recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
La **Kastelo de Pusztaradvány** (konata ankaŭ pri la iama posedanto *Kastelo de Pallavicini*) estas nuntempa gastejo (komprenu hoteleto) en vilaĝo Pusztaradvány (Hungario). La kastelo mem estas la ĉefa vidindaĵo en la vilaĝo.

Kastelo de Pusztaradvány

Historio
--------

Ŝajnas, la kastelo estis konstruita en la 1850-aj jaroj. Post la 2-a mondmilito la ŝtato forprenis la kastelon (same la ceterajn kastelojn), poste en la kastelo okazis la vilaĝa administrado. En la 1970-aj jaroj la kastelo forlasiĝis, en la sekvaj jaroj ĝi paŝo post paŝo ruiniĝis. En 2001 firmao aĉetis la kastelon, poste ĝi plene estis renovigita. Post 3 jaroj interne ekfunkciis impona hoteleto.

Konstruaĵo
----------

La kastelo situas sola en mezo de la vilaĝo sur deklivo en parko. Pro la deklivo la fasado havas etaĝon, la malantaŭa parto nur teretaĝon. La konstruaĵo formas simplan brikon. La fasado estas simetria, meze la enirejo kun timpano (arkitekturo) iomete reliefas. En la malantaŭa fasado same la timpana parto reliefas. Interne ĉiuj mebloj estas originaj, nature renovigitaj. Menciindas, ke ankaŭ la lampoj estas renovigitaj, eĉ la hoteleto estas kvazaŭ muzeo pri lampoj.

Fontoj
------

* oficiala paĝo Arkivigite je 2017-03-31 per la retarkivo Wayback Machine
* hungare kun foto
* hungare kun fotoj
**Aŭtonoma Industria Kolonio de Kuzbaso** estis komunumo de idealistaj ministoj el Usono, kiuj klopodis helpi al Sovetia Rusio pri evoluigo de minado en Siberio. La kolonio konsideratas la ĝermo de la nuna urbo Kemerovo.

Post venko de la Oktobra revolucio, ministoj signis kunlaboremon por mini karbon en la Kuznecka Baseno (*Kuzbass*). Lenin ebligis minadon en suda-centra Siberio. Tiel fondiĝis la Autonomous Industrial Colony "Kuzbass" en 1921.

La planon proponis Sebald Rutgers, germana komunisto, William "Big Bill" Haywood, usona gvidanto de *Industrial Workers of the World* (IWW), kaj Herbert Calvert, inĝeniero kaj iam intendanto de fabriko *Ford automobile* en Detroit.

Ili formis agentejon *Organization Group of American Workers*, kiu havis "Kuzbass Bureau" en Novjorko, por rekruti volontulojn. La unuaj koloniistoj alvenis aŭtune kaj somere de 1922. Plej multe ili estis ĉ. 400 laboristoj, sed restis en 1926 nur plenmano da koloniistoj, kies gvidanto iĝis Rutgers. La projekto finiĝis en 1927.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Aŭtonoma Industria Kolonio de Kuzbass en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* The Autonomous Industrial Colony "Kuzbass"
* Documents and Photographs from the "Kuzbass" Autonomous Industrial Society
* Kemerovo : A colony of Americans mined coal in Siberia in the 1920s av Paula Garb. *USSR/USA (IC#15), Winter 1987, Page 47* Arkivigite je 2006-09-28 per la retarkivo Wayback Machine

Literaturo
----------

Morray, J.P. Project Kuzbas: American Workers in Siberia. (New York: International Publishers, 1983).
**Olin Levi Warner** (9a de aprilo 1844 – 14a de aŭgusto 1896) estis usona skulptisto kaj artisto fama pro siaj rimarkindaj basreliefaj portretaj medaloj kaj bustoj kiujn li kreis fine de la 19a jarcento.

Vivo
----

Warner naskiĝis en Suffield (Konektikuto). Praonklo de Warner estis estro de la Revolucio nome Seth Warner. Junulo li jam laboris kiel metiisto kaj telegrafisto. En 1869 li jam estis ŝparante sufiĉan monon por translokiĝis al Parizo, kie li studis skulptarton ĉe la Nacia Altlernejo de Belartoj kun François Jouffroy, kaj laboris kiel helpanto kun Jean-Baptiste Carpeaux.

Kiam estis proklamata la Franca Tria Respubliko en 1870, li enlistiĝis en la Fremdula Legio, kaj pluigis siajn studojn kiam finiĝis la sieĝo (Majo 1871).
En 1872, li translokiĝis al Novjorko kaj establis studion.
Li estis unu el la fondintoj kaj membro de la *Society of American Artists* (Societo de Usonaj Artistoj) en 1877, kaj asociano de la Nacia Akademio de Desegno en 1888.

Vojaĝo tra la Nordokcidenta Teritorio kondukis lin al serio de indian-temaj portretmedaloj. Li desegnis la rememoran Dolarduonon por la Kolumba Ekspozicio, okazinta en Ĉikago en 1893.

Post trafi iom da komerca sukceso, tamen, li revenis loĝi ĉe la patra farmo en Vermont, kie li faris ankaŭ laboron por manfaristoj pri arĝento kaj similaj materialoj. Ĉirkaŭ la fino de lia vivo liaj skulptaĵoj iĝis konataj al pli ampleksa publiko.

Li mortiĝis en 1896, post akcidento de biciklado en la novjorka Central Park. En la 1970-aj jaroj la heredintoj de Warner donacis lian kolekton de personaj paperoj al la *Smithsonian Archives of American Art*.

Warner popularigis la teknikon de la basreliefo, pere de nombraj portretoj en tiu stilo.

Referencoj
----------

1. ↑  Tolles, Thayer. "American Relief Sculpture". In *Timeline of Art History*. New York: The Metropolitan Museum of Art, 2000–. (Oktobro 2006).
2. ↑  Caffin, Charles Henry (1903). *American Masters of Sculpture*, pp. 133-34. Doubleday, Page & Company.
3. ↑  Chisholm, Hugh, ed. (1911). "Warner, Olin Levi". Encyclopædia Britannica (11th ed.). Cambridge University Press.
4. ↑  "Olin Levi Warner." The Sovereign Collection Gallery, Portland, Oregon, USA. EarthLink Arkivigite je 2016-03-03 per la retarkivo Wayback Machine
5. ↑  Chisholm, Hugh, eld. (1911). "Warner, Olin Levi". Encyclopædia Britannica (11a eld.). Cambridge University Press.
6. ↑  Chisholm, Hugh, eld. (1911). "Warner, Olin Levi". Encyclopædia Britannica (11th ed.). Cambridge University Press.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Olin Levi Warner en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Olin Levi Warner papers, 1857–1962. Smithsonian Archives of American Art. Alirita 13a de Februaro 2012.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 515594
* LCCN: nr93028650
* VIAF: 7264701
* ISNI: 0000 0000 6703 5348
* ULAN: 500001669
 |
**Visiedo** [biSJEdo] estas vilaĝo kaj municipo de la provinco Teruelo (nordorienta Hispanio), nome en la suda komarko Komunumo de Teruelo, kies komarka ĉefurbo estas la provinca ĉefurbo mem, Teruelo.

Geografio
---------

Ĝi estas je 47 km de Teruelo, provinca ĉefurbo. Laŭ la ŝoseo A-1509 ĝi estas inter Argente okcidente kaj Perales del Alfambra sudoriente. Sudokcidente estas Camañas.

Historio
--------

La zono venis al posedo de kristanoj post la venko de Alfonso la 1-a la Batalema en la batalo de Cutanda. Sed eble la kristanoj perdis ĝin dum la krizo kiu sekvis la morton de Alfonso la 1-a. Nur dum la regado de Alfonso la 2-a de Aragono estis klara dominado fare de kristanoj.

Aktualo
-------

Bazo de ekonomio estis agrikulturo (cerealoj) kaj brutobredado. Preskaŭ ĉiuj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento kaj tiukadre ankaŭ en Visiedo oni malaltiĝis ĝis nunaj 47 loĝantoj.

Estas altiraĵoj en la urbo, nome la preĝejo, la ermitejo, la kastelo ktp.

Bildoj
------

* La kastelo.La kastelo.
* La preĝejo.La preĝejo.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Teruelo

Notoj
-----

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 797533
 |
La Opero de Parizo (operejo Garnier) en 1875, laŭ gravuro de Charles Nuitter.
La **Nacia Opero de Parizo** (france *Opéra national de Paris*) estas franca institucio administrita de la Ministerio pri Kulturo kaj kreita de Jean-Baptiste Colbert en 1669.

Ĝi celas proponi al ĉiuj publikoj altkvalitajn, klasikajn operojn, sed ankaŭ pli modernajn verkojn. Ĝi konsekvence disponas du operejojn en Parizo : la operejo Garnier kaj la operejo Bastille. La Nacia Opero de Parizo cetere kontribuas al la trejnado de multaj kantistoj aŭ dancistoj danke al sia centro pri lirika arto kaj danke al sia danc-lernejo en Nanterre.

Vidu ankaŭ
----------

* Operejo Garnier
* Operejo Bastille

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Nacia Opero de Parizo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala TTT-ejo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 206632
* GND: 10341805-2
* LCCN: n96113400
* VIAF: 159951728 122643856, 159951728
* ISNI: 0000 0001 2322 4603
* SUDOC: 026402319
* BNF: 118656463
* MBA: a0e8865d-b133-4083-84cb-97f5eea6b429
* NLA: 36105316
* NKC: ko2007396710
* BNE: XX247727
 |
Koordinatoj: 47° 35′ 49″ N 4° 11′ 06″ O﻿ / ﻿47.59694 °N, 4.18500 °O﻿ / 47.59694; 4.18500 (mapo)

**Bierry-les-Belles-Fontaines** estas franca komunumo lokita en la departemento Yonne kaj en la regiono Burgonjo. Ĝi havis 194 loĝantojn laŭ censo plenumita en 2011.

Geografio
---------

Bierry-les-Belles-Fontaines etendiĝas sur 26.9 km², kaj havis 229 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas po 7,2 homoj laŭ kvadrata kilometro. La komunumo situas en Yonne, en la nordokcidenta parto de Burgonjo.

Historio
--------

La departemento Yonne estis oficiale kreita la 4-an de marto 1790 dum la franca revolucio.

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la komunumo S-ro Philippe Blondel, kiu do fariĝis la loka urbestro.

Administrado
------------

Bierry-les-Belles-Fontaines apartenas al la kantono de Guillon, kies ĉefurbo estas Guillon. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Avallon, unu el la tri arondismentoj de la departemento Yonne.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Yonne
* Kantono de Guillon


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 361610
* LCCN: n94112884
* VIAF: 147905742
* SUDOC: 027322173
* BNF: 15279493r
 |
**Jenő FEKETE,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Fekete Jenő** estis hungara fizikisto, pedagogo, membro korespondanta de Hungara Scienca Akademio (1941).

Jenő Fekete  naskiĝis la 5-an de marto 1880 en Veszprém. Li mortis la 17-an de marto 1943 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Jenő Fekete frekventis universitaton en Budapeŝto, poste li samloke komencis sian karieron. Dum 15 jaroj li kune laboris kun Loránd Eötvös. Ekde 1915 li iĝis geofizikisto. Inter 1919-1923 li laboris en geofizikia instituto nomata pri Loránd Eötvös, poste en Meksiko en firmao Royal Dutch Shell. Ekde 1931 li esploris helpe de tordeca tendolo en Teksaso. En 1934 li hejmenvenis kaj li transprenis gvidadon de geofizika instituto. Li havis novajn metodojn (elektrajn, sismikajn) dum esplorado. En Hungario li esploris grandajn terenojn kaj la rezultojn li prilaboris.

Fontoj
------

* biografio kun foto (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero F kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 433887
 |


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Jenő Garai,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Garai Jenő** estis hungara kemiisto. Lia origina familia nomo estis *Günsberger* ĝis 1898.

Jenő Günsberger naskiĝis la 28-an de novembro 1882 en Szombathely, li mortis la 15-an de julio 1949 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Jenő Garai maturiĝis en Budapeŝto, poste li akiris kemian diplomon en Teknikuniversitato palatino József en 1906. Post la diplomo li eklaboris en tutlanda kemia instituto, kie li akiris paŝo post paŝo pli altajn postenojn. En 1924 li estis nomumita ĉefinspektoro kontrolanta la vinojn. En 1942 li estis trude emeritita pro la kontraŭjudaj leĝoj, sed depost la nazia erao (1945) li revenis kaj estis institutestro ĝis sia morto. Li okupiĝis ankaŭ pri vinagroj.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *A must és a bor szabad kénessavtartalmának gyors meghatározása a gyakorlatban* (1931)
* *A borok kezelése, javítása, bortörvény* (1934)
* *Az ecetek savtartalmának meghatározása és a mintavétel körüli eljárások. Az ecetmérő.* (1937)
* *Termelőkimérések és a borellenőrzés* (1947)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 726155
 |
fabriko kun kaldronejo kaj maŝinohalo
emblemo
**Watzdorfer Traditions- & Spezialitätenbrauerei** estas bierfarejo en la uesta urbokvartalo Watzdorf de Bad Blankenburg en Germanujo. Estras ĝin Gerhard Rögner kaj Tobias Rögner. La ejo figuras sur listo de monumentprotektotaĵoj.

Historio
--------

Dokumento atestas ke jam en 1411 la senjoroj de Watzdorf havis rajton pri bierfaro kaj -elverŝo. La sekvintajn jarcentojn estas en tiu ĉi regiono multaj etaj bierfarejoj kies produktoj nur en freŝa stato konsumeblis. Vendado de ĝi do apenaŭ lukris. Nur en 1893 fonditis la entrepreno *Watzdorfer Exportbrauerei Funke & Hennrich* kiu modernigis la farometodojn kaj sukcesis en eksterkomunuma vendado. Ĝin transprenis en 1913 *Produktionsgesellschaft Thüringen GmbH Rudolstadt*. Nomo nova estis *Brauerei Watzdorf* (srl). Unua afergvidanto estis la politikisto Emil Hartmann. Ĝis la potencakiro de la nazioj la bierfarkvanto atingis ne tute 25 miloj da hektolitroj.

En Naziisma Germanio la konsumkooperative organizita fabriko metitis sub ŝtata kontrolo. En 1942 ĝi enkorpigitis al *Gemeinschaftswerk der deutschen Arbeitsfront* (srl). Mallonge malantaŭ militofino ĝi nove fonditis sub la nomo *Konsumbrauerei Watzdorf*.

En la 1970-aj jaroj la biera produktadokvanto estis de pli ol 100 miloj da hektolitroj. En 1989, kiam estis Turniĝo, produktitis (kun limonadoj) ne tute 185.000 hektolitroj. Post du fiaskintaj privatiĝoj sukcesis en 1998 nova fondiĝo.

Ofertaro
--------

Nuntempe la gamo ampleksas la jenajn specojn: Pilsner Bier, Helles, Schwarzbier, Bockbier kaj Weizenbier. Tipas por la watzdorf-anoj enboteligo en ujojn laŭ steinie-formo (0,33 litroj) sen kronfermiloj sed kun mane facile forprenigeblaj deŝirfermiloj. Ĉeestas ankaŭ biermuzeo kun interesaj rondgvidadoj kaj bierprovaranĝoj kaj speciala vendejo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Bierfarejo de Watzdorf en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* www.watzdorfer.de,hejmpaĝo]
* bierboteletikedoj historiaj
**Zsuzsa Balogh** [ĵuĵa balog], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Balogh Zsuzsa** estas hungara aktoro.

Zsuzsa Balogh  naskiĝis la 4-an de majo 1943 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Zsuzsa Balogh akiris diplomon en Teatra kaj Filma Altlernejo en 1965. Post siaj studoj ŝi aliĝis al trupo de Nacia Teatro (Budapeŝto). Inter 1969 kaj 1974 ŝi apartenis al Nacia Teatro (Miskolc), poste al Nacia Teatro (Pécs). Ŝi pasis 11 jarojn en porinfana teatro en Budapeŝto. Inter 1986-1993 ŝi membriĝis en Teatro Csokonai (Debrecen), poste ŝi estas aktoro sen teatro.

Elektitaj teatraj roloj
-----------------------

* Sándor Bródy: *A tanítónő* - titolrolo
* Ede Szigligeti: *Liliomfi* - Kamilla
* Molière: Tartufo - Dorine
* William Shakespeare:
	+ Rikardo la 2-a - reĝino
	+ Hamleto - Gertrud
	+ Otelo - Bianca

Kinejaj filmaj taskoj (elekto)
------------------------------

* *Jó utat, autóbusz* (1961)
* *Lila ákác* (1973)
* *Vihar a lombikban* (1983)

Televiziaj filmaj taskoj (elekto)
---------------------------------

* *Az élő Antigoné* (1968)
* *Szeptember végén* (1973)
* *Gyilkosság házhoz szállítva* (1980)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva datenaro
La **8-a Brazila Kongreso de Esperanto** okazis en Vitória de la 21-a ĝis la 24-a de novembro 1926.

La Organiza Komitato de la 8-a Brazila Kongreso de Esperanto estis la jena:
Prezidanto: Carlos Xavier Paes Barreto; Vicprezidanto: Mirabeau Pimentel; Ĝenerala Sekretario: Luís Carlos Porto Carreiro Neto; 1-a Sekretario: Arnulpho Matos; 2-a Sekretario: Heloisa Espindola de Araújo; 1-a Kasisto: José Osório de Miranda; 2-a Kasisto: Odilo Pinto.

La solena malfermo okazis ĉe la Leĝodonanta Palaco kaj per aklamo estis elektitaj altabliĝi la jenaj homoj:
Prezidanto: Everardo Backheuser; Vicprezidantoj: José Arthur Boiteux, Arthur Lourenço de Araújo Primo kaj Guilherme Azambuja Neves; Ĝenerala Sekretario: Luís Carlos Porto Carreiro Neto; 1-a Sekretario: Irani Baggi de Araújo; 2-a Sekretario: Antoninha Barnum; 3-a Sekretario: João Viana; 4-a Sekretario: Berger Bertalan.

La subŝtata estro oficiale apogis la kongreson kaj konsideris la kongresistojn gastoj de la Ŝtato.

Okaze de la ferma kunsido estis prezentita deziresprimo al la subŝtata Prezidanto, D-ro Florentino Ávidos, kiu apogis la kongreson ne nur morale sed ankaŭ materiale.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rBrazilaj Kongresoj de Esperanto |
| --- |
| Rio-de-Ĵanejro 1907  •  San-Paŭlo 1909  •  Petropolo 1910  •  Ĵuiz de Fora 1911  •  Rio-de-Ĵanejro 1913  •  Rio-de-Ĵanejro 1921  •  Rio-de-Ĵanejro 1923  •  Vitorio 1926  •  Rio-de-Ĵanejro 1936  •  Rio-de-Ĵanejro 1945  •  San-Paŭlo 1947  •  Bel-Horizonto 1949  •  Recifo 1952  •  Kuritibo 1954  •  Niterojo 1957  •  Salvadoro 1959  •  Porto-Alegro 1961  •  Fortalezo 1964  •  Rio-de-Ĵanejro 1965  •  *paŭzo*  •  Kampino 1984  •  Bel-Horizonto 1985  •  Kuritibo 1986  •  Rio-de-Ĵanejro 1987  •  Maceio 1988  •  Campo Grande 1989  •  Salvadoro 1990  •  Vitorio 1991  •  Anápolis 1992  •  San-Paŭlo 1993  •  Natalo 1994  •  Ĵuiz de Fora 1995  •  Ribeirão Preto 1996  •  Kuritibo 1997  •  Salvadoro 1998  •  Campo Grande 1999  •  Petropolo 2000  •  Braziljo 2001  •  Bel-Horizonto 2003  •  Maceio 2004  •  Porto-Alegro 2005  •  Kampino 2006  •  Rio-de-Ĵanejro 2007  •  Fortalezo 2008  •  Ĵuiz de Fora 2009  •  Campo Grande 2010  •  San-Paŭlo 2011  •  Taguatinga 2012  •  Barra do Garças 2013  •  Florianópolis 2014  •  Rio de Janeiro 2015  •  Kuritibo 2018 |

 |
**Geologiaj periodoj** (simpligita)  
**k**omenco Antaŭ Nuno kaj **l**ongo de daŭro en mil. da jaroj (rondumitaj al entjeroj)| **eono** | **erao** | **periodo** | **p** | **d** |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  fanerozoiko  |  kenozoiko  | kvaternaro | 3 | 3 |
| neogeno | 23 | 20 |
| paleogeno | 66 | 43 |
|  mezozoiko | kretaceo | 145 | 79 |
| ĵurasio | 201 | 56 |
| triaso | 252 | 51 |
|  paleozoiko | permio | 299 | 47 |
| karbonio | 359 | 60 |
| devonio | 419 | 60 |
| silurio | 443 | 24 |
| ordovicio | 485 | 42 |
| kambrio | 541 | 56 |
| proterozoiko | 2500 | 1959 |
| arĥaiko | 4000 | 1500 |
| hadaiko | 4600 | 600 |

**Arkeano** (*arĥaiko, archaikum , arĥeozikum, arĥeoziko, arkeoziko*) estas la unua periodo de la geologia erao, antaŭkambria epoko (4600-570 milionoj).

La arkeano komenciĝis antaŭ ĉirkaŭ kb. 3,8 miliardoj da jaroj per elformiĝo de la tera surfaco kaj daŭris ĝis antaŭ 2,5 miliardoj da jaroj, ĝis komenco de la proterozoiko. Dum tiu terhistoria epoko aperis ankaŭ la tera atmosfero, hidrosfero, organikaj kombinaĵoj (kiel ekz. proteino)

Meze de la arkeana epoko aperis la plej fruaj kaj primitivaj organismoj de la vivo (unuĉeluloj), la bakterioj kaj la cianobakterioj (ĉ. 3,5 md.).

La transfomiĝintaj magmaj rokoj de la arkeano estas troveblaj sur ĉiu kontinento.

* Kategorio Arkeano en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 138609
* GND: 4278975-8
* LCCN: sh85054088
* BNF: 12114352v
* NDL: 00575650
* NKC: ph117248
 |
La **amerinda lingvaro** estas hipotezo de Joseph Greenberg ke ĉiuj indianaj lingvaj familioj, krom la Na-denea kaj la Eskim-aleuta, estas branĉoj de unu tre malnova originala Amerika familio.

* **Nomo:** france Indiens; ruse indejci
* Indiĝenaj triboj en Ameriko (krom eskimoj kaj aleutoj); 35 mln (1992). \*Multnombraj popoloj - keĉuoj, ajmaroj, aztekoj, majaoj, gvaranioj, araukanoj k.a. Rezulte de eŭropana koloniado de Ameriko multaj triboj estis plene aŭ parte ekstermitaj, forigitaj en aliaj regionoj. En Usono kaj Kanado ili loĝas plejparte en rezervejoj, en Bolivio kaj Gvatemalo faras plimulton de loĝantaro. Forte mestizitaj.
* Parolas en indianaj lingvoj, granda parto ankaŭ en hispana (Latin-Ameriko) kaj angla (Nord-Ameriko) lingvoj.
* **Kredantoj:** katolikoj, protestantoj, estas ankaŭ adeptoj de sinkretismaj kultoj kaj tradiciaj konfesoj.

La proponitaj branĉoj de amerinda estas: (1) Algonkeno-Mosa, (2) Ando-Ekvatora, (3) Azteko-Tana, (4) Ge-Pano-Kariba, (5) Hoka-Siua, (6) Makro-Otomangua, (7) Makro-Ĉibĉa, (8) Na-Denea, (9) Penuta, (10) Taraska.

Joseph Greenberg interkomparis grandan nombron de amerikaj lingvoj, kaj trovis similecojn inter ili. Li do proponis ke la lingvoj estas parencaj, kaj ke ili ĉiuj konsistigas unu grandan lingvofamilion. Tamen, la metodoj kaj konkludoj de Greenberg estas tre kritikitaj de fakuloj pri amerikaj lingvoj. Laŭ la plejmulto de la fakuloj, la similecojn inter la amerindaj lingvoj povis kaŭzi multaj aliaj faktoroj ol parenceco, kiel lingvo-kontaktoj, onomatopeeco de vortoj kaj eĉ hazardo (ĉar temas pri tre granda nombro de lingvoj), do ne ekzistas sufiĉaj pruvoj por la ekzisto de la amerinda lingvaro. Tial nek la lingvaro, nek ĝiaj branĉoj, estas akceptitaj de multaj lingvistoj. (Por kelkaj akceptitaj indianaj lingvaroj, vidu lingva familio.)

| Familio | Kvanto (mln) |
| --- | --- |
| Algonkeno-mosa | 0,295 |
| Ando-ekvatora | 20,330 |
| Jut-azteka | 1,800 |
| Kioŭa-tanoa lingvaro | 0,005 |
| Ge-pano-kariba | 0,220 |
| Hoka-siua | 0,335 |
| Makro-ĉibĉa | 0,740 |
| Makro-otomangua | 1,180 |
| Na-denea | 0,220 |
| Penuta | 2,670 |
| Taraska | 0,060 |
| Entute | 27,855 |


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Zsuzsa Czinkóczi** [ĵuĵa cinkOci], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Czinkóczi Zsuzsanna** estas hungara aktoro, infana aktoro, laboristo. Ŝia origina persona nomo estis *Zsuzsanna* [ĵuĵana].

Zsuzsanna Czinkóczi naskiĝis la 23-an de januaro 1967 en Kiskunmajsa.

Biografio
---------

Zsuzsa Czinkóczi inter 5000 knabinoj estis elektita ĉefrolanto en filmo en aĝo 9. Pro tiu produkto ŝi ricevis signifan filman premion. Dum la bazlernejaj jaroj ŝi ricevis 8 filmajn rolojn. Ŝi aŭtomate ricevis eblecon studi en Altlernejo pri Teatro kaj Filmo, sed ŝi rifuzis ĝin, ĉar ŝi naskis filon en aĝo 17. Ŝia aktora kariero disrompiĝis, baldaŭ ŝi faris diversajn simplajn laborojn. Tamen ŝia mecenato Márta Mészáros donis al ŝi filmajn rolojn. Ŝi tre malofte ricevis teatrajn rolojn. Ŝi ricevis 3 filmfestivalajn premiojn inter 1976-1990.

Ŝiaj teatraj roloj (elekto)
---------------------------

* Federico Fellini: *Cabiria éjszakái*

Ŝiaj kinaj filmaj roloj (elekto)
--------------------------------

* *Árvácska* (1976) - Csöre
* *Napló gyermekeimnek* (1984) - Juli
* *A magzat* (1993)
* *A temetetlen halott* (2004)
* *Aurora Borealis – Északi fény* (2017) - patrino de Maria

Ŝiaj televiziaj filmaj roloj (elekto)
-------------------------------------

* *Társkeresés No. 1463* (1982) - Kati
* *Tiszazug* (1991) - Rozi
* *Ármány és szerelem Anno 1951* (2011) - Ilonka

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingvaj datenoj (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre) Arkivigite je 2021-07-25 per la retarkivo Wayback Machine
* 
*

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 733474
* GND: 121474461
* LCCN: no2017017310
* VIAF: 15079943
* ISNI: 0000 0000 7984 3131
* SUDOC: 134924290
* BNF: 155198547
* NKC: xx0157423
 |
**Charles Joseph BOUCHARD** (Montier-en-Der, 6-an de septembro 1837 - Sainte-Foy-lès-Lyon, 1915), estas franca anatomo-patologo.

Li studis medicinon en Liono kun Benoît Teissier kaj J. Rollet kiel instruantoj, kaj poste fariĝis lernanto de Jean-Martin Charcot. Internulo de la hospitaloj en 1862, li prezentis disertacion en 1866 en Parizo sub la titolo *Étude sur quelques points de la pathogénie des hémorragies cérébrales* (Studo pri la patogenezo de la cerbaj hemoragioj). Kuracisto en la Hospitalo de la Charité en 1870, kuracisto de la hospitaloj en la hospitalo Bicêtre en 1874, agregacia profesoro ekde 1869, li fariĝis, en 1879, titulara je katedro de ĝenerala patologio en la Fakultato de Parizo, membro de la Akademio de Medicino en 1886 kaj membro de la Akademio de sciencoj en 1887.

Bouchard frue interesiĝis pri la patogenezaj mekanismoj. Kun Charcot, li dediĉis sin unue al la neŭropatologio kaj priskribis lezojn de la sklerozoj de la mjelo kaj de la sekundaraj degeneradoj de la piramida fasko. Ili kune malkovris la originon de la intracerbaj hematomoj, la rompiĝon de la etaj aneŭrismoj sur la vandoj de la cerebraj arterietoj pli poste nomataj « mikro-aneŭrsimo de Charcot kaj Bouchard ».

Bouchard plue laboris pri la studado de la infekcioj, precipe digestaj, pri la memtoksadoj kaj pri la nutraj malsanoj. Li estas aŭtoro de "**Traité de pathologie générale**" (Traktaĵo de ĝenerala patologio), t.e. kompendio kiu fariĝis klasikaĵo de la medicina literaturo en la franca lingvo.

Charles Bouchard apartenis al la patrona komitato de Internacia Scienca Asocio Esperanta (ISAE), kies prezidanto estis generalo Hippolyte Sébert. Li estis prezidanto de la disertacio, kiun prezentis Pierre Corret en 1908 sub la titolo *Utilité et possibilité de l'adoption d'une langue internationale auxiliare en médecine* (Utileco kaj ebleco de la alpreno de internacia helplingvo en medicino).

Bibliografio
------------

* *Un médecin philosophe, Charles Bouchard. Son œuvre et son temps (1837-1915)*, Paul Le Gendre, Paris : eld Masson, 1924.

* Charles Bouchard en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Charles Bouchard en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 256400
* GND: 117622168
* LCCN: n87808614
* VIAF: 66556341
* ISNI: 0000 0001 2137 3808
* SUDOC: 033362823
* BNF: 12423607b
* NLA: 36027708
* BIBSYS: 90559938
* NKC: nlk20000082975
* ICCU: CUBV093395
* BNE: XX1723621
 |
Kastelo Årsta en 2017
astelo Årsta, enirejo
**Kastelo Årsta** (svede *Årsta slott*) estas kastelo en la komunumo *Haninge* tuj sude de Stokholmo, en la historia provinco Sudermanio kaj la moderna provinco *Stockholms län*.

Årsta iĝis la sidejo de la sveda komandejo de la Ordeno de germanaj kavaliroj de Livonio, do ekzakte de la Livonia ordeno, en la 13-a jarcento. En 1467 ĝi iĝis posedaĵo de *Erik Axelsson Tott*. La kastelo estis rekonstruita ĉirkaŭ 1660 por admiralo Bjelkenstjerna, la arkitekto probable estis *Erik Dahlberg]*. Komence de la 19-a jarcento, ĝi estis akirita de Carl Fredrik Bremer, kies filino, la verkisto Fredrika Bremer, loĝis ĉi tie kaj en Stokholmo. Kiam Fredrika Bremer mortis en la domo en 1865, ĝi jam ekde 1853 apartenis al la sveda industriisto *Lars Johan Hierta*, kiu fondis la gazeton Aftonbladet. La kastelo ŝanĝis manojn plurajn fojojn kaj en 1966 iĝis la posedaĵo de la komunumo *Österhaninge* ("orienta *Haninge*", nun parto de la komunumo *Haninge*).

Literaturo
----------

* Birgitta Eimer: *Gotland unter dem Deutschen Orden und die Komturei Schweden zu Årsta* (germane: "Gotlando sub la Germana Ordeno kaj la komandejo de Svedio en Årsta." Universitätsverlaag Wagner, Innsbruck 1966.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Kastelo Årsta en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* paĝo *Årsta slott* Arkivigite je 2022-01-25 per la retarkivo Wayback Machine en la retejo *FredrikaBremer.net* svede
titolpaĝo de la seminaria broŝuro
La **36-a Internacia Seminario** de la Esperanto-Junularo okazis inter la 27-a de decembro 1992 kaj la 3-a de januaro 1993 en la urbeto Bad Kleinen de la federacia lando Meklenburgo-Antaŭpomerio en la nordoriento de Germanio. La kiel dum antaŭaj aranĝoj science altnivelajn prelegojn kaj laborgrupojn dumtage kaj la tutnoktan interkonatigan kaj festan programon partoprenis 240 lernantoj kaj studentoj (plus iuj lastmomentaj aliĝintoj) el 25 landoj. La organizan teamon de GEJ konsistigis *Christian Nitsche* (kunordigado), *Werner Breitung* (memzorgantoj), *Nicola Buskotte* (ejo, financoj), *Simone Fischer* (administrado, vespera programo), *Matthias Funke* (tema programo), *Bianka Jacobsen* (distra programo kaj literature kafejo), *Marko Lins* (IS-broŝuro, diskoteko), *Thomas Pusch* (presaĵoj, ekstera informado) kaj *Heidi Schiller* (administrado, vespera programo). Kiel dum antaŭaj jaroj, la Federacia ministerio pri familioj, maljunuloj, virinoj kaj junuloj de Germanio subvenciis la aranĝon per plurdekmil germanaj markoj, tial ke ne nur la kotizoj estis parte pagitaj de la ŝtato, sed ĉiu partoprenanto rericevis procentaĵon de siaj vojaĝkostoj, kio do aparte kuraĝigis partoprenantojn el pli foraj landoj alvojaĝi kaj kundiskuti.

Ĉi-foje la temo de la semajno - kiu laŭ nombro de partoprenantoj kaj komparoj de aliaj Esperanto-aranĝoj estis pli "kongreso" ol "seminario" - estis  

**"Lernado kaj edukado - taskoj por la 90-aj jaroj"**

El la prelegoj kaj diskutrondoj elstaris kontribuoj de Marco Bezzi, Martin Burkert (nun Martin Markarian), Rūta Vaičiūnaitė, Saskia Idzerda kaj Klaus Dahmann, Sven Niemann, Ulrich Görtz, Eckhard Bick kaj Marek Wojtaszek.

Temis pri la unua IS en la teritorio de la eksa socialism ŝtato GDR: Origine la evento estis planita por la loko Borgwedel en Malsupra Saksio (kaj jam ekzistis aliĝiloj kaj afiŝoj kun tiu lokindiko), sed pro organizaj problemoj de la kunvenejo fine necesis elekti alian ejon: la kunvenejo en Bad Kleinen estis tre konvena somera junulara feriejo, sed la klimato en la seminaria semajno de malpli ol -15 celsiusaj gradoj estis nekutime frosta kaj la kunveneja hejtado apenaŭ sukcesis teni elteneblan endoman temperaturon, tial la unua "orientgermania" IS estis iom primokita aparte de la partoprenantoj el mediteraneaj landoj.

Referencoj
----------

1. 1 2  el la seminaria broŝuro, titolita "Lernado kaj edukado - taskoj por la 90-aj jaroj"
La **Kastelo de Zala** (konata ankaŭ pri la iama posedanto **Kastelo de Zichy** [ziĉi]) estas historia monumento, interne muzeo en Hungario, en vilaĝo Zala.

Aerfoto pri la kastelo de Zala

Historio
--------

En Zala familio Zichy komencis konstrui nobeldomon supozeble en la 1790-aj jaroj. En tiu domo naskiĝis pentristo Mihály Zichy en 1827. En la 1880-aj jaroj ateliero estis konstruita al la domo. Memormuzeo pri Mihály Zichy estis fondita en 1927 fare de nepo de Zichy. En 1979 oni malfermis ekspozicion pri la pentristo. En 1992 ĝi estis renovigita.

Pentraĵo de Zichy

Konstruaĵo
----------

La teretaĝa kasteleto origine formis longan kvarangulon, kun la alkonstruita ateliero ĝi formas L-majusklon. En proksimeco de la kasteleto iam estis konstruitaj ankaŭ loĝdomoj por la servistoj, domo por koĉeroj kaj stalo. La parko apud la kastelo estas protektata. La ekspozicio mem konsistas el 8 ĉambroj, krome estas loĝejo por la vivanta posteulo de Zichy, sed ankaŭ la loĝejo estas privata muzeo.

Ekspozicio
----------

Ĉiuj mebloj estis originaj, ankaŭ horloĝa ŝranko el 1620. Sur la muroj estas videblaj pentraĵoj de Zichy, en ŝrankoj diversaj memoraĵoj. Aparte menciindas pentraĵo *A rombolás géniuszának diadala* (1878). En la biblioteka ĉambro resume estas 4000 libroj. En la kartvela ĉambro estas videblaj riĉa kolektaĵo pri la popolo. Estas ankaŭ ĉambro por armiloj.

Fontoj
------

* 
* 
* hungare kun fotoj
* 
* hungare kun fotoj


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Charles DIEUPART** (François) (n. proksimume 1667; m. proksimume 1740 en Londono) estis franca violonisto, klavicenisto kaj komponisto.

Vivo
----

Ne estas konata, kiuj estis la instruistoj de Dieupart; lia nomo unuafoje aperis en impostoregistro el 1695, en kiu li estas listigita kiel muzikisto. Plej malfrue ekde 1704 Dieupart vivis en Londono, supozeble li vojaĝis al Anglio en la sekvantaro de grafino Elizabeto de Sandwich, kiu estis iom longe restinta pro sankaŭzoj en Francio. Al ŝi li dediĉis en 1701 siajn ses suitojn por klaviceno, kiuj estis presitaj ĉe Estienne Roger en Amsterdamo. Pro ĉi tiu kaŭzo estas verŝajne, ke ŝi estis lia lernanto.

En 1704 li komponis en London la muzikon por la teatraĵo „*Britain’s Happiness*" de Peter Motteux, kiu estis prezentata en „Drury Lane Theater". Dum unu jaro li komponis kune kun Thomas Clayton (1673-1725/30) kaj Nicola Francesco Haym italan operon, je kies prezentado kunlaboris ankaŭ Johann Christoph Pepusch, devena de Berlino, same kiel la flutisto kaj hobojisto Jean-Baptiste Loeillet de Gant. Sekvis pluraj operprezentadoj de la italaj komponistoj Giovanni Battista Bononcini kaj Alessandro Scarlatti. En 1711 la „Drury Lane Theater" bankrotis, ne laste pro la sukcesoj, kiujn havis la opero "Rinaldo" de Georg Friedrich Händel. En la jaroj 1711 kaj 1712 Dieupart organizis koncertojn, kiuj havis ian sukceson, li ludis violonon en la orkestro de Händel kaj perlaboris ĉefe per la instruado de klavarinstrumenta ludado, kiu havigis al li dumtempe aliron al la influhavaj familioj de la lando.

En la lastaj vivojaroj li estis malsana kaj malriĉiĝinta. La muzikhistoriisto *John Hawkins* raportis, ke Dieupart ludis en bierejoj lerte kaj elegante violonsoloojn de Arcangelo Corelli. Ekde 1740 perdiĝis ĉia postsigno de li.

Verkoj
------

* 6 klavicensuitoj (Amsterdamo, proksimumue 1701). La eldonisto publikigis du malsamajn versiojn, la originan version por klaviceno kaj dua eldono por melodia instrumento kaj violonĉelo (tiutempe kutima praktiko).
* 6 por bekfluto kaj kontinua baso (Londono, 1717)
* Proksimume 30 „Airs" inter 1729 kaj 1731, aperintaj en „The Musical Miscellany".
* „*Select Lessons for Harpsichord or Spinett*" (Walsh, Londono)
* Concerto à 5 por violono, arĉinstrumentoj kaj kontinua baso
* Concerto à 5 por fluto, arĉinstrumentoj kaj kontinua baso.
* 2 grandaj konĉertoj
* Concerto a due cori (duĥora arĉinstrumenta konĉerto)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Senpagaj partituroj de Charles Dieupart en la International Music Score Library Project
* Informoj pri Charles Dieupart en katalogo de la Germana Nacia Biblioteko (germane)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 334350
* GND: 101361769
* LCCN: n79091209
* VIAF: 17407212
* ISNI: 0000 0000 8015 240X
* SUDOC: 11941015X
* BNF: 13893279c
* MBA: 51eedcca-5510-4d09-a21a-2c67046608d0
* NKC: xx0020135
* BNE: XX1762305
 |
La **arŝino** (turke *arşin*, ruse *аршин*, ukraine *аршин*) estas malnova turka kaj rusa mezurunuo de longo.

Difino
------

La arŝino de la Rusia Imperio estis 0,711167 metro; ĝi estas triono de saĵeno kaj 1500-ono de versto.

La arŝino de la Otomana Imperio estis 0,75774 metro.

Historio
--------

La nomo de la mezurunuo arŝino devenas de la persa: la antikva persa mezurunuo 𐎠𐎼𐏁𐎴𐎡 (*arašni*) respondas al la ulno. Poste tiu mezurunuo uziĝis en la Otomana Imperio, kiel arşin (آرشون laŭ la tiama arabalfabeta ortografio), kaj ankaŭ en la Rusa Imperio.

En Rusio, la arŝino estis uzata ĝis 1918, kiam la Sovetia registaro abolis la tradician sistemon de mezurunuoj kaj devigis la uzon de la Internacia Sistemo de Unuoj.

Referencoj
----------

1. ↑  Nova Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto: arŝin/o
2. ↑   № 725. Декрет Совета Народных Комиссаров. О введении Международной Метрической системы мер и весов (ruse). Arkivita el la originalo je 2015-05-24. Alirita 2020-02-08.
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Gerlafingen (stacidomo). |



**Gerlafingen** estas komunumo en la distrikto Wasseramt en Kantono Soloturno, Svislando. Ĝi havis 4 797 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007.

Geografio
---------

Gerlafingen situas ĉe la orienta bordo de la en la jaro 1889 rektigita rivero Emme. La komunumo troviĝas 5 kilometrojn sudoriente de la kantona ĉefurbo Soloturno.
La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 1,85 km², de kiuj 10,3% estas kovritaj de arbaro, 9,8% servas por agrikulturo kaj 82,2% por setlado.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Gerlafingen limas en nordo al Derendingen, en oriento al Kriegstetten kaj Obergerlafingen, en sudo al Bätterkinden kaj Zielebach (ambaŭ en (Kantono Berno)), kaj okcidento kaj nordokcidento al Biberist.

Trafiko
-------

La komunumo Gerlafingen disponas pri stacidomo ĉe la fervojlinio de Soloturno al Burgdorf.

Oriente de la komunumo pasas la svisa aŭtovojo A1, al kiu la komunumo havas alveturejon du kilometrojn oriente de la vilaĝocentro en Kriegstetten.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Gerlafingen datiĝas el la jaro 1278 kiel *Nidergerolvingen*. Ĝis 1959 la loko portis la nomon Niedergerlafingen (diference al la pli sude situanta komunumo Obergerlafingen).

La evoluo de la komunumo Gerlafingen en la 19-a kaj 20-a jarcento estas firme ligita kun la historio de la estiĝo de la ŝtalfabriko Ludwig von Roll & Cie. kiun fondis Ludwig von Roll en la jaro 1810 (Ludwig von Roll & Cie.). Li aĉetis en la jaro 1805 la bankrotiĝintan tekstilan fabrikon kaj en ĝi instalis martelforĝejon. En la jaro 1836 estis malfermita la unua metallaminejo de Svislando kaj en la jaro 1846 la dua. En la jaro 1873 von Roll translokigis la ĉefsidejon de sia entrepreno al Gerlafingen. La fabriko en Gerlafingen en tiu tempo estis la plej signifa fabriko de la Von-Roll-konzerno, pozicio, kiun ĝi konservis ĝis la fino de la 20-a jarcento. La fabriko de von Roll multe kontribuis al la evoluo de la kampara vilaĝo Gerlafingen al grava industriloko kaj al la prospero de la komunumo kaj la ĉirkaŭaj vilaĝoj.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: Komunumdatumoj de la retejo de la Svisa Federacia Oficejo pri Statistiko, retejo konsultita la 5-an de novembro 2011

Vidu ankaŭ
----------

* Gerlafingen (stacidomo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Gerlafingen en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Gerlafingen
* Gerlafingen en la Historia Leksikono de Svislando

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Gerlafingen** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

Bildoj
------

* Gerlafingen vidita de ObergerlafingenGerlafingen vidita de Obergerlafingen

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Wasseramt |
| --- |
| Aeschi (Steinhof) • Biberist • Bolken • Deitingen • Derendingen • Drei Höfe (Heinrichswil-Winistorf • Hersiwil) • Etziken • Gerlafingen • Halten • Horriwil • Hüniken • Kriegstetten • Lohn-Ammannsegg • Luterbach • Obergerlafingen • Oekingen • Recherswil • Subingen • Zuchwil |  |

 |
La vojo por piedirantoj kaj la vojo por biciklantoj.
La **Amerika Ĝardeno** (hispane *Jardín Americano*) estas unu de la ĝardenoj kreitaj cele al la Internacia ekspozicio de Sevilo (1992). Ĝi remalfermiĝis en 2010 post 17 jaroj de abandono.​ 

Tiu ĝardeno, unika en la lando pro sia ekskluziva enhavo de amerikaj plantospecioj, estas en la Insulo La Cartuja, kie estas ankaŭ la Scienca kaj Teknologia Parko Cartuja. Ĝi limas kun la doko de la rivero Gvadalkiviro kaj la Vojo de la Malkovroj orient.okcidenten kaj etendiĝas el Spektaklejo Rocío Jurado ĝis la Paviliono de la Navigado nord-suden. Ĝi okupas areon de 3 hektaroj proksimume.​ Ĝi estas dividita en diferencaj areoj laŭ la tipo de vegetaĵaro enhavata.

Grava instalaĵo estas edukejo cele al akceptado kaj serco al grupoj de lernantoj. Krome estas la Ĝardenoj de Gvadalkiviro, ĉerivera promenejo, vojo por piedirantoj kaj vojo por biciklantoj. La ĉerivera promenejo estas flosanta strukturo 400 m longa paralela al la riverbordo de Gvadalkiviro, ekskluzive por piedirantoj. La vojo por piedirantoj kaj la vojo por biciklantoj trairas la tutan zonon de la Insulo La Cartuja el la *Pabellón de la Navegación* ĝis la *Auditorio Municipal Rocío Jurado*, tra la *Jardín Americano* kaj la *Jardines del Guadalquivir*.

Referencoj
----------

1. ↑  «El Jardín Americano reabre el domingo tras 17 años de abandono». Diario de Sevilla. 9a de aprilo 2010. Konsultita la 20an de aprilo 2014.
2. ↑   Yáñez, A. Estrella (12a de aprilo 2010). «Los sevillanos recuperan el Jardín Americano tras 17 años de abandono». ABC de Sevilla. Konsultita la 21an de aprilo 2014.

  

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Jardín Americano en la hispana Vikipedio.*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 822927
 |
*Estas ankaŭ Ameriko.*
dekstra
**Ameriko** estas nomo por sistemo de truaj kalkoŝtonaj minejoj en Bohemia karsto, kiuj estas kunigitaj per subteraj galerioj. Inter la plej konataj apartenas **Granda Ameriko**, **Malgranda Ameriko** kaj **Meksiko**, kelke da pluaj pli grandaj kaj malpli grandaj troviĝas en ĉirkaŭaj arbaroj.

Situo
-----

Ĝi troviĝas ĉe vilaĝo Mořina en Bohemia karsto, proksime de burgo Karlštejn. La nomoj de la unuopaj minejoj estas duaspecaj kaj ili ekestis grandparte el ĉeĥa-trampada medio. Konkrete la nomo Ameriko estas pruvita pri solejo, troviĝanta proksime de la minejoj, jam el la jaro 1859 (vidu Amerika (Mořina)).

Fotaro
------

Granda Ameriko
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Meksiko (Minejo de punitoj)
* 
* 
* 
* 

Malgranda Ameriko
* Malgranda AmerikoMalgranda Ameriko
* Malgranda AmerikoMalgranda Ameriko

Interesaĵoj
-----------

* la loko estas ofte elserĉata de filmistoj (estis ĉi tie filmitaj, krom aliaj, ankaŭ ĉeĥaj filmoj Limonádový Joe, Malá mořská víla kaj pluaj)
* la plej signifa travintrejo de vespertoj en meza Bohemio
* regiono taŭga por subakvigado
* paleontologia lokaro

Vidu ankaŭ
----------

* Granda Ameriko
* Meksiko
* Malgranda Ameriko


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Minado |

* Ameriko (kalkoŝtonaj minejoj) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Ameriko (kalkoŝtonaj minejoj) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Blazono de Anhalt-Zerbst
La **princlando Anhalt-Zerbst** estis historia germana princlando kiu ekzistis de 1252 ĝis 1396 kaj denove de 1544 ĝis 1796. Ĝi ekestis en la jaro 1252 sekve de diversaj separadoj de la anhalta heredaĵo de la Askanoj. En la sekva tempo formiĝis multaj flanklinioj en Anhalto, kiuj en 1570 kunkreskis gvidate de Anhalt-Zerbst al unuiĝinta princlando Anhalto. Jam en 1603 tamen okazis la venonta heredodispartigo, kiu kondukis al formiĝo de pluraj etŝtatoj. Krom Anhalt-Zerbst iuj estis Anhalt-Dessau, Anhalt-Köthen, Anhalt-Bernburg kaj Anhalt-Plötzkau. Rezidurbo de la princoj de Anhalt-Zerbst estis la urbo Zerbst.

En 1606 ĉiuj anhaltaj landopartoj konvertiĝis al reformita konfesio, en 1644 Anhalt-Zerbst tamen revenis al luteranisma konfesio. La ekzisto de du protestantaj konfesioj en Anhalto ne havis gravajn konsekvencojn.

En 1667 la princlando heredis per komplikita heredprocedo reglandon Jever en Frislando. La princoj mem nur malofte restadis en ĉi tiu fora parto de sia lando kaj anstataŭigis sin plejparte de proksima parenco. Kristnaskon 1717 la eta teritorio travivis teruran ŝtormtajdan katastrofon, kiu viktimigis pli ol mil homojn.

En 1747 Frederiko Aŭgusto fariĝis princo de Anhalt-Zerbst. Ĝis 1752 ankoraŭ regis lia patrino anstataŭ li. La princo plejparte restadis en Luksemburgo kaj regigis sian landon per kortegaj konsilantoj, kio favoris senordigitan regadon fakte dum lia tuta reganteco. En 1777/1778 li vendis du regimentojn el Zerbst kaj Jever (ĉ. 600 viroj) al la brita krono, kiuj tuj estis ŝipitaj al Nordameriko en la ribelantajn koloniojn. Multaj el la soldatoj jam ne travivis la transveturadon aŭ fuĝis post la alveno transoceanen.

En 1793 princo Frederiko Aŭgusto mortis sen viraj heredantoj, tiel ke la linio Anhalt-Zerbst formortiĝis. La reglando Jever iris laŭ ina heredsekvordo al lia fratino Zofia Aŭgusta Frederika, kiu intertempe cariĝis en Rusio kiel Katerina la 2-a. Ĉi tiu siaflanke instalis la vidvinon de sia frato, Frederika Aŭgusta Zofia (1744-1827), kiel „cara rusa gubernatorino", kiu plenumis ĉi tiun servon ĝis 1806.

La pralando Anhalt-Zerbst estis disdonita en 1797 okaze de la Zerbst-a disdivido al la tri aliaj ankoraŭ ekzistaj linioj Anhalt-Dessau, Anhalt-Köthen kaj Anhalt-Bernburg. La urbo Zerbst mem estis lotata la 28-an de decembro 1797: gajninto estis princo Leopoldo la 3-a de Anhalt-Dessau.

La nomo Anhalt-Zerbst transvivis ĝis la 1-a de julio 2007 en la distrikto Anhalt-Zerbst en la federacia lando Saksio-Anhalto, kiu esence kongruis kun la princa teritorio escepte de Jever.

Literaturo
----------

* Joachim Castan: Hochschulwesen und reformierte Konfessionalisierung. Das Gymnasium Illustre des Fürstentums Anhalt in Zerbst, 1582-1652.- Halle: Mitteldeutscher Verlag 1999 (= Studien zur Landesgeschichte, 2). [Darin Geschichte zur Reformation und Konfessionalisierung von Anhalt-Zerbst im 16. und 17. Jahrhundert]

* Kategorio Anhalt-Zerbst (princlando) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Angelique** estas serio de dek tri historiaj - aventuro - romantikaj romanoj, verkitaj de la franca verkisto Simone Changeux sub la plumnomo Anne Golon. La unuaj romanoj en la serio estis skribitaj en kunlaboro kun ŝia edzo, kaj Sebolod Sergeevich Golovinov, kiu subskribis ilin kiel Serge Golon. Kelkaj el la romanoj en la serio estis tradukitaj en la anglan kaj subskribitajn sub la nomo **Sarjan Golon**. La romanoj unue estis publikigitaj inter 1957 kaj 1985, kaj laŭ la raporto 150 milionoj da kopioj de ili estis venditaj tutmonde, kaj estis adaptitaj en ses plenlongajn filmojn kaj aliajn produktadojn de diversaj specoj, same kiel komiksooversio.

Malkonsentoj pri kopirajto ĉesigis la presadon de la tradukoj de la romanoj, kaj en multaj lokoj kie tiuj romanoj furoris kaj estis plej venditaj ili estis preskaŭ tute forgesitaj.

Resuma intrigo
--------------

La heroino estas Angelique Sansa de Montalupe, filino de la okcidenta franca provinca aristokrataro de la 17-a jarcento. Ŝi geedziĝas kun Joffrey de Pierreque, Grafo de Tuluzo, kiu estas signife pli maljuna ol ŝi, kiu estas en konflikto kun reĝo Ludoviko la 14-a.

Romanoj
-------

* Angélique, marquise des anges, 1957
* Angélique: le Chemin de Versailles, 1958
* *Angélique et le Roy*, 1959
* *Indomptable Angélique*, 1960
* *Angélique se révolte*, 1961
* *Angélique et son amour*, 1961
* *Angélique et le Nouveau Monde*, 1964
* *La Tentation d'Angélique*, 1966
* *Angélique et la Démone*, 1972
* *Angélique et le Complot des Ombres*, 1976
* *Angélique à Québec* (1980)
* *Angélique, la Route de l'Espoir* (1984)
* *La Victoire d'Angélique* (1985)

Adaptoj
-------

### Filmoj

* Angélique, marquise des anges (1964)
* Merveilleuse Angélique (1965)
* Angélique et le Roy (1966)
* Indomptable Angélique (1967)
* Angélique et le Sultan (1968)
* *Angélique* (2013)

### Mangao

### Teatro

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo: enarkivigita version, nuna versio
* Libraj recenzoj: *Kirkus Recenzoj*, *The New-York Times*
* 2013 gazetara ilaro prezentanta intervjuon kun la aŭtoro pri la romanoj kaj filmoj
* 2013 artikolo de *Le Monde* dokumentanta la historion de la franĉizo (en la franca)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 815268
 |
**Csilla Krisztina Schneider** [ĉila kristina ŝnejder], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Schneider Csilla Krisztina** estas hungara pentristo. Ŝia nomo ofte estas mallongigita *SCSK* [eŝĉeka].

Csilla Krisztina Schneider: *A három grácia*, 2007
Csilla Krisztina Schneider  naskiĝis la 8-an de majo 1972 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Csilla Krisztina Schneider komence studis en studio en sia naskiĝurbo ekde 1991, poste en kolegio de Baja, fine ŝi akiris diplomon en arta fakultato en Universitato de Kaposvár en 2001. Baldaŭ ŝi translokiĝis al Dunaföldvár, kie ŝi pentradas. Ŝi kreas ankaŭ sekpentraĵojn kaj farbas meblojn. Li ŝatas pentradi pejzaĝojn kaj groteskajn fabelecajn temojn.

Elektitaj ekspozicioj
---------------------

* Dunaújváros (1999, 2007)
* Kecskemét (2000)
* Dunaföldvár (2005)
* Budapeŝto (2005)
* Paks (2009)

Elektitaj pentraĵoj
-------------------

* „Szerelemérzet vizualizációja" (por la diplomo)
* Szentendre, egy mediterrán ház
* A fáraó tükre
* Dunaföldvár
* Illatos föld
* Vörös hajú torzó

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Csilla Krisztina Schneider en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 616463
 |
**János Körner** [jAnoŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Körner János** estas hungara matematikisto, membro ekstera de Hungara Scienca Akademio (2010).

János Körner  naskiĝis en Hungario.

Biografio
---------

János Körner frekventis universitaton en Budapeŝto, kie li ricevis diplomon en 1970. Li laboris ĝis 1992 en matematika instituto de MTA. Interrompante la laboron li profitis la eblecon labori en Usono inter 1981-1983 kaj ankaŭ en Parizo inter 1987-1988. Ekde 1993 li instruas komputilajn sciencojn en universitato de Romo. Li okupiĝas precipe pri kombinatoriko kaj aroteorio.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Common information is far less than mutual information* (1973)
* *New bounds for perfect hashing via information theory* (1988)
* *Zero-error information theory* (1998)
* *Information theory: coding theorems for discrete memoryless systems* (2011)

Fontoj
------

* hompaĝo kun foto
* 
* [*rompita ligilo*]
* Arkivigite je 2014-10-16 per la retarkivo Wayback Machine


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.