recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Iuj unuosferoj en eŭklida spaco.
En matematiko, **unuosfero** estas la aro de punktoj je distanco 1 de fiksita centra punkto; ĝeneraligita koncepto de distanco povas esti uzata. **unuoglobo** estas la regiono ene de unuosfero. Kutime specifa punkto estas distingita kiel la fonto de la spaco por studi kaj unuosfero aŭ unuoglobo estas centrita je tiu punkto. Pro tio oni parolas pri "la" unuoglobo aŭ "la" unuosfero.

Unuosfero estas simple sfero de radiuso unu. La graveco de la unuosfero estas je tio ke ĉiu sfero povas esti konvertita en la unuosferon per kombinaĵo de translacio kaj homotetio. Tiamaniere propraĵoj de sferoj ĝenerale povas esti uzataj por studi unuosferon.

Unuogloboj en eŭklida spaco
---------------------------

En eŭklida spaco de *n* dimensioj, la unuosfero estas aro de ĉiuj punktoj {\displaystyle x\_{1},\cdots ,x\_{n}} kiu kontentigas ekvacion

{\displaystyle x\_{1}^{2}+x\_{2}^{2}+\cdots +x\_{n}^{2}=1}
kaj la fermita unuoglobo estas aro de ĉiuj punktoj kontentigantaj neegalaĵon

{\displaystyle x\_{1}^{2}+x\_{2}^{2}+\cdots +x\_{n}^{2}\leq 1.}
### Formuloj de areo kaj volumeno

Volumeno de unuoglobo en *n*-dimensia eŭklida spaco kaj surfaca areo de unuosfero aperas en multaj gravaj formuloj de analitiko. La surfaca areo de unuosfero en *n* dimensioj, ofte skribita kiel {\displaystyle \omega \_{n}}, povas esti esprimita per uzo de la Γ funkcio. Ĝi estas

{\displaystyle \omega \_{n}={\frac {2\pi ^{n/2}}{\Gamma (n/2)}}}.
La volumeno de la unuoglobo estas {\displaystyle \omega \_{n}/n}.

Unuogloboj en normigitaj vektoraj spacoj
----------------------------------------

La **malfermita unuoglobo** en normigita vektora spaco {\displaystyle V}, kun la normo {\displaystyle \|\cdot \|}, estas

{\displaystyle \{x\in V:\|x\|<1\}}.
Ĝi estas la eno de la **fermita unuoglobo** de (*V*,||·||),

{\displaystyle \{x\in V:\|x\|\leq 1\}}.
La lasta estas unio de la antaŭa kaj ilia komuna rando, la **unuosfero** de (*V*,||·||),

{\displaystyle \{x\in V:\|x\|=1\}}.
### Komentoj

La 'formo' de la *unuoglobo* estas tute dependa de la elektita normo; ĝi povas havi 'angulojn', kaj ekzemple povas aspekti kiel [−1,1]*n* en okazo de normo *l*∞ en *R**n*. La *ronda globo* estas farita de la kutima hilberta spaca normo, kiu estas en la finia dimensia okazo la samo kiel eŭklida distanco; ĝia rando estas kio estas kutime intencita per la *unuosfero*.

Ĝeneraligo al metrikaj spacoj
-----------------------------

Ĉiuj tri el la pli supraj difinoj povas esti simple ĝeneraligitaj al metrika spaco, kun respekto al la elektita fonto. Tamen, topologiaj konsideroj (eno, fermaĵo, rando) povas ne aplikiĝi sammaniere (ekzemple, en mezuregaj spacoj, ĉiuj el la triopo estas samtempe malfermitaj kaj fermitaj aroj), kaj la unuosfero povas eĉ esti malplena en iuj metrikaj spacoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Unuocirklo
* Unuokvadrato
* Unuodisko
* Sfero
* Globo (matematiko)
* Normo (matematiko)
* Tabelo de matematikaj simboloj
**7146 *Konradin*** estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la 24-an de septembro 1960 de la usona astronomo Tom Gehrels de la Observatorio de la Monto Palomar (kantono San Diego, Kalifornio) kaj de la nederlandaj geastronomoj kaj geedzoj Ingrid van Houten-Groeneveld kaj Cornelis Johannes van Houten de la observatorio de Leiden, en la kadro de la *Palomar–Leiden survey*.

Tom Gehrels fotis la ĉielon en septembro kaj oktobro 1960, per la Schmidt-teleskopo de 122 cm de la Monto Palomar. La platoj tiel eksponitaj estis senditaj al la geedzoj Ingrid kaj Cornelis van Houten, kiuj ekzamenis ilin dum la sekvantaj jaroj.

Nomo
----

Ĝi estas nomita en honoro de la aŭstra astronomo Konradin Ferrari d’Occhieppo (1907–2007), emerita profesoro en la Universitato de Vieno kaj ano de la Aŭstra Akademio de Sciencoj. Li laboris pri la variantaj steloj, astrometrio, problemoj pri kalendaro kaj la historio de la astronomio. Lia ĉefa intereso estis la astronomiaj aspektoj de la stelo de Bet-Leĥem, temo al kiu li dediĉis unu libron kaj multajn artikolojn.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Objekto ĉe Minor Planet Center angle
* Parametroj kaj simulado de orbito ĉe *JPL Small-Body Database Lookup* angle
* Objekto ĉe *Space Reference* angle

| Antaŭe: | Listo de asteroidoj (7001 - 8000) | Poste: |
| --- | --- | --- |
| *7145 Linzexu* | **7146 *Konradin*** | *7147 Feijth* |
*Upanajana Sanskar* en Okcidenta Bengalo, Barato.
**Upanajano** aŭ *Upanayana* (en Sanskrito: उपनयन *upanayana*) estas ved-brahmina eduka ceremonio, nome unu el la tradiciaj *saṃskāra* aŭ ritoj de pasado al majoritato kiuj markis la akceptadon de studento fare de instruisto kiel, kiel guruo aŭ *aĉarja*, kaj inico de individuo en skolo de Brahminismo. Kelkaj tradicioj konsideras la ceremonion kiel spirita renasko por la filo aŭ estonta *dvija*, dufoje naskita. Ĝi signifas la akiron de sciaro pri Dio kaj la starton de nova kaj disciplinita vivo kiel *brahmachari*. Ĝi estas aplikebla nur al tiuj kiuj estas en Brahmin, Kŝatrija aŭ Vaiŝja Varna laŭ Hinduismo. Depende de la komunumo kaj la regiono, ĝi estas konata ankaŭ laŭ nombraj terminoj kiel janai aŭ janea, poita/paita, logun/nagun, yagnopavita, bratabandha, bratopanayan, mekhal. La Upanajana ceremonio estas eble la plej grava rito por Brahmin masklo, sekuriganta liajn rajtojn kaj responsojn kiel Brahmin kaj markante lian alvenon en plenkreskecon.

* Kategorio Upanajano en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 804368
 |
**7805 *Moons*** estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la 17-an de oktobro 1960 en kunlaborado de la usona astronomo Tom Gehrels de la Observatorio de la Monto Palomar kaj de la nederlandaj geastronomoj Ingrid van Houten-Groeneveld kaj Cornelis Johannes van Houten, de la observatorio de Leiden, en la kadro de la *Palomar–Leiden survey*.

Nomo
----

Ĝi estis nomita en honoro de la belga astronomino *Michèle Moons* (1951– 1998), fama pro ŝia laboro pri ĉiela mekaniko farita en la departemento de matematiko de la "*Facultés Universitaires Notre Dame de la Paix*", (Universitato de Namuro, Belgio). Ŝi estis helpanta redaktorino de la revuo *Celestial Mechanics and Dynamical Astronomy* dum preskaŭ dek jaroj. En la komencaj 1980-aj jaroj ŝi malvolvis analizan teorion pri la balancado de Luno, kiu estas vaste uzata de tiuj, kiuj analizas la movon de Luno. Ŝi poste laboris pri la efikoj de la orbita resonanco en la asteroida zono. Ŝia frua morto estas granda perdo por ŝia familio kaj por la scienco.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Objekto ĉe Minor Planet Center angle
* Parametroj kaj simulado de orbito ĉe *JPL Small-Body Database Lookup* angle
* Objekto ĉe *Space Reference* angle

| Antaŭe: | Listo de asteroidoj (7001 - 8000) | Poste: |
| --- | --- | --- |
| *7804 Boesgaard* | **7805 *Moons*** | *7806 Umasslowell* |
La **Uragano Marco** (aŭ **Marko**) kaŭzis gravajn inundojn en la Grandaj Antiloj kaj Centrameriko, spite restante sufiĉe for en la maro. La dektria tropika ciklono, dektria nome ŝtormo, kaj la naŭa uragano de 1996, nome Marko disvolviĝis en la okcidento de la Kariba Maro la 16an de novembro post la interagado de malvarma fronto kaj kelkaj tropikaj ondoj. Dekomence ĝi estis tropika depresio, kaj restis malforta dum ĝi veturis al sudokcidento kaj eventuale al sudo. Ĉe la 19a de novembro la depresio plifortiĝis en Tropika Ŝtormo Marko, tuj antaŭ malrapide kurbiĝi al ĝenerale orienta direkto. Marco rapide fariĝis uragano la 20an de novembro, kvankam alt-nivelaj ventoj kaŭzis ties malfortigon reen al tropika ŝtormo post tiu tago. La ŝtormo poste veturis nordorienten al Hispaniolo, sed poste ixgis preskaŭ senmova kaj kurba oriente, kaj poste duoble reen okcidenten.

Post malfortiĝis al tropika depresio la 22an de novembro, Marko re-fortiĝis al tropika ŝtormo la venontan tagon. Marko veturis nordokcidenten dum fluktuado laŭ intenseco antaŭ finfine malfortiĝi kaj dissolviĝi la 26an de novembro. Spite ne farinte pluvofalegon, Marko produktis fortajn pluvojn en Kubo, Hispaniolo, Centrameriko, kaj Jamajko, kiuj kaŭzis gravajn inundojn en kelkaj areoj. En Honduro, 4,000 hejmoj estis detruitaj, 40 pontoj estis rompitaj, preskaŭ 50,000 akreoj de plantejoj de banano kaj aliaj fruktoj estis inunditaj, kaj oni registris naŭ mortojn. Inundoj tuŝis ankaŭ aliajn landojn de Centrameriko, sed la efiko estis malpli akraj. Oni informis pri fortaj pluvoj en Kubo, kvankam oni ne konis klarajn inundodamaĝojn. Marko kontribuis al pliiĝanta inundo en Jamajko kaj kaŭzis tri aldonajn mortojn en la Dominika Respubliko. Ĝenerale, Marko kaŭzis 15 mortojn kaj proksimume damaĝon de 8.2 milionoj da dolaroj (de 1996).

* Kategorio Uragano Marko (1996) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Bildo de Rito dum 22-a de septembro
**Uragano Rita** estas la deksepa nomata ŝtormo, naŭa uragano kaj la kvina forta uragano de la 2005 uragana sezono. La ŝtormo jam batis Floridon kaj Kubon, kaj nune minacas Teksason kaj Luizianon en la Golfo de Meksiko kiel klaso-5-uragano. Ĝi jam atingis ventorapidon de 280 km/h. Ĝi estas la tria plej intensa uragano en la Atlantika baseno ekde mezurado de uraganoj komencis.

La Usona Nacia Uragana Centro prognozas, ke ĝi eble estiĝos klaso-5-uragano, kaj allandiĝos proksime de 24-a de septembro, apud Galveston kaj Corpus Christi en Teksaso. Pli ol 1 miliono da popoloj estis postulata evakui la marbordo de Teksaso kaj Luiziano pro ĝi.

De 1953, kiam oni komencis alfabete nomi la uraganojn de ĉiu jaro, Rita estas nur la dua kun komenca "R", do la dua 17-a uragano en jaro (nomoj komenciĝantaj per "Q" ne estas uzataj). En 1995 ekzistis uragano *Roxanne*, kiu tamen aperis nur en oktobro. Principe eblas reuzi la nomojn en postaj jaroj (do por esti preciza oni diru "Rita (2005)", sed post aparte fortaj kaj memorindaj uraganoj oni emas "pensiigi" ties nomon kaj ne reuzi ĝin.

Historio de la ŝtormo
---------------------

Rita estigis la 17-a nomata ŝtorma de la 2005 uragano sezono je 17-a de septembro, 2005, formiĝante nur antaŭ unu tago. Postulo por evakui la insulojn Florida Keys estis sendita baldaŭe poste. La ŝtormo damaĝis Kubo kaj insuloj Florida Keys kiel klaso-2-uragano.

La varmo akvo de la Meksika Golfo, nune 0.5 °C pli ol norma, estas favora por uragana kreskado. Kiam Rita eniris la golfo, ĝi rapide intensigis. Je 21-a de septembro, Rita atingis nivelon de klaso-5.

Eksteraj ligiloj
----------------

* "Uragano Rita, survoje al la Meksika Golfo, timigas Nov-Orleanon"[*rompita ligilo*] Ĝangalo.com

* Uragano Rita en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Uragano Rita en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

  

* Kategorio Uragano Rita en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**7868 *Barker*** estas malgranda malhela asteroido de la asteroida zono, malkovrita la 26-an de oktobro 1984 de la usona astronomo Edward L. G. Bowell elde la Stacio Anderson Mesa de la observatorio Lowell, sud-oriente de Flagstaff (Arizono).

Nomo
----

Ĝi estis nomita en honoro de la astronomo *Edwin S. Barker*, de la Observatorio McDonald. Li estas konata pro sia laboro de fizikaj observoj de asteroidoj kaj planedoj. Li estis estro de la Observatorio McDonald dum kelkaj jaroj en la 1980-aj jaroj, samtempe li daŭre studis la planedojn kaj plibonigis la kondiĉojn de vido de la observatorio. Li ankaŭ realigis vastan elrigardon de la atmosfero kaj redukton de la datumoj, de kiu rezultis la rekomendo lokalizi la teleskopon Hobby-Eberly sur la monton Fowlkes. En la komenco de la 1990-aj jaroj li estis disciplina sciencisto ĉe la sidejo de la NASA, kaj en 1997 kaj 1998, prezidento de la Divido pri Planeda Sciencoj de la *American Astronomical Society*.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Parametroj kaj simulado de orbito ĉe *JPL Small-Body Database Lookup* angle
* Objekto ĉe Minor Planet Center angle
* Objekto ĉe *Space Reference* angle

| Antaŭe: | Listo de asteroidoj (7001 - 8000) | Poste: |
| --- | --- | --- |
| *7867 Burian* | **7868 *Barker*** | *7869 Pradun* |
Bildo de Dio dum la kreado de la mondo
Ferecido de Siros, priskribita kiel mezepoka fakulo en la *Nurenberga Kroniko*
La **Nurenberga Kroniko** estas unu el la plej bone dokumentitaj, frue printitaj libroj. La kroniko estas ilustrita historio de la mondo, kies enhavo estas disdividita al sep epokoj:

* Unua epoko: De la kreado de la mondo ĝis la tutmonda diluvo
* Dua epoko: Ĝis la naskiĝo de Abrahamo
* Tria epoko: Ĝis Reĝo Davido
* Kvara epoko: Ĝis la babilona mallibereco de la juda popolo
* Kvina epoko: Ĝis la naskiĝo de Jesuo
* Sesa epoko: La "nuntempo" - laŭ la jaro de publikigo (1493) (plej larĝa parto)
* Sepa epoko: elrigardo pri la supozata fino de la mondo kaj la "lasta juĝo"

La kroniko unue publikiĝis latinlingve la 12-an de junio 1493 en la germana urbo Nurenbergo. Rapide sekvis germana traduko la 23-an de decembro 1493. Kleruloj estimas ke 1400-1500 latinlingvaj kaj 700-1000 germanlingvaj kopioj publikiĝis. Dokumento el la jaro 1509 raportas ke 539 latinlingvaj kaj 60 germanlingvaj libroj ne jam vendiĝis. Proksimume 400 latinlingvaj kaj 300 germanlingvaj kopioj pretervivis ĝis la 21-a jarcento.

La aŭtoro de la Nurenberga Kroniko estas Hartmann Schedel, dum Georg Alt verkis la tradukon al la germana lingvo. La konata artisto Albrecht Dürer estis metilernanto dum la kreado de la 1,804 lignoĉizaj ilustraĵoj. Anton Koberger estis la presisto kaj publikigisto.

Kiel estis kutime dum la epoko, la libro ne havis titolpaĝon, kaj do ne havis originan nomon. Latinaj kleruloj nomis ĝin **Liber Chronicarum** (**libro de kronikoj**), ĉar tiu nocio aperas en la enkonduka teksto de la latina eldono. Germanlingvanoj nomas ĝin **Die Schedelsche Weltchronik** (*La monda kroniko de Schedel*), por honorigi per la nomo la aŭtoron. Alilingvanoj kutime uzas la nomon "Nurenberga Kroniko" kaj per tio memorigas la urbon de la eldonejo.

* Nurenberga Kroniko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Nurenberga Kroniko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 130970
* GND: 4135532-5
* LCCN: n83040480
* VIAF: 316369120 102348419, 316369120
* SUDOC: 03043825X
* BNF: 121852679
* NLA: 35156881
 |
La muzeo en iama dama konvento. La **Urba muzeo de Wasungen** (germane: *Stadtmuseum*) troviĝas en Wasungen, Untertor nr 1.

Domohistorio
------------

Gastigas la urban muzeon unu el la plej belaj konstruaĵoj de Wasungen: iama konvento por virinoj. Ĝi estis konstruita en 1596 kiel loĝejo por malriĉiĝintaj nobelinoj kaj tiucelen funkciis ĝis 1931.

La renesancstila domo restaŭritis interne en 1994/95 kaj servis ekde tiam kiel urba muzeo. Ĝia antaŭula konstruaĵo estis, kiel defendo- kaj loĝadoturo en la nordokcidenta angulo de la ĉirkaŭfortikaĵo, grava bastiono de la mezepokaj remparoj.

La kolektoj
-----------

La nuna domo estas unu el la plej fortimpresaj surloke. La delikate kaj amoplene restaŭritaj kaj parte eĉ en originan staton reiĝintaj ĉambroj pretigas dignan atmosferon por la ekspozicioj de la muzeo.

La daŭra ekspozicio konsistas el kvar partoj, nome:

* superrigardo urbohistoria (fondo kaj evoluo de la urbo; juĝista povo; urbaj rajtoj, administrado kaj oficejoj; lernejoj; ekleziaĵoj)
* kulturhistorio (personuloj, gildoj kaj societoj)
* ekonomia historio
* historio de la konvento de la damoj

Literaturo
----------

Museumsverband Thüringen (eld.): *Museen in Thüringen*, Edition Leipzig 2001, ISBN 978-3-361-00612-0, p. 167

Eksteraj ligiloj
----------------

* Informoj pri la muzeo sur la urba retpaĝaro.[*rompita ligilo*]
**Estienne ROGER** (1664 aŭ 1665 en Caen, Francio – 7a de julio 1722 en Amsterdamo) estis franclingva presisto, librovendisto kaj publikigisto de partituroj kiuj laboris en Nederlando.

Roger koncentriĝis en historioj, gramatikoj, vortaroj kaj finfine iĝis fama publikigisto de muzikaj verkoj. Inter 1696 kaj 1722 li publikigis ĉirkaŭ 500 eldonojn de muziko verkita en ampleksa gamo de komponistoj.

En 1711 li publikigis la verkon de Antonio Vivaldi nome Opus 3 "L'estro armonico", kolekto de 12 konĉertoj por unu, du kaj kvar violonoj kun kordinstrumentoj.

Roger estis fama pro la gusto kaj akurateco de sia verkaro kaj pro sia kapablo vendi grandajn eldonojn kiujn li reklamadis en la tuta Okcidenta Eŭropo. Komercaj konektoj kun Roterdamo, Bruselo, Liege, Parizo, Kolonjo, Leipzig, Halle (Saale), Berlino, Hamburgo kaj Londono certigis al li internacian atingon.

Notoj
-----

1. ↑   Michael Talbot, Vivaldi (London: J.M. Dent & Sons, Ltd, 1978), p. 42.

Bibliografio
------------

* Samuel F. Pogue kaj Rudolf A. Rasch: Art. "Roger, Estienne", in: The New Grove Dictionary of Music and Musicians, second edition, ed. de Stanley Sadie, London / New York 2001, vol. 21.

* Kategorio Estienne Roger en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 663064
* GND: 131867482
* LCCN: no93028322
* VIAF: 61764426
* ISNI: 0000 0001 2135 9184
* SUDOC: 074734725
* BNF: 13525969h
* MBA: 4f2b8d3a-ce76-4004-bc76-df6db2de1272
* RKD: 445916
* BNE: XX1601074
 |
La modela loĝcambro *Teestunde*, prezentata en 1954 fare de Möbel- und Kunstgewerbe Industrieladen Zeulenroda dum foireto en Berlino. La **Urba muzeo de Zeulenroda** troviĝas en la urbo Zeulenroda-Triebes, Aumaische Straße nr 30.

Priskribo
---------

Gastigas la muzeon ekde 1927 iama loĝejo de ŝtrumpfabrikanto. Konstrustilo kaj interna ekipaĵo de la en 1888 farita konstruaĵo estas historiismaj.

Fundamenton por la kolektoj metis jam en 1903 la ĉefurbestro Paul Lemcke. La rondirado kondukas tra la regiona historio ekde la fondo de la vilaĝo en 1250 kaj la urbiĝo de 1438. Ne neglektatas ankaŭ la nuna tempo.

Oni gajnis informojn ekzemple pri la tipaj metioj de la urbo, tukfarado kaj ŝtrumpfarado.

Alia grava muzeoparto rezervatas al la **mebloj**, kiu kovras la periodon de 1830-1965: i.a. bidermajraj, historiismaj, secesistilaj. Per ili iĝas atesto pri la riĉa tradicio de tiaj produktoj en la urbo Zeulenroda: de altkvalita manfarado ĝis moderna industria amasfabrikado.

Literaturo
----------

Museumsverband Thüringen (eld.): *Museen in Thüringen*, Edition Leipzig 2006, ISBN 978-3-361-00612-0, p. 206

Eksteraj ligiloj
----------------

* Informoj pri la muzeo sur la oficiala hejmpaĝo de la urbo.[*rompita ligilo*]
**7970 *Lichtenberg*** estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la 24-an de septembro 1960 de la usona astronomo Tom Gehrels en kunlaborado kun la
nederlandaj geastronomoj
Ingrid van Houten-Groeneveld kaj Cornelis Johannes van Houten, de la observatorio de Leiden
(Nederlando), en la kadro de la *Palomar–Leiden survey*.

Tom Gehrels estis fotinta la ĉielon en septembro kaj oktobro 1960 per la Schmidt-teleskopo de la
Observatorio de la Monto Palomar. La fotaj platoj estis senditaj en Leiden (Nederlando), kie la geedzoj Ingrid kaj
Cornelis van Houten ekzamenis ilin dum la sekvantaj jaroj.

Nomo
----

Ĝi estis nomita en memoro de la germana natursciencisto kaj verkisto Georg Christoph Lichtenberg (1742–1799), unu el la plej konataj eksperimenta fizikistoj de Eŭropo. Li laboris en Göttingen, Germanio, kaj en Brighton, Anglio. Li estas ankoraŭ hodiaŭ konata pro sia aforismoj, kiel: "estas preskaŭ neeble porti la torĉon de la vero tra amaso sen bruli ies barbon",
"La sana klerulo estas la homo, por kiu pensado ne estas malsano" kaj
"Mi ĉiam sentas doloron, kiam talenta persono mortas ... la tero havas pli grandan bezonon de tiu ol la ĉielo".

Eksteraj ligiloj
----------------

* Objekto ĉe Minor Planet Center angle
* Parametroj kaj simulado de orbito ĉe *JPL Small-Body Database Lookup* angle
* Objekto ĉe *Space Reference* angle

| Antaŭe: | Listo de asteroidoj (7001 - 8000) | Poste: |
| --- | --- | --- |
| (7969) 1997 RP3 | **7970 *Lichtenberg*** | *7971 Meckbach* |
Termika mapo (supre) kaj novjorka vegetaĵara mapo. Korelacio videblas inter la vegetaĵaraj blokoj kaj la malvarmaj areoj de la urbo
La **urba varmo-insulo** estas loka klimato de urbo kontraŭe al la ĉirkaŭa eksterurba areo, difinita fare de la Monda Organizaĵo pri Meteologio. Pro la tre densa prikonstruo de la urbegoj, ties mankantaj vegetaĵoj, same la emisio de aeraj poluaĵoj kaj varmo de la konstruaĵoj kondukas al pli alta averaĝa temperaturo, pli granda poluaĵa koncentriĝo, pli malgranda aera humido kaj ventorapido, kompare al la ekserurbaj areoj.

La efikon de la urba varmo-insulo kaŭzas, ke la multaj, grandaj, brikaj kaj ŝtalbetonaj konstruaĵoj akumulas la varmon kaj elradias nokte. Tage pro la mankanta vegetaĵo - kiu ekvilibrigas la temperauron per vaporado -, la urbointernoj forte varmiĝas. La efiko, la temperatura diferenco estas pli forte nokte, kiam la elradiado de la varmo okazas. Tiu varmodiferenco estas mezureble, somere, vintre, en ĉiuj sezonoj de la jaro.

La fenomenon unuafoje esploris kaj priskribis Luke Howard en la 1810-aj jaroj.

La malpliigo de la temperatura diferenco, mildigo de la fenomeno povas okazi per apliko de reflektaj, helaj, blankaj materialoj, kiuj plialtigas la albedon de la konstruaĵo. Alia metodo estas la konstruo de verdaj tegmentoj, kiuj formas izolan tavolon sur la tegmeno kaj per la akumulado kaj posta vaporigo de la pluvakvo plibonigas la mikroklimaton, malvarmigas la temperaturon.

Ekzemploj
---------

* Ateno

* Kategorio Urba varmo-insulo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Pagpordego (*Electronic Road Pricing*) ĉe *North Bridge Road*, Singapuro
Stratmarkoj indikantaj pagareon, *Old Street*, Londono.
Kontrolejo ĉe Liljeholmen, Stokholmo.
La **urba vojimposto** estas kontraŭ-ŝtopiĝa ŝarĝo en urbegoj aŭ ĉefurboj kontraŭ la jam neeltenebla dumtaga intern-urba trafiko. Ĝi celas rapidigon de la trafiko kaj pli sanan medion per pli pura aero.

La urba vojimposto estis unuafoje enkondukita en Singapuro en 1975. Ekde tiam ĝi aperis en Bergen, Trondheim, Oslo, Londono kaj Stokholmo. Pripensas ĝian enkondukon urboj kiel Milano, Torino, Helsinko, Göteborg, Pécs kaj Prago.

La spertoj estas bonaj: malpliiĝis, rapidis la trafiko, malpliiĝis la aera, brua poluo, dum la internurbaj vendejoj ne rimarkis gravan malpliiĝon de la aĉetantoj.

Tekniko
-------

La teknikan sistemon planis kaj evoluigis IBM. La sistemo registras la aŭtomobilojn ĉe eniro kaj foriro laŭ la licencplato. La pago okazas tra banko, aŭ el aparta "vojimposta konto" aŭ per antaŭaĉetita bileto.

La sistemo misrekonas nur 1 % de la aŭtomobiloj.
Clifford Noble en 1893.
**Barnes & Noble, Inc.**, estas usona librovenda entrepreno. Ĝi estas kompanio de la grupo de entreprenoj listigitaj en la listo "Fortune 1000" kaj la librovendisto kun plej granda nombro de vendejoj en Usono. En Marto 2019, la kompanio funkciigas 627 librovendejojn en ĉiuj el la 50 Subŝtatoj de Usono. En Aŭgusto 2019, Elliott Management Corporation akiris la kompanion.

Barnes & Noble funkcias ĉefe tra sia ĉeno *Barnes & Noble Booksellers* de librovendejoj. La sidejo de la kompanio estas en 122 de Kvina Avenuo en Novjorko.

Barnes & Noble startis en 1886 kiel librovendejo nome Arthur Hinds & Company.

Referencoj
----------

1. ↑  "Barnes & Noble Reports Fiscal 2019 Third Quarter Results". Arkivigite je 2019-07-16 per la retarkivo Wayback Machine Barnes & Noble (Press release). 7a de Marto, 2019.
2. ↑  Elliott Completes Acquisition of Barnes & Noble Business Wire, 7a de Aŭgusto, 2019.
3. ↑   National Sponsorships and Donations. Arkivita el la originalo je 21a de Januaro, 2016. Alirita 29a de Januaro, 2010.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Barnes & Noble en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo
* Barnes & Noble SEC Filing
* Barnes & Noble at 18th Street Bookstore (flagship store)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 719834
* LCCN: n80036726
* VIAF: 133686263
* ISNI: 0000 0000 9134 9005
 |
**Urbo de Davido** estas la arkeologia loko de antikva Jerusalemo de la epoko de la antaŭ-babilona ekzilo, nome la ekstermura okupado de la Ferepoko en la urbo de Davido kaj kromaj observoj sur la Siloam Kanalo. Ĝi situas sub la najbareco de Wadi Hilweh kaj ĉe la sudaj urbomuroj de malnova Jerusalemo. La restaĵoj en la loko inkludas subteran akvotunelon kaj lagon de akva rezervujo konstruita de reĝo Ĥizkija. Kelkaj arkeologoj kredas ke grandaj ŝtonstrukturoj, provizore datitas en la deka al naŭa jarcento a.K. trovitaj en la loko povas esti el la palaco de reĝo Davido. Ankaŭ, *bullae* kun la nomoj de Jehuĥalo, filo de Ŝelemja kaj Gedalja, filo de Paŝĥur, du oficialuloj menciitaj en la Libro de Jeremia, estis trovitaj en la ejo.

Bildaro
-------

* 
*

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Urbo de Davido en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* City of David
* Did I Find King David's Palace? Arkivigite je 2010-05-08 per la retarkivo Wayback Machine Biblical Archaeology Review
**Urbo de Filmo (Unesko)** estas koncepto ene de la UNESKO-programo Reto de Kreemaj Urboj, kiu estis lanĉita en 2004 por antaŭenigi kunlaboron inter urboj kiuj uzas kreemon kiel gravan faktoron por ilia urba disvolviĝo.

Unesko nomas filmajn urbojn. En junio 2009, Bradford en Britio estis nomita la unua filmurbo. Ĉi tio baziĝis sur longa filmtradicio en la urbo, inkluzive de filmfestivaloj.

Kriterioj pri Filmaj Urboj de Unesko
------------------------------------

Por esti aprobita kiel Urbo de Filmo, urboj devas plenumi kelkajn kriteriojn starigitajn de Unesko.

Elektitaj filmoj de Unesko havu similajn karakterizaĵojn:

* grava infrastrukturo rilata al kino, ekz. filmstudioj kaj filmpejzaĝoj/medioj
* daŭraj aŭ elprovitaj ligoj al la produktado, distribuado kaj komercado de filmoj
* sperto pri gastigado de filmfestivaloj, projekcioj kaj aliaj filmrilataj eventoj
* kunlaboraj iniciatoj je loka, regiona kaj internacia niveloj
* filmheredaĵo en formo de arkivoj, muzeoj, privataj kolektoj aŭ filminstitutoj
* filmlernejoj kaj trejnaj centroj
* klopodo disvastigi filmojn produktitajn kaj/aŭ reĝisoritajn loke aŭ nacie
* iniciatoj por instigi al sciokunhavigo pri eksterlandaj filmoj

Pri la urboj
------------

Opera domo de Sidnejo
En 2009, (Anglio) fariĝis la unua filmurbo.

Mumbajo (Barato) estas hejmo de Bolivudo, la filmindustrio, kiu produktas la plej multajn filmojn en la tuta mondo.

Sidnejo (Aŭstralio) aliĝis en 2010 kaj estas hejmo de Fox Studios Aŭstralio, la studio kiu vivigis *The Matrix-trilogion*, *The Great Gatsby* kaj *The Wolverine*.

Pusano (Sud-Koreio) aranĝas ĉiujaran Internacian Filmfestivalon kaj estas "normiganto" en la filmmondo.

Jamagata (Japanio) aranĝas ĉiun duan jaron Internacian Festivalon de la Dokumenta Filmo.

Potsdam (Germanio) estas hejmo de Babelsberg Studio, la plej granda filmstudio en Germanio. Ĝi ankaŭ estas hejmo de la Filma Parko de Babelsberg kaj Filma Universitato de Babelsberg.

Urboj de Filmo
--------------

Estas dek ok filmurboj en dek ses landojn kaj kvar kontinentojn. Dek unu estas en Eŭropo, kvar en Azio, du en Oceanio kaj unu en Sudameriko .

Hispanio kaj Britio estas la solaj landoj kun du membro-urboj.

La Urboj de Filmo estas:

| Urbo | Lando | Jaro de Aliĝo |
| --- | --- | --- |
| Bitola | Norda Makedonio | 2015 |
| Bradford | Unuiĝinta Reĝlando | 2009 |
| Bristol | Unuiĝinta Reĝlando | 2017 |
| Pusano | Sud-Koreio | 2014 |
| Galway | Irlando | 2014 |
| Łódź | Pollando | 2017 |
| Mumbajo | Barato | 2019 |
| Potsdam | Germanio | 2019 |
| Qingdao | Ĉinio | 2017 |
| Romo | Italio | 2015 |
| Santos | Brazilo | 2015 |
| Sarajevo | Bosnio kaj Hercegovino | 2019 |
| Sofio | Bulgario | 2014 |
| Sidnejo | Aŭstralio | 2010 |
| Terrassa | Hispanio | 2017 |
| Valadolido | Hispanio | 2019 |
| Wellington | Nov-Zelando | 2019 |
| Jamagata | Japanio | 2017 |

Referencoj
----------

1. ↑  (en) "*Cities Join the UNESCO Creative Cities Network*".

Vidu ankaŭ
----------

* Urbo de Metiaj kaj Folkloraj Artoj (Unesko)
* Urbo de Literaturo (Unesko)
* Urbo de Muziko (Unesko)
* Urbo de Dezajno (Unesko)
* Urbo de Gastronomio (Unesko)
**Nagyrada** estas malgranda vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Zala, en Distrikto Nagykanizsa. Nagy signifas: granda.

Panoramo al Nagyrada
Vojo al Nagyrada

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 13 km²
* Koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 46.6193/17.1188
* Loĝantaro: 550
* Poŝtkodo: 8746
* Telefonprefikso: 93

Situo
-----

Nagyrada situas en Montetaro Zala sur ebenaĵo, laŭ bordo de Eta Balatono, laŭ traira flankovojo. Zalakaros troviĝas 10, Zalakomár (kie estas fervojo) 15, Balatonszentgyörgy 20, Nagykanizsa 25 km-ojn.

Historio
--------

La unua mencio devenis el 1019. Ekde 1568 la vilaĝo apartenis al la Osmana Imperio, poste en 1593 senhomiĝis, tamen post kelkej jaroj refondiĝis. En 1687 armeo de Habsburgoj bruldetruis la vilaĝon. En 1711 pesto okazis. Vilaĝservoj estas aŭtonomio de ciganoj, kulturdomo, migra poŝto.

Vidindaĵo
---------

* romkatolika novgotika preĝejo omaĝe al Stefano la 1-a (Hungario)

* Kategorio Nagyrada en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **urbocentra sinagogo** en Timișoara estas impona religia historia monumento de la urbo.

Urbocentra sinagogo de Timișoara

Historio
--------

En Banato judoj vivis ekde la 18-a jarcento. Ili konstruis tiu ĉi sinagogon inter 1863-1865. Tiutempe resume ili havis 6 sinagogojn en la tiama urbo Temesvár, tiutempe apartenanta al Hungara reĝlando. En 1872 Francisko Jozefo la 1-a solene vizitis la sinagogon. Antaŭ la 2-a mondmilito la Fera Gvardio persekutis la judojn. En 1942 la judaj loĝantoj estis deportitaj, post la 2-a mondomilito iom da judoj elmigris al Palestino. En 1985 okazis la lasta meso, sed la judoj stabile havas la konstruaĵon. En 2001 la urba orkestro ekluas la sinagogon por aranĝi koncertojn. En 2004 la municipo deklaris la konstruaĵon *monumento historia*.

Konstruaĵo
----------

La eklektika sinagogo situas sola laŭ la strato. Ĝi havas precipe maŭrajn elementojn, ĉar granda parto de la judoj venis iam el Hispanio. La fasado havas 3 partojn, meze estas la enirejo. Pli supre granda fenestrorozo dominas. La flankaj partoj supre estas kvadrataj turoj, ili finiĝas bulbaj kupoloj. Interne laŭ la kutimoj meze sidis la viroj, ĉirkaŭe la virinoj, resume estas ĉ 3000 sidlokoj. Sur la galerio orgeno funkcias.

Urbocentra sinagogo de Timișoara

Fontoj
------

* rumana kaj germana Vikipedioj
Malalta Manhatano en 2008.
**Urbocentro** estas la centro aŭ kerno de urbo, foje la financa kaj komerca centro, foje en diversaj sencoj kiel povas esti laŭ geografio, ekonomio, komunumo ktp. Ĉe urboj kiuj disvolviĝis ekde klasikaj epokoj la logiko faris, ke dekomence la ĉefaj servoj estis en la centro de loĝejaj areoj, kiuj etendiĝis radie en ĉiuj dorektoj dum tiuj servoj (administraj, ekonomiaj, religiaj ktp.) restis en la "centro". Tiu centro povis ne esti "geometria centro", se tion malhelpas geografiaj elementoj, kiel marbordo (Lisbono), montoj (Bogoto) ktp.; riveroj povas ankaŭ malhelpi aŭ helpi la establadon de la urbocentro, dum tre ofte historiaj setlejoj profitis el la fluejo de rivero por disvolvigi la urbon mem; tiel ofte la rivero estas parto de la urbocentro (Parizo, Berno).

Historie en multaj urboj laŭlonge de la 20-a jarcento la urbocentroj deterioriĝis, konstruaĵoj ruiniĝis, kvartaloj iom senhomiĝis, publika ordo malordiĝis kaj tiel la loĝejaj kvartaloj discentriĝis, dum kernaj servoj restis pli malpli centre; reage, fine de la jarcento kaj komence de la 21-a jarcento, multaj urboj entreprenis planadajn reformojn kio rezultis en restarigo de la urbocentroj.

* Kategorio Urbocentro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La Unua Ĝeneva Konvencio (1864). Ĝenevo (Svisio) estas la urbo kiu estas hejmo por la plej alta nombro de internaciaj organizoj en la mondo.Subskribo de la Unua Ĝeneva Konvencio fare de reprezentantoj de kelkaj el la ĉefaj potencoj de Eŭropo en 1864.La **Unua Ĝeneva Konvencio** aŭ **Unua Ĝeneva Interkonsento**, nome "por mildigi la situacion de la vunditoj de militantaj armeoj", estas unu el kvar internaciaj traktatoj de la Konvencioj de Ĝenevo. Ĝi difinas "la bazon sur kiu kuŝas la normoj de la internacia juro por la protekto de la viktimoj dum la armitaj konfliktoj". Ĝi estis adoptita por la unua fojo en 1864, sed ĝi estis substance ĝisdatigita en 1906, 1929 kaj 1949. Ĝi estas interplektita kun la Internacia Komitato de la Ruĝa Kruco, kiu estas samtempe la instiginto kaj de la kreado kaj de la plenumigo de la artikoloj de tiuj konvencioj.

La 22an de aŭgusto 1864, kelkaj reprezentantoj de kelkaj el la ĉefaj potencoj de Eŭropo kunsidis en Ĝenevo, Svisio, kie oni subskribis la traktaton de la Unua Ĝeneva Konvencio:

1. Grandduklando Badeno (nuntempe Germanio)
2. Reĝlando Belgio
3. Danio
4. Franca Imperio
5. Hesio-Darmstadt (nuntempe Germanio)
6. Reĝlando Italio
7. Reĝlando Nederlando
8. Reĝlando Portugalio
9. Reĝlando Prusio (nuntempe Germanio)
10. Reĝlando Hispanio
11. Svisio
12. Virtembergo (nuntempe Germanio)

Norvegio kaj Svedio subskribis poste, nome en la monato decembro.

Notoj
-----

1. ↑  François Modoux, "La Suisse engagera 300 millions pour rénover le Palais des Nations", *Le Temps*, 28a de Junio 2013, paĝo 9.
2. ↑   Pictet, Jean S. (1951), «The New Geneva Conventions for the Protection of War Victims», The American Journal of International Law 45 (3): 462-475

Bibliografio
------------

* Chandler P. Anderson, "International Red Cross Organization," The American Journal of International Law, 1920
* Richard Baxter, "Human Rights in War," Bulleting of the American Academy of Arts and Sciences, 1977
* George B. Davis, "The Geneva Convention," The American Journal of International Law, 1907
* Jean S. Pictet, "The New Geneva Conventions for the Protection of War Victims," The American Journal of International Law, 1951
Quercus faginea centenario.jpgQuercus faginea centenario
Gajloj.
Detalo de la trunko.
Detalo de folioj.
Quercus fagineaMap
La **Portugala kverko** (***Quercus faginea***), estas specio de arbo rezisto-falfolia planto (la sekaj folioj ne falas ĝis la apero de la novaj printempe) de mezaveraĝa grando de ĝis 20 metroj de alto, tipa de zonoj de mediteranea klimato de Nordafriko kaj Iberio. Ĝi estas specio indiĝena de mediteraneaj arbaroj. Floras inter aprilo kaj majo, preskaŭ ĉiam antaŭ la anzino; la glanoj maturiĝas kaj estas disigitaj ĝis septembro aŭ oktobro.

Priskribo
---------

La Portugala kverko estas arbo simila al la anzino, kvankam de falfoliplanta foliaro kaj malpli densa.

Komunaj nomoj en la hispana
---------------------------

Albar, bellota, billota, cajiga, cajigá, cajigu, carcoxa, carrasca, carrascal, carrascalejo, cascabillo, caxigo, encina, enciniego, gállara, gaña (agalla), llata, macharu, matoju, quejido, quejiga, quejigo, quejio, rebollo, roble, roble ancina, roble andaluz, roble carraspo, roble carrasqueño, roble encimego, roble encina, roble enciniego, roble matorrizo, roble quejigo, robre, tallar.

Referencoj
----------

1. ↑  Eble netaŭga nomigo ĉar absolute ne temas pri portugala spceio (vidu sube)
2. ↑   Arkivigite je 2015-09-30 per la retarkivo Wayback Machine Alirita la 19an de marto de 2010, Reĝa Botanika Ĝardeno de Madrido: Projekto Anthos}}

Literaturo
----------

* Flora Europaea: *Quercus faginea*
* Bean, W. J. (1976). *Trees and shrubs hardy in the British Isles* 8th ed. revised. John Murray.
* Rushforth, K. (1999). *Trees of Britain and Europe*. HarperCollins ISBN 0-00-220013-9.
* franceChênes: *Quercus faginea*
* CAB International (2005). data on Quercus faginea, Forestry Compendium Arkivigite je 2007-10-09 per la retarkivo Wayback Machine. Konsultita la 27an de julio de 2006

Eksteraj ligiloj
----------------

* Portugala kverko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Portugala kverko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Portugala kverko en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)

* Quercus faginea en Árboles Ibéricos
* Robledales ibéricos de *Quercus faginea* Ministerio de Medio Ambiente.
* *Portugala kverko* en Flora Ibérica.
La **Urbodomo de Eger** estas signifa historia monumento en Eger, laŭ la ĉefplaco.

Urbodomo de Eger

Historio
--------

La malnova urbodomo en Eger estis konstruita en 1718, sed ĝi bruldetruiĝis en 1827. Ĝi estis malkonsruita kaj en la sama loko ĝi rekonstruiĝis inter 1898-1900. Pli frue en 1895 oni konstruis loĝdomegon, poste ĝi iĝis alo de la urbodomo. En la fruaj 2010-aj jaroj plena renoviĝo okazis.

Konstruaĵo
----------

Skulptaĵo antaŭ la urbodomo
La unuetaĝa urbodomo situas apud Preĝejo Sankta Antonio (Eger). La fasado estas simetria, la meza parto etendiĝas pli antaŭe, kie estas 3 arkadoj, sur la unua etaĝo 3 terasoj. Laŭ la plena fasado estas similaj arkadoj estas videblaj, sed ili estas enirejoj pri butikoj. Antaŭ la urbodomo situis skulptaĵo pri "kontraŭturkaj soldatoj" fare de Zsigmond Kisfaludi Strobl, sed en 2011 ĝi estis translokigita al la proksima strato.

Fontoj
------

* datenoj pri la funkciado hungare
* Arkivigite je 2014-07-24 per la retarkivo Wayback Machine hungare
* hungare
* hungare kun fotoj
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

La **unuaj libroj de Esperanto** estas la unuaj verkoj en Esperanto. Ili estas libroj, pli precize lernolibroj, pri Esperanto. La unuaj libroj estis verkitaj de Zamenhofo.

Unua Libro
----------

 Pli detalaj informoj troveblas en artikolo Unua Libro.
La *Unua Libro*, en la rusa
dekstra
dekstra
dekstra
dekstra
dekstra
La *Unua Libro* estis publikigita la 26-an de julio 1887 kaj korespondas al la publikigo de la lingvo Esperanto. Ĝi estas la unua verko kaj laŭnome la unua libro pri Esperanto. Alilingvaj eldonoj estis publikigitaj poste ĝis 1888, krom la angla eldono (kiu enhavis plurajn erarojn kaj estis retradukita poste de Richard H. Geoghegan) kaj la hebrea eldono (publikigita en 1889).

Dua libro
---------

 Pli detalaj informoj troveblas en artikolo Dua libro.
En 1888 aperis la *Dua Libro*. Ĝi estis verkita nur en Esperanto, do ĝi estas la unua libro verkita nur en Esperanto. Finfine, Zamenhof aldonos "duan parton" al la libro, nome *Aldono al la Dua Libro*.

Ĝia kompleta nomo estas *Dua Libro de l' Lingvo Internacia*.

Aldono al la Dua Libro
----------------------

 Pli detalaj informoj troveblas en artikolo Aldono al la Dua Libro.
Samjare aperis la libro pri aldonoj al la *Dua Libro*, la tiel nomata *Aldono al la Dua Libro* de l' lingvo internacia. Ĝi estas la tria libro de Esperantujo.

Rezulto
-------

La unuaj libroj de Esperanto permesis koni la lingvon Esperanto kaj kreskigi ĝin. Pro tio okazis la unua Universala Kongreso kaj la 98 aliaj, konsentite pro la ekspansio de Esperanto tra la mondo per la unuaj verkoj (libroj).

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rUnuaj libroj de Esperanto |
| --- |
| Libroj | Unua Libro • Dua Libro • Aldono al la Dua Libro |  |
| Pliaĵoj | Unuaj libroj de Esperanto |

 |



|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Esperanto |
La urbodomo de Gento
La **urbodomo de Gento** konsistas el du aloj. La plej malnova alo (angulo de la stratoj Botermarkt-Hoogpoort) estas konstruita en malfru-gotika stilo inter 1519 kaj 1539. La fasadoniĉoj surhavas bildojn de la grafoj de Flandrio. La dek naŭ bildojn oni konstruis fine de la 19-a, komence de la 20-a jarcento.

La plej juna kaj ankaŭ plej granda alo estas produkto de la renesanco kaj estis konstruita inter 1595 kaj 1618. La fasadoj estas karakterizitaj pro sia lerjena apliko de sinsekve dorika, ionika kaj korinta tri-kvaronaj pilaroj, inspiritaj je la fasonado de la itala renesanco-"palazzi".

La Genta Urbodomo ampleksas tutan blokon kun multaj aliaj partoj. La malnova kelo (domo "Cardeloet") verŝajne datiĝas de antaŭ 1100. La plej malnova supertera parto datiĝas de 1482. Eĉ Viollet LE DUC tie dezajnis kamenon. En la urbodomo troviĝas salono Pacigo (nl:Pacificatie'), kie en 1576 proklamiĝis la Pacigo de Gento.

Nuntempe la malnova urbodomo ne plu estas uzata por la administrado. Tion oni prizorgas en la nove konstruita ejo en placo Woodrow Wilson.
La **unucenda monero** de Usono - nomata ankaŭ **penio** - (angle *cent* aŭ *penny*) estas pagrimedo, produktita ekde 1787. Ĝi valoras unu centonon de dolaro.

Historio
--------

Ĝi estis la unua leĝa pagilo en Usono. Ĝi estis produktita de 1787 ĝis 1834 el kupro, post tio oni ŝanĝis la bazmaterialon sepfoje, la figurojn, surskribojn kvarfoje. 

La fluganta falko aperis en 1856, tio entenis 88% da kupro kaj 12 % da nikelo. La indiana cento aperis en 1859, kies materialo ŝanĝiĝis en 1864 (95 % kupro, 5% zinko).

En 1909 aperis brusto de Abraham Lincoln. Li estis la unua historia persono, kiu aperis unuafoje sur usona mono. Tiam aperas ankaŭ la vorto *Liberty* kaj la slogano *In god we trust*.

Pro la militaj bezonoj, oni anstataŭigis la kupron per ŝtalo en 1943. En 1959 aperis vaŝingtona Lincoln-monumento.

La kariĝo de la kupro ekde 1982 kaŭzis novan ŝanĝon de la konsistaj materialoj. La kupro ekde tiam servas kiel mantelo de la monero, kiu entenas 97,5 % a zinko kaj 2,5 % da kupro (ekstere).

Jim Kolbe - reprezentanto de Arizono - proponis en 2001, 2006 ĉesigi la pluan produktadon de la unucendaj moneroj. Laŭ la argumentoj, oni produktas nun ĉiutage 30 milionojn da penioj, tiel oni foruzas 70 tunojn da metaloj tage. Nun la 2/3 de la produktado donas produktadon de la unucendoj. La produktada kosto de unu cendo kostas 0,81 cendo.
La urbodomo nokte, 2013 La **Urbodomo nova de Kasela** (germane *Neues Rathaus Kassel*) troviĝas en la centro de Kassel, Germanio, Obere Königsstraße nr 8.

Historio
--------

La inter 1905-09 konstruita Nova urbodomo respegulas ankoraŭ hodiaŭ, malgraŭ la pli simpla rekonstruo post la damaĝo dum al Dua mondmilito, tre bone la memkomprenon de la konstruintoj el la epoko de imperiestro Vilhelmo la 2-a.

Novkonstruo eknecesis pro la rapida kresko de la urbo ekde 1866. La ĉekonkurse gajninta arkitekto Karl Roth el Dresdeno, tiutempe asistanto ĉe la Teknika altlernejo de Darmstadt, realigis konstruaĵon en novbaroka stilo sur H-forma horizontala surfaco. La flanko de ĉe Königs-straton kreitis impone kaj fortimprese kiel honora korto kun aloj antaŭeniĝantaj kaj larĝa liberaera ŝtuparo. La pli antaŭa konstruaĵero en la mezo, malantaŭ kiu la konsiliana kunsidejo faritis, ricevis grandajn kolonojn, gigantan gablon kaj firstotureton.

Interno kaj putoj
-----------------

La interno de la konstruaĵo estas fama pro siaj grandegaj koridoroj, haloj kaj triobla ŝtuparo kun belegaj skulptaj ornamaĵoj kaj pentraĵoj. Multo el tio konservitis. La ŝtuparo kun bronzaj grupoj de la kvar sezonoj aŭ la por nedaŭraj ekspozicioj uzita Karl-Branner-halo ĉeflanka transmetis bonan ideon de la iama aspekto.

Post la milito ne plu reproduktis la granda gablo kaj la altaj mansardaj tegmentoj. Por la honora korto du elstaraj kaselaj fabrikestroj donacis putojn: la lokomotivfarinto Karl Henschel komisiis la skulptiston Hans Everding krei artaĵon pri patrino kun infanoj, kiu revenas de la laboro. Sigmund Aschrott, la juda tekstilaĵindustriisto kaj kreinto de la hohencolerna urbokvartalo *(Vorderer Westen)* mendis ĉe la urbodoma arkitekto mem puton kun pinta piramida supero. Detruis la piramidon la nazioj. Hodiaŭ memoras la pereintan puton la kasela artisto Horst Hoheisel en 1987.

Fonto
-----

Wurzel, Thomas (red).: *Kulturelle Entdeckungen Nordhessen. Band II*, eldonita fare de Sparkasse-Kulturstiftung Hessen-Thüringen, Stuttgart 2002, p. 63

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Urbodomo de Kaselo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Retpaĝoj de la urbo kaj de la urbodomo
* Historio kaj historiaj bildoj Arkivigite je 2016-03-05 per la retarkivo Wayback Machine
Urbodomo de Lichtenberg 2021 (Okcidenta kaj ĉefa fasadoj)
La **Urbodomo de Lichtenberg** estas la sidejo de la Distrikta Oficejo Lichtenberg de Berlino (ekde 1990) kaj estis la centra administracia konstruaĵo de la komunumo Lichtenberg (1898–1907), de la urbo Lichtenberg (1907–1920), de la Grand-Berlina distrikto Lichtenberg (1920–1952) kaj de la orientberlina urbodistrikto Lichtenberg (1952–1990). La novgotika brik-konstruaĵo, konstruita 1896–1898, situas en Möllendorffstraße 6 ne malproksime de urbtrajna kaj metroa stacidomoj Frankfurter Allee. La konstruadon gvidis la komunuma arkitekto Franz Emil Knipping, la vera arkitekto estas nekonata. La baza areo ampleksas ĉirkaŭ 1300 m² kaj formas cirklan sektoron kun forttranĉita pinto.

La 9-an de aŭgusto 2019 Esperanto-Ligo Berlino-Brandenburgio komune kun la Muzeo Lichtenberg aprezis la 10-jariĝon de nomdono al la Zamenhofparko per ekspozicio en la Urbodomo de Lichtenberg. 

La ekspozicio „10 jaroj Zamenhofparko" informis pri la historio de la parko prezentanta ankaŭ fotojn el la Muzeo Lichtenberg kaj planojn de la Straßen und Grünflächenamt (Oficejo pri Stratoj kaj Verdaj Areoj) kaj montris aldone, kiel funkciis Esperanto-kulturo en Berlino Lichtenberg en diversaj tempoj pasinte kaj aktuale. La ekspozicio estis malfermita en la Konsilantara Salonego de la urbodomo antaŭ publiko el la distrikto Lichtenberg kaj internaciaj gastoj  per salutvorto de la urbestro Michael Grunst kaj enkonduka prelego de la ekspozicia aŭtoro Fritz Wollenberg.

Literaturo
----------

* *Auf der Suche nach der Stadt Lichtenberg*, Eld. Heimatmuseum Lichtenberg 1998, Bezirksamt Lichtenberg (Lichtenberger Beiträge, Heft 4), p. 11.
* Germanlingva ekspozicio de Esperanto-Ligo Berlino kaj Muzeo Lichtenberg "10 jaroj Zamenhofparko", montrita de 9-a de aŭgusto ĝis 6-a de septembro 2019 en Urbodomo Lichtenberg (Berlino). Teksto: Fritz Wollenberg
* Fritz Wollenberg: *Viva Esperanto-kulturo en Zamenhof-parko Berlino Lichtenberg*. En: *Esperanto aktuell* 5/2019, p. 25–26.
La **Urbodomo de Miskolc** estas parte malnova, parte nova konstruaĵo en Miskolc, laŭ dokumentoj ĉiam funkciis ĉi tie la urba municipo.

Parto de la urbodomo en Miskolc

Historio
--------

La unua konata urbodomo funkciis tie en la 17-a jarcento, sed tiutempe Miskolc estis nur malgranda urbo. En la jaroj 1762 kaj 1763 pli nova urbosdomo konstruiĝis. En 1843 sismo, la posta incendio faris ruina la konstruaĵon, provizore oni rekonstruis ĝin. La pli nova urbodomo jam pli granda estis konstruita en la jaroj 1870 kaj 1871. Post jaroj ankaŭ la najbaraj domoj apartenis al la urbodomo, kie foje funkciis ekzemple polico kaj jura akademio. En la fruaj 2010-aj jaroj moderna alo estis konstruita.

La konstruaĵo
-------------

Nova alo de la urbodomo
La plej frua - nun videbla konstruaĵo estas unuetaĝa kun keloj, ĝi formas L-majusklon. Super la enirejo balkono estas videbla. La urbodomo ĉe la stratangulo estas duetaĝa. Ankaŭ la moderna alo estas duetaĝa, la fenestroj troviĝas en la sama alteco, ol en la malnova alo. Tie funkcias la duetaĝa ĉefenirejo, kolonoj tenas terason, kiu estas elvidejo. La lasta parto de la konstruaĵo estas éa kvadrata malalta turo supre kun elvidejo, en la teretaĝo funkcias enirejo al la kelaj garaĝoj.

* La malnova unuetaĝa parto el la kortoLa malnova unuetaĝa parto el la korto
* Korto de la moderna partoKorto de la moderna parto
* La plej malnova pordoLa plej malnova pordo
* La urbodomo ĉe la stratanguloLa urbodomo ĉe la stratangulo
* La urbodomo ĉe la stratanguloLa urbodomo ĉe la stratangulo
* Blazono sur la balkonoBlazono sur la balkono
* Blazono sur la moderna partoBlazono sur la moderna parto
* La moderna ĉefenirejoLa moderna ĉefenirejo
* La moderna vestibloLa moderna vestiblo

Fontoj
------

* oficiala paĝo
* hungare kun foto Arkivigite je 2015-11-17 per la retarkivo Wayback Machine
* hungare kun fotoserio

* Kategorio Urbodomo de Miskolc en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Panoramo en Szentendre, kie la blanka domo estas la urbodomo
La **Urbodomo de Szentendre** estas signifa baroka historia monumento en Szentendre, laŭ stratoangulo. Ĝi estas simbolo de la urbo.

Vido al urbodomo en Szentendre

Historio
--------

La teretaĝa urbodomo estis konstruita ĉirkaŭ en 1730. Ĝi estis pligrandigita en 1811, sed kelkfoje ankaŭ en la 19-a jarcento. La nuna aspekto estas videbla ekde 1924, tiam oni konstruis ĉefe la terason kaj novan alon. La blazono estis metita sur la fasadon en 1988.

Konstruaĵo
----------

La etaĝa konstruaĵo estas L-forma. La ĉefa fasado estas malsimetria, la ornama pordo funkcias en la dekstra parto, pli supre estas la teraso, kiun kolonoj tenas.

Vido al urbodomo en Szentendre
Interne oni gardas ornamriĉan feran kestegon kaj ankaŭ horloĝon faritan en 1810.

En la korto somere oni aranĝas teatraĵojn, koncertojn.

* Urbodomo de SzentendreUrbodomo de Szentendre
* Pordo de la urbodomoPordo de la urbodomo
* Ĉeffasado de la urbodomoĈeffasado de la urbodomo

Fontoj
------

* oficiala paĝo Arkivigite je 2015-05-11 per la retarkivo Wayback Machine
* hungare kun fotoj
* hungare
* hungare kun foto

* Kategorio Urbodomo de Szentendre en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)