recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
La **epigrafio** (de la greka επιγραφή: surskribo) estas aparta scienco kaj helpa fako de historio, pere de kiu oni studas la surskribojn faritajn sur malmolaj materialoj, establante metodologiojn por legi kaj interpreti ilin.

La celo de la epigrafio estas la deĉifrado, legado kaj interpretado de la surskriboj, cele al akiro de plej eble pli granda kvanto de informaro el tiuj. Laŭ la internaciaj konvencioj (ĉefe ĉe Unesko), la ekzisto de propra epigrafio estas la markilo kiu indikas la pason de prahistoria al historia kulturo, ĉefe kiam inter ĝiaj surskriboj estas analoj kaj kronikoj.

Laŭ Francisko Azorín **epigrafio** estas *Scienca studo pri la surskriboj sur malmola materio.* Li indikas etimologion el greka *epi + grafein* (sur + skribi), kaj de tie la latina *epigraphia*. Kaj li aldonas teknikajn terminojn kiaj **Epigrafo**, por devizo, surskribo sur malmola materio; sakra epigrafio, dediĉita al dioj; jura epigrafio, por prileĝa dispono; monumenta epigrafio, ornamanta monumentojn; historia epigrafio, memoranta indan faron; honora epigrafio, dediĉita gloran personon; funebra epigrafio, por honori mortintojn.

Notoj
-----

1. ↑  Francisko Azorín, arkitekto, Universala Terminologio de la Arkitekturo (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 66.
2. ↑  Azorín, samloke.

Vidu ankaŭ
----------

* Filologio
* Paleografio

* Kategorio Epigrafio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 598275
* GND: 4152508-5
* LCCN: sh85066566
* BNF: 12205084v
* NKC: ph119976
* BNE: XX4349191
 |
la romiaj provincoj dum la jaro 116, sub imperiestro Trajanus
**Epirus** estis provinco de la Romia Imperio.

Epirus, jen malhelruĝe akcentita
Ĝi ampleksis la historian antikvan regionon Epiro, kiu kovris proksimume la teritorion Epiro de la hodiaŭa ŝtato Grekio, sed krome - norde de tio - ankaŭ sudan parton de la hodiaŭa ŝtato Albanio: la tiel nomatan regionon *Norda Epiro*. Dum la jaro 146 la regiono post invado de la romia armeo iĝis parto de la imperio, kaj dum la sekvaj jarcentoj parte administriĝis kiel memstara provinco Epirus, parte kiel ero de la najbara provinco Macedonia. La marborda regiono fariĝis riĉa pro la romiaj marbordaj komercaj vojoj, kaj la konstruo de la longdistanca vojo *Via Egnatia* plue florigis la komercan prosperon.

Dum la divido de la Romia Imperio al okcidenta kaj orienta partoj dum la jaro 395, Epirus iĝis la plej okcidenta provinco de la orienta regno, la Bizanca Imperio. Kiam la urbo Konstantinopolo, la ĉefurbo de la Bizanca Imperio, perdis sian sendependecon dum 1204, la regionoj *Aetolia* kaj *Epirus* iĝis sendependa Epira despotlando. La regantoj de tiu "Despotlando" kontrolis la tutan nordokcidentan parton de Grekio, grandan parton de la hodiaŭa Albanio kaj parton de la morderna Nord-Makedonio. Dum la jaro 1318 tiu regno estis konkerita fare de la serboj. Dum ribelo de la albanoj dum la jaro 1359, dum kiu la despoto *Niceforo la 3-a* estis mortigita, la Bizanca Imperio reestabligis iom da kontrolo super la regiono kaj igis ĝin vasaloŝtato de la propra imperio. Tamen, dum la jaro 1430 la Otomana Imperio sub sultano *Murad la 3-a* aneksis Epiron kaj tio definitive finis la romian eraon de la regiono.

Vidu ankaŭ
----------

* la ĝeneralan artikolon pri la historia antikva regiono Epiro pri la historio antaŭ kaj post ĝia romia erao, kaj pri (samnome, sed geografie pli limigite) Epiro, la moderna administra regiono de la ŝtato Grekio.
* Epira despotlando

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rSPQR Provincoj de la Romia Imperio (en 117) SPQR |
| --- |
| Achaea • Aegyptus • Africa • Alpes Cottiae • Alpes Maritimae • Alpes Poeninae • Aquitania • Arabia Petraea • Armenia • Asia • Assyria • Baetica • Bithynia et Pontus • Britannia • Cilicia • Corsica et Sardinia • Creta et Cyrene • Cyprus • Dacia • Dalmatia • Epirus • Galatia • Gallia Belgica • Gallia Lugdunensis • Gallia Narbonensis • Germania Inferior • Germania Superior • Hispania Tarraconensis • Italia • Iudaea • Lusitania • Lycia et Pamphylia • Macedonia • Mauretania Caesariensis • Mauretania Tingitana • Mesopotamia • Moesia Inferior • Moesia Superior • Noricum • Pannonia • Raetia • Sicilia • Syria • Thracia |

 |

* Kategorio Epirus en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Laŭ lingva tipologio, **akuzativa lingvo** estas lingvo en kiu la objekto de transitiva verbo estas distingata kontraŭ la subjekto de kaj transitivaj kaj netransitivaj verboj. (Komparu kun ergativaj lingvoj)

Se la lingvo havas morfologiajn kazojn, la objekto havas kazon nomatan la "akuzativo", kaj la subjekto havas alian kazon nomatan la "nominativa". Se lingvo havas nenian kazon, ĝi povas uzi vortordon (ekzemple, la subjekto situas antaŭ la verbo kaj la objekto poste, kiel en la angla).

Ekzemploj
---------

La ĝermanaj kaj latinidaj lingvoj kun la plejparto de la aliaj lingvoj de la mondo, inkluzive Esperanto, estas akuzativaj. La angla, la nederlanda kaj la latinidaj lingvoj ne plu havas kazdistingojn krom en pronomoj, do ili uzas nur vortordon por distingi inter subjekto kaj objekto. La germana tamen konservas kazdistingojn, plej videble en la artikoloj.

Konsideru la germanaj frazoj:

*Der Mann kam.* "La homo venis."
*Der Mann sah den Jungen.* "La homo vidis la knabon."
Ambaŭ *der* kaj *den* signifas "la". La formo de la artikolo ŝanĝiĝas laŭ kaj la genro kaj la pluraleco de la nomo al kiu ĝi apudiĝas, kaj ankaŭ laŭ la kazo (akuzativo aŭ dativo) ke transitiva verbo uzas por siaj objektoj.

La subjekto de la frazo, *Mann*, estas en la nominativo. *Der* estas la nominativa singulara virgenra artikolo.

En la dua ekzempla frazo, la verbo *sah* (kiel la plejparto de germanaj transitivaj verboj) uzas la akuzativon por sian objekton. Tial, la artikolo ŝanĝiĝas al *den*, por virgenra singulara vorto (*Jungen*) en la akuzativo.

La Anglosaksa lingvo havis similan kazosistemon kiel la germana, kiu dum la jarcentoj malaperis.

Vidu ankaŭ
----------

* Ergativa lingvo
* Aktiva lingvo
Aktoroj
**Aktoro** estas persono, kiu ludas rolon en filmo, televido, aŭ en teatro kiel sian profesion. Ekzistas ankaŭ amatoraj aktoroj, iam nomataj *rolantaj neaktoroj*, kiuj aŭ ludas teatraĵojn kiel sian hobion aŭ estis elektitaj en konkurso de filma reĝisoro pro siaj tipaj kvalitoj aŭ tial, ĉar la reĝisoro bezonas simplan, naturan homon sen aktora afekteco. Profesiaj aktoroj studas sian fakon en aktoraj konservatorioj kaj universitatoj, ili distingiĝas per kultivita, karakteriza voĉo, per aktora stilo, kiu ne estas nura ŝajnigado. Aktoro ne volas spektanton trompi, sed rakontas al li draman agadon per aktoraj rimedoj - per regado de voĉo, movoj, korpotenado, mimiko.

Frua historio
-------------

La unua dokumento de aktoro ludanta rolon okazis, laŭrakonte, en antikva Ateno, dum la dioniziaj festoj en 534 a.K. Tradicie, estis kutime ĉe ĉi tiuj festoj rakonti pri la heroaj intrigoj de mitologiaj herooj per kantado kaj akompanata de danco. La estro de la koruso en tiu jaro, Tespiso, deviis de la kutimo kiam li decidis prezenti la rolon de la heroo en la unua persono anstataŭ rakonti pri li en la tria persono, tiel kreante la arton aktori por la unua fojo. Pro tio, aktoroj estas foje nomataj ankaŭ "Tespianoj", ĉefe en la angla parolanta mondo.

Dum la tempo de Tespiso, ankoraŭ nur unu aktoro aperis en la teatraĵo, kune kun la koruso. Nur unu generacion poste, ĉe Esĥilo, dua aktoro estis prezentita al la teatraĵo, kiu ludis alternajn rolojn, kaj poste, de Sofoklo, eĉ tria aktoro.

Tipoj
-----

* Imitulo
* Pupisto

Vidu ankaŭ
----------

* Kinostelulo
* Listo de aktoroj
* dublado
* stuntado
* *Inside the Actors Studio*

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Aktoro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Aktoro en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)

* Kategorio Aktoro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Aktoro en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)

* Schauspielausbildung Voraussetzungen - Inhalte - Ablauf - Abschluss Arkivigite je 2006-02-17 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 12320
* GND: 4153179-6 4052154-0, 4153179-6
* LCCN: sh85000744
* BNF: 133184428
* NDL: 00562827
* NKC: ph120685 ph117199, ph120685
* BNE: XX524522
 |
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

Internacia Scienca Akademio Comenius publikigis en 1992 *Aktoj de Internacia Akademio Comenius*, volumo 1. Ĝin redaktis Paul Neergaard kaj Christer Kiselman. Ĝin eldonis Ĉina Esperanto-Eldonejo, Pekino.

La Enhavo konsistis en Enkonduko, Antaŭparolo, Bazaj dokumentoj de la akademio, Parto humanisma kun sep ĉapitroj kaj Parto matematika-naturscienca kun ok ĉapitroj. 

  

La akademio publikigis en 2021 duan volumon de la Aktoj. Ĝi enhavas ok ĉapitrojn de kvin
aŭtoroj. Ili estas Renato Corsetti (aŭtoro de du ĉaptroj), Fabrizio Angelo Pennacchietti (du), Leif Nordenstorm (unu), Humphrey Tonkin (unu) kaj Christer Oscar Kiselman (du ĉapitroj).

Notoj

1. ↑   *Aktoj de Internacia Scienca Akademio Comenius*, Pekino, XI + 118 paĝoj. ISBN 7-5052-0042-9.
2. Aktoj de Internacia Scienca Akademio Comenius, volumo 2, Dob&rcaron;ichovice, 210 paĝoj. Publikigita 2021-01-20. ISBN  978-80-88326-15-1.
En fiziko, **akumuliĝa disfalo** estas speco de nuklea disfalo en kiu radioaktiva atomo disradias akumuliĝon de neŭtronoj kaj protonoj pli pezan ol alfa-partiklo (kerno de heliumo-4). Ĉi tiu speco de disfalo okazas nur ĉe izotopoj kiu disfalas plejparte per alfo-disfalo, kaj okazas nur en malgranda parto de la tuta kvanto de la disfaloj. Akumuliĝa disfalo okazas nur ĉe pezaj atomoj kiu povas gajni nuklean energion per forpeli porcio de atomkerno.

Kineta energio de relativa moviĝo de eligita akumuliĝo kaj restanta atomkerno *Q* estas inter 28 kaj 94 MeV kaj en ĉiuj okazoj ĝi estas pli malgranda ol alto *VB* de potencialo baro por eliĝo de la akumuliĝo. Tiel, akumuliĝa disfalo estas okazanta tra la tunela efiko same kiel la alfa-disfalo.

Akumuliĝa disfalo estas intera inter alfo-disfalo kaj spontanea fisio en kiu peza kerno fendas en du grandajn partojn kaj variantan kvanton de neŭtronoj. En akumuliĝa disfalo la disradiita partiklo estas malpeza kerno kaj en la disfalo ĉiam disradiatas la sama partiklo. Nun estas sciataj pli ol 20 kernoj kiuj iam disfalas per akumuliĝaj disfalo

Akumuliĝa disfalo estas permesita por multe pli multaj diversaj izotopoj ol sciataj je ĉi tio. Sed en plejparto de la okazoj probablo de kumuliĝa disfalo estas tiel malgranda ke la disfalo ne povas esti trovita eksperimente. Ĉi tio estas por eksponenta malpligrandiĝo de potencialo baro kun kresko de ĝi larĝo aŭ alto.

Tricia kerno kaj deŭteria kerno estas ankaŭ sciataj kiel produktoj de radiaktiveco. Heliumo-6 iam disfalas per eligo de deŭteria kerno kaj heliumo-8 iam disfalas per eligo de tricia kerno. La heliumo estas pli bone studita en partiklaj akceliloj, sed eblas ke ankaŭ la aliaj ekzotikaj izotopoj disfalas en ĉi tiuj manieroj.

Akumuliĝa disfalo estis esplorita en 1984 kiam esploristoj je Oksforda Universitato detektis ke 223Ra disradias averaĝe proksimume unu 14C kernon por ĉiuj 109 alfo-disfaloj.

Iuj sciataj akumuliĝaj disfaloj estas jenaj:

| Fonta izotopo | Eligata partiklo | Relativa kvanto de akumuliĝaj disfaloj | Rezulta izotopo |
| --- | --- | --- | --- |
| 114Ba | 12C | 3,0·10−7 | 102Sn |
| 221Fr | 14C | 9·10−15 | 207Au |
| 221Ra | 14C | 1·10−14 | 207Hg |
| 222Ra | 14C | 3,0·10−10 | 208Hg |
| 223Ra | 14C | 8,9·10−10 | 209Hg |
| 224Ra | 14C | 4,0·10−11 | 210Hg |
| 226Ra | 14C | 3,2·10−11 | 212Hg |
| 225Ac | 14C | 6·10−12 | 211Bi |
| 228Th | 20O | 1·10−13 | 208Pb |
| 228Th | ?Ne | ? | ?Hg |
| 232U | ?Ne | 9·10−12 | ?Pb |
| 233U | ?Ne | 7·10−13 | ?Pb |
| 234U | ?Ne  ?Mg | 1·10−13  9·10−14 | ?Pb  ?Hg |
| 235U | ?Ne  28Mg | 8·10−12  8·10−12 | ?Pb 207Hg |
| 236U | 30Mg | ? | 207Hg |
| 238Pu | 28Mg | ? | 210Pb |
| 240Pu | 28Mg 30Mg 32S | ?  ?  ? | 212Pb  210Pb  208Pt |
| 242Cm | 34Si | 1·10−16 | 208Pb |

Eksteraj ligiloj
----------------

* Usona nacia nuklea datuma centro
* Rose, H. J. and Jones, G. A. (1984-01-19). "A new kind of natural radioactivity - Nova speco de natura radioaktiveco", *Nature - Naturo* **307**, p. 245–247. doi:10.1038/307245a0.
**Valex BUJAK** aŭ **Вале́р Фра́нцавіч Бу́як** - beloruse, pollingve: *Walery Bujak*; japanllingve: **武亦亦龍** (*BUMATA Matatatsu*), naskiĝis 18-a Marto de 1956 jaro en urbeto Ivje, Grodna distrikto, Belorusio.

Esperantiĝis en 1973 jaro. Estis aktiva ano en belorusa Esperanto-movado. Dum jaroj 1984-87 estis estro de Esperanto-klubo "Svebanta Kondoro" en Minsko. Ekde 1994 jaro li estas DM de UEA. Estis longe D en Minsko en jaroj 1980-90-aj. Valex Bujak partoprenis UK-80 en Tampere, Finnlando en 1995 jaro.

Krom tio li estas konata kiel majstro de orientaj batalartoj: karateo (4-a dano), aikido, judo, ĵuĵicuo (1-a dano), tajĝiĉuano, ĉigongo, kreanto kaj gvidanto de klubo de batalartoj "Sekai"(be: Сэкай). En 1996 jaro li organizis la turniron de miksitaj batalartoj "Mistro de Povulo Sekai" (ru: Мистер Силач Сэкай).

Valex establis kaj gvidis religian komunumon de Oomoto en Minsk dum 1994-2005 jaroj.
Dum jaroj 1999-2004 estis en prizono ,. Tie li tradukis el Esperanto al rusa lingvo libroj de la Oomoto: "Diaj Vojsignoj", "Esplorado de vivĝojo", kaj libro de la ŭonbulismo "La Sankta Instruo de Ŭonbulismo". Krom tio li skribis propran libron en rusa "Leteroj el zono de Sekai" pri ezoteraj temoj kaj propra sistemo je diagnostiko de la ĉakroj.

Valex Bujak en Belorusio estas ankaŭ kiel energia kuracisto, magiulo kaj ekstrasensulo. En 2009 jaro li partoprenis en TV-programero "Batalo de ekstrasensuloj" (Rusa "TNT" TV-kanalo).

Referencoj
----------

1. ↑  "Oomoto" №437/1995 p.52 letero de Valex Bujak pri la komunumo al Kameoka-oomoto
2. ↑  "Litova stelo" №1(143) 2002 p.27 letero de Valex Bujak el prizono al esperantistaro
3. ↑  "Heroldo de Esperanto" 1/01/2002 p.3 pri Valex Bujak en prizono belorusa

Eksteraj ligiloj
----------------

* oficiala paĝo
* oficiala paĝaro
* Valex Bujak ĉe Twitter
La **Naturrezervejo Monto Gibson** (angle *Mount Gibson Sanctuary*) estas 1 305 km² naturrezervejo ĉe la norda bordo de Wheatbelt kaj ĉe la suda bordo de neklarigita malferma kamparo, je 350 km nordoriente de Perto en mezokcidenta Okcidenta Aŭstralio. La plej proksima granda urbo estas Dalwallinu. Ĝi estas en la bioregiono Avon-Wheatbelt kaj apartenas kaj estas administrata de *Australian Wildlife Conservancy* (AWC).

Faŭno
-----

Kaj la Ruĝa kaj la Griza kanguruoj troviĝas en la rezervejo, markante la transiran naturon de ties loko. Aliaj mamuloj estas la Miĉela saltomuso kaj la Malgranda longvosta marsupimuso. Gravaj birdaj specioj estas la Ocela nestamasulo, la Miĉela kakatuo kaj la Regenta papago. Indikilo de flora riĉo estas kolekto de ĉirkaŭ 100 specioj de indiĝenaj abeloj en la bieno.

### Grava Birda Areo

Tiu naturrezervejo, kun la najbara Naturrezervejo Charles Darwin, formas parton de la Grava Birda Areo (GBA) Monto Gibson kaj Charles Darwin de 2335 km², tiele identigita de BirdLife International ĉefe ĉar ĝi eltenas populaciojn de Ocela nestamasulo kaj de Fosada kakatuo, same kiel aliaj specioj limigitaj al ĉu aridaj aŭ maliaj biomoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Monto Gibson (Okcidenta Aŭstralio)

Referencoj
----------

1. ↑  AWC: Mount Gibson: Wildlife
2. ↑   IBA: Mount Gibson and Charles Darwin. *Birdata*. Birds Australia. Alirita 2011-08-21.

  Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2011-07-06. Alirita 2013-12-30.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Australian Wildlife Conservancy
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Rotango** |
| --- |
|  |
| Daemonorops draco*Daemonorops draco* |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Plantoj *Plantae* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Divizio: | Angiospermoj *Magnoliophyta* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Unukotiledonaj *Liliopsida* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Arekaloj *Arecales* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Arekacoj *Arecaceae* |
|
|
| Tribo: | **Calameae** |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Genera |
| *Calamus*
*Calospatha*
*Ceratolobus*
*Daemonorops*
*Eremospatha*
*Eugeissonia*
*Korthalsia*
*Laccosperma*
*Metroxylon*
*Myrialepis*
*Oncocalamus*
*Pigafetta*
*Plectocomia*
*Plectomiopsis*
*Raphia*
*Zalacca*
*Zalacella* |
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Rotango  |

 |
| v • d • r |

La **rotangpalmoj** (aŭ simple *rotangoj*) kreskas kiel grimpantaj *palmo*j (genro kalamo "Calamus") en la tropikaj pluvarbaroj de sudorienta Azio. La genro havas 340 speciojn kaj tiel ĝi estas la plej specioriĉa palma genro. La stangokreskaĵo prezentas rapidan kreskon kaj atingas eĉ la longon de ĝis 150 metroj. La ligno de la *rotangpalmo* estas, kvankam same forta, pli fleksebla ol tiu de aliaj arbospecioj. Pro tio oni proponas kelkfoje viŝi aŭ akvoŝpruci la rotangon, por ke ĝi ne perdu sian flekseblecon.

La termino *rotango* venas el la malaja lingvo (tie: *rotan*).

Uzo
---

La tratranĉo de rotanga bastono montras poran strukturon de la ligno, donanta al rotango facilan pezon kaj specifan elastecon. La plej konata uzo de rotango estas la korbaĵoj kaj plektitaj mebloj ekz. seĝoj kaj seĝegoj. Pro efiko de vaporo, la rotanga materialo iĝas mola kaj elasta, konvena por plektado.

Rilate al prilaboro oni distingas 3 diversajn metodojn:

La nedispecigitaj tigoj kun glataj, brilaj surfacoj uzatas por promenbastonetoj, tapiŝ-frapiloj kaj tubobastonetoj. Ankaŭ diversaj batalartoj (ekz. Modern Arnis) uzas batalbastonojn el fortika rotanga ligno.

La dikaj partoj de la trunko uzatas por mebla skeleto.

El la 5 metrojn longaj strioj kun glata ekstera surfaco, tranĉitaj el la burĝona surfaco, oni faras fortikan plektaĵon por meblaĵoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Nordokcident-kongaj malaltaĵaj arbaroj
* Tenaserimaj-sudtajlandaj kvazaŭĉiamverdaj pluvarbaroj


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Sinn Féin** (irlandlingve, *Ni Mem*, elparolata "ŝin feen") estis irlanda naciisma politika partio kiu rekomendas unu sendependan kaj unuiĝintan irlandan ŝtaton, dekroĉitan de la brita rego. La partio alfrontas kaj la irlandan politikan sistemon kaj la britan politikan sistemon (en Nord-Irlando) kun sia platformo.

Historio
--------

Fondita en 1905 fare de Arthur Griffith, Kiel irlanda rojalista separisma partio (kiu apogis la apartigon de Irlando de Britio sed kredis ke la Reĝo de Anglio devus daŭre esti la estro de la nova ŝtato). Post la Paska Ribelo de 1916, en kiu estis partoprenintaj multaj partianoj, la partio proponis Respublikana platformo, kaj komencis esti konata kiel Respublikana partio. Ekde tiam la partio estas engaĝita al la reunuiĝo de Irlando, kaj la anstataŭigo de la du ŝtatoj, kreitaj de la Anglo-Irlanda-Traktato en 1921 - katolika kaj sendependa Irlando en la sudo, kaj protestanta Nord-Irlando, kiu estas parto de la Unuiĝinta Reĝlando kiel Regno en la nordo de la insulo, sed ene de unu ŝtato.
*Sinn Féin* evoluiĝis al nedisputebla centro de la movado por la sendependiĝo de la insulo (for de Britio) kaj nacia memdifino. La partio havis striktajn ligojn al Irlanda Respublika Armeo (IRA), kio kaŭzis fortajn disputojn kaj kondukis al fondo de la plej grandaj hodiaŭaj popolpartioj Fianna Fáil kaj Fine Gael. Post la dua mondmilito la partio ŝajnis morta, sed la malakordoj en Nord-Irlando ekde 1967 refortigis la respublikanajn organizaĵojn kaj ebligis trovi novan politikan celon. Ekde tiam Sinn Féin estis la plej forta irlanda-katolika partio en Nord-Irlando.

La ĉefo de Sinn Féin estas Gerry Adams, kaj la du membroj de la partio kiu gajnis seĝojn en la Eŭropa Parlamento estas Bairbre de Brún, eksa ministro pri sano en Nord-Irlando kaj Mary Lou McDonald.

Historiistoj kredas, ke preter la oficiala partio nomita "Ŝinn Fein", tra la historio ekzistas dekduoj da partiofragmentoj kiuj kuniĝas kaj fendetiĝas alternante, kelkaj el kiuj konservas la nomon "Ŝinn Fein", kaj en multaj enkarniĝoj tra la jarcento kiu pasis ekde ĝia komenco.

Konataj politikistoj
--------------------

* Gerry Adams

* Arthur Griffith (1871-1922)Arthur Griffith (1871-1922)
* Gerry AdamsGerry Adams

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Sinn Féin en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala paĝo de *Sinn Féin* (irlande kaj angle)
* oficiala retejo de la partio *Fianna Fáil* (irlande kaj angle)
* konciza prezento de la laborista partio angle
* 


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 29549
* GND: 10167011-4
* LCCN: n82094405
* VIAF: 134714867
* ISNI: 0000 0001 0741 1724
* SUDOC: 027713768
* BNF: 11969735v
* NKC: kn20040625002
 |
**Esperanto-sinonimo** estas Esperanta vorto, kiu sinonimas kun alia Esperanta vorto kaj povas ĝin anstataŭi en teksto, por ke la esprimado estu malpli monotona, pli riĉa, pli preciza aŭ pli nuancita. 

La Esperantajn sinonimojn oni trovas en la libroj de Jaan Ojalo (*Esperantaj Sinonimoj*) kaj Marinko Ĝivoje (*Esperantonimoj*). Multajn sinonimojn enhavas ankaŭ PIV. 

La mankon de sinonimoj en Esperanto sentas precipe la tradukantoj de beletro, kiam ili klopodas esperantigi gravan nacilingvan verkon, kiu famiĝis ne nur pro sia bela rakonto, sed ankaŭ pro riĉa esprimado. En naciaj lingvoj ekzistas pluraj esprimoj ekzemple por diversaj specoj de montoj, sed traduki ĉion nur kiel **monteto - monto - montego** estas sentata kiel primitivaĵo, kiu domaĝas la tradukatan verkon kaj samtempe lezas la prestiĝon de Esperanto. Tio instigas multajn literaturistojn enkonduki neologismojn (**hilo, kolino, alpo**). 

Aliflanke la esperantistaro malmulte utiligas la jam ekzistantajn esprim-eblojn, pri kiuj Esperanto disponas. La lernantoj kutime lernas radikvorton en ĝia baza formo kaj signifo (**letero, aŭtoro**) kaj ne konscias, ke ili estas verbigeblaj kaj povas krei efikan sinonimon (**mi skribas leteron al amiko - mi leteras al amiko, mi verkis romanon - mi aŭtoris romanon**). La samo validas ankaŭ por adjektivigo (**granda** - *kolosa, giganta, mamuta*; **malgranda** - *nana, pigmea, liliputa, kolibra*) kaj por kunmetaĵoj (**timema** - *malbrava, senkuraĝa, leporkora*).

La uzantoj serĉas sinonimojn ĉiam por la plej konataj vortoj (ek-e por **monto**, ne por **alpo**), tial la sinonimaj vortaroj devus proponi kiel kapvortojn ĝuste tiujn plej multe uzatajn esprimojn kaj ĉiujn neologismojn kolekti en ilia nesto. Estas nelogike uzi kiel kapvorton neologismon (**toporo**) kaj kiel sinonimon proponi ĝeneralan vorton (**hakilo**). Male, la uzanto serĉos hakilon kaj devas trovi:

**hakilo** toporo, adzo; maĉeto, serpo, gilotino; halebardo, glavo, sabro

(Fine post punktokomoj estas esprimoj nur parencaj, ne tute sinonimaj).

Estas demando, ĉu la derivaĵoj devas havi proprajn nestojn aŭ esti metitaj sub la vortradikon (**hak**), kaj kien enmeti prefiksajn derivaĵojn (*balatalhakilo, fendhakilo, sarkhakilo*), precipe la mal-vortojn. En la vortaro de Ojalo oni trovas ekz-e **malbela** nur en la indekso fine de la libro, dum en la vortaro mem ĝi troviĝas kiel subordita esprimo sub la kapvorta neologismo **turpa**.

Estus bezone malfermi sinoniman vortaron en la reto kaj ebligi ĝian komunan ellaboradon kaj riĉigadon.
**Villarrabé** [biljraBE] estas municipo en la centrokcidento de la provinco Palencio, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la komarko *Páramos-Valles* en la subkomarko Vega-Valdavia. La loknomo *Villarrabé* eble povas esti komprenata etimologie kiel Urbo de la Rabeno. Villarrabé fakte estas tre malmulte loĝata submunicipo (nur 5 loĝantoj), dum Villambroz havas pli ol 100 loĝantoj.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 80,29 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 192 loĝantojn. Ĝi perdis multajn loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte perdis 600 loĝantojn el la jaro 1900. Ĝi distas 61 km de Palencio, provinca ĉefurbo.

La municipo enhavas jenajn submunicipojn:

* Villambroz: kun 115 loĝantoj.
* San Llorente del Páramo (blazondomo en la foto de la tabelo).
* San Martín del Valle: kun 34 loĝantoj.
* Villarrabé: kun nur 5 aktualaj loĝantoj.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj kaj vitejoj) kaj brutobredado (ŝafoj kaj bovoj). Lastatempe funkciado de servoj plej ekgravis, kune kun piedirado tra naturaj lokoj. De la historia pasinteco restis diversaj vizitindaj vidindaĵoj kiel la preĝejoj. Aparte grava por la nuna ekonomio estas produktado de fromaĝoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Palencio

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 770967
 |
**An Chathair Gheal** aŭ angle *Cahergall* (la Irlanda nomo signifas : „la hela urbo") estas restaŭrita ferepoka ringfortikaĵo de tipo, el kiu en Irlando ekzistas nur malmultaj. La proksimaj instalaĵoj Leacanabuaile kaj Cathair an Lóthair, la proksima Staigue Fort, ĉiuj en la graflando Ciarraí, Dun Aengus kaj Dún Chonchúir sur la Aran-insuloj, Caherconnell en la graflando An Clár kaj Grianán de Aileach en la graflando Dún na nGall aŭ la Cashelde Kilmovee, la Grianán von Aileach aŭ Staigue Fort egalas laŭ ilia konstruformoj al "Cahergall". "Caher" estas la angligita formo der la irlanda vorto "*cathair*" (kiu signifas en kelkaj regionoj de Irlando "Dun" respektive "ŝtonfortikaĵo").

Cahergall Stone Fort
Ringfortikaĵoj distingiĝas de Dun-oj kaj de *Rath* pro la konstrumaterialo. Cahergall trovigas okcidente de Cahersiveen apud Ballycarbery East en la graflando Ciarraí. "Rathgall" estas simila montetfortikaĵo en la graflando Cill Mhantáin.

Literaturo
----------

* Matthew Stout, The Irish Ringforts, Dublin, 1997 ISBN=1-85182-582-7

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio An Chathair Gheal en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Bild
* VIDEO
Louise Brooks ekzemplis la flapper. Flappers defiis tradiciajn seksajn rolojn, havis knabecajn hararanĝojn kaj Androginiajn pozojn.
Marlene Dietrich en androgina aspekto
**Androginio** estas termino, kiu rilatas al la miksado de inaj kaj viraj trajtoj en unu homo.

La esprimo "androginio" estas diferenca de la esprimo hermafroditismo, kiu rilatas al la ĉeesto de morfologiaj ecoj de ambaŭ seksoj.

Etimologio
----------

La nomo de la esprimo originas de la grekaj vortoj "andreios" (ανδρειος, kun la signifo "masklo"; adjektiva formo de la vorto ανηρ, kun la signifo "viro"), kaj "ĝardeno" (γυνή, kun la signifo "virino").

Popola kulturo
--------------

Tra la jaroj la androgina aspekto estis ofta inter membroj de diversaj grupoj kaj precipe inter grupoj en la Glammetalsceno, Visual Kei, Emoo, kaj la Gotika subkulturo.

Elstaraj kantistoj, kiuj estis karakterizitaj per androgina aspekto, estas, inter aliaj: Vince Neil de la muzikbando Motley Crue, David Bowie, Annie Lennox, Prince kaj Michael Jackson.

Eminentaj kantistoj kiuj estis karakterizitaj per androgina aspekto estas, inter aliaj: Billie Eilish, Grace Jones, kaj la aktorinoj Brigitte Lynn, Catherine Munig, Danielle C, Tilda Swinton, Jenette Goldstein  kaj la modelino Agian Dane.

Japanaj animeaj kaj mangaaj serioj kaj filmoj tendencas esti la plej elstaraj lastatempaj verkoj, kiuj uzas androginajn rolulojn. Ekzemploj de androginaj rolulo en animeo kaj Mangao en Japanio inkluzivas Haku de *Naruto*, Luffy de *Bleach*, kaj Urano de *Maristo Luno*.

Nuntempaj tendencoj
-------------------

Coco Chanel vestita en ĉemizo kaj pantalono de maristo. 1928
Yves Saint Laurent, la smokingo konvenas "Le Smoking" ("La Fumado"), kreita en 1966
Popmuzika stelo Boy George (bildigita) kaj Annie Lennox aperis sur la kovrilo de revuo *Smash Hits* en decembro 1983 kun la titolo "Kiu el ili estas la knabo?", Sekvita de la kovrilo de *Newsweek* en januaro 1984 marki duan britan Invadon.
Yoshiki, fondinto de X Japan, estas ofte etikedita androgynous, konata pro porti puntajn vestojn kaj aktoradi efemina dum prezentoj 
Sud-korea popmuzika stelo G-Drako estas ofte notita por lia Androginiaj aspektoj

Vidu ankaŭ
----------

* hermafrodito
* Intersekseco

Referencoj
----------

1. ↑  *New world coming: the 1920s and the making of modern America*. New York: Scribner, 2003, p. 253, (ISBN 978-0-684-85295-9).
2. ↑  "Boy George, The Man".
3. ↑   (2016) Ian Chapman, Henry Johnson: *Global Glam and Popular Music: Style and Spectacle from the 1970s to the 2000s*. Routledge, p. 203–205. ISBN 9781317588191.
4. ↑  "Move over, Psy! Here comes G-Dragon style",  *The Independent*, 17 August 2014.
5. ↑  "K-pop: a beginner's guide",  *The Guardian*, 3 March 2014.

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 813148
* GND: 7654104-6
* BNF: 11960041p
* BNE: XX538802
 |
**Pradejón** [pradeĤON] estas vilaĝo kaj municipo de Rioĥo (norda Hispanio), nome en la nordorienta Komarko de Calahorra, ene de la komarkaro Malsupra Rioĥo, en la orienta triono de la regiono laŭ vertikala divido (orient-okcidente). La loknomo *Pradejón* estas etimologie komprenebla kiel *Herbejeto* aŭ *Paŝtejeto*. Ĝi famas pro produktado de ĉampinjonoj.

La municipa teritorio de Pradejón, en la nordoriento de la regiono.

Geografio
---------

Mapo de la orografio de la Komarko de Calahorra. Norde la rivero Ebro kaj ĉefaj komunikvojoj proksime de Pradejón.
Murpentraĵo pri ĉampinjonoj.
Pradejón estas sur la valo de la rivero Ebro, norde de la komarko, en la limo de Rioĥo kun Navaro kaj sur fruktodona agrikultura valareo, kio ebligis historie prosperan legoman produktadon. Pradejón havas apartan bonkvalitan komunikadon ĉar ĝi estas inter la nacia ŝoseo N-232, paralela al la fluejo de la rivero Ebro kaj la aŭtovojo AP-68 kun Calahorra sudoriente, kaj Logronjo nordokcidente trans Ausejo kaj Agoncillo. 

Limas norde kun Navaro, nome kun Lodosa, en Monte Alto (474 msm) kaj Sartaguda kiu separas ĝin el la rivero Ebro; sude kun Calahorra, Autol kaj Quel; oriente kun Murillo de Calahorra kaj la teritorioj de La Plana kaj Valroyuelo (ambaŭ de Calahorra); kaj okcidente kun la teritorioj de Piñuela, Los Horcajos, Campo Viejo kaj Noceleón (de El Villar de Arnedo kaj Arnedo).

Historio
--------

Aperis restaĵoj de prahistorio kaj de romia epoko. Fondita en la Mezepoko fare de kolonoj.

Aktualo
-------

La rura elmigrado okazis ĝenerale en multaj apudaj loĝlokoj laŭlonge de la 20-a jarcento, sed male en Pradejón, kie oni altiĝis el 1 847 loĝantoj ĝis nunaj 4 000. 

La ekonomio estis bazata ĉefe sur la agrikulturo (vitejoj, migdalarboj, olivarboj kaj ĉefe fungoj). Ĉio estas sen irigacio spite la proksimecon de la rivero Ebro. Krome estas rura turismo. 

Vizitindaĵoj estas la aparta turo de la preĝejo, Jakoba Vojo, vitgardejoj ktp.

Bildoj
------

* Industria zono.Industria zono.
* Murpentraĵo pri rura vivo.Murpentraĵo pri rura vivo.
* Aparta turo de la preĝejo.Aparta turo de la preĝejo.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de Rioĥo

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 796930
* VIAF: 316734320
 |
**Romiosini** estis (ĝis 2014) kolonja eldonejo specialigita je nuntempa greka literaturo.

Nomo kaj celoj
--------------

Ĝi fonditis en 1982, kiam ĉirkaŭ Hans Eideneier kaj Niki Eideneier-Anastassiadi grupiĝis amikaro de Greklando, kies anoj pro persona entuziasmo tradukadis novgrekajn literaturaĵojn en la germanan. 

"Romiosini" (novgreke: Ρωμιοσύνη) signifas la grekan identecon, la grekan kulturon post la konkero de Konstantinopolo fare de la otomanoj en 1453; krome ne nur la grekojn en Greklando sed ankaŭ la grekan diasporon.

Programo
--------

Intertempe ĉ. 200 libroj estas haveblaj, temantaj pri greka kulturo kaj greka literaturo. La entrepreno intencas prezenti al la germanlingva legantaro la hodiaŭan Grekion kaj tute malantaŭenmetas kaj la klasikan Grekion kaj la kliŝeojn de feria lando. Tiel permesiĝas pli profunda kompreno de la novgreka kulturo kaj de la tre vigla spirita vio de la mediteranea lando. Krom verkojn de konataj poetoj kiel Konstantinos Kavafis, Giorgos Seferis, Odysseas Elytis kaj Giannis Ritsos oni publikigas ankaŭ skribitaĵojn de pli junaj aŭtoroj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Hejmpaĝo de la eldonejo.
* Nordejno-Vestfalio: sukcese labori kun du kulturoj, 2007, p. 16-17. (PDF)[*rompita ligilo*]
**Krato el Tebo** (en la greka: Κράτης; ĉ 365 a.K. - ĉ 285 a.K.) estis greka filozofo.

Vivo
----

Krato naskiĝis en Tebo, en Beotio (Meza Grekio). Komence li studis filozofion en Ateno kaj estis influita de la filozofiaj instruoj de Stilpono de Megara, kiu okupiĝis ĉefe pri logiko kaj dialektiko. 

Krato iĝis unu el la plej cinikaj filozofoj influitaj fare de Diogeno la cinika kiu estis lia instruisto. Estas dirite, ke li perdis sian posedaĵon kiel rezulto de la invado de Makedonio al Grekio. Sed li ŝajne metis sian posedaĵon je la dispono de bankisto kaj diris al li: "Se miaj filoj estas malsaĝuloj, donu ĝin al ili, kaj se ili fariĝos filozofoj, donu ĝin al la malriĉuloj."

Krato predikis kontraŭ la seksa permeseco de sia tempo kaj diris, "Malsato estas kuraco por amo." Li dediĉis sian vivon al kultivado de virtoj, kaj elektis vivon de vagado, malriĉeco kaj senigo, celibato kaj abstinado pro memdisciplino. Lia studento Hiparĥia enamiĝis al li, minacante fari memmortigon se ŝiaj riĉaj gepatroj ne permesis al ŝi geedziĝi kun li. Li provis malinstigi ŝin de ĉi tiu plano ĵetante sian vojaĝsakon ĉe ŝiaj piedoj kaj dirante al ŝi: "Ĉi tio estas mia tuta trezoro. Pensu zorge pri viaj agoj." Ŝi decidis forlasi sian riĉan hejmon kaj aliĝi al la Krato en sia vaganta vivo. Ilia vivo kune fariĝis simbolo de lojaleco kaj amo spite al la sociaj konvencioj kaj la komunaj sintenoj de lia samtempuloj.

Laŭ Diogeno Laertio, Krato skribis kelkajn epistolojn pri filozofiaj temoj, mallongan poemon kaj kelkajn filozofiajn teatraĵojn, sed neniu el tiuj konserviĝis. La graveco de Krato estas ke li simbolas la transiron de la cinikaj filozofoj al la stoikisma skolo. La studento de Krato estis Zeno el Kitiono, la fondinto de la stoika skolo.

Eksteraj ligiloj
----------------

 **Krato el Tebo** en Vikimedia Komunejo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 742522
* GND: 118715534
* LCCN: n96104516
* VIAF: 261346802, 262594096, 5225153063146219320005, 8678154260671724480000, 115144814524420439229, 7237165814870359860009, 2164959865224022429, 196160307525357742717, 405159233932703370215 807154, 261346802, 262594096, 5225153063146219320005, 8678154260671724480000, 115144814524420439229, 7237165814870359860009, 2164959865224022429, 196160307525357742717, 405159233932703370215
* ISNI: 0000 0003 8176 9585, 0000 0003 9205 7903, 0000 0001 0947 4040, 0000 0000 1338 9458
* SUDOC: 034941096
* BNF: 131978711
* BNE: XX5300569
 |
La rivero **Gomti**, **Gumti** aŭ **Gomati**, estas alfluanto de Gango. Laŭ la la historio de Hinduismo, tiu rivero estas filino de la hinduisma saĝulo Vasiŝto; banado en Gomti dum Ekadaŝi (nome dekunua tago de la du lunaj fazoj de la monato en la Hindua kalendaro) povas forlavi ĉiujn pekojn. Laŭ Bagavata Purano, nome unu el la ĉefaj religiaj verkoj de Hinduismo, Gomti estas unu el la transcendentaj riveroj de Barato. La rara Gomti Ĉakra, nome operkulo de rara marheliko kiu estas uzata kiel protektilo por infanoj, estas trovebla tie.

Gomti estas rivero nutrita de musona pluvo kaj de subtera akvo; ĝi originiĝas el Gomat Taal (formale konata kiel Fulhaar Jheel) apud Madho Tanda, Pilibhit, Barato. Ĝi etendiĝas laŭlonge de 960 kilometroj tra Utar Pradeŝo kaj kuniĝas al Gango apud Saidpur, Kaithi, 27 kilometrojn el la distrikto de Varanasio.

Notoj
-----

1. ↑  "Gomati River Expedition 2011". Alirita la 18an de januaro 2013.
2. ↑  "Bhaktivedanta VedaBase: Srimad Bhagavatam 5.19.17-18". 4a de januaro 2010. Arkivita el la originalo la 21an de aprilo 2012. Alirita la 4an de januaro 2010.
3. ↑  "Magic SEA Underground: Magical Uses Of Gomti Chakra (Cat's Eye Shell)". liewsp1-magicsea.blogspot.in. alirita la 7an de novembro 2015.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Gomti en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Religiaj riveroj
* "Sewage kills thousands of fish in north Indian river". Babu Lal Sharma, Associated Press, 22a de aŭgusto 2003
* Markandey Mahadeo en Wikimapia
* Referenco al Gomti

Koordinatoj: 25° 30′ 29″ N 83° 10′ 11″ O﻿ / ﻿25.50806 °N, 83.16972 °O﻿ / 25.50806; 83.16972 (mapo)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 692590
 |
**Gomezserracín** [gomezseraZIN] estas municipo en la nordokcidento de la provinco Segovio, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko *Tierra de Pinares* (Pinartero) en la nordo de la provinco. La loknomo *Gomezserracín* estas etimologie komprenebla kiel aludo al nobelulo de la 13-a jarcento nome Gómez Sarracín, fondinto de la loĝloko kaj patro de Fernando Sarracín, kiu iĝis episkopo de Segovio.

Gomezserracín en la provinco Segovio.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 30,26 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 660 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte 450 el la 1960-aj jaroj. 

Ĝi distas 50 km de Segovio, provinca ĉefurbo kaj limas kun municipoj Cuéllar, Sanchonuño kaj Pinarejos. Ĝi estas inter Chatún kaj la aŭtoŝoseo A-601.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj, vitejoj, legomoj kaj terpomoj) kaj brutobredado (ŝafoj) kaj rilata komercado. Lastatempe kultura kaj rura turismo ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado). 

De la historia pasinteco restis vizitindaj vidindaĵoj el kiuj menciindas la preĝejo de Sankta Maria Magdala.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Segovio

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 766696
 |
**Gombosszeg** [gomboŝseg] estas tre malgranda vilaĝeto en Hungario, en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Zala, en Distrikto Zalaegerszeg. Gombos signifas: butona.

Blazono de Gombosszeg

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 2 km²
* Loĝantaro: 47
* Poŝtkodo: 8984
* Telefonprefikso: 92
* Koordinatoj: 46°45′25″N 16°43'12″E

Situo
-----

Gombosszeg situas en Montetaro Zala en valo de rojo, laŭ traira flankovojo. Nova troviĝas 11, Zalaegerszeg 16, Lenti 25, Pacsa 27, Őriszentpéter 29 km-ojn.

Historio
--------

La unua skriba mencio pri la vilaĝo devenis el 1552. La loka bienestro longe estis familio "Gombos". En 1962 ankoraŭ vivis en Gombosszeg 151 homoj en 41 domoj. En Gombosszeg migra poŝto servas.

Renomaj homoj
-------------

* Péter Nádas verkisto tie loĝas de 1984. Tie li verkis inter 1985-2005 sian romanon *Pararelaj historioj*.

Vidindaĵoj
----------

* sonorilostablo

Fontoj
------

* 

* Kategorio Gombosszeg en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Ilustraĵo de ĉ. 1820, prezentante interŝanĝon inter eŭropaj komercistoj kaj indianoj
En ekonomiko **Natura interŝanĝo** estas situacio, kiam du aŭ pli subjektoj reciproke interŝanĝis malmonajn aktivojn. Oni povas interŝanĝi ankaŭ servojn aŭ ŝuldatestojn. Profito aŭ malprofito de natura interŝanĝo estas kalkulita pere de prezoj de interŝanĝitaj aktivoj. Notinde, ke natura interŝanĝo ekskluzivas operaciojn kun mono. Interŝanĝo povas estis ekvivalenta, kiam la prezoj de interŝanĝitaj varoj egalas.

Natura interŝanĝo estis unika komerca metodo antaŭ apero de mono. Nuntempe natura interŝanĝo povas ekzisti inter du subjektoj, kiuj konsente volas ŝanĝi varojn. Natura interŝanĝo povas disvolviĝi okaze de inflaciego, kiam mono tute ne plenumas ilian funkcion.

La kolektado de poŝt- kaj enspezmarkoj, kiu iuj foje nomiĝas filatelo, estas ekzemplo de merkato ke multo de kies transakcioj inter interesitaj agentoj estas faritaj de naturaj interŝanĝoj, do ne per mono aŭ valuto, sed havaĵo por havaĵo.

En la moderna epoko
-------------------

Ilustraĵo de 1874 prezentas kamparanon kiu ofertas du gekokojn kiel interŝanĝon kontraŭ gazetabono.
En la moderna periodo pluraj specoj de interŝanĝo povas esti distingitaj:

* Ordinara interŝanĝokomerco (kiel en antikvaj tempoj) - ĉefe en evoluantaj kaj neindustriigitaj landoj, same kiel en tempoj de ekonomia krizo (ekzemple - eŭropaj landoj kaj precipe post la Dua Mondmilito en Germanio, aŭ la ekonomia interŝanĝo de krudmaterialoj, industriaj aŭ agrikulturaj produktoj inter komercantaj ŝtatoj).
* Interŝanĝo inter importistoj kaj produktantoj kiuj surmerkatigas siajn varojn al podetalistoj. Ĉi tiuj povas interŝanĝi varojn por pliigi la elekton de produktoj en ilia posedo.
* Interŝanĝo en la sektoro de reklamado kaj amaskomunikilaro.
* Interŝanĝado ene de sociaj komunumoj, kiu estas plejparte servkomercon: per interŝanĝado homoj helpas unu la alian per interŝanĝado de servoj, lertecoj, produktoj kaj sciigoj. Interŝanĝa komunumo povas havi propran komunuman valuton uzatan por enkomunuma komerco. Estas miloj da interŝanĝaj komunumoj en la mondo.

Vidu ankaŭ
----------

* Tradicia ekonomio
* Vivtena ekonomio
* Tempobanko
* Internacia komerco
* Filatelo

* Kategorio Natura interŝanĝo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Natura interŝanĝo en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)
La **pagana ribelo de Vata** estis pagana ribelo en 1046 ĉefe en ebenaĵa areo de la Hungara Reĝlando (reĝa departemento Békés). La ribelo kondukis al detronigo de reĝo Petro Orseolo, martirmorto de Sankta Gerardo kaj la re-surtronigo de la Arpad-dinastio. Okazis ankaŭ ne tiel signifa pagana ribelo en 1061, kiu estis tuj venkita.

La ribelo
---------

Martireco de Sankta Gerardo, en la Anjou-legendario
La Monto Gellért, nomita laŭ Sankta Gerardo en la hungara lingvo.
Kontraŭ la hungara reĝo Petro Orseolo oni organizis du komplotojn en 1045, kiuj celis surtronigon de filoj de Vazul. La unua komploto senvualiĝis, Petro ekzekutigis aŭ blindigis la komplotintojn. La duan komploton gvidis la ĉanada episkopo Gerardo, li ofertis la tronon al princoj Andreo (pli posta reĝo Andreo la 1-a) kaj Levente, tiam vivantaj en rusa ekzilo. La princoj akceptis la oferton kaj en 1046 ekiris hejmen. Samtempe komenciĝis granda pagana ribelo en reĝa departemento Békés sub gvido de tribestro Vata, kontraŭ regado de Petro. Kiam Andreo kaj Levente alvenis en Abaújvár, la malkontenta popolo petis ilian permeson, ke ili povu vivi kiel paganoj kaj povu mortigi la pastrojn, detrui la preĝejojn, rifuzu la kristanan kredon. La princoj akceptis la postulojn reciproke por batalo kontraŭ Petro. La pagana ribelo baldaŭ forbalais regadon de Petroj kaj ĝis aŭtuno de 1046 la paganoj regis la landon ĝis la Danubo, prirabis, detruis la preĝejojn, murdis la pastrojn. 

La paganoj kaptis la 24-an de septembro 1046 episkopon Gerardo kaj ĵetis desur la monto Gellért (nun en Budapeŝto, ĉefurbo de Hungario), kiu mortis kiel martiro. Petro provis fuĝi okcidenten, sed oni kaptis kaj blindigis lin, por igi lin nekapabla regi. Fine de 1046, Levente mortis inter nekonataj cirkonstancoj kaj oni surtronigis lian fraton, kiel Andreo la 1-a. Post lia kronado, li komencis detrui, venki la paganan movadon, kio finiĝis je printempo de 1047.

Pagana ribelo de filo de Vata
-----------------------------

En 1061, Béla la 1-a kunvokis Dieton en Székesfehérvár. Neatendita alvenis homamaso kun gvido de Johano, filo de Vata, postulante mortigon de la kristanaj pastroj kaj restarigon de la praaj paganaj moroj. Béla petis tri tagojn por pripensi la postulojn, dum tiu tempo alvenigis soldatojn kaj atakis la amason. La soldatoj de la reĝo senkompate murdis aŭ skurĝis ĉiun.
**Pafafo ĉe la O.K. bovkorto** (anglalingve *Gunfight at the O.K. Corral*) estas fifama okazaĵo de usona historio. Ĝi estis 30-sekunda interpafado inter *lawmen* (speco de usonaj policistoj) gviditaj de Virgil Earp kaj membroj de grupo de eksterleĝuloj nomitaj *the Cowboys* (*la vakeroj*) inkluzive de Ike Clanton, kiu okazis ĉirkaŭ 15:00 h. merkrede, la 26-an de oktobro 1881, en Tombstone, en tiama Arizona Teritorio, Usono. Ĝi estas ĝenerale konsiderata kiel la plej fama interpafado en la historio de la usona Sovaĝa Okcidento.

La pafado estis la rezulto de longdaŭra vendeto, kun vakeroj Billy Claiborne, Ike kaj Billy Clanton, kaj Tom kaj Frank McLaury unuflanke; kaj urbmarŝalo (ĉefpolicisto) Virgil Earp, specialaj policanoj Morgan kaj Wyatt Earp, kaj portempa policano Doc Holliday aliflanke. Billy Clanton kaj ambaŭ fratoj McLaury estis mortigitaj. Ike Clanton, Billy Claiborne kaj Wes Fuller forkuris de la batalo. Vergilio, Morgan, kaj Holliday estis pafvunditaj, sed Wyatt restis senvunda. Wyatt ofte estas erare rigardita kiel la centra figuro en la interpafado, kvankam lia frato Vergil estis Tombstonea urbmarŝalo kaj vic-usona policamarŝalo tiutage kaj havis multe pli da sperto kiel ŝerifo, policisto, polica marŝalo, kaj soldato en batalo.



* Kategorio Pafado ĉe la O.K. bovkorto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Kirko Senmakula Koro de Sankta Maria** (hungare Szűz Mária Szeplőtelen Szíve) estas katolika konstruaĵo en Hungario, en Budapeŝto, en distrikto Pestszentlőrinc-Pestszentimre, en ties parto Pestszentlőrinc.

Historio
--------

Dokumento el la 14-a jarcento mencias preĝejon en vilaĝo (Pest)Szentlőrinc. Arkeologoj trovis la kutiman tombejon en la modernaj tempoj. La iama preĝejo malaperis dum dominado de turkoj. En la 18-a jarcento oni konstruis kapelon, kie okazis ankaŭ mesoj. En 1902 oni konstruis sonorilostablon kun 3 sonoriloj. Post 3 jaroj la mesoj okazis en la lernejo. En 1911 oni konstruis en la proksimo preĝejeton, la paroĥo formiĝis en 1920. La nun videbla kirko konstruiĝis en la 1920-aj jaroj, en 1931 ankaŭ kulturdomo por katolikoj, en la sama jaro alvenis la orgeno. Dum la 2-a mondmilito bombo trafis la kirkon, sed nur la fenestroj rompiĝis. En 1993 la kirko renoviĝis, krome en la korto abatejo konstruiĝis por abatinoj alvenintaj el Usono.

Konstruaĵo
----------

La kirko situas sola en korto. En mezo de la fasado malsupre estas la enirejo, la plej supre la ĉefturo altiĝas. En ambaŭ flankoj po unu pli malaltaj turoj estas videblaj.

Kermeso okazas en sabato post tago Koro de Jesuo.

Fontoj
------

* hungare
* hungare kun foto
* hungare


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Volkmar WEISS** (naskiĝis la 23-an de majo 1944 en Zwickau) estas germana genetikisto, socihistoriisto kaj genealogo. Li kunfondis la Germanan Socialan Unuiĝon (DSU) kaj estis membro de la germana Kristandemokrata Unio (CDU) inter 1990 kaj 1993. Li estas esperantisto kaj membro de la Akademio Internacia de la Sciencoj (AIS) kun sidejo en San-Marino.

Weiss defendas la tezon, ke diferencoj de homa inteligenteco estas atribuendaj esence al variado de unu geno kaj al la reguloj de heredado de Mendel. Li asertas, ke sociaj kaj poligenezaj faktoroj havas nur duarangan influon. Sociaj klasoj kaj etnoj diferenciĝas, laŭ li, per diversgrade altaj mezumaj valoroj de la intelekta kvociento, kaŭzitaj laŭ lia supozo interalie de la distribuo de genvariantoj ene de tiuj grupoj. La tezoj de Weiss havas nur periferian pozicion en la scienco.

El la rezultoj de liaj esploroj pri inteligenteco li eltiras konkretajn konkludojn pri klerigpolitiko, malplimulto-politiko, migradpolitiko kaj etnopolitiko. Liaj eldiroj pri la rilato de genetiko kaj biologio al la socio elvokas plejparte malaprobon en la publika sfero, eĉ ĝis la riproĉo, ke temas pri "genetika teorio en la nacisocialisma tradicio". Weiss interrilatas politike kun ekstremdekstraj rondoj, kie li elpaŝas per fakaj kaj nefakaj eldiroj. En sia multe pridisputata verko *Deutschland schafft sich ab* ["Germanio abolicias sin"], Thilo Sarrazin referencas al la argumentoj de Weiss kaj uzas ilin por subteni siajn proprajn konkludojn en ĉ. 8.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 358014
* GND: 124555152
* LCCN: n88135989
* VIAF: 13245193
* ISNI: 0000 0001 1597 6602
* NKC: jn20010602880
 |