recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Orizuru, faldita gruo
Falditaj gruoj
***Orizuru*** (japane: 折鶴, faldita gruo) estas eble la plej konata origamiaĵo en Japanio. La gruo estas bona aŭguro en la japana kulturo. Legendo diras, ke tiu kiu faldos mil paperajn gruojn realigos koran deziron.

La faldita gruo, *orizuru*, iĝis pacsimbolo pro tiu legendo kaj pro japana knabino Sasaki Sadako. Sadako ricevis radiojn de la atombombo kiu estis lanĉita sur Hiroŝimon en 1945, kiam ŝi estis 2-jara kaj tio damaĝis ŝian sanon. Ŝi estis *hibakusha*, supervivanto de la atombombo. 12-jara, en 1955, ŝi estis mortanta pro leŭkemio. Kiam ŝi aŭdis la legendon pri paperaj gruoj, ŝi decidis faldi mil el ili por supervivi. Tamen, vidante ke la aliaj infanoj, kiuj estis en la sama stato mortis, ŝi komprenis, ke ŝi ne vivos kaj anstataŭis sian deziron per deziro pri paca mondo kaj fino de suferoj.

Iuj diras, ke Sadako faldis 644 gruoj antaŭ ol morti. Tiam ŝiaj klasanoj faldis la mankajn gruojn por honori sian amikinon. Sed fakte Sadako faldis pli ol 1.300 gruoj antaŭ ol morti. Ŝi estis enterigita kun 1.000 gruoj omaĝe al ŝia revo. Kvankam ŝiaj klopodoj ne plilongigis ŝian vivon, ili instigis ŝiajn amikojn starigi granitan statuon de Sadoko en la pacparkon de Hiroŝimo. La statuo reprezentas kun etenditaj brakoj starantan knabinon, el kies manoj forflugas faldita gruo. Ĉiujare tiu statuo estas ornamata de miloj da orizuru-oj.

Aro de 1.000 gruoj nomiĝas *senbazuru* en la japana.

Vidu ankaŭ
----------

* Origamio
* Mil gruoj

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Orizuru en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Germana ttt-ejo kun angla filmeto pri la faldo de orizuru
* Klarigoj por faldi origamigruon (germane)
**Ormosbánya** [ormoŝbAnja] estas vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Borsod-Abaúj-Zemplén, en Distrikto Kazincbarcika. Pli frue la loknomo estis *Ormospuszta*, poste pro la minado la nomo ŝanĝiĝis al bánya, kiu signifas: minejo.

Loĝdomo de ministoj

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 8  km²
* Alto super marnivelo: 177 m
* Koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 48.3328/20.6496
* Loĝantaro: 1880
* Poŝtkodo: 3743
* Telefonprefikso: 48

Situo
-----

Ormosbánya situas en valo de rojo, laŭ traira flankovojo, laŭ fervojo Kazincbarcika-Rudabánya. La vilaĝo kontaktiĝas kun Izsófalva. Rudabánya troviĝas 4, Kazincbarcika 12, Miskolc 30 km-ojn.

Historio
--------

Pli frue keltoj vivis tie. La unua mencio devenis el 1275 en formo *"Vrmus"*. En 1408 abatejo fondiĝis. En 1564 la turkoj okupis la vilaĝon, la loĝantaro rifuĝis. Inter 1887-1984 oni minadis karbojn. En 1912 la fervojo ekfunkciis. Ormosbánya longe apartenis al Izsófalva, fine en 1993 memstariĝis kaj municipo formiĝis. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, lernejo, biblioteko, kulturdomo, poŝto, kuracejo.

Vidindaĵoj
----------

* romkatolika preĝejo omaĝe al Ĉieliro de Maria
* kalvinana preĝejo
* fiŝkaptistaj lagoj

Famuloj
-------

En Ormosbánya naskiĝis:

* fizikisto Gyula Faigel
* futbalisto Zoltán Friedmanszky.

Fontoj
------

* hungara kaj germana Vikipedioj
* Földrajzi Világatlasz, Budapest, 1992
* www.gyaloglo.hu
* www.ormosbanya.hu
Sousa teuszii1.jpg*Sousa teuszii*
Komparo de grandeco kun la homo
Cetacea range map Atlantic Humpback Dolphin
La **Atlantika ĝibodelfeno** (*Sousa teuszii*) estas specio de ĝibodelfeno kiu troviĝas en marbordaj areoj de Okcidenta Afriko, tre for el la hind-pacifikoceanaj areoj de la aliaj tri samgenraj specioj.

Ĝi estas konsirata draste endanĝerita fare de la IUKN.

Aspekto
-------

Krom sia geografia teritorio, tiu specio estas distingebla el la aliaj ĝibodelfenoj pro sia kvanto de vertebroj (ekz. unu malpli ol la Ĉina ĝibodelfeno) kaj pro sia nombro de dentoj (26 ĝis 31 paroj). Ili povas esti distingeblaj ankaŭ pro sia foertika korpo kun tre markata muzelo. Ili estas tipe ardezgrizaj dorse kaj flanke, nuance al helgriza ventre. La dorsa naĝilo estas malgranda kaj triangula, kaj kuŝas sur distinga kaj bone disvolvigita dorsa ĝibo.

Referencoj
----------

1. ↑  Collins, T. Braulik, G.T. & Perrin, W. 2017. Sousa teuszii (errata version published in 2018). The IUCN Red List of Threatened Species 2017: e.T20425A123792572.. alirita la 31an de decembro 2018.
2. ↑   Atlantic Humpback Dolphin - Sousa teuszii - Details - Encyclopedia of Life.

* Kategorio Atlantika ĝibodelfeno en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Atlantika ĝibodelfeno en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
Rigardo en la orkestrofosaĵon de la operejo de Wuppertal
La **orkestrofosaĵo** estas en teatrejoj aŭ operejoj la profundaĵo inter la scenejo kaj la spektantejo, en kiu ludas la orkestro kaj sidas resp. staras la orkestrestro. Ĉi-lasta plej parte sidas sur estrado, por ke orkestro kaj kantistoj sur la scenejo egale bone povas vidi lin.

Ankoraŭ en la 18-a jarcento la orkestroj ludis sur la nivelo de la publiko en la partero antaŭ la altigita scenejo. La orkestrofosaĵon oni evoluigis por ebligi al la publiko liberan vidon sur la scenejon, sen devi transloki la orkestron malantaŭ aŭ apud la scenejon. La orkestrofosaĵo ankoraŭ apartenas scenejoteknike al la spektantejo. La plej multaj orkestrofosaĵoj estas iomete sternataj de la scenejoplanko. Ĉi tiu mallevado de la orkestro fariĝis kutima nur en la 19-a jarcento. Plejofte ĝi estas ankoraŭ videbla por la publiko. Nevideblaj orkestrofosaĵoj ekzistas nur en la festivalejo de Bayreuth, tie nomata „mistika abismo", kaj en Oberammergau. 

Principe orkestrofosaĵo malbonigas la akustikon de orkestro, sed ebligas ekzemple la venon kaj iron de muzikistoj, kiuj devas ĝisatendi la longajn paŭzojn. Grava estas kiel eble plej bona sondisradiado, kiu ne nur donas plenefektan orkestrosonon al la publiko, sed ankaŭ ebligas la reciprokan sinaŭdadon de la muzikistoj kaj kantistoj sen troa sonnivelo. Kelkfoje oni pro tio devas adapti la starigon de la orkestro al la akustikaj ecoj.

Orkestrofosaĵo estas kovrebla por teatraj prezentadoj aŭ koncertoj sur la scenejo. Je multaj modernaj orkestrofosaĵo la fundo estas movebla per levestrado, estas do adaptebla al la grando de la orkestro resp. al la muzika kaj ensceniga stilo.
**Jonas Hämmerle** (naskiĝis la  4-an de januaro 1998(nun 1998-01-04) en Ditzingen-Heimerdingen, Germanio, do nun 25-jara) estas germana infana aktoro.

Biografio
---------

Jonas Hämmerle komencis sian filman karieron per reklamaj filmoj en 2007. En oktobro 2007 li havis sian unuan malĉefan rolon en televida filmo, en la produktaĵo *Vater aus Liebe* de la germanlingva televida kanalo ARD. En printempo 2008 sekvis aktorado por la fantasta porinfana kineja filmo *Das Morphus-Geheimnis*: en tiu filmo li havis la ĉefrolon de la timida muziklernejano Nicki, kiu dum la vintra ferio hazarde trovas nefinitan komponaĵon de Ludwig van Beethoven, kiu profunde dormigas la aŭskultantaron. La filmo *Das Morphus-Geheimnis* kineje spekteblis ekde la 22-a de januaro 2009.

Jonas Hämmerle en prezento de la filmo *Wickie und die starken Männer*
Pli vaste li konatiĝis finde de julio 2008, kiam la germana komediisto kaj reĝisoro Michael „Bully" Herbigal la tiam 10-jara knabo donis la rolon de la timida kaj malforta, sed inteligenta kaj inventema vikinga knabo Vicke Viking (germanlingve "Wickie") en la ne-animacia kineja filmo *Wickie und die starken Männer*. En septembro publikiĝis la daŭriga kineja filmo *Wickie auf großer Fahrt*, en kiu Jonas same havis la ĉefrolon. Kaj por la jaro 2012 planatas la produktado de tria kineja filmo el la serio - ĝi nomiĝu Wickie und der große Wettkampf, do "Vike kaj la granda konkuro", kaj ankaŭ en ĝi ĉefrolas Jonas.

Li havas tri pli aĝajn gefratojn kaj krom diversaj sportaj hobioj praktikas ludi violonĉelon.

Jonas Hämmerle kun la aktoro kaj komediisto Michael Herbig en 2009

Listo de filmoj (elekto)
------------------------

* 2007: Germanlingva reklama filmo de la aŭta firmao Honda
* 2008: Vater aus Liebe (televida filmo)
* 2008: Das Morphus-Geheimnis
* 2009: Wickie und die starken Männer
* 2010: Weissensee (televida serio)
* 2011: Wer wenn nicht wir
* 2011: Anonymus
* 2011: Wickie auf großer Fahrt

Premioj
-------

* 2009: premio *Bambi*
* 2010: premio *Der weiße Elefant*

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Jonas Hämmerle en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Jonas Hämmerle ĉe Interreta filma datumbazo (angle)
* germanlingva artikolo "Berliner Junge spielt Wickie" en la gazeto *Der Tagesspiegel*, la 31-an de julio 2008
* *germanlingva artikolo "Film ab für Jonas" en la gazeto *Berliner Morgenpost*, la 15-an de marto 2008[*rompita ligilo*]*

Notoj
-----

1. ↑  bildoj pri la filmo *Das Morphus-Geheimnis* en la germanlingva retejo *filmstarts.de*

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 394198
* GND: 139608605
* VIAF: 101330551
* ISNI: 0000 0001 2145 6822
* BNF: 165208532
* BNE: XX4981240
 |
La rivero **Orkla** ( norvege: Orklaelva ) estas la plej longa rivero en la distrikto Sør-Trøndelag, Norvegio. La 179 kilometrojn longa rivero sekvas la Orkdalen-valon, alfluante en la Orkdalsfjord-on, branĉon de Trondheimsfjord, ĉe la vilaĝo de Orkanger.

La rivero fontas de la lago Orkelsjøen en komunumo Oppdal. La riverfluo okazas tra municipoj de Oppdal, Tynset, Rennebu, Meldal, kaj Orkdal. La municipoj estas en distrikto Sør-Trøndelag, krom Tynset kiu estas en Hedmark-distrikto. Gravaj vilaĝoj laŭ la rivero inkludas: Orkanger, Fannrem, Vormstad, Svorkmo (en Orkdal); Storås, Meldal, Å (en Meldal); kaj Rennebu kaj Berkåk (en Rennebu).

La Orkla estas populara rivero por salmokaptado, fama fiŝkaptisto tie estas la iama Liverpool-ludisto Vegard Heggem. Ĉirkaŭ 88 kilometrojn longa parto de la rivero tra Orkdal, Meldal, kaj Rennebu estas uzita por salmokaptado ĝenerale en la sezono de junio tra aŭgusto.

La rivero estas reguligita proksime de kvin elektroproduktadaj rezervujoj, kiuj estis konstruitaj inter 1978 kaj 1985. La rezervujoj estis sukcesa metodo de inundokontrolo malhelpante la plej gravan laŭsezonan inundadon de la rivero.

* Kategorio Orkla en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Opština Rosoman
**Opština Rosoman** - estas unu el la 80 komunumoj en Norda Makedonio. Ĝi situas proksimume en la mezo de la Vardar-regiono. La areo estas 132,9 km² kaj en la jaro 2002 estis 4 141 loĝantoj. Administra centro de la komunumo estas vilaĝo Rosoman.

Loko, priskribo
---------------

maldekstra
Opština situas en la malaltebenaĵo de la rivero Crna Reka. Ĝi fluas de sudo al nordo, kaj tie ĉe la rando de la komunumo de fluoj en la riveron Vardar.
La valo havas altecon de ĉirkaŭ 150-300 m. En la montoj en la okcidento tamen ĝi atingas preskaŭ 1000 m.

Opstine konsistas 10 vilaĝojn, kiuj estas: Debrište, Kamen Dol, Kruešvica, Manastirec, Mrzen Oraovec, Palikura, Ribarci, **Rosoman**, Sirkovo kaj Trstenik.

Najbaraj municipoj estas:

Opština Gradsko en la nordo, Opština Negotino en la oriento, Opština Kavadarci en la sudo kaj Opština Čaška en la okcidento.


Ĉirkaŭ **Opština Rosoman**|  | Opština Gradsko |  |
| Opština Čaška | Opština Rosoman | Opština Negotino |
|  | Opština Kavadarci |  |

Referencoj
----------

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Општина Росоман en la makedona Vikipedio.* 

Statistikoj: 

Popis na naselenieto [online]. DOMA]INSTVATA I STANOVITEVO REPUBLIKA MAKEDONIJA, 2002 [cit. 2016-10-07]. S. 51. Havebla interrete. (makedono)

Kategorio: Komunumo de Nord-Makedonio
Unu el la lagoj de la metropola Parko de la Popleto.
La **Parko Alamillo** (hispane *Parque del Alamillo* kun signifo Parko de la Popleto) estas natura parko, kiu estas en verda zono de la municipaj teritorioj de Sevilo kaj Santiponce. La tieaj specioj estas propraj de arbaro de mediteranea klimato. Post ampleksigo en 2014, ĝi enhavas jam 120 hektarojn. 

La verda areo estas historia, kaj estis citita jam de Miguel de Cervantes en 1615 kaj de Lope de Vega ankaŭ en la 17-a jarcento. La aktuala *Parque del Alamillo* estis malfermita en 1993, post la Internacia ekspozicio de Sevilo (1992), kaj norde de la areo okupita de tiu.

Inter la arboj estas specioj propraj de mediteranea ĉerivera arbaro: salikoj (*Salix atrocinera*), poploj (*Populus alba* kaj *Populus nigra*), ulmoj (*Olmus minor*) kaj fraksenoj (*Fraxinus angustifolia*). Estas ankaŭ naturaj olivarboj (*Olea europaea* variaĵo *sylvestris*), karoboj (*Ceratonia siliqua*), korkokverkoj (*Quercus suber*) kaj pinoj (*Pinus pinea*), krom kelkaj indiĝenaj anzinoj (*Quercus rotundifolia*).

En la parko estas ankaŭ kampardomego (*cortijo*), monumentoj al Antonio Machado, al instruistoj, galegia krucmonumento, asturia "hórreo", monumento al du poetoj de Ekstremaduro, kenotafo al Gustavo Adolfo Bécquer, inter aliaj. Estas senfervoja kvazaŭvagonaro kiu veturas la parkon.

Bildaro
-------

* Unu de la parkolagoj.Unu de la parkolagoj.
* Herbejo kaj arboj en la parko.Herbejo kaj arboj en la parko.

Referencoj
----------

1. ↑  José Luis Losa (20a de aprilo 2007). «La Expo 92 cumple 15 años con la isla de la Cartuja al borde de la saturación».[*rompita ligilo*] ABC. Konsultita la 11an de oktobro 2008.
2. ↑   Francisco Bueno Manso kaj aliaj (2000). *Parques y jardines de Sevilla*. Diario de Sevilla kaj Caja Rural del Sur. ISBN 0427145100.
3. ↑   José Gallego Espina (10a de aprilo 2013). «Bécquer, un siglo esperando su museo y su monolito... oficial». El Correo de Andalucía.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Parko Alamillo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* oficial retejo de la *Parque del Alamillo*
* virtuala vizito al *Parque del Alamillo*
* oficial retejo de la vagonaro Alamillo

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Parque del Alamillo en la hispana Vikipedio.*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 822886
 |
**Ernö Pretsch** [preĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Pretsch Ernö** estas hungara kemiisto, profesoro, membro de Hungara Scienca Akademio (2001).

Ernö Pretsch  Arkivigite je 2016-03-04 per la retarkivo Wayback Machine naskiĝis en 1942 en ?.

Biografio
---------

Ernö Pretsch studis ĉe la Teknika Universitato de Budapeŝto, baldaŭe en Zuriko. Li akiris M.Sc. kaj Ph.D en 1965 kaj respektive en 1968. Komence li instruis en universitatoj en Budapeŝto kaj Ŝanhajo. Li profesoriĝis en 1980. Inter 1991-2007 li instruis en universitato de Zuriko. Li estas aktiva esploristo en la kampoj de jonoj kaj selektivaj elektrodoj. Pretsch estas aparte konata pro lia laboro sur komputilo helpanta la analizon speciale per karbonoj. Li ricevis hungaran premion en 2012.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Lineare Korrelation der chemischen Verschiebung der Vinylprotonen mit den LCAO-MO-p-Elektronendichten in meta- und para-substituierten Styrolen und Zimtsäuren* (1967)
* *Ion-specific electrodes* (1974)
* *Design and application of neutracarrier-based ion-selective electrodes* (1984)
* *Carrier-based ion-selective electrodes and bulk optodes. 1. General characteristics* (1997)
* *The new wave of potentiometric ion sensors* (2001)
* *A potenciometria egy kevésbé ismert alkalmazása: Ion-ligandum komplexek képzödési állandójának mérése lipofil fázisban* (2013)

Fontoj
------

* kun foto Arkivigite je 2016-03-04 per la retarkivo Wayback Machine angle helpe de Guglo
* biografio kun foto angle helpe de Guglo


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Transkarpata provinco en Ukrainio
**Orosijevo,** ukraine **Оросієвo,** ruse **Оросиево** (orosijevo), hungare **Sárosoroszi** estas vilaĝo en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto de Berehove.

* Areo: 2  km²
* Alto super marnivelo: 118 m
* Loĝantaro: 890
* Poŝtkodo: 90263
* Telefonprefikso: 3141
* Aŭtokodo:

Situo
-----

Orosijevo situas sur ebenaĵo, laŭ rojo. Berehove troviĝas 17 km-ojn.

Historio
--------

Alvenintaj rusoj fondis la vilaĝon havanta nomon en 1260 *Vruzy*. En 1910 loĝis en Sárosoroszi 751 da homoj, plejparte hungaroj. Ĝis 1920 Sárosoroszi apartenis al Hungara reĝlando, al Bereg, al distrikto de Beregszász, poste al Ĉeĥoslovakio. Inter 1938-1945 la regiono redoniĝis al Hungario, ĉar la unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Ekde 1945 Orosijevo apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio. Nun loĝas en Orosijevo 1002 da homoj, (988 hungaroj).

Vidindaĵoj
----------

* kalvinana preĝejo el la 15-a jarcento, en 1777 renoviĝis, en 1845 turo alkonatruiĝis
* klasikisma katolika preĝejo de 1810

Famuloj
-------

En la vilaĝo naskiĝis hungara aktoro Zsolt Trill.
La simbolo de la urĝaj medicinaj servoj kiel vivostelo enhavas la bastonon de Asklepio.
Asklepio kun sia serpento-plektita bastono; Arkeologia Muzeo de Epidaŭro.
En Greka mitologio, la **Bastono de Asklepio** (greke *Ράβδος του Ασκληπιού*, Rábdos tou Asklipioú, foje literumita ankaŭ **Asklepios**), konata ankaŭ kiel **Stango de Eskulapio** kaj **asklepiilo**, estas serpento-plektita bastono portita de la Greka dio Asklepio, diaĵo asocia kun sanzorgado kaj medicino. Oni proponis teoriojn pri la greka origino de la simbolo kaj ties koncernoj. En nuntempo, ĝi estas la hegemonia simbolo por medicino kaj sanzorgado kvankam pro miskompreno ankaŭ la Kaduceo (simbolo de komerco) estas foje vidita en tiu kunteksto.

Notoj
-----

1. 1 2   (15-a de aprilo 2003) "The symbol of modern medicine: why one snake is more than two", *Annals of Internal Medicine* **138** (8), p. 673–7. doi:10.7326/0003-4819-138-8-200304150-00016.  Alirita 2007-06-15..

* Bastono de Asklepio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Bastono de Asklepio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 740876
 |
Koordinatoj: 48° 14′ 32″ N 7° 22′ 59″ O﻿ / ﻿48.24222 °N, 7.38306 °O﻿ / 48.24222; 7.38306 (mapo)

**Orschwiller** (jen france, origine germane kaj alemane *Orschweiler*, prononco [ORŜvajla] - *"Weiler"* estas vilaĝeto) estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento *Bas-Rhin*, en la historia kultura regiono regiono Alzaco kaj la nuna administra regiono *Grand Est* ("Granda Oriento"). Fine de 2019 en la komunumo vivis 589 loĝantoj.

Historio
--------

La vilaĝo kaj la kastelo Haut-Kœnigsbourg apartenis al lorena duklando ĝis 1369. Tiam juĝo donis la vilaĝon kaj la kastelon al la episkopo de Strasburgo sed la najbara vilaĝo Saint-Hyppolyte restis lorena.

La 7-an de septembro 1633 dum la tridekjara milito, Svedoj kaptis kaj detruis la kastelon.

La 4-an de majo 1899, la kastelo, tiam ruina, kaj la supraj grundoj ĉirkaŭ ĝi estis donacitaj de la municipo Sélestat al la germana imperiestro Vilhelmo la Dua de Hohenzollern. La restaŭrado daŭris de 1901 ĝis 1908.

Geografio
---------

Limoj de la komunumo
La komunumo enhavas la vilaĝon Orschwiller kaj la vilaĝetojn Köpfel, Hinterwald kaj Saarbachwald.
En la komunumo staras ankaŭ la kastelo Haut-Kœnigsbourg.

### Demografio


Loĝantara evoluo| 1846 | 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2010 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 014 | 526 | 513 | 494 | 605 | 562 | 535 | 564 | 610 |

Esperanta vivo
--------------

Okaze de la eŭropaj balotoj, Eŭropo - Demokratio - Esperanto ricevis 1 voĉon en 2004 (0,55%) sed 0 voĉdonon en 2009.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Ministrejo pri la internaj aferoj
Parko Zarjadia (ruse *Парк Зарядье*) estas urba parko situanta en la historia distrikto "Zarjadia" en la centro de Moskvo apud Ruĝa Placo. La parko estis malfermita la 9-an de septembro 2017 en la ĉeesto de rusa prezidento Vladimir Putin kaj Moskva Urbestro Sergej Sobjanin.

La parko estis konstruita en la loko de la Hotelo Rossija, kiu estis unu el la plej grandaj hoteloj en la mondo antaŭ ol ĝi estis detruita. La konstruado de la parko komenciĝis en aprilo 2015 kaj la parko malfermiĝis al publiko en septembro 2017 dum la 870-a datreveno de la urbo Moskvo.

La parko situas sur areo de 13 hektaroj. La ĉefa trajto de la parko estas, ke la plej multaj el ĝiaj objektoj estas "kaŝitaj" sub la pejzaĝo. La tuta areo de la parko estas dividita en kvar klimatajn zonojn: arbaro, prerio, tundro kaj riverebenaĵo.

En la parko estas amfiteatro, koncertejo, komunikila centro, subtera muzeo, glacikaverno, kaj "flosponto" kun vido de Kremlo. La parko ankaŭ havas 430 parkumejojn en subtera parkejo.

Zariadia Park estis inkludita en la listo de la revuo Time de la 100 plej mirindaj lokoj en la mondo por 2018

Galerio
-------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Referencoj
----------

1. ↑

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de Zaryadye Parko **Skripteraro: Tia modulo ne ekzistas.**
* "Architectmagazine", La revuo de la Usona Instituto de Arkitektoj
* HargreavesJones retejo
* archdaily retejo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 832901
 |
**Opština Brvenica** estas unu el 80 komunumoj de Norda Makedonio. En 2002, estis 15 855 loĝantoj. Administra centro de la komunumo estas la vilaĝo Brvenica.

Loko, priskribo
---------------

Opština Brvenica
Ĝi estas unu el la 9 komunumoj de la Polog regiono. Ĝia areo estas 164,3 km².

La okcidenta parto de la komunumo situas en la malaltebenaĵo de la rivero Vardar en alteco de ĉirkaŭ 450 m. Direkte al la sudoriento ni iras al la montoj, kie la alteco atingas preskaŭ 1700 m.

En la sudorienta pinto, ĉe la rando de la komunumo, estas la akvoj de la diga lago Kozjak ĉe la rivero Treska. Ĉi tie ĝi estas ĉirkaŭ 420 m super marnivelo.

La komunumo konsistas el entute 10 vilaĝoj:

Blace, **Brvenica**, Čelopek, Dolno Sedlarce, Gurgurnica, Miletino, Radijovce, Stenče, Tenovo, Volkovija.

Najbaraj komunumoj estas:

maldekstra
Opština Tetovo en la nordo, Opština Želino en la oriento, Opština Makedonski Brod en la sudo, Opština Gostivar en la sudokcidento, Opština Vrapčište en la okcidento kaj Opština Bogovinje en la nordokcidento.


Ĉirkaŭ **Opština Brvenica**|  Bogovinje |  Tetovo |  |
|  Vrapčište | Opština  Brvenica |  Želino |
|  Gostivar  | Makedonski Brod |  |

Loĝantaro
---------

Laŭ la censo de 2002 loĝis ĉi tie makedonoj (5949, t.e. 37,5%), albanoj (9770, t.e. 61,6%) kaj aliaj (serboj, turkoj, ktp.).

Religio: ortodoksaj 5933 (37,4%) kaj islamanoj 9781 (61,7%) kaj aliaj.

La loĝantoj vivas ĉefe en agrikulturo, hortikulturo kaj brutobredado.

Referenco
---------

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Општина Брвеница en la makedona Vikipedio.* 

Statistikoj:
Kavaliro, Pazirika felta artefaritaĵo, ĉ. 300 a.K..
**Paziriko** ('Pazyryk') estas loka nomo de valo en Altajo, situanta en la siberia parto de Rusio kaj sude de la moderna urbo Novosibirsko, proksime al la limoj de Ĉinio, Kazaĥstano kaj Mongolio. Ĝi estas parto de la Ukok-ebenaĵo, kie oni trovis multajn praajn skitajn kurganojn el la bronza epoko.

Kelkaj kurganoj estis elfositaj de la arĥaeologo Sergej Ivanoviĉ Rudenko, komence de la 1920-aj jaroj. Ĉar multaj kurganoj estis prirabitaj jam pli frue, li elterigis ĉefe ĉevalojn, teksaĵojn, feltajn kaj lanajn kovrotukojn, inkluzive la plej malnovan teksitan tapiŝon de la mondo kaj aliajn elstarajn objektojn. Oni trovis kelkajn netuŝitajn kurganojn. La kadavroj estis konservitaj per mumiigaj teknikoj kaj ili estis nature frostiĝintaj pro la akvo enfiltriĝinta en la tombejon.

Tatuita ĉefo
------------

La plej okulfrapa malkovro de Rudenko estis la korpo de la tatuita Pazirika ĉefo: la fort-statua viro mortis en la aĝo de 50. Parto de lia korpo estis putrinta, sed plimulto de la tatuoj estis klare videbla. La konservitaj tatuoj montras montarajn bestojn kiel cervojn aŭ kaprojn.

"Glacia servistino:" (4-a jc a.K.)
----------------------------------

La plej fama neprirabita Pazirika kurgano enhavis la "glacian servistinon" trovitan de la arĥeologo Natalja Polosmak en 1993. Ĝi estas rara ekzemplo pri virino kun ligna tombeja ĉambro, akompanita kun ses ĉevaloj. Ĝi kuŝis dum 2,400 jaroj en saliko-trunka ĉerko. Sur la ekstera flanko estis stilizitaj bildoj de cervoj kaj neĝaj leopardoj ĉizitaj en ledon. Post la entombigo, la kurgano venis al permafrosto (daŭre-frosta stato)

La korpo estis balzamita per torfo kaj arboŝelo, en dormanta pozicio.
Opština Vasilevo 
**Opština Vasilevo** estas unu el la 80 komunumoj en Norda Makedonio. Ĝi situas en la nordorienta parto de la sudorienta regiono. Laŭ la censo de septembro 2021 en la komunumo loĝis entute 10 552 homoj sur areo de **Esprima eraro: Mankas operando por round** kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de **Esprima eraro: Mankas operando por /** loĝantoj/km². Administra centro de la komunumo estas la vilaĝo Vasilevo.

Vilaĝo en Opština Vasilevo

Loko, priskribo
---------------

La komunumo situas plejparte en la valo de la rivero Strumica kun alteco de ĉirkaŭ 250 m. La norda montaro etendiĝas en la Malešev-montojn (Малешевска планина) ĝis alteco de preskaŭ 1250 m.

La rivero Strumica fluas tra la komunumo. La digo Turija estas konstruita en la nordo de la komunumo. La rivero Turija fluas suden de ĝi.

La ĉefa vojo markita A4 kuras tra la sudokcidenta parto de la komunumo. Ĝi kuras tra la valo de la rivero Strumice. Per vojo la komunumo estas konektita kun la urboj Radoviš kaj Štip en nordokcidento kaj sude kun la urbeto Strumica.

La komunumo konsistas el 18 vilaĝoj, kiuj estas:

**Vasilevo**, Angelci, Varvarica, Visoka Mahala, Vladijevci, Gradošorci, Dobrošinci, Dukatino, Edrenikovo, Kuškulija, Nivičino, Nova Mahala, Piperevo, Radičevo, Sedlarci, Suševo, Trebičino kaj Čanaklija. 

Najbaraj komunumoj estas:

Opština Berovo en la nordoriento, Opština Bosilovo en la sudoriento, Opština Strumica en la sudo, Opština Konče en la sudokcidento kaj Opština Radoviš en la okcidento.


Ĉirkaŭ **Opština Vasilevo**|  |  | Berovo  |
|  Radoviš | Opština Vasilevo |  |
|  Konče |  Strumica |  Bosilovo |

Referencoj
----------

1. ↑  loĝantaro de la komunumo laŭ la censo de septembro 2021 el oficiala statistika retejo (makedone kaj angle)
2. ↑  nombroj de komunumanoj laŭ la censo de 2021 el la retejo *citypopulation.de* (germane kaj angle)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo (makedone)

Noto
----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Општина Василево en la makedona Vikipedio.* 

* Kategorio Opština Vasilevo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 692125
 |
Frugotika ornamgablo kun pinakloj super la okcidenta portalo de la urba preĝejo de Bad Hersfeld (proks. 1330)
Balkonaĵo kun ornamgablo kaj pinakloj ĉe la Imperia Salono de la malnova urbodomo je Regensburg en Bavarujo
**Ormamgablo** estas en gotika arĥitekturo gableca kronado de portaloj kaj fenestroj.

Ornamgablo estas dekoracia elemento, kiu plifortigis la impeton altecen de gotika arĥitekturo. Ĝin povas flanki, aŭ suresti pinakloj. La gablodeklivoj ofte surhavis ornamaĵojn, kiuj laŭ la germana, ĉeĥa kaj rusa lingvo nomiĝas „krabo". La gablopinto ofte surhavas gablofloron ekzemple laŭ formo de krucfloro. La gablokampo povas estis glata, ofte tamen ĝi estas plena je antaŭmetita ornamriparo.

Ekster la arĥitekturo ornamgabloj troviĝas kiel motivoj ankaŭ en gotika lignoĉizarto.

* Kategorio Ornamgablo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Fontoj
------

1. ↑  Frazo laŭ Fritz Baumgart: *DuMont's kleines Sachlexikon der Architektur*, Kolonjo 1977, kapvorto *Wimperg*, tiu ĉi difino tamen ankaŭ troviĝas en aliaj normverkoj
2. ↑  Frazo laŭ Rolf Toman [eldoninto]: *Die Kunst der Gotik*, Kolonjo 1998, fakvortaro, p. 506
**Paĉango** (hispane *pachanga*, ankaŭ **merenconga**) estis latinamerika danco enmoda en la fruaj 1960-aj jaroj. *Orquesta Sublime* lanĉis en 1959 furoraĵon per *La pachanga*, kies sukceson la komponisto de la peco, Eduardo Davidson (naskiĝinta en 1929 kiel Claudio Cuza en Baracoa, Kubo; mortinta en 1994 je Novjorko) povis ripeti, post kiam li en 1960 estis transloĝinta al Novjorko. Kiel aludas la nomo „merenconga", temas pri miksaĵo el *conga* kaj merengo. La paĉango estis tipe ludata de ĉarangoj kaj anstataŭis en ĉi tiu medio la ondon de ĉaĉao. Tipaj estas mallongaj akompanaj ripetfrazoj kun alta kvoto da melodie samaj tonoj en arĉinstrumentoj, piano kaj basinstrumento.

La samtempe populara stiltermino *charanga* plej ofte estas klarigata per la populareco de paĉango transsaltanta sur la ekster-latinamerika publiko, kiu tiam intermiksus stilon kaj orkestrotipon. Kontraŭ tiu ĉi tezo diras, ke ankaŭ kubaj orkestroj kiel Fajardo y sus Estrellas surdiskigis "charangas" – la klaŭzo povus esti ankaŭ malpermeso de "Pachanga" en Kubo. Krom tio ekzistas sondiskegoj, sur kiuj paĉangoj estas same reprezentataj kiel ĉarangoj (tiuj ĉi estas tre similaj al ĉaĉaoj).

Paĉango estas ankoraŭ dancata en Cali, kiu estas fama pro sia salso-mondeto.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Paĉango en Kolombio
**Julio MEDEM Lafont** (Donostio, Eŭskadi, 21a de oktobro 1958) estas hispana kinreĝisoro, scenaristo kaj produktoro. Lia kinarto elstaras pro la vidpunkto kiun adoptas la roluloj antaŭ neatendita okazaĵo.

Biografio
---------

Ankoraŭ knabo li ekfilmis per donacita kamerao de super 8. Kiel junulo, li faris atletikon. Poste li kunlaboris por gazetoj kiel kinkritikisto.

En la komenco de la 1980-aj jaroj li finis la karieron de medicino kaj poste ekfilmis kurtojn kaj kunlaboris en diversaj projektoj. Li serioze ekkarieris verkante la scenaron de *Vacas* (Bovinoj), penas por akiri subvenciojn kaj finfine realigas la filmon en 1992. Samjare li entreprenas la projekton de *La ardilla roja* (La ruĝa sciuro) laŭ sia propra scenaro.

Sekva etapo startis per *Los amantes del Círculo Polar* (1998), lia kvara longa filmo, kiu popularigis lin, same kiel per *Lucía y el sexo* (2001) kun Paz Vega. En 2003, Medem premieris dokumentan filmon pri la eŭska konflikto, nome *La pelota vasca, la piel contra la piedra*, komponita ĉefe per intervjuoj kaj deklaroj de diversaj partoprenantoj en la afero; tial ĝi generis grandan polemikon en la epoko. 

En 2010 lia filmo *Habitación en Roma* kun Elena Anaya kaj Natasha Yarovenko iĝis granda sukceso.

Bibliografio
------------

* Etxebeste Gómez, Zigor (2010). *Julio Medem* (unua eldono). Madrid: Cátedra. ISBN 984-84-376-2660-4.
* Rebordinos, José Luis (2005). *Contra la certeza. El cine de Julio Medem* (unua eldono). Filmoteca Vasca y Festival de cine de Huesca. ISBN 84-932786-4-5.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Julio Medem Lafont en la cifereca enciklopedio de Eŭskio "Auñamendi"
* oficiala retejo de Julio Medem
* Filmografio
* Cinema Reel
* Julio Medem en Filmaffinity


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 840304
 |

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Julio Medem en la hispana Vikipedio.*
**San Bernardino** estas montopasejo tra la Alpoj, kiu jam en la epoko de la Romia Imperio ligis la nordon kun la sudo de Eŭropo.

Priskribo
---------

La pasejo ligas la Kantonon Grizonon en la nordo kun la Kantono Tiĉino en la sudo. La pasejo transiras la Alpĉenon inter la montoj Marscholhorn kun alteco de 2963 m s.m. en okcidento kaj Piz de la Lumbreida kun alteco de 2983 m s.m. en oriento. La pasejkulmino situas sur alteco de 2065 en Kantono Grizono. La San-Bernardino-Pasejo estas la eŭropa akvodislimo inter la Atlantika Oceano en nordo kaj Mediteraneo en sudo kaj la lingvo-limo inter la germana kaj la itala lingvoj.

Historio
--------

Jam la romianoj utiligis antaŭ dumil jaroj la larĝan pasejon. Ilia vojo, kiun oni utiligis ankoraŭ ĝis la mezepoko, transpasis proksimume unu kilometron oriente de la hodiaŭa paseja vojo ĉe la piedo de Piz Ucello (kio signifas en Esperanto *Monto Birdo*). Senarbigoj altigis la lavangoriskon. Post la larĝigo de la vojo tra la ravino Viamala en la jaro 1473 la lokanoj devis agi kaj forigis la pasejvojon de la montpiedo al la mezo de la larĝa selo. En tiu epoko estis ankaŭ konstruita la preĝejo San Bernardino je la suda flanko de la pasejo. En la jaro 1770 la vilaĝoj Hinterrhein, Nufenen kaj Mesocco transformis la piedpadon trans la pasejo al veturebla ŝoseo. Per la financa subteno de la Reĝolando Sardio inter la jaroj 1818 kaj 1823 la vojo estis larĝigita kaj konstruita en la formo, kiu servas ĝis hodiaŭ por la aŭtotrafiko. Sur la pasejkulmino oni tiam starigis la pasejgastejon, kiu ankoraŭ hodiaŭ funkcias.

San-Bernardino-Tunelo
---------------------

En 1967 estis malfermita la aŭtoŝosetunelo sub la San-Bernardino-Pasejo kun longeco de 6,6 km, kiel parto de la svisa aŭtovojo A13. Ĝi estis la transalpa aŭtotunelo en Svislando kaj ankoraŭ hodiaŭ la dua plej grava svisa ligo inter nordo kaj sudo.

Eksteraj ligiloj
----------------

 Vikifontaro|}}* La vikipedia komunejo
- Kunlaboru en Commons **Komunejo** proponas multimediajn dosierojn al temo sub la gloso **San-Bernardino-Pasejo**

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rListo de la montpasejoj de Svislando |
| --- |
| Albispasejo • Albulopasejo • Berninopasejo • Bözberg-Pasejo • Brünigpasejo • Flüelapasejo • Forchpasejo • Furkopasejo • Gemmipasejo • Gurnigelpasejo • Granda Sankt-Bernard-Pasejo • Grimselpasejo • Hulfteggpasejo • Juliopasejo • Klausenpasejo • Lukomagnopasejo • Malojopasejo • Nufenenpasejo • Oberalppasejo • Ofenpasejo • Passwang-Pasejo • Rickenpasejo • San-Bernardino-Pasejo • Sankt-Gotard-Pasejo • Sattel-Pasejo • Sattelegg • Sempionopasejo • Splugopasejo • Suba Hauenstein-Pasejo • Supra Hauenstein-Pasejo • Sustenpasejo • Vue-des-Alpes-Pasejo • Wildhauspasejo • Zugerberg | Montpasejoj de SvislandoMontpasejoj de Svislando |

 |
Paulinenstift je Weimar
La iama **Paŭlina Konvento** (germane: *Paulinenstift*) je Vajmaro, Germanujo, troviĝas ĉe Washinton-strato nr 53 (kiu pli frue nomiĝis *Schröterstraße* por la aktorino Corona Schröter). 

La laŭ stilo de itala novrenesanca starigita pluretaĝa konstruaĵo (precipe el travertino) planitis en 1886 fare de Karl Vent. Komisiintino estis la heredgranddukino Erbgroßherzogin Paŭlino de Saksio-Vajmaro-Eisenach. Ĝi servu komence kiel klerigejo kaj gastigejo por knabinoj kun la celo prepari junulinojn kiuj intencis post konfirmacio labori. Samtempe temis memkompreneble pri edukejo por novorientiĝemaj knabinoj garantiante tranoktadon kaj manĝadon al ili.

Krome estas en konekto kun tiu ĉi domo *Paulinenstift*, infanĝardeno starigita en la 1901-a jaro en Ramsla kiu nombriĝas inter la plej malnovaj siaspece en la tuta regiono.

Nuntempe ĝi servas kiel loĝejo figurante sur la listo de monumentprotektotaĵoj vajmaraj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* *Stiftung der Erbgroßherzogin für die Kleinkinder- und Gemeindepflege (Paulinenstift) in Ramsla*, ĉe DDB

50.98317811.319093Koordinatoj: 50° 58′ 59″ N, 11° 19′ 9″ O (mapo)

Notoj
-----

1. ↑  Art. *Pauline Ida Marie Olga: Erbgroßherzogin von Sachsen-Weimar-Eisenach*, ĉe: Gitta Günther, Wolfram Huschke, Walter Steiner (eld.): *Weimar. Lexikon zur Stadtgeschichte.* Hermann Böhlaus Nachfolger, Weimar 1998, p. 347.
2. ↑
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Orobanko** |
| --- |
|  |
| Orobanche lutea*Orobanche lutea* |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Plantoj *Plantae* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Divizio: | Angiospermoj *Magnoliophyta* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Verdukotiledonoj Eudicots |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Lamialoj *Lamiales* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Orobankacoj *Orobanchaceae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | **Orobanko** *Orobanche*L. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specioj |
| Ĉirkaŭ 150 |
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Orobanko  |

 |
| v • d • r |

**Orobanko** (latine *Orobanche*) estas genro de florplantoj el la familio Orobankacoj. Ĝi entenas proksimume 150 speciojn el la mezvarmaj kaj ankaŭ varmaj regionoj de la norda hemisfero. 

Orobankoj estas senklorofilaj plantoj; multaj specioj havas apartan gastiganton (specion, genron, familion), kies radikojn ĝi parazitas. Iuj specioj povas ataki pli diversajn florplantojn. Kelkaj orobankoj estas plagoj por kultivado.

La skvamecaj folioj kreskas nepare laŭlonge de plejofte nedisbranĉiĝanta tigo; tiu ĉi finiĝas per spiko de dulipaj floroj (tre malofte per unusola floro). La kapsuloj enhavas tre multajn etajn, longvivajn semojn. Insektoj, interalie formikoj, ludas gravan rolon en ilia dissemiĝo.

La nomo orobanko venas de la greka ὄροβος, orobos (legomo) kaj de ἄγχω, agĥô (strangoli).

Ĉar ili ne havas klorofilon, ili estas tute dependaj el aliaj plantoj, tio estas, ili estas parazitoj. La plantaĵoj kunigas siajn radikojn al tiuj de la gastigantaj plantoj plej proksimaj por havigi akvon kaj nutraĵojn.

Kelkaj specioj parazitas nur unu plantospecion, ekzemple *Orobanche hederae*, kiu parazitas la hederon (*Hedera helix*); tiu specioj ofte nomiĝas laŭ la planto parazitata. Aliaj povas paraziti kelkajn genrojn, kiel *Orobanche minor*, kiuj parazitas trifoliojn (*Trifolium*) kaj aliajn legumplantojn.

*Orobanche ramosa* estas indiĝena en centra kaj sudokcidenta Eŭropo, sed troviĝas ennaturigita ankaŭ en multaj aliaj lokoj; Ĝi estas konsiderata kiel la plej damaĝa minaco por la rikoltoj en kelkaj zonoj. Kelkaj plantoj kiuj povas esti parazitataj de tiu orobanko estas la jenaj: tomato, melongeno, terpomo, blanka brasiko, *Solenostemon*, kapsiko, sunfloro, celerioj kaj pizoj. En la areoj tre infektitaj ili povas okazigis totalan paerdon de la rikolto.

Kelkaj specioj
--------------

* *Orobanche alba* Willd. Blanka orobanko
* *Orobanche caryophyllacea* SM Galia orobanko
* *Orobanche elatior* Sutton Alta orobanko
* *Orobanche flava* Schultz Flava orobanko
* *Orobanche gracilis* SM. Gracila orobanko
* *Orobanche hederae* Duby Hedera orobanko
* *Orobanche minor* SM. Eta orobanko
* *Orobanche purpurea* Jacq. Purpura orobanko
* *Orobanche ramosa* Branĉohava orobanko
* *Orobanche reticulata* Wallr. Rethava orobanko
* *Orobanche teucrii* Holandre Teŭkria orobanko
Anglalingva skema diagramo de bildortikono
La **ortikono** (angle *orthicon*) estas frua televida kamerao, inventita en 1937.

Priskribo
---------

La ortikono estas televida kamerao, bazita sur kaj plibonigo de la pli frua ikonoskopo. Ĝi diferencas de la ikonoskopo per la fakto ke la bilda mozaiko skaniĝas pli malrapide, por malpliigi la bildan bruon.

Historio
--------

La ortikonon inventis teamo en la Radioaparata Korporacio de Usono (angle *Radio Corporation of America*) gvidita de Albert Rose en 1937. Ĝi estis plibonigo de la pli frua ikonoskopo (1923), inventita de la sama firmao.

La ortikono estis publike montrata dum la Monda Foiro en Nov-Jorko en 1939.

La ortikono estis anstaŭigita de la **bildortikono** (ankaŭ konata kiel la **superortikono**). La bildortikono estis vaste uzita ĝis ĉ. 1968.

Referencoj
----------

1. ↑  PIV 2020: ortikon/o

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Ortikono en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Naughton, Russell.  Adventures in Cybersound. The Image Orthicon (Television Camera) Tube c. 1940 – 1960 (angle). Arkivita el la originalo je 2004-02-18. Alirita 2020-11-25.
**Oranĝa Libera Ŝtato**.
La **Oranĝa Libera Ŝtato** (angle *Orange Free State*, nederlande *Oranje-Vrijstaat* [oːˈrɑɲə ˈvrɛistaːt], afrikanse *Oranje-Vrystaat* [ʊəˈraɲə ˈfrəistɑːt], mallongigita kiel **OVS**; en PIV **Oranĝio**) estis sendependa Bura suverena respubliko en Suda Afriko dum la dua duono de la 19-a jarcento, kio poste iĝis brita kolonio kaj provinco de la Unio de Sud-Afriko. Ĝi estis la historia antaŭaĵo de la nuntempa Provinco Liberŝtato. Etende inter la riveroj Oranĝo kaj Vaal, kaj ties limoj estis determinitaj de Unuiĝinta Reĝlando de Granda Britio kaj Irlando en 1848 kiam la regiono estis proklamita Oranĝrivera Suverenaĵo, kun sidejo de *British Resident* en Bloemfontein.

Referencoj
----------

1. ↑  "What does OVS stand for?". Acronym Finder. Alirita la 17-an de Septembro 2018.
2. ↑  Oranĝo sur Vortano.net (PIV)
3. ↑  "Free State". Encyclopædia Britannica. 6-a de Novembro 2009. Arkivita el la originalo la 14-an de Marto 2017. Alirita la 17-an de Septembro 2018.
4. ↑   Wikisource Chisholm, Hugh, eld. (1911)."Orange Free State". Encyclopædia Britannica (11-a eld.). Cambridge University Press.



* Kategorio Oranĝa Libera Ŝtato en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Oratorio de la *Casa Tagle* en la Historia Centro de Meksikurbo.
**Oratorio**, laŭ la kanona juro, estas loko dediĉita al la religia kulto, ne starigita, dekomence, por la uzeblo de ĉiuj kredantoj publike, tio estas temas pri iel privata preĝejo. En oratorio striktasence, tio estas, konstituita laŭregule, oni povas okazigi mesojn kaj la ceterajn ekleziajn ceremoniojn.

Laŭ PIV **oratorio** estas en kirko, palaco aŭ kastelo, apartigita spaco, ofte vitralita, rezervita al eminentaj personoj kiel preĝejo. Kaj oni indikas sinonimon kapelo.

Laŭ Francisko Azorín **oratorio** estas *Endoma kapelo; privata kapelo aŭ altareto.* Li indikas etimologion el la latina *oratorium*, el *orare* (preĝi), el *os, oris* (buŝo).

La radiko "oratori-" estas neoficiala.

Notoj
-----

1. ↑  NPIV,  Alirita la 5an de Januaro 2018.
2. ↑  Francisko Azorín, arkitekto, Universala Terminologio de la Arkitekturo (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 153.
3. ↑  Azorín, samloke.

Vidu ankaŭ
----------

* Oratorio en muziko
* Preĝejo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Oratorio (arkitekturo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oratorio en la Katolika Enciklopedio
**Parolfobio**, foje alilingve *glosofobio,* aŭ **podia fobio**, estas la timo paroli antaŭ grupo de aliaj homoj aŭ ektimo ĉe artistoj, prezentistoj antaŭ publika prezentado. La deziro paroli ofte estas asociata al la timo ne akiri sukceson. La deziro paroli troviĝas kaj ĉe infanoj kaj plenkreskuloj kaj ĝi estas unu el la plej oftaj timoj kiujn homoj havas. Plej multaj homoj nervoziĝas kiam ili alfrontas devi buŝe prezenti ion al homamaso, sed en ekstremaj kazoj la timo iĝas patologia. Parolfobio estas konsiderata kiel specifa speco de fobio, sed ankaŭ kiel simptomo de pli larĝa socia fobio. Kiam la korpo kaj la cerbo volas du malsamajn aferojn tio povas rezulti en malsamajn emociajn stadiojn kiel pli forta korbato, ŝvitado, ruĝeco, seka gorĝo ekzemple.

Ekzistas retorikaj konsiletoj kiuj povas redukti la timon paroli antaŭ publiko.

Vidu ankaŭ
----------

Retoriko

Referencoj
----------

1. ↑  (sveda) *Behandling av talängslan*, Psykolog.nu. Arkivigita de la originalo, la 7-an de majo 2016.
2. 1 2  (angla) Anderson, D.M. (2000). *Dorland’s illustrated medical dictionary* (29-a eldono). Philadelphia/London/Toronto/Montreal/Sydney/Tokyo: W.B. Saunders Company.
En mineralogio, la **ortoklazo** estas silicihava mineralo, kiu formiĝas en vulkana petro.

Priskribo
---------

Ortoklazo estas ofta komponanto de granito kaj aliaj vulkanaj petroj. Tipe, ortoklaso okazas kune kun albito.

Ortoklazo estas unu el la 10 difinantaj mineraloj de la Mohs-skalo; laŭdifine, ĝia malmoleco estas 6.

* Ortoklaso el Slovakio Ortoklaso el Slovakio
* Ortoklaso el Portugalio Ortoklaso el Portugalio
* Adulario Adulario
* Lunŝtono Lunŝtono

Uzoj
----

Oroklazo estas materialo por farado de vitro kaj kelkaj ceramikaĵoj.

La travidebla formo de ortoklazo nomiĝas **adulario**; gema adulario ankaŭ nomiĝas **lunŝtono**. Ĝi estas la ŝtata gemo de Florido.

Etimologio
----------

La termino *ortoklazo* devenas de ὀρθός *orthós* "rekta, orta" kaj κλᾰ́σῐς *klásis* "rompo", ĉar la angulo inter la du klivebenoj de ortoklazo estas orta.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Ortoklazo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Orthoclase (angle). *Mindat.org*.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 714838
* BNF: 12496135c
 |
**Orbaneja Riopico** [orbaNEĥa rioPIko] estas loĝloko kaj municipo en la centro de la provinco Burgoso, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la komarko *Alfoz de Burgos*. La municipo enhavas la loĝlokon Quintanilla-Riopico.

Geografio
---------

Mapo de la komarkoj de Burgoso. Alfoz de Burgos, centre kaj malhelverde.
Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 9,34 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 355 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, sed poste rekuperiĝis pro la proksimeco al la provinca ĉefurbo kaj duobligis sian loĝantaron. 

Ĝi distas 10 km de Burgoso, provinca ĉefurbo.

Demografio
----------

Demografia evoluo| 1991 |  | 1996 |  | 2001 |  | 2004 |  | 2012 |  | 2021 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 151 |  | 137 |  | 175 |  | 177 |  | 233 |  | 355 |

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado fine de la 9-a jarcento. 

Orbaneja Riopico formis parton de la *Alfoz y Jurisdicción de Burgos* en la *partido de Burgos*, unu el dek kvar kiuj formis la komunumon *Intendencia de Burgos* inter 1785 kaj 1833. Estis jurisdikcio de abatlando dependa de la Monaĥejo de Sankta Petro de Kardenjo kiu nomumis vicurbestron.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj) kaj brutobredado (ŝafoj). Lastatempe plej ekgravis kultura kaj rura turismo, ekzemple piedirado tra naturaj lokoj. Inter vidindaĵoj menciindas la preĝejo de Sankta Millán.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Burgoso

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 775641
 |
**Orbita** [orBIta] estas municipo en la nordoriento de la provinco Avilo, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko *La Moraña* aŭ Komarko de Arévalo kaj al la jurisdikcia teritorio de Arévalo, en la nordo de la provinco. 

Orbita en la provinco Avilo.
Komarkoj de la provinco Avilo; Komarko de Arévalo norde, brune.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio estas formata de unusola loĝloko, okupas totalan areon de 14,39 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 73 loĝantojn. Ĝi perdis 325 loĝantojn el la mezo de la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj. Ĝi distas 38 km de Avilo, provinca ĉefurbo.

Ĝi limas kun Espinosa de los Caballeros, Codorniz (Segovia), Arévalo, Martín Muñoz de las Posadas (Segovia), Tiñosillos kaj Gutierre-Muñoz.

Historio
--------

En Mezepoko okazis reloĝado. La areo apartenis al la Regno Kastilio. 

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj) kaj brutobredado kaj rilata komercado. Lastatempe kultura kaj rura turismo ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado).

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Avilo

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 761759
* VIAF: 148754651
 |
Tiutempa karikaturo de Annibale Pio Fabri, kiu ludis la rolon de Emilio.
**Partenope** ("Parthenope", HWV 27) estas opero de George Frideric Handel, premierita en la King's Theatre en Londono la 24an de februaro 1730. Kvankam sekvante la strukturon kaj formojn de serioza opero, la verko estas bonhumora laŭ karaktero kaj malpeza laŭ muziko, kun intrigo kiu miksas amaferajn komplikojn kaj seksan konfuzon. Ĝi estis sukceso de publiko tiam en la originala produktado sed poste neludita dum multaj jaroj, tamen "Partenope" estas nuntempe ofte vidita en la tutmondaj operejoj. 

Karikaturo de Anna Maria Strada, kiu ludis la rolon de Partenope.Partenope, reĝino kaj fondinto de Napolo estas amata de Arsace de Korinto kaj de Armindo de Rodiso. Rosmira estas abandonita amatino de Arsace kaj venas maskita kiel princo; Arsace malkaŝas ŝin, sed promesas ne malkovri ŝian sekreton. Rosmira klopodas, ke la timida Armindo konfesu sian amon al Partenope. Venas nova pretendanto nome Emilio de Kumae, kiu minacas per milito, se li ne estas akceptata kiel edzo. La partopreno de la diversaj roluloj en la batalo komplikigas pli la aferon: Emilio estas venkita. Sed Arsace devas lukti en duelo kontraŭ Rosmira maskita de Eurimene, pri kiu li scias, ke temas pri virino, kiun fakte li amas, sed li promesis ne malkovri ŝian sekreton. Ruze, li proponas, ke oni luktu sen ĉemizo kaj Rosmira devas konfesi, ke li estas virino; ili promesas sin al geedzeco, same kiel Partenope kaj Armindo.

Notoj
-----

Bibliografio
------------

* Winton Dean; Knapp, Merrill J. (1987), Óperas de Händel, 1704-1726, Clarendon Press, ISBN 0-19-315219-3


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 699066
* GND: 300065434
* LCCN: n90601585
* VIAF: 182728357
* BNF: 13913128q
 |