**Karlino** (kaŝube: Kòrlin; dum la historio diveraj nomoj: \*Chorzelin, Corlin 1299, Cornlin 1299; Korlin 1304, Corlyn 1342, Cörlin 1556, Corlin 1618, Cörlin 1789, do Korlina 1807, Karlino, -na, karliński 1946, Karlino, -na 1981, Kòrlin, germane: Körlin) - estas urbo en Okcidenta Pomerio en Pollando.

La blazono de Karlino, ĉe la muro de la urbodomo
La urbodomo
Ĝi apartenas al komunumo Karlino en distrikto Białogardzki.

La gentoj de okcident-slavoj, en la 9-a kaj 10-a jarcentoj

Historio
--------

Supozata grandeco de la lando de la unua pola princo Mjeŝko la 1-a
Pollando dum la regado de **Boleslavo la 3-a Kurbabuŝa**
### Historia de Karlino en la Mezepoko

Duko de Pomerio **Warcisław la 3-a**
La unua mencio pri la loko Karlino, laŭ kiu ĝi apartenas la tn. Duklando de Kamień Pomorski, devenas de la jaro 1240. Jednak najstarszy zapis o Karlinie pochodzi
z roku 1299, gdzie mowa jest o „Civis
in Corlin". Pierwotnie okolice Karlina należały do książąt pomorskich, a
biskupi kamieńscy objęli władzę nad nimi około roku 1280, kiedy to otrzymali
zachodnią część ziemi kołobrzeskiej kiel heredaĵo post la duko de Pomerio **Warcisław la 3-a**. W
dokumencie biskupa kamieńskiego z 1308 roku znajduje się wzmianka o „naszym
zamku Karlino". Wówczas Karlino musiało być jeszcze niedużym, drewnianym grodem
umiejscowionym w widłach rzeki Parsęty i Radwi. Dopiero w 1372 roku podjęto
decyzję o przeniesieniu siedziby biskupiej do Karlina, gdzie rozpoczęto budowę
zamku obronnego, na który to cel ówczesny biskup Filip von Rehberg pożyczył od
rady Słupska kwotę 350 grzywien. Ten sam biskup w 1385 roku nadał Karlinu
lubeckie prawa miejskie oraz herb. Wtedy prawdopodobnie wytyczono zachowany do
dziś układ ulic w centrum Karlina. W 1409 roku miasto zostało zdobyte przez
wojska pomorskie, które doszczętnie je spaliły. Ĉirkaŭita per akvo la kastelo persistis la sieĝon kaj tiufoje ne estis kaptita de la princo de Pomerio **Boguslavo la 8-a**, tamen jam en la jaro 1481 la tuta Karlino kun la kastelo estis detruita.

(la artikolo de esperantisto **Mariusz Borysiewicz**, doktoriĝ-kandidato el Pomeria Akademio en Slupsko / Słupsk)

### Historio de Karlino de la 16a jc ĝis la 19a jc

Eŭropo dum la Tridekjara Milito
La preĝejo de la Ĉefanĝelo Miĥaelo
La urboplaco kun fone la preĝejo de la Ĉefanĝelo Miĥaelo
Tute ŝanĝis la staton de la urbo la apero de Reformacio en la jaro 1534. Kolejni biskupi zamienili
zamek w piękną, renesansową rezydencję, dbając jednocześnie o rozwój
gospodarczy miasta. Powstał wówczas tartak, a miejscowy browar otrzymał
szczególne przywileje. Wiek XVII okazał się dla Karlina bardzo niespokojny.
Dum la Tridekjara milito (vidu la apudan mapon) miasto zostało splądrowane przez oddziały
cesarskie Joachima Krockowa. Natomiast w roku 1668 tereny miejskie Karlina
stały się pruską domeną państwową. Przyczyną tego było spowolnienie rozwoju
miasta, do czego przyczyniły się dwa potężne pożary. W 1721 roku król pruski
Fryderyk Wilhelm, który często przejeżdżał przez Karlino, rozkazał wybudować
niedaleko zamku dom, który miał służyć jako noclegownia. Trzydzieści lat
później Karlino zostało zajęte przez Rosjan. Wydarzenie to równało się
oficjalnemu upadkowi zamku, który, splądrowany i podpalony, nigdy nie został
odbudowany. Na miejscu dawnego zamku założono browar, a w centrum miasta
zaczęły powstawać pierwsze murowane, piętrowe kamienice. Niestety, rozwój
miasta w XVIII wieku ponownie zahamowały wojny napoleońskie. W lutym 1807 roku
Karlino zamieniono w główny ośrodek intendencki dla wojsk oblegających Kołobrzeg.
Przybycie do miasta żołnierzy francuskich wywołało epidemię czerwonki, w wyniku
której zmarła 1/3 mieszkańców Karlina. W latach 1846-1849 wybudowano szosę
łączącą Karlino z Kołobrzegiem i Szczecinkiem, a dziesięć lat później do
Karlina wjechał pierwszy pociąg. La disvolvo de la komerco kaj la eta industrio, kaj la konstru-evoluigo de Karlino ekkomencis en la sepdekaj jaroj de la 19a jc, post la venko de Prusio kun Francio.

(la artikolo de esperantisto **Mariusz Borysiewicz**, doktoriĝ-kandidato el Pomeria Akademio en Slupsko / Słupsk)

### Historio de Karlino dum la 20a jc

La fino de la Unua Mondmilito kaj teritoriaj perdoj de Germanio malgrandigis la germanan nombron de la loĝantaro. Trwający na
początku lat dwudziestych i trzydziestych XX wieku kryzys dotknął Karlino tylko
w niewielkim stopniu, a pod koniec dwudziestolecia międzywojennego w mieście
powstał kompleks sportowy oraz nowoczesne schronisko młodzieżowe. Po
zakończeniu ofensywy francuskiej w roku 1940 do Karlina przybyła grupa 150 jeńców
francuskich, a w styczniu 1945 roku podjęto decyzję o ewakuacji ludności
cywilnej.

Curzon-linio kaj ŝanĝoj de la teritorio de Pollando post la Dua Mondmilito
La rivero Radew en Karlino
La vido de la urbodomo al la strato Koszalińska
La novaj konstruaĵoj
La restoracio "Petrico"
La sporta halo
La petrol-minejo
Rozkaz ten dotarł jednak do mieszkańców Karlina dopiero 3 marca 1945
roku. Większości z nich nie udało się uciec, gdyż Rosjanie wkroczyli do miasta
już rankiem 4 marca 1945 roku.
Post la fino de Dua Mondmilito la urbo eniris Pollandon laŭ la decido de la Potsdama konferenco kaj ankaŭ laŭ la decidoj de la konferenco komenciĝis la procedo de translokiĝo de la germana popolo kaj anstataŭigo de ili per poloj de la centra Pollando kaj de orienta Pollando de post la Curzon-linio (vidu la apudan mapon).
Lige kun grandaj militaj detruoj en Kołobrzeg dum la Dua Mondmilito la sidejo de la distrikto portempe estis Karlino kaj tiam nombro de la loĝantoj kreskis ĝis pli ol 5 miloj. Nur post la transiro de la distrikta estraro al Kołobrzeg en la jaro 1947 la nombro de la loĝanto malkreskis ĝis 3 miloj.

(la artikolo de esperantisto **Mariusz Borysiewicz**, doktoriĝ-kandidato el Pomeria Akademio en Slupsko / Słupsk)

### Bibliografio

* Fritz R. Barran, Städte-Atlas Pommern, Leer: Rautenberg, 1993.
* Czesław Czubryt-Borkowski, Zygmunt Czarnocki, Przewodnik po upamiętnionych miejscach walk i męczeństwa lata wojny 1939-1945, Varsovio: Sport i Turystyka, 1988.
* Katarzyna Łukaszewicz, Karlino, Bydgoszcz: Omega, 2001.

* Karlino (Pollando) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Karlino (Pollando) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Karlino (Pollando) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Karlino (Pollando) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 197019
* GND: 4510649-6
* LCCN: n85339836
* VIAF: 127918964
* NKC: ge763764
 |