recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
*Artemia salina* (*Anostraca*: Artemiedoj).
**Brankiopodoj** aŭ *Branchiopoda* estas klaso de krustuloj. Ĝi enhavas salikoketojn *Anostraca*, *Conchostraca*, *Notostraca*, akvopulojn *Cladocera*, kaj la devonia *Lepidocaris*. Ili estas ĉefe malgrandaj animaloj de nesala akvo kiuj manĝas planktonon kaj restaĵojn.

Priskribo
---------

Membroj de Brankiopodoj estas unuigitaj per la esto de brankoj de multaj el la membroj de la animaloj, kiaj kelkaj el la buŝopartoj. Tio estas ankaŭ respondeca pri la nomo de la grupo (el la greke *branchia*, brankoj, simila al la bronchos, traĥeo; greke *pous*, piedo). Ili ĝenerale posedas komponitajn okulojn kaj karapacon, kiu povas esti konko de du valvoj kiu enhavas la trunkon (kiel ĉe plej *Cladocera*), larĝa kaj neprofunda (kiel ĉe *Notostraca*), aŭ entute foresta (kiel ĉe *Anostraca*). En la grupoj kie la karapaco malhelpas ke la uzado de la trunkaj membroj utilu al naĝado (*Cladocera*, hokosalikokoj kaj la formortinta *Lipostraca*), la antenoj estas uzataj por moviĝo, ĉar ili estas en la *nauplius* nome de larvoj de Kopepodoj. Masklaj fesalikokoj havas longan paron de antenoj per kiuj ili retenas la inon dum pariĝado, dum ĉe la fundomanĝantoj *Notostraca*, la antenoj estas limigitaj al vestiĝoj. La trunkomembroj estas agititaj laŭ ondeca ritmo, kio okazigas fluon de akvo laŭlonge de la meza linio de la animalo, el kiu derivas oksigeno, manĝo kaj, en la okazo de *Anostraca* kaj *Notostraca*, moviĝo.

Referencoj
----------

1. ↑   (1851) "Crustacean Entomostraca (Müller)", *The animal kingdom: arranged after its organization, forming a natural history of animals, and an introduction to comparative anatomy*. W. S. Orr and co. p. 434–448.
2. ↑   (2010) *Webster's New World College Dictionary*. Cleveland, Ohio: Wiley Publishing.

 Arkivigite je 2016-10-23 per la retarkivo Wayback Machine  Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2016-10-23. Alirita 2017-05-18.
3. 1 2 3 4  Libbie Hyman.  (1961) "Subclass 1. Branchiopoda", *The Invertebrata*, 4‑a eldono, Cambridge University Press, p. 368–375.

* Kategorio Brankiopodoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Brankiopodoj en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 586147
* LCCN: sh85016397
* BNF: 12272441d
* NKC: ph323398
 |
**Mecayapan** estas komunumo en la meksika subŝtato Veracruz. La ĉefurbo de la komunumo estas Mecayapan. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 30 104.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 13633 loĝantojn. El tiuj estis 6564 viroj kaj 7069 virinoj. La komunumo havas surfacon de 524 kvadratkilometroj. La komunumo situas je 18 gradoj kaj 13 minutoj norda latitudo kaj 94 gradoj kaj 50 minutoj okcidenta longitudo. La meza alteco estas 360 metroj super la marnivelo.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 1995 en la komunumo vivis 14139 personoj. En la jaro 2000 temis pri 15210, do temis pri kresko / malkresko je 1.47 %. En la jaro 2000 (INEGI) en la komunumo vivis 13046 personoj, kiuj aĝis pli ol 5 jaroj. El tiuj 10442 personoj parolis indiĝenan lingvon. Tio egalas al % de la loĝantoj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Mecayapan en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

 Arkivigite je 2013-01-11 per Archive.today


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Mariscala de Juárez** estas unu el la 570 komunumoj de la meksika subŝtato Oaĥako *(Oaxaca)*. La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas *Mariscala de Juárez*. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la nacia geografia instituto INEGI estas 20 055.

Geografio
---------

Mariscala de Juárez apartenas al la distrikto Huajuapam al kiuj apartenas entute 28 komunumoj. Ĝi situas en la miŝteka regiono de Oaĥako (regiono *Mixteca*), kiu apartenas al la nordokcidenta parto de la subŝtato. La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 3140 loĝantojn. El tiuj estis 1495 viroj kaj 1645 virinoj. La komunumo havas surfacon de 72.72 kvadratkilometroj. La meza alteco estas 1080 metroj super la marnivelo.

Situo de la koncerna distrikto kaj regiono interne de la subŝtato Oaxaca.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 8 indiĝenoj. El tiuj 4 aĝis pli ol 5 jaroj kaj estis dulingvaj (hispana kaj indiĝena lingvoj).

Fontoj: Statistikoj de la nacia geografia instituto INEGI pri la censo de 2005 (hispane: *Conteo de Población y Vivienda* de 2005).

Eksteraj ligiloj
----------------

* informoj pri la komunumo[*rompita ligilo*] en retpaĝo de la ministerio pri socia evoluigo SEDESOL (hispane)


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Cardinal Health** estas usona multnacia firmao, okupiĝanta pri liverado de sanservoj. La kompanio ocupas la 17-a en la listo de kompanioj kun la plej alta enspezo en Usono. La firmao havas ĉefajn oficejojn en Dublino, Ohio, Usono kaj en Dublino, Irlando.

La firmao specialiĝas pri distribuado de medikamentoj kaj medicinaj produktoj, kiuj estas transportitaj kaj distribuitaj al pli ol cent mil lokoj tra Usono. Krome, la firmao estas engaĝita pri la produktado de medicinaj kaj kirurgiaj produktoj, kiel ekzemple gantoj kaj kirurgiaj vestaĵoj. La firmao funkciigas la plej grandan ĉenon de nukleaj apotekoj en Usono kaj liveras medicinajn produktojn al pli ol 75% de ĉiuj hospitaloj en Usono .

Historio
--------

La firmao estis fondita en 1971 kiel "Cardinal Foods" fare de Robert Walter. En la komenco, la firmao estis manĝpograndisto. En 1979, ĝi akiris la "Bailey Drug" firmaon kaj komencis pograndon de medikamentoj kiel firmao nomita Cardinal Distribution. En 1983, Cardinal estis listigita sur la Nasdaq kaj iĝis publika firmao. Ĝi tiam komencis longan serion de akiroj kaj fuzioj .

Referencoj
----------

1. ↑  Wartenberg, Steve, "Cardinal Health moving some Dublin jobs to Philippines",  *The Columbus Dispatch*, February 28, 2015.
2. ↑   Cardinal Health accused of fraudulent radiopharmaceutical contracting scheme (angle) (2020-05-12). Alirita 2021-08-16.
3. ↑ .  Turnaround succeeding, Cardinal Health says. The Columbus Dispatch (November 6, 2014). Alirita June 10, 2015.
4. ↑ .  Cardinal Health CEO Quietly Builds Powerful Company (angle). Alirita 2021-08-16.

[*rompita ligilo*]
5. ↑   THE CARDINAL RULES: GROWTH, AGILITY: CARDINAL CEO ROBERT WALTER HAS USED RELENTLESS DEALMAKING TO BUILD A DIVERSE HEALTHCARE GIANT (angle) (2006-10-03). Alirita 2021-08-16.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 831372
* GND: 16083875-7
* LCCN: no2011021893
* VIAF: 152022291
* ISNI: 0000 0004 0408 5929
 |
Verkaĵo de fajna meblofarado fare de Gaspar Homar, Hispanio.
**Meblofarado**, **meblometio** aŭ meblarto estas speciala fako de ĉarpentado orientita al la konstruado, produktado aŭ muntado de mebloj. Do, temas pri profesio, arto kaj tekniko. La profesiuloj estas *meblistoj*. Sed en kelkaj eŭropaj lingvoj oni nomigas ilin *ebonistoj*, el ebono, nome tipo de ligno, konsiderata valorega ekde la antikveco, devena el arbo angiosperma kaj dukotiledona de afrika origino (*Diospyros ebenum*), kiu havigas duran kaj pezan lignon, nigran centre kaj blankan ĉe la ŝelo.

La meblometio distingiĝas disde la ĉarpentado je tio ke ĝi produktas pli prilaboritajn meblojn, generante novajn teknikojn kaj komplementante ilin per aliaj por la fabrikado de kelkaj pecoj, kiaj la marketro, la ĉizado, la tornado kaj aliaj teknikoj. Kvankam ne estas karaktero propea la uzado de specifa materialo, la meblofarado klopodas disvovligi meblojn de alta kvalito, valoro kaj desegno. Tiu estas la metio kiu akompanas la procezon de desegno de la meblaro, ĉu komerca aŭ hejma.

Vidu ankaŭ
----------

* Meblarto por historio de la stiloj
* Meblo

Bibliografio
------------

* La enhavo de tiu artikolo aligas materialon el *Diccionario Enciclopédico Hispano-Americano* de la jaro 1898, kiu estas jam de publika posedo.
* AA.VV. (1991). Enciclopedia del Arte Garzanti. Ediciones B, Madrid. ISBN 84-406-2261-9.
* Azcárate Ristori, José María de; Pérez Sánchez, Alfonso Emilio; Ramírez Domínguez, Juan Antonio (1983). Historia del Arte. Anaya, Madrid. ISBN 84-207-1408-9.
* Dempsey, Amy (2002). Estilos, escuelas y movimientos. Blume, Barcelona. ISBN 84-89396-86-8.
* Fernández Polanco, Aurora (1989). Fin de siglo: Simbolismo y Art Nouveau. Historia 16, Madrid.
* Prados, José María (1989). El Rococó en Francia y Alemania. Historia 16, Madrid.
* Tarabra, Daniela (2009). Los estilos del arte. Electa, Milán. ISBN 978-8156-89396-471-6.

* Kategorio Meblofarado en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**(162913) 2001 MT18** estas marsrenkonta, terrenkonta kaj venusrenkonta apolona asteroido, malkovrita la 28-an de junio 2001 en la kadro de la astronomia kampanjo *Lowell Observatory Near-Earth-Object Search* (LONEOS) elde la Stacio Anderson Mesa de la Observatorio Lowell, proksime de Flagstaff (Arizono, Usono).

Orbito
------

Ĝi estas en orbita resonanco 7:10 kun la Tero.

Ĝia tre discentra, ne tre klinita orbito krucas tiujn de Marso, de la Tero kaj de Venuso.

• Ĝia marsa MOID estas 0,1329 astronomia unuo (19,882 milionoj da km),  

• ĝia tera MOID estas 0,1463 astronomia unuo (21,885 milionoj da km),  

• ĝia venusa MOID estas 0,05696 astronomia unuo (8,521 milionoj da km),  

• ĝia merkura MOID estas 0,2233 astronomia unuo (33,405 milionoj da km).

• La 3-an de decembro 1940 ĝi pasis al 0,14743 astronomia unuo (22,055 milionoj da km) de la Tero,  

• la 3-an de decembro 2162 ĝi pasos al 0,15197 astronomia unuo (22,734 milionoj da km) de nia planedo.

• La 3-an de januaro 1901 ĝi pasis al 0,05559 astronomia unuo (8,316 milionoj da km) de Venuso,  

• la 22-an de aŭgusto 2088 ĝi pasos al 0,05935 astronomia unuo (8,878633 milionoj da km) de ĉi tiu planedo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Objekto ĉe Minor Planet Center angle
* Parametroj kaj simulado de orbito ĉe *JPL Small-Body Database Lookup* angle
* Objekto ĉe la datumbazo de *NEODyS-2* angle
* Objekto ĉe *Space Reference* angle

| Antaŭe: | Listo de asteroidoj (162001–163000), | Poste: |
| --- | --- | --- |
| (162912) 2001 MD12 | **(162913) 2001 MT18** | (162914) 2001 NL7 |
romia bronza masko de lupo el la 1-a jarcento antaŭ nia erao
**Luperkaloj**, latine *Lupercalia*, estis tre antikva, eble antaŭromia, paŝtisma festo celebrata en antikva Romo. Ĝi celebriĝis de la 13-a ĝis 15-a de februaro por eviti malbonajn spiritojn kaj purigi la urbon, liberigante sanon kaj fekundecon. La festo subsumigis la ankoraŭ pli fruan tradicion *februa*, *februalia* aŭ *februatio*, antaŭ-printempa purigada ceremoniaro okazinta je la sama dato, kiu estigis la nomon de la monato februaro.

En la antikva epoko oni kredis ke la nomo havas rilaton al la antikva greka festivalo de Arkadio, nomata *Λυκαία* [Lukaía] (de la malnovgrekaj vortoj *λύκος* [Lukos], "lupo", do latine *lupus*), en kiu adoriĝis la greka diaĵo Pajno, la greka ekvivalento al la romia diaĵo *Faunus*. Laŭ la tradicio la greko *Εὔανδρος* [Euandros], legenda heroo el Arkadio kiu portis la konojn pri la grekaj dioj, la grekaj leĝoj kaj la grekan alfabeton al Italio ses jarojn antaŭ la komenciĝo de la Troja milito kaj fondis borde de la rivero [Tibero]] loĝlokon poste latine nomatan *Pallantium*, en la loko en kiu poste ekestis Romo.

Laŭ la roma mitologio, *Lupercus* estas diaĵo kelkfoje identigita kun la romia dio *Faunus*: Lupercus estas la dio de paŝtistoj. Lia festo, okazigita en la datreveno de la fondo de lia templo la 15-an de februaro 15, ricevis la nomon Lupercalia. En la celebraĵoj liaj pstroj vestiĝis per kapraj feloj. Kapro kaj hundo estis oferitaj, kaj salaj kukoj preparita de la vestalaj virgulinoj estis bruligitaj.

Post la kristaniĝo de Romio, la kristana kandelfesto iĝis iusenca daŭrigo de la antaŭkristana celebraĵo.

* Kategorio Luperkaloj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Martello-turo
**Martello-turoj** estas malgrandaj rondaj fortikaĵoj situantaj marborde.

En Britio la turoj konstruiĝis ekde 1804 por defendi la marbordon kontraŭ la francoj. Plejparte ili datiĝas de 1804 al 1814. Ili nomiĝis laŭ simila turo en Iberio atakata de la britoj en 1794 ĉe loko nomita angle *Mortella Point*: la britoj mismemoris la nomon.

Estis multegaj turoj en Anglio, aparte ĉe la suda kaj sudorienta marbordoj. En Skotlando estis nur tri; en Irlando, ĉirkaŭ 50; kaj aliaj en Ĵersejo kaj Guernsey. Pluaj turoj konstruiĝis alilande, ekzemple en la Bermudoj, Kanado, Indonezio kaj Usono. Verŝajne la lasta turo de la brita imperio konstruiĝis dum la 1850-a jardeko ĉe Sydney (Aŭstralio) kiel defendaĵo kontraŭ la rusoj dum la krimea milito, kvankam la konstruado finiĝis nur post la fino de tiu milito.

Post kiam Napoléon Bonaparte fine malvenkis, britaj doganistoj uzis iujn turojn por helpi kontraŭi kontrabandistojn; aliaj detruiĝis de la maro. Pluraj servis dum la dua mondmilito kiel lokoj por kontraŭaviadilaj kanonoj.

Vidu ankaŭ
----------

* turo de laĜenovanoj
* sarazena turo
* listo de la Martello-turoj sur Menorko

* Kategorio Martello-turoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Marteto** (***Mărţişor*** [mərciŝor'] rumane) estas printempa tradicio praktikta en Bulgario kaj Rumanio.

La origino (deveno) de la termino estas de la 1-a de marto kaj dum la tempo de Romia Imperio, laŭ Romia kalendaro 1a de marto esti la unua tago de la jaro, kaj krome troviĝas ĝi en la Bulgara legendo, kaj havas apartan signifon ankaŭ en la spaco de la rumanaj tradicioj.
Junuloj kaj gemaljunuloj atendas la unuan tagon de marto, por akcepti la printempon pere de „marteto".

Komence ekzistis ia marteto de la rumanaj vilaĝoj kun aparta mistera legendo. La kamparanoj kunplektis du fadenojn, unu blankan kaj unu ruĝan el lano, farante tiel magiajn cirklojn kiuj protektis ilian hejmon, ĝian ĉirkaŭaĵojn kaj ilian familion kontraŭ la malbonaj spiritoj.
En posta epoko, oni pendigis de tiuj ŝnuroj orajn aŭ arĝetajn monerojn.
Pli poste, ankaŭ la urbanoj transprenis tiun tradicion kaj ili aldonis al tiuj blanka-ruĝaj ŝnuroj komence simbolojn de la amo, de la bonŝanco, kaj en jam nia tempo eĉ plej strangajn improvizaĵojn.

Tiu tradicio ekzistas same en Bulgario, la ruĝ-kaj-blankajn martenicojn oni donacas al amikoj, kaj surportas la tutan tagon. Post la festo oni pendigas ilin sur fruktarboj kiel abundodonantan sorĉaĵon.
En Bulgario estas ankaŭ kutimo de Marto-avino: ĉe la bulgaraj infanoj la unua de marto estas tre ĝoja festo, ili nomas monaton marto "avino Marto" (bulgare baba Marta/баба Марта/). Do la 1-an de marto maljuna virino vestita en nacia vestaĵo kun ruĝigitaj vangoj, ŝpinbastono kaj pendosako akompanita de sekvantaro vagas tra la urboj kaj vizitas ĉiujn oficejojn,lernejojn kaj infan- ĝardenoj. *Baba Marta* disdonas martenicojn, bonbonojn, sekigitajn fruktojn al la oficistoj kaj la infanoj, kaj deziras al ĉiuj feliĉon.

Vidu ankaŭ
----------

* Maslenico
* Mărţişor (en Rumanio kaj Moldavio)
* Karnavalo (en Nederlando)
* Grasa Ĵaŭdo (en Pollando)
* Mardi Gras (Karnavalmardo) (en aliaj landoj)
* Marzanna (en Pollando)
* Patrasa Karnavalo (en Grekio)
* Grasa Mardo aŭ "Patkukotago" (en Britio kaj Irlando)
* La konsekro de la printempo (baleto de Igor Stravinski)


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Kategorio Martenico en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

**Mehdi Martin Strid** (n. 1957) estas inĝeniero pri ekologio kaj substrukturo, naskiĝis en Upsalo, Svedujo en 1957, kreskis en Fagersta 1958–1966, Kibaha (Tanzanio) 1967–1970, Najrobio (Kenjo) 1971–1974 kaj poste revenis al Svedujo por gimnaziaj studoj.

Unuafoje ekaŭdinte pri Esperanto 17-jara, li lernis la lingvon memstare ĉ. 1980–1983. Li gvidis kursojn de Esperanto en Kameruno kaj Svedujo 1985–1991. En 1983 li ekhavis kontakton kun Kukoleto kaj komencis interesiĝi pri tradukado, transprenonte de ŝi la projekton Norda Kantaro. Li inventis modernajn tonsilabojn en la jaro 2000 kaj ekde 2001 ellaboris superfonetikan stenografian sistemon Langola skribo. Li prezidis Esperanto-Gastejon en Leŝefoŝo dum 2004–2010. Li hejme parolas Esperanton ekde 1989, kiam li edziĝis al Borovszki Csilla. La in'klanan nomon Mehdi li ricevis de sia dua edzino Beatrix. Ekde 2004 li loĝas en Borlänge en la sveda provinco Dalekarlio.

Strid famiĝis en Svedio en novembro 2017 pro sia parolo dum la jarkongreso de la naciisma partio Sverigedemokraterna. Reprezentante la partianojn de la provinco Darlekarlio, li prezentis en nacia televidelsendo danĝeran opinion pri islamo. La partiestraro poste celis eksigi lin el la partio, sed li propravole forlasis la partion la sekvan tagon.

Notoj
-----

1. ↑  Intervjuo kun Martin Strid koncerne liajn eldirojn.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Foto kaj informo pri kanta programero dum la 100-a UK, Lille
| Matematikaj funkcioj |
| --- |
| fonta aro, cela aro • bildo, malbildo • bildaro, argumentaro |
| Fundamentaj funkcioj |
| **Algebraj funkcioj**:  konstanta • lineara • kvadrata • polinoma • racionala • Transformo de Möbius 

---

 **Aliaj funkcioj**: trigonometriaj • inversa trigonometria • hiperbola • eksponenta • logaritma • potenca |
| Specialaj funkcioj |
| erara • β • Γ • ζ • η • W de Lambert • de Bessel |
| Nombroteoriaj funkcioj: |
| τ • σ • de Möbius • φ • π • λ |
| Ecoj: |
| totaleco kaj parteco • pareco kaj malpareco • monotoneco • bariteco • periodeco • disĵeteco • surĵeteco • dissurĵeteco 

---

 kontinueco • derivaĵeco • integralebleco |

Matematika funkcio nomiĝas **dissurĵeto**, se ĝi estas kaj disĵeto, kaj surĵeto.

Ĉie difinita dissurĵeto (priskribebla ankaŭ kiel **reciproke unuvalora rilato**) nomiĝas **bijekcio** aŭ **inversigebla funkcio**. La karakterizon *inversigebla* pravigas tio, ke la inverso de ĉie difinita dissurĵeta funkcio (konsiderata kiel duvalenta rilato) estas duvalenta funkcia rilato (kiu mem estas ĉie difinita dissurĵeta funkcio).

Bijekcio

Formala difino
--------------

Oni povas difini dissurĵetan funkcion kaj bijekcion ankaŭ rekte, sen mencii la nociojn *disĵeto* kaj *surĵeto*:

Estu {\displaystyle f} funkcio ("ĵeto") de {\displaystyle X} al {\displaystyle Y}, t.e. {\displaystyle f:X\to Y}.
{\displaystyle f} estas **dissurĵeto**, se por ĉiu {\displaystyle y} el {\displaystyle Y} ekzistas unu kaj nur unu tia {\displaystyle x} el {\displaystyle X}, ke {\displaystyle f(x)=y}.
{\displaystyle f} estas **bijekcio** aŭ **inversigebla funkcio**, se por ĉiu {\displaystyle x} el {\displaystyle X} ekzistas unu kaj nur unu {\displaystyle y} el {\displaystyle Y} tia, ke {\displaystyle f(x)=y} kaj por ĉiu {\displaystyle y} el {\displaystyle Y} ekzistas tia {\displaystyle x} el {\displaystyle X}, ke {\displaystyle f(x)=y}.

Vidu ankaŭ
----------

* Disĵeto
* Surĵeto

* Kategorio Dissurĵeto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Mary "Mamie" DICKENS** (6a de marto 1838 – 23a de julio 1896) estis la plej aĝa filino de la fama angla romanisto Charles Dickens kaj de lia edzino Catherine. Ŝi verkis libron de memoroj pri sia patro, kaj kunlabore kun sia onklino, Georgina Hogarth, ŝi eldonis la unuan kolekton de liaj leteroj.

En 1855 Charles Dickens portis siajn du filinojn al Paris. Li diris al sia amikino Angela Burdett-Coutts, ke lia intencon estis havigi al Mary (tiam 17-jaraĝa) kaj al Kate (tiam 16-jaraĝa) "iom da Pariza poluro". En Francio ili ricevis dancinstruadon, artoklasojn kaj lingvan trajnadon. Ili ricevis ankaŭ instruon de itala el la ekzilito Daniele Manin.

Ŝi aperis en nombraj amatoraj teatraĵoj reĝisoritaj de sia patro, kiel en la verko de Wilkie Collins nome *The Lighthouse* (La lumturo) en kiu ankaŭ Charles Dickens aktoris kun Collins, Augustus Egg, Mark Lemon kaj Georgina Hogarth. Tiu ludo daŭris kvar noktojn el la 16a de junio 1855 en Tavistock House, nome hejmo de Dickens, sekvita de unusola ludo en la 10a de julio en Campden House, Kensington. Januare 1857 ŝi aperis en *The Frozen Deep*, denove verkita de Collins kaj lusita en Tavistock House antaŭ la Duko de Devonshire, Lord Lansdowne, Lord Houghton, Angela Burdett-Coutts kaj Edward Bulwer-Lytton.

En 1857 Dickens estis vizitita en Gads Hill Place de la dana verkisto kaj poeto Hans Christian Andersen, kiu estis invitita por du semajnoj sed restis kvin. Andersen priskribis Mary kiel tre simila al sia patrino.

Kiam liaj gepatroj separiĝis, kaj Catherine foriris el la hejmo, por neniam revidi sian edzon, ŝi kunportis nur unu filon nome Charles, lasante la aliajn filojn, inter kiuj Mary, zorgotajn de sia fratino Georgina kiu decidis resti en Gad's Hill kun la romanisto.

Notoj
-----

1. ↑  "The Letters of Charles Dickens" en Project Gutenberg
2. ↑  Mary 'Mamie' Dickens Arkivigite je 2012-10-26 per la retarkivo Wayback Machine en 'Spartacus Educational' Arkivita la 26an de oktobro 2012 en Wayback Machine
3. ↑  Retejo de The Lighthouse Alirita la 19an de septembro 2019.
4. ↑   'Charles Dickens' de Una Pope Hennessy Published by Chatto & Windus, London (1945) pg 360
5. ↑   Peter Ackroyd, Dickens, Publikigita de Sinclair-Stevenson (1990), p. 782.

* Kategorio Mary Dickens en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 661782
* GND: 14086573X
* LCCN: n88067967
* VIAF: 70474475
* ISNI: 0000 0000 8260 6970
* SUDOC: 091993911
 |
|  |
| --- |
| **Mdantsane** |
| 

|  |
| --- |
| Mdantsane (Sud-Afriko)Mdantsane (Sud-Afriko)DMS |
| Koordinatoj: 32° 56′ 11″ S 27° 44′ 23″ O﻿ / ﻿32.936388888889 °S, 27.739722222222 °O﻿ / -32.936388888889; 27.739722222222 (mapo) |

 |
| Bazaj informoj |
| ŝtato: | Sud-Afriko |
| provinco: | Orienta Kablando |
| distrikto: | Amatole |
| specialaĵo: | township |
| retejo: | mdantsane.co.za |

**Mdantsane** estas loĝloko de Sud-Afriko en la provinco Orienta Kablando kaj konsideratas township-loĝloko. Ĝi estas antaŭurbo de Orient-Londono, pli-malpli 20 kilometrojn nordokcidente de la urbocentro.

Ekesto kaj urba strukturo
-------------------------

La loĝloko ekestis, post kiam en 1950 en Sud-Afriko stabiliĝis la sistemo de apartismo, kaj ekvalidis la leĝo *Group Areas Act*, kiu malpermesis al homoj konsiderataj "ne-blankuloj" vivi en sudafrikaj urboj. Tiutempe la loĝloko apartenis al la bantustano *Ciskei*. Ekestis la dua plej granda township de Sud-Afriko. Post la fino de la sistemo de apartismo en 1994 centmiloj da malhelhaŭtaj kamparanoj venis al la grandaj urboj en la espero trovi laboron, kaj tre multaj el ili ekloĝis en la township-loĝlokoj kiel Mdantsane. Multaj loĝantoj dum la tempo de apartismo kaj ankoraŭ nuntempe estas laboristoj de tre malgrandaj salajroj en la industriaj entreprenoj de la havena urbo Orient-Londono kaj de la industria zono *Fort Jackson*.

Cele al la plibonigo de urbaj strukturoj la Eŭropa Unio en 2005 disponigis financan subtenon de 15 milionoj da Eŭroj.

Laŭ la stato de 2009, en Mdantsane oficiale loĝas 175.790 homoj (el ili 53 procentaĵoj virinoj) en 45.384 familioj. 24,9 procentaĵoj el ili vivas en "neformalaj loĝejoj", kabanoj el lado, ligno kaj fortika papero. Fakuloj tamen taksas, ke fakte en Mdantsane vivas 350.000 homoj - konsiderante ke la "formalaj loĝejoj" estus ĝuste nombritaj, tio signifus ke pli-malpli 63 procentaĵoj de la veraj loĝantoj vivus en provizoraj kabanoj.

Aparte la medcinaj instalaĵoj estas malsufiĉaj; granda procentaĵo de la loĝantoj estas infektita je HIV, kaj ankaŭ je pliaj malsanoj parte lige al la imunsistema malforteco pri HIV-infektiĝo. Ankaŭ orfejoj, maljunulejoj kaj vivejoj por handikapitoj tre mankas.
La procentaĵo de krimoj aparte grandas, kompare al aliaj regionoj de Sud-Afriko. Manka socia strukturo kaj apenaŭ ekzistantaj strataj lumoj favorigas grandan kvanton de krimoj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Mdantsane en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* oficiala retejo (angle)
* raporto anglalingvo pri la tiel nomata Egerton-masakro en Mdantsane
* urbonoviga programo de la sudafrika registaro pri Mdantsane (angle)[*rompita ligilo*]
**Megan Nicole KANKA** (7-an de decembro, 1986 - 29-an de julio 1994) estis junulino, kiun seksatencis kaj murdis la najbaro Jesse Timmendequas en *Hamilton Township (Mercer County, New Jersey*). Timmendequas estis jam konviktita seksa ofendanto.

Morto de Megan rezultis akcepton de la Megan-leĝo, kiu antaŭskribas anoncon, se konviktita seks-ofendanto loĝiĝas en la najbaro. La leĝo nun estas federacia.

Ŝi estis forrabita la 29-an de julio, 1994. Kanka alproksimis la domon de Timmendequa kaj li diris al ŝi, ke li havas hundidon, sed ĝi estas tro juna por eliri, tiel ŝi devas eniri la domon. Ŝi interkonsentis, sed en la loĝejo ne estis hundo.

Post la seksa perforto, Timmendequas murdis ŝin kaj dispecigis ŝian korpon. Oni juĝis lin je morto.

La *Fondaĵo Megan Nicole Kanka* prizorgas ŝian memoron.

Eksteraj ligiloj
----------------

* pri la murdo Arkivigite je 2006-02-23 per la retarkivo Wayback Machine
* Megan Nicole Kanka Foundation Arkivigite je 2021-09-17 per la retarkivo Wayback Machine (oficiala)
**Marcel MOULOUDJI** (pr: Marsel' Muluĝi), en Esperanto **Marcelo Muluĝio** (16-a de septembro 1922 en Parizo — 14-a de junio 1994 en Parizo), estis franca kantisto-verkisto.
Lia patro estis Kabila masonisto, kaj komunisto. Lia patrino Bretonino, katolika, kiu iĝis drinkemula kaj freneza.

Ankaŭ li vizitadas la mediojn maldekstrajn, komunistajn, liberecemajn, anarĥo-sindikatismajn, kaj kulturajn mediojn ligitajn kun la Front Populaire. Dum la Dua Mondmilito li vivadis duonkaŝe.
Li aktoris en kelkaj filmoj kaj komencis kanti, interalie poemojn de Jacques Prévert.

La sukceso venos kun lia unua furoraĵo "Kiel malgranda papavet'" en 1953, kiu restis lia plej konata sukceso, krom "Iam vi vidos" en 1954.

Li havis du infanojn: la unua Grégory Mouloudji kun Lilia Lejpuner en 1960 kaj Annabelle Mouloudji kun Nicolle Tessier en 1967. Lilianne Patrick estis lia lasta kunulino.

En 1980-90 jaroj li plu kantas en spektakloj, sed jam li estas maljuna, kaj amaskomunikiloj forgesas lin. Kaj dum tiuj jaroj li pli dediĉas al pentrado kaj verkado de libroj ol kanzonoj.
En marto 1994, li estis invitita de festivalo "Chorus des Hauts-de-Seine", lian lastan recitalon li faras apud Nancy en aprilo 1994.

Li formortas la 14-an de junio 1994 dum li havis plurajn projektojn: nova disko kaj sekvo de liaj memoraĵoj. Il estas entombigita en tombejo "Père-Lachaise" en Parizo, urbo kies malnovaj popolaj kvartaloj li multe prikantis.

Li kantis per rekonebla, aparta, neanstataŭigebla voĉo.

En Esperanto
------------

Ĵak Lepŭil' kantas unu el liaj kanzonoj, *Ateist'* (*Autoportrait*) en sia kanzonkasedo **Ne donu tro** (1993).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Marcel Mouloudji en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

### Rete legebla en Esperanto

* Iam vi vidos


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 188661
* GND: 121086119
* LCCN: nr91001095
* VIAF: 113913830
* ISNI: 0000 0001 1084 5670
* SUDOC: 027040666
* BNF: 11917056c
* MBA: b5d8303f-849a-4a14-8e69-30264767aae2
* BIBSYS: 90052558
* RKD: 319760
* BNE: XX1521689
 |
**Marmolada** ( ladine: *Marmoleda*) estas monto en nordorienta Italio (ĵus oriente de Trento) kaj la plej alta monto de la Dolomitoj (montaro de la Alpoj).

La monto situas proksimume 100 kilometroj nord-nordokcidente de Venecio, de kiu ĝi estas videbla en klaraj tagoj. Ĝi konsistas el kresto kiu direktiĝas de okcidento al oriento. Ĝia suda flanko krevas subite en vertikalajn klifojn, formante rokfacon du kilometrojn longa. Sur la norda flanko ekzistas relative plata glaĉero, la nura granda glaĉero en la Dolomitoj, la Marmolada glaĉero (*Ghiacciaio della Marmolada*).

La kresto estas kunmetita de pluraj pintoj, malpliiĝante en alteco de okcidento ĝis oriento: Punta Penia (3,343 m), Punta Rocca (3,309 m), Punta Ombretta (3,230 m), Monte Serauta (3,069 m), kaj Pizzo Serauta (3,035 m). Telfero iras al la pinto de Punta Rocca. Dum la skisezono la ĉefa skivojo de la Marmolada estas malfermita por skiantoj kaj neĝbretistoj, kiuj povas skii malsupren en la valon.

Paul Grohmann faris la unuan montogrimpon en 1864, laŭ la norda itinero.

Antaŭ 1-a Mondmilito la Marmolada estis ĝuste sur la limo inter Aŭstrio kaj Italio. Tiel ĝi formis parton de la frontlinio dum tiu konflikto. Aŭstraj postenoj troviĝis en profundaj tuneloj boritaj en la glaĉeron de la norda flanko, kaj italaj soldatoj estis postenigitaj sur la ŝtonaj krutaĵoj de la suda flanko. Ĉar glaĉeroj retiriĝas, la restaĵoj kaj havaĵoj de soldatoj estas foje malkovritaj.

* Marmolada en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Marmolada en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
|  |  |
| --- | --- |
|  | Ne konfuzu ĉi tiun artikolon kun markizo. |

Hejmo kun striecaj markezoj, Edmontono.
Ĉefstrata konstruaĵo kun multoblaj markezoj, Ĉestertono, Indianao.
**Markezo** estas sekundara kovraĵo alkroĉita al la ekstermuro de konstruaĵo.

Laŭ Francisko Azorín **Markezo** estas *Vitra, tola viziero super enirpordo, stacikajo, k. a. por ŝirmi kontraŭ la pluvo aŭ la troa sunbrilo.* Li indikas etimologion el la greka *mark* (limo, bordaĵo).

Priskribo
---------

Ĝi estas tipe kunmetita de kanvaso teksita de akrila, kotona aŭ poliestra fadeno, aŭ vinilo lamenigita al poliestra ŝtofo kiu estas etendita malloze super malpeza strukturo de aluminio, fero aŭ ŝtalo, eventuale ligno aŭ travidebla materialo (utiligita por kovri sunan energion en la somero, sed tio devas permesi tiel multe da lumo kiel eble en la vintro). La konfiguracio de tiu strukturo estas io de herniobandaĝo, frama strukturo aŭ plata kadro. Markezoj ankaŭ estas ofte konstruitaj el aluminia substrukturo kun aluminiaj litotukaĵoj. Tiuj aluminiaj markezoj estas ofte uzitaj kiam ŝtofa markezo ne estas praktika aplikiĝo kie neĝoŝarĝo same kiel ventoŝarĝoj povas esti grava faktoro.

La loko de markezo sur konstruaĵo povas esti super fenestro, pordo, aŭ super la areo laŭ trotuaro. Kun la aldono de kolonoj markezo iĝas kanopeo, kiu povas etendi al plia konstruaĵo, kiel en la kazo de enirejo ĝis hotelo. Restoracioj ofte uzas markezojn sufiĉe larĝaj por kovri grandan subĉielan areon por subĉiela manĝado, festoj, fumado, aŭ ricevadon. En komercaj konstruaĵoj, markezo ofte havas bildojn kun informoj kiel la nomo, komercofako, kaj adreso, tiel funkciante kiel signo aŭ afiŝtabulo same kiel disponigante ombron, rompante fortajn ventojn, kaj protektadon el pluvo aŭ neĝo. En lokoj kun vintra vetero, la plej multaj markezoj ne devas esti prenitaj malsupren ĉe la fino de la somero - ili povas resti retiritaj kontraŭ la konstruaĵo la tutan vintron, aŭ esti dizajnitaj kaj konstruitaj por tiuj kondiĉoj.

Notoj
-----

1. ↑  Francisko Azorín, arkitekto, Universala Terminologio de la Arkitekturo (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 132.
2. ↑  Azorín, samloke.

* Kategorio Markezo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
|  |
| --- |
| Marmora kaverno (Krimeo) (Krimeo)Marmora kaverno (Krimeo) (Krimeo)DMS |
| Situo de la Marmora kaverno sur la mapo de Krimeo Koordinatoj: 44° 47′ 50″ N 34° 16′ 45″ O﻿ / ﻿44.797222222222 °N, 34.279166666667 °O﻿ / 44.797222222222; 34.279166666667 (mapo) |

La **Marmora kaverno** (ruse *Мраморная пещера*, ukraine *Мармурова печера*, krime-tatare *Mermer qobası*) estas sufiĉe granda kaverno en Krimeo, populara turisma objekto. La kaverno troviĝas sur la malsupra ebenaĵo de la monto Ĉatirdago, 920 metrojn super la marnivelo. La loĝloko, plej proksima al la kaverno, estas la vilaĝo Mramorno (tra ĝi pasas la sola amase uzebla aŭtovojo, kondukanta al la kaverno).

La kaverno estis unue trovita en 1987. En la jaro 1988 post detala scienca pristudo de la kaverno oni komencis ekipi ĝin por la vizitantoj: estis aranĝitaj betonitaj padoj, apogiloj, lumiloj ktp. Ekde la jaro 1989 en la kaverno funkcias kelkaj turismaj itineroj. La longo de ĉiuj ekskursaj itineroj estas ĉirkaŭ 1,5 km. La suma longo de la pristudita parto de la kaverno estas ĉirkaŭ 2 km. la profundo — ĉirkaŭ 60 metroj.

En la kaverno troviĝas unu la plej grandaj ekipitaj kavernaj haloj de Eŭropo — la halo *Perestrojka* (ĝi longas pli ol 100 metrojn kaj altas ĉirkaŭ 28 metrojn). La kaverno estas opiniata unu el la plej belaj kavernoj de la mondo. Ekde la jaro 1992 ĝi apartenas al la Internacia Asocio de Ekipitaj Kavernoj.

Al la turisma komplekso «Marmora kaverno» apartenas ankaŭ proksime troviĝanta kaverno Eminebairĥosaro. Apud ambaŭ kavernoj troviĝas kelkaj kafejoj kaj ripozejoj. Vintre ĉi tie funkcias ski-vojo. Apud la kaverno oni regule organizas diversajn festivalojn kaj koncertojn (ankaŭ bardajn), kies apartaj koncertoj estas foje organizataj en la kaverno mem.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Marmora kaverno (Krimeo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Pri la kaverno (ruse) Arkivigite je 2018-07-12 per la retarkivo Wayback Machine
Medaliono sur fasado en Trento.
**Medaliono** (france *médaillon*) estas rondo- aŭ oval-forma kadro (ofte farita el stuko) kiu enhavas plastikan aŭ pentrartan ornamaĵon de fasado, interno, meblo aŭ ekiparo.

En Unuiĝinta Reĝlando en la 19a jarcento, tiu estis populara formo de dekorado en la Novklasika arkitekturo. La kadro kaj la portreto estis ĉizita kiel tutaĵo, el marmoro por internoj, kaj el ŝtono por eksteraj muroj.

La termino utilas ankaŭ kiel nomo de sceno interne de pli granda vitralo.

Laŭ Francisko Azorín **medaliono** estas *Bareliefo ĉirkaŭita per ronda aŭ ovala kadro. Ronda juvelo en kiu oni metas miniaturon, rememoraĵon.* Li indikas etimologion el la latina *medalia* (medalo), pligrandiga formo.

Notoj
-----

1. ↑  Francisko Azorín, arkitekto, Universala Terminologio de la Arkitekturo (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 136.
2. ↑  Azorín, samloke.

Vidu ankaŭ
----------

* Medaliono (juvelo)

* Kategorio Medaliono (arkitekturo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La masandra palaco (malfronto)
**Masandra palaco** (ankaŭ konata kiel *Palaco de Aleksandro la Tria*) estas historia konstruaĵo en Masandro (Krimeo), nun funkcianta kiel populara muzeo.

Historio
--------

La konstruado de la palaco komenciĝis en la jaro 1881 laŭ la ordono de la tiama ter-posedanto princo Voroncov (filo de fama grafo Voroncov, kiu estis generalo-gubernatoro de la Nov-Rusia gubernio). Arkitektoro de la palaco estis franca arkitekto Etien Buchar; la
palaco estis konstruita en la stilo de Ludoviko la 13-a. Tamen post la morto de la princo en 1882 la konstru-laboroj estis ĉesigitaj.

En 1889 la masandran ter-pecon kun la nefinkonstruita 3-etaĝa domo aĉetis caro Aleksandro la Tria. En la jaro 1889 la konstruado rekomenciĝis laŭ la plano de arkitekto Maximilian Messmacher. Li faris multajn ŝanĝojn en la originan projekton, tial la palaco rezultis multe pli moderna laŭ la stilo. La laborojn estris arkitekto Oskar Vegener. La konstruado finiĝis nur en 1902, kaj la caro ne ĝisvivis tion.

La palaco estis destinita ĉefe por ripozado (ĝi estas kvazaŭ mezgranda ĉasista domo), tial en ĝi mankas grandaj gastoĉambroj. La familio de nova imperiestro Nikolao la Dua preferis alian palacon (tiun en Livadio), tial la Masandra palaco estis nur malofte vizitata.

Post la Oktobra revolucio inter 1929 kaj 1941 la palaco estis uzata kiel sanatorio por malsanuloj je tuberkulozo. Post la Dua mondmilito la palaco dum kelkaj jaroj gastigis la instituton pri vit-kultivado kaj vin-farado "*Magaraĉ*".

Ekde 1948 en la palaco troviĝis ŝtata somer-domo, konata sub la nomo *Stalinskaja* ("La Stalina"). Ĉi tie ripozis Stalin, Ĥruŝĉov, Breĵnev.

Ekde la jaro 1992 la palaco funkcias kiel muzeo. En ĝi estas prezentita la ekspozicio, dediĉita al la epoko de Aleksandro la Tria. En la muzeo troviĝas unikaj objektoj, ekzemple, kameno farita el unusola marmor-peco, man-faritaj lustroj, mebloj el ruĝa ligno, multaj artaĵoj k.a.

Interno de la palaco
--------------------


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |
|

Eksteraj ligiloj
----------------

* Informo pri la palaco Arkivigite je 2010-10-27 per la retarkivo Wayback Machine (ruse)

* Kategorio Masandra palaco en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Mascota** estas unu el la 126 komunumoj de la meksika subŝtato Jalisco. La ĉefurbo de la komunumo estas Mascota. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 14 058.

Geografio
---------

**Mascota** apartenas al la regiono Sierra Occidental kiu situas en la okcidento de la subŝato, sed ne limas al la pacifika oceano. Al la regiono Sierra Occidental apartenas entute ok komunumoj. La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 13136 loĝantojn. El tiuj estis 6344 viroj kaj 6792 virinoj. La komunumo havas surfacon de 1591,63 km². La meza alteco estas 1240 metroj super la marnivelo. La meza jara temperaturo estas 21,8 C. En la komunumo estas 890,9 mm da precipitaĵo jare. 

Situo de la koncerna regiono en la subŝtato Jalisco.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 1995 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 4388 viroj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 4036 scipovis legi kaj skribi kaj 349 viroj estis analfabetoj. Do 7.95 % de la viroj estis analfabetoj. En la sama jaro en la komunumo vivis 4657 virinoj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 4342 sciis legi kaj skribi kaj 313 virinoj estis analfabetoj. Do 6,72 % de la virinoj estis analfabetoj. En 1995 en Mascota vivis 12429 personoj kiuj aĝis pli ol 5 jaroj. El tiuj estis 4 indiĝenoj. Tio signifas ke 0,032 % de la loĝantaro en la koncerna jaro estis indiĝenoj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Mascota Arkivigite je 2012-04-03 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)
*Ne konfuzu kun Markóc!*

**Maróc** [marOc] estas tre malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Zala, en Distrikto Letenye.

Blazono de Maróc

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 5 km²
* Loĝantaro: 90
* Poŝtkodo: 8888
* Telefonprefikso: 93
* Koordinatoj: 46°33′00″N 16°39'48″E

Situo
-----

Maróc situas en Montetaro Zala, en kaldrono laŭ rojo, fine de sakovojo. Lenti troviĝas 15, Letenye 17, Nagykanizsa 33, Zalaegerszeg 42 km-ojn. La plej proksima fervojo en Csömödér funkcias (12 km-ojn).

Historio
--------

La unua skriba mencio devenis el 1408 en formo *"Maroth"*. En la 17-a jarcento la vilaĝo senhomiĝis pro la kontraŭturkaj bataloj. En 1828 vivis tie 167 homoj en 14 domoj. En 1945 ne okazis terdisdono. En Maróc migra poŝto servas. La municipa administracio en Bázakerettye funkcias.

Vidindaĵoj
----------

* romkatolika preĝejo omaĝe al Dipatrino (Reĝino de Rozario) de 1948
* kapelo
* fiŝkaptista lago
* spektaklejo pri sovaĝbestoj

* Kategorio Maróc en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Mathias Kauage** O. B. E. (1944 en Miugu, Chimbu Provinco, Papuo-Nov-Gvineo – Majo 2003) estis Papua-Nov-Gvinea artisto.

En 1998, Kauage ricevis la premion de la Ordeno de la Brita Imperio de Reĝino Elizabeth II pro servoj al la artoj.

La Nacia Galerio de Aŭstralio priskribis lin kiel "la plej konata nuntempa artisto de Papuo-Nov-Gvineo".

Li ankoraŭ partoprenis regule al ekspozicioj en Aŭstralio, Eŭropo kaj Afriko ne longe antaŭ sia morto.

La arto de Kauage konsistis el desegnaĵoj, pentraĵoj kaj lignogravuraĵoj. Lia kariero kiel artisto estis laŭdire inspirita de ekspozicio de Timothy Louchébem, kiun li vizitis en 1969.

Li estas senrilata al la artisto Chris Kauage, kvankam ambaŭ estis amikoj.

Bibliografio
------------

*Mathias Kauage*, Ekspozicia katalogo, Haus der Kulturen der Welt (Domo de la kulturoj de la mondo), Berlino.

(angla) *Mathias Kauage - Inventing his own tradition* (inventinte sian propran tradicion), p. 80, en : Beier (2005), *Decolonizing the mind - the impact of the university on culture and identity in Papua New Guinea, 1971-74*, Pandanus Online Publications, ISBN 1 74076 137 5 (libere legebla reta versio, pdf)

Referencoj
----------

1. ↑  (angla) Retejo de la Nacia Galerio de Aŭstralio Arkivigite je 2016-03-03 per la retarkivo Wayback Machine, Nacia Galerio de Aŭstralio, alirite la 18-an de februaro 2019.
2. 1 2 3   Niugini Arts. Arkivita el la originalo je 2007-02-08. Alirita 2019-02-18.
3. ↑   Mathias Kauage. Arkivita el la originalo je 2007-08-16. Alirita 2019-02-18.
4. 1 2  (angla) "Imagante Papuo-Nov-Gvineo" Arkivigite je 2017-04-08 per la retarkivo Wayback Machine, Nacia Galerio de Aŭstralio
5. ↑  "Imagante Papuo-Nov-Gvineo" Arkivigite je 2017-04-08 per la retarkivo Wayback Machine, Nacia Galerio de Aŭstralio

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 632566
* GND: 118943944
* VIAF: 20479655
* ISNI: 0000 0000 1350 4727
* SUDOC: 191583006
 |
**María Corda**, (korda), origina nomo , *Mária Farkas* **FARKAS Antónia**, post edziniĝo **KORDA Mária**, estis hungaradevena aŭstria-angla filmaktorino. Ŝi naskiĝis en Déva la 4-an de majo 1898 kaj mortis en Thônex la 7-an de februaro 1976.

Biografio
---------

María Corda komencis sian aktoran karieron sub nomo Antónia Farkas en teatroj de Budapeŝto. Ekde 1919 ŝi filmis. Ŝi edziniĝis kun Alexander Korda kaj en 1919 ili forlasis Hungarujon. En Vieno ŝi iĝis filmstelino de Aŭstrio en mutaj filmoj kiel *Samson und Delila* (1922), *Die Sklavenkönigin* (1924), *Gli ultimi giorni di Pompei* (1926). En 1926 ŝi translokiĝis Berlinon, pli poste Londonon kaj Hollywoodon. En 1930 ŝi eksedziniĝis, loksidiĝis en New York kaj ŝi verkis romanojn. En siaj lastaj jaroj ŝi vivis apud Ĝenevo en Svislando.

Verkoj
------

* *Duse Eleonora magánélete*, biografia romano en hungara lingvo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio María Corda en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* María Corda en Internet Movie Database
* 


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 252301
* GND: 115977420X
* VIAF: 32258982
* ISNI: 0000 0000 0323 8736
* BNF: 14674328c
 |
**Mary Steen**, naskita kiel **Mary Dorothea Frederica Steen** (Hvilsager Sogn, la 28-an de oktobro 1856 - Kopenhago, la 7-an de aprilo 1939) estis dana fotistino kaj ano de la porvirina movado.

Ŝi naskiĝis en vilaĝo inter Aarhus kaj Randers, en Jutlando, kiel filino de instruisto. Adoleskaĝa, ŝi transloĝiĝis al la ĉefurbo Kopenhago por studi, sed ŝi tiam malkovris, ke ŝi ne adaptiĝus al oficeja laboro. Ŝi tiam entreprenis trejnadon pri fotado en Svedio kaj en Kopenhago.

En 1884 Mary malfermis sian fotostudion, kiu funkciis ĝis 1918. Ŝi fariĝis la unua fotistino de la dana reĝa familio kaj je la invito de Alexandra de Danio, ŝi fotis ankaŭ la britan reĝan familion.

Famkonata, ŝi batalis por plibonigo de la vivkondiĉo de danaj virinoj kaj de laboristoj ĝenerale, per propono de almenaŭ duontaga ripozo en dimanĉoj.

Kelkaj fotoj faritaj de Mary Steen
----------------------------------

* Reĝino Viktoria kaj Princino Beatrico en Kastelo Windsor (1895).Reĝino Viktoria kaj Princino Beatrico en Kastelo Windsor (1895).
* Dana aktorino Betty NansenDana aktorino Betty Nansen
* Edvard BrandesEdvard Brandes
* Louise Ravn-HansenLouise Ravn-Hansen
* Johan Henrik DeuntzerJohan Henrik Deuntzer
* Line LuplauLine Luplau

* Kategorio Mary Steen en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 613296
* LCCN: no2007069185
* VIAF: 19459186
* ISNI: 0000 0000 5374 9278
* RKD: 412169
 |
Figuro "M" (por latina Mundus) de la Epitome *Astronomiae Copernicanae* de Johannes Kepler 1617–1621, montrante la Teron kiel apartenante al nur unu el iu nombro da similaj steloj.
La **kopernika** **principo** estas principo en la filozofio de scienco, kaj en kosmologio aparte, kiu diskutas la lokon de la Tero en la universo kaj ĝian statuson. Laŭ ĉi tiu principo, la tero ne estas en la centro de la universo kaj ne havas gravan kaj specialan statuson. La diferenco inter tiu principo kaj la geocentraj kaj heliocentraj modeloj estas ke tiuj modeloj diskutas la fizikan lokon de la tero, kaj estas fakte speciala kazo de la principo. La principo estas la gvida ideo en determini la principon de mezumoj, kaj ĝi povas esti etendita por homo argumentante ke homo ne observas la universon de punkto kiu havas iun unikecon super alia punkto .

La principo estis establita de la astronomo Nikolao Koperniko, kaj li gvidis perceptan revolucion sur la loko de la tero kaj la homo en la universo, revolucio nomata Kopernika Revolucio. Antaŭ la revolucio, religiaj elementoj preferis meti la teron kaj la homon en la centron de la universo, kun la universo rondiranta ĉirkaŭ ili, de la reganta vido ke la mondo estis kreita por homo. La kopernikana principo abolicias la centrecon de la homo kaj lokas lin kiel parton de la universo.

La principo neniam estis pruvita, kaj ekzistas opinio, kiu ĝi estas tute nepruvebla. Tamen tra la jaroj amasiĝis pruvoj, kiuj plifortigas ĝin. Unue, Koperniko metis la Teron kiel unu el pluraj planedoj orbitantaj la Sunon. William Herschel poste malkovris ke la sunsistemo orbitas la Lakta Vojo galaksion kune kun multaj aliaj steloj. Edwin Hubble malkovris ke la Lakta Vojo estas unu galaksio el multaj. Tiu sekvenco de eltrovaĵoj metis la fundamentojn por la evoluo de la teorio de la Praeksplodo kaj moderna kosmologio. Modernaj artikoloj provas ekzameni la principon laŭ diversaj manieroj kiel ekzemple esploro de kosma fona radiado kaj ĝia redirektiĝo al ruĝa .

Ĉar ne estas klare ĉu la principo estas vera, fizikistoj konstruas modelojn kiuj inkluzivas la principon kaj modelojn al kiuj mankas la principo. Ekzemplo de problemo kun la uzo de la principo estas la akcelo en la vastiĝo de la universo. La universo disetendiĝas kun kreskanta rapideco, kio estas malfacile klarigebla supozante ke la universo estas unuforma de iu ajn vidpunkto ( izotropa). Oni kutimas nomi la akcelfaktoron kiel malluman energion kaj al la ŝanĝon en la akcelo de disvastiĝo kiel la konstanton kosmologian. Supozante, ke la Tero havas lokon en la universo en areo de ekstreme malalta denseco, eblas supozi la ekziston de pli densaj regionoj en la universo, kies gravito kaŭzas ĉi tiun akcelon.

Vidu ankaŭ
----------

* Principo de mezumoj
* Nikolao Koperniko
* La Kopernika Revolucio

Piednotoj
---------

1. ↑  Copernican Principle, Encyclopedia Britannica
2. ↑  Copernican principle tests, Google Scholar search
**Melchior SCHILDT** (naskiĝis 1592 aŭ 1593 en Hanovro; mortis 18-a de majo 1667 samloke) estis komponisto kaj orgenisto de la Nordgermana Orgenskolo.

Vivo kaj verkaro
----------------

Variacioj de Melchior Schildt pri *Paduana Lachrimae*
Melchior Schildt ricevis unuan muzikinstruon supozeble de sia patro kaj de kantoro Crappius. Ekde 1609 ĝis verŝajne 1612 li estis lernanto ĉe Jan Pieterszoon Sweelinck en Amsterdamo. Sian unuan dokumentitan dungitecon Schildt ricevis en 1623 ĉe la preĝejo *Marienkirche* en Wolfenbüttel. Tiun ĉi postenon li tenis ĝis 1626, iĝonte kortegorgenisto ĉe Christian la 6-a de Danio. Post kiam la reĝo en 1629 pretigis al li laŭdan maldungan ateston, li transprenis la postenon de sia patro kiel orgenisto ĉe la preĝejo *Marktkirche* de Hanovro, kiun li tenis ĝis sia morto.

Schildt du fojojn edziĝis. El sia dua edzeco devenis kvar gefiloj, el kiuj du supervivis sian patron. Laŭ la testamento de Schildt, li estis bonstata viro.

Preskaŭ ĉiuj el la postlasitaj orgenverkoj de Schildt estas ĥoralaranĝoj kaj montras egajn diferencojn. La sola konservita voĉkanta verko estas ĥoralkonĉerto pri *Ach mein herzliebes Jesulein*.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Informoj pri Melchior Schildt en katalogo de la Germana Nacia Biblioteko (germane)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 197215
* GND: 134510712
* LCCN: no89004513
* VIAF: 47027784
* ISNI: 0000 0000 5872 9102
* SUDOC: 24239471X
* BNF: 14828021d
* MBA: c342b60e-8f25-4858-9fca-90c23927f2ed
 |