recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Iván Bradányi** [bradAnji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bradányi Iván** estis hungara tekstopoeto, tradukisto, verkisto, poeto.

Iván Bradányi naskiĝis la 11-an de aprilo 1930 en Budapeŝto, li mortis la 1-an de majo 2022 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Iván Bradányi faris la unuan poemotradukaĵon (*La vie en rose* de Edith Piaf) en 1947. Post 2 jaroj jam similaj tradukaĵoj aperis, en la sama jaro li ricevis postenon en la Hungara Radio. Li laboris kune kun preskaŭ ĉiuj popularaj ŝlagrokomponistoj tiutempe, ekzemple Dénes Buday, Szabolcs Fényes, András Bágya, Ottó Vincze. Li estis partoprenanto de la hungara revolucio de 1956, poste li disidis. Inter 1958-1960 li studis helpe stipendio en fakultato de Aix-en-Provence, poste ĝis 1972 li vivis en Londono kaj Barcelono, Hejmenveninta li denove estis ekstera laboristo de Hungara Radio, inter 1976-1990 li jam havis tie posteneton. Liaj tekstoj estis interpretitaj de Márta Záray, János Vámosi, György Korda, Zsuzsa Cserháti, Péter Máté, Kati Kovács, eĉ Klári Tolnay, László Márkus kaj Zoltán Latinovits. Ekde 1995 li estas ekstera tradukisto de revuo, inter 1996-2004 li estis artista gvidanto en eldonejo. Li tradukis ofte ankaŭ desegnofilmojn. Li ricevis premiojn inter 1988-2011.

Elektitaj originaj teatraĵoj
----------------------------

* Őfelsége, a nő (1975)
* Együtt, ameddig bírjuk (1983)
* Vidám válás (1990)
* Kék angyal (2010)

Elektitaj tradukitaj teatraĵoj
------------------------------

* Zorba (1988, 2005)
* Mayflower (1993)
* Kabaré (2002)
* Marlene (2009)
* West Side Story
* Hair

Elektitaj ŝlagrotekstoj
-----------------------

* Egyszer te egyszer én
* Ének az esőben (origina:Singing in the rain)
* Ez majdnem szerelem volt (kantisto Péter Máté)
* Fehér galamb (origina: Una paloma blanca, kantisto György Korda)

Elektitaj libroj
----------------

* *A kékszemű gengszter* (vivo de Frank Sinatra, 1991)
* *Klakkban-frakkban* (vivo de Fred Astaire, 1993)
* *Dolce vita. Federico Fellini nem is olyan édes élete* (2003)
* *Bűz és bűnhődés* (noveloj, poemoj, 2007)
* *Péter és Pál. A kettéhasadt lélek* (romano, 2007)
* *Szivárványt főzök télire. Versek* (poemaro, 2015)

Vidu, aŭdu ankaŭ
----------------

*

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
*

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 656979
* LCCN: n93003140
* VIAF: 121432520
* ISNI: 0000 0000 8013 9870
* NKC: xx0165731
 |
**Jerzy Tadeusz Ficowski** (naskiĝis la 4-an de septembro 1924 en Varsovio, mortis la 9-an de majo 2006 en Varsovio) - pola poeto, eseisto, aŭtoro de kanzon-tekstoj, prozisto, tradukisto (el la hispana, cigana, rusa, germana, itala, franca kaj rumana), soldato de Pola Enlanda Armeo (pseŭdonomo *Wrak*), partoprenanto de Ribelo de Varsovio, konanto de juda kaj cigana folkloroj.

Vivkuro
-------

Dum la dua mondmilito loĝis en Włochy (nun varsovia kvartalo). Partoprenis sekretan instruadon en gimnazio nome de Jan Zamoyski en Varsovio. Estis malliberigito en Pawiak (1943). Dum la insurekcio batalis kiel soldato de regimento de la Landa Armeo "Baszta" (Kastelturo) en kvartalo Mokotów. Studis filozofion kaj sociologion en Varsovia Universitato. Debutis en 1948 per volumeto *Ołowiani żołnierze* (Plumbaj soldatoj). En la jaroj 1948-1950 migris kune kun cigana tendaro, estis membro de angla societo *Gypsy Lore Society*. Li tradukis kaj publikigis kantojn de la cigana poetino Papuŝa. Estis konanto de popola juda poezio (publikigita en volumeto *Rodzynki z migdałami* (Sekvinberoj kun migdaloj, 1964) kaj eminenta fakulo pri kreado de Bruno Schulz, specialiĝis ankaŭ en poezio kaj kreado de Federico Garcia Lorca.

* Kategorio Jerzy Ficowski en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 333812
* GND: 124005438
* LCCN: n84003601
* VIAF: 64005552
* ISNI: 0000 0001 1446 1682
* SUDOC: 026864444
* BNF: 119027290
* NLA: 35082842
* NDL: 00439469
* BIBSYS: 90051101
* NKC: jo2001100231
* BNE: XX1279985
 |
**Endre Beleznay** [beleznai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Beleznay Endre** estis hungara aktoro, komikisto. Lia origina familia nomo estis Kiss (familia nomo).

Endre Kiss naskiĝis la 5-an de aprilo 1971 en Pécs.

Biografio
---------

Endre Beleznay post lernado aliĝis al Teatro Hevesi Sándor, poste li studis en studio de Nacia Teatro (Budapeŝto). Pli poste li apartenis al Nacia Teatro (Pécs). En 1998 li estis videbla en la televizio, kiu portis tutlandan konatecon. Li ricevis premion en 2010. Lia edzino naskis filinon. Li estas scientologiano ekde 1994. Post 3 jaroj li akiris scientologian aktoran diplomon en Usono, poste li strebas kontraŭ drogaĉoj.

Liaj teatraj roloj (elekto)
---------------------------

* William Shakespeare Somermeznokta sonĝo - feo
* Carlo Goldoni: *A hazug* - Florindo
* Ferenc Molnár: *A doktor úr* - Csató

Liaj filmaj roloj (elekto)
--------------------------

* *Kisváros* (televizia serio, 1993)
* *Szőke kóla* – Lerner Nándor (2005)
* *Dumakabaré* (2015)
* *Az utolsó királyság* (televizia serio, 2020)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
*

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑

* Kategorio Endre Beleznay en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 728906
 |
**Géza la 1-a** (naskiĝis ĉ. 1040 en Pollando; mortis la 25-an de aprilo 1077) estis reĝo de Hungario de 1074 ĝis 1077. Lia patro estis hungara reĝo Béla la 1-a, lia patrino estis pola princino Richeza. Liaj gefratoj estis Ladislao (pli poste Ladislao la 1-a), Lampert (Lambert) kaj kvar fratinoj.

Li devis dufoje (en 1060 kaj 1063) reveni al Pollando pro la bataloj por la trono. Li estis baptita kiel Magnus.

Li havis jam gravan rolon apud lia patro. Ekzemple en 1063 li organizis la defendon kontraŭ la invadanta Henriko la 4-a (Sankta Romia Imperio). Oni finis la lukton por la trono (daŭrante ekde 1059) en 1064, kiam Gejzo rekonis sian nevon Salomono kiel reĝon (li regis de 1063 ĝis 1074), de kiu li ricevis kiel kompenson la titolon *ducatus* (princo).

Ili komence bone kunlaboris, sed la rilato inter ili poste malboniĝis. La interna milito komenciĝis en 1074. Gejzo komence estis venkita (ĉe Kemej, la 26-an de februaro 1074), sed en la sekva batalo Gejzo atingis decidan venkon per helpo de la moravaj princoj Ladislao kaj Ottó (ĉe Mogyoród, la 14-an de marto 1074). Salomon perdis la tronon kaj retiriĝis al okcidenta rando de la lando.

Gejzo bezonis leĝigon de sia potenco, trono. Tial li komence traktis – sensukcese - kun la papo. Poste en 1075 li petis kaj ricevis kronon de la bizanca imperiestro Miĥaelo Dukas (*corona graeca*, „greka krono" – suba parto de la nuna sankta krono).

Dum lia mallonga regado, Gejzo rebatis atakojn de Henriko la 4-a (1074) kaj enkondukis gravajn ekonomiajn aranĝojn (maksimumigo de la prezoj, foira reformo, renovigo de la mono). Dum lia regado estis fonditaj la katedralo de Vác kaj la abatejo de Garamszentbenedek.

De lia unua edzino – Ĵofia – naskiĝis du filoj (Kolomano kaj Álmos). Lia dua edzino estis Sünaden, imperiestra princino.

Oni entombigis lin en Vác.

* Kategorio Géza la 1-a (Hungario) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 166097
* GND: 1081566213
* VIAF: 9019148451590415970007
 |
Krum kolektas siajn homojn.
**Krum** (?- 13-an de aprilo 814) estis bulgara ĥano inter 802-814.

Post kiam Karlo la Granda venkis la avarojn, Krum okupis eĉ orientan parton de la Karpat-baseno. Li unuigis la du bulgarajn ŝtatojn de la Balkano en 807. Krum okupis en 809 Serdica, la hodiaŭan Sofion.

Li eĉ militiris kontraŭ Bizancio, komence sensukcese. Printempe de 811 la Bizanca imperio detruis la bulgaran lignan palacon, ĉefurbon en Pliska. Krum venkis la bizancan armeon la 26-an de julio 811 kaj mortigis eĉ la imperiestron Nikeforo la 1-a. Poste li venkis plurfoje kaj en 813 sturmis jam Konstantinopolon kaj prirabis la ĉirkaŭon. Li mortis dum la sekvajaraj atakoj, militiroj.

Krum metis fundojn de la bulgara ŝtata organizo.

* Kategorio Krum en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 140117
* GND: 120127334
* LCCN: n80128720
* VIAF: 230159474192327661942 20503714, 230159474192327661942
* ISNI: 0000 0000 1351 6496
* NKC: jx20111017016
 |
**Gabriel Rosenstock** estas irlanda poeto kaj hajko-verkisto. Li naskiĝis en Cill Fhionáin, Co. Luimnigh en 1949, al germana patro (de Schleswig-Holstein) kaj irlanda patrino, kaj nun loĝas en Dublino. Li studis en la universitato de Corcaigh. 

Li estas verŝajne la plej aktiva poeto kiu verkas irlandlingve, kaj jam publikigis pli ol 100 librojn. 

Rosenstock estas ano de la irlanda verkista institucio Aosdána, kaj du el liaj plej lastaj libroj estas 'Eachtraí Krishnamurphy' (La aventuroj de Krishnamurphy), 2003 kaj 'Krishnamurphy Ambaist *(Krisnamurphy, ĉu vere?) 2004.* 

Lia vojaĝlibro 'Ólann mo mhiúil as an nGainséis' (Mia mulo trinkas el la Ganĝeso), 2003 iom montras liajn kredojn, intelektan vivon kaj filozofion. Li multe tradukas irlanden el aliaj lingvoj. 

Lia filo Tristan Rosenstock estas ano de la tradicia irlanda kvinopo 'Téada' (ŝnuroj).


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 165424
* GND: 13318241X
* LCCN: n78077771
* VIAF: 1194884
* ISNI: 0000 0001 0862 2021
* SUDOC: 08933955X
* BNF: 144165442
* NKC: kv2006277154
 |


  

* Rogha Gabriel, Blog[*rompita ligilo*]
**Kunwar NARAYAN** [kunvar naaraajan; en la hindia: कुँवर नारायण], (19-an de septembro 1927 en Fajzabad, Brita Hindio - la 15-an de novembro 2017, en Nov-Delhio, Barato) estis poeto, novelisto, eseisto, kaj tradukisto de Barato, kiu verkis ĉefe en la hindia. Li estis ano de la movado de literatura modernismo kiu nomiĝas "Nova Poezio". Liaj verkoj estis inkluzivitaj en la influa antologio *Tiisraa Saptak* (1959) redaktita de Ajneya. En la 1950-aj jaroj li vojaĝis tra Eŭropo, Rusio kaj Ĉinio, kaj renkontis plurajn verkistojn, ekzemple, Nazim Hikmet Ran, Antoni Słonimski kaj Pablo Neruda kiuj influis lian verkadon.

Krom pluraj poemaroj, Narayan verkis ankaŭ du poeziajn epopeojn, novelaron, esearojn priliteraturajn, kaj pri la kinarto, kaj plurajn tradukaĵojn. Li tradukis en la hindian verkojn de multaj mondaj verkistoj: Borges, Herbert, Hughes, Kavafis, Mallarmé, Różewicz, Świrszczyńska, Valery, kaj Walcott. Liaj verkoj mem estis tradukitaj en plurajn lingvojn -- la anglan, japanan, italan, nederlandan, kaj polan.

En 2005 al li estis atribuita la premio Gjanpith. Li estis priskribita kiel "unu el la plej kleraj poetoj en la hindia, poeto ĉefe meditema, pensanta pri la nuno tra la prismo de la mito kaj la historio, kaj verkisto kies verkaro montras 20-jarcentan sentemon kun kaj ĝia angoro kaj ĝia kreipovo".

Referencoj
----------

1. ↑  Gjanpith gazetara komuniko (en la angla), la 22-an de novembro 2008, "La 41-a premio Gjanpith al eminenta hindia poeto Shri Kunwar Narayan".



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 726357
* GND: 123832543
* LCCN: n84103711
* VIAF: 116648627
* ISNI: 0000 0000 8326 0350
* SUDOC: 080609546
* BNF: 169070603
 |
**Joen DANIELSEN**, ankaŭ kromnomita **Kvívíks-Jógvan** (n. la 11-an de junio 1843 en Kvívík - m. la 2-an de majo 1926) estis feroa verkisto kaj poeto. Li edziĝis kaj daŭre enloĝiĝis en la urbeton Gjógv.

Kvívíks-Jógvan estis unu el la plej fruaj tradiciaj feroaj poetoj, kiuj verkis poemojn en la feroa lingvo. Li travivis sian junaĝon, kune kun J. P. Gregoriussen, en Kvívík, kiam V. U. Hammershaimb estis la loka paroĥa pastro. Danielsen mem lernis la feroan lingvon per la pruntopreno de libroj el S-ro Hammershaimb.

Inter siaj multnombraj poemoj, Joen Danielsen ankaŭ verkis tradiciajn feroajn baladojn : la plej fama estas *kópakvæðið*, kiu konsistas el 68 versoj. Tiu balado baziĝas sur feroa legendo pri otarioj, kiuj onidire surteriĝis kaj akiris homan aspekton por danci je ĉiu 7-a de januaro, tie celebrita kiel la "malnova Kristnasko", konforme al la gregoria kalendaro.

Verkoj
------

* *Yrkingar*. 1926 (poemoj kaj baladoj en la feroa)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Joen Danielsen en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Kópakvæðið Arkivigite je 2011-07-26 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 263217
* GND: 1057570192
* VIAF: 310583790
 |
**BOCATIUS János** (bakacius), originala nomo *Bock* (naskiĝinta 1549 en Vetschau, Luzacio; mortinta la 31-an de oktobro 1621 en Uherský Brod) estis german-devena hungara verkisto.

Biografio kaj verko
-------------------

Bocatius alvenis Hungarujon ĉirkaŭ 1590 kaj instruis en Selmecbánya, poste ekde 1594 en Eperjes. Li fariĝis landfama pedagogo kaj poeto. En 1596 li akiris majestran gradon pri filozofio en Wittenberg. Rudolfo la 2-a donis al li la titolon "laŭreata imperiestra poeto" kaj en 1598 "hungaran nobelecon". Ekde 1599 li estis rektoro en Kassa kaj 1603 oni elektis lin ĉefurbestro, sed li ne abdikis ankaŭ disde sia rektora posteno. Ĉar li iĝis adepto de Stefano Bocskai, la princo de Braunschweig kaptigis lin kaj transdonis al kortego de Vieno, kiu fermis lin ĝismorte en blankan turon de Prago. Lia edzino la 1-an de decembro 1600 forfuĝigis lin. En la sekvanta jaro li ricevis pardonleteron. La reganto Gabrielo Bethlen nomumis lin gvidanto de bibloteko de Gyulafehérvár. Ekde 1618 li plenumis taskojn de diplomato. Li priskribis la historion de Hungarujo kaj Transilvanio dum la regado de Gabrielo Bethlen, sed tiu verko ne postrestis. Li verkis ankaŭ poemojn, sed liaj veraj literaturaj artspecoj estis la letero (*Relatio*) kaj taglibro (*Olympyas carceraria*).

Fonto
-----

* Magyar Életrajzi Lexikon
* Lászlóffy Aladár: *Bocatius János* en volumo la 1-a de *Erdélyi pantheon*, 1998.

* Kategorio János Bocatius en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 226319
* GND: 121580768
* LCCN: n94016351
* VIAF: 42697876
* ISNI: 0000 0001 1833 2458
* SUDOC: 243870043
* BNF: 16267840q
* NKC: ola2009507647
 |
**Johana de Flandrio**, ankaŭ nomita **Johana de Moñforzh** aŭ **Johana la Flamo** (*Jeanne la Flamme* en la franca; *Janed ar Flamm* en la bretona) estas bretonia heroino kiu ludis gravan rolon en la sukceda milito de Bretonio (1341-1364) ankaŭ kromnomita **Milito de la du Johanaj**.

Johana naskiĝis ĉirkaŭ 1295, filino de Ludoviko la 1-a de Flandrio (grafo de Nevers, † 1322) kaj de Johana de Rethel (grafino de Rethel, † 1322).

Ŝi edziniĝis kun Johano de Moñforzh (1294-1345) kaj naskis

* Johano la 4-a (1339-1399), duko de Bretonio kaj grafo de Richmond
* Johana (1341-1399), edziniĝonta kun Ralph Basset de Drayton.

Kiam la duko de Bretonio Johano la 3-a mortis en 1341, ne nomuminte sian posteulon, sukceda problemo sin prezentas, ĉar du egalrajtaj posteuloj eblas: Johana la Lama alinomita Johana de Penthievre kaj Johano de Moñforzh. Sekvas sukceda milito de Bretonio kiu fakte estas flankmilito de la Centjara milito (1337-1453) ĉar la du oponantoj estis apogataj de Francio kaj Anglio.

Johano de Moñforzh (aŭ Montfort), dukkandidato de la anglobretonoj (kaj subtenata de la okcidenta, bretonparolanta parto de Bretonio) estas kaptita de la frankobretonoj kapita de Johana la Lama kaj ŝia edzo Karlo de Blois antaŭenpuŝita de la franca kortego. Kiam ŝia edzo malaperas, Johana de Flandrio ne demetas la armilojn, ekprenas la direkton de lia armeo kaj sendas kurieron al Anglio por helppeti Eduardon la 3-an, kiu postulas por si la tronon de Francio. Tio ebligos al ŝia filo, Johano la 4-a, poste konkeri la duklandon Bretonio.

Ŝi akiris sian kromnomon «la flamo» post sia fama gloraĵo: dum la militistoj de Karlo de Blois Henbont (Hennebont, en aktuala Morbihan) kie sin fortikigis Johana kaj ŝia armeo, ŝi formis roton de soldatoj dumnokte kaj kondukis ĝin en la kontraŭbatalanta kampadejo por bruligi la tentojn kaj ĵeti panikon. Dank'al tiu deturno, ŝi povis atingi An Alre (Auray) kaj venigis 600 homojn por liberigi la urbon kaj kapti Karlon de Blois.

La fino de Johana estas pli malgaja ĉar ŝi falis en frenezon kaj mortis antaŭ vidi la surtroniĝon de sia filo.

* Kategorio Johana de Flandrio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 261637
* LCCN: n84186204
* VIAF: 50635936
 |
**VÁSÁRHELYI Gergely** (va:sa:rheji) estis hungara religioratoro, verkisto, ekde 1584 jezuito naskita en Marosvásárhely en 1562 kaj mortinta en Koloĵvaro la 18-an de oktobro 1623.

Biografio
---------

Ekde 1591 Gergely Vásárhelyi estis por du jaroj konfesiprenanto de reganto de Transilvanujo, Sigmundo Báthori, ekde 1593 vagantoratoro, ekde 1596 domadministranto en Kolozsvár, ekde la fino de 1597 en Gyulafehérvár same kaj en 1600–01 domestro. Inter 1602 kaj 1605 en Sellye li gvidis konstruadon. Depost tiam li estis domestro en Zagrebo. Inter 1613 kaj 1617 li estis misiestro en Pécs, pli poste pastro en Gyulafehérvár.

Verkoj
------

* *Catechismus…magyar Kalendariummal* (Kolozsvár, 1599):
* *Esztendő által… Evangéliumok és Epistolák és Ezekre való Lelki elmélkedések* (Bécs, 1618);
* *Kempis Tamás négy könyve* (Kolozsvár, 1622);
* *Világkezdetitől fogva, iosagos és gonosz cselekedeteknek példáinak Summái* (Kassa, 1623).

Fonto
-----

* Magyar Életrajzi Lexikon
**Katharina Hedwig MANN**, origine: *PRINGSHEIM*, karesnome: *Katia* (naskiĝis la 24-an de julio 1883 en Feldafing, Germanio; mortis la 25-an de aprilo 1980 en Kilchberg ZH, Svisio) estis la edzino de la germana verkisto Thomas Mann.

Katharina Pringsheim havis kvar pli aĝajn fratojn. Ŝia patro Alfred Pringsheim (1850-1941) estis matematikisto kaj ŝia patrino Hedwig Dohm (1855-1942) antaŭ sia edziniĝo estis teatra aktorino. Ŝia avino Hedwig Dohm (1831-1919) estis fama verkistino kaj feministino. La ĝemelfrato de Katharina Klaus Pringsheim (1883-1972) estis direktisto, komponisto, muzik-verkisto kaj instruisto.

Ŝi studis matematikon ĉe sia patro kaj fizikon ĉe Wilhelm Conrad Röntgen, sed ĉesigis tion en 1904, mallonge antaŭ sia edziniĝo al Thomas Mann. La geedziĝfesto okazis la 11-an de februaro 1905 en Munkeno.

La paro havis ses idojn: Erika, Klaus, Golo, Monika, Elisabeth kaj Michael. Post la naskiĝo de Monika, en 1910, Katharina Mann malsaniĝis. Ŝi pasigis plurajn monatojn en sanatorioj. Ŝia restado en Davos, en 1912, inspiris Thomas Mann al la romano *Der Zauberberg*. Antaŭe ŝi jam estis modelo por la karaktero de *Imma SPOELMANN* en la verko *Königliche Hoheit* (1909).

En la jaro 1933 la familio elmigris: unue al Francio, poste Svislando kaj, en 1939, al Usono. Katharina Mann agis kiel manaĝerino de sia edzo, krome ŝi okupiĝis pri la materia sekureco de la familio kaj la evoluigo de la talentoj de la gefiloj.

En 1952 la familio revenis al Svisio, kie Thomas Mann en 1955 mortis. En la jaro 1974 Katharina Mann publikigis siajn memorojn: *Meine ungeschriebenen Memoiren*.

* Kategorio Katharina Mann en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 115764
* GND: 11857714X
* LCCN: nr97018692
* VIAF: 108787075
* ISNI: 0000 0001 1081 3580, 0000 0003 6858 2142, 0000 0003 6858 2134
* LIBRIS: 353610
* SUDOC: 085694363
* BNF: 126232005
* NDL: 00448697
* BIBSYS: 90597357
* NKC: ola2003188657
* BNE: XX1353940
 |
**Gary Osborne** (naskiĝis en Londono en 1949) estas angla kantisto kaj kantverkisto el Britio. Li prezidis la Direktoraron de Kantaŭtoroj de la Brita Akademio de Komponistoj-Verkistoj kaj Aŭtoroj dum 12 jaroj, dum kiu li estis prezidanto de la premioj *Ivor Novello*.

Kariero
-------

Naskita en Londono en 1949, Osborne estas la filo de la muzika direktoro Tony Osborne. Li edukiĝis en Svislando kaj eniris la muzikan industrion en la aĝo de 15 jaroj.

Kiel adoleska kantverkisto Osborne havis registradojn de Timi Yuro, Nana Mouskouri kaj Val Doonican kaj en la aĝo de 17 havis sian unuan kanton en la usona furorlisto kun "On The Other Side" de la muzikgrupo *The Seekers*, kiun li verkis kun Tom Springfield.

Aparte konata iĝis lia duopo *Blue eyes* (angle, "Bluaj okuloj"), kiun li verkis kun la kantaŭtora kolego Elton John.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 670940
* VIAF: 31215210
* ISNI: 0000 0001 2277 964X
* MBA: 99e4d2ff-5621-4726-854f-5d48fcd9d45b
* NKC: xx0120325
 |
**László Kistamás** [lAslO kiŝtamAŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kistamás László** estas hungara avangarda ŝlagromuzikisto (komponisto, kantisto, tekstopoeto).

László Kistamás naskiĝis la 16-an de aprilo 1958.

Biografio
---------

László Kistamás maturiĝis en gimnazion en Budapeŝto en 1973, poste li aliĝis al amatora teatra trupo. En 1980 li partoprenis en fondo de avangarda ŝlagrorkestro, sed li ne forlasis la aktoradon. Baldaŭ li aliĝis al pluraj subteraj muzikgrupoj. Kelkfoje li ricevis roletojn en filmoj.

Elektitaj koncertoj
-------------------

* Novjorko (2009)

Elektitaj filmaj roloj
----------------------

* The last Boat - CITY LIFE - Budapest (1990)
* Ex-kódex (1983)
* Szabadgyalog (1981)

Elektitaj kantotekstoj
----------------------

* A mi agyunk téves
* Hol vannak a régi álmaim
* Laila

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 658367
* ISNI: 0000 0003 7240 3338
* MBA: 94c344cc-d3fe-413e-9b0c-364d3c363cd7
 |
**Johann Friedrich Karl von Ostein** (naskiĝinta la 6-an de julio 1696 en Amorbach, mortinta la 4-an de junio 1763 en Majenco) estis princo-elektisto kaj ĉefepiskopo de Majenco (ekde 1743).

Vivo
----

En 1696 li iĝis katedralulo en Majenco kaj en 1699 en Würzburg, en 1724 preposto de la Kirko Sankta Bartolomeo en Frankfurt am Main, en 1725 Katedrala administranto en Majenco. Li studis en Majenco kiel ankaŭ en Romo. Sub la premo de la habsburga t.n. Pragmatika armeo li elektitis, estante favoranto de la aŭstriaj pozicioj, ĉefepiskopo majenca. La 15-an de septembro 1743 li ricevis la konsekron episkopan fare de Clemens August von Köln. La de li peritaj interkonsentoj inter Bavario kaj Aŭstrio en la Paco de Füssen (1745) ebligis la elekton de la imperiestro Francisko la 1-a Stefano. En 1746 li novigis la privilegiojn de la majenca universitato por kiu li ankaŭ farigis botanikan ĝardenon kaj anatomian instituton. En 1747 li ensocie dividis la klason de la komercistoj de tiu de la vendistoj/brokantistoj kaj apogis ĝenerale la komercajn metiojn.

En 1755 proklamitis la leĝaro *Kurmainzer Landrecht*. En 1758 fonditis porartista akademio. Sub lia regado ankaŭ la norda alo de la princelektista kastelo, la Kortoj Ostein kaj Bassenheim, la Kirko Sankta Petro kaj la Jezuita preĝejoj konstruitis (ĉio en Majenco).

Atestilo de la bona entento inter li kaj la kapitulanoj katedralaj de Majenco estas la ĝis hodiaŭ videbla ĥorejseĝaro altvalora. En 1745 Ostein sensukcese kandidatis por la episkopeco de Würzburg. Li tamen almenaŭ elektitis helpepiskopo de sia onklo en Worms kies posteulo li iĝis en 1756. Dum la lastaj jaroj li ĉagreniĝis per la eventoj de la Sepjara milito.

En Erfurto, kiu tiutempe dependis de Majenco, li fondis la Akademion de komunutilaj sciencoj.

Literaturo
----------

* Adolf Karl Michels: *Die Wahl des Grafen Johann Friedrich Karl von Ostein zum Kurfürsten und Erzbischof von Mainz (1743)*. Darmstadt 1930; Bonn, Phil. Diss. 1930
* Elisabeth Soll: *Die Reichspolitik des Mainzer Kurfürsten Johann Friedrich Karl von Ostein von Regierungsantritt (1743) bis zum Ausbruch des Siebenjähriges Krieges*. Berlin 1936; Frankfurt, Phil. Diss. 1936

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Johann Friedrich Karl von Ostein en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Foto de la tombo en la katedralo de Majenco
* Biografio ĉe NDB


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 524943
* GND: 118787314
* LCCN: no95023911
* VIAF: 2050650
* ISNI: 0000 0000 8107 313X
* BNF: 17145175h
* NKC: jo2010603787
 |
Sir **Geoffry Alexander Stafford NORTHCOTE** (羅富國; 9a de februaro 1881 – 10a de julio 1948) estis brita kolonia administracianto.

En Afriko
---------

Kiam li alvenis en Kenjon en 1904 kiel politika ataŝeo, Northcote estis enpostenigita en la Provinco Nyanza kiu tiam estis parto de Ugando. En 1905, li akompanis punekspedicion al teritorio de Gusioj en Suda Nyanza. La ekspedicio dum unu monato perfortegis kontraŭ lokanoj. En 1907, Northcote estis enpostenigita en la Distrikto de Gusioj, kiuj konsideris lim ĝismorte malamiko. La 18an de januaro 1908, meze de alia punekspedicio kiun li estis estrinta, Northcote estis atakita per glavo kaj vundita de militisto nome Otenyo. Kiam Otenyo estis kaptita, estis juĝita publike, trenita de ĉevalo kaj pafekzekutita publike. Li estis poste senkapigita kaj lia korpo estis sendita al Londono.

En Azio
-------

Dum sia posteno kiel Guberniestro kaj Ĉef-Komandoro de Hongkongo en 1937, eksplodis la Dua japana-ĉina milito kaj svarmis bataloj en kontinenta Ĉinio. Por protekti la britan kolonion, Northcote tuj deklaris Hongkongon neŭtrala zono. Kiam la milito pliiĝis, Kantono estis okupita de la japanoj, kio okazigis amaselmigradon al Hongkongo. Northcote proponis pliigon de loĝado kaj socialajn servojn tiukadre.

Notoj
-----

1. ↑   Goodstadt, Leo F. (2004). "The Rise and Fall of Social, Economic and Political Reforms in Hong Kong, 1930–1955". Journal of the Royal Asiatic Society Hong Kong Branch. 44: 63.

Bibliografio
------------

* Kidd, Charles, Williamson, David (eld). Debrett's Peerage and Baronetage (eldono de 1990). New York: St Martin's Press, 1990.

* Kategorio Geoffry Northcote en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 700982
 |
**RÉVÉSZ (RISZDORFER) János** (re:ve:s) estis hungara rakontisto, eklezia verkisto, redaktoro naskita en Nyíregyháza la 17-an de marto 1863 kaj mortinta en Baia Mare la 18-an de decembro 1933. Li estis la patro de poeto, rakontisto Mitó Révész.

Kariero
-------

Révész (Riszdorfer) János diplomitiĝis en evangelia teologio de Pozsony, kaj de 1885 ĝis sia morto li estis pastro, prezidanto pri kontrevizio de eklezia distrikto, tribunala juĝisto, ditrikta konsilanto. Li estis respondecredaktoro de gazeto Nagybánya és Vidéke de 1891, de 1903 ĝia posedanto. Inter 1905-1919 li redaktis kune kun Elemér Soltész la eklezian gazeton Igehirdető. Li havis rolon en la fondado kaj agado de artistkolonio de Nagybánya, en aranĝado de urbo.

Verkoj
------

* Emléklapok (megemlékezések egyházi és irodalmi személyiségekről. 1887);
* A nagybányai ev. népiskola rövid története (1889);
* Ilyen az élet (elbeszélések 1890);
* Kossuth Lajos temetése (1894);
* Emlékalbum a Nagybánya és Vidéke 25 éves jubileumára (1899);
* A mi osztályrészünk (beszédek, tanulmányok. 1905);
* A nagybányai ág. hitv. ev. egyház története (1905);
* Emlékalbum a Nagybánya és Vidéke 50 éves jubileumára (1924).

Fontoj
------

* Romániai magyar irodalmi lexikon
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por aliaj signifoj, bv. rigardi la apartigilan paĝon: Kleopatra (regantoj) |

**Kleopatra Seleneo**, signata ankaŭ **Kleopatra Seleneo la 2-a** aŭ **Kleopatra la 8-a** (greke Κλεοπάτρα Σελήνη), (la 25-an de decembro -40, mortinta en 6 p.K.) estis Ptolemea princino, unusola filino de egiptia reĝino Kleopatra la 7-a kaj romia armeestro Marko Antonio, ĝemelo de princo Aleksandro Helio kaj pli aĝa fratino de Ptolemaio Filadelfo.

Ŝia dua nomo en la antikva greka lingvo signifas "luno", ĝi estas kontraŭo de la dua nomo de ŝia frato-ĝemelo: Helio, kio signifas "suno". Kleopatra naskiĝis, vivis kaj estis bone edukata en Aleksandrio en Egiptio. Ŝi edziniĝis al la numidia reĝo Jubo la 2-a. Kune kun li ŝi regis Numidion ĝis kiam ili devis fuĝi de tie, ĉar al la Numidianoj ne plaĉis ilia politiko de romiigo.

Post morto de siaj fratoj ŝi estis la lasta vivanta familianino de la Ptolemea dinastio. Kiam romianoj estrataj de Oktaviano/Aŭgusto kaj de lia konsulo Marko Agripo konkeris Egiption, estis Seleno kaj Aleksandro forveturigitaj Romon, kie vivis ĉe la kortego de la imperiestro.

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Kleopatra Seléné en la ĉeĥa Vikipedio.* 

* Kategorio Kleopatro Seleneo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 32240
* GND: 119367475
* LCCN: n85216104
* VIAF: 2018159474360027662922, 134858078, 290261181 221149196547474792518, 2018159474360027662922, 134858078, 290261181
* ISNI: 0000 0000 9202 4595, 0000 0003 9554 2621
* SUDOC: 075563061
* BNF: 14578209m
* BIBSYS: 8068064
 |
**János Szabados** [jAnoŝ sabadoŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szabados János** estis hungara tradukisto, poeto, membro de Societo Petőfi (1877).

János Szabados naskiĝis 
la 29-an de septembro 1839 en Hungario, en Sikula (nuntempa Șicula en Rumanio). Li mortis la 27-an de oktobro 1891 en Szeged.

Biografio
---------

János Szabados frekventis universitaton en Pest (urbo), kie li aliĝis al literaturaj rondoj. Inter 1863-1869 li redaktis gazeton en Szeged. En 1872 li estis elektita urbestrarano, tial li interrompis la literaturan vivon. En 1883 li travivis la grandan inundon de Szeged, en la sekva jaro li elektiĝis vicurbestro. Li multe laboradis por urbo Szeged.

Liaj poemoj aŭ artikoloj aperis ekzemple en Napkelet, Hölgyfutár, Vasárnapi Ujság. Li uzis la pseŭdonimon *Keresztély*.

Verkaro (elekto)
----------------

* *A haza és a szerelemről* (La patrujo kaj pri la amo) 1860 - poemoj
* *Szabados János irodalmi hagyatéka* (Literatura heredaĵo de János Szabados) 1897
* tradukaĵoj de Goethe, Percy Bysshe Shelley

Fontoj
------

* Hungarlingva Vikipedio
* 
*
|  |  |
| --- | --- |
|  Sen fontoj! | **Ĉi tiu artikolo pri spiritistoj citas neniun fonton**.

---

Vi povas plibonigi ĝin, aldonante fidindajn fontojn. Senfontaj asertoj povas esti forigitaj. *(Septembro 2016)* |

**Léon DENIS** (naskiĝis la 10-an de januaro 1846 en vilaĝo Foug, en provinco Lorena, Francio, mortis la 12-an de marto 1927 en Tours).

Ankoraŭ en Foug li faris la unuagradan lernadon kaj ne povis plu frekventi lernejon pro laborado, tamen li neniam forlasis la librojn, fariĝinte aŭtodidakto. Kiam li fariĝis 18-jaraĝa, li legis La Libron de la spiritoj kiu faris al li grandan impreson. Iom poste li ekkonis Allan Kardec. Li estis 23-jaraĝa kiam Kardec forpasis.

Li rekrutiĝis en la milito de 1870 kaj ricevis la postenon de vicleŭtenanto. Tiam li okazigis kun kelkaj kamaradoj spiritismajn seancojn. Post la fino de la milito li fariĝis komerca reprezentanto kaj vojaĝis tra multaj landoj.

En 1882 li komencis periodon kiel prelegisto, kiu daŭris ĝis la lastaj tagoj de lia vivo. León Denis, eĉ loĝanta en Tours, fariĝis orientanto de la spiritisma movado en Francio. Lia spirtogvidantoj, Hieronimo de Prago kaj la Spirito Blua, neniam mankis al li. Eĉ Allan Kardec post la elkarniĝo inspiris kaj orientis lian agadon.

Kelkaj Verkoj
-------------

* *La Kialo de l' Vivo*
* *Post la Morto*
* *En la Nevideblo*
* *La Problemo de la Esto, de la Destino kaj de la Doloro*
* *La Granda Enigmo*
* *Kristanismo kaj Spiritismo*

* Kategorio Léon Denis en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 33158
* GND: 1081375841
* LCCN: no94043729
* VIAF: 100172649
* ISNI: 0000 0001 1478 5257
* SUDOC: 02682437X
* BNF: 11899596z
* NKC: jn20030829013
* BNE: XX982210
 |



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Léon-Gontran DAMAS** (28-a de marto 1912, en Kajeno, Franca Gujano; 22-a de januaro 1978 en Vaŝingtono) estis franc-kariba verkisto kaj poeto.

Vivo kaj laboro
---------------

Damas vivis ekde 1929 en Parizo kaj post la Dua mondmilito, li fariĝis Deputito en Franca Gujano. En 1970 Damas famiĝis en Usono. Li fariĝis kune kun Aimé Césaire kaj Léopold Senghor unu el la fondintoj de la tielnomata *Négritude*.

En Parizo li studis juron kaj ĉe la Lernejo de Orientaj Lingvoj la baŭlean, la japanan kaj la rusan.

Ĉefaj temoj en la verkaro de Damas estis la kolonia ekspluatado, la honto de asimilado, la mizero en Karibio, samkiel la subprema vivo en Eŭropo kiun li perceptis kiel ekzilo.

Li ankaŭ estis unu el la redaktantoj de la Afrika Ĉeesto, grava revuo de nigraj studoj, kaj delegito ĉe Unesko por la Afrika Societo de Kulturo.

Verkaro (selekto)
-----------------

Kantotekstoj
*Pigments (Pigmentoj),* Ulo Lévis Mano, Parizo, 1937.

*Graffiti (Grafitaĵoj),* Pierre Seghers, Parizo, 1952.

*Black Label* *(Nigra Etikedo),* Parizo, 1956.

Rakontoj, Eseoj, Antologioj
*Retour de Guyane*. 1938.

*Veillées noires*. 1943.

Vidu ankaŭ
----------

* Koloniismo

Eksteraj ligiloj
----------------

(germana) Literaturo de kaj super Damas en la katalogo de la UB Frankfurt[*rompita ligilo*]

(germana) Informoj pri Léon-Gontran Damas en katalogo de la Germana Nacia Biblioteko (germane)

Notoj kaj referencoj
--------------------

Tiu ĉi artikolo estas traduko de la samtitola artikolo en la germana vikipedio je la 18-a de februaro 2019.

1. ↑  *Léon Gontran Damas: Black Label*. En: Walter Jens (eld.): *Kindlers neues Literatur-Lexikon, Vol. 4*. Munkeno, 1996, paĝo 396 kaj plu.

* Kategorio Léon-Gontran Damas en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 632558
* GND: 118670948
* LCCN: n82253217
* VIAF: 34455144
* ISNI: 0000 0001 2127 2070
* SUDOC: 026810077
* BNF: 11898508m
* MBA: df8dfa19-b7f0-4c20-8626-def72a1ac0a4
 |
**George CHAPMAN**, angla poeto kaj dramisto (ĉ.1559 - la 12-a de majo 1634).

George Chapman naskiĝis ĉe Hitchin en Hertfordshire. Eble li studis ĉe la Universitato de Oksfordo, tamen tio ne certas. Li ĝuis la subtenon de Robert Devereux, 2-a Grafo de Essex kaj de Henry la Princo de Kimrujo (kaj la rekta heredonto de la angla reĝlando), sed ili mortis en, respective, 1601 kaj 1612. Post la forpaso de la Princo Henry, Chapman ne sukcesante trovi pluan mecenaton, kaj pro tio suferis pro malriceco kaj ŝuldoj, kvankam li havis grandan literaturan reputacion inter aliaj verkistoj. Li mem mortis en London en 1634.

Dum la 1590-a jardeko li iĝis grava kaj populara dramatisto. Li verkis komediojn multe influatajn de la latinaj dramoj de Plaŭto kaj Terentio. En 1605, kune kun Ben Jonson kaj John Marston li verkis la komedion *Eastward Ho* enhavantan satiron pri la skotoj: pro tio oni enkarcerigis lin en la Turo de Londono. Tamen poste li kaj Ben Jonson kverelis kaj li komponis satirajn versojn pri la agresemo kaj aroganto de Jonson. Krom komedioj, li verkis gravajn tragediojn, inter kiuj pluraj prenis temojn de lastatempa franca historio, ekzemple *Bussy d'Ambois*.

Kiel poeto, li unue komponis obskurajn filozofajn poemojn. En 1596 aperis poemo, *De Guiana, Carmen Epicum* pri vojaĝo de Sir Walter Raleigh, kaj en 1598 aldonon al la nekompleta *Hero and Leander* de Christopher Marlowe. Ekde 1598 eldoniĝis en sinskevaj parto tre influa traduko de la Iliado de Homero, pri kiu John Keats verkis soneton. Inter aliaj tradukoj estis la *Homeraj Himnoj*, la *Georgiko* de Vergilio, la kvinan Satiron de Juvenalo, kaj la *Laboroj kaj Tagoj* de Heziodo.

**Ĉefaj Dramaj Verkoj**

* *The Blind Beggar of Alexandria*, komedio (1596)
* *An Humorous Day's Mirth*, komedio (1597)
* *All Fools*, komedio (1599 aŭ 1604, eldonata 1605)
* *The Gentleman's Usher*, komedio (ĉ. 1602)
* *Sir Giles Goosecap*, komedio (1604)
* *Bussy d'Ambois*, tragedio (1604)
* *Monsieur d'Olive*, komedio (1605)
* *The Widow's Tears*, komedio (1605)
* *Eastward Ho*, komedio (kune kun Ben Jonson kaj John Marston, 1605)
* *The Conspiracy and Tragedy of Charles, Duke of Byron*, tragedio (1608)
* *May Day*, komedio (1609)
* *The Revenge of Bussy d'Ambois*, tragedio (ĉ. 1610)
* *The Tragedy of Chabot, Admiral of France*, tragedio (ĉ. 1613)
* *Caesar and Pompey*, tragedio (ĉ. 1613)

* Kategorio George Chapman en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 233990
* GND: 118675567
* LCCN: n79003294
* VIAF: 41879013
* ISNI: 0000 0001 1025 5320
* LIBRIS: 181390
* SUDOC: 030091357
* BNF: 12157722k
* MBA: 159aa561-6fd1-4b49-be2c-00bf89fbc93a
* NLA: 35027344
* NDL: 00435719
* BIBSYS: 90197026
* NKC: mub2010580658
* ICCU: CFIV071958
 |
**János (Johano) VITÉZ** [jAnoŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Vitéz János** estis kroata-hungara kardinalo, ĉefepiskopo, episkopo, edukisto. Lia nobela antaŭnomo (indiko de deveno) estis *zrednai* (= el Zredna). Li estis onklo de Janus Pannonius.

Monumento pri János Vitéz
János Vitéz  naskiĝis en 1408 (?) en Zredna apud Križevci, Kroatio. Li mortis la 9-an de aŭgusto 1472 en Esztergom.

Biografio
---------

János Vitéz frekventis universitaton en Vieno. Li komencis sian eklezian karieron en diocezo de Zagrebo. En la 1430-aj jaroj li estis notario en la hungara kortumo, post jaroj li estis edukisto de Ladislao Hunyadi kaj Matiaso la 1-a (Hungario). En 1445 li iĝis episkopo de Oradea, hungare *Nagyvárad*, poste li ricevis ankaŭ politikajn kaj diplomatiajn taskojn. Depost surtroniĝo de Matiaso li ekhavis la postenon kanceliero, poste en 1465 ĉefepiskopo en Esztergom. En 1465 li fondis universitaton en Pozsony sub nomo *Academia istropolitana*, poste bibliotekon en Esztergom. Post jaroj la kontakto malboniĝis inter Vitéz kaj Matiaso. Vitéz partoprenis en kontraŭreĝa komploto en 1471, kiu fiaskis.

Li postlasis latinlingvajn poemojn.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Oratio ad Sixtum III.*
* *Epistolae in diversis negortis…;*
* kolektitaj paroladoj (1878 hungare kaj latine)
* korespondaĵoj kaj paroladoj

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva informaro

* Kategorio János Vitéz en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 478791
* GND: 118768727
* LCCN: n84218371
* VIAF: 305405868
* ISNI: 0000 0001 2134 5487
* SUDOC: 030127211
* BNF: 12160567h
* ULAN: 500327740
* NKC: jx20090804002
* ICCU: TO0V037794
 |
**George ETHEREGE** (**Georgo Efereĝ**, n. ĉ. 1635, m. la 10-an de majo 1692) estis angla dramisto.

Vivo
----

Li naskiĝis ĉe Maidenhead, Berkshire kaj estis la plej aĝa filo de George Etherege kaj Mary Powney. Li edukiĝis ĉe Lord William's School, Thame, Oxfordshire, kie lerneja konstruaĵo nomiĝas laŭ li, kaj eble poste ĉe la Universitato de Kembriĝo - kvankam la dramisto kaj kritikisto John Dennis asertis ke George Etherege scipovas nek la latinan nek la grekan, kaj, se Dennis pravis, verŝajnas ke li neniam ĉeestis universitaton. Certas ke li studis juron ĉe Clement's Inn, Londono. Estas probable ke li vojaĝis al Parizo kune kun sia patro, kiu gastis en la domanaro de la ekzilita reĝino Henrietta Maria.

De 1668 al 1671 George Etherege loĝis en Konstantinopolo kiel sekretario de la angla ambasadoro.

George Etherege havis nelegitiman filinon per amafero kun la aktorino Elizabeth Barry.

Post la enscenigo de *The Man of Mode* (1676) li ne plu verkis. Post malmultaj jaroj li perdis sian riĉaĵojn per amaferoj kaj vetludado. Li kavaliriĝis nepost 1680 kaj edziĝis al riĉa vidvino. Marton 1685 li nomumiĝis ambasadoro al la imperia germana kortego ĉe Regensburg, sed senposteniĝis pro la 1688-a Glora Revolucio: li pasis la reston de sia vivo en Parizo, kune kun la ekzilita reĝo Jakobo la 2-a.

Dramoj
------

Nelonge post la Angla Resurtronigo (1660) li verkis komedion, *The Comical Revenge or Love in a Tub* (*La komika venĝo, aŭ amo en banujo*), kaj pro kio prezentiĝis al Charles Sackville (6-a grafo de Dorset), tiam Lordo Buckhurst. La dramo premieris en la Duka Teatro en 1664 kaj furoris pro sia sprita humuro. Tuj li ekfamis.

Sekvis en 1668 *She would if she could* (*Ŝi agus se ŝi povus*), kie koketado estas la plej grava afero de homa vivo, kaj kiun iuj kritikis pro malmoraleco. En 1676 ensceniĝis *The Man of Mode* (*La laŭmoda viro*), unu el la plej elstaraj dramoj de la regado de Karlo la 2-a: la verko satiras tre konitajn gravulojn de Londono, kiel John Wilmot (2-a grafo de Rochester), kiu estis amiko de Etherege. Ambaŭ dramoj tre popularis.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 295607
* GND: 118531255
* LCCN: n50009342
* VIAF: 29547767
* ISNI: 0000 0001 0883 1018
* LIBRIS: 185890
* SUDOC: 028422686
* BNF: 12026103m
* MBA: 79ea707c-49c2-4d6f-8aae-1562ec6ba4ff
* BIBSYS: 90123946
* NKC: xx0158637
 |
**Lívia DOBÁK,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Dobák Lívia** estis hungara dramaturgo.

Lívia Dobák  naskiĝis la 30-an de aprilo 1955 en Budapeŝto kaj mortis la 8-a de januaro 2023.

Biografio
---------

Lívia Dobák post la abituriento ŝi estis subreĝisoro en sia naskiĝurbo. Ŝi studis en Pedagogia altlernejo en Pécs inter 1975–1979, poste en Teatra kaj Filma Altlernejo inter 1979–1982. Ŝi estis dramaturgo de Nacia Teatro (Pécs) inter 1981–1988, poste en Teatro Csokonai (Debrecen) inter 1988–1993, poste kiel gastodramaturgo ĝis 1999. Ekde 1993 ŝi estas dramaturgo de Pupteatro (Budapeŝto). Ŝi ediniĝis en 1997. Ŝi estis literatura gvidanto de Teatro Petőfi (Sopron) inter 2001–2003. En 2006 ŝi akiris sciencan gradon DLA. Ŝi ricevis 3 premiojn inter 1993-1996.

Elektitaj dramaturgaj taskoj
----------------------------

* Lajos Parti Nagy: *Ibusár*
* Sándor Weöres: *A holdbeli csónakos*

Fontoj
------

* hungarlingva biografio


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 579939
* VIAF: 121379802
* ISNI: 0000 0000 7960 6152
 |
**Barono Lőrinc Orczy** [lOrinc orci], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Orczy Lőrinc** estis hungara poeto, oficiro, bienulo, framasono ,  Arkivigite je 2016-03-05 per la retarkivo Wayback Machine. Lia nobela antaŭnomo estis *orci*.

Lőrinc Orczy
Busto de Lőrinc Orczy en Soltvadkert
Lőrinc Orczy  naskiĝis la 9-an de aŭgusto 1718 en Tarnaörs. Li mortis la 28-an de julio 1789 en Pest (urbo).

Biografio
---------

Lőrinc Orczy aliĝis al armeo de Maria Tereza de Aŭstrio en 1741. Li batalis en la sepjara milito ricevinta ordenon en Dresdeno. Lia kunbatalanto estis Andreo Hadik. En 1756 li establis proprakoste regimenton. Post la milito li forlasis la armeon en rango generalo. Inter 1764 kaj 1784 li laboris en la ŝtata administrado, dume li estis nomumita departementestro. Tiutempe li ricevis ŝtatan premion. Li verkis poemojn kaj leterojn. Liaj poemoj apartenas al skolo de József Gvadányi. Foje liaj poemoj aperis kune kun György Bessenyei.

Li edziĝis en 1740 baldaŭe havanta 5 gefilojn. En 1758 li vidviĝis, la dua edzino naskis 2 gefilojn.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Onomastica corona spect. ac generoso dno Stephano Orczi de eadem* (1730)
* *Mátra hegyei között mulatozó nimfáknak éneke...* (1761, 1765)
* *Költeményes holmi egy nagyságos elmétől* (1787) - poemlibro
* *Két nagyságos elmének költeményes szüleményei* (1789)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun bildo

* Kategorio Lőrinc Orczy en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 523916
* GND: 1253512612
* LCCN: n88115083
* VIAF: 4953340
* ISNI: 0000 0000 7830 0661
* SUDOC: 086057537
* BNF: 12071235b
 |
**Jón Trausti** (1873-1918) estas pseŭdonimo por la verkisto **Guðmundur Magnússon**. Li naskiĝis en la plej nordorienta landpinto de Islando kaj elkreskis en granda malriĉeco, laborante sur tero kaj maro. Poste li fariĝis presisto kaj loĝis en Reykjavík. Li multon verkis, sed ne ĉiam egale bone. Liaj tre popularaj romanoj kaj noveletoj ofte montras multflankan konon de vivo kaj pensmaniero de la islanda popolo. Li havis riĉan fantazion, li estis bona observanto kaj priskribis multespecajn homojn vive kaj kompetente. Li ankaŭ verkis poemojn.

En esperanto aperis
-------------------

*La marlupo* en Voĉo de Islando, II-a jaro, 1-a numero, en traduko de Ólafur S. Magnússon.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 108779
* GND: 10426666X
* LCCN: n85823978
* VIAF: 122065148
* ISNI: 0000 0001 2149 7018
* LIBRIS: 345544
* SUDOC: 171596552
* BNF: 16204681s
* BIBSYS: 90697668
 |



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Ladislao Hunyadi
Tombo de Ladislao Hunyadi
Grafo **Ladislao HUNYADI** [hunjadi], hungare ***Hunyadi László***, (naskiĝis en 1433 en Buda, mortis la 16-an de marto 1457 samloke) estis hungara tronheredonto kaj banuso.

Biografio
---------

Ladislao Hunyadi estis la unua filo de János Hunyadi kaj Elizabeto Szilágyi. Li estis edukita por esti reĝo. En 1453 li ricevis la rangon grafo, poste banuso. Post 3 jaroj lia patro mortis, li tuj estis populara gvidanto, kiu jam batalis en diversaj bataloj. Okazis grava kontrasto inter Ladislao Hunyadi kaj Ladislao la 5-a (Hungario). Fideluloj de Hunyadi murdis fidelulon de la reĝo. Poste la reĝo ĵuris por ne tuŝi la Hunyadi-idojn, tamen Ladislao Hunyadi estis senkapigita en Buda. Poste okazis tutlanda bruo. Baldaŭe pli juna frato de Ladislao Hunyadi iĝis la hungara reĝo, kiel Matiaso la 1-a.

Rememoroj
---------

Tiu tragika sorto donis temon al hungaraj artistoj. Ferenc Erkel komponis operon en 1844. Sándor Petőfi verkis poemon en 1848. Gyula Benczúr kaj Viktor Madarász pentris pentraĵojn. En 2007 oni metis memortabulon al loko de la senkapigo.

Fontoj
------

* Hungara Vikipedio

Reliefo de Ladislao Hunyadi

* Kategorio Ladislao Hunyadi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 399869
* GND: 1104544369
* LCCN: n87813142
* VIAF: 58134583
 |
**Johannes EWALD** (naskiĝinta la 18-an de novembro 1743 en Kopenhago, mortinta samloke la 17-an de marto 1781) estis dana poeto kaj teologo.

Eldono frua de ĉiuj verkoj de Johannes Ewald

Vivo
----

Post la morto de la severa kaj pietisma patro, kiu estis predikisto, Ewaldl venis 11-jaraĝa al Schleswig. La malliberecon en la tiea lernejo katedrala li volis fuĝi esperante povi vivi kiel Robinsono Kruso sur malenloĝata insulo. Rehejmentransportite li denove fuĝis en la aĝo de 15 jaroj je prusiaj armeservoj por gajni per honoro kaj bonstato la manon de la amatino Arendse Hulegård. Baldaŭ poste li dezertis je la aŭstra armeo kie li iĝis tamburisto kaj kaporalo kaj eĉ partoprenis kelkajn batalojn inter 1759 kaj 1760 antaŭ reiro Kopenhagon. Tie ene de tre malmulte da tempo li finstudis teologion kaj ekzameniĝis. La espero gajni la favoron de Arendse malrealiĝis tiel ke Ewald pli kaj pli ĉagreniĝis kaj ekdiboĉis kaj malsaniĝis. Lia poeta talento tamen (aŭ pro tio?) ekfloris splende.
Post la ne tro sprita poemo alegoria »Lykkens Tempel« (1764) li verkis modestan sed sinceregan funebran poemon post la morto de Frederiko la 5-a (Danio) (1766) per kio li famiĝis. De siaj iam francaj modeloj li pli kaj pli aliorientiĝis artiste je Friedrich Gottlieb Klopstock kiel atestas la biblia dramo »Adam und Eva« (1769) kaj la tragedioj »Rolf Krake« (1770) kaj »Balders Død« (1774). Per ili, laŭ la modelo de »Hermannsschlacht« hejmigitis en daniaj teatroj malnovĝermanaj intrigoj. En la kantoteatraĵo »Fiskerne« (1780) montriĝas la memstara kaj libere evoluinta genio de Ewald: ankaŭ tie ĉi li pioniris en la rakontado de popolvivaĵoj. Multaj tie enplektitaj kantoj iĝis popularaj, ĉefe la posta nacia himno »Kong Christian stod ved højen Mast«.

La lastajn vivojarojn li pasigis bone danke al la apogo de la kortegano Adam Gottlob Moltke, al kiu li dediĉis tre belan odon. Post longa malsano li mortis; ankoraŭ sur la mortolito li verkis la belegan kanton »Zur Hilfe, Held von Golgatha« dichtend. Ke Ewald, romantikulo frua donacis al la dana poeziarto kaj al nova stilo dignan emancipiĝon (kion oni sentis bone ĉe Adam Oehlenschläger) atestatas la poemo »Ewalds Grab« de lia dankema posteulo. Membiografion sinceran kaj ironian Ewald verkis ankaŭ (ĝi restis nefinita): »J. Ewalds Levnet og Meninger« gegeben. La plej bonan fruan eldonon de la ewaldaĵoj prizorgis Liebenberg (Kopenhago 1850–55, 8 vol.); biografioj konatas de Molbech (1831), M. Hammerich (3-a eldono, 1888), A. D. Jörgensen (1888).

Fonto
-----

Meyers Großes Konversations-Lexikon, Band 6. Leipzig 1906, p. 202-203 (tie ĉi interrete)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Johannes Ewald en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Johannes Ewald en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Pri la poezioj kaj la diboĉoj de Ewald


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 683399
* GND: 121097684
* LCCN: n85075737
* VIAF: 29597948
* ISNI: 0000 0001 2277 8815
* LIBRIS: 137735
* SUDOC: 031785042
* BNF: 12293584m
* MBA: 44438417-1128-46ec-baef-0668420636b3
* NLA: 35785038
* BIBSYS: 90351667
* NKC: ola2002161291
* ICCU: CFIV331653
 |