recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Nov-Anglia franca**, en angla: *New England French* kaj en franca: *français de Nouvelle-Angleterre*, estas varianto de la kanada franca lingvo parolata en la Nov-Anglia regiono de Usono.

La dikulo parolanta Nov-Anglia franca
Nov-Anglia franca estas unu el la ĉefaj formoj de Franca lingvo kiu disvolviĝis en tii kio estas nune Usono, dum la aliaj estas la Luiziana franca kaj la preskaŭ formortintaj Misuria franca, Ondatra franca kaj Metisa franca. La dialekto estas la ĉefa formo de franca lingvo parolata en Nov-Anglio (krom la normiga franca), escepte en la Valo Sankta Johano de la nordo de la kantono Aroostook, Majno, kie la Akadi-franca hegemonias.

La dialekto estas endanĝerita. Post la Unua Mondmilito, oni aprobis leĝojn kiuj malpermesis trudan dulingvan instruadon en aparta kurso de fremda lingvo, kaj dum la 1960-aj kaj 1970-aj jaroj kelkaj publikaj lernejoj trudis ke studentoj parolu la francan en lernejo; tamen, en ĵusaj jaroj oni renovigis intereson kaj tio estis subtenita de dulingvaj edukprogramojn validaj ekde 1987. Kontinua tendenco de limigita edukado kaj dulingva kaj fremd-lingva efikis super la lingva hegemonio en pli junaj generacioj. Tamen, kulturaj programoj en ĵusaj jaroj kondukis al plinovigita intereso inter pli aĝaj generacioj por paroli la dialekton, kaj la franca lingvo estis helpita ankaŭ de ĵus alvenintaj rifuĝintoj el Francparolanta Afriko en urboj kiel Lewiston, Majno.

Notoj
-----

1. 1 2  Ammon, Ulrich; International Sociological Association (1989). Status and Function of Languages and Language Varieties. Walter de Gruyter. pp. 306–308. ISBN 978-0899253565. Alirita la 19an de januaro, 2020.
2. ↑  Pendleton, Jr. Clarence M.; Smith, Mary Louise; Berry, Mary Frances; Ramirez, Blandina Cardenas; Ruckshaus, Jill S.; Saltzman, Murray; Hoff, Philip H. (Majo 1983). Franco-Americans In Vermont; A Civil Rights Perspective (Report). Vermont Advisory Committee to the United States Commission on Civil Rights. OCLC 123220631. Alirita la 19an de januaro 2020.
3. ↑  "French is dying in northern Maine. Here's why",  *News Center Maine*, 30a de aprilo, 2019.
4. ↑ .  In Maine, French Culture Experiences a Revival. French Morning Media Group (7a de aŭgusto, 2018). Arkivita el la originalo je 21a de majo, 2019.
5. ↑  Louder, Dean R.  (1991) *Le Québec et les francophones de la Nouvelle-Angleterre*. Université Laval, p. 70–77. ISBN 9782763772738.

* Kategorio Nov-Anglia franca en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 677950
 |
**Beto Pegaza** (latine *Beta Pegasi*, *β Peg* laŭ la nomaro de Bayer) estas granda ruĝa supergiganto en la konstelacio Pegazo. Ĝi ankaŭ tradicie nomatas *Scheat*, el araba vorto kiu signifas *tibio*, verŝajne pro ĝia situo kadre de iu antikva stelfiguro kiu ne plu konatas. Ĝi ankaŭ nomatas *Sheat Alpheras* aŭ *Seat Alpheras* (*Alpheras* venas el la araba *Al Faras*, kiu signifas "la ĉevalo") kaj *Menkib* (el la araba *Mankib al Faras*, kiu signifas "ŝultro de la ĉevalo"). Tiuj ĉi lastaj nomoj klare rilatas al la mitologia ĉevalo Pegazo per kiu oni nun bildigas la konstelacion.

Beto Pegaza havas videblan magnitudon 2,42, kaj pro tio malmulte malpli helas ol Epsilono Pegaza *(ε Pegaza)*, kiu havas magnitudon 2,40 kaj estas la plej hela stelo en Pegazo. Ambaŭ steloj apartenas la stelaron Kvadrato de Pegazo, unu el la plej facile rekoneblaj en la norda duonsfero de Tero, pro tio, ke ĝi konsistas el kvar steloj havantaj duan magnitudon kaj enhavas neniun kroman helan stelon en la areo de la kvadrato. La du ceteraj steloj, kiuj konsistigas la stelaron, estas Gamo Pegaza *(γ Peg)* kaj Alfo Andromeda *(α And)*.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rĈefaj steloj en la konstelacio Pegazo |
| --- |
| Epsilono Pegaza *(ε Peg)* • Beto Pegaza *(β Peg)* • Alfo Pegaza *(α Peg)* • Gamo Pegaza *(γ Peg)* • Eto Pegaza *(η Peg)* |
| 
Vidu ankaŭ: Kategorio:Steloj en la konstelacio Pegazo |

 |
*Situo de Wieringen*
*Wieringen sur mapo el 1849*
Hippolytushoef
**Wieringen** (Pri tiu ĉi sono prononco) estas antaŭa insulo en la supro de la provinco Nord-Holando en Nederlando. Kiel insulo Wieringen en la mezepokoj akiris urborajtojn. Nordokcidente de Wieringen situas la vadplato Balgzand.

Wieringen ankaŭ estas antaŭa municipo. Je la 1-a de aprilo 2011 ĝi havis 8 585 loĝantojn (fonto: CBS). je la 1-a de januaro 2012 Wieringen kunfandiĝis kun la municipoj Wieringermeer, Niedorp kaj Anna Paulowna. Ekde tiam ili kune formas la municipon Hollands Kroon.

Loĝlokoj sur la eksa insulo
---------------------------

|  |  |
| --- | --- |
| Vilaĝ(et)oj:* De Haukes
* Den Oever
* Hippolytushoef
* Oosterklief
* Oosterland
* Smerp
* Stroe
* Vatrop
* Westerklief
* Westerland
 | Setlejoj:* Dam
* De Belt
* De Hoelm
* De Gest
* De Elft
* De Heid
* De Normer
* Hollebalg
* Noord-Stroe
* Noordburen
* Noorderbuurt
* Zandburen
 |

Oosterland sur Wieringen

Referencoj
----------

* Kategorio Wieringen en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

1. ↑  Fusiegemeente: Hollands Kroon, *Noordhollands Dagblad*, 27 april 2010[*rompita ligilo*]
la gubernia ĉefurbo Viipuri
**Gubernio Viipuri** (finne *Viipurin lääni*, svede *Viborgs län*) estis unu el gubernioj de Finnlando ekde 1812 ĝis la dua mondmilito. En 1812 estis ligita al Grandprinclando Finnlando, nome finna areo, kiun Svedio, al kiu Finnlando apartenis, perdis al Rusio en antaŭa jarcento. Tiuj areoj estis farita Gubernio de Viipuri. La ĉefurbo de la gubernio estis Viipuri. Aliaj urboj estis Sortavala, Käkisalmi, Hamina, Kotka kaj Lappeenranta. 

Gubernio Viipuri estis la plej orienta gubernio de Finnlando. Ĝi situis sur bordoj de Finna golfo kaj Ladogo. Ankaŭ parto de Saimaa apartenis al Gubernio Viipuri. Ĝi inkludis plejparton de Finna Karelio (kun Karelia istmo) kaj plejparton de nuna provinco Kymenlaakso. Najbaraj gubernioj de gubernio Viipuri estis gubernio Uusimaa, gubernio Mikkeli kaj gubernio Kuopio. La gubernio Viipuri havis 620 838 loĝantojn en 1939, kaj ĝia areo sen marareoj estis 35 768 km². La gubernio Viipuri estis pri sia loĝantaro la plej granda gubernio de Finnlando. Finnlando perdis ĝian plejparton en Vintra milito. En Daŭriga milito ĝi estis okupita reen, sed Finnlando perdis saman areon denove. Postmilite en Finnlando restinta parto de la gubernio estis farita gubernio Kymi. Ĝia ĉefurbo estis Kotka.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 776774
* GND: 5035822-4
* VIAF: 147760534
 |
Pri la komunumo
---------------

 **Attelwil** estas komunumo en la distrikto Zofingo de Kantono Argovio, Svislando. Ĝi havis 294 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

Geografio
---------

La komunumo Attelwil situas okcidente de la rivero Suro, kiu formas la orientan limon de la komunumo. La vilaĝo situas sur flanka moreno de la iama glaciepoka Reuss-Glaĉero.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 2,19 km², de kiuj 0,79 km² estas kovritaj de arbaro kaj 0,23 km² de konstruaĵoj. La plej alta punkto de la komunumo situas sur alteco de 679 m s.m. sur la monteto *Tannholzberg* kaj la plej malalta punkto sur alteco de 474 m s.m. ĉe la bordo de la rivero Suro.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Attelwil limas en nordo al Staffelbach, en oriento al Moosleerau, en sudo al Reitnau kaj en okcidento al Wiliberg.

Trafiko
-------

La vilaĝo Attelwil situas flanke de la ĉefaj trafikfojoj. La kantonoa ĉefvojo de Araŭo al Sursee pasas 1 km oriente de la vilaĝo aliflanke de la rivero Suro. La vilaĝo estas konektita al la publika trafikreto per la poŝtaŭtolinio de Schöftland tra Attelwil al Sursee.

La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A1 troviĝas 6 kilometrojn norde en Kölliken kaj al la svisa aŭtovojo A2 4 kilometrojn okcidente en Reiden.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Attelwil datiĝas el la jaro 1306 kiel *Attelwile*.

En mezepoko Attelwil estis sub al regado de la Habsburgoj. Post la kokero de Argovio fare de la Svisa Ĵurkomunumo en la jaro 1415 Attelwil apartenis al la berna ĉefvoktejo Lencburgo. Post la Helveta Revolucio en la jaro 1798 Attelwil estis atribuita al la distrikto Zofingo de la nove fondita Kantono Argovio.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la komunumo Attelwil Arkivigite je 2012-10-20 per la retarkivo Wayback Machine
* Attelwil en la Historia Leksikono de Svislando

* Kategorio Attelwil en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Zofingo |
| --- |
| Arburgo • Attelwil • Bottenwil • Brittnau • Kirchleerau • Kölliken • Moosleerau • Murgenthal • Oftringen • Reitnau • Rothrist • Safenwil • Staffelbach • Strengelbach • Uerkheim • Vordemwald • Wiliberg • **Zofingo** |  |

 |
**Attila AMBRUS** rumania hungara ĵurnalisto, redaktoro. Li naskiĝis en Braŝovo la 15-an de marto 1965.

Premio
------

* Pro Cultura Hungarica

Kariero
-------

Attila Ambrus akiris kvalifikon de ĵurnalisto en la kurso organizita de Magyar Újságírók Országos Szervezete en Oradea (1993), pri amaskumunikada etiko en Pointer Institute de Tampa (Usono). De julio de 1990 li estis ĵurnalisto, 1994 vicĉefredaktoro, de 1999 ĉefredaktoro de Brassói Lapok. Li estas raportisto de radioj de Kluĵo kaj Bukareŝto, de Magyar Szó de Novisado, komentisto de Új Magyar Szó de Bukareŝto kaj Hét Nap de Novisado. De 1990 li estas ano de direktora konsilantaro, vicprezidanto (1998-200, 2002-2004), poste prezidanto (2004-2010) de la ĵurnalista unuiĝo de rumaniaj hungaraj ĵurnalistoj (Magyar Újságírók Romániai Egyesülete).

Fonto
-----

* káfé főnix Arkivigite je 2013-11-09 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 462785
* LCCN: nb2009029362
* VIAF: 305128856
* ISNI: 0000000079097669
 |
**Zahia Ziouani** (n. la 27-an de junio 1978 en Parizo) estas franca dirigento kaj komponisto kies originoj estas en Kabilio, en Alĝerio.

Kvalifikita en muzika analizo, orkestrado kaj muzikologio de la Universitato Sorbonne Paris IV, Ziouani gajnis plurajn konservatoriajn premiojn por altviolono, klasika gitaro kaj ĉambra muziko.

Zahia Ziouani studis ĉe la *Maestro Sergiu Celibidache* en Munkeno. Ekde 1998, ŝi kreis propran simfonian orkestron (*Divertimento),* kiu kunigas 70 muzikistojn kaj de kiu ŝi estas ankaŭ la muzika direktorino.

Ŝi partoprenas kun simfoniaj orkestroj en multnombraj festivaloj en Rusio, Hispanio, Germanio, Ĉeĥio, Pollando, Belgio kaj Alĝerio.

Klasika muziko kiel interkultura ponto
--------------------------------------

Tre sentema al la problemoj de aliro al kulturo por ĉiaj publikoj, Zahia Ziouani dediĉas sin al la demokratiigo de la klasika muziko. Ŝi estas asociita al la arta kaj pedagogia estraro de la projekto DEMOS (Mekanismo de muzika edukado kun socia alvokiĝo).

En 2012, ŝi kreis "*L’orchestre Diver’cités*", kies ĉefa celo estas permesi al infanoj (7-12-jaraĝaj el malavantaĝaj distriktoj) lerni kaj praktiki muzikan instrumenton. Ŝi celas krei pontojn inter Francio kaj Alĝerio precipe per sia programo "*Algérie-France Une Symphonique pour 2012*", inter Parizo kaj ĝiaj ĉirkaŭaĵoj, inter klasika muziko kaj popularaj medioj.

Persone
-------

Ŝi havas ĝemelan fratinon, Fettouma Ziouani. kiu estas violonĉelisto,

Publikaĵo
---------

(franca) Zahia Ziouani (kunlabore kun Bénédicte des Mazery), Paris, A. Carrière, 2010, 211 p. ISBN 978-2-84337-567-5

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Zahia Ziouani en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

(fr) Oficala retejo de la orkestro Divertimento Arkivigite je 2021-05-10 per la retarkivo Wayback Machine

(fr) Prelego: Zahia Ziouan, la musique pour fédérer !

(fr) Zahia Ziouani ĉe TEDxConcorde (2012)

Concerto dirigita de Zahia Ziouani - kanto Amedyaz de Idir (filmeto)

Referencoj
----------


1. ↑  Zahia Zioua, France Inter
2. 1 2  (en, fr) Judy MacMahon, *Inspiring women: Zahia Ziouani – conductor*, My French Life, la 20-an de oktobro 2016
3. 1 2  (en) Speakers Biographies, Zahia Ziouani (Algeria/France), Unesco
Piedras preciosas lapislázuli.Lazurŝtono.
**Lazurŝtono**, aŭ neologisme *lapislazuro* (de la latina *lapis*, 'ŝtono', kaj de la klasika araba *lāzaŭard*, devena siavice de la persa *lağvard* aŭ *lažvard*, devena siavice de la sanskrita *rājāvarta*, 'buklo de reĝo') estas gemo de karaktera *transmara* blua koloro, tre aprezata en juvelarto ekde la antikveco. 

La lazurŝtono estas roko uzita kiel gemo (duonvalora), komponita de lazurito, malplimulto de ekzemple pirito kaj calcito, malpli multe ankaŭ de diopsido kaj sodalito. 

Lazurŝtono uziĝis jam antaŭ 7 000 jarojn kiel gemo, do kiel valoraj ornamaj ŝtonoj. La ŝtonoj estis la plej multekostaj el la gemoj de antikva Egiptio kaj mortintaj faraonoj ricevis ilin por la vojaĝo al la postmorta mondo. Pro sia multekosteco tamen ankaŭ en antikva Egiptio unuafoje aperis trompocele faritaj falsigoj de lazuritoj kaj turkisoj per blue respektive bluverde farbita vitro.

La plej bonaj trovejoj situas en la okcidento de la alta montaro Hindukuŝo en la provinco *Badaĥŝan* de Afganio. En la afgania interna milito de la lastaj tri jardekoj de la 20-a jarcento la rego de la valo *Panĝir*, krom sia armee strategia signifo, aparte gravis pro la minejoj de la internacie multekoste vendeblaj lazuritoj. La minejo de la urbo *Badaĥŝan*, en kiu ankoraŭ nuntempe troviĝas lazuritoj, jam funkciis dum la epoko de antikva Egiptio.

Pliaj trovejoj estas *Ovalle* en Ĉilio, *Malobistrinskoje* ĉe la Bajkala lago en Siberio kaj Kalifornio.

Vidu ankaŭ
----------

* Lazurito

Eksteraj ligiloj
----------------

* Lazurŝtono en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Lazurŝtono en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* informoj de germanlingva gema enciklopedio
* informoj de anglalingva gema enciklopedio
* germanlingva paĝo pri la produkto de lazurita pigmento


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 854086
 |
**Zakát** ( arabe : زكاة, "Purigado") estas deviga almozo religia kaj unu el la "Kvin Pilieroj" de Islamo. *Bahá'u'lláh* validis tiun koncepton en sia "Plej Sankta Libro" (*Kitáb-i-Aqdas*)  verkita en 1873, kiu estas ĉarta dokumento de la Bahaa Kredo.

*Bahá'u'lláh* deklaris, ke la bahaa leĝo de la *Zakát* konformiĝas al tio revelaciita en la Korano . Ĉar la korana teksto ne precizigas kiel pagi ĝin, *Bahá'u'lláh* decidis, ke la detalojn devas estonte klarigi la Universala Domo de Justeco. La "Gardanto de la Afero de Dio" Shoghi Effendi indikis, ke ĝis tiam la bahaanoj regule kontribuu laŭ siaj ebloj kaj rimedoj al la bahaaj fondusoj .

Referencoj
----------

1. ↑  *Kitáb-i-Aqdas* : verso 146-a
2. ↑  *Kitáb-i-Aqdas* : Demandoj kaj Respondoj n°107
3. ↑  *Kitáb-i-Aqdas* : noto 161-a
4. ↑  *Kitáb-i-Aqdas* : noto 161

* *Bahá'u'lláh* (1992). *The Kitáb-i-Aqdas: The Most Holy Book*, Bahá'í Publishing Trust, Wilmette, Illinois, USA. ISBN 0-85398-999-0. Interrete legebla en la lingvoj angla, franca kaj araba.
**Fariseoj** (el la hebrea lingvo *Parasch*, divido, apartigo) estis sekto de judismo. La tradicio formis gravan parton de la juda teologio; ĝi konsistis el kolekto de sinsekvaj interpretoj donitaj pri la senco de la Sanktaj Skriboj kaj kiuj fariĝis nepre kredindaj dogmoj. Tio estis la leĝistoj, temo de senfinaj diskutadoj, plej ofte nur pro demandoj pri vortoj aŭ pri formoj. El tiuj interpretoj, naskiĝis pluraj sektoj, el kiuj ĉiuj pretendis havi la monopolon de l' vero; kiel preskaŭ ĉiam okazas, tiuj sektoj funde malamis unuj aliajn. Inter tiuj sektoj, la plej influhava esti tiu de la **fariseoj** kiuj havis kiel ĉefon Hillel, judan leĝiston naskitan en Babilono, fondinton de fama skolo, kiu instruadis, ke nur al la Skribaĵoj oni ŝuldas fidon.

Ĝia apero estis ĉirkaŭ -200. La fariseoj estis persekutataj en diversaj epokoj, precipe dum la regadoj de Hirkano la 1-a, ĉefpastro kaj reĝo de la judoj, de Aristobulo la 1-a kaj de Aleksandro; tamen tiu ĉi lasta redonis al ili iliajn honorojn kaj havaĵojn, kaj tiel ili reakiris sian potencon kaj ĝin konservis ĝis la ruino de Jerusalemo en la jaro 70, kiam ili malaperis pro la diasporo de la judoj. En la komenco de kristanismo, fariseoj estis la ĉefaj kontraŭuloj de nova religio, kaj aperas ofte en Evangelioj disputante kun Jesuo, kiu tre ofte diris kontraŭ ilia hipokritecon, tiel la vorto "fariseo" estas ankaŭ uzata de kristanoj kaj antisemitoj kiel sinonimo de "hipokrito".

La fariseoj, kiel uzite en la esperanta biblio, (hebree: *peroushim, la apartuloj*) estis teologa grupo de la antikva judismo. Ĝi kreiĝis dum la epoko de la dua juda templo (ĉirkaŭ 530 a.K. ĝis 70 p.K.) kaj iĝis kiel rabenoj la nura postvivanta juda komunumo, la du aliaj estintaj la esenoj kaj la saduceoj. Tamen oni ofte konsideras la poste estiĝintan karaistojn kiel intelektajn heredulojn de ĉi lastaj, la saduceoj.

Adeptiĝis ĉefe piuloj. La fariseoj estis aparte striktaj por obei la leĝon, kaj tiel apartiĝis de la aliaj judoj, kio klarigas la etimologion de la nomo. Tamen la plej influa fariseo al postaj generacioj, Hilelo, estas konata pro sia relativa malsevereco, eĉ influante la Zamenhofan filozofion hilelismon (homaranismon).

* Kategorio Fariseoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Fariseoj en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)
**Nyékládháza** [njEklAdhAza] estas urbo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Borsod-Abaúj-Zemplén, en Distrikto Miskolc. En la loknomo háza signifas: ies domo.

Kastelo en Nyékládháza

Situo
-----

Nyékládháza situas sur ebenaĵo, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Miskolc-Budapeŝto, aŭtoŝoseo M3 en la sama direkto preteriras, krome estas fervojaj linioj al Tiszaújváros kaj Mezőcsát. Emőd troviĝas 10, Miskolc 15, Mezőcsát kaj Tiszaújváros po 22, Budapeŝto 166 km.

Historio
--------

La komunumo estis loĝata dum la bronzepoko kaj ferepoko, de skitoj, keltoj, sarmatoj kaj avaroj. La hungaroj fondis du vilaĝojn: **Mezőnyék** kaj **Ládháza**, kiuj unuiĝis en 1932. La unua mencio pri la vilaĝoj devenis el 1270. Dum la turkoj la vilaĝoj senhomiĝis. En la 19-a jarcento oni surface minis gruzojn. Nuntempe tie estas fiŝkaptista lago. Nyékládháza urbiĝis en 2003.

Vidindaĵoj
----------

* kalvinana preĝejo
* Preĝejo Senmakula Koro de Sankta Maria (Nyékládháza)
* kastelo de Szepessy (sepeŝi)
* Minejlagoj de Nyékládháza

Famuloj
-------

En Mezőnyék naskiĝis animaciisto Attila Dargay.

Komunumoj pri *Nyék* en Hungara reĝlando
----------------------------------------

Nyék (njEk) apartenas al la 7 hungaraj triboj. 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Alsónyék | Feketenyék | Felsőnyék | Ipolynyék | Kápolnásnyék |
| Nyékinca | Nyékládháza | Nyékvárkony | Sopronnyék |  |

Fontoj
------

* distancoj[*rompita ligilo*]
**Sevila Esperanto-Asocio** aŭ ***Asociación Sevillana de Esperanto*** estas asocio aganta en la urbo Sevilo (Andaluzio, Hispanio)

Kvankam jam ekzistis asocio kun tiu nomo en la jaro 1911, la nuna asocio estis kreita en lastaj 1970-aj jaroj de Tomás Caspe Cereijo por disvastigo de esperanto en tiu urbo. Ĝi estis kune kun SEJO (Sevilja Esperantista Junulara Organizo) grava referenco en Hispana movado dum 1980-aj jaroj. Sevila Esperanto-Asocio estis tiel multenombra kaj aktiva ke ĝi eldonis periodaĵojn, disvastigis e-on tra la lokaj medioj kaj foiroj, instruadis la lingvon per tutjaraj kursoj, organizis naciajn kaj regionajn kongresojn kaj renkontiĝojn kaj eĉ naskis junularan sekcion, S.E.J.O.-n (Sevilja Esperanta Junulara Organizo) kiu fariĝis alia grava referenco en la hispana junulara movado ĝis la naŭdekaj jaroj. 

Post kelkaj jaroj sen aktiveco dum 1990-aj jaroj en jaro 2004 ĝi refondiĝis okaze de organizado de Andaluza Kongreso de Esperanto. Ĝi nun organizas kursojn kaj renkontiĝas en kulturcentro *Casa de las Sirenas*. 

En oktobro 2023 ĝi organizis la 81-an Hispanan Kongreson de Esperanto. Dum ĝi oni prezentis la libron "125 años de esperanto en Sevilla", pri la historio de Esperanto en la urbo.

Referencoj
----------

1. ↑  Historio de Esperanto en Sevilo, en la retejo de la Sevila Esperanto-Asocio.
Albert April kun zoea familio
La **Zoeoj** estas indiĝena tribo en la brazila subŝtato Parao, komunumo de Óbidos, ĉe la Kuminapanema rivero, Brazilo. Ili estas Tupi-gvarania popolo.

Nomo
----

Ili ankaŭ konatiĝas kiel la Poturu, Poturujara, aŭ Buré. La termino "Zoeo" signifas "nin," kiel malo de ne-indianoj aŭ malamikoj. La termino "Poturu" estas la tipo de ligno uzata por fari la kejlon de ili portata.

Lingvo
------

La Zoea lingvo apartenas al subgrupo VIII de la Tupi-gvarania lingvaro.

Kulturo
-------

Ĉiu Zoeano portas la *poturu*-n, ligna kejlo kiu traboras la suban lipon. Ili ankaŭ havas la tradicion ke novaj patroj tranĉas la suron per la 'dento de eta ronĝulo'.

La geedzecaj ritoj de la zoeoj estas kompleksaj kaj ne tute komprenataj. Ne estas konata kiom da edzoj aŭ edzinoj oni rajtas havi. Multaj virinoj praktikas poliandrion, unu aŭ pluraj edzoj povas esti "lernantaj edzoj"; junuloj kiuj lernas kiel esti bona edzo, interŝanĝe de ĉasado por la resto de la familio.

Referencoj
----------

* Kategorio Zoeoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

1. ↑   Zo'é. *ethnologue.com*. Alirita 2007-10-18.
2. ↑   The case of the Zo'é. *Indigenous Peoples in Brazil*. Instituto Socioambiental. Arkivita el la originalo je 2007-10-15. Alirita 2007-10-18. Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2007-10-15. Alirita 2016-11-24.
3. ↑   Jipohan is someone like yourself. *socioambiental.org*. Arkivita el la originalo je 2007-07-05. Alirita 2007-10-18.
**Trolebusa transporto en Volgogrado** (ruse *Волгоградский троллейбус*) estas trolebusa reto funkcianta en la rusa urbo Volgogrado ekde la 31-a de decembro 1960.

Terorisma atako la 30-an de decembro 2013
-----------------------------------------

Trolebuso n-ro 1233 post la terorisma atako
Lundon, la 30-an de decembro 2013, trolebuso n-ro 1233 cirkulis laŭ la itinero 15A de la haltejo "Bolniĉnij kompleks" de la loĝkvartalo "Semj Vetrov" al la urbocentro kaj plu al la haltejo "Ploŝĉad Kujbiseva". Je la 8:25 moskva tempo (laŭ aliaj fontoj - ĉirkaŭ 8:10, je 8:10, je 8:23) ĝi veturis preter domoj n-ro 122 kaj 124 sur strato Kaĉincev, ne malproksime de la haltejo "Kolleĝ biznesa" kaj la merkato Kaĉinski. En tiu momento, eksplodo kun kapacito de proksimume 4 kg da TNT-ekvivalento okazis en la vehiklo. Laŭ antaŭaj datumoj, la bombo estis eksplodigita de suicidbombisto. Versio de la detonacio de eksplodema aparato metita en la trolebuso ankaŭ estis pripensita. La trolebuso estis tute detruita. 11 homoj mortis surloke, kaj 3 pliaj homoj mortis estante transportitaj al hospitaloj. 27 viktimoj estis hospitaligitaj, inkluzive de bebo. En la sekvaj tagoj, du homoj mortis en la hospitalo, 6 pacientoj estis evakuitaj al Moskvo.

Tiu ĉi terorisma atako estis la tria en la lastaj 3 monatoj en Volgogrado post la eksplodo en buso la 21-an de oktobro kaj la eksplodo ĉe la stacidomo la 29-an de decembro.

Vidu ankaŭ
----------

* Trolebuso
* Volgogrado
* Tram-metroo de Volgogrado
* Tramtransporto en Volgogrado
* Trolebusa transporto en la mondo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Trolebusa transporto en Volgogrado en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo (ruse)
**Hans Ludwig Gustav ELLENBERG** (naskiĝinta la 7-an de aprilo 1877 en Hamburg-Eilbek, mortinta la 7-an de septembro 1949 en Erfurto) estis germana orientalisto kaj ĵurnalisto. Lia plej konata lernantino estis la fakulino Annemarie Schimmel.

Vivo
----

Estante filo de muzikinstruisto Ellenberg komencis jam 12-jara la studon de orientaj lingvoj. Kiam li estis 15-jara li ektrejnitis ĵurnaliste por esti redaktoro por la distranta parto kaj la artokritikantaj paĝoj en liberalaj gazetoj. Li trapasis la abiturientan ekzamenon ne antaŭ la jaro 1915. Poste li soldatis unu jaron. Li komencis studon de orientalaj lingvoj, de arkeologio kaj de filozofio en Kiel kaj en Kenigsbergo. En 1920 li doktoriĝis en Kiel; kvar jarojn poste li iĝis ĉefredaktoro de "Mitteldeutsche Zeitung" en Erfurto kie li restis ĝismorte. 

En la jaroj 1930-34 li restis en arablingva Proksima Oriento por pliperfektigi lingvajn konojn kaj faris ankoraŭ plurajn vojaĝojn ĝis la jaro 1939. Post la ekzameniĝo lektora en Berlino en 1933 li dungitis en la vintra semestro 1934/35 ĉe la Friedrich-Schiller-Universitato Jena. La aŭskultanta studentaro ne multis, tamen li lektoris pri la turka lingvo kaj la egipt-araba lingvo.

Dum la Dua mondmilito li estis tradukisto en Berlino por la lingvoj turka kaj araba; krome li verkis kiel privata instruisto kaj ĉe la Popolaltlernejo de Erfurto. Post 32 jaroj da redaktista laboro Ellenberg maldungitis kio pligrandigis la tempon libera por scienca laboro. Pro malakcepto de la rasismaj teorioj de la nazioj kaj nepartianeco de NSDAP Ellenberg devis ĉesigi la laboron ĉe la gazeto "Thüringer Gauzeitung". Kio ege plikomplikigis la vivtenon de Ellenburg tiam, helpis postmilite defendi la kontinuigon de la lektoreco. Dekano Carl Wesle mem tre engaĝiĝis por Ellenberg, al kiu estis aljuĝita en la jaro 1947 eĉ la titolo de "universitata profesoro".

Membrecoj
---------

* Bund der Asienkämpfer, Berlin
* Akademie gemeinnütziger Wissenschaften, Erfurt
* Deutsch-Muslimische Gesellschaft, Berlin

Verkoj
------

* *Islamisches Kunstgewerbe nach Qazwînî und Thaʿâlibî*, Kiel 1920 (Univ.-Diss.).
* *Orient*, Mitteldt.-Verl.-AG Halle u.a. 1931.
* *Geh’ mit mir in den Orient*, Drei-Tannen-Verlag Fiedler Olbernhau i.Sachsen 1932.
* *Sultan, Seraskier und Soldaten. Moltke in der Türkei* (= Deutsche in aller Welt, Nr. 12), Neuer Buchverlag Dresden 1937.

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Hans Ellenberg en la germana Vikipedio.*
Grafino **Katinka Andrássy** [andrAŝi], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Andrássy Katinka** estis hungara memuaristo. Ŝiaj nobelaj antaŭnomoj estis *csíkszentkirályi kaj krasznahorkai* [ĉIksentmihAji krasnahorkai], ŝia origina persona nomo estis *Katalin,* ŝia geedziĝa nomo estis (laŭ la hungarlingve kutima nomordo) *Károlyi Mihályné*. Ŝi estis konata kiel "ruĝa grafino". Ŝiaj gepatroj estis Tivadar Andrássy kaj Eleonóra Zichy, ŝia edzo estis Mihály Károlyi. 

Palaco Károlyi
Katinka Andrássy naskiĝis la  21-an de septembro 1892(nun 1892-09-21) en Tiszadob, ŝi mortis la 12-an de junio 1985 en Antibes.

Biografio
---------

Katinka Andrássy estis edukita hejme. Ŝi edziniĝis frue al Mihály Károlyi en 1914 kaj ŝi trovis sin en politika etoso. Post 4 jaroj ŝi iĝis edzino de ĉefministro, poste mallonge ŝtatestro. Pro politika ŝanĝo ili forlasis la landon kaj vivis en Aŭstrio, Svislando, Britio, Francio, krome ili vizitis ekzemple Sovetunion. Ŝi simpatiis kun la komunismo, eĉ ŝi helpis politikon de Stalino. En 1946 ili hejmenvenis kaj ŝia edzo iĝis ambasadoro en Parizo. La diplomata vivo ne daŭris longe, la geedza paro denove vivis en ekzilo. Károlyi mortis en 1955, baldaŭ Katinka hejmenvenis, ĉar ilia politiko estis plene akceptita en 1963. Ŝi ricevis kompletan ĉambron en iama propra palaco Károlyi, tamen ŝi ofte vojaĝis eksterlande. Ŝi naskis kaj edukis 3 gefilojn, krome ŝi ricevis 2 hungarajn premiojn en 1977 kaj 1982.

Ŝiaj kontribuoj
---------------

* *Együtt a forradalomban* (memuaro, 1967)
* *Együtt a száműzetésben* (memuaro, 1969)
* *Otthonaim* (1978)

Fontoj
------

* biografio hungare kun fotoj kaj video
* biografio hungare kun foto
* biografio hungare
* biografio hungare

Referencoj
----------

1. ↑   wikidata
2. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 852786
 |



* Portalo pri Biografio
*La informkesto donas elpensitan informon pri la naskiĝdato!*

**Réka Szilvay** [silvai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szilvay Réka** estis hungardevena finna klasika violonisto, altlerneja instruisto. Ŝia patro estis Géza Szilvay.

Réka Szilvay  naskiĝis en 1972 en Helsinko (Suomio).

Biografio
---------

Réka Szilvay ekludis violonon en la aĝo de kvar sub la gvido de ŝia hungara patro Géza Szilvay. Kiel infanino ŝi violonadis en finna televido pli ol 50 fojojn kaj ludis kun Simfonia Orkestro de la Finna Radio en la aĝo de dek. Ŝi daŭrigis siajn studojn en la aĝo de 12 en la en:Sibelius Academy, poste inter 1992-1998 en simila instituto en Vieno, fine ŝi diplomiĝis en la Sibelius Akademio en 2005. Ŝi debutis en Vieno en 1999, poste ŝi donis koncertojn tra Eŭropo, Ĉinio, Japanio, Tajvano, Sudameriko kaj Usono. Nature ŝi recitalis ankaŭ kun ĉiuj gravaj finnaj orkestroj. Ŝi estis nomumita instruisto pri muziko en la Akademio Sibelius en 2006. Ŝia violono estas irlanda Stradivarius de 1702.

Fontoj
------

* finne
* angle
* angle
* angle

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 640076
* GND: 135211956
* VIAF: 80034320
* ISNI: 0000 0000 5637 5996
* MBA: 46219d4b-10bb-4af6-af72-755e534426c8
 |
**Sienna Rose MILLER** (naskiĝis la  28-an de decembro 1981(nun 1981-12-28) en Novjorko) estas usona kaj brita aktorino, modelo kaj mododizajnistino. Ŝiaj plej grandaj sukcesoj estas (2011) en la filmoj *Layer Cake, Alfie, Factory Girl, The Edge of Love* kaj *G.I. Joe: The Rise of Cobra*.

Miller dum *British Academy Film Awards 2007*

Biografio
---------

La patro de Miller estas la bankisto Ed Miller, ŝia patrino Jo gvidis la londonan lernejon Lee Strasberg. Miller naskiĝis en Usono, plenkreskis, lernis en Britio. Ŝi havas usonan kaj britan ŝtatanecojn. Ŝiaj gepatroj divorcis baldaŭ post ŝia naskiĝo. Ŝi vizitis la lernejon *Heathfield School* en Ascot. Dum la lernado, ŝi malkovris sian emon al la arto.

Miller plulernis en Novjorko en la instituto Lee Strasberg Theatre and Film Institute. En Novjorko, ŝi ludis en la teatraĵoj *The Striker*, *Independence* kaj *Cigarettes & Chocolate*. Kiel fotomodelo, ŝi partoprenis en reklamkampanjoj de Coca-Cola, Prada kaj de la fama Pirelli-kalendaro de 2003. Ŝi estas intertempe ĉefa reprezentisto de la Jeans-marko Pepe Jeans London kaj varbas por la modolabelo Tod's. Miller ricevis en 2002 rolon en la sendependa filmo *High Speed*. Ŝia sekva rolo estis en la mallonga televida serio de FOX *The American Embassy* en 2002.

Tiutempe, Miller subskribis kontrakton kun Paramount Pictures por sep jaroj. Ŝia unua roleto estis surbaze de la traktato la roleto de Fiona Bickerton en la FOX-serio *Keen Eddie*. Ŝia sekva filmo estis la londona krim-dramo *Layer Cake* en 2004, en kiu ŝi ludetis kun Daniel Craig. Ŝi akiris pli grandajn sukcesojn en la filmoj *Factory Girl, The Edge of Love* kaj *G.I. Joe: The Rise of Cobra*.

Filmografio
-----------

### Filmoj

* 2001: *South Kensington*
* 2002: *The Ride*
* 2002: *High Speed*
* 2004: *Layer Cake*
* 2004: *Alfie*
* 2005: *Casanova*
* 2006: *Factory Girl*
* 2007: *Camille*
* 2007: *Stardust*
* 2008: *Interview*
* 2008: *The Mysteries of Pittsburgh*
* 2008: *The Edge of Love*
* 2009: *G.I. Joe: The Rise of Cobra*
* 2009: *Hippie Hippie Shake*
* 2011: *New Year's Eve*

### Serioj

* 2002: *The American Embassy*, 1 epizodo
* 2002: *Bedtime*, 4 epizodoj
* 2003-04: *Keen Eddie*, 13 epizodoj
* 2009/2011: *Top Gear*, 2 epizodoj

Eksteraj ligiloj
----------------

* Sienna Miller en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Sienna Miller en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Sienna Miller ĉe Instagram
* Sienna Miller ĉe Interreta filma datumbazo (angle)
* 

* Sienna Miller ĉe AllMovie (angle)
* 
* Sienna Miller ĉe Internet Broadway Database (angle)

* Portalo pri Biografio
* Portalo pri Filmo
* Portalo pri Televido

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 386662
* GND: 142163104
* LCCN: no2006059424
* VIAF: 15069355
* ISNI: 0000000083594326
* SUDOC: 186411561
* BNF: 15113279s
* MBA: 3fa031e3-0d93-4bb1-b3b2-14e06b147a0f
* BIBSYS: 7004125
* NKC: js20060526029
* BNE: XX4822110
 |
**János Csík** [jAnoŝ ĉIk], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Csík János** estis hungara violonisto, popolkantisto, popoldancisto, orkestrestro, instruisto.

János Csík  naskiĝis la 30-an de decembro 1964 en Kecskemét.

Biografio
---------

János Csík lernis violonadon en muziklernejo en sia naskiĝurbo, sed li ankaŭ dancadis popoldancojn. Dum la mezlernejaj jaroj li fondis popolorkestron. Li soldatiĝis, poste en 1987 li aliĝis al popolorkestro, kie li lernis multe. En la sekva jaro li fondis propran orkestron, kie li kuntiris la popolmuzikon iomete kun la ŝlagromuziko. En 2002 pro aŭtoakcidento li preskaŭ mortis, li longe estis malsana. Iam li akiris diplomon en Pedagogia Altlernejo de Nyíregyháza, poste li instruis en Kalocsa kaj Örkény. En 2010 li ekinstruis en muziklernejo de Kecskemét. Li ricevis premiojn ekde 1991, en 2013 kune kun la orkestro Csík premion Kossuth. Li eldonis plurajn muzikdiskojn.

Vidu ankaŭ
----------

* Zsolt Barcza
* József Bartók
* Tamás Kunos
* Marianna Majorosi

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio[*rompita ligilo*]

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio János Csík en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 636919
* VIAF: 120557856
* MBA: e3ceaec6-6446-4cbb-a5cd-d9faa5fee068
 |
**Robert WALKER** (la 13-an ‏ 1918 - la 28-an de aŭgusto 1951) estis usona kinoaktoro.

Vivo
----

Walker estis naskita en Sallagurbo, Utaho. Li studis ĉe la *American Academy of Dramatic Arts* en Novjorko kie li studis en la jaroj 1937-1939.

En tiuj jaroj li tie konis la aktorinon Phyllis Ailey kiu poste ŝanĝis sian nomon al Jennifer Jones. Ili estis geedziĝintaj en Tulsa, Oklahomo, en 1939 kaj havis du filojn.

En 1941 Phyllis renkontis produktanton David O. Selznick kiu ŝanĝis ŝian nomon al Jennifer Jones kaj lanĉis ŝian karieron. Ŝi iĝis lia amantino kaj post ŝia eksedziĝo de Walker en 1945, iĝis lia edzino.

Selznick helpis al Walker akiri kontrakton ĉe Metro-Goldwyn-Mayer. Walker partoprenis la militdramon *Bataan* (1943) kaj la filmon *Madame Curie*.

En 1944, li partoprenis en la filmo *Since You Went Away* kune kun Shirley Temple, Jennifer Jones kaj Claudette Colbert, verkita kaj produktita fare de Selznick.

En la sama jaro li partoprenis en la filmo *Thirty Seconds Over Tokyo* pri Doolittle Raid kune kun Spencer Tracy kiu interpretis la rolulon de generalo James Doolittle.

En 1946, li partoprenis en la ĉefa rolo de Jerome Kern en la filmo *Till the Clouds Roll By*, pri la vivo de Kern.

En 1947 li partoprenis en la filmo *Song of Love* (amkanto) pri la vivo de Robert Schumann kaj lia edzino Clara Schumann, en la rolo de Johannes Brahms.

Lia plej rimarkinda rolo estis en la filmo *Strangers on a Train* reĝisorita de Alfred Hitchcock (1951) en kiu li ludis la rolon de viro kiu prizorgas alian viron en la trajno kaj provas konvinki lin fari murdon.

Walker suferis dum multaj jaroj de psikiatriaj problemoj kaj dependeco de barbituratoj kaj alkoholaĵo, kiuj kaŭzis lian morton en 1951 en la aĝo de 32.

Referencoj
----------

Eksteraj ligiloj
----------------

* Robert Walker (aktoro, 1918) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Robert Walker (aktoro, 1918) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Robert Walker ĉe Interreta filma datumbazo (angle)
* 
* Robert Walker ĉe AllMovie (angle)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 826694
* GND: 124115497
* LCCN: n85376517
* VIAF: 64202283
* ISNI: 0000000115727622
* SUDOC: 066918464
* BNF: 140017435
* ICCU: DDSV225754
* BNE: XX1676273
 |
Koordinatoj mankas! Bonvolu kunhelpi.

La **Plaza Monumental Román Eduardo Sandia** konita ankaŭ kiel la **Placo de Taŭroj de Mérida** estas placo de taŭroj de unua kategorio situa en la urbo de Mérido, Venezuelo, estante unu el la ĉefaj infrastrukturoj por artaj kaj kulturaj okazaĵoj grandskalaj de la urbo post la Estadio Olímpico Metropolitano kaj la areo sidejo por la taŭrludado en la kadro de la Feria Internacional del Sol.

La *Circo Monumental* (Monumenta Cirko) de Mérida dum la preparado de la elekto de la Reĝino de la Foiro de la Suno: la *Reina del Sol* (Reĝino de la Suno)
La placo estis inaŭgurita en 1967 por utili kiel sidejo al pluraj de la okazaĵoj de la Feria del Sol kaj ĝi posedas kapablon de 16.000 spektantoj.

Ricevis figurojn de la Toreado kiel Julian López "El Juli", Francisco Rivera Ordóñez, Juan José "Morante de la Puebla", Miguel Ángel Perera, Enrique Ponce, Francisco Rivera "Paquirrí", Pálomo Linares, Javier Conde, Manuel Benítez "El Cordobés", José María Manzanares, Antonio Barrera, Paquito Perlaza, Leonardo Benítez, Luis Bolivar, David Fandila "El Fandi", Mary Paz Vega, Morenito de Maracay, Nerio Ramirez "El Tovareño", Rafael Orellana, César Vanegas, César Faraco, Eduardo Valenzuela, inter aliaj.

Panoramo de Plaza Monumental Román Eduardo Sandia, Mérida
Ankaŭ ricevis internaciajn kaj venezuelajn artistojn kiel Juanes, Maná, Desorden Público, Caramelos de Cianuro, Franco De Vita, Paulina Rubio, Chino y Nacho, Don Omar, Tito El Bambino, Molotov, Wisin & Yandel, Dalmata, Vos Veis, Los Hombres G, Aterciopelados, Jorge Celedón, Jean Carlos Centeno, L'squadron, Tecupae, Luis Silva, Armando Martínez, inter aliaj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Imagen y referencia de la plaza Arkivigite je 2011-07-15 per la retarkivo Wayback Machine, Portaltaurino.com
|  |  |
| --- | --- |
|  | Tiu ĉi artikolo temas pri la formortinta antikva praveneta lingvo. Pri la nuntempa venecia lingvo, kiu apartenas al la latinidaj lingvoj, vidu apartan artikolon. |

lingvoteritorioj en la Italio de la 6-a jarcento a.K.
La **praveneta lingvo** dum la antikva epoko paroliĝis de la popolo de pravenetanoj nordokcidente de la Adriatika Maro, ĉirkaŭ la nuna regiono Veneto de Italio, kiu difinis la lingvan nomon. Eble la lingvoteritorio de la lingvo eĉ etendiĝis ĝis la norda rando de la Alpoj: la Bodenlago inter la nunaj ŝtatoj Germanio, Svisio kaj Aŭstrio laŭ antikvaj romiaj dokumentoj nomatis *lacus venetus*, do "lago veneta".

Tradita la praveneta lingvo estas pro pli ol 200, plejparte mallongvaj enskribaĵoj en ŝtonaj kaj bronzaj tabuloj, kaj sur ceramikaĵoj. La lingvo skibiĝis en variaĵo de la etruska alfabeto, en kiu silaboj kaj vortoj estis dividitaj unu de la aliaj pere de punktoj. La plej signifaj lingvistoj, kiuj deĉifris la praveneciajn enskribaĵojn, estas Aldo Luigi Prosdocimi, Giovan Battista Pellegrini kaj Michel Lejeune.

La praveneta estas propra, unuaranga branĉo de la hindeŭropa lingvaro. Ene de la hindeŭropa lingvaro ĝi plej proksime similas al la italika lingvaro, aparte kun Latina lingvo. La similaĵoj inter ambaŭ lingvoj tamen ne konsideriĝas kiel pruvo, ke unu lingvo fontas el la alia, sed ili komprenatas kiel paralelaj evoluoj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Praveneta lingvo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* *Rex Wallace*: enciklopedio pri la mondaj antikvaj lingvoj – la praveneta lingvo (en la angla) Arkivigite je 2008-12-08 per la retarkivo Wayback Machine
* *Adolfo Zavaroni*: enskribaĵoj en la praveneta lingvo (en la itala)
* *Ciril Babajev*: hindeŭropa datumbazo – la praveneta lingvo (en la angla) Arkivigite je 2005-04-05 per la retarkivo Wayback Machine
* teksto pri la praveneta lingvo el la retejo *Voices of Stone* (en la angla) Arkivigite je 2006-12-31 per la retarkivo Wayback Machine
* *Víteliú*: la lingvoj de la antikva Italio.#
**Kastelo Tüngeda** (germane: *Schloß Tüngeda*) staras en la kvartalo Tüngeda de la komunumo Hörselberg-Hainich, Germanujo.

Historio
--------

Apartenis de 1321 parto de Tüngeda kiel feŭdaĵo de la Abatejo de Fulda al la posedaĵaro de la senjoroj de Wangenheim kies kutima burgo situis tre proksima. La alian parton posedis la senjoroj de Erffa ĝis 1580. Kastelokonstruiĝo venis en 1582 laŭ komisio de Hartmann von Wangenheim. De 1640 Tüngeda apartenis, estante parto de la hereda administradujo de la Wangenheim-oj, al la Duklando Saksio-Gotao, de 1672 al Saksio-Gotao-Altenburg. Dum la Tridekjara milito multo de la komplekso estis detruita kio favoris la kadukon.

En 1743 la supraj bienoj de Tüngeda venis en la manojn de la senjoroj de Uechtritz (linio de Fuga). En 1771 ili ankaŭ akiris la malsuprajn areojn; en 1881 Hermann von Krosigk ekposedantis kaj ŝanĝigis la kastelon laŭ novrenesanca stilo.

Ŝtatigo kaj politika turniĝo
----------------------------

En 1945 la komunisma reĝimo eksproprietigis la posedanton kaj la komunumo ekposedantis la tuton en 1951. En 1991 kaj 2000 eblis fari profundajn restaŭradlaborojn. Privata posedo re-estis ĝis printempo 2015 kiam la tuto redoniĝis al la publikaj aŭtoritatoj post kiam uzokoncepto de lupreninto fiaskis. Vidindaj estas krome la parko kaj la kirko.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Kastelo Tüngeda en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* informoj porturistaj fare de Doatrip.de

Notoj
-----

1. ↑  historio kastela
2. ↑  Jensen Zlotowics: "Das Tüngedaer Schloß ist wieder Gemeindeeigentum". - Ĉe: TLZ, 16.4.2015

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 823020
 |
* Permjo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Permjo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Permjo en Vikivojaĝo (Turisma gvidilo)

**Permjo** (ruse *Пермь*; aliaj eblaj esperantigoj: *Perm*, *Permj*) estas rusia urbo en meza Uralo situanta ĉe la rivero Kama; ĉefurbo de Permja regiono.

Historio
--------

Unu el la plej antikvaj loĝlokoj sur la loko de moderna Permjo estis la vilaĝo *Jagoŝiĥa* aŭ *Brjuĥanovo* ĉe la rivero *Jagoŝiĥa* (Jegoŝiĥa (rivero)). Ĝi estis unue menciita en la censa libro de vojevodo Prokopij Jelizarov en la jaro 1647. Laŭ censo de jaro 1687 en Jagoŝiĥa estis sep domoj kaj *"28 personoj maskla, precipe de familioj Brjuĥanov, Verĥolancev kaj Fedotov"*.

En 1723 tie estis fondita *Jagoŝiĥa kuprofandanta uzino* de Vasilij Tatiŝĉev. Poste, en 1781, vilaĝo *Jagoŝiĥa* iĝis urbo Permjo. En Permjo troviĝis la ĉefadministrado de uralaj fabrikoj. Komence de la 19-a jarcento Permjo fariĝis ĉefa riverhaveno.

La urbo antaŭe estis nomita kiel:

* Permjo (Пермь) ĝis 1940;
* Molotov (Молотов) en 1940 ... 1957.

Vidindaĵoj
----------

Moskeo de Permjo. En la soveta tempo multe da laboroj estis farita de punlaboristoj tra la 170 gulago-koncentrejoj. Nur unu el tiuj (Perm-36) estis konservita kaj servis kiel ekzilejo por disidentoj ĝis la 1980-aj jaroj kaj nun estas vizitebla.

Komuniko
--------

La interurba telefona kodo estas 342, la enurbaj telefonnumeroj estas sepciferaj (en jaro 2006).

Ekonomio
--------

Ekonomio de la urbo baziĝas sur la grandindustrio, brulindustrio kaj ĥemia industrio. Fabrikoj de Permjo produktadas aviadan teĥnikon, raketan kaj kosman teĥnikon.

Arbo-reciklada industrio estas ankaŭ disvolvigita. En la urbo estas fervoja stacio kaj flughaveno.

Poŝtkarto sendita de J. Kutkov, Perm en 1927
Poŝtkarto sendita de J. Kutkov, Perm (dorsflanko)

Esperanto en Permjo
-------------------

Nun (12.2010) en Perm mankas oficiala Esperanto-klubo, sed funkcias neregistrita kaj sennoma grupo de geesperantistoj. Tamen dum multaj jaroj en la urbo ekzistis Perma Esperanto-klubo.

Referencoj
----------

1. ↑  (nederlanda) Herman Vuijsje, Survoje al Vladivostok (Op weg naar Vladivostok), p. 55, eld. Lubberhuizen, 2012.ISBN 978 90 5937 300 6

Vidu ankaŭ
----------

* Tramtransporto en Permjo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Urba retejo esperantlingva Arkivigite je 2013-05-20 per la retarkivo Wayback Machine

* Paĝo de urba esperantistaro[*rompita ligilo*]

Flago de Permja regiono
Urboj de Permja regiono

**Ĉefurbo**: Permjo

Aleksandrovsk |
Berezniki |
Ĉajkovskij |
Ĉerdinj |
Ĉermoz |
Ĉernuŝka |
Ĉusovoj |
Dobrjanka |
Gornozavodsk |
Gremjaĉinsk |
Gubaĥa |
Kizel |
Krasnokamsk |
Krasnoviŝersk |
Kudimkar 
Kungur |
Lisva |
Nitva |
Oĉjor |
Oĥansk |
Osa |
Solikamsk 
Usolje |
Vereŝĉagino
**María Guadalupe Villalobos VÉLEZ** (18a de julio, 1908 – 14a de decembro, 1944), konata profesie kiel **Lupe Vélez**, estis meksika aktorino de teatro kaj kino en Holivudo, komediisto, kantisto, dancisto kaj *vedette*.

Vélez kun sia tiama edzo Johnny Weissmuller en gazetara foto (1934).
Vélez ekkarieris kiel spektaklistino en meksika vodevilo en la komencaj 1920-aj jaroj. Post translokiĝi al Usono, ŝi faris sian unuan filmaperon en kurta filmo en 1927. Ĉirkaŭ la fino de la jardeko, en la lastaj jaroj de la usonaj mutaj filmoj, ŝi estis progresinta al gravaj roloj en nombraj filmoj kiel *The Gaucho* (1927), *Lady of the Pavements* (1928), kaj *Wolf Song* (1929), inter aliaj. Ŝi estis unu el la unuaj sukcesaj latinamerikaj aktorinoj en Usono. Dum la 1930-aj jaroj, ŝia bone konata eksplodema kinfiguro estis ekspluatita en serio de sukcesaj filmoj kiel *Hot Pepper* (1933), *Strictly Dynamite* (1934), kaj *Hollywood Party* (1934). Dum la 1940-aj jaroj, la populareco de Vélez pintis post aperi en la filmoserio *Mexican Spitfire*, nome serio kreita por kapitaligi la spritan personecon de Vélez.

Kromnomita *The Mexican Spitfire* fare de la amaskomunikiloj, la persona vivo de Vélez estis tiom bunta kiom ŝia kina personeco. Ŝi havis kelkajn tre publikigitajn amaferojn kaj ŝtormecan geedzecon. En decembro 1944, Vélez mortis pro intenca troa dozo de barbiturata drogo Sekonalo. Ŝia morto kaj la cirkonstancoj ĉirkaŭ ĝi estis temo de spekulativo kaj polemiko.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Lupe Vélez en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Lupe Vélez en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Biografio |

* Lupe Vélez ĉe Interreta filma datumbazo (angle)
* Lupe Vélez ĉe Internet Broadway Database (angle)
* Did Lupe Vélez Really Drown in the Toilet? Arkivigite je 2008-11-20 per la retarkivo Wayback Machine at straightdope.com
* Lupe Vélez as an infant in 1908 (University of Washington, Sayre Collection)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 646629
* GND: 119179946
* LCCN: n86072015
* VIAF: 5735457
* ISNI: 0000000027983538, 0000000368341947
* BNF: 147034509
 |
centra oficejo de la Internacia Paralimpika Komitato en Bonno, Germanio
emblemo de la IPK
La **Internacia Paralimpika Komitato** estas internacia senprofitdona organizaĵo, kiu celas kunordigi kaj organizi la Paralimpikan Movadon. La komitato preparas la Paralimpikojn (aŭ Paralimpiajn Ludojn) kaj funkcias kiel la internacia federacio de naŭ sportoj. Ĝi estis fondita la 22-an de septembro 1989 en Düsseldorf (Germanio), kaj nun havas sian centran oficejon en Bonno (Germanio). Laŭ la stato de februaro 2010, en la internacia komitato membras 162 Naciaj Paralimpikaj Komitatoj, kaj aldone kvar internaciaj paralimpikaj organizaĵoj.

Prezidanto de la komitato ĝis la jaro 2001 estis la kanadano d-ro *Robert Steadward*. Lian postenon transprenis Sir *Phil Craven*, eksa partoprenanto de la Paralimpikoj kaj prezidanto de la internacia federacio de rulseĝa korbopilko. Inter la IPK kaj la Internacia Olimpia Komitato (IOK) estas intensaj kontaktoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Someraj Paraolimpikoj

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Internacia Paralimpika Komitato en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* oficiala retejo

Koordinatoj: 50° 43' 10" norde, 7° 6' 58" oriente


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 312173
* GND: 5179802-5
* LCCN: n2004010445
* VIAF: 141562762
* ISNI: 0000 0004 0455 8052
 |
**The Daily Telegraph** estas brita konservatisma gazeto fondita la 29-an de junio 1855, kies sidejo troviĝas en Londono.

Profilo
-------

Averaĝa ĉiutaga eldonkvanto de 783.210 ekzempleroj igis *The Daily Telegraph* en januaro 2009 la plej venditan britan kvalitgazeton.
Ĝia ĉiujara gajno estas ĉirkaŭ 30 milionoj da britaj pundoj.

La gazeto rimarkiĝas ofte pro Eŭropokritikega raportmaniero. Fratina gazeto estas la semajna *The Sunday Telegraph*.

*The Daily Telegraph* estas kunfondinto de la *European Dailies Alliance* (EDA), en kiu kunlaboras la gazetoj *Die Welt* (Germanujo), *Le Figaro* (Francujo) kaj *ABC* (Hispanujo) rilate al internaciaj novaĵraportoj.

Historio
--------

Diskuto provokanta eksterlandon kun la germana imperiestro Vilhelmo la 2-a publikigita la 28-an de oktobro 1908 estigis la *aferon de The Daily Telegraph*. Ĝi estigis ene de la Germana Regno internpolitikan krizon.

Bibliografio
------------

* *The daily telegraph. Britain's best-selling quality daily.* London 1856,28.Okt.ff. ISSN 0307-1235

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio The Daily Telegraph en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala TTT-ejo de The Daily Telegraph Arkivigite je 2018-01-25 per la retarkivo Wayback Machine
* Senkosta artikoloarkivo Arkivigite je 2010-10-26 per la retarkivo Wayback Machine