recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
La **Riaro Marlborough** videbla maldekstre el Kosmopramo, bildo farita el la Internacia Kosmostacio.
La **Riaro Marlborough** estas etenda reto de mardronaj valoj kreitaj de kombino de tera subsidenco kaj leviĝantaj marniveloj en la Marlborough Regiono norde de la Suda Insulo de Novzelando. Laŭ la Maoria mitologio, la riaro estas la pruo de la dronita ŭaka (kanuo) de Aoraki / Monto Cook.

Priskribo
---------

Ĝi kovras ĉirkaŭ 4,000 km² de rioj, insuloj kaj duoninsuloj, nome la Riaro Marlborough kuŝas ĉe la plej nordorienta pinto de la Suda Insulo, inter la Golfo Tasman okcidente kaj la Nubogolfo sudoriente. La preskaŭ fraktala marbordo havas 1/5 el la longo de la marbordoj de Novzelando.

La krutaj, arbaraj montetoj kaj malgrandaj trankvilaj golfetoj de la riaro estas dise loĝataj, ĉar ties aliro estas malfacila. Multaj el la malgrandaj setlejoj kaj izolataj domoj estas atingeblaj nur per boato. La ĉefa granda haveno estas Picton en la ĉeftero, ĉe la pinto de la Rio Reĝino Karloto. Ĝi estas la norda fino de la ĉefa fervojo de la Suda Insulo kaj de la reto de Novzelandaj Ŝtataj Aŭtoŝoseoj. La ĉefa malgranda boathaveno estas Waikawa, kiu estas unu el plej grandaj en Novzelando kaj havigas bazon por distraj maristoj kaj feriantoj.

La ĉefaj rioj, krom tiu de Rio Reĝino Karloto, estas Pelorus kaj Kenepuru.

La riaro estas hejmo de la tutmonda reprodukta populacio de la rara kaj vundebla Karunkla tufkormorano (konata ankaŭ kiel Novzelanda tufkormorano) kiu nestumas sur kvar malgrandaj lokoj tie.

Vidu ankaŭ
----------

* Insulo Blumine
* Insulo D'Urville

Notoj
-----

1. ↑  Rokaj marbordoj el Te Ara Encyclopedia of New Zealand.
2. ↑  Marlborough Sounds (el la retejo de la Departamento de Konservado (Novzelando) DOC. Alirita la 2008-05-16.)
3. ↑  Pelorus Sounds and Marlborough Sounds (el la retejo tourism.net.nz)
4. ↑  BirdLife International. (2012). Important Bird Areas factsheets: Duffers Reef. Sentinel Rock. Trio Islands. White Rocks. Downloaded from  on 2012-02-03.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Riaro Marlborough en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* NZ Artikolo de la Maritime Museum ĉe *Mikhail Lermontov* Arkivigite je 2017-04-06 per la retarkivo Wayback Machine
* Marlborough Sounds Restoration Trust

41° 08′ 30″ S 174° 05′ 22″ O﻿ / ﻿41.14167 °S, 174.08944 °O﻿ / -41.14167; 174.08944 (mapo)
**Hermance** [Herm**an**s] estas komunumo en la Kantono Ĝenevo en Svislando. 

Laŭ la stato de 2018 en la komunumo vivis 1 062 loĝantoj sur areo de 1,44 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de 738 loĝantoj/km².

Geografio
---------

Hermance situas ĉe la sudorienta bordo de Lago Lemano. Hermance estas la plej norda ĝeneva komunumo sudoriente de la lago apud la franca landlimo, markita de la samnoma rivero
Hermance.

Najbaraj komunumoj
------------------

La najbaraj komunumoj de Hermance estas, en Francio Chens-sur-Léman kaj Veigy-Foncenex, kaj en Svislando: Anières.

Trafiko
-------

Tra Hermance pasas la kantona ĉefvojo n-ro 113, kiu transiras ĉe la landlimo al la franca ĉefvojo n-ro D25. Al la publika transportreto la komunumo estas konektita per la urba buslino E de Ĝenevo.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Hermance datiĝas el la jaro 1247 kiel *intra Armentia*. En la 11-a jarcento en Hermance supozeble ekzistis kastelo, kiu protektis kelkaj fiŝkaptistajn dometojn. En la jaro 1247 *Aymon la 2-a de Faucigny* konstruigis en Hermance kastelon kaj frotikitan merkatlokon. De Faucigny la posedaĵo de Hermance transiris al Savojo, sub kies regado la loko akiris certan signifon. En la jaro 1536 la bernanoj konkeris la lokon. En la jaro 1567 Hermance refariĝis savoja. Je la fino de la 16-a jarcento Hermance estis batalloko inter Ĝenevo kaj Francio unuflanke kaj Savojo kaj Hispanio aliflanke. De 1743 ĝis 1748 Hermance estis okupita de hispanaj trupoj. En la jaro 1792 francaj trupoj okupis la regionon, kaj ek de 1797 ĝis 1815 Hermance apartenis al la franca departemento Léman. En marto 1816 ĝi per la kontrakto de Torino estis atribuita al la Respubliko de Ĝenevo, kaj fariĝis per ties aliĝo al Svislando svisa komunumo de Kantono Ĝenevo.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: *Anne-Marie Piuz*: *Hermance* en *Historia Leksikono de Svislando* (2007-12-11)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la komunumo Hermance Arkivigite je 2006-06-27 per la retarkivo Wayback Machine
* Hermance en la Historia Leksikono de Svislando  (germane, france, itale)

* Kategorio Hermance en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de Kantono Ĝenevo |
| --- |
| Aire-la-Ville • Anières • Avully • Avusy • Bardonnex • Bellevue • Bernex • Carouge • Cartigny • Céligny • Chancy • Chêne-Bougeries • Chêne-Bourg • Choulex • Collex-Bossy • Collonge-Bellerive • Cologny • Confignon • Corsier • Dardagny • Ĝenevo • Genthod • Gy • Hermance • Jussy • Laconnex • Lancy • Le Grand-Saconnex • Meinier • Meyrin • Onex • Perly-Certoux • Plan-les-Ouates • Pregny-Chambésy • Presinge • Puplinge • Russin • Satigny • Soral • Thônex • Troinex • Vandœuvres • Vernier • Versoix • Veyrier | Komunumoj de Kantono ĜenevoKomunumoj de Kantono ĜenevoKomunumoj de Kantono ĜenevoKomunumoj de Kantono Ĝenevo |

 |
**Laconnex**  estas komunumo en Kantono Ĝenevo, Svislando. 

Laŭ la stato de 2018 en la komunumo vivis 699 loĝantoj sur areo de 3,83 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de 183 loĝantoj/km².

Geografio
---------

Laconnex situas en la centro de Ĝeneva Ĉampanio proksimume tri kilometrojn sude la rivero Rodano. En la komunumo fontas la rojo *Eaumorte*, kiu nordokcidente apud Cartigny alfluas al Rodano. La komunumo havas agrikulturan aspekton kaj en ĝi situas granda vitejo.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo limas en nordo al Cartigny, en oriento al Bernex, en sudo al Soral, en okcidento al Avusy, kaj en la nordokcidenta angulo al Avully.

Trafiko
-------

Norde de la komunumo pasas la kantona ĉefvojo de Ĝenevo tra Onex al Chancy. La vilaĝo mem situas flanke de la gravaj trafikvojoj. La komunumo estas konektita per la busolinio L al la loka transportreto de Ĝenevo.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Laconnex datiĝas el la jaro 1225 kiel *Laconay*, kiam Grafo Guillaume de Ĝenevo donacis teritorion al la paroĥaro *Saint-Victor*.

Dum mezepoko la regoprivilegioj pri Laconnex apartenis al la paroĥaro *Saint-Victor*. En la jaro 1519 la Duko de Savojo enkarcerigis la paroĥestron *François Bonivard* kaj anstataŭigis lin pere de *Jean de Brisset de Lacconay*. En la jaro 1636 Laconnex akceptis la reformacion kaj estis 1544 atribuita al Ĝenevo. Per la kontrakto de Laŭzano en la jaro 1564 Laconnex estis submetita al komuna regado de Savojo kaj Ĝenevo.

Per la kontraktoj de Parizo kaj Torino de la jaroj 1749 kaj 1754 Laconnex estis atribuita al la reĝolando Sardinio. En la jaro 1816 per la kontrakto de Torino la Laconnex finfine estis atribuita al Kantono Ĝenevo kaj fariĝis svisa. Ĝis 1847 ĝi estis parto de la komunumo Avusy-Laconnex-Soral, de kiu tiam Avusy estis disigita. En 1850 ankaŭ Laconnex kaj Soral disiĝis kaj fariĝis memstaraj komunumoj.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: Teksto pri historio de Laconnex en la retejo de la komunumo Arkivigite je 2011-07-06 per la retarkivo Wayback Machine

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la komunumo Laconnex
* Laconnex en la Historia Leksikono de Svislando

* Kategorio Laconnex en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de Kantono Ĝenevo |
| --- |
| Aire-la-Ville • Anières • Avully • Avusy • Bardonnex • Bellevue • Bernex • Carouge • Cartigny • Céligny • Chancy • Chêne-Bougeries • Chêne-Bourg • Choulex • Collex-Bossy • Collonge-Bellerive • Cologny • Confignon • Corsier • Dardagny • Ĝenevo • Genthod • Gy • Hermance • Jussy • Laconnex • Lancy • Le Grand-Saconnex • Meinier • Meyrin • Onex • Perly-Certoux • Plan-les-Ouates • Pregny-Chambésy • Presinge • Puplinge • Russin • Satigny • Soral • Thônex • Troinex • Vandœuvres • Vernier • Versoix • Veyrier | Komunumoj de Kantono ĜenevoKomunumoj de Kantono ĜenevoKomunumoj de Kantono ĜenevoKomunumoj de Kantono Ĝenevo |

 |
Koordinatoj: 30° 02′ 52″ N 31° 14′ 00″ O﻿ / ﻿30.04778 °N, 31.23333 °O﻿ / 30.04778; 31.23333 (mapo)

Egipta muzeo en Kairo
Egiptaj mumioj
**Egipta muzeo en Kairo** aŭ nur **Egipta muzeo** estas nomo de muzeo troviĝanta en Kairo, kiu konservas ampleksan kolekton de antikavaj egiptaj memorindaĵoj. En pli ol kvindek ĉambroj estas videblaj preskaŭ 130 mil diversaj ekspozicioj de grandegaj statuoj ĝis etaj juveloj, kiuj prezentas historion de antikva Egiptio de komencoj ĝis alveno de islamo. La muzeo estis fondita en la jaro 1858 fare de franco Auguste Mariette kaj ĝi troviĝas en klasicisma konstruaĵo el la jaro 1902 en norda parto de Placo de Liberiĝo. La konstruaĵo najbaras kun ĝardeno, kie eblas ekvidi plantojn simbolantaj Supran Egiption kaj Malsupran Egiption - papiruson kaj lotoson. En okcidenta parto de la parko estas tombo de Mariette kaj monumento de signifaj egiptologoj. Ĉar nuntempa spaca kapacito de la muzeo ĉesas taŭgi, estis en la jaro 2002 metita fundamento de nova muzea konstruaĵo proksime de piramidoj kun planata malfermo post la jaro 2011.

Priskribo de la muzeo
---------------------

La konstruaĵo havas teretaĝon kaj 1-an etaĝon, por pli bona orientado la ĉambroj estas numeritaj en la muzeo. En la teretaĝo estas ekspoziciataj statuoj kaj ŝtonprilaboristaj produktoj en periodo de Malnova Imperio ĝis periodo, kiam estis Egiptio romia provinco. En la 1-a etaĝo troviĝas trovitaĵoj el tombo de Tutanĥamono, inkluzive de liaj du oraj ĉerkoj kaj famaj postmortaj maskoj, trovitaĵoj el tombo de reĝino Hetepheres (patrino de faraono Ĥufu), trezoroj el reĝaj tomboj en Taniso (la 21-a - la 22-a dinastio) kaj ĉambrego de mumioj, kie oni ekspozicias mumiojn de Ramseso la 2-a kaj Setio la 1-a

Vidu ankaŭ
----------

* Egipta muzeo
* Gaston Maspero


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 382977
* GND: 2019134-0
* LCCN: n50059667
* VIAF: 123996097
* ISNI: 0000000121064802
* LIBRIS: 108260
* SUDOC: 026547872
* BNF: 11877478v
* ULAN: 500284802
* NKC: olak2005225640
* BNE: XX106555
 |
**Thônex** (prononcu *Tone*) estas urbo kaj komunumo en Kantono Ĝenevo, Svislando. 

Laŭ la stato de 2018 en la komunumo vivis 14 122 loĝantoj sur areo de 3,82 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de 3 697 loĝantoj/km².

Geografio
---------

La urbo Thônex situas ĉe la norda bordo de la rivero Arve sudoriente de Ĝenevo, ĉe la landlimo al Francio.

Najbaraj komunumoj
------------------

La urbo limas en nordo al Vandœuvres kaj Choulex, en nordoriento al Puplinge, en oriento kaj sudoriento al Ambilly kaj Gaillard (ambaŭ en Francio), en sudokcidento al Veyrier, kaj en okcidento alChêne-Bougeries kaj Chêne-Bourg.

Trafiko
-------

Thônex estas atingebla per la tramlinio 16 kaj diversaj busoj de la loka trafikreto de Ĝenevo.

En Thonex komenciĝas la francaj aŭtoŝoseoj al la direkto de Monto Blanka kaj Liono.

Ekonomio
--------

Thônex estas unu el la sidejoj de la horloĝfabriko Rolex, la alia estas en Le Locle; plie Thônex estas la sidejo de la krajonfabriko Caran d'Ache, kiuj ambaŭ estas mondfamaj svisaj markoj.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Thônex datiĝas el la jaro 1225 kiel *Tonnay*.
En mezepoko Thônex apartenis al Savojo. En la jaro 1536 la regiono estis okupita de la bernanoj, sed en 1567 ĝi revenis al Savojo. Kun la kreo de la Kantono Ĝenevo en la jaro 1813 per la Viena Kongreso Thônex estis integrita al la nova kantono kaj fariĝis parto de Svislando.

Ĝemeleco
--------

Ek de la jaro 1972 la urbo Thônex havas partnerecon kun la komunumo Graveson, kiu situas proksime de Avignon en Francio.

Vidu ankaŭ
----------

* Tramtransporto en Ĝenevo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Thônex en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la urbo Thônex
* Thônex en la Historia Leksikono de Svislando

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de Kantono Ĝenevo |
| --- |
| Aire-la-Ville • Anières • Avully • Avusy • Bardonnex • Bellevue • Bernex • Carouge • Cartigny • Céligny • Chancy • Chêne-Bougeries • Chêne-Bourg • Choulex • Collex-Bossy • Collonge-Bellerive • Cologny • Confignon • Corsier • Dardagny • Ĝenevo • Genthod • Gy • Hermance • Jussy • Laconnex • Lancy • Le Grand-Saconnex • Meinier • Meyrin • Onex • Perly-Certoux • Plan-les-Ouates • Pregny-Chambésy • Presinge • Puplinge • Russin • Satigny • Soral • Thônex • Troinex • Vandœuvres • Vernier • Versoix • Veyrier | Komunumoj de Kantono ĜenevoKomunumoj de Kantono ĜenevoKomunumoj de Kantono ĜenevoKomunumoj de Kantono Ĝenevo |

 |
**Ann Christine (Sherin) Khankan** (naskita la 13-an de oktobro 1974 en Danio) estas dana imamo. Ŝi estas la unua ina imamo de Danio kaj fondinto de la unua ina islama komunumo en Danio. Ŝi estas tre konata opiniistino kaj publicistino.

Biografio
---------

Sherin Khankan estas filino de islamana siria politika rifuĝinto kaj de finna kristana flegistino. 

En 1992, Khankan komencis studi religion ĉe la Universitato de Kopenhago, kompletigante siajn studojn kun kursoj en la araba. Malgraŭ la originoj de ŝia patro, la araba ne estas ŝia denaska lingvo. 

Khankan poste studis en Damasko, faris tezon por esplori sufiismon, spiritan movadon en Islamo, kaj revenis al Danio en 2000. Ŝi vidas sin kiel naskita inter du mondoj kaj konsideras sian celon la repaciĝon de kontraŭoj.En 2007, ŝi publikigis libron *Islam and Reconciliation. A Public Affair.*

En 2002, ŝi akiris magistron en sociologio de religio kaj filozofio ĉe la Universitato de Kopenhago.

En 2016, ŝi malfermis en Danio la moskeon Mariam, kiu estas la unua moskeo en Eŭropo ekskluzive gvidata de virinoj kaj kie miksitaj religiemaj paroj rajtas geedziĝi en la moskeo. Kaptukoj ne estas devigaj ĉar ĉiu virino povas mem decidi ĉu ŝi volas surmeti hiĝabon. Per novtipa moskeo oni volas detrui la patriarkajn strukturojn, kiuj ankoraŭ hodiaŭ regas en diversaj religiaj institucioj – ne nur en islamo, sed ankaŭ en judismo kaj kristanismo. Ankaŭ ne-islamanoj estas bonvenaj. Viroj ne rajtas ĉeesti ĉe la preĝoj, alie ili rajtas ĉeesti. Similaj moskeoj jam ekzistas en Usono, Kanado kaj Germanio, kaj inaj imamoj ekzistas en Belgio, Maroko kaj eĉ en Ĉinio.

Ŝi ankaŭ estis kandidato por la dana partio Radikale Venstre, la dana socialliberala partio, por parlamenta sidloko en la dana parlamento (Folketing).

Khankan fondis la organizon "Critical Muslims" en 2001; Ŝi ankaŭ laboras kiel libroverkinto. Pro tiuj agadoj, ŝi estis nomita unu el la 100 virinoj de la BBC en 2016 .

Honoroj
-------

* 2016 - "100 Virinoj de 2016" de la BBC
* 2018 - *Global Hope Award* (Tutmonda Premio Espero) de Unesko.

Bibliografio

(franca) *La femme est l'avenir de l'islam : le combat d'une imame*, Paris, Stock, 2017, 267 paĝoj, ISBN 978-2-234-08312-7

Eksteraj ligiloj

* Janice Turner, *Is Sherin Khankan the future of Islam?* en: The Times, la 2-an de junio 2018

Ŝablono:Appendix

[[Kategorio:Imamoj]]

1. ↑  (dk) Jensen. *Denmark's First Female Imam,* Berlingske, Berlingske Media, la 30-an de decembro 2015, alirite la 8-an de decembro 2016. Arkivita de la originalo la 15-an de oktobro 2016.
2. ↑  (de) Andrea Backhaus, "*Wir Imaminnen folgen dem Propheten Mohammed*", Die Zeit, la 19-an de februaro 2017
3. ↑  BBC - BBC 100 Women 2016: Who is on the list?
4. ↑  ourlumen.com - Sherin Khankan is a CEO, Imam, and single mother of 4 | This is her story
**Dixit** estas tabulludo kaj kartludo kun kartoj specifaj al la ludo de kreinto Jean - Louis Robira, eldonita de la firmao Libellund en 2010. La signifo de la vorto Dixit en la latina estas: "diris" .

La reguloj: kiel ludi
---------------------

Ludado de Dixit en progreso. Ses kartoj estis aldonitaj al ĉiu partoprenanto. Rakontanto siavice eldiras pri unu el siaj kartoj kaj sekve ĉiu metas unu el iliaj kartoj. Post kiam la kartoj metitaj kaj almontritaj, kaj ĉiu samtempe faras sian propran supozon pri kiu estas la karto de la rakontanto, tiam poentaroj estas aljuĝitaj kaj tiuj estas simbolitaj laŭ kunikleto vojaĝanta sur vojeto alvojante al gajna finvojo.Komence de la ludo ĉiu ludanto ricevas ses hazardajn kartojn. Ĉiu karto havas unikan buntan bildon unuflanke kaj estas nediscernebla ĉe la aliaj flanko. Laŭ decidita ordo de turniro, ĉiuraŭnde la ludanto kiu siavica estas la rakontanto elektas unu el siajn kartojn kaj laŭte diras asocion, kiu venas al li en la menso (sen montri la karton al la aliaj partoprenantoj). Ĉiuj aliaj ludantoj rigardas siajn kartojn kaj elektas po unu, kiu laŭ ĉiu el ili plej bone ilustras la asocion. Post tio, ĉiuj ludantoj donas siajn elektitajn kartojn al la rakontanto, tutcerte sen montrigi ilin, kaj li miksas la kartojn kune kun sia karto. Poste oni metas ĉiujn kartojn vizaĝsupren laŭ hazarda ordo sed numeritaj. Komence de la ludo, ĉiu ludanto ricevas kvadratajn kartojn el malmola kartono kiel la nombro da ludantoj, numeritaj de 1 ĝis la nombro da ludantoj en la ludo. Pere de tio ĉiu ludanto elektas la nombron de la karto kiun ili taksas estas la bildokarto de la rakontanto. Tiam ĉiuj turnas la kartojn samtempe .

Poentado
--------

En la du ekstremaj kazoj - en kiuj ĉiuj ludantoj sukcesas diveni, kiu karto apartenas al la rakontanto, aŭ alternative ili ĉiuj ne sukcese divenis - la rakontanto ne gajnas poentojn, dum ĉiuj aliaj ludantoj ricevas du poentojn. Se kelkaj el la ludantoj sukcesis diveni ĝuste, tiam la rakontanto kaj tiuj, kiuj ĝuste divenas, ricevas tri poentojn kaj la ludantoj, kiuj ne ĝuste divenis, ricevas neniujn poentojn. Ĉiu ludanto kiu sukcesis trompi iun alian kaj igis lin elekti sian karton anstataŭe de la karto de la rakontanto, ricevas poenton por ĉiu tiu ludanto kiun li sukcesis trompi .

La ludo finiĝas kiam la tuta ludkartaro malaperis, aŭ la konikleto kies longeco de vojaĝo simbolas la poentaroj kolektitan atingas la finvojon tiel signifante gajnon.

Poentado laŭ etendaĵo de la originala ludo Dixit

Referencoj
----------

1. ↑  Godbolt, Nickolas.  (2014-10-05) *A Beginners Guide to Dixit (Volume 1)* (angle). MicJames.

[*rompita ligilo*]
2. ↑   Review: Dixit (en-CA) (2011-11-16). Alirita 2019-02-01.
3. ↑   Dixit Rulebook (US-UK-AU). Libellud (March 2022). Arkivita el la originalo je 3 June 2023. Alirita 10 February 2022.
4. ↑   Official Dixit Board Game Rules.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo
* Dixit ĉe BoardGameGeek
* Dixit Jinx ĉe BoardGameGeek
* Dixit ĉe YouTube


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 856454
 |
**Hospicoj de Seurre** (france, *Hospices de Seurre*) estas malsanulejo en Seurre en Burgonjo fondita en 1688.

Historio
--------

Antaŭe estis unua malsanulejo, kiun la svisaj armeoj detruis en 1473 kaj dua malsanulejo, kiun la francaj armeoj detruis en 1650.
Oni nomis la malsanulejon Dihotelon (*Hôtel Dieu*) ĝis la franca revolucio, poste oni nomas ĝin Hospicojn.
Nicolas Rolin fondis ordon da fratinojn por sia malsanulejo en Bono. La fratinoj fondis aliajn malsanulejojn kiel en Tournus aŭ en Dole. Estas fratinoj de Dole, kiujn oni alvokis en 1680 por fondi la Dihotelon de Seurre. Partoj de la konstruaĵoj iĝis muzeo kaj estis klasikitaj franca Historia monumento en 1976.

Hodiaŭ (en 2013) ĝi enhavas 142 litojn. Vendrede okazas meso en la kapelo.

Priskribo kaj vidindaĵoj
------------------------

Bronza kaj ligna pistujo de 1679
Konstruaĵoj formas U. Centre situas la kapelo, dekstre la por viroj ĉambro, maldekstre la porvirinoj ĉambro.

Vidindaj estas manĝoŝranko, pistujo (klasikita en 1901), pro viroj ĉambro (kun 18 litoj) kaj statuo de sankta Barbara (eble farita de Jean de La Huerta).

Referencoj
----------

1. ↑  
François Javelle (1980). "L'hôpital de Seurre ses origines son évolution depuis 1688 (Historio de la hospitalo de Seurre)", *Société d'Histoire et d'Archéologie de Beaune* **61**.
**Tommy HELLSTEN** (naskiĝinta la 23-a de septembro 1951 en Loviisa) estas finna konservativluterana teologo, kristana terapiisto, verkisto de nefikcio kaj tradiciajn kristanajn valorojn apoganta socia pensanto kaj diskutanto. Li skribis librojn pri vivaj kapabloj. Kiel materialo de la libroj li uzis sian vivo kaj tiujn de siaj pacientoj. Liaj plej konataj libroj estas *Virtahepo olohuoneessa* ("Hipopotamo en la salono") kaj *Saat sen mistä luovut* ("Vi ricevas kion vi rezignas"), kiu estas tradukita al multaj lingvoj kaj publikita ankaŭ en Svedio, Norvegio, Danio, Grekio, Pollando, Ĉinio, Nederlando, Estonio, Pollando, Usono kaj Kanado. Li estis kandidato en finna parlamentelekto 1999. Hellsten estas vidvo kaj havas du filojn kaj unu filinon. Lia edzino Carita mortis somere 2017. Hellsten loĝis longe en Porvoo, sed maje 2023 Hellsten anoncis, ke li transloĝiĝas al sia naskiĝurbo Loviisa kaj movigas ankaŭ sian kabineton tie. Hellsten parolas gepatrlingve la svedan sed skribas pli en la finna. Li lekcias ankaŭ en la angla.

Hellsten estas kritikita pro konservativaj deklaroj kiujn multaj gejoj kaj lesbaninoj konsideras kontraŭ seksaj malplimultoj. Seta, la organizo de finnaj seksaj malplimultoj, donis al li kontraŭpremion.

Eksteraj ligiloj
----------------

* persona retejo

Referencoj
----------

1. ↑  La tradiciaj valoroj kiujn li defendas, estas ekzemple seksaj kaj aĝrupaj sociaj roloj, la tradicia geedzeca institucio, tradicia rolo de la bazlernejaj instruistoj ktp.
2. ↑  paĝoj pri la premioj kaj kontraŭpremioj de SETA, jen finne (automate tradukita al pli-malpli Esperanto)

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 764657
* LCCN: n93009547
* VIAF: 279236839
* LIBRIS: 222884
 |
**Ŝercotago** estas tago, plej ofte la 1-a de aprilo, dum kiu oni faras ŝercojn aŭ farsetojn al aliaj, sed nur en afabla perspektivo.

Ankaŭ radioj, televidoj kaj ĵurnaloj faras ŝercojn tiutage, kiel ekzemple la retejo Ĝangalo, kiu anoncis en la 1-an de aprilo 2006, ke la tombo de Zamenhof estis detruita per bombeksplodo.

Tradicioj laŭ landoj
--------------------

En Francio tradicie oni metas kaŝe paperan fiŝeton en la dorson de geamikoj, kaj oni kutime diras *"aprilfiŝo (Poisson d'Avril)"* kiam la ŝerco estas malkovrita.

Tiu tradicio ekzistas ankaŭ en multaj aliaj landoj, ekzemple en Anglio (*April Fools' Day*), Belgio, Germanio, Italio, Izraelo, Pollando (*Prima aprilis*), Rusio, Svislando, Kebeko, Usono kaj eĉ en Japanio.

Ĝi okazas ankaŭ en Hispanio kaj kelkaj partoj de Latinameriko, sed je alia dato: la 28-an de decembro.

Festivaloj
----------

En Odeso (Ukrainio) la tago (1-a de aprilo) estas specife agnoskata kiel urba festo. "Odesa Karnavalo" (Humurino) okazadas ĉiujare en tiu urbo, kiu ĉiam fieris pro sia ŝercemo.

Vidu ankaŭ
----------

* 1-a de aprilo
* Humurino

Eksteraj ligiloj
----------------

* Ŝercotago en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Ŝercotago en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* esperante Historio de 1-a-aprilaj ŝercoj Arkivigite je 2014-04-07 per la retarkivo Wayback Machine
**Linescio** estas  komunumo de la Komunumaro Rovana kaj la Distrikto Vallemaggia en Kantono Tiĉino, Svislando. Ĝi havis 49 loĝantojn je la 31-a de decembro 2011.

Geografio
---------

Linescio situas en la Valo de Rovana okcidente de Cevio, proksimume 32 kilometrojn norde de Locarno. Tra la komunumo fluas la rivero Rovana, okcidenta fontrivero de Maggia. La komunumo konsistas el la du partoj Linescio Dentro kaj Linescio Fuori.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 6,61 km², de kiuj 66,3% estas kovritaj de arbaro, 2,9% servas por agrikulturo kaj 1,5% por setlado.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Linescio limas en nordo, oriento kaj sudo al Cevio, kaj en okcidento al Cerentino.

Trafiko
-------

Tra Linescio pasas la montara vojo de Cevio al Bosco/Gurin. Al la publika transportreto la komunumo estas konektita pere de la poŝtaŭtolinio de Bosco/Gurin al Cevio, kiu tamen cirkulas nur 6-foje tage.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Linescio datiĝas el la jaro 1437 kiel *Lignazio*. Ĝis 1858 Liniescio apartenis al la komunumo Cevio kaj dividis ties historian sorton. En 1858 Linescio fariĝis memstara komunumo. Kiel en aliaj komunumoj de la Valo de Maggia la komunuma loĝantaro dum la lastaj 100 jaroj konsiderinde malkreskis. En la jaro 1900 la komunumo havis ankoraŭ 220 loĝantojn. Aktuale (en 2011)la loĝantaro nombras ankoraŭ 48 personojn.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: Reta mapo 1:20000 de Swisstopo[*rompita ligilo*]
2. ↑  Fonto: Komunumdatumoj de la retejo de la Svisa Federacia Oficejo pri Statistiko, retejo konsultita la 5-an de novembro 2011
3. ↑  Fonto: *Daniela Pauli Falconi*:  *Linescio* en *Historia Leksikono de Svislando* (2007-01-04)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Linescio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Pretejo de la asocio Prolinescio

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Linescio** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Vallemaggia |
| --- |
|  **Komunumaro Lavizzara:** **Lavizzara** **Komunumaro Maggia:** Avegno-Gordevio **•  Maggia** **Komunumaro Rovana:** Bosco/Gurin  •  Campo  •  Cerentino  •  **Cevio**  •  Linescio |  |

 |
**Embd** estas komunumo en la distrikto Vispo en Kantono Valezo, Svislando. Ĝi havis 312 loĝantojn je la 31-a de decembro 2012.

Geografio
---------

La komunumo Embd situas en la suba Mater-Valo kaj etendiĝas en oriento ĝia al la bordo de la rivero Matervispa. La plej alta punkto de la komunumo estas la kulmino de la monto Schwarzhorn sur alteco de 3201 m s.m. dum la plej malalta punkto, kiu situas sur alteco de 850 m s.m. troviĝas en Kalpetran ĉe la bordo deMatervispo. La komunumo konsistas el la vilaĝoj Embd kaj Kalpetran, kaj la setlejoj Hasol kaj Schalb.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 13,39 km², de kiuj 9,5% estas kovritaj de arbaro, 24,4% servas por agrikulturo kaj 2,0% por setlado.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Embd limas en nordo al Unterbäch, en nordoriento al Törbel, en oriento al Grächen, en sudo al Sankt Niklaus, en sudokcidento al Turtmann-Unterems kaj en nordokcidento al Ergisch.

Trafiko
-------

Embd situas flanke de la gravaj trafikvojoj. La unika veturebla vojo estas mallarĝa vojeto, kiu kondukas de Stalden tra Törbel al la vilaĝo. La vilaĝeto Kalpetran en la valo atingeblas pere de flanka vojo de la kantona ĉefvojo de Visp al Täsch. En Kalpetran estas stacidomo de la Matterhorn-Gotthard-Fervojo, de kie aertelfero kondukas supren al la vilaĝo Embd.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Embd datiĝas el la jaro 1250 kiel *Emeda*. Embd estis la sidejo de la Senjoroj de Embd, kiuj estis vasaloj de la katedrala kapitolo de Siono. Ilia sidejo estis la Rotigo-Turo, kies unua mencio datiĝas el la jaro 1211 kaj kiu ekzistis ĝis 1852. Kiel paroĥo Embd memstariĝis en la jaro 1771, kiam ĝi disiĝis de la paroĥo Stalden. La nuna paroĥa preĝejo estis konstruita en la jaro 1960.Ĝis 2005 en Embd funkciis kvarcitminejo. La kvarcitŝtonon oni en Valezo multloke utiligis por kovri la tegmentojn de la domoj. La minejo estis fermita post tragika akcidento kun mortinto.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: Reta mapo 1:20000 de Swisstopo[*rompita ligilo*]
2. ↑  Fonto: Komunumdatumoj de la retejo de la Svisa Federacia Oficejo pri Statistiko, retejo konsultita la 5-an de novembro 2011
3. ↑  Fonto: *Edwin Pfaffen*: *Embd* en *Historia Leksikono de Svislando* (2005-10-17)

Vidu ankaŭ
----------

* Kalpetran (stacidomo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Embd en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Embd

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Embd** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la Distrikto Vispo |
| --- |
| Baltschieder  •  Eisten  •  Embd  •  Grächen  •  Lalden  •  Randa  •  Saas-Almagell  •  Saas-Balen  •  Saas-Fee  •  Saas-Grund  •  Sankt Niklaus  •  Stalden  •  Staldenried  •  Täsch  •  Törbel  •  Vispo  •  Visperterminen  •  Zeneggen  •  Zermatt |  |

 |
La lago Tekskoko en la 15-a jarcento.
La **lago Tekskoko** (hispane Texcoco) estis parto el sistemo de lagoj, nun malaperantaj. Ĝi situas sudokcidente de la valo de Meksiko, en la centro de la Nov-vulkana Akso kiu trairas la nacian teritorion ekde la Pacifika marbordo. La okazintaĵoj kondukis al la sekiĝo de granda parto de la akvaj masoj kiuj formis parton de la sistemo ekiĝis en la antaŭkolumba epoko. Tiam, la indiĝenoj konstruis artefaritajn insulojn en la neprofundaĵoj de la lago, kun la celo gajni teron por la kultivado, aŭ en la kazo de Tenoĉtitlano, por konstrui loĝlokojn. En la 17-a jarcento, kiam la hispanoj subigis la teritoriojn kiujn ili baptis kiel Nova Hispanio, la ĉefurbo de la vicreĝlando estis la objekto de nekalkuleblaj inundoj. Tio motivigis la kreadon de dreniloj, daŭrigitaj de la sinsekvaj registaroj de la sendependa Meksiko, kiuj okazigis la preskaŭ tutan malaperon de la kvin lagoj kiuj konsistigas la sistemon. La palafita baseno de la valo de Meksiko estis formata de la lagoj Zumpango, Xaltocan, Texcoco, Xochimilco kaj Chalco. Eventuale oni parolas pri *lago de Meksiko*,sed tio nur estas vero kiam oni mencias la historian periodon kiam la indiĝenoj konstruis digon inter la montaro Gvadalupo, norde de la lago Tekskoko, kaj la monteto de la Stelo, en ĝia sudo.

Karakterizaĵo de tiu ĉi sistemo estis la malsama karaktero de ĝiaj akvoj. Dum la lagoj Xochimilco kaj Chalco konsistis el dolĉaj akvoj, la akvoj de Tekskoko, Zumpango kaj Xaltocan estis salaj. Fakte, la antikvaj loĝantoj de la riverbordoj kaj insuletoj de tiujn ĉi tri lastaj lagoj sin dediĉis al la ekspluatado de la salo, kiun ili akiris per vaporigado de la akvo de la lago. Kiel ajn, la akvo de la lagoj de la Valo de Meksiko ne estis profitdona por la homa vivo. La akvoj de la lagoj Tekskoko, Zumpango kaj Xaltocan ne esis trinkeblaj pro la alta saleco kaj la dolĉaj akvoj de Xochimilco kaj Chalco servis nur por la agrikulturo, ĉar la restaĵoj de plantoj kaj bestoj kiuj troviĝis en la asociita ekosistemo donis al ĝi malbonan guston. Tial, la loĝantoj de Tenoĉtitlano devis enkonduki proviz-sistemon el trinkebla akvo por importi la likvon el proksimaj akvofontoj.

Meksiko-Tlatelolko estis situa sur insuleto norde de Meksiko-Tenoĉtitlano ene de la lago Tekskoko.

Vidu ankaŭ
----------

* Takubo

* Kategorio Lago Tekskoko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Karbono 14** estas izotopo de karbono. Ĝi ne estas stabila, sed havas duoniĝtempon de ĉirkaŭ 5730±40 jaroj.

Pro du faktoj per ĉi tiu izotopo eblas radiokarbona datado, kiu iĝis grava en arkeologio kaj historio:

* Vivantaj organismoj daŭre interŝanĝas siajn karbon-atomojn kun la ĉirkaŭa atmosfero kaj tiel havas konstantan kaj konatan proporcion inter atomoj de karbono 14 kaj karbono 12 (la ordinara karbono);
* La duoniĝtempo estas klare supera al homa vivtempo, sed ene de historiaj temposkaloj.

Pro tiuj faktoj eblas kun sufiĉa precizeco mezuri, kiom da tempo pasis post la morto de iu trovita organismo. Tio povas esti ankaŭ parto de organismo, ekzemple tonditaj haroj de iu besto, uzitaj kiel vestaĵoj. Tiun mezur-metodon en 1949 evoluigis Willard Frank Libby, kiu en 1960 ricevis la Nobel-Premion pri Kemio.

La menciita duoniĝtempo de 5730±40 jaroj estas la nun konata mezurvaloro. Libby kaj liaj unuaj disĉiploj uzis la tiam konatan valoron de 5568±30 jaroj. Por klare distingi inter diversbazaj mezuroj oni distingas inter la valoroj de Libby kaj "de Kembriĝo".

Post la malkovro de Libby oni diversrilate plifajnigis la metodon. Oni trovis periodajn variojn de la atmosfera enhavo je karbono 14 kaj efikojn de industriiĝo kaj nukleaj armiloj.

* Kategorio Karbono-14 en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
mapo de la regionoj de Latvio
**Zemgalio** (latve *Zemgale*) estas unu el la kvin historiaj regionoj de Latvio. La regiono situas sude de la rivero Daŭgavo kaj limas al Selonio (Supra Latvio), Aŭkŝtajtio (Supra Litovio) kaj Kuronio. Dum la mezepoko Zemgalio iĝis parto de Kuronio kaj kune kun tiu regiono fine iĝis parto de Latvio. Pro tiu kialo Zemalio ne ricevis propran stelon en la blazono de Latvio, sed reprezentiĝas kune kun Kuronio.

La pejzaĝo estas precipe ebena. Krom la rivero Daugava la dua plej grava rivero nomiĝas Lielupe. Gravaj urboj estas Jelgava, la eksa ĉefurbo de Kuronio, kaj Bauska.

Foje la regiono kunkalkuliĝas kun la oriente najbara regiono Selonio, kiel ekzemple en la flava mapo kun helverda fono en la informkesto (la suba mapo en malhelruĝo kaj helflava fono montras la pli striktajn, historiajn limojn): se tiel kalkuli, sume estus nur kvar regionoj de Latvio, sed la sumigo por bona orientiĝo ne aparte helpas.

Grava turisma allogaĵo estas Rundāles pils (*kastelo Rundāle*, germane *Schloss Ruhental*) apud Bauska.

* Kategorio Zemgalio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La termino **Raizal** difinas la indiĝenan popolon originan de la Departemento Sankta Andreo kaj Providenco en Kolombio. Same la Popolo Raizal de San Andrés, Providencia kaj Santa Catalina memdifinis sin, laŭ la parola tradicio kaj laŭ la historiaj dokumentoj, kiel praŭla popolo origina same kiel ties posteuloj, formita en aparta socio, kun propraj teritorio, lingvo, kulturo kaj institucioj, en la Regiono. Ĝi kunformas la Arkipelagon de Sankta Andreo, Providenco kaj Sankta Katalina antaŭ kaj dum la epoko de la koloniigo fare de eŭropanoj kaj la sklaveca fikomerco en la Okcidental Karibo, rekonita tielel fare de la *Jurisprudencia Constitucional* (Konstitucia Leĝaro) kiu estis agnoskinta la apartan karakteron de la etna grupo de Raizal-oj kaj liniigis specialan protekton fare de la Kolombia Ŝtato.​ Kvankam ili estas konataj ankaŭ kiel *sanandresano*-j, estas certa ke tiu lasta anonomo korespondas ampleksasence al grupo pli diversa kiu inkludas ankaŭ la enmigrantojn al la apudaj insuloj dum la 20-a jarcento. La raizal-oj diference estas komprenitaj laŭ tiuj kiuj havas identecon difinitan bazitan sur ilia historio (angl-afrika), iliaj kulturaj montroj, kiel ilia religio (Baptismo), ilia lingvo (angl-kreola) kaj ilia identeco.

Notoj
-----

1. ↑   San Andrés Isla, Segundo Congreso Raizal (Dua Raizala Kongreso, oktobro 2014). «Proyecto de Estatuto Raizal.». Neeldonita.
|  |  |
| --- | --- |
|  | - La mallongigo ZH en Aesch ZH staras por la svisa Kantono Zuriko. Por aliaj signifoj de la nomo vidu sub **Aesch**.. |


---


**Aesch ZH** estas la plej malgranda komunumo de la distrikto Dietikon, Kantono Zuriko, Svislando. Ĝi havis 994 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007.

Geografio
---------

Aesch situas iomete altigita en terentrogo sude de Birmensdorf ĉe la monto Islisberg. Najbaraj vilaĝoj estas en la Kantono Argovio Arni, Islisberg, Oberwil-Lieli kaj en Kantono Zuriko Birmensdorf, kaj en unu punkto Wettswil ĉe Albis kaj Bonstetten. Triono de la komunuma tereno estas arbara kaj pli ol la duono servas al agrikulturo.

Trafiko
-------

Komunuma domo kaj poŝtoficejo de Aesch
Tra la vilaĝo pasas ĉefvojo, tra kiu ĝis somero 2009 pasis multe da multe da transirtrafiko al la aŭtovojoj A3 kaj A4. La nuntempe konstruata okcidenta ĉirkaŭigo de Zuriko pasos per tunelo sub Aesch kaj estonte liberigos la komunumon de la plej terura trafiko, kaj peras al ĝi en proksimeco alveturejon al la nacia aŭtovjo A4.

Per poŝtaŭtobuslinioj al Zuriko-Wiedikon kaj al Birmensdorf Aesch estas bone konektita kun la reto de la Zurika Trafik-Unio.

Historio
--------

Oni trovis en la vilaĝo spurojn de romiaj setlejoj oriente de la hodiaŭa vilaĝo. Unua dokumenta mencio de la komunumo datiĝas de la jaro 1124, kiam la Monaĥejo Engelberg estis bienposedanto en Aesch. Per la konkero de Argovio Aesch fariĝis parto de la zurika regejo, kion ĝi restis ĝis la Helveta Revolucio en la jaro 1798. Inter 1798 kaj 1803 ĝi estis parto de la distrikto Mettmenstetten kaj poste estis integrita al la distrikto Zuriko. Per la novstrukturigo de la zurikaj distriktoj ĝi fariĝis la 1-an de julio 1989 parto de la nova distrikto Dietikon.

Vidu ankaŭ
----------

* Aliaj lokoj kun la nomo Aesch

* Kategorio Aesch ZH en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la komunumo Aesch ZH

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Dietikon |
| --- |
| Aesch • Birmensdorf • **Dietikon** • Geroldswil • Oberengstringen • Oetwil ĉe Limato • Schlieren • Uitikon • Unterengstringen • Urdorf • Weiningen |  |

 |
**Benedikto la 3-a** estis la 104-a papo de la 29-a de septembro 855 ĝis la 7-a de aprilo 858.

Dum kaj post lia elekto okazis ribeletoj, ĉar la imperiestra partio subtenis la kontraŭpapon Astanazion la 3-an. Tiu enkarcerigis Benedikton, kiu tamen post iom da tempo liberiĝis kaj estis konsekrita.

Benedikto estas en la eklezia historio la oficiala posteulo de Leono la 4-a, sed en la tempon de lia oficado oni datumas ankaŭ la laŭdiran papinon Johanan. Ekzistas tri diversaj klarigoj:

* Johana ne ekzistis; ne ekzistas pruviloj pri ŝia ekzisto;
* Johana estis la posteulo de Leono, kaj Benedikto oficis nur poste dum mallonga tempo;
* Benedikto estas inventaĵo de la katolika eklezio; tiun hipotezon subtenas la fakto, ke ankaŭ pri lia oficado nur malmulto estas sciata.

Tiu lasta versio batas kontraŭ historiajn datenojn: ekzistas pluraj moneroj portantaj la portreton de Benedikto la 3-a kune kun Lotario la 1-a, kiu mortis la 29an de septembro 855. La sepan de samjara oktobro tiu papo allasis karteton sdresitan al la abatejo de Corvey. Konserviĝas ankaŭ korespondaĵo kun la samjara ĉefepiskopo de Reims; ekzistas ankaŭ, de tiu papo, letero adresita al Karlo la Kalva. Ankaŭ la patriarĥo Focio, polemikanta kontraŭ la tiamaj papoj, citas Benedikton la 3-an kiel posteulom de Leono, kaj ne Johanon aŭ Johaninon. (Michael Hesemann,Die Dunkelmämer, 2007).

Benedikto kreskigis la influon de la papa ofico. Li subtenis la sanktecon de edzeco. Dum lia oficado kreskis la diferencoj inter la katolika kaj la ortodoksa eklezioj.

| Antaŭe: | papo | Poste: |
| --- | --- | --- |
| Leono la 4-a | 855–858 | Nikolao la 1-a |

* Kategorio Benedikto la 3-a en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 51058
* GND: 100937594
* LCCN: n2001080419
* VIAF: 307158270
* SUDOC: 124726623
* BNF: 13517337h
* NKC: kup19980000006474
* ICCU: LO1V187796
* BNE: XX1715567
 |
**Vasitaho** (en la araba: **وَاسِطة *wāsiṭah***), ankaŭ alilingve **wasta** aŭ **wasata** estas araba vorto, kiu iom malklare tradukeblas per nepotismo, "influo", aŭ "kiun vi konas". La esprimo rilatas al la uzo de ies kontaktoj kaj / aŭ influo por aranĝi aferojn, inkluzive registarajn transakciojn kiel rapida renovigo de pasporto, nuligo de trafikaj monpunoj kaj dungado aŭ promocio en la labormerkato    Alivorte, vasitaho egalas al la akiro de io per favoritismo anstataŭ merito. Ekvivalentaj vortoj en aliaj lingvoj inkluzivas *sociolismon* en Kubo; *blat* en Rusio; *guanxi* en la ĉina; *vetternwirtschaft* en la germana[*mankas fonto*]; *protektzia* en Israelo; *un pituto* en Ĉilio kaj *un enchufe* en Hispanio; kaj en la brazila portugala ĝi estas nomata "*pistolão*" aŭ "IQ" (*Quem Indica*), "*Pidi Padu*" en la regiono de Barato kie oni parolas la malajalan lingvon, "*arka*" aŭ "*destek*" aŭ "*torpil*" en la turka, "*plecy*" en la pola, "*štela*" en la bosna lingvo. 

En multaj arabaj landoj, kiel Omano, Irako, Libano, Kuvajto, UAE, Egiptio, Sauda Arabio, Sirio kaj Jordanio vasitaho influas decidojn pri dungado kaj promocio. Ĉi tio ne estas limigita al arabaj ŝtatanoj, sed ankaŭ estas praktikata de elmigrantoj, kiuj uzas siajn rilatojn kiel 'vasitaho'.

Etimologio
----------

Vasitaho estas derivata de la moderna normaraba vorto واسِطَة, translit: wāsiṭah, kiu povas signifi medion, rimedojn, sed ankaŭ personan kontaktulon uzatan por gajni ion.

Vidu ankaŭ
----------

* Interkultura edukado

Noto kaj referencoj
-------------------

Tiu ĉi artikolo estas traduko de la artikolo *Wasta* en la portugala vikipedio, listo de aŭtoroj.

1. ↑  (en) «wasta». Urban Dictionary. la 30-an de jseptembro 2006.
2. ↑  (en) *What is a wasta?*,. Blue Abaya. la 21-an de aprilo 2015.
3. ↑  (en) «*Wasta in Dubai and the UAE*». Dubai FAQ, la 30-an de decembro 2013.
4. ↑  (en) Find Words (2016). «*What is "sociolismo"*». Cambridge University, alirite la 22-an de marto 2021.
5. ↑  (en) Alena V. Ledeneva (1998). «*Russia's Economy of Favours: Blat, Networking in the post-Soviet period*». Cambridge University, alirite la 22-an de marto 2021.
6. ↑  (en) Kate Hutchings kaj David Weir, «*Guanxi and Wasta: A comparison*», Wiley Online Library, la 12-an de decembro 2005, alirite la 22-an de marto 2021.
7. ↑  Tareq Y. Ismael kaj Jacqueline S. Ismael (2011). «*Government and Politics of the Contemporary Middle East: Continuity and Change*». Routledge, alirite la 22-an de marto 2021.
8. ↑  (es) «1. Pituto». Diccionario Chileno.
9. ↑  RAE sesa signifo
10. ↑  (pt) Pistolão, Dicionário Online de Português
11. ↑  (en) Hans Wehr (1979), *Arabic-English Dictionary*.
**Emil Bogdán,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bogdán Emil** estis hungara bestokuracisto, parlamenta deputito.

Emil Bogdán naskiĝis la 23-an de aŭgusto 1921 en Timișoara, li mortis la 19-an de novembro 2008 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Emil Bogdán apartenis al la hungara minoritato en Rumanio. Li maturiĝis en piarista gimnazio en sia naskiĝurbo en 1939, poste li partoprenis en sekreta junulara politika grupo. En 1940 li rifuĝis al Hungario, kie li estis memservanta soldato en fino de la 2-a mondmilito. Li akiris bestokuracistan diplomon en Agrikultura Universitato de Gödöllő en 1951, poste li estis bestokuracisto en Mezőfalva, pli poste en Ráckeresztúr (1956-1961), fine en agrikultura instituto de Martonvásár ĝis 1982. Kiel emerito, li partoprenis en la unua kvazaŭ libera renkontiĝo de opozicio (komprenu: nekomunistoj) en 1987, li estis parlamentano inter 1990–1994 kaj 1998–2002. Li ricevis premiojn en 1986 kaj postmorte. Li edziĝis dufoje, la unua edzino naskis unu, la dua 2 filojn.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Adatok a borjak Eschericia coli okozta megbetegedéseinek kiküszöbölését célzó profilaktórium kialakításához* (1976)
* *Tapasztalatok nagyüzemi tehenészetben a borjak vírusos légző- és emésztőszervi megbetegedése, az immunizálás módja és a teljes tej itatásának ökonómiai összefüggéséről* (1977)
* *Egyes laboratóriumi vizsgálatok értékelése a szakosított nagyüzemekben tartott és nagy termelési tehenek anyagforgalmi rendellenességeinek kórjelzéseiben* (1981)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto[*rompita ligilo*]
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 713441
 |
La **Komandorski-insularo** (ruse *Командорские острова*, *Komandorskije Ostrowa*) estas insularo inter Nordameriko kaj Azio je la suda bordo de la pacifika Bering-maro.

Geografio
---------

La insularo, kiu apartenas al orienta Siberio troviĝas inter la Aleutaj insuloj oriente kaj la norda parto de la duoninsulo de Kamĉatko okcidente. La Komandorski-insularo ne estas parto de la Aleutoj[*mankas fonto*], sed kun ili ĝi estas la natura limo de la Pacifiko[*mankas fonto*].

La tuta areo de la Komandorski-insuloj estas 1.848 km². Tie loĝas aziaj felbestĉasistoj kaj komercistoj. La plej granda insulo estas la ĉirkaŭ 1.660 km² granda Bering-insulo.

La 23-an de aprilo 1993 la registaro de la rusia federacio deklaris ĉiujn Komandorski-insulojn kaj la ĉirkaŭa maro kiel natura rezervo kun areo de 3.648.679 hektaroj (el ili 95% estas akva areo). Ĝi estas klasigita kiel biosfera rezervo.

Historio
--------

La Batalo ĉe Komandorski-insularo estis marbatalo inter la usona kaj la japana marfortoj kiu okazis la 27an de Marto 1943 en Norda Pacifiko, sude de la sovetaj Komandorski Insuloj. La batalo estis dumtaga surfaca kunfronto en kiu aerapogo ludis nemalhaveblan rolon kaj en kiu la pli malgranda usona forto evitis kompletan detruadon ĉefe pro bona sorto.

Vidu ankaŭ
----------

* Beringio
* Bering-strato
* Bering-insulo
* Siberio
* Liphara aŭketo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Komandorski-insularo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* neoficiala paĝo, ruse Arkivigite je 2011-02-09 per la retarkivo Wayback Machine
* fotogalerio
**Emil Haeffner,** laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj kun plena nomo **Haeffner Emil Róbert Arthur** estis hungara kasisto, muzeologo, altlerneja instruisto. Lia frato estis Tivadar Haeffner.

Emil Haeffner naskiĝis la 5-an de decembro 1892 en Budapeŝto, li mortis la 29-an de marto 1953 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Emil Haeffner pro financaj problemoj ne studis en universitato, li estis nur simpla kasisto. Li estis memlernanto pri lingvoj latina, greka, hebrea, fenica, praegipta kaj mezopotamia. Li ŝatis ankaŭ pentradi kaj muzikadi. Post la pensiuliĝo li estis muzeologo en Belarta Muzeo (Budapeŝto) inter 1947–1953. En tiu muzeo estas kolektaĵo pri praa Egiptio, kie li laboris multe. Li ankaŭ instruis en Scienca Universitato Loránd Eötvös inter 1949–1953.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Ein Stelenbruchstück in der ägyptischen Sammlung des Museums der Bildenden Künste in Budapest* (1945)
* *Une nouvelle statuette de serviteur du Musée Hongrois des Beaux-Arts* (1949)
* *Három történeti usébti* (1954)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun bildo[*rompita ligilo*]

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Emil Haeffner en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 676010
 |
**Alexander Imich** (naskiĝis la 4-an de februaro 1903 en Częstochowa, mortis la 8-an de junio 2014 en Nov-Jorko) – pola-usona kemiisto kaj parapsikologo juddevena, supercentjarulo. Malgraŭ sia progresinta aĝo estis aktiva prezidanto de *Phenomena Research Center* en Nov-Jorko. La 15-an de septembro 2013 lia aĝo estis dokumentita de Gerontology Research Group. Post morto de italo Arturo Licaty (la 24-an de aprilo 2014) laŭ tiu ĉi centro li iĝis la plej maljuna viro en la mondo.

Frua biografio
--------------

Li naskiĝis en juda familio. Aleksander Imich en la aĝo de 15 jaroj aliĝis kun siaj samaĝaj lernejanoj por batali kontraŭ bolŝevikoj por sendependeco de Pollando. Lia pli aĝa frato laboris kiel instruktoro en aŭtomobila profesio. Kun apogo de la frato li povis servi al la patrujo laborante kiel ŝoforo de armeaj kamionoj.

En 1921 Imich finis la Unuan Ŝtatan Gimnazion je la nomo al Henryk Sienkiewicz en Częstochowa. La 5-an de decembro 1927 estis arestita kun riproĉo de aparteneco al Anarkia Pola Federacio. En 1929 doktoriĝis pri bestoscienco en Jagelona Universitato en Krakovo. Ne povante trovi laboron en sia ellernita profesio li translokiĝis al fakultato de kemio. Dum libera tempo okupiĝis pri parapsikologiaj esploroj. En 1932 anoncis raporton en germana revuo *Zeitschrift für Parapsychologie*. Liaj ceteraj notaĵoj kaj fotoj pri la esplorado, kiuj ne estis publikigitaj perdiĝis dum la dua mondmilito.

Dum la milito Imich kune kun sia edzino Wela loĝis en Bjalistoko, kie estis engaĝita kiel kemiisto. Poste ili estis internigitaj en labortendaron pro rifuzo akcepti sovetan civitanecon. Post kiam ili revenis al Pollando montriĝis, ke lia tuta familio estis murdita de germanoj. Timante sovetan okupadon de Eŭropo komence de la 50-aj jaroj ili elmigris al Usono.

Emigrado
--------

Post longa periodo de kariero kiel kemiisto-konsultanto, li pensiiĝis en Nov-Jorko. Post morto de la edzino en 1986, Imich reveis al parapsikologio. Li estas aŭtoro de pluraj artikoloj por fakaj revuoj kaj de la libro *Incredible. Tales of the Paranormal* (Paranormalecaj rakontoj, 1995). En 1999 iĝis prezidanto de *Phenomena Research Center*, provante trovi manieron por produkti "ŝlosilan montraĵon", kies celo estus prezento de la realeco de paranormalaj fenomenoj al la ĉefa medio de sciencistoj kaj la publika opinio. Li loĝis sur Manhatano, kie mortis pro naturaj kaŭzoj.

Post la morto de Imich la plej maljuna viro iĝis japano Sakari Momoi (naskita unu tagon post li, la 5-an de februaro 1903.

Eksteraj ligiloj
----------------

* New York Times - kun fotoj
* Ralph Brumenthal: World’s Oldest Man, Though Only Briefly, Dies at 111 in New York
* Alexander Imich: Incredible Tales of the Paranormal: Documented Accounts of Poltergeist, Levitations, Phantoms, and Other Phenomen


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 526260
* LCCN: n94113112
* VIAF: 58316984
* ISNI: 0000000031648580
 |