recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Pano farita el plena tritiko nur (sen sekalo, aŭ aliaj grajnoj). Plentritika pano havas, nature, helbrunan koloron.
Wheat-kernel nutrition.svgNutra valoro de tritika kerno
**Plenaj grenoj** estas grenaj kaj cerealaj kernoj (kiel tritika kerno), kiu enhavas la **tutan** kernon, tio estas: la kvaropo komponantoj de la kerno, nomitaj ĝermon, endospermo, interna ŝelo, kaj ekstera ŝelo (ankaŭ nomata "brano"). Tio estas kontraste al **prilaboritaj** nukleoj kiuj kutime enhavas nur la endospermon.

Produktoj nomataj **plenaj manĝaĵoj** estas faritaj el plena grena faruno aŭ grajnoj. La plej ofta greno estas tritiko sed plenaj manĝaĵoj de aliaj grajnoj kiel ekzemple spelto, hordeo, sekalo, aveno, rizo, kaj pli ankaŭ estas oftaj.

Ekzemplo de komuna plena manĝaĵo estas plentritika pano.

Sanefikoj
---------

Plengrenaj kernoj estas nutre preferindaj al prilaboritaj kernoj ĉar ili estas pli riĉaj je, ekzemple, manĝfibro, antioksidantoj, proteinoj (precipe la aminoacida lizino), mineraloj (inkluzive de magnezio, mangano, fosforo kaj seleno) kaj vitaminoj (inkluzive de niacino, vitamino B6 Kaj vitamino E).

Neprilaboritaj plenaj grenoj havas signife pli malaltan glicemian indicon ol ne-plenaj grajnoj, kio signifas, ke la karbonhidratoj en ili rompiĝas pli malrapide, liberigante glukozon iom post iom en la sangocirkuladon. Tamen tiu avantaĝo ne estas nepre konservita dum muelado de la kernoj en farunon. Plena faruno ĉiukaze estas konsiderata pli sana pro la pli alta enhavo de vitaminoj, mineraloj kaj dieta fibro.

  

Kelkfoje la leĝo devigas fabrikistojn de manĝaĵoj aldoni plenajn grajnajn ingrediencojn al siaj produktoj por kompensi la dieton kiu estas manka de vitaminoj kaj mineraloj.

Unu el la unuaj homoj en okcidenta socio kiuj rekomendis manĝi plenajn grajnojn anstataŭ prilaboritajn grajnojn estis la brita kuracisto Thomas Allinson.

Eksteraj ligiloj
----------------

Referencoj
----------
En jurordo, la **plenaĝeco** (aŭ **aĝo de majoritato**) estas kondiĉo por determini la plenan agadkapablon de la koncerna persono kiam tiu atingas kronologian aĝon establitan el sia nasko. La koncepto estas motivata en la neceso ke la persono estu akirinta intelektan kaj fizikan maturecon sufiĉe por havi validan volon por fari kelkajn agojn kiujn antaŭe tiu ne povis fari pro siaj mankoj antaŭe menciitaj. 

En granda parto de la mondo la aĝo ekde kiu individuo estas konsiderata tute kapabla estas kutime enhavata inter la 18 kaj la 21 ĉe viroj kaj je 18 jaroj ĉe virinoj. En kelkaj partoj de Afriko la plenaĝeco estas atingita je la 13 jaroj dum en la plej parto de la okcidentaj landoj je la 18 aŭ 21 jaroj.

Kiam persono atingas la plenaĝecon oni supozas, ke tiu havas plenan kapablon agadi, escepte ke ne estu ajna tipo de jura malkapabligo. Ekde tiu plenaĝeco oni akiras respondecojn kaj devojn, sed ankaŭ rajtojn kaj privilegiojn. En demokratia reĝimo, la plenaĝeco havigas al la fizika persono la politikajn rajtojn; tio estas, la rajto elekti kaj esti elektita, tiu de partopreno ene de la ŝtata organizado kiel funkciulo, dungito aŭ rekta aŭ nerekta agento, tiu de dungado kaj tiu de reprezentado alian personon. La aro de tiuj ĉiuj rajtoj estas ofte konata kiel "civitaneco".

La plenaĝeco devas esti malkonfuzenda kun proksimaj konceptoj kiel la aĝo de konsento por seksumado, aĝo por geedziĝi, aĝo por deviga partopreno en la eduksistemo, aĝo por drinki alkoholaĵojn, aĝo por ŝofori, aĝo por voĉdoni, aĝo por fumado, aĝo por vetludado ktp. ĉiu el tiuj povas esti sendependa kaj diferenca aŭ ne disde la plenaĝeco, depende la jurordo de ĉiu ŝtato.

Vidu ankaŭ
----------

* Junula krimeco
* Neplenaĝeco


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 704953
* GND: 4063901-0
* NDL: 00575340
 |
Budhismo emfazas la gravecon de aŭskultado kiel rimedo por kreskigi onian feliĉon
La esprimo "plenatenta meditado" estas la traduko de la anglalingva *mindfulness meditation*. Sed la angla termino mem estas traduko el la Palia termino - sati.

*Mindfulness* estis tradukita al aliaj lingvoj diversmaniere: "pleine conscience", "attention juste" (france), "Achtsamkeit" (germane), "conciencia plena", "atención plena" (hispanlingve), "attenzione sollecita, consapevolezza" (itale), "atenção plena" (portugallingve).

Ĉi tio ne estas trankviliga meditado en la klasika senco, sed procezo de profunda interna kontemplado kaj disvolviĝo de memkonscio. Procezo, kiu permesas al ni ekzameni, kio okazas ĉirkaŭ ni je certa distanco.

En la ciferecepoko, kie nin inundas multaj stimuloj, kiuj konkurencas por nia atento, nia tempo kaj nia atento - la praktiko de aŭskultado kontribuas restarigi koncentriĝon kaj atenton al ni mem kaj nia medio.

Mindfulness
-----------

Jen la (tradukita) difino de "Mindfulness" en la anglalingva Vikipedio:

"Mindfulness (plena atento) estas la psika procezo atenti la internajn kaj eksterajn spertojn kiuj okazas en la nuna momento. Ĝi povas esti disvolvata helpe de la praktiko de meditado kaj de alia trejnado. La termino ‘mindfulness’ estas la traduko de la palia vorto *sati*, kiu estas grava elemento de kelkaj budhismaj tradicioj, rilatante al unu el la ok partoj de la nobla okobla vojo."

En la sama artikolo, kies temo estas "mindfulness", oni asertas, ke la *plena atento povas esti disvolvata* helpe de la praktiko de meditado (kaj de alia trejnado). Aliflanke ekzistas tipo de meditado en kiu la *plena atento estas uzata*.

Fakte parto de la menciita artikolo pritraktas la plenatentan meditadon ("mindfulness meditation"). Estas dirite, ke "la plenatenta meditado povas esti difinita en multaj manieroj", sed ankaŭ estas asertita pli precize la jeno: "Oni praktikas la plenatentan meditadon sidante sur kuseno aŭ sur seĝo, okuloj fermitaj, kruroj krucitaj, dorso rekta. Oni atentegas pri la movado de la abdomeno kiam oni enspiras kaj elspiras, aŭ pri la spiro tra la nazo. Se oni perdas momente la plenan atenton pri la spiro, oni pasive rimarkas, ke onia menso vagis, akceptas tion sen juĝi kaj revenas al plenatenta spirado." .

Vidu ankaŭ
----------

* konscienco
* spirita retiriĝo

* Kategorio Plenatenta meditado en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 568828
* GND: 4297929-8
* LCCN: sh2015000815
* SUDOC: 159519942 184184347, 159519942
* BNF: 16578854c
* BNE: XX5629396
 |
Koordinatoj: 54° 06′ 00″ N 54° 08′ 00″ O﻿ / ﻿54.10000 °N, 54.13333 °O﻿ / 54.10000; 54.13333 (mapo)

**Belebej** (ruse *Белебей*) estas urbo en Baŝkirio en Rusio.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 80405.

La urbo estis fondita en jaro 1715.

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1781.

La interurba telefona kodo estas 34716, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

Diferenco de la loka kaj moskva tempoj estas 2 horoj (en jaro 2005).

La urbo estas ĉe rivero Usenj (Усень).

En jaro 1959 la urbo havis 26.2 mil loĝantojn.

En jaro 2002 la urbo havis 60.9 mil loĝantojn.

Eksteraj ligiloj
----------------

* 
* Arkivigite je 2021-04-22 per la retarkivo Wayback Machine

Flago de Baŝkirio
Administra divido de Baŝkirio

**Ĉefurbo**: Ufa

**Urbaj distriktoj**:
Agidel |
Kumertau |
Meĵgorje |
Neftekamsk |
Oktjabrjskij |
Salavat |
Sibaj |
Sterlitamak |
Ufa 

**Municipaj distriktoj**:
Abzelilova |
Alŝeeva |
Arĥangelska |
Askina |
Aurgaza |
Bajmaka |
Bakala |
Baltaĉeva |
Belebeja |
Belokataja |
Belorecka |
Biĵbuljaka |
Birska |
Blagovara 
Blagoveŝĉenska |
Buzdjaka |
Burajeva |
Burzjana |
Ĉekmaguŝa |
Ĉimŝa |
Davlekanova |
Duvana |
Djurtjulia |
Fjodorovka |
Gafura |
Ĥajbulina |
Janaula |
Jermekejeva |
Iglina |
Iliŝeva |
Iŝimbaja 
Kaltasa |
Karaidela |
Karmaskala |
Kiga |
Krasnokama |
Kugarĉa |
Kuŝnarenkova |
Kujurgaza |
Meleuza |
Meĉetlina |
Miŝkina |
Mijaka |
Nurimanova |
Salavata |
Sterlibaŝeva |
Sterlitamaka |
Ŝarana 
Tatiŝla |
Tujmaza |
Uĉala |
Ufa |
Zianĉura |
Zilaira
**József Dallos** [jOĵef daloŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Dallos József** estis hungara-brita oftalmologo, inventisto.

Memortabulo pri József Dallos
József Dallos  naskiĝis la 7-an de januaro 1905 en Budapeŝto. Li mortis la 27-an de junio 1979 en Londono.

Biografio
---------

József Dallos akiris diplomon en Universitato de Budapeŝto. Post siaj studoj li laboris en la oftalmologia kliniko de Budapeŝto, kie li okupiĝis pri kontaktlensoj. En 1932 li trovis materialon "negocoll", kiu estis konvena por la kontaktlensoj. Li kreis novan metodon, tial la lensoj pli bone aliĝis al la okuloj. En 1934 li ricevis patenton tutmondan pri la novaj lensoj. Li daŭris la esplorojn en Britio ekde 1937. Li establis propran uzinon por produkti lensojn en 1964.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Über Haftgläser und Kontaktschalen* (1933)
* *A „láthatatlan" contact szemüveg* (hungare:1935; angle: 1936)
* *Sattler's Veil* (1946)

Memorigiloj
-----------

* memortabulo en Londono

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto
* Arkivigite je 2015-09-23 per la retarkivo Wayback Machine angle
Arto > Belartoj

---

La **belartoj** estas nocio tradicie aplikata al kampoj de la homa agado, kiun oni konsideras arto en estetika senco, do arto kiu celas ĉefe al beleco. Kontraste al tio la metiartoj, la metioj, servas al praktika celo. Ekzemple ekspoziciita tekruĉo, kiu ne funkcias estas belartaĵo, sed tekruĉo servanta kiel ujo por teo estas metiaĵo.

En klasika Eŭropo, dum la 18-a jarcento, validis la listo de ses belartoj, nome: arkitekturo, skulptarto, pentrado, muziko, gravuro kaj desegnado. Pli modernaj inventaĵoj pretendis je sekvaj lokoj en la listo: fotografio volis esti la *sepa belarto*, kino la *oka belarto*, kaj tiel plu...

Jam siatempe la listo ĉiuokaze malagnoskis multajn artojn, kiuj zorgas pri belo. Certe en orientaziaj landoj oni pli volonte enkalkulus belskribon ol gravuron. Kaj en Eŭropo mem, tiu listo silentis pri artoj rigardataj kiel duarangaj ekzemple teatro, teksarto, meblarto...

Vidu ankaŭ
----------

* Arto
* Estetiko
* Nacia Altlernejo de Belartoj
* Aplikataj artoj
* Ornamaj artoj
* Historio de arto

Bildaro
-------

* La Gioconda, renesanca belartaĵo*La Gioconda*,   
renesanca belartaĵo
* Hope-diamantoHope-diamanto

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Belartoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* 
* *Facultad de Attes* en Nacia Universitato de Kolombio
* Arkivigite je 2004-11-27 per la retarkivo Wayback Machine
* Arkivigite je 2006-02-20 per la retarkivo Wayback Machine
* *Facultad de Arte* en Universitato de Havano]
**Enciso** [enZIso] estas vilaĝo kaj municipo de Rioĥo (norda Hispanio), nome en la sudorienta Komarko de Arnedo, ene de la komarkaro Malsupra Rioĥo, en la orienta triono de la regiono laŭ vertikala divido (orient-okcidente). 

La municipa teritorio de Enciso, en la sudoriento de la regiono.

Geografio
---------

Enciso estas en montara areo en la supra fluejo de la rivero Cidacos ĉe kiu oni konstruis la Akvobaraĵon de Enciso, kiu inundis la loĝlokon Las Ruedas de Enciso. Enciso estas tre aparta loĝloko kiu havas komunikadon laŭ la regiona ŝoseo LR-115, kiu komunikas norde kun Arnedillo kaj Arnedo kaj sudokcidente al la provinco Sorio laŭire de la Akvorezervejo de Enciso. Krome la LR-286 komunikas kun la plej pinta sudoriento de Rioĥo en la valo de la rivero Alhama.

Historio
--------

Preĝejo.
Kastelo.
La loko aperis menciita kiel "Omnes villæ de ambobus cameris, Orticosa, Enciso" en la dokumento Votos de San Millán, atribuitaj al Fernán González en 934, sed nun konsiderataj falsaĵoj de komenco de la 13-a jarcento. En la 13-a jarcento, la kasteloj de Préjano kaj Enciso apartenis al la Ordeno de Kalatrava, de kiu regis ilin Don Vela Ladrón de Guevara.

En la 18-a kaj 19-a jarcentoj estis grava tekstila industrio kun ĝis 6 fabrikoj kaj 29 atelieroj. Meze de la 19-a jarcento tio ruiniĝis pro la konkurenco de la industrio en Katalunio kaj manko de moderna maŝinaro kaj fervojaj konektoj. Ankaŭ la montara brutobredado dekadencis kaj kune la montaraj domaroj.

La rura elmigrado okazis ĝenerale en multaj apudaj loĝlokoj laŭlonge de la 20-a jarcento, kaj estis terura ĉe Enciso, kie oni malaltiĝis el 1 400 en 1877 ĝis nunaj 174. La elmigrado okazis ĉefe en la 1960-aj jaroj. Fakte el sep submunicipaj domaroj nur unu havas konstantajn loĝantojn. Ili estas El Villar, Garranzo, La Escurquilla, Las Ruedas de Enciso (inundita de la Akvorezervejo de Enciso), Navalsaz, Poyales kaj Valdevigas.

Aktualo
-------

La ekonomio estis bazata ĉefe sur la brutobredado, kelkaj lokaj entreprenetoj kaj rura turismo. Kiel somerloko, la loĝantaro pliiĝas iom en someraj tempoj.

Vizitindaĵoj estas la du preĝejoj, la kastelo, krucmonumento, naturaj lokoj, kuŝejoj de iknitoj ktp. Aparta vizito al ruinoj de abandonitaj domaroj.

Bildoj de la domaroj
--------------------

* El Villar.El Villar.
* Garranzo.Garranzo.
* La Escurquilla.La Escurquilla.
* Preĝejo de La Escurquilla.Preĝejo de La Escurquilla.
* Las Ruedas de Enciso (1990, nun detruita kaj inundita).Las Ruedas de Enciso (1990, nun detruita kaj inundita).
* Las Ruedas de Enciso (2005).Las Ruedas de Enciso (2005).
* Navalsaz.Navalsaz.
* Ermitejo de Navalsaz.Ermitejo de Navalsaz.
* Poyales.Poyales.
* Ruinoj de la preĝejo de Poyales.Ruinoj de la preĝejo de Poyales.
* Valdevigas.Valdevigas.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de Rioĥo

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 797120
 |
**József Böhm** [jOĵef bom], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Böhm József** estis hungara-aŭstra violonisto, komponisto, altlerneja instruisto. Lia plena nomo estis en germana lingvoteritorio **Joseph Michael Böhm**.

József Böhm  naskiĝis la 4-an de marto 1795 en Buda aŭ Pest (urbo) (Hungara reĝlando, Habsburga Imperio), li mortis la 28-an de marto 1876 en Vieno (Aŭstrio-Hungario).

Biografio
---------

József Böhm devenis el juda familio. Li ricevis sian muzikan edukadon de sia patro, baldaŭ de en:Pierre Rode. Kiel okjara knabo li faris turneon eksterlande, kie nun situas Pollando kaj venis al Vieno ĉirkaŭ en 1813. Li debutis en Vieno en 1816, poste li turneis en Italio, Germanio kaj Francio. Post sia reveno li estis nomumita en 1819 instruisto de la Konservatorio de Vieno fondita jaron antaŭe. Post 2 jaroj li estis ankaŭ primara violonisto de la kortega orkestro. Ĉirkaŭ en 1827 li retiriĝis de la koncertoj plejparte, li ludis en la intima rondo de amikoj en via propra hejmo. Kiam la konservatorio estis fermita dum la revolucio de 1848, Böhm retiriĝis de sia posteno kiel profesoro pri violono, sed li konservis sian membrecon en la kortega orkestro ĝis 1868. Kelkfoje li komponadis.

Elektitaj disĉiploj
-------------------

* Zsigmond Bachrich
* Gusztáv Böhm
* Jakob Dont
* Heinrich Wilhelm Ernst
* Jenő Hubay
* Joseph Joachim
* Ede Reményi
* Ödön Singer

Fontoj
------

* anglalingva biografio kun bildo
*

Referencoj
----------

1. ↑

Eksteraj ligiloj
----------------

* Senpagaj partituroj de József Böhm en la International Music Score Library Project

* Kategorio József Böhm en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 636797
* GND: 102375119
* LCCN: nb2016005532
* VIAF: 29920234
* ISNI: 0000 0000 7853 2227
* BNF: 14795774g
* MBA: 7ff87082-a937-4c2f-8591-999c429aa18d
* NKC: mzk2010576143
 |
**Erla** [ERla] estas municipo de Hispanio, en la sudorienta parto de la komarko *Cinco Villas* apartenanta al la norda parto de la Provinco Zaragozo (regiono Aragono).

Geografio
---------

Ĝia malgranda municipa teritorio estas en la sudorienta parto de la komarko *Cinco Villas*, ĉe la rivero Arba de Biel kiu foje elbordiĝis. Ĝi limas okcidente kun Ejea de los Caballeros kaj por la cetero kun Luna. En la municipa teritorio estas inkludita la senhomejo Paúles.

La loĝloko Erla (425 msm) estas je 61 km de Zaragozo. Ĝi estas komunikata kun Ejea de los Caballeros okcidente laŭ la ŝoseo A-125 kaj kun Valpalmas nordoriente kaj kun Luna norde kaj kun Sierra de Luna sude.

Historio
--------

Sonorilturo de la preĝejo kaj Tur-pordego *Torre del Señorío*.
La areo estis loĝata de araboj, kiuj lasis la heredon de mudeĥara arkitekturo.

En la 12-a jarcento ĝi estis konkerita de kristanoj por la Regno Aragono.

Jam en la 20-a jarcento, alvenis fervojo nome la konstruado de la fervoja linio de Sádaba al Gallur.

Multaj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento pro rura elmigrado, kaj ankaŭ ĉe Erla: oni malaltiĝis el 1 179 loĝantoj en 1900 ĝis nunaj 360 loĝantoj.

Ekonomio
--------

La loka ekonomio evoluis el la tradiciaj agrikulturo kaj brutobredado al rura turismo. Pro proksimeco al la komarka ĉefurbo, Ejea de los Caballeros, parto de la laboristaro estas dungata tie.

Vidindaĵoj
----------

Inter vizitindaĵoj menciendas jenaj:

* Preĝejo de Sankta Maria.
* Ermitejo *de la Corona* (15-a jarcento), sur la monto *de la Corona*, ĵus restaŭrita.
* Turo *Torre del Señorío*.
* Kastel-palaco de nuna senhomejo Paúles.
* Kastelo Santia.
* Kastelo de Luna.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Zaragozo

Demografio
----------

Demografia evoluo de Erla inter 1842 kaj 2020:


Loĝantara evoluo| 1842 | 1877 | 1887 | 1897 | 1900 | 1910 | 1920 | 1930 | 1940 | 1950 | 1960 | 1970 | 1981 | 1991 | 2001 | 2008 | 2020 | 2022 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 420 | 825 | 834 | 842 | 911 | 931 | 1104 | 1067 | 1179 | 1038 | 916 | 778 | 614 | 547 | 451 | 426 | 341 | 360 |

Referencoj
----------

1. ↑  INE - Instituto Nacional de Estadística de España

Bibliografio
------------

* Ubieto Arteta, Antonio (1981-1989). *Historia de Aragón*. 6 vol. Zaragoza: Anubar.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Erla en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 809013
 |
**József Chudy**  ([jOĵef ĥudi?], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Chudy József**; naskiĝis la 14-an de junio 1753 en Hungara reĝlando en Pozsony (nuntempa Bratislavo en Slovakio), li mortis la 4-an de marto 1813 en Pest (urbo).

Biografio
---------

Pri junaĝo de József Chudy plene mankas informoj. Li estis dirigento en sia naskiĝurbo en la germanlingva teatrejo inter 1785-1787, poste en Buda alterne en la germana kaj hungara teatrejoj. Inter 1790–1794 li estis komponisto de la unua hungara teatra trupo en urbo Pest, kiun László Kelemen (aktoro) gvidis. Post fino de la hungara teatro li denove revenis al la germana teatro. Chudy komponis la unuan hungaran operon (komprenu: muzika teatraĵo), kiu estis prezentita en 1793 kun furora sukceso. Li mem estis ankaŭ la dirigento. Li okupiĝis ankaŭ pri la optika telegrafo. Li kreis ĉenon el domoj kun 10 fenestroj en 1787. Li kreis kodon por la fenestroj (lumaj kaj mallumaj fenestroj). En la fruaj 1790-aj jaroj eĉ la prusa reĝo vidis la inventaĵon, tamen neniu uzo okazis. Li komponis operon pri la inventaĵo: *Der Telegraph oder die Fernschreibmaschine* prezentitajn en 1796 en urboj Buda kaj Pest. Li kreis similan akustikan telegrafon, tie 2 drumoj aŭ 2 sonoriloj faris la kodojn.

Memorigiloj
-----------

Lia unua prezentita opero iĝis tago de la "hungara opero". En 1969 sen muziko ĝi estis prezentita en Szentendre (ĉar la muziknotoj perdiĝis). En 2003 oni komponis pli novan operon laŭ la origina teksto.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 35-a paĝo)
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
**Encinas** [enZInas] estas municipo en la oriento de la provinco Segovio, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la distrikto *Partido Judicial de Sepúlveda*. La loknomo *Encinas* estas komprenebla etimologie kiel anzinoj. 

Encinas en la provinco Segovio.
La preĝejo.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 17,61 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 40 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte 40 el 1991. 

Ĝi distas 70 km de Segovio, provinca ĉefurbo; ĝi limas kun municipoj Navares de Enmedio, Carabias, Fresno de la Fuente, Navares de Ayuso, Aldeonte kaj Grajera.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado. 

Ĝi formis parton de la komarko *Comunidad de Villa y Tierra de Sepúlveda*, ene de la komunumaro *Ochavo de Bercimuel*.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj kaj vitejoj) kaj brutobredado (ŝafoj) kaj rilata komercado. Lastatempe funkciado de servoj plej ekgravis, kune kun piedirado tra naturaj lokoj. De la historia pasinteco restis diversaj vizitindaj vidindaĵoj kiel la preĝejo de Sankta Petro.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Segovio

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 768211
 |
**József Csetényi** [jOĵef ĉetEnji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Csetényi József** estis hungara kemiisto, altlerneja instruisto.

József Csetényi naskiĝis la 1-an de decembro 1932 en Seregélyes, li mortis la 3-an de aprilo 2003 en Veszprém (urbo).

Biografio
---------

József Csetényi maturiĝis en gimnazio en Budapeŝto en 1951, poste li laboris jaron en fabriko. Li akiris diplomon en Kemia Universitato de Veszprém en 1957. Inter 1957 kaj 1993 li estis asistanto, poste lektoro, fine docento en la universitato. Intertempe li doktoriĝis en 1965, kandidatiĝis en 1985. Li pensiuliĝis en 1993. Li fokusiĝis pri la ceramikaĵoj. Li ricevis 3 premiojn inter 1958-1981. Li havis edzinon, kiu naskis du filojn.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Szilikátipari laboratóriumi vizsgálatok* (1962)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto Arkivigite je 2018-12-02 per la retarkivo Wayback Machine

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 671329
 |
La **universala gaskonstanto** *R* (aŭ *R*0) estas la produto de Avogadro-nombro (*NA*) kaj Boltzmann-konstanto (*kB*).

Tio servas por ligi temperaturon, molkvanton kaj energion de la gaso. Tio uzatas en statoegaligo de gasoj.

{\displaystyle R=8,314472(15)\,{\frac {J}{K.mol}}=8,314472(15)\,{\frac {Pa\,.m^{3}}{K.mol}}}
La ĉeferarujo de la pritaksita valoro estas metita en krampoj.

Pli elvolvita formo de ĉi tiu lasta esprimo estas *R* = 8,314 472 J K−1 mol−1 ± 0,000015 J K−1 mol−1.

La individua gaskonstanto **{\displaystyle R\_{s}}**
----------------------------------------------------

La *individua* (aŭ *specifa*) konstanto de gaso, notata {\displaystyle R\_{s}}, estas la *universala gaskonstanto* dividita per la molmaso de la gaso. 

{\displaystyle R\_{\mathrm {s} }={\frac {R}{M}}}
La molmaso de seka aero valoras {\displaystyle M\_{a}} = 28,9644 g/mol = 0,0289644 kg/mol. Tial, la *individua konstanto* de seka aero estas:

{\displaystyle R\_{\mathrm {s,air} }=287{,}058\;\mathrm {J\ kg^{-1}\ K^{-1}} }
Ĵulo J = Neŭtono\*metro = N m , kaj Temperaturo T en Kelvino = °C + 273,15  

 **Kelkaj individuaj gaskonstantoj *R*s :**

| Gaso | SI-unuo  J/kg·K | Molmaso  kg/kmol |
| --- | --- | --- |
| Argono, Ar | 208 | 39,94 |
| Karbon-dioksido, CO2 | 188,9 | 44,01 |
| Karbon-monoksido, CO | 297 | 28,01 |
| Heliumo, He | 2077 | 4,003 |
| Hidrogeno, H2 | 4124 | 2,016 |
| Metano, CH4 | 518,3 | 16,04 |
| Nitrogeno, N2 | 296,8 | 28,02 |
| Oksigeno, O2 | 259,8 | 32 |
| Propano, C3H8 | 189 | 44,09 |
| Sulfur-dioksido, SO2 | 130 | 64,07 |
| aero | 287 | 28,97 |
| akvovaporo | 455 | 18,01 |
|

Vidu ankaŭ
----------

* Gasleĝo
* Fizika konstanto
* Aerdenseco
**Encío** [enZIo] estas loĝloko kaj municipo en la nordoriento de la provinco Burgoso, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la komarko *Comarca del Ebro*.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 18,76 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 43 loĝantojn. Ĝi perdis multajn loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte perdis 24 el 1991. 

Ĝi distas 70 km de Burgoso, provinca ĉefurbo.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado fine de la 9-a jarcento.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj) kaj brutobredado (ŝafoj). Lastatempe plej ekgravis kultura kaj rura turismo, ekzemple piedirado tra naturaj lokoj. Inter vidindaĵoj menciindas la preĝejo kaj la monaĥejo.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Burgoso

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 774668
 |
Akademio de la Hebrea Lingvo
La **Akademio de la Hebrea Lingvo** (hebree הַאֲקָדֶמְיָה לַלָּשׁוֹן הַעִבְרִית, Ha'akademia Lalashón Ha'ivrit), kreita laŭ leĝo de la Kneset de 1953 kiel la supera institucio por la hebrea lingvo, ĝi difinas la normigon de la gramatiko, la ortografio, la reguloj de la transkribado kaj hebreaj interpunkciaj diakritoj, bazitaj sur la historia evoluo de la lingvo.

La Akademio konsistas el 23 membroj, inter ili lingvistoj, profesoroj de judaj studoj kaj bibliaj, kaj ankaŭ fakuloj en aliaj kampoj, poetoj, verkistoj, tradukistoj kaj aliaj.

La decidoj de la Akademio pri lingvistiko, leksiko kaj idiomaĵo estas devigaj por ĉiuj oficialaj instancoj de Israelo.

31° 46′ 20.34″ N 35° 11′ 54.71″ O﻿ / ﻿31.7723167 °N, 35.1985306 °O﻿ / 31.7723167; 35.1985306 (mapo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Akademio de la Hebrea Lingvo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* La Akademio de la Hebrea Lingvo Arkivigite je 2015-08-21 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 398050
* LCCN: n84023783
* VIAF: 124624568
* ISNI: 0000 0001 2107 5499
 |
**Centra** estas la plej granda de la distriktoj de Botswana laŭ areo kaj loĝantaro. Ĝi ampleksas la tradician hejmlandon de la Bamangwato nacio. Kelkaj de la plej politike konektita Batswana venis de la Centra Distrikto, inkluzive eksan Prezidanton Sir Seretse Khama, eksa Prezidanto Festus Mogae kaj eksa Prezidanto Lt. Ĝenerala Seretse Ian Khama. La distrikto randiras la Botswanan distriktoj de Chobe en la norda, Norda-Okcidento en la nordokcidenta, Ghanzi en la okcidenta, Kweneng en sudokcidenta, Kgatleng en la suda kaj Norda-Oriento en la nordorienta, tiel kiel Zimbabwe ankaŭ en la nordorienta (Matabeleland Nordo kaj Matabeleland Sudaj Provincoj) kaj Sud-Afriko en la sudorienta (Limpopo Provinco).

Laŭ censo de 2011, la totala loĝantaro de la distrikto estis 576 064 komparita al 501 381 en 2001. La kreskiga indico de loĝantaro dum la jardeko estis 1.40. La loĝantaro en la distrikto estis 28.45 por cendo de la totala loĝantaro en la lando. Ĉefaj loĝantaraj centroj en Centra inkluzivas Palapye kaj Serowe, du el plej grandaj tradiciaj vilaĝoj de Afriko.

La distrikto estas administrita de distrikta administro kaj distrikta konsilio kiu estas priresponda por loka administro. La totala nombro de laboristoj konsistigis 186,943 kun 95,717 viroj kaj 91,221 virinoj, kun plimulta laboranta en transportado kaj komunikada sektoro.

Wildlife ĉirkaŭ Boteti rivero
Elaera vido de Boteti rivero

* Kategorio Distrikto Centra (Bocvano) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Amroha,** hindie **अमरोहा** estas urbego en norda Barato, en norda parto de subŝtato Utar-Pradeŝo, en la samnoma distrikto, kie ĝi estas ties sidejo. La loknomo venis el la Sanskrito kun la signifo mangarbaro.

Vojo en Amroha

Demografio
----------

En 2011 loĝantoj de Amroha havis 198 471 kun legopovo 62%, kiu estas pli malalta, ol la landa averaĝo.

Geografio
---------

Amroha kuŝas sur ebenaĵo sur averaĝa alteco de 210 m super la marnivelo. Moradabad troviĝas 29, Sambal 37, Biĝnor 63, Hapur 70, Mirat 76, Bulandŝahr 80, Khurĝa 94, Aligarh 118, Kasganĝ 122, tutlanda ĉefurbo Delhio 126, Agra 197, Kanpur 320, subŝtata ĉefurbo Laknaŭo 333, Kolkata 1215, Mumbajo 1244 kilometrojn (aere) .

Historio
--------

Onidire Amroha estis establita ĉirkaŭ tri mil antaŭ Kristo. La unua mencio okazis en 676 post Kristo. Ekde tiam pluraj dinastioj regis tie. En 1921 trajnakcidento okazis, dum 42 pasaĝeroj mortis. La urbego estas sidejo de nove fondita distrikto ekde 1997, pli frue la areo apartenis al Moradabad.

Ekonomio
--------

Amroha estas konata pro ĝia produktado de mangofruktoj. En la urbego estas granda merkato pri mangoj, krome oni okupiĝas pri sukerrafinadoj, teksadoj kaj ceramikaĵoj.

Moskeo en Amroha

Religioj
--------

Amroha estas plejparte islama kun preskaŭ 74%, la hinduismo estas 25,5%, fine ekzistas iomete aliaj religioj.

Lingvoj
-------

La oficialaj lingvoj estas la hindia kaj urdua.

Eduko
-----

En Amroha universitato kaj altlernejoj funkcias.

Stacidomo de Amroha

Trafiko
-------

Amroha havas trairan fervojan linion inter Moradabad kaj Hapur. 3 ĉefvojoj kaj 2 flankovojoj kuras al la urbego. La plej proksima flughaveno funkcias en Delhio.

Klimato
-------

En Amroha jare pluvas ĉirkaŭ 1100 mm precipe dum la musonoj. La temperaturo varias somere inter 32-45 °C, vintre 1-29 °C.

Infana marŝo per kameloj en Amroha

Vidindaĵoj
----------

* pluraj preĝejoj, precipe moskeoj kun madrasoj
* fortikaĵo, kelkloke la muroj restis kun sola restinta pordego (1652)

Fontoj
------

* WikiTrans
* brita enciklopedio


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Barato |
**Julius WEIZSÄCKER** (naskiĝinta la 13-an de februaro 1828 en Öhringen, mortinta la 3-an de septembro 1889 en Bad Kissingen) estis germana teologo kaj historiisto. Lia frato estis Carl Heinrich von Weizsäcker.

Vivo
----

Weizsäcker studis teologion kaj iĝis vikario; sed en Berlino en 1851 li ekokupiĝis pri historiaj studoj, iris Parizon kaj habilitiĝis en Tübingen. En 1860 li vokitis al Munkeno por eldoni sub la gvidado de Heinrich von Sybel la verkegon »Deutsche Reichstagsakte« (aktoj de Reichstag). En 1864 li iĝis profesoro pri historio en Erlangen, en 1867 en Tübingen, en 1872 en Strasburgo, en 1876 en Göttingen kaj en 1881 en Berlino, kie li krome membris ĉe la Akademio.

Verkoj (elekto)
---------------

Weizsäcker verkis plurajn skribitaĵojn pri la Falsa dekretaro; »Der Pfalzgraf als Richter über den König« (Göttingen 1886) kaj eldonis el la reichstag-aktoj la volumojn Band 1–3: »Reichstagsakten unter König Wenzel, 1376 bis 1400« (Munkeno 1867–77) kaj volumojn 4–6: »unter König Ruprecht, 1400–1410« (Gotha 1882-1888).

Fonto
-----

* *Meyers Großes Konversations-Lexikon*, vol 20. Leipzig 1909, p. 507, kio legeblas tie ĉi interrete.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 670625
* GND: 117308048
* LCCN: nb2011030186
* VIAF: 3245275
* ISNI: 0000 0000 6139 6839
* SUDOC: 189970464
* NKC: mub20201073739
 |
**Mikołaj ZIELEŃSKI** (ĉ.1550- ĉ.1616) estis pola komponisto kaj orgenisto.

Ne multe pli sciatas pri lia privata vivo ol tio, ke li estis dungita de la kortego de Wojciech Baranowski kiel orgenisto kaj komponisto kaj vivis dum la ŝanĝo de la 16-a al la 17-a jarcento.

Li studis italan muzikon (ne endis fari ĝin en Italio) kaj havis postenon kiel kapelmajstro kaj orgenisto en *kastelo Łowicz*.

Tiutempe estis pluraj italaj muzikistoj en Pollando (ekz. Luca Marenzio kaj Marco Scacchi), kiuj probable influis lian komponadan arton.

En tempo de milito kaj forbruligitaj arĥivoj estas kvazaŭ miraklo, ke supervivis kolekto *offertoria et communiones* (presita en Venecio 1611), kiu verŝajne enhavas grandan parton de la verkaro de Zieleński.

Mikołaj Zieleński estas grava figuro en pola renesanca muziko, samkiel Marcin Mielczewski.
Li estas agnoskata inter la plej geniaj polaj komponistoj, kune kun Wacław z Szamotuł kaj Fryderyk Chopin.

Eksteraj ligiloj
----------------

* MAGNIFICAT Arkivigite je 2007-03-11 per la retarkivo Wayback Machine MIDI-datumo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 38496
* GND: 134633725
* LCCN: n85112799
* VIAF: 39570485
* ISNI: 0000 0001 1625 2112
* SUDOC: 15805704X
* BNF: 139784238
* MBA: c1e0fa2b-6271-4a1a-8c3d-445e7f461e66
* NKC: xx0034745
 |
**Grisel** [griSEL] estas municipo de Hispanio, en la centra parto de la komarko *Tarazona y el Moncayo* kies ĉefurbo estas Tarazona, en la okcidento de la Provinco Zaragozo (regiono Aragono).

Geografio
---------

Panoramo kaj Tarazona fone.
Grisel estas municipa teritorio en la centra parto de la komarko *Tarazona y el Moncayo*, kie ĝi okupas malgrandan teritorion sude de tiu multe pli granda de Tarazona.

La loĝloko Grisel mem estas je 80 km nordokcidente de Zaragozo, provinca kaj regiona ĉefurbo, je 5 km de Tarazona, komarka ĉefurbo. Ĝi estas sur 625 msm, alirebla nur el Tarazona.

Historio
--------

La kastelo.
Tipa pintokabano.
La araboj okupis la lokon dum jarcentoj. La konkero de Tarazona fare de Alfonso la 1-a en 1119 sugestas, ke plej verŝajne ankaŭ Los Fayos estis konkerita de kristanoj samjare. La loĝantaro post la kristana konkero restis grandparte de mudeĥaroj kaj poste de moriskoj, kies forpelo rezultos en enorma demografia kaj ekonomia krizo. En 1610 la islamdevena loĝantaro estis definitive forpelita, kio rezultis en la forigo de centoj da moriskoj el la valo, nome ekonomia kaj demografia krizo, kaj ĝi ne rekuperiĝis de tio ĝis la 18-a aŭ 19-a jarcentoj. Grisel demografie kreskiĝis nur ekde la dua duono de la 19-a jarcento, sed poste tamen preskaŭ ĉiuj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento, kaj ankaŭ en Grisel oni malaltiĝis ĝis nunaj 82 loĝantoj.

Ekonomio
--------

Tradicia bazo de ekonomio estis agrikulturo (olivarboj, migdalarboj, fruktoĝardenoj kaj cerealoj) brutobredado (ŝafoj), kaj sekva nutrindustrio (vino, oleo), krom ekstera dungado. Nune gravas ankaŭ natura, kultura kaj rura turismo. Estas ventogeneratoroj kaj rearbarigo.

Inter vidindaĵoj menciindas la mudeĥarstila preĝejo de la 16-a jarcento; kastelo; ermitejo de Samangos; ŝtonaj pintokabanoj; kaj kalkoŝtona abismo Puto de Aines.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Zaragozo

Referencoj
----------

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Grisel en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 807547
* LCCN: n94019406
* VIAF: 123307377
 |
**Concèze** estas franca komunumo lokita en la departemento Corrèze kaj en la regiono Limoĝio. Ĝi havis 403 loĝantojn laŭ censo plenumita en 2004.

Geografio
---------

Concèze etendiĝas sur 13,44 km², kaj havis 403 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas 30 homoj po kvadrata kilometro. La vilaĝo situas en Corrèze, kiu estas kampara, maldense loĝata franca departemento en la nordokcidenta parto de la Centra Masivo.

La komunumo troviĝas en la geografia baseno de Brive-la-Gaillarde, en la sudokcidenta parto de la departemento.

Historio
--------

La departemento Corrèze estis oficiale kreita la 4-an de marto 1790 dum la franca revolucio. Concèze antaŭe apartenis al la reĝa provinco Limoĝio.

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la komunumo S-ro Jean Decay, kiu do fariĝis la loka urbestro.

Administrado
------------

Concèze apartenas al la kantono de Juillac, kies ĉefurbo estas Juillac. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Brive-la-Gaillarde, unu el la tri arondismentoj de la departemento Corrèze.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Corrèze
* Kantono de Juillac

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de Concèze
Manfaritaj grisinoj
La **grisino**  aŭ **torina panbastoneto** (*grissino* en itala lingvo) estas fama panbastoneto ne nur en Italio sed ankaŭ internacie.

Etimologio
----------

La nomo "grissino" (*ghërsin* en piemonta lingvo) venas de la vorto el piemonta lingvo *ghërsa*, kiu signifas longan panon.

Historio
--------

Panelo kiu rememorigas la inventaĵon en Lanzo Torinese.
Ĝi estis kreita en la jaro 1679, kiam la kortega panisto Antonio Brunero, laŭ indikoj de la kuracisto Teobaldo Peccio de Lanzo Torinese, inventis tiun manĝaĵon por nutri la estontan reĝon Viktoro Amadeo la 2-a de Savojo, kiu malbone digestis la molaĵon de pano.

La sukceso de tiu panbastoneto iĝis rapida ĉar ĝi estis pli digestebla kaj pli longe konservebla. Eĉ Napoleono Bonaparto tre ŝatis ĝin, tiel ke li kreis regulan linion de transporto de Torino al Parizo, ĉefe por importi tiujn grisinojn, nomita de li en franca lingvo *les petits bâtons de Turin*.

Ingrediencoj
------------

Estas kiel normala pano, nur ke pro la longa kaj maldika formo la pano dum kuirado iĝas komplete kiel krusto, do fine sen molaĵo de pano, kaj pli komforte digestebla. La ingrediencoj estas faruno, akvo, gisto kaj salo. Nuntempe oni aldonas aliajn ingrediencojn, ekzemple lakto anstataŭ akvo, olivoleo, aromoj, ktp.

Tipologio
---------

La formo de antikvaj grisinoj estas nomita *robatà*, kiu signifas en piemonta lingvo "faligita" aŭ "ruliĝita" de longeco inter 40 kaj 80 cm. La alia formo pli aktuala estas la "grissino stirato". Ĝi estas farita laŭ etendado de la ekstremaĵoj. Tiu metodo faciligis la industrian fabrikadon. Nun ekzistas grisinoj kun origano, sezamo, kumino, ktp.).

Referencoj
----------

1. ↑   Laù vortaro Itala-Esperanto 1996 de Federazione Esperantista Italiana

* Kategorio Grisino en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 736581
 |
**Belegiŝ,** serbe **Белегиш,** aŭ **Belegiš** estas granda vilaĝo en Serbio, en aŭtonomio Vojevodio, en distrikto Srem (regiono), en municipo de Stara Pazova.

Loko de la municipo en Serbio

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 44  km²
* Koordinatoj: 45°01′11″N 20°20'05″E
* Supermara alteco: 86 m
* Loĝantaro: 3116 en 2002
* Poŝtkodo: 22306
* Telefonprefikso: 22
* Aŭtokodo: ST

Geografio
---------

Belegiŝ situas laŭ dekstra bordo de Danubo, laŭ traira flankovojo.

Mapo pri municipo Ruma
Ortodoksa preĝejo de Belegiŝ

Historio
--------

En la 16-a jarcento 23 familioj fondis vilaĝon. Ĝis Traktato de Trianon la loko havis laŭvice hungaran, turkan kaj aŭstrian-hungaran kontrolojn, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio, fine al Serbio ĝi apartenis. En 2002 loĝis en Belegiŝ 2910 serboj (93 %), 100 ciganoj, 14 slovakoj, 10 kroatoj kaj aliaj.

Vidindaĵoj
----------

* ortodoksa preĝejo de 1927

Vidu ankaŭ
----------

* Strukturo de Vojvodino

Fontoj
------

* Hungara Vikipedio
* Mapo pri Belegiŝ

Centro de Belegiŝ

* Kategorio Belegiŝ en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Grisén** [griSEN] estas municipo de Hispanio, en la suda parto de la komarko *Ribera Alta del Ebro* kies ĉefurbo estas Alagón, en la nordocentro de la Provinco Zaragozo (regiono Aragono).

Geografio
---------

Grisén estas municipa teritorio en la suda parto de la komarko *Ribera Alta del Ebro*, kie ĝi okupas teritorion oriente de Pedrola kaj sude de Figueruelas, sude de meandroj de la rivero Ebro, sur la suda (dekstra) bordo, kaj sur la maldekstra bordo de la rivero Jalón. La rivero Ebro suferas fortan osciladon inter malaltaj kaj altaj niveloj kiam okazas pluvsezono foje koincide kun degelado; tio rezultas en inundoj.

La loĝloko Grisén mem estas je 30 km nordokcidente de Zaragozo, provinca kaj regiona ĉefurbo. Ĝi estas sur 249 msm ĉe la rivero Ebro. La loĝloko estas sude de la Aŭtovojo *Vasco-Aragonesa* (AP-68) kaj la Aŭtoŝoseo *Autovía del Ebro* (A-68) kiu konektas inter tute apuda Alagón oriente, Gallur nordokcidente kaj Utebo sudoriente.

Historio
--------

La araboj lasis irigacian reton. La konkero de Zaragoza fare de Alfonso la 1-a en 1119 ebligis, ke ankaŭ tiu loko estis konkerita de kristanoj ĉirkaŭ tiu jaro. Post la konkero la plej granda parto de loĝantaro estis mudeĥaroj kaj poste moriskoj, kiuj estis forpelitaj el 1610.

Grisén demografie kreskiĝis precipe ekde la dua duono de la 19-a jarcento, ĉefe pro la epidemio de filoksero en Francio, fekundeco de la valo kaj instalo de industrio. Sed poste tamen multaj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento, kaj ankaŭ en Grisén oni malaltiĝis el 723 loĝantoj en 1950 ĝis 470 loĝantoj en 2001, sed en la 21-a jarcento pro altiro de alilokaj almigrantoj, bona ekonomio, kaj proksimeco de la grandurbo Zaragozo, por kiu ĝi utilas kiel dormurbo, oni plialtiĝis ĝis nunaj 623 loĝantoj.

Ekonomio
--------

Tradicia bazo de ekonomio estis agrikulturo (ĉefe de irigacio) brutobredado (ŝafoj, bovoj, porkoj), kaj sekva nutrindustrio (ĉefe vino), krom ekstera dungado. Nune gravas ankaŭ natura, kultura kaj rura turismo. Granda parto de la laboristaro laboras en industrio, ĉefe kiel salajruloj, kaj precipe en Opel España en apuda Figueruelas. En Grisén estas fervoja stacio.

Inter vidindaĵoj menciindas la preĝejo de Sankta Marteno, la ermitejo de Sankta Mikaelo, la muregoj (18-a jarcento, sur kiuj nun iras la Imperia Kanalo de Aragono), la trajnstacio (1863), kaj naturaj lokoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Zaragozo

Referencoj
----------

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Grisén en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 808065
* VIAF: 316735935
 |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Belega sito** |
| --- |
|  |
| 
 |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Paseroformaj *Passeriformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Sitedoj *Sittidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Sito* *Sitta* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***Belega sito*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Sitta formosa****(Blyth,1843) |
|
|
|
| Konserva statuso |
| **Konserva statuso: Vundebla** |
|
|  |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Belega sito  |

 |
| v • d • r |

La **belega sito** estas eta paseroforma birdo. Ĝi apartenas al sita genro. Simile kiel aliaj membroj de sitedoj (krom roka sito kaj persia sito) ĝi loĝas en arbaraj aŭ arbar-similaj areoj.

Disvastiĝo
----------

Ĝi estas unu el la plej raraj sitoj sur la tero. Ĝi loĝas en nordorienta Barato kaj najbaraj regionoj, kun kuriozaj observaĵoj trans Tajlando, kie povus esti vintra vizitanto aŭ loĝanto aŭ surloke en suda Ĉinio kaj norda Sudorienta Azio.

Aspekto
-------

Ilustraĵo de Sitta formosa prezentanta la ĉefajn morfologiajn trajtojn
Ilustraĵo de Sitta formosa, fare de John Gould kaj HC Richter
Tiu orientalisa specio estas granda sito, nigreca supre kun blankeca kaj blueca strekado. La supra dorso, ŝultroj, pugo kaj flankoj estas tre markitaj brilblue. La subo estas paloranĝa iom bruneca, kvankam la vizaĝo estas iom pli pala. En flugo, blanka makulo kontrastas kun la malhela subflugilaĵo. Seksoj estas similaj, kiel ankaŭ birdidoj. Kiel ĉe aliaj sitoj, ankaŭ tiu ĉi montras nigran traokulan strion kaj supre pli helan superokulan strion samkoloran kun la vizaĝo.

Nutrado
-------

Ĝi esplorserĉas insektojn sur altaj arboj en densa arbaro.

Stato de protektado
-------------------

Tiu rara specio ĉiam estas malfavore influata per elhakado de arbaroj (senarbarigo). Ĝia rareco, malaperanta vivmedio, kutimoj kaj la politika kaj geografia nealirebleco de ĝia teritorio kauzas, ke tiu specio estas malgrande konata. Krome ĝi estas minacata pro perdo de vivejo kaj la specio estas konsiderata kiel vundebla, kio estas la unua ŝtupo en la specioj minacataj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* ruĝa listo de IUCN (angle) Arkivigite je 2008-06-26 per la retarkivo Wayback Machine.

Libroj
------

* Tits, Nuthatches and Treecreepers, Harrap and Quinn, (angle) ISBN 0-7136-3964-4
* The Nuthatches, Erik Matthysen, Academic Presss 1998, (angle) ISBN 0-85661-101-8

Vidu ankaŭ
----------

* Nordorient-barataj kaj birmaj pinaroj


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Birdoj |
**Balázs Dzsudzsák** [balAĵ ĝuĝAk], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Dzsudzsák Balázs** estas hungara futbalisto.

Balázs Dzsudzsák naskiĝis la 23-an de decembro 1986 en Debrecen.

Biografio
---------

Balázs Dzsudzsák estis edukita en Nyírlugos, kie li komencis futbali en la junulara teamo en 2000, inter 2001-2004 en Debrecen. Pli poste li apartenis al la plenkreska teamo 48-foje kun 14 goloj, poste li futbalis eksterlande (PSV Eindhoven (2008-2011) 114-foje kun 44 goloj, pluraj rusaj kaj arabaj teamoj (2011-2020)), poste li revenis al teamo de Debrecen. Li estis ankaŭ membro de la nacia hungara teamo ekde 2007 108-foje kun 21 goloj.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingvaj datenoj kun foto
* hungarlingvaj datenoj kun foto

Referencoj
----------

1. ↑

Balázs Dzsudzsák en 2012

* Kategorio Balázs Dzsudzsák en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 798161
 |


* Portalo pri Biografio
**Kouffo** aŭ **Couffo** estas unu el la dek du departementoj de Benino. Kouffo randiras la landon de Togo kaj la departementoj de Mono, Zou kaj Atlantique. Ekde 2008, la ĉefurbo de la departemento estis Aplahoué. La departemento de Kouffo estis kreita en 1999 kiam ĝi estis fendita de de Mono Departemento.

Laŭ censo de 2013, la totala loĝantaro de la departemento estis 745 328, kun 348 574 viroj kaj 396 754 virinoj. La totala urba loĝantaro estis 27.80%. La totala labora forto en la departemento estis 208 974, de kiu 52.60% estis virinoj. La proporcio de familioj kun neniu nivelo de edukado estis 68.60%.

Loĝlokoj
--------

Aplahoué estas la departementa ĉefurbo; aliaj gravaj kolonioj inkluzivas Djakotomey, Dogbo-Tota, Klouékanmè, Lalo kaj Toviklin.

Administracia divido
--------------------

Dosiero:-Kouffo communes.pngDistriktoj de Kouffo
Kouffo estas sudividita en ses communes, ĉiu centrita ĉe unu el la ĉefaj urboj: Aplahoué, Djakotomey, Klouékanmè, Lalo, Toviklin kaj Dogbo-Tota.

* Kategorio Departemento Kouffo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 792041
 |
*Ne miskomprenu kun Beled!*

**Beleg** estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono **Suda** Transdanubio, en departemento Somogy, en subregiono de Nagyatád.

Bazaj informoj
--------------

* Koordinatoj de tutmonda loktrova sistemo: 46.3149/17.4117
* Areo: 18 km²
* Loĝantaro: 700
* Poŝtkodo: 7543
* Telefonprefikso: 82

Situo
-----

La vilaĝo situas sur tre mildaj deklivoj, laŭ traira flankovojo, laŭ fervojo Dombóvár-Gyékényes. Nagyatád troviĝas 13, Kadarkút 22 km-ojn.

Historio
--------

Antaŭ la hungaroj romianoj vivis tie. La unua mencio devenis el 1493 en formo *"Belek"*. Post la mezepoko la turkoj faris senhoma la vilaĝon. La refondiĝo okazis en 1703. En 1872 la fervojaj reloj atingis la komunumon. En 1886 incendio okazis. En 1945 oni disdonis parcelojn al la malriĉaj vilaĝanoj el la grandbieno. Dum la socialismo kolĥozo funkciis. Vilaĝservoj estas kuracejo, etapoteko, lernejo, poŝto, 2 vendejoj, drinkejo.

Vidindaĵoj
----------

* romkatolika preĝejo omaĝe al Dipatrino de Hungaroj, el iama kapelo de 1948 trakonstruiĝis en 1992
* kalvinana baroka preĝejo de 1772

Fontoj
------

* hungara Vikipedio
* Földrajzi Világatlasz, Budapest, 1992
* w.iranymagyarorszag.hu
* w.nagyvofely.hu
* w.gyaloglo.hu
* w.somogy.hu

* Kategorio Beleg en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)