recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Mária Kunsági** [kunŝAgi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kunsági Mária** estis hungara aktoro. Ŝia origina familia nomo estis *Hullmann* ĝis 1943, ŝia posta familia nomvarianto estis *Kúnsági*, ŝia gedziĝa nomo estis (laŭ hungarlingve kutima nomordo) estis *Déry Tiborné*. Ŝi estis konata ankaŭ *Mária Erzsébet Kunsági*, ŝia karesnomo estis *Böbe*. 

Mária Kunsági  naskiĝis en 1919 en Kiskunmajsa, ŝi mortis en 1979.

Biografio
---------

Mária Kunsági faris ekzamenon en la aktora ĉambro en 1943, poste ŝi aperis en scenejo de Palaco Vigadó helpe de Zoltán Egyed. Post monatoj ŝi apartenis al Gaja Teatro. En 1944 ŝi estis gastoaktoro en Teatro Kisfaludy. Ŝi edziniĝis, baldaŭ ŝi eksedziniĝis. Ekde 1949 ŝi apartenis al Operetoteatro (Budapeŝto), sed ŝi ne havis gravajn rolojn. Ŝi estis ankaŭ manekeno. En 1952 ŝi renkontiĝis al Tibor Déry, kiu aĝis pli 25 jarojn, kiel Kunsági. Tamen ili geedziĝis post 3 jaroj. En 1957 Déry estis kondamnita je prizono pro apogo de la Hungara revolucio de 1956, ŝi tre multe strebis por la liberiĝo, ŝi skribis ekzemple leteron al Nikita Ĥruŝĉov. Ankaŭ ŝi suferis pro la socialismo, tial pri ŝi perdiĝis la gravaj datenoj.

Elektitaj teatraj roloj
-----------------------

* *Az első* (1944, en Győr)

Elektitaj filmaj roloj
----------------------

* *A gazdátlan asszony* (1944) - servistino
* *Beszterce ostroma* (1948)
* *Az eltüsszentett birodalom* (1956)

Filmo pri ŝi
------------

* "A múzsa csókja" (dokumenta serio: Böbe)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
En matematiko, **simetria funkcio** de multaj variabloj estas funkcio, kiu estas invarianto sub permuto de ĝiaj variabloj.

En plej parto de ĉirkaŭtekstoj, la termino signifas polinomon kun la propraĵo, kio estas **simetria polinomo**.

Ekzemploj de simetriaj polinomoj:

{\displaystyle X\_{1}+X\_{2}+\ldots +X\_{n}}
{\displaystyle X\_{1}^{3}+X\_{2}^{3}+\ldots +X\_{n}^{3}}
{\displaystyle X\_{1}X\_{2}\cdots X\_{n}}
{\displaystyle X\_{1}^{3}X\_{2}X\_{3}+X\_{1}X\_{2}^{3}X\_{3}+X\_{1}X\_{2}X\_{3}^{3}}
La teorio de simetriaj polinomoj estas parto de la teorio de polinomaj ekvacioj, kaj ankaŭ substanca ĉapitro de kombinatoriko. Se *P(x)* estas polinomo kun radikoj

α1, α2, ... α*n*,
**simetria funkcio de la radikoj** de *P* estas

*S*(α1, α2, ... α*n*)
kie *S* estas funkcio de *n* variabloj kiu estas simetria en la senco ke ne dependas de la ordo de la *n*-opo de argumentoj.

Ekzemple

*S*(*X*1, *X*2, ... *X**n*)
povus esti

*X*1 + *X*2 + ... + *X**n*,
aŭ

*X*1*X*2...*X**n*.
La formuloj de Viète estas ekzemploj de simetriaj funkcioj de la radikoj.

  


|  |  |
| --- | --- |
|  <!-- --> | Ĉi tiu artikolo enhavas dume forkomentitajn partojn de la teksto, ĉar ili ankoraŭ ne estas sufiĉe bonaj. Vi povas redakti la paĝon kaj plibonigi kaj malkomenti la forkomentitajn partojn. |
**Mária Mohayné Katanics** [mohainE kataniĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Mohayné Katanics Mária** estis hungara korusestro, muziklerneja kaj altlerneja instruisto. Ŝia origina nomo estis *Katanics Mária*, post la geedziĝo ŝi uzis aldone la edzan nomon.

Mária Mohayné Katanics (meze en malsama kostumo)
Mária Katanics  naskiĝis la 20-an de aprilo 1929 en Baja, ŝi mortis la 23-an de januaro 2017 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Mária Mohayné Katanics frekventis plurajn lernejojn en sia naskiĝurbo, sed ŝi ankaŭ kantis en koruso kaj pianludis. Ŝi akiris diplomon en Muzikarta Altlernejo Ferenc Liszt en 1952, ankaŭ dum la studentaj jaroj ŝi kantadis en korusoj. Ŝiaj plej gravaj instruistoj estis Lajos Bárdos, Zoltán Vásárhelyi, Jenő Ádám kaj Zoltán Horusitzky. Post siaj studoj ŝi instruis en pedagogia lernejo, samtempe ŝi havis postenon en instituto. Inter 1959 kaj 1972 ŝi instruis kaj gvidis koruson en gimnazio en Budapeŝto, inter 1972 - 1984 en muziklernejo faris la samon. En 1959 ŝi fondis virinan koruson en la gimnazio, kiun ŝi gvidis ĝis la 2000-aj jaroj. En tiu longa periodo la koruso atingis sukcesojn ankaŭ eksterlande. Kiel emerito ŝi instruis en Katolika Altlernejo Vilmos Apor inter 1984-1996 en Zsámbék, inter 1990-2002 ankaŭ en Scienca Universitato Loránd Eötvös. Ŝi ricevis 15 premiojn inter 1979-2013. 

Ŝi edziniĝis en 1958, ŝi naskis 4 filojn.

Ŝiaj libroj
-----------

* *Bartók 27 egyneműkara* (1982)
* *Válogatás Kodály kórusműveiből* (1986)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva intervjuo kun foto
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 636821
* LCCN: n86073515
* VIAF: 121406673
* ISNI: 0000 0000 8013 763X
 |
**Ariane 5** ĉe *Musée de l'Air et de l'Espace*, Le Bourget
Ariane EPS 5 
La raketo **Ariane** estas Eŭropa civila lanĉilo de satelitoj, ekspluatata de la firmao Arianespace. La nomo Ariane devenas de la franca literumo de helena mitologia rolanto Ariadna.

La lanĉejo de roketoj Ariane troviĝas en la Gujana kosmodromo en Kourou, en Franca Gujano, kies proksimeco al ekvatoro ofertas signifoplenan avantaĝon por lanĉi satelitojn.

La pluraj versioj de la lanĉilo estas:

* Ariane 1: unua sukcesa lanĉo la 24-an de decembro 1979
* Ariane 2: unua sukcesa lanĉo la 20-an de novembro 1987, la unua flugo, la 30-an de majo fiaskis
* Ariane 3: unua sukcesa lanĉo la 4-an de aŭgusto 1984
* Ariane 4: unua sukcesa lanĉo la 15-an de junio 1988
* Ariane 5: unua sukcesa lanĉo la 30-an de oktobro 1997, la unua flugo, la 4-an de junio 1996 fiaskis.

Same kiel multaj raketoj, la unuaj flugoj spertis fiaskojn. Tamen, la raketoj Ariane 4 kaj Ariane 5 estas la plej fidindaj merkataj raketoj. Je januaro 2006, 169 flugoj de raketoj Ariane lanĉis 290 satelitojn, kaj sukcese metis 271 el ili en orbito. La sukcesa proporcio igas Arianespace la plej grava merkata lanĉilo. Dum iuj jaroj, pli ol du trionoj de la merkataj satelitoj lanĉiĝis per Arianespace.

Ariane 4 flugis entute 116 fojoj, kun 3 fiaskoj (pli ol 97% sukceso). Ariane 4 finis sian karieron la 15-a de Februaro 2005, kaj estis tiam anstataŭigita per Ariane 5, kiu ebligas lanĉi pli pezajn satelitojn.

Ariane 5 estas tute nova desegno. Ariane 5 unue celis lanĉi la kosmopramon Hermes. Sed ESA finfine forlasis la projekton, kaj Ariane 5 fariĝis merkata lanĉilo same kiel Ariane 4. La unua celo tamen grande influis la desegnon de Ariane 5, kiu kunigas simplecon, fidecon, kaj potencon, kiuj estis bezonataj por enŝipigi astronaŭtojn. Ariane 5 kapablas lanĉi la plej pezajn ŝarĝon. La 27-an de Majo, Ariane 5 raketo lanĉis 2 satelitojn, kiuj kune pezis 8,2 tonoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumo de urboj Ariane

Eksteraj ligiloj
----------------

* Ariane en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Ariane en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Eŭropa Kosma Agentejo
* Arianespace


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 137688
 |
**Emil Otto Paul Bruno RAMANN** (naskiĝinta la 30-an de aprilo 1851 en Dorotheenthal apud Arnstadt, mortinta la 19-an de marto 1926) estis germana agrikulturkemiisto kaj grundosciencisto.

Grundoscienco - kies unu pionira fakulo estis Ramann.

Vivo scienca
------------

Ekde 1895 li estis profesoro de grundoscienco ĉe la Supera Forstscienclernejo en Eberswalde. En 1900 li fariĝis profesoro de agrikulturkemio kaj grundoscienco ĉe la Universitato de Munkeno. Li deĵoris ĝis 1925 kiel katedrestro. Krome li gvidis la ĉi-rilatajn sekciojn de la instituto *Bayerische Forstliche Versuchsanstalt*. Ties institutoj translokiĝis en 1992 al Freising.

Li okupiĝis ĉefe pri la iĝo de humo kaj strukturo de grundoj, pri la akvo-mastrumado de grundoj kaj la kemia kvalito de teroj. Li rigardatas kiel kunfondinto de la moderna grundoscienco, kune kun la ruso Vasilij Vasiljeviĉ Dokuĉajev kaj la amerikano E. W. Hildgard. Li helpis fondi ankaŭ la *Internacian grundosciencan societon* (Internationale Bodenkundliche Gesellschaft).

Honoroj
-------

Li estis membro de diversaj akademioj. En Freising oni nomis straton laŭ li.

Verkoj (elekto)
---------------

* *Forstliche Bodenkunde und Standortslehre*, 1893

Eksteraj ligiloj
----------------

* Ramann-memorigo sur la scienckampuso de Weihenstephan.
* Datreveno 130-a de la fondo de la *Versuchsanstalt* en Freising; artikolo gratula de 2011 kun superrigardo historia.]


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 461085
* GND: 11632581X
* LCCN: no96004112
* VIAF: 57363909
* ISNI: 0000 0001 0904 8463
* NKC: kv2009520705
 |
**Simetria ekvacio** estas algebra ekvacio kiu havas formo:

{\displaystyle a\_{n}x^{n}+...+a\_{1}x+a\_{0}=0}, por ĉia *i* estas {\displaystyle a\_{n-i}=a\_{i}}.

Ecoj
----

* Ĉia simetria ekvacio de {\displaystyle 2n+1} grado povas transformi al algebra ekvacio de grado ne plu ol {\displaystyle n}.
* Ekzistas formuloj por solvoj de simetria ekvacio eĉ 9 grado.
* Solvo ĉia simetria ekvacio de nepara grado estas nombro -1. Alinome {\displaystyle W(-1)=0} kaj uzate teoremo pri resto de polinomo oni povas dividi per {\displaystyle x+1}, kaj kalkulis para simetria ekvacio.

Metodoj por solvi
-----------------

Por solvi paran simetrian ekvacion

{\displaystyle a\_{2m}x^{2m}+a\_{2m-1}x^{2m-1}+\dots +a\_{1}x+a\_{0}=0}
kun {\displaystyle a\_{2m-k}=a\_{k}} kaj {\displaystyle a\_{2m}\neq 0} dividu ĝin per {\displaystyle x^{m}}. Grupante termojn rezultiĝas

{\displaystyle a\_{2m}(x^{m}+x^{-m})+a\_{2m-1}(x^{m-1}+x^{1-m})+\dots +a\_{m+1}(x+x^{-1})+a\_{m}=0}
Faru ŝanĝon de variablo per {\displaystyle y=x+x^{-1}}. Tiam esprimoj {\displaystyle x^{k}+x^{-k}} povas esprimitaj kiel polinomoj de variablo *y*:

Uzante:

{\displaystyle (x+x^{-1})(x^{n}+x^{-n})=x^{n+1}+x^{-n-1}+x^{n-1}+x^{1-n}}
alinome:

{\displaystyle x^{n+1}+x^{-n-1}=(x+x^{-1})(x^{n}+x^{-n})-x^{n-1}-x^{1-n}}
Post ŝanĝo {\displaystyle y=x+x^{-1}} ekvacio reduktas ĝis grado *m*:

{\displaystyle b\_{m}y^{m}+b\_{m-1}y^{m-1}+\dots +b\_{1}y+b\_{0}=0}.
Post trovo de radikoj de la polinomo de *y* sufiĉas solvi ekvaciojn {\displaystyle y=x+x^{-1}} por ĉiuj trovitaj radikaj valoroj de *y*.

Ekzemploj
---------

* Ekvacio {\displaystyle ax^{3}+bx^{2}+bx+a=0\quad },kaj {\displaystyle a\neq 0}.
* Simetria ekvacio de 4 grado kutime nomiĝas kiel **rea ekvacio**.

{\displaystyle ax^{4}+bx^{3}+cx^{2}+bx+a=0} kie {\displaystyle \neq 0}

Vidu ankaŭ
----------
**Malpigaj tuboj** estas la ĉefaj organoj de ekskrecio kaj osmoreguligo ĉe la insektoj. Ili helpas la insektojn teni akvon kaj elektrolitojn en ekvilibro. *Malpiga* devenas de la nomo de la itala kuracisto kaj anatomo Marcello Malpighi.

La tuboj estas longaj, maldikaj elkreskaĵoj de la nutrokanalo, ĉiu konsistanta el unuopa tavolo da ĉeloj, kaj fermita ĉe la fino; ili kuniĝas kun la kanalo ĉe la junto inter la ventriklo kaj postintesto. Koĉoj havas nur du, sed grandaj specoj de lokusto povas havi ĝis 200. Afidoj estas la solaj insektoj sen malpigaj tuboj.

Antaŭ-urino formiĝas en la tuboj, kiam la nitrogena ekskrecio kaj elektrolitoj (natrio, kalio kaj ureata acido) estas transportataj tra la finoj de la tuboj. Akvo sekvas. La antaŭ-urino, kune kun digestita nutro, kuniĝas en la postintesto. En tiu momento, ureata acido precipitiĝas, kaj natrio kaj kalio estas aktive sorbataj de la postintesto, kune kun akvo, per osmozo. Ureata acido restas kaj miksiĝas kun fekaĵoj, nun preta por ekskrecii.
Arie Leopold Moreau
**Arie Leopold MOREAU** [moro] (pseŭdonimoj: **Leo** kaj **Adepto;** naskita la 6-an de majo 1888 en Doorn, provinco Utrecht; mortis 51-jara en 1939 aŭ 1940) estis nederlanda esperantisto kaj instruisto en Arnhem.

Dum kvin jaroj li estis prezidanto de loka Esperanto-Grupo, poste sekretario. Li aranĝis la 4-an Nederlandan Esperanto-Kongreson septembre 1929 en Arnhem. Li organizis kaj gvidis Cseh-metodajn kursojn en Arnhem kaj en ĉirkaŭajo kaj instigis la sekcian estraron inviti eksterlandajn instruistojn. Li fondis kaj gvidis la *Nederlandan Esperanto-Rondon.* Li gvidis la internacian balon dum la 24-a UK 1932. Li organizis la rondvojaĝon de Vilhelmo Bleier en septembro kaj oktobro 1933 tra Nederlando. Liajn artikolojn kaj gramatikon publikigis la loka gazetaro. Li estis mastro de la Esperanto-Domo en Arnhem.

Fontoj
------

1. ↑  *Niaj mortintoj en 1939–1945,* en: *Esperanto* septembro-oktobro 1946, paĝo 5.



|  |  |
| --- | --- |
|  Kopirajto | Ĉi tiu artikolo baziĝas (parte aŭ tute) sur artikolo el la **Enciklopedio de Esperanto**.

---

La originala teksto kontroleblas en interreta arkivo de la fonto. |
Ilustraĵo de eĥosondilo

Eĥosondilo
**Eĥosondilo** estas aparato uzata en naŭtiko por sondi, tio estas por akustikaj mezuradoj de river- aŭ marprofundoj. Ĝi aplikatas eĉ en la aerveturado kiel *"sona altometro"*. Ĝi estis evoluigita kaj patentita en 1913 fare de la germana fizikisto Alexander Behm.

Eĥosondilo apartenas al la aktivaj sonar-metodoj (post angla  ***so** kaj **n**avigation **a**nd **r**anging*) por lokumo de objektoj sub akvo. Krom la aktiva sonaro ekzistas ankaŭ *pasivaj* sonarsistemoj, kiuj ne elradias sonojn, sed nur kaptas ilin. Ambaŭaj metodoj konatas ĉe la bestomondo. *(legu sube)*.

Dum eĥosondado, sendas oscilatoro sur la ŝipo impulson en ultrasono (ĉ. 100 kHz). La sonoondoj reflektas sur la akvofundo kaj la sonotransformilo akceptas ĝin. El la kurtempa mezuro de la sonoondoj kaj el la disvastiĝa rapido kalkulas oni la profundon. Kutimaj mezuriloj havas la mezurareon de ĉirkaŭ 2m ĝis kelkaj km.

La sonrapido en akvo dependas dela temperaturo kaj saloenteno kaj estas ĉirkaŭ 1500 m/s (1400 ĝis 1550 m/s).

Normalokaze, la *unua eĥo* montras la serĉatan profundon. Ĉe neregula akvofundo aŭ ĉe marŝlimo necesas korektado. La eco de la grundo estas ekzamenebla per *du frekvencoj*. La kutima 100–200 kHz reflektiĝas je malpli densaj tavoloj ol la malalta frekvenco (ĉ. 15 kHz) penetrante pli profunden en la grundon.   

La ŝipebla profundo *(naŭtika horizonto)* estas iom malpli ola profunda valoro mezurita per 100 kHz.

**Surfaca eĥosondilo**

Por la mezurado de akvaj kavoj, kavernoj, riverdeltoj kaj marbordoj oni uzas unuopajn radiojn.

La aparato havas la malferman angulon de inter 60° ĝis 150° kaj konsistas el ĉirkaŭ 100 unuopaj radioj.

**Pliaj uzeblecoj**

La fiŝkaptaj ŝipoj uzas la sonaron ankaŭ por lokumo de fiŝaro. La boataj aŭ ŝipetaj aparatoj uzeblas eĉ ankaŭ por lokumi unuopajn fiŝojn.

**Eĥosondado ĉe bestoj**

Per simila, sed tridimensia eĥolokumo orientiĝas kelkaj bestospecioj, ekz. vespertoj kaj dentocetacoj. La vespertoj eligas mallongajn kriojn en ultrasono, kies eĥo helpas ilin en flugado kaj kapti insektojn.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rFiŝista instrumentaro |
| --- |
| Fiŝista instrumentaro | Blokreto • Driva reto • Eĥosondilo • Fiŝfadeno • Fiŝhoko • Fiŝreto • Fiŝista tenajlo • Fileilo • Fiŝkano • Fiŝtranĉilo • Flosilo • Harpuno • Haspelo • Ĵetreto • Kanpezilo • Logaĵpinglo • Logaĵujo • Logfiŝada reto • Naso • Trolo |

 |
Hotela trinkejo en Svisio.
Surstranda trinkejo.
**Gastindustrio** aŭ **gastiga sektoro** estas ĝeneralaj terminoj por la ekonomia agado konsistanta en la propono de servoj ligitaj al sporadaj gastigado kaj nutrado, tre ofte ligitaj al turismo, sed ne nur.

La komercaj instalaĵoj dediĉitaj al tiaj aktivecoj (ĉu al ambaŭ kune ĉu nur al unu el tiuj aparte) ricevas tre diversajn nomojn, laŭ iliaj kategorioj kaj celoj, kvankam tre ofte la oficialaj nomigoj dependas de la loka regularo, kiu klasigas ilin laŭ urbanizaj, sansistemaj, impostaj kaj sekurecaj kriterioj. Inter aliaj nomoj estas jenaj: hoteloj, moteloj, pensionoj, junulargastejoj, kamparloĝejoj, trinkejoj, tavernoj, vinkeloj, restoracioj, ktp. Kelkaj el ili estas specializitaj en iu tipo de manĝaĵo aŭ trinkaĵo: hamburgerejoj, picejoj, glacivendejoj, ĉokoladtrinkejoj, ktp. Aliaj, dekomence specializitaj, diversiĝis por proponi ajnan tipon de konsumadon, kiel bierejo, kafejoj aŭ tesalonoj.

Kiam tiuj instalaĵoj estas kombinataj kun alia tipo de servoj aŭ altiroj, la gastiginstalaĵoj povas eniri en alia tipo de kategorioj, kiel okazas ĉe la agadoj de distro (diskotekoj, dancejoj ktp.). Kvankam proksimaj, ankaŭ ne estas konsiderata gastindustrio la servo de liverado de manĝaĵoj al hejmo. Tamen ja foje oni konsideras ekvivalenta al gastindustrio la agado de turismaj apartamentoj kiuj similas al ia speco de hotelo (speciale tiuj kiuj estas en difinita turisma destinejo aŭ turisma komplekso aŭ similaĵo), kvankam oni ne konsideras kutime la luadon de nemoveblaĵoj por uzado ĉu sezona ĉu loĝeĵa.

La gastoservoj ligitaj al aktivecoj kiel la sansistemo (ekzemple en hospitaloj) aŭ la eduksistemo (ekzemple en studenthejmoj) foje estas konsiderataj kaj administrataj separate, kaj foje estas konsiderataj kaj administrataj kune kun la ĉefa aktiveco.

La krozoŝipoj estas agado kiu kombinas la transporton kun la gastigado, kio je pli malgranda mezuro povas okazi ankaŭ en fervojo (per dormovagono aŭ restoracivagono) kaj en la komerca aviado (diversaj proponoj por la pasaĝeroj —manĝo, trinko kaj facililoj por ripozo aŭ dormo-).

Vidu ankaŭ
----------

* Gastamo

* Kategorio Gastindustrio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 704679
* GND: 4259231-8
* LCCN: sh88004814
* NKC: ph115776
 |
**Amusco** [aMUSko] estas municipo en la suda centro de la provinco Palencio, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la komarko *Tierra de Campos*.

Geografio
---------

Loko de Amusco en la provinco Palencio.
Preĝejo.
Ermitejo.
Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 78,86 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 414 loĝantojn. Ĝi perdis multajn loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte perdis 1 150 loĝantojn el la jaro 1900. Ĝi distas 20 km de Palencio, provinca ĉefurbo.

La municipo enhavas, krom Amusco, la submunicipon Valdespina.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado. La loka ekonomio estis helpita de la industrio de lano kaj de farunmuelejoj ĉe la rivero Ucieza. Ĝi estis la ekonomia kaj defenda centro de naŭ urboj: Amusco, Amayuelas de Suso, Amayuelas de Yuso, Támara, Alba, Ferrombrada, Piña de Campos, Veronilla kaj San Esteban. Tiu koalicio rezultis, ke la urbo estis forte muregigita, kaj disponis de nombraj subteraj defendaĵoj de varia konstrutipo. En la 15-a jarcento la urbo dekadencis kaj iĝis senjorlando de la familio Manrique.

Amusco estis grava centro de judoj en la provinco Palencio, kaj tial ekzistis ampleksa sinagogo konstruita en la 14-a jarcento, fare de don Pedro Manrique de Lara pere de lia administristo la juda Rabeno Ĝuce Milano. Ĝi estas duonsubtera, ĉar la leĝoj de Kastilio malpermesis, ke la sinagogoj superis la preĝejojn laŭ alteco. La nombra juda loĝantaro de Amusco, kiu plej verŝajne estis pli granda ol la kristana komunumo, ricevis permeson por la konstruado de granda sinagogo. La aktuala konstruaĵo estas konservata, ne kiel kultejo, sed orientita al turismo kiel kafejo, restoracio kaj gastejo.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj kaj vitejoj) kaj brutobredado (ŝafoj). Lastatempe funkciado de servoj plej ekgravis, kune kun piedirado tra naturaj lokoj. De la historia pasinteco restis diversaj vizitindaj vidindaĵoj kiel la preĝejo kaj la ermitejo.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Palencio

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 771248
 |
Gastejo *Zum weißen Schwan*, Vajmaro
kanona kuglo ene de la gasteja muro
***Ĉe Blanka cigno*** (germane *Gasthaus zum weißen Schwan*) estas historia gastejo en Vajmaro, Germanujo (Frauentor-strato 23, angulo Seifen-strateto).

Historio
--------

Eble estis estinta surgrunde iam monaĥejo kaj legendo rakontas ke Andreas John, eksa frokulo, renkontis tie ĉi la eksan monaĥinon Nella en kiu li estis enamiĝinta. Ĉar ili estis neriĉaj donis ŝi al li amuleton petante ŝanĝi ĝin kontraŭ pano. Sur ĝi estis bildo de blanka cigno. Terurigite li redonis ĝin kaj volis ke ŝi redonu ĝin al la klostro. Post ŝia foriro John dedicis iĝi bierfaristo. Kanona kuglo el la 1806 jaro memorigas la restadon de francaj soldatoj kiujn oni devis gastigi dumokupade.

Ĝi troviĝas kontraŭe al Goeta loĝdomo kies unua apero stratmape datumas je 1569. Mencio sub la nomo de gastejo *antaŭ Maria pordego* estis en 1638. Kvindek jarojn poste konatas gastejestro nome Sebastian John de gastejo kun cigna nomo. Alia mencio cignotitola estas de 1764.

Gastoj
------

La tuja najbareco al la goeta konstruaĵo memkompreneble bonegis des pli ke Goeto mem ŝatis frekventi ĉi tiun restoracion. Krome ĝi servis kiel tranoktejo por gastoj goetaj. En la 18-a de februaro 1827 Goeto invitis Carl Friedrich Zelter promesante tranoktadon cignogastejan, Sekve listo de famaj gastoj longas. Jen listo nekompleta de surloke gastintaj: Lucas Cranach la Maljuna, Johann Sebastian Bach, Johann Wolfgang von Goethe, Friedrich von Schiller, Franz Liszt, Willy Brandt, Hans-Dietrich Genscher, George H. W. Bush, Karl Lagerfeld, Udo Lindenberg, Akihito, Margareta la 2-a (Danio).

La konstruaĵo figuras sur listo de monumentprotektotaĵoj vajmaraj.

Literaturo
----------

* Fritz Fink: *Der Gasthof „Zum Weißen Schwan", Weimar meinen verehrten Gästen gewidmet*, Weimar 1930.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Gastejo ĉe Blanka cigno (Vajmaro) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* hejmpaĝo
* informoj porturistaj

Notoj
-----

1. ↑  *Der weiße Schwan begrüßt Dich jederzeit mit offenen Flügeln.* - Kp. Gitta Günther, Wolfram Huschke, Walter Steiner (eld.): *Weimar. Lexikon zur Stadtgeschichte.* Hermann Böhlaus Nachfolger, Weimar 1998, p. 489.

50.97772222222211.329055555556Koordinatoj: 50° 58′ 40″ N, 11° 19′ 45″ O (mapo)
**Déli Hírlap** (Suda Gazeto) aperis en Temeŝvaro inter 16-a de septembro 1925 ĝis 31-a de oktobro 1944. Ĝi reprezentis unue la katolikan flankon de OMP. Post la malpermeso ĝi reaperis kiel la gazeto de Magyar Népközösség (1941–44), fine en redaktado de la komisiono de Banat de la MADOSZ ĝis la fino de oktobro de 1944. De 1928 li estis politika ĵurnalo. Ĝia respondeca redaktoro estis Endre Vuchetich. Ĝiaj internaj kunlaborantoj estis la pli aĝa Endre Kubán kaj pli juna Endre Kubán, Kulcsár S. Sándor kaj Pazsitka Ferenc. Ĝian literaturan rubrikon redaktis Sándor Bechnitz. La reĝimo Antonescu en septembro 1940 malpermesis ĝin kaj nur en printempo de 1941 ĝi aperis kiel la organo de Romániai Magyar Népközösség. Ekde oktobro de 1942 ĝia ĉefredaktoro iĝis Endre Kakassy, Sándor Puhala, poste Lajos Olosz. Ekde 23-a de septembro ĝia respondecredaktoro estis provizore Lajos Takács. Kiam ĝi ĉesis la 1-an de novembro, ĝi aperis sub titolo Szabad Szó, kies ĉefredaktoro estis János Kazinczy.

Literaturo
----------

* Méliusz József: Sors és jelkép... 2. javított kiadás, 1973. 431.
* *A magyar tömegek fenntartás nélkül álltak a demokratikus rendszer mellé*. Intervjuo de Beke György kun Takács Lajos. A Hét Évkönyve 1979. 152-58.

Fontoj
------

* Romániai magyar irodalmi lexikon
**Elektriono** (helene *Εὔφημος*, latine *Electryon*) estis en la helena mitologio filo de la heroo Perseo kaj de lia edzino Andromedo kaj estis reĝo en Argolando.

  

Li estis patro de Alkmeno, estonta patrino de la heroo Heraklo, kies patro estis la plej alta dio Zeŭso. Sed Elektriono mem sian propran plezuron el la glorplena nepo ne ĝisatendis.
.
Okazis, ke kuniĝis du grupoj de brutar-ŝtelistoj kaj ŝtelis brutarojn de Elektriono. Ĉe tio eĉ pereis ok liaj filoj. Kiam la reĝo okazigis punan ekspedicion, administris lian landon nevo el Troizeno Amfitriono. La reĝo promesis al li, se estos la ekspedicio sukcesa, li edzinigos la reĝan filinon Alkmenon. Amfitriono intertempe pagis por la ŝtelitaj brutaroj elaĉetmonon kaj kiam la reĝo Elektriono revenis, ili ekkverelis ĉu estis ĝuste pagi por la ŝtelitan brutaron. Amfitriono ekkoleris, ĵetis per klabo kontraŭ unu el la bovinoj. Malfeliĉe la klabo forpuŝiĝis de ĝiaj kornoj kaj mortigis proksime starantan Elektrionon.. 

Post tiu ĉi malfeliĉa hazardo frato de la mortigita reĝo Steneloso forpelis Amfitrionon el Argolando. Kun li foriris ankaŭ Alkmeno. Ili fuĝis en Tebon, kie la reĝo Kreono purigis Amfitrionon el kulpo pro la mortigo. Pli malfrue Amfitriono fariĝis posteulo sur la reĝa trono en Tírinto.

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Élektryón en la ĉeĥa Vikipedio.*
**Olivér Brachfeld** [braĥfeld], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Brachfeld Olivér Ferenc** estis hungara tradukisto, literaturhistoriisto, altlerneja instruisto. Lia parenco estis Siegfried Brachfeld.

Olivér Brachfeld naskiĝis la 18-an de februaro 1908 en Budapeŝto, li mortis la 2-an de septembro 1967 en Kito.

Biografio
---------

Olivér Brachfeld devenis el juda-katolika familio. Li maturiĝis en luterana gimnazio en sia naskiĝurbo en 1926, post 4 jaroj li akiris diplomon en Scienca Universitato Péter Pázmány, sed li studis ankaŭ en Vieno kaj Parizo. Inter 1930–1938 li instruis en Universitato de Barcelono, dum li prelegis ankaŭ en Sorbonne kaj en Munkeno, inter 1936–1938 li estis ankaŭ pupteatrestro en Barcelono. Pro finiĝo de la respubliko li rifuĝis al Francio en 1938, sed post 3 jaroj li rerifuĝis al Hispanio pro alveno de la naziismo. Baldaŭ li translokiĝis al amerikaj landoj. En 1957 li revenis al Barcelono, kie li edziĝis kun kataluna virino. Li instruis en Münster, Karakaso, Bogoto kaj Kito. Liaj kontribuoj ne aperis en Hungario, ĉar li apogis la hungaran revolucion en 1956. Li neniam ricevis hispanan ŝtatanecon.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Magyar irodalomtörténet kínai nyelven* (1929)
* *Contra Maranon. Critica de suos teorias sexuales* (1933)
* *Violante de Hungría* (1942, 1950, 1991, 2000)
* Sándor Márai: *A la luz de los candelabros* (tradukaĵo, 1946, 1951)
* *La reina mas olvidada de la historia* (1947)
* Lajos Zilahy: *Vida serena* (tradukaĵo, 1954)
* *Historia de Hungria* (1957)
* Frigyes Karinthy: *Viaje en torno de mi craneo* (tradukaĵo, 1961)
* *Los sentimentos de inferiorad* (1970)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio legebla pli malsupre

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 826144
* GND: 123666309
* LCCN: no93027697
* VIAF: 77333390
* ISNI: 0000 0001 1401 0208
* SUDOC: 052565408
* BNF: 135968139
* ICCU: CUBV025825
* BNE: XX883776
 |



* Portalo pri Biografio
**Sándor Muhits** [ŝAndor muhiĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Muhits Sándor** estis hungara pentristo, grafikisto, ilustristo, vitralisto, altlerneja instruisto.

Sándor Muhits  naskiĝis la 9-an de marto 1882 en Bakonypéterd, li mortis la 8-an de majo 1956 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Sándor Muhits studis en Tutlanda Reĝa Industriarta Lernejo, poste li estis konata ilustristo. Inter 1909–1914 li instruis en la Industriarta Lernejo, samtempe li kreis kurtenojn por pupteatro. Li batalis en la mondomilito, en 1915 li estis militkaptito, sed li povis fari artajn laborojn en uzino pri ludiloj en Krasnodar. Inter 1917–1920 li gvidis faklernejon pri grafiko en Moskvo, poste li hejmenvenis. Inter 1921 kaj 1925 li estis gvidanto de la Artistkolonio (Miskolc), inter 1925-1946 li instruis en la Industriarta Lernejo, fine li emeritiĝis en 1946. Ekde 1935 li estis katedrestro.

Elektitaj artaj verkoj
----------------------

* freskoj en Vota Katedralo de Szeged (1935-, lia ĉefverko)
* freskoj en Preĝejo de Marteno de Tours (Kunszentmárton)‎
* libroilustraĵoj
* vitraloj en kulturpalaco de Târgu Mureş
* Honfoglalás (akvarelo, tuĉo, krajono
* Pató Pál úr (kolora litografiaĵo)

Elektitaj disĉiploj
-------------------

* Béla Molnár (tekstilartisto)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun bildo Arkivigite je 2018-11-10 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 623301
* RKD: 459547
 |
**Apure** estas rivero de Venezuelo, la ĉefa alfluanto en la regiono *Los Llanos* de la rivero Orinoko. Ĝi estas 820 km longa, sed enkalkulante unu el ties fontoj, nome la sistemo Apure-Uribante ĝi estas 1 095 km longa.

La rivero Apure ekfluas pro la kunfluejo de la rivero Torbes kaj de la rivero Uribante, en la subŝtato Táchira. Fluas orienten tra la ebena regiono Los Llanos, trairas la urbon de San Fernando de Apure (175 056 loĝ. en 2001), antaŭ alveni al la rivero Orinoco tra ses branĉoj je proksimume 17 km okcidente de Cabruta, subŝtato Guárico, ĉe Caicara del Orinoco, subŝtato Bolívar. La rivero Apure estas navigebla ĉirkaŭ 800 km supre de sia enfluejo en Orinokon, kie ĝi havas marĉecan fluadon tra ebenaĵoj, krom rapid-fluaĵoj ĉirkaŭ la kilometro 177.

En la rivero Apure estas nombraj bestospecioj, mamuloj kiel kapibaroj, delfenoj de Amazono, birdoj kiel korokoroj kaj kormoranoj, grandaj reptilioj kiel anakondoj, krokodiloj kaj kajmanoj (*Caiman crocodilus*), ne enkalkulante la multnombraj fiŝospecioj.

* Kategorio Apure (rivero) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 804952
* VIAF: 156934686 315125190, 156934686
 |
**Elektra bluso** aŭ en angla *electric blues* referencas al ajna tipo de blusa muziko distingata pere de la uzado de elektraj amplifiloj por muzikaj instrumentoj. La gitaro estis la unua muzikinstrumento kiu estis populare amplifita kaj uzata de la komencaj pioniroj T-Bone Walker en la fino de la 1930-aj jaroj kaj John Lee Hooker kaj Muddy Waters en la 1940-aj jaroj. Ties stiloj disvolviĝis en la Bluso de Okcidenta Marbordo, la Detrojta bluso, kaj la Ĉikaga bluso de post la Dua Mondmilito, kiu diferencis el la pli frua, hegemonie akustika bluso. Ĉirkaŭ la komenco de la 1950-aj jaroj, Little Walter estis grava soloisto per blusa harmoniko aŭ blusa buŝ-harpo uzante malgrandan mantenitan mikrofonon energiita per gitara amplifilo. Kvankam ĝi okazos poste, la elektra basgitaro laŭgrade anstataŭis la kontrabason de la komencaj 1960-aj jaroj. Elektraj organoj kaj ĉefe klavaroj poste iĝis amplekse uzataj en elektra bluso.

Famuloj
-------

* Albert Collins

Vidu ankaŭ
----------

* Memfisa bluso
* Akustika bluso

* Kategorio Elektra bluso en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Panoramo de Apátistvánfalva
Monumento de falintoj en Apátiistvánfalva
Preĝejo de Apátiistvánfalva
**Apátistvánfalva** (apAtiŝtvanfalva) estas vilaĝo en Hungario, en regiono **Okcidenta** Transdanubio, en departemento Vas (Hungario), en subregiono de **Szentgotthárd**. La loknomo signifas hungare: vilaĝo de abato Stefano. La vilaĝo slovene **Ŝtevanovci** aŭ **Ŝtivanovca**, germane **Stefansdorf**, latine **Estevanfaloa** estas.

Bazaj informoj
--------------

* Poŝtkodo: 9982
* Telefonprefikso: 94
* Areo: 13 km2
* Loĝantaro: 410

Historio
--------

La alvenintaj hungaroj en 895 trovis tie montetojn, deklivojn. La tuta regiono iĝis limgardejo, sentinelserio. Ĉi tie la vilaĝoj konsistis ne el apudaj domoj, sed el **sporadaj farmoj**. Ĉiu farmo konstruiĝis sur montetopintojn. La loĝdomo, stalo kaj ceteraj konstruaĵoj formis kvadraton, tiel la loko estis defendebla. Tiu sistemo en Hungario troviĝas nur ĉi tie en la ĉirkaŭaĵo.

En la mezepoko la vilaĝo apartenis al abatejo de *Szentgotthárd*, nomo de la nomdonanta abato estis **Harding Sankta Stefano**. La katolika preĝejo pri *Harding Stefano la 1-a (Hungario)* konstruiĝis en 1785.

Post la 1-a mondmilito la vilaĝo abrupte trovis sin ĉe la nova landlimo al **SHS** (serba-kroata-slovena unio). Post la 2-a mondmilito Fera kurteno konstruiĝis laŭ la aŭstra limo, ankaŭ tio estas tre proksime. Ĉe la limo oni faris 5 km-ojn dikan zonon, praktike netuŝeblan. En 1989 oni malkonstruis la feran kurtenon kaj oni trovis laŭ la aŭstra limo regionon netuŝitan de homoj dum 40 jaroj. Ekde 2008 ankaŭ Hungario apartenas al interna zono de Schengen, sekve la limo estas trairebla ie ajn senkontrole.

En 1937 la ĝis tiam memstaraj vilaĝoj **Istvánfalu** kaj **Újbalázsfalva** unuiĝis.

En la vilaĝo plejparte slovenoj loĝas, ili okupiĝas pri bestbredado, ceramikaĵo kaj forstumado, proksime akvorezervujo funkcias. La komunumo apartenas al Nacia Parko **Őrség** kaj Hanság.

Vidindaĵoj
----------

* romkatolika Kirko Sankta Stefano Harding (Apátistvánfalva)

Komunumoj pri *apát* (= abato) en Hungara reĝlando
--------------------------------------------------

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Alsónemesapáti | Apátfalva | Apáthegyalja | Apáti | Apátistvánfalva | Apátka |
| Apátkeresztúr | Apátlévna | Apátmarót | Apátújfalu | Apátvarasd | Aranyosapáti |
| Bajmócapáti | Bátaapáti | Bélapátfalva | Dobrácsapáti | Gagyapáti | Gencsapáti |
| Jászapáti | Kisapáti | Kisbárapáti | Körösszegapáti | Monostorapáti | Nemesapáti |
| Nyársapát | Oláhapáti | Olcsvaapáti | Pornóapáti | Pusztaapáti | Somogyapáti |
| Szászapátfalva | Széplakapáti | Vágapáti | Vicsápapáti | Zalaapáti | Zsitvaapáti |
Elektrotrajno PAVELECKAJA EKSPRESS
**Elektra motortrajno** – ankaŭ **elektromotora trajno** – estas speco de elektra trajno, ne havanta apartan lokomotivon. Ĝi ricevas elektroenergion de kontakta lineo, kutime per supertraka kontakta lineo: drato super la relvojo aŭ, malpli ofte, de t.n. kontaktrelo.

Konsistas el motoraj kaj senmotoraj vagonoj. Senmotoraj vagonoj povas havi helpan aparataron (aerpumpiloj por bremsosistemo k.a.). La unua kaj lasta vagonoj havas kabinojn por maŝinisto.

Kutime estas uzataj por nelongaj linioj kun oftaj haltoj aŭ por ekspresaj linioj - ĉar elektrotrajno, kompare kun trajno kun lokomotivo, akceliĝas kaj malakceliĝas multe pli rapide; krome suma povo de motoroj ĉiam konformas al pezo de la trajno.

Vidu ankaŭ
----------

* Elektra motortrajno en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Elektra motortrajno en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Apudurba vagono
* Metropoliteno
* Serio ETR 500 de FS (itala altrapida trajno)
* Serioj ER2 kaj ER9 de SZD (soveta familio de elektraj motortrajnoj)
* TGV
* Serio 680 de ČD
* Serio EN57 de PKP
* Lastoĉka
**MIKA Sándor** estis hungara historiisto naskita en Braŝovo la 12-an de februaro 1859 kaj mortinta en Budapeŝto la 1-an de majo 1912.

Biografio
---------

Sándor Mika studis en la universitatoj de Koloĵvaro, Berlino kaj Parizo. En 1879 li akiris diplomon de instruisto kaj li doktoriĝis pri filozofio en la Universitato de Koloĵvaro, poste li estis privatprofesoro en Koloĵvaro kaj Budapeŝto. Li instruis en Braŝovo kaj poste en Budapeŝto. De 1895 li estis profesoro de kolegio Eötvös, kie li faris gravan influon al la junaj historiistoj (Gyula Szekfű, Ferenc Eckhart ktp.). Li priokupiĝis parte la universalan historion de mezepoko, parte la historion de memstara Transilvanio dum la regantoj (dua parto de 16-a jarcento kaj 17-a jarcento).

Verkoj
------

* *Richelieu* (Kolozsvár, 1879);
* *Weiss Mihály* (Bp. 1893);
* *A hűbériség és a keresztes hadjáratok kora* (Bp. 1900)

Fonto
-----

* Magyar Életrajzi Lexikon

* Kategorio Sándor Mika en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 361238
* GND: 1023078198
* VIAF: 20058817
* ISNI: 0000 0001 1042 8033
* SUDOC: 103691561
* BNF: 127098915
 |
**Apure** (aŭ **Apuro** en Esperanto) estas unu el la 24 subŝtatoj de Venezuelo.

Konstituo
---------

Ties teritorio formis parton de la provincoj Mérida, Marakajbo kaj Barinaso, laŭ diversaj teritoriaj ordigoj fare de la koloniaj aŭtoritatoj. En 1824 estis kreita la *Departemento Apure*, sub jurisdikcio de Barinaso, kio konstituis la bazojn por la aktuala ento. En 1856 disiĝis Barinaso kaj la unuan fojon aperas Apure kiel sendependa provinco, kiu en 1864 akiris kategorion de *estado* (subŝtato). En 1881, Tamen nova teritoria divido unuigis la teritoriojn de Apure kaj de Guajano por formi unusolan ŝtaton, kun la nomo Bolivaro. En 1899 oni restarigis ties aŭtonomecon kaj finfine, laŭ la Konstitucio de 1909, akiris siajn aktualajn limojn.

Aktualo
-------

La nuna ĉefurbo estas San Fernando de Apure aŭ simple San Fernando. La ŝtato Apure estas dividita en 7 municipoj kaj 26 paroĥoj. Kun loĝdenso de 4,94 loĝ./km², Apure estas unu el la malplej loĝataj ŝtatojs de la lando. Ĉefaj urboj estas la jenaj: San Fernando kaj Guasdualito. Aliaj urbetoj estas Achaguas, Biruaca, Bruzual, Mantecal, El Amparo, Elorza, La Victoria, Puerto Páez kaj San Juan de Payara.

Historio
--------

Ties teritorio famiĝis iam pro la plumoj de ardeo kaj la ledo de Babo, kio utilis por ornamado ĉe eŭropaj urboj aŭ aliaj lokoj eksterlande. Same ĝi estis scenejo de bataloj ĉe la Milito de Sendependeco, same kiel por nombraj bataloj dum la enlanda milito. En la apura etoso inspiriĝis Rómulo Gallegos por verki sian romanon Doña Bárbara, kiu priskribas la enormecon de tiu tero.

Ekonomio
--------

La agrikulturo kaj brutobredado estas la ĉefaj ekonomiaj aktivecoj: por la unua kakao, sukerkano, faboj, fruktoj, olepalmo, banano, jukao, inter aliaj. Por la dua ĉefe bovoj, el kiuj tie oni koncentras la 30% el la tuta venezuela teritorio. Estas problemoj pro drogotrafiko, kontrabando de nafto, geriloj kaj kontraŭgerilanoj de Kolombio, krom malsekureco pro komuna deliktaro.

Bildaro
-------

* Floro de boraFloro de *bora*
* Tropika mokbirdo, regiona birdoTropika mokbirdo, regiona birdo
* KajmanoKajmano
* Chiguire, Hato CedralChiguire, Hato Cedral

* Kategorio Apure en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rSubŝtatoj de Venezuelo |
| --- |
| Federa Distrikto • Amazonio • Anzoátegui • Apure • Aragua • Barinas • Bolivaro • Carabobo • Cojedes • Delta Amacuro • Falcón • Guárico • Lara • Mérida • Miranda • Monagas • Nueva Esparta • Portuguesa • Sucre • Táchira • Trujillo • Vargas • Yaracuy • Zulia • Venezuelaj Federaj Dependaĵoj | Flago de Venezuelo |

 |
**Apulco** estas komunumo en la meksika subŝtato Zacatecas. La ĉefurbo de la komunumo estas Apulco.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 4801 loĝantojn. El tiuj estas 2202 viroj kaj 2599 virinoj. La komunumo havas surfacon de 200 kvadratkilometroj kaj ĝi situas (meza punkto) je 1,780 metroj super la marnivelo. La kvanto de precipitaĵo (jare) estas 700 milimetroj.

La geografia koordinatoj de la komunumo estas 21° 23′ norda latitudo kaj 102° 41′ okcidenta longitudo.

Sociogeografio
--------------

En la komunumo vivas 4345 personoj kiuj aĝas 5 jaroj aŭ pli. El tiuj 1 personoj parolas indiĝenan lingvon. Tio egalas al 0.02 % de la personoj, kiuj aĝas 5 jaroj aŭ pli.

3,000 loĝantoj aĝas 15 jaroj aŭ pli. Inter ili estas 2720 alfabetoj kaj 108  analfabetoj. Do 9.27 % de la loĝantoj, kiuj aĝas 15 aŭ pli estas analfabetoj.

Inter la virinoj estas 1,503 alfabetoj kaj 170 analfabetoj. Do la grado de analfabeteco inter virinoj estas 10.16%. Inter la viroj estas 1,217 alfabetoj kaj 108 analfabetoj, do 8.15% el la viroj estas analfabetoj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Apulco en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

 Arkivigite je 2007-09-27 per la retarkivo Wayback Machine
**Saint-Pardoux** estas loĝloko kaj eksa franca komunumo, kiu ekde la 1-a de januaro 2019 apartenas al nova komunumo Saint-Pardoux-le-Lac. Ĝi situas en la departemento *Haute-Vienne*, en la administra regiono Nova Akvitanio, historie en la regiono Limoĝio. Fine de 2018 en la loko vivis 623 loĝantoj.

Geografio
---------

Saint-Pardoux etendiĝas sur 23,23 km², kaj havis 526 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas 23 homoj po kvadrata kilometro. La komunumo situas en Haute-Vienne, en la nordokcidenta parto de la Centra Masivo.

Historio
--------

La departemento Haute-Vienne estis oficiale kreita la 4-an de marto 1790 dum la franca revolucio. Saint-Pardoux antaŭe apartenis al la reĝa provinco Limoĝio.

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la komunumo S-ro Jean-Michel Lardillier, kiu do fariĝis la loka urbestro.

Administrado
------------

Saint-Pardoux apartenas al la kantono de Bessines-sur-Gartempe, kies ĉefurbo estas Bessines-sur-Gartempe. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Bellac, unu el la tri arondismentoj de la departemento Haute-Vienne.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Haute-Vienne
* Kantono de Bessines-sur-Gartempe

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de Saint-Pardoux
Barono **József Szilassy** [jOĵef silaŝi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szilassy József** estis hungara departementa oficisto, krongardisto, bienulo, kalvinana presbitero. Liaj nobelaj antaŭnomoj estis *szilasi kaj pilisi* [silaŝi piliŝi].

József Szilassy naskiĝis la 8-an de marto 1755 en Tugár (Hungara reĝlando, Aŭstra Imperio, nuntempa Tuhár en Slovakio), li mortis la 2-an de julio 1836 en Pest (urbo) (Hungara reĝlando, Aŭstra Imperio).

Biografio
---------

József Szilassy akiris juran diplomon, ekde 1774 li akiris postenon en Nógrád (historia departemento). Post 4 jaroj li advokatiĝis kaj paŝo post paŝo li havis pli altajn postenojn en la departemento. Baldaŭ li havis plurajn - jam statajn postenojn. Ekde 1819 li estis ĉefjuĝisto, ekde 1824 departementestro. Intertempe li ricevis la dignojn krongardisto kaj interna sekrata konsilisto. Li havis postenojn ankaŭ en la kalvinana eklezio, li partoprenis en fondo de kalvinana grupo de Pest. Ekde 1810 li estis presbitero de kalvinanoj en Transdanubio. Li okupiĝis ankaŭ pri la familia bieno kaj kastelo en Tugár. Lia edzino naskis filon.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *1815. Kisasszony hava 3. Jászberényben; azon alkalmatossággal, midőn Somogyi Antal...* (1815)
* *Zemplény vármegyében, a főispáni hivatal helytartójának a megye kormányára lett...* (1825)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 1-a punkto)
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al digrafo SZ, poste serĉu la nomon)

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 708626
 |
Ikono pri la *Naskiĝo de la Dipatrino*.
La **Naskiĝo de Maria**, patrino de Jesuo, estas unu el la Dek Du Grandaj Festoj de la liturgia jaro kaj por la okcidentaj kaj de la orient-ortodoksaj eklezioj. Ĝi estas celebrata la 8-an de septembro dum la eklezia kalendaro (por tiuj eklezioj kiuj sekvas la tradician julianan kalendaron) festas ĝin la 21-an de septembro laŭ la moderna Gregoria kalendaro.

Laŭ la Sankta Tradicio de la Ortodoksa Eklezio, Maria estis naskita al maljunaj kaj antaŭe sterilaj gepatroj sub la nomoj de Joakimo kaj Anna (nun sanktuloj), en respondo al iliaj preĝoj.

Ortodoksa kristanismo ne akceptas la katolikan doktrinon de la Senmakula koncipiĝo de Maria (laŭ kiu estas supozite ke Maria, kiel ŝia Filo Jesuo mem, estis konservita de tiu prapeko kiun heredas ĉiuj aliaj posteuloj de Adamo kaj Eva, en antaŭĝojo de ŝia naskonta filo). Ortodoksismo ne kundividas la latinan aŭgustenan komprenon de la dissendo de prapeko, tiel ke la demando ne estiĝis en ortodoksa teologio. Ĉiu ortodoksa eklezio kredas, ke Maria estis konservita libera de fakta peko per la graco de Dio.

* Kategorio Naskiĝo de Maria en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Monumento memore al Alfredo la Granda ĉe Athelney
**Athelney** situas en la regiono de Somerset, Anglio, nomata Sedgemoor. Antaŭ ĝi estis insulo ĉirkaŭita de marĉoj. Nuntempe oftas vintraj inundoj.

Ĝi famas ĉar estis tie kie Alfredo la Granda kaŝis sin kaj kunigis soldatojn en 878, post la dana kapto de Chippenham kaj antaŭ venki la danojn ĉe Ethandun. Tiutempe la insulo estis ligata per digvojo al najbara vilaĝo, East Lyng, kvankam Vilhelmo de Malmesbury diras ke ĝi estis atingebla nur boate. Fortikaĵo ĉe Athelney datiĝas de la ferepoko kaj estis plifortikigata de Alfredo.

Post la batalo de Ethandun, Alfredo, por danki Dion pro sia venko, en 888 fondis abatejon sur la insulo, kun monaĥoj plejparte alvenintaj de Francio. La abatejo neniam riĉis, kaj dum la regado de Eduardo la 1-a la monaĥoj petis la reĝon ne kolekti imposton pro malriĉeco. La lasta abato estis Roberto Hamlyn, kiu cedis la abatejon al Henriko la 8-a en 1540. Post tio la konstruaĵoj kadukiĝis, kaj nenio nun videblas.

En 1801 Kavaliro John Slade konstruis monumenton memore al Alfredo ĉe la plej alta pinto de Athelney.

* Kategorio Athelney en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Ad providam** estas papa buleo eldonita de la papo Klemento la 5-a la 2-an de majo 1312 dum la koncilio de Vieno, kiu transdonis al la ordeno de Malto la bienojn kaj havaĵojn de la templanoj, kies ordeno estis neniigita de la buleo *Vox in excelso* de la 22-a de marto 1312.

Blazono de Klemento la 5-a

Motivo de la papa decido
------------------------

Kruco de Malto
Kruco de Calatrava
La bienoj kaj havaĵoj de la templanoj estis donitaj al ili por protekti kaj savi la Sanktan Landon kaj por batali kontraŭ la paganoj. La papo Klemento la 5-a decidis, same kiel la koncilio de Vieno, ke la posedaĵoj de la templanoj, forprenitaj de ili dum ilia arestado sub la aŭtoritato de papo per la buleo Pastoralis praeminentiae (oktobre 1307), estu transdonitaj al la ordeno de Malto. La papo decidis ĉion kaj por ĉiam transdoni al la ordeno de Malto, krom la posedaĵoj sur la ibera duoninsulo.

Eksceptoj
---------

La buleo ne rilatis al la templaj bienoj sur la teroj de la reĝoj de Kastilio, Aragono, Portugalujo kaj Majorko. La papo rezervis al si la rajton trakti tiujn havaĵojn pli poste.

Jakobo la 2-a de Aragono, deziris, ke tiuj havaĵoj ne iru al la ordeno de Malto, sed al tiu de Calatrava. La atribuo de tiuj posedaĵoj (inter ili fortikaĵoj) starigis problemon al la reĝo, ĉar la kavaliroj de la ordeno de Malto ne estis fidelaj al la reĝo, kaj se ili posedintus tiajn fortikaĵojn ĉe la marbordoj kaj landlimoj, povintus estiĝi gravaj problemoj al la reĝlando, kiuj ne plu havos militajn defendejojn.
Kaj eĉ se ili restintus fidelaj al la reĝo (kio ne estis deviga), tia potenco militista povintus nur okazigi konfliktojn. La reĝo de Aragono devis tial havi kontrolon super la posedaĵoj, kaj tion permesis la ordeno de Calatrava, nacia ordeno pli proksima al la reĝo.

Bibliografio
------------

* france Barber, Malcolm, *Le procès des Templiers*, 2002, ISBN 2868476791

Vidu ankaŭ
----------

* Listo de papaj buleoj
* Templanoj
Tvistantaj junuloj en Berlino en la jaro 1964
La **tvisto** estas danco kiu ekestis en la komenco de la 1960-aj jaroj.

Dum la dancado de la tvisto (angle *Twist*) per la supra parto de la korpo oni faras turnantan movadon, dum kio la kurbiĝintaj brakoj estas levataj. Intertempe la suba parto de la korpo faras kontraŭan movadon. Oni devas dum tio samtempe teni la krurojn iom kurbaj (kiel oni parte kaŭras). Ĉiu individue dancas; la dancantoj preskaŭ ne tuŝas unu la alian.

Hank Ballard eldonis en 1959 unuopaĵon kiu nomiĝis *"The Twist"*, sed nur kiam Chubby Checker faris reludversion kaj ankaŭ disvolvis specifikan dancon ĉe tio, la tvisto elkreskis al mododanco. Diversaj kantistoj eldonis proprajn tvistkantojn, inter kiuj Checker mem per *"Let's Twist Again"*, Sam Cooke per *"Twistin' the Night Away"* kaj The Isley Brothers per *"Twist and shout"*.

Vidu ankaŭ
----------

* Tverko

Eksteraj ligiloj
----------------

* Filmeto de tvistado (YouTube)

* Kategorio Tvisto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Diametroj de la partoj de la dika intesto (anglalingve)
La **transversa kojlo** (latine *colon trānsversum*) estas la horizontala parto de la homa dika intesto, inter la ascenda kojlo kaj la descenda kojlo.

Priskribo
---------

La transversa kojlo estas la parto de la nutrokanalo antaŭ la descenda kojlo kaj la sigmoido kaj post la ascenda kojlo. Ĝia longo en plenkreskintaj homoj estas proksimume 50 centimetroj; ĝia interna diametro en plenkreskintaj homoj estas proksimume 5,8 centimetroj. Ĝi estas la plej longa kaj la plej movebla parto de la dika intesto.

La transversa kojlo estas tipe horizontala, tra kiu la digestataĵo moviĝas maldekstren en la homa abdomeno. Ĝi kuŝas sub la hepato kaj la stomako.

Funkcio
-------

La transversa kojlo sorbas akvon kaj salojn el la ĉimo. Ĝi estas la lasta parto de la nutrokanalo, en kiu multe okazas sorbado de nutraĵoj.

Referencoj
----------

1. ↑   "transvers/a", *Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto 2020* (esperante).
2. ↑   "kojl/o", *Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto 2020* (esperante).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Transverse colon (angle). *Encyclopædia Britannica*.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rDigesta sistemo de homo |
| --- |
| buŝo kaj buŝkavo • salivaj glandoj • laringo • ezofago • stomako • maldika intesto • pankreato • hepato • dika intesto • rektumo • anuso |

 |


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 710572
 |