recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Sunokulvitroj kun unudirektaj vitroj
**Duonreflekta spegulo**, ankaŭ konata kiel unudirekta spegulo aŭ unudirekta vitro estas spegulo kiu estas parte reflekta kaj parte travidebla. Kiam je unu flanko de la spegulo estas hela kaj je la alia estas malhela, ĝi permesas spektadon de la mallumigita flanko al la alia, sed ne inverse.

Vera unudirekta spegulo ne konstrueblas, kaj fizike ne, povas ekzisti. Lumo ĉiam pasas ekzakte egale en ambaŭ direktoj. Tamen, kiam unu flanko estas hela kaj la alia tenita en mallumo, la pli malhela flanko iĝas nevidebla de la hela flanko, ĉar ĝi estas maskita per la multe pli brila reflektado de la hela flanko.

Konstruo
--------

La vitro estas kovrita per maldika kaj preskaŭ-travidebla tavolo de metaloksido. La rezulto estas spegulanta surfaco kiu reflektas parton de la lumo kaj tralasas la reston. La optikaj trajtoj de la spegulo povas esti agorditaj, ŝanĝante la dikecon de la reflekta tavolo.

Uzo
---

Unudirekta spegulo estas tipe utiligata kiel ŝajne normala spegulo en hela ĉambro, kun pli malhela ĉambro sur la alia flanko. Homoj sur la hela flanko vidas sian propran reflektadon - ĝi aspektas kiel normala spegulo. Homoj sur la malhela flanko travidas la vitron - ĝi aspektas preskaŭ kiel travidebla fenestro. La lumo de la brila ĉambro reflektita de la spegulo reen en la ĉambron mem estas multe pli intensa ol la lumo elsendita de la malhela ĉambro. Tiel la reflektita bildo estas multe pli brila ol tiu elsendita de la malhela ĉambro. Inverse, la lumo reflektita reen en la malhela flankon estas superfortita per la lumo elsendita de la hela flanko. Tio permesas al spektanto, kiu troviŋas en la malhela ĉambro, observi la brilan ĉambron sekrete.

Kiam tiaj speguloj estas uzataj por unudirekta observado, la rigarda ĉambro estas konservita malhela. Tiuj observadĉambroj estis uzitaj:

* de polico en pridemandadoĉambroj
* en superbazaroj kie la direktoro povas observi kasejon
* en televidaj serioj pri reala vivo
* por kaŝe observi publikajn areojn
* ......

Unudirektaj vitroj estas uzataj ankaŭ por fenestroj de veturiloj kaj oficejoj, kaj por sunokulvitroj. Ĝi troviĝas ankaŭ en optikaj mezuriloj kaj en televidaj aparatoj (ekzemple tele-sufloro).

* Kategorio Duonreflekta spegulo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Natura medio ĉe kiu situantas la akvorezervejo.
La **Akvorezervejo de Cíjara** [ziĥAra] estis konstruita en la jaro 1956 ene de la agado de la Plan Badajoz ĉe la rivero Gvadiano en enklavo nome Portillo del Cíjara (pordegeto), en la limo inter la provincoj de Toledo kaj provinco de Badajoz.

Ĝi inundas totalon de 6565 ha kaj havas longon de 45 km, tuŝe la setlejojn de Villarta de los Montes, Helechosa de los Montes, Setlejo de Cíjara, Anchuras, Bohonal de los Montes, Santa Quiteria kaj Puerto Rey. La ĉefaj riveroj kiuj plenigas ĝin estas Gvadiano kaj Estena.

Natura medio
------------

La akvorezervejo lokas ene de la Nacia Ĉasrezervejo de Cíjara, formata de lokoj de granda beleco ene de la pli de 25000 hektaroj etenda de ĉi tiu protektita spaco kiu loĝigas cervojn, aprojn, damaojn, lutrojn, aglojn, perdrikojn, linkojn, nigrajn cikoniojn... Krome, la akvorezervejo de Cíjara konstituas unu el la pli bonkvalitaj naciaj fiŝkaptaj rezervejoj en Ekstremaduro, kie oni povas trovi ekzemplerojn de ezokoj, nigraj perkoj, barbfiŝoj...

La vegetaĵaro estas formata de arbaro kaj mediteraneaj makiso, kvankam en iuj zonoj aperas ankaŭ pinoj kaj eŭkaliptoj de rearbarigo.

Turismo
-------

La Akvorezervejo de Cíjara havas plurajn distrajn areojn. Ĉi tiuj disponas de parkadejoj por aŭtoj kaj subĉielaj manĝejoj kun rostokradoj. La aktivecoj kiuj pli oni praktikas estas banado en somero kaj akvaj aktivecoj kiaj navigacio kaj fiŝkaptado. Oni povas realigi ankaŭ aktivecojn de padumado, montobiciklado, piedirado, ĉasado, birdumado kaj media edukado.

Eksternaj ligoj
---------------

* Akvorezervejo de Cíjara
* Akvorezervejoj de Gvadiano
* Slipo de *Sociedad Española de Presas y Embalses*
* 

* Kategorio Akvorezervejo de Cíjara en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Akvostacidomo kun ŝipo "Heinrich Thöne" fiksita ĉe la kajo
Florhoroĝo kun Akvostacidomo en la fono
La **Wasserbahnhof** (eo.: **Avkostacidomo**) en Mülheim ĉe Ruhr estas elŝipiĝejo de la ekskursoŝiparo *Weiße Flotte* (Blanka Ŝiparo). La Akvostacidomo situas sur la kluzinsulo de la Ruhr-kluzo Mülheim, sur kiu ankaŭ troviĝas la muzeo *Haus Ruhrnatur*.

La Akvostacidomo estis konstruita en 1927 kiel malgranda trinkhalo por la pasaĝeroj de la ŝiptrafiko sur la Ruhr tuj malsupre de la Ruhr-kluzo. Ekde ĝia konstruado ĝi servas kiel ekveturejo por la ŝipoj de la *Blanka Ŝiparo*. En la sekvaj jaroj, kiam la nombro de pasaĝeroj daŭre kreskis, ĝi estis plurfoje alikonstruata kaj pligrandigata.

En 1945 la anglaj okupotrupoj rekviziciis kaj uzis ĝin kiel oficirkazino. Post la redono en 1949 ĝi denove transprenis sian kroman taskon kiel restoracio sur la kluzinsulo.

Kiel aparta allogaĵo oni plantis en la jaro 1953 la unuan germanan florhorloĝon antaŭ la Akvostacidomo.

En 1975 brulego kaŭzis konsiderindajn difektojn ĉe kaj en la domo.

La *Wasserbahnhof* estas ero de la Itinero de la Industrikulturo.

Literaturo
----------

* Frank Jochims: *Der Wasserbahnhof auf der Schleuseninsel in Mülheim an der Ruhr*. In: *Zeugen der Stadtgeschichte. Baudenkmäler und historische Orte in Mülheim an der Ruhr.* Hrsg. vom Geschichtsverein Mülheim an der Ruhr. Klartext Verlag, Essen 2008, ISBN 978-3-89861-784-0, S. 262-268.

* Akvostacidomo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Akvostacidomo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)


|  |  |
| --- | --- |
|  | Ĉi tiu artikolo estis redaktita tiel ke ĝi entenas tutan aŭ partan tradukon de « Wasserbahnhof » el la germanlingva Vikipedio. Rigardu la historion de la originala paĝo por vidi ties aŭtoroliston.  (Ĉi tiu noto koncernas la version 3496520 kaj sekvajn de ĉi tiu paĝo.) |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Duonreta pluvio** |
| --- |
|  |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birda klaso *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Ĥaradrioformaj *Charadriiformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Ĥaradriedoj *Charadriidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | Charadrius *Charadrius* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | **Duonreta pluvio** *Charadrius semipalmatus*Bonaparte 1825 |
|

 |
|
|
|
|
|
|
|  |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Duonreta pluvio  |

 |
| v • d • r |

La **Duonreta pluvio** (*Charadrius semipalmatus*) estas eta kaj vigla pluvio, tio estas vadbirdo de la familio de ĥaradriedoj kaj genro *Charadrius* kiu enhavas multajn aliajn speciojn.

Plenkreskuloj havas grisbrunajn dorson kaj flugilojn, blankajn ventron kaj bruston kun **nigra kolstrio**. Ili havas brunan kapon, blankan fronton kaj nigran okulmaskon kiu ĉirkaŭas tiun. Ankaŭ la gorĝo estas blanka kaj sekvas per ringostrio super la nigra. La beko estas dika, mallonga, oranĝa ĉebaze kaj nigra ĉepinte. La kruroj estas ruĝoranĝaj.

Ties reprodukta medio estas malfermaj ebenaĵoj kaj strandoj en norda Kanado kaj Alasko. Ili faras neston surplanke en malferma senplanta areo.

Ili estas migrantaj birdoj kiuj vintras en marbordo el suda Usono ĝis la Patagonio. Ili estas tre raraj vagantoj ĝis okcidenta Eŭropo, sed tiu aspekto estas malfacile klarigebla ĉar estas malfacile diferencigi ilin disde la tre simila Granda pluvio de Eŭrazio. Tiu ĉi birdo similas ankaŭ kun la Kripluvio sed ĝi estas multe pli malgranda (17 cm longaj) kaj havas nur unu strion. La vorto "duonreta" kiu estas ankaŭ en la scienca nomo rilatas ties **parte retecajn piedojn**.

Tiuj birdoj manĝas en **strandoj, tajdaj ebenaĵoj, kotejoj** kaj kamparo, kutime per rigardo kaj tekniko de kurado plus halto. Ili manĝas insektojn, krustulojn kaj vermojn. Dum altaj tajdoj ariĝas samspecie kaj kun aliaj vadbirdoj.

Referencoj
----------

* BirdLife International (2004). *Charadrius semipalmatus*. *Internacia Ruĝa Listo de Endanĝeritaj Specioj*, eldono de 2006. IUCN 2006. Elŝutita 11 May 2006.

* Duonreta pluvio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Duonreta pluvio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Duonreta pluvio en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
Akvoturo en Arsbeck
Akvoturo en Komárno
Akvoturo en Tarnów en Polujo
**Akvoturo** estas konstruaĵo, kiu rezervas (trink)akvon kaj certigas la necesan akvopremon en la akvoduktoj en la komunomoj. Ĝi estas uzata, se ne ekzistas natura altejo uzebla por tiu celo.

Funkcia principo
----------------

Ĝi estas plenigata (per pumpilo) dum malgranda konsumo kaj ĉe forta konsumado malpleniĝas laŭ gravito. Tial, kompreneble, ĝi devas esti pli alta punkto ol la plej alte situanta komunuma konsumejo.

Konstruaĵo
----------

La konstruformoj de akvoturoj varias laŭ la regionoj. Interesa fenomeno estas, ke en Hungario ekzistas tre disvastigita formo de akvoturoj, nomataj *hidroglóbusz* (el la greka *ύδορ* = akvo kaj la latina *globus* = globo). Ili estas produktataj de samnoma firmao en Lajosmizse.

Tia turo estas supre pli larĝa ol sube, kaj la rezervujo mem havas globformon. Ĝi altas ĉirkaŭ 25–40 metrojn, el kiu la supra globo havas la diametron de ĉirkaŭ 10–16 m. La materialo povas esti ŝtalo, ŝtalbetono, briko. La akvorezervuja parto estas el ŝtalo.

Historio
--------

Ekde 1840 aperis malgrandaj akvoturoj apud fervojaj staciodomoj por provizi la vaporajn lokomotivojn per akvo. La akvoturoj disvastiĝis en la dua duono de la 19-a jc.

Oni uzas hodiaŭ kelkajn neuzatajn akvoturojn kiel ekspoziciejon, restoracion, belvidejon aŭ kiel lokon por transsendiloj (signojn de porteblaj telefonoj) ktp.

Oni multloke ne plu uzas akvoturojn, la necesan akvoduktan premon certigas nur pumpiloj.

Literaturo
----------

* Thomas Wieckhorst: *Wassertürme neu genutzt*. Meininger Verlag, 1996, ISBN 3-87524-112-6
* Jan Werth: *Ursachen und technische Voraussetzungen für die Entwicklung der Wasserhochbehälter*. München 1971
* Jens U. Schmidt: *Wassertürme in Hamburg*. 1. Auflage, 2003, ISBN 3-932292-44-8
* Nils Aschenbeck, Jens U. Schmidt: *Wassertürme im Nordwesten*. 1. Auflage, 2003, ISBN 3-89995-006-2
* Berliner Wassertürme, Stefan Karner u.Peter j. Wichniarz, Berlin 1987, ISBN 3-433-02100-7

Eksteraj ligiloj
----------------

* Akvoturo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Akvoturo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* akvoturoj en Hungario
* akvoturoj en Japanio
* hu:Hidroglóbusz, la hungara vikipedio pri *hidroglóbusz*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 129452
* GND: 4064809-6
* LCCN: sh85145660
* BNF: 11979541f
* NKC: ph293212
* BNE: XX556391
 |
La **Duonslava Defendo** (ECO D44-D49) estas unu el la ĉefaj variaĵoj de la dama gambito. Kio karakterizas la duonslavan defendon 4... c6 estas la movo c6. Se ĝi estas farita ĉe movo 2 la variaĵo nomiĝas Slava defendo kaj se ĝi fariĝas poste ĝi nomiĝas Duonslava. Multaj el la sekvaj linioj faras c6 dum la kvara movo.

Ĉefa linio
----------

**1.d4 d5**
**2.c4 e6**
**3.Ĉc3 Ĉf6**
**4.Ĉf3 c6** 
1.d4 d5 2.c4 e6 3.Ĉc3 Ĉf6 4.Ĉf3 c6 5.Kg5 h6 6.Kxf6 Dxf6 7.Db3

Defendo kontraŭ-Merano aŭ Botvínnik 5.Kg5
-----------------------------------------

1.d4 d5 2.c4 e6 3.Ĉc3 Ĉf6 4.Ĉf3 c6 **5.Kg5**
1.d4 d5 2.c4 e6 3.Ĉc3 Ĉf6 4.Ĉf3 c6 5.Kg5 **dxc4**
1.d4 d5 2.c4 e6 3.Ĉc3 Ĉf6 4.Ĉf3 c6 5.Kg5 dxc4 **6.e4**
1.d4 d5 2.c4 e6 3.Ĉc3 Ĉf6 4.Ĉf3 c6 5.Kg5 dxc4 6.e4 b5 7.e5 h6 8.Kh4 g5
1.d4 d5 2.c4 e6 3.Ĉc3 Ĉf6 4.Ĉf3 c6 5.Kg5 dxc4 6.e4 b5 7.e5 h6 8.Kh4 g5 9.Ĉxg5
1.d4 d5 2.c4 e6 3.Ĉc3 Ĉf6 4.Ĉf3 c6 5.Kg5 dxc4 6.e4 b5 7.e5 h6 8.Kh4 g5 9.exf6
1.d4 d5 2.c4 e6 3.Ĉc3 Ĉf6 4.Ĉf3 c6 5.Kg5 dxc4 6.e4 b5 7.e5 h6 8.Kh4 g5 9.Kg3
1.d4 d5 2.c4 e6 3.Ĉc3 Ĉf6 4.Ĉf3 c6 5.Kg5 dxc4 6.e4 b5 7.e5 h6 8.Kh4 g5 9.Ĉh5
1.d4 d5 2.c4 e6 3.Ĉf3 Ĉf6 4.Ĉc3 c6 5.Kg5 **h6**
1.d4 d5 2.c4 e6 3.Ĉf3 Ĉf6 4.Ĉc3 c6 5.Kg5 h6 6. **Kxf6** Variaĵo Moskvo
1.d4 d5 2.c4 e6 3.Ĉf3 Ĉf6 4.Ĉc3 c6 5.Kg5 h6 **6.Kh4** Variaĵo Kontraŭmoskvo.

Duonslava kontraŭdefendo 5.e3
-----------------------------

1.d4 d5 2.c4 e6 3.Ĉc3 Ĉf6 4.Ĉf3 c6 **5.e3**
1.d4 d5 2.c4 e6 3.Ĉc3 Ĉf6 4.Ĉf3 c6 5.e3 **Ĉbd7**
1.d4 d5 2.c4 e6 3.Ĉc3 Ĉf6 4.Ĉf3 c6 5.e3 Ĉbd7 **6.Kd3**
1.d4 d5 2.c4 e6 3.Ĉc3 Ĉf6 4.Ĉf3 c6 5.e3 Ĉbd7 6.Kd3 Ke7
1.d4 d5 2.c4 e6 3.Ĉc3 Ĉf6 4.Ĉf3 c6 5.e3 Ĉbd7 6.Kd3 Kb4
1.d4 d5 2.c4 e6 3.Ĉc3 Ĉf6 4.Ĉf3 c6 5.e3 Ĉbd7 6.Kd3 Kd6
1.d4 d5 2.c4 e6 3.Ĉc3 Ĉf6 4.Ĉf3 c6 5.e3 Ĉbd7 6.Kd3 dxc4 7.Kxc4
1.d4 d5 2.c4 e6 3.Ĉc3 Ĉf6 4.Ĉf3 c6 5.e3 Ĉbd7 **6.Dc2**
1.d4 d5 2.c4 e6 3.Ĉc3 Ĉf6 4.Ĉf3 c6 5.e3 Ĉbd7 **6.Ĉe5**
1.d4 d5 2.c4 e6 3.Ĉc3 Ĉf6 4.Ĉf3 c6 5.e3 **Ĉe4** 6.Kd3 f5 Defendo rokmuro
1.d4 d5 2.c4 e6 3.Ĉc3 Ĉf6 4.Ĉf3 c6 5.e3 **a6** Defendo Merano acelita

Vidu ankaŭ
----------

* Listo de ŝakaj malfermoj
* Malfermita malfermo
* Fermita malfermo
* Duonfermita malfermo
* Duonmalfermita malfermo
* Neregula malfermo
* Flanka malfermo
***Esperantista Junularo*** estas esperanta gazeto eldonita dum kelkaj jaroj de Tutmonda Esperanto-Junulara Asocio (Teja), kaj ekeldonita en 1920. De januaro 1920 ĝis junio 1924 A. Robin eldonis ĝin – ĝis julio 1920 aŭtografita[*klarigu*] – en Baugé (2–8 paĝoj, 33x25, 24x16, 29x22, 27x19). En oktobro 1924 la eldonisto Alfred Neupert en Leipzig prenis la gazeton sur sin (12–16 paĝoj, 23x15). De januaro 1927–decembro 1929 (fino) la titolo estis *Esperanto-Junularo* (16 paĝoj, kelkfoje kun IV,[*klarigu*] 23x15).

Pli malfrue, minimume en 1933, Teja eldonis la gazeton *Junan Esperantiston* (kiu ankaŭ estis la nomo de alia, pli frua gazeto).

Fontoj
------

* *Ĉi tiu artikolo baziĝas (parte aŭ tute) sur la artikolo* Esperantista Junularo *el la **Enciklopedio de Esperanto**.*

* *Ĉi tiu artikolo baziĝas (parte aŭ tute) sur la artikolo* Junularo *el la **Enciklopedio de Esperanto**.*

* *Ĉi tiu artikolo baziĝas (parte aŭ tute) sur la artikolo* Neupert *el la **Enciklopedio de Esperanto**.*
**Arganza** [arGANza] estas municipo de la provinco Leono, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko El Bierzo, en la okcidento de la provinco. Temas pri areo kie oni parolas la hispanan, la leonan kaj ĉefe la galegan.

Komarkoj de la provinco Leono; El Bierzo plej okcidente, oranĝece.
Espanillo.
Palaco de Canedo.
Preĝejo de Espanillo.
Preĝejo de San Miguel de Arganza.
Ĝia municipa teritorio estas formata de la loĝlokoj Arganza, Campelo, Canedo, Espanillo, Magaz de Arriba, San Juan de la Mata, San Miguel de Arganza kaj San Vicente, okupas totalan areon de 39,99 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 788 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 1 700 loĝantojn el la mezo de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. Ĝi distas 133 km de Leono, provinca ĉefurbo. Ĝi limas norde kun Vega de Espinareda, sude kun Camponaraya kaj Cacabelos, oriente kun Sancedo kaj okcidente kun Cacabelos.

Estas atestaĵoj de antaŭromia kaj romia loĝado rilata al la orminado; en Mezepoko okazis reloĝado. Proksime en la 10-a jarcento oni konstruis reĝan palacon por Bermudo la 2-a. La areo apartenis al la Regno Leono kaj suferis pro la militoj kontraŭ Portugalio kaj pro la Milito de Hispana Sendependiĝo. En la jaroj tuj post la Hispana Enlanda Milito la tuta areo de El Bierzo estis rifuĝejo de kontraŭfrankisma gerilo kaj tial okazis oftaj konfliktoj de policaj civilgvardianoj kontraŭ gerilanoj kaj apogantoj.

Tradiciaj enspezofontoj estas agrikulturo (ĉefe vitejoj: tiukadre grapolo estas ĉefa bildo en la blazono), brutobredado kaj ĉasado. Lastatempe kultura kaj rura turismo plie ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado).

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de Provinco Leono

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 756846
* LCCN: n97121802
* VIAF: 131524034
 |
La **Esperantista klubo en Brno** estas la plej malnova esperanto-klubo en Ĉeĥio kaj sur la teritorio de la iama Aŭstrio-Hungario. Ĝi daŭrigas la tradicion de la *Unua societo de aŭstriaj esperantistoj*, kiu fondiĝis en Brno, la ĉefurbo de Moravio, jam en la jaro 1901.

Programo kaj rilatoj kun aliaj grupoj
-------------------------------------

Flanke de la *Esperantista klubo en Brno* ekzistas nuntempe en la urbo ankaŭ Societo por la internacia lingvo Esperanto en Brno, kiu estas memstara civitana asocio registrita laŭ la ĉeĥia juro, sed kiu kunlaboras kun la klubo kaj kunhavas kun ĝi signifan parton de la membraro. Kunvenoj de la klubo okazas ĉiusemajne merkrede inter 18:00 kaj 19:30 en strato Starobrněnská en la urbocentro. Ĉiun trian mekredon en monato pretigas komunan programon la Societo kaj tiam okazas kunveno en la urboparto Kohoutovice, kutime kun pli nombra partoprenantaro.

Krom la du menciitaj grupoj ekzistas en Brno ankaŭ neformala grupo kun nomo **Brna klubo de ĈEJ**, kiun konsistigas la lokaj reprezentantoj de Ĉeĥa Esperanto-Junularo (ĈEJ) kiuj vivas aŭ studas en Brno kaj ĉirkaŭaĵo.

Historio
--------

*La historio de la Esperantista klubo en Brno estas priskribita en apartaj artikoloj, el kiuj ĉiu priskribas unu periodon laŭ jar-intervaloj:*

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1900-1914 | 1919-1938 | 1939-1945 | 1946-1952 | 1952-1968 | 1969-1989 | 1990-nun |

Vidu ankaŭ
----------

* Prezidantoj de la Esperantista klubo en Brno
* Esperanto-eldonaĵoj eldonitaj en Brno
* Sekcio Esperantistoj en la artikolo pri Brno

Eksteraj ligiloj
----------------

* Klubo de esperantistoj Brno *(ĉeĥe, esperante)*
* Societo por la internacia lingvo Esperanto en Brno
* Historio de Esperantista klubo en Brno *(esperante)*
**Kasama** estas grandurbo, provinca ĉefurbo kaj diocezo en Zambio.

Bazaj informoj
--------------

* Koordinatoj: 10° 13′ S 31° 11′ O﻿ / ﻿10.217 °S, 31.183 °O﻿ / -10.217; 31.183 (mapo)Koordinatoj: 10° 13′ S 31° 11′ O﻿ / ﻿10.217 °S, 31.183 °O﻿ / -10.217; 31.183 (mapo)
* Areo: 70 km²
* Loĝantaro: 111.491 en 2010
* Supermara alteco: 1279 m
* Horzono: UTC + 2
* Telefonkodo:

Geografio
---------

Kasama situas sur altebenaĵo en norda parto de la lando.

Historio
--------

En proksimeco de Kasama oni malkovris desegnaĵojn sur rokoj el la ŝtonepoko. En 1898 la loka episkopo solvis la politikan krizon. Fine de la 1-a mondmilito la britoj evakuis la urbon, kiun poste la germanoj senbatale okupis. La urbo kreskis konsiderinde en la 1970-aj jaroj post konstruado de la fervojo TAZARA. Sekve Kasama estas komerca nabo.

Trafiko
-------

Kasama havas flughavenon, fervojon inter Kabwe-Tanzanio kaj ĉefvojon inter Lusako-Tanganjiko.

Vidindaĵoj
----------

* akvofaloj en la proksimeco

Klimato
-------

En Kasama tropika klimato regas. La temperaturo varias inter 10-31 °C. En oktobro estas la plej varma temperaturo, en julio la plej malvarma. Jare pluvas 1270 mm. Inter junio-septembro neniam pluvas.

Fontoj
------

* Angla Vikipedio
* mapo
Romániai Magyar Szó (Rumania Hungara Vorto) estis tutlanda hungarlingva politika ĵurnalo aperinta en Bukareŝto, Rumanio inter 1-a de septembro 1947 kaj 31-a de marto 1953. Ĝia nova titolo de tiam estis Előre *(Antaŭen).*

Redaktoraro
-----------

Ĝiaj respondecredaktoroj estis Imre Robotos, de 1957 Dezső Szilágyi; la vicĉefredaktoroj laŭ kronologio estis: Kőműves Géza, Jakab Antal, Kenyeres Pál. Ĝiaj kunlaborantoj estis preskaŭ ĉiuj rumaniaj hungaraj verkistoj. En ĝia redaktoraro laboris: Bárdos László, Beke György, Bodor Pál, Deák Tamás, Dimény István, Domokos Géza, Horváth Imre, Korda István, Kovács György, Lőrinczi László, Majtényi Erik, Páll Árpád, Szász János, Szilágyi András, Tamás Gáspár, Tomcsa Sándor.

Denove la malnova titolo: *Romániai Magyar Szó*
-----------------------------------------------

La 23-a de decembro 1989 fariĝis nova redaktoraro (Gábor Cseke, János Gyarmath, Zsuzsa Kiss, Árpád Nits, László Székely). De 20-a de marto 1990 aperas kiel ĉefredaktoro János Gyarmath, vicĉefredaktoro László Székely, de novembro 1994 Imre Ferencz. Ĝia redaktorara ĉefsekretariino estis ĝis sia morto de 20-a de marto 1990 Zsuzsa Kiss (26-a de aprilo 1993). Ĝiaj redaktoroj estis: Barna Bodó, Gábor Cseke, Levente Deák, Barna Marosi, Győző Román, Lajos Sike. Kunlaborantoj en Arad Zoltán Juhász, Ilona Péterszabó, en Bistriţa Ilona Guther M. , en Braŝovo Demeter J. Ildikó, Tóásó Áron Zoltán, en Miercurea Ciuc József Birtók, Daczó Dénes, en Deva Deák Levente, en Kluĵo Ferenc Csomafáy, Réka Kisgyörgy, László Miklós , Román János, en Târgu Mureş Bögözi Attila, en Baia Mare Farkas E. Zoltán, en Aiud Györfi Dénes, en Oradea Tímea Józsa, Zoltán Barabás, en Reşiţa Makay Botond, en Sfântu Gheorghe Éltes Enikő, Flóra Gábor, István Imreh S. András B. Kovács, en Satu Mare (poste en Gheorgheni) Éva Emese Gál, pli malfrue Sike Lajos, en Odorheiu Secuiesc István Oláh, en Timişoara Ferencz Károly, Gazda Árpád, Pataki Zoltán, en Zalău Fejér László. Ĉefkunlaboranto estis István Zsehránszky. Ĝiaj regulaj publicistoj estis Anna Halász kaj János Szász. Ĝi ĉesis la fino de jaro 2005 kaj reaperis kun titolo Új Magyar Szó.

Fontoj
------

* Romániai magyar irodalmi lexikon

Eksteraj ligiloj
----------------

* Retpaĝo Arkivigite je 2007-10-12 per la retarkivo Wayback Machine.
La **Duopa Alianco** estis defenda alianco inter Germana Imperiestra Regno kaj Aŭstrio-Hungario, kiu estis kreita per traktato la 7-an de oktobro 1879, kiel parto de la sistemo de aliancoj elpensita de Bismarck post la kongreso de Berlino.

La germana ĉefministro Otto von Bismarck, la plej grava apoganto de la Duopa Alianco.
En la traktato, Germanio kaj Aŭstrio-Hungario promesis helpi unu la alian, en kazo de atako de Rusio. Cetere la du ŝtatoj promesis bonintencan neŭtralecon, se unu el ili estis atakita fare de alia eŭropa potenco (precipe oni pensis al Francio).

Kiam Aŭstrio-Hungario kaj Germanio formis la aliancon en 1879, ĝi estis unu el la pli surprizaj aliancoj de sia tempo. Kvankam la germana lingvo estis parolita en ambaŭ ŝtatoj, la interesoj de la du ŝtatoj estis ofte kontraŭaj. Plie, la Habsburg-regantoj de Aŭstrio opiniis ke la apogo al naciismo, kiu estis praktikita fare de Germanio, povus detrui ilian imperion. Tamen, la komuna malinklino al Rusio unuigis la du ŝtatojn kaj ebligis la traktaton.

En 1881, Italio perdis en la konkurado kun Francio por establi kolonion en Tunizio kaj por gajni diplomatian subtenon, en 1882 aliĝis al Germanio kaj al Aŭstrio-Hungario por formi la Triopan Aliancon.Tiu estis la unua formala milit-alianco en Eŭropo, la dua estis la Triopa Entento formita en 1907.

Dum la 1-a Mondmilito, aliflanke, Italio ne iris al milito tuj kun siaj aliancanoj sed restis neŭtrala. En 1915, post la Traktato de Londono, ĝi aliĝis al la Triopa Entento kaj deklaris militon al Aŭstrio-Hungario, kaj pli poste al Germanio. La Duobla Alianco daŭris dum la milito kaj finiĝis kun la malvenko de la centraj potencoj en 1918.
**Francisco de Miranda** (naskiĝis 28-an de marto 1750 , mortis 17-an de julio 1816) estis sudamerika batalanto por sendependigo kaj liberigo de la kolonioj ("*El Precursor*") kaj generalo.

Li militis en diversaj militoj por sendependo kaj demokratio, sed ĉefe en Usono, Francio kaj Sudameriko.

Li influis super aliaj sudamerikestroj kiel Simón Bolívar kaj Bernardo O'Higgins.

Je la 21a jaroj, li translokiĝas al Hispanio kie lernas la militarton, en sia funkcio de oficiro de la hispana armeo. Tie mem, komencis siajn kontaktojn kun la ilustritaj medioj, speciale kun la enciklopedismo. Lia aliĝo al la kontraŭabsolutisma kaŭzo ne estis nure lirika, sed ĝi estis alportata al la tereno de la faktoj, en ĉiuj oportunoj prezentitaj al li, komencante per la sendependiga milito de la unua respubliko de la moderna epoko, ĉar li kondutis kuraĝe en la Pensacola-batalo en 1870, en la tiamaj britaj posedoj en Ameriko.

Post la realigo de ĉi tiu kampanjo, en 1875 li reiras al Eŭropo. En londono, li solicitas apogon celantan akiri la sendependiĝon por la hispanamerikaj kolonioj. Dum sia ir-reveno tra la malnova kontinento, li atingas la kortego de la Imperiestra Katarina II en Sankta Peterburgo, sukcesante interesigi ŝin pri siaj klopodoj.

Samtempe kun la krevo de la Franca Revolucio, li enkorpiĝis denove al la liberkaŭzo, kaj lia kuraĝa agado akiris al li la gradon de Marŝalo de Kampo. Plie, lia nomo restis gravurita apud tiuj de aliaj luktintoj en la Triumfarko de Parizo.

En la lasta jardeko de la XVIIIa jarcento li klopodis interesigi W. Pitt pri la politika kaj armea helpo al la hispanaj kolonioj. En la sama urbo, li fondis Sendependigistan Loĝion, kiu ricevis en ĝi aliajn amerikajn patriotojn kiuj subtenadis la samajn idealojn de la Prekursoro.

Je tiu aĝo, kiam la plimulto de la genihomoj komencas pensi pri la redaktado de siaj memoroj, Francisko de Miranda havas la spiritan junecon kaj la sufiĉan kuraĝon por entrepreni la plej fantastan kaj ambician el siaj grandaj aventuroj. En 1806 li organizis ekde Usono iun ekspedicion, konsistantan el 200 homoj en tri ŝipoj, kiu malsukcesis fronte al la marbordoj de Puerto Cabellos. Poste li atingas refari siajn fortojn kaj akiris momentajn verkojn kun la sinsekvaj malvenkoj devigis lin retiriĝi.

Dum nepra ekzilo en Londono, okazis la venezuela revolicio kaj li estas vokata far liaj sampatrianoj cele partiĝi en la proklamado de la sendependiĝo en la jaro 1811. Ĉe lia alveno al Venezuelo oni koncedas al li gradon de generalisimo kaj denove intervenas en la lukto por la libero, venkate unufoje pli per la realismaj fortoj en La Guaira, portate kiel kaptito al la kel-karcero de la Carraca en Cádiz, kie li mortas en 1816.

Referenco: *Venezuela Stelo*, numero 13, 1978, paĝoj 3a kaj 4a.

* Kategorio Francisco de Miranda en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 295609
* GND: 119148919
* LCCN: n50053377
* VIAF: 27068875
* ISNI: 0000 0001 0881 4306
* LIBRIS: 207171
* SUDOC: 027031535
* BNF: 11916255b
* NKC: jn20000701243
* BNE: XX903995
 |
***Konspiro*** (originale *Suokalbis*, en la litova), subtitolita en Esperanto kiel *Dokumentoj pri decido de Stalin kaj Hitler likvidi Litovion kaj aliajn suverenajn ŝtatojn en la jaroj 1939-1941*, estas 42-paĝa libreto kompilita de Vilius Kavaliauskas kaj eldonita de Lituanus en Vilno, 1989, kiu prezentas integre dokumentojn kunsubskribitajn de la registaroj de Hitler kaj Stalin, kiel kontraktojn kaj deklarojn, krom sekretaj aŭ konfidencaj aldonaj protokoloj, kune kun iliaj originalaj versioj en la germana kaj en la rusa, celantajn firmigon de kunlaboremo kaj intencan regadon kaj dividon de la teritorioj de Orienta Eŭropo. La libreto finiĝas per la integra prezento de la sovetunia ultimato al Litovio.

En Esperanto
------------

*Konspiro* estis tradukita al Esperanto de Telesforas Lukoševičius kaj eldonita de la Esperanto-klubo "Revo", de Panevėžys, en 1992, redaktita de Petras Čeliauskas. Ĝi konsistas je numero 4 de la kolekto Panevėžys-a Biblioteko de Esperanto.

Bibliografio
------------

* **Viliu Kavaliauskas**, **Telesforas Lukoševičius** (trad.): *Konspiro: dokumentoj pri decido de Stalin kaj Hitler likvidi Litovion kaj aliajn suverenajn ŝtatojn en la jaroj 1939-1941*, Panevėžys: E-klubo Revo, 1992. Formato: 14 x 20 cm, broŝuro, dukolora kovrilo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Konspiro, en la katalogo de UEA
**Nicolae Dărăscu** [nikolaje dərəsku] (naskiĝinta la 18-an de februaro, 1883 - mortinta la 14-an de aŭgusto, 1959) estis rumana pentristo. Lin influis Impresionismo kaj Nov-impresionismo.

Biografio
---------

Naskiĝinta en Giurgiu, li studis pentradon ĉe la Akademio de Belartoj en Bukareŝto inter 1902 kaj 1906, en la klaso de George Demetrescu Mirea. Post diplomiĝo, al li estis aljuĝita stipendio de la Académie Julian en Parizo (en kiu, kiel admiranto de ĝiaj eks-studentoj Nicolae Grigorescu kaj Ştefan Luchian, li volis varbiĝi). Li studis kun Jean-Paul Laurens kaj unu jaron poste, en 1907 ĉe la École des Beaux-Arts kun Luc-Olivier Merson.

Li vojaĝis vaste kaj loĝis en la suda Francio (Toulon kaj Saint-Tropez, 1908), al Venecio (1909), en Rumanio (al Vlaici, Distrikto Olt, 1913, kaj en la Suda Dobroĝo - Balĉik, 1919). Li konservis konstantajn kontaktojn kun artistoj de aliaj Eŭropaj kulturoj, vizitinte ĉefajn artajn muzeojn kaj plivastiginte siajn horizontojn provi novajn formojn de artista esprimo. Malkiel multe da siaj samtempuloj, Dărăscu malofte pentris internojn aŭ senmovajn scenojn.

En 1917, kune kun la pentristoj Camil Ressu, Ştefan Dimitrescu, Iosif Iser, Marius Bunescu kaj la skulptistoj Dimitrie Paciurea, Cornel Medrea, Ion Jalea kaj Oscar Han, li fondis la asocion *Arta Română* en Iaşi.

Krom siaj artistaj klopodoj, Dărăscu estis profesoro ĉe la Akademio de Belartoj en Bukareŝto inter 1936 kaj 1950.

* Kategorio Nicolae Dărăscu en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 138675
* GND: 188485457
* LCCN: n91121278
* VIAF: 41026379
* ISNI: 0000 0000 7992 2366
* SUDOC: 243918232
* ULAN: 500017677
* BIBSYS: 99028690
* RKD: 20040
* BNE: XX901432
 |
Kapostatuo de Francisco de Orellana en Trujillo.
**Francisco de Orellana** (naskiĝis en nekonata dato, ĉirkaŭ 1500 en Trujillo (Hispanio), mortis en Sudameriko en 1546) estis hispana esploranto kaj konkistadoro.

Li partoprenis la konkeron de Peruo, kun sia amiko kaj eble familiano Francisco Pizarro. Li poste akompanis ties fraton Gonzalo Pizarro dum lia ekspedicio en 1541 al Kito kaj poste orienten en la serĉo de la mita urbo Eldorado.

Post disiĝo de la ĉefa forto, kaj kune kun tre malgranda grupo de aliaj militistoj (ĉ. 50, plus la pastro kaj kronikisto Gaspar de Carvajal) li eniris en la riveron Napo, kaj alvenis al la ĉefa fluo de la rivero Amazono, kiu estis tiel unuafoje konata de la eŭropanoj. Post nekredebla aventuro, en kiu ili devis batali ne nur la indianojn (unu tribo, kiu aspektis formata de virinoj, igis ilin nomi la riveron, laŭ la mita tribo de la amazonoj), sed ankaŭ la sovaĝan naturon, ili atingis la enfluejon en la Atlantikon en aŭgusto de 1542.

Poste la grupo vojaĝis laŭ la marbordo norden kaj alvenis al la jam konataj kolonioj en nuna Venezuelo.

Orellana revenis al Hispanio kaj organizis alian ekspedicion por konkeri la malkovritajn landoj. Post sinsekvaj penoj, li mortas en atako de indianoj.

Nuntempe regiono de Ekvadoro portas la nomon Orellana.

* Francisco de Orellana en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Francisco de Orellana en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 56419
* GND: 12191948X
* LCCN: n85092981
* VIAF: 71359821
* ISNI: 0000 0000 5193 0719
* LIBRIS: 174644
* SUDOC: 137157878
* BNF: 12337555x
* NKC: jo20211117337
* BNE: XX889307
 |
**János Nyéki** [jAnoŝ njEki], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Nyéki János** estis hungara migra aktoro, teatrestro. Lia origina familia nomo estis *Beinrohr*.

János Beinrohr naskiĝis la 20-an de februaro 1841 en Ipolynyék (Hungara reĝlando, Aŭstra Imperio, nuntempa Vinica en Slovakio), li mortis la 16-an de aprilo 1924 en Budapeŝto.

Biografio
---------

János Nyéki debutis en teatra trupo de József Kétszery en 1859 en Balassagyarmat. En la sekva jaro li apartenis al trupo de Gerő Aradi (1860), baldaŭ de Mihály Pázmán, György Nyiry (1866), Jakab Gerő, Bálint Barna (1870), Károly Fehér, László Homokay Kocsis (1871), Mihály Szegedi kaj Sándor Csóka (1872-1874). Li estis teatrestro inter 1874-1888 kaj li prezentis teatraĵojn nur en urboj de Transilvanio. En la sekvaj jaroj li denove apartenis al trupoj de György Kárpáthy kaj György Völgyi. Li pensiuliĝis en 1900. Li edziĝis trifoje.

Liaj teatraj roloj (elekto)
---------------------------

* Ede Szigligeti: *A nagyidai cigányok* - Csóri Gyurka
* Lajos Dóczy: Csók (komedio) - Sobbrinus

Liaj trupanoj (elekto)
----------------------

* Sándor Dobó
* Kálmán Mezei

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 729134
 |
**Nicolas CHAUVIN** estis legenda soldato kies ekzisto estas en dubo, kiu servis en la franca revolucia armeo kaj poste en la Granda Armeo de Napoleon Bonaparte. Lia nomo estas la origino de la koncepto de ŝovinismo.

Chauvin aliĝis al la armeo 18-jaraĝa kaj servis sian landon kun granda respekto. Estas sciata, ke li estis vundita 17 fojojn en la militservo kaj pro tio li suferis multajn vundojn kiuj rezultiĝis en granda malkapablo kaj malbeleco. Rekoninte de lia lojaleco kaj sinofero Napoleono mem aljuĝis al li la honordistingon "Glavo de la Honoro" kaj pension de 200 frankoj.

En la post-napoleona epoko, rekono kaj respekto estis anstataŭigitaj per malestimo. La akceptitaj valoroj en la socio ŝanĝiĝis, kaj naciisma pasio ne plu estis moda. La rolulo de Chauvin estis mokita kaj ridindigita en pluraj distraj spektakloj enscenigitaj en Francio en 1831. En tiuj teatraĵoj, en kiuj Chauvin estis prezentita, la koncepto de **ŝovinismo** estis elpensita kiel manifesto de troa naciismo.

Kiel historia figuro li iĝis mito, kaj al li estis atribuitaj heroaj agoj faroj kiuj estis malprecizaj. Diversaj historiistoj esploris kelkajn el la rakontoj pri Chauvin per komparoj kun aliaj fontoj, kelkaj el kiuj kategorie malakceptis la rakontojn de heroeco kaj kelkaj lasis la impreson ke li estis ja granda patrioto.

Vidu ankaŭ
----------

* Ŝovinismo

Eksteraj ligiloj
----------------
**Francisco de Asís Tárrega Eixea** (Vilarreal, Castellón, 21-a de novembro de 1852 – Barcelono, 15-a de decembro de 1909) estis komponisto kaj gitaristo hispana.

Biografio
---------

Li suferis akcidenton infanaĝe kaj la patro decidis ke oni instruu al li muzikon kiel ebla unika vivrimedo. Junaĝe li ekstudis en la Konservatorio de Madrido en 1874, kie li studis komponarton ĉe Emilio Arrieta. Fine de 1870 li jam instruis gitaron (gitarludon kaj estis liaj disĉiploj ekzemple Emilio Pujol kaj Miguel Llobet); krome li jam koncertis regule. En 1880 koncertis en Parizo kaj Londono. Kaj de tiam li veturkoncertis en multaj lokoj ĉefe de Francio kaj Hispanio. Vidvino el Valencio protektis lin kaj lian familion kaj danke al ŝi li povis komponi el sia hejmo de Barcelono. En Granado kaj Sevilo li enmetis al sia muziko araban influon.

Verkaro
-------

Krom tiuj arabecaj verkoj li adaptis verkojn de Ludwig van Beethoven, Frédéric Chopin kaj Felix Mendelssohn. Kiel aliaj tiuepokaj muzikistoj hispanaj, ankaŭ li kombinis tendencojn romantismajn kun klasikismo kaj elementoj popolaj hispanaj.

Li popularigis la uzadon de la gitaro kiel serioza kaj koncerta instrumento.

Kuriozaĵoj
----------

La muziko plej ofte ludata kaj aŭdata tutmonde estas la *Melodio Nokia* (*Nokia Tune*) ĉar estas alvokilo kiun ludas pli da 850 milionoj de poŝtelefonoj de tiu komerca marko, el muzikero de Tárrega nome *Gran vals* (taktoj 14 al 16).  Menciindas ankaŭ ke kelkaj artistoj realigis versiojn de liaj muzikeroj: kiaj Mike Oldfield kiu inkludis version kaj propran kaj orkestran de *Recuerdos de la Alhambra* en la akustika trako de la filmo *The Killing Fields* (1984): temas pri *Étude*.

Por la filmo *El amor en los tiempos del cólera*, baze sur la samnoma romano de la kolombia verkisto Gabriel García Márquez, oni uzis kiel temo centra la kanton *Hay amores* komponita de Shakira. La instrumentaro de tiu kanto baziĝis tute sur la *Capricho árabe* de Tárrega.

Silvio Rodríguez inspiriĝis kaj uzis melodion de *Lágrima* por la temo *Alguien* de sia albumo *Mariposas* (Papilioj, 1999).

Referencoj
----------

1. ↑  Tárrega, F. *Grandes transcripciones para guitarra*. Unión Musical Editores.

Eksteraj ligiloj
----------------

* La verkaro de Francisco Tárrega en formato midi (permesilo GNU) Arkivigite je 2010-06-19 per la retarkivo Wayback Machine
* Partituroj
* Biografio de Tárrega Arkivigite je 2011-06-15 per la retarkivo Wayback Machine
* Ludado de la *Recuerdos de la Alhambra*
* Partituroj de Francisco Tárrega Arkivigite je 2008-12-08 per la retarkivo Wayback Machine ([*rompita ligilo*])
* Partituroj de Francisco Tárrega

* Francisco Tárrega en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Francisco Tárrega en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 357819
* GND: 120065894
* LCCN: n81118760
* VIAF: 61733213
* ISNI: 0000 0001 2135 8923
* SUDOC: 087884283
* BNF: 139002956
* MBA: 59bdd84b-28dd-4aef-bb5b-2e2c98997b10
* NLA: 35903927
* NDL: 00552054
* BIBSYS: 1088251
* NKC: jn19990210608
* ICCU: LO1V132851
* BNE: XX1036251
 |
*Fabrikisto de balailoj*  
(unua duono de la 17-a jarcento)
**Francisco DE HERRERA la Maljuna**, aŭ hispanlingve *Francisco Herrera el Viejo*, (naskiĝis en 1576 - mortis en 1656) estis hispana pentristo, kiu naskiĝis en Sevilo. Li estas kromnomita "La Maljuna" por diferencigi lin el sia filo Francisco Herrera el Mozo, kiu ankaŭ fariĝis pentristo.

Herrera estas la fondinto de la skolo de Sevilo, al kiu cetere apartenis pentristoj kiel Francisco Pacheco.

Francisco de Herrera estis la unua majstro de la juna Diego Velazquez. Velazquez timegis la tumulteman personecon de Herrera tiel multe, ke li restis nur unu jaron en lia ateliero.

Inter la plej belaj verkoj de Herrera, oni povas mencii *La Lasta Juĝado* kaj la *Sankta Familio*, kiu ambaŭ situas ene de preĝejoj de Sevilo. Ili distingiĝas per tre aŭdaca realigo kaj senerara tekniko.

* Kategorio Francisco de Herrera la Maljuna en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 202210
* GND: 131589350
* LCCN: n79093783
* VIAF: 95748394 13445979, 95748394
* ISNI: 0000 0000 8092 9776
* SUDOC: 109149378
* ULAN: 500011068
* RKD: 37897
* BNE: XX1163933
 |
**Homo sovieticus** (en latinaĉo „soveta homo") – laŭ Miĥail Heller la nocio funkcianta komence en Sovetunio kiel difino de laŭvica etapo de evoluo de la homo (Homo sapiens) formiĝinta danke al sukceso de la marksisma socia eksperimento.

Samtempe la nocio komencis funkcii samizdate kiel priskribo de pligrandiĝanta proceso de senmoraligo de komunista socio. En 1982 rusa elmigrinta verkisto kaj sociologo Aleksandr Zinovjev verkis samtitolan libron, ligantan raporton kun provo analizi spiritstaton de rusaj elmigrintoj en Francio „infektitaj" per komunismo. Zinovjev formulis ankaŭ akronimon *homosos* (ruse: гомосос) laŭ la soveta novparolo. Simila signife termino en la rusa slango estas *sovok* (ruse: совок). Laŭ Zinovjev „ecoj de la soveta socio estas: nedifineblo, flueco, ŝanĝemo, plursignifeco en ĉio. Ĝi konsistas el ĝelaj unuopuloj kaj mem rememorigas ĵeleon. Tio estas socio de kameleonoj, entute estante giganta kameleono".

Literaturo
----------

* S. Courtois, N. Werth, J.L. Panné, A. Paczkowski, K. Bartosek, J.L. Margolin, *Czarna Księga komunizmu. Zbrodnie, prześladowania, terror* (Nigra libro de komunismo. Krimoj, reprezalioj, teroro), Prószyński i spółka, Warszawa 1999.
* Józef Tischner, *Etyka solidarności* (Etiko de Solidareco) kaj *Homo sovieticus*, Społeczny Instytut Wydawniczy Znak, Krakovo 1992, ISBN 83-240-0588-9
* Aleksandr Zinovjev, *Homo sovieticus*. Eldonejo je la nomo de Oktobra Degelo, 1986, ISBN 0-87113-080-7
* S. Piasecki, *ZAPISKI OFICERA ARMII CZERWONEJ* (Notoj de la oficiro de Ruĝa Armeo), ISBN 83-88736-26-4

Vidu ankaŭ
----------

* Leszek Kołakowski
* Józef Tischner

Eksteraj ligiloj
----------------

* Michał Czaplicki, What is the content of a popular phrase „Homo sovieticus"? Does it have any economic consequences, if so – what are these?
**Argañín** estas municipo de la provinco Zamoro, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko Sayago en la sudokcidento de la provinco. *Argañín* estas devena etimologie el araba radiko plej verŝajne rilata al *preĝejo*. Ĝi apartenas al la Natura Parko Arribes del Duero.

Argañín en la provinco Zamoro.
Ĝia municipa teritorio estas formata de unusola loĝloko, okupas totalan areon de 12,64 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 72 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 350 loĝantojn el la komenco de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. Ĝi distas 51 km de Zamoro, provinca ĉefurbo, kaj limas kun Badilla, Torregamones, Gamones, Cozcurrita, Monumenta, Fariza, Tudera kaj Villamor de la Ladre. 

Estas prahistoriaj restaĵoj, sed la setlejo mem fondiĝis en la 12-a jarcento. En postaj jarcentoj suferis pro militoj kaj ĉefe dum la Hispana Milito de Sendependigo. 

La tradiciaj agrikulturo (cerealoj, legomoj, vitoj) kaj brutobredado (bovoj kaj ŝafoj) lastatempe iom dekadencis, sed pluas. Lastatempe kultura kaj rura turismo plie ekgravis. 

La urbestro estas de dekstra partio PP.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de Provinco Zamoro


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 754389
 |
**Franciscus Hermanus BACH**, oficiale Bachg, (Groningo, la 28-an de majo 1865 - Groningo, la 22-an de januaro 1956) estis nederlanda pentristo.

Bach naskiĝis en la grandurbo Groningo kiel la filo de la forĝisto *Johann Caspar Bachg*, kiu venis al Nederlando el Haselünne en Germanio. La familia nomo estas oficiale skribita kiel Bachg, sed laŭdire Bach mem eksciis tion en pli posta aĝo. Li kutime subskribis sian laboron kiel 'F.H. Bach' aŭ 'F.H.B.'.

Kiel pejzaĝisto kaj portretisto, Bach povas esti kalkulata inter la impresionistoj de la Haga Lernejo. Li pentris interalie deknaŭ portretojn de profesoroj por la senata ĉambro en la Akademia Konstruaĵo de la Groninga Universitato.

Krom pentraĵoj sur kanvaso, li faris multajn krucvojojn kaj murpentraĵojn en katolikaj preĝejoj en la nordo, oriento kaj sudo de Nederlando, kiel ekzemple Sankta Martena kirko (Foxham), Paterskirko (Groningo) kaj la Juvenaatskapelo en Mastriĥto. Bach ankaŭ pentris kelkajn kahelbildojn, kiuj videblas en la halo de la ĉefstacio en Groningo ekde 1896.

Bach mortis en la aĝo de naŭdek kaj estis entombigita ĉe la R.K. Tombejo (Groningo). Li fasonis sian propran tomboŝtonon. Johan Dijkstra skribis pri tio: "Mirinda kiel li estis, li faris sian tomboŝtonon dum sia vivo: Sur tiu ŝtono li konstruis sian spiritan testamenton: la formulon, kiun li trovis por nova formo por la katolika eklezio.

Tomboŝtono de Franciscus Hermanus Bach

Bildoj
------

* 
* 
* 

* Kategorio Franciscus Hermanus Bach en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 813931
* VIAF: 295255446
* ISNI: 0000 0003 9974 161X
* BPN: 05172914
* ULAN: 500142526
* RKD: 3337
 |
Areopago vidita el la Akropolo
La **Areopago** (antikve-greke *æriˈɒpəɡəs*) estas fama malfermanta roko situanta nordokcidente de la Akropolo en Ateno (Grekio). Ĝia nomo estas la malfrulatina kunmetita formo de la greka nomo **Areios Pagos**, tradukita "Monteto de Areso" (antikve-greke *Aρειος Πάγος*), omaĝe al la dio de milito.

La nomo "Areopago" ankaŭ rilatis, en klasikaj tempoj (inter 480 a.K. kaj 425 a.K.), al la atena reganta konsilio, poste limigita al la atena jura konsilio aŭ tribunalo kiu juĝis kazojn de intenca hommortigo, vundado kaj religiaj aferoj, same kiel kazojn rilatantajn al krimfajro de olivarboj. , ĉar ili kunvenis en ĉi tiu loko.

Nuntempa periodo
----------------

La Areopago estas la nomo de la plej alta instanco de la greka jura ordo, fondita en 1834.

Referencoj
----------

1. ↑  MacDowell, Douglas M..  (1978) *The law in classical Athens*. Ithaca, N.Y.: Cornell University Press, p. 27. ISBN 9780801493652. OCLC 20663324. (angle)
2. ↑   Atheneion Politeia. Perseus Tufts. Alirita 8a de februaro 2016.

 (angle)

Vidu ankaŭ
----------

* Kategorio Areopago en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* *Areopagitica*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 811982
 |
**Teramikoj internacie** (angle *Friends of the Earth International*, mallonge ***FoEI***) estas internacia asocio kuniganta mediprotektajn organizaĵojn, reprezentita en 70 landoj.

La asocio estis fondita en 1971 de kvar organizaĵoj el Francujo (La Teramikoj), Svedujo, Usono kaj Britujo.

Strukturo
---------

La sidejo de Teramikoj internaciee situas en Amsterdamo, Nederlando. La asocio estas estrataj de ekzekuta komisio, nomita *"Executive Committee"* aŭ simple *ExCom* , kiu estas elektita ĉiun duan jaron de la ĝenerala membraro.
La sekretariaro estas dungita de la ExCom  
Dum la dujara kunveno estas akceptitaj la ĝenerala politiko kaj prioritatoj.

Membraj asocioj
---------------

El ĉiu lando nur unu organizaĵo povas esti membro de la asocio.

Kuna bazo de ĉiuj membroorganizaĵoj estas la sendependeco de politikaj partioj kaj de ekonomiaj interesoj, laboro pri mediprotektado kaj loke kaj nacie kaj demokrata strukturo.

* Germanujo: *Bund für Umwelt und Naturschutz Deutschland*
* Aŭstrujo: *Global 2000*
* Svislando: *Pro Natura*
* Francujo: *Les Amis de la Terre*

Teramikoj eŭropee
-----------------

La tuteŭropan kunordigon de la membroorganizaĵoj estas farata de *FoE Europe* (teramikoj eŭrope). Ĝi gvidas tuteŭropajn kampanjojn kaj lobiadlaboras en Bruselo.

En julio 2007 fondiĝis junulara asocio *junaj teramikoj eŭrope*.

Laŭ raporto de Siim Kallas, vicprezidanto de la Eŭropa Komisiono kaj komisiisto pri administracio, aŭskulto kaj trompkontraŭstaro, *FoE Europe* ricevis en 2006 entute 6235.000 eŭrojn da subvencio de EU, tio estas pli ol la duono de ĝiaj enspezoj. Anja Leetz, reprezentantino de *FoE Europe* diris laŭ raporto de la gazeto Die Welt, ke tio tamen ne malhelpas la sendependecon de la organizaĵo.

Referencoj
----------

1. ↑  FoEI Secretariat[*rompita ligilo*]
2. ↑   FoEI Structure. Arkivita el la originalo je 2010-04-09. Alirita 2009-11-27.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Friends of the Earth Europe (angle)
* Friends of the Earth International (angle)
* Bund.net, la geramana asocio
* Teramikoj Aŭstralio
* La norvega membrorganizaĵo
* Hnutí Duha, Ĉeĥujo
* Les Amis de la Terre, Francujo
* Les Amis de la Terre, Belgujo
* Les Amis de la Terre, Kebekujo
* Les Amis de la Terre, Togolando[*rompita ligilo*]
* Suomen Maan ystävät, Finnlando
mezepoka brustŝirmilo kun kreneloj
brustŝirmilo de fortikaĵremparo (1870)
**Brustŝirmilo** aŭ **parapeto** estas rekta protektmuro de burgoj, kaj fortikaĵoj, krome batalkampa protektaĵo por protekti la defendantojn aŭ atakantojn kontraŭ sagoj, kugloj au aliaj aĵoj ĵetitaj aŭ pafitaj kontraŭ ili. Ĝi estas la ĉefa parto de militaj fortikaĵoj. Malantaŭ la brustŝirmilo situas la bankedo kaj la barbedo.

En burgo la parapeto estas ofte alta kiel viro. Ĝi estas la ekstera protektmuro de la defendkoridoro aŭ de defendplatformo. Se ĝi havas krenelojn aŭ embrazurojn ĝi nomiĝas krenela parapeto, alikaze fermita parapeto. Ĝis la malfrua mezepoko brustŝirmilo konsistis el ŝtonoj. Post la apero de fajropafiloj la brustŝirmiloj estis konstruitaj el ligno, ĉar evidentiĝis ke la ŝtoneroj post trafo de la muro damaĝis pli ol la trafo mem.

Vidu ankaŭ: parapeto

Literaturo
----------

* Horst Wolfgang Böhme, Reinhard Friedrich, Barbara Schock-Werner (Hrsg.): *Wörterbuch der Burgen, Schlösser und Festungen*. Philipp Reclam, Stuttgart 2004, ISBN 3-15-010547-1, S. 88.
* Otto Piper: *Burgenkunde*. Weltbild, Augsburg 1994, ISBN 3-89350-554-7, S. 333–334, 667.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Brustŝirmilo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Kurze Definition von Brustwehr Arkivigite je 2016-03-04 per la retarkivo Wayback Machine

Referencoj
----------

1. ↑  Kleines Festungs-ABC auf festungpeitz.de, Stand: 11a de Aŭgusto 2008.