recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Atribuita memportreto ĉe la predikejo de la viena katedralo

**Anton Pilgram** (naskiĝinta proksimume 1460 en Brno; mortinta en 1515 en Vieno) estis arĥitekto resp. konstruestro kaj skulptisto en Moravio kaj Aŭstrujo.

Portreto en la viena katedralo sub la orgenradikoPost sia edukiĝo li faris laborojn en la ŝvaba regiono, ekzemple ĉe la preĝejoj Sankta Kiliano en Heilbronn Sankta Georgo en Schwieberdingen. En la kapelo Sankta Lorenco en Rottweil staras supozeble frua memportreto de Pilgram dar.

En la jaroj 1510 ĝis 1511 li laboris ĉe la konstrumetiejo de la malfrugotika preĝejo *Sankta Jakobo* en Brno.

Ekde 1511 ĝis 1515 Pilgram direktis la katedralkonstruan metiejon de Sankta Stefano en Vieno. Ofte oni ankaŭ atribuis la katedralan predikejon al Pilgram, des pli ĉar sur ĝi brilas ĝia ŝtontajlista marko – li do ja kunlaboris je ĝia realigo. Nun oni tamen pli atribuas la planon al la metiejo de Niclas Gerhaert van Leyden, des pli ĉar la plastika portreto ĉe la predikejo tre malsimilas al tiu de Pilgram malsupre de la orgenradiko.

Li tamen sukcesis per sia tre moderna plano por la orgenbalkono forŝovi la antaŭan katedralan konstruestron Jörg Öchsl de lia posteno kaj fariĝi ties posteulo.
La pordegohalo en la viena laŭlonga domo ekestis en simila tempo kiel la orgenradiko en la katedralo. Ofte ankaŭ tiun ĉi verkon oni atribuas al Anton Pilgram. Kompareblaj estas la maŝoformoj de la ripoj kun tiuj de la paroĥopreĝejo de Weistrach (Malsupra Aŭstrujo).

Ankaŭ en lia naskiĝurbo Brno kelkaj konstruaĵoj estas pruveble liaj verkoj, ekzemple ankaŭ la kurioza portalo de la Malnova Urbodomo kun la tordita pinaklo.

* Portalo de la Malnova Urbodomo en BrünnPortalo de la Malnova Urbodomo en Brünn

Literaturo
----------

* Kategorio Anton Pilgram en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Constantin von Wurzbach: Pilgram, Anton. En: Biographisches Lexikon des Kaiserthums Oesterreich. Volumo 22, Verlag L. C. Zamarski, Vieno 1870, p. 290 s.
* Eduard Seis: Pilgram, Anton. In: Allgemeine Deutsche Biographie (ADB). Volumo 26, Duncker & Humblot, Lepsiko 1888, p. 128 s.
* Jörg Deuter: Pilgram, Anton. En: Neue Deutsche Biographie (NDB). Volumo 20, Duncker & Humblot, Berlino 2001, ISBN 3-428-00201-6, p. 439 s.

Referencoj
----------

1. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2014-10-21. Alirita 2014-10-17.
2. ↑  Jaroslav Pešina / Karel Kibic (Red): *ABC kulturních památek Československa*. Praha (Panorama) 1985, p. 64
3. ↑  Dehio Wien I, S. 215
4. ↑  Felix Czeike: *Wien: Kunst, Kultur und Geschichte der Donaumetropole*, Dumont : Kolonjo 1999, p. 18, ISBN 3-7701-4348-5

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 499855
* GND: 118792199
* LCCN: no98081897
* VIAF: 5727222
* ISNI: 0000 0000 8353 3320
* SUDOC: 23707429X
* ULAN: 500102822
* RKD: 114490
* NKC: js20051017052
 |
**Wilkes-Barre** estas urbo de Pensilvanio, subŝtato de Usono. Ĝi estas la ĉefurbo de kantono *Luzerne*. Fine de 2010 en la urbo vivis 41 498 loĝantoj.

La urbo floris en la 19-a kaj 20-a jarcentoj, danke al la karbominado. ĝi ricevis la nomon "Diamanto-urbo" pro la karbo kaj ankaŭ por la formo de la centra palaco, establita en diamanta formo. Ekde la 1960-aj jaroj, la ekonomiaj cikonstancoj en la urbo malboniĝis. 

La urbon fondis en 1769 John Durkee kaj grupo de setlantoj el Connecticut. Ili nomumis la urbon en la Wyoming-valo (Wyoming Valley) laŭ du membroj de la brita parlamento, nome John Wilkes kaj Isaac Barre. La urbo estis rekonita en 1806.

La urbo situas en valo Wyoming, kiun limas Pocono Mountains en la oriento, Endless Mountains en okcidento kaj Lehigh Valley sude. la valon trafluas rivero Susquehanna kaj formas ties nordorientan urbolimon.

La urbo estas hejmo por glacihokea teamo *Wilkes-Barre/Scranton Penguins*, kiu ludas en AHL.

La urbo havas flughavenon (*Wilkes-Barre/Scranton International Airport*), fervojon (funkciigita de Canadian Pacific Railway kaj *Luzerne & Susquehanna Railroad* (en komisio de la distrikto)).
Tiujn kontraktojn oni ofte nomas *eŭropaj konvencioj*. Ilin oni alprenas ne laŭ la Komunuma proceduro sed laŭ la klasika proceduro de la publika internacia juro.

Kontraktoj de la membroŝtatoj por plenumo de la originaj traktatoj
------------------------------------------------------------------

Principe la celojn de la originaj traktatoj oni realigas per la aktoj de la eŭropuniaj institucioj.

Sed kelkfoje la originaj traktatoj dependigas la realigon de celoj al la konkludo de plenumkontraktoj subskribitaj de la membroŝtatoj.

Ekzemple la artikolo 293 de la traktato pri Eŭropa Komunumo listigas plurajn celojn, kiujn la membroŝtatoj realigu per postaj interkonsentoj: protekto de la homoj, forigo de la duobla impostado en Eŭropa Unio, reciproka agnosko de la societoj, plisimpligo de la agnosko kaj plenumo de la juĝdecidoj inter la ŝtatoj...

Kontraktoj kaj decidoj de la membroŝtatoj ene de la Konsilio
------------------------------------------------------------

Tiu kontrakta kategorio estas tre malofta. Sed la membroŝtatoj povas uzi tiajn kontraktojn, okaze se Eŭropa Unio ne disponas decidpovon pri iu specifa demando.

Tiujn kontraktojn subskribas ne la Konsilia prezidanto sed ĉiu reprezentanto de la kontraktantaj ŝtatoj. Ilin poste ratifu la ŝtatoj konforme al siaj internaj proceduroj. Plejofte tiaj kontraktoj formiĝas kiel "simpligitaj kontraktoj", t.e. kontraktoj kiuj ne necesigas ratifon por efektiviĝi.


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Juro |
**Zoltán Kovács** [kovAĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kovács Zoltán** estas hungara kajakisto, trifoja mondĉampiono, trejnisto, instruisto.

Zoltán Kovács (kajakisto) naskiĝis la 27-an de marto 1965 en Székesfehérvár.

Biografio
---------

Zoltán Kovács estis kajakisto komence en Agárd, pli poste en ĉefurba sportklubo. Li venkis en junularaj konkursoj, ofte kune kun László Fidel. inter la plenkreskuloj li ne povis esti olimpiano, sed en mondĉampionumoj li estis trifoje la unua en 1985, 1986 kaj 1987 kvarope. Li estis hungara ĉampiono unufoje en 1990 duope en distanco 1000 m. Lia plej konata trejnisto estis László Fábián (kajakisto). Li finis sian aktivan sportan karieron en 1991 pro naskiĝo de sia filino. Pli poste li havis variajn profesiojn, ekzemple li estis trejnisto lerneja sportinstruisto.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* intervjuo
* medaloj
* hungaraj ĉampionoj

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 812934
 |



* Portalo pri Biografio
**Antoni Dobrowolski** (naskiĝis la 8-an de oktobro 1904 en Wolbórz (distrikto Piotrkowski), mortis la 21-an de oktobro 2012 en Dębno) – pola pedagogo, la plej aĝa konata malliberulo de koncentrejo Aŭŝvico. En momento de la morto kiel 108-jarulo estis la dua viro en Pollando post Józef Kowalski, partoprenanto de la pola-bolŝevika milito.

Antoni Dobrowolski naskiĝis en plurinfana familio. Baldaŭ post adolesko iĝis orfo. En 1931 akiris diplomon de instruisto de Publika Universala Lernejo kaj poste gvidanto de la lernejo en Studzianki (distrikto Rawski). Laŭ propra peto julie 1935 estis translokigita al sepklasa Publika Universala Lernejo en Rzeczyca (distrikto Tomaszowski), kie post eksplodo de la dua mondmilito, de oktobro 1939 gvidis sekretan instruadon. Ankaŭ membro de Sekreta Instruista Organizaĵo. Arestita junie 1942 de Gestapo trafis laŭvice al la koncentrejoj: Auschwitz, kie ricevis n-ron 38081, Gross-Rosen kaj Sachsenhausen, en kiu printempe 1945 ĝisvivis liberecon. Post la milito ekloĝis en Dębno, kie daŭrigis laboron de pedagogo.

ksteraj ligiloj
---------------

* PAP: *Zmarł najstarszy więzień Auschwitz* Arkivigite je 2017-10-21 per la retarkivo Wayback Machine Mortis la plej maljuna malliberulo de Aŭŝvico, rp.pl
* Ted Thornhill, *Oldest Auschwitz Survivor, Antoni Dobrowolski, Dies Aged 108*, huffingtonpost.co.uk


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 595039
 |
**Šimon Brixi** (naskiĝis la 28-an de oktobro 1693 en Vlkava ĉe Nymburk, mortis la 2-an de novembro 1735 en Prago) estas ĉeĥa baroka komponisto.

Li estis patro de František Xaver Brixi, kiu estis konsiderata kiel unu el la plej elstaraj eŭropaj komponistoj de frua klasikismo.

Li agis kiel korusestro en la Preĝejo de Sankta Martin en Prago.

Lia komponista verkado estas dediĉita plejparte al spirita muziko, karakterizita per ofta alternado de homofoniaj kaj polifoniaj partoj (sub influo de A. Caldara) kaj efekta utiligado de blovinstrumentoj. Kiel unu el malmultaj aŭtoroj tiutempe li muzikigis ankaŭ ĉeĥajn tekstojn.

Pri amplekso de lia verkaro oni ne havas precizan imagon, ĉar liaj verkoj plej supozeble estis havaĵo de pragaj monaĥejoj kaj multaj el ili malaperis dum nuligado de preĝejoj.

Konserviĝis nur kelkaj negrandaj komponaĵoj, kiuj tamen estas ŝatata parto de repertuaro de multaj ĉeĥaj muzikensembloj (ekz. Magnificat, Offertorium solenne, Laetentur caeli).

Liaj verkoj estas aprezataj pro forta sonefiko, plena harmonieco kaj varmkoreco de la melodioj.

Sondosieroj
-----------

* Magnificat – 1. Magnificat Arkivigite je 2007-06-12 per la retarkivo Wayback Machine
* Magnificat – 2. Quia fecit Arkivigite je 2007-06-12 per la retarkivo Wayback Machine
* Magnificat – 3. Quia respexit Arkivigite je 2007-06-12 per la retarkivo Wayback Machine
* Graduale Pro Dominica Quinquagesimae proprium a moll[*rompita ligilo*] - "Tu es Deus" (3:34)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 218074
* GND: 1027302696
* LCCN: nr88008095
* VIAF: 71649958
* ISNI: 0000 0001 0986 0136
* SUDOC: 087888505
* BNF: 146328064
* MBA: 0b480421-7d26-4007-a962-6ae8f45561cb
* NKC: jn19990209082
* BNE: XX5152272
 |
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

**Aloísio SARTORATO** (naskiĝis la 23-an de junio 1944, mortis la 3-an de februaro 2022) estis brazila esperantisto, ano de Kultura Kooperativo de Esperantistoj.

Verkoj: *Esperanto para principiantes* (Esperanto por komencantoj, portugallingva) kaj artikoloj.

Sartorato esperantistiĝis en 1963 (danke al Amarílio Carvalho). Li kunfondis Guanabaran Esperanto-Junularon, en 1965 (kun Francisco WECHSLER, Paulo Sérgio Viana, Jair Salles kaj Alfredo Ênio Duarte). Ekinstruis en Kultura Kooperativo de Esperantistoj, de 1966 ĝis 1975. Kunfondis Brazilan Esperantistan Junularan Organizon en 1967, kaj fariĝis ĝia unua kasisto (ĝis 1969). Fariĝis Prezidanto de Guanabara Esperanto-Junularo en 1968. Fariĝis membro de la Kontrola Komitato de BEL en 1976. Fariĝis kasisto de BEL en 1978 ĝis 1985) (oficperiodoj de Sylla Chaves kaj Fernando Galvão Marinho). Instruis Esperanton ĉe Asocio de Funkciuloj de Fondaĵo Getúlio Vargas (ĝis 1987) kaj ĉe Asocio Esperantista de Rio de Janeiro, en 1986 (en ĉi lasta, ĝis 1996). Iniciatis la Esperantan Korespondan Kurson Interlingvo, en 1987 (kiu daŭris ĝis 1992), kaj lanĉis la unuan fotokopiitan eldonon de "Esperanto para Principiantes". Estis redaktoro de Rio Esperantista, de 1987 ĝis 1989. Lanĉis la unuan presitan eldonon de "Esperanto para Principiantes", en 1991 (propra eldono). Fariĝis prezidanto de Asocio Esperantista de Rio de Janeiro, de 1997 ĝis 2000. Estis Vic-Prezidanto de Kultura Kooperativo de Esperantistoj, de 2001 ĝis 2007. Iniciatinto kaj zorganto de la kampanjo de Kultura Kooperativo de Esperantistoj "Esperanto en la bibliotekojn".

Referencoj
----------

1. ↑  Biografio de Aloísio Sartorato, kun dato de forpaso. legita 2022-02-03

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 28838
 |
pluraj ludbalonoj
**Ludbalono**, **baloneto**, *dekoracia balono* aŭ *festbalono*, estas malgranda balono plejparte uzata por ornamado, reklamado kaj por infana ludado. Ludaj balonoj kutime estas el kaŭĉuko aŭ aluminigita plasto, kaj plenblovitaj per aero aŭ heliumo. Ili havas tre diversajn grandecojn kaj formojn, sed plej ofte havas diametron de 10 ĝis 30 centimetroj.

ludbalonoj sur pentraĵo *Der Spielzeugmacher von Nürnberg* ("la ludofaristo de Nurenbergo") de *Fritz Beinke*, 1882
Tiuj ludiloj estas tutmonde aprezataj de infanoj, kaj vendistoj de balonetoj ĉiam altiras la atenton de infanoj, kiuj tuj petas gepatrojn aŭ aliajn akompanantojn aĉeti, kio ofte okazas pro la relative malalta prezo de la produkto. Alimaniere balonetoj ofte formas parton de familiaj celebroj, kiel por naskiĝtagoj, bonvenigojn, festo por resanigo de malsanulo ktp.

Specifa ludo estas praktikata en regionoj de varmaj someroj, kie infanoj uzas tre malgrandajn (kaj malmultekostajn) balonetojn nur pugnograndajn plenigitajn je akvo kiel armiloj por akvobatalo.

Lastatempe disvastiĝis socia kutimo liberigi aron de balonetoj plenigitaj je heliumo, ĉefe de buntaj koloroj, aŭ tute blankaj aŭ tute nigraj aŭ de partikulara koloro en ceremonioj, agado de protestoj, omaĝoj ktp. Tio okazigas belan bildon en la ceremonio per la balonetoj forflugantaj al la ĉielo, sed ankaŭ rezultas en ekologia katastrofo, pliiĝante la abundon de plasto en naturo: plej ofte tiaj forflugantaj balonetoj povas fali post elĉerpo de la gasforto multajn kilometrojn for kaj sur naturaj protektitaj lokoj aŭ en maro kaj aliaj akvejoj kaj okazigante tre damaĝajn rezultojn sur endanĝerigitaj specioj.

Vidu ankaŭ
----------

* balono respektive varmaerbalono
* *Balloon Land*, animacia filmo de 1935

* Ludbalono en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Ludbalono en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Zoltán Kolláth** [kolAt], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kolláth Zoltán** estis hungara astronomo, altlerneja instruisto.

Zoltán Kolláth naskiĝis la 23-an de oktobro 1961 en Tiszafüred.

Biografio
---------

Zoltán Kolláth frekventis gimnazion en Törökszentmiklós (1976-1980), poste li akiris diplomon en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 1986. Ekde 1987 li laboris en astronomia instituto en Budapeŝto, kie li estis vicinstitutestro inter 2000-2005. En tiu periodo li akiris sciencan gradon (PhD) en 1990 kaj li doktoriĝis ĉe la Hungara Scienca Akademio en 2003. Interrompe la institutan laboron li havis stipendion en Universitato de Florido (1993-1996), krome li instruis en Universitato Loránd Eötvös, Scienca Universitato de Szeged kaj Universitato de Okcidenta Hungario. Li ricevis premiojn inter 1991-2012.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 676008
* VIAF: 102428150
* ISNI: 0000 0000 7300 111X
* SUDOC: 139750002
* BNF: 16158647f
* ORCID: 0000-0002-6699-8956
* RID: I-2410-2017
 |
**Alpanseque** [alpanSEke] estas municipo de Hispanio, en la regiono de Kastilio kaj Leono, provinco Sorio kaj komarko *Komarko de Almazán* en la sudcentro de la provinco, atribuita ankaŭ al la pli sudorienta komarko *Tierra de Medinaceli*.

Geografio
---------

*Komarko de Almazán* en la sudcentro de la provinco Sorio.
Loko de Alpanseque en la provinco Sorio.
Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 54,62 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 54 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte perdis 350 loĝantojn el la 1940-aj jaroj. 

Ĝi distas 66 km de Sorio, provinca ĉefurbo. Kaj limas kun Barahona, Romanillos de Medina, Marazovel, Valdelcubo kaj Paredes. Ĝi enhavas ankaŭ la loĝlokon Marazovel.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado fine de la 10-a jarcento.

En la 1980-aj jaroj la teritorio de la municipo pliiĝis ĉar ĝi aligis Marazovel.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj), forstado kaj brutobredado (ŝafoj kaj bovoj). Lastatempe funkciado de servoj plej ekgravis, kune kun kultura kaj rura turismo, piedirado tra naturaj lokoj. Inter vidindaĵoj estas la preĝejoj kaj la ermitejoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de provinco Sorio

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo (hispane)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rRegiono de Almazán |
| --- |
| Adradas• Alentisque• Almazán• Arenillas• Barca• Barcones• Berlanga de Duero• Borjabad• Caltojar• Centenera de Andaluz• Coscurita• Escobosa de Almazán• Frechilla de Almazán• La Riba de Escalote• Maján• Matamala de Almazán• Momblona• Morón de Almazán• Nepas• Nolay• Rello• Soliedra• Taroda• Velamazán• Velilla de los Ajos• Viana de Duero |

 |


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 218391
 |
**Zoltán Klement,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Klement Zoltán** estis hungara agronomo, profesoro, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (1983).

Zoltán Klement  naskiĝis la 4-an de marto 1926 en Budapeŝto. Li mortis la 19-an de oktobro 2005 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Zoltán Klement frekventis ĉeflernejon en Gödöllő inter 1945-1949, poste li havis postenon en agronomia esplora instituto. Li ricevis diplomon en 1953. Baldaŭe li estis gastoprofesoro en Bari kaj Göttingen. En 1976 li iĝis titulara profesoro jam en universitato de Gödöllő. En 1979 li doktoriĝis antaŭ MTA. Ekde 1987 li instruis en Universitato de Budapeŝto. Li partoprenis en redaktadoj de *Acta Phytopathologica* kaj *Acta Microbiologica*. Li okupiĝis precipe pri bakteriaj malsanoj de la kreskaĵoj. Li ricevis premiojn kaj memormedalojn inter 1973-2000.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Rapid Detection of the Pathogenicity of Phytopathogenic Pseudomonads* (1963)
* *A téli fagy és a lombhullás utáni állapot szerepe a baktériumos kajszi gutaütésben* (1972)
* *Methods in Phytobacteriology* (1990)
* *Baktérium és növény kölcsönhatása: patogén kapcsolat* (1999)

Fontoj
------

* biografio kun foto
**Decido** estas problemo en kiu oni elektu unu el pluraj alternativoj.
Decidoj okazas tre kutime en socio (ankaŭ en la ĉiutaga vivo) kaj ankaŭ en politiko kaj firmaoj.

Decidado estas la procezo de fari decidojn, normale sub necerteco.
En decidado oni konsideru interalie riskojn kaj minacojn, kiujn ĉiu el la alternativoj kunportus. Kutime probabloj por ĉiu nekonata faktoro estas kalkulita aŭ taksita.

Oni sekvas foje decidan teorion por helpi ĉe la procezo; ili komprenas decidajn regulojn (ekz. dominanta decida regulo).

Ekzistas ankaŭ komputilaj programo kiuj estas helpiloj dum decidprocezoj.

Aliaj sencoj de "decido"
------------------------

* Por la koncepto de la Eŭropunio, vidu Decido (Eŭropa Unio)

Proverbo
--------

Ekzistas proverboj pri decido en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof:

* |  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** *Homo fidas, feliĉo decidas.* **"** |

 |
* |  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** *Juĝanto decidas, kiel li vidas.* **"** |

 |
* |  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** *Ne rapidu, trankvile decidu.* **"** |

 |

Vidu ankaŭ
----------

* Problemo de Monty Hall

Fontoj
------

* ReVo  Propono en ReVo

1. ↑   Lernu. Arkivita el la originalo je 2011-12-25. Alirita 2008-11-02.

* Kategorio Decido en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Decido en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)
**Domnonia** estis antikva kelta regno en la nuna Bretonujo.

Domnonia estis ankaŭ foje uzata por indiki la samepokan regnon Dumnonia en suda Anglujo.

Etimologio
----------

La Dumnonioj en Anglujo.
La nomo Domnonia devenas de la dumnonioj (latine: *dumnonii*, kiuj loĝis en la sudokcidenta parto de Anglujo, antaŭ kaj dum la romia periodo. La nunaj regionoj nomiĝas Devon kaj Kornvalo.

Rilatoj inter Domnonia kaj Dumnonia
-----------------------------------

La episkopujoj de Bretonujo
La loĝantaro de Dumnonia elmigris inter la 4-a kaj 6-a jarcentoj, kaj establiĝis laŭ la alia bordo de la *Mor Breizh*, la nuna Maniko. Ili nomis tiun parton de Armoriko Domnonia.

Eĉ elmigrantoj el Kimrujo kaj Irlando, kiuj deziris establiĝi en Armoriko, trairis Dumnonian laŭ *la vojo de la sanktuloj*, pri kiu oni parolas en la vojaĝo de sankta Samsono.

Antaŭ Henriko la 8-a, la abatejo Notre Dame de Beaufort en Bretonujo posedis paroĥojn en la bretona Goelo kaj la brita Devon.

Limoj de la regiono
-------------------

Laŭ Joël Cornette ŝajnas, ke Bretonujo estis dividita en tri regionoj ekde la duono de la 6-a jarcento: Domnonia, Bro-Gerne kaj Bro-Wened. Domnonia enhavis la tri episkopujojn de Bro-Gerne: Bro-Sant-Brieg, Bro-Sant-Malo, Bro-Zol. Post 530, ĝi inkludis ankaŭ la episkopujon Bro-Leon

Regantoj
--------

Laŭ la hagiografoj kaj historiistoj Rigualo estis la unua princo de Domnonia ĉirkaŭ la jaro 500. Li estis *Dux Brittonum*, regante du regionojn laŭlonge de la du bordoj de la Maniko.

* 515-520: Rigualo
* 520-535: Deroch, filo de Rigualo
* 535-540: Iona filo de Deroch
* 540-545: Judwal, filo de Iona
* 540-555: Conomor nomata ankaŭ Mac’h
* 555-580: Judwal resurtronigita
* 580-605: Judaël, filo de Judwal

Referencoj
----------

1. ↑  Joël Cornette Histoire de la Bretagne et des Bretons Ed.Seuil 2005"
2. ↑  Arthur de La Borderie Histoire de Bretagne Tome I page 580
3. ↑  Alan-Joseph Raude L'origine géographique des Bretons armoricains Dalc'homp Sonj ! Lorient (1996)

Vidu ankaŭ
----------

* Dumnonia
**Eŭstazio** nomiĝas la relativa ekologia stabileco de la ekosistemo de iu pejzaĝo. Ne temas pri longdaŭra stabileco de ekologiaj kondiĉoj en terhistoria skalo, sed pri stabileco kadre de jardekoj aŭ jarcentoj.

Tipa ekzemplo de *eŭstazio* troviĝas sur la tereno de **eŭstaziaj variadoj de la marnivelo**. Dum la glaciepokoj regis la **glacieŭstazio**, kiam dum jarcentoj respektive jarmiloj grandaj kvantoj de marakvo estis retenitaj kiel kontinenta glacio. Tio kaŭzis tutgloban malleviĝon de la marnivelo je ĝis 130 m.

Per la alternado de glaciperiodoj kaj interglaciperiodoj en la plejstoceno daŭre ekestis ŝanĝiĝinta ekvilibro de terareoj kaj marareoj, ĉar la marbordlinioj per la leviĝo kaj malleviĝo de la marnivelo daŭre ŝanĝiĝis. La ripetiĝo de tiuj ŝanĝiĝoprocezoj en la alternado de glaciaj kaj interglaciaj epokoj kaŭzis la ekeston de maraj terasŝtuparoj je la marbordoj.

*Eŭstaziaj variadoj de la marnivelo* ne nur estas rezultoj de glaciepoka klimatŝanĝiĝo, ili povas ekesti ankaŭ per la supervarmiĝo de la teratmosfero. La plivarmiĝo de la tuta akvokvanto de ĉiuj maroj de la mondo ekzemple je 0,1 gradoj C kaŭzas eŭstazian leviĝon de la marnivelo je 60 cm.
**János Zanger** [jAnoŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Zanger János** estis hungara pastro, monaĥo, profesoro.

János Zanger  naskiĝis la 24-an de junio 1651 en Győr. Li mortis la 30-an de septembro 1708 en Győr.

Biografio
---------

János Zanger aliĝis al la jezuitoj en 1669. Post siaj studoj li instruis gramatikon, diversajn sciencojn, judan lingvon, teologion en diversaj lokoj. Li estis lernejestro-monaĥejestro en Sopron en 1691. Li estis rektoro en Jezuita Universitato de Nagyszombat inter 1702/03–1704/05 , krome ankaŭ en aliaj jezuitaj altlernejoj.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Leopoldus I. Pietate in Deum, Clementia in Subditos, Arte & Marte...* (1687)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al literoj Z, ZS, poste serĉu la nomon)
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla antaŭlaste)[*rompita ligilo*]


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Josef Morawetz**, plumnome **J. Vec** kaj **Volker von Knittelfeld** (naskiĝis la 18-an de novembro 1879 en Knittelfeld – mortis la 26-an de marto 1911) estis aŭstra stiria esperantisto, fondinto de la literatura revuo La Marto.

Josef Morawetz naskiĝis kiel filo de ŝtata oficisto en Stiria urbeto Knittelfeld. Post studadoj de mezlernejo li vizitis la universitaton en Graz. Laŭ volo de siaj parencoj li devus fariĝi ŝtata oficisto. Sed lia sendependa animo tute ne konsentis kun tia devigo. Tion montras ankaŭ kelkaj poemoj el tiu tempo, kiujn oni trovas en lia poemaro „Gedichte aller Art". Tiun ĉi libron aperigis la verkisto en 1905 en Leipzig sub la poeta nomo Volker von Knittelfeld. Li estis ankaŭ kunlaboranto de taga gazeto "Grazer Tagblatt", kelkan tempon li redaktis Stirian beletristikan gazeton "S' Nullerl". Pli poste li fondis belan artan gazeton „Trumpfaß".

Kiam li konatiĝis kun Esperanto-movado, li fariĝis ĝia fervora ano kaj batalanto. En jaro 1910 li fondis Esperantan ĵurnalon "La Semajno", sed ankoraŭ samjare li ŝanĝis la nomon kaj celon de la gazeto al "Marto". Tiujare li estis elektita kiel prezidanto de "Stiria Esperantista Societo" kaj li edziĝis al fervora samideanino fraŭlino Ella Ohmeyer.

Verkaro sub la nomo Volker von Knittelfeld
------------------------------------------

* **Gedichte aller Art** (1905)

Verkaro sub la nomo J. Vec
--------------------------

* **Plimalvarmigo** (Marto, numero 1, novembro 1910, p. 9, ŝercpoemeto)
* **La indianokampulo** (Marto, numero 2, decembro 1910, p. 6-7, humoraĵo)
* **Ĉiam antaŭen!** (Marto, numero 2, decembro 1910, p. 7)
* **Grava tago** (Marto, numero 3, januaro 1911, p. 1-12, unuakta humura teatraĵo)
* **Enigmo** (Marto, numero 3, januaro 1911, p. 13, poemeto)
* **Pri tiuj, kiuj estas solaj** (Marto, numero 8/9, septembro 1911, p. 75-76, rakonto)

Fontoj
------

* Marto, 1910-1911

Eksteraj ligiloj
----------------

* La gazeto Marto en la retejo de la Viena muzeo
* Nekrologo de Morawetz
* Informo, ke Morawetz uzis plumnomon J. Vec
Arakaĉo en vendejo
**Arakaĉo** (hispane **arracacha**, latine ***Arracacia xanthorrhiza***) estas manĝebla planto, origine el Andoj kaj kultivata nuntempe en Kolombio, Brazilo, Peruo, Bolivio, Venezuelo kaj Ekvadoro inter 600 kaj 3200 metrojn super la marnivelo. Ĝi apartenas al la familio apiacoj, samkiel karoto (*Daucus carota*) kaj celerio (*Apium graveolens*).

Arakaĉo estas planto kun trunko mallonga kaj cilindroforma kun multnombraj burĝonoj en la supera parto, kie estiĝas la longaj folitigoj kaj la purpurkoloraj floroj. Ĝia manĝebla parto estas la radiko, kiu similas al dika karoto kaj povas esti blanka, flava aŭ viola laŭ la vario. La junaj tigoj povas esti aldonataj al salatoj, kaj la foliojn oni uzas por furaĝo bovina aŭ porka.

Arakaĉon oni kultivas precipe pro ĝia radiko plaĉogusta kaj pro la facila digestebleco, pro la enhavo de fajna amelo, kalcio kaj A-vitamino (ĉe la flava vario), samkiel adekvataj niveloj de niacino, askorbata acido kaj fosforo. Ĝia sola nekonvenaĵo estas la ĝia mallonga vivo kaj la vundebleco pro damaĝoj dum transportado. Pro siaj nutrovaloroj, arakaĉo estas rekomendata en dieto por infanoj, maljunuloj kaj konvaleskantoj. Malgraŭ tio, ke ĝi estas precipe konata pro la radiko, ĉiu parto el ĝi estas uzebla. Tigoj kaj folio estas uzataj kiel manĝaĵo por bestoj kaj ankaŭ por tradiciaj medikamentoj.

* Arakaĉo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Arakaĉo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Arakaĉo en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
**ZUDOR János** estis rumanuja hungara poeto, ĵurnalisto, ano de E-MIL naskita la 27-an de aprilo 1954 en Oradea, mortinta la 30-an de oktobro 2018 en Marghita.

János Zudor

Kariero
-------

János Zudor diplomitiĝis en UBB de Kluĵo (1983). Dum la studentaj jaroj kaj iomete poste li ankaŭ instruis en liceo. En 1990–91 li estis ĵurnalisto de la gazeto Bihari Napló, poste ĝis 1993 de la Erdélyi Napló, fine li estis pensiulita pro skizofrenio.

Volumoj
-------

* *Pygmalion monológja*, 1989;
* *Romániából jöttem*, 1990;
* *A mindenség zenéje*, 1995;
* *Isten asztalán*, 1995;
* *És egy kicsit tovább*, 2001.

Premioj, distingoj
------------------

* Sziveri János-premio

Fontoj
------

* RMIL Arkivigite je 2013-10-01 per la retarkivo Wayback Machine
* Erdélyi Magyar Írók Ligája Arkivigite je 2016-03-31 per la retarkivo Wayback Machine
* Arkivigite je 2010-05-31 per la retarkivo Wayback Machine


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 305596
* LCCN: n2003041912
* VIAF: 6767013
* ISNI: 0000 0000 8017 7332
 |
Loko de Norda Rodezio en Suda Afriko
Cecil Rhodes
**Norda Rodezio** aŭ en angla *Northern Rhodesia* estis protektorato en sudcentra Afriko, formita en 1911 per unuigo de du pli fruaj protektoratoj nome Nordokcidenta Rodezio kaj Nordorienta Rodezio. Ĝi estis dekomence administrita, kiel la du antaŭaj protektoratoj, de la Brita Sudafrika Kompanio, (BSAC), nome kolektiva entrepreno je la konto de la brita registaro. Kvankam sub la regado de la BSAC, ĝi havis trajtojn de kunentreprena kolonio la traktatoj de la BSAC kun la lokaj registoj kaj la brita leĝaro havigis la statuson de protektorato. El 1924 ĝi estis administrita de la brita registaro kiel protektorato laŭ similaj kondiĉoj al aliaj brit-administrataj protektoratoj. La teritorio allogis relative malgrandan nombron de eŭropaj setlantoj, sed ekde kiam tiuj sekurigis politikan representadon, ili agitiĝis por regado de minoritato de blankuloj, ĉu kiel separata ento aŭ asocie kun Suda Rodezio kaj eble Njaslando. La minerala riĉo de Norda Rodezio allogis la atenton de la politikistoj de Suda Rodezio, sed la brita registaro preferis pli foran asocion por inkludi Njaslandon. Tio intencis ŝajne protekti afrikanojn de Norda Rodezio kaj Njazalando el diskriminaj leĝaroj de Suda Rodezio. La Federacio de Rodezio kaj Njaslando formita en 1953 estis tre malpopulara inter la afrikana majoritato kaj ties formado akcelis alvokojn por majoritata regado. Kiel rezulto de tiu premo, la lando iĝis sendependa en 1964 kiel Zambio.

La geografia, male al politika, termino "Rodezio" referencis al regiono ĝenerale enhavanta la areojn kiuj nune estas Zambio kaj Zimbabvo. El 1964 ĝi referencis nur al iama Suda Rodezio.

Referencoj
----------

1. ↑   Merriam-Webster online dictionary.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Norda Rodezio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* The Great North Road, Northern Rhodesians worldwide
* Northern Rhodesia and Zambia Arkivigite je 2019-12-07 per la retarkivo Wayback Machine, fotoj kaj informaro el la 1950-aj kaj 1960-aj jaroj
* *A Brief Guide to Northern Rhodesia*

Koordinatoj: 14° 07′ S 27° 38′ O﻿ / ﻿14.117 °S, 27.633 °O﻿ / -14.117; 27.633 (mapo)
**San Justo** estas urbego, diocezo kaj universitata urbo en Argentino en Provinco Bonaero. Ĝi apartenas al urbaro de Granda Bonaero.

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 26 km²
* Loĝantaro: 105 274 en 2001
* Supermara alteco: 26 m
* Horzono: UTC-3h
* Poŝtkodo: B 1754
* Telefonkodo: +54 11

Geografio
---------

Strato en San Justo
San Justo situas sur la apudmara ebenaĵo laŭ la nacia aŭtovojo 3.

Historio
--------

San Justo estis fondita en 1856. La nomo Justo venis de nomo de la iama terposedanto. En 1860 la unua kirko estis establita en la vilaĝo. San Justo estis deklarita urbo en 1955.

Ekonomio
--------

Ekonomio de San Justo estis bazita plejparte sur brutaro kaj agrikulturo. La urbeto iĝis grava industria centro dum la 1940-aj kaj 1950-aj jaroj. En la urbo oni produktas ĉefe diversajn ŝtalajn akcesoraĵojn kaj paperojn.

Klimato
-------

San Justo situas en subtropika klimato, kie jare pluvas ĉ. 1100 mm. La temperaturo varias inter 6-32 °C.

Famuloj
-------

* Pedro Bonifacio Palacios, argentina verkisto estis naskita en San Justo

Fontoj
------

* hispana Vikipedio helpe de Guglo
* hispane
**György Striker** [djordj ŝtriker], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Striker György** estis hungara fizikisto, profesoro, inventisto.

György Striker  naskiĝis la 11-an de novembro 1913 en Vieno. Li mortis la 30-an de septembro 1992 en Budapeŝto.

Biografio
---------

György Striker devenis el juda familio. Li frekventis mezlernejon en Budapeŝto, poste pro la kontingento li ne povis plulerni, tial li studis en Berlino kaj Charlottenburg. En 1933 pro la nazioj li devis daŭri la lernadon en Vieno. Post 2 jaroj li edziĝis. En 1938 la geedza paro rifuĝis pro la nazioj al Usono. Komence li estis senlaborulo, iom poste li havis postenon en Ĉikago. Li kreis diversajn mezurilojn, porteblajn radioricevilojn kaj poligrafon. Tiu lasta aparato konstatis elektronike, ke la paciento mensogas aŭ ne. En 1948 li revenis al Budapeŝto, kie laŭvice li havis postenojn en fabriko, esplora instituto, ministeria laboratorio. En 1950 li establis fabrikon pri elektraj mezuriloj. Inter 1950 kaj 1975 li estis docento en Teknika Universitato de Budapeŝto.

Fontoj
------

* hungarlingva intervjuo kun bildoj
* hungarlingva biografio kun foto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**György Szabó** [djordj sabO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szabó György** estas hungara politikisto, ministro, parlamentano, ekonomikisto.

György Szabó  naskiĝis la 12-an de aŭgusto 1947 en Miskolc.

Biografio
---------

György Szabó abiturientis en sia naskiĝurbo en 1965, poste li akiris diplomon en Ekonomia Universitato pri Marx Károly en 1972, fine li plulernis en politika altlernejo. Pli frue ekde 1972 li daŭre havis taskojn kun postenojn en diversaj municipoj. Li aliĝis al la komunistoj en 1979, poste li ricevis ankaŭ partiajn taskojn kaj postenojn. En 1989 li estis nomumita partiestro de Borsod-Abaúj-Zemplén. Li estis parlamenta deputito inter 1990 kaj 1998 (kun interrompo inter 1991-1994). Li estis ministro pri sano en la jaroj 1995 kaj 1996. Tio estis granda surprizo, ja estis kutimo, ke ministro pri sano estas kuracisto. Tiutempe post pakaĵo de Lajos Bokros ne estis kuracisto por tiu ĉi posteno.

Li edziĝis en 1971 baldaŭ havanta 2 filojn.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**SZABAD György** [sabad] estas hungara historiisto, politikisto, membro (korespondanta en 1982, ordinara en 1998) de Hungara Scienca Akademio. Li naskiĝis en Arad (Rumanio) la 4-an de aŭgusto 1924, mortinta la 3-an de julio 2015.

Kariero
-------

György Szabad post maturecekzameno en 1942 ne estis akceptita kiel juddevenulo en universitaton laŭ la kontraŭjuda leĝo. Ĝis 1944 li estis ĝardenista metilernanto. Li estis dufoje laborkampulo. Li akiris diplomon pri historio en ELTE en 1950. De 1949 li laboris en la Hungara Landa Arkivejo, poste li lekciis en ELTE de Budapeŝto. En 1956 li iĝis docento, en 1970 universitata profesoro. Inter 1990 kaj 1994 li estis prezidanto de la Hungara Landkunveno. Lia esplorkampo estis antaŭ 1956 la hungara ekonomia kaj socia evoluo, postsekve la naciaj kaj demokratiaj klopodoj dum la burĝa transformiĝo.

Fonto
-----

* Hungara vikipedio

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio György Szabad en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Indikpaĝo en la retejo de Hungara Scienca Akademio


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 424747
* GND: 1141837692
* LCCN: n80102020
* VIAF: 29660305
* ISNI: 0000 0001 0883 7567
* SUDOC: 130483362
* BNF: 12816073p
 |
**Barri Barta,** laŭ hungarlingve kutima nomordo (eĉ eksterlande konata laŭ la hungara vortordo) **Barta Barri** estis hungardevena hispana aktoro, iama akrobato.

Barri Barta naskiĝis la 16-an de aŭgusto 1911 en Budapeŝto, li mortis la 7-an de decembro 2003 en Madrido.

Biografio
---------

Barri Barta post la nececaj lernadoj estis akrobato en cirkoj. Li travojaĝis Eŭropon kun diversaj cirkoj, kie li estis lerta akrobato kaj dancisto. Li decidis resti en Hispanio en 1946, kie li rapide estis filmaktoro. De 1949 li aperis en pli ol cent filmaj kaj televidaj produktaĵoj. En 1986 li finis la filman karieron kaj poste li estis negocisto. Li ricevis hispanan filman premion en 1951, tiutempe li akiris hispanan civitanecon. Li edziĝis en 1960, lia edzino naskis unufoje. En Hungario en filmoj liaj voĉoj estis aŭdeblaj pere de hungaraj voĉoj de József Kautzky.

Liaj filmaj roloj (elekto)
--------------------------

* *Criminal Brigade* (1950) – Mario
* *The Son of Captain Blood* (1962) – Kirby
* *Red Sun* (1971) - Paco
* *Las tribulaciones de un Buda Bizco* (lia lasta filmo, 1986)

Fontoj
------

* 
* 
*

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 728738
* VIAF: 102349530
* ISNI: 0000 0000 7827 0423
* BNF: 14153211v
* BNE: XX4832398
 |
**György Somogyi** [djordj ŝomodji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Somogyi György** estas hungara abstraktisma pentristo, instruisto.

György Somogyi  naskiĝis la 20-an de oktobro 1946 en Karcag.

Biografio
---------

György Somogyi akiris pedagogian diplomon en Pedagogia Altlernejo Gyula Juhász en 1973. Baldaŭ li ekhavis plian diplomon en Hungara Belarta Altlernejo en 1984. Inter 1985 kaj 1996 li instruis desegnadon en gimnazio, ekde 2000 en aliaj lernejoj. En tiuj periodoj li ankaŭ pentradis plej ofte en Szigetszentmiklós. En 2007 li havis stipendion. Li ricevis premiojn inter 1986-2007.

El solaj ekspozicioj
--------------------

* Szigetszentmiklós (1972, 1982, 1991, 1996)
* Vieno (1989)
* Budapeŝto (1994, 2001)

El kolektivaj ekspozicioj
-------------------------

* Szentendre (1988)
* Szeged (1993, 1996)
* Budapeŝto (1994, 1998)

Elektitaj pentraĵoj
-------------------

* Buckarajz
* Alba Insula
* Kompozíció
* Dorko
* Találkozás a szigeten

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto kaj bildoj Arkivigite je 2018-08-20 per la retarkivo Wayback Machine

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 616877
 |
**Cerezo de Río Tirón** [zeREzo deriotiRON] estas loĝloko kaj municipo en la oriento de la provinco Burgoso, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la oriento de la komarko *Montes de Oca*, lime kun Rioĥo. La loknomo *Cerezo de Río Tirón* estas komprenebla kiel Ĉerizarbo de Rivero Tirón.

Geografio
---------

Mapo de la komarkoj de Burgoso. Montes de Oca, oriente kaj flavecbruna.
Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 63,70 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 532 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte perdis pli ol milon el la 1950-aj jaroj, nome du trionojn.

Ĝi distas 64 km de Burgoso, provinca ĉefurbo, kaj limas kun Valluércanes, San Millán de Yécora, Tormantos, Redecilla del Campo, Sotillo de Rioja, Quintanilla del Monte, Fresno de Río Tirón, Quintanaloranco kaj Quintanilla San García.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado fine de la 9-a jarcento. La grafo Gonzalo Téllez nomumis Cerezo-n kiel ĉefurbo de sia graflando. Ankaŭ Sanĉo Garces la 3-a de Pamplono nomumis Cerezo-n kiel ĉefurbo de etenda *alfoz*, en kiu estis inkluditaj lokoj de la aktualaj provincoj Burgoso, Rioĥo kaj Alavo. Tamen kun Fernando la 1-a de Leono Cerezo perdis la kategorion de graflando. Dum tiuj jaroj Cerezo estis posedoj de variaj senjoroj inter kiuj la reĝoj de Kastilio, de Navaro kaj eĉ de Alfonso la 1-a, reĝo de Aragono kaj Navaro kaj edzo de la reĝino de Kastilio nome Doña Urraca.

Romanika pordego de la preĝejo de *Nuestra Señora de la Llana* (pordego nun en parko de Burgoso).
La iama ŝoseo estis profitita de la pilgrimantoj de la Jakoba Vojo inter Nájera kaj Briviesca. Tiukadre oni fondis la Hospitalon de Sankta Georgo por zorgi la pilgrimantojn, inaŭgurita de Ramiro la 1-a de Leono. En 1151 Alfonso la 7-a havigis foruon al Cerezo kaj tial ĝi eniras definitive en Kastilion. Tiu foruo estis konfirmita de Sanĉo la 3-a kaj de Alfonso la 8-a en 1165.

En la 15-a jarcento, dum la regado de Johano la 2-a de Kastilio ĝi iĝis urbo de senjorlando sub la dominado de la Konestabloj de Kastilio, kaj tia ĝi restis ĝis la malapero de la senjorlandoj en la 19-a jarcento.

En 1822 oni aprobis la kreadon de la provinco de Logroño (posta Rioĥo) en kiu oni inkludis Cerezo-n. Sed en 1833, Cerezo estis integrita en la provinco Burgoso.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj kaj vitejoj), mino de glaŭberito kaj brutobredado (ŝafoj). Lastatempe plej ekgravis kultura kaj rura turismo, ekzemple piedirado tra naturaj lokoj. Inter vidindaĵoj menciindas la preĝejo de Sankta Nikolao, pontoj, restaĵoj de la kastelo, restaĵoj de la preĝejo de *Nuestra Señora de Villalba* (horloĝturo), de la preĝejo de *Nuestra Señora de la Llana* (pordego nun en parko de Burgoso), grotoj, mezepoka neĝujo ktp.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Burgoso

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 775731
* LCCN: n85117348
* VIAF: 137270146
 |
La urbodomo post la lasta restaŭrado; en la longa alo estis iam bazarhalo. La norda fasado kun moderna vitra tegmento; en la vestiblo troviĝas la akceptejo.
La **Urbodomo de Arnstadt** (germane *Rathaus Arnstadt*) estas unu el la multnombraj monumentprotektitaj konstruaĵoj en la urbokerno de Arnstadt, Germanio. Ĝi komplete restaŭriĝis de 2006-10 kaj ricevis por tio premion arkitekturan.

Historio
--------

La duala komplekso estas sur ortangula grundo. La malnova konstruaĵo unuafoje dokumente menciitas en 1347, sed forbrulis en 1459. Sekvis novkonstruo en 1501, kiu parte estis damaĝita dum la fajrego de 1581. La arkitekto Christoph Junghans prizorgis ĝian rekonstruon dum 1582-86, uzante la antaŭan komplekson

Fasadoj
-------

La suda fasado de la trietaĝa konstruaĵo rigardas al la centra bazarplaco (*Marktplatz*), dum la orienta fasado estas antaŭ la Bach-kirko, la iama Nova bazaro (*Neumarkt*). Tiu longa alo oriente sterniĝanta iam servis kiel bazarhalo. Formoj de la ejoj memorigas la influon de nederlanda arkitekturo renesanca; ĝi ja estis tre grava en la urbo kaj plej bone realiĝis de Gerhardt van der Meer per la konstruo de Kastelo Neideck.

Iama ŝtuparo antaŭ la suda fasado en 1753 malkonstruitis kaj anstataŭitis per balkono. El tiu tempo restis ankaŭ la tri grandaj arkigitaj fenestroj de la granda salono. Supre estas du niĉoj, en kiuj staras la du patronoj de la urbo: la Dipatrino kaj Sankta Bonifaco (skulptaĵoj el ligno de 1370/80). Meze de la frontono estas granda horloĝo el la malfrua 16-a jarcento flankita de figuroj de sovaĝa viro (*Wilder Mann*) kaj sovaĝa virino (*Wilde Frau*).

En la okcidenta parto de la suda fasado videblas reliefoj kun Iustitia (justeco) kaj Fortitudo (forteco); kronas la trabaron la aglo de la urboblazono kaj blazono de la konsilantaroj en kadro de alegoriaj figuroj de Fides (fido) kaj Caritas (karitato).

Vidindaĵoj ene de la urbodomo
-----------------------------

* Hela vitre tegmentita vestiblo, kiu utiliĝas kiel akceptejo kaj loko por akceptoj respektive ekspozicioj.
* Historia registrejo pri civila stato el la 1940-aj jaroj, kvazaŭ unika pro sia origina stato.
* Horloĝa mekanismo (fabrikita en 1937 de Wilhelm Kühn el Gräfenroda) en la subtegmento kun impona trabaro.
* Bombŝirma kelo kun origina kaj funkcianta pumpilo por freŝa aero.
* Karcero mezepoka.
* Granda salono (por kunsidoj kaj koncertoj) en historiisma stilo.

De tempo al tempo okazas specialaj rondgvidadoj dum kiuj eblas vidi tiujn kaŝitajn trezorojn.

Dum la lasta restaŭrado oni strebis restaŭri la originan staton sur ĉiu etaĝo. La granda salono kiu servas ne nur por kunsidoj de la konsiliistoj sed ankaŭ por koncertoj, en historiisma stilo laŭ fotoj rekonstruitis. Ĝiaj originaj, nur parte konservitaj formoj datumas de 1826/27.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Urbodomo de Arnstadt en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Hejmpaĝo de la urbo.
* Informoj pri la restaŭradoj kaj plej novaj alkonstruoj.[*rompita ligilo*]


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**György Szabó** [djordj sabO], laŭ hungarlingve kutima nomordo (kaj pli komplete) **Szabó György Árpád** estas hungara kuracisto, okulkuracisto, profesoro.

Busto pri György Szabó
György Szabó  naskiĝis la 3-an de junio 1905 en Makó. Li mortis la 18-an de aŭgusto 1982 en Makó.

Biografio
---------

György Szabó abiturientis en sia naskiĝurbo en 1923, poste li akiris kuracistan diplomon en Scienca Universitato de Szeged en 1929. Post siaj studoj li laboris en kliniko de Budapeŝto apud Emil Grósz. En 1932 li akiris fakdiplomon pri okulkuracado, poste li vivis en Berlino duonjaron. Inter 1933 kaj 1975 li estis ĉefkuracisto en hospitalo en Makó. En 1946 li estis nomumita privata profesoro en la menciita universitato, en 1963 li kandidatiĝis, en 1975 li pensiuliĝis. Li havis edzinon, kiu naskis 2 gefilojn. Li ricevis premiojn en 1963 kaj 1975.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Klinik und Pathologie der Uvealtuberkulose* (1943)
* *A gümőkóros eredetű uveitisekről, különös tekintettel etiológiájuk kimutatására* (1962)

Memorigiloj
-----------

* busto en Makó

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)
* hungarlingva biografio



* Kategorio György Szabó (kuracisto) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Jan van Eyck, *La geedzoj Arnolfini*, 1434, National Gallery, Londono.
*La adorado de la saĝuloj en la neĝo*, Pieter Brueghel la juna, 1584-1638.
La **Norda Renesanco** estis la Renesanco kiu okazis en Eŭropo norde de Alpoj. El la lastaj jaroj de la 15-a jarcento, Renesanco disvastiĝis tra tuta Eŭropo. Nomita Norda Renesanco ĉar ĝi okazis norde de la Itala Renesanco, tiu periodo konsistis el la germana, franca, angla, nederlanda, pola Renesancoj kaj siavice el aliaj naciaj kaj pli lokaj movadoj, ĉiuj kun diferencaj atributoj.

En Francio, la reĝo Francisko la 1-a importis arton el Italio, komisiis italajn artistojn (kiel Leonardo da Vinci), kaj konstruis grandajn palacojn je granda kosto, startigante la francan Renesancon. Komerco en urboj kiel Bruĝo en la 15-a jarcento kaj Antverpeno en la 16-a jarcento pliigis la kulturan interŝanĝon inter Italio kaj la Malaltaj Landoj, kvankam en arto, kaj speciale ĉe arkitekturo, finaj gotikaj influoj restis ĝis la alveno de Baroko eĉ se pentristoj pli kaj pli uzis italajn modelojn.

Universitatoj kaj presado de libroj etendis la spiriton de la epoko tra Francio, Nederlandoj kaj la Sankta Romia Imperio, kaj poste al Skandinavio kaj Britio komence de la 16-a jarcento - procezo kiu estis haltigita pro la religia skismo okazigita de Henriko la 8-a kiu antaŭe estis dunginta etende italajn metiartistoj ĉe la palaco Nonsuch kaj ĉe Hampton Court dum regado de Thomas Wolsey. Verkistoj kaj humanistoj kiel Rabelais, Pierre de Ronsard kaj Desiderius Erasmus estis tre forte influitaj de la modeloj de la Itala Renesanco kaj estis parto de la sama intelektula movado. Dum la Angla Renesanco (kiu koincidis kun la Elizabeta epoko) verkistoj kiel William Shakespeare kaj Christopher Marlowe komponis verkojn de longdaŭra influo. Renesanco estis alportita al Pollando rekte el Italio fare de artistoj el Florenco kaj el Malaltaj Landoj, tiel startigante la polan Renesancon.

En kelkaj areoj la Norda Renesanco estis diferenca el la Itala Renesanco en sia centrigo de la politika povo. Dum Italio kaj Germanio estis dominitaj de sendependaj urbo-ŝtatoj, plej granda parto de Eŭropo estis komponita de naci-ŝtatoj aŭ eĉ unuigoj de landoj. La Norda Renesanco estis ankaŭ tre ligita al la Protestanta Reformacio, kaj la rezulta longa serio de internaj kaj eksteraj konfliktoj inter diversaj Protestantaj sektoroj kaj la landoj dominitaj de la Romkatolika Eklezio havis longdaŭrajn negativajn efikojn.

Referencoj
----------

1. ↑  Janson, H.W..  (1997) *History of Art*, 5‑a eldono, New York: Harry N. Abrams, Inc.. ISBN 0-8109-3442-6.

Literaturo
----------

* Chipps Smith, Jeffrey (2004). *The Northern Renaissance*. Phaidon Press. ISBN 978-0-7148-3867-0.
* Campbell, Gordon, eld. (2009). *The Grove Encyclopedia of Northern Renaissance Art*. Oxford University Press. ISBN 978-0-19-533466-1.
* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Northern Renaissance en la angla Vikipedio.*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 821250
 |