recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

EdE-H

**Jean Habert** (en Esperanto ankaŭ *Johano Aber*) estis esperantista ĉarpentisto, aktiva en la SAT-movado (SAT-ano n-ro 55). Li kunredaktis la Racian Kurson pri Esperanto, unu el la plej uzataj lernolibroj de Esperanto por franclingvanoj.

Vivo
----

Haberto naskiĝis la 30an de septembro 1875 en Ambillou, apud Tours. Filo de ĉarpentisto, li mem ankaŭ lernis tiun profesion. Politike, li unue aktivis kiel anarĥiisto, kaj estis vundita kun kamarado dum fabrikado de bombo. Li estis pro tio juĝita la 29an de junio 1906 pro stokado kaj fabrikado de eksplodaĵoj, kaj estis kondamnita al la maksimuma puno, tio estis kvin jaroj da malliberejo kaj 100 frankoj da monpuno. Post sia liberiĝo li laboris kiel pordisto, kaj plue aktivis en la anarĥiisma medio. Li interalie partoprenis en redaktado de gazeto titolita *Le réveil anarchiste ouvrier* (la laborista anaraĥiista vekiĝo), kiu post polica malpermeso ŝanĝis sian nomon al *Le réveil anarchiste* por nur tri numeroj ĝis la militeksplodo. Paralele, li de 1910 organizis kursojn por laboristoj en Pariza regiono dum la periodoj 1910-14 kaj 1919-21. Li ankaŭ fondis esperantistan Sindikatan Federacion en Parizo, 1912 kaj redaktis "Le Travailleur E-iste" de oktobro 1913 ĝis 1914.
Dum la milito, li servis en la 93a piedsoldata regimento.

Post la unua mondmilito li ekaktivis en SAT kaj FEO. Laŭ la polico, li ankaŭ aliĝis al la freŝe fondita Franca Komunista Partio. En FEO li estis kasisto kaj ĉefe kunredaktis la Racian Kurson de Esperanto, unu el la plej uzataj lernolibroj de Esperanto por franclingvanoj, kune kun Marcel Boubou. Li krome membris en la Direkcio de SAT, kaj estis tre ŝatata por siaj homaj kvalitoj. Li mortis en Kasablanko la 11an de aŭgusto 1937, pro renmalsano.

Verkoj
------

* *Cours rationnel et complet d'espéranto* (franclingva lernolibro por laboristoj), (kun Marcel Boubou), 1921.

Fontoj
------

### Esperantlingvaj

* Nekrologo en Sennaciulo (1937)
* Letero de Lanti el Osako pri la morto de Haberto (1937)

### Franclingvaj

* Artikolo pri Haberto en *Dictionnaire biographique du mouvement ouvrier français* (Enciklopedio de la franca laborista movado), de Maitron kaj aliaj.
* Reta enciklopedio de anarĥiistaj aktivuloj

Referencoj
----------

1. ↑  Nekrologo ĉe la paĝo SAT-Kulturo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 18328
* GND: 1132087104
* VIAF: 1334149544569800490007
 |
En ekologio, **biotopo** aŭ **vivloko** estas areo de similaj vivkondiĉoj kiuj formas la lokon favoran por certa flaŭro kaj faŭno (biocenozo). En tiu ĉi senco, biotopo estas la samo, kiel ekocenozo. Tamen kelkaj ekologoj limigas tiun terminon nur al la aro de fizikaj kondiĉoj, formantaj la certan vivlokon por certa vivkomunumo.

Biotopo estas areo de unuformaj vivmediaj cirkonstancoj liveranta aptan lokon por specifa asocio de flaŭro kaj faŭno. Biotopo estas preskaŭ sinonima kun la termino habitato. Sed la objekto de habitato estas populacio de specio, tiu de biotopo estas biocenozo aŭ vivkomunumo.

Ekologio
--------

La nocio de biotopo unue estis proparolata fare de Ernst Haeckel (1834-1919), germana zoologisto. En lia libro *Generelle Morphologie der Organismen (Ĝenerala morfologio de la organismoj)* (1866), kiu difinas la terminon *ekologio*, li emfazis la gravecon de la nocio *vivloko* kiel primara postulaĵo por la ekzistado de organismo. Haeckel ankaŭ eksplikis ke kun unu ekosistemo, ĝia bioto estas determinita de mediaj faktoroj (kiel akvo, grundo, kaj geografiaj karakterizoj) kaj de reciprokaj influoj inter vivuloj; la origina ideo de biotopo estis altgrade rilatita al Teorio de Evoluismo. Poste, F. Dahl, profesoro ĉe la Zoologia Muzeo de Berlino, pli rilatigis la terminon "biotopo" al ekosistemoj (1908).

Akvariuma biotopo
-----------------

La vorto biotopo estas ankaŭ uzata de akvariumistoj por nomi akvariumon kun aeriza sistemo, kiu simulas en la akvariumo certan vivlokon, cele bridi la fiŝojn, kiuj kutime vivas en tiu biotopo.


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Biologio |

* Kategorio Biotopo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 19582
* GND: 4006907-2
* NDL: 00888075
* NKC: ph118927
 |
**Bioresonanco-terapio**, ankaŭ konata sub la nomo **MORA,** estas pseŭdoscienca medicina koncepto, derivata de la elektromagneta terapio. Bioresonanco-terapio estas parto de alternativa medicino.

Historio
--------

Bioresonanco-terapio estis inventita en Germanio en la jaro 1977 fare de Franz Morell kaj lia duonpatro, inĝeniero Erich Raschebut. Komence ili nomis ĝin "MORA-terapio", pro la komencaj literoj en MOrell kaj RAsche. Iuj el la aparatoj enhavas elektronikan cirkviton, kiu mezuras haŭtan reziston, similan al la E-metro (aparato 'radionics') uzata de scientologio, kiun la kreintoj de la bionrezonaco esperis plibonigi. Franz Morell estis membro de la eklezio de scientologio.

Praktikantoj de biorezonanco diras, ke ili povas detekti diversajn malsanojn kaj malvirtojn. Ili kredas, ke bioresonanco similas al iuj konceptoj en Tradicia Ĉina Medicino, precipe akupunkturo.

Sciencaj kritikoj
-----------------

Ne havante sciencan eksplikon pri kiel biorezonanco-terapio povas funkcii, esploristoj klasifikis biorezonancon kiel pseŭdosciencon. Sciencaj studoj montris neniujn pli bonajn efikojn ol placebo.

Okazis fraŭdoj en la interreto, ekzemple praktikisto, kiu faris falsajn deklarojn, ke li povus kuraci kanceron, kaj ke klientoj devus rezigni al praktikoj kiel kemioterapio aŭ kirurgion, rekomendita de kuracistoj. Ben Goldacre ridindigis la BBC kiam ili raportis, ke li povus konvinki 70% de siaj klientoj ĉesi fumi, pli bonan rezulton ol iu ajn alia konvencia terapio.

En Usona manĝaĵa kaj droga administracio klasifikis aparatojn, kiuj uzas haŭtrezistan mezuradon por diagnozi kaj trakti diversajn malsanojn kiel llasajn III-aparatojn, kiuj unue devas esti aprobataj de la FDA por merkatado. La FDA malpermesis la merkatadon de tiaj aparatoj en Usono kaj sankciis multajn komercistojn de tiaj aparatoj ĉar ili faris falsajn deklarojn pri la sanaj avantaĝoj de tiuj aparatoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Filmo *Dubiose Bioresonanz: Wie mit fragwürdigen Untersuchungen Verbraucher verunsichert werden. (Memento de la 6-a de juanuaro 2019 en* Internet Archive*)* Report München, Bayerischer Rundfunk, Januaro 2018

Referencoj
----------

1. ↑  (angla) *Bioenergetic Medicine - FAQ*
2. ↑  (angla) *Scientology und die Bioresonanztherapie Arkivigite je 2019-03-17 per la retarkivo Wayback Machine* (PDF; 21 kB) Aktion Bildungsinformation e. V.
3. ↑  
(angla) E. Ernst: *Bioresonance, a study of pseudo-scientific language*. In: *Forschende Komplementarmedizin Und Klassische Naturheilkunde = Research in Complementary and Natural Classical Medicine, en*: *Forschende Komplementarmedizin Und Klassische Naturheilkunde = Research in Complementary and Natural Classical Medicine,* Vol. 11, n-ro. la 3-an de Junio 2004, ISSN 1424-7364, paĝoj 171–173, doi:10.1159/000079446, PMID 15249751.
4. ↑  (en) Alan E. Smith (2007). „*Bioresonance Therapy (BRT)*". *UnBreak Your Health: The Complete Guide to Complementary & Alternative Therapies*. Loving Healing Press. p. 29. ISBN 1-932690-36-0.
5. ↑  (angla) „*BioResonance Therapy*", Memorial Sloan-Kettering Cancer Center, la 29-an de majo 2012.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 679094
 |
**WeltenBrand** estas malluma-onda grupmuziko fondita en 1995 de Oliver Falk. Tiu-jare en Zuriko, tuj subskribis diskan kontrakton kun Witch Hunt Records, kun kiuj lanĉis sian unuan diskon titolitan *Das Rabenland*. Ritchie Wenaweser kaj Simone Steiner okupiĝis pri la voĉoj. La celo de la grupo, laŭ sia fondinto Oliver Falk, estis reprezenti la Princlandon Liĥtenŝtejnon, tiel kiel estis priskribita en *Liechtensteiner Sagenbuch*, aŭ *Libro de mitoj kaj legendoj de Liĥtenŝtejno* de Otto Seger, kiu estis angligita por la kantaro.

En 1996 ŝanĝis diskeldonejon al M.O.S. Records Ltd. kaj ĉe 1997 publikis sian duan albumon nomigita *Das Nachtvolk*, en kiu oni aŭdas unuafoje la violonistinon Daniela Nipp. En 1998 Oliver Falk fondis la muzikgrupon *Erben Der Schöpfung*, kun kiu li laboras kune ekde tiam. En 1999 lanĉis sian trian diskon titolitan *Der Untergang Von Trisona* kie oni aŭskultas Liv Kristine kaj Alexander Krull kiel invititaj kantistoj. En 2002 lanĉis sian kvaran diskon nomigitan *In Gottes oder des Teufels Namen*.

Je la fino de la kontrakto, subskribis alian sed nun kun Napalm Records kaj aŭtune de 2005 ekas la registro de la kvina albumo *The End Of The Wizard*, kiu aperigis en aŭgusto de 2006. Ankaŭ en la muzikistaro estis gravaj ŝanĝoj: denove revenis Christian Sele (basgitaro), Mario Jahnke (drumo) kaj Simone Steiner anstataŭigis Dina Falk Zambelli el *Erben Der Schöpfung*.

Julie de 2007, Ritchie Wenaweser estas anstataŭigita de Manja Wagner. Manja Wagner ankaŭ estas kantisto en la grupoj Dark Diamonds, Jesus on Extasy kaj X-Perience.

Diskaro
-------

* 1995 *Das Rabenland* (Witchhunt Records)
* 1997 *Das Nachtvolk* (M.O.S. Records)
* 1999 *Der Untergang Von Trisona* (M.O.S. Records)
* 2001 *In Gottes Oder Des Teufels Namen* (M.O.S. Records)
* 2006 *The End Of the Wizard* (Napalm Records)

Oficialaj retejoj
-----------------

* Oficala TTT-ejo de Weltenbrand (angle kaj germane)
* angle MySpace
* angle YouTube


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 443384
* GND: 10315279-9
* VIAF: 150890602
* ISNI: 0000 0001 0133 9629
* MBA: 3191d9f3-6ad6-42a3-ae2e-1332ba7f04c6
* NKC: xx0141895
 |
**Naillat** estas franca komunumo lokita en la departemento Creuse kaj en la regiono Limoĝio. Ĝi havis 641 loĝantojn laŭ censo plenumita en 1999.

Geografio
---------

Naillat etendiĝas sur 36,23 km², kaj havis 641 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas nur 17 homoj po kvadrata kilometro. La vilaĝo situas en Creuse, kiu estas kampara, maldense loĝata franca departemento en la nordokcidenta parto de la Centra Masivo. 

La regiono ĉefe konsistas el malaltaj montoj kaj altebenaĵoj : la plej alta punkto de Naillat situas je alteco de 530 metroj.

Historio
--------

Antaŭ la franca revolucio de 1789 kaj la kreado de la departemento Creuse en 1790, Naillat apartenis al la franca graflando Marche. Ekde la fino de la 15-a jarcento ĝis proksimume la jaro 1900, tiu regiono estis fama fonto da migrantaj masonistoj, kiuj ĉiujare dum la plej varma periodo laboris en grandaj urbocentroj, precipe en Parizo.

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la vilaĝo S-ino Jeanine Gillet, kiu do fariĝis la loka urbestro.

Monumentoj
----------

La preĝejo Saint-Médard datiĝas de la 13-a jarcento sed estis multe plibonigita en la 15-a jarcento, per la aldono de la nuna sonorilturo. Proksime al Naillat ankaŭ videblas pluraj ŝtonmonumentoj, interalie la dolmeno de La Valette kaj la menhiro Pécut.

Administrado
------------

Naillat apartenas al la kantono de Dun-le-Palestel, kies ĉefurbo estas Dun-le-Palestel. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Guéret, unu el la du arondismentoj de la departemento Creuse.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Creuse
* Kantono de Dun-le-Palestel
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

**Jean JULIA** (naskiĝis en 1863, mortis la 8-an de februaro 1934) estis poŝtisto kaj rusiljona esperantisto.

Frua membro en Céret de Aplec Esperantista de Catalunya, en 1904 Jean Julia estis la jura respondeculo de ĝia organo *Espero de Katalunjo*. Post la forveturo de Céret de la fondinto de la grupo, Paul Berthelot, kaj la disfalo de Aplec, ekde 1906 geedzoj Jean kaj Therese Julia animas la destinon de la loka grupo; kvin el la dek tri anoj de la grupo estas poŝtistoj. En 1909 ili partoprenas la 5-a Universala Kongreso en Barcelono.

En aŭgusto 1914 Jean kaj Thérèse aliĝas al la deka Universala Kongreso en Parizo, sed la kongreso ne okazas pro la militdeklaro.

Post la ĉeso de la aktivado pro la Unua Mondmilito, en 1922 ges-roj Julia restarigas la grupon de Céret, organizante kursojn kaj ekskursojn kune kun la grupo de Perpinjano.

Fonto
-----

El la verko de Jean Amouroux *Histoire du mouvement espérantiste en Roussillon*, Revuo "Conflent" n° 137, 1985, kun afabla permeso de l'aŭtoro.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 281645
 |
***The Journal of Theological Studies*** (esperante: *La Ĵurnalo pri Teologiaj Studoj*) estas akademia gazeto kreita en 1899 kaj nun eldonita de Oxford University Press en aprilo kaj oktobro ĉiujare. Ĝi publikigas teologiajn esplorojn, stipendiojn kaj interpretojn, kaj ĝis nun neeldonitajn antikvajn kaj modernajn tekstojn, surskribojn kaj dokumentojn. Volumoj I ĝis L (la Malnova Serio) ampleksas 1899 ĝis 1949, dum volumoj 1 ĝis 71 (la Nova Serio) ampleksas 1950 ĝis 2020.

En 2020, la redaktistoj estas Graham Gould, kiu kontrolas la artikolojn kaj librorecenzojn en ne-bibliaj kampoj de studo (inkluzive de patristiko, eklezia historio, kaj sistema teologio), kaj Katharine Dell (lektoro pri Malnovtestamenta Literaturo kaj Teologio, Fakultato de Divinity, Universitato de Kembriĝo kaj ano de la St Catharine's College), kiu kontrolas artikolojn kaj librorecenzojn en bibliaj studoj kaj proksime rilataj kampoj; D-ro Courtney Friesen de la Universitato de Arizono estas vicredaktisto.

Antaŭaj redaktistoj inkluzivis la patristikajn fakulojn James Bethune-Baker (1904–35), Henry Chadwick (1954–85), kaj Maurice Wiles (1986–99), kaj la bibliajn erudiciulojn Robert Lightfoot (1940–53), Hedley FD Sparks ( 1953–77), GB Caird (1978–84), Morna Hooker (1985–2005), kaj John Barton ((2006–10).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retpaĝaro
* americana Interreta arkivejo

Referencoj
----------
La kavo de Fingal sur la insulo Staffa
**Die Hebriden op. 26** (La Hebridoj) aŭ **Hebrido-uverturo** estas koncertuverturo de Felix Mendelssohn Bartholdy.

Mendelssohn komponis la verkon en la jaro 1829. La inspiron pri tio li ricevis dum vojaĝo al Londono, kiam li je ĉi tiu okazo kune kun la poeto *Karl Klingemann* amikigita kun li vizitis la 7-an de aŭgusto 1829 la kavon de Fingal sur la skotlanda insulo Staffa. Ĉar la unua versio lin pensigis pli pri „kontrapunkto" ol pri „fiŝoleo kaj mevoj", li prilaboris la verkon en 1831 (post prezentado en Londono) kaj pluan fojon novembre 1833. La unua prezentado okazis la 10-an de januaro 1833 direktate de la komponisto en Berlino.

La verko fariĝis sukcesa, precipe ĉe la britoj, kaj eĉ la kontraŭjudisma komponisto Richard Wagner laŭdis la komponiston Mendelssohn, deveninta el juda familio, kiel „unuaranga pejzaĝopentristo".

Pri la muziko
-------------

La ĉeftemon figurantan la ondadon, prezentas la vjolo, violonĉelo kaj fagoto. Dum la paso de la uverturo la temo estas variata. Ĝin subtenas la timbalo, kiu pensigas pri tondromuĝo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Die Hebriden: Liberaj muziknotoj por elŝuti de International Music Score Library Project.
* Live-Aufnahme des Schweizer Crescendo-Orchesters


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 271788
* GND: 300101597
* LCCN: n81015453
* VIAF: 179424905
* BNF: 13930414j
 |
La **ortodoksa preĝejo Sankta Nikolao** estas la plej malnova sakrala historia monumento en urbo Szentes (Hungario).

Absido

Historio
--------

Grekaj rifuĝintoj alvenis ankaŭ al Szentes ekde 1726, ili havis diservojn en privataj domoj sekrete. Nova leĝo de Jozefo la 2-a ebligis pli libere uzi la nekatolikajn religiojn ekde 1781. La grekoj fondis memstaran religian grupon post tri jaroj, la sentura kirko mem estis preta en 1786. La ligna turo estis alkonstruita en la fruaj 1900-aj jaroj, poste la ŝtona turo en 1926.

Konstruaĵo
----------

La preĝejo situas sola en la urbomezo ĉe placo. La fasado estas simetria, meze la kvadrata turo plene reliefas. Enirejo funkcias tra la turo, sed ekzistas ankaŭ alia enirejo ĉe flanko de la navo. La navo finiĝas en pli mallarĝa duonronda absido. La navo havas niĉon, ene fresko pri Sankta Nikolao estas videbla. La impona ikonostazo havas 39 ikonojn.

Legendo
-------

La rakonto komenciĝis en 1453, kiam greka kavaliro prenis la relikvon en la fera kesteto el la preĝejo Haghia Sophia dum la sieĝo. Laŭ ordono de la imperiestro tiu relikvo devas esti forprenita de la sieĝata urbo, por ke la turkoj ne povu disĵeti ĝin. Baldaŭ ĝi estu metota en muron de alia preĝejo dum konstruo. Kaze de tio la greka popolo reakiros sian liberecon. La menciita kavaliro elrompiĝis el la sieĝata Konstantinopolo kaj post iom da vagado li ekloĝis en Hungario, nome en Szentes. Ĉi tie li geedziĝis kun greka fraŭlino kaj iliaj posteuloj konstruis la kirkon nature kun la relikvo. estis metita en ĝiajn murojn. La miraklo plenumiĝis, komence de la 1800-aj jaroj eksplodis la sendependiga milito de la grekoj kaj ili reakiris sian liberecon.

Navo

Vidu ankaŭ
----------

* filmo

Fontoj
------

* hungare kun foto
* hungare kun foto
* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* hungare kun foto
* priskribo


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Wenatchee** (esperantigite *Venaĉio*; IFA: [wɪ ˈnæt tʃi]) estas la plej granda urbo kaj administra sidejo de Kantono Chelan, Vaŝingtonio, Usono. En 2000 oni nombris en la urbo 27 856 loĝantojn. La preciza situo de la urbo estas ĉe 47°25′24″N latitude kaj 120°19′31″U longitude. La alteco de la urbo super la marnivelo estas proksimume 237 m.

Venaĉio situas ĉe la kunfluejo de la riveroj Venaĉia kaj Kolumbia, apud la orienta flanko de la Kaskada Kresto. Trans Kolumbio (en Kantono Douglas situas la frata urbo East Wenatchee.

Venaĉio estas la ĉefa urbo en la urba aglomeraĵo Wenatchee, kiu ampleksas la tuton de Kantonoj Chelan kaj Douglas. Tamen en ordinara parolado la termino "Venaĉia regiono" nomas la terparton ambaŭborde de Kolumbio inter la digoj Rocky Reach kaj Rock Island; tio enhavas, krom Venaĉio mem kaj East Wenatchee, ankaŭ la urbon Rock Island, kaj la nemunicipa komunumo Malaga. 

Venaĉio estas konata kiel la "Monda Ĉefurbo de Pomoj" pro la multaj pomujaroj en la valo de la rivero Venaĉia. La urbnomo venis de la apudloĝanta indiĝena popolo, angle literumita "Wenatchi indian tribe"; oni diras ke la vorto estas origine el la jakamaa. Krom la urbo kaj la rivero, la nomon Wenatchee portas ankaŭ lago kaj nacia arbaro.

Historio
--------

Wenatchee jure municipiĝis la 7-an de januaro 1893.

La 5-an de oktobro 1931, Clyde Pangborn kun kunpiloto Hugh Herndon alterigis sian aviadilon, Miss Veedol, en la montetoj de East Wenatchee, tiel fariĝante la unua homo, kiu flugis senhalte trans Pacifikon. La flugo de Misawa, Japanio, daŭris 41 horojn, kaj gajnis la Trofeon Harmon por la plej granda atingo en flugado dum 1931. Misawa nun estas ĝemelurbo de Venaĉio.

Ĝemelurboj
----------

Venaĉio havas tri ĝemelurbojn:

* Kuroishi, Japanio
* Misawa, Japanio
* Tinda, Rusio

Eksteraj ligiloj
----------------

*(anglalingvaj)*
* Oficiala urba retejo Arkivigite je 2008-07-03 per la retarkivo Wayback Machine
* Regiona turisma/kongresa instanco
* Komerca Ĉambro de la Venaĉia Valo
* *Wenatchee World* Arkivigite je 2007-04-29 per la retarkivo Wayback Machine (tagĵurnalo)
* Informoj kaj fotoj pri Wenatchee Arkivigite je 2007-04-26 per la retarkivo Wayback Machine

*(hispanlingva)*
* *El Mundo* Arkivigite je 2007-04-16 per la retarkivo Wayback Machine (semajna ĵurnalo)
La **Ortodoksa preĝejo de Sankta Triunuo** estas religia Monumento historia en Hungario, en urbo Miskolc, en la interna urboparto. Ĝi estas ankaŭ religia muzeo.

Historio
--------

Inter 1785-1806 grekaj rifuĝintoj konstruis la preĝejon. Pli frue ili havis nur kapelon. Apud la preĝejo ankaŭ hospitalo, lernejo kaj paroĥo konstruiĝis kaj la apudaĵo estis tombejo. Ĉiujare okazas kermeso dum tago de Sankta Triunuo.

Konstruaĵo
----------

En la interna parto esta videbla la ikona muro, la plej granda en Mez-Eŭropo (16 metrojn alta prezentanta 88 bildojn). Laŭ la kutimo en la interna parto ne estas sidlokoj, nur kelkaj klapseĝoj por la malsanuloj. Apud la preĝejo estas muzeo de ekleziaj objektoj.

Muzeo
-----

La Hungara Ortodoksa Eklezia Muzeo troviĝas en la apuda iama lernejo konstruita en 1805 kaj estas vizitebla ekde 1988. Ĝi prezentas en 3 ĉambroj diversajn ekleziajn objektojn.

Fontoj
------

* Hungara Vikipedio

La ikona muro de la preĝejo
La lustro

* Kategorio Ortodoksa preĝejo Sankta Triunuo (Miskolc) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Jean Effel**, reala nomo *François Lejeune* (naskiĝis la 12-an de februaro 1908 en Parizo, mortis la 10-an de oktobro 1982 samloke) estis franca pentristo, karikaturisto, ilustristo kaj ĵurnalisto. Plejparte li konsideris sin esti ĵurnalisto kaj politika komentisto. Lia pseŭdonimo estas kreita de liaj komencaj literoj F. L. kiuj laŭ franca literumo prononciĝas "ef el".

Vivo
----

Effel naskiĝis en Parizo kaj diplomiĝis en arto, muziko kaj filozofio. Malgraŭ ĉiuj penoj kaj deziroj de sia patro transpreni sian komercan komercon, Effel elektis vojon de profesia artisto. Ofte li desegnis por franca ĵurnalo l'Humanité kaj li ankaŭ estas aŭtoro de ilustradoj de la fabeloj de Jean de La Fontaine.

La bildstria ciklo *La Création du Monde* - "La kreo de la mondo" - de 1945 estas konsiderita kiel lia plej granda verko. Ĝi estis filme adaptita en 1957 fare de la reĝisoro *Eduard Hofman*. La tuta ciklo inkluzivas kvin librojn: *Le Ciel et la Terre* (Ĉielo kaj tero), *Les Plantes et Animaux* (Plantoj kaj bestoj), *L'Homme* ("Viro"), *La Femme* ("Virino") kaj *Le Roman d'Adam et Eve* ("Rakonto de Adamo kaj Eva"). Inter liaj gravaj verkoj ankaŭ estas la kolekto de kontraŭfaŝismaj karikaturoj de 1935.

La pentraĵoj de Effel estas facile legeblaj, freŝaj, komikaj kaj novaj, kaj portas sian rekoneblan buklan signon ofte kun malgranda lekanto en la malsupra dekstra angulo kiu montras la petolan rigardon de la aŭtoro al la mondo.

Jean Effel havis proksiman rilaton kun Sovetio kaj Ĉeĥoslovakio, kaj estis la longtempa prezidanto de la "Asocio de Franca-Ĉeĥoslovaka Amikeco". Li ricevis la "internacian Lenin-an pac-premion" (*международная Ленинская премия мира*) en 1967. En 1982 li mortis en Parizo.

La franca poŝta servo honorigis lin per poŝtmarko de 4 francaj frankoj publikigita la 5-an de oktobro 1983.

Vidu ankaŭ
----------

* lian lingvoprojekton *Antau-Projecto*, kiun li mem klasigis kiel esperantido

Referencoj
----------

1. ↑  biografio (angle)

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 624042
* GND: 118687948
* LCCN: n50031138
* VIAF: 34456191
* ISNI: 0000 0001 2278 1790
* LIBRIS: 318025
* SUDOC: 026848678
* BNF: 11901569f
* ULAN: 500092822
* MBA: 3070c579-a0b2-4d11-9c21-06d9b0133b0a
* RKD: 25630
* NKC: jn19990001985
 |
**Ákos Kovács** [Akoŝ kovAĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj pli komplete **Kovács Ákos Géza** estis hungara kuracisto, profesoro, radiologo.

Ákos Kovács  naskiĝis la 7-an de aprilo 1903 en Budapeŝto. Li mortis la 3-an de novembro 1980 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Ákos Kovács akiris medicinan diplomon en Scienca Universitato Eötvös Loránd en 1928. Ekde la sekva jaro li laboris en signifa hospitalo, kie li atingis la rangon ĉefkuracisto en 1943. Tamen interrompo okazis en la jaroj 1942 kaj 1943, tiam li estis armea kuracisto. En 1949 li estis nomumita privata profesoro. Inter 1952 kaj 1973 li estis ĉefo de radiologio en Malsanulejo Rókus, poste li laboris unu jaron en radiologia instituto, kie li pensiuliĝis. Pli frue en 1958 li kandidatiĝis. Li multe okupiĝis pri radiologia fotado pri spinoj. Li faris desegnaĵojn pri vertebroj, kiuj disvastiĝis tutmonde.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Herniated Disks and Vertebral Ligaments on Native Roentgenograms* (1949)
* *Sublŭation and Deformation of the Cervical Apophyseal Joints* (1955)
* *Rtg-Atlasz* (1958)
* *Roentgenologic study of the laryngeal function in singers* (1967)
* *Observation of the Cervical Segment of the Spinal Canal by An Extension Device* (1974)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)
* hungarlingva biografio kun foto
**Die Musik in Geschichte und Gegenwart (MGG)** (eo: La muziko en historio kaj nuntempo) apartenas al la plej ampleksaj muzikleksikonoj de la mondo.

La unua eldono, aperinta inter 1949 kaj 1987 validas kiel la plej grava germanlingva muzikscienca normverko post la Dua Mondmilito. En 1989 aperis poŝlibro-eldono, en 2001 elektrona eldono kun paĝokonkordanco al la preseldono. Eldonanto estis Friedrich Blume.

La dua, komplete nove prilaborita eldono, eldonita far Ludwig Finscher, estas komuna projekto de la eldonejoj *Bärenreiter-Verlag* en Kassel kaj *J.-B.-Metzler-Verlag* en Stutgarto. Ĝi konsistas el dekvoluma faktoparto (inkl. registrovolumo; 1994–1999; pli ol 1500 artikoloj) kaj deksepvoluma personoparto (1999–2007; 18.000 artikoloj). Krome estas havebla registrovolumo pri la personoparto, ne enesta en la daŭrigo, suplementvolumo aperis en majo 2008.

Kelkaj artikoloj aperas en pliampleksigita formo ankaŭ kiel poŝlibro sub la nomo *MGG Prisma*.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Die Musik in Geschichte und Gegenwart en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Kapvortoregistroj



|  |  |
| --- | --- |
|  | Ĉi tiu artikolo estis redaktita tiel ke ĝi entenas tutan aŭ partan tradukon de « Die Musik in Geschichte und Gegenwart » el la germanlingva Vikipedio. Rigardu la historion de la originala paĝo por vidi ties aŭtoroliston.  (Ĉi tiu noto koncernas la version 3284497 kaj sekvajn de ĉi tiu paĝo.) |
**László Hollós** [lAslO holOŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Hollós László** estis hungara botanikisto, fungosciencisto, instruisto, membro korespondanta de Hungara Scienca Akademio (1904).

László Hollós  naskiĝis kiel **Schwarzkopf László** la 18-an de junio 1859 en Szekszárd. Li mortis la 16-an de februaro 1940 en Szekszárd.

Biografio
---------

László Hollós frekventis 2 universitatojn en Budapeŝto. En 1890 li laboris en universitato ĉe Géza Entz. En 1891 li ekinstruis en mezlernejo en Kecskemét. En 1898 li partoprenis en ekspedicio al Kaŭkazo. En 1911 li havis konflikton kun Pongrác Kacsóh, tial li neniigis sian kolektaĵon kaj emeritiĝis. Li estis grava sciencisto pri la fungoj.

Memorigiloj
-----------

Lian nomon portas ekzemple la jenaj fungoj: *Hollosia vertesensis, Camarosporium hollosii, Disciseda hollosiana, Hypnum hollosianum, Leptospheria hollosii, Seimatosporium hollosii*.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Adatok a Ranunculaceák rhizomáinak alak- és szövettanához*, (1892)
* *Magyarország földalatti gombái* (Subteraj fungoj de Hungarujo), (1905)
* *Szekszárd vidékének gombái* (Fungoj de regiono de Szekszárd), (1937)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero H kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)
* hungarlingva biografio

* Kategorio László Hollós en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 441325
* GND: 11752879X
* LCCN: no2015001571
* VIAF: 22921210
* ISNI: 0000 0000 1354 629X
* SUDOC: 163544492
 |
**Blanche Barton** (naskiĝis **Sharon Leigh** **Dense**; 1a de oktobro, 1961) estas amerika religia gvidanto kiu estas Magistra Templi Rex (esperante: Majstrino de la Reĝo de la Templo) ene de la Kirko de Satano kaj estas traktita de Satanistoj kiel *Magistra Barton*.

Biografio
---------

Barton pasis sian infanaĝon en San-Diego, mem-priskribita Phi Beta Kappa diplomito[citaĵo devita] de Redlands Kolegio kun titolo en ĵurnalismo kaj literaturo.[Citaĵo devis] Ŝi renkontis kirkan estron Anton LaVey la tagon post kiam Diane Hegarty, la originala alta pastrino, forlasis kaj sian rolon kaj la Nigran Domon. La filino de LaVey kaj Hegarty, Zeena LaVey, servis kiel Alta Pastrino de 1985 ĝis 1990. Post kiam Zeena abdikis la pozicion en la 1990a jaro, ĝi restis vaka ĝis kiam Barton prenis la rolon de Alta Pastrino je morto de Anton LaVey la 29an de oktobro, 1997.

La 7an de novembro 1997 la plej aĝa filino de LaVey, Karla LaVey, kondukis gazetaran konferencon anonci la morton de Anton LaVey. Estis ĉe ĉi tiu tempo ke Barton kaj Karla LaVey anonciis ke ili kune estrus la Kirkon de Satano kiel Altaj Pastrinoj.

Pluraj tagoj poste Barton aperigis manskribitan testamenton kiu asertis ke LaVey lasis ĉiujn de siajn posedaĵojn, nemoveblaĵon, skribojn kaj verkistajn rajtojn, inkluzive la Kirkon de Satano estu metitaj en fonduson, ekskluzive por la filo de Barton, Satan Xerxes Carnacki LaVey, kaj administrita de Barton. Karla LaVey kontraŭis ĉi tiun testamenton, kaj ĝi poste anonciĝis nula.

Kompromiso estis poste atingita en kiu la posedaĵoj, skriboj, kaj verkistaj rajtoj estus partoprenitaj inter lia tri idoj, Karla, Zeena kaj Satan, kaj ke Barton ricevus la "korporacion konata kiel la Kirko de Satano."

En 1999 Barton gvidis sensukcesan klopodon amasigi $400,000 per kiuj reaĉeti la Nigran Domon, kie multaj de fifamaj ritoj de la kirko estis elfaritaj.

Barton restis Alta Pastrino ĝis la 30a de aprilo, 2002, kiam ŝi nomumis Peggy Nadramia kiel Altan Pastrinon kaj surprenis la antaŭan rolon de Nadramia kiel prezidantino de la Konsilio de Naŭ.

Barton skribis *La Kirkon de Satano*: Historio de La Plej Fifama Religio de la Mondo (angle: The Church of Satan: A History of the World's Most Notorious Religion) (1990) kaj La Sekreta Vivo de Satanisto: La Oficiala Biografio de Anton LaVey (1990) (angle: The Secret Life of a Satanist: the Authorized Biography of Anton LaVey).

Referencoj
----------

1. ↑  The New York Times

Eksteraj ligiloj
----------------

* Blanche Barton ĉe Interreta filma datumbazo (angle) ĉe la Interreta Filma Datumaro


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 534069
* LCCN: n98075005
* VIAF: 259651916
* ISNI: 0000 0003 8045 8881
 |
Situo de Despotovo en Serbio (en la verda municipo).
Ortodoksa preĝejo de Despotovo

Bazaj informoj
--------------

**Despotovo,** serbe **Деспотово,** germane **Despot-Sankt-Iwan,** hungare **Úrszentiván** estas vilaĝo en Serbio, en aŭtonomio Vojvodino, en distrikto **Suda** Baĉka en municipo de Baĉka Palanka.

* Alto super marnivelo: 83–88 m
* Areo:  km²
* Loĝantaro: 2090
* Poŝtkodo: 21458
* Telefonprefikso: 21
* Aŭtokodo: NS

Situo
-----

Despotovo situas sur ebenaĵo. Vrbas troviĝas 19 km, Novi Sad 46 km for.

Historio
--------

Hungaroj alvenis en 896 kaj ili fondis ŝtaton en 1000. Post la turka erao diversaj popoloj alvenis al la senhomaj lokoj. Ĝis fine de la 1-a mondmilito la loko apartenis al Hungario, al Bács-Bodrog, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio. En 1941 la hungara armeo okupis la regionon kaj iĝis parto de Hungario ĝis 1944. En 2002 loĝis en Despotovo 2096 da homoj, (serboj 1863 (89 %), slovakoj 46, kroatoj 43 po (2 %) kaj aliaj).

Vidindaĵo
---------

* Ortodoksa preĝejo de 1786

Komunumoj *szentiván* (= Sankta Ivano) en Hungara reĝlando
----------------------------------------------------------

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Alsószentiván | Bakonyszentiván | Bácsszentiván | Cserhátszentiván | Csittszentiván |
| Felsőszentiván | Győrszentiván | Pilisszentiván | Sajkásszentiván | Sajószentiván |
| Szászszentiván | Szentiván | Szentivánboca | Szentivánlaborfalva | Újszentiván |
| Úrszentiván | Vajdaszentivány | Vasasszentivány | Zalaszentiván |  |
|

* Kategorio Despotovo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Krankinduktila ŝtalkesta tabla telefono
**Fiksa telefono** aŭ *kabla telefono* aŭ *konduktila telefono* konektiĝas al la tradicia kabla telefona reto. La antonimo de la **fiksa telefono** estas poŝtelefono, kie la reto estas senkabla.

La dinstingo inter kabla kaj senkabla retoj ĉefe okazas ĉe la lasta etapo de transdono de telefona signalo tra la reto, al kiu estas konektita la uzanto de la telefona numero. Kutime la kabla reto konsistas el la subtera kabla reto. Plej ofte estas uzata kupra kablo kun du fadenoj. En la lastaj jaroj oni komencas uzi optikajn kablojn. Krom analoga signalo de kutima telefona interpadolado oni ankaŭ povas transsendi aliajn signalojn, kiuj ebligas uzojn de kromaj servoj, ekzemple tiujn de ISDN-telefono kaj DSL. Tamen, oni povas uzi DSL nur kun kupraj kabloj.

Fiksa telefono povas esti:

1.**malaŭtomata**

telefono kun loka baterio (krankinduktila)
telefono kun centra baterio (sendiska)
2.**aŭtomata**

diska
butonara-impulsa
butonara-frekvenca
Kompakta butonara mura plasta telefono
Ericofon renverse, verŝajne la unua kompakta tabla diskuma telefono
*Pli detalajn informojn legu en la jena artikolo Telefono!*

La **kompaktaj telefonoj** draste ŝanĝis aspekton de la telefonoj. Tuto de la telefono estas unueca, do ĉiuj konsistaĵoj estas en la aŭdparolilo. Verŝajne la unua estas la sveda tabla Ericofon, ĝi havas la diskon sube, meze de la disko estas la komutilo. Post apero de la butonaj telefonoj oni faris ofte malgrandajn murajn kompaktajn telefonojn.

**Subcentrala telefono** (ĉe aŭtomataj centraloj): fiksa telefono kun krombutono. Se oni premas ĝin, anonciĝos la urba lineo. La modernaj subcentralaj telefonoj havas pliajn butonojn, kiuj helpas la internan trafikon.

Mineja krankinduktila telefono
Mineja diska telefono
**Mineja telefono**: estas tre stabila por kontraŭstari la cirkonstancojn. La eksteraĵo estas dika ŝtalo. Ĝi pezas 30-50 kg-ojn.

Kombina telefono per magnetofono
**Kombina telefono**: oni kombinas telefonon kun magnetofono aŭ/kaj telekopiilo. Se la vokito ne estas ĉetelefone, la magnetofono konservas la mesaĝon, se la telefonado ne sufiĉas, ĉar necesas ankaŭ skribaĵo, oni uzas telekopiilon.

Krom la fina reto ĉe uzanto, ekzistas ankaŭ la "kerna reto" de telefonkompanio. Kutime eĉ ĉe poŝtelefonaj kompanioj la "kerna reto" estas kabla reto, kiu kunligas plurajn lokajn staciojn (mobiltelefonaj antenoj). Foje ekzistas pluraj "subretoj", kiuj estas kunigitaj helpe de optika kablo aŭ satelitoj. En militaj taskoj ofte eĉ por "kerna reto" oni uzas mobilan reton.

1. ↑   diskuma. Arkivita el la originalo je 2018-08-09. Alirita 2021-08-12.
**Domowina** (sorabe: "Hejmlando" aŭ "Patrujo") estas la ĉiutaga kaj historia nomo de asocio grupiganta plurajn sociajn kaj kulturajn organizaĵojn de soraboj en Germanio, kun la sidejo en Budyšin (Bautzen, Luzacio).

Oficiala nomo de la asocio: en malsuprasoraba lingvo – Zwězk Łužyskich Serbow z.t. en suprasoraba lingvo – Zwjazk Łužiskich Serbow z.t. germane: – Bund Lausitzer Sorben e.V.

Ĝi fondiĝis en Wojerecy (Hoyerswerda) la 13-an de oktobro 1912 laŭ iniciato de Arnošt Bart, kiu de 1913 iĝis ties prezidanto. Jam en 1919 ĝi nombris eĉ 180 mil membrojn. Dum la epoko de Nazia Germanio en 1937 Domowina estis malfondita. La 10-an de majo 1945 en Chróśćicy (Crostwitz) Domowina renovigis sian agadon. Nuntempe Domowina estas reprezentanto de la socio de soraboj en germanaj federaciaj landoj Saksio kaj Brandenburgio. Celo de ĝia agado estas ankaŭ pliprofundigo de la nacia konscio de soraboj, apogo de la lingvoj kaj kontinuigo de ties kulturo kaj kutimoj.

Filioj de Domowina
------------------

* Jan Arnošt Smoler – Budyšin (Bautzen)
* Michał Hórnik – Kamjenc (Kamenz)
* Handrij Zejler – Wojerecy (Hoyerswerda)
* Dolna Łužyca/Niederlausitz – Chóśebuz (Cottbus)
* Běła Woda/Niska – Slepo (Schleife)

Vidu ankaŭ
----------

* Soraba Instituto en Budyšin (Bautzen)
* Instituto por Sorabistiko en Lepsiko
* Asocio de Poloj en Germanio

* Kategorio Domowina en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 594293
* GND: 2009021-3
* LCCN: n86055985
* VIAF: 137852830
* SUDOC: 028066243
* BNF: 119979466
* NKC: ko2009438738
 |
la prahistoria dolmena tombo *Hulehøj* en la arbaro *Østerskov* sur la insulo *Bogø*
la haveneto ĉe la norda flanko de *Bogø*
la historia ventomuelejo *Bogø Mølle*
**Bogø** estas insulo en la Balta Maro, kiu apartenas al la ŝtato Danio. La insulo kovras areon de 13 km², kun dimensioj de maksimume 7 oble 3 kilometroj. La plej alta punkto situas 32 metrojn super la marnivelo. Proksimume 1000 personoj vivas sur la insulo, el ili 700 en la loĝloko  *Bogø By*. La monteta insulo havas varian pejzaĝon inkluzive de arbaroj, tradiciaj vilaĝoj kaj pli novaj setlejoj el lignaj feriodomoj. Ĝis la jaro 1769 ĝi estis posedaĵo de la dania reĝo, sed tiam ofertiĝis al la insulanoj, kiuj aĉetis ĝin kontraŭ tiutempe impona sumo. Por havigi tiun sumon, la insulanoj faligis grandan parton de la insulaj arboj, kiuj intertempe plejparte rekreskis.

Trafiko
-------

Okcidente de Bogø situas la pli eta insulo Farø ("ŝafa insulo"), kiu konektatas kun Bogø per ŝosea digo. Pere de tiu digo, la du insuletoj konektiĝas al la eŭropa aŭtoŝoseo A 47 kaj pere de ĝi al la multe pli granda insulo Sjælland kun la dania ĉefurbo Kopenhago unuflanko kaj la insuloj Lolland kaj Falster aliflanke. En la orienta parto, Bogø ekde la jaro 1943 konektatas per digo al la najbara insulo Møn. En la insula sudo situas haveno kun aŭta pramo, kiu dum la someraj monatoj regule alternas inter tiu haveno kaj la loko *Stubbekøbing* sur la insulo Falster.

Vidindaĵoj
----------

Centre de la insulo en la plej alta punkto staras *Bogø Mølle*, historia ventomuelejo rekonstruita kiel muzeo. En la nordoriento de la insulo, en la arbaro  *Østerskov*, situas la prahistoria dolmena tombo *Hulehøj*, kiu same restaŭriĝis.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Bogø en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Bogø en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* germanlingvaj informoj pri la insulo

{{{2}}} Mapo
**Literatura lingvo** estas lingvotavolo aŭ dialekto de lingvo kiu estas uzata en literatura skribo. Tio povas inkludi ankaŭ liturgian verkadon. La diferenco inter literatura kaj neliteraturaj formoj estas pli markataj en kelkaj lingvoj ol en aliaj. Kie estas forta diverĝo, la lingvo montras diglosion.

Klasika latino estis la literatura lingvotavolo de Latino, kontraste al la Vulgara latino parolata tra la tuta Romia Imperio. La Latino alportita de romiaj soldatoj al Gaŭlio, Iberio, aŭ Dakio ne estis identa al la Latino de Cicerono, kaj diferencis el ĝi pro vortotrezoro, sintakso kaj gramatiko. Kelkaj literaturaj verkoj kun malaltaj lingvotavoloj el la klasika latina periodo montras iom da lumo en la mondon de la komenca Vulgara Latino. La verkoj de Plaŭto kaj Terentio, ĉar estis komedioj kun multaj roluloj kiuj estas sklavoj, konservas iome de la basilektaj latinlingvaj trajtoj, kiel faras la registrita parolmaniero de la liberigitoj de la *Satirikono* de Petronio Arbitro. Ĉe la tria koncilio de Tours en 813, la pastroj ricevis ordonojn preĝi en popola lingvo — ĉu en la *rustica lingua romanica* (Vulgara Latina), aŭ en la ĝermanaj popollingvoj — ĉar la komuna popolo jam ne plu povis kompreni la formalan Latinon.

Kazoj de literaturaj lingvoj
----------------------------

* Diglosio
* Norma lingvo
* Klasika ĉina lingvo
* Katarevuso
* Klasika lingvo
* Oficiala lingvo
* Liturgia lingvo
* Skribita lingvo

Notoj
-----

1. ↑  L. R. Palmer The Latin Language (repr. Univ. Oklahoma 1988, ISBN 0-8061-2136-X)

Bibliografio
------------

* Crystal, David (eld.), *The Cambridge Encyclopedia of the English Language* (Cambridge, 2003) ISBN 0-521-53033-4
* McArthur, Tom (eld.), *The Oxford Companion to the English Language* (Oxford, 1992), ISBN 0-19-280637-8
* McArthur, Tom, *The English Languages* (Cambridge, 1998) ISBN 0-521-48582-7
Oni nomas de kelkaj jaroj **biopiratado** la agon, per kiu la natura kuraca efiko de plantoj, plej ofte en triamondaj landoj, aŭ la tradiciaj indiĝenaj konoj pri uzo, ekzemple kuraca, de plantoj, estas kaptitaj kaj poste privatigitaj de okcidentaj egfirmaoj.

Priskribo
---------

Konsidere ties internacia merkata potencialo, bioteĥnologia firmao povas informiĝi ĉe iu indiĝena komunumo en biodiverseco riĉa lando pri la disponebleco de interesa rikoltplanto aŭ kurace utiligebla sovaĝa kreskaĵo de la arbaro. Malkovrante, ke tiu plantvario kaj ties ecoj havas merkatan potencialon en la riĉaj landoj, la firmao akiras kelkajn ekzemplerojn.

Poste la firmao genetike inĝenieras proksiman surogaton de la origina natura planto, gardante ties dezirindajn naturajn virtojn. Ĉar ĝi estis genetike inĝenierita nova plantovario, ĝi povas esti patentigita.

La firmao povas eĉ peti protekton de siaj "intelektaj posedrajtoj" en la devena lando mem cele malhelpi kunekziston de la natura formo kaj sia variaĵo. Ĝi povas malpermesi, ke la tradicia vario estu vendata sub sia nomo. En ekstrema okazo la devenlando aŭ indiĝena komunumo perdas la rajton plu kultivi kaj uzi sian tradician kreskaĵon aŭ tradician konon.

Vidu ankaŭ
----------

* Interkonsento pri Biologia Diverseco
* Pirato
Fosilia bioturbado en junkenozoika kalkarenito en Majorko, nome Marès.
**Bioturbado** aŭ **bioturniĝado** estas la turniĝado, turbado aŭ tramiksado *(turbado)* de grundoj aŭ sedimentado pere de vivaĵoj. En grundoscienco kaj geologio ĝi estas unu formo de *translokada procezo*. Ĉar la baza diferenco inter grundoj kaj rokaĵoj estas, ke grundoj enhavas vivaĵoj, bioturbado precipe estas esplortereno de la pedologio. Bioturbaj strukturoj tamen ofte ekzistas ankaŭ en rokaĵo kaj ili ludas gravan rolon en la rekonstruado de sedimentaj ejoj. Tial bioturbado estas kaj grava en grundoscienco kaj geologio respektive paleontologio.

En la tera regiono de la grundoj la biogena turbado okazas precipe de la grunda faŭno, ekzemple malgrandaj mamuloj (ekzemple talpoj), lumbrikoj aŭ insektoj). En subakvaj regionoj de la sedimentoj tiun taskon precipe havas vermoj ekzemple tervermoj), [[duvalvulo]j], eĥinoj, markukumoj, loĝtuboj konstruantaj krustacojn kaj aliaj. Temas ĉefe pri relative novdata procezo de pedogenezo kun konsekvencoj ankaŭ en geologio. Krom la bioturbado apartenas ankaŭ akvo-, frostturbado kaj kultivadturbado al la*pedogenezaj turbadprocezoj*.

Signifo por la Pedogenezo
-------------------------

Bioturbado okazas ekzemple fare de la tervermo.
Bioturbado ludas gravan rolon en la formado de grundoj, ĉe la formado de ĉernozjomo eĉ la decida rolo. Antaŭ ĉio la fizikaj ecoj de (la agregaĵa strukturo) estas influita pozitive, ĉar la trafosanta edafo (grundotrafosantoj) malkompaktigas la grundon formante kavetojn kaj kaŭzas eran strukturon. Speciale valora estas la kreado de terverma ellasaĵo fare de aktivado de tervermoj. Grava estas ankaŭ ke la bioturbado kaŭzas intermiksadon de la grundhorizontoj.

Bioturbado de la benta zono
---------------------------

Fosilia bioturbado de benta zono en sabloŝtono de la frua eoceno.
Ankaŭ en la grundoj de la akvejoj (benta zono) bioturbado ludas grandan rolon.
La bioturbado estas farata de diversaj grupoj de vermoj, precipe el la klaso de la Poliĥetoj kaj de Duvalvuloj, kiuj ludas gravan rolon kiel filtruloj. Ankaŭ Krustacoj kiel Amfipodoj (*Monoporeia affinis*) diversloke 10.000 ĝis 20.000 individuoj por kvadrata metro en la Balta maro) aŭ Dekpieduloj el la familio de la Kalasideoj

Geologiaj aspektoj
------------------

En sedimentaj rokaĵoj troviĝas ofte fosiliaj spuroj de bioturbado.

Literaturo
----------

* R.G. Bromley (1999): *Spurenfossilien: Biologie, Taphonomie und Anwendungen.* – Springer, Berlin/Heidelberg, 347 S. ISBN 978-3-540-62944-3
* Charles Darwin, *The Formation of Vegetable Mould through the Action of Worms*
* Herbert Kuntze, Günter Roeschmann und Georg Schwerdtfeger: *Bodenkunde*. 5. neubearb. und erw. Aufl. UTB, Stuttgart 1994, ISBN 3-8252-8076-4.
* Fritz Scheffer kaj Paul Schachtschabel: *Lehrbuch der Bodenkunde*. 15. neubearb. und erw. Aufl. Spektrum Akademischer Verlag, Heidelberg und Berlin 2002, ISBN 3-8274-1324-9.

Referencoj
----------

1. ↑  Maurice Tucker:  *Einführung in die Sedimentpetrologie*. Enke-Verlag, Stuttgart 1985. S. 38–40. ISBN 3-432-94781-X
La **preĝejo Sankta Nikolao** aŭ **serba preĝejo** estas sakrala historia monumento en urbo Győr (Hungario).

Historio
--------

Post kelkjara dominado de turkoj la hungaroj sukcese reokupis la urbon en 1598, poste rifuĝantaj serboj ricevis permeson vivi en tiu urboparto, kie nun troviĝas la ortodoksa preĝejo. En 1703 jam estis preĝejo, kiun la serboj malkonstruis kaj en 1727 ili konstruis la nun videblan preĝejon. En la sekvaj jarcentoj la serboj paŝo post paŝo elĉerpiĝis, en komenca periodo de la socialismo la ŝtato forprenis la forlasitan konstruaĵon. Kelke da artaĵoj estis portitaj al la loka muzeo. La preĝejo mem estis renovigita en 1995, post 2 jaroj la serba ortodoksa eklezio ricevis uzrajton. Ekde tiam mesoj okazas interne.

Konstruaĵo
----------

La preĝejo situas en korto, kie ankaŭ malnovaj tomboŝtonoj estas videblaj. En mezo de la fasado la enirejo funkcias, plej supre la turo altiĝas, plej supre kun bulboforma kupolo. La absido estas oklatera kun pilieroj. Interne la benkoj kaj ikonostazo estas barokaj (pli precize copfaj).

En la proksimo funkcias ankaŭ 4 aliaj preĝejoj: Luterana malnova kirko (Győr), Kalvinana preĝejo (Győr), Sinagogo de Győr kaj Preĝejo Metamorfozo de Kristo (Győr). Ekde 2006 oni aranĝas komunan festivalon "Kvin Preĝejoj", interne koncertoj okazas.

Kermeso okazas en la sesan de decembro.

Fontoj
------

* Arkivigite je 2016-10-05 per la retarkivo Wayback Machine
* 
* 


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
La **Batalo de Adrianopolo** okazis inter la armeoj de Konstantino kaj de Licinio en la 3-a de julio de 324.

batalo Adrianopolo (324).
Konstantino kaj lia armeo estis persekutanta kelkajn sarmatojn kiuj estis trapasintaj la riveron Danubon al la teritorio de Licinio. Temis evidente pri provoko al Licinio por devigi lin al batalo. La armeo de Konstantino havis malpli da homoj, sed multajn veteranojn. Konstantino venkis la batalon kaj Licinio devis rifuĝiĝi malantaŭ la muroj de Bizanco. Post la malvenkoj de Cibaliso (20.000 mortintoj), Adrianopolo (34.000 mortintoj) kaj Krizopolo (100.000 mortintoj) Licinio kapitulacis post sekurigo ke oni respektos lian vivon danke al peto de lia edzino Konstantia, fratino de Konstantino, tamen post kelkaj monatoj oni ordonis lian murdon pro perfido, ĉar li klopodis rearmiĝi. Ankaŭ la juna filo de Linicio estis murdita pro ordono de Konstantino. Tiu estis tiam la ununura kaj nedisputebla senjoro de la romia mondo. Estis libera por fondi sian *novan Romion* en Bizanco, ĉefurbo libera de la respublika kaj pagana pasinto de la *malnova Romo*.

Referencoj
----------

1. ↑  Revista de España, Volumen 2, paĝo 379.
**Bogád,** kroate **Bogadin** estas vilaĝo en Hungario, en regiono *Suda* Transdanubio, en departemento Baranya, en subregiono de Pécs.

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 8 6 km²
* Loĝantaro: 1080
* Poŝtkodo: 7742
* Telefonprefikso: 72
* Koordinatoj: 46°05′04″N 18°19'20″E

Situo
-----

Bogád situas sur tre mildaj deklivoj ĉe piedoj de montaro Mecsek, laŭ traira flankovojo. Pécs troviĝas je 7 km-oj.

Historio
--------

La loko estis loĝata jam dum romianoj. Antaŭ la hungaroj avaroj vivis tie. La unua mencio devenis el 1058 laŭ tiama formo *"Bogad"*, tiam apartenanta al episkopo de Pécs. En 1331 valonoj pligrandigis la loĝantaron. En 1543 la turkoj okupis la komunumon, tamen ĝi ne senhomiĝis. En la 1680-aj jaroj la turkoj faris senhoma la vilaĝon, poste sudslavoj refondis ĝin. Inter 1918-1921 armeo de Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj okupis la vilaĝon.

Vidindaĵoj
----------

* romkatolika baroka preĝejo omaĝe al (Eta) Dipatrino de 1782
* kapelo omaĝe al Sankta Vendelo de 1866, en 1999 plene renovigita

* Kategorio Bogád en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Batalo de 300 batalantoj** estis konflikto inter Argoso kaj Sparto proksimume en la jaro 545 a.K. Ambaŭ flankoj ĉe ĝi interkonsentis pri duelo de 300 siaj plej bonaj batalantoj, por eviti superfluajn perdojn pri vivoj. Sangan duelon postvivis nur tri viroj - du el Argoso kaj unu spartano. Viroj el Argoso deklaris sin venkintoj, ĉar postvivis pli da ili kaj revenis hejmen. Spartano deklaris venkinto sin mem, ĉar li estis ununura batalanto, kiu tenis sur batalejo sian pozicion kaj starigis propramane stampon de la Sparta venko. 
Tio kompreneble ne plaĉis al Argoso kaj tiel fine okazis konfrontiĝo de proksimume same fortaj armeoj. Sparto konvinke venkis kaj akiris kontrolon super Tireo (vidu ).

Post unu jarcento, en la jaro 420 a.K. en tempo de trankvilo inter ambaŭ peloponezaj militoj, defiis Argoso Sparton al ripeto de la Batalo de 300 batalantoj; sed Sparto rifuzis.

Fonto
-----

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Bitva 300 bojovníků en la ĉeĥa Vikipedio.*