recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**András Szabó** [andrAŝ sabO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szabó András** estis hungara juristo, profesoro, ordinara membro de Hungara Scienca Akademio (2004).

András Szabó  naskiĝis la 19-an de februaro 1928 en Rumanio en Iernut. Li mortis la 30-an de julio 2011 en Pilisborosjenő.

Biografio
---------

András Szabó apartenis al la hungara minoritato en Rumanio. Li lernis kelkajn jarojn en Universitato Babeş–Bolyai, poste en Budapeŝto li soldatiĝis. En 1950 li plulernis en Universitato de Budapeŝto, kie li ricevis juran diplomon en 1953. Li ricevis postenon en jura instituto. Li estis partoprenanto en hungara revolucio de 1956, tial ĝis 1959 li estis malliberulo, poste li daŭris la laboron en la instituto. Li doktoriĝis antaŭ la akademio en 1978. Li iĝis titulara profesoro en 1986 en universitato de Szeged. Li partoprenis ankaŭ en la politika ŝanĝo (ĉeso de la socialismo en 1989. En la sekva jaro li estis elektita juĝisto por la hungara konstitucia tribunalo. Li pensiuliĝis en 1998. Li okupiĝis precipe pri leĝoj kontraŭ krimoj. Li ricevis 6 premiojn inter 1973-1998.

Verkaro (elekto)
----------------

* *A fiatalkorúak és a büntetőjog* (1961)
* *Társadalmi-gazdasági fejlődés és a fiatal korosztályok bűnözése* (1972)
* *Bűnözés – ember – társadalom* (1980)
* *A visszaeső bűnözés prognózisa 1980–85-ös évekre* (1980)
* *A büntetőjog reformja* (1992)
* *Jogállami forradalom és a büntetőjog alkotmányos legitimitása* (2000)

Fontoj
------

* hungare
* hungare


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 462218
* GND: 123280052
* LCCN: n80125247
* VIAF: 1319440
* ISNI: 0000 0001 0862 2275
* BNF: 16506466b
* NKC: jn20000605233
 |
**Péter Domokos** [domokoŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Domokos Péter** estas hungara fizikisto, membro (korespondanta (2013), ordinara (2019)) de Hungara Scienca Akademio.

Péter Domokos  naskiĝis la 1-an de marto 1970 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Péter Domokos frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li estis deviga soldato. Li akiris diplomon (M.Sc) en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 1994, poste li plulernis jaron en Parizo. Inter 1995 kaj 1998 li laboris en laboratorio en Parizo, poste li eklaboris en akademia esplora instituto en sia naskiĝurbo. Li akiris sciencajn gradojn (Ph.D) en 1998, (DSc) en 2007. Li havas edzinon, kiu naskis 3 gefilojn.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *One dimensional representations* (1993) - kun aliaj
* *Self-organization of atoms in a cavity field: Threshold, bistability, and scaling laws* (2005) - kun aliaj
* *Fundamental limitation of ultrastrong coupling between light and atoms* (2015) - kun aliaj

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Péter FRANKL,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Frankl Péter** (naskiĝis la 26-an de marto 1953 en Kaposvár) estas hungara, poste japana matematikisto, ĵonglisto, pedagogo, membro ekstera de Hungara Scienca Akademio (1998).

Péter Frankl en 2009

Biografio
---------

Péter Frankl frekventis mezlernejon en sia naskiĝurbo, universitaton en Budapeŝto, poste li eklaboris en matematika filio de MTA. Post 2 jaroj li faris ekzamenon ankaŭ pri akrobatiko, do li iĝis ankaŭ ĵonglisto, dume li eklernis 11 lingvojn. En 1979 li forlasis Hungarion. Komence li vivis en Francio, poste en Kanado kaj Usono. Ekde 1988 li vivas en Tokio, kie li instruas en la universitato kaj libertempe li ĵongladas. Li okupiĝas ĉefe pri kombinatoriko. Li ricevis hungaran premion en 1977.

Lia verko (elekto)
------------------

* *Linear algebraic methods in combinatorics* (ĝis tiam manuskripto)

Fontoj
------

* hungare [*rompita ligilo*]
* japane japana ĉefpaĝo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 434747
* GND: 1033180289
* LCCN: n88016025
* VIAF: 104915675
* ISNI: 0000 0001 1080 3091
* SUDOC: 182078922
* NDL: 00440034
* BIBSYS: 90512054
* NKC: skuk0002514
 |
**DUKÁSZ Péter** [duka:s] estas rumania hungara aktoro, reĝisoro naskita en (Oradea) la 11-an de marto 1954 kaj mortinta la 9-an de majo 2015. Li estis la filo de aktorino Anna Dukász kaj eksedzo de Enikő Szász.

Kariero
-------

Péter Dukász apartenis al la hungara minoritato en Rumanio. Li akiris aktoran diplomon en Teatroarta Universitato sekcio Szentgyörgyi István en 1978. Li komencis sian aktoran karieron en Temesvári Állami Csiky Gergely Színház. Baldaŭ li estis konata aktoro, reĝisoro, eĉ kunteatrestro. Kelkfoje li reĝisoris ankaŭ en pluraj hungaraj teatrejoj kaj li havis ankaŭ filmajn rolojn. Depost fino de la socialismo li ankaŭ politikadis en la hungara partio kaj urba konsilantaro. Li ricevis rumanan premion en 2005.

El liaj roloj
-------------

* Juhász (Székely Z.: Aranyszőrű bárány);
* Ligurio (Machiavelli: Mandragora);
* Liliomfi (Ede Szigligeti);
* Ferdinánd (Schiller: Ármány és szerelem);
* Z (István Csurka: Deficit);
* Férfi (Sándor Kányádi: Kétszemélyes tragédia);
* Mordcha (drinkejisto) (Jerry Bock-Joseph Stein:Violonisto sur la tegmento).

El liaj reĝisoraĵoj
-------------------

* Tudor Popescu: *Romantikus lélek*, 1987
* Mihály Eisemann: *Egy csók és más semmi*, 1988
* Sławomir Mrožek: *Tangó*, 1993
* Jenő Heltai: *Úri menazséria*, 2004

Eksteraj ligiloj
----------------

* Spektakloj pluaj

Fontoj
------

* Magyar Színházművészeti Lexikon
*
**András Tóth** [andrAŝ tOt], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Tóth András** estas hungara naĝisto, paralimpiano, paralimpika ĉampiono, genetikisto.

András Tóth naskiĝis la 16-an de majo 1953 en Budapeŝto.

Biografio
---------

András Tóth akiris medicinan diplomon, poste li estis genetikisto. En 2022 li ricevis premion.

### Sporta kariero

András Tóth estis parasportisto por estis en pli bona stato, tial li unue estis akvopilkisto, poste li naĝis en ĉefurba sportklubo. Li estis paralimpiano en Hungario en la Somera Paralimpiko 1984 kaj Hungario en la Somera Paralimpiko 1988 kun ora kaj bronza medaloj. Li finis sian aktivan sportan karieron en 1988.

Liaj libroj, artikoloj
----------------------

* *Egészséges lesz a gyermekem?* (libro, 2012)
* *A terméketlenség és a nemi szervi rendellenességek citogenetikai háttere* (artikolo)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto legebla pli malsupre

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 822909
 |



* Portalo pri Biografio
**Péter Farkas** [farkaŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Farkas Péter** estis hungara luktisto, dufoja olimpiano, olimpika kaj dufoja monda ĉampiono, krimulo.

Péter Farkas naskiĝis la 14-an de aŭgusto 1968 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Péter Farkas ricevis ŝtatan premion en 1992, sed ĝi estis retirita en 2010. En 2001 li havis konflikton kun policanoj, tial li ricevis suspenditan prizonon. En 2009 li estis kondamnita al sep jara malliberigo por kultivado de mariĥuano, sed ĝuste antaŭ la deklaro li rifuĝis al Andoro. Tamen li estis trovita kaj li liberiĝis en 2014.

### Sporta kariero

Péter Farkas inter 1978-2000 estis luktisto (precipe en klasik-stila luktado) en pluraj ĉefurbaj sportkluboj. Li estis hungara ĉampiono dufoje en 1988 kaj 1989, dum li apartenis al la hungara nacia teamo inter 1988-1996. Li estis olimpiano en Hungario en la Somera Olimpiko 1992 kaj Hungario en la Somera Olimpiko 1996 kun ora medalo, krome en mondĉampionumoj li estis la unua dufoje en 1990 kaj 1991. Lia plej konata trejnisto estis Ferenc Kocsis (luktisto). Li finis sian aktivan sportan karieron en 2000.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* rezultoj
* rezultoj angle

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 816095
 |




* Portalo pri Biografio
**Péter Elemér Balás** [balAŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Balás Péter Elemér,** (ofte pli mallonge *Balás P. Elemér*) estis hungara juristo, altlerneja instruisto, korespona membro de Hungara Scienca Akademio (1943).

Péter Elemér Balás naskiĝis la 28-an de januaro 1883 en Szabadka (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempa Subotica en Serbio), li mortis la 17-an de decembro 1947 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Péter Elemér Balás akiris juran diplomon en Scienca Universitato Francisko Jozefo en 1905, sed pli frue li studis ankaŭ en Reĝa Universitato de Budapeŝto. Lia unua laborejo estis en Makó, poste li laboris en juĝejo en Szeged (1905–1914), krome li ricevis permesilon pri juĝisto en 1909 en Budapeŝto. Inter 1916 kaj 1937 li laboris en la justicministerio, ekde 1935 kiel ĉefjuĝisto. Lia habilitiĝo okazis en 1934 en Szeged, inter 1937-1947 li estis katedrestro samloke (tamen li sekvis la universitaton al Kolozsvár (1940-1944). Li estis dekano dum studjaro. Lia filino estis arthistoriisto.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *A magyar büntető törvények zsebkönyve* (1913)
* *Az árdrágító visszaélésekről szóló törvény a gyakorlatban* (1917)
* *A tisztességtelen verseny* (kunaŭtoro, 1924)
* *Rádió, szerzői jog, sajtójog* (monografio, 1927)
* *Az uzsoráról szóló 1932: VI. törvénycikk magyarázata* (1932)
* *Az okozatosság büntetőjogi problematikája* (monografio, 1936)
* *Ungarns Privatrechtsgesetzbuch Entwurf* (1940)
* *A kiskorúak és gondnokoltak büntető jogi védelme* (1943)
* *Törvényjavaslat a szerzői jogról* (1947)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* 
*

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 697040
* VIAF: 121375094
 |
La **Tenpo-reformoj** estis aro de ekonomiaj decidoj, enkondukitaj en 1842 fare de la ŝoguna reĝimo de Tokugava, Japanio. La reformoj celis solvi perceptitajn problemojn en la armeaj, ekonomikaj, agrikulturaj, financaj kaj religiaj sistemoj. Tio kondukis al aresto de multaj prominentaj politikistoj kaj verkistoj. La reformoj iĝis antaŭulo de reformoj, iniciatitaj post la Reformo Mejĝi, du jardekojn poste. 

La Tenpo-reformoj estis enkondukitaj, establitaj plej ofte fare de Mizuno Tadakuni. Rimarkinde, la limigoj je amuzado estis altruditaj sola de li, kaj post kiam li estis forigita el la registaro en 1845, tiuj ne plu estis altruditaj.

Pliaj gravaj reguligoj
----------------------

* Oni eldonis novajn monerojn, la prezo-kontrolo de la varoj estis ĉesigita.
* Enmigrado al Edo estis malpermesita, same la formado de societoj.
* La lernado de la nederlanda lingvo estis malpermesita.
* Oni enkondukis jaran kalendaron. Ĉiu familio devis registriĝi ĉe la plej proksima ŝinto-sanktejo, ĉiun 16-an de la unua kaj sepa monatoj.
* La ŝinto-festivalo (*muramura jingi*), -renkontiĝo (*jingi kasihuu*) aŭ -pilgrimado (*muramura kamimoude*) estis planita je unufoje po monato.

La populara Obon-festivalo estis renomita al *Sensosai*, Praula Festivalo, kaj okazis dufoje en jaro. Budhismo estis forigita el la religia kalendaro; la registaro ĉesigis apogon de la ekzistantaj budhismaj institutoj.

Tiun ĉi reformon antaŭis kaj sekvis tri aliaj dum la Edo-periodo, la Kjoho-reformoj (1716-1736), la Kansej-reformoj de la 1790-aj jaroj kaj la Kejo-reformoj, 1866-1867.
**Genaro** aŭ **genomo** en biologio estas la kompleta aro de la genoj de iu organismo. La vorto **genaro** ankaŭ povas signifi la tutan sinsekvon de kromosomaj informoj de la organismo.

Ĉiu ĉelo enhavas en sia genaro (DNA) ĉiun bezonatan instrukcion por kresko kaj por multflanka vivproceso. Preskaŭ ĉiuj organismoj pli kompleksaj ol virusoj portas genarojn ekster kromosomoj; ekzemple, bakterioj portas plasmidojn kaj eŭkariotoj havas genojn en siaj mitokondrioj (kaj kloroplastoj en plantoj).

Virusoj povas havi liniajn unu-komponaĵ-genarojn (Parvoviridae),
cirklajn unu-komponaĵ-genarojn (*Microviridae, Inoviridae, Circoviridae, kelkaj Geminiviridae*),
cirklajn du-komponaĵ-genarojn (kelkaj *Geminiviridae*),
cirklajn plur-komponaĵ- (>3) genarojn (Nanovirusoj), unu-komponaĵ-genarojn kun pluraj ORF-oj (ORF= malfermitaj leg-kadroj) (*Filo-, Paramyxo-, Rhabdoviridae*)
du-komponaĵ ambaŭsencaj genarojn (Arenavirusoj),
tri-komponaĵ, foje ambaŭsencaj genarojn (Bunyaviridae, Tenuiviruso (4)),
ses- ĝis ok- komponaĵ-genarojn (Orthomyxoviridae), inter aliajn.

En 1988, James Watson iĝis estro de la "Human Genome Project" (Homa Genara Projekto) ĉe *National Institutes of Health* (Nacia Saninstituto, Usono).

reta artikolo en Eo

Grandeco de genaro
------------------

La longeco de genaro de iu specio povas enhavi inter 3,569 (la plej mallonga genaro, apartenanta al la bakteriofago MS2, viruso) kaj 670,000,000,000 (la plej longa, apartenanta al *Polychaos dubium*, ameboido) bazoparoj. Fakte, komplekseco de vivestaĵo ne dependas de longeco de genaro.

La homa genaro fariĝas de 3,200,000,000 bazoparoj, kaj la vertebrula plej longa genaro apartenas al *Protopterus aethiopicus* (fiŝo, kies genaro inkluzivas 130,000,000,000 bazoparojn)

Vidu ankaŭ
----------

* Biokomputiko
* Genetika malsano
* Homgenoma Projekto

* Kategorio Genaro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Casillas de Flores** estas municipo de la provinco Salamanko, en la aŭtonoma komunumo Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la Jurisdikcia teritorio de Ciudad Rodrigo kaj al la municiparo Sierra de Francia. *Casillas de Flores* estas tradukebla al *Dometoj de Floroj*.

Ĝia municipa teritorio estas formata de unusola loĝloko, okupas totalan areon de 42,60 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2017, ĝi havis 187 loĝantojn. Ĝi perdis pli ol mil loĝantojn dum la dua duono de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj.

Ĝi estas en la sudokcidenta pinto de la pronco kaj tial limas sude kun la nordokcidento de la provinco Cáceres, Ekstremaduro]], kaj okcidente kun Portugalio. Ĝi distas 30 km de Ciudad Rodrigo, kaj plej proksimaj vilaĝoj estas Fuenteguinaldo (je 9 km), Navasfrías (je 9 km) kaj La Alberguería de Argañán (je 7 km). En Portugalio la plej proksima vilaĝo estas Lajeosa, alirebla laŭ rura vojo, je nur 3 km.

Ĝi fondiĝis en la 12-a jarcento. En postaj jarcentoj suferis pro militoj kun najbara Portugalio. La tradiciaj agrikulturo kaj brutobredado lastatempe iom dekadencis. En la 1960-aj jaroj startis ĉe la loko ekspluatado de minoj de uranio kaj de stano, aktuale abandonataj, sed kio rezultis en pliigo de la loĝantaro. 

La urbestro estas de dekstra partio PP.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Salamanko


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 752484
 |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Nigravizaĝa-stepkoko** |
| --- |
|  |
| 
 |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Kolomboformaj *Columbiformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Pterokledoj *Pteroclididae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Pterocles* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***P. decoratus*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Pterocles decoratus****Cabanis, 1868 |
|
|
|
| Konserva statuso |
| {{{220px}}}**Konserva statuso: Malplej zorgiga** |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Nigravizaĝa-stepkoko  |

 |
| v • d • r |

La **Nigravizaĝa stepkoko** aŭ  **Dekoraciita stepkoko** (***Pterocles decoratus***) estas specio de birdo de la familio de Pterokledoj.

Disvastiĝo
----------

Ĝi troviĝas en orienta Afriko kaj pli precize en in Etiopio, Kenjo, Somalio, Tanzanio kaj Ugando.

Aspekto
-------

Temas pri mezgranda bruna birdo kun masklo tre bunta kio kialas ambaŭ nomojn. En la vizaĝo estas blanka superokula strio interrompita per **larĝa nigra brido** inter okulo, frunto kaj beko kiu longiĝas laŭ **vertikala nigra strio tra la gorĝo** kaj submarkita de nigra bordo malantaŭ la okulo. La okulringo estas flava kaj la subokula vizaĝo, la kolo kaj brusto brunaj. **En brusto nigra strio** bordas antaŭ la blanka ventro. Krono, nuko kaj dorso estas brunaj kun nigraj strioj. La ino estas multe pli striita kaj montras en kapo nur la malantaŭokulan blankan strion.

Referenco
---------

* BirdLife International 2004. Pterocles decoratus[*rompita ligilo*]. 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. 24 Julio 2007.
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion***Rana dalmatina*** |
| --- |
|  |
| Rana dalmatina*Rana dalmatina* |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Bestoj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Amfibioj *Amphibia* |
| Subklaso: | Lisamfioj *Lissamphia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Superordo: | Salientuloj *Salientia* |
|
|
| Ordo: | Anuroj *Anura* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Ranedoj *Ranidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Rana* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
| Dunomo |
| ***Rana dalmatina***Fitzinger *in* Bonaparte, 1839 |
|
|
|
| Konserva statuso |
| {{{220px}}}**Konserva statuso: Malplej zorgiga** |
|
|  |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Sinonimoj |
| * *Rana agilis* Thomas, 1855
* *Rana gracilis* Fatio, 1862
* *Rana agiloides* Brunner, 1951
* *Rana muelleri* Brunner, 1959
 |
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri *Rana dalmatina*  |

 |
| v • d • r |

***Rana dalmatina***, esperante longkrura aŭ longsalta aŭ facilmova rano, apartenas al familio ranedoj (*Ranidae*), al grupo de brunranoj, kun kampara rano (*Rana temporaria*) kaj marĉa rano (*R. arvalis*). El ili tri, la longkrura rano havas la plej longajn krurojn, rilate al la korpolongo. Danke al tio, ĝi povas trapasi longajn distancojn dum fuĝado per saltegoj. Ĝia maksimuma longo inter la nazopinto kaj la kloaka aperturo estas 6-7 cm, la maskloj ĉiam pli malgrandaj. Ĝia dorso estas bruneta, ofte kun longa hela strio. La ventra flanko estas flavblanka, kiu havas ĉe kelkaj individuoj rozkoloran, marmoran paternon. Dum la nuptotempo, la maskloj havas la koloron de ŝtala blua-griza. Nur laŭ la kolornuancoj, ĝi estas distingebla nur por spertuloj.

Ĝi vivas en la meza kaj suda partoj de Eŭropo, mankas en Iberio kaj la Britaj insuloj. La norda disvastiĝa areo etendiĝas al la Öland-insulo de Svedio, oriente ĝi vivas ĝis la Prut-rivero. Ĝi ŝatas la arbarajn lokojn, ĝi troviĝas en la falfoliaj kaj ĉiamverdaj arbaroj, sed ne malofte gastas sur alta herbaro.

Ĝi travintras nur tre mallonge kaj aperas jam inter la unuaj ĉe la ovodemetejoj, en Hungario eĉ fine de februaro. Mal al la du menciitaj specioj, la longkruraj ranoj ne formas ĥoron kaj la tenispilko-similajn ovamasojn demetas disŝute. La ranidoj eloviĝas fine de marto, meze de aprilo kaj la ranoj forlasas la akvon ajm post 2-3 semajnoj. Sur la tero ili manĝas senvertebrulojn de la grundo.

Ili komencas la travintron en novembro (depende de la vetero) en la tero, malofte grunde de lagoj, en la ŝlimo.

Bildaro
-------

* 
* 
* 
* 

* Rana dalmatina en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Rana dalmatina en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Rana dalmatina en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
**Flores de Ávila** [FLOres deAbila] estas municipo en la nordokcidento de la provinco Avilo, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko *La Moraña* aŭ Komarko de Arévalo kaj al la jurisdikcia teritorio de Arévalo, en la nordo de la provinco. *Flores de Ávila* estas etimologie komprenebla kiel *Floroj de Avilo*. Iam la nomo estis *Vellacos*.

Flores de Ávila en la provinco Avilo.
Komarkoj de la provinco Avilo; Komarko de Arévalo norde, brune.
Retablo.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio estas formata de la loĝlokoj Flores de Ávila kaj la submunicipo El Ajo (La Ajlo) je 4 km norde de la urbakerno, okupas totalan areon de 43,04 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 287 loĝantojn. Ĝi perdis 700 loĝantojn el la mezo de la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj. Ĝi distas 58 km de Avilo, provinca ĉefurbo.

Ĝi limas kun Paradinas de San Juan (Salamanca), Rágama (Salamanca), Rasueros, Mamblas, Cisla, Cantaracillo (Salamanca), Muñosancho, Gimialcón, Salvadiós kaj Muñosancho.

Historio
--------

En Mezepoko okazis reloĝado. La areo apartenis al la Regno Kastilio.

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj) kaj brutobredado (ŝafoj, bovoj) kaj rilata komercado. Lastatempe kultura kaj rura turismo ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado).

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Avilo

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 761623
* VIAF: 316732983
 |
|  |
| --- |
| #000000 |

**Nigro** estas la koloro de karbo, ebono, kaj de la ekstertero. Nigro estas la plej malhela neŭtra koloro, la malesto de reflektata lumo. Tiele ĝi estas la malo de blanko.

En la lingvo Esperanto la vorto "nigro" kiel ĉiuj nomoj de koloroj estas A-karaktera radiko.

Fiziko
------

**Nigra korpo** estas teoria koncepto, objekto absolute nigra, kiu ensorbas tutan lumon.
Alberto Ejnŝtejno esploris ĝian elsendokapablon.

**Nigra lumo** estas neklera nomo por ekstrema transviola lumo, ĉar, kvankam nevidebla de homoj, ĝi kaŭzas, ke kelkaj substancoj fluoresku.

Simbole
-------

En Eŭropo nigro tradicie estas negativa koloro, asociata kun seriozeco, nokto, malbono, malbona antaŭsigno, morto, sorĉado, malĝojo, satanismo ktp. Tiukontinente la funebraj vestoj nigras.
Nigro plue estas koloro de konservativaj, kristanaj partioj, kaj de anarĥiismo.

En Ĉinio nigro reprezentis akvon kaj nordon.

En Japanio nigro reprezentis nokton, misteron, supernaturan, malfeliĉon kaj morton.

La koloroj de la tajĝi-figuro en la Jino kaj Jango-koncepto estas nigraj kaj blankaj, simbolante bonon kaj malbonon.

Viduloj ankaŭ imagas la vidataĵon de blinduloj kiel nigra, simila al okulfermado.

Nigro ofte estas la koloro de timigaj dioj, ekz-e hinduisma Mahakala "La granda nigra".

Nigro estas unu el la tutarabaj koloroj.

Nigro estas la koloro de la Anarkiistoj, kies flago estas tiel kolorita, iafoje kun ruĝo.

Homa raso
---------

Oni ankaŭ nomas "nigruloj" homoj kun malhelbruna haŭto: negroj, aborigenoj, melanezoj, dravidoj.

Aliaj etnoj estis nomitaj "nigraj", ĉu pro relativa malhelhaŭteco aŭ alikaŭze:

* La nomo de morlakoj venas el greka *mavrovlakoj* ("nigraj vlakoj").
* La indianoj nigrapieduloj.

Nuancoj de nigro
----------------

* karbonigra - intense nigra (<"karbo")

Kombinoj de nigra farbo
-----------------------

* Blanka > Griza
* Flava kaj Ruĝa > Bruna

***Ĝenerale iom da nigro "malheligas" farbon, ekzemple nigro kun bluo kreas "malhelbluon".***

Vidu ankaŭ
----------

* Kategorio Nigro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Nigro en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)

* Nigra truo
* Vantanigro

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKoloroj |
| --- |
| Nuancoj de griza: | blanka • griza • nigra |
| Ĉielarko: | ruĝa • oranĝkolora • flava • verda • blua • indiga • violkolora |
| RGB / CMYK: | ruĝa (R) • verda (G) • blua (B) • cejana (C) • magenta (M) • flava (Y) • nigra (K) |
| Ceteraj: | bruna • kakia • lila • malva • okra • roza • rufa • turkisa |

 |
**Casla** [KASla] estas municipo en la sudoriento de la provinco Segovio, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la distrikto *Partido Judicial de Sepúlveda*. *Casla* estas komprenebla etimologie kiel Dometo aŭ Kabano, kiel aludo al la eksetlado, el latinlingva vorto "casa" el la epoko de visigotoj. 

Casla en la provinco Segovio.
Ermitejo.
Ornamaj ŝtonoj sur muro.

Geografio
---------

Ĝia monteta municipa teritorio okupas totalan areon de 17,59 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 159 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono. 

Ĝi distas 49 km de Segovio, provinca ĉefurbo; ĝi limas kun municipoj Ventosilla y Tejadilla, Santa Marta del Cerro, Santo Tomé del Puerto, Prádena kaj Robregordo (Madrid).

Historio
--------

Estis restaĵoj de Kalkolitiko, kaj eble loĝis ankaŭ arevakoj. La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado. Plej frua mencio estas de 1247. La preĝejo konstruiĝis en la 12-a ĝis 13-a jarcentoj. La loko apartenis al la *Ochavo de Prádena* de la *Comunidad de villa y tierra de Sepúlveda*. La loka ekonomio estis ligita al la transmigra brutobredado kaj la organizo Mesta.

En la 19-a jarcentoj la loko suferis pro la Hispana Milito de Sendependigo kaj pro la Karlismaj Militoj.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj kaj vitejoj) kaj brutobredado (ŝafoj) kaj rilata komercado. Lastatempe funkciado de servoj plej ekgravis, kune kun piedirado tra naturaj lokoj kaj al grotoj. De la historia pasinteco restis diversaj vizitindaj vidindaĵoj kiel la trinava preĝejo de Sankta Petro kaj la ermitejoj de Sankta Roĥo kaj de la Virgulino de la Stelo.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Segovio

Notoj
-----

Bibliografio
------------

* Casla. La ermita de Nuestra Señora de la Estrella y el siglo XVII. Tomás Ramos Hernanz. 1994.
* Casla. Siglo XVIII. La población y el Catastro del Marqués de La Ensenada. Tomás Ramos Hernanz. 2004.
* Origen y vida de Casla hasta el siglo XVI. José Antonio Fuentes Heras. 2006.
* Casla. Siglo XIX. La población y la antigua Iglesia de San Pedro Apóstol. Tomás Ramos Hernanz. 2013
* Barroco en Casla. Retablos en la iglesia de San Pedro. José Antonio Fuentes Heras. 2016
* Casla. Primera mitad del siglo XX. La población y las actas de los plenos municipales. Tomás Ramos Hernanz. 2018


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 768166
* VIAF: 316734916
 |
Padina situas en la mapo en la verda municipo
Municipo de Kovaĉica
**Padina,** serbe **Падина,** hungare **Nagylajosfalva,** germane **Ludwigsdorf** estas vilaĝo en Serbio, en aŭtonomio Vojvodino, en distrikto **Suda** Banato, en municipo de Kovaĉica.

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 54  km²
* Alto super Marnivelo: 105 m
* Loĝantaro: 5760
* Poŝtkodo: 26215
* Telefonprefikso: 13
* Aŭtokodo: PA

Situo
-----

Historio
--------

Slovakoj fondis la vilaĝon en 1806 en tiutempa limgarda zono. Ili nomis ĝin *Padina*. La loĝantoj komence suferis pro manko de akvo. Ekde 1872 la zono ĉesis kaj la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Torontál. Post Traktato de Trianon Padina apartenis al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio, ekde 2006 al Serbio. En 1941 la germana armeo okupis la regionon ĝis 1944. En 2002 loĝis en Padina 5 760 homoj, (5 575 slovakoj, 55 serboj, 26 jugoslavianoj, 11 ciganoj kaj aliaj).

Vidindaĵoj
----------

* slovaka luterana preĝejo de 1841

Vidu ankaŭ
----------

* Strukturo de Vojvodino
**Makalu** (oficiala ĉina transkribo al la latina alfabeto: Makaru; ĉine 马卡鲁山, pinjine: Mǎkǎlǔ Shān) estas kun alteco de 8 485 m s.m. la kvina plej alta monto de la mondo.

Geografio
---------

Makalu situas en Himalajo oriente de Ĉomolungmo sur la landlimo inter Nepalo kaj Ĉinio.

Flankaj pintoj
--------------

Flankaj pintoj de Makalu enstas **Makalu Sudorienta Pinto** kun alteco de 8010 m s.m. kaj **Kangchungtse** (ankaŭ **Makalu 2**) kun alteco de 7678 m s.m.. Al la Makalu-Masivo apartenas ankaŭ **Ĉomolonzo** kun alteco de 7818 m s.m.. Ĝi situas proksimume kvar kilometrojn nordoriente de la ĉefpinto kaj estas disigita de ĝi per selo kun alteco de proksimume 7200 m s.m. Pro la breĉalteco de 590 m oni konsideras Ĉomolonzon kiel sendependan monton.

Unua grimpo
-----------

La unua grimpo sukcesis la 15-an de majo 1955 frae de la francaj ŝnurkamaradoj Lionel Terray kaj Jean Couzy. Ĝi estis la 9-a de la montoj pli altaj ol 8000 m, kies pinton homoj atingis.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Makalu en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Makalu en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Makalu sur SummitPost (en angla lingvo)
* Makalu sur Peakware (en angla lingvo) Arkivigite je 2011-10-25 per la retarkivo Wayback Machine

Montoj pli altaj ol 8000 m

Ĉomolungmo (aŭ Everesto) - K2 (Ĉogori aŭ Lambha Pahar aŭ Dapsang) - Kangchenjunga - Lhotse - Makalu - Ĉo Oju - Dhaulagiri - Manaslu - Nanga Parbat - Anapurno - Gaŝerbrum 1 (Kaŝita Pinto) - Broad Peak (Falĉan Kangri/K3) - Gaŝerbrum 2 (K4) - Ŝiŝapangmo

 



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 247295
* GND: 4037154-2
* LCCN: sh2001002158
* VIAF: 259957757
* NDL: 00629267
* NKC: xx0121395
 |
*Hoʻokupu* proponoj al la Havaja dio Lono dum la *hookupu* protokolprezentado de Makahiki festivalo en la militbazo Bellows Air Force Station en Waimanalo, Havajo, 2010.
Havajaj luktoludoj dum Makahiki.
**Makahiki** estas la Novjara festivalo de antikva Havajo, honora al la dio Lono de la Havaja religio.

Ĝi estas feria sezono por kvar sinsekvaj lunmonatoj, proksimume el Oktobro aŭ Novembro tra Februaro aŭ Marto. La fokuso de tiu sezono estis tempo por ke viroj, virinoj kaj ĉefoj ripozu, plifortigu la korpon, kaj havu grandajn festojn por rememorado (*‘aha’aina ho’omana’o*). Dum la Makahiki sezono, laboro estis malpermesita kaj estis tagoj por ripozo kaj festo. La Havajanoj dankis al la dio Lonoikamakahiki pro ties zorgo. Li alportis vivon, benojn, pacon kaj venkon al la lando. Ili preĝis ankaŭ al la dioj pro la morto de siaj malamikoj. *Maka’ainana* (komunumanoj) preĝis ke la teroj de ilia *ali’i* (ĉefo) estu pliigitaj, kaj ke ilia propra fizika sano kun la sano de iliaj ĉefoj estu plej bonfarta.

En antikvaj epokoj, okazis multaj religiaj ceremonioj dum tiu periodo. Komunumanoj ĉesis labori, faris proponojn al la ĉiefo aŭ *aliʻi*, kaj pasigissian tempon praktikante sportojn, feste, dancante kaj plinovigante komunumajn ligilojn. Dum la kvar lunmonatoj de la Makahiki sezono, estis malpermesita milito, kio estis uzata kiel "rite deciditaj rimedoj por sekurigi, ke nenio malbona efiku al la rikoltoj."

Nuntempe, la Aloha Festivaloj (origine la Aloha Semajno) celebras la Makahiki tradicion.

Notoj
-----

1. ↑   Hawaiian Antiquities Mo'olelo Hawai'i. David Malo. 1898.
2. ↑  Kirch, Patrick Vinton (2010). "How Chiefs Became Kings: Divine Kingship and the Rise of Archaic States in Ancient Hawai'i" (Subskribo postulita). Berkeley, CA, USA: University of California Press – via ProQuest ebrary.
3. ↑   Mary Kawena Pukui kaj Samuel Hoyt Elbert (2003). "lookup of makahiki". in Hawaiian Dictionary. Ulukau, the Hawaiian Electronic Library, University of Hawaii Press. Alirita la 26an de Oktobro, 2018.

Bibliografio
------------

* Handy, E. S. C. Ancient Hawaiian Civilization. Honolulu, HI: Mutual Publishing, 1999.
* Handy, Edward Smith Craighill; Handy, Elizabeth Green; Pukui, Mary Kawena Native Planters in Old Hawaii: Their Life, Lore, and Environment. Honolulu: Bishop Museum Press, 1972 (rev. eld. 1991). ISBN 0-910240-11-6
* "The Rebirth of Makahiki" Article about past and current Makahiki activities. Maui No Ka 'Oi Magazine Vol.10 No.4 (September 2006)
* "Makahiki - The Hawaiian New Year" reta artikolo pri Makahiki tradicioj.

* Kategorio Makahiki en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**István Molnár** [iŝtvAn], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Molnár István** estis Sovetunia hungara pentristo.

István Molnár  naskiĝis la 27-an de januaro 1968 en Mukaĉeve (Sovetunio, nuntempe en Ukrainio), li mortis la 21-an de junio 1993 en Uĵhorodo (Ukrainio).

Biografio
---------

István Molnár apartenis al la hungara minoritato en Sovetunio. Li frekventis bazlernejon kaj belartan mezlernejon en Uĵhorodo. Inter 1988-1991 li partoprenis en arta grupo, kiu ekspoziciis. Ekde 1989 li studis en belarta akademio de Lviv, ekde 1991 en Hungara Belarta Altlernejo de Budapeŝto. Li ekspoziciis ankaŭ eksterlande. Krom la pentrado li ŝatis muzikadi rokmuzikon.

Elektitaj ekspozicioj
---------------------

* Uĵhorodo (1986, 1988, 1994, 2000, 2018)
* Budapeŝto (1991)
* Lviv (1992)
* Ĉikago (1992)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio Arkivigite je 2011-05-31 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio Arkivigite je 2018-04-15 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 614310
 |
*La Eleganta Leganto* (1812)
**Georg Friedrich KERSTING** (n. la 31-an de oktobro 1785 - m. la 1-an de julio 1847) estis germana pentristo plej konata pro siaj pentraĵoj de la interno de variaj konstruaĵoj, laŭ la stilo Biedermeier.

Kersting devenis de granda kaj malriĉa familio el Güstrow (Mecklenburg-Schwerin). Li estis la filo de glaciaĵisto. Li studadis arton en la progresema Reĝa Dana Akademio de Arto en Kopenhago inter 1805 kaj 1808. Li tie lernis pentradi laŭ la klareco de la tiutempa dana skolo, kaj gajnis arĝentan medalon pro siaj desegnaĵoj. Li transloĝiĝis al Pollando en 1814 por labori kiel desegnada majstro, kaj revenis al Meissen en 1818, kie li edziĝis kaj havis kvar infanojn. La saman jaron li fariĝis la ĉefartisto en manufakturo de Biedermaier-porcelenaĵoj, kaj konservis tiun postenon ĝis sia morto.

* Kategorio Georg Friedrich Kersting en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 269731
* GND: 118561626
* LCCN: n83319941
* VIAF: 12577941
* ISNI: 0000 0001 0955 5182
* SUDOC: 189294477
* BNF: 149711007
* ULAN: 500013343
* MBA: d8e4084a-5e65-4b84-966f-a23b1637075b
* NLA: 35527587
* RKD: 44076
* NKC: xx0075583
 |
**Georg Friedrich BENECKE** (naskiĝinta la 10-an de junio 1762 en Mönchsroth, mortinta la 21-an de aprilo 1844 en Göttingen) estis germana germanisto pri malnovgermanlingvaĵoj aparte.

Vivo
----

En la jaro 1814 Benecke fariĝis orda profesoro ĉe la Universitato de Göttingen kaj en 1815 malsupra ĉefbibliotekisto samloke. Ĉemorte li estis jam supra ĉefbibliotekisto universitata.

Liaj studoj ĉefe ampleksis la malnovgermanan kaj la anglan literaturojn. De li originas la unuaj sciencaj eldonitaĵoj de malnovgermanaj tekstoj. Benecke estis kaj perfekta interpretisto de mezaltgermanaj poetoj kaj elstara leksikografo.

Ekde 1828 li redaktis kun Heeren la fakgazeton »Göttinger gelehrten Anzeigen«. Liaj postlasitaj preparlaboraĵoj je kolekto da mezaltgermanaj vortaroj bone uzitis fare de W. Müller kaj Zarncke ĉe »Mittelhochdeutsches Wörterbuch« (Leipzig 1854–66, 4 partoj).

La verkon »Briefe aus der Frühzeit der deutschen Philologie an Georg Friedrich Benecke« eldonis R. Baier (Leipzig 1901). Unu lia disĉiplo estis August Heinrich Hoffmann von Fallersleben.

Verkoj (elekto)
---------------

* »Beiträge zur Kenntnis der altdeutschen Sprache und Literatur« (Göttingen 1810–32, 2 vol.)
* Bonerius' »Edelstein« (Berlino 1816),
* »Wigalois von Wirnt von Gravenberch« (Berlino 1819)
* »Iwein von Hartmann von der Aue« (kun Lachmann, Berlino 1827)
* »Wörterbuch zu Hartmanns Iwein« (Göttingen 1833)

Fonto
-----

*Meyers Großes Konversations-Lexikon*, Band 2. Leipzig 1905, p. 624, kio legeblas tie ĉi interrete.

* Kategorio Georg Friedrich Benecke en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 619800
* GND: 11865537X
* LCCN: nr96015049
* VIAF: 64099049
* ISNI: 0000 0001 1067 5878
* SUDOC: 033555168
* BNF: 12441163c
* NLA: 35489460
* BIBSYS: 90554240
* NKC: mzk2009510294
 |
**István Móna** [iŝtvAn], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Móna István** estis hungara moderna pentatlonisto, skermisto, olimpiano, olimpika kaj kvarfoja monda ĉampionoj, trejnisto, advokato. Lia adoptita filo estis Krisztián Kulcsár.

István Móna naskiĝis la 17-an de septembro 1940 en Nyíregyháza, li mortis la 28-an de julio 2010 en Budapeŝto.

Biografio
---------

István Móna akiris juran diplomon en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 1968, post 4 jaroj trejnistan diplomon en Gimnastika Altlernejo de Budapeŝto. Jam en 1968 li eklaboris en advokata oficejo. Li edziĝis dufoje, la unua edzino naskis filinon, pro la dua edzino li adoptis 2 filojn. Li ricevis ŝtatan premion en 2005. 

### Sporta kariero

István Móna inter 1955-1970 estis moderna pentatlonisto en signifa ĉefurba sportklubo. Li estis hungara pentatlona ĉampiono kvarfoje inter 1962-1966 teame (dum li apartenis al la hungara nacia teammo), ankaŭ skerma ĉampiono en 1970 same teame. Li estis olimpiano en Hungario en la Somera Olimpiko 1968 kun ora medalo teame, krome en mondĉampionumoj li estis la unua kvarfoje inter 1963-1967 teame. Li finis sian aktivan sportan karieron en 1970, poste li estis trejnisto (1971–1987), pli poste li havis postenon en la hungara sporta vivo.

Elektitaj disĉiploj
-------------------

* Krisztián Kulcsár
* Tímea Nagy

Lia libro
---------

* *Élettusa - három tételben* (2009)

Memorigiloj
-----------

* memortabulo en Budapeŝto (2010)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio legebla pli malsupre

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 815416
* LCCN: n2010080283
* VIAF: 160871842
* ISNI: 0000 0001 1019 5751
 |



* Portalo pri Biografio
|  |  |
| --- | --- |
|  Orfa | **Ĉi tiu artikolo estas orfa, ĉar malmultaj aŭ neniuj aliaj artikoloj ligas al ĝi**.

---

Bonvolu enmeti ligilojn al ĉi tiu paĝo el rilataj artikoloj; sugestoj estas troveblaj ĉi tie.Precizigu la daton: {{Orfa|temo|monato jaro}} |

Bungarus distribution.pngBungarus distribution
**Bungaroj** aŭ kraitoj estas sudorient-aziaj serpentoj, el familio de *venenaj vipuroj*. Ili formas la genron *Bungarus*.

Ĉiuj el la ĉ. 12 specioj produktas danĝeran venenon, kiu atakas la nervan sistemon. La serpentoj mem ne estas agresemaj kaj dumtage malagadas.

La bungaroj atingas la kreskolongon de 1,2 ĝis 2,1 m kaj estas okulfrape dukolore rubanditaj sur la tuta longo. Ili nutras sin per aliaj serpentoj. La ina bungaro demetas 5-12 ovojn kaj gardas poste la neston. Plej larĝe disvastiĝis la nigre-flave rubandita flava bungaro (*Bungarus fasciatus*).


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Zoologio |

* Bungaro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Bungaro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Bungaro en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
Fortikaĵo de Drégely
**Drégelypalánk** (drEgejpalAnk) estas vilaĝo en Hungario, en regiono **Norda Hungario**, en departemento Nógrád, en subregiono de Balassagyarmat.

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 22  km²
* koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 48.0508/19.0508
* Loĝantaro: 1680
* Poŝtkodo: 2646
* Telefonprefikso: 35

Geografio
---------

Drégelypalánk situas laŭ maldekstra bordo de Ipeľ (kiu samtempe estas ankaŭ la slovaka landlimo), laŭ ĉefvojo Budapeŝto-Krupina, laŭ fervojo Vác-Balassagyarmat. La lasta urbo troviĝas 21, Rétság 18 km-ojn.

Historio
--------

Komence estis 2 apudaj vilaĝoj Drégely kaj Palánk. La unua komunumo menciiĝis unuafoje en 1274 en formo *"Dráguly"*. Antaŭ la turkoj Drégely ricevis la rangon kampurbo, kiun en 1534 turkaj kaj transilvaniaj militistoj bruldetruis. En 1626 preskaŭ okazis batalo, sed armeo de Gabrielo Bethlen retiriĝis. Ekde 2008 ambaŭ ŝtatoj apartenas al interna zono de Schengen, sekve la limo estas trairebla ie ajn senĝene.

Fortikaĵo
---------

Koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 48.0457/19.0591

Fortikaĵo de Drégely sur monto 444 m-ojn alta apartenas la plej konataj hungaraj fortikaĵoj, pri la sieĝo János Arany verkis poemon pri tio. La fortikaĵo menciiĝis unue en 1308, kiun la turkoj okupis en 1552. La heroa defendisto estis György Szondy (heroo). La fortikaĵo ne ripariĝis kaj poste ne uziĝis.

Vidindaĵoj
----------

* baroka romkatolika paroĥa preĝejo omaĝe al Elizabeto de Hungario de 1792, la turo estas 36 m-ojn alta
* monumento pri Sankta Triunuo memore al pesto en 1762
* Nacia parko Danubo-Ipoly

Famuloj
-------

* en Drégelypalánk naskiĝis Jenő Horváth (oficiro)
|  |  |
| --- | --- |
|  Sen fontoj! | **Ĉi tiu artikolo pri kuirarto citas neniun fonton**.

---

Vi povas plibonigi ĝin, aldonante fidindajn fontojn. Senfontaj asertoj povas esti forigitaj. *(Majo 2019)* |

**Feijoada** [fejĵo**a**da] ("fazeolumo", "brazila fazeolaĵo") estas portugala kaj brazila nacia plado.

Feijoada
Oni disputas pri ĝia origino. Plejparto diras ke estas kreaĵo de sklavoj. En *senzala* (sklavdomo, sklavejo) ili uzis forĵetaĵojn de la porkaĵo, pecetojn, kiujn senjoroj malestimis. Aliaj homoj kredas ke ĝi originis el disvolviĝo de portugalaj pladoj, de portugalaj regionoj Estremadura, Alto Douro kaj Trás-os-Montes, kie oni miksas fazeolojn, kolbasojn, orelojn kaj piedojn de porko. Fine, estas tiuj, kiuj diras, ke la fazeolaĵo estas simpla adaptaĵo de la franca plado kasuleto.

*Feijoada* ne estas simple plado, ĝenerale oni manĝas ĝin en tre ĝoja tagmanĝa bankedo, plej ofte sabate. Kutime oni manĝas fejĵoadon en brazilaj restoracioj dum grupo da muzikistoj ludas la nacian muzikon, la sambon.

Recepto
-------

Ingrediencoj

1/2 taso da oleo  

1 granda ajlo  

1 cepo tranĉita je pecoj   

3 sekaj folioj de laŭro  

300g da seka bovviando  

300g da fumaĵita lango de porko  

300g da fumaĵita ripo de porko  

300g da fumaĵita vosto de porko  

300g da seka kolbaso *paio* (pron.: paju)   

300g da fumaĵita orelo de porko   

300g da dorsa lado de porko   

1/2 kg de nigra (nepre) fazeolo antaŭkuirita, sed ankoraŭ iom malmola.

Kiel fari

Unue oni kuiras la nigran fazeolon kun frita cepo kaj ajlo. En alia kaserolo, oni kuiras la viandojn kun la sekaj folioj de laŭro. Kiam ili estas preskaŭ kuiritaj oni kunigas la fazeolon kaj la viandojn en unu kaserolo aŭ poto (prefere el argilo) kaj fine kuiras ilin kune ĝis la fazeolo restis mola.

Estas pli bone se la fejĵoada restas 12 horojn en glaciŝranko kaj estas re-varmita en lenta forno antaŭ la tagmanĝo.

### Akompanaj pladoj

Oni devas nepre akompani *feijoada* per kasavo, oranĝo, fritita brasiko en strietoj, blanka rizo kaj *caipirinha*.

* Feijoada en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Feijoada en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Campolara** [kampoLAra] estas loĝloko kaj municipo en la centro de la provinco Burgoso, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la komarko *Alfoz de Burgos*, sed atribuita ankaŭ al la pli sudorienta komarko La Demanda. La loknomo *Campolara* povas etimologie esti komprenita kiel *Kampo de Lara*, alude al iama posedanto.

Geografio
---------

Mapo de la komarkoj de Burgoso. Alfoz de Burgos, centre kaj malhelverde.
Preĝejo de Sankta Katalina.
Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 13,24 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 56 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, sed poste rekuperiĝis pro la proksimeco al la provinca ĉefurbo.

Ĝi distas nur 3 km de Burgoso, provinca ĉefurbo.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado fine de la 9-a jarcento.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj) kaj brutobredado (ŝafoj). Lastatempe plej ekgravis kultura kaj rura turismo, ekzemple piedirado tra naturaj lokoj. Inter vidindaĵoj menciindas la preĝejo de Sankta Katalina.

Sude de la loĝloko estas kverkaro (*Quercus pyrenaica*) kun ankaŭ kelkaj aceroj (*Acer campestre*) kaj aliaj specioj kiel juniperoj (*Juniperus communis* kaj *Juniperus thurifera*), kratagoj (*Crataegus monogyna*) kaj pruneloj (*Prunus espinosa*). La paŝtejoj estas uzataj por etensiva brutobredado de bovoj. Aliaj profitoi estas lignoproduktado kaj ĉasado.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Burgoso

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 775456
 |
**King Pleasure** (naskiĝis la 24-an de marto 1922 en Oakdale en Tenesio kiel *Clarence Beeks*; mortis la 21-an de marto 1981 en Los-Anĝeleso) estis usona ĵazkantisto.

King Pleasure alkreskis en Cincinnati. En 1949 li venkis dum konkurso en la novjorka Teatro Apollo, kio glatigis al li la vojon por rapida kariero. Lia sonreggistraĵo de „Moody’s Mood for Love", kantversio tekstita de Eddie Jefferson (pioniro de vokalizo) de la solo de James Moody pri „I’m in the Mood for Love" el 1949, furoris en 1952 en Usono. Lia frazigo de la vokalizo, kiun transprenis ankaŭ la kantensemblo Dave Lambert, Hendricks kaj Ross, rikoltigis al li en 1953 la venkon je la enketoj de ĵazrevuo Down Beat. King Pleasure elverkis kantversiojn de „Parker’s Mood" (ankaŭ laŭ teksto de Jefferson) kaj de solaĵoj de Stan Getz kaj Illinois Jacquet. Post aliaj sonregistradoj ĝis en la fruaj 1960-aj jaroj li vivis retiriĝinte ĉe la pacifika marbordo.

Jenaj sonregistraĵoj faritaj de li estas haveblaj kiel lumdisko:

* *King Pleasure Sings/Annie Ross Sings*
* *Moody's Mood for Love* (Blue Note)
* *Golden Days*

Literaturo
----------

* Martin Kunzler: *Jazz-Enzyklopädie.* volumo 1. ISBN 3-499-16512-0.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 402913
* GND: 135168295
* LCCN: n94099186
* VIAF: 44491049
* ISNI: 0000 0003 6840 1452, 0000 0000 5924 9979
* SUDOC: 198332963
* BNF: 13954593b
* MBA: 5776a0f9-2b45-4b4f-81ba-ffa1f215d7e6
* BIBSYS: 6048332
* BNE: XX1073096
 |
**Campos dos Goytacazes** (loke sufiĉas nur **Campos**) estas urbego, municipo, universitata urbo kaj diocezo de la brazila subŝtato Rio-de-Ĵanejrio. Ĝia nomo venis de geografia karakterizaĵo de la regiono: kampoj, la fina nomparto estas iama indiana tribo.

Bazaj informoj
--------------

En la subŝtato (ruĝe).
* Loĝantaro: 472,300 (en 2012)
* Supermara alteco: 14 m
* Areo: 4,032 km²
* Telefonkodo: +55 22
* Poŝtkodo: 28010-040
* Horzono: UTC -3
* 21° 45′ 14″ S 41° 19′ 26″ U﻿ / ﻿21.75389 °S, 41.32389 °U﻿ / -21.75389; -41.32389 (mapo)

Geografio
---------

Campos dos Goytacazes situas en suda parto de Brazilo sur la marborda ebenaĵo laŭ Atlantiko. Urbocentro de la eksĉefurbo Rio-de-Ĵanejro troviĝas 286 km.

Avenuo en Campos dos Goytacazes

Historio
--------

En tiu loko en 1652 ekfunkciis la unua sukero-muelilo. Campos dos Goytacazes estis fondita en 1677. En 1835 ĝi urbiĝis. En la 1930-aj jaroj la unua vapora muelejo ekfunkciis, la sukera industrio gajnis novan impeton.

Ekonomio
--------

Campos dos Goytacazes estas grava komerca kaj financa centroj, krome centro de esplorado pri petroloj kaj gasoj. Menciindas la ceramika industrio kaj produktado de sukeroj kaj alkoholoj. En la najbareco oni okupiĝas pri sukerkanoj, kafoj, rizoj, maizoj, faboj kaj brutoj.

Marbordo en Campos dos Goytacazes
Urbomezo de Campos dos Goytacazes

Klimato
-------

Campos dos Goytacazes situas en tropika zono (tamen en 1942 neĝo falis). En la urbo pluvas jare po 1055 mm, en ĉiuj monatoj pluvas, sed inter novembro-januaro pli ofte pluvas. La averaĝa jara temperaturo varias inter 20-26 °C. Neniam frostas.

Trafiko
-------

En Campos dos Goytacazes aŭtobusoj liveras la pasaĝerojn. Ŝoseo BR-101 estas la alira aŭtovojo, sed ankaŭ trajno trafikas. Funkcias flughaveno "Bartolomeu Lysandro".

Sporto
------

Campos dos Goytacazes estas hejmo de du rivalaj futbalo-kluboj, ambaŭ havas sian propran stadionon.

Konataj urbanoj
---------------

* Carla Marins, aktorino

Vidu ankaŭ
----------

* Kategorio Campos dos Goytacazes en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Municipoj de Rio-de-Ĵanejrio
* Paraibao

Eksteraj ligiloj
----------------

* portugale Oficiala paĝo[*rompita ligilo*]
* portugale Asocio de Municipoj de Rio-de-Ĵanejrio
* angle

Vido al Campos dos Goytacazes
**Chiquihuitlán de Benito Juárez** estas unu el la 570 komunumoj de la meksika subŝtato Oaxaca. La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas *Chiquihutlán de Benito Juárez*. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 20 027.

Geografio
---------

Chiquihuitlán de Benito Juárez apartenas al la distrikto Cuicatlán al kiuj apartenas entute 20 komunumoj. Ĝi situas en la kanjona regiono de Oaĥako (regiono *Cañada*), kiu apartenas al la norda parto de la subŝtato. La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 2368 loĝantojn. El tiuj estis 1093 viroj kaj 1275 virinoj. La komunumo havas surfacon de 38.27 kvadratkilometroj. La meza alteco estas 580 metroj super la marnivelo.

Situo de la koncerna distrikto kaj regiono interne de la subŝtato Oaxaca.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 1585 indiĝenoj. El tiuj 1389 aĝis pli ol 5 jaroj. Entute 1389 personoj estis dulingvaj (hispana kaj indiĝena lingvoj).

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Chiquihuitlán de Benito Juárez Arkivigite je 2007-01-29 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)