la inventinto de la "Segway"-starveturilo, *Dean Kamen*
La **starveturilo** estas unupersona veturilo el eta platformo kun elektra motoro, du flankaj radoj, antaŭa vertikala stango kaj sur ĝi horizontala biciklosimila stirilo por ambaŭ manoj. La veturileto ekde decembro 2001 produktiĝas fare de la firmao *Segway* el la urbeto *Bedford* en la usona ŝtato Nov-Hampŝiro, kaj en plej multaj lingvoj simple nomatas laŭ la firmaa nomo *"Segway"* aŭ *"Segway PT"* (PT por *"Persona Transportilo"* aŭ angle *"Personal Transporter"*), komence *"Segway HT"* (HT por "Homa Transportilo" aŭ *"Human Transporter"*). La ilo rapide populariĝis komence ĉe urbaj riĉuloj en la industrie plejevoluigitaj ŝtatoj, kiuj aŭ aĉetis ĝin por la vojo al kaj de la laborejo en la urbocentraj piediraj zonoj, krome malpermesitaj por veturiloj, aŭ luprenis ĝin dum mallonga tempo por komforta "promenado" libertempa tra parkoj, urbocentroj aŭ apudriveraj respektive apudlagaj promenejoj. Poste ankaŭ la policoj de iuj pli grandaj urboj en Ameriko, Aŭstralio, orienta Azio kaj Eŭropo ekuzis ĝin kiel oficialan veturilon. En iuj policaj departementoj de Germanio la veturilo ricevis la oficialan nomon "mem-balanciga ruligilo" (germane *Selbstbalance-Roller*), kio jam aludas al ĝia funkcio.

"Segway"-starveturilo en la prirobota muzeo en Nagoja Urbo (Japanio)

Funkcio
-------

La veturanto staras sur eta platformo inter du paralelaj radoj kaj povas manpremi la stirilon fiksitan al la vertikala stango inter la platformoantaŭo sube kaj la stirilo supre. La starveturlo havas unuopan motoron pro ĉiu el la du radoj, tial ke la radoj ebligas radomoviĝon en diversaj rapidecoj, eĉ en komplete diversaj direktoj, tiel ke manovrado en kurbiĝoj iĝas tre facila.

Komputila kontrolsistemo aŭtomate tenas la membalanciĝantan veturilon en ekvilibro: La *Segway*-veturilo stiras tien, kien la staranta persono metas la gravitopezon. Se la komputilo registras, ke la veturanto moviĝas antaŭen aŭ malantaŭen, ili tiel veturigas la radojn, ke la veturanto denove estas en ekvilibro, kaj se la persono sur la platformeto moviĝas dekstren aŭ maldekstren, la rezulto estas vetura direktoŝanĝiĝo dekstren aŭ maldekstren.

La rapideco de la veturileto povas alterni inter 0 kaj 20 kilometrjo po horo, neniam pli ol tio, eĉ se la veturanto subenveturas relative krutan deklivon: Se la veturilo tendencas iĝi tro rapida, la radoj manovrigas sin antaŭ la veturanton, kiu retropremiĝas fare de la stirilo kaj aŭtomate bremsiĝas.

Pliaj teknikaj datumoj
----------------------

|  |  |
| --- | --- |
| **Veturdistanco**: | ĝis 38 kilometroj kun la elektro de Litiaj-jonaj baterioj - la ekzakta distanco dependas de dekliva aŭ ebena tereno, voja konsisto, pneŭa konsisto kaj vento, kaj nelaste ankaŭ de veturmaniero je forta aŭ singarda akceliĝo kaj bremsado. |
| **Turniĝocirklo**: | 0, povas turniĝi sur la loko sen ajna movo antaŭen, malantaŭen aŭ flanken. |
| **Pezo**: | 47,7 kg (modelo  i2); 54,4 kg (modelo x2). La veturanta persono (inkluzive de vestaĵoj kaj eventuala dorsosako) rajtas pezi aldonajn 45 ĝis 118 kilogramojn. |
| **Elektrokonsumo**: | ~ 3 kilovathorojn (kWh) po 100 km |
| **Daŭro de repleniĝo de la baterioj**: | ~ 9 horoj en kazo de komplete malpleniĝintaj baterioj. Reŝarĝo per normalaj elektrokontaktingoj (110–230 V). |

starveturilo en la urbocentro de Vroclavo (Pollando)
Intertempe cetere evoluis speco de poloo sur starveturiloj - ne surprize, se oni konsideras la facilan kaj elegantan manovreblon de la elektra ilo, kvankam sendube iom multekosta hobio.

Vidu ankaŭ
----------

* Memekvilibriĝa rultabulo

Literaturo
----------

* Steve Kemper: *"Reinventing the Wheel: A Story of Genius, Innovation, and Grand Ambition"* ("Reinventante la radon: Historio de genio, novigo, kaj de granda ambicio"), ISBN 0-06-076138-5, 2005, eldonejo *Harper Business*

Eksteraj ligiloj
----------------

* Starveturilo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Starveturilo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* retejo de la usona produktejo kaj iuj diverslandaj branĉoj (paĝoj en la angla, dana, finna, franca, germana, greka, itala, nederlanda, pola, sveda kaj turka)
* starveturiloj en la servo de germaniaj policistoj, artikolo de la germanlingva ĵurnalo *Spiegel* Online, la 22-an de julio 2007
* *"Ich geh' dann mal rollen"* ("Mi do eliros ruli"), artikolo pri libertempa starveturilado de la germanlingva gazeto *Süddeutsche Zeitung*, Munkeno, la 22-an de aŭgusto 2008 Arkivigite je 2008-09-13 per la retarkivo Wayback Machine
* *"Segway Glides as Gasoline Jumps"* (la "Segway" glitas dum la naftoprezo saltas) en la anglalingva gazeto *Wall Street Journal*, Novjorko, la 16-an de junio 2008