recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Pech Maho** [peŝ mao] estas opidumo situanta sur la komunumo de Sigean  (Aude, Francio). Ĝi estis okupata de la 6-a ĝis la 3-a jarcento antaŭ Kristo. Oni tie observis tri sinsekvajn okupojn ŝajne ne kontinuaj de popolo nomata "Elisika" (*Ἐλισύκοι -ων* greke) situanta lime de iberaj kaj liguraj popoloj. La loko ŝajnas esti komerca renkontpunkto inter mediteraneaj komercantaj popoloj (Fenicoj, Punikoj, Helenoj) kaj la loka popolo. En la fino de la 3a jarcento ĝi estis milite detruita kun granda perforto verŝajne lige kun la milito de Romio kontraŭ Punikoj.

Situo
-----

La opidumo situas nun sur ne tre alta monteto (29m) je bordo de la rivereto Berre. Kiam ĝi estis konstruita ĝi situis proksime de defluejoj de riveroj Aude kaj Berre en la maron, ĉe rivertrapasejo de la Heraklea vojo kiu tiam ebligis vojaĝi de Italio ĝis Iberio. La opidumo staris tiam ĉe navigebla maro anstataŭ la nuna lageto apartigita de la maro kaj firmaj terenoj kiujn ni nun vidas en tuja proksimeco. Ĝi do troviĝis sur milite defendebla monteto kaj ĉe komercaj vojoj : la maro kaj la riveroj.

Koordinatoj : 43° 02′ 44.45″ N 2° 57′ 22.4″ O﻿ / ﻿43.0456806 °N, 2.956222 °O﻿ / 43.0456806; 2.956222 (mapo)

Malkovro kaj esploro
--------------------

Vido de la bazo de kelkaj domoj en Pech Maho evidentigitaj de arkeologiaj esploroj (2009)
La loko estis malkovrita en 1913. Ĝia nomo estas nuna moderna, la antikva nomo ne estas konata. Arkeologiaj prifosadoj estis faritaj de 1948 ĝis 1957 (J. Campardou) de 1959 ĝis 1974 (Y. Solier)) kaj denove de 1998 ĝis 2009. (Gailledrat, Solier). Programitaj prifosadoj estas planitaj ĝis 2010. En Sigean estas muzeo kiu estas grandparte dediĉita al la rezultoj de la esploroj de Pech Maho. Oni povas viziti gvidite la opidumon ĉiusabate kaj ankaŭ ĉiuĵaŭde en la somero deirante de la muzeo.

Kronologio
----------

Notoj
-----

1. ↑  Sigean *(france: Sigean)*

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Pech Maho en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Muzeo de Sigean, rete esplorebla. france
* Pech Maho Arkivigite je 2010-08-16 per la retarkivo Wayback Machine, Éric Gailledrat, sur la retejo de CNRS (CNRS) france
* Raporto pri programitaj prifosadoj, Éric Gailledrat, Alexandre Beylier, Hugues Boisson Henri Duday, André Rivalan, 2006, PDF-dokumento, 62p. france
* Trijara programo 2008-2010, meztempa raporto 2008, Éric Gailledrat, PDF-dokumento, 142p. france
* Pech Maho aux VIe-Ve s. av. J.-C. Une place d'échange en territoire élisyque, Eric Gailledrat, Pierre Rouillard, Revue archéologique de Narbonnaise no 35, pp. 401-410, 2003. Suppléments ISSN 0153-9124. Association de la revue archéologique de Narbonnaise , Montpellier france


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Gotthold Erdmann GUNDERMANN** (naskiĝinta la 11-an de marto 1856 en Freienorla, mortinta la 19-an de oktobro 1921 en Tübingen) estis germana filologo klasika.

Vivo
----

Studinte klasikan filologion ĉe la Universitato de Jena li doktoriĝis en 1880 pro la disertacio *De Iuli Frontini Strategematon libro qui fertur quarto* (pri Frontino). Sekve li kelkan tempon deĵoris instruiste.

En 1884 oni venigis lin je kunlaboro por la leksikografia projekto *Corpus glossarium latinorum*. Por povi plenumi tion ĉi li faris diversajn studekskursojn al gravaj universitataj kaj alitipaj bibliotekoj por ekspluato de la tieaj manuskriptoj. Ne antaŭ 1892, kiam venis voko al la Universitato de Gießen, li forlasis la redaktistaron.

Jam en 1888 Gundermann estis habitiliĝinta en Jena kaj en 1891 li nomunitis eksterorda profesoro. En 1893 aŭskulteblas lia deĵorekig-prelego en Gießen kie li estis ĝis 1902 antaŭ ol iri al la Universitato de Tübingen kie li emeritiĝis en 1921.

Verkoj (elekto)
---------------

* *Quaestiones de Iuli Frontini strategematon libris.* Teubner, Leipzig 1888.
* *Die Zahlzeichen.* Verlag Münchow, Gießen 1899.
* Hippocrates: *De aere aquis locis*. Marcus & Weber, Bonn 1911.
* Radulfus de Diceto: *Trogus und Gellius*. Hirzel, Leipzig 1926.

Literaturo
----------

* Georg Goetz: *Gotthold Gundermann*. ĉe: *Biographisches Jahrbuch für Altertumskunde*, Band 42 (1922), p. 1–10.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Informoj pri Gotthold Gundermann en katalogo de la Germana Nacia Biblioteko (germane)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 699553
* GND: 116925671
* LCCN: nr/96/45829
* VIAF: 27835236
* ISNI: 0000 0001 1563 6114
* SUDOC: 10843804X
* BNF: 10526224f
 |
Pentraĵo de Seszona dazipo
La **Seszona dazipo**, ***Euphractus sexcinctus***, konata ankaŭ kiel **Flava armadijo**, estas specio de dazipo el Sudameriko. Ĝi troviĝas en Argentino, Bolivio, Brazilo, Urugvajo, Paragvajo kaj ĉe izolataj populacioj en Surinamo (tie konata kiel *siksi-banti kapasi*). Ties korpo estas malkutime flaveca, foje malhele brunflaveca aŭ hele ruĝecbruna. Ĝi apartenas al la monotipa genro ***Euphractus***.

Distribuado de Seszona dazipo
Ĝi estas solema surtera animalo, kiu loĝas en multaj habitatoj de pluvarbaro ĝis herbejo, sed ĉefe troviĝanta en malfermaj areoj, kiaj ebenaĵoj de *cerado*. Ĝi estas ĉiomanĝanto, kiu nutras sin el ampleksa gamo de planta kaj animala materialo. Ĝi loĝas en subtera nestotruo. Malkiel plej multaj specioj de dazipo, la seszona dazipo estas ĉefe tagulo pli ol noktulo.

Subspecioj
----------

* *Euphractus sexcinctus boliviae* Thomas, 1907
* *Euphractus sexcinctus flavimanus* Desmarest, 1804
* *Euphractus sexcinctus setosus* Wied, 1826
* *Euphractus sexcinctus tucumanus* Thomas, 1911

Referencoj
----------

* Seszona dazipo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Seszona dazipo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Seszona dazipo en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)

1. ↑  Bird, B. 1999. *Euphractus sexcinctus* (On-line), Animal Diversity Web. Konsultita la 22an de septembro 2007.

Literaturo
----------

* Louise H. Emmons kaj Francois Feer. (1997). *Neotropical Rainforest Mammals*, A Field Guide, 2nd ed. University of Chicago Press ISBN 0-226-20721-8
Pecolaboro kun tekstelemento EsperantoPecolaboro kun tekstelementoj Esperanto kaj tuarega.
**Pecokudraĵo** (ankaŭ nomata **pecotrikaĵo** aŭ angle: ***patchwork***) estas formo de kudrado per kiu pecoj de ŝtofo estas kunkudritaj al pli granda objekto, dezajno kiel kovriloj, tablotukoj aŭ tapiŝoj.

Priskribo
---------

La pli granda dezajno estas kutime bazita sur ripetado de ŝablonoj konsistantaj el malsamaj formoj de ŝtofo (kiuj povas esti malsamaj koloroj). Tiuj ĉi formoj estas zorge mezuritaj kaj tranĉitaj en bazajn geometriajn formojn por facila kunigo.

La originala celo de pecokudrado estis utiligi ŝtofmalŝparon de alia kudrado. Ĉi tio estis evoluigita kunkudrante la ŝtofpecojn en malsamaj ŝablonoj, tiel ke la objektoj iĝis ornamaj. La ŝtofpecoj povas esti tranĉitaj en diversaj geometriaj formoj kiel kvadratoj, romboj, seslateroj kaj trianguloj. La ŝablono kaj teknologio de pecokudrado varias multe inter diversaj landoj kaj kulturoj. Ekzemplo de konataj pecokudraĵoj estas tiuj kudritaj de la Amiŝ-popolo en Usono.

En pli fruaj tempoj estis kutime havi pecokudritan stebkovrilon kun ŝirmtuko sur la lito, sed ĉar ŝirmtukoj igas la stebkovrilon nevidebla, oni pli ofte uzis la pecokudraĵon kiel plumonon aŭ plian litan suprakovrilon (peplomon). 

Nuntempe pecokudraĵoj estas faritaj laŭ kreaj aspektoj kaj malpli laŭ konsideroj de uzado. Ekzemploj estas artaj pecokudritaj verkoj por kovri muron.

Literaturo
----------

* (germana) Liz Goodman, Susan Joiner: *Kreatives Patchwork. Einführung in die Technik, Ideen für Muster und Modelle*. Traduko el la angla fare de Hildegard Leiska. Otto Maier, Ravensburg 1977, ISBN 3-473-42450-1 Pecokudraĵo

Vidu ankaŭ
----------

* Stebkovrilo
* Flikaĵo
* Arpilero

Eksteraj ligiloj
----------------

(de) Vikimedia Komunaĵo: *Patchwork* - Kolekto de bildoj, filmetoj kaj sondosieroj

Referencoj
----------

1. ↑  (en) Helen Page, *The History of Patchwork and Quilting*, 1999.
2. ↑  (es) «*El arte del "patchwork" atrapa a mujeres entre hilos, agujas, café y charla*». *El Pais*. la 19-an de oktobro 2012
3. ↑  (es) Rey, Pia, *El patchwork es la tendencia que acompaña el camino de la moda sostenible,* Vogue, la 18-an de marto 2021.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 753671
* LCCN: sh85098634
* BNF: 11938193h
* NKC: ph123992
 |
La Kruco-kirko en Wölfis
**Preĝejo Sankta Kruco** (germane: *St. Crucis, Kreuzkirche*) estas protestantisma vilaĝa kirko de Wölfis, kvartalo de Ohrdruf en Germanujo.

Historio
--------

Interna panoramo
Ambonaltaro
Unua klostra bieno je Wölfis menciitis jam en la 13-a de marto 779 en dokumento de Karolo la Granda. La lulilo estis kirko, kiu aperis mencie unuafoje kiel posedaĵo de Herrenbreitungen. Temis pri Bonifaco-kirko kiu anstataŭigitis en 1701/02 per nova konstruaĵo: sed tiu ĉi jam en al 20.1.1735 brulkonsumiĝis pri fajrego kune kun la paroĥestrejo, du lernejoj kaj aliaj 199 ejoj. Ankaŭ la arĥivo eklezia tiam detruitis. Post monkolekto eblis ekigi konstruon novan observota fare de la duka ĉefarĥitekto Johann Erhard Straßburger. Komenco estis en la 15.6.1735, konsekro en la 16.10.1736 dume la stuklaboradoj ĉeplafonaj daŭris ĝis 1773.

Komunumo
--------

Ratzmann-orgeno
Plafono
Apartenis iam al la kirko la filioj de Tambuchshof (eoste de la vilaĝo kun kampaj kaj arbaraj posedaĵoj) kaj Heerda malsurpe de Hühnerberg-monto: ambaŭ lokoj pereis estinte parton de la Armea Spaco Ohrdruf. En niaj tagoj la Kruco-kirko mem estas filia de la paroĥujo de Crawinkel ene de la Eklezia subdistrikto Waltershausen-Ohrdruf.

Meblaro
-------

La domo havas grandecon de 29,1 × 12 metroj havante tri galeriojn kaj ambonalataron rokoko-stilan en la apsido. La orgenon faris Georg Franz Ratzmann en la jaro 1819 kiu posteulis instrumenton de Johann Stephan Schmaltz. La plafonbildo kreitis en 2008 fare de Gert Weber. Temas pri la krucvojo de Jesuo Kristo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Preĝejo Sankta Kruco (Wölfis) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Hejmpaĝo
* Plafonbildciklopriskribo

  

50.8099310.77876Koordinatoj: 50° 48′ 36″ N, 10° 46′ 44″ O (mapo)
 

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 723044
* GND: 7701091-7
 |
**Pavel DOSTÁL** (naskiĝis la 25-an de februaro 1943 en Olomouc - mortis la 24-an de julio 2005 en Brno je kancero) estis ĉeĥa verkisto kaj kultur-ministro de Ĉeĥio.

Post finlernado en faka metilernejo kaj dujara kemia teknikumo li laboris kiel teknikisto.

Inter 1962-1969 membro de Komunista Partio de Ĉeĥoslovakio, sed 17. 4. 1969 li eksiĝis proteste kontraŭ Gustáv Husák, kaj fariĝis membro de maldekstrula opozicia organizo OBRODA (Rebonigo).

Ekde 1966 ĝis 1969 li estis dramaturgo kaj artista ĉefo en Teatro de Eksperimento en Olomouc kaj samtempe aktivis kiel teatra reĝisoro kaj aŭtoro, televida scenaristo, publicisto, koreografo, poeto kaj libretisto.

Ekde 1969 ĝis 1988 kaŭze de politika persekuto pro sinteno en 1968 kaj pro partopreno en kontraŭokupacia radio-elsendado en aŭgusto 1968 dungita sole en laboristaj kaj teknikaj profesioj. En la tempo de la t.n. politika normaligo en Ĉeĥio li estis indikita kiel malamika persono kaj daŭre observata de la sekreta polico, kiu lin lastfoje arestis en oktobro 1989 pro disvastigado de peticio „Kelkaj frazoj".

Inter 1989 kaj 1993 artista ĉefo de Muzika Teatro en Olomouc. Ekde junio 1990 ĝis decembro 1992 parlamantano, denove inter 1996 kaj 1998 kaj denove en 1998. Ekde 1998 ministro de kulturo.

Aŭtoro de 14 teatraĵoj, televidaj kaj radiaj dramaj programoj.

Verkoj
------

* *Kdyby všichni kluci světa* (Se ĉiuj buboj de la mondo, 1966)
* *Případ Gredwal* (Kazo Gredwal, 1967)
* *Hvězdy na smetišti* (Steloj sur fatrasejo - kun Miroslav Horníček)
* *Výtečníci* (Friponaj eminentuloj - muzikalo)
* *Gaudeamus igitur* (1970)
* *Neumierajte, prosím, ste v poradí* (Bonvolu ne morti, via vico proksimiĝas)
* *Umělec a svoboda'* (Artisto kaj libereco)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 47615
* GND: 131462113
* LCCN: n96020365
* VIAF: 43153833228264332117
* ISNI: 0000 0000 5543 4675
* NKC: jk01022815
 |
**Lorenzo SCUPOLI** (naskiĝinta *Francesco* ĉ. 1530 en Otranto, mortinta la 28-an de novembro 1610 en Napolo) estis itala pastro romkatolika, ano de la ordeno de la teatinanoj kaj verkisto asketisma.

Vivo
----

Pri la unuaj kvar dekoj da vivojaroj de Scupoli nenio konatas. Scupoli eniris en 1569 en la aĝo de 40 jaroj la tiam ankoraŭ junan ordenon de la teatinanoj kaj ricevis la nomon monaĥan *Laurentius*. En 1577 li ordinitis sacerdoto. Li estis disĉiplo de Andrea Avellino kaj de Girolamo Ferro kaj ŝatatis kiel konfesprenanto. Pro kalumnioj li relaikiĝis kaj suspenditis de animzorgado en 1585. Poste, vivante en izoleco, li skribis *Certamen spirituale* (titolo de la unua itala eldono de 1589: *Il combattimento spirituale*), kiun ege ŝatis sankta Francisko el Sales: ĝi tradukitis en plurajn lingvojn kaj havis multajn eldonojn. En la jaro de la morto de Scupoli jam presitis 60 eldonoj de ĝi.

Lia ordeneniro akceptitis nur post pluraj petoj en la 4.6.1569. Instruisto de la novicoj estis la grava ordenano kaj sanktulo Andrea Avellino. En la 25.1.1571 Scupoli sentis demeti la vestojn de la malnova homo kaj alivestiĝi je nova: ĉar la saman tagon li ŝanĝis nomon sian. Li estis en la monaĥejoj de Piacenza, Milano, Ĝenovo, Venecio, Padovo kaj Romo kunlaborante i.a. en reformlaboroj kiujn iniciatis sankta Karlo Boromeo en Milano; Scupoli ankaŭ tre engaĝiĝis por siaj samordenanoj, malsanuloj kaj afliktitoj. La unua presita eldono de verko lia estis anonima; tradukoj de ĝi estis i.a. en la rusan, araban, ĉinan, japanan. Lia verko kompareblas al la *Spiritaj ekzercoj* de Ignaco Lojola. La nova soldato, sub la influo de kontraŭreformacio, invitatas direkti la glavon kontraŭ si mem por plibonigi sin unue. En 1599 Scupoli revenis al la domo ordenana en Napolo kie li pasigis la lastajn jarojn kune kun Andrea Avellino, la muzikisto Pietro Paolo Stella kaj la arĥitekto Francesco Grimaldi. Samtempuloj gravaj en Napolo estis Carlo Gesualdo princo de Venosa, Giovan Battista Manso, Giovan Battista Marino, Michelangelo Merisi da Caravaggio.

Verkoj
------

* *Il combattimento spirituale*. Venecio 1589 (tie ĉi en la itala)

Literaturo
----------

* Helmut Erharter: "Scupoli, Lorenzo". Ĉe: Josef Höfer, Karl Rahner (eldd.): *Lexikon für Theologie und Kirche*. Dua eldono. Volumo 9. Herder, Freiburg im Breisgau 1964, kol. 554.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Lorenzo Scupoli en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Informoj pri Lorenzo Scupoli en katalogo de la Germana Nacia Biblioteko (germane)
* Eta priskribo de ties verko sur la paĝoj de Eldonejo Sarto
* Biografio itallingva


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 722555
* GND: 123377145
* LCCN: n/85/115812
* VIAF: 19719383
* ISNI: 0000 0001 1022 1323
* SUDOC: 030266858
* BNF: 121719343
* NDL: 00552028
* NKC: jo2004213859
* ICCU: CUBV144230
* BNE: XX1185313
 |
La Arta Ekspozicio **"Photogrammes avec horizon"** de Salvatore Garau fariĝis unu el la rimarkindaj eventoj en la ekspozicio de Muzeo pri moderna kaj nuntempa arto (Saint-Étienne) de 2009.

La Ekspozicio *Photogrammes avec horizon* okazis en Francio en la *Musée d'art moderne de Saint-Étienne*, konsiderata la plej grava muzeo en Francio por nuntempa arto. Estis ekspoziciitaj 14 artaĵoj el privataj kolektoj kreitaj de Salvatore Garau.

Historio kaj organizo
---------------------

Ekspozicio malfermiĝis la 5an de novembro kaj funkciis ĝis la 26a de aprilo 2009. Katalogo estis publikigita. La kuratoro de ekspozicio estis Lóránd Hegyi, prezidanto de la Muzeo pri moderna kaj nuntempa arto (Saint-Étienne) kaj artkritikisto.

Kontribuitaj artaĵoj
--------------------

Por la Ekspozicio estis elektitaj artaĵoj kreitaj en 1999-2009. Iuj el pentraĵoj estis ekspoziciitaj antaŭe, iuj pentraĵoj estis montritaj en la unua tempo.

Agnosko
-------

Ekspozicio estis gazetaro.

Vidu ankaŭ
----------

* Lóránd Hegyi
* Salvatore Garau
* Muzeo pri moderna kaj nuntempa arto (Saint-Étienne)

Notoj
-----

1. ↑  Musée d'art moderne de Saint-Étienne, 2009
2. ↑  Musée d'art moderne de Saint-Étienne: Ed. Electa Mondadori, 2009. P.127. (ISBN 9788837069995), (ISBN 8837069995)

Fontoj
------

* *Salvatore GARAU Photogrammes avec horizon*. Ed. Electa Mondadori, 2009
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion***Pedicularis densiflora*** |
| --- |
|  |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Plantoj *Plantae* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Divizio: | Angiospermoj *Magnoliophyta* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Lamialoj |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Orobankacoj *Orobanchaceae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Pedicularis* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***P. densiflora*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Pedicularis densiflora****BENTH. laŭ HOOK. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri *Pedicularis densiflora*  |

 |
| v • d • r |

***Pedicularis densiflora*** estas planto de la genro *Pedicularis* en la planta familio orobankacoj. Temas pri herbo kun fortaj, verdaj aŭ foje ruĝaj aŭ violkoloraj tigoj kaj filiko-similaj folioj, kaj longaj pintoj de malhelruĝaj ĝis forte rozkoloraj floroj kun dentorandaj petaloj. Kiel aliaj specioj de la genro, ĝi estas radika parazito, alkroĉiĝante al la radikoj de aliaj plantoj por ricevi nutraĵon kaj akvon. Tiu specio povas, sed ne nepre estas parazita, do ankaŭ povas pretervivi sen alkroĉiĝo al alia planto sed ekparazitos se prezentiĝos ebleco. Ofte ĝi parazitas ĉe plantoj de la familio erikacoj. La planto hejmas en okcidenta Nordameriko kaj troveblas en arbaroj de malgranda alteco super la marnivelo.

La burĝonoj de la planto vendiĝas kiel medicinaj herboj kaj estas fumataj pro siaj psikiaktivaj efikoj. Tiuj efikoj inkluzivas muskolan malstreĉiĝon, trankviligon kaj dormemigon.
La planto estas unu el pluraj deklaritaj herboj en la produktaĵo "Spico" origine vendita sub la pretendo esti incenso de pluraj herboj, sed fakte provizita per aldona sintetika narkotaĵo kaj uzita kiel moda drogo. La droga efiko do probable ne rilatas al la aldono de la planto al la miksaĵo, sed al la aldona sintetika narkotaĵo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* plantaj informoj el la "Jepson-manlibro" (angle)
Ŝablono:Informkesto insulo/zorgado/Bildo mankas

**Penango** (malaje *Pulau Pinang*, ĉine 檳榔嶼, angle *Penang Island*) estas parto de la subŝtato Penango de Malajzio, ĉe la okcidenta marbordo de la malajzia duoninsulo. Ĝi anglalingve baptiĝis **Prince of Wales Island** kiam ĝi okupiĝis fare de la Brita Orienthinda Kompanio la 12-an de aŭgusto 1786, honore al la naskiĝtago de la Princo de Kimrujo *(Prince of Wales)*, la pli posta reĝo Georgo la 4-a de Britio. La ĉefurbo *George Town* ricevis sian nomon laŭ la tiam reganta reĝo Georgo la 3-a de Britio. Laŭ stato de la jaro 2010, el la sume 750 000 loĝantoj de la insulo en etna vidpunkto 41,7 procentaĵoj estas ĉinoj, 41,3 procentaĵoj malajoj kaj 9,8 procentaĵoj baratdevenaj malajzianoj.

Malajzio havas alian insulon "Pulau Pinang", kiu estas feriejo por plonĝistoj en la Sudĉina Maro kaj estas parto de la mara parko *Johor* (angle *Johor Marine Park*), kiu konsistas el grupo da insuloj: *Pulau Aur, Pulau Dayang, Pulau Lang* kaj *Pulau Pinang* mem.

Referencoj
----------

* www.penanghelp.com (angle) Arkivigite je 2012-07-27 per la retarkivo Wayback Machine
* respondoj al oftaj demandoj pri Penango (same angle) Arkivigite je 2018-08-09 per la retarkivo Wayback Machine

vidaĵo de la loĝloko *Tanjung Bungah* ĉe la norda marbordo de la insulo

* Kategorio Penango (insulo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Kastelo Almerswind** (germane *Schloss Almerswind*) situas en Schalkau-Almerswind en Germanujo.

Historio
--------

La ne tute kvadrata trietaĝa konstruaĵo kun groptegmento, plurangula ŝtuparoturo ĉe la suda flanko endokumente menciitis jam en la 13-a jarcento.

En al 3-a kaj 4-a de julio 1635 marodis imperiestraj regimentoj kaj en la kastelo kaj en ties ĉirkaŭaĵo. En la 16-a jarcento la senjoroj de Schaumburg zu Rauenstein ekposedantis. Ĉirkaŭ la jaro 1700 la kastelo novkonstruitis kun uzo de pli malnovaj eroj. Sekvis posedantece en 1787 la familio Uttenhoven, en 1891 grafino von Enkevorth kaj ĝis 1945 la baronino von Erffa und von Bergmann-Korn. Ŝi eksproprietigits fare de la komunistoj.

Inter 1945 kaj 2001 utiligis la tuton la komunumo kiel oficejon kaj infanĝardenon; la politikistoj komunumaj ege engaĝiĝis pri la konservo de la domo: riparitis la ŝtuparo kaj plibeligitis la kultura salono. En 2001 akiris ĝin barono von Hoyningen-Huene. La komplekso restaŭritis inter 1990 kaj 1991.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Kastelo Almerswind en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Hejmpaĝo kastela Arkivigite je 2022-03-12 per la retarkivo Wayback Machine

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 716108
* GND: 7635401-5
 |
Altaro de Penatoj en la ruinoj de Herkulano.
**Penatoj** estis, en romia mitologio, originale genioj protektantaj la hejm-propraĵojn. Poste, ili iĝas dioj de la hejmoj, kiuj proponas protekton al la tuta domo (familiaj Penatoj), kaj ankaŭ estas ŝtataj protektantoj (publikaj Penatoj). Ili estis rilatigitaj kun Lares, Genioj kaj Larvoj. La Penatoj estas menciitaj de Propercio (iv.i).

La nomo estas derivita de la latina *penus*, la manĝprovizo aŭ la magazeno de la domo. Penatoj agis, komence, por protekti la manĝprovizojn kaj poste la tutan domon. Oni proponis al ili parton de la ĉiutaga manĝaĵo, kiu estis metita ĉe la figuro, kiu prezentis ilin.
La juĝistoj de la urbo ĵuris antaŭ la publikaj Penatoj. Kelkfoje la Penatoj estis prezentitaj kiel junuloj. Sur la roma monteto Velia en Palatino ekzistis templo dediĉita al ili.

Nun en la ĉiutaga lingvo, **penatoj** estas sinonimo de hejmo.

Vidu ankaŭ
----------

* Eneo
* Genio
* Lemuro

Referencoj
----------

1. ↑  Marko Tulio Cicerono, *De natura deorum*, II, 68. (latine)

* Kategorio Penatoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Penates en la hispana Vikipedio.*
Chlorocebus dryas illustration.pngChlorocebus dryas illustration
Cercopithecus dryas distribution
La **Drjasa cerkopiteko** aŭ **Drjasa simio** (*Cercopithecus dryas*), konata ankaŭ kiel **Salonga simio** aŭ **Ekele**, estas malmulte konata specio de cerkopiteko troviĝanta nur en la Konga Baseno, limigita al la maldekstra bordo de la rivero Kongo. Nun oni konsideras, ke la animaloj iam klasitaj kiel *Cercopithecus salongo* (komuna nomo **Zaira Diana simio**) estis fakte Drjasaj simioj. Kelkaj pli malnovaj fontoj traktas la Drjasan simion kiel subspecio de la Diana simio kaj klasigas ĝin kiel *Cercopithecus diana dryas*, sed ĝi estas geografie izolata el ĉiuj konataj populacioj de Dianaj simioj.

Referencoj
----------

1. ↑   (1991) "*Cercopithecus dryas* Schwarz 1932 and *C. salongo* Vanden Audenaerde, Thys 1977 are the same species with an age-related coat pattern", *Folia Primatologica* **56** (56), p. 167–170. doi:10.1159/000156543.

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Biologio |

* Drjasa cerkopiteko en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)

* African Mammals Databank entry for the Dryas Monkey Arkivigite je 2004-03-10 per la retarkivo Wayback Machine
* FIRST FIELD STUDY OF THE SALONGO MONKEY Arkivigite je 2011-08-18 per la retarkivo Wayback Machine
* new monkey species - Cercopithecus salongo[*rompita ligilo*]
**Pedro Álvares CABRAL** [Ka**bral**: Petro Alvareso Kabralo],(Belmonte, 1467 aŭ 1468 – Santarém, 1520 aŭ 1526) estis portugala navigisto, al kiu la reĝo de Portugalio Manuel la 1-a konfidis la estraron de la dua armado, kiu estis sendita al Orienthindio. Li estas ĝenerale konsiderata kiel la unua eŭropano kiu malkovris Brazilon, je la 22-a de aprilo de 1500.

Laŭ kelkaj historiistoj, li naskiĝis en la urbo Belmonte, en la portugala provinco Beira Baixa. Li estis la tria filo de **Fernão CABRAL** (Provincestro de Beira kaj de Belmonte), kaj de **Isabel de GOUVEIA**. Li edziĝis al **Isabel de CASTRO**, filino de la nobelo Fernando de Noronha. Li certe havis bonan lernadon de navigadteĥniko kaj egan sperton kiel maristo, ĉar la Reĝo D. Manuel (Dom Manŭelo) konfidis al li la daŭrigadon de la laboro de Vasco da Gama, kiu estu la serĉado de spicoj en Orienthindio, per nova marvojo malkovrita de Gama.

Cabral eliris en la maron je la 9-a de marto de 1500 el la plaĝo Restelo en Lisbono kaj, post nevola aŭ vola malproksimigo de la normala kurso por la Orienthindio, li malkovris novajn terojn, verdire la orienta bordo de la sudamerika kontinento, kie hodiaŭ estas Brazilo, je la 22-a de aprilo de 1500. Post la malkovro de Brazilo kaj deklaracio de ĝia apartenanteco al Portugalio, Cabral sekvis sian vojon al Orienthindio.

Reveninte al Portugalio, li ricevis de Dom Manŭelo plurajn honoraĵojn sed, pro ankoraŭ ne konataj politikaj kialoj, li ne estis alvokita por novaj vojaĝoj. Pedro Álvares Cabral forpasis forgesite en la urbo Santarém, laŭ kelkaj en la jaro 1520, laŭ aliaj en 1526.

Estas monumentoj en lia memoro en la urboj Rio-de-Ĵanejro kaj Lisbono, ĉi tie en la Avenuo Pedro Álvares Cabral.

Vidu ankaŭ
----------

* Gonçalo Coelho
* Gaspar de Lemos

* Pedro Álvares Cabral en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Pedro Álvares Cabral en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 45485
* GND: 120033267
* LCCN: n50051339
* VIAF: 18042549
* ISNI: 0000 0000 2244 2767
* SUDOC: 033471894
* BNF: 12433434w
 |
Pedro de Ursúa (en miniaturo de la 16a jarcento).
**Pedro de URSÚA** (Arizcun (Baztán), Navaro, 1526-1561), adelantado kaj konkistadoro hispana de la 16a jarcento. Li fondis la municipon Pamplona en Departemento Norda Santandero, Kolombio. Li estis murdita kiam li estris ekspedicion laŭ la riveroj Maranjono kaj Amazono. Li estis sukcedita finfine de Lope de Aguirre.

Estrite de la veterano Pedro de Ursúa, en la 26-a de septembro de 1560 eliris la ekspedicianoj navige laŭ la rivero Marañón (Maranjon') (pro tio ili adoptis la kromnomon *marañones* (maranjonoj)). Estis iom pli ol 300 hispanoj, kelkaj dekoj de negraj sklavoj kaj ĉirkaŭ 500 servistoj indiĝenaj, enŝipigitaj en du brigantinoj, du neprofundaj boatoj kaj kelkaj flosaĵoj kaj kanuoj. Inter ili estis Lope de Aguirre kaj lia juna mestiza filino, nome Elvira. Ursúa okazigis malfidon ĉar li atentis nur pri sia mestiza amatino Inés de Atienza. Post unu jaro de navigado, malfacilaĵoj kaj aventuroj Aguirre partoprenis en la elpostenigo kaj murdo de Ursúa, kaj tuj poste de lia sukcedanto, nome Fernando de Guzmán, poste sukcedita de Aguirre.

Bibliografio
------------

* Galster, Ingrid: *Aguirre o La posteridad arbitraria. La rebelión del conquistador vasco Lope de Aguirre en historiografía y ficción histórica (1561-1992)*, Bogotá 2011, ISBN 978-958-738-204-4 (disponebla ankaŭ kiel *ebook*).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Acosta de Samper, Soledad (1833-1913) (1883). «Pedro de Ursúa: Fundador de Pamplona». Biografías de hombres ilustres ó notables, relativas á la época del descubrimiento, conquista y colonización de la parte de América denominada actualmente EE. UU. de Colombia. Credencial Historia. Documento digitalizado por Biblioteca Virtual del Banco de la República 2005. Bogotá: Imprenta de la luz.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 578617
* GND: 119031183
* LCCN: n80040754
* VIAF: 13108777
* ISNI: 0000 0000 3033 9268
* SUDOC: 132977214
* BNF: 16587753q
* BIBSYS: 7038212
* BNE: XX1144069
 |
Vidaĵo de la masivo de Penjalaro ekde la Montopasejo Morkuero.
**Penajlaro** (hispane *Peñalara*) estas la plej alta montaro de la Gvadarama Montaro (montaro kiu apartenas al la Centra Sistemo) kaj de la Madrida Regiono kaj Provinco Segovio kun 2.428 metroj alte super la marnivelo. Ĝi estas unu el la pintoj plej simbolaj kaj gravaj de la montara sistemo kaj ĝia pinto estas la pleja altaĵo de la Natura Parko Penjalaro. La altaĵo de Penjalaro estas 1.113 metroj.

En la pinto de tiu ĉi montaro oni povas trovi, krom la geodezian verticon, malgrandan kapelon dediĉatan al la Virgulino Maria kaj plurajn lignajn afiŝojn indikante itinerojn. La pinto de Penajlaro troviĝas en la centro de la samnoma montara masivo, kiu estas el granito kaj ĝi havas serion de sinsekvaj pintoj de nordoriento al sudokcidento. La pinaroj kiuj tapiŝas la flankojn de tiu ĉi montaro kovras ĝin ĝis 1.900 metroj alte kaj de tie aperas la alpaj pratoj. Tie ankaŭ ekzistas pli ol dudek lagetoj el glacia origino kie vivas pli ol dek specioj de amfibioj kaj aliaj bestoj el alta montaro. En Penjalaro lernis la alpinismon la plej gravaj alpinistoj de Madrido kaj ĝi estas montaro tre vizitata de turistoj pro la facilaj aliroj kiujn ĝi havas.

* Penjalaro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Penjalaro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Pianosonato** estas solosonato por piano. Ĉi tiu formo de instrumenta komponado proponas kadron por la malvolvado de muzikaj, ofte kontrastaj ideoj. Ĝi estas subdividita en plurajn, ankaŭ interne struktureblajn movimentojn. Ĝi evoluis dumpase de la 17-a jarcento el aliaj muzikaj formoj kiel verkĝenro por klavarinstrumento. Sian unuan konkretan formon ĝi ricevis de Joseph Haydn. Trans 150 jaroj ĝi estis je ŝanĝioĝanta ena kaj ekstera formo unu el la centraj formoj de pianomuziko. Supro estas la pianosonatoj de Beethoven. En la romantismo ĝi ŝanĝiĝis treege laŭenhave kaj forme, pli kaj pli dissolviĝante plej malfrue per la ekesto de maltonaleco je la komenco de la 20-a jarcento. La teorian koncepton de la sonato abstraktis la muzikscienco el kelkaj verkoj, sed tiu ĉi koncepto plej ofte ne konformas kun la muzika realeco.

Referencoj
----------

1. ↑  Carl Dahlhaus: *Die Idee der absoluten Musik*, Kassel, 1987, paĝo 109

* Kategorio Pianosonato en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Gap (stacidomo). |

**Gap** [gap] estas mezgranda franca komunumo lokita en la departemento Hautes-Alpes kaj en la regiono Provenco-Alpoj-Bordo Lazura. Ĝi estas la prefektejo de la departemento kaj havas proksimume 38 000 loĝantojn, kiujn oni kutime nomas *gapençais*. En 2002 la komumuno honoriĝis per la titolo Alpa urbo de la jaro.

Geografio
---------

Gap situas ĉe la vojo Napoleono, kiu trapasas la montpasejon Bayard norde de la urbo. Ĝi etendiĝas inter la historiaj provincoj Dauphiné kaj Provence. Gap estas la plej grava urbo de la sudaj Alpoj, kaj estas trafluata de la rivero Luye, meze de la nacia parko Écrins.

La urbo estas ĉirkaŭita de pluraj vintro-stacioj kiel Orcières-Merlette, Superdévoluy, Chaillol kaj Ancelle.

Historio
--------

La unua mencio de tiu loko datiĝas de la jaro 14 a.K. pro la starigo de romia tendaro nomita *Vapincum* laŭlonge de la "via cottia per alpem", inter Torino en Italio kaj la valo de la Rodano.

Vidindaĵoj
----------

La **departementa muzeo** (*Musée départemental*) gastigas la maŭzoleon de François de Bonne (duko de Lesdiguières), skulptitan sur nigra marmoro el Champsaur, fare de Jacob Richier.

Parto de la urbocentro estas ekskluzive dediĉita al piedirantoj : ĝi entenas etaj paseojn kaj belajn terasojn ĉirkaŭ la **placo Jean-Marcellin**.

Esperanto-movado
----------------

Estas gastiganto de Pasporta Servo tie.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Hautes-Alpes
* Listo de urboj de Francio
* Gap (stacidomo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Gap (Altaj Alpoj) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Gap (Altaj Alpoj) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala TTT-ejo
**Paŭlanoj** (Monaĥa ordeno de Sankta Paŭlo): la sola monaĥa ordeno, kiu estis fondita en Hungario. La oficiala latina nomo estas: *Ordo sancti Pauli primi eremitae* (OSPPE).

La ordeno ricevis la nomon pri Ermita Sankta Paŭlo de Tebo (228–341), pri la unua konata ermito.

La centro de la ordeno estas nun en Pollando. Konata pilgrimejo prizorgita de la Paŭlanoj estas la Pilgrimpreĝejo Maria Helpantino (Passau).

Historio
--------

La ordenon fondis en 1250 (aŭ 1246) Beata Eŭsebio (ĉ. 1200–1270) kanoniko de Esztergom. La unu klostro estis konstruita en la montaro Pilis, ĉe Pilisszántó, nomita Sankta Kruco. Post la finkonstruo de la preĝejo en 1262, Oĵeb pilgrimis al la Papo por akiri agnoskon de la ordeno.

La ordeno disvastiĝis dum la mezepoko en Eŭropo kaj plej forte floradis en la 14-a jarcento, kiam la reĝo Ludoviko la Granda en 1381 akiris la restaĵojn de la Ermito Sankta Paŭlo. Dum la Habsburga regado en Hungario, en 1786 ĝin malpermesis – ankaŭ aliajn monaĥajn ordenojn - kaj imperiestro Jozefo la 2-a konfiskis ties posedaĵojn.

La ordeno pluvivis ekster la habsburga imperio kaj en 1934 reaperis en Hungario (el Pollando), ĝis kiam la komunisma reĝimŝanĝo malpermesis ĝin denove en 1949. En 1951 (en paska lundo) la stalinisma sekretservo kaptis la lastajn paŭlanojn en la t.n. Sziklatemplom (Roka Preĝejo en la Gellért-monto). La fermita preĝejo malfermiĝis en 1989 kaj la ordeno refondiĝis kun centro de Pécs.

La paŭlanoj nun portas helajn vestojn memorigante al sankta Tomaso de Akvino.

Vidu ankaŭ
----------

* Jasna Góra (Hela Monto)

* Kategorio Paŭlanoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Paŭlo Kinizsi
Skulptaĵo pri Paŭlo Kinizsi
**Pál (Paŭlo) Kinizsi** [kiniĵi], laŭ hungare kutima sinsekvo **Kinizsi Pál** estis hungara militestro.

Oni konjektas, ke Paŭlo Kinizsi naskiĝis en 1431? Li mortis la 24-an de novembro 1494 en Smederevo.

Biografio
---------

Nomo de Paŭlo Kinzsi aperis unuafoje en 1467, tiam li estis departementestro. Li estis fidelulo de Matiaso la 1-a. Kinizsi ricevis fortikaĵojn de la reĝo, en 1472 Nagyvázsony-on, en 1480 Somló-n. En 1479 li partoprenis en batalo, kie la turkoj malvenkis. La sekva venko okazis en 1482 en Smederovo. Post morto de reĝo Matiaso li ne apogis Johanon Korvin kaj en 1492 li venkis armeon de Matiaso. Post 2 jaroj li denove batalis kontraŭ la turkoj en Serbio kaj Bulgario, fine li mortis dum sieĝo de Smederevo.

Legendo pri Kinizsi
-------------------

Kinizsi laboris en la muelejo, kiam alvenis reĝo Matiaso la 1-a (Hungario). La reĝo soifis kaj petis akvon. Kinizsi metis la glason sur muelŝtonon - (ĉar ne estis pleto) - kaj per unu brako transdonis ĝin. Matiaso admiris kaj diris: Tia forta homo devas esti soldato en mia armeo. Fakte li famiĝis ankaŭ en la batalejo, kiel armeestro.

Memorigiloj
-----------

* skulptaĵo en Nagyvázsony
* memortabulo en Budapeŝto
* roko nomata Kinizsi en Somló.
* romano de Sándor Tatay pri Kinizsi
* la nomo en la hungara lingvo simbole signifas forton kaj kuraĝon, tial oni nomumis pri Kinizsi sportan klubon kaj similaĵojn

* Kategorio Paŭlo Kinizsi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 394294
* GND: 119471884
* LCCN: n96027511
* VIAF: 15580968
* ISNI: 0000 0000 3499 9706
 |
En matematiko, aron *A* oni nomas **finia** se por iu natura nombro *n* ekzistas dissurĵeto de la aro {1, ... *n*} sur la aron *A*. Mallonge oni skribas {\displaystyle {\bar {n}}=\left\{1,...n\right\}}.

Ekzemple la aro {\displaystyle A=\left\{e,\pi ,e^{\pi }\right\}} estas finia ĉar la funkcio {\displaystyle f:\left\{1,2,3\right\}\rightarrow A} difinita per

{\displaystyle 1\mapsto e,\ 2\mapsto \pi ,\ 3\mapsto e^{\pi }}
estas dissurĵeto de {\displaystyle {\bar {3}}} sur {\displaystyle A}.

Por matematike difini, kio estas la nombro de elementoj de finia aro, oni pruvas la sekvan aserton: se *A* estas finia aro kaj ekzistas naturaj nombroj *n*, *m* kaj dissurĵetoj
{\displaystyle f:{\bar {n}}\rightarrow A,\ g:{\bar {m}}\rightarrow A}, tiam *n*=*m*.

Tiu fakto ebligas difini la nombron de elementoj de finia aro *A* kiel la unikan naturan *n* tian, ke ekzistas dissurĵeto de {\displaystyle {\bar {n}}} sur {\displaystyle A} (*n* certe ekzistas laŭ la difino mem de finia aro, kaj estas unika laŭ la ĵus citita aserto).

Tiun nombron oni simbole indikas per {\displaystyle \#A} aŭ per {\displaystyle |A|} kaj iam nomas kardinaleco de {\displaystyle A}. Nun oni povas, laŭlogike, aserti ke la aro {\displaystyle A=\left\{e,\pi ,e^{\pi }\right\}} el la ĉi-supra ekzemplo havas {\displaystyle 3} elementojn, t.e. {\displaystyle \#A=3}. Aliaj ekzemploj: {\displaystyle \#\left\{7,-12,18,\pi \right\}=4,\ \#\left\{1,2,1,1\right\}=2}; krome, oni aparte difinas, ke {\displaystyle \#\emptyset =0} (kie {\displaystyle \emptyset } estas la malplena aro).

Oni nomas aron nefinia, se ĝi ne estas finia. Ekzistas aliaj difinoj pri nefinia aro, egalvaloraj al ĉi tiu, kiuj estas uzataj en matematiko laŭ la pruvaj postuloj.

Vidu ankaŭ
----------

* Senfineco
* Nefinia aro
* Aroteorio
La nocio **Jurŝtato**, **Juroŝtato** aŭ **Rajtoŝtato** estas nomo de ŝtato, kiu baziĝas sur la principo de leĝoj. Ankaŭ se tiuj leĝoj ne justas, oni nomas la ŝtaton *laŭforma juroŝtato* (ankaŭ *leĝoŝtato*, ĉar ekzistas leĝoj sen garantio de justeco). Se tamen la leĝoj, sur kiuj baziĝas la ŝtato, estas justaj, t.e. se ili respektas la dignon de homoj aŭ la homajn rajtojn, tiam oni nomas ĝin *laŭmateria juroŝtato*.

Etimologio
----------

En multaj lingvoj, oni uzas la vorton *Rechtsstaat* kiel traduko de tiu ĉi nocio. Tio devenas el la germana lingvo kaj signifas "rajtoŝtato". La vortoparto "ŝtato" ĉi-kaze ne signifas sinonimon de "nacio", sed fakte ĝi signifas koncepton, laŭ kiu funkcias la ŝtata aparato.

Laŭmateria rajtoŝtato
---------------------

Difinante la nocion de laŭmateria rajtoŝtato, oni devus decidi, kiuj leĝoj justas kaj kiuj nejustas. Por solvi la problemon de tiu decido, juristoj proponas jurnaturalismon, t.e. ideo, laŭ kiu ĉiuj homoj havas certajn neŝanĝeblajn rajtojn jam ekde sia naskiĝo. Tiumaniere, oni povas pli facile diri, ĉu registaroj konservas la laŭmaterian rajtoŝtaton aŭ ne. Ekzemple, la Germana Regno dum la Nazia diktatoreco (1933-1945) estis laŭforma rajtoŝtato, ĉar ĉiuj maljustecoj estis legitimitaj per leĝoj aŭ dekretoj. Sed neniu povus serioze aserti, ke la nazia diktatoreco estis vera, do laŭmateria rajtoŝtato, ĉar la nazioj faris la mortigadon de judoj kaj aliaj popoleroj laŭleĝa, kvankam en neniu ajn kulturo de la mondo murdo akcepteblas.

Organizoj
---------

La Internacia Organizaĵo pri Jura Disvolviĝo (angle *International Development Law Organization*, akronime *IDLO*; france *Organisation internationale de droit du développement*, *OIDD*) estas interregistara organizaĵo dediĉita al antaŭenigado de la jurŝtateco .

Vidu ankaŭ
----------

* Konsilio de Eŭropo
* Konstitucia juro
* Regado de la leĝo
* Sociala ŝtato

Referencoj
----------

1. ↑   About IDLO | IDLO - International Development Law Organization. Alirita 2020-04-15.
2. ↑   IDLO - What We Do. Alirita 7a de Februaro 2015.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 473873
* GND: 4129195-5
* NKC: ph124719
* BNE: XX532246
 |


1. ↑  Laŭ la germana filozofino Hannah Arendt, unu el la karakteristikoj de tia totalisma sistemo estas, ke leĝoj estas fakte anstataŭigataj de dekretoj, ĉar tiuj estas pli rapide publikigeblaj kaj povas ŝanĝi la kodojn tiumaniere, ke rajto tuj transformeblas en malrajton laŭ la deziro de la diktatoro. Tamen, la dekretoj ja estas kvazaŭ mallonge vivantaj legitimigoj, do ankaŭ ĉi-kaze temas pri laŭforma rajtoŝtato.
Pedalfrapilo
Mekaniko de pedalfrapilo
**Pedalfrapilo** servas al tio, ludi la tamburegon (bastamburon) aŭ la basan frapskatolon de frapinstrumentaro per-piede. Ĝi konsistas el martelo, kiun oni funkciigas trans ĉeno aŭ ledorimeno fiksita ĉe la pedalo. Ĉi tiu martelo estas suraksigita, tiel ke ĝi povas baskuli antaŭen kaj reen, do rektangule al la felo de la tamburo. Per piedbato sur la pedalon oni ĵetas la martelon sur la felon. Se oni senpezigas la pedalon, risorto zorgas por tio, ke la martelo removiĝas.

Ludoteknikoj
------------

Ekzistas tri ludoteknikoj:

* Kalkano malsupre: La tuta piedo kuŝas sur la pedalo kaj estas movita per turna movo el la maleolo. Ebligas ĉefe tre kontrolitan ludon.
* Kalkano supre: La kalkano estas forlevita de la pedalo. Nun oni povas aldone uzi la pezon de la gambo, kio ebligas pli laŭtan kaj pli rapidan ludon.
* Baskula piedo: Jen oni alterne frapas per kalkano kaj piedfingraro. Per ĉi tiu iomete baskula movo oni povas atingi du tamburfrapojn per unu piedomovo.

Dupedala frapilo
----------------

Por ludo de duobla bastamburado oni uzas aŭ du bastamburoj kun po unu pedalfrapilo aŭ ununuran bastamburon kun aparta dupedala frapilo, kiu havas du martelojn, kiujn oni aktivigas per unu firme muntita kaj unu pedalo pendanta je kardana artiko. Ĉi tiuj frapiloj ekzistas kiel dekstrapedala, maldekstrapedala aŭ mezpedala (kun du kardanpedaloj) variaĵoj. Ekde jam kelka tempo kelkaj firmaoj propronas ankaŭ tiel nomfataj duoblo- kaj triobloefektajn pedalfrapiloj. La unua estas pedalfrapilo kun duobla martelo, kiu havas nur unu pedalon, dividitan en piedfingraran kaj kalkanan prempunkon kaj ebligas la duoblan bastamburadon per nur nur unu piedo. La triobloefekta pedalfrapilo fakte estas duobloefekta pedalfrapilo, tamen unu el la du martelo estas konektita kun kroma kardanpedalo, kio ebligas treegajn frapoftecojn.

Dupieda bastamburado postulas kelkan ekzercadon, ĉar la dua piedo pli ofte manipulas la ĉarlestonon. Pro tio oni devas ofte transiĝi inter la du pedalmaŝinoj aŭ uzi faligan kuplilon, per kiu oni povas fiksi la cimbalon en la malferman aŭ ferman pozicion kaj povas ŝanĝi ĝian staton per pedala aŭ bastoneta frapo.

* Kategorio Pedalfrapilo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Pieco** karakterizas la religian konduton de homo, lian pensmanieron kaj lian agadon rilate al Dio. Pieco signifas praktiki religion sincere kaj volonte. La agado kaj la pensado obeu la religiajn ordonojn. Preteksti tion sed agi kontraŭe oni parolas pri "hipokriteco". "Bigota" estas homo ekscese fervora en plenumo de la eksteraj religiaj devoj, pedante kaj afekte pia.

En konfucea filozofio, *xiào*, "filpieco", estas virto de respekto al propraj gepatroj, kaj prauloj. La konfucea klasiko *Ksiao Ĝing* aŭ *Klasiko de Ksiao,* supozeble verkita ĉirkaŭ la periodo Kin-Han, estis historie la aŭtoritata fonto de la konfucea doktrino de *xiào.*

Proverboj
---------

Ekzistas pluraj proverboj pri pieco en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof, inter ili:

* |  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** *Eĉ inter piuloj ne mankas pekuloj.* **"** |

 |
* |  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** *En buŝo Biblio, en koro malpio.* **"** |

 |
* |  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** *Nek pio por Dio, nek kapablo por diablo.* **"** |

 |

Referencoj
----------

1. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2011-12-25. Alirita 2008-08-20.

* ReVo  Pia en ReVo
* ReVo  Bigota en ReVo
* ReVo  Hipokrita en ReVo

Vidu ankaŭ
----------

* Kategorio Pieco en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Pieco en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)

* Spiriteco
* Religio
* Mistikismo
* Fido
* Pietismo
**Pidpolozzja,** ukraine **Підполоззя,** ruse **Подполозье** [podpolozje], hungare **Vezérszállás** [vezErsAlAŝ] estas unuigita, malgranda vilaĝeto en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto Volovec. 2 vilaĝetoj apartenas al la municipo.

Transkarpata provinco en Ukrainio
Distrikto de Volovec en Transkarpatio

Bazaj informoj
--------------

* 48° 44′ 47″ N 23° 01′ 12″ O﻿ / ﻿48.74639 °N, 23.02000 °O﻿ / 48.74639; 23.02000 (mapo)Koordinatoj: 48° 44′ 47″ N 23° 01′ 12″ O﻿ / ﻿48.74639 °N, 23.02000 °O﻿ / 48.74639; 23.02000 (mapo)
* Areo: 1.5 km²
* Alto super marnivelo: 365 m
* Loĝantaro: 790
* Poŝtkodo: 89121
* Telefonprefikso: 03136

Situo
-----

Pidpolozzja situas laŭ rojo. Stacidomo de Volovec troviĝas je 21 km-oj.

Historio
--------

Laŭ la onidiro en *Pudpolóc* tranoktiĝis Francisko Rákóczi la 2-a en la 27-an de junio 1703. En 1890 Pudpolóc kaj proksima komunumo *Romanóc* unuiĝis. Poste la nova loknomo estis Vezérszállás (=estro-tranoktejo) honore al Rákóczi. En 1910 loĝis tie 385 homoj, (plejparte rutenoj). Ĝis Traktato de Trianon Csendes apartenis al Hungara reĝlando, al Bereg, al distrikto de Alsóverecke, poste al Ĉeĥoslovakio. En 1939 la plej orienta regiono de disfalanta Ĉeĥoslovakio deklaris malgrandan sendependan respublikon Karpata Ukrainio. Poste Hungario okupis la respublikon kaj tuj aranĝis aŭtonomion, kies apartaĵo estis ankaŭ Pidpolozzja. Ekde 1945 ĝi apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio.

Vidindaĵoj
----------

* grekokatolika preĝejo el la 18-a jarcento

* Kategorio Pidpolozzja en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Pelagaj insuloj** (*Isole Pelagie*) estas insularo en la Mediteraneo inter Tunizio, Malto kaj Sicilio. Ili havas vulkanajn originojn. 

Geografie, la insuloj apartenas al Afriko, sed politike al itala regiono (Provinco Agrigent). Ili situas ĉe la 35-a latitudo, tiel ĝi estas la plej suda punkto de Italio. La nomo venas el la greka vorto *pelaghia* por la marinsulo.

La insulgrupo konsistas el sekvaj insuloj:

* Lampedusa
* Linosa
* Lampione

La tri insuloj formas unu komunumon Lampedusa e Linosa. La plej malgranda insulo Lampione estas neloĝata. La loĝantoj de Lampedusa kaj Linosa vivtenas sin per fiŝkaptado, agrikulturo kaj turismo. Pro la detruado de arbaroj la naturo ŝanĝiĝis. La kondicoj estas pli severaj kaj la agrikulturo malpliiĝis. 

La klimato somere estas varmega kaj malriĉa je precipitaĵo. La flaŭro estas afrika, kreskas eĉ kaktacoj, kiuj en Eŭropo tute ne prosperas. La insuloj iĝis naturprotektataj en 2002. 

martestudo de specio kareto

Martestudoj
-----------

En Italio la specio kareto de martestudoj havas la lastajn nestolokojn en du strandoj de la insuloj Linosa kaj Lampedusa. En aliaj lokoj la turismo okupis la strandojn de martestudoj.

La insuloj Lampedusa kaj Linosa havas tagan trafikkontakton al sicilia havenurbo Porto Empedocle. Al Lampedusa trafikas aviadilo el Palermo, dum la somera sezono eĉ el aliaj urboj.

marborda impreso
**Opština Gjorče Petrov** (makedone *Општина Ѓорче Петров*) estas unu el la 10 komunumoj, kiuj konsistigas la komunumaron Granda Skopjo, baze la ĉefurbon Skopjo, kaj estas unu el sume 17 komunumoj, kiu konsistigas la statistikan regionon Skopjo. Laŭ la stato de 2021 en la komunumo vivis 44 844 loĝantoj sur areo de 66,93 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de 670 loĝantoj/km².#

Loko, priskribo
---------------

Opština Ǵorče Petrov
Opština Gjorče Petrov situas en la regiono Skopje, en la nordokcidenta parto de Skopje. La areo de la komunumo estas 66,93 km².

Opština kuŝas ĉe la nordokcidenta flanko de Skopjo, maldekstre de la rivero Vardar. La komunumo Gjorce Petrov ankaŭ inkluzivas kamparajn setlejojn kaj setlejojn en la baseno de la rivero Lepenec.La alteco de la areo estas ĉirkaŭ 300 m en la rivera baseno ĝis ĉirkaŭ 800 m en la norda parto.

La aŭtovojo A2 / E65 kaj la fervoja linio pasas tra la komunumo

La komunumo opštino Gorče Petrov konsistas el 8 urbaj distriktoj. Ili estas:

Gračani, Gjorče Petrov, Kisela Jabuka, Kučkovo, Nikištane, Novo Selo, Orman kaj Volkovo.

Najbaraj municipoj estas:

Opština Saraj sudokcidente, Opština Karpoš sudoriente, Opština Čučer-Sandevo oriente. Norde transiras la ŝtata limo kun Kosovo.


Ĉirkaŭ **Opština Gorče Petrov**|  |  Kosovo |  |
|  | Opština Gorče Petrov | Čučer-Sandevo |
| Saraj |  | Karpoš |

maldekstramaldekstra

Referencoj
----------

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Општина Ѓорче Петров en la makedona Vikipedio.* 


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 713714
 |