recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Buntpieda petrelo, pentrita de John James Audubon.
"**La kanto de la ŝtormopetrelo**" (ruse "Песня о Буревестнике") estas mallonga poezia verko de la rusa verkisto Maksim Gorkij en 1901.

Historio
--------

En 1901, neniu rajtis kritiki la caron rekte kaj espere resti senpune. La lingva kodalvoko por revolucio estis la fiera ŝtormopetrelo, sentima de ŝtormo (tio estas, revolucio), malkiel aliaj animaloj kiuj ŝirmiĝas.

Maksim Gorkij verkis la poeziaĵon "La kanto de la ŝtormopetrelo" Marte de 1901 en Niĵnij Novgorod. Ĝi estis unuafoje publikita en la gazeto *Zhizn* en Aprilo de 1901. Gorki estis arestita pro la publikigo de la kanto, sed estis liberigita tuj poste.

La poemo estis poste menciita kiel "batala himno de la revolucio", kaj la epiteto *Burevecnik Revoljucii* (La ŝtormopetrelo de la Revolucio) tuj ligiĝis al Gorkij mem. Laŭ Nadeĵda Krupskaja, "La kanto" iĝis unu el preferataj gorkiaj verkoj de Lenin.

Referencoj
----------

1. 1 2 3  "Maxim Gorky: La kanto de la ŝtormopetrelo Arkivigite je 2013-05-28 per la retarkivo Wayback Machine" (en rusa).
2. ↑  "A Legend Exhumed Arkivigite je 2013-06-05 per la retarkivo Wayback Machine", revizio de la libro de Dan Levin nome *Stormy Petrel: The Life and Work of Maxim Gorky*. *TIME*. 25an de Junio, 1965.

Vidu ankaŭ
----------

* Procelariedoj (ŝtormobirdoj, ŝtormopetreloj)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio La kanto de la ŝtormopetrelo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Teksto de la verko **ruse**
* Germana traduko Arkivigite je 2016-03-03 per la retarkivo Wayback Machine germane



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 429969
* VIAF: 645165326337316290006
 |
**Laadano** (*Láadan*, el *láad* = percept kaj *dan* = lingv) estas konstruita lingvo verkita de Suzette Haden Elgin en 1982 por testi la Sapir-Whorf hipotezon por virinoj, specife por testi ĉu okcidentaj lingvoj emas esti pli esprimivaj por viroj ol por virinoj. La lingvo aperis en ŝia sciencfikcia trilogio *Native Tongue* kiel fikcilingvo.

Morfologio
----------

Laadan estas aglutina lingvo. Ĝi uzas afiksojn por indiki malsamajn sentojn kaj humorojn, kiuj en naturaj lingvoj povas esti indikitaj nur per tono aŭ gestoj.

Ekzemploj de Laadano
--------------------

Originala kanteto (Unu du tri, nun arbaren ni) por infanoj en la franca

> 
> Un deux trois, je m'en vais au bois,  
> 
> Quatre cinq six, pour cueillir des cerises,  
> 
> Sept huit neuf, dans mon panier neuf,  
> 
> Dix onze douze, elles seront toutes rouges.
> 
> 
> 

Traduko en Láadan

> 
> Nede shin boó, sháad le olin(e)dim,  
> 
> Bim shan bath, sháal(e)ya yuwan wa,  
> 
> Um nib bud, láad le olim(e)nal,  
> 
> Thab i wil, náal(e)ya yod náyod.
> 
> 
>

Videogalerio
------------

(Angla lingvo)

* 
* 
*

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Laadano en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Hejmopaĝo de Laadano
* Hejmopaĝo de Suzette Haden Elgin
* Diskutgrupo pri Laadano Arkivigite je 2006-08-15 per la retarkivo Wayback Machine
* Nombrado en Laadano
* Unu du tri, nun arbaren ni (Vikifontaro)
Laborabeloj (kun reĝino).
Laboristino de mielabelo kolektanta polenon.
**Laborabelo** aŭ *laboristinabelo* estas ajna ino de (bonsociema) abelo, al kiu mankas tute la reprodukta kapablo de la kolonia abelreĝino; laŭ plej cirkonstancoj, tio komplementiĝas ankaŭ kun pliigo de certaj nereproduktaj aktivaĵoj rilate al reĝino. Laborabeloj estas en multaj abelspecioj krom la mielabeloj, sed tiu estas ĝis nun la plej familiara parolmaniera uzado de la termino.

Laborabeloj arigas polenon en la polenujo en siaj malantaŭaj kruroj, por reveni al abelujo, kie ĝi estas uzata kiel manĝaĵo por la disvolviganta abelidaro. Poleno portata en siaj korpoj povas esti portata al alia floro, kie malgranda parto de la poleno frotita sur la pistilo, rezulte en kruciĝa polenado. Preskaŭ ĉiuj el la manĝofontoj de ĉiuj civilizoj (maizo estas notinda escepto) dependas ege de rikolta polenado fare de mielabeloj, ĉu rekte manĝata aŭ uzata kiel manĝorikoltaro por animaloj kiuj produktas lakton kaj viandon. Nektaro estas suĉata pere de rostro, mikse kun enzimoj en la stomako, kaj portata reen al la abelujo, kie ĝi estas stokita en vaksoĉelaro kaj vaporigita en mielo.

Referencoj
----------

* The Honey Files: A Bee’s Life, A Teaching Guide, National Honey Board, 2001
* Organizado de abelkolonio, FAO,  Alirita la26an de Oktobro 2015.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Laborabelo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Worker Bees Arkivigite je 2016-02-06 per la retarkivo Wayback Machine

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rAbelo |
| --- |
| Abelkastoj | Abelreĝino | Laborabelo | Virabelo |  |
| Vivciklo | Abelsvarmo |
| Specioj | Afrikigita abelo | Mielabelo |
| Abelbredado | Abelpano | Abelvakso | Mielo |
| Ilaro | Abelejo | Abelujo | Abelfumigilo |
| Malsanoj kaj Parazitoj | Abelmorto |

 |
***Human Rights Watch*** aŭ **Observejo pri homaj rajtoj** estas internacia ne-registara organizaĵo kiu disvolvas esplorojn kaj aktivadojn rilate al homaj rajtoj en la internacia juro de homaj rajtoj. Ĝia ĉefsidejo troviĝas en Novjorko (Usono) kaj havas oficejojn en Berlino, Bruselo, Ĉikago, Ĝenevo, Johanesburgo, Londono, Losanĝeleso, Moskvo, Parizo, Sanfrancisko, Tokio, Toronto, kaj Vaŝintono.

La organizaĵo havas tutmonde 275 kunlaborantoj kaj havis en 2006 jaran budĝeton de 29,8 milionoj da usonaj dolaroj. *Human Rights Watch* financiĝas nur per donacoj de privatuloj kaj fondaĵoj. Financa subteno de naciaj registaroj estas sistema rifuzata.

Historio
--------

*Human Rights Watch* estis fondita en 1978 sub la nomo *Helsinki Watch* (observado de Helsinko) por atenti pri la plenumo de la Helsinka Interkonsento fare de Sovetunio kaj por subteni sovetiajn asociojn por homaj rajtoj. En 1988 unuiĝis *Helsinki Watch* kaj aliaj internaciaj organizaĵoj, kiuj sekvis similajn celojn, al *Human Rights Watch*.

*Human Rights Watch* koncentriĝas ĉefe al serĉado kaj publikefika raportado de agadoj kontraŭ homaj rajtoj. La organizaĵo okupiĝas ĉefe pri diskriminado pro socia stato aŭ pro sekso, korupto de registaroj kaj misuzo de ŝtata forto (ekzemple torturo). Suborganizaĵo okupiĝas nur pri homaj rajtoj de virinoj.

*Human Rights Watch* estis unu el la ses ne-registaraj organizaĵoj, kiuj fondis en 1998 la *koalicion kontraŭ uzo de infansoldatoj* (*Coalition to Stop the Use of Child Soldiers*).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Human Rights Watch en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala ttt-ejo de HRW en pluraj lingvoj

Referencoj
----------

1. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2011-05-14. Alirita 2009-09-15.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 295420
* GND: 1220965-X
* LCCN: n88622031
* VIAF: 309563566
* ISNI: 0000 0001 1426 7863
* SUDOC: 034724095
* BNF: 125448129
* NKC: ko2007376541
 |
**Lajos Agárdi** [lajoŝ], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Agárdi Lajos** estas hungara pentristo, instruisto.

Lajos Agárdi naskiĝis la 5-an de septembro 1977 en Hajdúszoboszló.

Biografio
---------

Lajos Agárdi akiris pedagogian diplomon en Altlernejo de Nyíregyháza en 2001, en la sekva jaro etnografian diplomon en Universitato de Debrecen. Post la unua diplomo li ekinstruis en Nagyhegyes. Ekde la lernojaroj li ŝatis pentradi, post la diplomoj li estis ankaŭ profesia pentristo. Li partoprenis en ekspozicioj jam ekde 1993. Li pentradis pejzaĝojn.

Elektitaj ekspozicioj
---------------------

* Debrecen (2007)
* Oradea (2010)
* Nagyrábé (2015)

Elektitaj pentraĵoj
-------------------

* Nyár az őszben
* Templom a téren
* A kúria csöndje

Fontoj
------

* oficiala paĝo
* hungarlingva membiografio kun foto kaj bildoj

Referencoj
----------


* Kategorio Lajos Agárdi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 825249
 |



* Portalo pri Biografio
*La senvestigo de Kristo* (*El Expolio*) (1577–1579, oleo surtola, 285 × 173 cm, Sakristio de la Katedralo de Toledo) estas unu el plej famaj retableroj de El Greco, kuj estas rekonataj pro siaj dinamikaj komponoj kaj kuraĝaj novigoj.
***La senvestigo de Kristo*** aŭ hispane ***El Expolio*** estas pentraĵo komencita somere de 1577 kaj kompletigita en la printempo de 1579 por la retablo de la sakristio de la Katedralo de Toledo, kie ĝi ankoraŭ pendas. Ĝi estas unu el plej famaj verkoj de El Greco. Dokumento datita de la 2-a de julio 1577 kiu aludas al tiu pentraĵo estas la plej frua mencio pri la estado de El Greco en Hispanio. La mendo por la pentraĵo estis atingita danke al la amikeco de El Greco ekde estado en Romo kun Luis, filo de Diego de Castilla, postenulo de la katedralo de Toledo. Castilla ankaŭ aranĝis alian ĉefan mendon por El Greco, kiun li prilaboris samtempe, nome la pentraĵoj por la toleda preĝejo de *Santo Domingo el Antiguo*.

Por *El Expolio* (forvestigo) la pentristo ludas per koloro fokuse al la centra krista figuro kiel enorma tuttruĝa makulo. La kompono de la restantaj figuroj estas naturisma kaj ege kontrastas kun la krista figuro eĉ pro nuntempaj vestoj anstataŭ bibliepokaj. La malkonvena situo de la virgulino (sube, maldekstre) estis tialo de konflikto kun la katedralaj dungintoj, kiuj klopodis malpli pagi pro tia malkonvenaĵo. El Greko frontis ja konfliktojn kun siaj dungantoj aŭ pagantoj.

Notoj
-----

1. ↑  M. Lambraki-Plaka, *El Greco-The Greek*, pp. 43–44.
2. ↑  Brown, p. 95
3. ↑  Fernando Marías Franco, *El Greco*, Anaya, Madrido, 1991, paĝo 14.

Fontoj
------

* Brown, Jonathan (ed.) (1982). "El Greco and Toledo", El Greco of Toledo (katalogo). Little Brown. ISBN 978-0-8212-1506-7
* Clark, Kenneth. *Looking at Pictures*. New York: Holt Rinehart and Winston, 1960

* Kategorio La senvestigo de Kristo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

Ekstero de la muzeo en Schönau. La **Hörselberg-muzeo** (germane: *Hörselbergmuseum*) estas bunta muzeo pri regionaĵoj kaj la Hörsel-montaro. Ĝi troviĝas en Schönau, kvartalo de la urbo Wutha-Farnroda, Germanujo (Hörseltalstraße nr. 39).

Priskribo
---------

Troveblas en la kerno de Schönau linda monumentprotektita konstruaĵa ensemblo. Ĝin konsistigas preĝejo, malnova lernejo kaj la paroĥestra korto kun domo, stalo, garbejo kaj bakejo.

Ĉefa ejo estas la stalo, en kiu viziteblas la ekspoziciaj aĵoj de la muzeo. La vizitanto ekkonas sciindaĵojn pri la montoj *Hörselberge* kaj ties geologio kaj estiĝo (kun unikaj fosilioj), pri la varieca faŭno kaj aparta orkidea flaŭro, pri la legendoj en kunteksto kun la montaro kaj ilia obskura mistiko. Interesas ankaŭ la historio de la kabano Hörselberghaus.

Apartan ligon kun la Hörsel-montaro havas Richard Wagner, komponisto de la opero Tannhäuser kaj Ludwig Bechstein, kolektanto de fabeloj. Ankaŭ pri ili oni detale memorigas la sciemulojn.

Pro la de tempo al tempo ĝis hodiaŭ uzita historia bakejo troviĝas inter la elmontritaro ankaŭ sekcio pri bakado tradicia: malnovaj bakhelpiloj kaj vendejo rekonstruita impresas.

La muzeoparto *Galerie* rekte sub la tegmentaro uzatas por nedaŭraj ekspozicioj.

Literaturo
----------

Museumsverband Thüringen (eld.): *Museen in Thüringen*, Edition Leipzig 2006, ISBN 978-3-361-00612-0, p. 203

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Hörselberg-muzeo (Wutha-Farnroda) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* hejmpaĝo Arkivigite je 2023-05-10 per la retarkivo Wayback Machine
Baraĵlago Kettwig
La **lago Kettwig**, sude de la urbeto Kettwig apartena al Essen, estis konstruita de la Ruhr-Ligo ekde 1940 ĝis 1950 kiel Ruhr-baraĵlago. Ĝi troviĝas ĉ. ses kilometrojn malsupre de la Baldeney-lago kaj estas la plej malgranda de la entute kvin Ruhr-baraĵlagoj.

Teknikaj detaloj
----------------

La lago Kettwig kun volumo de 1,42 milionoj kubometroj servas al la akvopurigado per biologia mempurigado.

La vejro kun du malfermaĵoj 44 metrojn larĝaj retenas la Ruhr ses metrojn alta. Ĝi povas forkonduki altakvon de maksimume 2.200 m³/sek. Retropumpstacio kun motorpovumo da 588 kilovatoj servas al la rekondukado de 6.000 litroj da akvo pro sekundo el la Rejno al la Baldeney-lago.

La akvoelektra centralo kun povumo da 5.300 kilovatoj el tri Kaplan-turbinoj estis konstruita por la Rejnland-Vestfaliaj Elektrejoj (RWE). En la jara averaĝo ĝi produktas 16 milionojn kilovathorojn. Oni enmetis kluzon por la ŝipoj ĝis 300 toneloj.

Estrate de la Setloligo Ruhrkarbodistrikto ekestis ponto sur la vejro por piedirantoj kaj strata trafiko.

Historio de la kluzo
--------------------

Vidaĵo en la 1920-aj jaroj (antaŭ konstruado de la baraĵlago)
La *Kluzo Kettwig* estis konstruita en la jaroj 1779 ĝis 1780 de Karl-Theodor de Palatinato kiel *duko de Berg* por prosperigo de la ŝipiro sur la Ruhr enmeze de la rivero. Ĝi staris sur masiva ligna fundamento. En 1840 oni devis alikonstrui ĝin pro ĝia centra situo kaj la forta streno rezulta el tiu. Kun la vejrigado de la lago oni konstruis novan kluzon, nun dekstraborde de la Ruhr. La vejro estas 6,2 metrojn alta, 42,41 metrojn longa kaj dika je 6 metroj.

La baraĵlagoj ce Ruhr, la kluzo kaj la fluakva centralo de Kettwig ĉiuj apartenas al *Route der Industriekultur* (Itinero de industria kulturo).

* Kategorio Lago Kettwig en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Reklamo de Sennaciulo.
Lenino diskurse antaŭ fabriko Putílov en majo 1917. Pentraĵo de Isaak Brodskij, Muzeo de Historio de Moskvo.
La **laborista movado** (angle: Labor movement; france: Le mouvement ouvrier, germane: Arbeiterbewegung, hispane: Movimiento obrero, ruse: Рабочее движение, itale: Movimento operaio, ĉine: 勞工 運動) estas kontraŭkapitalista movado, kiu ampleksas du ĉefajn flankojn:

1. La **eksterparlamentaj (laboristaj) movadoj**, kiuj konsistas interalie el anarkiismo kaj sindikatismo.
	* Sindikatismo: kolektiva organizado de laboristoj, dungitoj kaj kelkfoje liberprofesiuloj, kiuj trovas potencon en kuneco per sindikatoj.
2. La **politikaj (laboristaj) movadoj**, kiuj konsistas interalie el parlamenta agado, per kiu reprezentitaj estas la interesoj de laboristoj, dungitoj, liberprofesiuloj kaj aliaj, kiuj estas sendefendaj kontraŭ kapitalismo. Ĉi tiu strategio trovas potencon per politikaj partioj.

La komenciĝo de la laborista movado spronis la okazaĵojn revoluciajn en la jaroj 1848 kaj 1849. La movadon forte influis la ideoj de Karl Marx kaj Friedrich Engels.

Termino
-------

Kelkaj uzas la nocion "laborista movado" por diferenci inter (1) kontraŭkapitalista agado ene de kapitalismo kaj (2) revolucia kontraŭkapitalista agado, ankaŭ nomita socialismo. Laŭ tiu difino, nur la unuo estas la "laborista movado". Aliaj uzas la nocion por priparoli la tutan kontraŭkapitalista agado favore al laboristoj.

Per la plej granda defino, la "laborista movado" ampleksas ĉiujn organizaĵojn kaj agadojn kiuj celas

* kaj plibonigi la situacion de la laboristoj kaj iliaj familioj;
* kaj ŝanĝi la socion por certigi al la laborista klaso la realigon de siaj interesoj.

Subceloj
--------

Historie, la laborista movado havis multajn subcelojn kaj ilojn por atingi la du ĉefajn celojn ĉisupre.

Agado ene de la kapitalisma socio (reformismo):

* Labora juro;

Agado por fari socialisman socion (revolucio):

* Atingi anarkiismon;
* Atingi demokratan socialismon;
* Atingi komunismon.

Laborista movado kaj Esperanto
------------------------------

  Vidu ankaŭ: Laborista Esperanto-movado
Esperanto havis rolon en ambaŭ reformismo kaj revolucio. Por atingi reformismon, laboristoj bezonas defii la potenculojn per esti instruitaj pri la mondo. Dum longa tempo, laboristoj ne estis edukitaj kaj ne iris lernejon. Tiel, ili ne povis organiziĝi. Por atingi revolucion, la laboristaro bezonas kolektivan forton, kiu troviĝas per Esperanto kaj monda unuiĝo de la laboristaro.

En diversaj landoj
------------------

* Hispana laborista movado
* Laborista Partio

Vidu ankaŭ
----------

* Internacia Organizaĵo de Laboro
* Politika maldekstro
* Feminismo
* Luddismo
* Klasbatalo
* Marksismo
* Internacio
* Okhora labortago

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Laborista movado en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* angle  Arkivigite je 2011-05-14 per la retarkivo Wayback Machine
* hispane  Arkivigite je 2006-03-04 per la retarkivo Wayback Machine
* france  Arkivigite je 2006-01-08 per la retarkivo Wayback Machine
* germane
**Károly THAN** [kAroj tan], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Than Károly** estis hungara kemiisto, profesoro, membro de Hungara Scienca Akademio (1870).

Károly Than
Károly Than  naskiĝis la 20-an de decembro 1834 en Hungara reĝlando, en Óbecse (nuntempa Beĉej en Serbio). Li mortis la 5-an de julio 1908 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Károly Than frekventis gimnaziojn en Szabadka, Kalocsa, Szolnok, Nagybecskerek, poste li batalis en armeo de Jozefo Bem. Fine li ricevis abiturienton en Szeged en 1855, sed tiutempe li estis jam apotekisto. Li frekventis universitaton en Vieno, poste li studvojaĝis al Heidelberg kaj Parizo. En 1859 li ekinstruis en universitato de Vieno, en la sekva jaro en Pest (urbo). Li fondis kaj redaktis la unuan hungaran kemian revuon kaj li verkis la unuan hungaran farmacian libron. En 1908 li emeritiĝis, sed en la sama jaro li mortis. Li ricevis diversajn tiutempajn premiojn.

Verkaro (elekto)
----------------

* *A vegyelemek paránysúlyáról* (1861)
* *Feladatok a kémiai gyakorlatokhoz* (1888)
* *A kisérleti chemia elemei* (1897)

Memorigiloj
-----------

* gimnazio en Budapeŝto
* memortabulo en Beĉej
* memormedalo
* memorlibro eldonita en 2008

Fontoj
------

* Hungarlingva Vikipedio
* 

* Kategorio Károly Than en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 426636
* GND: 117299006
* VIAF: 15542639
* ISNI: 0000 0000 7971 0056
* SUDOC: 152251480
 |
**Lajos Csontó** [lajoŝ ĉontO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Csontó Lajos** estis hungara grafikisto, fotisto, altlerneja instruisto.

Lajos Csontó  naskiĝis la 9-an de oktobro 1964 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Lajos Csontó frekventis mezlernejon en sia naskiĝurbo, poste li akiris diplomon en Belarta Altlernejo en 1990, fine li samloke studis 2 jarojn en la majstrokurso. Liaj ĉefinstruisto estis Lajos Eszik. Jam dum la studentaj jaroj li ekspoziciis. Inter 1992 kaj 1995 li ricevis stipendion. En 2001 li aliĝis al studio pri Lajos Vajda. En 2006 li ekinstruis en Universitato Károly Eszterházy en instrua rango docento. Li integras la fotojn en la grafikaĵojn. Li ricevis premiojn inter 1992-2007.

Elektitaj solaj ekspozicioj
---------------------------

* Esztergom (1988, 1993, 2006)
* Budapeŝto (1990, 1992-1995, 1997-1998)
* Prago (1994)
* Szentendre (1996)
* Miskolc, Szeged (1997)
* Pécs (2003-2004)
* Eger (2007)

Elektitaj kolektivaj ekspozicioj
--------------------------------

* Esztergom (1988, 1990, 1994)
* Novjorko (1989)
* Budapeŝto (1990, 1995, 2007)
* Arthalo Budapeŝto (1991)
* Miskolc (1992, 1995)
* Sopron (1997)

Elektitaj artaĵoj
-----------------

* Hűséges eső (1998)
* Reflex (2003)
* Szamarak (2008)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Lajos Csontó en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 627554
* GND: 133157199
* VIAF: 25784680
* ISNI: 0000 0000 7876 6971
 |
**Lajos Bebrits** [lajoŝ bebriĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bebrits Lajos** estis hungara politikisto, ministro, parlamentano, fervojisto, ĵurnalisto, diplomato.

Lajos Bebrits  naskiĝis la 14-an de decembro 1891 en Hungara reĝlando en Teregova (nuntempe en Rumanio). Li mortis la 9-an de aŭgusto 1963 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Lajos Bebrits frekventis gimnazion, fervojistan faklernejon. Inter 1910-1919 li laboris en Hungaraj Ŝtatfervojoj en diversaj stacidomoj. En 1917 li aliĝis al socialdemokratoj, post 2 jaroj al komunistoj. Post Traktato de Trianon li restis en rumania parto de Banato, kie li havis [posteno]]n en sindikato. Pro komunista propagando li estis kondamnita pli ol jaron. Inter 1923 kaj 1932 li vivis en Usono, kie li kontribuis en hungarlingvaj gazetoj. Ankaŭ tie pro la kontribuaĵoj li estis forigita el Usono, poste li vivis plu en Moskvo. Komence li estis fervojisto, sed inter 1938-1940 li estis arestita pro falsaj akuzoj. Post la liberiĝo li redaktis hungarajn gazetojn, eĉ hungarlingvan dissendon. En 1945 li translokiĝis al Hungario, kie li estis subministro, inter 1949 kaj 1956 ministro pri poŝto kaj transporto. Inter 1945 kaj 1962 li estis ankaŭ parlamenta deputito, poste ĝis 1959 diplomato. En 1962 li pensiuliĝis. Li ricevis premion en 1948.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* „Tisztelt elvtárs" (Estimata kamarado), (1934) - libro

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al litero B, poste serĉu la nomon)
* hungarlingva biografio kun foto




* Kategorio Lajos Bebrits en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Nancy en ĉipao por ekrantesto de la filmo
**La mondo de Suzie Wong** (angle: *The World of Suzie Wong*) estas brita-usona filmo el 1960. La filmo estas bazita je la samnoma romano de Richard Mason.

Intrigo
-------

**Averto: *La teksto, kiu sekvas, malkaŝas detalojn pri la intrigo de la rakonto.***

Robert Lomax volas doni al sia vivo alian turnon. Li transloĝas por unu jaro al Hongkongo por tie vivi kiel pentristo. Alveninte en Hongkongo li prenis la pramon kaj sur la boato li renkontis belulinon Suzie Wong. Ŝi montras al li hotelon kie li povas moderpreze lui ĉambron. Montriĝas ke la hotelo estas sufiĉe kaduka kaj li baldaŭ malkovras ke la hotelo antaŭ ĉio uzatas por prostituado. Ankaŭ Suzie tie laboras kiel putino. Li vekas la scivolemon de la sinjorinoj ĉar li kiel sola persono de la gastoj neniam interesiĝas en iliaj servoj.

Post iom da tempo li demandas al Suzie por pozi por unu el liaj pentraĵoj. La du enamiĝis sed ĉar ili ambaŭ bezonas monon, li devas akcepti ke ŝi kontinuas la laboron.

Premioj
-------

La filmo estas nomumita por du Golden Globe premioj kaj du Laurel Award premioj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio La mondo de Suzie Wong en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* IMDB.com
Temas pri... Ĉi tiu artikolo temas pri budhista pastro. Por aliaj signifoj vidu la artikolon Lamaoj (afrika etno).

**Lamao** estas tibetlingva titolo de altranga bikŝuoj, nome instruisto en tibetdevena budhismo. La ĉefa lamao en la skolo Gelugo estas la Dalai-lamao, relative simile al la rolo de la Papo en Katolikismo. La vorto devenas el la tibeta ligvo, nome de *bla* «la superulo» kaj *ma* «homo»,).

Signifo
-------

Tiun titolon povas uzi honormaniere bikŝuo, bikŝuino aŭ, en la skoloj Njingma, Kagju kaj Sakja, instruita praktikanto de la tantra budhismo, por indiki sian nivelon de spiriteco aŭ de aŭtoritateco. La titolo povas same esti uzata por aludi la Tulku, stirpon de renaskiĝo de lamaoj, kiel tiu de la Dalai-lamao aŭ la Panĉen-lamao.

* La termino *lamao*, uzebla ankaŭ en Okcidento, aludas nivelon de **spirita realigo** antaŭenigita. Estas lamaoj monaĥoj kaj lamaoj laikaj.
* Ĉu ili faris **retiron** de tri jaroj aŭ ne, la monaĥoj kiuj esprimis siajn votojn (*pratimokŝa*), povas havi ne tiom antaŭenigitan nivelon.
* La *druplaoj* estas instruaj pratikantoj kiuj faris la retiron, sed ne havas la nivelon de realigo de la lamaoj; ili gvidas, eksplikas kaj legas (*lung*), sed ili ne transsendas povon (*dbang*). Ili povas peti iĝi lamaoj post du jaroj kaj tiun decidon faros la lamakonsilantaro.

Precizoj
--------

Tiu nomo estas simila al la Sanskrita termino *guruo* (vidu Tibeta budhismo kaj Bön). Eble pro miskompreno ĉe okcidentaj lernantoj klopodantaj lerni la tibetan budhismon, la terminon *Lamao* estis historie misaplikita al ĉiu Tibeta monaĥo ĝenerale. Simile la tibeta budhismo estis menciita kiel *Lamaismo* de okcidentaj lernantoj kaj vojaĝantoj, kiuj miskomprenis, ke kion ili atestis tio estas formo de Budhismo; ili ankaŭ nekomprenis la distingon inter tibeta budhismo kaj Bön. La termino *Lamaismo* estas nune konsiderata eksmoda.

La interna lamao
----------------

Oni supozas, ke la rolo de la ekstera lamao estas montri al la disĉiplo la internan lamaon, kio vere estas la naturo de budho en li. Tiam ĉe la disĉiplo ĉio estos memoro de la interna lamao.

En Francio
----------

La lamao Dagpo Rimpoĉeo estas la unua tibeta lamao instalita en Francio. Li fondis la monaĥejon Ganden Ling, kie li instruas, ĉe Veneux-les-Sablons proksime de Fontainebleau.

Notoj
-----

1. ↑  définition du TLFi[*rompita ligilo*]
2. ↑   Philippe Cornu|Dictionnaire encyclopédique du Bouddhisme*, éditions du Seuil, Paris, 2001, (ISBN 2-02-036234-1), p. 346.*

Referencoj
----------

* Dagpo Rimpotché, *Le Lama venu du Tibet*, Grasset, 1998.

Vidu ankaŭ
----------

* Dalai-lamao
* Karmapa
* Panĉen-lamao
* Guruo

* Kategorio Lamao en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Lajos Kálmány** [lajoŝ kAlmAni?, kAlmAnj?], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kálmány Lajos** estis hungara romkatolika pastro, etnografo, fondinta membro de Societo Dugonics. Li kelkfoje uzis la pli simplan familian nomon *Kálmán*.

Busto pri Lajos Kálmány en Szeged
Lajos Kálmány  naskiĝis la 3-an de majo 1852 en Szeged, li mortis la 5-an de decembro 1919 en Szeged.

Biografio
---------

Lajos Kálmány frekventis piaristan gimnazion en sia naskiĝurbo, poste seminarion en Temeŝvaro. Li pastriĝis en 1875, poste li komencis la pastran karieron en Pécska. Krom la pastraj taskoj li kolektis popolkantojn kaj similajn etnografiaĵojn. Liaj ĉefoj ne estis kontentaj pri la pastra laboro pro la etnografia laboro, tial li estis ofte sendita al aliaj vilaĝoj en la diocezo. Ekde 1877 li private eldonis la kolektitajn materialojn. En 1879 la inundo faris damaĝojn en lia biblioteko. En 1910 pro malsano li pensiuliĝis kaj hejmenvenis al Szeged. Li okupiĝis pri la kolektita materialo. Li mortis malriĉa, mizera. Ferenc Móra aĉetis liajn postlasaĵojn kaj donacis al la muzeo.

Elektitaj kolektaĵoj
--------------------

* *Koszorúk az Alföld vad virágaiból. 1-2.* (1877-1878)
* *Szeged népe. 1-3.* (1881-1891)
* *Boldogasszony, ősvallásunk istenasszonya* (1885, 2002)
* *Mythologiai nyomok a magyar nép nyelvében és szokásaiban : a Hold nyelvhagyományainkban* (1887)
* *Hagyományok 1-2.* (1914)
* *Kálmány Lajos népköltési hagyatéka* (1920)
* *Történeti énekek és katonadalok* (1952)
* *Magyar hitvilág* (2009)

Memorigiloj
-----------

* strato kaj busto en Szeged
* memortabuloj en Csanádpalota kaj Pecica

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Lajos Kálmány en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 622376
* GND: 1055110879
* LCCN: nb2009005269
* VIAF: 292779657
* ISNI: 0000 0000 6070 3614
 |
Baraĵo de Grand Coulee, kun la nova Lago Roosevelt malantaŭe ĝis la fono (1942)
Pramfloso Gifford portas aŭtojn kaj pasaĝerojn trans Lago Roosevelt apud Inchelium
**Lago Roosevelt** (angle **Lake Roosevelt** aŭ, pli formale, **Franklin Delano Roosevelt Lake**) estas baraĵlagego en la usona ŝtato Vaŝingtonio. Ĝi kovras surfacon de 320 km², inkluzive de partoj de kvin kantonoj (Ferry, Stevens, Lincoln, Okanogan, kaj Grant) kaj etendiĝas 270 km de la landlimo inter Usono kaj Kanado ĝis Baraĵo de Grand Coulee. Ĝia bordo longas pli ol 970 km.

Lago Roosevelt kreiĝis en 1941 kiam la nove finkonstruita digego Grand Coulee baris la fluadon de la Kolumbia Rivero. Komence oni nomis ĝin "Columbia Reservoir", sed en 1945, kvin tagojn post la morto de prezidento Franklin D. Roosevelt, la usona ministro pri enlandaj aferoj Harold Ickes renomis ĝin honore al la forpasinta usonestro, kiu prezidentis dum la konstruado de la baraĵo.

Fonto
-----

Bazita sur informoj en la angla Vikipedio.

* Kategorio Lago Roosevelt en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Laborista Partio**, aŭ en hispana *Partido Laborista*, de Argentino estis politika partio kreita en 1945 kiu kontribuis al fondo de la movado peronismo. Ĝi estis nuligita en 1947 por integriĝi al *Partido Peronista* (poste Partido Justicialista) kaj refondita post la elpostenigo de Perón.

Politika agado
--------------

La **Laborista Partio** estis uu el la tri partioj kiuj apogis la kandidatiĝon al prezidento de Perón en la elektoj de 24-a de februaro de 1946, kun la Sendependa Partio organizita de la konservativuloj, kaj la *Unión Cívica Radical Junta Renovadora*, nome disiĝaĵo de la Unión Cívica Radical. En tiuj elektoj la menciitaj partioj atingis la 56% de la voĉdonoj, kaj venkis en la prezidenta elektado kaj en ĉiuj la provincoj escepte ĉe Corrientes, kiu poste estos intervenita.

La **Laborista Partio** kontribuis per la 80% el la tingitaj voĉdonoj kiuj donis la venkon al Perón kaj tiele ties membroj plenumis gravajn postenojn dm la unua peronisma regado. Ties ĉefa reprezenteco okazis en la provincoj Bonaero, Santa Fe kaj Tukumano.

Konflikto
---------

La 23-a de majo de 1946 Perón ordonis nuligi la tri partiojn kiuj estis apoginta lin, sen havi tiun rajton, por fandigi ilin en la nove Peronista Partio. Cipriano Reyes, prezidento de la bonaera sekcio, malakceptis la decidon de Perón, pro kio li estis persekutita kaj enprizonita en 1948 (ĝis 1955), kaj ankaŭ torturita; akuzita pri komploto por murdi Perón kaj lian edzinon Evita. Antaŭ tio li estis suferinta atencon en kiu mortiĝis lia ŝoforo.

Post la Liberiga Revolucio kiu elpostenigis Perón en 1955, la Laborista Partio estis refondita de Cipriano Reyes, kaj starigis politikon de kritiko kontraŭ la militista puĉo, la malpermeso de la peronismo kaj la nuligo de la Konstitucio de 1949.

Notoj
-----

1. 1 2  *A 60 años de la fundación del Partido Laborista* Arkivigite je 2007-09-27 per la retarkivo Wayback Machine, de Mercedes Petit, El Socialista, 9a de novembro 2005 Nro. 014
2. ↑  Paĝo 12, 2a de aŭgusto de 2001. *A los 96 años, murió Cipriano Reyes*, de Luis Bruschtein.

Bibliografio
------------

* Ferrero, Roberto A. (1976). Del fraude a la soberanía popular. Buenos Aires: La Bastilla.
* Pont, Susana Elena (1984). Partido Laborista: Estado y Sindicatos. Buenos Aires: Centro Editor de América Latina (Biblioteca Política Argentina).
* Rouquié, Alain. Poder Militar y Sociedad Política en la Argentina, 1943-1973. Emecé. ISBN 950-04-0119-3.
**Lajos BELLA** [lajoŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bella Lajos** estis hungara arkeologo, kavernisto, membro korespondanta de Hungara Scienca Akademio (1926).

Lajos Bella
Lajos Bella  naskiĝis la 29-an de decembro 1850 en Hungara reĝlando, en Pozsony (nuntempa Bratislavo en Slovakio). Li mortis la 8-an de julio 1937 en Sződliget.

Biografio
---------

Lajos Bella frekventis mezlernejon en sia naskiĝurbo, universitaton en Pest (urbo). En 1876 li ekinstruis en Sopron, kie li faris ankaŭ arkeologiajn esplorojn en la ĉirkaŭaĵo. Post la emeritiĝo li laboris 12 jarojn en Hungara Nacia Muzeo. Li iniciatis la sciencajn kavernoesploradojn.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Prähistorische Funde in der Umgebung von Oedenburg in Ungarn* 1891
* *A magyar barlangkutatás az 1916. évben* — *Die ungarische Höhlenforschung im Jahre 1916.* (La hungara kavernoesplorado en 1916) 1917
* *Az őskor embere és kultúrája különös tekintettel hazánkra* (Homo de la pratempo ĉefe en nia lando) 1921

Fontoj
------

* Hungarlingva Vikipedio
* hungarlingva biografio

* Kategorio Lajos Bella en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Lajos Bertók** [lajoŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bertók Lajos** estis hungara aktoro.

Lajos Bertók naskiĝis la 1-an de majo 1966 en Debrecen, li mortis la 10-an de julio 2006 en Budakalász (insulo Lupa).

Biografio
---------

Lajos Bertók akiris aktoran diplomon en Altlernejo pri Teatro kaj Filmo en 1990. Lia ĉefinstruisto estis Miklós Szinetár. Liaj teatraj stacioj estis laŭvice Teatro Csokonai (Debrecen), Nacia Teatro (Szeged), Teatro Gárdonyi Géza, fine ĝismorte en malgranda teatro en Budapeŝto. Li tragike sufokiĝis dum naĝado en Danubo. Li estis ankaŭ amatora sportisto, li estis la unua ekzemple en olimpiado de aktoroj. Li ricevis premiojn inter 2001-2006.

Liaj teatraj roloj (elekto)
---------------------------

* William Shakespeare: Hamleto - titolrolo
* Mátyás Várkonyi-Tibor Miklós: *Sztárcsinálók* - Juvenalis

Liaj filmaj roloj (elekto)
--------------------------

* *Zafír* (1989)
* *Vadászat angolokra* (2006) - Stomm

Memorigiloj
-----------

* busto en Debrecen en 2007

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun bildo
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑

* Kategorio Lajos Bertók en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 729255
* VIAF: 246026528
* ISNI: 0000 0003 7022 6235
* BNF: 16589844h
 |
Pri la komunumo
---------------

**Känderkinden** estas komunumo en la distrikto Sissach en Kantono Bazelo Kampara, Svislando. Ĝi havis 493 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

Geografio
---------

Känerkinden situas en plata kaldrono de montoĉeno de la Ĵurasa Montaro inter la valoj de Diegten kaj de Homberg sur alteco de 551 metroj s.m.. La ĉefa setlejo, la vilaĝo Känerkinden, komplete kunkreskis kun la najbara vilaĝo Buckten. Al la komunumo apartenas ankaŭ la setlejoj Stapflen en nordokcidento, Luftmatt en nordoriento, Riedmatt en sudo.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Känerkinden limas al en nordo al Wittinsburg, en oriento al Buckten, en sudo al Läufelfingen, kaj en okcidento al Diegten.

Trafiko
-------

Känerkinden situas flanke de la gravaj trafikvojoj, ĉe flanka vojo de la kantona ĉefvojo n-ro de Buckten al Diegten. Al la publika trafikreto la vilaĝo estas ligita per la buslinio 108 al Sissach.

La plej proksima aliro al la nacia aŭtoŝoseo A2 de Bazelo al Tiĉino troviĝas 2 kilometrojn okcidente de la vilaĝo en Diegten.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Känderkinden datiĝas el la jaro 1359 kiel *Kennichingen*.

Känerkinden estis vilaĝo de la senjorujo Homburg, kiu en la jaro 1305 fariĝis posedaĵo de la episkopo de Bazelo. En la jaro 1400 la urbo Bazelo aĉatis senjorujon. Ek de 1814 Känderkinden apartenas al la distrikto Sissach, kun kiu ĝi en la jaro 1833 fariĝis parto de la Kantono Bazelo Kampara.

Vidindaĵoj
----------

Aparte vidinda estas la *Walter-Eglin-Muzeo* en la malnova lernejo, kiu montras verkojn de la artisto kaj konata civitano de la komunumo.

Bildoj
------

* Walter-Eglin-Muzeo en la malnova lernejoWalter-Eglin-Muzeo en la malnova lernejo
* Preĝejo de la Kriŝona-KomunumoPreĝejo de la Kriŝona-Komunumo
* Komunuma domoKomunuma domo
* Loĝdomo en la vilaĝocentroLoĝdomo en la vilaĝocentro

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la komunumo Känderkinden
* Känerkinden en la Historia Leksikono de Svislando

* Kategorio Känerkinden en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rDistrikto Sissach |
| --- |
| SissachSissach Anwil  •  Böckten  •  Buckten  •  Buus  •  Diepflingen  •  Gelterkinden  •  Häfelfingen  •  Hemmiken  •  Itingen  •  Känerkinden  •  Kilchberg  •  Läufelfingen  •  Maisprach  •  Nusshof  •  Oltingen  •  Ormalingen  •  Rickenbach  •  Rothenfluh  •  Rümlingen  •  Rünenberg  •  Sissach  •  Tecknau  •  Tenniken  •  Thürnen  •  Wenslingen  •  Wintersingen  •  Wittinsburg  •  Zeglingen  •  Zunzgen | Sissach |

 |
Lambretta de 1966.
**Lambretta** estis linio de skoteroj produktitaj en Milano (Italio) ekde finaj 1940-aj jaroj fare de la kompanio Innocenti. Tiuj skoteroj estis disvolvigitaj de Ferdinando Innocenti, kiu enkondukis ilin en la merkato en 1946 por konkurenci kun la skoteroj Vespa de Piaggio. Oni fabrikis ilin ĝis 1971 kiam finiĝis la produktado en Italio, sed pluis en Hispanio fare de Lambretta Locomociones S.A. kaj en Barato fare de Scooters India Limited (SIL)). La nomo devenas de tiu de malgranda rivero, nome Lambro (ĉe Milano), proksime de la fabriko.

La «lambretta» estis fabrikita ankaŭ de Fenwick en Francio, NSU en Germanio, Serveta en Hispanio, API en Barato, Yulon en Tajvano, Pasco en Brazilo, Auteco en Kolombio kaj Siambretta en Argentino. Kun Vespa, ĝia eterna rivalo, ĝi estis ikono de la 1950-aj kaj 1960-aj jaroj kiam ĝi estis adoptita en Unuiĝinta Reĝlando fare de la junularkulturo de la mod-movado.

* Lambretta en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Lambretta en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 805172
* GND: 4507356-9
* LCCN: sh85074182
* SUDOC: 147242983
* BNF: 162305935
* BNE: XX4577069
 |
"**La sebokandelo**" (dane *Tællelyset*) estas 700-vorta literatura fabelo verkita de la dana verkisto Hans Christian Andersen (1805–1875).

Ĝi estis verkita en la 1820-aj jaroj, kio faras ĝin unu el liaj plej fruaj verkoj kaj lia unua konata verko en la fabela ĝenro, sed ties ekzisto estis ŝajne nekonata al fakuloj aŭ al la publiko dum preskaŭ du jarcentoj. Kopio de la manuskripto estis malkovrita en skatolo de la Naciaj Arkivoj de Funen en Oktobro 2012.

La rakonto, verkita en la 1820-aj jaroj, temas pri kandelo, filino de ŝafo kaj krisolo, kiu ne sentas sin aprezata. Ĝi renkontiĝas kun tindrujo kiu ardigas flamon al la kandelo, kaj ĝi finfine trovas sian ĝustan lokon en la vivo kaj disvastigas ĝojon kaj feliĉon por si mem kaj por siaj apuduloj.

Ĝi estis verkita dum Andersen estis ankoraŭ en lernejo kaj dediĉis lin al bonfaranto, en posedo de kies familio ĝi restis ĝis ĝi venis inter aliaj paperoj de la familio al valizo en loka arkivo.

Referencoj
----------

1. ↑   Tallow Candle: Hans Christian Andersen's 'first work'. BBC (13a de Decembro 2012). Alirita 13a de Decembro 2012.
2. ↑  Local historian finds Hans Christian Andersen's first fairy tale. Politiken.dk.  Alirita la 22an de Februaro 2017.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kompleta teksto de *La sebokandelo* en dana
* Angla traduko de The Tallow Candle, de Julian Isherwood


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 581644
 |
Velado sur lago Mikołajki.
**Lagoregiono Mazurio** (pole *Pojezierze Mazurskie*, germane *Masurische Seenlandschaft*) estas laga distrikto en la nuna nordorienta Pollando, enhavanta pli ol 2 000 lagojn.

Ĝi etendiĝas ĉirkaŭ 290 kilometrojn oriente de la norda parto de la rivero Vistulo ĝis la nuna limo inter Pollando kaj Litovio kaj okupas areon de ĉirkaŭ 52 000 km². Administre, la lagoregiono troviĝas en Varmia-Mazuria Provinco (ekde la 13-a jarcento ĝis 1945 parto de Orienta Prusio), kaj malgrandaj partoj de ĝi estas partoj de Mazovia Provinco kaj Podlaĥia Provinco.

En la lagoregiono troviĝas la plej granda lago de Pollando, nome Śniardwy, kaj ankaŭ la Lago Mamry.

Vidu ankaŭ
----------

* Krzysztof Celestyn Mrongovius, pola lingvosciencisto, esploristo de Mazurio kaj defendanto de la pola lingvo sur ties teritorio
* Varmia-Mazuria provinco
* Varmio

Interesaĵo
----------

Pola esploristo Jacek Pałkiewicz iĝis honora ambasadoro de Mazurio kadre de la monda konkurso pri Sep naturaj mirindaĵoj de la mondo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Lagoregiono Mazurio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Official website of the World Tourism Organization (Monda Turisma Organizo)
* Tourist information, at mazury.info.pl
**Kéthely** [kEthej] estas vilaĝo kaj municipo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Somogy, en Distrikto Marcali. La loknomo signifas laŭvorte: du lokoj, tamen esence signifas: mardoloko, tio estas: bazarado okazas ĉiumarde.

Kastelo de Kéthely
Kapelo en Kéthely

Bazaj informoj
--------------

* Koordinatoj de tutmonda loktrova sistemo: 46.6479/17.3928
* Areo: 49 km²
* Loĝantaro: 2410
* Poŝtkodo: 8713
* Telefonprefikso: 85

Geografio
---------

Kéthely situas sur ebenaĵo, laŭ ĉefvojo Balatono-Nagyatád, laŭ fervojo Balatonszentgyörgy-Somogyszob. Balatono troviĝas 7, Marcali 9, Keszthely 22 km-ojn.

Historio
--------

La loko estis loĝata jam dum la bronzepoko kaj ferepoko. Antaŭ la hungaroj avaroj vivis tie. La unua mencio devenis el 1274 laŭ tiama hungara ortografio *"Kedhel"*. La vilaĝo apartenis al la Osmana Imperio inter 1586-1686, dume ĝi ne senhomiĝis. Dum la 2-a mondmilito la judoj estis deportitaj. En 1945 oni disdonis parcelojn al la malriĉaj vilaĝanoj el la grandbieno, sed post 4 jaroj kolĥozo formiĝis. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, lernejo, kulturdomo, poŝto, klubo de maljunuloj, restoracio.

Vidindaĵoj
----------

* romkatolika preĝejo omaĝe al Sankta Triunuo de 1714, en 1750 barokigita, la turo estas 33 m-ojn alta
* statuo pri Sankta Triunuo
* kapelo de 1870
* baroka Kastelo de Kéthely

Famuloj
-------

En Kéthely naskiĝis:

* Lajos Bakay kaj Lina Bodenburg, aktoroj
* Pál Gerics, instruisto.

* Kategorio Kéthely en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La verko "Onklino Julia kaj la skribumisto" (en hispana *La tía Julia y el escribidor*) estas kvazaŭmembiografia romano de la perua verkisto Mario Vargas Llosa, premio Nobel de literaturo 2010. Ĝi unue publikiĝis en 1977 en Lima. La romano rakontas la historion de adoleskulo, Mario, kiu esperas iĝi verkisto. Li verkas en radia stacio. Tie konas Pedro Camacho [kaMAĉo], bolivian bizaran verkiston de radiromanoj, kiujn li skribas kaj antaŭludas. Mario, aŭ Marito kiel li nomiĝas en la romano, ekamiĝas kun la bofratino de lia onklo, Julia Urquidi. Sed ŝi eksedziĝis kaj havas 14 jarojn pli ol li. Tio alfrontigas Marion kontraŭ lia familio, ĝis li edziĝas kun ŝi.

La romano sekvas la historion de Mario kun lia onklino sed regulritmiĝas kun ekstravagancaj radiepizodoj de Pedro Camacho. La tono estas facilanima kaj komedia, kaj kreas tre junecan atmosferon. La historio de la skribumisto (vorto kiu ne ekzistas en la hispana kaj estis kreita por la romano, anstataŭ verkisto, por kio necesas pli da genia profesieco) interplektiĝas kun la epizodoj de la vivo de Mario kaj lia rilato kun lia boonklino. Krome la kompliko pliiĝas kiam Kamaĉo konfuzigas epizodojn de unu el la historioj kiujn li konstruas por la radio kun aliaj, intermiksanta rolulojn, kaj same epizodojn de la fikcio kun aliaj de la realo.
**Lalla Essaydi** (naskiĝis en 1956) estas maroka pentristino kaj fotistino loĝanta en Usono.

Biografio
---------

Lalla Essaydi naskiĝis en Maroko kie ŝi kreskis en tradicia islama familio. Eseŭdi pasigis multan tempon en la pentr-ateliero de sia patro  .

Ŝi loĝis en Saud-Arabio dum multaj jaroj. En 1991 ŝi studis ĉe la pariza École nationale supérieure des beaux-arts. Ŝi daŭrigis sian edukadon en la Universitato Tufts en Bostono, kie ŝi studis fotografion, instaladon kaj pentrarton. En la jaroj 2001–2002 ŝi instruis pentrarton en la Lernejo de la Muzeo de Belartoj en Bostono.

Ŝiaj verkoj estis prezentitaj en multaj muzeoj tra la mondo, inkluzive ĉe la Arta Muzeo en Tampereo en Finnlando (2014-2015), la Muzeo pri Nuntempa Arto en Bakuo (2013-2014), la Nacia Muzeo pri Afrika Arto en Vaŝingtono (2012), la Nacia Muzeo en Barejno (2014) kaj la Arta Muzeo en San-Diego (2015, 2016)  .

En 2012, ŝi ricevis la medalon de la Muzeo pri Belartoj en Boston.

Verkaro
-------

La arto de Lalli Essaydi estas dediĉita al la identeco de la araba virino kaj al la rilato inter moderneco kaj tradicio en la islama mondo. Ŝi estas konata pro la *konverĝa* fotografa serio (2013). La serio prezentas islamajn virinojn kaj infanojn - kiel modelojn, amikojn kaj parencojn de la artisto - kies korpo kaj vestoj estas kovritaj per klasika kaligrafa skribo en la araba. Ĝi kovras ne nur la literojn (signojn), sed ankaŭ la ĉirkaŭan fonon en neŭtralaj koloroj. La fotoj estis prenitaj hejme, kien junulinoj de la familio Essaydi estis senditaj kiel puno pasigi monaton tie, nur en la kompanio de silenta servisto.

Krom fotografio, ŝi ankaŭ kreas pentraĵojn kaj filmetojn.

Ekstera ligilo
--------------

(angla) *Through the Orientalist looking-glass: An interview with Moroccan artist Lalla Essaydi*, Global Voices

Noto kaj referencoj
-------------------

Tiu ĉi artikolo estas traduko de la artikolo Lalla Essaydi en pola vikipedio, listo de aŭtoroj.

1. 1 2  Chadwick, *Kobiety, sztuka i społeczeństwo* (*Virinoj*, *arto kaj socio)*, Poznań, Eldonejo Rebis, 2015, p. 498. ISBN 1285608569.
2. ↑  (en) Lewis, Lewis, *The Power of Art*, Cengage Learning, la 14-an de februaro 2013, ISBN 1-285-60856-9
3. 1 2  (en) Nelida Nassar, *Lalla Essaydi SMFA 2012 Award Recipient - Berkshire Fine Arts*,
4. ↑  Fayeq  Oweis, *Encyclopedia of Arab American Artists*, ABC-CLIO, 2008, paĝo 113, ISBN  978-0-313-33730-7
5. 1 2  (en) *Lalla Essaydi*, Brookline Museum, Usono.
6. ↑  (en) Samia Errazzouki, *Artistic Depictions of Arab Women: An Interview with Artist Lalla Essaydi* (*Artaj Reprezentoj de Arabaj Virinoj: Intervjuo kun Artisto Lalla Essaydi).*
**Kétegyháza** [kEtedjhAza], rumane **Chitighaz** estas grandvilaĝo en Hungario en regiono Suda Ebenaĵo, en departemento Békés, en Distrikto Gyula. La loknomo signifas: ambaŭ eklezioj.

kastelo de Kétegyháza

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 51 km²
* Loĝantaro: 4400
* Poŝtkodo: 5741
* Telefonprefikso: 66

Geografio
---------

Kétegyháza situas sur ebenaĵo, laŭ la landlimo hungara-rumana, laŭ flankovojoj, laŭ fervojo Budapeŝto-Arad (urbo), krome estas fervojo al Makó kaj iam al Kisjenő. Elek estas proksime.

Historio
--------

La kampoj longe apartenis al fortikaĵo de Gyula. La unua mencio devenis el 1412. La vilaĝo senhomiĝis en 1686 pro la kontraŭturkaj bataloj. En 1723 rumanoj refondis ĝin. Kastelo de Andrássy-Almássy (andrAŝi-almAŝi) en 1742, en 1749 kapelo, en 1779 ortodoksa preĝejo konstruiĝis. La rumanoj okupis la komunumon en 1919, ekde 1920 la nova limo preteriras. Nun en la kastelo faklernejo kaj muzeo pri kampaj maŝinoj troviĝas.

Famuloj
-------

En Kétegyháza naskiĝis oraĵisto Lajos Pál.

* Kategorio Kétegyháza en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Chamoson** estas komunumo en la distrikto Conthey en Kantono Valezo, Svislando. Ĝi havis 3206 loĝantojn je la 31-a de decembro 2011.

Geografio
---------

La komunumo Chamoson situas en la franclingva Suba Valezo ĉe la norda flanko de la Rodanvalo. La rivero Rodano formas la sudan komunumlimon. En Chamoson situas la plej granda vitejo de Valezo. La komunumo konsistas el la vilaĝoj Chamoson, Grugnay, Les Vérines, Mayens-de-Chamoson, Némiaz kaj Saint-Pierre-de-Clages. 

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 32,47 km², de kiuj 28,8% estas kovritaj de arbaro, 26,3% servas por agrikulturo kaj 7,1% por setlado.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Chamoson limas en nordo al Conthey, en oriento al Ardon, en sudoriento al Nendaz, en sudo al Riddes, en okcidento al Leytron, kaj en nordnordokcidento al Bex (VD).

Trafiko
-------

Tra Chamoson pasas en sudo la kantona ĉefvojo n-ro 9 kaj la svisa aŭtovojo A9, kies alveturejo Riddes situas duonan kilometron sudokcidente de la komunuma teritorio. En Saint-Pierre-de-Clages situas stacidomo ĉe la trajnlinio de Svisaj Federaciaj Fervojoj de Siono al Laŭzano.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Chamoson datiĝas el la jaro 1050 kiel *Camusia*. De la 11-a jarcento ĝis la Helveta Revolucio de 1798 Chamoson estis parto de la Senjorujo Ardon-Chamoson. De 1798 Ardon-Chamoson apartenis al la Distrikto Martigny, kaj ek de tiam al la Distrikto Conthey. En la jaro 1819 Ardon kaj Chamoson formale disiĝis kaj estiĝis la hodiaŭa komunumoj Ardon kaj Chamoson.

Vidindaĵoj
----------

Vidindaĵoj en Chamoson estas la romana preĝejo en Saint-Pierre-de-Clage el la 12-a jarcento. Ankaŭ impresaj estas la malnovaj burĝaj domoj. En Chamoson ekzists la tiel nomita svisa librovilaĝo, kie ek 1993 instaliĝis 14 brokantaĵolibrovendoj.

Komunuma partnereco
-------------------

La komunumo Chamoson havas komunuman partnerecon kun Degersheim en Kantono Sankt-Galo en Svislando.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: Reta mapo 1:20000 de Swisstopo[*rompita ligilo*]
2. ↑  Fonto: Komunumdatumoj de la retejo de la Svisa Federacia Oficejo pri Statistiko, retejo konsultita la 5-an de novembro 2011
3. ↑  Fonto: *Danielle Allet-Zwissig*: *Chamoson* en *Historia Leksikono de Svislando* (2003-12-17)
4. ↑  Retejo de la librovilaĝo en Chamoson

Vidu ankaŭ
----------

* Chamoson-St-Pierre-de-Clages (stacidomo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Chamoson en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Chamoson

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Chamoson** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Conthey |
| --- |
| Ardon  •  Chamoson  •  Conthey  •  Nendaz  •  Vétroz |  |

 |