recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Carl von Rabenhaupt**, ankaŭ *Carel Rabenhaupt*, ĉeĥe *Robmhap*, (naskiĝis la 6-an de januaro 1602 en Bohemio, mortis la 12-an de aŭgusto 1675 en Coevorden) estis barono de Suchá, heredsenjoro en Lichtenberg kaj Fremisnich, senjoro de Grimbach.

Carl Rabenhaupt estis nobelo kiu devenis el Bohemio kaj adepto de Jan Hus. Li batalis sub Johano Georgo la 1-a de Saksio apud Bautzen en Luzacio. Rabenhaupt servis sub Petro Ernesto la 2-a de Mansfeld en la Sep Provincoj, kie li kiel leŭtenanto en 1627 akiris meritojn dum la Sieĝo de Groenlo. Krom tio li estis dungito de la Landgrafo Vilhelmo la 5-a de Hesio-Kaselo. En 1641 li fariĝis guberniestro de Kalkar.

Respubliko de la Sep Unuiĝintaj Nederlandoj
-------------------------------------------

Antaŭe al la katastrofa jaro 1672 li por 4.000 ŝtataj taleroj fariĝis dungito kiel armea komandanto de la Respubliko de la Sep Unuiĝintaj Nederlandoj por defendi la urbon Groningen. Je la 7-a de marto 1671 li dungigis sin kiel kolonelo en servo de la ŝtata armeo kaj komandis regimenton kiu portis lian nomon. Je la 31-a de marto 1672 li promociis al Generalleŭtenanto.

Li helpis la Groninganojn rezisti kontraŭ Bernhard von Galen dum la Sieĝo de Groningen en 1672. Cetere estas la ligo inter la urbo Groningen kaj Carl von Rabenhaupt verŝajne jam de pli frue ol 1672 ĉar jam en 1627 (ne skriberaro) iu Carel Rabenhaubt fariĝis membro de la malaltgermane reformita eklezio en Groningen.

Post kiam liaj trupoj je la 30-a de decembro 1672 en malpli ol unu horo malsieĝis la urbon Coevorden, per helpo de mapo farita de la loka instruisto Mijndert van der Thijnen kaj skirpa pontkonstruaĵo super la frostigita akvo de la urba kanalo, je la 4-a de januaro 1673 li estis nomumita urbestro de Groningen, vokto de Drenthe kaj guberniestro de Coevorden. Rabenhaupt forgesis ekokupi la fortreson Ommerschans kaj devis denove en oktobro 1673 batali kontraŭ Bomba Bernardo, kiu inundigis la urbon Coevorden. En aprilo 1674 la trupoj el Münster estis repelitaj ĝis Nordhorn kaj Neuenhaus en la graflando Bentheim.

Vivofino
--------

Lia lasta agado kiel armeano estis en 1674 apud Grave, kiu estis okupita de la francaj trupoj. Rabenhaupt mortis je la 12-a de aŭgusto 1675 en Coevorden kaj estis je la 3-a de septembro 1675 entombigita en la loka kirko.

En Groningen estas Rabenhauptstrato nomita laŭ li. Statuo (busto) de li, farita de Willem Valk, staras flanke la la urbodomo sur la Granda placo.

Bildaro
-------

* Busto de Rabenhaupt en GroningenBusto de Rabenhaupt en Groningen
* Kasko de Carl von Rabenhaupt en la urba muzeo de CoevordenKasko de Carl von Rabenhaupt en la urba muzeo de Coevorden

* Kategorio Carl von Rabenhaupt en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 508722
* GND: 138367736
* LCCN: n2016011796
* VIAF: 89918614
* ISNI: 0000 0000 6177 5425
* BPN: 06335703
* NKC: ntk20231172971
 |
**Casimiro José Marques de Abreu** (la 4-an de januaro 1839 – la 18-an de oktobro 1860) estis brazila poeto kaj romanverkisto, apartinta al la 'super-romantikisma' literatura movado. Li estas unu de la plej famaj aŭtoroj romantikismaj kiuj apartenas al la 'super-romantikismo', pro la simpla lingvostilo de siaj poemoj.

Vivo
----

Casimiro José Marques de Abreu naskiĝis la 4-an de Januaro, 1839, en la urbo Barra de São João (kiu poste renomiĝis al "Casimiro de Abreu" omaĝe al li dum 1925), al riĉaj terkulturistoj José Joaquim Marques de Abreu kaj Luísa Joaquina das Neves. Li ricevis nur la bazajn instruojn, ĉe la Instituto Freeze, en Nova Friburgo. Obeante al sia patro, li translokiĝis al Rio de Janeiro en 1852 por dediĉi sin al komerco, kiun li malŝategis. Kune kun sia patro, li vojaĝis al Portugalio venontjare. 

Tie li komencis sian literaturan karieron, laborante kiel skribisto por multaj ĵurnaloj, ekzemple 'O Progresso' kaj 'Ilustração Luso-Brasileira'. Li kunlaboris kun Alexandre Herculano, kaj Rebelo da Silva, inter aliaj. Dum sia restado en Portugalio, li verkis siajn unuajn verkojn: la teatraĵo 'Camões e o Jau', la romancrakonton 'Carolina', kaj la unuajn ĉapitrojn de romano kiu ne finiĝis antaŭ sia morto, 'Camila'.

Dum 1857, li revenis al Rio, kie li estiĝis kunlaboranto pri la ĵurnaloj 'A Marmota', 'O Espelho', 'Revista Popular' kaj 'Correio Mercantil'. Helpante pri tiu lasta, li renkontis Manuel Antônio de Almeida kaj Joaquim Maria Machado de Assis. Dum 1859, li eldonigis sian plej faman verkon, la libro de poezio kies nomo estas 'As Primaveras' (Printempoj).

Suferante de tuberkulozo, Casimiro iris al Nova Friborgo, kaj tie mortis havante nur dudek unu jarojn, la 18-an de Oktobro, 1860.

Verkoj
------

* *Camões e o Jau* (1856)
* *Carolina* (1856)
* *Camila* (nefinita romano — 1856)
* *A Virgem Loura: Páginas do Coração* (1857)
* *As Primaveras* (1859)

Vidu ankaŭ
----------

* Brazila Beletristika Akademio

* Kategorio Casimiro de Abreu en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 303162
* GND: 129466182
* LCCN: n81055529
* VIAF: 40456394
* ISNI: 0000 0001 2129 3779
* LIBRIS: 287595
* SUDOC: 068700253
* BNF: 12442968j
* NLA: 35722722
* ICCU: MILV187565
* BNE: XX1508218
 |
Mongola poŝtmarko de 1932 montranta Suĥbataro.
**Damdin Süĥbaatar** (mongole: Дамдин Сүхбаатар) n. la 2-an de februaro 1893 - m. la 20-an de februaro 1923, estis mongola armea gvidanto de la revolucio en 1921. Li estas memorita kiel unu el la plej gravaj figuroj en la batalo de Mongolio por sia sendependeco.

En 1912, rusaj konsilistoj organizis armean lernejon ĉe Ĥujirbulan, kaj Suĥbataro estis unu el la soldatoj translokigitaj tie. Lia talento por armeaj taktikoj kaj liaj kapabloj ĉe rajdado kaj pafado donis al li la respekton de siaj kamaradoj, kaj post la trejnado li iĝis gvidanto de la firmao kiu produktis la pafilojn en Khujirbulan.

Komence de junio 1914, Suĥbataro estis implikita en la tumulto de soldatoj kontraŭ la malbonaj vivkondiĉoj kaj korupto en la armeo, sed tiu epizodo ŝajnas ne havi negativajn konsekvencojn por li. La tielnomita sendependa periodo estis sufiĉe neregebla kaj en 1917 Suĥbataro estis movita al la orienta limo de Mongolio, sub ordono de de Ĥatanbaatar Magsarjav.

Du sekretaj grupoj kuniĝis frue en 1920, kaj komencis konstrui afiŝojn en kiuj ili kritikis la novajn regantojn. Ili komencis kolekti inteligentecon ĉe la ĉinaj fortoj en Ĥüree, kaj ĉe la sintenoj de Bogd Ĥano, aliaj altaj lamaoj, kaj la nobeloj. Ankaŭ, ili establis kontaktojn kun kelkaj revoluciuloj inter la rusa komunumo de Ĥüree. En la mezo de 1920, pluraj agentoj de la Tria Internacio konvinkis la sekretan grupon sendi delegacion al Irkutsk. Sekve, la grupo estis renomita Partio de la Mongoloj la 25-an de junio 1920, kaj multaj estis allogitaj por vojaĝi al Rusio por ricevi sovetan subtenon. Danzan kaj Ĉoibalsan forvojaĝis komence de julio, kaj poste sekvis ilin Bodoo kaj Ĉagdarjav meze de julio. La 25-an de julio, la restanta grupo sukcesis, pere de akirado de letero en kiu Bogd Ĥano petis al Soveta Rusio subtenon kontraŭ la ĉinoj. Kun tiu letero, Suĥbataro, Losol kaj Dogsom forvojaĝis al Rusio fine de julio, 1921.

En la honoro de Suĥbataro, oni renomis la ĉefurbon de Mongolio ("Ruĝa heroo") en 1924. En 1954, li estis elfosita de lia tombo ĉe Altan Ölgii kaj reenterigita en la lastatempe finkonstruita maŭzoleo ĉe placo Suĥbataro. Kiam la maŭzoleo estis malmuntita en 2005, li estis kremaciita kaj lia cindraro entombigita en Altan Ölgii denove. La kremacio estis kontrolita de budhanaj monaĥoj.

Hodiaŭ Suĥbataro estas memorita kiel heroo en Mongolio por venkado kontraŭ la ĉinoj kaj kiel reestablinto de la sendependecon de Mongolio.

Vidu ankaŭ
----------

* Sükhbaatar-a Maŭzoleo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 347742
* GND: 118896075
* LCCN: n85384476
* VIAF: 200005148
* ISNI: 0000 0003 5782 5196
* SUDOC: 103175652
 |


* Damdin Suĥbataro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Damdin Suĥbataro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Cedd** (n. ĉ. 620, m. la 26-an de oktobro 664) estis anglosaksa abato kaj sanktulo.

Li naskiĝis en Northumbria, Anglio. Liaj fratoj Sankta Chad, Cynibil kaj Caelin, ankaŭ tre aktivis en la anglosaksa eklezio.

Cedd studis sub Sankta Aidan ĉe Lindisfarne, kaj ordiniĝis ne post 653. Tiun jaron Oswiu, reĝo de Northumbria, sendis lin misii en Mercia post la konvertiĝo de Peada, filo de Penda, reĝo de Mercia. Penda mem restis pagano, sed permesis ke Cedd kaj aliaj misius en lia regno.

Post nelonge Oswiu alvokis Cedd, kaj sendis lin al la regno de Essex. Li estis konsekrata kiel episkopo de Essex, kie li fondis multajn preĝejojn. Post peto de Aethelwald, reĝo de Deira, li iĝis abato de Lastingham.

En 664 Cedd ĉeestis la Sinodon de Whitby, kie li servis kiel interpretisto kaj por la subtenantoj de la keltaj ekleziaj tradicioj kaj por tiuj kiu subtenis la romajn tradiciojn. Poste li vojaĝis al Lastingham kie li mortis pro pesto.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 285357
 |
**Centwine** (m. post 685) estis reĝo de Wessex, Anglio ekde ĉ. 676.

Li iĝis reĝo post la morto de Aescwine, kies regado daŭris nur ĉirkaŭ unu jaron. Laŭ la Anglosaksa Kroniko li estis filo de Cynegils, antaŭa reĝo de Wessex, kaj tiel frato de du aliaj antaŭaj reĝoj de Wessex, Cwichelm kaj Cenwalh. La *Kroniko* diras ke li "forpelis la britojn al la maro". La *Carmina Ecclesiastica* de Sankta Aldhelm (kiu mortis en 709) diras ke li estis la venkanto en tri gravaj bataloj, kaj ke, kiam li ekregis, li estis pagano, sed konvertiĝis al kristanismo kaj iĝis patrono de la eklezio.

Laŭ la biografio de Sankta Wilfrid verkita de Eddius Stephanus (kiu vivis dum la malfrua 6-a kaj frua 7-a jarcento), Centwine edziĝis al Iurminburh, la dua edzino de Ecgfrith, reĝo de Northumbria - sed foje la fontoj donas al ŝi aliajn nomojn, kiel Engyth. Ilia filino Edburga aŭ Bugga iĝis benediktana monaĥino, kaj en 716 abatino de Minster en Thanet, Kent.

Laŭ Aldhelm, Centwine abdikis kaj eniris monaĥejon: li "transdonis la riĉaĵojn kaj povojn de regado kaj lasis sian regnon je la nomo de Kristo". Oni ne scias lian mortdaton. Li estis sekvata de Caedwalla.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 284161
 |
**Helmut QUALTINGER** [HELmut KVALtinga] estis aŭstra verkisto, aktoro kaj kabaredisto.
Li naskiĝis je la 8-a de oktobro 1928 en Vieno kaj mortis je la 29-a de septembro 1986, same en Vieno.

Qualtinger jam kiel 17-jarulo publike kabaredis kiel "kulturkomisaro" (mem-donita titolo).
De 1947 li kontribuis al la kabareda revuo *Die Grimasse* ("la grimaco") en Vieno.
Ĝis la jaroj 1960-aj li kunagis en la kabareda trupo *Das namenlose Ensamble* ("la sennoma ensemblo") kune kun Gerhard Bronner, Michael Kehlmann, Georg Kreisler, Louise Martini, Carl Merz, Peter Wehle.

En 1961 Qualtinger konatiĝis per sia figuro *Der Herr Karl* ("sinjoro Karlo"), kiu, sola sur la scenejo, rakontas al nevidebla partnero pri sia vivo (dum la tempo de naziismo). El liaj ŝajne senkulpaj rimarkigoj montriĝas, ke li estas senkaraktera oportunisto kaj subtenis naziismon, sen esti konvinkita pri ĝi. Per tiu figuro Qualtinger kritikis sintenon ne maloftan en naziisma Aŭstrio. Tiu kritiko portis al li multe la riproĉoj kaj malferma malamo en la lando.

Helmut Qualtinger ankaŭ aperigis multajn sondiskojn, ekzemple *Schwarze Lieder* (nigraj kantoj) laŭ poemoj de H. C. Artmann kaj Gerhard Rühm.

Apud sia kabareda kaj verkista agado Qualtinger pli kaj pli aktoris ankaŭ en filmoj.
Konataj estas liaj roloj kiel kalibro-majstro en *"Das falsche Gewicht"* (la falsita pezilo) kaj kiel patrulo *Remigio de Varagine* en *"Il nome de la rosa"* (la nomo de la rozo) de Umberto Eco.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Helmut Qualtinger en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* 
* Arkivigite je 2008-09-25 per la retarkivo Wayback Machine
* 
* 


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 30510
* GND: 118828983
* LCCN: n83800859
* VIAF: 69093340
* ISNI: 0000 0001 0912 6919
* SUDOC: 050758551
* BNF: 135442045
* MBA: fd9c728d-0a35-4244-a8dd-1036c91b379e
* BIBSYS: 12068880
* NKC: js20051107015
 |
**Barono József Rudics** [jOĵef rudiĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Rudics József,** kroate **Josip Rudić Aljmaški** estis hungara-kroata juristo, filozofo, politikisto, poeto, profesoro, mecenato, membro honora de Hungara Scienca Akademio (1873). Lia nobela antaŭnomo estis *almási*.

József Rudics  naskiĝis la 22-an de februaro 1792 en Hungara reĝlando en Szabadka (nuntempa Subotica en Serbio). Li mortis la 21-an de aŭgusto 1879 en Bácsalmás.

Biografio
---------

József Rudics ricevis diplomojn pri filozofio en 1809, pri juro en 1816. Li estis grava amiko de Karolo Kisfaludy. En 1825 li iĝis subnotario de Bács-Bodrog, en 1832 jam subdepartementestro. Inter 1832-1836 li estis parlamenta deputito, en 1841 li estis nomita ĉefdepartementestro. Post 1848 li instruis en universitato de Pest (urbo). Post 1867 li denove estis nomita ĉefdepartementestro pro la politika ŝanĝo. En 1874 li ricevis la titolon barono. Li ofte donacis monojn por kulturaj celoj.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Hervatag füzér* (1857, 1870) - poemaro

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero R kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio Arkivigite je 2013-10-19 per la retarkivo Wayback Machine

* Kategorio József Rudics en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 459630
 |
**Henadz Buraŭkin** (beloruse Генадзь Бураўкін, n. 29-an de septembro 1936 - m. 30-an de majo 2014) estas belorusa poeto kaj ŝtata aganto.

Biografio
---------

Naskiĝis en familio de oficisto. Finis en ĵurnalista sekcio de filologia fakultato de Belorusa Ŝtata Universitato (1959). Laboris en diversaj gazetoj. De la jaro 1978 Buraŭkin estis ĉefo de Ŝtata komitato de Belorusa SSR pri televido kaj radielsendado. En la jaro 1990 enoficigita kiel konstanta reprezentanto de Respubliko Belorusio ĉe UNO, sed en 1993 petis demisii de ĉi tia posteno. Post reveno, dum la jaroj 1994-1995 laboris kiel anstataŭanto de ministro pri kulturo kaj gazetaro. Dum la jaroj 1995-2001 laboris en ĵurnalo. Loĝis en Minsko.

Unuaj versoj estis eldonitaj en 1952. Poste,estis eldonitaj liaj libroj "Kun amo kaj malamo teraj" (1963), "Spiro" (1966), "Rikolto" (1971), "Riverfonto" (1974), "Gardo de fideleco" (1978), "Nesto por birdo de ĝojo" (1986). Aŭtoro de versaroj "Inter stelo kaj kandelo" (2000), kaj "Elektita" (1998). Versoj de fino de 20-a jarcento kompiliĝis en versaron "Grua tempo" (2004). Riĉa intima liriko de la poeto eniris en multaj liaj versaroj, sed ĉefe en libroj "Kareso" (1985) kaj "Mi legas ĉifron de okuloj" (2001). Je versoj de Buraŭkin estis verkitaj multaj popularaj en Belorusio kantoj. Poeto verkis aron de kantaj tekstoj "Al vi Belorusio" (1984). "Lulokanto" je liaj vortoj ĉiuvespere je televidio kantas por belorusaj infanoj. Aŭtoro de du libroj de versoj por infanoj "Tri fabeloj pri Leporo" (1974), kaj "Blua balancilo" (1978), dokumenta novelo "Tri paĝoj el legendo" (1971).

Li verkis por gazetaro eseojn, publicistajn kaj literaturkritikajn artikolojn. Estas aŭtoro de scenarioj de kelkaj dokumentaj filmoj kaj de duseria arta filmo "Fajro" (1974, kunaŭtore).

Tradukadis en belorusa lingvo versojn de rusaj, ukrainaj, moldavaj, bulgaraj poetoj.

* Kategorio Henadz Buraŭkin en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 385360
* GND: 118857908
* LCCN: n84089635
* VIAF: 35254007
* ISNI: 0000 0001 2023 7951
* NKC: js2011634037
 |
**Dareĝan Dadiani** (naskiĝis la 20-an de julio 1738, mortis la 8-an de oktobro 1807) estis kartvela reĝino de Kartli kaj Kaĥeti, la edzino de Irakli la 2-a.

Vivo
----

Dareĝan Dadiani devenis de la princa gento Dadiani el Samegrelo. Sian edzon nuptis en la aĝo de 12 jaroj. Dum laŭvicaj jaroj, plej verŝajne de 1753, naskis al sia edzo 23 infanojn. Kun paso de la tempo ĉiam pli forte engaĝiĝis en politiko, dezirante certigi sukcedon al siaj filoj - Irakli la 2-a havis filon Georgo la 12-a el pli frua geedziĝo kun Anna Abaŝidze; ĝuste li kaj liaj posteuloj estis heredontaj la tronon. Ŝia influo al la edzo kreskis ju pli maljuniĝis Irakli. En 1789 Dareĝan kontribuis al rezigno flanke de Irakli pri planoj unuigi Reĝlandon Kartli kaj Kaĥeti kun Reĝlando Imereti. Reĝa konsilio volis unuigi ambaŭ reĝlandojn de Kartvelio, Dareĝan deziris tamen surtronigi en Imereti filon de sia plej aĝa filino Helena - Solomon la 2-a kaj sukcesis deteni sian edzon de la planoj krei unuigitan ŝtaton. En 1791, sub influo de sia edzino, Irakli en testamento ŝanĝis la sukcedan leĝon de sia lando: tronheredonto restis lia filo Georgo, tamen la tronon post li estis transprenonta lia bofrato, la plej aĝa vivanta filo de Dareĝan - Julon. Dareĝan ankaŭ strebis influi la edzon pri eksterlanda politiko. Ŝi kontraŭstaris al dependeco de Rusia Imperio apogita sur la traktato de Georgijevsk el 1783. Ŝi asertis, ke porrusa orientiĝo alportis al orienta Kartvelio neniun avantaĝon.

Post morto de Irakli la 2-a en 1798 Georgo entroniĝis kiel Georgo la 12-a kaj nuligis la testamenton de sia patro, anoncante tronheredanto sian filon Davidon. En 1800 la sama reganto denove turniĝis al la rusa caro Paŭlo la 1-a pri plua protekto. Dareĝan denove subite kontraŭstaris al tio, kaj ŝia filo Aleksandro klopodis atenci kaj formeti la bofraton de la regopovo. Georgo la 12-a ordonis enprizonigi Dareĝan en hejmaresto en ŝia palaco en Avlabari.

Post morto de Georgo la 12-a fine de decembro 1800 Dareĝan senefike provis ricevi de la caro konsenton pri entronigo de ŝia filo Julon sur la kartvelan tronon. Samtempe en Rusio oni decidis pri enkorpigo de Kartli kaj Kaĥeti al la Rusia Imperio. Komandanto de la rusa armeo en Kartvelio generalo Ivan Lazarev kaj generalo-guberniestro de Kartvelio Karl Knorring decidis forveturigi al Rusio ĉiujn membrojn de la reĝa Bagratida dinastio. Dareĝan, simile kiel la vidvino post Georgo la 12-a, Maria, senefike protestis. Oni devigis ŝin forveturi oktobre 1803.

Reĝino-vidvino, nomata en Rusio Daria Georgijevna, ekloĝis en Peterburgo en la domo apud kirko de Sanktaj Simono kaj Anna, en kiu poste oni aranĝis por ŝi la hejman kapelon.

Literaturo
----------

* N. Gvosdev, *Imperial policies and perspectives towards Georgia, 1760–1819* Palgrave, Nov-Jorko, ​ISBN 0312229909​, p.85

* Kategorio Dareĝan Dadiani en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Barono Gergely SORGER** [gergej zorger], laŭ hungarlingve kutima nomordo  **Sorger Gergely** estis hungara pastro, abato, episkopo, preposto, kanoniko. Lia familia nomo aperis ankaŭ en formo ’’Zorger’’.

Gergely Sorger  naskiĝis en 1665? en Hungara reĝlando en Alsómecenzéf (nuntempa Medzev en Slovakio). Li mortis la 16-an de septembro 1739 en Transilvanio en Gyulafehérvár (nuntempa Alba Iulia en Rumanio.

Biografio
---------

Gergely Sorger lernis teologion en Vieno. Hejmenveninta li komencis sian eklezian karieron en kirko de Jászdózsa en 1704, poste en proksimaj kirkoj. Liaj baldaŭaj ĉefaj postenoj kaj titoloj estis:

* kanoniko en 1711 en Eger
* preposto en 1713
* abato en 1715
* titulara episkopo en 1719
* vicepiskopo en Eger en 1727
* episkopo de Transilvanio en 1729, samtempe barono.

En sia naskiĝvilaĝo li konstruis kirkon. Li estas entombigita en Katedralo Sankta Mikaelo (Alba Iulia).

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.




* Kategorio Gergely Sorger en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
August Lafontaine
**August Heinrich Julius LAFONTAINE** (naskĝinta la 5-an de oktobro 1758 en Braunschweig, mortinta la 20-an de aprilo 1831 en Halle) estis germana romanverkisto.

Vivo
----

Estante filo de pentristo li studis inter 1777 kaj 1780 en Helmstedt teologion kaj laboris kiel privata instruisto ĉe diversaj familioj ĝis 1789. En 1792 - intertempe li finis la interrompitan studon de teologio - li sekvis la soldatojn de Prusujo al Ĉampanjo en la rolo de batalkampa predikisto. En 1800 li iĝis privatulo en Halle, liberprofesiulo.

Post aplaŭdo fare de reĝo Frederiko Vilhelmo la 3-a kaj de reĝino Ludovikino por liaj skribaĵoj li iĝis kanoniko ĉe la katedrala konvento de Magdeburg. La filozofia fakultato de Halle faris lin en 1811 honora doktoro.

Graveco
-------

Lafontaine estas majstro de la filistra-senta familiromano en kiu la tendencoj de la grava sentimentalec-movado de la 1750-aj kaj 1760-aj jaroj diluiĝis. La samo okazis en la samtempaj teatraĵoj de August Wilhelm Iffland kaj August von Kotzebue.

Lafontaine estis tre fekunda verkisto skribante pli ol 150 volumoj, komence sub pseŭdonimoj (Gustav Freier, Miltenberg, Selchow). Liaj plej bonaj rakont(ar)oj estis: »Gemälde des menschlichen Herzens« (1792); »Leben und Taten des Freiherrn Quinctius Heymeran von Flaming« (1795/96); »Familiengeschichten« (1797–1804); »Schilderungen aus dem menschlichen Leben« (1811 ss.); »Die Pfarre am See« (1816).

Malgraŭ atakegoj kontraŭ Lafontaine fare de disĉiploj de romantikismo (ekz. de August Wilhelm Schlegel en »Schriften« 12/p. 11) la verkado ne ĉesis nek la legantaro iĝis malfidela. Ekzistas ankaŭ morala verko por virinoj, »Sittenspiegel für das weibliche Geschlecht« (1804–07)

Fonto
-----

*Meyers Großes Konversations-Lexikon*, volumo 12. Leipzig 1908, p. 41 (tie ĉi interrete)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio August Lafontaine en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Vikifontaro
* ligiloj ĉe DDB
* verkoj ĉe Projekt-Gutenberg
* Beaujean, Marion, "Lafontaine, August". Ĉe: Neue Deutsche Biographie 13 (1982), p. 406-408 (tie ĉi interrete)
**József SZENVEY** [jOĵef senvei], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szenvey József** estis hungara verkisto, redaktoro, ĵurnalisto, membro de Hungara Scienca Akademio, membro de Societo Kisfaludy.

József Szenvey naskiĝis la 28-an de aŭgusto 1800 en la tiutempa hungara ĉefurbo Pozsony (nuntempa Bratislavo en Slovakio). Li mortis la 22-an de januaro 1857 en Pest (urbo).

Biografio
---------

József Szenvey frekventis lernejojn en Pápa, Buda, Pest. Ekde 1820 li vivis en Visegrád, kie li verkis poemojn kaj tradukadis de Friedrich Schiller. Baldaŭe ĝis 1832 li estis edukisto ĉe riĉulo en Maglód. En 1836 li estis unu el la fondintoj de Societo Kisfaludy. Tiutempe kaj poste li redaktis diversajn revuojn.

Verkaro (selekto)
-----------------

* *Messzinai hölgy, vagy a testvéri vihar* kaj *Ármány és szerelem* - tradukaĵoj de Schiller
* *A fegyencz neje* - tradukita romano 1856
* *Mérimée Prosper* - tradukita el la franca lingvo 1879

Fontoj
------

* Hungarlingva Vikipedio
* bibliografio hungare
**Gertrud von Le Fort** (pseŭdonimoj *Gerta von Stark, Petrea Vallerin*; naskiĝinta en la 11-a de oktobro 1876 en Minden, mortinta la 1-a de novembro 1971 en Oberstdorf) estis germana verkistino. Ŝi apartenis al la movado de Renouveau catholique kaj ĉefe traktis religiajn kaj historiajn temojn verkare.

Vivo
----

Estante filino de majoro ŝi pasigis la junajn jarojn en laŭkliŝe tipe prusa hejmo kun severa protestantisma edukado. La familio devenis de hugenotoj kion montras ankaŭ la familia nomo. Pro oftaj transloĝiĝoj Le Fort ĝuis privatan instruadon. Jam frue ŝi interesiĝis pri la familia arkivo de la patro. Post ties morto kaj longa restado en Romo ŝi ekstudis en 1908 historion, filozofion kaj teologion evangelian en Heidelberg, Marburg kaj Berlino. La homoj renkontitaj hejdelberge reaperas pli malpli kaŝite en la romano *Das Schweißtuch der Veronika* (2 vol. 1928, plietendite en 1946, 1-a parto *Der römische Brunnen*, 2-a parto *Der Kranz der Engel*), i.a. Hans von Schubert kaj Ernst Troeltsch. Pro oftaj vizitoj de la Eterna urbo (Romo) Le Fort konvertiĝis en 1926 kaj iĝis katolikino. Vere jam duminfanece ŝi sentis la katolikismon alloga. La kredo ebligis al ŝi montri sintenon malamikan al nacisocialismo. Ŝiaj rememoroj aperis en 1965 sub la titolo *Hälfte des Lebens*.

Graveco
-------

Demandoj religiaj centras en la verkaro de Le Fort. La Eterna urbo kaj la romkatolika eklezio ĉiam denove iĝis simboloj de necesa pli supera ordo estanta ekster spaco kaj tempo (*Hymnen an die Kirche*, 1924). Ili kapablas opone spiti detruantajn fortojn de la realeco; en ili la rolo de virinoj estas ĉefe sindonanta (*Die ewige Frau*, 1934). Jenas aliaj verkoj de ŝi: la poemkolektoj *Lieder und Legenden* (1912), *Hymnen an Deutschland* (1932), *Gedichte* (1949) kaj *Den Heimatlosen* (1950), la rakontoj *Die Letzte am Schaffott* (1931), *Die Frau des Pilatus* (1955) kaj *Das fremde Kind* (1961), la romanoj *Der Papst aus dem Ghetto* (1930) kaj *Die magdeburgische Hochzeit* (1938), la esea volumo *Woran ich glaube und andere Aufsätze* (1968).

Fonto
-----

"Le Fort, Gertrud Freiin von", en: *Microsoft Encarta 2007 Enzyklopädie*, Microsoft Corporation, 2006 (DVD).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Gertrud von Le Fort en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Informoj pri Gertrud von Le Fort en katalogo de la Germana Nacia Biblioteko (germane)
* Gertrud-von-le-Fort-Archiv Ofterschwang
* Literaturgesellschaft Gertrud von le Fort e. V.
* Gertrud-von-Le-Fort-Gesellschaft zur Förderung christlicher Literatur e. V. Arkivigite je 2016-05-29 per la retarkivo Wayback Machine
* Biografio ĉe NDB


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 524600
* GND: 118570951
* LCCN: n80057190
* VIAF: 27083513
* ISNI: 0000 0003 6863 9188, 0000 0003 6863 9196, 0000 0001 2125 1851
* LIBRIS: 289558
* SUDOC: 028608763
* BNF: 12040984m
* NLA: 35687905
* NDL: 00447078
* BIBSYS: 90255047
* NKC: jn19990004923
* BNE: XX1724866
 |
**Charles Jules-Joseph de Gaulle** (31a de januaro 1837 – 1a de januaro 1880) estis franca verkisto kiu estis pioniro de Tut-keltismo kaj la revivado de la bardismo. Li estas konata ankaŭ kiel **Charlez Vro-C'hall**, bretonlingva versio de sia nomo. Li estis la onklo de la generalo Charles de Gaulle.

Li lernis la bretonan, la kimran kaj la gaelan, sed neniam vizitis kelt-parolantan landon, estante metita en sia apartamento en Parizo. Renkontinte kun Théodore Hersart de la Villemarqué, aŭtoro de la verko *Barzaz Breiz* kiu influis lin, li iĝis sekretario de *Breuriez Breiz*, societo de bretonaj poetoj en Parizo. El 1864 li ekpublikigis artikolojn pri kelta kulturo, speciale pri Bretonio, kaj poezio en la Bretona lingvo.

Notoj
-----


* Kategorio Charles de Gaulle (poeto) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 688232
* LCCN: nb2011024695
* VIAF: 56599252
* ISNI: 0000 0001 2133 9554
* SUDOC: 123698898
* BNF: 104701446
* ICCU: LO1V396348
 |
Grafino **Júlia Apraxin** [apraksin], cirile **Юлия Александровна Апраксина** [julia aleksandrovna apraksina], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Apraxin Júlia** estis rusa-aŭstrohungara aktoro, verkisto, framasono. Ŝiaj pseŭdonomoj estis *Eiluj Nixarpa* kaj *Budai Júlia*.

Júlia Apraxin naskiĝis la 16-an de oktobro 1830 en Vieno, ŝi mortis la 20 majo de 1913 en Hispanio.

Júlia Apraxin
Júlia Apraxin

Biografio
---------

Deveno kaj naskocirkonstatoj de Júlia Apraxin estas dubaj. Baldaŭ gepatroj de Júlia eksedziĝis kaj la eksedzino edziniĝis al (la supozata patro) hungara grafo. Júlia estis edukita laŭ alta nivelo. En 1849 ŝi edziniĝis al hungara grafo, fidelulo de Habsburgoj. La geedza paro apartenis al la kortega rondo ĝis 1860, poste ili moviĝis al Pest (urbo). Ilia domo estis renkontejo de la hungara kremo (ekzemple Kornélia Prielle, Kornélia Hollósy, Ferenc Liszt, Ede Reményi, Mór Jókai, Gyula Szapáry, József Vécsey, Béla Széchenyi, familio Batthyány). Tamen ŝi forlasis la domon kaj havis amrilaton kun György Molnár. Ŝi estis mecenato de hungara teatro de Buda, kie ŝi estis ankaŭ aktoro kaj verkis teatraĵojn. Ŝiaj verkoj spegulis hungaran patriotecon. Ŝi same estis aktoro de la Nacia Teatro (Pest). Ŝia aktora kariero faris skandalon inter la aristokratoj, sed la publiko akceptis ŝin. En 1863 Apraxin kaj Molnár vojaĝis al Parizo por komenci novan karieron, kiu ne sukcesis. Ŝi edziniĝis al hispana oficiro kaj ŝi estis oficiale kortegano de Isabel la 2-a (Hispanio), sed ŝi verkis franclingve. Post morto de la dua edzo ŝi moviĝis al Hispanio.

Ŝiaj verkoj (elekto)
--------------------

* *A honfoglalók* (dramo prezentita en Nacia Teatro (Pest), 1861)
* *Országgyűlési beszéd* (komedio prezentita en Nacia Teatro (Pest), 1862)
* *On a beau dire* (franca romano)
* *Deux passions* (1898)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Júlia Apraxin en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 733261
* GND: 1263030408
* VIAF: 121529050
* ISNI: 0000 0000 7914 0700
* BNF: 10039777g
 |
**Johano Pitardo** (1228-1315) estis franca poeto kaj kirurgo, reĝa kirurgo de Sankta Ludoviko, Filipo la 3-a kaj Filipo la Bela. Li estis lernanto de Henriko de Mondevilo kaj kreinto de la unua kolegio pri kirurgio de Sankta Kosmas kaj Damiano, en Parizo, ĝermo de la estonta Lernejo pri Kirurgio.

Johano Pitardo, kirurgo de la reĝo, estis konata pro sia probeco kaj pro sia kapableco rilate al kirurgio, kaj la kunfrataro de la kirurgoj, estis fondita kun du celoj, nome, la perfektiĝo de la kirurgia arto, kaj la kezercado de la karitaĵoj kaj piaĵoj. En 1311 Filipo la Bela ordonis ke la kirurgia praktiko nur devis permesiĝi al tiuj kiuj ricevas rajtigon de la Kunfrataro. En 1437, la kunfrataro estis ligita al la universitato.

Vivo
----

Johano Pitardo akompanis Sanktan Ludovikon en liaj vojaĝoj tra la Sankta Lando. En Parizo Johano konatiĝis kun Lanfranco da Milano kaj estis profesoro kaj amiko de Henri de Mondeville, kiu alnomis lin "magister peritissimus et expertissimus in arte cyrurgiae" ("La plej kapabla kaj lerta arto-majstro pri kirurgio").

Tiuepoke, la barbiroj, kiuj lerte sciis uzi la tranĉilrazilon kaj la skalpelon, ofte faris uzis de la sangeltiron, kiel parto de la kuracado. En la 16-a jarcento, la korporacio de barbiroj, establitaj en la urboj, uzurpis la plejparton de la funkcioj de la kirurgoj, kaj ili mem adoptis la nomon de barbiraj kirurgoj, sen ajna konado pri la medicina metodologio. La rektoro el Parizo eĉ ordonis al ili anstataŭi la nomon je tiu de kirurgaj barbiroj.

En la epoko de Pitardo la kirurgoj estis malmultnombraj kaj la progreso tre malrapida, ĉar la interdikto por dissekcado de kadavroj malrapidigis la avancojn pri la anatomia konado.

Literaturo
----------

* Medarus
* Le Generaliste
* Université de Paris
* Great Ideas in the History of Surgery, Leo M. Zimmerman, Ilza Veith
* Military Medicine: From Ancient Times to the 21st Century, Jack Edward McCallum
* History of Medicine from the Earliest Ages to the ... Parte 916,Volume 1872, Robley Dunglison
* Dictionaire des sciences médicales

Vidu ankaŭ
----------

* Henriko de Mondevilo (1260-1320)
* Lanfranco da Milano (1245-1310)
* Vilhelmo de Saliĉeto (1210-1277)
* Ugo de' Borgognoni (1180-1258)
* Gi de Ŝoliako (1298-1368)
* Mondino dei Liuzzi (1275-1326)
* Ruggero Frugardi (1140-1195)

Referencoj
----------

1. ↑  Patología quirúrgica general, José Antonio Rodríguez Montes, Fernando Noguerales Fraguas
2. ↑   La France agricole. Arkivita el la originalo je 2017-02-01. Alirita 2017-01-21.

|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Homoj |
| Portala ikono | Portalo pri Kemio |
| Portala ikono | Portalo pri Medicino |

* Kategorio Jean Pitard en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Charles Ernest BEULÉ** (naskiĝinta la 29-an de junio 1826 en Saumur, mortinta per sinmortigo en Parizo la 4-an de aprilo 1874) estis franca politikisto kaj arkeologo.

La tombo de Beulé en Parizo

Vivo
----

Beulé iĝis post lernejfrekvento en sia naskiĝurbo instruisto en Moulins. En 1849 li akompanis la francan ambasadejanaron al Ateno kie li malkovris kaj priesploris multajn gravajn aferojn ĉe Akropolo. En 1854 li iĝis profesoro pri arkeologio de la Imperiestra biblioteko. En 1871 li elektitis deputito de la Nacia Asembleo. Ĉiam li estis fervora partiano de la subtenantoj de la dinastio de Orléans. En la kabineto de Mac Mahon li estis inter majo kaj novembro 1873 ministro pri internaj aferoj.

Verkoj
------

El liaj verkoj menciindas: »L'acropole d'Athènes« (Paris 1854); »Etudes sur le Peloponnèse« (1855); »Les monnaies d'Athènes« (1858) kaj »L'architecture an siècle de Pisistrate« (1860). Inter 1858–59 li organizis ĉe la antikva urbo de Kartago proprajn elfosadojn, kies rezultojn li konatigis en la verko »Fouilles à Carthage« (1860). En 1860 li iĝis ano de la Akademio de la enskribaĵoj kaj en 1862 daŭra sekretario de la Akademio de la artoj.

Mallonge poste publikiĝis »Phidias, drame antique« (1863); »Histoire de l'art grec avant Périclès« (1868) kaj »Le procès des Césars« (1867–70) en kvar ofte interpretitaj sekcioj: »Auguste, sa famille et ses amis«, »Tibère et l'héritage d'Auguste«, kiuj furoris pro la kritikego kontraŭ bonapartismo; »Le sang de Germanicus« kaj »Titus et sa dynastie«. Liaj lastaj publikigoj estis »Fouilles et découvertes, résumées et discutées en vue de l'histoire de l'art« (1873).

Fonto
-----

Meyers Großes Konversations-Lexikon, Band 2. Leipzig 1905, p. 780, kio legeblas tie ĉi interrete.

* Kategorio Charles Ernest Beulé en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 573653
* GND: 117590037
* LCCN: nr96026799
* VIAF: 66640098
* ISNI: 0000 0000 8146 4915
* LIBRIS: 309547
* SUDOC: 071551336
* BNF: 13609906b
* ULAN: 500314358
* BNE: XX4579808
 |
Davido la 2-a de Skotlando
**Davido la 2-a** (1324 - 1371) estis reĝo de Skotlando de 1329 ĝis 1371. Li estis la filo de Roberto la 1-a (*Robert the Bruce*) kaj lia dua edzino, Elizabeth de Burgh.

Malgraŭ la traktato kun Anglujo de 1328, lia regno estis invadita de Eduardo la 3-a de Anglio kaj Davido devis ekziliĝi al Francio post la malvenko en julio 1333. La lukto kontraŭ la angloj restis sub la gvido de la juna nevo de Davido, Roberto Stuarto.

Eduardo la 3-a helpis sian favoraton Eduardo de Balliol, filo de Johano de Balliol, fariĝi (kontraŭ-)reĝo de Skotlando, kun la nomo Eduardo la 1-a. Sed pli malfrue Davido reakiris la skotan tronon.

Denove venkita de Eduardo la 3-a en 1346 en la Batalo de Neville's Cross, Davido estis malliberigita en Anglujo ĝis 1357. Dum tiu tempo Skotlando restis sub la regentado de lia nevo Roberto Stuarto.

Davido estis edzo de Johana de la Turo, fratino de Eduardo la 3-a, sed ili ne havis gefilojn. Li denove geedziĝis (1364) kun Margareta Drummond, ankaŭ sen gefiloj.

Pro tiu kialo, je lia morto proklamiĝis heredanto lia nevo Roberto Stuarto, per kio ekiĝis la regado de la dinastio de Stuartoj.

* Kategorio Davido la 2-a (Skotlando) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 395366
* GND: 118890123
* LCCN: n85108581
* VIAF: 23571187
* ISNI: 0000 0001 1750 991X
* SUDOC: 085236950
* BNF: 11929972s
 |
**Jean TARDIEU** (naskiĝis en St Germain de Joux, la 1-an novembro, 1903 - mortis en Créteil, 27-an januaro, 1995) estis franca artisto, muzikisto, poeto kaj dramisto. Li gajnis diplomon en literaturo kaj laboris por eldonejo. Li eldonis kelkajn poeziajn kolektaĵojn en la 1930-aj jaroj, antaŭ li ekskribis por la etapo. Post la Dua Mondmilito, Tardieu eniris la mondon de radio kaj eventuale fariĝis estro de dramprogramado, poste estro de programoj ĉe Francio-Muziko. La kvalito kaj sukceso de Franca Nacia Publika Radio post la Dua Mondmilito estis atribuitaj gandparte al Jean Tardieu.

La verkoj de Tardieu miksiĝis kun la idealoj de la Franca Nova Teatro kaj uzis komedion sekci pli tradician teatron. Li estas ofte kuniĝinta kun la Absurda Teatro.

La franca komponisto Germaine Tailleferre de Les Six, kiu estis harpista student de Caroline, la patrino de Tardieu, kaj kiu unue renkontiĝis kun Tardieu kiel infano, metis kelkajn el la poemoj de Tardieu al muziko, rimarinde en la "Concerto des Vaines Paroles" por baritona voĉo, piano, kaj orkestro kaj en la ciklo "Trois Poèmes de Jean Tardieu" ("Tri Poemoj de Jean Tardieu") por voĉo kaj piano.

Referencoj
----------

Tiu ĉi artikolo estis rekte tradukita el la angla versio la 16-an novembro, 2006.

* Kategorio Jean Tardieu en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 136297
* GND: 118620819
* LCCN: n50008700
* VIAF: 2479607
* ISNI: 0000 0001 2275 7205
* LIBRIS: 334818
* SUDOC: 028002822
* BNF: 119925984
* MBA: eff32cbe-5d04-4cd7-a674-cf1fa6902c95
* NDL: 00516519
* NKC: ola2003193687
* ICCU: CFIV025886
* BNE: XX824493
 |
**GROSZ Dezső** [gros] estas rumanuja hungara ĵurnalisto, poeto, tradukisto naskita la 17-an de februaro 1898 en Resicabánya kaj motinta la 15-an de junio 1975 en Temeŝvaro.

Biografio
---------

La mezlernejon Dezső Grosz finis en Arad, studojn pri juro en Kolozsvár. Unue li praktikis en advokatejoj, poste iĝis ĵurnalisto en Temeŝvaro. Li estis interna kunlaboranto de la ĵurnaloj Munkáslap (1919-20) Esti Lloyd (1924), ekde 1926 Déli Hírlap. Li tradukis poemojn de rumanaj kaj germanaj poetoj. En 1934 li iĝis la unua direktoro de *Újságíróklub* (Ĵurnalistklubo). Li estis fervora kulturorganizinto. En tiu klubo interalie prelegis aŭ legis el verkoj siaj Ottó Indig, Frigyes Karinthy, Dezső Kosztolányi, Endre Nagy, Sándor Hunyady, Ernő Ligeti, Ion Marin Sadoveanu, Géza Tabéry. Post la 2-a mondmilito li estis kunlaboranto de Luptărorul Bănătean kaj Sportul Popular. Li havis muziknotkolektaĵon kaj muzikan fakbibliotekon el pli ol 3000 da volumoj.

Fonto
-----

* Magyar Életrajzi Lexikon


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Statuo de Rollin ĉe urbodomo de Parizo **Charles ROLLIN** (naskiĝinta la 30-an de januaro 1661 en Parizo, mortinta la 14-an de septembro 1741 samloke) estis franca historiisto kaj verkisto.

Vivo
----

Rollin iĝis en 1683 profesoro pri teologio ĉe "Collège du Plessis", kaj en 1688 reĝa profesoro ĉe "Collège de France", finfine en 1696 estro de "Collège de Beauvais".
Enplektiĝinte en la kverelojn jansenismajn li demisiis kaj dediĉis sin al la porjunulara verkado. En 1720 li fariĝis tamen altlernejestro.

Li postlasis multajn pedagogiajn kaj historiajn verkojn, el kiuj estas la plej gravaj jenaj: »Traité des études« (Par. 1726–31, 4 vol.); »Histoire ancienne« (1730–38, 13 vol.); »Histoire romaine« (1738–48, 16 vol.; kiun kontinuigis Crévier, Lebeau kaj Ameilhon). Pli novajn eldonojn prizorgis Didot (1845–63, 23 vol.) kaj Hachette (1837–41, 7 vol.). Je lia honoro nomis la parizanoj urban kolegion en Parizo "Collège Rollin".

Fonto
-----

Meyers Großes Konversations-Lexikon, Band 17. Leipzig 1909, p. 68, kio legeblas tie ĉi interrete.

* Kategorio Charles Rollin en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 568567
* GND: 117593540
* LCCN: n84152016
* VIAF: 2450402
* ISNI: 0000 0001 2117 7778
* LIBRIS: 276005
* SUDOC: 029601398
* BNF: 12731899m
* NKC: jn20010316152
* ICCU: SBLV319500
* BNE: XX1422649
 |
**Henriko la 1-a de Brabanto**, nomita la Kuraĝulo aŭ la Batalema (ĉirkaŭ 1165 - Kolonjo, 1235), estis filo de Godofredo la Animema, 3-a grafo de Loveno, duko de Lothier (Malsupra Loreno, *Basse-Lotharingie* aŭ *Herzogtum Niederlothringen*), landgrafo de Brabanto kaj margrafo de Antverpeno, kaj de Margarita de Limburgo. Henriko estis ekde 1179 grafo de Bruselo, ekde 1183 duko de Brabanto kaj ekde 1190 grafo de Loveno, margrafo de Antverpeno kaj duko de Malsupra Loreno. Asociita de sia patro al la regado de la duklando ekde 1179, en 1183 li ricevis el la imperiestro Frederiko la 1-a la titolon de duko de Brabanto.

Dum sia regado li vidiĝis enkaĉigita en la lukto por la sukcedo en la episkopejo de Lieĝo disputata inter lia frato, Alberto de Loveno, elektita urbo, kaj Alberto de Rethel, ekleziulo de Lieĝo. La imperiestro Henriko la 6-a nomumis trian disputanton, nome Lotario de Bonno, post ricevi grandan monkvanton el lia frato, la grafo de Hostada. Alberto de Loveno veturis sekrete al Romo kie li atingis papan konfirmon de lia nomumo, sed reveninte al Brabanto li trafis sin nehelpata de sia propra frato antaŭ minaco de la imperiestro, kiu venis en Lieĝon kaj punis liajn partianojn. Finfine Alberto estis murdita en 1192 laŭ ordono de la imperiestro proksime al Reims, kie li estis ĵus konfirmita de la tiea arkiepiskopo je la nomo de la papo.

La novaĵo de lia murdo okazigis ribelon en Lieĝo, el kiu devis fuĝi Lotario, kaj la kreadon de ligo kontraŭimperia formita de Henriko de Brabanto, la episkopo de Kolonjo kaj aliaj germanaj princoj. La imperiestro rezignis, kaj abandonis Lotarion, kiu same rezignis al la episkopeco, sed la ekleziuloj dividiĝis denove por la elekto de la sukcedonto. La rivaleco tiam establiĝis inter Simono, filo de la duko de Limburgo, nur deksesjaraĝa, apogita de Henriko de Brabanto, kaj Alberto de Cuyck, preferita de la pastraro kaj helpata de la grafo de Henao, kiu finfine akiros la episkopecon.​

Li ankaŭ partoprenis en la krucmilito de 1197 organizita de la imperiestro Henriko la 6-a al Palestino, kaj li estris roton kiu konkeris la urbojn Sidono kaj Beirut.

Notoj
-----

1. ↑  Van Hasselt, André kaj Van Hasselt, M. Historia de Béljica y Holanda, Barcelona, Imprenta del Imparcial, 1884, pp. 135-137. Tiu epizodo en pp. 93-95.

* Kategorio Henriko la 1-a (Brabanto) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 615362
* GND: 118836226
* VIAF: 40175271
* ISNI: 0000 0000 1390 5483
* SUDOC: 144859939
* ULAN: 500372517
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por aliaj signifoj, bv. rigardi la apartigilan paĝon: Henriko la 3-a |

Henriko la 3-a en vitralo de la Alkazaro de Segovio
**Henriko la 3-a** (n. la 4-an de oktobro 1379 - m. la 25-an de decembro 1406), foje konata kiel *Henriko la Suferanto* aŭ *Henriko la Malsana* (hispane: Enrique el Doliente) estis la filo de Johano la 1-a de Kastilio kaj Eleonora de Aragono, kaj sukcedis lin kiel reĝo de Kastilio kaj Leono en 1390.

Henriko naskiĝis en Burgoso, la ĉefurbo de Kastilio. Antaŭ la reĝiĝo, li estis konata per la titolo Princo de Asturio, indikante lin kiel la verŝajna heredanto. Post sukcesado por la trono je la 11-jariĝo, Henriko atingis la povon je siaj 14 jaroj. Malgraŭ sia moknomo, li enmiksiĝis en forta ekstera politiko kaj manovroj dum la unuaj jaroj de la 15-a jarcento. Li povis pacigi la nobelaron kaj reestigi la reĝecon. Dum lia regado, la kastilia floto venkis en pluraj okazoj kontraŭ la angloj. Henriko sendis floton en 1400 kiu detruis Tetuanon en Nordafriko (pirata bazo). En 1402, Henriko komencis la koloniigon de Kanariaj Insuloj, sendante la francan esploriston Jean de Béthencourt. Li deviis portugalan invadon per atako en Badajoz, finfine subskribante packontrakton kun Johano la 1 de Portugalio en 1402. Li rekomencis la konflikton kontraŭ la regno de Granado, venkante en batalo ĉe Collejares, proksime de Úbeda, en 1406.

Li ankaŭ sendis al Payo Gómez de Sotomayor kaj Hernán Sánchez de Palazuelos, kaj poste al Ruy González de Clavijon, kiel ambasadoroj al Timuro.

En 1388, la edzino de Henriko Katerina de Lankastro (1372-1418), la filino de Johano de Gaunt, unua Duko de Lankastro kaj la dua edzino de Gaunt, Konstanca de Kastilio, kiu estis la pli aĝa filino de Pedro la 1-a de Kastilio. Tio finigis dinastian konflikton kaj solidigis la Domon de Trastamaro. Henriko kaj la filo de Katarina iĝis Johano la 2-a de Kastilio, kiu sukcesis al Henriko kiam li mortis en Toledo, Katarina fariĝis provizora regantino de Kastilio ĉar Johano la 2-a tiam estis neplenaĝa.

* Henriko la 3-a (Kastilio) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Henriko la 3-a (Kastilio) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 345586
* GND: 119377055
* LCCN: n96020325
* VIAF: 289885214
* ISNI: 0000 0003 9518 4641
* SUDOC: 030133246
* BNF: 12161068q
 |
**Dirck Volkertszoon Coornhert** (naskiĝis en 1522 en Amsterdamo, mortis la 29-an de oktobro 1590 en Gouda) estis plurtalenta nederlanda artisto, klerulo, teologiisto, muzikisto kaj publikigisto. Li estas ofte rigardita kiel unu el la patroj de renesanca erudicio en Nederlando.

Biografio
---------

Dirck Volkertszoon Coornhert naskiĝis en Amsterdamo. Post vojaĝo tra Suda Eŭropo li ekloĝis en Harlemo. Liaj gepatroj ne estis kontentaj pri lia geedzeco al Cornelia (Neeltje) Simons kaj senheredigis lin pro tio. Multjare li sian vivtenon perlaboris kiel akvafortisto kaj gravuristo. Li scipovis skermi, fluti, liuti kaj versi. Krome li verkis teatraĵojn. Kiel plenkreskulo li lernis la latinan por kapabligi sin legi la verkojn de la patroj de la Eklezio kaj per tiu scio li tradukis latinlingvajn verkojn en la nederlandan.

En 1564 li fariĝis notario kaj pliposte sekretario. Tiel li koniĝis kun Vilhelmo la 1-a de Oranje-Nassau, kiu kondukis la nederlandan ribelon kontraŭ Filipo la 2-a. Tiu interrilato lin suspektindigis. Post la bildodetruado en la Malaltaj Landoj, kiu okazis inter aŭgusto kaj oktobro 1566, li fuĝis Kolonjen, kie li kelktempe loĝis. Reveninte al la Malaltaj Landoj, li estis enmalliberejigita ĝis 1567. Sekvantjare li denove fuĝis kaj finvenis al Xanten, kiu troviĝis en la tolerema Duklando Kleve. Post kvin jaroj li reiris hejmen, sed post nur tri monatoj li refoje fuĝis al la hodiaŭa Germanio, kie li restis dum la daŭro de dek jaroj. Post tiu ekzilo li resetlis en Harlemo. Pli malfrue li devis fuĝi de Delft al Gouda, kie li finfine mortis. Coornhert naskiĝis en katolika familio sed forte malkonsentis la persekuton de tiel nomitaj herezuloj. Ke li ofte devis fuĝi tiele radikis ne nur en liaj politikaj interrilatoj sed ankaŭ en lia kontraŭ-romkatolika pensmaniero.

Liajn multajn verkojn – inter alia pri teologio, moralo, puna juro kaj ŝtata juro – li skribis en la nederlanda anstataŭ la latina, kiu tiam estis nekutima. Tiamaniere li kontribuis al la pliriĉigo kaj plibonigo de la nederlanda lingvo.

Fonto
-----

Tiu ĉi artikolo uzas tradukitajn partojn el la tekstoj de la angla kaj la nederlanda artikoloj pri Dirck Volkterszoon Coornhert en Vikipedio.

* Kategorio Dirck Volkertszoon Coornhert en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 586743
* GND: 118874195
* LCCN: n85310127
* VIAF: 62346432
* ISNI: 0000 0001 2136 0759
* LIBRIS: 200514
* SUDOC: 026798220
* BNF: 11897597t
* BPN: 03383962 43039099, 03383962
* ULAN: 500030183
* NLA: 61539362
* BIBSYS: 90699680
* RKD: 18183
* NKC: xx0217872
* ICCU: BVEV010463
* BNE: XX1398008
 |