recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Bataloj de Jena kaj Auerstedt.
La ĝemelaj bataloj de Jena kaj Auerstedt (malnova nomo: Auerstädt) estis luktitaj la 14an de Oktobro 1806 sur la ebenaĵo okcidente de la rivero Saale en teritorio de nuntempa Germanio, inter la fortoj de Napoleono Bonaparte de Francio kaj Frederiko Vilhelmo la 3-a de Prusio. La decida malvenko suferita de la Prusia Armeo subigis la Reĝlandon Prusio al la Franca Imperio ĝis la formo de la Sesa Koalicio en 1812.

Kelkaj figuroj esencaj por la reformo de la Prusia Armeo partoprenis en Jena–Auerstedt, kiel Gebhard von Blücher, Carl von Clausewitz, August Neidhardt von Gneisenau, Gerhard von Scharnhorst, kaj Hermann von Boyen.

Entute 67,000 soldatoj el Francio frontis al 120,000 el Prusio, sed spite la duoblon, la francoj perdis pli ol 6,000 homojn, dum la prusianoj sesoble plie.

Sur Windknollen-altebenaĵo troviĝas monumento nomita Napoleona ŝtono.

Referencoj
----------

1. ↑   David Chandler, The Campaigns of Napoleon (1966) pp 479-506

Bibliografio
------------

* Chandler, D. (1966). The Campaigns of Napoleon. New York City: Scribner. ISBN 978-0-02523-660-8.
* Heyman, Neil M. "France against Prussia: The Jena Campaign of 1806." *Military Affairs* (1966): 186-198. in JSTOR
* Maude, F. N. *The Jena Campaign: 1806-The Twin Battles of Jena & Auerstadt Between Napoleon's French and the Prussian Army* (2007)
* Petre, F. Lorraine *Napoleon's Conquest of Prussia 1806* (1907. 1972 edition, Arms & Armour Press).
* Vache, Colonel. *Napoleon and the Campaign of 1806: The Napoleonic Method of Organisation and Command to the Battles of Jena & Auerstadt* (2009)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Batalo de Jena–Auerstedt en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Napoleonic Guide
* Student documentary about the battle of Jena–Auerstedt (40 minutoj)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 590889
* GND: 4126639-0
* LCCN: sh85069884
* NKC: ph117654
 |
Pentraĵo de Ĥusejn portanta sian infanan filon dum li direktas sin al la armeo de Ĝazid. La Batalo de Kerbala markis la definitivan apartigon de la du islamaj branĉoj.
La **Batalo de Karbalo** estis batalatako okazinta la 10an de Oktobro 680, fare de armeo de pli ol 4000 homoj sendita de Jazid la 1-a, de la Umajida Kaliflando kontraŭ malgranda grupo de familianoj kaj sekvantoj kiuj estis la akompanantaro de Ĥusejn ibn Ali, nepo de la profeto Mahomedo.

Ĥusejn estis veturanta al Kufa, kien oni estis invitinta lin por kunhavi la povon de la kaliflando. La grupo de akompanantaro estis atakita proksime de la urbo Karbalo, en Irako, kaj estis mortigitaj ĉiuj 72 viroj inter kiuj Ĥusejn mem.

La majoritato de ŝijaistoj konsideras la datrevenon de la batalo kiel sankta funebra tago kaj en tiu dato ili rekreas rite la morton de Ĥusejn. Liaj restaĵoj kuŝas en Karbalo, urbo konsiderata de la kredantoj kiel sankta loko.

* Kategorio Batalo de Karbalo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 728311
* LCCN: sh85071619
 |
Laboratoria laboro.
**Klinika kemio**, aŭ **klinika biokemio**, estas la branĉo de la sciencoj de klinika laboratorio kiu dediĉas sin al la studado *in vitro* (vitruje) de biokemiaj proprecoj, cele al la havigo de informaro por la prevento, la diagnozo, la gravoprognozo kaj la traktado de la malsanoj. La klinika biokemiisto estas fakulo de klinika laboratorio responsa pri la elpreno de biologiaj montroj, ties analizo kaj la validigo de la rezultoj por la klinika interpretado. En la medicina procezo, temas pri grava helpo por la laboro fare de kuracistoj kiuj bezonas la informaron devenan el la klinikaj kemiaj laboratorioj por certigi pri la preciza kondiĉo de la (mal)sanulo.

Inter la plej oftaj taskoj postulataj de la klinika kemio estas la analizoj kaj de sango kaj de urino, la elektroforezo, la mikrobiologio kaj parazitologio ktp.

Bibliografio
------------

* Burtis, Carl A.; Ashwood, Edward R.; Bruns, David E. (2006). Tietz textbook of clinical chemistry (4th ed.). Saunders. p. 2448. ISBN 978-0-7216-0189-2.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 712966
* GND: 4135255-5
* LCCN: sh85027062
* BNF: 119310628
* NKC: ph121620, ph165959 ph134844, ph121620, ph165959
 |
**Blue Note** estis ĵazklubejo en Parizo dum la 1950-aj kaj 1960-aj jaroj.

Ben Benjamin vendis en 1958 la *Mars Club*-on en Parizo kaj malfermis tiam novan ĵazklubejon, *Blue Note* en la Rue d'Artois 27, flanka staro de Avenuo de la Elizeaj Kampoj. Li petis gitariston Jimmy Gourley ludi en la nova klubejo kiel dommuzikisto. Aŭtunon de 1958 *Blue Note* malfermiĝis kun Zoot Sims kiel stelula allogaĵo kaj plurnacia ritmogrupo. Fine de 1958 Stan Getz estis gaststelulo en *Blue Note*. Allogopovon donis tamen al la klubejo unualinie la en Parizo loĝanta frapinstrumentisto Kenny Clarke; lia dungiteco komencis la 1-an de januaro 1959. Lester Young faris tie malmultajn semajnojn antaŭ sia morto lastajn prezentadojn. La dombandon konsistigis dumtempe „The Three Bosses" kun Bud Powell, Pierre Michelot kaj ja Kenny Clarke, dum kiam Gourley intertempe kompetentis pri gaststeluloj; en *Blue Note* tiam prezentis Chet Baker, Don Byas, Charlie Byrd, Donald Byrd, Sonny Criss, Booker Ervin, Victor Feldman, Jimmy Giuffre, Dexter Gordon, J. J. Johnson, Elvin Jones, Lee Konitz, Sonny Rollins, Sahib Shihab, Lucky Thompson, Nathan Davis, Mal Waldron kaj Ben Webster. En 1962 tie ludis Johnny Griffin unu jaron. La foriro de Kenny Clarke paralelis kun la fino de *Blue Note*; fine de 1966 ĝi fariĝis diskoteko, kiu nur dufojojn ĉiujare prezentis koncertojn. En 1968 ĝi fermiĝis.

Por la filmo *Round Midnight* de Bertrand Tavernier oni rekonstruis la klubejon..

Plia samnoma klubejo estas Blue Note fondita en 1981 je Novjorko.

Literaturo
----------

* Mike Hennessey: *Erinnerungen an Klook. Das Leben von Kenny Clarke*. Hannibal, Höfen, 2004 ISBN 3-85445-245-4
* Gisela Albus: *Paris - Pittsburg. A Story in Jazz. The Life of Nathan Davis*. Lowell Press, 1991.

Referencoj
----------

1. ↑  Comolli u.a. *Dictionnaire du Jazz* 1988
**Hidegség** [hidegŝEg) estas vilaĝeto kun titolo vinvilaĝo en Hungario en regiono Okcidenta Transdanubio en departemento Győr-Moson-Sopron, en Distrikto Sopron. La loknomo signifas hungare malvarmo, ĉar fonto ĉe la vilaĝo estas malvarma. La vilaĝnomo estas kroate **Vedeŝin**.

Kirko de Hidegség

Bazaj informoj
--------------

* Poŝtkodo: 9491
* Telefonkodo: 99
* Areo: 17  km²
* Loĝantaro: 310.

Situo
-----

Hidegség situas apud Fertő, flankovoje Sopron kaj Nagycenk estas alireblaj. Fervojo inter Győr kaj Sopron estas proksime.

Historio
--------

La vilaĝo estis loĝata jam dum la neolitiko kaj poste de romianoj. Post la kontraŭturkaj bataloj kroatoj alvenis. Post disiĝo de Aŭstrio-Hungario en 1918 la vilaĝo trovis sin ĉe la nova ŝtatlimo de Aŭstrio. Post 1946 konstruiĝis Fera Kurteno. Laŭ la limo oni instalis minojn en la lagon. En 1989 la fera kurteno ĉesis. Ekde 2008 ambaŭ landoj apartenas al interna zono de Schengen, sekve la limo estas ie ajn trairebla senkontrole.

La loĝantaro okupiĝas pri kanorikoltado kaj legomokultivado. En Hidegség migra poŝto servas.

Vidindaĵoj
----------

* romanika romkatolika Kirko Sankta Andreo (Hidegség) ankaŭ signifa historia monumento, kiu baldaŭ barokiĝis.

* Kategorio Hidegség en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
*Vidu ankaŭ la apartigilon Hidalgo.*

**Hidalgo** estas unu el la 38 komunumoj de la meksika subŝtato Coahuila, kiu situas en norda Meksiko kun limo al Usono. La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas *Hidalgo*. La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 05013.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 1516 loĝantojn. El tiuj estis 819 viroj kaj 697 virinoj. La komunumo havas surfacon de 1619,8 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 150 metroj super la marnivelo.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 1995 en la komunumo vivis 1134 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 1 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 0,088 % de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon.

El la loĝantoj (pli aĝaj ol 5 jaroj en la jaro 1995), 792 personoj apartenis al la katolika religio kaj 138 personoj al la protestantisma religio. 25 personoj apartenis al aliaj religioj kaj 113 personoj statistike apartenis al neniu religio.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).
**Hidalgotitlán** estas komunumo en la meksika subŝtato Veracruz. La ĉefurbo de la komunumo estas Hidalgotitlán. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 30 070.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 17395 loĝantojn. El tiuj estis 8652 viroj kaj 8743 virinoj. La komunumo havas surfacon de 1668.9 kvadratkilometroj. La komunumo situas je 17 gradoj kaj 46 minutoj norda latitudo kaj 94 gradoj kaj 39 minutoj okcidenta longitudo. La meza alteco estas 10 metroj super la marnivelo.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 1995 en la komunumo vivis 21901 personoj. En la jaro 2000 temis pri 18205, do temis pri kresko / malkresko je -3.63 %. En la jaro 2000 (INEGI) en la komunumo vivis 15781 personoj, kiuj aĝis pli ol 5 jaroj. El tiuj 549 personoj parolis indiĝenan lingvon. Tio egalas al 3.48 % de la loĝantoj. 

Fontoj: Statistikoj de la INEGI

Eksteraj ligiloj
----------------



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Hidegkút** [hidegkUt] estas malgranda vilaĝeto en Hungario, en regiono Meza Transdanubio, en departemento Veszprém, en Distrikto Veszprém. La loknomo signifas: malvarma-puto.

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 14 km²
* Loĝantaro: 410
* Poŝtkodo: 8247
* Telefonprefikso: 88

Situo
-----

La vilaĝo situas en valo inter arbaroj, fine de sakovojo. Balatonfüred troviĝas 10, Veszprém 15 km-ojn for.

Historio
--------

La unua mencio devenis el la 1300-aj jaroj. Dum la historio fomiĝis 2 vilaĝos Suba kaj Supra Hidegkút. Ambaŭ senhomiĝis dum la turkoj. En 1751 familio Esterházy venigis germanojn. En 1927 ambaŭ vilaĝoj kuniĝis. En 1947 parto de germanoj estis deportitaj al Germanio.

Vilaĝservoj estas germana aŭtonomio, biblioteko, interretejo, kuracejo, vendejo, drinkejo, rajdejo, migra poŝto.

Vidindaĵoj
----------

* katolika preĝejo omaĝe al Prezentado de Dipatrino de 1780
* elvidejo
* muzeo

Komunumoj pri *kút* (= puto) en Hungara reĝlando
------------------------------------------------

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Bakonykúti | Cserkút | Feketekút | Forráskút | Hárskút | Hárskút | Hercegkút |
| Hidegkút | Kadarkút | Kardoskút | Kékkút | Kerkakutas | Keszőhidegkút | Kiskutas |
| Kőkút | Kutas | Kútfalva | Lókút | Mélykút | Nagykutas | Nagysomkút |
| Némethidegkút | Örménykút | Pesthidegkút | Salköveskút | Sókút | Sóskút | Székkutas |
| Széleskút | Szentistvánkút | Szentkút | Úrkút | Zalaköveskút |  |  |

* Kategorio Hidegkút en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
gutado ĉe fraga folio
**Hidatodo** estas speciala formo de akvoseparanta glandoj, kiu ekzistas ĉe multaj plantoj (ofte angiospermoj). Tra tiuj hidatodoj la planto povas ankaŭ elkorpigi akvon ĉe alta aerhumideco aktive aŭ pasive. Tiaj akvoelkorpigado ĉe vivantaj ĉeloj nomiĝas gutado. Ĝi estas aktivaj proceso. Ekzistas du specoj de hidatodoj: pasivaj, ĉe kiuj la gutado okazas trans la radikpremo, kaj aktivaj hidratodoj, ĉe kiuj la gutado okazas sub forkonsumo de energio en la hidatodoj mem.

Hidatodoj situas ofte en folipintoj (ekzemple ĉ. poacoj), ĉe dentoj de la folirando (ekzemple de ordinara alkemilo) aŭ fine de grandaj folinervuroj (ekzemple de tropeolo).
La nomo venas de *hydato-* (nominativo *hydor*) "akvo" kaj *hodos* (*f*) "vojo". Speciala formo de la triĥomo-hidatodo estas la perlglando.

Literaturo
----------

* Kadereit. J.W. k.a.: Straßburger Lehrbuch der Pflanzenwissenschaften, eldonejo Springer spektrum, Berlin, Heidelberg, 37a eldono, 2014, p. 82 kaj 360.

* Kategorio Hidatodo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Unua paĝo.
***Hicky's Bengal Gazette*** aŭ la *Original Calcutta General Advertiser* estis anglalingva semajna gazeto publikigita en Kolkato (tiam Kalkuto), nome ĉefurbo de la Brita Hindio en januaro, 1780. Ĝi estis la unua moderna gazeto presita en Azio, kaj estis publikigita dum du jaroj, antaŭ la Brita Orienthinda Kompanio kaptis la tiparon kaj la presmaŝinon de la gazeto. Fondita de James Augustus Hicky, tre polemika irlandano kiu jam pasigis du jarojn en prizono pro ŝuldoj, la gazeto estis forta kritikanto de la administrado fare de la ĝenerala guberniestro Warren Hastings. Tiu gazeto ludis gravan rolon en la historio de ĵurnalismo pro sia provokema stilo multe antaŭ sia epoko kaj la luktado por la gazetlibereco en Hindio.

Referencoj
----------

1. ↑   Andrew Otis, Hicky's Bengal Gazette: The Untold Story of India's First Newspaper, New Delhi: Westland Publications, 2018.

* Kategorio Hicky's Bengal Gazette en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 684353
 |
**Lajos György ARÁNYI** [lajoŝ djordj arAnji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Arányi Lajos György** estis hungara kuracisto, patologo, profesoro, membro de Hungara Scienca Akademio.

Memortabulo de Lajos György Arányi
Lajos György Arányi naskiĝis  kiel *Lóstájner Lajos György* la 29-an de majo 1812 en tiam hungara urbo Komárom (nuntempa Komárno en Slovakio). Li mortis la 28-an de julio 1887 en Nagymaros.

Biografio
---------

Lajos György Arányi frekventis gimnaziojn en Buda kaj Pest (urbo), poste li pristudis filozofion kaj juron. En 1831 granda epidemio pri ĥolero okazis, kie li partoprenis en la flegado. Lia patrino instigis lin esti kuracisto kaj ne juristo. Li perpiede vagadis en Hungara reĝlando, pri kio li verkis vojaĝpriskribon. Li kuracadis 2 jarojn, poste li studis kuracajn konojn ankaŭ en Vieno kaj Padova. En 1844 li denove eklaboris en Pest. En 1848–1849 li partoprenis la liberecbatalon kiel kuracisto, tial post fiasko de la batalo li ne rajtis kuracadi 9 monatojn. En 1855 li ekinstruis en la universitato. Dum sia libertempo li fervore apogis la arkeologion.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Memoranda der pathologischen Anatomie* 1855
* *A kórboncztan elemei* 1864
* *Rójuk le 800 éves adósságunkat s állítsunk sz. István király dicsőitésére emléket* 1870

Fontoj
------

* Hungarlingva Vikipedio
* biografio hungare

* Kategorio Lajos György Arányi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 424810
* GND: 133393720
* VIAF: 97628434
* ISNI: 0000 0001 1000 3086
 |
La ***Dissertatio de arte combinatoria*** ("Pri Kombinarto") estas frua verko de Gottfried Leibniz publikigita en 1666 en Leipzig. Ĝi estas etenda versio de lia doktoriĝa tezo, verkita antaŭ la aŭtoro estis serioze entrepreninta studojn de matematiko. Tiu broŝuro estis reeldonita sen aprobo de Leibniz en 1690, kio pelis lin al publikigo de mallonga klariga noto en *Acta Eruditorum*. Dum la venontaj jaroj li ripete bedaŭris pri la cirkulado de tiu verko kiun li konsideris nematura. Tamen ĝi estis tre originala verko kaj ĝi havigis al la aŭtoro la unuan famon inter la tiutempaj fakuloj.

La ĉefa ideo en la teksto estas tiu de Alfabeto de homa pensado, kiu estas atribuita al Descartes. Ĉiuj konceptoj estas nenio krom kombinoj de relative malgranda nombro de simplaj konceptoj, kiel ke vortoj estas kombinoj de literoj. Ĉiuj veroj povas esti esprimitaj kiel taŭgaj kombinoj de konceptoj, kiuj siavice povas esti malkomponitaj en simplaj ideoj, farante la analizon multe pli facile. Tiele, tiu alfabeto havigus logikan inventon, male al tiu de pruvo kiu estas konata ĝis nun.

Notoj
-----

1. ↑  G.W. Leibniz, *Dissertatio de arte combinatoria*, 1666, *Sämtliche Schriften und Briefe* (Berlin: *Akademie Verlag*, 1923), A VI 1, p. 163; *Philosophische Schriften* (Gerhardt) Bd. IV p. 30;
2. ↑  Gottfried Wilhelm Leibniz: Hauptschriften zur Grundlegung der Philosophie. Zur allgemeinen Charakteristik. Philosophische Werke Band 1. p. 32. Translated in German by Artur Buchenau. Published, reviewed and added an introduction and notes by Ernst Cassirer. Hamburg: Felix Meiner, 1966, p. 32.
3. ↑  G.G.L. *Ars Combinatoria*, Acta Eruditorum, Feb. 1691, pp. 63–64
4. ↑  Leibniz plendis al variaj korespondantoj, ekz. al Morell (1a de Oktobro 1697) aŭ al Meier (23a de Januaro 1699); vidu *Akademie* I.14, p. 548 or I.16, p. 540.

Referencoj
----------

* E.J. Aiton, *Leibniz: A Biography*. Hilger, Bristol, 1985. ISBN 0-85274-470-6.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 543162
 |
**Lajos Györgyi** [lajoŝ djordji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Györgyi Lajos** estis hungara politikisto, bredisto.

Lajos Györgyi naskiĝis la 5-an de majo 1908 en Orosháza, li mortis la 19-an de oktobro 1981 en Budakalász.

Biografio
---------

Lajos Györgyi finis nur bazlernejon. Inter 1920–1930 li faris kamparanajn laborojn en la familia bieno, poste li establis modelan bredejon pri kortobirdoj (iom poste pri porkoj, bovinoj). Ekde 1935 li estis membro en partio, iom poste ankaŭ en aliaj organizaĵoj, eĉ li estis kelfoje parlamenta deputito. Dum la socialismo li laboris en ŝtata porkobredejo 
inter 1950–1956, poste li estis ĝardenisto en sia naskiĝurbo (1956–1960), pli poste li estis kolĥozano 3 jarojn, fine ĝis la emeritiĝo en ĝardena laborejo en Budakalász. Li ricevis ŝtatan premion en 1964. Li edziĝis en 1931 kaj 1977, la unua edzino naskis 3 gefilojn.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Orosházi kisgazdák tanulmányi kirándulása a Dunántúlra (1936)* (2001)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 718152
 |
Koordinatoj: 47° 42′ 29″ N 4° 14′ 20″ O﻿ / ﻿47.70806 °N, 4.23889 °O﻿ / 47.70806; 4.23889 (mapo)

**Cry** estas franca komunumo lokita en la departemento Yonne kaj en la regiono Burgonjo. Ĝi havis 183 loĝantojn laŭ censo plenumita en 2008.

La vilaĝo estas trafluata de la kanalo de Burgonjo.

Geografio
---------

Cry etendiĝas sur 11.16 km², kaj havis 170 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas po 15 homoj je kvadrata kilometro. La komunumo situas en Yonne, en la nordokcidenta parto de Burgonjo.

Historio
--------

La departemento Yonne estis oficiale kreita la 4-an de marto 1790 dum la franca revolucio. 

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la komunumo S-ro José De Pinho, kiu do fariĝis la loka urbestro.

Administrado
------------

Cry apartenas al la kantono de Ancy-le-Franc, kies ĉefurbo estas Ancy-le-Franc. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Avallon, unu el la tri arondismentoj de la departemento Yonne.

Kreskaĵoj
---------

La formortinta specio *Viola cryana* vivis tie.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Yonne
* Kantono de Ancy-le-Franc
**ILOSVAY Lajos** [iloŝvai] estis hungara kemiisto, membro de MTA. Li naskiĝis la 31-an de oktobro 1851 en Deĵo kaj mortis la 30-an de septembro 1936 en Budapest.

Biografio
---------

Ilosvay studis en la Universitato de Budapeŝto. Li ricevis en 1874 diplomon de farmacimajstro, en 1875 li doktoriĝis. En 1875–76 li agadis apud Béla Lengyel, poste inter 1876–80 kiel asistanto en instituto de Károly Than. En 1880–82 per ŝtatstipendio li laboris apud Bunsen, Baeyer kaj Berthelot. En 1882 li iĝis eksterordinara profesoro en la Teknikuniversitato de Budapeŝto, en 1883 pensiita ordinara profesoro, en 1901–1903 ĝia rektoro. Ekde 1910 li estis registarpartia deputito, inter 1914–1917 ŝtatsekretario de religi-kaj publikinstrua ministerio. Li estis la sekretario de *Természettudományi Társulat* (Asocio pri Natursciencoj) (1906–14), poste ĝia prezidanto (1914–36), ekde 1932 honora prezidanto de la Asocio kaj li ricevis medalon Szily kun gratifiko. Li estis la sekundarprezidanto de la MTA (1916–19, 1925–28). Li redaktis la revuon *Magyar Chemiai Folyóirat* (ekde 1897l), poste la revuon *Természettudományi Közlöny* (ekde 1906). Li priokupiĝis ĉefe la analitikan kaj senorganan kemion.

Verkoj pli gravaj
-----------------

* *A chemia alapelvei* (Bp. 1888);
* *A levegőben égéskor keletkező nitrogéntartalmú melléktermékek mennyiségi meghatározása* (Bp. 1893);
* *A hydrogénperoxid új kémlőszerei* (Magy. Chemiai F. 1895);
* *Hydrogénperoxid és salétromsav hatása egymásra nagyon híg oldatban* (Magy. Chemiai F. 1895).
* *A phenylendiamidok mint az ózon kémszerei* (Magy. Chemiai F. 1899);
* *Bevezetés a szerves chemiába* (Bp. 1905).

Fonto
-----

* Magyar Életrajzi Lexikon

* Kategorio Lajos Ilosvay en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 304537
* GND: 117653039
* VIAF: 68918120
* ISNI: 0000 0001 0911 7158
* SUDOC: 232534128
* BNF: 103144019
 |
**CryptoNote** estas aplik-tavola protokolo, kiu povigas plurajn malcentrecajn privatecemajn ciferecajn valutojn; la plej uzata el tiuj estas Monero. Koncepte, ĝi estas evoluo de la ideoj sur kiuj bitmono baziĝas: iumaniere ili ambaŭ similas sed alimaniere ili tre diferencas unu de la alia.

La ĉefa diferenco inter la du teknologioj estas, ke bitmono (kaj la plimulto da ciferecaj valutoj) estas pli travidebla ol CryptoNote-bazitaj valutoj; la blokĉeno de CryptoNote estas preskaŭ anonima, kontraŭe al ne-CryptoNote-aj blokĉenoj. CryptoNote-valutoj uzas distribuitan publikan registron, kiu registras ĉiujn saldojn kaj transakciojn, samkiel bitmono. Malsame ol bitmono, la transakcioj de CryptoNote ne povas esti spuritaj tra la blokĉeno por riveli kiu sendis aŭ ricevis monerojn. La proksimuma kvanto de transakcio povas esti konata, sed la origino, destino, aŭ reala kvanto ne povas esti lernita. La nura informo havebla estas, ke la reala kvanto estis pli malalta ol la montrita kvanto. La nuraj homoj kun aliro al la tuta aro de datumo pri transakcio estas la sendinto kaj ricevinto de la transakcio kaj iu, kiu posedas unu aŭ ambaŭ sekretajn ŝlosilojn.

Alia grava diferenco estas la haketa laborpruva algoritmo. Bitmono uzas SHA256, kiu estas CPU-ligita funkcio. Tio signifas ke partoprenantoj (fosantoj) estas nur limigitaj per siaj kalkulaj rapidoj kaj do estas relative malmultekoste krei aplikad-specifan integritan cirkvitan (ASICan) aparaton, kiu superpasus ordinaran komputilon laŭ poaj haketosolvoj en unuo de mono. CryptoNote uzas la memor-ligitan funkcion CryptoNight, kiu ne povas esti facile ĉenstablumita.

La CryptoNote-a kodo ne estis forkita el la bitmona, do ĝi ankaŭ havas malsamajn internajn algoritmojn, ekzemple por rekalkulo de malfacilec-nivelo aŭ nova blokograndeco.
***Crédit Lyonnais*** (ekde 2005 **LCL**) estas franca historia banko. Komence de la 1990-aj jaroj, ĝi estis la plej granda franca banko, majoritate posedaĵo de la ŝtato. En tiu periodo, *Crédit Lyonnais* elstaris pro malbona administrado kiu preskaŭ portis ĝin al la bankroto en 1993. Finfine, ĝi estis akirita de alia franca banko, nome *Crédit Agricole*, en 2003.

Ĝi estis fondita en Lyon fare de Henri Germain. *Crédit Lyonnais* estis la plej granda banko de la mondo en 1900. Ĝi estis ŝtatigita en 1945, kiel la plej granda parto de la banka sektoro en Francio post la Dua Mondmilito.

Kun nova estreco la banko faris enorman etendon ekde 1988, kaj ĝi estis celo de nombraj skandaloj, kaj kontribuis al ĝi enorma ŝuldo de 150 000 milionoj da frankoj (ĉirkaŭ 23 000 milionoj da eŭroj). *Crédit Lyonnais* iĝis la ĉefa pruntisto de la studioj de Holivudo dum la 1980-aj jaroj.

* Kategorio Crédit Lyonnais en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 670748
* GND: 273386-9
* LCCN: n83182751
* VIAF: 140839030 156656470, 140839030
* ISNI: 0000 0001 0666 5386
 |
***Cryomyces minteri*** estas fungo de necerta lokigo en la klaso *Dothideomycetes*, subdivido *Ascomycota*. Tiu rok-loĝanta fungo estis malkovrita en la McMurdo Sekaj Valoj situaj en Antarktio, sur fragmentoj de roko koloniigita de lokaj kriptoendolita komunumo.

En 2008, *Cryomyces minteri* kaj *Cryomyces antarcticus* estis samtempe ekzamenitaj en malaltaj terorbitaj kondiĉoj sur la instalaĵo EXPOSE-E de la EuTEF (Eŭropa Teknologia Eksponinstalaĵo) ekster la Internacia Kosmostacio dum 18 monatoj.

Ĝi estis ankaŭ ekzamenita en spaca vakuo kun polikroma UV radiado por ŝajnigi medion de Marso. Ambaŭ fungoj survivis ambaŭ ŝajnigojn.

Referencoj
----------

1. ↑   Catalogue of Life : Cryomyces minteri Selbmann, de Hoog, Mazzaglia, Friedmann & Onofri, 2005. Alirita 27a de Septembro 2016.

[*rompita ligilo*]
2. ↑   Fungi Survive Mars-Like Conditions On Space Station (January 29, 2016). Alirita 27a de Septembro 2016.
3. ↑   (2008) "Resistance of Antarctic black fungi and cryptoendolithic communities to simulated space and Martian conditions", *Studies in Mycology* **61**, p. 99–109. doi:10.3114/sim.2008.61.10.  Alirita 27a de Septembro 2016..

Eksteraj ligiloj
----------------

Catalogue of Life: *Dothideomycetes*
**Crépol** estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Drôme, okcitane *Droma*, kaj en la pli vasta regiono Aŭvernjo-Rodano-Alpoj (france *Auvergne-Rhône-Alpes*, okcitane *Auvèrnhe Ròse Aups*). Ene de la departemento, la komunumo apartenas al la arondismento Valence kaj al la kantono Drôme des collines. ekde la fino de marto 2015 al nova kantono Drôme des collines - antaŭe la komunumo apartenis al malnova kantono Romans-sur-Isère-2. 

Fine de 2020 en la komunumo vivis 532 loĝantoj sur areo de 11,42 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de 47 loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun la najbaraj komunumoj Arthémonay, Le Chalon, Charmes-sur-l'Herbasse, Margès, Miribel, Montchenu, Saint-Christophe-et-le-Laris, Saint-Laurent-d'Onay kaj Valherbasse.

  

La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Drôme

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Crépol en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo (france)
Rigardo tra multfokusa lenso. Kiam la lenso troviĝas en okulvitroj oni trarigardas nur malgrandan parton de la lenso kaj pro tio la bildo ne estas tiel distordata.
Partoj de mulfokusa lenso
**Multfokusa lenso** aŭ **progresiva lenso** estas aparta lenso por okulvitroj, kies fokusdistanco ŝanĝiĝas laŭ la diametro. Tia maniere eblas akre vidi en proksimeco, en malproksimeco kaj en mezaj distancoj. La okulvitroj kun multfokusaj lensoj estas pli komfortaj ol tiuj kun du fokusdistancojn. Ĉilastaj havas du difinitajn zonojn. La supra parto kun malmultaj dioptrioj estas uzata por rigardi malproksimen kaj la malsupra parto kun pli multaj dioptrioj estas uzata por legi, skribi kaj fari delikatajn laborojn. En la multfokusaj lensoj la ŝanĝo de la fokusdistanco estas kontinua kaj la okuloj povas trovi ĝustan punkton por akre vidi je ĉiu distanco.

Historio
--------

La unua moderna progresiva lenso estis konstruita en Francio kaj nomiĝis *Varilux1*. Ĝi estis disvolvita de Bernard Maitenaz, patentita en 1953 kaj enkondukita en 1959 por la firmao *Société des Lunetiers* , kiu pli poste iĝis parto de la firmao Essilor.

Modernaj progresivaj lensoj estas nun plene akceptataj. Ili povas esti desegnataj por larĝa vidkampo kaj por ĉiuj individuaj bezonoj de la uzantoj.

La kompleksaj surfacoj de la multfokusaj lensoj estas produktataj per komputil-kontrolataj maŝinoj, kiuj permesas realigi ajnan formon. Dank' al tiu efika produktmetodo la prezo, kiu antaŭe estis tre alta, nuntempe malpliiĝas.

* Kategorio Multfokusa lenso en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Friedrich Wilhelm FACIUS** (naskiĝinta la 3-an de decembro 1764 en Greiz, mortinta la 4-an de majo 1843 en Vajmaro) estis germana gliptikisto, gravuristo kaj medalisto.

Medalo de Facius okaze de la Kongreso de Erfurt kun la latinlingva enskribaĵo *Imperatorum congressus* (kongreso de imperiestroj)Facius aktivis Vajmare kie li kreis multajn medalojn kaj faris i.a. la portreton de grandduko Karlo Aŭgusto (Saksio-Vajmaro-Eisenach) kaj de Johann Wolfgang von Goethe. Lia filino Angelica Bellonata Facius, samprofesiulino, estis disĉiplino de Christian Daniel Rauch en Berlino. Interesas ke nuntempe ŝi estas pli konata ol la patro.

Vivo kaj agado
--------------

Lia patro estis komercisto kiu komence kontraŭvole permesis al li fari alimetian karieron. En 1781 li forlasis la hejman regionon kaj iris al Dresdeno por studi. Reveno al Greiz sekvis kie li laboris ĝis 1788. Poste li foriris al Vajmaro kien allogas plimulto da ŝancoj. Goethe, kiu iĝis apoganto, konvinkis lin iĝi ŝtongravuristo. Por pli efektiva lerniĝo li reiris Dresdenon kie iĝis lernigisto lia Gottfried Benjamin Tettelbach (1750-1813). Poste li memstaris profesie en Vajmaro kie li faris multajn bustojn el ŝtono kaj ŝtalo. Li ankaŭ famiĝis kiel medalisto. Tre famis ĉi-tiuartaĵe memorigiloj pri la renkonto inter Napoleono Bonaparte kaj caro Aleksandro la 1-a en Erfurto en la 1813-a jaro. Famis ankaŭ dokumentado lia pri la 78-a datreveno naskiĝtaga de Christoph Martin Wieland (1813) aŭ la adiaŭaj ceremonioj por profesoro Paul Johann Anselm von Feuerbach kiam li foriris de Jena en la direkto de Ansbach en la 1817-a jaro.

Sed Facius ankaŭ inventisto estis. Dum la rekonstruo de la Urbokastelo vajmara li enkondukis novan stukaĵteknikon kiu duriĝis multe pli rapide ol similaj markoj pli fruaj. Ankaŭ ŝtalaĵpoluro kaj neplufrakasantaj metalstampiloj elpensitis de li.

Nemire ke li nomumitis en 1829 oficiala kortegmedalisto vajmara kaj en 1840 honora profesoro.

Fonto
-----

*Meyers Großes Konversations-Lexikon*, volumo 6. Leipzig 1906, p. 260 (tie ĉi interrete)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Friedrich Wilhelm Facius en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Facius, Friedrich Wilhelm" de Carl August Hugo Burkhardt, ĉe: Allgemeine Deutsche Biographie, volumo 6 (1877), p. 530–531 (tie ĉi interrete)
**Friedrich PRELLER** la maljuna (germane: *Friedrich Preller der Ältere*; naskiĝinta la 25-an de aprilo 1804 en Eisenach, mortinta la 23-an de aprilo 1878 en Vajmaro) estis germana pentristo.

Vivo
----

Preller, filo de sukerbakisto, frekventis plurajn jarojn la Vilhelmo-Ernesto-gimnazion en Vajmaro kien la gepatroj translokiĝis. Poste li memplukleriĝis sin ĉe la de Heinrich Meyer gvidata Libera desegnadlernejo *(Fürstliche freie Zeichenschule Weimar)*. Inter 1821 kaj 1823 li kopiis pentraĵojn de la Galerio dresdena kaj frekventis laŭ perado de Goeto kaj helpata de stipendio de la grandduko Karlo Aŭgusto la Artakademion antverpenan.

En 1826 li iris je la akademio al Milano kaj en 1828 Romon, kie li aniĝis al la skolo de Joseph Anton Koch. Sub ties influo Preller dediĉis sin al la prezentado de heroaj-historiaj pejzaĝoj, kio en la kuro de la tempo evoluis je veraj belaĵoj. Reveninte en 1831 Vajmaron li transprenis la gvidadon de la Lerneja desegnada; por la granddukino Maria Pavlovna Romanova li pentris i.a. ses grandajn bildojn - turingiajn pejzaĝojn kun historia ĉirkaŭaĵo - olee kaj ornamis la Wieland-salonon ĉe Urba kastelo vajmara per pejzaĝaj kaj figuraj bildoj en tempero-tekniko kiel ankaŭ inter 1833 kaj 1836 salonon en la Romia domo (Lepsiko) per sep komponaĵoj priodiseaj.

Sekvente la individuecon orientiĝantan je la fortimpreso kaj belego li entreprenis kvazaŭ ĉiujare vojaĝojn en montajn kaj marbordajn regionojn de Germanujo, Nederlando kaj Norvegujo (1840) kolektante ade skizojn je serio da bildoj maraj, plaĝaj, montaraj el kiuj li produktis artaĵojn laŭmende. Ekde 1856 li pli intense interesiĝis pri la homera ĉefverko kaj pligrandigis la ciklon je 14 komponaĵoj karbodesegnaj. Ilin (du aliaj poste aldonitis ankoraŭ) montris lin publike en 1858 en Munkeno kaj ricevis fare de la grandduko de Saksio-Vajmaro fari el ili vandbildojn por la loggia-areo de la Nova Muzeo (Weimar). Por pliintensigi la studojn antaŭ finfaro li ricevis monrimedojn por pli longa restado e Italujo (1859–61). Li do aliverkis la aĵojn ankoraŭfoje sur 16 kartonojn kaj realigis ekde 1863 la pentraĵojn por la vajmara muzeo en vakskoloroj sur cementkalktabuloj en feraj kadroj. Ilin oni muntis vanden. Pli poste Preller denove restis en Italujo pentrante ĝis mallonge antaŭmorte serion da grandaj pejzaĝoj, ofte laŭ italaj motivoj.

Preller faris ankaŭ lindajn akvafortojn, i.a. Wartburgon kun kavaliroj, plaĝajn scenojn el Rügen, kelkfoje ankaŭ nur personojn. Lia filo Friedrich Preller la pli juna ankaŭ pentristis. Malproksima nevo lia estis la artisto Louis Preller.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Friedrich Preller la Maljuna en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Verkoj ĉe Zeno
* Odiseaj pejzaĝoj
* Preller laŭ internacia taksado
* Historio de la vajmara desegnadlernejo kie lernejestris Preller

Fonto
-----

*Meyers Großes Konversations-Lexikon*, volumo 16. Leipzig 1908, p. 276-277 (tie ĉi interrete)
**Friedrich POPP** (naskiĝinta la 23-an de januaro 1905 en Bamberg, mortinta la 29-an de julio 1998 en Saalburg-Ebersdorf) estis germana skulptisto kaj korpekzerciganto de malsanuloj.

La Holzmarkt-fontano en Arnstadt kies figuron refaris Popp

Vivo
----

En 1913 la familio de Popp transloĝiĝis al Lemnitzhammer proksime de Bad Lobenstein kaj trejnitis pormalsanula gimnastikisto ĉe la Universitata kliniko de Jena. Inter 1930-68 li laboris en la malsanulejo Marienstift Arnstadt estiĝinte eĉ estro de la ortopedia kliniko. Li verkis la faklibron *Orthopädische Krankengymnastik* (kun propraj desegnoj; Jena 1958).

Popp, la artisto
----------------

En 1953 li ekzamenitis submajstro de lignoskulptado, unu jaron poste li majstriĝis. Post 1968 Popp vivis denove en Ebersdorf verkante kiel skulptisto ĝismorte. En 1952 konsekritis la provizora preĝejo de Marienstift kun altaro de li (grejsa reliefo kun bildigo de Jesuo kiel Bona pastoro). Popp faris la altaron en la preĝejo de Lobenstein en 1976 kaj multajn aliajn aferojn aliloke: altarojn, krucifiksojn, reliefojn, kripfigurojn, batikojn kun kristanaj motivoj - i.a. en la Bach-kirko (Arnstadt), en Saalburg, Ebersdorf, Möschlitz bei Schleiz, Vajmaro, Plauen kaj en la Preĝejo Sankta Johano (Vajmaro). Li reproduktis la putofiguron de la arnstadt-a Holzmarkt-fontano kaj faris la ursan kaj la linkan figurojn ĉe la enirejo al la Zoologia ĝardeno de Arnstadt. Krome li helpis elekti taŭgan lokon por la monumento de la Jonas-valo kaj dezajnis ĝin.

Ekspozicio pri lia verkaro estis en 1975 ĉe Marienstift okaze de lia datreveno 70-a naskiĝitaga, en 1992 en la Domo ĉe la palmo kaj en 1995 en Plaue-Kleinbreitenbach ĉe Reinsberger Stube.

Fonto
-----

Andrea Kirchschlager, Ulrich Lappe, Peter Unger (eld.): *Chronik von Arnstadt. Zeittafel/Chronik. Festschrift zur 1300-Jahrfeier der Stadt Arnstadt* (=Veröffentlichungen des Historischen Vereins für Schwarzburg, Gleichen und Hohenlohe in Thüringen, 3), eldonejo Kirchschlager, 1-a eldono, Arnstadt 2003, (ISBN 3-934277-07-1), p. 392

Literaturo
----------

Popp, Friedrich: "Aus meiner Bildhauerwerkstatt", en: *Marienstift Arnstadt. 2. Berichtsband*, Berlin 1971, p. 165-194

* Kategorio Friedrich Popp en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Juan Carlos WASMOSY MONTI** (naskiĝis la 15-an de decembro 1938, en Asunciono, Paragvajo) estas paragvaja politikisto kaj komercisto, kiu funkciis kiel prezidanto de Paragvajo, la unua demokratie elektita, inter la jaroj 1993 ĝis 1998. Inĝeniero laŭ sia trejnado, li estis la unua civila prezidanto post 39 jaroj da diktatoreco.

Liaj prapatroj de la flanko de lia patro enmigris al Brazilo de Hungario kaj ilia familia nomo estis origine "Vámosy" (aŭ en ĝermana literumo Wamosy). Kiam ili alvenis en Paragvajo, la familia nomo estis ŝanĝita al Wasmosy.

Antaŭ elektiĝo li servis kiel ministro en la registaro de Andrés Rodríguez. Wasmosy gajnis la prezidantajn voĉdonojn de Paragvajo nome de la Kolorada partio en 1993. Tiuj voĉdonoj estis la unuaj demokratiaj balotoj en la historio de la lando, kiuj estis difinitaj kiel laŭleĝaj kaj justaj fare de internaciaj observantoj, gviditaj fare de Jimmy Carter.

Dum lia oficperiodo, Wasmosy estis portretita kiel nekarisma kaj nepopulara prezidanto, parte pro la fakto ke li nomumis altrangajn oficialulojn de la antaŭa registaro de la diktatoro Alfredo Stresner al politikaj pozicioj en sia registaro.

En 1996 okazis malsukcesa provo de militista puĉo kontraŭ li. En 2002, 4 jarojn post la fino de lia oficperiodo, Wasmosy estis juĝita pro fraŭdo kaj kondamnita al kvar jaroj en malliberejo.

Referencoj
----------

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Juan Carlos Wasmosy en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 807589
* GND: 1056554134
* LCCN: n2007047582
* VIAF: 38826955
* ISNI: 0000 0000 4098 1182
 |
Studioj Chess, 2120 South Michigan Ave. Ĉikago, poste hejmo de la Blues Heaven Foundation de Willie Dixon (foto de 2009).
**Chess Records** estis usona muzikoregistra diskeldonejo, fondita en 1950 en Ĉikago kaj specializiĝis en bluso kaj ritmenbluso. Laŭlonge de la jardekoj ĝi etendiĝis al soulo, gospelo, frua rokanrolo, kaj foje ĵazo kaj komediregistroj, publikigitaj per la markoj Chess, Checker, Argo kaj Cadet. La katalogo de Chess estas nune posedaĵo de Universal Music Group kaj estas administrtia de Geffen Records.

Fondita kaj regita de Judoj enmigrintoj, nome fratoj el Pollando, nome Leonard kaj Phil Chess, la kompanio produktis kaj publikigis multajn simplaĵojn kaj albumojn nun konsideritaj kiel ŝlosilaj por la kanono de rok-muziko. La muzikistoj kaj kritikisto Cub Koda priskribis Chess kiel "la plej granda blusmarko el Usono."

Chess havis diversajn sidejojn en diversaj lokoj de la suda flanko de Ĉhikago, dekomence ĉe du lokoj de South Cottage Grove Ave. La plej fama loko estis ĉe 2120 S. Michigan Avenue el ĉirkaŭ 1956 al 1965, senmmortigita de The Rolling Stones en "2120 South Michigan Avenue", instrumenta pezo registrita tie dum la unua usona turneo de la grupo en 1964. The Stones registris ĉe Chess Studios en du pliajn okazojn. La konstruaĵo estas nune hejmo de la Blues Heaven Foundation de Willie Dixon. Meze de la 1960-aj jaroj, Chess relokiĝis al multe pli granda konstruaĵo, ĉe 320 E. 21a Strato, nome la fina hejmo de la Ĉikaga marko.

Vidu ankaŭ
----------

* Checker Records

Notoj
-----

1. ↑  Cub Koda (1967-08-23).  Chess Blues, Various Artists | Songs, Reviews, Credits. AllMusic. Alirita 2016-10-19.
2. 1 2  Cohodas, Nadine (2000) Spinning Blues into Gold: The Chess Brothers and the Legendary Chess Records. St. Martins. Arkivita el la originalo je 2017-02-04. Alirita 2016-10-19.
3. ↑  Adams, Ginger, "Architecture, Food and Music Keep Tourists Coming to Chicago", 2015-12-22. Kontrolita 2016-10-19.

|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri muziko |

* Kategorio Chess Records en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 614496
* GND: 4573168-8
* LCCN: no98122666
* VIAF: 158592425
* BNF: 138795228
 |
**Chesterfield** estas urbo en la angla graflando Derbyshire. Ĝi situas sude de Sheffield ĉe la alfluo de rivero Hipper en la riveron Rother kaj havas ĉirkaŭ 103 000 loĝantojn. Chesterfield estas ne nur administrejo de *Borough of Chesterfield*, sed ankaŭ tiu de la ĉirkaŭa distrikto North East Derbyshire. La urbonomo venas de la anglosaksaj vortoj *caester* = *castrum* (romia fortikaĵo) kaj *feld* (kampo). En la Domesday Book, baza libro de Anglujo el la malfrua 11-a jc. okazis mencio de *Cestrefeld*, vilaĝeto de Newbold.

La kurba preĝejo-tura pinto (*Crooked Spire*)

Historio
--------

En la hodiaŭa urbokerno de Chesterfield oni elfosis partojn de iama romia fortikaĵo, datebla je 80–100 p.K.
En 1204 donis la reĝo Johano (Anglio) al la urbo rajton pri merkato, per kio Chesterfield akiris la staton de libera Borough. En 1266 redutis sin sekvuloj de Simon de Montfort, 6a Grafo de Leicester, inter ili Robert de Ferrers, 6a Grafo de Derby, kaj Baldwin Wake, Lordo de Chesterfield, en la urbo ĉe fino de la Dua milito de la baronoj. La 15-an de majo 1266 atakis reĝa armeo de Henriko de Almain, kondukite de nevo Henriko la 3-a (Anglio), en la Batalo de Chesterfield kaj venkis.

En 1594 reĝino Elizabeto pligrandigis la rajtojn de Chesterfield kaj permesis urbestron kaj aliajn konsilantojn kaj membrojn.

Al granda urbo ĝi kreskis en la 19-a jarcento, kiam la fervoja linio de Leeds al [Derbio] (Derby (Derbyshire)) konstruita de George Stephenson estis ligita al ĝi. Dum la konstrado oni malkovris grandajn karbodeponejojn.

Vidindaĵoj
----------

### St Mary and All Saints’ - The Crooked Spire

La rekonilo de la urbo estas la kurba preĝeja turopinto de la preĝejo Sankta Maria kaj Ĉiuj Sanktuloj (Chesterfield) de la 14-a jarcento. La pinto dekliniĝas proksimume 2,9 metrojn de la centro de la konusa bazo kaj estas tordita ĉirkaŭ unu-one de ties propra akso. Dendrokronologia analizo pruvas, ke la 150-tuna ligna strukturo de la turopinto estas datebla je ĉirkaŭ 1362. Oni kovris la pinton en 1639 per 50 tunoj da plumbo-folio. Ĝis tiam, la pinto estis verŝajne kovrita per kverko-ŝindoj.
La kaŭzo de la tordiĝo ne estas precize konata. Unu supozo estas, ke oni uzis nesekan lignon, alia aludas je manko de fakuloj post pesto-epidemio. Plia kaŭzo povas esti, ke sur la suda flanko la ligno pli forte ŝanĝiĝis ol ĉe la norda flanko. La plej verŝajna kaŭzo etas la plumbaj platoj, kiuj anstataŭigis la originajn lignajn ŝindojn ĉirkaŭ 300 jarojn post la konstruado. La ligna konstruaĵo ne taŭgis por tiu plia pezo kaj deformiĝis.

Chesterfield estas ankaŭ nomdona por la sid-meblo Chesterfield.

Famuloj
-------

* John Hurt, aktoro
Koordinatoj: 50° 59′ 26″ N 15° 14′ 01″ O﻿ / ﻿50.99056 °N, 15.23361 °O﻿ / 50.99056; 15.23361 (mapo)

**Srbská** (germane *Wünschendorf*) estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de municipo Horní Řasnice, troviĝanta en distrikto Liberec. Estas ĉi tie registritaj 12 adresoj. En la jaro 2021 daŭre vivas ĉi tie 41 loĝantoj.

**Srbská** estas ankaŭ nomo de katastra teritorio kun areo 5,62 km².

Historio
--------

La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1482.

Loĝantaro
---------

Evoluo de nombro de loĝantojLa datoj devenas el datumbazo de Vikidatumoj  

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 1869 | 760 |
| 1880 | 727 |
| 1890 | 638 |
| 1900 | 629 |
| 1910 | 635 |
| 1921 | 623 |

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 1930 | 535 |
| 1950 | 113 |
| 1961 | 111 |
| 1970 | 103 |
| 1980 | 33 |
| 1991 | 22 |

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 2001 | 25 |
| 2011 | 30 |
| 2021 | 41 |

Atako kontraŭ ĉi tiea doganejo
------------------------------

 
Monumento rememoriganta la eventon
La monumento ĉe la doganejo rememorigas la 23-an de septembro 1938, kiam tri ĉi tieaj doganistoj fariĝis viktimoj de atako de naziaj diversantoj. En la municipo tiutempe vivis pli ol 600 germanoj kaj proksimume 20 ĉeĥoj kaj estis ĉie permesita malgranda limregiona kontakto eluzata de loĝantoj el ambaŭ flankoj de la limo dum vojo al laboro. La 23-an de septembro ĉirkaŭ la 23-a horo venis en la ĉeĥoslovakan doganejon du ĉeĥoslovakaj germanoj vojaĝantaj ĝis Germanio. Kiam la deĵoranta recipiento de financa gardistaro Václav Čep estis zorganta pri enskribado de tiuj ĉi alvenintoj en la doganejo, unu el ili pafis lin en la temporalon. Pluaj du kontrolistoj de la gardistaro Josef Vojta kaj Bohumil Hošek tuj aperis sub pafado de la divesantoj. La unue nomita pereis surloke, la alia post transporto en malsanulejon en Frýdlant. Ambaŭ atakintoj fuĝis poste en Germanion, de kie kontraŭ la ĉeĥoslovaka doganejo sidiĝis forta maŝinpafila pafado. Tiutempe defendis la doganejon sole du zorgistoj: Bohumil Novotný kaj Josef Uher. Tiuj forlasis siajn postenojn nur je la dua kaj tridek, kiam ambaŭ viroj (tiutempe jam vunditaj) ekkontaktiĝis kun loka trupo de GDŜ. Proksimume je la kvina horo al la loko de interpafado venis la alvokita soldataro.

Rilataj artikoloj
-----------------

* Bílá skála u Srbské
* Sudetgermana ribelo

Pluaj fotoj
-----------

* Srbská, monumento kaj Senjora domoSrbská, monumento kaj Senjora domo
* Srbská, domo n-ro 56Srbská, domo n-ro 56
* Srbská, domo n-ro 56Srbská, domo n-ro 56
* Srbská, domoj n-ro 9, 50 kaj 51Srbská, domoj n-ro 9, 50 kaj 51
* Srbská, domo n-ro 11Srbská, domo n-ro 11
* Srbská, alveturejo al ŝtatlimoSrbská, alveturejo al ŝtatlimo

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rPartoj de municipo Horní Řasnice (2) |
| --- |
| Horní Řasnice ~ Srbská |

 |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Granda barbulo** |
| --- |
|  |
| Granda barbuloGranda barbulo  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Pegoformaj *Piciformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Megalaimedoj *Megalaimidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Megalaima* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***M. virens*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Megalaima virens****(Boddaert, 1783) |
|
|
|
| Konserva statuso |
| {{{220px}}}**Konserva statuso: Malplej zorgiga** |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Granda barbulo  |

 |
| v • d • r |

La **Granda barbulo**, *Megalaima virens*, estas birdospecio de la familio de Aziaj barbuloj aŭ Megalaimedoj. La barbuloj estas grupo de preskaŭpaserinaj birdoj kun tutmonda tropika distribuado. Ili ricevas tiun familian nomon pro la bridoj aŭ harecplumoj kiuj ĉirkaŭas siajn fortikajn bekojn.

Distribuado
-----------

La Granda barbulo estas loĝanta nemigranta reproduktanta specio en la montetoj el Pakistano orienten al suda Ĉinio kaj Laoso. Temas pri specio de ĉiamverdaj humidaj arbaroj de 600-2,565 m de altitudo. Ili nestumas en arbotruo.

Precize estas tiu specio en Pakistano, Barato, Nepalo, Butano, Bangladeŝo, Birmo, Tajlando, Laoso, Kamboĝo, Vjetnamo kaj suda Ĉinio.

Aspekto
-------

Tiu ĉi estas **la plej granda barbulo** ĉar ĝi estas 32-33 cm longa kaj 210 g peza. Ĝi estas diketa birdo, kun mallonga kolo, granda kapo kaj mallonga vosto. La plenkreskulo havas **bluan kapon** (kun iom da metaleca brilo en gorĝo), grandan flavan bekon kun nigra pinto en supra makzelo, brunajn dorson kaj bruston (ankaŭ iom brilecaj), verdostriita flava ventro kaj tre ruĝa subpugo. La resto de la plumaro estas **verda**, kiel la tre verda vosto, sed kun iom da blua nuanco en centra dorso, ventro kaj bordo de flugiloj. Ambaŭ seksoj kaj nematuruloj estas similaj.

La teritoria alvoko de la masklo estas tre laŭta *kej-oh*. La alarmo estas akra *kiab*, kaj alia alvoko kiel ripeta *piu-piu-piu-piu*.

Listo de subspecioj
-------------------

* *Megalaima virens clamator* Mayr, 1941
* *Megalaima virens indochinensis* Rand, 1953
* *Megalaima virens magnifica* E.C.S. Baker, 1926
* *Megalaima virens marshallorum* Swinhoe, 1870
* *Megalaima virens mayri* Ripley, 1948
* *Megalaima virens virens* (Boddaert, 1783)

Referencoj
----------

* **Birdlife International** Arkivigite je 2007-09-29 per la retarkivo Wayback Machine
* **Grimmett, Inskipp** kaj **Inskipp**, *Birds of India* ISBN 0-691-04910-6
* **Robson**, Craig *A Field Guide to the Birds of Thailand* ISBN 1-84330-921-1