recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Granda Chaumière Akademio** (france *Académie de la Grande Chaumière*) estas artlernejo establita en la Montparnasse kvartalo de Parizo, Francio, en 1902 .

La lernejo havis periodon de grandeco komence de la 20-a jarcento. La lernejo nun estas nomita Académie Charpentiér.

Historio
--------

La lernejo estis fondita de la svisa artisto Martha Statler kaj la franca Alice Denberg. Male al aliaj lernejoj, la "Grande Chaumière" klinis al modernismo kaj liberaj lernometodoj. La lernejo, kiu estis dediĉita al pentrado kaj skulptarto, ne instruis la striktajn akademiajn regulojn pentri de la École des Beaux-Arts, kaj tiel produktanta arton libera de akademiaj limigoj .

Eble unu el la ĉefaj kialoj de la populareco de la institucio estis la malaltaj aliĝ- kaj instrukotizoj, kiuj inkluzivis la pagon por la modeloj kaj hejtado dum la vintraj tagoj.

En 1957 la akademio estis aĉetita fare de la familio Charpentier. Ĝia ora epoko estis verŝajne la jaroj de la 1910-aj jaroj ĝis la 1940-aj jaroj - periodo kiu vidis multajn famajn artistojn trapasi ĝiajn pordojn. Inter la famaj estas Modigliani, Chaim Soutine, Isaac Frenkel, kaj Miró, la skulptistoj Antoine Bourdelle kaj Ossip Zadkine, Fernand Léger, Ĥaim Sutin, Tamara de Lempicka, Alberto Giacometti, Louise Bourgeois kaj Eugène Grasset .

Fontoj
------

* Dr. Eric Cabris, Ph.D. *Biografie van kunstschilder Ghislaine de Menten de Horne (1908–1995),* Brussels, V.U.B. 2008, p. 4, footnote 3.
* Antoine Bourdelle, Laure Dalon, *Cours & leçons à l'Académie de la Grande Chaumière, 1909–1929*, Paris : Paris-Musées : Ed. des Cendres, 2008. (ISBN 978-2-7596-0034-2)

Referencoj
----------

1. ↑   Académie de la Grande Chaumière (katalune). Alirita 11 November 2016.
2. ↑   Un lieu mythique (france). Arkivita el la originalo je 2018-10-12. Alirita 14 November 2016.
3. ↑   Stettler, Adelheid Fanny Martha (germane) (1988). Alirita 11 November 2016.

Eksteraj ligiloj
----------------

* oficiala retejo Arkivigite je 2018-11-11 per la retarkivo Wayback Machine
* (fr)André del Debbio – La Grande Chaumière


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 834560
* LCCN: no2008080392
* VIAF: 151659520
* ISNI: 000000012185752X
* ULAN: 500310038
* NKC: xx0118166
 |
**Nándor Barton,** laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Barton Nándor** estis hungara cirkisto, cirkestro. Lia cirka nomo estis *Bartonelli*.

Nándor Barton naskiĝis la  28-an de februaro 1911(nun 1911-02-28) en Újpest, li mortis la 30-an de decembro 1987 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Nándor Barton akiris licencon pri elektra muntisto en 1929, poste li laboris ĝis 1949, sed ekde 1932 li estis ankaŭ cirkisto. En 1938 li aliĝis al la sindikato, eĉ al malpermesitaj komunistoj. Pro tiu politikado li estis kondamnita. Post la reĝimŝanĝo inter 1949-1957 li estis cirkestro de la ĉefurba cirko escepte inter 1954-1956. Tiam li estis ĉefo de eksterlandaj cirkaj turneoj. Pli poste li estis arta gvidanto, reĝisoro kaj turneestro, inter 1962-1971 li turneis eksterlande. Li pensiuliĝis en 1980, temen poste ĝismorte li havis postenetojn en la cirko. Li edzino naskis filon.

Fontoj
------

* biografio hungare
* biografio hungare

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 861031
 |



* Portalo pri Biografio
La sep montetoj de Romo
La **Aventino** (itale *Monte Aventino*, latine *Mons Aventinus*) estas la plej suda el la sep montetoj de Romo. Ĝia plej fama vidindaĵo estas la preĝejo Santa Sabina, sed ankaŭ Santa Maria del Priorato, la preĝejo de la priorato de la Malta Ordeno.

Laŭ la romia mitologio la fratoj Romulo kaj Remo decidis pri la regno de Romo: Remo sur la Aventino, Romulo sur la Palatino. Remo estis ankaŭ entombigita sur la Aventino post kiam lia frato murdis lin. Tiel jam de la komenco decidiĝis la diferenco inter Palatino kaj Aventino: sur la unua la gajnintoj sur la dua la malgajnintoj.

En la antikva Romo la Aventino, kontraŭe al la Palatino estis loĝejo de malriĉuloj kaj de la subaj sociaj tavoloj.

Sur la Aventino troviĝis templo de la lundiino Luna. En la jaro 396 a.K. kultbildo de Juno, devena el la venkita etruska urbo Veji, estis starigita en templo de la diino.

Vidu ankaŭ
----------

* La sep montetoj de Romo
* Romo
* Romio

41° 53′ n. Br. 12° 29′ ö. L. Mapo

* Kategorio Aventino en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 247873
* GND: 4468580-4
* LCCN: sh94003838
* VIAF: 315527854
* NKC: ge305387
 |
Afganaj virinoj el la okcidenta parto de la lando montrantaj tradiciajn *Adraskanajn* Afganajn tapiŝojn.
**Afgana tapiŝo** estas tipo de manteksita plankokovranta tekstilaĵo tradicie farita en Afganio. Multaj el la Afganaj tapiŝoj estas teksitaj ankaŭ de Afganaj rifuĝintoj kiuj loĝas en Pakistano. En 2008, 2013 kaj 2014, Afganaj tapiŝoj ricevis internaciajn premiojn, en evento kiu okazas ĉiujare en Hamburgo, Germanio. La Afganaj tapiŝoj estas ĉefe produktitaj en norda kaj okcidenta Afganio, fare de variaj etnaj grupoj sed ĉefe fare de Turkmenoj.

Unu el plej ekzotaj kaj distingaj el ĉiuj orientaj tapiŝoj estas la *Ŝindanda* aŭ *Adraskana* (nomitaj laŭ lokaj Afganaj urbonomoj), teksitaj en la Provinco Herat, en okcidenta Afganio. Strangaj plilongigitaj homaj kaj animalaj figuroj estas ties subskriba markilo. Tiu tapiŝoj estas vendataj tra tuta Afganio sed ĉefe en Mazar-i Ŝarif.

Alia ero de la Afgana tapiŝaro estas la Beluĉaj tapiŝoj, ĉefe Beluĉaj preĝotapiŝoj. Ili estas faritaj de afganaj Beluĉoj en la sudokcidenta parto de la lando.

Variaj vegetaloj, kaj aliaj naturaj kolorigiloj estas uzataj por produkti la riĉajn kolorojn de la afganaj tapiŝoj. Tiuj tapiŝoj estas ĉefe de mezgrandaj ampleksoj. Oni uzas multajn modelojn kaj kolorojn, sed la tradicia kaj plej tipa estas tiu de oklatera elefantspuro (Buĥaro), ofte kun ruĝa fono. la teksistoj produktas ankaŭ aliajn tapiŝajojn de nomada vivostilo, kiaj tendosakoj kaj ceremoniaj tapiŝaĵoj.

Laŭ la informo de la Usona Ministerio pri Laboro de 2014 pri infanlaboro kaj deviga laboro, Afganio estas unu el la 74 landoj listigitaj kun registrita grava okazado de infanlaboro en la fabrikado de tapiŝoj.

La fama Buĥara bildo.

Vidu ankaŭ
----------

* tapiŝo

Referencoj
----------

1. ↑  "Afghans sell $1.7m carpets at Dubai conference", *Pajhwok Afghan News*, 12 October 2012. Kontrolita 2014-01-16.
2. ↑  Afghan rugs
3. ↑  "Afghanistan grabs carpet Oscar award", *Pajhwok Afghan News*, 16a de Januaro 2014. Kontrolita 2014-01-16.
4. ↑   Afghan carpet. Encyclopædia Britannica. Alirita 2014-01-16.
5. ↑   List of Goods Produced by Child Labor or Forced Labor. Arkivita el la originalo je 2015-06-10. Alirita 2016-09-18.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Afgana tapiŝo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Tribal Carpets of Afghanistan Arkivigite je 2020-12-28 per la retarkivo Wayback Machine
Manifestacio de kamparanoj en Saint-Étienne-de-Fontbellon en Ardeĉio (Okcitanio).
La **protestoj de francaj kamparanoj de 2024** estas serio de protestoj kiuj estas parto de la eŭropa agrikultura ribelo, organizita ĉefe de agrikulturaj sindikatoj kaj subtenaj asocioj ekde la 18-a de januaro 2024 al Okcitanio. Ĉi tiuj francaj manifestacianoj estis mobilizitaj pro la limigaj eŭropaj politikoj, kiuj laŭ ili endanĝerigas la lokan agrikulturan politikon, produktado kaj ankaŭ la vivstilo de kamparanoj, multaj el tiuj politikoj efektivigitaj de la Eŭropa Unio. Kelkaj el la metodoj uzataj por pruvi estas bojkotoj kaj blokado de trafikvojoj, ĉi-lasta estas la plej rimarkinda kaj efika.

Referencoj
----------

1. ↑  Agrikultura krizo. Kolero de kamparanoj: kial la mobilizado komencis al Okcitanion?
2. ↑   Kial Okcitanio estas la epicentro de la kolero de kamparanoj?. Arkivita el la originalo je 2024-02-13. Alirita 2024-02-13.
3. ↑   Kiu estas Jérome Bayle, la okcitana bredisto, kiu fariĝis gvidanto de kamparanoj?. Arkivita el la originalo je 2024-01-28. Alirita 2024-02-13.

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rEŭropa agrikultura ribelo |
| --- |
| Kaŭzoj | Eŭropa Verda Pakto |  |
| Protestoj | Hispanio | Francio | Germanio |

 |

* Kategorio Agrikulturaj protestoj en Francio (2024) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 854804
 |
**Provinco Chiclayo** estas unu el la tri provincoj de la regiono Lambayeque en Peruo.

Ĝi limas norde al la provinco Lambajeko (Lambayeque) kaj la provinco Ferreñafe, sude al departemento La Libertad, oriente al departemento Kaĥamarkio (Cajamarca) kaj okcidente al Pacifika Oceano.

Kolonelo Felipe Santiago Salaverry kreis provincon en la 18-a de aprilo 1835.

* Metropolo: Chiclayo
* Supraĵo: 3,288.60 km2.
* Popolo: 766,010

Politiko organizo
-----------------

Havas du dek distriktoj.

* Chiclayo
* Chongoyape
* Eten
* Eten faveno
* Jose Leonardo Ortiz
* La Victoria
* Lagunas
* Monsefu
* Nueva Arica
* Oyotun
* Picsi
* Pimentel
* Reque
* Santa Rosa
* Saña
* Cayalti
* Patapo
* Pomalca
* Pucala
* Tuman

Reliefo
-------

La tero estas glata kun leĝera deklivo. Prezentas duno, medano kaj teraso.
Kelkaj altaĵo: Kruco de Pardono, Cerropon, Boro, Kruco de Espero.

Klimato
-------

Varma, seka kun kelkaj vento. Suno preskaŭ ĉiu jaro.
Malmulta pluvo.

Naturo
------

La teritorio havas du rivero: Saña kaj Chancay, kio akvumas la plantadojn.
Ankaŭ ekzistas subtero akvo.

Abundaj deponejos de: areno, ŝtono.

* Kategorio Provinco Chiclayo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Jaguar** (prononco en Britio [ˈdʒægjuːə], en Usono [ˈdʒægˌwɑɹ]) estas brita marko de aŭtomobiloj kun evolua centro en la urboparto Whitley en la sudo de Coventry kaj produkteojoj en *Castle Bromwich* proksime de Birmingham kaj *Halewood* proksime de Liverpool. Ekde la fino de la jaro 1989 la kompanio apartenis al la usona konzerno Ford, kiu en marto 2008 kune kun la marko Land Rover vendis ĝin al la barata konzerno Tata Motors.

Historio
--------

La firmao fondiĝis en 1922 je la nomo *Swallow Sidecars*, kaj komence produktis flankĉarojn por motorcikloj. Ekde 1926 ripariĝis, kaj de 1927 komplete konstruiĝis, aŭtomobilaj karoserioj. La unuaj kompletaj aŭtoj produktiĝis kaj vendiĝis en 1929 - ili havis motorojn de la marko "Standard", kaj longe ardis kverelo ĉu la nomo "Standard" aŭ "Swallow" estu la unua nomero: saĝa solvo de tiu kverelo estis ekuzo de la marka mallongigo "SS" (komence ankaŭ literumata "S/S" respektive "S.S."). En 1945 la firmao rezignis pri la mallongigo, kiu sekve de la Dua Mondmilito tro memorigis pri la nazia unuo "Schutzstaffel" (SS), respondeca pri multaj aparte brutalaj murdoj. Ekuziĝis la marka nomo "Jaguar", kaj konatiĝis la marka termoradiila figuro de saltanta jaguaro. Kiam post la Dua Mondmilito aŭtomobiloj iĝis amasa fenomeno kaj tre multekostiĝis, la marko Jaguar restis aparte altkvalita, luksa kaj kompare multekosta, kaj en la internaciaj aŭtomobilaj ekspozicioj regule prezentis novajn modelojn aparte atentatajn de la scivolemaj vizitantoj, el kiuj multaj neniam povus permesi al si tiom multekostan aŭton.

Jaguar Cabrio

* Kategorio Jaguar en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Eksteraj ligiloj
----------------

* oficiala kompania retejo (kun subretejoj en pluraj landoj)
* informa retejo pri "klasikaj" britaj aŭtoj kaj motorcikloj
* retejo pri la historio de la firmao kaj pri teknikaj informoj (germane) Arkivigite je 2011-08-19 per la retarkivo Wayback Machine
* retejo fare de ŝtatanto de la grandaj Jaguar-limuzinoj (same germane)
Rivero Kalusahaĉi
La **Kalusahaĉi**, en angla *Caloosahatchee* estas nigrakva rivero de la sudokcidenta Golfa Marbordo de Florido en Usono, proksimume 108 km longa. Ĝi rivevas akvojn el ruraj areoj de la norda bordo de Evergladoj nordokcidente de Miami. Kiel grava ligilo de la interna sistemo de akvovojo de suda Florido, tiu rivero formas tajdan estuaron laŭlonge de plej fluejo kaj ĵus iĝis celo de kloposoj por rehavi kaj konservi Evergladojn.

Priskribo
---------

La rivero elfluas el la Lago Hikpoĉio, en sudorienta kantono Glades, proksimume je 16 km okcidente de Clewiston. Ĝi fluas okcidente al sudokcidento preter La Belle, kie ĝi iĝas tajda, formante estuaron laŭlonge de ties plej malaltaj 40 km. Ĝi plilarĝiĝas proksime de la golfo, preter Fort Myers kaj Cape Coral. Ĝi eniras en la Meksika Golfo je 16 km sudokcidente de Fort Myers ĉe Golfo San Carlos, protektata de la insulo Sanibel.

Bildaro
-------

* Akvobaraĵo OrtonaAkvobaraĵo Ortona
* Fervojo ĉe Tice (Florido).Fervojo ĉe Tice (Florido).
* Ponto super la rivero kaj konekte urbojn Cape Coral kaj Fort Myers (2008).Ponto super la rivero kaj konekte urbojn Cape Coral kaj Fort Myers (2008).

Referencoj
----------

1. ↑  U.S. Geological Survey. National Hydrography Dataset high-resolution flowline data. The National Map Arkivigite je 2017-08-23 per la retarkivo Wayback Machine, Konsultita la 18an de aprilo, 2011

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Kalusahaĉi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* South Florida Water Management District: Caloosahatchee River and Estuary Arkivigite je 2004-07-18 per la retarkivo Wayback Machine
* GulfBase.org: Caloosahatchee River Arkivigite je 2004-07-18 per la retarkivo Wayback Machine
* USFWS: Caloosahatchee River-San Carlos Bay Federal Manatee Refuge Arkivigite je 2005-05-11 per la retarkivo Wayback Machine
* Caloosahatchee River Citizens Association (Riverwatch)
* Caloosahatchee River Watershed - Florida DEP

Koordinatoj: 26° 31′ 01″ Nordo 82° 01′ 59″ Okcidento﻿ / ﻿26.5170225 °N, 82.0331467 °U﻿ / 26.5170225; -82.0331467 (mapo)
la moskeo Kol Ŝerif
La **moskeo Kol Ŝerif** aŭ **Kul Ŝarif** en Kazano - tatare Кол Шәриф мәчете aŭ Колшәриф мәчете, *Qol Şərif məçete*, *Kol Ŝerif meĉete*, ruse Мечеть Кул Шариф, *Meĉet Kul Ŝarif* - estas la dua plej granda moskeo de Rusio. Sian nomon ĝi havas de *Kol Ŝerif*, la lasta imamo de Kazano antaŭ ol la armeo de la Rusia Imperio konkeris Tatarstanon kaj ties ĉefurbon Kazano. Kun la najbara katedralo de Anonco al Maria la moskeo konsideratas simbolo de la paca kunvivado de la islama kaj ruse ortodoksa loĝantaro de Tatarstano.

La moskeo konstruiĝis laŭ dekreto de *Mintimer Ŝaimijev (Минтимер Шәрип улы Шәймиев, Mintimer Şärip ulı Şäymiev)*, la prezidanto de Tatarstan inter la jaroj 1991 ĝis 2010, en la Kremlo de Kazano kaj estu monumento por la tataroj mortintaj fine de la militoj inter Moskvo kaj Kazano en 1552 dum la rusia konkero de Kazano. La konstrulaboroj komenciĝis en 1996, kaj la 24-an de julio 2005 la moskeo solene inaŭguriĝis.

Proksime de la nuna loko de la moskeo Kol Ŝerif en la 16-a jarcento situis la ĉefa moskeo de la Ĥanlando de Kazano, al kies en historiaj tekstoj dokumentita arkitekturo kun ok minaretoj la nova moskeo aludas, tamen en modernaj formoj kaj reduktite al nur kvar monumentoj. La historia moskeo en 1552 detruiĝis dum la konkero de Kazano; iuj partoj de la konstruaĵo probable enkonstruiĝis en la katedralon de Sankta Bazilio en Moskvo, kies starigo komenciĝis en 1555 - tiu ago celis konstrue simboligi la integrigon de la Ĥanldano en la Caran Rusian Imperion.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Moskeo Kol Ŝerif en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* oficiala retejo (ruse, angle kaj tatare) Arkivigite je 2013-11-06 per la retarkivo Wayback Machine
* filmeto pri la moskeo
* germanlingva artikolo pri "la 7 plej vidindaj moskeoj en Rusio" en la retejo *Russland heute* la 3-an de januaro 2014 prezentas ankaŭ tiun ĉi konstruaĵon[*rompita ligilo*] germane

55° 47' norde, 49° 6' oriente Mapo
***Quba Mere Diwane*** estas la plej granda templo, de la jezidoj, de la mondo. Ĝi estis konstruita en la armena vilaĝo Aknaliĝ, en la provinco Armaviro, kie la etnoreligia grupo estas la plej granda minoritato, per ceremonio en kiu ĉeestis la vicĉefministro kaj aliaj armenaj oficialuloj.

Situanta en Aknaliĉo, 35 kilometrojn okcidente de la ĉefurbo Erevano (Armenio), *Quba Mere Diwane* konsistas el sep kupoloj ĉirkaŭantaj centran, arĉan tegmenton, kaj gastigas preĝejon, seminarion kaj muzeon. La templo estas dediĉita al la anĝelo Melek-Taŭso kaj aliaj sep anĝeloj. La plej alta kupolo kaj la aliaj sep ĉirkaŭaj simbolas la anĝelojn.

*Quba Mere Diwane* estis konstruita nur kelkajn metrojn for de Ziarat, la unua jezida templo de Armenio establita en 2012. Financita de armenia jezido, loĝananta en Rusio, Mirza Sloian, la nova, 25-metra alta templo situas proksime al la antaŭa pli modesta templo.

Jezidoj estas unu el la plej grandaj etnaj minoritatoj en Armenio, praktikante antikvan, unudiisman kredon, kiu havas similecojn al kristanismo, islamo kaj judismo, kune kun elementoj de sunaj diservoj. Laŭ la armena censo, 35.000 jezidoj loĝis en Armenio en 2011, plejparte en la okcidentaj kaj nordaj regionoj de la suda Kaŭkazio.

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
la Viena Arbaro sudokcidente de Vieno
**Viena Arbaro** (germane *Wienerwald* [VInervald]) estas mezalta montaro en la federaciaj landoj Malsupra Aŭstrio kaj Vieno de Aŭstrio, kiu geologie estas norda antaŭmontaro de la Nordaj Kalkalpoj, parto de la orientaj Alpoj. La arbara montaro troviĝas sude de la rivero Danubo inter Traisen [TRAJsen], Viena Ebenaĵo (hidrotermlinio kun multnombraj kuracbanejoj) kaj la Danuba kurbiĝo ĉe la burgo *Greifenstein* [GRAJfenŝtajn] en St. Andrä-Wördern. La okcidentan limon indikas la urbo St. Pölten, oriente la montaro transiras al la ebenaĵo "Viena baseno" (*Wiener Becken*), kaj de tie proksimas la lago Neusiedler See kaj la limo al Hungario. En Malsupra Aŭstrio la montaro ampleksas la historiajn regionojn Mostviertel (mosta regiono) okcidente kaj Industrieviertel (industria regiono) oriente.

La plej alta punkto estas Schöpfl [Ŝepfl], 893 metrojn super la marnivelo. La plej nordorientaj montoj estas Kahlenberg (Kalva Monto) 884 m kaj Leopoldsberg (Leopoldomonto) 425 m. Viena Arbaro kun siaj multnombraj arbaroj estas ŝatata proksima ripozregiono por la loĝantaro de Vieno.

* Kategorio Viena Arbaro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Nomdonanto de la regiono:fortikaĵo Bács (bAĉ)
Kanalo Danubo-Tiso-Danubo
**Baĉka** (serbe *Бачка*, slave **Bačka,** germane *Batschka*, hungare *Bácska* [bAĉka]) estas historia regiono en Hungara reĝlando inter riveroj Danubo kaj Tiso. Nun preskaŭ la tuto apartenas al Serbio, la norda rando apartenas al Hungario.

Historio
--------

La regiono situis ĉe limoj de la Romia Imperio, tiutempe loĝis tie diversaj nomadaj popoloj. La alvenintaj hungaroj trovis tie bulgarojn en 896. En 1000 hungara ŝtato formiĝis, Baĉka konsistis el 2 departementoj Bács (bAĉ) kaj Bodrog. Fine de la mezepoko (kiam memstareco de Serbio ĉesis) rifuĝantaj serboj alvenis. Iom poste ankaŭ Baĉka apartenis al la Turka Imperio. La administra centro estis en Szeged. Dum la turkoj la vilaĝoj grandparte senhomiĝis, en la urboj la loĝantaro pluvivis. La plej grava urbo estis Szabadka.
Ekde 1686 Baĉka apartenis al la Habsburga Imperio, ene al Hungara reĝlando. Komence vilaĝoj apenaŭ refondiĝis, la loĝantoj kreis apartajn farmojn, kiuj senfine viciĝis. Inter Szeged kaj Szabadka senmanka vico da farmoj troviĝis. El la Habsburga Imperio alvenis diversaj popoloj: germanoj, kroatoj, slovakoj, rutenoj kaj aliaj. En 1848 la aŭstroj kreis apartan landon el Baĉka kaj Banato, kiun Hungario ne akceptis. Post la 1-a mondmilito serboj okupis la regionon, komence aparta respubliko, poste Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj formiĝis, kiu iĝis depost 1928 Jugoslavio. Ĝenerale kanalo Danubo-Tiso estis ankaŭ lingva limo. Norde la hungaroj, sude la serboj estis en majoritato. Por rompi la hungarecon serboj alvenis el la origina lando. Ili okupis kampojn kaj fondis novajn vilaĝojn. En 1941 la hungara armeo okupis la regionon kaj ĝis 1944 tio estis parto de Hungario. Tiam okazis razio (vidu: Újvidék, poste la serbaj partizanoj rebatis. En 1944 la judoj, post unu jaro la germanoj estis deportitaj. Dum disfalo de Jugoslavio are alvenis rifuĝintaj serboj el diversaj landopartoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Bács-Bodrog

* Kategorio Baĉka en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 255293
* GND: 4553474-3
* LCCN: sh85010794
* SUDOC: 029681774
* NKC: ge440201
 |
Kemia strukturo de Indigo
**Indigo** estas grava kaj valora farbaĵo (kies koloro estas indiga), produktita ĝis ĉ. 1900 nur el specioj de indigoarbusto (*Indigofera*) kaj genro *Isatis*.

Indigo estis jam konata en la antikva Azio, Egiptio, Grekio, Romio, Britio kaj Peruo. Oni uzas ĝin nuntempe por farbi la tolaĵon de la laboristaj vestoj. Oni dum longtempe farbis je malhela la lanon.

La antaŭmaterialo de la indigo estas la *indikano*. Tiu estas senkolora, akvosolvebla kemiaĵo, kiu facile hidrolizas al glukozo kaj indoksilolo. Tiu lasta oksidiĝas al indigo.

La kemian strukturon de la indigo publikigis en 1883 Adolf von Baeyer. Oni produktis fine de la 1890-aj jaroj jam per konkuraj metodoj la indigon. La metodo - uzata ankaŭ hodiaŭ - baziĝas sur tio, ke oni produktas la indoksilolon el miksaĵo de natria hidroksido kaj natrio-amido (natrio-fenil-glicinato).

La indigo estas transformebla al pluraj pli simplaj kombinaĵoj, sed el praktika vidpunkto gravas nur redukto de indigo al solvebla, flava leŭkoindigo. Oni farbas per tio tekstilfadenojn kaj poste oksidas denove al indigo.

Simil(struktur)a farbaĵo estis en la antikvo la tirusa purpuro - ĉe la Mediteraneo - el sekreciaĵo de la mara heliko (*Murex brandaris*)

* Kategorio Indigo (farbo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Berhtwald** (m. la 12-an de januaro 731) estis ĉefepiskopo de Canterbury, Anglio, ekde 693, kaj anglosaksa sanktulo.

Abato
-----

En 667 Cenwalh, reĝo de Wessex, nomumis lin abato de Glastonbury, post rekomendo de Benedikto Biscop. Kvar jarojn poste, Cenwalh donis al li grandan bienon por la abatejo, ĉe la proksima vilaĝo Meare.

Ĉirkaŭ 676 li iĝis abato de Reculver, Kent.

Ĉefepiskopo de Canterbury
-------------------------

En 690 mortis Teodoro de Tarso, ĉefepiskopo de Canterbury. Pro enregnaj konfliktoj en Kent, nur post du jaroj, en 692, estis Berhtwald elektata kiel sekvanto de Teodoro. (Eblas ankaŭ ke Sankta Wilfrid esperis sekvi Teodoron, kaj ke tio iom prokrastis la elekton.) La 29-an de junio 693 Berhtwald konsekriĝis en Francio.

Berhtwald fondis du diocezojn - Sherborne, Dorset, kaj Selsey, Sussex. En 695 Wihtred, reĝo de Kent, liberigis la eklezion en sia regno de impostoj.

Berhtwald kontraŭis la klopodojn de Wilfrid regajni la diocezon de Jorko, kaj, malkiel Wilfrid, asertis ke la ĉefepiskopo de Canterbury superis tiun de Jorko kaj rajtis decidi eklezian politikon tratute Anglio. En 702 eklezia konsilio, estrata de Berhtwald, la nova ĉefepiskopo de Canterbury, senigis Wilfrid de siaj monaĥejoj krom Ripon, kaj malpermesis lin esti episkopo.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 285686
* GND: 102425256
* VIAF: 39767486
 |
La sola statuo de Stalino en Grutas-Parko
La **Grutas-Parko** (*Grūto parkas*) estis iniciatita de la litova entreprenisto *Viliumas Malinauskas* kaj malfermiĝis la 1-an de aprilo 2001. Intertempe la parko estas turista magneto.

Ĝi troviĝas proksime de la litova turisma urbo Druskininkai en la sudo de Litovio. En la parko troviĝas impresa nombro da skulptaĵoj el la tempo de la sovetia okupo de Litovio, kiuj estis forigitaj de siaj originaj pozicioj en la urbocentroj, sed ĉi-tie "rubaĵigitaj" kaj - meze de pina arbaro, en por propagandaj statuoj intence groteske stranga ĉirkaŭaĵo - restarigitaj.

En suvenirejo aĉeteblas specialaj glasoj kun portretoj de Stalino, Lenino, Ĥruŝĉovo kaj Breĵnevo samkiel bildoj de junaj komunistoj, oktobro-revoluciuloj kaj modelaj komunistaj gelaboristoj. En restoracio kelnerinoj en pioniro-uniformaj ĉemizoj servas vodkon kaj manĝaĵojn tipajn por la epoko - en tipaj, senorname solidaj ujoj. "Bestokaresa parketo" allogas la plej etajn gastojn, kiuj naskiĝis longe post la fino de la soveta erao kaj ne interesiĝas pri propagandaj statuoj aŭ vodko.

Meze de pinoj, la parko kreiĝis en marĉa tereno de la Nacia Parko Dzūkija. Multaj detaloj rememorigas vizitantojn pri la "Gulagoj", la Sovetuniaj Malliberejaj Kampadejoj: lignaj padoj, gardoturoj kaj bariloj. Iuj kritikantoj protestas, ke ĝi revekas dologigajn memorojn, kaj la parko daŭre havas fortajn kontraŭantojn - kvankam ne ekzistas disputo pri la fakto, ke la parko plenas je ironio kaj celas same amuzi kiel informi.

la Monato-artikolo ĉe la parka enirejo
Cetere la internacia magazino Monato dum la numero februaro 2002 sur paĝo 30 sub la titolo "Kurioza parko allogas turistojn" amplekse en Esperanto informis pri la parko - antaŭ la enirejo de la parko prezentiĝas pligrandigitaj diverslingvaj artikoloj pri la parka malfermo, kaj inter ili tre videble la Monato-artikolo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Grutas-Parko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* informa paĝo de *Balticroads.lt* en la angla
**Valle de Santa Ana** estas municipo de Hispanio, en la provinco de Badajoz, regiono de Ekstremaduro. Estas du aliaj vilaĝoj kun sama nomokomenco en la provinco.

La loĝantoj nomiĝas *santaneros*. La censita populacio en 2008 estis de 1.188 loĝantoj.

Situo
-----

Valle de Santa Ana estas situa en la sudokcidenta parto de Ekstremaduro en la komarko aŭ distrikto Sierra Suroeste, je altitudo de 505 m; je 72 km de Badajoz, provinca ĉefurbo kaj tre proksima de Jerez de los Caballeros, la plej proksima urbo. La surfaco de ties teritorio estas de 160,3 km². Estas proksima ankaŭ similnoma vilaĝo nome Valle de Matamoros.

Ekonomio
--------

Agrikulturo kaj brutobredado (porkoj). Tereno de montetoj.

Historio
--------

Estas du legendoj pri la nomo. La plej antikva rilatas mezepokan fondon ĉirkaŭ ermitejo dediĉita al Sankta Ana, de kie venus la aktuala nomo. LA plej moderna rilatas la fondon al pli modernaj tempoj (17a aŭ 18a jarcentoj) kiam familioj de Jerez de los Caballeros fuĝis el tiu urbo por eviti epidemion kaj tiele venis al tiu valo kie fondis domaron.

La populacio estis ĉiam tre disa.

En 1860 ĝi sendependiĝis el Jerez de los Caballeros; ĝi ekhavis la maletendan teritorion de 383 ha. elprenitaj el tiu de Jerez, kiu ĉirkaŭas ĝin entute.

Inter ĝiaj festoj elstaras la tago de la patronino, Sankta Ana, kaj la "Romería del Palancar" (kamparfesto).
Pacokirko protestantisma, Saalfelden
interno, figuro de la Savinto
**Pacokirko** (germane: *Friedenskirche*) nomiĝas la luterana kirko en Saalfelden, Aŭstrujo (Palvenstraße 2). Tenadanta organizo estas la Evangelia supera intendantejo de Aŭgsburga konfeso en Salcburgio kaj Tirolo.

Historio
--------

Ekde Reformacio jam ekzistis protestantisma komunumo en Saalfelden, kies anojn forpelis 1731/32 la salcburga ĉefepiskopo Leopold Anton von Firmian kaj igis lin elmigri ĉefe en Orientan Prusujon. Nur post la Dua mondmilito rekreskis la nombro de la protestantoj.

Fonditis la saalfelden-a komunumo en 1968 filie al la komunumo de la Preĝejo Resurekto en Zell am See; promociiĝo je memstara paroĥeco venis nur en 1993. La fundamenta ŝtono la verko de la arĥitekto Lutz Möbius metitis en 1964 kaj solena inaŭguro estis en la 15.5.1966. En 1980 aldonitis flanke paroĥejo kun loĝado por la paroĥestro kaj komunumaj salonoj. Temas pri hala kirko nesimetrie elfarita kun sela tegmento. La fasado estas simetria kaj la tuton regas kampanilo. La parabola arkoportalo imitas alpajn konstrutradiciojn. Koncerne la aranĝon de la altara zono (plialtigita je du ŝtupoj) kun flankaj predikejo kaj baptujo la arĥitekto sekvis la proponojn de la t.n. Rammelsberg-programo de 1951.

Tuj apudas (ekde 2009) la Serba ortodoksa preĝejo. Martiro por la protestantisma kredo inter la saalfelden-anoj estis Georg Scherer ekzekutite en 1528.
Predika filio de Saalfelden iĝis en Lofer, kie nun troviĝas Krucpreĝejo.

Literaturo
----------

* Marietta Mayrhofer-Kramme: *Evangelische Kirchenbauten in Österreich nach 1945.* Bakalaŭriĝlaboraĵo ĉe la Universitato de Vieno, 2012, p. 48-49 digitalisat

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Pacpreĝejo (Saalfelden) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* hejmpaĝo Arkivigite je 2023-04-12 per la retarkivo Wayback Machine
* etinformoj pri situo kaj respondecantoj
**Thomas VAUGHAN** (n. la 17-an de aprilo 1622, m. 1666) estis kimra alkemisto.

Li estis la ĝemela frato de la poeto Henry Vaughan. Ili naskiĝis en Brecknockshire, Kimrio. En 1638 ili eniris Jesus College (Oksfordo), kie Thomas restis dum la angla enlanda milito. Poste li iĝis pastro en vilaĝo proksima al Brecon, la ĉefurbo de Brecknockshire, sed en 1650 li forpeliĝis pro sia subteno de la reĝa partio.

Li translokiĝis al Londono, kie li loĝis kun sia edzino Rebecca, al kiu li edziĝis en 1651. Tie li faris medicinojn laŭ la rimedoj rekomenditaj de Paracelsus, kvankam li neniam iĝis kuracisto. Li diskutis kemiajn kaj alkemiajn aferojn kun anglaj sciencistoj, kaj eldonis *Anthroposophia Theomagica*, mistikan verkon. Li ankaŭ tradukis *Fama Fraternitatis*, gravan rozkrucan verkon. Kiel alkemiisto li kunlaboris kun sia edzino, kiel ege maloftis tiuepoke.

* Kategorio Thomas Vaughan en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 303778
* GND: 124741037
* LCCN: n83053891
* VIAF: 37050084
* ISNI: 0000000083730076
* LIBRIS: 99336
* SUDOC: 033766126
* BNF: 13006489q
* NKC: ola2012738792
* ICCU: LO1V253034
* BNE: XX1309399
 |
La **rokoj Niton** (france *Pierres du Niton*) estas du rokoj elmerĝantaj de la lago Lemano en la rado de Ĝenevo (Svislando). Situante antaŭflanko kajo Gustav-Ador', tio estas blokoj eratikaj disponitis per la glaciejo de Rodano dum ĝia malantaŭeco post la lasta Glaciiĝo.

La vorto niton' estus devenita el Neptuno.

Oni konstatas ke tiuj ŝtonoj estas tre stabilaj do, je 1820, la inĝeniero Guillaum- Henri Dufour ilin uzas por fiksi la nivelon mezan de la lago kaj almetas graditan platon sur la granda ŝtono kiel punkto de gvidmarko.

Poste Guillaum-Henri Dufour ĝin uzas kiel punkton referencan dum la kreado de sia mapo de Svislando je 1/100000, faris inter 1845 kaj 1864. Nuntempe ankoraŭ, tiu ŝtono estas uza kiel horizonto de refenco altimetra en Svislando

Nomita Gvidmarko Ŝtono de la Niton', la altitudo de la horizonto estis fiksita unue je 376.86M supre de la nivelo de la maro kaj korektis poste je 1920 je 373.6M supre de la nivelo de la maro. Tiale, la indikoj de alto en la mapoj de Svislando antaŭ la 1902a jaro estas pli alta ĉirkaŭ je 3.26M ke la valoroj oficialaj nunaj.

Ŝajnas, ke dum la aĝo de la bronzo, tiu ambaŭ ŝtonoj havis rolon ritan kaj spiritan. Tiu supozo devenas per la estanto de truo kvadrata al la pinto de la granda ŝtono kaj la disvolvo, je 1660, de du hakiloj de la aĝo de la bronzo meza (ĉirkaŭ 1500-1200 a.K.).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Rokoj Niton en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Ekspliko sur la retpaĝaro de Swisstopo Arkivigite je 2015-02-25 per la retarkivo Wayback Machine
|  |  |
| --- | --- |
|  Sen fontoj! | **Ĉi tiu artikolo pri Barato citas neniun fonton**.

---

Vi povas plibonigi ĝin, aldonante fidindajn fontojn. Senfontaj asertoj povas esti forigitaj. *(Februaro 2023)*Bonvolu krei Kategorio:Senfontaj artikoloj pri Barato!Bonvolu krei Kategorio:Senfontaj artikoloj ekde februaro 2023! |


**Ĉenajo** (tamile சென்னை [ĉenaj] Pri tiu ĉi sono aŭskulti), antaŭe nomata en Esperanto **Madraso**, estas ĉefurbo kaj havenurbo de la barata suda ŝtato Tamilnado kaj la kvara barata urbo laŭ loĝantaro. Laŭ la stato de 2024 en la urbo vivis 6 599 000 loĝantoj sur areo de 426 830 040 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de 0 loĝantoj/km². 

La urbo estas bone ligita trajne, aviadile kaj strate kun la aliaj barataj urboj, ĝi estas la plej granda urbo de ekstremsuda Barato. Multaj firmaoj instalis siajn ĉefcentrojn ĉi tie, precipe aŭtomobilaj firmaoj. Ĉenajo ankaŭ bonvenas multajn turistojn kiuj alvenas per unu el la du flughavenoj (la unua nacia kaj la dua internacia) kaj kiuj deziras viziti la multajn vidindaĵojn kaj templojn en Tamilnado aŭ pli proksime la plej longan plaĝon tutmonde, kiu situas en Ĉenajo mem: Marina Beach. La urbo ne estas grava turista centro per si mem (ne estas multaj gravaj malnovaj konstruaĵoj), sed estas grava industria centro de suda Barato kaj altiro por apudaj urboj kiel Avadi.

Milaporo, literumita ankaŭ Mylapore kaj Mayilāppūr, estas kvartalo en la centra parto de la urbo Ĉenajo.

Nomoj
-----

La nomo *Ĉenajo* strange devenas de la telugua lingvo (dum la ŝtata kaj urba lingvo estas la tamila) kaj signifas *bela urbo.* Sed la urbo ne ĉiam tiel nomiĝis kaj estis antaŭe konata sub la nomo **Madraso**. *Madraspatnam* estis fiŝista vilaĝo en la regiono de la nuna urbo. La simileco kun *madrasa* "islamlernejo" ŝajnas esti nur hazarda. Kelkaj pensas, ke la nomo devenas de la portugala *Madre de Deus* "Patrino de Dio", sed la urbo nomiĝis en la portugala "Madrasta", kiu signifas "antataŭpatrino".

Fama loka teksaĵo cetere ankaŭ nomiĝas *madraso* pro la iama nomo de la urbo.

Vidindaĵoj
----------

Servoj
------

* Universitato de Madraso

Vidu ankaŭ
----------

* Koromandela Marbordo
* Antaŭurba fervojo de Ĉenajo
* Metroo de Ĉenajo
* MRTS Ĉenajo

Referencoj
----------

* Ĉenajo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Ĉenajo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Ĉenajo en Vikivojaĝo (Turisma gvidilo)

1. ↑   Piv 2020 — Madraso (esperante). Alirita 23-a de februaro 2023.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 124474
* GND: 5351481-6
* LCCN: n2012073827
* VIAF: 127838758 19145424546186831446, 127838758
* NDL: 00629280
* NKC: xx0030954
 |
**Laknaŭo** (hindie लखनऊ [*lakhanaū*; laĥanau] , angle *Lucknow* [laknaŭ], urdue لكناو) estas milionurbo en Barato. Hodiaŭ Laknaŭo estas granda, industria urbo. Multaj historiaj monumentoj situas en la nordokcidento de la malnova urbo. Ĝi estas la ĉefurbo de Utar-Pradeŝo kaj estis ĉefurbo de la regno de la Aŭad-dinastio en la tempo de la Naŭab Asaf ud-Daŭla (1775-1797).

Laŭ la stato de 2017 en la urbo vivis 3 382 000 loĝantoj sur areo de 631 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de 5 360 loĝantoj/km².

Tiutempe Laknaŭo iĝis urbo de kulturo, poezio, scienculoj kaj nobeloj. Tiel restis ĝis ĉirkaŭ 1920. La naŭaboj igis multaj "Imambara"-ojn, moskeojn kaj aliajn momumentojn. Tio estas nomigata "Naŭaba Arkitekturo". La Imambara-oj ankoraŭ estas uzata en la monato de Muharram.

En la jaro 1856 Laknaŭo iĝis brita (pri tiu epizodo vidu filmon Shatranj ke Khilari), sed la Naŭaboj restis gravaj. En la jaro poste, 1857, Laknaŭo estis centro de la granda Ribelo de Sipajoj, kiun la britoj venkis.

Altlernejo La Martiniere.

Geografio
---------

Laknaŭo situas sur ebenaĵo 123 metrojn super la marnivelo proksimume meze de la subŝtato. Kanpur troviĝas 78, Agra 291, Gaziabad 401, ĉefurbo Delhio 417, Kolkato 888, Mumbajo 1208 kilometrojn (aere) .

Klimato
-------

Laknaŭo situas en humida subtropika klimato laŭ klimata klasifiko de Köppen Cwa. La someroj estas ekstreme varmaj pro proksimeco al tropika zono. La temperaturo varias inter 18-32 °C. En la plena jaro pluvas averaĝe 917 mm, plej ofte pro la musonoj inter junio-septembro.

Vidu ankaŭ
----------

* Romano *Umrao Jaan Ada*
* Metroo de Laknaŭo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Lakno
* Sieĝo de Lakno
* Lakno
* Fotoj

* Kategorio Laknaŭo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 15885
* GND: 4111406-1
* LCCN: n81059800
* VIAF: 132532283
* SUDOC: 028516737
* BNF: 12033699b
* NKC: ge613174
 |
**Thane** (aŭ Thana) estas urbo (kvazaŭ antaŭurbo de Mumbajo) en subŝtato Maharaŝtro en federacia ŝtato Barato. La loknomo signifas: feŭdulo.

Taga panoramo de Thane
Vespera panoramo de Thane
Nokta panoramo de Thane
Laŭ la stato de 2011 en la urbo vivis 1 886 941 loĝantoj sur areo de 147 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de 12 836 loĝantoj/km².

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 147  km²
* Alto super marnivelo: 7 m
* Loĝantaro: 1 262 000 en 2001
* Horzono: UTC + 05:30
* Poŝtkodo:
* Telefonkodo: 022
* Aŭtokodo: MH-04
* 19° 10′ 21″ N 72° 57′ 25″ O﻿ / ﻿19.17250 °N, 72.95694 °O﻿ / 19.17250; 72.95694 (mapo)

Situo
-----

Thane situas sur insulo ĉe enfluejo de rivero al Araba Maro. La urbo havas 30 lagojn.

Historio
--------

La unua mencio pri la loko devenis de la grekoj proksimime en 150 kaj poste mencias ĝin Marco Polo en 1290. Oni komencis konstrui fortikaĵon en 1730, kiun la britoj okupis en 1774. Ekde 1947 Thane industriiĝis.

Trafiko
-------

Thane havas fervojan kontakton ekde 1853. Nun estas tie 4 stacidomoj. Internacia flughaveno troviĝas ĉe Mumbajo. Precipe dum la historio la haveno estis grava.

Klimato
-------

Thane havas savanoklimaton laŭ klimata klasifiko de Köppen (Aw) kun influo de musono. Dum 7 monatoj regas sekeco kaj precipe en julio pluvas (tiam estas musono, kiu daŭras inter majo-novembro). Jare pluvas po 2000-3000 mm. La meza ĉiujara temperaturo estas 27 °C.

Vidu ankaŭ
----------

* Listo de milionurboj
**Rajpuro** (hindie रायपुर) estas la ĉefurbo de la gubernio Ĉhatisgaro, Barato. La loĝantaro estas 676 626 (laŭ germana VP). Rajpuro estas la 55-a plej granda urbo en Barato laŭ la popolnombrado de 2001. La urbo estas ankaŭ la administra centro de la distrikto Rajpuro. Antaŭ ol oni kreis la gubernion Ĉhatisgaro (la 1an de novembro 2000), Rajpuro estis parto de la gubernio Madhja-Pradeŝo. Apud Rajpuro, oni stari gas novan urbon kiu nomiĝas Nova Rajpuro.

Bazaj informoj
--------------

* Horzono: UTC +5:30
* Areo: 456 km² (176 mi²)
* Supermara alteco: 291 m (955 ft)
* Loĝantaro: Pli malpli 1 miliono.
* Distrikto: Rajpuro
* Urbestro: s-ro Sunil SONI
* Poŝtkodo: 492001
* Aŭtokodo: CG-04
* Telefonkodo: 771

Historio
--------

Kelkaj historiistoj kredas, ke Rajpuro ekzistis jam ekde la 9-a jarcento p.K. Ili kredas tion surbaze de ruinoj de fortikaĵo kaj aliaj konstruaĵoj kiuj estas lokitaj en la suda parto de la urbo.

Klimato
-------

En Rajpuro tropika klimato regas kun influo de musono. La someroj (inter aprilo-junio) estas varmaj, ofte kun preskaŭ 40 °C-ojn. Poste musono alvenas. Jare pluvas po pli ol 1000 mm. Vintro daŭras inter novembro-januaro, tiam estas agrabla temperaturo kaj neniam frostas.
Koordinatoj: 25° 11′ 00″ N 75° 50′ 00″ O﻿ / ﻿25.18333 °N, 75.83333 °O﻿ / 25.18333; 75.83333 (mapo)

**Kota** (कोटा) (pli frue *Kotah*) estas milionurbo, universitata urbo kaj grava industria centro en Barato, en subŝtato Raĝastano.

En la urbo vivas 1 001 694 loĝantoj sur areo de 527 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de 1 901 loĝantoj/km².

Geografio
---------

Kota etendiĝas laŭ rivero sur tre mildaj deklivoj. Ĝajpuro troviĝas 246, Delhio 498, Mumbajo 920 km-ojn.

Historio
--------

Kota dum la historio apartenis al diversaj regantoj. Foje ĝi estis administrejo de eĉ sendependa regno.

Ekonomio
--------

Kota havas imponan sterkofabrikon. En la ĉirkaŭaĵo fekundaj kampoj etendiĝas, kie oni kultivas tritikojn, rizojn, kotonojn kaj similajn, tial agrikultura komerca centro funkcias en la urbo. Kota famas pri tre bonkvalita kalkoŝtono.

Trafiko
-------

Kota estas bone ligita al la plej multaj gravaj grandurboj per vojoj kaj fervojoj. La plej proksima flughaveno funkcias en Ĝajpuro.

Klimato
-------

Kota havas tropikan klimaton kun influo de musono, kie regas varmegaj someroj inter aprilo-oktobro. La temperaturo tiam superas la 40 °C-ojn. Dum vintro neniam frostas. Jare pluvas 886 mm. Nur inter majo-oktobro pluvas.

Vidindaĵoj
----------

* multe da temploj
* 2 muzeoj
* palacoj
* artefarita lago de 1346

Palaco en Kota
**Tiraspolo** (de la grekaj vortoj *Tiras* "Dnestro" kaj *polis* "urbo") estas la ĉefurbo de la memproklamita neagnoskita ŝtato Ĉednestrio (Ĉednestria Moldava Respubliko). La internacia komunumo oficiale konsideras ĝin urbo en orienta Moldavio.

Loĝantaro
---------

En la urbo loĝas 137.016 personoj (laŭ la datumoj de 2018 jaro). El ili:

* rusoj — 61.215
* ukrainoj — 42.760
* moldavoj — 23.424
* belorusoj — 1275
* gagauzoj — 3275
* bulgaroj — 2519
* germanoj — 529
* poloj — 176
* aliaj etnoj — 1903

Historio
--------

La urbo situas ĉe la rivero Dnestro. Ĝi estis fondita ĉe la fortikaĵo *Sredinnaja*, ekkonstruita laŭ speciala ordono de Aleksandr Suvorov en 1792 post akiro de la teritorio rezulte de rusa-turka milito.

Statuso de la urbo ekde 1795.

Arkitekturo en Tiraspolo
Ortodoksa preĝejo en Tiraspolo
En la jaroj 1929-1940 Tiraspolo estis la ĉefurbo de la *Moldava Aŭtonoma Soveta Socialista Respubliko* (en konsisto de sovetia Ukrainio). En la daŭro de la Dua mondmilito la urbo estis okupita de rumanaj trupoj (la 7-an de aŭgusto 1941), kaj tiam ĝi iĝis la ĉefurbo de la satelita rumana teritorio Transnistrio. Ĉirkaŭ 4 mil homoj estis mortigitaj en la urbo dum la okupado, inter ili 1,5 mil hebreoj. La 12-an de aprilo 1944 la urbon konkeris sovetia armeo, ekde tiam ĝi aparenas al la Moldava Soveta Socialisma Respubliko.

Post la milito la urbo multe industriiĝis kaj kreskis, iĝinte la dua plej granda urbo de Moldavio post Kiŝinevo.

La 2-an de septembro 1990, en la urbo estis proklamita Ĉednestria Moldava Respubliko, kiu restas ĝis nun neagnoskita de la internaciaj institucioj.

Urbaj esperantistoj
-------------------

* Boris Kolker

Servoj
------

* Stacidomo de Tiraspolo

Eksteraj ligiloj
----------------

* (angle) Tiraspol Times & Weekly Review Arkivigite je 2007-05-20 per la retarkivo Wayback Machine
* (angle) Visit PMR
* (ruse) Tiraspol.info

Referencoj
----------

1. ↑  Jam la referenca esperantlingva "poŝatlaso de la mondo", eldonita 1971 en Prago, en sia mapo 17 esperantigas la urbon Tiraspolo.
2. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2019-11-11. Alirita 2020-10-24.
Monda heredaĵo de UNESKO

La **Monaĥejo Haghpat**, ankaŭ konata laŭ la armena vorto **Haghpatavank** (armene "Հաղպատավանք"), estas monaĥa komplekso de Armenio. 

Priskribita kiel «ĉefverko de la religia arkitekturo kaj ĉefa lernocentro en la Mezepoko», tiu altestimata institucio de la Armena Apostola Eklezio estis listigita kiel Monda heredaĵo de UNESKO en la jaro 1996. 
La monaĥejo estis fondata de sankta Niŝan (Surb Nŝan) en la 10-a jarcento sub regado de la armena reĝo Abas la 1-a. La proksima monaĥejo Sanahin estis konstruata en la sama epoko. 
La monaĥejoj Haghpat kaj Sanahin estis elektitaj de Unesko kiel Monda heredaĵo ĉar la du kompleksoj reprezentas la floradon de la religia arkitekturo de Armenio, kies unika stilo disvolviĝis pro miksaĵo de elementoj de la bizanca kaj tradicia arkitekturo de Kaŭkazio.

La monaĥejo estis plurfoje damaĝita. En iu momento ĉ. la jaro 1130, tertremo detruis partojn de la monaĥejo Haghpat kaj ne estis riparita ĝis post 50 jaroj. Ĝi ankaŭ suferis la atakon de armeoj tra la multaj jarcentoj de ĝia ekzistado kaj la granda tertremo de 1988. Malgraŭ tio, granda parto de la komplekso konserviĝas sendifekta kaj sed grandaj modifoj.

Hodiaŭ la regiono fariĝas turisma celo ĉiutage pli populara.

Referencoj
----------

1. ↑  UNESCO, «Monasteries of Haghpat and Sanahin»
2. ↑   «The monastery of Haghpat» por Elisabeth Baudourian, *UNESCO Courier*, mayo de 1998]
3. ↑  Armenica.org, «The Architectural Complex of Haghpat Monastery»
4. ↑  Armenian Enlightenment Chronicle

Eksteraj ligiloj
----------------

* Monaĥejo Haghpat en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Monaĥejo Haghpat en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 303508
* VIAF: 309915878
* SUDOC: 179379291
 |
Koordinatoj: 16° 42′ 00″ N 74° 14′ 00″ O﻿ / ﻿16.70000 °N, 74.23333 °O﻿ / 16.70000; 74.23333 (mapo)

**Kolhapur** (**कोल्हापूर**) estas metropolo kaj universitata urbo en Barato, en subŝtato Maharaŝtro.

Geografio
---------

Kolhapur etendiĝas laŭ rivero en okcidenta parto de la lando. Puneo troviĝas 228, Hajderabado 530, Bengaluro 615 km-ojn.

Historio
--------

Kolhapur estis dum la mezepoko ĉefurbo de loka princlando.

Trafiko
-------

La flughaveno troviĝas 13 km-ojn. El Kolhapur trajnoj trafikas al Mumbajo, Puneo, Nagpur, Bengaluro, Delhio, Hajderabado, Tirupati, Ahmadabado, Dhanbad kaj Solapur. Aŭtovojo estas al Ĉenajo. En la urbo aŭtobusoj kaj rikiŝoj liveras la pasaĝerojn.

Klimato
-------

Kolhapur havas tropikan klimaton kun musono. La temperaturo varias inter 10-35  °C. Precipe pluvas de junio ĝis septembro. Vintro daŭras de novembro ĝis februaro.

Vidindaĵoj
----------

* palaco nomata Nova Palaco
* temploj
* muzeoj
* lagoj

Fontoj
------

* Angla Vikipedio
* mapo pri Kolhapur

Rivero de Kolhapur
**Die Weihnachtsgeschichte** (eo: **La kristnaskhistorio**) estas akapela ĥorverko de la germana komponisto kaj eklezimuzikisto Hugo Distler (1908-1942). Distler finfaris la verkon kun la verknumero 10 por kvarvoĉa ĉambroĥoro kaj kvar soloistoj en la jaro 1933.

La evangelian rakonton (laŭ Lukas kaj Mateo) prezentas la tenoro alterne kun la ceteraj soloistoj kaj la ĥoro. Kiel gvidlinio 6 ĥoral-variacioj de la himno „Es ist ein Ros entsprungen" trairas la komponaĵon. La kadron formas po unu moteteca enkonduka kaj finala ĥoraĵoj (Pri la tekstoj *Das Volk, so im Finstern wandelt, siehet ein Licht* kaj *Also hat Gott die Welt geliebet, daß er seinen eingeborenen Sohn gab*).

Male al la *ĥoralpasiono op. 7* ekestinta en la pasintjaro 1932 la *Kristnaskhistorio* efikas plejparte pastorale serena. Distler mem nomis ĝin „oratorio de ĉambromuzika karaktero".

La laŭforma strukturo rermontras sur akapelokomponaĵoj de Heinrich Schütz. La esprimiva sonlingvo de Distler tamen utiligas nepretervideble la rimedojn de la 20-a jarcento. Karakterizaj estas kvartovokoj, kvintonisma melodiaro kaj linea, ofte plurmetrikan tonmetaĵon.

La prezentado daŭras proksimume 35 ĝis 40 minutojn.

Literaturo
----------

* Hans Joachim Moser: *Die evangelische Kirchenmusik in Deutschland*. Carl Merseburger, Berlin und Darmstadt 1954
* Werner Oehlmann: *Reclams Chormusikführer*. 2. Auflage. Philipp Reclam jun. Stuttgart 1976, ISBN 3-15-010017-8

Ligoj eksternen
---------------

* Medien zur Weihnachtsgeschichte im Katalog des Deutschen Musikarchivs

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ĉi tiu artikolo estis redaktita tiel ke ĝi entenas tutan aŭ partan tradukon de « Die Weihnachtsgeschichte (Distler) » el la germanlingva Vikipedio. Rigardu la historion de la originala paĝo por vidi ties aŭtoroliston.  (Ĉi tiu noto koncernas la version 3212906 kaj sekvajn de ĉi tiu paĝo.) |


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 338407
* GND: 30004433X
* LCCN: no99085517
* VIAF: 176433016
* BNF: 14002804s
 |
**Thomas KYD**, angla dramisto (la 3-a de novembro 1558 - la 16-a de julio 1594).

Thomas Kyd naskiĝis en Londono kaj en 1565 eniris la lernejon Merchant Taylor's School, kie inter la aliaj lernantoj estis la verkistoj Edmund Spenser kaj Thomas Lodge. Dum la 1580-a jardeko li iĝis dramisto. Plejparte liaj dramoj estas perditaj. Ankoraŭ ekzistas la tekstoj de du tragedioj, *The Spanish Tragedy* (*La Hispana Tragedio*) kaj *Cornelia* (versio de dramo de la franca dramisto Robert Garnier), kaj li verŝajne verkis partojn de aliaj dramoj.

Post 1591 li estis kolego de Christopher Marlowe, kaj la du verkistoj loĝis kune. En 1593 oni arestis lin pro suspekto de kalumnio. Dum serĉo de lia loĝejo oni trovis herezan pamfleton, kaj post torturo li diris ke ĝi estas donita de Marlowe. Post lia liberigo, malfacilis la akiro de drama laboro.

* Kategorio Thomas Kyd en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 221864
* GND: 11856837X
* LCCN: n50058277
* VIAF: 29614087
* ISNI: 0000000108835393
* LIBRIS: 69228
* SUDOC: 032829620
* BNF: 12378305w
* NLA: 35286332
* NDL: 00523486
* BIBSYS: 90526567
* NKC: kup19950000054736
* ICCU: CFIV076179
* BNE: XX991015
 |