recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Castle Rock, Ŝumaginoj
La **Ŝumaginoj** estas grupo de 20 insuloj de la Aleutoj sude de kontinenta Alasko, Usono, je
54°54'–55°20' Norde 159°15'–160°45' Okcidente. La plej grandaj insuloj estas Unga, Popof, Korovin kaj Nagai. Aliaj insuloj estas Andronica, Granda Koniuji, Malgranda Koniuji, Simeonof, Chernabura kaj Bird. La totala areo estas 1,192.369 km² kaj ties totala populacio estas de la usona censo de 2000 kaj indikas 953 personojn, preskaŭ ĉiuj en la urbo de Sand Point, en la insulo Popof.

La Ŝumaginoj ricevis nomon laŭ Nikita Ŝumagin, unu el la maristoj de la ekspedicio de Vitus Bering de 1741 al arktaj maroj kiu mortis seas who died of skorbuto kaj estis enterigita en la insulo Nagai,

Referencoj
----------

* Shumagin Islands: Block Group 3, Census Tract 1, Aleutians East Borough, Alaska[*rompita ligilo*] United States Census Bureau

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Ŝumaginoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Suda Unimako kaj Ŝumaginoj, June fisheries salmon management plan, 2007 / de Aaron D. Poetter. Gaste de Alaska State Publications Program Arkivigite je 2007-10-12 per la retarkivo Wayback Machine.
Kelebija situas en la mapo en la verda munucipo
Preĝejo de Kelebija
Preĝejoparto de Kelebija

Bazaj informoj
--------------

**Kelebija,** serbe **Келебија,** hungare **Alsókelebia** estas vilaĝo en Serbio, en aŭtonomio Vojvodino, en distrikto **Norda** Baĉka, en municipo de Subotica.

* Areo:  km²
* Loĝantaro: 2100
* Poŝtkodo: 24104
* Telefonprefikso: +381 24
* Aŭtokodo: SU

La vilaĝo situas laŭ la hungara-serba ŝtatlimo laŭ la ĉefvojo kaj fervojo Budapeŝto-Beogrado.

Historio
--------

La vilaĝo estis loĝata dum la neolitiko kaj bronzepoko, poste alvenis sarmatoj kaj avaroj. La hungaroj okupis la Karpatan basenon en 895. En 1297 oni trovis la nomon *Kelyb* inter la dokumentoj. Ekde la 13-a j.c. kumanoj setlis. La turkoj okupis la regionon en la 16-a j.c. kaj tenis ĝin dum 150 jaroj. La senhomiĝinta vilaĝo apartenis al Szabadka ekde 1702. Poste formiĝis multe da farmoj, kiujn la nova ŝtatlimo en 1920 distranĉis. La regiono apartenis al Bács-Bodrog ĝis 1920. En ambaŭ flankoj formiĝis farmocentroj, poste vilaĝoj. La hungara parto nomiĝas Kelebia la serba parto *Kelebija*. Ambaŭ iĝis limtrapasejoj fervoje, aŭtovoje ekde 1978. En 2002 la vilaĝo havis 2100 da loĝantoj (1275 hungaroj, 367 serboj, 138 kroatoj, ktp). La vilaĝo estas centro de kontrabandistoj.

Vidindaĵo
---------

* preĝejo

* Kategorio Kelebija en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**József Pápay** [jOĵef pApai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Pápay József** estas hungara inĝeniero, profesoro, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (2004).

József Pápay  Arkivigite je 2013-10-16 per la retarkivo Wayback Machine naskiĝis la 29-an de junio 1939 en Hungario en Für (nuntempa Rúbaň en Slovakio).

Biografio
---------

József Pápay frekventis universitaton en Miskolc inter 1957-1962. Li eklaboris en firmao, kiu esploris naftojn. Li doktoriĝis en 1968 en la universitato, en la sama jaro li ekinstruis en la sama loko. En 1969 li plulernis en Milano. Inter 1980-1988 li laboris en esplora instituto pri naftoj, poste li laboris en Aŭstrio. En 1984 li doktoriĝis antaŭ la MTA. En 1991 li hejmenvenis, en la sekva jaro li profesoriĝis en Miskolc. Foje li instruis ankaŭ en Freiberg. Li konstante okupiĝas pri nafto kaj tergaso. En 1995 li edziĝis, baldaŭe havanta 2 gefilojn. Li ricevis 3 premiojn inter 2003-2009.

Verkaro (elekto)
----------------

* *A termeléstechnológiai paraméterek változása a gáztelepek leművelése során* (1968)
* *A gázteleptől a távvezeték végpontjáig terjedő rendszer komplex vizsgálatának jelentősége* (1972)
* *A szénhidrogénkutak hőmérséklet viszonyai* (1984)
* *Engineering Aspects of Underground Gas Storage* (1996)
* *Development of Petroleum Reservoirs. Theory and Practice* (2003)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto Arkivigite je 2013-10-16 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio Arkivigite je 2013-10-16 per la retarkivo Wayback Machine
***Teranoj*** (anglalingve: **Earthlings**) estas usona dokumentfilmo de Shaun Monson eldonita en 2005, kaj kies realigo necesigis kvin jarojn da laboro kaj enketado. Ĝi montras la traktadon de bestoj destinitaj al hejmkunvivado, nutrado, vestado, distrado kaj sciencaj esploroj.

La rakontvoĉo estas tiu de Joaquin Phoenix, kaj la muziko subskribita de Moby.

Resumo
------

Uzante kaŝitajn kameraojn kaj unuamontrajn bildojn, Teranoj kondamnas la homan konduton fronte al la besta mondo, al kiu ĝi tamen ankaŭ apartenas. En ĝi estas prezentitaj grandaj k malgrandaj nuntempaj industrioj, kies profitoj dependas -- de unu maniero aŭ alia -- de bestekspluatado.

Parto unu: Dorlotbestoj

Parto du: Nutraĵoj

Parto tri: Vestaĵoj

Parto kvar: Distrado

Parto kvin: Scienco

Kritikoj
--------

Ĉi filmo estas kritikita notinde pro la komparo inter la traktado rilate al bestoj en buĉejoj kaj Holokaŭsto.

La mesaĝo estas konsiderata de kelkaj[*kiuj?*] kiel tro ĝeneraliga, parolante pri industria bredado kvazaŭ ĝi korespondus al la tuto de la bredado.

Por aliuloj, pli specife vegetaranoj kaj vegetaĵanoj, ĉi filmo estas la plej bona dokumentfilmo iam ajn farita pri la temo.[*mankas fonto*]

Rekompencoj
-----------

* En 2005 Plej bona dokumentfilmo en la filmofestivalo 'Artivist'.
* En 2005 Plej bona dokumentfilmo en la internacia filmofesitvalo de Bostono.
* En 2005 Plej bona dokumentfilmo kaj humanitara rekompenso al Joakin' Fenikso en la filmofestivalo de San-Diego.

Referencoj
----------

1. ↑  Universitato de Teksaso en Aŭstino[*rompita ligilo*]

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Kino |

* Oficiala retejo
* *Teranoj*  en Interreta filma datumbazo (angle)
* Paĝo de la Vegetara Sekcio[*rompita ligilo*] de SAT, kiu ligas al 'Teranoj' subtekstigita en Esperanto
**Kejnsisma ekonomiko** estas la variaj teorioj pri kiel je mallonga tempolimo, kaj speciale dum la recesioj, la ekonomia produkto estas forte influita de la agregita mendado (totala elspezo en ekonomio). El Kejnsisma vidpunkto, agregita mendado ne necese egalas al produkta kapablo de ekonomio; anstataŭe, ĝi estas influita de serio de faktoroj kaj foje kondutas hazarde, tuŝante la produktadon, dungadon, kaj inflacion.[1][2]

La teorioj formantaj la bazon de Kejnsisma ekonomiko estis unuafoje prezentata de la brita ekonomikisto John Maynard Keynes en sia libro, *The General Theory of Employment, Interest and Money*, publikigita en 1936, dum la Granda Depresio. Keynes kontrastigis sian alproksimiĝon al la 'klasika' ekonomiko fokusigita al la agregita ofertado kiu antaŭis sian libron. La interpretoj de Keynes kiuj sekvis estas limigitaj kaj kelkaj skoloj de ekonomia pensaro postulas lian heredon.

Notoj
-----

1. ↑  Blinder, Alan S. David R. Henderson (eld.), Concise Encyclopedia of Economics, Keynesian Economics url= 2008, 2a eldono, Library of Economics and Liberty, Indianapolis isbn=978-0865976658 oclc=237794267
2. ↑  IMF Back to Basics: What Is Keynesian Economics?
**József Rudnyánszky** [jOĵef rudnjAnski], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Rudnyánszky József** estis hungara pastro, episkopo, kanoniko. Lia nobela antaŭnomo estis *dezséri*.

József Rudnyánszky  naskiĝis la 28-an de oktobro 1788 en Hungara reĝlando en Nagyszombat (nuntempa Trnava en Slovakio). Li mortis la 24-an de novembro 1859 en Pozsony (nuntempa Bratislavo en Slovakio), 1859.

Biografio
---------

József Rudnyánszky lernis teologion en Pest (urbo) kaj Vieno. Li pastriĝis en 1812, poste li laboris laŭvice en kirkoj de Léva, Buda, Óbuda. Liaj baldaŭaj ĉefaj postenoj kaj titoloj estis:

* episkopa arkivisto en 1817
* episkopa sekretario en 1822
* kanoniko en 1832 en Esztergom
* episkopo en Besztercebánya en 1844.

Dum la Hungara revolucio de 1848 li entuziame apogis la sendepediĝon, tial en 1849 li estis akuzita kaj kondamnita al prizono. Li ne plu estis episkopo. Li estas entombigita en Primasa baziliko de Esztergom.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero R kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla pli malsupre)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 490805
* VIAF: 84601901
* ISNI: 0000 0000 5675 0071
* NKC: mzk2005266317
 |
Prezidento de Tanzanio (meze) kun adjunkto (dekstre) en 2009
**Adjunkto** estas persona helpisto de altrangulo. Ordinare, la termino signifas helpiston de ia altranga oficisto, ekzemple armea generalo, policestro, ano de reĝa familio, aŭ ĉefministro.

Funkcioj
--------

La adjunkto helpas la altrangulon pri diversaj ceremonioj, en kiuj la altrangulo devas partopreni. La adjunkto ankaŭ faras diversajn negravajn taskojn rilatajn al la altrangulo.

Titoloj
-------

En kelkaj landoj, adjunkteco por altrangaj oficoj estas honoriga titolo, markita de la postnomaj literoj *A.D.C.*, mallongigo de la franclinga esprimo *aide de camp*; adjunktoj povas ankaŭ vesti sin per ceremoniaj uniformoj dum ceremonioj.

Ekzemploj
---------

En la eksa Japana Imperio, la imperiestro havis du adjunktojn (japane 侍従武官), unu terarmean kaj unu mararmean, kiuj raportis aktualaĵojn al la imperiestro.

En Britio, la monarko havas plurajn personajn adjunktojn (angle *personal aide-de-camp*), kiuj devas esti anoj de la reĝa familio kun militista rango; tiuj uzas la postnomajn literojn *ADC(P)*. La monarko ankaŭ havas plurajn adjunktojn el la armeo, kies postnomaj literoj estas simple *ADC*.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Adjunkto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Kilovathoro** (mallonge **kWh**) estas unuo de laboro aŭ energio. 

kWh ne estas SI-unuo, ĉar tio estas la ĵulo (J). Ĵulo estas la samo kiel vatsekundo (Ws). La laboro de povumfonto de unu vato dum la 3600 sekundoj de unu horo estas unu vathoro (Wh), kiu egalas al 3600 J. Ĉar *kilo* signifas mil, kWh egalas 3.600.000 J, aŭ 3,6 MJ.

La difino de kWh estas: *la laboro, kiu estas farata aŭ la energio kiu estas uzata, kiam povumfonto devas liveri kilovaton (1000 vatojn) dum unu horo*. 

Ĉar ĵulo estas tre malgranda, la neoficiala kWh ofte estas uzata, ekzemple en fakturo pri liverado de elektro. Pri elektrocentraloj estas uzata ankaŭ la megavathoro (MWh), t.e. milo da kilovathoroj; pri nacia elektra produktado, estas la gigavathoro (GWh), t.e. miliono da kilovathoroj; kaj eĉ pri monda elektra produktado, estas la teravathoro (TWh), t.e. miliardo de kilovatoj. Tamen krom tio (escepte por la elektrofakturo) la gigaĵulo (GJ) pli kaj pli estas uzata.

Ekzemplo: Inkandeska lampo de 100 vatoj, kiu lumas dum dek horoj, konsumas unu kilovathoron.

La kostoj por la produktado de unu kWh da elektro estas ĉirkaŭ 4 eŭrocendoj por elektrocentralo, kiu estas hejtata per tergaso aŭ karbo, kaj 5–8 eŭrocendoj, depende de la situo de la ventoturbino, por ventenergio (2003). La prezo por konsumantoj tamen estas multe pli alta.
**Miklós Zrínyi** [miklOŝ zrInji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Zrínyi Miklós** estas hungara kemiisto, profesoro, membro (korespondanta en 2007, ordinara en 2013) de Hungara Scienca Akademio.

Miklós Zrínyi  naskiĝis en 1949 en Jákó.

Biografio
---------

Miklós Zrínyi frekventis gimnazion en Kaposvár, poste universitaton en Budapeŝto. Li ricevis kemian diplomon en 1974, poste li instruis longe en Universitato Eötvös Loránd. Intertempe li pasis pli ol unu jaron en universitato en Ulm. Li estas katedrestro en teknikuniversitato en Budapeŝto ekde 1994. Li okupiĝis precipe pri la ĝeloj kaj la fizika kemio. Li ricevis medalon en 1997.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Intelligens anyagok*
* *A szintetikus izom és a szabályozott hatóanyag-leadás* (1999)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva intervjuo kun foto (la teksto estas legebla lastfoje)


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 472224
* GND: 1227271905
* LCCN: nr97007270
* VIAF: 64177472
* ISNI: 0000 0001 1658 8249
* SUDOC: 113938616
* BNF: 13599268n
* BIBSYS: 90949744
 |
**Monterrubio de la Sierra** estas municipo de la provinco Salamanko, en la aŭtonoma komunumo Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la Jurisdikcia teritorio de Salamanko en la nordo-centro de la provinco. *Monterrubio de la Sierra* estas tradukebla etimologie al *Flava Monto de la Domaro*.

Antaŭo de la preĝejo.
Malantaŭo de la preĝejo.
Ĝia municipa teritorio estas formata de la loĝlokoj Cortos de Sacedón, Hernancobo, La Torre Zapata, Las Lomas, Miguel Muñoz, Monterrubio de la Sierra, Segovia de Sacedón kaj Segovia la Chica, okupas totalan areon de 35,31 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2017, ĝi havis 162 loĝantojn. Ĝi perdis pli ol 400 loĝantojn ekde la mezo de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. Ĝi distas 27 km de Salamanko, provinca ĉefurbo. 

Ĝi fondiĝis en la 13-a jarcento. En postaj jarcentoj suferis pro militoj kaj ĉefe dum la Hispana Milito de Sendependigo. 

La tradiciaj agrikulturo (cerealoj, paŝtaĵoj) kaj brutobredado (bovoj kaj ŝafoj en kverkaroj) lastatempe iom dekadencis, sed pluas. Lastatempe rura turismo ekgravis.

La urbestro estas de maldekstra partio PSOE.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Salamanko


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 753295
* VIAF: 316736047
 |
Paŝtelkrajonoj.
Ludoviko la 15-a portretita paŝtele de Quentin de La Tour en 1748.
La arto de **paŝtelo** apartenas al la nomataj *sekaj teknikoj* de pentrarto, ĉar diference de la pentratro je oleo aŭ je akvarelo, ĝi ne uzas ajnan solvaĵon kaj oni aplikas rekte sur la laborsurfaco. Kiel pentrobazo oni uzas bonkvalitan paperon, de specifa dikeco, de koloro neŭtra ne blanka kaj de ioma rugeco. La kolora efekto de paŝteloj (vidu la artikolon pri la paŝtelaj koloroj) pli proksimas al la naturaj sekaj pigmentoj ol tiu de iu alia procezo.

La termino **paŝtelo** uzatas pri kaj la arto kaj la pentraĵo kaj la krajono mem farita el pulvorigita kolorilo kaj gumo.

Laŭ Francisko Azorín **paŝtelo** estas *Pentro farita per pulvorigitaj krajonoj.* Li indikas etimologion el la greka *paste* (paŝto) kaj de tie la latina *pasta, pastillus*. Kaj li aldonas la terminon *paŝtelkrajono*, por tipa speciala kolorilo por pentri paŝtele.

Vidu ankaŭ
----------

* Paŝtela (koloro)

Notoj
-----

1. ↑  Mayer, Ralph. *The Artist's Handbook of Materials and Techniques. Viking Adult*; 5a revizia kaj ĝisdatigita eldono, 1991. (ISBN 0-670-83701-6)
2. ↑  Paŝtelo en PIV
3. ↑  Francisko Azorín, arkitekto, Universala Terminologio de la Arkitekturo (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 159.
4. ↑  Azorín, samloke.

* Kategorio Paŝtelo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Michał Tadeusz Falzmann** (naskiĝis la 28-an de oktobro 1953, mortis la 18-an de julio 1991 en Varsovio) - pola ŝtata oficisto, inspektoro de la Supera Ĉambro de Kontrolo, malkovris eksterregulaĵojn en Priserva Fonduso de Eksterlanda Ŝuldo (FOZZ) kaj malsekretigis ilin. Rezulte de tio sekvis la skandalo FOZZ.

Profesia agado
--------------

Li laboris en entrepreno *Agrotechnika* (Agrotekniko), de kiu foriris sen laŭmerita salajro. Dum kelka tempo estis direktoro de Polon (Polonio), fako produktanta aparatojn por mezuri radioaktivecon. Li ankaŭ laboris en trezoroficejo. Dum sia lasta vivperiodo estis ĉefa inspektoro en NIK (Suprera Ĉambro de Kontrolo). Falzmann provis ebligi aliron al regopovoj, politikaj agantoj ka publika opinio de informoj pri fraŭdo de la financoj de Pollando. La 16-an de julio 1991 skribis al direktoro de Loka Filio de Nacia Pola Banko (NBP) en Varsovio por akiri informojn pri FOZZ. La saman tagon Anatol Lawina (kiu poste mortis en neklaraj cirkonstancoj), lia senpera ĉefo, donis al li laŭ rekomndo de prezidanto de NIK, profesoro Walerian Pańko, skribaĵon pri lia forŝovo de ĉiaj kontroloj. Du tagojn poste li mortis, oficiale pro korinfarkto.

Post kelkaj monatoj, antaŭtage de deklarita anonco de la rezultoj de sia laboro, pereis en akcidento Walerian Pańko, lia superulo, kaj kun li Janusz Zaporowski, tiutempa direktoro de Informa Buroo de Sejma Kancelario. La akcidenton travivis lia edzino kaj ŝoforo. Post kelkaj monatoj mortis la ŝoforo kaj policanoj, kiuj kiel la unuaj alvenis la akcidenton. En domo de la prezidanto de NIK oni trovis neniajn dokumentojn ligitaj al FOZZ.

Laŭ certaj komentistoj kaj ĵurnalistoj la morto de Falzmann kaj de aliaj personoj, pro engaĝigo de specialaj servoj WSI (Militista Informa Servo - likvidita de Antoni Macierewicz), atestas pri ebleco de ilia mortigo.

Al Michał Falzmann estas dediĉita dokumenta filmo de Jerzy Zalewski, *Oszołom*, montrita la 6-an de marto 1995 en TVP1 (Telewizja Polska), kaj ciklo de du publicistaj programoj "Pod Prąd — Izabela Brodacka-Falzmann" (Kontraŭ Fluo - Izabela Brodacka-Faltzmann), montritaj en Televido Puls maje 2005.

En 2009 Falzmann estis postmorte distingita per Kavalira Kruco de la Ordeno *Polonia Restituta*. Lian nomon ricevis strato en vroclava kvartalo Poświętne.

Privata vivo
------------

Li estis edzo al Izabela kaj patro de kvinopo da infanoj. En la aĝo de 34 jaroj baptiĝis en katolika eklezio.

Publikaĵoj
----------

* *Kradzież systemu w systemie - W sprawie bezprawnych transferów pieniądza z Polski lub via Polska do Zachodniej Europy* (Ŝtelo de sistemo en sistemo - Pri neleĝaj transdonoj de mono de Pollando aŭ tra Pollando ĝis Okcidenta Eŭropo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* *Falzmann* - rememoro de profesoro Jerzy Przystawa Arkivigite je 2010-06-16 per la retarkivo Wayback Machine
* *Znak Falzmanna* (Signo de Falzmann) - artykolo de profesoro Jerzy Przystawa Arkivigite je 2009-02-07 per la retarkivo Wayback Machine
* Filmo *Oszołom* reĝisorita de Jerzy Zalewski


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 409028
* LCCN: no96045790
* VIAF: 70986101
* ISNI: 0000 0000 4207 3428
 |
Situo de la provinco de Zaragozo en Hispanio.
La **Metropola areo de Zaragozo** estas urba areo centrata ĉirkaŭ la urbo de Zaragozo (Hispanio).

Laŭ la klasigo de 1996 la MA estis formata de 18 municipoj kaj laŭ la studo publikita en 2001 jam estis tiam 26 la municipoj integrantaj, dum nune reeldono de tiuj studoj sendube implicus la sumon de almenaŭ aliaj 8 novaj municipoj troviĝantaj ĉirkaŭ la urbo de Zaragozo.

La MA de Zaragozo estas klasenda kiel "malabunda", dum la municipo de Zaragozo estas la kvina plej loĝata de Hispanujo kun 675 121 loĝ. (701 090 loĝ. laŭ la municipa censo de 30a de septembro de 2010,), tiel ke la metropola areo rangigas Zaragozon al la deka loko kun 771 246 loĝantoj, sed laŭ la censa populacio de 2010 de la 34 municipoj kiuj troviĝas je cirklo de radiuso de 30 km de la centro de la MA oni atingus 775 245 loĝantoj kaj laŭ pli ĵusaj studoj la funkcianta MA enhavus 871 512 loĝantojn, nome 71 % de la populacio de la tuta regiono de Aragono.

Klasigoj
--------

Situo de la metropola areo de Zaragozo en la Provinco de Zaragozo.
Tiu ĉi metropola areo organizeblas laŭ kvar zonoj laŭ kardinalaj punktoj. La zono norda korespondus al la municipoj ĉe la rivero Gállego, la suda al tiuj ĉe la rivero Huerva, kaj la zonoj kaj orienta kaj okcidenta al la municipoj situaj ĉe la rivero Ebro. Menciindas ke la demografia kresko estis pli granda ĉe la zonoj orientaj kaj sudaj.

Notoj
-----

1. ↑  , retejo de la *Boletín Oficial del Estado* (ŝtata oficiala gazeto). Konsultita la 25an de decembro de 2010.
2. ↑   Arkivigite je 2011-06-29 per la retarkivo Wayback Machine, retejo de la *Instituto Nacional de Estadística* (Statistika ŝtata instituto). Konsultita la 25an de decembro de 2010.
3. ↑  «Zaragoza supera los 700.000 habitantes», retejo de la Municipo de Zaragozo. Konsultita la 29an de aŭgusto de 2010.
4. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2010-11-22. Alirita 2011-02-16.
**Helvetica** estas groteska tipfamilio. Ĝi estas unu el la plej kutimaj senserifaj tiparoj.

La unuajn fasonojn dizajnis jare 1957 la zuriga grafikisto Max Miedinger kune kun Eduard Hoffmannn, estro de la litergisistaro "Haas-sche Schriftgießerei AG", laŭ la modelo de Akzidenz Grotesk. La nova tiparo nomiĝis "Neue Haas-Grotesk" (nova Haas-a groteska). Kiam la litergisistaro transpreniĝis de la D. Stempel AG, la nomo ŝanĝiĝis al "Helvetica".

Jare 1983 D. Stempel AG dizajnis la tipfamilion *Neue Helvetica* (nova Helvetica) por Linotype. Hodiaŭ ekzistas 51 fasonoj de la tipfamilio.

La tiparo iĝis fama en la komputila mondo pro ĝia enkludo en la PostSkript-interpretilo. Helvetica ankaŭ liveriĝas kun Mac OS X. Windows uzas la konkuranton Arial.

Ekzistas kelkaj plagiatoj de Helvetica: Olympia, Swiss, Switzerland ...

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Helvetica en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Familio "Helvetica", listo de fasonoj apud linotype.com
* Familio "Neue Helvetica", listo de fasonoj apud linotype.com
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Hemfriĉa mevo** |
| --- |
|  |
| 
 |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birda klaso *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Ĥaradrioformaj *Charadriiformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Laredoj *Laridae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | Larus *Larus* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | **Hemfriĉa mevo** '**Larus hemprichii'** |
|

 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Hemfriĉa mevo  |

 |
| v • d • r |

oeufs de *Ichthyaetus hemprichii* - MHNT
La **Hemfriĉa mevo** (*Larus hemprichii*) estas mezgranda mevo, tio estas birdo de la familio de Laredoj kaj ordo de Karadrioformaj. La nomo rememorigas tiun de la germana naturalisto, Wilhelm Hemprich (1796-1825), mortinta dum ekspedicio en Eritreo.

Disvastiĝo
----------

Multaj restas la tutan jaron en la Ruĝa Maro kaj golfo de Adeno, sed aliaj post la reprodukta sezono disiĝas al golfo de Irako, Omano kaj tiom suden kiom ĝis Mozambiko; la specio estas komuna vintra vizitanto en Kenjo kaj somera vizitanto en Pakistano. Ili nestas en marbordoj kaj sekaj insuloj. Ili manĝas ĉe strandoj, havenoj kaj koralrifoj.

Aspekto
-------

Ĝi estas mezgranda mevo 42 ĝis 45 cm longa kun enverguro de 110 ĝis 120 cm. En ĉiu plumaro la specio estas tre simila al la Blankokula mevo, tio estas por plenkreskuloj **nigra kapo** somere, helgriza brusto, blankaj kolo kaj ventro, malhelgrizaj dorso kaj flugiloj, sed la **Hemfriĉa mevo** (*Larus hemprichii*) aspektas pli granda, flugillonga kaj bekofortika. Ĝi havas **ne la du okulajn duonringojn, sed plej ofte nur la supran**. La beko ne estas ruĝa, sed verdoflaveca kun ruĝonigra pinto. La kruroj estas verdoflavecaj, la irizo bruna kaj la okulringo ruĝa.

Junuloj atingas plenkreskulan plumaron la trian vintron.

Loĝantaro
---------

Ne minacata. Monda loĝantaro ĉirkaŭas la **100,000 parojn**.

Kutimoj
-------

Tiu specio manĝas ĉefe fiŝojn kaj tre ofte sekvas la ŝipojn aŭ ĉeestas la havenojn. Ĝi povas rabi aliajn rabobirdojn kaj kutime piediras la tajdejoj ĉu sole ĉu grupe. Malofte tiu mevo plonĝas. Ili manĝas ankaŭ ovojn kaj birdidojn.

La **Hemfriĉa mevo** (*Larus hemprichii*) nestas en kolonioj, sed ankaŭ sole. La nesto estas truo engrunde kovrita de planteroj. Plej ofte en koralrifoj aŭ inter plantoj. La ino demetas 1 ĝis 3 ovojn. Kovado daŭras pli ol 3 semajnojn.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Hemfriĉa mevo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Hemfriĉa mevo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Hemfriĉa mevo en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)

* [

 Franclingva ejo pri **Hemfriĉa mevo**]
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Bergün-Bravuogn (stacidomo). |

Pri la komunumo
---------------

**Bergün/Bravuogn** (germana nomo **Bergün**, romanĉa nomo **Bravuogn**, por emfazi la dulingvecon oficiale skribata per la duobla nomo) estas ĉefloko de la komunumaro Bergün kaj komunumo de la distrikto Albulo en Kantono Grizono, Svislando. Ĝi havis 474 loĝantojn je la 31-a de decembro 2009.

Geografio
---------

Bergün situas en la supra parto de Albulovalo. La komunuma teritorio etendiĝas ĝis la kulmino de Albulopasejo. Sub la pasejo komenciĝas per diversaj fontoj la rivero Albulo. Sur la komunua teritorio situas la Lago de Palpuogna, kiun nutras kaj de kiu denove elfluas la rivero Albulo. Al la komunumo apartenas krom la ĉefvilaĝo Bergün/Bravuogn ankaŭ la vilaĝetoj Preda ĉe la pasejo, Latsch kaj Stugl/Stuls.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Bergün/Bravuogn limas al Bever, Davos, Filisur, La Punt Chamues-ch, Samedan, S-chanf, Tinizong-Rona, kaj Zuoz.

Trafiko
-------

Tra Bergün pasas la vojo n-ro 749 de Tiefencastel tra Albulopasejo al Engadino. Tra la pasejo pasas ankaŭ la fama Albulolinio de Retia Fervojo, kiu disponas pri pluraj stacidomoj sur la teritorio de Bergün/Bravuogn. Ek de la jaro 2008 tiu fervojlinio estas Monda Heredaĵo de UNESKO.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Bergün/Bravuogn datiĝas el la jaro 1209 kiel *Bregonio*. Dum mezepoko en Bergün/Bravuogn regis la episkopo de Koiro. En la jaro 1537 la civitanoj de Bergün/Bravuogn sin liberaĉetis de la episkopa servuteco. Ĝis 1853 Bergün/Bravuogn estis tiam ĉefloko de la samnoma tribunalkomunumo. En la jaro 1854 estis kreita la komunumaro Bergün, al kiu ankaŭ apartenis Filisur, Wiesen, Latsch kaj Stuls. En la jaro 1912 Latsch kaj en 1920 Stugl/Stuls estis integritaj al la komunumo Bergün/Bravuogn.

Per la traboro de Bergünerstein en 1696 kaj konstruo de veturebla vojo en la jaro 1865 la trafiko trans la Albulopasejo akiris gravecon. La malfermo de la Albulolinio de Retia Fervojo malfermis la regionon al la turismo.

Vidu ankaŭ
----------

* Bergün (komunumaro)
* Bergün-Bravuogn (stacidomo)
* Filisur (stacidomo)
* Preda (stacidomo)

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: *Jürg Simonett*: *Bergün/Bravuogn* en *Historia Leksikono de Svislando* (2004-06-11)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la komunumo Bergün/Bravougn
* Bergün/Bravuogn en la Historia Leksikono de Svislando germane france itale

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Bergün/Bravuogn** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

Bildoj
------

* Viadukto de la Albulolinio de Retia FervojoViadukto de la Albulolinio de Retia Fervojo

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Albulo |
| --- |
| 
**Alvaschein:** Alvaschein• Mon • Mutten • Stierva • Tiefencastel • Vaz/Obervaz

**Komunumaro Belfort:** Alvaneu • Brienz/Brinzauls • Lantsch/Lenz • Schmitten • Surava

**Komunumaro Bergün:** Bergün/Bravuogn • Filisur

**Komunumaro Surses:** Bivio • Cunter • Marmorera • Mulegns • Riom-Parsonz • Salouf • Savognin • Sur • Tinizong-Rona |  |

 |
**Rodrigo Manrique de Lara** (1406 - Ocaña, 11-a de novembro de 1476), estis militema kaj konfliktema nobelo de agnoskita prestiĝo en Hispanio, kiu venkis ofte kontraŭ islamanoj, el la flanko de la infantoj de Aragonio en ties kontraŭstaro kontraŭ Johano la 2-a kaj Álvaro de Luna. 

Li estis grava nobelo en sia epoko kaj Superulo de la Ordeno de Santiago. Partoprenis aktive en la Nobela Unio kontraŭ Henriko la 4-a. Post la morto de la Infanto Don Alfonso, frato de la Reĝo, li klinis al partio por la princino Isabel, estonta reĝino Isabel la Katolika, kaj li partoprenis en la Interkonsento de Guisando, laŭ kiu oni agnoskis Henrikon la 4-an kiel Reĝo de Kastilio kaj kiel sukcedonta sian fratinon Isabel, forigante el la sukcedan linion Johaninon la Beltranidan. En 1474 li estis proklamita *Gran Maestre* (nome Superulo) de la Ordeno de Santiago en la vilaĝo de Uclés.

Krom lia pozicio en historio, li estis senmortigita de la fama poemo verkita de lia filo Jorge Manrique, nome *Coplas a la muerte de su padre*. Post lia morto estis Pedro Manrique, plej aĝa filo de lia unua geedziĝo kun Mencía de Figueroa, kiu heredis la titolon de grafo de Paredes.

Bibliografio
------------

* Falcó y Osorio Berwick, María del Rosario (16º Duquesa de Alba) (1898). Catálogo de las colecciones expuestas en las vitrinas del Palacio de Liria.
* VILAR Y PASCUAL, Luis; VILAR PSAYLA, Juan José. Diccionario histórico, genealógico y heráldico de las familias ilustres de la monarquía española. Madrid: Sánchez, 1864, Vol. 7


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 403836
* GND: 141977787
* LCCN: no2001047964
* VIAF: 75967959
* ISNI: 0000 0000 8269 1685
* SUDOC: 139046755
* BNF: 16178371w
* BIBSYS: 10017065
* BNE: XX1080303
 |
**Berijev A-40 "Albatros"** (Ankaŭ **Be-42**, NATO raportnomo: **Mermaid**) estas moderna sovet-rusa transporta aviadilo kaj la plej granda amfibia aviadilo de la mondo. Oni konstruis el ĝi nur du ekzemplerojn, tiel ĝi restis prototipo kaj ne atingis la serian produktadon.

La tipo unuafoje flugis en 1986, la unua deakva starto okazis en novembro de 1987. la publika prezento okazis en 1989.

Post la malvarma milito, oni ne vidis milituzeblecon de la aviadilo, tiel evoluigis la pli malgrandan Berijev Be-200, kiu estas serie produktota.

Teknikaj datenoj
----------------

* Longo: 45,7 m
* Enverguro: 42,5 m
* Alto: 11,0 m
* Flugila surfaco: 200 m²
* Malplena maso: 43,9 t
* Maks. starta maso: 86 t
* Militista utilmaso: 6.500 kg da bomboj, torpedoj aŭ minoj
* Du Solovjev D-30KPV - jetmotoro kun je 15 000 kg ŝovforto
* Du RD-60 (R-60K) - jetmotoro
* Maks. rapido: 800 km/h
* Flugalto: 8000 m
* Atingopovo: 5500 km
* Starta vojo: 1000 m (grundo) / 2000 m (akvo)
* Alvena vojo: 700 m (grundo) / 900 m (akvo)
* Teamo: 4 viroj

* Kategorio Berijev A-40 en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
*Vidu ankaŭ la apartigilan paĝon berilo.*
berilo
**Berilo** estas blankeca-travidebla silikata mineralo. Ĝi kristaliĝas en la heksagona kristalsistemo je la kemia formulo Al2Be3[Si6O18], do estas aluminio-berilio-silikato. En pura formo, berilo estas senkolora kaj travidebla. Sed per multnombra luma refrakto pro plurkristala strukturo ĝi povas aperi ankaŭ blankece kaj per miksaĵoj de aliaj mineralaj substancoj alpreni diversajn kolorojn, tiel ke la travidebleco povas malpliiĝi.

Pro sia alta dureco de kategorio 7,5 ĝis 8 laŭ la mohs-skalo kaj sia ofte klaraj kristaloj berilo ofte tralaboriĝas kaj poluriĝas al gemo. Aparte la blua *akvomarino*, la verda *smeraldo* kaj la helflava ĝis verdece flava *orberilo* lumo estas konataj variaĵoj.

En mezepoka Eŭropo beriloj uziĝis por produkti okulvitrojn. Tiu historia uzo ĝis la nuntempo rekoneblas en la germana lingvo, kie "okulvitroj" nomiĝas *Brille*.

Referencoj
----------

1. ↑  Interalie laŭ Timo Brunke: *Warum heißt das so? Ein Herkunftswörterbuch* ("Kial estas tiu nomo? Etimologia vortaro"), germane, eldonejo Klett 2009

Eksteraj ligiloj
----------------

* priskribo en la vikio *mineralienatlas.de* (germane, resumo ankaŭ angle)

|  |  |
| --- | --- |
| senkolora variaĵo de la monto *Haramoss*, Pakistano | rozkolora variaĵo el la provinco Nangarhar, Afganio |

* Berilo (mineralo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Berilo (mineralo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Eŭropa Muzik-Centro en Lusławice
**Eŭropa Muzik-Centro de Krzysztof Penderecki** (pole: Europejskie Centrum Muzyki Krzysztofa Pendereckiego) – nacia institucio de kulturo en Lusławice (distrikto Tarnów) en Malgrandpollanda Provinco, kies celo estas disvolvo de muzikaj talentoj ĉe la plej kapablaj junaj instrumentistoj, voĉistoj kaj dirigentoj el la tuta mondo pere de t.n. Majstraj Kursoj.

Estiĝo
------

Eŭropa Muzik-Centro estis fondita la 1-an de oktobro 2005 helpe de Ministerio pri Kulturo kaj Nacia Heredaĵo, Asocio Akademio je la Nomo al Krzysztof Penderecki kaj Internacia Centro de Muziko, Baleto kaj Sporto. La 31-an de aŭgusto 2009 oni interkonsentis pri kungvido kaj kunfinancado de ties konstruado fare de Ministerio pri Kulturo kaj Nacia Heredaĵo, la Asocio kaj Malgrandpollanda Provinco. La projekton kunfinancis Eŭropa Unio.

La centron konsistigas koncerta salono por 650 personoj, biblioteko, didaktikaj ĉambroj kiel ekzercejoj, instrumentaj laborejoj, ĉambra salono kaj konferencejo. La konstruadon realigis en la jaroj 2010–2012 konstruentreprenisto Skanska SA. Inaŭguro de la Eŭropa Muzik-Centro okazis la 21-an de majo 2013.

Ekzempligitaj formoj de la agado
--------------------------------

* Koncertoj

Junie 2007 koncertos simfonia orkestro de Usono – Curtis Symphony Orchestra. En la programo verkoj de Maurice Ravel, Krzysztof Penderecki kaj Richard Strauss.

* Somera Muzik-Akademio

Julie 2017 komenciĝos la 4-a aranĝo, gvidata de muzikistoj de Berlina Filharmonio por lernantoj, studentoj kaj diplomitoj lime de la jaroj 18-28, specialiĝantaj pri violono, aldviolono, violonĉelo, kontrabaso.

Interesaĵoj
-----------

Konstanta ekspozicio ampleksas i.a. 44 honorajn doktorecojn de la komponisto, kaj apuda arbovartejo enhavas pli ol 200 speciojn da arboj (ĉirkaŭ tiom, kiom kreskas en Eŭropo).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Eŭropa Muzik-Centro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Europejskie Centrum Muzyki Eŭropa Muzik-Centro
En hindeŭropa lingviko, **tema vokalo** aŭ **radika vokalo** estas la dependa fleksia morfemo kiu funkcias por indiki la kategorion de la leksemo, sendepende ĉu tiu funkcias kiel verbo aŭ ne. La nomoj, adjektivoj kaj verboj kiuj havas teman vokalon estas konataj kiel **temaj**, kaj tiuj al kiuj mankas tio estas konataj kiel **netemaj**. Ĝenerale, tema vokalo estas ajna vokalo kiu estas je la fino de la radiko de vorto.

Ekzemploj
---------

### En hispana

En hispana, la netemaj verboj kiuj ekzistis en latino adaptiĝis, kaj en la nova lingvo aperis tri konjugacioj laŭ tri temaj vokaloj, nome la jenaj:

* 1a konjugacio: infinitivo kun finaĵo en -ar
* 2a konjugacio: infinitivo kun finaĵo en -er
* 3a konjugacio: infinitivo kun finaĵo en -ir

### En portugala

Estas du tipoj de "nomoj" en portugala lingvo: substantivoj kaj adjektivoj, kvankam ili estas semantike kaj sintakse malsamaj, morfologie ili havas la saman formon = radiko + tema vokalo (o, a, e, aŭ nulo). Por fari multe-nombron oni plejofte metas -s post la tema vokalo; se la tema vokalo estas nula, oni metas -es, escepte se la lasta **fonemo** (ne litero!) de la radiko jam estas /s/ (en ĉi tiu kazo la regulo ne estas klara): casa/casas (domo/domoj), menino/meninos (knabo/knaboj), lebre/lebres (leporo/leporoj), lápis/lápis (krajono/krajonoj), sed ás/ases (aso/asoj). La nomoj ne havas kazojn.

Vidu ankaŭ
----------

* Vokalo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 798291
 |
brasikaj rulaĵoj antaŭ la bolado
brasikaj rulaĵoj kun terpomkaĉo
**Brasikaj rulaĵoj** estas simpla plado el folioj de blanka brasiko rulitaj ĉirkaŭ viandhaketaĵo aŭ muelita viandaĵo kutime uzata por kolbasoj. La brasikaj rulaĵoj kuiriĝas per bolado en malmulte da buljono.

Por la preparado folioj de blanka brasiko estas mallongtempe metataj en bolantan akvon, pluraj folioj estas metitaj unu super la alian, tiu tavolo estas rulita ĉirkaŭ forte spicitan viandomason de viandhaketaĵo aŭ muelita viandaĵo kun lardo, ceperoj, salo, pipro kaj laŭguste iom da majorano, la tuto estas fiksita per fadeno aŭ per ligna bastoneto. En malmulte da buljono la rulaĵoj en meza temperaturo estas boligitaj, ĝis la saŭco estas aroma kaj videble malplilikviĝis. Laŭ iuj receptoj la vianda farĉo povas enhavi ankaŭ rizon kaj la saŭco tomatopaston aŭ lardon. Ofte oni surtabligas terpomaĵon kun la rulaĵoj, aŭ senŝeligitajn terpomojn boligitajn en salakvo aŭ terpomkaĉon. En tiu formo la plado estas tipa por la mezeŭropa kaj orienteŭropaj kuirartoj aparte de Germanio kaj Pollando.

* 
* 
* 

En la balkana duoninsulo kaj en Turkio brasikaj rulaĵoj estas farataj el acide marinitaj folioj de blanka brasiko, krispa brasiko aŭ vinfolioj kaj tie nomatas **sarma** (turke "rulaĵo").

En Germanio la plado nomatas "**Kohlrouladen**" (en Aŭstrio "*Krautrouladen*"), en Hungario "**töltött káposzta**", en Finnlando "**kaalikääryle**", en Pollando "**gołąbki**", en Ĉeĥio "**holubky**", en Litovio "**balandėliai**" kaj en Rusio "**голубцы**" (*golubci*) - La slavaj vortformoj kiel la litova havas la signifon "kolombetoj". La orienteŭropa variaĵo kutime ne boliĝas en buljono, sed en tomatosaŭca akvo.

Vidu ankaŭ
----------

* Farĉo
* Farĉitaj rumeksfolioj
* Farĉita dolĉa kapsiko

* Brasika rulaĵo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Brasika rulaĵo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Dávid Jónás** [jOnAŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Jónás Dávid** estis hungara arkitekto.

Dávid Jónás naskiĝis la 5-an de aŭgusto 1871 en Pest (urbo), li mortis la 27-an de aprilo 1951 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Dávid Jónás devenis el juda familio. Li studis en Reĝa Teknikuniversitato József, poste li spertiĝis en Vieno. En 1900 li hejmenvenis kaj malfermis arkitekturan atelieron, kie li projektis kun sia frato dum longa tempo loĝdomojn kaj vilaojn. Li edziĝis en 1901. Baldaŭ li estis arkitekto de la Hungaraj Ŝtafervojoj.

Elektitaj planitaj konstruaĵoj
------------------------------

* loĝkolonio por oficistoj (1924)
* domego "Phőnix"

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al majusklo J, poste serĉu la nomon)

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Dávid Jónás en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 687873
* VIAF: 96585107
* ULAN: 500122544
 |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Hematopo de insulo Chatham** |
| --- |
|  |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Ĥaradrioformaj *Charadriiformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Hematopedoj *Haematopodidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Haematopus* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***H. chathamensis*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Haematopus chathamensis****Hartert, 1927 |
|
|
|
| Konserva statuso |
| **Konserva statuso: En danĝero** |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Hematopo de insulo Chatham  |

 |
| v • d • r |

La **Hematopo de insulo Chatham**, *Haematopus chathamensis*, estas birda specio de familio de Hematopedoj en la ordo de Ĥaradrioformaj. Ĝi estas vadbirdo endemisma de insularo Chatham en Novzelando, kiu konsistas el ĉirkaŭ dek insuloj, el kiuj nur la du pli grandaj, nome Chatham kaj Pitt, havas homan loĝantaron. Tiu insularo estas ĉirkaŭ 800 km oriente de Christchurch, Novzelando.

Tiu specio estas endanĝerigita, kaj havas loĝantaron nur proksimume de 200 aŭ 300 ekzempleroj. Ĉefa minaco estas enmetitaj predantoj, sed ne nur bestoj, ankaŭ enmetitaj plantoj malpliigas ties medion.

Aspekto
-------

Tiu novzelanda hematopo estas granda birdo (48 cm.) kun longa ruĝoranĝa beko, maldikaj rozkoloraj kruroj kaj nigroblanka plumaro -nigra supre kaj blanka sube-. Dumfluge aperas blanka meza strio en flugiloj. Maskloj kaj inoj montras etegan diferenciĝon: maskloj ĝenerale havas pli mallongan kaj larĝan bekon. Junuloj estas similaj al plenkreskuloj, sed malhavas brilan ruĝoranĝan koloron kaj estas pli brunaj ol nigraj.

Simila kaj rilata specio Aŭstralia hematopo, diferenciĝas pri pli preciza bordo inter blanka kaj nigra plumaro ĉebruste, dum tiu de Hematopo de insulo Chatham, estas pli malpreciza kaj makuleta. Krome tiu havas pli longan bekon kaj maldikajn krurojn.

Pli malproksima specio Eŭrazia hematopo havas pli blankajn bruston kaj flankan parton inter kolo kaj dorso.

Kutimoj
-------

Ili konstruas neston en sablaj strandoj sed ankaŭ inter plantaro. La ino demetas 2 aŭ 3 ovojn. Ili manĝas moluskojn, marajn vermojn kaj aliajn senvertebrulojn. Mezaveraĝa vivo atingas 8 jarojn, sed ili povas vivi almenaŭ ĝis 28.

Referencoj
----------

* BirdLife International (2006). *Haematopus chathamensis*. *Internacia Ruĝa Listo de Endanĝeritaj Specioj*, eldono de 2006. IUCN 2006. Elŝutita 11 May 2006. Endanĝerigita specio

Eksteraj ligiloj
----------------

* Specia Datumaro Arkivigite je 2009-01-02 per la retarkivo Wayback Machine
* Konservado de la specio Arkivigite je 2006-09-28 per la retarkivo Wayback Machine
La **UK Albums Chart** estas diskfurorlisto funkciigita fare de Official Charts Company. La plena listo enhavas la 100 plej grandajn albumojn en Unuiĝinta Reĝlando, kiuj estas bazitaj sur ciferecaj elŝutoj, retsendado de amaskomunikilaro kaj neta vendo.  Tiu parado ekzistas ekde julio 1956, kaj estas ĝisdatigita vendrede ĉiun semajnon.

Fono
----

La listo, simila al la UK Singles Chart, estas ĝisdatigita vendrede, kaj enhavas la 100 plej grandajn albumojn en la UK. Kelkaj el la albumoj kiuj estas en la parado estas remiksaĵalbumoj, studialbumoj, mini-albumoj, furoralbumoj, ktp. Male al la Top 200, kiu ankaŭ inkludas DVD-albumojn, la brita diskfurorlisto havas sekundaran liston dizajnitan por DVD- albumoj nur. 

En la 2000-aj jaroj, la listo publikigis tabelon enhavantan "unu furorajn kantistojn ", kiuj estas inkluditaj pro la publikigo de nur unu sukcesa albumo.  La unua artisto inkluzivita en la listo estis Freddy Cannon kun sia albumo *The Explosive Freddy Cannon*. La 8-an de septembro 2012, la brita kantisto Rita Ora ankaŭ eniris la liston kun ŝia nura albumo, Ora. 

Laŭ la Brita Diskolisto, la kvin furorantaj albumoj de ĉiuj tempoj en la UK estas, Queen 's Greatest Hits,  Abba 's Gold: Greatest Hits,  Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band de The Beatles, Adele 21,  kaj (What's the Story) Morning Glory? , de Oasis.

Statistikoj kaj rekordoj
------------------------

Malsupre estas listo de elektitaj diskoj de la brita diskfurorlisto:

### kantistoj kun la plej multaj albumoj ĉe la supro

* The Beatles - 15
* Elvis Presley - 13
* Madonna - 12
* Robbie Williams - 12
* The Rolling Stones - 12
* David Bowie - 11
* U2 - 10
* Bruce Springsteen - 10
* Michael Jackson - 10
* ABBA - 9
* Queen - 9

### Plej multaj semajnoj sur la furorlisto

* (1026) Queen - Greatest Hits (Queen)
* (825) ABBA - ABBA Gold: Greatest Hits
* (811) Bob Marley and the Wailers - Legend
* (719) Fleetwood Mac - Rumours
* (521) Meat Loaf - Bat Out of Hell
* (518) Pink Floyd - The Dark Side of the Moon
* (374) Diversaj Artistoj - The Sound of Music
* (372) Queen - Greatest Hits II
* (357) Amy Winehouse - Back to Black
* (338) Madonna - The Immaculate Collection

Vidu ankaŭ
----------

* Official Charts Company

Referencoj
----------

1. ↑  "Official Albums Chart to include streaming data for first time". (angle)
2. ↑  "One hit album wonders – huge albums that were hard acts to follow". (angle)
3. 1 2  "Greatest of the greatest? The Top 10 biggest hits collections revealed". (angle)
4. ↑  "Second time very lucky: 12 artists who beat the sophomore slump". (angle)
5. ↑  "The UK's 60 official biggest selling albums of all time revealed". (angle)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo Top 100
* Muzika Semajno Supro 75
* EveryHit.Com – Arkivo de Pinta 40 albumoj
* The UK Top 40 Compilation Albums at BBC Online
**Dávid Balázs Horváth** [balAĵ horvAt], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Horváth Dávid Balázs** estas hungara bestokuracisto, ĵurnalisto.

Dávid Balázs Horváth laboras
Dávid Balázs Horváth naskiĝis la 28-an de junio 1972 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Dávid Balázs Horváth frekventis muzikan bazlernejon, poste li maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo, fine li akiris diplomon en Veterinara Universitato de Budapeŝto en 1995. Post la diplomo li restis unu jaron en la universitato, en 1997 li fondis privatan bestokuracistan kuracejon, en 2001 kaj 2003 pliajn du kuracejojn. Ekde 2009 li membriĝis en la ĵurnalista asocio kaj li verkis artikolojn pri bestoj en pluraj gazetoj. Li ricevis unufoje premion.

Elektitaj libroj (kunaŭtoro)
----------------------------

* *Juh- és kecskebetegségek, A juhoknak és a kecskéknek adható vakcinák és szérumok hazánkban* (2006)
* *Hungarian Golf Kincses Kalendáriuma* (2004. 2005. 2006. 2007. 2008. 2009.)
* *Budapest Luxury 2008, Polo* (2008)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 713801
 |
**Helvécia** [helvEcia] estas vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Suda Ebenaĵo, en departemento Bács-Kiskun, en Distrikto Kecskemét.

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 57 km²
* Loĝantaro: 4190
* Poŝtkodo: 6034
* Telefonprefikso: 76

Geografio
---------

Helvécia situas sur ebenaĵo, fine de sakovojo, laŭ etfervojo Kiskőrös-Kecskemét. La lasta urbo troviĝas 7, Budapeŝto kaj Szeged 80 km-ojn for. Aŭtoŝoseo M5 preteriras.

Historio
--------

Antaŭ la hungaroj sarmatoj loĝis tie. Antaŭ la turkojn la loĝantoj rifuĝis al Kecskemét. Post la turka erao la loĝantoj fondis farmojn, ĉar el la urbo ne povis kulturi teron kaj bredadi hombestojn. Heinrich Eduard Weber el Svislando aĉetis la tieajn bienojn de Kecskemét kaj komencis la vinkulturado. La komunumo estiĝis en 1892, tie loĝis la vinkulturistoj. La nomdonanto estis Weber. En 1895 la fervojo atingis la komunumon. Helvécia iĝis memstara municipo en 1954.

Vilaĝservoj estas 2 lernejoj, infanĝardeno, kulturdomo, biblioteko, 2 kuracejoj, dentokuracejo, restoracio, sportejo.

Vidindaĵoj
----------

* etfervojo
* romkatolika preĝejo omaĝe al Dipatrino de 1908
* preĝdomoj luterana kaj kalvinana de 1924
* kastelo nomata Bagolyvár de 1905

Ĝemelkomunumoj
--------------

* Rumanio Csíkkarcfalva, Rumanio
* Serbio Versec, Serbio
* Svislando Sirnach, Svislando
* Slovakio Zatín, Slovakio
* Hungario Kerepes, Hungario

* Kategorio Helvécia en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Capiatá** [kapiata] estas urbego en Paragvajo. Ĝi apartenas al urbaro de Asunciono.

Bazaj informoj
--------------

* Koordinatoj: 25° 21′ S 57° 25′ U﻿ / ﻿25.350 °S, 57.417 °U﻿ / -25.350; -57.417 (mapo)Koordinatoj: 25° 21′ S 57° 25′ U﻿ / ﻿25.350 °S, 57.417 °U﻿ / -25.350; -57.417 (mapo)
* Areo: 83 km²
* Loĝantaro: 232 257 en 2011
* Supermara alteco: 124 m
* Horzono: UTC-4h
* Poŝtkodo: 4750
* Telefonkodo: 0228

Geografio
---------

Capiatá situas sur ebenaĵo en la sudokcidenta parto de la lando. Ĝi estas la sola urbo, kiun limas sep aliaj urboj. San Lorenzo (Paragvajo) troviĝas 12, Luque (Paragvajo) 18, Asunciono 27, Pilar (Paragvajo) 194, Concepción (Paragvajo) 216 km.

Historio
--------

Capiatá estis fondita en 1640. En 1761 estis konstruita kirko, kiu nun estas konsiderata unu el la gravaj kulturaj heredaĵoj de Paragvajo.

Trafiko
-------

Muzeo en Capiatá
Grava aŭtovojo kuras al Asunciono, kiu estas tre grava por la landa transporto.

Klimato
-------

En Capiatá tropika klimato regas. Jare pluvas (neniam neĝas) po 1494 mm. En ĉiuj monatoj pluvas, la pluvokvanto kulminas en novembro kaj malkulminas en julio. La averaĝa temperaturo varias inter 19-27 °C, la varmo kulminas en januaro kaj decembro, malkulminas en junio kaj julio.

Vidindaĵoj
----------

* muzeo pri arkeologiaĵoj
* kirko

Fontoj
------

* itala Vikipedio helpe de Guglo
* mapo, distancoj Arkivigite je 2014-05-29 per la retarkivo Wayback Machine
* vetero