recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Zsigmond Justh** [ĵigmond just], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Justh Zsigmond** estis hungara verkisto, teatrestro. Lia frato estis Gyula Justh.

Zsigmond Justh  naskiĝis la 16-an de februaro 1863 en vilaĝo Puszta-Szentetornya (nuntempa urboparto de Orosháza). Li mortis la 9-an de oktobro 1894 en Francio en Cannes.

Biografio
---------

Zsigmond Justh komence studis en Budapeŝto, poste eksterlande en Kiel, Zuriko, Parizo. En la lasta urbo li ekŝatis la literaturon. En la 1880-aj jaroj li komencis verki romanojn. En la sekva jardeko li ĉerpis temojn pri la lokaj homoj. Li fondis kamparan teatrejon, kie oni prezentis verkojn de Shakespeare kaj Molière. Li frue ricevis tuberkulozon, kiu finis la pluajn verkadojn. Li vane provis resaniĝi en Italio, Francio, Indio.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Páris elemei* (debuto)
* *Művész-szerelem* (1888) – romano
* *A puszta könyve* (1891)
* *Fuimus* (1894)

Memorigiloj
-----------

* bibliotekoj en Orosháza
* fervoja haltejo apud Gádoros

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 528569
* GND: 124299784
* LCCN: n85033852
* VIAF: 19810484
* ISNI: 0000000078352453
* SUDOC: 184103835
* BNF: 12964873m
* NKC: mzk2015880886
 |
situo de Ĥaniao en Grekio
La regiono **Ĥanio** (greke *Χανιά* respektive Νομός Χανίων - *Nomos Chanion*) ĝis administra reformo efektivita komence de 2011 estis unu el la kvar provincoj de la insulo Kreto kaj unu el la 51 provincoj de Grekio ("prefektujoj", kiuj greke nomigas Νομός, do "nomos"). Ĝi kovras areon de 2 376 km² kaj dum la jaro 2001 havis proksimume 150 000 enloĝantojn. Ĉefa loĝloko estas la samnoma urbo *Iraklio*. La teritorio apartenas al la administra regiono ("periferio") Kreto (Περιφέρεια Κρήτης, *Periferia Kritis*) kaj kovras la plej okcidentan parton de ĝi, najbare de la provinco Retimno en la oriento.

La insuleto *Gavdos*, kiu estas la plej suda punkto de Eŭropo, same apartenas al la provinco kiel la konata kanjono de *Samaria*.

|  |  |
| --- | --- |
| la katedralo de la urbo Ĥanio | historia monaĥejo |

Setlejoj
--------

* Maleme

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Ĥanio (provinco) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* oficialaj paĝoj de la provinco (en la greka kaj angla) Arkivigite je 2013-06-22 per la retarkivo Wayback Machine
* informoj pri la okcidento de Kreto (en la angla, franca kaj germana)
**Louis-Étienne Salmon**, alinome **Louis Noir**, estas franca aŭtoro. Li naskiĝis la 26an de decembro 1837 en Ponto-en-Musono kaj mortis la 29an de januaro 1901 en Bois-le-Roi.

Biografio
---------

Louis Noir estis filo de Joseph Jacques Salmon kaj de Joséphine Élisabeth Noir. Lia patro estis horloĝisto. Li havis por duenaskita frato Victor Salmon, alinomita Victor Noir.

Li vivis infanaĝon kaj studojn en Verduno. Poste,la familio loĝigis en Parizo kie li ekzercis plurajn malgrandajn metiojn.

Estante 17-jaraĝa, li rekrutiĝis en la franca armeo, nome en la zuavoj. Li militis en Krimeo, Alĝeria kampanjo kaj kampanjo de Italio de 1859. Tiu epizodo de lia vivo provizis al li la materialon de lia unua libro.

Post siaj 6 jaroj de militservo, li forlasis la armeon, geedziĝis kaj fariĝis ĵurnalisto, kaj poste romanisto. Li estis responda al la ĵurnalo *La Patrujo*, poste ĉefredaktoro de la *Ĵurnalo de la Popolo*. Li skribis tre multnombrajn romanojn pri geografiaj kaj historiaj aventuroj. Tiuj estas karakterizaj de la militista spirito kaj fascino por la perforto. Ili aperis en felietonoj en ĵurnaloj kiel *La nacia Opinio*, *La Malgranda Gazetaro*, *La Semajno*, *La Monitoro*, *La Rakontisto* – Same kiel en *La Felietonoj ilustritaj* kaj al la eldonoj Fayard.

Ekde 1871, li loĝis en Bois-le-Roi ĝis sia morto. Louis Noir estis entombigita en la tombejo de Bois-le-Roi. Tie urbo havas straton kiu portas lian nomon. 

Tiu urbo havas portreton de Louis Noir pentritan de Robert Noir, la filo de la aŭtoro. Tiu portreto estis eksponita en la Salono de 1886.

Bibliografio
------------

* Charles Castellani, Confidences d'un panoramiste : Aventures et souvenirs, Maurice Dreyfous et M. D'Alsace, 1899 (lire en ligne sur Gallica)
* Monique Riccardi-Cubitt, « Bois-le-Roi, Village d’art. Les artistes de la Bohème. », Fontainebleau, la revue d’histoire de la ville & de sa région, Société d'histoire de Fontainebleau et de sa région, no 22,‎ novembre 2022, p. 56-59
* Monique Riccardi-Cubitt, La vie de Bohème à Bois-le-Roi. Art, politique et naturalisme, Éditions du Puits Fleuri, 2022, 160 p. (ISBN 978-2867397219)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 847664
* GND: 140133682
* LCCN: n88642249
* VIAF: 49229656
* ISNI: 0000 0000 8380 5963
* SUDOC: 061563943
* BNF: 11917812z
 |
**Zsolt Boldogkői** [ĵolt boldogkOi], laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj kun plena nomo **Boldogkői Zsolt Endre** estas hungara biologo, genetikisto, altlerneja instruisto.

Zsolt Boldogkői naskiĝis la 12-an de aprilo 1961 en Tiszafüred.

Biografio
---------

Zsolt Boldogkői maturiĝis en gimnazio en Tokaj en 1979, poste li akiris diplomon pri biologio en Scienca Universitato Lajos Kossuth en 1986, pli poste jaron li studis en kurso de akademia centro en Szeged. Inter 1987-1990 li laboris en bioteknologia laboratorio en Budapeŝto, poste inter 1990-1993 kaj 1996-1998 en la Universitato Reĝo Sankta Stefano. Intertempe en la sama universitato li akiris plian diplomon, en 1999 sciencan gradon Ph.D.. Inter 1998-2000 li laboris en anatomia instituto en Budapeŝto, poste en Germanio, ekde 2003 en Scienca Universitato de Szeged. Li estis lektoro (2003-2004), docento (2004-2008), ekde 2008 institutestro, ekde 2009 profesoro kaj katedrestro. La habilitiĝo okazis en 2007, en la sekva jaro li doktoriĝis (DSc) ĉe la Hungara Scienca Akademio. Li ricevis premion en 2008.

Lia libro
---------

* *A szabad elme illúziója* (2013)

Elektitaj artikoloj (kun aliaj)
-------------------------------

* *STRUCTURAL FEATURES OF THE RIBONUCLEOTIDE REDUCTASE OF AUJESZKYS-DISEASE VIRUS* (1994)
* *Evaluation of pseudorabies virus as a gene transfer vector and an oncolytic agent for human tumor cells* (2002)
* *The effects of viral load on pseudorabies virus gene expression* (2010)
* *Is this really the end? Template-switching artifacts resemble alternative polyadenylation* (2019)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 672714
 |
la palaco
la oranĝejo
 **Kensington Palaco** estas reĝa rezidejo lokita en ĝardenoj Kensington, en la reĝa komunumo Kensington kaj Chelsea en Londono, Anglio. Ĝi estis loĝejo de la brita reĝa familio ekde la 17-a jarcento kaj estas nuntempe la oficiala Londona loĝejo de la Princo kaj Princino de Kimrio, la Duko kaj Dukino de Gloucester, la Duko kaj Dukino de Kent kaj Princo kaj Princino Mikaelo de Kent.

Nuntempe la Ŝtataj Ĉambroj estas malfermitaj al la publiko kaj administritaj de la Historiaj Reĝaj Palacoj, neprofitocela organizaĵo kiu ne ricevas publikajn financojn. La oficejoj kaj privataj loĝejaj areoj de la palaco restas en la respondeco de la reĝa familio. La palaco ankaŭ montras multajn pentraĵojn kaj aliajn objektojn de la reĝa kolekto.

Reĝo Vilhelmo la 3-a kaj reĝino Maria la 2-a
--------------------------------------------

Kensington Palaco estis originale du-etaĝa domego konstruita en 1605 en la tiama vilaĝo Kensington. Ĝi ekestis en la epoko de la reĝo Jakobo la 1-a kaj stile sekve apartenas al la "jakoba arkitekturo".

Baldaŭ post kiam Vilhelmo kaj Maria ekregis kiel komunaj monarkoj en 1689, ili komencis serĉi palacon pli taŭgan por la astma Vilhelmo, ol la palaco Whitehall proksime al la rivero Tamizo, kun ties nebuloj kaj inundoj.

Ekde 1981
---------

Floroj lasita ekster la palaco en funebro pri la morto de Diana, princino de Kimrio
statuo de Reĝino Viktorio en la palaca areo
En 1981, en la parto de la palaco kiun raĝo Georgo la 1-a konstruigis por lia kunulino, la dukino de Kendal, la apartamentoj 8 kaj 9 estis kombinitaj por krei la londonan loĝejon de la lastatempe geedziĝita princo de Kimrio kaj lia edzino, Diana Spencer. Ĝi restis la oficiala loĝejo de la princino post la eksedziĝo ĝis ŝia morto. Ŝiaj filoj, princoj Vilhelmo kaj Harry, kreskis en la palaco kaj iris al loka vartejo kaj pre-preparaj lernejoj en la kvartalo *Notting Hill* en la proksimeco. Laŭ Andrew Morton, la palaco estis "paradizo de infanoj" kun ties longaj trapasejoj, helikoptera loko kaj multaj subĉielaj ĝardenoj, inkluzive de unu sur la tegmento kie la familio pasigis multajn horojn.

la duko Vilhelmo kaj dukino de Cambridge en apartamento 1 de la palaco kun princeto Georgo kaj princo Harry dum vizito de la usona prezidanto Barack Obama kaj lia edzino Michelle Obama
Kensington Palaco fariĝis la Duko kaj Dukino-a ĉefa loĝejo de Vilhelmo kaj Catherine Middleton en 2017, moviĝantaj de ilia antaŭa hejmo, *Anmer Hall*. En 2016, la eksa loĝejo de Diana, Apartamento 8, etransformiĝis al oficeja spaco por la personaro de la paro, oficialaj devoj kaj bonfarada laboro.

* Palaco Kensington en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Palaco Kensington en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Zsolt Erdei** [ĵolt], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Erdei Zsolt** estas hungara amatora, poste profesia boksisto, olimpiano, mondĉampiono.

Zsolt Erdei naskiĝis la 31-an de majo 1974 en Budapeŝto.

Zsolt Erdei en 2010

Biografio
---------

Zsolt Erdei maturiĝis en centra sporta lernejo en sia naskiĝurbo en 1992. Li edziĝis dufoje en 2005 kaj 2013. La unua edzino naskis filon en 2006, la dua gefilojn en 2014 respektive 2017. Li ricevis premiojn inter 2000-2011.

### Sporta kariero

Zsolt Erdei depost junularaj sukcesoj li estis hungara ĉampiono sesfoje (1993-1996, 1998-1999). Li estis olimpiano en Hungario en la Somera Olimpiko 2000 kun bronza medalo, krome en eŭropaj ĉampionumoj li estis la unua en 1998 kaj 2000, eĉ en 1997 li estis mondĉampiono. En 2000 li ŝanĝis sian amatoran statuson al profesia. Li venkis 34-foje kaj malvenkis unufoje. Liaj pezklasoj estis 
krozpezo aŭ subpezpezo. Li finis sian bokskarieron en 2014.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo
2. ↑   usona filma datenaro

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 817901
* LCCN: n2011044397
* VIAF: 173190908
* ISNI: 0000 0001 2340 4866
 |



* Portalo pri Biografio
Chara sp reproductive structure.JPGChara reprodukta strukturo
**Charophyta** (aŭ **Ĥarofitoj**) estas dividaĵo de nesalakvaj verdaj algoj. La surteraj plantoj, nome Embriofitoj aperis ene de *Charophyta*, kun la klaso *Zygnematophyceae* kiel fratogrupo. En kelkaj ĥarofitaj grupoj, kiel *Zygnematophyceae* aŭ ĉe verdaj algoj, forestas flageloj kaj seksa reproduktado ne bezonas liber-naĝan flagelspermon. Flagelspermo, tamen, troviĝas en ŝtonalgoj (''Charales'') kaj ''Coleochaetales'', nome ordoj de parenĥimataj ĥarofitoj, kiuj estas la plej proksimaj parencoj de la surteraj plantoj, kie estas flagelspermo en ĉiuj escepte ĉe la koniferoj kaj la florplantoj. Fosiliaj ŝtonalgoj de la erao Devonio kiuj estas similaj al tiuj de nuntempe estis priskribitaj el la sedimenta kuŝejo Rhynie Chert de Skotlando.

Referencoj
----------

1. ↑   (2004) "Green algae and the origin of land plants", *American Journal of Botany* (abstract) **91** (10), p. 1535–1556. doi:10.3732/ajb.91.10.1535. 

 Arkivigite je 2011-02-21 per la retarkivo Wayback Machine  Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2011-02-21. Alirita 2015-09-03.
2. ↑   BMC Evolutionary Biology 2014, 14:23.
3. ↑   (2006) "Structural and immunocytochemical characterization of the *Ginkgo biloba* L. sperm motility apparatus.", *Protoplasma* **227** (2-4), p. 165–73. doi:10.1007/s00709-005-0141-3.
4. ↑  Kelman, R.; Feist, M.; Trewin, N.H.; Hass, H. (2003). "Charophyte algae from the Rhynie chert". Transactions of the Royal Society of Edinburgh: Earth Sciences 94 (4): 445–455. doi:10.1017/s0263593300000808.
**Plumonomo**, **plumnomo**, *kaŝnomo*, aŭ *literatura duoblo* estas pseŭdonimo adoptita fare de verkisto. Plumnomo povas esti uzita por igi la aŭtornomon pli atentaltira, por kaŝvesti lian aŭ ŝian sekson, por distancigi verkiston de kelkaj aŭ ĉiuj liaj aŭ ŝiaj antaŭaj verkoj, por protekti la verkiston de venĝo pro liaj aŭ ŝiaj skribaĵoj, por kombini pli ol unu verkinton en ununuran verkiston, aŭ pro iuj da kelkaj kialoj ligitaj al la surmerkatiga aŭ estetika prezento de la laboro. La aŭtornomo povas esti konata nur al la eldonisto, aŭ povas veni por esti ofta scio.

Konataj plumnomoj
-----------------

* Guillaume Apollinaire
* Azorín
* bell hooks \* Lewis Carroll
* Paul Celan
* Louis-Ferdinand Céline
* Blaise Cendrars
* Joseph Conrad
* Paul Éluard
* Anatole France
* O. Henry
* Hergé
* Ba Jin
* Yasmina Khadra
* Pierre Loti
* Gabriela Mistral
* Jukio Miŝima
* Molière
* Alberto Moravia
* Multatuli
* Pablo Neruda
* Novalis
* Abu Nuŭas
* George Orwell
* Saint-John Perse
* Ayn Rand
* Saki
* George Sand
* Irwin Shaw
* Stendhal
* Italo Svevo
* Mark Twain
* Tristan Tzara

Bibliografio
------------

* Room, Adrian, eld. (2004). Dictionary of Pseudonyms: 11,000 Assumed Names and Their Origins. McFarland. ISBN 0-7864-1658-0.
**Zsolt Semjén** [ĵolt ŝemjEn], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Semjén Zsolt** estas hungara politikisto, ministro, parlamentano, teologo, sociologo.

Zsolt Semjén (2019)
Zsolt Semjén  naskiĝis la 8-an de aŭgusto 1962 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Zsolt Semjén abiturientis en gimnazio en sia naskiĝurbo en 1981, poste li laboris en firmao ĝis 1984. Li plulernis en Teologia Akademio Pázmány Péter, kie li ricevis diplomon en 1990. Li lernis ankaŭ en Universitato de Budapeŝto inter 1987 kaj 1992, kie li akiris sociologian diplomon. En 1997 li akiris PhD. Jam dum lernado en 1989 li partoprenis en fondo de nekomunista kristana partio. Li estis parlamenta deputito inter 1994 kaj 1998, krome daŭre ekde 2002. Dum periodo de Unua Kabineto Orbán li estis vicsubministro. En 1996 li estis nomumita titulara docento. En 2003 li estis elektita partiestro. En la Dua Kabineto Orbán (kaj same en la Tria Kabineto Orbán) li estis vicĉefministro, samtempe senpostena ministro. Li ricevis ĉefe ekleziajn premiojn. Li havas edzinon, kiu naskis 3 gefilojn.

Fontoj
------

* oficiala paĝo
* hungarlingva biografio kun foto


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 524088
* GND: 1193147913
* LCCN: n2019000380
* VIAF: 121468954
* ISNI: 0000000079436245
 |
**Ĥatlon** (taĝike Хатлон, en persa alfabeto ختلان) estas unu el la sume kvar provincoj (*vilojat*) de Taĝikio. La regiono situas en la sudokcidento de la ŝtato kaj ampleksas proksimume 24.800 km². Fine de la jaro 2006 2 519 600 loĝantoj vivis en la provinco, dum en 1989 estis nur 1 704 000 kaj en 2000 jam 2 151 000. 

La provinco sude limiĝas fare de la rivero Pjanĝ, kiu konsistigas la limon al Afganio. Okcidente la provinco limas al Uzbekio. En novembro 1992 la provinxo Ĥatlon reiĝis per kunigo de la du antaŭe sovetuniaj regionoj *Kurgontepa Oblast* kaj *Kulob Oblast*.

La loĝantaro precipe laboras en ŝtataj produktejoj - aparte en kotonokultivejoj kaj en bovobredejoj. 

Provinca ĉefurbo estas Kurgontepa (taĝike Қурғонтеппа aŭ گرگان تپه, ankaŭ latinliterigita *Qurghonteppa*), antaŭe konata sub la nomo *Kurgan-Tjube*.

Aliaj grandaj urboj estas:

* Danghara, taĝike Данғара, en persa alfabeto دنغره
* Kulob, taĝike Кӯлоб, en persa alfabeto کولاب
* Norak, taĝike Норак, en persa alfabeto نارک

Administe la provinco dividiĝas en 24 distriktojn.

Eksteraj ligiloj
----------------

* nombroj de loĝantoj en la retejo *citypopulation.de* (germane)

flago de Taĝikio
Administra divido de Taĝikio

**Provincoj:**
Ĥatlon kaj Sugd

**Aŭtonoma provinco:**
Monta Badaĥŝano

**Kroma administra unuo:**
Registare administrataj regionoj de Taĝikio (Nohijahoi tobei Ĝumhurij)

**Ene de tio, ĉefurba distrikto:**
Duŝanbeo
La **Turo Colpatria** [kolPAtrja], en hispana *Torre Colpatria* (el *Colombia* kaj *Patria*, tio estas el Kolombio kaj Patrio) estas nubskrapulo situa en Bogoto, en la norda zono de la kvartalo Las Nieves. Ĝia komerca areo konstituas plilongigaĵon de la Internacia Centro de la urbo. Kun 50 etaĝoj, ĝi estas la dua konstruaĵo plej alta de la urbo same kiel unu el ties simbolaj ikonoj. Ĝi estis finkonstruita en 1979 kaj ĝi havas alton de 196 m. En ĝi troviĝas la oficejoj de diversaj kompanioj, inter kiuj estas tiuj de la entreprenoj de la Grupo Colpatria, posedanto de la turo. En ĝia teraso estas rigardejo el kiu oni povas kontempli grandan parton de la urbo kaj de Bogota Savano. En 1998 oni instalis 36 lumojn el ksenono, kiuj fine de 2012 estis anstataŭitaj per lumoj de teknologio LED.

Notoj
-----

1. ↑   skyscraperpage (eld.). «Torre Colpatria».  Konsultita la 5an de februaro 2018.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Turo Colpatria en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Komparo de kolombiaj konstruaĵoj en SkyscraperPage.com
* Emporis.com Fotoj
* Informo pri la lumoj de la turo Arkivigite je 2011-12-18 per la retarkivo Wayback Machine
**Újtelek** [Ujtelek] estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Suda Ebenaĵo, en departemento Bács-Kiskun, en Distrikto Kalocsa. La loknomo signifas: nova parcelo.

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 10 km²
* Loĝantaro: 350
* Poŝtkodo: 6236
* Telefonprefikso: 78

Situo
-----

Újtelek situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo. Kalocsa troviĝas 15, Kecskemét 75, Budapeŝto 112 kilometrojn  Arkivigite je 2017-08-21 per la retarkivo Wayback Machine.

Historio
--------

Dum la historio la kampoj apartenis al Szakmár aŭ al Kalocsa. 2 vilaĝetoj naskiĝis en 1884 el eksteraj partoj de Kalocsa: Résztelek kaj Keserűtelek. Ili administre apartenis al Szakmár. Ambaŭ komunumoj unuiĝis kaj formis memstaran vilaĝon Újtelek en 1991.

Vilaĝservoj estas lernejo, infanĝardeno, biblioteko, sportejo, kuracejo, migra poŝto.

Vidindaĵoj
----------

* katolika preĝejo de 1941
* lago nomata Szelidi (selidi) troviĝas 3 km-ojn for
* sonorilostablo

* Kategorio Újtelek en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

**CSISZÁR Zsuzsa** [ĈIsa:r ĴUĵa] (1951-2002) estis hungara instruistino kiu instruis Esperanton en bazlernejo kaj mezlernejo de urbo Varpalota, esperantisto ekde 1969, patrino de du denaskulinoj mortis la 8-an de septembro 2002 en Varpalota (Hungario). Ŝi gvidis Esperanto-tendarojn en Zánka (1980-84) kaj Csillebérc (1985-88), Infanajn Kongresetojn, kune kun sia edzo Ernő organizis Renkontiĝojn por Esperant-lingvaj Familioj (REF). En 1987 ŝi estis distingita de Hungara Esperanto-Asocio. Ŝi instruis interlingvistikon en la universitato de la urbo Veszprém (2001-2002).

Zsuzsa Csiszár naskiĝis la 29-an de oktobro 1951, en urbeto Abaújszántó (samloke kiel Kolomano Kalocsay), ŝi lernis Esperanton kun sia estinta instruisto pri historio, Ernő Csiszár, de László Molnár (el Sárospatak) ekde 1969. Ŝi studis la rusan lingvon kaj literaturon en urbo Sárospatak. Ŝi edziniĝis al Ernő Csiszár en 1972. Poste la familio vivis en urbo Várpalota. Ili edukis du denaskajn filinojn: Nóra (1974) kaj Palma (1975) (nun Salomonné Csíszár Pálma - Esperanto-instruistino).

Zsuzsa diplomiĝis pri Esperanto en urbo Szombathely. Ŝi instruis la rusan lingvon kaj Esperanton unue en bazlernejo en Várpalota. Ŝi gvidis Esperanto-tendarojn en Zánka (1980-84) kaj Csillebérc (1985-88) kune kun sia edzo Ernő ŝi organizis Renkontiĝojn de Esperantistaj Familioj (REF).
Post la reĝimŝanĝo en Hungario (1989), kiam la rusa lingvo ne plu estis deviga, ŝi diplomiĝis pri la germana lingvo en urbo Veszprém kaj ekinstruis la germanan lingvon kaj Esperanton en la sama gimnazio kiel Ernesto. Ŝi estis tre aktiva en la kultura vivo de la urbo, ŝi multe laboris por la interurbaj rilatoj kun la aŭstra urbeto Wolfsberg. Ŝi mallonge instruis interlingvistikon en la universitato de la urbo Veszprém (2001-2002). Malgraŭ sia grava malsano ŝi senlace laboris. Ŝi mortis la 8-an de septembro en 2002.

Ŝi ripozas kun sia edzo Ernő Csiszár en la tombejo de Szalafő, apud urbeto Őriszentpéter, kie okazis pluraj REF-oj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Libroj kaj aliaj dokumentoj[*rompita ligilo*] de kaj pri Zsuzsa Csiszár en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo Arkivigite je 2007-12-21 per la retarkivo Wayback Machine
* hungare pri la filinoj, edukitaj en dulingveco
* Zsuzsa Csiszár en la Panteono de edukado.net

Notoj
-----

1. ↑  *Interlingvo inter Lingvoj. Prilingvaj Eseoj*, diversaj aŭtoroj, UEA, Roterdamo, 2015. ISBN: 9789290171232. 271 paĝoj. Paĝo 269.
Koordinatoj: 41° 22′ 57″ N 02° 10′ 37″ O﻿ / ﻿41.38250 °N, 2.17694 °O﻿ / 41.38250; 2.17694 (mapo)

**Barcelono** estas provinco de orienta Hispanio, en la centro de Aŭtonoma Komunumo Katalunio. Limas kun la provincoj Taragono, Ilerdo, Ĝirono, kaj kun la Mediteranea Maro.

Municipa teritorio de urbo Barcelono en la provinco.
Ĝia ĉefurbo estas Barcelono. Ĉirkaŭ 5.330.000 homoj loĝas en la provinco (2007), el kiuj 1.595.110 loĝas en la municipo de Barcelono.

Aliaj urboj en la Barcelona provinco estas L'Hospitalet de Llobregat, Badalona, Cerdanyola del Vallès, Martorell, Mataró, Granollers, Sabadell, Terrassa, Sitges, Igualada, Vic, Manresa, Berga.

Temas pri provinco kiu entenas tre altan loĝantaron danke al la elmigrado allogita dum la tuta 20a jarcento de la eblecoj trovi laborpostenon en la kreskanta industrio dekomence ĉefe tekstila. Dum la unuaj jardekoj de la jarcento venis homoj ĉefe el Aragono kaj el Murcio; post la Hispana Enlanda Milito kaj ĉefe dum la 1960-aj jaroj ankaŭ el Andaluzio kaj Ekstremaduro. La elmigrita loĝantaro kaj ties posteuloj loĝas ĉefe en kvartaloj de kelkaj el la urboj ĉirkaŭ la ĉefurbo Barcelono.

En la provinco eblas trovi tre diversajn areojn nome industriaj, loĝejaj, naturaj, marbordaj ktp.

* Provinco Barcelono en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Provinco Barcelono en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Újudvar** estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Zala, en Distrikto Nagykanizsa. La loknomo signifas: nova-korto.

Televida turo de Újudvar

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 16 km²
* Loĝantaro: 960
* Poŝtkodo: 8778
* Telefonprefikso: 93
* Koordinatoj: 46°32′28″N 16°59'31″E

Situo
-----

Újudvar situas en valo, laŭ flankovojoj, laŭ fervojo Zalaegerszeg-Nagykanizsa. La lasta urbo troviĝas 12, Zalakaros 13, Pacsa 25, Letenye 29 km-ojn.

Historio
--------

La unua skriba mencio pri la vilaĝo devenis el 1193 laŭ tiama hungara ortografio *"Ojvduor"* (la latina formo estis "Nova Curia"). Baldaŭe kavaliroj alvenis, kiuj konstruis ordenan domon. La grava loko senhomiĝis nur fine de la kontraŭturkaj bataloj. Vilaĝservoj estas aŭtonomio de ciganoj, infanĝardeno, lernejo, biblioteko, kuracejo, apoteko, poŝto.

Vidindaĵoj
----------

* romkatolika preĝejo omaĝe al (Neĝa) Dipatrino
* turo 172 m-ojn alta por dissendado de televido

Komunumoj pri *udvar* (= korto) en Hungara reĝlando
---------------------------------------------------

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Balatonudvari | Bánudvard | Bárdudvarnok | Kisudvarnok | Méhészudvarnok | Nagyudvarnok |
| Nádudvar | Nemesnádudvar | Pécsudvard | Sárrétudvari | Somogyudvarhely | Sopronudvard |
| Szécsudvar | Székelyudvarhely | Szőllősudvarnok | Torontáludvar | Udvar | Udvard |
| Udvarfalva | Udvari | Udvarnok | Udvarszállás | Újudvar |  |

* Kategorio Újudvar en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Zsuzsa Hollán** [ĵuĵa holAn], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Hollán Zsuzsa** estis hungara kuracisto, hematologo, profesoro, membro (korespondanta en 1973, ordinara en 1982) de Hungara Scienca Akademio. Ŝia edza nomo estis *Révész Györgyné* [rEvEs djordjnE].

Zsuzsa Hollán  naskiĝis la 26-an de oktobro 1920 en Budapeŝto. Ŝi mortis la 31-an de oktobro 2008 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Zsuzsa Hollán frekventis universitaton en Pécs inter 1940-1945, sed ŝi ricevis medicinan diplomon en Universitato Pázmány Péter en 1947. Ŝi jam laboris inter 1945-1950 en Malsanulejo Rókus, poste en la universitata kliniko, baldaŭe en medicina esplora instituto. Ŝi atingis la sciencan gradon PhD en 1956, ŝi doktoriĝis en 1970 antaŭ la akademio. Ŝi instruis en universitatoj en Budapeŝto kaj Pécs inter 1970-1990. Ŝi estis ĉefredaktoro de internacia fakrevuo *Haematologia*. Ŝi havis edzon, al kiu ŝi naskis 2 gefilojn. Ŝi okupiĝis precipe pri sango kaj pri viruso HIV. Ŝi ricevis premiojn inter 1960-2003.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *A vérsejtrendszer idegrendszeri szabályozása* (1955)
* *A vérátömlesztés alapismeretei* (1961, 1965)
* *Presentic of Chronic Lymphoid Leukaemia Associated Antigen in Other Malignant Haematological Disease* (1974)
* *Haemoglobinopathiák Magyarországon* (1987)
* *A "vérpótszerekről" jelenlegi ismereteink alapján* (2003)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Ĥedero sur monto Har Meron, 1912
Ĥedero en Podolio, Ukrainio (19-a jarcento).
**Ĥedero** (hebrea lingvo: חדר, signifante "ĉambro") estas tradicia elementa lernejo kiu instruas la bazon de judismo kaj la hebrea lingvo.

Historio
--------

Ĥederoj estis disvastigitaj tra Eŭropo antaŭ la fino de la 18-a jarcento. Lecionoj okazis en la domo de la instruisto, kiu estis pagata de la juda komunumo aŭ de grupo de gepatroj. Normale, nur knaboj ĉeestis klasojn; knabinoj estis edukataj de siaj patrinoj en ties hejmoj. Knaboj de malsamaj aĝoj estis instruataj en ununura grupo.

Infanoj ekvizitis ĥederon 5-jaraj. Post lernado de la hebrea alfabeto ili ekstudis la toraon, poste la talmudon. La ĉefaj metodoj estis laŭtvoĉa legado kaj parkerigo de la lecionoj. Fine de la ĥederaj studoj, kiam knabo estis 13-jara, oni festis bar-micvon.

Iuj daŭrigis siajn studojn por iĝi rabeno aŭ sofero en jeŝivo. Famaj tiaj lernejoj troviĝis en Worms, Fürth kaj Prago.

Fine de la 18-a jarcento la ĥedera sistemo estis kritikata kaj de ortodoksaj judoj kaj de haskala-anoj. La unuaj opiniis, ke la instruistoj ne havas sufiĉan kvalifikon, ĉar ili ofte faris tion pro tio, ke ili ne sukcesis iĝi buĉisto, kantisto aŭ eĉ entombigisto, ĉiuj pli bone pagataj profesioj. Ili ankaŭ tro rapide ŝanĝis klasojn al la lernantoj, ĉar la lernejaj kostoj en la superaj klasoj estis pli altaj. La duaj, sub influo de klerismo, kritikis la tutan sistemon, opiniante, ke la infanoj estos izolitaj socilingve, kio malhelpos integradon kaj emancipiĝon. Ili proponis aldonon de lecionoj en la loka lingvo kaj fakojn pli konformajn al la tiama epoko. Germanaj judoj tuj realigis tiajn ŝanĝojn kaj fondis reformitan judismon kaj *liberajn lernejojn*. Tio kaj la enkonduko de deva publika edukado anoncis la finon de ĥederoj en germanlingvaj landoj, sed ne en orienta Eŭropo, kie ili pluvivis ĝis detruo de la lokaj judaj komunumoj dum la holokaŭsto.

Nuntempe
--------

En okcidentaj landoj infanoj foje vizitas ĥederon post la lernejaj lecionoj. Tamen plejofte ĥederon anstataŭas *talmud-torao*, kiu funkcias kiel tradicia lernejo, ĉefe en tradicia medio en Usono kaj en Israelo.

Vidu ankaŭ
----------

* Torao

* Kategorio Ĥedero en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
loganbero (*Rubus × loganobaccus*)
**Rubus × loganobaccus** aŭ **loganbero** estas usona hibrido el rubuso (verŝajne *Rubus ursinus*) kaj frambo (*Rubus idaeus*). La hibrido ekestis en Kalifornio hazarde. Hodiaŭ ĝi estas ŝatata kulturplanto.

Priskribo
---------

Loganbero estas folifala arbedo, kiu atingas alteco de 5 m. Ĝia formo similas al tiu de la nigra rubuso. La tigoj preskaŭ estas rondaj kaj kovrataj kun rektoj pikiloj. La modera ledaj folioj estas 3-ope aŭ kvinope pinataj. La rando estas glata aŭ preskaŭ duoble segildenta. Sur la supra flanko de la folio troviĝas disaj haroj, je la malsupra flanko estas griza kaj pelte hara. La neparaj folietoj estas ronde korformaj ĝis malforte trilobaj aŭ kun larĝaj pintoj. La flankfoliaj ne havas tigojn. 

La floroj staras en floraro. La longaj flortigoj estas pelte haraj kaj kun pikiloj. La floroj estas duseksaj. La sepaloj havas longajn pintojn kaj estas ovoforme lancetaj haraj ĝis preskaŭ peltaj. La petaloj estas grandaj kaj blankaj. La ovario estas fajne haraj ĝis preskaŭ peltaj. La fruktoj estas longecaj, ruĝaj kaj acidaj drupetaroj. 

La loganbero estas memfertila. La polenado okazas plej ofte per apomikso. La multobligado okazas per semoj. La nombro de kromosomoj estas 6n=42 .

Ekesto
------

La loganbero verŝajne ekestis el la kruciĝo de *Rubus ursinus* kun la frambo-kultivaro 'Red Antwerp'. Ĝi ekestis en Santa Cruz, Kalifornio en la ĝardeno de la juĝisto J.H.Logan. .

Utiligado
---------

Pro la manĝeblaj „beroj" la planto estas ŝatata kulturplanto kiu ankaŭ estas komerce kultivata. Ekzistas kelkaj kultivaroj, i.a. 'Phenomenal', 'Thornless Logan' kaj 'Thornless Young'. La kulturvario 'Phenomenal' estas apud *Rubus flagellaris* 'Lucretia' unu gepatra parto de la Young-bero. Ŝatata ankaŭ estas la sendorna kaj bongusta vario 'LY654'. 

La fruktoj estas uzataj por fari konservojn kaj fruktvinon. La ĉefaj produktantoj estas la usonaj ŝtatoj Oregono kaj Vaŝingtonio. Ĝi ankaŭ estas kulivataj en Anglio kaj Tasmanio. La kreskoloko estu humida, sed sen akvotavolo kaj duonombra ĝis duna.

En okcidenta Aŭstralio loganbero kreskas sovaĝe laŭlonge de riveroj .

Referencoj
----------

1. 1 2  Eintrag zur Art in der Flora von Westaustralien Arkivigite je 2011-04-02 per la retarkivo Wayback Machine
2. 1 2 3 4 5  Herbert Huber:*Rosaceae*, in: Gustav Hegi:*Illustrierte Flora von Mitteleuropa*, Bd. 4, 2. Teil, Teilband A Dicotyledones, 2. Auflage, 1961, S. 281
3. 1 2 3  Eintrag zur Art in [Ŝablono:PFAF Plants for a Future]

Lieteratuto
-----------

* *Encyclopaedia Britannica 2002 DVD Edition*. Britannica.com 1994-2002, ISBN 0-85229-797-1

* Rubus x loganobaccus en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Rubus x loganobaccus en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Rubus x loganobaccus en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
**Ĥilok** (ruse *Хилок*) estas urbo en Transbajkala regiono en Rusio.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 76247501.

La urbo estis fondita en jaro 1895 kiel loĝejo ĉe fervojo.

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1951.

La interurba telefona kodo estas 30237, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

Diferenco de la loka kaj moskva tempoj estas 6 horoj (en jaro 2005).

Geografiaj koordinatoj de la urbo estas 51° 21′ N 110° 27′ O﻿ / ﻿51.350 °N, 110.450 °O﻿ / 51.350; 110.450 (mapo)Koordinatoj: 51° 21′ N 110° 27′ O﻿ / ﻿51.350 °N, 110.450 °O﻿ / 51.350; 110.450 (mapo).

La urbo estas en ĉe rivero Ĥilok (Хилок) (kiu dedekstre enenfluas en riveron Selenga (Селенга), baseno de rivero lago Bajkal (Байкал)).

En la urbo estas fervoja stacio (malfermita en 1900).

En jaro 1959 la urbo havis 15,6 mil loĝantojn.

En jaro 2002 la urbo havis 11,2 mil loĝantojn.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rUrboj de Transbajkala regiono |
| --- |
| Balej • Borzja • Ĉita • Ĥilok • Krasnokamensk • Mogoĉa • Nerĉinsko • Petrovsk-Zabajkalskij • Sretensk • Ŝilka | Flago de Zabajkala regiono |

 |
**Juan GIL-ALBERT Simón** (Alcoi, 1a de aprilo 1904 - Valencio, 4a de julio 1994), kun oficiala nomo **Juan de Mata Gil Simón**, estis hispana poeto kaj eseisto.

Biografio kaj kariero
---------------------

Li studis en Alcoi, kaj poste en Valencio, kie li ankaŭ ekkerieris en juro kaj beletroj, sed abandonis ambaŭ karierojn. 

Ekde 1929 li eniris en politikon. Max Aub kontaktigis lin kun la tiamaj "ismoj" kaj avangardoj. Federico García Lorca, Juan Ramón Jiménez, Luis Cernuda, Manuel Altolaguirre, Pablo Neruda, María Zambrano, Rosa Chacel, Miguel Hernández kaj Vicente Aleixandre inter 1930 kaj 1934 kontaktigis lin kun poezio. En 1936-1938, Manuel Altolaguirre publikigis liajn unuajn poeziajn librojn, malfruaj kompare kun tiuj de la tiamaj poetoj; la unua aperis en 1936 nome *Misteriosa presencia*, amtema sonetaro kun influo de Luis de Góngora kaj Stéphane Mallarmé, sekve de *Candente horror*, de la sama jaro. De 1938 estas *Son nombres ignorados*, presita en Barcelono kun dolora konscio pri la Hispana Enlanda Milito. 

En 1936 kunfondis en Valencio la revuon *Hora de España*, kies redakta teamo estis formita de Juan Gil-Albert, Rafael Dieste, Antonio Sánchez Barbudo kaj Ramón Gaya. Meze de 1937, aliĝis ankaŭ María Zambrano kaj Arturo Serrano Plaja. Kiam Valencio iĝis ĉefurbo de la Respubliko, la hejmo de Juan Gil-Albert iĝis kunvenejo de respublikanaj intelektuloj. Li partoprenis en la organizado de la Tria Kongreso Internacia de Verkistoj por la Defendo de la Kulturo.

Post la milito, li ekziliĝis el 1939 ĝis 1947 en Meksikon kaj Argentinon. En Meksiko li estis sekretario de la revuo *Taller* reĝisorita de Octavio Paz kaj faris kinkritikon en la revuo *Romance*. Li kunlaboris ankaŭ en *Letras de México* kaj *El hijo Pródigo*, per poemoj kaj prozaĵoj. Fine de 1942 li veturis al Bonaero kaj kunlaboris en la argentinaj ĵurnaloj *Sur* kaj en la literatura rubriko de *La Nación*. Tie li konis Jorge Luis Borges kaj publikigis *El convaleciente* (1944).

Li revenis al Valencio en 1947, laŭ "interna ekzilo" (ekster la ĉeftendencoj). Kritikistoj konsideras lin izola aŭ malfrua membro de la Generacio de la 27a, dum aliaj pro la dato de publikigo de lia unua poezia verko (1936) metis lin kiel parto de la Generacio de la 36a aŭ almenaŭ kiel transira elemento inter ambaŭ generacioj. 

Jam en Hispanio li publikigis *El existir medita su corriente* (1949) kaj *Concertar es amor* (1951), sed poste silentas pro manko de kontakto kun la kulturaj etosoj de frankismo. En 1972 la kolekto "Ocnos" publikigis *Fuentes de la constancia*, poezia antologio kiu elaĉetas lin kaj en 1974 *Crónica general*, kiu popularigis lin publike. Sekvis *Meta-Física* (1974), *Mesa revuelta*, (1974), reeldono de *Las ilusiones* (1974). En *Heraklés: sobre una manera de ser* (1975), aliris la temon de la samseksemo inspirite en *Koridono* de André Gide. Sekvis *Memorabilia* (1975), *Homenajes e impromptus* (1976), *A los presocráticos* (1976), *El ocioso y las profesiones* (1979), *Breviarium vitae* (reeldonita en 1979), ktp.

En la 1980-aj jaroj li ricevis diversajn premiojn kaj omaĝojn. Lia *Obra completa en prosa* (kompleta prozo) estis eldonita en 1985.

1. ↑  Ŝablono:Cita web
**Ĉabin,** ukraine, rutene kaj ruse **Чабин,** slovake **Čabín, Čabina** hungare **Csabina** [ĉabina] estas ne memstara, malgranda vilaĝeto en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto de Mukaĉeve, en municipo de Obava.

Transkarpata provinco en Ukrainio
Distrikto de Mukaĉeve en Transkarpatio

Bazaj informoj
--------------

* 48° 32′ 23″ N 22° 48′ 47″ O﻿ / ﻿48.53972 °N, 22.81306 °O﻿ / 48.53972; 22.81306 (mapo)Koordinatoj: 48° 32′ 23″ N 22° 48′ 47″ O﻿ / ﻿48.53972 °N, 22.81306 °O﻿ / 48.53972; 22.81306 (mapo)
* Areo: 0.3 km²
* Alto super marnivelo: 492 m
* Loĝantaro: 160
* Poŝtkodo: 89643
* Telefonprefikso: +380 3131

Situo
-----

Historio
--------

Ĝis Traktato de Trianon Csabina apartenis al Hungara reĝlando, al Bereg, poste al Ĉeĥoslovakio. En 1939 la plej orienta regiono de la disfalanta Ĉeĥoslovakio deklaris malgrandan sendependan respublikon. Poste Hungario okupis la respublikon kaj tuj aranĝis aŭtonomion, kies apartaĵo estis ankaŭ Ĉabin/Csabina. Ekde 1945 ĝi apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio.

Vidindaĵoj
----------
Acipensero en la Akvario de Kebekio.
Polypterus ornatipinnis 2.pngPolypterus ornatipinnis 2
**Ĥondrosteoj**, *Chondrostei*, estas ĉefe kartilagaj fiŝoj kiuj montras ioman gradon de ostiĝo. La kartilaga kondiĉo estas supozita kiel esti derivita, kaj la prauloj de tiu grupo estis ostofiŝoj kun tute ostigitaj skeletoj. Membroj de tiu grupo kunhavas kun la Elasmobrankuloj kelkajn trajtojn kiel la posedo de spirtruoj, heterocerkan voston kaj foreston de skvamoj. Tamen, la fosilia registro sugestas, ke ili havas pli komune kun la Teleosteoj. La Ĥondrosteoj estas probable parafiletika grupigo; la 52 vivantaj specioj estas dividitaj inter du ordoj, nome Acipenseroformaj (acipenseroj kaj poliodonoj), kaj la Polipteroformaj (*Erpetoichthys* kaj Polipteredoj).

Ordoj, familioj kaj genroj
--------------------------

Tiu grupo estis la ĉefa grupo de fiŝoj de la Karbonio ĝis la Triaso, sed hodiaŭ enhavas nur malpli ol 10 genroj kaj ĉirkaŭ 50 specojn, vivantajn en riveroj kaj lagoj, ne en la maro.

* Acipenseroformaj (*Acipenseroformes*)
	+ Acipenseredoj (*Acipenseridae*)
		- Acipensero aŭ sturgo (*Acipenser*) kaj aliaj genroj
	+ Poliodontedoj (*Polyodontidae*)
		- Poliodono aŭ padelfiŝo (*Polyodon*)
		- Elefanta fiŝo (*Psephurus*)
* Polipteroformaj (*Polypteroformes*)
	+ Polipteredoj (*Polypteridae*)
		- Erpetoiĥto (*Erpetoichtys*)
		- Poliptero (*Polypterus*)

Trajtoj
-------

La ĉefa distinga trajto de tiu grupo estas la kartilaga naturo de la skeleto, kvankam kelkaj pli malnovaj fiŝoj montras gradon de kalciigo. La prauloj de la Ĥondrosteoj ŝajne estis ostaj fiŝoj, sed tiu karaktero de ostigita skeleto estis perdita en posta disvolviĝo de ilia evolucio, rezulte en malpezigo de la kadro. Pli malnovaj individuoj de Ĥondrosteoj montras komencojn de ostigo de la skeleto, kio sugestas ke tiu procezo estas prokrastita pli ol tute perdita en tiuj fiŝoj.

Taksonomio
----------

Tiu grupo estis foje klasita kun la ŝarkoj ĉar la Ĥondrosteoj, kiel tiuj lastaj, ĉefe ne havas ostojn, kaj ilia strukturo de makzelo estas pli simila al tiu de ŝarkoj ol al tiu de aliaj ostaj fiŝoj; krome, ambaŭ grupoj ne havas skvamojn (eksklude la Polipteroformaj). Aldonaj kunhavataj trajtoj estas spirtruoj kaj, en acipenseroj kaj padelfiŝoj, heterocerka vosto (la vertebroj etendiĝas en la pli granda lobo de vosta naĝilo). Tamen, la fosilia registro sugestas, ke tiuj fiŝoj havas pli komunan trajton kun la Teleosteoj ol tio kion la ekstera aspekto povus sugesti.

Referencoj
----------

1. 1 2   Chondrosteans: Sturgeon Relatives. paleos.com. Arkivita el la originalo je 2010-12-25.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 675485
* NKC: ph249406
 |
**Ĉajanda minejo** estas la naftogasokondensata minejo kiu situas en Jakutio (Rusio), 170 km okcidente de la urbo Lensko, 12 km for de la bordo de la insulo Saĥaleno, kaj estas parto de la Leno-Tungusa naftogasa provinco. Ĝi estis malkovrita en 1980.

Geologio
--------

La minejo estas ligita al la samnoma levaĵo en la apudvolba parto de Nepo-Peleduja anteklizo. La levaĵo havas malgrandajn strukturajn blokojn, fleksurojn, disŝirajn rompaĵojn de la nord-orienta kaj nord-okcidenta etendiĝoj. La maksimuma dikeco de la sedimenta kapoto, malkovrita per profunda borado, ne superas 2025 m. La sekcon formas rokaĵoj de ediakaro, kambrio, ĵurasio kaj kvaternaro. Industrie gravaj gasokondensataj kaj gasokondensato-naftaj kuŝejoj estas malkovritaj en la terigenaj sedimentaĵoj de ediakaro (de malsupre supren) en la talaĥa, ĥamakina kaj botuoba horizontoj. La kuŝejoj estas tavolaj, tektonike kaj litologie ŝirmitaj.

En la talaĥa horizonto je la fundo 60-1800 m memstaraj gaskuŝejoj estas trovitaj en la Norda kaj Suda blokoj. La gasakva kontakto estas registrita je absolutaj markoj -1448 kaj -1428. Efikaj dikecoj estas 8,6-43 m, poreco 11%, gasosatureco 51-61%.

En la ĥamakina horizonto la hidrokarbonoj troveblas en sekvaj blokoj: la Norda, Suda-1, Suda-2, Samanĉakita. En ĉiu bloko estas malkovritaj pure gasaj kuŝejoj, kiuj troviĝas je la fundo 1490-1860 m. Gasakva kontakto estas registrita je la absoluitaj markoj -1429 m (la Norda bloko), -1411 m (la Suda-1), -1382 m (la Samanĉakita). Efikaj dikecoj varias de 2 ĝis 8,8 m (la Norda bloko), 9,9 ĝis 21,9 m (la Suda-1), 11,4 m (la Suda-2), 11,8 ĝis 21,5 m (la Samanĉakita). Poreco estas 5 ĝis 21%, gasosatureco 69-78%, tavolpremo 12,6-12,9 MPa.

En la botuoba horizonto je la fundo 1429-1914 m estas registritaj du blokoj, al kiuj ligiĝas memstaraj gaskuŝejoj kun naftomarĝenoj. Gasonafta kontakto de la Norda bloko estas registrita je la absoluta marko -1490 m, akvonafta kontakto je -1502 m, en la Suda-1 respektive -1392 kaj -1398 m. Efikaj dikecoj de la gaskuŝejoj varias de 1,2 ĝis 14,5 m. Poreco 10-16%, gasosatureco 79-90%, tavolpremo 13,2-13,3 MPa. En la naftaj partoj de la kuŝejoj efikaj dikecoj estas 2,3-11,9 m, poreco 17-19%, naftosatureco 83-88%.

Konsisto de la gaso: metano 84,5%, etano 4%, propano 1,5%, butanoj 0,6%, pentano kaj superaj hidrokarbonoj 0,5%, azoto 8,0%, heliumo 0,58%.

En 2002 la komenca esplorita gaskapacito estis taksita je 379,7 miliardoj da kubaj metroj, la minejo estis ekspluatata ekde 2014.

Literaturo
----------

* Пантелеев, Г. Ф..  [2004] Р. И. Вяхирев: *Чаяндинское месторождение // Российская газовая энциклопедия* (ruse). Москва: Большая Российская энциклопедия, p. 486. ISBN 5-85270-327-3.
Situo de Ĥosano en Irano
Mapo de Ĥorasano kaj de siaj ĉirkaŭaj regionoj.
**Ĥorasano** (perse خراسان, *Ĥorasan*) estis granda regiono kiu etendiĝis sur nuntempaj Afganio, Taĝikio, Irano, Uzbekio kaj Turkmenio. Nuntempe la vorto aparte uziĝas por la tri provincoj kiuj kovras la iranan parton de la historia regiono: norda, centra kaj suda Ĥorasano.

Kiam antaŭe la irana parto de la historia regiono ankoraŭ estis unueca teritorio, temis pri la plej granda provinco de Irano. Ĝia ĉefurbo estis Maŝhado. Nun Maŝhado estas la ĉefurbo de la Centra aŭ Rezaa Ĥorasano (perse خراسان مرکزی یا خراسان رضوی). Reza estas nomo de la oka imamo de Ŝijaistoj, kies maŭzoleo estas en Maŝhado. Ĝi estas unu el la plej vizitataj pilgrimejoj de la nuntempa Irano. Li martiriĝis en Maŝhado, kio laŭlitere signifas **martiriĝejo**.
La teritorioj norde kaj sude de la centra parto iĝis propraj provincoj, kiuj do koresponde titoliĝas Provinco Norda Ĥorasano kaj Provinco Suda Ĥorasano.

Historio
--------

La Tahirida dinastio (perse طاهریان) estis dinastio, de persa dihkana deveno, kiu regadis en la Abasida provinco de Ĥorasano el 821 al 873.

Vidu ankaŭ
----------

* Granda Ĥorasano
* Hirkaniaj-kaspiaj miksaj arbaroj
* Samanida Imperio
**Éva Lőte,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Lőte Éva** estis hungara skulptisto. Ŝia nobela antaŭnomo estis *illyefalvi*, ŝia geedziĝa nomo estis *Brinzeiné Lőte Éva*.

Éva Lőte  naskiĝis la 30-an de decembro 1906 en Kolozsvár (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempa Cluj en Rumanio), ŝi mortis la 25-an de oktobro 1966 en Karakaso (Venezuelo).

Biografio
---------

Éva Lőte studis en Reĝa Industriarta Lernejo. Ŝiaj plej gravaj instruistoj estis Antal Orbán kaj Elek Lux. Antaŭ kaj dum la 2-a mondmilito ŝi kreis sakralajn kaj naciecajn skulptaĵojn. Ŝi migris al Venezuelo en 1948 ĝuste antaŭ periodo de la socialismo. Ekde la 1950-aj jaroj ŝi partoprenis en ekspozicioj en Karakaso, samtempe en Hungario ŝia nomo estis forviŝita el ĉiuj leksikonoj. Ŝi ricevis 3 nehungarajn premiojn inter 1937-1953. Ŝi havis edzon.

Elektitaj ekspozicioj
---------------------

* Budapeŝto (1931, 1937)
* Karakaso (1953, 1958, 1962, 1965)

Elektitaj skulptaĵoj
--------------------

* Soldato en SzegedSoldato en Szeged
* reliefo en Székesfehérvárreliefo en Székesfehérvár
* reliefo en Budapeŝtoreliefo en Budapeŝto
* tombeja monumento en Budapeŝtotombeja monumento en Budapeŝto

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Éva Lőte en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 623203
 |
**Zsófia Hofbauer** [ĵOfia hofbaŭer], laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj kun plena nomo **Hofbauer Zsófia Mária** estis hungara operkantisto (aldo). Ŝia geedziĝa nomo estis *Baronek Frigyesné*.

Zsófia Hofbauer naskiĝis la 13-an de oktobro 1840 en Pest (urbo), li mortis la 2-an de januaro 1916 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Zsófia Hofbauer lernis en la nacia muzikejo (nuntempa konservatorio). Ŝiaj plej gravaj instruistoj estis Mátyás Engesszer kaj de:Giovanni Gentiluomo. Post trejnado ŝi faris koncertojn en Aŭstra Imperio, Germanio, Nederlando, eĉ en Usono. Hejmenveninta ŝi unue kantis en Germana Teatro (Pest), inter 1859–1965 ŝi estis membro de Nacia Teatro (Pest). Ŝi edziniĝis kaj naskis almenaŭ unufoje filon.

Ŝia repertuaro (elekto)
-----------------------

* Gaetano Donizetti: *Linda di Chamounix* — Pierotto
* Ferenc Erkel: *Bánk bán* — Gertrud
* Friedrich von Flotow: *Martha* — Nancy
* Charles Gounod: Faŭsto — Marta
* Giuseppe Verdi:
	+ Il trovatore — Azucena
	+ *Un balo in Maschera* — Ulrica

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 785445
 |



* Portalo pri Biografio
Dancantoj de aragona ĥoto
La **ĥoto** (hispane ***jota***) estas tipo de danco kaj muziko tre disvastigata kun diversaj variantoj en Hispanio, el kiuj la plej konata estas tiu de Aragono. Aliaj variantoj estas tiuj de Valencio, Kastilio, Navaro, Kantabrio, Asturio, Galegio kaj Murcio. Ekzistas parencaj formoj ankaŭ en Kolombio kaj Filipinoj.

La ĥota emas havi ritmon 3/4, kvankam kelkaj aŭtoroj asertas ke la 6/8 estas pli bone adaptita al la poezia kaj danca strukturo. Por ilia interpreto, gitaroj, bandurioj, liutoj, dulzajnoj kaj tamburoj estas uzataj en la kastilia stilo, dum la galegoj uzas sakŝalmojn kaj tamburojn. Teatraj versioj estas kantataj kaj dancataj kun regionaj kostumoj kaj kastanjetoj, sed ili ne estas uzataj kiam oni dancas en malpli formalaj okazoj. 

La enhavo de la kantoj estas tre diversa, de patriotismo aŭ religio al seksaj aludoj. Krom tio ĉi, la kantoj ankaŭ havi la efikon helpi produkti senton de loka identeco kaj kohero. La kantoteksto emas esti skribita en ok-silabaj kvartetoj, kun asonanco en la unuaj kaj triaj versoj.

La paŝoj havas aspekton ne tre diferenca de la Valso, tamen en la kazo de la ĥoto, ĝi estas multe pli varia.

Kelkaj ne-hispanaj muzikistoj faris uzon de la ĥoto en diversaj verkoj:

* Georges Bizet, franca komponisto (1838-1875), en la opero Carmen kiu estas lokata en Hispanio, havas pecon (*Aragonaise*) kiu estas ĥoto.
* Miĥail Glinka, rusa komponisto (1804-1857), post vojaĝo tra Hispanio, uzis stilon derivitan de la ĥoto en sia verko *La Aragona ĥoto*.
* Franz Liszt, hungara pianisto kaj komponisto (1811-1886), skribis ĥoton por piano.
* Camille Saint-Saëns, franca komponisto (1835-1921), komponis orkestran ĥoton, same kiel faris la rusa komponisto Balakirev (1837-1910).
* Raoul Laparra, franca komponisto (1876-1943), verkis operon titolitan *La ĥoto*.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Historio de la ĥoto (hispane) Arkivigite je 2004-12-02 per la retarkivo Wayback Machine
**Sigismondo d'India** (verŝajne naskiĝis en Palermo aŭ Napolo, ĉ. 1582 - Modeno, 1629 estis itala komponisto de la malfrua Renesanco kaj komencoj de Baroko.

Filo de la palerma nobelaro, li ĉefe daŭrigis sian agadon en Torino, kie li estis ĉambromuziko instruisto ĉe la kortego de Karlo Emanuelo la 1-a de Savojo. Li loĝis ankaŭ en Romo, ĉe la servo de Kardinalo Mauricio de Savojo, kaj ĉe la kortegoj de Modeno, Florenco kaj Piaĉenco. Lia melodramo *La Zalizura* pri teksto de Lodovico San Martino, adorado de majstraĵoj de Carles Manuel, estis la unua verko de la ĝenro prezentita en Torino (1623), kie ĝis tiam li majstris polifonian muzikon. Per ĉi tiu opero, la aŭtoro surmetis la novan monodik-reprezentan stilon kreitan de la muzikistoj kaj poetoj de la *Camerata Fiorentina* kun la provo revivigi, restarigante muzikon, la malnovan grekan teatron.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 636417
* GND: 119343959
* LCCN: n81007062
* VIAF: 56796512
* ISNI: 0000 0001 1648 954X
* LIBRIS: 211333
* SUDOC: 076518795
* BNF: 13895467d
* MBA: 86009788-f0ee-47dc-a4d4-4025198bb4f9
* NLA: 35830769
* NDL: 032290869
* BIBSYS: 30702
* NKC: xx0029219
* ICCU: PALV026770
* BNE: XX1777004
 |