recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Santiago Amoltepec** estas unu el la 570 komunumoj de la meksika subŝtato Oaĥako (*Oaxaca*). La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas *Santiago Amoltepec*. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 20 450.

Geografio
---------

**Santiago Amoltepec** apartenas al la distrikto Sola de Vega al kiuj apartenas entute 16 komunumoj. Ĝi situas en la regiono Sierra Sur, kiu apartenas al la sudokcidenta parto de la subŝtato Oaxaca. La plej granda parto de tiu regiono apartenas al la montara ĉeno Sierra Madre del Sur. La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 11113 loĝantojn. El tiuj estis 5418 viroj kaj 5695 virinoj. La komunumo havas surfacon de 142,89 kvadratkilometroj. La meza alteco estas 1680 metroj super la marnivelo. 

Situo de la koncerna distrikto kaj regiono interne de la subŝtato Oaxaca.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 5693 indiĝenoj. El tiuj 4039 aĝis pli ol 5 jaroj. Entute 4039 personoj estis dulingvaj (hispana kaj indiĝena lingvoj). 

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Santiago Amoltepec Arkivigite je 2006-04-28 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Porkosangaj kukoj.
Preta sangokolbasa pasto post hejma buĉado.
Multaj kulturoj konsumas **sangon kiel manĝo**, ofte en kombino kun viando. La sango povas esti en la formo de sangokolbaso, kiel densigilo por saŭcoj, kiel plekita saligita formo por epokoj de manĝa malabundo, aŭ en sangosupo. Tiu estas produkto el bredbestoj, akirita en loko kaj tempo kie la sango povas flui en ujon kaj esti rapide konsumita aŭ procezita. En multaj kulturoj la animalo estas buĉita. En kelkaj kulturoj, sango estas tabua manĝaĵo.

Konsumado de sango estas malpermesita por judoj kaj islamanoj. Kaj la biblio (Moseo 5; 12,23) kaj la torao (Leviticus 7,26-27) kaj la korano (suro 5,4) enhavas tian malpermeson. Ambaŭ religioj postulas do buĉmanieron, kiu tute elsangigos la beston. La judaj reguloj klarigas detale kiel prepari la viandon por elpreni ĉiun sangon antaŭ la manĝo.

En koraninterpretado (Razi, volumo 2) estas skribita, ke tio necesas, ĉar se la sango restos en la arterioj, ĝi putriĝos tie kaj la viando estos nemanĝebla, la konsumo estos malsaniga. Tio tamen ne pravas, ĉar ankaŭ ĉe kutima buĉado la sango elfluas, eĉ post antaŭa anestezo de la besto.

La nutrotabuo pri sango estas malfacile klarigebla laŭ la kutimaj klarigmodeloj. Laŭ judismo flua sango estas ĉiam malpura, ankaŭ homa sango. Virino estas ekzemple konsiderata *malpura* sep tagojn post la menstruo kaj devas fari specifan purigritualon. Ankaŭ sangantaj vundoj esta malpuraj. Oni do ne devas vidi aparte la nutrotabuon ĉi tie.

En Hungario kaj aliaj landoj, kiel Argentino, estis ŝatata la manĝaĵo el koagulita porkosango (gajnita dum buĉado), fritita kun cepo. Sangokolbaso estas ofta en multaj landoj. En Paraibo, Brazilo, oni faras dolĉaĵon per porkaĵo.

Notoj
-----

1. ↑  Davidson, Alan. *The Oxford Companion to Food*. 2a eld. UK: Oxford University Press, 2006. p. 81-82.
2. ↑  Alois Payer: Die jüdischen Speisegesetze
3. ↑   Manfred Goetz: Schächten von Opfer- und Nutztieren. Arkivita el la originalo je 2007-03-05. Alirita 2015-11-07.

* Kategorio Sango (kuirarto) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Santiago Laollaga** estas unu el la 570 komunumoj de la meksika subŝtato Oaxaca. La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas *Santiago Laollaga*. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 20 472.

Geografio
---------

Santiago Laollaga apartenas al la distrikto Tehuantepec al kiuj apartenas entute 19 komunumoj. Ĝi situas en la terkola regiono de Oaĥako (regiono *Istmo*), kiu apartenas al la sudorienta parto de la subŝtato kun limo al la pacifika oceano. La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 2716 loĝantojn. El tiuj estis 1329 viroj kaj 1387 virinoj. La komunumo havas surfacon de 506,50 kvadratkilometroj. La meza alteco estas 110 metroj super la marnivelo. 

Situo de la koncerna distrikto kaj regiono interne de la subŝtato Oaxaca.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 238 indiĝenoj. El tiuj 197 aĝis pli ol 5 jaroj. Entute 197 personoj estis dulingvaj (hispana kaj indiĝena lingvoj). 

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Santiago Laollaga Arkivigite je 2004-12-14 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Salduero** [salDŬEro] estas municipo de Hispanio, en la regiono Kastilio kaj Leono, nordokcidente de la provinco Sorio kaj en la *Komarko Pinares* (Komarko Pinaroj) en la nordokcidento de la provinco. La loknomo *Salduero* estas etimologie rilata al la nomo de la rivero Doŭro (Duero); tamen prie rigardu ĉe Historio.

Geografio
---------

*Komarko Pinaroj* en la nordokcidento de la provinco Sorio.
Loko de Salduero en la provinco Sorio.
Preĝejo de Sankta Johano.
Ermitejo de Sankta Kristo.
Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 2,69 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 147 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte perdis preskaŭ 240 loĝantojn el la 1960-aj jaroj. 

Ĝi distas 37 km de Sorio, provinca ĉefurbo. Ĝi estas apud Molinos de Duero kaj iom pli for de Vinuesa, fine de la Akvobaraĵo Cuerda del Pozo ĉe la rivero Doŭro. 

En ĝia teritorio inklude en la Reto Natura 2000 estas la Loko de Komunuma Intereso konata kiel *Riberas del Río Duero y afluentes*, okupanta 5 hektarojn, nome 2 % de la teritorio.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado fine de la 10-a jarcento.

En frua mencio la loĝloko aperis kun la nomo Salguero (kiu signifus salikon aŭ lokon kie oni havigas salon al la brutaro; ambaŭ signifoj estas verŝajnaj).

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj), forstado, manĝoproduktado kaj transmigra brutobredado (ŝafoj kaj bovoj). Lastatempe funkciado de servoj plej ekgravis, kune kun kultura kaj rura turismo, piedirado tra naturaj lokoj. Inter vidindaĵoj estas la preĝejo, la ermitejoj, fontano omaĝo al ĉaristoj, kaj ponto super la rivero Doŭro.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de provinco Sorio

Notoj
-----

Bibliografio
------------

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rRegiono de Pinares |
| --- |
| Abejar• Cabrejas del Pinar• Casarejos• Covaleda• Cubilla• Duruelo de la Sierra• Herrera de Soria• Molinos de Duero• Montenegro de Cameros• Muriel de la Fuente• Muriel Viejo• Navaleno• Salduero• San Leonardo de Yagüe• Talveila• Vadillo• Vinuesa |

 |


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 351648
* LCCN: n2008005887
* VIAF: 156164227
 |
**Santiago Jocotepec** estas unu el la 570 komunumoj de la meksika subŝtato Oaĥako (*Oaxaca*). La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas *Santiago Jocotepec]]. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la nacia geografia instituto INEGI estas 20 468.*

Geografio
---------

**Santiago Jocotepec** apartenas al la distrikto Choapam al kiuj apartenas entute 6 komunumoj. Ĝi situas en la regiono Papaloapan, kiu apartenas al la nordorienta parto de la subŝtato Oaxaca kaj havas limon kun la subŝtato Veracruz. La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 12423 loĝantojn. El tiuj estis 5974 viroj kaj 6449 virinoj. La komunumo havas surfacon de 732,32 kvadratkilometroj. La meza alteco estas 100 metroj super la marnivelo. 

Situo de la koncerna distrikto kaj regiono interne de la subŝtato Oaxaca.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 8583 indiĝenoj. El tiuj 6728 aĝis pli ol 5 jaroj. Entute 6728 personoj estis dulingvaj (hispana kaj indiĝena lingvoj).

Fontoj: Statistikoj de la nacia geografia instituto INEGI pri la censo de 2005 (hispane: *Conteo de Población y Vivienda* de 2005).

Eksteraj ligiloj
----------------

* informoj pri la komunumo[*rompita ligilo*] en retpaĝo de la ministerio pri socia evoluigo SEDESOL (hispane)
**Sarracín** [saraZIN] estas loĝloko kaj municipo en la centro de la provinco Burgoso, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la komarko *Alfoz de Burgos*.

Geografio
---------

Mapo de la komarkoj de Burgoso. Alfoz de Burgos, centre kaj malhelverde.
Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 9,61 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 257 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, sed poste rekuperiĝis pro la proksimeco al la provinca ĉefurbo. 

Demografia evoluo| 1991 |  | 1996 |  | 2001 |  | 2004 |  | 2007 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 155 |  | 150 |  | 271 |  | 285 |  | 292 |

Ĝi distas 11 km de Burgoso, provinca ĉefurbo, kaj estas ĉe la bordo de la rivero *de los Ausines*, alfluanto de la rivero Arlanzón. La municipa teritorio limas kun Villariezo, Saldaña de Burgos, Modúbar de la Emparedada, Arcos de la Llana, Cogollos kaj Revillarruz.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado fine de la 9-a jarcento. 

La loko estis ligita al la familio Sarrazino,​ kies nomo aperas por la unua fojo la 23an de januaro 963 en *Becerro de Cardeña*. La episkopo don Sarrazino kaj diakono nomita ankaŭ Sarrazino, subskribas dokumenton en kiu la abato don Mancio donas al la monaĥejo de Sankta Petro de Kardenjo malgrandan familian monaĥejon nome de Sankta Maria, ĉe la rivero Cavia, en loko nomita "villa de Sarrazino": "...in flumine Kabia, locum que vocitant Villa de Sarrazino".

En la loĝloko sur monteto oni konstruis kastelon aŭ turon kiu en mezepokaj dokumentoj estas asocia al Sarracín kaj literumita "castriel" aŭ "castrillo de Sarracin". 

Sarracín formis parton de la *Jurisdicción de Saldañuela*, en la *partido de Burgos*, unu el dek kvar kiuj formis la komunumon *Intendencia de Burgos* inter 1785 kaj 1833. Estis jurisdikcio de senjorlando kaj la Markizo de Lazán nomumis vicurbestron.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj) kaj brutobredado (ŝafoj). Lastatempe plej ekgravis kultura kaj rura turismo, ekzemple piedirado tra naturaj lokoj. Inter vidindaĵoj menciindas la preĝejo de Sankta Petro, la ermitejo de Kristo, la Turo de Salamanka, de la 15-a jarcento, konata kiel kolombejo, la nomita romia ponto super la rivero Ausín, kaj la Palaco de Saldañuela.

Estas ventogeneratoroj.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Burgoso

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 775689
* VIAF: 316734514
 |
Koordinatoj mankas! Bonvolu kunhelpi.

**Sangorrín** estas senhoma loko, kiu apartenas al municipo Longás de komarko Cinco Villas en provinco Zaragozo de la historia hispana regiono Aragono.

**Sangorrín** estas ankaŭ monto en la municipo Longás, ĝuste en la limo kun la municipo Bailo de komarko Jacetania.

Loknomo
-------

La historiisto Agustín Ubieto Arteta dokumentas la variantojn "Sangorrin", "Sangorrine", "Sangerriu", "Sangurrin" kaj "Santgorrin". Tiu ĉi lasta variaĵo de la loknomo aperas en tekstoj de la 15-a jarcento el la "Fondo Sastago". et a prender nueuament si necesario sera possession de los lugares de Biell, Longars, Lobera, Yuerre, del Frago xeu llas Piqueras e Santgorrín e de qualesquiere...

Geografio
---------

La loko **Sangorrín** situas en la norda parto de la municipo Longás, tre proksime de la municipaj limoj de Bailo kaj Bagüés ĉe la piedo de la monto Sangorrín, de kiu li prenis sian nomon. Sangorrín situas proksime de la areoj "Puy Daras" kaj "Hoya Huerto". 

La monto **Sangorrín** estas 1.228 metrojn alta super la marnivelo.

Historio
--------

Laŭ Agustín Ubieto Arteta, la unua apero de la loknomo estis en 970 (994 laŭ la hispana erao), kolektita en la eldono de Antonio Ubieto Arteta de la *Cartulario de San Juan de la Peña* I.

Priskribo
---------

En loko nomata Sangorrín, sur la deklivo de la samnoma monto troviĝas kelkaj ruinoj, kie oni gardis brutojn antaŭ malmulte da jaroj kaj ili estas konataj kiel "Corral de Sangorrín".

Vidu ankaŭ
----------

* Aragona regioneto Cinco Villas.

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑  (*Cartulario de San Juan de la Peña* I, en Textos Medievales, 6, Valencio, 1972).
3. ↑

Eksteraj ligiloj
----------------



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 813284
 |
**Santiago Lachiguiri** estas unu el la 570 komunumoj de la meksika subŝtato Oaĥako (*Oaxaca*). La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas *Santiago Lachiguiri*. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 20 470.

Geografio
---------

Santiago Lachiguiri apartenas al la distrikto Villa Alta al kiuj apartenas entute 25 komunumoj. Ĝi situas en la regiono Norda montaro de Oaĥako (regiono *Sierra Norte*), kiu apartenas al la nordorienta parto de la subŝtato Oaxaca (vd. la mapon). La komunumo havas surfacon de 673 kvadratkilometroj. La meza alteco estas 800 metroj super la marnivelo, sed tio nur estas averaĝo: la komunumo inkluzivas la monton *Cerro de las Flores*, kiu estas la plej alta monto en la geografia regiono de la terkolo de Tehuantepeko kaj leviĝas 2 200 metrojn super la marnivelo.

Situo de la koncerna distrikto kaj regiono interne de la subŝtato Oaxaca.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Santiago Lalopa en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Sangoĉeloj artefarite koloritaj sub elektrona mikroskopo. De maldekstre al dekstre : eritrocito, trombocito, leŭkocito.
**Sangoĉelo**, nomita ankaŭ **hematopojeza ĉelo**, **hemocito** aŭ **hematocito**, estas ĉelo produktita pere de hematopojezo kaj trovita ĉefe en la sango.

Konsiderindas:

* Ruĝaj sangoĉeloj – Eritrocitoj
* Blankaj sangoĉeloj – Leŭkocitoj
* Trombocitoj.

Kune, tiuj tri tipoj de sangoĉeloj estas ĝis totalo de 45% el la sangohisto laŭ volumeno, dum la cetera 55% el la volumeno estas komponita el plasmo, nome la likva komponanto de sango.
La volumena elcento de ruĝaj sangoĉeloj en la sango (hematokrito) estas mezurata pere de centrifugilo aŭ de flucitometrio kaj estas 45% el la ĉeloj de la totala volumeno en maskloj kaj 40% ĉe inoj.

Hemoglobino (la ĉefa komponanto de ruĝaj sangoĉeloj) estas fer-enhava proteino, kiu faciligas transportadon de oksigeno el pulmoj al histoj kaj de karbona dioksido el histoj al pulmoj.

Referencoj
----------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri biologio |

1. ↑  Maton, Anthea.  (1993) *Human Biology and Health*. Englewood Cliffs, New Jersey, USA: Prentice Hall. ISBN 0-13-981176-1.
2. ↑  Purves, William K..  (2004) *Life: The Science of Biology*, 7‑a eldono, Sunderland, Mass: Sinauer Associates. ISBN 0-7167-9856-5.

* Kategorio Sangoĉelo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 586441
* GND: 4130604-1
* LCCN: sh85014968
* BNF: 11964985r
* NKC: ph184808
 |
la klerita kartuziano Bremer von Hagen
**Johano de Indagine** (naskiĝinta *Johannes Bremer von Hagen* en 1415 en Auetal-Hattendorf, mortinta la 19-an de aprilo 1475 en Erfurto) estis germana kartuziano, reformteologo kaj teologia fakverkisto. Lia frato Heinrich estis abato de la benediktana monaĥejo de Ilsenburg.

Vivo
----

Post kelkaj jaroj ĉe la universitato de Erfurto pri kanona kaj civila juroj li rezignis pri ĉiuj akademiaj gradoj kaj dum la pestepidemio de 1440 frokuliĝis en la kartuzio de Erfurto. 

La unuan jardekon de la ordena vivo plenigis intensaj studoj pri teologio kaj jurscienco. Jakobo de Jüterbog estis la de li ŝatata instruisto kaj spirituala patro. Inter 1454 kaj 1456 Johano prioris en Eisenach, inter 1457 kaj 1460 en Erfurto, inter 1461 kaj 1464 en Frankfurto ĉe Odro kaj Szczecin. En 1465 li revenis kiel simpla monaĥo Erfurton. 

Neniam ni neglektis siajn verkistajn agadojn. Episkopoj, princoj, kleruloj kaj nekleritaj homoj venis je konsultado, eĉ teologoj kiel Johann von Wesel kaj Johannes el Dorsten kaj universitatanoj erfurtaj. Por la erfurta altlernejo Johano de Indagine verkis ekspertizon pri liturgia novigo proponita fare de la arkiepiskopo de Majenco kaj kuraĝe Johano proponis nesekvon de ties ordonojn. Senkaŝite li engaĝiĝis kontraŭ malbonaj aferoj ene de la eklezio kaj pledis por reformego eklezie kaj ordenare.

Liaj skribaĵoj - kion atestas ankaŭ ilia granda disvastiĝo - trafis la tiutempan guston per sia pastorala tono. Teologiajn novigojn ili tamen ne enhavis kaj sekve nur malmulto de la verkoj estis presitaj.

Li mem mallonge antaŭ la vivofino asertis esti aŭtoro de pli ol kvin centoj da verkoj. Li komentis la tutan biblion kaj partojn de ĝi eĉ plurfoje. Nur tiuj ĉi komentoj jam plenigas 80 volumojn. Aldonendas multaj traktatoj pri tre diversaj teologiaj kaj juraj problemoj.

Fonto
-----

* Kleineidam, Erich, "Indaginis, Johannes". Ĉe: *Neue Deutsche Biographie* 10 (1974), p. 169 (tie ĉi interrete)

Notoj
-----

1. ↑  *Aus dem Vorhergehenden ergibt sich ganz klar, daß dem Mandat des Erzbischofs nicht zu gehorchen ist.* (Oxford, Bodleian Library, Ms. Hamilton 54, f. 451V).
**Santiago Miltepec** estas unu el la 570 komunumoj de la meksika subŝtato Oaĥako (*Oaxaca*). La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas *Santiago Miltepec*. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la nacia geografia instituto INEGI estas 20 476.

Geografio
---------

Santiago Miltepec apartenas al la distrikto Huajuapam al kiuj apartenas entute 28 komunumoj. Ĝi situas en la miŝteka regiono de Oaĥako (regiono *Mixteca*), kiu apartenas al la nordokcidenta parto de la subŝtato. La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 265 loĝantojn. El tiuj estis 120 viroj kaj 145 virinoj. La komunumo havas surfacon de 82,93 kvadratkilometroj. La meza alteco estas 1850 metroj super la marnivelo.

Situo de la koncerna distrikto kaj regiono interne de la subŝtato Oaxaca.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 2 indiĝenoj. El tiuj 1 aĝis pli ol 5 jaroj kaj estis dulingva (hispana kaj indiĝena lingvoj).

Fontoj: Statistikoj de la nacia geografia instituto INEGI pri la censo de 2005 (hispane: *Conteo de Población y Vivienda* de 2005).

Eksteraj ligiloj
----------------

* informoj pri la komunumo[*rompita ligilo*] en retpaĝo de la ministerio pri socia evoluigo SEDESOL (hispane)


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Sangruĝa cikado** (*Tibicina haematodes*) estas specio el cikadoj.

Ĝi grandas 4–5 cm, havas larĝan kapon, fortan torakon. Ĝia korpo maldikiĝas malantaŭen, la flugilo estas diafana. Ĝi flugas bone, havas fortan suĉ-buŝorganon. La freŝe eloviĝintaj cikadoj grimpas al la arba foliaro kaj la viraj - nur kiuj kantas - de tie tiras la inajn.

Ilia post-seksmaturiĝa periodo daŭras de junio ĝis aŭgusto, kiel periodo de la kopulado. Post la kopulado, la inoj metas la ovojn sub la plantajn ŝelojn. La larvoj eloviĝas post unu monato kaj falas surteren. Tie ili fosas sin en la grundon kaj suĉas radikojn de la plantoj. Ili travivas 6 larvostadiojn kun haŭtŝanĝo. En la lasta stadio, ili elfosas sin per la fortaj foskruroj kaj transformiĝas la seksmaturita insekto.

La sangruĝa cikado vivas en Sud-Eŭropo, pli norde en la montaroj.

foto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Kategorio Sangruĝa cikado en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Sangruĝa cikado en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
**Dawid Jung** (naskiĝis la 17-an de januaro 1980 en Kłecko, Pollando). Li estas pola operkantisto, poeto, verkisto, literatura kaj teatra kritikisto, eldonisto, kulturokreanto, historiisto, muzeoestraro, kaj dezajnisto de kulturaj vojoj.

Vivo
----

Li estas la direktoro de la Muzeo de Polaj Elektronikaj Orgenoj kaj la ĉefredaktoro de la nacia kultura revuo 'Poetaj Broŝuroj'. Pro sia arta, scienca, kaj kultura laboro li ricevis multajn prestiĝajn ŝtatajn premiojn kaj honorajn distingojn, kiel ekzemple la Julio Słowacki Medalo (2009), la Medalo de Juna Arto (la unua premiito en la literaturo estis Stanisław Barańczak) (2014), la Medalo de la Miljara Kunveno de Gniezno (2014), la Premio de Junaj Gazetistoj (donita de la Pollanda Gazetist-Asocio) (2016), la Magellano-Premio (2016), la Bolesław Leśmian Medalo (2017), la Honora Plaketo "Meritulo de Pollanda Kulturo" (2018), la Literatura kaj Historia Premio 'Identitas' (2019), la Medalo de la Juna Poetismo (2019), la Medalo 'Kuratoro de Lokoj Memora al Nacia Memorekzisto' (2020), la Sankt-Johano-Paŭla II-Kruco (2021), la Oficiro-Kruco de la Pola Nigra Kruco (2021), la Medalo de la Jarcento de Reciproke Atingita Sendependeco (2022), la Merita Plaketo "Meritulo de la Asocio de Pollandaj Verkistoj" (2023), kaj aliaj.

Ekde 2023 li estas vicprezidanto de la Asocio de Pollandaj Verkistoj en Poznano.

Verkoj
------

* *312685* (2006)
* *Wierszopisowie Kłecka w latach 1590–1623. Przyczynki do historii kultury staropolskiej* (2012)
* *Gdańskie hymny Jakuba Gembickiego* (2014)
* *Poemat o mówieniu prawdy* (2014)
* *Glosy* (2017)
* *Polska, ulubiona masochistka Europy* (2017)
* *Karaoke* (2018)
* *Legendy królewskiego miasta. Z przekazów ustnych zebrał i opracował Dawid Jung* (2018)
* *#SPAM* (2020)
* *Ostatni rybałci polszczyzny. Poeci ludowi XIX wieku związani z Ełkiem* (2020)
* *To je wiôldżé. Antologia poetów kaszubskich okresu międzywojennego* (2020)
* *Legendy zamku ełckiego* (2021)
* *Szlak. Znani Nieznani* (2021)
* *Szczecińskie legendy* (2023)
**Santiago Minas** estas unu el la 570 komunumoj de la meksika subŝtato Oaĥako (*Oaxaca*). La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas *Santiago Minas*. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 20 477.

Geografio
---------

**Santiago Minas** apartenas al la distrikto Sola de Vega al kiuj apartenas entute 16 komunumoj. Ĝi situas en la regiono Sierra Sur, kiu apartenas al la sudokcidenta parto de la subŝtato Oaxaca. La plej granda parto de tiu regiono apartenas al la montara ĉeno Sierra Madre del Sur. La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 1504 loĝantojn. El tiuj estis 745 viroj kaj 759 virinoj. La komunumo havas surfacon de 389,13 kvadratkilometroj. La meza alteco estas 940 metroj super la marnivelo. 

Situo de la koncerna distrikto kaj regiono interne de la subŝtato Oaxaca.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 78 indiĝenoj. El tiuj 59 aĝis pli ol 5 jaroj. Entute 59 personoj estis dulingvaj (hispana kaj indiĝena lingvoj). 

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Santiago Minas Arkivigite je 2007-05-09 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**WEISZFEILER Gyula** (vejszfejler) estis hungara mikrobiologo, imunologo, membro de la Hungara Scienca Akademio (1982. Li naskiĝis en Braŝovo la 18-an de julio 1902 kaj mortis en Budapest la 9-an de aprilo 1984.

Biografio
---------

Gyula Weiszfeiler post la falo de la Hungara Sovetrespubliko fuĝis en 1920 eksterlanden. Li studis en universitatoj en Parizo, Bruselo, Jena kaj Ĝenevo. En tiu de lasta en 1925 li doktoriĝis pri natursciencoj. En 1928 li havigis diplomon de kuracisto. En 1925-30 li estis mikrobiologo kaj fakkuracisto pri pulmono en Svislando kaj Germanujo. Ekde 1932 li laboris en Sovetunio. Li revenis Hungarujon en 1958. Unue li laboris en la *Landa Publiksana Instituto*, pli poste en la *Eksperimenta Medicinscienca Esplorinstituto* de la MTA. Inter 1959-66 li estis la ĉefsekretario de la *Magyar Mikrobiológiai Társaság*, pli poste estrarano. Li estis ano de la redakcikomisiono de la *Acta Microbiologica*.

Verkoj
------

* Die Biologie und Variabilität des Tuberkelbakteriums und die atypischen Mycobakterien (Bp. 1969).

Fonto
-----

* Magyar Életrajzi Lexikon
**Santiago Tilantongo** estas unu el la 570 komunumoj de la meksika subŝtato Oaĥako (*Oaxaca*). La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas *Santiago Tilantongo*. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la nacia geografia instituto INEGI estas 20 492.

Geografio
---------

**Santiago Tilantongo** apartenas al la distrikto Nochixtlán al kiuj apartenas entute 32 komunumoj. Ĝi situas en la Miŝteka regiono de Oaĥako (regiono *Mixteca*), kiu apartenas al la nordokcidenta parto de la subŝtato. La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 3348 loĝantojn. El tiuj estis 1570 viroj kaj 1778 virinoj. La komunumo havas surfacon de 116,10 kvadratkilometroj. La meza alteco estas 2220 metroj super la marnivelo.

Situo de la koncerna distrikto kaj regiono interne de la subŝtato Oaxaca.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 1951 indiĝenoj. El tiuj 1613 aĝis pli ol 5 jaroj kaj estis dulingvaj (hispana kaj indiĝena lingvoj).

Fontoj: Statistikoj de la nacia geografia instituto INEGI pri la censo de 2005 (hispane: *Conteo de Población y Vivienda* de 2005).

Eksteraj ligiloj
----------------

* informoj pri la komunumo[*rompita ligilo*] en retpaĝo de la ministerio pri socia evoluigo SEDESOL (hispane)
**Sanjaĝo** aŭ aliliterume *Sanjaya* (en Sanskrito: संजय, kun signifo "venko") aŭ **Sanjaya Gavalgana** estas rolulo de la militeposo de antikva Hindio *Mahabarato*.
En *Mahabarato* — antikva historio de milito inter Pandavoj kaj Kaŭravoj — la blinda reĝo Dritaraŝtro estas la patro de la gravuloj de la Kaŭrava flanko. Sanjaĝo, filo de la ĉarŝoforo Gavalgana, estas konsilisto de Dritaraŝtro kaj ankaŭ lia ĉarŝoforo. Sanjaĝo estis disĉiplo de la saĝo Kriŝna Dŭaipaĝana Veda Vjaso kaj estis tre adorema al sia majstro, nome la reĝo Dritaraŝtro. Sanjaĝo — kiu havas la donon vidi aferon dedistance rekte antaŭ li, garantiita de la saĝulo Vjaso — rakontas al Dritaraŝtro la agadon en la pinta batalo de Kurukŝetra, kiu inkludas la *Bagavadgito*n.

La blinda reĝo Dritaraŝtro aŭskultas la vizian rakontiston Sanjaĝo kiu rakontas la okazaĵojn de la batalo inter Pandavoj kaj Kaŭravoj.

Referencoj
----------

1. ↑  kingsaud 11.  (2000) *The Mahabharata: a shortened modern prose version of the Indian epic*. University of Chicago Press.
2. ↑   *Bhagavad Gita*, Ĉapitro 1a.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 725732
 |
**Santiago Yaitepec** estas unu el la 570 komunumoj de la meksika subŝtato Oaĥako (*Oaxaca*). La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas *Santiago Yaitepec*. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 20 497.

Geografio
---------

**Santiago Yaitepec** apartenas al la distrikto Juquila al kiuj apartenas entute 12 komunumoj. Ĝi situas en la regiono Costa, kiu apartenas al la sudokcidenta parto de la subŝtato Oaxaca. Jam la nomo en la hispana (costa = marbordo) diras ke tiu regiono estas relative proksime al la marbordo. Ĉiuj distriktoj de tiu regiono limas al la pacifiko. La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 3665 loĝantojn. El tiuj estis 1721 viroj kaj 1944 virinoj. La komunumo havas surfacon de 53,58 kvadratkilometroj. La meza alteco estas 1840 metroj super la marnivelo. 

Situo de la koncerna distrikto kaj regiono interne de la subŝtato Oaxaca.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 2625 indiĝenoj. El tiuj 2186 aĝis pli ol 5 jaroj. Entute 2186 personoj estis dulingvaj (hispana kaj indiĝena lingvoj). 

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Santiago Yaitepec Arkivigite je 2007-05-24 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
la Sankt-Peterburga moskeo
detala bildo pri unu el la minaretoj
La **Sankt-Peterburga moskeo** (ruse Санкт-Петербу́ргская мече́ть, *Sankt-Peterburgskaja meĉet*) en la momento de sia solena malfermo en 1913 estis la plej granda moskeo en Eŭropo; ĝiaj minaretoj atingas altecon de 49 metroj, kaj la kupolo altas 39 metrojn. La moskeo situas en la urbocentro de Sankt-Peterburgo borde de la aleo *Kronverk* (Кронверкский проспект, *Kronverkskij prospekt*); la impresa bluverda kupolo bone videblas ekzemple de la ponto *Troickij* (aŭ "ponto de triunuo") trans la rivero Nevo. La konstruaĵo povas gastigi ĝis 5000 kredantojn en diservoj, ĝis la jaro 2009 ĝi estis la sola islama preĝejo de la urbo.

Historio
--------

La moskeo ekkonstruiĝis en 1910, okaze de la 25-a jubileo de la regado de la emiro *Alim Ĥan* en Buĥaro, honore al li, sed ankaŭ kiel simbolo de la integrigo de Centra Azio en la caran Rusian Imperion. Tiumomente la islama komunumo de la urbo havis pli ol 8000 membrojn. La arkitekto *Nikolaj Vasiljev* similigis la eksteran aspekton al la maŭzoleo Gur-Emir, la tombejo de Timur Lan el la 15-a jarcento en Samarkando; kromaj partoprenintaj arkitektoj estis *Stepan Krichinskj* kaj *Aleksander Ivanoviĉ de Gauguin* (ankaŭ nomata *Gogen* kaj *Alexander von Hohen*). Kvankam ĝi jam funkciis kiel preĝejo ekde la jaro 1913, la konstruado fakte nur finiĝis en 1921. Ampleksa restaŭrado okazis en 1980. La moskeo inter la jaroj 1940 kaj 1956 estis fermita por vizitantoj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Sankt-Peterburga moskeo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* bildoj kaj priskriboj ruse kaj angle
* la moskeo en la retejo retejo *Мечети России / Russian Mosques* Arkivigite je 2011-07-15 per la retarkivo Wayback Machine ruse
* datumoj pri la moskeo germane
* priskribo en la retejo *Petersburg-aktuell* Arkivigite je 2014-02-02 per la retarkivo Wayback Machine germane
* germanlingva artikolo pri "la 7 plej vidindaj moskeoj en Rusio" en la retejo *Russland heute* la 3-an de januaro 2014 prezentas ankaŭ tiun ĉi konstruaĵon[*rompita ligilo*] germane

Referencoj
----------

1. ↑   germanlingva artikolo "dua moskeo malfermiĝis en Sankt-Peterburgo en la retejo *kirchen.ch*. Arkivita el la originalo je 2014-02-01. Alirita 2014-01-23.

{{{2}}} Mapo
**Santiago Yolomécatl** estas unu el la 570 komunumoj de la meksika subŝtato Oaĥako (*Oaxaca*). La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas *Santiago Yolomécatl*. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la nacia geografia instituto INEGI estas 20 499.

Geografio
---------

Santiago Yolomécatl apartenas al la distrikto Teposcolula al kiuj apartenas entute 21 komunumoj. Ĝi situas en la Miŝteka regiono de Oaĥako, kiu apartenas al la nordokcidenta parto de la subŝtato. La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 1912 loĝantojn. El tiuj estis 846 viroj kaj 1066 virinoj. La komunumo havas surfacon de 63,79 kvadratkilometroj. La meza alteco estas 2120 metroj super la marnivelo.

Situo de la koncerna distrikto kaj regiono interne de la subŝtato Oaxaca.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 87 indiĝenoj. El tiuj 69 aĝis pli ol 5 jaroj kaj estis dulingvaj (hispana kaj indiĝena lingvoj).

Fontoj: Statistikoj de la nacia geografia instituto INEGI pri la censo de 2005 (hispane: *Conteo de Población y Vivienda* de 2005).

Eksteraj ligiloj
----------------

* informoj pri la komunumo[*rompita ligilo*] en retpaĝo de la ministerio pri socia evoluigo SEDESOL (hispane)


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Sat.1** [zat **ajns**] - ankaŭ literumata *SAT.1* - estas privata televida entrepreno, kiu produktas plenan germanlingvan televidan programon en samnoma televida kanalo "Sat.1": pro parte apartaj programoj por Aŭstrio kaj Svislando - vidu sube - eblus diri ke fakte temas pri tri kanaloj, kies programo tamen dum la plejparto de la tago identas. Sidejo de la entrepreno estas la loko Unterföhring proksime de Munkeno.

*Sat.1* ekde la jaro 2000 kune kun la televidaj entreprenoj *ProSieben*, *kabel eins* kaj multaj pliaj, pli etaj televidaj entreprenoj konsistigas la konzernon *ProSiebenSat.1 Media AG*, akcia kompanio plejparte en posedo de la kompanio Lavena Holding, po duone posedata de la investaj entreprenoj *Permira* kaj *KKR*.

En Aŭstrio kaj Svislando dum partoj de la tago elsendiĝas apartaj landaj programoj, kaj la televida programo tiutempe dissendita en la ĉefa kanalo germania do en tiuj kanaloj ne videblas.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Sat.1 en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* oficiala retejo de Sat.1 Germanio
* oficiala retejo de Sat.1 Aŭstrio
* oficiala retejo de Sat.1 Svislando
**Santiago del Campo** estas municipo de Hispanio, en la provinco de Cáceres, regiono de Ekstremaduro.

Loĝantoj
--------

La loĝantoj nomiĝas *santiagueños*. La censita populacio en 2008 estis de 311 loĝantoj.

Situo
-----

Santiago del Campo estas situa en la centra parto de Ekstremaduro en la komarko aŭ distrikto Llanos de Cáceres, je altitudo de 349 m; je 25 km norde de Cáceres, provinca ĉefurbo kaj je 85 km de Mérida, la regiona ĉefurbo. La areo de ties teritorio estas de 73,33 km². 
Limas norde kun la municipa teritorio de Hinojal, sude kun tiu de Cáceres, oriente kun tiu de Talaván kaj okcidente kun tiu de Garrovillas de Alconétar.

Historio
--------

Estas restaĵoj de la Ferepoko en la loko *El Castillejo* [kastiljEĥo] (kasteleto), loknomo kiu aperas ofte en la regiono. Post la Mezepoko ĝi formis kun Monroy, Talaván kaj Hinojal la municiparon de la *Cuatro Lugares* (Kvar lokoj). Ĝi apartenis al la senjorlando de Monroy ĝis la 19a jarcento kaj tiam iĝis domaro de Garrovillas de Alconétar.

Ekonomio
--------

Agrikulturo kaj brutobredado.

Demografio
----------

|  |
| --- |
| **Demografia evoluo de Santiago del Campo inter 2001 kaj 2006**
 |
| **2001** | **2002** | **2003** | **2004** | **2005** | **2006**
 |
| 306 | 326 | 311 | 318 | 330 | 323 |
**Sankt Andreasberg** [za*ng*kt an**d*r*e**asb*ea*k] estas eksa tradicia urbeto en Germanio, en la distrikto Goslar ĉe la sudorienta rando de la federacia lando Malsupra Saksio. La komunumo estas la plej alte situanta urba loĝloko de la montaro Harco (600 – 900 m). Ĝi estas oficiale agnoskita klimata kuracloko kun multaj ofertoj por kuracado kaj ripozado. En vintro la urbeto estas ŝatata centro de vintrosporto. Ekde la 1-a de novembro 2011 ĝi administre estas parto de pligrandigita urbo Braunlage.

St. Andreasberg fondiĝis pro la malkovro de riĉaj arĝent-ercaj kuŝejoj. Dum 400 jaroj ĝia ekonomio estis bazita sur minado, en kies centro staris la populara monera metalo arĝento. La minada historio trovis sian finon en 1910 per fermo de la minejo Samson.

La urbo sukcesis grandskale konservi sian historian aspekton. Ĝi posedas multajn min-teknikajn monumentojn kaj historiajn atestilojn. En 1987 ĝi celebris sian 500-jaran jubileon.

Turismo
-------

En Sankt Andreasberg troviĝas Internationales Haus Sonnenberg (Domo Sunmonto). En ĝi okazis jam plurfoje la Esperanto-renkontiĝo *Printempa Semajno Internacia,* kaj Germana Esperanto-Asocio formulis tie siaj gvidliniojn pri eŭropa lingvopolitiko. En sporta historio Sankt Andreasberg konatas pro tio, ke en la vintrosporta urbeto en 1888 inventiĝis la sporto bobado, kaj nun estas tie unu el la tutmonde malmultaj internaciaj bobaj vojoj.

* Sankt Andreasberg en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Sankt Andreasberg en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Saint-Silvain-Montaigut** estas franca komunumo lokita en la departemento Creuse kaj en la regiono Limoĝio. Ĝi havis 208 loĝantojn laŭ censo plenumita en 1999.

Geografio
---------

Saint-Silvain-Montaigut etendiĝas sur 9,55 km², kaj havis 208 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas nur 21 homoj po kvadrata kilometro. La vilaĝo situas en Creuse, kiu estas kampara, maldense loĝata franca departemento en la nordokcidenta parto de la Centra Masivo.

La regiono ĉefe konsistas el malaltaj montoj kaj altebenaĵoj : la plej alta punkto de Saint-Silvain-Montaigut situas je alteco de 492 metroj.

Historio
--------

Antaŭ la franca revolucio de 1789 kaj la kreado de la departemento Creuse en 1790, Saint-Silvain-Montaigut apartenis al la franca graflando Marche. Ekde la fino de la 15-a jarcento ĝis proksimume la jaro 1900, tiu regiono estis fama fonto da migrantaj masonistoj, kiuj ĉiujare dum la plej varma periodo laboris en grandaj urbocentroj, precipe en Parizo.

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la vilaĝo S-ro Jean-Pierre Deville, kiu do fariĝis la loka urbestro.

Administrado
------------

Saint-Silvain-Montaigut apartenas al la kantono de Saint-Vaury, kies ĉefurbo estas Saint-Vaury. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Guéret, unu el la du arondismentoj de la departemento Creuse.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Creuse
* Kantono de Saint-Vaury
La **Kastelo de Mosdós** (konata ankaŭ pri la iama posedanto-familio **Kastelo de Pallavicini** [palaviĉini]) estas historia monumento en Hungario, en vilaĝo Mosdós.

Aerfoto pri la kastelo
Flanko de la kastelo

Historio
--------

La markiza familio profitis la tiean bienon por ĉasadi. Ili spertis la klimaton bona kontraŭ astmo, tial kastelo estis konstruita en fino de la 19-a jarcento, sed kelkaj aliaj konstruaĵoj jam en la sekva jarcento. Interne oni kolektis bibliotekon kun 4000 volumoj kaj ankaŭ valorajn kornojn. En 1936 Somogy (historia departemento) aĉetis la kastelon por malsanulejo. Tamen en 1939 ĝi estis rifuĝa kampo de poloj, en fino de la 2-a mondmilito armea hospitalo, en 1947 rifuĝa kampo de grekoj. Nur en 1949 komencis funkcii hospitalo pri koro- kaj pulmomalsanoj. En 1979 oni instalis ankaŭ kuracejon. En 2002 la nova posedanto estis la kalvinana eklezio, sed la funkcio restis (kiel eklezia hospitalo).

Fasado de la kastelo
Angula parto de la kastelo

Konstruaĵo
----------

La unuetaĝa kastelo (kun iom da mansardo) imitas la skotlandajn kastelojn. Ĝi situas sola en bela parko. La kastelo konsistas el du aloj, kiuj renkontiĝas en ortangulo, sed la ekstera angulo estas trunkita, tie funkcias la ĉefenirejo kun teraso, kiun tenas kolonoj. Ĉe fino de unu el la aloj ankaŭ malalta turo reliefas. Interne menciindas la ŝtuparejo.

Parko
-----

Ankaŭ la parko gardis la belecon, eĉ dum la hospitala erao oni plantis maloftajn arbojn. En la parko promenaj vojetoj kuras al senarbarejoj, skulptaĵoj, fontanoj.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun foto Arkivigite je 2016-10-06 per la retarkivo Wayback Machine
* hungare kun foto
* hungare kun foto
* hungare kun foto

Bildaro
-------

* La kastelo el la parkoLa kastelo el la parko
* La ŝtuparejoLa ŝtuparejo
* Interna parto en la kasteloInterna parto en la kastelo


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Salillas** [saLIljas] (en aragona *Saliellas*) estas loĝloko kaj municipo de Hispanio, en la sudoriento de la komarko *Hoya de Huesca* (kies ĉefurbo estas la provinca ĉefurbo mem nome Ŭesko) apartenanta al la okcidenta parto de la Provinco Huesko (regiono Aragono).

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio estas en la sudoriento de la komarko *Hoya de Huesca*. Ĝi estas ĉe la valo de la rivero Guatizalema sude de la provinca kaj komarka ĉefurbo. La municipa teritorio limas kun tiuj de Sesa, Pertusa, Antillón, Huerto, Usón kaj Torres de Alcanadre.

La loĝloko Salillas mem (420 msm) estas je 25 km sudoriente de Huesca inter Sesa tute apude okcidente kaj Pertusa oriente.

Historio
--------

Plej frua mezepoka mencio estas interkonsento farita inter januaro kaj februaro 1104, fare de la episkopo de Huesca kaj la abato de Montearagón. 

La Enlanda Milito estis sangelverŝa en la areo pro la atakoj de la respublikaj fortoj kontraŭ la provinca ĉefurbo Huesca, kiu estis kontrolita de la insurekciuloj ekde la komenco de la milito. 

Multaj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento pro rura elmigrado, kaj same ĉe Salillas akrigita pro la detruo de la milito: oni malaltiĝis el 460 loĝantoj en 1920 ĝis nunaj 155 loĝantoj (2022).

Aktualo
-------

La loka ekonomio evoluis el la tradiciaj agrikulturo (migdaloj, olivarboj kaj fruktarboj) kaj brutobredado (ŝafoj, porkoj, kortobirdoj kaj kunikloj) al irigaciaj kultivoj, plus natura, kultura kaj rura turismo. 

Ĉefaj vidindaĵoj estas la preĝejo, la ermitejo, neĝujo, renesanca palaco kaj ekstere naturaj lokoj. Menciendas aparte la muelejo Burjamán (kio en araba signifas "Turo de la Pardono") borde de la rivero Guatizalema, de kiu prenis akvon per kanaleto de ĉirkaŭ tri kilometroj el la loĝloko Salillas.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Ŭesko

Referencoj
----------

1. ↑  (Ubieto Arteta, Cartulario de Montearagón, n.º 38)

Bibliografio
------------

* *Aragón constante histórica*. Publicaciones de la Caja de Ahorros de Zaragoza, Aragón y Rioja. 1979.
* Ubieto Arteta, Antonio (1981-1989). *Historia de Aragón*. 6 vol. Zaragoza: Anubar.
* Ubieto Arteta, Antonio, "Historia de Aragón". Los pueblos y los despoblados 1 (Eld. Anubar. Zaragoza, 1984)
* CONTE OLIVEROS, Jesús. "Personajes y Escritores de Huesca y Provincia". Eld. Librería General (Zaragoza 1981)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Salillas en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 813772
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por aliaj signifoj, bv. rigardi la apartigilan paĝon: Santo Domingo |

**Santo Domingo** aŭ **Santo Domingo de los Colorados** (de la kolorigitoj) estas urbo ekvadora, ĉefurbo de la Provinco Santo Domingo de los Tsáchilas. Kun populacio de 270.875 loĝantoj (en 2010) estas la kvara urbo plej loĝata de Ekvadoro, post Guajakilo, Kito kaj Kuenko. Santo Domingo situantas en la Marborda Regiono de Ekvadoro. Estas komunika ligejo inter Kito, Guajakilo, Portoviejo, Chone, Esmeraldas, Manta, Ambato, Quevedo kaj aliaj gravaj urboj. 

La urbo estas la politika centro de la provincio, kaj unu de la ĉefaj de la lando, estas sidejo de grandaj kulturaj, financaj, administraj kaj komercaj instancoj. Estas dividita en 7 urbaj paroĥejoj, kiuj siavice subdividiĝas en kvartaloj.

Toponimio
---------

La nomo de Santo Domingo devenas el ĉirkaŭ 1660 pro la ĉeesto de la religa ordeno de predikistoj dominikanoj kiuj katolikigis la indiĝenajn popolojn nome *colorados* ("kolorigitoj") de Cocaniguas, Yambe, San Francisco, San Miguel kaj Santo Domingo. Kaj la termino "Colorados" aludas al kutimo de la indiĝenoj caĉilaoj farbi sian hararon ruĝe per ŝmirado de aĉiote.

0° 13′ 50″ S 79° 10′ 40″ O﻿ / ﻿0.23056 °S, 79.17778 °O﻿ / -0.23056; 79.17778 (mapo)
**Salina Cruz** estas unu el la 570 komunumoj de la meksika subŝtato Oaxaca. La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas *Salina Cruz*. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 20 079.

Geografio
---------

**Salina Cruz** apartenas al la distrikto Tehuantepec al kiuj apartenas entute 19 komunumoj. Ĝi situas en la terkola regiono de Oaĥako (regiono *Istmo*), kiu apartenas al la sudorienta parto de la subŝtato kun limo al la pacifika oceano. La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 76219 loĝantojn. El tiuj estis 36663 viroj kaj 39556 virinoj. La komunumo havas surfacon de 113.55 kvadratkilometroj. La meza alteco estas 40 metroj super la marnivelo. 

Situo de la koncerna distrikto kaj regiono interne de la subŝtato Oaxaca.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 4714 indiĝenoj. El tiuj 3672 aĝis pli ol 5 jaroj. Entute 3672 personoj estis dulingvaj (hispana kaj indiĝena lingvoj). 

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Salina Cruz[*rompita ligilo*] en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)
En gramatiko, **nomo** estas supernocio por substantivo, adjektivo, numeralo, pronomo; do, vorto kiu aŭ mem estas pro**nomo**, aŭ en frazo anstataŭigeblas per pronomo.

En multaj lingvoj la diversspecaj nomoj havas komunajn ecojn gramatikajn. En Latino, en la slavaj lingvoj ili estas deklinacieblaj; ili povas akcepti determinilon aŭ mem posedas determinecon.

Ankaŭ en Esperanto la nomoj havas plurajn komunajn trajtojn, sekve de kio oportunas referenci ilin per komuna termino resuma; ekz‑e la nomoj povas roli kiel subjekto, objekto, predikativo.

Iujn nomajn trajtojn povas havi nefinitivaj verboformoj (participoj, infinitivo).

La termino estas heredaĵo de la latina terminaro gramatika, en kiu la terminoj por deklinacieblaj parolelementoj (do, ne-verboj) entenis la vorton '**nomen'** (nomo):
*nomen adjectivum* (adjektivo),
*nomen substantivum* (substantivo),
*nomen numerale* (numeralo),
*pronomen* (pro**nomo**). Tia etimologio malmulte sencas por Esperanto aŭ por la angla, tamen ĝi estas internacia kaj tial facile rekonebla por la lingvistoj.

Iam oni aplikas la terminon *nomo* ne nur al unuopaj vortoj, sed ankaŭ al *nomaj vortgrupoj*. Precipe ofte tio okazas pri la nomoj propraj.

La nomojn (kaj la nomajn vortgrupojn) oni subdividas en

* nomojn komunajn, ekz‑e *hundo, juna, tio, unuj, ĝenerala sekretario*
* nomojn proprajn, ekz‑e *Azio, Zamenhof, Bulonjo-sur-Maro, la Blanka Domo.*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 842061
* GND: 4042453-4
* LCCN: sh85056308
 |
**Santo Domingo Yanhuitlán** estas unu el la 570 komunumoj de la meksika subŝtato Oaĥako (*Oaxaca*). La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas *Santo Domingo Yanhuitlán*. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la nacia geografia instituto INEGI estas 20 523.

Geografio
---------

Santo Domingo Yanhuitlán apartenas al la distrikto Nochixtlán al kiuj apartenas entute 32 komunumoj. Ĝi situas en la Miŝteka regiono de Oaĥako (regiono *Mixteca*), kiu apartenas al la nordokcidenta parto de la subŝtato. La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 1472 loĝantojn. El tiuj estis 687 viroj kaj 785 virinoj. La komunumo havas surfacon de 22,96 kvadratkilometroj. La meza alteco estas 2140 metroj super la marnivelo.

Situo de la koncerna distrikto kaj regiono interne de la subŝtato Oaxaca.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 18 indiĝenoj. El tiuj 13 aĝis pli ol 5 jaroj kaj estis dulingvaj (hispana kaj indiĝena lingvoj).

Fontoj: Statistikoj de la nacia geografia instituto INEGI pri la censo de 2005 (hispane: *Conteo de Población y Vivienda* de 2005).

Eksteraj ligiloj
----------------

* informoj pri la komunumo[*rompita ligilo*] en retpaĝo de la ministerio pri socia evoluigo SEDESOL (hispane)
**Episkopa palaco** estas impona eklezia historia monumento en Szombathely.

Episkopa palaco en Szombathely
Episkopa palaco kun katedralo (dekstre) en Szombathely

Historio
--------

En 1777 oni fondis diocezon en Szombathely. Unua Episkopo János Szily konstruis la episkopan palacon inter 1778–1783. En la frua 20-a jarcento Karolo la 1-a (Aŭstrio) vizitis plurfoje la palacon. En 1991 Johano Paŭlo la 2-a disŝutis benojn al la kreduloj.

La konstruaĵo
-------------

La duetaĝa malfrubaroka konstruaĵo situas laŭ placo ĉe proksimeco de Katedralo de Vizito de Maria (Szombathely). En mezo de la fasado estas videbla ornama enirejo, pli supre longa balkono troviĝas.

Interne ankaŭ eklezihistoria muzeo funkcias. Estas videblaj ankaŭ ŝtonoj de la romianoj. En multe da ĉambroj freskoj el la 18-a jarcento ornamas la murojn. Nepre menciindas la episkopa biblioteko.

Fontoj
------

* hungare
* hungare kun bildoj
* hungare Arkivigite je 2014-12-23 per la retarkivo Wayback Machine
* hungare kun fotoj


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.