recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Katolika preĝejo en Egyházasrádóc
Vojo en Egyházasrádóc
**Egyházasrádóc** [edjhAzaŝrAdOc] estas vilaĝo en Hungario en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Vas (Hungario), en subregiono de Körmend. Egyházas signifas tion, ke en la frua mezepoko ĝi havis preĝejon. **Radovac** estas slava nomo.

Bazaj informoj
--------------

* Poŝtkodo: 9783
* Areo: 25  km²
* Loĝantaro: 1350

Situo
-----

Egyházasrádóc situas inter Körmend kaj Szombathely laŭ la vojo kaj samtempe laŭ la fervojo.

Historio
--------

La unua mencio okazis en 1221 en latina formo *Ecclesia S. Georgii de Radocz*. En 1937 vilaĝoj **Kissároslak** kaj **Rádóckisújfalu** aliĝis al Egyházasrádóc. En 1960 kolĥozo *Nova Vivo* kreiĝis.

Vidindaĵoj
----------

Vidindaĵoj estas la katolika mezepoka preĝejo pri Sankta Andreo, luterana preĝejo el la 17-a jarcento kaj kastelo de **Rosner**.

Famuloj
-------

En naskiĝis ministro Lajos Für.

Komunumoj pri *egyházas* (=ekleziejo) en Hungara reĝlando
---------------------------------------------------------

Komence en Hungarujo ĉiuj 10 vilaĝoj kune devis havi komunan preĝejon. Tiu vilaĝo, kie tiu konstruiĝis, nomiĝis "ekleziejo" vilaĝo havanta preĝejon. Jen listo, kie tiu rango restis:

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Egyházasbást | Egyházasdengeleg | Egyházasfalu | Egyházasfüzes | Egyházasgerge |
| Egyházasharaszti | Egyházashetye | Egyházashollós | Egyházaskér | Egyházaskesző |
| Egyházaskozár | Egyházasrádóc |  |  |  |
La **Golfo de San-Francisko** (angle *San Francisco Bay* [*sen fr'nciskoŭ bej*])
estas golfo de la Pacifiko, kun kiu ĝi estas ligita nur per la markolo de la Ora Pordego (*Golden Gate* ['goŭldn gejt*]). Ĝi situas en la usona ŝtato Kalifornio.*

Golfo de San-Francisko
La golfo iam (1850) havis, kune kun *San-Pablo*-Golfo, longon de pli ol 80 km kaj areon de ĉirkaŭ 1750 km² sed pro arta digado kaj sekigo nun restas nur ĉirkaŭ 1200 km².

La urbo San-Francisko situas sur la kabo de la duoninsulo, kiu formas la sudan flankon de la markolo. Aliaj urboj proksime de la golfo estas Oakland, Berkeley, kaj San José.

Norde la golfo transiras en la San-Pablo-Golfon, en kiun fluas (tra Suisun-Golfo) la
rivero Sakramento.

La golfon transiras kvin aŭtovojaj pontoj:

* Golden-Gate-Ponto (orapordega ponto), de San-Francisko norden al Sausalito. Pendoponto.
* ponto inter Richmond kaj San Rafael, norde. Kantilevra. Duetaĝa.
* Golfa Ponto inter San Francisko kaj Oakland. Du-parta; miksa tekniko.
* ponto inter Hayward (Kalifornio) kaj San Mateo.
* *Dumbarton*-ponto inter Menlo Park kaj Newark.
* Krome estas fervoja ponto en la suda parto, sed ĝi ne estas uzata.

La spino de la publika trafiko inter San-Francisko kaj la orienta flanko de la golfo estas la sistemo BART. Sude de San-Francisko trafikas la trajnoj de Caltrain.

La regiono ĉirkaŭ la sudo de la golfo estas nun konata kiel la Silicia Valo.

La golfon en horloĝa direkto ĉirkaŭas la usonaj kantonoj Marin nordokcidente, Sonoma kaj Napa norde, Solano, Contra Costa kaj Alameda oriente, Santa Clara kaj San Mateo sude kaj la urbo San-Francisko sudokcidente. En la pleja okcidento la golfo per la orpordega markolo, superpontata per la Golden-Gate-Ponto, ligiĝas al la Pacifika Oceano.

Vidu ankaŭ
----------

* Ora Pordego
* Areo de la Golfeto de San-Francisko

Bildaro
-------

* La golfo de San-Francisko, vidata el satelitoLa golfo de San-Francisko, vidata el satelito
* la golfa insulo Alcatraz je krepuskola golfa insulo Alcatraz je krepusko

* Golfo de San-Francisko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Golfo de San-Francisko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Arkivigite je 2006-02-11 per la retarkivo Wayback Machine
* Arkivigite je 2018-08-19 per la retarkivo Wayback Machine
* 
*
**HEVES Ferenc** (heveŝ) estis rumania hungara publicisto naskiĝinta en Máramarossziget la 4-an de aŭgusto 1903 kaj mortinta en Monatanca la 26-an de aŭgusto 1973. Li estis la edzo de verkistino Renée Heves.

Biografio
---------

Ferenc Heves finis la mezlernejon en Beregszász, Nyíregyháza kaj en sia naskiĝurbo (1921). Li estis privatoficisto, redaktoro de la gazeto *Máramarosi Független Újság*, poste de la semajngazeto *Máramaros* (1923-26); li studis juron en la Universitato de Kluĵo (1930-34). Li estis redakciano de la gazeto *Új Szó* de Târgu Mureș, ano de la preskomitato de la komunista partio (1935-40). En 1941 oni internigis lin, kaj li liberiĝis en 1945 el Kistarcsa. Li estis invitita preleganto de Universitato Bolyai (1947-50); poste oficisto de Nacia Banko en Bukareŝto. Li publikis poemojn en antologio *Fiatalok könyve* (Bécs, 1924) kaj kune kun Ágoston Erg en la poemvolumo *Groteszk plakát* en Sighetu Marmației. (1926). Li estis konstanta kunlaboranto de la *Friss Újság* de Oradea (1936-40), poste 1945 de *Utunk*, *Korunk*, *Igazság* kaj *Romániai Magyar Szó*

Verkoj
------

* *Heves Renée életútja* (kun antŭparolo de Edgár Balogh, kun elektaĵoj el liaj verkoj, 1975).

Fonto
-----

* Magyar Életrajzi Lexikon


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 349893
* LCCN: nb2005008057
* VIAF: 79263918
* ISNI: 0000 0000 5577 3677
 |
**Estollo** [esTOljo] estas vilaĝo kaj municipo de Rioĥo (norda Hispanio), nome en la sudokcidenta komarko Supra Najerilla kaj precize en ties norda subkomarko, nome *la Cogolla* kaj en la okcidento de la regiono. 

La municipa teritorio de Estollo, en la okcidento de la regiono.

Geografio
---------

Preĝejo de Estollo.
San Andrés del Valle.
Preĝejo de San Andrés del Valle.
Ĝi estas loĝloko kun komunikvojo al la cetero de la komarko kaj de la regiono nur laŭ la regiona ŝoseo LR-331 kiu kondukas orienten al Villaverde de Rioja kaj Bobadilla kaj okcidenten al San Millán de la Cogolla. Ĝi estas ĉe la meza fluejo de la Valo de la rivero Najerilla, je 748 metroj super marnivelo. Estas du loĝlokoj nome Estollo kaj San Andrés del Valle.

Historio
--------

Ties historio estas tre ligita al tiu de la Monaĥejo de San Millán de la Cogolla al kiu iam apartenis. La lokanoj pagisn 3 989 000 maravedoj por atingi sendependecon. Post la malapero de la senjorlandoj, en 1811, ĝi iĝis el la provinco de Burgoso, ĝis la kreado de la provinco Logronjo la 30an de Novembro 1833. 

Pri ekonomio, la mezepoka institucio Mesta markis la historion de la montaro ĝis nun. La transmigra brutobredado ordigis la spacon, la uzadon kaj la vivmanieron de multaj generacioj. La brutobredado de ŝafoj estas perfekte adaptebla al la orografiaj kaj klimataj kondiĉoj de la areo, kaj krome estis ankaŭ bovoj kaj kaproj. Ŝafoj ludis gravan rolon en la florado de tekstila industrio en la areo. Sed tio ŝanĝiĝis meze de la 19-a jarcento, kiam la konkurenco de la moderna tekstila industrio de Katalunio ruinigis la lokan tekstilan industrion, tro mandependa kaj tro malmulte mekanizita (kun konsiderinda malprogreso en la adoptado de energioj alternativaj al la hidraŭlika), kaj tro for de la ĉefaj fervojoj. Pro tio fine de la 19-a jarcento la loĝantaro elmigris al novaj industriaj centroj.​ 

En la 1960-aj jaroj la elmigrado iris al enlandaj centroj, unue al Bilbao, Barcelono kaj Madrido, kaj en la 1970-aj jaroj al Logroño. El la 1950-aj jaroj oni perdis pli ol 300 loĝantojn ĝis la nunaj 84.

Aktualo
-------

La ekonomio estas bazita sur agrikulturo kaj brutobredado. Temas pri kultivoj de irigacio kaj neirigaciaj, ĉefe terpomoj kaj cerealoj, krom la forstado, kun multaj fruktarboj. Krome estas ŝafoj kaj bovoj. 

La loĝantaro estas tre maljuniĝinta. Vizitindaĵoj estas la du preĝejoj, ermitejo, blazondomo, fontanoj, la montara pejzaĝo, ktp.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de Rioĥo

Notoj
-----

1. ↑  La contribución industrial de 1852 en La Rioja. de Joaquín Giró.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 795787
 |
**Lipik troviĝas en la plej malhela departemento**
**Lipik** estas banloko kaj urbo en Kroatio. Ankoraŭ 25 komunumoj apartenas al la municipo.

Bazaj informoj
--------------

* Areo: km²
* Supermara alteco: 153 m
* Loĝantaro en la municipo: 6 670, en la urbo: 2 300
* Poŝtkodo: 34 551
* Telefonprefikso: 34
* Aŭtokodo: PŽ

Situo
-----

Lipik situas en valo, laŭ ĉefvojo Virovitica-aŭtoŝoseo inter Zagrebo-Beogrado. Pakrac troviĝas 4 km-ojn.

Historio
--------

La 64 grada joda kuracakvo estis uzata de la romianoj. La unua skriba mencio pri la banejo devenis el 1777. En 1861 framca firmao aĉetis la banejon, sekve evoluo kaj fervojokonstruo okazis. Komence de la 20-a jarcento Lipik estis elstara banejo de Eŭropo. En 1910 loĝis tie 1 188 da homoj, (kroatoj en majoritato, hungaroj en minoritato). Ĝis Traktato de Trianon Lipik apartenis al Habsburga Imperio, al Hungara reĝlando, al Pozsega (reĝa departemento), al distrikto de Pakrac, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio, fine ekde 1991 al Kroatio. En 1992 okazis bataloj inter serboj kaj kroatoj. La urbo havas faman ĉevalaron kaj vitrofarejon.

Famuloj
-------

En Lipik naskiĝis hungara operkantisto Gitta Halász.

* Kategorio Lipik en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 269867
* GND: 4456958-0
* LCCN: n96000689
* VIAF: 139719762
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  Mikso | **Oni proponas alinomi la artikolon «Egon Ferenc Kornstein».****Kialo:** misspelled title

---

Se vi konsentas aŭ kontraŭas la proponon, bonvolu skribi viajn argumentojn sur la diskutan paĝon. |

**Egon Ferenc Kornstein**, laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Kornstein Egon Ferenc** estis hungara violonisto, aldisto, muziksciencisto. Liaj nomvariantoj estis *Kenton Egon Francis* kaj *Egon F. Kenton*.

Egon Ferenc Kornstein naskiĝis en Nagyszalonta la 22-an de majo 1891, li mortis en Parizo la 3-an de decembro 1987.

Biografio
---------

Egon Ferenc Kornstein diplomiĝis en 1911 en la Muzikarta Altlernejo Ferenc Liszt kaj li estis por jaroj aldisto de Kvarteto Waldbauer-Kerpely. En 1923 li loksidiĝis en Usono, en 1947 li ricevis sciencan gradon en la New York University. Li prelegis muzikhistorion ĝis 1961. De 1961 ĝis 1971 li estis muzikbibliotekisto de la Mannes College of Music. Kiel muzikhistoriisto li esploris precipe la muzikon de Venecio dum la 16-a jarcento. Li publikis fakartikolojn sub nomo Egon F. Kenton.

Verko
-----

* *Beethoven vonósnégyesei* (Laŭ P. Bekker Bp. 1920).

Fonto
-----

* Magyar Életrajzi Lexikon


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 357423
* GND: 124960901
* LCCN: n2018011483
* VIAF: 31990333
* ISNI: 0000 0001 1051 2809
* SUDOC: 252691873
* BNF: 114489634
 |



* Portalo pri Biografio
**Ferenc Ivanóczy** [ivanOci], slovene **Fran Ivanoci**, laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj kun plennome **Ivanóczy Kodila Ferenc** estis hungaria slovena katolika pastro, instruisto.

Ferenc Ivanóczy
Ferenc Ivanóczy naskiĝis la 25-an de aŭgusto 1857 en Ivanóc (Hungara reĝlando, Habsburga Imperio, nuntempa Ivanovci en Slovenio), li mortis la 29-an de aŭgusto 1913 en Csendlak (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempa Tišina en Slovenio).

Biografio
---------

Ferenc Ivanóczy lernis komence loke, poste en Kőszeg, kie li ŝanĝis la familian nomon de Kodel al Ivanóczy. Li frekventis gimnaziojn en Köszeg kaj Szombathely, poste li akiris teologian diplomon en Reĝa Universitato de Budapeŝto en 1882. En la sama jaro li pastriĝis en Győr. Li estis pastro en Muraszombat, inter 1883-1889 li estis prefekto kaj instruisto en seminario de Szombathely. Intertempe en 1885 li doktoriĝis. Jam ekde 1887 li konstante kontribuis en hungarlingvaj gazetoj. Li studvojaĝis al Italio en 1887. En 1889 li akiris pastran postenon en Tišina, en 1893 li estis altrangigita al dekano de Muraszombat, ankaŭ bazlerneja prefekto. Ekde 1889 li ankaŭ politikadis kaj li strebis por la slovena sendependeco. En 1907 li ricevis la titolon honora kanoniko.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Pobozsnoszt szrcza Jezusovoga*
* *Mála biblia z kejpami ali zgodba zvelicsanya za malo decsiczo*
* *Drustvo najszvetejsoga szrcza Jezusovoga*

Lia disertaĵo
-------------

* *A Szent írás és az ékíratos emlékek* (1885)

Fontoj
------

* slovenlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Ferenc Ivanóczy en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 680187
* GND: 11886422X
* VIAF: 72191892
 |
39° 53′ 53″ N 3° 8′ 40″ O﻿ / ﻿39.89806 °N, 3.14444 °O﻿ / 39.89806; 3.14444 (mapo)

Komunumoj Pollença kaj Alcúdia ĉirkaŭ la golfo de Pollença
La **Golfo de Pollença** (katalune Badia de Pollença, hispane Bahía de Pollensa) estas golfo norde de insulo Majorko. Ĝin limas sude la duoninsulo de Kabo Pinar kaj norde tiu de Kabo de Formentor. Ili longas respektive ĉ. 10 kaj 15 km. La buŝo de la golfo malfermiĝas nord-orienten kun larĝo de ĉ. 5 km.

La norda parto de la golfa bordo apartenas al la komunumo Pollença, la suda parto al Alcúdia. Plej gravaj lokoj ĉe la bordo estas Port de Pollença kaj Alcúdia kun Urbanització Bon Aire. En la norda parto la vojo Ma-2210 ebligas aŭte atingi la pinton de la kabo de Formentor, la plej nordan pinton de la insulo.

En la golfo troviĝas nur unu insuleto, Insulo Formentor, ĉirkaŭ 500 metrojn longa. Ĝi situas ĉ. 150 metrojn de la norda bordo.

* Kategorio Golfo de Pollença en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Vido de sur monto Puig de MariaVido de sur monto Puig de Maria
* El-aera vido de sudoEl-aera vido de sudo
* El-aera vido de orientoEl-aera vido de oriento
**Egoismo** (aŭ **memismo** aŭ **miismo**) estas troigo de mem-amo. Tiu ekskluziva mem-amo igas personon serĉi en la vivo nur la propran plezuron aŭ profiton. Egoismo estas fondita sur la graveco de l' personeco. Ĉe la hodiaŭa superabundeco de egoismo, oni devas esti vere virta, por abnegacii sian personecon profite de aliaj, kiuj ofte ne dankas tian noblaĵojn.

Oni povas rigardi ĝin kiel la radika malvirto. De ĝi venas ĉia malbono, sur la fundo de ĉiuj malvirtoj kuŝas egoismo. Egoismo estas neakordigebla kun justeco, amo kaj karitato; ĝi nuligas ĉiuĵn ceterajn bonkvalitojn. El ĉiuj homaj neperfektaĵoj, la plej malfacile elradikigebla estas egoismo, ĉar tiu ĉi naskiĝas la malforto de la karno de kiu la homo ne povis liberiĝi. Por la daŭrado de influo de materio ĉiu kunhelpas: leĝoj, sociaj organismoj kaj edukado. Egoismo malfortiĝos ĉe la supereco de la morala vivo antaŭ la materia vivo. 

Ofte faras la homon ankaŭ egoista ĝuste la pikvundo kiun li ricevas de la egoismo de aliaj, ĉar li sentas la neceson preni defendan teniĝon. Vidante ke aliaj pensas pri si mem kaj ne pri li, la homo estas alkondukata al zorgado pri si, prefere ol pri la aliaj. 

* Kategorio Egoismo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Egoismo en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)
La **golgota kapelo** estas romkatolika historia monumento en Hungario, en urbo Kaposvár, en loĝkvartalo *Donner*.

Historio
--------

La unua golgota kapelo de Kaposvár estis konstruita en alia loko, sed en 1891 oni malkonstruis ĝin. La nun videbla kapelo estis konstruita en la jaroj 1892 kaj 1893. Sakristio estis alkonstruita en 1925, samtempe interne galerio por koruso. Malpli grandaj renovigaj laboroj okazis en 1928, 1930, 1938, la lasta en 2015. Ĝis 1947 tiu kapelo estis la sola katolika domo en tiu ĉi loĝkvartalo.

Konstruaĵo
----------

La kapelo kun la golgota vojo situas sola en tre granda korto, tamen en la korto multe da arboj kreskas. Larĝa vojo kuras al la kapelo, kies fasado estas simetria kaj klasikisma. Meze funkcias la enirejo kaj la plej supre la turo altiĝas. La navo finiĝas en oklatera absido. Antaŭ la fasado la 3 golgotaj krucoj altiĝas, sed en la korto estas videblaj ĉiuj 14 stacioj de la kruca vojo. Ili estis skulptitaj el taksusoj.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* video
**Egon Balas,** laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj ortografio **Balázs Egon** [balAĵ] estas hungara-rumana-usona matematikisto, pedagogo, membro ekstera de Hungara Scienca Akademio (2004).

Egon Balas naskiĝis la 7-an de junio 1922 en Cluj kaj mortis la 16-an de marto 2019. Lia origina familia nomo estis **Blatt**, kiun unue li ŝanĝis al hungareca nomo **Balázs Egon**, poste rumaneca nomo *Egon Balas*.

Biografio
---------

Egon Balas devenis el juda familio apartenanta ankaŭ al hungara minoritato en Rumanio. Li frue aliĝis al komunistoj, en 1949 li frekventis universitaton en sia naskiĝurbo, poste li ekhavis diplomatan postenon en Londono. Li estis arestita, poste li ne havis eblecon labori en ekonomio, tial li iĝis matematikisto. En 1966 li kun la familio migris al Usono, kie li instruis en universitato en Pittsburgh. En la sekva jaro li doktoriĝis en Bruselo, poste ankaŭ en Parizo. Li ricevis 2 premiojn.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Integer Programming and Combinatorial Optimization: 4th International IPCO Conference* 1995
* *50 Years of Integer Programming 1958–2008* 2010
* *Will to freedom: A Perilous Journey through Fascism and Communism* 2000 (ankaŭ hungare, france, germane)
* diversaj matematikaj artikoloj

Fontoj
------

* Hungarlingva Vikipedio

* Kategorio Egon Balas en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 425189
* GND: 122324846
* LCCN: no92029458
* VIAF: 74078449
* ISNI: 0000 0001 1770 4555
* SUDOC: 076096181
* BNF: 14476239w
* BIBSYS: 90832620
 |
La puto kun la komerca domo en la fono; dekstre la Preĝejo Sankta Wigbert; la konstruaĵo kun ruĝaj tegoloj estas la Majenca guberniestrejo.
Alegoria figuro de industrio kaj metioj. Tabulo kun datoj de konstrukomenco kaj konstrufino kaj la nomoj de la farintoj.
La **Malnova Anger-fontano** (germane: *Alter Angerbrunnen*, iam ankaŭ *Monumentalbrunnen*) estas unu el la multnombraj akvaj konstruaĵoj en la urbocentro de Erfurto.

Historio
--------

La en la 6-a de septembro 1890 inaŭgurita monumenta fontano estis faritaj de la berlina arkitekto Heinrich Stöckhardt kaj de la skulptisto Heinz Hoffmeister. Gisis ĝin la erfurtano Lorenz Müller. Ĉe la inaŭguro kantis la instruistara koruso akompanita de la kapelo de la Prusa arteleritaĉmento nr. 19.

Malantaŭ estas kvaretaĝa vendejo (Anger-strato nr. 39-40), konstruita en 1899 laŭ la planoj de la berlina magistratano Dinklage. Ĝi estas samtempe la limo okcidenta de Anger, do kvazaŭ la kontraŭo de Galerioj Anger 1.

Priskribo
---------

* Flora, la romia diino de florado, ofertas rozon al la vizitanto per etendita mano. Ŝi reprezentas la hortikulturon kaj la agrikulturon.
* La atributoj de floroj kaj fruktoj (simbolo por Erfurto kiel urbo de kultivado de floroj kaj fruktokulturo) estas superfluataj de akvo.
* Maŝinkonstruadon, armilfaradon, artmetiadon kaj metiojn reprezentas fortulo kiu portas martelon, kruĉon, aglan kaskon, dentradon kaj vajcon.

La figuroj estantaj super la natura grando estas el kupro, la obelisko el granito kaj la soklo el grejso.

Vidu ankaŭ
----------

* Kulturforumo Dacheröden
* Nova Anger-fontano

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Anger-fontano malnova (Erfurto) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Priskribo sur *erfurt-web*.
**Keresztély Kátsor** [kerestEj kAĉor], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kátsor Keresztély** estis hungara katolika pastro, piarista monaĥo, instruisto, dramisto. Lia origina nomo estis (laŭ hungarlingve kutima nomordo) *Kácsor András* [kAĉor andrAŝ].

Keresztély Kátsor naskiĝis la 28-an de novembro 1710 en Pest (urbo) (Hungara reĝlando, Habsburga Imperio), li mortis la 28-an de aŭgusto 1792 en Pest (urbo).

Biografio
---------

Keresztély Kátsor maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo, poste li aliĝis al la piaristoj en 1727. Li instruis en Pest kaj Debrecen (1730), poste li studis filologion kaj teologion en pluraj hungaraj urboj. En 1734 li pastriĝis, poste li denove instruis en diversaj urboj. Ekde 1783 li instruis en sia naskiĝurbo. En tiu longa instrua periodo li estis ankaŭ monaĥejestro aŭ lernejestro, krome li verkis dramojn por prezenti ilin en lernejoj (memoru: tiutempe teatroj ankoraŭ ne ekzistis en Hungarlando). En la lasta periodo li estis ankaŭ arkivisto.

Elektitaj dramoj
----------------

* *Onomasticus Mercurii Stephanitus* (1728)
* *Ilias in nuve sive Diva Catharina* (1736)
* *Daphnis* (1771)

Aliaj kontribuoj
----------------

* *Liber de cosmographiae et matheseos principiis*
* *Tractatus de quaestionibus*
* *Brevis ac dilucida rerum sacrarum*
* *Capitularii cononico regularis* (1760)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al majusklo K, poste serĉu la nomon)

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 680399
 |
Sinjorino kun blanka hararo.
**Harblankismo**, aŭ pli precize **Hararblankismo**, aludas al blankiĝo de la haroj kaj de la hararo, kies kutima procezo konsistas en dekomence griziĝo kaj poste blankiĝo de la hararo. Estas kaj totalaj kaj partaj harblankismoj kaj ankaŭ fruaj harblankismoj, eĉ ekde la adolesko, kaj same harblankismo de patologia origino (vitiligo ekzemplo). Tiuj lastaj povas esti tipe reverŝeblaj se la malsano kiu estis ties kaŭzo povas esti kuracita, sed ne la fiziologiaj harblankismoj kies apero ŝajnas esence programitaj genetike kaj prezentas heredan karakteron, per kiu kelkaj personoj de la sama familio griziĝas el la sama aĝo. Tiu fenomeno estas konsiderata natura en ĉiuj tiuj kazoj, sed estas komprenata ĉiukaze kiel frua maljuniĝo inter la populacio. Kvankam estas registritaj sentialaj kazoj de rekolorigo, neniu traktado kiu celas malfruigon aŭ prokrastigon de la procezo de fiziologia harblankigo pruvis sian efikon kaj neniu estis ĝenerale akceptita aŭ disvolvigita.

Procezo
-------

Patologio
---------

Sindromo de *subita harblankigo*
--------------------------------

Notoj
-----

### Bibliografio

* Holmes L.B. et al. *N. Engl. J. Med* 1974 ; 291 : 1037.
* Claire Beylot *Le concours médical, Consultation*, Paĝo 162, Tome 124-03,26-01-2002.

Vidu ankaŭ
----------

* Kalveco

* Kategorio Harblankismo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Péter Kacsuk** [kaĉuk], laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj kun plena nomo **Kacsuk Péter Imre** estas hungara inĝeniero pri informadiko, altlerneja instruisto, laboratoriestro.

Péter Kacsuk naskiĝis la 8-an de majo 1953 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Péter Kacsuk akiris diplomon (MSc) en Teknikuniversitato de Budapeŝto en 1976. Samloke li doktoriĝis en 1984, li kandidatiĝis ĉe la Hungara Scienca Akademio en 1989, la habilitiĝo okazis en universitato de Vieno en 1997. Li akiris la instruan rangon profesoro post 2 jaroj, en 2001 li doktoriĝis ĉe la akademio. En 1998 li estis nomumita laboratoriestro. Li instruis en Universitato de Miskolc inter 1999 kaj 2006, en Scienca Universitato Loránd Eötvös inter 2001-2011, inter 2001-2017 en Universitato de Westminister kaj li ofte prelegis kiel gasto en aliaj universitatoj. Li partoprenas en redaktaj laboroj de revuoj pri informado. En 2018 li akiris diplometon pri taksado pri pentraĵoj. Li ricevis premiojn inter 1998-2018.

Lia elektita libro
------------------

* *Korszerű számítógép-architektúrák* (kunverkisto, 1998)

Elektitaj artikoloj
-------------------

* *Execution Models of Prolog for Parallel Computers* 1990.
* *Execution Models for a Massively Parallel Prolog Implementation* 1999.
* *Solving the Grid Interoperability Problem by P-GRADE Portal at Workflow Level* (kunverkisto, 2008)
* *MiCADO-Microservice-based Cloud Application-level Dynamic Orchestrator* 2019.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto[*rompita ligilo*]

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 669292
* GND: 138605548
* LCCN: n88134265
* VIAF: 90878941
* ISNI: 0000 0001 1684 496X
* SUDOC: 075972395
* NKC: xx0027483
 |
La **Distrikto Tét** (hungare *Téti járás*) estas distrikto en Hungario, en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Győr-Moson-Sopron. Ĝi situas ĉefe sur ebenaĵo kaj iomete sur mildaj deklivoj en la suda parto de la departemento (en la nordokcidenta parto de la lando).

Distrikto Tét en Hungario
La distrikta ĉefurbo estas Tét, kiu estas urbo, la ceteraj 13 komunumoj estas vilaĝoj.

La areo estas 272,62 km², kie loĝas 14 161 homoj. La loĝantoj okupiĝas precipe pri agrikulturo, (fruktoj, vitoj, tritikoj, maizoj) kaj bestobredadoj.

Historio
--------

Tiu distrikto funkciis jam inter 1886-1954, sed ĝi apartenis al departemento Győr (historia departemento) ĝis 1923 kaj ĝia nomo estis „Distrikto Sokoróalja" ĝis 1950. La distrikta sistemo ne funkciis en Hungario inter 1983-2013.

Komunumoj
---------

* distrikta ĉefurbo kaj urbo:  **Tét**
* vilaĝoj:
	+ Árpás
	+ Csikvánd
	+ Felpéc
	+ Gyarmat
	+ Gyömöre
	+ Győrszemere
	+ Kisbabot
	+ Mérges
	+ Mórichida
	+ Rábacsécsény
	+ Rábaszentmihály
	+ Rábaszentmiklós
	+ Szerecseny

Fontoj
------

* la datenoj venis el la Hungara Vikipedio

.
**Péter Károly Goldmark** [kAroj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Goldmark Péter Károly,** konata en Usono **Peter Carl Goldmark** estis hungara-usona inĝeniero, inventisto, fizikisto. Lia origina persona nomo estis nur Péter, baldaŭ li prenis la nomon Károly honore al sia parenco Károly Goldmark.

Péter Goldmark  naskiĝis la 6-an de decembro 1906 en Budapeŝto. Li mortis la 7-an de decembro 1977 en Novjorko.

Biografio
---------

Péter Goldmark devenis el juda familio. Li akiris inĝenieran diplomon en Berlino, fizikistan diplomon en Vieno. En 1933 li migris al Usono. Post 3 jaroj li laboris en laboratorio de Columbia Broadcasting System (CBS), inter 1954 kaj 1972 li estis direktoro, poste li gvidis propran firmaon. En 1940 li inventis koloran televizion, en 1948 pli perfektan gramofondiskon, sed li havis ankaŭ aliajn inventojn. En 1977 li ricevis usonan premion. Li mortis pro aŭtoakcidento.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Autobiography* (membiografio), (1973)

Fontoj
------

* hungare
* hungare
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto[*rompita ligilo*]


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 539873
* GND: 133790460
* LCCN: nb2008010765
* VIAF: 57813323
* ISNI: 0000 0000 7880 6873
 |
En jaro 1934
Manĝa ladskatoliga fabriko, Givat Brenner, 1939

**Givat Brenner** (hebree גבעת ברנר) estas unu el la plej grandaj kibucoj de Israelo, kun ĉ. 1400 loĝantoj, ĉe Reĥovot, sude de Tel Aviv.

Givat Brenner estis fondita en 1928 fare de junaj homoj el Rusio kaj Pollando, sur tereno de la Jewish Agency kaj estis nomata post la ukraini-devena verkisto Josef Ĥaim Brenner, kiu estis murdita en 1921. La grupo konsistis komence el 33 personoj kun propraj tendoj kaj organizis sin laŭ socialistaj principoj. Baldaŭ alvenis judoj el Latvio kaj okcidenta Eŭropo kaj la komunumo ekfloris per fruktoĝardeno, konzerva fabriko, produktado de akvumaj ekipaĵoj, mebloj. Oni establis lernejojn kaj aliajn komunejojn.

La komunumo dividiĝis en 1952 kaj parto de ili fondis la kibucon Necer Sereni. Tio okazis pro opinia distanco al la Sovetunio.

La verkisto Amos Oz instruis tie; la israela generalo Jicak Sadeh estas entombigita tie.

Eksteraj ligiloj
----------------

* סיפורי גבעת ברנר hejma paĝo en la hebrea Arkivigite je 2016-04-16 per la retarkivo Wayback Machine

* Givat Brenner en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Givat Brenner en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Péter LÉNER,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Léner Péter** estas hungara reĝisoro, altlerneja instruisto kaj teatrestro.

Péter Léner naskiĝis la 15-an de februaro 1936 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Péter Léner studis en Altlernejo pri Teatro kaj Filmo. Post la diplomo en 1961 li aliĝis al Nacia Teatro (Miskolc). Baldaŭe li daŭris sian karieron en Nacia Teatro (Budapeŝto), Nacia Teatro (Pécs), Nacia Teatro (Szeged) kaj en Teatro Thália (Budapeŝto). Ekde 1990 li estras Teatron József Attila kaj samtempe li instruas en la altlernejo. Li ricevis premion Kossuth en 2006, pli frue ankaŭ aliajn premiojn.

Elektitaj disĉiploj
-------------------

* Zsuzsa Oláh

Liaj teatraj reĝisoraĵoj (elekto)
---------------------------------

* István Örkény: *Egyperces novellák* (Unuminutaj noveloj)
* Imre Kálmán: *Cirkuszhercegnő* (Cirkoprincino)
* Ŝekspiro: *Julius Ceasar*
* Ernő Szép: *Május* (Majo)
* Zsigmond Móricz–Károly Szakonyi: *Rokonok* (Parencoj)
* Ede Szigligeti: Liliomfi
* Ferenc Molnár: *Játék a kastélyban* (Ludo en la kastelo)

Liaj filmaj reĝisoraĵoj (elekto)
--------------------------------

* unusola kineja filmo en 2009
* 6 televiziaj filmoj inter 1980-1988

Fontoj
------

* Hungara Vikipedio



* Portalo pri Biografio
La gujoto *Bear seamount* (urso-monto)
**Gujoto** aŭ **submara tablomonto** aŭ **rondpinta submara monto** estas submara platpinta monto, iama vulkano. Gujotoj estas do stumpkonusaj unuopaj montoj aŭ vulkanaj insuloj kun krutaj flankoj kaj plataj pintoj, kiu situas ĝis 1000 m sub la marnivelo. Tutmonde ekzistas ĉ. 10.000 gujotoj.

Estiĝo
------

Submaraj montoj kaj gujotoj estiĝas ĉe disigaj platbordoj de la mezoceanaj dorsoj aŭ ene de oceana plato pro vulkanismo. Pro la moviĝo de la oceana krusto kaj la disigo de la margrundo, vulkanoj ne plu ligas al la magmofonto kaj magmo ne plu eliĝas. Kontraŭe al la submaraj montoj multaj el la nunaj gujotoj iam elstaris el la maro kaj tiel spertis erozion de la ondoj. Kiam vulkano disiĝas de la mezoceana dorso, la malvarmiĝanta margrundo kuntiriĝas kaj la vulkano subakviĝas, dum samtempe la ondoj erozias la malfortan pinton el vulkana materialo al ebenaĵo. Tia eroziita ebenaĵo povas mezuri plurajn dekojn da km.

Vidu ankaŭ
----------

* Tablomonto
* Submara monto

* Kategorio Gujoto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Giuseppe TORELLI** (n. 22-an de aprilo 1658 en Verona; m. 8-an de februaro 1709 en Bolonjo) estis itala violonisto kaj komponisto de la baroko.

|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Muziko |

Vivo
----

Torelli estis unu el la elstaraj italaj komponistoj kaj violonistoj. Li devenis de la renoma artista familio Torelli kaj ricevis sian edukadon verŝajne en la medio de la altrenoma katedralorkestro de San Petronio. Kompozicion li studis ĉe Giacomo Antonio Perti en Bolonjo kaj kiel 26-jarulo membriĝis post severa ekzameno en la altrenoma *Accademia Filarmonica.* Ekde 1686 li estis vjolisto en la orkestro de Bolonjo. En 1698 li fariĝis kapelmajstro de la kortega kapelo de la markgrafo de Ansbach. En 1699 kaj 1700 li laboris en Vieno kaj ekde 1701 ĝis sia vivofino denove en Bolonjo.

Verkado
-------

Lia verkado grave influis la evoluon de la granda konĉerto. Sed li ankaŭ enkondukis la trimovimentan formon de la konĉerto (rapida, malrapida, rapida), kiu poste estis ĝenerale transprenata. Lia verkaro ampleksas sep verkseriojn kun entute 84 konataj verkoj.

Li enkondukis proksimume 1700 la muzikadon de violonsolisto kun la orkestro, tiam vojrompa novigo kompare kun la granda konĉerto, kie konĉertis soloista grupo. Modelo estis la jam cent jarojn antaŭe aperinta operario. Torelli verkis ĉefe sonatojn, grandajn konĉertojn kaj solokonĉertojn.

Verkoj
------

* 10 sonate a tre, op. 1 (1686, Bolonjo)
* Concerti da camera a due violini e basso, op. 2 (1686, Bolonjo)
* Sinfonie a due, tre e quattro strumenti, op. 3 (1687, Bolonjo)
* 12 sonate per violino e basso continuo, op. 4 (1688, Bolonjo)
* Concerto e sinfonia a quattro, op. 5 (1692, Bolonjo)
* Concerti musicali a quattro, op. 6 (1698, Augusta) (Concerti grossi)
* Capricci musicali per violino e viola, op. 7
* Concerti grossi, op. 8 (1-6 per 2 violini, 7-12 per 1 violino; *con pastorale per il santissimo Natale*; 1709)

Pluaj 30 konĉertoj por 1 ĝis 4 trumpetoj kaj orkestro (trumpetsimfonio), la trumpeto validis kiel instrumento de princa potenco.

Eksteraj ligiloj
----------------

* 

* Senkostaj muzikaĵoj fare de Torelli en la *Werner Icking Music Archive* ("Muzika Arkivo de Werner Icking")

* Kategorio Giuseppe Torelli en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 334062
* GND: 118802550
* LCCN: n80079577
* VIAF: 37103591
* ISNI: 0000 0001 0888 6596
* LIBRIS: 211989
* SUDOC: 128432799
* BNF: 13900506k
* MBA: f346a19a-e909-4a0d-9a66-4c32a92e8abc
* NLA: 35425657
* NKC: ola2002153302
* ICCU: LO1V130350
* BNE: XX1430045
 |
La puto en 1987, estanta ankoraŭ tre giganta; dekstre estas la ĉefa poŝtoficejo.
Situacio en 2011: fontano en plena harmonio kun la ĉirkaŭaĵo. La preĝejo en la fono apartenas al la ursulanina monaĥejo, maldekstre estas la Galerioj Anger 1.
La **Nova Anger-fontano** (germane: *Neuer Angerbrunnen*) estas unu el la multnombraj akvaj konstruaĵoj en la urbocentro de Erfurto (Anger-placo nr. 1)

Pri la artisto
--------------

La ĉefverko de Waldo Dörsch (1928-2012) estis inaŭgurita en 1982 antaŭ la Galerioj Anger 1. Ĝi estu orienta kontraŭo al la okcidente situanta Malnova Anger-fontano. Tio fariĝis en la kadro de la grandstila alikonstruo de Anger-placo kaj Anger-strato al piedira zono. Multaj verkoj de la artisto, filo de lignoskulptisto, estis fontanoj (ekz. la Diana-fontano antaŭ la iama *Centrum*-grandmagazeno en Suhl).

Funkcio
-------

La unuan dezajnon li faris inter 1975-1980 komisie de la urba magistrato. Celo estis fari lokon por ripozumado sen bloki la promenadon de aliaj piedirantoj; fari artaĵon ĉiusezone imponan de longe kaj de mallonge; fari markilon identigadan por la placo. Malfacilege estis trovi formon kaj grandon kiu povus konkurenci kun la aliaj, 600 jarcentojn stile evoluintaj konstruitaĵoj sur la placo.

Rezulto estis verko kiu aspektis tre abstrakta por multaj kaj ne trovis nur admirantojn! Laŭ la artisto la konstruaĵo peras "socialisman vivoĝojon", "dinamikajn vivofortojn", "patoson de vitala moviĝo kaj senĉese renoviĝanta naturo" per la abstrakta bildigo de tri dancantaj knabinoj.

La artaĵo kaj nova urba planado
-------------------------------

Du jardekojn poste la aspekto de Anger-placo denove ŝanĝiĝu. Kiam oni malkonstruis la samtempe novkonstruitan Anger-angulon (hodiaŭ tie troviĝas librovendejo en - ankaŭ - pridiskutita modernega konstruaĵo), la estonteco de la fontano same estis en danĝero. Kelkaj intencis forigi ĝin, kelkaj proponis forigon nur de la tro kolosaj randaj partoj. La dua solvo realiĝis. En konsento kun Dörsch oni malkonstruis la grandajn sidbenkojn kaj orientigis la fontanajn pelvojn en la direkto de la placo. Verŝajne nur tiam oni sukcesis feliĉe integrigi la puton en la ensemblo arkitektura de la placo.

Vidu ankaŭ
----------

* Anger-fontano malnova

Eksteraj ligiloj
----------------

* Pri la fontano ĉe *erfurt-web*.

* Kategorio Anger-fontano nova (Erfurto) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Giuseppe VALADIER**, (Romo, 14a de aprilo 1762 - Romo, 1 de februaro 1839) estis itala arkitekto, urbanizisto, arkeologo kaj oraĵisto. Li estis kun Giovanni Battista Piranesi la ĉefa eksponanto de la novklasikismo en la urbo Romo. Lia plej grava verko estis la rekonstruado de la placo *Piazza del Popolo*.

Horloĝejo de la dekstra flanko de la antaŭa fasado de la Baziliko Sankta Petro en Vatikanurbo.
Valadier laboris ĉefe en Romo kaj en la Papa Ŝtato, sed la plej parto de liaj verkoj restis nur projektoj. Li estis nomumita *architetto camerale* de la Papa Ŝtato fare de Pio la 6-a en 1786.

Li estis instruisto en la akademio *Accademia di San Luca* kaj estis unu de la ĉefaj arkitektoj kiuj interesiĝis por arkeologio kaj la restaŭrado. Liaj plej famaj verkoj estis realigitaj dum la napoleona okupado, kiam li realigis la *Piazza del Popolo* de Romo.

* Kategorio Giuseppe Valadier en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 601159
* GND: 118803689
* LCCN: n80024279
* VIAF: 59167977
* ISNI: 0000 0000 6630 0824
* SUDOC: 085937681
* BNF: 12392735w
* ULAN: 500018642
* RKD: 78972
* ICCU: RAVV071192
 |
Brita afiŝo de periodo de la dua mondmilitoLabordokumento por eksterlandanoj en la Nazia Germanio, 1938-1945.
**Eksterlanda**, **eksterlandano** aŭ **alilandano** estas tiu kiu ne formas parton de la koncerna lando aŭ ŝtato, tio estas ke havas alian devenon. En ĉiuj ŝtatoj ekzistas regularo aplikebla al la estado, eniro kaj eliro de eksterlandanoj en kaj el ties nacia teritorio. Tia regularo ricevas la nomon de *eksterlandana juro*.

Eksterlandaneco estas la propreco, kvalito kaj kondiĉo de eksterlandano; kio indikas neneceson esti submetita al kelkaj devoj kaj rajtoj komunaj al la laŭleĝaj komponantoj de ŝtato. La difino, limigo kaj analizo de la kondiĉo de eksterlandaneco estas tiom antikva kiom la propra civilizo kaj la fiksigo de la politika komunumo kiel korpo en kies sino oni aplikas tiajn rajtojn kaj devojn.

Vidu ankaŭ
----------

* Ekzilo
* Enmigrado
* Kontraŭleĝa enmigrado
* Ksenofobio
* Migrado
* Pasporto
* Rifuĝinto
* Sennacieco
* Vizo

* Eksterlandano en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 691837
* GND: 4003725-3
* LCCN: sh85003545
* BNF: 13318991v
* NDL: 00562122
* NKC: ph493975 ph119254, ph493975
 |
**Ritornelo** (aŭ *refreno*) estas tiu parto de rondelo, kiu dumpase de ĉi tiu muzikaĵo plurfoje revenas neŝanĝite kaj kiu alternas kun kontrastaj interludoj, la t.n. kupledo.

Ĉe solokonĉertoj de la baroko oni ofte parolas pri la **ritornelformo**, kaj per tio oni nomas la subdivido en tuteco- kaj solopartoj, popularigite precipe per Antonio Vivaldi. Laŭ ĉi tiu principo la orkestro komencas per ritornelo, kiu entenas la muzikajn ĉefideojn, post tiu sekvas muzike plejparte diferenca strofo de la soloparto. Ĉisekve la orkestro reenprenas la ritornelon en pluraj -ofte plimallongigaj - transformigoj, alterne kun virtuozaj solostrofoj. Parte la finala ritornelo estas komplete ripetata. Plejofte en ritornelo sinsekvis la tonaloj toniko – dominanto – tonikoparalelo – toniko kaj - en minoro - toniko – dominanto (ankaŭ minordominanto) – tonikoparalelo – toniko. Ofte la solopartoj, plejparte nur akompanataj per ĝeneralbaso, klare kontrastas la ritornelojn kaj havas la harmonian taskon moduli en la venontan tonalon de la ritornelo.

Origine fruaj italaj popolkantoj, kies triliniaj strofoj rimiĝis laŭ la sinsekvo A-B-A, nomiĝis ritornelo.
La **incidento 228** (二二八事件) estis ribelo en la tajvana insulo en 1947 kontraŭ la KMT-membro militista guberniestro Chen Yi. Oni memoras hodiaŭ pri la eventoj la ĉiujare 28-an de februaro, kiu estas ŝtata rekonita festotago.

Tajvano estis dum okupado fare de Japanio ĝis 1945, kiam la teritorio estis transdonita al la Respublika Ĉinio. La daŭra alfluo de la kontinentaj ĉinoj kaŭzis konfliktojn kun la lokaj loĝantoj tajvananoj. La ribelon enkondukis diskuto de cigareda vendistino kaj kontraŭ-kontrabanda oficisto la 27-an de februaro 1947. La vendistino estis vidvino, kiu vendis kun siaj du infanoj. Laŭ la oficisto, la cigareto estis ne impostita, tiel li forprenis stokon de la virino kaj eĉ ŝian monon. Ŝi vane protestis, oficisto krude batadis ŝin. La oficiston ĉirkaŭis tumulto, okazis pafoj. Sekvatage plilarĝigis la tumulto. La ribelon subpremis ĉinaj militistoj, mortis 10.000 ĝis 30.000 civiloj. 

Parolo pri la incidento estis tabuo ĝis komenco de la 1990-aj jaroj.

* Incidento 228 en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Incidento 228 en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**La incidento pri eskapo de Vasilij Matuzok** estis milita konflikto, kiu okazis la 23-a de novembro 1984 en Panmunĵomo (Nord-Koreio).

Historio de okazaĵoj
--------------------

La civitano de Sovetunio Vasilij Matuzok, 22-jara studento de MGIMO, lernanto de la korea lingvo, laboris en Nord-Koreio kiel staĝanto. Laŭ unu informo, li laboris en la sovetunia ambasado en Pjongjango, laŭ alia informo, li estis en delegacio, subestre de sovetunia vic-ministro pri eksterlandaj aferoj Miĥail Kapica.

La 23-a de novembro 1984, Matuzok, en grupo de civitanoj de socialistaj ŝtatoj vizitis Panmumĵomon ĉe limo kun Sud-Koreio. Li decidis uzi la eblon por elmigri al Usono, kion li delonge deziris.

Matuzok ŝajnigis, ke li volas fotiĝi kun nordkoreia soldato, iris al limo, kaj foriris al la sudkoreia flanko. La nordkoreaj militistoj pafis al li per pistoloj, sed ne sukcesis. Matuzok kuris al usonaj soldatoj, kiuj gardostaris ĉe la limo kaj petis ilian helpon.

Pli ol 20 nordkoreaj soldatoj haste postkuris Matuzok en sudkorea flanko kaj pafis kontraŭ li, sed li sukcesis sin kaŝi. Usonaj kaj sudkoreiaj soldatoj pafis kontraŭ nordkoreiaj militistoj. Komenciĝis pafado, kiu daŭris 20 minutojn. Unu sudkorea soldato kaj tri nordkoreaj estis mortigitaj, unu usonano kaj unu nordkoreo vundita. La grupo de rapida kontraŭrespondo alvenis al usonaj kaj sudkoreiaj soldatoj kiel helpotrupo.

La svedaj kaj svislandaj observantoj, kiuj troviĝis en nordkorea flanko, asertis, ke ili vidis, ke tuj post pafado kaj akra diskuto, nordkoreia oficiro mortigis 2 nordkoreian militistojn, kiuj partoprenis en la pafado.

26 usonaj kaj 17 sudkoreaj militistoj ricevis premiojn pro la helpo al Matuzok.

Vasilij Matuzok trovis azilon en Usono, laboris en hotelo, studis internaciajn rilatojn en universitato. Li ŝanĝis sian familian nomon. Lia plua sorto estas nekonata.

Referencoj
----------

1. 1 2 3 4 5   A Forty-Minute Korean War: The Soviet Defector Firefight in the Joint Security Area, Panmunjom, Korea, 23 November 1984 (31-a de marto 2017). Arkivita el la originalo je 15-a de augusto 2017.
2. ↑  Студент перебежчик Вася Матузок и что с ним было дальше
3. ↑  Ассоциация
4. 1 2   For defectors, life can be lonely (5-a de majo 1986). Arkivita el la originalo je 1-a de marto 2016.
**László Acsay** [lAslO aĉai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Acsay László** estis hungara arkitekto, politikisto, parlamentano. Lia nomo estis en Usono *Acsay Leslie*, lia frato estis Tihamér Acsay.

László Acsay  naskiĝis la 9-an de novembro 1905 en Hungara reĝlando en Munkács (nuntempa Mukaĉeve en Ukrainio), li mortis la 7-an de aŭgusto 1992 en Novjorko.

Biografio
---------

László Acsay frekventis gimnazion en Budapeŝto, poste li akiris arkitektan diplomon en Reĝa Teknikuniversitato palatino József en 1929, fine li doktoriĝis en Scienca Universitato Péter Pázmány. Dum la studentaj jaroj li partoprenis en la studentaj movadoj kaj li aliĝis al etbienula partio. Li laboris en la ĉefurba municipo inter 1930 kaj 1941 poste pro la kontraŭjudaj leĝoj li trudemeritiĝis. En 1945 li estis elektita parlamenta deputito. Li daŭris la laboron en la ĉefurba arkitekto kaj li havis ankaŭ postenojn en la partio. En 1947 li denove estis elektita parlamentano, tamen la komunistoj false neniiĝis la mandaton. Evidentiĝis, ke en Hungario okazos diktaturo, tial li kun sia edzino translokiĝis al Usono, kie li partoprenis en la hungara movado kaj li kontribuis arktektajn artikolojn angle.

Lia edzino estis Lujza Székely.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Hogyan építsünk?* (1927)
* *Az álláshalmozás és az ifjúság* (1932)
* *Save the Splendor of Budapest. Highlights from Budapest 2000 Years.* (1965)
* *Ipartelepek építészete* (1966, kun aliaj)
* *Egy centenárium, és ami mögötte van… A magyar építészet az orosz megszállás alatt.* (1973)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* 


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
"la tentiĝo de sankta Antonio", pentraĵo de *Matthias Grünewald*, 1515, bildigo eble[*mankas fonto*] influita pro priskriboj de halucinoj fare de ergotaj alkaloidoj}
**Halucino** laŭ PIV estas "erara percepto de sensaĵo, dum ekzistas nenia ekstera objekto kapabla ĝin produkti". Tio signifas ekzemple, ke vide perceptatas fizike ne ĉeestaj objektoj, aŭ aŭskulte perceptiĝas voĉoj, sen ke iu parolas. Halucinoj povas afekti ĉiujn sensojn. Iluzio kontraŭe signifas, ke reale ekzistanta objekto ŝanĝite perceptatas.

Halucino pro la supra difino ŝajnas al la halucinanto reala kaj ne povas esti diferencigata de la realeco. Kontraŭe al tio la persono en la kazo de "pseŭdohalucino" rimarkas, ke la perceptaĵo ne estas reala sensaĵo – pseŭdohalucinoj povas ekzisti ekzemple en la kazo de trolaciĝo kaj en duondormo.

Diferendigendaj de halucinoj estas paranojoj: tiukaze temas pri reala perceptaĵo, kiu same percepteblas de alia persono, sed la paranojanto donas al tiu perceptaĵo alian, plian signifon. Ekzemplo por paranojo estus, se iu estas firme konvinkita, ke la hazarda sonado de sonorilo estas la signalo por imagitaj persekutantoj nun ataki la konvinkiton.

Kaŭzoj por halucinoj povas esti psikaj malsanoj kiel psikozoj, ekzemple organikaj psikozoj pro veneniĝo per drogoj respektive pro drogomanko, kiam post la veneniĝo la substanco en la korpo malmultiĝas, aŭ pro ekzemple cerbaj tumoroj, sed ankaŭ skizofreniaj aŭ afekciaj psikozoj, kaj en iuj kazaj ankaŭ epilepsio.

Vidu ankaŭ
----------

* Halucinogeno
* Iluzio
* Miraĝo
* Skizofrenio

* Kategorio Halucino en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Halucino en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)

  

|  |  |
| --- | --- |
|   | Bonvolu atenti la konsilon rilate al artikoloj pri medicinaj temoj! |
Charlie Parker, Tommy Potter, Miles Davis, Duke Jordan, Max Roach proks. Aŭguston de 1947.  
 Foto de William P. Gottlieb.
**Charles Thomas „Tommy" POTTER** (\* 21-an de septembro 1918 en Filadelfio; † 3-an de marto 1988 samloke) estis usona ĵaz-kontrabasisto.
Li validas pro sia relative longa aneco en la kvinopo de Charlie Parker ekde 1947 ĝis 1950 kiel unu el la ĉefaj basistoj de bibopo.

Potter venis nur je relative alta aĝo de 21 jaroj al konrabaso kiel ĉefinstrumento, post kiam li antaŭe estis ricevinta instruon pri la ludo de piano kaj gitaro. Ĉi tiu malfrua komenco eble klarigus, kial Potter neniam fariĝis virtuozo de la nivelo de la kelkajn jarojn pli juna Oscar Pettiford. Laŭ sia ludkompreno li similas pli al progresinta muzikisto de la svingo-stilo, kies aparta forto konsistis en tio, ke li senprobleme povis realigi la ofte treege rapidajn tempojn, kiujn Parker ŝatis antaŭmeti. Krome la ludmaniero de la basisto bonege konvenis kun tiuj de la aliaj du muzikistoj de la ritmosekcio de la Parker-kvinopo tiutempa, nome tiu de frapinstrumentisto Max Roach samkiel de pianisto Duke Jordan. Ĉar krome ankaŭ juna Miles Davis ĉe la trumpeto estis bandano, multaj entuziasmuloj opinias ĉi tiun instrumentistaron unu el la muzike plej konvinka en la kariero de Parker. Ĝi estas krom tio sur sondiskoj aparte bone dokumentita, ĉi tiuj multaj sonregistraĵoj donas bonan enrigardon en la solidan, nespektaklan akompanlaboron de Potter.

Potter kaj Parker interkonatiĝis en 1944 dum sia komuna tempo en la bandego de kantisto Billy Eckstine, al kiu venis la basisto post unuaj spertoj en pli tradiciaj svingensembloj (ekzemple kun trombonisto Trummy Young). La bando de Eckstine de la tempo ekde 1943 ĝis 45 validas ĝis hodiaŭ kiel unu el la plej fruaj „kovejoj" de moderna ĵazo. Parker, devenante de la ĵaztradicio de Kansasurbo, atendis ritman inspiron ĉefe de la frapinstrumentaro, de la baso tamen neŝanceleblajn *paŝantajn basliniojn* laŭstile de Walter Page. Al ĉi tiu muzika kompreno konvenis perfekte.

Escepte tempojn de intensa koncertvojaĝado (ekzemple kun Parker en Eŭropo 1949 aŭ kelkfoje kun Jazz at the Philharmonic), la basisto kutime laboris krom en muziko ankaŭ en nemuzikaj profesioj. Tamen lia renomo kiel „basisto de Charlie Parker" alportis al li trans jardekoj al regulaj dungitecoj kun la grandaj nomoj de la ĵazmondeto, inter ili tiel diversaj muzikistoj kiel Earl Hines, Count Basie aŭ Benny Goodman, sed ankaŭ kun steluloj de l' pli modernaj ĵazstiloj kielGil Evans aŭ Stan Getz.


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Muziko |

Literaturo
----------

* Martin Kunzler: *Jazz-Lexikon*. Directmedia, Berlino 2005, ISBN 3-89853-018-3

* Kategorio Tommy Potter en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 370806
* GND: 134487702
* LCCN: n82003125
* VIAF: 27252849
* ISNI: 0000 0001 1611 270X
* SUDOC: 156625849
* BNF: 13898624d
* MBA: 7d606f44-a90c-4c1e-909d-37e57681a3cf
* ICCU: MODV293049
* BNE: XX4770221
 |