En 1978 la *Internationale New Jazz Festival Moers* ankoraŭ okazis liberaere. David Friedman ĉe vibrafono.
**Moers Festival** estas internacia muzikfestivalo en Moers ĉe la okcidenta rando de la Ruhr-regiono en Germanujo. Ĝi okazis ekde 1972 ĝis 2010 je kvar tagoj dum Pentekosto. Ekde 2011 la urbo mallongigis la festivalon sur tri tagojn pro financaj problemoj kaj la devigo al ŝparemo.

Historio
--------

### Internacia Nov-Ĵaza Festivalo je Moers (1972–2005)

Festivala tendego en 2004
Ned Rothenberg Sextett en 2004
mœrs festival en 2010
Burkhard Hennen organizis en 1972 kiel arta direktisto la Internacian Nov-Ĵazan Festivalon je Moers (*Internationales New Jazz Festival Moers*) subtenate de kulturreprezentantoj de la urbo Moers. La festivalo por libera ĵazo rapide establiĝis en la tutlanda kaj tutmonda mondeto de libera ĵazmuziko.

En la unuaj jaroj la kastela kortego de Kastelo Moers estis la koncertejo por la muzikistoj. En 1975 la festivalo transloĝiĝis en la proksiman *Freizeitpark* (libertempo-parkon), ĉar la koncertoj allogis pli kaj pli da vizitantoj. Post kelkaj jaroj je libera aero kun multaj pluvtorentoj oni translokigis la ĵazfestivalon ekde 1983 ĝis 1986 en la glacisportan halon de Moers, ekde 1987 la festivalo okazas en la plej granda cirkotendo de Eŭropo denove en la *Freizeitpark*. Hennen pliamplekigis en 1979 la festivalon dum la anaŭtagmezoj per „projektoj", je kiuj muzikistoj de malsamaj ensembloj kune improvizis.

Ekde 1979 la televido de WDR regule registras la festivalon kaj plivastigis la kunlaboron per radiotranssendadoj kaj -registradoj en la kanaloj WDR 3 kaj WDR 5. En la jaro 2002 la programa estraro de WDR insistis pri kundecida rajto je la programformado. Ĉar WDR jam antaŭe retiriĝis el la televidregistrado kaj opiniis la matenajn improvizadprojektojn „ne elsendotaŭgaj", por Hennen la kruĉo estis tro plena kaj li finis la kontrakton kun la sendostacio. La publikarajta radiotacio NPS de najbara Nederlando rekte transsendas ekde 2001 koncertojn.

En 1985 Hennen enkondukis kroman programeron en la festivalon, la *African Dance Night*, kiu ne nur malfermiĝis al nova muzikspektro, sed ankaŭ fariĝis alloga oferto por ne-entuziasmuloj pri ĵazo. Afrikaj steluloj kiel Mori Kante, Salif Keïta, Cheb Mami aŭ Youssou N’Dour prezentis kaj dancigis la publikon. Ĉi tiu aranĝo okazis en la glacisportejo, lastan fojon en la jaro 2005.

Dumpase de la tempo la muzika karaktero de la festivalo plilarĝiĝis ekde nura, libera ĵazo trans mondmuziko ĝis limtranspasantoj de nuntempa populara muziko kiel soŭlo, funko hiphopo. La kompreno de la festivalorganizantoj pri *libera muziko* evoluis kaj diferenciĝis daŭre, experimentan kaj improvizatan muzikon ili malkovris kaj prezentis pli kaj pli ankaŭ en la muzikstiloj de aliaj etnoj: „la ĵaztipa fenomena de improvizado [estas] zorgata ekde jarcentoj ankaŭ en aliaj muzikkulturoj". Kelkaj muzikrecenzistoj konsideris tion kiel dissolvo de ĵazo, aliaj bonvenigis ĉi tiun evoluon. La listo de la altvaloraj muzikistoj, kiuj koncertis dumpase de la jaroj je la festivalo, estas longa. Interalie muzikis Cecil Taylor, Lester Bowie, Anthony Braxton, Peter Brötzmann, John Carter, Archie Shepp, Sun Ra, *Art Ensemble of Chicago*, Mars Williams, Shibusa Shirazu, Jamaaladeen Tacuma, Ornette Coleman, por nomi nur kelkajn el la muzikistoj.

### mœrs festival (ekde 2006)

Post 34 jaroj Burkhard Hennen rezignis en la jaro J2005 la artan estradon de la festivalo pro aliaj kvereloj kun la urba administrado de Moers. Kiel novan artan direktiston la novfondita „Festival Moers Kultur GmbH" instalis Reiner-on Michalke. Ekde 2006 ĝi tenas la etikedon ***mœrs festival***. Kun la nova organizanto ekde 2006 la unutaga *African Dance Night* estis anstataŭita per noktaj projektoj ĉirkaŭ la festivalejo kaj en la urbocentro.

Majon de 2010 la urbo Moers pretekstis la malvastan urban etaton, por denove ĝisfunde pridubigi ĉiuj erojn de la festivalo. Ĝi konsideris, ke la tendumantoj ekde 2011 pagu kotizon, krome oni pripensis forstreki la pentekostan lundon kiel festivala tago. Membroj de la kontrolkonsilantaro de la *Festival Moers Kultur GmbH* fondita en 2005 ankaŭ volis forigi la novan artan direktiston, Reiner Michalke: „Kelkaj politikaj eminentuloj de Moers esperas forigon de la festivalo". Someron de 2010 la urba parlamento de Moers decidis forstrekon de la pentekosta lundo kiel eventotago. Krome ekde 2011 la urba administrado enpoŝigas kotizon de tendumantaj vizitantoj, kiuj ne havas validas enirbileton por la koncerta tendego.

Pro la financa situacio de la urbo la kulturo ĝenerale la politikistaro de Moers minacas oper troŝparado, kiel kutime, unuarange la kulturan kampon, je kio "Grandaj kulturaj eventoj kiel moers festival definitive starus je dispono".

Literaturo
----------

* Frank Schemmann: *Photography. Moers Festival 1995–2004.* Antaŭparolo de Burkhard Hennen. Köhler Labonté Osnowski (KLO), Kolonjo 2004, ISBN 978-3-933357-25-0. 8 ilustraĵoj (arĥivitaj sur archive.org)

Filmoj
------

* *Moers Festival 2006.* Musikdokumentation, Deutschland, 2006, 90 min. produktado: WDR, serio: *Rockpalast*, unua elsendo: 16-an de julio 2006, enhavoindiko de WDR.  
 Jaron post la abdiko de fondinto Burkhard Hennen WDR-Rockpalast produktis unuan dokumentaĵon pri la festivalo.
* *moers festival 2009. Rau, schnell, bunt – eine Festivalcollage.* Festivaldokumentaĵo, Germanujo, 2009, 30 min. produktado: *Kunsthochschule für Medien Köln* (KHM), Konektita vidbendo Arkivigite je 2012-03-08 per la retarkivo Wayback Machine.
* *moers festival 2010 - a shortcut.* Festivaldokumentaĵo, Germanujo, 2010, 26 min. produktado: KHM, Konektita vidbendo Arkivigite je 2012-03-08 per la retarkivo Wayback Machine.
* *moers festival 2011.* Festivaldokumentaĵo, Germanujo, 2011, 29 min. produktado: KHM, Konektita vidbendo Arkivigite je 2012-03-08 per la retarkivo Wayback Machine.

Referencoj
----------

1. ↑   Stefan Pieper: *Moers-Festival ohne WDR. Aufbruch am Niederrhein mit neuen Akzenten.* En: *JazzZeitung*, 2003, n-ro 6, p. 10.
2. ↑  Arĥivo de NPS[*rompita ligilo*] .
3. ↑  Afiŝo de la lasta African Dance Night en 2005, (arĥivita ĉe archive.org; PDF-dosiero).
4. ↑  Burkhard Hennen: *Moers 1994*, en: Programkajero, Pentekosto, la 20-an ĝis 23-an majon de 1994, p. 3
5. ↑  *34. MoersFestival. Eine Ära geht zu Ende.* (PDF-dosiero), ExtraBlatt, Pentekosto de 2005, arĥivita.
6. ↑  Michael Passon, Thomas Wittenschlaeger: *Offene Fragen und Vorwürfe vor Moers-Festival[*rompita ligilo*]* En: *WAZ Online,* 19-an de majo 2010.
7. ↑  Wolf Kampmann: *39. Moerser Musikfestival. Alles wieder offen.* En: *Frankfurter Rundschau*, 28-an de majo 2010.
8. ↑  Heribert Brinkmann: *Rot-gelb-grünes Sparen.[*rompita ligilo*]* En: *Rheinische Post*, 24-an de junio 2010.
9. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2011-06-29. Alirita 2012-03-02.
10. ↑  Der Westen: Die große Pleite, 24-an de januaro 2012[*rompita ligilo*]

|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Muziko |

Eksteraj ligiloj
----------------

* Moers Festival en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Moers Festival en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retpaĝo
* *Freiheiten jenseits von Free.* En: *Neue Zürcher Zeitung,* 29-an de majo 2009.
* *Festival in Moers. Was Jazz darf und ist.* En: *Frankfurter Rundschau*, 4-an de junio 2009.
* *Der Himmel über Moers. Arkivigite je 2012-01-15 per la retarkivo Wayback Machine* En: *netzeitung*, 17-an de majo 2005.
* *Wo Wogram Gram verpustet.* En: *Stattzeitung* (Moers), 23-an de oktobro 2004, archiviert von Internet Archive.
* *Moers, ein Hochsitz für neugierige Horcher.[*rompita ligilo*]* En: *Schaffhauser Nachrichten*, 3-an de junio 2004.
* *Die Grenzen des Genres.* En: *Tagesspiegel*, 5-an de junio 1998.