|  |
| --- |
| **Kapsikino** |
| kapsaicino |
| **Plata kemia strukturo de la Kapsikino** |
| kapsaicino |
| **Tridimensia kemia strukturo de la Kapsikino** |
|  |
| **Kapsikino estas nature trovata en la fruktoj de la Capsicum annuum.** |
| Alternativa(j) nomo(j) |
| * n-vanilil-8-metil-alfa-nonenamido
 |
| Kemia formulo | **C18H27NO3** |
| CAS-numero-kodo | 404-86-4 |
| ChemSpider kodo | 1265957 |
| PubChem-kodo | 1548943 |
| **Fizikaj proprecoj** |
| Aspekto | blanka solidaĵo |
| Molmaso | 305,418 g·mol−1 |
| Denseco | 1,041g cm−3 |
| Fandpunkto | 62  °C |
| Bolpunkto | 210  °C |
| Refrakta indico | {\displaystyle n\_{761}^{20}} 1,5137 |
| Ekflama temperaturo | 113  °C |
| Acideco (pKa) | 6,11 |
| Solvebleco | Akvo:0,013 g/L |
| Mortiga dozo (LD50) | 118 mg/kg (buŝe) |
| **Sekurecaj Indikoj** |
| Riskoj | R25 R36/37/38 R37/38 R42/43 |
| Sekureco | S22 S26 S28 S36/39 S36/37/39 S45 |
| **Pridanĝeraj indikoj** |
| **Danĝero** 

|  |  |
| --- | --- |
| 
Toksa
TToksa | 
Venena
T+Venena |

 |
| GHS Damaĝo Piktogramo | 

|  |  |
| --- | --- |
| 02 – Treege brulema | 05 – Koroda substanco |

|  |
| --- |
| 07 – Toksa substanco |

 |
| GHS Signalvorto | Damaĝa substanco |
| GHS Deklaroj pri damaĝoj | H301, H302, H315, H318 |
| GHS Deklaroj pri antaŭgardoj | P264, P270, P280, P301+310, P301+312, P302+352, P305+351+338, P310, P321, P330, P332+313, P362, P405, P501 |
| Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo(25  °C kaj 100 kPa) |

**Kapsikino** (**kapsikino** laŭ Plena Ilustrita Vortaro) aŭ **C18H27NO3** estas natural substancoj devenintaj el plantoj de la genro Capsicum. Ĝi estas blanka solidaĵo kun pika odoro, irita al mamuloj, inklude de la homoj, kiu produktas bruladosenton en iu ajn histo kun kiu ĝi kontaktiĝas. Kapsikino kaj diversaj aliaj komponaĵoj estas konataj kiel "kapsaicinoidoj" kaj produktiĝas kiel sekundaraj metabolaĵoj.

Kapsikino estas nesolvebla en akvo sed solvebla en etanolo, etero, kloroformo kaj nepolaraj organikaj solvantoj. Pro la brulado-sento kaŭzata de la kapsaicino kiam ĝi tuŝas la mukozan membranon, ĝi ordinare uzatas en nutraj produktoj por provizi iom da pikeco aŭ "varmo", kutime sub la formo de spicaĵoj kiel ĉilia pulvoro kaj papriko.

En altaj koncentriĝoj, kapsaicino kaŭzas brulefikon sur sensivaj areoj, tiaj kiaj haŭto aŭ okuloj. Kapsikino posedas sennombrajn bonfarajn proprecojn. Ĝi estas antioksidiga, zorgas pri la korsano, malpliigas la doloron, estas kancero-preventa, helpas en la pezo-perdo, malhelpas formadon de sango-koagulaĵoj kaj stomakaj ulceroj.

Historio
--------

Kapsikino estis unue ekstraktita sub la nepura formo en 1816 de la germana apotekisto Christian Friedrich Bucholz (1770–1818), kiu unue nomis ĝin. En 1876, la angla kemiisto John Clough Thresh (1850-1932) unue izolis ĝin sub la pura formo. En 1876, la germana apotekisto Karl Micko (1857-1918) ankaŭ izolis ĝin sub la pura formo.

En 1919, la usona kemiisto E. K. Nelson malkovris ke la zingerolo estas la akra principo de la zingibro kaj klarigis la kemian strukturon de la kapsaicino. Li ankaŭ elmontris ke la strukturo de la "paradolo" estas preskaŭ identa al tiu de la kapsaicino. En 1930 la aŭstra kemiisto Ernst Spath (1886-1946) kaj la usona kemiisto Stephen Foster Darling (1901-1990) unue sintezis la kapsaicinon. En 1961, similaj substancoj ekstraktitaj el la kapsiketo de japanaj kemiistoj estis izolitaj kaj nomitaj "kapsaicinoidoj".

Vidu ankaŭ
----------

* Pipra aerosolo

Literaturo
----------

* Chemicalland21
* Drugbank
* Capsaicin as a Therapeutic Molecule
* Capsaicin - Sensitive Neural Afferentation and the Gastrointestinal Tract ...
* Role of Capsaicin in Oxidative Stress and Cancer
* Neurogenic Inflammation
* Modern Alkaloids: Structure, Isolation, Synthesis, and Biology
* Pain and Neurogenic Inflammation

Referencoj
----------

1. ↑  GuideChem
2. ↑  Chemical Book
3. ↑  Toxnet
4. ↑  PubChem
5. ↑  Sekundaraj metabolaĵoj estas organikaj kombinaĵoj produktitaj de bakterioj, fungoj aŭ plantoj, kaj kiuj ne estas rekte envolvitaj en la ordinara kreskado, disvolvado kaj reproduktado de la organismo.
6. ↑  Wiley Online Library

* Kategorio Kapsikino en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)