recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Ekzemplo de suprematisma arto. Nigra kvadrato sur blanka grundo, Malevič (1915)
La **suprematismo** estas rusa arta movado kreita de la pentristo Kazimir Malevič ĉirkaŭ la jaro 1913 kaj unue priskribita teorie en manifesto de la jaro 1915 (skribita de Malevič kune kun la poeto Majakovskij), kaj sekve en la eseo de la jaro 1920 kun la titolo *La suprematismo, aŭ la mondo de ne reprezentaĵo*. La suprematismo estis publike prezentita unuafoje en Sankta Peterburgo en la jaro 1915, okaze de la ekspozicio: *Dua ekspozicio futurista de pentraĵoj 0,10 (nulo-dek)*.

Malevič asertis, ke la moderna arto devas liberiĝi de praktikaj kaj estetikaj celoj. Li asertis ankaŭ, ke ĝis tiam la pentroarto estis nur estetika prezentaĵo de la realo. Sed kontraŭe al tio la celo de la artisto devus esti la serĉado de vojo, kiu kondukas la arton al ĝia esenco.

La vorto suprematismo devenas de la penso de la aŭtoro. Laŭ Malevič senobjekteco estas la plej alta, la supra formo de esprimo. Fakte laŭ li, figura pentraĵo prezentas nur iun objekton aŭ vivaĵon, dum suprematisma verko estas prezentado de senobjekta sensacio.

La suprematismo restas ligita precipe al sia iniciatinto, kvankam ĝi influis ankaŭ la verkojn de Tatlin, Larionov kaj Ivan Puni.

Kelkaj verkoj
-------------

* *Nigra kvadrato sur blanka grundo* - Malevič (1915, Leningrado, Mus. Statale Russo)
* *Blanka kvadrato sur blanka grundo* - Malevič (1919, New York, Mus. of Art)
* *Angla viro en Moskvo* - Malevič (1913-14, Amsterdam, Stedelijk Museum)
* *Suprematisma komponaĵo, ruĝa kvadrato kaj nigra kvadrato* - Malevič (1914-1915, New York, MOMA )

Vidu ankaŭ
----------

* Abstraktismo

Bibliografio
------------

* Mario De Micheli, *Le Avanguardie Artistiche del Novecento*, Milano, 7 ed. 1978.
La **litova nacia teamo de futbalo** estas la landa vira teamo de la Litova Futbala Federacio (litove *Lietuvos Futbolo Federacija*). Ekde 2003 trejnisto de la teamo estas Algimantas Liubinskas*.*

Litovio estas laŭ la nombro de loĝantoj kompare eta lando de Eŭropo, kaj enlande basketbalo estas multe pli populara sporto ol futbalo. Tamen la litova teamo ekde sia unua internacia maĉo dum 1923 kontraŭ la teamo de Estonio laŭ siaj fortoj kunkonkurencis en internaciaj turniroj, interalie la Somera Olimpiko 1924, ĝis dum junio 1940 la demokratia Respubliko Litovio estis perforte konkerita de la armeo de Sovetunio, kaj la lando sekve estis aneksita. Dum la sekvaj 50 jaroj, ĝis la jaro 1990, litovaj futbalistoj partoprenis en la sovetunia nacia teamo de futbalo.

Post la reakiro de ŝtata sendependeco la refondita litova nacia teamo de futbalo la 27-an de majo 1990 havis sian unuan internacian matĉon, samkiel dum la unua fazo de ŝtata sendependeco, kontraŭ la same ĵus refondita teamo de Estonio.

La litova teamo ĝis nun ne sukcesis kvalifikiĝi por tuniroj pri la Futbala Mondpokalo aŭ pri la Eŭropa Futbal-Ĉampionado.

Aparte prestiĝaj matĉoj estis kontraŭ la multe pli fortaj teamoj de Germanio la 29-an de marto 2003 kaj Italio la 2-an de septembro 2006, kiun la litova teamo per rezulto de ambaŭfoje 1:1 sukcesis ne malvenki.

Aktuale, la trejnisto de la nacia teamo estas Edgaras Jankauskas, kaj la teamestro estas Simonas Paulius. 

la emblemo ĝis 2008

Konataj futbalistoj
-------------------

* *Valdas Ivanauskas*, dum la 1990-aj jaroj interalie ĉe la germana klubo *Hamburger SV*
* *Edgaras Jankauskas*, futbalisto ĉe la portugala klubo *FC Porto*
* *Aurelijus Skarbalius*, rekorda futbalisto de la nacia teamo
* *Gintaras Staučė*, futbalisto ĉe la germana klubo *MSV Duisburg*
* *Dmitrijus Guscinas*, futbalisto ĉe la germana klubo *VfL Osnabrück*
* *Igoris Morinas*, futbalisto ĉe la germanaj kluboj *Hannover 96, 1. FSV Mainz 05* kaj *SSV Jahn Regensburg*

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Litova nacia teamo de futbalo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* retaj paĝoj de la litova asocio pri futbalo (en la litova)
Aerfoto pri Tahitótfalu, Danubo kaj ponto

**Tahitótfalu** [tahitOtfalu] estas vilaĝo en Hungario en regiono Meza Hungario, en departemento Pest, en Distrikto Szentendre.

Strato en Tahitótfalu
* Areo: 39 km²
* Loĝantaro: 4670
* Poŝtaj kodoj: Tahi: 2022, Tótfalu: 2021
* Telefonprefikso: 26

Tahitótfalu situas sur ebenaĵo, parte sur Szentendre-insulo, parte en dekstra flanko de Danubo. Ponto interligas la du partojn, krome pramo funkcias al Vác. Iam estis 2 vilaĝoj, kiuj unuiĝis. Tótfalu, signifante "slovaka-vilaĝo", troviĝas en la insulo. La nomo estas erara, ĉar antaŭ la turka erao slovenoj alvenis.

Dum la romia erao 2 sentineloturoj staris. La insulo donis defendadon kontraŭ armeoj. La loĝantaro tributis kaj al turkoj, kaj al aŭstroj-hungaroj. En 1838 kaj en 1876 inundoj, en 1900 incendio okazis. La unusola ponto al la insulo konstruiĝis en 1914.

Vidindaĵoj estas katolika kaj kalvinana preĝejoj.

La vilaĝo estas ŝatata feriejo kaj ekskursejo. Apud la vilaĝo fama restoracio Pokol (=infero) funkcias.

Famuloj
-------

* En Tahitótfalu naskiĝis József Gaál (pentristo).
* En Tahitótfalu mortis gitaristo Zsolt Daczi.
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

78-a Hispana Kongreso de Esperanto en Malago.
Spínola, del Barrio kaj Arquillos dum bonveniga programero
La **78-a Hispana Kongreso de Esperanto** okazis en Malago, Andaluzio, el 1a ĝis la 5a de majo de 2019. Ĝi parte koincidis kun la 71-a kongreso de IFEF (3a - 9a de majo 2019) kaj kun la 21-a kongreso de la Andaluzia Esperanto Unuiĝo. La kongresejo estis la konstruaĵo *Casa Diocesana* (Dioceza Domo) kaj la prezidanto de la LKK estis Carlos Spínola. Entute aliĝis al la kongresoj 171 aliĝintoj, inter kiuj indas mencii la ĉeeston de Margaret Zaleski-Zamenhof, pranepino de L. L. Zamenhof, kiu unuafoje ĉeestis Esperanto-renkontiĝon aparte de UK.

"La lingva situacio en Eŭropo" estis la gvida temo de la renkonto, kiu okazis preskaŭ koincide kun la kampanja periodo por la Eŭropa Parlamento kaj kelkajn semajnojn post la (planita, ne ĝistiam okazinta) eliro de Britio el la Eŭropa Unio. Oni programis prelegojn kaj debatojn, kun partopreno interalie de Seán Ó Riain (prezidanto de la Eŭropa Esperanto-Unio), Federico Gobbo, Katalin Kovats kaj José María Rodríguez Hernández inter aliaj spertuloj. Krom tiu ĉeftemo, oni plenumis tre riĉan kulturan aktivadon: muzikon, prelegojn kaj teatron. Aparte de grupoj kaj ensembloj reprezentantaj la lokan kulturon, koncertis Grazia Barboni, Kajto kaj Saŝa Pilipoviĉ, kaj Miguel Fernández respondecis pri muzika, teatra kaj poezia programeroj.

La kulturo, loka kaj esperanta, havis gravan rolon. Oni konatiĝis kun la urbo Malago, pere de diversaj kulturaj kaj turismaj ekskursoj, dum la Hispana Kongreso kaj dum la tuta semajno. Oni vizitis ankaŭ aliajn proksimajn urboj, ege interesajn el arkitektura kaj historia vidpunkto, kiel Granado (Granada), Kordovo (Córdoba), Antekero (Antequera), Arundo (Ronda), kaj eĉ oni vizitis la nordan Marokon kiel postkongresa ekskurso.

Notoj
-----

1. ↑  La 78a Hispana Kongreso de Esperanto Arkivigite je 2012-06-15 per la retarkivo Wayback Machine en la retejo de Hispana Esperanto-Federacio. Alirita la 8an de majo 2019.
2. ↑  Aliĝintoj al la Triopa Kongreso: Fervojista, Hispana, Andaluza Arkivigite je 2019-05-08 per la retarkivo Wayback Machine el la retejo de Andaluza Esperanto-Unuiĝo. Alirita la 8an de majo 2019.
3. ↑  Ekskursoj Arkivigite je 2019-05-08 per la retarkivo Wayback Machine el la retejo de Andaluza Esperanto-Unuiĝo. Alirita la 8an de majo 2019.
Supre:Lernejo Maldonado, maldekstre: Preĝejo Koncipiĝo, centre: Preĝejo La Loma de Quito, dekstre: vulkano Ĉimborazo el Colta, sube: vulkano Tungurahua, centro: taŭrbildo, dekstre: La Katedralo.
**Riobamba** (en Esperanto ankaŭ **Riobambo**) estas urbo de Ekvadoro, konata ankaŭ per kromnomoj kiaj: '***"Cuna de la Nacionalidad Ecuatoriana"**  (lulilo de la ekvadora nacieco), **"Sultana de los Andes"** (sultanino de Andoj), **"Ciudad Bonita"** (bela urbo), **"Ciudad de las Primicias"** (praurbo), **"Corazón de la Patria"***  (patrikoro), pro ties historio kaj belo, estas la ĉefurbo de la provinco Ĉimborazo. Ĝi troviĝas en la geografia centro de la lando, ĉe la montaro Andoj, je 2.754 msm, en la centro de la truo Ĉambo, en la centro de variaj vulkanoj, kiaj la Ĉimborazo, la Tungurahua, la Altaro kaj la Carihuairazo.

La urbo estis fondita en 1534 ĉe la lageto de Kolta. En 1799 ĝi translokiĝis al la loko kiun ĝi okupas nuntempe kaj iĝis la unua kaj unika planurbo de Ekvadoro. Dum mallonga periodo, post la fondo de la Respubliko Ekvadoro, ĝi estis la ĉefurbo de la lando.

Laŭ oficiala informo de la INEC laŭ la censo de 2010, la urbo, komprenita kiel urba areo, havas 146,324 loĝantoj. La areo limigita de la urba perimetro estas de 1150,2 km².

Referencoj
----------

1. ↑  [*rompita ligilo*]

1° 40′ 6.94″ S 78° 39′ 2.50″ O﻿ / ﻿1.6685944 °S, 78.6506944 °O﻿ / -1.6685944; 78.6506944 (mapo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Riobambo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Riobambo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Radio Mundial FM 96.1 - AM 910- Riobamba
* Ĵurnalo La Prensa - Riobamba
* Ĵurnalo Los Andes - Riobamba
* Radio Andina 106.1 - Riobamba[*rompita ligilo*]
* Kulturdomo Núcleo de Chimborazo
* Riobambanoj rete
* Turisma Adresaro Arkivigite je 2012-03-12 per la retarkivo Wayback Machine
* Domkomerco Riobamba Arkivigite je 2012-11-24 per la retarkivo Wayback Machine
* Distro kaj Informaro Arkivigite je 2013-02-11 per la retarkivo Wayback Machine
* Escuela Superior Politecnica de Chimborazo
* Universidad Nacional de Chimborazo
* Colegio Internacional Experimental "Cap. Edmundo Chiriboga"[*rompita ligilo*]
* **VIDEO**: Juan de Velasco
* **VIDEO**: Luis Alberto Costales
|  |  |
| --- | --- |
|  Mikso | **Oni proponas alinomi la artikolon «Dua Mondmilito (verko de Ĉerĉil)».**

---

Se vi konsentas aŭ kontraŭas la proponon, bonvolu skribi viajn argumentojn sur la diskutan paĝon. |

***La Dua Mondmilito*** aŭ angle, originale *The Second World War* estas la sesvoluma historia verko de Winston Churchill pri periodo ekde fino de la unua ĝis fino de la Dua Mondmilito (julio 1945). La libro aperis en 1948 kaj baldaŭ pro tio Churchill ricevis Nobel-premion pri literaturo. La libro bone vendiĝis, Churchill riĉiĝis.

Por verki tiun, li povis uzi ŝtatajn kaj eĉ sekretajn dokumentojn. Li intencis verki pri la Dua Mondmilito jam en 1939, pro tio li kolektis dokumentojn kaj mem faris konvenajn el sia vidpunkto.

Post politika ŝanĝiĝo en Britio, nova registara estro Attlee de la Laborpartio permesis en 1945 al Churchill privilegian aliron al la ŝtataj dokumentoj, kio ne estis permesita eĉ por historiistoj.

Ĉar en periodo de la verkado, multaj politikistoj estis en regado, li evitis mencion de dummilitajn diskutojn kun Dwight Eisenhower, Charles de Gaulle aŭ Tito. Li same ne rajtis detale verki pri sekretoj kiel konstruo de la atombombo, laboro de kod-romppado ĉe Bletchley Park. Li same ne povis kritiki laborpartiajn gvidantojn kiel Attlee, ĉar la aliro al dokumentoj dependis de ili.

Ĉar Churchill uzis siajn konatajn, alireblajn dokumentojn, lia rolo grandiĝas en la libro, kiel li estintus ĉefrolulo dum la milito. Li apenaŭ mencias – pro manko de dokumentoj kaj de intereso – la batalojn de la orienta fronto.

La ses volumoj estas:

1. *The Gathering Storm*
2. *Their Finest Hour*
3. *The Hinge of Fate*
4. *The Grand Alliance*
5. *Closing the Ring*
6. *Triumph and Tragedy*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 254466
 |
**Posadas** estas urbego, universitata urbo kaj limpasejo en Argentino en Provinco Misiones, kies provinca ĉefurbo estas. Posadas formas duoblan urbon kun Encarnación.

Mapo pri la pli gravaj urboj en Argentino, kie estas videbla Posadas nordoriente

Bazaj informoj
--------------

* Koordinatoj: 27° 22′ S 55° 54′ U﻿ / ﻿27.367 °S, 55.900 °U﻿ / -27.367; -55.900 (mapo)
* Areo:  km²
* Loĝantaro: 344 833 en 2012
* Supermara alteco: 120 m
* Horzono: UTC-3h
* Poŝtkodo: N3300
* Telefonkodo: +54 376

Geografio
---------

Bildaro pri Posadas
Posadas situas sur ebenaĵo en la nordorienta parto de la lando, laŭ la maldekstra bordo de Paraná (rivero). Kontraŭe Encarnación troviĝas jam en Paragvajo. Corrientes (urbo) troviĝas 291, Resistencia 306, Rosario 771, Bonaero 844, La Plata 862, Saltaurbo 995, San Miguel de Tucumán 926, Mar del Plata 1191 km.

Historio
--------

Unue jezuito fondis paragvajan komercan postenon kaj havenon en 1615, kies nomo estis **Anunciación de Itapúa**, sed dek jarojn poste la urbeto estis proponita al la alia flanko de la rivero. Tamen tiu urbeto ne estis plene forlasita kaj en 1628 pli nova urbeto fondiĝis. En 1869 la urbo prenis pli novan nomon. Tiutempe okazis milito, la urbon braziéaj soldatoj defendis. Fine Paragvajo rezignis pri ĉiuj postuloj de la areo, sekve la urbo en 1879 la urbo estis renomita pri nacis heroo José Gervasio de Posadas. En 1884 Posadas iĝis administra centro de la regiono.

Ekonomio
--------

En Posadas meblaro, tabakoj, nutraĵoj, teksaĵoj kaj konstruado estas la plej gravaj industrioj. Aliaj gravaj ekonomiaj agadoj estas komercado kaj servoj.

Trafiko
-------

Panoramo pri Posadas
Posadas estas ligita al Encarnación fare de longa ponto. Gravas la haveno, kiun profitas ne nur la ekonomio, sed ankaŭ la sportistoj. Aŭtobusoj ligas la urbon enlande kaj eksterlande. La trajno malofte trafikas. La internacia flughaveno funkcias en distanco 7 km.

Klimato
-------

Posadas situas en subtropika klimato, kie jare pluvas po 1948 mm. En ĉiuj monatoj pluvas, tamen en aprilo pluvas plej ofte. La averaĝa temperaturo estas 22 °C, la varmo havas rekordon en decembro kun 42 °C. En julio la plej malgranda temperaturo estis -3 °C.

Servoj
------

* Universitato Nacia de Misiones

Vidindaĵoj
----------

Vido en Posadas
* katedralo
* diversaj muzeoj

Ĝemelurboj
----------

* Brazilo Cascavel (Paranao), Brazilo
* Brazilo Blumenau, Brazilo
* Brazilo Albacete, Brazilo
* Paragvajo Talca, Paragvajo
* Italio Bergamo, Italio
* Italio Ravenna, Italio
* Kubo Havano, Kubo (lando)
* Sud-Koreio Seulo, Sud-Koreio
* Libano Zahlé, Libano
* Pollando Wroclaw, Pollando
* Ukrainio Ĉernivci, Ukrainio
* Germanio Starnberg, Germanio
* Rusio Jaroslav, Rusio
* Irlando Dublino, Irlando
* Svislando Borlänge, Svislando
* Norvegio Narvik, Norvegio

Fontoj
------

* angla Vikipedio helpe de WikiTrans
* mapo, distancoj
* angle
* vetero

* Posadas (Argentino) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Posadas (Argentino) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 476729
* GND: 5035239-8
* LCCN: n85353391
* VIAF: 156015997
* BNF: 14554315f
 |
Larĝa panoramo de PatajaLarĝa panoramo de Pataja

**Pataja,** oficiale **พัทยา**, angle **Pattaya** estas urbo, provinca sidejo, havenurbo, feriejo kaj banloko de Tajlando.

Blazono de Pataja
Panoramo de Pataja
Strato en Pataja
Haveno de Pataja

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 53  km²
* Alto super marnivelo: 0- m
* Loĝantaro: 104300
* Poŝtkodo:
* Aŭtokodo:
* Telefonprefikso:
* Horzono: UTC+7
* 12° 55′ 39″ N 100° 52′ 31″ O﻿ / ﻿12.92750 °N, 100.87528 °O﻿ / 12.92750; 100.87528 (mapo)

Situo
-----

Pataja troviĝas laŭ la marbordo apud aŭtovojo. Bankoko troviĝas je 165 km-oj.

Historio
--------

Longe la loko estis fiŝista vilaĝo. En 1961 trupo de usonaj soldatoj alvenis por refreŝiĝi. De tiu komenco Pataja iĝis populara banloko, kiu nun altiras la turistojn. En la 21-a jarcento tiu urbo apartenas al la plej konataj turistaj celoj.

Trafiko
-------

Fervojo trafikas al Bankoko. En la urbo aŭtobusoj trafikas. Flughavenoj troviĝas iom fore.

Vidindaĵoj
----------

* templo
* botanika ĝardeno
* bestoĝardeno
* teatro
* muzeo
* sennombraj spektakloj por turistoj

Klimato
-------

Pataja troviĝas en la tropika zono. Inter novembro-februaro la vetero estas seka, inter maro-majo varma kaj malseka, inter junio-oktobro varmega kaj pluva.

* Kategorio Pataja en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La agentejo rekte sub la Brandt-fenestro. **Thüringen Tourismus** estas fremdultrafika agentejo en Erfurto (Willy-Brandt-Platz nr. 1) kiu ne tiom responsas pri erfurtaĵoj kiom pri celoj en la tuta federacia lando. Tenadas la agentejon je 95% la Lando Turingio mem; aliaj kompanianoj estas *Deutscher Hotel- und Gaststättenverband Thüringen e.V.*  kaj *Verband der Thüringer Tourismusunternehmen e.V. (VTT)*.

Fokusoj
-------

Per ĝia eldona kaj reklamada laboro ĝi helpegas onin malkovri eĉ la plej kaŝitajn trezorojn de la Liberŝtato kaj havas tiel gravan dokumentadan funkcion, ofte de alta faka valoro. La homojn en la tuta mondo oni varbis ĝui en Turingio kulturturismon, urbrigardadon (ekz.Weimar, Jena, Erfurt, Gera), ennaturajn kaj aktivajn libertagojn, vojaĝojn bonfartajn aŭ eĉ sanigajn: la esencaj punktoj estas kaj reklami kaj servadi. 

Kun ne tute 10 milionoj da tranoktoj pojare, pli ol 3,1 miliardoj da eŭroj da brutta spezo kaj pli ol 100.000 turisme ligitaj laborpostenoj la fremdultrafika branĉo en Turingio ege gravas.

Situo
-----

La agentejo troviĝas kontraŭe al la ĉefa stacidomo, en la eksa hotelo *Erfurter Hof* en la turingia ĉefurbo Erfurto. Ĝi estis loĝistika partnero de la 91-a Germana Esperanto-Kongreso en Erfurto en junio 2014.

Servoj (elekto)
---------------

* Informoj pri Turingio
* rekta mendo de hotelĉambroj
* disdonado de prospektoj pri Turingio
* pretigo de la ĉioninkluzivpreza karto ThüringenCard (koncerne pli ol 230 ofertoj en la tuta lando, kiel: kasteloj, naĝejoj, parkoj, burgoj, muzeoj)
* vendo de biletoj por kulturaj, muzikaj kaj sportaj eventoj
* vendo de vojaĝliteraturo kaj (migrado)mapoj
* vendo de kuponoj pri bonhavaĵoj ĉe diversaj aranĝoj
* informoj pri senbarileco de libertemppasigilaj ofertoj kaj tranoktejoj
* kontrakto de vojaĝasekuroj
* vendo de biletoj por publikaj transportiloj en Erfurto (EVAG) kaj en Meza Turingio (VMT)
* rezervigo de gvidadoj tra la urbo (kun variaj fokusoj)
* moderna prezentado de Turingio ĉe turismaj foiroj

Eksteraj ligiloj
----------------

Hejmpaĝo de la turisma agentejo. germane, japane, nederlande, angle
Koordinatoj: 47° 36′ 58″ N 3° 24′ 14″ O﻿ / ﻿47.61611 °N, 3.40389 °O﻿ / 47.61611; 3.40389 (mapo)

**Taingy** estas franca komunumo, kiu situas en departemento Yonne kaj en regiono Burgonjo. Ĝi havis 871 loĝantojn laŭ censo plenumita en 2008.

Geografio
---------

Taingy etendiĝas sur 20,81 km², kaj havis 293 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas 14 homoj po kvadrata kilometro. La komunumo situas en Yonne, en la nordokcidenta parto de Burgonjo.

La komunumo enhavas la vilaĝon Taingy kaj la vilaĝetojn Aubigny, Jeuilly kaj Vassy.

Historio
--------

La departemento Yonne estis oficiale kreita la 4-an de marto 1790 dum la franca revolucio. 

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la komunumo S-ino Claudette Testard, kiu do fariĝis la loka urbestro.

Administrado
------------

Taingy apartenas al la kantono de Courson-les-Carrières, kies ĉefurbo estas Courson-les-Carrières. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Auxerre, unu el la tri arondismentoj de la departemento Yonne.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Yonne
* Kantono de Courson-les-Carrières
tajda insulo skeme: dum malalta kaj alta tajdoj
**Tajda insulo** (norene *Örfirisey*) estas terpeco ligita al la kontinento aŭ ĉirkaŭita de akvo, depende de la alteco de la tajdo. Kun malalta akvo ĝi estas *duobla insulo*, duoninsulo, terlango aŭ kabo, kun alta akvo insulo. Tajdaj insuloj ofte estas vidindaĵoj.

[[Dosiero:MtStMichel\_avion.jpg|eta|maldekstra|260ra|{{centre|La Monto Sankta Mikaelo ĉe malalta tajdo]]
Tajdaj insuloj estas ekz. Noirmoutier aŭ la Kalota insulo en Francio, la insulo Neuwerk aŭ la haligoj Süderoog kaj Südfall en Germanio.

Estas 43 tajdaj insuloj ĉirkaŭ la brita insulo, 17 el ili estas ekster la skota ĉeftero.

La Monto Sankta Mikaelo en Normandio en Francio kaj la loko de la Operejo de Sidnejo estis origine tajdaj insuloj, sed estis konektitaj al la koncerna kontinento en la 19-a jarcento. Estas multaj tiaj eksaj insuloj.

Literaturo
----------

* Peter Caton: *No Boat Required. Exploring Tidal Islands* (angle: "Neniu Boato Bezonata. Esplorante Tajdajn Insulojn"). Eldonejo *Matador*, Londono 2011, ISBN 978-1-84876-701-0.

Vidu ankaŭ
----------

* tajda vojo

* Kategorio Tajda insulo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La blua Safiro por la diagnozo
La **Tibeta medicino** (Tibeta: *bod sman*) estas sistemo de resanigo disvolvita en Tibeto kaj kiu plejparte disvastĝis en la landoj kaj regionoj de la tibeta altebenaĵo. Pri ĝia deveno estas diversaj legendoj.

Oni konsideras ke jenaj tekstoj de la Tibeta medicino estas la bazaj tekstoj de tiu medicino : la "Gyüshi" (tibete: *rgyud bzhi*; "Kvar tantraoj", "Kvar radikoj") de Yuthok Yönten Gönpo (la pli aĝa) (tibete: *g. yu thog (rnying ma) yon tan mgon po*; 708-833) kaj la "Yuthok Nyingthig" (tibete.: *g. yu thog snying thig*; la "koro-esenco de Yuthok") de Yuthok Yönten Gönpo (la pli juna) (tibete: *g. yu thog (gsar ma) yon tan mgon po*; 1126-1202). En la 17-a jarcento tekstoj de la "Gyüshi" estis uzataj sub la titolo "La blua Safiro" por trejnado kaj komemntitaj de Desi Sanggyay Gyatsho.

La tibeta medicino estas bazita sur la tradicia kuraca sistemo de Barato, nome Ajurvedo. Kune kun la Budhismo venis la ajurveda kuracado al Tibeto.

### Diagnozo

La diagnozo en la tibeta medicino okazas surbaze de la pristudo de la malekvilibro inter la tri korpoenergioj. La *observo* peras eksterajn signojn de malordo al la paciento, precipe pere de la lango- kaj la urino-diagnozo. La *enketo* de la antaŭhistorio kaj la tiama sanstato montras kiel la korpo fariĝis en situacio de malsano kaj  kio estigis la malsanon. La *palpado de la pulsa kvalito* en la tibeta medicino estas de granda graveco. Kiel ebla kaŭzo de sanproblemoj oni krome konsideras ke spiritoj havas negativan influon.

Kiel ekstera traktado de la korpo oni aplikas kompresojn, masaĝojn, kupadon, banadojn, incensojn aŭ metodojn kiel mokso, kaŭterizo kaj sangeltiro je specifaj punktoj.

Trejnado
--------

Je la tibeta astrologia kaj medicina Instituto de la Dalai-Lamao (Men-Tsee-Khang) en Dharamsala, Hindio, la tradicia tibeta medicino estas instruata laŭ la aŭtentika tradicio. Ĉi tie *Amchis* (tibetaj kuracistoj) ricevis trejnadon post kiam ili rajtas oficiale praktiki en Barato.

Vidu ankaŭ
----------

* Listo de Materia Medica la tradicia Tibeta medicino

Referencoj
----------

1. ↑  Michael Quick: *Sur la kono de la kvar medicinaj traktatoj de Tibeto, rGyud bži.*
2. ↑  Dharmapala Thangka Centre: 1000 jaroj de la Tibeta medicino sur rolling bildoj[*rompita ligilo*]

  

|  |  |
| --- | --- |
|   | Bonvolu atenti la konsilon rilate al artikoloj pri medicinaj temoj! |
**Thalamy** estas franca komunumo lokita en la departemento Corrèze kaj en la regiono Limoĝio. Ĝi havis 77 loĝantojn laŭ censo plenumita en 2004.

Geografio
---------

Thalamy etendiĝas sur 11,84 km², kaj havis 77 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas 7 homoj po kvadrata kilometro. La vilaĝo situas en Corrèze, kiu estas kampara, maldense loĝata franca departemento en la nordokcidenta parto de la Centra Masivo. 

La regiono ĉirkaŭ Ussel ĉefe konsistas el malaltaj montoj kaj altebenaĵoj : la plej alta punkto de Thalamy situas je alteco de 768 metroj.

Historio
--------

La departemento Corrèze estis oficiale kreita la 4-an de marto 1790 dum la franca revolucio. Thalamy antaŭe apartenis al la reĝa provincio Limoĝio.

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la komunumo S-ro Alain Vacher, kiu do fariĝis la loka urbestro.

Administrado
------------

Thalamy apartenas al la kantono de Bort-les-Orgues, kies ĉefurbo estas Bort-les-Orgues. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Ussel, unu el la tri arondismentoj de la departemento Corrèze.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Corrèze
* Kantono de Bort-les-Orgues
Portreto de hindostanana viro
**Surinamhindoj,** oficiale **hindostananoj** (nederlande: *Hindostanen***),** estas la loĝantoj de hinda deveno en Surinamo kaj Nederlando.

Historio
--------

Post la abolo de sklaveco en Surinamo en 1863 estiĝis granda bezono je laborfortoj, do en 1873–1916 pli ol 35 000 surinamhindoj veturis de Brita Hindio al Surinamo por iĝi kontraktaj laboristoj en la plantejoj. Plejparte ili venis de Utar-Pradeŝo kaj Biharo, sed foje ankaŭ de Harjano, Panĝabo kaj Tamilnado, iuj eĉ el Afganio kaj Nepalo. Ili estis venantaj surbaze de kvinjaraj laborkontrakto kaj laboris po ses tagoj semajne. Post tiu ĉi periodo ili rajtis senpage reveni al Brita Hindio. La unua ŝipo alportinta surinamhindojn nomiĝis *Lalla Rookh*. 

Aldone al kristanaj kaj nederlandaj naciaj festoj, hindoj ricevis 32 ripoztagojn jare kaj islamanoj 16 ripoztagojn, konforme al siaj religiaj tradicioj. Diversaj konfesioj kunvivis pace en Surinamo. Ili estis ŝparemaj, do fine de siaj kontraktoj ofte akumulis monon sufiĉan por lanĉi etan entreprenon.

En 1975 Surinamo akiris sendependecon, do leviĝis ondo de naciismo kaj komenciĝis amasa elmigrado de surinamhindoj al Nederlando. Tie jam ekzistis surinamhinda komunumo, grandparte formita de studentoj venintaj en la 1960-aj jaroj kaj restintaj post la fino de siaj studoj. De 1979 ĝis 1992 okazis la dua ondo de migrado al Nederlando. Pro tio en 2023 proksimume 1,5% de la nederlanda loĝantaro havas hindostanajn radikojn. En Hago loĝas proksimume 50 000 surinamhindojn, kio estas ĉirkaŭ 10% de la urbanoj. 

Ekde 1947 ili estas oficiale nomataj *hindostananoj* (nederlande *Hindostanen*) por referenci al ĉiuj hindaj karibianoj, sendepende de ilia etna aŭ religia aparteno. La 5-a de junio en Nederlando estas konata kiel *Prawas Din* aŭ Enmigrada Tago.

Vidu ankaŭ
----------

* Sarnamia hindustana

Eksyeraj ligiloj
----------------

* Fausia S. Abdul (2023-06-11) Vojaĝo tra tri kontinentoj: 150 jaroj da migrado de hindaj karibianoj al Nederlando (esperante). Tutmondaj Voĉoj. Arkivita el la originalo je 2023-06-28. Alirita 2023-10-28.

Referencoj
----------

1. 1 2 3 4 5  Fausia S. Abdul (2023-06-11) Vojaĝo tra tri kontinentoj: 150 jaroj da migrado de hindaj karibianoj al Nederlando (esperante). Tutmondaj Voĉoj. Arkivita el la originalo je 2023-06-28. Alirita 2023-10-28.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 819687
 |
**Tajuano** (ĉine 太原市) estas la ĉefurbo de la provinco Ŝanŝio en Ĉinio, kie estas universitata urbo.

Situo de Taiyuan (flave) en la provinco Ŝanŝjio
Malnova strato en Tajuano
Panoramo en Tajuano

Bazaj informoj
--------------

* Loĝantaro: 3.398.000 (en 2003)
* Supermara alteco: 760-2670 m (averaĝe 800m)
* Areo: 6.988 km²
* Telefonkodo: 351
* Poŝtkodo: 030000
* Horzono: UTC +8

Geografio
---------

Tajuano situas en valo de rivero en mezo de la lando.

Historio
--------

La loko estis menciita Kristo. Dum la historio daŭre estis grava urbo por diversaj dinastioj, spite tion, ke ankaŭ inundoj okazis. En 1125 dum militado la urbo detruiĝis. En 1900 dum la ribelo masakro okazis. En 1907 la fervojo ekfunkciis, kiu portis simbole ankaŭ prosperon. Inter 1937-1945 la japanoj havis la urbon, sed ankaŭ tiam la industrio evoluis. Ekde 1949 precipe la peza industrio graviĝis.

Klimato
-------

En Tajuano jare pluvas po 457 mm, foje polvoŝtormoj okazas. Precipe inter junio-septembro pluvas. La temperaturo somere estas preskaŭ 30 C', vintre frostas.

Trafiko
-------

Tajuano havas flughavenon kaj aŭtovojon. Laŭ trajno la distanco al Pekino estas 600 km, tamen post 3 horoj la ĉefurbo estas atingebla.

La Metroo de Tajuano malfermiĝis la 26-an de decembro 2020.

Vidindaĵoj
----------

* serio da maljunaj ĉinaj domoj
* pluraj temploj
* abatejoj
* parko

Ĝemelurboj
----------

Satelita bildo de Taiyuan
* Germanio Chemnitz, Germanio
* Japanio Himeĵi, Japanio
* Aŭstralio Launceston, Aŭstralio
* Usono Nashville, Usono
* Unuiĝinta Reĝlando Newcastle, Britio
* Rusio Siktivkar, Rusio
* Rusio Saratov, Rusio

* Kategorio Tajuano en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Tajuano en Vikinovaĵoj (Liberaj novaĵoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 277838
* GND: 4477503-9
* LCCN: n81021977
* VIAF: 153611933 248714757, 153611933
* SUDOC: 027349020
* BNF: 11941017n
* NDL: 00640001
 |
Inspiraj vikioj: ; 

Ekleziuloj surmetantaj blankan surpliseton.
**Surpliseto** estas ĝis mezkrura longa liturgia ornato kiun konstituas, kutime, linaĵa teksaĵo kaj puntoj kaj brodaĵoj. Simila, laŭforme kaj laŭfunkcie, al la surpliso distingiĝas pro formo aŭ brodado pli riĉa kaj elegantaj kaj pro la mallarĝaj kaj ĝispojne longaj manikoj. Ĝenerale la manikoj estas ene subŝtofitaj ruĝkolore aŭ blankkolore (ĉikaze por la papo) kaj sin presentas fermita ĉe la kolo per kroĉilo aŭ rubando, (elementoj tiuj kiuj ne ornamas la surplison).

Uzo
---

19-a jarcento Flandra katolika surpliseto kun supre la antikva malteleto riĉe brodita sur "tombolo".
Surpliseto estas vestita sur la ĥora vesto de la papo, de la kardinaloj, de la episkopoj, de prelatoj de la Papaj Kongregacioj de la Roma Kurio kaj Oficoj de la Roma kurio kiuj ne havas la episkopan dignecon, de la "aŭskultantoj" de la Tribunalo de la Roma Rota kaj da diversaj funkciuloj laŭ normoj aŭ tradicioj. Ne nur, sed ĝi povas esti surmetita de kiu ajn klerikulo kiu, se ŝarĝita per apartaj oficaj funkcioj, rajtas surmeti manikojn subŝtofitajn laŭ la rango. Tamen, precipe post la lasta reformo inspirita de la Dua Vatikana Koncilio, surpliseto povas esti sumentita de kiu ajn presbitero sendistinge.

La papo, la kardinaloj kaj episkopoj surmetas surpliseton sub la brustpelerino, male la prelataro ĉi-supre menciitaj sub la pelerino.

Uzo de la surpliseto en la Anglikana Eklezio
--------------------------------------------

En la Eklezio de Anglio la surpliseto estas propraĵo de la episkopoj, surmetenda en ĉiu momento de ilia paŝtista agado en la preĝejoj kaj ankaŭ en ceremonioj de neeklezia speco, ekzemple kiam ili partoprenas en seancoj de la Ĉambro de Lordoj. Ĝi povas esti surmentita kun stolo kaj Mitrao ankaŭ okaze de solenaj civilaj-religiaj ceremonioj kiel reĝaj geedziĝoj kaj baptoj, kronado kaj funebroj de anglaj reĝoj.

Tiama Ĉefepiskopo de Canterbury, Rowan Williams dum vizito en Hindujo en 2010. Anglikanaj lokaj episkopoj surmetas la plej komunajn manikojn krispigitajn.

Eksteraj ligiloj
----------------

* [*rompita ligilo*] Liturgiaj ornato de diversaj kristanaj eklezioj.

Vidu ankaŭ
----------

* Katolikaj ornatoj
* Surpliso
* Stolo
**Tibor Benedek,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Benedek Tibor** estis hungara aktoro, komikisto. Lia origina familia nomo estis *Benedikt* ĝis 1931, lia filo estis Miklós Benedek, lia nepo Tibor Benedek (akvopilkisto).

Tibor Benedikt naskiĝis la 16-an de septembro 1911 en Miskolc, li mortis la 18-an de septembro 1963 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Tibor Benedek devenis el juda familio. Li maturiĝis en komercista gimnazio en 1929, poste li akiris aktoran diplomon en asocio de aktoroj en 1931. Lia ĉefinstruisto estis Jenő Törzs. Pli poste li estis hungarlingva aktoro en Nové Zámky (Ĉeĥoslovakio) 3 jarojn. Inter 1934-1938 li estis ĵazkantisto, sed pro la kontraŭjudaj leĝoj poste li ne rajtis esti sur scenejo. Plej ofte li estis trudlaboristo. Inter 1945-1948 li estis oficisto, poste ĝismorte li estis aktoro ĉefe en humuraj teatrejoj. Li ofte estis aŭdebla en Hungara Radio kaj kinejaj filmoj. Li mortigis sin pro timo de malsano.

Liaj teatraj roloj (elekto)
---------------------------

* Klára Fehér: *A teremtés koronája* – oficisto
* Edmond Rostand: L'Aiglon – Dietrichstein
* Ilf kaj Petrov: *12 seĝoj* – tombejisto
* Ferenc Molnár: *Olympia* – Albert

Liaj filmaj roloj (elekto)
--------------------------

* Surveturo (1955)
* Dolarpaĉjo (1956)
* *Fekete szem éjszakája* (1958)
* *Fűre lépni szabad* (1960)
* *Felmegyek a miniszterhez* (1961)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 728988
* VIAF: 121408574
* ISNI: 0000 0000 7919 8101
 |
**Tajueco** [taĤŬEko] estas municipo de Hispanio, en la regiono de Kastilio kaj Leono, provinco Sorio kaj komarko *Komarko de Sorio* en la centro de la provinco.

Geografio
---------

Komarko *Komarko de Sorio* en la centro de la provinco Sorio.
Loko de Tajueco en la provinco Sorio.
Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 18,07 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 60 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte perdis 300 loĝantojn el la 1950-aj jaroj. 

Ĝi distas 48 km de Sorio, provinca ĉefurbo. 

En la teritorio inkludita en la Reto Natura 2000 estas la Loko de Komuna Intereso konata kiel *Riberas del Río Duero y afluentes*, okupanta 10 hektaroj, nome 1 % de la teritorio.​

Historio
--------

Estas restaĵoj de romiaj vilaoj kaj de gvatoturoj.

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado fine de la 10-a jarcento.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj), ceramiko kaj brutobredado (ŝafoj kaj bovoj). Lastatempe funkciado de servoj plej ekgravis, kune kun kultura kaj rura turismo, piedirado tra naturaj lokoj. Inter vidindaĵoj estas la preĝejo kun gotikaj elementoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de provinco Sorio

Notoj
-----

Bibliografio
------------

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rRegiono de Sorio |
| --- |
| Bayubas de Abajo• Bayubas de Arriba• Blacos• Calatañazor• Cidones• Cubo de la Solana• Fuentepinilla• Garray• Golmayo• Gormaz• Los Rábanos• Quintana Redonda• Quintanas de Gormaz• Rioseco de Soria• Soria• Tajueco• Tardelcuende• Torreblacos• Valdenebro• Valderrodilla• Velilla de la Sierra• Villaciervos |

 |


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 351581
* VIAF: 316733555
 |
Ĉealtaraj ministrantoj ornate vestitaj per surpliso.
Romastila surpliso surmetita de seminariano.
**Surpliso** estas ornato, konsistanta je blanka vesto surmetita de la klerularo kaj de ministrantoj por la liturgiaj ceremonioj.

Ĝi estas rigore vestita sur (latine "superpellicium") la eklezia talaro (sutano, de la katolika klerularo). kaj de la ministrantoj, kaj estas facile rekonata pro sia kvadrata kolo. Ĝi multe similas la albon, tamen, dum la albo kovras la tutan korpon ĝis piedoj. la surpliso etendiĝas nur ĝis genuoj.

Ĉar temas pri "*albo mallongigita*", la surpliso posedas ĉiujn karakterojn de la albo. Ĝia teksa formo descendas perpendikle de la korpo, provizita, antaŭe kaj malantaŭe, per verticaj faldoj.

Ankaŭ al ĝi, same kiel por la albo, eblas apliki brodaĵoj ĉiuspecaj. la surplisoj plej simplaj povas posedi moderajn brodaĵojn aŭ simplajn religiajn simbolojn.

La surpliso eniras la scenejon de ornatoj ekde la unua mezepoko kiel estas montrate de miniaturaĵoj de karolidaj kodekso kaj mozaikoj de antikvaj bazilikoj. De Francio kaj Angio ĝia uzo inokuliĝis en Italio por eniri definitive en la deviga listo de katolikaj ornatoj. Ĝia uzo konserviĝis en la anglikana eklezio, kie tamen la longo al malalto etendiĝas preskaŭ ĝis la maleoloj. Laŭ la roma rito oni devas surmeti surplison por ĉiuj liturgiaj diservoj escepte por tiuj de la meso dum kiuj celebrantoj ĝin anstataŭas per la albo.

La surpliso ne komfuzendas kun la la surpliseto. Ĝi similas, proforme kaj profunkcie, al la surpliso sed la manikoj atingas la pojnojn kaj la longo haltas iom ĉirkaŭ la tibikarno; kutime surpliseto estas abunde arte brodita. Ĝi estas rezervita por episkopoj kaj aliaj prelatoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Albo
* Kazublo
**Tibor Borbás** [borbAŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Borbás Tibor** estis hungara skulptisto, medalisto, instruisto. Lia filino estis Dorka Borbás.

Memortabulo pri Tibor Borbás
Tibor Borbás  Arkivigite je 2018-03-16 per la retarkivo Wayback Machine naskiĝis la 29-an de septembro 1942 en Budapeŝto, li mortis la 24-an de julio 1995 en Mezőtúr.

Biografio
---------

Tibor Borbás frekventis mezlernejon en sia naskiĝurbo, poste li akiris diplomon en Hungara Belarta Altlernejo en 1965. Lia plej grava instruisto estis Pál Pátzay kaj Iván Szabó (skulptisto). Post la diplomo li instruis en balarta gimnazio. Ekde 1963 li ekspoziciis, post 2 jaroj li iĝis profesia skulptisto kaj medalisto. Li ricevis premion en 1980, postmortan premion en 2003. Li mortis pro aŭtoakcidento. Li havis edzinon, kiu naskis 2 gefilojn.

Elektitaj ekspozicioj
---------------------

* Budapeŝto (1965, 1969, 1976, 1980, 1995, 2002)
* Hódmezővásárhely (1968)
* Arthalo Budapeŝto (1973)
* Hatvan (1980, 1997)
* Bruselo (1989)
* Mezőtúr (1997)

Elektitaj skulptaĵoj
--------------------

* Vidu la subajn bildojn!

Memorigiloj
-----------

* memortabulo en Budapeŝto (2000)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

* Mihály Babits, EsztergomMihály Babits, Esztergom
* Dezső Kosztolányi, BudapeŝtoDezső Kosztolányi, Budapeŝto
* Gyula Krúdy, VárpalotaGyula Krúdy, Várpalota
* Reliefo pri Béla UitzReliefo pri Béla Uitz
* Monumento en TamásiMonumento en Tamási
* Memorejo pri Miklós Radnóti, HatvanMemorejo pri Miklós Radnóti, Hatvan
* Endre Ady, BajaEndre Ady, Baja
* István Széchenyi, KaposvárIstván Széchenyi, Kaposvár
**Tibor Jármy** [jArmi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Jármy Tibor** estas hungara policano, entreprenisto, altlerneja instruisto.

Tibor Jármy naskiĝis la 12-an de aŭgusto 1971 en Sátoraljaújhely.

Biografio
---------

Tibor Jármy post la maturiĝo laboris en arĥivejo, poste li akiris diplomon en Policista Altlernejo en 1996. Ekde tiam li estis policano en Budapeŝto. Li akiris ankaŭ jurajn diplomojn en Universitato Janus Pannonius en 2001 kaj 2005. Lia artikolo en 2008 kaŭzis debatojn, tial li forlasis la policejon kaj li estis entreprenisto. Li faras policajn kaj komunikadajn laborojn, eĉ li prelegis en pluraj altlernejoj.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Szolgáltatott igazság, avagy a rendőrség kiszolgáltatottsága* (2006)
* *Nem akarok tengerészgyalogos lenni* (2008)
* *A magyar Potemkin-rendőrség* (2010)

Elektitaj volumoj
-----------------

* *Közösség, bűnözés, megelőzés* (2003)
* *A magánbiztonság főszereplője...* (kunredaktoro, 2009)

Fontoj
------

* sinprezento kun foto

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 700677
* LCCN: n2010052493
* VIAF: 137447162
* ISNI: 0000 0000 9353 6680
 |
**Tibor Koncz** [konc], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Koncz Tibor** estas hungara komponisto, ŝlagromuzikisto, instrumentadisto. Lia unua edzino estis Kati Kovács (kantistino) ĝis 1974.

Tibor Koncz  naskiĝis la 15-an de julio 1940 en Debrecen.

Biografio
---------

Tibor Koncz akiris geologian diplomon, tamen li interesiĝis pri la ŝlagroj. Li estis videbla unue en Hungara Televizio kiel muzikisto en 1965. En la sekva jaro li edziĝis al Kati Kovács, tial li ligiĝis ankaŭ muzike al la kantistino, eĉ tio ne ŝanĝiĝis depost la eksedziĝo. En 1969 li komencis komponadi ŝlagrojn. Li ŝlagro en 1972 atingis la unuan lokon en ŝlagrofestivalo, nature la kantisto estis Kovács. Post du jaroj ili atingis la unuan lokon en simila festivalo en Irlando. Ekde 1976 li komponadas ankaŭ filmajn muzikojn. En 1983 li denove edziĝis.

Elektitaj ŝlagrokomponaĵoj
--------------------------

* Add már, uram, az esőt! (1972)
* Mit tehet az ember egy eltört szerelemmel (1972)
* Nálad lenni újra jó lenne (1975)
* Ha legközelebb látlak (1977)

Elektitaj filmaj komponaĵoj
---------------------------

* A Kenguru (1976)
* Szerelem száz háton (1984)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
*

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 633825
* VIAF: 178566448
* ISNI: 0000 0001 3152 1835
* MBA: 24e80522-06a2-428a-b8a0-b57ac7eb97ee
* NKC: mzk2011656308
 |
**The Advocate** (***La Advokato***) (ISSN 0001-8996) estas dumonata usona revuo pri GLAT-aj temoj. Ĝi estas la geja revuo pli malnova el la hodiaŭaj gejaj revuoj publikitaj en Usono.

La hejmpaĝo de la revuo enhavas proksimume 30% de la presita versio kaj estas aktualigata ĉiutage. La arkivoj de la revuo estas konsulteblaj en kelkaj datenbazoj nur de la abonantoj.

Historio
--------

Komence publikigita de Dick Michaels kaj Bill Rand, la aktivula grupo de Los-Anĝeleso PRIDE, en 1967 kiel loka novaĵbulteno titolita ***The Los Angeles Advocate***. En 1969 retitoliĝis *The Advocate* kaj ekcirkulis la tutan landon.. Ĉirkaŭ 1974 cirkulis 40.000 ekzempleroj po eldono. Altiris la atenton de David Goodstein, bankisto de [[Sankta Francisko (Kalifornio)|Sankta Francisko]], kiu aĉetis ĝin en 1974.

### Influo de Goodstein

Goodstein enkondukis diversajn ŝanĝojn en la revuo. La renovigo inkludis la transformiĝon de la formato de ĵurnalo al revuo. Sub lia direkcio, *The Advocate* konvertiĝis en novaĵrevuo naciskale kiu informis pri la gravaj okazintaĵoj por la geja komunumo, inkluzive de la liberiga geja movado, arto kaj kulturo. Goodstein ankaŭ laboris por malpliigi la anoncojn pri seksaj aferoj kaj anstataŭi ilin per aliaj plej akceptataj de la socio.

### Notindaj Aŭtoroj

* Chastity Bono
* Kate Clinton
* Janis Ian
* Steve Gunderson, politikisto
* B. Ruby Rich
* Gabriel Rotello
* Tully Satre, ĵurnalisto
* Urvashi Vaid

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala Hejmpaĝo (en la angla)
* Historio de *The Advocate* en PlanetOut.com Arkivigite je 2008-01-29 per la retarkivo Wayback Machine (en la angla)
Titolpaĝo el la jaro 1921
***The American Language*** (***La usona lingvo***, publikigita unuan fojon en 1919) estas libro de H. L. Mencken pri la angla lingvo parolata en Usono.

Mencken inspiriĝis de la *slango de kolorhaŭtuloj* de Vaŝingtono kaj de unu el siaj plej ŝatataj aŭtoroj, Mark Twain, kaj de personaj spertoj en la stratoj de Baltimore. En 1902, Mencken rimarkis *strangajn vortojn, kiuj formiĝas en Usono*. Antaŭ la libro, Mencken verkis artikolojn por la gazeto *The Evening Sun*. Mencken fine demandis: *Kial iu konscienca fakulo ne provas verki gramatikon de la usona lingvo... Tio estas la angla tia, kia ĝi estas parolata de la plimulto de la simplaj homoj de tiu bela lando?* Ŝajne li mem respondis sian demandon.

Fontoj
------

* Fred C. Hobson, *Mencken: a life*, New York, Random House, 1994. ISBN 978-0-394-56329-9.

Eksteraj ligiloj
----------------

* angle *The American Language* - An Inquiry into the Development of English in the United States (*La usona lingvo* - Enketo pri la evoluo de la angla en Usono)
* angle *The American Language* (1921) Google edition
**Lehel Gál,** laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Gál Lehel** estas rumania hungara pentristo, vitralisto, altlerneja instruisto.

Lehel Gál naskiĝis en 1969 en Șimleu Silvaniei.

Biografio
---------

Lehel Gál apartenis al la hungara minoritato en Rumanio. Li maturiĝis en arta mezlernejo en Târgu Mureș en 1988. Ekde la sekva jaro li vivis en Hungario, kie li akiris pentristan diplomon en Hungara Belarta Universitato en 1996, post 2 jaroj majstran diplomon, pli poste en 2007 li doktoriĝis, fine li akiris sciencan gradon DLA en 2011. Lia majstro estis Gábor Nagy (pentristo). Intertempe ekde 1992 li partoprenis en ekspozicioj ankaŭ eksterlande. Inter 1998-2006 li instruis en la universitato, poste en instituto en Szeged. Inter 2016-2020 li estis docento kaj katedrestro, ekde 2018 institutestro. Li ricevis premiojn inter 1995-2017.

Elektitaj ekspozicioj
---------------------

* Budapeŝto (1993)
* Szentendre (1996)
* Szeged (1997, 2001)
* Csongrád (urbo) (2006)
* Parizo (2007)
* Milano (2008)
* Gödöllő (2010)

Elektitaj pentraĵoj
-------------------

* *Nyitott tér* (sekpentraĵo), Budapeŝto, (1995)
* *Kert* (sekpentraĵo), Göd, (2002)
* *Látkép* (sekpentraĵo), Cluj, (2008)

Elektitaj vitraloj
------------------

* vitraloj de tombeja kapelo en Rácalmás (2016)
* vitraloj de Preĝejo Sankta Spirito (Veresegyház) (2016)

Fontoj
------

* biografio hungare legebla en la 64-a paĝo
* membiografio hungare kun foto
* dateno

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 844273
 |


* Portalo pri Biografio
**Tibor Radó,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Radó Tibor** estis hungara-usona matematikisto, profesoro.

Tibor Radó sidas sur la tapiŝo (maldekstre la unua)
Tibor Radó  naskiĝis la 2-an de junio 1895 en Budapeŝto. Li mortis la 12-an de decembro 1965 en Florido en New Smyrna Beach.

Biografio
---------

Tibor Radó studis 2 jarojn en Reĝa Teknika Universitato József, poste li soldatiĝis en 1915. En la sekva jaro li estis militkaptito en Siberio ĝis 1920. Hejmenveninta li daŭris la lernadon en Scienca Universitato Ferenc József, kie li doktoriĝis (PhD) en 1923. Post la doktoriĝi li instruis samloke, en 1928 li esploris en Germanio helpe de stipendio. En 1929 li translokiĝis al Usono, li trovis postenon en universitato en Ohio. En 1935 li ricevis usonan ŝtatanecon. Dum la 2-a mondmilito li varbis germanajn sciencistojn por krei atombombojn. Inter 1946 kaj 1948 li estis katedrestro, poste li pensiuliĝis.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Über den Begriff der Riemannschen Fläche, Acta Mathematica (Szeged, 1925)*
* Subharmonic functions (Berlin, 1937)
* Length and area (New York, 1948)
* Continuous transformations in analysis (P. V. Reichelderferrel, Berlin-Göttingen-Heidelberg, 1955)
* Computer studies of Turing machine problems, Journal of the ACM 12/1965

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 554789
* GND: 1025956125
* LCCN: nr93018621
* VIAF: 114927250
* ISNI: 0000 0001 0937 9641
* SUDOC: 083596534
* BNF: 14571945q
* NKC: uk2010425541
 |
La **Kalvinana preĝejo** estas religia monumento historia en vilaĝo Túrony (Hungario).

Aerfoto pri kalvinana preĝejo de Túrony

Historio
--------

La iama katolika kirko de Túrony estis konstruita en la 13-a jarcento, en la sama jarcento la navo estis plilongigita. La plurlatera absido en la sekva jarcento konstruiĝis anstataŭ la pli malnova. En la sekvaj jarcentoj oni faris trakonstruojn, dum dominado de turkoj la kalvinanoj akiris la konstruaĵon. En 1706 la vilaĝo estis detruita, la kalvinanoj revenis nur en 1726 kaj faris la renovigajn laborojn. En la 18-a jarcento la kirko parte barokiĝis, la baroka turo estis konstruita en 1827. En 2000 arkeologoj komencis esplori la preĝejon, poste ĝi renoviĝis. En 2004 *World Monuments Fund* deklaris ĝin unu el la historiaj monumentoj de la mondo.

Konstruaĵo
----------

Malantaŭa parto de la kirko
La kirko situas sola sur malalta montetopinto. La kvadrata turo reliefas en mezo de la fasado. Meze funkcias la enirejo, sed estas alia historia enirejo en flanko de la navo. Pilieroj apogas la absidon ekde 1726. Interne en la malplena sanktejo sidniĉo estas videbla, apude ankaŭ diversaj niĉoj troviĝas. La kasona plafono estis farita en 1744, el tio retis nur fragmento. Estas interese, ke la galerio havas bluan koloron (ekde la 21-a jarcento).

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj

Galerio
-------

* AbsidoAbsido
* SidniĉoSidniĉo
* Sanktejo kun niĉojSanktejo kun niĉoj


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Panoramo de Suvo
Situo de Suvo en la mapo
**Suvo,** en aliaj lingvoj **Suva** estas ĉefurbo, samtempe la plej granda urbo de Fiĝioj.

* Loĝantaro: 75 000

Situo
-----

La ĉefurbo troviĝas sur deklivoj, laŭborde de la plej granda insulo Viti Levu de Fiĝioj.

Historio
--------

Dum la historio la loko estis vilaĝo de fiŝistoj. La anglaj koloniistoj fondis tie la urbon en 1882. La urbo formiĝis laŭ gusto de angloj. La marbordo estas konvena por internacia haveno. La flughaveno troviĝas ĉe alia flanko de la insulo.

La urbo
-------

La longa, sed mallarĝa golfo Nubukalou distranĉas la urbon. Inter ambaŭ partoj troviĝas pontoj.

Akso de la urbo estas avenuo Victoria Parade, kie viciĝas hoteloj, bankoj, poŝtoficejo, urbodomo. Apude troviĝas parko Albert, kie viciĝas diversaj sportejoj.

Vidindaĵoj
----------

* Muzeo

* Kategorio Suvo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 241997
* GND: 4058679-0
* LCCN: n79106738
* VIAF: 158266631
* ISNI: 0000 0001 1183 1043
* SUDOC: 067101879
* BNF: 118656076
 |