recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Virino el Nepalo kiu parolas pri kuirrecepto sur baze de viando de ŝafo kaj de fiŝo en la dialekto de Achhami, distrikto en Nepalo.
La **dotalia**, alilingve foje *dotyali*, *doteli* aŭ *dotali* (डोटेली) devenas de la Hindarja lingvaro de Nepalo. Laŭ la censoj (2011-2012) en Nepalo, proksimume 250 000 ĝis 788 000 personoj parolas ĝin kiel gepatra lingvo. La plimulto de la parolantoj de la dotalia estas dulingvuloj. La dotalia estis tradicie konsiderata kiel okcidenta dialekto de la nepala antaŭ ol *Ethnologue, Languages of the World* (Etnologiisto: Lingvoj de la Mondo) konsideras ĝin kiel plenrajta lingvo en 2012, sekve de peto submetita de parolanto kaj leksikografo de la dotalia, R. D. Prabhas Chataut.

La dotalia estas skribata en la nagaria (devanagari) skribo.Ĝi havas la statuson de oficiala lingvo de Nepalo laŭ parto 1, sekcio 6 de la nepala konstitucio de 2015.

Notoj kaj referencoj
--------------------

Tiu ĉi artikolo estas parta traduko de la samtema artikolo en la franclingva vikipedio je la 16a de aŭgusto 2019.

1. ↑   "« A Sociolinguistic Study of Dotyali », SIL Language and Culture Archives,‎ 2014". .
2. ↑   « Dotyali »..

* Kategorio Dotalia lingvo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Ilona Budai,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Budai Ilona** estas hungara kantisto, profesoro, instruisto, infanĝardenisto.

Ilona Budai  naskiĝis la 3-an de aprilo 1951 en Felpéc.

Biografio
---------

Ilona Budai lernis laŭvice en Gyömöre, Győr-Ménfőcsanak, Sopron, Budapeŝto. Ŝi akiris tutlandan konatecon en 1968, kiam ŝi kantis en Hungara Televizio. Post 2 jaroj ŝi atingis la unuan lokon en kantokonkurso en la televizio. Tiutempe ŝi konatiĝis pri personoj, kiuj kreis movadon pri la popoldanco. Ŝi ricevis diplometon pri infanĝardeno en 1971 en Sopron, poste ŝi estis infanĝardenisto. Vespere inter 1972-1977 ŝi frekventis muzikan faklernejon en Budapeŝto. En 1976 ŝi debutis, kiel memstara artisto-kantisto. Post 2 jaroj ŝi fondis rondon memore al Béla Vikár kaj ŝi kolektis popolkantojn en eksterlando, kie amase vivas hungaroj. Ekde 1986 ŝi instruas en en muzika lernejo, sed ŝi instruis eĉ Muzikakademio Franz Liszt. Inter 1987-1997 ŝi instruis en la televizio. Ekde 1986 ŝi ricevis premiojn, en 2016 premion Kossuth.

Elektitaj diskoj
----------------

* *Élő Népzene* (1977)
* *Magyarország édes hazám" (1995)*
* *Anyám, édesanyám" (2004)*
* *Székely mesebeszéd* (2002) - escepte fabeloj

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)
* hungarlingva biografio
**Ilona Bányász** [bAnjAs], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bányász Ilona** estis hungara aktoro, eterna membro de Nacia Teatro (Szeged). Ŝia origina familia nomo estis *Bucsezán* [buĉezAn], ŝia filino estis Bori Markovits.

Ilona Bucsezán naskiĝis la 9-an de aprilo 1928 (laŭ alia informo la naskiĝjaro estas 1923) en Szeged, ŝi mortis la 8-an de majo 2004 en Szeged.

Biografio
---------

Ilona Bányász maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo, poste ŝi estis amatora aktoro en la sama urbo en la menciita teatro en 1944. Baldaŭ ŝi akiris aktoran diplomon en Altlernejo pri Teatro kaj Filmo en 1954. Ŝia ĉefinstruisto estis Magda Olthy. Post la diplomo ŝi ludis en scenejo en Hódmezővásárhely du jarojn, poste ŝi revenis al Szeged, kie ŝi havis rolojn ĝis la emeritiĝo en 1978. Ŝi havis edzon kaj naskis trifoje.

Ŝiaj teatraj roloj (elekto)
---------------------------

* William Shakespeare: Romeo kaj Julieta - vartistino
* Anton Ĉeĥov:
	+ Tri fratinoj - Anfisa (maljuna vartistino)
	+ Onklo Vanja: - maljuna vartistino
* Ede Szigligeti: *Liliomfi* - Schwartz
* Friedrich Schiller: Maria Stuart - Margaret Kurl
* Imre Kálmán:
	+ *Bajadér* - Rosay
	+ *Marica grófnő* - Cecilia
* Pongrác Kacsóh: *János vitéz* - duonpatrino

Ŝia partopreno en filmo
-----------------------

* *Szimulánsok* (1977)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑
3. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 731381
 |
**Ilona HAJMASSY** [hajmAŝi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Hajmássy Ilona,** eksterlande **Lona (Ilona) Massey** [mesi] estis hungara aktoro, operkantisto (koloratursoprano). Ŝia origina hungara nomo estis *Hagymási Ilona* ĝis 1933. Ŝi havas stelon en Trotuaro de famo en Holivudo.

Ilona Hajmássy  naskiĝis la 16-an de junio 1910 en Budapeŝto, ŝi mortis la 20-an de aŭgusto 1974 en Bethesda (Marilando, Usono).

Ilona Massey kaj Alan Curtis en filmo
Ilona Hajmássy en 1939

Biografio
---------

Ilona Hajmássy estis edukita en Nederlando je postmilita helpservo. Hejmenveninta baldaŭ ŝi iĝis tajloro-kudristino en 1927, sed ŝi neniam profitis la profesion. En 1933 ŝi estis figuranto en malgranda teatro, intertempe ŝi lernis kantadon. En 1935 ŝi debutis kiel operkantisto en Viena Ŝtata Operejo, kelkfoje ŝi kantadis ankaŭ en Budapeŝto. En 1937 ŝi translokiĝis al Holivudo (al Metro-Goldwyn-Mayer kaj United Artists), ŝi prenis la nomon Lona Massey. Ŝi estis sukcesa usonana filma aktoro, ŝi havis ĉefrolojn ekzemple kun Béla Lugosi. Dum la 2-a mondmilito ŝi donacis monojn al Ruĝa Kruco. En la komencanta periodo ŝi estis anoncisto de hungarlingva dissendo de Radio Libera Eŭropo. Ekde 1952 ŝi havis televiziajn rolojn. Post falo de la Hungara revolucio de 1956 ŝi aranĝis simpatiajn marŝojn, tial ŝi neniam povis viziti Hungarlandon. Ŝiaj geedziĝoj okazis inter 1935-1936, kun Alan Curtis (1941-1942), poste inter 1952-1954 kaj 1955-1974.

Elektitaj teatraj roloj
-----------------------

Ilona Massey kaj Nelson Eddy en filmo
Ilona Massey kaj George Brent en filmo
* Imre Kálmán: *Josephine császárnő* – titolrolo
* Puccini: Tosca

Elektitaj filmaj roloj
----------------------

* *Himmel auf Erden* (aŭstra filmo; 1935) – Fioritta
* *Rosalie* (usona filmo; 1937) - grafino Brenda
* *Frankenstein Meets the Wolf Man* (usona filmo; 1943) - baronido Elsa Frankenstein
* *Faith Baldwin Romance Theatre (usona televizia filmo; 1951)*
* *Jet Over the Atlantic* (usona filmo; 1959)
* *Jet Over the Atlantic* (usona filmo; 1960) - Mme. Galli-Cazetti

Fontoj
------

* hungarlingva biografio Arkivigite je 2016-01-27 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

* Kategorio Ilona Hajmássy en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 587559
* GND: 1062328884
* LCCN: n94092951
* VIAF: 69193097
* ISNI: 0000 0001 1768 8962
* SUDOC: 15206978X
* BNF: 14690635x
* NLA: 66158082
* BNE: XX1732461
 |
**Prouvy**  estas komunumo de Francio, kiu apartenas al la historia regiono Henegovio (france *Hainaut* respektive flandre Henegouwen), kies plej granda parto ekde 1830 estas parto de la Reĝlando Belgio, sed plia, suda parto jam ekde 1678 apartenas al Francio. Ĝi situas en la departemento *Nord* [nɔʁ] (okcidentflandre *Noorderdepartement*), en la regiono Hauts-de-France (prononco [o d(ə)ˈfʁɑ̃s], laŭvorte "supraĵo de Francio" pikarde *Heuts-d'Franche*) kaj en la antaŭa regiono Nordo-Kaleza Markolo (france *Nord-Pas-de-Calais* [nor pa d' kale'], nederlande/flandre *Noord-Nauw van Calais*). Fine de 2020 en la komunumo vivis 2 190 loĝantoj sur areo de 4,41 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de 497 loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la arondismento *Valenciennes* (france *Arrondissement de Valenciennes* respektive okcidentflandre *Arroundissement Valencyn*), kaj al la kantono *Aulnoy-lez-Valenciennes*. 

Ĝiaj loĝantoj en la franca nomiĝas *prouvysien(ne)s*.

  

La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Nord
* Prouvy - Thiant (stacidomo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Prouvy en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo
**Provin** - prononco laŭ sistemo IFA [pʁɔv'ɛ̃] - estas komunumo de Francio kadre de la historia pejzaĝo Franca Flandrio, *Frans-Vlaanderen* respektive *Flandre française*. Ĝi situas en la departemento *Nord* [nɔʁ], nederlande/flandre *Noorderdepartement*, en la regiono Hauts-de-France (prononco [o d(ə)ˈfʁɑ̃s], laŭvorte "supraĵo de Francio" pikarde *Heuts-d'Franche*) kaj en la antaŭa regiono Nordo-Kaleza Markolo (france *Nord-Pas-de-Calais* [nor pa d' kale'], nederlande/flandre *Noord-Nauw van Calais*). Fine de 2020 en la komunumo vivis 4 488 loĝantoj sur areo de 3,39 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de 1 324 loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la arondismento *Lille* (france *Arrondissement Lille*, nederlande *Arrondissement Rijsel* respektive okcidentflandre *Arroundissement Rysel*), kaj al la kantono *Annœullin*. 

Ĝiaj loĝantoj en la franca nomiĝas *provinois(es)*.

  

La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Nord
* Bauvin - Provin (stacidomo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Provin en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo (france)
Yves-Joseph de Kerguelen-Trémarec
**Yves-Joseph de Kerguelen-Trémarec** (13a de februaro 1734 – 3a de marto 1797) estis bretona esploristo kaj franca maroficiro.

Ekkariero
---------

Li naskiĝis en Landudal, Finistère. Dum la Sepjara milito, Kerguelen-Trémarec estis korsaro, sed atingante malgrandan sukceson.

Rockall
-------

Areo de Rockall, publikigita en 1771
En 1767 li navigis ĉe la neloĝata insuleto Rockall, aŭ *Rokol*. Li ne alproksimiĝis aŭ eĉ vidis eble, nur je 150 mejlojn for, sed ŝajne li havis bonan informaron pri ĝi. Lia mapita situo estis nur 16 mejlojn norde de ties vera loko kaj li akurate priskribis ties aspekton kaj tiun de la najbara Rifo de Helen, "East of Rokol, ¼ league away, there is a submerged rock over which the water breaks". Poste li publikigis mapon de la areo en 1771.

Malkovro de la Kergelenoj
-------------------------

Komence de 1772, li navigis al la regiono de Antarkto, serĉe de fabela *Terra Australis*, kie li malkovris la izolajn Kergelenojn norde de la kontinento kaj ekposedis diversajn teritoriojn por Francio.

En sia informo al la reĝo Ludoviko la 15-a, li ege superĉirkaŭkalkulis la valoron de la Kergelenaj Insuloj; sekve, la reĝo sendis lin al dua ekspedicio fine de 1773 tra komenco de 1774, kaj li denove atingis la Kergelenoj. Sed tiam jam klariĝis ke tiuj insuloj estis neloĝeblaj kaj tre senutilaj, kaj certe ne estis la *Terra Australis*. Reveninte, Kerguelen-Trémarec estis enprizonigita.

Dum la Franca Revolucio, li estis vidata viktimo de la Antikva Reĝimo kaj reenpostenigis, partoprenante en la Batalo de Groix. Li mortis en 1797 kiel sub-admiralo kaj komandanto de la haveno de Brest.

Verkoj
------

* Kerguelen-Trémarec, Yves-Joseph.  (1796) *Relation d'un Voyage dans la Mer du Nord*. ISBN 2-84265-129-4.
* Kerguelen-Trémarec, Yves-Joseph.  (1796) *Relation des combats et des évènements de la guerre maritime de 1778 entre la France et l'Angleterre* (france). Imprimerie de Patris.

Referencoj
----------

1. ↑  Fisher, James.  [1956] (1957) *Rockall*. Londono: Country Book Club.

* Yves Joseph Kerguelen en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Yves Joseph Kerguelen en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 509390
* GND: 11913618X
* LCCN: n97065893
* VIAF: 2528897
* ISNI: 0000 0001 2117 9706
* SUDOC: 031302548
* BNF: 12254385t
* NKC: mzk2009532569
* ICCU: UFIV086479
* BNE: XX1672162
 |
**Borex** estas komunumo en la distrikto Nyon en Kantono Vaŭdo, Svislando. Ĝi havis 877 loĝantojn je la 31-a de decembro 2012.

Geografio
---------

La komunumo Borex situas sur la tavolo ĉe la suda piedo de la Ĵurasa Montaro sudokcidente de la Lago Lemano, proksimume 5 kilometrojn okcidente de la distriktĉefurbo Nyon, 25 kilometrojn sudokcidente de la kantonĉefurbo Laŭzano kaj 25 kilometron nordoriente de Ĝenevo. La komunumo konsistas el la vilaĝo Borex, la vilaĝetoj Marly, Petit Borex kaj Les Tourniaux, kaj kelkaj izolitaj bienoj.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 1,98 km², de kiuj 1,5% estas kovritaj de arbaro, 76,3% servas por agrikulturo kaj 20,7% por setlado.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Borex limas en nordo al Chéserex, en nordnordoriento al Grens, en nordoriento al Signy-Avenex, en oriento al Eysins, en sudo al Arnex-sur-Nyon, kaj en okcidento al Crassier. De 1905 ĝis 1962 funkciis fervolinio de Nyon al Divonne-les-Bains, ĉe kiu Borex disponis pri stacidomo. Nuntempe la komunumo estas konektita al la publika transportreto pere de la poŝtaŭtolinio de Nyon al Coppet.

Trafiko
-------

Tra Borex pasas la kantona ĉefvojo n-ro 122 de Nyon al Divonne-les-Bains en Francio. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A1 situas proksimume 3 kilometrojn oriente de la komunumo apud Nyon.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Borex datiĝas el la jaro 1213 kiel *Borrai*. Videblas restaĵoj de la romia akvokondukilo de Divonne al Colonia Iulia Equestris. Dum mezepoko Borex apartenis al la Senjorujo Crassier. Sub la berna regado de 1536 ĝis la Helveta Revolucio de 1798 Borex apartenis al la Voktejo Nyon kaj ek de la Helveta Revolucio al la samnoma distrikto.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: Reta mapo 1:20000 de Swisstopo[*rompita ligilo*]
2. ↑  Fonto: Komunumdatumoj de la retejo de la Svisa Federacia Oficejo pri Statistiko, retejo konsultita la 5-an de novembro 2011
3. ↑  Fonto: *Patricia Ferrari-Dupont*: *Borex* en *Historia Leksikono de Svislando* (2003-01-16)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Borex en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Borex Arkivigite je 2009-01-30 per la retarkivo Wayback Machine

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Borex** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Nyon |
| --- |
| Arnex-sur-Nyon • Arzier-Le Muids • Bassins • Begnins • Bogis-Bossey • Borex • Bursinel • Bursins • Burtigny • Chavannes-de-Bogis • Chavannes-des-Bois • Chéserex • Coinsins • Commugny • Coppet • Crans-près-Céligny • Crassier • Duillier • Dully • Essertines-sur-Rolle • Eysins • Founex • Genolier • Gilly • Gingins • Givrins • Gland • Grens • La Rippe • Le Vaud • Longirod • Luins • Marchissy • Mies • Mont-sur-Rolle • Nyon • Perroy • Prangins • Rolle • Saint-Cergue • Saint-George • Signy-Avenex • Tannay • Tartegnin • Trélex • Vich • Vinzel |  |

 |
La **bordura lingvo** estas fikcia lingvo, la nacia lingvo de Bordurio, fikcia despota ŝtato en la balkana regiono kreita fare de la verkisto Hergé por la bildstria libroserio *La aventuroj de Tinĉjo*. Ne estas multaj informoj pri la bordura lingvo, ĉar ĝi ne amplekse aperas en la libroserio. La najbara lingvo de la same fikcia lando Sildavio, do la sildava lingvo, montriĝis ĝermana lingvo, sed estas tiom limigita konata vortaro de la bordura ke tia analizo pri tiu lingvo pli malfacilas. Estas tamen pluraj vortoj kun klare ĝermana radiko, ekzemple *hôitgang*, (vidu nederlande *uitgang*), *mänhir* (vidu nederlande *mijnheer*), *ointhfan* (vidu nederlande *ontvangst*) *sztôpp*, *tzhôl* (vidu germane *Zoll*) kaj *zsnôrr* (vidu nederlande *snor*). La difinita fonto de tiuj vortoj tamen ne pruveblas. Malsame al la sildava, kiu ankaŭ skribiĝas per la cirila alfabeto, la bordura estas skribata nur per la latina alfabeto. La ortografio estas iom malsama de tiu de la sildava, la vokalo *ô*, preskaŭ certe reprezentaĵo de la sono ɔ, estas tre ofta en la lingvo, kaj la literokombino *sz* ŝajne uzatas por la sono [s] (do "s") anstataŭ ʃ (do "ŝ"), samkiel en la hungara. En komparo ĝi sonas multe malpli slava ol la sildava, kaj pli akcentas similecon al la ĝermanaj lingvoj de centra Eŭropo.

Kiel aliajn fikciajn lingvojn kaj plurajn personajn kaj prilokajn nomojn en la universo de Tinĉjo, la aŭtoro Hergé kreis la borduran modele de la brusela lingvo, dialekto de la nederlanda respektive flandra parolata en kaj ĉirkaŭ la urbo Bruselo.

Preskaŭ la tuta vortaro de la lingvo (escepte de al vorto *Müsstler*) povas esti trovata en la bildstria libro "La Afero Sunfloro" (origine france *L'Affaire Tournesol*) de 1956.

Konataj vortoj
--------------

* *amaïh!* - "Heil!" (saluto deziranta fortunon al la despoto, de la flandra/brusela vorto "amai", kiu esprimas agrablan surprizon)
* *da* - "de"
* *hôitgang* - "elirejo" (de la nederlanda "uitgang" kaj la germana "Ausgang")
* *mänhir* - "sinjoro" (de la germana "mein Herr" kaj nederlanda "mijnheer", laŭvorta traduko de la franca "monsieur")
* *ointhfan* - "akceptejo" (probable de la nederlanda "ontvangst" aŭ la germana "Empfang")
* *opernska* - "opero"
* *platz* - "placo" (de la germana "Platz")
* *Pristzy!* - "damnita!" (de la franca "sapristi!")
* *szonett* - "sonorilo" (de la franca "sonnette")
* *sztôpp* - "Stop!"
* *tzhôl* - "dogano" (de la germana "Zoll")
* *zservis* - "servo"
* *zsnôrr* - "lipharoj" (de la nederlanda "snor")
* *szplug!* - "hej!" (nur en la anglalingva eldono)

Loknomoj
--------

* Bakhine
* Szohôd

Personaj nomoj
--------------

* Kardouk
* Kavitch
* Klûmsi - (origine france *Himmerszeck*, laŭ la nederlanda *immer ziek* (*ĉiam malsana*))
* Krônik
* Kûrvi-Tasch - (de la angla *curvy (mous)tache*, origine france *Pleksy-Gladz*, laŭ la germana markonomo *Plexiglas*, por la substanco polimetilmetakrilato, speco de vitrosimila plasto)
* Müsstler - (evidenta vortokunfando de Benito Mussolini kaj Adolf Hitler)
* Sponsz - de la nederlanda "spons", spongo
Pozitiva lenso; *f* estas la fokusdistanco
Miopa okulo kun korektanta lenso
La **dioptrio** (simbolo **dpt**) estas la mezurunuo de la refrakta kapablo de lenso aŭ optika sistemo. Unu dioptrio estas difinita kiel 1 dpt = 1 m−1. La dioptrio estas derivita mezurunuo en la Internacia sistemo de unuoj.

La nombro de dioptrioj de lenso aŭ optika sistemo egalas al inverso de la fokusdistanco mezurata en metroj:

{\displaystyle D={\frac {1}{f{\text{ (m)}}}}}

Ekzemplo
--------

Por la lenso de homa okulo la fokusdistanco egalas al proksimume *f*norm = 17 mm kaj je tiu distanco en normala okulo troviĝas la retino, kie la lumradioj konverĝas.
Ĉe miopeco la okulo estas plej ofte iom pli longa ol normale. Tial en stato de neakomodo, la lumradioj konverĝas antaŭ la retino, estigante konfuzan bildon. Por estigi klarkonturan bildon necesas pli granda fokusdistanco. Oni supozas ekzemple, ke la okulo estu pli longa je unu milimetro kaj sekve necesas fokusdistanco egala al *f* = 18 mm. Por pligrandigi la fokusdistancon necesas diverĝiga lenso kun taŭga fokusdistanco *f*kor.
Por la sistemo kunmetita el du lensoj validas proksimume :

{\displaystyle {\frac {1}{f}}={\frac {1}{f\_{\text{norm}}}}+{\frac {1}{f\_{\text{kor}}}}} , el kio
{\displaystyle {\frac {1}{f\_{\text{kor}}}}={\frac {1}{f}}-{\frac {1}{f\_{\text{norm}}}}=\left({\frac {1}{18}}-{\frac {1}{17}}\right)\cdot 10^{3}{\text{ m}}^{-1}=-3,3{\text{ dioptrioj}}},
kie la signo minus rilatas al diverĝiga lenso.

Por ĝuste korekti la miopecon de la ekzemplo estas uzata lenso negativa (konkava) kun 3,25 dioptrioj, ĉar la lensoj disponeblas nur en ŝtupoj de 0,25 dioptrioj.

Referencoj
----------

1. ↑  Precize estus necese konsideri ankaŭ la distancon inter la du lensoj sed en ĉi tiu kazo ĝia kontribuo ne gravas ĉar la korektanta lenso estas malforta.
**Bonnat** estas franca komunumo lokita en la departemento Creuse kaj en la regiono Limoĝio. Ĝi havis 1 318 loĝantojn laŭ censo plenumita en 2006.

Blazono de Bonnat.

Geografio
---------

Bonnat etendiĝas sur 45,79 km², kaj havis 1 318 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas nur 29 homoj po kvadrata kilometro. La vilaĝo situas en Creuse, kiu estas kampara, maldense loĝata franca departemento en la nordokcidenta parto de la Centra Masivo.

La regiono ĉefe konsistas el malaltaj montoj kaj altebenaĵoj : la plej alta punkto de Bonnat situas je alteco de 515 metroj.

Historio
--------

Antaŭ la franca revolucio de 1789 kaj la kreado de la departemento Creuse en 1790, Bonnat apartenis al la franca graflando Marche. Ekde la fino de la 15-a jarcento ĝis proksimume la jaro 1900, tiu regiono estis fama fonto da migrantaj masonistoj, kiuj ĉiujare dum la plej varma periodo laboris en grandaj urbocentroj, precipe en Parizo.

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la vilaĝo S-ro Georges Guêtre, kiu do fariĝis la loka urbestro.

Monumentoj
----------

La preĝejo Saint-Sylvain de Bonnat estis konstruita en la 13-a jarcento kaj fortikigita en la 14-a jarcento.

Lokaj famuloj
-------------

François Binet (1880-1930), franca politikisto, naskiĝis en Bonnat.

Administrado
------------

Bonnat estas la ĉefurbo de la kantono de Bonnat. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Guéret, unu el la du arondismentoj de la departemento Creuse.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Creuse
* Kantono de Bonnat
**Farinelli**, originale **Carlo BROSCHI** (n. 24-an de januaro 1705 en Andria, Napola Reĝlando – m. 15-an de julio 1782 Bologna) estis fama itala kastrita kantisto, plej grava kantoartisto de la opera historio. Li alprenis la nomon de la apogantoj, la Farina-fratoj.

Li lernis en Napolo ĉe Nicola Porpora, gvidanta opera komponisto kaj kantoinstruisto de la 18-a jc.. Li debutis en aĝo de 16 en Romo, en verko de Nicola Porpora. Pli poste li kantis en opero de Porpora, en la *Angelico e Medoro* je teksto de la fama libretisto Pietro Metastasio, kun kiu li amikiĝis. La famo de Farinelli atingis Vienon, Londonon. Oni miris lian puran kaj fortan voĉon, teknikan virtuozecon, ornamaron, muzikan esprimkapablon. Li kunlaboris en Venecio kun la fama operakomponisto, Johann Adolf Hasse. Li aliĝis en 1734 en Londono al Porpora. Krom liaj operoj aperis en Artasers de hase, kun la kastrita Senesino.

Farinelli veturis 1737 al Hispanio, kie lia kantado helpis profundan melankolion de Filipo la 5-a. Li kantis dum 10 jaroj la samajn kvar kantojn por la reĝo. Li restis ĝis 1759 en Hispanio kiel publikestimata impresario, kiu partoprenis eĉ en publikaj aferoj. Kvankam oni maldungis lin el kortego de Karlo la 3-a pro politikaj malinterkonsentoj, li kolektis grandan riĉaĵon kaj vivis pace en Italio.

* Farinelli en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Farinelli en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 127700
* GND: 119244349
* LCCN: n89657076
* VIAF: 17319337
* ISNI: 0000 0001 1208 9733
* LIBRIS: 208044
* SUDOC: 033724636
* BNF: 12456297c
* ULAN: 500317515
* MBA: 79e12258-adb2-407d-af70-9c581e8cbe42
* BIBSYS: 5039287
* NKC: js20020930017
* ICCU: INTV003991
* BNE: XX1081173
 |
**Christian Karl ANDRÉ** (naskiĝinta la 20-an de marto 1763 en Hildburghausen, mortinta la 19-an de julio 1831 en Stuttgart) estis germana pedagogo, kamparano, ĵurnalisto, komponisto kaj popolklerigisto. Li ankaŭ influis la esplorojn de Gregor Mendel.

Vivo
----

Famiĝinte danke al diversaj skribtaĵoj komunutilaj kaj fondinte kune kun Rudolph Zacharias Becker en Gotha la gazeton »Reichsanzeiger« li iĝis instruisto ĉe Salzmann-lernejo (Schnepfenthal). En 1798 oni nomumis lin lernejestro de la protestantisma lernejo de Brunno. Tie liaj editoraj planoj bremsiĝis per la cenzuro aŭstria. Li komencis la eldonon de »Patriotisches Tageblatt« en 1800 ĝis la percenzuraj restriktoj de 1805. En 1806 oni permesis al li pli da libereco kaj sekve li skribis en 1809 por la kleritaj klasoj en la gazeto »Hesperus« (por agrikulturisto) kaj en »Ökonomische Neuigkeiten«. Alia klerigpaŝo estis la eldono de la kalendaro »Nationalkalender« ekde 1810.
Post perdo de diversaj privilegiaj skribistaj li iris al Virtembergo kie li iĝis scienca ĉefsekretario ĉe la centro de Agrikulturista societo de Stuttgart; samloke li honore nomumitis kortega konsilisto. Samloke li laboradis por la verko »Hesperus« kaj prilaboris »Nationalkalender« je populara libro titolita »Volksbuch für die gesammten deutschen Bundesstaaten«.

Fonto
-----

*Brockhaus Bilder-Conversations-Lexikon*, vol 1. Leipzig 1837, p. 80-81 kio relegeblas tie ĉi interrete.

* Kategorio Christian Karl André en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 624590
* GND: 100011152
* VIAF: 101624783
* ISNI: 0000 0000 7329 6448
* NKC: nlk20020105563
 |
**Christian Friedrich ROLLE** (\* 14-an de aprilo 1681 en Halle (Saale); † 25-an de aŭgusto 1751 en Magdeburg) estis germana orgenisto kaj komponisto de la baroko.

Vivo
----

Rolle devena, simile al Johann Sebastian Bach, el mezgermana muzikistofamilio, kies hejmurbo estis Halle kaj kies unua dokumentebla reprezentanto estis la ŝalmisto Simon Rolle, menciita en la jaro 1681 en Halle. Pri la infanaĝo kaj junaĝo de Christian Friedrich Rolle nenio estas konata.

Rolle fariĝis en la jaro 1709 urba kantoro en Quedlinburg ĉe la preĝejo *St. Benedicti* kaj edzinigis en la jaro 1711 la filinon de oficiro, Anna Sophia Kramer el Halberstadt. Rolle partoprenis en la jaro 1716 je la revizado de la elstara orgeno de la Maria-preĝejo en Halle, konstruita far Christoph Cuntzius. Krom li ankaŭ Johann Sebastian Bach kaj Johann Kuhnau el Lepsiko estis orgenekspertizistoj.

La 19-an de novembro 1721 Rolle estis vokita kiel sukcedanto de Benedictus Christiani en la ĉefkantorejon de la preĝejo *St. Johannis* en Magdeburg kaj tie instalita en sian postenon la 13-n de februaro 1722. Ĉe la Malnovurba Gimnazio de Magdeburg li instruis muzikon, sed estis pro sia alta renomo liberigita de ĉiuj aliaj instrudevoj.

En la jaro 1722 Rolle kandidatiĝis krom Johann Friedrich Fasch kaj Georg Philipp Telemann pri la sukcedo de la mortinta lepsika Thomas-kantoro Johann Kuhnau, la postenon tamen ricevis finfine Johann Sebastian Bach.

Idoj
----

Christian Friedrich Rolle havis kvar filojn, el kiuj lia tria filo Johann Heinrich Rolle estis edukata far sia patro kaj fariĝis ankaŭ muzikhistorie grava komponisto.

Verkoj
------

* Matthäus-Passion (1728)
* *Das bis zum Tode am Creutz geduldige Lamm Gottes*, Passion nach Markus (1737)
* Johannes-Passion (1738)
* Lukas-Passion (1744)
* Matthäus-Passion (Zweite Komposition) (1747)
* Violin-Sonate G-Dur


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 327610
* GND: 121262847
* LCCN: no93007925
* VIAF: 22992876
* ISNI: 0000 0000 4040 334X
 |
**Christian Geist** (\* ĉ. 1640 en Güstrow; † 1711 en Kopenhago) estis orgenisto kaj komponisto de la Nordgermana Orgenskolo.

Vivo kaj verkoj
---------------

Manuskripto de moteto de Geist, 1672
Sian unuan muzikedukadon Geist ricevis de sia patro Joachim, kiu estis kantoro. Sian unuan postenon Geist trovis ĉe la kortego de la duko de Meklenburgo. Komence de 1670 Geist iĝis basisto ĉe la dana kortegokapelo helpe de rekomendo de la duko. En la samjara junio li trovis orgenistan postenon en Stokholmo, kiun li tenis ĝis 1680. Finfine li translokiĝis al Kopenhago,kie li aktivis kiel orgenisto ĉe la preĝejo Sankta Spirito kaj kelktempe ĉe la preĝejo Triunuo, ĝis kiam li kune kun sia edzino kaj gefiloj en 1711 iĝis viktimo de la pesto.

De Christian Geist estas konservitaj du profanaj kaj pluraj sakralaj voĉkantaj verkoj samkiel tri orgenĥoraloj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Informoj pri Christian Geist en katalogo de la Germana Nacia Biblioteko (germane)
* Partitur der Kantate „Jesu delitium vultus"
* liberaj notoj (CPDL)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 164644
* GND: 124117856
* LCCN: n88618616
* VIAF: 3396932
* ISNI: 0000 0000 8083 2712
* SUDOC: 063765160
* BNF: 13894370s
* MBA: e03e4797-d720-4103-b462-fb829a85cc30
* BIBSYS: 2058054
* NKC: jx20100215007
 |
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

**Christian GONSIOR** (naskiĝinta en 1969 en Maria Alm) estas aŭstra saksofonisto kaj ĵazmuzikisto.

Vivo
----

La unajn kontaktojn je improvizado muzika li jam havis dum la junulaj jaroj kiujn li pasigis en Leogang. La pianludon li komencis en la aĝo de 7 jaroj, la saksofonon li malkovris meze de la 1980-aj jaroj. La renomita  ĉiujara ĵazfestivalo en la najbara Saalfelden interesigis lin ege kiel ankaŭ la koncertserio "Jazz im Stall", kio metis kvazaŭ la fundamentan ŝtonon je muzika kariero. Post trapaso de la abiturienta ekzameno ĉe la Gimnazio de Saalfelden (BEA) li studis en Vieno ĉe la Franz-Schubert-konservatorio ĉe Bozhidar Sotirov kaj ĉe la Muzika universitato ĉe Klaus Dickbauer, Uli Scherer, Christian Maurer kaj Wolfgang Puschnig.

Ekde 1990 li liberprofesiulis en multaj ensembloj kaj projektoj en Aŭstrio kaj eksterlande.
Inter la pli freŝaj projekto menciindas Whoza Trio , KlangKombinatKalksburg, Duo Silgon, Trato Común kun Leopoldo Fleming. Gonsior kunlaboris i.a. kun: Leopoldo Fleming, Yta Moreno, Milagros Pinera, Celia Mara, Uli Scherer, Ladji Kante, Courtney Jones, Sunny Murray, Marco Eneidi, Marco Tocilj, Phone II Phone.

Gonsior volontege improvize ludas orientiĝante je la libera ĵazo de la 1960-aj kaj 1970-aj jaroj. Renkontiĝoj kun artistoj el Afriko kaj Usono ege influis lian stilon.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Hejmpaĝo
* Gonsior kiel instruisto
**Csaba HENDE** [ĉaba], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Hende Csaba** estas hungara politikisto, ministro, parlamentano, advokato.

Csaba Hende en 2011
Csaba Hende  Arkivigite je 2015-05-18 per la retarkivo Wayback Machine naskiĝis la 5-an de februaro 1960 en Szombathely.

Biografio
---------

Csaba Hende abiturientis en gimnazio en sia naskiĝurbo, poste li soldatiĝis. Li akiris juran diplomon en Scienca Universitato Eötvös Loránd en 1984, post 3 jaroj li advokatiĝis. Li aliĝis al ĵus fondita nekomunista partio en 1988. En 1991 li akiris postenon en ministerio pri defendo. Inter 1994 kaj 1998 li denove estis advokato, poste li estis nomumita subministro pri justico. Ekde 2002 li estas parlamenta deputito seninterompe. En 2010 li estis nomumita ministro pri defendo en Dua Kabineto Orbán, post 4 jaroj same en Tria Kabineto Orbán.

Li edziĝis en 1984, poste li havis 2 ĝemelajn filinojn, en 2013 li eksedziĝis, poste denove edziĝis.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* 
* Arkivigite je 2015-05-18 per la retarkivo Wayback Machine angle

* Kategorio Csaba Hende en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 524285
 |
**Csaba Burján** [ĉaba], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Burján Csaba** estas hungara mallongdistanca rapid-sketisto, olimpiano, olimpika ĉampiono.

Csaba Burján en 2019
Csaba Burján naskiĝis la 27-an de septembro 1994 en Pécs.

Biografio
---------

Csaba Burján konatiĝis pri vintraj sportoj ekde 2002 en sia naskiĝurbo, post kelkaj jaroj li elektis la sketadon. Li estis hungara ĉampiono dufoje en 2011 en distanco 3000 m kaj stafete, post 2 jaroj li estis la unua en Universiado stafete. Li estis olimpiano en Hungario en la Vintra Olimpiko 2018 kun ora medalo stafete, krome en eŭropa ĉampionumo li estis la unua en 2019. En 2020 la hungara nacia glitkura asocio malpermesis lin dum unu jaro pro tio, ke li faris insultan komenton interrete pri Ĉinio. Li retiriĝis en 2022.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* retiriĝo
* rezultoj

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 821889
 |


* Portalo pri Biografio
**Csaba Deseő** [ĉaba deĵO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Deseő Csaba** estas hungara violonisto, aldviolonisto, orkestrestro, ĵazmuzikisto. Lia patrino estis violoninstruisto, lia patro oficiro dum la 2-a mondmilito. 

Csaba Deseő
Csaba Deseő  naskiĝis la 15-an de februaro 1939 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Csaba Deseő komencis lerni muzikon en muziklernejo en 1949, sed inter 1951-1953 li estis deportita al Csorvás pro profesio de la patro. Reveninta li daŭris la muziklernadon kaj li akiris muzikpedagogian diplomon en instituto en 1961. Li estis violoninstruisto ĝis 1966, sed intertempe li debutis kiel ĵazmuzikisto kaj orkestrestro en 1963, en la sekva jaro li estis aŭdebla ankaŭ en Hungara Radio. En 1966 li partoprenis en muzikfestivaloj en Bled, Prago, Varsovio, poste li iĝis membro de la Hungara Nacia Filharmonia Orkestro, kie li ludis ĝis 1999. En tiu periodo li partoprenis en sennombraj koncertoj en Hungario kaj en multaj landoj de la mondo. Estis interrompo en 1973, li estis muzikisto de teatro de Oberhausen. Li pensiuliĝis en 1999. Li ricevis 4 premiojn inter 2007-2013.

Li edziĝis en 1965, filo naskiĝis en 1971. Li vidviĝis en 2011.

Lia libro
---------

* "Kettősfogás" (memuaro, 2017)

Fontoj
------

* hungarlingva membiografio kun foto Arkivigite je 2016-08-18 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 637021
* VIAF: 305543119
* MBA: c0c1e99e-efa9-4c24-987d-715088d1dd0a
 |
En matematiko, la **gradienta teoremo** aŭ la **fundamenta teoremo de kalkulo por kurbaj integraloj** statas ke kurba integralo tra gradiento de iu skalara kampo egalas al diferenco inter valoroj de la originala skalara kampo je la finaj punktoj de la kurbo:

{\displaystyle \phi \left(\mathbf {q} \right)-\phi \left(\mathbf {p} \right)=\int \_{L}\nabla \phi \cdot d\mathbf {r} }
Ĉiu senkirla vektora kampo povas esti esprimita kiel gradiento de iu skalara kampo, kaj tiel al ĝi la teoremo povas esti aplikita.

Ĝi estas ĝeneraligo de la fundamenta teoremo de kalkulo al ĉiu kurbo anstataŭ de nur parto de la reela linio.

La gradienta teoremo implicas ke kurba integralo tra senkirla vektora kampo estas sendependa de la vojo de la integralado.

En fiziko ĉi tiu teoremo estas unu el la manieroj de difinado de la konservativa forto. Se preni ke *φ* estas potencialo, do ĝia negativa gradiento *- grad φ* (la alia skribmaniero {\displaystyle -\nabla \phi }) estas konservativa forta kampo. Laboro farita per konservativaj fortoj ne dependas de la vojo je kiu moviĝas la objekto, sed nur de la finaj punktoj, kiel montras la pli supre donita ekvacio.

Pruvo
-----

Estu *L* kurbo de punkto **p** al punkto **q**. Estu *φ* skalara kampo.

Laŭ teoremo de Stokes:

{\displaystyle \int \_{\partial L}\phi =\int \_{L}d\phi }
Pro tio ke {\displaystyle \partial L=\mathbf {q} -\mathbf {p} }:

{\displaystyle \phi \left(\mathbf {q} \right)-\phi \left(\mathbf {p} \right)=\int \_{L}d\phi }
Elvolvante en karteziaj koordinatoj rezultas:

{\displaystyle d\phi =\sum \_{i}{\frac {\partial \phi }{\partial x\_{i}}}dx\_{i}=\left({\frac {\partial }{\partial x\_{i}}}\right)\phi \cdot \left(dx\_{i}\right)=\nabla \phi \cdot d\mathbf {r} }
**Gradefes** [graDEfes] estas municipo en la oriento de la provinco Leono, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko *Tierra de León*, en la centroriento de la provinco.

Komarkoj de la provinco Leono; *Tierra de León* centroriente, flave.
Monaĥinejo Santa María de Gradefes.
Kapelo de la Monaĥinejo Santa María de Gradefes.
Tomboj en la Monaĥinejo Santa María de Gradefes, eble de la gefondintoj.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio estas formata de la loĝlokoj Cañizal de Rueda, Carbajal de Rueda, Casasola de Rueda, Cifuentes de Rueda, Garfín, Gradefes, Mellanzos, Nava de los Caballeros, Rueda del Almirante, San Bartolomé de Rueda, San Miguel de Escalada, Santa Olaja de Eslonza, Valdealcón, Valdealiso, Valduvieco, Villacidayo, Villanófar, Villarmún kaj Villarratel.

Ĝi okupas totalan areon de 205,86 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 925 loĝantojn. Ĝi perdis preskaŭ 4 000 loĝantojn el la mezo de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. Ĝi distas 36 km de Leono, provinca ĉefurbo.

Historio
--------

En Mezepoko okazis reloĝado. La areo apartenis al la Regno Leono. Estis kaj restas du gravaj ge-monaĥejoj, nome Monaĥinejo Santa María de Gradefes kaj Monaĥejo San Miguel de Escalada.

La Monaĥinejo hvas romanikan preĝejon, klostron ktp. Ĝi estis fondita en la 12-a jarcento kaj trapasis gravajn historiajn okazaĵojn; nun la monaĥinoj blogas interrete.

La Monaĥejo havas mozarabajn elemntojn, estis fondita en la 10-a jarcento, eble rilate al reloĝado, uzante materialojn el romianoj kaj visigotoj. Lastatempe la regiona registaro helpis la restaŭradon de la konstruaĵaro.

Tradiciaj enspezofontoj estas agrikulturo (cerealoj) kaj brutobredado. Lastatempe kultura kaj rura turismo plie ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado).

Bildaro
-------

* Preĝejo de la Monaĥejo San Miguel de Escalada.Preĝejo de la Monaĥejo San Miguel de Escalada.
* Romiaj kolonofustoj ĉe la Monaĥejo San Miguel de Escalada.Romiaj kolonofustoj ĉe la Monaĥejo San Miguel de Escalada.
* Mozarabaj hufarkoj ĉe la Monaĥejo San Miguel de Escalada.Mozarabaj hufarkoj ĉe la Monaĥejo San Miguel de Escalada.
* Visigotaj tomboŝtonoj reuzitaj ĉe la Monaĥejo San Miguel de Escalada.Visigotaj tomboŝtonoj reuzitaj ĉe la Monaĥejo San Miguel de Escalada.
* Romanika ampleksigo ĉe la Monaĥejo San Miguel de Escalada farita en la 11-a jarcento.Romanika ampleksigo ĉe la Monaĥejo San Miguel de Escalada farita en la 11-a jarcento.
* Interno de la Monaĥejo San Miguel de Escalada.Interno de la Monaĥejo San Miguel de Escalada.
* Preĝejo de Garfín.Preĝejo de Garfín.
* Forno ĉe Garfín.Forno ĉe Garfín.
* Sunhorloĝo ĉe Garfín.Sunhorloĝo ĉe Garfín.
* Nava de los CaballerosNava de los Caballeros
* Ruinoj de la Monaĥejo San Pedro de Eslonza ĉe Santa Olaja de EslonzaRuinoj de la Monaĥejo San Pedro de Eslonza ĉe Santa Olaja de Eslonza
* ValdealcónValdealcón

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de Provinco Leono

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 759819
* GND: 4577877-2
* LCCN: n88052988
* VIAF: 124437138
 |
naskiĝdomo de Fahrenheit
**Gabriel Daniel FAHRENHEIT** [GABriel DAniel FArenhajt], laŭ aliaj fontoj **Daniel Gabriel FAHRENHEIT** (naskiĝis la 24-an de majo, 1686 en Danzig, mortis la 16-an de septembro, 1736 en Hago) estis germana fizikisto kaj konstruisto de mezuriloj. De li oni nomiĝis temperatur-mezurunuo, Farenhejto (ang. *Fahrenheit*).

Post la frua morto de la gepatroj Gabriel Daniel Fahrenheit komencis komercistan karieron en Amsterdamo, sed lia intereso pri natursciencoj fariĝis tiel granda, ke li pli kaj pli dediĉis sin al fizikaj eksperimentoj kaj al la konstruado de instrumentoj.

Por ampleksigi siajn sciojn, li vojaĝis i.a. tra Skandinavio, Anglio, Germanio kaj Francio. Ekde 1718 li tre sukcese prelegis pri natursciencaj temoj kaj en la jaro 1724 li fariĝis membro de la Londona Royal Society.

Farenhejta skalo kaj instrumentoj
---------------------------------

Fahrenheit kreis aerometron, piknometron, hipsobarometron kaj termometron kun skalo, kiu ankoraŭ nuntempe en kelkaj landoj estas uzata por mezuri temperaturon.

Vidu ankaŭ
----------

* 7536 Fahrenheit

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Gabriel Daniel Fahrenheit en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* 
* Arkivigite je 2005-02-07 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 11644
* GND: 118685783
* LCCN: n84236856
* VIAF: 9887952
* ISNI: 0000 0000 8088 685X
* LIBRIS: 259437
* SUDOC: 030197783
* BNF: 121663751
* BPN: 39980319
* ULAN: 500076414
* BIBSYS: 90267161
* NKC: ola2002161296
 |
***Dota 2*** (*Defense of the Ancients 2*) estas enreta videoludo por multludantoj de Valve Corporation por Vindozo aŭ Linukso aŭ Mac OS X.

Ludmaniero
----------

Ludantoj ordiĝas en du paraj teamoj de herooj (angle: *Heroes*), kvin kontraŭ kvin. Ekde la 12-a de decembro 2016, kiam la versio 7.0 estis elsendita, ekzistas 113 herooj por elekti. Ĉiu ludanto komencas ĉe kontraŭaj flankoj de mapo en areo nomata la "fonto" (angle : "Fountain"), proksime tiel nomata la *Ancient*. Teamo venkas la matĉon kiam la *Ancient* de la kontraŭa teamo estas detruita. Por detrui la *Ancient*, ĉiu teamo devas batali tra turoj kiuj lokas laŭ pado al ĉiu bazo, nomita *vojeto* (angle: *Lane*). Survoje, ĉiu ludanto gajnas nivelojn per mortigado de Herooj kaj Sbiroj (angle: *Creeps*, roluloj kiuj senĉese regeneras kaj atakas la kontraŭan teamon, ne kontrolita de ludantoj) de la kontraŭa teamo, kaj per mortigado de neŭtralaj monstroj. Kompletigante objektivojn rekompencos oro (angle: *gold*) al ludantoj, kiu estas uzata por aĉeti utilaĵojn.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Dota 2 en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo
La **magneta celfuzio** (angle *Magnetized Target Fusion*; MTF) estas nuklea fuzio, kiu kombinas la trajtojn la magnetkapta kaj la inercia (lasera) fuzioj. Kiel ĉe la magnetkapta fuzio, la fuelo estas limigita per magneta kampo ĉe malgranda denso kaj tiel ĝi estas varmegigita al plasmo. Inercia trajto estas la rapidega kunpremo de la celo, atingenda la konvenan temperaturon. La kombinita malgranda denso, pli mallonga limigita tempo, pli bona varmorezervado rezultigas, ke oni povas pli facile konstrui fuziajn reaktorojn por tiu metodo, sed ĝi havas la samajn rezultojn ol la magnetkapta fuzio.

La avantaĝo de la MTF al la aliaj fuziaj teknologioj, ke la plasmo devas havi la termonuklean temperaturon (150 milionoj Co) nur dum unu mikrosekundo. La reagantaj fueloj estas deŭterio kaj tricio.

La esplorojn finance apogas la *Chrysalix Energy Venture Capitalist* en la kanada entrepreno *General Fusion*. 

  

Laŭ gazetaj sciigoj en februaro de 2008, la *General Fusion* esperas konstrui en kelkaj jaroj fuziajn reaktorojn je prezo de 50 milionoj da dolaroj. Oni planas la povumon de 100 megavattoj kaj kurentan prezon de 4 cendoj/kwh.

* registara eksperimento
**Ilona Kurdy** [kurdi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kurdy Ilona** estis hungara pentristo, skulptisto.

Ilona Kurdy  naskiĝis la 31-an de oktobro 1951 en Szeged, ŝi mortis la 23-an de februaro 2007 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Ilona Kurdy frekventis belartan mezlernejon en Budapeŝto, poste ŝi studis ankaŭ en liberaj artlernejoj. Post siaj studoj ŝi aliĝis al artistkolonio en Budapeŝto, kie ŝi lernis precipe de István Moldován (Kolozsváry), István Kamotsay kaj Sándor Várady. Ŝi kreis pentraĵojn kun unika tekniko, la pentraĵoj reflektas malsamajn kolorojn de malsamaj spektoperspektivoj. Ŝiaj temoj ofte devenas el la mistikismo. Ŝi neniam ricevis premiojn.

El solaj ekspozicioj
--------------------

* Budapeŝto (1982, 1987, 1992, 2005)
* Ózd (1982, 1985)
* Vieno (1988)

El kolektivaj ekspozicioj
-------------------------

* Budapeŝto (1995, 2005)
* Arthalo Budapeŝto (2003)

Elektitaj pentraĵoj
-------------------

* Kék madár
* Aranypapagáj

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio Arkivigite je 2018-06-12 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 613346
 |
***La Korvo*** (angle *The Raven*) estas gotikliteratura poeziaĵo verkita de la usonana poeto Edgar Allan Poe. Unue publikigita en januaro 1845.

La poemo estas konata pro sia muzikeco, sia unika melodio kaj sia atmosfero de hororo kaj magio. En la kerno de la poemo estas renkontiĝo inter viro, kiu perdis sian amatinon, kaj dezertan korvon, kiu eniras sian domon tra la fenestro kaj sidas sur statuo de Atena super la pordo. La viro parolas al la korvo, kaj responde li respondas nur unu vorton samtempe: Nevermore (laŭvorte: "neniam pli").

Intrigo
-------

La sennoma rakontanto sidas ĉe sia hejmo dum malvarma decembra nokto, memorante sian mortintan amanton, **Lanor**. Subite li aŭdas frapojn sur la pordo. Li pensas, ke ĝi estas gasto kaj malfermas la pordon, sed vidas neniun. La frapoj ripetiĝas, ĉi-foje ĉe la fenestro. Kiam la rakontanto iris malfermi la fenestron nigra korvo eniris tra ĝi, sidante sur la statuo de la greka diino Atenoasuper la pordo. La rakontanto miras pri la malhela brilo kaj nobla konduto de la korvo, kaj petas lin sian nomon. Al tio la korvo respondas: Neniam pli. La rakontanto vidas ĉi tion kiel signon, kaj komencas paroli al la korvo, kvazaŭ li estus lia amiko. Li demandas lin, ĉu li intencas foriri de li, kiel ĉiuj liaj amikoj faris kaj ĉu li ankoraŭ ekamiĝos. La korvo nur ripetas la vorton "Nevermore". La rakontanto koleras pri la korvo kaj krias al li forlasi sian domon, sed la korvo ne moviĝas de sia loko, ĝis la rakontanto kolapsas sur la planko.

Esperanto
---------

* Elangligis KALOCSAY Kálmán (el *Tutmonda Sonoro*, vol. 2, paĝo 445)
* Elangligis Leopoldo H. KNOEDT (ĉi tiu versio unue aperis en *Fonto* #11)

* Traduko de usona Esperantisto Jon Willarson (el *American Esperanto Magazine*, julio-oktobro 1955) kaj ankaŭ aperis en aparta dulingva (angla originalo kaj Esperanta versio) libro "The Raven/La Korvo", Lucko, eldonejo Volynjanyn, 2009, ISBN 978-966-15-9909-2, kompilis kaj verkis antaŭparolon - Viktor Pajuk, prezidanto de La Esperanto-Societo de Ĉikago. Bildoj - de ukraina Esperantisto Niko Voloŝin.

Eksteraj Ligiloj
----------------

* UE 2010:4 Goerge Baker La Korvo: Bona poezia studo
* Jen la tradukoj La kolekto de Don Harlow

* Kategorio La Korvo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* La Korvo en Vikifontaro (Universala biblioteko)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 138938
* GND: 4217729-7
* LCCN: n82225090
* VIAF: 174920976
* BNF: 12038661v
* BNE: XX2135733
 |
**E-SENCO** estas Kulturo-Socia Societo nome L. Zamenhof en Poznano, en okcidenta Pollando.

Agado
-----

Kursoj kaj renkontiĝoj okazas ĉiuĵaŭde je la 18.00 en Fervojista Kulturo-Domo ĉe aleo Niepodległości 8a en urbocentro. Pri eventualaj ŝanĝoj vi legos ĉe kluba retpaĝo E-SENCO.

Ĝi kunlaboras kun Pola Esperanto-Junularo, kun la klubo Varsovia Vento, helpas organizi Artaj Konfrontoj En Esperanto - Arkones, kaj volonte ekkunlaboros pri aliaj projektoj.

Historio
--------

Ekde la jaro 2003-2007 E-Senco funkcis kiel junulara klubo. Pri ĝia historio kaj agado vi legu sube. Dum la jaro 2007 oni decidis fondi Esperantistan asocion por festi jubileon de Esperanto kaj jubileon de la naskiĝdatreveno de Ludoviko Zamenhof. Fin-fine oni starigis Societon kiu heredis la nomon E-Senco.

Vidu ankaŭ
----------

* Tobiasz Kaźmierski
* Pola Esperanto-Asocio
* Pola Asocio Eŭropo - Demokratio - Esperanto
* Silezia Esperanto-Asocio
* Krakova Societo ESPERANTO
* Bjalistoka Esperanto-Societo
* Parlamenta Grupo de la Lingvo Esperanto

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retpaĝo de E-SENCO
**Ŝevĉenko, Andrij** ukraine **Андрій Шевченко** (naskiĝis 29-an de septembro 1976) estas ukraina futbalisto, moknomo - **Ŝeva**. Li naskiĝis en la Kieva provinco, sed baldaŭ kun familio translokiĝis al Kievo. Dum la 9-a vivojaro li komencis ludi futbalon. Dum la jaro 1993 li debutis en la teamo "Dinamo-2", post kelkaj monatoj ekludis en la unua teamo de la futbala klubo "Dinamo" Kievo. Ekde 1999 li estis futbalisto ĉe la klubo "A.C. Milan" (en Milano, Italio) kaj ekde 2006 ĉe la klubo "FC Chelsea" (en Londono, Anglio).

Dum la matĉoj pri la Futbala Mondpokalo 2006 en Germanio (2006) li estis kapitano de la ukraina nacia teamo de futbalo.

Dum 2003 li rivecis la titolon "Merita Majstro de sporto de Ukrainio", kaj ekde 2004 estas posedanto de la titolo "La Ora Pilko", kiu estas aljuĝata al la plej bona piedpilkisto de Eŭropo. Krome li estas nomumita "Heroo de Ukrainio".

* Andrij Ŝevĉenko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Andrij Ŝevĉenko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 137968
* GND: 1175709409
* VIAF: 169051698
* ISNI: 0000 0001 1808 8475
* NKC: jo2016916207
* BNE: XX4608968
 |