recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Eğirdir** (turke *Eğirdir Gölü*, antaŭe *Eğridir*) estas la nomo de lago kaj de urbo Eğirdir lokigita sur la bordo de ĉi tiu lago en Turkio. La lago estas je 186 kilometroj (116 mejloj) norde de Antalya. Ĝi estas la 4-a plej granda lago en Turkio, la 2-a plej granda purakva lago en Turkio.

Nomo
----

La urbo kaj la lago estis antaŭe nomitaj kiel *Eğridir*, la turka prononco de la urba malnova greka nomo *Akrotiri*. Bedaŭrinde, *Eğridir* signifas "ĝi estas kurbiĝinta" en turka. Pro tio, por forpreni la negativajn kunsencojn de la nomo, en la 1980-aj jaroj la literoj "i" kaj la "r" estis interŝanĝitaj en la nova oficiala nomo. Estas kreita nomo *Eğirdir*, nomo kiu elvokas spinon kaj florojn, kvankam multaj homoj en Turkio ankoraŭ nomas ambaŭ la urbon kaj la lagon per ĝia antaŭa nomo.

Insuloj
-------

Eğirdir havas du insulojn, koneksajn al la kontinento per longa vojo en urbon Eğirdir:

* Canada (la signifo estas "Viva Insulo") la pli malgranda el la du insuloj.
* Yeşilada ("Verda Insulo", antaŭe sciata kiel *Nis*) - ĝis loĝantaro interŝanĝo inter Grekio kaj Turkio de 1923 estis hejmo de la greka komunumo loĝanta en ŝtonaj kaj lignaj domoj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Eğirdir en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Gvidlibro kaj fota albumo pri Eğirdir
*
Laŭ la helena mitologio, **Eŭdemonio** aŭ **Eŭdajmonio** (el la greka *εὐ* «bona» kaj *δαίμων*, «dajmono») estis unu el la Karisoj, diinoj pri gracio, beleco, ornado, ĝojo, festoj, dancoj kaj kantoj. Krom la tri plej elstaraj (Aglajo, Eŭfrozino kaj Talio), aperas kaj en la rakontoj, kaj en la artaj prezentadoj, aliaj malpli gravaj, konataj kiel la *plej junaj karisoj*, kiuj prezidis ĉiun konkretan nuancon de festoj kaj ĝuigaj aferoj. Eŭdemonio elstaris inter ĉi tiuj lastaj, ĉar ŝi simbolis feliĉon, prosperon kaj riĉ-abundon, gravegaj celoj en la vivo laŭ la tiama pensmaniero. Fakte, la filozofia ismo kiu adoptas feliĉon kiel viv-celo, priskribita inter aliaj de Aristotelo, ricevis sian nomon de ĉi tiu diaĵo.

*Morto de Sokrato*, laŭ David (1787). Ĉi tiu filozofo konsideris **Eŭdemonion** la plej grava kaj atingenda celo de ĉiu homo, kaj bazigis sian pensmanieron sur tiu aserto.Ŝi ofte aperis sur vazaj pentraĵoj inter la akompanantaro de la diino Afrodito, kune kun la Erosoj, Pandajsio kaj aliaj junaj karisoj. Pri ŝia genealogio kaj tiu, de la ceteraj plej junaj karisoj troviĝas multaj malsamaj versioj. La plej divastigata asertis ke ili estis filinoj de Zeŭso kaj la oceanidino Eŭrinomo, kvankam la orfea religio anstataŭas ŝian patrinon per la horo Eŭnomio. Tamen, kelkaj verkistoj rakontas ke ŝiaj gepatroj estis Helioso kaj Aeglo, aŭ Hero, sen aldoni la nomon de la patro. Dionizo ankaŭ aperas kiel patro de tiuj diinoj, kune kun Kronoiso.

Vidu ankaŭ
----------

* Karisoj
* Eŭdemonismo

Eksteraj ligiloj
----------------

* angle La akompanantaro de Afrodita ĉe Theoi.com. Inter ili, Eŭdemonio.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Heziodo. *Teogonio*, 907.
2. ↑  *Orfea Himno 60*.
3. ↑  Paŭzanio. *Priskribo de Grekio*, 9.35.1.
4. ↑  Nono. *Pri Dionizo*, 31.103.
5. ↑  Nono. *Pri Dionizo*, 15.87.
**Mária Lebstück,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Lebstück Mária** estis hungara-kroata oficiro (ĉefleŭtenanto).

Memortabulo pri Mária Lebstück
Mária Lebstück  naskiĝis la 15-an de aŭgusto 1830 en Kroata reĝlando en Zagrebo. Ŝi mortis la 30-an de majo 1892 en Újpest (nun distrikto en Budapeŝto).

Biografio
---------

Mária Lebstück aĝis 13, kiam ŝi plulernis en Vieno. Dum la revolucioj en Vieno en 1848 ŝi aliĝis al la revolucia jurista taĉmento, tial ŝi prenis la nomon Karolo kaj vestiĝis kiel viro. Post falo de ambaŭ revolucioj ŝi rifuĝis al Hungara reĝlando, kie ŝi batalis plu (kiel viro) por la hungara libereco. Ŝi vundiĝis en 1849 en batalejo en Kápolna, tial ŝia virineco malkaŝiĝis. Oni taksis ŝin spiono, sed mem Lajos Kossuth defendis ŝin. Post kelkaj monatoj ŝi edziniĝis, tamen ŝi batalis plu. Post falo de la Hungara revolucio de 1848 la geedza paro estis kondamnita je prizono, krome la geedziĝo oficiale ĉesis. Maria naskis filon en la prizono, poste ŝi devis reveni al Kroatio. En 1851 ŝi revenis al Hungario, kie ŝi denove edziniĝis en Győr. En 1870 ŝi vidviniĝis, iom poste ŝi translokiĝis al sia filo al Újpest.

Memorigiloj
-----------

* 2 memortabuloj en Budapeŝto
* strato en Újpest
* novelo fare de Mór Jókai
* opereto fare de Jenő Huszka
* hungara filmo (la ĉefrolanto estis Zita Szeleczky)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio Arkivigite je 2016-08-28 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio kun bildo
* hungarlingva biografio kun bildo
* germane

* Kategorio Mária Lebstück en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 556507
* GND: 1018713352
* VIAF: 121399535
* ISNI: 0000 0000 7960 7606
 |
Junulino, prezentita en eĉio
**Eĉio** (japane: エッチ [eĉĉi]; hepburne: *etchi* aŭ *ecchi*) estas ĝenro de animeo kaj mangao, kies ĉefa specialaĵo estas montro de erotikaj scenoj. Kontraste al hentajo, eĉio ne montras seksan rilaton rekte. Ĝi demonstras erotikajn scenojn kun diversaj gradoj de malkaŝeco, depende de aĝo de la celata spektantaro, ĝi enhavas aludojn al tiuj rilatoj aŭ vidaĵojn de kaŝaj lokoj de la homa korpo.

```
La ĉefa krea maniero de eĉio estas fan-servo (angle: *fan service*), tio estas uzado de diversaj aludoj al erotiko, ekzemple montro de junulina rolulo en plursencaj pozoj kaj uzado de tiuj vidanguloj, tiel ke la spektanto vidas subveston de la persono. La speciala akcento estas farata al mamoj kaj virinaj gluteoj, kiuj ofte estas prezentataj pligrandigitaj. Oni montras diversajn embarasajn situaciojn, en kiujn trafas la vira rolulo: hazarda senintenca apero en virina banejo aŭ vestejo, falo sur junulinon, okaza trafo de lia mano sur interesa loko de junulina korpo kaj simile.
```

Ĉio ĉi faras la animeon pli interesa aŭ pli ekscita precipe por la juna vira spektantaro. Tamen malgraŭ tio la ĉefaj temoj kaj ideoj de animeo kutime ne dependas de ĝia eĉia aspekto. En tiu ĝenro oni povas krei animeon pri lernantoj same kiel pri spionoj aŭ magiistoj, pri amo same kiel pri milito aŭ esplorado de murdoj.

Etimologio
----------

La vorto "eĉĉi" estas japana maniero prononci la anglan literon "H" *(ejĉ)*. En sia vico, tiu litero estas mallongigo de la vorto "hentaj", kaj iam la vorto "Ｈ" [eĉĉi] estis uzata por pornografio, estante sinonimo de la vorto "変態" [hentaj]. Ekzemple oni uzas "Ｈな映画" [eĉĉi na ejga] por "pornografia filmo". Do la vorto "eĉĉi" estas derivaĵo de la vorto "hentaj", kiu ricevis specialan signifon en la animea kulturo.

Ekzemploj
---------

* *Elfen Lied (2004)*
* *Rozario + Vampiro (2008)*
* *Princo de Mallumo de la lasta skribotablo (2010)*
* *Queen's Blade (2009—2012)*

Vidu ankaŭ
----------

* Animeo
* Fan-servo
* Haremo
* Hentajo
* Ĝenroj de animeo kaj mangao

* Kategorio Eĉio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Besen
**Broso**, ankaŭ nomata **ĵazbroso**, estas speciala speco de bastonoj.

Historio
--------

La historio de la brosoj komenciĝis en la fruaj 1900-aj jaroj en Nov-Orleano. La frapinstrumentistoj elprovis novan metodon por generi pli molan sonon. Pro tio ili prenis muŝbatilon. Poste estis evoluataj specialaj brosoj, kiuj similas al la nunaj.

Materialo
---------

Brosoj konsistas el tubo, kiu servas kiel tenilo. Tiu ĉi kutime konsistas el gumo. La dratoj de la broso je kelkaj variaĵoj povas esti tirataj per metalbastono en la internon de la tubo. Per tio oni povas ŝanĝi kaj la angulon de la dratareo kaj ankaŭ (je malpli elstaraj dratfinaĵoj) ties malmolecon efikantan kontraŭ la frapfelo. La dratoj havas malsamajn dikecojn kaj povas konsisti el metalo kaj ankaŭ el plasto.

Sono
----

Brosoj havas molan, fluan kaj mallaŭtan sonon, kio estas idealaj cirkonstancoj por ludi ĵazbaladojn. Tamen brosoj estas ege varie uzeblaj. Oni povas uzi ilin en multaj muzikstiloj, ekz. en modernĵazo, kontreo, diksilando kaj novorleano-ĵazo. La sono de brosoj donas al bando same bonan ritmon kiel bastonoj.

Ludmaniero
----------

Senco kaj celo estas ekhavi daŭran sonon. La maldekstra mano moviĝas kutime cikloforme sur la knartamburo, dum kiam la dekstra mano ludas diversajn frazojn. Tio varias tamen kaj okazas laŭ plaĉo de la frapinstrumentisto. Ankaŭ oni povas uzi brosojn kiel normalajn bastonojn. Ili estas tamen nur uzeblaj sur raspigitaj feloj.

La cimbalojn oni povas laŭplaĉe ludi per la tubo (tenilo) aŭ per la dratoj.

Literaturo
----------

John Riley: *The Art of Bop Drumming*


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Muziko |

* Kategorio Broso (perkutinstrumento) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
|  | Ĉi tiu artikolo estis redaktita tiel ke ĝi entenas tutan aŭ partan tradukon de « Besen (Perkussion) » el la germanlingva Vikipedio. Rigardu la historion de la originala paĝo por vidi ties aŭtoroliston.  (Ĉi tiu noto koncernas la version 3463736 kaj sekvajn de ĉi tiu paĝo.) |
La **Brough of Deerness** situas sur la insulo Mainland, la ĉefa insulo de la insularo Orkadoj, sur la nordorienta flanko de la duoninsulo Deerness. Ĝi similas al la multe pli granda Brough of Birsay, kaj estas kiel tajdoinsulo, kiu estas alirebla nur dum alta tajdo.

Priskribo
---------

la Brough (meze en la bildo)
Sur la 80 × 30 m granda *brough* troviĝas restaĵoj de setlejoj kaj kapelo. Geologiaj esploroj konfirmas, ke la iama tera ligo al la nuna insulo disrompis longe antaŭ ol la piktoj setlis tie.

Ekzistas sur la *brough* remparo, kiu separas la tajdinsulon de la tera flanko. La restaĵoj povus esti ankaŭ monaĥejo.

Enla proksimeco
---------------

Ĉe la orienta marbordo de la duoninsulo Deerness, en la paroĥo St. Andrews situas la ĉ. 40,0 m longa kaj 25 m larĝa enfalita markaverno "The Gloup".

Vidu ankaŭ
----------

* vikinga epoko sur la Orkadoj

Literaturo
----------

* Anna Ritchie: *Prehistoric Orkney*. Historic Scotland, London u. a. 1995, ISBN 0-7134-7593-5.

Eksteraj ligiloj
----------------

* 
* 
* 
* Arkivigite je 2017-07-06 per la retarkivo Wayback Machine
**Mária Littomeritzky** [litomericki], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Littomeritzky Mária** estis hungara naĝisto, trifoja olimpiano, olimpika ĉampiono, trejnisto, farmaciisto. Ŝia geedziĝa nomo estis *Bognár Emilné*.

Mária Littomeritzky naskiĝis la 12-an de majo 1927 en Szeged, ŝi mortis la 24-an de decembro 2017 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Mária Littomeritzky maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo, baldaŭ ŝi akiris farmacian diplomon en Scienca Universitato de Szeged. Ŝi edziniĝis, poste naskis filinon, pli poste en 1959 ŝi finis sian aktivan sportan karieron. En la sekvaj jaroj ŝi estis parte apotekisto, parte trejnisto. Post jaroj ŝia apotekista profesio paŭzis, nur depost la pensiuliĝo ŝi revenis al la apoteko.

### Sporta kariero

Mária Littomeritzky inter 1940-1945 estis naĝisto en sia naskiĝurbo, poste en pluraj ĉefurbaj sportkluboj. Ŝi estis hungara ĉampiono 23-foje inter 1943-1958, dum ŝi apartenis al la hungara nacia teamo inter 1947-1958. Ŝi estis olimpiano en Hungario en la Somera Olimpiko 1948, Hungario en la Somera Olimpiko 1952 kaj Hungario en la Somera Olimpiko 1956 kun sola ora medalo. Ekde 1958 ŝi havis postenon en la akvasporta vivo.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva datenaro kun foto
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 807057
 |




* Portalo pri Biografio
**Eŭdokso el Knido** (en antikva greka lingvo: Εὔδοξος ὁ ίνίδιος; Knido, 408 a.K. - 355 a.K.) estis antikva greka matematikisto kaj astronomo, al kiu oni atribuas grandajn rezultojn, kiuj estas fundamentaj por la establado de matematiko kiel scienco. Lia naskiĝjaro estas necerta, ĝi povus esti inter 408 a.K. kaj la 406 a.K.

Eŭdokso estis akademiano kaj studento de Platono, sed ankaŭ de Arĥito, de kiu li lernis geometrion, kaj de Filistiono de Lokro de kiu li lernis medicinon. Ĉar ĉiuj liaj verkoj perdiĝis, la scio pri li nur venas el sekundaraj fontoj, kiel la astronomiaj poemoj de Arato. La traktato de Teodozo el Bitinio nomita latine *Sphaericae* estas probable bazita sur verko de Eŭdokso.

Lernanto de Arĥito, li verŝajne studis la problemon pri kubduobliĝo, entjeroj kaj muzikteorio. Ĉe Knido li konstruis astronomian observatorion kaj li identigis diversajn konstelaciojn.

Laŭ Arkimedo li disvolvigis la teorion de proporcioj, kiuj permesis superi la malfacilaĵojn renkontitajn en traktado kun neracionalaj nombroj; ĉi tiu teorio estis reprenita en la Elementoj de Eŭklido, kiu permesas rigore trakti la reelajn nombrojn pensitajn kiel kvocientoj.

* Kategorio Eŭdokso el Knido en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 638238
* GND: 11853131X
* LCCN: n85011976
* VIAF: 653145857104922922306, 221566812, 233954769, 257145858245223022851, 7029168049005238410006, 5798168048999438410009 10637157, 653145857104922922306, 221566812, 233954769, 257145858245223022851, 7029168049005238410006, 5798168048999438410009
* ISNI: 0000 0001 0869 7437
* LIBRIS: 185707
* SUDOC: 068529937
* BNF: 12812945z
* BIBSYS: 90283808
* ICCU: TO0V395962
* BNE: XX919717
 |
**Dénes Dubovitz** [dubovic], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Dubovitz Dénes** estis hungara kuracisto, organizisto pri medicino.

Dénes Dubovitz  naskiĝis la 17-an de februaro 1913 en Budapeŝto. Li mortis la 12-an de majo 1973 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Dénes Dubovitz studis filozofion, poste medicinon en sia naskiĝurbo kaj Vieno inter 1931 kaj 1940. Post siaj studoj li laboris en hospitalo de Ipolyság (nuntempe Šahy en Slovakio). Post la 2-a mondmilito li havis postenon en ministerio pri sano, kie li partoprenis en reorganizado de la medicina laboro. En 1951 li estis nomumita hospitalestro en Budapeŝto. Inter 1957 kaj 1964 li denove laboris en la ministerio, poste li estis vickatedrestro en Universitato Semmelweis, fine li ricevis diversajn taskojn en medicinaj organizaĵoj. Li kreis novan metodon pri administrado de malsanuloj.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Egészségtan az általános iskolák 8. osztálya számára* (1949) - kunlaboranto en lernolibro
* *Társadalom-egészségtan és egészségügyi szervezéstudomány* (1966)
* *A Betegségek Nemzetközi Osztályozása és a morbiditási, epidemiológiai vizsgálatok* (1972)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Brooke Langton** (27-an de novembro 1970 en Arizono) estas usona aktorino.

Biografio
---------

Patro de Langton estis geologo, ŝia patrino estis flegistino. Langton plenkreskis en Teksaso kaj studis marbiologion ĉe la San Diego State University. Poste ŝi studis aktoradan arton en Los Angeles ĉe Larry Moss.

Langton debutis en 1992 en la televidaj serioj *Freshman Dorm* kaj *Beverly Hills, 90210*. En la trilero *Listen* (1996), ŝi ricevis la cefrolon. Ŝi iĝis konata pro la ludo de *Samantha Reilly Campbell* en la televida serio *Melrose Place*, en kiu ŝi ludis de 1996 ĝis 1998. Poste ŝi ludis la virinan ĉefrolon en la televida serio *The Net*, bazita sur la samnoma kinofilmo *The Net* kun Sandra Bullock.

Langton ludis en la komedio *The Replacements* (2000) la rolon de *Annabelle Farrell*, kiu venis en amrilaton kun *Shane Falco* (Keanu Reeves). En la komedio *Kiss the Bride* (2002) ludis ŝi gravan rolon apud Amanda Detmer, Sean Patrick Flanery kaj Alyssa Milano.

Filmografio (elekto)
--------------------

* 1994: *Terminal Velocity*
* 1995: *Beach House*
* 1996: *Listen*
* 1996-1998: Melrose Place (televida serio, 68 epizodoj)
* 1998: *Reach the Rock*
* 1998-1999: *The Net* (televida serio, 22 epizodoj)
* 2000: *Playing Mona Lisa*
* 2000: *The Replacements*
* 2002: *Kiss the Bride*
* 2005: *Partner(s)*
* 2006: *The Benchwarmers*
* 2007: *Primeval*
* 2007-2008: *Life* (televida serio, 11 epizodoj)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 386342
* LCCN: n2008010025
* VIAF: 19979043
* ISNI: 0000 0000 4031 1381
* SUDOC: 199336377
* BNF: 15118509n
* MBA: 9babd538-56e4-48e6-843f-ace33a407362
 |
La **Okapia Naturrezervejo** estas naturrezervejo inkludita en la listo de monda heredo de Unesko, en la ĝangalo de distrikto Ituri nordoriente de la Demokratia Respubliko Kongo, ĉe landlimoj kun Suda Sudano kaj Ugando. Kun areo de 13 726 km², ĝi enhavas ĉirkaŭ kvinonon de la tuta ĝangalo.

Kiel sugestas ties nomo, la rezervejo estas hejmo de nombraj okapioj. En 1996, ties nomo estis ĉirkaŭkalkulita inter 3,900 kaj 6,350, el populacio totala de ĉirkaŭ 10 000 al 20 000 individuoj. La rezervejo estas hejmo ankaŭ de la Centro de Konservado kaj Studado de Epulu, ĉe la rivero Epulu. Tiu centro datiĝas el 1928, kiam ĝi estis fondita de usona antropologo nome Patrick Putnam, kiel kaptitejo kie la naturaj okapioj estis kaptitaj kaj senditaj al usonaj kaj eŭropaj bestoĝardenoj. Nune oni sendas al bestoĝardenoj nur malgrandan nombron, kiu ne endanĝerigas la genetikan riĉon de la populacioj kaj kaptiva kaj natura.

Krom por okapioj, la rezervejo estas hejmo ankaŭ de nombraj aliaj animalaj specoj indiĝenaj kaj/aŭ endanĝerigitaj, kiaj la elefanto, la konga pavo kaj tridek specioj de primatoj antropodaj dumtagaj.

Ankaŭ nomadaj pigmeoj de la popoloj *mbutioj* kaj *efeoj*, kaj farmistoj de la popolo de bantuoj loĝas en la rezervejo.

La Okapia Naturrezervejo estas ĉe la listo de monda endanĝerigita heredo. La plej granda minaco estas tiu de la senarbarigo, okazigita de agrikulturo per hakado kaj bruligado, kaj la ĉasado por la vendado de viando de ĉasbestoj. Ankaŭ serĉistoj de oro estas problemo. Dum la vivostilo de indiĝenoj Mbutioj kaj Bantuoj respektas la naturajn ĝangalon kaj faŭnon, la enmigrintoj ne havas tiun saman respekton. La manko de financado ligita al la situacio kaj politikaj kaj ekonomia de la Demokratia Respubliko Kongo same problemas. Oni esperas, ke ekoturismo helpu la disvolvigon en la regiono, per produktado de riĉo kaj konsciigo al la loka loĝantaro kaj al la internacia sintenaro.

La 24an de junio 2012 la centro de Epulu estis celo de atako fare de ribeluloj. Oni monrtigis ses personojn, oni detruis la konstruaĵojn kaj la ĉeestantaj okapioj estis masakritaj. La 20an de julio 2012, la UNESCO atribuis urĝan helpofonduson de 30 000 dolaroj por helpi al la rekonstruo kaj por la familioj de la viktimoj.

Referencoj
----------

1. ↑   Okapi Conservation Project, Epulu Update – [[28an de junio]] 2012. Arkivita el la originalo je 2012-09-04. Alirita 2014-08-21.
2. ↑  Le programme RRF accorde une subvention en aide à la Réserve de faune à Okapis

Literaturo
----------

* Susan Lyndaker Lindsey; Mary Neel Green; Cynthia L. Bennett (1999). *The Okapi*. University of Texas Press. (ISBN 0-292-74707-1)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Okapia Naturrezervejo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* angle oficiala retejo
* france UNESCO
**BERÉNYI Dénes** (bere:nji) estis hungara meteorologo, universitata profesoro. Li naskiĝis en Karánsebes la 21-an de septembro 1900 kaj mortis en Debrecen la 3-an de novembro 1971. Lia filo estis Dénes Berényi (fizikisto).

Biografio
---------

Dénes Berényi finis la universitaton en Debrecen (1926), li doktoriĝis (1927) kaj li iĝis asistanto en la geografia instituto de universitato. En 1933 oni habilitis lin privatprofesoro. En 1934 oni komisiis lin por gvidi la Meteorologian Instituton de universitato. Ekde 1951 li estis katedrestro. Inter 1958–1962 li estis dekano. Li estis kunulradaktoro de serio *Acta Universitatis Debreceniensis de Ludovico Kossuth Nominatae* (1954–62) kaj de jarlibro *Acta Geographica Debrecina* (1966–70). Li estigis meteorologian stacion en la areo de universitato, kiun li evoluigis observatorio. Li estis laŭreato de Memormedalo Hegyfoky (1955).

Verkoj ĉefaj
------------

* *A magyarországi dohánytermelés különös tekintettel Szabolcsvármegyére* (Debrecen, 1937);
* *A burgonya termesztése és összefüggése az időjárással* (Debrecen, 1942);
* *A talajmenti réteg éghajlata* (kun József Száva-Kovács, Bp. 1948);
* *Mezőgazdasági meteorológia* (kun Aujeszky László kaj Béll Béla, Bp. 1951);
* *Mikroklimatologie…* (Bp.-Stuttgart, 1967).

Literaturo
----------

* Justyák J.: Dr. B. D. professzor emlékére (In memoriam professoris Dr. Dionysii B. Debrecen, 1971).

Fonto
-----

* Magyar Életrajzi Lexikon
***Freguesia*** (plurale: *freguesias*) estas la nomo kiun la portugallingvaj landoj donas al administraj entoj en kiujn dividiĝas municipo (*concelho*), kaj kiuj konsistigas la plej malgrandajn teritoriajn dividojn de la lando. La kutima traduko en tekstoj publikigitaj de Portugala Esperanto-Asocio estas "**komunumo**".

Praktike komunumoj koincidas kun

* urb(eg)kvartaloj,
* areoj da maldense loĝata kamparo, aŭ
* urbetoj aŭ vilaĝoj (plejofte kun ĉirkaŭa kamparo kaj eĉ vilaĝetoj).

Ofta erara traduko estas "paroĥo", ĉar historie komunumoj derivis de religiaj (katolikaj) geografiaj unuoj, kiel okazas en aliaj landoj, ekzemple Andoro. En antaŭa tempo, la termino "*freguês*" nomumis la paroĥanojn aŭ kredantojn kiuj estis "*fregueses*", kiuj "apartenis" iamaniere al la paroĥestro. Tial la termino "*fregueses*" kutimas kaj en Portugalio kaj en Brazilo, kie ĝi ankaŭ signifas kliento de komerc-entrepreno.

Alia malkonvena traduko estas "distrikto" — ja tiu "internacia vorto" estas uzata en Portugalio ne por urbero sed por multe pli vasta regiono.

En Portugalio ekzistas 4257 komunumoj laŭ datumoj de la jaro 2004, kun teritorioj kiuj povas superi 100 km² aŭ nur havi kelkajn hektarojn, la enloĝantaro varias de dekoj al dekmiloj. Al la municipoj koncernas doni sugestojn al la parlamento pri la kreado de novaj komunumoj en ilia respektiva teritorio, kiuj devas obei aron da fiksitaj kriterioj de la leĝo.

Vidu ankaŭ
----------

* Listo de portugalaj "freguesias"

* Kategorio Freguesia en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **elektra sonorileto** estas aparato por fari sonoradon. Ĝi funkcias plej ofte antaŭ pordoj, enirejoj. Ofte estas aŭdebla tia sonorado ankaŭ en laborlokoj por atentigi iujn pri io. En la telefonio funkcias diversaj elektraj sonoriletoj. Teorie ili funkcias per rekta kurento aŭ per alterna kurento.

Rektkurenta sonorilo
Funkciado por rektkurenta sonorilo
La rektkurenta sonorilo estas malmultekosta, sed ne stabila, la alternkurenta, alivorte *polariza*, estas pli multekosta, pli stabila kaj funkcias ankaŭ en foraj distancoj. Tial la funkciado kaj la konsistaĵoj estas malsamaj. Ambaŭ sonoriloj havas bobenon (elektromagneton), martelon kaj metalan duonsfereton.

La **rektkurenta sonorilo** en seria konekto havas en la cirkvito: baterion (U), ŝaltilon (butonon) (K), meminterrompilon (T), bobenon (E). Post enŝalto la bobeno tiras al si la ankron (A), kiu estas ankaŭ martelotenilo kaj interrompila kontakto. Ekfrapo kun eksonoro okazas, dume la meminterrompilo interrompas, la ankro retiriĝas, kaj komenciĝas ĉio denove ĝis tiam, kiam oni prenas la butonon.

La **polariza sonorilo** ne havas kontakton, sed havas permanentan magneton. Inter la polusoj pendas la martelo, sur la brako estas la bobeno. Grandparto de la marteltenilo estas ferkerno. Se alvenas alterna kurento, la brako iĝas magneta en alternaj direktoj. La brako puŝiĝas foje al unu, foje al alia polusoj. Dum la puŝiĝo la martelfino tuŝas la duonsferon. Sonoro ekaŭdiĝas.

La polariza sonorilo estas funkcipova inter 2-50 Hercoj.

La malnovaj telefonoj havas tiun polarizan sonorilon, la modernaj (ankaŭ la mobilaj) havas jam elektronikajn sonorilojn.

La polariza sonorilo

* Kategorio Elektra sonorileto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Oka Kazuta** (japane 岡 一太, naskiĝis en 1903 en Okajamo, mortis en 1988) estis japana Esperantista infan-literaturisto. Li lernis Esperanton en 1929. kaj estis ano de la japana laborista Esperanto-movado. Oka Kazuta migradis en norda Ĉinio dum la dua mondmilito. Li verkis japane kaj Esperante. Krom pro lia originale esperante verkita romano *Matenruĝo - La juneco en la tridekaj jaroj*, li aparte konatiĝis pro la japanlingva infan-teatraĵo Sub la Verda Stelo (緑の星の下に, latinliterigite *Midori no Hoŝi no Moto ni*) kreita por prezenti Esperanton al infanoj. La verkinto pro tiu ĉi teatraĵo estis honorita je Premio Osaka por esperantistoj en la jaro 1953.

Verkaĵoj
--------

* *Matenruĝo - La juneco en la tridekaj jaroj* (romano, 1976)
* Sub la Verda Stelo (緑の星の下に, latinliterigite *Midori no Hoŝi no Moto ni*), japane

Mencioj pri li
--------------

* Ordeno de verda plumo, 2006

Eksteraj ligiloj
----------------

* biografiaj informeroj en OLE

Vidu ankaŭ
----------

* Listo de originalaj romanoj en Esperanto
**Tatatila** estas komunumo en la meksika subŝtato Veracruz. La ĉefurbo de la komunumo estas Tatatila. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 30 156.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 5273 loĝantojn. El tiuj estis 2750 viroj kaj 2523 virinoj. La komunumo havas surfacon de 82.3 kvadratkilometroj. La komunumo situas je 19 gradoj kaj 42 minutoj norda latitudo kaj 97 gradoj kaj 33 minutoj okcidenta longitudo. La meza alteco estas 2060 metroj super la marnivelo.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 1995 en la komunumo vivis 3961 personoj. En la jaro 2000 temis pri 4881, do temis pri kresko je 4,27 %. En la jaro 2000 (INEGI) en la komunumo vivis 4118 personoj, kiuj aĝis pli ol 5 jarojn. El ili 8 personoj parolis indiĝenan lingvon. Tio egalas al 0,2 % de la loĝantoj. 

Fontoj: Statistikoj de la INEGI

Eksteraj ligiloj
----------------



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Pri la komunumo
---------------

**Full-Reuenthal** estas komunumo en la distrikto Zurzach de Kantono Argovio, Svislando. Ĝi havis 818 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

Geografio
---------

La komunumo Full-Reuenthal situas sude de la rivero Rejno, kiu ĉirkaŭfluas la vilaĝon Full per granda kurbo. Full konsistas el la tir setlejoj Unterdorf, Fahrhäuser kaj Jüppen. Unu kilometron pli sude sur iomete pli alta ebenaĵo la vilaĝo Reuenthal.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 4,82 km², de kiuj 1,08 km² estas kovritaj de arbaro kaj 0,66 km² de konstruaĵoj. La plej alta punkto de la komunumo situas sur alteco de 424 m s.m. sur la deklivo *Fullerhalde*, dum la plej malalta punkto troviĝas sur alteco de 310 m s.m. ĉe la bordo de Rejno.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Full-Reuenthal limas en nordo alilfanke de Rejno al la germana urbo Waldshut-Tiengen, en oriento kaj sudo al Leuggern, en sudokcidento al Leibstadt, kaj en okcidento al alflanke de Rejno al Dogern en Germanio.

Trafiko
-------

Full-Reuenthal estas konektita al la publika trafikreto per poŝtaŭtolinio de la stacidomo de Koblenco al Leibstadt kaj per pramo de Jüppen trans Rejno al Waldshut. La fervojlinio, de Koblenco al Laufenburg, kiu pasas tra la komunumo, jam de 1994 servas nur por vartransporto. Tra la komunumo pasas la kantona ĉefvojo n-ro 7 de Bazelo al Vinterturo.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Reuenthal datiĝas el la jaro 1258 kiel *Reuwintal*, dum Full la unuan fojon menciiĝis en la jaro 1303 kiel *Wulne* en la Habsburga Urbaro.

Ek de 1231 Full-Reuenthal estis posedaĵo de la Johanitoj. Dum mezepoko la vilaĝoj Full kaj Reuenthal troviĝis sub la alta jurisdikcio de la Habsburgoj.

Post la konkero de Argovio fare de la Svisa Ĵurkomunumo en la jaro 1415 Full kaj Reuenthal estis atribuitaj al la Grafejo Baden.

Kiam en la jaro 1798 okaze de la Helveta Revolucio francaj trupoj liberigis Argovion, la vilaĝoj dum kvin jaroj apartenis al la tiama Kantono Baden.

Per la mediacia akto en la jaro 1803 la Kantono Baden estis dissolvita kaj integrita al la nova Kantono Argovio. Böttstein, Leuggern kaj Oberleibstadt, al kiu Full kaj Reuenthal tiam apartenis, estis kunigitaj al unu sola komunumo de la argovia distrikto Zurzach. En la jaro 1816 la kantona parlamento de Argovio decidis denove disigi la tri partojn al propraj komunumoj. Full kaj Reuenthal ankoraŭ ĝis 1832 formis parton de la tiama komunumo Oberleibstadt. Tiam Oberleibstadt estis kunigita kun Leibstadt, dum Full-Reuenthal fariĝis propra komunumo. En la jaro 1902 la setlejo Jüppen estis disigita de Leuggern kaj atribuita al Full-Reuenthal.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la komunumo Full-Reuenthal
* Full-Reuenthal en la Historia Leksikono de Svislando

| Distrikto Zurzach |
| --- |
|  |  |
| **Bad Zurzach** - Baldingen - Böbikon - Böttstein - Döttingen - Endingen - Fisibach - Full-Reuenthal - Kaiserstuhl - Klingnau - Koblenz - Leibstadt - Lengnau - Leuggern - Mellikon - Rekingen - Rietheim - Rümikon - Schneisingen - Siglistorf - Tegerfelden - Unterendingen - Wislikofen

* Kategorio Full-Reuenthal en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

 |
La **Douglas Aircraft Company** estas aviadilfabrikanta kompanio de Usono, kiu ekzistis inter 1921 ĝis 1967. La Douglas estis rekonata por ellaboranto de komercaj aviadiloj kiel Douglas DC-3 kaj Douglas DC-8.

Historio
--------

La Douglas estis fondita en 1921 de Donald Wills Douglas, Sr. (1892-1981). En 1923, Usona Armea Aera Servo (nuna Usona Aerarmeo) mendis por unua circunnavigata flugo en la mondo. Douglas proponis modifon de bombaviadilo, Douglas DT, kaj fabrikis Douglas World Carrier (DWC) en 1923. DWC sukcesis por plenumi la mendojn de Armeo, kaj kvar DWC estis mendita en 1924.

En 1934, Douglas fabrikis dumotoran transportaviadilon DC-2. Surbaze de DC-2, en 1936 la kompanio fabrikis pligrandigitan modelon, Douglas DC-3. La DC-3 ricevis grandan popularecon por sia rendimento, kaj dum la Dua mondmilito pli ol 10,000 aviadiloj estis produktita. Post la Dua mondmilito, Doulgas daŭrigis ellaboron de piŝtmotoraj komercaviadilj kiel DC-4 kaj DC-6, DC-7.

En fino de 1950-aj jaroj, la pasaĝeraviadiloj kun jetmotoro aperis en merkato. Douglas prezentis DC-8, sed DC-8 estis malsupera ol konkurantaj aviadiloj kiel Boeing 707. La nova komercaviadilo, DC-10 necesis financan buĝeton por prilaboro. La malkresko de defenda buĝeto pro Vjetnama milito ankaŭ influis al malbonigo de financkondiĉoj de Douglas. Douglas decidis kunfandigon kun McDonnell Aircraft en 1967, fondis McDonnell Douglas. Post la kunfandiĝo de McDonnell Douglas kaj Boeing en 1997, Nuntempe historia parto de Douglas estas konsistita en Boeing. Nuntempe Boeing uzas cirkan logon kun aviadilo, kiu estis uzata por Douglas.

Aviadiloj
---------

### Komercaviadiloj

* **Douglas DC-3** / Douglas C-47 Skytrain
* Douglas DC-4 / Douglas C-54 Skymaster
* Douglas DC-8

Vidu ankaŭ
----------

* McDonnell Douglas
* Boeing

* Kategorio Douglas Aircraft Company en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 600284
* LCCN: n81039754
* VIAF: 143772333
* ISNI: 0000 0001 2174 7451
* SUDOC: 085830054
* BNF: 11588778m
 |
**Frank (Frankie, Tram) Trumbauer** (\* 30-an de majo 1901 en Carbondale, Ilinojso; † 11-an de junio 1956 en Kansasurbo, Kansaso) estis usona ĵaz-muzikisto, kiu ludis i.a. la maloftan C-saksofonon.

Vivo kaj verkaro
----------------

Trumbauer estas konata ĉefe pro siaj sonregistraĵoj, kiujn li faris fine de la 1920-aj jaroj kune kun kornetisto Bix Beiderbecke, ekz. sian unuan furoraĵon „Singing the Blues" de februaro 1927. Li komencis muziki en pluraj bandoj en mezokcidenta Usono, fariĝis muzika direktisto en la orkestro de Jean Goldkette kaj direktis poste propran orkestron en Sankta Luiso, en kiu ankaŭ ludis Beiderbecke. Ambaŭ ludis post ĉe, Adrian Rollini kaj ekde 1927 en la orkestro de Paul Whiteman, kie Trumbauer restis ĝis 1932, por direkti mallongan tempon propran bandon. En 1931 li lanĉis per la surdiskigo de „Georgia on My Mind" de Hoagy Carmichael furoraĵon, kiu apartenis al la unuaj tridek en la ranglisto. Meze de la 1930-aj jaroj li kunlaboris ankaŭ kun Jack Teagarden kaj poste li havis en Kalifornio propran bandon. Dum la Dua Mondmilito li laboris kiel provpiloto. Post la milito li ludis en la orkestro de NBC, sekvis tamen karieron en la flugkontrola departemento.

Kune kun Beiderbecke, Coleman Hawkins kaj Peewee Russell li validas kiel unu el la muzikistoj, kiuj enkondukis la baladan ludmanieron en la ĵazon, kie konsiderinde distingiĝis de la ĉi tiam kutimaj pasi-ĵazaj kaj blusaj ludmanieroj. Per tio li plenumis elstaran rolon en la stilhistorio, ĉar li apartenas al la unuaj muzikistoj, kiuj enfluigis en la ĵazon influojn de la klasika eŭropa muziko, aparte de la romantisma muziko. Lia stilo memoriga je la posta malpasia ĵazo aparte influis junan Lester Young.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Frank Trumbauer en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Frankie Trumbauer ĉe Redhotjazz Arkivigite je 2009-02-05 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Muziko |


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 362627
* GND: 119274205
* LCCN: n84022127
* VIAF: 14959794
* ISNI: 0000 0000 6308 8573
* SUDOC: 112793061
* BNF: 13900576r
* MBA: 714b9ee6-ff84-451f-a121-4d873859291c
* ICCU: FERV076256
 |
**Frank van NIMWEGEN** estis naskita en 1961 en Gilze, Nord-Brabanto, Nederlando.
Unue li sekvis muzikan edukiĝon surloke ĉe Clemens Abers (piano kaj orgeno). Ĉe la eklezia ĥoro li estis edukita pri la gregoria muziko. Tiu ĉi fono havas daŭran influon al li kiel ĥor-direktanto kaj komponisto.

Li studis ĉe la konservatorio de Brabanto. Lia plej grava eklezia muziko estis verkita en Baarle Nassau, kie li laboras kiel orgenisto / dirigento. Li verkis pli malpli 40 Latinlingvajn motetojn, pluraj mesojn k.a. Ankaŭ multe da kantoj li komponis - pri tekstoj plej diverslingvaj, ankaŭ en Esperanto pri tekstoj de Freya Berveling.

En lia verkaro montriĝas parenceco kun la malnova sud-nederlanda polifonio kiel ekzemple Maurice Duruflé. Malgraŭ influo gregoria, lia muziko havas klare propran sonon.

kelkaj verkoj
-------------

* *12 motets divers*, gregoria stilo en kombino kun polifona renesanca stilo.
* *Four anthems*, por kvar voĉoj -SATB, soprano, aldo, tenoro kaj baso- kaj orgeno.
* *5 motets accompagnés*, por SATB kaj orgeno.
* *3 motets médiévals*, sufiĉe nuntempa spirito en la spirito de malnova muziko.
* *20 motets grégoriens*, por ĥoro miksita *a capella* (sen akompanado), inspirite de Maurice Duruflé kaj la Brabanta komponisto Jos van Amelsvoort.
* *Te Deum Laudamus*, por SATB, 2 trumpetoj, F korno, 2 trombonoj kaj orgeno.
**Fulvia** (ĉ. 83 a.K. – 40 a.K.) estis aristokrata Romia virino kiu vivis dum la fino de la Romia Respubliko. Ŝi aliris al povo pere de edziniĝo al tri el la plej elstaraj viroj de sia generacio, nome Publio Klodjo Pulker, Gajo Skribonio Kurjo, kaj Marko Antonio. Ĉiu tri edzoj estis politike aktivaj *populares*, tribunusoj, kaj subtenantoj de Julio Cezaro. Kvankam ŝi estas fama ĉefe pro sia rilato en la kariero de Antonio, multaj fakuloj kredas ke ŝi estis politike aktiva kun ĉiuj siaj edzoj.

Fulvia el la verko de Guillaume Rouillé nome *Promptuarii Iconum Insigniorum*.
Fulvia estas rememorata en la historio de la fino de la Romia Respubliko pro sia politikaj ambicio kaj aktiveco. Ŝi estas plej fama pro siaj aktivaĵoj dum sia tria geedzeco kaj sia implikiĝo en la Perusia Milito de 41–40 a.K. Ŝi estis la unua Romia ne-mitologia virino kiu aperis en Romiaj moneroj.

* Kategorio Fulvia en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 612474
* GND: 118703595
* VIAF: 12211765
* ISNI: 0000 0000 9925 3163
 |
Leipzig Fregehaus La **Frege-domo** (germane: *Fregehaus*) estas baroka komercista bieno en Lepsiko, Germanio (Katharinenstraße nr 11), konstruita en la jaroj 1706/07.

Priskriko
---------

Okulfrapas la alta gablotegmento kun kvar vicoj da lukarnoj kaj altaj teretaĝvolbaĵoj, kiuj servis al la komercado. La bankisto Christian Gottlob Frege, inter kies klientaro nombriĝis ankaŭ Goeto, akiris la konstruaĵon en 1782.

En la interna korto troviĝas live imago survanda. La t.n. mokimago, 71 centimetrojn alta piedestalo el sabloŝtono kun altreliefo de 1535, estas atestilo de la tempo de Reformacio. La verŝajne iam kiel fundamento de fenestra koloneto servinta postamento montras maldekstre la papon kun tiaro, dekstre la imperiestron Karolo la 5-a aŭ dukon Georgo de Saksio. La sube kuŝanta monako interpretatas kiel Marteno Lutero.

Butikoj ktp.
------------

Sed ne nur pro tio indas eniri la korton belan, ĉar en ĝi oni havas krome la plej originalecan kaj kreivan florbutikon de Lepsiko nomita *Saltoflorale*. Ekde 2014 la Frege-domo estas ankaŭ hotelo. Proksime, en la domo Katharinenstraße nr 17, estas ***Leipziger Pfeffermühle***, unu el la plej malnova kaj konataj kabaretoj de Germanlando.

Fonto
-----

Mundus, Doris: *Leipzig an einem Tag. Ein Stadtrundgang*, Eldonejo Lehmstedt, Leipzig 2007 (6-a eldono de 2015), p. 19

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Frege-domo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Hejmpaĝo de la hotelo, ankaŭ kun pridomaj informoj
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por aliaj signifoj, bv. rigardi la apartigilan paĝon: Doubí |

Koordinatoj: 50° 12′ 38″ N 12° 49′ 31″ O﻿ / ﻿50.21056 °N, 12.82528 °O﻿ / 50.21056; 12.82528 (mapo)

**Doubí** (germane *Aich*) estas municipo en Ĉeĥio, nun kvartalo de urbo Karlovy Vary, troviĝanta en distrikto Karlovy Vary. Ĝi troviĝas proksimume 6 km sudokcidente de centro de Karlovy Vary. Estas ĉi tie registritaj 453 adresoj. En la jaro 2021 daŭre vivas ĉi tie 2 049 loĝantoj.

En Doubí troviĝas unu el tri ĉeĥaj SOS-Infanvilaĝoj (pluaj estas en Chvalčov kaj Brno-Medlánky).

Doubí situas en katastra teritorio **Doubí u Karlových Var** kun areo 4,26 km².

Historio
--------

En la jaroj 1850–1930 ĝi estis memstara municipo, ekde la jaro 1939 sub administrado de Karlovy Vary. En la jaroj 1950–1974 denove memstara municipo, ekde la jaro 1974 reen sub administrado de Karlovy Vary.

Dominaĵo de la urba parto estas kastelo Doubí, kiu estas kultura memorindaĵo kaj ĝi estas nemisvidebla pruvo de riĉa historio de la municipo ekde la 14-a jarcento. Pseŭdorenesanca kastelo kun eksa neogotika kapelo, situanta sur lokoj de eksa burgo, estis post multaj peripetioj de posedantoj, administrantoj, uzantoj savita kaj multekoste rekonstruitafare de privata firmao. Por publiko estis la tuta areo malfermita en junio de 2002 kiel stila kastela restoracio, vinejo, tutjara vendekspoziciejo..

La kastelo estas nuntempe ununura konservita memorindaĵo de riĉa vivo en Doubí en la 19-a jarcento. En la municipo jam pereis aliaj pruvaĵoj de tiu tempo kiel brikfarejo, muelejo, segejo, ŝafejo kaj aliaj.

Loĝantaro
---------

Evoluo de nombro de loĝantojLa datoj devenas el datumbazo de Vikidatumoj  

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 1869 | 916 |
| 1880 | 1 223 |
| 1890 | 1 440 |
| 1900 | 1 911 |
| 1910 | 2 056 |
| 1921 | 1 938 |

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 1930 | 2 459 |
| 1950 | 1 172 |
| 1961 | 1 431 |
| 1970 | 1 325 |
| 1980 | 2 351 |
| 1991 | 2 049 |

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 2001 | 2 046 |
| 2011 | 2 186 |
| 2021 | 2 049 |

Naturo
------

La loka parto troviĝas plimulte en teritorio PPR Slavkova arbaro. Kondukas tra ĉi tie vojo de ĉefa biciklovojo n-ro 6 kuniganta Karlovy Vary kaj Loket, la vojo kondukas sur bordoj de rivero Ohře tra pentrinda valo de Svatoŝaj rokoj.

Pluaj fotografioj
-----------------

* Doubí Doubí
* Doubí de Tašovice Doubí de Tašovice
* Doubí Doubí
* Doubí Doubí
* Doubí Doubí
* Belvidejo de Doubí survoje al Karlovy VaryBelvidejo de Doubí survoje al Karlovy Vary

Referencoj
----------

1. ↑  Vánoční dům

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rPartoj de statuta urbo Karlovy Vary |
| --- |
| Bohatice ~ Cihelny ~ Čankov ~ Doubí ~ Drahovice ~ Dvory ~ Hůrky ~ Karlovy Vary ~ Olšová Vrata ~ Počerny ~ Rosnice ~ Rybáře ~ Sedlec ~ Stará Role ~ Tašovice |

 |
1 – konduktiloj,   
 *Fp* – forto de Planck,   
 *lp* – longo de Planck,   
 *Ip* – elektra kurento de Planck.
En fiziko, la **elektra kurento de Planck** *IP* estas la mezurunuo de elektra kurento en sistemo de naturaj unuoj de Planck.

Ĝi egalas al

{\displaystyle I\_{P}={\frac {q\_{P}}{t\_{P}}}={\sqrt {\frac {c^{6}4\pi \varepsilon \_{0}}{G}}}}
kie

* *c* estas lumrapideco en vakuo;
* *G* estas gravita konstanto;
* *ε0* estas elektra konstanto;
* *qP* estas elektra ŝargo de Planck;
* *tP* estas tempo de Planck.

Ĝia valoro estas

*IP* ≈ 3,47888(17) · 1025 A
La ĉeferarujo de la pritaksita valoro estas metita en krampoj.

Pli elvolvita formo de ĉi tiu lasta esprimo estas *IP* = 3,47888 · 1025 A ± 0,00017 · 1025 A.

Necerteco de la valoro estas ĉefe pro necerteco de la gravita konstanto *G*. Relativa necerteco de *IP* preskaŭ egalas al tiu de *G* dividita per 2. Vidu plu en unuoj de Planck#Necertecoj de valoroj.

Fizika signifeco
----------------

1 elektra kurento de Planck estas tiu kurento, ĉe kiu 1 ŝargo de Planck trairas dum 1 tempo de Planck.

Ankaŭ, la elektra kurento de Planck estas tiu kurento, kiu, irante tra ĉiu el du rektaj paralelaj konduktiloj de malfinia longo kaj ignoreble malgranda cirkla sekco, situantaj je distanco de 1 longo de Planck inter si en vakuo, kaŭzas inter la konduktoroj forton egalan al 1 forto de Planck por ĉiu 1 longo de Planck de longo de la konduktiloj.

Ankaŭ estas interrilatoj (el kiuj la unua estas simila al la leĝo de Omo kaj la dua estas simila al la leĝo de Joule-Lenz)

{\displaystyle I\_{P}={\frac {V\_{P}}{Z\_{P}}}={\frac {P\_{P}}{V\_{P}}}}
kie

* *VP* estas elektra tensio de Planck;
* *ZP* estas elektra impedanco de Planck;
* *PP* estas povumo de Planck.

Vidu ankaŭ
----------

* Unuoj de Planck
* Naturaj unuoj
* Elektra kurento
* Elektra impedanco de Planck
* Elektra tensio de Planck

Eksteraj ligiloj
----------------

* NIST pri konstantoj kaj mezurunuoj
**Ĝizaĥo** (uzbeke *Jizzax*), estas urbo de Uzbekio kaj la administra ĉefurbo de la Provinco Ĝizaĥo. Ĝi estas grava transporta pasejo, kunliganta la centron kaj okcidenton de la lando al la orientaj regionoj.

Ĝizaĥo estis grava krucvojo de Silkvojo sur la vojo liganta Samarkandon kun Fergana valo. Ĝi estas ĉe la rando de Golodnaya Steppe, kaj plej proksime al la strategia Enirpermesilo de Jilanuti (la Pordego de Timur) en la Turkestanaj Montoj, kontrolante la aliron al la Zeravŝana Valo, Samarkando kaj Buĥaro.

La nomo Ĝizaĥo venas de la Sogdiano vorto por "malgranda fortikaĵo" kaj la nuna grandurbo estas konstruita de la loko de la Sogdiano urbo de Osruŝana. Post la araba konkero de Sogdiano, Ĝizaĥo funkciis kiel kampurbo inter la nomadaj rabatakantoj kaj loĝigis farmistojn. La araboj konstruis serion de "rabats" (trunkodomoj) ĉe Ĝizaĥo, enhavante ghazis por protekti homojn. Ekde la 19-a jarcento, tiuj trunkodomoj evoluis en gravan fortikaĵon por Buĥara emirlando. Rusa generalo Miĥail Ĉernjajev, la "Leono de Taŝkento" malsukcesis en sia unua provo preni Ĝizaĥo, sed sukcesis je sia dua provo, kun perdo de 6 viroj, kontraŭ 6000 mortaj por la defendantoj. La malnova urbo estis plejparte elĉerpita, ĝiaj ceteraj loĝantoj elmetis, kaj rusaj setlantoj alportis enen.

En 1916, Ĝizaĥo estis la centro de kontraŭ-rusa ribelo, kiu estis rapide subpremita. En 1917, Ĝizaĥa plej fama indiĝena filo, Ŝarof Raŝidov, estonta sekretario de la Komunista Partio de Alberto de Uzbekio, estis naskita.

Moderna Ĝizaĥo estas kviete arb-liniata eŭropano, kun preskaŭ nenio restado de la antaŭ-Raŝidova epoko. La grandurbo havas du universitatojn, kun sume ĉirkaŭ 7,000 studentoj, kaj estas hejmo de futbala skipo Sogdiana Ĝizaĥo, kiu ludas en la Uzbeka Ligo (uzbeke *Oliy Liga*).

Referencoj
----------

1. ↑  Bekchurin (1872). Туркестанская область. Заметки Бекчурина. Kazan. p. 21. ruse
**József Szathmáry** [jOĵef satmAri], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szathmáry József** estas hungara abstrakta pentristo, krome instruisto, lernejestro. Lia pseŭdonimo estas **Szathmáry József Maryjoz**.

József Szathmáry  naskiĝis la 25-an de aŭgusto 1953 en Jászárokszállás.

Biografio
---------

József Szathmáry akiris diplomon en Pedagogia Altlernejo de Eger, poste li plulernis en Industriarta Altlernejo de Budapeŝto kaj Universitato Attila József. Liaj plej gravaj pentroinstruistoj estis János Blaskó (pentristo), János Miklós Kádár kaj Pál Gerzson. Li komencis sian artan karieron kiel libroilustristo. Li ekspozicias ekde 1976, li studvojaĝis en Libio, Usono, Japanio. Inter 1992 kaj 2017 li estis lernejestro. Li vivas en Solymár. Li ricevis kelkajn premiojn.

El solaj ekspozicioj
--------------------

* Budapeŝto (1988, 1995, 2002, 2008)

El kolektivaj ekspozicioj
-------------------------

* Budapeŝto (1994, 1997)
* Parizo (1998)
* Kecskemét (2000-2001)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
*

Referencoj
----------

1. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2018-08-27. Alirita 2018-08-27.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 617488
 |
Verda fulmo observita ĉe la observatorio de La-Sila la 15-an de oktobro 2005
**Verda fulmfenomeno** estas optike atmosfera fenomeno kiu okazas en maloftaj okazoj baldaŭ post la foriro de la Suno, aŭ antaŭ sunleviĝo, kiam la rando de la suno aspektas verda dum unu sekundo aŭ du.

La kaŭzo de ĉi tiu aspekto estas la ŝanĝo de aera denseco en la atmosfero, kiu funkcias kiel prismo, kiu deturnas la lumajn radiojn kaj apartigas ilin en iliajn diversajn kolorojn. La sunaj radioj en la atmosfero moviĝas laŭ kurbaj orbitoj determinitaj de la principo de Fermat, kaj tiuj, kiuj atingas la okulon de la observanto, estas la radioj kun la pli mallonga ondolongo. Rezulte, la sunpinto aperas verda, aŭ aparta verda makulo aperas proksime al la suno. La kialo de la malofteco de la fenomeno estas, ke necesas granda unuformeco por la ŝanĝo de la aera denseco sur granda distanco.

Videbleco de la fenomeno
------------------------

Krom esti malofta fenomeno, ĝi ankaŭ bezonas kondiĉojn de alta aera kvalito kaj kombinaĵon de certa aera denseco necesa por ke la fenomeno okazu. Oni argumentis, ke en la lastaj jaroj, pro plimalbonigado de aerpoluado en grandaj areoj de la mondo, la verda fulmfenomeno formortas. Estas pluraj specoj de verdaj ekbriloj kun malsama prevalenco en diversaj regionoj de la tero.

En kulturo
----------

Tiu fenomeno populariĝis ĉefe per la publikigo de fama romano de Jules Verne nome La verda radio (*Le Rayon vert*) en 1882 kaj unu jarcenton poste per la franca filmo samnoma, *Le Rayon vert* (1986).

Vidu ankaŭ
----------

* Disperso
* Sunsubiro
* sunleviĝo
* Aero

Eksteraj ligoj
--------------

 **Verda fulmfenomeno** en Vikimedia Komunejo
* Detala priskribo de la fenomeno inkluzivas ampleksajn fotojn kaj klarigojn

Piednotoj
---------
**Ĝjaoĝuo,** ĉine **焦作** estas metropolo kaj universitata urbo en Ĉina Popola Respubliko. La prefektejo administras ankaŭ la proksimajn distriktojn kaj urbojn.

Geografio
---------

Ĝjaoĝuo etendiĝas sur ebenaĵo en orienta parto de la lando.

Historio
--------

La malnova urbo senhomiĝis pro opia milito. Baldaŭe Ĝjaoĝuo estis refondita sur industria ejo kaj ricevis grandurban statuson en 1953. Mao Zedong skribis laŭdon pri la diligenteco de homoj de Ĝjaoĝuo en la karboindustrio.

Ekonomio
--------

En Ĝjaoĝuo oni okupiĝas pri peza industrio kaj konstruindustrio.

Klimato
-------

En Ĝjaoĝuo jare pluvas po 463 mm. Nur en julio kaj aŭgusto pluvas, en la ceteraj monatoj nur pluvetas. Inter junio-aŭgusto la temperaturo atingas 30 °C. Dum vintro tio falas sub frostopunkto.

Trafiko
-------

Ĝjaoĝuo estas ligita je fervojo al la proksimaj grandurboj.

Vidindaĵoj
----------

* monteto en la proksimeco

Ĝemelurboj
----------

* Sud-Koreio Ĉunĝu, Sud-Koreio

Fontoj
------

* Angla kaj ĉina Vikipedioj

Eksteraj ligiloj
----------------

* Mapo pri Ĝjaoĝuo