**VIVO** (en la angla: **LIFE**) estas natura dokumenta televida serio produktita de la BBC. La serio konsistas el 10 50-minutaj epizodoj, ĉiu traktante la vivrakonton de bestoj kaj plantoj. En la angla versio, la serio estas sinkronigita fare de David Attenborough (kaj en Usono de Oprah Winfrey).

La serio estis produktita en kunlaboro kun la Discovery Channel. Ĝi estis kreita post la sukcesa serio Planedo Tero, kiu estis unu el la unuaj naturfilmoj filmitaj kun altdifina televidteknologio, kiu kreas pli bonan bildkvaliton. Origine, la programo estis elsendita en Britio dum la jaro 2009. Ĉe la fino de ĉiu epizodo, malantaŭ la scenoj epizodo de la serio nomita "How They Made LIFE" (Kiel ili faris VIVO) estas elsendita dum 10 minutoj.

La kreado de la serio estis akompanita per simila libro.

Produktado kaj ecoj
-------------------

La produktado de la serio daŭris pli ol kvar jarojn, kaj estis aranĝita fare de produktanto Martha Holmes kaj administra produktanto Mike Gunton. La ĉefa rakontanto de la serio en la originalversio estas Siro David Attenborough, televida dissendanto kaj pioniro en la kampo de naturfilmoj, kaj la muziko kiu akompanas la epizodojn de la serio estis komponita fare de George Fenton. Dum la filmado de la serio, la teamo vizitis ĉiujn kontinentojn de la tero. La tuta produktado daŭris pli ol 4 jarojn, inkluzive de pli ol 300 tagoj de filmado.

La serio konsistas el 10 epizodoj. La unua epizodo estas ĝenerala enkonduko, prezentante la defiojn kiujn vivestaĵoj alfrontas por pluvivi kaj ilustrante al la spektanto la riĉan varion de vivoformoj sur la tuta planedo. Ĉiu el la sekvaj 9 ĉapitroj prezentas la komunajn trajtojn, kiuj kontribuis al la sukceso de ĉiu grupo de vivaĵoj, dokumentante intimajn kaj dramajn momentojn en la vivo de elektitaj specioj aŭ ilian eksterordinaran konduton.

La produktado de la serio inkluzivis la uzon de unikaj fotarteknikoj kaj noviga teknologio. Foje okazis ke la filmado inkluzivis okazaĵojn kiuj estas unu el la unuaj fojoj ke kelkaj el la bestkondutoj viditaj en la serio estis filmitaj kaj registritaj. Inter la unikaj kondutoj filmitaj dum la serio estas la postkuro-ĉasado de tri gepardoj post struto, grupo de Komodaj drakoj ĉasantaj akvobubalon, marleopardo ĉasanta mentonbendajn pingvenojn, orcino ĉasanta marelefantojn ĉe strando de Patagonio, *Amblyornis inornata* svatante en la arbaroj de Nov-Gvineo kaj flugofiŝoj kiuj glisas eskapante de siaj predantoj. En iuj situacioj en la serio estas uzata novan teknologion de Komputil-generita bildaro por ebligi kontinuan bildan montradon.

Epizodoj
--------

### La defioj de la vivo (Challenges of Life)

La unua epizodo malfermas la serion prezentante ekzemplojn de nekutima manĝado, ĉasado, amindumado kaj gepatra konduto de la tuta besta regno de la mondo. En tiu epizodo, delfenoj vidiĝas kapti fiŝojn proksime de la Golfo de Florido uzanta koton por konfuzi la fiŝon, triopop de gepardoj ĉasantaj struton, Ĥameleono (*furcifer pardalis*) ĉasanta en la arbaro, Krabomanĝa foko eskapanta de atako de orcinoj en antarktaj akvoj, flugofiŝoj ŝvebantaj preter la atingo de siaj predantoj, kapucinaj simioj (*Cebus*) fendis nukson de palmo, muŝkaptulo kaptas sian predon, Tigokula muŝo (de la familio Diopsidae) konkuras kun siaj rivaloj laŭ la grandeco de la okultigo, hipopotamo batalante sian rivalon en la seka sezono, anuro ( *Oophaga pumilio*) serĉas ŝirmejon por siaj idoj, giganta oktopiedula polpo ina (*Enteroctopus dofleini*) serĉas lokon por siaj ovoj, gardas ilin kaj elĉerpas sin ĝismorte, junuloj de mentonbenda pingveno estas forlasitaj proksime de la marbordoj de Antarkto kaj estas devigita naĝi al la maro sed estas voritaj de atendanta marleopardo, kaj ina orangutango prizorgante ŝiajn idojn en la ĝangalo.

### Reptilioj kaj amfibioj

*Basiliscus plumifrons* povas rapide moviĝi sur akvo
Ĉi tiu ĉapitro traktas reptiliojn kaj amfibiojn, kvankam ili povas ŝajni primitivaj, ili ankoraŭ prosperas danke al malsamaj postvivaj strategioj. La epizodo montras la akvofalan bufon (o*reophrynella nigra*) kiu loĝas en la montaro Tepui en Venezuelo kaj devas trakti predantojn kiel serpentoj kaj tarantuloj saltante de alteco, kajmana jakara (c*aiman yacare* el la *caimaninae*) kaptas fiŝojn, verda bazilisko (*basiliscus plumifrons*) eskapas sur la akvo promenante, brazila nana geko (*chatogekko amazonicus*) flosas sur la akvo, namaka kameleono (*chamaeleo namaquensis*) kiu adaptiĝas al la dezertaj kondiĉoj, serpento (*thamnophis*) sin maskas kiel inon por esti varmigita de aliaj serpentoj, madagaskara koliguano (*oplurus cuvieri*) demetas ovojn sed ili estas voritaj de Porknaza ​​serpento (*Leioheterodon madagascariensis*) el Madagaskaro, kornanta igvano (*Phrynosoma*) alfrontas la serpenton kiu manĝas la ovojn, okcidentan longnazan serpenton (*Salvadora hexalepis*) sed ŝi devas defendi sin de serpento kiu volas manĝi ĝin mem la viposerpento (*Masticophis flagellum*), la larĝvosta niwa serpento (*Laticauda schistorhynchus*) demetas ĝiaj ovoj en mara kaverno, la taŭra rano (*Pyxicephalus adspersus*) prizorgas bufojn en Afriko kaj en la Komodo-insulo Lacertoj de komodaj varanoj predas akvobubalojn uzante venenon.

### Mamuloj

Aro da fruktvespertoj ripozantaj sur branĉo
La tria ĉapitro montras kiel (besta) inteligenteco, varma sango (*Homeotermio*) kaj fortaj familiaj ligoj igis mamulojn la plej sukcesa grupo de bestoj sur la Tero. En tiu ĉi epizodo estas viditaj vedela foko en Antarkto, makroscelidulo (*elephantulus rufescens*) fuĝanta rapide de varano, fingrobesto manĝanta raŭpojn, boacoj dum migrado kun siaj idoj, fruktovespertoj (*eidolon helvum*) en la marĉoj de Zambio, hienoj forkuranta leoninojn de siaj predado, blanka urso amasiĝanta kun siaj idoj ĉirkaŭ balenkadavro, ruĝaj nazuoj ludantaj kune, plenkreska surikato instruas al juna kiel ĉasi skorpion, afrika elefanto savas ŝian idon de dronado en la koto, kaj aro da ĝibaj balenoj kolektas ĉirkaŭ Tongo en danĝera vetkuro por ino.

### Fiŝoj

Ĉi tiu ĉapitro traktas fiŝojn, la plej diversan grupon de vertebruloj en riveroj, lagoj, maroj kaj oceanoj. Specimenoj de *Istiophoridae* vidiĝas ĉasi fiŝogrupon en la oceano, flugofiŝoj ŝvebantaj en flugo de predantuloj kaj demetanta ovojn sur flosanta palmbranĉo, maskla herba marĉevalo (*Phyllopteryx taeniolatus*) ŝvebanta kun siaj ovoj en sia poŝo, *Pholidichthys* kun siaj idoj en nestkaverno, grandbuŝulo *Neoclinus blanchardi* batalanta kontraŭulo per sia buŝo, *Oxudercinae* (el la *Gobiedoj*) en Japanio prizorganta siajn ovojn, kaj *Periophthalmus barbarus* grimpanta sur klifoj en Havajo, *labeo cylindricus* purigas hipopotamojn en afrikaj riveroj, purantaj fiŝoj  helpas purigi Karangedoj de parazitoj sed eskapas kiam preda blankpinta ŝarko (*carcharhinus albimarginatus*) alvenas; sed salikokoj fakte frotas kontraŭ ŝarko por forigi siajn parazitojn, klaŭnfiŝo ripozas sur maranemono, aro de anĉovoj eskapas de Kalifornia marleono (*zalophus californianus*) kaj sabla tigroŝarkoj (*carcharias taurus*) manĝas sardinojn en Sud-afriko. Ĉe la fino, *Lutjanidae* vidiĝas demetantaj ovojn sed altirante la plej grandan fiŝon en la mondo - balenŝarko kiu manĝas iliajn nov-demetitajn ovojn.

### Birdoj

Mentonbendaj pingvenoj marŝas al la antarkta maro
La kvina ĉapitro temas pri la birdoj, kies plumoj kovras ilin kaj permesas al ili flugi. Ni vidas grandiozan kolibrovoston (*loddigesia mirabilis*) kun grandiozaj plumoj sur sia vosto, Ŝafgrifo faligante ostojn de roktoj por rompi ilin, Ruĝbeka tropikbirdo fuĝanta de fregato kiu provas parazite ŝteli ĝian manĝaĵon, aminduman paradon de juna fenikoptero (Malgranda flamengo) en Afriko, migrado de marlutroj ĉirkaŭ la marbordo de Nordameriko por manĝi ovojn de hufumkraboj, Okcidenta grebo en aminduma danco, la Centrocercus svatas la inojn, blanka pelikano ĉasas la idojn de kaba sulo en Sud-afriko, pingveno reproduktiĝas en la Antarktaj Insuloj kaj ĝiaj idoj frontas kontraŭ malsata tigrofoko, Paradizeedoj avida je reproduktiĝo, kaj maskla fringo (*Amblyornis inornata*) svatas inon konstruante grandan ŝirmejon kaj donante al ŝi imitaĵojn de aliaj birdoj.

### Insektoj

Movanta trupo de monarka papilio
La sesa ĉapitro temas pri la mondo de insektoj. Oni konstatas ke okazas diversaj korpformoj kun kombino de kirason kaj flugilojn, kaj ke sekve ili evoluigis diversajn pluvivstrategiojn kaj iĝis la plej oftaj estaĵoj sur la Tero. Oni observas masklojn de la specio Darwinaj skaraboj (*chiasognathus grantii*) en batalo por ino; zigopteroj en Francio reproduktiĝas kaj demetas ovojn sed estas manĝataj de ranoj; muŝoj de specio *ephydra hians* kolektiĝas en grandegaj kvantoj en la Granda Sala Lago; Monarka papilio dum granda migrado; skarabo de la specio *Anthia* manĝas formikojn kaj ricevas acidon de ili kiun ĝi spitas sur mungoto de la specio *Herpestes* (ankaŭ pluraj lacertoj imitas tiun ĉi skarabon laŭ konduto); "Kemiaj armiloj" estas uzataj de formikoj, fantominsektoj kaj de *brachynus crepitans* kiu pafas bolantan jeton al formikoj, kaj abeloj (*Apis mellifera*) kiuj atakas nigran ursinon, kiu ŝtelas mielon de ili; japana heteroptero bredas avidajn idojn kiuj sklavigas ĝin ĝis ĝi mortas, mortigaj abeloj (*Amegilla*) en la dezertoj de Aŭstralio kaj Argentino, formikoj tranĉas foliojn por konstrui grandan kolonion.

### Ĉasistoj kaj Ĉasitaj

Ruĝbeka tropikbirdo serĉas manĝaĵon por siaj idoj. Li devas eskapi de parazitaj fregatedoj.
Ĉi tiu ĉapitro montras kiel malsamaj specioj de mamuloj adoptis diversajn strategiojn por ĉasi sian predon kaj eviti predantojn. 3 gepardoj estas vidataj postkurante struton kaj venkantaj ĝin kune, kapro de nubia kapro eskapas de vulpo en la okulo de kapro, leporlipa vesperto ĉasas fiŝojn, neĝputo manĝas kuniklon, delfenoj ĉasas fiŝojn per balaado de koto. de la fundo kaj en ilia maldormo, brunurso kaptas salmojn en la maro, Abisina lupo ŝtelirante supren sur ratoj en la altebenaĵoj de Etiopio, talpo-talpo ĉasanta subakve, tigro provanta ŝteliri supren sur makula cervo sed estante elmontrita per langura simio, ina grunda sciuro timigas serpentojn kaj en la Falklandinsuloj ina orcino kaj ŝiaj idoj aperas al malprofunda golfo por forrabi belefanton.

### Estaĵoj de la profundo

La ĉapitro prezentas la marajn senvertebrulojn ( N ) kiuj estas la plej oftaj estaĵoj en la oceanoj. Altmaraj estaĵoj vidiĝas kiel Pompeaj vermoj (Alvinella pompejana) vivantaj en la malhelaj profundoj, kalmaroj ĉasantaj fiŝojn sur la marbordo de Kalifornio, marestaĵoj sur la fundo de la antarkta maro inkluzive de eĥinoj, steloj kaj muzelaj vermoj (Nemertea) manĝante la kadavron de fokoj, predantaj ovokulaj meduzoj Oralia, araneoj pariĝas ĉe la marbordo de Aŭstralio kaj estas atakitaj de mallongvosta trigono, maskla aŭstralia kalmaroKonkurante pri inoj, giganta pacifika polpo serĉas hejmon por ŝiaj ovoj kaj prizorgas ilin ĝis ŝi mortas. Do ŝi estas manĝita de sunflora stelo, kiu estas atakita de reĝa krabo (Lithodidae) kiu deŝiras plurajn el siaj brakoj. Koralaj rifoj faritaj el malgrandaj koraloj enhavas diversajn estaĵojn inkluzive de fankraboj (Porcellanidae), Libia krabo kaj Achaeus japonicus krabo, nudibrankoj kaj puraj salikokoj. Fakte, la plej multaj el la kalkŝtonoj kaj kertonaj rokoj ĉirkaŭ la mondo konsistas el la diversaj marestaĵoj.

### Plantoj

La ĉapitro traktas la mondon de plantoj, kiuj suferas pro ĉiutaga lukto por akvo, nutraĵoj kaj sunlumo. En plirapidiga foto, eŭropa arbaro ŝajnas havi tre rapidan kreskon, kampon de sunfloroj, diversajn grimpplantojn kiel la hedero serĉantajn tenojn, epifitojn kiel ekzemple la orkideoj grimpantaj arbojn, altajn plantojn predantajn moskitojn kaj dunon predantan. muŝoj, Asclepias humistrata (de la familio sedum ) defendante sin Reĝa raŭpoj uzante fortan latekso, planto en Sudameriko (de la Zingiaceae serio ) polenita de purpurflugila kolibro sklavigita al la floro, la Brunsvigia planto ruliĝas en la vento de Sudafriko kaj tiel disvastigas siajn semojn,Saguaro polenigas siajn florojn per saguarocipreso, planto Dracaena cinnabari el la insulo Sokotro vivas en severa dezerto, mangrovarboj vivas en la sala maro kaj pinkonusoj vivas en la malvarmo de la Sierra Nevada montoj. Fine, la plej oftaj plantoj estas videblaj: la herbo, la tritiko kaj la rizo, kiuj pliigis sian nombron de la persono kiu disvastigas ilin.

### Primatoj

La lasta ĉapitro traktas primatojn. Ilia inteligenteco, sociebleco kaj scivolemo permesis al ili ekspluati malsamajn vivejojn. Ni vidas egiptan pavianon protektantan sian grupon de rivaloj, japana makako bananta en termofontoj, gorilo en la ĝangalo de Afriko, grupo de simioj ĉasantaj nokte en Indonezio, familio de blankaj gibonoj en Tajlando, ina orangutango zorganta. de ŝiaj idoj, ringvosta lemuro svatante inojn, pavianoj kolektantaj Ĉe la Bonespera Kabo por manĝi marhelikojn kaj ŝarkaj ovojn, blankkapa kapucino manĝas ostrojn kiujn li frakasas kaj nigrastria kapucino frakasas palmnuksojn sur ŝtonoj kaj ĉimpanzojDiversaj iloj estas uzataj en la Kongaj arbaroj.

Referencoj
----------

Eksteraj ligiloj
----------------

* Life at BBC Online
* *Life* ĉe BBCa Tero
* *Life* sur la Eden retejo
* *Life* retejo ĉe Discovery Kanalo US
* *Life* ĉe la Discovery Kanalo Kanada (retejo)
* *Life*  en Interreta filma datumbazo (angle)
* Malantaŭ-la-scena informo Arkivigite je 2016-04-03 per la retarkivo Wayback Machine ĉe OpenLearn, la BBCa OU/ enreta lernada portalo
* "La Wildlife de Life – 62 tranĉetoj de la serio kaj informo sur la bestoj, fabrikejoj, vivejoj kaj adaptoj prezentita" ĉe BBC Enreta
* Unue rigardi *Life*, antaŭprezenta video de la Discovery Kanalo (Usono)
* Sneak Peek: la Life "de Eltrovo" Enarkivigis – slideshow de *Life revuo*



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 806767
 |