En metriko de Eŭropa poezio, la **kvinjambo** estas metro konsistanta el po kvin jamboj en ĉiu verso, kelkfoje kun kroma senakcenta silabo ĉe la versfino.

Priskribo
---------

Laŭ la kvinjambo, ĉiu verso konsistas el kvin jamboj (◡—):

◡— ◡— ◡— ◡— ◡— (◡)
Kelkfoje, eblas kroma fina mallonga silabo, tiel igante la lastan piedon anapesto.
Tio okazas ofte en Esperanta kaj anglalingva poezio. Se la kroma silabo ĉeestas, la verso nomiĝas **ina**; se ne, **vira**.

Ankaŭ, la jamboj estas malofte anstataŭigita per aliaj dusilabaj piedoj (trokeo, piriko, spondeo) por reliefigo aŭ alia poezia efiko.

Ekzemplo
--------

### Esperanta kvinjambo

La kvinjambo okazas ofte en Esperanto. La unua Esperanta literaturaĵo, la poemo "Ho, mia kor'" far L. L. Zamenhof troviĝinta en la *Unua Libro*, estis kvinjambo:

Ho, mi- / a kor’, / ne ba- / tu mal- / trankvíle,
◡— ◡— ◡— ◡— ◡—◡
El mi- / a brust- / o nun / ne saltu for!
◡— ◡— ◡— ◡— ◡—
Jam te- / ni min / ne pov- / as mi / facile,
◡— ◡— ◡— ◡— ◡—◡
Ho, mi- / a kor’!
◡— ◡—
Ho, mi- / a kor’! / Post long- / a lab- / orado
◡— ◡— ◡— ◡◡ ◡—◡
Ĉu mi / ne venk- / os en / decid- / a hor’?
◡— ◡— ◡◡ ◡— ◡—
Sufi- / ĉe! Tran- / kvili- / ĝu de l’ / batado,
◡— ◡◡ ◡— ◡◡ ◡—◡
Ho, mi- / a kor’!
◡— ◡—
Krom la dupieda refreno "Ho, mia kor’!", ĉiu verso konsistas el kvinjambo — vire ĉe paranumeraj versoj, ine ĉe neparanumeraj versoj. La jambo estas ofte komparata al la korbato; la elekto de la kvinjamba metro reliefigas la temon de la poemo.

Alia ekzemplo estas la traduko de *Hamleto* far L. L. Zamenhof, parte trovebla en la *Fundamenta Krestomatio*. La anglalingva originalo estas en kvinjambo, kaj la traduko konservas la metron:

Ne pre- / nu prun- / te kaj / ne prun- / te donu:
◡— ◡— ◡◡ ◡— ◡—◡
Per prun- / tedo- / no of- / te o- / ni perdas
◡— ◡— ◡— ◡— ◡—◡
krom si- / a ha- / vo an- / kaŭ la / amikon,
◡— ◡— ◡— ◡◡ ◡—◡
### Germanlingva kvinjambo

La kvinjambo troviĝas ofte en germanlingva poezio. Ekzemple, el "Vojaĝprovizo" (germane *Reisezehrung*) far Goeto:

Mein Le- / ben soll- / ten sie / nicht mehr / verschönen.
◡— ◡— ◡— —— ◡—◡
### Anglalingva kvinjambo

La kvinjambo okazas oftege en anglalingva poezio. Ŝekspiro uzadis la kvinjambon en la plejmulto de siaj teatraĵoj kaj sonetoj.

So long / as men / can breathe / or eyes / can see,
◡— ◡— ◡— ◡— ◡—
(El Soneto 18, Ŝekspiro)
To be / or not / to be, / that is / the question
◡— ◡— ◡— ◡— ◡—
"Ĉu esti aŭ ne esti, tiel staras nun la demando"
(El *Hamleto*, Ŝekspiro)
Post Ŝekspiro, fakte la plejmulto de anglalingvaj poetoj uzas la kvinjambon: John Milton uzis la kvinjambon por *Paradizo perdita*; William Wordsworth en *La Preludo* (angle *The Prelude*); ktp.

### Kvinjambo en aliaj lingvoj

En la hispanlingva literaturo, la Ĉilia poeto Nicanor Parra prove uzis la kvinjambon en sia traduko de la Ŝekspira *Reĝo Lear* al la hispana.

Referencoj
----------

1. ↑  Nova Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto: kvin/jamb/o
2. ↑  Parra, Nicanor.  (2006) "Introducción, por Niall Binns", *Obras completas & algo + (1935–1972)* (hispane), p. ⅩⅩⅨ–ⅬⅩⅩⅥ. ISBN 978-956-9105-01-2. OCLC 907005296.

Bibliografio
------------

* Kalocsay, Kálmán; Waringhien, Gaston; Bernard, Roger 1984 : *Parnasa Gvidlibro*, reviziita kaj kompletigita de G. Waringhien, kun skizo de Esperanta metriko; la arto poetika, esperanta rimaro, 3-a eld. Edistudio, Pizo, 207 p. ISBN 88-7036-018-0
* Clark, Brendon 1957 : *Kien la Poezio?*, Rickmansworth, Esperanto Publ. Co. 156 p.