recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Herman Cain
**Herman CAIN** (HAman KEJN) (n. la 13-an de decembro, 1945, mortis la 30-an de julio 2020) estis usona firmaestro, kaj politika aktivulo el Georgio. Li estis kandidato por la respublikana prezidenta nomumo de 2012, sed rezignis pri tio pro akuzoj pri seksa miskonduto.

Frua vivo
---------

Cain naskiĝis en Memphis (Tenesio), sed pasigis la infanaĝon kaj adoleskon en Atlanto (Georgio). Li ricevis bakalaŭran diplomon pri matematiko de Kolegio Morehouse en 1967 kaj magistran gradon pri komputiko de Universitato Purdue en 1971.

Komerca kariero
---------------

Lin ekdungis la nutraĵa firmao Pillsbury en 1977, kaj li laboris tie ĝis 1996, sukcese estrante ĝiajn restoraciajn filiojn Burger King kaj Godfather's Pizza.

Li havis estrajn postenojn en la Federacia Rezerva Banko de Kansasurbo de 1989 ĝis 1996. En 1995 Newt Gingrich membrigis lin al la Komisio Kemp. Li servis kiel prezidanto kaj direktoro de la Nacia Restoracia Asocio 1996-1999. Li servis ankaŭ kiel estrarano de pluraj firmaoj, inkluzive de Aquila, Nabisco, Reader's Digest, kaj AGCO.

Politika kariero
----------------

Dum la prezidentado de Bill Clinton, Cain publike oponis la planon (1993) de Clinton pri sanzorgado. En 1996 li estis supera ekonomia konsilisto al la prezidenta kampanjo de Bob Dole. En majo 2011, Cain anoncis sin prezidenta kandidato. Li proponis novan impostsistemon ("9-9-9") kaj debatis aliajn kandidatojn, sed en novembro leviĝis pluraj akuzoj kontraŭ li pri seksa miskonduto, kaj li haltigis la kampanjon la 3-an de decembro. Je la 28-a de januaro, 2012, li donis sian subtenon al la kandidateco de Newt Gingrich.

* Kategorio Herman Cain en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 390445
* GND: 1214852785
* LCCN: n96068761
* VIAF: 267597928
* ISNI: 0000 0000 3032 2618
* SUDOC: 157271935
* MBA: 1af7940c-4291-483e-a7c3-a605ab1abc5e
* BIBSYS: 99017952
 |
**Anna BIJNS**, en la malnova nederlanda lingvo ankaŭ **Anna Byns**, [bejns] (naskiĝis la 5-an de marto 1493 en Antverpeno, mortis la 10-an de aprilo 1575 en la sama urbo) estis flandra verkistino. La verkaro de Bijns sendube instigis la revivigon de virinaj rajtoj kaj libereco.

Vivkuro
-------

Anna Bijns naskiĝis el riĉeta familio burĝa. Detalojn pri ŝia vivo ni devas precipe dedukti el ŝiaj verkoj. Kiel infano ŝi loĝis en la tajlora butiko *De Cleyne Wolvinne* (La malgranda lupino) ĉe la urbodoma placo de Antverpeno, kune kun siaj gepatroj Jan Bijns Lambertsz. kaj Lijsbeth Voochs. Dum sia junaĝo ŝi amis pasie iun, kiun ni ne konas, kaj kiu malnoble estis malfidela al ŝi. Tio rompis ŝian senteman koron: poste restis nur al ŝi moko kaj insulto por la dolĉa sento de la amo. "Pli akra ol dolĉa" estis ŝia devizo.

Anna Bijns preferis skribi laŭ la formo ĝenerale uzata de la Retorikistoj: la «Refereyn» (Refreno). Ĝi konsistas el diversaj multliniaj strofoj, finiĝantaj per verslinio, kiu ĉiam estas ripetata. En sia petola vivperiodo Anna Bijns skribis tiel laŭ la «amema» kaj la «malserioza» maniero, sed kiel pliaĝulino ŝi verkis mistikajn, memkulpigajn versojn.

Kiam ŝi vidis la spiritrevolucion, kiu okazis ankaŭ en sia urbo, ŝi vere estis konsternita. Tuj tamen ŝia iama pasia temperamento prenigis al ŝi la plumon por militiri kontraŭ «la herezuloj por protekti la religion, la aŭtoritaton kaj la moralon» laŭ ofte kruda maniero. Kaj mirige, ŝi estis preskaŭ sola por rebate respondi al la multaj poeziaĵoj kaj kantoj de la Protestantoj.

En 1528 aperis ŝia poeziaro kun longa titolo: *Dit is een schoon ende suverlick boecxken inhoudende veel scoone constige refereynen van de eersame ende ingeniose maecht, Anna Byns* (Tio ĉi estas bela kaj pura libreto enhavanta multajn belajn artajn refrenojn, faritaj de la honorinda kaj genia Virgulino Anna Bijns), unu el la plej akraj, pasiaj, meritaj verkoj de la tuta 16-a jc. vera spegulo de tiu tempo. Kiel instruistino Anna Bijns edukis la junularon "laŭ la vera katolika religio".

En Esperanto aperis de ŝi la poemo *Merten Luther kaj Merten van Rossum* (Belga Antologio, flandra parto, p. 72, en traduko de Hector Vermuyten). La plej granda malamiko de Bijns estis Merten Luther (Lutero). Ŝi preferas super li la sangeman samnoman rabistestron Merten van Rossum el Gelderlando, la teroriston de la antverpena loĝantaro.

Ekstera ligilo
--------------

(nederlanda) Ekzemplo de *Refereyn* Arkivigite je 2009-04-03 per la retarkivo Wayback Machine
  

* Kategorio Anna Bijns en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 126510
* GND: 118978683
* LCCN: n85269758
* VIAF: 14881309
* ISNI: 0000 0001 2121 6503
* SUDOC: 034496556
* BNF: 12524724m
* BPN: 12874919
 |
**Horloĝturo de HongKongo** (ĉine 尖沙咀 鐘 樓, pinjine: Cim Ŝa Cuj), aŭ oficiale la **Antaŭa Kowloon-Kantono Fervoja Horloĝturo** (ĉine 前 九 廣 鐵 路) estas horloĝturo kaj historia ejo situanta en la areo de Cim Ŝa Cuj ĉe la suda pinto de la duoninsulo Kaŭluno en Hongkongo, ĉe la marbordo de haveno Viktoria kaj fronte al la Honkonga Insulo.

La turo estas konstruita el ruĝaj brikoj kaj granito, kaj estas 44 metrojn alta. Ĉe lia kapo estas fulmoŝirmilo 7 metrojn alta.

En 1990 La turo estis deklarita kiel historia loko kaj nacia monumento de Hongkongo.

Historio
--------

En 1904 konstruado de la Kowloon-Kantona-Fervojo komenciĝis kiam la finstacio de la linio estis konstruita ĉe Cim Ŝa Cuj. La fervojo estis inaŭgurita la 1-an de oktobro 1910, kaj en 1913 komenciĝis konstruado de granda stacidomo por la linio. Pro la eksplodo de la Unua Mondmilito, okazis manko de krudaĵoj kaj tiel la konstrulaboroj estis ĉesigitaj.

La ĉefkonstruado de la stacio, same kiel ĝia horloĝturo estis faritaj en 1915 kaj la stacio estis inaŭgurita la 28-an de marto 1916.

Ĉe la pinto de la horloĝturo estis instalita horloĝo kiu estis transdonita al ĝi de pli frua konstruaĵo de horloĝturo en Pedler strato. Tiu horloĝo estis instalita sur unu el la flankoj de la turo, kaj la aliaj flankoj de la turo restis malplenaj ĝis 1920 kiam tri pliaj horloĝoj estis instalitaj.

La tri horloĝoj estis aktivigitaj la 22-an de marto 1921 kaj funkciigis ade krom dum la japana okupo de Hongkongo dum Dua Mondmilito.

En 1975, la stacidomo translokiĝis al sia nuna loko - Stacio Hong Home en areo drenita de la maro en la golfo Hong Home. La stacidomo estis detruita en 1977 malgraŭ publikaj protestoj kaj peticioj; Samtempe pro publika premo oni decidis konservi la horloĝan turon ene de nova komplekso konstruita proksime de la stacidomo, kiu inkluzivas la Hongkongan Kosmomuzeon, la Hongkongan Muzeon de Arto kaj la Hongkongan Kulturan Centron.

Galerio
-------

* La horloĝa turo, julio 8, 2005La horloĝa turo, julio 8, 2005
* La Horloĝa Turo, Honkonga Kultura Centro kaj Peninsula Hotelo, 2004La Horloĝa Turo, Honkonga Kultura Centro kaj Peninsula Hotelo, 2004
* Fervoja Stacio kaj la horloĝturo, 1914Fervoja Stacio kaj la horloĝturo, 1914
* La fervoja stacidomo kaj la horloĝturo en 1916La fervoja stacidomo kaj la horloĝturo en 1916
* La horloĝturo nokteLa horloĝturo nokte
* La Horloĝturo kaj la Kultura Centro de HongkongoLa Horloĝturo kaj la Kultura Centro de Hongkongo

Referencoj
----------

Eksteraj ligiloj
----------------

 **Horloĝturo de Hongkongo** en Vikimedia Komunejo
* Priskribo de la turo ĉe la fondaĵa retejo de la HongKonga registaro Arkivigite je 2011-05-13 per la retarkivo Wayback Machine

* Kategorio Horloĝturo de Hongkongo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 778823
 |
La **Kalvinana preĝejo** estas religia historia monumento en Hungario, en vilaĝo Csögle.

Historio
--------

Csögle havis katolikan kirkon en la mezepoko. Ĝi ruiniĝis pro la konstantaj kontraŭturkaj bataloj. Tiutempe la restintaj loĝantoj grandparte prenis la kalvinismon. En 1773 jam kalvinista instruisto estis en Csögle. La vilaĝanoj konstruis kalvinisman preĝejon el la restintaj ruinoj en 1783. La suba parto de la turo restis origina. La kalvinisma grupo post Pápa estis la plej granda en Transdanubio, ankaŭ sinodoj okazis tie. La turo estis altigita en 1822. En la eksteran muron oni metis memortabulon pri pastro en 1975, kiu estis kondamnita pro la kalvinismo. La preĝejo estis renovigita en 2015.

Konstruaĵo
----------

La preĝejo situas sola en granda korto. La fasado estas plata kaj simetria. Meze funkcias la ĉefenirejo, apude estas ambaŭflanke po unu fenestroj. En la unua etaĝo same estas fenestroj, sed super la enirejo estas ornamaĵo. Tiu fasado estas muro de la navo, ankaŭ la navo havas enirejon kaj fenestrojn. Alia fino de la navo estas la kvadrata turo mem, eĉ tie estas enirejo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Református templom, Csögle (angle, germane, hungare, rumane, slovene, ruse, itale, ĉine, serbe). Alirita 2023-05-01.
* Református templom (hungare). Alirita 2023-05-01.


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 616133
 |
La **kalvinana preĝejo** estas historia monumento en urbo Balatonfüred (Hungario).

Historio
--------

Komence la kalvinanoj havis diservojn en la tre proksima Kalvinana preĝejo (Balatonarács). En Balatonfüred la kalvinisma kirko estis konstruita inter 1826-1830. Pli frue nur sonorilostablo funkciis, kies sonorilojn metis en la preĝejturon jam en 1828. József Angster faris la orgenon en 1884. La turopinto estis trakonstruita en 1922. Malantaŭ la kirko etaĝa domo estis konstruita en 1982. Sur la etaĝo troviĝas loĝejo de la pastro, sur la teretaĝo estas kunvena ĉambro kaj la oficejo. La kirko mem en 2004 estis renovigita.

Interesaĵo: la plej fama diserva partoprenanto estis Mór Jókai, kiu havis tie ripozdomon.

Konstruaĵo
----------

La preĝejo situas sola en korto. La fasado estas simetria, meze la enirejo funkcias, la plej alte la turo altiĝas. Inter la enirejo kaj turopinto 3 fenestroj estas videblaj. Ankaŭ la navo havas enirejon. La fenestroj en la navo jam estas ŝanĝitaj, ili disrompas la originan stilon. Kaj ekstere kaj interne la muroj estas plene blankaj. Interne 2 galerioj troviĝas.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun foto
* hungare kun foto
* 


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

La kalvinana kirko elstaras
**Anna Grigorjevna Dostoevskaja** (ruse *Анна Григорьевна Достоевская*; 12a de septembro 1846 – 9a de junio 1918) estis rusa memorverkisto, stenografiisto, helpanto kaj la dua edzino de la verkisto Fjodor Dostojevskij (ekde 1867). Ŝi estis ankaŭ unu el la unuaj inaj filatelistoj en Rusio. Ŝi verkis du biografiajn librojn pri Fjodor Dostojevskij: "Taglibro de Anna Dostojevskaja" en 1867, kiu estis publikigita en 1923 post ŝia morto, kaj "Memoroj de Anna Dostojevskaja" (konata ankaŭ kiel "Rememoro de Anna Dostojevskaja"), publikigita en 1925.

En 1866 Dostojevskij revenis al Sankt-Peterburgo meze de septembro kaj promesis al sia eldonisto, Fjodor Stelovskij, ke li finkompletigos la verkadon de *La ludisto*, novelo fokusita je ludopatio, por novembro, kvankam li ankoraŭ eĉ ne ekverkis ĝin. Miljukov, unu el la amikoj de Dostojevskij, konsilis al li dungi sekretarion. Dostojevskij kontaktis stenografiston Pavel Olĥin el Sankt-Peterburgo, kiu rekomendis 20-jaran lernantinon Anna Snitkina. Ŝi helpis al Dostojevskij fini la novelon ĝis la 30-a de oktobro, post 26 tagoj da laboro. La 15a-n de februaro 1867 Dostojevskij edziĝis al Snitkina en la Triunua Katedralo (Sankt-Peterburgo). La 7000 rubloj, kiujn li ricevis kiel honorarion pro *Krimo kaj puno*, ne kovris liajn ŝuldojn, kio devigis Anna vendi siajn havaĵojn. La 14-an de aprilo 1867, ili komencis prokrastitan mielmonaton en Germanio danke al la mono akirita tiamaniere.

Dostojevskaja en la 1880-aj jaroj.
Ilia unua filo, Sonja, estis generita en Baden-Baden, kaj naskiĝis en Ĝenevo la 5-an de marto 1868. La bebo mortis pro pneŭmonio tri monatojn poste, kaj Anna memoris kiel Dostojevskoj "ploregis kiel virino malespera". La paro translokiĝis de Ĝenevo al Vevey kaj poste al Milano, antaŭ sekvi al Florenco.

Notoj
-----

1. ↑   Lantz, K. A. (2004). The Dostoevsky Encyclopedia. Greenwood Publishing Group. pp. 97–99. ISBN 0-313-30384-3.
2. ↑  Достоевская, А.Г. "антикварный интернет-магазин". Arkivigite je 2019-09-09 per la retarkivo Wayback Machine RareBooks.ru. Alirita la 25an de marto 2012.
3. ↑  Frank 1997, pp. 42–183.
4. ↑  Kjetsaa 1989, pp. 162–96.
5. ↑  Kjetsaa 1989, p. 219.

Bibliografio
------------

* Frank, Joseph (1997) [1995]. Dostoevsky: The Miraculous Years, 1865–1871. Princeton University Press. ISBN 978-0-691-01587-3.
* Kjetsaa, Geir (1989). Fyodor Dostoyevsky: A Writer's Life. Fawcett Columbine. ISBN 978-0-449-90334-6.

* Kategorio Anna Dostojevskaja en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 658455
* GND: 118527045
* LCCN: n80040155
* VIAF: 29649406
* ISNI: 0000 0000 8108 6993
* LIBRIS: 49659
* SUDOC: 03495080X
* BNF: 125648221
* NLA: 35042195
* NDL: 00438156
* BIBSYS: 90575531
* NKC: jo2003168143
* ICCU: RAVV016928
* BNE: XX1036256
 |
**Ballantine Books** estas grava libreldonejo en Usono, fondita en 1952 fare de Ian Ballantine kun sia edzino Betty Ballantine. Ĝi estis akirita de Random House en 1973, kiun siavice akiris Bertelsmann en 1998. La emblemo de Ballantine estas paro de spegulitaj literoj  *B* dorso al dorso. 

Komence de la 1950-aj jaroj Ballantine altiris atenton kiel unu el la plej gravaj eldonejoj de poŝlibroj pri sciencfikcio kaj fantazio, komencante per *The Space Merchants*. Ĝi novigis proponante prefere novajn verkojn anstataŭ reeldonojn.

En la fruaj 1960-aj jaroj, la firmao okupiĝis pri konata rivaleco kun Ace Books por la rajtoj por represi la verkojn de J. R. Tolkien Kaj Edgar Rice Burroughs en formo de poŝlibro. Ballantine triumfis en la lukto por la verkado de Tolkien, kun iliaj eldonoj de The Lord of the Rings, inkludante mesaĝon sur la malantaŭa kovrilo fare de la propra Tolkien instigante la konsumantojn aĉeti la version de Ballantine kaj bojkoti "ne rajtigitajn eldonojn" (t.e. la versio de Ace Books). Ace ne pagas rajtojn al Profesoro Tolkien.

En 1968, Ballantine publikigis nefikcian libron rilatitan al "Star Trek", *The Making of Star Trek* [La Farado de Stela Vojaĝo] de Stephen E. Whitfield kaj Gene Roddenberry. Meze de la 1970-aj jaroj, Ballantine publikigis la serion "Star Trek Logs", dek-voluman serion de adaptiĝoj de la fama "Star Trek verkita de Alan Dean Foster.

Referencoj
----------

1. ↑   Random House: Ballantine Books. Ballantine.atrandom.com. Alirita 2013-02-27.

  Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2011-07-07. Alirita 2019-03-23.
La **universitato de Hull** (anglalingve *University of Hull*) estas angla universitato lokita en Hull (aŭ Kingston upon Hull), urbo en East Riding of Yorkshire.

La unua ŝtono de la universitato de Hull estis instalita en 1927 de la duko de York (kiu pliposte fariĝis Georgo la 6-a. Unu jaron poste, la unuaj 14 departementoj, kaj sciencaj kaj artaj, malfermis kaj gastigis 39 studentojn. La universitato konsistis nur el unu konstruaĵo, la konstruaĵo Venn (nomita laŭ la matematikisto John Venn, kiu naskiĝis en Hull). Ĝi estis konstruita sur tereno donacita de la loka municipo kaj de la lokulo Thomas Ferens.

La universitato iam estis la laborloko de la poeto Philip Larkin. Ĝi cetere estis la laborloko de la nuna poetlaŭreato Andrew Motion kaj de la filmreĝisoro Anthony Minghella.

* Kategorio Universitato de Hull en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 229119
* GND: 1010766-6
* LCCN: n80002370
* VIAF: 130973783
* ISNI: 0000 0004 0412 8669
* SUDOC: 027973654
 |
**Paolo Piccirilli** (naskiĝis en 1960 en Roccasecca, Italio) estas itala gitaristo. Kiel gimnaziano en la 1970-aj jaroj en Romo, kiu pasis la abituran ekzamenon en 1979, li estis membro de la intelekte fekunda Roma Esperanto-movado kaj de la tiel nomata roma skolo de Esperanto-muziko, en kiu je gvido de la kantisto kaj gitaristo Gianfranco Molle (kiu same devenas el Roccasecca) en artisma simbiozo partoprenis ankaŭ interalie Renato Corsetti, Marcella Fasani, Giulio Cappa, *Susanna Castelviva* kaj *Mario Milan*. Jam tiam bone reganta la akustikan gitaron, li studie akompanis plurajn el la muzikaj produktaĵoj, kiuj eliris el la roma skolo, kaj kiujn publikigis la eldonejo Edistudio en Pizo. Poste li malpli kaj malpli aktive uzis la internacian lingvon, sed ankoraŭ nun tenas personajn amikajn kontaktojn kun la tiamaj kolegoj: tion respegulas la fakto, de en la gitarista retejo de Paolo en la angla kaj itala lingvoj presiĝas ampleksa kaj poezie apreza letero de Gianfranco Molle honore al la kolego.

Referencoj
----------

1. ↑  Referenca letero de Gianfranco Molle pri Paolo Piccirilli en ties gitarista retejo jen angle kaj itale.

Eksteraj ligiloj
----------------

* persona gitarista retejo, kun ekzempla filmeto pri lia muzikado (angle, france kaj itale)
* privata gitara, komence klasikeca, pli kaj pli variema, fine iom ĵaza, prezento de tri kristnaskaj kantoj en la retejo *YouTube*
* subĉiela ses-minuta gitara koncerteto de li en Roccasecca, kun partoj de la muzikaĵoj *Oblivion* de Astor Piazzolla, *Estate* de la ĵazmuzikisto kaj kantisto *Bruno Martino* kaj *Pensiero stupendo* de la popkantistino *Patty Pravo*, same en la retejo *YouTube*
Dum la **Batalo de Sempach** la Svisa Ĵurkomunumo venkis la 9-an de julio 1386 apud la urbeto Sempach kontraŭ la imperiaj trupoj de la Habsburgoj.

Legendo de Winkelried
---------------------

Laŭ la legendo la heroo Winkelried ĵetis sin en la falankson de la habsburgaj lancoj kaj tiel per la ofero de sia vivo kreis truon en la habsburgaj linioj, kio ebligis al la ĵurkomunumanoj la gloran venkon. Historie certigitaj estas nur la faktoj, ke la 9-a de julio 1386 estis varmega somertago kaj ke la venko estis grava evento por la posta sendependeco de la Svisa Ĵurkomunumo.

Antaŭhistorio
-------------

En la 13-a jarcento la Habsburgoj fondis sur la vojo de la habsburga kernlando, la hodiaŭa svisa Kantono Argovio, kaj la montpasejo tra Gotardo diversajn urbojn por protekti la gravan novan vojon trans la Alpoj. Unu el tiuj urbetoj estis Sempach. Pro la kreskanta influo de la Svisa Ĵurkomunumo Sempach la 6-an de januaro 1386 aliĝis al la ĵurkomunuma urbo Lucerno kaj tiel evitis atakon flanke de la Ĵurkomunumo. La Habsburgoj ne povis toleri tiun-ĉi agon, kio kondukis al la Milito de Sempach, kiu finiĝis per grava malvenko dum la batalo la 9-an de julio 1386. Pri la ekzakta okazo de la batalo ne ekzistas skribaj dokumentoj sed nur multnombraj gloraj legendoj. Laŭdire la habsburga duko Leopoldo la 3-a mortis dum la batalo.

Sekvoj de la batalo
-------------------

Unu el la sekvoj de la batalo estis la *Letero de Sempach*, kiu fakte estis milita regularo de la Svisa Ĵurkomunumo, kiu formis la bazan kontrakton inter la 8 malnovaj lokoj de la Ĵurkomunumo. Ĝis la Habsburgoj oficiale rekonis la Svisan Ĵurkomunumon tamen daŭris ankoraŭ ĝis la jaro 1415.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Batalo de Sempach en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Retpaĝo pri la legendoj de la Batalo de Sempach sur la retejo pri centra Svislando
La **Kalvinana preĝejo** estas religia konstruaĵo en Hungario, en urbo de Debrecen, en loĝkvartalo Tócoskert. La loĝkvartalo estas konata ankaŭ Széchenyi Kert [sEĉEnji].

Historio
--------

La kalvinana eklezio de Debrecen fondis pli novan grupon (komunumon) en 1948 en tiu urboparto. Ekde la sekva jaro oni aranĝis mesojn en preĝdomo, kiu estis trakonstruita el simpla familia domo. En la 1980-aj jaroj oni konstruis proksime pli novan loĝkvartalon kun deketaĝaj domoj kaj 40 mil da loĝantoj. La preĝdomo jam ne sufiĉis. En 1990 la eklezio decidis konstrui novan kalvinanan kirkon. La urbo mem donacis parcelon en 1994 kaj la konstruado daŭris inter 1995-1997. La orgeno konvena ankaŭ al koncertoj estis farita en 2000. En la sama jaro tuj apud la preĝejo oni konstruis renkontiĝan domon, kie precipe por la geinfanoj oni aranĝas diversajn kunvenojn. La apuda paroĥa domo estis preta en 2009. Ekde 2016 oni uzas la urnan tombejon, pli frue la loĝantoj ne permesis la rekte videblajn ceremoniojn.

Konstruaĵo
----------

La ronda preĝejo situas sola laŭ placo, ĝi simbolizas centron de la loĝkvartalo. Ĉirkaŭ la konstruaĵo ekzotaj arboj kreskiĝas. La navo estas rondforma halo. La predikejo situas rande, sed la benkoj viciĝas kvazaŭ sunradioj montranta direkton al la predikejo. Kontraŭ la predikejo la galerio troviĝas. La halo estas konvena ankaŭ por koncertoj, konferencoj, teatraj spektakloj, ekspozicioj. La apudĉambro estas hejmo de la bibliaj prelegoj, korusaj kantadoj, la preĝejkorto estas hejmo de infanludado kaj sportado. Supro de la turo imitas predikejon.

Elektitaj aranĝaĵoj
-------------------

* ekspozicio de Ágnes Marsai (1998, 2001)

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* Arkivigite je 2018-11-11 per la retarkivo Wayback Machine
* Arkivigite je 2019-05-12 per la retarkivo Wayback Machine
* 


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Batalo de Prevezo, pentraĵo de Ohannes Umed Behzad en la "Ŝipmuzeo de Istanbulo".
La **Batalo de Prevezo** okazis la 28an de Septembro 1538, antaŭ la golfeto de Prevezo, inter la hispana floto estrita de Andrea Doria kaj la otomana floto estrita de la granda admiralo Hajredin Barbarosa.

Antaŭaĵoj
---------

Hajredin estis estrinta el 1519 serion de atakoj al hispanaj posedaĵoj ĉe la Mediteraneo, kiu igis lin la ĉefa maristo protektita de la sultano Sulejmano la 1-a. En 1529 li kaptis la fortikaĵon de la rokaĵo de Ĝibraltaro. En 1534, estre de 60 galeroj li rabadis la sudon de Italio kaj subite atakis Tunizon, kaj kaptis tiun gravan havenon aliancanon de Hispanio.

Antaŭ la antaŭeniro de Barbarosa, Karlo la 5-a formis fortan ŝiparon (plifortigita de italaj kaj germanaj malto-kavaliroj) por rekuperi Tunizon. Post tri tagoj de sieĝo kaj rabado, la strategia haveno estis rekuperita. Karlo la 5-a energie komisiis al Andrea Doria la kapton de Barbarosa. Dum preskaŭ kvar jaroj, Barbarosa plue atakis mediteraneajn havenojn aliancanojn de Hispanio: rabadis la marbordojn de Apulio, atakis Korfuon (kie estis elpeklita de la defendantoj) kaj tuj poste atakis areojn de la Adriatika maro akirinte por Konstantinopolo militakiron de pli ol 2 000 kaptitoj (junuloj kaj virinoj) kaj enormajn riĉaĵojn.

La batalo
---------

Andrea Doria estis ene de la golfeto de Prevezo, disponis de 200 ŝipoj, 2500 kanonoj kaj maristoj el Venecio, kiuj tiam estis konsiderataj fakuloj en la militnavigado. Siaflanke Barbarosa disponis nur de 150 galeroj. Spite informojn ke venas la turka floto, Andrea Doria restis ene de la haveno pli da tempo ol rekomendita. Kiam li volis eliri, devis faris tion ege malfacile, malhelpante sin mem por la deplojo, kio permesis ke Barbarosa faris rapidan kaj detruan atakon kontraŭ floto ege supera, sed nenkaptita inter la golfeto de Prevezo kaj la floto estrita de Hajredin.

Krom la mallerta strategio, ankaŭ la vento estis malfavora por la kristana armeo kaj finfine ŝtormo kontribuis al ties malvenko.

Notoj
-----

1. ↑  en kataluna gazeto

Bibliografio
------------

* Clodfelter, Micheal (2017). Warfare and Armed Conflicts: A Statistical Encyclopedia of Casualty and Other Figures, 1492-2015 (en angla). Jefferson, North Carolina: McFarland. ISBN 978-0786474707.

* Kategorio Batalo de Prevezo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 743529
 |
La **Kalvinana preĝejo** estas religia konstruaĵo en urbo Békéscsaba (Hungario).

Historio
--------

Ekde komenco de la 20-a jarcento vivis kalvinanoj en Békéscsaba. Ili fondis apartan eklezian grupon en 1907. Post 5 jaroj ili konstruis kirkon. La orgeno havas saman aĝon kun la konstruaĵo. En 1985 ŝtormo detruis la turopinton. En 2002 oni metis vitralojn en la fenestrojn, tio estas malofta ĉe la kalvinismo. En 2003 renovigaj laboroj okazis.

Konstruaĵo
----------

La preĝejo situas sola en korto laŭ flankostrato. La fasado estas simetria, meze la enirejo kun kvadrata turo troviĝas. La turopinto estas plurlatera svelta piramido. En flankoj de la turo po unu ŝtuparoturoj aliĝas. La ĉefnavo havas larĝan krucnavon kaj finiĝas en okangula absido.

Fontoj
------

* hungare kun foto
* Arkivigite je 2020-10-01 per la retarkivo Wayback Machine
*

Aŭdu ankaŭ
----------

* sonorado de la kirko


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
La batalo desegnita de Peter Johann Nepomuk Geiger (1850)
Batala monumento en Lébény (2017)
La batalo de Presburgo aŭ konata ankaŭ de Pozono okazis la inter la 4-a kaj 6-a de julio 907 inter la madjaroj kaj la bavaroj, plej verŝajne laŭ la Danubo, kie nuntempe situas la slovaka ĉefurbo Bratislavo. La batalo finiĝis per venkego de la madjaroj. Mortis bavaraj nobeloj (de:Luitpold (Karantanien und Oberpannonien), Bavaria princo kaj 19 grafoj de la imperio), episkopoj (salcburga episkopo Theotmar, episkopoj Zakarias kaj Udo, tri abatoj). Ankaŭ en hungara flanko okazis signifaj perdoj.

La bavaroj celis reokupon de Panonio kaj militiris sur ambaŭ bordoj de la Danubo, dum oni liveris provizon per ŝipoj. La madjaroj detruis unuafoje la armeon de la suda bordo, sekvatage tiun de la norda. Ambaŭ armea gvidanto mortis, la armeoj estis ĉirkaŭitaj kaj neniigitaj.

Pri la evento notas *Annales Alamannici* kaj la Salcburga jarlibro.

Vidu ankaŭ
----------

* batalo de Augsburg

Pentraĵo pri morto de Luitpold

* Kategorio Batalo de Presburgo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Kalvinana kirko** estas religia monumento historia en Hungario, en mezo de urbo Balkány.

Historio
--------

La unua (tiam katolika) pastro de Balkány estis menciita en 1328, tial estis tie ankaŭ preĝejo. Kelkaj opinias, ke la loĝantoj iĝis kalvinanoj en 1606. Ili uzis komence lignan kirkon en 1696, poste ili havis la menciitan katolikan kirkon, ĉar la plena loĝantaro sekvis la kalvinisman riton. La romanika konstruaĵo plurfoje estis trakonstruita, pligrandigita aŭ renovigita. La turo estis konstruita en 1829. La orgeno estis farita en 1845. En 1916 granda ŝtormo bruldetruis la tegmenton, la plena rekonstruo okazis en 1929. Aliaj rekonstruoj okazis en 1961 kaj 1977.

Konstruaĵo
----------

La kirko situas sola en korto, en mezo de la fasado estas la turo kun la enirejo. Antaŭ la enirejo estas ŝtupoj. Flanke estas ankaŭ alia enirejo, eĉ ankaŭ enŝtopita enirejo. La sanktejo estas kvarlatera. La predikejo kaj la ceteraj mebloj estis faritaj en 19-a jarcento. Dokumento mencias ankaŭ sonorilostablon, sed tio estas videbla en neniuj fotoj.

Fontoj
------

* hungare kun foto Arkivigite je 2016-12-21 per la retarkivo Wayback Machine
* hungare kun foto[*rompita ligilo*]
* hungare kun fotoj
* hungare kun foto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
*Ne miskomprenu kun Barkasovo!*

**Berkasovo,** serbe **Беркасово** estas vilaĝo en Serbio, en aŭtonomio Vojevodio, en distrikto Srem (regiono), en municipo de Ŝid.

Loko de la municipo en Serbio
Ortodoksa preĝejo de Berkasovo

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 21  km²
* Koordinatoj: 45°09′01″N 19°15'26″E
* Supermara alteco: 149 m
* Loĝantaro: 1228 en 2002
* Poŝtkodo: 22242
* Telefonprefikso: 22
* Aŭtokodo: ŠI

Geografio
---------

Berkasovo situas apud Ŝid laŭ la kroata landlimo, laŭ traira flankovojo, tamen estas ankaŭ aparta vojo al Kroatio.

Historio
--------

Post la mezepoko la loko longe apartenis al Osmana Imperio. Ĝis fine de la 1-a mondmilito la vilaĝo apartenis al Szerém, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio, fine al Serbio. En 2002 loĝis en Berkasovo 841 serboj (69 %), 184 rutenoj (15 %), 51 jugoslavianoj, 47 kroatoj, 21 slovakoj, 6 hungaroj, po 2 rusoj kaj ciganoj kaj aliaj.

Vidindaĵoj
----------

* ortodoksa preĝejo

Vidu ankaŭ
----------

* Strukturo de Vojvodino

Fontoj
------

* Hungara Vikipedio
* Mapo pri Berkasovo

* Kategorio Berkasovo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Kalvinana preĝejo** estas religia historia monumento (ekde 1962) en Hungario, en grandvilaĝo Decs. Ĝi estas la plej bela mezepoka konstruaĵo de Tolna.

Historio
--------

La unua mencio pri katolika kirko en Decs okazis en 1402, tiam oni konstruis ŝtonan kirkon anstataŭ la malnova el ligno. En 1516 ĝi estis plene trakonstruita. En 1540 la loĝantoj akceptis la reformacion, ili uzis jam la kirkon. Dum dominado de turkoj ĝi ruiniĝis, en la jam pacaj tempoj en 1720 oni kovris la konstruaĵon kaj trakonstruis ĝin en 1745. Incendio okazis en 1773, la turo estis konstruita en 1788, sed la turopinto en 1907. Renovigaj laboroj okazis en 1908 kaj 1939. En la 1970-aj jaroj oni malkonstruis la vestiblon kaj oni faris novan flankan enirejon. Interne oni malkonstruis la galerion. La turo kun la fasado estis restaŭrita inter 1989-1990.

Konstruaĵo
----------

La preĝejo situas inter loĝdomoj laŭ la trotuaro. La fasado estas simetria, la plej alte la turo altiĝas. La navo kaj la absido estas apogitaj per pilieroj. La navo estas pli larĝa, ol la plurlatera absido. Interne estas unika, ke sur la plafonon oni pentris la malhelbluan ĉielon.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun foto
* hungare kun foto Arkivigite je 2019-04-18 per la retarkivo Wayback Machine


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Gaskonuso** estas la deformita ebeno de limo inter gaso- kaj naftosaturita (akvosaturita) partoj de tavolo apud buŝo de nafta (akva) puto.

Ĝi formiĝas dum ekspluatado de la naftosaturita (akvosaturita) parto kaze de malkresko de premo ĉe la putbuŝo. Ŝanĝo de la komenca ebena surfaco de la limo *gaso — nafto/akvo* okazas pro influo de la vertikala gradiento de premo inter tiuj du komponantoj, plejparte dum ekspluatado de putoj situantaj kadre de gasohava tereno. La maksimuma deformiĝo de la ebeno okazas rekte sub putobuŝo. Ĝi dependas de tavola depresio, kolektujaj ecoj, konstrukcio de putbuŝo ktp. 

Se la depresio atingis kritikan nivelon, fluaĵoj intervenas el gasokonuso al puto, kio draste altigas gasfaktoron. Kaze de memflua elminigado de nafto, rompo de gaskonuso estas akompanata de hidraŭlikaj batoj, intermita eliĝo de nafto kaj gaso. Se naftoelminigado okazas per pumpiloj, la rompo de gasokonuso kaŭzas drastan falon de ilia produktiveco. 

Por eviti formiĝon de la gasokonuso oni enpumpas en la putbuŝan zonon specialajn reakciantojn, kiuj izolas partojn de la tavolo unu de la alia.

Literaturo
----------

* Зотов, Г. А..  [2004] Р. И. Вяхирев: *Газовый конус // Российская газовая энциклопедия* (ruse). Москва: Большая Российская энциклопедия, p. 91. ISBN 5-85270-327-3.
**Berkovci**, hungare **Berkeháza** estas tre malgranda vilaĝo en Slovenio, en provinco **Prekmurje**, en statistika subregiono **Pomurska**, en municipo de Moravske Toplice.

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 2  km²
* Alto super marnivelo: 249 m
* Koordinatoj: 46° 46′ N 16° 17′ O﻿ / ﻿46.767 °N, 16.283 °O﻿ / 46.767; 16.283 (mapo)Koordinatoj: 46° 46′ N 16° 17′ O﻿ / ﻿46.767 °N, 16.283 °O﻿ / 46.767; 16.283 (mapo)
* Loĝantaro: 50
* Poŝtkodo: 9207
* Aŭtokodo: MS
* Telefonprefikso:

Situo
-----

Berkovci situas sur deklivoj, laŭ rojo, laŭ la hungara landlimo, laŭ traira flankovojo. Ĉe la hungara flanko Magyarszombatfa troviĝas.

Historio
--------

Dum la hungara regado oni nombris en Berkeháza 33 domojn kaj 144 homojn. Ĝis fine de la 1-a mondmilito la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Vas (reĝa departemento), al distrikto de Muraszombat, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio. Inter 1941-1945 Berkeháza denove apartenis al Hungario, ekde 1991 al Slovenio. Depost 2007 Slovenio kaj Hungario apartenas al interna zono de Schengen, sekve la limoj ne estas gardataj, ili estas trapaseblaj senkontrole.

* Kategorio Berkovci (Moravske Toplice) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Gregorio de Laferrere** estas urbego kaj diocezo (ekde 2000) en Argentino en Provinco Bonaero.

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 22 km²
* Loĝantaro: 175 670 en 2001
* Horzono: UTC-3h
* Poŝtkodo: B 1757
* Telefonkodo: +54 11

Geografio
---------

Gregorio de Laferrere situas sur la apudmara ebenaĵo. Bonaero troviĝas 24 km.

Historio
--------

Gregorio de Laferrere estis fondita en 1911 kiel vilaĝo fare de Gregorio de Laferrere (laŭ alia ortografio Gregorio de Laferrére). Li ticevis komence permeson por esplori akvon apud la fervoja linio, la akvo estis grava por la brutoj kaj lokomotivoj. En la sekva jaro oni komencis konstrui jam la vilaĝon, baldaŭe la urbon. En 1913 jam funkxiis fervoja haltejo kun la nomo Laferrere. En 1922 oni malfermis la unuan lernejon. En 1930 oni komputis en Laferrere 8.000 brutojn, 300 ŝafojn, 75 porkojn kaj 600 homojn. En 1951 la preĝejo ekfunkciis. Gregorio de Laferrere urbiĝis en 1973.

Klimato
-------

Gregorio de Laferrere situas en subtropika klimato, kie jare pluvas ĉ. 1100 mm. La averaĝa temperaturo estas en januaro 26 °C, en julio 31 °C.

Fontoj
------

* hispana Vikipedio helpe de Guglo
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

**Demidjuk Gregoro** (naskiĝis la 28-an de januaro 1895 (malnovstile) en Moskvo, mortis en 1985 samurbe) estis esperantlingva verkisto kaj tradukisto, aktiva en la SAT-movado inter 1922 kaj 1930.

Biografio
---------

Demidjuk naskiĝis en Moskvo la 28-an de januaro 1895 (la 9-an de februaro 1895 novstile). Lia patro estis fervoj-oficisto kaj konstante forestis el la hejmo. Siajn infanjarojn li do pasis sub zorgoj de la geavoj kaj de la patrino. Kiam mortis la geavoj, li estis nur kvinjara. Tiam lin flegis la frato de lia baptopatrino, kaj li de tiam ĉiam loĝis for de sia familio. Eklernis Esperanton ĉirkaŭ 1909. Poste studis en la Ĥemia Fakultato de Moskva Imperiestra Teĥnika Lernejo ekde 1912. Tie li konatiĝis kun unu instruisto-esperantisto en laboratorioj de la Teĥnika Lernejo, kiu direktis lin al la Moskva Societo Esperantista. De tiam li iom post iom ekaktivis en la movado.

En junio de 1922 li estis unu el la fondintoj kaj redaktoroj de *La Nova Epoko*, kaj poste ankaŭ iĝis readaktoro de *Sennacieca Revuo* kaj de la Bulteno de la Centra Komitato de SEU. Ankaŭ kunlaboris al *La Ondo de Esperanto* kaj al *Sennaciulo*.
Li tradukis librojn Ŝtato kaj Revolucio, 1926 kaj Pri religio,1929, ambaŭ de Lenin, Komunista movado, kaj poste ankaŭ kelkajn verkojn de Stalin. Li estis membro de la Literatura Komitato de SAT dum multaj jaroj kaj respondecis pri la eldonoj de la asocio. Li estis arestita dum la Granda purigo la 10-an de marto 1938, sed li tamen travivis tiun periodon.

Kondamnita al okjara malliberigo, li fakte estis liberigita nur en 1955. Tiam li ne plu kuraĝis repreni kontakton kun SAT, kaj nur malmulte agadis en la movado.

Li mortis en Moskvo en 1985.

Tradukoj
--------

* Ŝtato kaj Revolucio, de Lenin, SAT, 1926
* Pri religio, Lenin, 1929

Eksteraj ligiloj
----------------

* Disigitaj amikoj: korespondado inter Lanti, Demidjuk kaj Nekrasov Arkivigite je 2004-06-25 per la retarkivo Wayback Machine, artikolo de Ulrich Lins en *La Ondo de Esperanto*
* Letero Arkivigite je 2004-05-31 per la retarkivo Wayback Machine de Demidjuk, verkita en 1981 kaj publikigita en *La Ondo de Esperanto*
Roktavoloj en Kazaĥio. En la malfono videblas horitontalaj diaklazoj en sedimenta petro; en la fono videblas pli komplikaj diaklazoj en granito.
En geografio, **diaklazo** estas natura rompo aŭ nekontinueco en roko tavolo, sen mezurebla movo paralela al la surfaco de la rompo.

Priskribo
---------

Diaklazo estas neartefarita rompo. Diaklazo distingiĝas de faŭlto laŭ la ĉeesto de videbla aŭ mezurebla movo paralela al la surfaco de la rompo: se ekzistas tia movo, do faŭlto; se ne, do diaklazo.

Diaklazoj estas tre oftaj, universale troveblaj en preskaŭ ĉia surface videbligita tavolo de roko. Diaklazoj ofte troviĝas en grupoj aŭ sistemoj de pluraj diaklazoj intersekcantaj unu la alian (**diaklazaroj**).

La grandoj, formoj, kaj aspektoj de diaklazoj estas diversaj. Ofte, la specifa origino de diaklazo esas necerta.

Kelkfoje, la fendo de diaklazo estas plenigita de magma aŭ sedimenta petro.

Etimologio
----------

La nomo *diaklazo* devenas de la helenaj radikoj διά *diá* "de, per, laŭ" kaj κλᾰ́σῐς *klásis* "rompo".

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Diaklazo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Palmström, A.  Joint characteristics (angle) (2015-01).
**Piedralaves** [pjedraLAbes] estas municipo en la sudoriento de la provinco Avilo, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al Komarko de Arenas de San Pedro kaj al la jurisdikcia teritorio de Arenas de San Pedro, en la sudo de la provinco. 

Piedralaves en la provinco Avilo.
Panoramo de la medio.
Moderna skulptaĵo.
Urbodomo.
Iamaj urbestroj.
Sankta Roĥo, katolika patrono de Piedralaves.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 55,25 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 2 136 loĝantojn. Ĝi distas 78 km de Avilo, provinca ĉefurbo 95 km de Madrido, 90 km de Toledo kaj 54 km de Talavera de la Reina.

Ĝi limas kun Burgohondo, Navaluenga, Casavieja, La Adrada kaj La Iglesuela del Tiétar. Piedralaves estas en la suda parto de la Sierra de Gredos, en la valo de Tiétar je altitudo de 717 msm.

Historio
--------

Plej verŝajne estis jam loĝado en epoko de Al Andalus. En Mezepoko okazis reloĝado. La areo apartenis al la Regno Kastilio. Piedralaves estis menciita por la unua fojo en la *Libro de la Montería* de Alfonso la 11-a kun la formo Pie de Labas. En la 15-a kaj 16-a jarcentoj oni dokumentis ankaŭ la transirajn literumajn formojn Piedelaves/Piedelabes kaj Piedalabes. En 1639 Piedralaves ricevis de la reĝo Filipo la 4-a la titolon de "villa" (urbo) kaj sendependigon de la markizlando de La Adrada.

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj) kaj brutobredado (bovoj, ŝafoj kaj kaproj) kaj rilata komercado. Lastatempe kultura kaj rura turismo ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado tra naturaj lokoj).

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Avilo

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 763546
* LCCN: n78051910
* VIAF: 130165363
 |
**Diabeto tipo 2** estas metabola malsano karakterizita per hiperglukozemio en la kunteksto de insulina rezisto kaj relativa manko de insulino; 2 kontraste al diabeto tipo 1, en kiu ekzistas absoluta manko de insulino pro la detruo de la pankreataj insuletoj. La klasikaj simptomoj estas troa soifo, ofta urinado kaj konstanta malsato. Diabeto tipo 2 reprezentas ĉirkaŭ 90% de kazoj de diabeto, kun la alia 10% ĉefe pro diabeto tipo 1 kaj graveda diabeto. Oni supozas, ke trodikiĝo estas la ĉefa kaŭzo de diabeto tipo 2 inter homoj kun genetika tendenco al la malsano (kvankam ĉi tio ne estas la kazo por homoj el orient-azia origino).

Diabeto tipo 2 estas komence kontrolita per pliigita ekzercado kaj ŝanĝoj en dieto. Se sangoglukozo ne malaltiĝas post ĉi vivŝanĝiĝoj, kuraciloj kiel metformino aŭ insulino eble estas necesaj. En pacientoj traktitaj per insulino, estas tipa postulo kontroli kutime sangan glukozon.

Literaturo
----------

* Monika Grüsser, Viktor Jörgens, Michael Berger, *Vor dem Essen Insulin*, Deutscher Ärzte-Verlag Köln

* Kategorio Diabeto tipo 2 en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Herman Kern,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kern Herman** estis hungara agronomo, mikologo.

Herman Kern naskiĝis la 28-an de majo 1876 en Budapeŝto, li mortis la 20-an de aprilo 1957 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Herman Kern akiris pedagogian diplomon en agrikultura altlernejo en Vieno en 1899. En la studjaro 1901 li estis asistanto de Agrikultura Edukejo de Debrecen. Inter 1902 kaj 1913 li laboris en stacio de kreskaĵaj malsanoj en Magyaróvár. Li sekvis la stacion el Budapeŝto, kie li estis staciestro inter 1917-1932, poste estro de la posteula organizaĵo ĝis 1940, poste li pensiuliĝis. Tamen li estis ministeria konsilisto inter 1941-1947. Li kandidatiĝis en 1952 antaŭ la Hungara Scienca Akademio. Li apartenis al la plej gravaj personoj, kiuj strebis en Hungario kontraŭ malsanoj de kreskaĵoj.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *A gyümölcsfák monilia betegsége* (1912)
* *Védekezés az amerikai köszméte lisztharmat ellen* (1916)
* *Az amerikai Wildfire betegség a dohányon és az ellene való védekezés* (1930)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 723820
 |
**Castillo de Teayo** estas komunumo en la meksika subŝtato Veracruz. La ĉefurbo de la komunumo estas Castillo de Teayo. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 30 157.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 18424 loĝantojn. El tiuj estis 9157 viroj kaj 9267 virinoj. La komunumo havas surfacon de 447.5 kvadratkilometroj. La komunumo situas je 20 gradoj kaj 45 minutoj norda latitudo kaj 97 gradoj kaj 51 minutoj okcidenta longitudo. La meza alteco estas 80 metroj super la marnivelo.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 1995 en la komunumo vivis 19335 personoj. En la jaro 2000 temis pri 19551, do temis pri kresko / malkresko je 0.22 %. En la jaro 2000 (INEGI) en la komunumo vivis 17420 personoj, kiuj aĝis pli ol 5 jaroj. El tiuj 1753 personoj parolis indiĝenan lingvon. Tio egalas al % de la loĝantoj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI

Eksteraj ligiloj
----------------

 Arkivigite je 2012-04-04 per WebCite
**Johan HELSING** (3-a de septembro 1867 – 28-a de novembro 1935) estis sveda esperantisto kaj kasisto en Gävle. Li fondis la frue forta esperantoklubo de Gävle.

Laŭ EdE, Helsing esperantigis en 1906. En la vintro 1905–1906 parlamentano Edvard Wavrinsky, estro de la Sendependa Loĝiaro de Bontemplanoj, partoprenis kurs­on de Paul Nylén. Wavrinsky poste decidis fari Esperanton la oficiala lingvo internacia de tiu ordeno, kaj la uzo de esperantaj signalvortoj ĉe la bontemplanoj kaŭzis intereson por lerni Esperanton. Specife en Gävle, tio donis impulson al esperantokursoj, gvidita de Helsing.

La 8-an de marto 1907 Helsing fondis la esperantoklubon de Gävle – laŭ EdE tiaperiode la plej forta esperantogrupo en la lando – kaj dum multajn jarojn li estis la gvidanto de la movado tiuloke. Li gvidis multajn kursojn kaj ankaŭ instruis Esperanton kantante.

Helsing ankaŭ estis kasisto de la Sveda Esperanto-Federacio, kaj laŭ EdE administranto. Kune kun John Lundgren kaj Honoratus Bonnevie li dum kelkaj jaroj estis kunredaktisto de la esperanta gazeto *La Espero,* fondita en Gävle 1913. Lundgren kaj Helsing ĉesis redakti en 1918, kaj Bonnevie daŭris kun la antaŭe menciita Paul Nylén.

Li naskiĝis en Garpenberg, proksime al Hedemora, Dalekarlio, kaj mortis en Gävle, Gästrikland.

Fontoj
------

* *Ĉi tiu artikolo baziĝas (parte aŭ tute) sur la artikolo* Helsing *el la **Enciklopedio de Esperanto**.*

* *Ĉi tiu artikolo baziĝas (parte aŭ tute) sur la artikolo* Svedujo *el la **Enciklopedio de Esperanto**.*
**Hermann Alexander DIELS** (naskiĝinta la 18-an de majo 1848 en Biebrich, mortinta la 4-an de junio 1922 en Berlino) estis germana filologo klasika. En 1873 li nuptis Bertha Dübell kiu naskis tri filojn. Inter ili estis Paul Diels, profesoro pri slavistiko en Munkeno.

Vivo
----

Estante filo de fervojadminstranto li studis en Berlino kaj Bonn kaj doktoriĝis en 1870 ĉe Hermann Usener post defendo de disertaĵo pri Galeno. Kun li restis bonaj kontaktoj ankaŭ postuniversitate; la samo validis por la kunstudintoj Carl Robert, Georg Kaibel, August Fritze kaj Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff. Pro financaj kialoj Diels devis unue instruisti gimnazie; la lasta deĵorloko lerneja estis *Johanneum* en Hamburgo.

Nur en la 1881-jaro li vokitis je la Prusia Akademio de Sciencoj. En 1882 li fariĝis eksterorda,en 1886 orda profesoro. Ĝismorte li deĵoris ĉe la berlina universitato.

Graveco
-------

Liaj multaj kaj ĉiam diligente faritaj laboraĵoj fundamentis por multaj fakbranĉoj: antaŭ ĉio gravis esploroj liaj pri antikvaj medicino kaj filozofio. Krom koncerne la publikigon de *Corpus medicorum Graecorum* kaj de aliaj antikvaj tekstoj li ege engaĝiĝis en la eldonado de la 26-a voluma aristotel-komenta kolekto *Commentaria in Aristotelem Graeca*, post kiam li mem iĝis fama en 1879 danke al la premiita verko *Griechische Doxographie*. La verkoj *Fragmente der Vorsokratiker* (oka eldono en 1956 fare de W. Kranz) kaj *Vorträge über antike Technik* (tria eldono en 1924) konatigis lin multloke. Li estis malferma por ĉiaj demandoj de intelektuala respektive politika vivo kaj modelis por multaj studentoj. Private li estis sinretenema kaj modesta persono gajnante respekton ĉe multaj kaj li honoritis de maleksterlandaj kaj eksterlandaj akademioj.

Fonto
-----

* Franke, Peter Robert, "Diels, Hermann" ĉe: *Neue Deutsche Biographie* 3 (1957), p. 646-647 (tie ĉi interrete)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Hermann Diels en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Vikifontaro
* ligiloj ĉe DDB
**Emőke Bagdy** [bagdi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bagdy Emőke** estis hungara psikologo, profesoro. Ŝia edzo estis Gyula Császár.

Emőke Bagdy
Emőke Bagdy  Arkivigite je 2016-03-04 per la retarkivo Wayback Machine naskiĝis la 18-an de aŭgusto 1941 en Tiszafüred.

Biografio
---------

Emőke Bagdy abiturientis en Miskolc, poste ŝi plulernis en medicina gimnastika lernejo. Fininta la lernadon en 1961] ŝi edziniĝis. En 1968 ŝi akiris psikologian diplomon en Universitato de Budapeŝto, poste ankaŭ aliaj fakdiplomojn. Ŝi kandidatiĝis en 1982, en 1995 ŝi doktoriĝis en Universitato de Debrecen. Ekde 1968 ŝi laboris en psikiatria kaj neŭrologia instituto, en la sekva jaro ŝi nakis ĝemelojn. Ŝi estis katedrestro inter 1987 kaj 1994 en Scienca Universitato Kossuth Lajos, poste ŝi estis katedrestro en Budapeŝto. Ekde 2000 ŝi instruis en Kalvinana Universitato Gáspár Károli (foje kiel katedrestro). Ŝi ricevis premiojn inter 1980-2013.

Elektitaj libroj
----------------

* *Az intelligencia mérése* (1971, 1983)
* *Rodinná socializácia a poruchy osobnosti* (1983) slovake
* *Pszichofitness : kacagás, kocogás, lazítás* (1997, 2001)
* *Családi szocializáció és személyiségzavarok* (7-a eldono en 2004)
* *Hogyan lehetnénk boldogabbak?* (2010)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto

* Kategorio Emőke Bagdy en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 527344
* GND: 1043681647
* LCCN: n86027466
* VIAF: 84989791
* ISNI: 0000 0000 8005 5407
* NKC: ola2003191565
 |
En komputa komplikteorio, **komputada tempo** aŭ **kalkulada tempo** estas mezuro de tio kiel multaj paŝoj estas uzataj per iu abstrakta komputilo por kalkulado de donita komputa problemo. Por ĉiu donita modelo de abstrakta komputilo, la kalkulada tempo uzata per ĉi tiu abstrakta komputilo estas komputa rimedo kiu povas esti uzata por solvi la problemojn.

La plej komuna abstrakta komputilo uzata por konsidero de la kalkulada tempo estas la maŝino de Turing. Ĉi tia abstrakta komputilo havas regon de stato kaj kapon ĉe bendo, kaj la komputa tempo povas esti prenita kiel kvanto de paŝoj farataj per la rego de stato kaj la kapo.

Sur reala komputilo, **komputada tempo** havas eĉ pli realan sencon, ĝi povas esti konsiderata kiel tempo (mezurata ekzemple en sekundoj) bezonata por plenumi donitan taskon. Ankaŭ, pro tio ke plejparto de realaj komputiloj havas horloĝan generilon kun certa horloĝa frekvenco, la kalkulada tempo povas esti konsiderata kiel bezonata kvanto de periodoj de la frekvenco, kio estas fakte la kvanto de paŝoj farataj per la procesoro.

Multaj gravaj komplikecaj klasoj estas difinitaj kiel klasoj de problemoj bezonantaj certan kvanton de kalkulada tempo sur certa abstrakta komputilo.

Ĉi tiuj tempaj klasoj havas multajn komunajn karakterizojn, sed iliaj interrilatoj unu al la alia kaj al komplikecaj klasoj bazitaj sur la aliaj rimedoj, ekzemple la uzata memoro (spaca komplikeco), estas ankoraŭ de multaj flankoj nesciataj.

Por diversaj okazoj de determinismeco kaj nedeterminismeco, oni povas difini malsamajn komputajn rimedojn: determinisma tempo sur determinisma maŝino de Turing, nedeterminisma tempo sur nedeterminisma maŝino de Turing, kvantuma tempo sur kvantuma maŝino de Turing, kaj tiel plu.

La kalkulada tempo sur donita enigo estas egala al la profundo de la kalkulada arbo sur la enigo. Kalkulada tempo kontentigas tempajn hierarkiajn teoremojn, kiuj statas ke asimptote pli granda kvanto da kalkulada tempo ĉiam permesas kalkuli problemojn de severe pli grandaj komplikecaj klasoj.