recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
La **Brabançonne** (*La kanto de Brabanto*) estas la ŝtata himno de Belgio. La himno havas nederlandlingvan, germanlingvan kaj franclingvan versiojn, pro la tri ŝtataj lingvoj de la lando. Onidire la teksto verkiĝis jam en 1830, sed oni oficiale akceptis ĝin kiel himnon nur en 1860.

La diversaj nacioj de la belga federacio havas sian propran nacian himnon: De Vlaamse Leeuw por la flandra nacio; Le chant des Wallons por la valona nacio.

La teksto
---------

### Oficiala franclingva teksto

O Belgique, ô mère chérie,
À toi nos cœurs, à toi nos bras,
À toi notre sang, ô Patrie!
Nous le jurons tous: tu vivras!
Tu vivras toujours grande et belle
Et ton invincible unité
Aura pour devise immortelle:
Le Roi, la Loi, la Liberté! (3x)
### Oficiala nederlandlingva teksto

O dierbaar België, O heilig land der Vad'ren,
Onze ziel en ons hart zijn u gewijd.
Aanvaard ons kracht en bloed van ons ad'ren,
Wees ons doel in arbeid en in strijd.
Bloei, o land, in eendracht niet te breken;
Wees immer u zelf en ongeknecht,
Het woord getrouw, dat ge onbevreesd moogt spreken,
Voor Vorst, voor Vrijheid en voor Recht. (3x)
### Oficiala germanlingva teksto

O liebes Land, o Belgiens Erde
dir unser Herz, dir unsere Hand
dir unser Blut, dem Heimatherde
wir schwören's dir, o Vaterland
So blühe froh in voller Schöne
zu der die Freiheit dich erzog
und fortan singen deine Söhne:
Gesetz und König und die Freiheit hoch!

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rNaciaj himnoj de Eŭropo |
| --- |
| Sendependaj ŝtatoj | Albanio • Andoro • Aŭstrio • Belorusio • Belgio • Bosnio kaj Hercegovino • Britio • Bulgario • Ĉeĥio • Danio • Estonio • Finnlando • Francio • Germanio • Grekio • Hispanio • Hungario • Irlando • Islando • Italio • Kartvelio • Kroatio • Latvio • Liĥtenŝtejno • Litovio • Luksemburgo • Malto • Moldavio • Monako • Montenegro • Nederlando • Nord-Makedonio • Norvegio • Pollando • Portugalio • Rumanio • Rusio • San-Marino • Serbio • Slovakio • Slovenio • Svedio • Svislando • Turkio • Ukrainio • Vatikano |
| Aliaj unuoj (regionoj  kaj neagnoskataj ŝtatoj) | Andaluzio • Bretonio • Ĉednestrio • Eŭskio • Ferooj • Flandrio • Ĝibraltaro • Kantabrio • Katalunio • Kimrio • Kosovo • Krimeo • Sikullando • Tatario |
| Iamaj ŝtatoj | Germana Demokratia Respubliko • Sovetunio (1944-1991) |
| Eŭropa Unio  kaj Konsilio de Eŭropo | Eŭropa himno |
| 
Vidu ankaŭ: naciaj himnoj de Afriko • Azio • Nord-Ameriko • Oceanio • Sud-Ameriko |

 |

* Kategorio La Brabançonne en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Norda parto de la riverdelto de Danubo  
 Satelita foto
Riverdelto de Danubo

Monda heredaĵo de UNESKO

La **riverdelto de Danubo** (rumane *Delta Dunării*) en Dobrogea, Rumanio kaj en Odes'ka provinco, Ukrainio, estas la plej granda kaj bone konservita el eŭropaj deltoj, kaj grandas 3.446 kvadratajn kilometrojn. La delto troviĝas, kie la rivero Danubo fluas en la Nigran maron.

Loĝantoj
--------

Ĉirkaŭ 15.000 homoj loĝas en la regiono de la delto, plejparte fiŝante per siaj tradiciaj lignaj kajakoj. Troviĝas tie ankaŭ komunumo de Lipovoj, kiuj estas idoj de la Adeptoj de la Malnova Rito, kiuj eliris Rusion en 1772 por eviti religian persekutadon. La ĉefa centro de la lipova komunumo en la ukrainia parto de la danuba delto estas la urbo Vilkovo.

Naturprotekto
-------------

Biogeografie la Danubo-delto estas unu el la 53 dolĉakvo-unuoj de la Tutmondaj 200. Ĝi troviĝas en la Eŭropa-siberia ekoprovinco de la Palearkta ekozono. Tiuj unuoj estas nombro da ekoregionoj elektitaj far la Monda Natur-Fonduso (WWF) kaj la Nacia Geografia Societo pro sia graveco pri la naturprotekto.

Letea Arbaro estas la plej malnova natura rezervejo en Rumanio. Ĝi estis establita en 1938, kiam la Rumana Ministra Konsilantaro aprobis decidon n-ro 645 deklarante la arbaron kiel naturrezervejo.

Vidu ankaŭ
----------

* Serpento-insulo

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Biologio |


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Eŭropo |

* Kategorio Riverdelto de Danubo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Esperantaj geografiaj klarigoj pri la danuba delto[*rompita ligilo*]
* fotoj pri la riverdelto de Danubo Arkivigite je 2007-01-23 per la retarkivo Wayback Machine
* Birdoj de la Riverdelto de Danubo Arkivigite je 2004-02-22 per la retarkivo Wayback Machine
* priskribo de UNESKO pri la loko
* rumana retejo pri la delto (rumane kaj angle) Arkivigite je 2007-05-16 per la retarkivo Wayback Machine
* Danubo-delto ( WWF ) Arkivigite je 2011-10-02 per la retarkivo Wayback Machine angle
* Tutmondaj 200; numero 159 : Danubo-delto ( Nacia Geografia Societo) angle
Jangzia Riverdelto.
La **Jangzia Riverdelto**, **Jangzia Delto** aŭ **JRD**, nomata ankaŭ **Jangzijianga Delto**, **Ĉangjianga Delto**, **Riverĉanga Delto**, **Lagotaja Regiono** aŭ la **Ora Triangulo de Jangzio**, ĝenerale enhavas la triangulforman teritorion de Vu-parolanta Ŝanhajo, suda provinco Ĝjangsuo kaj norda provinco Ĝeĝjango, Ĉinio. La areo kuŝas ĉe la kerno de la regiono tradicie nomita Jiangnano (laŭvorte, "sude de la rivero Jangzio"). La rivero Jangzio drenas en la Orientĉina Maro. La urba zono en la areo kreskiĝis en kio estis la plej granda koncentriĝo de la apudaj metropolitaj areoj en la mondo. Ĝi kovras areon de 99,600 km² (38,500 sq mi) kaj estis hejmo al ĉirkaŭ 115 milionoj da personoj en 2013, el kiuj ĉirkaŭkalkulitaj 83 milionoj estas urbaj. Baze sur la pli granda zono de la Jangzia Riverdelto, ĝi havas ĉirkaŭ 140 milionojn da personoj en tiu regiono. Havante fekundan grundon, la Jangzia Riverdelto abunde produktas grenon, kotonon, kanabon kaj teon.

Notoj
-----

1. ↑   Yangtze (Yangzi, Changjiang) River Delta. *China Today*. Alirita 27an de Marto 2013.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Jangzia Riverdelto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* PBS.org, Journey to Planet Earth, Yangtze River Delta, China Arkivigite je 2005-11-25 per la retarkivo Wayback Machine
* United Nations Economic and Social Commission for Asia and the Pacific (UNESCAP): Yangtze River Delta Arkivigite je 2014-02-22 per la retarkivo Wayback Machine
* Economic profile for the Yangtze River Delta — *ĉe HKTDC—Hong Kong Trade Development Council*.
* Asian Times: "Growth cools in Yangtze River region" Arkivigite je 2016-03-27 per la retarkivo Wayback Machine
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon La Chaux-des-Breuleux (stacidomo). |

Pri la komunumo
---------------

**La Chaux-des-Breuleux** estas komunumo en la distrikto Franches-Montagnes en Kantono Ĵuraso, Svislando. Ĝi havis 80 loĝantojn je la 31-a de decembro 2009.

Geografio
---------

La vilaĝo, kiu laŭ loĝantaro apartenas al la plej malgrandaj de la kantono, situas ĉe la suda flanko de altebenaĵo de la Liberaj Montoj sur alteco de 1016 m s.m. En la oriento de la komunumo troviĝas la marco *La Tourbière*.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 4,1 km², de kiuj 23% estas kovritaj de arbaro, 72% servas por agrikulturo kaj 2% por setlado.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo La Chaux-des-Breuleux limas en nordo al Saignelégier, en oriento al Tramelan (BE), en sudoriento al Mont-Tramelan (BE), en sudsudoriento al Courtelary, en sudokcidento al Les Breuleux, kaj en nordokcidento al Muriaux.

Trafiko
-------

La komunumo La Chaux-des-Breuleux situas flanke de la gravaj aŭtomobilaj trafikvojoj, sed ĝi disponas pri stacidomo ĉe la mallarĝŝpura trajnlinio de la Ĵurasaj Fervojoj de Le Noirmont al Tramelan.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de La Chaux-des-Breuleux datiĝas el la jaro 1397 kiel *La Chaux*.

Dum mezepoko La Chaux-des-Breuleux apartenis al la Senjorejo Liberaj Montoj, kiu troviĝis sub la regado de la Princepiskopejo Bazelo. Post la Franca Revolucio de 1792 La Chaux-des-Breuleux apartenis dum unu jaro al la Raŭraka Respubliko kaj tiam de 1793 ĝis 1800 al la franca departemento *Mont-Terrible*, kiu tiam estis integrita al la departemento Haut-Rhin. En la jaro 1815 la Viena Kongreso atribuis la komunumon La Chaux-des-Breuleux al la distrikto Franches-Montagnes de la svisa Kantono Berno. Ek de la 1-a de januaro 1979 La Chaux-des-Breuleux apartenas al la nove fondita Kantono Ĵuraso.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: *Claude Rebetez* : *La Chaux-des-Breuleux* en *Historia Leksikono de Svislando* (2005-02-22)

Vidu ankaŭ
----------

* La Chaux-des-Breuleux (stacidomo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio La Chaux-des-Breuleux en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* La Chaux-des-Breuleux en la Historia Leksikono de Svislando


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Franches-Montagnes |
| --- |
| maldekstraLa Chaux-des-Breuleux • Lajoux • Le Bémont • Le Noirmont • Les Bois • Les Breuleux • Les Enfers • Les Genevez • Montfaucon • Muriaux • **Saignelégier** • Saint-Brais • Soubey |  |

 |
**La Lagunita** (la lageto) en 2009 ĉe La Puerta, Trujillo, Venezuelo.
**La Puerta** (la pordo (de Andoj)) estas turisma urbo kaj ĉefurbo de la samnoma paroĥo, apartenanta al la municipo Valera de la subŝtato Trujillo [tɾuˈxiʎo, truĥIjo], Venezuelo. La Puerta havas moderan klimaton de altaĵo, situanta ĉe la Venezuelaj Andoj. La natura pejzaĝo estas de granda alloga valoro pro abundo de riveroj, valoj kaj altaj montoj kiaj *El Llanito*, *El Toro* kaj la *Páramo de los Torres*. EStas ankaŭ *La Lagunita* (la lageto, kiu estas je nur 10 minutoj de la domaro), kun eblaj promenado per boato kaj ĉevalluado. Vizitindas ankaŭ la bela preĝejo la Virgulino de La Paco kaj la Hotelo Guadalupe. La Puerta estas turisma loko vizitata de turistoj devenaj eĉ de la subŝtato Zulia kaj eĉ el eksterlande.

Turismo, komerco kaj agrikulturo estas la du pilieroj de la ekonomio de la areo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio La Puerta (Trujillo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Municipo Valera (*Alcaldías Digitales*) Arkivigite je 2009-02-10 per la retarkivo Wayback Machine.
* Puerta de los Andes.
**La Chapelle-Baloue** estas franca komunumo lokita en la departemento Creuse kaj en la regiono Limoĝio. Ĝi havis 139 loĝantojn laŭ censo plenumita en 2006.

Ĝi estas etapo de la Jakoba Vojo laŭlonge de la *Via Lemovicensis*.

Geografio
---------

La Chapelle-Baloue etendiĝas sur 8,68 km², kaj havis 139 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas nur 16 homoj po kvadrata kilometro. La vilaĝo situas en Creuse, kiu estas kampara, maldense loĝata franca departemento en la nordokcidenta parto de la Centra Masivo.

La regiono ĉefe konsistas el malaltaj montoj kaj altebenaĵoj : la plej alta punkto de La Chapelle-Baloue situas je alteco de 381 metroj.

Historio
--------

Antaŭ la franca revolucio de 1789 kaj la kreado de la departemento Creuse en 1790, La Chapelle-Baloue apartenis al la franca graflando Marche. Ekde la fino de la 15-a jarcento ĝis proksimume la jaro 1900, tiu regiono estis fama fonto da migrantaj masonistoj, kiuj ĉiujare dum la plej varma periodo laboris en grandaj urbocentroj, precipe en Parizo.

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la vilaĝo S-ro Jacky Martinet, kiu do fariĝis la loka urbestro.

Administrado
------------

La Chapelle-Baloue apartenas al la kantono de Dun-le-Palestel, kies ĉefurbo estas Dun-le-Palestel. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Guéret, unu el la du arondismentoj de la departemento Creuse.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Creuse
* Kantono de Dun-le-Palestel
La Trappe-butiko apud la bierfarejo
Enirejo de la bierfarejo apud la Trapistklostro en Berkel-Enschot
Kvin bieroj el la sortimento: Blond, Dubbel, Witte Trappist, Tripel, Quadrupel
**La Trappe** estas nederlanda biero, kiu estas farata en la trapistojklostro *Onze Lieve Vrouw van Koningshoeven* en Berkel-Enschot apud Tilburg. La bierfarejo antaŭe nomiĝis "De Schaapskooi" (La ŝafejo). La trapistoj jam ekde 1884 faras tie bieron kaj tiel perlaboras ilian vivtenadon, kiel la reguloj de Sankta Benedikto postulas.

La Trappe estas la ununura trapistobiero de Nederlando kaj unu el la sep en la mondo.

Bierspecoj
----------

La Trappe faras la sekvajn bierojn:

* *„Blond"*, hela, „eŭropa" biero kun 6,5 Vol.-%
* *„Dubbel"*, biero kun rubenruĝa koloro, 7 Vol.-%
* *„Tripel"*, amardolĉa biero, 8 Vol.-%
* *„Quadrupel"*, la plej forta La Trappe-biero, malhela, 10 Vol.-%
* *„Witte Trappist"*, tritikbiero, 5,5 Vol.-%
* *„Bockbier"*, ruĝebruna bokbiero, 7 Vol.-%
* *„Isid'or"*, sukcenkolora, 7,5 Vol.-%
* *„Puur"* ekologia - blonda - 4,7 Vol.-%)

Retejoj
-------

* oficiala retejo
* pliaj Informoj pri la bieroj

* Kategorio La Trappe (biero) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Concordia (komunumo). |

**La Concordia** estas unu el la 118 komunumoj de la meksika subŝtato Chiapas, kiu estas la subŝtato kiu situas plej sude. La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas La Concordia. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 07020.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 40189 loĝantojn. El tiuj estis 20174 viroj kaj 20015 virinoj. La komunumo havas surfacon de 1113 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 540 metroj super la marnivelo.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 23539 personoj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 16895 scipovis legi kaj skribi kaj 6625 personoj estis analfabetoj. Do 72% de la personoj scipovis legi kaj skribi kaj 28% estis analfabetoj.

39770 personoj en la jaro 2000 aĝis pli ol 5 jaroj. El tiuj 2085 personoj estis indiĝenoj. Tio signifas ke 5.24% de la loĝantaro en la koncerna jaro estis indiĝenoj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* La Concordia Arkivigite je 2011-05-17 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)
**Collonges** estas komunumo en la distrikto Saint-Maurice en Kantono Valezo, Svislando. Ĝi havis 600 loĝantojn je la 31-a de decembro 2011.

Geografio
---------

La komunumo Collonges situas en la franclingva Suba Valezo, sude de Martigny ĉe la orienta bordo de la rivero Rodano, kiu apud Collonges fluas suden. Tra la komunumo fluas la rivereto *Aboyeu*, kiu okcidente de la vilaĝocentro de Collonges alfluas al Rodano. La komunumo konsistas el la vilaĝo Collonges kaj la setlejoj Plambouis, Le Planchamp, Les Monts kaj Les Gouilles.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 12,21 km², de kiuj 46,9% estas kovritaj de arbaro, 19,7% servas por agrikulturo kaj 4,4% por setlado.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Collonges limas en nordo al Bex (VD), en oriento en Fully, en sudo al Dorénaz, en okicdento al Evionnaz, en nordokcidento al Saint-Maurice, kaj en nordnordokcidento al Lavey-Morcles (VD).

Trafiko
-------

Rekte okcidente de la komunuma limo de Collonges aliflanke de Rodano pasas la kantona ĉefvojo n-ro 9, kiu sur tiu peco kongruas kun la kantona ĉefvojo n-ro 21, kaj la svisa aŭtovojo A9. Al Collonge kondukas ponto de Evionnaz kaj flanka vojo de Dorénaz. Pere de la loka buslinio n-ro 1 al Martigny kaj la buslinio n-ro 2 al Dorénaz la komunumo estas konektita al la publika transportreto.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Collonges datiĝas el la jaro 1239 kiel *Colunges*. La vilaĝo estis konstruita anstataŭ la forlasita vilaĝo Arbignon, kiu en la 11-a jarcento estis menciita kiel *desertum Alpinonis* kaj verŝajne estis detruita de inundoj de la rojo Aboyeu. De la 13-a ĝis la 17-a jarcento la familio d'Arbignon estis la ĉefa bienposedanto en la loko. Post la konkero fare de la Valezaj Dekonoj en la jaro 1475 ĝi apartenis de 1476 ĝis la Helveta Revolucio al la Voktejo Saint-Maurice, kiu poste estis transformita al la Distrikto Saint-Maurice. De 1802 ĝis 1816 Collonges kune kun Dorénaz formis la komunumon Outre-Rhône.

Vidu ankaŭ
----------

* Aliaj lokoj kun la nomo Collonges

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: Reta mapo 1:20000 de Swisstopo[*rompita ligilo*]
2. ↑  Fonto: Komunumdatumoj de la retejo de la Svisa Federacia Oficejo pri Statistiko, retejo konsultita la 5-an de novembro 2011
3. ↑  Fonto: *Bernard Monnet*: *Collonges* en *Historia Leksikono de Svislando* (2005-02-24)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Collonges VS en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Collonges

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Collonges** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la Distrikto Saint-Maurice |
| --- |
| Collonges  •  Dorénaz  •  Evionnaz  •  Finhaut  •  Massongex  •  **Saint-Maurice**  •  Salvan  •  Vernayaz  •  Vérossaz |  |

 |
**János Jakab Adami** [jAnoŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Adami János Jakab** estis hungara luterana pastro, instruisto, abelbredisto.

János Jakab Adami naskiĝis la 17-an de junio 1714 en Lőcse (Hungara reĝlando, Habsburga Imperio, nuntempa Levoča en Slovakio), li mortis la 4-an de julio 1792 en Besztercebánya (Hungara reĝlando, Aŭstra Imperio, nuntempa Banská Bystrica en Slovakio).

Biografio
---------

János Jakab Adami maturiĝis en luterana mezlernejo. Ekde 1734 li studis en universitatoj de Jena kaj Halle. Hejmenveninta li instruis en sia naskiĝurbo, poste en 1747 li estis lernejestro en Besztercebánya. Inter 1748 kaj 1772 li estis pastro en la sama urbo, poste li havis pli altan eklezian postenon. En 1780 li pensiuliĝis, tamen li tenis la postenon ankoraŭ 4 jarojn. Li estis ankaŭ unu el la pioneraj hungaraj abelbredistoj.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Kurze Erklärung des Katechismus* (1751)
* *Bussrede, welche am XII. Sonntage nach Trinitatis…* (1761)
* *Ein in katechetischen Fragen entworfener Unterricht...* (1765)
* *Kurze Anleitung die Freigeister auf bessere Gedanken und die Vernunft zum Gehorsam des Glaubens zu bringen* (1769)
* *Kurze Anleitung für das Landvolk in Absicht auf die Bienenwirthschaft* (1773)

Fontoj
------

* hungarlingva biografieto
* hungarlingva biografieto
* hungarlingva biografieto Arkivigite je 2022-12-24 per la retarkivo Wayback Machine

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 725553
* VIAF: 84588761
* NKC: mzk2004250846
 |
En diversaj epokoj kaj kulturoj, oni pensis, ke la mondo estas komponata de bazaj elementoj.

Klasikaj elementoj de Antikva Grekio
------------------------------------

4 elementoj
La kvar **klasikaj elementoj** estas, laŭ antikva greka filozofio:

* **fajro** (varma kaj seka)
* **tero** (malvarma kaj seka)
* **aero** (varma kaj malseka)
* **akvo** (malvarma kaj malseka)

Ĉio en la mondo kaj la ĉielo estis supozata kiel konsistanta el ĉi tiuj kvar elementoj. Platono menciis la teorion kiel origine antaŭ-Sokratan, atribuante la liston al la antikva filozofo Empedoklo.

Kelkaj filozofioj inkluzivis kvinan elementon, nome la "kvintesencon", aŭ eteron laŭ Aristotelo, ĉar, kvankam Fajro, Tero, Aero kaj Akvo estas teraj kaj korupteblaj, la steloj estas eternaj (la vorto "etero" venas el greklingva vorto signifanta "eterna"), kaj pro tio ili devus konsisti el ĉiela substanco.

Laŭ moderna scienco, ĝenerale videbla materio estas enklasigata kiel aŭ solida (Tero), aŭ likva (Akvo), aŭ gaso (Aero); kvara materistato antaŭ nelonge eltrovita estas plasmo (Fajro). Tiel la kvar antikvaj grekaj elementoj konformas al la nuntempaj materistatoj.

Klasikaj elementoj de antikva Ĉinio
-----------------------------------

* **Metalo** (金)
* **Ligno** (木)
* **Tero** (土)
* **Akvo** (水)
* **Fajro** (火)

  

* Kategorio Klasikaj elementoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Mihály Rotarides** [mihAj], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Rotarides Mihály** estis hungara latinlingva literaturisto. Lia familia nomvarianto estis *Rotharides*.

Mihály Rotarides (literaturisto) naskiĝis en 1715 en Otrokocs (Hungara reĝlando, Habsburga Imperio, nuntempa Otročok en Slovakio), li mortis la 15-an de aprilo 1747 en Vitenbergo (nuntempe en Germanio.

Biografio
---------

Mihály Rotarides (literaturisto) lernis en luterana liceo en Sopron, poste li studis teologion en Universitato de Wittenberg inter 1738 – 1742. Tiutempe li kolektis multajn materialojn en germanaj bibliotekoj al leksikoneca verko de Dávid Czvittinger. Inter 1942-1944 li kolektis materialojn en Hungarlando. En 1744 li denove iris al Vitenbergo por komenci prilaboradon de sia verko, en kiu – male al Czvittinger – li volis prezenti la evoluon de la hungara literaturo ne laŭ alfabeta ordo, sed kronologie kaj grupigita laŭ temoj. Pro lia frua morto nur skizo de lia laboro pretiĝis.

Elektitaj manuskriptoj
----------------------

* *Historiae hungaricae literariae antiqui medii atque recentioris aevi lineamenta. Quorum prolegomena generalem in universam historiam Hungariae literarium introductionem continentia prodeunt studio ac sumtu H. M. hungari.* (1745, lia ĉefverko)
* *Micae micarum Burianarum* (1742)
* *Auctorum et Scriptorum Hungariae praecipuorum Catalogus alphabeticus*
* *Chronologia rerum Hungariae praecipuarum usque ad annum 3750 ante Christum natum*
* *Diarium germanico-hungaricum* (1742, 1743)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio legebla post klako al majusklo R, poste serĉu la nomon

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 835230
 |


* Portalo pri Biografio
**János Nagyváthy** [jAnoŝ nadjvAti], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Nagyváthy János** estis hungara agronomo.

Busto pri János Nagyváthy
János Nagyváthy
János Nagyváthy  Arkivigite je 2012-07-18 per la retarkivo Wayback Machine naskiĝis la 19-an de januaro 1755 en Miskolc. Li mortis la 13-an de februaro 1819 en
Csurgó.

Biografio
---------

János Nagyváthy frekventis altlernejon en Sárospatak, poste li estis edukisto en grafa familio. Post jaroj li iris al Pest (urbo), kie li frekventis universitaton, fine li soldatiĝis. En Vieno li aliĝis al framasonoj. En 1786 li konatiĝis kun György Festetics (agronomo) kaj Ferenc Széchényi, en 1788 en urbo Pest li konatiĝis kun Ferenc Kazinczy kaj János Batsányi. György Festetich en 1792 invitis lin al Keszthely, kie li ricevis agronomiajn taskojn. Nagyváthy sugestis fondi gimnazion en Csurgó kaj agraran akademion en Keszthely, dume pro laboro de Nagyváthy bieno de Festetich prosperis. Inter ili la kontaktoj malboniĝis en 1797, tial Nagyváthy ricevis bieneton en Csurgó, kie li laboris plu. Kelkfoje li prelegis en akademio en Keszthely.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* ’’Vallás-cserélés, avagy egy világi bölcsnek…’’ (1790)
* ’’A szorgalmatos mezei gazda. A Magyarországban gyakoroltatni szokott…’’ (1791) – premiita
* ’’Magyar házi gazdasszony’’ (1820, 1830)
* ’’Magyar practicus tenyésztető’’ (1822, 1824, 1826, 1836)

Memorigiloj
-----------

* mezlernejo en Keszthely
* stratoj en Miskolc, Bábolna kaj Kaposvár
* busto en Budapeŝto
* societo fondita en 1990

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al literoj N, NY, poste serĉu la nomon
* hungarlingva biografio kun bildo Arkivigite je 2012-07-18 per la retarkivo Wayback Machine

* Kategorio János Nagyváthy en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 497950
* GND: 1012642070
* VIAF: 121397806
* ISNI: 0000 0001 2033 441X
 |
**János Pelsőczi Kovács**  [jAnoŝ pelŝOci kovAĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Pelsőczi Kovács János** estis hungara pastro, kalvinana episkopo. Lia nobela antaŭnomo estis *pelsőci*.

János Pelsőczi Kovács  Arkivigite je 2014-02-21 per la retarkivo Wayback Machine naskiĝis en 1672 en Hungara reĝlando en Pelsőc (nuntempa Plešivec en Slovakio). Li mortis la 18-an de januaro 1749 en Transilvanio en Magyarigen (nuntempa Ighiu (Alba) en Rumanio),

Biografio
---------

János Pelsőczi Kovács frekventis altlernejojn en Debrecen, Miskolc kaj Gyulafehérvár. Ekde 1697 li plulernis en universitatoj en Frankfurto ĉe Odro, Utrecht, Leiden kaj Franeker. Hejmenveninta en 1700 li estis pastro en diversaj komunumoj. Liaj baldaŭaj ĉefaj postenoj kaj titoloj estis:

* eklezia dekano en 1717
* eklezia notario en 1740
* episkopo en 1748.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* ’’Disputatio Theologica De Votivo Anathemate Pauli ad Rom…’’ (1699)
* ’’Dissertationis Historico-Philologico-Theologicae, Tremendum Vindictae Divinae Monumentum…’’ (1699)
* ’’Halotti beszéd Bonyhai Simon György felett’’ (1738)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio Arkivigite je 2014-02-21 per la retarkivo Wayback Machine
Laguno Ensueño
**La Trinitaria** estas unu el la 118 komunumoj de la meksika subŝtato Chiapas, kiu estas la subŝtato kiu situas plej sude. La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas La Trinitaria Zapaluta; ĝi situas proksimume je 180 km for de Tuxtla Gutiérrez. La komunumo situas en la suda parto de Chiapas en la regiono Grijalva kaj ĝi limas al Gvatemalo. Ĝi estas konata pro pluraj naturaj vidindaĵoj, inter aliaj la "Parque Nacional Lagunas de Montebello". Ankaŭ ekzistas la ruinoj Chinkultic de la antaŭkolumba tempo. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 07099.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 60417 loĝantojn. El tiuj estis 29110 viroj kaj 31307 virinoj. La komunumo havas surfacon de 1841 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 1540 metroj super la marnivelo. Norde la komunumo limas al La Independencia, sude kun la komunumo Frontera Comalapa kaj Chicomuselo, oriente kun Gvatemalo kaj okcidente kun Tzimol kaj Comitán.

Ĉefaj vilaĝoj kaj loĝlokoj estas:

* José Maria Morelos
* El Porvenir Agrarista
* La Esperanza
* Rodulfo Figueroa
* Hidalgo
* La Gloria
* Las Delicias
* Álvaro Obregón
* Lazaro Cardenas kaj
* Guadalupe el Zapote

La aliaj 443 loĝlokoj estas etetaj aŭ solecaj domoj.

Sociogeografio
--------------

Cinco Lagos
En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 36699 personoj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 28787 scipovis legi kaj skribi kaj 7871 personoj estis analfabetoj. Do 78% de la personoj scipovis legi kaj skribi kaj 21% estis analfabetoj.

59686 personoj en la jaro 2000 aĝis pli ol 5 jaroj. El tiuj 4852 personoj estis indiĝenoj. Tio signifas ke 8.13% de la loĝantaro en la koncerna jaro estis indiĝenoj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* La Trinitaria Arkivigite je 2007-09-30 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)

Lago Tziscao
**(136617) 1994 CC** estas malgranda sed neordinare hela terrenkonta kaj marsrenkonta rapide rotacianta triopa apolona asteroido, rigardita kiel potence danĝera objekto.

Malkovro
--------

Ĝi estis malkovrita la 3-an de februaro 1994 en la kadro de la astronomia kampanjo *Spacewatch* elde la Nacia Observatorio de Kitt Peak proksime de Tucson (Usono), kongruigita kun antaŭmalkovraj observoj depost la 1988; numerotita la 5-an de decembro 2006.

Orbito
------

Ĝi estas en orbita resonanco 10:9 kun Marso.

Ĝia tre discentra orbito krucas tiujn de la Tero kaj de Marso kun malgranda orbita klineco.

* Ĝia tera MOID estas 0,01590 astronomia unuo (2,379 milionoj da km).
* Ĝia marsa MOID estas 0,11171 astronomia unuo (16,712 milionoj da km).
* La 10-an de junio 2009 ĝi pasis al 0,01684 astronomia unuo (2,519 milionoj da km) de la Tero.
* La 11-an de junio 2074 ĝi pasos al 0,01702 astronomia unuo (2,546 milionoj da km) de nia planedo.

Satelitoj
---------

Ambaŭ satelitoj, *" Beta "* kaj *" Gamma "*, estis malkovritaj la 12-an de junio 2009 de M. Brozovic, L. A. M. Benner, M. C. Nolan, E. S. Howell, C. Magri, J. D. Giorgini, P. A. Taylor, J.-L. Margot, M. W. Busch, M. K. Shepard, L. M. Carter, J. S. Jao, J. Van Brimmer, C. R. Franck, M. A. Silva, M. A. Kodis, D. T. Kelley, M. A. Slade, A. Bramson, K. J. Lawrence, J. T. Pollock, P. Pravec, D. E. Reichart, K. M. Ivarsen, J. Haislip, M. C. Nysewander kaj A. P. LaCluyze uzante radarajn observojn elde la Observatorio de Goldstone (Kalifornio) kaj elde la Observatorio de Arecibo (Porto-Riko), anoncitaj la 19-an de junio 2009.

La satelito *"Beta"* havas diametron de 0,113 ± 0,03 km, orbitan duonan grandakson de 1,729 ± 0,008 km kaj orbitan periodon de 1,243 ± 0,0329 tago (29,832 horoj); ĝia rotacia periodo estas ankoraŭ nekonata.

La satelito *"Gamma"* havas diametron de 0,08 ± 0,03 km, orbitan duonan grandakson de 6,130 ± 0,108 km kaj orbitan periodon de 8,376 ± 0,404 tagoj (201,024 horoj); ĝia rotacia periodo estas ankoraŭ nekonata.

**(136617) 1994 CC** estas la dua triopa asteroido malkovrita inter la terrenkontaj asteroidoj, post (153591) 2001 SN263.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio (136617) 1994 CC en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Objekto ĉe Minor Planet Center angle
* Parametroj kaj simulado de orbito ĉe *JPL Small-Body Database Lookup* angle
* Objekto ĉe la datumbazo de *NEODyS-2* angle
* angle (136617) 1994 CC, *"Beta"*, kaj *"Gamma"*; paĝo de Wm. Robert Johnston
* Objekto ĉe *Space Reference* angle

| Antaŭe: | Listo de asteroidoj (136001–137000) | Poste: |
| --- | --- | --- |
| (136616) 1994 AJ12 | **(136617) 1994 CC** | (136618) 1994 CN2 |
La **leĝo de la bremsanta antaŭeco** karakterizas fenomenojn, kiajn la nederlanda historiisto Jan Romein priskribis en 1937 en sia eseo *De dialectiek van de vooruitgang* (= la dialektiko de la progreso). La fenomeno estas aplikebla en multaj rilatoj. Kompreneble temas ne pri vera leĝo (kiu kapablus antaŭdiri), sed nur pri priskribo de aroj da fenomenoj. Eblas nomi ĝin kliŝo.

La "leĝo" sugestas, ke antaŭeco (tempa aŭ loka avantaĝo) en certa kampo aŭ fako malgrandigas la stimulojn por strebi al plia bonigo aŭ progreso, tiel ke iam iu alia preterpasas. Apogiĝo al la antaŭeco bremsas plian progreson. Komenca avantaĝo iom post iom iĝas malavantaĝo.

Tiel, teknika entrepreno povas evoluigi kaj enkomercigi produkton kun granda noveca valoro, sed poste nutri sin de regulaj enspezoj sen investi plu en tiun aŭ similajn produktojn. Sekve konkurenculoj povas unue imiti la novan produkton, poste plibonigi ĝin kaj fine transpreni grandan parton de la merkato.

Ankaŭ unuopulo povas "ripozi sur siaj laŭroj" kaj tiel esti atingita, eĉ preterpasita de aliaj. Tiu fenomeno foje okazas en sporto.

Ekzemploj
---------

Romein en sia publikaĵo mencias ekzemplon de la publika lumigo de Londono. Li demandas sin, kial tiel renoma urbo en la 1930-aj jaroj ankoraŭ uzis gaslumigon. La klarigo estas simpla: Londono estis la unua urbo, kiu grandskale enkondukis publikan lumigon, kaj en tiu tempo lumgaso estis la sola disponebla tekniko. Kiam elektra lumo akiris avantaĝojn kaj estis enkondukita en aliaj urboj, Londono jam konsiderinde investis pri gaslumo kaj ne sentis urĝon ŝanĝi al elektro – ĝi ja havis funkciantan sistemon, do ne estis vera neceso, adapti ĝin al pli moderna tekniko.

Pli nova ekzemplo estas tiu de telekso kaj telekopio. Telekso dum jardekoj estis grava komunikilo en komercaj rilatoj; ĉar ĝi akceptas nur latinajn literojn, ĝi donis avantaĝon al latinskribaj lingvoj. Kiam la telekopiilo estis inventita en Germanio, latinskriba lando, oni tie pro la ekzisto de telekso opiniis ĝin nebezonata, kaj ne estis vera merkato por ĝi. Kontraŭe Japanio spertis la mankon de tia komunikilo; japanaj firmaoj transprenis la teknikon de telekopiado, kiu fine preskaŭ forpuŝis la teleksadon.
Modenra rekonstruaĵo de eolipilo.
Ilustraĵo de la eolipilo de Herono.
**Eolipilo**, el la greka "αιολουπυλη", estas maŝino konstituita de aerkamero (ĝenerale jen sfero jen cilindro), kun kurbaj tuboj per kiuj oni elpelas vaporon. La forto rezultanta de tiu elpelo faras, ke la mekanismo ekturniĝas, laŭ la leĝo de ago-reago. Normale oni varmigas la akvon en alia kamero, kaj tiun oni unuigas al la antaŭe uzita pere de tuboj laŭ kiuj pasas la vaporo, kvankan oni povas varmigi ĝin ankaŭ en la sama kamero ekde kie oni elpelas la vaporon. 

La greka matematikisto kaj inĝeniero Herono de Aleksandrio priskribis la aparaton en la 1-a jarcento n.e. kaj multaj fontoj atribuas al li ĝian inventadon. Tamen, Vitruvio estis la unua kiu priskribis tiun aplikaĵon en sia verko *De architectura* (ĉ. 30–20 a.n.e.).

La eolipilo estas konsiderata la unua registrita vapormaŝino aŭ vaporturbino per reago, sed ĝi estis nek praktika fonto de energio nek rekta antaŭaĵo de la tipo de vapormaŝino inventita aŭ disvastigita dum la Industria Revolucio.

Referencoj
----------

1. ↑   Hero (1851), "Section 50 – The Steam Engine", *The Pneumatics of Hero of Alexandria*, tradukita de Bennet Woodcroft, London: Taylor Walton and Maberly, Bibcode:1851phal.book.....W, arkivita el la originalo la 11an de Februaro 2012 – tra University of Rochester
2. ↑   (1899) "Pneumatika, Book II, Chapter XI", *Herons von Alexandria Druckwerke und Automatentheater*, Wilhelm Schmidt (tradukisto) (el, de), B.G. Teubner, p. 228–232.
3. ↑  Kirk, William. "The geographical significance of Vitruvius’ de architectura." Scottish Geographical Magazine 69.1 (1953): 1-10.
4. ↑  "This toy [Aeolipile] was not the forerunner of any real steam engine, then or later. Such devices represent technical ingenuity but not technological progress." Vidu A.G. Drachmann, The Classical Civilization, pp. 55–56.

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Aeolipile en la angla Vikipedio.*
* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Eolípila en la hispana Vikipedio.*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 834503
 |
**La Villeneuve** estas franca komunumo lokita en la departemento Creuse kaj en la regiono Limoĝio. Ĝi havis 90 loĝantojn laŭ censo plenumita en 1999.

Geografio
---------

La Villeneuve etendiĝas sur 4,45 km², kaj havis 90 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas nur 20 homoj po kvadrata kilometro. La vilaĝo situas en Creuse, kiu estas kampara, maldense loĝata franca departemento en la nordokcidenta parto de la Centra Masivo.

La regiono ĉefe konsistas el malaltaj montoj kaj altebenaĵoj : la plej alta punkto de La Villeneuve situas je alteco de 790 metroj.

Historio
--------

Antaŭ la franca revolucio de 1789 kaj la kreado de la departemento Creuse en 1790, La Villeneuve apartenis al la franca graflando Marche. Ekde la fino de la 15-a jarcento ĝis proksimume la jaro 1900, tiu regiono estis fama fonto da migrantaj masonistoj, kiuj ĉiujare dum la plej varma periodo laboris en grandaj urbocentroj, precipe en Parizo.

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la vilaĝo S-ino Marie-Claude Mathieu, kiu do fariĝis la loka urbestro.

Administrado
------------

La Villeneuve apartenas al la kantono de Crocq, kies ĉefurbo estas Crocq. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Aubusson, unu el la du arondismentoj de la departemento Creuse.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Creuse
* Kantono de Crocq
plataĵo Kandrich –rigardo al la Rejno nordorienten
La monto **Kandrich** (elparolu: kandriŝ) estas kun sia alteco de 638.6 m super marnivelo la plej alta monto en Binger Wald. Ĝi situas proksime de Rheinböllen kaj Stromberg je la plej norda punkto de la distirikto Bad Kreuznach. La pinto estas senarbara, sur ĝi staras elsendmasto kaj 3 ventgeneratoroj.

De 1986 ĝis 1991 aur la monto estis departemento de la 6a Aerdefenda Artileria Bataljono de la usona armeo kun MIM-104 Patriot-Rakedoj. Dum la Dua Golfa Milito ili translokiĝis. 
Por la protekto de la rakedoj la usona armeo konstruigis ok protektejojn sur la pinto de la monto.

Oni eklaborigis oficiale la unuan ventoturbinon de la tipo Enercon E-66/15.66 la 17an de aŭgusto 1999, la duan instalaĵon de la tipo Enercon E-66/18.70 la 9an de oktobro 2000. Je oktobro 2005 ekfunkciis la tria instalaĵo (tipo Enercon E-70). La firmao „Gedea-EnergieMix GmbH & Co Windkraftanlagen Ingelheimer Wald / Kandrich KG" konstruis la instalaĵojn.. Kvar pliajn instalaĵojn oni estas konstruante ekde 2012. Oni planas finkonstrui ilin en 2013. 
Oni planas pliampleksigon je unu tipo de Enercon E-101 kaj je 3 unuoj de tipo Enercon E-126), ĝis 2014.

Referencoj
----------

1. ↑  Kartendienst des Landschaftsinformationssystems der Naturschutzverwaltung Rheinland-Pfalz (LANIS-Karte) (Hinweise)
2. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2007-09-28. Alirita 2013-07-05.
3. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2013-05-30. Alirita 2013-07-05.
4. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2007-09-30. Alirita 2013-07-05.
5. ↑
6. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2008-05-06. Alirita 2013-07-05.
7. ↑
8. ↑
9. ↑
10. ↑

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Kandrich en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Kandrich.de
* Kandrich Wanderwege (PDF-Datei; 3,98 MB)
King Crimson, Madrido, en Eŭropa Turneo 2016.
**King Crimson** (karmezina reĝo) estas bando de progresiva roko fondita en Londono en 1969. Ĝi estis konsiderata unu de la pioniraj rok-grupoj kaj unu de la pilieroj de la ĝenro, trans ties diversigo sona kaj mutacioj stilismaj.

Historio
--------

Fripp koncerte en 1974.
La bando adoptis diversajn sonostilojn laŭlonga de sia historio, produkto de la diversa instrumentaro uzita kaj havis grandan influon sur multaj artistoj de nuntempa muziko. Krome, ĝi sukcesis akiri grandan nombron de sekvantoj spite sia malgranda aperado en radio, televido aŭ aliaj amaskomunikiloj.

Kvankam origina de Anglio, la bando havis mikson de personaro el Anglio kaj Usono ekde sia renaskiĝo de 1981. La grupo karakteriziĝas ankaŭ pro konstanta membroŝanĝoj, ĉar en ĝi partoprenis pli ol dudek muzikistoj, kaj pro longaj periodoj de neagado. Robert Fripp, la gitaristo kaj estro, estas la sola kiu formis parton de *King Crimson* dum ĝia tuta longa historio, ses ankaŭ kelkaj aliaj muzikistoj kiel Bill Bruford, Adrian Belew aŭ Tony Levin havis longan partoprenadon en la grupo.

La nomo King Crimson (karmezina reĝo) estis ideo de la vortumisto Peter Sinfield kiel sinonimo de Belzebuto, princo de diabloj. Laŭ Fripp, Belzebuto estas anglismigo de la araba esprimo B'il Sabab, kiu signifus "homo kiu ambicias".

Albumoj
-------

Robert Fripp en 2007.
* *In the Court of the Crimson King* (1969)
* *In the Wake of Poseidon* (1970)
* *Lizard* (1970)
* *Islands* (1971)
* *Larks' Tongues in Aspic* (1973)
* *Starless and Bible Black* (1974)
* *Red* (1974)
* *Discipline* (1981)
* *Beat* (1982)
* *Three of a Perfect Pair* (1984)
* *THRAK* (1995)
* *The ConstruKction of Light* (2000)
* *The Power to Believe* (2003)

Bibliografio
------------

* Buckley, Peter (2003). The Rough Guide to Rock. London: Rough Guides. ISBN 1-85828-201-2.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio King Crimson en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Discipline Global Mobile Live
* Crimson Jazz Trio Arkivigite je 2012-04-22 per la retarkivo Wayback Machine
* Elephant Talk
* Discography
* King Crimson and the Marquee Club Arkivigite je 2007-09-28 per la retarkivo Wayback Machine
* ProjeKction Arkivigite je 2010-12-29 per la retarkivo Wayback Machine
* LinkedIn Group King Crimson


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 583729
* GND: 5047765-1
* LCCN: n85044006
* VIAF: 142046990
* ISNI: 0000 0001 2324 5914
* LIBRIS: 220712
* SUDOC: 086925881
* BNF: 139044068
* MBA: b38225b8-8e5f-42aa-bcdc-7bae5b5bdab3
* NLA: 35817146
* NDL: 00628426
* BIBSYS: 6082494
* NKC: xx0014750
 |
**La dekunuo de Klapzuba** (ĉeĥe: *Klapzubova jedenáctka*) estas bonhumora rakonto por knaboj (1922) de la ĉeĥa verkisto Eduard Bass (1888-1946).

Malriĉa kamparano Klapzuba (= Klakdento, Dentoklakanto) havis 11 filojn. Cerbumante, kiel perlabori monon, li venis al ideo formi el la knaboj futbalan teamon. Aĉetinte pilkon li komencis trejni ilin sur herbejo post la dometo. La trejnado estis ŝvitiga, ĉar la patro estis tre postulema. Kiam la knaboj majstre ellernis ĉion, kion devas scii perfekta futbalisto, li registris ilin kiel sportan klubon.

Unue oni envicigis ilin en la trian klason, sed kiam la Klapzuboj venkis 39:0 jam en la unua matĉo, oni tuj sendis ilin al la dua klaso. Sed ankaŭ tie ili ne trovis rivalon, avancis al la unua klaso kaj baldaŭ fariĝis ĉampionoj de la respubliko. Kaj poste komenciĝis ilia granda vojaĝo tra la mondo. Ili venkis ĉiujn famajn klubojn, la ĵurnaloj skribis pri ili en superlativoj, foje ili devis futbali eĉ kun kabibaloj por savi sian vivon, kaj travivis multajn gajan aventurojn. Sed kiam ili revenis kun gloro hejmen, unu malgranda knabo rifuzis kun ili ludi, ĉar ili perlaboras per futbalo monon, do laŭ lia opinio ili ne estas veraj sportistoj.

La libro estis plurfoje filmigita, eĉ kiel telvida serio, kaj apartenas al plej popularaj verkoj de la ĉeĥa literaturo por knaboj.


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Kategorio La dekunuo de Klapzuba en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 18122
 |
**Trafika regularo** estas regularo, montranta devojn por stirantoj de veturiloj kaj piedirantoj, ankaŭ teknikajn postulojn, prezentatajn al veturiloj por garantii trafikan sekurecon.

Historio
--------

Historio de la nuntempa trafika regularo devenas el Londono. La 10-an de decembro 1868 sur la placo antaŭ Parlamento estis instalita mekanika fervoja semaforo kun kolora disko. Ĝia inventinto — Ĝ. P. Najt — estis specialisto pri fervojaj semaforoj. La instalaĵo estis regata permane kaj havis du semaforajn alojn. La aloj povis okupi diversajn situojn: la horizontala — la signalo "stop" kaj la mallevitaj je la angulo 45 gradoj — oni povas moviĝi atente. Ĉe mallumiĝo oni ŝaltis turnantan gasan lanternon, kiu signalis per la ruĝa kaj verda trafiklumoj. Al la semaforo estis alstarigita livreulo, en kies devoj eniĝis levi kaj mallevi la alojn kaj turni la lanternon. Tamen teknika realiĝo de la instalaĵo evidentiĝis malsukcesa: grincado de la ĉeno de la levmekanismo estis tiom laŭta, ke preterveturantaj ĉevaloj sin flankenĵetadis kaj baŭmadis. Ne ĝisfunkciinte eĉ unu monaton, la 2-an de januaro 1869 la semaforo eksplodis, troviĝanta ĉe ĝi policisto estis vundita.

Pratipoj de la nuntempaj trafiksignoj oni povas kalkuli tabulojn, sur kiuj montriĝis direkto de movo al loĝloko kaj distanco ĝis ĝi.

La decido pri kreado de la unueca eŭropa trafikregularo estis akceptita en 1909 en la tutmonda konferenco en Parizo, pro plimultiĝo de nombro de aŭtomobiloj, kresko de rapidoj kaj intenseco de movo sur publikaj stratoj. La sekva grava paŝo estis akcepto de "Konvencio pri lanĉo de unuformeco en signalaron sur vojoj" en 1931 en Ĝenevo.

Vidu ankaŭ
----------

* Viena interkonsento pri trafiko
* Trafiksigno
Foriro de germanaj studentoj  
el Prago ĝis Leipzig (bildkarto  
el komenco de la 20-a jarcento)
**Dekreto de Kutná Hora** estas historia rakonto de Josef Kajetán Tyl pri la jaro 1408, kiam en la Praga universitato ekfuriozis batalo pri la t.n. voĉoj.

En la universitato instruis magistroj ĉeĥaj, polaj, saksaj kaj bavaraj, do fremduloj superis la hejmulojn trioble ĉe voĉdonado. Tio al ĉeĥoj ne plaĉis, klopodis renversi la situacion (3 voĉojn por ĉeĥoj, 1 voĉon por ĉiuj fremduloj komune), kio sukcesis la 18-an de januaro 1409.

Sur tiu historia fono okazas aventuroj de 28-jara magistro Boček, amanta Hedvigan, filinon de la bavara profesoro Anselmo, la plej persista kontraŭulo de ĉeĥoj. Kiam la ĉeĥoj komencis ataki magistron Boček, ke li perfidis sian nacion, preferante filinon de la nacia malamiko, li devis decidiĝi, kio estas pli grava - ĉu amo al virino aŭ amo al la nacio.

La rakonto estas plena de ekscitaj scenoj, kvereloj kaj interbatiĝoj inter studentoj, dum kiuj estis magistro Boček grave vundita. Kun simpatio estas priskribita la ĉeĥa reĝo Venceslao la 4-a, kiu - akompanata de sia ekzekutisto - en alivestiĝo vagis tra nokta Prago, observis la vivon de simplaj homoj kaj kondutis al ili fratece. Li helpis alporti la vunditan magistron al lia hejmo kaj prizorgis flegadon. Poste li subtenis ribelantan, sed bravan studenton Kuchyňka, kaj ankaŭ sub lia influo subskribis la postulatan dekreton, kiam li estis vizite en Kutná Hora. La kolerantaj germanaj profesoroj forlasis Pragon.

La rakonto estis verkata en la tempo (ĉ. 1840), kiam en Ĉeĥio oni parolis germane, pri la ĉeĥa lingvo oni hontis kaj ekz. ĉeĥaj teatraĵoj estis permesataj nur de tempo al tempo.

* Kategorio La dekreto de Kutná Hora en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Cindy Crawford havas nevuson ĉe la supra liponevusoj sur la śultro
**Nevuso** (latine *Naevus*) estas loka difekto de la haŭto, simila al tubereto aŭ makulo, de pigmenta aŭ vaskula deveno, pli-malpli malhela aŭ ruĝa, bruna. 

Nevusoj aperas dum la dudekaj aŭ la tridekaj unuaj jaroj de la homa vivo kaj povas evolui dum la tempo kun malsamaj formo kaj koloro.

Nevuso estas haŭtŝanĝiĝo, kiun kaŭzas la pigmenta perturbo de la haŭto, plimultiĝo de angioj aŭ aliaj aĵoj en la dermo aŭ epidermo (ĉe aliaj specioj de nevuso kiel ekz. ĉe la blua nevuso (aŭ mongola makulo), la diskreskita histo troviĝas profunde en la subaj tavoloj de la haŭto kaj sube de la dorso (ĝi aperas ĉefe ĉe indianoj, nigruloj, azianoj). La surfaco de nevusoj povas esti glata aŭ tubereta.. 

Plimulto de la nevusoj elformiĝas per trokresko de normalaj haŭtaĵoj, kiuj tenas la originalan funkcion. Kelkaj nevusoj perdas la kutiman strukturon, iĝas malbonintencaj, kancerigaj. Tia estas la ’naevus sebaceus’, kiu entenas harfoliklojn kaj sebajn glandojn. La pigmentita giganta nevuso estas neregula, malhelbruna aŭ nigra makulo, kiu povas evolui al ’malignus melanoma’. El aliaj pigmentitaj nevusoj (ekz. blua nevuso aŭ *junctionalis naevus*) povas elformiĝi haŭta kancero. 

Kelkaj pigmentitaj nevusoj apartenas al sistemaj malsanoj (makuloj *café-au-lait*, malhelbrunaj makuloj) povas signi Albright-sindromon kaj simptomon de Recklinghausen-malsano. 

La plej disvastiĝintaj haŭtŝanĝiĝoj estas la pigmentaj nevusoj, sed konataj estas aliaj nevusoj tiel ekz. la liruĝaj hemonevusoj, fajromakuloj, kiuj elformiĝas el angioj kaj ofte malaperas spontane post kelkaj jaroj. 

La epidermaj nevusoj (kiel ekz. *naevus sebaceus*) elformiĝas per trokresko de normalaj epidermoj. Ili estas ĝenerale karnokoloraj aŭ flavetaj.

Vidu ankaŭ
----------

* Kategorio Nevuso en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Efelido (pro sunefiko)
* Lentugo (pro aĝefiko)
* Naskomarko (naskiĝmakulo)
* Melanomo
* Muŝo (estetiko)