recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
"Kofto" kradrostita kun pilafo, legomoj kaj terpomfingroj, Ankaro, Turkio.
La **Kofto** en aliaj lingvoj ankaŭ nomata **köfte**, **kafta**, **kufta** aŭ **kufteh** (**کوفته** en persa lingvo) estas familio el malsamaj preparaĵoj el viandhaketaĵo (similaj al la viandobuloj) kaj tre oftaj en la Mezoriento, Barato kaj Balkanio.

En ĝia plej simpla formo, la koftoj konsistas el buloj ellaboritaj el haketita viando, similaj al viandubuloj aŭ kneloj, kutime uziĝas bovidaĵo aŭ ŝafidaĵo miksitaj kun diversaj spicoj kaj cepo tranĉitaj. Kelkfoje la viando ankaŭ miksiĝas kun rizo, bulguro, legomoj aŭ ovo por krei pastaĵon kiu poste rostiĝas. Ekzistas ankaŭ koftoj el fiŝaĵo kaj el legomoj anstataŭ viando, speciale en Barato. Ili povas esti kuiritaj surgrile, vaporumitaj, lante kuiritaj aŭ marinitaj, kaj povas esti servataj kun tre spicitaj saŭcoj. Ĉiuj ĉi variantoj troviĝas en Nord-Afriko, ĉe la Mediteraneo, Centra Eŭropo, Azio, Kaŭkazio kaj Barato. Laŭ esploro entreprenita en 2005 fare de kompanjo pri nutraĵ-farado, nur en Turkio ekzistas ĉirkaŭ 291 malsamaj koftoj kie ĝi tre popularas.

Nomoj
-----

Turka kofto el Akçaabat, Trabzon.
* En araba lingvo, ĝi estas konata kiel *kufta'* (كفته)
* En Irano ĝi nomiĝas *kufteh* (کوفته)
* En Turkio, ĝi nomiĝas *köfte*
* En Azerbajĝano, *küftə*
* En Bosnio kaj Hercegovino, Serbio kaj Kroatio, ĝi koniĝas *ćufte* (ћуфте) (singulare *ćufta* (*ћуфтa*)).
* En Bulgario kaj Makedonio, *kyufteta* (кюфтета) (singulare *kyufte* (кюфте)).
* En Grekio, *keftedes* (singulare *keftes*).
* En Rumanio, ĝi nomiĝas *chiftele* (singulare *chiftea*).
* En Armenio, *kufta* (Քուֆթա).
* En Albanio, *qofte*.
* En Barato, *kofta*.
* En Pakistano, *kofte*.
* En Libano, *kafta*.

Vidu ankaŭ
----------

* Viandobuloj
* Bulgara kuirarto
* Irana kuirarto
* Turka kuirarto
* Mezorienta kuirarto
* Barata kuirarto

* Kategorio Kofto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por aliaj signifoj, bv. rigardi la apartigilan paĝon: Ĝardeno de la Plantoj |

La **Ĝardeno de la Plantoj**, ankaŭ konata kiel **botanika ĝardeno** (france *Jardin des Plantes - jardin botanique*) estas botanika ĝardeno kaj arboreto situanta ĉe n-ro 5, Placo Blot, Caen, Calvados, Normandio, Francio. Kovrante areon de 5 000 m², ĝi estas malfermita ĉiutage.

La plej fruaj plantoj de la ĝardeno estis kolektitaj en 1689, kaj ĝia unua katalogo estis eldonita en 1781 (*Jardin botanique de Caen* de Farin kaj Demoneuse). Ĝi estis starigita sur la loko de malnova ŝtonminejo kiel universitata botanika ĝardeno, sed en 1803, post la Franca Revolucio, ĝi estis plivastigita de 3,5 hektaroj por fariĝi urba parko. En 1860 du grandaj forcejoj estis konstruitaj, kaj botanika instituto estis aldonita en 1891, sed ĉiuj estis detruitaj dum la dua mondmilito. Novaj forcejoj estis konstruitaj en 1988.

Hodiaŭ la ĝardeno enhavas pli ol 8 000 speciojn elmetitajn en du sekciojn. La malsupra sekcio enhavas denaskajn plantojn de Normandio (ĉirkaŭ 1 000 specioj), ĝardenon de kuracplantoj (600 plantoj), hortikulturajn kolektojn (700 varioj), rokĝardenon (1 500 etaj specimenoj), arboreton de arboj kaj arbustoj (500 specioj), kaj forcejon de ĉirkaŭ 1 500 ekzotikaj specioj. La supra sekcio estas publika parko enhavanta rimarkindajn arbospecimenojn inkluzive de *Styphnolobium japonicum* (1750), *Sequoiadendron giganteum* (1890), kaj *Cryptomeria japonica* (1870).

La ĝardeno ankaŭ ludas pedagogian rolon, kie ĝardenistoj povas peti konsilojn de profesiuloj, kiuj estas disponeblaj por respondi demandojn kaj regule organizi atelierojn, kaj engaĝiĝis pri mediprotektado. Dum printempo, ili ofertas kokcinelojn kaj larvojn de neŭropteroj al lokaj ĝardenistoj, por kuraĝigi biologian ĝardenadon kaj eviti uzon de pesticidoj.

Referencoj
----------

1. ↑   Animations et conseils jardinage au naturel (france). CAEN. Alirita 2018-03-27.
2. ↑   Distribution de pontes d'insectes. Ouest-France.
3. ↑  "Caen: distribution de larves de coccinelles gratuites pour remplacer les pesticides dans votre jardin". Kontrolita 2018-03-27. (france)

Vidu ankaŭ
----------

* Listo de botanikaj ĝardenoj

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Ĝardeno de la Plantoj (Caen) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Retejo de Caen

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Jardin des plantes de Caen en la angla Vikipedio.* 


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 676089
* VIAF: 157885563
* ISNI: 0000 0001 0538 9279
* SUDOC: 069833052
* BNF: 119840981
 |
*Por la urbo en Irlando, vidu **Cork**.*
***Korko*** estas histo en la ŝelo de arboj kaj plantoj.

### La korkokverko (*Quercus suber*)

Nur kelkaj arboj havas sufiĉan dikan ŝelon por elfabriki korkon, kiel ni konas ĝin. La plej konata 'korkarbo' estas la 'korkokverko' , kiu kreskas interalie en la Mediteranea regiono.
Post 20 ĝis 25 jaroj, la korkokverko havas korkŝelon de proks. 5 cm. Se la korkŝelo estas prenita de la arbo, la arbo daŭras vivi kaj post proks. 10 jaroj oni povas denove rikolti korkon.
La korkokverko povas esti ĝis proks. 175 jaroj.

### La uzado de korko

Korko konsistas plejparte el histo plenigita de aero. Tial korko flosas sur akvo. Korko povas esti presita ĝis 35 % de sia diametro, kio estas uzinda por fermigi botelojn (per ŝtopiloj nomataj sinekdoĥe "korkoj").
Ankaŭ plankoj estas fabrikitaj el korko.
  
  

Hispanio kaj Portugalio estas la plej grandaj produktantoj de korko el la mondo.

Referencoj
----------

1. ↑  Vd difinojn de korko en NPIV

Vidu ankaŭ
----------

* Kategorio Korko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Arbo
* Celulozo
* Histo
* Ligno
* Papero

* Korka ŝtopilo de vinboteloKorka ŝtopilo de vinbotelo
* Trunko de korkokverko post eltiro de korkoTrunko de korkokverko post eltiro de korko
* Eltirejo de korkokverkojEltirejo de korkokverkoj
* Korkaj ŝtopiloj de ĈampanoboteloKorkaj ŝtopiloj de Ĉampanobotelo
**Éva Bednay** [bednai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bednay Éva,** ekster Hungario **Eve B'ay,** estis hungara pentristo, altlerneja instruisto. Ŝia edzo estis Dezső Bednay.

Kreaĵo de Éva Bednay: Úrhölgy
Éva Bednay  naskiĝis la 1-an de majo 1927 en Budapeŝto, ŝi mortis la 21-an de junio 2017 en Bonn (Germanio).

Biografio
---------

Éva Bednay frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste ŝi akiris diplomon pri tekstilarto en la Industriarta Altlernejo en 1946. Ŝia plej grava instruisto estis Endre Domanovszky, krome ŝi lernis private grafikadon. En la komenca periodo ŝi kreis artaĵojn el plastoj. Ekde 1964 ŝi edukis handikapajn geinfanojn. Inter 1972 kaj 1974 ŝi vivis en Novjorko, poste en Bonn. Depost fino de la socialismo ŝi tre ofte vizitis Hungarion.

El solaj ekspozicioj
--------------------

* Budapeŝto (1968, 2010)
* Novjorko (1973)
* Bonn (1978, 1983, 1987)
* Kolonjo (1980, 1992)
* Zuriko (1984)

El grupaj ekspozicioj
---------------------

* Novjorko (1973, 1974, 1977)
* Bonn (1975, 1981, 1986)
* Arthalo Budapeŝto (1982)
* Kolonjo (1986)

Elektitaj pentraĵoj
-------------------

* vidu la subajn bildojn!

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto Arkivigite je 2018-02-13 per la retarkivo Wayback Machine
* 

* EltévelyedésEltévelyedés
* EmúlásEmúlás
* GondolkodóGondolkodó
* Nő fátyolbanNő fátyolban
* Nő orchideávalNő orchideával
* SzellemSzellem
* Varázslatos erdőVarázslatos erdő
38.10326758.207401Koordinatoj: 38° 6′ 12″ N, 58° 12′ 27″ O (mapo)

|  |  |
| --- | --- |
| Ĝejtun (Turkmenio)Ĝejtun (Turkmenio)DECĜejtunĜejtun

|  |
| --- |
| Ĝejtun  |

 |
| Turkmenistano |

 
**Ĝejtun** (angla transskribo *Jeitun*) estas arkeologia elfosaĵejo en suda Turkmenistano, ĉ. 30 km nordokcidente de Aşgabat en la montaro Kopet Dag. Ĝi estas plej malnova pruvaĵo pri agrokultiva kulturo en meza Azio: la kultivado de primitiva tritikospeco estas certa.

La vilaĝo konsistas el ĉ. tri dekduoj da domoj el sunsekitaj argilaj blokoj. La arkeologiaĵoj estas datitaj je la junŝtona epoko kaj etendiĝas ĝis la 7-a jarmilo a.K.. La arkeologiaĵoj kiel ŝtonaj manmuleiloj, dekoritaj ceramikaĵoj kaj laboriloj supozigas, ke jam tiutempe oni specialiĝis je la diversaj laboroj. La trovitaj ŝafaj ostoj pruvas la jam okazintan aldomigon de la ŝafoj. 

Ĝejtun-on malkovris kaj elfosis en 1957 V. M. Masson.

Rete, angle
-----------

* Investigating early agriculture in Central Asia: new research at Jeitun, Turkmenistan
**Éva Fahidi,** laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj kun plena nomo **Fahidi-Pusztai Éva** estis hungara komercisto pri internaciaj varoj.

Éva Fahidi naskiĝis la 22-an de oktobro 1925 en Debrecen, ŝi mortis la 11-an de septembro 2023.

Biografio
---------

Botlatókövek a Fahidi család hajdani debreceni otthona előttStumbligaj ŝtonetoj antaŭ la domo de la familio Fahidi en Debrecen
Éva Fahidi devenis el juda familio. Ŝi maturiĝis en katolika mezlernejo en sia naskiĝurbo en 1943. En la sekva jaro ŝi estis deportita al Aŭŝvico, post monatoj ŝi estis trudlaboristo en Buchenwald. Ŝi povis hejmenveni en 1945. Dum la socialismo ŝi estis komercisto pri internaciaj varoj helpe de tri lingvokonoj. Depost fino de la socialismo ŝi verkis rememorojn pri la holokaŭsto, ŝi estis aktiva, eĉ ŝi partoprenis en filmo. Ŝi edziniĝis dufoje.

Ŝiaj kontribuoj (elekto)
------------------------

* *Die Seele der Dinge* (2011)
* *Anima Rerum – A Dolgok Lelke* (2005, 2015)
* *A Szerelem Alanya és Tárgya* (2019)

Ŝiaj filmaj roloj (elekto)
--------------------------

* *Das Erbe der Nazis* (dokumenta filmo, 2015)

Fontoj
------

* oficiala paĝo
*

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 734730
* GND: 129118567
* LCCN: no2004041147
* VIAF: 33067951
* ISNI: 0000000043464607
* SUDOC: 267119666
 |
desegnaĵo de Bismilah en kufa stilo, 9-a jarcento de nia erao. La originalo estas en la Islama Muzeo en Kairo (stokregistro n-ro 7853)
La **kufa skribo** - arabe خط كوفي - aŭ **"*Kufi*"** estas unu el la plej malnovaj kaligrafaj formoj de la Araba skribo kaj tial nek aparta skribo nek alfabeto. Ĝi estas nomita laŭ la urbo Kufa, kiu situas en la nuna Irako. Ĉi tie estis kolegio, kie ĉi tiun skribon ĉefe uzis kopiistoj kaj kaligrafiistoj.

La skribmanieron, kiu pleje uziĝas por ornamado de konstruaĵoj, karakterizas geometria akcentado de horizontalaj kaj vertikalaj linioj de la literoj. Kvankam origine memorskribo, post la apero de Islamo ĝi estis uzata por la Korano, kaj tiel restis ĝis la 10-a jarcento. Daŭris ĝis la 12-a jarcento ke la uzo de tiu speco de skribo kiel monera kaj monumenta skribo denove malpliiĝis.

Bildaro
-------

* Libro de 1799Libro de 1799
* Minareto de Ĝam, AfganioMinareto de Ĝam, Afganio
* la flago de Irako kun kaligrafiaĵo en la kufa stilola flago de Irako kun kaligrafiaĵo en la kufa stilo
* 
* Korana paĝo el la jaro 902 en kufia skribo; Kolekto de la Israela MuzeoKorana paĝo el la jaro 902 en kufia skribo; Kolekto de la Israela Muzeo
* Bovlo ornamita kun Kufi-skribo, 10-a jarcento ; Kolekto de la Metropola Muzeo de ArtoBovlo ornamita kun Kufi-skribo, 10-a jarcento ; Kolekto de la Metropola Muzeo de Arto

Vidu ankaŭ
----------

* Arabskriba kaligrafio

* Kategorio Kufa skribo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La filmo komenciĝas per translikiĝo de la ĝendarmoj al nova ĝendarmejo en Saint-Tropez - jen ĝi.
**Ĝendarmo kaj ĝendarminoj** (france *Le Gendarme et les Gendarmettes‎*) estas franca filmo aperinta en 1982 kaj originale filmita en la franca lingvo. Temis pri la lasta el ses konataj filmoj, post Ĝendarmo el Saint-Tropez, Ĝendarmo en Novjorko, Ĝendarmo geedziĝas, Ĝendarmo en emeriteco kaj Ĝendarmo kaj eksterteranoj. En tiuj ĉi filmoj rolis Louis de Funes, Michel Galabru kaj multaj aliaj konataj francaj aktoroj.

Rilate sian ĝenron, ĉiuj ses filomj rigardeblas kiel komedia filmo kaj ĉiuj lokiĝas en Saint-Tropez, fama somerrestadeja havenurbo borde de la Mediteranea Maro en la regiono Bordo Lazura aŭ Franca Riviero, tiu ĉi filmo ankaŭ en la apuda urbo Hyères.

La filmo havas entutan daŭron de 99 minutoj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* informoj pri la filmo en IMDb (angle)

  

filmado de la antaua filmo Ĝendarmo kaj eksterteranoj

|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Filmo |

* Kategorio Ĝendarmo kaj ĝendarminoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Lajos Márkus** [lajoŝ mArkuŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Márkus Lajos** estis hungara aktoro, operetkantisto, bonvivanto.

Lajos Márkus naskiĝis la 21-an de februaro 1902 en Kassa (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempa Košice en Slovakio), li mortis la 25-an de aŭgusto 1980 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Lajos Márkus akiris diplomon en Aktora Lernejo de la Tutlanda Aktora Societo en 1923. Li komencis sian aktoran karieron en Operetoteatro (Budapeŝto). Inter 1925-1927 li estis membro de teatra kompanio de Miklós Mariházy, poste li ludis en Újpest, Kaposvár, Pécs, en 1930 en hungara teatro en Bukureŝto, pli poste en Debrecen, Szeged kaj Budapeŝto. En la teatra jaro 1944 li rolis en Hungara Teatro en Kassa (ĝuste tiam parto de Hungario). En 1945 la politika komisiono malpermesis lian roladon por 4 jaroj. Inter 1957–1963 li estis membro de tutlanda migra teatro. Li edziĝis en 1927.

Liaj teatraj roloj (elekto)
---------------------------

* William Shakespeare:
	+ Romeo kaj Julieta - Escalus
	+ La Dresado de la Megero - sciencisto
* József Katona: *Bánk bán* - banuso Simon
* Johann Strauß (filo): *Die Fledermaus* - Eisenstein
* Gioachino Rossini: La barbiro de Sevilo - notario
* Imre Kálmán: *Ördöglovas* - grafo Móric Sándor
* Viktor Jacobi: *Sybill* - kuriro
* Ferenc Farkas: *Csínom Palkó* - Langer
* Henrik Berté: *Három a kislány* - dirigento

Liaj filmaj roloj
-----------------

* *Az iglói diákok* (1934) – Pista Holéczy
* *A nagymama* (1935) – Kálmán Örkényi
* *Föltámadott a tenger* (1953)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 755889
 |



* Portalo pri Biografio
Konstruaĵo de la Ĝenerala Arkivo de Indioj
La **Ĝenerala Arkivo de Indioj** (hispane: Archivo General de Indias), estas konstruaĵo kiu troviĝas en Sevilo, Hispanio, en la malnova Casa Lonja de Mercaderes (Varborso de Komercistoj). Ĝi estas la dokument-deponejo da valoregaj arkivaj dokumentoj ilustrante la historion de la Hispana Imperio en Ameriko kaj Filipinoj. La Ĝenerala Arkivo de Indioj estis konstruita laŭ strukturo dizajnita de Juan de Herrera, nekutime serena kaj hispan-italeca ekzemplo de renesanca arkitekturo. La konstruaĵo kaj ĝia enhavo estis akceptitaj en 1987 kiel Monda heredaĵo de Unesko.

Ĝi estis kreita en 1785 laŭ deziro de la reĝo Karlo la 3-a, kun la celo centralizi en unu sola ejo ĉiajn dokumentojn pri la hispanaj kolonioj ĝis tiam disaj en diversaj arkivejoj: Simanko, Kadizo kaj Sevilo.

La arkivejo konservas ĉirkaŭ 43.000 dosierujojn, kun ĉirkaŭ 80 milionoj da paĝoj kaj 8.000 mapoj kaj desegnaĵoj kiuj venas, precipe, el la metropolitaj organismoj kiuj okupiĝis pri la administrado de la kolonioj.

* Kategorio Ĝenerala Arkivo de Indioj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
bunta ŝtuparo kun la foira emblemo en la "vitra halo" de la librofoiro
enira halo dum la librofoiro de 2017
La **lepsika librofoiro** - germane **Leipziger Buchmesse** - en la saksio urbo Lepsiko (Leipzig) laŭ la nuna stato estas la dua plej granda ĉiujara librofoiro de Germanio - post la frankfurta librofoiro. Krome apud la aŭtomobila foiro *Auto Mobil International* kaj la universala *Mustermesse*, kiu ekzistis en la periodo de GDR, do ĝis la reunuiĝo de Germanio en 1990, temas pri la plej konata foiro de la urbo Lepsiko. 
La foiro ĉiujare okazas meze de marto, en la urba foira halaro. Kiel unua granda priliteratura kunveno de la jaro ĝi estas la loko prezenti novajn printempajn eldonaĵojn en la germana kaj najbaraj lingvoj, kaj regule donas gravajn impulsojn por la librokomerco tiujara en Mezeŭropo.

Historio
--------

La lepsika librofoiro establiĝis komence de la 17-a jarcento. En 1632 la nombro de prezentitaj novaj libroj unuafoje superis tiun prezentitan en la frankfurta librofoiro - ĉiam poste la okcidenta konkurenca foiro en Frankfurto ĉe Majno estis la fokuso de komparo. Aparte en la 18-a jarcento la urbo Lepsiko kun siaj eldonejoj kiel tiu de *Philipp Erasmus Reich* kaj kun multaj librokomercejoj estis la centro de germanlingva librokomercado. 

librokomercista domo en la tiutempa "hospitala strato" (nun "praga strato") ĉirkaŭ la jaro 1900
Ĝis la jaro 1945 la lepsika librofoiro havis la pintan pozicion kompare al la frankfurta, nur post tiam la frankfurta foiro transprenis la rolon de la ekonomie kaj kulture gvida ekspozicio. Sed ankaŭ en la periodo de GDR la lepsika librofoiro estis pli ol nur enlanda aŭ nur komunisma libroprezentejo: ĝi estis la plej bona loko por literaturaj, eldonistaj, verkistaj kaj librokritikistaj kontaktoj inter homoj el orienta kaj okcidenta Germanio, Aŭstrio kaj Svislando, sed ankaŭ ebligis eksterordinarajn kontaktojn al samprofesianoj polaj, ĉeĥaj, slovakaj, hungaraj kaj skandinaviaj, kaj malpli grandkvante por kolegoj el malpli proksimaj landoj. Eĉ la esperantistoj regule eluzis la porfoire plifaciligitajn alvojaĝeblecojn de eksterlandanoj por literatura movada kunveno nomata IFER, kiun eblis viziti ankaŭ sen oficiala foira bileto, sed kompreneble ankaŭ eblis kombini vizitojn de la librooiro kaj la samtempa kaj tutproksima sperantlingva evento. 

Post la reunuiĝo de Germanio kaj la translokiĝo de la foira domo de la urbocentra merkatoplaco al la nova foira halaro komenciĝis nova plivigliĝo de la lepsika librofoiro, kiu kontinue daŭriĝas ĝis nun. Pliprezentiĝis la eldonejoj de Baltio kaj de eksa Jugoslavio, sed pro la fortaj kulturaj restrukturiĝoj de ĉiuj landoj de meza kaj orienta Eŭropo kaj el la Novaj Federaciaj Landoj de Germanio kaj el ĉiuj aliaj landoj de la regiono ĉiujare vidiĝis novaj eldonaj iniciatoj. Ekde la jaro 1995 dum la foiraj tagoj aldone ankaŭ okazas venda ekspozicio de historiaj, malnovaj libroj, nomata *Leipziger Antiquariatsmesse*.

* Kategorio Lepsika librofoiro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Bestoĝardeno de Sankta Kruco** (hispane *Zoológico de Santa Cruz* estas situa je 16 kilometroj de Bogoto, Kolombio, pretepasante ĉe la Akvofaloj de Tekendama en San Antonio del Tequendama, Kundinamarko.

Specioj
-------

En totalo estas 7 klasoj de specioj en la bestoĝardeno:

**Karnovoruloj**: Estas 18 specioj, inter kiuj la leono, la pumo, la nigra jaguaro, la bruna urso.

**Herbovoruloj**: Estas 7 specioj, inter kiuj la lamo kaj la bizono.

**Ronĝuloj**: Estas 3 specioj, inter kiuj la *ñeque* *Dasyprocta coibae*, la kapibaro kaj la *borugo*.

**Primatoj**: Estas 14 specioj, inter kiuj la nigra aranesimio, la noktosimioj kaj la paviano.

**Reptilioj**: Estas 15 specioj, inter kiuj la ĉielarka *Epicrates cenchria*, la ĉasista kaj la krotalo.

**Senvertebruloj**: Estas 6 specioj, inter kiuj la fantominsektoj kaj la *Opiliones*.

**Birdoj**: Estas 26 specioj, inter kiuj la flamengoj, la anseroj, la kondoro de Andoj, la gufo, la pavo kaj la struto.

Totalo de 89 diversaj specioj loĝas en la bestoĝardeno, kiuj estas zorgataj de profesiuloj kiu dediĉas sin al laboro por la biodiverseco de Kolombio kaj ĝia medio.

Horaro kaj prezoj
-----------------

Tiu bestoĝardeno malfermas siajn pordojn ĉiutage el lundoj al dimanĉoj de 8 a.t. al 5 p.t.

Oni povas akiri pasporton kontraŭ 24.000 Kolombiaj pesoj kiu inkludas iran kaj revenan biletojn sed valida nur por plenkreskuloj kaj el lundo al sabato. La enirbileto estas de 13.000 pesoj por la infanoj kaj 17.000 por plenkreskuloj. Por edukprogramoj ĝi povas varii el 9.500 al 15.000.

* Kategorio Bestoĝardeno de Sankta Kruco en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Ĝenerala kirurgio.
**Ĝenerala kirurgio** estas la fako de la medicino ene de kirurgio kiu enhvas la operaciojn de la digesta sistemo; inklude la stomakintestan dukton kaj la sistemon hepat-lien-pankreatan, la endokrinan sistemon; la surrenajn glandojn, tiroidojn, paratiroidojn, mamojn kaj aliajn glandojn inkluditajn en la digesta sistemo. Ĝi inkludas ankaŭ la reparadon de hernioj kaj vundoj de la ventraj muroj. En tiuj areoj de la kirurgio ne estas bezonata specialisto kvankam la ĝenerala kirurgo povas specialiĝi en iu el tiuj. Tio ne estas same en ĉiuj landoj ĉar en kelkaj landoj ĝi estas konsiderata nur unu specialaĵo kaj estas komprenata kiel superspecialaĵo la profundigo en unu de ties kirurgiaj branĉoj.

Ekde la disvastiĝo de la laparoskopia kirurgio, la ĝenerala kirurgio devis kongruiĝi, en la lastaj tempoj, al la nova maniero plenumi la kirurgion. La plej parto de la intervenoj en ĝenerala kirurgio postulas similan instrumentaron escepte de la rektumaj, mamaj kaj tiroidaj proceduroj, kiuj postulas specialan instrumentaron. Pere de la uzado de kirurga elemento profesia kaj taŭga por ĉiu tipo de interveno.

Bibliografio
------------

* retejo de Encyclopaedia Britannica
* retejo de webmd

  

|  |  |
| --- | --- |
|   | Bonvolu atenti la konsilon rilate al artikoloj pri medicinaj temoj! |


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 735340
* NKC: ph292618
 |
Jürgen Habermas disvastigis la konceptojn de *konstitucia patriotismo* kaj de *diskutema demokratio*.
**Konstitucia patriotismo** estas koncepto rilata al ideologio stamplita de la germana politiksciencisto Dolf Sternberger en 1979 kaj disvastigita sukcese de la filozofo Jürgen Habermas dum la 1980-aj jaroj. Dekomence ĝi estis konceptita kiel respondo al la neceso havigi demokratan enhavon al la germana identeco dum ties rekonstruado post la Dua Mondmilito, post suferi enorman "poluon" fare de la totalisma, antisemida kaj naciisma Tria Regno; aparte ties formulado alportas grandan signifon al la konstruado de modeloj de civilaj socioj post-naciaj post la konstato kaj rekono de la mankoj de la tradicia koncepto de nacio.

La koncepto de *konstitucia patriotismo* estas rekte interplektita kun la politika tradicio de la respublikismo kaj, kiel tiu, postulas partopreneman konceptigon de la civitaneco, direktita al la serĉado de la komuna bonfarto. Tial, la civitaneco aŭ loĝantaro (respektive individuoj) kiu alproprigas la konstitucian patriotismon ne rilatas unuarange al komuna iama historio aŭ etna deveno, sed ilia kompreno difiniĝas pere de la aliro al komunaj valoroj de demokrata karaktero kiel aperigita en la konstitucio. Tio havas pli da senco kiam oni komparas relative novajn ŝtatojn kiel Australio, Kubo, aŭ Bosnio kaj Hercegovino, kun pli malnovaj ŝtatoj kiel la ŝtato identiĝis delonge kun la nacio, kiel Japanio, Danio aŭ Islando.

Vidu ankaŭ
----------

* Konstitucio
* Patriotismo

Notoj
-----

1. ↑  Velasco, Juan Carlos (2002): "Patriotismo constitucional y republicanismo", en *Claves de razón práctica*, nº 125, 33-40.

Bibliografio
------------

* Habermas, Jürgen (1989): Identidades nacionales y postnacionales, Tecnos, Madrid.
* Habermas, Jürgen (1991): La necesidad de revisión de la izquierda, Tecnos, Madrid.
* Habermas, Jürgen (2006): Entre naturalismo y religión, Paidós, Barcelona.
* Laborda, Juan José (2002): Patriotas y de izquierda, en Claves de razón práctica, n.º 122, 47-53.
* Lacroix, Justine (2002): Patriotisme constitutionnel et identité postnationale chez Jürgen Habermas, en Rainer Rochlitz (eld.), Habermas. L’usage public de la raison, PUF, París, 133-160.
* Müller, Jan-Werner (2007): Constitutional Patriotism, Princeton U.P. Princeton & Oxford.
* Muro, Diego, Quiroga, Alejandro (2005): "Spanish Nationalism: Ethnic or Civic?", en Ethnicities 5 (1): 8-29.
* Peces-Barba, Gregorio (2003): El patriotismo constitucional, Anuario de Filosofía del Derecho, n.º 20, 39-62.
* Rosales, José María (1999): "Patriotismo constitucional: sobre el significado de la lealtad política republicana", en *Isegoría*, n.º 20, 139-149.
* Sternberger, Dolf (2001): Patriotismo constitucional, Universidad Externado de Colombia, Bogotá.
* Velasco, Juan Carlos (2002): Patriotismo constitucional y republicanismo, en *Claves de razón práctica*, n.º 125, 33-40.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 743201
 |
Sonorilturo de Bruĝo
La **sonorilturo de Bruĝo** estas mezepoka konstruaĵo situanta en Bruĝo (Belgio).

La sonorilturo formas parton de grupo de 56 turoj kaj kampaniloj en la listo de Monda heredaĵo de la Unesko ekde 1999.

En la loko kie aktuale troviĝas la sonorilturo de Bruĝo (en la nederlanda: *Belfort van Brugge)* troviĝis origine turo el ligno starigita en 1240. La konstruaĵo gastigis la komercejon de la lano kaj ties korespondajn stokejojn. La turo havis ankaŭ funkcion administracian (ankaŭ por detekti incendiojn) kaj tiele ĝi estis uzata de la konsilantoj de la urbo. En ĝi troviĝis la arkivoj de la urbo.

Incendio detruis la turon en 1280, kio kondukis al la detruo ankaŭ de la arkivoj antaŭaj al 1280. Oni konstruis urbodomon en alia loko ("Burg") kaj tien translokiĝis la majoritato de la administraj servoj. La turo estis rekonstruita en 1296 sur du kvadrataj bazoj kaj la spajro el ligno.

La urba bazaro ampleksiĝis dum la 15a jarcento kaj el 1483 al 1487 oni konstruis en la supra parto oklateron el blanka ŝtono, flankigita de kvur turoj pli malgrandaj kaj kronita per spajro el ligno kiu inkludis statuon de Sankta Miĥaelo.

Nova incendio kaŭzita de fulmo detruis denove la supran parton kaj la sonoriloj en 1493. Kiam oni riparis ĝin, oni konstruis turon el ligno ornamitan per leonaj figuroj.

Dum la 16a jarcento oni aldonis galerion malantaŭ la dependaĵoj de la merkato. Ankaŭ la interna korto estis rekonstruita per aldono de kelkaj galerioj en la unua etaĝo.

En 1741, nova incendio detruis denove la spajron de la sonorilturo. Ĝi estis riparita en 1753. La turo estis rekonstruita en sia nuna formo, kun novgotika krono, anstataŭ la spajro kiu kronis ĝin antaŭe, en 1822.

La sonorilturo de Bruĝo, kun alto de 83 metroj, estas iom klinita maldekstren (1,19 m) ekde antaŭ pli ol kvar jarcentoj. Ĝi estas vizitebla. Por alveni al la plej supro oni devas supreniri 366 ŝtupojn. La kariljono havas 47 sonorilojn.

Notoj
-----

1. ↑   Belfries of Belgium and France  Culture Sector, alirita la 02-01-2013, angle.

* Kategorio Sonorilturo de Bruĝo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Fernando Villalón-Daoíz y Halcón**, konata kiel **Fernando VILLALÓN** [bijaLON] (Sevilo, 31a de majo 1881 - Madrido, 8a de marto 1930), estis hispana grafo de Miraflores de los Ángeles, poeto kaj brutobredisto.

Biografio
---------

Li naskiĝis en aristokrata familio. En lernejo de jezuitoj li estis kolego de Juan Ramón Jiménez. Li abandonis studojn de juro por dediĉi sin al brutobredado de taŭroj en siaj terposedaĵoj de la Marmarĉoj de Gvadalkiviro. Ĉirkaŭ 1914 li konis la fakulon pri taŭrludado José María de Cossío en Sevilo, kun kiu li multe traktis. En septembro 1926 li gradiĝis pri juro en la Centra Universitato de Madrido.

En 1926 li publikigis siajn unuajn poeziaĵojn. En 1927 Adriano del Valle, Rogelio Buendía kaj Fernando Villalón fondis en Onubo la literaturan gazeton *Papel de Aleluyas*, kiu pluis ĝis 1928. En 1927 Villalón konis la poeton Gerardo Diego kun kiu li aktive korespondis. Li korespondis ankaŭ kun Luis Cernuda. En decembro 1927 Villalón renkontiĝis en Sevilo kun la poetoj Federico García Lorca, Dámaso Alonso, Jorge Guillén, José Bergamín, Juan Chabás kaj Gerardo Diego, invititaj de José María Romero Martínez, prezidanto de la Literatura Fako de la Ateneo de Sevilo, por omaĝo al Luis de Góngora. la taŭrludisto Ignacio Sánchez Mejías gastigis la poetojn kaj invitis ilin al festo en sia bieno Pino Montano. En unu el la eventoj oni legis poemojn de Fernando Villalón. En 1929 li translokiĝis al Madrido, kie li pluigis kontaktojn kun poetoj.

Poezilibroj
-----------

* Andalucía la Baja (Sevilla, 1926)19​
* La Toriada (Málaga, 1928), dediĉita al Ignacio Sánchez Mejías
* Romances del Ochocientos (Málaga, 1929)
* Poesías completas (Madrid, 1944)
* Semblanzas de matadores (Fuente Vaqueros, 2002).

Bibliografio
------------

* Barrios Gutiérrez, Manuel (2006). *El sacristán del diablo. Vida mágica de Fernando Villalón*. Espuela de Plata. ISBN 84-96133-73-7.
* Halcón, Manuel (2017). *Recuerdos de Fernando Villalón*. Renacimiento. ISBN 978-84-16981-23-6.
* Pastor Rodríguez, Eduardo Javier (2019). *Fernando Villalón. Centauro de pena*. Almuzara. ISBN 9788418089558.
* Diego, Gerardo; Villalón, Fernando (2023). Jacques Issorel, eld. *Dieciséis cartas*. Renacimiento. ISBN 9788419791207.
* Villalón, Fernando (1980). *Fernando Villalón. 2 suplementos. La Toriada y Romances del Ochocientos*. Faksimila eldono. Litoral.
* Issorel, Jacques (2011). *Fernando Villalón. La pica y la pluma*. Espuela de Plata. ISBN 978-84-15177-16-6.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Fundación Fernando Villalón de Morón de la Frontera
* Ciferecigitaj verkoj de Fernando Villalón en la Biblioteca Digital Hispánica de la Biblioteca Nacional de España

  

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Fernando Villalón en la hispana Vikipedio.*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 850142
 |
**Aram MANUKJAN** (armene: **Արամ Մանուկեան**, n. en 1879- m. en januaro 1919) ankaŭ konata kiel "Aram de Van" kaj aŭ iom malpli kiel, "Sargis (Serĝo) Hovhanesjan", estis armena revoluciulo, politikisto kaj generalo kiu entreprenis kaj gvidis la Heroan Reziston de Van kaj kunfondinto de la Armena Demokratia Respubliko kaj oficis kiel la Unua Ministro de Eksteraj Aferoj kaj poste Ministro de Laboro. Aram Manukjan eniris la Daŝnakon en tre frua aĝo. Li partoprenis en la organizadoado de la Batalo de Sardarapat, kiu repuŝis turkan atakon sur la lastatempe establita sendependa Armenio kaj ĉesigis la antaŭenmarŝon direkte al Erevano.

En 1919, li malsaniĝis kaj mortis estinte 40jaraĝa kaj estis entombigita ĉe la Toĥmaĥa Centra Tombejo.
Li estas konsiderata kiel politika, armea kaj spirita gvidanto de la armenoj dum kaj post la Armena genocido.

* Kategorio Aram Manukjan en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 371595
* GND: 132469332
* LCCN: n99265178
* VIAF: 35617583
* ISNI: 0000 0000 1889 4402
* SUDOC: 231611366
* BNF: 177914801
 |
*Por la lago en Eŭropo, vidu en Lemano. Por Lemano en Minesoto, vidu en Departemento Freeborn (Minesoto).*

---

**Ĝeneva Lago** (en la angla lingvo: **Geneva Lake**) estas lago de nesala akvo en sudorienta Viskonsino en Usono. Laŭ ĝiaj bordoj estas la urboj de Geneva kaj Fontana-on-Geneva-Lake, kaj la vilaĝo de Williams Bay. La urbo Geneva ankaŭ situas laŭ la bordo de la lago.

Vidindaĵoj laŭ la lago inkluzivas Ŝtatparkon Big Foot Beach, la George-Williams-kampuson de Universitato Aurora kaj la Observejon Yerkes.

La lago kovras areon de proksimume 21 kvadrataj kilometroj (8,14 kvadratmejloj), havas maksimuman longon de 12 km (7,5 mejloj), kaj averaĝan profundon de 19,1 m (62,7 futoj) kaj maksimuman profundon de 44 m (144 futoj).

La lago kaj urbo estis originale nomitaj laŭ la urbo Geneva en Nov-Jorkio, situanta sur Seneka Lago, kiun frua koloniisto John BRINK rigardis kiel similan. La urbo Ĝenevo estis alinomita por eviti konfuzon kun la apud urba Geneva; poste la lago estis alinomita "Geneva Lake" (*Ĝeneva Lago*). Aktuale, ambaŭ formoj estas uzataj por la lago, sed nur "Lake Geneva" por la urbo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Federala raporto: "Hidrologio kaj Akva Kvalito de Ĝeneva Lago, Walworth Departemento, Viskonsino" (PDF) Inkluzivas historion kaj ĉirkaŭaĵan informon
**Ĝer** estis la tria faraono de la unua egipta dinastio, ĉ. 2974-2927 a. K.

Tamen, kelkaj historiistoj debatas ĉu Meneso kaj Hor-Aha estis la sama persono, tiukaze, li estus la dua faraono dela unua dinastio.

Steleo de Ĝer.Laŭ Manetono, **Kenkenes** regis dum 31 jaroj (Seksto Julio Afrika) aŭ 39 (Eŭzebo de Cezareo). Wilkinson emfazigas en la preskaŭ liatempa kaj plej peciza Ŝtono de Palermo kiu atribuas al li "41 jarojn kompletaj kaj partaj." Wilkinson rimarkigas ke la jaroj 1 al 10 de la regado konserviĝas en la dua registro de la ŝtono de Palermo, dum la cetero etas registrita en la dua registro de la *Fragmento de Kajro*.

Ĝer estis filo de Hor-Aha kun eble unu el liaj edzinoj nomata Ĥanetap. La edzino de Ĝer eble estis Meritneit. Ĝer multe strebis por solidigi la unuiĝon de Egiotio sub lia regado. Oni kalkulas ke li konkeris Sejat-landon, la plejparto de Sinajo kaj la sudo de Kanaano.

Referencoj
----------

### Citaĵo

1. ↑  von Beckerath: op. cit.
2. ↑  Grimal: op. cit. *La tinisa periodo*.
3. ↑  Wilkinson: op. cit. paĝ. 79.
4. ↑  Wilkinson: op. cit. paĝ. 258.
5. ↑   Dodson y Hilton: op. cit. paĝ. 45.

* Kategorio Ĝer en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 532385
 |
La Baziliko **Sankta Laŭrenco ekster la Muregoj** (ankaŭ *Sankta Laŭrenco antaŭ la Muroj*, latine *Basilica Sancti Laurentii extra muros*, itale *Basilica San Lorenzo fuori le Mura*) estas unu el la sep tradiciaj pilgrimaj preĝejoj de Romo.

fasado de la baziliko *San Lorenzo fuori le Mura* en Romo
Ĝi estas dediĉita al la kristana sanktulo Laŭrenco kaj laŭlegende origine estis konstruita dum la regotempo kaj laŭ ordono de la romia imperiestro Konstantino la Granda. Iom pli juna najbara preĝejo, konstruita dum la regotempo de la papo Siksto la 3-a (432–440) kaj dediĉita al la Sankta Maria, dum la 13-a jarcento laŭ ordono de la papo Honorio la 3-a estis unuigita kun la Laŭrenca Baziliko (la pli malnova preĝejo iĝis la ĥorejo de la nova). La baziliko sekve plurfoje estis trakonstruita kaj restaŭrita, lastfoje post fortaj bombaj damaĝoj de la jaro 1943, sed ĝi tenis la bazajn karakterizaĵojn de antikva kristana baziliko. Ĝi estas la plej konata "funebra preĝejo" de la urbo, ĉar la konstruaĵo limas al la granda urba tombejo *Campo Verano*.

interne de la klostro
Sub la per baldakeno kovrita bazilika altaro konserviĝas pluraj relikvoj de la Sanktuloj Laŭrenco, Stefano kaj Justino. Malantaŭ ĝi trovigas sarkofago de la papo Pio la 9-a kaj la relikvoj de ĉiuj, kiuj sub ties papa regotempo estis deklaritaj sanktuloj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Baziliko Sankta Laŭrenco ekster la Muregoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Baziliko Sankta Laŭrenco ekster la Muregoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

41° 54' 09" norde, 12° 31' 15" oriente Mapo
|  |  |
| --- | --- |
|  Redaktas | **Ĉi tiu artikolo estas redaktata de iu.**

---

Por eviti la riskon de redaktokonflikto, ne redaktu la artikolon. Kontrolu la kronologion kaj forigu la ŝablonon, se necese. |

**José López Rubio** (Motril, 13a de decembro 1903 - Madrido, 2a de marto 1996) estis hispana scenaristo, dramaturgo, kinreĝisoro, historiisto pri teatro, akademiano kaj humuristo, apartenanta al la nomita "la alia generacio de la 27-a", tio estas proksimaj artistoj samgeneraciaj sed ekster la ĉefa grupo de poetoj.

Biografio
---------

Li pasigis infanaĝon en Granado, kaj translokiĝis al Madrido kun sia familio en 1915, sed inter decembro 1917 kaj majo 1919 li loĝis en Cuenca — kie lia patro estis provinca guberniestro —. De nuevo en Madrid estudió Derecho y conoció a Enrique Jardiel Poncela, con quien escribió una obra no estrenada. Frecuentó las tertulias del Café de Platerías y la de Ramón Gómez de la Serna en el café Pombo, lo que marcó su humor con el sello de la vanguardia que este representaba; su casi única novela, Roque Six, sobre un hombre que muere y resucita seis veces, es de estética ramonista. Colaboró en varias revistas ilustradas, en Gutiérrez y en Buen Humor, que durante un tiempo tuvo a bien editar. Escribió algunos cuentos para Los Lunes de El Imparcial que luego reunió en su primer libro, Cuentos inverosímiles (Madrid: Caro Raggio, 1924). Este libro está ilustrado por los más conocidos dibujantes de la época, algunos de ellos de vanguardia. También colaboró en Chiquilín, Nuevo Mundo, Pinocho, La Esfera y Blanco y Negro.

Realizó el servicio militar en artillería, en Vicálvaro. Colaboró en El Sol, La Nación y otros diarios.
**Madeleine Stakian-Vuille**, pseŭdonime **Mad Mevo**, estis svisa esperantistino kaj poetino. Ŝi naskiĝis la 15an de februaro 1910 en La Chaux-de-Fonds (Svisujo) kaj forpasis la 13an de decembro 2004 en Ĝenevo. Ŝi apartenis al horloĝista familio en kiu oni aktive muzikis amatorece. Ŝia patro ludis klarneton kaj volonte frandis la muzikaĵojn ludatajn de sia duenaskita filino.  Liberpensulo, li membris ĉe la movado *Libre Pensée* ( libera penso); tial Madeleine, sorbiĝinta de idealismo, nature daŭrigis sian vivon en tiu animstato. La familio Vuille instaliĝis en Ĝenevo ekde 1918, tiam Madeleine lernis Esperanton ĉe la ŝtata lernejo, kie ĝi estis instruata oficiale dum du jaroj. Ŝi daŭre perfektiĝis, praktikis kaj instruis ĝin.  

Por vivteni sin ŝi laboris ĉe la redaktejo de semajna revuo *La Femme d'aujourd'hui* (Hodiaŭa virino), tiu okupo bone kongruas kun ŝia amo kaj sento por la franca lingvo; poste ŝi laboris ĉe banko.

Flanke de sia profesia vivo ŝi daŭrigis sian muzikan perfektiĝon, interalie ricevante lecionojn de fortepiano de Marcel Milloud, instruisto ĉe la konservatorio. Edziniĝinta kun Ardachès Stakian ekde 1936 kaj patrino de du filinoj, ŝi instruis muzikon private dum sia tuta vivo.

Esperantisteco
--------------

En 1930 Madeleine Stakian-Vuille fondis esperantistan koruson, kiu partoprenis en Esperanto-festoj kaj en aliaj okazaĵoj celantaj Esperanto-propagandon kaj ilustradon per muziko de la beleco de tiu lingvo.

Ŝi laboris ĉe UEA kiel sekretariino kaj kasistino de 1934 ĝis 1936, tiam la centra oficejo de UEA estis translokita al Anglio. Ŝi estris dum preskaŭ kvardek jaroj la ĝenevan Esperanto-grupon La Stelo (1957-1994), dum tiuj jaroj ŝi ankaŭ redaktis ĝian monatan bultenon Brasikfolio; cetere ŝi estis nomumita honora prezidantino de La Stelo kaj en 1978 honora membro de Svisa Esperanto-Societo (SES).

Verkaro
-------

Madeleine Stakian-Vuille verkis ekde la 1930-aj jaroj, sub la pseŭdonimo Mad Mevo, multajn originalajn poemojn en la internacia lingvo kaj ankaŭ tradukojn el la franca kaj la germana. Cetere en 1935 ŝi ricevis la unuan premion pri E-poezio de Internaciaj Floraj Ludoj. Krome ŝi tradukis al Esperanto plurajn romandiajn popolkantojn, inter ili la faman *Ranz des vaches* aperintan en la Svisa Antologio. Claude Piron substrekis la altan kvaliton de la tradukoj de Mad Mevo, interalie rilate la respekton de ritmo kaj rimoj. Unu el ŝiaj plej belaj tradukoj al Esperanto restos tiu, kiun ŝi verkis rime, de la poemoj de du lido-cikloj: Vintra Vojaĝo (poemoj de Müller) kaj Cignokanto (poemoj de Rellstab, Heine kaj Seidl), muzikigitaj de Franz Schubert. Mad Mevo sukcesis tiumaniere kunigi sian amon al muziko kun sia fido al Esperanto.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Liberpensuloj
Filino Aleksandra kaj patro Leo Tolstoj en 1910
"***Magia lando Japanio***" (ruse *Волшебная страна Япония*, Volŝebnaja strana Japonija) estas titolo de la tria parto de la kvarparta ruslingva memorlibro ***Filino*** (ruse *Дочь*), kiun verkis grafino Aleksandra Tolstaja, plej juna filino de granda rusa verkisto Leo Tolstoj. Ĝin oni eldonis en Kanado en 1979 (eldonejo - Zarja). En 2007 "Волшебная страна Япония" estis japanigita kiel "ネバーランド" kaj en 2016 ĝin oni esperantigis.

Aŭtune de 1929 laŭ invitoj de grandaj japanaj ĵurnalaj eldonejoj "*Tokyo Nichi Nichi Shimbun*" kaj "*Osaka Mainichi Shimbun*" Aleksandra Tolstaja kune kun amikino *Olga Ĥristianoviĉ*, instruistino pri la rusa literaturo en Jasnaja Polana lernejo kaj ties filino *Ĥristianoviĉ* *Maria* aŭ *Tusja* venis perŝipe el rusa urbo Vladivostoko la japanan marhavenon Tsuruga (japane 敦賀駅), gubernio Fukui.

En Japanio Aleksandra Tolstaja utiligis feliĉan okazon lekcii pri sia patro Leo Tolstoj, kie liaj verkoj estis tre popularaj. Februare de 1931 ŝi rifuzis la sovetian civitanecon kaj loĝis dudek monatojn enlande. Poste ŝi elmigris al Usono.

Dum sia restado 1929 - 1931 ŝi multe vojaĝis tra la lando kaj interkonatiĝis kun kelkaj japanaj eminentuloj. Tiama Japanio ĉarmis ŝin per sia morala karaktero, la forto de siaj tradicioj establitaj dum jarcentoj, paco, honesteco kaj bonordo. La temoj de la eseoj pri Japanio estis ne nur la observoj de la lando kaj ĝiaj loĝantoj, tieaj moroj kaj kutimoj, sed ankaŭ la dialogo inter la prelegantino kaj aŭskultantoj pri la esenco de la komunisma potenco en Rusio.

En Japanio estis forte disvolvita Tolstoj-a movado, multaj japanoj Tolstoj-anoj estis en antaŭ-revolucia Rusio kaj kelkaj personoj vizitis la bienon Jasnaja Polana.

Siajn pozitivajn impresojn la aŭtorino enmetis en la libron, kies enteno havas:

1. Foriro en nekonaton
2. "Detektivoj"
3. Novaj tendencoj
4. La japana arto
5. Turneo
6. Mil enoj
7. Studento
8. Skermo
9. Vilaĝo
10. Rizo
11. Nevidebla beleco
12. Tokutomi-san
13. Sekto Ittoen
14. Samurajo
15. Familio de profesoro
16. Ĵinrikŝo
17. Kuracistoj
18. Sakuro - ĉerizfloroj
19. Eta
20. Progresemaj virinoj
21. Rifuzo reveni al Sovetunio
22. Adiaŭ, magia lando Japanio

Por korekta traduko en Esperanton grave kontribuis la Japana Esperanto-Instituto (JEI) kaj kelkaj lokaj esperantistoj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* -  Arkivigite je 2016-10-07 per la retarkivo Wayback Machine (Jasnaja Polana - familia bieno de Tolstoj familio) ru, de, en;
* -  (Leo Tolstoj kaj lia familio) ru, en;
* -  (adeptoj de Tolstoj koncepto en Japanio far japana profesoro Nobuyuki Nakamoto) ru;
* -  (Aleksandra rakontas pri Tolstoj familio) video en;
* -  vivdatoj de Aleksandra Tolstaja kaj testamento de Leo Tolstoj, kiu heredigis siajn verkojn al la filino ruse
* -  traduko, bildoj kaj video estas libere atingeblaj laŭ jena kodo esperante


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 566878
 |
Pejzaĝo de la Albaceta Manĉeto: gorĝoj de la rivero Júcar.
**La Manchuela** [manĈŬEla] aŭ **Manĉeto** estas kastilia komarko kiu troviĝas inter la ebenaĵo de La Mancha kaj la Montaro Serranía de Cuenca, kiu enhavas fizike kaj historie vilaĝojn kaj urbetojn de la Provincoj Cuenca, Albacete kaj Valencio, Hispanio. Ĉar ĝi estas dividita inter tiuj tri provincoj, administracie estus plej taŭge paroli pri *Albaceta Manĉeto,* *Kvenka Manĉeto*, kaj la *Valencia Manĉeto* (Requena-Utiel). Tiuj tri administraciaj subdividoj formas diversajn municiparojn.

En la pasinto, La Manchuela inkludis la aktualan komarkon de Requena-Utiel, je administracia nivelo kiel parto de Kastilio, kiu ekde 1851 ekapartenis al la provinco Valencio.

En la kastilia parto, La Manchuela troviĝas administracie dividita inter la jurisdikciaj teritorioj de San Clemente kaj Motilla del Palancar, en Cuenca; kaj de Casas-Ibáñez, La Roda, Albacete kaj Almansa, en Albacete.

* Kategorio Manĉeto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Barono **Miksa Madarassy-Beck** [mikŝa madaraŝi bek], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Madarassy-Beck Miksa** estis hungara bankisto. Lia nobela antaŭnomo estis *madarasi*, lia origina nomo estis *Beck* ĝis 1911, lia frato estis Nándor Madarassy-Beck, lia konata filo estis Marcell Madarassy-Beck.

Miksa Madarassy-Beck naskiĝis la  4-an de majo 1838(nun 1838-05-04) en Madaras, li mortis la 9-an de marto 1924 en Budapeŝto (leksikonoj mencias plurajn aliajn datenojn!).

Biografio
---------

Miksa Madarassy-Beck devenis el juda familio. Li studis en Pest (urbo), poste li eklaboris en banko. En 1864 li havis jam altan postenon, post 5 jaroj li estis bankestro. Li enkondukis la publikan varstokadon, kiu multe helpis al la bankaj negocoj, krome li partoprenis en fondoj de entreprenoj. Li baroniĝis en 1911. Li edziĝis en 1871, lia edzino naskis kvin gefilojn inter 1873–1881. Li ricevis reĝan premion en 1894.

Fontoj
------

* biografio hungare
* biografio hungare (legebla en la 3-a punkto)

Referencoj
----------

1. ↑   wikidata
2. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 849718
 |



* Portalo pri Biografio
La "Huis ter Beurze" (centre) en Bruĝo, Belgio.
En ekonomiko, **borso** estas organizaĵo, kies membroj estas akciaj makleristoj. Borso provizas rimedojn por komerci akciojn kaj aliaj financajn instrumentojn. Kutime rimedoj ankaŭ proviziĝas por la eldonado kaj amortizado de valorpaperoj, plie aliaj kapitalaj eventoj inkluzive de la pagado de enspezo kaj dividendoj.

Laŭ Francisko Azorín **borso** estas *Ejo, kie estas farataj financaj operacioj, vendado k. aĉetado de akcioj, obligacioj, k.c. k. notata ilia kurso.* Kaj li indikas precizan etimologion el *Vander Bourse, propra nomo de la mastro de la Brugesa domo (Belgio), kie kunsidis dum la 16 jc. famaj komercistoj k. negociistoj.*.

Priskribo
---------

La valorpaperoj kutime komercataj ĉe borso inkluzivas akciojn eldonatajn de kompanioj, unitajn fidojn kaj aliajn kunigitajn investadojn, plie korporaciajn obligaciojn.

Kutime borso estas centra loko minimume por dosierkonservado, sed komerco estas malpli kaj malpli ligita al tia fizika ejo. Modernaj merkatoj estas elektronikaj retoj, kiuj havas avantaĝojn je rapideco kaj kosto de transakcioj.

Borso estas ofte la plej grava elemento de akcia merkato. Estas kutime ne devigo eldoni akciojn tra la borso mem, nek akcioj devus post eldono komerciĝi ĉe la borso. Tia komerco estas nomata "eksterborsa".

La komenca ofertado de akcioj al investantoj estas difinita kiel la unua merkato kaj post-eldona komercado estas la dua merkato.

Pli kaj pli ĉiuj borsoj partoprenas en tutmonda (globa) valorpapera merkato.

Oferto kaj postulo en borsoj peliĝas de diversaj faktoroj, kiuj, kiel en ĉiuj liberaj merkatoj, efektivigas la prezon de akciuloj (akcia valorigo).

Famaj borsoj estas la Amsterdama Borso, Borso de Italio, Borso de Madrido, Borso de Bonaero, Borso de Londono, Novjorka Borso, NASDAQ. Aliaj estas la Borso de Bruselo, Borso de Dako, Borso de Laoso, Borso de Bakuo

Bildaro
-------

* 
* 
* 
*

Vidu ankaŭ
----------

* Borsa Katastrofo de 1929

Notoj
-----

1. ↑  Francisko Azorín, arkitekto, Universala Terminologio de la Arkitekturo (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 39.
2. ↑  Azorín, samloke, paĝo 38.

Bibliografio
------------

* Hans Wiersch, Borsa terminaro kvinlingva, IKEF/FEL/Esperanto, 3000, 2004.
**Vortfiguro** aŭ **tropo** estas literatura rimedo (uzata ankaŭ en normala parolado), kiu konsistas en tio, ke oni diras ne ĝuste tion, kion oni celas, sed la leganto aŭ aŭskultanto povas senprobleme kompreni la intencitan sencon. En tiaj kazoj ĉiam ekzistas **reala nocio** (tio, pri kio oni vere parolas) kaj **figura nocio** (tio, pri kio oni vere ne parolas, sed kion oni mencias, celante specialan esprimnuancon). La rilato inter tiuj du nocioj diversigas la tropojn kaj gradigas ilin.

Vortofiguroj
------------

Unu el la plej konataj tipoj estas **komparo**, kiu konsistas en tio, ke oni aldonas al vorto aŭ esprimo alian, kun kiu oni ĝin komparas, ekzemple, "Viaj dentoj estas kiel perloj". Facile oni povas vidi, ke ekzistas speciala rilato kaj simileco inter dentoj (pri kio oni parolas) kaj perloj (uzataj por reliefigi mencion de dentoj). Ankaŭ videblas, ke por tiu tipo de tropo nepras uzi vortojn kiel "kiel", "kia", "kvazaŭ", "simila al" aŭ simile.

Plej konataj tipoj de vortfiguroj estas:

* Antonomazio
* Komparo
* Metaforo
* Metonimio
* Epiteto
* Paronomazio
* Ironio
* Perifrazo
* Personigo
* Sinekdoko
* Sinonimo

Noto
----

Ne konfuzu la tri figurojn: parolfiguro, stilfiguro kaj vortfiguro; la unua koncernas la sonojn kaj voĉ-altecon, la dua koncernas analogion aŭ anstataŭon de vorto en frazo, dum la tria koncernas alian signifon de vorto.

Aliaj vortofiguroj
------------------

* Anakoluto
* Antifrazo
* Enalago
* Katakrezo
* Retoriko