĝis la planoj por la "T-Tago" ("Jour J", "D-Day"), t. e. por la 6a de junio 1944, kiam komenciĝis la Batalo de Normandujo, per kiu la Aliancanoj malfermis novan, okcidentan batalfronton kontraŭ la nazigermanojn. Samokaze ellaboriĝis planoj por rekonstrui Eŭropon post la milito.

Kastelon Frontenac nun ekspluatas kaj administras la hotela firmao Fairmont.

* Kategorio Kastelo Frontenac en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por aliaj signifoj, bv. rigardi la apartigilan paĝon: Horní Světlá |

Koordinatoj: 50° 50′ 07″ N 14° 38′ 51″ O﻿ / ﻿50.83528 °N, 14.64750 °O﻿ / 50.83528; 14.64750 (mapo)

**Horní Světlá** (germane *Oberlichtenwalde*) estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de municipo Mařenice. Ĝi troviĝas en Luzacia montaro. Ĝi estas plej multe situanta vilaĝo de Luzacia montaro (loĝigata parto ĉirkaŭ 650 m s. m.). Estas ĉi tie registritaj 99 adresoj. En la jaro 2021 ĉi tie daŭre vivis 34 loĝantoj.

Horní Světlá situas en katastra teritorio **Horní Světlá pod Luží** kun areo 12,87 km².

Historio
--------

Horní Světlá estas tipa montara vilaĝo kun domoj disigitaj sur la montaraj herbejoj, dismetita en valo de fluo de rivereto Svitávka. Multaj el domoj estas popolaj domoj de luzacia tipo.

Vilaĝeto Světlá pod Luží estiĝis el la 14-a jarcento sur paŝtejoj, kiuj ĉi tie postlasis en mezepoko vitrofaristoj. En la tuta vilaĝo vivis ĉirkaŭ la jaro 1850 proksimume 1800 loĝantoj, kiuj vivtenis sin plejparte de teksista laboro. Post la dua mondmilito plimulto de la loĝantaro pro sia germana deveno estis ellandigita. Ĝis la jaro 1946 la municipo portis nomon Horní Lichtenwald.

Loĝantaro
---------

Evoluo de nombro de loĝantojLa datoj devenas el datumbazo de Vikidatumoj  

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 1869 | 843 |
| 1880 | 778 |
| 1890 | 716 |
| 1900 | 617 |
| 1910 | 604 |
| 1921 | 500 |

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 1930 | 518 |
| 1950 | 35 |
| 1961 | 11 |
| 1970 | 3 |
| 1980 | 6 |
| 1991 | 21 |

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 2001 | 43 |
| 2011 | 21 |
| 2021 | 34 |

Myslivny kaj skiado
-------------------

Monumento al membroj de GDŜ, defendantaj ĉi tiean doganejon la 22-an de septembro 1938, sur ŝtatlimo kun Germanio ĉe Myslivny en Luzacia montaro, municipo Mařenice. Senvualita la 20-an de septembro 2003.
Norde de Světlá sub monto Luzo estas domaro *Myslivny* (*Jägerdörfel),* kie troviĝas en supermara alteco 580–680 metroj centrejo de vitra turismo. Ĝi estas elirpunkto de skikuradaj vojoj en montarpartoj de Luzacia montaro kaj samtempe ankaŭ ni ĉi tie trovos ankaŭ skicentrejo de degliteja skiado. La deglitejoj de diversa malfacileco estas en vintra sezono nokte lumigitaj. La loko estas precipitaĵe tre riĉa kaj neĝa kovraĵo ĉi tie atingas supermezproksima altecon. El la norda flanko de Luzo estas lokigita skicentrejo Waltersdorf situanta sur teritorio de la najbara Germanio. Ekzistas planoj por kunigi ambaŭ skicentrejojn.

Pluaj fotoj
-----------

* Horní Světlá – statuo de sankta Johano Nepomuka ĉe disvojiĝo U JánaHorní Světlá – statuo de sankta Johano Nepomuka ĉe disvojiĝo U Jána
* Malpeza fortikaĵoMalpeza fortikaĵo
* Patro Kristnasko en la vitra skatoloPatro Kristnasko en la vitra skatolo

Rilataj artikoloj
-----------------

* Brazilka
* Juliovka
* Luzo

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rPartoj de municipo Mařenice (4) |
| --- |
| Dolní Světlá ~ Horní Světlá ~ Mařenice ~ Mařeničky |

 |
La marvojo *Bab al-Mandab* kaj la insulo
**Perim**, Barim aŭ Perimo (arabe بريم Barīm) estas vulkana insulo sen dolĉakvaj fontoj en la marvojo Bab al-Mandab ĉe la suda fino de la Ruĝa maro antaŭ la sudokcidenta bordo de Jemeno. La insulo grandas 13 km² kaj altas ĝis 65 m. La vegetaĵo estas sporada. La insula teritorio apartenas al Jemeno kaj estas parto de ties provinco Hadramaut.

La vulkano erupciis plurfoje en la geologia antaŭhistorio kaj tiel tranĉis la Ruĝan Maron de la Hinda Oceano.

La inselo havas naturan havenon ĉe la sudokcidenta flanko. La insulo kuŝas en strategie grava loko, sed la manko de freŝakvo estis ĉciam baraĵo por daŭra setliĝo.

Historio
--------

La insulon vizitis en 1513 portugaloj, kiujn la osmana imperio baldaŭ forbalais el la regiono. Francio okupis la insulojn en 1738, aĉetis ĝin en 1799 la Brita Orient-Hindia Asocio por apogi planitan invadon de Egiptio. La insulon aneksis en 1857 Anglio kaj aldonis al Kolonio de Adeno kaj instalis sur ĝi lumturon. Ekde 1869, la insulo servis kiel karborezerva stacio por ŝipoj, kiuj uzis la Suezan kanalon. La turkoj trupoj provis okupi ĝin dum la unua mondmilito en 1916, sed sensukcese. LA brita regado finiĝis nur la 30-an de novembro 1967, kiam la Popola respubliko de Jemeno iĝis memstara.

Nuntempe oni planas pontojn en la proksimo de la insulo aŭ tra la insulo. La planita 28 km longa insulo interligus Ĝibution kun Jemeno.

Literaturo
----------

* *The Times*, Londono, 1799, 1857, 1858, 1963


* Kategorio Perim en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Rátka,** germane **Ratkau** estas vinvilaĝo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Borsod-Abaúj-Zemplén, en Distrikto Szerencs.

Katolika preĝejo en Rátka

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 12  km²
* koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 48.215/21.2314
* Loĝantaro: 1060
* Poŝtkodo: 3908
* Telefonprefikso: 47

Situo
-----

La vilaĝo situas sur ebenaĵo kaj sur mildaj deklivoj, laŭ traira flankovojo, laŭ iama fervojo Hidasnémeti-Szerencs. La lasta troviĝas 9, Tokaj 19, Miskolc 42 km-ojn.

Historio
--------

La unua mencio devenis el 1255 en formo *"Rathka"*. Post la mezepoko pro la konstantaj militoj la vilaĝo senhomiĝis. Germanoj refondis Ratkau-n en 1750. La vinvilaĝo apartenas al vinregiono de Tokaj.

Vilaĝservoj estas aŭtonomio de germanoj, infanĝardeno, lernejo, kulturdomo, poŝto.

Vidindaĵoj
----------

* romkatolika preĝejo omaĝe al Sankta Anna de 1807

Famuloj
-------

En Rátka naskiĝis:

* István Ács (episkopo)
* János Aranyosi, kuracisto.

Ĝemelkomunumoj
--------------

* Germanio Unterbalbach, Germanio
* Pollando Krzyzanowice, Pollando
* Slovakio Medzev, Slovakio
* Rumanio Beltiug, Rumanio

* Kategorio Rátka en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Satelita bildo de Umnako (maldekstre) kaj Unalaska (dekstre)
**Umnako** aŭ **Umnak** estas insulo de la Fox Islands, insularo en la mezo de la Aleutaj insuloj, Alasko.

Geografio
---------

Umnako kun sia surfaco de 1.776,77 kvadratkilometroj estas la tria plej granda insulo de la Aleutaj insuloj. La insulo laŭlonge en nordorient-sudokcidenta direkto havas longecon de 134 kilometroj. Ĝi estas dividita de la insulo Unalaska pro la marstrato Umnak Pass. Sur la insulo troviĝas tri stratovulkanoj, la Mount Okmok en la nordoriento, la Mount Vsevidof kaj la Mount Recheshnoi regas la centron de la insulo. La sudokcidenta parto de la insulo estas relative malalta kun multaj lagoj. Sur Umnako ekzistas 8 gejseroj. La plej alta monto sur la insulo estas la vulkano Mount Vsevidof kun alteco de 2206 metroj.

Loĝantoj
--------

Sur la insulo lau censo de Usono de la jaro 2000 nur vivas 39 personoj, kiuj vivas en la unika vilaĝeto Nikolski. La flughaveno estas oriente de la setlejo.

Historio
--------

La retiriĝo de la glaĉeroj antaŭ ĉirkaŭ 11000 jaroj estigis diversajn lagojn kiel ekzemple la la Chaluka Lake, la Elbow Lake, la Idaliuk Lake kaj la Salmon Lake. Pro tio estis bonaj vivkondiĉoj por la unanganoj, kiuj ankaŭ nomiĝas aleutoj.

Sur Anangula, malgranda proksima insulo jam havis setlejon antaŭ pi ol 8250 jaroj, sed oni forlasis ĝin plej verŝajne pro forta erupcio de la vulkano Mount Okmok. En la sudokcidenta parto de Umnako oni trovis la restaĵojn de multaj setlejoj de la unanganoj (aleutoj), kiuj parte ekzistas preskaŭ ĝis la nuntempo. Fort Glenn, eksa militbazo, ludis rolon dum la dua mondmilito.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Umnako en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Umnako en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Umnak homepage Arkivigite je 2011-03-16 per la retarkivo Wayback Machine
**Swisscom** esta kune kun Svisa Poŝto heredanto de la iama ŝtata **PTT**. Swisscom estas la gvida telekomunikaĵentrepreno de Svislando. Ĝia ĉefsidejo troviĝas en Worblaufen apud Berno. La Svisa Konfederacio posedas 52 procentojn de la akcioj de Swisscom.

Telefoncentro Herdern en Zuriko

Ciferoj de la entreprenoj
-------------------------

En la jaro 2007 Swisscom atingis vendosumon de 11,089 miliardoj da CHF kun proksimume 19800 gekunlaborantoj.

Historio
--------

La iama ŝtata entrepreono PTT (**P**ost, **T**elegrafo, **T**elefono, fondita 1852) ek de 1988 estis dividita kaj paŝo post paŝo privatigita. En oktobro 1997 okazis la transformo al specialleĝa akcisocieto. La Svisa Konfederacio nuntempe posedas 52% de la akcikapitalo. Surbaze de la telekomunikadleĝo partopreno de triuloj estas limigita al 49.9% de la akcikapitalo.
La Federacia Konsilio de Svislando proponis la 5-an de aprilo 2006 al la parlamento privatigi la entreprenon Svisscom komplete kaj vendi al akcipakaĵo de la Konfederacio paŝon post paŝon. La Nacia Koslilio la 10-an de majo 2006 rifuzis trakti la proponon. La pretiga komisiono de la Ŝtata Konsilio proponis la 20-an de majo 2006 trakti la proponon, sed nur por redoni ĝin pro prilaboro al la Federacia Konsilio.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Swisscom en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Retejo de Swisscom
**Distrikto Steckborn** estas iama distrikto de Kantono Turgovio.

Geografio
---------

La distrikto kovris la okicdentan parton de la montoĉeno Seerücken kaj
la sudan bordon de la Suba Bodenlago. Ĝi havis areon de 132,9 km² kaj nombris 17846 loĝantojn la 31-an de decembro 2007. La ĉefloko de la distrikto estis la historia urbeto Steckborn.

Historio
--------

Laŭ trovaĵoj ekzemple en Eschenz sur la teritorio de la iama distrikto jam en la 4-a jarmilo antaŭ Kristo ekzistis prahistoriaj surfostaj setlejoj de la junŝtonepoko kaj bronzepoko. Dum la romia ekpoko la regiono akiris signifon, kiam de la 1-a jarcento ĝis la 3-a jarcento laŭlonge de la bordo de Bodenlago pasis la Limeso, kiu en tiu-ĉi regiono ĉefe konsistis el fortikaĵoj kaj kasteloj. En mezepoko la regiono apartenis al la Grafejo Turgovio, kiu estis kerna parto de la Duklando Ŝvabio. En la jaro 1460 la Grafejo Turgovio estis konkerita de la Svisa Ĵurkomunumo, sub kies servuto la tuta Turgovio restis ĝis la Helveta Revolucio en la jaro 1798. Kun la fondo de la nova Kantono Turgovio en la jaro 1803 estis ankaŭ kreita la hodiaŭa distrikto Steckborn. En la distrikto Steckborn Louis Bonaparte, la frato de Napoleono la 1-a trovis azilon. Lia filo Charles Louis Napoléon Bonaparte, kiu poste fariĝis konata kiel Napoleono la 3-a pasigis ĉi tie en Kastelo Arenenberg sian junecon kaj servis kiel oficiro en la svisa armeo, akirinte en la jaro 1832 la turgovian kaj tiel la svisa civitanecon.

La distrikto estis malfondita la kun efiko de la 31-a de decembro 2010 surbaze de la nova leĝo pri la komunumoj de Kantono Turgovio, kaj la komunumoj de la iama distrikto atribuitaj al la restantaj distriktoj de Turgovio.

Komunumoj de la distrikto Steckborn
-----------------------------------

Al la distrikto Steckborn apartens ĝis ĝia malfondo la 31-a de decembro 2010 la sekvantaj dek-kvin komunumoj:


| Blazono | Nomo | Loĝantoj(Dec 2007) | Areoin km² | Komunuma n-ro |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  | Berlingen | 812 | 4.0 | 4801 |
|  | Eschenz | 1619 | 12.0 | 4806 |
|  | Herdern | 922 | 13.7 | 4811 |
|  | Homburg | 1433 | 24.1 | 4816 |
|  | Hüttwilen | 1416 | 17.6 | 4821 |
|  | Mammern | 585 | 5.5 | 4826 |
|  | Müllheim | 2496 | 8.7 | 4831 |
|  | Pfyn | 1898 | 13.0 | 4841 |
|  | Raperswilen | 397 | 7.7 | 4846 |
|  | Salenstein | 1244 | 6.6 | 4851 |
|  | **Steckborn** | 3435 | 8.8 | 4864 |
|  | Wagenhausen | 1589 | 11.2 | 4871 |
| **Totale** | 15 | 17'846 | 132.9 | 2007 |

Eksteraj ligiloj
----------------



* Oficiala retpaĝo pri la distrikta tribunalo de Steckborn[*rompita ligilo*]

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rDistriktoj de Kantono Turgovio |
| --- |
| Arbon • Frauenfeld • Kreuzlingen • Münchwilen • Weinfelden
Je la 31-a de decembro 2010 malfonditaj distriktoj:Bischofszell • Diessenhofen • Steckborn |  |

 |

  



|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la iama distrikto Steckborn |
| --- |
| Berlingen • Eschenz • Herdern • Homburg • Hüttwilen • Mammern • Müllheim • Pfyn • Raperswilen • Salenstein • **Steckborn** • Wagenhausen |  |

 |
Kovrilpaĝo
La **Nova Junularo** (ĉine 新青年, france *La Jeunesse*) estis influa ĉina revuo en la 1910-20aj jaroj pri beletro, kulturo, kaj poste politiko. Ĝi estis la centra revuo por la Movado de nova kulturo.

Ĝi estis eldonita ekde la 15-a de septembro 1915 fare de Chen Duxiu en Ŝanhajo sub la nomo *Junulara Revuo* (ĉine 青年雜誌). Sed poste Chen ŝanĝis ĝian nomon al la nun konata nomo, ĉar alia gazeto kun la sama nomo plendis al ili. Notindaj redaktoroj estis krom Chen Duxiu, Qian Xuantong, Gao Yihan, Hu Shi, Li Dazhao, Shen Yinmo, kaj Lu Xun. En januaro de 1917, ties redaktejo moviĝis al Pekino. La *Nova Junularo* pledis por scienco kaj demokratio kaj verki per moderna lingvo. Kelkaj kontribuintoj pledis la disvasigo de Esperanto kiel finfina anstataŭo de la ĉina lingvo.

La redaktorojn influis la rusa oktobra revolucio de 1917 kaj la *Nova Junularo* ekpopularigis ideon de marksismo. Sed inter la kontribuintoj troviĝis progresemaj intelektuloj de multaj tendencoj, interalie socialisma, liberala, kaj anarkisma.

Ekde septembro 1920, la revuo estis organo de ĉiaj komunistoj. Tio mallogis kontribuintojn kaj redaktorojn, speciale Hu Shi. Post de la fondado de la Komunista Partio de Ĉinio en 1921 (Chen Duxiu estis kunfondinto kaj la 1-a prezidanto de la partio), la revuo iĝis la teoria organo de la partio. Aperis 6 eldonoj tiuperiode, ĝis julio 1922.

Ekde la 23-a de junio 1923, la Komunista Partio eldonis propagandan organon sub la sama nomo. La redaktoro estis unue Qu Qiubai kaj poste Peng Shuzhi. La *Nova Junularo* ĉesiĝis en 1926.

La revuo influis multajn gvidantojn de la KPĈ. Mao Zedong, kiu estis juna studento en 1917, kontribuis unu artikolon pri la graveco de sporto por junuloj.

Referencoj
----------

1. ↑  John DeFrancis.  (1950) "4", *Nationalism and Language Reform in China*. Princeton University Press.
2. ↑  Chen Duxiu et al. (1917). "Xin Qing Nian" **3** (2).

* Kategorio Nova Junularo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Menologio de Bazilio la 2-a, *Bapto de Jesuo*.
La **menologio** estas kolektaĵo de liturgiaj tekstoj uzataj en la ortodoksa Eklezio. Ĝi entenas la biografiojn kaj la "dian oficon" proprajn de la sanktuloj kaj konsistas en dekdu volumoj korespondantaj al la dekdu monatoj de la jaro.

Menologio por Bazilio la 2-a
----------------------------

La plej antikva bizanca menologio konata, redaktita komisie de la imperiestro
Bazilo la 2-a, kaj tial kromnomata **Menologio de Bazilo la 2-a** estis kompilita de Simeono Metafrasto ĉirkaŭ la jaro 985-a, kaj formas 12 volumojn, kiuj kompleksive konsideratas ĉefverko de la bizanca arto, riĉigita per grandvaloraj miniaturaĵoj.

Ĝi estas konservita ĉe la Vatikana Biblioteko. Ĵuse estis publikigita faksimilo de la manuskripto.

Ĝi estis miniaturita de ekipo de 7-8 artistoj gviditaj de monaĥo Pantaleono; ĉiu miniaturo estas subskribita de sia aŭtora majstro. La ilustraĵoj troviĝas ĉe kappaĝe aŭ piedpaĝe. Pantaleono estis trudinta diagonalan komponan drelikon, ekstreme precizan kaj kontrolitan, kun solena skando.

Miniaturaj apartaĵoj:

* Sceno de la bapto. Virgulino kun la infano trabrake, sceno de la Dodekaorton (listo de la dekdu liturgiaj festoj plej solenitaj en la ortodoksa Eklezio) de Pantaleono;
* Transporto de la Kesto de Interligo;
* Procesioj kun celebranto kaj diakonoj, kun la vizaĝo al la altaro, kaj arkitekturaj apartaĵoj elvokantaj pentraĵojn de Hagian Sophian (Sankta Sofia);
* La sep dormantoj de Efezo, kaŝiĝintaj en groto por forfuĝi la mortopunon pro ilia kristana kredo. Groto fone nigra, kumule konstruita, homaj figuroj amasigitaj en la spaco.

Vidu ankaŭ
----------

* Sinaksaro
* Martirologio
* Kalendaro de sanktuloj
* Liturgia libro
* Rito
* Roma Martirologio
* Latina ritaro
* Ritoj de la Ortodoksa Eklezio

Aliaj projektoj
---------------

KOMUNA entenas bildojn pri menologioj

Bibliografio
------------

* DELEHAYE, Hippolyte: *Les ménologes grecs*, dans Analecta Bollandiana, 1897.
* QUENTIN, H.: *Les martyrologes historiques*, Paris, 1908.
* NORET, Jacques: *Ménologes, synaxaires, ménées. Essai de clarification d’une terminologie*, en Analecta Bollandiana, vol.86, 1968, p. 21-24.
* BOTTEREAU, Georges: Article *Ménologe*, dans le *Dictionnaire de spiritualité*, vol.10, kol. 1024-1027.

* Kategorio Menologio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Carl Spitzweg: olepentraĵo "la librovermo", ĉirkaŭ 1850
La **artista kolonio Dachau** ekestis ekde la dua duono de la 19-a jarcento. Aparte ekde la jaro 1875 pluraj signifaj germanaj pentristoj kolektiĝis vivi en la pitoreska bavara urbeto Dachau apud Munkeno, por inspiriĝi per la pejzaĝo de multaj lagoj kaj malsekejoj kaj per la lokaj vivantoj - parte la artistoj nur restis kelkajn monatojn, parte plurajn jarojn. Paralele al la artista kolonio de la nordgermania loĝloko Worpswede proksime de Bremeno, en Dachau kreiĝis la plej signifa artista kolonio en Germanio. Ĝis la nuntempo la urbo restis loko de arto. Ekzemple en la urba pentraĵa galerio daŭre montratas multaj kreaĵoj de membroj de la artista kolonio. La urbo membras en la unuiĝo de eŭropaj artistaj kolonioj *„Euro Art"*.

Jam ekde la jaro 1805 unuopaj artistoj venis al la loĝloko, precipe pentristoj, ekzemple en 1803 Simon Warnberger, en 1825 Wilhelm von Kobell, en 1834 Johann Georg von Dillis, ĉ. 1840 Eduard Schleich la Maljuna kaj en 1850 Carl Spitzweg, kiu vivis plurajn jarojn en Dachau kaj kreis sian faman pentraĵon "la librovermo" ("la tre fervora leganto") en la urba kastelo. 

En 1870 aldoniĝis Heinrich von Zügel kaj en 1873 Wilhelm Leibl. En tiu periodo inter germaniaj pentristoj plipopulariĝis la bildigo de pitoreskaj pejzaĝoj, kaj precipe el la urbego Munkeno pentristoj translokiĝis al la malsekeja kaj muska pejzaĝo ĉirkaŭ Dachau. Post 1875 venis Ludwig Dill, Adolf Hölzel kaj Arthur Langhammer, fine de la 19-a jarcento aldoniĝis Max Liebermann, Lovis Corinth, Max Slevogt, Ludwig von Herterich, Hermann Linde, Anton von Stadler, Paul Baum, Heinrich von Zügel kaj kiel disĉiplo de Adolf Hölzel ankaŭ la nordgermano Emil Nolde (plua sekcia grupo de *Neu-Dachau*). En dua "ondo" de interesitaj artistoj post la jaro 1900 aliĝis August von Brandis, Hermann Stockmann, Ignatius Taschner, Hans von Hayek, Carl Thiemann, August Pfaltz, Paula Wimmer kaj Walther Klemm.

La pentristoj kaj malplimulte skulptistoj de la artista kolonio precipe orientiĝis je artistoj el Parizo, kiu inter la jaroj 1830 kaj 1870 kolektiĝis vivi en la vilaĝo *Barbizon* por tie pentri sentegmente, sub "libera" ĉielo. La pentristoj de Dachau en 1905 kreis distriktan muzeon kaj en 1908 la pentraĵan galerion en la urba kastelo.

Membroj (elekto)
----------------

* Frigyes Strobentz

Kelkaj ekzemplaj pentraĵoj el la kolonio
----------------------------------------

* Adolf Hölzel: "marĉejo de Dachau"Adolf Hölzel: "marĉejo de Dachau"
* Johann Georg von Dillis: "rivero Amper apud Dachau"Johann Georg von Dillis: "rivero Amper apud Dachau"
* Fritz von Uhde: "paŝtistino en la muskejo de Dachau"Fritz von Uhde: "paŝtistino en la muskejo de Dachau"
* Philipp Röth: "muskejo de Dachau"Philipp Röth: "muskejo de Dachau"
* Christian Morgenstern: "loĝloko Etzenhausen apud Dachau"Christian Morgenstern: "loĝloko Etzenhausen apud Dachau"
* Eduard Schleich la pli maljuna: "rigardo de la kastela monto"Eduard Schleich la pli maljuna: "rigardo de la kastela monto"