recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Franz, barono von der Trenck** (1-a de januaro 1711, Reggio di Calabria – 4-a de oktobro 1749, Brno) estis aventuremulo kaj soldata komandanto.

Soldata kariero
---------------

Kiel milita komandanto, li tre sukcesis en la milito por la aŭstra heredo kontraŭ Prusio, Francio kaj Bavario. Sed la panduroj de Trenck estis kruelaj. Ili prirabis, rabis kaj murdis. Ekzemple, ili faris pogromon en Česká Lípa aŭ murdis pli ol kvardek loĝantojn de la bavara urbo Cham. Ernst Gideon von Laudon, kun kiu li amikiĝis en Rusio, poste aliĝis al sia regimento kun la rango de kapitano, kaj lia armeo kreskis je 1 500 kapoj ĝis entute 2 500 soldatoj. Tamen Trenck ofendis generalon von Löwenwald. En 1745 li estis malliberigita en Kłodzko kaj, post malvera atesto, estis kondamnita al morto de pagita tribunalo. Ĝi estis ankaŭ puno por la perdita batalo de Žďár la 30-an de septembro 1745, kie, malgraŭ la duobla supereco de la soldatoj, la aŭstra armeo malvenkis. La panduroj de Trenck devis invadi la prusan armeon en la malantaŭo, anstataŭe ili komencis prirabi la prusan tendaron, en kiu, interalie, ili kaptis la trezorejon de la armeo. Maria Tereza lasis la verdikton revizii kaj lia puno estis reduktita al ĝismorta puno en la kastelo Špilberk de Brno. Li havis ĉiun komforton. Li ricevis du ĉambrojn, havis sufiĉe da manĝaĵo kaj akvo, kaj dimanĉe li iris tagmanĝi kun la komandanto de la fortikaĵo. Li poste rajtis loĝi libere en Brno, kie li mortis la 4-an de oktobro 1749.

Li dividis sian posedaĵon. Li donacis parton de ĝi al la urbo Cham, kie furiozis liaj panduroj, parto de ĝi estis donacita al meso por sia peka animo, al la konstruado de mallibereja kapelo, al la malriĉuloj kaj al la unujara filino de lia persona servisto, kiu ankaŭ loĝis ĉe li en Špilberk.

La korpo de Trenck estis entombigita en la kapucena tombo en Brno, kie ĝi estis nature mumiigita. La korpo videblas ĉi tie en vitra ĉerko. En 2017 la korpo estis submetita al komputila tomografio en la Fakultata malsanulejo en Brno sub la gvido de Vlastimil Válek.

Kapelo de Kapucena kripto en Brno kun ĉerko de barono Trenck

Postmorta ligilo
----------------

Laŭ Trenck estas nomitaj kroataj brando kaj biero.

Rilataj artikoloj
-----------------

* Interkrutejo de Trenck

Eksteraj ligiloj
----------------

* Logo Wikimedia Commons Bildoj, sonoj kaj videoj pri temo Franz von der Trenck en Vikimedia Komunejo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 741089
* GND: 118623788
* LCCN: n50081844
* VIAF: 49511736
* ISNI: 0000 0001 1638 7180
* BNF: 15060215p
* NLA: 35875453
* NKC: jn20000701838
 |
**Kálmán Fülöp** [fulop], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Fülöp Kálmán** estis hungara aktoro, tekstopoeto).

Kálmán Fülöp naskiĝis la 7-an de januaro 1923 en Sárvár, li mortis la 23-an de aŭgusto 2010 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Kálmán Fülöp maturiĝis en benediktana gimnazio en Győr, poste li komencis studi juron en Pécs, kiun li forlasis kaj studis plu en Aktora Akademio. Li estis en scenejoj ofte bonvivanto. Inter 1947 kaj 1959 li apartenis al Teatro Magyar, Gaja Teatro, Teatro Déryné. Tamen en tiu periodo li ofte verkis tekstojn de operetoj, artkantoj, ŝlagroj, pere de tio li estis pli fama, ol pro la teatraj roloj. Li ricevis premiojn en 2002 kaj 2003. Li estis entombigita en kripto de Baziliko Stefano la 1-a (Budapeŝto). Li postlasis edzinon.

Elektitaj teatraj roloj
-----------------------

* Albert Szirmai: Mézeskalács (Jóska)
* Szabolcs Fényes: Két szerelem (Imre)

Liaj filmaj taskoj
------------------

* A müncheni férfi (aktoro, televizia filmo, 1976)
* Bolondgombák (scenarlibro, televizia filmo, 1968)

Lia poemlibro
-------------

* *Lelkemet küldöm* (1941)

Elektitaj ŝlagrotekstoj
-----------------------

* Nem várok holnapig
* Szeretni kell, ennyi az egész
* Ádám, hol vagy?
* Rövid az élet
* Élj vele boldogan

Elektitaj artkantaj tekstoj  Arkivigite je 2019-09-04 per la retarkivo Wayback Machine
--------------------------------------------------------------------------------------

* Haragszik a feleségem
* Harangszót hozott a nyáresti szél
* Ne szidj meg ha kimaradok

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 657517
* MBA: c04f2362-fb1d-4bbf-a0b0-2bcf24ba0a5b
 |
**Isaako (Jicĥak) Joel LINECKIJ** (ruse *Ицхак Иоэль Линецкий*; naskiĝinta en 1839 en Vinico, mortinta la 23-an de septembro 1915 en Odeso) estis ukraina jidlingva verkisto kaj satiristo.

Vivo
----

Lineckij kreskis en ĥasidisma familio. Li interesiĝis jam frue pri Haskala. Kontraŭ gepatra voli li iris en 1862 kaŝe al Ĵitomir kaj ekfrekventis jeŝivon. Tie li amikiĝis kun Lazar Zweifel verkante satirajn poemojn kiuj publikiĝis en la jida antologio *Der bejzer marŝelik* ("La malbona ĉefo"). Liaj satiroj temas pri personoj de la publika vivo, ĉefe pri piaj judoj, asimiliĝintoj kaj Haskala-movado.

Samjare (1862) li pluen iris Kievon. Ekde 1868 li publikigis artikolojn en la jida semajngazeto "Kol mevaser". En 1868 legeblis tie lia furora seri-romano *Dos pojliŝe jingl* ("La pola junulo"). Tiu satira prezento de ĥasidismo en postaj eldonoj titoliĝis *Dos ĥasidiŝe jingl* ("La ĥasida junulo"). En 1872 aperis kalendaro kun parodiaj poeziaĵoj kaj priskriboj de ĉiutaga juda vivo. En la dua duono de la 1870-aj jaroj li malsukcesis fondonte la periodaĵojn "Isrolik" en Lvivo (kune kun Abraham Goldfaden) kaj "Nacional" en Rumanujo. En siaj artikoloj isrolikaj li batalis por la agnosko de la jida lingvo kiel – per judoj – unusole taŭga lingvo verkada ĉar la hebrea lingvo estus apenaŭ adaptebla al modernaj bezonoj.

En la 1880-aj jaroj li mallongan tempon pozitive interesiĝis pri la ideoj de Ĥibat Cion verkante porcionismajn eseojn. Jiden li tradukis la verkegon en 11 volumoj *Geschichte der Juden von den Anfängen bis auf die Gegenwart* de Heinrich Graetz kaj, de Gotthold Ephraim Lessing, *Nathan der Weise*; de Jehuda Leib Gordon la poemon *Kozo ŝel jod* - kaj aliajn verkojn de aliaj verkistoj. En 1888 aperis en la unua volumo de la alejĥema literatura almanako *Di jidiŝe folksbibliotek* lia romano *Der vorem in ĥrejn* ("La vermo en la kreno") kiel sekvo de la unua romano (sed sen satireco). Libroforme la samo publikiĝis en 1898 sub la titolo *Nit tojt nit lebedik, Oder dem pojliŝn jingl's a sun*.

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑  Еврейская литература на идиш в Российской империи

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Isaako Joel Lineckij en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* ligiloj ĉe worldcat



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 781052
* GND: 134066782
* LCCN: nr95022764
* VIAF: 28280088
* ISNI: 0000 0000 6686 606X
* LIBRIS: 71808
 |
**Károly Berecz** [kAroj berec], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Berecz Károly** estis hungara advokato, poeto, ĵurnalisto.

Károly Berecz  naskiĝis la 12-an de oktobro 1821 en Rimaszombat (nuntempa Rimavská Sobota en Slovakio). Li mortis la 26-an de decembro 1901 en Miskolc.

Biografio
---------

Károly Berecz frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li lernis juron en Sárospatak. Li debutis kiel poeto en 1839 en Athenaeum (revuo). En 1841 li estis notario. Post 2 jaroj li estis helpanto de József Eötvös en la hungara parlamento en Pozsony. Tie li konatiĝis kun Sándor Petőfi, ja tiutempe li poemadis. En 1844 li advokatiĝis. En la sekva jaro li estis sekretario de Manó Zichy. En 1848 li redaktis oficialan bultenon. Baldaŭe li vivis ĉefe en Pest (urbo). Tiutempe li kontribuis ekzemple en Hölgyfutár, Vasárnapi Ujság. En 1874 li ricevis postenon en Hungara Scienca Akademio.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Szabad hangok* (Liberaj voĉoj), (1848) - poemaro
* *Százszorszépek* (1858)
* *Krinolin Naptár* (1865)
* *A régi „Fiatal Magyarország"* (1898) - rememoroj

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al litero B, poste serĉu la nomon)
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al litero B, poste serĉu la nomon)
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 5-a punkto)



* Kategorio Károly Berecz en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Freeman Freeman-Thomas**, 1a Markizo de Willingdon OBI (12a de septembro 1866 – 12a de aŭgusto 1941), estis brita liberala politikisto kaj administraciisto kiu servis kiel Ĝenerala Guberniestro de Kanado, nome la 13a ekde la kreo de la Kanada Konfederacio, kaj kiel Vicreĝo kaj Ĝenerala Guberniestro de Hindio, nome la 22a de la lando.

Freeman-Thomas naskiĝis en Anglio kaj edukiĝis en la *Eton College* kaj poste en la Universitato de Kembriĝo antaŭ servi dum 15 jaroj en Artilerio de Sussex. Li tiam venis al diplomataj kaj politikaj kampoj, agante kiel milit-helpanto po sia bopatro kiam tiu estis Guberniestro de Viktorio kaj, en 1900, estis elektita por la Britia Ĉambro de komunuloj. Li poste okupis varion de registaraj postenoj, kiel sekretario de la Ĉefministro de Unuiĝinta Reĝlando kaj, post esti kavalirita kiel Lord Willingdon, kiel *Lord-in-waiting* ĉe la reĝo Georgo la 5-a. El 1913, Willingdon tenis guberniajn kaj vicreĝajn postenojn tra la tuta Brita Imperio, starte per la gubernieco de Mumbajo kaj poste per la gubernieco de Madras, antaŭ li estis en 1926 nomumita kiel Ĝenerala Guberniestro de Kanado por anstataŭi la Vicgrafo Byng de Vimy, okupante la postenon ĝis li estis sukcedita de la Grafo de Bessborough en 1931. Willingdon estis tuj poste nomumita kiel Vicreĝo kaj Ĝenerala Guberniestro de Hindio por anstataŭi Lord Irwin (poste farita Grafo de Halifax), kaj li servis en tiu posteno ĝis li estis sukcedita de la Markizo de Linlithgow en 1936.

Post la fino de sia vicreĝa posteno, Willingdon estis instalita kiel *Lord Warden of the Cinque Ports* kaj estis plialtigita en la kavalireco kiel Markizo de Willingdon. Post reprezenti Brition en nombraj organizoj kaj celebroj, Willingdon mortis en 1941 en sia hejmo de Londono, kaj liaj cindroj estis entombigitaj en la Abatejo Westminster.

* Kategorio Freeman Freeman-Thomas en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 690060
* VIAF: 69319768
* ISNI: 0000 0004 3355 9695
* SUDOC: 174776659
* BNF: 158564313
 |
**Ishwar Chandra Vidyasagar** [iiŝvar ĉandra vidjaasaagar; bengale ঈশ্বরচন্দ্র বিদ্যাসাগর (La 26-an de septembro 1820 en Birsingha, Brita Hindio - la 29-an de julio 1891, en Kolkato, Brita Hindio), estis klerulo, edukisto, socio-reformanto, kaj filantropo. Li tiel elstaris je siaj bakalaŭraj studoj pri la sanskrita kaj la filozofio, ke la kolegio Sanskrit College en Kolkato, kie li studis, donis al li la honoran titolon "Vidyasagar" ("Oceano de Scio"). Liaj klopodoj simpligi kaj modernigi la bengalan prozon estis signifaj. Li ankaŭ raciigis kaj simpligis la bengalan alfabeton kaj tiparon.

Kiel edukisto, li starigis multajn lernejon por knabinoj. Li ankaŭ malfermis "noktan lernejon" por plenkreskuloj en sia hejmo. Krom tiuj ĉi, li estis aktivulo por la geedziĝo de hinduaj vidvinoj. Malgraŭ forta opozicio, li sukcesis en sia kampanjo.

Li verkis plurlingve, plurgenre, kaj plurteme. Li verkis sanskritajn lernolibrojn, tradukis diversajn verkojn el la hindia kaj la sanksrita en la bengalan, kompilis antologiojn de la angla literaturo, kaj verkis aŭtobiografion.

Omaĝe al liaj kontribuoj, la registaro de Okcidenta Bengalio lanĉis en 1980 la premion Vidyasagar-Dinamoyee (kunhonore de lia edzino). En 2021 oni atribuis tiun premion al la esperantisto Probal Dasgupta.

Referencoj
----------

1. ↑  UEA Gazetaraj Komunikoj, 2021-10-08. Eks-prezidanto de UEA ricevas ŝtatan premion en Barato.
2. ↑  Millennium Post, 2021-09-27 (anglalingva). Kvar esploristoj honoritaj pro laboro pri Vidyasagar

* Kategorio Ishwar Chandra Vidyasagar en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 741599
* GND: 104314575
* LCCN: n50025344
* VIAF: 9855806
* ISNI: 0000 0000 8355 7402
* SUDOC: 027748766
* BNF: 11972502v
* NLA: 35959508
* BIBSYS: 90934576
 |
Rousseau, epigramisto kaj komediverkisto **Jean-Baptiste ROUSSEAU** (naskiĝinta la 6-an de aprilo 1670 en Parizo, mortinta la 17-an de marto 1741 en Bruselo) estis franca verkisto.

Vivo
----

La filo de ŝuflikisto, kiu zorgis pri profunda kleriĝo de la ido, tre frue furoris per forme perfektaj poeziaĵoj sed precipe ankaŭ per obscenaj epigramoj. En 1697 li iris kiel sekretario de la marŝalo de Tallard al Anglujo. Li trovis mecenatecon bonvolan ĉe la financa direktoro Rouillé kaj ĝuis de bona renomo en la parizaj nobla socio. Sed lia nesanigebla vaniteco kaj nevinkebla inklino je primokado kaj satiro baldaŭ detronigis lin. Pro ege akraj anonimaj atakoj kontraü certaj personoj, al kiuj li imputis la malsukceson de siaj inter 1694-1700 enscenigitaj komedioj, Rousseau devis forlasi Franclandon.

Graveco
-------

Unue li iris en Svislandon ĉe la francan ambasadoron Du Luc, poste li akompanis princon Eŭgeno de Savojo al Vieno kaj setlis finfine en Bruselo. Rousseau, kiuj ankoraŭ en la 18-a jarcento taksitis unu el la plej grava lirikisto, en la 19-a jarcento tro malaltrangitis. Ĉar en ĉio koncere fromon, harmonion, ritmoriĉecon, elegantecon, esprimopurecon Rousseau estis eksterordinara. Sed verdire la pensoj de liaj odoj kaj epistoloj ofte estas enuigaj kaj pro troo da mitologiaj aludoj mamlhelaj ege. Nur liaj epigramoj apartenas al la plej bonaj siaspece: en ili Rousseau tre mallonge kaj trafe senvualigis multajn homojn.

La unua komentita eldono *Œuvres lyriques* eldonitis en Parizo en 1852 fare de Manuel.

Verkoj
------

* *Le Café*, komedio, en prozo (1694)
* *Jason*, opero, en versoj (1696)
* *Le Flatteur*, komedio, en prozo (1698)
* *Vénus et Adonis*, opero, en versoj (1697)
* *Le Capricieux*, komedio, en versoj (1700)
* *La Noce de village*, maskoteatraĵo (1700)
* *La Ceinture magique*, komedio, en prozo (1702)
* *Œuvres* (Werke), (1712)
* *Odes, cantates, épigrammes et poésies diverses*, 2 vol. (1723)
* *L'Hypocondre*, komedio, neniam enscenigite
* *La Dupe de lui-même*, komedio, neniam enscenigite
* *La Mandragore*, komedio, neniam enscenigite
* *Les Aïeux chimériques*, komedio, neniam enscenigite
* *Lettres sur différents sujets de littérature*, postmorta eldono (1750)

Fonto
-----

Meyers Großes Konversations-Lexikon, Band 17. Leipzig 1909, p. 197, kio legeblas tie ĉi interrete.

* Jean-Baptiste Rousseau en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Jean-Baptiste Rousseau en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 567281
* GND: 118939734
* LCCN: n86016142
* VIAF: 41849485
* ISNI: 0000 0001 2095 992X
* LIBRIS: 348376
* SUDOC: 028037502
* BNF: 11995357q
* NLA: 35650434
* BIBSYS: 4048830
* NKC: xx0020433
* BNE: XX1425497
 |
**Károly KISFALUDY** [kiŝfaludi], hungare **Kisfaludy Károly** estis hungara poeto, dramverkisto kaj pentristo, pli juna frato de Sándor Kisfaludy. Li estis motoro de la tiutempa hungara literatura vivo.

Skulptaĵo de Károly Kisfaludy

Biografio
---------

Li naskiĝis en Tét, en la 5-an de februaro 1778. La patro estis departementa ĉefjuĝisto. La patrino naskinta la okan filon Karolon mortis post unu tago. Károly frekventis lernejon en Győr, ekde 1804 li komencis lerni en soldata lernejo en Pest. Li batalis kontraŭ Napoleono, poste li estis limgardisto en Szerém. En 1809 li iĝis subleŭtenanto kaj servis en armeo de Josip Jelačić en Munkeno. Dume li interesiĝis pri literaturo.

En 1811 forlasis la armeon, tial kontakto kun lia patro malboniĝis. Post unu jaro li iris al Vieno, kie li komencis pentradi. Post vojaĝo en Italujo en 1817 li trovis sin en Pozsony. Poste li vivadis en Pest, kie li ne nur pentradis, sed verkadis: sukcese debutis en la dramoverkado. Li ĉiujare eldonadis revuon *Aurora* ekde 1821. Kremo de tiutempaj poetoj aliĝis al Aurora.

En 1829 li malsaniĝis kaj mortis en Peŝt, en la 21-an de novembro 1830. En 1836 literaturistoj fondis Societon Kisfaludy, kiu longe helpis poetojn, dramistojn kaj romanistojn.

Ĉefverkoj
---------

* A tatárok Magyarországon (=La tataroj en Hungarujo)
* 3 komedioj
	+ A Kérők (=La svatantoj)
	+ A pártütők (=La renegataj politikistoj)
	+ Csalódások (=Desapontoj)

Memoraĵoj
---------

* Skulptaĵo pri Károly Kisfaludy troviĝas en Budapeŝto apud Hungara Nacia Muzeo de 1836
* Memordomo pri Kisfaludy en Tét
* Biblioteko nomumita pri Kisfaludy en Győr

* Kategorio Károly Kisfaludy en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 293577
* GND: 119307715
* LCCN: n84235582
* VIAF: 59077378
* ISNI: 0000 0001 0905 1646
* SUDOC: 085813117
* BNF: 11886694m
* RKD: 352959
* NKC: jx20070521006
 |
**DANIEL István** (daniel), barono, estis hungara politikisto, verkisto naskita en Vargyas la ?-an decembro 1684 kaj mortinta en Szászvesszős la 24-an de marto 1774.

Kariero
-------

Barono Daniel finis en reformita kolegio de Koloĵvaro en 1701, poste li eniĝis la kortegon de transsilvania kanceliero grafo Miklós Bethlen. Dum la liberecbatalo gvidite de Francisko Rákóczi la 2-a komence li staris flanke de la imperiestro, poste en 1704 kune kun sia frato pli aĝa Péter Daniel li aliĝis al la reganto. En 1705 li iĝis kapitano de generalo Simon Forgách, en 1706 helpoficiro, kapitano de Lőrinc Pekry. En la printempo de 1711 li partoprenis en la laboro por la pactraktato de Satmaro. Dum la regado de Karlo la 3-a kaj Maria Tereza li partoprenis kiel reĝa invitito en la landkunveno de Transilvanio. En 1737 li ricevis rangon de barono. Ekde 1745 ĝis sia morto li estis ĉefjuĝisto Udvarhelyszék. Li havis gravan rolon en la eklezia vivo kaj apogis la kolegiojn de Nagyenyed kaj Székelyudvarhely.

Libro
-----

* *István fiához intézett intelmei: Monita paterna…*(Szeben, 1752);
* *Descriptio vitae Stephani liberi baronis de Daniel* (aŭtobiografio, Nagyszeben, 1764).

Fonto
-----

* Magyar Életrajzi Lexikon

* Kategorio István Daniel en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 342070
 |
**Károly KISS** [kAroj kiŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kiss Károly** estis hungara oficiro, milithistoriisto, poeto, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio, membro de Societo Kisfaludy.

Károly Kiss naskiĝis la 12-an de aŭgusto 1793 en Buda. Li mortis la 17-an de februaro 1866 en Pest (urbo).

Biografio
---------

Károly Kiss frekventis lernejojn en Buda kaj Szeged. En 1809 li komencis sian soldatan karieron, en 1813 li partoprenis en la kontraŭ-Napoleonaj militoj en Germanio. En 1815 li batalis en Francio kaj Italio. Baldaŭe la Habsburga Imperio ne militadis, li estis en diversaj taĉmentoj en Hungara reĝlando. En la 1820-aj jaroj li okupiĝis ankaŭ pri poemado, la unua poemo aperis en 1823. Li havis kontaktojn kun András Fáy, Mihály Vörösmarty, József Bajza (poeto) és Ferenc Toldy. En 1837 li emeritiĝis, ĉar li interesiĝis pri reformaj ideoj. Poste li vivis en Pest, kie li aliĝis al kulturaj kaj sciencaj rondoj. Liaj amikoj estis Lajos Kossuth, Ferenc Deák, József Eötvös. Post la revolucio en 1848 li kreis la novan hungaran armeon. Post fiasko de la liberecbatalo li estis kondamnita, poste li okupiĝis pri milithistorio. Li komencis uzi hungarajn fakvortojn en tiu ĉi temo.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Hadi műszótár: Magyar-németül és német-magyarul.* (Milita vortaro hungara-germana, germana-hungara) 1843
* *A hadi történészet* (La milita historio) 1856
* *Hunyadi János utolsó hadjárata Bolgár- és Szerbországban 1454-ben s Nádorfehérvár fölmentése a török háborításától 1456* (Lasta militiro de Johano Hunyadi en Bulgarujo kaj Serbujo kaj repuŝo de turkoj en 1456 en Nándorfehérvár) 1857
* *Magyar alvitézek hőstettei az újabb üdőszakban* 1984

Fontoj
------

* Hungarlingva Vikipedio
* 
* 

* Kategorio Károly Kiss (oficiro) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 422219
* GND: 118989650
* LCCN: n82250290
* VIAF: 47561874
* ISNI: 0000 0000 7818 5755
* BNF: 10243444s
 |
plursignifa De 1945 ĝis 1969 alia Friedrich Müller estis protestanta episkopo de Transilvanio.

---

**Friedrich MÜLLER**, naskita la 15-an de majo 1828 en Sighişoara/Schäßburg, mortinta la 25-an de aprilo 1915 en Sibio, estis protestanta teologo kaj historiisto. De 1893 ĝis 1906 li estis luterana episkopo de Transilvanio.

Por distingi inter li kaj Friedrich Müller (Langenthal) oni foje aldonas al lia nomo "la pli aĝa" aŭ lian naskiĝlokon "Schäßburg".

Post mallonga agado kiel privata instruisto en Cluj-Napoca en 1845 li de 1846 al 1848 studis protestantan teologion, historion kaj filologion en Lepsiko kaj Berlino. Dum la hungara revolucio de 1848/9 li batalis kiel milica leŭtenanto flanke de habsburga Aŭstrio. Ĝis 1863 li laboris kiel instruisto, ĝis 1869 kiel rektoro de la gimnazio de Schäßburg. De 1869 al 1874 li estis pastro en Leschkirch, poste ĝis 1893 urba paroĥestro en Sibio. Inter 1883 kaj 1893 li krome estis vicepiskopo (vikario). Inter 1893 kaj 1906 li estis episkopo de la protestanta Evangelia eklezio de Aŭgsburga konfeso en Rumanio.

Multajn jarojn post sia studenta tempo Müller doktoriĝis pri filozofio ĉe la universitatoj de Marburg (1883) kaj de Cluj (1896) kaj pri teologio ĉe la universitato de Lepsiko (1889). Li kolektis legendojn (ajnalingvajn) el Transilvanio kaj en 1857 eldonis sian kolekton sub la titolo *Siebenbürgische Sagen*.

Kaj kiel rektoro kaj kiel paroĥestro Müller aktive influis la tiamajn regularojn; interalie li enkondukis en sia gimnazio la instruadon pri sporto. Kiel ano de la germanlingva etno li ne entuziasmis pro la kreskanta hungarigo post la aŭstria-hungaria egaligo en 1867; li kontraŭis la civilan personregistron kaj la devigan uzon de hungaraj loknomoj kaj favoris por la duopa regno centran regadon de Vieno.

En 1899 Müller igis Friedrich Teutsch sia vikario (viculo). Post lia morto en 1906 Teutsch estis elektita lia posteulo kiel episkopo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Friedrich Müller (Schäßburg) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Eklezia biografia leksikono
* Pri lia verko Arkivigite je 2007-09-28 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 179951
* GND: 117609781
* LCCN: no2002059027
* VIAF: 92343364
* ISNI: 0000 0000 8345 6222
 |
**Carl Friedrich August MOSENGEIL** (naskiĝinta la 26-an de marto 1773 en Schönau (Wutha-Farnroda), mortinta la 2-an de junio 1839 en Meiningen) estis germana pastoro kaj stenografisto.

Vivo
----

La ununura filo de protestanta pastoro studis teologion en Jena kaj instruistis poste kelkan tempon ĉe la de Heinrich Cotta proksime de Schwallungen-Zillbach fondita forstista lernejo. Poste li sekvis la volon de la patro kaj iĝis ties vikario en Frauenbreitungen apud Bad Salzungen.

En 1805 dukino Louise Eleonore, vidvino de la en 1803 mortinta duko Georgo la 1-a (Saksio-Meiningen), venigis Mosengeil kiel edukiston por sia unusola filo, la princo Bernhard Erich Freund. Paralele li nomumitis Konsistoria asesoro. Mosengeil tre zorgema plenumis sian novan rolon kaj akompanis la tronheredanton eĉ ĉe la universitatojn de Jena kaj Heidelberg kaj dum vojaĝoj en Svislandon, Italujon, Franclandon kaj Nederlandon. Jam en 1816 li nomumitis Konsistoria konsilisto kaj iĝis, post la entronigo de Bernhard (1821), vera registarmembro. Tion li daŭre estis, ankaŭ post la transloĝigo de la konsistorio al Hildburghausen.

Mosengeil respektatis fare de la kuncivitanoj kaj aparte de la juna princo Bernhard, kiu ankaŭ staris ĉe lia mortolito.

Kiel verkisto
-------------

Mosengeil ankaŭ verkadis kaj sukcesis veki ĉe la legantaro senton je beleco en tre lerta skribostilo. Krom elementoj religiaj li enplektis ofte pejzaĝajn kaj idiliajn priskribojn. Li ankaŭ eldonis ĉiujn verkojn de Ernst Wagner.
Danke al en 1819 jam en tria eldono en Jena aperinta libreto Mosengeil ankaŭ iĝis grava reformisto de stenografio.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Friedrich Mosengeil en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Informoj pri Friedrich Mosengeil en katalogo de la Germana Nacia Biblioteko (germane)
* Mosengeil-kalendaro 2003, kun bildoj
* Stenografilernolibro de Mosengeil
* „Mosengeil, Friedrich" fare de Karl Schaubach, ĉe: Allgemeine Deutsche Biographie, Band 22 (1885), p. 368,(tie ĉi interrete)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 528184
* GND: 116936649
* LCCN: no2002059017
* VIAF: 37680354
* ISNI: 0000 0001 0964 8979
 |
**Károly Pétery** [kAroj pEteri], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Pétery Károly** estis hungara parlamenta deputito, bienulo, verkisto. Liaj pseŭdonimoj estis *Névtelen* kaj *Péter Károly*.

Károly Pétery naskiĝis la 6-an de februaro 1819 en Mezőtúr, li mortis la 21-an de oktobro 1877 en Pusztapó.

Biografio
---------

Károly Pétery frekventis bazlernejon en sia naskiĝurbo, li maturiĝis en kalvinana kolegio (tiam li loĝis ĉe Ézsaiás Budai), fine li akiris advokatan diplomon en Reĝa Universitato de Pest. Dum la Hungara revolucio de 1848 li batalis kiel oficiro, post fiasko de la revolucio li okupiĝis pri la familia bieno. Pro reveno de la demokratiĝo (1861) li estis parlamentano, li estis denove elektita en 1865 kaj 1868. Li sekvis politikon de Lajos Kossuth. Ekde 1872 li okupiĝis nur pri la literaturo. Liaj noveloj aperis plej ofte en Athenaeum (revuo).

Elektitaj literaturaj verkoj
----------------------------

* *A jezsuiták* (studo-romano, 1873)
* *Az utolsó Bebek* (historia romano en 3 volumoj, 1877)
* *Csendes napokból* (romano postmorta, 1883)
* restis en manuskripto romanoj, teatraĵoj

Memorigiloj
-----------

* strato kaj memortabulo en Mezőtúr (1986)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Károly Pétery en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 706422
 |
**Friedrich von LOGAU** [fridri*ĥ* fon logaŭ] (naskiĝis en junio 1604 en la bieno Brockut, proksime de Niemcza; mortis la 24-an de julio 1655 en Legnica) estis germana poeto. Li ankaŭ uzis la pseŭdonimon **Salomon von Golaw**.

*Logaubüchlein*, 1904
Dum sia vivtempo Friedrich von Logau ne gajnis grandan renomon, sed Gotthold Ephraim Lessing (1729-1781) remalkovris liajn verkojn kaj tiel gardis la memoron al li. Nuntempe von Logau, kies specialaĵo estis epigramoj, estas konsiderata grava reprezentanto de la Baroko.

Vivo kaj verkista agado
-----------------------

Logau frekventis inter 1614–25 la gimnazion en Brzeg kaj studis poste juron en Frankfurto ĉe Odro. Poste li iĝis sekretario jura de la Duko de Legnica. Li apartenis ekde 1648 al la Fruktodona Societo, kie li portis la kaŝnomon *Der Verkleinernde / La malgrandiganto*.

Liajn epigramojn li eldonis sub la nomo Salomon von Golaw (=anagramo de Logau): *Erstes Hundert deutscher Reimensprüche*, Vroclavo 1638; *Deutscher Sinngedichte Drey Tausend*, Vroclavo 1654. La plejmulto de liaj epigramoj estas ekstere de la normalaj sferoj de tiaj poeziaĵoj. Ili estas interesaj kaj lerte elpensitaj kaj montras formon de animo forta kaj de nobeleco deca kaj bonedukita. Tamen ili ankaŭ diafanigas ke Logau estis melankolia pro la tiutempaj okazaĵoj kaj personaj malfeliĉoj kelkaj. La ĉekorta vivo, la malekfloro de la patrujo pro militoj, malbona konduto de multaj, erarplenaj karakteroj kaj aliaj publikaj malbonaĵoj estas la preferitaj temoj. Versstrukturoj kiel ankaŭ la lingvo malkaŝas influojn de Martin Opitz, sed ĝuste en liaj pli bonaj epigramoj la efikoj estas same bone kiel ĉe popularaj onidiroj kaj proverboj. Ramler kaj Lessing eldonis de si mem korektitan eldonon de la baldaŭ forgesitaj aforismaj poemoj *Sinngedichte* kaj komentis la lingvoaplikon de Logau (Lepsiko, 1759).

Listo de verkoj
---------------

* *Erstes Hundert Teutscher Reimen-Sprüche* (1638)
* *Deutsche Sinn-Gedichte Drey Tausend* (1654)

En Esperanto aperis
-------------------

* *Epigramoj*. - En: Germana antologio. – Gerlingen : Bleicher, 1985. – p. 271-275

Fontoj
------

* Meyers Großes Konversations-Lexikon, Band 12. Leipzig 1908, S. 659, kio legeblas tie ĉi.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Friedrich von Logau en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Germana biografio (el Retarkivo 2006)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 6709
* GND: 11872889X
* LCCN: n83164877
* VIAF: 34534947
* ISNI: 0000 0001 2127 4009
* LIBRIS: 298801
* SUDOC: 032623496
* BNF: 12361814b
* MBA: 164ecad7-b2e4-4209-99c3-a7447089da87
* NKC: xx0025796
* BNE: XX897823
 |



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**István Sándorfi** [iŝtvAn ŝAndorfi], france **Étienne Sandorfi,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Sándorfi István** estis hungardevena franca pentristo.

István Sándorfi  naskiĝis la 12-an de junio 1948 en Budapeŝto, li mortis la 26-an de decembro 2007 en Parizo.

Biografio
---------

La familio Sándorfi estis deportita al malgranda vilaĝo pro malveraj akuzoj, sed baldaŭ ili ŝtele reiris al Budapeŝto. La juna István vidis, eĉ desegnadis okazintaĵojn de la Hungara revolucio de 1956. Post falo de la revolucio la familio disidis al okcidenta Eŭropo. En 1958 ili translokiĝis al Francio. Sándorfi akiris diplomon en Nacia Altlernejo de Belartoj kaj li frekventis ankaŭ similan altlernejon en Parizo. Li debutis en ekspozicio kun desegnaĵoj en 1966, sed la ekspozicio en 1973 portis plenan sukceson. Li kreis nur memportretojn dum 15 jaroj, ĉar li pentradis sola (sen iu ajn ĉeesto). Paŝo post paŝo en liaj pentraĵoj aperis diversaj objektoj, fine aĵpentraĵoj. Modelojn li ne uzis, nur fotojn pri la modeloj. Li ekspoziciis tutmonde. Li mortis en Parizo, sed li estis entombigita en Budapeŝto.

Lia edzino naskis filinojn en 1974 kaj 1979.

El solaj ekspozicioj
--------------------

* Parizo (1966, 1973, 1978, 1983, 1988, 1993)
* Munkeno (1976)
* Bruselo (1977, 1980, 1999)
* Novjorko (1982, 1988, 1994, 1997)
* Budapeŝto (2006)

El kolektivaj ekspozicioj
-------------------------

* Bruselo (1976, 1978, 1980, 1992-1999)
* Bazelo (1978)
* Parizo (1979, 1985, 1993)
* Novjorko (1986, 1993, 1997)

Elektitaj pentraĵoj
-------------------

* Kanália
* Saba
* Antigoni
* Anne en vert

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto kaj bildoj Arkivigite je 2018-08-11 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio István Sándorfi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 616236
* GND: 136817521
* LCCN: n81142104
* VIAF: 81099295
* ISNI: 0000 0001 1449 6957
* SUDOC: 124422934
* BNF: 13178677c
* ULAN: 500061487
* NLA: 36085459
* RKD: 234947
* BNE: XX5638888
 |
**Kleobulo el Lindo** (greke: **Κλεόβουλος**) estis unu el la sep saĝuloj de Grekio kiu vivis dum la 6-a jarcento a.K..

Kleobulo estis la filo de Evagoras, kaj civitano de Lindos en Rodiso, Grekio. Klemento de Aleksandrio diris pri li, ke li estis la reĝo de la Lindosanoj, kaj Plutarko priskribis lin kiel tiranon.

Letero citita de Diogeno Laertio deklaris, ke Kleobulo invitis Solonon al Lindos kiel demokrata loko, por eskapi de la diktatoro Paceistratus en Atenon, kio verŝajne ne havas sencon.

Kleobulo asertis esti studinta filozofion en Egiptio, preter la saĝo kiun li akiris en Grekio. Kleobulo ŝajne skribis lirikajn poemojn, same kiel enigmojn en verso. Kleobulo havis filinon nomitan Kleobolina, kiu ankaŭ ĝojis famon kiel poeto, verkante enigmojn en heksametra verso, kaj laŭdire faris tion pli bone ol li.

Estas dirite, ke li vivis ĝis la aĝo de sepdek kaj estis digna kun bona aspekto, kaj hodiaŭ ekzistas tombo nomita laŭ li en Lindos.

Multaj diraĵoj estas atribuitaj al Kleobulo:

* "Nescio kaj parolemo portas la ĉefan regadon inter homoj."
* "Ne adoru penson dum ĉiame."
* "Ne estu nekonstanta, aŭ sendanka."
* "Amu aŭdi, prefere ol paroli."
* "Amu lerni, prefere ol ne voli lerni."
* "Serĉu virton kaj evitas malvirton.
* "Estu supera al plezuro."
* "Instruu viajn infanojn."
* "Estu preta por repaciĝo post kvereloj."
* "Evitu maljustecon."
* "Neniu faru perforte."
* "Modereco estas la plej bona afero."

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 742447
* GND: 102385106
* VIAF: 237149717317210950077 17613996, 237149717317210950077
* ISNI: 0000 0000 1340 8110
* SUDOC: 199580383
 |

 **Kleobulo el Lindo** en Vikimedia Komunejo
**Koĉo RACIN** (makedone *Кочо Рацин*); naskiĝinta kiel **Kosta Solev** (Коста Солев) la 22an de decembro 1908 en Veles — mortinta la 13an de junio 1943 en Lopušnik, estis makedona poeto kaj revoluciulo.

Vivo
----

Kosta Solev Racin naskiĝis en Veles, en familio de malriĉaj potistoj. Tial li devis forlasi la lernejon en la aĝo de 13 jaroj kaj labori kun sia patro. Observante la socian maljustecon, li ekpartoprenis en la laborista movado kaj membriĝis en la Jugoslava Komunista Partio, kie li estis unu el la plej influaj aktivuloj. Li interalie estis la nura delegito por Makedonio dum la kvara kongreso de la Jugoslava Komunista Partio, kiu okazis en Dresdeno en 1928. En 1932 li esperantistiĝis en Veles, kaj la postan jaron iĝis komitatano en la komunista partio. Li pasigis preskaŭ du jarojn en malliberejo en 1834-35. En septembro 1940, li estis forpelita el la komunista partio pro sia sendependemo, kaj laboris kiel fervojisto en Sofio. Tamen post la morto de sia kolego Kole Nedelkovski, kaj ĉar la bulgara polico serĉis lin, li fuĝis al Skopje, kie li estis arestita kaj torturita. en la vilaĝo de Kornica. Post sia liberiĝo li iĝis partizano, kaj batalis per plumo kaj pafilo. Li redaktis la gazeton *Ilindenski pat*, kaj mortis pro dubinda akcidento la 13an de junio 1943 apud Kiĉevo.

Verko
-----

Ekde 19328, Koĉo Racin verkis kantojn, rakontojn, literaturajn kaj historiajn artikolojn. Lia plej fama verko estas la poemaro "Blankaj aŭroroj" (Бели Мугри), eldonita en Zagrebo en 1939. Liaj poemoj pritraktas la malfacilajn vivkondiĉojn de la urbaj kaj kamparaj laboristoj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Koĉo Racin en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Lenka, poemo de Racin en esperanta traduko Arkivigite je 2010-09-15 per la retarkivo Wayback Machine
* Arĥivo de Koĉo Racin (Makedone)
* *Blankaj aŭroroj" en la makedona* Arkivigite je 2010-04-19 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 332124
* GND: 118787594
* LCCN: n80015916
* VIAF: 310733783 54190200, 310733783
* ISNI: 0000 0001 2280 0808
* SUDOC: 030308003
* BNF: 12175068w
* NLA: 36552400
* BIBSYS: 90761289
* NKC: kup20020000080717 jo2014836956, kup20020000080717
 |
**Kolomano LISZNYAI DAMÓ** [lisnjai], hungare **Lisznyai Damó Kálmán** (naskiĝis la 13-an de oktobro 1823, en Herencsény) estis poeto, ano de Dekopo kune kun Sándor Petőfi.

La gepatroj devenis el Transilvanio, el Lisznyó. Kolomano frekventis la mezlernejon en Losonc, baldaŭe li studis en Pozsony kaj en Eperjes.
En 1843 li parlamentadis en la tiama ĉefurbo Pozsony, kie li amikiĝis kun Sándor Petőfi kaj li iĝis advokato. En 1847 en Pest li aniĝis en poeta grupo "Dekopo". Dum la revolucio li mem, kiel delegito deklaris en Kolozsvár Union de Hungarujo kaj Transilvanio. Lia parolo famiĝis:

"Ni estas agloj de pustoj, vi estas agloj de montegoj"

Komence de la militado li soldatiĝis. Tiu okupiĝo daŭriĝis post fiasko de la liberecbatalo, jam en armeo de Habsburgoj en Tirolo kaj en Schleswig. En 1851 li revenis al Pest por literaturadi. La morto okazis la 12-an de februaro 1863, postlasinta edzinon kaj 2 filojn.

Liaj poemoj aperis precipe en konataj revuoj.

* Kategorio Kolomano Lisznyai Damó en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 292702
* GND: 104331380
* LCCN: n2002032358
* VIAF: 51249
* ISNI: 0000 0000 7830 999X
* BNF: 12166825v
* NKC: jn20021015001
 |
**Tramtransporto en Noginsk** (ruse *Ногинский трамвай*) estas fermita tramsistemo en la urbo Noginsk, funkciinta de la 2-a de marto 1924 ĝis la 11-a de julio 2013. Tio estis la unua tramsistemo en la RSFSR. Ĝi estis la nura unutraka linio kun 8 preterpasejoj, liganta la urboperiferion kaj pasanta tra la centra parto de la urbo. Tramservo estis provizore suspendita la 1-an de aprilo 2011. Post tio, pluraj provoj estis faritaj por restarigi trafikon en 2012 kaj 2013. Ekde 2021, parto de la fervoja balasto (fervojo) kaj la kontakta lineo estis malmuntitaj, kaj ĝiaj fostoj mankas en multaj lokoj.

La 23-an de oktobro 2023, la administrado de la urba distrikto Bogorodsk anoncis, ke la restarigo de la tramo en la urbo ne plu estas planata. Tiel, la sistemo estis oficiale kaj finfine fermita.

  

Skema mapo

Vidu ankaŭ
----------



* Tramtransporto
* Noginsk (Moskva provinco)
* Listo de urboj kun tramtransporto



|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Tramtransporto |



|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rTramtransporto en Rusio |
| --- |
| Aktivaj | 
* Aĉinsk
* Angarsko
* Barnaul
* Bijsk
* Ĉeljabinsk
* Jekaterinburgo
* Kaliningrado
* Kolomna
* Krasnodar
* Lipecko
* Moskvo
* Niĵnij Novgorod
* Osinniki
* Permjo
* Pjatigorsk
* Rostov-na-Donu
* Salavat
* Samara
* Sankt-Peterburgo
* Taganrogo
* Tomsko
* Tula
* Usolje-Sibirskoje
* Volĉansk
* Volgogrado
	+ + rapidtramo
 |
| Historiaj | 
* Rjazan
 |

 |
La mortigo de Kara Mustafa, la 25-a decembro 1683.
**Kara Mustafa** **Paŝao** (1634 en Marınca ĉe Merzifon, Eyâlet Sivas; 25-an de decembro 1683 en Belgrado) estis dum la regtempo de la sultano Mehmed la 4-a veziro de la Otomana Imperio kaj ĉefkomandanto dum la dua konkerado de Vieno.

Frua vivo kaj kariero
---------------------

Kara Mustafa estas la adoptita filo de la veziro Mehmed Köprülü. En 1658 li partoprenis en milito kontraŭ György Rákóczi la 1-a la princo de Transilvanio. En la jaro 1960 li iğis la Beylerbey (princreganto) kaj 1667 post la morto de lia adopta frato Ahmed Köprülü li mem iĝis veziro por la sultano Mehmed la 4-a.

Batalo dum la dua konkerado de Vieno
------------------------------------

Pola reĝo Johano la 3-a Sobieski sendas la mesaĝon pri la venko en la Batalo de Vieno al la Papo Inocento la 11-a, pentraĵo de Jan Matejko (en la Vatikana Muzeo)
En 1678 li estis petita de la kontraŭhabsburga grafo Imre Thököly ĉu li partoprenu la batalon kontraǔ la Habsburgoj. Li konsentis kun la espero ricevi postenon kiel loka reganto. Post la sukcesa konkerado de Transilvanio ili decidis daǔrigi la 6-an de aŭgusto 1682 la batalon kontraǔ Leopoldo la 1-a kaj en 1683 ili komencis la konkeradon de Vieno. La timigita imperiestro Leopoldo la 1-a forlasis la landon kaj venigis la polan kompensmilitistaron gvidita de Jan la 3-a Sobieski, kiu defendis la 12-an de septembro 1683 Vienon kontraŭ la osmana militistaro de Kara Mustafa en la tiel nomata Batalo de Vieno (vidu la apudan pentraĵon).

Pro la granda simbola malvenko li estis mortigita la 25-an de decembro 1683 en Belgrado fare de la komandantaro de la sultano Mehmed la 4-a veziro de la Otomana Imperio.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Kara Mustafa en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

1. ↑  .
2. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 554270
* GND: 118585975
* LCCN: n84179770
* VIAF: 74645312
* ISNI: 0000 0001 1071 155X
* SUDOC: 027770699
* BNF: 11974182q
* NKC: pna20221145828
* BNE: XX5164462
 |
**István Tömörkény** [iŝtvAn tomorkEnj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Tömörkény István** estis hungara verkisto, ĵurnalisto, etnografo, arkeologo, membro de Societo Petőfi (1906).

Skulptaĵo pri István Tömörkény
Memortabulo pri István Tömörkény
István Tömörkény naskiĝis  kiel *Steingassner István* la 21-an de decembro 1866 en Cegléd. Li mortis la 24-an de aprilo 1917 en Szeged.

Biografio
---------

István Steingassner frekventis mezlernejojn en Szeged kaj Makó, tamen ne finis la lernadon pro financaj problemoj. Li laboris en apoteko inter 1882-1886, poste li aliĝis al stabo de gazeto. Tiam li prenis novan nomon pri proksima vilaĝo Tömörkény. En 1888 li soldatiĝis, kie li lernis serbe kaj germane. Poste denove li ĵurnaladis en Szeged. Baldaŭe li ricevis laborlokon en la biblioteko, kie li ricevis ankaŭ muzeajn taskojn. Tie li pristudis ankaŭ arkeologion kaj etnografion. En 1904 ĝismorte li estis direktoro de la biblioteko-muzeo, kie lia kunulo estis Ferenc Móra.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Szegedi parasztok és egyéb urak* (1893)
* *Vízenjárók és kétkezi munkások* (1902)
* *Homokos világ* (1910)
* *Célszerű szegény emberek* (1922)

Memorigiloj
-----------

* memortabuloj en Makó kaj Szeged
* busto en Szeged
* gimnazio en Szeged

Fontoj
------

* Hungarlingva Vikipedio
* biografio kun foto

* Kategorio István Tömörkény en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 424281
* GND: 132388847
* LCCN: n83012906
* VIAF: 67625866
* ISNI: 0000 0001 0982 9067
* SUDOC: 251497534
* BNF: 12781400n
* BIBSYS: 90850947
* NKC: mzk2013764827
 |
**Karl BERG** (naskiĝis la 27-an de decembro 1908 en Radstadt/Pongau, mortis la 1-an de septembro 1997 en Mattsee/Flachgau) estis aŭstra teologo kaj ĉefepiskopo de Salcburgo.

Vivo
----

Pasiginte la abiturientan ekzamenon ĉe Kollegium Borromaeum Salzburg li studis en Romo ĉe Collegium Germanicum, kune kun la posta kardinalo viena Franz König. Berg frekventis la Pontifikan Gregorian Universitaton kie li doktoriĝis teologie kaj filozofie. En 1933 li ordinitis katolika sacerdoto. Reveninte li animzorgistadis ĉe la Blazio-kirko kaj la Erhardo-kirko en Salcburgo kaj en la tirola paroĥujo Angath (Distrikto Kufstein), poste li iĝis (en 1937) vicestro de la porpastra seminario, en 1945 estro. En 1949 li ekmembriĝis al la katedrala kapitulo de Salcburgo. En 1961 Berg iĝis ordinariata kanceliero, en 1972 generalvikaro. Post la tuja morto de lia episkopa moŝto Eduard Macheiner Berg elektitis la 26-an de decembro 1972 ĉefepiskopo. En septembro 1985 li estiĝis estro de la aŭstria episkoparo. En junio 1988 li akceptis en Salcburgo lian papan moŝton Johano Paŭlo la 2-a.

Graveco
-------

Berg nombriĝis en la 1970-aj kaj 1980-aj jaroj inter la plej konataj kaj ŝatataj personoj ekleziaj de Aŭstrio. Li furoris ankaŭ per komentoj pri sociaj temoj, ekz. koncerne la politikan kulturon en Aŭstrio aŭ la nurkonsideron de antikoncipaj demandoj sur la kampo de geedzeca moralo. Li ankaŭ postulis plurfoje ne forgesi la regeedziĝintojn koncerne la ricevorajto de sakramentoj. En 1988 li kritikis publike la bavaran ministroprezidanton Franz Josef Strauß pro ties apogo de la atomaĵrecikligejo en Wackersdorf. En 1984 li ricevis la Grandan krucon honoran de Salcburgio. En 1987 li malpermesis kune kun la rektoro de la Kolegia kirko ke la surscenigoj de George Tabori de la libro *Buch mit sieben Siegeln* (Franz Schmidt) daŭrigu. Laŭ ili temus pri netolerebla malrespekto de religia digneco. En 1989 li iĝis honore doktoro pri teologio ĉe la Universitato de Salcburgo.

Literaturo
----------

* Franz Ortner: *Salzburgs Bischöfe in der Geschichte des Landes 696–2005*. Peter Lang, Frankfurt am Main 2005, ISBN 3-631-53654-2
* Biografio ĉe BBKL
* Berg ene de la katolika hierarkio

* Kategorio Karl Berg en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**István Tallós Prohászka** [iŝtvAn talOŝ prohAska], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Tallós Prohászka István,** slovake *Štefan Prohászka-Tallós* estis hungara pentristo, altlerneja instruisto. Liaj nomvariantoj estis (laŭ hungarlingve kutima nomordo) *Prohászka Tallós István aŭ Prohászka István*.

István Tallós Prohászka  naskiĝis la 8-an de novembro 1896 en Somorja (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempa Šamorín en Slovakio), li mortis la 10-an de novembro 1974 en Újrónafő (Hungario).

Biografio
---------

István Tallós Prohászka komence estis ŝtata administranto (skribisto). En 1915 li soldatiĝis, sed lia tasko estis pentrado de la militaj okazintaĵoj. Li batalis en armeo de la Hungara Sovetrespubliko, post la falo li estis militkaptito. Li akiris diplomon en Industriarta Altlernejo de Budapeŝto en 1924, sed li lernis kelkajn monatojn ankaŭ en Berlino. Liaj plej gravaj instruistoj estis Béla Sándor kaj Jenő Haranghy. Post siaj studoj li revenis al sia naskiĝurbo, kiu apartenis jam al nova ŝtato Ĉeĥoslovakio. Li edziĝis, establis atelieron kaj li estis aktiva ankaŭ en la hungara artista vivo. Li kontribuis ankaŭ literature, ili aperis sub pseŭdonimo *Pain* kaj li ilistris ankaŭ librojn. En 1947 Ĉeĥoslovakio translokigis lin al Mosonmagyaróvár. Li ricevis ĉeĥoslovakian premion en 1935.

El solaj ekspozicioj
--------------------

* Šamorín (1925, 1966)
* Bratislavo (1928, 2007)
* Budapeŝto (1929)
* Košice/Kassa (1936, 1939)
* Mosonmagyaróvár (1959, 1969, 1977)

El kolektivaj ekspozicioj
-------------------------

* Prago (1934)
* Bratislavo (1935)
* Budapeŝto (1937, 1940)

Elektitaj pentraĵoj
-------------------

* Nyúzzák a földet
* Lovaskocsi
* Vásár
* Gyémánthegyeken
* Dömötörék
* Jéghordás

Memorigiloj
-----------

* memorĉambro en Šamorín
* strato kaj memortabulo en Mosonmagyaróvár

Fontoj
------

* hungarlingva biografieto kun foto
* hungarlingva biografio kun bildoj Arkivigite je 2018-09-07 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografieto Arkivigite je 2018-09-07 per la retarkivo Wayback Machine

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio István Tallós Prohászka en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 618158
* LCCN: n81016694
* VIAF: 20998631
* ISNI: 0000 0001 1043 5815
* NKC: xx0267608
 |
**Karl Joseph von HEFELE** (naskiĝinta la 15-an de marto 1809 en Aalen-Unterkochen, mortinta la 5-an de junio 1893 en Rottenburg am Neckar) estis germana historiisto kaj episkopo.

Vivo
----

En 1834 li iĝis ripetisto ĉe la teologia konvikto kaj en 1840 orda profesoro ĉe la teologia fakultato en Tübingen. En 1869 li nomumitis episkopo de Rottenburg. Inter 1842–43 Hefele estis ankaŭ membro de la virtemberga parlamento.

Inter liaj verkoj menciindas la eldono de la apostolaj patroj (»Patrum apostolicorum opera«. Tübingen 1839) kaj de »Chrysostomus-Postille« (traduko de 74 predikoj, 1845); »Geschichte der Einführung des Christentums im südwestlichen Deutschland« (Tübingen 1837); »Der Kardinal Ximenes und die kirchlichen Zustände Spaniens im 15. Jahrhundert« (Tübingen 1844); »Beiträge zur Kirchengeschichte, Archäologie und Liturgik« (Tübingen 1864–65, 2 vol.); antaŭ ĉio la prikoncilia historioverko »Konziliengeschichte« (Freiburg 1855–1869, 7 vol.; parta kontinuigo de la du unuaj eldonoj fare de Joseph Hergenröther).

Estante kontraŭulo de la neeraripovo papa li verkis du verkojn pri la Honorius-problemo (»Honorius und das sechste allgemeine Konzil«, Tübingen 1870, kaj »Causa Honorii papae«, Napolo 1870). En 1871 li tamen submetis sin al la nova dogmo kaj prezentis ene de episkopa cirkulero interpretadon ortodoksan. Tamen li ne perfortis profesorojn aŭ pastrojn unuope deklari sin. Eble li tiamaniere malhelpis eĉ skismon en Virtembergo.

Fonto
-----

Meyers Großes Konversations-Lexikon, Band 9. Leipzig 1907, p. 50, kio legeblas tie ĉi interrete.

* Kategorio Karl Joseph von Hefele en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 586936
* GND: 119191180
* LCCN: n86093024
* VIAF: 7425873
* ISNI: 0000 0001 0866 7334
* SUDOC: 067054323
* BNF: 12138140p
* NLA: 35599725
* NKC: jo2008446845
* BNE: XX1302501
 |