recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Tanzanio estas federala respubliko, kie la prezidento estas samtempe la ŝtatestro kaj registarestro.

La reĝimo estas parlamenta, kaj multpartia.

Politika kunteksto
------------------

La kontinenta parto Tanganjiko iĝis sendependa en 1961 kaj fariĝis membro de la UN. Unu jaron poste ĝi transformiĝis al respubliko sub gvido de prezidento Julius Nyerere, sed restis membro de la Brita Komunumo. Tanganjiko unuiĝis en 1964 kiel federacia ŝtato kun insulo de Zanzibaro (kiu estis brita protektorato ĝis 1963) kaj ŝanĝis la landonomon al Tanzanio.

La konstitucio de 1977 garantiis aŭtonomion de Zanzibaro (kaj la al ĝi apartenanta Pemba) ene de Tanzanio, sed la konstitucio rekonis nur sola leĝa politika partio la partion de Nyerere, la Tanzanian Revolucian Partion.

La reĝimo de Nyerere estis modelo de *afrika vojo al socialismo*, kiu baziĝas je *ujamaa* (familieco), je familiaj mastrumejoj kaj memvolaj kooperativoj. Tiu socia eksperimento malsukcesis - spite al la eksterlanda financa kaj teknika helpo.

Dum la 1970-aj, 1980-aj jaroj, la manko de la ekonomia efikeco, la kontraŭstaro de la kamparanoj, la koruptado, la prezoeksplodo de la importita nafto kaŭzis financan ŝuldiĝon de la lando. En 1985, la nova prezidento iĝis Ali Hassan Mwinyi (anstataŭ Nyerere). Mwinyi promesis malpliigon de la ŝtata rolo en la ekonomio, tiel esperante fluon de investoj kaj helpoj en la landon. La ekonomia krizo ne mildiĝis, sed alvenis amaso da rifuĝintoj el la najbaraj landoj.

La multpartieco alvenis en 1992, kiam estis leĝigitaj dek unu partioj. En 1994 okazis la unuaj plurpartiaj elektoj, kaj en ĝi venkis la Chama Cha Mapinduzi (*Revolucia ŝtata partio*, CCM).

En la prezidenta elekto de 2000 la kandidato de la CCM, Benjamin Mkapa, venkis siajn tri ĉefajn rivalojn per 71% de la balotoj. La CCM akiris 202 de la 232 seĝoj de la Parlamento. Abeid Amani Karume, filo de la antikva prezidento Abeid Karume gajnis la prezidentajn elektojn de Zanzibaro. Grandaj protestoj okazis post la balotoj

Nuntempe
--------

La nuna prezidento de Tanzanio, elektita per rekta baloto en 2005, estas Jakaya Kikwete de la partio Chama Cha Mapinduzi. La daŭro de la prezidanteco estas 5 jaroj.

La ĉefministron nomumas la prezidento. La nuna ĉefministro estas Edward Lowassa.

La Parlamento havas 274 seĝojn, el kiuj 232 elektitajn per direkta voĉdono, 37 rezervitajn al virinoj nomumitaj de la prezidento kaj 5 por reprezentantoj de la Parlamento de Zanzibaro.

Zanzibaro posedas gravan aŭtonomion por siaj propraj aferoj.

Prezidento en 2021 estas Samia Suluhu kaj vicprezidento Philip Mpango. Ĉefministro estas Kassim Majaliwa.

Vidu ankaŭ
----------

* Abdallah Kigoda

* Kategorio Politiko de Tanzanio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Brazila Prezidento Getúlio Vargas (maldekstre) kaj Usona Presidento Franklin D. Roosevelt (dekstre) en 1936.
**Politiko de bona najbareco** (angle *Good Neighbor Policy*) estis usona politiko, uzata de Franklin D. Roosevelt de 1934 ĝis ĉ. 1937/1938 al Latinamerikaj ŝtatoj. La politiko entenis respekton de tiuj landoj kaj rezignon pri militistaj intervenoj je tiuj landoj.

Usono volis rezervi sian influon en Latinameriko per apogo de reĝimoj kaj per fortaj kulturaj kaj ekonomiaj kontaktoj.

Fono
----

Jam post anonco de la Monroe-doktrino en 1823, Usono pretendis la rajton por etigi la influon de la eŭropaj ŝtatoj en Latinameriko. „Ameriko por Amerikanoj" estis la doktrino de la usona ekstera politiko. En la sekvaj jardekoj, la signifo de Monroe-doktrino daŭre larĝiĝis.

Latinameriko evoluis pli kaj pli al postkorto de Usono, laŭ kio Usono militiste intervenis, se ĝi vidis minacon je siaj ekonomiaj interesoj (ankaŭ per la kanonŝipa politiko). Tiu larĝiĝo de la Monroe-doktrino estis oficialigita en la Roosevelt-korolario en 1904. Usono pretendis polican forton en la okcidenta hemisfero.

Post ekmilito de Usono en la unua mondmilito kaj la posta retiriĝo en la izolismo, la doktrino ne ŝanĝiĝis. La unuaj du respublikanaj prezidentoj post la unua mondmilito (Warren G. Harding kaj Calvin Coolidge apenaŭ interesiĝis pri la ekstera politiko. Tio ŝanĝiĝis nur kun Herbert Hoover, en kies inaŭgura parolo (en marto de 1929) li proklamis politikon de neinterveno en Latinameriko. Tiel forlasis usonaj marsoldatoj Nikaragvon kaj anoncis forlason de Haitio. Dume la usona ekstera ministerio sukcese peris inter Peruo kaj Ĉilio kaj same inter Peruo kaj Kolombio.

Anonco de la Politiko de la bona najbareco
------------------------------------------

Franklin D. Roosevelt anoncis en sia inaŭgura parolo – la 4-an de marto 1933 – la Politikon de la bona najbareco. Usonaj soldatoj forlasis Haition, oni subskribis en la sepa Tutamerika kongreso la *Konvencion de Montevideo* kaj la Amendon Platt estis ĉesigita (tiu amendo certigis por Usono interveno en Kubo). Roosevelt partoprenis en 1936 kiel unua usona prezidento en amerika kunveno. Oni interkonsentis pri kompensado pro naciigo de la naftoindustrio de Meksiko en 1938.

La politiko havis ankaŭ kulturajn komponentojn, rezultante radioprogramon ekz. Viva America; kaj la filmon de Walt Disney en 1942, *Saludos Amigos*.

La politiko helpis Usonon formi aron de lojalaj landoj en epoko, kiam la faŝisma Germanio kaj la ekspansionisma Japanio minacis usonajn interesojn. Post la dua mondmilito, tiu politiko erodis al simpla ekonomia influa politiko.

Vidu ankaŭ
----------

* Korolario Roosevelt
* *Saludos Amigos*
* Usona Imperiismo
* Doktrino de Monroe
**Preĝejo Sankta Johano kuirita en oleo** aŭ **Sankta Johano la Evangeliisto** estas romkatolika historia monumento en Hungario, en urboparto Gyöngyös en iama vilaĝo Gyöngyöspüspöki.

Historio
--------

Restis dukumento el 1332, kiu mencias paroĥon en Gyöngyöspüspöki. La mezepoka preĝejo funkciis eĉ dum dominado de la turkoj. En 1644 la konstruaĵo jam estis preskaŭ ruino, tial ĝi estis plene rekonstruita inter 1767–1773. La baldaŭaj renovigoj okazis en 1803, 1960, lastfoje en 2010.

Konstruaĵo
----------

La konstruaĵo situas sola en korto, kiu estas ĉirkaŭita per defenda muro 2 metrojn alta. Nepre menciindas, ke en la muro estas videbla tomboŝtono el la gotiko. Apud la defenda muro ŝtona kruco situas, kreita en 1910. La kirko havas unusolan turon en centro de la fasado, sube estas la enirejo. La navo finaĝas en okangula sanktejo, ekstere vidiĝas nur 3 el la 8 anguloj. Sakristio aliĝas al la sanktejo. Interne la kirko havas galerion. La ĉefaltara bildo estis pentrita en la 1940-aj jaroj.

Fontoj
------

* hungare kun foto
* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Kategorio Preĝejo Sankta Johano (Gyöngyös) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Pomer** [poMER] estas municipo de Hispanio, en la okcidento de la komarko Aranda kies ĉefurbo estas Illueca, en la okcidento de la Provinco Zaragozo (regiono Aragono).

Geografio
---------

Pomer estas municipa teritorio en la okcidento de la komarko Aranda, kie ĝi estas nordokcidente de Aranda de Moncayo. 

La loĝloko Pomer mem estas je 121 km sudokcidente de Zaragozo, provinca kaj regiona ĉefurbo, sur 1107 msm en la Iberia Sistemo, kio faras ĝin la plej alta municipo de la komarko Aranda kaj la dua en la provinco, ĉe la valo de la rivero Aranda kiu fakte tie ekfluas pro kunfluejo de kelkaj rojoj. Ĝi estas alirebla laŭ la ŝoseo A-1503 kaj poste laŭ montara loka ŝoseo. Apude estas la provinco Sorio okcidente, kaj plej proksima estas Borobia.

Historio
--------

Alfonso la 1-a definitive konkeris la areon en 1122 post la konkero de Tarazona kaj Calatayud. La loĝantaro estis ĉefe de mudeĥaroj kaj poste de moriskoj. Krome estis ankaŭ juda komunumo. En la sekvaj jarcentoj regis la lokon nobelaj gravuloj. En la 17-a jarcento ĝi pasis al la grafoj de Aranda.​ 

Preskaŭ ĉiuj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento, kaj same en Pomer kie oni plialtiĝis ĝis nunaj 25 loĝantoj en 2021. Evidente elmigrado ĝenerale foriris al industriaj aŭ pli viglaj areoj kiel Zaragozo, kaj Calatayud.

Aktualo
-------

Tradicia bazo de ekonomio estis agrikulturo (cerealoj, olivarboj, migdalarboj), kaj brutobredado (kortobirdoj, ŝafoj kaj porkoj), ŝuindustrio kaj sekva nutrindustrio (ĉefe vinproduktado); tekstila industrio konvertiĝis en ŝu-industrio. Nune gravas ankaŭ natura, kultura kaj rura turismo. 

Altiraĵoj estas la romanik-gotik preĝejo, neĝujo, vinkeloj kaj naturaj lokoj ĉefe ĉe la rivero.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Zaragozo

Referencoj
----------

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Pomer en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 803792
* VIAF: 316735960
 |
la protestantisma Johano-kirko en Metebach
La luterana vilaĝa **preĝejo Sankta Johano** (germane: *St. Johannes*) troviĝas en Metebach, kvartalo de Hörsel, Germanujo.

Historio
--------

La ejo konstruiĝis en la 1130-a jaro verŝajne sur iam pagankulte uzita altebenaĵo laŭ romanika stilo. En 1712 oni alikonstruis ĝin laŭ komisio kaj financite de la vilaĝa estro. Li postlasis al la komunumo legacon de 500 regnaj taleroj. La interezoj de tiu ĉi kapitalo disdoniĝis ĉiujare je kristnaskofesto inter la malriĉuloj.

Tiam la interno nove fariĝis laŭ stilo de kamparana baroko kaj estis kreita steloplena barelvolbo.

La orgeno alvenis en la 1834-a jaro. Kirkoture pendas du sonoriloj, el kiuj unu portas la jardaton 1416, la dua estas de 1743.

En 1972 ĝi malkonstruiĝis krom la dikaj muroj kaj la orgeno estis bruligita. Nur en 1998 eblis rekonstruo kaj meto de nova altaro. Hodiaŭ estas subtegmente gastoĉambro, komunuma salono kaj kuirejo. Benkaro laŭvica ne ekzistas, sed 70 seĝoj aranĝita en formo de U-o ĉirkaŭ al altaro. Laŭ neceso havas la kirkon kapaciton de lokoj.

Referencoj
----------

1. ↑  ethistorio sur privataj paĝaro de Michael Unger

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Preĝejo Sankta Johano (Metebach) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* la komunumo sur la paĝaro de la eklezidistrikto gotaa ene de EKMD

50.97011110.60859Koordinatoj: 50° 58′ 12″ N, 10° 36′ 31″ O (mapo)
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Pompadora verda kolombo** |
| --- |
|  |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Kolomboformaj *Columbiformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Kolombedoj *Columbidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Treron* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***T. pompadora*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Treron pompadora****(Gmelin, 1758) |
|
|
|
| Konserva statuso |
| {{{220px}}}**Konserva statuso: Malplej zorgiga** |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Pompadora verda kolombo  |

 |
| v • d • r |

La **Pompadora verda kolombo**, konata ankaŭ kiel **Grizfrunta verda kolombo** (*Treron pompadora*), estas birdo de la familio de Kolombedoj kiu estas disvastigata loĝanto kaj reproduktanto en tropika suda Azio el Barato kaj Srilanko orienten ĝis Filipinoj. En Barato, ili troviĝas kiel disaj loĝantaroj en la Okcidentaj Ghatoj, kaj en kelkaj partoj de Orientaj Ghatoj, nordorienta Barato kaj ĉe insuloj Andamanoj. Estas kelkaj subspecioj kun etaj diferencoj de grando kaj plumaro.

Aspekto
-------

La **Pompadora verda kolombo** estas fortika, mezgranda kolombo, 28 centimetrojn longa. La kapo, vosto kaj supraj partoj estas **brilverdaj, kun griza krono**. La kruroj estas ruĝaj kaj la beko estas maldika kaj grizeca. La flugilplumoj kaj vosto estas nigrecaj.

Las masklo havas avelkoloran dorson, kutime unuforman, sed kun verda makulo en la pli granda raso de Andamanoj kaj oranĝan makulon en brusto (malesta en la srilanka formo). La ino havas brilverdan dorson kaj malhavas oranĝon en brusto.

Kutimoj
-------

La **Pompadora verda kolombo** estas kutime sola aŭ en etaj grupoj. Ili manĝas semojn kaj fruktojn de ampleksa vario de plantoj. Tiu ĉi estas komuna specio de pluvarbaroj kaj similaj densaj humidaj arbaroj. Ĝi konstruas neston el bastonetoj en arbo, kie la ino demetas du blankajn ovojn. La flugo estas rapida kaj rekta, kun la regula flugilfrapado kaj eventuala vipado, kio estas karaktera de kolomboj ĝenerale.

Referencoj
----------

* BirdLife International (2004). *Treron pompadora*. *Internacia Ruĝa Listo de Endanĝeritaj Specioj*, eldono de 2006. IUCN 2006. Elŝutita 11 May 2006. Ne minacata
* *Birds of India* de Grimmett, Inskipp kaj Inskipp, ISBN 0-691-04910-6

* Pompadora verda kolombo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Pompadora verda kolombo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Pompadora verda kolombo en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
**Pompeius OCCO** (naskiĝinta verŝajne en 1483, mortinta la 22-an de novembro 1537) estis germana-nederlanda komercisto kaj komisiito de la klano Fugger por ties bankejo en Amsterdamo.

Pompeius Occo. Portreto de Dirck Jacobsz, ch.1531

Vivo
----

Nur malmulte konatas de lia origino. Certas ke li edukitis ekde 1494 fare de sia onklo Adolph Occo kaj ke li heredis en 1503 la bibliotekon faman de Rudolf Agricola. Agricola siavice estis ricevinta ĝin de Occo.
Ĉirkaŭ la jaro 1510-a Occo setlis en Amsterdamo. Lia domo *Het Paradijs* en la strato Kalverstraat iĝis renkontiĝloko de artistoj kaj intelektuloj de tuta Eŭropo. Li estis ankaŭ bankisto kaj de la ĉefepiskopo de Trondheim kaj de la dana reĝo Kristiano la 2-a. Kiam la kverelo inter la reĝo kaj la ĉefepiskopo Erik Valkendorf ekgraviĝis, la ekleziula moŝto fuĝis Amsterdamon. Tie li kaŝiĝis certan tempon ĉe Occo. 
Valkendorf kaj Occo ŝatis ambaŭ librojn antikvajn. En la kolektoj de la (nun fermita) *Muzeo Enschedé* en Haarlem troviĝas ilustrita biblio norvega, donacaĵo de Valkendorf al Occo. Occo havis ankaŭ peran rolon en la fabrikado de la unuaj presitaj libroj por Norvegio, t.e. meslibro (*Missale Nidrosiense*) kaj breviero (*Breviarium Nidrosiense*). Alia projekto, kiu jam estis mendita en 1520 far Valkendorf ĉe la oficino de Doen Pieterszoon (pasiona libreto kun lignogravuraĵoj de Jacob Cornelisz. van Oostsanen, Lucas van Leyden kaj Jan de Cock), neniam realiĝis.

Literaturo
----------

* Prie ĉe *ostfriesischelandschaft.de*

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Pompeius Occo en la germana Vikipedio.*
katastrofo de 1912
la preĝejo ĉ. 1960
la preĝejo ĉ. 2021
La romkatolika **Preĝejo Sankta Jozefo** (germane: *Pfarrkirche Viehhofen*) troviĝas en Viehhofen, Aŭstrujo. Apartenas al la paroĥaro ankoraŭ la komunumoj de Maishofen kaj Saalbach.

Historio
--------

Jam ĉirkaŭ la 1692-a jaro la komunumo ricevis permeson starigi kapelon. Tio estis volita fare de la fideluloj jam delonge. Faritis kabano kun modestaj bildoj. Sed protestis la anoj de Zell am See kaj tiel daŭris ĝis 1767 ĝis fakta permeso por la gastejestro Augustin Gruber je kapelostarigo. Ĝin detruis akvego en 1789: ne antaŭ 1793 jesis la konsistorio la tuton. Unua konstruaĵon faris en 1796 la majstra masonisto Andrä Huber el Kitzbühel. Konsekro estis en la 21.12.1797 kaj kristnaske festitis tie la unua diservo. La unua animzorganto (vikaria) estis Johann Kufler (post 1800). Promociiĝo je propra paroĥu sukcesis en 1891. En majo 1912 eĉ la armeo devis sukuri por sekurigo de la tuta kirka/tombeja komplekso tuŝita per pluvegoj kaj kotofluo.

En 2008 konstruitis nova kadavrejo kaj plietendigitis la tombejo.

altarejo
orgeno

Arkitekturo
-----------

La preĝejo konserviĝis en simpla rektangula formo kun turo kaj firstotureto kun sonvolbo. Sakristio metitis malantaŭ la ĉefaltaro. Tiammode la kirko faritis laŭ empiro-stilo. Greka kaj romia antikvecoj karakterizatas per rekteco, severeco kaj leĝera eleganteco - interne kaj ekstere. La plej gravaj aĵoj substrekatas kaj la malpli gravaj malantaŭenŝovitis. Ĉefaltaro sen kolonoj kaj sen supra konstruaĵo montras bildon de la Sankta Familio kaj de Sankta Jozefo. Ĉe la enirejo troviĝas memortabulo pri la falintoj de dum la Unua mondmilito kaj la Dua mondmilito, parte kun fotoj.

Ture oni havas horloĝon kaj tri sonorilojn: la bronzajn sonrilojn muldis en 1951 en Bad Häring la firmao *Alpenländliĉe Metallwerke* (de Kurt Bühl).

En 1908 Hans Mertel el Salzburg-Gnigl faris novan orgenon: similegajn instrumentojn admireblas ĝis hodiaŭ en Großarl, Bad Gastein, Salzburg, Forstau kaj Krimml. En la 24.7.1912 li faris revizion. Ĉirkaŭ la jaro 1925-a necesis munti novan stanan orgenfasadon (fare de Adam Grünsfelder el Salzburg-Mülln. Alia restaŭrado estis en 1958, 1977 kaj 1994.

Vikariejo
---------

Tuj ankaŭpreĝeje estas domo por la vikario kiun konstruigis la komunumo mem kun monhelpo de fideluloj el aliaj pinzgau-aj komunujoj (de 2200 guldenoj). Grundojn kaj areojn por la preĝejo, tombejo, vikariejo kaj ĝardenon disponigis la gastejestro. En la 1950-aj tiu ĉi konstruaĵo estis senfunkcia kaj kadukiĝis tie ke malkonstruiĝo farotis en la 1960-aj jaroj. Sekve estas la nuna plej apuda konstruaĵo la hotelo *Oberwirt*.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Preĝejo Sankta Jozefo (Viehhofen) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* paroĥa hejmpaĝo Arkivigite je 2022-10-05 per la retarkivo Wayback Machine
* pri la orgeno
* listo de la deĵorintaj paroĥestroj
* komunuma cirkulero

Notoj
-----
Franca maristo kun ruĝa lana pompono sur sia ĉapo, 2008
Balmoral bereto kun ruĝa pompono.
**Pompono** estas lana globeto ĉe uniformaj ĉapoj de multaj mararmeoj kaj armeoj de la 19-a kaj la frua 20-a jarcento.

Fabrikado
---------

Por fari pomponon necesas disponi du diskojn el dika papero kaj eltranĉi el la centro rondan truon. Longa fadeno el lano estas tiam volvita ĉirkaŭ la duobla kartona ringo. Fine oni distranĉu la fadenojn laŭ la ekstera rando de la ringoj, metu fadenon inter la du ringoj, knodu ĝin firme kaj disŝiru la kartonajn ringojn. Foje necesas fortranĉi kelkajn tro longajn lanerojn.

* 
* 
* 
* 
* 
*

Sportilo
--------

Aplaŭdigistino de la *New England Patriots* kun pomponoj
Post la dua mondmilito la nun konata ilo de aplaŭdigistinoj estis nomata *pom-pono*. Tiam ĝi estis farita el ŝtofo, poste ankaŭ el papero. Ekde 1965 kreiĝis vinilaj pomponoj, kiuj rapide disvastiĝis. Nuntempe ili ekzistas ĉiaj laŭ farboj aŭ formoj.

Bibliografio
------------

* Laurent Mirouze: *Infanteristen des Ersten Weltkriegs* Verlag Karl-Heinz Dissberger, Düsseldorf 1990 ISBN 3-924753-28-8
* Friedrich Köhler: *Taschenwörterbuch der französischen und deutschen Sprache* Verlag von Philipp Reclam jun. Leipzig 1927

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Pompono en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Klarigoj por krei pomponon (germane, kun facile kompreneblaj bildoj)[*rompita ligilo*]
* Klarigoj por krei pomponon (france kun desegnaĵoj)[*rompita ligilo*]
**Preĝejo de Apoteozo de Sankta Kruco** estas romkatolika Monumento historia en Hungario, en vilaĝo Ganna.

Historio
--------

La preĝejo kaj samtempe maŭzoleo de familio Esterházy estis konstruita en la frua 19-a jarcento. Ĝi estas malgrandigita imito de Panteono. La orgeno estas aŭdebla ekde 1840.

Konstruaĵo
----------

La preĝejo formas grekan krucon. La supraĵo estas granda kupolo, kies diagonalo estas 16 m. Dum la konstruado ĝi estis la plej granda kupolo de la lando. La ĉefaltara marmora skulptaĵo prezentas Dipatrinon. Ankaŭ la altaro estis farita el marmoro. Ankaŭ la ceteraj skulptaĵoj kaj reliefoj estas altvaloraj. Sub la preĝejo kriptoj etendiĝas, kie 54 familianoj de Esterházy estis entombigitaj en bronzajn kaj marmorajn sarkofagojn.

Longe lingvo de la mesoj estas la germana. Kermeso okazas en la 14-an de septembro.

Fontoj
------

* hungare[*rompita ligilo*]
* hungare
* hungare


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Kategorio Preĝejo Sankta Kruco (Ganna) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **preĝejo Sankta Ladislao**, nomata laŭ Ladislao la 1-a, reĝo de Hungario, estas romkatolika monumento historia en Hungario, en urbo Mórahalom.

Historio
--------

Oni konstruis kapelon en 1892 memore al la inundo en Szeged. La nun videbla preĝejo konstruiĝis en 1903. Ekde la sama jaro la orgeno ekfunkciis. En 1934 oni establis altaron pri Sankta Antonio el Padovo. En 1948 la preĝejo ricevis novan ĉefaltaron. La preĝejo estis renovigita en 1973 kaj 2003. En 1988 nova orgeno alvenis.

Legendo
-------

La loĝantaro konas legendon pri la preĝejo. Laŭ tio ŝafisto pikis sian bastonon sur monteto en la teron kaj diris: "Baldaŭe oni konstruos preĝejon ĉi tie!".

Konstruaĵo
----------

La preĝejo etendiĝas sola. En mezo de la fasado estas la ĉefenirejo, pli supre la unusola kvadrata turo situas, kies pinto estas svelta piramido. La absido ĉe fine de la navo estas pli larĝa, ol la navo.

Fontoj
------

* hungare
* hungare
* hungare Arkivigite je 2016-05-15 per la retarkivo Wayback Machine
* hungare[*rompita ligilo*]


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Kategorio Preĝejo Sankta Ladislao (Mórahalom) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por aliaj signifoj, bv. rigardi la apartigilan paĝon: Valaĥio |

La **Princlando Valaĥio** aŭ **Princlando Valaĥujo** (rumane *principatul Țării Românești*) estis ŝtato en la historia regiono Valaĥio kun centro en Câmpulung kaj poste en Curtea de Argeș, kiu estiĝis komence de la 14-a jarcento sub princo Basarab la 1-a. Ĝis 1330 la princlando estis dominata de la Hungara reĝlando, sed povis liberiĝi per la batalo de Poseda, en kiu malvenkis reĝo Karolo la 1-a.

Valaĥio estis fondita kiel princlando komence de la 14-a jarcento fare de Basarab la 1-a, post ribelo kontraŭ Karolo la 1-a de Hungario, kvankam la unua mencio de la teritorio de Valaĥio okcidente de la rivero Olt datas el ĉarto donita al la vojvodo Seneslau en 1246 de Béla la 4-a de Hungario. En 1417, Valaĥio akceptis la suzerenecon de la Otomana Imperio; tio daŭris ĝis la 19-a jarcento, kvankam kun mallongaj periodoj de okupacio fare de Rusio inter 1768 kaj 1854. En 1859, Princlando Valaĥio unuiĝis kun Princlando Moldavio por formi la regnon de la Unuiĝintaj Princlandoj, kiu adoptis la nomon Rumanio en 1866 kaj oficiale iĝis la Reĝlando de Rumanio en 1881. Poste, sekve de la dissolvo de la Aŭstri-Hungaria Imperio kaj la rezolucio de la elektitaj reprezentantoj de Rumanoj en 1918, Bukovino, Transilvanio kaj partoj de Banat, Crișana kaj Maramureș estis alligitaj al la Reĝlando de Rumanio, formante la modernan Rumanian ŝtaton.

Referencoj
----------

1. 1 2  PIV: Valaĥio, Valaĥujo ♜ Danuba princlando, kiu, kunigita en 1859 kun Moldavujo, formis en 1881 la reĝolandon Rumanio.
2. ↑   Giurescu, Istoria Românilor, p.481
Koordinatoj: 90° 0′ 0″ S 0° 0′ 0″ O﻿ / ﻿90.00000 °S, 0.00000 °O﻿ / -90.00000; 0.00000 (mapo)

Elaviadila vido al novaj konstruaĵoj de la stacio (januaro de 2005)
Elaviadila vido al la stacio (1983)
**Polusa stacio Amundsen-Scott** (angle *Amundsen-Scott South Pole Station*) estas usona esplorstacio lokigita 100 m de Suda terpoluso en Antarkto. 

Ĝi estis nomita omaĝe al Roald Amundsen (kiel la unua li alvenis en la jaro 1911 al la suda poluso) kaj al lia granda rivalo Robert Falcon Scott (tiu alvenis al la suda poluso la 17-a de januaro 1912 kaj survoje reen li pereis).

Konstruado de la stacio
-----------------------

La stacio estis konstruita fare de dek ok membra grupo de konstruistoj de la Usona Mararmeo en novembro de 1956 kaj ekde tiu tempo ĝi estis seninterrompe loĝata kaj retenata. En la jaro 1975 aliĝis al la stacio *Geodeta katedralo* - konstruaĵo en formo sfera supraĵo, 16 m alta, 50 m en diametro, kiu fariĝis ĉefa konstruaĵo de la stacio kaj al kiu estis en la jaro 2003 alkonstruitaj novaj konstruaĵoj de la stacio (*Elevated station*).

Intertempe inter la stacio kaj la resto de la mondo estiĝis aviadila kunig per 3658 m longa aviokurejo. La aviadila komuniko al Amundsen-Scott estas certigita tra plua stacio, tra Polusa stacio McMurdo, kiu havas denove regulajn aviadilajn komunikojn kun Nov-Zelando.

Funkciado de la stacio
----------------------

Somere la nombro de loĝantoj de la stacio tipe superas 200, vintre restas proksimume 80-90 homoj. La stacio estas tute memsufiĉa, energion donas tri generatoroj por keroseno.

Esploro
-------

Esploragado de la stacio ensumigas la sekvantajn sciencfakojn:

* glaciologio
* geofiziko
* meteorologio
* fiziko de pli supra atmosfero
* astronomio
* astrofiziko
* biomedicino

Esperanto en la Stacio
----------------------

En Majo 2022 la unua Esperanto klubo de Antarkto estis fondita en la stacio. 

En Majo 2022 Esperanto Klubo estis fondita en la Polusa Stacio Amundsen-Scott.

Galerio
-------

* Vido al Elevated station el la suda poluso.Vido al *Elevated station* el la suda poluso.
* Enirejo en Geodetan katedralon.Enirejo en *Geodetan katedralon*.
* La stacio dum polusa nokto. Meze estas elektrejo, dekstre sube garaĝo kaj laborejo por mekanikistoj.La stacio dum polusa nokto. Meze estas elektrejo, dekstre sube garaĝo kaj laborejo por mekanikistoj.
* Domo de krudmaterialo kaj nutraĵoj el speciale reguligita LC-130 Hercules.Domo de krudmaterialo kaj nutraĵoj el speciale reguligita LC-130 Hercules.
* Sub "fermaĵo" de la katedralo.Sub "fermaĵo" de la katedralo.
* Geodeta katedralo fotita el la loko de la suda poluso mem.Geodeta katedralo fotita el la loko de la suda poluso mem.
* Pli granda detalo de Elevated station.Pli granda detalo de *Elevated station*.

### Eksteraj ligiloj

* Galerio de bildoj el la stacio (ankaŭ de interno) de unu el ties loĝantoj

Fontoj
------

1. ↑   Anonco de Esperanto klubo en Antarkto en Instagramo de la Uzanto "Celas"
La **preĝejo Sankta Ladislao**, nomata laŭ Ladislao la 1-a, reĝo de Hungario, estas romkatolika monumento historia en Hungario, en vilaĝo Segesd (Hungario).

Historio
--------

Franciskanoj alvenis en la malfrua 13-a jarcento. Ilia preĝejo estis konsekrita en 1295, sed li konstruis ankaŭ monaĥejon. En 1555 la franciskanoj rifuĝis pro la alvenantaj turkoj. En 1570 la turkoj plene malkonstruis la preĝejon kaj el la ŝtonoj ili konstruis fortikaĵon. En 1687 la turkoj estis forigitaj, tuj alvenis franciskanoj, kiuj konstruis lignan kapelon. La nun videbla preĝejo estis konstruita inter 1755 kaj 1777 (tiutempe konstruiĝis ankaŭ la nova monaĥejo). En la franciskano monaĥejo malfermis la unua apoteko de Somogy (historia departemento) en 1769. En 1823 ŝtormo detruis la turon kaj tegmenton. En 1945 la nazioj eksplodis la turon, en la sekva jaro la rekonstruado finiĝis. En 1950 la franciskanoj estis forigitaj, ilia signifa biblioteko malaperis. Depost la okazintaĵo gemaljunuloj loĝas en la monaĥejo. La orgeno estis farita en 1972.

Konstruaĵo
----------

La preĝejo kaj la unuetaĝa monaĥejo kontaktiĝas. La fasado estus simetrio, sed la turo situas en la flanka angulo, tial la turo disrompas la simetrion. La monaĥejo formas kvarangulon, tial en la mezo korto troviĝas.

Kermeso okazas la 27-an de junio.

Aerfoto pri la preĝejo kaj monaĥejo

Fontoj
------

* hungare
* hungare kun foto
* hungare kun foto
* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj Arkivigite je 2016-05-13 per la retarkivo Wayback Machine
* hungare kun 2 fotoj


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Kategorio Preĝejo Sankta Ladislao (Segesd) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Hispana barokorgeno (San Andrés, Valladolid, 1784) kun horizontalaj lamenfajfiloj
Hispana trumpeto en moderna orgeno
La **hispana trumpeto**  estas orgenregistro, kiu estas horizontale aranĝita en la orgenfasado.

En tradiciaj hispanaj orgenoj, je kiuj la manualoj estas dividitaj inter c¹ kaj c diesa¹, oni trovas en plene elkonstruita „trompetería" (trumpetaro; aŭ „lengüetería" lamenfajfilaro) en la basduono (B) horizontaltrumpetoj je 8′, 4′ kaj 2′ kaj en la diskantoduono (D) horizontaltrompetojn je 16′, 8′ kaj 4′. La karakteriza sono de ĉi tiuj lamenfajfiloj, kiuj preskaŭ ĉiam havas surbatajn lamenojn, ekestas pro tio ke la sonondoj el ĉi tiuj fajfiloj preskaŭ senbare (de aliaj fajfiloj aŭ orgenkestoj) povas disvastiĝi en la spacon.

Kutimaj nomoj estas:

* *Trompeta de batalla* (8′ B/D)
* *Trompeta de campaña* (8′ B/D)
* *Bajoncillo* (4′ B)
* *Clarín claro* (8′ D)
* *Clarín de batalla* (8′ D)
* *Clarín de campaña* (8′ D)
* *Clarín en quincena* (2′ B)
* *Trompeta magna* (16′ D)
* *Trompeta imperial* (32′ D aŭ 16′ D)
* *Trompeta quinta* (5 1/3′ D, B/D aŭ sen divido, maloftas)
* *Chamade* (16′, 8′ aŭ 4′ kun aŭ sen divido)
* *Trompette en chamade* (16′, 8′ aŭ 4′, kun aŭ sen divido)
* *Spanische Trompete* (16′, 8′ aŭ 4′, kun aŭ sen divido)
* *Royal Trumpet* (16′, 8′ aŭ 4′, kun aŭ sen divido, en modernaj orgenoj ofte kiel altpremoregistro)

Foje ankaŭ ekzistas horizontaltrumpetoj 16′ en la baso kun duona tublongeco (*trompeta bastarda*). *Trompeta magna* ankaŭ povus esti ene staranta trumpeto 16′ (D aŭ B/D, tiam B kun duona tublongeco). *Trompeta imperial* ankaŭ povus esti ene staranta trumpeto 32′ D aŭ 16′ D. *Trompeta real* preskaŭ ĉiam estas ene staranta trumpeto, normale je 8′, kiu ekzistas en preskaŭ ĉiu orgeno kun horizontalaj lamenvoĉoj.

Al la Trompetería ofte ankaŭ aparenas rigalecaj lamenregistroj Lingualregister (Dulzaina, Orlos, Viejas, Viejos) kun mallongaj konusaj aŭ cilindraj kalikoj en la pozicioj 16′ B/D, 8′ B/D, 4′ B/D (D malofte) kaj 2′ B.

Literaturo
----------

* Rudolf Reuter: *Orgeln in Spanien*. Bärenreiter, Kassel 1986

Vidu ankaŭ
----------

* Listo de orgenregistroj
* Orgenfajfilo
Emblemo de la princoj de Kimrujo; ĝi montras kronon, tri strutajn plumojn kaj la germanlingvan devizon "mi servas"
**Princo de Kimrujo** aŭ **Princo de Kimrio** (angle *Prince of Wales*, kimre *Tywysog Cymru*) estas titolo tradicie donita al la "verŝajna" aŭ "evidenta heredonto" *(heir apparent)* de la brita reĝeco. La lasta heredonto estis Princo Karlo, unua filo de reĝino Elizabeto la 2-a, ĝis sia reĝiĝo la 8-an de septembro 2022. La postan tagon li donis la titolon al sia filo Vilhelmo.

De 1301 kutime la plej aĝa vivanta filo de la reganto de Anglio (de 1707 de Britio kaj de 1801 de la Unuigita Reĝlando) ricevis la titolon "Princo de Kimrujo". Gravas la limigo "vivanta". Post la morto de lia una filo princo Arturo, Henriko la 7-a donis la titolon al sia dua filo, estonta Henriko la 8-a. Iĝante reĝo oni aŭtomate perdas la titolon, heredonto tamen ricevas ĝin ne aŭtomate, sed nur eksplicite de la oficanta reĝ(in)o.

De 1399 la princeco de Kimrujo estas ĉiam ligita kun la grafeco (*earldom*) de Chester. Jam la antaŭaj princoj de Kimrujo ricevis ankaŭ tiun grafecon, sed aparte de la princeco.

Notindas, ke la titolon Princo de Kimrujo ricevas nur la "verŝajna" heredonto, tio estas masklo ne forpuŝebla el la sukcedo per ia estonta naskiĝo. Povas esti la plej aĝa filo de monarĥo, aŭ post lia morto lia plej aĝa filo kaj tiel plu. Filinoj kaj gefratoj de la monarĥo povas ĉiam esti forpuŝitaj el la sukcedo de pli junaj viraj parencoj; do ili neniam estas konsiderataj "verŝajnaj", sed nur "supozeblaj" *(presumptive)* heredontoj. Tiel reĝino Elizabeto la 2-a neniam estis Princino de Kimrujo, ĉar teorie ĝis la morto de ŝia patro, reĝo Georgo la 6-a, povintus okazi la naskiĝo de vira filo lia, kiu havintus prioritaton pri la reĝeco.

* Princo de Kimrujo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Princo de Kimrujo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
En kompleksa analitiko, **poluso** de holomorfa funkcio estas certa speco de simpla specialaĵo, kiu kondutas kiel la specialaĵo 1/*z**n* je *z* = 0. Poluso de la funkcio *f*(*z*) estas punkto *z* = *a* tia, ke *f*(*z*) aliras malfinion kiel *z* aliras *a*.

La absoluta valoro de la Γ funkcio. Ĉi tiu montras, ke funkcio iĝas malfinio je la polusoj (maldekstre). Dekstre, la Γ funkcio ne havas polusojn, ĝi nur pligrandiĝas rapide.
Formale, supozu ke *U* estas malfermita subaro de la kompleksa ebeno **C**, *a* estas ero de *U* kaj *f* : *U* − {*a*} → **C** estas holomorfa funkcio. Se ekzistas holomorfa funkcio *g* : *U* → **C** kaj natura nombro *n* tia, ke

{\displaystyle f(z)={\frac {g(z)}{(z-a)^{n}}}}
por ĉiuj *z* en *U* − {*a*}, tiam *a* estas nomita **poluso de *f***. Se *n* estas elektita tiel malgranda kiel ebla, tiam *n* estas nomita la **obleco** aŭ **ordo de la poluso**. Poluso de ordo 1 estas nomata kiel **simpla poluso**.

Ekvivalente, *a* estas poluso de ordo *n*≥ 0 por funkcio *f* se ekzistas malfermita najbaraĵo *U* de *a* tia, ke *f* : *U* - {*a*} → **C** estas holomorfa kaj la limigo

{\displaystyle \lim \_{z\to a}(z-a)^{n}f(z)}
ekzistas kaj estas malsama de 0.

La punkto *a* estas poluso de ordo *n* de *f* se kaj nur se ĉiuj termo de elvolvaĵo de *f* kiel la serio de Laurent ĉirkaŭ *a* pli sube grado de *-n* estas nuloj kaj la termo de grado *-n* estas ne nulo.

Poluso de ordo 0 estas forprenebla specialaĵo. En ĉi tiu okazo la limigo lim*z*→*a* *f*(*z*) ekzistas kiel kompleksa nombro. Se la ordo estas pli granda ol 0, tiam lim*z*→*a* *f*(*z*) = ∞.

Se la unua derivaĵo de funkcio *f* havas simplan poluson je *a*, tiam *a* estas branĉa punkto de *f*. (la malo ne nepre estas vera).

Ne-forprenebla specialaĵo kiu estas ne poluso aŭ branĉa punkto estas esenca specialaĵo.

Holomorfa funkcio ĉiuj kies specialaĵoj estas polusoj estas meromorfa funkcio.

Vidu ankaŭ
----------

* Nulo (kompleksa analitiko)
* Restaĵo (kompleksa analitiko)
Interno de la kirko.
La preĝejo fotita de sur la Anger-placo.
Puto antaŭ la preĝejo.
La **Preĝejo Sankta Laŭrenco** estas unu el la multnombraj preĝejoj en la urbocentro de Erfurto.

Historio
--------

Krom la katedralo ĝi estas la unua memstara paroĥa preĝejo en Erfurto.
La plej malnova dokumento el la 1140-a jaro raportas, ke la majenca administranto (vicedominus) Gilberto estis fondinto kaj konstruiginto de la preĝejo. La konsekro efektiviĝis fare de la posta ĉefepiskopo Adalberto la 2-a (1138-1141). La dokumento krome atestas sendependecon de la katedralo kaj direktan submeton al la majencanoj (ekz. rajto enoficigi la pastrajn moŝtojn).

Ĉefepiskopo Peter von Mainz enkorpigis la preĝejon al la malriĉiĝinta komunumo de la preĝejo de la kanonikoj aŭgustenanaj, kio finiĝis post la protestantiĝo tie ekde 1523. La pastroj de la Laŭrenco-kirko ĉiam restis fidelaj al la katolika kredo kaj ilia preĝejo nur mallonge estis fermita dum la kamparana ribelo de 1525.

La konstruaĵo
-------------

De la romanika konstruaĵo ne restis spuroj; la plej malnovaj partoj estis la kvadrata turo kaj parto de la okcidenta muro de la komenco de la 14-a jarcento. Konsekrado de du altaroj en 1316 povus rilati al tiu gotika alikonstruo.

Dum incendio en 1413 forbrulis plejparte ankaŭ la Laŭrenco-kirko. La nun komencantaj laboroj fari trian konstruaĵon je la unua duono de la 15-a jarcento estigis la alkonstruon de norda flanka navo kaj la renovigon de la suda muro (ĉe la Anger-placon). Ĝi fariĝis la invitanta belaspekta flanko de la preĝejo. Oni altigis la fenestrojn super la tegmentan kornicon kaj aldonis orielojn, tekniko unika por Erfurto en la 15-a jarcento.

De 1888 ĝis 1893 grandparta restaŭrado okazis, kiam oni trarompis la orientan muron kaj alkonstruis multangulan absidon. En 1925 estis aldonita sakristio. Lastpasintaj renoviĝoj estis en 1996.

La komunumo
-----------

Apartenas al la komunumo paroĥa de Sankta Laŭrenco ankaŭ la anoj de la preĝejo de la Skotoj kaj de la preĝejo Sankta Georgo. Kun ne tute 3400 membroj ĝi estas unu el la pli grandaj erfurtaj urbokernaj komunumoj.

Religio kaj politiko
--------------------

Ĉi tie estis la unua preĝejo en GDR kie okazas - jam ekde 1978 - ekumenaj preĝoj por la paco. De tie ĉi la oktobron 1989 ekmoviĝis la una manifestacia marŝado al la preĝejo Sankta Andreo kontraŭe al la loka sidejo de la sekreta servo. Tio estis la komenciĝo de la t.n. ĵaŭdaj manifestacioj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Preĝejo Sankta Laŭrenco (Erfurto) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Hejmpaĝo de la komunumo paroĥa.

Notoj
-----

1. ↑  Evi Baumeister: *Gang der Betroffenen. Wie die Friedensgebete in der Erfurter Lorenzkirche den 89ern Kraft gaben* en: Thüringische Landeszeitung, de la 11-a de julio 2009
Kruda printempa rulaĵo, foje nomita freŝa rulaĵo (de la angla: fresh roll)
**Printempa** **rulaĵo** (ĉine, 春卷) estas la nomo de kelkaj apetitigaĵoj en ĉina kuirarto, vjetnama kuirarto kaj aliaj orientaziaj kuirartoj. Estas multaj varioj de la printempa rulaĵo, kaj ĝia plenigo kaj envolvado varias de regiono al regiono. En ĝia plej ofta versio, printempa rulaĵo estas farita el rulita rizpapero kaj plenigita kun diversaj plenigaĵoj kiuj povas enhavi legomojn, viandon kaj nudelojn, kiuj tiam estas frititaj, sed estas ankaŭ kutime servi ĝin nekuirita kaj plenigita kun freŝaj legomoj. Printempa rulaĵo estas konsiderata kiel Dim Sum plado .

La printempa rulaĵo estas servata kune kun diversaj tremposaŭcoj, ekzemple dolĉa kaj acida saŭco, Sriracha, kaj tremposaŭcoj bazitaj sur fiŝsaŭco.

En la ĝenerala publiko, kaj foje eĉ en restoracioj kaj inter fabrikistoj kaj komercistoj de la produkto, estas iom da konfuzo inter la "printempa rulaĵo" kaj la simila *Ovorulaĵo*. La ĉefa diferenco inter ili estas, ke printempa rulaĵo ĉiam estos rulita en tritika pasto, kaj la pasto kutime estos pli dika ol la papero uzata por ruliĝi la printempan rulon. Krome, la saŭcoj kaj plenigaĵoj servataj kun la amerika ovobulo tendencos plaĉi al la okcidenta palato. Dum printempa rulaĵo en ĝiaj diversaj versioj estas ofta en multaj landoj en Orienta Azio, la amerika ovobulo apenaŭ estos trovita tie.

Ĉi tiu plado estas la tradicia plado servata ĉe la Printempa Festo kiu okazas en Ĉinio, tial ĝia nomo en laŭvorta traduko de la ĉina kun la signifo "printempa rulaĵo".

Vjetnama versio de ĉi tiu plado estas nomita *Cha Zu*, kaj en Filipinoj la plado estas nomita *Lumpia*.

Referencoj
----------

1. ↑  Sri Owen.  (2014) *Sri Owen's Indonesian Food*. Pavilion Books. ISBN 9781909815476.

[*rompita ligilo*]

Vidu ankaŭ
----------

* Ovorulaĵo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 827023
 |
Laŭ la helena mitologio, **Ponto** aŭ **Pontoso** (el la greka *Πόντος*, «maro») estis antikva pre-olimpa mara dio. Li estis unu el la Protogenoj (*Unuenaskitoj*), filo de Geo (la Tero), sen maskla interveno laŭ la poeto Heziodo. Tamen, Higeno asertas ke liaj gepatroj estis Urano (la Ĉielo) aŭ Etero (la Aero), kaj Geo.

Skulptaĵo de **Ponto**, en Tomis.Laŭ Heziodo, Ponto estis ion pli specifa ol simpla personigo de la maro: li estis *ho pontos*, tio estas, "La Vojo", vorto uzata de la antikvaj grekoj por designi la maron Mediteraneon. Kun sia patrino Geo, li generis la plej antikvajn marajn diaĵojn: Nereo (*La mara maljunulo*), Taŭmaso (la respekt-frapa "miraĵo" de la maro, personigo de la danĝeraj flankoj de la maro), Eŭribio (*Forta diino*), Forko kaj lia fratino-partnero Keto.

Kun la nimfo Talaso (kies nomo ankaŭ signifas "maro", sed laŭ antaŭ-greka radiko), li generis la Telkinojn kaj ĉiun submaran vivantan estaĵon. La paro Ponto-Talaso estis anstataŭita de la grekoj per Pozidono-Amfitrito, kaj en arto, kaj en ilia kultado. Aldone, en la romiaj mozaikoj, la protogenaj maraj gedioj ofte estis Oceano kaj Tetiso. Ponto, fakte, ne havas propran mitaron, nek ĉefrolas rakontojn, krom sian aperon en la mitaj teogonioj kaj genealogioj.

  


| Partneroj kaj idaro |
| --- |
| Geo | Talaso |
| * Briareo
* Egeo
* Eŭribio
* Forko
 | * Keto
* Nereo
* Taŭmaso
* La Telkinoj
 | * La fiŝoj kaj maraj bestoj
* La Telkinoj
 |

Arta prezentado
---------------

Kompare kun Oceano, la mar-titano kiu ĉirkaŭis la teron, Ponto estis malpli personigita inter la helenoj. Tamen, li estis prezentita, ekzemple, en pentraĵo de la 3-a jarcento p.K. kiel priskribis la retorikisto Filostrato en siaj *Bildoj*. Krome, en romia skulptaĵo de la 2-a jarcento p.K. (ilustraĵo supre dektreflanke) Ponto, leviĝante de fuko, ektenas rudron kun lia dekstra mano kaj premas la pruon de ŝipo. Li eluzas murkronon, kaj akompanas Fortunon, kies drapaĵoj montriĝas ĉe la maldekstro, kiel ĝemela gepatrondioj de la havena urbo Tomis, en Moesio (ĉe la Nigra Maro).

En romia mozaiko li aperas kiel giganta kapo elirante el maro, kun akve-griza barbo kaj krab-pinĉiloj kiel kornoj.

Referencoj
----------

1. ↑  Evelyn-White, Hugh G. Ed. *The Homeric Hymns and Homerica with an English Translation*. Eld. William Heinemann Ltd, Londono, 1914.
2. ↑  Higeno. *Fabloj*.
3. ↑  La Nigra Maro, ekzemple, estis por la grekoj *ho pontos eŭeinos* (*Εὔξεινος Πόντος*), "la maro kiu bonvenigas fremdulojn".
4. ↑  Morford, Mark P. O. *Classical Mythology*, paĝ. 98 kaj 103. Eld. Oxford University Press, Novjorko, 1999. ISBN 0-19-514338-8, 9780195143386.
5. ↑  Apolodoro. Mitologia biblioteko, 1.2.2-6.
6. ↑  Eŭmelo. *Titanomaĥio*, 3.
7. 1 2 3 4 5  Heziodo. *Teogonio*, 233.
8. ↑  Bakilido. *Fragmento 52*.
9. ↑  Higeno. *Antaŭparolo*.
10. ↑  Diodoro Sicila. *Historio*, 5.55.1.

Eksteraj ligiloj
----------------

* angle Ponto ĉe Theoi.com
מושק ההימלאיה (זכר)Blankventra moskulo, masklo
Arealo 
La **Blankventra moskulo** aŭ **Himalaja moskulo** (*Moschus leucogaster*, el *Moschus* mosko kaj moskulo kaj el *leucogaster* blanka ventro) estas moskula specio kiu loĝas en Himalajo de Nepalo, Butano, Barato, Pakistano kaj Ĉinio. Ĝi estas listigita kiel Preskaŭ minacata en la Internacia Ruĝa Listo de Endanĝeritaj Specioj pro troekspluatado kio rezultas en probabla serioza populacia malpliigo.

Ĝi estis iam konsiderata subspecio de la Orventra moskulo, sed estis separita sur la bazo de diferencaj kraniproporcioj.

Trajtoj
-------

Blankventra moskulo.
La Blankventra moskulo estas tre bone adaptata por altaj altitudoj; ili montras adaptojn kiel tre bone disvolvigitaj ungojn, larĝajn fingrojn kiuj havigas pliigantan stabilecon sur krutaj deklivoj, kaj densan mantelon de densa hararo kun aer-plenaj ĉeloj por izoliĝi kontraŭ la ekstrema temperaturo. Dum ili ne havas kornojn, elstara trajto inter ĉiuj moskocervoj, estas ke ili posedas paron de longaj kaj facile rompeblaj kojn-dentoj kiuj kreskas kontinue. La maksimuma longo de tiuj dentegoj estas ĉirkaŭ 10 cm. Tiuj cervoj havas fortikan korpon; iliaj malantaŭaj gamboj estas multe pli longaj kaj pli muskolhavaj ol iliaj pli mallongaj, fajnaj antaŭaj gamboj. Anstataŭ kuri aŭ salti, tiu specio tendencas "kaŭri." La moskulidoj de tiu specio havas blankajn punktojn por helpi la kamufladon, sed kiam ili maturiĝas tiuj punktoj malaperas.

La Blankventra moskulo havas vaksecan substancon nome mosko kiun la masklo sekrecias el glando de sia abdomeno. La cervo uzas tion por marki teritorion kaj allogi inojn, sed tiu mosko estas uzata de homoj en fabrikado de parfumoj kaj kuraciloj.

Distribuado kaj habitato
------------------------

La Blankventra moskulo vivas en partoj de norda Afganio, Pakistano, Tibeto, Nepalo, Butano, kaj en norda Barato kiel en Ĝamuo kaj Kaŝmiro, Himaĉal Pradeŝ, Utarakando, Sikimo kaj Arunaĉal Pradeŝ. Ili loĝas en altaj alpaj medioj super altitudoj de 2500 m.

Notoj
-----

1. 1 2   Timmins, R. J.; Duckworth, J. W. (2015). "Moschus leucogaster". Internacia Ruĝa Listo de Endanĝeritaj Specioj. 2015: e.T13901A61977764. Alirita la 22an de aŭgusto 2020.
2. ↑  Groves, C. P. Yingxiang, W. Grubb, P. (1995). Taxonomy of Musk-Deer, Genus *Moschus* (Moschidae, Mammalia). Acta Theriologica Sinica 15(3): 181–197.
3. ↑  Ultimate Ungulate (Majo, 2010)  Arkivigite je 2007-10-16 per la retarkivo Wayback Machine
4. ↑  Nowak, R. M. (1999). *Walker’s Mammals of the World*. Seda eldono. The Johns Hopkins University Press, Baltimore and London
5. ↑  Rajchal, R. (2006). Population Status, Distribution, Management, Threats and Mitigation Measures of Himalayan Musk Deer (*Moschus chyrogaster*) en Sagarmatha National Park. Department of National Park and Wildlife Conservation, Tourism for Rural Poverty Alleviation Programme, Babarmahal, Kathmandu, Nepal
6. ↑  Macdonald, D. (2001). The New Encyclopedia of Mammals. Oxford University Press, Oxford

* Kategorio Blankventra moskulo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Blankventra moskulo en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 699509
 |
Mario-kirko en Sallmannshausen
**Preĝejo Sankta Mario** (germane: *Marienkirche*) troviĝas en Sallmannshausen, urbokvartalo de Gerstungen en Germanujo. La komunumo eklezijure apartenas al la Eisenaĉ-Gerstungen ene de la Evangelia Eklezio en Meza Germanujo.

Arkitekturo
-----------

La malsupra parto de la altareja turo datumas je la komenco de la 16-a jarcento. En 1717 la longa halo pligrandigitis kaj ricevis duonan groptegmenton. Kronogramo ĉe la suda vando de la ĥorejo trifoje montras en romiaj ciferoj la daton 1717. La ardeze tegmentitia turo komence estas kvadrata antaŭ evoluo je okangula sparjo. Sur ĝi roviĝas lanterno kun globa finiĝo. Teretaĝe de la turo estas la altarejo kiun supras bela kruconervura volbo. 

Ĉirkaŭ al 1760-a jaro oni pentris en la kirko navo la galeriaj parpetoj bildon de reĝo Davido kaj de la apostoloj. De la sama tempo datumas kvar grandaj pentraĵoj sur la ligna barelvolbo. Ili bildigas la anunciacion, la naskiĝon de Jesuo, la adoradon de la saĝuloj la bapton de Jesuo. La ambonaltaro el la 18-a jarcento staras sur du lignaj kolonoj. Tabernaklo kun romp-arko baratas per krado. 

Ankoraŭ ĉeestas malnova lavujo. Ĉe la norda muro altareja estas skulptita retablo de ĉ. 1500. En la kesto de la triptiko montras sin madono kun nimbo. Ŝin flankas du sanktaj episkopoj. En la navoj estas reliefe la apostoloj en du vicoj. Ĉe ties eksteraj flankoj estas bildoj de sanktuloj. Ĝis la 20-a jarcento pendis la altaro supere supre de la triumfarko kaj ĝiaj supraj anguloj estis sege forigitaj.

La orgeno kun 13 registroj sur du klavaroj kun pedalo kreitis en 1857 fare de la Holland-orgenfaristoj.

Literaturo
----------

* *Dehio-Handbuch der deutschen Kunstdenkmäler, Thüringen.* Deutscher Kunstverlag, München/Berlin 2003, ISBN 3-422-03095-6.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Preĝejo Sankta Mario (Sallmannshausen) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Notoj
-----

1. ↑  Marienkirche ĉe EKMD
2. ↑  detalaj priorgenaj informoj

51.00186910.105144Koordinatoj: 51° 0′ 7″ N, 10° 6′ 19″ O (mapo)
Fragmento de la enirejo en la jaro 2013
**Anhalter Bahnhof** estas la nomo de eksa stacidomo por interurba kaj regiona trafiko en Berlino. Ĝi troviĝas apud *Askanischer Platz*, ĉe *Stresemannstraße* en Berlin-Kreuzberg proksime al Potsdamer Platz. Ĝi estis konstruita kiel kapstacio antaŭ la pordoj de la jama urba muro (Berliner Zollmauer).

Hodaŭ postrestis nur ruinigita resto kaj la subtera metrostacio kun ĉi tiu nomo. La nomo rilatas al la regiono Anhalt (Anhaltio, kiu nun estas parto de la federacia lando Sachsen-Anhalt.

En la Esperanto vivo
--------------------

Pri aliaj Esperantaj lokoj en Berlino

### Kiel akvo de'l rivero

En la romano de Raymond Schwartz troviĝas situacio en la stacidomo, kiu rilatas al la apero antaŭ la unua mondmilito.

### Alveno de Zamenhof 1908

Post la  Universala kongreso en Dresden L. L. Zamenhof vizitis Berlinon, kie li prelegis en la urbodomo. Li alvenis trajne en la stacidomo.

### Fried kaj Suttner

Alfred Hermann Fried bonvenigis Bertha von Suttner en la jaro 1902, kiu venis el Vieno por prelegi en Berlin kaj priparoli la fondon de Deutsche Friedensgesellschaft, en kies sino ekestis 1903 la unua Esperanto-organizo de Berlino (la nuna Esperanto-Ligo Berlin).

* Anhalter Bahnhof (Berlino) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Anhalter Bahnhof (Berlino) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)