recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Boja arborano, *Hyla gratiosa*.
*Hyla arborea*.
Metamorfuloj estas ofte similaj laŭ aspekto. *H. gratiosa* (maldekstre), *H. cinerea* (centre), *H. chrysoscelis* (dekstre).
La genro ***Hyla*** estas membro de la familio de arboranoj nome Hiledoj. Ili havas tre grandan distribuadon; specioj povas troviĝi en Eŭropo, Azio, Afriko, kaj tra Ameriko. Estis pli ol 300 priskribitaj specioj ene de tiu genro, sed post granda revizio de la familio de Hiledoj plej el kiuj estis movigitaj al novaj genroj tiele ke la genro nune enhavas nur 33 speciojn.

La genro estis establita de Josephus Nicolaus Laurenti en 1768. Ĝi estis nomita laŭ Hilaso en Greka mitologio, la kompano de Heraklo. La nomo estas malkutima en tio – kvankam Laurenti konis ke Hilaso estis masklo – la nomo estas senambigue traktata en la feminina gramatika genro pro nekonataj tialoj. La etimologio de la nomo estas ankaŭ ofte malĝuste donata kiel derivata el la greka vorto ὕλη (*hūlē*, "arbaro").

Specioj
-------

* Eŭropa arborano (*Hyla arborea* iama *Rana arborea*)
* Boja arborano, *Hyla gratiosa*

Referencoj
----------

1. ↑  Faivovich, J.; Haddad, C.F.B.; Garcia, P.C.A.; Frost, D.R.; Campbell, J.A.; Wheeler, W.C. 2005: Systematic Review of the Frog Family Hylidae, with Special Reference to Hylinae: Phylogenetic Analysis and Taxonomic Revision. *Bulletin of the American Museum of Natural History*, Num. **294**, pp.1-240. ()
2. ↑  Charles W. Myers & Richard B. Stothers (2006). "The myth of Hylas revisited: the frog name *Hyla* and other commentary on *Specimen medicum* (1768) of J. N. Laurenti, the "father of herpetology"", *Archives of Natural History* **33**, p. 241–266. doi:10.3366/anh.2006.33.2.241.
3. ↑  "hyla". Oxford English Dictionary (3a eld.). Oxford University Press. Septembro 2005. Donas la etimologion 'arbaro'.

* Kategorio Hyla en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Hyla en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion***Streptococcus salivarius*** |
| --- |
|  |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Bakterioj *Bacteria* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | *Firmicutes* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | *Bacilli* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | *Lactobacillales* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | *Streptococcaceae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Streptococcus* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***S. salivarius*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Streptococcus salivarius**** |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri *Streptococcus salivarius*  |

 |
| v • d • r |

***Streptococcus salivarius*** [streptokokkus salivarius] estas rondaj, fakultative anaerobaj, Gram-pozitivaj bakterioj, kiu kreskas en mallongaj ĉenoj. 

*Streptococcus salivarius* okupas jam kelkajn horojn post la naskiĝo la homan buŝkavon kaj la superan spirvojon, kio kondukas al imuniĝo kontraŭ tiu specio. La bakterioj apartenas al la plej gravaj ekscitantoj de la karieso.
Ili povas kaŭzi sangoveneniĝon (*sepso*), se ili eniras la homan sangocirkuladon.

Streptococcus salivarius subsp. thermophilus
--------------------------------------------

La subspecio *Streptococcus salivarius subsp. thermophilus* - nomata ankaŭ ***Streptococcus thermophilus*** - estas uzata en produktado de jogurto kaj kelkaj fromaĝaj specoj. Ĝi fermentas kun *Lactobacillus bulgaricus* la lakton kaj transformas la laktozon al laktato.

Tiu subspecio kreskas en temperaturo de 20 – 52 °C, plej bona estas por ĝi 45 °C, sed travivas 15 minutojn eĉ ĉe 75 °C. Ĝi acidigas la lakton ĝis pH-valoro 4,5 – 4,0.

*Streptococcus thermophilus* estas tre sentema je antibiotiko, precipe je penicilino, kaj toleras la kuirsalan entenon de 2 %.

Ligiloj
-------

* Arkivigite je 2005-09-06 per la retarkivo Wayback Machine
*
**Borĉa**, serbe **Борча,** slave **Borča,** hungare **Borcsa** [borĉa] estas periferia loĝloko (urba komunumo) de Beogrado en Serbio en municipo Palilula.

Borĉa troviĝas en la nigra parto de Serbio
Loko de Borĉa en municipo Palilula
Panoramo de Borĉa

Bazaj informoj
--------------

* Areo:  km²
* Alto super marnivelo: 78 m
* Koordinatoj: 44°52′08″N 20°27′19″E
* Loĝantaro: 35150
* Poŝtkodo: 11211
* Telefonprefikso: +381-011
* Aŭtokodo: BG

Situo
-----

Borĉa situas laŭ maldekstra bordo de Danubo ĉe kunfluejo de Danubo kaj Savo, tial ĝi geografie apartenas al Banato, sed administre apartenas al Palilula kaj Beogrado. La serba ĉefurbo troviĝas je 8 km-oj.

Historio
--------

La loko estis loĝata jam dum la bronzepoko kaj ferepoko. Antaŭ la hungara erao vivis tie jazigoj, sarmatoj kaj romianoj. Borča menciiĝis unuafoje en 1375 laŭ la tiama hungara ortografio *"Barcsa*", apartenanta al Hungara reĝlando. En 1537 la turkoj okupis ĝin, poste la Habsburgoj en 1717. En 1743 pesto okazis. Inter 1794-1873 la komunumo apartenis al Limgarda zono, poste al Hungara reĝlando, al Torontál, al distrikto de Pancsova, kiel grandvilaĝo Borcsa. En 1826, 1888 kaj en 1924 inundoj okazis, tial en 1933 digo 89 m-ojn longa konstruiĝis.

Ekde 1918 la loko iĝis parto de Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj (estonta Jugoslavio), dume inter 1941-1944 la germanoj okupis ĝin. En 1949 Borĉa urbiĝis, baldaŭe iĝis 9-a distrikto de Beogrado, fine en 1965 municipo Palilula formiĝis.

En 2010 ĉinoj konstruas ponton al Zemun.

Vidindaĵoj
----------

* Ortodoksa preĝejo

* Borĉa en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Borĉa en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Psaltriparoj ĉe seba birdomanĝejo
**Birdomanĝo** estas manĝo (ofte variaĵoj de semoj) manĝataj de birdoj. La plej grava uzado de birdomanĝo tutmonde, estas kiel manĝo por eldomigita kortobirdaro. Tamen (ĉefe en disvolvigitaj landoj), homoj ankaŭ faras aŭ aĉetas birdomanĝon por nutri maskotajn birdojn aŭ ŭas ĝin en birdomanĝejoj por naturaj birdoj. Birdomanĝo povas esti natura aŭ komerca. La elekto kion uzi kiel birdomanĝo dependas el la specio de birdo nutrota. Birdomanĝo povas ankaŭ eventuale allogi rodulojn.

Natura birdomanĝo
-----------------

### Semoj

Semoj de sunfloroj estas tre rekomenditaj por uzado en birdomanĝejoj ĉar ili allogas ampleksan varion de birdoj, havas altan proporcio de manĝaĵo rilate al ŝelo, kaj estas tre altaj laŭ grasa enhavo.

### Nesemoj

Ĉar estas ampleksa vario de birdoj kiuj ne manĝas semojn, aliaj kelkaj tipoj de manĝo estis tradicie uzataj. Sebo (bova aŭ ŝafa graso) estas rekomendita por insekto-manĝantaj birdoj kiaj sitoj kaj pegoj. Nektaro (ĉefe sukerita akvo) allogas kolibrojn. Pano kaj kuirrestaĵoj estas ofte proponita al anasoj kaj mevoj. Kokoj manĝas tre ofte maizon, tritikon, hordeon, sorgon kaj muelitajn kromproduktojn.

Komerca birdomanĝo
------------------

Notoj
-----

1. 1 2 3  What to Feed Birds and Seeds and Grains for Birds. *Project FeederWatch*. Konsultita la 23an de Aŭgusto, 2006
2. ↑  Porter, Diane. Winter Bird Feeder: Keep Them Coming Back. Konsultita la 23an de Aŭgusto, 2006.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Bird Watcher's Digest Backyard Bird Food Chart
* Cornell Lab of Ornithology Food Preferences Chart
**TÖRÖK Zoltán** (teoreok) estis hungara remisto, eŭropa ĉampiono (1932, trejnisto, tribunala juĝisto naskita en Gyergyótölgyes la 12-an de aŭgusto 1899 kaj mortinta en Budapeŝto la 12-an de februaro 1970.

Biografio
---------

Zoltán Török gajnis en la konkurso de *Pannónia Evezős Club* en direktilista kvaropo (1922–29) kaj en direktilista okopo (1921–26, 1928, 1931, 1933) entute 19 landajn ĉampionecojn. En la ĉampionecoj de Eŭropo li gajnis la lokojn 2-ajn en Beogrado (1932) en la sendirektilista kvaropo, en Prago (1925) en direktilista kvaropo. En la eŭropaj ĉampionecoj li gajnis la 3-ajn lokojn en Barcelono (1922) kaj en Parizo (1931) en la direktilista okremila, en Como (1923) en la direktilista kvarremila, en la budapeŝta (1933) sendirektilo kvarremila. Post sia retiriĝo li estis la trejnisto de la boatistoj de *Ferencvárosi Torna Club* (FTC).

Fonto
-----

* Magyar életrajzi lexikon


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.



* Portalo pri Biografio
La tetrapoda monumento apud la urbodomo en Hildburghausen La **Chiroterium-monumento** (germane: *Chiroterium-Denkmal*) troviĝas en la centro de Hildburghausen, Markt nr 25.

Historio
--------

Rekte apud la urbodomo troviĝas ekde 2004 nenormala skulptaĵaro. Ĝi ne estas dediĉita al personulo historia sed al la plej malnova loĝanto de la regiono de Hildburghausen: temas pri tetrapodoj vivintaj antaŭ 240 milionoj da jaroj kaj postlasintaj per siaj piedegoj spurojn fosiliajn (greke: *chirotheria/cheirotheria*, laŭvorte: *bestoj kun manegoj*).

En la jaro 1833 la universale klerita direktoro de la Duka gimnazio de Hildburghausen Friedrich Carl Ludwig Sickler konstruigis ĝardenan dometon kaj malkovris interesajn spurojn de manegoj sur por la konstruo liveritaj ŝtonoj el ŝtonrompejo. Pluaj esploroj surloke (en la hildburghausen-a urboparto Weitersroda) evidentigis ke ili estas spuroj de prahistoriaj bestoj. Danke al la scienca priskribo far Sickler kaj desegnoj kaj litografioj far Johann Carl Barth kaj Carl August Kessler la elfositaĵoj rapidege furoris en la tuta mondo. Jam en la 1835-a jaro la zoologo Johann Jakob Kaup el Darmstadt faris sciencajn ekspertizojn kaj nomis la du trovitajn specojn *Chirotherium barthii* kaj *Chiroterium sickleri*. Tio estis tutmonde la unua paleonotologia nomo de fosiliaj piedegspuroj.

Jam tiam la spuroj estis tiom konataj ke eroj de la originalaĵoj venditis al pli ol 40 muzeoj en tuta Eŭropo. La scienca branĉo evoluiĝinta el tiaj esploroj nomiĝas *paliĥnologio*.

Priskribo
---------

Por la 30 kvadratmetrojn granda monumento sur la Bazarplaco de Hildburghausen faritis kopioj el 30 pecoj de la originalaj slaboj. Surmemorigile videblas 130 el la manegaj kaj piedegaj spuroj de la pratempaj saŭroj. La besto el bronzo estis farita laŭ la plej modernaj sciencaj konoj pri *chirotherium barthii*. Tiaj bestoj cetere nombriĝas inter la prauloj de krokodiloj, birdoj kaj dinosaŭroj.

Literaturo
----------

* Sparkassen-Kulturstiftung Hessen-Thüringen (eld.): *Kulturelle Entdeckungen. Thüringen. Band 2*, 2010, ISBN 978-3-7954-2252-3, p. 108-109

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Chirotherium-monumento (Hildburghausen) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Pri la monumento sur retpaĝaro de turisma agentejo. Arkivigite je 2014-12-30 per la retarkivo Wayback Machine
* Biografio de Friedrich Sickler
La **Haveno de Indioj**, kiu en la 16-a jarcento gastigis grandan kvanton da ŝipoj laŭlonge de la rivero Gvadalkiviro. Videblas fone la Giraldo, maldekstre la flosponto kaj dekstre la Ora Turo.
La **Haveno de Indioj** (hispane *Puerto de Indias*) de Sevilo, Hispanio, estis la ĉefa river-mara haveno kiel ligilo kun la hispania Ameriko, eltenante monopolon kiel en- kaj el-irejo de varoj en kaj el *Indias* pere de *asiento* havigita per reĝa dekreto.

Por ties administrado, la Katolikaj Gereĝoj fondis la *Casa de Contratación de Indias*, kun sidejo en Sevilo de 1503 ĝis 1717. En Sevilo oni regis kaj kontraktis la veturojn, oni kontrolis la riĉaĵojn kiuj venis el Ameriko kaj oni regulis la komercajn, sciencajn kaj jurajn rilatojn kun la Nova Mondo. Tio rezultis en granda urba ekspansio, superante Sevilo la 100 000 loĝantojn, iĝante la plej granda urbo de Hispanio kaj la plej urbigita de la epoko, en kiu elstaris pavimitaj stratoj. La problemoj de navigado okazigitaj de la novaj ŝipoj, pli grandaj, kaj la plibonigo de la kadizaj fortikaĵoj estis tialo por la translokigo de la institucio al Kadizo en 1717. 

En 1506 eliris el la haveno 35 ŝipoj kaj en 1550 la nombro pliiĝis al 215, kaj oni pasis de la 3 000 al 30 000 tunoj. Al Ameriko oni sendis vinon, oleon, farunon, tolojn, vestojn, sapon, mielon, vakson, biskvitojn, paperon, ceramikon, vitron, instrumentojn, medicinojn, fikojn, sardinojn, ŝuojn, olivojn, ilojn, librojn ktp. El ĉiuj tiuj produktoj, la plej eksportitaj estis vino, oleo kaj faruno. La sendado de faruno estis polemika, ĉar eksporti cerealojn aŭ farunon povis okazigi malsategojn. La ŝipoj venintaj de Ameriko kunportis oron, arĝenton, perlojn, felojn, sukeron, sebon, smilakaĵon, kotonon, brazil-lignon, aliajn valorajn lignojn, indigajn tinkturojn, kaj aliajn varojn.

Referencoj
----------

1. ↑   Morales Padrón, op. cit. pp. 527-567

Bibliografio
------------

* Antonio E. Cuesta López kaj Antonio Guerra (2005). *Sevilla, hospital de Indias*. Sevilla: Almuzara.
* Francisco Morales Padrón, Francisco (1992). *Historia de Sevilla*. Publicaciones del Diario 16. ISBN 847405818X.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Puerto de Indias
* El Puerto de Indias

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Puerto de Indias en la hispana Vikipedio.*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 822793
 |
Flosigo de la ponto.
La **Pentele-ponto** estas ponto en meza Hungario trans la Danubo, interligante la urbon Dunaújváros al Dunavecse. Ĝi estis konstruita de 2005 ĝis 2007.

La aŭtostrado havas 6 trakojn (kun la paneaj trakoj), plie biciklovojon kaj trotuaron. La ponto kostis 43 miliardojn da hungara forinto, kun la alkondukaj vojoj eĉ 54 miliardojn da HUF, kalkulante je 2007-a preznivelo. Ĝi estos parto de la planata aŭtostrado M8.

La nomo Pentele-ponto aludas je vilaĝo Dunapentele, kiu situis sur loko de Dunaújváros, antaŭ komenco de la stalinisma urbokonstruado.

Teknikaj informoj
-----------------

La tuta vojo de la ponto estas 1682 metroj, el kiu 1067 metroj etendiĝas super la rivera inundejo en la dekstra flanko de la Danubo (en parto al Dunaújváros), la pontoparto sur la maldekstra parto estas 300 metroj, dum la meza parto longas 308 metrojn. La ponto larĝas 41 metrojn, la riveruja pontoparto altas 50 metroj kaj pezas ĉ. 8600 tunojn, sen vojkovraĵo. La dekstra parto havas 14 pilierojn, la maldekstra 5 pilierojn, la meza du ferbetonajn pilierojn. La konstruaĵo laŭ ties strukturo estas pendoponto.

Ĝia larĝo estas 40,94 m, kiu entenas 2×2 lenojn (3,75 m) 2×1 paneaj lenoj (3,5 m), 3,6 m larĝa divida leno kaj ambaŭflanke trotuaro en larĝo de 2,4 m, unuflanke bicikla vojo. La arkoj superas la vojojn 47,6 m kaj havas angulon al la vertikalo 16,5°. La pendokabloj situas paralele unu al la alia, en ebeno de la arkoj.

* Kategorio Pentele-ponto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Havali,** angle **Hawalli,** arabe:  **حولي ‎** estas urbego en emirlando Kuvajto en la samnoma gubernio, eĉ ĉefurbo de la gubernio, unu el la 9 distriktoj de la gubernio. La grandurbo apartenas al urbaro de Kuvajturbo aŭ ĝi estas antaŭurbo de Kuvajturbo.

Bazaj informoj
--------------

* Areo:  km²
* Supermara alteco: 12 m
* Loĝantaro: 164,212 en 2007
* Horzono: UTC +3
* Telefonkodo:
* 29° 20′ 00″ N 48° 02′ 00″ O﻿ / ﻿29.33333 °N, 48.03333 °O﻿ / 29.33333; 48.03333 (mapo)Koordinatoj: 29° 20′ 00″ N 48° 02′ 00″ O﻿ / ﻿29.33333 °N, 48.03333 °O﻿ / 29.33333; 48.03333 (mapo)

Geografio
---------

Havali situas laŭ Persa Golfo. Salmija troviĝas 5, Kuvajturbo 6 kilometrojn.

Historio
--------

En 1990 Irako okupis la urbon, sed la sekva jaro internacia armeo reokupis ĝin.

Ekonomio
--------

Havali estas grava financa kaj komerca centroj.

Menciindaĵoj
------------

Antaŭ la unua Golfa Milito en Havali loĝis multe da palestinanoj, sed multaj restis dum kaj post la milito. Nuntempe vivas en la urbego pluraj arabaj popoloj.

La futbala stadiono estas unu el la plej famaj en Kuvajto kaj estas populara loko por pluraj internaciaj matĉoj.

En Havali situas parko, proksime butikcentro estas kun multaj ekstravagancaj kaj diversaj butikoj.

La urbego havas usonan kaj pakistanan lernejojn.

Klimato
-------

Havali situas en tropika dezerta klimato. Dum somero oni mezuras 38-46 °C-ojn. En januaro la temperaturo falas proksimume al 20 °C. Jare pluvas nur iom pli, ol 100 mm.

Fontoj
------

* mapo, distancoj Arkivigite je 2017-02-02 per la retarkivo Wayback Machine
* WikiTrans
**Tamás Vécsey** [tamAŝ vEĉei], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Vécsey Tamás** estis hungara juristo, politikisto, profesoro, membro (korespondanta en 1881, ordinara en 1889, honora en 1911) de Hungara Scienca Akademio. Lia nobela antaŭnomo estis *hernád-vécsei*.

Tamás Vécsey  naskiĝis la 24-an de februaro 1839 en Szikszó. Li mortis la 14-an de aprilo 1912 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Tamás Vécsey frekventis universitaton en Pest (urbo) inter 1856-1860. Post 2 jaroj li akiris diplomon, ekinstruis en la universitato, krome li advokatiĝis. Inter 1864-1874 li instruis en Luterana Jura Akademio (Eperjes). Reveninta al Budapeŝto li iĝis publika ordinara profesoro. Li estis elektita dufoje dekano, en la studjaro 1901 rektoro. Li politikadis en la parlamento inter 1869-1881, krome li havis funkciojn en la luterana eklezio. Li okupiĝis precipe pri la romia juro.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Római jogtan* (1867, 1868)
* *Római családi jog* (1875)
* *A római jog külső története és institutiói* (1886, la sepa eldono en 1907)
* *Széchenyi és a magyar magánjog* (István Széchenyi kaj la hungara privata juro), (1895)
* *Exegeticum. Válogatott helyek a Digestákból magyarázatokkal* (1905)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero V kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

* Kategorio Tamás Vécsey en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 470280
* GND: 117358487
* LCCN: n99057639
* VIAF: 15544213
* ISNI: 0000 0000 7820 2957
 |
La efemera **Kantono Camuñas** estis kreata en 1873 de ties urbestro Luis Villaseñor y de Oliva dum la Kantona Revolucio kiu okazis tiujare en Hispanio.

La urbestro de Camuñas (provinco Toledo) estis respublikano federala kaj antiklerikala kaj deklaris sendependan politikan enton dum kelkaj tagoj en la toleda vilaĝo de Camuñas, jam tiam ege senegala ene de la arkidiocezo de Toledo, ĉar ĝi estis konvertita preskaŭ tute al la protestantismo danke al misia strebo de la evangeliisto galega Félix Moreno Astray. Laŭ Marcelino Menéndez Pelayo en sia verko *Heterodoxos*, "un maestro ateo, un barbero y un cierto señor de horca y cuchillo [Luis Villaseñor] llamaron en 1874 a Moreno Astray de la mano de varios misioneros republicanos como Araus y Ceferino Tresserra" (ateisma instruisto, barbiro kaj terura viro alvokis en 1874 na Moreno Astray kaj aliaj respublikaj misiistoj); Luis Villaseñor forpelis la katolikan pastron kaj estis tuj kreonta, laŭ vortoj de Menéndez Pelayo, "una especie de Ginebra manchega" (isan manĉan Ĝenevon). Tiuj eventoj okazis en 1873, dum la Unua Hispana Respubliko dum la mallonga prezidanteco de la federalisma Francisco Pi y Margall, kaj daŭris iome, almenaŭ por dezegni muldilojn por stampi propran monunuon.
Franca gravuraĵo de la haveno de Barcelono. 18a jarcento.
Trenŝipo **"Punta Mayor"** de Marsavo en la Haveno de Barcelono.
La **Haveno de Barcelono** estas situa inter la nova marenfluo de la rivero Llobregat kaj la kvartalo Barceloneta en Barcelono, Katalunio, Hispanio. La granda turisma industrio de la regiono igis tiun havenon la plej granda de la Mediteraneo por krozoŝipoj, kaj la kvina de la mondo nur post tiuj de Karibio, dum la industria gravo de la regiono igis ĝin unu de la plej grandaj varhavenoj de la Mediteraneo: ĝi estas tre proksima de la centro de Barcelono kaj estas konektata al la ĉefaj havenoj de la mondo.

Historie ĝi naskiĝis kiel natura haveno samtempe kun la urbo kaj dum la Mezepoko jam iĝis la ĉefa marelirejo de la Regno de Aragono.

La tera surfaco de la haveno estas de 828,9 ha, kaj ĝi disponas de pli de 20 km de dokoj kaj elŝipejoj. En ĉi tiu spaco oni povas trovi 35 finstaciojn specialigitajn, kaj distribuataj en: 3 maraj por pramŝipoj, 7 internaciaj por krozoŝipoj, 4 de konteneroj, 2 de aŭtoj, 1 de fruktoj, 2 specialigitaj (kakao, kafo kaj metaloj nefaraj), 1 fridujo, 9 de likvaĵoj kaj 6 de solidoj. Ĉi tiuj finstacioj estas utilitaj de 45 gruoj kaj 9 trenŝipoj kiuj havigas la taskojn de ŝarĝo, malŝarĝo kaj enŝipiĝo.

La Haveno de Barcelono disponas el 313 regulaj transportlinioj, kaj estas konektata al 423 havenoj tutmondaj. Pri varoj, la havenaj instalaĵoj movis dum 2007 51,384,463 milionoj da tunoj, 7,83% pli ol en 2006, kaj 2,610,099 TEU de konteneroj en 2007 (12,54% pli ol en 2006). La haltigitaj ŝipoj estis 9942 (4,29% pli ol en 2006), kun 2,879,864 de pasaĝeroj, 13,44% plie. El ili 1,765,838 milionoj estis krozopasaĝeroj en 2007, kun pliiĝo de 25,89% kompare al 2006.

* Kategorio Haveno de Barcelono en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Tamás Széchy** [tamAŝ sEĉi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Széchy Tamás** estis hungara trejnisto, unu el la plej signifaj naĝtrejnistoj.

Tamás Széchy naskiĝis la 27-an de marto 1931 en Doboz, li mortis la 13-an de septembro 2004 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Tamás Széchy maturiĝis en gimnazio en Gyula en 1950, dum la lernejaj jaroj li estis atleto kaj halterlevisto. Li jam frue volis esti trejnisto. Li plulernis en Gimnastika Altlernejo de Budapeŝto, dum la studentaj jaroj li trenis la gimnastikistojn. Baldaŭ li ricevis taskojn ĉe atletoj, kiuj ricevis naĝlecionojn. Ekde 1958 li estis trejnisto en konata sportklubo. En 1962 li laboris en la centra sportlernejo, post 5 jaroj li establis la naĝistan branĉon, kies ĉefa trejnisto li estis ĝis 1976. Li varbis la talentajn gejunulojn en lernejoj (lia malkovrito estis ekzemple András Hargitay). Li akiris trejnistan kaj pedagogian diplomojn nur en 1970 en la altlernejo. Depost 1976 li estis ĉeftrejnisto de la naĝistoj. Li finis sian aktivan trejnistan karieron en 2000. Li ricevis premiojn inter 1988-2001. 

Nepre menciindas lia stilo. Li estis akurata, dum li batis la trejnitojn por akiri pli bonajn rezultojn.

Elektitaj trejnitoj
-------------------

* Attila Czene
* Tamás Darnyi
* Norbert Rózsa
* József Szabó (naĝisto)
* Albán Vermes
* Zoltán Verrasztó
* Sándor Wladár

Memorigiloj
-----------

* naĝejoj en Insulo Margareta (Budapeŝto) kaj Gyula

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun fotoj
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

* Kategorio Tamás Széchy en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 807379
* VIAF: 121439367
* ISNI: 0000 0000 7920 0224
 |



* Portalo pri Biografio
La esperantlingvaj landnomoj **Britujo** kaj **Britio** devenas de la angla vorto **Britain**, kiu estas la nomo de la plej granda de la britaj insuloj. 

La angla nomo devenas de la latina *Britannia* (antaŭe *Brittannia*), tra la malnova franca *Bretaigne* (en la nuntempa franca oni uzas la vorton *Bretagne*) kaj la meza angla *Bretayne* aŭ *Breteyne*. La franca formo anstataŭis la malnovan anglan *Breoton, Breoten, Bryten, Breten*, aŭ ankaŭ *Breoton-lond, Breten-lond*.

*Brittannia* aŭ *Brittānia* estis la nomo uzita de la romianoj ekde la 1-a jarcento a.K.. Post la romia konkero en la jaro -43 ĝi estis uzata por la romia provinco, t.e. la insulo de Britio sude de la muro de Hadriano. Pro tio *Brittannia* estis pli kaj pli uzata por la lando konata antaŭe kiel *Albiono*.
La formo kun nur unu *-t-*, *Britannia*, venis poste, sed eblas trovi ĝin jam en la romia periodo.

La latina *Britannia* devenas de la vojaĝraportoj de la malnova greko Piteaso ĉirkaŭ 320 a.K. kiu priskribis diversajn insulojn en la Norda Atlantiko, tiel norde kiel Tuleo (verŝajne Islando aŭ la Ŝetlandaj Insuloj.
Piteaso priskribis Tuleo kiel la plej norda parto de Πρεττανικη (*Prettanike*) aŭ Βρεττανίαι (*Brettaniai*), kiu estis lia nomo pro la insularo en la fora nordokcidento.

Vidu ankaŭ
----------

* Albiono
* Britoj
* Britio (terminaro)
* Britio (insulo)
* Bretonujo
* Piteaso

Referencoj
----------

1. ↑  Surskribo sur monero el la 1-a jarcento a.K. diras "DE BRITANNIS"; vidu ĉe Britannia on British Coins
2. ↑   Arkivigite je 2008-09-07 per la retarkivo Wayback Machine Tacitus, Thule and Caledonia, Stan Wolfson
3. ↑  H.J. Mette, Pytheas von Massalia. Berlin: De Gruyter, 1952, fragment 14, laŭ Cleomedes
4. ↑  Christopher A. Snyder, The Britons, eld. Blackwell Publishing, 2003, ISBN 0-631-22260-X
5. ↑  Foster (eldonisto), Donnchadh O Corrain, Professor of Irish History at University College Cork: (Chapter 1: *Prehistoric and Early Christian Ireland*), The Oxford History of Ireland, Oxford University Press, 1-an de novembro 2001, ISBN 0-19-280202-X
**Eloy Alfaro Delgado** (naskiĝinta je la 25-a de junio, 1842 en Montecristi, Ekvadoro; mortinta je la 28-a de januaro, 1912 en Kito) estis prezidento de Ekvadoro de 1895 ĝis 1901 kaj de 1906 ĝis 1911. Li ankaŭ estis la partiestro de la Ekvadora Liberala Revolucio.

Dum lia registaro okazis multnombraj moderniĝoj, inter kiuj la konstruado de fervojo inter Guajakilo kaj Kito, la moderniĝon de la ekvadora armeo, kaj la disiĝo inter la povos de la ŝtato kaj la katolika Eklezio. Estis leĝigita la civila edziĝo kaj la divorco, firmigita la esprimlibero, ampleksigita la publika edukado.

Li estis murdita en 1912. Lia korpo estis kripligita, trenita laŭstrate kaj fine bruligita en la t.n. *"Hoguera Bárbara"* (Barbara Brulado) en la Parko "El Ejido" de Kito.

Postmorte
---------

Oficiale portas la nomon Eloy Alfarto, urbo kaj kantono Durán ĉe Guayaquil kaj kantono en la provinco Esmeraldas. Ankaŭ la *Universidad Laica Eloy Alfaro de Manabí* en Manta kaj la de li fondita supera militistlernejo *Escuela Superior Militar Eloy Alfaro* en Quito portas lian nomon. Aldone al multnombraj stratoj kaj placoj en Ekvadoro, portas ekde aŭgusto 2006 ankaŭ placo en Novjorko (Jackson Heights, Queens) lian nomon.

En 1991 la ekvadora mararmeo aĉetis la britan fregaton HMS Penelope kaj alinomis ĝin *Presidente Eloy Alfaro*.

La 26-an de septembro 2003 Eloy Alfaro estis nomumita nacia heroo de Ekvadoro fare de dekreto de la tiama vicprezidento Alfredo Palacio.

Eloy Alfaro

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Eloy Alfaro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Humberto Oña Villarreal: biografio kaj prezidenteco de Eloy Alfaro: 1-a mandato Arkivigite je 2007-10-20 per la retarkivo Wayback Machine kaj 2-a mandato Arkivigite je 2007-10-11 per la retarkivo Wayback Machine (hispane)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 59272
* GND: 137039077
* LCCN: n81066748
* VIAF: 76413139
* ISNI: 0000 0000 6299 5454
* SUDOC: 120150727
* BNF: 120862065 12457678f, 120862065
* NLA: 35515743
* BNE: XX825838
 |
**Villaescusa** [biljaesKUsa] estas municipo de la provinco Zamoro, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al La Guareña en la plej sudoriento de la provinco. *Villaescusa* estus tradukebla etimologie al vilao impostolibera aŭ kaŝita. 

Ermitejo.
Anglikana preĝejo.
Ĝia municipa teritorio estas formata de unusola loĝloko, okupas totalan areon de 43,09 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 244 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 700 loĝantojn ekde la mezo de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. Ĝi distas 45 km de Zamoro, provinca ĉefurbo. 

Estas romiaj restaĵoj, sed la setlejo mem fondiĝis en la 12-a jarcento. Ĝi apartenis al la Ordeno de Sankta Johano. En postaj jarcentoj suferis pro militoj kaj ĉefe dum la Hispana Milito de Sendependigo. 

La tradiciaj agrikulturo (cerealoj, vitoj) kaj brutobredado (bovoj kaj ŝafoj) lastatempe iom dekadencis, sed pluas. Lastatempe rura turismo ekgravis.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de Provinco Zamoro


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 753975
* VIAF: 316430918
 |
**Tamás Örley** [tamAŝ orlei], laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj kun plena nomo **Örley Szabolcs Tamás** [sabolĉ], en Usono **Thomas Orley** estis hungardevena usona kemiisto, skermisto, golfludisto.

Tamás Örley naskiĝis la 21-an de februaro 1934 en Budapeŝto, li mortis la 3-an de julio 2008 en Berno.

Biografio
---------

Tamás Örley komencis frekventi piaristan gimnazion en Szeged en 1944. Dum la frua socialismo li rekte ne povis studi en universitato pro la familia deveno (ili ne estis laboristoj). Örley estis talenta sportisto, li atingis bonajn rezultojn en skermo. Pro la bona sporta kariero li komencis studi kemion en 1955. Kiel studento, li partoprenis en la revolucia movado dum la Hungara revolucio de 1956, post la falo li disidis al Usono. Li akiris kemian diplomon en Universitato Stanford, dum li daŭris la skermon. Li havis postenon en kemia firmao, plej ofte li estis komercisto pri kemiaĵoj, depost 35 jaroj li pensiuliĝis kaj vivis plu en Svislando. En 1964 li estis usona olimpikano, en la sama jaro li edziĝis. Iom poste li forlasis la skermon kaj li iĝis golfludisto. Depost fino de la socialismo li partoprenis en reorganizado de la hungara golfludo.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 192-a paĝo)

Referencoj
----------

1. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2018-11-05. Alirita 2019-12-05.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 671738
 |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Alpa skutelario*Scutellaria alpina*** |
| --- |
|  |
| alpa skutelarioalpa skutelario |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Plantoj *Plantae* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Divizio: | Angiospermoj *Magnoliophyta* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Lamialoj |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Lamiacoj |
|
|
|
|
|
| Genro: | Skutelario *Scutellaria* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | Alpa skutelario *Scutellaria alpina* |
|

 |
| Dunomo |
| ****Scutellaria alpina**** |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Alpa skutelario*Scutellaria alpina*  |

 |
| v • d • r |

La **alpa skutelario** (latine *scutellaria alpina*) estas specio de la planta genro skutelario en la familio de lamiacoj (*lamiaceae*).

Ecoj
----

La plurjara herba planto atingas altecon de inter 10 kaj 30 centimetroj kaj havas plurajn pli aŭ malpli harkovritajn tigojn. La ovoformaj folioj estas dentigitaj.

floro de alpa skutelario
La floroj konsistas el ruĝecaj, ovoformaj eksteraj petaloj, kvazaŭtegole aranĝitaj kaj pli longaj ol la interna kaliko. La kaliko konsistas el du "lipoj": la supra el ili estas bluviola, atingas longon de ĝis 3 centimetrojn kaj pli longas ol la suba, blankeca lipo.

Disvastiĝo
----------

La planto nature kreskas en Eŭropo, en la Alpoj, kiel indikas la nomo, sed ankaŭ en la montaroj Pireneoj, Apenino kaj Balkano. Ĝi preferas lokojn ĉe disrompitaj rokeroj sur kalkoriĉa grundo.

Medicina uzo
------------

La plantoj de la genro havas plurajn medicinajn uzojn kaj pluraj specioj de la genro uziĝas sammaniere. Literaturaj fontoj priksibas kontraŭtiman, trankviligan kaj dormemigan efikojn.

* Alpa skutelario en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Alpa skutelario en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Alpa skutelario en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
**Villaespasa** [biljaesPAsa] estas vilaĝo kaj municipo en la provinco Burgoso, regiono Kastilio kaj Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la distrikto Sierra de la Demanda. La loknomo *Villaespasa* estas komprenebla kiel *Vilaĝo de Espasa*, alude al iama posedanto.

Geografio
---------

Ĝi havas areon de 19,494 km² kun 27 loĝantoj (2021).

La municipo enhavas ankaŭ la submunicipon Rupelo.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado fine de la 9-a jarcento.

En la 15a de junio 1089 la monaĥejo de San Pedro de Arlanza donis foruon al la loĝloko.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj, vitejoj), kaj brutobredado (ŝafoj). Lastatempe plej ekgravis kultura kaj rura turismo, ekzemple piedirado tra naturaj lokoj. Inter vidindaĵoj menciindas la preĝejo kaj ermitejoj.

Eksteraj ligiloj
----------------

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Burgoso

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 780294
 |
Zsófia Kóródy parolas dum la Tria Tutmonda Kolokvo pri instruado de Esperanto, Neŭŝatelo 2015
**Zsófia KÓRÓDY** [ĵOfja kOrodi] estas hungara Esperanto-instruisto kaj ekde 2003 unu el la kernaj aktivuloj de la Interkultura Centro Herzberg en Germanio.

Agado
-----

Ŝi diplomitiĝis pri Esperanto en la ELTE-universitato en Budapeŝto kaj laboris kiel profesia lingvoinstruistino por la angla, hungara kaj Esperanto ĉefe en gimnazio Németh László en Budapeŝto. Zsófia Kóródy verkis gramatikan ekzercaron kaj kunlaboris en la redaktado de la Hungara-Esperanta Mezvortaro.

Ŝi aktivas en la Esperanto-movado ekde 1978, estis vicprezidanto de HEJ, de TEJO, estrarano de HEA, kaj inter 2006-2015 estrarano de ILEI (Internacia Ligo de Esperantistaj Instruistoj) kiel respondeculo pri instrukapabligo, ekzamenoj kaj Esperanto-centroj. En 1982 ŝi fariĝis Honora Membro de HEA kaj en 2015 Honora Membro de ILEI.

Ekde 2003 ŝi vivas kaj laboras en Herzberg am Harz, instruas Esperanton en lokaj lernejoj kaj prizorgas la daŭre kreskantan Esperanto-bibliotekon de Interkultura Centro Herzberg. Ŝi multe kontribuis al tio, ke la urbo fariĝu Esperanto-urbo; ŝia instru- kaj organiza agado celas la disvastigon de Esperanto al la urbanoj kaj la konatigon de la urbo al la tuta mondo. En la UK 2007 en Jokohamo ŝi pro siaj aktivaĵoj estis honorigita per la Diplomo pri Elstara Agado de UEA.

Funkcioj
--------

Zsófia Kóródy estas rajtigita ekzamenanto de Germana Esperanto-Instituto (GEI), UEA/ILEI, ITK Arkivigite je 2017-03-11 per la retarkivo Wayback Machine (examinatorium programma Hungarici status] ankaŭ por KER-ekzamenoj, komisiito de GEA por instruado, ĉefkunlaboranto de Germana Esperanto-Centro/Interkultura Centro Herzberg, prezidanto de AGEI (Asocio de Germanaj Esperanto-Instruistoj).

Referencoj
----------

1. ↑  artikolo pri la Diplomoj pri Elstara Agado de UEA atribuitaj en 2013, en la retejo *Libera Folio*

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Zsófia Kóródy en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Zsófia Kóródy en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)

* Multlingva paĝaro de Herzberg am Harz - la Esperanto-urbo
* Retpaĝo de urbo Herzberg am Harz
* Retpaĝo de Asocio de Germanaj Esperanto-Instruistoj
* Retpaĝo de Internacia Ligo de Esperantistaj Instruistoj
* Intervjuo kun Zsofia Korody pri Herzberg am Harz
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Brive-la-Gaillarde (stacidomo). |

**Brive-la-Gaillarde** [briv la gajard] (aŭ okcitanlingve *Briva la Galharda*) estas franca komunumo lokita en la departemento Corrèze kaj en la geografia regiono Limoĝio. Tiu franca urbo estas unu el la subprefektejoj de la departemento. Ĝi havis 49.600 loĝantojn en 1999 (51.686 kun ĉirkaŭurbo).

Blazono

Geografio
---------

Brive troviĝas sudokcidente de la departemento, sur la rivero Corrèze : la vorto "Brive" fakte devenas de la gaŭla vorto *Brivis*, kiu signifas "ponto". Tiu ligna ponto trapasis grandan marĉon. Brive estas pli multhoma ol Tulle, la prefektejo de la departemento.

Historio
--------

Malnovtempe, Brive unue fariĝis trairejo de la rivero Corrèze, kiel manifestas sia gaŭla nomo *Briva*. La primitiva travadejo estis anstataŭita de romia ponto (la *pont du Bouy*), kiu estis parto de vojo el Liono al Bordozo per la valo de la rivero Corrèze. Je la nuntempa loko de Brive, tiu vojo trafis alian vojon el Poitiers al Cahors : tie naskiĝis eta vilaĝo, kiel pruvas kelkaj ruinoj de potfarejoj. La urbeto estis kristanigita dum la 5-a jarcento, fare de iu Martin, alinomita "la Hispano".

La vortoj *la-Gaillarde* (esperante "la fortika") devenas de la 14-a jarcento : en 1341, per reĝa ordo, la urbestroj de Brive konstruis vastan ĉirkaŭremparon, kiu kvinobligis la areon de la urbo. Dum la 18-a jarcento, Brive-la-Gaillarde spertis grandan prosperon, al kiu kontribuis la Brive-devena Guillaume Dubois, guvernisto de Filipo de Orléans kaj sekve ĉefministro.

Brive fariĝis regiona ĉefurbo de la franca partizanaro dum la Dua Mondmilito, kaj estis plie la unua franca urbo, kiu liberigis sin mem el la Germanoj.

Ekonomio
--------

Danke al variaj ekonomiaj, komercaj aŭ industriaj firmoj, Brive-la-Gaillarde estas hodiaŭ la dua ekonomia centro de Limoĝio, post Limoĝo. Ekde la 1-a de januaro de 2016 ĝi estas kun ĝia departemento inkludata en la regiono Nova Akvitanio.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Corrèze
* Brive-la-Gaillarde (stacidomo)

Turisma oficejo de Brive
Junulargastejo en Brive-la-Gaillarde.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 133758
* GND: 4080540-2
* LCCN: n81071597
* VIAF: 299773849
* SUDOC: 069873143
* BNF: 152496674
 |
***Els Joglars*** estas kompanio de teatro fondita en Barcelono, Katalunio, Hispanio, en 1962 fare de Albert Boadella, Carlota Soldevila kaj Anton Font. 

"Els Joglars" signifas en kataluna, "la menestreloj", reference al la rolo kiun en la Mezepoko ludis menestreloj, nome soci-politikan funkcion pere de socia kritiko per ironio kaj fabeligo, fokuse al aferoj tiklaj por la povo. Tial la verkoj de *Els Joglars* estis foje laŭditaj de la teatraj kritikistoj, kaj polemikigaj soci-politike. Tiukadre ili kreis satirojn kaj parodiojn de gravuloj kiel Francisco Franco, Jordi Pujol, Felipe González, Pasqual Maragall, Salvador Dalí kaj Josep Pla, kio havigis al la kompanio problemojn kun aŭtoritatoj, amaskomunikiloj kaj foje la publika opinio.

Frua ekzemplo estis teatraĵo de Els Joglars en 1977 nome *La torna* kiu temis pri la ekzekuto de Heinz Chez kiel klopodo de la reĝimo por devojigi la internacian atenton for de la kazo de Salvador Puig Antich. Pro tiu teatraĵo ankaŭ la grupo estis procesita per milittribunalo, devis fuĝi al ekzilo (jam en supozita demokratia epoko), kaj tio generis fortan movadon en Hispanio favore al la esprimlibero.

Eksteraj ligiloj
----------------

* oficial retejo de Els Joglars


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 803428
* LCCN: n78063742
* VIAF: 127822347
* ISNI: 0000 0001 1328 7133
 |
**Dian FOSSEY** (naskiĝis la 16-an de januaro 1932, mortis la 26-an de decembro 1985) estis usona etologino.

Naskiĝinte en San-Francisko, ŝi unue okupiĝis pri laborterapio. En la jaro 1963 ŝi unuafoje vojaĝis al Afriko. La montaj goriloj sovaĝe vivantaj ĉe la vulkana Virunga Montaro kaptis ŝian atenton, kaj la bestoj baldaŭ kutimiĝis al la proksimeco de la virino observanta ilian konduton de tute proksime. En 1967 ŝi fondis en Ruando la esplorcentron *Karisoke*. Siajn observojn pri la socia vivo de la goriloj ŝi fiksis en la libro *Gorillas in the Mist*, kiu aperis en 1983.

Dian Fossey dum sia agado en Afriko daŭre batalis kontraŭ ŝtelĉasistoj, kiuj minacis la vivon de la goriloj. En la jaro 1985 oni trovis ŝin morta en ŝia loĝejo en la Nacia Parko *Virunga*, supozeble murdita de ŝtelĉasistoj.

La filmo *Gorillas in the Mist: The Story of Dian Fossey* montras la vivon kaj la laboron de Dian Fossey en Afriko. En la ĉefrolo videblas Sigourney Weaver.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Dian Fossey en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* *Monato*, internacia magazino sendependa, numero 1995/12, paĝo 23: Kiu murdis Dian Fossey? verkita de Wim De Smet.



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 10469
* GND: 118843427
* LCCN: n80118332
* VIAF: 44310111
* ISNI: 0000 0000 7359 7224
* SUDOC: 02953044X
* BNF: 12015276n
* NLA: 36577319
* NDL: 00439892
* BIBSYS: 90201469
* NKC: xx0062523
* BNE: XX954285
 |
**Villaflores** [biljaFLOres] estas municipo de la provinco Salamanko, en la aŭtonoma komunumo Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la Jurisdikcia partio de Peñaranda de Bracamonte en la nordoriento de la provinco. *Villaflores* estas tradukebla etimologie al *Vilaĝo de Floroj*.

Ĝia municipa teritorio estas formata de la loĝlokoj Villaflores kaj la nune senhomaj Mazores Nuevo, Mazores Viejo kaj Morquera, okupas totalan areon de 42,03 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2017, ĝi havis 260 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 800 loĝantojn ekde la mezo de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. 

Limas kun loĝlokoj Vallesa de la Guareña, Cantalapiedra, Cantalpino, Palaciosrubios kaj Poveda de las Cintas. Ĝi distas 42 km de Salamanko, provinca ĉefurbo. 

Ĝi fondiĝis komence de la 13-a jarcento. En postaj jarcentoj suferis pro militoj ĉefe dum la Hispana Milito de Sendependigo. 

La tradiciaj agrikulturo (cerealoj, paŝtaĵoj) kaj brutobredado (bovoj kaj ŝafoj en kverkaroj) lastatempe iom dekadencis, sed pluas. Lastatempe rura turismo ekgravis.

La urbestro estas de dekstra partio PP.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Salamanko


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 753662
 |
**Zsófia Földházi** [foldhAzi ĵOfia], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Földházi Zsófia** estas hungara olimpiano, mondĉampiono, moderna pentatlonisto.

Zsófia Földházi kuras
Zsófia Földházi naskiĝis la 9-an de junio 1993 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Zsófia Földházi jam dum la infanĝardenaj jaroj naĝis, poste ŝi lernis baleton. Ŝi lernis en la centra sportlernejo, en la sama loko ŝi sportadis ĝis 2019. Ŝi maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo en 2012. Ŝi studis en Ekonomia Universitato (Budapeŝto). Ŝi edziĝis en 2020.

### Sporta kariero

Zsófia Földházi en sia aĝo 13 komencis sportadi kiel moderna pentatlonisto. Inter la junuloj ŝi havis sukcesojn, dum ŝi apartenis al sportklubo de la centra sportlernejo ĝis 2019, pli poste en ĉefurba sportklubo. Ŝi estis hungara ĉampiono trifoje (2013, 2018, 2020). Ŝi estis olimpiano en Hungario en la Somera Olimpiko 2016 sen rezultoj, sed en mondĉampionumoj ŝi estis la unua trifoje teame inter 2016-2018. Ŝi finis sian aktivan sportan karieron en 2021.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto Arkivigite je 2022-12-30 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio kun foto

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva sporta datenaro

* Kategorio Zsófia Földházi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 806851
 |



* Portalo pri Biografio
Dialogo inter Goethe kaj Schiller.
**Dialogo** (antikve greka etimo: *dialégesthai*; *dialogein*) estas esprimmaniero rilata al normala **konversacio**. Ĝi estas bazo de teatra esprimmaniero, ĉar teatraĵoj estas pure simpla skribado de tio, kion roluloj diras (kaj krome agas). Krome dialogo povas esti vere pura literatura ĝenro, tre uzata ekde la Renesanco kiel metodo disvastigi ideojn; tiel estas eĉ en Esperanto *Senĝenaj dialogoj*, kio estas scienca verko.

Laŭ la proporcio de dialogo iu verko povas esti iamaniera. Ekzemple **teatraĵoj** povas havi aŭ ne reĝisorajn indikojn; kelkaj malmulte kaj eĉ kelkaj - ekzemple antikvaj - neniun. Tiukaze temas pri verko pure dialoga. Tamen mimiko estas teatrotipo tute sendialoga. Alia tipo povas esti **monologo**, kie ununura persono parolas kaj pro tio devas sole komuniki la tutan mesaĝon.

En **romanoj** dialogo povas havi diversajn celojn, ĉu kiel parto de la ĉiutaga agado - ĉu pli baze kiel disvastigilo de la mesaĝo de la verko, kiel okazas en *La arbo de la sciado* de Pío Baroja en ties centra parto.

Ekzemplo
--------

Jen ekzemple de romano *Vojaĝo al Kazohinio* de Sandor Szathmari:

"Eĉ ne nur ne malobeis, sed mi mem devis peti ŝin flankeniri ien ajn.

- Kial? - ŝi demandis.

- Povas veni iu.

- Ĉiu povas veni ĉi tien. Faras nenion.

- Sed mi ne volas vidigi nin. Mi volas resti kun vi sole.

- Kial?

Mia sango arde pulsadis, [ktp.]" (p.122)

Dialogo en Esperanto
--------------------

Sten Johansson per sia eseo *Dialogo en prozo* havigas tre informan artikoloon pri kiel dialogo funkcias en la rakonta literaturo, ties trajtoj kaj konsiloj pri kiel utiligi dialogon por la diversaj artaj celoj. Dialogo dona "naturan ritmon al la verko, [...] kaptas la atenton de legantoj [...] kreas fikciajn personojn [...] tre utilas por karakterizi la rolantojn [... esprimas] siajn ideojn kaj opiniojn". Temas pri utila ilo por klarigi la konfliktojn kaj la rilatojn inter la parolantoj. Ĝi estu kohera kun trajtoj de vera parolo, sed Johansson konsilas ke iel lamu por esti pli verŝajna.

Notoj
-----

1. ↑  Sten Johansson: *Dialogo en prozo*. Beletra Almanako (nº10), februaro 2011. paĝoj 46-53.

Vidu ankaŭ
----------

* Interkultura dialogo
* Interreligia dialogo

* Dialogo en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 121332
* GND: 4012061-2
* LCCN: sh85037531
* BNF: 12481481z
* MBA: 314e1c25-dde7-4e4d-b2f4-0a7b9f7c56dc
* NKC: ph119422
 |
**Brizeis** (Βρισηΐς / Brisêis) estis troja vidvino (el Lirneso, edzino de Mineso), kiu estis, kiel militopredo, kidnapita de Aĥilo dum la Troja milito. Ŝi fariĝis lia preferata sklavino kaj amatino. Post kiam Agamemno pro oraklo-antaŭdiro estis devigita rezigni pri Krizeis, li alproprigis al si Brizeis-on.

Briseiso kaj FeniksoLa venĝemo de Aĥilo kiu sekvis pro tio estis prikantita en la Iliado de Homero: Aĥilo retiris sin el la milito kaj la grekoj perdis la superecon dum la batalo. Eĉ post kiam Agamemno redonis Briseison (kaj kun tio ne preterlasis mencii ke li ne tuŝis ŝin), Aĥilo obstine persistis. Nur kiam lia plej bona amiko Patroklo estis mortigita de Hektoro, li rezignis sian venĝemon kaj ekbatalis kun Hektoro.

* Kategorio Brizeis en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 405921
* GND: 124566685
* LCCN: nb2020006854
* VIAF: 204071936, 4541159478120627990003, 8160060091935601890 25539929, 204071936, 4541159478120627990003, 8160060091935601890
* SUDOC: 121664988
* BNF: 15001888j
 |
**Eŭtocio** aŭ **Eŭtokio** el Aŝkelon (ĉ. 480 - ĉirkaŭ 540) estis greka matematikisto kiu vivis en la unua epoko de Bizanco.

Oni ne konas originan rezultojn de Eŭtokio kvankam estas neprobabla ke li atingis ilin. El li oni konservas komentariojn al la kvar libroj de la *Konikaj* de Apolonio de Pergo kaj al la verkoj de Arkimedo, nome *Pri la ekvilibro de la ebena figuro*, *Pri la sfero kaj la cilindro* kaj *Pri la mezuro de la cirklo*.

La komentarioj de Eŭtokio konstituas gravan fonton kiu klarigas nekonatajn aspektojn de la historio de la greka matematiko. Partikulare, la komentario al la verko de Arkimedo *Pri la sfero kaj la cilindro* enhavas aprezatan recenzon de antikvaj solvoj al la problemo de la duobligo de la kubo.

Bibliografio
------------

* Arquímedes. Eutocio (2005). Tratados I. Comentarios. Madrid: Editorial Gredos. ISBN 978-84-249-2757-8.
* Mugler Charles (eld.), Archimède, tome IV (Commentaires d’Eutocius et fragments), Paris, Les Belles Lettres, 1972.

  



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 584363
* GND: 100940919
* LCCN: n85056938
* VIAF: 76374615, 98602576, 119149542780000301509, 486154380899130290053 268702803, 76374615, 98602576, 119149542780000301509, 486154380899130290053
* ISNI: 0000 0003 8337 080X
* LIBRIS: 288237
* SUDOC: 031392040
* BNF: 12261533m
* BIBSYS: 95001681
* NKC: jn20000400641
* ICCU: MILV055145 SBLV125980, MILV055145
* BNE: XX4851325
 |
**Marvin Plattenhardt** - prononco [MA:vin PLAtnha:t], naskiĝis la  26-an de januaro 1992(nun 1992-01-26) en Filderstadt, do nun 31-jara - estas germana profesia futbalisto en matĉa pozicio de defendisto. Ekde la jaro 2017 li estas membro de la vira germana nacia teamo de futbalo, post kiam antaŭe li jam partoprenis en la naciaj teamoj de sub-17- ĝis sub-21-jaruloj. Post partopreno en la junularaj teamoj de klubo *1. FC Nürnberg* en Nurenbergo inter la jaroj 2008 kaj 2010 kaj kvar postaj plenkreskulaj jaroj en tiu klubo, li ekde 2014 estis profesia futbalisto de la klubo *Hertha BSC* en Berlino. Li partoprenis kadre de la germana nacia teamo en la Futbala Mondpokalo 2018, kaj en ties matĉoj rekoneblas per la ĉemiza numero "2". 

* Kategorio Marvin Plattenhardt en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rGermana nacia teamo    Flago de Germanio    Futbala Mondpokalo 2018 |
| --- |
| 
* 1 Neuer
* 2 Plattenhardt
* 3 Hector
* 4 Ginter
* 5 Hummels
* 6 Khedira
* 7 Draxler
* 8 Kroos
* 9 Werner
* 10 Özil
* 11 Reus
* 12 Trapp
* 13 Müller
* 14 Goretzka
* 15 Süle
* 16 Rüdiger
* 17 Boateng
* 18 Kimmich
* 19 Rudy
* 20 Brandt
* 21 Gündoğan
* 22 Ter Stegen
* 23 Gómez
* Trejnisto Löw
 | Flago de Germanio |

 |



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 614010
* GND: 1274698790
* VIAF: 5217167082546358570007
 |