recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitolaj artikoloj vidu la paĝojn Bülach (distrikto) kaj Bülach (stacidomo). |



**Bülach** estas la ĉefurbo de la samnoma distrikto en la Kantono Zuriko, Svislando. La urbo havis en 2007 16'052 loĝantojn kaj estas la ekonomia centro de la Zurika Unterlando. Ĝis la 31-a de decembro 2009 la loĝantaro kreskis al 17034 personoj.

Geografio
---------

Bülach konsistas el la historia mezepoka urbokerno kaj la ĉirkaŭaj municipoj, kiuj estis integritaj al la komunumo. La urbo troviĝas 16 kilometrojn norde de Zuriko. La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 16,09 km², de kiuj 39% estas kovritaj de arbaro, 33% servas por agrikulturo kaj 27% por setlado kaj vojoj.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Bülach limas en nordo al Eglisau, en oriento al Rorbas, en sudoriento al Embrach, en sudsudoriento al Winkel, en sudo al Bachenbülach, en sudokcidento al Höri, en okcidento al Hochfelden, kaj en nordokcidento al Glattfelden.

Trafiko
-------

Bülach situas sur la fervojlinio de Zuriko tra Ŝafhaŭzo al Stutgarto kaj estas haltejo de la internaciaj rapidtrajnoj. Per aŭtoŝoseo kaj buslinio la urbo estas ligita la Flughaveno Zuriko, kiu troviĝas en la distrikto. La urbo apartenas al la Zurika Trafik-Unio. Apud la urbo pasas la svisa aŭtovojo A51, al kiu Bülach disponas pri du alveturejo kaj kiu post la Flughaveno Zuriko konektiĝas al svisa aŭtovojo A1.

Historio
--------

Unua mencio de Bülach datiĝas el dokumento de la Monaĥejo Sankt-Galo el la jaro 811 sub la nomo *Pulcha*. Oni supozas, ke la nomo reiras al kelta formo de la romia bieno *Pullius*. Unuaj spuroj de vilaĝa setlejo datiĝas de la 6-a jarcento. En la jaro 1384 Bülach ricevis de la aŭstra duko Leopoldo la 3-a la urbrajton. En la jaro 1409 la urbo estis pandigita al Zuriko kaj en la jaro 1419 ĝi definitive fariĝis zurika posedaĵo.

Vidu ankaŭ
----------

* Distrikto Bülach
* Bülach (stacidomo)
* Glattfelden (stacidomo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la urbo Bülach
* Bülach en la Historia Leksikono de Svilando

* Kategorio Bülach en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Bülach |
| --- |
| Bachenbülach • Bassersdorf • **Bülach** • Dietlikon • Eglisau • Embrach • Freienstein-Teufen • Glattfelden • Hochfelden • Höri • Hüntwangen • Kloten • Lufingen • Nürensdorf • Oberembrach • Opfikon-Glattbrugg • Rafz • Rorbas • Wallisellen • Wasterkingen • Wil • Winkel |  |

 |
Ham reveninta sur Teron
**Ham** la ĉimpanzo (julio aŭ aŭgusto 1956 – 19-a de januaro 1983), veranome **Chang**, estas la unua homedo, kiu iris en kosmon, en la kadro de la usona kosmoprogramo Mercury.

Oni ne precize konas lian naskiĝdaton, ĉar li naskiĝis ie en Kameruno, estis kaptita de ĉasistoj kaj aĉetita de United States Air Force en 1959.

Ham revenis sana sur Teron je la 31-a de januaro 1961 post kosma flugo de 16 minutoj kaj 39 sekundoj.

**Ham** estas akronimo de *Holloman Aerospace Medical Center*, la
laboratorio de Nov-Meksiko. Li esti identigata kiel **Ĉimpanzo 65-a**
kaj estis oficiale nomita *Ham* post sia sukcesa reveno.

Post sia kosma flugo li vivis dum 17 jaroj en la Smithsonian National Zoological Park de Vaŝingtono, kaj en la bestoparko North Carolina Zoo.
Li mortis, 26-jarojn aĝa, je la 19-a de januaro 1983 kaj estas entombigita en Alamogordo, antaŭ la muzeo New Mexico Museum of Space History.

Filmo titolita "*Ham, ĉimpanzo en la kosmo*" de Jérôme-Cécil Auffret rilatas lian aventuron.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Ham la ĉimpanzo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Ham the Chimp Biography, biografio angle
* Ham, la filmoArkivigite je 2009-07-15 per la retarkivo Wayback Machine france
Agrikulturo estas grava ekonomia branĉo de Usono, la lando mem pli da agrikulturaĵoj eksportas ol importas. La agrikulturon de Usono karakterizas la grand-grada ekipiteco per maŝinoj, grandaj monokulturoj kaj ofta kultivado de la diskutataj genetike modifitaj plantoj.

Gravaj agrikulturaj produktoj
-----------------------------

La 20 plej gravaj agrikulturaj produktoj de Usono – laŭ raporto de FAO en 2003- en (metra) tuno):

1. maizo 256,904,992
2. bovo-viando 11,736,300
3. bovina lakto, tute, freŝe 78,155,000
4. koko-viando 15,006,000
5. sojfabo 65,795,300
6. porkoviando 8,574,290
7. tritiko 63,589,820
8. kotono 3,967,810
9. kokina ovo 5,141,000
10. meleagro-viando 2,584,200
11. tomato 12,275,000
12. terpomo 20,821,930
13. vinbero 6,125,670
14. oranĝo 10,473,450
15. rizo 9,033,610
16. pomo 4,241,810
17. sorgo 10,445,900
18. laktuko 4,490,000
19. kotongrajno 6,072,690
20. sukerbeto 27,764,390

Aliaj produktoj, kiuj aperis dum la lsataj 40 jaroj en la 20-a listo estis tabako, hordeo, kaj aveno kaj malofte arakido, migdalo kaj sunfloro-grajnoj.

### Kampaj produktoj

La plej gravaj agraj produktoj laŭ valoro de la produkto (en $miliardoj) estis:

* maizo,$24,4
* sojfabo,$17,7
* tritiko,$8,6
* luzerno,$8,3
* kotono,$6,1
* fojno, alia ol luzerno, $5,1
* tabako,$3,0
* rizo, $1,7
* sorgo,$1,4
* hordeo,$0,9

Fonto: 1997 USDA-NASS reports,  Arkivigite je 2008-05-20 per la retarkivo Wayback Machine.

Noto: luzerno kaj fojno ne estas listigita ĉe FAO kaj al produktado de tabako malpliiĝis je 60% inter 1997 kaj 2003.

### Brutaro

La plej gravaj brutoj, bestoproduktoj:

* laktobovo
* viandobovo
* porko
* birdaĵo
* ŝafo

fine de 1997 estis en Usono:

* 403.000.000 kokoj
* 99.500.000 bovoj
* 59.900.000 porkoj
* 7.600.000 ŝafoj

kaproj, ĉevaloj, meleagroj kaj mielabeloj havas malpli da signifo. (en 2002=1.200.000 kaproj; 5.300.000 ĉevaloj en 1998; 2.500.000 kolonioj de mielabeloj en 2002.)

Usono – same kiel EU kaj aliaj evoluintaj landoj (ekz. Sud-Koreio, Japanio la rizkulturistojn) - apogas siajn agrikulturiston (ekz. la kotonproduktadon) per produktaj apogoj, importa protekto. Tio kaŭzas akrajn diskutojn en WTO.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Agrikulturo de Usono en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Arkivigite je 2009-03-18 per la retarkivo Wayback Machine
* Arkivigite je 2008-02-09 per la retarkivo Wayback Machine
* Arkivigite je 2014-08-24 per la retarkivo Wayback Machine
**György Gedó** [djordj], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Gedó György** estas hungara boksisto, olimpiano, olimpika ĉampiono, trejnisto, veldisto.

György Gedó
György Gedó naskiĝis la 23-an de aprilo 1949 en Újpest.

Biografio
---------

György Gedó estis veldisto en Budapeŝto inter 1965 kaj 1972. Li akiris diplomon en 1973. Li estis restoraciestro inter 1981–1989, poste li laboris en stadiono, en 1995 li malfermis bokslernejon en Eger. En la sekva jaro lia piedo malsaniĝis kaj povis iri per bastono.

Li edziĝis dufoje, la unua edzino naskis filon en 1973, la dua gefilojn en 1989, respektive en 1990. Li ricevis ŝtatan premion en 1972.

### Sporta kariero

György Gedó inter 1958-1977 estis boksisto en Békéscsaba, poste en ĉefurbaj sportkluboj. Li estis hungara ĉampiono okfoje inter 1968-1980, samtempe li apartenis al la hungara nacia teamo. Li estis olimpiano en Hungario en la Somera Olimpiko 1968, Hungario en la Somera Olimpiko 1972, Hungario en la Somera Olimpiko 1976 kaj Hungario en la Somera Olimpiko 1980 kun ora medalo en 1972. Lia pezkategorio estis ĉiam 48 kg, lia plej konata trejnisto estis Zsigmond Adler.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun fotoj

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

* Kategorio György Gedó en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 817936
 |




* Portalo pri Biografio
**Büsserach** estas komunumo en la distrikto Thierstein en Kantono Soloturno, Svislando. Ĝi havis 1 995 loĝantojn je la 31-a de decembro 2010.

Geografio
---------

Büssach situas en valo de la Soloturna Ĵuraso ĉe la bordo de la rivero Lüssel, orienta alfluanto de Birs, norde de Passwang-Pasejo.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Büsserach limas en nordo al Breitenbach, en nordoriento al Fehren, en sudoriento al Meltingen, en sudo al Erschwil, en sudokcidento al Grindel, kaj en nordokcidento al Wahlen.

Trafiko
-------

Tra Büsserach pasas la kantona ĉefvojo n-ro 253 de Zwingen tra Breitenbach kaj Passwang-Pasejo al Balsthal. Per poŝtaŭtolinio, kiu trafikas sur tiu vojo, la komunumo estas konektita al la publika transportreto.

Vidindaĵoj
----------

La hodiaŭa katolika preĝjo Sankta Petro estas novkonstruaĵo de la jaro 1953. Ĝia turo estis konservita de la malnova preĝejo kaj datiĝas el la jaro 1464 kaj servas ek de 1995 kiel muzeo.

La rekonilo de Büsserach estas la Kastelo Nov-Thierstein, kiu tronas sur roko sude de la vilaĝo apud la kantona ĉefvojo al Passwang-Pasejo.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Büsserach datiĝas el la jaro 1194 kiel *Buezherach*. Dum mezepoko la senjoroj pri Büsserach estis la Grafoj de Thierstein. Dum la Malnova Zurika Milito aŭstriaj trupoj sub gvido de Peter de Mörsberg en la jaro 1445 prirabis la vilaĝon. Post la formmorto de la grafa familio en la jaro 1522 la urbo Soloturno akiris la regadon pri Büsserach. Ek de tiam ĝis la Helveta Revolucio de la jaro 1798 en la Kastelo Nov-Thierstein residencis la soloturna kamparvokto.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: *Lukas Schenker*: *Büsserach* en *Historia Leksikono de Svislando* (2005-01-24)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Büsserach en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Büsserach
* Büsserach en la Historia Leksikono de Svislando germane france itale

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Büsserach** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

Bildoj
------

* Turo de la katolika preĝejo Sankta PetroTuro de la katolika preĝejo Sankta Petro
* La preĝejo de interneLa preĝejo de interne
* PreĝejoturomuzeoPreĝejoturomuzeo
* Kantona ĉefvojoKantona ĉefvojo
* LüsselLüssel
* Bonveniga tabulo ĉe la vilaĝeniroBonveniga tabulo ĉe la vilaĝeniro
* Kastelo Nov-ThiersteinKastelo Nov-Thierstein

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Thierstein |
| --- |
| Bärschwil  •  Beinwil  •  **Breitenbach**  •  Büsserach  •  Erschwil  •  Fehren  •  Grindel  •  Himmelried  •  Kleinlützel  •  Meltingen  •  Nunningen  •  Zullwil |  |

 |
**György Gottsegen** [djordj gotzegen]?, laŭ hungarlingve kutima nomordo **Gottsegen György** estis hungara kuracisto, kuracisto pri internaj malsanoj, kardiologo, profesoro.

György Gottsegen  naskiĝis la 18-an de junio 1906 en Budapeŝto. Li mortis la 7-an de majo 1965 en Jugoslavio en Dubrovnik.

Biografio
---------

György Gottsegen frekventis universitatojn en Parizo kaj Vieno. Li akiris kuracistan diplomon en 1929. Post siaj studoj komence li laboris en kliniko en Vieno, poste Darmstadt kaj Ratibor. Inter 1931 kaj 1944 li laboris en hospitalo pri judoj en Budapeŝto, poste en aliaj hospitaloj. En 1957 li iniciatis establon de Tutlanda Kardiologia Instituto, kie dekomence oni faris operaciojn pri koroj. Ekde 1959 li instruis en la universitato, li doktoriĝis en 1962.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *A szívbetegségek vizsgálatáról és kezeléséről* (1929)
* *Szívbetegségek* (Kormalsanoj), (1961)

Memorigiloj
-----------

* en 1997 prenis la nomon Gottsegen György la Tutlanda Kardiologia Instituto
* fondaĵo "Gottsegen György"

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)
* hungarlingva biografio

* Kategorio György Gottsegen en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Eksterlandaj diplomatoj ricevitaj en la Palaco Topkapı en Istanbulo dum la regado de Sultano Ahmedo la 3-a. Pentraĵo de Jean-Baptiste van Mour, 1725.
**Diplomato** (ankaŭ *sendito*) estas publika servisto, ĉu pro kariero ĉu pro politika nomumado, kiu plenumas la reprezentadon de Ŝtato en la internaciaj rilatoj.

La bazaj funkcioj de diplomato estas la reprezentado de la sendinta ŝtato al kiu ĝi apartenas, la negocado kaj la informado.

Tiu profesio povas esti plenumata ene de konsula aŭ diplomatia misio, antaŭ internacia organizo, en la Ministerio de Eksteraj Aferoj al kiu tiu apartenas aŭ sendito antaŭ ajna ŝtata instanco en la interno de sia propra lando.

La Programo de la Unuiĝintaj Nacioj pri Disvolvado (PNUD) iam klasigis je pli ol dek mil aferoj plenumindaj de kancelario. Pro tio, la diplomatoj kutime specialiĝas nur en kelkaj aferoj. Rezulte, por sekureco en la sekvo de ĉiu afero, ĉiu Ministerio de Eksteraj Aferoj devas havi fakulon por tiu kaj kunlaboranto, kiu poste iĝas fakulo.

El antikva epoko la diplomatiaj rilatoj okupis filozofojn, politikistojn kaj monarkojn, kiuj baraktis por havi stabilajn rilatojn kun siaj najbaraj ŝtatoj, evitante armitajn frontojn - aŭ okazigante ĝin se necese - interplekte ekonomie la primitivajn ŝtatojn. Kiel multaj aliaj, la franca diplomato Paul Claudel konsideras la reĝon Stefanon la 1-an kiel la plej granda diplomato de la malproksima Mezepoko, ĉar la konsilarlibro kiun li lasis al sia filo konsilante kiel taŭge regi inkludis inter kelkajn el ties punktoj aliĝi al la Katolika Eklezio, ricevi senkondiĉe la fremdulojn, regi sen hato, fiero kaj kolero al nobeloj kaj guberniestroj, kaj aliĝi al morala kodo bazita sur humilo kaj bono.

Vidu ankaŭ
----------

* Ambasadoro
* Diplomatio

Notoj
-----

1. ↑   Bollók János, Kristó Gyula (2010). Szent István király intelmei és törvényei. Szent István Társulat. Budapest: Hungría

* Kategorio Diplomato en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Diplomato en Vikinovaĵoj (Liberaj novaĵoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 228530
* GND: 4012401-0
* LCCN: sh85038202
* BNF: 126501792
* NDL: 00562105
* NKC: ph216809 ph119471, ph216809
 |
La ***Agricultural Adjustment Act*** (AAA) (ekvalida la 12-an de majo 1933) estis leĝo, decido por malpliigo de la agrikultura produktado dum la New Deal. La akto celis la reduktadon de la kultivata agro, tiel la federacia registaro donis subvenciojn al la agrokultivistoj por ripozigi la bienojn. La rezulto estis reakiro de la pli frua valoro de la agraĵoj, stabileco de la kamparanoj. La leĝo ebligis fortiron de 30 milionoj hektaroj da agro el la kultivado. Oni volis en 1937 enkonduki eĉ novajn aldonajn leĝojn, kiuj volis ebligi ŝtatan aĉeton de la agraraj plusproduktoj, je fiksa prezo.

La akto fondis novan agentejon, nome *Agricultural Adjustment Administration* por kontroli, organizi la dividon de la subvencioj. Ĝi estis la unua moderna usona agrara leĝo.

vidu ankaŭ
----------

National Industrial Recovery Act (NRA)

* Kategorio Agricultural Adjustment Act en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 243327
* LCCN: n50061612
* VIAF: 155908849
* ISNI: 0000 0001 1541 0772
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  Sen fontoj! | **Ĉi tiu artikolo pri Esperanto citas neniun fonton**.

---

Vi povas plibonigi ĝin, aldonante fidindajn fontojn. Senfontaj asertoj povas esti forigitaj. *(Novembro 2017)***Komento:** la tuta teksto aspektas nura opinio de kelkaj esperantistoj (ne la plimulto). Vidu ankaŭ la diskuton |

|  |  |
| --- | --- |
|   | Ĉi tiu artikolo bezonas atenton kaj kontroladon de **fakulo** pri la temo, ĉar ĝi povas enhavi sencajn erarojn aŭ malĝustaĵojn, kiuj ne konformas al bona kvalitnivelo. |

**Infikso** estas afikso enigita en alian morfemon. Tio ofte okazas en ŝemidaj lingvoj, kie vortradikojn estigas tri aŭ eĉ kvar fiksaj konsonantoj kun variaj interaj vokaloj. La vortoj fleksiiĝas per ŝanĝoj de la intermetitaj vokaloj kaj kelkfoje per aldono de infiksa kroma konsonanto. 

Oni povus kredi, ke ĉiu sufikso de Esperanto vere estas infikso: Ekzemple en la vorto *hundeto* la afikso *-et-* metatas inter *hund-* kaj *-o*. Tamen kaj *hund-* kaj *-o* estas morfemoj: La unua estas leksika morfemo, dum la lasta estas gramatika morfemo. Do la elemento *-et-* neniel "rompas" memstaran morfemon, nur trudas sin inter du morfemojn kaj post la leksikan, kiu portas la semantikan signifon. Per elizio tio pli klaras: *hund**et'***.
Veran infiksadon en Esperanto oni trovas ekzemple en la kelkfoje uzata vorto *baldegaŭ*, kie la afikso *-eg-* aperas ene de unueca morfemo *baldaŭ*. Alia ekzemplo en Esperanto estas la proponita infikso *-j-* por krei singularajn genre neŭtralajn substantivojn el tiuj, kiuj estas baze viraj aŭ inaj: *patro* - *pajtro*, *edzo* - *ejdzo*. En ili la infikso vere interrompas la radikon, metate tuj post la unua vokalo de ĝi: -*pa-j-tr-*, *-e-j-dz-.*

En matematiko oni nomas "infikso" ĉiun operacian signon, kiu staras *inter* la operaciatoj. Ekzemple en la esprimo "8−3" la minuso-signo estas infikso; en la esprimo "−22" ĝi estas prefikso.

Vidu ankaŭ
----------

* Prefikso
* Sufikso
* Cirkumfikso
**György Forró** [djordj forO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Forró György** estis hungara pastro, monaĥo, profesoro, misiisto.

György Forró  naskiĝis en 1571 ie en Transilvanio. Li mortis la 18-an de oktobro 1641 en Hungara reĝlando en Nagyszombat (nuntempa Trnava en Slovakio).

Biografio
---------

György Forró aliĝis al la jezuitoj en 1588 en Krakovo. Li akiris filozofian (komprenu sciencan) kaj teologian diplomojn. En 1598 li pastriĝis, post jaroj li monaĥiĝis. Li instruiis filozofion kaj teologion en Graz ekde 1600. Inter 1607 kaj 1610 li estis misiisto en Transilvanio, poste en Supra Hungarujo kaj Dalmatio. Inter 1618 kaj 1623 li estis rektoro en Zagrebo, poste li havis signifajn jezuitajn postenojn. Li estis grava apoganto de Péter Pázmány dum fondo de Jezuita Universitato de Nagyszombat, kie li estis rektoro inter 1736 kaj 1740. Samloke li doktoriĝis el teologio en 1736.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* partopreno en tradukado de Biblio en 1612
* postlasintaj manuskriptoj (ekleziaj paroladoj) en 3 volumoj

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)
**Frigyes Tanay** [fridjeŝ tanai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Tanay Frigyes** estis hungara aktoro.

Frigyes Tanay  naskiĝis la 18-an de aŭgusto 1975 en Budapeŝto, li mortis la 4-an de aprilo 1925 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Frigyes Tanay estis komence presisto. En 1896 li finis privatan aktoran lernejon de Szidi Rákosi, poste li debutis aktoro en Szabadka. Inter 1897 kaj 1902 li apartenis al Teatro Csokonai (Debrecen), poste ĝismorte al Gaja Teatro. Dum la 1-a mondmilito li estis memserva soldato, li hejmenvenis jam malsana. Li instruis ankaŭ en la menciita aktorlernejo. En 1924 li plene retiriĝis. Li havis edzinon.

Elektitaj teatraj roloj
-----------------------

* William Shakespeare: Hamleto – Laertes
* Anton Ĉeĥov: Tri fratinoj - Kuligin
* Sándor Bródy: *Tanítónő* - instruisto
* Ferenc Herczeg: *Kék róka* - barono Trill

Elektitaj kinaj filmaj roloj
----------------------------

* *Víg özvegy* (1912)
* *Újjászületés* (1920)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto Arkivigite je 2017-05-06 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio kun foto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Kategorio Frigyes Tanay en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Denzil DaCosta Best** (naskiĝis la 27-an de aprilo 1917 en Novjorko; mortis la 24-an de majo 1965 samloke) estis usona ĵaza frapinstrumentisto kaj komponisto.

Denzil Best (maldekstre) Al Casey (meze) kaj Billy Bauer (dekstre), Novjorko, proks. 1947.  
 Foto de William P. Gottlieb.

Vivo kaj verkado
----------------

Best, kiu estis lerninta la ludon de piano, trumpeto kaj kontrabaso, koncentriĝis pro pulmodifekto ekde 1943 pri la frapinstrumentaro. Inter 1943 kaj 1944 li laboris ĉe Ben Webster, postsekve ĉe Coleman Hawkins (1944/45), Illinois Jacquet (1946) kaj Chubby Jackson. Li tie muzikis ankaŭ kun muzikistoj de moderna ĵazo. Li kunverkis sondiskon kun George Shearing en 1948 kaj fariĝis en 1949 kunfondanto de ties kvaropo (en kiu li anis ĝis 1952). En 1949 li tamen ankaŭ kunverkis gravajn sonregistraĵojn de Lennie Tristano (*Crosscurrents*) kaj surdiskigis poste ankaŭ kun Lee Konitz. Post aŭto-akcidento li muzikis en 1954 kun Artie Shaw, por poste verki en la triopo de Erroll Garner (ekde 1955 ĝis 1957). Post tio li muzikis kun Phineas Newborn, Nina Simone, Billie Holiday kaj Tyree Glenn. En 1962 li ankaŭ kunverkis la unuan diskon de Sheila Jordan. Pro paralizoaperoj (supozeble pro sedimentadoj en la artikoj) li ne plu estis kapabla labori. Limortis pro falo de ŝtuparo en metroostacio.

Graveco
-------

Bill Harris, Denzil Best, Flip Phillips, Billy Bauer, Lennie Tristano, Chubby Jackson, proks. septembron de 1947.  
 Foto de William P. Gottlieb.
Alie ol la plej multaj frapinstrumentistoj de bibopo, kiuj ŝarĝis la muzikan fariĝon per akcentoj kontraŭ la baza mezuro, kreante tiel kroman ritman intensecon, Best konsekvence daŭrigis la legato-evoluon komencitan de Jo Jones. Li ludis per la mezuro, uzis preskaŭ nure brosojn kaj malofte metis laŭtajn akcentojn. Ĉi tiu ludmaniero ne nur estis modela por la frapinstrumentistoj de malpasia ĵazo; proks. 1950 ĝin kopiis ankaŭ multaj trinkejomuzikaj bandetoj.

Kompozicia verkaro
------------------

Best komponis kelkajn gravajn pecojn de bibopo, kiujn parte ankaŭ muzikis muzikistoj de frua malpasia ĵazo, ekzemple „Move", „Wee" aŭ „Dee Dee’s Dance" samkiel supozeble – kune kun sia amiko Thelonious Monk – „Bemsha Swing". Lian komponaĵon „45 Degree Angel" ankaŭ surdiskigis Mary Lou Williams kaj Herbie Nichols („Love, Gloom, Cash, Love", 1957).


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Muziko |

Konsultlibraj notoj
-------------------

* Ian Carr, Digby Fairweather kaj Brian Priestley. *Jazz Rough Guide*. Stutgarto: Metzler 1999
* Wolf Kampmann: *Reclams Jazzlexikon* Stutgarto 2003; ISBN 3-15-010528-5

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Denzil Best en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Portreto ĉe drummerworld.com


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 399898
* GND: 134626427
* LCCN: nr90016428
* VIAF: 51874508
* ISNI: 0000 0000 7143 4886
* SUDOC: 129802093
* BNF: 138914752
* MBA: 733f3f0c-dde8-45e7-a725-173c16a9a591
* NKC: xx0078487
* BNE: XX1709962
 |
**György Gilyán** [djordj kijAn], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Gilyán György** estas hungara juristo, diplomato, subministro.

György Gilyán naskiĝis la 4-an de oktobro 1951 en Budapeŝto.

Biografio
---------

György Gilyán maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo, poste li studis en Budapeŝto, pli poste en Moskva ŝtata instituto de internaciaj rilatoj, kie li akiris diplomon en 1975. Post la diplomo li estis juristo en ministerio pri eksteraj aferoj, ekde 1980 en alia ministerio aŭ en aliaj signifaj ŝtataj oficejoj. En 1998 li atingis la altan postenon subministro. Inter 2008 kaj 2010 li estis ĉefambasadoro en Moskvo. Li ricevis ŝtatan premion en 1998.

Liaj libroj
-----------

* *Gyakorlati külkereskedelem* (kunaŭtoro, 2002, 2003, 2004, 2006)
* *Stratégiai kutatások 2006-2007* (kunaŭtoro, 2007)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 699434
* VIAF: 162794599
* ISNI: 0000 0001 1187 3403
 |
Dum la unua kaj dua enlandaj konfliktoj okazintaj en la Demokratia Respubliko Kongo (DRK), ĉiuj flankoj partoprenantaj la militon aktive varbadis aŭ konskripciadis infansoldatojn, tie nomatajn *kadogos* (tio estas svahila termino signifanta "malgranduloj"). Taksiĝis, ke la milicion gviditan de Thomas Lubanga Dyilo konsistigis 30-elcente infanoj. En 2011 taksiĝis, ke 30.000 infanoj ankoraŭ operaciadas en armitaj grupoj. La Misio de la Unuiĝintaj Nacioj por la Stabiligo de la Demokratia Respubliko Kongo (MONUSCO), eldonis raporton en 2013, kiu deklaris, ke inter la 1-a de januaro 2012 kaj la 31-a de aŭgusto 2013, ĝis 1.000 infanojn varbis armitaj grupoj, kaj la raporto priskribis la varbadon de infansoldatoj kiel "endemia". 

La tiama prezidento Laurent Kabila uzadis infanojn en la konflikto ekde 1996. Taksiĝis, ke ĝis 10.000 infanoj, el kiuj kelkaj estis nur sepjaraĝaj, deĵoris sub li.

La Internacia Puna Kortumo (ICC), en la unuaj **juĝfaradoj** pri malobservoj de homaj rajtoj en la DRK, faris la unuajn kulpigojn, la unuajn juĝfaradojn, kaj la unuajn kondamnojn en nacia jurisprudenco pro la uzado de infanoj en batalo.

* Kategorio Infansoldatoj en la Demokratia Respubliko Kongo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Frigyes Pogány** [fridjeŝ pogAnj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Pogány Frigyes** estis hungara arkitekto, altlerneja instruisto, arthistoriisto.

Frigyes Pogány  naskiĝis la 9-an de septembro 1908 en Budapeŝto, li mortis la 15-an de decembro 1976 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Frigyes Pogány frekventis mezlernejon en sia naskiĝurbo, poste li akiris arkitekturan diplomon en Reĝa Teknikuniversitato József en 1933. Post la diplomo li estis dekoraciisto en la filmoproduktejo. Inter 1935 kaj 1949 li estis en la municipa arkitekta firmao, kie li okupiĝis pri urboaspektoj, historiaj monumentoj, artaĵoj, poste en simila instituto kun la samaj taskoj, sed li ankaŭ instruis kiel docento ekde 1953. Li instruis en la teknikuniversitato inter 1959 kaj 1968, en la Belarta Altlernejo inter 1964 - 1974. Li estis ankaŭ rektoro de la Industriarta Akademio inter 1964-1973. Intertempe en 1969 li doktoriĝis el arthistorio. Li ricevis 5 premiojn inter 1955-1970.

Liaj libroj
-----------

* Belső terek művészete (1958)
* Szobrászat és festészet az építőművészetben (1959)
* Terek és utcák művészete (1961)

Elektitaj disĉiploj
-------------------

* Zoltán Bachman
* Zsófia Csomay
* Ferenc Erdei (arkitekto)
* János Heckenast
* Márton Horváth
* Péter Rainer
* Ferenc Török (arkitekto)

Elektitaj urboplanoj pri Budapeŝto
----------------------------------

* Dunubobordo
* Interna urboparto
* partoj en Óbuda
* situo de Nacia Teatro (Budapeŝto)

Memorigiloj
-----------

* fakgimnazio en Budapeŝto (1990)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto Arkivigite je 2019-08-21 per la retarkivo Wayback Machine

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Frigyes Pogány en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 621655
* GND: 127207554
* LCCN: nr91042928
* VIAF: 20697810
* ISNI: 0000 0000 7971 6319
* SUDOC: 110236068
* BNF: 128152432
 |
**Gopinath Kaviraj** (naskiĝis la 7-an de septembro 1887 en Dhamrai, Orienta Bengalo, mortis la 12-an de junio 1976 en Varanasio) estis barata sciencisto, jogano kaj filozofo. En 1934 barata registaro atribuis al li, aprobe al grandioza scio, titolon mahamahopadhjaja.

Scienco
-------

En gepatra vilaĝo frekventis anglalinvan lernejon, kaj poste edukiĝis en Dako. En 1906 daŭrigis studojn en Ĝajpuro (Raĝastano), elektante por si la lokon liberan de malario, je kiu li pli frue ekmalsanis. Post kvar jaroj iris al Varanasio, kie studis en Queens College (Sanskrita Universitato) sub gvido de d-ro Artur Venis, ĉe kiu pasigis ekzamenojn i.a. pri paleografio, numismatiko kaj fonetiko. Ĉe profesoro Norman studis prakritan kaj palian literaturon kaj ankaŭ gramatikon, krome lernis la germanan kaj la francan. Ĉe pandito Vamaĉarana Bhattaĉarja studis filozofion de njaja kaj vedanton. Dum postdiplomaj studoj specialiĝis pri rokaj surskriboj de Aŝoko kaj en skribo de Guptoj.

Laboro
------

Post fondo de scienca biblioteko Sarasvati-Bhavan en 1914 iĝis ĝia direktoro, kie ankaŭ instruis sanskriton. Li verkis artikolojn en nove fondita Historia Societo en Utar-Pradeŝo. Kune kun d-ro Venis komencis eldoni du seriajn publikaĵojn: *Sarasvati Bhavan Texts* kaj *Sarasvati Bhavan Studies*. En 1924 iĝas direktoro de Government Sanskrit College (Sanskrita Universitato). En 1937 maldungiĝis pro ekmalsaniĝo je beribero. Kiel guruo grihastho en propra domo transdonis spiritan sciencon kaj kulturon kun veda scio. Li mem la plej valoran inicon pri suna scio ricevis de Ŝri Visiuddhananda Paramahansa, ĉe kiu pli frue ekkonis jogon. Siajn instruistoj priskribis en libro *Renkontoj kun sadhuoj kaj ĉeesto kun sanktuloj*. Enamiĝinta en sankta urbo Varanasio en postaj jaroj de sia vivo iĝis adepto de Anandamaji Ma.

Publikaĵoj
----------

Ekster sanskrito ofte verkis bengale, en hindi kaj en la angla, kiel ekz. ĉapitron pri filozofio de ŝaktoj en *History of Philosophy Eastern and Western*, *Bibliography of Nyaya Vaisheshika Literature* kaj *The Aspects of Indian Thought*. Premion de Sahitya Akademi en 1965 ricevis pro la libro *Tāntrik vānmay mem śākta drsti*.

Bibliografio
------------

* Gopinath Kawiradż, *Pogląd siaktyjski w literaturze tantrycznej* (Ŝakta vidpunkto en tantrisma literaturo), traduko de Anna Rucińska, Warszawa 2014, p. 433 ISBN 978-83-938477-3-0
* Manishi ki Lokyatra - Dr Bhagavati pandit Singh, 3-a eldono 1987 en Vishvavidyalaja Prakashan Varansi - modela biografio en hindi

* Kategorio Gopinath Kaviraj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 442155
* GND: 119173557
* LCCN: n82009577
* VIAF: 46893185
* ISNI: 0000 0000 8125 3667
* LIBRIS: 228782
* SUDOC: 050141759
* BNF: 129753087
 |
**Frigyes Medveczky** [fridjeŝ medvecki], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Medveczky Frigyes** estis hungara filozofo, profesoro, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (1912). Liaj nobelaj antaŭnomoj estis *medveczei* kaj *kisbisterczei*, lia parenco estis Bella Medveczky.

Frigyes Medveczky  Arkivigite je 2013-09-21 per la retarkivo Wayback Machine naskiĝis la 31-an de julio 1855 en Buda. Li mortis la 22-an de aŭgusto 1914 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Frigyes Medveczky frekventis mezlernejon en sia naskiĝurbo, universitaton eksterlande. En 1882 li ekinstruis en universitato en Budapeŝto en rango eksterordinara profesoro, post 4 jaroj jam kiel ordinara profesoro. Li estis prezidanto de *Hungara Filozofis Societo*. En Germanio li uzis la pseŭdonomon *Fr. Bärenbach*.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Herder als Vorgänger Darwins und der modernen Naturphilosophie* (1877)
* *A nemzetközi jog elmélete Kant philosophiája szerint* (1881)
* *A római stoicizmus társadalomelméletei* (1813)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto Arkivigite je 2013-09-21 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio Arkivigite je 2013-09-21 per la retarkivo Wayback Machine
* hungare


* Kategorio Frigyes Medveczky en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Departementa domo** estas impona klasikisma historia monumento en Kaposvár, en la urbomezo. Ĝi estas parte muzeo.

Departementa domo en Kaposvár

Historio
--------

En 1749 Kaposvár estis nomumita definitive ĉefurbo de Somogy (historia departemento), tial oni konstruis barokan teretaĝan departementodomon, kiu estis preta en 1752. En 1770 ĝi estis trakonstruita kaj pligrandigita, sed tiu ne sufiĉis. Inter 1828 kaj 1832 estis konstruita la nun videbla konstruaĵo, dum la konstruado en alo funkciis la unua presejo de la urbo. Josip Jelačić okupis la domegon dum la Hungara revolucio de 1848, imperiestro Francisko Jozefo la 1-a (Aŭstrio) vizitis la domegon en 1852, poste Miklós Horthy estis tie trifoje, ĉefministro Gyula Gömbös en 1935. En 1905 oni aranĝis tie industriartan ekspozicion havantan tutlandan famon. Ligiĝas al la historio parolado de grafo Kázmér Batthyány en 1845, aktorado de Lujza Blaha en 1878, paroladoj de episkopo Ottokár Prohászka en 1920, poeto Lőrinc Szabó en 1947. En la 1980-aj jaroj muzeo ricevis la domon, la departementa administrado okazis en alia loko, sed en 2011 la administrado revenis. En 2015 oni trakonstruis la korton, poste oni aranĝas en la korto kulturajn eventojn.

Bildoj pri memortabuloj de Departementa domo (Kaposvár)memortabulo pri grafo Ferenc Széchényi de 2010, kiu estis departementestro
Memortabulo pri Gáspár Noszlopy
Memortabulo pri Sándor Latinka

Konstruaĵo
----------

Fasado de la duetaĝa departementa domo situas laŭ trotuaro de la ĉefvojo. En mezo de la fasado en la unua etaĝo longa balkono etendiĝas, malantaŭe estas la ĉefĉambro (ankaŭ en la 2-a etaĝo). La plej supre timpano kun blazono estas videblaj. Sur la ekstera muro memortabuloj pri famuloj estas videblaj. Interne menciindas pentraĵoj pri Pál Somssich de 1884, István Tisza de 1923, skulptaĵoj pri Francisko Jozefo la 1-a kaj Elizabeto de Aŭstrio-Hungario de 1903.

Fontoj
------

* oficiala paĝo
* hungare kun fotoj
* Arkivigite je 2015-12-08 per la retarkivo Wayback Machine hungare

* Kategorio Departementa domo (Kaposvár) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Floraroj (el ReVo): 1. Grapolo, 2. Korimbo, 3. Spiko, 4. Amento, 5. Spadiko, 6. Spikaro, 7. Grapolaro, 8. Korimbaro, 9. Funela korimbaro, 10. Umbelo, 11. Umbelaro, **12. Duaksa cumo**, 13. Umbelaro, 14. Kapo, 15. Kapitulo, 16. Strobilo.
**Cumo** estas finita floraro, en kiu la ĉefakso finiĝas per floro, male al nefinitaj floraroj kies la ĉefakso kreskas (teorie) senfine. Sub la unua floro aperas branĉoj finiĝantaj per floroj, sub kiu ree aperas aliaj branĉoj, kaj tiel plu. Male al nefinitaj floraroj kiuj estas alcentraj, la cumoj estas elcentraj, tio signifas ke la centraj floroj elvolviĝas unue.

Laŭ la branĉiĝo, oni distingas plurajn specojn de cumoj:

Duaksa cumo
-----------

Ĉe duaksaj cumoj, el ĉefakso kreskas du branĉoj sub la fina floro. Ili ankaŭ povas branĉiĝi same. Duaksaj cumoj estas tipaj ĉe Kariofilacoj, kiel ĉe la genroj *Dianthus*, Stellaria, Lychnis, ktp. kaj ankaŭ en aliaj familioj (ekzemple kelkaj *Linum*).

Pluraksa cumo
-------------

Ĉe pluraksaj cumoj, el ĉefakso kreskaj pli ol du branĉoj sub la pinta floro, kiuj mem branĉiĝeblas sammaniere. Ekzemple, eŭforbio.

Unuaksa cumo
------------

Ĉi kaze, el ĉefakso kreskas nur unu branĉo, kiu mem portas unu branĉon, ktp. Laŭ la branĉiĝa direkto, oni distingas du specojn de unuaksaj cumoj:

### Skorpia cumo

La floraro, estas forme de vosto de skorpio, pro tio ke la branĉigo estas ĉiuj samflanke. Ĉiuj brakteoj estas ene de la kurbo, kaj la floroj ekstere. La skorpia cumo estas tre tipa de la familio boragacoj, ekzemple la neforgesumino. Oni povas nomi ĝin *cincino*.

### Helica cumo

Ĉi kaze la branĉiĝoj okazas alterne sur unu flanko kaj la alia, pro tio la floraro similas al helico. Ofte, la aksoj estas rektiĝoj, daŭrante la ĉefakso, tiel similante al grapolo. La malsameco kun la grapolo estas videbla, ĉar la floroj estas aliflanke de la brakteoj dum ĉe grapolo la floroj estas ĝuste sur la brakeoj. Oni povas nomi ĝin *bostriko*.

Skemoj
------

* Cumo pluraksa*Cumo pluraksa*
* Cumo duaksa*Cumo duaksa*
* Cumo unuaksa helica (Cincino)*Cumo unuaksa helica (Cincino)*
* Cumo unuaksa skorpia (Bostriko)*Cumo unuaksa skorpia (Bostriko)*
* Cumo - germane Fächel Rhipidiumd:Q9369603*Cumo* - germane *Fächel* *Rhipidium*d:Q9369603
* Cumo - germane Sichel Drepaniumd:Q11917763*Cumo* - germane *Sichel* *Drepanium*d:Q11917763

Kunmetitaj floraroj
-------------------

La cumoj povas esti en kunmetitaj floraroj. Ekzemple, la *tirso* estas grapolo de cumoj.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rInfloreskoj |
| --- |
| simplaj-alcentraj | Amento • Grapolo • Kapitulo • Korimbo • Spadiko • Spiketo • Spiko • Umbelo |  |
| kunmetitaj-alcentraj | Duobla grapolo • Duobla spiko • Duobla kapitulo • Grapolaro (paniklo) |
| kunmetitaj-decentraj | Cumo • Tirso •
Ducumo • Duobla cincino • Duobla bostriko • Cincino (alterna unucumo) • Bostriko • Plurcumo |
| ŝajnfloroj | Pseŭdantio • Ciato (*Cyathium*) • Sikonod:Q2274579 (*Syconium*) |

 |



|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Biologio |

* Kategorio Cumo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Frigyes Reiner** [fridjeŝ rejner], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Reiner Frigyes,** ekster Hungario **Fritz Reiner** [fric] estis hungara dirigento, helpekzercisto, altlerneja instruisto.

Frigyes Reiner  naskiĝis la 19-an de decembro 1888 en Budapeŝto, li mortis la 15-an de novembro 1963 en Novjorko.

Biografio
---------

Frigyes Reiner devenis el juda familio, kie li frue konatiĝis kun la muziko. Li studis pianadon kaj komponadon en Tutlanda Hungara Reĝa Muzikakademio ekde 1905. Liaj plej gravaj instruistoj estis István Thomán, Kálmán Chován kaj Béla Bartók. Li akiris la unuan postenon en Népszínház, komence li estis helpekzercisto, poste dirigento. En la teatra jaro 1910 li dirigentis en Ljubljano, poste inter 1911-1914 en Teatro Városi, inter 1914-1921 en kortega operejo de Dresdeno. En 1922 li translokiĝis al Usono, kie li dirigentis en multe da urboj. Li ekinstruis en 1931 en Filadelfio (Pensilvanio). Li ekhavis usonan ŝtatanecon, sed li kelkfoje hejmenvenis al Hungarlando, kie li dirigentis. En la lastaj jaroj pro korproblemoj li estis nur konsilisto. Li edziĝis kvarfoje, resume li havis 3 filinojn.

Elektitaj disĉiploj
-------------------

* Leonard Bernstein

Memorigiloj
-----------

* parko (komprenu: placo) en Budapeŝto

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Frigyes Reiner en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 638156
* GND: 119221144
* LCCN: n81132091
* VIAF: 42026455
* ISNI: 0000 0001 0891 9300
* LIBRIS: 268229
* SUDOC: 078052491
* BNF: 13898904m
* MBA: 6a720f84-d307-4aa4-a75f-7d85bef56ede
* NLA: 35222608
* BIBSYS: 90855736
* NKC: js20020729001
* BNE: XX852707
 |
**Frigyes Solymosi** [fridjeŝ sojmoŝi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Solymosi Frigyes** estas hungara kemiisto, profesoro, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (1990), membro de Academia Europaea (1992).

Frigyes Solymosi  naskiĝis la 30-an de marto 1931 en Kistelek, li mortis la {daton|22|julio}} 2018 en Szeged.

Biografio
---------

Frigyes Solymosi frekventis universitaton en Szeged inter 1951-1955, poste tuj li restis en la universitato por esplori kaj instrui. Li doktoriĝis en 1967 antaŭ la akademio. Inter 1984-1996 li estis katedrestro. Li ofte estis gastoprofesoro ekzemple en Kembriĝo, Berlino, Parizo. Li partoprenas en redaktadoj de *Journal of Catalysis*, a *Catalysis Letters* ktp. Li okupiĝas ekzemple pri kemia kinetiko. Li ricevis 4 premiojn inter 1972-2003.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Az ozmiumtetroxid mint a ferricianidos oxidációk általános katalizátora* (1957, ankaŭ germane kaj angle)
* *Importance of the Electric Properties of Supports in the Carrier Effect* (1968)
* *Structure and Stability of Salts of Halogen Oxvacids in the Solid Phase* (1977)
* *Katalitikus reakciók felületi köztitermékeinek kémiája* (1984)
* *Activation of CH4 and its Reaction with CO2 over Supported Rh Catalysts* (1993)
* *Valóban kollaboránsok voltunk? – Tudomány, elkötelezettség, hazaszeretet* (2002)
* *n-Octane Aromatization on Mo2C-Containing Catalysts* (2006)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto Arkivigite je 2018-07-23 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio kun foto Arkivigite je 2013-07-28 per la retarkivo Wayback Machine
**Cunina** [pron. **Kunina**] estas flandra neprofitcela organizaĵo kiu fondiĝis la 23an de novembro 1990 en Geel de Sophie Vangheel. La organizaĵo celas instigi kaj kunordigi financan adopton de infano el la Tria Mondo. Ideo estas finance subteni la infanon ĝis kiam ĝi finstudis. Cetere Cunina ankaŭ faras projektojn por ekzemple helpi infanojn de gepatroj mortintaj de aidoso.

Flandroj kiuj volas aliĝi al Cunina ĝiras ĉiumonate 25 eŭrojn por baptoinfano en evoluanta lando. Aldoniĝas 5 eŭroj por administraj kostoj. Ĉar Cunina laboras per volontuloj, temas pri la organizaĵo kiu pluĝiras plej granda elcentaĵo (almenaŭ en Flandrio) de la mono por efektive helpi surloke.

Historio
--------

Kiel vicprezidantino de internacia organizaĵo Sophie rimarkis, ke ŝi povis fari pli por la malriĉaj infanoj kiujn ŝi renkontis dum vizito al Haitio. Tiel ekestis Cunina kun la celo kolekti 160 000 belgajn frankojn por la unua Cunina-projekto en Haitio.

En 1991 Cunina estis rekonata de la belga ŝtato kiel helpa asocio por la evoluantaj landoj. Eblis ekde tiam doni atestojn por la impostoj al siaj donacantoj. En 2004 la organizaĵo eĉ estis rekonita kiel ne-registara organizaĵo en Belgio.

En 2006 jam pli ol 1000 belgoj ĉiumonate ĝiras 30 eŭrojn por baptoinfano en la tria mondo. Ankaŭ en Nederlando ekzistas intertempe "filio".

La famaj flandroj Sabine de Vos kaj Luc Appermont subtenas Cunina kiel baptopatro kaj -patrino.

Etimologio
----------

*Cunina* en la latina mitologio estas la "Dio de la lulilo". Bedaŭrinde en tiu ĉi mondo la loko kie staris via lulilo, havas gravan influon je la postaj ŝancoj en la vivo. Se vi naskiĝis en okcidenta civilizo, vi certas pri bona eduko kaj sano. Se vi naskiĝis ekzemple en kabano en Haitio, viaj ŝancoj estas multe malpli grandaj. Cunina volas helpi doni ŝancojn al tiaj infanoj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Cunina retpaĝo (en la nederlanda lingvo)
* Retpaĝo de baptopatrino Sabine de Vos pri Cunina Arkivigite je 2005-02-05 per la retarkivo Wayback Machine
La **Departementa domo** estas impona novrenesanca-klasikisma historia monumento en Szentes, en la urbomezo laŭ la ĉefplaco.

Iama departementa domo en Szentes

Historio
--------

Szentes estis administra centro de la departemento Csongrád inter 1883 kaj 1950. La departementa domo estis komstruita inter 1881-1883. En 1950 Szentes eterne perdis administradon pri la departemento, la ĉefaj profiloj de la konstruaĵo iĝis la arĥivo (dekomence) kaj administrado de la distrikto (ĝis 1984). En 2005 plena renoviĝo okazis, poste ankaŭ muzeo pri József Koszta kaj lueblaj ĉambroj havas ene lokon.

La iama departementa domo kun la skulptaĵo
Popolkunveno en 1910 antaŭ la departementa domo

Konstruaĵo
----------

La unuetaĝa konstruaĵo situas laŭ trotuaro de historia placo, kies centro skulptaĵo altiĝas (komence pri Lajos Kossuth, nun pri Mihály Horváth (historiisto)). La departementa domo formas preskaŭ kubon kun interna korto. En mezo de la fasado rizalito estas kun arkadoj. Ĉe la grandaj fenestroj de la rizalito estas videblaj 6 inaj skulptaĵoj pri profesioj: agrikulturo, hejma manfaraĵo, navigado, ĉasado, komerco, fiŝado.

La interna korto estas konvena aranĝi koncertojn, subĉielajn teatraĵojn.

Fontoj
------

* oficiala paĝo
* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* Arkivigite je 2016-02-18 per la retarkivo Wayback Machine hungare

La arkadoj

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Botfalva** (ankaŭ hungare), ukraine *Ботфалва*) estas malgranda vilaĝo en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto de Uĵhorodo, en municipo de Tarnivci.

* 48° 34′ 0″ N 22° 12′ 0″ O﻿ / ﻿48.56667 °N, 22.20000 °O﻿ / 48.56667; 22.20000 (mapo)Koordinatoj: 48° 34′ 0″ N 22° 12′ 0″ O﻿ / ﻿48.56667 °N, 22.20000 °O﻿ / 48.56667; 22.20000 (mapo)
* Areo: 2  km²
* Alto super marnivelo: m
* Loĝantaro: 570
* Poŝtkodo: 89420
* Telefonprefikso:
* Aŭtokodo: AO

Situo
-----

Botfalva situas sur ebenaĵo, laŭ la slovaka landolimo. Uĵhorodo troviĝas 8 km-ojn.

Historio
--------

La unua mencio devenis el 1427. Post la mezepoko foje apartenis al Habsburga Imperio, foje al Transilvanio. Ĝis 1920 Botfalva apartenis al Hungara reĝlando, al Ung, poste al Ĉeĥoslovakio. Botfalva rehungariĝis inter 1938-1945, ĉar la unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Ekde 1945 Botfalva apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio. Dum la socialismo kolĥozo pri Maksim Gorkij funkciis, kies kampoj estis disdonitaj inter la vilaĝanoj en 2000. En 2001 loĝis en Botfalva 579 da homoj, (66 % hungaroj, 23 % ukrainoj, 10 % ciganoj). Vilaĝservoj estas kalvinana preĝdomo, vendejo.
Nikolinci troviĝas en (verda) Municipo Alibunar en Serbio
Mapo pri municipo Alibunar
Ortodoksa rumana preĝejo de Nikolinci
**Nikolinci,** serbe **Николинци,** rumane **Nicolinţ,** hungare **Temesmiklós** [temeŝmiklOŝ] estas vilaĝo en Serbio, en provinco Vojvodino, en distrikto **Meza** Banato, en municipo de Alibunar.

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 83  km²
* Koordinatoj: 45°02′35″N 21°04'01″E
* Alto super marnivelo: 92 m
* Loĝantaro: 1240
* Poŝtkodo: 26322
* Telefonprefikso: 013
* Aŭtokodo: PA

Situo
-----

Nikolinci situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo.

Historio
--------

La loko apartenis ĝis Traktato de Trianon al Hungara reĝlando, al Temes (reĝa departemento), al distrikto de Fehértemplom, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio, ekde 2006 kiel Serbio. En 1941 la germana armeo okupis la komunumon ĝis 1944. En 2002 loĝis en Nikolinci 1240 homoj, (921 rumanoj (74 %), 143 ciganoj, 129 serboj, 9 hungaroj, 6 jugoslavianoj kaj aliaj).

Vidindaĵoj
----------

* ortodoksa rumana preĝejo

Vidu ankaŭ
----------

* Strukturo de Vojvodino

* Kategorio Nikolinci en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Detalo de homa molaro
1.dento.
  

 2.dentoemajlo.
 3.dentino.  

 4.dentpulpo (*5.ĉambra pulpo, 6.radika pulpo*).

 7.cemento.
  

 8.krono (*9.kuspido, 10.sulko*).

 11.dentokolo.  

 12.radiko (*13.forkiĝo, 14.radika apekso, 15.apeksa forameno*).
  

16.gingiva sulko.
  

17.denta subtena histo.
  

 18.gingivo (*19.libera, 20.marĝena, 21.alligita*).

 22.dent-alveola ligamento.
 23.alveola osto.
  

24.nervoj kaj vaskuloj  
(*25.dentaj, 26.dentsubtenhistaj, 27.alveola nervo*)

**Dentpulpo** estas la plej interna histo de dento. Ĝi enhavas la viva parto de la dento, kun vaskuloj kaj nervoj kaj ankaŭ ĉeloj enigitaj en ĵelea konektiva histo.   

**Vaskulaj komponantoj**

- arterioj kai arterietoj  

- vejnoj kai vejnetoj  

- limfovaskuloj  

**Nervaj komponantoj**

- nervofibroj de Tipo A  

- nervofibroj de Tipo C  

**Ĉelaj komponantoj**

- fibroblastoj, kiuj produktas baza substancon de la ĵelea konektiva histo  

- odontoblastoj, kiuj produktas dentinon  

- ĉeloj liberaj de la imuna sistemo (histiocitoj, monocitoj, limfocitoj kai makrofagoj)  

- anstataŭaj ĉeloj, kiu povas transformi en ajnajn ĉelojn  

La dentpulpo estas ĉirkaŭitaj per la dentino, en kiu ĝiaj nervofinaĵoj iras ĝis profunde en la dentinkanaletojn (dentintubetojn).

* Kategorio Dentpulpo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 470483
* LCCN: sh85036923
* BNF: 119326834
* NKC: ph920017
 |
**Vodevilbluso** aŭ ankaŭ „klasika bluso" estas blusostilo de la 10-aj kaj fruaj 20-a jaroj de la 20-a jarcento, orientiĝanta je ĵazo. Ĝi ekestis precipe en la medio de urbaj vodevilo-teatrejoj kaj menestrelaj spektakloj. „klasikan bluson" plejparte kantis virinojn akompanatajn de ĵazorkestro. La nigrula bandestro kaj komponisto W.C. Handy estis unu el la unuaj, kiuj notis kaj aranĝis bluson laŭ la „klasika" stilo. Al liaj plej famaj komponaĵoj apartenas „Memphis Blues" (1912) kaj „St.-Louis-Blues" (1914).

Vodevilblusoj estis la unuaj bluskantoj surdiskigitaj por komerca merkato sur ŝelakdiskoj. La plej fruan ĝis nun konatan registraĵon de bluso, „Crazy Blues", faris Mamie Smith la 10-an de aŭgusto 1920 en Novjorko. Ĝia sukceso ĉe nigrulaj aĉetintoj instigis la sondisko-eldonejojn registri pluajn bluskantistinojn kaj per tio ekigi la eraon de „klasika bluso". La erao de vodevilbluso daŭris ĝis proksimume la mezo de la 20-aj jaroj. Ĉar intertempe la publika gusto estis ŝanĝinta al deltobluso, la nombro de venditaj „klasikaj" blusregistraĵoj malpliiĝis. Tio konsekvencis, ke ĉiam malpli virinoj estis registrataj en bluso. Do la virinoj cedis sian regantan pozicion en bluso al novaj, viraj steluloj.

Al la grandaj steluloj de vodevilbluso apartenas Alberta Hunter, Ma Rainey, Bessie Smith, Mamie Smith, Victoria Spivey, Lucille Hegamin, Coot Grant aŭ Lucille Brogan.
**Július Torma,** laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Torma Gyula** [djula] estis hungara-ĉeĥoslovaka boksisto, trifoja olimpiano, olimpika ĉampiono, trejnisto.

Július Torma naskiĝis la 7-an de marto 1922 en Budapeŝto, li mortis la 23-an de oktobro 1991 en Prago.

Biografio
---------

Július Torma en sia aĝo dek komencis boksadi sub trejnado de Zsigmond Adler. Li estis hungara ĉampiono sesfoje. Depost la 2-a mondmilito li translokiĝis al Baťovany, kie jam sub ĉeĥoslovakia flago estis ĉampiono dekfoje. Li estis olimpiano en Ĉeĥoslovakio en la Somera Olimpiko 1948, Ĉeĥoslovakio en la Somera Olimpiko 1952 kaj Ĉeĥoslovakio en la Somera Olimpiko 1956 kun ora medalo en 1948, krome en eŭropa ĉampionumo li estis la unua en 1949. Resume la havis 996 matĉojn kun 899 venkoj. Baldaŭ li estis trejnisto en Prago. Lia edzino naskis filinon.

Fontoj
------

* datenoj angle
* datenoj angle
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 818323
 |



* Portalo pri Biografio