recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Pasporto de Unuiĝintaj Nacioj.
**Duaranga civitano** estas persono sistema diskriminaciita ene de ŝtato aŭ en alia politika jurisdikcio, spite al la fakto ke ĝi havas formale rajtojn ene de tiu ŝtato. La duarangan civitanecon ĝenerale oni konsideras malobeon al la homaj rajtoj.

Ne temas necese pri sklavoj historie aŭ deliktuloj nuntempe, sed la duaranga civitano havas limigitajn jurajn rajtojn, same kiel limigitajn civilajn rajtojn kaj eblojn disvolviĝi labore kaj ekonomie; kaj ĝi estas ofte suferanta mistraktadon kaj abandonon fare de siaj teoriaj superuloj. Anstataŭ esti protektita jure, tiukadre oni ignoras la ekziston de duaranga civitano kaj eĉ oni povas uzi tiun nocion por ĉikani ĝin (ekzemple en kazoj de misuzo de polica perforto, ofte pro rasaj diferencoj).

La plej gravaj problemojn kiujn frontas duaranga civitano estas perdo de la balotrajto, limigoj kiuj malhelpas labori kiel publika funkciulo aŭ aliĝi al armeo, same kiel restriktoj en la parollibero, edukado, sansistemo, veturlibero kaj asocilibero, portado de armiloj, geedziĝo kaj rajto al propraĵo.

La terminon, oni uzas pejorative, aŭ en kunteksto de aktivismo. La registaroj nuntempe normale ne konfesas la ekzistadon de duaranga civitaneco. Ĉar temas pri neformala termino, la duaranga civitaneco ne estas objektive klasita, sed oni povas citi evidentajn kazojn kiel la reĝimo de rasa segregacio en la sudo de Usono, la apartismo en Sudafriko, baratanoj dum la epoko de Brita Hindio kaj la marĝenigo de grupoi, etnaj malplimultoj, glat-personoj en multaj landoj de la tuta mondo, kiuj historie estis priskribitaj kiel suferantoj de duaranga civitaneco.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 853591
 |
Nova konstruaĵo de la Germana Muzeo de Libroj kaj Skribo, finita en 2007 en Leipzig
La **Germana muzeo de libroj kaj skribo** (germane *Deutsches Buch- und Schriftmuseum*, DBSM) en Leipzig estas la plej malnova faka muzeo de la mondo de sia speco kaj estis fondita en 1884 kiel la Germana Librokomerca Muzeo. Ekde la jaro 2007 ĝi estas administrata de nova direktorino *Stephanie Jacobs*.

Inventaro
---------

La muzeo kolektas, konservas kaj publike prezentas valorajn pruvojn de la kulturo de papero, libroj kaj verkado. La zorgaĵo de unikaj studkolektoj kaj la rilata faka literaturo por sciencaj celoj, precipe por esplorado en la historion de libroj kaj papero, estas esenca koncerno de la muzea laboro. Aldone al konstanta ekspozicio, la muzeo alportas ŝanĝiĝantajn temajn ekspoziciojn al la publiko.

Esperantista direktoro Albert Schramm
-------------------------------------

La esperanista edukisto, stenografiisto kaj bibliotekisto Albert Schramm, kiu ekde 1908 estis la direktoro de la Saksa Esperanto-Instituto en Dresdeno, aktivis per prelegvojaĝoj, artikoloj en la gazetaro kaj sukcesis gajni kreskantan simpation por Esperanto. En 1913 oni nomis lin direktoro de la Germana muzeo de libroj kaj skribo kaj kun li ankaŭ la Esperanto-Instituto translokiĝis al Lepsiko, urbo fama pro siaj eldonejoj, presejoj, libromerkata centro kaj industria foiro. La nova funkcio de Schramm malhelpis al li plu agi kiel direktoro de la instituto, sed li mem proponis profesoron Johannes Dietterle kiel sian anstataŭanton. Ĉi tiun la ministerio konfirmis kiel gvidanton de la instituto en la jaro 1916. Schramm funkciis kiel gvidanto de la muzeo de libroj kaj skribo ĝis 1928.

* Kategorio Germana muzeo de libroj kaj skribo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Referencoj
----------

1. ↑  artikolo germanlingva *Dr. Stephanie Jacobs neue Leiterin des Deutschen Buch- und Schriftmuseums* ("Dr. Stephanie Jacobs nova direktoro de la Germana Muzeo de Libroj kaj Skribo") el la retejo Buchmarkt.de el marto 2007
Emscher Landschaftspark ĉe Dortmund
**Emscher Landschaftspark** [pejzaĝoparko Emscher] estas regiona parko en la norda Ruhr-Regiono. Ĝi estas regiona kunlaborprojekto por la kreado de interligita parksistemo. Pro la industria kaj minekspluata pasinteco de la regiono la naturpejzaĝo de la Ruhr-Regiono estas treege koloniigita, dispecigita, multfoje ŝanĝita kaj kelkloke detruita. Celo de la pejzaĝoparko estas la kreado de nova parktipo, kiu interligas malsamajn liberajn spacojn: regionojn de la konserviĝinta antaŭindustria kulturpejzaĝo, partojn de la ekde 1920 difinitaj *regionaj verdozonoj*, industrian pejzaĝon kaj postindustrian pejzaĝon.

La koncepto de Emscher Landschaftspark estis malvolvata dum la Internationale Bauausstellung Emscher Park. Emscher Landschaftspark, kiu fariĝas sur areo da 450 kvadrataj kilometroj, reekprenas la ideon de la sep „Regionaj Verdozonoj" el la 1920-aj jaroj kaj konektas la Revierparkojn ekestintajn en la 1970-aj jaroj. La koncepto, kiun partoprenas 20 urboj kaj du distriktoj, ampleksas entute 178 finfaritajn projektojn kaj 248 antajn aŭ ontajn solopojektojn. La ĉefplano ELP 2010, kiun 20 urboj kaj regionaj institucioj ellaboris de 2002 ĝis 200, dokumentas la pli novan evoluon de Emscher Landschaftspark. Ĝi difinas la bazan areon de la parko, kompilas superrigardon de la projektoj kaj nomas la ĉeftemojn de la evoluo (nova valo de la Emscher, medio, ekologio, infrastrukturo, kulturo, urba tero- kaj arbarokulturado, evoluo- kaj vegetaĵaro-direktado). La germana trafikministrejo premiis la koncepton en 2009.

Ĝis la jaro 2020 la alikonstruo de la Ruhr-Regiono devas esti finita.

Partoprenantoj
--------------

Partoprenas la urboj Duisburg, Oberhausen, Mülheim an der Ruhr, Essen, Bottrop, Gelsenkirchen, Herne, Herten, Recklinghausen, Bochum, Dortmund, Lünen, Waltrop, Castrop-Raŭel, Kamen, Bergkamen, Werne kaj la komunumoj Holzwickede same kiel Bönen. Krome la distriktoj Recklinghausen kaj Unna aliĝis, same kiel la federaciero Nordrejnvestfalio, la Regiona Ligo Ruhr kaj la Emscher-Kooperativo.

Kelkaj projektoj
----------------

* Koaksigejoi Hansa en Dortmund
* Itinero de la Industrikulturo
* Nordsternpark
* Landschaftspark Duisburg-Nord
* Gasometro Oberhausen
* Ŝiplifto Henrichenburg
* Energiepark Mont-Cenis

Literaturo
----------

* Peter Liedtke: *Skulptur Emscherpark*. Ekspozicia katalogo de Ludwig Galerie Schloss Oberhausen, Oberhausen 2001.

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑  Frankfurter Allgemeine Sonntagszeitung de la 7-a de novembro 2010, paĝo V 11: *Problemzone Emscher*

Eksteraj ligiloj
----------------

* Hejmpaĝo
* Itinero de la Industrikulturo Arkivigite je 2016-01-09 per la retarkivo Portuguese Web Archive
* Regiona Ligo Ruhr Arkivigite je 2007-04-29 per la retarkivo Wayback Machine
* Fotoj
* Internationale Bauausstellung Emscher Park Arkivigite je 2016-07-02 per la retarkivo Wayback Machine
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por la moderna hipoteza koncepto pri "obskura materio" kaj kvina esenco, vidu la artikolon Kvintesenco (fiziko). |

**Kvintesenco** (latine *quinta essentia*, antikve-greke *πέμπτον στοιχειον*, laŭvorte "kvina esenco/elemento") aŭ *etero* (antikve-greke *αἰθήρ*, aithḗr, latine *aethēr*) estas la termino per kiu en antikvaj tempoj oni indikis la substancon kiu kvina, krom la kvar surteraj elementoj (akvo, aero, tero, fajro, estis opiniata konstitui la ĉielajn korpojn. Ĝia enkonduko estas ŝuldata al la pitagora skolo kiu ĝin nomis *etero* (αἰθήρ).

Kvintesenco en aristotela filozofio
-----------------------------------

Aristotelo, konstatinte ke, dum en la surteraj korpoj okazas kontinuaj reciprokaj ŝanĝoj, en la ĉielaj korpoj laŭlonge de jarcentoj neniun el tiuj oni observis, kaj ke la surteraj korpoj, pro la gravito, iras, laŭ sia naturo, alten aŭ malalten rektalinie dum la ĉielaj korpoj ronde moviĝas, opiniis ke inter la surteraj korpoj kaj tiuj ĉielaj intermetigas esenco malsama, kiu sin manifestis en la malsama natura movo. En la surteraj korpoj, por ke okazu ŝanĝoj necesas allasi diversajn fundamentajn elementojn, el kies teniĝo ĝuste povas realiĝi la ŝanĝoj kiujn, fakte, oni observas; la ĉielaj korpoj, tiam, senŝanĝaj kaj nekorupteblaj, ne povis konstituiĝi el multaj elementoj, sed el unu sola, kaj tiu ĉi, tial, devis esti je tutaliaj naturo kaj esenco ol la surteraj. Aristotelo asertas ke iuj opiniis etimologie ekspliki la terminon "etero" per "kuri ĉiam". 

Tiu koncepto trairis, sendiskute, la mensojn de la tuta antikveco kaj mezepoko ĝis modernaj tempoj kiam astronomiaj observoj kaj naskiĝo de kemio ĝin forigis el scienca terminaro kiel reala elemento konstatebla. Unu el la lastaj ĝin uzantoj estis Luca Pacioli, novplatonismemulo de la 16-a jarcento, laŭ kiu la ĉielo, la kvina elemento, similis al dekduedro, strukturo perfekta.

Kvintesenco en alkemio
----------------------

Laŭ kelkaj alkemiistoj, la etero estus la precipa kunmetaĵo de la ŝtono de la saĝuloj. Laŭ aliaj, dum mezepoko, etero aŭ kvina esenco aludis la vitalan forton de la korpoj, specon de eliksiro pri longa vivo. Pri ĝi skribas ankaŭ Jan Amos Komensky, en *Labirinto de la mondo kaj paradizo de la koro* de 1631.

Ekde la 14-a ĝis la 18-a jarcentoj laboratoriaj alkemiistoj supozis ke la kvina esenco nenialio estus ol eliksiro devenigita el la kvina distilado de elementoj; el tiu senco kvina esenco ricevis ankaŭ la pliampleksan signifon de fundamenta karakterizo de substanco aŭ, pli ĝenerale, de branĉo de la scio. Post kvin distiladoj la restanta substanco estus vera kvinesenco.

Referencoj
----------

1. ↑   kvintesenc/o (esperante). *Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto 2020*.

Bibliografio
------------

* Aristolelo, *Περί ουρανού* (latine: *De caelo)*
* P. Moreau x, *Quinta esentia,* en Pauy-Wissova, XXIV

Vidu ankaŭ
----------

* Avir
* Kreo
* Eliksiro pri longa vivo
* Ŝtono de la saĝuloj
* Klasikaj elementoj
* Paracelsus
**Setho** (ankaŭ *Seth*, **Suteĥ**, **Seteŝ** aŭ **Set**) estas la dio de la dezerto laŭ la antikva egipta Menphia teogonio de la malfrua periodo de la egipta historio. Ĝi, kutime, reprezentiĝas kiel homo kun kapo besta, foje ŝakalforma plejofte indikita per "besto de Setho". Filo de Geb, nome la tero (aktiva principo), kaj de Nut, nome la ĉielo (pasiva principo), frato de Oziriso, Iziso kaj Neftiso (kies estas ankaŭ edzo): pro ĵaluzo Setho aranĝis mortigan konspiron kontraŭ sia frato Oziriso, kiu poste estos venĝita de la filo Horuso. (En la revivigo de Oziriso, maljuste mortigita, oni klopodis vidi la fruan version de la resurekto de Jesuo Kristo).

Dekomence Setho estis unu el precipaj diaĵoj de la Alta Egiptio (pradinastia periodo), funkcianta kiel indulga diaĵo de la mortintoj. Ĝia graveco ekmalpliiĝas kiam la reĝoj de la Alta Egipto reŭnuigas la du Terojn kaj altrudas sian dion, nome Horuso, kiel precipa dio. Ĉiukaze Setho konservas laŭ la tuta Antiva Regno iom da graveco por tion kreskigi dum la dua dinastio kaj anstataŭas la rivalon (Horuso) aŭ al tiu apudas.

Dum la periodo de la hiksoj Setho estos preferata kiel dinastia dio kaj asociita al la diaĵo Teŝubo, dio de la tempestoj.

Dum la 19-a dinastio de la Nova Egipta Imperio, la nomo de Setho reaperas en la reĝaj titoladoj de la antikva egiptio en nomoj kiel Setio la 1-a kaj Setio la 2-a. Tiuperiode la diaĵo estis reprezentata en la pruo de la nokta ŝipeto de Reo, engaĝiĝinta en la kapto de la serpenta monstro.

Reprezento de Setho sur egipta tombo
Atinginte ĉe Hiksos la rolon de la plejalta dio, kaj la samon ĉe la Ramesidaj kondotieroj, fine Setho fariĝis la dio de fremdaj popoloj kaj, do, dio malamika. Metamorfozo vere kurioza, sed aparte entenata en la mita sinsekvo de acax eventoj ĝin koncernantaj.

Setho estis ankaŭ dirita "ombita" el la urbo Ombos, loko de ĝia origina kulto.

Setho ĉe aliaj religioj
-----------------------

En helenistaj versioj de la egipta mitologio Setho estas konata kiel Tifono. En apokrifaĵoj de la Malnova Testamento, Setho estas, laŭ iuj interpretistoj, Satano, senjoro de la malbono kaj tenebroj.

Bibliografio
------------

* Tosi, Mario, *Dizionario enciclopedico delle Divinità dell'Antico Egitto*, Torino 2004 ISBN 88-7325-064-5;
* Alan Henderson Gardiner, *The Library of A. Chester Beatty. Description of a Hieratic Papyrus with a Mythological Story, Love Songs, and Other Miscellaneous Texts*, n°1, sans éditeur, Londres, 1931;
* Massimo Patanè, « Existe-t-il dans l'Égypte ancienne une littérature licencieuse ? », dans *Bulletin de la société française d'égyptologie*, no 15, 1991;
* Herman te Velde, *Seth, God of Confusion. A Study of his Role in Egyptian Mythology and Religion*, Brill, Leyde, 1967 (réimpr. 1977);
* Marcelo Campagno, Antonio (2004), en Ediciones del Signo, *Una Lectura de la Contienda Entre Horus Y Seth*. ISBN 987-1074-14-X.

* Kategorio Setho en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 305000
* GND: 118642340
* LCCN: nb2018011271
* VIAF: 30330231
* SUDOC: 028874943
 |
ludkampo kun ambaŭ golzonoj
**Arena piedpilkado** estas vario de usona piedpilkado ludata en sporthaloj. La plej fama kaj plej malnova konkurso de arena piedpilkado estas la *Arena Football League* (AFL) fondita en 1987. Intertempe ekzistas multnombro de ligoj kaj kluboj, precipe en Usono kie la sporto ĝuas iom da popularecon.

Komparo kun konvencia usona piedpilkado
---------------------------------------

golejo meze kun repuŝanta reto
La plej gravaj diferencoj kun usona piedpilkado estas la malgrandigita ludkampo (61 oble 26 metroj, simile al glacihokea sportejo) kaj la malpliigita nombro de ludantoj (8 po teamo). La piedpilko povas esti kikata nur ĉe la ekkiko, pro komenci aŭ relanĉi la konkurson, kaj por ŝotoj al la golejo. La golejo estas nur duone larĝa (9 futoj) ol la ordinara kaj pli alte muntita, name 15 futoj super la grundo. Golŝotado do fariĝas pli malfacila. La ekkiko okazas sur la propra gollinio. Se forŝotita pilko flugas rekte el la golzono, la ludo rekomencas ĉe la 3-jardo-linio por la kontraŭa teamo (*touch-back*). Se kikita piedpilko repuŝiĝas de la reto apud la fino de la kampo, ĉiuj ludantoj povas proprigi kaj ludi la piedpilkon. Estas ankaŭ malgrandaj diferencoj pri kiel la pilko devas esti proprigita en la golzono por poentsukceso.

La ludmetodo estas tre simila al la tradicia usona futbalo kvankam la pilko estas konsiderinde pli ofte transludita antaŭen ol portita fare de ludantoj. La plej malgranda kampo kaj nombro da ludantoj eblas pli rapida kaj poentriĉa konkursoj kompare al originala ludo. Regulofendoj estas punitaj kaj indikataj tre simile. Diference tamen, se ludanto perpetras saman faŭlon dufoje, tiu ludanto estos ekskludita de la konkurso. Nur kvar (anstataŭ sep) arbitraciaj juĝistoj estras konkurson.

La poentoj estas disdonataj tre simile al la tradicia eksterarena ludo, tamen ekzistas kelkaj diferencoj, kaj inter ambaŭ varioj kaj inter la diversaj arenaj ligoj mem.

Invento kaj historio
--------------------

La unuaj sportaj konkursoj de usona piedpilkado estis luditaj ene de haloj dum la komencaj jaroj de la 20-a jarcento. Pluraj konkursoj sekvis dum la sekvinta jardekoj sed ĉiam sub konvenciaj reguloj kaj nur pro amuzaj aŭ veteraj kialoj. En 1987, Jim Foster, inspiriĝita fare de la (eŭropa) hala futbalo, patentis novan regulsistemon por usona piedpilkado en haloj kaj arenoj respektive. El ĉi tiu iniciativo evoluiĝis la *Arena Football League*. Kvankam oni prognozis fruan financan malsukceson kaj praktikan malrealigeblecon, la ligo daŭriĝis, kun unuopa unujara interrompo en 2009, ĝis hodiaŭ (2016), tamen kun nur ok aktivaj teamoj. Ĝi tiel fariĝis la plej longdaŭra nordamerika piedpilka ligo krom la NFL (fondita en 1920) kaj la CFL (fondita en 1958). Dum la pasintaj jaroj, pluraj ligsistemoj de arena piedpilkado establiĝis en Usono.

Vidu ankaŭ
----------

* Usona piedpilkado
* Rugbeo 7
* Futsalo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Arena Football League Arkivigite je 2003-10-18 per la retarkivo Wayback Machine angle

* Kategorio Arena piedpilkado en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Péter Wintermantel** [vintermantel], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Wintermantel Péter** estis hungara orientalisto, diplomato.

Péter Wintermantel naskiĝis la  20-an de decembro 1974(nun 1974-12-20) en Budapeŝto.

Biografio
---------

Péter Wintermantel maturiĝis en gimnazio en 1993 en sia naskiĝurbo, poste li akiris orientalistan diplomon en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 1997. Post la diplomo li eklaboris en ministerio pri eksterlandaj aferoj, inter 1999–2003 li estis diplomato en ambasadorejo de Tokio, poste li havis plurajn taskojn ĝis 2014 en la ministerio aŭ tutmonde. Intertempe en 2007 li akiris ekonomian diplomon en Ekonomia Altlernejo (Budapeŝto) kaj li akiris sciencan gradon Ph.D. en 2014, pli poste li estis konsilisto de signifa firmao en Hungario. Lia edzino naskis unufoje. Li ricevis ŝtatan premion en 2020.

Lia libro
---------

* *Nippon-babona. A magyar–japán diplomáciai kapcsolatok története.* (2016)

Fontoj
------

* biografio hungare
* biografio hungare

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 855170
 |


* Portalo pri Biografio
Naskiĝloko de Rufino José Cuervo kaj hodiaŭ la ĉefsidejo de la Instituto Caro y Cuervo en Bogoto
Interno de la instituto en novembro 2017.
La **Instituto Caro kaj Cuervo** (hispane ***Instituto Caro y Cuervo***) estas kolombia esplorinstituto pri literaturo, filologio kaj lingvistiko bazita en la *localidad* La Candelaria de Bogoto. Ĝi respondecas pri la lingva (kaj kultura) esplorado de la hispana en Kolombio. Ĝia misio estas disvastigi literaturan kulturon en Kolombio. 

La instituto publikigas kritikajn eldonojn, precipe de kolumbiaj verkistoj. Ĝi estas nomita laŭ la iama kolumbia prezidanto, sciencisto kaj filozofo Miguel Antonio Caro (1843-1909) kaj la kolombia verkisto Rufino José Cuervo (1844-1911). La emfazo estas sur esplorado kaj promocio de legado en Kolombio. La Instituto produktas eldonojn de kolombiaj aŭtoroj kaj promocias la konservadon de la nacia literatura heredaĵo.

La instituto estis fondita en 1942 per leĝo kiu antaŭenigas la daŭrigon de filologiaj studoj. Interalie estis eldonitaj la *Diccionario de Construcción y Régimen de la Lengua Castellana* (Vortaro de la Strukturo kaj Ordo de la Kastilia Lingvo) kaj Rufino José Cuervo *Disquisiciones Filológicas* (Filologiaj Esploroj) *.*

En 1999, la Instituto ricevis la Premion Princo de Asturio pri Komunikado kaj Homaj Sciencoj pro la *Diccionario de Construcción y Régimen de la Lengua Castellana*, la ĉefa verko de Rufino José Cuervo.

Publikaĵoj
----------

* Gioconda Marún: *El Modernismo Argentino Incógnito en "La Ondina des Plata" y "Revista Literaria" (1875 - 1880)* , Publicaciones del Institute Caro y Cuervo XC, Santafé de Bogotá 1993.

Referencoj
----------

1. ↑  *Die sprachliche Entwicklung des Voseo in Kolumbien* academia.ed, abgerufen am 14. April 2019
2. ↑   Objetivos y funciones. Arkivita el la originalo je 2022-08-10. Alirita 2023-03-29.
3. ↑   Historia Instituto Caro y Cuervo, institución clara. Arkivita el la originalo je 2022-08-10. Alirita 2023-03-29.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo
* Fundació Príncep d'Astúries, Príncep d'Astúries de Comunicació y Humanitats 1999 Arkivigite je 2010-03-23 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 852181
* GND: 1015822-4
* LCCN: n50079967
* VIAF: 151089911
* ISNI: 0000000404671880
* SUDOC: 02638910X
* BNF: 118645933
* NKC: kn20030411010
 |
**Levente MOLNÁR** [pr. molna:r] estas rumanuja hungara operkantisto (baritono) naskiĝinta en Remetea (Harghita) (Rumanio) la 5-an de aprilo 1983.

Kariero
-------

Levente Molnár la mezlernejon finis en la *Liceo de Muziko kaj Arto Nagy István* de Miercurea Ciuc en 2001 kaj poste li studis en la fako pri kanto en Oradea. Li debutis en 2001 en Arado. En 2003 en la operejo Kolozsvári Állami Magyar Opera de Kluĵo li kantis la titolrolojn de la operoj *Dido kaj Eneaso* de Purcell, *Orfeo* de Monteverdi, kaj de la opereto *Orfeo en Hadeso* de Offenbach. Ekde aŭtuno de 2004 li estas ano de la Opera Stúdió Budapeŝto, de 2009 de la Bavaria Ŝtata Operejo de Munkeno.

Fonto
-----

* Retejo de sia naskiĝvilaĝo Arkivigite je 2010-01-18 per la retarkivo Wayback Machine.
* Operejo Hungara Arkivigite je 2008-10-11 per la retarkivo Wayback Machine

Eksteraj ligiloj
----------------

* Persona retejo
* Spektakloj
* Cardiff singer
* Figaro en Londono[*rompita ligilo*]
* opera.hu Arkivigite je 2013-05-31 per la retarkivo Wayback Machine
**James Rufus AGEE** (Knoxville, Tenesio, 27a de novembro 1909 - Novjorko, 16a de majo 1955) estis usona verkisto kaj ĵurnalisto. Lia romano membiografia *A Death in the Family* (Morto en la familio, 1957), havigis postmorte la premion Pulitzer en 1958, estas konsiderata majstroverko. Li kunlaboris en kino, kiel kritikisto kaj scenaristo de du filmoj.

Kariero
-------

Kiam Agee estis ses-jaraĝa, lia patro mortis en aŭt-akcidento, kio markis lian tutan vivon. Ekde sek jaroj li studis kun sia pli juna fratino, Enma, kiel internulo, ĉefe en *Saint Andrews School for Mountain Boys*, proksime al Sewanee (Tenesio), kie konis, en 1919, la pastron Flye kaj lian edzinon kiuj loĝis en la lernejo kun kiuj ili tenos amikecon ĝis sia morto; kio rezultos en grava korespondado, nome *Letters of James Agee to Father Flye* (1962). 

Agee studis en Altlernejo en 1924-1925; somere samjare li veturis al Eŭropo kun pastro Flye. Revene en aŭtuno 1925, li eniris en Phillips Exeter Academy, elitisma internulejo en Nov-Hampŝiro, kie li estis nomumita, en 1927, eldonisto de *Exeter Monthly* kaj prezidanto de Lantern Club (literatura socio).

Aŭtune 1928, li eniris en la Universitato Harvard kaj somere 1929 li laboris en tritikkampoj de Nebrasko kaj Kansaso. En 1930 kaj en 1931 li estis nomumita ĉefeldonisto de *Harvard Advocate*. En la printempo 1932, li gradiĝis en Harvard.

Pro redaktatado de parodia numero de Time, kaj pro klopodoj de Dwight Macdonald, li estis dungita kiel reportero kaj poste kiel verko-ĵurnalisto de la revuo Fortune en la konstruaĵo Chrysler. Somere 1936 li pasigis ok semajnojn en Alabamo kun la fotisto Walker Evans, intervjuante kaj fotante familiojn de malriĉaj kamparanoj, kio ludis gravan rolon en sia vivo. 

En 1942 li iĝis kinkritikisto, dekomence por la revuo Time kaj poste en *The Nation*, tio eldoniĝis post la morto de Agee laŭ la titolo *Agee on film*. En 1948 li abandonis Time kaj verkis por Huntington Hartford scenarojn de filmoj bazitaj en *The Blue Hotel* kaj *The Bride Comes to Yellow Sky* de Stephen Crane.

Libroj
------

* *Permit Me Voyage* (1934), poemoj.
* *Let Us Now Praise Famous Men: Three Tenant Families* (1941).
* *The African Queen*, scenaro.
* *The Morning Watch* (1950).
* *The Night of the Hunter*, scenaro.
* *A Death in the Family* (1958).
* *Agee on Film* I (1958).
* *Agee on Film* II (1960).
* *Letters of James Agee to Father Flye* (1962).

Eksteraj ligiloj
----------------



* James Agee en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)

* 
* 
* Kronologio (el Retarkivo {{{1}}}), Agee Films

  

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo James Agee en la angla Vikipedio.*
**Uvira** estas grandurbo kaj diocezo en Demokratia Respubliko Kongo (eksa Zairio). La nacia lingvo parolata en la urbo estas la svahila. Uvira estas romkatolika diocezo kaj apartenas al la episkopujo de Bukavu.

Bazaj informoj
--------------

* Areo:  km²
* Loĝantaro: 378.736 en 2012
* Supermara alteco: 301 m
* Horzono: UTC +2

Geografio
---------

Uvira situas inter montoj ĉe la nordokcidenta bordo de la lago Tanganjiko proksime de Burundo en la orienta parto (eĉ rando) de la lando. Bukavu troviĝas 105 (voje 120), Goma 192, Butembo 396, Lubumbashi 937, Kinŝaso 1540, Boma 1805 km.

  

Panoramo de Uvira

Historio
--------

Uvira estis la antaŭa provinca ĉefurbo dum la regado de Mobutu Sese Seko, la regiono Sud-Kivuo estis parto de la regiono Kivuo. Post la formado de la provinco Sud-Kivuo, la ĉefurbo de la provinco fariĝis Bukavu .

Trafiko
-------

La haveno nomata Kalundu, ĉe la suda flanko de la urbo, ofertas boatajn konektojn al Kalemie, Kigoma (en Tanzanio) kaj Buĵumburo (ĉefurbo de Burundo (situanta je nur 15 kilometrojn).

Ĉefvojoj kondukas al Bukavu (120 km norden) kaj Buĵhumburo, krome estas malpli grava (kaj bona) vojo suden (Fizi 60 km suden).

Klimato
-------

Uvira situas en subtropika klimato. La temperaturo varias inter 19 kaj 22 °C. Jare pluvas ĉ. 1400 mm. La pluvo kulminas en marto kaj novembro, malkulminas en julio.

La 17-an de aprilo 2020 okazis inundoj pro pluvego. Oni nombras 27 mortintojn. Kelkaj personoj mankas kaj probable troviĝas en la ruinoj de la detruitaj domoj. Oni timas pri sanproblemoj pro la manko je trinkakvo (la firmao, kiu disdonas trinkakvon, estis detruita).

Esperanto en Uvira
------------------

La urbeto Uvira estas niĉo de vigla Esperanto-agado : Esperantologiaj semajnoj, seminario pri paco (2005) al kiu partoprenis pli ol 160 personoj.

Diagramo pri liverado de la lando, kie Uvira estas trovebla oriente

Eksteraj ligiloj
----------------

* Statistikoj pri larĝaj urboj en D.R.Kongo
* Mapo de Uvira, distancoj Arkivigite je 2014-02-24 per la retarkivo Wayback Machine
* Mapo de Demokrata Respubliko Kongo (PDF)
* Esperanto en Uvira

Vidu ankaŭ
----------

Provinco Sud-Kivuo

Referencoj
----------


1. ↑
2. ↑  Birindwa Mushoshi, Esperanto en orienta Afriko, Heroldo de Esperanto, 2250 (17:2015).
Ekzemplo de PSD
**Programstruktur-diagramo** estas prepara skemotekniko por programado de komputiloj. La diagramo ankaŭ estas nomata **Nassi-Shneiderman-diagramo** aŭ **PSD**.

Ĝi ekestis en 1972 kaj estis por la unuafoje priskribita en 1973 fare de Isaac Nassi kaj Ben Shneiderman. Programstruktur-diagramo konsitas el:

* Ortanguloj
* Trianguloj
* Teksto

Bazostrukturoj
--------------

Ekzistas nur tri bazostrukturoj. Se oni kombinas ilin en la ĝusta maniero, oni povas priskribi ĉiun arbitran komputilprogramon. La bazostrukturoj estas:

### Sekvenco

Ĉiu paŝo de la algoritmo sekvas unu post la alia.

AnweisungAnweisung
### Iteracio

Iteracio aŭ ripeto estas la strukturo en kiu la ago estas ripetata ĝis kiam la ripetkondiĉo ne plu ekzistas.

### Selekto

Selekto-strukturoj ankaŭ nomiĝas elektoj. Depende de iu kondiĉo la vojo de la programo estas difinata.

Selekto

Vidu ankaŭ
----------

* Fludiagramo

Referencoj
----------

1. ↑  Shneiderman, Ben: "A short history of structured flowcharts (Nassi-Shneiderman Diagrams)", ontwerpversie 27 mei 2003.
2. ↑  Nassi, I.; Shneiderman, B.: "Flowchart techniques for structured programming", SIGPLAN Notices XII, August 1973.

* Kategorio Programstruktur-diagramo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Vahan Mamikonjan** (armene : Վահան Մամիկոնյան) (440/445 - 503/510) estis armena nobelulo de la familio Mamikonjan. En 481 li ribelis sin kontraŭ la Sasanida Imperio kiu regis la orientan parton de Armenio konata kiel persa Armenio. Li estis nomumita kiel *marzban* (guberniestro) de persa Armenio en 485 kaj restis en tiu posteno ĝis sia morto ĉirkaŭ 503-510.

Fono
----

Ekde 387, la reĝlando Armenio dividiĝis en du zonojn de influo, bizanca Armenio kaj persa Armenio. Krome, en 428, la lasta arsakida reĝo, Artaŝo la 4-a, estis senpovigita fare de lia reganto Bahram la 5-a laŭ la peto de la armenaj 'naĥararoj', tiel komencante la periodon de la regado de *marzpanoj* en persa Armenio. Tre rapide la armenoj seniluziiĝis: en 449, Jazdegerd la 2-a ordonis al la nobelaro konvertiĝi al Zaratuŝtrismo. La armenoj ribeliĝis sub la gvidado de Vardan Mamikonjan, sed estis venkitaj la 2-an de junio 451 (aŭ la 26-an de majo) ĉe la batalo de Avarajr; plimulto el la naĥararoj kiuj partoprenis la ribelon, estis deportitaj al Seleŭkio-Ktesifono.

Junaĝo
------

Vahan naskiĝis ĉirkaŭ 440 - 445.  Li estis la plej aĝa filo de Hmajeak Mamikonjan kaj Dzojk, li havis 3 pli junajn gefratojn nomitajn Vard, Vasak, kaj Artaŝo. Lia patro estis mortigita de gerilanoj ĉe Tajko post la batalo de Avarajr. Vahan, kune kun Vasak kaj Artaŝo, estis kaptita de la *marzpano* de Armenio kaj deportita al Seleŭkio-Ktesifono; kondamnita al rezignado, kaj estis "malfortigita en ilia fido", laŭ lia deinfanaĝa amiko kaj poste historiisto Ghazar Parpeci .

La tri fratoj estis mortkondamnitaj, tamen estis liberigitaj kun la helpo de mihranidaj princo Arŝuŝa la 2-a. Vahan tiam reakiris siajn havaĵojn, tamen li estis akuzita pri misuzo de enspezoj de oraj minoj, kaj li devis pagi grandan monsumon al la sasanidoj,.

Ribelo
------

Post la batalo de Avarajr, la armenoj estis konstante ordonitaj de la Sasanidoj iri al malproksimaj militaj ekspedicioj, plejparte en Orienta Persio. Ili ankaŭ postulis akcepti la kreskantan potencon de la rezignado, kio rezultigis la ribelon de Vaĥtang la 1-a de Iberio (ĉ. 447/449 - 502/522), kaj estis pozitive ricevita de la armenoj. Vahan hezitis ligi la ribelon en 481, iĝante Adhur Guŝnasp , la *marzpano* de Armenio, forlasi Dvin kaj rifuĝi sin en Artaŝata .

Vidu ankaŭ
----------

* Mamikonjan

Referencoj
----------

* Kategorio Vahan Mamikonjan en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

1. ↑  Dédéyan 2007, paĝo192.
2. ↑  (Grousset 1947, p. 217)
3. ↑  Grousset 1947, paĝo215.
La **Svisa Akademio de Natursciencoj** (germane *Akademie der Naturwissenschaften Schweiz*ת akronime **SCNAT**, france *Académie suisse des sciences naturelles*, itale *Accademia svizzera di scienze naturali*) estas sendependa retorganizo en la lokoj de edukado, esplorado kaj novigado. Ĝi plifortigas publikan konscion pri la natursciencoj kaj subtenas politikon, administradon kaj komercon kun faka scio. La proksimume 35,000 ekspertoj en la SCNAT-reto estas ĉefe implikitaj en miliclaboro por daŭrigebla socio kaj scienco .

Organizo
--------

Diversaj platformoj kaj iliaj fakaj komitatoj laboras pri socie kaj science gravaj temoj. La platformo "Scienco kaj Politiko" estas dediĉita al urĝaj sociaj defioj kiel ekzemple klimata ŝanĝo kaj la perdo de biodiverseco. Ĝi rigardas sin kiel centron por solvo-orientita dialogo inter scienco, politiko, administrado, komerco kaj socio.

La platformoj "Biologio", "Kemio", "Geosciencoj" kaj "Matematiko, Astronomio kaj Fiziko" kunigas la fakajn societojn de ĉi tiuj fakoj sub unu tegmento, dum la platformo "Natursciencoj kaj Regiono" kunigas la kantonan kaj regionan natursciencon. societoj. Fakaj societoj kaj naturesploraj societoj estas membroj de SCNAT .

Referencoj
----------

1. ↑  Misio Arkivigite je 2014-11-28 per la retarkivo Wayback Machine,  4 June 2013

Retaj ligiloj
-------------


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 848607
* GND: 10088487-8
* LCCN: nr2006008645
* VIAF: 151086033 151780184, 151086033
* ISNI: 0000000107198070
* BNF: 122866298
* NKC: nlk20050165566, ko2009528101, nlk20050165567 nlk20050165565, nlk20050165566, ko2009528101, nlk20050165567
 |
Monumento al la princo-elektisto Frederiko Vilhelmo la 1-a
**Palaco Charlottenburg** [ŝarlotenburg] (germane *Schloss Charlottenburg*) estas unu el la plej fajnaj ekzemploj de baroka arkitekturo en Germanio. Ĝi lokiĝas en la samnomata distrikto de Berlino. La palaco estis konstruita laŭ ordono de la edzino de Frederiko la 1-a, reĝino Sofia Ŝarlota. Komence ĝi nomiĝis *Lietzenburg* kaj estis somera sidejo, sed poiome ĝi diskreskis en masivan konstruaĵon. La ĉefa eniro en kastelon havas kupolon, altan je 48 metroj, sur kiu sublimiĝas orumita statuo de Fortuno.

En la ĉefa alo situas apartamento de Frederiko. Aparte interesa estas la halo de aŭdiencoj — grandega lokalo kun altaj volboj, niĉoj kaj bareliefoj. En la fino de la okcidenta flankaĵo estas porcelana halo, kiu enhavas belegan kolekton de ĉina porcelano.

En la okcidenta flankaĵo situas ankaŭ la Granda oranĝerio, konstruita en 1709—1712. Vintre oni eksponis tie rarajn plantojn, kaj en someraj monatoj oni kondukis en ĝia korto festajn prezentadojn. Ĝi estis detruita dum la Dua mondmilito, sed poste ĝi estis tute rekonstruita kaj servas nun kiel loko por paradaj vesperoj kaj koncertoj.

En oriento de la kastelo lokiĝas somera dometo en la itala stilo — pavilono de Schinkel (germane *Schinkel Pavillon*). Karl Friedrich Schinkel, unu el ĉefaj arkitektoj de sia tempo, konstruis ĉi tiun domon en 1825. Nun tie situas negranda, sed vidinda muzeo, kie estas eksponataj desegnaĵoj kaj skizoj de pentristoj de la fruaj 1800-aj jaroj. Kelkajn bildojn kreis Schinkel mem.

En dekoraciado de la palaco partoprenis la skulptisto Gustav Hermann Bläser, kreinta marmorajn bustojn de Dante, Petrarca, Tasso kaj Ariosto.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Palaco Charlottenburg en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Palaco Charlottenburg en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* La palaco Charlottenburg en la oficiala retejo de Fonduso de prusaj palacoj kaj ĝardenoj de Berlin-Brandenburg angle
* 360° Interactive Panorama pictures: Great Orangery Charlottenburg Palace
* Interactive Panorama: Charlottenburg Palace Arkivigite je 2009-04-15 per la retarkivo Wayback Machine
* Charlottenburg «Berlino: Charlottenburg — la palaco de avino de Frederiko la Granda». Raportaĵo de Deutsche Welle ruse
**PAVLICS Ferenc** (naskiĝis la 3-an de februaro 1928) estas hungardevena inĝeniero kaj inventisto, kiu partoprenis en planado de la lunaŭto, marsaŭto ĉe NASA.

Li akiris diplomon en 1950 en la Teknika kaj Ekonomia Universitato de Budapeŝto. Li forlasis Hungarion en 1956, post la malsukcesa revolucio.

Li alvenis en Usono en 1956 en rifuĝeja kampo, kie li renkontis la dungiton de General Motors, kiu serĉis junajn fakulojn. La dungito hejmenvenis en Detroiton kun 5 hungaroj. Pavliĉ laboris komence kiel teknika desegnisto en Santa Barbara, pli poste li iĝis esploristo. Li partoprenis en la 1960-aj jarojn en la ellaboro de aŭtoj por la lunaj misioj. Li direktis la laborojn kiel teknika direktoro. Lia propra inventaĵo estas la specifa titanŝtala rado de la lunaŭto. Li ricevis en 1971 NASA-premion pro sia laboro.

Li ankaŭ planis elektrajn busojn, el kiuj kelkaj funkcias eĉ en 2005 en Sankta Barbara.

Post la lunekspedicioj, NASA ne plu havis monon por similaj projektoj, la organizo sendis lin en Eŭropon. Li multloke laboris, ekz. li helpis kiel ĉefa kvalita kontrolisto la planadon de Opel Corsa kaj la konstruon de hispana fabriko.

Li pensiiĝis en 1988 kaj fondis inĝenieran konsilistan firmaon, dume li laboris eĉ por la NASA. Li partoprenis kiel faka konsilisto en la planado de la marsa aŭto (Pathfinder de NASA JPL), kiun oni lanĉis la 4-an de decembro 1996 kaj alvenis sur planedo marso la 4-an de julio en 1997. Li ankaŭ kunlaboris kiel fakspertulo komence de 2004 en planado de la novaj roveroj.

Printempe de 2005 mortis lia edzino, post tio li okupiĝas jam pri sia familio.


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Kategorio Ferenc Pavlics en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Teylers Museum frontal
Dua Halo por Fosilioj, 1885
**Teylers Museum** (Muzeo de Teyler) estas muzeo en Harlemo (Nederlando), fondita en 1778 kaj malfermita en 1784. Ĝi temas ĉefe pri la historio de naturo kaj de tekniko sed enhavas ankaŭ pentraĵojn. Ĝi estas nomata la unua muzeo de Nederlando. La konstruaĵo estis origine malantaŭ la loĝdomo de la tekstaĵ-fabrikisto kaj bankisto Pieter Teyler van der Hulst, kiu estis seninfana kaj donis sian havaĵon testamente por la subtenado de arto kaj scienco.

Ĉiujare la muzeo nombras ĉ. cent mil vizitantojn. Ĝi troviĝas sur listo de la cent plej gravaj Unesko-monumentoj en Nederlando.

Historio
--------

"Portreto de Giovanni Bologna" fare de Hendrick Goltzius, kolekto Teylers Museum 
La heradaĵo de Teyler al la urbo Harlemo estis dividita en tri societojn, po unu por religio, scienco kaj artoj. La po kvin prizorgantoj devis renkontiĝi ĉiusemajne en la domo de Teyler, tiel ke ili devis loĝi en Harlemo. Dum sia vivtempo Teyler invitis al sia domo la komunumon de menonitoj, kaj la desegno-lernejon por viroj. La lasta iris post lia morto al alia domo por fari spacon por la naturaĵoj kaj biblioteko de la Teyler-a kolekto. Gvidanto estis Martin van Marum.

En 1784, do ses jarojn post la morto de Teyler, malfermiĝis la muzeo, en tiu sama jaro oni alkonstrius ankaŭ la Ovalan Halon malantaŭ la malnova domo de Teyler. Tiu Halo estis intencita kiel artgalerio por la publiko. Ĝi estas elstara ekzemplo por novklasikisma arkitekturo en Nederlando. En la centro troviĝas montrokesto kun kolekto de mineralaĵoj el la 18-a jarcento. La supra galerio (nun fermita por la ĝenerala publiko) enhavas librobretarojn, ĉefe kun enciklopedioj.

En la 19-a jarcento oni pligrandigis la muzeon je du salonoj kun pentraĵoj. La nuna ĉefenirejo tuj apud la rivero Spaarne estis aldonita en 1878. La grava fizikisto kaj nobelpremiito Hendrik Lorentz en 1910 fariĝis esplordirektoro ĉe la Teylers Museum.

En 1996 la muzeo ricevis novan alon, interalie kun kafejo.

Kolekto
-------

Al la kolekto apartenas interalie la plej granda elektro-statika generilo de la 18-a jarcento, fosilioj, desegnaĵoj kaj pentraĵoj, kaj moneroj. Teylers Museum posedas ankaŭ kelkajn desegnaĵojn de Michelangelo Buonarroti kaj aliaj italaj kaj nederlandaj artistoj. Sur la tegmento estis ankaŭ instalita astronomia observejo.

Je la 12-a de decembro la nederlanda registaro nomunumis la muzeon kiel Unesko-monumenton de monda kulturo. La argumento estis la longa historio de la muzeo kiu estas alirebla por la publiko.

Literaturo
----------

* M. Scharloo (eld.): *Teylers Museum, een reis door de tijd*. Harlemo 2010
* B. Sliggers (eld.): *De idealen van Pieter Teyler. Een erfenis uit de Verlichting*. Harlemo 2006

Eksteraj ligiloj
----------------

* Teylers Museum en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Teylers Museum en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Retejo (nederlande)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 389886
* GND: 117874-X
* LCCN: n84158510
* VIAF: 133754645
* ISNI: 0000 0001 2270 295X, 0000 0001 2298 9997
* SUDOC: 050827642
* BNF: 13555522c
* ULAN: 500307408
* NLA: 35787033
* NKC: xx0284045
* BNE: XX133263
 |
**Garfield** estas usona bildostrio kreita de Jim Davis. Publikigita ekde 1978, ĝi priskribas la vivon de la titoliga rolulo, nome la kato Garfield; Jon Arbuckle, lia posedanto; kaj la hundo de Jon, nome Odie. Je 2013, ĝi estis kolektive elsendita en ĉirkaŭ 2 580 gazetoj kaj ĵurnaloj, kaj tenas la rekordon de la Guinness-libro de rekordoj ĉar estis la plej amplekse kolektive elsendita bildostrio en la mondo.

Kvankam tio estas rare menciita en la gazetaro, la okazintaĵoj de Garfield okazas en Muncie, Indianao, nome hejmo de Jim Davis, laŭ la televida speciala programo *Happy Birthday, Garfield* (Bonan naskiĝtagon, Garfield). Oftaj temoj en la strio estas la pigremo de Garfield, lia obseda manĝemo, lia ŝato por lasagno kaj kafo, kaj malŝato por lundoj kaj dietoj. La strio fokusiĝas ĉefe al interagado inter Garfield, Jon, kaj Odie, sed aperas ankaŭ aliaj ripetitaj minoraj roluloj. Origine kreita kun la intencoj "havigi bonan, komercan rolulon", Garfield enspezis varojn valorantajn en 750 milionoj da usonaj dolaroj ĝis 1 mil milionoj jare. Aldone al la variaj rilataj varoj, la strio okazigis kelkajn animaciajn televidajn specialajn programojn, du animaciajn televidajn seriojn, du teatrajn animaciajn filmojn, kaj tri animaciajn filmojn.

Notoj
-----

1. ↑   "Garfield Named World's Most Syndicated Comic Strip". Business Wire. 22a de Januaro, 2002. Alirita en la 26a de Julio, 2008.
2. ↑   Suellentrop, Chris (11a de Junio, 2004). "Why we don't hate Garfield". Slate.  Alirita la 30an de Aprilo, 2008.

* Kategorio Garfield en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
bloko de lazurito
**Lazurito** aŭ laŭ mezepoka latina lingvo **lapis lazuli** (*lapis* latine por "ŝtono", *lazuli* laŭ la araba genitivo *lazulum* por "blua") estas intense blue briletanta mineralo, respektive miksaĵo el diversaj unuopaj mineraloj kun plimulto de lazurito kaj malplimulto de ekzemple pirito kaj calcito, malpli multe ankaŭ de diopsido kaj sodalito.

La plej bonaj trovejoj situas en la okcidento de la alta montaro Hindukuŝo en la provinco *Badaĥŝan* de Afganio. En la afgania interna milito de la lastaj tri jardekoj de la 20-a jarcento la rego de la valo *Panĝir*, krom sia armee strategia signifo, aparte gravis pro la minejoj de la internacie multekoste vendeblaj lazuritoj. La minejo de la urbo *Badaĥŝan*, en kiu ankoraŭ nuntempe troviĝas lazuritoj, jam funkciis dum la epoko de antikva Egiptio.

Pliaj trovejoj estas *Ovalle* en Ĉilio, *Malobistrinskoje* ĉe la Bajkala lago en Siberio kaj Kalifornio.

elefanta figuro el lazurito kun spuroj de pirito. Longo 8 cm.

Uzo
---

### kiel gemo

Lazuritoj uziĝas pli ol 7.000 jarojn kiel gemo, do kiel valoraj ornamaj ŝtonoj. La ŝtonoj estis la plej multekostaj el la gemoj de antikva Egiptio kaj mortintaj faraonoj ricevis ilin por la vojaĝo al la postmorta mondo. Pro sia multekosteco tamen ankaŭ en antikva Egiptio unuafoje aperis trompocele faritaj falsigoj de lazuritoj kaj turkisoj per blue respektive bluverde farbita vitro.

### kiel pigmento

Lazurito kiel pigmento, do baza farbo, havas gravan signifon en la arto de pentrado. El la gemo fabrikigĝis la brile blua koloro kiun en mezepokaj pentraĵoj ekzemple ofte uzis por pentri la brile bluajn vestaĵojn de Maria, patrino de Jesuo.

Plia rimarkinda ekzemplo por la uzo de pulvorigita kaj per oleo miksita lazurito kiel pigmento estas la ciklo da freskoj de la itala pentristo Giotto en Padovo: tie la ĉielo pro la intense malhelblua koloro aparte okulfrape brilas. La blua koloro en la mezepoka pentrado sume malofte uziĝis pro la ekstrema multekosteco kaj rareco de lazurito. La kolora nomo "ultramaro" por lazurita ekestis pro tio, ke la rara substanco devis esti importita de "trans la maro".

Eksteraj ligiloj
----------------

* Lazurito en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Lazurito en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* informoj de germanlingva gema enciklopedio
* informoj de anglalingva gema enciklopedio
* germanlingva paĝo pri la produkto de lazurita pigmento
Stefan Möller en februaro 2020
**Stefan MÖLLER** (naskiĝinta la 23-an de marto 1975 en Erfurto) estas germana juristo kaj politikisto de *Alternativo por Germanio* (AfD). Ekde 2014 li estas unu el du landaj porparolantoj de la menciita frakcio en Turingio kiel ankaŭ membro de la Turingia Landa Parlamento.

Vivo
----

Möller ekstudentis jurscience ĉe la Friedrich-Schiller-Universitato Jena. Post fino de la staĝo deviga li aktivas ekde 2004 advokatece; ekde 2007 li gvidas propran buroon en Efurto. Same li iĝis en 2007 entreprenjuristo por la energiliveranta akcia kompanio *Thüringer Energie*. Möller estas malsenedzina havante du infanojn.

Politiko
--------

Kune kun Björn Höcke li estas landa porparolanto de AfD en la federacia lando Turingio. Inter 2013 kaj komenco de 2016 li estis ankaŭ asesoro en la distrikta unio de AfD. Post la landa balotado 2014 li eniris la parlamenton pere de la partia landa listo kaj en la 22.9.2014 Möller elektitis parlamenta afergvidanto de AfD en Turingio. En marto 2015 li subsignis la t.n. *Erfurtan rezolucion*, t.e. fondodokumenton de ekstremisma alo enpartia.

Möller membras en la komisiono pri ekonomio kaj scienco. Krome li estas energi-, ekonomi- kaj enmigradpolitika porparolanto de AfD. De 2015 ĝis la 6.11.2017 li ankaŭ anis en la konsilanta komitato de *Turingia Aufbau-banko* kaj de la Societo pri labora kaj ekonomia helpadoj de la Liberŝtato Turingio. En aprilo 2018 Möller iĝis prezidanto de la justica komisiono en la Turingia Landa Parlamento. Antaŭis la elekton plurmonata kverelado post la foriro de la antaŭa prezidanto Stephan Brandner je Bundestag Berlinon; tiam deputitaj socialdemokratoj, komunistoj kaj verduloj riproĉis al Möller strangan komprenon de surleĝare bazita ŝtato, kaj malseriozan misuzon de parlamentanaj rajtoj por filudetoj tagordpunktara.

Ĉe la urbestraj balotadoj en 2018 en la 15.4.2018 Stefan Möller gajnis 14,4 procentojn de la donitaj voĉoj kaj konkeris do la trian rangon.

Kun Björn Höcke li kuniniciatis ade la t.n. merkredajn manifestaciojn de AfD en Erfurto.

Referencoj
----------

1. ↑  "Björn Höcke zum Vorsitzenden der AfD-Landtagsfraktion gewählt",[*rompita ligilo*] TA, 22.9.2014
2. ↑  *AfD-Abgeordneter ne er Vorsitzender des Justizausschusses*. Ĉe: TA, 20.4.2018
3. ↑  *AfD-Fraktion hält an Stefan Möller als Justizausschuss-Kandidat fest*. Ĉe: TA, 18.11.2017
4. ↑  "Wahl der Landräte und Oberbürgermeister der kreisfreien Städte 2018 - vorläufiges Ergebnis", Thüringer Landesamt für Statistik, 15.4.2018

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Stefan Möller en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Prie sur la paĝaro parlamenta

* Kategorio Stefan Möller en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Germana pri-elmigrinta domo
La **Germana pri-elmigrinta domo** ("Deutsches Auswandererhaus") estas muzeo en Bremerhaven, Germanio, pri la diversepoka elmigrado, precipe de germanoj en Usonon. La Germana pri-elmigrinta domo estas betonkonstruaĵo de utiligebla areo de 4200 m² kaj situas rekte ĉe *Neuer Hafen* (nova haveno) kontraŭ la zoologi-parko Zoo am Meer. Dum rondirado al vizitanto estas montrataj la unuopaj stacioj de elmigrado. Diversaj datumbankoj povas esti konsultataj senpage. La inaŭguro okazis en la 8-a de Aŭgusto 2005. La plano por la muzeo devenas de la Hamburga arĥitekturejo Studio Andreas Heller.

Distingoj
---------

En 2007 la muzeo honoriĝis per la prestiĝa Premio plej bona eŭropa muzeo de la Eŭropa Muzea Forumo. La Eŭropa muzeoforumo indigis precipe la "emocian komprenigadon de historio per enscenigoj". Per tio unuafoje post 15 jaroj reputaci-hava distingo denove venis al germana muzeo.

### Fotoj de la ekspozicio

* Ĉe la kajoĈe la kajo
* Triaklasa kajuto de 1854Triaklasa kajuto de 1854
* Triaklasa kajuto de 1929Triaklasa kajuto de 1929
* Galerio de la 7 milionojGalerio de la 7 milionoj

Literaturo
----------

* Joachim Baur, Expokritik: Ein Migrationsmuseum der anderen Art. Das Deutsche Auswanderer-Haus in Bremerhaven, en: Werkstatt Geschichte 15 (2006), N-ro 42, p. 97-103

Referencoj
----------

1. ↑  Ein Migrationsmuseum der anderen Art[*rompita ligilo*], vokita en la 7-a de Januaro 2010

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Germana pri-elmigrinta domo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Auswandererhaus Bremerhaven
* Homepage der Filmserie über das Auswandererschiff (2004)
* Artikolo pri la Germana pri-elmigrinta domo en Monumente Online

53° 32′ 43″ N 8° 34′ 27″ O﻿ / ﻿53.54528 °N, 8.57417 °O﻿ / 53.54528; 8.57417 (mapo)
La brita reĝino Viktorino dum sia 50-jara tronjubileo
Oni konas sub la nomo **Viktorina epoko** aŭ *Viktorina erao* la longan tempon de regado de la brita reĝino Viktoria (aŭ *Viktorino* laŭ PIV) inter la jaroj 1837 ĝis 1901. Post tio venis la nomita Eduarda epoko.

Dum tiu epoko floris la ekonomio de Britio. Tion precipe kaŭzis la fakto, ke la industria revolucio jam ankaŭ atingis la ekonomiajn branĉojn de minado kaj konstruado de maŝinoj, kaj sekve dum multaj jardekoj Britio teknologie estis pliprogresinta ol la aliaj landoj de Eŭropo. Krome, la disvastiĝo de la fervoja reto havis grandajn infrastrukturajn konsekvencojn. Disciplinoplena meza socia tavolo aparte profitis de la kreskanta bonstato, kaj religie kaj morale.

Kvankam laŭ la nomo de la epoko oni povus supozi alie, la brita reĝino Viktorino mem apenaŭ havis politikan influon (malsame ol Elizabeto la 1-a dum la Elizabeta epoko). La interna politiko de Britio dum la epoko sukcesis eviti revoluciajn sociajn ŝanĝojn, kiuj aparte meze de la jarcento – kerne dum la jaroj 1848 kaj 1849 – skuis preskaŭ ĉiujn aliajn ŝtatojn de Eŭropo.

Pro ŝanĝoj de la balota leĝaro kaj de la administra strukturo, granda parto de la loĝantaro ekpartoprenis en la politika vivo de la lando. Tamen en aliaj sociaj temoj, sano kaj eduko aparte, reformoj nur tre malrapide progresis. Inter la jaroj 1845 kaj 1848 la loĝantaro de Irlando suferis grandan malsatokrizon.

Dum la 1870-aj jaroj komenciĝis la imperiisma epoko, en kiu Britio estis en forta politika konkurenco kun aliaj koloniismaj potencoj de Eŭropo.

Referencoj
----------

1. ↑

Vidu ankaŭ
----------

* *Erevono*, satira romano de Samuel Butler pri la socio de la Viktoriana epoko, kiu post sia publikigo ankaŭ furoris en Esperanto.
* La romano *Oliver Twist* donas la plej bonan bildon pri infanlaborado dum la Viktorina epoko. En ĝi, Charles Dickens priskribas la bedaŭrindan vivstaton de marĝenuloj kaj friponoj. Infanlaborado (ĉefe en minoj kaj teksaj fabrikoj) kaj prostituado estis ege oftaj, malgraŭ la puritana sinteno de la socio.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Viktorina epoko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* The Victorian Web (ampleksa kolekto de artikoloj pri diversaj temaroj de la epoko)
* The Victorian Dictionary (laŭteme ordigitaj citaĵoj el historiaj tekstofontoj de la epoko]