recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Drávacsehi** estas malgranda vilaĝeto en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Baranya, en Distrikto Siklós.

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 7  km²
* Loĝantaro: 360
* Poŝtkodo: 7851
* Telefonprefikso: 72

Situo
-----

Drávacsehi situas sur ebenaĵo, fine de sakovojo, laŭ rojo, proksime de Dravo kaj kroata landlimo. Harkány troviĝas 9, Siklós 14, Beremend 26, Villány 28, Pécs 37 km-ojn.

Historio
--------

La unua skriba mencio pri la vilaĝo devenis el 1346 en formo *"Chehy"*. Post la mezepoko La komunumo apartenis al la Osmana Imperio dum 150 jarojn, tamen ne senhomigĥis. Inter 1918-1921 armeo de Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj okupis la vilaĝon. En 1930 vivis tie 352 hungaroj, 7 germanoj, 2 aliaj. En 1945 pro la bataloj la vilaĝo ruiniĝis. Vilaĝservoj estas kulturdomo, biblioteko, migra poŝto.

Vidindaĵoj
----------

* kalvinana preĝejo de 1841, dum la 2-a mondmilito estas bombardita
* romkatolika kapelo omaĝe al Altara Sanktaĵo de 1958
* sonorilostablo

Komunumoj pri *cseh* (= ĉeĥo) en Hungara reĝlando
-------------------------------------------------

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Csehbánya | Cseherdős | Csehi | Csehimindszent | Csehipuszta |
| Drávacsehi | Egercsehi | Kiscsehi | Ordacsehi | Sümegcsehi |

* Kategorio Drávacsehi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Albana Princlando** temas pri mallongdaŭra monarkio en Albanio, regita de Vilhelmo, Princo de Albanio kaj pri la ŝtato post la Unua Mondmilito, ĝis la forigo de la monarkio en 1925, kiam Albanio estis deklarita respubliko.

La Princlando estis establita la 21-an de februaro 1914. Albanio estis sub otomana regado ekde proksimume 1478 ĝis la Traktato de Londono en majo 1913, kiam la Grandaj Potencoj agnoskis la sendependecon de Albanio. La Grandaj Potencoj elektis la princon Vilhelmo de Wied [vi:d], nevo de la reĝino Elizabeto de Rumanio, por iĝi la reganto de la lastatempe sendependa Albanio.

Formala oferto estis donita de 18 albanaj delegitoj reprezentantaj la 18 distriktojn de Albanio la 21-an de februaro 1914, oferto kiun li akceptis. Ekster Albanio Vilhelmo estis princo, sed en Albanio li estis konata kiel Mbret (reĝo). La unua registaro sub la regado de la Domo de Wied estis speco de "princa reĝkonsilio" pro ties membroj, kiuj estis reprezentantoj de la albana nobelaro: princo Turhan Pasha Përmeti, iama guberniestro de Kreto kaj ambasadoro de la Otomana Imperio en Sankt-Peterburgo, Aziz Pasha Vrioni, princo Bib Doda de Gjomarkaj-Mirdita, princo Essad Pasha Toptani, princo Georges Adamidi-bejo Frasheri (Frachery), Mihal Turtulli, bejo Koritza, ktp.

La princo Vilhelmo atingis Albanion ĉe ĝia provizora ĉefurbo Durrës, la 7-an de marto 1914 kune kun la reĝa familio. La sekureco de Albanio estis disponigata de Internacia Ĝendarmaro ordonita de nederlandaj oficiroj. Vilhelmo forlasis Albanion la 3-an de septembro 1914, pro tutislama ribelo ekigita de Essad Paŝao kaj poste transprenita de Haĝi Kamil, la armea komandanto de la Albana Islama Emirlando, centrita en Tirano. Tamen li neniam rezignis je la trono.

* Kategorio Albana Princlando en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Norda Niĝerio** **Suda Niĝerio** estis britia protektorato en la internaj nordaj areoj de nuntempa Niĝerio, formita en 1900 kiu daŭris ĝis 1914 kaj kovris la nordan parton de kio estas nune Niĝerio. La protektorato etendis 410,000 km kaj inkludis la teritoriojn de Sokoto Kaliflando kaj de Kano Emirlando kaj partoj de iama Bornu Imperio, konkerita en 1902. La unua Alta Komisiisto de la protektorato estis Frederick Lugard, kiu aktive subpremis revoluciojn kaj kreis sistemon de administrado konstruita ĉirkaŭ indiĝenaj aŭtoritatoj. La Protektorato finiĝis en 1914, kiam ties areo estis unuigita kun la Sudniĝeria Protektorato kaj la Lagosa Kolonio, kaj iĝis la Norda Provinco de la Kolonio kaj Protektorato de Niĝerio.

Suda kaj Norda Niĝerio ĉirkaŭ 1914 sur mapo de John Bartholomew & Co. de Edinburgo.En 1914, Suda Niĝerio estis kunigita kun la Nordniĝeria Protektorato por formi la ununuran kolonion de Niĝerio. La unuigo estis farita pro tialoj de ekonomio pli ol de politiko — Nordniĝeria Protektorato havis buĝetan deficiton; kaj la kolonia administrado serĉis uzi la buĝetan solvon en Suda Niĝerio por nuligi la deficiton.

Referencoj
----------

1. ↑   State and Local Governance in Nigeria. *Public Sector and Capacity Building Program: Africa Region*. The World Bank (2a de aŭgusto, 2001). "6a de marto, 2011".

Eksteraj ligiloj
----------------

* The British Empire – Northern Nigeria
Feinaj rondoj en Marien-rivervalo en Namibio
Feinaj rondoj en Marien-rivervalo en Namibio
Sola feina rondo en Marien-rivervalo en Namibio
**Feina rondo** aŭ **feina cirklo** (angle *fairy circle*) estas natura fenomeno, kio estas observebla ĝis nun ĉefe en Namibio. Temas pri senvegetaĵaj, preskaŭ rondoformaj senkreskaĵ-ejoj, meze de herbejo, kiun ĉirkaŭas cirkloforme la forte kreskantaj herboj.

Estiĝo
------

La estiĝo de tiuj rondoj ne estis klarigitaj science longtempe. La 29-an de marto 2013, la magazino Science kune kun Gondwana Collection en Namibio aperigis plurpaĝan sciencan artikolon pri ties estiĝo. Laŭ tio „ la sablotermitoj *Psammotermes allocerus* forigas la sablogrundon de la unujaraj herboj, tiel la likantan pluvakvon ne absorbas la herbo, sed tiu kolektiĝas en la grundo. En areoj de averaĝa 100 mm da pluvo jare, en la sablogrundoj sub tiuj rondoj entenas daŭre pli ol 5 volumenprocenton da akvo – eĉ post jarlonga sekeco. Tiujn datojn ricevis la biologo Jürgens per dumjaraj mezuradoj en feinaj rondoj sur areo de la Namiba dezerto Lodge sude de Solitaire. La akvorezervado servas en la direjoj de la termitoj por relativa aero-humideco de 98 %, kiu necesas por travivo de la insektoj." Tion pruvis la germana biologia profesoro Norbert Jürgens en longtempa eksperimento.

Vidu ankaŭ
----------

* sorĉistina ringo

* Kategorio Feina rondo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Ádám Dévényi** [dEvEnji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Dévényi Ádám** estis hungara artisto (komponisto, gitaristo, kantisto, tekstopoeto, pentristo, reĝisoro, aktoro).

Ádám Dévényi naskiĝis la 24-an de februaro 1957 en Budapeŝto, li mortis la 4-an de decembro 2016 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Ádám Dévényi frekventis muzikan bazlernejon en sia naskiĝurbo. En la fruaj 1970-aj jaroj li estis videbla/aŭdebla en kluboj kiel gitaristo-kantisto. Li prezentis precipe miksaĵon el popola kaj distra muzikoj. Li ofte aliĝis al similaj orkestroj. Konata ŝlagrorkestro ĉerpis el liaj komponaĵoj, li iĝis pli konata. Li registris la unuan memstaran sondiskon pri kanzonoj en 1986. Li estis solisto, tamen plej ofte li muzikadis kun gastomuzikistoj. Li ŝatis pentradi, eĉ li ekspoziciis, krome li ricevis taskojn en filmoj kaj en Teatro Csiky Gergely (Kaposvár). Li ricevis premion postmortan.

Elektitaj teatraj laboroj (muziko aŭ teksto)
--------------------------------------------

* *Pájinkás János* (2001)
* *A hajnal leánya* (2004)
* *A Herner Ferike faterja* (2008)

Liaj filmaj muzikoj
-------------------

* *Citromdisznó* (ankaŭ rolanto, 1993)
* *Európa Kemping* (1992)

Liaj filmaj roloj
-----------------

* *Melodráma* (1991)
* Ni neniam mortos! (1993)
* *Pál Adrienn* (2010)

Elektitaj kantotekstoj
----------------------

* *Közeli helyeken*
* *Adj helyet magad mellett*
* *Aki a virágot szereti* (ankaŭ komponisto)
* *Koldusdal*
* *Melegebbek a hajnalok* (ankaŭ komponisto)
* *Vigyázz rám, vigyázz...* (ankaŭ komponisto)

Lia pentraĵo
------------

* Időomlás

Aŭdu ankaŭ
----------

*

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 657218
* MBA: 6d2bba32-b0db-4f55-b228-95a8a27ae498
 |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Laosa rokrato** |
| --- |
| Troveblo de fosilioj: ĉi-epoke |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Mamuloj *Mammalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Ronĝuloj *Rodentia* |
| Subordo: | Histrikuloj *Hystricomorpha* |
|
|
|
|
|
| Familio: | Diatomyidae |
|
|
|
|
|
| Genro: | ***Laonastes***P. D. Jenkins et al. 2005 |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***L. aenigmamus*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Laonastes aenigmamus****Jenkins, Kilpatrick, Robinson, Timmins, 2005 |
|
|
|
|
|
|  |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Laosa rokrato  |

 |
| v • d • r |

La **laosa rokrato** (*Laonastes aenigmamus*) estas ronĝulo, kiun scienculoj malkovris kaj priskribis nur en 2005. Ĝi vivas en Laoso kaj ne parencas al aliaj ronĝuloj. Ĝi estas la sola reprezentanto de la familio de *Diatomyidae*, kies pluaj specioj formortis jam antaŭ 11 milionoj da jaroj.

Priskribo
---------

La laosa rokrato similas al sciuro. La kruroj estas mallongaj, la vosto estas dike harkovrita. Okulfrapa estas la granda, longa, rundigita kranio. La felo estas malhelgriza aŭ nigra. Ĝi havas la korpolongon de 26 cm plus la vosto longas 14 cm. Ĝi pezas ĉ. 400 gramojn.

Disvastiĝo kaj vivmetodo
------------------------

La laosa rokrato estas konta ĝis nun nur el la provinco Khammouan en suda Laoso, kie triviĝas klakŝtonoj. Ili estas verŝajne nokte aktivaj bestoj kaj manĝas foliojn, grajnojn kaj herbojn.

Oni malkovris ĝin en loka foiro.

Eksteraj ligiloj
----------------

* germane
* angle Arkivigite je 2005-10-25 per la retarkivo Wayback Machine
|  |  |
| --- | --- |
|  Sen fontoj! | **Ĉi tiu artikolo citas neniun fonton**.

---

Vi povas plibonigi ĝin, aldonante fidindajn fontojn. Senfontaj asertoj povas esti forigitaj. *(Aprilo 2016)* |

**Schönbrunn** (Bela Puto) estas fama palaco en Vieno, Aŭstrio, kaj estis la preferata palaco de la imperiestrino Maria Teresia kaj tie ekzemple edukiĝis ŝian filino la estonta Marie Antoinette. Laŭ ŝiaj ideoj ĝi estis ŝanĝita en 1744 respektive 1749 kaj ricevis la nunan aspekton. La kastelo estas ĉirkaŭata de pompega baroka ĝardeno kun tropikejo kaj zoologia parko (Viena Bestoĝardeno). En la baroka ĝardeno troviĝas la fontobaseno "Bela Puto", laŭ ĝi, oni diras, ricevis la kastelo sian nomon. Vidindaĵoj en la kastelo estas: Olea pentraĵo Imperiestrino Maria Theresia 1759, de Martin von Meytens; ora kaleŝo el la veturkolekto; imperiestraj ĉambroj kun elrigardo al la Glorieto, konstruaĵo en la kastela parko, kompletigita en 1775.

* Kategorio Palaco Schönbrunn en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**SZÉLYES Lajos** [se:jeŝ lajoŝ] hungara bestokuracisto, universitata profesoro. Li naskiĝis en Felsőboldogfalva la 8-an de decembro 1885 kaj mortis en Budapeŝto la 15-an de julio 1963.

Biografio
---------

Lajos Szélyes havigis la diplomon en la Veterinara Altlernejo de Budapeŝto en 1909, pli poste li laboris en la epidemia laboratorio. Ĉe la *Phylaxia Szérumtermelő Rt.* (1912) li estis ĝis 1952 bestkuracisto, sekciestro kaj fine teknika direktoro. Ekde 1928 li estis universitata privatprofesoro kaj lekciisto en la Veterinara Altlernejo, inter 1940 kaj 1946 en la agrikultura sekcio de la *Universitato József Nádor*, inter 1949 kaj 1952 li estis invitita lekciisto. En tiu universitato li organizis la katedron pri la bestsanafero kaj bestkuracado en 1952 kaj li estis ĝis sia pensiuliĝo universitata profesoro (1959).

Verkoj
------

* *Állatkórtan és hygiene* (jegyzet, Bp. 1950);
* *Az állati betegségek közegészségügyi vonatkozásai* (Bp. 1955);
* *Állategészségtani ismeretek* (Bp. 1957).

Literaturo
----------

* Sz. L. (Mezőgazdasági Mérnök, 1963. szept. 19.);
* *Az Agrártudományi Egyetem Emlékkönyve* (1945–1970) (Bp. 1970).

Fontoj
------

*
Pri la komunumo
---------------

 **Gebenstorf** estas komunumo en la distrikto Baden de Kantono Argovio, Svislando. Ĝi havis 4611 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

Geografio
---------

Gebenstorf situas ĉe la alfluejo de la riveroj Limato kaj Reuss al Aro en la regiono kiu ankaŭ estas konata sub la nomo *Akvorezervujo de Svislando* (germane *Wasserschloss der Schweiz*). La regiono nomiĝas tiel, ĉar ĉi tie kunfluas tri de la kvin plej grandaj svisaj riveroj, nome Aro, Limato kaj Reuss. Al la komunumo apartenas krom la ĉefvilaĝo ankaŭ la vilaĝo Vogelsang.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 5,64 km², de kiuj 2,34 km² estas kovritaj de arbaro kaj 1,38 km² de konstruaĵoj. La plej alta punkto de la komunumo situas sur la monteto *Chörnlisberg* sur alteco de 561 m s.m. kaj la plej malata punkto ĉe la alfluejo de Limato al Aro sur alteco de 328 s.m.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Gebenstorf limas en nordo al Untersiggenthal, en nordoriento al Turgi, en oriento al Baden, en sudo al Birmenstorf, en okcidento al Windisch, kaj en nordokcidento al Brugg.

Trafiko
-------

Tra la komunumo pasas la kantona ĉefvojo de Baden al Brugg. Gebenstorf estas la finhaltejo de du buslinioj de la regiona trafikreto de Baden kaj troviĝas ĉe la poŝtaŭtolinio de Brugg al la stacidomo Mellingen-Heitersberg.

La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A1 situas 4 kilometrojn sudoriento en Dättwil.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Gebenstorf datiĝas el la jaro 1247 kiel *Gobistorf*.

En mezepoko Gebenstorf estis habsburga posedaĵo. Post la konkero de Argovio fare de la Svisa Ĵurkomunumo, Freienwil fariĝis parto de la samnoma voktejo en la Grafejo Baden. Post la Helveta Revolucio de la jaro 1798 Gebenstorf dum kvin jaroj apartenis al la tiama Kantono Baden, kaj estis kun tiu en la jaro 1803 integrita al la nova Kantono Argovio kiel komunumo de la distrikto Baden.

En la jaro 1884 Turgi, kiu ĝis tiam apartenis al la komunumo, estis disigita de Gebenstorf kaj fariĝis aŭtonomo politika komunumo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la komunumo Gebenstorf
* Gebenstorf en la Historia Leksikono de Svislando

* Kategorio Gebenstorf en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Baden |
| --- |
| **Baden** • Bellikon • Bergdietikon • Birmenstorf • Ehrendingen • Ennetbaden • Fislisbach • Freienwil • Gebenstorf • Killwangen • Künten • Mellingen • Mägenwil • Neuenhof • Niederrohrdorf • Oberrohrdorf • Obersiggenthal • Remetschwil • Spreitenbach • Stetten • Turgi • Untersiggenthal • Vetingo • Wohlenschwil • Würenlingen • Würenlos |  |

 |
**SZÖLLŐSSY SZABÓ Lajos** [soeloe:si sabo:] estis hungara dancisto, koreografo, dancmajstro naskita en Kézdiszentlélek la 11-an de februaro 1803 kaj mortinta en Budapest la 12-an de majo 1882. Li estis la patro de dancistinoj Róza Szöllősy kaj Piroska Szöllősy.

Biografio
---------

Szöllősy Szabó komencis sian karieron kiel aktoro en la komenco de la 1820-aj jaroj. Inter 1827–1832 li agadis interalie ankaŭ en Hungara Teatro en Kassa. En 1833 li iris al la jam ne funkcianta buda-a *Várszínház*. Ekde 1834 ĝis 1836 li agadis ankaŭ kiel dancmajstro de la teatra danclernejo. En februaro de 1834-a jaro la teatro prezentis sian baleton titolitan *A haramiabanda* (komponisto: József Heinisch). En 1837 li estis mallongtempe ano de la Teatro Magyar de Pest. En 1841 li koreografis la dancon titolitan *Körmagyar* (komponisto Márk Rózsavölgyi (quadrille). En 1844 li instruis en Erdély kaj studis la dancojn de la sikuloj. En 1847 li laboris ankaŭ en hungara Nacia Teatro de Pest. Li partoprenis en la liberecbatalo de 1848-1849, poste denove li instruis. En 1861 oni prezentis en la jam malaperinta *Budai Népszínház* lian sukcesan dancon titolitan *Vasmegyei csárdás*, en kiu ankaŭ liaj filinoj dancis (Róza kaj Piroska). En la 1870-aj jaroj li instruis en Miskolc. Li mortis en malriĉulejo forgesite. Li dediĉis siajn vivon kaj agadon por la agnosko kaj popularigo de la hungara nacia danco.

Ĉefaj koreografaĵoj
-------------------

* *Nagyidai lakodalom* (1834);
* *Az elrabolt hölgy, vagy a szerencsés összvetalálkozás a fogadóban* (1835).

Literaturo
----------

* Kaposi Edit: *Egy híres táncos önéletírása* (Táncművészet, 1955).
* Kaposi E.: Sz. Sz. L. élete és munkássága, 1803–1882 (Tánctudományi Tanulmányok, 1978/79).

Fontoj
------

* Magyar Életrajzi Lexikon
Skulptaĵo prezentanta Fejdippides sur maratona vojo
**Fejdippides** ( greke : Φειδιππιδης ) estas la protagonisto de popola fabelo pri mesaĝisto, kiu estas la inspiro por la konata sporta evento, la maratonkuro.

Laŭ legendo, Fejdippides estis mesaĝisto en la armeo de Ateno en milito inter la Persa imperio kaj Grekio en 490 a.K. Post la greka venko en la Batalo de Maratono la apostola kuristo kuris de la urbo Maratono al Ateno, distanco de 34,5 km, por anonci la grekan venkon. Kiam ili atingis sian celon, li kriegis "Νενικήκαμεν!" (Nenikekamen, ni venkis!) kaj mortis surloke. La legendo estas subtenata de la akceptita historia versio, ke la loĝantoj de Ateno, konsideris la popolon de la urbo, kaj ne ĝiajn konstruaĵojn, kiel ĝian forton, do, se estus vera minaco, ili forlasus la urbon, ekbruligus ĝin kaj malsuprenirus per ŝipoj al la maro por ekloĝi aliloke (aŭ reveni post iom da tempo). Tial, estis de fundamenta graveco scii ĉu Ateno venkis, kaj ĝiaj loĝantoj povis loĝi trankvile en siaj hejmoj, aŭ devis forlasi ĉion kaj iri sur maron antaŭ ol la okupanta armeo venis. Plue plifortigante la argumenton - kiam Ateno laŭbezone venis al la helpo de aliaj polisoj, la loĝantoj minacis forlasi la urbon.

Laŭ la libro de la historiisto Herodoto, kiu dokumentis la historion de la Persa-Greka Milito ĉirkaŭ 440 a.K. fejdippides estis sendita de Ateno al Sparto por postuli plifortikigojn antaŭ ol la batalo komenciĝis, sed revenis kun malplenaj manoj. Kalkulo de la kurdistancon laŭ la rakonto de Herodoto montras, ke Fejdippides vojaĝis ĉirkaŭ 450 km en kelkaj tagoj.

Eksteraj ligiloj
----------------

 **Fejdippides** en Vikimedia Komunejo
**Udbina** estas vilaĝo kaj samtempe municipo en Kroatio. Ankoraŭ 25 komunumoj apartenas al la municipo.

* Areo de la municipo: 683 km²
* Supermara alteco: m
* Loĝantaro en la municipo: 1 640, en la vilaĝo: 730
* Poŝtkodo: 53 434
* Telefonprefikso: 53
* Aŭtokodo: GS

Situo
-----

Udbina situas sur malebenaĵo, laŭ ĉefvojo Zagreb-Zadar.

Historio
--------

La unua skriba mencio pri la loko menciiĝis en formo *"civitas Corbaviae"*, kiu estis episkopejo inter 1185-1460. En 1460 apris la nomo Udbina, tiam la episkopejo translokiĝis de la turkoj. En 1493 la turkoj en grava batalo venkis la kroatojn. Inter 1527-1687 Udbina apartenis al la Osmana Imperio. En 1910 loĝis tie 13 398 da homoj, (11 497 kroatoj, 585 germanoj, 471 hungaroj, 441 slovenoj, 232 serboj, 102 ĉeĥoj. Ĝis Traktato de Trianon Udbina apartenis al Habsburga Imperio, al Hungara reĝlando, al Lika-Krbava, kie distriktejo estis, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio, fine ekde 1991 al Kroatio.

Vidindaĵoj
----------

* ruinoj de la fortikaĵo
* ruinoj de preĝejo omaĝe al Sankta Marko, trovita en 1829
* episkopa palaco el la 14-a jarcento
* restaĵoj de la urbomuro
**Lajos Takács** [lajoŝ takAĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Takács Lajos** estis hungara meteologiisto.

Lajos Takács  naskiĝis la 26-an de oktobro 1909 en Hungara reĝlando en Fiume (nuntempa Rijeka en Kroatio). Li mortis la 16-an de majo 1983 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Lajos Takács frekventis piaristan novicejon en Vác, tamen forlasinta ĝin poste li akiris pedagogian diplomon en Scienca Universitato Péter Pázmány en 1934. Ekde la sekva jaro ĝis la emeritiĝo en 1970 li laboris en la tutlanda meteologia servo. En 1936 li studis la radiadon en Germanio helpe de stipendio. Hejmenveninta li daŭris ekzamenadon de la radiado. En 1950 li doktoriĝis el meteologio en la universitato, li kandidatiĝis (CSc) en 1962. Li ricevis memormedalon en 1962. Li havis edzinon, kiu naskis kvarfoje.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Adatok Budapest sugárzáséghajlatához* (Datenoj al radiadoklimato de Budapeŝto), (1962)
* *Balaton éghajlata* (Klimato de Balatono), (1976)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 35-a paĝo)[*rompita ligilo*]
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Gedeon Tanárky** [tanArki], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Tanárky Gedeon** estis hungara politikisto, juristo, subministro, korespondanta membro de Hungara Scienca Akademio (1867).

Gedeon Tanárky  naskiĝis la 26-an de oktobro 1815 en Nagykőrös. Li mortis la 28-an de novembro 1887 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Gedeon Tanárky frekventis universitaton en Pest (urbo) inter 1831-1836, poste li iĝis foje vicadvokato, foje notario. Inter 1842-1848 li estis notario en sia naskiĝurbo, poste li politikadis en la parlamento. En 1850 li estis akuzita pro partopreno en la parlamento en Debrecen, kie oni deklaris forigon de la Habsburgoj. Li okupiĝis nur pri kalvinismo. En 1861 li denove partoprenis en la parlamenta vivo. En 1865 li estis nomita ĉefnotario, en 1867 subministro, krome li longe partoprenis en la parlamenta politikado. Li ricevis premion unuafoje.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Országgyűlési beszéd* (Parlamenta parolado), (1861)
* *Magyarország helyzete az európai államrendszerben* (1866) - studo

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero T kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)
* hungarlingva biografio
**Port Mathurin** funkcias kiel ĉefurbo de la insulo Rodriges, dependeco de Maŭricio. Ĝi kuŝas sur la norda marbordo de la insulo ĉe la Hinda Oceano kaj funkcias kiel administra, jura kaj ekonomia centro de Rodriges. Kiel la nomo sugestas, ĝi ankaŭ funkciigas la ĉefan havenon de la insulo.

Port Mathurin havas loĝantaron de ĉirkaŭ 6 000 homoj (2006). Vidindaĵoj inkluzivas ĝian merkaton, dum la urbo ankaŭ havas la solan busstacion de la insulo kaj belvidejon sur Monto Fanal, sude de la urbo. Estas romkatolika preĝejo, anglikana preĝejo kaj malgranda moskeo. Aliaj famaĵoj de Port Mathurin inkluzivas Marie, Reĝinon de Rodriges, statuon de la Virgulino Maria situantan en Pointe Canon. La du ŝipoj de Mauritius Cargo Handling Corporation, nome *MV Mauritius Pride* kaj *Mauritius Trochetia*, ankras ĉe Port Mathurin po kvin fojojn ĉiumonate.

La 1-an de majo 1691, François Leguat kaj la unuaj Francoj elŝipiĝis sur Rodriges ĉe la loko de la estonta vilaĝo, fondita de francaj koloniantoj en 1735. La loko prenas sian nomon de tiu de frua franca setlanto, ĉu Mathurin Bréhinier, aŭ Mathurin Morlaix.

En 1901 Port Mathurin fariĝis loko de oficejoj por la brita-aŭstralia submara kablo.

Estas 22 lokoj ene de la zono de Port Mathurin, kiu estas unu el 14 statistikaj subunuoj de Rodriges, al kiuj rilatas la loĝantaro de 6 000 homoj:

1. Baie Lascars (North)
2. Camp du Roi
3. Castor
4. Caverne Provert
5. Citronelle
6. Crève Coeur
7. Désiré
8. English Bay
9. Fond La Digue
10. Jentac
11. Mont Piton
12. Mont Vénus
13. Montagne Charlot
14. Montagne Fanal
15. Pointe Canon
16. Pointe Monnier
17. Port Mathurin
18. Roseaux
19. Solitude
20. Soupir
21. Terre Rouge
22. Vangar

La vilaĝo (loko) havas ununuran mezlernejon: Rodrigues College. Aliaj lernejoj funkcias en aliaj vilaĝoj ĉirkaŭ la insulo, nome Le Chou, Marechal, Grand Montagne, Mont Lubin kaj Citron Donis.

La loko Port Mathurin mem okupas tre malgrandan areon, kaj najbaraj setlejoj (lokoj) inkluzivas Fond La Digue, Montagne Fanal, Pointe Monier, Camp du Roi kaj Baie Lascar.

En 1996, jaĥto Admiral Nevelskoj finis sian kurson en la laguno apud Port Mathurin, post 2-jara vojaĝo sen skipo. Ĉi tiu jaĥto, kiu estis posedaĵo de la rusa registaro, tiam estis transdonita al Honora Ambasadoro Bernard Eric Typhis Degtyarenko en 2020, kaj ankaŭ deklarita kiel Mara Muzeo de Mara Universitato Admiral Nevelskoj. La jaĥto nun estas unu el pluraj historiaj ligoj inter Rusio kaj Maŭricio.

Referencoj
----------

1. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2010-03-10. Alirita 2009-06-15.
2. ↑  Jaĥto Admiral Nevelskoj

Vidu ankaŭ
----------

* Kategorio Port Mathurin en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* ru:Невельской, Геннадий Иванович#Память (ruse)

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Port Mathurin en la angla Vikipedio.* 


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 727115
* GND: 7518809-0
* VIAF: 244766495
 |
**András Sárközy** [andrAŝ ŝArkozi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Sárközy András** estas hungara matematikisto, profesoro, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (2004).

András Sárközy  naskiĝis la 16-an de januaro 1941 en Budapeŝto.

Biografio
---------

András Sárközy frekventis universitaton en Budapeŝto inter 1959-1963, poste li ekinstruis samloke en Universitato de Budapeŝto. En 1971 li ricevis postenon en matematika instituto. En 1994 li profesoriĝis kaj en la sekva jaro li revenis al la universitato jam kiel katedrestro, sed li estis gastoprofesoro en 12 universitatoj dum 9 jaroj. Li doktoriĝis en 1982 antaŭ la akademio. Li okupiĝas precipe pri nombroteorio. Li ricevis premiojn inter 1966-2010.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Komplex számok* (1973)
* *On Divisions of Sums of Integers* (1986)
* *Hibrid problémák a számelméletben* (1999)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografieto kun foto Arkivigite je 2013-07-23 per la retarkivo Wayback Machine
* hompaĝo Arkivigite je 2013-09-23 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 459996
* GND: 1230993002
* LCCN: n79016169
* VIAF: 22976844
* ISNI: 0000 0001 2124 1071
* SUDOC: 085134449
* BNF: 12955214g
 |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Palmapusoj** |
| --- |
|  |
| Afrika palmapusoAfrika palmapuso |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Apodoformaj *Apodiformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Apusedoj *Apodidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | **Cypsiurus**Lesson, 1843 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Palmapusoj  |

 |
| v • d • r |

**Palmapusoj** estas ĉefe la birdoj de ***Cypsiurus***, genro de la familio de apusedoj, kvankam oni povas nomi tiele ankaŭ la birdojn de similajn genrojn *Tachornis* kaj *Panyptila* ene de la sama tribo aŭ subfamilio Apodini aŭ tipaj apusoj. Ili nomiĝas palmapusoj, ĉar asociiĝas al palmoj.

En la genro *Cypsiurus* estas du specioj, nome

* Azia palmapuso, *Cypsiurus balasiensis*
* Afrika palmapuso, *Cypsiurus parvus*

Tiuj tre similaj specioj estis iam konsiderataj samspecifa. 

Ili havas ĉefe palbrunan plumaron kaj **longajn reenkurbajn flugilojn** kiuj aspektas kvazaŭ duonluno aŭ bumerango. La korpo estas svelta, kaj la **vosto estas longa kaj tre forkoforma**, kvankam ĝi estas kutime tre fermita. Ambaŭ seksoj estas similaj, kaj la junuloj diferenciĝas el plenkreskuloj ĉefe pro siaj mallongaj vostoj. Palmapusoj havas tre mallongajn krurojn kiujn ili uzas nur por pendigi sin el vertikalaj surfacoj, ĉar apusoj neniam surterigas volonte surgrunden.

Tiuj apusoj pasas plej parton de siaj vivoj en aero, manĝante flugantajn insektojn. Palmapusoj ofte manĝas ĉe la grundo, kaj trinkas dumfluge.

Referencoj
----------

* Barlow, Wacher kaj Disley, *Birds of The Gambia* ISBN 1-873403-32-1
* Chantler kaj Driessens, *Swifts* ISBN 1-873403-83-6
* Grimmett, Inskipp kaj Inskipp, *Birds of India* ISBN 0-691-04910-6
***Fek al Esperanto*** estas la unua muzikalbumo de la Pafklik, aperinta en decembro 2008. *Fek al Esperanto* estas ankaŭ la titolo de 2 kantoj en la muzikalbumo. Tiuj 2 kantoj havas preskaŭ la samajn tekstojn, unu estas rokversio kaj la alia G-funka versio.

Tiu albumo estas la unua albumo de hiphopo en esperanto. Ĝi estis registrita en la studio de Vinilkosmo en Tuluzo, kaj la tekstoj estis korektitaj kaj reviziitaj. La kantoj estis verkitaj de Platano kaj Katakana, muziko estis produktita de Katakana krom la jenaj instrumentaroj: *Forkapta Operaco*, *Fek al Esperanto*, *La Povo*, *Fek al Esperanto (G-funka versio)*. Enhavas la albumo ankaŭ la instrumentaj mp3-versioj de 14 titoloj por karaokeo.

Trakoj
------

1. *Eniro (Kio estas nov')*
2. *Gangstero Esperantista*
3. *Forkapta Operaco*
4. *Nur restas tri tagoj (interkanto)*
5. *Bum bum kanabis*
6. *Jen la Pafklik*
7. *Facilas*
8. *Fek al Esperanto*
9. *Varsovia vento 93.32 (interkanto)*
10. *Urbo Paranoja*
11. *La Povo*
12. *Komerca*
13. *Katakana*
14. *Tro da fungoj (interkanto)*
15. *Aliĝu al Polico*
16. *La Espero (interkanto)*
17. *Fek al Esperanto (G-Funka versio)*
18. *Fino de la mondo*
**András Szobek** [andrAŝ sobek], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szobek András** estis hungara politikisto, ministro, parlamentano, laboristo, diplomato.

András Szobek  naskiĝis la 14-an de decembro 1894 en Békéscsaba. Li mortis la 3-an de decembro 1986 en Budapeŝto.

Biografio
---------

András Szobek devenis el slovaka familio. Li frekventis metilernejon pri ĉarpentistoj. Jam antaŭ la 1-a mondmilito li aliĝis al socialdemokratoj. Li batalis en la mondomilito, same dum Hungara Sovetrespubliko. Post falo de la Soveto li estis deportita al Nyíregyháza. Inter 1921 kaj 1944 li estis socialdemokrata partiestro en sia naskiĝurbo, dume inter 1925 kaj 1928 li estis ankaŭ komunisto (denove ekde 1944). Dum la nazia erao li denove estis deportita. Post la 2-a mondmilito li estis nomumita departementestro, poste li ricevis partiajn postenojn. Inter 1945 kaj 1967 li estis parlamenta deputito. Inter 1947 kaj 1949 li estis subministro, poste ambasadoro en Moskvo kaj Pekino. En la jaro 1956 li estis ministro.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Egy munkásélet emlékei* (Memoroj de laborista vivo), (1986)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 512920
* LCCN: n86073544
* VIAF: 35934822
* ISNI: 0000 0000 2669 8006
 |
**Arabella Szilágyi** [silAdji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szilágyi Arabella** estis hungara operkantisto (soprano), primadono. Ŝia origina familia nomo estis *Spiegel* ĝis 1881.

Arabella Szilágyi  naskiĝis la 17-an de novembro 1861 en Sárvár, ŝi mortis la 27-an de aprilo 1918 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Arabella Szilágyi devenis el juda familio. Ŝi aĝis 7, kiam ŝi amatore kantadis. Ŝi frekventis Teatran Lernejon, poste ŝi debutis en opera spektaklo en 1880 en Nacia Teatro (Budapeŝto). En la sekva jaro ŝi plulernis en Vieno de Róza Csillag. Inter 1886-1888 ŝi apartenis al Budapeŝta Ŝtata Operejo, sed ŝia debuto estis tre granda fiasko. Tamen Gustav Mahler instruis ŝin kaj ŝi iĝis sukcesa primadono (inter 1888-1894 en Breslau). Li denove kantadis en la Budapeŝta Operejo inter 1894 – 1898, poste ŝi pensiuliĝis, sed ŝi kantis plu en koncertoj kaj ekde 1908 ŝi instruis en privata muzika lernejo. En nekonata jaro ŝi naskis sen esti edzino. Ŝi estis nomumita "eterna membro de la Operejo".

El ŝia repertuaro
-----------------

* Giuseppe Verdi: *La traviata* - Violetta (debuto)
* Richard Wagner:
	+ *Die Walküre* - Brünhilde
	+ *Lohengrin* - Ortrud
* Pietro Mascagni: *Cavalleria Rusticana* - Santuzza
* Ferenc Erkel *Hunyadi László* - Szilágyi Erzsébet (1895 en Prago)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto

* Kategorio Arabella Szilágyi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**András Törőcsik** [andrAŝ torOĉik], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Törőcsik András** estis genia hungara futbalisto (avanulo), kies vivo restis nur torso.

András Törőcsik naskiĝis la 1-an de majo 1955 en Budapeŝto, li mortis la 9-an de julio 2022 en Budapeŝto.

Biografio
---------

András Törőcsik futbalis en ĉefurba junulara teamo inter 1967-1974, poste jam en signifa plenkreska futbalklubo ĝis 1985 en 236 matĉoj kun 69 goloj. Li futbalis plu ĝis 1989 en aliaj kluboj, ankaŭ eksterlande. En tiu periodo li estis hungara ĉampiono trifoje. Li estis ankaŭ membro de la nacia hungara teamo inter 1976-1984 45-foje kun 12 goloj. Pli poste pro rompiĝo de piedo li plene forlasis la futbalon, sed pli frue en 1979 li suferis ankaŭ aŭtoakcidenton. En la sekvaj jaroj plej ofte li malsanis, eĉ lia vivo estis savita en urĝa hospitalo. Tamen li mortis post kronvirusa malsano de 2019. Lia vivo restis granda tragedio de la hungara futbala vivo.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun fotoj
* hungarlingva biografio kun foto
*

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 801484
 |



* Portalo pri Biografio
**Christopher Johnson McCandless** ([Kristof-É-r MkKendless] , (IPA: /ˈkrɪstəfər ˈdʒɒnsən məˈkændlɨs/) kelkfoje konata kiel **Alexander Supertramp** ; naskiĝis la 12-an de februaro 1968 en El Segundo, mortis la 18-an de aŭgusto 1992 en Stampede Trail, Alasko) (ne certa se en la 18-a) estis  usona aventuristo.

Li estis inspirata de la filozofioj de Henry David Thoreau, Lev Tolstoj kaj Jack London.

Jon Krakauer skribis libron pri Christopher en 1996: Into the Wild.

Biografio
---------

Li estis unua el du gefiloj kiuj pasis infanaĝon en Annandale, Virginio. Lia patro laboris komence ĉe NASA kaj kverelas multajn fojojn kun sia edzino.

Kiam Christopher malkovris ke sia patro havis alian edzinon (kaj aliajn ses gefilojn), li komencis havi grandan malamon por siaj gepatroj. En la majo de 1990, post atingo de bakalaŭro (pri historio kaj antropologio ĉe universitato Emory, Atlanta), li donis sian monon al Oxfam kaj komencis vojaĝi en la Sovaĝa okcidento de la Usono eble por serĉi ian feliĉecon.

Dum liaj vojaĝoj Christopher loĝis kie li trovis amikajn personojn kaj laboris. Liaj ĉefaj geamikoj estis agrikulturisto de Carthage (Suda Dakoto), maljunulo el Salton City (Kalifornio) kaj loĝveturilantino el Kalifornio.

En la printempo de 1992 li komencis vojaĝon ĝis Alasko kun malmulta furaĝo kaj ekipo. Tie li vivis plurmonate, sed mortis meze de aŭgusto pro malsato aŭ, pli probable, pro manĝo de malmanĝeblaj semoj de manĝebla planto (*Hedysarum alpinum*).

Referencoj
----------

1. ↑  angle Jon Krakauer (12-a de septembro 2013).  How Chris McCandless died. *The New Yorker Blog: Page-Turner*.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Christopher McCandless en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* angle Oficiala TTT-ejo pri McCandless


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 434241
* GND: 1020883731
* LCCN: n95068846
* VIAF: 14019862
* ISNI: 0000 0000 5563 8950
* LIBRIS: 75392
* SUDOC: 059848596
* BNF: 13168054v
* NDL: 00649907
* BIBSYS: 99061102
* NKC: jn20000701198
 |
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

**Marix Verlag** (oficiale **marixverlag GmbH**) estas germana eldonejo, kiu sin dediĉas al interkultura dialogo.

Historio
--------

La eldonejo fondiĝis en 2003 en Wiesbaden. La nomo de la eldonejo devenas de la juda drapokomercisto Salomon Marix, kiu venis meze de la 19-a jarcento de Parizo al Eltville apud Wiesbaden kaj konstruigis tie la vilaon *Marix Villa* kun privata sinagogo.

Programo
--------

La eldonejo okupiĝas ĉefe pri kulturaj kaj spiritaj sciencoj, judismo kaj religio, filozofio, infanlibroj kaj leksikonoj. Ĝi eldonas ĉiujare ĉirkaŭ 60 novajn librojn.

Marix Verlag kaj Esperanto
--------------------------

En printempo 2008 la direktorino de la eldonejo, Miriam Zöller, eksciis el la interreto pri Esperanto kaj ekŝatis ĝian internan ideon. Konstatinte ke tiutempe tre mankis iu moderna, ne tro ampleksa Esperanto-vortaro por germanlingvanoj, ŝi decidis eldoni tian verkon kiel eble plej rapide. Ŝi trovis la kontakton al Ulrich Matthias, kiu loĝis nur 500 m for de la eldonejo kaj pretis transpreni la redaktadon. Oni decidis uzi kiel bazon la vortaron *Weltsprachenwörterbuch* de Dietrich M. Weidmann. Jam kelkajn monatojn poste, okaze de la Frankfurta librofoiro en oktobro 2008, la eldonejo povis aperigi dudirektan vortaron sub la nomo *Kleines Wörterbuch Deutsch–Esperanto Esperanto–Deutsch* kun ĉirkaŭ 30 000 kapvortoj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo germane


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 262016
* GND: 1065492138
* VIAF: 311379445
 |
**Trolebusa transporto en Bakuo** estis sistemo de trolebusoj formanta parton de la publika transporto en Bakuo, ĉefurbo de Azerbajĝano, dum proksimume 65 jaroj ekde 1941.

Historio
--------

La unua trolebusa linio estis malfermita la 5-an de decembro 1941. Ĝi estis 7,5 km longa, kaj estis priservata de 15 trolebusoj. La plejparto de la disvolviĝo okazis inter la 1960-aj kaj 1970-aj jaroj; en la unua duono de la lasta jardeko, la sistemo havis 10 liniojn.

En la malfrua 1988-a jaro, la sistemo atingis maksimuman longecon de 300 km, kun 32 itineroj. Ĝi ankaŭ ampleksis iujn najbarajn lokojn. En 1991, ĝi ankoraŭ havis 32 itinerojn, kaj 110 km da kontaktaj lineoj.

Malgraŭ tio, ke la sistemo estis intense evoluigita ĝis 1990, ĝi perdis popularecon inter la loĝantaro, pro ĝia malalta kvalito de servo kompare kun aŭtotransporto, la Metroo de Bakuo kaj eĉ la tramvojo de Bakuo. Aparte, la sistemo spertis oftajn elektrajn paneojn kaj forsaltojn de troleo el la drato. Plejparto de la trolebusaj linioj estis malprofitaj pro malforta postulo; nur 6 el la 32 itineroj estis plenŝtopitaj kaj profitaj.

Post la kolapso de Sovetunio, oni ne donis ŝancon al la trolebusa sistemo adaptiĝi al merkata ekonomio kaj fariĝi profita. La lasta ekspluatata vojo, n-ro 16, estis fermita la 1-an de julio 2006, kaj malmuntita baldaŭ poste.

Veturanta materialo
-------------------

La modeloj de la unua trolebusa sistemo ne estas konataj. La unuaj konataj modeloj estis "MTB-82". En la 1960-aj jaroj, kelkaj veturiloj BTL-62 konstruitaj en Bakuo aliĝis al la floto.

De la malfruaj 1960-aj jaroj, la sistemo estis priservata de "Škoda 9Tr", de 1979 estis "Škoda 9TrH", kaj de 1982, "Škoda 14Tr".

Dum la 1980-aj jaroj, la floto estis ankaŭ pligrandigita de "Ziu-9" konstruitaj en Sovetunio.

Deponejoj
---------

La sistemo havis du deponejojn. La origina deponejo estis ĉe Darnagul (*Дарнагюль*), kaj dua estis malfermita ĉ. 1987, kiam la origina deponejo iĝis nekapabla akcepti la kreskantan floton de la sistemo.

Referencoj
----------

1. 1 2   10. Баку (троллейбус) (ruse). *Горэлектротранс (Electrotrans) website*. Дмитрий Зиновьев (Dmitry Zinoviev). Arkivita el la originalo je 2013-01-31. Alirita 26 septembro 2012.
2. 1 2 3 4   Article. *Baku Pages*. Baku Pages. Alirita 26 septembro 2012. (ruse/angle)

Vidu ankaŭ
----------

* Trolebuso
* Trolebusa transporto en la mondo
* Bakuo
* Funikularo de Bakuo
* Metroo de Bakuo
* Tramtransporto en Bakuo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Trolebusoj en Azerbajĝano en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Trolley:motion Trolleybus city: Baku (Aserbaidschan)[*rompita ligilo*]
* Urban Electric Transit Baku

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Trolleybuses in Baku en la angla Vikipedio.* 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rUrba amasa transporto en Azerbajĝano |
| --- |
| Metroo | 
* Bakuo
 |
| Tramo | 
* Bakuo
* Ganĝa
* Sumgait
 |
| Trolebuso | 
* Bakuo
* Ganĝa
* Mingaĉevir
* Naĥiĉevano
* Sumgait
 |
| Funikularo | 
* Bakuo
 |

 |
**András Tóth** [andrAŝ tOt], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Tóth András** estis hungara skulptisto. Lia filo estis Árpád Tóth.

András kaj Árpád Tóth
András Tóth  naskiĝis la 8-an de septembro 1858 en Simánd (Hungara reĝlando, Habsburga Imperio, nuntempa Șimand en Rumanio), li mortis la 14-an de marto 1929 en Debrecen (Hungara reĝlando).

Biografio
---------

András Tóth frekventis bazlernejon en Arad (urbo), poste li laboris kiel ferlaboristo aŭ lignolaboristo. Li studis en Tutlanda Reĝa Industriarta Lernejo, poste li revenis al Arad. En 1885 li iĝis profesie skulptisto, en la sama jaro li edziĝis. En 1889 li translokiĝis al Debrecen, kie li vivis ĝismorte. Tamen en 1895 li lernis de Alajos Stróbl. En 1902 li kreis monumenton Libereco en Debrecen, kiun la kritikistoj deklaris ĝin fuŝaĵo. La monumento estis malkonstruita, Tóth iĝis rezigna. Li ricevis kelkajn premiojn ekde 1880.

Elektitaj skulptaĵoj
--------------------

* Lajos Kossuth (Nagykőrös, 1900)Lajos Kossuth (Nagykőrös, 1900)
* Hungara soldato (1899)Hungara soldato (1899)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio[*rompita ligilo*]
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio András Tóth en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 626145
 |
**Christopher PIKE** estas rolulo en la fikciuniverso de sciencfikcio Star Trek. Li estis rolata de Jeffrey Hunter en la originala provepizodo de la televidserio, "La Kaĝo", kiel kapitano de Enterprise NCC-1701. La provepizodo estis malakceptita, kaj la rolo malaperis dum la disvolviĝo de la dua provepizodo kiam Hunter decidis ke li ne volis daŭrigi je la serio. Sean Kenney rolis la fizike kripligitan Christopher Pike en nova materialo filmita por posta epizodo de "Star Trek", The Menagerie", kiu ankaŭ re-uzas originalajn bildojn de "La Kaĝo". Bruce Greenwood rolas Pike'n en la 2009-a filmo Star Trek In Darkness kaj ĝia 2013-a sekvo.

Rola priskribo
--------------

Laŭ dialogo en "La Kaĝo", li estas el la urbo Mojave en la Tero kaj iam posedis ĉevalon nomatan Tango.

Pike estis la dua kapitano de la USS Enterprise (NCC-1701) kaj la unua montrita en Star Trek. La animacia serio de Star Trek malkaŝas, ke Kapitano Robert April preterpasis Pike, kaj presita "Fikcio kaj referencaj steloj de Star Trek" ankaŭ identigas Aprilon kiel antaŭulo de Pike.

Pike prenis komandon de la USS Enterprise en la jaro 2252, en la aĝo de 38, anstataŭigante Roberton Aprilon, kiu gvidis la "Enterprise" dum naŭ jaroj.

Pike estas referencita en la epizodo "Mirror, Mirror". Alternativuniversa versio de Kapitano Kirk laŭdire murdis Pike por fariĝi kapitano de ISS Enterprise (la versio *Mirror Universe* de la USS Enterprise). En la "epizodo" de televidserio Star Trek: The Next Generation "The Most Toys", la nomo 'Pike' povas esti vidita mallonge sur la flanko de la pramŝipo, kies Lt. komandanto Data estis piloto komence de la epizodo.

Referencoj
----------

1. ↑  David Alexander, *Star Trek Creator: The Authorized Biography of Gene Roddenberry*, p. 244
2. ↑  *Star Trek* and *Star Trek Into Darkness*
3. ↑  Carey, Diane.  (1995) *Best Destiny*. Pocket Books. ISBN 0-517-13905-7.
4. ↑  Okuda, Mike.  (1999) *The Star Trek Encyclopedia*. Pocket Books. ISBN 0-671-53609-5.
**Mariska Káldi** [mariŝka], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Káldi Mariska** estis hungara operkantisto, operetkantisto (soprano), primadono. Ŝia origina plena nomo estis (laŭ hungarlingve kutima nomordo) *Platz Mária Franciska*, kiun ŝi ŝanĝis al Káldi Mariska. Mariska estas karesnomo de Maria, malofte ŝia familia nomo estis *Káldy* [kAldi].

Mariska Káldi naskiĝis la 23-an de junio 1874 en Pécs, ŝi mortis depost 1919.

Biografio
---------

Mariska Káldi akiris diplomon en Tutlanda Hungara Reĝa Muzika- kaj Teatra Akademio, krome ŝi ricevis kantoteknikajn lecionojn de Gyula Káldy. (Honore al Káldy ŝi prenis tiu ĉi nomon.) Ŝi debutis en Népszínház en 1892. Post jaro ŝiaj sekvaj teatraj stacioj estis Hungara Teatro en Kassa, Unua hungara konstanta teatro en Kolozsvár, pli poste aliaj provincaj urboj. Baldaŭ ŝi retiriĝis kaj pri la posta vivtempo mankas informoj. Ŝi edziniĝis en 1903, ŝi divorcis en 1919.

Ŝia opera repertuaro (elekto)
-----------------------------

* Charles Gounod: Faŭsto — Margit
* Fromental Halévy: *La judino* –
* Pietro Mascagni: *Cavalleria Rusticana* -
* Jacques Offenbach: *Les Contes d'Hoffmann* -
* Giuseppe Verdi:
	+ Il trovatore –
	+ *Un balo in Maschera* –
* H. Wittmann: *A szegény Jonathán* - Hariett

Ŝia opereta repertuaro (elekto)
-------------------------------

* Jenő Huszka: *Bob herceg* - ina ĉefrolo
* Johann Strauß (filo):
	+ *Die Fledermaus* - Rosalinda
	+ *The Gypsy Baron* - Arzena; Saffi

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 785885
 |


* Portalo pri Biografio
***Maristo Luno R: La filmo*** (劇場版 美少女戦士セーラームーンＲ [Gekiĝōban Biŝōĝo Senŝi Sērā Mūn Āru], angle: *Sailor Moon R: The Movie*) estas animea filmo bazita sur la mangao «Maristo Luno» de Naoko TAKEUĈI. La filmo estas aldonaĵo al la dua anime-serio Maristo Luno R, kun sendependa scenaro. Ĝi estas konata ankaŭ sub la titolo de angla-lingva dublado «*Sailor Moon R the Movie: Promise of the Rose*».

Intrigo
-------

Tokion atakas flora monstro, elsuĉanta homan energion. Maristo-batalistoj ĉesigas ĝin, sed tio estis nur la komenco de malfacilaĵoj. Aperas alia malamiko — aliplanedano nomata Fiore, kiu ekamikiĝis kun Mamoru Ĉiba, kiam li lastfoje vizitis Teron.

Mamoru tiam estis infano, kaj poste ekpensis, ke ilia renkontiĝo estis ne reala, sed ŝonĝo aŭ nur infana fantazio. Fiore estas manipulata de Kseniana Floro, loĝanta en asteroido. Kseniana Floro detruas planedojn por sia elvivo kaj nun intencas detrui Teron. Fiore amas sian eks-amikon Mamoru kaj, kiam Mamoru oferas sin por savi Mariston Luno, Fiore forprenas lin al la asteroido, kie li resanigas lin. Maristo-batalistoj teleportiĝas sur la asteroidon por savi Mamoru-n. Tamen, veninte ili komprenas, ke ili bezonas savi tutan Teron.

Personoj
--------

La ĉefaj personoj de la filmo estas Maristo Luno, Maristo Merkuro, Maristo Marso, Maristo Jupitero, Maristo Venuso, Ĉibi-usa, Nokta Masko (Mamoru Ĉiba), Luno kaj Artemiso, priskribitaj en Listo de personoj de Maristo Luno.

En la filmo aperas ankaŭ du antagonistoj:

* **Fiore** (フィオレ [Fiore], el la itala *Fiore*, laŭvorte: floro)

Sejuo — Midorikaŭa Hikaru, Maruo Tomoko (infane)
Soleca kosmovojaĝanto. Kiam Mamoru estis infano kaj ĵus perdis siajn gepatrojn, Fiore vizitis Teron kaj amikiĝis kun li. Sed la Tera atmosfero estas malsaniga por Fiore kaj li devis forlasi Teron. Mamoru donacis al li floron ĉe adiaŭo kaj Fiore promesis ankaŭ donaci bonan floron al li. Serĉante taŭgan floron, Fiore renkontas Ksenianan Floron, kiu facile manipulas lin, ĉar la tragedio de Mamoru rezultis negativan rilaton de Fiore al la homaro.

* **Kseniana Floro** (キセニアン [Kisenian])

Sejuo — Toma Jumi
Aliplaneda danĝera estaĵo, kiu devas detrui planedojn kaj stelojn por subteni sian forton. Artemiso informas, ke ĝi jam neniigis centojn da planedoj. En soleco Kseniana Floro ne havas fortojn. Ĝi bezonas "gaston", personon kun vundiĝema koro, kie ĝi vekas malamon. Pere de sia "gasto" ĝi kolektas energion de homoj, pligrandigante siajn fortojn por detrui planedojn.

Vidu ankaŭ
----------

* Maristo Luno
* Listo de personoj de Maristo Luno
* Maristo Luno S: La Filmo
* Maristo Luno Super-S: La filmo
Laŭ multaj religioj, ĉia malbona penso povas origini el du fontoj: aŭ la malperfekteco mem de nia animo, aŭ ia fremda pereiga influo, aganta sur ĝin; en tiu ĉi lasta okazo, oni nomas tiun malbonan penson **tento**. 

Laŭ Spiritismo tento estas ĉiam signo de malforteco, kiu faras nin taŭgaj por ricevi la influon, kaj sekve signo de malperfekteco de nia propra animo; tial, iu, kiu falas, ne povas atribui sian kulpon al la influo de fremda Spirito, ĉar tiu Spirito ne instigus la homon al la malbono, se li taksus la personon nealirebla por la delogo. Kiam en ni aperas iu malbona penso, ni povas do imagi ian malican Spiriton, kiu instigas nin al la malbono kaj al kiu ni estas tute egale tiel liberaj cedi aŭ malcedi, kiel se la instigoj venus de vivanta persono. Ni devas samtempe imagi, ke nia Gardanĝelo, aŭ protektanta Spirito, siaflanke, kontraŭstaras en ni la malbona influo kaj atendas kun angoro la decidon, kiun ni estas prenontaj. Nia hezito ĉe la praktikado de malbono estas la voĉo de la bona Spirito, kiu manifestiĝas per la konscienco.

En tradiciaj socioj ofte virinoj estas akuzitaj de tento kiel preteksto al nedezirata seksa konduto.

Spiritisma Preĝo por peti forton kontraŭ tento
----------------------------------------------

Dio Ĉiopova, ne lasu min fali en la tenton, kiu min pekigis. Bonvolemaj Spiritoj, kiuj nin protektas, deturnu de mi tiun malbonan penson, kaj donu al mi forton por rezisti al la sugesto de la malbono. Se mi falas, mi devos elaĉeti mian kulpon en tiu ĉi vivo aŭ en alia, ĉar mi estas libera elekti.

* Kategorio Tento en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Tento en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.