recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Ygyde** – ebla esperantigo **Igideo** – estas oligosinteza apriora planlingvo proponita de Andrew Nowicki kaj Patrick Hassel-Zein en la komenco de la dekaj 2000-aj jaroj. Laŭ la retpaĝo, Ygyde bonas por uzo kiel internacia helplingvo. Ĝi konsistas de malmultaj mallongaj radikoj, de kiuj ĉiuj vortoj formiĝas. Adjektivoj, substantivoj kaj verboj komencas kun la prefiksoj a- aŭ e-, y- aŭ o-, kaj u- aŭ i-, respektive. Nowicki, kune kun aliaj, ankaŭ kreis la similan projekton Ebubo. 

Kiel je Ebubo, la priskriba teksto pri la lingvo (kaj kiel kun ĉiuj lingvoj, la lingvo mem) estas senkopirajta, kaj do oni libere povas kopii, publikigi kaj ŝanĝi ĝin.

Ygyde usas la literojn **a b c d e f g i j k l m n o p s t u w y z** – 6 vokaloj, kaj 15 konsonantoj. **h** ekzistas kiel opcia litero (por sono uzata dum parolado, por plia klareco), kaj oni ne uzas grandaj literoj. La lingvo tamen ankaŭ havas propran alfabeton de aliaj simboloj. Tiuj simboloj estas ete pli granda je la bazo, kiu malmultiĝas ekzaktajn spegulajn parojn, kiu oni mencias kiel avantaĝo por precipa tipo de disleksiuloj.

Ygyde havas radikoj de silaboj je nur du literoj. La formado de vortoj dependas de l' aglutino de tiuj radikoj. La nomoj de literoj de l' alfabeto de Ygyde kaj la sciencaj konstantoj oni formas per nur du literoj, kaj la nomoj de variaĵoj kun kvarliteraj kunmetaĵoj. Substantivoj kiu estas nomoj havas parajn numerojn de literoj, inter 6–12 (kemiaj elementoj tamen estas sep-literaj, kutimaj substantivoj).

Aliaj vortoj havas malparajn numerojn da literoj, kaj komencas per vokalo sekvata de konsonanto. La "funkciaj vokaloj" estas prepozicioj komponataj de unu litero. La nombroj, la koloroj, la pronomoj, tiel kiel komunuzaj adjektivoj kaj substantivoj, kaj la aliaj prepozicioj, havas tri literojn.

*Ĉiuj* aliaj vortoj havas kvin aŭ sep literojn. Tiuj estas vortoj komponitaj de l' unuigo de un prefikso vokala kon du aŭ tri silaboj. Adjektivoj komencas kun iu de la prefiksoj **a-** kaj **e-,** substantivoj kun **y-** kaj **o-,** kaj verboj kun **u-,** kaj **i-.** Tiel ĝi funkcias iom male al la esperanta sistemo, kiu faras la saman kun sufiksoj.

Ekzemple, la adjektivo *aniga,* kiu signifas korupta, estas formita de unuigo de la adjektiva prefikso *a* kun silabo *ni* (sekreto) kaj la silabo *ga* (monero) – do, laŭvorte "sekretmonera". La vorto *ofyby,* pano, estas farita per la kombino de l' substantiva prefikso *o* kun la silabo *fy* (ŝaŭmo) kaj la silabo *by* (manĝaĵo) – sekve, laŭvorte "ŝaŭmmanĝaĵo". La verbo *igugo,* vaporigi, estas konstituita de la kombino de l' prefikso *i* (verbo) kun la silabo *gu* (likvo) kaj *go* (gaso).

Laŭ la aŭtoro Ygyde estas "grandioza help-lingvo, ĉar ĝi estas facile prononcebla, facile komprenebla kaj multe facile lernebla".

Eksteraj ligiloj
----------------

* Arkivigite je 2021-08-05 per la retarkivo Wayback Machine
* Recenzo de Ygyde (angla) en la jutuba serio *Conlang Critic*


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Iglesias** [iGLEsjas] estas loĝloko kaj municipo en la okcidento de la provinco Burgoso, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la komarko *Odra-Pisuerga*. La loknomo *Iglesias* estas etimologie komprenebla kiel *Preĝejoj*. Tiukadre aperas du preĝejoj en la municipa blazono.

En 2015, en la aprobo fare de Unesko por la plilongigo de la Jakoba Vojo en Hispanio, la urbo estis inkluzivita.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 34,54 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 146 loĝantojn. Ĝi perdis multajn loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte perdis 70 el 1991. 

Demografia evoluo| 1991 | 1996 | 2001 | 2004 |
| --- | --- | --- | --- |
| 213 | 195 | 181 | 168 |

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado fine de la 9-a jarcento. 

Arenillas de Riopisuerga formis parton de la *partido de Castrojeriz* en la kategorio de izolaj loĝlokoj, unu el dek kvar kiuj formis la komunumon *Intendencia de Burgos*.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj) kaj brutobredado (ŝafoj). Lastatempe plej ekgravis kultura kaj rura turismo, ekzemple piedirado tra naturaj lokoj. 

Inter vidindaĵoj menciindas la preĝejo de Sankta Marteno kaj la ermitejo de Sankta Centola.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Burgoso

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 774735
* BNE: XX5838665
 |
**Podler,** kroate **Poljanci,** hungare **Polányfalva** [polAnjfalva] estas ne memstara, malgranda vilaĝeto en Aŭstrio, en federala ŝtato Burgenlando, en distrikto de Oberwart, en municipo de Weiden bei Rechnitz.

Panoramo de Podler

Bazaj informoj
--------------

* Areo:  km²
* Alto super marnivelo: 333 m
* Loĝantaro:
* Telefonprefikso:
* Poŝtkodo: 7463
* Aŭtokodo: OW
* 47° 17′ 00″ N 16° 19′ 40″ O﻿ / ﻿47.28333 °N, 16.32778 °O﻿ / 47.28333; 16.32778 (mapo)Koordinatoj: 47° 17′ 00″ N 16° 19′ 40″ O﻿ / ﻿47.28333 °N, 16.32778 °O﻿ / 47.28333; 16.32778 (mapo)

Situo
-----

Podler situas en valo de rojo. Oberwart troviĝas je 10 km-oj.

Historio
--------

En la 16-a jarcento estis tie kruata bienocentro. En 1648 ĝi menciiĝas kroate: *"Polanicz"*. En 1910 vivis en Polányfalva 141 homoj (plejparte kroatoj). Ĝis 1921 la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Vas (reĝa departemento), al distrikto de Kőszeg, poste al Aŭstrio, inter 1938-1945 al Germanio. En 1971 Podler aliĝis al Weiden bei Rechnitz.

Vidindaĵoj
----------

* romkatolika preĝejo omaĝe al Sankta Antonio de 1799, la turo alkonstruiĝis en 1928, renovigita en 1982
* arbara kapelo de 1991

* Kategorio Podler en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Hokko** (japana 発句 *hokku* "komenca strofo"), estas la unua strofo de la ortodoksa kunverka ĉena poemo rengao, aŭ de ĝia pli malfrue derivita poemo renko (haikai no renga). Ekde la epoko de Matsuo Bashō (1644–1694), la hokko komencis aperi kiel memstara versaĵo, kaj ĝi ankaŭ enhaviĝis en hajbuno (kombinaĵo de prozo kaj hokko), kaj hajgao (kombinaĵo de pentraĵo kun hokko). Ĉe la fino de la 19a jarcento, Masaoka Shiki (1867-1902) renomis la hokkon al 'hajko' (俳句, *haiku*), kaj oni uzas la terminon 'hajko' retrospektive, por ĉiu hokko aperante ekstere de renko aŭ rengao, sendistinge kiam ĝi verkiĝis. La termino 'hokko' daŭras uziĝi en la origina senco, kiel la unua strofo de ĉena poemo.

Enhavo
------

En la tradicioj de rengao kaj renko, la hokko, kiel ekira strofo de la poemo, havis apartan pozicion. Tradicie la plej grava gasto ĉe poeziverka kunveno invitiĝis verki ĝin, kaj oni atendis ke li laŭdus la gastiganton (ofte simbole) en lia strofo, dum supraĵe priskribi la ĉirkaŭaĵon kaj sezonon. (La sekvantan strofon verkis la gastiganto, kiu respondis per komplimento al la gasto, denove simbole).

Formo
-----

La hokko enhavas 17 japanajn silabojn (音字, *onji*), komponiĝante de tri metraj sekcioj de 5, 7, kaj 5 silaboj respektive. Tiu strofo estas la sola de la poemo kiu enhavas kireĵion (cezurvorton), kiu aperas ĉe la fino de unu de la tri sekcioj de la strofo. La hokko tradicie aperas en unu vertikala linio.

Eksterjapana hokko
------------------

Similante la evoluon de la eksterjapana hajko, poetoj kiuj verkas renkon en la angla kaj aliaj okcidentaj lingvoj, nuntempe malofte obeas la 17-silaban regulon en la hokko, aŭ aliaj *chōku* (longaj strofoj), de la poemo. Oni ofte ignoras la salutan funkcion de la hokko, sed ĝi ĝenerale enhavas sezonan vorton aŭ frazaĵon (季語, *kigo*), kaj spegulas la ĉirkaŭaĵon de la verkado. En la malmultaj renkoj verkitaj aŭ tradukitaj en Esperanton, la silaba regulo plimalpli obeiĝis.

Ekzemplo
--------

Bashō verkis la malsupran hokkon en 1689 dum lia vojaĝo tra Oku (*la Interno*), dum li verkis renkon en la domo de funkciulo en Sukagawa:

poezia ek'—
kantoj de rizplantistoj
de la Interno
Aŭdinte la kantojn de la kamplaboristoj dum ili plantis rizon en la kampoj de lia gastiganto, Bashō verkis tiun hokkon por ke ĝi komplimentus la gastiganton pri la eleganteco de lia hejmo kaj regiono, per ligi ĝin kun la "eko" (*hajime*) de poezia arto, samtempe sugestante sian ĝojecon kaj dankecon pro la okazo de verki renkon por la "unua fojo" (*hajime*) en la Interno.

Referencoj
----------

1. ↑  Higginson, William J. kaj Harter, Penny, *The Haiku Handbook*, Kodansha International, 1985, ISBN 4-7700-1430-9, p.20
2. ↑  Haruo Shirane, *Traces of Dreams*, Stanford University Press, 1998, ISBN 0-8047-3099-7, p.125
3. ↑  *Tempo*, Gazeto de la Kroata Esperanto-Ligo, ISSN 0352-1583, aprilo 2006, p.10
4. ↑  Hajkista Klubo, *Hajka Antologio*, Kioto 1981, p.195
5. ↑  Shirane, pp.161-163

Vidu ankaŭ
----------

* Renko
* Hajko
* Kigo
* Hajkajo
**Andrea Orosz** [oros], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Orosz Andrea** estas hungara naĝisto, olimpiano, trejnisto. Ŝia geedziĝa nomo estis (laŭ hungarlingve kutima nomordo) *Csipes Ferencné* [ĉipeŝ], ŝia edzo estis Ferenc Csipes, ilia filino estis Tamara Csipes.

Andrea Orosz naskiĝis la 25-an de julio 1967 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Andrea Orosz akiris trejnistan diplomon en Gimnastika Altlernejo de Budapeŝto en 1992. Ŝi edziniĝis kaj naskis 2 gefilojn en 1989 kaj 1991, baldaŭ ŝi divorcis. 

### Sporta kariero

Andrea Orosz komencis naĝi en sia aĝo 5. La unuaj sukcesoj alvenis en 1980. Ŝi estis hungara ĉampiono 27-foje inter 1980-1987, dum ŝi havis 17 tutlandajn rekordojn inter 1981-1983. En universiado en 1985 ŝi ricevis arĝentan kaj bronzan medalojn. Pro tutlanda bojkoto ŝi ne estis olimpiano en Somera Olimpiko 1984. Ŝi finis sian aktivan sportan karieron en 1988, poste ŝi estis trejnisto. Ŝi malfermis naĝlernejon en 1992, kie ŝi estis la ĉefa trejnisto.

Vidu, aŭdu ankaŭ
----------------

* video

Fontoj
------

* hungarlingva biografieto kun foto Arkivigite je 2023-01-03 per la retarkivo Wayback Machine

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 807182
 |


* Portalo pri Biografio
Homenergia transporto pluestas ofta en disvolviĝantaj landoj, ekzemple en Nepalo al Ĉomolungmo.
Homenergia aviadilo MIT Daedalus.
*Punt Pedalo*.
Betulŝela kanuo.
**Homenergia transporto**, formo de daŭrigebla transportado, estas la transporto de homoj kaj/aŭ varoj uzantaj homan muskolforton, en la formo de piedirado, kurado kaj naĝado. Moderna teknologio permesis al maŝinoj plifortigi homan potencon. Homenergia transporto restas populara pro kialoj de ŝparado, libertempo, korpekzercado, kaj ekologiismo; ĝi foje estas la nura tipo havebla, precipe en subevoluintaj aŭ nealireblaj regionoj.

Kvankam homoj povas piediri sen infrastrukturo, la transporto povas esti plifortigita helpe de padoj, vojoj, aparte dum uzado de la homa potenco per veturiloj, kiel ekzemple bicikloj kaj vicradaj sketiloj. Homenergiaj veturiloj ankaŭ estis evoluigitaj por malfacilaj medioj, kiel ekzemple neĝo kaj akvo, per boatremado kaj skiado; eĉ la aero povas esti enirita per homenergiaj aviadiloj.

Manieroj
--------

### Senveturile

* Irado
* Kuro
* Kurtadistanca kuro
* Naĝado
* Plonĝado
* Grimpado
* Montogrimpado
* Glitkurado
* Skiado
* Skikurado

### Per homenergiaj veturiloj

* Per boatoj
* Per bicikloj
* Per homenergiaj aviadiloj
* Per ciklomobilo

Vidu ankaŭ
----------

* Bestenergia transporto

Referencoj
----------

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Homenergia transporto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Human Powered Vehicle Records
* Human Powered Vehicle Challenge - American Society Of Mechanical Engineers

### Aere

* Human Powered Aircraft Group Arkivigite je 2007-02-08 per la retarkivo Wayback Machine - Virginia Tech
* Human Powered Helicopters Arkivigite je 2006-09-24 per la retarkivo Wayback Machine - Historio, teknologio, homoj

### Akve

* Human Powered Boats - Eventoj, fotoj, ligiloj
* Human Powered Hydrofoils el 1953 al 2005
* *Decavitator* Human-Powered Hydrofoil Arkivigite je 2014-07-19 per la retarkivo Wayback Machine - filmetoj, dokumentaro
* Human Powered Submarine of Virginia Tech Arkivigite je 2013-06-25 per la retarkivo Wayback Machine

### Tere

* Rose-Hulman Institute of Technology Human Powered Vehicle Team  - filmetoj, fotoj, ligiloj kaj alia informaro pri homenergiaj terveturiloj
***Histomonas meleagridis*** estas specio de parazita protisto kiu infektas kokojn, meleagrojn, pavojn, koturnojn kaj fazanojn, produktante la malsanojn de la nigra kapo, infekta enterohepatito aŭ histomon(i)ozo. *H. meleagridis* povas infekti multajn diversajn birdojn kaj estas preskaŭ ĉiam mortiga en meleagroj.

*H. meleagridis* estas transmitita plejparte per ovoj embriigitaj de *Heterakis gallinarum*, sed foje estas transmitita per rekta kontakto kun infektitaj birdoj. La larvoj de *H. gallinarum* troviĝas en tri specioj de tervermoj, kaj la plejparte de birdoj infektiĝas kiam ili manĝas tiujn vermojn. La tervermoj manĝas la ovojn infektitajn de la nematodoj, kiuj povas resti latentaj engrunde dum jaroj. Malmultajn tagojn post la engluto, *Histomonas* estas liberigita el la larvoj de la nematodo *Heterakis* en la intesto de la birdo kaj ekreproduktiĝas rapide en la histoj.

Notoj
-----

1. ↑   Adl, S.M. et al. 2012. The revised classification of eukaryotes. Journal of Eukaryotic Microbiology, 59(5), 429-514
2. ↑   Cavalier-Smith, T. (2013). Early evolution of eukaryote feeding modes, cell structural diversity, and classification of the protozoan phyla Loukozoa, Sulcozoa, and Choanozoa. European journal of protistology, 49(2), 115-178.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 697936
 |
tranĉilo farita de **damaska ŝtalo**
**Damaska ŝtalo** estas tipo de ŝtalo, el kiu oni forĝis armilajn klingojn (ĉefe en Irano) kaj kiu famis pri ties forteco kaj elasteco. Oni martelis la ŝtalon el ferstrioj, kiujn varmegigis plurfoje en ardigujo, kaj oni kunmartelis la ardantan metalon. Ĉiufoje, la ŝtalo riĉiĝis je eta kvanto da karbo kaj tiel iĝis la preta klingo tre malmola. Pro la diversa karboenteno de la ferstrioj, ĝin ornamis stria matrico.

La nomo Damasko venas eble de la loko kie mezepokaj kavaliroj povis aĉeti tiajn armilojn venintaj de Irano. Oni ankaŭ supozas, ke la nomo venas el la araba vorto *damas* kiu signifas akvon kaj aludas la surfacon de la ŝtalo. Oni komencis produkti la klingojn ĉ. 900 p.K. kaj ĝi malaperis ĉ. 1750 el la armila merkato. Ĝi estis originale pretigita en Hindio aŭ Ŝrilanko, kaj poste alvenis nur Damaskon.

Laŭ plej novaj mikroskopaj esploroj montras karbonajn nanotubojn en la ŝtalo, kiuj havas meze cementiton. Per rompo de la nanotuboj estiĝis nova raspa surfaco, kiu ne tranĉis, sed segis la objektojn.

Laŭ priskriboj, la ŝtalo de la araboj rompis la glavon de la krucmilitistoj. Onidire, ĝi tranĉis eĉ suprenĵetintan silkan vualon.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Damaska ŝtalo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* passion-du-damas.com/sommaire.html retejo de metiista fabrikanto
* www.dailymotion.com/video/xbao79\_epee-en-damas-pattern-welded-sword\_webcam
**Arancón** [aranKON] estas municipo de Hispanio, en la regiono Kastilio kaj Leono, en la provinco Sorio kaj en la komarko *Campo de Gómara* en la oriento de la provinco.

Geografio
---------

*Campo de Gómara* en la oriento de la provinco Sorio.
Loko de Arancón en la provinco Sorio.
Preĝejo ĉe Arancón
Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 77,76 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 84 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte perdis preskaŭ 200 loĝantojn el la 1950-aj jaroj.

Ĝi distas 23 km de Sorio, provinca ĉefurbo. La municipa teritorio enhavas loĝlokojn Arancón, Omeñaca, Tozalmoro, Cortos, Calderuela kaj Nieva. Ĝi limas kun Aldehuela de Periáñez, Narros, Suellacabras, Aldealpozo, Tajahuerce, Candilichera, Cabrejas del Campo kaj Almenar de Soria.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado fine de la 10-a jarcento.

Meze de la 19-a jarcento la municipa teritorio pliiĝis ĉar aligis Tozalmoro. En 1972 la municipa teritorio pliiĝis ĉar aligis Calderuela kaj Cortos. Calderuela inter la censoj de 1842 kaj de 1857 estis aliginta Nieva kaj La Omeñaca.

Ekonomio
--------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj), forstado, manĝoproduktado kaj transmigra brutobredado (ŝafoj kaj bovoj). Lastatempe funkciado de servoj plej ekgravis, kune kun kultura kaj rura turismo, piedirado tra naturaj lokoj. Inter vidindaĵoj estas la preĝejoj, romia ŝoseo, mezepoka fontano, ruinoj de la ermitejo, tradicia arkitekturo kaj tiel plu.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de provinco Sorio

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo (hispane)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rCampo de Gómara |
| --- |
| Alconaba• Aldealafuente• Aldealpozo• Aldealseñor• Aldehuela de Periáñez• Aliud• Almajano• Almaluez• Almazul• Almenar de Soria• Bliecos• Buberos• Buitrago• Cabrejas del Campo• Candilichera• Cañamaque• Carabantes• Cihuela• Ciria• Cirujales del Río• Deza• Fuentecantos• Fuentelmonge• Fuentelsaz de Soria• Gómara• Hinojosa del Campo• La Losilla• Los Villares de Soria• Monteagudo de las Vicarías• Narros• Pinilla del Campo• Portillo de Soria• Pozalmuro• Quiñonería• Renieblas• Reznos• Santa María de Huerta• Serón de Nágima• Tajahuerce• Tejado• Torlengua• Torrubia de Soria• Villar del Campo• Villaseca de Arciel |

 |


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 161084
 |
**Homrogd** estas vilaĝo en Hungario, en regiono **Norda Hungario**, en departemento Borsod-Abaúj-Zemplén, en subregiono de Szikszó.

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 13  km²
* Alto super marnivelo: 136 m
* Koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 48.2865/20.9145
* Loĝantaro: 1030
* Poŝtkodo: 3812
* Telefonprefikso: 46

Situo
-----

Homrogd situas sur tre mildaj deklivoj en valo de rojo, laŭ traira flankovojo. Szikszó troviĝas 11, Miskolc 25 km-ojn.

Historio
--------

La loko estis loĝata jam dum la paleolitiko. La unua mencio devenis el 1256 laŭ tiama ortografio *"Humurugd"*. Dum la turka erao la vilaĝo senhomiĝis. En la 18-a jarcento refondiĝo okazis. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, lernejo, biblioteko, poŝto.

Vidindaĵoj
----------

* grekokatolika preĝejo omaĝe al Dipatrino de Hungaroj de 1832
* nobeldomo, nun gastejo de turistoj

Fontoj
------

* hungara kaj germana Vikipedioj
* Földrajzi Világatlasz, Budapest, 1992
* w.vendegvaro.hu
* w.gyaloglo.hu

* Kategorio Homrogd en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Mária Hoffmann,** laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Hoffmann Mária** estis la unua hungara ina bibliotekisto, literaturhistoriisto, altlerneja instruisto. Ŝia edzo estis Tivadar Rédey, ŝia fratino estis Edith Hoffmann. Ŝiaj geedziĝaj nomoj estis *Rédey Tivadarné* aŭ *Rédey Mária*.

Mária Hoffmann naskiĝis la  25-an de februaro 1885(nun 1885-02-25) en Pozono (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempa Bratislavo en Slovakio), li mortis la 20-an de marto 1949 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Mária Hoffmann akiris diplomon en Scienca Universitato Loránd Eötvös. En la jaro 1910 ŝi eklaboris en etnografia kolektaĵo de Hungara Nacia Muzeo, ekde la sekva jaro en la Tutlanda Biblioteko Széchényi, kie ŝi estis la unua virino. Ŝi apartenis al rondo de Nyugat. Ŝi pensiuliĝis en 1934.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* Joseph Victor von Scheffel (disertaĵo, 1910)
* *Riedl Frigyesről* (1923)
* *Irodalmi levelestár* (kunaŭtoro, 1923)
* *A hold; A gyilkos; Aranybér; A tolvaj* (kvar noveloj, 1927-1928)
* *Kassainé ifjasszony* (romano, 1935)
* *Jászai Mari lelke* (prelego en 1935 en Hungara Radio)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 829810
 |


* Portalo pri Biografio
**Bilaspur,** laŭ (hindie **बिलासपुर, छत्तीसगढ़**) estas urbego en Barato, en subŝtato Ĉatisgaro, en la samnoma distrikto, kie ĝi estas ties sidejo. Ĝi estas ankaŭ konata kiel "La Urbo de Festivaloj".

Domego en Bilaspur

Demografio
----------

Bilaspur havis populacion de 330 106 en 2011 (kun la plena aglomeraĵo 452 851) kun legopovo 87%, signife pli alta, ol la landaveraĝo.

Geografio
---------

Bilaspur situas laŭ rivero 264 metrojn super la marnivelo en ene de la lando. Korba troviĝas 64, subŝtata ĉefurbo Rajpuro 106, Rajgarh 127, Ĝabalpur 261, Kolkato 640, tutlanda ĉefurbo Delhio 884, Mumbajo 1032 kilometrojn (aere) .

Historio
--------

Historie Bilaspur apartenis al pluraj dinastioj, ties landoj. De 5-a Jarcento pluen ĝi estis kontrolita fare de la Kalachuri-dinastio de Ratanpur. Bilaspur graviĝis ĉirkaŭ 1741, kiam ĝi estis deklarita sidejo. La administrado de distrikto Bilaspur estis transprenita en la Brita Orienthinda Kompanio en 1818. La urbeto estis deklarita municipo en 1867. Guruo Ghasidas (1756-1836) komencis religian movadon, lian nomon prenis la loka universitato. La fervojoj estis konstruitaj en la 1880-aj jaroj, la stacidomo en 1890. En 1908 la silkoteksado estis jam vaste konata. En 2011 almenaŭ 16 homoj mortis kaj 15 estis vunditaj, ĉar lokomotivo kaŭzis surveturon.

Ekonomio
--------

Bilaspur estas la centro de elektra produktado en Barato, centro de agrikulturaj produktoj, eĉ ĝi estas konata kiel "La Rizo-Bovlo". Estas ĉirkaŭ 500 rizomuelejoj en la ĉirkaŭaĵo. En la urbego sidejo de karbomina kompanio funkcias. Ankaŭ la komercado signifas. Bilaspur estas unu el la 100 barataj urboj por esti inteligenta urbo.

Lingvoj
-------

En Bilaspur la ĉefaj lingvoj estas la ĉatisgara kaj la hinda.

Eduko
-----

Bilaspur estas signifa universitata urbo.

Trafiko
-------

Bilaspur estas regiona fervoja nabo. 5 ĉefvojoj kuras al la urbego. La flughaveno estis inaŭgurita en 2021 kun rektaj flugoj al Ĝabalpur, Bopalo kaj Delhio.

Klimato
-------

Bilaspur havas tropikan klimaton kun influo de musono. Jare pluvas 1320 mm. En ĉiuj monatoj pluvas (escepte decembron), sed plej ofte inter junio-septembro. La averaĝa jara temperaturo varias inter 18-29 °C.

Vidindaĵoj
----------

* bestoĝardeno
* temploj
* festivaloj


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 795623
* LCCN: n2010208515
* VIAF: 161993861
 |

* InstitutoInstituto
* 
* BestoĝardenoBestoĝardeno
**Holografio** (el greka *holos* tuto + *graphe* skribo) estas altnivela formo de fotografio, per kiu oni registras bildon laŭ 3 dimensioj.

Hungara sciencisto Dennis Gabor kreis holografion en 1947, pro kio li ricevis en 1971 la Nobel-premio pri fiziko. Tiu elpensaĵo estis hazarde malkovrita dum esploro pri plibonigo de elektrona mikroskopo ĉe la brita firmao Thomson-Houston, kaj ne vere kreskiĝis ĝis oni inventis la laseron en 1960.

Tradicia fotografo estas registrado laŭpunkte de la forto de la lumradioj, kiuj konsistigas bildon. Ĉiu punkto de la fotografaĵo enhavas nur unu informaĵon: la forto (kvadrato de la amplitudo de la elektromagneta kampo) de tiu lumradio, kiun lumigis tiun punkton. Kolora fotografo estas efektive tri fotografoj intermiksitaj; ĉiu punkto estas registrata kaj elvidata kvazaŭ tra filtro de unu el la ĉefkoloroj, el kiu oni iomete povas rekonstrui la ondolongon de apudaj radioj (inter la limoj de la homa okulo).

Sed, la lumradioj kiuj konsistigas scenon difiniĝas ne nur laŭ la amplitudo kaj ondolongo, sed ankaŭ laŭ fazo. En foto, la fazo estas tute forĵetita. En hologramo, kaj amplitudo kaj fazo registriĝas; la rekonstruata lumradiaro estas precize sama kiel la origina (sed ĝenerale nur je unu ondolongo, do unukolora) kaj estigas perfektan bildon 3-dimensian.

### Holografia registrado

Por registri la fazon de la lumradio de ĉiu punkto de la bildo, ĉe holografio oni unue disigas la lumon je *kompara radio*, kiu estas spegulata, kaj *objekta radio*, kiu lumigas la holografatan objekton. Optika interferado inter la du radioj kiam ili ree kuniĝas je la plako faras franĝojn de lumforto, kiuj registriĝas je kutima fotografa filmo. Tiuj franĝoj fariĝas ia difrakta krado.

### Holografia rekonstruado

Post realigo de la filmo, lumigado je la franĝpaterno per la kompara radio rekonstruas la originalan objektan radion kaj laŭ forto kaj laŭ fazo. Pro tio, la bildo ŝajnas 3-dimensia; vidanto povas ŝanĝi sian vidpunkton kaj la bildo volvas precize tiel, kiel la originala objekto volvus.

Ĉar bezoniĝas interferado inter la du lumradioj, oni kutime uzas laseron por produkti ilin: la lumradio el la lasero estas disigita je du la radioj. Lasero produktas koheran lumon, kiu ebligas uzeblan interferadon. Antaŭ la inventiĝo de la lasero, oni uzis aliajn fontojn de kohera lumo, ekzemple merkuran arklumon.

Vidu ankaŭ
----------

* Irizeco

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Holografio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* 
* 
* 
* 
* Virtuala Ekspozicio de Holografio de D-ro José J. Lunazzi
Fabrike farita kuirkesto, Germanio, fino 19-a jarcento
Fojna kuirkesto (moderna)
**Fojna kuirkesto** estas ligna kesto plenigita per fojno, en kiu estas loko por unu aŭ pluraj kuirpotoj. La kesto estas uzata por kuiri nutraĵon sen ekstera varmfonto.

La nutraĵo (terpomoj aŭ legomoj) estas metita en kuirpoto kun akvo sur varmfonto kaj boligata. Sekve la kuirpoto estas metata en bone fermebla fojna kuirkesto. Pro la termoizola efiko de la fojno, la temperaturo en la kuirpoto restas alta, kaj la nutraĵo fariĝas plenkuirita. Ĉar tamen okazas iom da varmoperdo, la kuirtempo estas pli longa ol dum daŭra varmigo. Manĝaĵoj kiuj bezonas longan kuirdaŭron je malalta temperaturo kiel ekzemple stufaĵoj, rizo kaj pasto estas antaŭ ĉio taŭgaj por prepari en fojna kuirkesto.

Kampadantoj uzas la principon de la fojna kuirkesto per envolvado de kuirpoto kun boligita nutraĵo en dormsako. Tiel ankaŭ eblas prepari manĝon en diversaj kuirpotoj kun uzado de nur unu flamingo.

* Kategorio Fojna kuirkesto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La rojo **Holzbach** estas apenaŭ 44 km longa alfluanto de la rivero Wied en la mezmontaro Westerwald, distrikto Neuwied en la germana federacia lando Rejnlando-Palatinato.

Rivervojo
---------

La rojo estas la forfluanto de la Vestervalda lagaro, konkrete de la 410 m alta lago Brinkenweiher, kiu situas kelkajn cent metrojn oriente de la vilaĝo Steinen en la distrikto Westerwald. La holzbach fluas unue okcidenten, pasas Hartenfels je la suda rando kaj transas Herschbach.

Post la transfluo de la vilaĝeto Freirachdorf , ĝi turnas sin por kelkaj kilometroj suden kaj pasas Marienhausen kaj Brückrachdorf. de tie ĝi sekvas la trakon de la fervoja linio Holzbachtalbahn. Ĝi turniĝas kaj plufluasnordorienten kaj trafluas la urbon Dierdorf. Sekvas jenaj lokoj: Wienau, Raubach, Hedwigsthal kaj Puderbach. Supre ekestas grandaj meandroj. La Holzbach Pasas aŭ transas Reichenstein, Oberähren, Niederähren, Seifen kaj Döttesfeld.
Poste ĝi enbuŝiĝas en la riveron Wied. Holzbach longas 44 km kaj havas akvokolektan basenon de 176 km².

Hidrologio
----------

En la riveretom Holzbach estas kondukata la purigitan akvon de la akvopurigejo, kiu estis konstrita en 1988 , Hartenfels,. En la supra riveretparto ekzistas digoj.

Lokoj
-----

Jenaj lokoj situas ĉe la rivereto:

* Hartenfels
* Herschbach
* Freirachdorf
* Marienhausen
* Dierdorf
* Wienau
* Raubach
* Puderbach
* Döttesfeld

* Kategorio Holzbach (Wied) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Horriwil** estas komunumo en la distrikto Wasseramt en Kantono Soloturno, Svislando. Ĝi havis 807 loĝantojn je la 31-a de decembro 2010.

Geografio
---------

Horriwil situas en la Svisa Mezlando sur la flotebenaĵo de la rivero Emme, sep kilometrojn orientsudoriente de la kantonĉefurbo Soloturno. Al la komunumo apartenas krom la vilaĝo Horriwil la setlejoj Wil, Hintermatt, Teilmatt, Eichacher, Breitiacher kaj Horbacher. La nordokcidentan limon de la komunumo formas la rivero Ösch. En la arbaro Buechwald sudoriente de la vilaĝo troviĝas sura alteco de 501 m s.m. la plej alta punkto de la komunumo. La teritorio de la komunumo kovras areon de 2,60 km², de kiuj 27% estas kovritaj de arbaro, 59% servas por agrikulturo kaj 13% por setlado.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Horriwil limas en nordo al Subingen, en nordoriento al Hüniken, en oriento al Etziken, en sudo al Hersiwil, kaj en okcidento al Oekingen.

Trafiko
-------

Horriwil situas flanke de la gravaj trafikvojoj. Flankaj vojoj ĝis konektas kun Hersiwil, Kriegstetten kaj Subingen. Kvankam kaj ĉe la norda kaj ĉe la suda limo de la komunumo pasas fervojlinioj, la komunumo ne disponas pri stacidomo. Per la buslinio de Herzogenbuchsee al Soloturno Horriwil estas konektita al la publika transportreto. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A1 troviĝas 4 kilometrojn sudokcidente de la komunuma centro apud Kriegstetten.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Horriwil datiĝas el la jaro 1263 kiel *Horgenwile*. En la 14-a jarcento Horriwil apartenis al la Senjorujo Wangen, kiu estis feŭdo de la Grafoj de Kiburgo. En la jaro 1356 ĝi transiris al la Grafo Rudolfo de Neŭŝatelo-Nidau kaj poste al Berno. En la jaro 1466 ĝi estis kune kun la Senjorujo Halten vendita al la urbo Soloturno.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: Komunumdatumoj de la retejo de la Svisa Federacia Oficejo pri Statistiko, retejo konsultita la 5-an de novembro 2011
2. ↑  Fonto: *Othmar Noser*: *Horriwil* en *Historia Leksikono de Svislando* (2005-05-19)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Horriwil en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Horriwil
* Horriwil en la Historia Leksikono de Svislando germane france itale

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Horriwil** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Wasseramt |
| --- |
| Aeschi (Steinhof) • Biberist • Bolken • Deitingen • Derendingen • Drei Höfe (Heinrichswil-Winistorf • Hersiwil) • Etziken • Gerlafingen • Halten • Horriwil • Hüniken • Kriegstetten • Lohn-Ammannsegg • Luterbach • Obergerlafingen • Oekingen • Recherswil • Subingen • Zuchwil |  |

 |
**Hot House** estas ĵaza normkanto, kiun komponis en 1945 Tadd Dameron. Alie ol multaj aliaj el liaj komponaĵoj *Hot House* estas biboptemo baziĝanta sur la harmonisinsekvoj de fama kanto, nome de *What Is This Thing Called Love?*.


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Muziko |

Distingiloj de la kanto
-----------------------

Strukture *Hot House* estas „noviga adaptaĵo de la kanto de Cole Porter: Dum kiam ci tiu ankoraŭ uzis la formon AABA, Dameron elektis la formon AA'BA – fakte eĉ formon ABCA, ĉar A kaj A' ja nur similas laŭ la harmonioj." La melodio estas orelfrape kromata kaj estus eĉ komprenebla kiel „kromata fantazio en bibopo". „La melodilinioj konsista ĉefe el okononotaj ĉenoj treege uzas trairajn tonojn kaj tuŝas la bazotonojn de la respektiva harmonio ofte nur paseme aŭ tute ne."

Unua sonregistraĵo
------------------

Dameron verkis la pecon por unu el la unuaj registradkunsidoj de bibopo, kiu okazis la 11-an de majo 1945 kun Charlie Parker kaj Dizzy Gillespie; ĉi tiu registraĵo validas kiel „mejloŝtono de la ĵazhistorio." Parker surdiskigis la pecon dum la sekvaj jaroj ĉiam denove, laste la 15-an de majo 1953 dum la mita koncerto *Jazz at Massey Hall.*

Aliaj registraĵoj
-----------------

Sekvatempe tiel malsamaj muzikistoj kiel Lionel Hampton, Dexter Gordon, Chaka Khan, Steve Lacy kun Mal Waldron, Larry Coryell kaj James Moody surdiskigis la pecon. En 1959 John Coltrane surdiskigis la pecon *Fifth House*, kiu baziĝas sur la harmonioj de *Hot House*, kiun li jam en 1946 estis surdiskiginta.

En kelkaj interpretaĵoj de la peco *What Is This Thing Called Love?* estas *Hot House* kombinitaj, ekzemple per tio, ke je la komenco de la peco aperas la temo de Porter kaj post la improvizadoj de la unuopaj muzikistoj la demerona biboptemo.

Literaturo
----------

* Carlo Bohländer, Karl-Heinz Holler, Christian Pfarr: *Reclams Jazzführer.* Reclam, Stutgarto 1990.
* Hans-Jürgen Schaal (eldonisto): *Jazz-Standards. Das Lexikon. 320 Songs und ihre Interpretationen*. Kassel, Bazelo, Londono u. a.: Bärenreiter, 2004. ISBN 3-7618-1414-3 (3-a eldono)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Priskribo de la kanto

Referencoj
----------

1. ↑  komp. Reclams Jazzführer
2. 1 2 3 4 5  Hans-Jürgen Schaal, *Jazz-Standards*, p. 181s.
3. ↑  Komp. Lawrence O. Koch *Yardbird Suite: a compendium of the music and life of Charlie Parker* 1988, p. 53s. same kiel Ira Gitler *The Masters of Bebop: a listener's guide* 2001, p. 267
4. ↑  Komp. Diskaro de Charlie Parker
5. ↑  Lewis Porter *John Coltrane: His Life and Music* University of Michigan Press 1998, p. 166
La **Hitler-puĉo** (ankaŭ **Hitler-Ludendorff-puĉo**, **Bürgerbräu-puĉo** aŭ **Marŝo al Feldherrnhalle**) okazis la 8-9-an de novembro 1923 en Munkeno. Ĝi estis provo de Adolf Hitler lanĉi ribelon kontraŭ la registaro de la Vajmara Respubliko.

Hitler kaj lia - tiam sensignifa - nazia partio alianciĝis kun generalo Erich Ludendorff. Vespere de la 8-a de novembro, Hitler kaj liaj kunuloj perforte penetris dekstran politikan kunvenon - okazantan en munkena biertrinkejo Bürgerbräu - kaj tie trudis la gvidantojn partopreni transporton de la "revolucio" al Berlino (laŭ ekzemplo de Benito Mussolini, kiu antaŭjare enmarŝis Romon). Sekvatage, kiam 3000 nazioj marŝis al la centro de Munkeno, la marŝantoj alvenis sur Marienplatz, kie ilin atendis salvo de policista kordono. Dum la interbatalo mortis 16 marŝantoj kaj 3 policistoj. Tiam la ribelantoj rezignis pri la "revolucio", ĉar evidentiĝis por ili, ke la registaro estis tro forta.

La puĉon sekvis juĝista proceso, en kiu la nazi-simpatia bavara juĝistaro senkulpigis Ludendorff pri ŝtatperfido, dum Hitler estis juĝita je 5-jara prizono. Hitler devis plenumi el tio nur 8 monatojn en la fortikaĵo de Landsberg, kie li verkis unuan volumon de sia politika manifesto Mein Kampf.

La fiaskinta puĉo konatigis la nomon de Hitler eĉ eksterlande. Li konkludis, ke oni devas leĝe akiri la potencon.

* Kategorio Hitler-puĉo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Partoprena demokratio** emfazas la ampleksan partoprenon de voĉdonantoj en la direkto kaj funkciado de politikaj sistemoj. Etimologiaj radikoj de *demokratio* (grekaj popolo kaj povo) implicas, ke la homoj havas la povon kaj tiel ĉiuj demokratioj estas partoprenemaj. Tamen, partoprena demokratio emas rekomendi pli implikitajn formojn de civitana partopreno kaj pli grandan politikan reprezentadon ol tradician reprezentan demokration.

Partoprena demokratio celas krei eblojn por ĉiuj membroj de loĝantaro fari signifajn kontribuojn al decidofarado, kaj celas plilarĝigi la gamon de homoj, kiuj havas aliron al tiaj ŝancoj. Ĉar tiom da informoj devas esti kolektitaj por ke la entuta decida procezo sukcesu, ĝi povas provizi gravajn fortojn kondukantaj al la speco de povigo bezonata por partoprenaj modeloj, precipe tiujn teknologiajn ilojn, kiuj ebligas komunumajn rakontojn kaj kongruas kun la akiro de scio. Efike pliigante la skalon de partopreno kaj tradukante malgrandajn sed efikajn partoprenajn grupojn en malgrandajn mondajn retojn, estas areoj studataj nuntempe. Aliaj rekomendantoj emfazis la gravecon de vizaĝo al vizaĝa renkontiĝo, avertante, ke troeco de teknologio povas esti malutila.
**Lajos Ferenczy** [lajoŝ ferenci], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Ferenczy Lajos** estis hungara biologo, pedagogo, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (1995), ekstera membro de Usona Nacia Akademio de Sciencoj (2002), membro de Academia Europaea.

Lajos Ferenczy  naskiĝis la 25-an de oktobro 1930 en Kisújszállás. Li mortis la 19-an de marto 2004 en Szeged.

Biografio
---------

Lajos Ferenczy frekventis gimnazion, poste universitaton en Szeged inter 1949-1953. Li komencis sian karieron samloke en la universitato. Li estis gastesploristo en Usono kaj Svislando. En 2000 li emeritiĝis, spite tion li pluinstruis en la universitato. Li partoprenis en redaktadoj de fakrevuoj, ekzemple *Mikrobiologica Hungarica*, *International Committee on Economic and Applied Microbiology*. Li ricevis diversajn premiojn inter 1972-1995.

Fontoj
------

* biografio kun foto
* biografio kun foto

* Kategorio Lajos Ferenczy en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 433998
* LCCN: n80124772
* VIAF: 311148207
* ISNI: 0000 0004 5875 3195
* SUDOC: 16897035X
 |
**Honnecourt-sur-Escaut** estas franca komunumo lokita en la departemento Nord kaj en la regiono Nordo-Kaleza Markolo. Ĝi havis 734 loĝantojn laŭ censo plenumita en 1999, kaj estas trafluata de la rivero Escaut.

Blazono de Honnecourt-sur-Escaut.

Geografio
---------

Honnecourt-sur-Escaut situas kerne de la natura regiono Cambrésis kaj proksime al ties historia ĉefurbeto, Cambrai. La ĉirkaŭa regiono ĉefe konsistas el malaltaj ebenaĵoj kaj vastaj agroj. Cambrésis situas inter du aliaj, iom pli montetaj regionoj, nome Avesnois oriente kaj Artezo okcidente.

Honnecourt-sur-Escaut etendiĝas sur 15,49 km².

Historio
--------

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la vilaĝo S-ro Francis Piton, kiu do fariĝis la loka urbestro.

Lokaj famuloj
-------------

Honnecourt estas la naskiĝvilaĝo de la fama arkitekto Villard de Honnecourt, kiu vivis en la 13-a jarcento. Li aŭtoris 33 pergamenojn kun proksimume 250 desegnaĵoj.

Administrado
------------

Honnecourt-sur-Escaut apartenas al la kantono de Marcoing, kies ĉefurbo estas Marcoing. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Cambrai, unu el la 6 arondismentoj de la departemento Nord.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Nord
* Kantono de Marcoing
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

**Darik Otira** estas pseŭdonimo de Esperanto-verkisto. Sub tiu pseŭdonimo publikiĝis la romano *Vojaĝo al kuniĝo (Konfesoj de seksobsedito)* (Mondial, 2010). Laŭ la titolo evidente la temo estas pri seksumado kaj eĉ obsedo pri midzado. Ties agado okazas parte en Esperantujo, kaj ties protagonisto nomiĝas Rikardo kio povas esti kaŝe sub la pseŭdonimo. 

Krom la du sube menciitaj recenzoj en Beletra Almanako, 8, en la sama numero oni publikigas intervjuon en kiu Darik Otira defendas sian romanon kaj pri si mem retenas la anonimecon kiel propra de negrava homo, kaj paralele tio utilas al la merkatigo de la verko. Pri la anonimeco, la aŭtoro eĉ ne malkaŝas sian sekson, sen konsidere al la vireco kaj eĉ maskleco de la protagonisto de la romano. Krome la seksaj aferoj, Darik Otira parolas ankaŭ pri sekseco en Esperantujo kaj specife dum junularaj renkontiĝoj.

Referencoj
----------

1. ↑  Pascal Dubourg Glatigny, *Intervjuo kun Darik Otira*, Beletra Almanako, 8, Mondial, Novjorko, Junio 2010. Paĝoj 162-165.

### Recenzoj

* Grigorij Arosev (Ruslando), *Otira, Darik. Vojaĝo al kuniĝo: Konfesoj de seksobsedito. — Novjorko: Mondial, 2010. — 362 p.*, La Ondo de Esperanto. 2011. №4–5 (198–199)  Alirita la 6an de Oktobro 2016.
* *Vojaĝo – tra kuniĝoj kaj disiĝoj – kien?* (Valentin Melnikov pri *Vojaĝo al kuniĝo. Konfesoj de seksobsedito* de Darik Otira) Beletra Almanako, 8, Mondial, Novjorko, Junio 2010. Paĝoj 154-158.
* *Mispaŝoj al plena obsedo* (Cindy McKee pri *Vojaĝo al kuniĝo. Konfesoj de seksobsedito* de Darik Otira) Beletra Almanako, 8, Mondial, Novjorko, Junio 2010. Paĝoj 158-160.
**Lajos Fodor** [lajoŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Fodor Lajos** estis hungara kemiisto, profesoro.

Lajos Fodor  naskiĝis la 21-an de marto 1930 en Szombathely. Li mortis la 8-an de februaro 1993 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Lajos Fodor akiris kemiistan diplomon en Sopron en 1953, poste li instruis en Teknika kaj Ekonomia Universitato de Budapeŝto. Inter 1963 kaj 1968 li havis postenon en ministerio pri eduko, poste li daŭris la instruadon en la universitato. En 1975 li estis nomumita katedrestro. En 1963 li kandidatiĝis, en 1982 li doktoriĝis. En la studjaro 1981 li estis dekano, inter 1982-1987 vicrektoro, inter 1987-1990 rektoro. Li havis patentojn, tial li ricevis signifan ŝtatan premion.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Kísérletek porlasztó szárítóval* (1958)
* *Katalizátorok a modern kémiában* (1976)
* *Biomérnöki műveletek és alapfolyamatok* (1981)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Holzschlag,** hungare **Vágod** estas ne memstara, malgranda vilaĝeto en Aŭstrio, en federacia lando Burgenlando, en distrikto de Oberwart, en municipo de Unterkohlstätten.

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 8 km²
* Alto super marnivelo: 502 m
* Loĝantaro:
* Telefonprefikso:
* Poŝtkodo: 7435
* Aŭtokodo: OW
* 47° 23′ 00″ N 16° 18′ 15″ O﻿ / ﻿47.38333 °N, 16.30417 °O﻿ / 47.38333; 16.30417 (mapo)Koordinatoj: 47° 23′ 00″ N 16° 18′ 15″ O﻿ / ﻿47.38333 °N, 16.30417 °O﻿ / 47.38333; 16.30417 (mapo)

Situo
-----

Holzschlag situas inter montoj. La hungara landlimo ĉe Kőszeg troviĝas je 12 km-oj.

Historio
--------

La unua mencio okazis en 1634. La unuaj loĝantoj estis arbohakistoj, kiuj liveris lignon por vitrofarado. En 1910 vivis en Vágod 524 homoj (aŭstroj en majoritato, ciganoj en minoritato). Ĝis 1921 la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Vas (reĝa departemento), al distrikto de Kőszeg, poste al Aŭstrio, inter 1938-1945 al Germanio. En 1971 Holzschlag aliĝis al Unterkohlstätten.

Vidindaĵoj
----------

* luterana preĝejo

* Kategorio Holzschlag en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Darial-trapasejo
La **Darial-trapasejo** estas dekunu kilometrojn longa ravino en la norda Kartvelio al limo kun Rusio. Ĝi situas ĉe la orienta piedo de la monto Monto Kazbek (alto 1024 m) en Granda Kaŭkazio kaj ĝin trafluas la Terek-rivero. La preskaŭ 600 metrojn altaj krutaj rokaj muroj ambaŭflanke de la kanjono ŝrumpiĝas je distanco de ok metroj. La pinglotruo survoje al Kaŭkazio dum jarcentoj estis de granda strategia graveco.

La nuna nomo venas el la novpersa nomo de la trapasejo *dar-i Alan* (pordego de la alanoj). En la kartvela historia verkado, ĝi estas Ralani''*, Dargani Darialani. Por la roma natursciencisto kaj geografo Plinio li estis la* Portae Caucasiae *aŭ* Portae Hiberiae*. Ĉe Ptolemeo* la trapasejo estas nomata *Sarmatikai Pylai* (greke *Σαρματικαι Πυλαι*). La tataroj nomis lin Darioli.

La kontrolo de la pinglotruo, kiel dum jarcentoj la sola vojo tra la Kaŭkazio ludis gravan rolon en la eksterlanda politiko de Kartvelio, la  Romia Imperio,  Persio, la araba kalifujoj, la bizanca imperio kaj poste Rusio. Ekde la 13-a jarcento gravis malhelpi militajn nomadajn tribojn de la Norda Kaŭkazio, inkluzive de la nomdonajn alanojn, invadi la sudon. Ili regule invadis Kartvelion, Azerbajĝanon kaj Armenion. Ekde la 18-a jarcento, la trapasejo por la rilato inter Rusio kaj Kartvelio estis esenca. En 1799, oni konstruis super la pasejon en la roko la kartvelan militan vojon.

Post la konkero de Iberio per Pompeo en 66 a.K. la romianoj konstruis la fortikaĵon en la kanjono Kumania kaj barilon faritan el arbotrunkoj, kiu estis plifortigita per feroj. La iberiaj reĝoj funkciigis la fortikaĵon dum pluraj jarcentoj sub la nomo Kumli. Ĝi estis renovigita plurfoje. Ĝiaj ruinoj sur monteto sur la maldekstra bordo de Terek ankoraŭ videblas eĉ hodiaŭ. Ĝi havis gvat-turon kaj sekretan pasejon al la rivero. Persio konstruis en la 5-a jarcento la kastelon *Biriparach*, en kiu estis postenigitaj ĉ. 1.000 soldatoj.

Rusio konstruis post 1801 je la norda elirejo de la trapasejo fortikaĵon *Darialskoje* (ruse Дарьяльское) kies sporadaj restaĵoj hodiaŭ kuŝas rekte malantaŭ la rusa-kartvela limo, sur kartvela teritorio. Ankaŭ, la Sovetunio uzis la naturan pinglotruon. Ĝi kontrolis vojaĝantojn, trafikon tra milita posteno kun bariero. Inter 2006 kaj 2010, la limo inter Kartvelio kaj Rusio en la Dariel-trapasejo estis fermita.

Vidu ankaŭ
----------

* Aleksandraj Pordoj

* Kategorio Darial-trapasejo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La eksa hotelo (2022) La gastejego **Südbahnhotel** estas historia hotelo en Semmering, konstruita en 1882. Ĝi troviĝas ĉe la aŭstra Suda Fervojlinio *(Südbahn)*.

Priskribo
---------

La hotelo antau la pordoj de Vieno estas simbolo de epoko moderna kaj arte inspiroza. Personuloj kiel Arthur Schnitzler, Hugo von Hofmannsthal, Karl Kraus, Alfred Polgar, Peter Altenberg, Gustav Mahler, Franz Werfel, Stefan Zweig, Sigmund Freud, Ludwig Wittgenstein, Felix Salten aŭ Robert Musil.

Ili ĉiuj ege influis la spiritan kaj kulturan vivojn de la 20-a jarcento kaj havis ĉiuj intiman rilaton al tiu ci montara regiono en inter Malsupra Aŭstrio kaj Stirio.

Nur 75 jaroj post la fervoja evoluigo de la regiono la nazioj deklaris la teritorion liberigita de judoj.

Disfalo post 1938
-----------------

Post la t.n. Anschluss respektive la fino de la Dua mondmilito la regiono de la Semmering-trapasejo neniam plu gajnis tioman gravecon. La malĉeesto de iamaj gastoj postlasis malplenaĵon ne plu flikeblan. En la 1960-aj jaroj la hotela uzo ĉesis. Parto estis ŝanĝita en loĝejojn privatajn.

Hodiaŭ la ĉefa komplekso restas neuzata kaj sorĉita. Lastaj planoj de revivigo datumas de 2006, sed sen iu konkretaj realigoj. De 2000-2010 la ejoj servis kiel teatrejo por la Festivaloj de Reichenau.

Literaturo
----------

* Desiree Vasko-Juhasz: *Die Südbahn. Ihre Kurorte und Hotels*. Böhlau, Wien u. a. 2006, ISBN 3-205-77404-3, (*Semmering Architektur* 1).
* Guido Friedl: *Der Architekt Wilhelm von Flattich (1826–1900)*. Verband der Wissenschaftlichen Gesellschaften Österreichs VWGÖ, Wien 1979, ISBN 3-85369-396-2, (*Dissertationen der Universität Wien* 141), (Zugleich: Wien, Univ. Diss. 1973).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Hotelo Südbahn en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Vidoj al la hotelo ĉe AEIOU. Arkivigite je 2008-09-15 per la retarkivo Wayback Machine
* Pri ekspozicio en la hotelo en aŭtuno 2014.
* Pri la historio de la festivaloj de Reichenau an der Rax. Arkivigite je 2014-09-10 per la retarkivo Wayback Machine angle

47.64722222222215.83Koordinatoj: 47° 38′ 50″ N, 15° 49′ 48″ O (mapo)