recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
***Business Insider*** estas usona ekonomia novaĵejo, kiu funkciigas 14 naciajn eldonojn kaj unu internacian eldonon.

Historio
--------

La retejo estis fondita en 2007 en Novjorko fare de Kevin Raine, iama ĉefoficisto de *DoubleClick*, Dewitt Merriman kaj Henry Blodgett. Ĝi estis bazita sur fuzio de ekonomiaj blogoj inkluzive de *Silicon Alley Insider* (ekde majo 2007) kaj *Clusterstock* (ekde marto 2008). Krom analizado de komercaj novaĵoj, la retejo prezentas novaĵojn el la tuta interreto. En junio 2012, la retejo havis 5.4 milionojn da unikaj vizitantoj.

En 2015 la germana eldonejo Axel Springer aĉetis la retejon .

Business Insider ankaŭ organizas konferencojn kiel IGNITION, kiuj revizias kreskantajn komercajn modelojn de ciferecaj amaskomunikiloj.

Por plia legado
---------------

* Holiday, Ryan.  (2012) *Trust Me, I'm Lying: Confessions of a Media Manipulator* (angle). Penguin Books. ISBN 978-1101583715.

Referencoj
----------

1. ↑  Spangler, Todd, "Germany's Axel Springer Buys Business Insider in $343 Million Deal",  *Variety*, September 29, 2015.
2. ↑  Goldfarb, Jeffrey, "Axel Springer Pays Very Generous Price for Business Insider",  *The New York Times*, 2015-09-29. (en-US)
3. ↑  Alpert, Lukas I. "Business Insider Launches Markets Data Site With Help From Axel Springer",  *The Wall Street Journal*, 2016-10-24. (en-US)

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 828897
* GND: 1132227003
* VIAF: 5940149544605800490003
 |
**Joumana Haddad** (arabe جمانة حداد: ) (naskita sub la nomo **Salloum**; naskiĝis la 6-an de decembro 1970 en Bejruto) estas libana aŭtorino, publika parolantino, ĵurnalistino kaj aktivulino pri virinaj rajtoj. Ŝiaj libroj estas publikigitaj en la angla, franca, itala kaj hispana.

Ŝi estis elektita kiel unu el 100 tutmonde plej potencaj arabaj virinoj dum kvar sinsekvaj jaroj fare de la revuo *Arabian Business*, pro ŝia kultura kaj socia aktivismo.

Ŝi estas fondinto de *Jasad*, kvaronjara arablingva kultura revuo kiu ne timas priparoli tabuojn en la araba socio. Haddad lanĉis en novembro 2018 novan televidan programon en Al-Hurra TV kiu reliefigas la temojn de libera sinesprimado kaj kritika pensado. Ŝi ankaŭ malaprobas la maĉisman edukadon kiun orientaj patrinoj donas al siaj filoj. Ekzistas ankaŭ la *Youmana Haddad Freedoms Center*, platformo kiu celas informi kaj mobilizi la libanajn gejunulojn pri valoroj kiel sekulareco, egaleco, inkluzivo kaj la defendo de fundamentaj rajtoj.

Ŝi ankaŭ partoprenis en la produktado de dokumentofilmo de Nasri Hajjaj pri la palestina poeto Mahmud Darwish.

En majo 2018, Joumana Haddad estis kandidato por la leĝdonaj balotoj. Ŝi sin prezentis sub la nomo Joumana Atallah Salloum en la balotdistrikto de Bejruto I en la listo de la politika alianco de Koullouna Watani (kiu inkluzivas la partion LiBaladi de kiu Haddad estas membro) kaj por parlamenta seĝo rezervita al minoritatoj

Referencoj
----------

1. ↑  (en) *Contributor Arkivigite je 2008-05-07 per la retarkivo Wayback Machine*, banipal.co.uk
2. ↑  (en) "*The World's Most Influential Arab Women*". ArabianBusiness.com.
3. ↑  (fr) Tilda ABOU RIZK avec web, "L'Orient-Le Jour", L'Orient-Le Jour, la -an de julio 2020.
4. ↑  (fr) Zena Zalzal, "*Yann Arthus-Bertrand au plus près de la vérité des femmes*", L'Orient-Le Jour, la 5-an de marto 2020, alirite la 7-an de aŭgusto 2020.
5. ↑  (fr) Philippe Dupuich, "*Le Liban est-il sur la voie de la démocratie sociale ?*", L'Orient-Le Jour, la 14-an de januaro 2020.

Vidu ankaŭ
----------

* Bejruto
* Libano

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Joumana Haddad en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo
* Youmana Haddad Freedoms Center (arabe, angle)
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Jouxtens-Mézery (stacidomo). |



**Jouxtens-Mézery** estas komunumo en la distrikto Laŭzano en Kantono Vaŭdo, Svislando. Ĝi havis 1358 loĝantojn je la 31-a de decembro 2012.

Geografio
---------

La komunumo Jouxtens-Mézery situas 4,5 kilometrojn nordokcidente de la kantonĉefurbo Laŭzano, al kies aglomeraĵo ĝi apartenas, sur la sudokcidenta deklivo de la montoĉeno Jorat en la Vaŭda Mezlando. La komunumo konsistas el la du vilaĝoj Jouxstens en sudo kaj Mézery en nordo de la komunumo.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 1,93 km², de kiuj 7,8% estas kovritaj de arbaro, 44,0% servas por agrikulturo kaj 47,7% por setlado.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Jouxtens-Mézery limas en nordo al la eksklavo Bel-Air de Laŭzano, en nordoriento al Romanel-sur-Lausanne, en sudoriento al Prilly, en sudo al Renens, kaj en okcidento al Crissier.

Trafiko
-------

Tra Jouxtens-Mézery pasas la kantona ĉefvojo n-ro 5 de Laŭzano al Yverdon-les-Bains. La komunuman teritorion ankaŭ trapasas la svisa aŭtovojo A9, kies plej proksima alveturejo situas 2 kilometrojn oriente de la komunumo. Pere de la mallarĝspura trama fervojlinio Laŭzano-Echallens-Bercher kaj diversaj lokaj buslinioj de Laŭzano la komunumo estas bone konektita al la publika transportreto.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Jouxtens datiĝas el la jaro 1185 kiel *Jotens*, kaj de Mézery el la jaro 929 kiel *Masiriaco*. En Mézery troviĝas la restaĵoj de signifa romia banejo kun termobanejoj. Dum mezepoko Joŭtens kaj Mézery apartenis al la katedrala kapitolo de Laŭzano. Sub la berna regado de 1536 ĝis la Helveta Revolucio de 1798 Jouxtens apartenis al la Voktejo Laŭzano, dum Mézery estis sidejo de senjora tribunalo. Ek 1798 Jouxtens.Mézery apartenis al la Distrikto Laŭzano.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: Reta mapo 1:20000 de Swisstopo[*rompita ligilo*]
2. ↑  Fonto: Komunumdatumoj de la retejo de la Svisa Federacia Oficejo pri Statistiko, retejo konsultita la 5-an de novembro 2011
3. ↑  Fonto: *François Béboux*: *Jouxtens-Mézery* en *Historia Leksikono de Svislando* (2008-02-04)

Vidu ankaŭ
----------

* Jouxtens-Mézery (stacidomo)
* Le Lussex (stacidomo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Jouxtens-Mézery en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Jouxtens-Mézery[*rompita ligilo*]

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Jouxtens-Mézery** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la Distrikto Laŭzano |
| --- |
| Cheseaux-sur-Lausanne • Epalinges • Jouxtens-Mézery • **Laŭzano** • Le Mont-sur-Lausanne • Romanel-sur-Lausanne |  |

 |
Karbopapero, inka flanko (nigra), sube
**Karbopapero**, ankaŭ nomita *trakopia papero*, *blua papero* aŭ **inkopapero**, estas uzata por farigi dokumentojn en pliopa kvanto.

Metodo
------

Oni metas la karbopaperon sub la originalon, sub tiun oni metas alian (ofte maldikan) paperon. Se oni nun premas, ekzemple per skribilo dum la skribado sur la plej supran paperon, tiam la farbo estas transigita de la karbopapero al la plej suba papero.

Tio ankaŭ funkcias per skribmaŝino, kiu ja metas la literojn al la papero per premo. Ankaŭ plioblaj kopioj estas eblaj, se oni oble enmetas po unu plian karbopaperon kaj unu plian paperon.

Ankaŭ por presiloj kiel ili estas ankoraŭ uzataj en komputil-centraloj, estas havebla papero kun karbopapero.

### Korektaĵoj

Korektaĵoj estas elspezigaj, ĉar ili devas esti faritaj unuope sur ĉiu ekzemplero. Tial la skribado devas nepre esti farita tre zorgeme.

Nuntempo
--------

Ĉar komputiloj kaj tekstoprilabora softvaro, kaj kopiiloj preskaŭ tute forigis la skribmaŝinojn, karbopapero estas nun nur escepte uzata.

La angla esprimo por kopio, *Carbon Copy*, kreis la mallongigon #CC, kiu estas uzata por retmesaĝoj.

Diversaj modernaj variantoj de kopiantaj paperoj ekzistas.

Historio
--------

Kiu inventis la karbopaperon, estas ne konata. 1806-10-07 patenton ricevis la anglo Ralph Wedgwood por *aparato por duobligi dokumentojn*. Ĝi uzis paperon enhavanta inkon kaj metalan skribilon. Produktado komencis kelkajn jarojn poste. Oni ne intermiksu Ralph Wedgwood kun Thomas Wedgwood, kiu malmultajn jarojn antaŭe laboris pri kopioj per optika metodo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Karbopapero en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* kemiaj pliaj informoj (en germana)
* Informado kaj komunikado en historio kaj nuntempo (en germana)
* KORES-Einer, unu de la unuaj fabrikantoj en Eŭropo
* Lasta fabrikanto de karbopapero en Eŭropo
* Liveranto, informoj en germana Arkivigite je 2018-05-13 per la retarkivo Wayback Machine

Referencoj
----------

1. ↑  Laŭ Francisko Azorín **Dekalki** estas *Trakopii pere de travidebla papero, inkopapero, k.c.* En Francisko Azorín, arkitekto, Universala Terminologio de la Arkitekturo (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 52. Kaj li indikas etimologion el la latina *calcare* (piedpremi, premi). Azorín, samloke. Kaj li aldonas terminon dekalk-papero.
|  |  |
| --- | --- |
|  | Pri la matematikisto, laŭ kies nomo la mekanismo nomiĝas, vidu la artikolon Gerolamo Cardano. |

Movbildo de triaksa kardano
La **kardano** estas pivota tenilo, kiu ebligas turnadon de objekto ĉirkaŭ akso. Triopo de kardanoj, la unua en la dua en la tria, ebligas objekton tenatan de la ena kardano resti senmove sendepende de la rotacio de la medio; tial, multaj objektoj sur ŝipo estas tenataj per kardanoj, tiel ke ili ne estas renversata dum balancado de la ŝipo.

Historio
--------

Kardanoj en la kajero de Villard de Honnecourt, ĉirkaŭ 1230
La kardano estis inventita de la helena inventisto Filono de Bizanco (280–220 AKE).:74 Filono priskribis okedran inkujon kun po unu aperturo en edro, kiu estas turnebla ajnadirekte, kaj uzebla per ajna truo; tio estis ebligita per sistemo de metalaj kardanoj, tiaj ke la inko ne disverŝiĝis eĉ se la inkujo estas renversita.

En Ĉinio, la ĉina inĝeniero Ding Hŭan (ĉine 丁緩, pinjine: Dīng Huǎn) inventis incensujon kun kardanoj ĉirkaŭ la jaro 180 KE.:308

Post la antikveco, la kardano restis vaste konata en la Mezoriento. En Eŭropo, la itala matematikisto Gerolamo Cardano (Esperante *Hieronimo Kardano*) popularigis la kardanon en la 16-a jarcento; tial, en multaj lingvoj (inkluzive de Esperanto) la kardano estas nomita laŭ li.

Referencoj
----------

1. ↑  Carter, Ernest Frank.  (1967) *Dictionary of Inventions and Discoveries*.
2. ↑  Handler, Sarah.  (2001) *Austere Luminosity of Chinese Classical Furniture* (angle). University of California Press. ISBN 978-0520214842.

Vidu ankaŭ
----------

* Kardana artiko

* Kategorio Kardano en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Kapitano Krik** estas komiksa rolulo kiu apartenas al la universo de Rat-Man, kreita de Leo Ortolani.

Personeco
---------

Kiel klarigis la aŭtoro mem en numero de *Rat-Man Collection* (RMC) inspirita je Star Trek, lia nomo venas de (ne tro kaŝita) anagramo de tiu de la kapitano de la kosmoŝipo Enterprise.

Junega, partoprenis en la atempto kapti la fian Boda Valkero, sed trovis nur lian filon, Janus.

Fariĝis poste kapitano de la polico en la SenNoma Urbo.
Malaperas post la kapto de la Katino, eĉ se en la epizodo *Forgesitaj de la tempo!* (RMC10, januaro 1999), kiu okazas multajn jarojn post la nuntempo, oni lin vidas denove kiel kapitano je la mortmomento (li mortis baptante bombon per basbalbatilo por montri ke ĝi jam ne plu povus eksplodi).

En RMC66 li reaperas kaj, en RMC67, kiam Rat-Man lin demandas kial kaj kien li estis malaperinta, li respondas ke estas kialo por ne doni klarigojn (kvankam, en la tuj posta bildo, oni vidas Ortolani agnoskante ke li ankoraŭ ne trovis taŭgan klarigon por ĉio).
La **Centramerika Universitato José Simeón Cañas**, en hispana *Universidad Centroamericana José Simeón Cañas*, konata simple kiel **UCA El Salvador**, estas privata universitato de jezuitoj en Salvadoro, ne profitcela, nomita ankaŭ **UCA** [Uka]. Ĝi estis la unua universitato kiu rompis la monopolon de la Universitato de Salvadoro en la altedukado salvadora kaj, tiele, la unua privata universitato de la lando. Tuj antaŭ ties fondo, mankis al la lando leĝo kiu permesu kaj regulu la kreadon kaj funkciadon de privataj universitatoj, kiu fakte estis aprobita la unua por la establado de tiu.

Je la kreo, la universitato proponis la karierojn de ekonomiko, industria inĝenierado kaj administrado de entreprenoj; poste en 1969 oni kreis la karierojn de filozofio, psikologio kaj beletro. La nomo omaĝas José Simeón Cañas, kiu estis pastro kiu komence de la 19-a jarcento luktis kontraŭ la sklaveco en Centrameriko.

Meze de la 1970, la universitato, sub direktoraro de la rektoro Román Mayorga Quirós adoptis pensartendencon pli kaj pli pli progreseman en politikaj kaj sociaj aferoj, kongrue kun la ideologia tiama tendenco de sektoroj de la Jezuitoj, poste de sektoroj de la Dua Vatikana koncilio. En 1976, la jezuito Ignacio Ellacuría, tiam profesoro de la universitato, kritikis la registaron de la prezidento Arturo Armando Molina kiu abandonis planon de agrara reformo, kaj sekve la registaro retiris la malgrandan subvencion al la universitato kaj tiu ekestis celo de atakoj fare de ekstremdekstraj grupoj. El 1977, la UCA apogis la sintenon de la Ĉefepiskopo de San Salvador, Óscar Romero, kaj ties teologia altlernejo, estrita de la jezuito Jon Sobrino, iĝis grava latinamerika referenco de la Teologio de la liberigo. En marto 1977, la pastro jezuita Rutilio Grande estis murdita kaj foje estis minacoj kontraŭ la jezuita komunumo de la universitato, inklude atencojn per bombo ene de la universitata kampuso.

Ekde la komenco de la Intercivitana Milito de Salvadoro, el rector Ellacuría fue uno de los primeros promotores del diálogo y la negociación como único camino a la paz. Durante de la década de los 80, hubo nuevas amenazas y atentados contra la Universidad. El 16 de noviembre de 1989, el rector de la Universidad, Ignacio Ellacuría; la akademia vicrektoro, Ignacio Martín-Baró; la direktoro de la Instituto de Homaj Rajtoj de la UCA, Segundo Montes; la direktoro de la Biblioteko de Teologio, Juan Ramón Moreno; la profesoro de filozofio, Amando López, kun alia jezuito, Joaquín López y López, kaj du virinoj, kunlaborantoj de la Universitato, nome Elba kaj Celina Ramos estis murditaj de roto de la Bataliono Atlacatl de la Armitaj Fortoj de Salvadoro.

* Kategorio Centramerika Universitato José Simeón Cañas en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 710714
* LCCN: n79032244
* VIAF: 150982934
* ISNI: 0000 0001 2184 8981
* SUDOC: 029249716
* BNF: 12091644t
 |
kartografo dum sia laboro (foto el la jaro 1943)
**Kartografo** estas la ĝenerala termino por fakulo, kiu kreas mapojn, tiucele interpretas geografiajn informojn, kaj fake okupiĝas pri la kartografio, la scienco pri mapoj. La profesio estas teme parenca al la fakoj geodezio, geografio, fotometrio, informadiko, grafiko kaj dezajno.

Historiaj nomoj
---------------

Nacilingvaj ekvivalentoj al la nomo "kartografo" ekestis nur komence de la 19-a jarcento. Nuntempe la mapo-desegnistoj de la antikva epoko, mezepoko kaj frua moderna epoko ofte nomatas kartografoj. La tiutempe uzitaj nomigoj por la profesio aŭ fokusiĝis pri la uzita grafika tekniko (latine „chalcographus", „sculptor", „cartolithographus") aŭ elstarigis la aŭtorecon pri la mapo aŭ parto de ĝi (latine „auctor", „delineator").

Nur malmultaj specialistoj kiel Gerardus Mercator estis plenprofesiaj kartografoj kaj nomis sin „cosmographus" aŭ „geographus". En iuj ŝtatoj okazis, ke sukcesaj kartografoj ricevis honorajn titolojn de la regantoj kaj nomatis ekzemple "kaiserlicher Geograph", imperiestra geografo, en la Sankta Romia Imperio, aŭ "géographe du roi", geografo de la reĝo, en Francio.

La plej multaj "kartografoj" antaŭ la kreo de la difinita profesio meze de la 20-a jarcento tamen nur okaze kaj malmulte okupiĝis pri kartografio. Multaj mapo-kreintoj de la frua moderna epoko estis lingvistoj, kuracistoj, matematikistoj, teologoj, astrologoj aŭ alispecaj kleruloj. Aliaj estis librovendistoj kaj eldonistoj kiel Matthäus Merian aŭ kuprocizistoj. Ekde la 17-a jarcento armeaj inĝenieroj, ekde la 19-a jarcento fakuloj pri geodezio aparte ofte okupiĝis pri la kartografio. Ankaŭ anoj de aliaj artaj profesioj foje laboris kiel karografoj kaj parte en tiu kromokupo restis pli konataj ol en sia vera profesio.

Diversaj esploristoj aŭ navigistoj, kiuj historie foje mise nomatis "kartografoj", estas fakte pli aŭtoroj de mapoj, kiuj ne mem desegnis kaj eĉ malpli publikigis la mapojn kreitajn laŭ iliaj informoj.

### Famaj kartografoj

Menciindas ekzemple ...

* Pedro Reinel (-1542, verkinto de la unua signita mara mapo kun skaligo kaj kompasdirektoj)
* Amerigo Vespucci (1454–1512), esploristo pri la orienta marbordo de Sudameriko
* Sebastian Münster (1488–1552), eldonindo de la verko *Cosmographia*
* Matthäus Merian (1593–1650)
* Gerardus Mercator (1512–1594)
* David Thompson
* John Spilsbury (1739–1769)
* Karl Ludwig von Lecoq (1754–1829)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Kartografo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* ampleksa priskribo de signifaj kartografoj (en la angla) Arkivigite je 2009-01-29 per la retarkivo Wayback Machine
**Jovana Joksimović** (naskiĝis 25an de aprilo 1981 kiel **Jovana** **Janković**) estas serbia prezentisto, konata pro prezentado de la matena televidprogramo *Jutarnji program*. Ŝi prezentis kun Željko Joksimović la 53an version de la Eŭrovido-Kantokonkurso en majo 2008 en Beogrado. Ŝi nun prezentas *UranaK1* je K1 TV.

Joksimović komencis sian televidkarieron aĝe de 19, dum ŝi jam studis je universitato. Ŝi komencis labori je BKTV en 2001 kiel amuz-ĵurnalistino kaj aperis en la programoj *Blockbuster* kaj *Trailer* pri kinarto. Ŝi moviĝis al la nacia televido RTS en 2005 kaj laboris kiel kun-prezentisto de *Jutarnji program*, kio aperas dum labortagoj de 6a matene al 9a matene.

Joksimović prezentis kun kantisto Željko Joksimović la Eŭrovid-Kantokonkurson 2008 en Beogrado, kio okazis en 20a–24a de majo 2008. Ili edziĝis en januaro 2012 en Maldivoj.

Ŝi forlasis en Marto 2010 RTS kaj laboris ĉe RTV Pink por kunprezenti matenan programon. Ŝia unua filo Kosto naskiĝis la 10an de Aprilo 2014. Ŝi naskis la 2an de Oktobro 2017 la ĝemelinojn Ana kaj Srna.

En 2018 Joksimović forlasis RTV Pink por prezenti matenan programon je Prva Tv kun Srđan Predojević. La du prezentistoj en Septembro 2020 forlasis Prva Tv pro malkonsento kun televida administristaro. Joksimović estas de Decembro 2020 prezentisto de la matena programo UranaK1 je K1 TV, posedata de Željko Joksimović, sia edzo, kaj Manja Grčić, sia kunprezentisto.

* Kategorio Jovana Janković en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 808380
 |
Situo de *Antikva Montpeliero*
La **Kaoso de Antikva Montpeliero** estas ruinosimila, turistaloga kalko-rokaro en franca departemento Aveyron.

Geografio
---------

La rokaro en sudo de Centra masivo situas en oriento de la departamento sur la altebenaĵo de la Causse Noir - koordinatoj 44° 8′ 13″ N 3° 12′ 10″ O﻿ / ﻿44.13694 °N, 3.20278 °O﻿ / 44.13694; 3.20278 (mapo)Koordinatoj: 44° 8′ 13″ N 3° 12′ 10″ O﻿ / ﻿44.13694 °N, 3.20278 °O﻿ / 44.13694; 3.20278 (mapo).

Norde fluas rivero Tarn, sude situas la kanjono de Dourbie, okcidente troviĝas urbo Millau (kun sia konata viadukto).

Mikena pordego
La rokaro sternas sur proksimume 120 hektaroj. Kiel kalk-rokaro (pli precize dolomito) ĝi montras tre bizarajn formojn, kiuj el distanco similas al ruiniĝinta urbo, tial la nomo *antikva Montpeliero*. Tio montriĝis erara, kiam en 1870 oni konstruis vojon kaj la speleologo Edouard-Alfred Martel detale pristudis la rokaron.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Kaoso de Montpellier-le-Vieux en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Kaoso de Antikva Montpeliero (fr)
* Chaos de Montpellier-le-Vieux (fr)
* Fotoj Arkivigite je 2008-03-21 per la retarkivo Wayback Machine
Nacia monumento por la Jíbaro Puertorriqueño en Cayey, verko de la skulptisto Tomás Batista.
***Jíbaro*** estas termino de komuna uzo en Porto-Riko por nomi la kamparanojn hispandevenajn (precipe an), kiuj loĝas en la montaraj regionoj de la insulo, sed kiu aktuale estas akirinta pli ampleksan kulturan signifon; en la kolonia kastosistemo hispana tiel nomiĝis la personoj de 66% hispana kaj 34% afrika-indiĝena deveno. En Kubo oni uzas la vorton "guajiro" kun identa signifo. *Jíbaro* estas fiiga, malrespekta nomo deduktita el la taina lingvo, kiu fariĝis simbolo de la tradicia portorikano same kiel de lia muziko, kulturo ktp..

Moderna uzo de la termino
-------------------------

*Jíbaro* havas en la nuntempa kulturo de Porto-Riko kromsignifon malestiman, rilatan la manko de scio aŭ la malscion de iu ajn portorikano koncerne iun temon aŭ kuntekston.
En Kuba *jíbaro* signifas ¨sovaĝa¨ kaj oni uzas ĝin precipe por akcenti tiun ĉi karakterizon en besto, ekzemple sovaĝaj hundoj kaj porkoj, kiuj vivas en la montarbaroj, estas nomataj *perros jíbaros* respektive *cerdos jíbaros*, kio memkomprene, ke ili neniel staras en dependeco de la homoj. Ankaŭ tri kubaj loĝlokoj tenas la nomon ¨El Jíbaro¨, du troviĝas en la orienta kaj unu en la centra zonoj. En Kolombio kaj Venezuelo oni diras *jíbaros* al la narkotaĵkomercantoj, aparte en Kolombio ĝi estas la nomo ankaŭ por tiuj el ili, kiuj vendas narkotaĵojn detale.

Vidu ankaŭ
----------

Gŭaĥiro

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑  Tijana Ilich. Puerto Rican Music - Jibaro Music - Seis, Aguinaldo, Bomba, Plena.About.com
3. ↑  *¡Un agricultor de nueve años de edad!* Carmen Cila Rodríguez. La Perla del Sur. Ponce, Puerto Rico. 27-an de julio 2011. Vokita la 19-an de aŭgusto 2015.

* Kategorio Jíbaro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Granda anstataŭigo** (france: *Grand Remplacement*; angle: *Great Replacement*) estas polemika politika nocio de la novdekstrularo, per kiu oni atribuas enmigradon de neblankuloj kaj islamanoj al laŭdira konspiro celanta anstataŭigi demografie kaj kulture la plimulte blankulan loĝantaron de okcidentaj ŝtatoj – per amasa migrado, demografia kresko ĉe la neeŭropdevena loĝantaro kaj falo de la naskokvoto ĉe blankaj eŭropanoj. Ĝi najbaras ideologie al nocioj kutimaj en dekstra ekstremismo kaj dekstra popolismo rilate "trofremdiĝon" aŭ "popolmorton", kaj ĝi temigas kiel tiuj historian forfalon de la blankuloj aŭ genocidon je ili. Kiel plenumantojn de la asertata plano oni nomas tutmondistojn, la elitojn, la kapitalistaron, la judojn, multkulturistojn aŭ superŝtatajn instancojn kiel la Eŭropan Union aŭ la Unuiĝintajn Naciojn. Tio ĉi estas konsiderata rasisma aŭ antisemitisma konspirteorio.

Kvankam similaj temoj karakterizis diversajn ekstremdekstrajn teoriojn ekde la malfrua 19-a jarcento, ĉi tiun specifan koncepton konatigis la franca aŭtoro Renaud Camus en 2011 per sia verko *Le grand remplacement*. Camus kaj aliaj konspirteoriistoj atribuas lastatempajn demografiajn ŝanĝiĝojn en Eŭropo al intenca politiko de tutmondaj kaj liberalaj elitoj agantaj en la registaro de Francio, la EU kaj UNO, nomante la ŝanĝiĝojn "genocido per anstataŭigo". Laŭ Camus, la "granda anstataŭigo" estis nutrita de "industriigo", "malspiritualigo" and "senkulturigo", per kiuj la materialisma socio kaj la tutmondismo kreis "anstataŭigeblan homon sen ajna nacia, etna aŭ kultura specifo", kion li nomas "tuttera anstataŭigismo" .

La identisma movado transprenis kaj disvastigis la koncepton en Eŭropo kaj Norda Ameriko. Komunikiloj de la alternativa dekstro (angle: *Alt-Right*) kaj Fox News disvastigis ĝin en ĉiuj anglalingvaj regionoj. Ekde proksimume 2000, dekstraj teroristoj ofte pravigas siajn atencojn per tiu ĉi imago.

Granda parto de la subtenantoj de la teorio ankaŭ subtenas antisemitismon, kaj kredas ke judoj planis la procezon de anstataŭigado de la blanka loĝantaro intence. Ekzemple, ĉe la Manifestacio *Unuigu la Dekstron* en Charlottesville, Virginio, la manifestaciantoj ĉantis "Ni ne estos anstataŭigitaj" (krioj apogante la teorion de la granda interŝanĝo) kaj ankaŭ "Judoj ne anstataŭigos nin" (antisemitaj ĉantaĵoj).

Referencoj
----------

1. ↑  Bowles, Nellie, "'Replacement Theory,' a Racist, Sexist Doctrine, Spreads in Far-Right Circles",  *The New York Times*, 18 March 2019.
2. ↑   (2017) "C'est ça que tu veux ? !", *Savoirs et Clinique* (fr) **23** (2), p. 55. doi:10.3917/sc.023.0055. "[transl. from French] This theory states that the indigenous French ("Français de souche") could soon be demographically replaced by non-European peoples, especially from the Maghreb and sub-Saharan Africa.".
3. ↑  Ben Collins, The Buffalo supermarket shooting suspect posted an apparent manifesto repeatedly citing 'Great Replacement' theory, NBC News, la 15an de majo 2022

Vidu ankaŭ
----------

* Eŭrabio
* Blankula genocida konspira teorio


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 830309
 |
Jovanotti (2008)
**Jovanotti** (naskiĝis la 27-an de septembro 1966 en Romo) estas itala kantisto, kiu kutime sed ne ĉiam kantas repmuzikon. Lia vera nomo estas **Lorenzo Cherubini**.

Li famiĝis je la fino de la 1980-aj jaroj, kun muziko kiu estis mikso de diskoteka muziko kaj repo, speco de muziko kiu ankoraŭ ne ekzistis en Italio en tiu periodo. En liaj unuaj diskoj, la kantoj kutime ne parolis pri profundaj aŭ seriozaj temoj, sed dum la naŭdekaj jaroj, lia muziko laŭgrade serioziĝis, kaj li komencis paroli ĉiam pli pri politikaj, religiaj aŭ filozofiaj temoj. Lia muziko komence estis influata de alia genroj kiel regeo kaj monda muziko. Li ankaŭ fariĝis fama subtenanto de multaj progresemaj kaŭzoj kaj organizaĵoj. Li ankaŭ aktive partoprenis en la kampanio por konvinki okcidentaj registaroj forviŝi la monŝuldoj kiujn triaj mondaj landoj havas al ili. En la jaro 2002, li partoprenis la fama itala muzik-festivalo nomata, la festivalo de Sanremo, kantante kanton nomata "cancella il debito" ("Forviŝu la ŝuldon") en kiu li petis al la itala registaro forviŝi la ŝuldojn de kelkaj afrikaj landoj al ĝi.

Jovanotti estas verŝajne unu el la plej popularaj italaj kantistoj. Inter lia plej famaj kantoj estas "L'ombelico del mondo", "Penso Positivo", "Serenata Rap" kaj "Bella".

Jovanotti kaj Esperanto
-----------------------

Dum la jaro 2012, Jovanotti sciigis la publikon pri sia opinio pri Esperanto per Tvitero. Li diris, ke li iam sinkonvinkis lerni Esperanton kaj eĉ elŝutis programon pro tio. Li poste aldonis, ke Esperanto estas facila lingvo, kiu lerneblas dum mallonga tempo, kvankam ĝi malmulte utilas ĉar preskaŭ neniu parolas ĝin.

En la jaro 2013, li disdonis filmeton de sia kantaĵo nomata "Ti porto via con me", en kiu aperas bendafiŝon skribita en Esperanto.
Ĝi tekstas "Mi prenos vin kun mi", kiu estas Esperanta traduko de la titolo.

En 2022 li kantas kun Enzo Avitabile 'Corpo a Corpo' kaj en tiu itala kanto estas kelkaj frazoj en esperanto.

Notoj
-----

1. ↑
2. ↑
3. ↑

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Jovanotti en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* itale Oficiala paĝo Arkivigite je 2008-05-15 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 217826
* GND: 121949249
* LCCN: no00028895
* VIAF: 40248150
* ISNI: 0000 0003 6858 6629, 0000 0001 1442 4195
* SUDOC: 074777440
* BNF: 13934445s
* MBA: 373b3663-ecc3-40c4-9241-838ae8ca34d0
* BIBSYS: 1542227326303
* NKC: xx0111429
* ICCU: RAVV092953
* BNE: XX1557138
 |
Gregorio de Nazianco
Gregorio de Nyssa
Ikono de tri plej famaj ekleziaj patroj: Bazilo la Granda estas maldekstre, en muzeo de Sanok, Pollando. La aliaj du estas Johano Krizostomo (centre) kaj (dekstre) Gregorio la Teologo.
La **Kapadociaj Patroj** estas aro de kristanaj helenaj filozofoj/teologoj de la 4-a jarcento, ĉiuj devenantaj el Kapadocio kaj formantaj kvazaŭ monaĥan familion: ili nomiĝas Bazilo la Granda (330-379), Gregorio de Nyssa (ĉ .330-395), kaj Gregorio de Nazianco (329-389).

Tiuj tri kristanaj intelektulaj epigonoj sukcesis pruvi ke kristanoj estas intelektule kaj koncepte ekipitaj por submetiĝi al kaj konversacioj kun greklingvaj helemismaj intelektuloj kaj ke Kristanismo ne estis doktrino kontraŭa al la filozofio sed doktrino kondukanta al la scio, al la racirespekta kredo kaj al nova stilvivo reprezentata ankaŭ de monaĥismo.

Ilia doktrino
-------------

Ilia plej elstaraj kontribuoj estis dediĉitaj al la difino de la Sankta Triunuo diskutita kaj finfine difinita en la Nicea Kredo kiu post la unua koncilio de Konstantinopolo estis indikita kiel simbolo nicea-konstantinopola. 

Post la Unua Koncilio de Niceo, la arianismo (reduktanta Jesuon al nura alta profeta figuro, ne do Difilo) ne malaperis. Ekprosperis, fakte, nova arianismo nomata duonariarismo, kiu konfesis ke la Filo (Jesuo) estus, ja jes, samsubstanca kun la Patro (*homoousios*, greke: *ὁμοούσιος,* el *ὁμός,* homós = "same" kaj *οὐσία,* ousía = "substanco") kiel laŭvorte diris la Nicea Koncilio, sed nur simila sed ne identa.

La Kapadociaj Patroj provis alproksimigi la duonarianojn al ortodoksa kredo. En iliaj verkoj ili faris intensan uzon de la formulo "tri personoj (hipostazoj en unusola substanco (*ousia*, greke: οὐσία,)" kaj do, implicite allasante distingon inter la Patro kaj la Filo, sed samtempe insistante pri ilia esenca unueco.

Referencoj
----------

1. ↑  Oni aludas ĉi tie precipe al platonismo kaj novplatonismo
2. ↑   McGrath, Alistair. 1998 *Teologia storica, Un'introduzione alla storia del pensiero cristiano*Oxford:. Editori Blackwell. p. 22
3. ↑   Kurtavorte oni diru, ke la esenco (ousia) estas ligita al la substanco (hipostazo) kiel la ĝeneralo al la aparto. Ĉiu el ni partoprenas ekziston ĉar mem kunpartigas en *ousia*, dum pro sia individua propraĵo estas A aŭ B. Do, rilate tiun kazon, *ousia* rilatas al la ĝenerala koncepto, same kiel la boneco, la dieco [...]. Se krome oni hipotezas pri personoj senaj je hipostazo, oni parolas pri sensencaĵoj. Epistolo 214,4.

Bibliografio
------------

Johannes Quasten (1960): *Patrology*, Vol. III, pp. 204, 236, 254, citita ĉe Børtnes (2006), p. 10
Karelia torto
Aŭtenta Karelia torto el bakujo en Vaivio, urbeto en Norda Karelio
**Karelia torto** (finne *karjalanpiirakka*) estas tradicia finna nedolĉa bakaĵo, konsistanta el, plej ofte, iom da rizokaĉo, kiun ĉirkaŭas maldika sekala krusto. Alternativo al la rizokaĉo estas karota aŭ terpoma kaĉoj.

La torto estas origine delikataĵo el Norda Karelio kaj (norde de Ladoga) Lima Karelio. En aliaj kareliaj regionoj oni kutimis gisti la paston, malkiel la nuntempe kutima preparado. EU registris karelian torton kiel *aŭtentan tradician produkton* en februaro 2003.

Tradicie karelian torton akompanas speco de buteraĵo, nome miksaĵo de butero kaj kuiritaj ovoj. Ĉe la vendoplaco de Savonlinna oni surmetas sur ĝin saligitajn koregonetojn. Ĉe someraj okazaĵoj en Finnlando okazas ĉiujare konkursoj pri bakado de kareliaj tortoj, kaj province kaj landĉampionece. Karelia torto estas konata ankaŭ en nordaj partoj de Rusio, kie ĝi nomiĝas "kalitka" (калитка). En la mezepoko ĝi estis, supozeble, populara krom en la nordo ankaŭ en tuta Rusio.

Historio
--------

De tre longe kareloj evoluigis sian torton elprovante diversajn formojn kaj enmetaĵojn. En Ladogaa Karelio kaj Norda Karelio oni kreis la malferman kaj ovalan. Tiu de Lima Karelio aliflanke estis mallarĝeta kaj gracia. Kiel enmetaĵo komence estis uzata hordeo kaj "talkkuna" (faruneca fabrikaĵo, kiu konsistas el rostita kaj malfajnete muelita greno), ekde la 19-a jarcento terpomo kaj fagopiro, kaj pli poste alvenintaj per komerco en Karelion rizo kaj milio. Eĉ nune diversaj laŭregionaj versioj troveblas en partoj de Finnlando kaj rusia Karelio.

Referencoj
----------

1. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2014-09-13. Alirita 2014-09-13.
2. ↑

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Karelia torto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Bilda recepto (en la finna) de Karelia torto
Jóannes Eidesgaard
**Jóannes Dan Eidesgaard** (19-an de aprilo 1951 en Tvøroyri, Ferooj) estis prezidanto de la feroaj socialdemokratoj en 1996-2011 kaj ĉefministro de Ferooj en 2004-2008.

Fruaj jaroj
-----------

Liaj gepatroj estas Jona naskigis kiel Magnussen el Trongisvágur kaj Erling Eidesgaard el Oyndarfjørður. Lia edzino estas Anita Eidesgaard (nask. Joensen) el Froðba. Ili havas du infanojn, Erling kaj Ingun Eidesgaard. Li abiturientiĝis en 1970, poste diplomitiĝis en 1977 kiel instruisto.

Eidesgaard laboris komence kiel instruisto sur la naskiĝa insulo Suðuroy, en baz- kaj mezlenejoj.

Politiko
--------

Ekde 1990, li estis membro de Løgting. De 1991 ĝis 1996, li estis ministro en diversaj koalicioj kaj estis de 1994 ĝis 1996 ankaŭ vic-ĉefministro.

De 1998 ĝis 2001, li estis unue el la du feroaj politikistoj, kiel parlamentano en la dana parlamento, la t.n. Folketing.

Ekde la 4-a de februaro 2004, Jóannes Eidesgaard estis registara givdanto, ĉefministro de Ferooj. La koalicia registaro konsistis el socialdemokratoj, konservativoj kaj unuiiĝistoj. Post la parlamentaj elektoj en 2008, establiĝis sub lia gvido maldekstra kolicio el socialdemokratoj, respublikanoj kaj centristoj. Kiam la koalicio en la sama jaro kolapsis kaj li perdis la konfidon al respublikana ĉefo Høgni Hoydal, kaj abdikis pri sia pozicio la 24-an de septembro 2008. Lia posteuilo iĝis Kaj Leo Johannesen, la prezidanto de la kunregintaj unuiĝistoj. Eidesgaard paroprenis en la nova kabineto kiel ministro pri financaj aferoj. Li abdikis la 20-an de februaro 2011.

Distingo
--------

* 16-an de septembro 2007 – grandkavalira kruco kun stelo de Respubliko Islando, pro servojpor la ekonomia unuiĝos de Islando-Ferooj.

* Jóannes Eidesgaard en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Jóannes Eidesgaard en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 405055
 |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Kapok-arbo** |
| --- |
|  |
| Kapok-arbo plantita en Honolulu, HavajoKapok-arbo plantita en Honolulu, Havajo |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Plantoj *Plantae* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Divizio: | Angiospermoj *Magnoliophyta* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Dukotiledonaj *Magnoliopsida* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Malvaloj *Malvales* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Malvacoj *Malvaceae* |
| Subfamilio: | Bombakoideoj *Bombacoideae* |
|
|
|
|
| Genro: | Ceibo *Ceiba* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
| Dunomo |
| ****Ceiba pentandra****(L.) Gaertn. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Kapok-arbo  |

 |
| v • d • r |

**Kapok-arbo** , tiel oni nomas parencajn tropikajn speciojn *Ceiba pentandra* aŭ *Bombax ceiba* aŭ *Bombax malabaricum*, aŭ *Salmalia malabarica*), estas granda (ĝis 25 metrojn alta), falfolia (la folioj falas fine de januaro kaj post tiam ĝi ekfloras dum februaro) arbo kun 5-9-fingraj folioj kaj grandaj infloreskoj de floroj, blankaj ĉe iuj specioj, vigle ruĝaj ĉe la hindia specio *Bombax ceiba*, foje flavaj (la flavflora arbo estas rigardata de hinduoj kiel havanta miraklajn povojn) kaj kun kapsuloj enhavantaj multajn, flavajn oleoriĉajn grajnojn kaj sur la interna surfaco de ovario silkobrilajn, ofte flavecajn harojn, utiligitajn kiel remburaĵo por kusenoj, matracoj, naĝozonoj. (La planta lanugo, prenita el la kapsuloj de kapokarbo kaj parencaj arboj nomatas kapoko).

La arbo foje nomatas "flamo de la arbaro", kvankam tiu nomo devas estis rezervita je palao *Butea monosperma*. En Barato ties plej vulgara nomo estas *simul*, el sanskrito *salmali* aŭ *ŝalmali* kaj en la tradicio estas la arbo sub kiu la "Granda Patro" ripozis post kreado de l'mondo.

### Uzoj

En Afriko kapok-arbo ofte trovatas plantita en placoj de la vilaĝoj, en Hindio laŭ avenuoj kaj stratoj de la urboj, kie ties viglekoloraj floroj kaj ombrivo plaĉas. Kultivado facilas, ĉu per semoj ĉu per stikoj eblas planti ĝi en preskaŭ ĉia grundo, pro moleco de ties ligno protekto kontraŭ fortaj ventoj necesas.

La ligno uzatas en Barato por elfari alumetojn. Ĝi estas sufiĉe mola, tamen ĝi estis uzata en arĥitekturo: en Uzbekio, en plej malnova moskeo de la urbo Ĥiva la preĝsalono subtenatas de fortaj pilieroj el ulmoligno sed estas unu piliero el kapok-arba ligno alcele venigita el Hindio.

piliero el kapok-arba ligno
Fibroj de kapoko tro mallongas por ŝpinati kaj fari fadenojn sed ĝi estis multe uzata kiel kusenoremburaĵo.

La rezino *Moĉara*uzatas en la Ajurveda medicino

Vidu ankaŭ
----------

* Napaj humidaj arbaroj

Eksteraj ligiloj
----------------

* angle *Ceiba pentandra* (*BioLib*)
**Joy DAVIES** estas grava angla esperantistino loĝanta en Irlando. En la jaro 1970, post kelkaj jaroj de stagnado, estis reorganizita la Irlanda Esperanto-Asocio kaj ĝi estis renomita *Esperanto-Asocio de Irlando*. En februaro 1971 la Novaĵletero de la Asocio anoncis, ke **Joy Davies**, anglino ekde longe loĝanta en Irlando, estis elektita kiel Sekretario kaj Kasisto. Ekde tiam ŝi senpaŭze plenumas tiujn oficojn, kaj plie iĝis redaktoro de la asocia bulteno *Nova irlanda esperantisto*. En lia verketo *Mallonga Historio de la Esperanto*, Liam Kirk priskribas ŝin kiel "unu el la plej kompetentaj sekretarioj, kiun ni iam havis".

Verkoj kaj eldonaĵoj de Joy Davies en Esperanto
-----------------------------------------------

```
(Eldonitaj de la Esperanto-Asocio de Irlando, Dublino)
```

- *Hundo de Ulstero*, la vivo de Kuhulano (gaele: Cú Chulainn, ĉefa heroo de la gaela mitologio)

- *Falsaj amikoj* (broŝureto pri oftaj miskomprenoj en Esperanto)

- *En la ĝardeno*, bazan angla-esperanta vortaro de plej uzataj vortoj

- Esperanta traduko de *La verda estonteco* de la usona aŭtoro de sciencfikcio
Harry Harrison, iam Honora Prezidanto de la Esperanto-Asocio de Irlando.

(Artikolo bazita sur informoj provizitaj de la estraro de la Esperanto-Asocio de Irlando en novembro 2008.)
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Karua cerkomelo** |
| --- |
|  |
| Karua cerkomeloKarua cerkomelo
 |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Paseroformaj *Passeriformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Muŝkaptuledoj *Muscicapidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Cercomela* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***C. schlegelii'*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Cercomela schlegelii****(Wahlberg, 1855) |
|
|
|
| Konserva statuso |
| {{{220px}}}**Konserva statuso: Malplej zorgiga** |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Karua cerkomelo  |

 |
| v • d • r |

La **Karua cerkomelo**, *Cercomela schlegelii*, estas specio de la tre similaj birdoj de la genro de *Cercomela* en la familio de Muŝkaptuledoj. Ĝi estas endemia de suda Afriko. Ĝi estas komuna loĝanta reproduktulo ĉefe en plej sudokcidenta Angolo, okcidenta Namibio kaj centra kaj okcidenta Sudafriko. Ties habitato estas dezerteca makiso de Karuo en la sudo, etende al pli kruta zono en la nordo.

La scienca nomo rememoras la germanan ornitologon, Hermann Schlegel

Aspekto
-------

Junulo
La Karua cerkomelo estas 16-18 cm longa kaj pezas ĉirkaŭ 32 gm. Ties supraj partoj estas **grizbrunaj**, sed ĝi havas ruĝecan makulon malantaxu la okulo kaj la vosto estas nigra kun blankaj eksteraj plumoj. Ties subaj partoj estas blankecaj, la mallonga rekta beko, kruroj kaj piedoj estas nigraj kaj la okulo estas malhela. Ambaŭ seksoj estas similaj, sed junuloj estas punktitaj je sablokoloro kaj havas skvamecajn subajn partojn.

Tiu specio estas pli pala ol la simila griza formo de la ino de la Montenanto, el kiu ĝi diferenciĝas ankaŭ pro griza (ne blanka) pugo kaj komplete blankaj eksteraj vostoplumoj. Ties pli granda grando kaj la blankaj vostoplumoj evitas konfuzon kun la Traktrakulo aŭ kun la Kurbaflugila cerkomelo.

La Karua cerkomelo havas alvokon "ĉak-ĉak" kaj *trrat-trrat*.

Kutimaro
--------

La Karua cerkomelo konstruas tasforman neston el pajlo kaj folioj surgrunde, kutime sub protektonta arbusto. La ino demetas 2 al 4 verdecajn ovojn. Tiu specio estas **monogama** kaj pariĝas dumvive.

La Karua cerkomelo videblas kutime sola aŭ en paroj. Ili manĝas el surgrunde insektojn inklude papiliojn, abelojn, vespojn, lokustojn kaj formikojn. Predon oni prenas kutile per mallonga flugeto.

Konservostatuso
---------------

Tiu komuna specio havas grandan teritorion ĉirkaŭkalkulita je etendo de 1,100,000 km². Oni supozas, ke ankaŭ la populacio estas granda kaj la specio ne alproksimiĝas al la malpliiĝaj kriterioj de la Ruĝa Listo de IUCN kaj pro tio oni taksas la specion kiel *Malplej Zorgiga*.

Referencoj
----------

* Ian Sinclair, Phil Hockey kaj Warwick Tarboton, *SASOL Birds of Southern Africa* (Struik 2002) ISBN 1-86872-721-1
* Birdoj de Suda Afriko Arkivigite je 2011-03-16 per la retarkivo Wayback Machine
**Kapelo Maria de la Neĝo** estas romkatolika rotondo, ankaŭ historia monumento en Hungario, en vilaĝo Pápoc. La kapelo havas grandan similecon kun Kapelo Sankta Jakobo (Ják). Malantaŭ la kapelo la iama monaĥejo kuŝas.

La monaĥejo

Historio
--------

Oni supozas, ke la konstruaĵo estis konstruita en la 12-a jarcento. Oni ankaŭ supozas, ke tio estas identa kun la unua kirko de Pápoc. Depost konstruado de pli nova preposta kirko la unua kirko iĝis kapelo de la aŭgustenanoj dediĉita al Sankta Mikaelo. En 1698 dokumento raportas pri la kapelo, ke la interna pentrado estas plena. En la dua duono de la 18-a jarcento oni profitis la kapelon bierfarejo, sed pro tio okazis proceso en la Sankta Seĝo. En la sekvaj jarcentoj okazis ekzemple trameto de la enirejo, novaj fenestroj, kreo de baroka kupolo. En la 20-a jarcento la rotondo estis plurfoje renovigita. En 2000 la kapelo estis plene renovigita, post 4 jaroj konsekrita al *Maria de la Neĝo*.

Rotondo
-------

La unuetaĝa rotondo estas preskaŭ ronda, pli precize ĝi konsistas el 4 cirklaj segmentoj. Vasto de la muroj estas ĉ. 1 m. Inter la unua etaĝo kaj kupolo oklatera lanterno etendiĝas. En la kapelo la altara ŝtono estis farita en 1762.

Monaĥejo
--------

En 1359 oni konstruis unuetaĝan monaĥejon por la aŭgustenanoj. La konstruaĵo aliĝas al la kapelo, kiun jam la aŭgustenanoj profitis. Depost 1552 la monaĥejo senhomiĝis pro la kontraŭturkaj bataladoj. En la 1890-aj jaroj la monaĥejo estis trakonstruita. Baldaŭ ĝi estis lernejo. En 1973 la lernejo estis plene renovigita, post 2 jaroj arkeologoj trovis gotikan preĝejon. La monaĥejo nuntempe estas vilaĝa biblioteko kaj kulturdomo.

Pordo de la rotondo
Vido en la unua etaĝo

Fontoj
------

* hungare
* hungare kun 3 fotoj
* hungare kun fotoj Arkivigite je 2017-02-23 per la retarkivo Wayback Machine
* hungare kun fotoj
* hungare kun foto

Arkitektaĵo en la rotondo

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Kategorio Kapelo Maria de la Neĝo (Pápoc) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Jósvafő** estas malgranda vilaĝeto en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Borsod-Abaúj-Zemplén, en Distrikto Putnok en areo de la Nacia parko Aggtelek ĉe la hungara-slovaka landlimo. En Jósvafő troviĝas la famaj gutŝtonaj grotoj, pluetendiĝoj de kavernoj de Aggtelek. La areo estas listigita kiel Monda Kulturheredaĵo de UNESKO.

Panoramo en Jósvafő
Kolono en la kaverno de Jósvafő
Fonto en Jósvafő
Enirejo de kaverno en Jósvafő

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 22  km²
* Alto super marnivelo: 206 m
* Loĝantaro: 320
* Poŝtkodo: 3758
* Telefonprefikso: 48

Historio
--------

Jósvafő estis unuafoje menciita en 1272 laŭ tiama ortografio *Ilsuafey*. En 1998 la lernejo ĉesis sian agadon, la konstruaĵo iĝis vilaĝodomo (de la vilaĝa estraro).

Vidindaĵoj
----------

En la vilaĝo troviĝas konstruaĵo de iama muelejo, proksime al la vilaĝo la elirejo de kaverno, hotelo Tengerszem, fonto de *Jósva*, kirko kaj lageto *Tengerszem* (*marokulo*).

Famuloj
-------

En Jósvafő naskiĝis:

* inĝeniero Béla Szőke
* kuracisto József Dévald.

Vidu ankaŭ
----------

* Derenk

* Kategorio Jósvafő en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Kanulo
Kanulo kaj ties pligrandigita pinto
Flexile - it is inserted into a vein, and a transfusion or dropper, for example, is attached to the cannula.
**Kanulo** estas tubeto, kiu utilas en medicino al aldono aŭ depreno de likvaĵoj de la homa aŭ besta korpo, ofte per helpo de injektilo. La fino de la kanulo estas ofte oblikve detranĉita, por ke la tubeto faru nur etan vundon en la haŭto. La injektado estus pli dolora se oni uzus normalan tubeton.

La kanulon karakterizas la ekstera diametro.

Specifa formo de kanulo estas la kaphava formo, ĉe kiu la pinto ne estas tranĉa, sed provizita per kapeto. Tiuj ĉi kanuloj uzatas por injekti medikamentojn en la ekzistantajn aperturojn kaj malfermitajn vundojn, sen vundigo de la histoj. Oni uzas tiujn ofte ĉe kronikaj vundoj.

Referencoj
----------

1. ↑  Children with Tracheotomies Resource Guide, by Marilyn K. Kertoy, page 15 (Google book search)
2. ↑  Dorland's Illustrated Medical Dictionary
3. ↑  Vita Needle - Typical Cannula Points

* Kategorio Kanulo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Kapelo Sankta Koro de Jesuo** estas romkatolika konstruaĵo en Vieno, en konstruaĵo de Pázmáneum.

Historio
--------

La kapelo estis konstruita kune kun Pázmáneum por la pastraj studentoj en 1900.

Konstruaĵo
----------

La kapelo troviĝas ene de la konstruaĵo en la 3-a kaj 4-a etaĝoj. La ĉambro (komprenu navo) estas simpla brikoforma, sed la muroj estas pentritaj riĉe. En la sankteja muro en la malsupra parto estas bildo pri Kristo montranta koron inter anĝeloj. Pli supre estas videbla Patrono de hungaroj kun Stefano la 1-a (Hungario), Emeriko de Hungario, Ladislao la 1-a (Hungario), Elizabeto de Hungario. Tie estas surskribo: „Patrona Hungariae ora pro nobis!" Plej supre en la angulo estas videblaj blazonoj de Hungario kaj de Péter Pázmány.

La kapelo havas galerion, kiu estas kutima loko de preĝado, krome tie staras la malnova altaro de la kapelo farita en 1773. La bildo prezentas Marian de la Neĝo.

Bildoj pri kapelo de PázmáneumPentraĵo en kapelo de Pázmáneum
Meso en kapelo de Pázmáneum
Altara muro de la kapelo
Altara fresko en la kapelo
Malgrandaj fenestroj en la kapelo

Fontoj
------

* hungare, angle, germane, itale
* informoj kun bildoj hungare


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Kategorio Kapelo Sankta Koro de Jesuo (Pázmáneum) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Kasko** estas metala aŭ leda kapŝirmilo por soldatoj, ministoj, konstrulaboristoj, motorciklantoj kaj aliaj kontraŭ mekanikaj efikoj. Ĝis la novepoko ĝi uzatis nur ĉe la soldatoj.

jen du mezepokaj eŭropaj kaskoj
En Aŭstralio estas leĝo, ke ĉiuj biciklantoj devas porti kaskon. Sed tia regulo ne ekzistas en multaj aliaj landoj.

La kaskoj pretiĝis origine el ledo, kupro, bronzo, fero aŭ ŝtalo, sed ankaŭ el forigitaj teksaĵoj aŭ eĉ oro. Hodiaŭ la kaskoj produktiĝas el rezistokapabla plastomaterialo, ekz. kevlaro.

Oni dividas la kaskojn laŭ uzo

* Armeo: ŝtalkasko
* fajrobrigado: fajrobrigada kasko
* konstruo, laboro: laborkasko
* trafiko: motorkasko
* sporto: skikasko
* forsto kaj agrikulturo: forstista kasko
* biciklado bicikla kasko

* Kasko de Sveda Reĝa Gvardia soldatoKasko de Sveda Reĝa Gvardia soldato
* Mezepoka kasko el forĝita ŝtalo (per ruĝa-verda okulvitroj videbla tridimensie)Mezepoka kasko el forĝita ŝtalo (per ruĝa-verda okulvitroj videbla tridimensie)
* Korinta kaskoKorinta kasko
* Kasko de romia centestroKasko de romia centestro
* Nederlanda armea kasko (1940)Nederlanda armea kasko (1940)
* Bicikla kaskoBicikla kasko

Vidu ankaŭ
----------

* Kasko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Kasko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Pafilo