recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Afonso Henriques de LIMA BARRETO** estis brazila verkisto naskiĝis (1881) kaj mortis (1922) en Rio-de-Ĵanejro. Li estis ĵurnalisto, romanisto kaj aŭtoro de rakontoj kaj kronikoj. Li estis mulato kaj pasigis la tutan vivon en malriĉeco, kvankam jam siatempe rekonata kiel talenta verkisto. Pro manko de rimedoj, li rezignis pri studoj pri inĝenierarto kaj sindonis al ĵurnalismo. Li laboris kiel ŝtatoficisto kaj fariĝis tipa romanisto de Rio-de Ĵanejro, ĉar li priskribis tie ajn vivon kaj morojn kun sagaco, ironio, eĉ sarkasmo. Li konstante kritikis la socian vivon kaj la sintenon de simplaj popolanoj, tiel ke liaj verkoj fariĝis akra dokumento pri sia epoko.

Dufoje (1914 kaj 1918) li estis metita en frenezulejon. Lia verkstilo estas vigla kaj foje amara, kaj li preferis rekrei la parolturnojn de popolanoj ol sin teni al formala beletra eleganteco. Oni ofte komparas lian verkaron al tiu de Machado de Assis, sed verŝajne li mem ne ŝatus la komparon, pro sia natura ribelemo.

Lia plej konata romano estas "O Triste Fim de Policarpo Quaresma" ("La Bedaŭrinda Fino de Policarpo Quaresma"), kiu transformiĝis en filmon, sed plurajn aliajn, same valorajn, li verkis. La plimulto el tiuj publikiĝis post lia morto.

* Kategorio Lima Barreto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 222154
* GND: 119050226
* LCCN: n78095631
* VIAF: 64039068
* ISNI: 0000 0001 2101 8769
* LIBRIS: 71443
* SUDOC: 027369919
* BNF: 12122656s
* BIBSYS: 10018307
* NKC: xx0002597
* BNE: XX1635632 XX842106, XX1635632
 |
**Jacques VACHÉ** (n. 1895 - m. 1919) estis amiko de André Breton, la fondinto de Superrealismo. Vaché estis unu el la ĉefaj inspiroj de la superrealisma movado. Kiel diris Breton:

"En littérature, je me suis successivement épris de Rimbaud, de Jarry, d'Apollinaire, de Nouveau, de Lautréamont, mais c'est à Jacques Vaché que je dois le plus"
("En literaturo, mi estas sekve prenita kun Rimbaud, kun Jarry, kun Apollinaire, kun Noveau, kun Lautréamont, sed estas Jacques Vaché al kiu mi ŝuldas la plej multe.")
Vaché naskiĝis je la 7-a de septembro, 1895, en Lorient, Francio, kaj mortis en Nantes je la 6-a de januaro, 1919 pro trodozo de opio. Li estis konata pro sia flegmo kaj pro sia portado de monoklo.

Referenco
---------

Tiu ĉi artikolo estis rekte tradukita el la angla versio la 9-an de januaro, 2007.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Jacques Vaché en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Elektronika teksto de *Lettres de Guerre* ĉe la Reta Dada Biblioteko


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 148630
* GND: 118625772
* LCCN: n83214080
* VIAF: 30329892
* ISNI: 0000 0001 1564 3111
* SUDOC: 027173259
* BNF: 119273881
* NDL: 00459440
* BIBSYS: 2033205
* RKD: 306076
* NKC: jn20000701874
* BNE: XX1472030
 |
Statuo de Tompa en Miskolc
**TOMPA Mihály** [tompa mihaj] (naskiĝis la 28-an de septembro 1817 en Rimaszombat, mortis la 30-an de julio 1868) estis poeto, kalvinisma pastro, membro korespondanta de Hungara Scienca Akademio.

Lia patro estis malriĉa nobelo, profesie botisto, la patrino estis servistino. En 1821 la patro mortis, la edukadon la patraj geavoj faris plu. En Igrici li frekventis la lernejon, ekde 1832 en Sárospatak. Inter 1837-1838 li estis vicinstruisto en Sárbogárd, poste li lernis juron kaj teologion. Fine li iĝis pastro. En 1844 li instruis en Eperjes, kie li amikiĝis kun Petőfi. En 1848 li estis armea pastro.

Lia debuta poemaro aperis en 1846. En 1849 li iĝis pastro en Kelemér. Tie li elektis edzinon kaj tie li verkis sian plej faman poemon "Al la cikonio". Pro la poemo li arestiĝis. Post la liberiĝo lia amiko estis János Arany.

* Kategorio Mihály Tompa en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 291734
* GND: 104331852
* LCCN: n84236521
* VIAF: 51728144
* ISNI: 0000 0001 0900 4647
* SUDOC: 185912664
* BNF: 121553042
 |
**NAKAMURA Kakuzo** (li mem uzis la personajn nomojn Teruo kaj Tazuo, pseŭd. **Teruo Mikami**; naskiĝis la 24-an de julio 1911 en Oocu, Ŝiga-ken (Japanio), mortis en 1983) estis japana diplomito de komerca altlernejo kaj profesia redaktoro de Esperanto-gazetoj. Li estis membro de la Lingva Komisiono de Japana Esperanto-Instituto kaj de la Akademio de Esperanto.

Vivo
----

Nakamura estis filo de etburĝa komercisto. En 1929 li diplomiĝis ĉe Komerca Altlernejo. Samjare li lernis Esperanton. Li estis membro de Oomoto, mondfederalisto kaj ano de la Japana Frataro por la Repacigo (FOR).

Esperanta agado
---------------

Antaŭ la dua mondmilito, Nakamura fondis la lokan Oocu Esperantoo-Propagandan Societon, gvidis kursojn kaj eldonis la revueton "Pacamo". Li estis kunredaktoro de la revuo "Oomoto Internacia" (ekde 1962) kaj de "La Verda Mondo" (Kameoka, 1932-1935) kaj redaktoro de "Tempo" (Kioto, 1937-1938). Post la milito, li de 1950 ĝis sia morto (nun ĉef-) redaktis la revuon "Oomoto".

En la -ata/-ita-disputo li en 1961 kontribuis al la ĉefverko de la "itistoj", nomita "La Zamenhofa Esperanto" (aŭ pli kutime "Simpozio"). En la sekvo li en 1963 estis elektita al la Akademio de Esperanto. Li loĝis en Kioto.

Sub la plumnomo "**Teruo Mikami**" Nakamura tradukis pli ol cent hajkojn, senrjuojn kaj tankaojn, krome plurajn novelojn el la japana al Esperanto. En Esperanto li verkis ĉefe recenzojn kaj prilingvajn eseojn. En 1959 li reviziis la 2an kaj 3an eldonojn de "Japanaj fabeloj". En 1964 li publikigis la libron "Enciklopedieto Japana", kie oni trovas la plej multajn aldonojn el la japana lingvo al Esperanto kaj en 1965 li publikigis kun Miyamoto Masao la libron "Japana kvodlibeto", kie oni kolektas tre diversajn tekstojn el japanaj verkistoj.

En la japana Nakamura aŭtoris la libron "La internacilingvo kaj la homaranismo" (1950).

Nakamura verkis komentarion pri la "Ekzercaro de Esperanto".

Fontoj
------

1. ↑  Régulo Pérez, Juan. [Biografia skizo]. En: La Zamenhofa Esperanto. Simpozio pri -ata/-ita. La Laguna [Tenerifo] 1961, p. 116.
2. ↑   *Japana kvodlibeto*, kompilita de Tazuo Nakamura kaj Miyamoto Masao, kolekto Beletraj Kajeroj de Stafeto, La Laguna, 1965. p. 123.
3. ↑  Vd. la unuan piednoton.
4. ↑  *Ŝanĝoj ĉe la Akademio,* en: *Esperanto,* februaro 1963.
5. ↑  *Aktoj de la Akademio 1963–1967,* 2-a eldono, Rotterdam 2007, paĝo 17.
6. ↑   *Japana kvodlibeto*, kompilita de Tazuo Nakamura kaj Miyamoto Masao, kolekto Beletraj Kajeroj de Stafeto, La Laguna, 1965. 127 pp.

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 207055
* GND: 1025140370
* LCCN: nb2006016676
* VIAF: 33148995945659751658
 |
**PETKI János** transilavanuja ĉefulo, poeto, kanceliero (Ders en 1572 – Brassó, 26-a de oktobro 1612).

Biografio
---------

Li studis en Sárospatak, en 1592 estis „aulae familiaris" (kurtegano) de Boldizsár Báthori, poste de Ĉefprincesino Maria Kristierna de Aŭstrio (1574–1621). En 1598 flanke de Andreo Báthori partoprenis la batalon de Sellenberk. En 1601 li stariĝis al la flanko de Sigmundo Báthori, kiu nomumis lin trezoristo kaj sendis lin por diplomaciaj traktatoj al Pollando kaj Prago. En 1603 li estis delegitarano de landkunveno de Gyulafehérvár portantan la omaĝon al imperiestro Rudolfo la 2-a. En 1603 li estis ĉefkapitano de Udvarhelyszék; en la internaj bataloj transilvanujaj li aligis al imperiestra flanko. En komenco de 1605 li aliĝis al Stefano Bocskai, partoprenis fareme en lian elekton reganto. En marto 1605 li estis genaralo de sikuloj, regantkonsilanto. Dum la regado de Sigmundo Rákóczi, ekde 1607 ĝis 8-a de marto 1608 li estis kanceliero, ricevis biendonacojn kaj titolon *grandeca*. En 1609 dum regado de Gabrielo Báthori li estis regantkonsilanto, poste en 1610 ĉeprefekto de departemento Doboka. En la sama jaro iĝis sendito al turka kortego. Tiam li frontis kontraŭ la reganton kaj en 1611 fronte de armeo de Matiaso la 2-a kaj aliĝis al Zsigmond Forgách por helpi la saksojn. Pro tio la reganto en la landkunveno en majo 1612 kondamnis lin al senhavaĵigo. Li estis klera, la sciencojn kaj la literaturon subtenanta magnato, li mem verkis poemojn.

Verko
-----

*Az Virtusnak és Voluptasnak egymással való vetekedések…* (Kolozsvár, 1608).

Bibliografio
------------

* Várfalvi Nagy János: *Petki János élete* (Kolozsvári Közl. 1872);
* Klaniczay Tibor: *Reneszánsz és barokk* (Bp. 1961).

Fontoj
------

* Magyar életrajzi lexikon.
* Új magyar irodalmi lexikon, 1994.


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 226397
 |
**Naomi MITCHISON** (naskiĝis la 1-an de novembro 1897 en Edinburgo; mortis la 11-an de januaro 1999 en Carradale) estis brita verkistino. Ofte nomata dojenino de la skota literaturo, ŝi verkis pli ol 90 librojn de historia kaj sciencfikcio, vojaĝverkado kaj aŭtobiografio.

Vivo
----

Ŝi kaj J. B. S. Haldane, grava biologo, estis gefiloj de psikologo John Scott Haldane. Ŝi lernis en Oksfordaj lernejo kaj universitato. Anstataŭ finstudi natursciencon ŝi fariĝis flegistino. En 1916 ŝi kaj juristo Gilbert Richard Mitchison geedziĝis; unu el la sep idoj estas zoologo Avrion Mitchison. Ekde 1939 ĝis la morto ŝi vivis en Carradale sur Kintyre, okcidentskota duoninsulo.

Naomi Mitchison verkis pli ol 90 librojn de diversaj ĝenroj: historiaj romanoj, fantasto, sciencfikcio, infana literaturo, poezio kaj aŭtobiografio. Ŝi estis amikino de J.R.R. Tolkien kaj korektlegis *La mastron de l' ringoj.*

Ŝi estis aktiva socialisto en la 1930aj jaroj. Ŝi verkis libron pri sia vojaĝo al Sovetunio kaj pri la vivo de judoj en nazia Germanio. En 1935 ŝi sensukcese kandidatiĝis por la brita parlamento, sed ŝia edzo estis parlamentano dum preskaŭ 20 jaroj post la dua mondmilito. Ŝi dume batalis por la disvastigo de kontraŭkoncipiloj kaj por la permeso de abortigoj.

Ŝi daŭre verkis en la 1980aj jaroj kaj mortis 101 jarojn aĝa.

En Esperanto aperis
-------------------

* *Maria kaj Joĉjo (Mary and Joe),* tradukis William Auld. En: *Sferoj* 5, paĝoj 15–29.

Vidi ankaŭ
----------

* Listo de skotaj literaturaj verkoj tradukitaj en Esperanton

* Kategorio Naomi Mitchison en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 87066
* GND: 119173603
* LCCN: n80069012
* VIAF: 76330590
* ISNI: 0000 0001 0858 6876
* SUDOC: 028436121
* BNF: 12027183b
* NLA: 36106583
* NDL: 00551717
* NKC: pna2013745883
 |
**Mikael NALBANDIAN** (armene Միքայել Նալբանդյան; n. la 14-a de novembro 1829 – m. la 12-a de aprilo 1866) estis armena verkisto kiu regis la armenan literaturon de la 19-a jarcento.

Biografio
---------

Grandparte memlernanto, Nalbandian intencis sacerdotiĝi sed forlasis la ideon por studi medicinon en la Universitato de Moskvo (1854-1858). Kunlabore kun Stepanos Nazarjan fondis la ĵurnalon "Hyusisapayl". Longe vojaĝis tra la tuta Eŭropo: Varsovio, Berlino, Parizo, Londono kaj Istanbulo, kaj ankaŭ Hindio. Pro lia ĉefa agado estis arestita kaj enprizonigita de la Cara registaro en Sankt-Petersburgo en 1862. Estis akuzita "pro inciti kontraŭcarajn sentojn pere de la distribuado de propaganda literaturo", eventuale estis ekzilita en 1865 al Kamyshin, fora regiono je pli ol 800 km de Moskvo, en la okcidenta bordo ĉe rivero Volgo en Saratova provinco. Mortis pro tuberkulozo en la prizono unu jaron pli malfrue. En Rusio estis malpermesate posedi bildojn aŭ portretojn de Nalbandjan; sed liaj portretoj kune kun lia poemo "Libereco" ĉe la marĝenoj estis kaŝe disvastigitaj.

Unu el liaj plej gravaj verkoj estis "La kanzono de la itala knabino" kiu en 1991 estis oficiale adoptita kiel la himno de la demokratia respubliko Armenio.


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Kaŭkazio |

* Kategorio Mikael Nalbandjan en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 256778
* GND: 123402123
* LCCN: n85051715
* VIAF: 24914625
* ISNI: 0000 0000 8206 7911
* SUDOC: 139169784
* BNF: 15551580v
* MBA: 8f29db6a-f199-4d36-8289-4d85d5e898cf
 |
**Kamala MARKANDAYA**, laŭ ŝia vera nomo Kamala PURNAIJA, naskiĝis en 1924 en malgranda urbo en Mysore, kaj estas anglalingva hinda romanistino. Ŝi edziniĝis anglon en jaro 1956, naskis filinon *Kim* en 1957,kaj loĝas en Londono.  

Ŝi naskiĝis en burĝa, duonokcidentigita familio (kaj la personaj problemoj rezultantaj de tia situacio estis ofte temo en ŝiaj romanoj); ŝia patro laboris en la mastrumado de fervojoj. Ŝi jam dum la junaĝo vizitis ne nur sudan Hindion sed vojaĝis ankaŭ tra anglio, Usono kaj grandparto de Eŭropo. Ŝi eniris universitaton en Madraso en 1940, poste fariĝis gazetisto. Fine instaliĝis en Anglio, kaj post esti devigita fari ĉiajn laboroj fariĝis verkisto. Ŝia unua sukceso estis ŝia unua libro en 1954. Listo estas:

1954: *Nectar in a sieve* (la rizo kaj la musono)
1955: *Some inner fury* (ia ena furiozo)
1960: *A silence of desire*
1963: *Possession*
1966: *A handful of rice*
1969: *The coffer dams*
1972: *The nowhere man*
1973: *Two virgins*
1977: *The golden honeycomb*
1983: *Pleasure city*
En ŝia romano "Ia ene furiozo" neforgeseblas la riveliĝinta karaktero de Premala:  

*"En ŝiaj okuloj bonkoreco konsistigis supron de ĉiaj perfektecoj, la cetero ne pezis; ĉar ekzistas multe da ŝlosiloj por malfermi homajn korojn, ĉiuj malsamaj. Tiel por konkeri Kit-on, sufiĉis esti leĝera, brilsprita kaj gaja, vidi la amuzan flankon de vivo ; por Govind, endis diri "mi apartenas je mia patrujo – ĝi estas mia patro kaj mia patrino", ekde tiam, li estis via sklavo; por Premala, bonkoreco estis la ununura respondo, nenion pli ŝi postulis."*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 18570
* GND: 119057891
* LCCN: n50040712
* VIAF: 111616118
* ISNI: 0000 0003 6859 7694, 0000 0001 1557 577X
* LIBRIS: 351150
* SUDOC: 027010651
* BNF: 11914627q
* NLA: 35328231
* BIBSYS: 90138231
* NKC: ola2003172348
* BNE: XX1450433
 |



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Ljudevit GAJ** (naskiĝinta la 8-an de julio 1809 en Krapina, mortinta la 20-an de aprilo 1872 en Zagrebo) estis kroata juristo kaj kunkreinto de la moderna kroata skriba lingvo.

Ljudevit Gaj, ĉ. 1830

Vivo
----

Gaj studis jursciencon en Graz, Vieno kaj Peŝto kie li - inspirite de Ján Kollár - decidis revivigi skribmaniere la unuecon de diversaj popoloj parolantaj versiojn de la serbokroata. Tial li publikigis en Buda en 1830 la priortografian skribitaĵon »Kratka osnova hrvatsko-slavenskoga pravopisanja«. En Zagrebo, kie li daŭrigis la studojn li baldaŭ kolektigis rondon viglan da simile pensantoj.

La agadoj de Gaj kaj de liaj kunbatalantoj ankaŭ atakis tendencojn de hungarigo; simile engaĝiĝis la eldonantoj de la en 1835 fondita gazeto »Novine Hvratske« kun la aneksitaĵo regula »Danica«, kiuj ekde 1836 nomiĝis »Ilirske Novine« respektive »Danica ilirska«. Akceptante la komunan naciecan terminon *Ilirianoj* Gaj kaj liaj samideanoj esprimis implicite volon politikan de kunfandiĝo sudslava tial ke la uzo de la adjektivo *iliria* ĉi tiukuntekste malpermesis fare de la viena registaro. Tamen la gazeto menciita sukcese reklamis novan ortografion ĉe la romkatolikaj kroatoj kiu konformis al la alfabeto de la serba lingvo (sed en latinaj literoj, memkompreneble).

Gaj plurfoje deputitis en ĉambro de la hungara parlamento kie li malsukcese pledis por interkonsento kun hungaroj kaj kun sudslavlingvaj anoj de la orientaj katolikaj eklezioj. Post la revolucio de 1848 li iris al Vieno kie li gajnis la permeson elekti banuson de Kroatio. Tiufunkcie li kunvokis en Zagrebo kunvenon kie fariĝis Josip Jelačić banuso.

Vidu ankaŭ
----------

* Adam Bohorič
* Vuk Karadžić

Literaturo
----------

* *Geschichte des Illyrismus* (kun antaŭparolo de W. Wachsmuth), Leipzig 1849
* Picot: *Les Serbes de Hongrie*, Parizo/Prago 1873–74

Fonto
-----

Meyers Großes Konversations-Lexikon, Band 7. Leipzig 1907, p. 259, kio legeblas tie ĉi interrete.

* Kategorio Ljudevit Gaj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 615129
* GND: 11871614X
* LCCN: n88239369
* VIAF: 12321242
* ISNI: 0000 0001 1467 8822
* LIBRIS: 187862
* SUDOC: 028384180
* BNF: 12023022w
* BIBSYS: 90400089
* NKC: js2011625374
 |
**János VAJDA** [jAnoŝ vajda], hungare **Vajda János** estis hungara poeto, ĵurnalisto, membro de Societo Kisfaludy.

János Vajda
Li naskiĝis en la 7-an de majo 1827 en Pest (urbo). Li mortis en la 17-an de januaro 1897 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Li vivis ekde 1828 en Vál kaj frekventis gimnazion en Székesfehérvár inter 1836-1847. Poste reiris al Pest, kie li provis verkadi poemojn kaj kiel Sándor Petőfi, ankaŭ li estis migranta aktoro. En 1848 ankaŭ li estis motoro de la revolucio, poste li aliĝis al la liberecbatalantoj. Post la fiasko li estis en Padova, kiel soldato. Hejmenveninta li ne apogis pli novan revolucion, tial li izoliĝis kaj ankaŭ malriĉiĝis. Inter 1863-1866 li vivis en Vieno, poste li ĵurnaladis en Pest. Li mortis malriĉa kaj sola.

Lia poezio estis ponto inter Sándor Petőfi kaj Endre Ady. Foje li uzis pseŭdonimon *Arisztidesz*.

Verkoj (elekto)
---------------

* Poemoj 1856, 1860, 1862, 1869, 1872, 1876
* Ĉiuj poemoj 1881, poste en 1940 kaj en 1955
* Elektitaj verkoj 1951
* Elektitaj politikaĵoj 1954

Memorigiloj
-----------

* Societo Vajda János

En Esperanto aperis
-------------------

* en Hungara Antologio, 1983: 5 poemoj

Fontoj
------

* Hungara Vikipedio

* Kategorio János Vajda en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 388559
* GND: 119525917
* LCCN: n82210987
* VIAF: 5053753
* ISNI: 0000 0001 0865 1033
* SUDOC: 080734650
* BNF: 12677709n
* NKC: xx0023844
 |
**Kaouther Adimi** (naskiĝis en1986 en Alĝero) estas verkistino el Alĝerio kiu loĝas en Francio, magistrino en moderna literaturo kaj internacia administrado de homaj rimedoj. En ĉiuj siaj romanoj ŝi parolas pri la nekapablo interparoli pro la graveco de tabuoj inter generacioj.

Vivkuro
-------

Kvankam ŝi naskiĝis en Alĝerio kaj havas la alĝerian naciecon, post kiam ŝia loĝloko plurfoje ŝanĝiĝis inter Orano (Alĝerio), Grenoblo (Francio) kaj Parizo kie ŝi nun loĝas. Ŝi konsideras ŝin alĝeria civitano kaj laŭ adopto ankaŭ franca, ĉar ŝi rifuzas ligi sian identecon en unu sola lando.

Premioj
-------

Siaj noveloj estis dufoje distingitaj kun la premio de juna franclaningva verkisto (2006 kaj 2008) kaj la premio de la FELIV (Internacia Festivalo de la Literaturo kaj de la Junulara Libro de Alĝero, 2008). Kun sia unua romano *L'envers des autres* (2011) kiu temas pri la nediritaĵoj kiuj disigas la generaciojn, ŝi gajnis la *Prix littéraire de la vocation* (Literaturan premion de la alvokiĝo). En 2017 aperis la verko *Nos richesses* (Niaj riĉecoj), libro per kiu ŝi akiris la Premion Renaudot de la studentoj kaj la Premion de la Stilo (2017), kaj kiu estis selektita de la Akademio por la Premio Goncourt en 2017.

Verkaro
-------

En 2010 aperis '*Balerinoj de papisha'*, kiu fariĝis '*Envers des autres*' en sia franca versio de 2011 kaj en 2016 sekvis '*Des pierres dans ma poche*'.

* *L'envers des autres,* Actes sud, Arles, 2011, ISBN 9782742797257
* *Des pierres dans ma poche*, Parizo, eldonejo Seuil, 2016, ISBN 9782021302691
* *Le Sixième Œuf*, eldonejo Barzakh, 2011
* *Nos richesses*, eldonejo Seuil, 2017. ISBN 9782363604507
* *Au vent mauvais*, roman, éditions du Seuil, 2022. ISBN 978-2-0215-0356-2

Referencoj
----------

1. 1 2 3 4 5  (franca) Mabrouck Rachedi, "*Nos richesses » : Kaouther Adimi, l’étrangère*", Jeune Afrique, la 15-an de septembro 2017, alirite la 21-an de decembro 2019.
2. ↑  (franca) Emmanuelle Caminade, "*Envers des autres, Kaouther Adimi*", alirita la 321-an de decembro 2019.

* Kategorio Kaouther Adimi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 673606
* GND: 1102915262
* LCCN: no2012013747
* VIAF: 2145243762774440422
* ISNI: 0000 0001 1964 8286
* SUDOC: 153154403
* BNF: 165105562
* NDL: 001336615
* NKC: jo2018982901
* BNE: XX5551072
 |
**Lore KRAINER** (naskiĝinta la 4-an de novembro 1930 en Graz, mortinta en la 3-an de julio 2020 en Oberwaltersdorf) estis aŭstra kabaredistino, komponistino, kantistino, muzikistino kaj verkistino.

Vivo
----

Krainer eklernis pianludadon, frekventis la gimnazion, studis ĉe la Konservatorio de Graz kaj finstudis en la majstra sekcio. Kelkajn jarojn ŝi ankaŭ deĵoris ĉe teatrolernejo. Poste ŝi iĝis distristino kaj vizitis multajn scenejojn. Kun la edzo Günther Krainer ŝi longan tempon laboris en Svislando kiel pianistino kaj distristino. En 1968 ambaŭ revenis al Stirio: Krainer iĝis gastejestrino en Graz de la gastejo "Girardi-Keller" en Leonhard-strato. Nekuirante ŝi piane distris la gastojn.

Baldaŭ ŝi komencis la kreadon de propraj kantoj kaj iris fine - laŭ instigo de Gerhard Bronner - al Vieno. Tie komeniciĝas riĉega kreiva periodo kun kritikaj kantoj kaj kupleoj. Krainer ankaŭ faris sole programojn: en 1975 ŝi komponis kaj verkis kune kun Gerda Klimek la t.n. *Virinan kabaredon* (Weiterkabarett) okaze de la Internacia jaro de la virino. La programo *Weiber, Weiber, Weiber* furoris sursceneje kaj televide.

Lore Krainer kunfondis la sukcesan radifonian kabaredan serion *Der Guglhupf*, kiu elsenditas ĉiun dimanĉon matene inter 1978 kaj junio 2009. "Guglhupf". Krome ŝi ankaŭ verkis librojn kaj prilaboris teatraĵojn.

Honoroj
-------

* Nestroy-Ring der Stadt Wien
* Großes Goldenes Ehrenzeichen des Landes Steiermark

Verkoj (elekto)
---------------

* *Im Guglhupf. 16 Jahre Zeit im Ton. Eine Satire*, Edition Vabene, Wien-Klosterneuburg 1994.
* *Vom Glück, Österreicher zu sein. Ein allgemein ungültiges Eigenschafts-Wörterbuch*, NÖ Pressehaus, St. Pölten-Wien, 1987
* (kun Gerhard Bronner): *Trautes Heim. Heitere Szenen einer Ehe*, Amalthea, Wien-München 1983

Referencoj
----------

1. ↑  Mortanonco ĉe orf.at

Eksteraj ligiloj
----------------

* Artikolo okaze de la datreveno 85-a naskiĝtaga


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 580599
* GND: 122549260
* VIAF: 898130
* ISNI: 0000 0000 2205 7797
* MBA: b250d276-9a23-419f-9b12-27868b354abe
 |
**Lothar QUINKENSTEIN** [LO:tar KVINknŝtajn] (naskiĝis la 11-an de septembro 1967 en Bayreuth) estas germana filologo, verkisto, kaj tradukisto el la pola al la germana.

Lothar Quinkenstein pasigis infanaĝon kaj junecon en Sarlando. Post diplomiĝo de la gimnazio de Illingen, li studis la germanan kaj etnologion en la universitato de Frajburgo, en 1993 li laboris kiel germana instruisto en Sankt-Peterburgo, kaj en 1994 li ekoficis kiel germana instruisto en liceo en Mielec, sudorienta Pollando. Doktoriĝinte en la universitato Adam Mickiewicz en Poznano sub Stefan Kaszyński, li ekoficis tie en 1999 ĉe la Instituto por Germana Filologio. Ekde 2012 li instruas kadre de "interkulturaj germanaj studoj", kiu estis kreita kiel komuna studkurso en la Eŭropa Universitato Viadrina en Frankfurto ĉe Odro kaj la Universitato Adam Mickiewicz en Poznano. Quinkenstein verkas poezion kaj prozon, literaturajn artikolojn, librorecenzojn kaj studojn. Literature li debutis en 1998 per la novelaro *Nervenharfe* ("harpo de nervoj"). Lothar Quinkenstein loĝis en Pollando de 1994 ĝis 2011, kaj loĝas en Berlino ekde 2011.

En siaj tekstoj, Quinkenstein traktas ĉefe german-polajn temojn, perspektivojn de la percepto de Pollando kaj Mezeŭropo, pri la okcident-orientaj malsimetrioj de memoro rilate al la "plej delikata parto de la Okcidento" (Milan Kundera) kaj pri demandoj pri memoro en germana-pola-juda kunteksto.

Kontribuoj
----------

* *Language as Hope* (2020)
**RÉVAI Miklós** [revai mikloŝ] estis hungara lingvisto kaj verkisto naskita la 24-an de februaro 1750 en Nagyszentmiklós kaj mortinta la 1-an de aprilo 1807 en Pest (urbo).

Miklós Révai
Reliefo pri Miklós Révai en Szeged

Biografio
---------

Révai lernis en Szeged ĉe piaristoj kaj en 1769 li iĝis ano de ordeno. Li suferis pro monaĥa vivo. Ekde 1771 li instruis en Tata, Veszprém, Nagykároly. En 1776 li studis teologion en Nyitra, en 1777 en Vieno studis desegnon kaj arkitekturon. En 1778 li pastriĝis, en la sama jaro oni ordinis lin en Nagyvárad. Li estis tie desegninstruisto, pli poste akademia instruisto. Ekde la fino de 1783 ĝis 1-a de majo 1784 li estis en Pozsony redaktoro de Magyar Hírmondó, la unua hungarlingva ĵurnalo. En 1785 li estis guvernanto en Győr, inter 1787 kaj 1793 li estis desegninstruisto kaj verkis libron pri konstruarto. En tiu tempo li havis la lukton pri problemo de t.n. *hungara prozodio*. En 1794 li estis instruisto de gimnazio de Esztergom kaj iĝis kromordena pastro. Ekde 1802 li estis instruisto de la hungara lingvo kaj literaturo de la universitato de Pest.

Verkoj
------

* *A régi magyar írásmód* (manuskripte);
* *Magyar szép toll* (manuskripte);
* *A magyar alagyáknak I. könyve* (NagyKároly, 1778);
* *Révai Miklós elegyes versei* (Pozsony, 1787);
* *Városi építésnek eleji* (Buda, 1790);
* *Antiquitates literaturae Hungaricae* (Pesthini, 1803);
* *Elaboratior grammatica hungarica* (I – II. Pesthini, 1803 – 06).

Fontoj
------

* Magyar Életrajzi Lexikon
* hungarlingva biografio

* Kategorio Miklós Révai en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 239083
* GND: 118788469
* LCCN: n86059641
* VIAF: 12432956
* ISNI: 0000 0000 8091 8137
* SUDOC: 241156440
* BNF: 12778672j
* NKC: jo2016901362
 |
**Józef Chłopicki** (naskiĝinta en la 14-a de marto 1771 en Kapustyn (Volinio), mortinta en la 30-a de septembro 1854 en Krakovo) estis pola generalo.

Biografio
---------

Li estis adjutanto de generalo Franciszek Rymkiewicz kaj aliĝis al la franca armeo en 1797 por liberigi sian patrujon. En 1799-1801 li batalis en Italujo, en 1807 ĉe Eylau kaj Pravdinsk/Friedland, en 1808–11 en Hispanujo kaj en 1812 en Rusio ĉe Smolensk kaj ĉe la rivero Moskva.

Ekde 1815 li sen iu publika ofico vivis en sia patrujo ĝis la eksplodo de la Novembra ribelo en 1830. Kvankam li dubis pri sukceso li aliĝis al la administra konsilantaro kiel ĉefkomandanto kaj transprenis en la 5-a de decembro la diktatorecon ĝis la malfermo de la Parlamento. Li volis peri repaciĝon kun la rusa caro de kiu li esperis cedon al kelkaj deziroj de la poloj. Post la malfermo de la parlamento (18.12.) li retiriĝis sed tuj poste reelektitis diktatoro. Tamen li daŭre estis en favoro de interkompreno kun la rusoj.

Tiaj intencoj kaj lia severeco igis la Patriotan Societon postuli klarigojn de li. Pro tio Chłopicki libervole rezignis pri la diktatoreco kaj resoldatis por montri sian emon je la pola nacio. Ĉe la Batalo de Grochów li batalis kaj aparte kontraŭ la rusaj korpusoj sub Schachowski kaj Geismar (la 25-an de februaro).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Józef Chłopicki en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Informoj ĉe *Brockhaus Bilder-Conversations-Lexikon, 1837*
* Mallongaj informoj pri la generalo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 520394
* GND: 119311593
* LCCN: n85166370
* VIAF: 42645388
* ISNI: 0000 0001 0966 7280
 |
**Józef Edmund Paszkowski** (naskiĝis la 3-an de januaro 1817 en Varsovio, mortis la 17-an de aprilo 1861 samloke) – pola poeto kaj tradukisto de la angla literaturo, germana literaturo, franca literaturo kaj greka literaturo, famiĝinta per tradukoj de la dramoj de William Shakespeare.

Praktike la tutan vivon pasigi en Varsovio.

Li komence laboris kiel instruisto, en pli posta periodo de la vivo tute sin dediĉis al traduka laboro. En 1875 en Varsovio aperis, sub redakto de Józef Ignacy Kraszewski, eldono de kolektitaj dramoj de Ŝekspiro, titolita *Dzieła dramatyczne Williama Shakespeare* (Dramaj verkoj de William Shakespeare) en tradukoj de Paszkowski, Leon Ulrich kaj Stanisław Egbert Koźmian. La eldonaĵo kaŭzis, ke la tuta trio iĝis vaste konata.
Li ankaŭ tradukis multe da aliaj ĉefverkoj de la monda literaturo, interalie *Faŭston* de Johann Goethe, *Don Carlos* de Friedrich Schiller, *Kain* de George Byron, *Hernani* de Victor Hugo kaj poeziajn rakontojn de Homero.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Józef Paszkowski en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Tradukoj de Józef Paszkowski en la servo Wolne Lektury (Liberaj Legaĵoj):

* William Shakespeare, *Hamlet* Hamleto
* William Shakespeare, *Romeo i Julia* Romeo kaj Julieta


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 578000
* GND: 122096762
* LCCN: nr90010305
* VIAF: 10719623
* ISNI: 0000 0001 1594 6382
* NKC: js2015890516
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Ne konfuzu ĉi tiun artikolon kun Miklós Zrínyi (poeto). |

Kroata Grafo **Nikola IV Zrinski**, kroate **Nikola Šubić Zrinski**, hungare **Zrinyi Miklós** [miklOŝ zrInji], (1508-1566) estas grava historia figuro de Kroatio kaj Hungario, kiu konstante batalis kontraŭ la turkoj.

En 1542 en Somlyó [ŝomjO], en 1556 en Hrvatska Kostajnica kaj en Babócsa li venkis la turkojn, tial la reĝo donacis al li regionon de Čakovec/Csákvár en la nuntempa Kroatio en 1546. Ekde 1557 li estis estro de fortikaĵo Szigetvár, poste en 1564 denove venkis en Segesd. En 1566 la turka sultano ekatakis Szigetvár-on. Dum la longa sieĝo eĉ la sultano mem mortis, sed la turkaj ĉefoj prisilentis ĝin. Tiutempe estis nekutime seka vetero, sekve la marĉo defendanta la fortikaĵon iĝis trairebla. La turkoj okupis la fortikaĵon, ĉiuj defendantoj mortis. La hungaroj donacis al li epiteton **Heroo de Szigetvár**, krome ankaŭ la kroatoj estimegas lin, ja li naskiĝis en Kroatio.

Fonto
-----

* Hungara Vikipedio

Monumento pri Zrinski kaj la sultano en Szigetvár

* Kategorio Miklós Zrínyi (heroo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 282708
* GND: 118808591
* LCCN: n82037193
* VIAF: 44290030
* ISNI: 0000 0000 6137 0284
* SUDOC: 126060339
* BNF: 106578949
* NKC: js2011674711
 |
**Józef Przerwa-Tetmajer** (naskiĝis la 14-an de marto 1804 en Czermna, proksime al Jasło, mortis la 25-an de marto 1880 en Krakovo) – pola matematikisto, poeto, partoprenanto de la novembra ribelo kontraŭ Rusia Imperio, patriota aganto.

Vivo
----

Józef Przerwa Tetmajer estis filo de Wojciech Tetmajer, kiu kun sia frato Stanisław ricevis galician nobelecon la 21-an de marto 1794 kaj per tio de la sama jaro ili kun iliaj posteuloj portis la nomon Tettmayer von Przerwa.

En la jaroj 1822–1825 li studis en la Universitato de Vieno. En 1831 partoprenis en la novembra ribelo. Kiel patriota aganto, en la jaroj 1830–1833 aktivis en konspiro en Galicio (interalie kiel partizano), poste en Francio, kie estis konstruisto de vojoj de la granda trafiko. Ĉirkaŭ 1846 revenis al Galicio, kie estis juĝeja termezuristo en la regiono de Tarnów, kaj poste setlis en Krakovo. De 1873 estis membro-korespondanto de la Akademio de Scipovoj en Krakovo. Li estas aŭtoro de matematikaj laboraĵoj (1847–1879), ekzemple de verkita en la franca lingvo *Principes fondamentaux du calcul transcendant par J. Tetmajer de Przerwa*, Mallet – Bachelier, Imprimeur – Libraire de l'Ecole Imperiale Polytechnique, du Bureau des Longitudes, Parizo 1857.

Li amikiĝis kun Seweryn Goszczyński, kiu en la jaroj 1831–1832 loĝis kun li ĉe lia patrino en Mikołajowice apud Wojnicz kaj priskribis tion en sia *Vojaĝa taglibro al Tatroj*.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Józef Przerwa-Tetmajer en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Tetmajer Józef Przerwa *Wielka encyklopedia tatrzańska* (Granda enciklopedio de Tatroj)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 606304
* GND: 10286389X
* VIAF: 64406539
* ISNI: 0000 0001 0980 2542
* SUDOC: 172063108
* BNF: 105950630
* NKC: js20201076787
 |
***The Fugitive*** (angle: "La fuĝulo") estas usona drama televidserio kreita de Roy Huggins. Ĝi estis produktita de QM Productions kaj de United Artists Television. Ĝi estis elsendita pere de kanalo ABC el septembro 1963 al aŭgusto 1967. David Janssen stelulis kiel Dro. Richard Kimble, kuracisto kiu estis erare akuzita de la murdo de sia edzino kaj kondamnita al mortopuno. Survoje al la mortokoridoro, la vagonaro de Dro. Richard Kimble elreliĝis, kio ebligis lian fuĝon kaj lian serĉadon tra la tuta lanndo de la reala murdisto (ludita de Bill Raisch). Samtempe, Dro. Kimble estis ĉasserĉata de la aŭtoritatoj, ĉefe fare de la Policano Philip Gerard (Barry Morse). 

*The Fugitive*, 1963–1967 (fina epizodo).*The Fugitive* estis elsendita dum kvar sezonoj, kaj oni produktis totalon de 120 epizodoj 51-minutaj. La unuaj tri sezonoj estis filmitaj blankanigre, dum la fina sezono estis filmita tutkolore.

*The Fugitive* estis nomumita por kvin premioj Emmy kaj ricevis la Emmy por Elstara Drama Serio en 1966. En 2002, ĝi estis rangigita en la numeron 36an de *TV Guide's 50 Greatest TV Shows of All Time*. TV Guide nomis la realan murdiston la numeron 5an en sia listo de 2013 de la plej aĉaj malbonuloj de ĉiu tempo.

Filmo (1993)
------------

En 1993, la rakonto estis refarita al kinofilmo samnoma, kun ĉefroluloj Harrison Ford kaj Tommy Lee Jones.

Notoj
-----

1. ↑   Harris, Jay S. (editor) (1978). TV Guide: The First 25 Years. New York: New American Library. p. 123. ISBN 0-452-25225-3.
2. ↑   Nominations Search | Television Academy. Arkivita el la originalo je 2017-08-26. Alirita 2019-04-12.

* Kategorio The Fugitive en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**József Fischer** [jOĵef fiŝer], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Fischer József** estis hungara arkitekto.

Domo de József Fischer en 1910
József Fischer naskiĝis la 11-an de februaro 1873 en Királyhida (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempa Bruckneudorf en Aŭstrio), li mortis la 13-an de oktobro 1942 en Budapeŝto.

Biografio
---------

József Fischer post lernado iĝis masonisto, poste li akiris arkitekturan diplomon en Nacia Altlernejo de Belartoj en Parizo en 1901. Post siaj studoj li estis aktiva en planadoj de pavilonoj de ekspozicioj (1908 en Londono, 1910 en Vieno). En la sekvaj jaroj, jardekoj liaj planitaj domoj estis konstruitaj en Budapeŝto, plej ofte en distrikto Újbuda. Liaj domoj estis ofte ornamitaj per folklorismaj ornamaĵoj. Li edziĝis dufoje. Li ricevis arkitekturajn premiojn.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* anglalingva biografio kun foto
*

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio József Fischer (1873) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 685977
 |
**Jan BARSZCZEWSKI** (n. ĉ. 1794, vilaĝo Murahi, apud Polack - m. 12-an de aprilo 1851, urbo Ĉudnov, Ukrainio) - pola kaj belorusa verkisto.

Biografio
---------

Libro de Jan Barszczewski/Barščeŭski el 1911, presita per Łacinka
Studis en Polacka jezuita lernejo. Post forveturo en Sankt-Peterburg, fondis rondeton de homoj, devenitaj el Belorusio. Laboris kiel repetitoro, guvernisto, servis en mara departamento.

Unuan verkon - versaron "Knabino" (1809) li verkis dum studado en polacka jezuita lernejo. Lia poemo "Zono de Venero" ne konserviĝis. Plejparte, liaj verkoj estis verkitaj pole, sed en ili la verkisto uzis belorusajn legendojn, folklorajn temojn, bildojn ("Du betuloj", "Tumuloj" kaj aliaj). Inter liaj beloruslingvaj verkoj estas "Knabino", "Vodko", "Ribelo de kamparuloj". Dum la jaroj 1844-1846 estis eldonitaj kvar volumoj de liaj plej gravaj verkoj "Nobelo Zavalnja, aŭ Belorusio en fantastikaj rakontoj".

* Kategorio Jan Barszczewski en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 389741
* GND: 124764177
* LCCN: no2001044458
* VIAF: 293783829
* ISNI: 0000 0001 1286 0401
* SUDOC: 221491872
* NKC: js20201087815
 |
**Miquel de Palol i Muntanyola** [MiKEL de PaLOL i MuntanJOla] (naskiĝis la 2-an de aprilo 1953 en Barcelono) estas kataluna arĥitekto, poeto kaj verkisto en la kataluna lingvo.

Li estas unu el la plej gravaj kaj elstaraj verkistoj de Katalunio. Li naskiĝis en Barcelono, kvankam li vivis en Valladolid ĝis kiam li estis dek-sepjara, kie lia patro, Pere de Palol i Salellas, estis universitata profesoro pri arkeologio en la universitato de ĉi tiu urbo. Miquel de Palol revenis al Barcelono por studi arĥitekturon. Li komencis sian literaturan karieron kiam li estis 19-jara kiel poeto. Menciindas *El porxo de les mirades* (La porĉo de la rigardoj), per kiu Miquel de Palol gajnis la premiojn Carles Riba 1982 kaj *Crítica Serra d'Or.*

En 1989 Miquel de Palol publikis sian unuan romanon: *El jardí dels set crepuscles* (La sepkrepuska ĝardeno), per kiu li gajnis kvin premiojn:

* Premi Joan Crexells 1989
* Premi Crítica Serra d’Or 1990
* Premio Nacional de Crítica 1990
* Premi Nacional de literatura de la Generalitat de Catalunya
* Premio Ojo Crítico II Milenio de Radio de España

La verko estis tradukita al la itala, germana, nederlanda kaj hispana lingvoj.

Palol verkis ankaŭ la romanojn *Ígur Neblí* (kiu ankaŭ estis tradukita al la nederlanda kaj hispana lingvoj) kaj *El Troiacord* (La Trojakordo) inter multaj aliaj verkoj. Dum la jaro 2009, estis eldonata la romano *El Testament d'Alcestis*, kiu kune kun la verkoj *El jardí dels set crepuscles* kaj *El Troiacord* estas la plej ambicia beletra projekto de la kataluna lingvo, kun ĉirkaŭ tri mil paĝoj kaj nur komparebla kun la grandaj verkoj de la universala literaturo.

*El Testament d'Alcestis* gajnis la premiojn:

* IV Premi Mallorca de Narrativa 2008
* Crítica Serra d'Or de novel·la 2010
* Premi Nacional de Literatura de la Generalitat de Catalunya 2010

* Kategorio Miquel de Palol en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 107619
* GND: 121413241
* LCCN: n85148341
* VIAF: 117893457
* ISNI: 0000 0001 1033 3261
* SUDOC: 070328269
* BNF: 157605282
* ICCU: RAVV108711
* BNE: XX1041014
 |
**Jan KUBISZ** (pseŭdonimo Ślązak, eo: Silezo) (naskiĝis la 24-a de januaro 1848 en Konská proksime de Třinec, mortis la 25-an de marto 1929 en Gnojnik) estis pola instruisto, poeto, memoraĵisto, pola nacia aktivulo en Teŝinia Silezio.

Vivo
----

Jan naskiĝis en kamparana familio. Post studento en la popola lernejo en Końska, li studis kvar jarojn en la liceo en Teŝino. Pro la germanigo de la lernejo, li interrompis siajn studojn kaj transdonis al la Teŝina Seminario de Instruistoj, kiun li finis en 1868. En 1869, li komencis labori kiel instruisto ĉe la Pola evangeliisma lernejo en Gnojnik, kie li poste fariĝis direktoro.

Li gvidis amatoran teatron en la Popola Legosalono (*Czytelnia Ludowa*) en Teŝino. Li ankaŭ estis socie tre aktiva en la Evangeliisma Popola Eduka Societo (*Towarzystwo Ewangelickiej Oświaty Ludowej*) kaj en la Pola Pedagogia Societo (*Polskie Towarzystwo Pedagogiczne*). Li subtenis tre mallarĝajn kontaktojn kun la gvidantoj de la pola evangeliisma nacia movado en Teŝinio, sed li ne partoprenis en ĝia politiko.

Jan Kubisz edziĝis du fojojn: al Malwina, denaske Pustówka (1855-1901), kaj post ŝia morto kun Maria, denaske Brodová (1874-1956). Li havis 12 gefilojn.

Kreado
------

Lia unua poezia volumo estis *Niezapominajka* (*Neforgesumino*) eldonita en 1882. Kaj lia fama poemo "Do Olzy (Al Olzo)" (pli ofte konata sub la titolo "Płyniesz Olzo (Fluas Olzo)"), fariĝis la himno de Teŝinia Silezio, precipe Zaolzie. La verkoj estis presitaj de la polaj gazetoj "Gwiazdka Cieszyńska (Teŝina Stelo)" kaj "Przyjaciel Ludu (La Amiko del Popolo)".

"*Pamiętnik starego nauczyciela* (*Taglibro de maljuna instruisto*)" (1928) de Kubisz estas unu el la plej valoraj fontoj por lerni pri la pasinteco de Teŝinia Silezio.

Kubisz ankaŭ estas la aŭtoro de la kanto "*Ojcowski dom* (*Hejmo de la Patro*)", kiu estas prezentita dum evangeliismaj ceremonioj, kaj ankaŭ akompanas la kongresojn de regionaj socioj de la distriktoj Cieszyn kaj Bielsko.

Verkoj
------

* „*Płyniesz Olzo po dolinie..."*– kanto
* *Niezapominajka* (*Neforgesumino*, 1882) – kolekto de poemoj
* *Śpiewy starego Jakuba* (*Kantoj de maljuna Jakubo*,1889) – kolekto de poemoj
* *Z niwy śląskiej* (*De la Silezia kampo*, 1902) – kolekto de poemoj
* *Pamiętnik starego nauczyciela* (*Taglibro de maljuna instruisto*,1928)

Vidu ankaŭ
----------

* Teŝinio
* Silezio
* Silezoj
* Płyniesz Olzo po dolinie
* Pola minoritato en Ĉeĥio

Referencoj
----------

1. ↑  „Literatura polska. Przewodnik encyklopedyczny" Tom I A-M, PWN Warszawa 1984, hasło Kubisz Jan str. 533.

* Kategorio Jan Kubisz en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 691033
* GND: 1035577992
* VIAF: 121307885
* NKC: mzk2010581244 mzk2010576018, mzk2010581244
 |
Mladen Draĵetin
**Mladen Draĵetin** (*Mladen Dražetin*, Младен Дражетин; 1951-2015), ekonomikisto, dramaturgo, verkisto.

Naskiĝis la 3-an de marto 1951 en Novi Sad. Akiris komercistan lernejinstruitecon en Novi Sad, superan lernejinstruitecon en Varaĵdin, kaj diplomiĝis en la Ekonomika Fakultato en Subotica. Magistriĝis en la Fakultato pri dramaj artoj en Belgrado per la tezo "Specifeco de estiĝo kaj aktivado de koresponda teatro en Novi Sad, kun la projekto de pluperfektiĝo" (1989).

Fondis Korespondan teatron en Novi Sad (1974).

Aktivis kiel aktoro en teatraj prezentaĵoj kaj filmoj, kaj estis reĝisoro de du filmoj mutburleskaj.

Estis ĉefredaktoro de kelkaj gazetoj.

Publikigis sep serblingvajn poemarojn:

* "Pesme" ("Poemoj");
* "Sjaj tihe noći" ("Brilo de kvieta nokto");
* "Zametene uzde" ("Kaŝitaj bridoj");
* "Tuga sna" ("Sonĝtristo");
* "Posle lutanja" ("Post vagado");
* "Tajni porub" ("Sekreta bordero");
* "Srce na ljuljašci" ("Koro je lulilo").

Verkis ankaŭ la socialan dramon "Ispovest" ("Konfeso"), kaj la eksperimentan komedion "Filozofija" ("Filozofio").

Referencoj
----------

* Boriša Milićević, Poeziaj donacoj, Esperanto-societo "Marko Nešić", Novi Sad, 2003.

* Kategorio Mladen Draĵetin en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Boudiaf kelkajn tagojn antaŭ sia murdo.
**Mohamed Boudiaf** (23-a de junio 1919 - 29-a de junio 1992 arabe محمد بوضياف; araba literumado: *Muḥammad Bū-Ḍiyāf*), nomita ankaŭ **Si Tajeb el Ŭatani**, estis alĝeria politikestro kaj unu el la fondintoj de la revolucia Naciliberiga Fronto (FLN) kiu kondukis al la Alĝeria Milito de Sendependeco (1954-1962).

Post partopreno en la milito kaj komencaj rivalecoj post la sendependiĝo li iris al ekzilo.

Reveno kiel ŝtatestro
---------------------

Februare 1992, post 27-jara ekzilo en Kenitra, 15 mejlojn norde de la ĉefurbo de Maroko nome Rabat, la militistaro invitis lin reen por iĝi parolanto de la Suprema Konsilio de Ŝtato de Alĝerio, organo de la militista junto, post la nuligo de la balotrezultoj (vidu artikolon Alĝeria Enlanda Milito). Li tuj akceptis, kaj estis tuj enpostenigita. Publike, li estis prezentita kiel estro ekzilita dum tro longe por esti respondeca pri la perforto kaj korupto de la alĝeria interna post-revolucia politiko, sed la rezulto estas ke li estis malmulte konata de plej el la alĝeria publiko. Tamen, liaj alvokoj al kompleta reformo kaj al fino de la militista hegemonio en politiko okazigis esperon, kaj li rapide akiris iom da populareco, eĉ se multaj ankoraŭ asociis lin kun la militistaro kiu fakte regis Alĝerion en lia nomo.

Eĉ kiel teoria ŝtatestro, Boudiaf estis komplete dependa de la fortoj kiuj estis alportintaj lin al la potenco, kaj liaj povoj estis limigitaj de la militista kaj sekureca establado. Aldone, la lando plue iris al enlanda milito, kun pliiĝanta perforto fare de Islamistoj en la regionoj ĉirkaŭ Alĝero kaj ankaŭ la brutala militista kontraŭagado pliakrigis la situacion. La politika scenejo iĝis ĥaosa, la ekonomio malaltiĝis, kaj Boudiaf aspektis malkapabla efektive plenumi la reformojn kiujn li estis promesinta.

Murdo kaj heredo
----------------

La 29-an de junio, 1992, la regotempo de Boudiaf estis finigita kiam li estis murdita de korpo-gardisto dum televida publika prelego je la inaŭguro de kultura centro en Annaba, en sia unua vizito ekster Alĝero kiel ŝtatestro. La murdo frapis Alĝerion, kaj iĝis momento de simbola graveco en la moderna historio de la lando. Boudiaf mem akiris konsiderindan politikan gravecon post sia morto, kaj nuntempe estas referancata de multaj politikaj komentistoj kiel martiro por Alĝerio, kaj multaj vidas ke li estus povinta iĝis la savanto de la lando.

Bibliografio
------------

* Achour Cheurfi, *La classe politique algérienne, de 1900 à nos jours. Dictionnaire biographique* (Casbah Editions, 2nd edition, Algiers 2006)

* Kategorio Mohamed Boudiaf en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 577608
* GND: 119172135
* LCCN: n85227863
* VIAF: 114061074
* ISNI: 0000 0000 8182 1134
* SUDOC: 02674256X
* BNF: 11893197r
* NLA: 35771544
 |
**Ilona Mattyasovszky** [matjaŝovski], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Mattyasovszky Ilona** estis hungara aktoro. Ŝia origina nomo (hungare) estis **Fraknói Ilona**, ŝia nomo eksterlande estis *Helene von Mattyasovszky*.

Ilona Fraknói  naskiĝis la 31-an de marto 1892 en Esztergom, ŝi mortis la 13-an de aprilo 1943 en Budakeszi.

Biografio
---------

Ilona Mattyasovszky komence estis teatra aktoro en provinco, ŝi frue, jam ekde 1913 ŝi ricevis rolojn en filmoj. Dum la Hungara Sovetrespubliko ŝi estis sekretario de la filmaktora societo, poste ŝi fondis filmaktoran lernejon, kiu ne funkciis longe. Tiutempe ŝi edziniĝis al Géza von Bolváry, baldaŭ ili vivis en Vieno, Berlino, Munkeno. Tiutempe ŝi havis rolojn nur en germanaj filmoj. En 1942 ŝi ricevis malsanon dum filmado, en la sekva jaro ŝi mortis spite la medicinan flegadon.

Elektitaj filmaj roloj
----------------------

* *Drághfy Éva* (1913) - debuto, eĉ ĉefrolo
* *A toprini nász* (1915)
* *Tilos a csók* (1919)
* *Steh' ich in finstrer Mitternacht* (1927)
* *The Woman on the Rack* (1928)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto Arkivigite je 2016-03-16 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto

* Kategorio Ilona Mattyasovszky en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
D-ro **Mohammad Karamudini** (naskiĝis en 1955) estas irana verkisto, tradukisto, scienca ĵurnalisto kaj prelegisto. Li estas la verkinto kaj tradukinto de multaj artikoloj kaj libroj en la persa pri biologio kaj biologi-edukado. Li aŭtoris aŭ tradukis pli ol 37 sciencajn librojn kaj multajn pliajn artikolojn en la persa. Li estas ricevinto de multnombraj premioj inkluzive de "La Plej Bona Libro de la Jaro" (kvarfoje: 2006, 2010, 2011 kaj 2017), "Roshd-Festivalo por La Plej Bonaj Edukaj Libroj" (trifoje: 2002, 2011 kaj 2013) kaj "Festivalo por Plej bona Universitata Lernolibro" (en 2012). Mohammad Karamudini estas ankaŭ fondinto de Irana Olimpiko pri Biologio kaj estis prezidanto de la Nacia Scienca Komitato de Irana Biologia Olimpiko dum 20 jaroj.

Li estas dumlonga esperantisto, de 1980 kaj verkis multnombrajn artikolojn pri la lingvo en la persa gazetaro, de kiam li estis junaĝa.

*

Notoj
-----

1. ↑  Karamudini, M. 2012, Vivanta Kiel Papilio: Malfruo en Biologia Edukado; Eldonaĵoj pri Biologia Domo, Teherano (en la Persa).
2. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2020-07-23. Alirita 2020-07-23.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 697467
 |