recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Métabief** (elparolo: [metabje]), esperante **Metabjeo** (esperantigo *Metabjefo* ankaŭ troviĝas sed estas konsiderata kiel erara pro tio ke la fina -*f* ne estas elparolata en la franca lingvo) estas kampara komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento *Doubs*, en la regiono Burgonjo-Franĉkonteo (france *Bourgogne-Franche-Comté*, prononco [burgonj frãŝkõte]). Fine de 2020 en la komunumo vivis 1 411 loĝantoj. Administre la komunumo apartenas al la arondismento *Pontarlier* (france *arrondissement de Pontarlier*), la centra kaj suda parto de la departemento, kaj al la kantono *Frasne*.

Geografio
---------

Métabief situas en la Ĵurasa Montaro sur alteco de inter 923 kaj 1 419 m s.m. (pinto de la monto *Morond*), proksimume 60 km sudoriente de Besançon. La najbaraj komunumoj estas Touillon-et-Loutelet norde, Les Hôpitaux-Neufs nordoriente, Jougne sudoriente, Longevilles-Mont-d'Or sudokcidente kaj Saint-Antoine nordokcidente. Landlimo kun Svislando troviĝas 4 km sudoriente de la vilaĝo.

Ekonomio
--------

Skiejo en Métabief
Origine Métabief estas agrikultura vilaĝo, kiu vivis el bovobredado kaj ĉefe produktis lakton kaj fromaĝon. Ekde la komenco de la 20-a jarcento, turismo fariĝis pli kaj pli grava enspezofonto. Somere la regiono inivtas al migrado, vintre multnombraj skiliftoj sur la deklivoj de la montoj *Morond* kaj *Mont d’Or* ebligas la skiadon en ĉiuj formoj. Per dekreto de la 12-a de marto 1979 Métabief enlistiĝis kiel franca nacia vintrosportocentro.

Trafiko
-------

Métabief situas flanke de la gravaj trafikvojoj proksimume 3 km sude de la Jougne-Pasejo, tra kiu grava ĉefvojo interligas la urbojn Vallorbe kaj Besançon. Seĝtelfero kondukas de la sudo de la komunumo al la pinto de *Morond* sur alteco de 1 419 m s.m. Buslinio de SNCF konektas la komunumon kun la stacidomoj de Frasne kaj de Vallorbe.

Biciklado
---------

En la jaro 1993 en Métabief okazis monda ĉampionado de ĉiuterenbiciklado. En 1994 en la komunumo pasis la eŭropa ĉiuterenbicikla ĉampionado kaj 1996 kaj 2003 la franca.

Esperanto-movado
----------------

Mireille Grosjean, kunprezidantino de SES, kaj Marion Bélisle, festas sian 25-jaran Esperanto-jubileon dum SFERO en Métabief.
De la 14-a ĝis la 17-a de oktobro 2010 en la feria domo *Les Sapins de l'Amitié* okazis la 3-a Svisa Familia kaj Feria Esperanto-Renkontiĝo (SFERO) sub aŭspicio de Svisa Esperanto-Societo, kiun partoprenis 45 personoj ĉefe el Francio, Svislando kaj Germanio. 

En tiu sama loko okazis FESTO 2012.

En la feria centro "Azureva" okazos dum pasko 2013 kongreso de SAT-Amikaro.

En la feria domo *Les Sapins de l'Amitié* okazis plurjare tutsemajnaj staĝoj pri esperanto organizitaj de Anne-Marie Ferrier.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2013-06-09. Alirita 2013-01-29.

Vidu ankaŭ
----------

* Kategorio Métabief en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

### Vidu ankaŭ

* Komunumoj de Doubs

### Eksteraj ligiloj

* Oficiala retejo de la komunumo Métabief en la franca lingvo
Infanino modlas figurojn  
 knedante stangetojn el modlopasto
**Modlopasto**, aŭ **knedpasto**, estas ĉiaspeca homogena, mola, knedebla substanco destinita por formi objekton per knedado kaj reliefigado farita per fingroj aŭ helpe de iloj. Ĝenerale, modlopasto estas knedebla sen akvo, sed ĝia knedebleco estas simila al tia atingita per aldono de akvo al faruno, gipso aŭ modla argilo.

Plej utiligata modlopasto, kaj tial preskaŭ "sinonimo" en la praktiko, estas industrie fabrikita miksaĵo el: Kalciaj saloj (ekzemple: kalcia karbonato CaCo3 aŭ kreto, ), mola parafino kaj alifataj acidoj (ekzemple: steara acido). Tiu ĉi modlopasto estas **plastilino**:

* Angle: *Plasticine*
* Ĉeĥe: *Plastelína*
* Finne: *Muovailuvaha*
* France:*Plastiline*
* Germane:*Plastilin*
* Hispane: *Plastilina*
* Itale: *Plastilina*
* Nederlande: *Plasticine*
* Portugale: *Plasticina*
* Ruse:*Пластилин*

La invento de Plastilino estis farita de la germano Franz Kolb, kiu patentis ĝin en 1880 aŭ 1890 (laŭ diversaj informofontoj). Tamen kelkaj atribuas la inventon al William Harbutt en Anglio en 1897, patentita en 1899, kaj komerce ekproduktita kun la nomo *Plasticine* la sekvintan jaron. La nomoj derivitaj de la angla *Plasticine* origine estis komercaj nomoj, tamen nuntempe ili ankaŭ estas uzataj en multaj landoj kiel ĝenerala nomo por modlopasto.

Utiligado
---------

* **Ludado**: Por infanoj, la formado de objektoj per modlopasto estas amuza ludo kiu helpas veki kaj disvolvi artecon, kreivecon kaj manan lertecon.
* **Animaciaj filmoj**: Por fari filmojn, fotitaj pozon-post-pozo (bildon-post-bildo) simile al desegnitaj filmoj, sed en kiuj la solidaj modlopastaj objektoj permesas tuja fidela tri-dimensia aspekto: ekzemploj estas la filmoj Wallace & Gromit aŭ Batalha, a Guerra do Vinil. Tamen, la kapabloj de komputilo ankaŭ permesas nun atingi tre fidelan tri-dimensian aspekton pli facile. Vidu artikolon Argil-animacio.
* **Industrio**: Por modli objekton prove, antaŭ ol fari la korespondan definitivan objekton per materialo malmoligebla.

* Modlopasto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Modlopasto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Martino ROSSI** (aliaj nomoj: *Martino de' Rossi, Maestro Martino da Como, Martino de Rubeis*; naskiĝinta en Blenio-Grumo antaŭ 1430, mortinta post 1470) estis la plej kontata gastrozofo de la 15-a jarcdento kaj mondskale la unua kuirista elstarulo. Li ĉefis en la roma palaco de la papa kamerlengo, la patriarko de Aquileia. Sur lia tomo legeblas enskribo kun la titolo *princo de la kuiristoj*.

*Ars coquinaria* de Rossi

Vivo
----

Li menciitis inter 1442 kaj 1468 kiel rektoro de la hejmo de San Martino Viduale je Blenio-Corzonese. Estante kuiristo de Gian Giacomo Trivulzio li verkis receptaron ("libro de cosina") kiu ege gravis por la esplorardo de gastronomio de la malfrua mezepoko.

Komenciĝis kariero lia ĉe la kortego de Francisko Sforza. Tre verŝajne li estas identa kun la en 1456 menciita kuiristo Martino, kun la en 1461 menciita Rubeus el Blenio kaj fine ankaŭ kun la supera kuiristo ("sopracogo") Martino, kiu rajtis akompani en la 1471-a jaro la dukon Galeazzo Maria Florencon.

Krome dedukteblas identecoj kun Martino, kuiristo de la patriarko de Aquileia kiu verkis *Liber de arte coquinaria* (kiu poste sub la titolo Epulario oftete represitis sen indiko de la vera fonto!) kaj kun la anonimulo kiu skribis *De honesta voluptate*. La humanisto Bartolomeo Sacchi laŭdis lin kiel neoficialan kuiriston por la papoj Paŭlo la 2-a kaj Siksto la 4-a.

Fonto
-----

* Giuseppe Chiesi: "Rossi, Martino", ĉe: *Dizionario storico della Svizzera* (DSS) (tie ĉi interrete)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Martino Rossi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Vikifontaro
* teksto de *Liber de arte coquinaria*
**Monda Bicikla Tago** estas internacia tago kan okazas la 3-an de junio. Ĝi estis aprobita la 12-an de aprilo 2018 kiel UN-a oficiala Tago por konscii pri diversaj sociaj avantaĝoj de uzo de biciklo por transporto kaj libertempo.   Post anonco, ĝenerala sekretario de Eŭropa Bicikla Federacio Bernhard Ensink, deklaris: "biciklado estas fonto de sociaj, ekonomiaj kaj mediaj avantaĝoj - kaj tio kunigas homojn. WCA (*World Cycling Alliance*) kaj FEC ege ĝojas pri ĉi tiu deklaro. Ĉi tiu UN-deklaro estas agnosko de kontribuo de biciklado al la Daŭripovaj Celoj."

Kampanjo
--------

Leszek Sibilski gvidis kampanjon antaŭenigi UN-Rezolucion por Monda Bicikla Tago, fine gajnante subtenon de Turkmenio kaj aliaj 56 landoj.  La emblemo de la Monda Bicikla Tago estis desegnita de Isaac Feld kaj la akompanan karikaturan filmeton faris profesoro John E. Swanson.    Ĝi prezentas biciklantojn diversspecajn pedalantajn ĉirkaŭ la mondo. Malsupre en la allogbildo estas la Kradvorto *# June3WorldBicycleDay* *.*  La ĉefa mesaĝo estas montri, ke biciklo apartenas kaj servas tutan homaron.

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑
5. ↑
6. ↑  Hernandez, Shinta, kaj Katie Torkashvan, eldonistoj.
7. ↑


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 727630
 |
**Modúbar de la Emparedada** [moDUbar delaempareDAda] estas loĝloko kaj municipo en la centro de la provinco Burgoso, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la komarko *Alfoz de Burgos*.

Geografio
---------

Mapo de la komarkoj de Burgoso. Alfoz de Burgos, centre kaj malhelverde.
Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 11,75 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 768 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, sed poste rekuperiĝis pro la proksimeco al la provinca ĉefurbo.

Ĝi distas 14 km de Burgoso, provinca ĉefurbo, kaj estas ĉe la valo de la samnoma rivero Modúbar. La municipop enhavas ankaŭ la loĝlokon Cojóbar [koĤObar].

Etimologio
----------

La origino de la loknomo *Modúbar* ŝajne estas rilata al araboj kiuj nomis la riveron Modúbar (en araba, مدور mudawwar, kiu signifas rondoforma​) aŭ laŭ aliaj teorioj povus deveni el antaŭromia vorto referenca al termontetoj. Pri la kromnomo *Emparedada* (enmurigitino), estas legendo pri riĉa sinjorino akceptita en la preĝejo post eksplodo de pesto kaj kuracita inter la muroj de la preĝejo, sed ankaŭ prie estas alternativa teorio kiu sugestas korupton de "Emperador" (imperiestro) reference al la reĝo Alfonso la 6-a.

Historio
--------

Oni trovis arkeologiajn restaĵojn el Prahistorio en Altotero.

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado fine de la 9-a jarcento.

Modúbar formis parton de la *Alfoz y Jurisdicción de Burgos* en la *partido de Burgos*, unu el dek kvar kiuj formis la komunumon *Intendencia de Burgos*. Estis reĝlanda jurisdikcio kun vicurbestro.

La loko havis fervojan stacion de la linio Santander-Mediterráneo, kiu funkciis inter 1930 kaj 1985. En la aktualo la iama fervojo estis konvertita en verda vojo.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj) kaj brutobredado (ŝafoj). Lastatempe plej ekgravis kultura kaj rura turismo, ekzemple piedirado tra naturaj lokoj. Inter vidindaĵoj menciindas la preĝejoj de Asuncio kaj de Sankta Kristoforo.

Estas kverkoj sur la monto kaj poploj, salikoj kaj fruktarboj en la valo. Nuna ekonomio estas bazata sur agrikulturo (cerealoj), industrio (fabriko de miksita furaĝo en Cojóbar) kaj servoj (konstruado kaj gastado ĉefe).

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Burgoso

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 775640
 |
Korto de la Moskeo de la Umajadoj.

Moskeo de la Umajadoj.
La **Moskeo de la Umajadoj** (arabe الجامع الأموي, *al-Djāmī banī Umaya*) aŭ **Granda Moskeo de Damasko** estas la plej grava moskeo de Damasko, la ĉefurbo de Sirio, kaj unu el la plej antikvaj kaj grandaj el la mondo. Ĝi estas konsiderata kiel la kvara plej sankta loko de Islamo. 

Ĝi situas en la malnova urboparto de Damasko, post la araba konkero, la moskeo estis konstruita de la kalifo de la umajada Ŭalido la 1-a en la jaro 705, post dek jaroj da konstruado, sur la bizanca katedralo dediĉita al Johano la Baptisto ekde la epoko de la romia imperiestro Konstantino la 1-a. Ĝi havas kapelon kie, laŭ la tradicio, troviĝas la kapo de sankta Johano la Baptisto (*Jahja*), konsiderata kiel profeto kaj en kristanismo kaj en islamo. Ĉi tiu konstruaĵo ankaŭ estis konstruita sur antaŭa romia templo dediĉata al Jupiter Damascenus, originale la siria dio Hadado, kaj modelo de la templo de la Suno de (Palmira Imperio). 

La moskeo ankaŭ estas grava por la ŝiajistoj, ĉar en ĝi troviĝas la kapo de Husejn, nepo de Mahomedo. Ĝi ankaŭ famas pro la gastigado de la maŭzoleo de la sultano Saladino, kiu situas en malgranda ĝardeno apud la norda muro de la moskeo.

La moskeo havas mezurojn de 157 x 97 m. Laŭ ĝia formo ĝi similas al romkatolika baziliko kaj estas unu el la eksterordinaraj ekzemplo de la antikva islama arkitekturo, uzante la ŝtonon kiel konstrumaterialon. Ĝi havas kvar pordojn, kupolon kaj tri minaretojn, ĉi lastaj konstruitaj pli malfrue el malsama stilo.

Referencoj
----------

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Moskeo de la Umajadoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 387722
* GND: 4212345-8
* LCCN: nr90002827
* VIAF: 140093358
 |
**DITRÓI Mór**; Himmelstein [di**tro**i] estis hungara aktoro, reĝisoro kaj teatrestro naskiĝinta la 5-an de oktobro 1851 en Koloĵvaro kaj mortinta la 16-an de februaro 1945 en Budapeŝto. Lia edzino estis Mari Eibenschütz.

Memortabulo pri Mór Ditrói

Kariero
-------

Mór Ditrói debutis en 1874 en la teatro de Koloĵvaro, ekde 1880 li ludis en la trupo de Ignác Krecsányi en Kassa, kie li ankaŭ reĝisoris. En 1881 li laboris en la Népszínház kaj en la sekvanta sezono en Debrecen, inter 1883–1885 en Szeged, poste en Nagyvárad, Sopron, Székesfehérvár, Szabadka. En 1887 li fondis la Aktorkooperativon Thália. Ekde 1887 ĝis 1896 li estris la teatron de Koloĵvaro, kie li en 1891 aranĝis Magyar Ciklus (Hungara Ciklo), en 1894–95 Shakespeare-ciklon. En 1896 li dungiĝis al Ferenc Beniczky kaj iĝis ĝia artdirektoro. En 1916 li pensiuliĝis, sed en 1917–18 li helpis Artúr Bárdos en la Teatro Belvárosi, en 1921 li reĝisoris, en 1922 li ludis en Teatro Renaissance, poste en Teatro Magyar. Al nomo de Ditrói ligiĝas la fondo de Aktorlernejo de la Gaja Teatro, kiu ekde 1903 (ĝis 1917 estrite de Ditrói) sub nomo de *Országos Színészegyesület Színészképző Iskolája* funkciis. Inter 1902 kaj 1922 li estis afergvidanta prezidanto de *Országos Színészegyesület*, poste ankaŭ kiel vicprezidanto agadis. Li estis framasono.

Elektitaj aktoroj en teatra kompanio de Ditrói
----------------------------------------------

* Emma Delli
* Károly Füredi
* Paula Horváth
* János Körmendy
* Klára Küry
* Kálmán Péchy

Libro
-----

* *Komédiások* (rememoraĵo, 1929).

Memorigiloj
-----------

* strato kaj memortabulo en Budapeŝto

Notoj kaj referencoj
--------------------

* *Magyar Színházművészeti Lexikon*
Migraj blokoj sidigitaj de glaĉero sur roka plataĵo.
Eratikaj ŝtonegoj en Frýdek-Místek el skandinavia ruĝa granito kaj gnejso
**Migra ŝtonoj** estas ŝtonoj kiuj estas transportitaj per akvo aŭ glaĉero super longa distanco. Migraj ŝtonoj povas esti ege grandaj (ŝtonegoj ĝis dimensioj de pluraj metroj) aŭ ŝtonetoj kiuj atingas dimensiojn de decimetoj kaj kiuj estas nuntempe uzataj por ornami ili per tekstoj kaj koloroj ( => Migraj ŝtonetoj kun tekst-arto)

**Migra ŝtonego**, **migra bloko** aŭ **eratika ŝtonego** estas bloko de roko, kiu estis en glaciepoko transportita per glaĉero al longa distanco, kie ĝi estis post degelo de la glaĉero sidigita en geologie tute malsama medio. Tiu ĉi teorio aperis nur en la 19-a jarcento, ĝis tiu tempo ilia apero estis klarigata pro tutmonda diluvo, vulkana agado aŭ farado de diabletoj, ciklopoj kaj pluaj mitaj kreituloj.

La markigo devenas el la latina *erare* signifanta *erarvagi*.

La grandeco de la migraj blokoj atingas vice decimetrajn ĝis metrajn dimensiojn, la maso mezproksime de kelke da tunoj. La plej granda eratika ŝtonego, nomata *Ŝtono de Triglav*, estas konata el vilaĝo Tychy (nuna Pollando, ĝis 1922 germane *Tichau*). Ties perimetro estas 44 metroj, alteco preskaŭ 8 metroj kaj ties maso estas taksata je 1500 - 2000 tunoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Dolmentombo
* Ŝtonegoj el Rovniny
* Migraj ŝtonetoj kun tekst-arto

* Migra ŝtonego en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Migra ŝtonego en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Mond-a Krucumado
La ***Monda Krucumado*** aŭ pli ĝuste ***Mond-a Krucumado*** ĉar temas pri familinomo Mond kaj ne pri nomo mondo (aŭ ***Krucumado Gavari***; kaj ambaŭ nomoj devenas el iamaj posedintoj) estas pentraĵo fare de la itala renesanca artisto Rafaelo.

Ĝi estis frua verko influita de Perugino, kaj origine ĝi estis retablero de la preĝejo de Sankta Domingo en Città di Castello, ĉe la naskoloko de Rafaelo nome Urbino. La pentraĵo montras Jesuon sur la kruco, kaj li aspektas pacema kvankam li estas mortanta. Estas du anĝeloj kolektante lian sangon en kaliko. Ĉe la maldekstro de Jesuo surgenuiĝas Maria Magdala, kun Johano la Evangeliisto stara ĉe ŝi. Dekstre Maria staras, kaj Hieronimo, al kiu la altaro estis dediĉita, surgenuiĝas. Ĉe la piedo de la kruco estas la skribaĵo RAPHAEL/ VRBIN / AS /.P.[INXIT] ("Rafaelo de Urbino pentris tion") en arĝentkoloraj literoj.

La pentraĵo estis transmitita al la Nacia Galerio de Londono fare de Ludwig Mond.

Ambaŭflanke de la pinta kutima skribaĵo INRI estas la suno kaj la luno spite ke la Konsilio de Konstantinopolo malpermesis tian simbologion ĉar temas pri referenco al aliaj religioj.

* Kategorio Monda Krucumado en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Migremiĝo** estas termino uzata pri la malkvieta kondutado de migrantaj birdoj ĉe la komenco de ilia normala migra periodo. Ĝi montriĝas kiel plia aktiveco, unuavice moviĝemo, jam antaŭ ol ili ekflugas al la loko celata en la koncerna sezono kaj povas ŝajni maltrankvileco. Migremiĝi povas ankaŭ aliaj bestoj, kiuj regule translokas sin al pli favora vivejo je ŝanĝiĝo de sezono.

Notu, ke en pluraj lingvoj, la scienco pri bestokonduto (etologio) uzas por la fenomeno migremiĝo la Germanan ĉi-sciencan fakterminon *Zugunruhe*, kunmetitan el *Zug* = tiro, tiriĝo, tiraĵo, vagonaro, konvojo &#151; tamen ĉi-okaze kun la signifo &#151; birda aŭ alibesta migrado kaj *Unruhe* = malkvieto (*Ruhe* = kvieto, trankvilo).
Eĉ enfermitaj kaj ne kapablaj vere ekmigri, migrobestoj montras similan konduton komence de sia migrosezono. Observante la moviĝadon kaj dormokutimojn en tia kaptiteco, eblas studi la sezonajn ciklojn de migrado.

Studoj pri enfermitaj birdoj montris, ke migremiĝon estigas unuavice internaj ŝanĝoj en la funkciado de la hormona glandaro. Tiuj kaŭzas ankaŭ aliajn ŝanĝojn ol nur la migreman konduton: ekzemple aktiviĝas grasiĝo de la korpo, kio signifas rezervan energion por la baldaŭa migrado. La jara ciklado de la hormona sistemo estas parte sendependa de eksteraj ŝanĝoj, kaj tial migremiĝo videblas ankaŭ en fermitaj kaĝoj. Sed eblas konstati ankaŭ influojn de la natura ĉirkaŭaĵo, unuavice de lumokvanto, t.e. tagolongo.

Oni ĝenerale kredis, ke la fenomeno migremiĝo troviĝas nur ĉe migrantaj specioj, tamen studo pri rezidemaj specioj montris etnivelan migremiĝon kun ĉi-cela aktivado. Tio supozigas, ke la endogenaj mekanismoj por migrada konduto eble ĉeestas en rezidemaj specioj. Pliajn indikojn pri endogenaj programoj por migrokonduto liveras la observado, ke la nombro da noktoj kun montrata migremo fare de enkaĝaj migruloj ŝajnas respondi al la respektiva migrada distanco.

Vidu ankaŭ
----------

* Tempobiologio
* Ornitologio
* Bestomigrado

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Rattenborg NC, Mandt BH, Obermeyer WH, Winsauer PJ, Huber R, et al. (2004): "Migremiĝa sendormeco ĉe la blankakrona emberizo (Zonotrichia leucophrys gambelii)" (en la Angla).
2. 1 2   (2006) "Migratory Restlessness in an Equatorial Nonmigratory Bird.", *PLoS Biol.* **4** (4), p. e110. doi:10.1371/journal.pbio.0040110.
3. ↑  Peter Berthold: *Vogelzug. Eine aktuelle Gesamtübersicht.* Wissenschaftliche Buchgesellschaft, Darmstadt 2008; Superrigardo pri migrado de birdoj, en la Germana.
4. ↑  Yokoyama K & DS Farner (1978). "Induction of Zugunruhe by photostimulation of encephalic receptors in white-crowned sparrows", *Science* **201** (4350), p. 76. doi:10.1126/science.566467. 

 Pri estigo de migremiĝo stimulante cerbajn lumsentilojn de blankakrona emberizo, en la Angla
5. ↑  Gwinner, Eberhard (1977). "Circannual rhythms in bird migration.", *Ann. Rev. Ecol. Syst.* **8** (1), p. 381–405. doi:10.1146/annurev.es.08.110177.002121.
Malnova variaĵo de Mondpasporta bindaĵo, en ses lingvoj sen Esperanto
La **Monda Pasporto** estas dokumento eldonata de la Mondserva Institucio, organizaĵo kreita de aktivisto Garry Davis en 1948. Ĝi aspektas simile al nacia pasporto aŭ alia oficiala dokumento, kaj entenas tekston en la ses ĉeflingvoj de la Unuiĝintaj Nacioj (la angla, araba, ĉina, franca, hispana kaj rusa) kune kun Esperanto.

La Mondan Pasporton oni intencas uzi kiel internacian, senpartian dokumenton por tutmonda kaj translima veturado; tamen la kreinto Davis volis ke ĝi ankaŭ estu uzata ĝenerale kiel "neŭtrala, senpolitika dokumento de identeco", baziĝanta sur la 13-a artikolo de la Universala Deklaracio de Homaj Rajtoj (kiu konstatas ke ĉiuj personoj havas la rajton vojaĝi).

Ĉiuokaze, la pliparto da ŝtatoj neniam agnoskis ĝian validecon kiel permeseblan oficialaĵon, dirante ke ĝi ne estas eldonata de kompetenta aŭtoritato. La Mondserva Institucio havas kopiojn de leteroj el ses nacioj donantaj agnoskon leĝan al Mondaj Pasportoj; tamen multe da ĉi tiuj leteroj estis skribataj en la 1960-aj kaj 1970-aj jardekoj. Tiu fakto sekve signifas ke eble hodiaŭ la dokumento ne plu estos akceptebla. Ofte, oni sukcesas transiri bordon per Monda Pasporto plejparte nur danke al malscio aŭ kaprico de enmigraj oficuloj, ne danke al la oficiala subtenado de la dokumento.

La Mondserva Institucio eldonas Mondajn Pasportojn al rifuĝintoj kaj aliuloj kiuj ne kapablas akiri validajn, uzeblajn veturdokumentojn. Tamen notindas ke multe da ili, ricevinte siajn pasportojn, poste trovis ilin senutilaj por transiri limojn.

Spite al ĉio ĉi, multaj famuloj posedis (aŭ nun posedas) mondpasportojn, el kiuj kelkaj klopodis per la dokumento internacie vojaĝi, ekzemple: la investoro Doug Casey, kiu asertis ke li per Monda Pasporto sukcesis eniri Islandon, Peruon, Polinezion kaj aliajn ŝtatojn; Jawaharlal Nehru, la unua ĉefministro de Barato; kaj Kenneth O'Keefe, usona pacaktivisto, kiu malsukcese penadis enveturi Iraken en 2003.

Unuopaj pasportaj paĝoj
-----------------------

* klarigaj notoj
* 
* 
* 
* informa paĝo pri infanoj
* atentigaj informoj (kun e-lingva tajperareto)

Referencoj
----------

* Listo de nacioj akceptintaj la mondpasporton kiel agnoskatan oficiale dokumenton, laŭ la institucio (angle) Arkivigite je 2011-05-12 per la retarkivo Wayback Machine

Vidu ankaŭ
----------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Juro |

* Mondcivitano

Eksteraj ligiloj
----------------

* Retĉefpago de la Mondserva Institucio (angle)
**Móric Szentkirályi** [sentkirAji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szentkirályi Móric** estis hungara juristo, politikisto, parlamentano, urbestro, kuracisto. Lia nobela antaŭnomo estis *ér-szentkirályi*.

Móric Szentkirályi en 1866
Memortabulo pri Móric Szentkirályi
Móric Szentkirályi  naskiĝis la 7-an de marto 1807 (laŭ aliaj informoj la naskiĝjaro estas 1809) en Pest (urbo), li mortis la 7-an de januaro 1882 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Móric Szentkirályi frekventis piaristan gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li akiris diplomon en Reĝa Universitato de Pest, li advokatiĝis en 1829, poste li iomete studis en germanaj universitatoj. Hejmenveninta li estis notario, poste subdepartementestro de Pest-Pilis-Solt-Kiskun, ankaŭ parlamenta deputito. Li estis opoziciulo (reformulo). Li fondis kun Lajos Kossuth, István Bezerédj kaj Teréz Brunszvik la unuan hungaran infanĝardenon en 1836. En 1838 li gvidis la Nacian Teatron, sed tiu posteno estis sensukcesa. Dum la Hungara revolucio de 1848 li iomete retiriĝis de la revoluciaj ideoj. Post falo de la liberecbatalo li akiris medicinan diplomon, poste li estis kuracisto en Pest, kie li kuracadis senpage. Inter 1865 kaj 1868 li denove estis parlamenta deputito, poste li ne estis reelektita, fine li estis la lasta urbestro de urbo Pest. Pro polemikoj li ne estis reelektita, tial poste li denove kuracadis.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Értekezés a magyar asszony jussairól* (Pest, 1829)
* *Jelentése Pest, Pilis és Solt megyék 1838 – 40. évi országgyűlési követeinek* (Pest, 1840)
* *Eszmetöredékek a vármegyék rendezéséről* (Budapeŝto, 1876)

Memorigiloj
-----------

* strato kun memortabulo en Budapeŝto

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 3-a punkto)
* hungarlingva biografio kun bildo (la koncerna teksto estas legebla post klako al majusklo SZ, poste serĉu la nomon)
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al majusklo SZ, poste serĉu la nomon)
**Miguel de la Madrid Hurtado** (naskiĝis la 12-an de decembro 1934 en Colima, Colima -- mortis la 1-a de aprilo de 2012 en Meksik-urbo) estis advokato de meksika ŝtataneco. De la 1-a de decembro 1982 ĝis la 30-a de novembro 1988 li estis la prezidanto de Meksiko, nome de la politika partio Partido Revolucionario Institucional ("partio revolucia institucia", PRI). Antaŭulo en tiu posteno estis la politikisto José López Portillo, posteulo Carlos Salinas de Gortari.

Miguel de la Madrid Hurtado kaj Ronald Reagan, dum 1988.La komenco de la regotempo karakteriziĝis per fortaj ekonomiaj problemoj kun inflacio de parto pli ol 100 procentaĵoj, ĉar lia antaŭulo José López Portillo mallonge antaŭ la fino de sia regotempo ŝtatigis la bankaron de la lando. Inter la jaroj 1983 kaj 1985 la kvoto de senlaboruloj kreskis je 25 procentaĵoj. Miguel de la Madrid Hurtado tial malreguligis kaj liberaligis la landan ekonomion, kion multaj ŝtatanoj tre malaprezis.

La 19-an de septembro 1985 tertremo de la forteco 8,1 de la Richter-skalo kaj sekva tertremo la venontan tagon detruis grandajn partojn de la landa ĉefurbo Meksik-urbo. Inter 5.000 kaj 20.000 homoj mortis kaj granda kvanto de la urbaj konstruaĵoj ne plu estis alireblaj. La reago de la registaro en la vidpunkto de multaj ŝtatanoj estis tro malrapida kaj tro malforta: Li malakceptis eksterlandan humanitaran helpon kaj en la unuaj horoj ne permesis kontakton inter la armeanoj kaj la civila loĝantaro, kio tre malhelpis la savon de homaj vivoj. Lia oficperiodo sume pro la multaj solvendaj problemoj konsideriĝas unu el la plej malfacilaj parlamentaj periodoj de Meksiko. La sekvan parlamentan baloton formale gajnis Carlos Salinas de Gortari de la partio Partido Revolucionario Institucional, sed tre fortiĝis la unuiĝinta maldekstro sub Cuauhtémoc Cárdenas, kaj la dekstre ekstremisma partio Meksika Partio pri Agado Nacia (Partido Acción Nacional) sub Manuel Clouthier - Miguel de la Madrid Hurtado poste rezignacie konfesas en fama citaĵo de intervjuo, ke laŭ li fakte "El PRI perdió las elecciones de 1988" ("La PRI perdis la elektojn de 1988").

En 1997 li estis inter la originaj subskribantoj de la Universala Deklaracio de Homaj Respondecoj, kiun proponis la Inter-Aga Konsilio de eksaj ŝtatestroj kaj ĉefministroj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* „El PRI perdió las elecciones de 1988" - la fama citaĵo de Miguel de la Madrid Hurtado (filmeto)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 287412
* GND: 121094529
* LCCN: n81071789
* VIAF: 29568541
* ISNI: 0000 0000 8108 2386
* SUDOC: 029757150
* BNF: 121312241
* BNE: XX1652644
 |
la romiaj provincoj dum la jaro 116, sub imperiestro Trajanus

**Moesia** (bulgare *Мизия*, antikve-greke *Μοισία*, rumane *Moesia*, serbe *Мезија*) estis antikva lando en sudorienta Eŭropo, sude de la rivero Danubo, en kiu origine loĝis la trakoj. Dum la jaroj 29 respektive 15 antaŭ Kristo la Romia Imperio konkeris ĝin kaj en la jaro 6 deklaris ĝin romia provinco: origine unu provinco, dum la imperiestro Domiciano en la jaro 87 la teritorio estis dividita en

* okcidentan parton, **Moesia Superior**, kaj
* orientan parton, **Moesia Inferior**,

dividitan de la rivero *Cebrus* (la moderna *Cibirica* respektive *Zibru*).

Ambaŭ provincoj kune ampleksis grandajn partojn de la hodiaŭaj ŝtatoj Serbio, Bulgario kaj Rumanio.

Dum la epoko de la imperiestro Tiberio ambaŭ provincoj estis ofte atakitaj de la nordaj triboj de dakoj kaj sarmatoj: Kiam la Romia Imperio konkeris Dakion en la jaro 106, la atakoj ĉesis, ĝis en la jaro 271 la gotoj devigis la romian imperiestron Aŭrelianon lasi al ili Dakion. La imperiestro *Valens* en la jaro 375 permesis al la okcidentaj gotoj, kiuj estis premitaj de la hunoj, ekloĝi en Moesia. Inter la 5-a kaj 7-a jarcentoj sekvis la slavoj. Ekde la jaro 679 aldone la prabulgaroj venis al la regiono kaj iom post iom miksiĝis kun la traka, romia kaj slava loĝantaro: Ekde la jaro 681 ekzistis la Bulgara Imperio.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rSPQR Provincoj de la Romia Imperio (en 117) SPQR |
| --- |
| Achaea • Aegyptus • Africa • Alpes Cottiae • Alpes Maritimae • Alpes Poeninae • Aquitania • Arabia Petraea • Armenia • Asia • Assyria • Baetica • Bithynia et Pontus • Britannia • Cilicia • Corsica et Sardinia • Creta et Cyrene • Cyprus • Dacia • Dalmatia • Epirus • Galatia • Gallia Belgica • Gallia Lugdunensis • Gallia Narbonensis • Germania Inferior • Germania Superior • Hispania Tarraconensis • Italia • Iudaea • Lusitania • Lycia et Pamphylia • Macedonia • Mauretania Caesariensis • Mauretania Tingitana • Mesopotamia • Moesia Inferior • Moesia Superior • Noricum • Pannonia • Raetia • Sicilia • Syria • Thracia |

 |

* Kategorio Moesia en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Monda Serio** (World Series) estas la ĉiujara ĉampionado de la nordamerika profesia plejaltnivela basbala teamaro (Maĵorliga Basbalo; angle *Major League Baseball*).

Unu teamo el ĉiu el la du "maĵoraj ligoj" — la Usona kaj la Nacia — partoprenas en serion de kvar ĝis sep ludoj. La unua teamo, kiu atingas kvaran venkon, gajnas la premion, kiu nomiĝas *Commissioner's Trophy* ("Trofeo de la Komisiito").

La Mondan Serion oni establis en la jaro 1903. Antaŭ 1969, la plej sukcesa teamo (laŭ venkoj-malvenkoj) en ĉiu ligo pluiris al la Mondserio. Ekde tiu jaro, la ligoj aranĝas eliminan turniron por decidi la ĉampionan teamon de la ligo, kaj la venkintaj teamoj el tiuj serioj kunluktas en la Monda Serio. Ĝis 2015 inkluzive, okazis 111 Mondaj Serioj; la Usona Ligo gajnis 64-foje kaj la Nacia Ligo 47-foje. La serio komenciĝas en oktobro (kaj kelkfoje etendiĝas en novembron), pro kio oni donas al ĝi la kromnomon *Fall Classic* ("Aŭtuna Klasikaĵo").

En 2015 la teamoj en la turniro estis Mets (el Novjorko) kaj Royals (el Kansasurbo). La Kansasurba teamo gajnis post kvin ludoj. Historie la plej sukcesa teamo estas Yankees (Novjorkaj Jankioj), kiu atingis la serion 40 fojojn kaj venkis 27 fojojn.
**Móricgát** [mOricgAt] estas malgranda vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Suda Ebenaĵo, en departemento Bács-Kiskun, en Distrikto Kiskunmajsa. La loknomo signifas: Maŭrico-digo.

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 33 km²
* Loĝantaro: 500
* Poŝtkodo: 6132
* Telefonprefikso: 76

Situo
-----

Móricgát situas sur ebenaĵo, fine de sakovojo el Jászszentlászló. Kiskunmajsa troviĝas 21, Kiskunfélegyháza 29, Kecskemét 54, Budapeŝto 139 kilometrojn  Arkivigite je 2016-12-20 per la retarkivo Wayback Machine.

Historio
--------

La unua mencio devenis el la 15-a jarcento. La turkoj faris senhoma la vilaĝon. Poste la kampoj apartenis al Szeged kaj formiĝis senfina vico da farmoj. En la 17-a jarcento Kiskunlacháza aĉetis la kampojn. Depost 1893 la loko apartenis al Szank. En 1927 la etfervojo Kecskemét-Kiskunmajsa atingis la setlejon. Móricgát iĝis memstara municipo en 1993.

Vilaĝservoj estas lernejo, infanĝardeno, kulturdomo, migra poŝto.

Vidindaĵoj
----------

* katolika preĝejo de 1950
* kalvinana preĝejo 1957
**Miguel Ángel REVILLA ROIZ** estas hispana politikisto. Li estas prezidanto de Kantabrio (aŭtonoma komunumo de Hispanio). Li estras la Regionisman Partion de Kantabrio (PRC).

Li studis Ekonomion kaj diplomatiĝis pri Bankoj kaj Bursoj en la Universitato de Eŭskio. Li ankaŭ estas bankestro. Inter 1974 kaj 1982 li estris la filion de Banco Atlántico en Torrelavega. Plie, de 1979 ĝis 1982 li estis instruisto pri Ekonomiaj Strukturoj en Santandero kaj poste iĝis profesoro en la Universitato de Kantabrio. En 1978 li publikigis libron pri la kantabra ekonomio.

En 1976 li kreis la Asocion por la Defendo de la Interesoj de Kantabrio, kiu estis la unua, kiu defendis Kantabrion kiel unuprovincan regionon. El ĝi li fondis, en 1978, la Regionisman Partion de Kantabrio (PRC), por kiu ekde 1982 li estas deputito ĉe la Parlamento de Kantabrio. En 1988 dum PRC-kongreso li elektiĝis kiel partiestro kaj reelektiĝis en la sekvaj kongresoj.

Dum la oficperiodoj 1995-1999 kaj 1999-2003 li estis vicprezidanto kaj konsilanto pri Konstruo, Loĝado kaj Urbismo de la Registaro de Kantabrio, kiu konsistis tiam el koalicio inter ties partio kaj la Popola Partio (PP).

Post regiona baloto okazinta la 25-an de majo 2003, li kreis koalicion kun PSOE (Hispana Laborista Socialisma Partio) kaj la 27-an de junio 2003 li iĝis Prezidanto de Kantabrio, ĝis 2011, kiam nova baloto donis absolutan plimulton al Popola Partio. Post baloto en julio 2015, li iĝis denove prezidanto de Kantabrio.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 41709
* GND: 1235801969
* LCCN: n82140714
* VIAF: 16123472
* ISNI: 0000 0000 2624 1233
* SUDOC: 163688389
* BNE: XX1436725
 |
*Ne miskomprenu kun Monyoród!*

**Mogyoród** [modjorOd] estas vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario en regiono Meza Hungario, en departemento Pest, en Distrikto Gödöllő. Mogyoró signifas: avelo.

Aerfoto pri Mogyoród
Bildo pri batalo ĉe Mogyoród

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 35 km²
* Loĝantaro: 4980
* Poŝtkodo: 2146
* Telefonprefikso: 28

Situo
-----

Mogyoród situas sur ebenaĵo laŭ flankovojoj, laŭ interurba tramo inter Budapeŝto kaj Gödöllő, aŭtoŝoseo M3 inter Budapeŝto kaj Miskolc preteriras, urbo Fót estas proksime. Budapeŝto estas 18 km-ojn for.

Historio
--------

En 1074 okazis grava batalo. Hungaraj princoj **Géza** kaj Ladislao venkis hungaran reĝon Salomono. Memore al la venko oni fondis abatejon. En la 20-a jarcento la vilaĝo evoluis multe pro la proksima ĉefurbo.

Vidindaĵoj
----------

* baroka katolika preĝejo de 1749
* golgoto
* **Hungaroring** konkursejo de sportaŭtoj, nomata Formulo Unu

Famuloj
-------

* en Mogyoród naskiĝis:
	+ aktoro Jácint Juhász
	+ operkantisto Magda Varga

Famaj nomportantoj
------------------

* matematikisto József Mogyoródi

Komunumoj pri *mogyoró* (=avelo) en Hungara reĝlando
----------------------------------------------------

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Bükkmogyorósd | Mogyorós | Mogyoród | Mogyorós | Mogyorósbánya |
| Mogyoróska | Tapolymogyorós | Újhelymogyoród |  |  |

* Kategorio Mogyoród en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Mohajra bereto** (pola *moherowe berety*) – pejorativa termino por kutime maljunuloj kiuj identigas sin kun la konservativul-nacia fluo de pola katolikismo, reprezentita inter aliaj per redemptoristo Tadeusz Rydzyk kaj lia amaskomunikilaroj kiel Radio Maryja. Ĉi tiu termino estis kreita de la karakteriza kapvesto, kiun portas stereotipaj reprezentantoj de ĉi tiu parto de la socio.

Historio
--------

Ĉe la turno de la 21-a jarcento, bireto farita el mohajro aŭ ĝia imitaĵo, ofte memfarita, estis populara kapvesto inter virinoj de la pli maljuna generacio.

La 7-an de decembro 2002, Robert Górecki, fotoĵurnalisto de la Toruń redakcio de "Gazeta Wyborcza", fotis grandan grupon da maljunuloj kaj mezaĝaj virinoj spektantaj la festojn de la 11-a datreveno de Radio Maryja sur granda ekrano, muntita en tendo starigita por la okazo en Toruń. La plej multaj el la virinoj portis mantelojn kaj ĉapelojn. La foto estis publikigita en "Gazeta Wyborcza" kun la surskribo: PARTIO DE MOHAJRAJ BERETOJ, t.e. aŭskultantoj de Radio Maryja dum la festo de la 11-a datreveno de la radiostacio.

Parodio
-------

Mohajraj beretoj estas la gvidmotivo de la satira kanto de Big Cyc "Mohajraj beretoj", kiu estis publikigita en aprilo 2006 en la albumo de la sama titolo. En la varbaj fotoj por ĉi tiu albumo, la membroj de la grupo portas mohajraj beretoj sur siaj kapoj. Referenco al mohajraj beretoj estas ankaŭ la kanto "Mohajra ninĵo" de la albumo *Gra?* de la El Dupa muzikgrupo.

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2009-02-17. Alirita 2009-02-17.

* Kategorio Mohajra bereto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Ŝejko **Hasan JUSEF** estas islamano, ano de la Islama Frataro kaj kunfondinto de la organizaĵo Hamas.

Vivo
----

Ŝejko Hasan Jusef kreskis en al-Janija kaj studis religion en Jerusalemo.
18-jara li finis sian studadon kaj translokiĝis al Ramallah, kie li laboris kiel imamo.
Meze de la 1970-aj jaroj Jusef translokiĝis al Jordanio por pli profunde studi islamon.
Tie li unuan fojon kontaktiĝis kun la Islama Frataro.

En la jaro 1977 Hasan Jusef revenis al Palestino kaj reaktivigis la islaman frataron. Subtenis lin tiucele, Ibrahim Abu l'Salem, unu el la fondintoj de la islama frataro. Samjare li edziĝis al lia fratino. Du jarojn poste naskiĝis lia filo Mosab Hasan Jusef.

En la jaro 1985 la Jusef translokigis sian familion al al-Bira kaj iĝis imamo en la rifuĝejo al-Amari.

En la jaro 1986 ŝejko Hasan Jusef fondis dum sekreta renkontiĝo kun 6 aliaj personoj la organizaĵon Hamas.

Septembre 1987 Hasan Jusef iĝis instruisto pri religio ĉe kristana privata lernejo en Cisjordanio.

Referencoj
----------

1. ↑  Mosab Hasan Jusef kunt Ron Brackin: *Sohn der Hamas. (Filo de la Hamas.)* SCM Hässler Verlag, 1-a eldono 2010, p. 22
2. ↑  Mosab Hasan Jusef kun Ron Brackin: *Sohn der Hamas.* SCM Hässler Verlag, 1-a eldono 2010, p. 23
3. ↑  Mosab Hasan Jusef kun Ron Brackin: *Sohn der Hamas.* SCM Hässler Verlag, 1-a eldono 2010, p. 24
4. ↑  Mosab Hasan Jusef kun Ron Brackin: *Sohn der Hamas.* SCM Hässler Verlag, 1-a eldono 2010, p. 29
5. ↑  Mosab Hasan Jusef kun Ron Brackin: *Sohn der Hamas.* SCM Hässler Verlag, 1-a eldono 2010, p. 29
6. ↑  Mosab Hasan Jusef kun Ron Brackin: *Sohn der Hamas.* SCM Hässler Verlag, 1-a eldono 2010, p. 35
7. ↑  Mosab Hasan Jusef kun Ron Brackin: *Sohn der Hamas.* SCM Hässler Verlag, 1-a eldono 2010, p. 30

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 327591
* GND: 1148562400
* LCCN: no2015010455
* VIAF: 314816045
 |
**Nodong-1** estas unuŝtupa mezatinga raketo (mez-atingopova), kiun evoluigis Nord-Koreio en la 1980aj jaroj. Ĝi havas la supozitan atingopovon de ĝis 1.500 km kaj povas kunporti eksplodkapon pezan je 1.000 kg.

Evoluo
------

Nodong-1 estas la pluevoluigo de soveta Scud-raketo. Ĝi estas komparebla kun la iraka *Scud-B*, *Scud-C/Al-Hussein* kaj *Scud-D/Al-Abbas*, sed kun pli granda trafprecizeco.

La usonaj spionaj satelitoj malkovris la raketon unuafoje en majo de 1990. La unua testo de la raketo okazis la 29an/30an de majo 1993, kiam la raketo flugis ĉ. 500 km kaj falis en la Japanan maron.

Struktursimilajn versionojn posedas Irano („Shahab-3") kaj Pakistano („Ghauri-II"). La laboroj pri la postaj versionoj (*Nodong-2*, ankaŭ *Nodong-B* aŭ *Nodong-X*) kondukis en 1997 al duŝtupa Taepodong-1.

Teknikaj datenoj
----------------

* Diametro: 1,32-1,35 m
* Alto: 15,8–16 m
* Atingopovo: 1.350-1.500 km
* Tipo de eksplodaĵo: kutima, kemia
* Pezo de eksploda pinto: ĝis 1.158 kg

vidu ankaŭ
----------

* Hwasong-5
* Hwasong-6
* Taepodong-1

Eksteraj ligiloj
----------------

*
Ekzemplo de tereno, puriginda dum Monda Tago de purigo
**Monda Tago de Purigo** (angle *World Cleanup Day*) estas tutmonda programo de sociaj agadoj, kies celo estas solvi la problemon de poluo de la Tero per solida rubo, inkluzive la problemon de mara rubo. Monda Tago de Purigo ne estas politika afero, apartenas nek al iu regna aŭ internacia politika partio, nek al iu religia organizaĵo, nek al aparta ideologio.

Monda Tago de Purigo okazas ĉiujare septembre. La unua Monda Tago de Purigo okazis en 15-a de septembro 2018, la sekva estis planita por 21-a de septembro 2019.

Priskribo
---------

Monda Tago de Purigo okazas en septembro, tutmonde dum la sama diurno (laŭ loka horzono). Eblas, ke apartaj aranĝoj enkadre de Monda Tago de Purigo okazas en alia tago. Monda Tago de Purigo ne apartenas al iu politika partio aŭ alia organizaĵo, sed tiuj povas partopreni en ĝi kaj organizi apartajn aranĝojn. Dum aranĝoj de Monda Tago de Purigo volontuloj purigas sian ĉirkaŭan naturan medion de rubo.

Ne ekzistas unu centro de Monda Tago de Purigo, estas reto de teamoj (plejparte ne-registaraj organizaĵoj), kiuj organizas aranĝojn en la tuta mondo. Unu el la plej gravaj organizantoj kaj iniciatantoj de Monda Tago de Purigo estas la movado Ni faru! (estone *Teeme ära!*, angle *Let's do it!*), kiu aperis en Estonio en 2008 kaj baldaŭ fariĝis tutmonda. En 2012 la movado lanĉis vicon de aranĝoj en la tuta mondo ("Monda Purigo 2012"), kiuj okazis ekde la 24-a de marto ĝis la 15-a de septembro. Oni povas rigardi Mondan Purigon 2012 kiel modelo de ĉiujara Monda Tago de Purigo.

### 2018

La 15-an de septembro 2018 okazis la unua Monda Tago de Purigo. Ĝi daŭris (krom aranĝoj, okazintaj en aliaj tagoj, sed enkadre Monda Tago de Purigo) dum 36 horoj, komenciĝis en Nov-Zelando kaj finiĝis en Havajo. Ĝi okazis en 157 regnoj kaj en ĝi partoprenis 17,8 milionoj da homoj, kiuj kolektis 88500 tunojn da rubo.

### 2019

Monda Tago de Purigo estis planita por 21-a de septembro 2019.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Monda Tago de Purigo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo

Referencoj
----------

1. ↑   World Cleanup Day 2019 action date announced (angle). Let's Do It Foundation (13a de decembro 2018).
2. 1 2 3 4   Our Story (angle). la paĝaro de "Monda Tago de purigo". Alirita 2019-04-19.
3. ↑   Let's Do It! World statistics - people, tonnes, status (angle). Let's Do It. Alirita 2019-04-19.
**Mohamedio** (en araba المحمدية, nome *Al-Mohammadiya*) estas grandurbo de Maroko, en la regiono de Granda Kasablanko. 

Mapo pri Maroko, kie Mohamedio estas trovebla laŭ la marbordo ĉe Kasablanko

Bazaj informoj
--------------

* Koordinatoj: 33° 41′ N 07° 23′ U﻿ / ﻿33.683 °N, 7.383 °U﻿ / 33.683; -7.383 (mapo)Koordinatoj: 33° 41′ N 07° 23′ U﻿ / ﻿33.683 °N, 7.383 °U﻿ / 33.683; -7.383 (mapo)
* Areo:  km²
* Loĝantaro: 206.896 en 2012
* Supermara alteco: 0–17 m
* Horzono: UTC, somere UTC + 1

Geografio
---------

Mohamedio situas laŭ Atlantiko inter Rabat kaj Kasablanko. La lasta urbo troviĝas 24 km.

Historio
--------

La haveno, kie nun estas Mohamedio, estis originale nomita Fédala ( Araba: فضالة). Tiu nomo venas de la arabaj vortoj Fadl Allah ( Araba: فضل الله) kiu signifas "favoro de dio". Eŭropanoj komencis vizitadi la urbon ekde la 15-a jarcento, tial la urbo uĝis grava centro de komercado. En 1942 la urbo partoprenis en alteriĝo de armeo de Usono.

Ekonomio
--------

Ĝi gastigas la ĉefan petrolrafinejon de Maroko, La Samir. Oni trovas same en la ĉirkaŭaĵo de Mohamedio la plej granda termika centralo de Maroko, kiu provizias grandparte al la regiono de la Granda Kasablanko. Ĝi enhavas ankaŭ la ĉefan petrolhavenon de Maroko.

Trafiko
-------

Mohamedio havas trairajn fervojon kaj ĉefvojon laŭ la marbordo.

Vidindaĵoj
----------

* historia urboparto kun parkoj
* plaĝo de 1925
* teatro

Teatro de Mohamedio

Klimato
-------

Mohamedio havas mediteranean klimaton, kie la temperaturo varias averaĝe inter 9-26 °C. Jare pluvas po 283 mm. Inter junio kaj septembro preskaŭ ne pluvas kaj tiam kulminas la temperaturo.

Ĝemelurboj
----------

* Francio Perpignan, Francio, 2009
* Francio Belfort, Francio, 2010
* Francio Dreux, Francio, 2010
* Belgio Gento (urbo), Belgio, 1982
* Libio Zaŭija, Libio, 2006
* Rusio Noginsk, Rusio, 2010
* Ĉina Popola Respubliko Jiangyin, Ĉinio, 2011

Fontoj
------

* Angla Vikipedio
La **Monda Tago de Rifuĝintoj**, angle *World Refugee Day*, estas ĉiujara internacia tago markita en la mondo la 20-an de junio, fiksita de Ĝenerala Asembleo de Unuiĝintaj Nacioj la 4-an de decembro 2000 (UN rezolucio 55/76). Ĝi rememorigas la kuraĝon kaj forton de la rifuĝintoj en la tuta mondo.

Historio
--------

Ambaŭ datoj, tiuj de la fiksiĝo kaj de la festado, ne estas hazardaj. En 2001 estis la 50-a datreveno de la proklamo de la Konvencio pri la statuso de la rifuĝintoj kaj senpatrujuloj (1951). Samtempe Organizaĵo por Afrika Unueco apogis la iniciaton por ke la Tago de Rifuĝintoj estu la sama tago kiel la Tago de la Afrikaj Rifuĝintoj, t.e. la 20-a de junio. De 2001 tiu ĉi tago estas celebrata kiel la Monda Tago de Rifuĝintoj.

### Celebrado

En pli ol cent landoj okazas solenaĵoj. Organizataj estas kulturaj eventoj kaj instruado, kiel ankaŭ konferencoj, programoj por familioj kaj infanoj, celantaj komprenigi la bezonojn de la rifuĝintoj en la tuta mondo.

La devizo de la solenaĵoj en 2010 estis *Ekkonu vian najbaron rifuĝinton*.

### Katolika eklezio pri rifuĝintoj

La duan tagon post celebrado de Epifanio en la Romkatolika Eklezio estas festata la Monda Tago de la Migrantoj kaj Rifuĝintoj. En instrukcio de Papa Konsilio pri Animzorgado de Migrantoj kaj Vojaĝantoj (1978), kiu instigas al regula festado de la Migranto-Tago, estas skribite: *Ĝi estas pripensita kiel ĝusta okazo por vigligo de kristanaj komunumoj pri respondeco koncerne la fratojn migrantojn kaj por devo de kunlaboro pri solvado de iliaj diversaj problemoj*.

Vidu ankaŭ
----------

* Azilo
* Pasporto Nansen
* Tago de Homaj Rajtoj
* Liberigo-Tago de Afriko
* UNITED por Interkultura Agado
* UNHCR
* UNRWA
* Dislokita persono

Eksteraj ligiloj
----------------

* World Refugee Day
* Photographs from World Refugee Day 2012
Instruisto kun lernantoj en otomana maktabo.
**Maktabo** aŭ *maktab* (arabe مكتب) aŭ **Maktabeh** (arabe مكتبة: ) aŭ **Maktabkhaneh** (perse مکتبخانه:) (aliaj transliterumoj estas *makteb, mekteb, mektep, meqteb, maqtab*), nomita ankaŭ Kuttab (arabe الكتَّاب: **Kottāb**), "lernejo", estas arabdevena vorto uzata por referenci al bazlernejo. Kvankam ĝi estis uzita ĉefe por instrui al infanoj legopovon, skribadon, gramatiko kaj islamajn studojn kiel *Qira'at* (deklamado de Korano), ofte oni instruis ankaŭ aliajn praktikaj kaj teoriajn studfakojn. Ĝis la 20-a jarcento, la *maktaboj* estis la nura edukrimedo en granda parto de la islama mondo.

La palabra *maktab* referencas nur arablingvajn bazlernejojn. *Maktab* estas uzata en daria persa lingvo en Afganio kiel termino egalvalora al lernejo, inkludanta ambaŭ lernonivelojn, nome baz- kaj mez-lernejojn. Aviceno uzis la vorton *maktab* samsence.

Maktaboj aŭ *kuttābs* estis iama metodo de edukado en Egiptio kaj aliaj landoj de islama majoritato, en kiu ŝejĥo instruis al grupo de lernantoj, kiuj sidis surplanke antaŭ lo. La studplano inkludis Islamon kaj klasikan araban, sed fokuse principe al la parkerado de Korano. Je la disvolvigo de modernaj lernejoj, la nombro de maktaboj malpliiĝis. *Kuttāb* signifas "verkistoj", plurale katatīb/*katatīb*.

En la komuna uzado de la moderna araba, *maktab* signifas "oficejo" aŭ "skribejo", dum *maktabah* signifas "biblioteko" aŭ "studejo" kaj *kuttāb* estas plurala vorto kiuj signifas "librojn".

Vidu ankaŭ
----------

* Madraso, por altnivela edukado

Notoj
-----

1. ↑  Google Translator, "Maktab (Arabic: مكتب): Office", *Google.com*, retrieved 1a de novembro 2013
2. ↑  Google Translator, "Maktabeh (Arabic: مكتبة): Library or (place of) Study", *Google.com*, retrieved 1a de novembro 2013
3. ↑  Google Translator, "Al Kottab (Arabic: الكتَّاب): The Book", *Google.com*, retrieved 1a de novembro 2013
4. ↑  M. S. Asimov, Clifford Edmund Bosworth (1999), *The Age of Achievement: Vol 4*, Motilal Banarsidass, pp. 34–5, (ISBN 81-208-1596-3)

* Kategorio Maktabo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 812990
 |