recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
La zono de la "Mondĉampiono" - la kutima ornamado por la posedanto de la titolo
La **senkontesta ĉampiono de la mondo** aŭ **nedisputebla ĉampiono** (angle *Undisputed Champion*), estas termino el la fako de profesia boksado, kiu priskribas la mondĉampionon en boksado en certa pezokategorio agnoskita de ĉiuj diversaj organizaĵoj kaj asocioj implikitaj en organizado de konkursoj en la industrio.

Historio
--------

Muhammad Ali defendis la unuecan superpezulan ĉampionecon 10 fojoj; la rekordo estis nevenkita por 36 jarojWladimir Klitschko gajnis la unuecan ĉampionecon en 2008 kaj defendis ĝin 14 fojojEkde la komenco de profesiaj boksaj konkursoj en la moderna epoko, fine de la 19-a jarcento, ĝis la 1960-aj jaroj, ĉi tiu termino ne estis uzata. La mondĉampiono en boksado en certa pezokategorio estis kronita al boksisto kiu venkis en batalo la personon kiu tenis la titolon antaŭ li.

Kvankam diversaj boksaj organizoj ekzistis ekde la 1920-aj jaroj, ekzistis interkonsento inter ili sur la identeco de la fakta ĉampiono. Disputoj koncerne la identecon de ĉampiono ekestis nur en kazoj de la emeritiĝo de reganta ĉampiono aŭ lia transiro al malsama pezkategorio. En tiaj kazoj, batalo estis kutime organizita inter la defiantoj por la titolo, ĉe la fino de kiu la akceptita mondĉampiono denove estis kronita.

En 1962, la Monda Boksa Asocio **WBA** estis establita kaj en 1963, la Monda Boksa Konsilio **WBC** estis kreita, kiuj iĝis organizoj kun plejparte merkatika ekonomia orientiĝo, kaj malpli sporta en naturo, kaj la kvanto de disputoj koncerne la posedanton de la titolo kreskis.

En la 1970-aj jaroj la Internacia Boksa Federacio **IBF** ankaŭ estis establita kaj la fragmentiĝo kreskis kiam ĉiu organizo establis siajn proprajn rangolistojn, ĉampionojn kaj malsamajn pezkategoriojn. Leon Spinks estis rekonita en 1978 kiel la lasta senkontesta pezegula boksa mondĉampiono en la periodo antaŭ la pinto de la disigo kaj la disrompo de sportaj rilatoj inter la diversaj organizoj.

Ĉe la fino de la 1980-aj jaroj, alia boksadorganizo estis establita: la Monda Boksa Organizaĵo **WBO** kaj la disputoj kaj konfliktoj inter la organizoj rompis novajn rekordojn, centritaj sur grandaj ekonomiaj kaj reklamaj interesoj. Tiuj alportis la tutan industrion al stagno kaj manko de publika intereso, kaj la ebleco unuigi la diversajn rangigojn de la boksistoj kaj determini interkonsentitan mondĉampionon iĝis malebla.

Post longa intertraktado, la diversaj asocioj konsentis pri la determino de la peza mondĉampiono kiu estos akceptebla por ĉiuj. Post serio da preparaj bataloj por la diversaj kandidatoj, Mike Tyson estis kronita en 1987 kiel la senkontesta pezegula boksa ĉampiono de la mondo, rekonita fare de ĉiuj boksaj asocioj. La interkonsento daŭris ĝis 1992, kiam la disigo estis renovigita kaj la **WBC** kronis la boksiston Riddick Bo kiel la mondĉampiono.

Listo de senkontestaj pezegulaj ĉampionoj de la mondo
-----------------------------------------------------


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 816463
 |
**Ottó Veisz** [vejs], laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj kun plena nomo **Veisz Ottó Bálint** estas hungara agronomo, koresponda membro de Hungara Scienca Akademio (2019).

Ottó Veisz naskiĝis la 12-an de februaro 1955 en Tét.

Biografio
---------

Ottó Veisz post la necesaj studoj laboras en la akademia agrara esplora instituto ekde 1979. Li akiris sciencajn gradojn PhD en 1988, DSc en 2000 (ambaŭ ĉe la akademio). Baldaŭ li estis nomumita institutestro, krome li havas la instruan titolon titulara profesoro de Universitato de Panonio. Li okupiĝas pri tritikoj kaj efiko de la klimatŝanĝo. Li havas patentojn pri novaj tritikospecoj. Li ricevis premiojn inter 1988-2017.

Elektitaj artikoloj (kun aliaj)
-------------------------------

* *Tavaszi zabfajták Martonvásárról* 2010
* *Vízmegvonás hatása a terméskomponensekre árpa fajtákban* 2019

Fontoj
------

* datenoj kun foto
* hungarlingva biografio kun foto (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)
*

Referencoj
----------

1. ↑

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 667103
 |
**Géza Károly DOBI** [kAroj dobi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Doby Géza Károly** estis hungara biologo pri enzimoj, profesoro, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (1946). Lia patro estis Jenő Doby.

Géza Károly Doby  naskiĝis la 30-an de decembro 1877 en Vieno. Li mortis la 16-an de aprilo 1968 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Géza Károly Doby studis en Reĝa Scienca Universitato de Budapeŝto, poste li samloke ekinstruis. Inter 1904–1922 li laboris en diversaj institutoj de la tiutempa Hungarujo, sed intertempe li ricevis eblecon labori ankaŭ en Berlino kaj Parizo. En 1923 li ekinstruis en universitato en Budapeŝto, dume en 1924 li instruis en Usono. Inter 1935-1937 li estis senatano. Li emeritiĝis en 1949.

Verkaro (elekto)
----------------

* *A burgonya levélsodródása* (1913)
* *Agrokémiai gyakorlatok laboratóriumi könyve* (1928)
* *Enzimek, fermentumok, erjesztők* (1940)
* *Növényi biokémia* (1959), angle: (1965)

Fontoj
------

* biografio kun foto
* 


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**FontForge** (antaŭe nomata **PfaEdit**) estas tiparredaktilo por TrueType, PostScript, OpenType, CID-keyed, multi-master, CFF, SVG, BDF, Datafork TrueType, ktp, simila al Fontographer, FontLab, ktp, disponebla por pluraj operaciaj sistemoj kaj utiligebla laŭ la modifita permesilo de BSD.

La tiparoj kreitaj per FontForge estas konservitaj en neŭtrala formo *spline font database files*, uzante la finaĵon *.sfd* kaj eblas eksporti je pluraj formoj.

Tiu libera programaro (la modifita permesilo de BSD) estas disponebla en pluraj lingvoj, sed ne en Esperanto.

Por esperantistoj ĝi estas speciale grava programo, ĉar eblas modifi ordinarajn tiparojn ne enhavantaj la supersignitajn literojn.

Interalie FontForge estas uzata de la projekto DejaVu.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio FontForge en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Hejma retejo de FontForge
* Libera projekto pri kreado de tiparoj per FontForge (en la angla) Arkivigite je 2006-04-17 per la retarkivo Wayback Machine
**Fongafale** estas insulo kaj la sola vilaĝo sur la atolo Funafutio. Ĝi estas la plej granda kaj loĝata vilaĝo de Tuvalo. Ĝi situas ĉe koordinatoj 8° 31′ S 179° 12′ O﻿ / ﻿8.517 °S, 179.200 °O﻿ / -8.517; 179.200 (mapo)Koordinatoj: 8° 31′ S 179° 12′ O﻿ / ﻿8.517 °S, 179.200 °O﻿ / -8.517; 179.200 (mapo).

En ĝi estas kvar najbaraĵoj:

* Alapi
* Fakaifou
* Senala
* Vaiaku

Vaiaku, kiu estas la plej grava, estas ankaŭ la plej suda kaj orienta. Tie ĉi kuŝas la sidejo de la registaro de Tuvalo.

La sola (internacia) flughaveno de la ŝtato estas en Fongafale. Sur tiu ĉi insulo estas la registaraj konstruaĵoj, la sola hotelo de la tuta lando (ankaŭ ekzistas aliaj gastejoj tra la lando), la komunikadcentro, prizono, meteorologia stacio, fajrobrigadejo, hospitalo, benzinstacio, la domo de la guberniestro ĝenerala, la nacia parlamento (*Tuvalu House*), filatelia oficejo, kelkaj butikoj, banko, poŝtoficejo, kirko, la urbodomo (*Tausoa Maneapa*) kaj bazlernejo. Ankaŭ estas restaĵo de usona aviadilo kraŝinta dum la Dua mondmilito.

Estas kvar taksioj, sed oni ankaŭ povas lui motorciklojn. La surfaco de la insulo estas pli ol 0,65 kv.km kaj en ĝi vivas 4000 homoj. Estas sep etaj lagoj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Arkivigite je 2005-08-12 per la retarkivo Wayback Machine
**Gyula Pethő** [djula petO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Pethő Gyula** estis hungara geologo, paleontologo. Lia origina familia nomo estis *Petrovits* [petroviĉ] ĝis 1877.

Gyula Pethő  naskiĝis la 9-an de septembro 1848 en Miskolc. Li mortis la 14-an de oktobro 1902 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Gyula Pethő studis en Joseph Polytechnicum inter 1866-1869, poste li laboris en naturscienca societo, kie li partoprenis en redaktado de revuo. En 1873 li estis memserva soldato, poste li partoprenis en okupado de Bosnio en 1878. En la sekva jaro li akiris diplomon en Scienca Universitato Ferenc József de Kolozsvár, en 1881 li doktoriĝis en Munkeno. Ekde 1882 li estis geologo en geologia instituto, kie li iĝis ĉefgeologo en 1893. Li edziĝis en 1883, vidviĝis en 1891.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *A kagylókról és gyöngyökről* (1878)
* *Az antropologia kézikönyve* (1880) - tradukaĵo
* *A három Kőrös és a Berettyó környékének geográfiai és geológiai alkotása* (1896)
* *A péterváradi hegység krétaidőszaki faunája* (1910)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto
La insigno de Esperanto? Plenbuŝe!
Leĝera rondo, iniciata kaj organizata de Philippe Beaudonnet, kiu ekde Septembro 2004 ĉiumonate kunvenas en alia restoracio de Berlin por samtempe paroli esperantlingve kaj gustumi diversajn manĝotipojn.

Ĉiu rajtas partopreni kaj vizitantoj estas kore bonvenaj.

La insigno baziĝas sur la
Jubilea simbolo de UEA.

Ek de septembro 2004 ekzistas en Berlino Esperanta babilrondo specife dediĉita al samtempa uzado de du ĉefaj funkcioj buŝaj: kiel esprimilo de ideoj kaj opinioj kaj ĝuilo de manĝaĵoj kaj trinkaĵoj. Tiu invito do celas Esperanto-parolantojn kiuj ŝatas babiladi en leĝera, amikeca etoso ĉirkaŭ tablo provizita je frandindaĵoj, malkovrante kuirartojn el diversaj landoj. En tiu ĉi nova grupo oni parolu laŭte nur Esperanton, flustre kun siaj najbaroj – kaj pli laŭte kun la kelneraro! – oni rajtas uzi ankaŭ la germanan aŭ iun ajn alian lingvon. Tiaj renkontoj povas havi utilan kromefikon: mirigi kaj interesigi ĉirkaŭulojn pri Esperanto.

Ĝi kuniĝas ĉiumonate la lastan vendredon je la 20a horo, en ĉiufoje alia restoracio konsilita de partoprenantoj. La unuan fojon, en Septembro 2004, ni renkontiĝis en azia vegetara restoracio, poste sekvis i.a. greka, germana, tajlanda, japana, meksika, barata, vjetnama.

Pro rezervo de tablo partoprenemuloj bv. anoncu vin retpoŝte per philipp\*.b\*audonn\*t@gmx.n\*t (anstataŭigu ĉiun asteriskon per la litero "e").

Kunvenejoj
----------

| Dato | Restoracio | Partoprenantoj |
| --- | --- | --- |
| 29-an de Februaro 2008 | SAHARA (araba restoracio), Janusz-Korczak-Str. 8 / Fritz-Lang-Platz 5, en restoraciaro "Kulinarium", Hellersdorf Mitte, metroa stacio Hellersdorf |  |  |
| 28an de Marto 2008 | ĉina restoracio Ming Dynastie Brückenstr. 6 /10179 Berlin-Mitte (metro- kaj S-stacio Jannowitzbrücke) |  |  |
| 30a de novembro 2014 | SUENO Argentinisches Steakhouse, Meinekestr. 4, 10719 Berlin |  |  |
|  |
**Gyula Roth** [djula rot], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Roth Gyula** estis hungara inĝeniero pri arbaroj, profesoro, ĉasisto.

Memortabulo pri Gyula Roth
Gyula Roth  naskiĝis la 26-an de septembro 1873 en Sopron, li mortis la 7-an de januaro 1961 en Sopron.

Biografio
---------

Gyula Roth frekventis luteranan gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li akiris diplomon en Akademio de Selmec en 1896. Post siaj studoj li laboris aŭ instruis en Transilvanio. En 1904 li havis postenon en laborejo pri arbaroj en Selmecbánya. Post 3 jaroj li komencis instrui en la menciita akademio (tiam jam levita al altlernejo). En 1911 li estis nomumita ĉefinĝeniero, en 1917 arbarkonsilisto. Post la 1-a mondmilito, kiam la akademio rifuĝis, li gvidis ĝin al Sopron, kie li iĝis katedrestro. En la studjaro 1937 li estis dekano. Li trovis novan sistemon pri kultivado de arbaroj, sed li okupiĝis multe pri arbara bredado-ĉasado. En 1955 li ricevis premion Kossuth. Post falo de Hungara revolucio de 1956 plejparto de profesoroj kaj studentoj rifuĝis al Kanado, tial Gyula Roth aĝis 83, kiam li denove instruis en la rest-altlernejo.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Erdőműveléstan I-II.* (1935)
* *A "*res nullius*" és a vadorzás kérdése* (1940)
* *Erdőműveléstan III.* (1953)

Memorigiloj
-----------

* mezlernejo kun kolegio en Sopron
* memortabulo en Sopron

Fontoj
------

* hungarlingva biografio Arkivigite je 2015-12-22 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto (la koncerna teksto estas legebla en la 146-a paĝo)



* Kategorio Gyula Roth en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

 
***Esperanto. Volledige Spraakleer met Oefeningen en Sleutel***  [Kompleta Gramatiko kun Ekzercoj kaj Ŝlosilo], verkita kaj eldonita en 1910 de la flandra Esperanto-pioniro Antoon Jozef Witteryck, estas unu el la unuaj presitaj Esperanto-gramatikoj por nederlandlingvanoj en Flandrujo. Ĝi estas ege konciza kaj speciale destinita por la personoj kiuj sufiĉe bone scias la gramatikan regularon de la nederlanda lingvo. En tiu tempo oni kutime emfazis la simplecon de la Esperanto-gramatiko.

Nuntempe la libreto antaŭ ĉio gravas el la vidpunkto de la historio de Esperanto. Efektive, Witteryck estis fidela Esperantisto kiu klare avertis siajn samtempulojn kontraŭ la tiam danĝera Ido-movado. 

Notinde estas ke la nederlanda lingvouzo de tiu libro tre malsimilas al tiu de nuntempe. Kontraŭe, la Esperanto estas tiom freŝa kvazaŭ ĝi estus skribita hieraŭ.

Vidu ankaŭ
----------

* *Het Esperanto in tien lessen*
* *Esperanto. Volledige Spraakleer*

Referencoj
----------

1. ↑   Thys, Guido 1983 : *Flandra kaj Nederlanda Esperanto-bibliografio*, Vlaamse Esperantobond, Antwerpen, 92 p.

Eltiraĵoj
---------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Lingvo |
| Portala ikono | Portalo pri Esperanto |

* 
* 
* 
* 
* 
*

Eksteraj ligiloj
----------------

* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
* Katalogo "Erfgoedbib" en *LibraryThing*
La retejo **esperanto.com** estis socia reto, kreita de esperantistoj por esperantistoj kaj malaperinta en la jaro 2018.

En Esperanto.com oni povis komuniki kun amikoj, krei grupojn kaj partopreni en ili, aliĝi al eventoj, verki blogaĵojn, alŝuti fotojn, ludi ludojn, diskuti ks.

Esperanto.com havis multe da eblecoj kaj dum la unuaj jaroj aldonis novajn kaj plibonigis tiujn jam funkciantajn. Ĉiu esperantisto povis libere kaj senpage partopreni virtualan komunumon Esperanto.com. Ĉiuj eblecoj aperis tuj post facila kaj rapida kreo de konto.

Historio
--------

La retadreso Esperanto.com, kiu longe estis posedata de usona privatulo, estis aĉetita de esperantistoj por nova, nuresperanta socia retejo. La nova retejo estis la dua provo krei esperantistan socian retejon, post Amikumu.com, kiu funkciis dum la jaro 2007 kaj tiam atingis proksimume 1.700 membrojn. Ekde julio 2008 la paĝaro de Amikumu.com ne plu funkciis. Kelkajn tagojn post la lanĉo, la nova retejo Esperanto.com en februaro 2010 jam havis pli ol 250 membrojn.

En marto de la jaro 2018 esperanto.com malaperis pro sekurecaj kialoj rilate al la programaro, kiu funkciigis la retejon. Tiam ĝi havis 2454 uzantoj registritaj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* esperanto.com
**PEIDL Gyula** (n. 4-an de aprilo 1873, Ravazd, Hungario – m. 22-an de januaro 1943, Budapeŝto) estis hungara socialdemokrata sindikata gvidanto kaj politikisto. Post malvenko de la Hungara Sovetrespubliko, li estis ĉefministro dum ses tagoj. 

Gyula PeidlLiaj gepatroj mortis frue, li devis labori jam en aĝo de 11 jaroj kiel taglaboristo. Li lernis pli poste ĉe Franklin Társulat al presisto, poste li migris en Aŭstrio, Svislando kaj Germanio, kie konatiĝis kun la laborista movado. Post lia hejmenveno, li estis ĝis 1919 unu gvidanto de la presista sindikato, kaj redaktoro de ties eldonaĵo Typographia. Li laboris krom tio en gvidantaro de la Socialdemokrata Partio (1909–19), estis kunfondinto de la Tutlanda Laborist-sekuriga Kaso, ties prezidantara kaj direktorara membro. Li redaktis ekde 1909 la semajnan gazeton „Szövetkezeti Értesítõ".

Li laboris en la Berinkey-registaro kiel laborafera kaj publikbona ministro (de 19-a de januaro ĝis 21-a de marto 1919) kiel fidulo de la burĝa demokratio kaj kiel kontraŭulo de la unuiĝo de la laboristaj partioj. Tiel li abdikis, kiam la komunistoj transprenis la potencon.

Post malvenko de la Hungara Sovetrespubliko, li estis prezidento de la t.n. „sindikata registaro", kiu travivis nur ses tagojn kaj kies ĉefa agada tereno estis la neniigo de la leĝoj de la komunista epoko kaj restaŭirigo de la burĝa sistemo.

Fine de 1919, li forlasis Hungarion kaj veturis al Vieno, de kie li revenis nur en majo de 1921. Poste li laboris kiel gvidanto en la presista sindikato kaj direktorara membro kaj poste vic-prezidanto de la Ĝenerala Konsuma Kooperativo.

Li partoprenis ankaŭ en la reorganizado de la socialdemokrata partio, kies gvidanto (krom Károly Preyer), parlamenta reprezentanto, kaj frakcia gvidanto estis lin inter 1922 kaj 1931.

* Kategorio Gyula Peidl en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 195232
* GND: 141141875
* VIAF: 120382838
* ISNI: 0000 0000 7805 6734
 |
Plurlingva manĝokarto
Menuo kun fotoj de la pladoj, en turka restoracio en Liono, Francio
**Manĝokarto** estas superrigardilo pri la produktoj, servoj kaj prezoj de gastronomia entrepreno, restoracioj kja kafejoj.

Ĝi plenumas du bazajn funkciojn:

1. Informado por la gastoj pri ofertoj kaj prezoj
2. Bazo por la organiza fluo en la gastronomia entrepreno

Menuo en restoracioj estas listo de pladoj el kiuj la gasto-manĝanto povas elekti siajn manĝaĵojn. Foje nur la nomoj de la manĝaĵoj estas montrataj kaj foje ankaŭ iliaj ingrediencoj estas listigitaj. Apud la pladoj estas ilia prezo. Altkvalitaj kaj fajnmanĝistaj restoracioj, tiel nomata *Gourmet*, servas menuon kun prezoj.

En restoracioj kaj kafejoj, la pladoj en la menuo estas kutime prezentitaj en malsamaj kategorioj. Ofta katalogigo estas por apetitigaĵoj, salatoj, supoj, ĉefpladoj, desertoj, trinkaĵoj (subdividitaj en: refreŝigaĵo, varmaj, alkoholaĵaj. La menuo povas permesi elekton inter ĉiuj ĝiaj ingrediencoj aŭ elekton inter tutaj manĝoj (metodo ofte konata kiel "komerca aŭ negoca manĝo"). Iuj restoracioj ofertas malsamajn menuojn por malsamaj manĝoj dum la tuta tago. En iuj kazoj, la tagmanĝo menuo povas enhavi kelkajn el la vespermanĝaĵoj, je pli malmultekostaj prezoj.

En manĝoĉambroj de hoteloj kaj pasaĝerŝipoj, en bankedhaloj, konferencoj ktp la menuo povas esti priskribo de la servota manĝo, sen elekto aŭ kun malmulte da elekto. En multaj hoteloj la hotelĉambroj havas menuon por servo ĝis la pordo de la ĉambro. Tion servon permesas al gastoj mendi manĝon telefone al sia ĉambro. Ĉi tiu menuo estas kutime relative limigita kaj multekosta, sed kiam la gastoj ne emas eliri de sia ĉambro tiu servo estas necesa.

La menuo povas enhavi de ununura paĝo ĝis libreto. Ĝi povas esti presita sur divesaj specoj de papero, de simpla ĝis ornamita papero, dezajnita en diversaj grafikaj dezajnoreĝimoj, implikante diversajn materialojn, de plasto ĝis ledo aŭ ligno, ĉio depende de la bildigo kaj prestiĝo de la restoracio. En turismaj lokoj, plurlingvaj menuoj foje estas montrataj.

Multaj rapidmanĝejoj kaj memservaj restoracioj ne servas menuon al manĝontoj. La detaloj de la pladoj, kutime akompanitaj de iliaj fotoj, estas sur tabulo pendanta malantaŭ la serviga vendotablo. En verkistaj restoracioj ofte ne oni havas menuon kaj la kelnero precizigas al manĝontoj kiuj estas la pladoj de la tago.

Hodiaŭ multaj restoracioj havas retejojn kaj ili ankaŭ montras siajn menuojn tie.

Kolektado menuojn estas konata, eĉ malofta, ŝatokupo kaj ĝi okupiĝas ĉefe de festaj manĝoj.

Dulingva manĝokarto (Eo-Nederlanda)

* Kategorio Manĝokarto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 138427
* GND: 4056112-4
* LCCN: sh85083733
* BNF: 12425807c
* NDL: 01077381
* NKC: ph121376
 |
La**Herder-biblio** (germane: *Herder-Bibel*) estas katolika traduko de la Biblio en la germana lingvo. Ĝi estiĝis kiel tekstobazo por la ekde 1937 ĉe Herder-eldonejo en Freiburg aperinta plurvoluma verko *Herders Bibelkommentar. Die Heilige Schrift für das Leben erklärt*. Inter la tradukistoj estis renomitaj fakuloj teologiaj, ekz. Hermann Bückers, Edmund Kalt, Peter Ketter kaj Willibald Lauck. La Psalmoj estas inverse transpreno de la laboro de la benediktanoj de Beuron.

Inter 1968 kaj 1984 eldonitis versio prilaborita de la menciita tekstaro kun komentoj el la Biblio de Jerusalemo. En 1978 de la responsaj episkoparoj tamen la versio *Einheitsübersetzung* aprobitis kiel oficiala biblioteksto dum predikado kaj instruado. Tio konsekvence malaperigis la Herder-aĵon de ĉe publika utiligo.

Ekde 2005 aperis la Herder-biblio en diversaj eldonoj, i.a. kiel *Benedikto-biblio* je honoro de lia papa moŝto Benedikto la 16-a). Tiam novortografiigis la tuton Johannes Franzkowiak farante eĉ kelkajn treetajn aliajn ŝanĝojn.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Herder-biblio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* "Bibelausgaben", 2016


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 708262
 |
**Gyula Poór** [djula pOr], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Poór Gyula** estas hungara kuracisto, reŭmatologo, kuracisto pri internaj malsanoj, profesoro, koresponda membro de Hungara Scienca Akademio (2019).

Gyula Poór  naskiĝis la 8-an de septembro 1952 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Gyula Poór akiris kuracistan diplomon en Universitato Semmelweis en 1977. Post siaj studoj li eklaboris en reŭmatologia instituto en Budapeŝto. Li faris ekzamenon pri reŭmatologio en 1981, pri internaj malsanoj en 1985. En 1995 li atingis la rangon ĉefkuracisto, post 5 jaroj li gvidis jam la instituton. Li instruis en la menciita universitato ekde 1982, ankaŭ en Universitato Reĝo Sankta Stefano ekde 1999. Li estis nomumita privata profesoro en 1999, universitata profesoro en 2003. Li esploris aŭ instruis ankaŭ en Britio kaj Usono en la 1990-aj jaroj. Li kandidatiĝis en 1989, li doktoriĝis en 1999. Li okupiĝas precipe pri ostoporozoj, artritoj kaj podagroj. Li ricevis premiojn inter 1996-2012.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *A húgysavanyagcsere-zavarok pathomechanizmusának és renális hatásának vizsgálata* (1989)
* *Predictors of hip fractures in elderly men* (1995)
* *Miscellaneous Inflammatory Musculoskeletal Conditions* (2004)
* *A környezet és egészség viszonya tágabb felfogásban* (2011)

Fontoj
------

* datenoj kun foto hungare
* hungarlingva membiografio kun foto
|  |  |
| --- | --- |
|  Sen fontoj! | **Ĉi tiu artikolo pri oktobro 2012 citas neniun fonton**.

---

Vi povas plibonigi ĝin, aldonante fidindajn fontojn. Senfontaj asertoj povas esti forigitaj.Specifu la daton: {{Sen fontoj|temo|monato jaro}}Bonvolu krei Kategorio:Senfontaj artikoloj pri oktobro 2012! |

Manlibro araba de herboterapio, ĉ. 1334Papiruso Ebers, de la 16-a jarcento a.K. 877 receptoj kaj medikamentoj estis enmetitaj kombinante herbojn kiel mirho, olibano, fenkolo, ricina oleo kaj aromaj oleoj de plantoj kiel mento kaj lavendo. 

Aldone ankaŭ preskribo por kuracado de astmo - herba miksaĵo metita sur bolantan brikon por ke la paciento povu spiri la fumojn.
**Herbokuracado** (foje ankaŭ konata per *herbalismo*) estas kuracado per herboj kaj aliaj plantoj. Tiu estas unu el la plej tradiciaj terapioj en la mondo. Ekde la praa tempo la homo uzis la plantojn por sin kuraci. Vere, oni observas ke eĉ hundoj manĝas herbojn por kuraciĝi. Tiel, dum jarmiloj, kvankam bazita sur senscienca rutina sperto, la kuracado per plantoj estis unu el la plej efikaj rimedoj al la dispono de la malsanuloj. Antaŭ industria tempo, la herbokuracado estas la ĉefa terapio de medicino. 

Oni scias, ke diversaj kaŭzoj (altitudo, kvalito de la kulturgrundo, kultivmetodoj, sterkoj uzitaj, tempo de kolektado ktp.) povas influi la biokemiajn karakterojn de la kuracaj plantoj. La elsekigo mem ofte aliecigas aŭ difektmodifas ilin. Sekve la kuracaj ecoj de la plantoj ofte ne estas konstantaj, kaj sekve ne eblas dozi ilin; la aktivaj elementoj el ili ekstraktitaj - male - povas esti perfekte dozitaj.

Aplikante la ĝustan teknikon en la kultivado, kolektado ktp. oni evitas tion;[*mankas fonto*] des pli prave se tuj post la kolektado oni stabiligas la planton per speciala procedo, kiu detruas la agadon de la en ĝi entenataj fermentoj, realaj kaŭzantoj de la plantaj malkomponiĝo kaj transformiĝo.

Ankaŭ la kemio interesiĝis pri la kuracaj plantoj, studis kaj analizis ilin, kaj sukcesis izoli ties aktivajn elementojn: alkaloidoj, glikozidoj, saponinoj, esencoj, rezinoj, acidoj, mucilagoj, grasoj ktp. Kaj, ĉar tiu elementoj estas konstantaj, en medicino estas uzataj kemiaj medikamentoj.[*mankas fonto*]

Preparado de herboj
-------------------

Plantoj povas esti preparitaj per infuzo, dekokto, macerado, aŭ oni povas simple trinki sukon de freŝa planto.

Rilataj temoj
-------------

* Arba kuracado
* Plantoscienco

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Herbokuracado en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* retpaĝo farita de Harald Schicke Arkivigite je 2008-05-14 per la retarkivo Wayback Machine esperante
**Gyula RABÓ** [djula rabO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Rabó Gyula** (naskiĝis la 9-an de septembro 1924 en Budapeŝto, mortis la 1-an de marto 2016 en Novjorkio en Armonk) estis hungara-usonana kemiisto, membro (ekstera (1993)) de Hungara Scienca Akademio.

Biografio
---------

Gyula Rabó frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li akiris diplomon en Reĝa Teknika kaj Ekonomia Universitato palatino József. En 1945 li estis asistanto de la universitato apud József Varga (ministro), en 1951 li estis vicinstitutestro same apud Varga. Dum la Hungara revolucio de 1956 li ĝuste pasis tempon en Okcidenta Germanio, poste li ricevis inĝenieran postenon en kemia laborejo en Vieno, inter 1961 kaj 1990 li estis direktoro. Intertempe pro unuiĝo de la firmao li translokiĝis al Usono. Li okupiĝis precipe pri zeolitoj, liaj metodoj faris signifajn ŝparojn dum uzoj de naftoj. Kelkfoje li estis kandidato al Nobel-premio. Li ricevis premion Kossuth en 1953, poste usonajn kaj hungarajn premiojn.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Manó MAI,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Mai Manó** estis hungara eminenta fotisto. Lia nomo foje estis *May Emánuel*.

Domo de Manó Mai, nun muzeo
Manó Mai  Arkivigite je 2014-01-13 per la retarkivo Wayback Machine naskiĝis la 24-an de majo 1855 en Pest (urbo). Li mortis la 24-an de julio 1917 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Manó Mai devenis el juda familio. Li ne finlernis la gimnazion, sed en 1869 li eklaboris ĉe fotisto. En 1873 li jam estis kunulo en la fotometiejo, sed dume li lernis fotadon, eĉ li finlernis la gimnazion. En 1878 li estis jam memstara fotisto ne nur en Budapeŝto, sed ankaŭ en Vieno. Post jaroj li aĉetis domon por granda laborejo pri fotado (vidu la foton!). En 1885 li ricevis la titolon kortuma fotisto. En 1900 li ricevis oran medalon en Parizo. Li fondis revuon *A Fény* (=La Lumo) en 1906, kiun li redaktis ĝismorte.

Memorigiloj
-----------

* muzeo en Budapeŝto

Fontoj
------

* hungarlingva biografio Arkivigite je 2011-02-04 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio kun foto Arkivigite je 2014-01-13 per la retarkivo Wayback Machine

* Kategorio Manó Mai en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 499361
* GND: 129507202
* VIAF: 3554276
* ISNI: 0000 0000 7869 9772
* RKD: 409326
 |
**Gyula Putnoky** [djula putnoki], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Putnoky Gyula** estis hungara kuracisto, patologo, histologo.

Gyula Putnoky  naskiĝis la 14-an de novembro 1901 en Hungara reĝlando en Körmöcbánya (nuntempa Kremnica en Slovakio). Li mortis la 27-an de oktobro 1985 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Gyula Putnoky frekventis kalvinanan mezlernejon en Miskolc, poste li akiris kuracistan diplomon en Scienca Universitato Pázmány Péter en 1925. Post siaj studoj li laboris en patologia fako en hospitalo de Budapeŝto, ekde 1929 en patologia instituto en Szeged. En 1936 li havis stipendion en Germanio, en 1938 en Anglio. Inter 1942 kaj 1944 li instruis en Universitato Babeș–Bolyai, poste li esploris ĉefe kanceron en Budapeŝto. Inter 1947 kaj 1954 li estis katedrestro en Universitato pri Medicino kaj Farmacio de Târgu Mureș. En 1953 li iĝis docento en medicina instituto en Budapeŝto. Li pensiuliĝis en 1972.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Általános és részletes bakteriológia és vírustan*
* *Parasitologia* (1948)
* *Mikrobiológiai jegyzet* (1951, 1954, 1957)
* *Laboratóriumi vizsgálatok indicatiója és értékelése* (1961)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
**Gyula Rochlitz** [djula roĥlic], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Rochlitz Gyula** estis hungara arkitekto.

Memortabulo pri Gyula Rochlitz
Gyula Rochlitz naskiĝis en Eperjes en 1827 (laŭ hungara Vikipedio la 5-an de decembro 1825 en Nagyrőce), li mortis la 18-an de januaro 1886 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Gyula Rochlitz devenis el saksa familio. Li akiris arkitekturan diplomon en TU Wien, poste li estis arkitekto en Pest (urbo). Dum la hungara revolucio de 1848 li batalis, post la falo en 1849 li rifuĝis al eksterlando. Baldaŭ li hejmenvenis kaj li estis arkitekto ĉe Hungaraj Ŝtafervojoj, kie li projektis plurajn gravajn konstruaĵojn. Li ricevis signifan reĝan premion.

Elektitaj planitaj konstruaĵoj
------------------------------

* Stacidomo Keleti (1881-1884, lia ĉefverko)
* sidejo de la Hungaraj Ŝtatfervojoj (1876)
* Suda interliga fervoja ponto

* Stacidomo KeletiStacidomo Keleti
* Suda interliga fervoja pontoSuda interliga fervoja ponto

Memorigiloj
-----------

* memortabulo en Budapeŝto (1959)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Gyula Rochlitz en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 690494
 |
Koordinatoj: 47° 43′ 19″ N 3° 35′ 06″ O﻿ / ﻿47.72194 °N, 3.58500 °O﻿ / 47.72194; 3.58500 (mapo)

**Jussy** estas franca komunumo lokita en la departemento Yonne kaj en la regiono Burgonjo. Ĝi havis 444 loĝantojn laŭ censo plenumita en 2008.

Geografio
---------

Jussy etendiĝas sur 7.28 km², kaj havis 444 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo. La komunumo situas en Yonne, en la nordokcidenta parto de Burgonjo.

Historio
--------

La vilaĝo estis preskaŭ komplete bruligita en la 16-a jarcento okaze de la francaj militoj pri religio. Estis savitaj nur la preĝejo kaj kelkaj ĉirkaŭaj domoj.

La departemento Yonne estis oficiale kreita la 4-an de marto 1790 dum la franca revolucio.

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la komunumo S-ro Patrick Barbotin, kiu do fariĝis la loka urbestro.

Administrado
------------

Jussy apartenas al la kantono de Coulanges-la-Vineuse, kies ĉefurbo estas Coulanges-la-Vineuse. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Auxerre, unu el la tri arondismentoj de la departemento Yonne.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Yonne
* Kantono de Coulanges-la-Vineuse
la romiaj provincoj dum la jaro 116, sub imperiestro Trajanus
**Cyprus** (latine por Kipro) estis provinco de la Romia Imperio.

Cyprus, jen malhelruĝe akcentita
La romia armeo konkeris la insulon Kipro dum la jaro 58 antaŭ Kristo kaj la insulo iĝis provinco de la imperio - ekde la jaro 54 antaŭ Kristo provizore, ekde la jaro 31 definitive. Antaŭe ĝi estis sendependa reĝolando, ekde la jaro 332 apartenis al la makedona imperio de Aleksandro la Granda, kaj post la disfalo de ties imperio al la helenisma ptolemeida imperio. La ĉefurbo de Cyprus estis *Salamis* (proksime de la hodiaŭa urbo Gazimağusa).

La insulo restis sub rego de la Romia kaj post 395 Bizanca Imperioj ĝis la jaro 1184, dum la lasta generacio sub la sendependa imperiestro *Isaak Komnenos*. Tiujare finiĝis la romia epoko de la insulo: La kruckavaliroj kaj la nobela familio *Lusignan* regis la insulon poste ĝis la jaro 1489, ĝis 1571 la teritorio apartenis al Venecio kaj de tiam al la Otomana Imperio.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • r Provincoj de la Romia Imperio (en 117)  |
| --- |
| Achaea • Aegyptus • Africa • Alpes Cottiae • Alpes Maritimae • Alpes Poeninae • Aquitania • Arabia Petraea • Armenia • Asia • Assyria • Baetica • Bithynia et Pontus • Britannia • Cilicia • Corsica et Sardinia • Creta et Cyrene • Cyprus • Dacia • Dalmatia • Epirus • Galatia • Gallia Belgica • Gallia Lugdunensis • Gallia Narbonensis • Germania Inferior • Germania Superior • Hispania Tarraconensis • Italia • Iudaea • Lusitania • Lycia et Pamphylia • Macedonia • Mauretania Caesariensis • Mauretania Tingitana • Mesopotamia • Moesia Inferior • Moesia Superior • Noricum • Pannonia • Raetia • Sicilia • Syria • Thracia |

 |
Surstrata arto
**Grafikaj artoj** aludas al la prilaborado de ĉiu tipo de videblaj elementoj celantaj belon kaj estetikon kaj fundamente al la teknikoj de gravurado kaj desegno, kvankam tre ofte oni limigas la signifon de la termino al la teknikaro rilata al la presado.

Temas pri arta procezo de kreado de desegno uzante medion kaj transferon de bildo al fono (kiel ekzemple papero), kreante tiel artan esprimon.

Historio
--------

Grafikaj artoj estas termino kiu aperas post la invento de la presilo farita de Johannes Gutenberg ĉirkaŭ 1450, kiel metodo kunigi ĉiujn metiojn rilatajn kun presado tipografia, kiel la alĝustigo de tipoj, la presarto, la bindado, la finado, kaj ĉiujn variantojn aŭ aldonajn procezojn faritajn al la presota materialo.

Johannes Gutenberg
Poste aperos la litografio, sistemo de presado disvolvigita de Aloys Senefelder kiu sciinte, ke akvo kaj oleo disiĝas nature, uzis kalkoŝtonon kaj stangon el vakso por realigi presadon, kaj per tio li revoluciis la grafikajn artojn; post iom da tempo la ŝtono estis anstataŭata de lado el aluminio aŭ de zinko.

Pro urĝa bezono krei pli bonkvalitajn presĵojn aperas la fotomekaniko. Tiu nova parto de la procezo de presado uzis grandajn maŝinojn, kaj specialajn kameraojn por dividi la koloron de la bildoj en CMYK aŭ cejana, magenta, flava kaj nigra pro siaj sigloj en angla (cyan, magenta, yellow, key); la termino **Key** kio signifas ŝlosilon aludas al la superpresado de nigra por plibonigi la kvaliton de la presaĵo.

Poste oni evoluas al la presarto per offset (for de loko), kio plibonigas signife la kvaliton de la presaĵo pro uzi neraktan sistemon, de tri inkruloj.

Poste oni kliŝis aliajn presmetodojn kiel serigrafio, fleksografio, kavogravuro, inter multaj aliaj.

Aktuale oni inkludas la digitalan presarton, kaj danke al teknologia antaŭeniro kaj al la novaj teknologioj la procezoj necesaj por realigi presadon reduktiĝis; nuntempe per aludo al **arto** en grafikaj artoj oni aludas preskaŭ nur al grafika desegno, ĉar la resto jam ne estas arto, sed pli bone dirite tekniko.

Vidu ankaŭ
----------

* Desegnado
* Litografio
* Plastiko

* Kategorio Grafikaj artoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Cyril John RADCLIFFE**, 1a Vicgrafo Radcliffe OBI (30a de Marto 1899 – 1a de Aprilo 1977) estis Brita advokato, juristo, konata ĉefe pro sia rolo en la dispartigo de Brita Hindio. Li servis kiel unua *Chancellor* de la Universitato de Warwick ekde ĝia fondo je 1965 ĝis 1977.

Radcliffe ricevis la taskon iĝi proparolanto de du landlimaj komitatoj formitaj pro la aprobo de la Leĝo por la Sendependigo de Hindio. Li devis desegni la limojn de novaj landoj Pakistano kaj Barato en maniero lasi tiom multajn Hinduojn kaj Siĥojn en Barato kaj Islamanojn en Pakistano kiom eble. Radcliffe montris sian dispartigan mapon la 9an de Aŭgusto 1947, kiu dispartigis Panĝabon kaj Bengalion preskaŭ duone. La novaj limoj estis formale anoncitaj la 14an de Aŭgusto 1947 — nome la tago de la sendependeco de Pakistano kaj la tagon antaŭ Barato iĝis sendependa el Unuiĝinta Reĝlando.

La klopodoj de Radcliffe rezultis en ĉirkaŭ 14 milionoj da personoj — ĉirkaŭ sep milionoj de ĉiu flanko — trapasantaj la limojn kiam ili malkovris ke la novaj limoj lasis ilin en la "malĝusta" lando. Ĉirkaŭ 500,000 personoj mortis pro la violento kiu rezultis post la sendependeco, kaj milionoj estis vunditaj.

  



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 603245
* GND: 119504936
* LCCN: n50076485
* VIAF: 823675
* ISNI: 0000 0000 6316 5209
* LIBRIS: 234019
* SUDOC: 104441658
* BNF: 11571770z
 |
**Herdern** estas komunumo de la distrikto Frauenfeld (ĝis la 31-a de decembro de la distrikto Steckborn) de Kantono Turgovio, Svislando. Ĝi havis 922 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007, kiu nombro kreskis al 960 ĝis la 31-a de decembro 2009.

Geografio
---------

Lanzenneunforn situas sur la montoĉeno Seerücken unter la Suba Bodenlago kaj Frauenfeld. La plej alta punkto de la komunumo estas la monteto *Hörnli* kun alteco de 670 m s.m. norde de la vilaĝkerno de Herdern. La plej malata punkto troviĝas en la ravino de la rivereto *Seebach* je 412 m s.m..

La komunumo konsistas el la municipoj kaj setlejoj Herdern, Lanzenneunforn, Wilen, Ammenhausen, Kugelshofen kaj Liebenfels.

Najbaraj komunumoj
------------------

Herdern limas en sudo al Warth-Weiningen, en okcidento al Hüttwilen, en nordo al Mammern, en nordoriento al Homburg kaj en sudokcidento al Pfyn.

Lernejoj
--------

La komunumo posedas du bazajn lernejojn en la vilaĝoj Herdern kaj en Lanzenneunforn. Por la sekundara lernejo la infanoj devas iri al la najbara komunumo Hüttwilen.

Trafiko
-------

Herdern atingeblas ek de Frauenfeld kaj de Stein ĉe Rejno per poŝtaŭto. Lanzenneunforn akireblas ankaŭ poŝtaŭte sed ek de Steckborn.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Herdern datiĝas el la jaro 1094 kiel *Harderin* kaj tiu de Lanzenneunforn de la jaro 1332 kiel *Núforon*. Bienposedantoj en Herdern estis en mezepoko unue la abato de Wil kaj poste la Monaĥejo Sankt-Galo. La posedrajtoj falis poste al la Monaĥejo Kalchrain en Hüttwilen, kiu estis fondita en la jaro 1331.

En Lanzenneunforn estis konstruita en la 13-a jarcento la Kastelo Liebenfels, ĝi hodiaŭ estas privata posedaĵo. La Kastel Herdern estis origine en la 11-a aŭ 12-a jarcento defendoturo. Hodiaŭ en la konstruaĵo troviĝas institucio por homoj kun psikaj kaj sociaj problemoj.

La hodiaŭa politika komunumo Herdern estis fondita la 1-an de januaro 1998 per kunigo de la antaŭ municipkomunumo Herdern kun siaj lokkomunumoj Herden kaj Lanzenneunforn.

* Kategorio Herdern en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la komunumo Herdern
* Herdern en la Historia Leksikono de Svislando
* Lanzenneunforn en la Historia Leksikono de Svislando

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Frauenfeld |
| --- |
| Basadingen-Schlattingen • Berlingen • Diessenhofen • Eschenz • Felben-Wellhausen • Frauenfeld • Gachnang • Herdern • Homburg • Hüttlingen • Hüttwilen • Mammern • Matzingen • Müllheim • Neunforn • Pfyn • Schlatt • Steckborn • Stettfurt • Thundorf • Uesslingen-Buch • Wagenhausen • Warth-Weiningen |  |

 |



|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la iama distrikto Steckborn |
| --- |
| Berlingen • Eschenz • Herdern • Homburg • Hüttwilen • Mammern • Müllheim • Pfyn • Raperswilen • Salenstein • **Steckborn** • Wagenhausen |  |

 |
**László Gallé** [lAslO galE], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Gallé László** estis hungara botanikisto, instruisto. Li estis pioniro de la hungara likenesplorado.

László Gallé naskiĝis la 15-an de februaro 1908 en Zenta (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempa Senta en Serbio), li mortis la 4-an de marto 1980 en Szeged (Hungario).

Biografio
---------

László Gallé maturiĝis en sia naskiĝurbo, poste li studis en universitato en Beogrado inter 1925-1928 kaj Scienca Universitato Ferenc József (1928-1930). Post la pedagogia diplomo li estis asistanto en la universitata instituto en Szeged. En 1936 li ekinstruis en gimnazio, kie li estis gimnaziestro inter 1945-1955. En la sekvaj jaroj li estis inspektoro en pluraj mezlernejoj en Szeged. En 1963 li eklaboris en la urba muzeo, en 1967 li doktoriĝis en la universitato, en 1979 li kandidatiĝis ĉe la Hungara Scienca Akademio. En 1970 li pensiuliĝis, sed li esploris ĝis sia morto.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Szegedi zuzmóasszociatiók* (1930)
* *Növényi rendellenessegek, III.* (1955)
* *A szegedi Fehértó zuzmóflórája* (1957)
* *Die Flechten des Theiss-Maros Winkels (A Tisza-Maros szög zuzmói)* (1967)
* *Die FJechtenvegetation der jugoslawischen Woiwodina (Eine floristische und F1echten-conologische Abhandlung)* (1976)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto

Referencoj
----------

1. ↑

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 673076
* VIAF: 165920887
* ISNI: 0000 0001 1723 4709
 |
La **nganasana lingvo** (nganasane *ня’’*, IFA:[næʔ]) estas lingvo de la nganasanoj. En 2002, ĝi estas atestita gepatra lingvo de 505 homoj sur la sudokcidentaj kaj mezaj partoj de la Tajmira duoninsulo. La lingvojn uzas nur olduloj, dum junuloj uzas la rusan lingvon pro la interetnaj geedzecoj kaj sukcesoj en la medio, profesio.

La lingvo apartenas al la samojeda lingvaro, ĝiaj plej proksimaj parencoj estas la neneca lingvo kaj la eneca lingvo. La nganasana lingvo havas du ĉefajn dialektojn: la avaman kaj vadejevan.

La lingvo havas 18 vokalojn kaj 20 konsonantojn, krom tio ĝi riĉas je diftongoj.

Skriba lingvouzo
----------------

Pro la eta nombro de la ngasanoj, oni ne kreis por ili skribitan formon por la lingvo en la 1930-aj jaroj, kiam oni enkondukis en la Sovetunio cirilan alfabeton por la aliaj nordaj samojedaj lingvoj. Oni provis krei ĝin en la 1990-aj jaroj, post disfalo de la Sovetunio.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Nganasana-angla vortareto
* germana-nganasana vortareto
|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ĉi tiu artikolo temas pri historia ŝtato. Por norda parto de nuna Belgio rigardu la paĝon Flandrio.* |

La iama **graflando Flandrio** (nederlande *Graafschap Vlaanderen*, france *Comté de Flandre*, origine latine *Pagus Flandrensis*, "govio Flandrio") ekestis komence de la 7-a jarcento ĉirkaŭ la urbo Bruĝo, kaj post laŭgrada ampleksiĝo konsistis el la du nunaj belgaj provincoj Orienta Flandrio kaj Okcidenta Flandrio, sed ankaŭ el la franca departemento Nord kaj el la suda parto de nederlanda Zelando.

La graflando estis unu el la ses originalaj lordlandoj de la franca tereno. La regiono de Artezo estis ankaŭ parto de Flandrio antaŭ fariĝi aparta graflando en 1237.

Dum malfrua Mezepoko, la komercaj urboj de Flandrio (precipe Gento, Bruĝo kaj Ipro) viciĝis inter la plej urbanigitaj regionoj de Eŭropo, kaj teksis la lanon de ĉirkaŭaj kamparoj por eksporti altkvalitajn vestojn.

La flandraj urboj, kies potenco senĉese kreskis dum la 12-a jarcento, sukcese kontraŭis la invadojn de Francio (ekzemple ekde 1300 ĝis 1302). La prospero de Flandrio tamen malfortiĝis dum la sekvinta jarcento, pro la granda pesto de 1348 aŭ pro la disrupto de komerco dum la Centjara milito (1338-1453).

Pro variaj edziĝoj, la regiono de Flandrio estis cedita al la dukoj de Burgonjo en 1384.

Grafoj
------

* Baldueno la 1-a (Konstantinopolo)

* Kategorio Graflando Flandrio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 130415
* VIAF: 81144814407714221224
* BNF: 11931412t
 |
**Ngaoundéré** aŭ *N'Gaoundéré* (esperante: **Ngaundereo**) estas grandurbo, universitata urbo kaj diocezo en Kameruno. Ĝi estas administra centro de la regiono. La loknomo signifas: umbiliko-monto.

Bazaj informoj
--------------

* Koordinatoj: 7° 19′ N, 13° 35′ O (mapo)7.316666666666713.583333333333
* Areo:  km²
* Loĝantaro: 314.094 en 2010
* Supermara alteco: 1212 m
* Horzono: UTC + 1

Geografio
---------

Urbocentro de Ngaoundéré
Vojo en Ngaoundéré
Moskeo de Ngaoundéré
Ngaoundéré situas en altebenaĵo en centra parto de la lando, kvazaŭ umbiliko de Kameruno.

Historio
--------

Ngaoundéré estis fondita en 1835 laŭ islama juro, sed pli frue diversaj indiĝenoj vivis tie. En la 1920-aj jaroj norvegaj misiistoj alvenis. En 1973 la trajno ekfunkciis, kiu liveris tuj evoluon.

Ekonomio
--------

Ngaoundéré estas urbo, kie trairas varoj. Ĉefvaroj estas bananoj kaj aliaj fruktoj. El nordo alvenas kotonoj kaj estas senditaj al sudo kune kun brutoj. En la proksimeco oni minadas baŭksitojn.

Klimato
-------

En Ngaoundéré tropika klimato regas, sed pro la alteco la vetero estas pli freŝa.

Trafiko
-------

Ngaoundéré havas flughavenon, fervojon al Jaundo kaj almenaŭ 3 pavimitajn landovojojn.

Vidindaĵoj
----------

* palaco
* granda moskeo

Fontoj
------

* Angla Vikipedio


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 396509
* GND: 4042037-1
* LCCN: n84026259
* VIAF: 152490281
* NKC: ge991849
 |
**Revilla Vallejera** [reBIlja baljeĤEra] estas loĝloko kaj municipo en la okcidento de la provinco Burgoso, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la sudokcidento de la komarko *Odra-Pisuerga*.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 27,46 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 101 loĝantojn. Ĝi perdis multajn loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono. 

Ĝi distas 48 km de Burgoso, provinca ĉefurbo, kaj etendiĝas el stepoj ĝis la rivero Arlanzón. La municipo enhavas la loĝlokojn Revilla (68 loĝ.) kaj Vizmalo (23 loĝ.) (INE 2008), krom la bienojn Finca Santa Rosalía kaj Vega Alegre, ambaŭ sen censita loĝantaro kaj apud la loĝloko Villodrigo de la provinco Palencio sur la fruktodona valo de la rivero Arlanzón. La municipa teritorio limas kun Villamedianilla, Vallejera, Los Balbases, Villaverde-Mogina, Castrojeriz, Villodrigo (Palencia), Palenzuela (Palencia) kaj Valles de Palenzuela.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado fine de la 9-a jarcento. 

Revilla Vallejera formis parton de la *partido de Castrojeriz* en la kategorio de izolaj loĝlokoj, unu el dek kvar kiuj formis la komunumon *Intendencia de Burgos*.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj) kaj brutobredado (ŝafoj). Lastatempe plej ekgravis kultura kaj rura turismo, ekzemple piedirado tra naturaj lokoj. Inter vidindaĵoj menciindas la preĝejo. En la loĝloko Vizmalo estas bredejo de vagjuaj bovoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Burgoso

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 774881
* VIAF: 316735176
 |
Lago en Revierpark Wischlingen
Naĝejo en Revierpark Nienhausen
**Revierpark** estas parka kaj libertempuma pejzaĝo en la Ruhr-Regiono.

La koncepto *Revierpark* devenas de ideoj el la fondotempo de la Regiona Ligo Ruhr en la jaro 1920. Tiu ĉi realigis la Revierpark-ojn kune kun la koncernaj urboj en la 1970-aj jaroj, por plibonigi la libertempuman valoron en la industrie stampita Ruhr-Regiono. Krom ampleksaj parkaĵoj en la Revierpark-oj troviĝas variaj sportejoj.

La Revierparkoj de oriento okcidenten
-------------------------------------

* Revierpark Wischlingen, Dortmund (1976)
* Gysenbergpark, Herne (1970)
* Revierpark Nienhausen, Gelsenkirchen/Essen (1972)
* Revierpark Vonderort, Oberhausen/Bottrop (1974)
* Revierpark Mattlerbusch, Duisburg (1979)

Ĉiuj Revierpark-oj estis interligataj kadre de la Internationale Bauausstellung Emscher Park per biciklovojoj kaj konsistigas bazon de la Emscher Landschaftspark.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Hejmpaĝo de Revierpark Wischlingen
* Hejmpaĝo de Revierpark Gysenberg
* Hejmpaĝo de Revierpark Nienhausen[*rompita ligilo*]
* Hejmpaĝo de Revierpark Vonderort[*rompita ligilo*]
* Hejmpaĝo de Revierpark Mattlerbusch