recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Bernardos** [berNARdos] estas municipo en la centrokcidento de la provinco Segovio, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la komarko *Campiña Segoviana*. La loknomo *Bernardos* estas etimologie komprenebla kiel aludo al iama loĝanto. 

Bernardos en la provinco Segovio.
Preĝejo de Sankta Petro.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 29,13 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 486 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte 1 600 el la 1850-aj jaroj. 

Ĝi distas 34 km de Segovio, provinca ĉefurbo kaj limas kun municipoj Navas de Oro, Carbonero el Mayor, Migueláñez, Santa María la Real de Nieva kaj Armuña. En la areo estas etendaj pinaroj, foje anstataŭ iamaj indiĝenaj kverkoj kaj pinspecoj.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado. Ĝi apartenis al la *Comunidad de ciudad y tierra de Segovia*, kiel ĉefurbo de la *Sexmo de Santa Eulalia*. 

En la proksima Monteto de la Kastelo estis trovitaj restaĵoj de Ferepoko, romianoj kaj visigotoj. Unua mencio (kiel Bernaldos) estas de 1204 kaj sekva de 1452. La 6an de Aŭgusto 1519, la komunumano Juan Bravo edziĝis en Bernardoj kun María Coronel, filino de Abraham Seneor, estro de Segovio kaj riĉa eks-judo, kiu havis grandajn posedojn en la komarko.

En la 16-a jarcento startis elfosado de ardezo, kiu pluas ĝis nun. En la 18-a jarcento floris la tekstila industrio kio pluis dum la 19-a jarcento. Dum la Hispana Enlanda Milito, Bernardos estis ekde la komenco en teritorio de la insurekciantoj; 14 lokanoj estis mortpafitaj la 7an de Majo 1937 en Segovia, inter kiuj la urbestro Clemente Casas Postigo.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj kaj vitejoj) kaj brutobredado (ŝafoj) kaj rilata komercado. Lastatempe funkciado de servoj plej ekgravis, kune kun piedirado tra naturaj lokoj. De la historia pasinteco restis tre diversaj vizitindaj vidindaĵoj kiel la preĝejo de Sankta Petro kaj tri ermitejoj kaj sur la Monteto de la Kastelo restaĵoj de murego, alia ermitejo kaj ruinoj de alia ermitejo. Estas du arkeologiaj kuŝejoj kun rokpentraĵoj kaj alia kun nekropolo.

Ekde la restarigo de la demokratio, nur la unua urbestro estis de dekstra partio UCD; post tio ĉiuj estis de socialisma partio PSOE.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Segovio

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 767450
 |
**Provo,** ankaŭ angle estas grandurbo en Usono, en subŝtato Utaho, en Kantono Utah. Ĝi estas administra centro de la kantono. En la urbego privata universitato *Brigham Young* funkcias, kiu estas funkciigita fare de Eklezio de Jesuo Kristo de la Sanktuloj de la Lastaj Tagoj.

Bazaj informoj
--------------

* Koordinatoj: 40° 14′ N 111° 39′ U﻿ / ﻿40.233 °N, 111.650 °U﻿ / 40.233; -111.650 (mapo)
* Areo: 114 km²
* Loĝantaro: 112.488 (en 2010)
* Supermara alteco: 1387 m
* Horzono: UTC-7h (en somero UTC-6h)
* Poŝtkodoj: 84601-84606
* Telefonkodoj: 385, 801

Geografio
---------

Panoramo en Provo
Provo situas sur montaro en meza parto de Usono, en meza (iomete norda) parto de Utaho ĉe Lago Utah. Sallagurbo troviĝas 69 km.

Historio
--------

Hispana franciskana misiisto estis la unua eŭropano en tiu loko en 1776. Mormonaj familioj konstruis fortikaĵon en 1849. En la sekva jaro ĝi urbiĝis. La urbeto estis nomita pri franca ĉasisto *Étienne Provost*, kiu alvenis tien en 1825.

Trafiko
-------

El Provo kuras aŭtovojoj al Sallagurbo kaj Nevado, trajnoj kuras al la samaj direktoj kaj al Koloradio. La urbego havas municipan flughavenon.

Templo en Provo
Konstruaĵo en Provo

Klimato
-------

En Provo la averaĝa temperaturo varias inter 4-19 °C. La varmo kulminas en julio averaĝe 34 °C, rekorde 42 °C. La malvarmo kulminas en decembro kun rekordo -34 °C. Jare oni mezuras precipitaĵojn po 501 mm. En ĉiuj monatoj falas precipitaĵoj.

Ĝemelurboj
----------

* Germanio Meissen, Germanio
* Ĉina Popola Respubliko Naningo, Ĉinio

Vidindaĵoj
----------

* Provo City Library
* templo kaj trejna bazo de Eklezio de Jesuo Kristo de la Sanktuloj de la Lastaj Tagoj

Fontoj
------

* Képes Világatlasz ISBN 963 8475 38 2
* Tiu ĉi artikolo kreiĝis helpe de WikiTrans el la angla Vikipedio

Ĝardeno de la juĝejo en Provo
**Fortikaĵo de Füzér** estas parte rekonstruita Monumento historia en Hungario, apud vilaĝo Füzér sur monto 552 metrojn alta.

Vido al la fortikaĵo de Füzér

Historio
--------

Dokumentoj el la jaroj 1264 kaj 1270 mencias tion, ke tiu ĉi fortikaĵo jam estis havaĵo de la reĝo, la konstrudato do mankas. En 1264 estonta reĝo Stefano la 5-a akiris la fortikaĵon, kiun poste la reganta reĝo Béla la 4-a ne povis reakiri. Baldaŭe diversaj familioj havis ĝin. En 1526 oni gardis ĉi tie la hungaran kronon. Tiutempe ankaŭ diversaj trakonstruoj okazis laŭ renesanco. En 1626 Gabrielo Bethlen okupis ĝin, tamen ne longe havis ĝin. En 1676 la lastaj soldatoj forlasis la fortikaĵon, poste la loĝantoj forprenis la ŝtonojn. La fortikaĵo iĝis ruino. Oni komencis la restaŭrojn en 1977, tio estas nun turisma vidindaĵo.

Vidu ankaŭ
----------

* Kapelo en Fortikaĵo de Füzér

Fontoj
------

* Hungara Vikipedio

* Aerfoto pri fortikaĵo de FüzérAerfoto pri fortikaĵo de Füzér
* La kapelo en la fortikaĵoLa kapelo en la fortikaĵo
* Montopinto kun la ruinojMontopinto kun la ruinoj
* Proksima aerfotoProksima aerfoto

* Kategorio Füzéra burgo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Klifpenda fino** estas rakontada truko en kinarto, televidaj serioj, literaturo kaj simile, kie iu verko aŭ parto de verko – ekz-e (ĉapitro en) romano, (sceno en) filmo, (epizodo en) televida serio – finiĝas en stato de drama suspenso, ne fermante la intrigon, sed ofte eĉ surprize pliintensigante ĝin. Tipa klifpenda fino povas esti ekz-e sceno kie la protagonisto trafiĝas en subitan mortodanĝeron. La malferma, suspensa fino logu la leganton/vidanton reveni al la rakonto eĉ post ioma paŭzo por ekscii kiel la rolantoj elturniĝos el la drama situacio.

Multaj lingvoj uzas la anglan ***cliffhanger*** ("klifpendo"). Tiu termino devenas de la romano *A Pair of Blue Eyes* de Thomas Hardy el la jaro 1873, kie en iu sceno la heroo Henry Knight riskas fali morten de sur la klifoj de Bristol Channel kaj povas savi sin nur firmtenante fasketon da kreskanta herbaĵo.

Kvankam la termino estas moderna, la truko mem ne estas. Jam en Mil kaj unu noktoj, Ŝehrazado savis sian vivon per serio da (mil kaj unu?) klifpendaj finoj.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 803224
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  Malneŭtrala teksto | **Ĉi tiu artikolo ne respektas neŭtralan vidpunkton**.

---

Konsideru do ĝian enhavon singardeme. Bonvolu diskuti en la diskutpaĝo por restarigi la neŭtralecon. Malneŭtralaj asertoj povas esti forigitaj.Specifu: {{Malneŭtraleco|temo=|dato=januaro 2023}}}
 |

**Industri-medicina aparato** estas moderna industri-skala ofero de san-servoj kaj medicinaĵoj. Ĝi inkluzivas importadon, eksportadon kaj distribuadon de ekipaĵoj, konsummaterialoj, medikamentoj kaj iloj kuracistaj, odontologiaj, hospitalaj aŭ de iu ajn alia san-profesio. La bezono de ĉiam pli grandaj investoj por esploro kaj evoluigado de novaj drogoj daŭre kondukis la malgrandajn farmaci-industriojn al ĉiam pli malfavoraj kondiĉoj por konkurado kaj sekve al laŭgrada ensorbado fare de multnaciaj kompanioj. La progresoj en sciencaj kaj teknologiaj kampoj konstante konduktas al produktado de pli akurataj kaj neinvadaj manieroj diagnozi, al progreso en kontrolado kaj tenado de nepraj organfunkcioj, nome al la kompleksa aparataro de intensivterapiaj instalaĵoj kaj aliaj. 

Moderna hospitalo estas institucioj ĉiam multkostaj, tamen, ilia nombro kreskas. Internaciaj firmoj eniris la fekundan kampon de hospitala planado, konstruado, instalado kaj financado kaj eĉ de asisto al ilia administrado. Kiel tuto, la industrio farmacia kaj tiu de medicin-hospitalaj aparatoj kaj konsumaĵoj konsistigas ian potencan maŝinon, kun moderna reklamtekniko kaj kun propraj politikaj premgrupoj, stimulantan la ĝeneralan kreskadon de la sistemo, ĉefe tiu de ĝiaj plej multekostaj kaj kompleksaj institucioj.

Oni kreas malverajn esperojn pri la povo de medicino, pri ĝiaj altaj kvalitoj. Oni misedukas familiojn rilate al faktojn pri vivo kaj morto. En kelkaj landoj, al troa kvanto de kuracistoj aldoniĝas troa kvanto de advokatoj. La procesoj de pacientoj kontraŭ kuracistoj multobliĝas. La punpagoj aljuĝitaj atingas altegajn ciferojn. La asekuraj pagoj por plenumado de iuj medicinaj fakoj faras ilin neelteneglaj por kuracisto deziranta laŭgrade redukti sian klinikadon kaj kaŭzas antaŭtempajn emeritiĝojn. Krome, por protekti sin, la kuracisto emas peti multekostajn aŭ iel riskajn ekzamenojn al la paciento, simple por nuligi iun diagnozan eblecon, kiun li tamen scias neproblaba. Per tio, li kontribuas por pligrandigi la ĝeneralajn kostojn de medicina zorgado kaj, sekve de industri-medicina aparato.

Farmaciaj laboratorioj, por pligrandigi kvoto en loka merkato, monhelpas publikadon de enseoj, simpoziojn, kaj kongresojn kaj implikas kuracistojn en kaŝaj rilatoj kun la medicin-industria aparato, kiu skrapas, se ne pli funde vundas, la profesian etikon.
**Libertad** (signifanta Liberecon) estas urbego en Argentino en Provinco Bonaero. Ĝi apartenas al urbaro de Granda Bonaero.

Blazono de Libertad

Bazaj informoj
--------------

* Areo:  km²
* Loĝantaro: 100 124 en 2001
* Supermara alteco: 28 m
* Horzono: UTC-3h
* Poŝtkodo: B 1716
* Telefonkodo: +54 220

Geografio
---------

Tombeja enirejo en Libertad
Libertad situas sur la apudmara ebenaĵo en orienta Argentino.

Historio
--------

Em la 1870-aj jaroj en tiu ĉi loko nur vendejo-gastejo "Libertad" funkciis, kiun la preterirantoj profitis. En 1871 tombejo establiĝis pro granda epidemio. En 1889 lernejo ekfunkciis. En 1893 la gastejo bankrotiĝis. Tiutempe enmigrantoj kaj terkultivistoj vivis tie sporade. Komence de la 20-a jarcento oni konstruis fervojan linion kune kun fervoja uzino, kiu portis homojn amase. Tiutempe vilaĝo kreiĝis.

Klimato
-------

Libertad situas en subtropika klimato, kie jare pluvas ĉ. 1100 mm. La temperaturo varias inter 6-32 °C.

Fontoj
------

* hispana Vikipedio helpe de Guglo
* Arkivigite je 2007-12-18 per la retarkivo Wayback Machine hispane

Tombeja interno en Libertad
Maŭzoleo en Libertad
Liberiga Armeo de la Sudana Popolo
La **Liberiga Armeo de la Sudana Popolo** (plej konata per la literoj **SPLA**) estas ribela, precipe kristana movado kaj membro de la opozicia Nacia Demokrata Alianco en Sudano. La armeo estis kreita en 1983 kiel ribela grupo de John Garang, Salva Kiir, William Nyuon Bany kaj Kerubino Kuanyin Bol. Ĝi ekde tiam batalis kontraŭ la registaroj de Gaafar Nimeiry, de Sadiq al-Mahdi kaj de la prezidanto Omar al-Baŝir, okaze de la tiel nomata dua sudana enlanda milito.

La armeo restis estrita de John Garang ĝis ties morto la 30-an de julio 2005. La politika branĉo de la armeo estas la Liberiga Movado de la Sudana Popolo (*Al-Harakat Ash-Shaabia Le Tahreer As-Sudan*), kiu hodiaŭ estas politika partio.

La 3-an de aŭgusto 2011 Oni sciigas, ke la Liberiga Armeo de la Sudana Popolo deklaris pafĉesigon kaj konsentis intertrakti kun la registaro de Sud-Sudano. Tiam SPLA estris Peter Gadet.

Vidu ankaŭ
----------

* Milito en Darfuro

Referencoj
----------

1. ↑  S.Sudan rebel group declares ceasefire Arkivigite je 2012-05-29 per Archive.today angle

* Kategorio Liberiga Armeo de la Sudana Popolo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 252877
* GND: 10142229-5
* LCCN: n85369026
* VIAF: 148760819
* SUDOC: 033380686
 |
Mapo de la komarkoj de Burgoso. La Bureba, iom malsupre de la plej norda komarko kaj tre helverde.
**La Bureba** (Burebo esperante) estas komarko en la nordoriento de provinco Burgoso (Kastilio kaj Leono, Hispanio). Ĝi estas trafluata de multnombraj rojoj kiuj enfluas, tra la riveroj Homino, Oroncillo, Oca kaj Tirón al la riverego Ebro.

Temas pri depresio ĉirkaŭita de montoj. El ili la kanjono de Pancorbo estis komprenita kiel trapasejo el nordorienta Hispanio al la Centra Altebenaĵo.

Konsiderata kiel la *verdadera esencia de Castilla* (vera esenco de Kastilio) kiun Azorín difinis kiel *el corazón de la tierra de Burgos* (la koro de la tero de Burgoso) estis setlejo de la antikvaj Aŭtrigonoj, kiuj havis sian ĉefurbon en la aktuala Briviesca. Ĝi enhavas 46 submunicipojn.

Municipoj
---------

La komarko enhavas 44 municipojn. El kiuj la municipoj Aguas Cándidas, Los Barrios de Bureba, Briviesca, Fuentebureba, Galbarros, Oña, Poza de la Sal, Quintanaélez, Rojas, Rublacedo de Abajo, Rucandio kaj Salinillas de Bureba estas dividitaj siavice en submunicipoj.

Jurisdikcie ĉiuj tiuj municipoj apartenas al la Partido de Briviesca, escepte Miraveche, Santa María Ribarredonda kaj Villanueva de Teba, kiuj apartenas al Miranda de Ebro.

La 44 municipoj estas jenaj:

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| * Abajas
* Aguas Cándidas
* Aguilar de Bureba
* Alcocero de Mola
* Bañuelos de Bureba
* Barrios de Bureba, Los
* Berzosa de Bureba
* Briviesca
* Busto de Bureba
* Cantabrana
* Carcedo de Bureba
 | * Carrias
* Cascajares de Bureba
* Castil de Peones
* Cubo de Bureba
* Fuentebureba
* Galbarros
* Grisaleña
* Llano de Bureba
* Miraveche
* Monasterio de Rodilla
* Navas de Bureba
 | * Oña
* Padrones de Bureba
* Piérnigas
* Poza de la Sal
* Prádanos de Bureba
* Quintanabureba
* Quintanaélez
* Quintanavides
* Quintanilla San García
* Reinoso
* Rojas
 | * Rublacedo de Abajo
* Rucandio
* Salas de Bureba
* Salinillas de Bureba
* Santa María Ribarredonda
* Santa Olalla de Bureba
* Vallarta de Bureba
* Vid de Bureba, La
* Vileña
* Villanueva de Teba
* Zuñeda
 |  |

Notoj
-----

1. ↑  Oni ne inkludas la urbon Frías spite apartenon al la Partido de Briviesca

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 773069
 |
**Burg,** hungare **Pinkaóvár** estas ne memstara vilaĝeto en Aŭstrio, en federala ŝtato Burgenlando, en distrikto de Oberwart, en municipo de Hannersdorf.

Panoramo en Burg
Strato en Burg

Bazaj informoj
--------------

* Poŝtkodo: 7473
* Aŭtokodo: OW

Situo
-----

Burg situas laŭ rojo, laŭ vojo numero 56, laŭ la hungara landlimo, kontraŭe Felsőcsatár troviĝas, laŭ fervojo Schachendorf-Oberwart. La lasta urbo estas 20 km-ojn.

Historio
--------

Antaŭ la hungaroj romianoj vivis tie. Impona fortikaĵo konstruiĝis dum regado de Stefano la 1-a (Hungario), kiu pligrandiĝis post jarcentoj dufoje. La diametro estis 560 m-ojn, interne 3 fortikaĵetoj situis. En 1445 Ján Griska okupis ĝin. La unua mencio pri la vilaĝo devenis el 1344 laŭ tiama hungara ortografio *"Owar"*. La fortikaĵo baldaŭe malkonstruiĝis. En 1910 vivis en la komunumo 472 homoj (plejparte germanoj). Ĝis Traktato de Trianon Pinkaóvár apartenis al Hungara reĝlando, al Vas (reĝa departemento), al distrikto de Felsőőr, poste al Aŭstrio, inter 1938-1945 al Germanio. Ekde 2008 ambaŭ landoj apartenas al interna zono de Schengen, sekve la limo estas ie ajn trapasebla senkontrole.

Vidindaĵo
---------

* romkatolika preĝejo, fundamente mezepoka, en 1834 trakonstruiĝis

Fontoj
------

* hungara Vikipedio
* http/maps.google.com

* Kategorio Burg (Burgenlando) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Burgauberg,** hungare **Burgóhegy** [burgOhedj] estas iama vilaĝo, nun parto de Burgauberg-Neudauberg en Aŭstrio, en la federacia lando Burgenlando kaj en la distrikto Güssing.

Bazaj informoj
--------------

* Poŝtkodo: 8291
* Telefonkodo: 03326
* Aŭtokodo: GS
* Loĝantaro: 720

Situo
-----

Burgauberg situas laŭ rojo. Güssing troviĝas je 23 km-oj.

Historio
--------

Dum la historio zono de tiu regiono ofte apartenis foje al Hungario, foje al Aŭstrio. Longe tie ne formiĝis vilaĝo, nur estis vitejo kun kelke da domoj. En 1713 pesto okazis. Nur en 1795 la loko iĝis vilaĝo. En 1782 loĝis tie 320 homoj en 66 domoj, en 1804 464 homoj en 83 domoj. Ĝis fine de la hungara erao doganejo funkciis tie. En 1910 loĝis en Burgóhegy 742 loĝantoj (plejparte aŭstroj). Ĝis 1921 ĝi apartenis al Vas (reĝa departemento), al distrikto de Németújvár, poste al Aŭstrio (escepte inter 1928-1945 al Germanio). Burgauberg kaj Neudauberg formis novan komunumon *Burgauberg-Neudauberg* en 1971.

Vidindaĵoj
----------

* kapelo nomata Bleier de 1927
* ligna vojranda kruco nomata Laschalt
* ligna vojranda kruco nomata Kruiss
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Nigramaska muŝkaptulo** |
| --- |
|  |
| Nigramaska muŝkaptuloNigramaska muŝkaptulo
 |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Paseroformaj *Passeriformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Muŝkaptuledoj *Muscicapidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Eumyias* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***E. panayensis*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Eumyias panayensis****(Sharpe, 1877) |
|
|
|
| Konserva statuso |
| {{{220px}}}**Konserva statuso: Malplej zorgiga** |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Nigramaska muŝkaptulo  |

 |
| v • d • r |

La **Nigramaska muŝkaptulo** aŭ Turkisa muŝkaptulo (***Eumyias panayensis***) estas birdo de la familio de Muŝkaptuledoj kaj de la genro de *Eumyias* kiu enhavas tre bluajn speciojn ĉefe en la supraj partoj. Ĝi troviĝas en Indonezio kaj Filipinoj. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj montararbaroj.

Tiu specio formas superspecion kun la Grizblua muŝkaptulo, *E. sordidus* kaj la Lazura muŝkaptulo, *E. thalassinus*. 

La **Nigramaska muŝkaptulo** nomiĝas tiele ĉar tiu karaktero (nigra zono inter okuloj kaj beko) kiun ankaŭ aliaj samgenranoj havas, ĉe tiu estas tre markata kaj kontrasta kun la pli helbluaj kapo kaj brusto. La resto de la supraj partoj estas bluaj kiel ĉe la samgenranoj kaj la brusto nuanciĝas pli kaj pli klare suben ĝis blanka ventro. La vosto montras nuancojn inter brunajn kaj violecajn.

Referencoj
----------

* BirdLife International 2004. Eumyias panayensis[*rompita ligilo*]. 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 25an de julio 2007.
**Corcos del Valle** [Corcos del Valle] estas municipo en la nordocentro de la provinco Valadolido, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko *Campiña del Pisuerga* en la centro de la provinco. 

Corcos del Valle en la provinco Valadolido.
La *Campiña del Pisuerga* de la provinco Valadolido, helblue, nordocentre.
Monaĥejo de Palazuelos.
Kapiteloj de la monaĥejo de Palazuelos.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio estas formata de unusola loĝloko, okupas totalan areon de 42,55 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 203 loĝantojn. Ĝi perdis 54 loĝantojn el 1991 pro migrado al urbaj areoj. Ĝi distas 22 km de Valadolido, provinca ĉefurbo kaj 6 km de Cigales.

Ĝi limas kun Ampudia (Palencia), Trigueros del Valle, Cubillas de Santa Marta, Valoria la Buena, San Martín de Valvení kaj Cabezón del Pisuerga. Ĝia municipa teritorio estas trapasata oriente de la rivero Pisuerga.

Historio
--------

En Mezepoko okazis reloĝado. La areo apartenis al la Regno Leono kaj poste al la Regno Kastilio. 

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj: tritiko, sekalo, kaj vitejoj) kaj brutobredado (ŝafoj) kaj rilata komercado: iam estis farunfabriko ĉe la Kanalo de Kastilio. Lastatempe kultura kaj rura turismo ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado).

De la historia pasinteco restis vizitindaj vidindaĵoj el kiuj menciindas la preĝejo kaj la monaĥejo de Palazuelos inter Corcos del Valle kaj Cabezón de Pisuerga.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Valadolido

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 764785
 |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Nila perko** |
| --- |
|  |
| Nila perkoNila perko
 |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Aktinopterigoj *Actinopterygii* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Perkoformaj *Perciformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: |   *Centropomidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | Perkoj *Lates* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***Lates niloticus*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Lates niloticus****Linnaeus, 1758 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Nila perko  |

 |
| v • d • r |

La **nila perko** estas fiŝo nesalakva, vivkapabla ankaŭ en modere sala akvo. Ĝia viando havas altan nutran valoron. Ĝi atingas longon de preskaŭ du metroj kaj pezon de 70 kg aŭ pli.

Nila perko havas blu-arĝentan koloron; ĝiaj okuloj estas nigraj kun hela flava ringo. Ĝi estas predulo kaj nutras sin per aliaj fiŝoj kaj krustaco; en juna aĝo ankaŭ per zooplanktono.

Enmeto en Viktorian Lagon
-------------------------

La nila perko originas el Etiopio kaj Egiptio, sed plej konatiĝis per tio, ke en la 1950-aj jaroj oni plane enmetis ĝin en Viktorian Lagon. Ĝi tie bone evoluis kiel invada specio, sed je la kosto de aliaj specioj: En 1977 ĝia korpomaso estis ankoraŭ 1 procento de ĉiuj fiŝoj en la lago, sed en 1983 jam 68 procentoj. Nila perko nun estas la plej grava eksportaĵo de Tanzanio (al Eŭropa Unio); la flughaveno de Muvanzo ĉiutage transportas 500 tunojn da frostigita nilperka fileo.

Kredeble pro la enkonduko de nila perko en Viktoria Lago pluraj centoj da specioj ekstermiĝis. Ĉar la lokanoj kutimas konservi fiŝon per fajra sekigado kaj nila perko estas tre grasa, ankaŭ la bezono je fajra ligno en la regiono kreskis kaj pliigis grundan erozion.

Oni esploris la eblon vivigi nilajn perkojn en Kvinslando en Aŭstralio, sed rezignis pro la malbonaj efikoj en Afriko.

Hubert Sauper en sia filmo La koŝmaro de Darwin prezentas la historion de la hejmigo de nilaj perkoj en Viktoria Lago.

Vidu ankaŭ
----------

* Nacia Parko Sumbuo
* Papiruscipero

* Nila perko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Nila perko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Nila perko en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
**Cerinto** (latine: Cerinthus; vivis en la 1-a jarcento en Efeso aŭ Antioĥio de Sirio, kaj estis greklingva teologo kaj filozofo ene de la unua kristana komunumo, kiu taksis lin doceta, do herezulo.

Epifanio el Salamis, atestanto malfrua sed informita pri la palestinaj tradicioj, enkadras Cerinton en la kristana movado de judo-kristanismo. La "Cerintanoj", kiel la judo-kristanoj, estas, fakte, cirkumciditaj, rigore respektas la sabaton kaj preskribojn de la Levidoj, kaj ne konas la kanonan Evangelion laŭ Mateo, sed uzas apartan version... Juda legalismo estas por ili, kiel por Cerintanoj, ordona.

Doktrino
--------

Laŭ Cerinto la mondo estis kreita de Dio, sed malsupera potenculo (Demiurgo aŭ anĝelo), kiu ne konis eĉ la ekziston de Dio (kiu staras supre de ĉio kaj tial estas nekonebla).

En tiu doktrino, plue, li enkampigas ke Jesuo estis simpla homo naskiĝinta el Jozefo kaj Maria kaj ke Kristo, supera estaĵo, malsupreniris en Jesuon, post kiam li estis emanita de Dio subforme de kolombo, en la momento de la bapto, por lin instrui pri la vojo al la nekonata Patro. La kolombo, poste, forlasis Jesuon tuj antaŭ la Krucumo, lasante la homon al sia destino (kiu tamen estos la juĝisto en la lasta tago). Tiu lasta tezo reprezentas varianton de Docetismo, diritan poste *adoptista*.

Laŭ Ireneo el Liono Cerinto estis samtempulo de Sankta Johano la Evangeliisto.

Verkoj
------

Oni ne konas verkojn de Cerinto, tamen troviĝas iuj antikvaj aŭtoroj kiel Eŭsebio de Cezareo kaj Hipolito el Romo kiuj asertas en siaj verkoj ke estis en Romo pastro kulturita kaj ortodoksa, nome *Gajo*, vivinta epoke de papo Zefireno (199-217), kiu rifuzis la Evangelion laŭ Johano ĉar li opinis ĝin verko de Cerinto. Laŭ Ireneo, male, la Evangelio laŭ Johano estis skribita ĝuste por refuti la doktrinon gnostikan de Cerinto.

Eksteraj ligiloj
----------------

]  Citaĵo ĉe Eksebio de Cezareo. Anglalingve.

Laŭ "Alogoj", sekto de anoncantoj de Monarĥismo naskiĝinta ĉirkaŭ 170 en Malgrand-Azio, Cerinto estis eĉ la aŭtoro de la Apokalipso de Johano.

Bibliografio
------------

* Catholic Encyclopedia, Volumo III New York 1908, Robert Appleton Company.
* Katolikaj enciklopedioj
	+ Enciclopedia\_Cattolica
	+ Cathopedia:Voci\_indispensabili
	+ Catholic\_Encyclopedia

Vidu ankaŭ
----------

* Docetismo
* Gnostikismo
* Karpokrato
* Evangelio
* Herezo
* Evangelio de Cerinto


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 426202
* GND: 1147234590
* LCCN: nr96044919
* VIAF: 293151246517544131339, 141162664195955000711, 29161878954333610410, 353149294493280522914 19581715, 293151246517544131339, 141162664195955000711, 29161878954333610410, 353149294493280522914
* ISNI: 0000 0000 5457 7076
* BIBSYS: 5050574
 |
**Cernadilla** [zernaDIlja] estas municipo de la provinco Zamoro, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko La Carballeda, en la nordokcidento de la provinco, angule kun nordorienta Portugalio. *Cernadilla* estas etimologie tradukebla al *Fekundejoj*, nome aludo al facile kultiveblaj terenoj.

Preĝejo.
Akvobaraĵo de Cernadilla.
Ĝia municipa teritorio estas formata de la loĝlokoj Anta de Tera (subakve), Cernadilla, San Salvador de Palazuelo kaj Valdemerilla, okupas totalan areon de 36,12 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 113 loĝantojn. Ĝi duobligis sian loĝantaron ekde la 1940-aj jaroj pro la konstruado de du proksimaj akvobaraĵoj, sed poste perdis ĉirkaŭ 600 loĝantojn el la mezo de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. Ĝi distas 98 km de Zamoro, provinca ĉefurbo. Ĝi limas kun Asturianos, Manzanal de los Infantes, Mombuey kaj Manzanal de Arriba.

Lastatempe kultura kaj rura turismo plie ekgravis: ĉasado, somera feriloko, popola arkitekturo, fungokolektado, piedirado, naturaj lokoj ktp.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de Provinco Zamoro

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 754945
 |
Koordinatoj: 52° 42′ 45″ N 06° 55′ 33″ O﻿ / ﻿52.71250 °N, 6.92583 °O﻿ / 52.71250; 6.92583 (mapo)

Domo en Erica
La kanaalfosantoj
Rom-Katolika tembejo Erica
**Erica** estas vilaĝo en la komunumo Emmen, provinco Drenthe (Nederlando). Ĝi situas ĉ. dek kilometroj sude de la centro de Emmen. La A37 situas flanke de la vilaĝo.

Historio
--------

Erica ekestis ĉ. 1863 kiel fagopirokolonio sur la pli altaj sablogrundoj, kaj pliposte elkreskis ĝis vera torfokolonio kiam ĉ. 1863 la Hoogeveense Vaart finpretiĝis; la centro tiam eksituis ĉe la kanalo.

La unuaj loĝantoj estis kanalfosistoj kiuj post la finpretiĝo de la Bladderswijk, kio estas plilongigo de la Oranĝokanalo (1863), volis setli sude de la Oranĝokanalo apud Zuidbarge. Ili tamen estis forpelitaj fare de la terkultivistoj el Zuidbarger kun la komuniko ke ili devis setli pli malproksime. Oni sendis ilin al la flankmontetoj de la Hondsrug kelkajn kilometrojn pli sude. La plejmultaj tamen reiris al Slagharen. Du familioj tamen restis kaj setlis sur la loko kiu pliposte nomiĝos Erica. La nomoj de tiu familioj: Geert Tien kaj Anton Lipholt. Ili venis el Germanio kaj vojaĝis laŭ Slagharen al sudorienta Drenthe por fosi kanalojn. Tial multaj familioj ankoraŭ estas rom-katolikaj (44%).
La sama jaro ankoraŭ tri pliaj familioj el Slagharen setlis tie, ili estis fagopirokultivistoj kiuj devis translokiĝi ĉar en la ĉirkaŭaĵo de Slagharen ne plu estis torfomarĉo por kultivi la kreskaĵon, ili estis la familioj Geert Veltrop, Frans Fahrweg kaj Hendrikus Kotterink. Tiuj estis infanriĉaj familiojn.

Ili nomis la novan loĝlokon laŭ ilia devenloko "Nova-Slagharen", tamen la komunumestro de Emmen, mag. Lucas Oldenhuis Tonckens, definitive donis al la vilaĝo la nomon *Erica*, kio estas la latina nomo por eriko.

En 1902 Erica ekhavis ligon per vaportramo kiam la DSM konstruis la relvojon de Nieuw-Amsterdam al Erica. La linio finfine estis plilongigita al Ter Apel. En 1947 la trafiko per vaportramo finiĝis.

Reĝino Beatrikso vizitis Erica-n *kun kaŭĉukaj botoj* dum la inundo je la 30-a de oktobro 1998; ankaŭ ĉefministro Wim Kok faris viziton al Erica, unu tagon plifrue.

Muelejo De Heidebloem (La Erikofloro)

Konataj personoj el Erica
-------------------------

* Daniël Lohues

* Kategorio Erica en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Baubau** estas universitata kaj marhavena urbego de Indonezio en provinco Sudorienta Sulaveso. Ĝi situas sur la insulo Buton. La urbo konsistas el ok distriktoj.
[[Dosiero:Bau-bau, Bau-Bau City, South East Sulawesi, Indonesia - panoramio (12).jpg|eta|maldekstra|{{centre|Panoramo de Baubau]]

Geografio
---------

Baubau situas en sudokcidenta marbordo de la insulo plej sur ebenaĵo kaj montetoj. Provinca ĉefurbo Kendari troviĝas 166, Makassar 356, Kupango 533, Paluo 592, Ambon 647, Balikpapan 794, Manado 809, Denpasar 890, Surabajo 1110, Semarang 1359, Jogjakarto 1379, Pontianak 1594, Bandungo 1666, ĉefurbo Ĝakarto 1749, Bandar Lampung 1922, Palembang 2000, Jayapura 2030, Jambi (urbo) 2156, Batam 2190, Pekanbaru 2443, Medano 2844, Banda Aceh 3270 kilometrojn (aere) .
[[Dosiero:Bau-bau, Bau-Bau City, South East Sulawesi, Indonesia - panoramio (16).jpg|eta|{{centre|Vojo en Baubau]]

Historio
--------

Dum la 15-a jarcento Baubau estis centro de regno. En 1542 la regno transformiĝis al sultanlando, kiam Islamo eniris la areon. La lasta sultano mortis en 1960. Baubau ekhavis urborangon en 2001.

Ekonomio
--------

Ekonomio de Baubau konsistas el hotelservoj, komerco, agrikulturo (rizoj, maizoj, legomoj, bananoj, kokosoj, akaĵuoj, kotonoj), brutaro. Baubau ankaŭ estas grava fiŝkapta centro.

Religio
-------

[[Dosiero:Masjid Islamic Centre Baubau tampak depan.jpg|eta|maldekstra|{{centre|Islama centro en Baubau]]
La loĝantoj de Baubau estas plejparte islamanoj (95.80%), iomete kristanoj, hinduoj, budhanoj, konfuceanoj kaj funkcias 73 moskeoj, 32 preĝĉambroj, 2 katolikaj preĝejoj, 7 protestantaj preĝejoj kaj 6 temploj.

Eduko
-----

En Baubau pluraj universitatoj kaj akademioj funkcias.

Trafiko
-------

Baubau havas marhavenon Murhum kaj flughavenon. Ĝi estas ligita per la laŭborda vojo el 2 flankoj, krome kuras vojo al la transa marbordo.
[[Dosiero:Bau-Bau City, South East Sulawesi 93717, Indonesia - panoramio (2).jpg|eta|{{centre|Haveno]]
[[Dosiero:Benteng Wolio.jpg|eta|{{centre|Iama fortikaĵo]]

Klimato
-------

Baubau havas tropikan musonan klimaton (Am). En ĉiuj monatoj pluvas, resume jare 1933 mm. La averaĝa jara temperaturo estas 26 °C kaj varias inter 22-30 °C. Ne estas grandaj diferencoj inter la monatoj.

Vidindaĵoj
----------

* preĝejoj (moskeoj, kirkoj, temploj)
* iama fortikaĵo

Ĝemelurboj
----------

* Sud-Koreio Seulo, Sud-Koreio (2010)
* Rusio Moskvo, Rusio (2010)
* Aŭstralio Kanbero, Aŭstralio (2014)
* Francio Parizo, Francio (2014)
* Ĉina Popola Respubliko Ŝanhajo, Ĉinio (2015)
* Malajzio Malako, Malajzio (2015)
* Ĉina Popola Respubliko Honkongo, Ĉinio (2015)
* Barato Nova Delhio, Barato (2015)
* Singapuro Singapuro, Singapuro (2016)

Fontoj
------

* WikiTrans


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Indonezio |
**Baté** estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono **Suda** Transdanubio, en departemento Somogy, en subregiono de Kaposvár.

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 10 km²
* Loĝantaro: 850
* Poŝtkodo: 7258
* Telefonprefikso: 82

Situo
-----

Baté situas en valo de rojo, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Dombóvár-Kaposvár. La lasta urbo troviĝas 16, Dombóvár 18 km-ojn.

Historio
--------

La loko estis loĝata jam dum la neolitiko. La unua mencio devenis el la 14-a jarcento laŭ tiama hungara ortografio *"Batej"*. Dum la turka erao la vilaĝo preskaŭ senhomiĝis. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, biblioteko, kulturdomo, interretejo, kuracejo, poŝto.

Vidindaĵoj
----------

* romkatolika baroka preĝejo omaĝe al Senmakula Koro de Jesuo de 1796
* tombeja kalvinana kapelo de 1741
* kastelo de Gaál de 1796
* fiŝkaptista lago

Fontoj
------

* hungara Vikipedio
* http/maps.google.com
* w.iranymagyarorszag.hu
* w.gyaloglo.hu
* w.bate.hu

* Kategorio Baté en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Luzacia Niso** (germane *Lausitzer Neiße*, suprasorabe *Łužiska Nysa*‚ malsuprasorabe *Łužyska Nysa*, ĉeĥe *Lužická Nisa*, pole *Nysa Łużycka*, en Esperanto do **Luzacia Niso**, historie ankaŭ germanlingve *Görlitzer Neiße*) estas rivero en Germanio, Pollando kaj Ĉeĥio. Ĝi longas 254 kilometrojn kaj en listo de riveroj en Germanio ordigita laŭ longeco havas la 19-an lokon. Interalie ĝi pasas tra la urboj Liberec, Jablonec nad Nisou, Zittau, Görlitz, Zgorzelec, Forst (Lausitz) kaj Guben.

Temas pri la plej longa el pluraj riveroj germanlingve nomataj „Neiße". Rezulte de la Dua Mondmilito ĝi difiniĝis parto de la ŝtata limo inter Germanio (de 1949 ĝis 1990 GDR) kaj Pollando. Pro la ligo al la historio de Germanio, pli forta ol tiu de la aliaj riveroj samnomaj, ĝi ofte nomatas nur **Neiße**.

Laŭ la rivero interalie nomatas la germania distrikto Spree-Neiße.

memorŝtono ĉe la rivera fonto

* Luzacia Niso en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Luzacia Niso en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 369630
* GND: 4034756-4
* LCCN: sh85090671
* VIAF: 235903174
* NKC: ge130181
 |
La **Schütz-Jahrbuch** (**Schütz-Jarlibro**) estas traktaĵaro aperanta ĉiujare ekde 1979 kun muziksciencaj traktaĵoj pro la muziko kaj la muzikkulturo en la 17-a jarcento, prefere en la medio de la baroka komponisto Heinrich Schütz.

Enhavo
------

Pezocentron de la jarlibro forma raportoj kaj prelegoj de la Heinrich-Schütz-Tagoj kaj de la Internaciaj Heinrich-Schütz-Festivaloj, krom tio estas publikigitaj liberaj kontribuaĵoj, kaj en neregulaj tempospacoj biografioj pri Schütz. La temoj de la kontribuaĵoj ampleksas la tutan gamon de baroka muziko: problemojn de la biografiado, de la ĝenrohistorio, de la analizo same kiel de la koncertado kaj multan plu.

Eldonantoj
----------

La jarkolektojn 1 ĝis 18 (1979 ĝis 1996) de la Schütz-Jarlibro eldonis Werner Breig kune kun Hans Michael Beuerle (jarkolektojn 1–5), Friedhelm Krummacher, Stefan Kunze ( jarkolektojn 1–14), Wolfram Steude (ekde jarkolekto 6) kaj Eva Linfield ( ekde jarkolekto 14). La redaktestron transprenis per jarkolekto 13 (1991) Walter Werbeck. Ekde 1997 Werbeck eldonas la jarlibron, kune kun Werner Breig, Friedhelm Krummacher, Eva Linfield kaj Wolfram Steude. La eldono de la Schütz-Jahrbuchs okazas laŭ komisio de Internationale Heinrich-Schütz-Gesellschaft en Kassel.

Bibliografiaj indikoj
---------------------

* Schütz-Jahrbuch, Bärenreiter-Verlag Kassel, ISSN 0174-2345 - eldono 2006 ISBN 978-3-7618-1684-4

Eksteraj ligiloj
----------------

* Retpaĝaro de la eldonanto
dekstra

La Angla provinco Devon havas propran (neoficialan) flagon, kiun oni akceptis en 2003 post konkurso organizita de la loka BBC (*BBC Devon*). Ĝi gajnis per 49% de la balotoj. Ŝajne la ideo pri propra flago venis de najbara Kornvalo, kies proprakultureco kaj neangleco tamen pli rimarkindas (kun nombre malgranda, sed tamen ekzistanta propra lingvo; naciisma movado ktp.). La dezajnon klare influis la Kornvala flago, kaj samkiel tiu lasta, ankaŭ la flago de Devon estas ligita al iu sanktulo, nome Sankta Petrok (*Petroc*), kiu estis populara sanktulo en Devon kaj najbaraj provincoj.

Malgraŭ la noveco de ĉi flago, ĝiaj koloroj jam tradicie asociiĝas kun Devon, ekzemple ili estas la koloroj de lokaj sportaj teamoj Rugby Union (rugbeo) kaj Plymoth Argyle (futbalo).
Dum la Batalo de Alĝerio, ĉe vicgrafo Exmouth flirtis verda-blanka flago (kiu nun rigardeblas en la Muzeo de valo Teign).

La flagon de Devon konsistigas tri koloroj - verda, nigra kaj blanka. La verdo reprezentas la koloron de la lokaj montetoj, la nigro la altajn kaj ventumatajn marĉojn (Dartmoor kaj Exmoor), la blanko la salecan ŝaŭmon de la du Devon-aj marbordoj kaj la kaolinan industrion (kaj minadon en si mem).

Vidu ankaŭ
----------

* Listo de britaj flagoj

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Flago de Devon en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* *Flags of the World* - Angle pri la originoj de la flago.
* *Devon Flag Group* "Flagogrupo de Devon" (anglalingva)
**Adrienne Csengery** [ĉengeri], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Csengery Adrienne** estas germana-hungara operkantisto (soprano), altlerneja instruisto. Ŝia edzo estis Domokos Moldován.

Adrienne Csengery  naskiĝis la 3-an de januaro 1946 en Bavario en Amberg.

Biografio
---------

Adrienne Csengery frekventis gimnazion en Budapeŝto, dum la gimnaziaj jaroj ŝi atingis unuan lokon en konkurso de Hungara Televizio. Ŝi akiris diplomon en la Muzikakademio Franz Liszt en 1970. Ŝi debutis en 1969 en la Budapeŝta Ŝtata Operejo. Ŝi apartenis al trupo de la Operejo inter 1970–2005, tamen okazis interrompo. Ŝi kantadis en Operejo de Munkeno inter 1974–1977. Ŝi atingis la unuajn lokojn en kantistaj konkursoj en 1973 en 's-Hertogenbosch, en la sekva jaro en Parizo. Ŝi estis gastokantisto ankaŭ en pluraj operejoj de Eŭropo kaj ŝi partoprenis en diversaj festivaloj. En 2005 ŝi ekinstruis en Scienca Universitato de Szeged kaj Universitato de Debrecen. Ŝi ricevis 4 premiojn inter 1981-2008.

Elektitaj operaj roloj
----------------------

* Giacomo Puccini:
	+ Madama Butterfly - Kate
	+ La bohème - Musette
	+ *Gianni Schicchi* - Lauretta
* Giuseppe Verdi: Rigoletto - grafino Ceprano
* Wolfgang Amadeus Mozart:
	+ Die Zauberflöte - Pamina
	+ La geedziĝo de Figaro - Susanna
	+ Don Giovanni - Zerlina
* Richard Wagner: Das Rheingold - Freia

Elektitaj filmaj roloj
----------------------

* *Tízezer kilométer a Szovjetunióban* (1963)
* Lumaj ventoj (1969)
* *Hülyeség nem akadály* (1986)

Fontoj
------

* Arkivigite je 2017-03-22 per la retarkivo Wayback Machine angle
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* 


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 583086
* GND: 132376288
* LCCN: n87831728
* VIAF: 13468815
* ISNI: 0000 0000 7839 0572
* SUDOC: 126075611
* BNF: 139509688
* MBA: 1f6b393f-e4b7-49d2-be44-d0771829e32b
* BIBSYS: 6005340
* NKC: xx0156849
 |
**János KISS** [jAnoŝ kiŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kiss János,** 1857–1930, estis hungara pastro, esperantisto, universitata profesoro pri kristana filozofio, papa prelato, titulara abato, fondinta membro de Societo Dugonics. Eminentulo en lia fako, li estis fervora esperantisto. En 1913 li parolis por Esperanto dum la internacia kongreso de la libroeldonistoj. Li verkis ankaŭ artikolojn.

János Kiss naskiĝis la 21-an de novembro 1857 en Szeged en tiama Aŭstra imperio. Li mortis la 13-an de aŭgusto 1930 en Spa, Belgio.

Biografio
---------

János Kiss frekventis gimnaziojn en sia naskiĝurbo kaj Temeŝvaro, poste li lernis teologion en Temeŝvaro kaj Budapeŝto. Li pastriĝis en 1880 lia unua laborloko estis en Magyarpécska. En 1882 li estis inspektoro kaj instruisto en Csanád, dume en 1883 li doktoriĝis el teologio. En 1886 li gvidis eklezian presejon unu jaron, poste li ricevis diversajn taskojn, li ofte partoprenis en kongresoj kaj li redaktis katolikajn revuojn. En 1890 li ekinstruis en Universitato de Budapeŝto, en la sekva jaro li ricevis la rangon privata profesoro, en 1898 eksterordinara profesoro, en 1904 publika ordinara profesoro.

Li dufoje estis dekano, poste en 1912 rektoro, pli frue en 1894 li ricevis la rangon papa ĉambelano. En 1912 li estis nomumita papa prelato, en la sekva jaro titulara abato. Li estis elektita grava postenulo en Hungarlanda Esperanto-Societo.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *S. Alphonsi Systema Morale* (1882)
* *De quantite infinita* (1891, ankaŭ hispane)
* *Dicsérjétek az Urat* (1903) - preĝlibro
* *A bölcselettud. jelentősége* (1912)
* *Imádkozzunk. Imádságos és énekeskv. kat. hívők számára* (1917, 1924) - preĝlibro
* *A Sztszék és Olaszo. kiegyezése 1929. febr. 11-én. Szerződés (Trattato) és megegyezés (Concordato)* (1929) - tradukaĵo

Fontoj
------

* *Ĉi tiu artikolo baziĝas (parte aŭ tute) sur la artikolo* Kiss *el la **Enciklopedio de Esperanto**.*

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al litero K, poste serĉu la nomon)
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 10-a punkto)

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 22617
* GND: 1013395026
* VIAF: 88634750
* ISNI: 0000 0001 2321 2311
 |



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**KABAY János** (naskiĝis la 27-an de decembro 1896 en *Büdszentmihály* (nuntempa Tiszavasvári), mortis la 29-an de januaro 1936 en Budapeŝto) estis hungara farmaciisto kaj alkaloid-esploristo. Li ellaboris metodojn pri ekstraktado de morfino el sekaj papavo-restaĵoj. Li estas fondinto de la hungara alkaloida produktado.

Li studis en Budapeŝto kaj en 1923 akiris diplomon kiel farmacia kemiisto. Li eklaboris en Hajdúnánás pri la ekstraktado de la alkaloidoj el la papava planto, kion li daŭrigis en la Budapeŝta Kuracplanta Esplorinstituto. Tie li sukcesis unuafoje ekstrakti morfinon el verda papavo. Li petis patenton en 1925 por tio kaj li fondis en 1927 - inter modestaj cirkonstancoj – la Alkaloidan Kemian Fabrikon en Büdszentmihály. Li ellaboris novan uzinan metodon en 1932, kiu uzis la sekajn papavajn restaĵojn (kapsulo, tigo).

La Antinarkotaĵa Komisio de la Ligo de Nacioj invitis lin en 1934 por prelegi pri sia nova metodo.

Li mortis de erizipelo, postoperacia.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 22013
* GND: 123998913
* LCCN: n92050909
* VIAF: 8308993
* ISNI: 0000 0000 3244 6980
 |



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Kategorio János Kabay en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Botanika ĝardeno en Funchal sur Madejro
**Formtranĉo** estas la arto pritanĉi plantojn por ke ili formu geometriajn figurojn.

Esprimo
-------

Parenca esprimo estas „topiaro", kiu venas de la angla „Topiary", sed striktasence topiaro nur estas la formarbetoj en renesanca au paroĥa ĝardeno. La esprimo topiaro venas tra la angla de la greka vorto τόπος *tópos* ‚ loko, pejzaĝo‘. La latina „toparius" signifas artĝardenisto. *Ars topiaria* signifas ĝardenarto. Tiu esprimo estis uzata ekde la renesanco por arta plantpritranĉo. La franca esprimo por formtranĉo estas *art topiaire*.

Historio
--------

### Antikvo

La arto de formtranĉado havas jarmilan tradicion. Egiptaj pentraĵoj en tomboj, persaj miniaturoj kaj romiaj freskoj montras formitajn plantojn. Grekdevenaj sklavoj, la „topiarii", laboris en la ĝardenoj de la imperiestro kaj riĉuloj de la imperio. Plinio la Maljuna posedis vinĝardenojn, kiujn li ĉirkaŭigis per cipresoj. En sia verko *Naturalis historia* el la jaro 70 p.K. li rimarkis *„…sed hodiaŭ ili estas pritranĉataj por ricevi sveltan formon. Kelkfoje oni arte tranĉas ĉasscenojn, ŝiparojn aŭ aliajn artaĵojn."* Lia nevo Plinio la Juna priskribis en la ĝardeno de sia „vilao Laurentium" *„teraso kun heĝo el bukso, kiu estas ornamita per diversaj figuroj. De tie estas deklivo alvalen kun heĝo el pritranĉita bukso."*

### Mezepoko

Mapo de la monaĥejo Sankta Gallen
Post la disfalo de la romia imperio en la 5-a jarcento, precipe en monaĥejaj ĝardenoj ekzistas malaltaj heĝoj ĉirkaŭ la legomaj kaj herbaj bedoj. Ekzemplo por tio estas la mapo de la monaĥejo St. Gallen el la frua 9-a jarcento.
Specialaj formoj de la pritranĉo de plantoj estas danc- kaj juĝejaj tilioj. Super granda ligna rado fortaj branĉoj esis metitaj horizontale, tiel ekestas surfaco sur kiu oni povas iri. Tie oni surmetas tabulojn. Danctilioj staras ankoraŭ hodiaŭ ekzemple en Peesten, Grettstadt kaj Sachsenbrunn.

Vidu ankaŭ
----------

* Stucado
* Pritranĉado

Referencoj
----------

1. ↑  Gordon Gaylor und Guy Cooper: *Gartenkunst. Grüne Obsessionen*. Verlag Busse und Seewald, Herford 2000, S. 12
2. ↑  *Gartenkunst. Grüne Obsessionen*. S. 12

* Kategorio Formtranĉo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Kvadrata kovrovitro (suba) kun muntovitro (supra)
Kovrovitroj
**Kovrovitro** aŭ **lameneto** estas maldika, plata vitraĵo por kovri objekton por ekzameno per mikroskopo.

Priskribo
---------

Kovrovitro estas travidebla, maldikega (malpli dika ol 1 mm) vitra plato. Ĝi estas pli maldika kaj ne pli granda (larĝa, longa) ol la muntovitro, sur kiu ĝi uziĝas.

Ofte, kovrovitro estas kvadrata kaj pli malgranda ol la muntovitro, aŭ nekvadrata kaj samgranda kiel la muntovitro.

Uzo
---

Meto de kovrovitro sur la muntovitron
Tipe, oni muntas la objekton mikroskope observotan sur la muntovitron kaj kovras ĝin per kovrovitro, antaŭ ol enmeto de la tuto (muntovitro, muntito, kovrovitro) en la mikroskopon. Tio ebligas facilan enmeton kaj forigon de objekton en aŭ de la mikroskopo.

La ĉeffunkcio de la kovrovitro estas platigo de solida aŭ likva specimeno, en platan tavolon de konstanta diko. Tio necesas, ĉar mikroskopo povas enfokusiĝi nur ĉe tre malgranda regiono.

Referencoj
----------

* Kategorio Kovrovitro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)


1. ↑   "kovr/o/vitr/o", *Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto 2020* (esperante).
2. ↑   "lamen/et/o", *Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto 2020* (esperante).

Vidu ankaŭ
----------

* Muntovitro
* Petri-plado
***Unua neĝo*** - itale *Prime Nevi* - estas oleo-pentraĵo sur tolo (115x80.5 cm) realigita en 1889 de la itala pentristo Francesco Filippini.

*Prime Nevi* estas montara pejzaĝo, kiu kondensas ĉiujn kvalitojn de antaŭvidita realismo en la "landa pentrarto" de Francesco Filippini, kvalitoj, kiuj konsekris la artiston kiel unu el la plej reprezentaj pejzaĝaj pentristoj de naturalismo kaj mastro de la post-impresionisma movado*"filippinismo".*

Historio
--------

La pentraĵo aperas tre proksima al la formala lingvo, kiu distingas iujn komponaĵojn aperintajn inter 1885 kaj 1890, kiel "Mattino di novembre a Ligurno", ekspoziciita en Brera en 1885 kaj konservita en la kolektoj de la *Accademia di Brera* mem, kaj "Neĝado ", en la kolekto de la *Galleria d'Arte Moderna* en Milano, sed antaŭe apartenis al la kolekto de Benedetto kaj Teresa Yunck.

Ĉe la unua ekspozicio de la Konstanta Societo de Milano, okazinta en la printempo de 1886, Filippini prezentas kernon de ses pentraĵoj, la titoloj de iuj, ekzemple, *Autunno en Valtravaglia* kaj *Campagna mesta* similas al la pentraĵo *Prime Nevi*.

Eksponita al la ĉiujara konstanta ekspozicio en 1889, ĝi estis vendita por mil kvincent liroj, sumo adekvata al la famo de Filippini tiutempe.

Stilo
-----

En la dua duono de la 1980-aj jaroj, Filippini plu laboris en la kampo de naturalisma lingvo, eksperimentante kun tute originala signifo, detektita kiel tia ankaŭ de militemaj kaj tradiciismaj akademiaj kritikistoj. Filippini reaŭdigas la koncernajn penikojn, akcentante sian malestimon ĝis atingi malglatan projekcion.

Subskribo
---------

* Subskribita malsupra dekstro: "F. Filippini "

Ekspozicio
----------

* 1889, Milano, Società Permanente, Esposizione Annuale, n. 409
* 1983, Milano, Finarte
* 2011, Milano, Gallerie d'Italia, Inv. p. 1454

Bibliografio
------------

* Catalogo della Esposizione Annuale della Permanente, Milano, 1889, p. 41;
* Catalogo Finarte Asta - Dipinti del XIX secolo, Milano, 1981;
* Catalogo della pittura italiana dell'Ottocento. Numero 11, Milano, 1982, p. 86;
* Catalogo Finarte Asta 457 - Dipinti del XIX secolo, Milano, 1983, pp. 36-37, n. 164.

Vidu ankaŭ
----------

* La maleo (itale *il maglio*)
* La ripozo (itale *la sosta*)
* La maizo-rikoltistoj (itale *le spannochiatrici*)
* La skuado de la kanabo (itale *la strigliatura della canapa*)