recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**TÖRÖK Erzsébet** (teoreok) aŭ pli ofte *Erzsi* estis hungara kantistino, merit- kaj eminenta artisto, Kossuth-premiito naskiĝinta en Kolozsvár la 15-an de novembro 1912 kaj mortinta en Budapest 1-an de decembro 1973. Ŝi estis la filino de operkantistino Margit Csernyánszky.

Biografio
---------

Erzsébet Török post fino de aktorinstruada lernejo de TutLanda Aktorunuiĝo ludis dramajn rolojn en Kolozsvári Nemzeti Színház. Ŝi preparis sin kanzonkantistino. Kanton studis ĉe Hugó Kelen, kiu direktis ŝian atenton al kantojn de Bartók, Kodály kaj al popolkantojn. Ŝi ricevis stimulon ankaŭ de arto de Mária Basilides. Ŝia patrino kunportis en 1933 siajn du filojn kaj filinon en Budapeŝton, sed ŝi translokiĝis definitive tien nur en 1955. Ekde la fino de la tridekaj jaroj ŝi jam estis elstara konata enterpretisto de popolkant-ellaboraĵoĵ. Ŝi havis apartan sukceson per interpreto de popolbaladoj. Ŝi kantis ankaŭ en aranĝoj de Független Színpad. Ekde 1941 regule kantis en programoj de Hungara Radio kaj de 1950 fariĝis solistino de Landa Filharmonio. En siaj lastaj programoj ŝi interpretis ankaŭ la malnovajn religiajn kantojn (Hegyet hágék, lőtöt lépék). Lastfoje kantis la 22-an de oktobro 1972 Kodály-komponaĵojn en ĉambreto de Hungara Muzikakademio.

Bibliografio
------------

* Gedényi Zsuzsanna: *"Csillagom, révészem"* Török Erzsi tükre (Spegulo de T. E.). 1997.

Fonto
-----

* Magyar Életrajzi Lexikon

* Kategorio Erzsébet Török (kantistino) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 222136
* GND: 1096522764
* LCCN: n98071783
* VIAF: 1789111
* ISNI: 0000 0000 8081 3634
* BNF: 16217503n
* BIBSYS: 4094572
* NKC: xx0180669
 |
Amasmurdo ĉe Via dei Georgofili
La **masakro de Via dei Georgofili** estis terorisma atako farita de Cosa Nostra dum la nokto inter la 26-a kaj 27-a de majo 1993 per la eksplodo de bombaŭto en Via dei Georgofili en Florenco, proksime al la historia Galerio Uffizi.

La eksplodo de la remburita bombaŭto kun ĉirkaŭ 277 kilogramoj da eksplodaĵoj kaŭzis la morton de kvin homoj: la geedzoj Fabrizio Nencioni (39) kaj Angela Fiume (36) kun iliaj filinoj Nadia Nencioni (9 jaroj), Caterina Nencioni (50 tagojn da vivo) kaj la studento Dario Capolicchio (22 jaroj), kaj ankaŭ la vundadon de ĉirkaŭ kvardek homoj. Ĉi tiu atako sekvis la atakojn de 1992-1993, kiuj kaŭzis la morton de 21 homoj (inkluzive de la juĝistoj Falcone kaj Borsellino) kaj gravajn damaĝojn al la arta heredaĵo.

En Corleone, la 17-an de novembro 2018, estis inaŭgurita la urba infanvartejo, renovigita kaj nomita omaĝe al Caterina kaj Nadia Nencioni.

* Kategorio Amasmurdo ĉe Via dei Georgofili en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Blankabrova muŝkaptulo** |
| --- |
|  |
| Blankabrova muŝkaptuloBlankabrova muŝkaptulo |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Paseroformaj *Passeriformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Muŝkaptuledoj *Muscicapidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Fraseria* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***F. cinerascens'*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Fraseria cinerascens****(Hartlaub, 1857) |
|
|
|
| Konserva statuso |
| {{{220px}}}**Konserva statuso: Malplej zorgiga** |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Blankabrova muŝkaptulo  |

 |
| v • d • r |

La **Blankabrova muŝkaptulo** (***Fraseria cinerascens***) estas malgranda paserina birdo de la familio de Muŝkaptuledoj. Ĝi estas lokata en la genro *Fraseria*.

Estas birdo kun malhelgrizaj supraj partoj sur kies kapo rimarkindegas ambaŭ **blankaj makuloj** antaŭ kaj super la okuloj, kiuj ŝajnigas falsajn okulojn kiam oni rigardas la birdon frunte kaj kiuj nomigas la specion. La subaj partoj estas helbriza kaj la brusto pli hele skvameca, kies skvamoj formas kvazaŭ kolumon inter la supra brusto kaj la pli hela gorĝo. La ĝenerale griza koloro aperas en la latina scienca nomo kie *cinerascens* signifas "cindrokolora".

Ĝi estas indiĝena de subsahara Afriko el la Golfo de Gvineo al la baseno de la rivero Kongo, nome en Angolo, Benino, Kameruno, Centrafrika Respubliko, Respubliko Kongo, Demokratia Respubliko Kongo, Eburbordo, Ekvatora Gvineo, Gabono, Ganao, Gvineo, Gvineo-Bisaŭa, Liberio, Niĝerio, Senegalio kaj Sieraleono. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj arbaroj de malaltaj teroj aŭ marĉoj.

Referencoj
----------

* BirdLife International 2004. Fraseria cinerascens[*rompita ligilo*]. 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 25an de julio 2007.
**Endre Krolopp,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Krolopp Endre** estis hungara moluskisto, paleontologo, altlerneja instruisto.

Endre Krolopp naskiĝis la 18-an de aŭgusto 1935 en Bratislavo (Ĉeĥoslovakio), li mortis la 18-an de marto 2010 en Budapeŝto (Hungario).

Biografio
---------

Endre Krolopp apartenis al la hungara minoritato de Ĉeĥoslovakio. La plena familio translokiĝis al Budapeŝto en 1939, kie li maturiĝis en 1953. Li akiris pedagogian diplomon pri kemio kaj biologio en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 1957. Li partoprenis en la muzeaj laboroj sub Lajos Soós kaj paleontologiaj esploroj. Post la diplomo li estis jaron stipendia praktikanto en Geologia Muzeo (Budapeŝto), poste li ne ricevis statuson, tial li laboris en aliaj lokoj inter 1958–1962. En 1961 li doktoriĝis en la universitato. En la sekva jaro li revenis al la geologia muzeo, kie li laboris ĝismorte. Li kandidatiĝis en 1984, doktoriĝis en 2004 antaŭ la Hungara Scienca Akademio. Li estis titulara docento en Scienca Universitato Attila József, sed li instruis pli malofte en Universitato de Debrecen kaj Universitato Loránd Eötvös. Li ricevis unufoje premion.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *A Budai-hegység csigafaunájának kialakulása* (1958)
* *A Buda környéki alsó-pleisztocén mésziszapok Mollusca faunájának állatföldrajzi és ökológiai vizsgálata* (disertaĵo, 1961)
* *Das erste pleistozäne Vorkommen von Helicigona banatica Rm.(Gastropoda) in Ungarn und dessen zoogeographische Bedeutung* (1964)
* *Helicella obvia (Hartmann 1840) a magyarországi pleisztocénbõl* (1975)
* *A magyarországi pleisztocén képzõdmények tagolása Mollusca fauna alapján* (disertaĵo, 1984)
* *Csigák, kagylók* (libro, 1985)
* *Jégkorszaki csigák* (1996)
* *A basaharci téglagyári löszfeltárás Mollusca-faunája* (kunaŭtoro, 2006)
* *Pleisztocén Molluscafaunánk taxonómiai, faunisztikai, rétegtani és paleoökológiai értékelése* (disertaĵo, 2004)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 723954
* VIAF: 166915426
* ISNI: 0000 0001 1409 9353
 |
**Erzsébet Róna** [erĵEbet rOna], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Róna Erzsébet** estis hungara-usona fizikisto, kemiisto, geofizikisto. Ŝia nomo estis en Usono *Rona, Elizabeth*.

Erzsébet Róna  naskiĝis la 20-an de marto 1890 en Budapeŝto. Ŝi mortis la 27-an de julio 1981 en Oak Ridge, Tenesio.

Biografio
---------

Erzsébet Róna devenis el juda familio. Ŝi akiris diplomon (PhD) en Reĝa Universitato de Budapeŝto en 1911. En la sekva jaro ŝi esploris en Berlino, poste en Karlsruhe ĝuste tiam, kiam oni malkovris la izotopojn. En 1914 ŝi plulernis en Londono, sed pro la 1-a mondmilito ŝi devis hejmenveni. Ŝi iĝis kolego de George de Hevesy. Post la mondomilito ŝi instruis en la universitato, sed la sekvantaj revolucioj faris maltaŭga la laboron. Ŝi vojaĝis al Berlino, Vieno kaj Parizo. En la lasta urbo ŝi esploris kun Irène Joliot-Curie. Ekde 1928 ŝi ĉiusomere esploris en Svedio. En 1938 pro la nazia danĝero ŝi iris al Svedio, Norvegio, fine al Hungario. En 1941 jam Hungario estis batalanta lando, tial ŝi migris al Usono, kie ŝi instruis aŭ esploris, sed ŝi apartenis al tiu granda stabo, kiu evoluis la atombombon. Ŝi ricevis aŭstran premion en 1933.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *A rádium-emanáczió diffúzióállandója és atomátmérője* (1917)
* *Absorptions- und Reichweitenbestimmungen an "natürlichen" H-Strahlen* (1926)
* *Verdampfungsversuche an Polonium in Sauerstoff und Stickstoff* (1935)
* *Argonne National Laboratory, ed. Exchange reactions of uranium ions in solution* (1948)
* *A method to determine the isotopic ratio of Thorium-232 to Thorium-230 in minerals* (1957)
* *Geochronology of Marine and Fluvial Sediments* (1964)
* *How it came about: Radioactivity, Nuclear Physics, Atomic Energy* (1978)

Fontoj
------

* angle
* hungarlingva biografio kun foto


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 555396
* GND: 137238185 1013908651, 137238185
* VIAF: 81457121 172202557, 81457121
* ISNI: 0000 0000 5600 8547
* BNF: 110338910
 |
**Cuelgamures** [kŭelgaMUres] estas municipo de la provinco Zamoro, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko Tierra del Vino en la sudo de la provinco. *Cuelgamures* estas tradukebla etimologie al *Vespertejo*: vespertejoj kaj kolombejoj havis ekonomian intereson kiel kolektejo de sterko. 

Romanikaj ornamaĵoj ĉe la preĝejo.
Ĝia municipa teritorio estas formata de unusola loĝloko, okupas totalan areon de 14,67 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 83 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 300 loĝantojn el la komenco de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. Ĝi distas 32 km de Zamoro, provinca ĉefurbo, kaj limas norde kun Santa Clara de Avedillo, sude kun El Maderal kaj El Cubo del Vino, oriente kun Fuentespreadas kaj okcidente kun Corrales del Vino. 

Estas prahistoriaj kaj romiaj restaĵoj, sed la setlejo mem fondiĝis en la 12-a jarcento. En postaj jarcentoj suferis pro militoj kaj ĉefe dum la Hispana Milito de Sendependigo. 

La tradiciaj agrikulturo (cerealoj, legomoj, vitoj) kaj brutobredado (bovoj kaj ŝafoj) lastatempe iom dekadencis, sed pluas. Lastatempe kultura kaj rura turismo plie ekgravis (preĝejo, vinkeloj ktp.).

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de Provinco Zamoro


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 754097
 |
**Endre Kaposi** [kapoŝi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kaposi Endre** estis hungara altlerneja instruisto, pentristo.

Endre Kaposi  naskiĝis la 7-an de januaro 1939 en Zalaegerszeg, li mortis la 13-an de novembro 2017 en Esztergom.

Biografio
---------

Endre Kaposi frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste metilernejon por esti montrofenestristo en Budapeŝto (intertempe ekde 1959 li vivis en Esztergom). Samtempe li lernis en arta liberlernejo, lia plej signifa instruisto estis Margit Gráber. Li akiris diplomojn en pedagogia altlernejo en Pécs en 1968 kaj en 1971 en Scienca Universitato Loránd Eötvös. Komence li instruis en bazlernejo, ekde 1970 en pedagogia instituto de Esztergom, kie li estis lernejestro inter 1986-1991, poste katedrestro. En 1995 li iĝis invalida emerito. En Esztergom li partoprenis en la urba arta vivo. Li studvojaĝis en Rumanio kaj Ĉeĥoslovakio. Li kreis diversajn artaĵojn, kiuj estas konsistaĵoj el diversaj objektoj, ili estas kategorie pentraĵoj.

El solaj ekspozicioj
--------------------

* Esztergom (1960, 1966, 1969, 1977, 1995, 2010, 2014)
* Nagykőrös (1974)
* Budapeŝto (1980, 1981, 1994, 1999, 2001)
* Prago (1997)
* Tatabánya (2005, 2009)

El kolektivaj ekspozicioj
-------------------------

* Esztergom (1968-2000)

Elektitaj libroj
----------------

* Fotográfusok Esztergomban (1987)
* Boldog pillanatok 1999

Fontoj
------

* hungarlingva biografio Arkivigite je 2018-05-22 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 612383
* LCCN: n2004044188
* VIAF: 58468939
* ISNI: 0000 0000 7997 9784
 |
La **49-a Hispana Kongreso de Esperanto** - hispane *49 Congreso Español de Esperanto* - okazis de la 19-a ĝis 23-a de julio 1989 en Bilbao, la plej granda urbo de Eŭskio, Hispanio. Kiel la antaŭaj esperantlingvaj eventoj en Eŭskio, ĝi estis aparte atentata kaj aprezata fare de la eŭskaj esperantistoj, kiuj konsideras sin porparolantoj de du malgrandaj lingvoj, kaj de Esperanto kaj de la eŭska lingvo, al kies internacia rekono povas kontribui eksterlandaj esperantistoj partoprenantaj en internacia kongreso en Eŭskio, kiuj pro la programo, per ekskursoj kaj pro personaj spertoj pli konatiĝas kun la eŭska kulturo.

Post bonvenigoj interalie de s-ro Aragay, tiutempa prezidanto de Hispana Esperanto-Federacio, kaj s-ro Bringas, prezidanto de la organiza komitato, Amador Diaz, prezidanto de la Esperanto-Asocio de Britio, en prelego informis pri la nuna stato de la Esperanto-movado en la mondo laŭ malsamaj fokusoj, ekzemple el ekologia vidpunkto, aŭ la uzo de Esperanto en la interreto. En la kultura programo interalie la bulgara kantistino Maria Angelova recitis poezion de Julio Baghy kaj kantis esperantlingvajn ariojn. Kadre la kongresa urbopromeno okazis ankaŭ oficiala akcepto de la provizora urbestro, kiu esprimis sian bondeziron por la Esperanto-movado. Okazis kunveno de la federacia estraro kaj la delegitoj de la lokaj Esperanto-grupoj, kaj jarasembleo de la federacio. Kaj fine la kongresan flagon transprenis la kataluna delegitino Trini García el la urbo Sant Cugat del Vallés, kie sekve okazis la 50-a, jubilea Hispana Kongreso de Esperanto. Aliaj delegitoj ankaŭ prezentis pliajn projektojn, inkluzive de organizado de la 77-a Universala Kongreso de Esperanto dum somero 1992 en Valencio

Notoj
-----

1. ↑  Fine la Universala Kongreso de Esperanto jes ja okazis en Valencio, sed nur unu jaron pli poste, do fine temis pri la 78-a UK. La origina dato celis aludi al la hispana malkovro de Ameriko fare de la ŝipanaro de Kristoforo Kolumbo 500 jarojn antaŭe, en 1492. Finfine TEJO decidis memorigi pri "malkovro de la nova mondo" per okazigo de la IJK 1992 en "la nova mondo", nome en Montrealo, sed UEA en 1992 decidis pli akcenti la tiujaran 500-jaran naskiĝdatrevenon de la astronomo Komenio, planis la tiujaran UK unue en Prago, poste pro la profundaj ekonomiaj ŝanĝoj tiutempaj en Ĉeĥoslovakio transiris al Vieno, kaj do la kongreso en Valencio ŝoviĝis al la sekva jaro.

Eksteraj ligiloj
----------------

* artikolo pri la kongreso en la artikolaro "El Esperanto en el Pais Vasco y Navarra"[*rompita ligilo*] (hispane)
**Cueva de Ágreda** [KŬEba deAgreda] estas municipo de Hispanio, en la regiono Kastilio kaj Leono, en la nordoriento de la provinco Sorio kaj en la komarko *Tierra de Ágreda* en la nordoriento de la provinco. La loknomo *Cueva de Ágreda* estas komprenebla etimologie kiel *Groto de Ágreda*, alude al Ágreda, nome la komarka ĉefurbo.

Geografio
---------

Loko de Cueva de Ágreda en la provinco Sorio.
Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 30,00 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 67 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte perdis 310 loĝantojn el la 1950-aj jaroj. 

Ĝi distas 60 km de Sorio, provinca ĉefurbo. Ĝi limas kun la provinco Zaragozo kaj estas iom oriente el Ólvega.

En ĝia teritorio inklude en la Reto Natura 2000 estas la Loko de Komunuma Intereso konata kiel *Sierra del Moncayo*, okupanta 1 138 hektarojn, nome 51 % de la teritorio kaj la Birdoprotekta Areo ZEPA konata kiel *Sierra del Moncayo*, okupanta 1 238 hektarojn, nome 41 % de la teritorio. Krome estas Akceptejo por Vizitantoj kaj Muzeo pri Vespertoj.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado fine de la 11-a jarcento. 

Laŭlonge de la 20-a jarcento okazis forta elmigrado.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj), manĝoproduktado kaj transmigra brutobredado (ŝafoj kaj bovoj). Lastatempe funkciado de servoj plej ekgravis, kune kun kultura kaj rura turismo, piedirado tra naturaj lokoj. Inter vidindaĵoj estas la preĝejo, tradicia arkitekturo kaj tiel plu.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de provinco Sorio

Notoj
-----

Bibliografio
------------

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rTierra de Ágreda |
| --- |
| Ágreda• Añavieja• Beratón• Borobia• Cueva de Ágreda• Dévanos• Matalebreras• Noviercas• Ólvega• Vozmediano |

 |


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 351447
 |
Datumcentro
**Datumcentro** aŭ **Datencentro** estas speciala konstruaĵo aŭ ĉambro konstruita por gastigi multajn funkciantajn komputilajn servilojn. Ĝi provizas rapidajn retajn konektojn inter serviloj por komuniki kaj prilabori multajn datumojn, kaj iujn por komuniki kun la ekstera mondo. Estas klimatiziloj por reguligi la varmon de ĉiu servilo kaj kontroli humidecon por malhelpi al komputiloj misfunkcii tro rapide. Ofte ekzistas urĝa elektro-provizo (UPS) (aŭ dizel-generatoro) por certigi, ke komputiloj ankoraŭ funkcias eĉ kiam la elektra kurento estingiĝas. Kaj kutime estas iaj fajroestingiloj tie por estingi fajron de komputiloj, se okazas.

Datumcentroj estas normale konstruitaj kaj uzataj de kompanioj, kiuj bezonas multajn ĉiam-funkciantajn komputilojn, kompanioj kiuj estas dungitaj por komputado por iuj aliaj (ekzemple tiuj, kiuj gastigas retservilojn), kaj plej modernaj telekomunikaj kompanioj.

Vidu ankaŭ
----------

* Kategorio Datumcentro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Nuba komputado
* Komputila reto
* Komputilego
* Interreto


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 807345
* GND: 4048715-5
* LCCN: sh85035856
* NDL: 01157651
* NKC: ph1168193
 |
**Datumfluo** (angle *data stream*, germane *Datenstrom*) en la komputiko estas kontinuaj sekvoj de datumoj, kies fino ne anticipe koneblas, transportataj de unu komputika procesejo al alia. La unuopaj datumoj povas korespondi al diversaj, sed inter si samaj tipoj. La kvantoj de la fluantaj datumoj po tempa unuo povas varii kaj povas tiom grandi, ke nur disponeblas limigitaj ebloj komputike pluprilabori ilin. Kontraste al aliaj datumfontoj, datumfluoj tial ne prilaboreblas kiel tuto, sed nur iom post iom. Eblas legi kaj prilabori ajnan parton de la datumo, sen nepra konsidero de komenco aŭ fino - kontraste ekzemple al la datumtipo aro (komputiko). 

Datumfluoj ofte uzatas por interprocesa komunikado, kaj por la transporto de datumoj tra komputilaj retoj, kaj por transportado de datumoj inter diversaj procesaj unuoj en sama komputilo. Ekzemploj estas priveteraj datumoj, sonaj kaj filmaj datumfluoj - aparte tiuj senditaj per la interreto (ekzemple la filmaj datumoj senditaj en la retejo YouTube).
**József Konti** [jOĵef], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Konti József** estis origine pola (?), poste hungara komponisto, dirigento. Lia origina familia nomo estis *Kohn* ĝis 1895.

József Konti naskiĝis la 24-an de oktobro 1852 en Varsovio (Rusa Imperio), li mortis la 23-an de oktobro 1905 en Budapeŝto (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario).

Biografio
---------

József Konti devenis el juda familio. Li frekventis konservatorion en sia naskiĝurbo, poste li akiris diplomon en de:Universität für Musik und darstellende Kunst Wien. Lia ĉefinstruisto estis Felix Otto Dessoff, pli poste li akiris praktikon ĉe Franz von Suppé en Carltheater. Li debutis memstare kiel dirigento kaj komponisto en Salzburg en 1875. Liaj sekvaj teatraj stacioj estis jam en Hungarlando: Nyíregyháza ĉe Károly Mosonyi, Debrecen ĉe Béla Mándoky (1876), Unua hungara konstanta teatro (1878), Győr (1882), Népszínház 1884 ĉe Elek Erkel, fine Teatro Király (jam malkonstruita teatrejo) ekde 1903. Liaj prezentitaj operetoj tiutempe havis sukcesojn, sed ili nuntempe jam malaperis el la repertuaro. Lia edzino naskis filon en 1889.

Liaj komponaĵoj, operetoj (elekto)
----------------------------------

* *A vadászok* (1878)
* *Szeget szeggel* (1883)
* *Az eleven ördög* (1884)
* *Tunikás lányok* (1886)
* *A suhanc* (1888)
* *Rokolyás bíró* (1889)
* *A kópé* (1890)
* *A citerás* (1894)
* *A gyimesi vadvirág* (1897)
* *A talmi hercegné* (1898)
* *A fecskék* (1904)

Fontoj
------

* hungarlingva biografieto kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 794948
 |



* Portalo pri Biografio
**Zoltán Rozsnyai** [roĵnjai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Rozsnyai Zoltán** estis hungardevena usona dirigento, orkestrestro.

Zoltán Rozsnyai naskiĝis la 29-an de januaro 1926 en Budapeŝto, li mortis la 10-an de septembro 1990 en San Diego (Kalifornio, Usono).

Biografio
---------

Zoltán Rozsnyai en aĝo de dek debutis kiel pianisto en koncerto. Li akiris diplomon en Muzikarta Altlernejo Ferenc Liszt en 1949. Liaj plej gravaj instruistoj estis Zoltán Kodály, János Ferencsik, András Kórodi kaj Ernő Dohnányi. Post siaj studoj li dirigentis en Debrecen (laŭ alia informo li estis helpekzercisto de la Budapeŝta Ŝtata Operejo). En 1954 li revenis al sia naskiĝurbo kiel dirigento de la ŝtata koncertorkestro. Post 2 jaroj li atingis la duan lokon en dirigenta konkurso en Romo. Intertempe li edziĝis kaj 2 filinoj naskiĝis. Depost falo de la Hungara revolucio de 1956 la familio disidis al Vieno. Rozsnyai kune kun Iván Köves fondis simfonian orkestron el rifuĝintaj hungaroj, ili turneis kun sukcesoj, ekzemple en 1959 en Usono. Rozsnyai translokiĝis al Usono en 1961, en la sekva jaro li estis vicdirigento de Leonard Bernstein. En 1967 Rozsnyai estis elektita el 130 kandidatoj muzikdirektoro de orkestro en San Diego. En la sama urbo en 1987 li fondis internacian orkestron, kiun li dirigentis ĝismorte.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* anglalingva biografio kun foto
* anglalingva biografio kun foto
* anglalingva biografio Arkivigite je 2019-07-22 per la retarkivo Wayback Machine

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 650750
* GND: 134594800
* LCCN: no91028646
* VIAF: 26629573
* ISNI: 0000 0001 1874 1358
* SUDOC: 251449297
* BNF: 14222843f
* MBA: 2ce4acda-b3e8-487e-bfb0-1e30969bc346
* BIBSYS: 13028694
 |
Nacia Parko Rio Platano en departemento Gracias a Dio
**Departemento Gracias a Dios** (hispane *"Dankon al Dio"*) estas unu el la 18 departementoj, per kiuj la Centramerika lando Honduro estas dividita. La hodiaŭa departementa ĉefurbo estas Puerto Lempira; ĝis 1975 la ĉefurbo estis Brus Laguna. Unufoje parto de la Moskita Marbordo, la departemento formiĝis en 1957 el ĉiom da la Moskita teritorio kaj partoj de la departementoj Colón kaj Olancho. Gracias a Dios estas iom ne-alirebla per teraj vojoj, kvankam tieaj flugkompanioj aviadilas al la ĉefaj urboj.

Departemento Gracias a Dios kovras areon de 16 630 km² entute, kaj en 2005 havis taksitan popolnombron de 76 278 loĝantoj. Kvankam ĝi estas la dua plej granda departemento laŭ tera etendo en la lando, ĝi malabundas loĝantare, kaj enhavas vastajn pinajn savanojn, marĉojn, kaj pluvarbarojn. Tamen, la pligrandiĝado de la agrikultura limo estas ĉiama minaco al la natura abundo de la departemento.

Geografio
---------

Ĝi enhavas la Lagunon Caratasca, la plej granda laguno tia en Honduro. La plej orienta pinto estas la Kabo Danke al Dio.

Municipoj
---------

1. Ahuas
2. Brus Laguna
3. Juan Francisco Bulnes
4. Puerto Lempira
5. Ramón Villeda Morales
6. Wampusirpi

* Kategorio Departemento Gracias a Dios en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Preĝejo Sankta Spirito** estas eklezia historia monumento en Hungario, en vilaĝo Porva.

Historio
--------

La unua mencio pri tombeja kapelo Emeriko de Hungario okazis en 1260. En la 15-a jarcento oni mencias kapelon Ĉieliro de Maria, apude oni konstruis monaĥejon por paŭlanoj en 1440. La monaĥoj rifuĝis pro la turkoj, la monaĥejo estis jam malplena en 1546. Laŭ priskribo en 1732 la gotika kirko kun la monaĥejo estis ruina, sed ekde la sekva jaro precipe germanoj alvenis, kiuj rekonstruis la preĝejon laŭ baroko inter 1782-1784. La monaĥejo malaperis. La orgeno estis farita en 1823, en 1900 kaj 1925 trakonstruita. La paroĥa statuso estis donita en 1910. Plena arkeologia esploro pri la preĝejo neniam okazis.

Konstruaĵo
----------

La kirko situas sola sur malalta monteto ekster la vilaĝo, antaŭe kruco estas videbla. En la simetria fasado la kvadrata turo plene reliefas, meze la enirejo funkcias. La absido estas oklatera, kiun pilieroj apogas. Interne estas ornama marmora renesanca tombo de fratino de István Szapolyai (1500). La ĉefaltara bildo pri alveno de Sankta Spirito estis pentrita en 1886 pentrita de Ignác Roskovics.

Kermeso okazas en la dimanĉo de Pentekosto. La zorganta paroĥo estas en Borzavár.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* Arkivigite je 2018-05-03 per la retarkivo Wayback Machine hungare
* hungare
* hungare kun fotoj


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Helena Marusarzówna** (naskiĝis la 17-an de januaro 1918 en Zakopane, murdita la 12-an de septembro 1941) estis majstrino de ski-sportoj, kurierino transtatra, soldatino de Pola Subtera Ŝtato.

Vivo
----

Filino de Jan Marusarz kaj Helena el familio Tatara, fratino de Stanisław Marusarz, diplomitino de komerca lernejo en Zakopane. Jam infanaĝe montris grandajn kapablojn pri skiado. En la jaroj 1936-1939 estis la plej bona pola skikonkursantino. Sepfoja ĉampionino de Pollando w konkuroj: descendskiado, slalomo kaj kombino.

De septembro 1939 partoprenis la polan rezistomovadon, fukciante de oktobro kiel sekreta kurierino de la unuo "Zagroda" de Konspira Interligitec-Fako ĉe Ĉefa Komandejo de SZP-ZWZ (Servo al Venko de Pollando-Asocio de Armita Batalado) al la bazo "Romek" en Budapeŝto, transportante poŝtaĵon kaj kondukante homojn tra la montara itinero. Ŝi estis kaptita marte 1940 de slovaka ĝendarmaro kaj transdonita al Gestapo. Oni ŝin tenis en malliberejoj en Muszyna, Nowy Sącz, en zakopana sidejo de Gestapo „Palace", Tarnów kaj Krakovo. Plurfoje torturata, ne perfidis sekretajn informojn, tamen gestapo trovis en ŝia pakaĵo leteron en la hungara lingvo kaj post pluraj monatoj asociigis ĝin kun Stefania Hanauskówna.

La 12-an de septembro 1941 pafmortigita en Pogórska Wola (distrikto Tarnów), laŭ alia versio ekzekutita la 23-an de julio 1941 en arbaro Kruk en Skrzyszowo, apud Tarnów kune kun Janina Bednarska kaj Stefania Hanauskówna kaj aliaj 3 virinoj.

Post elterigo ŝiaj cindraĵoj estis solene entombigitaj la 27-an de novembro 1958 sur la Tombejo de Merititoj en Zakopane.

Memorigo
--------

Postmorte distingita per Milita Ordeno *Virtuti Militari*, kaj en 1967 de la Ŝtata Konsilio de la Pola Popola Respubliko per Batal-Kruco.

En la jaroj 1946–1994 en Zakopane estis Memorialo al Bronisław Czech kaj Helena Marusarzówna; ŝiaj stratnomoj estas en Krakovo, Bydgoszcz, Zakopane, Tarnów, Nowy Sącz, Rzeszów, Żary, Gdańsk, Słupsk, Jastrzębie-Zdrój, Lodzo, Radom, Lębork, Otwock, Rybnik, Krapkowice, Jaworzno kaj Świdnica kaj la nomo ĉe pluraj lernejoj kiel en Szczyrk, Pogórska Wola, Otwock kaj Varsovio.

La tomboŝtono de Helena Marusarzówna / Helena Marusarz en la tombejo en Zakopane, Pollando

Bibliografio
------------

* *Legendy polskiego sportu* (Legendoj de la pola sporto), parto 1, Aniela Tajner, fondaĵo „Gloria Victoribus", 1991, p. 12-13

* Kategorio Helena Marusarzówna en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **arbaro Najmiŝo**, estas antikva arbaro menciita en la "Mahabarato" kaj la puranoj. Ĝi troviĝas ĉe la riverbordo de la rivero Gomtio en Utar-Pradeŝo, Barato, inter la regno Panĉalo kaj la regno Kosalo.

En la "Mahabarato"
------------------

La tuta rakonto de la "Mahabarato" okazas en la arbaro Najmiŝo dum kunveno de sesdek mil saĝuloj kondukita de la saĝulo Saŭnako, kiu organizis oferon al la gedioj por peti mondan pacon. Ĉe tiu ĉi kunveno Ugrasravo Saŭtio rakontas la tutan "Mahabaraton", la rakonton de la grandaj reĝoj de la Barata dinastio, al Saŭnako. La kerna parto de ĉi tiu rakonto estas la rakonto de la Kaŭravoj kaj la Pandavoj, kaj de ilia batalo en Kurukŝetro, konata kiel la Kurukŝetra milito.

Ankaŭ vidu
----------

* Templo Najmiŝaranjo, kiu troviĝas en la loko kie supoze estis la arbaro.

Referencoj
----------

1. ↑  
Roshen Dalal.  (2011) *Hinduism: An Alphabetical Guide*.
2. ↑   Varanasi is as old as Indus valley civilization, finds IIT-KGP study.

|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri hinduismo |
dekstra
**Arbetarnas bildningsförbund** (**ABF**; *la laborista eduka asocio*) estas la eduka sekcio de la sveda laborista movado. ABF okazigas seminariojn, klasojn, kaj studrondojn pri ĉiaj subjektoj, inkluzive de metiejoj, lingvoj, kaj muziko, kvankam la ĉefaj aspektoj de ABF estas la porsocialismaj politikaj vidpunktoj.

ABF fondiĝis en 1912 per la sveda socialdemokratia partio kaj per iuj el la sindikatoj. Hodiaŭ, la ĉefaj membroj de ABF estas la Socialdemokratoj kaj la Maldekstra Partio.

Ekzistas ABF-ejoj en preskaŭ ĉiu sveda urbeto kaj pluraj en la ĉefaj urboj, kaj la stabejo troviĝas ĉe la strato Sveavägen en Stokholmo. En Göteborg, la ABF-konstruaĵo troviĝas ĉe la Placo Järntorget.

ABF kaj Esperanto
-----------------

Laŭ Enciklopedio de Esperanto (1934) Sveda Laborista Esperanto-Asocio (SLEA) en la 1930-aj jaroj "intime kunlaboris" kun ABF. Esperanto estis grava stud-objekto en ABF-kursoj kaj de aŭtuno 1930 ABF disponigis al Sveda Esperanto-Instituto (SEI) en la tutsveda radio-programo duonhoron en unu dimanĉo-mateno de ĉiu monato. Pli detale vd. en la artikolo Esperanto-movado en Svedio.

Literaturo
----------

* **1947**: Lindbom, Tage. Sveda Laborista Movado. El la sveda trad. Martin Johansson. [Stockholm]: Sveda Laborista Esperanto Asocio 1947, p. 81-88 .

Eksteraj ligiloj
----------------

* ABF - oficiala retpaĝo (en la sveda)
**Helen Humes** (\* 23-an de junio 1913 en Louisville, Kentukio; † 9-an de septembro 1981 en Santa Monica, Kalifornio) estis usono ĵaz- kaj blus-kantistino.

Helen Humes heredis sian talenton de siaj gepatroj, kiuj ofte kantis duete en sia paroĥo. En 1927 ŝi jam akompanis Sylvester Weaver je kelkaj de liaj lastaj sonregistraĵoj. En 1937 ŝi transloĝiĝis al Albany kaj fariĝis kantistino en la ĵazbandego de Harry James. Kun li ŝi sonregistris interalie la titoloj *Jubilee*, *I Can Dream Can't I* kaj *That's The Dreamer In Me*. Krome ŝi kunlaboris en la malfruaj 1930-aj jaroj kun „Svingoreĝo" Count Basie, kiu malkovris ŝin en Cotton Club en Cincinnati. Li invitis ŝin fariĝi posteulo de Billie Holiday en lia bando. Unu el ŝiaj plej grandaj sukcesoj tiutempaj estis *Between The Devil And The Deep Blue Sea*.

En la 1940-aj kaj 50-aj jaroj, intertempe en Kaliforni, Helen Humes laboris kun diversaj bandoj kaj aliaj blus- kaj ĵazmuzikistoj, inter ili Nat King Cole, kaj surdiskigis por diskeldonejo Discovery. Unu el ŝiaj sucesaĵoj estas *Be-baba-leba*. En 1950 Humes kantis *Rock Me to Sleep* de Benny Carter kaj sukcesis starigi ponton inter ĵazbandega svingo ritmenbluso.

Kiam mortis ŝia patrino en 1973, Humes vendis ĉiujn siajn sondiskojn kaj sian pianon kaj ne plu volis kanti. Stanley Dance, muzikkritikisto, povis persvadi ŝin prezenti kune kun Count Basie ĉe Newport Jazz Festival en 1973. Sed nur en la malfruaj 70-aj jaroj ŝi daŭrigis sian karieron. Ŝi vivis ankoraŭ kelkan tempon sur Havajo kaj en Aŭstralio, antaŭ ol ŝi transloĝiĝis al Santa Monica en Kalifornio, kie ŝi mortis en 1981.

Diskografio
-----------

* *Helen Humes*, 1959
* *Tain't nobody's biz-ness if I do*, 1959
* *Songs I like to sing*, 1960
* *Swingin' with Humes*, 1961
* *Helen comes back*, 1973
* *Let the good times roll*, 1973
* *Sneakin' around*, 1974
* *On the sunny side of the street (live)*, 1974
* *Helen Humes*, 1974
* *Talk of the town*, 1975
* *Helen Humes with Red Norvo and his orchestra*, 1975
* *Deed I do (live)*, 1976
* *Helen Humes and the Muse All Stars*, 1979
* *Helen*, 1980
* *The New Year's Eve*, 1980


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Muziko |

* Kategorio Helen Humes en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 363524
* GND: 134837991
* LCCN: n84040734
* VIAF: 100313982
* ISNI: 0000 0001 1240 297X
* SUDOC: 158486536
* BNF: 138954004
* MBA: 60e492fd-d953-4de0-a6d1-2d5d27f2e0bb
* ICCU: LO1V271415
* BNE: XX974352
 |
Je analitiko kaj la speciala teorio de relativeco, la **operatoro de d'Alembert** estas diferenciala operatoro, kiu estas la analogaĵo de la laplaca operatoro sur spaco de Minkowski.

Difino
------

Sur {\displaystyle d}-dimensia spaco de Minkowski, kun la metriko

{\displaystyle \eta ^{\mu \nu }=\operatorname {diag} (-1,\underbrace {+1,\dotsc ,+1} \_{d})},
la **operatoro de d'Alembert** estas la ĉi-suba lineara duaorda diferenciala operatoro:

{\displaystyle \square =\sum \_{\mu ,\nu =0}^{d-1}\eta ^{\mu \nu }\partial \_{\mu }\partial \_{\nu }=-\partial \_{0}^{2}+\partial \_{1}^{2}+\partial \_{2}^{2}+\dotsb +\partial \_{d-1}^{2}}.
Se oni uzas la malan elekton por la metriko (t.e. {\displaystyle +1,-1,\dotsc ,-1}), do simile oni havas plian minuson antaŭ la difino de la operatoro de d'Alembert.

Apliko
------

Je relativeca teorio de kampoj, la kampekvacio de senmasa kampo {\displaystyle \phi } estas tio, ke la kampo estas ejgena funkcio de ejgeno 0 de la operatoro de d'Alembert:

{\displaystyle \square \phi =0}.
Pli ĝenerale, la kampekvacio de kampo {\displaystyle \phi }, kies invarianta maso estas {\displaystyle m} estas tio, ke la kampo estas ejgena funkcio de ejgeno {\displaystyle m^{2}} de la operatoro de d'Alembert:

{\displaystyle \square \phi =m^{2}\phi }.

Historio
--------

La operatoron difinis la franca matematikisto kaj fizikisto Jean le Rond d'Alembert.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Eric W. Weisstein, *D'Alembertian* en MathWorld.
**KOMENTOJ** estas ĉiutaga ret-revuo en Esperanto, la unua tiaspeca. Ĝi raportas pri eventoj tra la mondo, sporto, eventoj en Svislando, en la Esperanto-movado kaj diversaj aliaj temoj.

Ĝi estis fondita 1998 de Dietrich Weidmann. Unue *Komentoj* estis instalita sur paĝo de Compuserve, sed jam baldaŭ aperis kiel subpaĝo de la retejo esperanto.ch. *Komentoj* estis regule ĝisdatigita ĝis 2002. Poste novaj artikoloj nur sporade estis aldonitaj, ĉar mankis mono kaj laborforto por la aktualigo de la retejo. Danke al la financa subteno de Allsprachendienst en majo 2006 *Komentoj* estis komplete renovigita kaj modernigita kaj nun denove regule aperadas 4 ĝis 5 foje semajne, tiel *Komentoj* estas unu el la plej ofte aktualigitaj Esperanto-retejoj.

Kvankam la legantaro kun 300 ĝis 400 vizitantoj tage estas certe modesta, la redakta teamo de KOMENTOJ ne laciĝas pri sia laboro opiniante, ke funkcianta ĉiu-taga medio en Esperantujo estas grava por la vigleco de la Esperanto-movado.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Propra retpaĝo de *KOMENTOJ*
* Paĝaro de la gastiganto: SES (Svisa Esperanto-Societo) Arkivigite je 2017-09-11 per la retarkivo Wayback Machine
**Glittuba trumpeto** aŭ **glittubo-trumpeto** estas kromata trumpeto el la 17-a jarcento, kies tubo simile al tiu de trombono povas esti tire plilongigita por ebligi senŝtupan intonacion. Por tio servas la plilongigaĵo de la enmetingo de la buŝaĵo. Per la dekstra mano oni ŝovas la tubon de la instrumento super la ingon, dum kiam la maldekstra fiksas la buŝaĵon. Per la glittubo oni povis atingi variadon de la tono je 3 duonttonoj. Nur post la enkonduko de valvo en la konstruo de latunaj blovinstrumentoj la glittono-trumpeto perdis sian gravecon.

La **angla glittono-trumpeto**, kies inventadon oni atribuas al John Hyde, havis elstaran gravecon en Anglujo ĝisfine de la 19-a jarcento, kvankam aliloke ĉie en Eŭropo oni jam uzis valvotrumpetojn. La glittono-trumpeto estis agordata en F. Surmeto-arkoj malaltigis la agordon de C aŭ B♭. La glittubon oni plejofte uzis por duon- kaj plentonoj. 

**glittrumpeto**, pluevoluaĵo el la 19-a jarcento, estas intonaciebla per kurba arko kaj havas do la nomon **soprantrumpeto**.

Vidu ankaŭ
----------

* Soprantrombono

Fontoj
------

* Curt Sachs: Reallexikon der Musikinstrumente. Berlin : Julius Bard, 1913

Eksteraj ligiloj
----------------

* Arkivigite je 2008-10-30 per la retarkivo Wayback Machine
**Alain Berset** (naskiĝis la 9-a de aprilo 1972 en Friburgo kaj estas civitano de Misery-Courtion) estas svisa politikisto kaj membro de la Socialisma Partio de Svislando. La 14-an de decembro 2011 li elektiĝis kun efiko de la 1-a de januaro 2012 kiel membro de la Federacia Konsilio. Li estis prezidanto de Svisio en 2018 kaj 2023.

Vivo kaj profesio
-----------------

Berset pasigis sian infanecon en la vilaĝo Belfaux inter Friburgo kaj Payerne. Li vizitis la mezlernejon en Friburgo kaj poste studis en la Universitato de Neŭŝatelo. Sian studadon li kokludis en la jaro 1996 per la licenciato en politikaj sciencoj. Post la fino de sia studado li estis ĝis 2000 scienca kunlaboranto de la Universitato de Neŭŝatelo kaj poste dum unu jaro gastesploristo ĉe la hamburga instituto Hamburgisches Welt-Wirtschafts-Archiv. Ek de la jaro 2006 li estas memstara strategio- kaj komunikadokonsilisto. Li estas edziĝinta kun *Muriel Zeender* kaj patro de tri infanoj. Li loĝas kun sia familio en Belfaux en Kantono Friburgo.

Politiko
--------

Berset devenas de familio de politikistoj de la Socialisma Partio de Svislando. Jam lia avo kaj lia patrino estis membroj de la granda konsilio de Kantono Friburgo. De la jaro 2000 ĝis 2004 li estis membro de la konstitucia konsilio de Friburgo kaj prezidis la frakcion de la socialistoj. De la jaro 2001 ĝis 2003 li estis generala konsilanto en Belfaux. Krome li estis politika konsilanto de la ekonomia direktoro de Kantono Neŭŝatelo, Berard Soguel. En la jaro 2003 li estis elektita kiel reprezentanto de Kantono Friburgo al la Konsilio de la Kantonoj de Svislando. En la jaro 2009 li estis ties prezidanto. Dum la elektoj al la Federacia Konsilio li estis kiel unu el la du oficialaj kandidatoj de sia partio elektita por la demisinta membro de la konsilio, Micheline Calmy-Rey, en la dua baloto kun absoluta plimulto de 123 voĉoj kiel la 115-a membro de la Federacia Konsilio de Svislando. Li ekoficos en la svisa registaro la 1-an de januaro 2012.

Vidu ankaŭ
----------

* Listo de la federaciaj konsilantoj de Svislando

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: La informoj en ĉi-tiu artikolo baziĝas grandparte sur libera traduko de la koncerna artikolo en la germanlingva vikipedio

Eksteraj ligiloj
----------------

* Biografio de Alain Berset en la retejo de la Svisa Federacio
* Retejo de Alain Berset

* Kategorio Alain Berset en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Alain Berset (2013)
Oficialo foto de 2023 pri la Federacia Konsilio; A. Berset sidas meze.
* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Alain Berset** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 385721
* GND: 1028971370
* VIAF: 247673265
* ISNI: 0000 0003 8587 0971
* SUDOC: 052298760
* MBA: e85ff9dd-1c58-464e-83c6-7436c9d8fdda
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  Polurinda artikolo | Ĉi tiu artikolo bezonas **poluradon**, ĉar ĝi montras stilajn kaj/aŭ gramatikajn kaj/aŭ strukturajn problemojn, kiuj ne konformas al stilogvido.

---

La priskribo de la problemo troviĝas ĉi tie. Bonvolu ŝanĝi la enhavon por plibonigi la artikolon. |

***Global Crop Diversity Trust*** (GCDT, tutmonda fondaĵo por kulturplanta diverseco) estas sendependa internacia organizaĵo, kiu celas konservi la specidiversecon de semoj de kulturplantoj por sekurigi la ontan nutradon de la monda popolo.

Historio kaj strukturo
----------------------

GCDT estis fondita en 2005 kiel komuna fondaĵo (angle: *trust*) de Organizaĵo pri Nutrado kaj Agrikulturo (Unuiĝintaj Nacioj) kaj la *konsultgrupo pri internacia agrikultua esploro* (angle: CIGAR, *Consultative Group on International Agricultural Research*).

Kolektinte monon de multaj ŝtatoj, organizaĵoj kaj entreprenoj GCDT ricevis ĉirkaŭ 100 milionoj da usonaj dolaroj por siaj celoj.

La fondaĵo havas oficejojn ĉe la Organizaĵo pri Nutrado kaj Agrikulturo kaj ĉe *Bioversity International* en Romo, Italio.

Agadoj
------

Unue la fondaĵo laboris ellaborante regionajn konservostrategiojn. Ĝi kunlaboris ankaŭ kun la norvega registaro kaj la *Nordic Gene Bank* por konstrui la genbankon Svalbard Global Seed Vault sur la insulo Svalbard. Tiu genbanko estas sekurrezervo por ekzistantaj semoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Biodiverseco

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala ttt-ejo de la Global Crop Diversity Trust (angle) Arkivigite je 2007-12-26 per la retarkivo Wayback Machine
Drivaj retoj.
**Driv-retado** estas fiŝkapta tekniko per kiu la retoj, nome **drivaj retoj**, povas flosi libere el la surfaco de maro aŭ lago. Kutime driva reto estas reto kun ret-flosiloj ligataj al ŝnuro laŭlonge de la pinto de la reto, kaj pesiloj ligataj al alia ŝnuro laŭlonge de la subo de la reto por teni ĝin vertikala en la akvo. Drivaj retoj estas muntitaj el ŝipoj kaj estas lastaj libere floxantaj ĝis repreno. Tiuj retoj kutime celas fiŝaroj de pelagaj fiŝoj. Tiuj kutime memkaptiĝas en la retoj ĉar ties naĝiloj aŭ brankoj restas kroĉitaj el la retaj fadenoj.

Notoj
-----

1. ↑  Caddell, R. "Caught in the net: driftnet fishing restrictions and the european court of justice", "Journal of Environmental Law", 2010

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rFiŝista instrumentaro |
| --- |
| Fiŝista instrumentaro | Blokreto • Driva reto • Eĥosondilo • Fiŝfadeno • Fiŝhoko • Fiŝreto • Fiŝista tenajlo • Fileilo • Fiŝkano • Fiŝtranĉilo • Flosilo • Harpuno • Haspelo • Ĵetreto • Kanpezilo • Logaĵpinglo • Logaĵujo • Logfiŝada reto • Naso • Trolo |

 |

* Kategorio Driva reto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Doon de Drumsna** (irlande **Droim ar Snámh**) estas grandarealo prahistoria de Irlando. Ĝi situas oriente de *Cora Droma Rúisc* (Carrick-on-Shannon) ĉe meandro de la rivero Ŝanono, lime de la graflandoj Comáin kaj Liatroim. La eponima loko (irlande *Droim ar Snámh*) situas ekster, en orienta direkto de la Dun, kiu hodiaŭ estas alirebla de oriento kaj okcidento trans la rivero Drumsna kaj la ponto ‘’Jamestown’’. La *dun* estas apud la remparoj de Dorsey en la graflando Ard Mhacha kaj la granda remparo de Ulidia la plej grava rempara sistemo en Irlando.

La *dún* ŝajne estis konstruita por protekto de la 23 km sudokcidente situanta reĝa sidejo de Connacht sur Rathcroghan.

Priskribo
---------

La allanda flanko de la rivermeandro estis fermita per longa remparo.

Epoko kaj celo
--------------

Condit kaj Buckley taksis, ke 10000 homoj bezonis du jarojn por konstrui la fosaĵojn kaj remparojn. Oni devis planti 50 ĝis 60.000 arbojn kaj movi 150.000 kubmetrojn da tero. Ili taksas ke ĝi konstruiĝis en la ferepoko, antaŭ 2000 kaj pli da jaroj. La sagao Táin Bó Cuailnge, el la Ulster-cirklo, estas ligita al tiu konstruaĵo. La sagao priskribis la kverelojn de la mita reĝino Medb de Connachtkaj kun la popoloj de la nordo.

Literaturo
----------

* Tom Condit, Victor M. Buckley: *The Doon of Drumsna: an iron age frontier fortification in Connacht.* Archaeology Ireland heritage guide, no. 1. Bray, Co. Wicklow 1998
* Tom Condit, Victor M. Buckley: *The Doon of Drumsna – a Celtic Iron Age Frontier.* Arkivigite je 2016-03-05 per la retarkivo Wayback Machine Leitrim Guardian, 1997
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Maiza ustilago** |
| --- |
|  |
| Maiza ustilago(Ustilago maydis)Maiza ustilago(*Ustilago maydis*) |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
| Domanio: | Eŭkariotoj *Eukaryota* |
| Subdomanio: | *Opisthokonta* |
|
| Regno: | Fungoj *Fungi* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Subregno: | *Dikarya* |
|
|
|
|
|
| Filumo: | klabfungoj **Basidiomycota** |
|
| Subfilumo: | *Ustilaginomycotina* |
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | *Ustilaginomycetes* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | *Ustilaginales* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | *Ustilaginaceae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Ustilago* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
| Dunomo |
| ****Ustilago maydis****(DC.) Corda, (1842) |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Maiza ustilago  |

 |
| v • d • r |

**Maiza ustilago** (*Ustilago maydis*), estas mikroskopa fungo, kiu kaŭzas malsanon nomitan "maiza karbo" al la maiza planto (*Zea mays* kaj *Euchlena mexicana*). Ĝi apartenas al la ustilagofungoj (*Ustilaginales*). En Meksiko la infektitaj maizgrajnoj konsistigas aprezatan manĝaĵon nomitan "**huitlakoĉo**" (hispane : *cuitlacoche* aŭ *huitlacoche* /kwi.tlaˈko.t͡ʃe/ aŭ /gwi.tlaˈko.t͡ʃe/, naŭatle : /wi.t͡ɬa.ko.t͡ɕe/))

La plej frua signo de la infektiĝo estas, ke aperas blankaj veziketoj sur loko de la maizgrajnoj. Tiuj veziketoj kreviĝas kaj pluinfektas per milionoj de nigraj sporoj. La atakitaj plantoj havas torditan kreskon. Kvankam la fungo kapablas disvolviĝi en kiu ajn parto de la planto, ĝi plej ofte disvolviĝas sur la ovarioj kaj igas normalajn grajnojn grandaj tumoroj fungosimilaj. La sporoj produktitaj aspektigas la spikojn bruligitaj. La etimo de la genronomo estas la latina verbo *ustilare* = bruligi.

La fungo plej infektokapabla estas dum varmo. La sporoj travintrumas en la grundo sur detranĉita maiztigo kaj denove infektas printempe. Por preventi tiun malsanon estas rekomendite kultivi hibridajn rezistokapablajn varietatojn. Ĝis nun ne ekzistas efika kuracilo. Por eviti disvastiĝon de la malsano estas rekomendite forbruli infektitajn plantojn. Kulturalternado kun sojo aŭ cerealoj povas preventi la malsanon ĉar la fungo malofte kreskas sur tiuj plantoj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Maiza ustilago en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Maiza ustilago en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Maiza ustilago en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)

* angle *Ustilago maydis* en indexfungorum.org
* Referenco NCBI Taxonomy : *Ustilago maydis* angle
* maydis La biblioteko de Dr. PI bloobookoj[*rompita ligilo*] esperante
Hader en Karlsruhe, 2011. **Josef HADER** (naskita la 14-an de februaro 1962 en Waldhausen im Strudengau, Supra Aŭstrio) estas aŭstra komikulo, aktoro, kaj verkisto.

Vivo
----

Post pasigo de la junulaj jaroj en Nöchling li frekventis la eklezian gimnazion de Melk. Post lia civila servo ĉe la Ruĝa Kruco li komencis studi la germanan kaj historion.

Kiel studento li komencis labori pri sia unua komedio programo *Fort Geschritten*. Lia dua programo *Der Witzableiter'und das Feuer* gajnis la prestiĝan premion *Salzburger Stier*. Post interrompado de lia studo kaj skribado de *Biagn und Brechen* (1988) kaj *Bunter Abend* (1990) li festis sian sukceson kun la tragikkomika teatraĵo *Indien*, kiu estis filmita fare de Paul Harather en 1993 kun Josef Hader mem en la ĉefrolo.

Kun la filmo Indien kaj liaj sekvaj spektakloj *Im Keller* (1993) kaj *Privat* (1994) li iĝis unu el la plej sukcesaj kaj plej respektataj komikuloj en la germanlingva mondo. Lia komediprogramo *Privat* estas la plej sukcesa komedio en aŭstra historio. Lia plej lastatempa spektaklo nomita "Hader muß weg" estas pli agado ol komedio. Hader ludas sep malsamajn rolojn utiligante neniujn teatrorekvizitojn krom simpla trenĉo kaj agas nur tra gestoj, voĉo kaj mimiko.

Ekde tiam, Hader ĉefrolis en komerce sukcesaj filmoj kiel ekzemple *Komm, süßer Tod* (2000), *Silentium* (2004) kaj *Der Knochenmann* (2009). Li ankaŭ akiris kritikistan aplaŭdon por siaj prezentoj en dramoj kiel ekzemple *Der Überfall* (2000) aŭ *Ein halbes Leben* (2008).

Premioj kaj surtelevidekrana aperado
------------------------------------

Inter aliaj premioj, li ricevis la Bronze Leopard Award ĉe la Internacia Filmfestivalo en Locarno, la Romy-premion, la Adolf-Grimme-premion kaj la Germana Televido-Premion.

Li estas regula gasto sur diversa germanaj komediaj serioj, kiel ekzemple *Neues aus der Anstalt* sur ZDF, *Scheibenwischer* sur Das Erste, Quatsch Comedy Club aŭ *Ottis Schlachthof* de Ottfried Fischer. Tio ege pliigis lian popularecon en Germanio.

Hader estas la patro de du filoj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Josef Hader en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Hejmpaĝo de Josef Hader
* kabarett.at - Kabaretoj en Aŭstrio.
* Informoj pri Josef Hader en katalogo de la Germana Nacia Biblioteko (germane)
* Josef Hader ĉe Harald Schmidt (YouTube.com)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 485516
* GND: 124634583
* LCCN: n88018922
* VIAF: 59525071
* ISNI: 0000 0000 9847 2209
* SUDOC: 169818233
* BNF: 161853078
* MBA: 67c64a73-e4bb-4b60-acb2-562c210a55d0
* NKC: pna2005311685
 |