recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Sarrión** [saRJON] estas vilaĝo kaj municipo de la provinco Teruelo (nordorienta Hispanio), nome en la sudorienta komarko Gúdar-Javalambre, kies komarka ĉefurbo estas Mora de Rubielos.

La municipo enhavas la submunicipon La Escaleruela.

Geografio
---------

Pordego de Teruelo.
Ermitejo de Kristosango (rekonstruita en 1990).
Ermitejo de Sankta Roĥo kun enireja portiko.
Ĝi estas je 38 km de Teruelo, provinca ĉefurbo, kaj je 103 km de Valencio. Al Teruelo alvenas de nordo tri ŝoseoj, de sudo aliaj tri kaj unu okcidente el Gea de Albarracín. El la tri sudaj, tiu plej orienta nome N-234 kun A-23 *Autovía Mudéjar* venas el sudoriento kune kun fervojo. Laŭ tiu La Puebla de Valverde estas la dua plej proksima municipo al la ĉefurbo, nome inter La Puebla de Valverde kaj pli proksima Albentosa. Krome la A-228 komunikas norde kun Valbona kaj Mora de Rubielos, la komarka ĉefurbo. Kaj sudokcidente la A-1514 komunikas kun Manzanera.

La municipa teritorio etendiĝas ĉe la montaro Javalambre, kies dua plej loĝata municipo ĝi estas, post la ĉefurbo Mora de Rubielos. La loĝloko staras je 991 m super marnivelo, fakte inter torentoj Barranco de los Judios (Ravino de la Judoj, sude) kaj Barranco de Cutando norde.

Historio
--------

Estis restaĵoj de keltiberoj kaj romianoj (ŝoseo).

En Mezepoko estis murego kun ses pordegoj pro strategia situacio sur monteto inter torentoj kaj ĝi iĝis defendejo por la tuta komarko de la supra Mijares. Kristanoj konkeris la lokon el islamanoj en la 13-a jarcento, kaj post konstituo de la komunumo de domaroj de Teruelo, ĝi estis inkludita en la *Sesma del Campo de Sarrión*.

Dum la Karlismaj Militoj, la 9an de majo 1843, la karlistoj invadis Sarrión kaj soldatroto eksplodigis ses de sep pordegoj kiujn havis la loĝloko; aktuale restas nur la Pordego de Teruelo. 

Dum la Hispana Enlanda Milito, okazis du bataloj en la areo, ambaŭ kun venko de la frankisma armeo, nome fine de junio 1938 kaj meze de septembro samjare; estis el lastaj operacoj de la armeo de la Dua Hispana Respubliko antaŭ la fino de la Batalo de Teruelo kun frankisma venko.

Aktualo
-------

Bazo de ekonomio estis agrikulturo (cerealoj), forstado kaj brutobredado. Preskaŭ ĉiuj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento kaj tiukadre ankaŭ en Sarrión oni malaltiĝis el 2 517 loĝantoj en 1930 ĝis milo da loĝantoj en 2001. Poste la loĝantaro stabiliĝis pro rikolto de trufoj.

Inter vidindaĵoj menciindas preĝejo, du ermitejoj, restaĵoj de murego inter kiuj unu pordego, fontanoj, Muzeo de la Milito (de la Hispana Enlanda Milito).

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Teruelo

Notoj
-----

Bibliografio
------------

* Ibáñez González, Javier (kunord.) (2009). Las Hoces del Mijares y los Caminos del Agua. Qualcina. Arqueología, Cultura y Patrimonio. ISBN 978-84-937190-0-5.
* Ibáñez González, Javier & Casabona Sebastián, José F. (2013). Castillos, murallas y torres. La arquitectura fortificada de la Comarca de Gúdar-Javalambre. Qualcina. Arqueología, Cultura y Patrimonio. ISBN 978-84-937190-5-0.

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 797998
* VIAF: 5053155919098039730000
 |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Skolta rokturdo** |
| --- |
|  |
| Skolta rokturdoSkolta rokturdo
 |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Paseroformaj *Passeriformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Muŝkaptuledoj *Muscicapidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Monticola* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***M. explorator*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Monticola explorator****(Vieillot, 1818) |
|
|
|
| Konserva statuso |
| {{{220px}}}**Konserva statuso: Malplej zorgiga** |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Skolta rokturdo  |

 |
| v • d • r |

La **Skolta rokturdo** aŭ Sentinela rokturdo (***Monticola explorator***) estas kantobirdo de la familio de Muŝkaptuledoj, iam lokitaj en la Turdedoj kune kun la aliaj Rokturdoj. La nomo de la specio (ankaŭ en la latina scienca nomo) aludas al la rekta staranta sinteno kiun adoptas tiu specio tre ofte por pli bone kontroli la eventualajn predantojn aŭ predotojn.

Sentinel Rock Thrush, South Africa S4E6994 (17234364971).jpgSentinel Rock Thrush, South Africa S4E6994 (17234364971)
Ĝi troviĝas en Lesoto, Sudafriko kaj Svazilando. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj herbejoj de altaj altitudoj.

Kiel aliaj rokturdoj temas pri specio, kies masklo havas **bluajn kapon kaj kolon, pli malhelajn flugilojn kaj ruĝecajn subajn partojn**; kiel distingilo oni povas diri, ke diference de aliaj rokturdoj, ĉe tiu ĉi la bluaj supraj partoj estas pli etendaj kaj tiele **ankaŭ la brusto kaj supraj flugiloj estas bluaj**, dum nur la flugilpintoj estas pli malhelbrunaj aŭ nigrecaj.

Referencoj
----------

* BirdLife International 2004. Monticola explorator[*rompita ligilo*]. 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 26an de julio 2007.
Abeli de Andrenedoj kun skopo plena je poleno.
Ventra skopo de *Megachile*.
La **skopo** estas organo de plej multaj abeloj, kiu servas por porti polenon. Nur inoj posedas ĉi tiun organon. Ĝi konsistas el harplena areo sur la malantaŭaj kruroj en plej multaj specioj aŭ sur la abdomeno en la familio de Megakiledoj. Ĝi similas al la korbeto aŭ polena korbo en sia funkcio, sed ĉi-lasta estas pli specialigita kaj estas karakteriza ĉe apedaj (*Apidae*) abeloj. Al iuj specioj de abeloj mankas skopo kaj portas polenon en la kropo. Parazitaj abeloj ne kolektas polenon kaj tial mankas al ili skopo. Iuj specio de abeloj havas specialigitajn harojn por forpreni polenon, florajn oleojn aŭ aliajn kemiajn komponaĵojn. Ili povas situi sur la kapo aŭ sur la antaŭaj kaj mezaj kruroj, sed ĉi tiuj haroj ne estas konsiderataj skopoj. La termino "skopo" rilatas nur al la strukturo, kiu servas por transporti polenon.

Vidu ankaŭ
----------

* Korbeto aŭ polena korbo

Referencoj
----------

* Hodges, Dorothy. (1952) *The Pollen Loads of the Honeybee*, published by Bee Research Association Limited (en angla)
* Proctor, M. Yeo, P. & Lack, A. (1996). *The Natural History of Pollination*. Timber Press, Portland, OR. (en angla)

* Kategorio Skopo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 726305
 |
Aranĝo de violono por la 11-a Rosenkranzsonate, jen oni interŝanĝis la A-kordon kun la D-kordo.
La **skordaturo** (ital. *scordatura = aliagordaĵo*) estas agordo de kordinstrumentoj deflankiĝa de la normo, kiu estas utiligata precipe ĉe violonoj kaj gitaroj.

Violono
-------

La skordaturo permesas jam en malaltaj pozicioj la ludadon de malfcilaj akordoj kaj samtempe ebligas al la instrumento aliajn soneblecojn per tro-aŭ maltrostreĉo de la kordoj. Tamen kordo ne tuj agordeblas du tonojn pli malaltajn sen misagordigi post norma reagordado. Ĉi tio kaj la evoluigo de novaj fingroteknikoj verŝajne estas la kaŭzoj por la rezignado de ĉi tiu tekniko, kiu ĉefe utilis en la epoko inter 1600 kaj 1720.

Georg Philipp Telemann ankoraŭ uzis la skordaturon en kelkaj verkoj kaj esceptkaze Niccolò Paganini kaj Gustav Mahler, ankaŭ R. Schumann (op.47) kaj I. Stravinski ("La fajrobirdo"). Ludonte tiajn muzikaĵojn oni tenas pretaj duan aŭ plurajn diversagorditajn instrumentojn. Por plifaciligi la legadon, oni notas per prenskribo aŭ iaspeca tabulaturo, kiu ne laŭas la sonantan tonon. La violonisto prenas laŭ la notskribo kiel ĉe normagordita violono, sed pro la skordaturo eksonas aliaj tonoj.

Plej fama muzika ekzemplero el la baroka muziko estas la *Rosenkranz-* oder *Mysteriensonaten* de Heinrich Ignaz Franz Biber, en kiuj ĉi tiu preskribas 15 diversajn agordojn (vd. ĉisupran ilustraĵon).

Agordoj de la 16 Rosenkranzsonaten (rozariosonatoj) de Biber
W. A. Mozart notis la vjolovoĉon de sia „sinfonia concertante" KV 320d en D-maĵoron, kvankam la peco sonas en E bemola. Ĉi tio malpliigas la teknikajn malfacilaĵojn por la solovjolo konsiderinde kaj ebligas pli altan sonan brilecon.

La skordaturo ankaŭ aperas en la popolmuziko; skotaj kaj norvegaj hardanger-violonistoj ŝanĝas la agordon de la du malaltaj kordoj, disponante tiel pri adekvata borduno.

Gitaro
------

Ĉe gitaro skordaturo ankoraŭ estas ŝatata. Tipaj agordoj estas krom la normagordo „akordagordoj" , kiuj ebligas atingi multajn aliajn akordojn per simplaj bareoprenoj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Skordaturo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Detalaj eksplikoj pri skordaturo ĉe ĉiuj instrumentoj. anglalingve[*rompita ligilo*]
**Skotarske,** ukraine **Скотарське,** hungare **Kisszolyva** [kiŝsojva] estas vilaĝo en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto Volovec. Skotar signifas slave: bredisto.

Transkarpata provinco en Ukrainio
Distrikto de Volovec en Transkarpatio

Bazaj informoj
--------------

* 48° 44′ 13″ N 23° 16′ 01″ O﻿ / ﻿48.73694 °N, 23.26694 °O﻿ / 48.73694; 23.26694 (mapo)Koordinatoj: 48° 44′ 13″ N 23° 16′ 01″ O﻿ / ﻿48.73694 °N, 23.26694 °O﻿ / 48.73694; 23.26694 (mapo)
* Areo: 4 km²
* Alto super marnivelo: 653 m
* Loĝantaro: 1410
* Poŝtkodo: 89133
* Telefonprefikso: 03136

Situo
-----

Skotarske situas proksime de la pola landlimo laŭ rojo.

Historio
--------

La unua mencio pri la vilaĝo okazis en 1607 en formo *"Szkotárszka"*. Komence paŝtistoj, bredistoj vivis tie. En 1889 la vilaĝo unuiĝis kun *Szvalyavka* [svaljavka]. La nova loknomo iĝis **Kisszolyva**. En 1910 vivis tie 1085 loĝantoj, (885 rutenoj, 120 germanoj, 80 hungaroj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Bereg, al distrikto de Alsóverecke, poste al Ĉeĥoslovakio. En 1939 la plej orienta regiono de disfalanta Ĉeĥoslovakio deklaris malgrandan sendependan respublikon Karpata Ukrainio. Poste Hungario okupis la respublikon kaj tuj aranĝis aŭtonomion, kies apartaĵo estis ankaŭ Skotarske. Ekde 1945 ĝi apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio.

Vidindaĵoj
----------
ekzemplo kun grava literuma eraro**Skrablo** (angle *Scrabble*) estas krucvortludo por du ĝis kvar personoj. Per tegoletoj reprezentantaj literojn de diversaj valoroj estas farataj sur la tabulo vortoj, kiuj estas interligendaj kiel ĉe krucvortenigmo. Estas atingendaj kiom eble plej multaj poentoj pere de lerta eluzado kaj kombinado de la litervaloroj kaj la premitabuleroj. En 121 landoj jam vendiĝis pli ol 100 milionoj da ekzempleroj de la ludo en 29 diversaj lingvoj (inkluzive de Esperanto).

Historio de la angla versio
---------------------------

Alfred M. Butts, usona arkitekto, inventis Skrablon en 1948.
Li volis krei ludon, kiu dependus duone de bonŝanco, kaj duone de kapablo de la ludanto.
Originale, li inventis ludon Lexico, en kiu ludantoj kreas vortojn sen tabulo, kaj la nombron de la unuopaj literoj li derivis de la literfrekvencoj en la gazeto New York Times.
Poste, la ludo ĝisevoluis al Criss-Crosswords, en kiu oni komencas ludi enmetante vorton en la supran-maldekstran angulon de la tabulo.
Ankaŭ, tiam ĝi ankoraŭ ne enhavis specialajn tabulerojn por obligi poentarojn.
Je la 16-a de decembro 1948, oni elektis la nomon *Scrabble* kiel nomon por la angla versio.

En 1953, la ludo disvastiĝis al Aŭstralio kaj Britio.
La unua mondkonkurso okazis en Londono en 1991 (la dua poste en Novjorko en 1993). Hodiaŭ la rajtoj al la ludo apartenas al Hasbro en Usono, kaj al Mattel en Britio.

Esperanta versio
----------------

Inter la jaroj 2002 kaj 2018 ludeblis Skrablo en Esperanto per retejo starigita de Clayton Smith ĉe skrablo.ikso.net (programita en Ĝavo).

Kiel anstataŭaĵoj proponiĝas nun la ludoj Vortludo kaj 7literoj, kiuj ambaŭ ludeblas per saĝtelefonoj kaj la dua ankaŭ en komputila retumilo.

### Litervaloroj

| Litero | valoro | nombro |
| --- | --- | --- |
| A | 1 | 8 |
| B | 4 | 2 |
| C | 4 | 1 |
| Ĉ | 4 | 2 |
| D | 2 | 3 |
| E | 1 | 8 |
| F | 3 | 2 |
| G | 3 | 2 |
| Ĝ | 3 | 2 |
| H | 8 | 1 |
| Ĥ | 10 | 1 |
| I | 1 | 8 |
| J | 2 | 3 |
| Ĵ | 10 | 1 |
| K | 2 | 4 |
| L | 1 | 4 |
| M | 2 | 4 |
| N | 1 | 6 |
| O | 1 | 8 |
| P | 2 | 3 |
| R | 1 | 6 |
| S | 1 | 6 |
| Ŝ | 4 | 1 |
| T | 1 | 4 |
| U | 1 | 4 |
| Ŭ | 8 | 1 |
| V | 3 | 2 |
| Z | 5 | 1 |
| Ĵokero | 2 |

Vidu ankaŭ
----------

* Anagramo
* Vorto-Mozaiko
* Vortludo (saĝtelefona ludo)

* Kategorio Skrablo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Literaturo
----------

* Skrablo esperantiĝas – artikolo de Dafydd ap Fergus en La Ondo de Esperanto 6/2003 (104)
* Skrablo: vortludo populara, tamen iom ĥaosa – artikolo de Hoss Firooznia por Usona Esperantisto (2018)
* Vortludo "Vortludo" ne permesas miaŭindon – artikolo en Libera Folio (2019)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Vortludo Arkivigite je 2019-07-09 per la retarkivo Wayback Machine – Skrablo en Esperanto por saĝtelefonoj
* *7Literoj –* Skrablo en Esperanto por saĝtelefonoj aŭ retumilo
* Skrablo en Esperanto – la ne plu ludebla retejo de Clayton Smith
* Dissendolisto Skrablo – ĉesis funkcii en 2020; Arkivigite je 2002-10-17 per la retarkivo Wayback Machine
|  |  |
| --- | --- |
|  | Se vi serĉas artikolon pri mezepokaj monaĥoj, kiu kopiis tekstojn, vidu Kopiisto. |

Antikva egipta skribisto kun papirusfolio
La profesio de **skribisto** (lat.: Actuarius) kiel spertulo pri skribo kaj lego plurfoje ŝanĝiĝis dum la paso de la homa historio laŭ taskaro kaj graveco.

En la antivaj kulturoj skribistoj estis altfakuloj, kiuj rangis ĉepinte de siaj socioj. Dum epokoj, en kiuj eĉ la reĝo preskaŭ neniam ŝcipovis legi nek skribi, ili havis la pozicion de skribfakulo kaj aktisto. En la mezepoko la monaĥejoj estis centroj de la skribarto, kies ĝermoj ili fariĝis. Ekde la malfrua mezepoko la supren strebanta burĝaro komencis mal-analfabetiĝi; proceso, kiun aparte en Germanujo progresigis la reformacio. Pro la kreska kleriĝo de la socio la funkcio de la skribistoj evoluis al tiu de aktisto.

Nuntempe vera skribista profesio ekzistas en la socioj de subevoluitaj landoj, kie la anafabetismo ankoraŭ estas vaste disvastiĝinta.

La patrono de la skribistoj
---------------------------

En la eŭropa mezepoka katolika kulturo oni inventis diablon, kiu estu la patrono kaj de tajperaroj kaj de skribistoj (kopiistoj), nome Tutivillus, registrita ekde la 13-a jarcento, ankaŭ per diverseco de nomoj kiel Titivillus, Tytinillus, Titulinus, Titufullus, Tutivill kaj Titivitilarius, kompreneble logika konsiderante la tendencon al literŝanĝoj. Tiu diablo estus la kulpulo de la eraroj faritaj de la skribistoj (instigita de siaj inferaj estroj), kiu siavice transprenis la kulpon de la eraroj, por la profito de la erarintoj, kiuj sentis sin senkulpigitaj. Tiu estas la diskonigo de Julio G. Montañés en sia verko 'Tutivillus: el demonio de las erratas'.

Vidu ankaŭ
----------

* La sidanta skribisto

Notoj
-----

1. ↑  CARLOS BENITO, "Si hay alguna errata en este texto, es culpa de Tutivillus", HOY, 6a de junio 2021,

* Skribisto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Skribisto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
dekstra
**SkyOS** estas operaciumo kreita de la aŭstra komputilisto *Robert Szelneney*. Ĝi ekzistas ekde 1996, sed la versio 5.0 estis kompleta reverko el komenco. La nova eldono estas ellaborata, kaj kontrolata.

SkyOS subtenas SMP-on, integratan plurmedian subsistemon, kaj 64-bajton dosiersistemon. Sia dosiersistemo unue estis bazita en modifita OpenBFS-versio, sed nun ĝi evoluis en sia propra dosiersistemon: SkyFS.

ekranbildo de la beta-eldono *6669*
SkyOS ĉefe subtenas POSIX-on, kaj enhavas la plejparton de la libera softvara GNU-projekto, inkluzive de GCC. Pro sia POSIX-subteno kaj porto de fenestrilo de speco *GTK+*, multaj Linuksaj kaj Uniksaj programoj estis portitaj al ĝi, inkluzive de AbiWord kaj Gaim, kaj ludoj kiel Quake.

Ekde proksimume 2006, SkyOS havas limigitan hardvaran subtenon pro malhavo de peliloj. Sed, multe da aranĝaĵoj estas nuntempe subtenitaj, inkluzive de multaj retaj aranĝaĵoj, sonaj aranĝaĵoj, memoraj aranĝaĵoj, kaj multaj aliaj. La beta-eldono *6669* enhavis USBan stakon, *DMA*-subtenon, kaj porton de *CUPS* por subteni multajn printilojn. Kvankam SkyOS subtenas grafikajn aranĝaĵojn en dudimensia rapidiga aū VESA-reĝimo, ĝi malhavas kompletan hardvaran subtenon por tridimensia bildigo trovita en novaj grafikaj aranĝaĵoj kiel *nVidia GeForce* kaj *ATI Radeon*.


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Libera programaro |

SkyOS enhavas softvarojn por multaj ordinaraj taskoj: GTK, Mozilla kaj Mono platformoj estis portita, kiu disponigi aliajn programojn. Aldone, programistoj kreis multajn aplikaĵojn kaj ludojn por SkyOS. Tamen kompleta operaciuma funkciado neniam atingiĝis, kaj en 2009 publike deklariĝis ke la sistemo ne pluevoluiĝos. La plej aktuala beta-eldono *6947* el la jaro 2008 ekde aŭgusto 2013 publike disponeblas.
**SkySails** estas markonomo de la samnoma Hamburga entrerpeno *SkySails GmbH & Co. KG* por plenaŭtomata tirdraka pelado, kiu per helpo de ventoenergio povas plushelpi motoron de kargoŝipoj, grandaj jaĥtoj kaj fiŝistaj ŝipoj.

La entrerpeno *SkySails GmbH & Co. KG* estis fondita en Hamburgo en 2001 fare de **Stephan Wrage** kaj **Thomas Meyer**.

SkySails ellaboris ventopelajn sistemojn por ŝipoj por ŝpari je konsumo de la dizeloleo. ĉefaj partoj de la sistemo estas: tirdrako kun ŝnuro, starta kaj finiga sistemo, direkta sistemo por plenaŭtomata funkciado.

La tirdrako povas flugi en alto de 100-300 m, en pli forta kaj konstanta vento. La disvolvo de la drako daŭras 10-20 minutojn.

La unua provo de la tekniko komenciĝis la 15-an de decembro 2007, kiam **MS Beluga SkySails** estis surakvigita en Hamburg. La veturo komenciĝis la 22-an de januaro 2008 en Bremerhaven kaj kondukis tra Guanta (Venezuelo), Davant (Mississippi) al Mo i Rana (Norvegio), kien ĝi alvenis la 13-an de marto 2008, veturante 11.952 marmejlojn kaj dum 51 tagoj. Oni uzis la sistemon de kelkaj minutoj ĝis 8 horoj. La ŝparo je pelaĵo estis sub 5 %.

Oni kalkulas je ŝparo de 10-15 % de la pelaĵo (okaze de 160 m² granda velo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio SkySails en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* www.skysails.com
**Thomas Slade GORTON III** (kutime **Slade GORTON**, elp. SLEJD GORtn, n. la 8-an de januaro, 1928, mortis la 19-an de aŭgusto 2020) estis senatano de Vaŝingtonio, kaj antaŭe ĉefadvokato de Vaŝingtonio.

Li naskiĝis en Ĉikago, servis en la armeo tuj post la fino de la 2-a mondmilito, ricevis universitatan gradon de Dartmouth College kaj juran gradon de Columbia University, kaj poste servis en la Aerarmeo 1953-1956.

Li ekaktivis politike (en la Respublikana Partio) en 1958, elektiĝante al la Vaŝingtonia parlamento, kie li servis 1959-1969. En 1969 li elektiĝis kiel ĉefadvokato de Vaŝingtonio, servante tiel ĝis 1981. Li konatiĝis pro sia nekutima kutimo persone argumenti la subŝtatan starpunkton, kiam Vaŝingtonio partoprenis proceson antaŭ la Usona Ĉefkortumo.

Li elektiĝis al la Usona Senato en 1980, venkante la delongan senatanon Warren G. Magnuson. En 1986, Brock Adams venkis lin per malmultvoĉa plimulto. En 1988 li denove elektiĝis, post la demisio de Daniel J. Evans, kies partia aliancano li estis. Li restis en la Senato ĝis 2000, kiam lin venkis Maria Cantwell.

* Kategorio Slade Gorton en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 393330
* GND: 17172545X
* LCCN: n90706385
* VIAF: 13938620
 |
**Sarroux** estas franca komunumo lokita en la departemento Corrèze kaj en la regiono Limoĝio. Ĝi havis 428 loĝantojn laŭ censo plenumita en 2007.

La vilaĝo estas trafluata de la rivero Dordogne, almonte de la akvobaraĵo de Bort-les-Orgues kaj laŭlonge de ties lago.

Geografio
---------

Sarroux etendiĝas sur 23,76 km², kaj havis 428 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas 18 homoj po kvadrata kilometro. La vilaĝo situas en Corrèze, kiu estas kampara, maldense loĝata franca departemento en la nordokcidenta parto de la Centra Masivo.

La regiono ĉirkaŭ Ussel ĉefe konsistas el malaltaj montoj kaj altebenaĵoj.

Historio
--------

La departemento Corrèze estis oficiale kreita la 4-an de marto 1790 dum la franca revolucio. Sarroux antaŭe apartenis al la reĝa provincio Limoĝio.

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la komunumo S-ro Jean-Jacques Gouttebroze, kiu do fariĝis la loka urbestro.

Monumentoj
----------

La kastelo Pierrefite datiĝas de la 13-a jarcento. Ĝi estis klasifikita kiel Monumento historia la 19-an de marto 1927.

La loka preĝejo estas romanikstila kaj estas dediĉita al Sankta Bartolomeo.

Administrado
------------

Sarroux apartenas al la kantono de Bort-les-Orgues, kies ĉefurbo estas Bort-les-Orgues. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Ussel, unu el la tri arondismentoj de la departemento Corrèze.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Corrèze
* Kantono de Bort-les-Orgues

Eksteraj ligiloj
----------------

* Neoficiala retejo pri Sarroux
**Sorkikápolna** (ŝorkikApolna) estas malgranda vilaĝo en Hungario en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Vas (Hungario), en Distrikto Szombathely. La loknomo devenas el kapelo omaĝe al Ladislao la 1-a (Hungario).

Sonorilostablo en Sorkikápolna
Vilaĝdomo de Sorkikápolna

Bazaj informoj
--------------

* Poŝtkodo: 9774
* Telefonkodo: 94
* Areo: 9  km²
* Loĝantaro: 260

Situo
-----

Sorkikápolna situas sur ebenaĵo, laŭ la fervojo inter Szombathely kaj Vasvár, krome laŭ la flankovojo inter Szombathely kaj Rába.

Historio
--------

La unua mencio devenis el 1411 en formo *"Kapolna"*. En 1941 memstara municipo **Sorkitótfalu** aliĝis al Sorkikápolna. En Sorkikápolna migra poŝto servas.

Komunumoj pri *kápolna* (= kapelo) en Hungara reĝlando
------------------------------------------------------

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Csicsókápolna | Erzsébetkápolna | Kápolna | Kápolnás | Kápolnásfalu | Kápolnásnyék |
| Kemeneskápolna | Kerkáskápolna | Lentikápolna | Sajókápolna | Sorkikápolna | Tornakápolna |

* Kategorio Sorkikápolna en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Temas pri... Ĉi tiu artikolo temas pri genro de krustacoj. Por informoj pri vira persona nomo, vidu la artikolon Omar.

| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Omaro** |
| --- |
|  |
| Homarus americanus*Homarus americanus* |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Bestoj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Artropodoj *Arthropoda* |
|
| Subfilumo: | Krustuloj *Crustacea* |
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Malakostrakoj *Malacostraca* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Dekpieduloj *Decapoda* |
| Subordo: | Pleocyemata |
| Infraordo: | Astacidea |
|
|
|
|
| Familio: | **Omaroj** *Nephropidae*Dana, 1852 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Subfamilioj kaj Genroj |
| * Neophoberinae
	+ *Acanthacaris*
* Thymopinae
	+ *Nephropsis*
	+ *Nephropides*
	+ *Thymops*
	+ *Thymopsis*
* Nephropinae
	+ *Homarus*
	+ *Nephrops*
	+ *Homarinus*
	+ *Metanephrops*
	+ *Eunephrops*
	+ *Thymopides*
 |
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Omaro  |

 |
| v • d • r |

**Omaroj** estas genro de dekpiedaj krustacoj; iliaj antaŭaj piedoj portas tre fortajn pinĉilojn kontraŭe al palinuroj.

Diversaj specoj de omaroj vivas rande de norda Atlantiko kaj de Mediteraneo; iuj specoj ankaŭ en la Hinda kaj Paca Oceanoj. Somere omaroj vivas en malprofundaj ĉebordaj akvoj, vintre ili retiriĝas al profundoj ĝis 50 metroj. Ĉar la karno de la pinĉilaj muskoloj estas ŝatata delikataĵo, la kaptado de omaroj estas ekonomie grava.

Omaroj povas atingi aĝon de pluraj jardekoj (eble ĝis 60 jaroj), pezon de naŭ kilogramoj kaj longon de 70 centimetroj; sed nur malmultaj atingas tiajn aĝon kaj grandecon. Mezuma pezo estas unu kilogramo, ĉe longo de 30 cm.

La femaloj frajas en ĉiu dua jaro, produktante ĝis 100.000 ovojn. Omaroj evoluas unue kiel larvoj, sed, male al insektoj, kreskas ankaŭ post la atingo de matureco (je aĝo de ĉirkaŭ ses jaroj, kun pezo de ĉirkaŭ 250 gramoj). Por povi kreski ili devas demeti sian krustecan haŭton (mudi); tio okazas komence plurfoje jare, poste malpli ofte, fine nur ĉiun duan jaron.

* Omaro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Omaro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Omaro en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
Koordinatoj: 48° 05′ 19″ N 3° 46′ 20″ O﻿ / ﻿48.08861 °N, 3.77222 °O﻿ / 48.08861; 3.77222 (mapo)

**Sormery** estas franca komunumo lokita en la departemento Yonne kaj en la regiono Burgonjo. Ĝi havis 349 loĝantojn laŭ censo plenumita en 1999.

Geografio
---------

Sormery etendiĝas sur 30.56 km², kaj havis 349 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas 11 homoj po kvadrata kilometro. La komunumo situas en Yonne, en la nordokcidenta parto de Burgonjo. 

La vilaĝo konsistas el la jenaj 11 domaretoj :

* La Rue Chèvre
* La Tuilerie
* Francoeur
* La Guinand
* La Guette
* La Charbonniere
* Les Hurpeaux
* La Coudre
* Fort-Sublot
* Haut Perthes
* Bas Perthes

Historio
--------

La departemento Yonne estis oficiale kreita la 4-an de marto 1790 dum la franca revolucio. 

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la komunumo S-ro Gérard Delagneau, kiu do fariĝis la loka urbestro.

Administrado
------------

Sormery apartenas al la kantono de Flogny-la-Chapelle, kies ĉefurbo estas Flogny-la-Chapelle. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Avallon, unu el la tri arondismentoj de la departemento Yonne.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Yonne
* Kantono de Flogny-la-Chapelle
Koordinatoj: 49° 32′ 38″ N 17° 39′ 11″ O﻿ / ﻿49.54389 °N, 17.65306 °O﻿ / 49.54389; 17.65306 (mapo)

**Slaviĉa tunelo** (ĉeĥe *Slavíčský tunel*) aŭ ankaŭ **Ferdinandův tunel** (*Tunelo de Ferdinando*) estas teknika memorindaĵo, kiu troviĝas en municipo Slavíč. Temas pri forlasita fervoja tunelo, kiu estas 258,9 metroj longa kaj 6 metroj alta.

Historio
--------

La fervojlinio devis esti devene kondukita en tranĉo profunda 12 m, pro la nestabileco de geologia subaĵo proponis inĝeniero Karel Hummel, por ke estu konstruita malfermita tunelo en longeco 258,9 m. La tunelo estis ektrafikigita en la jaro 1847 kiel konsisto de sektoro Lipník nad Bečvou - Bohumín en Norda fervojo de imperiestro Ferdinando (nun konsisto de fervojlinio Přerov - Bohumín). La tunelo funkciis ambaŭdirekte ĝis la jaro 1873. Estis konstruita la dua relo sude de la municipo, sur tiu ĉi relo oni veturis ĝis Bohumín. Ĝis Aŭstrio oni veturis senĉese tra la tunelo. La tunelo estis detruiĝanta kaj la kompanio ne volis tro elspezi monon en la tunelon, ĝi konstruis la duan relon al la relo el la jaro 1873. Tio okazis en la jaro 1895. La tunelo apartensi al fervojo ĝis la jaro 1925, kiam ĝi estis transdonita sub administrado de municipo Slavíč. En la sekvantaj cent jaroj la tunelo estis eluzata krom alia kiel deponejo de terpomoj kaj en la 1960-aj jaroj oni eĉ pripensis pri ties retrafikigo per konstruado de tria relo sur la ĉefa fervojlinio.

Interesaĵo
----------

Slaviĉa tunelo, okcidenta portalo
Regas legendo, ke la tunelo estis konstruita pro ordono de imperiestro Ferdinando la Bonkora, kiu onidire diris, ke fervojo sen tunelo ne estas fervojo. Sed tiu ĉi informo ne baziĝas sur la vero. Similan mensogon ripetis aŭtoroj de tutŝtata filma semajnprezentado en la jaro 1963 en rubriko *Nia fejetono*, kie la tunelo propagandisme servis al nerekta batado de laŭtempaj problemoj per sia fina frazo: "La manon sur la koron, karaj amikoj - ĉu ne konstruas ankoraŭ vi hodiaŭ ie similajn tunelojn?"
Detaloj de Moskva Papiruso (tasko 14)
La **Moskva matematika papiruso** estas malnov-egipta papiruso kun matematika enhavo, kiu entenas kolekton de entute 25 kalkultaskoj. Ĝi longas 5,44 m kaj larĝas nur 8 cm, estas datita je jaro 1850 a.K. kaj estas krom la papiruso Rhind unu el la plej gravaj historiaj fontoj pri matematiko en antikva Egiptio.

Historio
--------

La papiruson malkovris, aĉetis en 1893 la rusa egiptologo Vladimir Goleniŝĉev en Egiptio kaj venas originale el Dra Abu el-Naga ĉe Tebo. La rusa egiptologo veturis 60-foje en Egiption, dume li neniam faris elfosadojn, sed donacis sian tutan antikvan kolektaĵon en 1911 al la Puŝkin-muzeo en Moskvo, kie ĝi nun estas rezervata sub numero 4676.

Enhavo
------

La papiruso estas verkita en hierata skribo, kies traduko estis publikigita en 1930 fare de Vasilij Struve kaj Boris Turajev.

La papiruso entenas 25 matematikajn taskojn, kiuj ne estas sisteme ordigitaj kiel ĉe la papiruso Rhind. Pro tio Gabriele Höber-Kamel taksas la papiruson speco de „ekzamenlaboro" kaj apogas sian hipotezon unuflanke per – kompare al aliaj matematikaj papirusoj – la relativa malgranda nombro de taskoj kaj aliflanke la ekzistantaj rimarkoj malantaŭ la taskoj, kiuj estas tradukeblaj: „*Vi tion ĝuste elpensis*".

Literaturo
----------

* Wassili Wassiljewitsch Struwe, Boris Turajew: *Mathematischer Papyrus des Staatlichen Museums der Schönen Künste in Moskau*. Quellen und Studien zur Geschichte der Mathematik, Astronomie und Physik, A, Bd.1, J. Springer, Berlin 1930
* Hans Wußing: *6000 Jahre Mathematik*. Springer, Berlin u. a. 2008. ISBN 978-3-540-77189-0, S. 119-121

Eksteraj ligiloj
----------------

* Papyrus Moskau 4676 bei www.meritneith.de Arkivigite je 2010-01-15 per la retarkivo Wayback Machine

* Kategorio Moskva matematika papiruso en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La Geminida meteora pluvo vide de la Norda Hemisfero, en decembro 2013
La **Geminidoj**, alternative ankaŭ nomeblaj *Ĝeminidoj* estas produktiva meteora pluvo aŭ meteorfluo kaŭzita de la objekto 3200 Faetono, malgranda, ne tre hela apolona asteroido, kun tre discentra orbito. Tio igus la Ĝeminidojn, kune kun la Kvadrantidoj, la nuraj gravaj meteorpluvoj ne devenantaj de kometo. La meteoroj de tiu ĉi pluvego estas malrapide moviĝantaj, povas esti viditaj en decembro kaj kutime pintas ĉirkaŭ la 4-16-a de decembro - la dato de plej alta intenseco estas la mateno de la 14-a de decembro. Lastatempaj pluvegoj vidigis 120-160 meteorojn po horo sub optimumaj kondiĉoj, ĝenerale ĉirkaŭ de la dua gxis tri hloka tempo. Ĝeminidoj unue estis observitaj en 1862, multe pli lastatempe ol aliaj pluvegoj kiel la Perseidoj (36 p.K.) kaj Leonidoj (902 p.K.).

Surbaze de datumoj de la esplormisio *Parker Sun Probe*, studo de 2023 proponis ke la Ĝeminidoj eble estis formitaj pro la katastrofa disrompo de kometo kiu krom Faetonon formis la asteroidojn 2005 UD kaj 1999 YC.

Fontoj
------

* Teksto baze de la enkonduko de la anglalingva koncerna artikolo je la stato de 14-a de novembro 2023 - referencojn, kiuj ĉiukaze estas anglalingvaj, vidu tie.
*Ankaŭ estas urbo Slavjansk en Ukrainio.*

---

**Slavjansk-na-Kubani** (ruse *Славянск-на-Кубани*) estas urbo en Krasnodara regiono en Rusio.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 03423.

La urbo estis fondita en jaro 1865.

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1958.

La urbo antaŭe estis nomita kiel:

* Slavjanskaja (Slava, Славянская) en 1865 ... 1958.

La interurba telefona kodo estas 86146, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo (en jaro 2005).

La urbo estas ĉe rivero Protoka (Протока), branĉo de rivero Kubanj (Кубань)).

En la urbo estas fervoja stacio.

En 1959 la urbo havis 39 mil loĝantojn, en 2002 estis 64,1 mil loĝantoj.

* Kategorio Slavjansk-na-Kubani en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Flago de Krasnodara regiono
Urboj de Krasnodara regiono

**Ĉefurbo**: Krasnodar

Abinsk |
Anapa |
Apŝeronsk |
Armavir |
Beloreĉensk |
Gelendĵik |
Gorjaĉij Kluĉ |
Gulkeviĉi |
Ĥadiĵensk |
Jejsk |
Korenovsk |
Krimsk |
Kropotkin |
Kurganinsk |
Labinsk |
Novokubansk 
Novorossijsk |
Primorsko-Aĥtarsk |
Slavjansk-na-Kubani |
Soĉi |
Temrjuk |
Timaŝjovsk |
Tiĥoreck |
Tuapse |
Ustj-Labinsk
**Soroptimist Internacia** estas tutmonda servo organizaĵo de kaj por virinoj kiu celas plenegalajn homajn rajtojn kaj seksan egalecon. Ekzistas pli ol 75 000 soroptimistoj en 122 landoj (2018). Tio signifas ke multe da lingvoj estas parolataj nur ene de la soroptimisma mondo - ne mirinde oni ne ĉiam komprenas kion aliaj diras, sed ekzistas vorto kiun ĉiuj soroptimistoj komprenas, nome paco. La vorto paco estas en la koro de ĉiuj soroptimistoj.

Ĝi havas kiel ne-registara organizaĵo (NRO) voĉon en la diversaj organoj de la Unuiĝintaj Nacioj kaj la Konsilio de Eŭropo. La nunaj prioritataj temoj sur kiuj la organizaĵo fokusas estas la Celoj por Daŭrebla Evoluigo, kiujn la UN starigis en 2015 kiel agendo por la venontaj 15 jaroj, koncentriĝante sur Celo 4 - Edukado kaj Celo 5 - Seksa Egaleco kaj aliaj areoj kiuj rilatas al la enpovigo de virinoj.

Historio
--------

Soroptimist Internacia estis fondita en 1921 en la Usono. La nomo Soroptimist devenas de la latina: *sorores* (fratinoj) kiuj alstrebas la *optimuman* (plej bonan). Laŭ la angla (kaj aliaj) retejoj de la soroptimistoj tio devus esti interpretata kiel : "la plej bona por virinoj"

Celaro
------

Soroptimist Internacia havas jenajn celojn:

* plibonigo de virinaj rajtoj;
* altaj etikaj normoj;
* homaj rajtoj egale por ĉiuj;
* egaleco, evoluigo kaj paco akcelante bonajn internaciajn rilatojn, interkompreniĝon kaj amikecon;
* daŭrebla evoluigo;
* sanprizorgo por patrino kaj infano.

Organiza strukturo
------------------

Ekzistas kvar federacioj kiuj plejparte koincidas kun kontinentoj, unioj (landoj) kaj kluboj.

Projektoj
---------

Soroptimist Internacia kaj ĝiaj kluboj, unioj kaj federacioj laboras ĉirkaŭ lokaj, naciaj kaj internaciaj projektoj. Kvaronjare estas tutmonda projekto. Soroptimist Internacia jam traktis jenajn temojn : migrado, maljuniĝo, aliro al edukado, klimata ŝanĝo, kriminala juro, seksa perforto, kamparaj virinoj, ina ekonomia enpovigo, homvendado, edukado de virinoj al gvidaj pozicioj.

En la periodo 2003/2007 Soroptimist Internacia kunlaboris kun la organizo 'Women for Women International' (Virinoj por Virinoj Internacia) por virinoj en la (eks-)militaj landoj Afganio, Bosnio, Ruando en la kadro de la "Projekto Sendependeco: Virinoj Pluvivantoj de Milito' por helpi konstrui novan vivon por ili tra trejnado kaj la provizo de mikrokreditoj.

Eksteraj ligiloj
----------------

(angla) Oficiala retejo de Soroptimist International : soroptimistinternational.org

Vidu ankaŭ
----------

* Internacia alianco de virinoj
* Internacia arabvirina forumo
* Feminisma movado

Referencoj
----------

1. ↑  (angla) 2002-2011: Soroptimists celebrate international peace day, Soroptimist International, alirite la 22-an de majo 2018.
2. ↑  (angla) Advocacy, Soroptimist International

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 612463
* GND: 10042112-X
* LCCN: n82253680
* VIAF: 154844208
* ISNI: 0000 0004 0518 8444
* SUDOC: 053472241
 |
Ĉefplaco de Slavonski Brod
Malnova strato de Slavonski Brod
Fortikaĵo de Slavonski Brod
Abatejo de Slavonski Brod
**Slavonski Brod** (hungare *Bród*) estas urbo en Kroatio apud la landlimo al Bosnio kaj Hercegovino. Ĝis 1934 la nomo estis **Brod na Savi**.

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 55 km²[*mankas fonto*]
* Supermara alteco: 92 m
* Loĝantaro: 64 600[*kiam?*]
* Poŝtkodo: 35 000
* Telefonprefikso: 35
* Aŭtokodo: SB

Situo
-----

Slavonski Brod situas inter monto kaj rivero sur ebenaĵo, laŭ maldekstra bordo de la rivero Sava, laŭ aŭtoŝoseo Zagrebo-Beogrado kaj laŭ fervojo Zagrebo-Vukovar. Proksime estas lago kaj fiŝkaptista lago.

Historio
--------

La romianoj havis tie urbon *"Marsonia"*. La turkoj faris senhoma la komunumon ost la mezepoko. En 1694 oni fondis abatejon, kiu tute trakonstruiĝis en 1727. En 1780 fortikaĵo konstruiĝis kun 155 kanonoj. Vaporŝipo unuafoje aperis en 1846 kaj komenciĝis la trafiko inter Sisak-Zemun. Fervoja ponto konstruiĝis en 1879, kiu eksplodiĝis en 1941, post 20 jaroj rekonstruita. Ĝis Traktato de Trianon Slavonski Brod apartenis al Habsburga Imperio, al Hungara reĝlando, al Pozsega (reĝa departemento), al distrikto de *Slavonski Brod*, kies distriktejo estis, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio, fine ekde 1991 al Kroatio.

Apudaĵo de la urbo estas grava vinkultura regiono, en la urbo troviĝas peza kaj malpeza industrioj. En Slavonski Brod universitato kaj ĉeflernejo funkcias.

Vidindaĵoj
----------

* baroka fortikaĵo
* baroka abatejo kun preĝejo kaj biblioteko
* paroĥa katolika preĝejo de 1754
* malsanulejo de 1898
* hotelo de 1935
* impona ĉefplaco

Famuloj
-------

En Slavonski Brod mortis hungara maristo-akademiano Albert Kenessey.

Rilatoj al Esperanto
--------------------

En Slavonski Brod inter la du mondmilitoj interalie aktivis la kuracisto Leo Kun kaj la ĵurnalisto Franjo Homar, kiu sinmortigis en 1933, en aĝo de nur 28 jaroj, kaj tiel frue finis promesan movadan karieron. Ekde la jaro 1932 en la urbo eldoniĝis la periodaĵo La Suda Stelo, organo de Jugoslavia Esperanto-Ligo.

Universitato de Slavonski Brod

* Kategorio Slavonski Brod en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 268722
* GND: 4219545-7
* VIAF: 244612024
* ISNI: 0000 0004 0466 7785
* NKC: ge471828
 |
**Schleinikon** estas komunumo en la distrikto Dielsdorf, Kantono Zuriko, Svislando. Ĝi havis 703 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007. La 31-an de decembro 2008 la loĝantaro nombris 701.

Geografio
---------

Surbo en Schleinikon
Schleinigen situas norde de la ĵurasa montoĉeno Lägern kaj sude de la montoĉeno *Egg* en la valo *Wehntal*, kiu senakviĝas per la rivero Surbo, inter Oberweningen kaj Niederweningen.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 5,65 km², de kiuj 43,4% estas kovritaj de arbaro, 49,7% servas por agrikulturo kaj 6,7% por setlado.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Schleinikon limas en nordo al Siglistorf (Kantono Argovio), en oriento al Oberweningen, en sudoriento al Boppelsen, en sudokcidento al Otelfingen, kaj en okcidento al Niederweningen.

Trafiko
-------

Kvankam tra Schleinigen pasas la linio de la Svisaj Federaciaj Fervojoj de Dielsdorf al Niederweningen, la komunumo ne disponas pri propra stacidomo. La komunumo tamen per busoj estas bone konektita al la reto de la Zurika Trafik-Unio kaj la stacidomoj de la du najbaraj komunumoj facile atingeblas.

La kantona ĉevojo n-ro 17, kiu kondukas tra la komunuma teritorio, pasas norde de la ĉefvilaĝo, kiu situas flanke de la gravaj trafikvojoj kaj tiel ĝuas trankvilecon.

Vidindaĵoj
----------

Zythüsli
La tuta vilaĝeto vidindas pro siaj multnombraj faktrabdomoj. Elstara kaj la rekonilo de Schleinikon estas la tiel nomita *Zythüsli* (kio signifas en Esperanto *Tempodometo*), bela faktrabkonstruaĵo kun sonorilturo kaj horloĝo. Ĝi estis konstruita en la 18-a jarcento.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Schleinikon en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Schleinikon
* Paĝo pri Schleinikon de la oficejo pri statitistiko de la Kanonto Zuriko[*rompita ligilo*]
* Schleinikon en la Historia Leksikono de Svislando germane france itale


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Dielsdorf |
| --- |
| Bachs • Boppelsen • Buchs ZH • Dällikon • Dänikon • **Dielsdorf** • Hüttikon • Neerach • Niederglatt • Niederhasli • Niederweningen • Oberglatt • Oberweningen • Otelfingen • Regensberg • Regensdorf • Rümlang • Schleinikon • Schöfflisdorf • Stadel ĉe Niederglatt • Steinmauer • Weiach |  |

 |
**Schlossrued** estas komunumo en la distrikto Kulm de Kantono Argovio, Svislando. Ĝi havis 874 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

Geografio
---------

Rigardo al Schlossrued de Bänkel-Pasejo
Schlossrued situas en la valo de Rued, flanka valo de la Surovalo. La valon trafluas la rivereto Ruederche, kiu alfluas en Schöftland al Suro. Al la komunumo apartenas krom la ĉefvilaĝo Schlossrued la vilaĝo Kirchrued, kie troviĝas la ununura preĝejo de la tuta valo, kaj multnombraj izolitaj bienoj.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 7,25 km², el kiuj 2,26 km² konsitas el arbaro, kaj 0,57 km² estas kovritaj de konstruaĵoj. La plej alta punkto de la komunumo situas sur alteco de 680 m s.m. sur la altebenaĵo *Rötler* kaj la plej malalta punkto sur alteco de 475 m s.m. ĉe la bordo de la rivero Ruederche ĉe la limo kun la komunumo Schöftland.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Schlossrued limas en nordokcidento al Schöftland, en nordo al Unterkulm, en oriento al Oberkulm, en sudoriento al Schmiedrued, en sudo al Kirchleerau, kaj en okcidento al Staffelbach.

Trafiko
-------

Schlossrued situas flanke de la gravaj trafikvojoj. La komunumo estas konektita al la publika trafikreto per poŝtaŭtolinio de Schöftland al Schmiedrued. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A1 estas Araŭo-Okcidento, kiu situas proksimume 14 kilometrojn norde.

Historio
--------

La *Senjoroj de Ruoda*, kiuj en mezepoko estis la mastroj de la Valo de Rued, menciiĝis la unuan fojon en la tiel nomita Acta Murensia de la Monaĥejo Muri en la jaro 1160. La Senjoroj de Ruoda estis vasaloj de la Grafoj de Kiburgo kaj ek de la jaro 1264 de ties heredantoj la Habsburgoj. La Kastelo de Rued, kiu donis al Schlossrued la nomon kaj estis la sidejo de la Senjoroj de Ruoda, estis detruita de la Svisa Ĵurkomunumo en la jaro 1386 okaze de la Milito de Sempach. Per la konkero de Argovio fare de la Svisa Ĵurkomunumo en la jaro 1415 la valo de Rued venis sub berna servuteco. Sub la berna regado membroj de la berna nobela familio von May fariĝis la novaj senjoroj de la Valo de Rued. Kiam okaze de la Helveta Revolucio en la jaro 1798 francaj trupoj liberigis Argovion de la berna servuteco, la Valo de Rued estis atribuita al la distrikto Kulm de la nove fondita Kantono Argovio. En la jaro 1816, kiam la familio von May perdis siajn privilegiojn en la valo, ĝi estis disigita en la du aktualajn komunumojn Schlossrued kaj Schmiedrued.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Schlossrued en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Schlossrued
* Kirchrued en la Historia Leksikono de Svislando

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Kulm |
| --- |
| Beinwil ĉe la lago • Birrwil • Burg • Dürrenäsch • Gontenschwil • Holziken • Leimbach • Leutwil • Menziken • Oberkulm • Reinach • Schlossrued • Schmiedrued • Schöftland • Teufenthal • **Unterkulm** • Zetzwil |  |

 |
bildo de la malkonstruita erfurta urbopordego *Schmidtstedter Tor*
**Schmidtstedt** estas forlasita loko en en la sudoriento de la turingia subŝtata ĉefurbo Erfurto (Germanujo). Kelkaj nomoj de stratoj kaj lokoj en Erfurto, kies nomoj devenas de Schmidtstedt, ankoraŭ memorigas nin pri la iama vilaĝo.

Historio
--------

Esplorado pri la mezepokaj dezertaj areoj ĉirkaŭ Erfurto komenciĝis antaŭ 200 jaroj. Aldone al la setlejo Schmidtstedt, la antaŭaj vilaĝoj kaj bienoj Neuses, Münstergehofen, Orfal, Hohenwinden, Daberstedt, Wittenroda, Hesseborn, Mannzimmern, Ranigsdorf, Marpich, Ranstet kaj Sulza estis kunfanditaj kun la erfurta centro. De tiuj setlejoj, nur la Sulza kaj Neuses estis arkeologie detale ekzamenitaj ĝis nun, ĉar la plimulto de la dezertaj areoj jam estis (delonge) superkonstruitaj de placoj kaj ejoj.

El la interfaka esploro pri la dezerta areo en la erfurta areo, la antaŭe reganta supozo, ke tiuj lokoj estis forlasitaj post militaj konfliktoj aŭ kiel rezulto de epidemioj, ne plu validas. Ŝajne, la instigo prirezigni la vilaĝan komunumon kaj translokiĝi en loĝejon ene de la supozeble sekuraj muroj de proksima grandurbo jam estis en la 13-a jarcento grava kialo kial tiuj lokoj estis iom post iom forlasitaj libervole fare de siaj loĝantoj.

La vilaĝo Schmidstedt estis ĉe la hodiaŭa strato *Weimarische Straße* en la areo de gastejo *Gasthof Henne* kaj verŝajne estis dezerta jam antaŭ 1350. La loko apartenis al areo antaŭ la grandurbo kiu estas referita kiel la *Voktejo Büßleben*. Schmidtstedt ne estis sensignifa loko havante propran preĝejon, kiu staris ĝis 1631 kaj estis malkonstruita de la svedoj dum la Tridekjara milito por akiri konstrumaterialon. Longan tempon staris ankoraŭ kruco ĉe iama tombejo por viktimoj de pestepidemio.

La Schmidtstedter-koridoro nun formas la orientan parton de la distrikto de Daberstedt.

Literaturo
----------

* Enno Bünz: Aus der Geschichte des Dorfes „Sulza" bei Erfurt. Ein Beitrag zur Wüstungsforschung in Thüringen. Ĉe: Verein für Geschichte und Altertumskunde der Stadt Erfurt e.V. (eld.): *Archäologie und Bauforschung in Erfurt. Band 5*. Druckhaus Köthen, Erfurt 2001, ISBN 3-9807188-8-3, p. 95–116.

Eksteraj ligiloj
----------------

* ĉi prie ĉe erfurt-web.de
Lilienstein sub frua vintra suno
Vido de Ebenheit
**Lilienstein** estas tablomonto en Saksa Svislando, Germanio, kiu estas kvazaŭ ekzempla modelo por tiu tipa elbgrejsa rokoformo. La nomo Lilienstein (Lilia roko) ne havas etimologian rilaton al lilioj; la malnova formo *Ylgenstein* montras al slava deveno aŭ al Sankta Egidio (germane Illgen).
Tiu ĉi tablomonto - la sola dekstre de Elbo - staras en la centro de Saksa Svislando kaj videblas preskaŭ de ĉiu parto de la rokoza montaro. La rivero Elbo ĉirkaŭfluas en pli ol duoncirkla arko. En ĝia plej impona aspekto eblas rigardi ĝin de la fortikaĵo sur Königstein. El ĉi perspektivo Lilienstein impresas kvazaŭ monolito elstaranta el la ĉirkaŭanta ebenaĵo (nomata *Ebenheit*). Eĉ la arbarokovrita rubokonuso ĉe la piedo de la tablomonto substrekas ĝian simetrian formon. Simile al krono majestas la soleca Lilienstein alte super la pejzaĝo. Kun 80 metrojn altaj, ĉiuflanke krutaj rokoj ĝi montriĝas malinvita, eĉ minaca. Tiun efikon pliigas la nigra koloro de la sabloŝtono.
La supra plataĵo atingas altecon de 415 metroj super marnivelo.
El la okcidenta flanko de la monto la erozio elskrapis fendegojn.

Historio
--------

En la jaro 1379 la monto estis menciita unuafoje. 1396 ĉi tie staris fortifikaj konstruaĵoj, kies restoj ankoraŭ videblas ĉe la restoracio surmonta. la 26-an de julio 1708 la saksa reĝo August der Starke (Aŭgusto Forta) kaj lia sekvantaro lasis sin suprengvidi por pikniko subĉiela. Pri ĉi "heroaĵo" memorigas obelisko. Duan oni konstruis en la jaro 1889 okaze de la 800-jara jubileo de la dinastio Wettin.

Turismaj informoj
-----------------

Proksimaj celoj estas

* urbeto kaj fortikaĵo Königstein
* rokensemblo Bastei
* tablomonto Rauenstein

Eksteraj ligiloj
----------------

* Lilienstein (Saksa Svislando) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Lilienstein (Saksa Svislando) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Bildoj de Lilienstein
**Lajos Werkner** [lajoŝ verkner], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Werkner Lajos** estis hungara skermisto (sabristo), olimpiano, olimpika ĉampiono, uzinestro.

Lajos Werkner naskiĝis la 23-an de oktobro 1883 en Budapeŝto, li mortis la 12-an de novembro 1943 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Lajos Werkner devenis el juda familio. Li maturiĝis en luterana gimnazio en sia naskiĝurbo en 1901, poste li akiris maŝininĝenieran diplomon en Reĝa Teknikuniversitato József en 1906. Dum la studentaj jaroj li komencis skermi en sportklubo. Li estis hungara ĉampiono kvinfoje teame aŭ individue inter 1912-1914. Li estis olimpiano en Somera Olimpiko 1908 kaj Somera Olimpiko 1912 kun 2 oraj medaloj teame. Lia edzino naskis filon. Civile li estis uzinestro inter 1932–1938, poste li havis altan postenon samloke. Li mortis pro aŭtoakcidento, sed laŭ alia informo li estis trudlaboristo.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio Arkivigite je 2022-11-29 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Lajos Werkner en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 803145
 |



* Portalo pri Biografio