recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Noktomezo** estas la horo, kiam finiĝas la diurno kaj komenciĝas nova, en la plejmultaj okcidentaj kulturoj.

Afiŝado
-------

Vekhorloĝo afiŝante 24:00 anstataŭ 00:00 kiel kutime
En la 24-hora afiŝsistemo, noktomezo estas la lasta kaj la unua horo, ĝi foje estas montrita kiel 24:00, sed kutime kiel 00:00.

En la 12-hora afiŝsistemo, uzita en anglalingvaj landoj, noktomezo estas montrita kiel "12:00 a.m.", "12:00 p.m." estante tagmezo. Sed ne ĉiuj konsentas pri tio, ĉar "a.m." signifas *ante meridiem* (antaŭ tagmezo) kaj "p.m." *post meridiem* (post tagmezo), kaj tagmezo troviĝas ja nek antaŭ, nek post tagmezo.

Traditicioj
-----------

**Novjaro**

Noktomezo estas momento tre atendata dum *Silvestro*, la festo de la jarfino. Tiam oni kisas unu la alian, aŭskultas la dekdu sonojn de noktomezo (en Hispanio je ĉiu sono oni forglutas vinberon), oni tostas kun ĉampanjo, telefonas al familianoj kaj amikoj, sendas tekstmesaĝojn kaj lumigas fajraĵojn.

**Kristnasko**

La noktomeza meso estas tradicia katolika diservo dum la sankta vespero antaŭ Kristnasko tago.

**Limhoro**

Ofte, la gepatroj donas noktomezan permeson al siaj geinfanoj : ili rajtas sin amuzi eksterdome, sed devi hejmenreveni antaŭ noktomezo.

**Magia kaj timiga horo**

Noktomezo estas la horo de transformiĝoj, de sorĉistoj kaj lupfantomoj.

Ĝi estas ankaŭ la krimhoro en krimromanoj.

En Kulturo
----------

En la norda hemisfero "noktomezo" havas antikvan geografian ligon kun la nordo (kiel estas tagmeze kun la sudo). La moderna pola lingvo kaj ukraina konservas la ligon per siaj vortoj uzataj por noktomezo ("północ", "північ" - laŭvorte "noktomeze"), kio plu signifas nordon.

En la fama popola fabelo *Cindrulino*, feino helpas Cindrulinon atingi la balon per magio : ŝi transformas la vestojn de la eluzitaj servistinoj de Cindrulino en spektaklan festrobon, ŝiajn ĉifonajn ŝuojn en vitrajn ŝuojn, kaj kukurba ŝelo fariĝas luksa kaleŝo. La feino avertas Cindrulinon, ke ĝuste noktomeze, post kiam la pendola horloĝo sonas dek du, la magio eksvalidiĝos kaj la objektoj revenos al sia originala formo.

Noktomeza bluo
--------------

La koloro noktomeza bluo estas difinita de la eroj RVB (ruĝa, verda, blua) de la adicia sintezo (25, 25, 112). En komputilo, tiu koloro estas parto de la bazaj koloroj kaj nomita *noktomeza bluo* (midnight blue).

La koloro noktomeza bluo:

|  |
| --- |
|       |

* Kategorio Noktomezo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
rusa cirka klaŭno Olego Popov
**Olego Konstantinoviĉ POPOV** (ruse *Олег Константинович Попов*) naskiĝis la 31-an de julio 1930 en la submoskva vilaĝo *Virubovo* mortis la 2-an de oktobro 2016 en Rostov-na-Donu pro subita korhalto.

Laŭ postuloj de la vidvino kaj la filino lin oni sepultis en la rezidita urbeto Egloffstein, Bavario. 

En 1950 li diplomitiĝis en Ŝtata universitato de la cirka arto. Ekde 1951 li laboris en moskva cirko kiel ekvilibristo sur drato. En 1960 lia ĝenro ŝanĝiĝis kaj li iĝis klaŭno.

Al spektantoj tre plaĉis lia nova rolo, kiun li realigis kun sincera bonkoreco kaj lerteco. Lia nova aspekto ankaŭ estis neordinara - multaj personoj en la mondo ĝis nun ekkonas lin laŭ liaj granda kepo kun blanka-nigraj kvadratoj, samkolora stria pantalono kaj ruĝa kravato-papilio. Lia pajlokolora hararanĝo en la rusa stilo ankaŭ estas rimarkinda. Ŝajne pro tio ĉi lin oni karese nomas "La suna klaŭno'.

sabla skulptaĵo en Germanio
Lia programo sur la sceno havas diversajn specojn de la cirka arto: li scipovas ekvilibri, ĵongli samtempe per terpomoj, forkoj kaj teleroj, fari multajn trukojn kaj ĝenerale ĝojigi alvenintajn spektantojn.

Li ankaŭ multe rolis en kino kaj televido.

Oni omaĝis lian longan cirkan agadon kaj ordenis lin en 1969 per plej valora rango - "Popola artisto de Sovetunio".

Longtempe Olego Popov loĝis en Marjina Roŝĉa (Distrikto de Moskvo). 

Ekde 1988 li loĝis kaj laboris en Germanio.

En 2016 li revenis Rusion por gastroli en cirkoj de Sankt-Peterburgo, Saratov kaj Rostov-na-Donu.

Familio
-------

Popov estis dufoje edzo. Lia unua edzino nomiĝis *Aleksandra Rislavskaja*. La geedzoj kunvivis dum 1952 - 1990 kaj havis filinon *Olga* naskitan en 1953. Ŝi loĝas kune kun siaj gefamilianoj proksime de Frankfurt am Main, Germanio.

En 1991 li edziĝis al germanino *Gabriela Leman* laborinta en cirko, kiu estas malpliaĝa ol li je 31 jaroj. Ili rezidis en urbeto *Egloffstein*, Bavario dum 25 jaroj.

* Kategorio Olego Popov en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 260210
* GND: 119548186
* LCCN: nr90027441
* VIAF: 35268913
* ISNI: 0000 0001 1441 6144
* SUDOC: 178051187
* BNF: 115694042
* MBA: 30854553-f26c-4746-8906-b3bd0324d1d3
* NDL: 00525247
* NKC: jo20010084358
 |
**Nakhonsithamarat,** taje **นครศรีธรรมราช** estas universitata urbego, provinca kaj distrikta ĉefurbo en suda Tajlando. Marco Polo konis la urbon *Lo-Kag*, la portugaloj (kaj eŭropanoj) *Ligor*, la ĉinoj *Tung Ma-ling*. Loke nuntempe sufiĉas *Nakhon Si*, la angloj dispartigas ĝin al *Nakhon Si Thammarat*.

Urbomuro de Nakhonsithamarat
Vojo en Nakhonsithamarat

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 22,56  km²
* Supermara alteco: 9 m
* Loĝantaro: 105,417 (2005)
* Poŝtkodo:
* Telefonprefikso: (+66) 75
* Horzono: UTC+7 (ankaŭ somere)
* 08° 26′ 11″ N 99° 57′ 47″ O﻿ / ﻿8.43639 °N, 99.96306 °O﻿ / 8.43639; 99.96306 (mapo)Koordinatoj: 08° 26′ 11″ N 99° 57′ 47″ O﻿ / ﻿8.43639 °N, 99.96306 °O﻿ / 8.43639; 99.96306 (mapo)

Situo
-----

Nakhonsithamarat situas sur la orienta flanko de la Malaja Duoninsulo. Ĝi kuŝas proksime de la marbordo de la Golfo de Tajlando. Origine ĝi estis marborda havenurbo sur inundosava duno, sed la ŝlimigado movis la marbordon for. Hatjaj troviĝas je 168, Bankoko 596, Ĉiang Mai 1149 km-oj .

Nacia muzeo de Nakhonsithamarat

Historio
--------

Nakhonsithamarat estas unu el la plej malnovaj urboj de Tajlando kaj estis la administra centro de suda Tajlando dum la plej granda parto de ĝia historio. Fondita supozeble en 775 fare de reĝo, ĝi estis la ĉefurbo de potenca ŝtato, kiu kontrolis duonon de la duoninsulo. La glora epoko okazis en la 13-a jarcento. Britaj, portugalaj kaj nederlandaj komercistoj en la 17-a jarcento faris viglan komercadon. La urbo apartenis al pluraj regnoj. Fine de la 19-a jarcento la regiono estis finfine plene absorbita en Tajlandon. En 1932 la urbo iĝis provinca ĉefurbo.

Ekonomio
--------

Nakhonsithamarat kuŝas en riĉa terkultura regiono, kiu produktas rizojn, fruktojn, kokosojn kaj kaŭĉukojn. La haveno funkcias proksime de alia urbeto. En la areo oni minadas fosfatojn, ferojn, plumbojn, stanojn kaj tungstenojn.

Stacidomo de Nakhonsithamarat

Trafiko
-------

Nakhonsithamarat havas fervojon kaj 3 ĉefvojojn.

Klimato
-------

Nakhonsithamarat troviĝas en la tropika klimato. En la jaro pluvas resume 2496 mm. En ĉiuj monatoj pluvas, tamen en la 3 lastaj monatoj pli ofte. La averaĝa temperaturo estas 27 °C, laŭmonate la temperaturo ŝanĝiĝas inter 23-33 °C.

Vidindaĵoj
----------

* nacia muzeo kun artaj kolektaĵoj
* urbomuro 2230 metrojn longa, menciita en 1278
* budha templo kun stupao 74 metrojn alta
* proksime Nacia parko

Fontoj
------

* WikiTrans
*
Nuklea elektrejo Dukovany, rigardo de malantaŭe el ŝoseo numero 399 apud Rouchovany
**Nuklea elektrejo Dukovany** (**NE Dukovany**, **NEDU**), ĉeĥe *Jaderná elektrárna Dukovany* (JEDU), estas nuklea elektrejo situanta en vilaĝo Dukovany en Ĉeĥio. 

Dukovany estas la unua nuklea elektrejo konstruita sur la teritorio de Ĉeĥio. La elektrejo havas kvar reaktorojn de povumo po 440 MW, kun escepto de la tria kies povumo estas 456 MW.

La elektrejo generas 13 TWh da elektro jare, kio estas 16 % de la elektroprodukto kaj 20 % de la elektrokonsumo de la tuta Ĉeĥio. Kompare kun Temelín, la alia ĉeĥia nuklea elektrejo, tiu elektrokvanto estas pli alta, kvankam Temelín havas pli grandan povumon.

Kompare kun aliaj formoj de elektroproduktado aplikataj en Ĉeĥio, la elektro de Dukovany estas tre malmultekosta.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Hejmpaĝo de la nuklea elektrejo Dukovany[*rompita ligilo*]

* Nuklea elektrejo Dukovany en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Nuklea elektrejo Dukovany en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Nakŝ-e Rustam** (bildo de Rustam) estas nomigo de rokmuro proksime de Staĥro en Irano, en kiun estas hakitaj kriptoj de la aĥemenidaj reĝoj kaj reliefoj el tempoj de la unuaj sasanidoj. Antaŭ la roko situas dekdumetra turo Ka‘ba-je Zardoŝt, pri kies devena celo sciencistoj ĝis hodiaŭ diskutas; sed certe ĝi plenumis signifajn religiajn funkciojn.

Aĥemenidaj rokkriptoj en Nakŝ-e Rustam nordoriente de Ŝirazo
El la aĥameidaj kriptoj, konstruitaj proksimume dek metroj super la tero kaj havanta formon de greka kruco, eblas sekure identigi sole kripton de reĝo Dario la 1-a, reganta en la jaroj 522 a.K./521 a.K. - 486 a.K.. La ceteraj tri estas plimulte alskribataj al Xerxés la 1-a, Artaxerxés la 1-a kaj Dario la 2-a, t.e. al la regantoj de la 5-a jarcento antaŭ Kristo. Interne en la kripto de Dario la 1-a estas vico de flankaj koridoroj kaj ĉambroj, kiuj donus spacon minimume al tri sarkofagoj. Pri tio, kie estis sepultita la reĝo mem, oni memkompreneble diskutas.

Rimarkindaj estas ankaŭ monumentaj sasanidaj reliefoj, precipe "historia" reliefo de reĝo Ŝapuro la 1-a el la 3-a jarcento. Estas bildigitaj sur ĝi krom la reĝo ankaŭ romiaj imperiestroj Valeriano kaj Philippus Arabs, el kiuj Ŝapuro militkaptis la unuan kaj la alian li devigis por pagi tributon. En fono staras frunta reprezentanto de zaratuŝtra "ŝtata" eklezio, pastro Kartiro. Ankaŭ reĝoj Ardaŝiro la 1-a, Bahramo la 2-a, Narso kaj kelkaj pluaj (identigo estas parte disputebla) ĉi lasis "siajn" reliefojn.

Literaturo
----------

* Matheson, Sylvia A.: *Persien. Ein archäologischer Führer*, Stuttgart 1980, s. 293–299.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Nakŝ-e Rustam (angle)
Natura oliv-oleo.
Sinteza motora oleo.
**Oleo** (lat.: *oleum* Oliv-oleo < greka: *élaion*) estas likvo, kiu estas liposolvebla, en akvo ĝi ne solviĝas.

Laŭ Francisko Azorín **oleo** estas *Grasa fluidaĵo el vegetaĵa, minerala aŭ animala origino, uzata por arto, industrio, lumigado, nutrado, k. c.* Li indikas etimologion el la latina *oelum*. Kaj li aldonas la terminojn *olepentro*, por pentrofarita per farboj solvitaj en oleo; elpensita en la 14ª jc.; *oleografio*, por arto presi per oleaj koloriloj..

Grupoj de oleoj
---------------

### Organika oleo

Organika oleo (ankaŭ nomita bio-oleo aŭ bioleo) estas kemie triglicerido, kiu diferenciĝas de la organika graso nur en la fandopunkto.

Multaj vegetaĵaj oleoj de tiu ĉi grupo servas kiel nutraĵoj (ekz. arakida oleo, kolz-oleo, oliv-oleo, palm-oleo, sunflora oleo, linoleo).

Bestoleoj (kiel ekz. fiŝoleo) estas nur malofte uzataj kiel nutraĵo.
Ili estas uzataj aŭ en la farmacia industrio (moruhepatoleo) aŭ en la kemia industrio (kiel ŝmiroleo, sapo) aŭ en la maŝinindustrio kiel ŝmirmaterialoj.

### Volatila oleo

Volatila oleo estas likva vaporiĝema oleo, kiu troviĝas en diversaj plantoj (ekz. citrona oleo).

### Minerala oleo

Minerala oleo troviĝas kiel nafto en la terkrusto. Ĝi estas likva miksaĵo de diversaj karbonhidrogenoj (ĉefe alkanoj). Ili estas gravaj energidonantaj materialoj por la homo (brulmaterialoj), iliaj derivaĵoj kiel benzino, keroseno (kiuj ne apartenas al la oleoj) estas gravaj fueloj por la veturiloj.

Sinteza oleo baziĝas sur naftorafinaĵoj, ili havas specialan molekulan strukturonm kiu diferenciĝas de tiu de nafto. Ĝi produktiĝas el sinteze produktitaj karbonhidratoj kaj salkombinaĵoj.

### Manĝebla oleo

Maizoleo kaj Oliv-oleo

Biologio
--------

* Oleo (genro)
* Oleobirdo

Aplikadoj
---------

* ŝmirmaterialo, ŝmiroleo, motoroleo
* brulmaterialo, fuelo, dizeloleo
* Oleofarbo
* Oleo por la malsanuloj

Vidu ankaŭ
----------

* Argania oleo
* Graso
* Lipido
* Margarino

Proverbo
--------

Ekzistas proverbo pri oleo en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof:

* |  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** *Karaktero olea.* **"** |

 |

Referencoj
----------

1. ↑  Francisko Azorín, arkitekto, Universala Terminologio de la Arkitekturo (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 152.
2. ↑  Azorín, samloke.
3. ↑   Lernu. Arkivita el la originalo je 2011-12-25. Alirita 2008-11-15.
**Nalan Ksingde** aŭ *Nalan Xingde* (en simpligita ĉina: 纳兰性德; en tradicia ĉina: 納蘭性德; Wade–Giles: Na-lan Hsing-te; 19a de Januaro 1655 – 1a de Julio, 1685), manĉura nomo *Nara Singde*, kortega nomo *Rongruo* (容若), estis ĉina porto de la Qing dinastio, fama pro sia cio-poezio. Li naskiĝis kiel *Nalan Ĉengde* (納蘭成德), sed devis ŝanĝi sian nomon kiam la imperiestro Kangksi nomis Ĝunreng sia kronprinco. La karaktro ĉeng (成) iĝis tabuo ĉar ĝi estis fonetika parto de la naskonomo de Ĝunreng. 

Li estis el altranga manĉura familio, edukiĝis por verkado kaj kiel militisto. Anstataŭ eniri en la burokrata kariero, kiel taŭgis por sia rango, li estis elektita altranga militisto kaj akompanis la similaĝan imperiestron Kangksi. Li mortis estante nur 30-jaraĝa, pro nekonata malsano. 


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 755313
* GND: 143273760
* LCCN: n84144663
* VIAF: 18627743
* ISNI: 0000 0001 1885 0458
* SUDOC: 164256040
* BNF: 165049140
* NLA: 36731055
* NDL: 00679862
 |
Kampo de kolzo en Germanio
La **oleo de kolzo** estas vegetala oleo akirata de la semoj de kolzo (*Brassica napus*).

Ĝi estas kulturata prefere en la montetaroj. La plej grandaj produktantoj de oleo de kolzo estas Kanado, Barato kaj Pakistano.

Historio
--------

Ĝi estas kulturita en Barato ekde la 4-a jarmilo a.K. kaj en Ĉinujo kaj Japanujo ekde la 2-a a.K.. En la Mezepoko ĝi estis utiligata en Eŭropo en la olelampoj.

En la 19-a jarcento oni komencis utiligi ĝin kiel manĝaĵo, sed rapide tiu kutimo finos pro la kondamnoj de la spertuloj, kiuj diris, ke ĝi havas tro malbonajn kvalitojn.

Hodiaŭ oni komencas utiligi oleon de kolzo kiel biobrulaĵo, kiel jam oni faris en la dua mondmilito pro la manko de petrolo kaj denove oni utiligas ĝin kiel manĝaĵo danke al selektado de novaj varioj de kolzo.

* Canola (Kanado)Canola (Kanado)
* Colza (Francio)Colza (Francio)
* Rahat (Pakistano)Rahat (Pakistano)

Vidu ankaŭ
----------

* Arakida oleo

* Kategorio Oleo de kolzo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Naluvedapati** (ofte en angla formo Naluvedapathy) estas marborda vilaĝo en la barata ŝtato de Tamilnado, en Nagapattinam-distrikto, Barato. Ĝi sidas ĉe la riverfaŭko de Addapar-rivero. Surbaze de la censo de 2001 en Barato kaj post la Hindoceana cunamo de 2004, ĝi havas populacion de ĉirkaŭ 4500 homoj, la plej multaj el kiuj estas malriĉaj kaj el malaltaj kastoj. La ĉefaj profesioj de la vilaĝo, kiel ĉe aliaj vilaĝoj ĉe la marbordo de Tamilnado, estas agrikulturado kaj fiŝkaptado. La tuta Nagapattinam-distrikto estis grave influita per la hindaoceana cunamo, aliflanke, Naluvedapati travivis ĝin praktike nedifektita. Tio ŝuldiĝis al la ĉeesto de tre abunda ventoŝirmilo plantita fare de loĝantoj de la regiono en 2002.

La cunamo de 2004
-----------------

La 4-an de decembro 2002, 300 terkultivistoj plantis 80,244 Kasuarin-arbidojn en 24 horoj, atingante novan rekordon de la Guinness-libro en la procezo formante kio estis nomumita "The Guinness Garden (La Gines-Ĝardeno)". Tiu Guinness-rekorda plantejo estis organizita fare de distrikta administrado de Nagapattinam, kondukita fare de distriktaj laboristoj Sudeep Jain kaj S J Chiru. Laŭ Sudeep Jain, "Ni plantis arbojn por alvoki pluvdiojn, ĉar la areon trafis arida periodo dum pluraj jaroj". La arbidoj estis disigitaj sur 20 hektaroj plej proksime al la marbordo. 

La 26-an de decembro, de 2004, cunamo atakis la marbordon de Tamilnado post tertremo en Sumatro. Tamen, el 8,000 mortoj en la ŝtato, nur unu estis de Naluvedapati kaj la plej granda parto el la vilaĝo restis nedamaĝita. La arboj, kiuj estis konataj kiel fortaj ventobariloj, funkciis kiel bariloj kontraŭ la cunamoj kaj maldaŭrigis grandan kvanton de akvo kontraŭ atingo de la vilaĝo. Oni notis ankaŭ, ke ekzistis neniu perdo de vivo ene de la fiŝkapta komunumo kaj neniu traŭmato inter la homoj de la vilaĝo sekvante la cunamon. Sudeep Jain poste mobilizis siajn lernejajn eks-studentojn kaj fondis „Tsunami Rehabilation Trust" nomita „BITSunami" por rehabiliti kaj evoluigi tiun vilaĝon kune kun najbara Puŝpavanam-vilaĝo. BITSunami kaj District Administration kondukis fare de J Radhakrishnan denove abundan arboplantadon, plantante 254.464 arbidojn la 2-an de oktobro 2005, atingante nova ginesrekordon.

Demografio
----------

Bazita sur la censo de 2001, totala populacio de Naluvedapati estis 4354 kun 2199 maskloj kaj 2155 inoj. El 1515 domoj, nur tri povis trairi kastobarilojn. La plimulto de la loĝantoj parolas la tamilan lingvon kaj la plimulto de loĝantoj en la Nagapattinam-distrikto estas hinduoj laŭ religio.

Ekonomio
--------

La ĉefaj profesioj de la vilaĝaj loĝantoj estas en fiŝkaptado kaj la terkultivado de tamarindo, arakido, mango, kokoso kaj akaĵuo. La regiono ankaŭ havas enorman nombron da Kasuarino-arboj. La agrikultura industrio suferis en pasintaj jaroj pro longa arida periodo. Tridek ses procentoj de familioj en la regiono estas engaĝitaj en la fiŝa industrio. La ĉefa areo de fiŝkaptado estas en la Bengala Golfo.
La **nullarĝa spaceto** (angle *zero width space,* mallongigite **ZWSP**) estas stirsigno en la cifereca kompostado por marki vortlimojn per distanco, kiu ĝenerale ne estas videbla. Kvankam ne temas pri spaceto, en Esperanto kaj aliaj lingvoj uziĝas respektive la esprimo "spaceto" kaj ĝiaj tradukoj por la nomo de tiu ĉi stirsigno.

En la elektronika tekstoprilaborado la nullarĝa spaceto ebligas lini-rompon en ĉi-cele taŭgaj pozicioj, kiuj ne estas markataj per (normala) spaceto. La nullarĝa spaceto estas regule uzata en skribsistemoj, kiuj ne principe apartigas vortojn unu de la alia, ekzemple en la taja skribo.

Utila estas la nullarĝa spaceto ankaŭ en mikroblogo, kiel Tvitero, por aldoni n-finaĵon al uzanto-nomo aŭ krado​vorto sen tio, ke spaceto estu videbla aŭ streketo estu bezonata. Tiel per tiu ĉi signo la baza formo de respektive la uzanto-nomo aŭ kradovorto povas esti konservata. (*Ekzemplo:* Okaze de "#Esperanto​n" kun nullarĝa spaceto antaŭ la n-finaĵo konserviĝas la baza formo de la kradovorto "#Esperanto"; sen la nullarĝa spaceto la kradovorto "#Esperanton" signifus la malsaman kradovorton "#Esperanton".) Analogo validas pri la uzado en kunmetitaj vortoj.

*Kodaĵo de la nullarĝa spaceto:* U+200B (Unicode), responde al &#8203; (HTML).

Simbolo
-------

ISO-simbolo por la nullarĝa spaceto
Simbolo por la uzado de klavaroj kaj en priskriboj estas normigita en Amendo 1 (2012) al ISO/IEC 9995-7:2009 *„Information technology – Keyboard layouts for text and office systems – Symbols used to represent functions"*, kiel simbolo 87, kaj krome en IEC 60417 *„Graphical Symbols for use on Equipment"*, kiel simbolo IEC 60417-6177-10.

Vidu ankaŭ
----------

* Interpunkcio

Referencoj
----------

1. 1 2  The Unicode Consortium.  Unicode Character Code Charts – General Punctuation (PDF; 304 kB). Alirita 2014-01-28.
2. ↑   Unicode Technical Note #27. Alirita 2014-01-28.
3. ↑  Rainer Seitel.  UnicodeTM 6.2 Zeichen und Symbole auf Deutsch. Alirita 2014-01-28.
4. ↑  The Unicode Consortium.  The Unicode Standard 6.2 – Core Specification (PDF; 11,5 MB), p. 366. Alirita 2014-01-29.
la monaĥina roko
La **Nonnenfels**, aŭ en Esperanto **monaĥina roko**, estas naturmonumento sur branĉa etendaĵo de la monto „Schlamiesener Berg" supre de la valo de la rivereto Isenach. okcidente de Bad Dürkheim en la Palatinata Arbaro, germana federacia lando Rejnlando-Palatinato. Sur la roko troviĝas la ruino de mezepoka  rokburgo.

Situo
-----

Historio
--------

Oni nek konas la konstruiganto/konstruigantoj nek la unuaj loĝantoj de la burgo. Ankaŭ oni ne konas la originan nomon de la burgo. Ekzistas du supozoj: la unua supozo estas de ligna burgo en la komenco kun konstrujaro de 1000 ĝis 1200. La dua supozo estis antaŭburgo por la orient situanta Hardenburg el la salia tempo en la 13a jarcento. Preciza datigo pro la utiligado de la ruino kiel ŝtonrompejo kaj pro rokfaloj ne plu eblas. Ankaŭ pro la malkonstruo ne ekzistas sekuraj scioj. Oni supozas ke la burgo estas detruita an la 17a jarcento. Kiu detruis ĝin ne estas konata.

Instalaĵo
---------

Legendo
-------

.

Fontoj
------

1. ↑  Landesvermessungsamt Rheinland-Pfalz: *Topographische Karte 1:25000 Bad Dürkheim und Umgebung*, 1994.
2. ↑  Friedrich Konrad Bruckner: Das Haardtgebirge, 1847. in Henri Franck: *Pfälzische Sagen*, Heidelberg 1990, ISBN 3-921797-26-8
3. ↑  Viktor Karl: Pfälzer Sagen und Legenden, Edenkoben, 2000.
4. ↑  Walter Eitelmann: *Rittersteine im Pfälzerwald*, Neustadt, 1998.
5. ↑  Tatjana Stegmann: *Wie die schöne Adelinde ihr Zuhause verließ* in Die Rheinpfalz, 27. Oktober 2012

Literaturo
----------

* Jürgen Keddigkeit, Ulrich Burkhart, Rolf Übel (Hrsg.): *Pfälzisches Burgenlexikon. Band III. I bis N*. ISBN 3-927754-54-4

* Kategorio Nonnenfels en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Pri la komunumo
---------------

**Nenzlingen** estas komunumo en la distrikto Laufen en Kantono Bazelo Kampara, Svislando. Ĝi havis 420 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

Geografio
---------

Nenzlingen situas en la Laufenvalo sur alteco de 447 m s.m. ĉe la suda deklivo de la monteta ĉeno Blauen. Ĝian sudan limon formas la rivero Birs.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Nenzlingen limas en nordo Pfeffingen en oriento al Grellingen en sudo al Brislach, en sudokcidento al Zwingen, kaj en okcidento al Blauen.

Trafiko
-------

Nenzlingen situas flanke de la gravaj trafikvojoj. Al la publika trafikreto la komunumo estas konektita per poŝtaŭtolinio ek de la stacidomoj de Zwingen kaj de Laufen.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Nenzlingen datiĝas el la jaro 1284 kiel *Nencilingen*.

En la jaro 1944 estis trovita en la kaverno *Birsmatten-Basisgrotte* tombejo el la meza ŝtonepoko el la 4-a jarmilo a.K. kun ina homskeleto.

En la jaro 1462 la Princepiskopejo Bazelo akiris la vilaĝon Nezlingen kaj submetis ĝin al la voktejo Zwingen. Post la Franca Revolucio de 1789, en 1792 la vilaĝo unue aliĝis al la Raŭraĥa Respubliko kaj poste estis integrita al la departemento Mont Terrible de Francio. En la jaro 1815 la Viena Kongreso atribuis ĝin al Kantono Berno. En la jaro 1994 la komunumo kune kun la distrikto Laufen transiris al Kantono Bazelo Kampara.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la komunumo Nenzlingen
* Nenzlingen en la Historia Leksikono de Svislando

* Kategorio Nenzlingen en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rDistrikto Laufen |
| --- |
| LaufenBlauen  •  Brislach  •  Burg im Leimental  •  Dittingen  •  Duggingen  •  Grellingen  •  **Laufen**  •  Liesberg  •  Nenzlingen  •  Roggenburg  •  Röschenz  •  Wahlen  •  Zwingen | Laufen |

 |
**Nonthaburi** (taje นนทบุรี) estas urbego, provinca sidejo kaj antaŭurbo de Bankoko en Tajlando. Nonthaburi estas la dua plej granda urbo de la lando.

Horloĝa turo de Nonthaburi

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 40 km²
* Supermara alteco: m
* Loĝantaro: 258 550 (2012)
* Poŝtkodo: 11000–11150
* Aŭtokodo:
* Telefonprefikso: (+66) 2
* Horzono: UTC+7 (ankaŭ somere)
* 13° 51′ 03″ N 100° 31′ 20″ O﻿ / ﻿13.85083 °N, 100.52222 °O﻿ / 13.85083; 100.52222 (mapo)

Urbodomo

Situo
-----

Nonthaburi situas en proksimeco de rivero. Bankoko troviĝas je 12 km-oj.

Historio
--------

Nonthaburi laŭdire estis fondita en 1549. Komence ĝi estis fiŝkaptista vilaĝo. En la malfrua 19-a jarcento ĉinoj faris pli granda la lokon. Ekde komenco de la 21-a jarcento la urbego estas evoluanta nabo pri komerco, transporto kaj turismo.

Pramo ĉe Nonthaburi
Unu el la 6 eksperimentaj lokoj de Nonthaburi

Trafiko
-------

Nonthaburi estas ligita al Bankoko kaj Pak Kret per rapidvojo. En la urbego aŭtobusoj trafikas loke kaj al Bankoko. Flughaveno situas 15 km. La urbego estas ankaŭ rivera havenurbo.

Klimato
-------

Nonthaburi troviĝas en la tropika klimato. En la jaro pluvas 2860 mm. Inter novembro-februaro la vetero estas pli seka, inter marto-oktobro tre ofte pluvas. La temperaturo varias inter 23-31 °C.

Vidindaĵoj
----------

* urbodomo
* horloĝa turo

Fontoj
------

* WikiTrans
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**namiba geko** |
| --- |
|  |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Bestoj (*Animalia*) |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj (*Chordata*) |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Reptilioj (*Reptilia*) |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Skvamuloj (*Squamata*) |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | *Gekkonidae* |
| Subfamilio: | *Gekkoninae* |
|
|
|
|
| Genro: | *Pachydactylus* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
| Dunomo |
| ****Pachydactylus rangei****Andersson, 1908 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri namiba geko  |

 |
| v • d • r |

maskloj kaj inoj
La **namiba geko** (*Pachydactylus rangei*) ankaŭ dezerta geko, sabla geko aŭ naĝhaŭt-pieda geko vivas senescepte en dezerto Namibo, de la marbordo de la suda Atlantiko ĝis ĉ. 130 km landointernen. Ĝi vivas sur la sablodunoj, kiuj altiĝas eĉ ĝis 300 metroj.

Karakterizaĵoj
--------------

La namiba geko estas eta besto, kiu atingas la tutan longon de nur 12 ĝis 14 cm. La vosto longas 6 cm. La kapo kaj la trunko estas plata, la kapo videble dividiĝas de la trunko. La haŭto havas fajnajn skvamojn, ŝajnas velura kaj diafana. Eĉ kelkaj internaj organoj estas videblaj. La namiba geko havas helan ĝis ruĝete brunan dorson. La ventro kaj la flankoj sub la flankofaldo estas de blankaj ĝis flavetaj. La kruroj estas maldikaj kaj ŝajnas rompeblaj. La spaco inter la fingroj estas ekipita kun „naĝhaŭto", kiu etendiĝas ĝis la fingropintoj. Tiuj ebligas la kuron sur la loza sablo kaj ne sinki en ĝin. Ĉe la virbestoj, la vostobazo dikiĝis.

Vivo
----

La bestoj aktivas nur nokte, tage ripozas en kavetoj, memfositaj ĝis profundo de 80 ĝis 100 cm. Ilia favoritaj predoj estas la segmentumitaj bestoj de ĉiuj specoj, de la termitoj tra nigraj skaraboj ĝis la veraj griloj kaj araneoj. Ili lekas rosogutojn kaj absorbas humidecon eĉ tra la haŭto.

La pariĝa tempo daŭras de februaro ĝis fino de aprilo. La ovojn la inbesto fos-kaŝas en la sablon. La junaj gekoj eloviĝas post 54 ĝis 70 tagoj kaj longas ĉ. 4 cm. Ili tuj ŝanĝas la haŭton kaj komencas nutri sin post 4 tagoj.

Literaturo
----------

* Schenk,S.S.Wolf (2008): Zur Haltung und Nachzucht des Palmatogeckos, Pachydactylus rangei ANDERSSON,1908.TERRARIA 13:60-65


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Biologio |
| Portala ikono | Portalo pri Zoologio |
Neparola komunikado inkluzivas gestojn kaj gestojn
dekstra
Neparola komunikado surstrate ĉe la sonorila turo de Siano, Ĉinio.
**Neparola komunikado** priskribas la procezojn transporti signifon inter ili en formo de nevortaj mesaĝoj. 

Ĉi tiu speco de komunikado estas uzata de bestoj kaj homoj. Informoj pri la interna stato de homo povas esti malkaŝitaj en pluraj kanaloj: mimikoj, voĉtono, okulkontakto, fizikaj gestoj, sinteno kaj tuŝo. Kvankam iuj neparolaj komunikaj kanaloj uzas voĉon, unu el ĝiaj avantaĝoj estas, ke multaj kanaloj povas esti uzataj dum silento.

Ekzemploj de senvorta komunikado estas la tuŝkomunikado, kronema komunikado, gestoj, korpesprimo, mimiko, interrigardado, vida lingvaĵo, kaj kiel oni vestas. Parolado ankaŭ povas enhavi nevortajn elementojn konataj kiel paralingvo, ekz. parolritmon, intonacion, paroltempon, aŭ akcenton. Povas esti ankaŭ eĉ feromonan komponanton. Esplorado montris, ke ĝis 55% el la homa komunikado povas okazi pere de neparola vizaĝa esprimado, kaj plua 38% pere de paralingvo. Tio tuŝas komunikadon plej je la subkonscia nivelo. Krome, verkitaj tekstoj povas inkludi neparolajn elementojn kiaj manskriba stilo, spaca aranĝo de vortoj aŭ eĉ de la tuta teksto kaj la uzado de nuntempaj miensimboloj por esprimi emocion.

Neparola komunikado estas pruvita per unu el la leĝoj de Wazlawick: Oni ne povas ne komuniki. Se proksimeco jam estis forminta konscion, vivantaj kreaĵoj tuj ekinterpretas ajnajn eblajn signalojn ricevatajn. Kelkaj el la funkcioj de la neparola komunikado ĉe homoj estas komplementi kaj ilustracii, por plifortigi kaj emfazi, por anstataŭi, por kontroli kaj reguligi, por kontraŭdiri la denotacian mesaĝon.

Notoj
-----

1. ↑  Mehrabian, A. (1972). Nonverbal communication. Transaction Publishers.
2. ↑  Wazlawick, Paul (1970)

* Kategorio Neparola komunikado en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 546949
* GND: 4075376-1
* LCCN: sh85092368
* SUDOC: 040748502 027290603, 040748502
* BNF: 11936480h
* NKC: ph115459
* BNE: XX4576375
 |
**Numitoro Silvius** estis en romia mitologio reĝo de Alba Longa, avo de Romulo kaj Remo. La reĝan regadon Numitoro heredis post sia patro, reĝo Prokas, sed estis detronigita de sia frato Amulio. Amulio Numitoron repudiis, siajn nevojn murdis kaj la nevinon Rhean Silvian devigis fariĝi vestala virgulino, per kio li provis malebligi, ke ŝi havu infanojn, ĉar vestalaj virgulinoj devis resti virgulinoj. Sed Rhea Silvia havis ĝemelojn kun dio Marso - Romulon kaj Remon. Koleriĝinta reĝo Amulio metigis Rhean en prizonon kaj ordonis ambaŭ knabojn dronigi en rivero Tibero. Sed la rivero estis ĝuste elbordiĝinta, kaj pro tio la servantoj metis korbon kun la knaboj sur marĉiĝintan randon de la rivero. La akvo pli malfrue cedis kaj knabojn trovis lupino, kiu al ili suĉigis sian propran lakton. Trovis ilin paŝtisto (laŭdire nomata Faŭstulo) kaj prenis ilin en stalon al sia edzino Laŭrentio, kiu edukis ilin. Kiam la knaboj plenkreskis ĉasadis bestojn kaj surprizatakadis rabistojn. Akiritan rabaĵon dividadis inter paŝtistoj. Dum unu festo estis la grupo surprizatakita, Remo kaptita kaj transdonita al Amulio. Pli poste li venis al sia avo Numitoro kaj ili pli malfrue kune venĝis kontraŭ Amulio. Remo salutis sian avon Numitoron kiel reĝon kaj transdonis al li regadon. Romulo kaj Remo volis ankaŭ regi kaj pro tio decidis fondi sian propran urbon. Sed okazis inter ili fratmortiga batalo kaj novan urbon fondis Romulo, laŭ kiu la urbo estis nomata - Romo.

Marso kaj Rhea Silvia sur bildo de P. P. Rubens.

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Numitor en la ĉeĥa Vikipedio.*
Neobatrachus sudelli*Neobatrachus sudelli*
Arealo de Neobatrachus
***Neobatrachus*** aŭ **Novbatrakoj** estas genro de grundonestumantaj ranoj indiĝenaj de Aŭstralio de la familio de Mjobatraĥedoj. Ili loĝas en ĉiuj subŝtatoj escepte en Tasmanio, tamen tiu genro forestas el la plej malproksima nordo de Aŭstralio kaj plej el Kvinslando. Plej el la specioj en tiu genro loĝas en sudokcidenta Okcidenta Aŭstralio. Ili estas ofte troviĝantaj en aridaj areoj kaj nestotruoj subgrunde por eviti senakvigon. Ili troviĝas tipe en portempaj argilecaj kaj inundoherbejaj habitatoj. Ĉiuj specioj havas similan korpoformon, ili estas rondoformaj kaj kaŭras montrante grandajn okulojn kaj la pupilojn kiel vertikalaj fendoj. La kruroj estas mallongaj kaj la manoj estas senmembranaj kvankam la piedoj estas parte membranaj. Maskloj ne havas voĉosakon. Proksimume 1000 ovoj estas demetataj laŭ ĉeno de trankvila akvo.

* Kategorio Neobatrachus en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Neobatrachus en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
**Nora Barnacle** (21-an de marto 1884 – 10-an de aprilo 1951) estis muzinspiro kaj edzino de la verkisto James Joyce.

Ekvivo
------

Nora Barnacle naskiĝis en Galway, Irlando, el patro bakisto en Connemara, 38jaraĝa kaj analfabeto kiam Nora naskiĝis. Ŝia patrino estis Annie Honoria Healy, 28jaraĝa kaj modistino.

Nora loĝis kun la patrinflanka avino, Catherine Mortimer Healy kaj en 1896, Nora finis lernadon eklaboris kaj iris loĝi kun sia patrino kaj sia onklo, Tom Healy, ĉe No.4 Bowling Green, Galway. Post du bedaŭrindaj amaferoj, kiuj finis per mortoj de la viroj, ŝi ricevis famon de *virmurdistino*, inter siaj geamikoj, kion poste Joyce metos en la fina rakonto de *Dubliners*, nome *The Dead*, Pri tiuj aferoj.

Jam en Dublino, ŝi renkontis kun Joyce la 10an de junio 1904 kaj la 16an de junio ili jam havis sian unuan amaferon. Tiu dato poste estos elektita por la romano de Joyce *Uliso*, kaj estos konata kaj celebrata tutmonde kiel *Bloomsday*. Ili gedziĝos en 1931 kaj pluvivis kune ĝis la morto de Joyce.

Rilato kun Joyce
----------------

Nora kaj James havis tre kompleksan rilaton. Ili havis tre diferencajn personecojn, emojn kaj kulturajn interesojn. Dekomence ili amis sin unu la alain pasie laŭ pruvas la ardaj leteroj kiujn ili interŝanĝis.

Referencoj
----------

1. ↑  "James (Augustine Aloysius) Joyce Biography (1882–1941)". Kontrolita 2007-08-17.  Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2007-08-08. Alirita 2014-06-30.
2. ↑  Maddox, Brenda.  Ah yes - but what ever happened to Nora's side of the correspondence?. *The Guardian* (8a Julio 2004). Alirita 31a de Majo 2013.

Eksteraj ligiloj
----------------

* 1901 Census of Ireland, entry on Bowling Green, Galway for Barnacle family. (Specific listing: Barnacle, Norah. Bowling Green, Galway North, Urban, Galway. Age 18, Female)
* PDF of scanned image off 1901 Census data, listing household members at Barnacle house.
* PDF of scanned image off 1901 Census data, listing house and building return for Barnacle house and buildings.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 486226
* GND: 118864289
* LCCN: n83010690
* VIAF: 50023168
* ISNI: 0000 0000 2706 2499
* SUDOC: 029161320
* BNF: 12084503g
* BNE: XX983420
 |
*Peña Falconera*, en la nordo de Somontano.
La **Natura Parko Sierra kaj Cañones de Guara** (hispane *Parque natural de la Sierra y Cañones de Guara*, aragone *Parque natural d'a Sierra y as Foces de Guara*) estas natura parko de la provinco Huesca (Aragono, Hispanio), en la komarkoj Alto Gállego, Hoya de Huesca, Sobrarbe kaj Somontano de Barbastro. Ĝi enhavas la municipojn Abiego, Adahuesca, Aínsa-Sobrarbe, Alquézar, Arguis, Bárcabo, Bierge, Boltaña, Caldearenas, Casbas de Huesca, Colungo, Huesca, Loporzano, Nueno kaj Sabiñánigo.

Ĝi ampleksas al 47 453 ha kaj periferian zonon de protektado kiu enhavas pliajn 33 286 ha, kaj tial ĝi estas la natura spaco plej granda de la regiono. Ties altitudo gamas inter 430 m ĉe la rivero Alcanadre ĝis 2 077 de la montopinto Guara.

Pro sia geologio, la parko estas loko taŭga por la praktiko de ravindescendado kaj grimpado. Menciendas pro spektakleco la ravinoj de la rivero Balcés, pli ol 20 km longa kun disniveloj super 800 m, kaj la abismo de *Grallera Alta de Guara*, kun 277 m de vertikala falo.

La natura parko estis deklarita la 27-a de decembro 1990 per la leĝo 14/1990 de la registaro de Aragono laŭ la nomo 'Parque de la Sierra y Cañones de Guara. Ĝi estas deklarita ankaŭ Loko de Komunuma Gravo (*Lugar de Importancia Comunitaria*, LIC) kaj Protektita birda areo (*Zona de Especial Protección para las Aves*, ZEPA).

Notoj
-----

1. ↑  Parque natural de la Sierra y Cañones de Guara, Gobierno de Aragón.
2. ↑  Dekreto 14/1990, de 27-a de decembro, "por la que se declara el Parque de la Sierra y Cañones de Guara". Arkivigite je 2023-03-09 per la retarkivo Wayback Machine en *Boletín Oficial de Aragón* (BOA), 21-a de januaro 1991, pp. 147-169, Alirita la 2-a de aŭgusto 2012.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 813915
* VIAF: 316734849
 |
Dolmeno ĉe Couto Esteves, Portugalio.
Elfositaj loĝejoj en Skara Brae.
**Neolitika arkitekturo** referencas al strukturoj kiuj enhavas loĝejojn kaj ŝirmejojn el ĉirkaŭ 10,000 al 2,000 a.K. nome la Neolitika periodo. En Sudorienta Azio, Neolitikaj kulturoj aperis tuj post 10,000 a.K. dekomence en Levantenio (Antaŭceramika Neolitiko A kaj Antaŭceramika Neolitiko B) kaj el tie orienten kaj okcidenten. Fruaj neolitikaj strukturoj kaj konstruaĵoj povas troviĝi en sudorienta Anatolio, Sirio, kaj Irako el ĉirkaŭ 8,000 a.K. kaj agrikulturaj societoj unuafoje aperantaj en sudorienta Eŭropo ĉirkaŭ 7,000 a.K. kaj en centra Eŭropo ĉirkaŭ 5,500 a.K. (el kiuj la plej fruaj kulturaj kompleksoj estas la kulturo Starčevo-Koros (Cris), la Liniceramika kulturo, kaj la Vinĉa kulturo. Popoloj de Ameriko kaj de Pacifiko restis ĉe Neolitika nivelo de teknologio ĝis la epoko de ka eŭropa kontakto, inklude tre malgrandajn esceptojn.

Vidu ankaŭ
----------

* Dolmeno
* Megalito
* Menhiro

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Neolitika arkitekturo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Rusia Arkitekturo: Pra-Historio Arkivigite je 2010-12-17 per la retarkivo Wayback Machine

|  |
| --- |
|  **Tiu ĉi artikolo estas parto deserio de artikoloj pri Historio de arkitekturo.** |
| Neolitika arkitekturo |
| Arkitekturo de antikva Egipto |
| Arkitekturo de Mezopotamio |
| Arkitekturo de antikva Grekio |
| Arkitekturo de antikva Romio |
| Hinda arkitekturo |
| Prakristana arkitekturo |
| Bizanca arkitekturo |
| Praromanika arkitekturo |
| Islama arkitekturo |
| Irana arkitekturo |
| Otomana arkitekturo |
| Romanika arkitekturo |
| Gotika arkitekturo |
| Renesanca arkitekturo |
| Novrenesanca arkitekturo |
| Baroka arkitekturo |
| Klasikisma arkitekturo |
| Arkitekturo de romantismo |
| Secesia arkitekturo |
| Moderna arkitekturo |
| Postmoderna arkitekturo |
|  |
| Rilataj artikoloj |
|  |
| Redaktu tiun ĉi ŝablonon |
Monto Nanda Devi.
**Nanda Devi** (en Hindia: नन्दा देवी) estas la dua plej alta monto en Barato post Kanĉenĝango kaj la plej alta situa tute ene de la lando. (Kanĉenĝango, kiu estas pli alta, estas sur la limo de Barato kaj Nepalo.) Ĝi estas la 23a plej alta pinto en la mondo. Ĝi estis konsiderata la plej alta monto en la mondo antaŭ kalkuloj faritaj en 1808 montris, ke Dhaulagiri estas pli alta. Ĝi estis ankaŭ la plej alta monto en Barato ĝis 1975 kiam Sikimo, ŝtato en kiu estas Kanĉenĝango, aliĝis al Barato. Ĝi estas parto de Garhŭal Himalajo, kaj estas en la distrikto Ĉamoli de Utarakando, inter la valo Riŝiganga okcidente kaj la valo Goriganga oriente. La pinto, kies nomo signifas "Feliĉiga Diino", estas konsiderata la patron-diino de la Utarakanda Himalajo. Agnoske al la religia gravo kaj por protekto de ties fragila ekosistemo, kaj la pinto kaj la cirklo de altaj montoj kiuj estas ĉirkaŭe — la Nanda Devi protektejo — estis fermita kaj al lokanoj kaj al montogrimpistoj en 1983. La ĉirkaŭa Nanda Devi Nacia Parko estis deklarita Monda heredaĵo de Unesko en 1988.

Notoj
-----

1. ↑   Andy Fanshawe kaj Stephen Venables, Himalaya Alpine-Style, Hodder and Stoughton, 1995, ISBN 0-340-64931-3.

* Kategorio Nanda Devi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 699225
* GND: 4295557-9
* LCCN: sh87001835
* VIAF: 237383389
 |
**Nora BAYES** (naskiĝis en 1880 en Joliet, Ilinojo, mortis la 19-an de junio, 1928) estis populara usona amuzigistino de la frua 20-a jarcento. 

BAYES naskiĝis kiel **Leonora GOLDBERG**. Ŝi ludis profesie en vodevilo en Ĉikago ekde la aĝo de 18. Ŝi rondvojaĝis el San-Francisko, Kalifornio, al Nov-Jorko, kaj baldaŭ fariĝis stelulino ambaŭ en la vodevila rondo kaj Brodvejo. Ŝi estis populara kantistino, komediistino kaj aktorino.

En 1908 ŝi geedziĝis kun kantisto/kantverkisto Jack Norworth. La duopo rondvojaĝis kune, kaj estis supozata kiel kunlaborantoj por nombro da kantoj, inkluzive ilia grandega modkanto *Shine On, Harvest Moon* (Brilu, rikolta luno), kiun la duopo unue prezentis en la Follies de 1908 de Florenz Ziegfeld. Bayes kaj Norworth divorcis en 1913.

Bayes faris multajn gramofondiskojn, iuj kun Norworth kaj multaj sole, por Victor Records kaj Columbia Records.

Nora Bayes malsaniĝis pro kancero kaj mortis dum kirurgia operacio. Ŝi estis entombigita en la Bronkso, Nov-Jorko.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Nora BAYES de Tim GRACYK[*rompita ligilo*] (angle)

Referencoj
----------

1. ↑   Nora Bayes | Jewish Women's Archive. Jwa.org. Alirita 2012-09-21.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 36195
* GND: 143539132
* LCCN: n92047343
* VIAF: 24801100
* ISNI: 0000 0001 1609 3764
* BNF: 140282776
* MBA: a80c921e-32e1-4387-b427-d9bbb4bf7915
* BIBSYS: 4041177
* BNE: XX4784870
 |
La **Nanda Imperio** originis de regno de Magadho, en Antikva Barato dum la 5-a kaj 4-a jarcentoj a.K. Ĉe ĝia plej granda amplekso, la nanda dinastio regis ekde Bengalio en la oriento, Panĝabo en la okcidento kaj en la sudo ĉe la Vindhya-montaro. La Nanda Imperio poste estis konkerita de Ĉandragupto Maŭrjo, kiu fondis la Maŭrjan Imperion.

La Nandoj foje estas konsideritaj kiel la unuaj imperioj konstruitaj en la registrita historio de Hindio. Ili heredis grandan regnon de Magadho kaj deziris etendi ĝin al ankoraŭ pli foraj limoj. Laŭ tiu celo ili konstruis vastan armeon konsistanta el 200,000 personoj en infanterio, 20,000 en kavalerio, 2,000 militaj armeaj ĉaroj kaj 3,000 militaj elefantoj. Laŭ Plutarko tamen, la grandeco de la Nanda armeo estis eĉ pli granda, nombrante 200,000 infanterion, 80,000 kavalerion, 8,000 militajn armeajn ĉarojn, kaj 6,000 militajn elefantojn. Tamen, la Nandoj neniam havis la eblecon vidi ilian armeon kontraŭ Aleksandro la Granda, kiu invadis Hindion en tempo de Dhana Nando, ekde Aleksandro devis limigi sian kampanjon al la ebenaĵoj de Panĝabo, pro liaj fortoj, timigitaj de la perspektivo je konfrontado kontraŭ grandega malamiko, ili ribeliĝis ĉe la nuna rivero Beas rifuzante marŝi plu. Tiu rivero tiel markas la plej orientan amplekson de la konkeroj de Aleksandro.

La lasta nando estis Dhana Nando (nomita Xandrames aŭ Aggrammes en malnovgrekaj kaj latinaj fontoj). Dhana Nando estis eltronigita post kiam li estis venkita de Ĉandragupto Maŭrjo, juna aventuristo naskita de nanda princo kaj domservistino nomita "Muron". Dhana Nando estis murdita kaj tio finfine signalis la aperon de la Maŭrja Imperio en 321 a.K.

Plutarko registras ke Ĉandragupto Maŭrjo deklaris ke li povis faligi Dhanan Nandon ĉar li estis malamita kaj malestimita de liaj subuloj pro lia malboneco.

Listo de nandaj regantoj
------------------------

* Mahapadma Nando (c. 424 a.K – ?)
* Pandhuka
* Panghupati
* Bhutapala
* Raŝtrapala
* Goviŝanaka
* Daŝasidĥaka
* Kaivarta
* Mahendra
* Dhana Nando (Argames) (? – c. 321 a.K)
la eterna lumo *Ner Tamid* super la toraujo en la granda sinagogo de Budapeŝto.
La eterna lumo **Ner Tamid** (hebree נֵר תָּמִיד) estas kutima kulta objekto de judismo: kutime ĝi en sinagogo brulas antaŭ la toraujo, hebree nomata *Aron ha-Kodeŝ*.

Kutime la eterna lumo situas en ujo pendigita ĉe la tegmento. En pli fruaj tempoj ĝi konsistis el brulanta meĉo malseka je olivoleo, kaj konsideriĝis meritoplena ago (*micvo*) doni mondonacon por la plua brulo de la lumo. Nuntempe la eterna lumo kutime havas elektran ampolon. La ujo kaj la ĉenoj kiuj ligas ĝin al la tegmentoj kutime estas el valoraj metaloj.

La eteran lumo en sinagogoj estas simbola memorigo pri la sepbraka kandelingo (*menora*), kies kandeloj konstante brulis en la templo de Jerusalemo (vidu
eliro 27, 20 kaj levidoj 24, 2), ĉar la sinagogo konsideriĝas spirita ekvivalento de la antaŭa templo, kaj "malgranda sanktaĵo". Origine la lumo situis en niĉo ĉe la okcidenta muro de la sinagogo, memore de la situo de la sepbraka kandelingo en la jerusalema templo. Poste ĝi poziciiĝis antaŭ la sankta toraujo. En multaj lignaj sinagogoj de orienta Eŭropo la lumo poziciiĝis en aparta volbita ŝtona niĉo, por malpligrandigi la danĝeron ke la tuta konstruaĵo ekbruliĝus.. La tumo en la Talmudo interpretiĝas simbolo de la daŭra ĉeesto de Dio (*ŝeŝina*) en la izraela popolo aŭ konsideriĝis la spirita lumo eliranta el la templo.

La juda-romia historiisto Jozefo Flavio (Flavius Josephus) citas priskribon de la helenisma geografo kaj historiisto *Hekataios de Abdera* (Εκαταίος ο Αβδηρίτης), laŭ kiu interne de la Dua Templo de Jerusalemo nur estis altaro kaj kandelingo, ambaŭ el oro kaj ambaŭ je du "talantoj". Plue li skribas:

„… sur ĝi troveblas tumo, kiu neniam estas estingata, ne dumtage kaj ne dumnokte."

Literaturo
----------

* Encyclopaedia Judaica (Enciklopedio Juda, verkita anglalingve), volumo 12, paĝo 965.

Notoj
-----

1. ↑  Flavius Josephus, *Contra Apionem* I, 22

* Kategorio Ner Tamid en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Futbala stadiono en la 11-aj Olimpiaj ludoj de la etaj eŭropaj ŝtatoj en Andoro Malnova (2005).
**Olimpiaj ludoj de la etaj eŭropaj ŝtatoj** estas analogio de la Olimpiaj ludoj, kiun organizas ĉiun duan jaron la plej etaj ŝtatoj de Eŭropo.

Historio
--------

Dum la Olimpia kongreso en Baden-Baden (1981), la delegitaroj de la plej etaj eŭropaj ŝtatoj kunvenis por starigi sian deziron jam esprimitan dum antaŭaj olimpikaj kunvenoj, t.e. organizi olimpiajn ludojn por la plej etaj eŭropaj ŝtatoj.

Kadre de la Olimpiaj ludoj de Los-Anĝeleso oni redaktis la statuton de la ludoj kaj la teknikan regularon laŭ la normoj de la Internaciaj federacioj kaj la Olimpika traktato.

Partoprenantoj
--------------

Povas partopreni tiujn ludojn la eŭropaj ŝtatoj, kiuj havas malpli ol unu milionon da loĝantoj kaj sendependan olimpikan komitaton, kiu estas membro de la Internacia Olimpika Komitato.

### Membroj

* Andoro
* Islando
* Kipro
* Liĥtenŝtejno
* Luksemburgio
* Malto
* Monako
* San-Marino

Organizintoj
------------

1. 1985 - San-Marino
2. 1987 – Monako
3. 1989 - Kipro
4. 1991 - Andoro
5. 1993 - Malto
6. 1995 - Luksemburgo
7. 1997 - Islando
8. 1999 - Liĥtenŝtejno
9. 2001 - San-Marino
10. 2003 - Malto
11. 2005 - Andoro  Arkivigite je 2007-10-12 per la retarkivo Wayback Machine
**Nusantaro** (loke: **Nusantara**, oficiala nomo en la indonezia: *Ibu Kota Negara Nusantara*) estas la planita nova ĉefurbo de Indonezio, ankaŭ konata kiel la projekto IKN. La urbo estos konstruita en la nuna Orienta provinco Kalimantano Timur, ĉe la orienta marbordo de la insulo Borneo, la tria plej granda insulo en la indonezia arkipelago. Ĝi situas proksime de la urbo Balikpapan. La tuta projekto estu kompletigota en 2045. 

La unuaj oficialuloj estas atenditaj transloĝiĝi tien en 2024, post kio ĝi fariĝos la nova ĉefurbo de Indonezio, anstataŭ Ĝakarto. Per tiu decido la registaro celas mildigi demografiajn premojn sur la ĉefurbo Ĝakarto, urbo kiu estis turmentita de problemoj de trafikŝtopiĝo, tro densa loĝantaro kaj problemoj de poluado. Ĝakarto ankaŭ alfrontas grandegajn klimatajn premojn pro altiĝanta marnivelo, ĉar 40 procentoj de Ĵakarto situas sub marnivelo. Ĵakarto ankaŭ sinkas en kelkaj lokoj pro la troa uzo de subteraj grundakvoj. La indonezia prezidento Joko Widodo esperas, ke la nova ĉefurbo estos ia verda utopio, inkluziva, daŭrebla kaj saĝa urbo (*'smart city')*, uzante avangardajn teknologiojn. La nova urbo celas ke 80% de la moviĝeblo okazu per publika transporto, biciklado aŭ piedirado. Ĉirkaŭita de la arbaroj de Kalimantano, ĝi ĉerpos sian tutan energion el renovigeblaj fontoj, asignante 10% de sia areo al la produktado de nutraĵoj.

Kritiko
-------

Laŭ la vic-ĝenerala sekretario de la Alianco de Indiĝenaj Popoloj de la Arkipelago (AMAN) la IKN-terenoj jam estis temo de terŝtelaj problemoj en la pasinteco, ĉar la registaro donacis teron posedatan de indiĝenaj homoj kaj farmistoj al mininejaj industrioj kaj plantejaj firmaoj sen konsento de la loka komunumo. AMAN taksas ke almenaŭ 20,000 indiĝenaj homoj estos delokitaj pro la IKN-projekto.

Noto kaj referencoj
-------------------

1. ↑  La nomo **Nusantara** signifas "arkipelago" en la indonezia lingvo kaj en sanskrito. En la malaja, la Malaja Insularo/Insulhindio ankaŭ estas referita kiel Nusantara (insuloj inter du kontinentoj).
2. ↑  (en) *Imagining Nusantara*. The Jakarta Post, la 19ân de Januaro 2022.
3. ↑  (en) Adhityan Anbumozhi kaj Harya S. Dillon, *Nusantara as a smart, innovative and green city,* The Jakarta Post, la 22-an de Januaro 2022,
4. ↑  (en) Faris Mokhtar, Rieka Rahadiana. "*Indonesia Breaks Ground on Nusantara as Jakarta Sinks*". Bloomberg, la 2-an de Aŭgusto 2022.
5. ↑  (en) Arpan Rachman, *Indonesia is still moving its capital to Nusantara despite rising public opposition*, Global Voices, la 30-an de oktobro 2022, alirite la 3-an de novembro 2022.

Vidu ankaŭ
----------

Ĝakarto