recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Matilda la 2-a** (naskiĝis en 949; mortis la 5-an de novembro 1011) estis abatino de la abatinejo Essen. La nepino de imperiestro Oto la 1-a el la gento de la Liudolfidoj validas kiel la plej grava abatino en la historio de Essen. La trezoroj, kiujn ŝi akiris por la katedrala trezoro de Essen, estas unikaj laŭ sia graveco. En la nefidinda abatinolisto de Essen el 1672 ŝi estas notita kiel dua abatino tiunoma. Matilda la 1-a, kies ekzisto estas pridisputata, estus abatino de 907 ĝis 910.

Dokumentoj pri la vivo kaj kaj aparte la agado de Matilda maloftas. El la frua epoko de la abatinejo Essen (proks. 845–1150) entute ekzistas nur proksimume dokumentoj, tamen neniu samtempa kroniko aŭ vivopriskribo. Dum kiam la vivodatoj de Matilda estas konataj pro sia aneco al la familio de la Liudolfidoj, ŝia aktiveco estas kaptebla nur per entute dek mencioj en aliaj kronikoj kaj konserviĝintaj dokumentoj. Nur ekde plej lasta tempo oni provas dedukti la personecon de Matilda el la artverkoj kaj konstruaĵoj atribuendaj al ŝi.

Matilda estas pro la artaĵoj de la katedrala trezoro de Essen ja la plej konata abatino de Essen, tamen en la detalo multa restas esplorenda. Nur pli nova esploro taksas kiel vera la fakton, ke en la abatinejo Essen la potenco vere estis en virinaj manoj, kaj ke Matilda ne nur estis – ja
artema, sed enfermita malantaŭ monaĥejaj muroj – seninflua nepino el imperiestra gento. Ekzempla por tio estas la interpreto de la Oto-Matilda-Kruco, kiun la historiistoj komence nomis Oto-Kruco kaj rigardis kiel donaco de Oto por la abatinejo de sia fratino. Plejparte oni rigardas ĝin kiel komuna donaco de la du gefratoj, samtempe kun la ŝanĝo de la interpreto fariĝis la nomo Oto-Matilda-Kruco. Intertempe historiistoj argumentas konvinke, ke la krucon nur donacis Matilda kiel memorilo por Oto. Pro tio Matilda estas ekzemplodona por la subtaksita rolo de la virinoj en la mezepoko.

Fontoj
------

1. ↑  Tobias Nüssel: *Überlegungen zu den Essener Äbtissinnen zwischen Wicburg und Mathilde.* En: *Das Münster am Hellweg* 63, 2010, pj. 20–22.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Matilda la 2-a (Essen) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Retpaĝo pri ekspozicio en la katedrala trezorejo de Essen okaze de la mila mortotago de Abatino Matilda Arkivigite je 2013-05-15 per la retarkivo Wayback Machine
**Baza Radikaro Oficiala** (**BRO**) estas verko publikigita de la Akademio de Esperanto. Ĝi ordigas la bazajn radikojn de Esperanto laŭ ofteco (aŭ, pli precize, laŭ la ofteco de apero en ofteco-listoj). 

Ĝi rezultas el komparo de diversaj pli fruaj ofteco-listoj starigitaj laŭ tre malsamaj kriterioj. Laŭ ilia ofteco en tiuj listoj la radikoj estas ordigitaj en naŭ grupoj, tiel ke en la unua troviĝas radikoj, kiuj aperas en la plej multaj el tiuj ofteco-listoj, en la dua troviĝas la radikoj, kiuj aperas due plej multe k.t.p. ĝis la naŭa, kie troviĝas la radikoj, kiuj aperas en la plej malmultaj ofteclistoj.

Ĝi estas parto de la Aktoj de la Akademio II 1968-1974.

BRO estas nun priserĉebla parto de la rete alirebla Akademia Vortaro (AV).

Vidu ankaŭ
----------

* Esperantaj vortaroj en la reto

Eksteraj ligiloj
----------------

* Baza Radikaro Oficiala
* Uzante la Akademia Vortaro jen, vi povas serĉi en la BRO
* Akademio de Esperanto sur la Baza Radikaro Oficiala
* ILUSTRITA OFICIALA RADIKARO ESPERANTA por LERNANTO
* Memorilo - Bazaj radikoj Esperanto-Esperanto de AnkiWeb

* Baza Radikaro Oficiala en Vikifontaro (Universala biblioteko)
**Michael Attaleiates** (greke Μιχαήλ Ἀτταλειάτης)) estis bizanca ŝtatisto kaj historiisto de Konstantinopolo en la 11-a jarcento.

Verŝajne li naskiĝis en Atalio en Pamfilio (nun Antalya, Turkio), de kie li ŝajnas veni al Konstantinopolo inter 1030 kaj 1040. Li akiris en la reĝa urbo kaj riĉaĵon kaj pozicion kaj rapide avancis, sub sinsekvaj imperiestroj, al la plej altaj honoroj (patricio kaj prokonsulo) kaj oficoj, iĝante membro de la du superaj tribunaloj de la Bizanca Imperio.

Li kompilis en 1072 por la imperiestro Miĥaelo Parapinakes kompendion pri Bizanca juro kiu kompletigas laŭ utila maniero la *Libri Basilici*. Aldone al tio li ankaŭ ellaboris *ordono por la marliĉa hejmo kaj monaĥejo* kiujn li fondis en Konstantinopolo en 1077. Tiu laboro estas de valoro por la historio de Bizanca vivo kaj edukado en la 11-a jarcento. Ĝi enhavas katalogon de la biblioteko de lia monaĥejo.

Proksimume en 1079 aŭ 1080 li publikigis klarigon pri la Bizanca historio de 1034 al 1079, viveca kaj fidinda prezento de la palacrevolucioj kaj ina superregado kiu karakterizis tiun transiran periodon de la granda makedona dinastio komnenoj.

* Kategorio Miĥaelo Ataliates en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 380269
* GND: 100953824
* LCCN: nr92038111
* VIAF: 381149294402880522534, 1971151778255618130008 61411948, 381149294402880522534, 1971151778255618130008
* ISNI: 0000 0001 1654 8300
* SUDOC: 086159267
* BNF: 101125263
* NLA: 61540392
* BIBSYS: 13018758
* NKC: jo2013746926
* ICCU: SBLV318077
* BNE: XX1589128
 |
**Sir Michael Elias BALCON** (19a de majo 1896 – 17a de oktobro 1977) estis angla kinproduktoro, de juda deveno, konata pro sia estreco de la Studioj Ealing el 1938 ĝis 1955. Sub lia estreco, ĝi iĝis la plej elstara brita kinstudio. En industrio kie malabundis Holivudecaj gravuloj, Balcon aperas kiel ŝlosila figuro, ĉefe pro sia kreiva organizemo. Li estas konata pro sia estreco de la studio, sed ankaŭ pro sia gvidado de la frua epoko de la reĝisoro Alfred Hitchcock.

Balcon dekomence kunfondis Gainsborough Pictures kun Victor Saville en 1923; poste laboris kun Gaumont British, kiu absorbis sian studion. Poste li laboris kun MGM-British. En 1956 li fondis produktoran kompanion konatan kiel Ealing Films, kaj poste estris British Lion Films. Li servis kiel proparolanto de la produktora stabanaro de la British Film Institute por helpi financi kaj kuraĝigi novajn verkojn.

Balcon estis legenda figuro en la brita kinindustrio, kaj lia plej fama stilo de filmoj estis 'Post War Comedies' (postmilitaj komedioj). La verkoj de Balcon transiris la kinindustrion, li estis ankaŭ verkisto de multaj libroj publikigitaj el 1943 ĝis 1969.

Bibliografio
------------

* Balcon, Michael. (1969). *Michael Balcon presents... A Lifetime of Films*. London. Hutchinson & Co
* Duguid, Mark kaj aliuloj (eld.) (2012). *Ealing Revisited*. BFI

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Michael Balcon en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Michael Balcon en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)

* Michael Balcon en BFI Screenonline
* "Michael Balcon" en *Oxford Dictionary of National Biography*
* Michael Balcon ĉe Interreta filma datumbazo (angle)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 700054
* GND: 118506129
* LCCN: n84178689
* VIAF: 131145857810623020312
* ISNI: 0000 0001 0882 2613
* SUDOC: 035689625
* BNF: 13486935h
* BIBSYS: 90855464
* NKC: xx0153194
* ICCU: PALV041191
* BNE: XX1259828
 |
**Michael KÖNIGES** (naskiĝinta la 29-an de decembro 1871 en Codlea, mortinta la 9-an de junio 1955 samloke) estis transilvania kamparano kaj verkisto germanlingva.

Vivo
----

Dulingva memortabulo por la poeto en Codlea, Rumanujo
Estante filo de riĉa kamparano li tradicie devis transpreni la domanaron de siaj gepatroj. Tial li ne havis aliron al studoj. Li trejniĝis kiel memlernanto, verkante nur dimanĉe. La poeto asertis ke li ofte estis referita kiel *populara poeto* aŭ *poeto-kamparano*.

Li verkis 15 teatraĵojn, 10 novelojn, 18 poemojn, politikajn kaj historiajn kontribuaĵojn kaj ankaŭ aŭtobiografiajn notojn. Inter liaj plej konataj verkoj estas la dramoj *Gewalt und Recht* (premierita en 1903 en Brașov) kaj *Der hochenwürdige Herr* (premierita en 1904). En la du teatraĵoj, li elstarigis la sociajn rilatojn de la saksaj kamparanaro kaj burĝaro, kun akĉentoj de socia kritiko. Li ankaŭ verkis la kamparanan komedion *Die Müßigen* (premieritan en 1909), en kiu vilaĝa vivo estas humure portretita. Liaj kritikoj privilaĝ(an)aj ne tre ŝatitis de multaj samlingvaj samregionanoj. Königes ofte verkis dialekte. Ekzemploj de liaj poemojlaŭtlegitas en 2009 je KD-o *Paßt af ánd hoiárt – Paßt auf und hört - Zeidnerische Reime über das Ungereimte* fare de Inge Gutsch und Georg Aescht.

Dum la rifuĝo antaŭ la rumanaj trupoj, en 1918, en sia funkcio kiel vicurbestro, li transprenis la gvidadon de la komunumo, sukcesante malhelpi ĝian rabadon.

Post 1944 li verkis teatraĵojn pri la politikistoj Michael Weiß, Stephan Ludwig Roth kaj Johann Sachs von Harteneck. Li ankaŭ skribis scenariojn por filmoj.

Honoroj
-------

Literatura rondo dediĉita al lia memoro estis establita en 1956 in mezlernejo de lia naskiĝurbo. La domo de la populara verkisto Michael Königes, situanta en Codlea ĉe Măgurii-strato nr 20, konstruite en la 19-a jarcento, figuras sur la liston de historiaj monumentoj de Distrikto Brașov, por la jaro 2004 ĉe n-ro. aktuala 971, LMI-Kodo: BV-IV-m-B-11915.

Literaturo
----------

* Carl Göllner și Joachim Wittstock (red.): *Die Literatur der Siebenbürger Sachsen in den Jahren 1849 bis 1918*, Bukareŝto 1979

Eksteraj ligiloj
----------------

* Erhard Kraus: "Wanderbewegungen am Beispiel der Marktgemeinde Zeiden"
* Informoj pri la poeto sur la paĝaro de Codlea; prezento de kompaktdisko kun surbendigitaj poeziaĵoj kiun eldonis *Zeidner Nachbarschaft*

Notoj
-----

1. ↑  "Ich habe nie Erfolg gehabt." Ĉe: siebenbuerger.de, 10.7.2005
2. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 765384
* GND: 106106732
* VIAF: 57092703
* ISNI: 0000 0000 0383 2663
 |
Michael Naumann
**Michael NAUMANN** (\* 8-a de decembro 1941 en Köthen/Anhalt) estas germana ĵurnalisto.

Post studado de politiko, historio kaj filozofio en Marburg kaj Munkeno li laboris por "Die Zeit" (La Tempo) kaj la "Der Spiegel" (La Spegulo. ligo al germana paĝo). 1985 li ekestris la eldonejon Rowohlt Verlage (de:Rowohlt Verlage). 1995 li iris al Novjorko por
gvidi la eldonejojn Metropolitan Books kaj poste Henry Holt. En oktobro 1998 la germana kanceliero Gerhard Schröder nomumis lin ministron por kulturo kaj medioj.
En januaro 2001 Michael Naumann eklaboris por la semajna gazeto "Die Zeit" en Hamburgo, kiun li gvidis ĝis la 15an de aŭgusto 2004 kiel ĉefa redaktoro.

Michael Naumann doktoriĝis pri Karl Kraus ("Der Abbau der verkehrten Welt", la malkonstruo de la malvera mondo). Lia habilitaciaĵo havis la titolon "Strukturwandel des Heroismus" (ŝanĝo de strukturo kaj heroismo). La plej juna verko (2001) estas kolekto de eseoj "Die schönste Form der Freiheit" (la plej bela formo de la libereco).

* Kategorio Michael Naumann en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 44869
* GND: 120924005
* LCCN: n80121153
* VIAF: 25446275
* ISNI: 0000 0001 0778 7764
* SUDOC: 181585294
* BNF: 12869415c
* BIBSYS: 90584594
 |
**Michael Wayne ROSEN** (naskita la 7-an de majo 1946) estas brita porinfana verkinto, poeto, prezentisto, politika kolumnisto, dissendanto kaj aktivulo kiu verkis 140 librojn. Li ankaŭ estis televida programestro kaj politika ĵurnalisto.

Vivo
----

Rosen estis naskita en juda familio en Harrow, Middlesex, de komunistaj gepatroj: Harold kaj Connie. Harold estis mezlerneja instruisto antaŭ iĝi angla profesoro ĉe la Instituto de Eduko en Londono dum Connie estis bazlerneja instruisto antaŭ iĝi universitata lektoro.

Post studado en Wadham College, Oksfordo, kaj diplomiĝo en 1969, Rosen komencis sian staĝon ĉe la BBC. En 1970 li prezentis lernejan televidprogramon nomitan ***WALRUS***. Li estas la verkisto de la legadserio por infanoj *Sam on Boff's Island*.

En 1974 li publikigis sian unuan libron *Mind your own business* kaj ekde tiam la sukcesoj sekvis unu la alian. Li asertas sin antaŭ ĉio kiel poeto por junaj legantoj. Edukisto Morag Styles priskribis Rosen kiel unu el la plej signifajn figurojn en la poezio de nuntempaj infanoj, kaj unu el la unuaj poetoj se temas pri desegni liajn novelojn de infantaĝaj travivaĵoj.

Multaj el lia verkaĵoj estas tradukitaj en multajn lingvoj. Unu el liaj plej grandaj sukcesoj estas *We're going on a bear hunt*, publikigita en Anglio en 1989 kunlabore kun Helen Oxenbury, kiu rapide gajnis la aklamon de kritikistoj kaj naciaj publikoj kaj post kelkaj jaroj internacie.

Ekde 2007 li malfermis sian oficialan Jutubkanalon : *Infanaj Poemoj kaj Rakontoj Kun Michael Rosen*, kiu havas pli ol 700 000 abonantojn en 2022.

Interreta fenomeno
------------------

Michael Rosen ŝuldas sian famon ankaŭ danke al la video *Hot Food*, filmeto kiu iĝis furora en Jutubo danke al liaj parodioj, kie Mikaelo, por imiti sin kaj poste sian fraton kaj lian patrinon, elsendis sonon similan al gluglado per sia buŝo kaj tiam klako kun la lango finante ĉion dirante "bele" en tre ambigua tono. La vorto "bela" tiam estis mistraktita de uzantoj al "bruo", donita la prononcon kun forta brita akĉento.

Rosen ĉe kontraŭrasisma amaskunveno en Placo Trafalgar Londono en 2016
Mikaelo Rosen ĉe la 2017 Cheltenham Literaturo Festo subskribinta lian libron, *La Malapero de* *Émile Zola*.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Michael Rosen en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Michael Rosen en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo
* Mikaelo Rosen blogo (aktiva marto 2020)
* Artificedesign, Rosen-a oficiala YouTube kanalo
* Michael Rosen ĉe Interreta filma datumbazo (angle)
* Michael Rosen at British Council: Literature
* Mikaelo Rosen ĉe Grupo de Pingvenaj Legantoj (enarkivigis 28 septembron 2013)
* Michael Rosen at Library of Congress Authorities, with 90 catalogue records


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 812507
* GND: 120383225
* LCCN: n85345531
* VIAF: 85312448
* ISNI: 0000 0001 2142 0512
* LIBRIS: 328049
* SUDOC: 086454617
* BNF: 12133000z
* NLA: 35811255
* NDL: 00454652
* BIBSYS: 90559311
* NKC: xx0000903
* ICCU: UBOV551246
* BNE: XX1643210
 |
dekstra
**VÖRÖSMARTY Mihály** (naskiĝis la 1-an de decembro, 1800 Kápolnásnyék, mortis la 19-an de novembro, 1855 Pest (urbo)) estis hungara poeto, redaktoro kaj tradukisto. Lia filo estis Béla Vörösmarty.

Biografio
---------

Li naskiĝis en malriĉiginta nobela familio, li havis ok gefratojn. Li lernis ekde 1811 Székesfehérvár, ekde 1816 Pest, kie li akiris juran diplomon en Reĝa Universitato de Pest en 1820, advokatan diplomon post 4 jaroj. Intertempe li estis ĉefamilia edukisto. Li neniam iĝis juristo. Li edziĝis en 1843, poste 3 gefiloj naskiĝis. Dum la hungara revolucio de 1848 li estis parlamenta deputito, sed li rifuzis esti instruisto en la universitato.

Li estis unu el la fondintoj de Societo Kisfaludy, same Athenaeum (revuo), kie liaj poemoj ofte aperis. Li estis ankaŭ membro de la parlamento kaj de Hungara Scienca Akademio.

Listo de verkoj
---------------

* *Csongor és Tünde* (teatra ludo) / 1831
* *Szózat* ("Proklamo", poemo) / 1836

En Esperanto aperis
-------------------

Al la espero (kanto)

Pensoj en biblioteko ; La maljuna cigano. En: Tutmonda sonoro / Eldonita de Kálmán Kalocsay ; p.428 - 432, vol. 2

Proklamo ; En la Gutenberg-albumon ; Pensoj en biblioteko ; Antaŭparolo ; La maljuna cigano / Trad.: Kálmán Kalocsay, Ferenc Szilágyi
En: Hungara antologio. 1983 ; p.64 - 71

Ilonjo bela / Trad.: Eŭgeno FUCHS. -
Szeged: La Hungara Esperantisto, 1919. - 7
p. - (Biblioteko de la "Hungara Esperantisto" ; 1)

Vidu ankaŭ
----------

* Placo Vörösmarty
* Vörösmarty tér (metrostacio)

* Mihály Vörösmarty en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Mihály Vörösmarty en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 4503
* GND: 118805606
* LCCN: n82081854
* VIAF: 59090454
* ISNI: 0000 0001 0905 2593
* LIBRIS: 256875
* SUDOC: 027190307
* BNF: 119286852
* MBA: 1193275e-aac3-4fb7-b9fc-e2921a846e26
* BIBSYS: 90332615
* NKC: jn20000701920
* BNE: XX1390923
 |



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Petro BORNEMISZA** (Abstemius) [bornemisa], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bornemisza Péter** (22-a de februaro 1535 en Pest (urbo) - printempo de 1584 en Rárbok, kiu nun estas Rohožník (Malacky), Slovakio) estis hungara luterana predikisto, verkisto kaj edukisto de Bálint Balassi.

Vivo
----

Li orfiĝis jam en 1541. Dum lernado li ricevis punon por religiaj starpunktoj. Poste li vizitis Germanion (en Wittenberg), Italion (Padovo, Venecio) kaj Vienon. Pro predikado en 1559 li estis devigita forlasi Vienon. Baldaŭe li trovis sin ĉe familio Balassi en Zólyom (nun estas Zvolen, Slovakio), kie li estis pastro kaj edukisto. Pro religiaj atakoj li vojaĝis al Sempte, fondinta presejon en 1563. Li ofte ŝanĝis loĝejojn en diversaj urboj de Supra Hungarujo (ekzemple en Detrekő kaj en Kassa) pro la oftaj atakoj. En 1576 pro pesto sia edzino kune kun 4 filoj mortis.

Elstaraj verkoj
---------------

Bornemisza estis fondinto de la hungara prozo.

* "Magyar Elektra" (Hungara Elektra), tragedio
* predikaĵoj en 5 volumoj

Memorigiloj
-----------

* gimnazio havas la nomon pri Bornemisza
* István Nemeskürty verkis studon pri Bornemisza

Fontoj
------

* Hungara Vikipedio

* Kategorio Petro Bornemisza en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 343160
* GND: 122970012
* LCCN: n85109291
* VIAF: 24626739
* ISNI: 0000 0001 2124 5021
* LIBRIS: 295405
* SUDOC: 085881422
* BNF: 12083875x
* NKC: ola2003162726
 |



* Portalo pri Biografio
**Mikaelo (Miĥal) KARICKI** (beloruse - Міхаіл (Міхал) Карыцкі, latine - Korycki 4-an de septembro 1714, vilaĝo Dzitriki, apud Lida - 10-an de marto 1781Minsko), latinlingva poeto, monako-jezuito, pedagogo, filozofo.

Biografio
---------

Komencan edukadon ricevis en Babrujsko, poste studis en Vilno ĉe jezuita akademio je fakultato de filozofio kaj teologio. De la jaro 1730 membro de jezuita ordeno. Post fino de studado, estis lasita en akademio, kie instruis gramatikon, poetikon kaj retorikon. Ricevis gradon de doktoro de filozofio; laboris kiel rektoro en Njasviĵa jezuita lernejo, prelegis en lernejoj de Minsko, Sluck, Pinsk, Babrujsk. Strebis plibonigi sistemon de edukado, doni al ĝi pli laikan enhavon. Dum la jaroj 1770-1773 laboris en Babrujsk kiel direktoro de biblioteko en loka jezuita lernejo, poste, kiel rektoro de letnejo en Minsko. Malpermeso de jezuita ordeno tre influis je Karicki, same, kaj tio, ke rusia imperiestrino Katerina la 2-a donis azilon al jezuitoj en urbo Polack. Lia adeptemo al Rusio estis esprimita en multnombraj versoj, kiuj kompilis lia postmorta versaro "Kantoj" (1817).

Verkoj
------

Mikaelo Karicki estas unu el kunfondintoj de klasikismo kiel krea metodo, liaj verkoj influis je tiatempa latinlingva poezio de Polujo kaj Litvo. Verkis latine versojn, fabelojn, elegiojn, parodiojn. La verkoj plejparte estis dediĉitaj al tiatempaj sociaj, kaj kulturaj agantoj, lokaj okazintaĵoj.

Plej fama estas lia verko "Birda sejmo". Dum vivo estis eldonitaj 25 versoj, inter kiaj estas "Aŭsria Marso" (1756), "Ditirambo" (1757), "Kanto" (1781). Aŭtoro de elegioj "Al Kasakouski" kaj "Al frato Reĝo", naturpriskriba odo "Al vintro". Apartaj versoj estis eldonitaj en verkaro "Musarium Sarmatikarum specimina nova" (1771). Post lia morto en Polocka jezuita akademio estis eldonita lia versaro sub nomo "Kantoj" ("Carmina M. Korycki").

Literaturo
----------

* Жлутко А. Міхал Карыцкі - лацінамоўны паэт Беларусі эпохі Асветніцтва //Весці АН БССР. Сер. грамад. навук. 1988. №5.
* Парэцкі Я. Міхаіл Карыцкі. Мн. 1991.
* Корыцкий Михаил //Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). - СПБ.: 1890-1907.
* Суднік С. Лідскія юбіляры 2004 года //Лідскі летапісец. №27-28, 2004.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 388319
* GND: 1067948821
* LCCN: n92103268
* VIAF: 21340694 267345458, 21340694
* ISNI: 0000 0003 8273 6072, 0000 0000 3285 2735
 |
**Prvoslav Vujčić** (en serba lingvo: Првослав Вујчић; naskita la 20an de julio 1960) estas serba-kanada verkisto, poeto, tradukisto, kolumnisto kaj aforisto. Vujčić estis priskribita kiel unu el la plej eminentaj serbaj verkistoj en la serba diasporo.

Li estas la fondinto de la Urba Libra Cirklo, bazita en Kanado.

Biografio
---------

Vujčić estis naskita en Požarevac al gepatroj Jefrem kaj Nadežda kaj vivis en Kanado ekde 1987. Li estas membro de la *Association of Writers of Serbia* (Unuiĝo de Verkistoj de Serbio), la Reĝa Kanada Legio, la *Canadian Association of Journalists*, la Serba Literatura Societo, la Asocio de Verkistoj de Serba Respubliko kaj de la Uson-bazita Internacia Unuiĝo de Verkistoj. Li estas ankaŭ honora membro de la *Desanka Maksimović Serbian Canadian Association*. Vujčić estas prezentita en la libro *Moždana veza sa Srbijom, 100 dragulja srpskog rasejanja* (Cerbo-Ligo kun Serbio, 100 Juveloj de la serba diasporo) fare de Radivoje Petrović, PhD. La libro havas la "cent-plej-konatajn serbojn ĉie en la tutmonda serba diasporo." Li ankaŭ estis prezentita sur la kovrilo de la libro de la Ministerio de Diasporo de la Respubliko de Serbio nomita *U čast pisaca iz rasejanja/In honour of writers in the diaspora*.

En 2014, Vujčić sciigis ke li estos kandidato por Urbestro de Toronto en la urbestra elekto por Toronto de 2018.

Publikigitaj libroj
-------------------

* Razmišljanja jednog leša (Beogradska knjiga, 2004)
* Beograde, Dobro je, la iz Toronta tebi de Bi (Beogradska knjiga, 2004)
* Kastriranje-vetra (Beogradska knjiga, 2005)
* Deveto-kolensve/Mira (Beogradska knjiga, 2005)
* Ripozo (UBC Canada Press, 2013)
* Repatrias (UBC Canada Press, 2013)
* Kolektante Salivon (UBC Canada Press, 2013)
* Few Good Little Thoughts (UBC Canada Press, 2013)

Referencoj
----------

1. ↑  *Reč naroda* (issue #1927, pg. 9) (3a de februaro 1987). "Portreti – Prvoslav Vujčić – Reč kao osnov".
2. ↑   (2010) *Migrating Memories: Central Europe in Canada Volume I – Literary Anthology* (angle). CEACS, p. 306–308. ISBN 978-86-7746-233-8.
3. ↑  *Nikola Korbutovski*, *Borba* (9a Aprilo 2005). "Pisac je livac: Prvoslav Vujčić, pg. 18".

* Prvoslav Vujčić en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Prvoslav Vujčić en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 475763
* LCCN: n2006086722
* VIAF: 24033742
* ISNI: 0000 0000 4042 911X
 |
**Miklós Fenyő,** [miklOŝ fenjO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Fenyő Miklós** estas hungara ŝlagrokantisto, ŝlagrokomponisto, tekstopoeto kaj orkestrestro.

Miklós Fenyő naskiĝis la 12-an de marto 1947 en Budapeŝto.

Biografio
---------

La familio de Miklós Fenyő disidis al Novjorko depost falo de la Hungara revolucio de 1956. Tamen iom poste la familio tiel decidis, ke ili revenos al Hungario. Tiu periodo tamen faris profundajn memorojn al Fenyő pri la tiama usona ŝlagromuziko. Fenyő maturiĝis en gimnazio, dum lernado lia samklasano estis Tamás Barta. Fenyő dekomence ricevis private lecionojn pri pianado. Dum la gimnaziaj jaroj li jam fondis ŝlagrorkestron kun Tamás Barta. En 1968 la orkestro de Fenyő jam kun aliaj muzikistoj atingis la unuan lokon en konkurso de Hungara Televizio. Inter 1973-1979 la orkestro turneis en la socialismaj landoj kaj ankaŭ en Okcidenta Germanio. En 1977 la orkestro iomete imitis stilon de Beatles, tamen la kompetentuloj neglektis la orkestron, ilia muzikdisko povis aperi nur 2 jardekoj. En la sekvaj jaroj Fenyő apartenis al la plej popularaj muzikistoj kun grandaj sukcesoj. En 1983 pro personaj konfliktoj la orkestro disfalis, Fenyő muzikadis plu ofte kun aliaj muzikistoj aŭ sola. Lia familia nomo signifas pino, tial li ofte profitis la vortludon kaj dum Kristnasko li ofte faris pinan koncerton aŭ eldonis muzikdiskon (lastfoje en 2017). Li ricevis premiojn inter 1968-2017.

Elektitaj muzikdiskoj (sole)
----------------------------

* *Miki* (1983)
* *A Fenyő* (1994)
* *Fenyő gyöngye* (2002)
* *Kell egy Álom* (2007)

Elektitaj ŝlagrotekstoj
-----------------------

* *Csavard fel a szőnyeget!*
* *Csókkirály*
* *Isztambul*
* *Multimilliomos jazz-dobos*

Vidu, aŭdu ankaŭ
----------------

*

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun fotoj kaj videoj
* hungarlingva biografio kun foto
*

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Miklós Fenyő en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 670691
* VIAF: 121469325
* ISNI: 0000 0000 7967 2969
* MBA: a2667239-21fb-4493-a555-ac23347feefa
 |
**Miklós VITÉZ** [miklOŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Vitéz Miklós** estis hungara scenaristo, verkisto, ĵurnalisto.

Miklós Vitéz  naskiĝis la 21-an de septembro 1888 en Kecskemét, li mortis la 23-an de januaro 1956 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Miklós Vitéz frekventis kalvinanan kolegion en sia naskiĝurbo, poste universitaton en Budapeŝto, Parizo, Berlino. Li iĝis jura doktoro. Ekde la fruaj 1910-aj jaroj li estis ĵurnalisto de gravaj gazetoj (ekzemple Népszava), dum la 1-a mondmilito soldato. Jam dum la studentaj jaroj li verkadis, lia unua dramo estis prezentita en 1914. En la teatra jaro 1919 li estis arta direktoro de Teatro Madách. Inter 1928 kaj 1931 li estis dramaturgo de Nova Teatro (Budapeŝto). Depost 1945 li laboris en eldonejo. Li edziĝis kvarfoje, lastfoje en 1955.

Elektitaj scenarlibroj
----------------------

* *Az ellopott szerda* (1933, kun Károly Nóti)
* Sonĝoaŭto (1934, kun iu alia; post jardekoj ankaŭ furora teatraĵo)
* *Nehéz apának lenni* (1938)

Elektitaj dramoj
----------------

* *Évforduló* (tragedio, 1911)
* *Gyáva* (1914)
* *Akiknek egy a sorsuk* (1919; prezentita tutlande pli ol 1000-foje)
* *Budai Nagy Gergely* (1925; komedio)

Aliaj kontribuoj (elekto)
-------------------------

* *Kezek* (1940; romaneto)
* *Megöltem egy embert* (1930; tradukaĵo)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Nísia FLORESTA BRASLEIRA AUGUSTA** (vera nomo *Dionísia Gonçalves Pinto*, naskiĝis la 12-an de oktobro 1810 en Nísia Floresta — mortis la 24-an de aprilo 1885 en Rouen) estis tre fama brazila verkistino.

Biografio
---------

Ŝi naskiĝis en Nísia Floresta la 12-an de oktobro 1810 de portugala patro (Dionísio Gonçalves Pinto) kaj brazila patrino (Antônia Clara Freire), Dionísia Gonçalves Pinto elektis dum la vivofluo tiun ĉi kuriozan kaŝnomon ĉar *Floresta* estis la kampara loko, kie ŝi naskiĝis kaj *Augusta* la familinomo de ŝia edzo, patro de ŝia filino Livia.

Post la hommortigo de la patro, en Recife, en 1831 Nísia komencis skribi la unuajn versojn kaj artikolojn en la ĵurnaloj de Pernambuco. Vidviniĝinte, ŝi transloĝiĝis al Rio Grande do Sul, sed ja baldaŭ, kaŭze de la milito de la Farrapos, ŝi transloĝiĝis al Rio de Janeiro, kie ŝi fondis kaj estris la kolegiojn *Brasil* kaj *Augusto*.

En 1849 ŝi transloĝiĝis dum multe da tempo al Eŭropo, en Parizo, por kuracistaj kuracadoj por sia filino kaj en 1853 publikigis *Opúsculo Humanitário*, kolekton de artikoloj pri virina emancipiĝo, kiu ricevis la varman aprobon de Auguste Comte, patro de la pozitivismo.

Rehejmiĝinte Brazilen en 1872, ŝi denove revenis en Eŭropon en 1875, kie ŝi publikigis *Fragments d’un ouvrage inédit: Notes biographiques*.

Ŝi mortis en Rouen pro pneŭmonio la 24-an de aprilo 1885 kaj estis sepultita en la mortintejo de Bonsecours. En 1954 la korpo estis transportita en Brazilon en la naskiĝurbo Paparì, kiu intertempe jam ŝanĝis sian nomon honore de ŝi en Nísia Floresta.

Tombo de Nísia Floresta, en la mortintejo de Nísia Floresta, Rio Grande do Norte.

Verkoj
------

* *Direitos das mulheres e injustiça dos homens*, ŝia unua libro en Brazilo pri virinaj rajtoj. Ŝi inspiriĝis el la verko de Mary Wollstonecraft *Vindications of the Rights of Woman*. Ĉi tiu teksto eble fariĝis por ŝi la gvidlibro de brazila feminismo;
* *Conselhos à minha filha*, 1842;
* *Opúsculo humanitário*, 1853;
* *A Mulher*, 1859.

Referencoj
----------

1. ↑   *Nísia Floresta Brasileira Augusta: Pioneira do Feminismo Brasileiro - Séc. XIX*. Arkivita el la originalo je 2009-02-11. Alirita 2012-05-11.

Vidu ankaŭ
----------

* Feminismo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Nísia Floresta Brasileira Augusta en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Brazilo |

* portugale Revuo *Scielo*
* angle Feminist Review


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 402206
* GND: 128504722
* LCCN: n83056597
* VIAF: 22220022
* ISNI: 0000 0000 5958 0186
* SUDOC: 124447325
* BNF: 12368913z 12274993h, 12368913z
* BNE: XX5308380
 |
**NAGANO Mayumi**(Hepburn),(長野まゆみ [nagano majumi]; nask. 13-an de aŭgusto 1959. Esperanto: **Nagano Majumi**) estas moderna japana romanisto, influita de Miyazawa Kenji. El Tokia Metropolo. Ŝi diplomiĝis fakultaton pri arto de Joshibi-Universitato de Arto

Ŝi skribas porinfanajn literaturojn kaj fantaziajn romanojn kaj aliaj. Kaj ŝi havas originalan temon kiel minaĵo kaj knaboj en fantaziaj mondoj. Ŝi uzas arkasimojn multe kaj priskribas amon inter delikataj knaboj sen kruda esprimo. Pro tio ŝia stilo fariĝas eleganta kaj ŝia rakontmondo fariĝas nereala.

En unua periodo ŝi skribis fabelajn verkojn pri amikeco inter knaboj, en meza periodo ŝi skribis sciencajn fikciojn pri korpo kaj spirito, en lasta periodo ŝi skribas fikcion pri amon inter knaboj. Ŝi estas fekunda kaj ŝia karakterizaĵo estas ampleksa.

Verkoj
------

* Knabo Alice (『少年アリス』) :La debuta verko.
* Sovaĝa rozo (『野ばら』)
* Ĉiela sfera kunsido(『天体会議 Planet Blue』)
* Kampanella (『カンパネルラ』)
* Somerferioj (『夏期休暇』)

* Televida urbo (『テレヴィジョン・シティ』)
* Nova Mondo (『新世界』)

* En taglumo antaū ĉies okuloj (『白昼堂々』)
* Nesto de Kolomboj (『鳩の栖』) :La novelaro

Eksteraj ligiloj
----------------

*
Napoleono la 2-a
**Napoléon-François-Joseph-Charles Bonaparte** (konata kiel *Napoleono la 2-a*) naskiĝis la 20-an de marto 1811 en la Palaco Tuileries en Parizo kiel filo de Napoléon Bonaparte kaj de Marie-Louise de Aŭstrio, kaj mortis la 22-an de julio 1832 en Palaco Schönbrunn apud Vieno. Li estis imperiestra titolportanto kaj titola reĝo de Romo ekde 1811 kaj poste princo de Parmo (1814-1817) kaj ekde 1818 **duko de Reichstadt** (*ĉeĥe* Zákupy).

Vivo
----

Kiel unua leĝa ido de Napoléon Bonaparte li estis ties longe esperata tronsekvanto. Post la du abdikoj en la jaroj 1814 kaj 1815 fine la morto de sia patro en la jaro 1821 li ĉiufoje estis deklarita de la bonapartistoj kiel imperiestro. Li tamen neniam postulis la regadon en Francio nek dum sia mallonga vivo akiris ian politikan gvidfunkcion.

En Vieno la juna Bonaparte amikiĝis kun sia boonklino la arkidukino Sophie Friederike de Bavario. Ambaŭ kune vizitadis balojn kaj koncertojn, kaj oni klaĉis en Vieno, ke la dua filo de Sofio, Ferdinand Maximilian (kiu dum la Meksikaj intervenmilitoj estis instituciigita de la francoj kiel meksika imperiestro) estis la filo de Napoleono la 2-a.

Jam frue Napoleono suferis pro pulmoproblemoj kaj malsaniĝis pro tuberkulozo, kiu kaŭzis la 22-an de julio 1832 lian morton en la juna aĝo de nur 21 en Palaco Schönbrunn en Vieno.

Post lia frua morto la heredanto de la imperiestra krono de Francio fariĝis Charles-Louis-Napoléon Bonaparte, kiu en la jaro 1852 sukcesis reakiri la tronon.

Tombejo
-------

Napoleono la 2-a estis entombigita en la Kapucena Tombejo de Vieno. En la jaro 1940 la sarkofago kun lia kadavro laŭ ordono de Adolf Hitler estis transigita al Parizo al la Hotelo de la Invalidoj kaj tie starigita en la kripto unue je la flanko de Napoleono la 1-a. Poste la sarkofago estis translokita al la subpreĝejo. Pro la komplika entombiga ceremonio de la Habsburgoj, kiun Hitlero ne konis, la koro de Napoleono la 2-a kaj liaj visceroj restis tamen en Aŭstrio, la koro en la kortombejo en Sankt-Augustin kaj la visceroj en la duka tombejo de la Stefana Katedralo.

Vidu ankaŭ
----------

* *L'Aiglon*

* Napoleono la 2-a en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Napoleono la 2-a en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Fonto
-----

Tiu-ĉi artikolo baziĝas ĉefe sur libera traduko de la koncerna artikolo en la germanlingva vikipedio. 


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 274344
* GND: 118743996
* LCCN: n50042061
* VIAF: 103645458
* ISNI: 0000 0001 2146 1699
* LIBRIS: 259963
* SUDOC: 02727442X
* BNF: 119352080
* ULAN: 500097819
* BIBSYS: 90575649
* NKC: jn20000720032
* ICCU: BCTV004527
* BNE: XX1217853
 |
**Neide BARROS RÊGO** (naskiĝis la 18-an de oktobro 1938 en São Tomás de Aquino, Minas Gerais) estas brazila instruistino, poetino, deklamantino, lirika kantistino. Ŝi estis diplomita pri Deklamado per *Kurso Olavo Bilac* en Rio-de-Ĵanejrio, gvidita de Maria Sabina.

Ŝi fondis kaj gvidas, ekde 1961 la "Kulturcentro Maria Sabina", en kio ŝi instruas deklamadon kaj okazigas eventojn literatur-muzikajn.

Ŝia poezia verko estis premiita en Brazilo kaj en Eŭropo. Ĝi estas en pli ol 100 antologioj publikigitaj en Brazilo, Portugalio kaj Italio. Ŝi publikigis multajn verkojn en Esperanto-revuoj de Brazilo kaj de aliaj landoj t.e. Bulgario PortugalioSvislando Rusio.

Ŝi organizis kaj eldonis en 1994 la antologion "Água Escondida". Ŝi kunorganizis kaj publikigins kun Sylla Chaves en 2007 la poeziajn antologiojn "Brazila Esperanta Parnaso" kaj "Poesias Escolhidas do Brazila Esperanta Parnaso". 
Ŝi estis citita de **Enciclopédia de Literatura Brasileira**, de Afrânio Coutinho kaj J. Galante de Souza. Ŝi estas ano de "Academia Fluminense de Letras", "Barbacena Akademio de Beletrismo" "Niteroja Beletra Akademio" kaj estas dumviva membro de UEA, fakdelegitino pri poezio kaj deklamado.
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

**Ian CARTER** (naskiĝis la  9-an de septembro 1950(nun 1950-09-09) en Chesterfield (Ĉesterfildo), en la graflando Derbyshire (Darbiŝiro)) estas angla esperantisto, instruisto, muzikisto kaj dancvokisto (angle: *Barn dance caller* ). Li edziĝis tri fojojn kaj havas 6 gefilojn, 12 nepojn, kaj eĉ 3 pranepojn.

Dum lia junaĝo, li neatendite trovis libron ("*Teach Yourself Esperanto*") en la urba biblioteko en 1966, kaj frapis lian okulon la numersistemo. "Ĉu eble tiel malkomplika?" Kompreneble jes, do li tuj eklernis la lingvon. Post nur tri monatoj li sukcesis korespondi kun fremduloj en Hungario, Ĉinio, Japanio, kaj Francio. En 1968 - do post nur du jaroj - li atingis diploman nivelon, kaj gajnis la Diplomon de la (tiama) Brita Esperanto-Asocio (DBEA).

Lia unua Brita Kongreso okazis en Manchester (Manĉestro) en 1968, kaj lia unua Universala Kongreso estis en Beogrado (en la tiama Jugoslavio) en 1973. La tujpostan jaron li fariĝis instruisto en mezlernejo en Derby.

Ĉirkaŭ tiu periodo, li donis al si la esperantan nomon "JANO". En 1975, li deĵoris kiel prezidanto de JEB (Junularo Esperantista Brita) kaj redaktis ties ĵurnalon "*Kial Ne?*". Unu el la plej allogaj enhavaĵoj estis la aventuroj de SuperZam. Li aparte internacie konatiĝis pro invento de tiu bildstria personaĵo.

Eldoniĝis la lasta (100-paĝa, festa) numero de tiu revuo en 1978, kaj ĝi nun troveblas interrete. En 1978 li ankaŭ estis prezidanto de Junularo Esperantista Brita.

En tiu sama jaro, Jano gvidis grupon da junaj esperantistoj al kunveno en Epe, Nederlando. Dum tiu aranĝo, li kantis kun gitaro plurajn anglajn popolkantojn, iujn el kiuj li mem tradukis. Unu el tiuj kantoj, kiun Jano fakte ne tradukis, sed petis la mondfaman skotan poeton William Auld traduki por li, estas longa balado, "*Eta Mazgrev*", trovebla ĉe JuTubo .

Inter septembro 1991 kaj decembro 2006, li instruis eksterlande: unue en Sauda Arabio (1991-1994), poste en Tajlando (1995-1996) kaj fine en Birmo (1996-2006). Reveninte al sia hejmurbo, Jano retrovis Esperanton, kaj baldaŭ tre okupiĝis pri e-aj aferoj. Ĉe la Brita Kongreso en Brighton (Brajtono) en 2015, lin oni elektis por fariĝi kuratoro de EAB (Esperanto-Asocio de Britio), kaj dum la kongreso en Liverpool (Liverpolo) en 2016 li iĝis prezidanto de EAB.

Li ĉeestis la 100-an Universalan Kongreson en Lille (Lillo), Norda Francio, en 2015.

Por helpi disvastigi informaĵon pri Esperanto, Jano produktis kelkajn filmetojn, kaj esperantlingve subtekstigis kelkajn kanzonojn, serĉeblajn rete .

Referencoj
----------

1. ↑  Ian Carter the Caller
2. ↑   Kial Ne?. Arkivita el la originalo je 2021-03-05. Alirita 2021-08-13.
3. ↑  YouTube: Eta Mazgrev
4. ↑  Ian Carter - YouTube
**József Schittkó** [jOĵef ŝitkO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Schittkó József** estis hungarlandana akademia instruisto.

József Schittkó  naskiĝis en 1776, li mortis la 25-an de novembro 1833 en Hungara reĝlando en Selmecbánya (nuntempa Banská Štiavnica en Slovakio).

Biografio
---------

Pri fruaj jaroj kaj lernado de József Schittkó mankas informoj. Li instruis en Linz, poste inter 1809 kaj 1833 en Akademio de Selmec. Li instruis matematikon, fizikon kaj mekanikon en rango konsilisto pri minejoj, sed samtempe li inventis pli novajn maŝinojn por la minejoj. Ili estis profititaj en la regionaj minejoj. Li faris la matematikon deviga studobjekto en ĉiuj altlernejoj en la Habsburga Imperio.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Beiträge zur Bergbaukunde, insbesondere zur Bergmaschinen – Lehre* (1833) - 2 volumoj

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 156-a paĝo)
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografieto (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Flago de la Usona Departmento de Laboro
*Frances Perkins Building*, ĉefsidejo de la Departmento
La **Usona Departmento de Laboro** (angle Department of Labor, **DOL**) estas departmento de la Usona registaro tenanta respondecon pri sekureco en la laborejo, normoj de salajroj kaj laborhoroj, sendungeca asekuro, redungigaj servoj, kaj iuj ekonomiaj statistikaĵoj; multaj usonaj subŝtatoj havas samcelajn instancojn. La estro de la Departmento estas la Usona Sekretario de Laboro. La Departmento fondiĝis en 1913. Ĝi celas varti, antaŭenigi kaj evoluigi la bonfarton de la rekompencatoj, posten-serĉantoj, kaj emeritoj de Usono; plibonigi laborkondiĉojn; pliigi eblecojn de profitodona dungateco; kaj garantii la pagojn kaj rajtojn labor-rilatajn.

La ĉefsidejo de la Departmento estas la konstruaĵo Frances Perkins. Frances Perkins estis la sekretarino pri laboro de 1933 ĝis 1945, la unua sekretarino en la historio de la usona registaro.

Fontoj
------

Bazita sur informoj en la anglalingva Vikipedio.



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 565816
 |
Baltasar Gracián.
**Baltasar Gracián y Morales** (Belmonte de Gracián, Calatayud, 8-a de januaro de 1601 - Tarazona, Zaragozo, 6-a de decembro de 1658) estis verkisto de Hispanio de la Hispana ora epoko kiu kultivis la didaktikan kaj filozofian prozaron, nome eseisto. Inter liaj verkoj elstaras *El Criticón* — nome alegorio de la homa vivo — kiu konstituas unu el la plej gravaj romanoj de la hispana literaturo, komparebla laŭ kvalito al *Don Kiĥoto* aŭ *La Celestina*.

Lia produktaro enkadriĝas en la literatura tendenco konceptismo, per stilo konstruita el mallongaj frazoj tre persona, densa, koncentrita kaj polisemia, kie hegemonias vortoludoj kaj ingeniaj asocioj inter tiuj kaj la ideoj. Rezulto estas lakona lingvaĵo, plena je aforismoj kaj kapabla esprimi grandan riĉon de signifoj.

La pensaro de Gracián estas pesimisma, kiel korespondas al la periodo de la baroko. La mondo estas malamika kaj trompema loko, kie hegemonias la ŝajnaro kontraŭ virto kaj vero. Homo estas malforta estaĵo, interesita kaj malica. Granda parto de liaj verkoj klopodas havigi al la leganto rimedojn kaj kapablojn kiuj permesu al li disvolviĝi inter la trompoj kaj kaptiloj de la vivo. Por tio devas scii elturniĝi, esti prudenta kaj kapabla profiti la sciaron baze sur la sperto. Eĉ lerni ŝajnigi kaj konduti laŭ la okazo.

Pro ĉio tio Gracián estis konsiderata praulo de ekzistadismo kaj de postmodernismo. Influis sur francaj liberpensuloj kiaj La Rochefoucauld kaj poste sur la filozofio de Schopenhauer. Tamen lia vivisma pensaro estas neseparebla de la konscienco pri ruiniĝinta Hispanio.

Biografio
---------

Verkoj
------

### El Héroe (la heroo, 1637)

#### Eldonoj

### El Político (la politikisto, 1640)

#### Eldonoj

### Arte de ingenio, tratado de la agudeza (pri ingenio, 1642)

#### Eldonoj

### El Discreto (la diskretulo, 1646)

#### Eldonoj

### Oráculo manual y arte de prudencia (1647)

#### Eldonoj

### Agudeza y arte de ingenio (1648)

#### Eldonoj

### El Comulgatorio (1655)

#### Eldonoj

### El Criticón (la kritikulo, 1651–1657)

#### Eldonoj

### Aliaj verkoj

Notoj
-----

1. ↑  «Concepto y forma atrevida unidos hacen de *El Criticón*, junto con el *Quijote*, la mejor novela española de todos los tiempos.», Santos Alonso, «Introducción» al lia eld. de *El Criticón*, Madrid, Cátedra, 1980 (1984, 2a eld.), paĝo 25. ISBN 84-376-0257-2. Por opinioj de eksterlandaj kritikistoj tiudirekte, kiaj Adolphe Coster aŭ Michaelis de Vasconcellos, *cfr. ibidem*, paĝo 23.

* Baltasar Gracián en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Baltasar Gracián en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Baltasar Gracián en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 441436
* GND: 118696874
* LCCN: n50047296
* VIAF: 76310334
* ISNI: 0000 0001 0815 0650
* LIBRIS: 56888
* SUDOC: 027381870
* BNF: 11886462f
* NLA: 36536500
* NDL: 00467413
* BIBSYS: 90103072
* NKC: jn19990210252
* ICCU: CFIV029930
* BNE: XX950223
 |
**Emilio Gastón Sanz** (Zaragozo, 8an de januaro 1935-Zaragozo, 22an de januaro 2018) estis hispana advokato, politikisto kaj poeto.

Filo de Rafael Gastón, nepo de Emilio Gastón Ugarte, advokato kaj unu el la pioniroj de la lingvo Esperanto en Aragono. Liaj onklinoj Emilia kaj Inés estis ankaŭ tre aktivaj en la esperantista movado kaj estas konsideritaj kelkfoje la unuaj denaskaj parolantoj de Esperanto.

Li estis studkunulo de Guillermo Marraco kaj José Antonio Labordeta, apud kiuj li fondis, en la lastaj jaroj de la frankismo, la revuon *Andalán* kaj, jam en la transiro, la Socialisman Partion de Aragono (PSA). Li reprezentis tiun partion kiel deputito en la Kongreso de Deputitoj dum la konstitucia periodo (1977-1979), kaj estis proparolanto de la Miksa Grupo. Post la integriĝo de granda parto de la aktivuloj de la PSA en la PSOE, Gastón sekvis ĉe la fronto de la partio, sed perdis sian postenon kiel deputito.

Li estis elektita kiel unua Justiculo de Aragono (tradicia nomo de la regiona popoldefendanto) inter la 12a de decembro 1987 kaj la 5a de majo 1993, la unua post la restarigo de la demokratio en Hispanio. En 1996, apud aliaj elstaraj gravuloj de la aragona kulturo li fondis la Asocion de Publika Ago por la Defendo de la Aragona Heredaĵo, APUDEPA, de kies estraro li estis membro ĝis sia morto, la 22an de januaro 2018.

Kiel poeto li kunlaboris en multnombraj literaturaj revuoj kaj eldonis plurajn librojn de poemoj. Unu lia poemo, "Rompita dormo", estis tradukita de Miguel Fernández, kaj estas legebla kaj aŭskultebla ĉe retejo *Poesía recitada. Fonoteca de poesía contemporánea*.

Poemaroj
--------

* El hombre amigo Mundo, 1958
* Y como mejor proceda digo, 1976
* Pronunciamiento, 1978
* Abandonado en el ensueño como único vehículo de confianza, 1981
* Musas enloquecidas (Prensas Universitarias de Zaragoza, 1986)
* El despertar del hombre selva (Endymion, 1987)
* Emilio Gastón. Antología épica (Amelia Romero eld. l990)
* Manifiestos (Huerga y Fierro, 1995)
* Acracia feliz (La Torre degli Arabeschi, 2007)
* La Subordania: epopeya chesa sin d´acabanza (Rolde de Estudios Aragoneses, 2007)

Eksteraj ligoj
--------------

* Nekrologo Arkivigite je 2020-11-16 per la retarkivo Wayback Machine en la retejo de la zaragoza grupo "Frateco"
* Emilio Gastón Sanz Arkivigite je 2007-09-27 per la retarkivo Wayback Machine en la Granda Aragona Enciklopedio
* Emilio Gastón Sanz dum la inaŭguro de la 72a Hispana Kongreso en Zaragozo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 701414
* LCCN: n97116092
* VIAF: 21369743
* ISNI: 0000 0000 8363 1940
* BNE: XX1019082
 |
Iama senjorejo en Drackendorf, malkonstruita de barbaroj komunistaj laŭ sovetia ordono
**Kastelo Drackendorf** (germane *Schloß Drackendorf*) troviĝis ĝis 1946 en Drackendorf, kiu nuntempe estas urbokvartalo de Jena, Germanujo.

Historio
--------

La vilaĝo Drackendorf kun ne tute 700 enloĝantoj enkorpigitis en 1994 al la urbo Jena; ĝi troviĝas en flanka valo malsupre de la ruino Lobdeburg.

Johann Wolfgang von Goethe mem tie loĝas inter 1776 kaj 1820 pli ol tridek fojojn ĉe la amika familio Ziegesar. Kun Lobdeburg-kastelo antaŭokule li verkis ĉi tie en 1802 la poemon *Bergschloß*.

La iama kavalirbieno
--------------------

La t.n. Malsupra bieno maldekstre de Hungerbach-rojo estis ekonomia fundamento kun iam 750 hektaroj inklude la antaŭaĵojn ĉe Wöllmisse-monto por la sekvantaj posedintoj:

Familio Puster, von Gerstenbergk, ekde 1638 Beer, ekde 1670 von Schönfeld, ekde 1697 von Brand, ekde 1716 von Griesheim, ekde 1745 von Ziegesaar kaj ekde 1836 von Helldorf; ili restis ĝis la komenco de la 20-a jarcento. En 1946 la komunisma diktaturo ŝtatigis ĉion ene kaj ekstere; la terenojn disdonitis kaj la kastelo barbare malkonstruitis.

Drackendorf hodiaŭ
------------------

La areoj kiuj iam estis financa bazo por la bieno plejparte surkonstruitis. La urbo Jena etendiĝis ĝis Drackedorf kaj aĉethaletoj ĉirkaŭe starigitis. Krome tre apudas la Universitata kliniko. De la malnovaj tempoj restis do:

* la vilaĝo
* la vilaĝa puto
* la tombejo
* la iama ŝafejo
* la pac-tilio
* la glaciaĵkelo
* la vilaĝa lernejo
* la malnova komerca vojo
* la monumento por la falintaj soldatoj
* la Lutero-kverko
* la malnova paroĥestrejo
* la vilaĝa kirko protestantisma
* la parko
* la t.n. Romia domo (pavilono)
* la t.n. malsata foso

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Schloss Drackendorf en la germana Vikipedio.*

Eksteraj ligiloj
----------------

* Pri la belaj tagoj pasigitaj de Goethe en Drackendorf
* Historio detala Arkivigite je 2021-10-16 per la retarkivo Wayback Machine

Notoj
-----

1. ↑  J. C. Zenker: *Historisch-topographisches Taschenbuch von Jena 1836 und seiner Umgebung...* Verlag Rockstuhl, Bad Langensalza, 2011, ISBN 978-3-86777-300-3, p. 140–141
2. ↑  Pri tetrinkintaj rondoj en Drackendorf Arkivigite je 2014-11-29 per la retarkivo Wayback Machine
3. ↑   Rondgvidado historia rete. Arkivita el la originalo je 2016-03-04. Alirita 2020-06-16.