recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Tramtransporto en Moloĉno** (ukraine *Трамвай у селищі Молочне*, ruse *Трамвай села Молочное*, krime-tatare *Terekli Qoñrat tramvayı*) estas malfunkcia tramsistemo de la vilaĝo Moloĉno (AR Krimeo), kiu funkciis inter 1989-2014. Ĝi estis la plej malgranda en Ukrainio kaj en la postsovetia areo, same kiel unu el la plej malgrandaj tramsistemoj en la mondo. Ĝi estis kreita de la pensiono "Bereg" por transportado de feriantoj, sed ĉiuj povis uzi la tramon, do ĝi estis plenrajta publika transporto.

Post la katastrofo de Ĉernobilo en 1986, la administrado de la filio Korosten de la Suda-Okcidenta Fervojo serĉante manierojn plibonigi la sanon de dungitoj (pli ol 10 000 homoj) elektis la pensionon Bereg proksime de Eŭpatorio. La direktoro de la pensiono proponis al la fako skemon de komuna partopreno: la pensiono situas 1,6 km de la maro - feriantoj estis kondukitaj al la maro per buso, kio kaŭzis malfacilaĵojn. Estis proponita eksterordinara solvo - lanĉi tramon - kiu en tiuj jaroj, en la kondiĉoj de la benzina krizo, estis savo.

La projektlaboro estis efektivigita komence de 1989 fare de la fortoj de la Korosten branĉo de la vojo, kaj la laboro komenciĝis en marto de la sama jaro. Materialoj estis liveritaj de Korosten, la kontaktlineon kaj la vojon konstruis entreprenoj de la filio Korosten.

La linio estis konstruita kaj ekfunkciigita kun la tuta necesa infrastrukturo: elektra substacio, deponejo, kajoj en rekorda tempo, en aŭgusto 1989.

Antaŭ la aneksado de Krimeo fare de Rusio, la tramo veturis ĉiun someron. En 2014 pro manko de turistoj (la pensiono "Bereg" apartenis al la Korosten-Direkto de la Sud-Okcidenta Fervojo), trama trafiko estis rekomencita nur komence de aŭgusto.

Ekde la somero de 2015, la tramo estas elservigita. La sistemo estis oficiale fermita en 2016. Ankaŭ, ekde 2014, la pensiono ne plu funkciis.

Vidu ankaŭ
----------



* Tramtransporto
* Moloĉno (Saka distrikto)
* Transporto en Ukrainio
* Listo de urboj kun tramtransporto

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Tramtransporto |

* Parovoz IS
**Alexander Heinrich Wilhelm Eduard WEICHBERGER** (naskiĝinta la 5-an de marto 1843 en Krauthausen, mortinta la 19-an de aŭgusto 1913 en Vajmaro) estis germana pentristo. 

garbejo kun betuloj, ĉ. 1865, Urbokastela galerio

Vivo
----

Estante filo de kavalirbienposedanto li pasigis la junulajn jarojn en Eisenach. Tie li ankaŭ sian konfirmacion.

Inter 1860 kaj 1861 li frekventis la politeknikan altlernejon de Dresdeno. Ĉar arkitekturaj studoj ne tre plaĉis, li jam post jaro malenmatrikuliĝis kaj aktivis Vajmare. Tie li estis akceptita ĉe Grandduka saksia artlernejo. Ĝis 1862 estis liaj instruistoj Arnold Böcklin kaj Franz von Lenbach, de 1862 ĝis 1868 Alexander Michelis kaj fine Max Schmidt. Interrompis la studojn pluraj studvojaĝoj al Italujo kaj la Balta Maro. 

Weichberger lernis skizumadon de naturaĵoj per peniko kaj koloroj. Liaj ĉefaj motivoj estis el Turingia Arbaro, Rügen kaj Tirolo. Famis liaj arbaraj pejzaĝpentraĵoj. Posedas Klassik Stiftung Weimar plurajn verkojn de Weichberger, kelkajn bildojn, desegnaĵojn kaj kompletan skizlibron. 

En januaro 1876 edzinigis li Elise Choinanus kun kiu li havis kvar infanojn. Konrad Weichberger iĝis verkisto. 

Weichberger aktivis inter 1877 kaj 1906 por la Akvaforta societo de Vajmaro. Konserviĝis ne tute 29 presitaj grafikaĵoj de li. Li estis liberprofesiulo, eĉ instrustis kaj nomumiĝis en 1899 profesoro. En Oberweimar nomiĝis strato por li *Weichbergerstraße*.

Literaturo
----------

* Petra Dietzel: *Festschrift zum 300-jährigen Kirchenjubiläum der Kirche zu Krauthausen 1709–2009.* (Hrsg.: Kirchgemeinde Krauthausen), 2009.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Eduard Weichberger en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 847286
 |



Kategorie:Deutscher
Kategorie:Naskiĝintoj 1843
Kategorie:Mortintoj en 1913
Kategorie:Homoj rilataj al Weimar
**Attila Szabó** [sabO], laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj kun plena nomo **Szabó Attila Ferenc** estis hungara kanuisto, olimpiano, trejnisto. Lia familia nomvarianto estis *Rausz-Szabó* [raus].

Attila Szabó naskiĝis la 3-an de majo 1963 en Eger.

Biografio
---------

Attila Szabó maturiĝis en 1981 en Budapeŝto. Li akiris trejnistan diplomon en Gimnastika Universitato de Budapeŝto en 1994, sportgvidantan diplomon en sportfakultato de Universitato Semmelweis en 2003, sportpedagogian diplomon en Universitato de Pécs en 2009. Li ricevis signifan ŝtatan premion en 2000. Li edziĝis en 1986, lia edzino naskis 2 filojn kaj solan filinon.

### Sporta kariero

Attila Szabó estis kanuisto inter 1977–1996, dum li estis hungara ĉampiono 16-foje. Li estis olimpiano en Hungario en la Somera Olimpiko 1988 sen medalo, sed en mondĉampionumoj li estis la unua resume kvinfoje en 1991, 1993-1995 ĉiam teame. Lia plej konata edzo estis István Vaskuti. Depost sia aktiva sporta kariero li estis trejnisto ekzemple de Gábor Fürdök, Csaba Hüttner, Márton Joób, Ferenc Novák (kanuisto), Imre Pulai, Attila Vajda.

### Lia libro

* *Minden a kenuzásról* (2015)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* rezultoj

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 809645
* LCCN: n2017020298
* VIAF: 6762149235108976690002
 |


* Portalo pri Biografio
**Aleš ŠTEGER** (slovene, naskiĝis la 31-an de majo 1973 en Ptuj) estas slovena poeto, verkisto, tradukisto, literaturrecenzisto, ĵurnalisto kaj eldonisto.

Biografio
---------

Šteger diplomiĝis ĉe la Universitato de Ljubljano, kie li studis komparan literaturon kaj ĝermanan filologion. Li fondis *Studentan Eldonejon* en Ljubljano, kiun li estras. Inter la plej bonaj libroj de la eldonejo estas la novaj kolektitaj verkoj de Edvard Kocbek (2004), preparitaj de Šteger kaj kiuj enhavas multajn antaŭe neeldonitajn poemojn.

Li tradukis la poezion de César Vallejo, Pablo Neruda, Olga Orozco, Gottfried Benn, Ingeborg Bachmann, Peter Huchel, ktp.

Verkaro
-------

### Poemoj

La poezio de Aleš Šteger estis publikigita en pli ol 200 internaciaj literaturaj revuoj kaj gazetoj. Verkoj de Šteger estas tradukitaj al 16 lingvoj, interalie al la angla, franca, germana, ĉeĥa, hispana, litova, itala, kroata, bulgara, slovaka.

* Sur la ŝaktabulo de la horloĝo/*Šahovnice ur* (1995)
* Kaŝmiro (1997)
* *Protuberance* (2002)
* Libro de aĵoj / *Knjiga reči* (2005, Universitato de Roĉestro, Premio por la Plejbone Tradukita Libro (2011)
* *Knjiga teles* (2010)

Prozo
-----

* Januaro meze de somero / *Včasih je januar sredi poletja* (1997, vojaĝnotoj en Peruo)
* Berlino (2007, noveloj)
* *S prsti in peto* (2009, eseo)

Premioj
-------

Li ricevas slovenajn kaj internaciajn premiojn kaj stipendiojn, inkluzive de la Slovena Librofoira Premio (1996), la Veronika Premio por la plej bona poezia kolekto de la jaro (1999) kaj la Premio Rožanč por la plej bona eseolibro en 2007. Eŭropa Poezia Literatura Sceptro (2006), Stipendioj de la Fondaĵo Abraham Woursell (2000), Stipendioj de DAAD Künstlerprogramm (2005), Premio de la Plejbone Tradukita Libro de la Jaro (BTBA) en Usono (2011).

Li estas posedanto de la titolo *Chevalier dans le ordre des Arts et des Lettres*, donita de la Franca Respubliko.

Ekde 2014, li estas membro de la Berlina Arta Akademio.

Vizitantoj de La Piramido de Ekzilita PoezioVizitantoj de La Piramido de Ekzilita Poezio
En 2021 Šteger estas ĵuriano de la kanada poezia premio Griffin Poetry.

La Bienalo Kochi-Muziris (Barato), 2016
---------------------------------------

Dum la bienalo Kochi-Muziris en Keralo (Barato), la plej granda arta ekspozicio kaj festivalo en suda Azio, li prezentis la instalaĵon "La Piramido de Ekzilitaj Poetoj", kiu prezentas la vivojn de ekzilitaj poetoj.

Referencoj
----------

1. 1 2  (de) Aleš Šteger, mallonga biografio, Perlentaucher (germana kulturmagazino)
2. ↑   biografio. Arkivita el la originalo je 2020-01-30. Alirita 2021-03-01.
3. ↑  (it) Aleš Šteger, monda tago de la poezio, p. 22
4. ↑  (en) Bienalo Kochi-Muziri Arkivigite je 2021-03-07 per la retarkivo Wayback Machine

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Aleš Šteger en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* (sl) Persona retejo de Aleš Šteger
* (sl) Studenta eldonejo „Študentska Založba" - Aleš Šteger


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 717684
* GND: 123735963
* LCCN: n00030615
* VIAF: 85354106
* ISNI: 0000 0001 1878 8690
* SUDOC: 195566971
* BNF: 14510094z
* NKC: xx0007792
* BNE: XX4958748
 |
**Amand von SCHWEIGER-LERCHENFELD** ) naskiĝinta la 17-an de majo 1846 en Vieno, mortinta la 24-an de aŭgusto 1910 samloke) estis aŭstra vojaĝverkisto kaj oficiro.

Vivo kaj agado verkista
-----------------------

Turka karavano en Tesalio, el libro de Schweiger-Lerchenfeld, 1887
Schweiger-Lerchenfeld iĝis oficiro kaj partoprenis en 1866 la kampanjon en Italujo. En 1871 li retiriĝis el la armea servo kaj ekvojaĝis multe, ofte en la Proksiman Orienton; la travivaĵojn tieajn li popularstile rakontis en tre multaj verkoj.

Krom kelkaj gvidlibroj (»Italienische Alpenseen«, Vieno 1888; »Griechenland«, Würzburg 1890; »Dalmatien«, 6-a eldono Vieno 1905) menciindas i.a. la jeno: »Unter dem Halbmond, ein Bild des ottomanischen Reiches und seiner Völker« (Jena 1876); »Armenien« (Jena 1878); »Bosnien, das Land und seine Bewohner« (2-a eldono Vieno 1879); »Zwischen Pontus und Adria« (Vieno 1879); »Serail und Hohe Pforte« (anonym, Vieno 1879); »Arabische Landschaften« (Vieno 1879); »Der Orient« (Vieno 1881); »Griechenland in Wort und Bild« (Leipzig 1882); »Die Adria« (Vieno 1882); »Abbazia. Idylle von der Adria« (Vieno 1883); »Von Ozean zu Ozean- (Vieno 1884);. Afrika, der dunkle Erdteil« (Vieno 1885); »Zwischen Donau und Kaukasus« (Vieno 1886); »Das Mittelmeer« (Freiburg 1888); »Unterwegs. Schilderungen und Naturansichten« (Vieno 1891–95, 10 partoj); »Alpenglühen, Naturansichten und Wanderungen« (Stuttgart 1892); »Die Donau« (Vieno 1895).

Nek mankis kulturhistoriaĵoj bele ilustritaj, jen: »Das Frauenleben der Erde« (Vieno 1880); »Das eiserne Jahrhundert« (Vieno 1883); »Im Kreislauf der Zeit, Beiträge zur Ästhetik der Jahreszeiten« (Vieno 1885); »Das neue Buch der Natur« (Vieno 1891–92, 2 Bde.); »Vom rollenden Flügelrad. Darstellung der Technik des heutigen Eisenbahnwesens« (Vieno 1894); »Das Buch der Experimente« (Vieno 1896); »Im Reiche der Kyklopen. Darstellung der Stahl- und Eisentechnik« (Vieno 1898–1900); »Frauenreiz« (Vieno 1900); »Das neue Buch von der Wellpost« (Vieno 1901); »Die Frauen des Orients« (Vieno 1903); »Kulturgeschichte. Werden und Vergehen im Völkerleben« (Vieno 1906, 2 volumoj) kaj »Atlas der Himmelskunde« (Vieno 1897). Ekde 1889 li respondecis pri la eldono de la gazeto »Der Stein der Weisen« (Vieno).

Fonto
-----

*Meyers Großes Konversations-Lexikon*, volumo 18. Leipzig 1909, p. 171-172 (tie ĉi interrete)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 709656
* GND: 117397555
* LCCN: n87948664
* VIAF: 56913940
* ISNI: 0000 0001 0975 3461
* LIBRIS: 90657
* SUDOC: 135686172
* BNF: 15351294c
* NLA: 36193458
* BIBSYS: 90758660
* NKC: mzk2003205762
* ICCU: CUBV143779
 |

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Amand von Schweiger-Lerchenfeld en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Verkoj interrete ĉe DTA
**Antoine-Isaac Silvestre de SACY** (naskiĝinta la 21-an de septembro 1758 en Parizo, mortinta samloke la 21-an de februaro 1838) estis gravega franca orientalisto. Filo lia estis la juristo kaj verkisto Samuel Ustazade Silvestre de Sacy.

Vivo
----

Per nelacigebla elano traduka, instrua, scienca li reklamadis por orientalaj lingvoj kaj kulturoj en Franclando; ĉefe la lingvoj persa kaj araba kaj ties kulturoj konatiĝis en la tuta lando ankaŭ danke al li.

Jam 12 jaraĝa li estis trejnita en la hebrea lingvo fare de la benediktano Berthereau. Poste Sacy sinlernige lernis la lingvojn sirian, ĥaldean, araban, persan, turkan, englezan kaj germanan.

Post studoj de jursciencoj Silvestre de Sacy publikigis *Mémoire sur l’histoire des Arabes avant Mahomet* (1785) kaj tradukis, inter 1787 kaj 1791, *Extraits de la grande Histoire des animaux* de El Demiri kaj *Histoire de la dynastie des Sassanides* de Mirkhoud. Ekde 1795, kiam malfermitis la Lernejo de lingvoj orientalaj, li instruas la araban lingvon tie. En la jaro 1806 li instruis la persan ĉe Kolegio de Francio; en 1815 li nomumitis rektoro universitata de Sorbono. En 1822 Sacy fondis kune kun la ĉinologo Jean-Pierre Abel-Rémusat (li estis la unua profesoro de la ĉina lingvo ĉe Kolegio de Francio) la "Azian societon" kie kun altlernejaj katedroj pri la lingvoj sanskrita, hindustana, ĉina, manĉura. Sacy nomumitis administranto kolegia en 1823, poste estro de la Lernejo de lingvoj orientalaj. Li iĝis nobelo kaj sekretario porĉiama de *Akademio de Surskriboj kaj Beletro de Francio*.

Gravaj verkoj
-------------

Inter multaj verkoj menciindas i.a. grava araba gramatiko *Grammaire arabe* de 1810, frukto de 15 jaroj da esplorado. Sekvis la fablokolekto *Livre de Kalilah et Dimnah* (1816) et *Chrestomathie arabe* (1826: antologio de arabaj verkoj tradukitaj kaj eksplikataj). Sacy ankaŭ skribis *Notice sur Champollion le jeune* (1833) kaj *Exposé sur la religion des Druzes* (1838; en du volumoj).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Antoine-Isaac Silvestre de Sacy en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Antoine-Isaac Silvestre de Sacy en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Prie ĉe la retpaĝaro de Académie des Inscriptions et Belles-Lettres Arkivigite je 2017-12-10 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 597981
* GND: 118750631
* LCCN: n86142267
* VIAF: 51695910
* ISNI: 0000 0001 1333 5799
* LIBRIS: 198965
* SUDOC: 027138372
* BNF: 119247783
* NLA: 35809191
* NKC: mzk2009510741
* BNE: XX1441204
 |
**Asghar Farhadi** (naskita en 1972 en Ĥomejni Ŝahr, Irano) estas irana scenaristo kaj kinreĝisoro.Li estas studinta pri teatro, kun BA pri teatro kaj MA pri scenejdirektado de la teherana universitato kaj Tarbiat Modarres Universitato respektive. Farhadi produktis mallongajn 8mm kaj 16mm filmojn en esfahana filio de Irana Junulara Kina Societo antaŭ ol verki teatraĵojn kaj filmscenarojn por IRIB. Li ankaŭ direktis televidajn seriojn kiel la populara Gesseje Shahr (Rakonto de Urbo) kaj kunverkis la scenaron de sukcesa filmo *Ertefae Past* Malalta Alto de Ebrahim Hatamikia. *Rags day Gobar* (Danco en la Polvo) estis lia plenlonga filmo-debuto, kiun li sekvis kun la kritike aklamita *Ŝahre Ziba* (La Bela Urbo). 

Lia tria filmo, *Ĉarŝanbesuri* (Fajroluda Merkredo) gajnis la *Gold Hugo* ĉe la 2006 *Chicago International Film Festival* (Ĉikaga Internacia Kinofestivalo). 

Lia kvara filmo, *Darbareje Eli* (Pri Eli) gajnis la *Silver Bear for Best Director* (Arĝenta Urso por plej bona Reĝisoro) ĉe 59-a Berlina Internacia Filmfestivalo same kiel Plej Bona Filmo ĉe Tribeca Film-Festivalo. Ĝi temas pri grupo da junaj iranaj familioj, kiuj kunvojaĝas al la Kaspia Maro, kio turniĝas al tragedio. Fama filmoteoriisto kaj filmkritikisto, David Bordwell nomis ĝin majstraĵo.   

Lia kvina filmo *Ĝodaije Nader az Simin* (Disiĝo de Nader de Simin), premieris la 9an de februaro 2011 ĉe la 29-a *Fajr International Film Festival* (Faĝr Internacia Film-festivalo) en Teherano kaj ricevis bonegajn recenzon flanke de Irana Societo de Film-Kritikistoj. Ĝi gajnigis al Farhadi kvar premiojn inkluzive tiun de Plej Bona Reĝisoro (por la tria fojo post Fajroluda Merkredo kaj Pri Eli). La 15an de februaro 2011 ĝi ankaŭ partoprenis en konkurso ĉe la 61-a Berlin International Film Festival (Berlina Internacia Filmfestivalo) kiu finfine gajnigis al li la Oran Urson por la Plej Bona Filmo, iĝante la unua irana filmo, kiu gajnis la Oran Urson.

En 2021 aperis lia plej nova filmo "*A Hero*" (Heroo) kiu gajnis la Grand Prix en Cannes.

Filmo kaj muziko
----------------

*Filmo Darbareje Eli* (Pri Eli) kun muziko de Mohsen Namjoo : Nobahari

Eksteraj ligiloj
----------------

* Asgar Farhadi ĉe Interreta filma datumbazo (angle)

* Kategorio Asgar Farhadi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 384394
* GND: 1020180293
* LCCN: n2009206632
* VIAF: 120195666
* ISNI: 0000 0001 1701 0684
* SUDOC: 131219758
* BNF: 16197625q
* NLA: 53928735
* BIBSYS: 10071691
* BNE: XX5058038
 |



1. ↑  (nl) Espresso, *A hero is weer een geweldige film van Asghar Farhadi*, Klara
**Benedikt Eichhorn** (naskiĝinta la 19-an de junio 1962 en Coesfeld, Germanujo) estas germana kabaredisto, pianisto kaj kanzonisto el Berlino.

Vivo kaj verkado
----------------

Post katolike stampita lernotempo en katolika Coesfeld kaj abitura ekzameno en 1981 ĉe la tiea Gimnazio Nepomucenum (fondita de jezuitoj) Eichhorn studis en la Universitato de Monastero kaj en la Universitato Duisburg-Essen kaj aktivis tie kiel kultura komisiito. Post realigo de kanzonprogramo kun Tina Teubner en 1990/91 kaj studado de historio kaj muziko por instruado en gimnazioj Eichhorn translokiĝis en 1992 al Berlino, kie li nun loĝas en la kvartalo Prenzlauer Berg.

Eichhorn verkas kanzonajn tekstojn same kiel teatromuzikojn por infanteatraĵoj. Li verkis por teatroensembloj en Halle, Parchim, Berlino, Stutgarto, Munkeno, por la fama kabaredensemblo Das Kom(m)ödchen en Duseldorfo kaj por la kabaredisto Horst Evers. Ekde 1995 Eichhorn akompanas kanzoniston Thomas Pigor en la programo *Pigor singt, Benedikt Eichhorn muss begleiten* Ekde 1998 li ĉiam denove prezentas la programon „*Bezirkslieder*" kun Horst Evers.

Li ricevis diversajn distingojn, i.a. en 2010 la Germanan Kanzonpremion, kune kun Thomas Pigor kaj en 2011 la Premion *Löwenzahn* de la humura festivalo *Lachmesse* (Ridfoirego) en Lepsiko

Referencoj
----------

1. 1 2  Thomas Pigor: *Leben und Werk des Pianisten Benedikt Eichhorn* - Vivo kaj verkaro de la pianisto Benedikt Eichhorn
2. ↑   Preemiitoj de Deutscher Chansonpreis. Arkivita el la originalo je 2013-03-24. Alirita 2016-04-02.
3. ↑   Löwenzahn-Premiitoj. Arkivita el la originalo je 2013-04-20. Alirita 2016-04-02.

Literaturo
----------

* Fides Middendorf: "Erfinder des Salon-Hip-Hop" (Portreto de Benedikt Eichhorn), en la gazeto *Westfalenspiegel* 5/2008, p. 62

Eksteraj ligiloj
----------------

* Informoj pri Benedikt Eichhorn en katalogo de la Germana Nacia Biblioteko (germane)
* www.benedikt-eichhorn.de Arkivigite je 2016-03-04 per la retarkivo Wayback Machine Oficiala hejmpaĝo de Benedikt Eichhorn
**Carlo Agostini** ([**kar**lo ago**sti**ni] ; naskiĝis en 1906 en Monghidoro, mortis la 21-an de septembro 1996 en Modena) estis itala instruisto kaj esperantisto

Li tre frue montris apartan kapablon paroli kaj verki latinlingve. Li instruis la italan kaj la latinan en itala lernejo en Bulgario (Sofio, Burgaso).

Li ekkonatiĝis kun esperantistoj okaze de la Itala Kongreso de Esperanto en Bolonjo, en 1952, kaj tion priparolis dum siaj lecionoj en mezlernejo. Li estis ano kaj poste prezidanto de Bolonja Esperanto-Grupo "Achille Tellini 1912"; lia prezidado de la grupo (1955-57) koincidis kun la plej alta nombro de Esperanto-kursoj ĉe la Bolonja Universitato, pluraj sub lia gvido.

Instruisto kaj lernejestro, ekde 1957, pro kialoj de laboro, li loĝis en diversaj urboj (Cortina d'Ampezzo, Forlì, Romo, Forio (en la insulo Ischia), Modeno) kie li fondis aŭ subtenis Esperanto-grupojn, instruis Esperanton (krom la latinan) kaj pri Esperanto konferenciis kaj verkis por gazetoj. Li estis ĝenerala direktoro kaj poste senatano de Itala Instituto de Esperanto.

Li estas patro de Daniele Agostini, ano de Grupo Tellini kaj ties prezidanto ekde 2001.

Ĉu la latina aŭ Esperanto?
--------------------------

Eminenta latinisto, Agostini defendis la esperantan ideon en latinlingva letero "*Ad Patres Conciliares*" (1964, sendita al la tuta partoprenantaro al la 2-a Vatikana koncilio), ke Esperanto pli taŭgas ol la latina lingvo por roli kiel internacia lingvo. Li verkis prelegojn, apologiojn kaj poezion en Esperanto kaj en la latina.
**Edmund Dene MOREL**, eigentlich **Georges Edmond Pierre Achille Morel de Ville** (naskiĝis la 10-an de julio 1873 en Parizo; mortis la 12-an de novembro 1924 sur bieno proksime al Bovey Tracey (Devon) estis brita ĵurnalisto, aŭtoro kaj pacifisto.

*Red Rubber* 1906Li fondis kun Roger Casement la *Congo Reform Association*, kiu agadis kontraŭ la brutala ekspluato de liberŝtato Kongo tra la privata kolonia regado de belga reĝo Leopoldo la 2-a. Casement estis antaŭe membro de komisiono, komisie de la brita registaro por esplori cirkonstancojn en Libera Ŝtato Kongo kaj kies rezultoj aperis en 1904 en la t.n. Kongo-raporto.

Morel fondis ankaŭ propran semajnan gazeton *West African Mail*, en kiu li senvualigis agadojn en Kongo. Lia libro *Red Rubber* aperis en 1906 kaj kaŭzis en Belgio kaj Eŭropo indignon. Sekve de tio, Leopoldo estis devigita sian kolonion transdoni al ub belgian registaron.

Dum la unua mondmilito, Morel agadis en la brita pacmovado, estis kunfondinto kaj sekretaro de *Union of Democratic Control* kaj membriĝis en la Liberala Partio. Morel - same kiel Casement - estis diskredita pro supozita germansimpatio. Post fino de la milito, li membriĝis en la Sendependa Laborista Partio. Lia tombo troviĝas en Londono en la Golders Green Cemetery.

Peter Bate produktis en 2004 dokumentaran filmon pri kongo-rilataj agadoj, kun titolo "Blanka reĝo, ruĝa kaxuĉuko, nigra morto".

En Esperanto aperis
-------------------

* *La granda mensogo* (ang. *Tsardom’s part in the war*), eld. Friedrich Ellersiek, Nova Esperanto-Biblioteko, 1918

Referencoj
----------

1. ↑  Skanaĵo de *La granda mensogo* en Vikmedia Komunejo

Literaturo
----------

* Edmund Dene Morel en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Edmund Dene Morel en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* C. Cline, E. D. Morel, 1873–1924: the strategies of protest (1980)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 136392
* GND: 119380978
* LCCN: n50006198
* VIAF: 41884042
* ISNI: 0000 0001 2129 7585
* SUDOC: 027544044
* BNF: 121856213
* NLA: 35361913
* BIBSYS: 90354229
* NKC: skuk0000920
* BNE: XX1347812
 |
**Francisco DELICADO**, (ĉ. 1475 - ĉirkaŭ 1535), pastro kaj verkisto hispana de la epoko de la Renesanco.

Biografio
---------

*La Lozana andaluza*, Venecio, 1528.
Oni konas malmultege pri lia deveno, krom tio rakontita en liaj verkoj, publikitaj plejparte el ili en Romo kaj Venecio. Kvankam li diris, ke li naskiĝis en Martos (Ĥaeno), li ne naskiĝis tie, sed en Córdoba aŭ en alia loko de tiu diocezo. Pro liaj konoj pri la kutimaro de la konvertitaj judoj, eble ankaŭ li estis tio. Li estis disĉiplo de Antonio de Nebrija, ricevis pastrecon kaj estis vikario de la valo de Cabezuela en Ekstremaduro (Jerte); li foriris al Italio fine de la 15a jarcento. Eble lia unua verko estis la eseeto *De consolatione infirmorum*. Li estis en Romo inter 1523 kaj 1527, kaj forlasis la urbon post la rabado de Romo farita de la hispanaj kaj aliancaj trupoj de Karlo la 1-a, kiu kompreneble provokis grandan kontraŭhispanan senton. En Romo li publikis en 1525 verketon pri la kuracaj propraĵoj de la *ligno de Indioj* rilate la sifiliso kiun la propran aŭtoron suferis. Fuĝinta el Romo en 1527, li setlis en Venecio, kaj tie publikigis sian plej faman verkon en 1528, nome *La lozana andaluza*. La sukceso enkuraĝigis lin sekvi presnegocojn kaj en 1533 li eldonis ankaŭ en Venecio *Amadís de Gaula* kaj venontjare *Primaleón*. Li krome publikigis elstarajn eldonojn de *La Celestina* kaj de la *Cárcel de amor*. En Venecio li konis la ambasadoron kaj humaniston Andrea Navagero, kiu interesis al li pro la hispanaj antikvaĵoj. En sia venecia retiro li verkis ankaŭ en itala verketon per kiu li inter alia mencias la rabadon de Romo.

Bibliografio
------------

* *De consolatione infirmorum*.
* *Retrato de la Lozana andaluza* (Venecio 1528).
* *El modo de adoperare el legno de India occidentale: Salutifero remedio a ogni piaga et mal incurabile*, Romo, 1525.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Francisco Delicado en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Biografía de Francisco Delicado


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 276259
* GND: 118671367
* LCCN: n50051948
* VIAF: 102322991
* ISNI: 0000 0000 7304 7935
* SUDOC: 026820765
* BNF: 11899348j
* BIBSYS: 90220590
* NKC: kup19970000020785
* BNE: XX899912
 |
**Franz Michael LEUCHSENRING** (aŭ laŭ propra nomiĝo ankaŭ *Monsieur Liserin*; naskiĝinta la 13-an de aprilo 1746 en Kandel, mortinta komence de februaro 1827 en Parizo) estis germana verkisto.

Vivo
----

Leuchsenring iĝis en 1769 dua edukisto de la heredprinco de Darmstadt kaj koniĝis i.a. kun Friedrich Heinrich Jacobi, Johann Gottfried Herder, Goethe ene de la t.n. Rondo de Merck. Baldaŭ la membroj rompis la kontakton kun li ĉar ŝajne neniu konfidis lin. Johann Wolfgang von Goethe primokis lin per la komedia farso »Pater Brey«. En 1782 Leuchsenberg venis Berlinon kie li havis kontaktojn kun Friedrich Nicolai, Johann Erich Biester kaj Moses Mendelssohn kaj iĝis ano de la rondo *Berliner Mittwochsgesellschaft*. Li ĉiam allogitis de malfermitaj societoj. Jam en Leiden, kie li estadis kelkan tempon kun la tronheredanto darmstadt-a, li volis fondi Ordenon de sensiveco *(Orden der Empfindsamkeit)*. Mallonge post li iĝis membro ĉe la iluminatoj.

Aliaflanke li ankaŭ interesiĝis pri la agoj de la (ĵus aboliciita) ordeno de la Jezuitoj. Lia malkovro de laŭdira konspirego katolika por regajno de perditaj teritorioj, pri kio li raportis en 1786 ĉe "Berliner Monatsschrift", furoris kaj instigis grandan polemikon. En 1792, post restado en Svislando kiel pedagogo de juna berlinano, li iris Parizon fascinite de la Franca revolucio kaj taksis sin jakobeno. Tamen li baldaŭ perdis la entuziasmon kaj iĝis pli sobra ankaŭ pro la malfacila geedzeco kun iama fanatikulino de li, la prusa kortega damo von Bielfeld.

Literaturo
----------

* Konrad Feilchenfeldt: *Leuchsenring, Franz Michael.* En: *Nova Germana Biografio* (NDB). Band 14, Duncker & Humblot, Berlin 1985, ISBN 3-428-00195-8, S. 367 f. (Digitalisat).
* Karl August Varnhagen von Ense: *Denkwürdigkeiten und vermischte Schriften*, Bd. 4
* Urs Viktor Kamber (eld.): *Briefe von und an F. M. Leuchsenring, 1746–1827*. Metzler, Stuttgart 1976, ISBN 3-932655-03-6
* Reinhard Markner: Franz Michael Leuchsenring, ‚Philosoph ambulant‘ in Berlin und Zürich, in: *Aufklärung* 24 (2012), p. 173–205 ISBN 978-3-7873-2407-1

Fonto
-----

*Meyers Großes Konversations-Lexikon*, volumo 12. Leipzig 1908, p. 457-458, (tie ĉi interrete)
**Frederiko KERÉNYI** [kerEnji], hungare **Kerényi Frigyes** estis hungara advokato kaj poeto, ano de Societo de Dekopo.

Vivo
----

Li naskiĝis en Eperjes, kiu nun estas Prešov Slovakio en la 1-an de januaro 1822. La gepatroj estis germanoj kaj okupiĝis pri komercado. Lia origina familia nomo estis **Christmann**, li loke eklernis la hungaran lingvon en 1834, poste li frekventis altlernejon por iĝi advokato en Pest. Tie li verkis ankaŭ poemojn sub kaŝnomo **Vidor Emil**. Li amikiĝis al Sándor Petőfi kaj Mikaelo Tompa. En 1846 li aliĝis al Societo de Dekopo. Post la revolucio en 1848 li estris la junulojn en Eperjes, poste servadis en Pest (urbo). En 1850 li elmigris al Usono, kie li malsaniĝis, eĉ freneziĝis. Lia vivo finiĝis pro sinmortigo en 1852.

Memorigiloj
-----------

Strato en Budapeŝto gardas memoron de la tragika poeto.

Fontoj
------

* Hungara Vikipedio


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 293128
* GND: 1016023669
* LCCN: n2003033496
* VIAF: 6765797
* ISNI: 0000 0000 7906 0700
 |
**Gilbert IMLAY** (9-a de februaro 1754 - 20-a de novembro 1828) estis oficiro dum la Usona Revolucio, aferisto kaj verkisto. Li spertis nedaŭran amrilaton kun la feminista verkistino Mary Wollstonecraft, el kiu rezultis la naskiĝo de unu filino, Fanny Imlay.

Post la Usona Revolucio, Imlay enloĝiĝis en Kentukio, kie li verkis sian *Topografian Priskribon de la Okcidenta Teritorio de Nordameriko* (anglalingve *A Topographical Description of the Western Territory of North America*). La libro estis finfine eldonigita en Londono en 1792. Gilbert Imlay cetere provis la romanan genron, kaj publikigis *La Enmigruloj* (*The Emigrants*) en 1793.

Imlay eliris el Usono en 1786 kaj alvenis al Londono, kie li fariĝis spekulaciisto kaj borsisto. En 1793, dum la franca revolucio, li fariĝis unu el la diplomatoj de Usono en Francio, samtempe daŭriginte siajn aferojn. Kiam liaj aferoj kaj amrilato kun Wollstonecraft disfalis en 1794, li revenis al Anglio.

Vidu ankaŭ
----------

* Mary Wollstonecraft


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 165231
* GND: 136206131
* LCCN: n50052799
* VIAF: 29879965
* ISNI: 0000 0000 7373 4858
* SUDOC: 179294822
 |
**Grigor Magistros**  (armene: Մագիստրոս Մագիստրոս; "Gregorio la magistro"; ĉ. 990-1058) estis armena princo, lingvisto, akademiano kaj publika funkciulo. Laiko de la princa familio Pahlavunidoj, kiu asertis devenon de la dinastio establita de Sankta Gregorio la Iluminanto, li estis filo de la milita komandanto Vasak Pahlavuni. Post kiam la Bizanca Imperio aneksis la Reĝlandon Anio, Gregorio daŭris kiel la guberniestro de la provinco Edeso. Dum lia ofico li aktive laboris por subpremi la Tondrakianojn, disiĝintan kristanan armenan sekton kiun la armenaj kaj bizancaj eklezioj deklaris herezaj. Li studis klerikajn kaj laikajn literaturojn, same siriajn kiel grekajn. Li kolektis ĉiujn armenajn manuskriptojn el filozofiaj aŭ sciencaj valoroj, kiuj estis troveblaj, inkluzive la verkojn de Anania Ŝirakaci kaj tradukojn de grekaj klasikaĵoj. Li tradukis plurajn verkojn de Platono.

Ĉefe inter liaj skribaĵoj estas la "Leteroj", kiuj estas ĉ. 80, kaj kiuj provizas informojn pri la politikaj kaj religiaj problemoj de la tempo. Lia ĉefa poezia verko estas longa metra rakonto pri la ĉefaj eventoj registritaj en la Biblio. Ĉi tiu laboro estis supozeble skribita en tri tagoj en 1045 laŭ peto de islama erudiciulo, kiu, post legi ĝin, konvertiĝis al kristanismo. Grigor estis preskaŭ la unua poeto kiu adoptis la uzon de rimo enkondukita en Armenion de la araboj.

* Kategorio Grigor Magistros en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 643318
* GND: 1035802538
* LCCN: n88021533
* VIAF: 72931530
* ISNI: 0000 0000 2769 5747
* LIBRIS: 363585
* SUDOC: 169031063
* BNF: 16733838f
* ICCU: UBOV362615
 |
Temas pri... Ĉi tiu artikolo temas pri fjordo. Por aliaj signifoj vidu la artikolon Long Island (apartigilo).
situo de la fjordo, norde Konektikuto, sude la insulo Long Island
akvovojoj en Novjorko: 1-e la rivero Hudsono, 2-e la "orienta rivero", 3-e la fina parto de la fjordo Long Island
La **fjordo Long Island**, angle **Long Island Sound**, plene esperantigebla **longinsula fjordo**, estas fjordo en la okcidento de la Atlantika Oceano, kiu dividas la insulon Long Island ĉe la orienta marbordo de Nordameriko de la kontinenta parto de Nordameriko, kiu tiuloke plejparte apartenas al la usona ŝtato Konektikuto. La fjordo longas proksimume 177 kilometrojn kaj larĝas ĝis 34 kilometrojn. Averaĝe ĝi profundas 24 metrojn, maksimume 91 metrojn.

La plej granda golfeto ĉe la norda bordo de la insulo Long Island nomatas *Smithtown Bay*, sed krom ĝi ekzistas multaj pliaj, pli malgrandaj golfetoj kaj fjordetoj. Ambaŭ bordoj de la fjordo konektatas per pramŝipoj kaj per submaraj kabloj - diversaj projektoj konstrui ponton super ĝin ĝis nun malsukcesis.

Ĉe la norda bordo de la fjordo, do en Konektikuto, situas interalie la urboj *Bridgeport, New London, Stamford, Norwalk* kaj *New Haven*, kaj ankaŭ la urbopartoj Bronkso kaj malgrandparte Kvinzo de Novjorko situas ĉe la fjordo. En sia fina parto la fjordo transiras al la mallarga markolo East River, kiu konsistigas duan, sudokcidentan, ligon de la fjordo al la oceano. Per tiu markolo ŝipveturis la nederlanda navigisto *Adriaen Block*, kiam li en 1614 ekkonis la fjordon.

* Fjordo Long Island en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Fjordo Long Island en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**The CW Television Network** (ofte nomata nur **The CW**) estas usona anglalingva senpaga televida reto, kiun administras The CW Network, LLC, komuna kompanio kun limigita respondeco inter la unuo de CBS Entertainment Group de ViacomCBS; kaj la divizio studioj kaj retoj de WarnerMedia de AT&T, la gepatra kompanio de Warner Bros. eksa majoritata posedanto de The WB. La nomo de la reto estas mallongigo derivita de la unuaj literoj de la nomoj de ĝiaj du gepatraj kompanioj (**C**BS kaj **W**arner Media.).

The CW Television Network debutis la 18-an de septembro 2006, post kiam ĝiaj du antaŭuloj, UPN kaj The WB, respektive ĉesis sendependajn operaciojn la 15-an kaj la 17-an de septembro de tiu jaro. La unuaj du noktoj de programado de CW-la 18-an kaj la 19-an de septembro 2006 - konsistis el reruligoj kaj lanĉaj specialaĵoj. The CW markis sian formalan lanĉdaton la 20-an de septembro 2006, kun la du-hora premiero de la sepa ciklo de *America's Next Top Model*. Origine, la programado de la reto celis allogi ĉefe virinojn inter 18 kaj 34 jaroj, kvankam ekde 2011 la reto pliiĝis en programado, kiu allogas virojn. En aŭgusto 2017, la spektantaro de CW estas 50% vira kaj 50% ina. La reto nuntempe funkcias programante sep tagojn semajne: elsendante lundojn tra vendredoj posttagmeze (The CW Daytime) kaj dimanĉojn ĝis vendredoj en pinttempo, kune kun sabata mateno realbatala eduka programbloko produktita de Litton Entertainment nomita *One Magnificent Morning* kiu estas la posteulo de la animacia bloko Vortexx.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio The CW en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* angle Oficiala retejo de The CW
La **5-a Futbala Mond-Pokalo** okazis inter la 16-a de junio kaj la 4-a de julio 1954 en Svisio.

16 naciaj teamoj ludis en 4 antaŭgrupoj.

La plej grava favorato estis la teamo de Hungario, kiu mirigis la tutan mondon ĝis tiam per fantazieca atakludo.
La hungaroj fortigis tiun bildon per fantazieca sieĝo en la du unuaj ludoj kontraŭ Germanio (8:3) kaj kontraŭ Sud-Koreio (9:0).

En la kvaronfinalo Aŭstrio venkis Svislandon je 7:5, kio estas ankoraŭ hodiaŭ la plej golriĉa matĉo de ĉiuj turniroj.
La hungaroj fortigis siajn sukcesojn per venko super Brazilo (4:2).
En la alia branĉo la germana teamo venkis en la kvaronfinalo super Jugoslavio je 2:0.

La duonfinalo inter Hungario kaj la ĝistiama nevenkita titoldefendanto, Urugvajo finiĝis kun sieĝo de Hungario (4:2).
La germana teamo, ludante pli kaj pli bone, venkis Aŭstrion je 6:1.

La finludo inter Hungario kaj Germanio estis drameca.
Hungario pelis la pilkon jam komence de la ludo dufoje en la germanan golejon (2:0) kaj ŝajnis denove esti la sieĝo de la hungaroj.
Sed Germanio sukcese turnis la ludfluon kaj atingis 3:2.
Tiel la hungara teamo perdis la unuan futballudon ekde 1950 kaj tiel la esperatan pokalon.
En Germanio oni ankaŭ nomas la venkon de la germanoj "Miraklo de Bern".
Tiu sieĝo redonis al la germanoj la kredon en si post la malgajnita milito.
Post la matĉo en Hungario okazis la unuaj kontraŭ-komunistaj protestoj.

Post 50 jaroj de la finludo (6-an de junio 2004) okazas memorludo inter Hungario kaj Germanio.

59 golpafantoj akiris 140 golojn en 26 ludoj; la plej golriĉa ludo estis 7:5 inter Aŭstrio kaj Svislando.

Golreĝo estis Sándor Kocsis (Hungario) kun 11 goloj.

Kvalifikado
-----------

Jenaj teamoj kvalifikiĝis por la mondpokalo en 1954:  


|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| **12** el Eŭropo |  Belgio | Flago de Germanio Germanio |  Anglio | Flago de Francio Francio | Flago de Italio Italio |
|   |  Jugoslavio | Flago de Aŭstrio Aŭstrio | Flago de Skotlando Skotlando | Flago de Svislando Svislando | Flago de Ĉeĥoslovakio Ĉeĥoslovakio |
|   | Flago de Turkio Turkio | Flago de Hungario Hungario |   |   |   |
| **2** el Sudameriko | Flago de Brazilo Brazilo |  Urugvajo |   |   |   |
| **1** el Centra Ameriko kaj Nordameriko |  Meksiko |   |   |   |   |
| **1** el Azio |  Sud-Koreio |   |   |   |   |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rLa Futbala Mondpokalo |
| --- |
| 
* Urugvajo 1930
* Italio 1934
* Francio 1938
* Brazilo 1950
* Svisio 1954
* Svedio 1958
* Ĉilio 1962
* Anglio 1966
* Meksiko 1970
* Ok. Germanio 1974
* Argentino 1978
* Hispanio 1982
* Meksiko 1986
* Italio 1990
* Usono 1994
* Francio 1998
* Japanio/Sud-Koreio 2002
* Germanio 2006
* Sudafriko 2010
* Brazilo 2014
* Rusio 2018
* Kataro 2022
 |

 |

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Futbala Mondpokalo 1954 en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* 
* 
* animacio pri la finalo de la Futbala Mond-Pokalo de 1954 uzanta LEGO-ludfigurojn Arkivigite je 2016-06-23 per la retarkivo Wayback Machine
* Arkivigite je 2006-03-02 per la retarkivo Wayback Machine
La **17-a Vira Futbala Mondpokalo** okazis inter la 31-a de majo kaj la 30-a de junio 2002 en Sud-Koreio kaj Japanio.

La gastigantoj
--------------

Unuafoje en la historio de la Mondpokaloj de Futbalo tiuspeca turniro okazis en Azio, kaj unuafoje en du landoj: Japanio kaj Suda Koreio. Origine ambaŭ landoj aliĝis sendepende. Iom surprize la **Federacio Internacia de Futbalaj Asocioj** FIFA permesis al ambaŭ landoj okazigi la turniron, kondiĉe ke ili kunlaboru.

La rilatoj de Suda Koreio al Japanio ankoraŭ nun estas malfaciligitaj pro la japana okupo de la lando inter 1910 kaj 1945, kaj tial en la prepara fazo okazis ardaj diskutoj. Ĉefaj temoj de kvereloj estis, kiu lando en oficialaj tekstoj estu nomata unue, kaj en kiu lando okazu la finalo. La fina konsento estis okazigi la malferman ludon en Seulo kaj la finalon en Jokohamo. Kompense la nomo de Suda Koreio en oficialaj tekstoj aperu antaŭ tiu de Japanio.

Ludolokoj
---------

Neniam antaŭe en Mondpokaloj de Futbalo estis tiom da ludolokoj, kiuj senescepte havis plej modernajn stadionojn kaj transportilojn.

Mapo de konkursantaj landoj
---------------------------

la stadiono de Sapporo

* Kategorio Futbala Mondpokalo 2002 en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rLa Futbala Mondpokalo |
| --- |
| 
* Urugvajo 1930
* Italio 1934
* Francio 1938
* Brazilo 1950
* Svisio 1954
* Svedio 1958
* Ĉilio 1962
* Anglio 1966
* Meksiko 1970
* Ok. Germanio 1974
* Argentino 1978
* Hispanio 1982
* Meksiko 1986
* Italio 1990
* Usono 1994
* Francio 1998
* Japanio/Sud-Koreio 2002
* Germanio 2006
* Sudafriko 2010
* Brazilo 2014
* Rusio 2018
* Kataro 2022
 |

 |
**Gordon Lee „Tex" Beneke** (\* 12-an de februaro 1914 en Fort Worth, Teksaso; † 30-an de majo 2000 en Costa Mesa, Kalifornio) estis usona ĵaz-saksofonisto kaj kantisto, fama kiel membro de la bandego de Glenn Miller kaj post ties morto estro de propraj bandoj, kiuj flegis la muzikon de Miller.

Vivo kaj Kariero
----------------

Shep Fields (maldekstre) kaj Tex Beneke, Glen Island Casino, Novjorko, majon de 1947.  
 Foto Gottlieb
Ekde 1935 ĝis 1937 li ludis en la orkestro de Ben Young kaj ekde 1938 en la bandego de Glenn Miller, en kiu li estis unu el la plej famaj soloistoj kaj ankaŭ prezentis kiel kantisto („Chattanooga Choo Choo", „I’ve got a Girl in Kalamazoo"). Li kunludis kun la Orkestro Glenn Miller en la filmoj „Sun Valley Serenade" (1941) kaj „Orchestra Wives" (1942). Kiam Glenn Miller en 1942 malfondis sian bandon, por daŭrigi kun sia *Army Air Force-Band*, li ludis unue ĉe Horace Heidt kaj Jan Savitt kaj direktis post tio ĝis 1945 mararmean bandon en Oklahomo. En 1946 la vidvino de Glenn Miller petis lin, transpreni la direktadon de la bando demandata poste kiel antaŭe (kun 19 muzikistoj kaj ĝis 1948 ankaŭ kun aldona arĉinstrumenta sekcio), je kio li liudis ankaŭ novajn aranĝaĵojn ekz. de Henry Mancini kaj eĉ enigis bibop-influojn. Ĉar al li tamen ne plaĉis la striktaj instrukcioj de la Miller-heredintoj (kaj de RCA Victor) rilate la muzikon, ekestis malpaca separiĝo en 1950. Ili ankaŭ atingis, ke li ne aperos en la holivuda kinofilmo *The Glenn Miller Story* (1954). Beneke post tio fondis propran orkestron, en kiu li ludis muzikon de Glenn Miller aŭ laŭ ties stilo. Li ludis ankaŭ en la 1960-aj jaroj kun variaj reunuiĝobandoj de Glenn Miller (ekz. kun la iamaj Miller-kantistoj Ray Eberle kaj Paula Kelly) kaj foje en Disneyland. Kun nova orkestro li prezentis ekde la 1970-aj jaroj ĝis en la 1990-aj jaroj. Meze de la1990-aj jaroj li suferis apopleksion kaj rezignis saksofonludon, estis tamen pluen bandestro kaj kantisto.

En 1996 li estis akceptata en la Glorhalo de Bandegoj kaj Ĵazo. Li mortis en 2000 je sia loĝloko Costa Mesa.


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Muziko |

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Tex Beneke en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Mallonga biografio (anglalingva)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 375627
* GND: 118850539
* LCCN: n86057051
* VIAF: 44484300
* ISNI: 0000 0001 0893 5351
* SUDOC: 156479583
* BNF: 13891341g
* MBA: 45878222-97a1-414f-9a93-13ff8de5f83f
* NLA: 35407867
* NKC: xx0074874
* BNE: XX917071
 |
portreto de Stanislaus von Kalckreuth, fare de Karl Ferdinand Sohn, (1858)
**Stanislaus Friedrich Ludwig von KALCKREUTH** (naskiĝinta la 25-an de decembro 1820 en Koźmin Wielkopolski, mortinta la 25-an de novembro 1894 en Munkeno) estis germana pentristo.

Vivo
----

Post frekvento de la gimnazio de Leszno li mallonge troviĝis en kadetejo. En la aĝo de 20 jaroj li iĝis oficiro en Potsdam en la 1-a infanteria gvardiregimento; ĝin li baldaŭ forlasis. Inter 1840 kaj 1844 li disĉiplis pentrade ĉe Carl Gustav Wegener en Potsdam, poste ĉe Wilhelm Krause kaj Karl Eduard Biermann en Berlino. 

Kiel 24-jaraĝulo li iris Duseldorfon kie li fariĝis (inter 1846 kaj 1849) ĉe la artakademio disĉiplo i.a. de Johann Wilhelm Schirmer. Fine de 1849 Kalckreuth ekloĝis en Kolonjo antaŭ reiro Duseldorfon kaj trejniĝo privata ĉe Schirmer ĝis 1853.

De 1848 oftis studvojaĝoj liaj (tra Svislando, la Pireneoj, Franclando kaj Italujo), kion eblis reĝaj stipendioj. La prusia reĝo Frederiko Vilhelmo la 4-a nomumis lin en 1852 profesoro. En 1858 li iris Vajmaron kie li kun aliaj fondis la Granddukan saksian artlernejon. En 1860, en al kadro de la solena inaŭguro kun reĝa ĉeesto, Kalckreuth oficiale deklariĝis unua rektoro. Li ja sukcesis venigi progresemajn pentristojn en al urbeton de ĉe Ilm. 

Retiriĝo venis en 1876. Li unue ekloĝis en Bad Kreuznach, al naskiĝurbo de lia edzino Anna Eleonore Cauer, poste en Munkeno.

Graveco
-------

De siaj vojaĝoj li alportis multajn skizojn por evoluigi ilin atelierre je klasikaj bildkomponaxjoj laŭ la ideoj de Schirmer. Oftege pentris li senhomajn montarpejzaĝojn. Aparte lin interesas la reprodukto de atmosferaj fenomenoj; eĉ la alpa brilado ne timigis lin. Lia filo Leopold von Kalckreuth (1855–1928) ankaŭ pentristis. Inter liaj pranepoj estis Dietrich Bonhoeffer.

Verkoj (elekto)
---------------

*Gebirgslandschaft mit Burganlage*
* *Gebirgslandschaft mit Burganlage* (1852)
* *Lac de Gaube in den Pyrenäen* (1855)
* *Das Canigaithal in den Ostpyrenäen* (1856)
* *Der Rosenlauigletscher in der Schweiz* (1878)

Literaturo
----------

* Friedrich von Boetticher: "Kalckreuth, Stanislaus, Graf von". Ĉe: Malerwerke des Neunzehnten Jahrhunderts : Beitrag zur Kunstgeschichte. Band 1. Fr. v. Boetticher's Verlag, Dresden 1891, p. 685–686 (tie ĉi interrete)
* Art. „Kalckreuth, Stanislaus Graf von" fare de Friedrich Haack. Ĉe: Allgemeine Deutsche Biographie, Band 55 (1910), p. 813–814 (tie ĉi interrete)
* Ralf Weingart, ĉe: Hans Paffrath (eld.): *Lexikon der Düsseldorfer Malerschule 1819–1918.* Band 2: "Haach–Murtfeldt." Eldonis Kunstmuseum Düsseldorf im Ehrenhof und von der Galerie Paffrath. Bruckmann, München 1998, ISBN 3-7654-3010-2.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Sta­nis­laus von Kalck­reuth en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* biografio ĉe Kulturstiftung.org
* postlasitaĵoj


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 847308
* GND: 116031328
* VIAF: 69671282
* ISNI: 0000 0000 6678 5171
* ULAN: 500059453
* RKD: 43274
 |
Temas pri... Ĉi tiu artikolo temas pri la astronomo Edward Emerson Barnard. Por aliaj signifoj vidu la artikolon Barnard.

**Edward Emerson BARNARD** (naskiĝis la 16-an de decembro 1857 en Naŝvilo (Tenesio), mortis la 6-an de februaro 1923 en Williams Bay (Viskonsino)) estis usona astronomo.

Li naskiĝis en relative malriĉa familio, lia patro mortis antaŭ lia nasko. Li komencis labori naŭ-jaraĝa kiel helpanto de fotografisto. Li rapide interesiĝis pri astronomio kaj, en 1876 akiris astronomian lornon, per kiu li malkovris sian unuan kometon en 1881, la duan la saman jaron kaj la trian en 1882.

Ĉar tiam la riĉa aferisto Hulbert Harrington Warner donacis 200 $ al tiu, kiu malkovris novan kometon, E. E. Barnard, kiu malkovris kvin el ili, en la 1880-aj jaroj sufiĉe lukris por konstruigi domon por si kaj sia edzino.

Li fariĝis konata en la diletantaj astronomoj de Naŝvilo, tiuj ĉi organizis kveston, kiu ebligis al li studi en la universitato Vanderbilt. Li ricevis diplomon en 1887 (tridek-jaraĝa) kaj anigis la teamon de la observatorio Lick.

En 1892 li observis novaon kaj, notinte elĵetojn da gaso, deduktis ke temis pri eksplodo de stelo. Li malkovris Amalteon la 9-an de septembro de la sama jaro.

En 1895 li iĝas profesoro pri astronomio en la Universitato de Ĉikago kaj tie povas uzi la teleskopon de 1 m de diametro de la observatorio Yerkes. Li faris multenombrajn fotojn de la lakta vojo.
Li malkovris, kun Max Wolf, ke iuj obskuraj regionoj de la lakta vojo estas malhelaj nebulozoj kiuj kaŝas la malplej brilajn stelojn.

Li malkovris en 1884 la galaksion NGC 6822, kiun, en lia honoro, oni nomis Galaksio de Barnard, kaj mezuris, en 1916 la grandan propran movon de stelo kiu ricevis la nomon de Barnarda Stelo.

Honoroj
-------

Li ricevis:

* La Premion Lalande en 1892,
* La Oran Medalon de la Royal Astronomical Society en 1897,
* La Bruce Medalon en 1917.

Oni donis lian nomon al:

* La luna kratero Barnard,
* La marsa kratero Barnard,
* La "Barnard Regio" de Ganimedo,
* La asteroido 819 Barnardiana,
* La Buklo de Barnard, emisia nebulozo en la konstelacio Oriono.

Noto kaj referencoj
-------------------

1. ↑  Photographic Atlas of selected regions of Milky Way (angle)
2. ↑  Bruce-Medaluloj: Edward Emerson Barnard (angle)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Edward Emerson Barnard en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* angle Edward Emerson Barnard, (de Edwin B. Frost) el *The astrophysical journal* de Julio 1923
* angle Edward Emerson Barnard, liaj malkovroj


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 319417
* GND: 118845624
* LCCN: n94063816
* VIAF: 8012148997658759870008
* ISNI: 0000 0001 1948 2191
* LIBRIS: 176810
* SUDOC: 03463844X
* BNF: 12537345d
* ULAN: 500664409
* RKD: 389968
* NKC: ola2002151912
 |