recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Oberpetersdorf,** hungare **Felsőpéterfa** [felŝOpEterfa], kroate **Gornji Peterštof** estas vilaĝeto en Aŭstrio, en federala ŝtato Burgenlando, en distrikto de Oberpullendorf, en municipo de Kobersdorf. La loknomo signifas en ĉiuj lingvoj: supra-Petro-vilaĝo.

Situo
-----

Oberpetersdorf troviĝas laŭ traira flankovojo, ĉefvojo S31 preteriras.

Historio
--------

La unua mencio pri la vilaĝo devenis latine el 1222 en formo *"villa Petri"*. Grafoj Nagymartoni aĉetis la kamparon en 1302. Tiam la vilaĝo nomiĝis *"Peturnymiti"*. Ekde la 17-a jarcento la vilaĝo apartenis al familio Esterházy. La komunumo famiĝis pri potistoj. En 1910 vivis tie 436 homoj (plejparte germanoj). Ĝis Traktato de Trianon Felsőpéterfa apartenis al Hungara reĝlando, al Sopron (reĝa departemento), poste al Aŭstrio, inter 1938-1945 al Germanio.

Vidindaĵo
---------

* romkatolika preĝejo omaĝe al Johano Baptisto proksimume de 1200

Fontoj
------

* hungara Vikipedio
* 

* Kategorio Oberpetersdorf en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Okcidenta Patrinmontaro** aŭ **Okcidenta Sierra Madre** aŭ tute en hispana **Sierra Madre Occidental**, estas montara sistemo en okcidenta Meksiko. La teritorio etendas el sudo de la bordo inter Sonoro kaj Arizono sudorienten tra orienta Sonoro, okcidenta Ĉiuaŭo, Sinaloo, Durango, Zakateko, Najarito, Ĥalisko, Agvaskaljento al Gvanaĥŭato, kie ĝi kuniĝas al Suda Patrinmontaro kaj al Sierra Nevada (Transversa Vulkana Akso) de centra Meksiko. Tiuj montoĉenoj estas ĝenerale konsiderataj kiel parto de multe pli granda Amerika kordilero. *Sierra Madre*  signifas en la hispana *Patrina teritorio*, *Patrina montoteritorio* aŭ *Patrina montoĉeno*. La plej alta punkto estas probable Cerro Mohinora en Tarahumara-Montaro, situa je koordinatoj 25° 57′ N 107° 03′ U﻿ / ﻿25.950 °N, 107.050 °U﻿ / 25.950; -107.050 (mapo).

Ekologio
--------

La okcident-patrinmontaraj pinaroj-kverkaroj, parto de la natura areo de la madreaj pinaroj-kverkaroj, troviĝas je altitudoj inter 1 500 kaj 3 000 m tra la montaro. Tiu ekoregiono estas sciata por sia alta biodiverseco kaj granda nombro de endemiaj specioj. La Sonora-Dezerto situas en la nordokcidentaj montetaj piedoj de la montaro inter 1 000 kaj 2 000 metroj. La Ĉiuaŭa Dezerto troviĝas nordoriente kaj oriente, la centr-altebenaĵaj kserofitaroj kaj centra-meksikaj kserofitaroj al sudoriento, kaj la sinaloaj sekaj arbaroj al okcidento kaj sudokcidento.

Loĝantaro
---------

La montaro gastigas plurajn indiĝenajn popolojn parlante jut-aztekan lingvaron, inkluzive la tarahumara'n en la centra parto de la montaro, la akaŝeojn, kaj la huiĉolojn en la suda parto.

Referencoj
----------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Mezameriko |
| Portala ikono | Portalo pri Geografio |

1. ↑  angle  Sierra Madre Occidental pine-oak forests (NA0302). *WWF Full Reports*. World Wide Fund for Nature. Alirita 2010-10-10.
2. ↑  angle  Sonoran desert (NA1310). *WWF Full Reports*. World Wide Fund for Nature. Alirita 2010-10-10.
Rama Setu separanta la Palkan Golfon el la Golfo de Mannar.
Golfo de Mannar.
La **Palka Markolo** (tamile பாக்கு நீரிணை) estas markolo inter Tamilnado (Barato) kaj la Jaffna Distrikto de la Norda Provinco de la landinsulo Srilanko. Ĝi konektas la akvojn de la Golfo de Bengalo en la nordoriento kun la Palka Golfo en la sudokcidento. Kun minimuma profundo de malpli ol 9.1 m, ĝi estas 64 ĝis 137 km larĝa kaj 85 mejlojn longa. Kelkaj riveroj fluas en ĝin, kiel la Vaigai de Tamilnado. La markolo estas nomita laŭ Robert Palk, kiu estis guberniestro de Madraso (1755–1763) dum la periodo de la regado de la Brita Orienthinda Kompanio.

La unika trajto ĉe la Palka Markolo estas la ondoj ĉirkaŭ ĝi, tiuj de la nordo kaj tiuj de la sudo estas tre kontrastaj. Norde, la ondoj de la Golfo de Bengalo estas ĉefe grandaj ventondoj dum tiuj de la sudo, en la Palka Golfo estas ĉefe marondoj. Spite esti mardominata areo, la grava ondalto estas en la regionoj de la Palka Golfo relative malalta. La averaĝa grava ondalto en la Palka Golfo, ĉe Rama Setu estas ĉirkaŭ 0.5 m.

10° 00′ N 79° 45′ O﻿ / ﻿10.000 °N, 79.750 °O﻿ / 10.000; 79.750 (mapo)Koordinatoj: 10° 00′ N 79° 45′ O﻿ / ﻿10.000 °N, 79.750 °O﻿ / 10.000; 79.750 (mapo)

Notoj
-----

1. ↑  Map of Sri Lanka with Palk Strait and Palk Bay
2. ↑  Palk Bay, Sea Seek.
3. ↑  Palk Strait, Encyclopedia britannica.
4. ↑  Kumar, Sanil (2017-08-09). *Observation on dominance of swells over wind-seas in the coastal waters of Gulf of Mannar, India*. doi:10.5194/os-2017-16-ac1.
5. ↑   (October 2019) "Wind-wave measurements and modelling in the shallow semi-enclosed Palk Bay", *Ocean Engineering* **189**, p. 106401. doi:10.1016/j.oceaneng.2019.106401.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Palka Markolo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Fot-eseo pri Palka Markolo.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 699586
* GND: 4645525-5
* VIAF: 235679351
 |
Geografio de Okcidenta Pakistano.
**Okcidenta Pakistano** (en urdua: مغربی پاکستان‬‎, Mag̱ẖribī Pākistān IPA: [məɣrɪbiː pɑːkɪst̪ɑːn]; en bengala: পশ্চিম পাকিস্তান, Pôśchim Pākistān) estis unu el la du eksklavoj kreitaj je la formo de la moderna Ŝtato Pakistano post la Dispartigo de Hindio de 1947.

Post akiri sendependecon el Granda Britio en 1947, la ŝtato Pakistano estis fizike separata en du eksklavoj, kaj la okcidenta kaj la orienta partoj estis separitaj unu el la alia pere de la teritorio de la Respubliko Barato. La okcidenta parto de Pakistano enhavis tri guberniajn provincojn (Ĥajber-Paŝtulando, Okcidenta Panĝabo kaj Sindo), unu ĉefkomisiistan provincon (Norda Baluĉistano), kaj la Baluĉistana Ŝtatunion kun kelkaj aliaj sendependaj princlandoj (ĉefe Bahavalpur, Ĉitral, Dir, Hunza, Ĥairpur kaj Sŭat), la Federacian Ĉefurban Teritorion ĉirkaŭ Karaĉi, kaj la tribajn areojn. La orienta parto de la nova ŝtato – Orienta Pakistano – formis unusolan provincon Orienta Bengalio (inklude la iaman Asaman distrikton Silheto).

Okcidenta Pakistano estis politike dominanta spite la fakton ke Orienta Pakistano havis ĉirkaŭ duonon de la loĝantaro kaj disproporcie multe pli malgrandan nombron de sidlokoj en la Konstitucifara Asembleo. Tiu malegaleco de la du pakistanoj kaj la geografia distanco inter la du areoj ŝajne estis la tialo por prokrasto de la adoptado de nova konstitucio. Por malpliigi la diferencojn inter la du regionoj, la registaro decidis reorganizi la landon en du distingaj provincoj laŭ la politiko Unu Unuo anoncita de la ĉefministro Ĉaŭdri Muhammad Ali la 22an de Novembro 1954.

En 1970, la Prezidento nome la Generalo Ĝahĝa Ĥan aprobis serion de teritoriaj, konstituciaj kaj militistaj reformoj. Tiuj establis la provincajn asembleojn, ŝtatan parlamenton, kaj la nunajn provizorajn limojn de la kvar provincoj de Pakistano. La 1an de Julio 1970, Okcidenta Pakistano estis nuligita kaj renomita simple "Pakistano" laŭ la Leĝa Kadrordo No. 1970, kiu nuligis la koncepton "Unu Unuo" kaj forigis la terminon "Okcidenta", simple establante la landon kiel **Pakistano**. Tiu ordo ne havis efikon en Orienta Pakistano, kiu retenis la geografian nomon establitan en 1955. La venontjara enlanda milito, tamen, rezultis en la disigo de Orienta Pakistano kiel la nova lando kaj ŝtato Bangladeŝo.

Vidu ankaŭ
----------

* Dispartigo de Hindio
* Orienta Pakistano

Notoj
-----

1. ↑   Story of Pakistan. "West Pakistan Established as One Unit [1955]". Story of Pakistan (Note: One Unit continued until General Yahya Khan dissolved it on July 1, 1970). Story of Pakistan, West Pakistan.  Alirita la 9an de februaro 2018.
2. ↑  Story of Pakistan. "West Pakistan Established as One Unit [1955]".
3. ↑  Story of Pakistan. "West Pakistan Established as One Unit [1955]".
4. ↑  Story of Pakistan. "West Pakistan Established as One Unit [1955]".

* Kategorio Okcidenta Pakistano en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Obersalzberg** estas montoparto ĉe Berchtesgaden, famiĝinta kiel loĝloko, ripozloko de Adolf Hitler. Ĝi servis ofte kiel renkontiĝejo de la naziaj gvidantoj, Hitler kaj alilandaj gvidantoj. 

Nomdonanto de la loko estas la salminejo Berchtesgaden. Ĝi estas uzata ekde la 19-a jarcento turisme. Gravis tie la pensiono Moritz por la turismo, kiu servis kile ripozloko por Hitler ekde 1923 kaj kiu estis trakonstruita post 1933 al rezervita, protektita loko de la „Führer". Ĝi estis en 1945 detruita.

Anstataŭ la tiama gastodomo, nun funkcias tie *Dokumentara centro Obersalzberg* pri la nazia epoko. Oni malfermis en 2005 tie ankaŭ 5-stelan hotelon por la turistoj.

Interesaĵo
----------

23.08.1939: Kontraŭpolismo: en Obersalzberg Hitler formulis instrukcion al altrangaj oficiroj de Wehrmacht: *detruo de Pollando estas nia plej proksima celo. Mi sendas orienten miajn taĉmentojn kun la kadavra kranio kun ordono mortigi sen kompato ĉiujn virinojn kaj infanojn de la raso kaj pola lingvo. Estu brutalaj kaj agu kun la plej granda krueleco. Tiamaniere ni akiros* lebensraum*, kio necesas al ni*

Vidu ankaŭ
----------

* Berghof
* Kehlsteinhaus (aglonesto)
La **Okcidenta stelaŭgurado** (aŭ *Okcidenta astrologio*) estas la stelaŭgura sistemo plej populara en Okcidentaj landoj. Ĝi estas kredosistemo laŭ kiu la relativa pozicio de ĉielaj korpoj en la momento de ies naskiĝo povas provizi informojn pri personeco kaj psikologiaj trajtoj de tiu persono. Sciencistoj rigardas la Okcidentan stelaŭguradon kiel ŝajnsciencon aŭ superstiĉon.

La Okcidenta stelaŭgurado estis fondita de Ptolemeo en lia verko *Tetrabiblos* en la dua jarcento antaŭ Kristo surbaze de la helena stelaŭgurado kaj babilona stelaŭgurado.

La ĉefa instrumento de la Okcidenta astrologio estas horoskopo, kiu estas mapo reprezentanta la ĉielon en la momento kaj de la loko de la naskiĝo.

Astrologio studas tri ĉefajn elementojn: signojn de la zodiako, planedojn kaj kvartalojn.

La signoj de la zodiako estas la jenaj dek du:

* Ŝafo
* Taŭro
* Ĝemeloj
* Kankro
* Leono
* Virgulino
* Pesilo
* Skorpio
* Sagitario
* Kaprikorno
* Akvisto
* Fiŝoj

La planedoj estas Merkuro, Venuso, Marso, Jupitero, Saturno, Urano, Neptuno kaj Plutono; krome, kaj la Suno kaj la Luno estas konsiderataj planedoj, do, entute estas dek planedoj. Grava parto de la studo de horoskopo (astra(la) ĉarto) koncentriĝas pri la "aspektoj": la angula zodiaka distanco inter du planedoj sur la zodiako. La ĉefaj aspektoj estas opozicio (180º), kvadraturo (90º), trigono (120º), sekstilo (60º) kaj konjunkcio (0º). Ankaŭ tre konsiderataj (tamen malpli gravaj) estas duonkvadraturo (45º), seskvikvadraturo (135º) kaj kvinkunco (150º).

La teraj domoj (kvartaloj?) estas la 12 zonoj en kiuj estas dividita la horoskopo. Ĉar horoskopo enskribiĝas en cirklon, ĉiu Tera domo mezuras 30 gradojn, kvankam tio povas multe varii, precipe en tre nordaj latitudoj. Ĉiu domo signifas unu parton de la vivo kaj ĉirkaŭaĵoj de la individuo: [1a]personeco; [2a]havaĵoj (havpovo); [3a]rimedoj, [4a] hejmo, [5a] krea kapablo, [6a]laboro kaj sano, [7a] edz(in)eco (partnereco), [8a] morto kaj transformiĝo, [9a] pensmaniero kaj eksterlando, [10a] socia kaj profesia situacio, [11a]geamikoj, [12a] malsano kaj la sekretoj.

Tiuj ĉi priskriboj, kompreneble, estas tre svagaj kaj devas esti multe pli detaligitaj por ekkoni homon pere de ties horoskopo.

Historio
--------

Laŭdire, la astrologio naskiĝis en Sumerio. De antikvaj tempoj ĝi estis ricevita en la helena mondo, okcidente, kaj Hindio oriente (tie ĝi ĝis nun rolas gravan rolon kaj eĉ la edziĝoj estas ankoraŭ elektitaj laŭ la indikoj de astrologio). Jen la nomoj de zodiakaj signoj en la hindia lingvo:

Konstelacio :

Ŝafo : मेष (meŝ)  

Bovo : वृष (varŝ)  

Ĝemeloj : िमथुन (mithun)  

Kankro : कर्कत(karkat)  

Leono: िसंह (sinh)  

Pesilo : तुला (tulâ)  

Virgulino : कन्या (kanja)  

Skorpio: वृष्चक (vrŝĉak)  

Sagitario: धनु (dhanu)  

Kaprikorno: मकर (makar)  

Verŝisto: कुम्भ (kumbh)  

Fiŝoj: मीन (mîn)

Vidu ankaŭ
----------

* Stelaŭgurado

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Okcidenta astrologio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Astrologia Esperanto-klubo
**Pallasovka** (ruse *Палласовка*) estas urbo en Volgograda provinco en Rusio.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 18245501.

La urbo estis fondita en jaro 1907 kiel loĝejo ĉe fervoja stacio.

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1967.

La urbo antaŭe estis nomita kiel:

* Torgunj (Торгунь) en 1907.

La interurba telefona kodo estas 84492, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo (en jaro 2005).

Geografiaj koordinatoj de la urbo estas 50° 03′ N 46° 53′ O﻿ / ﻿50.050 °N, 46.883 °O﻿ / 50.050; 46.883 (mapo)Koordinatoj: 50° 03′ N 46° 53′ O﻿ / ﻿50.050 °N, 46.883 °O﻿ / 50.050; 46.883 (mapo).

La urbo estas ĉe rivero Torgun (Торгун) (demaldekstra enenfluaĵo de rivero Volgo (Volgograda akvujo (Волгоградское водохранилище))).

En la urbo estas fervoja stacio (malfermita en 1907).

En jaro 1959 la urbo havis 10,3 mil loĝantojn.

En jaro 2002 la urbo havis 17,2 mil loĝantojn.

Flago de Volgograda provinco
Urboj de Volgograda provinco

**Ĉefurbo**: Volgogrado

Dubovka |
Frolovo |
Kamiŝin |
Miĥajlovka |
Ĵirnovsk |
Kalaĉ-na-Donu |
Kotelnikovo |
Kotovo |
Krasnoslobodsk |
Leninsk |
Nikolajevsk |
Novoanninskij |
Pallasovka |
Petrov Val 
Serafimoviĉ |
Surovikino |
Urjupinsk |
Volĵskij 

 

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Pau GASOL Sáez** (Barcelono, 6-a de julio 1980) estas hispana profesia korbopilkisto de la National Basketball Association (NBA). Li partoprenis sesfoje en la ludo NBA All-Star. Li venkis en du NBA-ĉampionecoj, ambaŭ kun la Los Angeles Lakers. Li estis la NBA-Novulo de la Jaro en 2002 kun la Memphis Grizzlies, unu el nur tri ne-usonaj NBA-ludantoj gajnintaj tiun premion. Li estas la pli aĝa frato de kolega NBA-ludanto Marc Gasol.

Gasol, kun la Grizzlies
Kiam li estis deksesjara, li komencis ludi por la juna teamo de FC Barcelona. Post moviĝado al la plenkreska teamo de Barcelona la teamo venkis en la hispana ĉampioneco en 2001, kaj Gasol estis nomita plej valora ludanto. 

Gasol estis elektita fare de la Atlanta Hawks per la tria elekto en la unua raŭndo de la NBA-selektado en 2001, sed liaj rajtoj estis interŝanĝitaj al Memfis Grizzlies. Post sep sezonoj kun la teamo, Gasol estis interŝanĝita al la Lakers en 2008, ĝis 2014, poste ludis en Chicago Bulls (2014-2016), kaj San Antonio Spurs (2016 - 2019).

Gasol gajnis du olimpikajn arĝentajn medalojn, olimpikan bronzan medalon, FIBA World Cup titolon kaj tri EuroBasket titolojn kun la hispana nacia basketbalteamo.

* Kategorio Pau Gasol en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 673869
* LCCN: no2010039333
* VIAF: 87313776
* ISNI: 0000 0000 7730 3713
* SUDOC: 250901595
* NKC: osa20191048259
* BNE: XX1588100
 |
**Pallo,** ukraine **Палло,** ruse **Павловце** (pavlovce), slovake **Pallov,** hungare **Palló** estas malgranda vilaĝo en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto de Uĵhorodo en municipo de Haloĉ. La historia ukraina loknomo estis **Павлове** (pavlove).

Transkarpata provinco en Ukrainio
Distrikto de Uĵhorodo en Transkarpatio

Bazaj informoj
--------------

* 48° 34′ 0″ N 22° 10′ 0″ O﻿ / ﻿48.56667 °N, 22.16667 °O﻿ / 48.56667; 22.16667 (mapo)Koordinatoj: 48° 34′ 0″ N 22° 10′ 0″ O﻿ / ﻿48.56667 °N, 22.16667 °O﻿ / 48.56667; 22.16667 (mapo)
* Areo:  km²
* Alto super marnivelo: m
* Loĝantaro: 420
* Poŝtkodo: 89430
* Telefonprefikso:
* Aŭtokodo: AO

Situo
-----

Pallo situas sur ebenaĵo, laŭ la slovaka landolimo, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Veľké Kapušany-Uĵhorodo. La lasta troviĝas 12, Uĵ 5 km-ojn.

Historio
--------

La unua mencio pri la vilaĝo devenis el 1311. Post la mezepoko foje apartenis al Habsburga Imperio, foje al Transilvanio. En 1567 la tataroj, en 1646 armeo de Emeriko Thököly, en 1685 la aŭstroj faris damaĝojn. En 1910 loĝis en Palló 483 da homoj, plejparte hungaroj. Ĝis 1920 Palló apartenis al Hungara reĝlando, al Ung, al distrikto de Nagykapos, poste al Ĉeĥoslovakio. Palló rehungariĝis inter 1938-1945, ĉar la unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. La alveninta Ruĝa Armeo tuj deportis hungarojn al la gulago. Ekde 1945 Pavlove apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio. Dum la socialismo kolĥozo funkciis, kies kampoj estis disdonitaj inter la vilaĝanoj en 2000. En 2001 loĝis en Pallo 677 da homoj, (590 hungaroj). Vilaĝservoj estas lernejo, kulturdomo, 2 vendejoj.

Vidindaĵo
---------

* kalvinana preĝejo de 1932

Nomportantoj
------------

* hungara kantisto Imre Palló
* 12 da nomoj listiĝas en la budapeŝta publika telefonlibro en 2008

* Kategorio Pallo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Nokta vidaĵo de la Ponto de la 5a Centjariĝo en la fono
La **Ponto de la Centjariĝo** (hispane *Puente del Centenario*), populare, kvankam neoficiale **Ponto de la 5-a Centjariĝo** aŭ **de la Kvincentjariĝo** (*Puente del V Centenario*), estas stajponto situanta en Sevilo (Andaluzio, Hispanio) kiu permesas la transiradon tra la preterirejo SE-30 ĉe la rivero Gvadalkiviro. Temas pri la ponto kiu plej sude situas en la urbo kaj la unua ekde la enfluejo de la rivero. La ponto havas 120 metrojn (alteco), kreante 265 metrojn da longeco. Ĝia planko troviĝas je maksimuma alteco de 45 metroj super la Gvadalkiviro por ne ĝeni la pason de ŝipoj al la haveno de Sevilo.

La ponto iniciatiĝis kiel parto de la infrastrukturoj de la Internacia ekspozicio de Sevilo (1992) kaj laŭ la populara nomigo memorigas unuavice pri la 5-a centjariĝo de la tielnomata malkovro de Ameriko fare de la eŭropa publika konscio en 1492. Fakte ĝi dekomence aludis al la suba rivera "kajo de la centjariĝo" konstruata pro la centjariĝo de la moderna urba haveno en 1972.

* Kategorio Ponto de la Kvincentjariĝo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Uzeyir Hajibeyov tradicia miksanto de azera muziko kaj okcidentaj stiloj el la 20-a jc.
Soveta poŝtmarko kiu montras bildon pri la muzikiloj de Azerbajĝano.
La **Muziko de Azerbajĝano** baziĝas sur la popolaj muzikaj tradicioj kiuj havis siajn originojn antaŭ preskaŭ 1000 jaroj. Dum jarcentoj, la azera muziko fariĝis simbolo de la monodio, kiuj produktis diversajn ritmojn.

*Mugamo* estas es unu el la multaj muzikaj tradicioj de Azerbajĝano. Mugamo ĝenerale estas muzikigita poemo kun instrumentaj interludoj. Dum la realigado de Mugamo, la kantistoj transformas siajn emociojn en kanto kaj muziko. Unu el la plej famaj kantistoj de mugamo estas Alim Qasimov kiu estas omaĝata kiel unu el la kvin plej bonaj mugamkantistoj el ĉiuj epokoj. UNESKO inkluzivis ĝin kiel Monda Heredaĵo la 7-an de novembro 2003.

Mejĥano estas speco de tradicia populara azera kanto sen muzikiloj kaj ĝenerale kantata de pluraj personoj kiuj improvizas pri ia ajn temo.
La naciaj muzikiloj estas dek kvar arĉinstrumentoj, ok frapinstrumentoj kaj ses blovinstrumentoj .

Aŝiko estas mistika trobadoro aŭ vojaĝanta bardo kiu kantas kaj ludas la baglamon. Ĉi tiu tradicio originas el la ŝamanaj kredoj de la antikvaj tjurkoj el kiuj devenas la azeroj. La aŝikaj kantoj estas duon-improvizitaj surbaze de komunaj bazoj. Aŝiko ankaŭ troviĝas en la listo de la Monda heredaĵo de UNESKO ekde la 30-a de septembro 2009.

Azerbajĝano debutis en Eŭrovido en la jaro 2008, kaj atingis la 8-an pozicion inter 43 konkurantoj.
La kanto reprezentita de Aysel kaj Araŝ en la jaro 2008 gajnis la trian lokon.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Энциклопедический музыкальный словарь, 2-е изд. Москва, 1966 (*Encyclopedical Music Dictionary* (1966), 2nd ed. Moscow)
2. ↑  "Alim Qasimov: the living legend you’ve never heard of" on timesonline.co.uk.
3. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2007-08-26. Alirita 2010-02-23.
4. ↑  Today.az. Azerbaijan’s ashug art included into UNESCO list of Intangible Cultural Heritage. 01 October 2009
5. ↑
 

* Kategorio Muziko de Azerbajĝano en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Procesoro HP PA-RISC 7150 (1995)
**PA-RISC** estas tipo de mikroprocesoro uzata en laborstacioj de la kompanio Hewlett-Packard. Tiu teĥnologio estis enkondukita la 26-an de februaro 1986.

Priskribo
---------

Ĝia nomo devenas de la speco de arĥitekturo elektita: RISC (angle *reduced instruction set computer*, "reduktita instrukciara komputado"), kaj PA signifas *Precision-Architecture*.

Arĥitekturo PA-RISC estas la rezulto de esplorado pri la evoluo de la unua 32-bita procesoro en la mondo, nome Focus. Tiu arĥitekturo ofertas kompletan aron da instrukcioj por optimumigi la administradon de la instrukcivico dum kompilado. Ĝi tiel povas esti konsiderata kiel la unua aliro al VLIW (angle *Very long instruction word*, "tre longa komanda vorto") kaj poste, al arĥitekturo EPIC (angle *Explicitly parallel instruction computing*) proponita en Itanium de Intel.

PA-RISC estis procesoro intencita anstataŭigi la malnovajn 16-bitajn generaciojn sur serviloj de la serio HP 3000 same kiel la procesorojn de tipo Motorola 680x0 sur laborstacioj kaj serviloj HP Unix. Ĝi estas en perfekta sinsekvo de RISC-procesoroj.

Modeloj
-------

Unu el la teĥnologioj uzataj en versio de PA-RISC, nome PA-7100, celas akceli prilaboradon por plurmediaj aplikaĵoj kaj konsistigas skizon de tio, kion Intel faros poste per sia teĥnologio MMX (angle *MultiMedia eXtensions*).

La lasta procesoro en tiu sinsekvo estas PA-8900, aperinta en 2005.

Referencoj
----------

1. ↑   PA-RISC Architecture. openpa.net. Alirita 24 februaro 2022.

Vidu ankaŭ
----------

* RISC
* Hewlett-Packard
* HP 3000
* HP-UX

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio PA-RISC en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Linux PARISC Wiki pri PA-RISC

Fonto
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri komputiko |

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo PA-RISC en la franca Vikipedio.*
Latinidaj lingvoj en Eŭropo. La linio en norda Italio kiu dividas la helbluan zonon el la violkolora zono estas la linio La Spezia–Rimini, kiu dividas la Okcidentan latinidan lingvaron el la Orienta latinida lingvaro.
**Okcidenta latinida lingvaro** estas unu el la du subdividaĵoj de proponita subdivido de la latinida lingvaro bazita sur la linio La Spezia–Rimini. La alia subdividaĵo estus la Orientlatinida lingvaro alinome la Balkanlatinida lingvaro.

Tiu okcidenta lingvaro inkludas la branĉojn Gaŭlo-latinidan kaj Iberi-latinidan same kiel la nordan italan. Tiu subdivido estas bazita ĉefe sur la uzado de "s" por pluralo, la malfortigo de kelkaj konsonantoj kaj la prononco de "milda C" kiel /t͡s/ (ofte poste /s/) pli ol /t͡ʃ/ kiel en itala kaj kaj en rumana, sed tio faras la kategoriigon tre problemiga ĉar estas multe pli alta vortotrezora simileco inter ĉiuj dialektoj de itala kaj franca ol inter franca kaj hispana. Aliflanke estas multe pli alta morfologia, ortografia kaj fonetika simileco inter hispanaj kaj italaj dialektoj ol inter italaj kaj francaj. 

Bazite sur la reciproka komprenado, Dalby kalkulas dekduon da lingvoj: portugala, hispana, asturi-leona, aragona, kataluna, galega, gaskona, provenca, gaŭl-valona, franca, frankoprovenca, romanĉa, kaj ladina. Tiu klasiga kriterio estas tamen problemiga, pro la multe pli altaj niveloj de reciproka komprenado inter la italaj kaj la iberiaj lingvoj ol inter ajna el tiuj kaj la gaŭl-latinida lingvaro.

Kelkaj klasigoj inkludas ankaŭ la Ital-dalmatan lingvaron; tiele la rezulta klado estas ĝenerale nomita Ital-okcidentlatinida lingvaro. Aliaj klasigoj metas la Ital-dalmatan kun la Orientlatinida lingvaro. 

La sarda kongruas nek en la Okcidenta latinida lingvaro nek en la Orientlatinida lingvaro, kaj ĝi povus estis disigita unue.

Nuntempe la kvar plej amplekse parolataj normigitaj Okcidentaj latinidaj lingvoj estas la hispana (ĉ. 410 milionoj da indiĝenaj parolantoj, ĉ. 125 milionoj da dua-lingvaj parolantoj), portugala (ĉ. 220 milionoj da indiĝenaj parolantoj, aliaj 45 milionoj da dua-lingvaj parolantoj, ĉefe en Portugalparolanta Afriko), franca (ĉ. 80 milionoj da indiĝenaj parolantoj, aliaj 70 milionoj da dua-lingvaj parolantoj, ĉefe en Francparolanta Afriko), kaj kataluna (ĉ. 7.2 milionoj da indiĝenaj parolantoj). Multaj el tiuj lingvoj havas grandajn nombrojn de ne-indiĝenaj parolantoj; speciale pri la franca, tre disvastigita tra Okcidenta Afriko kiel lingvafrankao.

Notoj
-----

1. ↑  David Dalby, 1999/2000, *The Linguasphere register of the world’s languages and speech communities.* Observatoire Linguistique, Linguasphere Press. Volume 2. Oxford. Arkivigite je 2020-02-07 per la retarkivo Wayback Machine
2. ↑ .  On the Romance Languages Mutual Intelligibility (2014). Alirita 23a de februaro, 2019.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 678031
* GND: 4211822-0
 |
**Paul CHAMPION** (ŝampjon, mortis en 1914) estis franca esperantisto kiu tradukis multajn verkojn al esperanto, kaj licea profesoro en Avignon, Francujo. Li fondis grupon en Avignon, kaj tradukis verkojn al Esperanto. Enciklopedio de Esperanto skribas ke li faris "bonaj tradukoj" antaŭ la sube listigitaj tradukoj, kaj post la tuta artikolo pri Champion aldonas, en parantezo, "[l]aŭ UEA-jarlibro 1927".

*Sinjoro Vento kaj Sinjorino Pluvo* estas libro de Paul de Musset – frato de Alfred de Musset – tradukita el la franca al esperanto de Champion. La traduko havas 123 paĝojn, kun ilustraĵoj. "Ĉarma rakonto. Facila stilo." la gazeto *Lingvo Internacia* skribis pri ĝi kiam ĝi aperis en 1907 (tiu jaro, paĝo 284).

Tradukoj
--------

Esperantlingvaj tradukoj de Champion, kun eldonjaro de la traduko, kaj aŭtoro:

* *Sinjoro Vento kaj Sinjorino Pluvo* – 1907, de Paul de Musset (123 paĝoj, ilustrita)
* *Reĝlando de l' rozoj* – 1908, de Arsène Houssaye (39 p.)
* *Mirejo* – tradukita kunlabore kun Eugène Noël, 1909, de Frédéric Mistral (72 p.)

Ĉiuj tiuj libroj estis eldonita de Presa Esperantista Societo en Parizo.

Vidu ankaŭ
----------

* Insulo de la Rozoj – esperantlingva mikronacio kun simila nomo al la libro de Houssaye

Fontoj
------

* *Ĉi tiu artikolo baziĝas (parte aŭ tute) sur la artikolo* Champion, Paul *el la **Enciklopedio de Esperanto**.*

* *Ĉi tiu artikolo baziĝas (parte aŭ tute) sur la artikolo* Sinjoro Vento *el la **Enciklopedio de Esperanto**.*

* Biblioteko Juan Régulo Pérez (pri *Reĝlando de l' rozoj,* kaj Presa Esperantista Societo)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 10680
* BNF: 109415721
 |
**WESTbahn Management GmbH** (filio de *RAIL Holding AG*) estas liberalira fervoja kompanio, kiu trafikigas siajn trajnojn sur la Aŭstruja Okcidenta Fervojo (ankaŭ konata kiel *Westbahn*) ekde la 11-a de decembro 2011. La franca fervojsocieto SNCF havas 26-procentan investon en Rail Holding AG.
Rilata firmao, kiu kunlaboras kun WESTbahn kaj estas kune posedata de Rail Holding AG kaj Blaguss, estas *WESTbus*, kiu trafikas busojn inter Vieno kaj Klagenfurt kaj inter Prago kaj Graz.

Servoj
------

Westbahn-trajno en Wien Westbahnhof
WESTbahn ofertas konekton inter Vieno kaj Salzburg. Sur tiu ĉi linio konkursas kun ŝtata kompanio ÖBB. La trajnoj veturas minimume ĉiun duan horon, iam ankaŭ ĉiun horon. La haltoj estas jenaj: Wien Westbahnhof, Wien-Hütteldorf, St. Pölten Hbf, Amstetten, Linz Hbf, Wels Hbf, Attnang-Puchheim kaj Salzburg Hbf. Pro la rekonstruado de ĉefstacidomo en Salzburg la trajnoj daŭrigas al Salzburg Taxham Europark kaj Freilassing.

WESTbahn uzas 7 Stadler KISS trajnojn, kiuj estas dunivelaj, ĉiu kun ses vagonoj. Entute mezuras tiu ĉi trajnkompleto 150 metrojn kaj maksimuma rapideco estas 200 km/h, kaj kapacito estas 501 lederaj sidlokoj. La pasaĝeroj povas uzi senpagan vifi-konekton en trajnoj.

Ĉiu trajno ankaŭ havas restoracian vagonon kun 8 sidlokoj kaj maŝinojn por malvarmaj kaj varmaj trinkaĵoj. Etmanĝaĵoj estas haveblaj por aĉeto ankaŭ.

Referencoj
----------

1. ↑  Französische Staatsbahn SNCF steigt bei Westbahn ein[*rompita ligilo*]
2. ↑   westbus.at. Arkivita el la originalo je 2013-10-02. Alirita 2013-09-29.
3. ↑  About us at WESTbahn website
4. ↑  *KISS electrical double-deck railcar - for Westbahn Management GmbH, Austria* Arkivigite je 2013-01-24 per la retarkivo Wayback Machinedata sheet (PDF) from Stadler Altenrhein AG
5. ↑

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio WESTbahn en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficialo retejo

*En tiu ĉi artikolo estas uzita maŝina traduko de WikiTrans de teksto el la artikolo WESTbahn en la angla Vikipedio.* 

|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Tiu ĉi paĝo jam estis permane reviziita kaj laŭeble ne enhavas erarojn.Se vi tamen trovas problemojn, vi povas ankoraŭ plibonigi jenon:
* Prilaboru tro rektan tradukon.
* Ĉe certaj kulturaj aŭ politikaj temoj povas ekzisti angleca neekvilibro de informoj.
* Kontrolu kaj korektu maltaŭgajn fakajn terminojn.

Se vi korektis unu el la menciitaj mankoj, bonvolu forigi la koncernan parametron de la ŝablono {{Pluraj problemoj}}. Detaloj estas en la dokumentado. |
|  |  |
| --- | --- |
|  Sen fontoj! | **Ĉi tiu artikolo pri geografio citas neniun fonton**.

---

Vi povas plibonigi ĝin, aldonante fidindajn fontojn. Senfontaj asertoj povas esti forigitaj.Specifu la daton: {{Sen fontoj|temo|monato jaro}} |

| **Kompasdirektoj** |
| --- |
| 
**Nordo** 
**Nordoriento**
**Oriento**
**Sudoriento**
**Sudo** 
**Sudokcidento**
**Okcidento**
**Nordokcidento**
 |

**Okcidento** estas unu el la kvar kompasdirektoj. Ĝi estas la direkto kontraŭa al la turniĝo de la tero, do la direkto en kiu okazas la sunsubiro. Ĝi estas la direkto kontraŭa al oriento.

La esprimo "okcidento" foje estas uzata en kultura aŭ politika kunteksto rilate al la "Okcidenta civilizo".

Apud la Fundamenta vorto "okcidento" kelkaj esperantistoj uzas ankaŭ la esprimon "uesto" (kaj simile uzas "eosto" anstataŭ "oriento"). Tiuj du novradikaj vortoj ebligas mallongigi la kvar kompasdirektojn per kvar malsamaj literoj (**E**-**S**-**U**-**N**). Laŭ kelkaj[*kiuj?*] tiuj du vortoj ankaŭ havas la avantaĝon, ke ili ne portas la aldonan kulturan signifon, kiun la vortoj "okcidento" kaj "oriento" havas (en la angla krom la ĉefaj "West" kaj "East" oni fojfoje uzas "Occident" kaj "Orient", do kelkaj erare pensas, ke "okcidento" kaj "oriento" estas tradukoj pli ĝuste de tiuj vortoj, ol de la ordinaraj).

Tamen tiuj du vortoj estas konsiderataj superfluaj de multaj esperantistoj[*kiuj?*]. La fakto, ke oni en multaj lingvoj mallongigas la kompasdirektojn per unu litero, ja devenas de tio, ke tiuj lingvoj havas malsamajn komencliterojn por tiuj direktoj. Ne ekzistas efektiva kontraŭargumento al la uzado de dulitera mallongigo en Esperanto: **Or**-**Su**-**Ok**-**No**. La vortoj "nordo" kaj "sudo" nun ankaŭ havas politikan kromsignifon, sed tio ne estu kialo por enkonduki novajn vortojn sen tiu kromsignifo.

Vidu ankaŭ
----------

* Kompasdirektoj
* Okcidenta civilizo

* Direktoj de kompasoDirektoj de kompaso
* Ventorozo kun 16 direktojVentorozo kun 16 direktoj
* Kvar ĉefaj kompasdirektojKvar ĉefaj kompasdirektoj
* Okcidento (Maĝango)Okcidento (Maĝango)

* Kategorio Okcidento en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Okitipupa** estas metropolo kaj universitata urbo en Niĝerio.

Bazaj informoj
--------------

* Koordinatoj: 06° 30′ N 04° 48′ O﻿ / ﻿6.500 °N, 4.800 °O﻿ / 6.500; 4.800 (mapo)Koordinatoj: 06° 30′ N 04° 48′ O﻿ / ﻿6.500 °N, 4.800 °O﻿ / 6.500; 4.800 (mapo)
* Areo:  km²
* Loĝantaro: 178.104 en 2012
* Supermara alteco: m
* Horzono: UTC +1
* Poŝtkodo: 350...

Geografio
---------

Okitipupa situas sur ebenaĵo en la suda sekcio de la lando.

Historio
--------

Post la mezepoko tiu areo estis ĉasloko de portugalaj kaj holandaj (nederlandanaj) sklavokomercistoj. En la 19-a jarcento la britoj kontrolis la regionon.

Loĝantaro
---------

Precipe joruboj vivas en la urbo kaj en la ĉirkaŭaĵo.

Ekonomio
--------

En Okitipupa evoluas la industrio kaj agrikulturo kune kun la ĉirkaŭaĵo. En la proksimeco oni kultivas kakaojn, bananojn, ignamojn, maizojn, kaŭĉukojn kaj palmaĵojn. Aliaj okupiĝas pri vitroproduktadoj kaj bitumoproduktadoj.

Klimato
-------

Okitipupa situas en tropika klimato. Jare pluvas ĉ. 2000 mm.

Trafiko
-------

La plej proksima flughaveno troviĝas en Akure.

Fontoj
------

* mapo Arkivigite je 2009-10-07 per la retarkivo Wayback Machine
* 
* angle Arkivigite je 2012-06-10 per la retarkivo Wayback Machine
salono en la biermuzeo de Lvivo
reklamo por Lwiwske-biero
Interesa **Bierfara muzeo** (ukraine *Музей пивоваріння*) troviĝas en Lvivo, Ukrainio. Ĝi inaŭguritis en la 14.10.2005 okaze de la 290-a datreveno de la malfermo de la plej malnova bierfarejo ukrainia *Lwiwske*.

Priskribo
---------

La muzeo eteniĝas je areo de 600 kvadrataj metroj. La eksponitaĵoj rakontas pri la historio de bierfarado en Lvivo ĉefe. Tie estas modeloj kaj aŭtentikaj iloj de la bierfarindustrio de nun kaj de iam. Kolektoj de bareloj, boteloj, reklamaĵoj, biermatoj ktp.). Ankaŭ video-bendoj informas pri la teknikoj kaj gustumado por la vizitantoj memkompreneble ankaŭ eblis.

Komenciĝis bierfarado en Lvivo en la 16-a jarcento. En 1533 ricevis la urbo rajton pri bierfarado. Je tio ĝenerale gravis monaĥejoj kaj bierfarantaj monaĥoj. Danke al sia bonega kvalito la bierproduktoj lvivaj konataj estis en la tuta Danuba monarkio. Al tiu ĉi biero eĉ dediĉitis populara festo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Biermuzeo (Lvivo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* hejmpaĝo
* virtuala rondgvidado tra la muzeo
**Obies** estas franca komunumo lokita en la departemento Nord kaj en la regiono Nordo-Kaleza Markolo. Ĝi havis 581 loĝantojn laŭ censo plenumita en 1999.

Blazono de Obies.Blazono de Obies.

Geografio
---------

Obies geografie kaj historie apartenas al la franca-belga translima regiono Henegovio. Henegovio estas regiono de montetoj kaj plataĵoj, kiuj disvolviĝis sur tre diversaj grundoj : paleozoika soklo, mezozoika kreto, sed ankaŭ kenozoikaj sablo aŭ argilo plejparte kovritaj de leŭso. 

La vilaĝo Obies troviĝas proksime de la urbetoj Bavay kaj Avesnes-sur-Helpe, kaj do cetere situas en natura regiono nomita "Avesnois", kiu ĉefe konsistas el malaltaj heĝoj, tre verdaj pejzaĝoj, boskoj, fruktarbaroj kaj etaj vilaĝoj. Obies etendiĝas sur 5,43 km².

Historio
--------

La plej malnova parto de la vilaĝo estas la domareto Bavisiau. Aldegonda de Maubeuge, en sia testamento de la jaro 646, donis "*duonon de la terenoj de la vilaĝo Bavaisis kun ties preĝejo*" al la monaĥejo, kiun ŝi ĵus fondis en Maubeuge. La domareto estis kunigita al Obies en la 13-a jarcento.

La nomo de Obies aperis por la unua fojo en donaco farita en 1065 de la henegovia grafo Boduano la 1-a al la abatejo de Hasnon (apud Saint-Amand-les-Eaux). Tiu donaco estis konfirmita de Filipo la 1-a de Francio.

Administrado
------------

Obies apartenas la kantono de Bavay, kies ĉefurbo estas Bavay. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Avesnes-sur-Helpe, unu el la 6 arondismentoj de la departemento Nord.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Nord
* Kantono de Bavay
**Paul POTTS** (13-a de oktobro 1970 en Bristol) el Port Talbot en Suda Kimrio) estas brita tenoro, kiu akiris monadan konatecon en 2007, per partopreno kaj gajno en la angla Castingshow *Britain’s Got Talent* de la televida kanalo ITV.

Potts devenas el simpla familio, li mem trejnis sian kantovoĉon per private financita edukado. Li aperis en 1999 en la brita talent-serĉa programo *My kind of Music*, vestita kiel Pavarotti kaj gajnis £ 8.000. Per helpo de tiu monsumo, li partoprenis en Nord-Italio pluan edukadon, en operlernejo. Lin edukis inter aliaj Luciano Pavarotti, Vilma Vernocchi kaj Katia Ricciarelli kaj estis akceptita en la majstrolernejon de Luciano Pavarotti. Por la edukado, li pagis ĉ. £ 18.000.

Inter 1999 kaj 2003, li prezentis sin sur scenoj kiel tenoro, senpage. Li ludkantis en la amatora opero *Bath Opera* en 2001 kiel Don Carlos en la opero Don Carlos kaj kiel Radames en opero Aida, ĉiu de Giuseppe Verdi. Kvankam liaj sinprezentoj estis spekteblaj en la televido kaj radio, oni ne priatentis lin.

Pro malfacilaj sortobatoj kaj financaj problemoj, li finis tiurilatan agadon en 2003. Ekde tiam ĝis junio de 2007, li laboris kiel vendisto en Tesco (ĝis 2005) kaj poste kiel poŝtelefona vendisto en The Carphone Warehouse. En 2006, li iĝis gvidanta dungito.

Li paŝis surscenen la 8-an de junio 2007 – post trijara paŭzo – kaj prezentis mallongan arion Nessun dorma de Giacomo Puccini. Kvankam lia prezento estis kritikita fare de la ĵurio (Simon Cowell, Piers Morgan kaj Amanda Holden) kaj la publiko, sed baldaŭ li – la 14-an kaj 17-an de junio) atingis sukcesojn per *Con te partirò* de *Francesco Sartori* kaj plena *Nessun Dorma* kaj gajnis la konkuron.

Li povas danki la mond-konatecon grandparte al YouTube. Potts ricevis monpremion de £ 100.000 kaj eblecon prezenti sin la 3-an de decembro en *Royal Variety Performance 2007* antaŭ la brita reĝino Elizabeta la 2-a.

Li ricevis de Simon Cowell kontrakton ĉe Sony BMG, en valoro de £ 1.000.000.

Paul Potts estas ekde 2003 vivas en geedzeco kun Frau Julie-Ann, kiun li konis en interreto.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Paul Potts en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Aufzeichnung lia unua prezento en "Britain's Got Talent"-Auftritts (YouTube)
* Paul Potts oficiala paĝo, angle


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 208708
* GND: 135492475
* LCCN: no2007141783
* VIAF: 107605215
* ISNI: 0000 0001 1779 2110
* BNF: 15589966z
* MBA: b4921a31-4f42-4cef-ac81-824c6260c910
* NDL: 001164076
* NKC: osa2010542018
 |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Komuna rosmareno** |
| --- |
|  |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Plantoj *Plantae* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Divizio: | Angiospermoj *Magnoliophyta* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Dukotiledonoj *Magnoliopsida* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Lamialoj *Lamiales* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Lamiacoj *Lamiaceae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | Salvio *Salvia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***S. rosmarinus*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Salvia rosmarinus****L. |
|
|
|
| Konserva statuso |
| **Konserva statuso: Sekura** |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Komuna rosmareno  |

 |
| v • d • r |

La floranta rosmareno
La fruktoj kaj semoj de oficina rosmareno (*Rosmarinus officinalis*) - Muzeo de Tuluzo
La oficina rosmareno en florpoto
La **oficina rosmareno** (*Salvia rosmarinus*) estas rosmareno el la familio de lamiacoj, tufarbusto kun vintrodaŭraj, ledecaj, liniformaj folioj kaj kun akselaj, mallongaj grapoloj el hele violetbluaj (malofte blankaj) floroj kun dulipa korolo. Ĝis 2017 ĝi nomiĝis *Rosmarinus officinalis*, sed post komparado de genetiko oni decidis ĝin enmeti en la genro de la salvioj.

En la kuirarto uzatas la folioj de tiu ĉi palearktisa planto. Rosmareno fajnigas ĉefe saŭcojn, supojn, fiŝaĵojn, ŝafaĵojn kaj porkaĵojn. Ĝi estas tre forta spico kaj estu pro tio atente dozata. La planto estas uzata ankaŭ en la kuirejo kaj kiel oleo en aromaterapio.

* 
* Oficina rosmarenoOficina rosmareno
* Ilustraĵo de oficina rosmarenoIlustraĵo de oficina rosmareno
*

Notoj kaj referencoj
--------------------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Biologio |

1. ↑  PIV2, p. 989.
2. ↑

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficina rosmareno en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Oficina rosmareno en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Oficina rosmareno en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
***0** redirektas ĉi tien. Estas artikolo pri jaro **0**.*

---

**Nulo** estas la nombro kies adicio kun ajna nombro (aŭ subtraho el ajna nombro) ne ŝanĝas ĉi tiun nombron. Ĝia simbolo en matematiko estas 0. Ĝi estas signo por malpleneco.

Nulo povas esti nombro aŭ cifero. Kiel cifero, oni distingu la nulon de la dekuma sistemo kaj la nulojn de alternativaj poziciaj sistemoj, kiel la duuma sistemo, la deksesuma sistemo kaj aliaj.

Ŝakludantoj uzas grandliteron O por ŝaknotado laŭ la normo de la FIDE, duobla ripeto **0-0** (por reĝflanka aroko) kaj triobla **0-0-0** (damflanka aroko).

En matematiko
-------------

Nulo (simbole: 0) estas la entjero inter minus unu kaj unu. Oni povas aŭ ne povas kalkuli ĝin inter naturaj nombroj, depende de la difino de *naturaj nombroj*.

0 estas la nombro de elementoj en malplena aro. En kelkaj aksiomaj sistemoj bazitaj sur aro-teorio, 0 estas difinita kiel la malplena aro.

Entjero 0 ne estas primo.

Pli ĝenerale, nul-elemento (aŭ simple nulo) estas

* neŭtrala elemento rilate al duvalenta operacio en adicia notacio;
* sorba elemento rilate al duvalenta operacio en multiplika notacio; kaj
* elemento, kiu samtempe plenumas funkciojn de adicia neŭtrala elemento kaj multiplika sorba elemento en ringecaj (ringo, semiringo/duonrongo, pseŭdoringo ks) aŭ alĝebrecaj (alĝebro, modulo, vektora spaco) algebraj strukturoj.

laŭ skribo
----------

* Ĉina skribo: 零
* Majaa skribo:

Historio
--------

La praktika uzo de la 0 komenciĝis relative malfrue. Kiel cifero, ĝi unue aperis ĉirkaŭ 300 a.K. ĉe la Babilonoj. Kiel nombro, ĝi nur poste aperis ĉe la hindaj matematikistoj, kaj la unua vera studo pri ĝi estis verkita de Brahmagupta en 628.

Tipografio
----------

Ofte estas problemo distingi nulon de litero "O". Tia distingo precipe gravas en komputiloj, kie uzo de la malĝusta signo povas kaŭzi neuzeblajn datenojn. Historie oni provis distingi per oblikva streko tra la cirklo, sed ne estis interkonsento, ĉu la strekon havu la litero aŭ la cifero. En tiparoj kun varia signo-larĝo la nulo kutime estas multe malpli larĝa ol litero "O". En egal-larĝaj tiparoj oni emas igi la nulon iom pli anguleca ol la literon.

* Vertikala situo de cifero "0" en linio de tekstoVertikala situo de cifero "0" en linio de teksto
* Internacia mara signala flago por "0"Internacia mara signala flago por "0"
* "0" montrata per sep-segmenta montrilo"0" montrata per sep-segmenta montrilo

Vidu ankaŭ
----------

* Nul-elemento
* Nula vektoro
* Nula matrico
* Negativa kaj nenegativa nombroj
* Nombroteorio
* Oblikvita nulo
* Divido per nulo, *vidu kaj bonvolu rigardi* Projekto matematiko: Divido per nulo
* Eŭropaj ciferoj
* Nulredukto
* Nula ludo
* Nulo-suma problemo
* Nuldimensia spaco
* Malplena aro - aro kun nula kvanto de eroj
* Radiko (matematiko)
* Sorba elemento
* Nulo (kompleksa analitiko)
* Nula idealo
* Neŭtrala elemento
* -0

* Kategorio Nulo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Nulo en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)
**Paul Yü Pin** estis kardinalo de katolika eklezio kaj ĉina esperantisto. La 13-an de aprilo 1901 li naskiĝis en Hai-lun, Manĉurio, Ĉinio. Li estis baptita en 1914. Liaj studoj efektiviĝis ĉefe en Ŝanhajo (Aurora University) kaj en la romaj universitatoj Universitato Urbaniana kaj Sankta Apollinare. Ordinita pastro 1928 en Romo li estis tuj poste profesoro en la papa universitato Urbaniana (1929-1933) antaŭ ol fariĝi nacia direktoro de la Katolika Agado kaj ĝenerala inspektoro de la katolikaj lernejoj en Ĉinio (1933-1936).

En julio 1936 li estis nomumita episkopo kaj fariĝis apostola vikario de Nankino, kaj kiam la 11-an de aprilo 1946 tiu vikariejo estis levita ĝis rango de metropolita sidejo, monsinjoro Yü Pin fariĝis ĝia episkopo. Tri jarojn poste, en 1949, monsinjoro Pin devis forlasi Ĉinion, forpelitan de la komunistaj aŭtoritatuloj. En 1961 li fariĝis rektoro de la Universitato Fu-jen, en Tajvano (kiu daŭrigas la katolikan universitaton de Nankino, de li fonditan, cetere). Li partoprenis en la dua Vatikana Koncilio (1962-1965).

En aprilo 1969 Papo Paŭlo la 6-a anoncante la 33 (plus 2 sekretajn) novajn kardinalojn de li kreitajn, anoncis ankaŭ lian nomon.

En aŭgusto 1978, dum li estis en Romo por partopreni en la konklavo kiu rezultigis la elekton al papado de Johano Paŭlo la 1-a, li abrupte mortis. Lia tombo estas en la Katedralo de Taipei, Tajvano.

En Kalifornio (Usono) estas projekto starigi hospitalon por konvaleskaj ĉindevenaj malsanuloj, dediĉitan al kardinalo Yü Pin.

Esperanta agado
---------------

Kardinalo Yü Pin lernis Esperanton en 1938 kaj li prelegis en la Unua Eŭkaristia Mondkunveno en Budapeŝto, okazinta samtempe kun la tiea Eŭkaristia Kongreso. Sufiĉis por li, elstara poligloto, du tagoj da lernado, kaj je la tria li mirigis ĉiujn, parolante oficiale en Esperanto al la partoprenantoj en la IKUE-kongreso organizita kadre de tiu Eŭkaristia. De tiam, kvankam pro siaj gravaj okupoj li ne povis multe zorgi pri la internacia lingvo, tamen li gardis kontaktojn kun la esperantista movado, almenaŭ pere de niaj revuoj. Okaze de lia elekto kiel kardinalo, komisiono de katolikaj esperantistoj omaĝis lin en Romo nome de IKUE. Kun plezuro li akceptis ilin kaj bonvolis subskribi sian benon al la italaj katolikaj esperantistoj.

Ankoraŭ kelkajn semajnojn antaŭ sia morto li kuniniciatis (kune kun pastro Johano Baptisto Kao) imponan Esperanto-ekspozicion en la centra nacia Biblioteko en Taipei, Tajvano: estis montritaj ĉirkaŭ 250 libroj kaj kolektoj de gazetoj kaj revuoj (inter kiuj elstaris «Espero Katolika»).

Ĉe la inaŭguro la kardinalo faris la festparoladon; kaj la informilo eldonita okaze de la ekspozicio entenis, i.a. trafan artikolon de la eklezia altrangulo, kiu emfazis la utilecon kaj facilecon de la internacia lingvo. Pri la aranĝo raportis tiam la du katolikaj semajnaj gazetoj de Tajvano kaj, kompreneble, Espero Katolika.

Paul Yü Pin estas konsiderata la unua esperantista kardinalo en la mondo.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 250266
* GND: 135535786
* LCCN: n84150015
* VIAF: 89484304
* ISNI: 0000 0000 8162 9505
* SUDOC: 106905783
* BNF: 166834386
 |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Oficina salvio** |
| --- |
|  |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Plantoj *Plantae* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Divizio: | Angiospermoj *Magnoliophyta* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Dukotiledonoj *Magnoliopsida* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Lamialoj *Lamiales* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Lamiacoj *Lamiaceae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | Salvio *Salvia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***S. officinalis*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Salvia officinalis****L. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Oficina salvio  |

 |
| v • d • r |

**Oficina salvio** (*Salvia officinalis*) estas speco de daŭrafolia, aroma arbusteto el la mediteraneaj regionoj. En la kuirarto uzatas la folioj de la planto. Salvio fajnigas ĉefe grasajn viandaĵojn, kolbasojn, fiŝaĵojn kaj salatojn.

La nomo de tiu ĉi palearktisa planto cetere estiĝis el la latina vorto *salvere* (= kuraci). Folioj kaj ekfloroj de salvio estas multe uzataj en la naturkuracado, ekzemple kontraŭ troa ŝvitado, kontraŭ inflamoj de la gorĝo kaj la dentokarno kaj por stimuli la digeston. Fakuloj tamen avertas, ke oni ne uzu en granda kvanto kaj dum longa tempo sen demandi kuraciston.

* Oficina salvio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Oficina salvio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Oficina salvio en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)