recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
D-ro **Christoph KLAWE** estas germana neŭrologo, psikoterapiisto, psikiatro kaj esperantisto.

Klawe studis medicinon en la universitatoj de sia hejmurbo Majenco kaj en Dublino en Irlando. Li kvalifikis sin kiel neŭrologo, psikiatro kaj psikoterapiisto. Nuntempe Klawe loĝas en Treviro (Trier) (Germanio) kaj tie estras grandan centron por la kuracado de malsanuloj, kiuj suferas de multobla sklerozo. Ekde la 100-a jubilea eldono li estas vicĉefredaktoro de Medicina Internacia Revuo (MIR), la oficiala scienca revuo de Universala Medicina Esperanto-Asocio (UMEA). Depost la 19-a Internacia Medicinista Esperanto Kongreso, kiu okazis en la jaro 2014 en Budapeŝto, Klawe ankaŭ estas prezidanto de tiu Asocio.

Flanke de siaj profesiaj devoj Klawe ĉefe interesiĝas pri la Japana kulturo kaj estas entuziasmulo pri la Japana Go-ludo kaj la luktarto Aikido. Tiurilate li aktivas en Esperantista Go-Ligo Internacia (EGLI) kaj estas kunfondinto kun Mireille Grosjean de la movado AikidEo, kiu celas kunigi la fortojn de Esperantistoj kaj Aikido-praktikantoj.

Inter 2012 kaj 2019 Klawe estis estrarano de la Internacia Esperanto-Instituto en Hago. En 2018 li honoriĝis per la premio Pirlot pro lia recenzo "Pri medicina terminologio en Esperantujo" de la Oklingva Medicina Enciklopedia Vortaro (OMEV) de Jozo Marević el 2016.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Retejo AikidEo

  



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 469727
 |
**György NAGY** [djordj nadj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Nagy György** estis hungara aktoro, verkisto, ilustristo.

György Nagy  naskiĝis la 5-an de marto 1905 en Budapeŝto, li mortis la 8-an de januaro 1948 en apudaĵo de Harka (laŭ aliaj informoj en apudaĵo de Hidegség aŭ Kópháza).

Biografio
---------

György Nagy devenis el juda familio. Li frekventis mezlernejon, poste privatan pentroartan lernejon en sia naskiĝurbo. En 1923 li eklaboris en redaktejo de teatra revuo. Li akiris diplomon en Teatra Akademio en 1927, poste li aliĝis al trupo de Gaja Teatro. Liaj sekvaj pli gravaj teatraj stacioj estis:

* Nacia Teatro (Szeged) (1928-1931)
* denove Gaja Teatro (1931)
* Teatro Belvárosi (1932–1939).

En tiuj jaroj li ankaŭ verkadis romanojn kaj faris ilustraĵojn. Ekde 1939 li devis roladi en juda teatro pro la kontraŭjudaj leĝoj. Ekde 1943 li estis trudlaboristo, kie li mortis post 2 jaroj.

Elektitaj teatraj roloj
-----------------------

* Zsolt Harsányi: *A zenélő óra* - Miska (debuta rolo)
* Sándor Hevesi: *Bűvészinas* - instruisto
* Shaw: *Szent Johanna* - pastro

Elektitaj filmaj roloj
----------------------

* *Lila akác* (1934) – Pali (ĉefrolo)
* *Pergőtűzben!* (1937) – Bene István (grava rolo)

Elektitaj libroj
----------------

* *Cserkész vagyok* (romano, 1924)
* *Apostolok* (romano, 1930)
* *Az úton végig kell menni* (romano, 1942)
* diversaj teatraĵoj

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto Arkivigite je 2017-08-17 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
**György Mészáros** [djordj mEsAroŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Mészáros György** estis hungara kajakisto, olimpiano, mondĉampiono, arkitekto. Lia ĝemela paro estis István Mészáros (kajakisto), lia filino estis Erika Mészáros.

György Mészáros naskiĝis la 30-an de aprilo 1933 en Budapeŝto, li mortis la 14-an de septembro 2015 en Budapeŝto.

Biografio
---------

György Mészáros akiris arkitekturan diplomon en Teknikuniversitato de Budapeŝto en 1958, post 6 jaroj trejnistan diplomon. Li laboris kiel arkitekto en pluraj atelieraj lokoj, sed nelonge li estis ankaŭ trejnisto. Li ricevis premiojn inter 1955-1969.

### Sporta kariero

György Mészáros inter 1948-1973 estis kajakisto en pluraj ĉefurbaj sportkluboj. Li estis hungara ĉampiono 41-foje inter 1953-1972, dum li apartenis al la hungara nacia teamo inter 1954-1971. Li estis olimpiano en Hungario en la Somera Olimpiko 1960 kaj Hungario en la Somera Olimpiko 1964 kun 2 arĝentaj medaloj en la unua olimpiko, krome en mondĉampionumo li estis la unua en 1954 duope.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* rezultoj kun foto
* anglalingva biografio
* rezultoj

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

* Kategorio György Mészáros (kajakisto) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 810321
 |



* Portalo pri Biografio
La Schipborgschediep (Drentsche Aa) apud Schipborg
La Drentsche Aa apud la blanka muelejo de Glimmen
La **Drentsche Aa**  aŭ **Drentse Aa** estas la nura rojo en Nederlando kiu (grandparte) konservis sian originan meandrantan fluon.

Sufiĉe stranga estas ke la rojo nur en Groningen havas la nomon Drentsche Aa. En Drenthe mem ĝi nomiĝas ekde la punkto kie kunfluas la *Anreeperdiep* kaj la *Amerdiep* respektive: la *Deurzerdiep*, la *Loonerdiep*, la *Taarloschediep*, la *Oudemolenschediep*, la *Schipborgschediep* kaj la *Westerdiep*. Poste ĝi fariĝas la limrojo inter Groningen kaj Drenthe kaj ricevas sian konatan nomon. La rojo poste estas kondukata per kulverto sub la Noord-Willemskanaal kaj ekde tie nomiĝas la *Oude Aa*. Ĉi tiu fluas en la *Eelder Schipsloot*, kiu fine fluas en la Noord-Willemskanaal.

En Drenthe ankoraŭ estas branĉo de la rojo kiu sinsekve nomiĝas la *Andersche Diep*, la *Rolderdiep*, la *Gasterensche Diep* kaj la *Gastersche diep* , antaŭ ol ĝi fluas en la ĉefa fluo je la loko kie la *Taarlosche Diep* transiras al la *Oudemolensche Diep*.

La Hoornsediep kiu fluas laŭlonge la Paterswoldsemeer estas restaĵo de la rojo. En la urbo Groningen la stratnomoj Hoge der A kaj Lage der A kaj la nomo de la Der Aa-kirko rememoras ankoraŭ pri la rojo.

Origine la Aa fluis en la Selwerderdiepje (restaĵo de la Hunze) en la proksimeco de Wierumerschouw. Pro sablopleniĝo la fluo preskaŭ ne estas rekonebla.

En la fluareo de la Drentsche Aa situas la Nacia rojo- kaj vilaĝopejzaĝo Drentsche Aa, kiu ampleksas la triangulon Assen - Gieten - Glimmen .

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Drentsche Aa en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Geografia pozicio:
(53° 8′ 47″ N; 6° 36′ 17″ E Mapo)
Guitars from the Museum Cité de la Musique in ParisGitaroj el la Muzeo *Cité de la Musique* en Parizo (kiu estas hejmo de preskaŭ 200 klasikaj gitaroj)
Anglalingva priskribo de klasika gitaro.
**Klasika gitaro** (konata ankaŭ kiel konĉerta gitaro, klasika akustiko, nilon-korda gitaro, aŭ hispana gitaro) estas membro de la familio de gitaroj uzata en klasika muziko. Ĝi estas akustika ligna gitaro kun kordoj faritaj el nilono, pli ol la metalaj kordoj uzataj en akustika kaj elektra gitaroj. Por dekstra-mana ludisto, la tradicia klasika gitaro havas dekdu fretojn el la korpo kaj estas tenita sur la maldekstra kruro, tiel ke la mano kiu plukas aŭ pinĉas la kordojn faras tion ĉe la dorso de la sonejo (tio estas nomata klasika sinteno). La moderna ŝtalkorda gitaro, aliflanke, kutime havas dekkvar fretojn ĉe la korpo kaj estas ofte ludata ĉe la riparo.

La esprimo "klasika gitaro" povas referenci al du konceptoj krom al la instrumento mem, nome:

* la instrumenta fingrotekniko ofta en klasikgitara individue kordoplukita pere de fingrungoj aŭ, rare, de fingropintaĵoj,
* la instrumenta klasikmuzika repertuaro.

Vidu ankaŭ
----------

* Gitarsoloo
* Klasika muziko

Notoj
-----

1. ↑  Cité de la Musique: Les guitares classiques du Musée de la musique (almost 200 classical guitars)  2010-03-13 Catalog: Instruments et oeuvres d'art  25a de Julio, 2009 - use search-phrase: Mot-clé(s) : *guitare*

* Kategorio Klasika gitaro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Heterocefalo** |
| --- |
| Troveblo de fosilioj: Frua Plioceno - ĉi-epoke |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Mamuloj *Mammalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Ronĝuloj *Rodentia* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Bathyergidae |
| Subfamilio: | **Heterocephalinae**Landry, 1937 |
|
|
|
|
| Genro: | **Heterocefalo** *Heterocephalus*Rüppell, 1822 |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***H. glaber*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Heterocephalus glaber****Rüppell, 1842 |
|
|
|
| Konserva statuso |
| {{{220px}}}**Konserva statuso: Malplej zorgiga** |
|
|  |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Heterocefalo  |

 |
| v • d • r |

**Heterocefalo** aŭ **nuda talpo-rato**  (*Heterocephalus glaber*) estas tute eksternorma ronĝulo el orienta Afriko. Ĝi estas malvarmsanga mamulo (la sola konata); ĝia socia strukturo pli similas al la sociaj (t. n. eŭsociaj) insektoj ol al tipaj ronĝuloj. Ĝia haŭto ne entenas la ĥemiaĵon "Substanco P", kiu estas bezonata por transmisii akran doloron al la centra nerva sistemo. Ĝiaj longegaj supraj incizivoj (tranĉodentoj) elhaŭtiĝas super la supra lipo, tiel ke ĝi povas ronĝadi sen malfermi la buŝon. Ĝi ŝajne ĝuas ronĝadi betonon. Kaj ĝi povas vivi pli ol 20 jarojn – senkompara aĝo por malgranda ronĝulo. Jen, el neŭtrala vidpunkto, tute malnormala ronĝulo.

La heterocefalo loĝas en sekaj terenoj de Kenjo, Etiopio kaj Somalio, proksime de la ekvatoro. Ĝi manĝas ĉefe radikojn kaj tuberojn (ekzemple batatojn) kaj estas rigardata kiel foriginda pro la damaĝo, kiun ĝi kreas ĉe agrokampoj.

Kolonio de heterocefaloj (meze ĉ. 75 individuoj) kreas longan serion de tuneloj kun dise kavigitaj ĉambroj. La heterocefalo fosas ĉefe per la malantaŭaj piedoj, per kiuj ĝi malantaŭen balaas. La kolonio havas (simile al abeloj kaj formikoj) nur unu fekundan inon, la "reĝinon", al kiu servadas la ceteraj kolonianoj. La reĝino estas la plej longa membro de la kolonio; due rangas la generantaj viruloj (maskloj). La ceteraj membroj servas kiel soldatoj (gardante la enirejojn en la tunelaron), rikoltantoj, nutrantoj ktp.

La heterocefaloj estas preskaŭ blindaj kaj imunaj al la dolorego de brulvundoj kaj tranĉoj, sed ili havas akrajn sensojn pri aŭdo kaj flaro, kaj bone sentas tertremojn kaj premojn.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Paĝo pri besta diverseco
* Multampleksa artikolo de universitato Cornell

* Heterocefalo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Heterocefalo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Heterocefalo en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
**Stanjevci**, hungare **Kerkaszabadhegy** estas malgranda vilaĝo en Slovenio, en provinco **Prekmurje**, en statistika regiono **Pomurska**, en Občina Gornji Petrovci.

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 7  km²
* Alto super marnivelo: 310 m
* Koordinatoj: 46° 48′ N 16° 11′ O﻿ / ﻿46.800 °N, 16.183 °O﻿ / 46.800; 16.183 (mapo)Koordinatoj: 46° 48′ N 16° 11′ O﻿ / ﻿46.800 °N, 16.183 °O﻿ / 46.800; 16.183 (mapo)
* Loĝantaro: 190
* Poŝtkodo: 9203
* Aŭtokodo: MS

Situo
-----

La vilaĝo situas sur malebenaĵo, laŭ flankovojoj, laŭ fervojo Hungario-Murska Sobota.

Historio
--------

Ĝis fine de la 1-a mondmilito la vilaĝo apartenis al Hungario, al Vas (reĝa departemento), al distrikto de Muraszombat, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio. En 1941 la germana armeo senbatale okupis la komunumon kaj post 10 tagoj transdonis ĝin al Hungario. Ĝis 1945 tio estis parto de Hungario, ekde 1991 de Slovenio. En 1955, 1987 kaj en 1994 vilaĝaj festegoj okazis.
|  |  |
| --- | --- |
| Helppaĝo pri apartigiloj | **Ĉi tiu paĝo estas apartigilo: listo de artikoloj kun sama aŭ preskaŭ sama titolo.**
Se vi venis ĉi tien per ligilo en artikolo, bonvolu direkti tiun ligilon rekte al la celita paĝo. |

**Klaso** ĝeneralsence signifas aron da personoj aŭ objektoj similaj laŭ rango, kvalito aŭ naturo. Oni trovas ĝin en multaj fakoj.

Biologio
--------

 Pli detalaj informoj troveblas en artikolo klaso (biologio).

Religio
-------

**Klaso** laŭ spiritismo estas subdivido de ordo en la spirita hierarkio ellaborita de Allan Kardec en La Libro de la Spiritoj.

Matematiko
----------

En la aro-teorio oni uzas la nocion "klaso" por nomi kolektojn, kiuj pro logikaj kialoj ne povas esti aroj.

Lernejo
-------

Klaso estas grupo de lernantoj en la baza kaj meza instruado, ĉirkaŭ 20-40 junuloj.

Sociologio
----------

**Socian klason** konsistigas personoj, kiuj en iu socio havas similajn privilegiojn kaj posedon kaj pro tio estas certasence elkluditaj de aliaj grupoj analoge difinitaj. Ekzemploj estas nobelaro, burĝaro, klerikaro, laboristaro - proletaro -, militistaro.

1. Dividaĵo de popolo laŭ iuj civilaj aŭ politikaj kondiĉoj. *La tri klasoj de la patricioj, kavaliroj kaj plebanoj en antikva Romo*.

2. Aro da personoj havantaj samajn ekonomiajn interesojn. *La reganta klaso, la meza klaso, la laborista klaso*.

Vd komunismo, socialismo, klasbatalo

Komputscienco
-------------

Klasoj estas elementoj de objektema programado. Klasoj difinas kiujn datumojn kaj kiujn funkciojn la objektoj havos. En objektema programlingvoj, oni povas krei hierarĥiojn de klasoj por bone reprezenti en la programo la konceptojn de la reala mondo.

Referencoj
----------

1. ↑  Vidi *La Libron de la Spiritoj*, 2a parto, ĉap. 1
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

**Heta KESÄLÄ** (17 decembro 1934 – 14 februaro 2009) estis finna esperantistino, honora membro de UEA ekde 2005.

Kesälä lernis Esperanton kiel devigan fakon en la lernejo en Somero kaj en pli libera formo en lerneja klubo post la instruhoroj. Ŝi ekaktivis en la Esperanto-movado post la la 54-a Universala Kongreso en Helsinko 1969. Ekde tiam ŝi partoprenis preskaŭ ĉiun Universalan Kongreson. Longtempe ŝi servis en diversaj funkcioj en la estraro de Esperanto-Klubo de Helsinko. De 1973 ĝis 1995 ŝi estis estrarano de Esperanto-Asocio de Finnlando, kies honora membro ŝi fariĝis en 2005. 

Ekde 1975 ŝi estas delegito de UEA kaj ekde 1976 fakdelegito pri komputiloj kaj turismo. Ŝi estis vicprezidanto de LKK de la 80-a UK en Tampereo en 1995. Same kiel siatempe ŝia lerneja instruisto Joel Vilkki, Heta Kesälä servis kiel ĉefdelegito kaj kotizperanto de UEA de 1990 ĝis 2005.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 141287
 |
**Klasika lingvo** estas termino uzata por aludi kelkajn mortintajn lingvojn kiuj ankoraŭ post ties morto kiel uzolingvo kutima de komunumo de parolantaj pluestas studata kaj uzata cele al precizaj kulturaj aferoj.

En Eŭropo la Klasikaj lingvoj antonomaze estas la latina kaj la antikva greka, dum en la Hindia Subkontinento kaj apudaj regionoj estas sanskrito kiu plenumis similajn funkciojn. Ankaŭ la klasika ĉina estis kulturilo en Ĉinio, Japanio, Koreio kaj Vjetnamio.

Difino de klasika lingvo
------------------------

Kadre de la tradiciaj eŭropaj klasikaj studoj, la "klasikaj lingvoj" temas pri la helena kaj latina, kiuj estis la literaturaj lingvoj de la Mediteranea mondo dum la klasika antikvo.

Pensante laŭ tutmonda kultura graveco, Edward Sapir en sia libro *Language* (angle), pligrandigis tiun liston por ampleksi la ĉinan, la araban, kaj sanskriton:

> Kiam ni konstatas, ke edukita japano apenaŭ povas formi unu literaturan frazon sen la uzo de rimedoj ĉindevenaj, ke eĉ nun la taja kaj birma kaj kamboĝa lingvoj portas la nedubeblan spuron de Sanskrito kaj de la palia, kiuj envenis kun la hinda budhismo antaŭ jarcentoj, aŭ ke ĉu ni argumentas favore ĉu malfavore al la instruado de Latino kaj la Helena [en lernejoj] niaj argumentoj certe plenos je vortoj kiuj venis al ni el Romo kaj Ateno, tio estas iom indiko pri la graveco en la monda historio de la frua ĉina kulturo, de la budhismo, kaj de la klasika mediteranea civilizo. Estas nur kvin lingvoj, kiuj havis tiel superfortan influon kiel kulturportantoj. Tiuj estas: la klasika ĉina, Sanskrito, la araba, la helena, kaj Latino. Kompare al tiuj, eĉ lingvoj tiel kulture gravaj, kiel la hebrea aŭ la franca falas al pozicio duaranga.
> 
> 

Tiusence klasika lingvo do estas lingvo vaste kaj grave influinta tra longa tempo, eĉ post kiam ĝi estas jam nenies gepatra lingvo. Se lingvo uzas radikojn el alia lingvo por krei novajn vortojn (tiel, kiel mulaj lingvoj de Eŭropo uzas helenajn kaj latinajn radikojn por elpensi novajn vortojn, kiel "telefono" ktp.) tio estas indiko, ke la dua lingvo estas klasika lingvo.

Lingvon male vivantan, kiuj havas vastan influon, oni nomas mondlingvoj.

Listo de klasikaj lingvoj
-------------------------

### Malnovepoko

* Sumera lingvo
* Akada lingvo
* Malnova egipta lingvo
* Klasika ĉina lingvo
* Antikva greka lingvo
* Sanskrito
* Klasika tamila lingvo
* Palia lingvo
* Klasika latino
* Siria lingvo
* Mezpersa lingvo
* Klasika armena lingvo

### Mezepoko

* Araba lingvo
* Mongola lingvo
* Persa lingvo
* Kanara lingvo
* Klasika japana lingvo
* Malajala lingvo
* Telugua lingvo
* Islandanaj sagaoj
* Tupia lingvo
* Osmanida turka lingvo

### Frumoderna epoko

* Klasika naŭatla lingvo

Vidu ankaxu
-----------

* Sankta lingvo
* Oficiala lingvo
* Norma lingvo
**Heterofonio** estas formo de aludata plurvoĉeco, kiu lokas inter homofonio kaj improvizado, kaj je kiu pluraj instrumentoj samtempe ornamas la gvidan melodion. Du aŭ pli voĉoj tutmemstare kaj spontane deflankiĝas tone kaj ritme de la temo.

Deveno
------

La nocion heterofonio enkondukis en 1901 la muziksciencisto Carl Stumpf citante Platonon kaj esprimis per tio apartan manieron de spontana plurvoĉeco,je kiu „laŭ la ĉefaj trajtoj identa tonmoviĝo" (Stumpf) estas muzikata de pluraj instrumentistoj aŭ kantistoj samtempe, tamen kiel variantoj diferencaj laŭ la detaloj.

Disvastiĝo
----------

Heterofoniaj muzikpraktikoj ekzistas en la mez-orienta (persa, araba, turka) artmuziko, en la ĵazo ili unuflanke aperas en la fruformoj de la strataj resp. marŝaj bandoj, aliflanke en la Libera Ĵazo, realigitaj per la konscie kaj intence defazigita prezentado de la temo per du blovinstrumentistoj.

Vidu ankaŭ
----------

* monofonio
* homofonio
* polifonio
* mikropolifonio

* Kategorio Heterofonio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Rudolf Stefan Jan Weigl**, ankaŭ **Weigel** (naskiĝis la 2-an de septembro 1883 en Přerov, mortis la 11-an de aŭgusto 1957 en Zakopane) – pola biologo, inventisto de la unua en la mondo efika vakcino kontraŭ tifo, prapioniro de utiligo de insektoj, ĉefe pedikoj kie laboratoria besteto por bredi infektan agenton de tifo.

Juneco
------

Rudolf Weigl naskiĝis en aŭstria familio. Post antaŭtempa morto de la patro edukiĝis en la pola kultura tradicio. Lia bopatro Józef Trojnar estis gimnazia profesoro en Jasło kaj Stryj (Lviva provinco). Tie li frekventis gimnaziojn kaj poste ekstudis natursciencon en la Universitato de Lvovo, kiun finis en 1907.

Komenco de scienca kariero
--------------------------

Post studoj Rudolf Weigl iĝis asistanto de profesoro Józef Nusbaum-Hilarowicz, defendis doktoran tezon kaj en 1913 habilitiĝis pri zoologio, kompara anatomio kaj histologio. Kiel privatdocento de la universitato gvidis esplorojn pri konstruo de ĉelo, precipe – konstruo de Golĝi-aparato kaj problemojn de transplantado.

Dum la unua mondmilito soldatiĝis kiel parazitologo. Li komencis esplorojn pri tiutempa epidemia malsano – tifo kaj disvastigantaj ĝin pedikoj. Rezulte de detalaj esploroj li eltrovis unuan en la mondo efikan vakcinon kontraŭ tiu ĉi danĝera malsano. Lia inventaĵo estis utiligo de pedikoj kiel laboratoriaj bestoj, kio ebligis pluajn esplorojn koncerne la tifon.

En la jaroj 1915–1918 laboris en armea malsanulejo en Przemyśl, kie en 1918 ekgvidis novan Laborejon pri Tifo.

Literaturo
----------

* Ryszard Wójcik, *Kapryśna gwiazda Rudolfa Weigla* (Kaprica stelo de Rudolf Weigl), Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, Gdańsk 2015, ISBN 978-83-7865-308-0.
* Kilka dat z życia prof. dr. Rudolfa Weigla Kelkaj datoj el la vivo de profesoro d-ro Rudolf Weigl, „Gazeta Lwowska", p. 1, n-ro 14, la 20-an de januaro 1937.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Rudolf Weigl en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Biografie polskich odkrywców szczepionek Biografioj de la polaj inventistoj de vakcinoj
* Maciej Bilek, *Krakowskim szlakiem profesora Rudolfa Weigla* Arkivigite je 2016-08-17 per la retarkivo Wayback Machine Laŭ Krakova itinero de profesoro Rudolf Weigl, artikolo el „Alma mater", N-ro 96,novembro 2007
* Fotografie Rudolfa Weigla i rodziny Fotoj de Rudolf Weigl kaj la familio


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 565696
* GND: 119467798
* LCCN: no2003054242
* VIAF: 64817972
* ISNI: 0000 0001 0980 6498
* NKC: js20191029331
 |
la vinkultivaj teritorioj de la regiono hesia Monta Vojo
rigardo de la vinkultivejo *Stemmler* norden al la monto *Hemsberg*
La vinkultiva regiono **Hessische Bergstraße** – en Esperanto "hesia Monta Vojo" – situas en sudokcidenta Germanio. Ĝi difiniĝas kiel la nordo de la geografia regiono Bergstraße, do "Monta Vojo", kiu ĝenerale estas la transira zono inter la mezalta montaro Odenvaldo oriente kaj la vasta ebenaĵo de la rivero Rejno, cizita de ampleksaj glaĉeroj dum la lasta glaciepoko, okcidente – kiel la nomo klare indikas, temas pri tiu parto de la geografia regiono *Bergstraße*, kiu situas en la federacia lando Hesio. Ene de la federacia lando, la areo konsistigas la plejan sudon. Ekde la jaro 1971 la areo estas memstara vinkultiva regiono, antaŭe ĝi kune kun la sudo de la geografia regiono, *Badische Bergstraße*, do "badenia Monta Vojo", konsistigis la vinkultivan regionon *Bergstraße*. Krom la kerna parto de la vinkultiva regiono inter la komunumoj Seeheim-Jugenheim norde kaj Heppenheim sude, nomata "Starkenburg" laŭ la mezepoka fortikaĵo de Heppenheim, plia vinkultiva "insulo" ĉirkaŭ la urbeto Groß-Umstadt pli-malpli 30 kilometrojn pli nordoriente, ĉe la norda antaŭmontaro de la mezalta montaro Odenvaldo, plus tre malgranda vinkultiva teritorieto ankoraŭ pli norde de la kerna parto, en la komunumo Dietzenbach estas aldonaj partoj. La vinkultiva "insulo" en la urbeto Groß-Umstadt germanlingve efektive nomatas insulo – nome *Odenwälder Weininsel*, odenvalda vininsulo. La vinkultiva regiono havas nur 440 hektarojn da vitejoj kaj sekve estas inter la plej malgrandaj vinkultivaj regionoj de Germanio.

Situo
-----

La "hesia Monta Vojo" kovras teritorion ĉe la okcidentaj deklivoj de la mezalta montaro Odenvaldo inter la komunumoj Seeheim-Jugenheim kaj Alsbach norde ĝis la limo inter Hesio kaj Baden-Virtembergo sude de la urbeto Heppenheim. La plej grandaj vitejoj troviĝas inter Zwingenberg kaj Heppenheim. Kiel supre menciite, aldoniĝas la vitejoj de Groß-Umstadt kaj la vinkultiva teritorieto de Dietzenbach, kiuj geografie ne estas parto de la regiono "Bergstaße". Sude de la vinkultiva regiono limas la areo Badische Bergstraße de la vinkultiva regiono "Badenio".

La tuta regiono "Monta Vojo", kaj la nordo kaj la sudo, kompare al la ĉirkaŭaj pejzaĝoj havas aparte mildan klimaton, kiu favoras la kultivadon de vino. Aldoniĝas grundo favora por vitejoj. La pejzaĝo havas multajn krutajn deklivojn, kiuj aparte intense kolektas sunradiojn. Jam dum la komenco de printempo ĉiujare videblas la milda klimato, kiam ekfolias kaj iom poste ekfloras ĉerizaj, persikaj kaj migdalaj arboj multajn semajnojn antaŭ ol samspecaj arboj en aliaj partoj de Germanio.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Hessische Bergstraße en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* retejo de la vinkultiva ligo "Hessische Bergstraße"

Koordinatoj: 49° 43' norde, 8° 37' oriente
**Bregalnica** (makedone *Брегалница*) estas la dua plej longa rivero en Norda Makedonio. Ĝi estas maldekstra alfluanto de la rivero Vardar. Ĝia longo estas 225 km kaj la baseno havas areon de ĉirkaŭ 4 307 km².

La kurso de la fluo
-------------------

Ĝi fontas en la oriento de la lando en la montaro Maleshevo en alteco de ĉirkaŭ 1720 m okcidente de la supro de la monto Chengino Kale (1844 m super marnivelo).

Fluas tra la sekvaj urboj aŭ ne malproksime de ili: Berovo, Pehčevo, Delčevo, Makedonska Kamenica, Vinica, Kočani kaj Štip. Ĉe la vilaĝo de Gradsko, al alteco de ĉirkaŭ 137 m, ĝi fluas en la riveron Vardar.

Alfluantoj, digoj
-----------------

La rivero Bregalnica havas 7 alfluantojn maldekstre:

Klepalska Reka, Ratevska, Osojnica, Zrnovska, Kozjačka, Otinja kaj Lakavica

kaj poste 6 alfluantoj dekstre:

Želevica, Kamenička Reka, Orizarska Reka, Kočanska Reka, Zletovica kaj Svetinikolska Reka.

Rekte ĉe la rivero Bregalnica estas la diga lago Kalimanci. La digo estas konstruita ĉirkaŭ 5 km sude de la urbo Makedonska Kamenica.Aliaj digoj en la rivera baseno estas konstruitaj sur ĝiaj alfluantoj.

Pluaj fotoj
-----------

* Bregalnica en BerovoBregalnica en Berovo
* Bregalnica riveroBregalnica rivero
* Lago KalimanciLago Kalimanci
* Bregalnica riveroBregalnica rivero

Referencoj
----------

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Брегалница en la makedona Vikipedio.* 

* Kategorio Bregalnica en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 714665
* LCCN: sh94002155
* VIAF: 315134030
* NKC: ge914522
 |
**Rudolf Ungváry** [ungvAri], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Ungváry Rudolf** estis hungara informatikisto, novelisto. Lia filo estas Krisztián Ungváry.

Rudolf Ungváry naskiĝis la 11-an de novembro 1936 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Rudolf Ungváry maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo en 1955. Li studis en Pezindustria Teknika Universitato Mátyás Rákosi inter 1955-1957, dum li partoprenis en la hungara revolucio de 1956. Post fiasko de la revolucio li estis deportita. En la jaroj 1958 kaj 1959 li estis ferlaboristo, inter 1959–1965 li estis teknika kontrolisto kaj en 1965 li akiris diplomon laŭ koresponda lernado en Teknikuniversitato de Budapeŝto. Ekde 1965 liaj noveloj sporade aperis, inter 1967–1973 li estis kritikisto de katolika revuo. Inter 1974–1979 li estis informatikisto en instituto, ekde 1973 li havis postenon en Tutlanda Biblioteko Széchényi. Ekde 1988 li estis aktiva en la kontraŭsocialisma politiko. Ekde 1989 li instruas en 2 universitatoj. Li ricevis premiojn nur depost fino de la socialismo inter 1991-2019. Li edziĝis en 1966, lia edzino naskis 3 gefilojn.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Tezaurusz-technológia. Az információkereső tezauruszok készítésének folyamata* (1979)
* *Az osztályozás alapjai. Bevezetés az információkereső nyelvek elméletébe* (1982)
* *Osztaurusz. Periodika osztályozási rendszer és tezaurusz* (1990)
* *A gépfegyver szálkeresztje* (noveloj, 1991)
* *Könyvtári információkeresés* (kunaŭtoro, 2002)
* *A láthatatlan valóság. A fasisztoid mutáció a mai Magyarországon* (2014)

Fontoj
------

* hungarlingva membiografio kun foto
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 726318
* LCCN: n80073937
* VIAF: 107149066603265601935
* ISNI: 0000 0001 2021 1241
* SUDOC: 259824399
* BNF: 165175960
 |
**József Kakas** [jOĵef kakaŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kakas József** estis hungara meteologo.

József Kakas  naskiĝis la 31-an de julio 1909 en Zalaegerszeg. Li mortis la 4-an de oktobro 1994 en Budapeŝto.

Biografio
---------

József Kakas frekventis gimnazion en Nagykanizsa, poste universitaton en Pécs, ankaŭ en katolika seminario en Budapeŝto (li aliĝis al la piaristoj en Vác), fine li akiris diplomon en Scienca Universitato Pázmány Péter en 1934. Pro sanstato en 1936 li forlasis la ordenon. Komence li estis familia edukisto, en 1937 li ekhavis postenon en la tutlanda meteologia servo. Inter 1942 kaj 1945 li estis militkaptito en Sovetunio. Hejmenveninta li okupiĝis pri klimato en meteologia instituto. Li kandidatiĝis en 1962, li pensiuliĝis en 1970. Li ricevis premiojn en 1960, 1971, 1978.

Li havis edzinon, kiu naskis trifoje.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *A légnedvesség változékonysága Európában* (1934)
* *Repülőgépek felhőképző hatása* (1943)
* *Az ekvivalens hőmérséklet napi középértékei Budapesten. – A Balaton hatása a hőmérséklet alakulására.* (1949)
* *A Balaton éghajlat-problémái* (1958)
* *Magyarország éghajlati atlasza. – Klima Atlas von Ungarn. I–II.* (Klimata atlaso de Hungario), (1960–1967)
* *A csapadék havi és évi összegei Magyarországon a mérések kezdetétől 1970-ig* (1975)
* *A szélsőséges időjárási hatások elleni védekezés módszerei, különös tekintettel a fagyok okozta mezőgazdasági károkra* (1981)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Ventmuelejoj en la Stanjonaj insuloj
La **insuloj de la Granda Lageto de Marsala**  (itale *Isole dello Stagnone di Marsala*) estas malgranda grupo de insuloj en la Mediteraneo, lokita tre proksime de la okcidenta marbordo de Sicilio, en la urbeto Marsala (Provinco Trapanio).

Itale "Stagno" signifas lageton kaj "Stagnone" granda lageto. Tial, ke la Granda Insulo estas, en la sekcio de maro inter Kabo Sankta Teodoro kaj Kabo Boeo, speco de granda lageto je malprofunda akvo (1 ĝis 2 metroj de profundo kvankam en kelkaj areoj nur atingas 50 cm), la plej granda sicilia lageto, kun ĉirkaŭ 2.000 hektaroj, en kiu la aliaj kvar insuloj estas San-Pantaleo (Mozia), Granda Insulo, Schola kaj Sankta-Maria.

La lageto formiĝis en relative frua tempo (ĝi ne ekzistis en la momento de la fenica koloniado de Mozia), post la sablo-movado pro la aktuala haveno kiu kreis la Grandan Insulon, amasiĝo ĉirkaŭ du malnovaj insuletoj. La naskiĝo de ŝirmita parto de la malferma maro sen fluoj, la maro fariĝis stagna akvo kun temperaturoj ne normalaj.

La ĉefa aktiveco de Stagnone estis produktado de salo, pere de la forvaporiĝo de akvo kanaligita en specialaj deponejoj por tiel kolekti salon. 

* Kategorio Stanjonaj insuloj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Altebenaĵo** estas grandarea regiono aŭ tereno kiu troviĝas sur alteco pli ol 200 metrojn super la ĉirkaŭa teritorio. La altebenaĵa pejzaĝo karakteriziĝas per malgranda diferenco inter valoj kaj pintoj. Proksime de oceanaj bordoj, altebenaĵoj povas situi nur iom pli ol 200 metrojn super la marnivelo, tre for de oceanoj tamen povas temi ankaŭ pri situo de pluraj kilometroj super la marnivelo - decida por la rajto nomi ebenaĵon "**alt**ebenaĵo" do ne tiom estas la absoluta alteco super la mara nivelo ol la relativa alteco super la ĉirkaŭa teritorio. Ankaŭ la grandeco ne estas absolute difinita.

Ofte altebenaĵo estas limigita per randaj montaregoj: plej fama ekzemplo estas la vastega Tibeta Altebenaĵo, la meza parto de la plej alta regiono de Centra Azio, kiu konsistigas la plej ampleksan, averaĝe pli ol 4.500 metrojn altan, geologian mason de la mondo.

Famaj altebenaĵoj
-----------------

* Azio: Armena Altebenaĵo, Irana Plataĵo, Ali-Altebenaĵo

Vidu ankaŭ
----------

* Kategorio Altebenaĵo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Altebenaĵo (regiono)
* Ebenaĵo
* Malaltebenaĵo
* Montaro
* Tablomonto
**Surveturo,** origine hungare *Gázolás* estis grava nigra-blanka filmo dum la socialismo en Hungario.

Historia epoko
--------------

La historio estis okazanta en la fruaj 1950-aj jaroj en Hungario. Tiutempe la komunistoj firme havis la potencon. Oni permesis nur tiujn filmojn, kiuj prezentis la tiutempan laboriston aŭ kamparanon, kiu ekzemplodone vivas en la *popoldemokratio*. Spite tion la historio estas bone komprenebla. La temo estas simpla: taksio surveturas piediranton. La historio povas esti vera, ĉar ĵurnalo prezentis ĝin, el kio oni faris la filmon.

Rolantoj
--------

* **Iván Darvas**, juĝisto
* **Violetta Ferrari**, ŝoforo de taksio
* Róbert Rátonyi, aktoro, atestanto
* Rudolf Somogyvári,
* József Tímár,
* Mária Sulyok,
* Ádám Szirtes,
* László Keleti (aktoro), taksiisto
* János Rajz,
* Imre Apáthi, Tibor Benedek (aktoro), József Máriáss, Erzsi Orsolya, György Pálos, Jenő Herczeg kaj aliaj

Historio
--------

Juĝisto konatiĝas kun fraŭlino, kiu laboras, kiel ŝoforo, sed ŝi pli frue apartenis al la burĝoj. Tiu ekkono estiĝas amoro. Foje la fraŭlino plore konfesas tion, ke ŝi surveturis iun. Hazarde la juĝisto devas kondamni pri tio. Parencoj de la ŝoforino petas la juĝiston, ke li ne kondamnu ŝin. La juĝisto vane petas la ĉefjuĝiston por forpreni tiun aferon.

Dum la juĝeja debato venas diversaj atestantoj, laŭ kio la virino estas kulpa, eĉ evidentiĝas, ke ŝi mensogis pri cirkonstancoj de la surveturo. La juĝisto divenas tion, ke amo de la akuzito estas falsa kaj proklamas ĝustan kondamnon.

Fontoj
------

* hungare[*rompita ligilo*]


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Nigrakapa bronzflugilulo** |
| --- |
|  |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birda klaso *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Kolomboformaj *Columbiformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Kolombedoj *Columbidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Phaps* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | **Nigrakapa bronzflugilulo** *Phaps histrionica*John Gould 1841 |
|

 |
|
|
|
|
| Konserva statuso |
| {{{220px}}}**Konserva statuso: Malplej zorgiga** |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Nigrakapa bronzflugilulo  |

 |
| v • d • r |

La **Nigrakapa bronzflugilulo** (*Phaps histrionica*), konata ankaŭ kiel la **Ara bronzflugilulo**, estas specio de birdo de la familio de Kolombedoj kiu estas loĝanto kaj reproduktanto en tropika Aŭstralio.

Disvastiĝo
----------

Ĝi estas endemio de la plej sekaj partoj de Aŭstralio.

Aspekto
-------

Ino.
Tiu ĉi bronzflugilulo estas unu el la plej rimarkindaj inter la bronzflugiluloj, ĉar ties masklo havas tre eksterordinaran kapobildon, pli precize kombinas nigran kaj blankan kontrastegajn kolorojn, nome unue malhela beko, poste blankaj frunto kaj subbeko, nigran kapon kun blanka ĉirkaŭstrio kiu eliras malantaŭ la okulo, iras al la nuko, sed poste turniĝas kaj revenas al subokulo; krome estas blanka gorĝo. La ino havas similan ĉirkaŭstrion sed ne tiom kontrastegan kaj super bruna fono.

Ĝenerale ĉiu plumaro de tiu ĉi specio estas bruna (kiel bronzo, kaj de tie la nomo bronzflugilulo de la du similaj genroj *Phaps* kaj *Henicophaps*) en la tuta dorso escepte nigro je la fino (ne tiom malhela ĉe inoj) kaj griza en subaj partoj pli sube ol la blanka gorĝo. Ankaŭ la kruroj estas brunaj. Junuloj estas similaj al inoj, sed pli brunpunktitaj en brusto kaj en dorso.

Referenco
---------

* BirdLife International 2004. Phaps histrionica Arkivigite je 2007-09-30 per la retarkivo Wayback Machine. 2006 IUCN Internacia Ruĝa Listo de Endanĝeritaj Specioj. 24a Julio 2007.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 225311
 |
*Pejzaĝo kun figuroj*. ĉ. 1665. Amsterdamo, Rijksmuseum Amsterdamo.
Kato sur kaheloj en la Provinco-domo en Harlemo
**Fajenco el Delft** aŭ **Delfta bluaĵo** estas tipo de fajenco kun blua ornamaĵo sur blanka fono kiu estas laŭtradicie produktata en Delft Nederlando. Ĝi ekestis je la fino de la 16-a jarcento kiel malmultekosta alternativo por la blu-blanka ĉina porcelano. La fajenco el Delft en mallonga tempo fariĝis tre populara kaj travivis florperiodon dum la jaroj 1650-1750, kiam en Delft pli ol cent fajencofabrikoj aktivis. La industrio estis ĉirkaŭ 1800 forviŝita de pli malmultekosta argilaĵo ĉefe el Anglio (Staffordshire). Hodiaŭ ankoraŭ nur unu fabriko en Delft produktas ‘veran’ fajencon el Delft. 

Kelkaj dometoj el Delfta bluaĵo de KLM
Vazo por tulipoj el Delfta bluaĵo

Vidu ankaŭ
----------

* Boerenbont

Eksteraj ligiloj
----------------

* Royal Delft (nederlande/angle)
* Fajenco de Delft sub la lupeo (nederlande)

* Kategorio Fajenco el Delft en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
En Slava folkloro, la **Fajrbirdo** (en rusa жар-пти́ца, *zhar-ptica*; en ukraina жар-пти́ця, *zhar-ptica*; en serba: Жар-птица aŭ Žar-ptica; en kroata Žar ptica; en bulgara Жар-птица, *Zhar-ptica*; en makedona Жар-птица, *Žar-ptica*; en pola Żar-ptak; en ĉeĥa Pták Ohnivák; en slovaka Vták Ohnivák; en hungara Tűzmadár) estas magia brila birdo el malproksima lando, kiu estas kaj beno kaj malbeno por ties kaptinto.

Princo Ivan revenante per magia tapiŝo portante la enkaĝigitan fajrbirdon.Pentraĵo de Ivan Bilibin por rusia fabelo pri Fajrbirdo, 1899.La Fajrbirdo estas priskribita kiel granda birdo kun majesta plumaro kiu brile elsendas ruĝajn, oranĝajn, kaj flavan lumon, kiel fajro kiu restas post la turbulenta flamaro. La plumoj ne ĉesas brili se removatas, kaj unu plumo povas lumigi grandan ĉambron se ĝi ne kaŝiĝas. En posta bildaro, la formo de la Fajrebirdo estas kutime tiu de malgrandeca fajrkolora pavo, komplete kun kresto sur sia kapo kaj vostoplumoj kun brilaj "okuloj" (oceloj).

La historio de Fajrbirdo inspiris multajn literaturajn verkojn, kiaj "La ĉevalo de la Ĝibuleto" de Pjotr Jerŝov. La plej fama produkto de Fajrbirdo estis de Sergei Djagilev por la Rusaj Baletoj kiujn mendis la komponisto Igor Stravinski por krei la enorme populara grandskala baleto konata kiel *La Fajrbirdo*.

Vidu ankaŭ
----------

* La Fajra Birdo
* Fenikso (birdo)

Referencoj
----------

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Fajrbirdo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* SurLaLune Fairy Tale Pages: The Annotated Firebird Arkivigite je 2006-05-23 per la retarkivo Wayback Machine
Fajalita kristalaro - Ochtendung, Eifel, Germanio.
**Fajalito** (Fe2SiO4; komune mallongigita al **Fa**) estas la fero-riĉa finmembro de la solidsolva serio de olivino. Komune al ĉiuj mineraloj de la olivina grupo, fajalito kristaliĝas en la romba kristalsistemo (spacgrupo *Pbnm*) kun ĉelparametroj *a* 4.82 Å, *b* 10.48 Å kaj *c* 6.09 Å.

Fajalito formas solidsolvan serion kun la magnezia olivina finmembro forsterito (Mg2SiO4) kaj ankaŭ kun la mangano-riĉa olivina finmembro tefroito (Mn2SiO4).

La atomskala strukturo de fajalito laŭlonge de la A akso. Oksigeno estas montrata ruĝe, silicio rozkolore, kaj fero blue. Projekcio de la unuĉelo estas montrata en la nigra ortangulo.
Fero-riĉa olivino estas relative ofta konstituanto de acidaj kaj alkalaj magmorokaĵoj kiaj vulkanaj obsidianoj, riolitoj, traĥitoj kaj fonolitoj kaj de plutona kvarcaj sienitoj en kiu ĝi estas asocia kun amfiboloj. Ties ĉefa apero estas en ultrabazaj vulkanaj kaj plutonaj rokoj kaj malpli ofte en felsaj plutonaj rokoj kaj rare en granita pegmatito. Ĝi ekzistas litofize en obsidiano. Ĝi ekzistas ankaŭ en mez-grade termika metamorfigita fero-riĉaj sedimentoj kaj en nepuraj karbonataj rokoj.

Fajalito estas stabila kun kvarco je malaltaj premoj, dum pli magnezia olivino ne estas, pro la reakcio olivino + kvarco = ortopirokseno. Fero stabiligas la olivin+kvarcan paron.

La nomo "fajalito" estas derivita el insulo Faial (Fajal) en Azoroj en kiu la mineralo estis priskribita por la unua fojo en 1840.

Notoj
-----

1. ↑  Fayalite Handbook of Mineralogy, alirita la 31an de Aŭgusto 2021.
2. ↑   Fayalite en Mindat.org, alirita la 31an de Aŭgusto 2021.

* Kategorio Fajalito en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 736591
 |
**Vilmos BRUIMANN** [vilmoŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bruimann Vilmos** estis hungara inĝeniero, geologo, asistanto.

Vilmos Bruimann  naskiĝis la 19-an de novembro 1819 en Hungara reĝlando en Eperjes (nuntempa Prešov en Slovakio), li mortis en 1896 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Vilmos Bruimann post la abituriento lernis juron en sia naskiĝurbo, poste li akiris diplomon en Akademio de Selmec en 1843, fine li studis geologion en Vieno. Inter 1846 kaj 1853 li estis asistanto de János Adriany en la menciita akademio. Dum la hungara liberecbatalo en 1849 li gvidis tiun taĉmenton, kiu liveris la oran provizon al Pest (urbo). Post falo de la liberecbatalo li havis meritojn, ĉar li reorganizis la akademian instruadon. Depost 1853 li havis postenojn en diversaj minejoj. Li estis nomumita minkonsilisto en 1867.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Sújtólég felrobbanás a tokodi barnaszénbányában, Esztergom mellett 1871-ben* (1872)
* *A magyar korona országainak bányaipara. 1864-1883.* (Mina industrio de la Hungara reĝlando inter 1864-1883), (1885)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 39-a paĝo)
* 
* Arkivigite je 2016-09-17 per la retarkivo Wayback Machine


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Fajfiloj de usonaj policistoj
Fajfilo de Boatestro
**Fajfilo** estas iom mallaŭta blovinstrumento kiu faras sonon pro enfluo de aero. Ĝenerale la fajfilo ludas nur unu tonikon. Multaj specoj ekzistas: malgrandaj signalfajfiloj estas uzataj de policanoj kaj sportjuĝistoj; tiuj plejofte estas **trilofajfiloj**. Ŝipoj kaj trajnoj tamen ofte havas grandajn fajfilojn kiel signalilojn. Ekzistas ankaŭ fajfiloj de alta frekvenco, ne aŭdeblaj de homoj, sed ja de aliaj bestoj kiel ekzemple hundoj.

Malgraŭ tiuj ĉi profanaj funkcioj signalaj ili ankaŭ povas esti muzikinstrumentoj: orgenoj havas depende de sia grandeco ofte plurajn milojn da fajfiloj, ĉar ĉiu manuala registro devas havis almenaŭ 50 fajfilojn. Malgranda orgeno havas proksimume registrojn, dum kiam granda orgeno havas eble 50, 70 aŭ eĉ pli registrojn kaj do fajfilonombron konforman al tio. Alia uzo muzika ekzistas en brazila sambomuziko, kie ĝi estas konsiderata kiel perkutinstrumento, markanta la ritmon. Tiu ĉi trilofajfilo povas eligi tri malsamajn tonojn; ĝi nomiĝas en la brazila portugala lingvo *apito* kaj estas ankaŭ konata kiel sambofajfilo.

Vidu ankaŭ
----------

* Boatestrofajfilo

* Kategorio Fajfilo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Fajfilo en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)
**Nacia Memor-Tago de Varsovia Ribelo** – pola ŝtata festo, celebrata ĉiujare la 1-an de aŭgusto ekde 2010 (dum labortago).

Signifo de la dato
------------------

Enkonduko al la leĝo substrekas, ke la festo fiksiĝas *omaĝe al la herooj de la Ribelo de Varsovio – al tiuj, kiuj defendante la polan ŝtaton kun armiloj enmane batalis por liberigo de la ĉefurbo, strebis al rekreo de la institucio de sendependa Pola Ŝtato, kontraŭstaris al la germana okupado kaj danĝero de soveta mallibereco minacanta al venontaj generacioj de poloj*. Motivigo al la projekto de la leĝo aldonis plie ke pere de honorigo de la tago de ribel-eksplodo *la libera Pollando povas kvitanci sian ŝuldon de dankemo*.

Fiksigo de la festo
-------------------

La feston oni akceptis per leĝo, de la 9-a de oktobro 2009, pri starigo de la Nacia Memor-Tago de Varsovia Ribelo, voĉigita laŭ iniciato de la prezidento de Pollando Lech Kaczyński.

Vidu ankaŭ
----------

* Horo "W"
* Monumento de Varsovia Ribelo
* Muzeo de la Varsovia Ribelo
**Intelektulkampanjo de Lublin** (germane: *Sonderaktion Lublin*) – reprezalia kampanjo kontraŭ elitoj de Lublin, farita de germanaj okupantoj novembre 1939.

La kampanjon komencis amasaj arestoj, kies viktimoj estis kelkcent reprezentantoj de socia kaj intelekta elito de Lublin. Germanoj la 17-an de novembro arestis du episkopojn, membrojn de la kurio de Lublina Ĉefdiocezo, senditajn al Sachsenhausen, kaj 11 pastrojn. Ankaŭ ĉiujn enestantajn en la urbo lekciistojn de Katolika Universitato de Lublin, kune kun pluraj instruistoj, juristoj kaj oficistoj. Plimulton de enprizonigitoj post certa tempo oni liberigis al hejmoj. Tamen ĉ. 70 poloj estis pafmortigitaj, kaj laŭvicaj kelkdek forveturigitaj al koncentrejoj. La nomon *Sonderaktion Lublin* por la eventoj atribuis polaj historiistoj. 

Pro la fakto, ke oni daŭrigis arestojn en laŭvicaj monatoj kaj ili ampleksis ceterajn urbojn de la distrikto Lublin (Chełm, Hrubieszów, Krasnystaw, Lubartów, Łęczna kaj Zamość), en kelkaj fontoj suma nombro de poloj arestitaj kadre de la kampanjo estas pritaksata al ĉ. 2000.

Interesaĵoj
-----------

Lige al proksimiĝanta sendependec-datreveno la 9-an de novembro 1939 okazis genocida koncentriĝo de tri operacoj kadre de Intelektul-kampanjo kontraŭ polaj intelektuloj:

- en Krakovo oni arestis 120 personojn (senditaj al koncentrejo Sachsenhausen), 

- en Lodzo 1 500 polojn kaj judojn surbaze de la Speciala Kapt-ordona Libro de Poloj (ĝis la 11-a de novembro),

- en Lublin komenciĝis la Intelektulkampanjo de Lublin (murdo de kelkcent juristoj, inĝenieroj, instruistoj kaj pastroj).

Vidu ankaŭ
----------

* Intelligenzaktion
* Eksterordinara Ekstermiga Agado
* Masakro de Lvovaj Profesoroj
* Czesław Pruski, esperantisto

Bibliografio
------------

* Jochen Böhler, Klaus-Michael Mallmann, Jürgen Matthäus, *Einsatzgruppen w Polsce* (Einsatzgruppen en Pollando), Bellona, Varsovio 2009, ISBN 978-83-11-11588-0.
* Józef Kasperek, *Kronika wydarzeń w Lublinie w okresie okupacji hitlerowskiej* (Kroniko de eventoj en Lublin dum la Hitlera okupado), Wydawnictwo Lubelskie, Lublin 1989, ISBN 83-222-0491-4.
* Zygmunt Mańkowski (redaktoro), *Hitlerowskie więzienie na Zamku w Lublinie 1939-1944* (Hitlera malliberejo en la Kastelo de Lublin 1939-1944), Wydawnictwo Lubelskie, Lublin 1988, ISBN 83-222-0446-9.
* Zygmunt Mańkowski (redaktoro), *Sonderaktion Lublin. Listopad 1939* (Intelektulkampanjo de Lublin. Novembro 1939), Zakład Historii Najnowszej UMCS&OKBZpNP-IPN w Lublinie&Klub byłych Więźniów Politycznych Zamku Lubelskiego i „Pod Zegarem" w Lublinie, Lublin 1989, ISBN 83-227-0259-0.
En ĉi tiu artikolo estas kelkaj ekzemploj de kalkulado de integraloj.

La manieroj por trovi nedifinitajn integralojn estas listitaj en la tabelo de derivaĵoj.

### Ekzemplo 1

Konsideru funkcion f(x)=7. Ekzemple ni kalkulas integralon {\displaystyle \int \_{3}^{11}f(x)dx}.

|  |  |
| --- | --- |
| {\displaystyle \int f(x)dx} | {\displaystyle =\int 7dx} |
|  | {\displaystyle =\int 7x^{0}dx} |
|  | {\displaystyle =7x+c,c\in \mathbb {R} } |

|  |  |
| --- | --- |
| {\displaystyle \int \_{3}^{11}7dx} | {\displaystyle =(\int f(x)dx)[11]-(\int f(x)dx)[3]} |
|  | {\displaystyle =\left(77+c\right)-(21+c)=56} |

### Ekzemplo 2

Konsideru funkcion {\displaystyle f(x)=x^{4}+1+2sin(x)}. Ekzemple ni kalkulas integralon {\displaystyle \int \_{6}^{8}f(x)dx}.

{\displaystyle \int f(x)dx=\int x^{4}dx+\int 1dx+\int 2sin(x)dx}
{\displaystyle ={\frac {x^{5}}{5}}+x+c-2\int -sin(x)dx}
{\displaystyle ={\frac {x^{5}}{5}}+x+c-2cos(x)}
{\displaystyle \int \_{6}^{8}f(x)dx=(\int f(x)dx)[8]-(\int f(x)dx)[6]}
{\displaystyle =\left({\frac {8^{5}}{5}}+8+c-2\cos(8)\right)-\left({\frac {6^{5}}{5}}+6+c-2\cos(6)\right)}
{\displaystyle =+5000.408.}