recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Attila Czene** [cene], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Czene Attila** estas hungara naĝisto, olimpiano, olimpika ĉampiono, politikisto.

Attila Czene naskiĝis la 20-an de junio 1974 en Szeged.

Biografio
---------

Attila Czene akiris trejnistan diplomon en Gimnastika Universitato de Budapeŝto en 1998, en Ŝtata Universitato de Arizono sociologian diplomon en 2004, preskaŭ saman diplomon en Universitato Corvinus de Budapeŝto post 2 jaroj. Ekde 2010 li estis subministro aŭ havis postenojn en la ŝtata administrado. Lia edzino naskis filinon en 2017. Li ricevis ŝtatajn premiojn en 1992 kaj 1996.

### Sporta kariero

Attila Czene lernis naĝi en sia aĝo 5. Inter 1980-1987 li estis naĝisto en sportklubo en sia naskiĝurbo, poste en ĉefurbaj sportkluboj. Liaj konataj trejnistoj estis Tamás Széchy kaj László Kiss (trejnisto). Li estis hungara ĉampiono 39-foje inter 1989-1999. Li estis olimpiano en Hungario en la Somera Olimpiko 1992, Hungario en la Somera Olimpiko 1996 kaj Hungario en la Somera Olimpiko 2000 kun ora kaj bronza medaloj. Li finis sian aktivan sportan karieron en 2001.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto Arkivigite je 2023-01-18 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* datenoj kun foto
* intervjuo kun foto
* koncerna teksto kun foto

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 808574
 |



* Portalo pri Biografio
La **hindirana lingvaro**, antaŭe ankaŭ foje nomata "aria lingvaro", estas unuaranga branĉo de la hindeŭropa lingvaro. La unuopaj lingvoj de la lingvaro disdivideblas al tri grupoj kun tre malsama kvanto de parolantoj:

Ŝablono:Legend
* Irana lingvaro: proksimume 130 milionoj da parolantoj en Irano, Afganio, Pakistano, Taĝikio, Osetio kaj Kurdistano.
* Nuristana lingvaro: proksimume 30.000 da parolantoj en Afganio (plejparte en la provinco Nuristano) kaj Pakistano.
* Hindarja lingvaro: proksimume miliardo da parolantoj en Barato, Pakistano, Bangladeŝo, Afganio, Nepalo, Srilanko kaj Eŭropo (cigana lingvo).

La darda lingvaro antaŭe konsideriĝis subgrupo de la nuristana lingvaro, laŭ aktuala lingvistika interkonsento tamen temas pri subgrupo de la hindarjaj lingvoj.

La unuopaj lingvoj de la hindirana lingvaro havas tiom da komunaj trajtoj kompare al la prahindeŭropa lingvo, ke ili konsidereblas klare difinita lingvistika grupo: Do apenaŭ ekzistas ajnaj duboj, ĉu unuopa lingvo el la grupo vere apartenus al la lingvaro.

Plua problemo tamen estas la interna disdivido de la lingvaro. Aparte la atingo de la aktuala disdivido al tri subgrupoj estas la rezulto de longa scienca disputado. Kaj ankoraŭ nun ekzistas diskutoj pri la aparteno de la darda lingvaro, kiu laŭ plej multaj lingvistoj konsidereblas nordokcidenta branĉo de la hindarja lingvaro. La nuristana lingvaro laŭ strukturo staras inter la irana kaj la hindarja lingvaro.

* Hindirana lingvaro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Hindirana lingvaro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Hindirana lingvaro en la Vikivortaro (Universala vortaro)
* Hindirana lingvaro en Vikifontaro (Universala biblioteko)
* Hindirana lingvaro en Vikinovaĵoj (Liberaj novaĵoj)
Bassaksofono (etikedo *Keilwerth*)
**Bassaksofono** estas saksofono de de la tria plej malalta registro. Ĝi estas agordita en B♭, pli malofte en C. Eĉ pli malaltaj estas kontrabas-saksofono kaj subkontrabas-saksofono.

Soloe oni uzas ĉi tiun instrumenton pli malofte. Ankaŭ en la tipa saksofonsekcio de ĵazbandego ĝi ne aperas; la plej alta saksofono jen estas baritonsaksofono. Bassaksofono transprenis en novorleana ĵazo ofte la basrolon (ekz. Adrian Rollini aŭ Coleman Hawkins en „Hop Off" 1927).

Elstaran pozicion havas la instrumento en saksofonorkestro, en kiu ĝi ankaŭ hodiaŭ estas plej ofte uzata (z. B. *Rascher Saxophonorchester*). Sed ankaŭ en ĵazo ĝi foje estas uzata (z. B. de Peter Brötzmann, ĉe *Deep Schrott*, kvarteto el kvar bassaksofonoj, aŭ sur la disko *Afric Pepperbird* de Jan Garbarek el 1970).

Tonamplekso: A♭1 – e1. Per la suprotonoj) oni tamen pvas ludi ankaŭ en klare pli altaj registroj.

* Kategorio Bassaksofono en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Muziko |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ĉi tiu artikolo estis redaktita tiel ke ĝi entenas tutan aŭ partan tradukon de « Basssaxophon » el la germanlingva Vikipedio. Rigardu la historion de la originala paĝo por vidi ties aŭtoroliston.  (Ĉi tiu noto koncernas la version 3586759 kaj sekvajn de ĉi tiu paĝo.) |
La urbo de Juticalpa
Kaverno de Talgua
*Sierra de Agalta*, montaro en Olancho
**Departemento Olancho** estas la plej granda el la 18 departementoj de Honduro, kaj Honduranoj ofte elmontras, ke la departemento estas pli granda ol la najboranta Respubliko de Salvadoro. En la 18-a kaj 19-a jarcentoj, Olancho rezistis la registaran aŭtoritaton de Tegucigalpa ĝis la punkto de enlanda milito. Eĉ ĝis hodiaŭ, la malnovaj sendependismaj sentoj restas inter Olanĉanoj (hispane *Olanchanos*), kvankam la departementa rolo kiel agrikultura produktejo faras ĝin havenda parto de la Hondura ekonomio. La ĵus inaŭgurita prezidento de Honduro, Manuel Zelaya, venis el la departemento, pli precize el la urbo de Catacamas.

La departementa ĉefurbo de Olancho estas Juticalpa.

Malebenegaj montaroj leviĝas en la okcidenta kaj norda teritorio de la departemento, notinde la *Sierra de Agalta*, la *Montaña de Tembladeros*, kaj la *Montaña de Botaderos*. Vastaj pinaj kaj foliarbaj arbaregoj kovras ĉi tiujn montojn. Meza Olancho havas ebenejojn, akvumitajn de la Rivero Guayape kaj ĝiaj enfluantoj. Ĉi tiuj ebenejoj, iufoje nomataj *pampas* pro sia simileco al la vastaj Argentinaj ebenejoj de la sama nomo, famas pro siaj grandaj bovaroj kaj ega agrikulturo. La plej gravaj urboj, Juticalpa and Catacamas, lokiĝas tie. La orientan parton de la departemento pluvarbaroj kovras, kvankam la influo de malriĉaj, senteraj kamparanoj kaj senĉesa ligno-produktado pligrandigas malarbarigadon en la regiono. Parto de la Naturmedia Parko Rio Platano -- kiu estas tropika pluvarbaro kun diversa bestaro deklarita "Mond-Hereda" situo de UNESCO -- troviĝas sur la limo de Olancho kaj la apudaj departementoj de Gracias a Dios kaj Colón.

La Rivero Guayape famas pro sia aluvia oro. Unue profitigite de la Hispanoj dum la kolonia erao, ĉi tiuj oraj aluviaĵoj ankoraŭ produktas. Lokajn homojn oni povas vidi serĉantajn oron per pladoj ĉe riverbordoj dum la seka sezono. 

La Kaverno de Talgua, ankaŭ konata kiel "la Kaverno de la Lumantaj Kranioj," troviĝas proksime al Catacamas. Ĝi estis tombejo uzita de la indiĝenaj popoloj, kaj iom post iom, la ostojn tie forlasitajn kovris la kalcito gutanta el la plafono, kio donas al la ostoj timigan, trembrilantan aspekton. Radiokarbona testado indikas, ke la entombigoj okazis ĉirkaŭ 900 a.K. multe antaŭ ol la leviĝo de la Majaoj kaj aliaj civilizacioj. La ostejon malkovris en 1994 Packorpusa Volontulo Timothy Berg, kune kun du lokuloj el Catacamas nomataj Desiderio Reyes kaj Jorge Yánez. Esplorado ankoraŭ daŭras en la regiono.

La departemento kovras areon de 24 351 km². En 2005 ĝi havis taksitan popolnombron de 458 365.

Municipoj
---------

1. Campamento
2. Catacamas
3. Concordia
4. Dulce Nombre de Culmí
5. El Rosario
6. Esquipulas del Norte
7. Gualaco
8. Guarizama
9. Guata
10. Guayape
11. Jano
12. Juticalpa
13. La Unión
14. Mangulile
15. Manto
16. Patuca
17. Salamá
18. San Esteban
19. San Francisco de Becerra
20. San Francisco de la Paz
21. Santa Maria del Real
22. Silca
23. Yocón

* Kategorio Departemento Olancho en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Attila Csáji** [ĉAji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Csáji Attila** estas hungara pentristo, grafikisto, lumartisto (artisto pri holografioj kaj laseroj), ordinara membro de Hungara Arta Akademio (2011), subprezidanto de Societo Szinyei Merse Pál.

Attila Csáji  naskiĝis la 21-an de marto 1939 en Szepsi (Hungario nuntempa Moldava nad Bodvou en Slovakio).

Biografio
---------

La familio Csáji estis deportita al Budapeŝto pro Dekretoj de Beneš. Attila Csáji akiris diplomon en Pedagogia Altlernejo de Eger en 1964. Jam tiutempe li estis grava figuro de la hungara avangardo, en la sekva jardeko jam ties gvidanto. Li ekspoziciis unue en 1966 en privata ĉambro. Ekde la 1970-aj jaroj li interesiĝis pri spektakloj helpe de laseroj. Li ricevis italan, polajn, ĉeĥoslovakian, hungaran, francan, usonan stipendiojn, kiuj helpis studadon de la lumtekniko. En la sekva jardeko li studis en Budapeŝto en 2 fizikaj institutoj la laserojn, poste en Masaĉuseca Instituto de Teknologio. Li kreis ankaŭ grafikaĵojn kaj monumentojn. Li ricevis 4 premiojn inter 2009-2018.

El solaj ekspozicioj
--------------------

* Budapeŝto (1966, 1970, 1976, 1983, 1995, 2007, 2010)
* Stuttgart (1975)
* Miskolc (1981
* pluraj usonaj urboj (1988)
* Arthalo Budapeŝto (1988)
* Szolnok (2009)

El grupaj ekspozicioj
---------------------

* Budapeŝto (1969, 1973, 1979, 1989, 1994, 2005, 2010)
* Novi Sad (1972)
* Veszprém (urbo) (1976)
* Parizo (1983)
* Madrido (1985)
* Graz (1997)

Elektitaj artaĵoj
-----------------

* *Metszet* (1965)
* *Rovásjelek XIII* (grafikaĵo)
* *Keresztforma* (monumento, ŝtalo, 1974)
* *Faszobor* (skulptaĵo, ligno, 1973)
* *Szobor* (statuo, aluminio, ŝtalo, ligno, (1972))

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* oficiala paĝo
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 607175
* GND: 122407512
* LCCN: n82019107
* VIAF: 72274663
* ISNI: 0000 0001 1474 7672
 |
**Clémence**, per plena nomo **Clémence Saint-Preux**, estas franca kantistino, kiu naskiĝis la 29-an de novembro 1988 en Neuilly-sur-Seine (departemento Hauts-de-Seine). Ŝi estas la filino de la komponisto Saint-Preux.

Biografio
---------

Kiel filino de komponista patro kaj verkista plus pentrista patrino, Clémence ekde sia plej juna aĝo kreskis en artista etoso. Tiel ne estis surprize ke ŝi frue interesiĝis pri muziko kaj kantado, lernis ludi pianon kaj gitaron kaj prenis kursojn pri danco kaj komedia teatrumado. En aĝo de 12 jaroj, ŝi renkontis la kantiston Johnny Hallyday. Ĉarmita de ŝia voĉo, li registris kun ŝi la kanzonon *On a tous besoin d’amour* ["Ĉiuj bezonas amon"], kiu estis granda sukceso en Francio kaj en novembro 2001 estis la kvara plej populara kanto tie. Tamen la sekvajn tri jarojn ŝi ne aperis publike: En 2004 ŝi en kanta duopo interpretis kun la junulo Jean-Baptiste Maunier, freŝe konatiĝinta pro la sukceso de la kineja filmo *Les Choristes*, la unuopaĵon *Concerto pour deux voix* ["Koncerto por du voĉoj"]. La muzikaĵo, kiu pro malĉeesto de ĉiaj vortoj iom similis al kanta ekzerco de la voĉaj eblecoj, estis adapto de *Concerto pour une voix*, komponita fare de la patro Saint-Preux en 1969. Ankaŭ tiu muzikaĵo sukcesis, kaj fine de la jaro 2005 Clémence eldonigis unuan soloan unuopaĵon, *Sans défense* ["Sendefende"], sekvata sekvajare de plia unuopaĵo *La vie comme elle vient* ["La vivo kiel ĝi venas"].

Unua albumo, titolita *Bewitching*, eldonita en 2009, enhavas 2 titolojn en la franca kaj 5 en la angla. Duobla albumo franca/angla sekvis samjare.

Diskaro
-------

### Unuopaĵoj

* 2001 : *On a tous besoin d'amour* (kun Johnny Hallyday)
* 2005 : *Concerto pour deux voix* (kun Jean-Baptiste Maunier)
* 2005 : *Sans défense*
* 2006 : *La vie comme elle vient*
* 2007 : *Où es-tu*

### Albumoj

* 2009 : *Bewitching*
* 2009 : *Mes jours*

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Clémence Saint-Preux en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* oficiala retejo de Clémence
* referenca retejo pri ŝi[*rompita ligilo*]
* referenca reta forumo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 308648
* MBA: 0c544feb-d636-4162-bc63-7210991850b8
 |
**Anna Henryka Pustowójtówna** (ruse: ́*Анна Троф́имовна Пустовойт́ова* ankaŭ *Анна Теофиловна Пустовойтова*, france: *Henriette Pustawoitoff*, *Henriette Lewenhard*; naskiĝis la 26-an de julio 1838 en Wierzchowiska, apud Bełżyce, mortis la 2-an de majo 1881 en Parizo) – januara ribelantino (uzis pseŭdonomon *Michał Smok*), sanitaristino dum la Francia-Prusia Milito kaj Pariza Komunumo.

Infaneco kaj juneco
-------------------

Ŝi estis filino de pola nobelino Marianna Kossakowska, blazono *Ślepowron* kaj rusa oficiro Trofim Pavloviĉ Pustovojtov, ruse *Троф́им П́авлович Пустовойт́ов* ankaŭ Feofil Pustovojtov, majoro – komandanto de infanteria regimento en Ĵitomir-regiono post 1831 – poste generalo, laŭdevene hungaro: Teofil Pustay (hungare: *Pusztay Theophilosz*). Devenante de la miksita familio: la patro – ruso, la patrino – polino, ŝi konsideris sin polino, en la rusa literaturo estas nomata rusino aŭ la rusa revoluciulino. Ŝi havis pli aĝajn gefratojn: fratinon Julia kaj fraton – kapitanon de la rusa armeo, en 1863 servanta en fortikaĵo Kievo, severa po subuloj, malamika al malliberuloj kaj superfervora en persekutoj de poloj. Ŝin edukis tamen ĉefe patriotisme orientita avino Brygida Kossakowska.

Unue ŝi lernis en Lublin, en Supera Lernejo de Ina Sekso de Fraŭlina Kongregacio de la Ordeno de Vizito de Maria, kaj poste kun fratino Julia edukiĝis en la fama Eduk-Instituto de Fraŭlinoj en Puławy. Post fino de la lernejo restis en Lublin, kie forte engaĝiĝis en religian-patriotan agadon, interalie per: demonstra kantado de religiaj naciaj kantoj, meto de floroj sub la monumento al Lublina Unio, organizado de ekleziaj procesioj okaze de la naciaj datrevenoj.

En 1861 estis kondamnita pro organizado kaj partopreno en tiaj manifestacioj al puno de mallibero, kiun estis devonta plenumi en ortodoksa monaĥejo profunde de Rusio. Per forkuro ŝi protektis sin de ĝia plenumo kaj aliĝis al organiziĝantaj polaj taĉmentoj en Moldavio.

Vidu ankaŭ
----------

* Danuta Siedzikówna

Memorigo
--------

Oni nomis per ŝia nomo stratojn en Lublin, Starachowice kaj Małogoszcz.

Bibliografio
------------

* Nikolaj Berg, *Zapiski o powstaniu polskiem 1863 i 1864 roku i poprzedzającej powstanie epoce demonstracyi od 1856 r.* (Notoj pri la pola ribelo 1863 kaj 1864 kaj pri ĝin antaŭanta epoko de manifestacioj) volumo 3, Spółka Wydawnicza Polska, Krakovo 1899
* Franciszek Rawita-Gawroński, *Henryka Pustowójtówna*, Gebethner i Ska w Krakowie, Lvovo 1911, p. 40. OCLC 41879333.

* Kategorio Anna Pustowójtówna en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 610228
* GND: 119534711
* VIAF: 22145376253683720199
* ISNI: 0000 0000 1233 7840
* NKC: mub2017975769 mub2017975764, mub2017975769
 |
**Anna Margareta Ritamäki** - naskiĝis la  7-an de julio 1968(nun 1968-07-07), do nun 55-jara - estas finna ĵurnalistino kaj esperantistino. Ŝi devenas de la finna insularo Alando kaj gepatralingve estas svedlingva. Interalie, en 1989 kaj 1990 ŝi estis prezidantino kaj plurajn pliajn jarojn estraranino de Finnlanda Esperantista Junulara Organizo, plurajn pliajn jarojn estraranino kaj parte ankaŭ prezidantino de la Esperanto-Asocio de Finnlando, estas aktivulino de la Skolta Esperanto-Ligo, malgranda sed foje en la neesperantista "skolta mondo" rimarkebla organizaĵo, ekde 2001 ĝis 2010 estis membro de la komitato de UEA, kaj aldone ekde la jaro 1999 estas membro de la elekta komisiono por la honora titolo "Esperantisto de la Jaro".

Aparte tamen menciindas ke de 1991 ĝis 1999 ŝi estis komisiito pri eksteraj rilatoj de TEJO: De 1991 ĝis 1994 ŝi reprezentis TEJO-n ĉe la Eŭropa Kunordiga Buroo de Internaciaj Junularaj Organizaĵoj kaj en 1995 okupiĝis pri la aliĝo de TEJO al la Junulara Forumo de Eŭropa Unio. Plurjare ekde 1995 ŝi kiel unua reprezentanto de TEJO estis membro de la Konsultiĝa Komitato de la junulara fako de Konsilio de Eŭropo, kiu interalie prizorgas du "Eŭropajn Junularajn Centrojn", en Strasburgo kaj Budapeŝto, kunvenejoj por pluraj TEJO-seminarioj, kaj ankaŭ zorgas pri la Eŭropa Junulara Fonduso, kiu jam ekde la 1970-aj jaroj finance subtenas TEJO-n per administra subvencio por seminarioj kaj eldonaĵoj.

Anna Ritamäki studis ĵurnalistikon kaj internacian juron en la svedlingva universitato *Åbo Akademi* en Turku (kiu svede nomiĝas *Åbo*), kaj poste iĝis ĵurnalistino de regiona sved- kaj finnlingva gazeto. Ŝi estas edziniĝinta al la svedlingvano *Olle Sjöstrand*.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 203884
* GND: 1191843025
* VIAF: 7206156497234817740002
 |
Antikva Katedralo de Cuenca, unu de la unuaj konstruaĵoj, nuna muzeo.
Ekzemplo de respublika arkitekturo en la Historia Centro de Cuenca.
Pajlĉapeloj manfaritaj en vendejo de la urbo.
Nova Katedralo de Cuenca.
**Cuenca**, oficiale **Santa Ana de los Ríos de Cuenca** (de la riveroj) kaj en Esperanto **Kvenko** aŭ **Kuenko**, estas urbo de la centra sudo de la Respubliko Ekvadoro kaj estas la ĉefurbo de la provinco Azuay kaj de la Regiono 6a. Estas situanta en la suda parto de la Ekvadoraj Andoj. Ties Historia Centro estis deklarita Monda heredaĵo de Unesko en la jaro 1999. Estas nomata la Ateno de Ekvadoro pro sia majesta arkitekturo, sia kultura diverseco, sia alportado al la ekvadoraj belartoj, sciencoj kaj beletroj kaj pro esti la naskoloko de multaj gravuloj de la ekvadora socio. La manfaritaj pajlĉapeloj estas specialaĵo por la tuta lando.

Toponimio
---------

La hispana fondo estis farita la 12-an de aprilo 1557 fare de Gil Ramírez Dávalos. La urbo portas la nomon de "Santa Ana de los Ríos de Cuenca" honore al la urbo Cuenca en Hispanio, naskoloko de la vixreĝo de Hispanio nome Andrés Hurtado de Mendoza, kiu estis fondinto de la urbo. La resto de la nomo devenas de la tradicio hispana dediĉi la novajn urbojn al sanktulo aŭ sanktulino de la katolika eklezio, tiukaze al Sankta Anna. La kuenkanoj estas miksrasuloj, posteuloj de Kanjarioj, de la Ĉaŭlabamboj aŭ Takalŝapaoj (Azuay).

Areo
----

Azogues estas dormurbo de Kvenko.

Universitatoj
-------------

* universitato de Kuenko
* Katolika universitato de Kuenko
* Salesiana plurteknika universitato de Ekvadoro kun centra kampuso en Kuenko
* universitato de la provinco Azuay

* Kuenko (Ekvadoro) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Kuenko (Ekvadoro) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 425063
* GND: 4197713-0
* LCCN: n50046723
* VIAF: 313409835
* BNF: 12010606c
 |
|  |
| --- |
| 
Barataj dumplingoj
 |
| * GujhiaGujhia
* KozhukattaKozhukatta
 |
| * ModacModac
* KachoriKachori
 |
| * MomoMomo
* PithaPitha
 |
|  |

**Dumplingo** en anglalingva kuirarta terminologio nomata *Dumpling*, estas kolektiva nomo por aziaj kaj orienteŭropaj etmanĝaĵaj pladoj kiel ekzemple la korea *mandus*, la japana ĝozo kaj la rusa pelmenoj aŭ la bohemaj knedlikoj.

Dumplingoj konsitas el pecoj de pasto kun plenigaĵo (plej ofte viando, fiŝo, fromaĝo, legomoj, fruktoj, fungoj estas uzataj kiel plenigaĵo), foje sen plenigaĵo. En diversaj landoj de la mondo, ili povas esti bakitaj, boligitaj, frititaj, stufitaj, vaporitaj aŭ frititaj.

Historio
--------

Laŭ la vidpunkto de multaj historiistoj, dumplingoj originas en komencaj jaroj de la epoko de la Tri Reglandoj. Poste ili disvastiĝis tra Ĉinio mem, de kie ili venis al Japanio, Koreio, la landoj de Sudorienta Azio, Mongolio, Centra Azio, Siberio, Uralo, kaj poste disvastiĝis tra la mondo.

Variaĵoj
--------

Laŭ la klasifiko adoptita en anglalingvaj landoj, *dumplings* inkluzivas la plej multajn varmajn plenigitajn pastajn pladojn, escepte de tortoj kaj krespoj. Laŭ ĉi tiu vidpunkto, ekzistas multaj variaĵoj de dumplingoj en la mondo, ĉiuj kun multeco de diversaj nomoj laŭ la lando aŭ lingvo (vidu ekzemple sub la samtema artikolo en la anglalingva vikipedio).

**En Afriko**: *banku, kenkei, quiet, soucluitis, melkkos.*

**En Azio**: *manti, chuchvara, zonzi, tanguyang, baozi*, ĝozo, *huntuno (wonton)*, *dim sums, ada, bhajiya, fara, gujhiya, kachori, karanji, kadabu, modak, noureo, pide, pitha*, samoso, *momo, pang siomai, dango, buuz, huushuur, bansh, yomari.*

**En Ameriko**: *bajan, pasteuse, empada, cosignas, bolinhas, empanadas, pantrukas, chapalele, milkao, chochosa, chuhuanje, vaemé, papas rellenas, buñuelo, pastelles, domplines.*

**En Mezoriento**: *asida, kibbeh, qatayef, shishbarak, gabout* (arabe قبوط)

**En Eŭropo**: ĉefe en formo de knedlikoj aŭ pelmenoj, sed ankaŭ aliaj variaĵoj pli kaj pli haveblas, distribuitaj tra la distribukanaloj de la manĝaĵindustrio.

Referencoj
----------

1. ↑  (en) Ko, Genevieve (1/2/2021). "Now's the Time for Homemade Dumplings". *The New York Times*. ISSN 0362-4331.

Vidu ankaŭ
----------

Pelmenoj

Knedlikoj

Ĝozoj
**Kató Szőke** [sOke], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szőke Kató** estis hungara naĝisto, olimpiano, olimpika ĉampiono, banka oficisto. Ŝia origina nomo estis (laŭ hungarlingve kutima nomordo) **Homonnai Katalin**, sed post divorco de la gepatroj ŝi uzis la patrinan nomon, kiu estis naĝisto, eĉ la ŝtato malpermesis la nomon Homonnai. Tial ŝi uzis la pli mallongan karesformon Szőke Kató. Ŝiaj geedziĝaj nomoj estis (laŭ hungarlingve kutima nomordo) **Markovits Kálmánné**, poste **Domján Árpádné**. Ŝia patro estis Márton Homonnai, ŝia unua edzo estis Kálmán Markovits.

Busto pri Kató Szőke
Kató Szőke naskiĝis la 17-an de aŭgusto 1935 en Budapeŝto, li mortis la 27-an de oktobro 2017 en Los-Anĝeleso.

Biografio
---------

Kató Szőke dum la hungara erao okupiĝis nur pri sporto (naĝo). Ŝi disidis depost la Hungara revolucio de 1956. Baldaŭ ŝi ofte revizitis Hungarion. En Usono ŝi laboris en banko. Ŝi edziĝis dufoje, ŝi naskis filon. Ŝi ricevis ŝtatan hungaran premion inter 1952.

### Sporta kariero

Kató Szőke inter 1947-1956 estis naĝisto en ĉefurbaj sportkluboj. Ŝi estis hungara ĉampiono naŭfoje inter 1948-1954, dum ŝi apartenis al la hungara nacia teamo inter 1950-1956. Ŝi estis olimpiano en Hungario en la Somera Olimpiko 1952 kaj Hungario en la Somera Olimpiko 1956 kun 2 oraj medaloj en la unua Olimpiko. Ŝi havis 4 mondajn rekordojn teame.

Memorigiloj
-----------

* busto en Budapeŝto

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

* Kategorio Kató Szőke en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 807190
 |



* Portalo pri Biografio
**Cyril John ADCOCK** (naskita la 15-an de junio 1904 en Patricroft, Lankaŝiro, Britio; mortinta la 4-an de junio 1987 en Novzelando) estis novzelanda esperantisto kaj profesoro pri psikologio.

Vivo
----

Cyril John Adcock naskiĝis en Anglio, proksime de Manĉestro. Li estis filo de Sam kaj Eva Edcock. En 1914 la familio elmigris al Novzelando.

En 1928 li revivigis Nov-Zelandan Esperanto-Asocion, kiu estis ĉesinta funkcii dum la unua mondmilito, kaj fariĝis la prezidanto de la asocio.

Li geedziĝis unue kun Irene Robinson Adcock, poste kun Ngaire Valmai Sadler. La verkistinoj Fleur Adcock (naskita en 1934) kaj Marilyn Duckworth (naskita en 1935) estas liaj filinoj.

Liajn skribajn postlasaĵojn konservas la biblioteko de la Universitato de Wellington.

Studoj kaj profesioj
--------------------

Adcock studis, dum sia profesia laboro kiel instruisto, eduksciencon, filozofion, ekonomikon, historion kaj politiksciencon, kaj akiris la bakalaŭrecon kaj la magistran gradon. En 1939 li rezignis pri sia instrua profesio kaj ekstudis en Londono (Britio) psikologion, pri kio li doktoriĝis en 1947. Poste li revenis al Novzelando kaj ekinstruis en la Universitato de Wellington. En 1970 li emeritiĝis. En la 1980-aj jaroj li fariĝis membro de Akademio Internacia de la Sciencoj.

Honorigoj
---------

Kelkajn tagojn antaŭ sia morto Adcock eksciis pri sia honorigo per la Ordeno de la Brita Imperio, kies oficiro li fariĝis.

De 1990, la Psikologia Societo de Novzelando *(New Zealand Psychological Society)* regule atribuas premion *C J Adcock Award* al esploristo pri psikologio. Ĝin ricevis interalie Rob Hughes (en 2000), Brian Haig (en 2006) kaj Neville Blampied (en 2008).

Verkoj en Esperanto
-------------------

* *Percepta defendo kaj subcepteco.* En: *Sciencaj Studoj,* Kopenhago 1958.
* *Kiel mezuri la menson?* En: *Scienca Revuo* 11 (1959), kajero 3, paĝoj 98–102.
* *Fundamentoj de psikologio.* Liège 1976.

Fontoj
------

* *Internacia Sciencista Dokumentaro. Registro de la internacilingvaj sciencistoj konataj al Akademio Internacia de la Sciencoj San Marino.* Dua eldono. Stato: 1992-06-01.
* *Fleur Adcock,* en: *Modern British Women Writers. An A–Z Guide,* Westport 2002, paĝoj 1–8.

1. ↑   Adcock, Cyril John (1904-1987). *National Register of Archives and Manuscripts*. Alirita 2014-03-15.
2. ↑   C J Adcock Award (PDF). Arkivita el la originalo je 2013-02-08. Alirita 2014-03-15.
3. ↑   People. *Alert Newsletter: Issue 151*. Arkivita el la originalo je 2014-03-16. Alirita 2014-03-15.
4. ↑   Work of UC psychologist recognised by award. Arkivita el la originalo je 2014-03-16. Alirita 2014-03-15.
5. ↑   Professor Neville Blampied. Arkivita el la originalo je 2014-03-16. Alirita 2014-03-15.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Libroj kaj aliaj dokumentoj[*rompita ligilo*] de kaj pri Cyril John Adcock en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo Arkivigite je 2007-12-21 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 473874
* GND: 17195713X
* LCCN: n50037552
* VIAF: 65250154
* ISNI: 0000 0001 0981 0542
* SUDOC: 085529842
* NKC: xx0064701
 |
**Sebastià CRESPÍ VALLS** (Palma de Mallorca, 30-an de junio 1899 - 11-an de oktobro 1936) estis laboristo, politika aktivulo kaj esperantisto.

Filo de socialisma gvidanto, li studis dizajnon kaj kunfondis la Asocion de Dizajnistoj de Majorko kaj fariĝis ties estrarano. Kultura aganto, li skribis multajn artikolojn en la gazetaro, estis korespondanto de la ĵurnaloj *Heraldo* kaj *El Sol* de Madrido. Li verkis ankaŭ teatraĵon kaj novelon.

En 1927 li partoprenis katalunan kongreson en Sóller kaj en 1927 kaj 1928 li estis prezidanto de la Esperantista Klubo Palma. Li poste kunfondas, en la kadro de la asocio Foment del Civisme, la Grupon Lumo, kiun li gvidas. En tiu ĉi asocio li ekativis politike kaj en 1931 fariĝas ties prezidanto. En tiu rolo li subskribis la projekton de Statuto de aŭtonomeco de Balearoj. En 1934 li kunfondis la Palman filion de la partio Esquerra Republica Balear kaj aktive partoprenis en la triumfo de la Popola Fronto en la elektoj de 1936. Lia sindikatisma kaj politika agado ne malproksimigis lin de la Esperanto-movado, sed male li kontribuis al ties subvenciado per la organizoj, en kiuj li aktivis.

Du monatojn post la armea ribelo, la 10-an de oktobro 1936 je la 7-a vespere li estis arestita kune kun sia bofrato kaj je la 6-a matene de la sekva oni trovis ilin, pafmortigitaj, apud la tombejo de Palma. Laŭ la morto-atesto, lian morton kaŭzis cerba hemoragio.

Vidu ankaŭ
----------

* Antoni Coll i Sastre
* Joan Mates i Soler
* Josep Salom i Nadal
* Gabriel Meneu i Piña
* Antoni Nadal
* Joan Mascaró i Fornés

Fonto
-----

* Margais, Xavier. *El moviment esperantista a Mallorca (1898-1938)*. Edicions Documenta Balear, 2002. ISBN 84-95694-29-8. [p. 254-256]
* Margais, Xavier. "El moviment esperantista a Mallorca: una víctima més de la repressió franquista". *Kataluna Esperantisto* n-ro 338, 2006, p. 11-14.  Arkivigite je 2010-02-17 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 211357
 |
La brita insularo ĉirkaŭ la jaro 500
**Dumnonia** estis antikva kelta regno en sudokcidenta Britio.

Etimologio
----------

La regno nomiĝis tiel pro la loĝantoj, la Dumnonioj, kiuj, kiam la romianoj okupis Anglion, loĝis en Kornvalo, Devon kaj Somerset.

Historio
--------

Kontraste al aliaj regionoj de Anglio, la romianoj ne konstruis vilaojn en Dumnonia: anstataŭe estis ĉirkaŭbaritaj bienoj. Post la foriro de la romianoj, estiĝis nebaritaj bienoj, kaj oni renovigis antaŭajn terfortikaĵojn kaj konstruis novajn fortikaĵojn kiel Tintagel. La regiono restis kristana.

Ekde la 7-a jarcento estis konflikto inter Dumnonia kaj la anglosaksoj, kiuj iom post iom konkeris Somerset kaj Devon.

Legendo
-------

Laŭlegende reĝo Arturo estis ano de la reĝa familio de Dumnonia.

Kornvala lingvo
---------------

De la kelta dialekto de Dumnonia devenas la kornvala lingvo.

Vidu ankaŭ
----------

* Domnonia, kelta regno en Bretonujo

* Kategorio Dumnonia en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Genouillac** estas franca komunumo lokita en la departemento Creuse kaj en la regiono Limoĝio. Ĝi havis 800 loĝantojn laŭ censo plenumita en 2006.

Ĝi situas ĉe la maldekstra bordo de la rivero Petite Creuse.

Blazono de Genouillac.

Geografio
---------

Genouillac etendiĝas sur 35,76 km², kaj havis 800 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas nur 21 homoj po kvadrata kilometro. La vilaĝo situas en Creuse, kiu estas kampara, maldense loĝata franca departemento en la nordokcidenta parto de la Centra Masivo.

La regiono ĉefe konsistas el malaltaj montoj kaj altebenaĵoj : la plej alta punkto de Genouillac situas je alteco de 406 metroj.

Historio
--------

Antaŭ la franca revolucio de 1789 kaj la kreado de la departemento Creuse en 1790, Genouillac apartenis al la franca graflando Marche. Ekde la fino de la 15-a jarcento ĝis proksimume la jaro 1900, tiu regiono estis fama fonto da migrantaj masonistoj, kiuj ĉiujare dum la plej varma periodo laboris en grandaj urbocentroj, precipe en Parizo.

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la vilaĝo S-ro Jean-Claude Arousseau, kiu do fariĝis la loka urbestro.

Administrado
------------

Genouillac apartenas al la kantono de Châtelus-Malvaleix, kies ĉefurbo estas Châtelus-Malvaleix. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Guéret, unu el la du arondismentoj de la departemento Creuse.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Creuse
* Kantono de Châtelus-Malvaleix
En matematiko, vorto ***genro*** havas kelkajn malsaman, sed proksime rilatantajn, signifojn:

Topologio
---------

### Orientebla surfaco

La **genro** de koneksa, orientebla surfaco estas entjero prezentanta la maksimuman nombron de defalaĵon laŭ fermitaj simplaj kurboj sen nekoneksigo de la rezulta sternaĵo. Ĝi estas egala al la nombro de ansoj sur ĝi. Alternative, ĝi povas esti difinita por fermita surfaco en terminoj de la eŭlera karakterizo χ, tra la interrilato *χ = 2 − 2g*, kie *g* estas la genro.

Ekzemple:

* Sfero kaj disko havas genron 0.
* Toro havas genron 1, same kiel la surfaco de taso kun anso.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|   Genro 0 |   Genro 1 |   Genro 2 |   Genro 3 |

### Ne-orientebla surfaco

La (ne-orientebla) **genro** de koneksa, ne-orientebla fermita surfaco estas pozitiva entjero prezentanta la nombron de kruco-ĉapoj alfiksita al sfero. Alternative, ĝi povas esti difinita por fermita surfaco en terminoj de la eŭlera karakterizo χ, tra la interrilato *χ = 2 − k*, kie **k** estas la ne-orientebla genro.

Ekzemple:

* Reela projekcia ebeno havas ne-orienteblan genron 1.
* Botelo de Klein havas ne-orienteblan genron 2.

### Nodo

La **genro** de nodo *K* estas difinita kiel la minimuma genro de ĉiuj Seifert-aj surfacoj por *K*.

### 3-dimensia korpo

La **genro** de 3-dimensia korpo estas entjero prezentanta la maksimuman kvanton de tranĉoj laŭ enigita disko sen malkonektigo. Ĝi estas egala al la kvanto de ansoj sur ĝi.

Ekzemple:

* Pilko havas genron 0.
* Solida toro {\displaystyle D^{2}\times S^{1}} havas genron 1.

Grafeteorio
-----------

La **genro** de grafeo estas la minimuma entjero *n* tia ke la grafeo povas esti desegnita sen krucigo sin sur sfero kun *n* ansoj (kio estas orientita surfaco de genro *n*). 

La **ne-orientebla genro** de grafeo estas la minimuma entjero *n* tia ke la grafeo povas esti desegnita sen krucigo sin sur sfero kun *n* kruci-ĉapoj (kio estas ne-orientebla surfaco de (ne-orientebla) genro *n*).

Algebra geometrio
-----------------

Estas difino de **genro** de ĉiu algebra kurbo *C*.
Kiam la kampo de difino por *C* estas la kompleksaj nombroj, kaj *C* havas ne singularaj punktoj, tiam tiu difino koincidas kun la topologia difino aplikita al la rimana surfaco de *C* (ĝia sternaĵo de kompleksaj punktoj). La difino de elipsa kurbo de algebra geometrio estas *ne-singulara kurbo de genro 1*.

Vidu ankaŭ
----------

* Grafeo de Cayley
* Grupo
* Surfaco
* Geometria genro
* Aritmetika genro
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Lalden (stacidomo). |



**Lalden** estas komunumo en la distrikto Vispo en Kantono Valezo, Svislando. Ĝi havis 654 loĝantojn je la 31-a de decembro 2012.

Geografio
---------

La komunumo Lalden situas en Supra Valezo ĉe la norda bordo de la rivero Rodano ĉe la suda rampo al la malnova Lötschberg-Tunelo. La komunumo konsistas el la vilaĝo Lalden kaj la industria setejo Finnubach kaj la setlejo Lalden Station ĉe la stacidomo de la malnova Lötschbergfervojlinio.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 1,28 km², de kiuj 5,5% estas kovritaj de arbaro, 45,3% servas por agrikulturo kaj 27,3% por setlado.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Lalden limas en nordo al Eggerberg, en nordoriento al Naters, en oriento al Brig-Glis, en sudo al Vispo, kaj en okcidento al Baltschieder.

Trafiko
-------

Lalden situas flanke de la gravaj aŭtomobilaj trafikvojoj tamen facile atingeblas pere de vojo, kiu kondukas al la kantona ĉefvojo n-ro 9 en Vispo. La komunumo disponas pri stacidomo ĉe la malnova Lötschbergfervojo de Brigo al Spiez.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Lalden datiĝas el la jaro 1218 kiel *Laudona*. Ek de la mezepoko apud Lalden ekzistas ponto trans Rodano, kiu konektas la lokon kun Vispo. Ĝis la Helveta Revolucio de 1798 Lalden apartenis al la kvartalo Vispo de la Valeza Dekono Vispo. La komunumaj statutoj, kiuj datiĝas el la jaro 1540 estis renovigitaj en la jaro 1734. En la jaro 1662 estis konstruita komunuma domo, kiu estis novkonstruita en la jaro 1744. En la 1960-aj jaroj la iama kamparana vilaĝo estis pro la konstruo de fabrikoj de Lonza transformita al industria komunumo. Hondiaŭ 80% de la loĝantaro laboras en industrio.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: Reta mapo 1:20000 de Swisstopo[*rompita ligilo*]
2. ↑  Fonto: Komunumdatumoj de la retejo de la Svisa Federacia Oficejo pri Statistiko, retejo konsultita la 5-an de novembro 2011
3. ↑  Fonto: *Philipp Kalbermatter*: *Lalden* en *Historia Leksikono de Svislando* (2007-05-03)

Vidu ankaŭ
----------

* Lalden (stacidomo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Lalden en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Lalden

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Lalden** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la Distrikto Vispo |
| --- |
| Baltschieder  •  Eisten  •  Embd  •  Grächen  •  Lalden  •  Randa  •  Saas-Almagell  •  Saas-Balen  •  Saas-Fee  •  Saas-Grund  •  Sankt Niklaus  •  Stalden  •  Staldenried  •  Täsch  •  Törbel  •  Vispo  •  Visperterminen  •  Zeneggen  •  Zermatt |  |

 |


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 448408
* GND: 4742271-3
* LCCN: n80092931
* VIAF: 144245751
 |
**Kie estas la flava strio?** aŭ **Kolombio, la Nacia Projekto kaj la flava strio** (hispana nomo: *¿Dónde está la franja amarilla?* aŭ *Colombia, el Proyecto Nacional y la Franja Amarilla*) estas libro verkita en marto de 1996. Ospina volas respondi demandon ofte aŭskultitan. La demando, kiun faris usona amikino, estis:

|  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** hispane: *No entiendo, con el país que ustedes tienen, con el talento de sus gentes, por qué se ve Colombia tan acorralada por la crisis social; por qué vive una situación de violencia creciente tan dramática, por qué hay allí tanta injusticia, tanta inequidad, tanta impunidad. ¿Cuál es la causa de todo eso?* **"** |

 |

|  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** esperante: *Mi ne scias, kun la lando kian havas vi, kun la talento de viaj personoj, kial Kolombio estas enfermita de la socia krizo; kial ĝi vivas kreske draman malpacon, kial Kolombio havas tiom da maljusto, neegaleco, senpuneco. Kiu estas la kaŭzo?* **"** |

 |

Flago de Kolombio
La aŭtoro indikas multajn diversajn kialojn kiuj fontas el la kolombia historio.

La titolo rilatas al la koloroj de la kolombia flago, kiuj estas flava, blua kaj ruĝa. Tradicie la flava koloro simbolas la riĉon de la kolombia tero, la blua la maron kaj la ruĝa la sangon verŝitan en konkero de libero. Laŭ alia interpreto la blua koloro simbolas la konserveman kaj la ruĝa la liberalan flankon de la politika gamo.
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

***Better Never to Have Been: The Harm of Coming Into Existence*** [Estus preferinde neniam naskiĝi: La eraro veni en la mondon] estas libro de David Benatar en kiu tiu ĉi, surbaze de la principoj de la morala utilisma filozofio, defendas la tezon, ke intence krei novan homan vivon estas malmorale tial, ke ĉiu homa estulo status pli bone se li ne estus naskiĝinta.

Benatar baziĝas sur la premiso ke tiu kiu ne naskiĝas, nek suferas iun ajn malutilon, nek perdas iun ajn ĝuon (pro la simpla fakto, ke li ne ekzistas), dum tiu kiu naskiĝas estas elmetita al ĉiu speco de suferoj, afliktoj kaj indignindaĵoj. Sekve ne estus legitime pravigi la decidon krei novan individuon instance de la interesoj de tiu potenciala ulo. Benatar deduktas el tio, ke la decido naski filojn devas esti nepre neracia, krom se ĝi respondas al la interesoj de aliaj homoj (ekzemple la gepatroj), kio egalas al malmoraleco de la persono pro koncepti por naski kiel rimedo por la fremdaj celoj kaj ne kiel fino en si mem.

Referencoj
----------

1. ↑  Steyn, Mark, "Children? Not if you love the planet",  *Orange County Register*, 2007-12-14. Kontrolita 2008-04-29.
2. ↑  Jenkins, Alejandro. La inconveniencia de nacer Arkivigite je 2011-12-04 per la retarkivo Wayback Machine (hispane). *La Nación*, 2011-10-27.

Eksteraj ligiloj
----------------

* angle Elizabeth Harman, Critical Study of David Benatar. Better Never to Have Been: The Harm of Coming into Existence, *Nous*, Vol. XLIII, n-ro 4, 2009, pp. 776-785.
**Kidou Senshi Gundam: Suisei no Majo** (japane 機動戦士ガンダム 水星の魔女 [kido senŝi gandam suisei no maĝo]) estas animea serio primetita en la universo de Gundam. Ĝi estis farita de Sunrise kaj dissendita de oktobro al decembro 2022.

Sekvaĵo tuj estis anoncita por aprilo 2023.

Resumo
------

A.S. (Ad Stella) 122

Estas epoko kiam amaso da kompanioj eniris kosmon kaj starigis grandegan ekonomian sistemon. Sola fraŭlino el la izolita planedo Merkuro translokiĝas al Lernejon de Teknologio "Asticassia" [asutikaŝja], direktita de la firmao Beneritt kiu superregas la meĥaon industrion.

Roluloj
-------

**Suletta Mercury** (スレッタ・マーキュリー, [suretta markjuri]) **Sejuo:** Ichinose Kana

Originale nomita Ericht Samaya (エリクト・サマヤ, [erikuto samaja]), ŝi estas dua-jara studento en la pilota departemento kiu translokiĝis al la lernejo el Merkuro. Suletta estas timema fraŭlino kiu havas problemon komuniki kun ĉiuj krom ŝia patrino. Ŝi estas la piloto de la Gundam Aerial.

**Miorine Rembran** (ミオリネ・レンブラン) **Sejuo:** Lynn

Ĉarma kaj inteligenta dua-jara studento en la departemento de strategia administrado. Miorine estas la nura filino de Delling Rembran, la prezidanto de la firmao Beneritt kaj estro de la lernejo. Ŝia patrino estis botanikisto kaj Miorine tenas malgrandan forcejon por ŝia memoro. Ŝi havas fortan ribeleman senton kontraŭ ŝia patro, kiu apenaŭ agnoskas ŝin.

**Nika Nanaura** (ニカ・ナナウラ) **Sejuo:** Miyamoto Yume

**Guel Jeturk** (グエル・ジェターク, [gŭel ĝetark]) **Sejuo:** Azakami Youhei

**Elan Ceres** (エラン・ケレス, [eran keres]) **Sejuo:** Hanae Natsuki
**Shaddiq Zenelli** (シャディク・ゼネリ, [shaddik zeneri]) **Sejuo:** Furukawa Makoto

**Chuatury Panlunch** (チュアチュリー・パンランチ, [ĉuaĉuri panranĉi]) **Sejuo:** Tomita Miyu

Referencoj
----------

1. ↑  Oficiala retejo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo
* Kidou Senshi Gundam: Suisei no Majo ĉe Twitter


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 797615
 |
*Pri la legomo, vidu en Beto.*

**Beto** (majuskle **Β**, minuskle **β**, ena **ϐ**) estas la 2-a litero de la greka alfabeto. En la sistemo de grekaj numeraloj ĝi valoras je 2. Ĝi devenas de la fenica Bét, signifante domo. Nuntempe la grekoj prononcas ĝin, kiel **v**. Literoj devenantaj de beto estas la latina B aŭ b kaj la cirilaj Б aŭ б kaj В aŭ в (respektive majuskle kaj minuskle). En la cirila skribmaniero oni prononcas literon *Б* kiel **b** kaj literon *В* kiel **v**.

En bonkvalita printo, iam uzata estas varianto **ϐ** de la litero kiu ne havas subliniaĵon escepte de je la komenco de vorto: "βίβλος" estas skribata kiel "βίϐλος". Minuskla **β** estas tamen tre komuna en manskribado.

En antikva greka lingvo, beto prezentis sonon /b/ kaj la nomo de la litero, *Βήτα*, estis prononcita simile al [ˈbɛːta].

En novgreka lingvo, ĝi prezentas voĉan labiodentalan frikativon /v/ kaj la novgreka lingva nomo de la litero, *Βήτα*, estas prononcata kiel [ˈviˑta].

Kaj en la Internacia Fonetika Alfabeto, la litero /β/ signas neniun el tiuj du sonoj, sed tre similan sonon, nome la voĉan bilabialan frikativon aŭ frotsonon Pri tiu ĉi sono aŭskulti.

Uzoj kiel simbolo aŭ nomo
-------------------------

Beto estas ofte uzata por ĝeneralaj variabloj en matematiko kaj fiziko.

La specifaj signifoj de beto estas:

* En geometrio estas beto-angulo.
* En geologio estas beto-kvarco.
* En fiziko estas beto-diseriĝo, beto-partiklo, beto-radio, beta radiado.
* En la internacia fonetika alfabeto, kiel jam menciita, greka minuskla beto estas simbolo de voĉa bilabiala frikativo.
* Beta-karbono estas karbono en la dua loko en kemia kombinaĵo en organika kemio, numerante de la funkcia grupo

|  |
| --- |
|   Alfa- kaj beta-situoj de karbona atomo en ekzempla kombinaĵo |

Vidu ankaŭ
----------

* Greka alfabeto

* Beto (litero) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Beto (litero) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Unua ŝoforita hidrogena balono en la mondo de 1783.
***Les Frères Robert***, la fratoj Robert, estis du francaj fratoj. **Anne-Jean Robert** (1758–1820) kaj **Nicolas-Louis Robert** (1760–1820) estis francaj inĝenieroj kiuj konstruis la unuan hidrogenan balonon en la mondo por profesoro Jacques Charles, kiu flugis el centra Parizo la 27an de Aŭgusto 1783. Poste ili konstruis la unuan ŝoforitan hidrogenan balonon en la mondo, kaj la 1an de Decembro 1783 Nicolas-Louis akompanis Jacques Charles dum 2-hora, 5-minuta flugo. Ties barometro kaj termometro faris ĝin la unua balonflugo kiu havigis meteorologiajn mezurojn de la atmosfero super la surfaco de la Tero.

La fratoj poste eksperimentis per plilongigita elipsa formo por la hidrogena koverto en balono kiun ili klopodis movi kaj ŝofori per remiloj kaj ombreloj. En Septembro 1784 la fratoj flugis 186 km el Parizo al Beuvry, la unua flugo en la mondo de pli ol 100 km.

Notoj
-----

1. ↑   Chisholm 1911.
2. 1 2 3 4  CIA BALLOON AND AIRSHIP HALL OF FAME 2000 INDUCTEES Federation Aeronautique Internationale, Ballooning Commission, Hall of Fame, Robert Brothers.
3. 1 2  Fiddlers Green, History of Ballooning, Jacques Charles
4. ↑  Today in Science, The Montgolfier and Charles Balloons, from 1911 Encyclopædia Britannica
5. ↑  Cira, Colo State.edu, Hilger, Metrology, Profile of Nicolas Robert
6. ↑  Federal Aviation Administration - F.A.Aviation News, Oktobro 2001, Balloon Competitions and Events Around the Globe, p. 15

Fontoj
------

* Chisholm, Hugh, eld. (1911). "Aeronautics". Encyclopædia Britannica (11a eld.). Cambridge University Press.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 752794
 |
**Chiconamel** estas komunumo en la meksika subŝtato Veracruz. La ĉefurbo de la komunumo estas Chiconamel. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 30 056.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 6811 loĝantojn. El tiuj estis 3388 viroj kaj 3423 virinoj. La komunumo havas surfacon de 133.3 kvadratkilometroj. La komunumo situas je 21 gradoj kaj 14 minutoj norda latitudo kaj 98 gradoj kaj 27 minutoj okcidenta longitudo. La meza alteco estas 140 metroj super la marnivelo.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 1995 en la komunumo vivis 6531 personoj. En la jaro 2000 temis pri 6646, do temis pri kresko / malkresko je 0.35 %. En la jaro 2000 (INEGI) en la komunumo vivis 5838 personoj, kiuj aĝis pli ol 5 jaroj. El tiuj 4015 personoj parolis indiĝenan lingvon. Tio egalas al 68.77 % de la loĝantoj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Chiconamel en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

 Arkivigite je 2011-06-17 per la retarkivo Wayback Machine
**Ottó Korvin,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Korvin Ottó** estis hungara politikisto. Lia origina nomo estis *Klein Ottó*. Lia frato estis József Kelen.

Ottó Korvin  naskiĝis la 24-an de marto 1894 en Hungara reĝlando en Nagybocskó (nuntempa Velikij Biĉkiv en Ukrainio). Li mortis la 29-an de decembro 1919 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Ottó Korvin devenis el juda familio. Li translokiĝis al Budapeŝto en 1906, kie li aliĝis al Rondo Galilei. En 1912 lia patro revokis lin kaj ili laboris kune ĝis 1917. Li revenis al Budapeŝto en 1917, kie li estis oficisto, krome li aliĝis al la revoluciuloj, eĉ li partoprenis en tumulto. En la frua 1918 li jam estis gvidanto de la revolucia movado, post monatoj li estis unu el la fondintoj de komunista partio. En la frua 1919 li estis arestita, sed dum Hungara Sovetrespubliko li ricevis signifan postenon. Post falo de la Soveto li ne rifuĝis, sed li vivis kaŝe. Spite tion li arestiĝis, la juĝistoj kondamnis lin je morto.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Börtönnapló* 1919.12.12.-1919.12.18. (1990)
* *"... a gondolat él..."* (1976)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto

* Kategorio Ottó Korvin en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 510439
* GND: 1188050346
* LCCN: n78007839
* VIAF: 8638484
* ISNI: 0000 0000 7901 5344
* BNF: 16666231j
 |
**Grafo Ferenc Barkóczy** [barkOci], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Barkóczy Ferenc** estis hungara pastro, primaso, ĉefepiskopo, episkopo. Lia nobela antaŭnomo estis *szala]*.

Ferenc Barkóczy  naskiĝis la 15-an de oktobro 1710 en Csicsvaalja (nuntempa vilaĝparto de Sedliská en Slovakio). Li mortis la 18-an de junio 1765 en Pozsony (nuntempa Bratislavo en Slovakio).

Biografio
---------

Ferenc Barkóczy doktoriĝis el teologio en Romo, poste li iĝis pastro eb Eger, samtempe kanoniko. Li atingis la ekleziajn rangojn:

* preposto en 1740
* titulara episkopo
* episkopo de Eger en 1745
* ĉefepiskopo kaj primaso en Esztergom

Li havis ankaŭ neekleziajn postenojn, li estis nomumita "sekreta konsilanto" 1741, post 2 jaroj ĉefjuĝisto, en 1745 departementestro. Li fondis ĉefepiskopan presejon en 1754, ji zorgis pri la hospitalo. En 1761 li volis krei universitaton el la pastra lernejo. En la sekva jaro li transmetis la presejon al Eszetrgom.

Li estis fidelulo de la Habsburgoj, krome li ŝatis la barokon.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Epistola encyclica ad clerum populumque Agriensem* (1745; ankaŭ hungare)
* *Edictum episcopale Agriense de ritu celebrandorum festorum* (1754)
* *Sermones, quos nomine adstantium exc. procerum i. statuum et oo. regni Hungariae dixit* (1764)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla pli malsupre en la 2-a punkto)
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

* Kategorio Ferenc Barkóczy en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 477779
* GND: 119532247
* LCCN: nb2014000258
* VIAF: 52501432
* ISNI: 0000 0000 7862 9395
* NKC: jx20141126001
 |