recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Dávid Schwarz** [ŝvarc], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Schwarz Dávid** estis hungara komercisto, inventisto de la unua aerŝipo kun rigida kovraĵo.

Dávid Schwarz
Aerŝipo de Dávid Schwarz
Dávid Schwarz  naskiĝis la 7-an de decembro 1850 en Keszthely. Li mortis la 13-an de januaro 1897 en Vieno.

Biografio
---------

Dávid Schwarz devenis el juda familio. Li frekventis bazlernejon kaj faklernejon pri komerco en sia naskiĝurbo, poste li estis komercisto pri lignaĵoj komence loke, poste en Slavonio. Li aĝis 40, kiam li heredis havaĵojn, li forlasis sian okupiĝon, li lernis la fizikon el libroj kaj li okupiĝis pri aerŝipoj. Lia projekto estis rifuzita en Vieno, tial li iris al Sankt-Peterburgo. Kun apogoj li konstruis aerŝipon, sed multe da teknikaj problemoj anonciĝis. En 1895 li daŭris la projekton en Berlino. La aerŝipo estis kovrita jam per aluminioj. En la sekva jaro la eksperimento estis sensukcesa, ĉar la hidrogeno ne estis sufiĉa. En 1897 la sekva flugo jam sukcesis, kiun Dávid Schwarz jam ne vidis, ĉar pli frue li mortis. La sigaroforma aerŝipo (48 metrojn longa, 14 metrojn diagonala) dum descendo rompiĝis, kiun vidis propraokule Ferdinand von Zeppelin. Li aĉetis la projekton de vidvino de Schwarz.

Memorigiloj
-----------

* memortabulo kaj strato en Keszthely
* busto en Budapeŝto (1967)

Vidu ankaŭ
----------

* Zepelino

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio Arkivigite je 2016-04-26 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

* Kategorio Dávid Schwarz en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 557003
* GND: 118762915
* LCCN: n83302420
* VIAF: 45097916
* ISNI: 0000 0000 8224 130X
* ULAN: 500253608
 |
**Mónika Járomi,** laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Járomi Mónika** estis hungara naĝisto, dufoja paralimpiano, paralimpika kaj dufoja monda ĉampionoj, sociallaboristo. Ŝia geedziĝa nomo estis (laŭ la hungarlingve kutima nomordo) *Berziné Járomi Mónika*.

Mónika Járomi naskiĝis la 6-an de januaro 1973 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Mónika Járomi maturiĝis en gimnazio, en 2005 ŝi akiris sociallaboristan diplomon en hu:Wesley János Lelkészképző Főiskola, en la sekva jaro alian diplomon. Pli poste ŝi laboris en Debrecen. Ŝi edziniĝis en 2006 kaj naskis filinon post 2 jaroj. Ŝi ricevis ŝtatan premion en 1996.

### Sporta kariero

Mónika Járomi pro vundo de la centra nervosistemo ŝi estis limigita en moviĝo, tial ŝi lernis naĝi frue pro medicina konsilo, sed ŝi komencis konkursi nur en sia aĝo 18. Ŝia unua signifa internacia konkurso okazis en la Somera Paralimpiko 1992 sen medalo, sed en la sekva Somera Paralimpiko 1996 ŝi estis la unua varia naĝo. Intertempe en mondĉampionumo en 1994 ŝi estis la unua dufoje. Ŝi finis sian aktivan sportan karieron en 1996.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto legebla pli malsupre
* biografieto angle legebla pli malsupre

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 822601
 |




* Portalo pri Biografio
**Dávid Tóth** [tOt], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Tóth Dávid** estis hungara kajakisto, olimpiano, mondĉampiono.

Dávid Tóth naskiĝis la 21-an de februaro 1985 en Székesfehérvár.

Biografio
---------

Dávid Tóth komence de la bazlernejo ne nur lernis la literojn, sed ankaŭ la remadon en kajako en la proksima Velence (lago). Inter 1993-2020 estis kajakisto en pluraj sportkluboj. Ekde 2002 li havis bonajn rezultojn en junularaj mondaj konkursoj, li debutis en signifaj plenkreskulaj konkursoj en 2008. Li estis olimpiano en Hungario en la Somera Olimpiko 2012 kun arĝenta medalo kvarope, krome en mondĉampionumoj li estis la unua en 2011, la dua en 2015 kaj 2017, la tria en 2014. Lia plej konata trejnisto estis Katalin Rozsnyói. Li finis sian aktivan sportan karieron en 2020. Li ricevis signifan ŝtatan premion en 2012. Intertempe li studis en Universitato Edutus.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* datenoj kun foto
* anglalingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

* Kategorio Dávid Tóth (kajakisto) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 810955
 |



* Portalo pri Biografio
**Pfenigo** (mallongigo Pf. signo ₰) estas monera valoro. La deveno de la vorto estas necerta. Ĝi eble havas la saman devenon kiel la angla penco kaj ambaŭ baziĝas sur la latina nocio *pondus* = pezo.

### Mezepoko

Karolo la Granda deklaris en la t.n. *Karolinga monpiedo*, ke oni devas pregi el unu pundo da arĝento 240 monerojn, kiuj devas estis nomataj pfenigo aŭ denaro. Tiu ĉi klarigas la malnovan mallongigon "d", kiu estis uzata ĝis 1971 en Britio por la "malnova" penco. La pfenigo havis ĉ. 1,3g ĝis 2g purenhavon. Ĝis komenco de la 13-a jarcento, pfenigo havas grandan aĉetpovon, pro tiu oni nomis tiun epokon kiel "pfenig-tempo"n.

dekstra

### Novepoko

La germana imperio enkondukis en 1873 la monunuon ormarko kaj unu el tio estis dividita je 100 pfenigoj.

La lasta kaj plej eta germana pfenigo havis kuprokoloron, unuflanke kun nombro 1, aliflanke kun kverka foliaro. Ĝi konsistis el ŝtalo kaj estis kovrita per kupro.

* Kategorio Pfenigo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Strivizaĝa paruo** |
| --- |
|  |
| Strivizaĝa paruoStrivizaĝa paruo
 |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Paseroformaj *Passeriformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Paruedoj *Paridae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Baeolophus* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***B. wollweberi*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Baeolophus wollweberi****(Bonaparte, 1850) |
|
|
|
| Konserva statuso |
| {{{220px}}}**Konserva statuso: Malplej zorgiga** |
|
|  |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Strivizaĝa paruo  |

 |
| v • d • r |

La **Strivizaĝa paruo**, *Baeolophus wollweberi*, estas eta kantobirdo de Nordameriko, specio de la familio de Paruedoj kaj genro *Baeolophus* kie tiu specio estas la plej markata per koloraj trajtoj en vizaĝo. 

Tiuj birdoj havas grizajn suprajn partojn (ankaŭ grizan kreston) kaj blankajn subajn partojn kun blanka vizaĝo, kiel aliaj membroj de la genro kiel la Dukolora paruo aŭ la Nigrakresta paruo, sed kiel distingilo tiu specio montras en la vizaĝo **nigran striadon** (konsistantan je du horizontalaj nigraj strioj, unu subkresta kaj dua traokula, kaj du vertikalaj, unu ennuka kaj la alia el malantaŭ la okulo suben) kaj tre markitan kaj larĝan **nigran gorĝon**. La beko estas mallonga kaj fortika kaj la okuloj tre malhelaj. La gamboj estas grizaj.

Ties preferata vivejo estas arbaroj de kverkoj aŭ miksitaj de kverkoj kaj junipero en ĉeriveraj areoj de montaroj de orienta kaj sudorienta Arizono -(la Mogollon Plateau kaj la Blankaj Montoj de Arizono), kaj malproksima sudokcidenta Nov-Meksiko -(la regiono Madreaj arbarinsuloj de orienta Sonora-Dezerto) en Usono al suda Meksiko. Ili nestumas en arbotruo, ĉu natura kavaĵo aŭ foje malnova nesto de pego. Ili kovras la neston per mildaj materialoj.

Tiuj nearktisaj birdoj estas konstante loĝantaj birdoj kaj povas aliĝi al etaj miksitaj aroj vintre.

Ili nutras sin aktive sur branĉoj, foje surgrunde, ĉefe manĝante insektojn, ĉefe raŭpojn, sed ankaŭ semojn, nuksojn kaj berojn. Ili stokas manĝaĵojn por posta uzado.

La kanto estas kutime priskribita kiel fajfa *pidi-pidi-pidi-pidi*. Ili faras ĉiukaze varion de diferencaj sonoj, ĉefe havantaj similan tonkvaliton.

Referencoj
----------

* BirdLife International (2004). *Baeolophus wollweberi*. *Internacia Ruĝa Listo de Endanĝeritaj Specioj*, eldono de 2006. IUCN 2006. Elŝutita 12a Majo 2006. Malplej zorgiga

Eksteraj ligiloj
----------------

* Foto de Strivizaĝa paruo eNature
* Foto de Strivizaĝa paruo Arkivigite je 2007-09-26 per la retarkivo Wayback Machine; Artikolo Arkivigite je 2007-10-08 per la retarkivo Wayback Machine
* RangeMaps & synopsis Arkivigite je 2007-09-29 per la retarkivo Wayback Machine InfoNatura NatureServe
* Fotaro de Strivizaĝa paruo VIREO
* Fotoj de Strivizaĝa paruo[*rompita ligilo*] Suddakotaj Birdoj kaj Birdumo


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Birdoj |
**Killeen** estas grandurbo en Usono, en subŝtato Teksaso, en distrikto Bell. La urbego estas ankaŭ universitata urbo. 

Situo de Killeen en Teksaso kaj en la distrikto

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 274 km²
* Loĝantaro: 141.752 (en 2011)
* Supermara alteco: 300 m
* Horzono: UTC-6h (en somero UTC-5h)
* Poŝtkodoj: 76540-76549
* Telefonkodoj: 254

Geografio
---------

Ponto ĉe Killeen
Killeen situas sur malalta montetaro en la suda landparto de Usono, en la meza parto de Teksaso.

Historio
--------

Dum konstruado de fervojo en 1872 naskiĝis deponejo kaj estis nomita pri funkciulo de fervojo *Frank P. Killeen*. La trajno allogis homojn el la ĉirkaŭaĵo. Komence de la 20-a jarcento ponto donis pluajn evoluojn. Ĝis la 1940-aj jaroj Killeen restis relative malgranda kaj izola farmocentro, sed tiu ŝanĝiĝis draste post 1942, kiam estis kreita soldata bazo. En la ĉirkaŭaĵo draste malpliiĝis la kultivado kaj prilaboro de kotonoj sed la komercado prosperis. Post la 2-a mondmilito la soldatoj restis, ekzemple tie deĵoris Elvis Presley. La soldata bazo daŭre partoprenas en militoj en Irako, Afganio, ktp.

Trafiko
-------

Killeen havas malgrandan regionan flughavenon. Ĉefvojo kaj trajno trakuras la urbegon inter Temple kaj Lubbock.

Ĝemelurboj
----------

* Porto-Riko San-Juano (Porto-Riko), Porto-Riko

Mapo pri Teksaso, kie estas trovebla Killeen en la meza parto de Teksaso

Fontoj
------

* Képes Világatlasz ISBN 963 8475 38 2
* Anglalingva Vikipedio
**Strofio** (latine *Strophius*) estas en la helena mitologio fokida reĝo, patro de la heroo Pilado. 

Lia edzino estis fratino de la mikena reĝo Agamemno Astioĥea (nomata ankaŭ Anaksibia). Kiam Tiesta filo Egisto murdis reĝon Agamemnon, la reĝo Stroifo prizorgis Agamemnan filon Oreston kaj edukis lin apud sia filo Pilado kiel sian propran. 

Kiam post kelkaj jaroj Oresto venĝis murdon de sia patro per murdo de Egisto kaj de sia perfida patrino Klitemnestro, pro puriĝo por tiu ĉi duobla murdo ekvojaĝis en longdistancan Taŭridon. Akompanadis lin fidela Pilado kaj kiam ili estis kaptitaj kaj unu el ili estis oferota sur altaro de diino Artemiso, Pilado senhezite disponigis sian propran vivon. Fine ili ambaŭ estis savitaj, kiam sacerdotino de Artemiso montriĝis esti la plej aĝa fratino de Oresto Ifigenia. Tiu kun ili revenis patrujon. Oresto ree fariĝis reĝo en Mikeno. 

Pilado edziĝis kun lia fratino jak filino de Strofio Elektro. Ilia filo poste nomiĝis ankaŭ Strofio. 

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo 15129158 Strofio en la ĉeĥa Vikipedio.*
Koordinatoj: 49° 01′ 47″ N 13° 31′ 13″ O﻿ / ﻿49.02972 °N, 13.52028 °O﻿ / 49.02972; 13.52028 (mapo)

**Filipova Huť** (germane *Phillipshütten*) estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de municipo Modrava en distrikto Klatovy. Ĝi troviĝas sur sudaj deklivoj de monto Sokol (1253 m), en valo de rojo Filipohuťský potok, en supermara alteco 1093 metrů. Ĝi tiel estas plej alte situanta setlejo en Ĉeĥio. Estas ĉi tie registritaj 7 adresoj. En la jaro 2021 ĉi tie daŭre loĝis 33 loĝantoj. El la domaro malfermiĝas vido al bavaria monto Roklano.

**Filipova Huť** estas ankaŭ nomo de katastra teritorio kun areo 57,4 km². En la katastra teritorio Filipova Huť situas ankaŭ solejo Březník.

Historio
--------

Filipova Huť estiĝis kiel domaro ĉirkaŭ vitrofarejo por kava vitro, kiun fondis en la jaro 1785 Franz Denk kaj Franz Weber el Horní Hrádky (*Schlösselwald*). Ĝi ricevis la nomon laŭ tiama posedanto de praŝila senjorujo Filip Kinský. Post fino de Vchynica-tetova floskanalo en la jaro 1800 estis en la domaro konstruitaj 17 dometoj por familioj de arbaristoj. La vitrofarejo pereis en la jaro 1820 kaj plua prospero de la municipo estis plene kunigita kun arbara mastrumado. En la jaro 1930 vivis en Filipova Huť 12 ĉeĥoj kaj 488 gemanoj. Post la dua mondmilito estis de ĉi tie, same kiel el ceteraj limregionaj municipoj, germanoj ellandigitaj.

Loĝantaro
---------

Evoluo de nombro de loĝantojLa datoj devenas el datumbazo de Vikidatumoj  

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 1869 | 312 |
| 1880 | 304 |
| 1890 | 361 |
| 1900 | 321 |
| 1910 | 311 |
| 1921 | 279 |

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 1930 | 386 |
| 1950 | 74 |
| 1961 | 34 |
| 1970 | 21 |
| 1980 | 25 |
| 1991 | 12 |

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 2001 | 14 |
| 2011 | 16 |
| 2021 | 33 |

Memorindaĵoj
------------

Kamparana domo n-ro 2 estis en la jaro 1958 proklamita kiel kultura memorindaĵo de Ĉeĥio - ĝi havas rimarkindan kaj en Ĉeĥio jam nur rare vidata konservitan plialtigitan surveturejon en garbejon. En la domaro situis kvarflanka kapelo, kiu estis en la jaroj 1962–1964 detruita. Oni preparas ties renovigon.

Turismo
-------

En Filipova Huť estas alirebla loĝigo en vico da hoteloj kaj pensionoj. La domaro estas alirloko al ampleksa reto de turismaj, bicikloturismaj kaj skikuradaj vojoj.

Pluaj fotoj
-----------

* Filipova HuťFilipova Huť
* Filipova HuťFilipova Huť
* Filipova HuťFilipova Huť

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rPartoj de municipo Modrava (2) |
| --- |
| Filipova Huť ~ Modrava ~ ceteraj Březník ~ Javoří Pila ~ Vchynice-Tetov II |

 |
Otto von Bismarck, nordgermana federacia kanceliero de 1867-1870 kaj germana regna kanceliero de 1871-1890
**Regna Kanceliero** (germane: *Reichskanzler*) estis de 1871 ĝis 1945 la titolo de la germana ĉefministro. Antaŭe (en la Nordgermana Federacio) kaj poste (ekde 1949 en Federacia Respubliko Germanio) la titolo estis kaj estas Federacia Kanceliero.

Komence, en la Germana Imperiestra Regno de 1870-1918, la regna kanceliero estis la sola persono de la registaro, ĉar sub li ne estis ministroj, sed nur ŝtatsekretarioj. La kancelieron instalis la imperiestro. En la Vajmara Respubliko la kanceliero estis nomumita de la Regna Prezidanto, sed povis estis senoficigita fare de la parlamento. Ekde 1949, nur la parlamento povas elekti kaj malelekti la kancelieron.

Al la plej konataj kancelieroj apartenis la unua, Otto von Bismarck, Theobald von Bethmann Hollweg (regante dum la Unua mondmilito), Gustav Stresemann kaj Adolf Hitler. Friedrich Ebert (1918/19) estis nur unu tagon kanceliero, poste li estis unu el du *prezidantoj de la Konsilio de Popolkomisiitoj*.

Vidu ankaŭ
----------

* Kanceliero (Germanio) kun listo de la kancelieroj
* Federacia Kanceliero (Germanio)

* Kategorio Regna Kanceliero en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Monda heredaĵo de UNESKO

La **Kasbaho** (arabe قصبة:, *qaṣba*, kio signifas citadelon) estas la citadelo de Alĝero en Alĝerio kaj la malnova urbocentro ĉirkaŭ ĝi. En 1992, la Organizaĵo de Unuiĝintaj Nacioj por Edukado, Scienco kaj Kulturo (Unesko) proklamis la *Kasbahon de Alĝero* Monda Kulturheredaĵo, ĉar "Tie estas la restaĵoj de la citadelo, malnovaj moskeoj kaj Otoman-stilaj palacoj, ankaŭ la restaĵoj de tradicia urba strukturo kiu rilatas al profunda sento de komunumo".

Historio
--------

La Kasbaho de Alĝero estis fondita sur la restaĵoj de la antikva urbo Icosium en la 10-a jarcento. Ĝi estis urbo konstruita sur monteto, apud la maro, disigita en "Alta urbo" kaj "Malalta urbo". Tie estas konstruaĵoj kaj moskeoj kiuj datiĝas de la 17-a jarcento, kiel: la Moskeo Keĉaŭa (konstruita en 1794 de la Dejo Baba Hassan) kun du minaretoj; la Moskeo Ĵama'a al-Ĵedid (konstruita en 1660, dum la Otomana regado) kun granda kupolo kaj aliaj kvar malgrandaj kupoloj; la Moskeo Ĵamaa el Kebir (signife la plej granda, sed ankaŭ la plej antikva), konstruita en 1097 de la almoravida reganto Jusuf ibn Taŝfin; kaj la Moskeo Ali Biĉin (kontruita en 1623). La Kasbaho ankaŭ enhavas plurajn palacojn kiel: Palaco Dar Aziza, Palaco Dar Mustafa Paŝa, Palaco de la Dejo kaj Palaco Dar Hassan Paŝa kiu estis konstruita en 1791 por la Paŝao, kiu vivis tie dum ok jaroj.

Antaŭ la franca regado, la Kasbaho enhavis ĉirkaŭ 13 Jama Masjidoj (kongregaciajn moskeojn), 109 moskeojn, 32 maŭzoleojn kaj 12 "Zaŭijoj", entute 166 religie rilatajn konstruaĵojn. Tamen, la plimulto de tiuj religiaj konstruaĵoj estis detruitaj dum la okupo. En 1862, estis nur naŭ Jama Masjidoj, 19 moskeoj, 15 maŭzoleoj kaj kvin "Zaŭijoj".

La Kasbaho ludis gravan rolon dum la Alĝeria Milito de Sendependeco (1954–1962). La Kasbaho estis centra por la Nacia Liberiga Fronto (NLF), kaj tie okazis bataloj.

Bildaro
-------

* Kasbaho de AlĝeroKasbaho de Alĝero
* Strato de KasbahoStrato de Kasbaho
* Domo en KasbahoDomo en Kasbaho
* Palaco en Kasbaho (Hammam)Palaco en Kasbaho (Hammam)
* Haveno en KasbahoHaveno en Kasbaho

Referencoj
----------

 

1. ↑  en Unesko
2. ↑
3. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2020-03-30. Alirita 2021-05-30.
La **blankkapa presbito** (*Presbytis leucocephalus*) el la ordo de primatoj kaj familio de cerkopitekedoj vivas en la gubernioj Fusuj, Ĉongzŭo, Longĝoŭ kaj Ningming de Gŭangŝji, Ĉinio, kun areo de pli ol 200 kvadrataj kilometroj. Laŭdire en tiu malvasta regiono ekzistas nur kelkcentoj da blankkapaj presbitoj. La presbito havas longan korpon kaj maldikajn kaj longajn membrojn. Ĝia vosto estas 1.5-oble longa kiel ĝia korpo kaj la korpo pezas ĉ. 10 kilogramojn. Ĝiaj kapo, kolo, supraj partoj de la ŝultroj kaj vostofino portas malmultajn blankajn harojn. Kaj sur la verto kreskas tufo da haroj blankaj kaj longaj.

La blankkapa presbito estis trovita en la komenco de la 50-aj jaroj de la pasinta jarcento. Komence oni opiniis, ke ĝi estas aparta specio, sed ekde la 1980-aj jaroj oni opinias, ke ĝi apartenas al subspecio de la nigrafolia presbito (*Presbytis francoisi*). Ili kutime loĝas en kalkoŝtonaj montoj kaj vivas are. Ĉiu aro konsistas el unu plenkreska virpresbito kaj kelkaj presbitinoj kaj idoj. Nokte ili dormas en ŝtonkavernoj aŭ ŝtonfendoj. Frumatene ili iras serĉi nutraĵojn, tiam la plenkreska virpresbito ĉiam iras fronte. Matene ili estas tre viglaj. Tagmeze ili ripozas en ombro de arboj. Kaj vespere manĝinte ili reiras al siaj loĝejoj. Iliaj manĝaĵoj estas ĉefe arbofolioj, sovaĝaj fruktoj. ĝermoj kaj floroj. La blankkapa presbito estas lerta en grimpado, eĉ sur klifo ĝi moviĝas libere kaj facile.

La presbito povas generi tutjare. Ĝenerale en printempo la presbitino naskas, ĉiufoje, unu idon. La ĵus naskita ido pezas malpli ol 500 gramojn, ĝia korpo prezentiĝas helflava. Kun kreskado la hara koloro de juna presbito iom post iom ŝanĝiĝas. La blankkapa presbito estas rara besto trovita antaŭ nelonge en Ĉinio. Laŭdire, eksterlande neniu muzeo havas ĝian specimenon. por ne paroli pri montrado de la besto. Efektive ĝia nombro estas pli malgranda ol tiu de la granda pando. Vere rara ĝi estas.
La **Metropola areo de Bilbao** aŭ **Metropola Bilbao** estas formata de la 22 municipoj biskajaj kiuj integras la komarkon de la Granda Bilbao plus la municipoj de Arrancudiaga, Barrica, Berango, Górliz, Lemóniz, Plencia, Sopelana, Miravalles, Urdúliz kaj Ceberio laŭ la *Directrices de Ordenación del Territorio de Euskadi* (eŭskaj regularoj pri ordigo de la teritorio) pere de difino de la areo funkcia de Bilbao metropola, sumante totalon de 35 municipoj.

Aktuale ĝi estas la kvina metropola areo de Hispanio laŭ populacio, ĉar ĝi havas **910.298 loĝantoj**, kio estas plej parto de la bizkaja populacio de 1.152.658 loĝantoj (2009), kaj preskaŭ duono de Eŭskio.

Notoj
-----

1. ↑  Área funcional del Bilbao Metropolitano en la retejo de la *Departamento de Medio Ambiente y Ordenación del Territorio* Arkivigite je 2010-05-23 per la retarkivo Wayback Machine de la Eŭska registaro
2. ↑  Informo de la INE (Hispanio), koresponde al 1-a de januaro de 2009.Cifras completas.

Vidu ankaŭ
----------

* Proksimaĵoj Bilbao
**Erschwil** estas komunumo en la distrikto Thierstein en Kantono Soloturno, Svislando. Ĝi havis 911 loĝantojn je la 31-a de decembro 2010.

Geografio
---------

Erschwil etendiĝas laŭlonge de la rivera Lüssel kaj de la pasejvojo en valdo de la Soloturna Ĵuraso norde de Passwang-Pasejo.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Erschwil limas en nordo al Büsserach, en oriento al Meltingen, en sudo al Beinwil, en sudokcidento al Montsevelier (JU), kaj en nordokcidento al Grindel.

Trafiko
-------

Tra Erschwil pasas la kantona ĉefvojo n-ro 253 de Zwingen tra Breitenbach kaj Passwang-Pasejo al Balsthal. Per poŝtaŭtolinio, kiu trafikas sur tiu vojo, la komunumo estas konektita al la publika transportreto.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Erschwil datiĝas el la jaro 1147 kiel *Hergiswilre*. Dum mezepoko la Monaĥejo Beinwil en Erschwil posedis sub la protekta voktado de la Grafoj de Thierstein en Erschwil bienoj kun interezoprivilegio. En la jaro 1219 la preĝejo Sankta Petro kaj Paŭlo estis enkorpigita al la Monaĥejo Beinwil. En la jaro 1522 post la formorto de la Grafoj de Thierstein Erschwil estis akirita de la urbo Soloturno. En la jaro 1755 la konsilio de Soloturno koncedis al Erschwil merkatorajton, kiu merkato ĝis la fino de la 19-a jarcento regule okazadis.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: *Lukas Schenker*: *Erschwil* en *Historia Leksikono de Svislando* (2004-11-01)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Erschwil en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Erschwil en la Historia Leksikono de Svislando germane france itale

* Oficiala retejo de la komunumo Erschwil

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Erschwil** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

Bildoj
------

* Rigardo al Kastelo Nov-ThiersteinRigardo al Kastelo Nov-Thierstein
* Restoracio zum Kreuz, tipa konstruaĵo el la 18-a jarcentoRestoracio zum Kreuz, tipa konstruaĵo el la 18-a jarcento
* Vilaĝeniro, alvenante de BeinwilVilaĝeniro, alvenante de Beinwil
* TombejoTombejo
* Katolika preĝejoKatolika preĝejo
* Preĝejo de internePreĝejo de interne

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Thierstein |
| --- |
| Bärschwil  •  Beinwil  •  **Breitenbach**  •  Büsserach  •  Erschwil  •  Fehren  •  Grindel  •  Himmelried  •  Kleinlützel  •  Meltingen  •  Nunningen  •  Zullwil |  |

 |
**Gordoncillo** [gordonZIljo] estas municipo de la provinco Leono, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko *Esla-Campos*, en la sudoriento de la provinco angule ĉe la provincoj Zamoro kaj Valadolido.

Komarkoj de la provinco Leono; *Esla-Campos* sudoriente, oranĝece.
Preĝejo.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio estas formata de unusola loĝloko, okupas totalan areon de 23,36 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 350 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 1 200 loĝantojn el la mezo de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. Ĝi distas 60 km de Leono, provinca ĉefurbo. Ĝi limas kun Fuentes de Carbajal, Valdemora, Castilfalé, Matanza, Campazas, Castrobol (Valladolid), Mayorga (Valladolid), Valderas, La Unión de Campos (Valladolid) kaj Urones de Castroponce (Valladolid).

Historio
--------

En Mezepoko okazis reloĝado fine de la 10-a jarcento. La areo apartenis al la Regno Leono.

Tradiciaj enspezofontoj estas agrikulturo (tradicie vitejoj, kun vinproduktado kaj protektita devennomo, pri kio aperas grapolo en la blazono) kaj brutobredado (ŝafoj). Lastatempe kultura kaj rura turismo plie ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado, loka muzeo en iama farunfabriko, kulturcentro).

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de Provinco Leono

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 758892
* VIAF: 316735083
 |
la historia urbo *Yawnghwe* en la lago *Inle* de Birmo
**Palafito** estas domo levita sur profunda fundamento super la surfaco de la grundo aŭ akvoareo, aparte de riveroj, maroj, lagoj aŭ marĉoj. Palafitoj estas konstruitaj ĉefe kiel protekto kontraŭ inundoj, sed ankaŭ utilas kiel protekto kontraŭ damaĝbestoj. La ombra spaco sub la domo povas esti uzita por laboro aŭ stokado.

Rekonstruitaj palafitoj el la bronza epoko en la Bodenlago, komunumo Uhldingen-Mühlhofen, Germanio
En Eŭropo palafitoj el la prahistoria epoko dokumentiĝas de la 5-a ĝis 1-a jarmiloj antaŭ nia erao, aparte en la regiono ĉirkaŭ la Alpoj. Ankaŭ en la teritorioj de la nunaj ŝtatoj Francio, Skotlando, Slovenio, Litovio kaj Latvio, kaj en Italio sude de la Alpoj, la konstrumaniero tiutempe kutimis rande de lagoj. Nuntempe palafitoj ankoraŭ vaste uzatas ĉe la marbordoj de sudorienta Azio. 

Laŭ Francisko Azorín **palafito** estas *Surfosta domo super la akvo de lagoj, riveroj, k. c.; la prahomoj konstruis ĝin por sin defendi de la bestoj.* Li indikas etimologion el la latina *palus + fictus* (marĉa domo).

Vidu ankaŭ
----------

* Prahistoriaj palafitoj ĉirkaŭ la Alpoj

Notoj
-----

1. ↑  Francisko Azorín, arkitekto, Universala Terminologio de la Arkitekturo (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 155.
2. ↑  Azorín, samloke.

* Kategorio Palafito en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Janine DUVITSKI** (realnome Janine Drzewicki) (naskiĝis en 1952 en Nottingham) estas angla aktorino, konata pro ŝiaj roloj de Jane Edwards en *Waiting For God* kaj Pippa Trench en *One Foot In The Grave*. Ŝi ankaŭ kreis kaj ludis la rolon de Angela en teatraĵo *Abigail's Party* de Mike Leigh.

Biografieto
-----------

Duvitski, kies veran nomon 'Drzewicki' ŝi uzis kiam ŝi aktoris, naskiĝis en Nottingham en 1952. Ŝia patro estis Polo. Ŝi lernis en la "East 15 Acting School" en Londono. Ŝi havis kvar infanojn kun ŝia edzo aktoro Paul Bentall. Aktorino Ruby Bentall estas ŝia filino.

Kariero
-------

Multaj televidaj aperoj de Duvitski inkluzivas rolon de Jacqueline Stewart en *Benidorm*, *One Foot in the Grave*, *Blue Remembered Hills* de Dennis Potter, *Brush Strokes*, *Minder*, *Midsomer Murders*, *My Family*, *Man About the House*, *The Georgian House*,  *Boys from the Blackstuff* de Alan Bleasdale , *The Knowledge* kaj *Z-Cars*. Ŝi ankaŭ partoprenis la filmon *The Madness of King George* en 1994. Ŝia plej lasta grava rolo estas Eve en alia telenovelo de BBC, *The Worst Week of My Life*.

Ŝi ludis la rolon de Josette en la filmo Giorgino de Laurent Boutonnat, aperinta en 1994.

Ŝi ankaŭ havis malgrandan rolon apud Laurence Olivier kaj Donald Pleasence en *Dracula* (1979).

Duvitski ankaŭ aperis en 1980 en la filmo *Breaking Glass*. Plej laste en filmo, ŝi aperis en *The New World*, kaj sur scenejo en la refaro en 2007 de *On the Town* de la English National Opera.

Plej laste Duvitski aperis en la rolo de Jacqueline Stewart en la ITV komedia serio *Benidorm* kaj en la rolo de S-ino Meagles en la adapto de BBC de *Little Dorrit* de Charles Dickens.

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Filmo |

* Janine Duvitski en IMDb
**Quemada** [keMAda] estas vilaĝo kaj municipo, kodo-279, en la provinco Burgoso, memstara komunumo Kastilio kaj Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la distrikto Ribera del Duero, en la jurisdikcio de Aranda de Duero. La loknomo *Quemada* estas komprenebla kiel Bruligita, kaj tio aperas en la supra duono de la municipa blazono.

Geografio
---------

Ĝi havas areon de 20.835 km² kun 255 loĝantoj (2021).

Lokaj riveroj estas Arandilla kaj Aranzuelo.

Demografio
----------

Demografa evoluo| 1991 |  | 1996 |  | 2001 |  | 2004 |  | 2006 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 259 |  | 263 |  | 248 |  | 254 |  | 265 |

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado fine de la 9-a jarcento.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj, vitejoj), kaj brutobredado (ŝafoj). Lastatempe plej ekgravis kultura kaj rura turismo, ekzemple piedirado tra naturaj lokoj. Inter vidindaĵoj menciindas la preĝejo kaj la ermitejo.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Burgoso

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 269431
* VIAF: 316734196
 |
**Janice Rand** estas fikcia rolulo en la usona serio de sciencfikcia fikcio Star Trek. Ŝi estas la *yeoman* (persona servistino aŭ asistanto) de la kapitano sur la USS Enterprise (NCC-1701), kaj unue aperis en la epizodo "The Man Trap "rolita de Grace Lee Whitney. Ŝi havis gravajn rolojn en ok el la unuaj dek tri epizodoj de la origina serio kiel "The Enemy Within", "Charlie X" kaj "Miri". Rand reaperis en la Star Trek: The Motion Picture, Star Trek IV: The Voyage Home kaj Star Trek VI: The Undiscovered Country. Ŝi poste revenis al Star Trek por memoro-sekvencoj en la lasta filmo, sed montrita kiel parto de la epizodo Star Trek: Voyager "Flashback ". Whitney ankaŭ rolis Rand'on en Star Trek: New Voyages kaj Star Trek: Of Gods and Men. Rand ankaŭ estis rolulita fare de Meghan King Johnson en New Voyages.

Komence, kapitano Kirk surpriziĝis masklisme, ke la Stelfloto asignis inan asistanton. Tamen, post agnoskis la efikan kaj etikan laboron de Rand, kaj Kirk doni al ŝi grandan respekton kiel membro de la anaro kaj amiko. Malgraŭ ilia rilato profesia estis kaŝa altiro inter ambaŭ. Ili ne povis respondi al la sentoj, pro iliaj pozicioj kiel militistoj.

Kritikistoj nomis la karakteron stereotipo en ŝiaj komencaj aperoj, sed la ekspansio de la rolo en "Flashback" estis laŭdita. Janice Rand estis unu el la plej popularaj membroj de la Enterprise, dua nur al Leŭtenanto Uhura, kiu estas bona amikino de ŝi (epizodo "Charlie X"). Ŝi estas konata pro ŝia kompato kaj konsidero por aliuloj.

Biografio
---------

Janice Rand naskiĝis en 2232, ĝi kunigis al la Stelfloto relative junaĝe, kaj daŭrigis en ĝi dum preskaŭ 30 jaroj. En 2266 eklaboris en la USS Enterprise sub la komando de la kapitano James T. Kirk kiel asistanto de la kapitano. La ĉambroj "3C 46" estis unue asignita al Rand en la ferdeko 12 (vidita en la epizodo "The Enemy Within") kaj poste estis ŝi traslokiĝi al la ĉambro "3F 125" (vidita en la epizodo "Charlie X"). Artisto de hobio, Janice pentris kelkajn el la pentraĵoj pendantaj en ŝiaj ĉambroj sur la Enterprise (epizodo "The Enemy Within").

En 2273, Rand revenis al la Enterprise, kiu nun estis sub la komando de Kapitano Willard Decker. Dum la kosmoŝipo pasis revizion en la spachaveno, Rand funkciis kiel oficialo de teletransporto. Ŝi restis sur la kosmoŝipo post la okazaĵo V'Ger, kiam la Enterprise estis la kosmoŝipo sendita por solvi la okazaĵon, nun komandata fare de Admiralo Kirk (Star Trek: The Motion Picture).

Post kiam la kosmoŝipo revenis al Tero en 2278, Rand decidis oficialan formadon. Ŝi iĝis leŭtenanto, post tri jaroj. Li moviĝis al la spachaveno de la Tero en 2285 (Star Trek III: The Search for Spock, epizodo "Feedback" de Star Trek: Voyager). Kiam fremduloj minacas la Teron en 2286, Rand laboris pri la komando de la Stelfloto (Star Trek IV: The Voyage Home).

En 2290, Leŭtenanto Rand estis komunikisto de la USS Excelsior, sub la komando de la kapitano Hikaru Sulu.

* Kategorio Janice Rand en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Gorduno** estas komunumo de la komunumaro Tiĉino kaj la distrikto Belinzono en Kantono Tiĉino, Svislando. Ĝi havis 677 loĝantojn je la 31-a de decembro 2011.

Geografio
---------

Gorduno situas sude de la Valo de Leventino ĉe la okcidenta bordo de la rivero Tiĉino, sude de la kantonĉefurbo Belinzono, al kies aglomeraĵo ĝi apartenas. Sur la komunuma teritorio situas ankaŭ la alfuejo de la rivero Moësa al Tiĉino. Krom la kerna vilaĝo Gorduno en la valo al la komunumo apartenas la setlejoj Lariso, Pra Morera, Ai Sirt, Sassa kaj Bedretto ĉe la norda deklivo de la Valo de Gorduno.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 9,22 km², de kiuj 72,8% estas kovritaj de arbaro, 9,3% servas por agrikulturo kaj 6,8% por setlado.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Gorduno limas en nordo al Gnosca, en oriento al Arbedo-Castione, en sudo al Belinzono, en okcidento al Monte Carasso, kaj en nordokcidento al Preonzo.

Trafiko
-------

Tra Gorduno pasas la kantona ĉefvojo n-ro 408, kiu estas paralela vojo de la kantona ĉefvojo n-ro 2 sur la alia flanko de la rivero Tiĉino de Biasca al Belinzono. Sur la teritorio de la komunumo situas la vojnodo de svisa aŭtovojo A2 kun svisa aŭtovojo A13. La plej proksima alveturejo al la du aŭtovojoj siutas 1 kilometron oriente de la komunumo en Arbedo-Castione. Pere de la poŝtaŭtolinio de Biasca al Belinzono la komunumo estas konektita al la publika transportreto.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Gorduno datiĝas el la jaro 1182 kiel *medius locus de Gorduno*. La mencio temis pri la disputo inter la urboj Como kaj Milano pri la havaĵoj en Gorduno, kiu disputo solviĝis per la aribtra juĝo en la jaro 1202, per kiu la preĝejo *SS. Carpoforo e Maurizio* en la burgo de Gnosca, kiu situas sur la teritorio de Gorduno, estis atribuita al Como. En la jaroj 1538 ĝis 1583 okazis la sendpendiĝo de Gorduno de la paroĥo de Belinzono.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: Reta mapo 1:20000 de Swisstopo[*rompita ligilo*]
2. ↑  Fonto: Komunumdatumoj de la retejo de la Svisa Federacia Oficejo pri Statistiko, retejo konsultita la 5-an de novembro 2011
3. ↑  Fonto: *Giuseppe Chiesi*: *Gorduno* en *Historia Leksikono de Svislando* (2007-01-04)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Gorduno en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Gorduno

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Gorduno** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Belinzono |
| --- |
|  **Komunumaro Belinzono:** Arbedo-Castione  •  **Belinzono**  •  Lumino **Komunumaro Giubiasco:** Cadenazzo  •  Camorino  •  **Giubiasco**  •  Isone  •  Pianezzo  •  Sant'Antonino  •  Sant'Antonio **Komunumaro Tiĉino:** Gnosca  •  Gorduno  •  Gudo  •  Moleno  •  Monte Carasso  •  Preonzo  •  **Sementina** |  |

 |
Dosiero:ESBlofelds.pngBlofeld en *You Only Live Twice (Vi Nur Vivas Dufoje)* (Donald Pleasence), *On Her Majesty’s Secret Service* (*Al Sekreta Servo de Ŝia Majesteco)* (Telly Savalas), *Diamonds Are Forever (Diamantoj Estas Forever)* (Charles Gray), *Never Say Never Again (Neniam Diru* *Neniam Denove)* (Max von Sydow) kaj *Spectre* kaj *No Time to Die* (*Neniu Tempo Morti)* (Christoph Waltz)
**Ernst Stavro BLOFELD** estas imaga malbona rolulo de la James Bond serialo skribita fare de Ian Fleming. Blofeld estas malbona geniulo, kiu gvidas la tutmondan krimorganizon SPECTRE (akronimo por angle *Special Executive for Counter-intelligence, Terrorism, Revenge and Extortion* (Speciala Oficulo por Kontraŭspionado, Terorismo, Venĝo kaj Ĉantaĝo)) kaj la ĵurita malamiko de la agento de la Brita Sekreta Servo. En liaj provoj transpreni la mondon, li kaj liaj senditoj uzas terorismon, ĉantaĝon kaj venĝon. Li prezentiĝas kiel la ĉefa kaj ĉefa antagonisto de ĉiuj James Bond serialoj kaj filmaj serioj de Ian Fleming.

Blofeld aperas aŭ estas aŭdita en ok oficialaj filmoj de James Bond: *From Russia with Love* (1963), *Ball of Thunder* (1965), *You Only Live Twice* (1967), *On Her Majesty's Service* (1969), *Diamonds Forever* (1971), *For Your Eyes Only* (1981), en la filmo *Spectre* (2015), kie estis rivelita ke li estas la duonfrato de Bond, kaj en la filmo *No Time to Die* (2021). Li ankaŭ aperas en la neoficiala James Bond filmo *Never Say Never* (1983). La multoblaj aspektoj de Blofeld igas lin la plej persista fiulo en la James Bond-filmoj kaj la propra ĵurkonfirmita malamiko de Bond.

Blofeld estas plej konata kiel kalva heroo, sed dank'al la naturo de siaj malbonaj kabaloj li povas ŝanĝi sian aspekton. Blofeld preskaŭ ĉiam aperas kun blanka persa kato. Por mallonga periodo estis preskaŭ kongreso ne montri la vizaĝon de Blofeld kaj nur montri deproksiman foton de li karesanta sian katon. Tiu konvencio estis rompita en la filmo "You Only Live Twice" kaj en la filmoj kiuj sekvis.

Blofeld revenis al la filmserio en 2015 kun la portretado de la fama aŭstra aktoro Christoph Waltz, kiu ludis pli modernan kaj novan version de Blofeld nomitan "Franz Oberhauser" en la filmo *Spektre*.

Blofeld kaj lia kato funkciis kiel la inspiro por multaj fiuloj (plejparte parodioj). Interalie, en la vigla serio *Hush-Hush the Detective* (Malbona Doktoro) kaj "*Dangermouse* (Baron Seals Greenback). Aliaj parodioj de lia rolulo aperas en la Austin Powers filmserio (Dr Evil), en la filmo Zoolander (Mugatu), *Mr. India* (Mogambo), *Spice World* (Ĉefo) kaj eĉ en skizo de la unua sezono de *Monty Python's Flying Circus*.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 820586
 |
**Janka Kulcsár** [kulĉAr], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kulcsár Janka** estas hungara pianisto.

Janka Kulcsár  naskiĝis la 8-an de aprilo 1985 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Janka Kulcsár maturiĝis en konservatorio en sia naskiĝurbo, dum la lernojaraj somerpaŭzoj ŝi ofte partoprenis en kursoj, kiel la Internacia Muzika Renkontiĝo en Balassagyarmat. Ŝi studis en pedagogia filio de Muzikarta Universitato Ferenc Liszt, ŝia plej grava instruisto estis Lehel Both. Ŝi aĝis 20, kiam ŝi atingis la unuan lokon en piankonkurso pri studentoj. En 2004 ŝi ekinstruis en muziklernejo, post 2 jaroj ŝi estas ankaŭ pianista akompananto de kantistoj. Ekde 2009 ŝi studis en la Muzikarta Universitato de Ádám Medveczky. En 2011 ŝi estis fondinta membro de firmao Moltopera, kie ŝi estas pianisto, pianista akompananto.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto Arkivigite je 2019-03-06 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio kun foto

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 633997
 |
Denaro el la 8-a jarcento de Pipino la pli juna el Quentovic
**Quentovic** estis dum la Frua Mezepoko de la 7-a ĝis la 9-a jarcento grava komerca haveno en la norda parto de Francio. La urbo troviĝis ĉe la elfluejo de la rivero Kvento (france: *Canche*) en la hodiaŭa departemento Pas-de-Calais. Ĝi estis kune kun Dorestad unu el la plej gravaj havenoj de la franka regno en la nordo. Ĝi ankaŭ estis grava transirloko por pelgrimantoj el la britaj insuloj.

La urbo malaperis iom post iom ĉirkaŭ la 11-a jarcento kaj postlasis malmultajn spurojn, sed interalie el impostdokumentoj kaj propraj moneroj montriĝis la ekzisto de la malaperinta haveno. 

Pro manko de fizikaj spuroj, la pozicio de Quentovic longe estis malklara. Ofte oni supozis ke Quentovic estis la sama urbo kiel Étaples, aŭ troviĝis je la alia bordo de la Kvento fronte al Étaples. Arkeologiaj trovaĵoj en la 1980-aj jaroj finfine situigis Quentovic-on oriente de Étaples, sur la teritorio de la komunumo La Calotterie.

Geografia pozicio:(50° 28′ 57″ N; 01° 43′ 17″ E Mapo)
**Kinoĵurnalo** estas filmita supperrigardo de aktualaĵoj, kiu regule montriĝas en publikaj ejoj.

La kinoĵurnalo estis antaŭ la disvastigo de televido por multaj homoj la plej grava fonto de movantaj bildoj pri novaĵoj. Kinoĵurnalo ĝenerale eldoniĝis unufoje dum semajno kaj montriĝis antaŭ la ĉefa filmo en normalaj kinejoj. Ekzistis ankaŭ kinejoj kie oni nur montris kinoĵurnalojn.

Kinoĵurnalojn plej ofte faris privataj firmaoj. En aŭtoritate regataj landoj la kinoĵurnalo estis grava propagandilo, ekzemple en faŝista Italio, kie Instituto LUCE fondiĝis en 1925 por fari propagandon per filmo. Por multaj landoj la kinoĵurnalo estis ankaŭ grava en la kadro de kreo de nacia identeco, speciale en evolulandoj. Ĉio ĉi kaŭzis ke la tendenco kaj la enhavo de kinoĵurnaloj estas ĝenerale fidelaj al la povo. Krome oni donis multe da atento al leĝeraj novaĵetoj, speciale en kinoĵurnaloj de komercaj kompanioj: la spektanto devis senti sin bone kiam komenciĝis la ĉefa filmo. En Okcidenta Eŭropo la plimulto de la kinoĵurnaloj malfondiĝis ĉirkaŭ la jaro 1975 ĉar ili forpremiĝis de televido.

Kinoĵurnaloj donas interesan bildon de la tempo kiam ili estis faritaj, kaj ofte havas nostalgian valoron. Tamen ili ankaŭ estas interesa por historia esploro, pri kiel societo vidis sin mem aŭ kiel reĝimoj aŭ potenculoj figuris sin.

Kinoĵurnaloj en diversaj landoj
-------------------------------

**Alĝerio**

* Actualités Algériennes

**Belgio**

* Belgavox

**Britio**

* British Pathe News

**Bulgario**

* Kinokronika

**Ĉeĥoslovakio**

* Ceskoslovensky Filmovy Tydenik

**Francio**

* Pathé

**FRG**

* Deutsche Wochenschau

**GDR**

* Der Augenzeuge
* DEFA Wochenschau

**Hispanio**

* No-Do

**Hungario**

* Magyar Filmhirado

**Irlando**

* Amharc Eireann

**Italio**

* Giornale LUCE
* Settimana Incom
* Ciac

**Hindio**

* Indian News Parade

**Japanio**

* Yiomuri
* Asahi

**Jugoslavio**

* Filmske Novosti

**Kanado**

* Canada Carries On
* World in Action

**Mozambiko**

* Kuxa Kanema

**Nederlando**

* Polygoon-journaal

**Nederlanda Hindio**

* Djawa Hodo (Japana okupado)
* Nampo Hodo (same)
* Berita Film di Djawa (same)
* Wordende Wereld

**Nederlanda Nov-Gvineo**

* Nieuw-Guinea Kroniek

**Nov-Zelando**

* Weekly Review
* Pictorial Parade

**Polio**

* Polska Kronika Filmowa

**Rumanio**

* Saptamîna în Imagini

**Svisio**

* Ciné-Journal Suisse

**Usono**

* March of Time
* Movietone News

* Kategorio Kinoĵurnalo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 24082
* GND: 4190144-7
* LCCN: sh85091639
* BNF: 11968569c
* NDL: 00568765
 |
**Nicolas FOUQUET**, en esperanto **Nikolao Fuketo**, (naskiĝis la 27-an de januaro 1615 - mortis la 23-an de marto 1680) estis vicgrafo de Melun kaj de Vaux, markizo de Belle-Isle kaj ministro pri financoj de Francio komence de la reĝado de Ludoviko la 14-a. Li devenis de granda franca nobela familio.

Post la Frondo kaj la reveno de la kardinalo Mazarin, Fouquet petis kaj ricevis en 1653 oficon titolitan "superintendanto de la financoj", tio estas ministro pri financoj. Danke al tio kaj danke al bona edziĝo, li progrese fariĝis tre riĉa kaj estis rigardita kiel unu el la plej potencaj personoj tra la reĝlando. Li ekzemple elspezis multe da mono por starigi belegan palacon sur siaj privataj landoj, la kastelo de Vaux-le-Vicomte, kie li organizis grandajn festojn kun la plej gloraj intelektuloj de tiu epoko (Jean de La Fontaine, Pierre Corneille, Scarron...).

La juna Ludoviko la 14-a, kiu volis starigi veran absolutan monarkion, ĵaluzis pri tiu tro prospera kortegano, kaj decidis arestigi lin pro falsaj akuzoj en 1661, nur iomete post festo en Vaux-le-Vicomte. La proceso daŭris preskaŭ tri jarojn, kaj Fouquet estis fine enkarcerigita dum sia tuta vivo. Li verŝajne mortis en 1680 en sia prizono.

* Nicolas Fouquet en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Nicolas Fouquet en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 101739
* GND: 118684302
* LCCN: n83225457
* VIAF: 32062070
* ISNI: 0000 0001 2126 7570
* SUDOC: 031841651
* BNF: 122981941
* ULAN: 500317853
* NKC: mzk2009510253
* ICCU: CFIV213969
* BNE: XX5393354
 |
Robert Peary kaj lia teamo en la Norda poluso
**Polusa esplorado** estas esplorvojaĝo al la arktaj kaj
antarktaj reĝionoj trans la polusaj cirkloj. En la
19-a kaj 20-a jarcentoj, estis defio por multenombraj
esploraj vojaĝistoj pro la severaj klimataj kondiĉoj de tiuj
reĝionoj.

Historio
--------

### Norda poluso

La usonano Robert Peary (1856 – 1920) estus la unua homo, kiu atingis la nordan poluson la 6-an de aprilo 1909 per hundosledo, sed pro manko de registrado de lia pozicio dum la lastaj ducent kilometroj, estas dubinde ĉu li precize atingis la poluson.
La unuaj, kiuj certe atingis la nordan poluson estas la norvego Roald Amundsen (1872 – 1928) kaj la italo Umberto Nobile (1885 – 1978) kiuj superflugis ĝin en la aeroŝipo Norge
la 12-an de majo 1926.
En 1926, la ruso Ivan Dmitrijeviĉ Papanin alteriĝis sur la poluson en aviadilo kaj la brito Wally Herbert atingis ĝin per hundosledo la 6-an de aprilo 1969.

La unua submarŝipo kiu atingis la poluson estis la usona USS Nautilus la 3-an de aŭgusto 1926, pasinte sub la nordpolusa flosglacio.

### Suda poluso

Roald Amundsen, unua atinginto de la Suda poluso
La Suda poluso estis atingita de la norvego Roald Amundsen kaj lia teamo la 14-an de decembro 1911, malmulte antaŭ la malfeliĉa grupo de la brita Robert Scott : la anoj de tiu-ĉi ekspedicio ĉiuj mortis dum la reveno.

En 1914, la brita esploristo Ernest Shackleton en la Imperia Transantarkta Ekspedicio, provis trairi Antarkton per ŝipo, sed sia trimastulo Endurance estis frakaspremita de la glacio kaj dronis. Tamen la ŝipanaro sukcesis postvivi kaj reveni per siaj propraj rimedoj.

En 1928 George Hubert Wilkins kaj Carl Ben Eielson aviadile superflugis la kontinenton kaj inter la 24-a de novembro 1957 kaj la 2-a de marto 1958 la ekspedicio Fuchs-Hillary trairas Antarkton per
tera vojo.

Polusaj esploristoj
-------------------

 Pli detalaj informoj troveblas en artikolo Listo de polusesploristoj.
* Robert Peary
* Roald Amundsen
* Raymond Rallier du Baty
* Jean-Baptiste Charcot
* Fridtjof Nansen
* Salomon August Andrée
* Ernest Shackleton
* Frederick Cook
* Robert Scott
* Jules Dumont d'Urville
* Clément Adrien Vincendon-Dumoulin
* Charles Wilkes
* Adrien de Gerlache de Gomery
* Alain Hubert
* Richard Evelyn Byrd
* Umberto Nobile
* Wally Herbert
* Willy de Roos
* Jean-Louis Étienne
* Vivian Fuchs
* Edmund Hillary
* Stéphane Levin
* Charles Francis Hall
* František Běhounek

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Polusa esplorado en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* france TRANSPOL'AIR, L'aventure polaire
* angle Exploration of the Poles of the Earth el *Windows to the Universe*
**Nicolas Hulot**, naskiĝinta la 30-an de aprilo de 1955 en Lillo, estas franca ĵurnalisto, parolisto kaj televida faradisto, verkisto, komercisto kaj politikisto.
Li estas antaŭ ĉio konata kiel medioaktivisto. De majo 2017 ĝis aŭgusto 2018 li estis ministro de Ekologio en la registaro de Édouard Philippe. 

Unue konata pro sia televidaĵo *Ushuaia*, li engaĝiĝis pri la protekto de la medio kaj pri la konsciiĝo de la publiko pri ekologiaj aferoj.

En 1990, li kreis la Uŝuaia Fondaĵon, kiu poste iĝis la "Fondation pour la Nature et l'Homme" (Fondaĵo por Naturo kaj Homo). Kritikita de parto de la franca media movado kiel estante tro konsentema, li kunaŭtoris la filmon eldonita en 2009, *La Titanic-Sindromo*, celante konsciigi pri klimata urĝeco.

Dezirante ke urĝaj ekologiaj aferoj gravu en la kampanjo por la prezidanta baloto de 2007 en Francio, li ellasis prezentiĝi post akiri la subskribon de ekologia Interkonsento de la plej multaj el la ĉefaj kandidatoj. Kandidato al ekologia prezidenta primaro en 2011 por la prezidanta baloto de 2012 en Francio, li estas venkita de Eva Joly.

Post rifuzi la presidantecon de la Franca Ministerio pri Ekologio sinsekve proponita de prezidantoj Jacques Chirac, Nicolas Sarkozy kaj François Hollande, li konsentis en 2017 esti enoficigita kiel ŝtatministro pri ekologia kaj solidareca Transiro, en la registaro de Édouard Philippe, sub la prezidanteco de Emmanuel Macron. Malkonsenta pri pluraj decidoj alprenitaj de la ekzekutivo, li forlasis la registaron dek kvin monatojn poste (la 28-an de aŭgusto 2018).

Dum televida intervjuo ĉe la franca kanalo France 2 (la 28-an de novembro) pri klimatsanĝiĝo, li diris: "La tempo de la utopio estas deklarita!"

Li anoncis "definitive forlasi la publikan vivon" kaj la prezidantecon de sia fondaĵo en 2021, unu tagon antaŭ la elsendo, la 25-an de novembro 2021, de televida reporteraĵo de *Envoyé spécial* en kiu li estas akuzita pri seksa atako kaj seksperforto de pluraj virinoj.

Referencoj
----------

1. ↑

Vidu ankaŭ
----------

* Naturprotekto
* Politika ekologio
* Tutmonda varmiĝo
* Energia transiro

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Nicolas Hulot en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Nicolas Hulot ĉe Interreta filma datumbazo (angle)
* Fondation pour la Nature et l'Homme (france)

  



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 618032
* GND: 132258293
* LCCN: n79148749
* VIAF: 56611434
* ISNI: 0000 0001 2134 0002
* SUDOC: 026928108
* BNF: 11908011f
* NKC: xx0178980
 |