**Blue Origin** estas usona privata aeroekstertera kosmovojaĝa firmao kiu evoluigas raketmotorojn, kosmolanĉajn misilojn, same kiel kosmoturismoservojn. La firmao estis fondita en 2000 fare de granda entreprenisto kaj multegmonulo Jeff Bezos .

Malgraŭ le la firmao estis establita en 2000, komence ĝi funkciis sekrete, kaj nur en 2006 ĝia ekzisto iĝis konata al la ĝenerala publiko. Ĉi tio estas relative malgranda firmao, kiu dungis ĉirkaŭ 1,500 dungitojn meze de 2018 .

La firmao konstruas aŭ planas konstrui tri malsamajn raketojn, ĉiuj dizajnitaj por reuzo (similaj al la Falcon 9 -raketoj de la konkuranto SpaceX) .

* New Shepard : malgranda raketo kun nur unu stadio, dezajnita por alporti kapsulon kun ĝis ses homoj al alteco de proksimume 100 kilometroj je nula horizontala rapideco.
* New Glen: trietapa raketo por lanĉado de pezaj utilaj ŝarĝoj de ĝis 40 tunoj en malaltan orbiton ĉirkaŭ la Tero, ĝia alto estas planita esti 99 metroj kaj ĝia diametro estas 7 metroj .
* New Armstrong: Estas estonta plano konstrui eĉ pli potencan raketon, kiu superos Saturn 5 en siaj kapabloj.

La raketoj estas ĉiuj nomitaj laŭ pioniraj usonaj astronaŭtoj, New Shepard nomita laŭ Alan Shepard, la unua usona astronaŭto se temas pri atingi eksterteron en suborbita flugo, New Glen nomita laŭ John Glenn, la unua usonano se temas pri orbiti la Teron, kaj New Armstrong estas nomita laŭ la unua astronaŭto kiu piediris sur la lunon - Neil Armstrong. La nomoj de la misiloj reflektas iliajn kapablojn, de mallonga flugo al la rando de la ekstertero ĝis la surteriĝo de dekoj da tunoj sur alia ĉiela korpo.

Blue Origin ankaŭ laboris pri la evoluo de motoroj de likva fuelo por misiloj, surbaze de metano (BE4 ), tiuj motoroj estas atenditaj esti integritaj en la New Glen-misilon, same kiel en la Vulcan-misilon evoluigitan fare de la firmao United Launch Alliance (ULA) kiu supozeble anstataŭigas la Delta 4 kaj Atlas 5 misilojn. Krome, ĝi planas senpilotan kosmoŝipon nomatan *Blue Moon*, kiu povos surterigi utilan ŝarĝon pezantan ĉirkaŭ kvin tunojn sur la luno .

Notindas ke Blue Origin estis la unua firmao se temas pri sendi la saman raketon, nomita New Shepard, dufoje super la oficiala limo de ekstertero (100 km). 

La akcela raketo estas funkciigita de unu BE-3PM motoro, kiu sendas la kapsulon al apogeo (suborbita) de 100.5 kilometroj kaj flugas super la Kármán linio, kie pasaĝeroj kaj kargo povas sperti kelkajn minutojn de senpezeco antaŭ la kapsulo revenas al Tero. New Shepard permesas la firmaon grave redukti la koston de kosmoturismo, faranta la sperton pli alirebla al la ĝenerala publiko .

Flughistorio
------------

Tiama vicprezidanto Mike Pence, dua de dekstre, kaj lia edzino, Karen Pence, dum vizito al Blue Origin kaj vido de la flugkapsulo.
Alteriĝo de la lanĉilo Nova Shepard, "Lanĉa Ejo Unu", Van Horn, Teksaso, Usono
Blue Origin ĝis nun konstruis 4 New Shepard -modelajn raketojn, kiuj flugis ĉirkaŭ 20 fojojn inkluzive de kvar pilotataj flugoj.

La unua estis lanĉita en aprilo 2015 kaj atingis altecon de 93,5 kilometroj, sed ĝi kraŝis dum la surteriĝo.

La dua estis lanĉita en novembro 2015, atingis altecon de ĉirkaŭ 105 kilometroj kaj sukcese alteriĝis proksime de la punkto de kiu ĝi estis lanĉita. Farante tion, New Shepard estis la unua raketo se temas pri atingi eksterteron kaj alteriĝi reen sur la Teron. Farante tion, New Shepard estis antaŭ Falcon 9 de pluraj semajnoj, (kvankam Falcon 9 estas peza kaj atingas pli altajn rapidecojn, do alporti ĝin reen al la Tero estas multe pli granda defio) post tio, kvar pliaj flugoj estis faritaj, kaj entute. el ili la raketo kaj la kapsulo sur ĝi sukcese alteriĝis.

Alia menciinda lanĉo okazis en julio 2018, kiam oni faris eksperimenton pri funkciado de la eskapaj motoroj en alta altitudo kaj tiel oni starigis novan rekordon pri la alteco atingita de la kapsulo supre - 118,8 kilometroj.

En julio 2021, unuafoje, homekipita lanĉo de New Shepard estis efektivigita al alteco de 107 km. Estis 4 homoj en la kapsulo instalita ĉe la supro de la raketo: Jeff Bezos, fondinto kaj ĉefoficisto de la firmao, lia pli juna frato Mark Bezos, Wally Funk - unu el la "Merkuro 13" virinoj, kiu estis trejnita kiel astronaŭto sed neniam flugis en kosmon, tiel la 82-jaraĝa Wally gajnis la titolon de la plej maljuna astronaŭto kaj prenis la titolon de John Glenn kiu flugis la kosmopramon kiam li estis 77-jaraĝa. La kvara pasaĝero estis Oliver Daman, 18-jaraĝa knabo, la filo de riskkapitalfondusmanaĝero kiu pagis por la flugo, igante Oliver la plej juna persono iam viziti eksterteron .

La 11-an de decembro 2021, dua pilotata lanĉo de "New Shepard" estis aranĝita. La ses membroj de la teamo inkludis Michael Strahan, kungastiganton de la televidspektaklo "Good Morning America "(Bonan Matenon Usono), kaj Laura Shepherd Churchill, la plej aĝan filinon de Alan Shepherd .

Ĝis aprilo 2022, 20 homoj flugis sur New Shepard kaj transiris la Linio de Kármán dum kelkaj minutoj, la granda plimulto el ili estas pagantaj klientojn, kaj malplimulto el ili dungitoj kaj partneroj de la firmao .

Financado
---------

La plej granda parto de la financado de la kompanio venas de la privata mono de Jeff Bezos (ekzemple en 2017 oni anoncis, ke li vendis akciojn de Amazon kun valoro de miliardo da dolaroj tiucele), sed iuj el ĝi venas de aliaj fontoj: en oktobro 2018, la usona aerarmeo anoncis subvencion de 500 milionoj da dolaroj por helpi en la disvolviĝo de la misilo New Glen (simila kvanto ricevis al la disvolviĝo de la Omega-misilo de Orbital ATK kaj Vulcan de ULA), kiel parto de ĝenerala plano subteni diversan lanĉajn kapablojn de Usono. Krome, la kompanio gajnas ne altajn sumojn por meti eksperimentojn de NASA en la testflugojn de New Shepard .

Komence de 2021 kun la komenco de homportataj flugoj, ili fariĝis ĝia ĉefa fonto de enspezo kun ĉiu kosmoturisto paganta kelkcent mil dolarojn per bileto.

Referencoj
----------

1. ↑ .  Kent's Blue Origin racks up another successful New Shepard launch into space (en-US) (January 24, 2019). Arkivita el la originalo je February 14, 2021. Alirita October 3, 2020.
2. ↑ .  Why Blue Origin's latest launch is a huge deal for cheap space access (en-us) (April 2, 2016). Arkivita el la originalo je November 8, 2020. Alirita October 3, 2020.
3. ↑ .  The History of Blue Origin (en-US) (March 3, 2023). Arkivita el la originalo je May 21, 2023. Alirita May 21, 2023.
4. ↑   Blue Ring: Blue Origin Announces New Logistical Spacecraft | Space Voyaging (en-US) (2023-10-21). Alirita 2023-11-01.
5. ↑ .  ESCAPADE confident in planned 2024 New Glenn launch (en-US) (April 13, 2023). Arkivita el la originalo je July 17, 2023. Alirita July 14, 2023.
6. ↑   BE-4 Reverse Engineered. Arkivita el la originalo je April 20, 2023. Alirita July 14, 2023.
7. ↑  ULA To Invest in Blue Origin Engine as RD-180 Replacement, en la retejo Space news, la 17an de septembro 2014
8. ↑ .  Jeff Bezos unveils Blue Origin's Blue Moon lunar lander for astronauts (May 9, 2019). Arkivita el la originalo je May 10, 2019. Alirita May 10, 2019.
9. ↑   Three minutes of microgravity is worth the cost of a small house, if you're a scientist (angle) (January 12, 2018). Arkivita el la originalo je June 29, 2023. Alirita July 14, 2023.
10. ↑   (in en) *Watch Blue Origin New Shepard-22 Launch! (Full Flight)*, retrieved July 14, 2023
11. ↑  "U.S. approves Blue Origin license for human space travel ahead of Bezos flight",  *Reuters*, July 12, 2021. (angle)
12. ↑ .  The Economic Impacts of Blue Origin's Spaceflights (en-US) (March 8, 2023). Arkivita el la originalo je July 17, 2023. Alirita July 14, 2023.
13. ↑   New Shepard Flight History. Arkivita el la originalo je May 29, 2023. Alirita July 14, 2023.
14. ↑  Johnson Ted (December 11, 2021). Michael Strahan Takes Spaceflight On Latest Blue Origin Mission. Deadline Hollywood. Retrieved December 11, 2021
15. ↑   Blue Origin launches six thrill seekers to the edge of space – CBS News (en-US) (2022-06-04). Alirita 2023-07-18.
16. ↑  Jutuba filmo, la momento de la dispartigo de la raketo kaj la kapsulo
17. ↑   Blue Origin Awarded NASA Partnership to Turn Lunar Regolith into Solar-Power Systems on the Moon (en-US). Alirita 2023-11-01.
18. ↑ .  NASA Selects Blue Origin as Second Artemis Lunar Lander Provider (May 19, 2023). Arkivita el la originalo je May 19, 2023. Alirita May 19, 2023.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 847924
* VIAF: 24151050127833412635
 |