recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
La **Evangelische Kirchengesangbuch** (EKG; eo: evangela eklezia kantaro) estis la unua komuna kantaro de la germanlingvaj parokoj en la evangelaj landaj eklezioj de Germanio same kiel de la du evangelaj eklezioj de Aŭstrio. La eklezioj en Svisio same kiel la plej multaj evangelaj sendependaj eklezioj havas proprajn kantarojn. EKG estis enkondukata laŭ landa eklezio inter 1950 kaj 1969 same kiel en 1987 en la Memstara Evangela-Lutera Eklezio – jen sub la titolo *Evangelisch-Lutherisches Kirchengesangbuch* (ELKG). Inter 1993 kaj 1996 ĝin anstataŭis la nuna *Evangelisches Gesangbuch* (evangela kantaro).

Historio
--------

Jam meze de la 19-a jarcento estis klopodoj eldoni plejeble unuecan evangelan kantaron por la germanlingvaj eklezioj. Pro tio renkontiĝis en 1853 je Eisenach reprezentantoj de kelkaj landaj eklezioj por selekti el la riĉa trezoro de germanlingvaj himnoj tiujn, kiuj estis konataj en plejeble multaj parokoj kaj estis kantataj volonte kaj ofte. El tio ekestis tiel nomata kerno de germalingvaj himnoj sub la titolo *Deutsches Evangelisches Kirchen-Gesangbuch in 150 Kernliedern*, kiu ankaŭ konatiĝis sub la nomo *Eisenacher Büchlein*.

„Eisenacher Büchlein" fariĝis la bazo por kantaro aperanta en 1915 sub la titolo *Deutsches Evangelisches Gesangbuch vom Deutschen Evangelischen Kirchenausschuss den deutschen evangelischen Gemeinden des Auslandes dargeboten*, kiu enhavis krom ĝenerala kerna parto el 342 himnoj ankaŭ sakralajn popolkantojn (n-roj 343–387). La 342 himnoj de la Deutsches Evangelisches Gesangbuch (DEG), kiu poste ankaŭ estis konata kiel *Einheitsgesangbuch* (unueca kantaro), estis enkondukata ekde la malfruaj 1920-aj jaroj en kelkaj nord-, okcident- kaj orientgermanaj landaj eklezioj kaj kompletigataj pokaze per regionaj kantoaldonaĵoj. Ĝi aperis en la prusaj provincaj eklezioj Orienta Prusio, Okcidenta Prusio kaj Limmarko Posen-Okcidentprusio same kiel en la evangela eklezio en la Libera Urbo Danzig kaj en la Unuiĝinta Evangela Eklezio en Pollando (kun la kantoaldonaĵo n-ro 343–472 same kiel sakralaj popolkantoj n-ro 473–536), Brandenburgio kaj Pomerio (enkondukata en 1931 kun kantoaldonaĵo n-ro 343–530 same kiel sakralaj popolkantoj n-ro 531–583), Rejnlando kaj Vestfalio (enkondukata en 1929 kun kantoaldonaĵo n-ro 343–540 same kiel sakralaj popolkantoj n-ro 1–76), eklezia provinco Saksio kaj evangela eklezio en Anhalto (kun kantoaldonaĵo n-ro 343–595) same kiel Ŝlesvigo-Holstinio-Laŭenburgo, komune kun la landaj eklezioj en Hamburgo, Lübeck kaj Eutin same kiel la meklenburga eklezio (kun kantoaldonaĵo). Al ĉi-lasta aliĝis en la 1940-aj jaroj ankaŭ la Bremena Evangela Eklezio.

Literaturo
----------

Christhard Mahrenholz; Oskar Söhngen (Hgg.): *Handbuch zum Evangelischen Kirchengesangbuch*; Göttingen: Vandenhoeck & Ruprecht, 1953ff. (in mehreren Auflagen)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Evangelisches Kirchengesangbuch en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Bibel und Gesangbuch – Bibelübersetzungen und Protestantische Gesangbücher ab 1800

Fontoj
------
La pentekosta miraklo, el la *Codex Egberti*.
**Evangelistaro** (latinlingve *evangelistarium*) estas ordigita kolektaĵo de evangeliaj perikopoj, nome de eroj eltiritaj el la kanonaj evangelioj legeblaj dum la Eŭkaristiaj celebradoj, laŭ la sinsekvo de la festo de la liturgia jaro. Ili diferenciĝas de la evangeliaroj, kiuj estas kristanaj liturgiaj libroj, en kiuj estis kolektitaj la kvar kanonaj Evangelioj. Oni tuj distingas la diferencon inter la du (Evangeliaro kaj Evangelistaro) per simpla ekzameno de la tekstoj, kiuj ĝenerale en Evangelistaro komenciĝas per la formulo *In illo tempore* ("Tiutempe").

La origina daŭra legado de la bibliaj tekstoj (*lectio continua*) estis anstataŭata per la dispecigitaj elektitaj tekstoj (la tieldirita "Perikopoj" komencantaj per "In illo tempore"). Por la retrovo de la perikopoj en la bibliaj kompletaj tekstoj, estis dekomence antaŭpreparitaj indeksoj ordigitaj laŭ la sinsekvo de la festoj, la tieldiritaj "kapitolaroj" (*capitulare lectionum*), kiuj estis aneksitaj al la tuta biblia teksto. Por la evangeliaroj de la komenciĝanta mezepoko, kiuj entenis la tekston de la tuta evangelio, tiuj specialaj indeksoj estis nomataj *capitula evangeliorum*. Dum tiuj indeksoj estis kunmetitaj kiel sendependaj libroj kaj la legeblaj tekstoj estis skribitaj tutkomplete, eknaskiĝis (6-a aŭ 7-a jarcerto la legaĵaro kiuj ekanstataŭis ankaŭ la integrajn evangelian tekstojn.

Ĝenerale en la manuskriptoj entenantaj la evangelistaron, la skribsistemo estis unciala.

En la orientaj eklezioj la saman funkcion de la evangelistaro plenumis, almenaŭ parte, la sinaksaroj.

Famaj ekzemploj de Evangelistaro estas la Evangelistaro de Godeskalko (781–783), la Codex Egberti de la (Abatejo de Reichenau, 980–993) kaj la Libro de la perikopoj de Henriko la 2-a (Reichenau, ĉirkaŭ 1012).

Bildaro
-------

* Evangelistario di Godescalco:  Maiestas Domini  (3r)Evangelistario di Godescalco:  *Maiestas Domini*  (3r)
* Codex Egberti: La masakro de la Senkulpuloj*Codex Egberti*: *La masakro de la Senkulpuloj*
* Libro de la perikopoj de Henriko la 2-a: La anonco al paŝtistojLibro de la perikopoj de Henriko la 2-a: *La anonco al paŝtistoj*

Notoj
-----

1. ↑  germane Ahistorisch auch Evangeliar: Die Bischofskonferenzen des deutschen Sprachraumes (Hrsg.). *Evangeliar. Die Evangelien der Sonntage und Festtage en den Lesejahren A, B und C. Ausgabe A*. 2. Auflage. Verlag Herder. Freiburg 1985. ISBN 3-451-20460-6.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Veröffentlichungen zu Evangelistaren im Opac der Regesta Imperii
* Veröffentlichungen zu *Perikopenbuch* im Opac der Regesta Imperii
* Veröffentlichungen über Evangelistare Arkivigite je 2016-04-13 per la retarkivo Wayback Machine im Katalog der Deutschen Nationalbibliothek

Vidu ankaŭ
----------

* Evangeliaro
* Sinaksaro
* Evangeliaro
* Legaĵaro
*La kvar Evangeliistoj*, de Jacob Jordaens.
Oni konas per la termino **evangelizo** la faron prediki la evangelion de kristanismo, tio estas, disvastigi la dekomencan doktrinon de la religio kaj de kristanismo mem. La evangelizado estas funkcio propra de la Katolika Eklezio​ kaj de la cetero de kristanaj eklezioj. Ĉar ĉiuj konsideras sian kredon la vera vero, estas logika, ke ĉiuj kristanaj eklezioj kaj organizoj konsideru la evangelizadon, nome kristanigon de nekristanoj aŭ de ne sufiĉe konsciaj kristanoj, kiel nepra tasko.

La vorto "evangelizisto" devenas de la greka koiné εὐαγγέλιον (eŭangelos, εὔ = "bona", ἀγγέλλω = novaĵo), kiu signifas tiun kiu portas bonajn novaĵojn, fondinto de bonaj novaĵoj. Tio aludas al la kvar Evangelioj en la Nova Testamento; same kiel la Evangeliistoj estas la teoriaj aŭtoroj de la kvar Evangelioj, tradicie konataj kiel Mateo, Marko, Luko kaj Johano.

La termino "evangelizo" foje estas uzata kiel sinonimo de prozelitismo, kvankam sektoroj de kristanoj malakceptas tion.

Vidu ankaŭ
----------

* Evangeliismo

Notoj
-----

1. ↑  PIV NPIV Alirita la 3an de Junio 2021.
2. ↑  Exhortación apostólica Evangelii Nuntiandi, Pablo VI Alirita la 2an de Juio 2021.
3. ↑   La Croix, Le pape François dénonce la confusion entre évangélisation et prosélytisme à l’approche du mois missionnaire extraordinaire, la-croix.com, Francio, 1a de Aŭgusto 2019. Alirita la 3an de Junio 2021.
4. ↑   Jean-Paul Willaime kaj Flora Genoux, "Pour les évangéliques, l'idée reste qu'être croyant, cela doit se voir", lemonde.fr, Francio, 03a de februaro 2012. Alirita la 3an de Junio 2021.
5. ↑   Loup Besmond de Senneville, Les protestants évangéliques revendiquent d’avoir le droit de dire leur foi, la-croix.com, Francio, 25a de januaro 2015. Alirita la 3an de Junio 2021.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 727574
* GND: 4015812-3
* LCCN: sh85045940
* BNF: 119385521
* NKC: ph120046
 |
**Urani-plumba datado (U-Pb)** estas unu el la plej malnovaj dataj metodoj  kaj la plej preciza de radiometrika datado. Per ĉi tiu metodo eblas dati rokojn, kiuj estas inter unu miliono da jaroj kaj 4,5 miliardoj da jaroj aĝaj kun precizeca indico kiu kreas eraron ĝis gamo de 1% ĝis 0,1%. 

Ĉi tiu data metodo estas kutime farita sur la minerala zirkono (ZrSiO 4 ), sed ĝi ankaŭ povas esti uzata sur aliaj mineraloj. Zirkono absorbas uraniajn atomojn en sian kristalan strukturon kiel anstataŭaĵojn de zirkonio, sed forte forpuŝas plumbon. Zirkono havas tre altan blokantan temperaturon (la temperaturo sub kiu ili ne rajtas forlasi la mineralon, do la radiometria horloĝo ekfunkcias), reziston al mekanika rompo kaj alta kemia indiferenteco. Ankaŭ, zirkono formas grandan nombron da kristalaj tavoloj dum metamorfaj okazaĵoj, ĉiu el kiuj povas esti signoj de la izotopa aĝo de la okazaĵo. Loka analizo de la mikrotrabo povas esti akirita uzante la laseron ICP-MS aŭ SIMS-metodojn .

La mineralo enkorpigas atomojn de uranio kaj torio en sian kristalan strukturon, sed forte forpuŝas plumbon. Estas tial verŝajne ke ĉio el la plumboenhavo de zirkono estas radiogena, signifante ke ĝi estas produktita sole per procezo de radioaktiva kadukiĝo post kiam la mineralo estas formita. Tial la nuna rilatumo de plumbo al uranio en mineralo povas esti uzata por determini la aĝon de la mineralo.

Unu el la signifaj avantaĝoj de tiu data metodo estas ke ĉiu provaĵo disponigas du horloĝojn, unu bazitan sur la kadukiĝo de uranio-235 en plumbo-207 kun duoniĝotempo de proksimume 700 milionoj da jaroj, kaj unu bazita sur la kadukiĝo de uranio- 238 en plumbo-206 kun duoniĝotempo de 4.5 miliardoj da jaroj proksimume, kiu disponigas strukturitan kruckontrolon kiu permesas la aĝon de la provaĵo esti precize determinita eĉ se iom da el la plumbo estis perdita. La metodo dependas de du apartaj ĉenreakcioj de radioaktiva disfalo : de izotopo de uranio 238 U ĝis izotopo de plumbo kun duoniĝotempo de 4,47 miliardoj da jaroj, same kiel radioaktiva kadukiĝoprocezo nomita la "aktinio- serio" aŭ "plutonio ". kaskado" - kadukiĝo de 235 U ĝis 207Pb, kun duoniĝotempo de 710 milionoj da jaroj.

Referencoj
----------

1. ↑  Boltwood, B.B. 1907, On the ultimate disintegration products of the radio-active elements. Part II. The disintegration products of uranium: American Journal of Science 23: 77-88.
2. ↑  Parrish, Randall R.; Noble, Stephen R. 2003. Zircon U-Th-Pb Geochronology by Isotope Dilution – Thermal Ionization Mass Spectrometry (ID-TIMS). In Zircon (eds. J. Hanchar and P. Hoskin). Reviews in Mineralogy and Geochemistry, Mineralogical Society of America. 183-213.
3. ↑  SIMS ion micropobes able to achieve zircon analysis are SHRIMP or Cameca IMS 1270-1280. refer to Trevor Ireland, *Isotope Geochemistry: New Tools for Isotopic Analysis*, Science, December 1999, Vol. 286. no. 5448, pp. 2289 - 2290

Vidu ankaŭ
----------

* Plumbo–plumbo datigado (Pb–Pb datado)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 821338
 |
|  |
| --- |
| **Komunumo Gryfów Śląski**  |
| Lando | Pollando |
| Provinco | Malsupra Silezio |
| Distrikto | Lwówecki |
| Ĉefurbo | Gryfów Śląski |
| Speco de komunumo | urbo-kampa |
| Estro | urbestro |
| Sidejo | 59-620 Gryfów Śląski
Rynek 1
telefono:(4875) 7813552
fakso:(4875) 7813916 |
| Areo | 66,61 km2 |
| Kvanto de vilaĝoj | 7 |
| Loĝantaro | 10 416 (2004) |
| Loĝdenso | 156,4 loĝantoj/km2 (2004) |
| Aŭtokodo | DLW |
| Poŝtkodo | 59-620 |
| Komunuma retejo |  |

Eltranĉo el mapo de Pollando, tereno de Malsupra Silezio kun markita komunumo Gryfów Śląski
Urbodomo, estrarsidejo de Komunumo Gryfów Śląski.
**Komunumo Gryfów Śląski** estas urbo-kampa komunumo (pole *gmina*), en la provinco Malsupra Silezio kaj en la distrikto Lwówek de nuna Pollando. La komunuma sidejo estas la urbo Gryfów Śląski. Ĝis la jaro 1945 la regiono apartenis al Germanio kaj havis germanlingvan loĝantaron, kiu estis forpelita ĝis la jaro 1947. Ĝin anstataŭis poloj el pli orientaj regionoj. Kadre de tio ŝtata komisiono fiksis novan nomon de la urbo Greiffenberg kaj lige al tio ekestis ankaŭ la nomo de la nova komunumo.

Strukturo de areo
-----------------

Laŭ informoj de la jaro 2002 la komunumo Gryfów Śląski havas teritorion 66,61 km², kaj enhavas:

* agrikulturajn terenojn: 62%
* arbarkulturajn terenojn: 24%

La komunumo Gryfów Śląski faras 9,38% areo de la distrikto Lwówecki.

Demografio
----------

Laŭ informoj de la 30 junio 2004:

| Priskribo | Entute | Virinoj | Viroj |
| --- | --- | --- | --- |
| Mezuro | Homoj | % | Homoj | % | Homoj | % |
| Loĝantaro | **10 416** | 100 | 5 380 | 51,7 | 5 036 | 48,3 |
| Loĝdenso (loĝantoj/km²) | 156,4 | 80,8 | 75,6 |

Laŭ informoj de la jaro 2002, meza monata laborenspezo por la unu loĝanto estas 1303,1 zlotoj.

Urboj
-----

Gryfów Śląski

Vilaĝoj
-------

Krzewie Wielkie • Młyńsko • Proszówka • Rząsiny • Ubocze • Wieża • Wolbromów

Najbaraj komunumoj
------------------

Leśna, Lubań, Lubomierz, Lwówek Śląski, Mirsk, Olszyna.

* Kategorio Komunumo Gryfów Śląski en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Vladimír HERMAN**, D-ro (naskiĝis la 24-an de januaro 1929 - mortis la 26-an de majo 2015) kiel iama ĉefa komunista funkciulo en suda Moravio grave helpis al Somera Esperanto-Tendaro en Lančov, kiun li mem partoprenis kiel junulo en ĝiaj komencoj. 

En 1957 V. Herman parto­prenis Espe­ranto-kolegion en Doksy, poste fariĝis gvida funkciulo en Svazarm kaj en 1958 ebligis al P. Sittauer daŭrigi somerajn Esperanto-tendarojn kiel Svazarm-aran­ĝojn, post kiam la ministerio de kulturo ilin malpermesis pro suspekto, ke tie estas la junularo edukata en spirito skolta, malamika al la socialismo. Kaj kiam li fariĝis sudmoravia sekretario de la komunista partio, li prizorgis pere de vojaĝ‑agentejo du grandajn financajn subvenciojn por la tendaro en Lančov (sume 2,5 milionoj da kronoj). 

Danke al d-ro Herman, akiris la tendaro ŝtatajn subvenciojn, kiuj ebligis rekonstrui la tendaron kiel kabanaron kun kuirejo, manĝejo, oficejo kaj lavejo. Lia helpo venis vere ĝusta-tempe, kiam tendumado estis malpermesita en la ĉirkaŭlaga regiono pro higienaj motivoj kaj la fama E-tendaro devus malaperi.


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
*Altarero de Paumgartner*, oleo sur tolo, 157 cm × 248 cm. Malnova Pinakoteko, Munkeno.
La **Altarero de Paumgartner** (ĉirkaŭ 1500) estas frua triptika pentraĵo de Albrecht Dürer, komisiita de la familio Paumgartner de Nurenbergo. La centra panelo priskribas scenon de la Naskiĝo de Jesuo, dum la flankaj paneloj priskribas Sanktan Georgon (maldekstre) kaj Sanktan Eŭstakion (dekstre). La vizaĝo de la sanktuloj esta portretoj de la donacintoj nome fratoj Stefano kaj Luko Paumgartner, respektive. Aliaj membroj de la familio Paumgartner estas priskribitaj kiel malgrandaj figuroj en la centra panelo.

En 1616 la pentraĵo estis aĉetita de Maksimiliano la 1-a, Elektisto de Bavario kaj portata al Munkeno. Tie ĝi estis ŝanĝita por kongrui kun la gustoj de la 17a jarcento. Tio konsistis en aldono de kaskoj, ĉevaloj, kaj pejzaĝaj fonoj al la portretoj de sanktuloj kaj pentrado super la malgrandaj figuroj de donacintoj en la centra panelo. Tiuj plibeligoj estis forigitaj fare de restaŭristoj en 1903.

La 20an de aprilo 1988, la Altarero de Paumgartner estis unu el la tri pentraĵoj de la Malnova Pinakoteko, kiuj estis atakitaj per koncentrita sulfata acido fare de la seria artovandalo Hans-Joachim Bohlmann. Nu, ĝi suferis almenaŭ 12 milionoj da usonaj dolaroj pro damaĝo. Post 21 jaroj de restaŭrado, ĝi revenis al ekspoziciado en 2010.

Notoj
-----

1. ↑   *Dürer und Grünewald, Der Frankfurter Heller-Altar*, Bernhard Decker, p. 37
2. ↑  Mallonga artikolo el tiutempa publikaĵo pri la restaŭrado.
3. ↑   Jane Campbell Hutchison (2000). Albrecht Dürer: a guide to research. Taylor & Francis. p. 283. ISBN 0-8153-2114-7.
4. ↑  "3 Durer Masterpieces Vandalized With Acid." New York Times, 22a de aprilo 1988
5. ↑   Bailey, John. Cleaning up After a Serial Art Vandal. The Age, 20a de februaro 2011.

* Kategorio Altarero de Paumgartner en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Restanta altano de la "Ruĝa Palaco" en Kassel - La konstruaĵo mem, en 1826 konstruita, je 1960 estis malkonstruita
**Altano** (itale *altana*) estas malferma platformo en supera etaĝo, kie oni rigardas. Distinge de balkono, kiu tute libere etendiĝas, altanon portas konstruaĵoparto, aŭ kolonoj apogas ĝin.

En la mezepoka domo la altano estis ligna aŭ ŝtona elirejo el la supera etaĝo. Ĝi estis provizita je fundamento ekde la tero kaj havis balustradon.

Kelkaj altanoj estis provizitaj per ŝtuparo, precipe je halkonstruaĵo de kastelo, burgo aŭ reĝa palaco, kiu enhavis la reprezentajn salonojn.

Altanojn plej ofte apogis specialaj kolonoj aŭ pilastroj, foje ankaŭ kariatidoj, atlantoj aŭ hermesoj.

Laŭ Francisko Azorín altano estas *Rigardejo ĉe supra parto de konstruaĵo* kaj etenda ankaŭ simple "Altejo."

Notoj
-----

1. ↑  Francisko Azorín, arkitekto, Universala Terminologio de la Arkitekturo (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 11.

* Kategorio Altano en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**László Nyulászi** [lAslO njulAsi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Nyulászi László** estas hungara kemiisto, altlerneja instruisto, koresponda membro de Hungara Scienca Akademio (2019).

László Nyulászi naskiĝis la 24-an de junio 1957 en Budapeŝto.

Biografio
---------

László Nyulászi post la necesaj studoj laboras en la Teknikauniversitato de Budapeŝto. Li akiris sciencajn gradojn Ph.D. en 1993 ĉe la universitato, DSc en 1998 ĉe la akademio. Paŝo post paŝo li atingis pli altajn instruajn rangojn, fine li estas katedresto kaj profesoro. Li okupiĝas pri la neorganika kemio, precipe pri kemiaj kombinaĵoj de fosforo, pli malofte de silicio kaj karbono. Li ricevis premiojn en 2010 kaj 2012.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Phosphole-containing pi-conjugated systems: From model molecules to polymer films on electrodes* (2001)
* *Carbenes in ionic liquids* (2010)
* *Synthesis, Optical, and Redox Properties of Regioisomeric Benzoheterocycles-Fused Pyrene* (2019)

Fontoj
------

* datenoj kun foto
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)
* (la koncerna teksto estas legebla en la 69-a paĝo)

Referencoj
----------

1. ↑

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 665797
* SUDOC: 219783497
* ORCID: 0000-0002-2207-8410
 |
unuenaskita lestadiana preĝejo en Lahtio
**Okcidenta lestadianismo** (**unuenaskita lestadianismo**) estas la dua plej granda branĉo de lestadianismo. Ĝi instruas, ke la unua lestadiana grupo en sveda Laponio havas specialan pozicion. Okcidentaj lestadianoj en multaj landoj petas konsilojn de la grupo en sveda Laponio. Okcidenta lestadianismo akcentas asketismon pli ol aliaj branĉoj de lestadianismo. Okcidenta lestadianismo malapogas muzikon pli ol konservativa lestadianismo. Ĝi almenaŭ antaŭe instruis, ke la muziko devas esti nur kantata, ne ludata. Okcidenta lestadianismo malapogas mirindecon en vesto pli ol aliaj branĉoj de lestadianismo. Ĝi ekzemple ne akceptas kravatojn. Okcidenta lestadianismo difinas Laestadius-on aŭtoritato pli ol konservativa lestadianismo kaj orienta lestadianismo. En okcidentlestadianisma diservo normale estas legata laŭte unu el predikoj de Laestadius. En Finnlando apogo de okcidenta lestadianismo estas akcentata en urboj de Suda Finnlando. La centra loko estas Lahtio.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 739895
 |
**József Ónody** [jOĵef Onodi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Ónody József** estis hungara naĝisto, akvopilkisto, olimpiano, neoficiala olimpika ĉampiono, oficisto. Lia familia nomo erare estis *Onodi*.

József Ónody naskiĝis la 12-an de septembro 1882 en Ercsi, li mortis la 17-an de aprilo 1957 en Budapeŝto.

Biografio
---------

József Ónody ekster la sporta vivo estis oficisto en ŝparkaso.

### Sporta kariero

József Ónody inter 1897-1925 estis sportisto en pluraj ĉefurbaj sportkluboj, kie plej ofte li naĝis. Tamen en 1899 li estis partoprenanto de la unua publika hungara akvopilka matĉo, inter 1903-1922 li ankaŭ estis akvopilkisto. Li estis hungara ĉampiono en 1909 (100 jardoj, rapidnaĝo), pli frue li estis trifoje la dua en la sama branĉo. Li estis olimpiano en Inter-Olimpiko 1906 kun ora medalo en 4 x 250 m stafeta rapidnaĝo, poste en Hungario en la Somera Olimpiko 1908 li restis sen rezultoj. Inter la mondomilitoj li havis postenojn en la hungara akvasporta vivo.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* anglalingva biografieto
* anglalingva biografieto
* hungarlingva datenaro

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 805915
 |



* Portalo pri Biografio
**FUĴISAŬA Ĉikao** (japane 藤沢親雄, en la Hepburn-transliterigo *FUJISAWA Chikao*, naskiĝis la 18-an de septembro 1893 en Tokio, mortis la 23-an de julio 1962) estis japana esperantisto. Laŭ la Enciklopedio de Esperanto li antaŭ 1934 estis membro de la Konstanta Sekretariejo de la Ligo de Nacioj en Ĝenevo kaj profesoro pri historio moderna de internacia politiko en la imperia Universtitato de Kjuŝuo. Kiam en 1934 publikiĝis la Enciklopedio de Esperanto, li laboris kiel publicisto kaj kiel sekretario de studejo de spirita kulturo en la nacia ministerio por edukado de Japanio. Li interalie laboris por plibonigi la kulturajn rilatojn inter Japanio kaj Ĉinio. Li fondis Japanan Esperanto-Instituton kun Ossaka Kenji kaj Erin Asai kaj grandan parton de sia vivo estis ties direktoro. Same multajn jarojn li estis membro de la Lingva Komitato, kaj elektiĝis honora membro de Hungarlanda Esperanto-Societo. Kun Edmond Privat li penis por ke la Ligo de Nacioj faru utilan rezolucion por Esperanto kaj sukcesis. Li ĉeestis la Universalajn Kongresojn de Esperanto en Hago (1920) kaj Prago (1921), kaj estis prezidanto de la Japanaj Esperanto-Kongresoj en Hukuoka en 1927 kaj Tokio en 1932. La Enciklopedio de Esperanto priskribas lin kiel flua Esperanto-oratoro kaj poligloto. Interalie li verkis la librojn "Japanujo kaj mondlingvo" en 1922 kaj "Pri historia evoluado de moderna Japanujo, kondukinta al la renovigo de imperiestra reĝimo en 1868" en 1926.

|  |  |
| --- | --- |
|  Kopirajto | Ĉi tiu artikolo baziĝas (parte aŭ tute) sur artikolo el la **Enciklopedio de Esperanto**.

---

La originala teksto kontroleblas en interreta arkivo de la fonto. |



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 13735
* GND: 172574226
* LCCN: n82159796
* VIAF: 47750996
* ISNI: 0000 0000 8224 8587
* SUDOC: 230234461
* NLA: 35106804
* NDL: 00190609
 |
En la fako de ĉielmeĥaniko, la **Kozai-efiko** estas perioda interŝanĝo inter la inklinacio kaj discentreco de iu difinita orbito.

La fenomenon unue priskribis en 1962 la japana astronomo Yoshihide Kozai, kiu tiam estis priesploranta la orbitojn de la sunsistemaj asteroidoj. Ekde tiam, malkovriĝis ankaŭ la grava rolo de la Kozai-efiko en la orbitoj de la malplej grandaj naturaj satelitoj de Jupitero, Saturno, Urano kaj Neptuno, sed ankaŭ de kelkaj transneptunaj objektoj, ekstersunaj planedoj kaj duoblaj steloj.

Resonanco de Kozai
------------------

Estu {\displaystyle e\,\!} la discentreco, kaj {\displaystyle i\,\!} la inklinacio de iu difinita orbito; tiam konstantas la kvanto

{\displaystyle {\sqrt {(1-e^{2})}}\cos i}
Simplavorte, discentreco kaj inklinacio estas interŝanĝeblaj, kaj eksteraj perturboj al la dukorpa sistemo povas estigi resonancon inter la du grandoj.

Pro la Kozai-efiko, preskaŭ-cirklaj orbitoj kun granda inklinacio povas iĝi pli kaj pli discentraj, sed perdi sian inklinacion. Pro tio, ke pligrandiĝo de la discentreco (kaj samtempa konstanteco de la granda duonakso) estigas malpli grandan distancon inter la satelito kaj la ĉefkorpo dum la periapsido, la Kozai-efiko povas proksimigi neaktivajn kometojn el la ekstera sunsistemo al la Suno.

Referencoj
----------

* Y. Kozai, Secular perturbations of asteroids with high inclination and eccentricity, *Astronomical Journal* 67, 591 ADS
* C. Murray and S. Dermott *Solar System Dynamics*, Cambridge University Press, ISBN 0-521-57597-4
* Innanen et al. *The Kozai Mechanism and the stability of planetary orbits in binary star systems*, The Astronomical Journal,**113** (1997).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Simulado de la Kozai-efiko
Diagramo de elir-sako.
**Elir-sako**, nomata ankaŭ **memmortig-sako**, estas ilo konsistanta el plasta sako kun ŝnureto aŭ bendo, uzata kiel memmortiga metodo. Ĝi estas unuafoje menciita en la libro de Derek Humphry *Final Exit* (1991). Ĝenerale ĝi estas uzata kune kun inerta gaso, kiel heliumo aŭ nitrogeno, kio evitas la panikon, sufokan senton kaj baraktadon, eĉ en senkonscia stato (respondo al hiperkapnika alarmo), kaŭzitaj de la manko de oksigeno en la ĉeesto de karbona dioksido. Grupoj por la rajto morti rekomendas ĉi tiun memmortig-manieron kiel certa, rapida kaj sendolora, laŭ studo de 2007.

Vidu ankaŭ
----------

* Final Exit

Referencoj
----------

1. ↑  Humphry, Derek.  (1991) *Final Exit: the Practicalities of Self-Deliverance and Assisted Suicide for the Dying*. Nov-Jorko: Delta Trade Paperback. ISBN 0385336535.
2. ↑  Humphry, Derek.  (2002) *Final Exit: the Practicalities of Self-Deliverance and Assisted Suicide for the Dying (3a eldono)*. Nov-Jorko: Delta Trade Paperback. ISBN 9780385336536.
3. ↑   (Dec 2007) "Asphyxial suicide by inhalation of helium inside a plastic bag.", *Am J Forensic Med Pathol* **Vol. 28** (n-ro 4), p. pp. 364–7. doi:10.1097/PAF.0b013e31815b4c69.
**Grimsel** estas montpasejo en la Alpoj en Svislando. Ĝi ligas la Gletsch en Kantono Valezo kaj Innertkirchen en Kantono Berno. La pasejkulmino situas sur alteco de 2165 m s.m. kaj estas akvodislimo inter Norda Maro kaj Mediteraneo.

Historio
--------

La Grimselpasejo estis jam uzita en la antikva epoko de keltoj kaj romianoj, kiel multnombraj trovitaj objektoj pruvas. En la 19-a jarcento estis konstruita la moderna altalpa ŝoseo, kiu estas malfermita por la motortrafiko dum somero.

Priskribo de la vojo
--------------------

### Sudflanko

En sudo la pasejŝoseo komenciĝas en Oberwald (komunumo Obergoms) unue kune kun la aliro al la Furkopasejo. En Gletsch, kiu situas ĉe la arbarolimo sur alteco de 1759 m s.m. sube de la Rodan-Glaĉero la pasejvojoj al Furko kaj al Grimsel disiĝas. La Furkoŝoseo pludaŭras en la direkto de la Rodanvalo orienten, dum la Grimselŝoseo nun turniĝas norden.

### Pasejkulmino

La pasejkulimno
Rigardo de la Grimselpasejkulmino norden
Sur la pasejkulmino je 2156 m s.m. troviĝas tri hoteloj kaj malgranda lageto. Je la norda flanko de la pasejkulmino situas kvar baraĵlagoj, kiuj nutras la elektrocentralojn de *Kraftwerke Oberhasli AG*, kies ĉefaj klientoj estas la urboj Bazelo, Berno kaj Zuriko. La lagojn nutras la elfluoj de la Ar-Glaĉeroj.

### Nordflanko

Irante de sudo norden oni post la pasejkulmino preterpasas la menciitajn lagojn (Grimsel-Lago, Oberaar-Lago (kiu situas iom flanke de la pasejŝoseo), Räterichsboden-Lago kaj Toten-Lago). Post pluraj tuneloj kaj kurbiĝoj oni reatingas la arbarolimon. Sub la arbarlimo en Handegg estas la valhaltejo de la funikularo al Gelmerlago. Temas pri la plej dekliva funikularo de la mondo. Post pliaj 6 km sekvas la vilaĝo Guttanen, de kie estas 9 km ĝis Innertkirchen, kie troviĝas la finhaltejo de la Meiringen-Innertkirchen-Fervojo. En Innertkirchen la Grimselpasejŝoseo kuniĝas kun la Sustenpasejvojo. La kunigita pasejŝoseo preterpasas la Aroravinon kaj finiĝas en Meiringen.

* Kategorio Grimselpasejo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Retejo de la hotelo kaj restoracio Grimselblick sur la Grimselpasejo

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rListo de la montpasejoj de Svislando |
| --- |
| Albispasejo • Albulopasejo • Berninopasejo • Bözberg-Pasejo • Brünigpasejo • Flüelapasejo • Forchpasejo • Furkopasejo • Gemmipasejo • Gurnigelpasejo • Granda Sankt-Bernard-Pasejo • Grimselpasejo • Hulfteggpasejo • Juliopasejo • Klausenpasejo • Lukomagnopasejo • Malojopasejo • Nufenenpasejo • Oberalppasejo • Ofenpasejo • Passwang-Pasejo • Rickenpasejo • San-Bernardino-Pasejo • Sankt-Gotard-Pasejo • Sattel-Pasejo • Sattelegg • Sempionopasejo • Splugopasejo • Suba Hauenstein-Pasejo • Supra Hauenstein-Pasejo • Sustenpasejo • Vue-des-Alpes-Pasejo • Wildhauspasejo • Zugerberg | Montpasejoj de SvislandoMontpasejoj de Svislando |

 |
**Cogollos** [koGOljos] estas loĝloko kaj municipo en la centro de la provinco Burgoso, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la komarko *Alfoz de Burgos*. La loknomo *Cogollos* estas komprenebla kiel *Burĝonoj* aŭ *Laktukoj*.

Geografio
---------

Mapo de la komarkoj de Burgoso. Alfoz de Burgos, centre kaj malhelverde.
Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 31,247 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 593 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, sed poste rekuperiĝis pro la proksimeco al la provinca ĉefurbo kaj akiris pli ol 300 dum la 21-a jarcento.

Ĝi distas 16 km de Burgoso, provinca ĉefurbo, kaj limas kun Arcos de la Llana, Sarracín, Revillarruz, Villangómez, Hontoria de la Cantera, Valdorros kaj Madrigal del Monte. Cogollos estas la municipa ĉefurbo, kiu havas du kvartalojn, nome de San Pedro kaj de San Román.

Ĝi estas ĉe la Aŭtovojo de la Nordo A-1 inter Burgoso kaj Lermo, kun Ventas de Saldaña norde kaj Valdorros kaj Madrigalejo del Monte sude.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado fine de la 9-a jarcento.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj) kaj brutobredado (ŝafoj). Lastatempe plej ekgravis kultura kaj rura turismo, ekzemple piedirado tra naturaj lokoj. Inter vidindaĵoj menciindas la preĝejoj de Sankta Petro kaj de Sankta Romano. Estas ventogeneratoroj.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Burgoso

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 775545
 |
La nocio de **Vaŝingtona Interkonsento** (aŭ Konsento) (angle *Washington Consensus*) signifas aron de ekonomipolitikaj aranĝoj, kiuj celis instigi la la registarojn por apogi la ekonomian stabilecon kaj kreskon. La koncepton propagis kaj apogis la IMF kaj Monda banko.

La esprimon *Washington Consensus* uzis la ekonomikisto John Williamson por konferenco de 1990 en Vaŝingtono. Tie oni deklaris la intencon por atingi makroekonomian stabilecon, malkonstrui la ekstreme protektajn doganojn (protekcionismon) kaj pli bone eluzi la tiel kreskontan internacian komercon kaj la eksterlandan kapitalon. 

Oni interkonsentis, ke ŝuldulo devas sekvi 10 strukturajn modifojn:

* buĝeta disciplino
* prefereco de publikaj elpagoj por edukado, sanaferoj kaj infrastrukturo, malkonstruo de subvencioj
* imposta reformo por sinkigi la ĝeneralan impostan nivelon kaj pligrandigo de la impostpaga bazo
* pozitivaj rentumoprocentoj por eviti fuĝon de la kapitalo kaj altiri eksterlandan kapitalon
* konkura ŝanĝokurso, kiuj helpas konkurkapablecon de la eksporta ekonomio
* liberaligo de la komerca politiko, por malfermi la internan merkaton por la eksterlandaj vendistoj
* malfermiteco kaj plibonigo de la kondiĉoj por la eksterlandaj rektaj investoj
* privatigo de publikaj entreprenoj kaj instalaĵoj
* malreguligo, malburokratigo kaj malkonstruo de la ŝtata influo
* protekto de la privata posedaĵo

Celo estis malpliigi la malriĉecon en la latinamerikaj landoj kaj certigi ekonomian kreskon, prosperon en tiuj landoj. Fakte tiuj landoj povis eluzi la konsenton, kiuj protektis sian merkaton kaj ne sekvis ĉiujn proponojn ĉefe pri privatigo, liberaligo. Ĉinio ekzemple pli rapide kreskis ol aliaj landoj, kiujn povis premi la Internacia Monda Fonduso kaj Monda Banko, por sekvi la instruojn de la Vaŝingtona Konsento.

Vidu ankaŭ
----------

* Novliberalismo
**Glosaro**, ankaŭ konata kiel vortaro, vortprovizo, estas alfabeta listo de esprimoj en specifa kampo de scio kun la difinoj por tiuj esprimoj, kaj eksplikas la sencon de vortoj fremdaj au strangaj aŭ novaj. Tradicie, glosaro ekaperas ĉe la fino de libro kaj inkludas esprimojn ene de tiu libro kiu estas aŭ lastatempe lanĉita, nekutima aŭ specialigita.

Dulingva glosaro estas listo de esprimoj en unu lingvo kiu estas difinita en dua lingvo aŭ glosita per sinonimoj (aŭ almenaŭ preskaŭ-sinonimoj) en alia lingvo.
Glosaro distingiĝas ankaŭ el leksikono ĉar tiu ĉi entenas la tuton de lingvo kun etendo pli larĝa ol la glosaro, kiu limiĝas al aparta lingva sfero aŭ agadkampo.

Kernoglosaro
------------

Kernoglosaro estas simpla glosaro aŭ difina vortaro kiu ebligas difinon de aliaj konceptoj, precipe por novuloj al lingvo aŭ kampo de studo. Ĝi enhavas malgrandan laborvortprovizon kaj difinojn por gravaj aŭ ofte trovitaj konceptoj, kutime inkluzive de idiomaĵoj aŭ metaforoj utila en la kulturo. En komputado, kernoglosaro estas antaŭkondiĉo al kernontologio. Ekzemplo de tiu vidiĝas en mezepokaj filozofiaj kaj teologiaj sumoj.

Mezepokaj glosaroj
------------------

Se glosaroj, en Eŭropo havis grandan tradicion ekde la antikveco, ili estas niatempe instrumentoj kaj fontoj por la studo de la vulgara latino kaj de la romancaj lingvoj. Ili nun ege interesas lingvistikojn kaj filologiistojn

Kutime oni glosadis merĝene de la teksto. .

Se ekzempli, famis, mezepoke, la glosoj de Abelardo pri la filozofiaj verkoj de Porfirio, laj Boecio kaj pri la kategorioj de Aristotelo.

Ĝuste Aristotelo en la 21-a ĉapitro de la Poetiko priskribas glosaron kiel tipon de nomo, malsama ol tiu komuna uzata de parolantoj kaj, do, ekskutima por tiuj lastaj.

Ne malpalĉu la informo ke la unua, laŭ la pruvata historieco, glosaro estis tiu de la argilaj tabletoj trovitaj dum la arkeologiaj prifosaĵoj en Ebla (Sirio): ili estas dulingvaj, la loka ŝemida (eblaa) kaj la ŝemida mezopotamia aŭ egipta.

Vidu ankaŭ
----------

* Gloso
* Glosaro de baleto
* Glosaro de grafeteorio
* Leksikografio
* Terminologio

Notoj
-----

1. ↑  El la greka 'γλωσσα', kaj e la latina 'Glossarium'.
2. ↑  Ĉi-kaze, foje, la sinsekva kopiisto cedis al la risko inokuli en la tekston ankaŭ la glosaĵojn: kio hodiaŭ ne faras la ĝojojn de kritikistoj de la teksto

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Glosaro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Enkonduko al GlossML
* Arkivigite je 2006-03-20 per la retarkivo Wayback Machine Listo de diversaj tipoj de glosarioj
* Arkivigite je 2012-03-26 per la retarkivo Wayback Machine
* Arkivigite je 2012-05-10 per la retarkivo Wayback Machine Itallingvaj glosarioj
* Glosaroj en la vebo

Aliaj projektoj
---------------

* kies spuroj gvidis ĉi tiun artikolon
La *Gloria Patri* aŭ **Gloro al la Patro** estas preĝo uzata en kristanaj eklezioj.

En Okcicento
------------

Ĝi devenas de la 4-a jarcento. Tiu ĉi preĝo estas ankaŭ parto de la rozario.

En la latina lingvo:

*Gloria Patri, et Filio, et Spiritui Sancto. Sicut erat in principio, et
nunc, et semper, et in saecula saeculorum. Amen.*

En Esperanto:

*Gloro al la Patro kaj la Filo kaj la Sankta Spirito. Kiel en la komenco tiel nun kaj ĉiam, kaj en eterno. Amen.*
Traduko laŭ Adoru:

*Gloro al la Patro  
 kaj al la Filo  
 kaj al la Sankta Spirito,  
 kiel en la komenco,  
 tiel nun kaj ĉiam,  
 kaj en eterno. Amen.*

En Oriento
----------

En la bizanca rito estas uzata tiu ĉi formo:

*Gloro al la Patro / kaj la Filo / kaj la Sankta Spirito / nun kaj ĉiam kaj en ĉiuj jarcentoj. Amen.*

Referencoj
----------

1. ↑  *Adoru*, p. 19
2. ↑  *Adoru*, p. 114

Fontoj
------

* IKUE kaj KELI: *Adoru, Ekumena Diserva Libro.* eldonita de IKUE kaj KELI, Eldonejo Ponto / Ponto-Verlag, 2001. 1472 p. ISBN 3-9803793-5-3

Vidu ankaŭ
----------

* Doksologio


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Kategorio Gloria Patri en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**BARFKARK Bálint** (1507, Brassó - 1576, Padova) estis hungara liutisto.

Bálint Bakfark

Biografio
---------

Li naskiĝis en Transilvanio kaj estis la unua hungara komponisto, muzikprelegist, kiu travagadis Eŭropon. Lia virtuoza liuta ludo mirige kaptis la atenton de la aŭskultantaro kaj samtempe donis vivsignon pri Hungario suferanta dum la turka jugo. Liaj liutaj fantazioludoj estas ankaŭ hodiaŭ ŝatataj.

Li pasigis sian infanaĝon en la transilvania korto de Johano la 1-a (Hungario) kaj en Buda. Li vivis inter 1549-66 en Pollando, poste en Vieno. En 1568, János Zsigmond donacis al li bienon en Transilvanio. Li veturis en aĝo de 69 kun sia familio al Padova kaj tie estis viktimo de la pesta epidemio.

Li transplantis la renesancan korusan polifonion al sia muzikilo, liuto. Lia mirinda komponista kapableco ebligis ludi eĉ grandarkajn melodiojn sur tiu plektra instrumento. Lian elstaran arton prikantis eĉ la poetoj.

Literaturo
----------

### hungare

* Tibor Fajth: Fejedelmek lantosa. Bakfark Bálint életének regénye. Budapest 1976, Zeneműkiadó, 532 p.
* Homolya István: Bakfark. Budapest 1982, Zeneműkiadó, 231 p.

### angle

* Artikolo "Bálint Bakfark", en *The New Grove Dictionary of Music and Musicians*, ed. Stanley Sadie. 20 vol. London, Macmillan Publishers Ltd. 1980. ISBN 1-56159-174-2
* Gustave Reese, *Music in the Renaissance*. New York, W.W. Norton & Co. 1954. ISBN 0-393-09530-4

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Bálint Bakfark en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* 
* Arkivigite je 2006-03-08 per la retarkivo Wayback Machine
* Arkivigite je 2006-03-08 per la retarkivo Wayback Machine

aŭdu ĉi tie


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 33276
* GND: 118652028
* LCCN: n83232210
* VIAF: 97643885
* ISNI: 0000 0001 2331 1352
* LIBRIS: 208494
* SUDOC: 119893207
* BNF: 148084364
* MBA: e39863f3-e1b3-4f1f-95f4-d3a8f235e2f3
* NLA: 35802846
* BIBSYS: 7066736
* NKC: xx0012552
* ICCU: SBLV261655
* BNE: XX1763525
 |
**Bálint Csatári** [ĉatAri], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Csatári Bálint** estis hungara geografo, mezlerneja kaj altlerneja instruisto.

Bálint Csatári naskiĝis la 13-an de aŭgusto 1949 en Karcag, li mortis la 17-an de septembro 2019 en Kecskemét.

Biografio
---------

Bálint Csatári maturiĝis en mezlernejo en Berettyóújfalu, poste li akiris pedagogian diplomon en Scienca Universitato Attila József en 1973. Post la diplomo li estis samloke praktikanto ĝis la doktoriĝo en 1975. Inter 1975 kaj 1980 li instruis en gimnazio de Berettyóújfalu, poste 3 jarojn li estis akademia aspiranto. En 1984 li eklaboris en akademia esplora instituto en Kecskemét, kie li estis institutestro inter 1992-2008. En 2011 li pensiuliĝis, sed laboris plu, kiel konsilisto. Pli frue li ankaŭ instruis en Universitato Attila József ekde 1986 kaj ekde 2006 en altlernejo de Kecskemét, kie li estis ankaŭ katedrestro. Li okupiĝis pri geografio de la Granda Hungara Ebenaĵo (ja tie li vivis). Li ricevis premiojn inter 1977-2010. Li havis edzinon, kiu naskis trifoje.

Lia disertaĵo
-------------

* „Természeti és társadalmi tényezők kölcsönhatása a Sárrét népességére és településhálózatára" (1975)

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Adatok a Sárrét településföldrajzához* (1978)
* *The formation of new, clustered, rural settlements* (kunaŭtoro, 1986)
* *Az Alföld helyzete és perspektívái* (1996)
* *Regions in Information Society* (kunaŭtoro, 2004)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 676711
* LCCN: n96105780
* VIAF: 45122788
* ISNI: 0000 0001 0968 4259
 |
**Lug,** hungare **Laskó** estas vilaĝo en Kroatio, en distrikto **Osijek-Baranja**.

Bazaj informoj
--------------

* Areo:  km²
* Loĝantaro:
* Poŝtkodo: 31
* Aŭtokodo: BM
* Telefonprefikso: 31

Situo
-----

La komunumo situas sur ebenaĵo, apud iamaj riverbranĉoj de Danubo, laŭ traira flankovojo.

Historio
--------

En 1061 Béla la 1-a donacis la kampojn al abatejo de Szekszárd. La vilaĝnomo aperis unuafoje en 1212. Laskó iĝis kampurbo en la 15-a jarcento. Post la turka erao alvenis diversaj popoloj. Ĝis fine de la 1-a mondmilito la vilaĝo apartenis al Hungario, al Baranya (reĝa departemento), al distrikto de Siklós, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio. En 1941 la hungara armeo okupis la regionon kaj ĝis 1945 tio estis parto de Hungario (apartenanta al distrikto de Villány), ekde 1991 de Kroatio. La Patrujdefenda Milito en 1991 kaŭzis gravajn damaĝojn.

Famuloj
-------

En la iama Laskó naskiĝis hungara etnografo István Tálasi.

Ĝemelkomunumo
-------------

* Hungario Magyarbóly, Hungario
**Egon OROVÁN** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Orován Egon,** en Usono konata *Egon Orowan* estis hungara-usonana-brita fizikisto, membro de Reĝa Societo de Londono (1947), membro de Usona Akademio de Artoj kaj Sciencoj (1951), membro de Usona Nacia Akademio de Sciencoj (1969).

Egon Orován  naskiĝis la 2-an de aŭgusto 1902 en Budapeŝto, li mortis la 3-an de aŭgusto 1989 en Kembriĝo (Britio).

Biografio
---------

Egon Orován faris abiturienton en sia naskiĝurbo, inter 1920-1922 li lernis fizikon, kemion, matematikon, astronomion en Universitato de Vieno. En 1928 li lernis en Teknologia Universitato Berlino, en 1932 li doktoriĝis, tamen pro la monda krizo li estis senlaborulo. En 1936 li laboris en laboratorio en Budapeŝto, en la sekva jaro en Universitato de Birmingham li okupiĝis pri laceco de metaloj. Ekde 1939 li okupiĝis pri la kristalaj strukturoj en Universitato de Kembriĝo, dum la 2-a mondmilito li laboris pri problemoj de pafaĵoproduktadoj. En 1950 li eklaboris en Masaĉuseca Instituto de Teknologio. Li havis diversajn patentojn. Li ricevis 5 medalojn inter 1959-1985.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto Arkivigite je 2016-04-20 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* angle


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 573367
* GND: 1163060380
* LCCN: n85196550
* VIAF: 1451057
* ISNI: 0000 0000 8192 2701
 |
Pri la komunumo
---------------

**Egolzwil** (prononcu *egolcvil*) estas komunumo en la distrikto Willisau en Kantono Lucerno, Svislando. Ĝi havis 1279 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

Geografio
---------

Egolzwil situas ĉe la norda flanko de la marĉo *Wauwiler Moos*, kiu iam estis lago. Sur la teritorio de la komunumo situas la Lago de Egolzwil, kiu estas la lasta restaĵo de la iama Lago de Wauwil. En okcidento de la komunumo fluas la rivero Wigger, kiu senakvigas la tutan regionon.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Egolzwil limas en nordo al Dagmersellen, en oriento al Wauwil, en sudo kaj sudokcidento al Schötz, kaj en nordokcidento al Nebikon.

Trafiko
-------

Kvankam la trajnlinio de Olten al Lucerno pasas tra la teritorio de Egolzwil, la komunumo ne disponas pri stacidomo ĉe la fervojlinio. Ankaŭ ne estas buso, kiu haltas en la komunumo, tial Egolzwil estas unu el la malmultaj lucernaj komunumoj sen propra konekto al la publika transportreto. La plej proksima stacidomo troviĝas en distanco de 1,3 km oriente de la vilaĝo centro en Wauwil. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A2 situas 6 kilometrojn norde en Dagmersellen.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Egolzwil datiĝas el la jaro 1081. En la jaro 1150 aperas en alia dokumento la nomformo *Egolswil* .

En la 3-a jarmilo antaŭ Kristo norde de la tiama lago ekzistis ŝton- kaj bronzepokaj surfostaj setlejoj. Multaj el la trovitaĵoj hodiaŭ videblas en muzeoj en Schötz, Zuriko kaj Lucerno. Oni parolas pri la *Kulturo de Egolz*.

Dum mezepoko la vilaĝo apartenis al la Habsburgoj. En la jaro 1407 la Grafejo Willisau estis aĉetita de la urbo Lucerno kaj kun ĝi ankaŭ Egolzwil fariĝis lucerna. Ĝis la Helveta Revolucio en la jaro 1798 la komunumo estis parto de la voktejo Willisau kaj ek de 1803 ĝi estas komunumo de la distrikto Willisau en Kantono Lucerno.

Referencoj
----------

1. ↑  Quelle: Text über die Ortsgeschichte in der Website der Gemeinde Egolzwil

Bildoj
------

* Lago de EgolzwilLago de Egolzwil
* Preĝejo de EgolzwilPreĝejo de Egolzwil
* Vilaĝa kerno de EgolzwilVilaĝa kerno de Egolzwil
* Gastejo Sankt-Anton en EgolzwilGastejo Sankt-Anton en Egolzwil

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la komunumo Egolzwil
* Profilo de Egolzwil en la retejo de Kantono Lucerno[*rompita ligilo*]
* Egolzwil en la Historia Leksikono de Svislando

* Kategorio Egolzwil en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Willisau |
| --- |
| Alberswil • Altbüron • Altishofen • Dagmersellen • Ebersecken • Egolzwil • Ettiswil • Fischbach • Gettnau • Grossdietwil • Hergiswil ĉe Willisau • Luthern • Menznau • Nebikon • Ohmstal • Pfaffnau • Reiden • Roggliswil • Schötz • Ufhusen • Wauwil • Wikon • **Willisau** • Zell |  |

 |


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 318944
* GND: 4013628-0
* VIAF: 234116031
* BNF: 12227750c
 |
Sidejo de Eŭropa Centra Banko en Frankfurto.
La **Eŭrosistemo** estas la monvaluta aŭtoritato de la Eŭrozono, nome la kolektivo de la ŝtatoj de la Eŭropa Unio kiuj estis adoptintaj la eŭron kiel sia ununura oficiala valuto. La ECB havas, laŭ la Artikolo 16a de sia statuto, la ekskluzivan rajton rajtigi la eldonadon de Eŭro-bankbiletoj. Membroj ŝtatoj povas eldoni Eŭro-monerojn, sed la kvanto devas esti rajtigita antaŭdire de ECB.

La Eŭrosistemo konsistas el la Eŭropa Centra Banko kaj el la naciaj centraj bankoj (NCB-oj) de la 19 membraj ŝtatoj kiuj estas parto de la Eŭrozono. La naciaj centraj bankoj aplikas la monvalutan politikon de ECB. La unuaranga celo de la Eŭrosistemo estas prezostabileco. Duarangaj celoj estas financa stabileco kaj financa integrado. La misia aserto de la Eŭrosistemo diras, ke la ECB kaj la naciaj centraj bankoj kunkontribuas atingi la celojn.

La Eŭrosistemo estas sendependa. Plenumante Eŭrosistem-rilatajn taskojn, nek la ECB, nek NCB-oj, nej ajna membro de la decid-faraj instancoj povas serĉi aŭ ricevi instrukciojn el ajna ekstera instanco. La komunumaj institucioj kaj instancoj kaj la registaroj de la membraj ŝtatoj povas klopodi influi la membrojn de la decid-faraj instancoj de la ECB aŭ de la NCB-oj en la plenumo de iliaj taskoj.

La Eŭrosistemo estas distinga el la Eŭropa Sistemo de Centraj Bankoj (ESCB), kiu enhavas kaj la ECB kaj la centrajn bankojn de ĉiuj el la 28 membroj ŝtatoj de la Eŭropa Unio, inklude tiujn kiuj ne estas parto de la Eŭrozono.

Vidu ankaŭ
----------

* Eŭrozono

Notoj
-----

1. ↑   Statuto de la ECB. Arkivita el la originalo je 2013-05-31. Alirita 2019-11-10.
2. ↑   European Central Bank/Eurosystem, Organisation. Arkivita el la originalo je 14a de septembro 2008. Alirita 30a de julio 2008.
3. ↑  "Price stability: Year-on-year increase in the Harmonized Index of Consumer Prices for the euro area of below 2%." Fonto: FACTS presentation: Monetary policy Arkivigite je 2017-05-20 per la retarkivo Wayback Machine
4. ↑   The mission of the Eurosystem. Arkivita el la originalo je 2013-07-16. Alirita 2019-11-10.
5. ↑   FACTS presentation: Organisation. Arkivita el la originalo je 2017-05-20. Alirita 2019-11-10.
**Krongardisto** (hungare *koronaőr*) estas historia digno kaj ofico (supozeble ne nur) en Hungario, kies tasko estis gardi kaj zorgi pri la krono.

Historio
--------

Komence oni gardis la kronon komence en Székesfehérvár, poste en Visegrád. Tiutempe nomo de la ofico estis **gardokanoniko**. Spite la konstantan gardadon foje okazis, ke korteganino ŝtelis la kronon. Laŭ la leĝo en 1492 la krongardistoj estis elektitaj fare de ĉefpastroj kaj magnatoj. Post 6 jaroj la pli nova leĝo determinis 2 krongardistojn, kiujn magnatoj elektas. Post la reformacio oni elektis 4 laikulojn sen esplori iliajn kredojn, poste la parlamento elektis el la 4 nur 2. Dum regado de Leopoldo la 2-a (Sankta Romia Imperio) unu el la krongardistoj devis esti katoliko, la alia protestanto. Baldaŭe la digno valoris politikan potencon. En fino de la socialismo la hungara krono iĝis vidindaĵo en Hungara Nacia Muzeo, tiu ofico plene malaperis. Nuntempe ĝi troviĝas en la parlamentejo kaj aperis gvardianoj kiel gardistoj, tamen ili estas nur turisma vidindaĵo.

Kelkaj krongardistoj
--------------------

* Gyula Károlyi
* Péter Perényi
* Zsigmond Perényi (ministro)
* Albert Prónay
* Béla Radvánszky
* Béla Széchenyi
* Emil Széchenyi
* József Szlávy
* József Teleki (guberniestro)
* Ferenc Ürményi
* Miklós Vay

Fontoj
------

* hungare