recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
la praaj triboj de Sicilio, antaŭ la tempo de la fenicia kaj greka koloniigo de la insulo
La **Sikeloj** (latine: *Siculi*; greke: *Σικελοί*) estis unu el tri triboj kiuj loĝis en Sicilio antaŭ la alveno de grekaj koloniistoj. Ili estas la nomdonantoj por la insulo, do *Sicilio = lando de Sikeloj*.

Aliaj nomoj de la *Sikeloj* estas **Siceloj** aŭ *Sikuloj* (evitinde por ne intermiksi kun sikuloj aŭ sikeloj el Hungario).

Laŭ Tukidido (IV, 2) la sikeloj origine loĝis en Italio (kiu ricevis sian nomon pro Sikela reganto *Italos*) kaj konkeris Sicilion de la venkitaj Sikanoj, kiuj estis forpelitaj al okcidento kaj sudo de la insulo.

En la 8-a jarcento a.K. grekaj koloniistoj konkeris ilian landon kaj forpelis la Sikelojn al la (malfacile setligebla) mezo de la insulo.

La **sikela lingvo** ŝajne estis hindeŭropa lingvo, sed oni konas nur tre malmultajn vortojn el ĝi.

Povas esti ke la sikeloj estas tribo, kiu laŭ egiptaj fontoj estas aliancita marpopolo nomita ŝekeleš.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Sikeloj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* "Arkaika Italio: la sikeloj" (teksto angla)
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

**Pol Denoël** (naskiĝis la 22-an de februaro 1912, mortis la 14-an de oktobro 1987) estis belga medicinisto kaj esperantisto.

Li studis ĉe la Medicina Fako de la Universitato de Lieĝo, kie li diplomiĝis en 1936. En 1938 li edziĝis kun germandevena Dela Fehr. Apud kelkaj sanitaraj urbaj funkcioj, li estis familia kuracisto ĝis la emeritiĝo.

Pol Denoël estis komitatano (1971-1974) kaj estrarano (1974-1977) de UEA, membro de UMEA kaj honora prezidanto Belga Esperanto-Federacio kaj de Lieĝa Esperanto-grupo.

En la kriza periodo de UEA ĉirkaŭ 1974, kiam Humphrey Tonkin estis elektita prezidanto anstataŭ Ivo Lapenna, Pol Denoël okupis aparte fortan pozicion. Lia ĉefa tasko estis repacigo.

Li verkis lernolibrojn pri Esperanto kaj kelkajn medicinajn verkojn.

Nekrologoj aperis en revuoj *Esperanto en Belgio*, novembro 1987 (de Marc Demonty) kaj *Esperanto*, decembro 1987, p. 214.

Bibliografio
------------

* De Backer, Pierre 2001 : *Meritplenaj Medicinistoj en Belgio dum la Pasinta Jarcento*, Kortrijk
* Denoël, Pol 1968 & 1982 : *L'Esperanto dans l'Enseignement*, 24 p.
* Denoël, Pol 1977 : Pluralismo kaj Unueco, *Esperanto*, 854 (2), p. 21
* Vertongen L. 1988 : *Memore al Doktoro Pol Denoël*, Sonorilo, Wilrijk
* CEGESOMA (sekcio de la Belgaj Ŝtataj Arĥivoj) konservas serion da gazeteltranĉaĵoj pri la medicina kaj esperantista aktiveco de Pol Denoël, kaj ankaŭ pri lia membreco de la "Front de l'Indépendance" (referenco: SOMA BD KD 6478)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 526538
* GND: 1219156914
* VIAF: 280824364
* ISNI: 0000000387767396
 |
**Rosatom Ŝtata Atomenergia Korporacio** (en rusa: Росатом; IPA: [rɐsˈatəm]) estas ŝtata korporacio (ne-profita organizaĵo) en Rusio, establita en 2007, nome la regula korpuso de la Rusia nuklea komplekso. Ĝi havas sidejon en Moskvo. Rosatom regas ĉiujn nukleajn aferojn de la Rusia Federacio, kaj civile kaj milite, totale super 360 negocoj kaj esplorunuoj, inklude ĉiujn Rusiajn nukleajn glacirompilojn.

Ĉe la komerca agado kiu direktas sin al nuklea energio kaj al nuklefuelaj ciklinstalaĵoj, ĝi funkcias kiel registara agentejo, ĉefe en la kampo de nacia sekureco (nuklea dekonvinko), nuklea kaj radiada sekureco, baza kaj aplikita sciencoj. Krome, ĝi havas la aŭtoritatecon por plenumi je la konto de la Rusia Federacio la internaciajn interkonsentojn entreprenitajn de la ŝtato rilate al la porpaca uzado de atoma energio kaj ne-prolifero.

Kapabloj kaj celoj
------------------

Rosatom tenas la duan lokon en la mondo laŭ terminoj de posedo de kuŝejoj el uranio, kaj kvaran laŭ terminoj de produktado de atomenergio; ĝi produktas 40% el la riĉigita uranio el la tuta mondo kaj 17% el la nuklea fuelo el la tuta mondo. Rosatom estas la sola vendisto en la mondo kapabla proponi la tutan gamon de produktoj kaj servoj de la atomindustrio, starte el specializitaj materialoj kaj ekipaĵaro kaj la tutan vojon al finigitaj produktoj kiaj atomaj centraloj aŭ atomenergiaj glacirompiloj.

La rusia registaro havas tri ĉefajn celojn por Rosatom: sekurigi eltenablan disvolvigon de la komplekso por nukleaj armiloj; pliigi la nuklean kontribuon en la generado de elektro (al 25%-30% ĉirkaŭ 2030) kun konstanta sekureca plibonigo; kaj plifortigi la landan pozicion en la tutmonda merkato de nuklea teknologio, etendante tradiciajn merkatojn kaj akirante novajn.

Projektoj
---------

Rosatom efektivigas plurajn projektojn tra la mondo, plejparte en evoluontaj landoj.

En 2016 en vilaĝo Rooppur (Bangladeŝo) sur areo je 429,78 hektaroj Rosatom komencis konstruadon de la nuklea elektrostacio pova je 2,4 gigavatoj. La projekto kostas 12,65 miliardojn da usonaj dolaroj, el kiuj 90% estis pruntedonitaj de la rusia registaro por garantii produktadon de malmultekosta energio surbaze de modelo konstruado-posedado-operaciado. La du elektrogeneratoraj blokoj devos ekfunkcii en 2023-2024. Rusio liveros nuklean fuelon por ilia funkciado. Ĝi konsentis ankaŭ trejni lokajn fakulojn kaj repreni nukleajn rubojn por posta pritraktado.

Referencoj
----------

1. ↑  "Benchmarking the global nuclear industry 2012 Heading for a fast recovery" (PDF). E&Y. 2012-10-11. [*rompita ligilo*] Alirita en 2014-10-11.
2. ↑  Rezwan (2021-12-02) Rooppur: Eta Rusio en Bangladeŝo (esperante). Tutmondaj Voĉoj. Arkivita el la originalo je 2023-08-27. Alirita 2023-10-31.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo

* Kategorio Rosatom en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Rosatom en Vikinovaĵoj (Liberaj novaĵoj)
**Karol KUZMÁNY** (1806 – 1866)

Kuzmány estis eminenta persono en la slovaka kultura vivo.
Kiel gvidanto de la generacio inter klasikismo kaj nov-romantikismo, li famiĝis pro sia riĉa agado literatura kaj organiza.
Li verkadis kaj eldonadis librojn kaj periodaĵojn.

Li naskiĝis en Brezno, studis teologion en evangelia liceo en Bratislava, en universitato en Jena, kie li vizitadis ankaŭ prelegojn pri filozofio, historio kaj estetiko.
Li estis profesoro de evangelia liceo en Kežmarok kaj poste evangelia pastro en Banská Bystrica kaj Martin.
En 1849 li fariĝis profesoro de praktika teologio de universitato en Vieno.
Li mortis en Turčianské Teplice kaj estas entombigita en Nacia tombejo en Martin.

Sub la influo de lia verko kaj liaj estetikaj ideoj, kiujn li formuladis en la literatura periodaĵo Hronka (1836-8), kreis sian artan kaj idean programon la nova, ĝuste formiĝanta generacio de ŝturanoj. Kvankam unue li estis fervora adepto de la tutslavaj ideoj de Kollár, li rekonis la pravecon de la lingva apartiĝo de slovakoj.

La populara literatura folkloro alkondukis lin al romantikismo.
En la historia rakonto *La Nikso* de Lučatín li ne nur uzis la rimedojn de la nova poetiko, sed ankaŭ instigadis al nacia aktiveco.
En la filozofia romano *Ladislav* (1838), li meditas pri nacio kaj ĝia kulturo eĉ pri kontaktoj kun eŭropa kulturo.
Ekde 1840 li verkis precipe religian poezion.
La ekbrilon de ebla nacia libereco li bonvenigis komence de 1848 per la himneca kanto *Kies Koro Ardas Sankte por la Ver´* (skribita en la nova literatura lingvo), kiu rapide fariĝis propraĵo de la tuta nacio.

Li estas kunfondinto kaj en 1863-66 vicprezidanto de Matica slovenská (kultura instituto).

*Kies Koro Ardas Sankte por la Ver´*
Kies koro ardas  

sankte por la ver´,  

por homaro pretas  

al la viv-ofer´,  

kiu pro maljusto  

al la suferant´  

ploras, tiun glore  

laŭdos mia kant´.

Kiu iri pretas  

sankta al batal´  

por la libereco  

en kanon-ĥoral´,  

kontraŭ l´drak´ de morto  

estos defendant´,  

tiun ĉiam glore   

laŭdos mia kant´.

Kiu honestecon,  

malgraŭ fi-minac´,  

konsideros la plej  

inda Di-minac´,  

kiu de l´ firmeco  

estas defendant´,  

tiun ĉiam glore   

laŭdos mia kant´.

Noblaj en ĉielon  

post la viv´ sur ter´,  

male, la fiuloj   

iros al infer´;  

kiu de l´ Di-leĝoj  

estas respektant´,  

tiun ĉiam glore  

laŭdos mia kant´.

Tradukis E.V.T.


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Slovakio |


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 17405
* GND: 121675211
* LCCN: no90010900
* VIAF: 45163207
* ISNI: 0000000110603188
* BNF: 163768149
* NKC: jn19990210360
* ICCU: PUVV445759
 |



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Kategorio Karol Kuzmány en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Tusculum** estis antikva urbo de la regiono Latio (latine *Latium*) en la itala duoninsulo, lokita ses kilometrojn nordoriente de la hodiaŭa urbo Frascati. La plej alta loko de la urbo troviĝas 670 metrojn super la marnivelo. El la urbo videblis tre bona panoramo de Kampanio. Romo etendiĝis je distanco de 25 kilometroj nordokcidente.

ruinoj de la amfiteatro de Tusculum.
Laŭ tradicio, la urbo estis fondita de Telegono, filo de Uliso kaj Kirke. Kiam la reĝo Lucius Tarquinius Superbus estis forpelita el Romo, li estis subtenita de la tiama estro de Tusculum, Octavius Mamilius, kiu forte kontribuis al la kreado de la latina ligo (alianco de la tridek ĉefaj urboj de Latium kontraŭ Romo). Mamilius estris la latinan armeon okaze de la batalo ĉe la lago Regillus en 497 a.K. sed mortis. Romo poste kaj senkontesteble superfortiĝis en la tuta Latium, kaj Tusculum fariĝis alianca urbo. Interalie la urbo estis la naskiĝloko de la romia politikisto Katono la pli maljuna.

Grafoj de Tusculum
------------------

Fine de la unua jarmilo, la **grafoj de Tusculum** (aŭ: **Tuskolo**) estis potenca nobela familio, al kiu apartenis pluraj papoj.

* Kategorio Tusculum en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Paul DESMOND** kaj Dave Brubeck, en 1954.
**Paul DESMOND** (naskiĝis la 5-a de novembro, 1924, mortis la 30-a de majo, 1977) estis usona ĵaza alda saksofonisto kaj komponisto. Li estiĝis fama kiel la saksofonisto en la kvarteto de Dave Brubeck.

Desmond naskiĝis en San Francisko, Kalifornio kiel **Paul BREITENFELD** kaj ŝanĝis lian nomon ĉar li ne sentis ke BREITENFELD ne estis bona nomo por muzikisto. Oni diras ke li elektis DESMOND el telefona libro.

Li originale ludis klarneton en la grandaj bandoj de Jack FINA kaj Alvino Rey. Post ludanta kun Dave Brubeck en la malfruaj 1940-aj jaroj, li estis fondinto de la **Dave Brubeck Quartet** en 1951 en kiu li ludis tenorsaksofonon. La kvarteto estis la plej komerce sukcesema ĵaza grupo en historio kaj Desmond estis granda kontribuanto al tio sukceso. Inter aliaj aĵoj, li verkis la tre popularan verkon *Take Five* (Prenu Kvin), la tre populara trako sur la disko **Time Out** (Tempo Ekstere). Li restis kun la kvarteto ĝis 1967.

Post la disrompanta de la kvarteto, Desmond emeritiĝis. Li ludis kaj rekordis kelkfoje. Li kunlaboris kun Jim Hall, Gerry Mulligan, Moderna Ĵaza Kvarteto, kaj Brubeck.

Desmond estis konata por lia sprito. Oni povas vidi ĉi tiun en lia propraj internaj notoj al siaj solaj albumoj kaj aŭdi el la remembraĵoj de aliaj. Li estis parolata esti skribanta aŭtobiografio, sed ĝi ne estis eldonata. Li mortis en 1977, ne el peza alkohola kutimo sed el kancero kaŭzita de lia fumado; li estis ironike ŝatata de la kondicio de lia hepato kiel malkaŝanta dum la pruvoj. "Antaŭa, unu de la grandaj hepatoj de nia tempo. Inundita en DEWARS [skota viskio] kaj plena de sano." Lia lasta koncerto estis kun BRUBECK en februario 1977, en Novjorko. Liaj admirantoj ne konis ke li estis jam mortanta.

Muzika stilo kaj verkoj
-----------------------

La aldsaksofono tono estis tre malsama ol tio de Charlie Parker, la alia granda ludisto samtempe de la aldsaksafono. Desmond havis klaran, malpezan, flosantan sonon kiu multaj ludantoj atemptis imitati sensukcese. Li amas gentilajn baladojn kaj povis alflosi en reve aŭ sirupe solojn (depende sur via ponkto de vidaĵo) krom se vekis de liaj bandkamaradoj. Multo da la sukceso de la klasika kvarteto de Dave Brubeck venis el la kontrasto de la malpeza, aera stilo de Desmond kun la relative peza politona piano stilo de Brubeck.

DESMOND ankaŭ kunlaboris kun Gerry Mulligan, Jim Hall kaj aliaj tra la jaroj. Lia talento por improvizata kontrapunkto estas eble plej notinda sur la du albumoj li rekordis kun Mulligan ("Mulligan-Desmond Quartet" kaj "Two of a Mind").

* Kategorio Paul Desmond en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 35558
* GND: 103849785
* LCCN: n82110147
* VIAF: 117767459
* ISNI: 0000000084142866, 0000000368521729
* LIBRIS: 300338
* SUDOC: 078051134
* BNF: 13893219h
* MBA: d5bf3447-c526-4f7c-9931-4b7c80fe34de
* NLA: 35353474
* BIBSYS: 2118484
* NKC: xx0043414
* ICCU: CFIV157303
* BNE: XX904977
 |
Dosiero:Shirhashalom.jpgSangomakulita surpapera kopio de Ŝir LaŜalom el kiu Jicĥak Rabin legis ĉe amaskunveno minutojn antaŭ atenco kontraŭ sia vivo.
**Ŝir LaŜalom** (שיר לשלום, hebree: *Kanto por la paco*) estas israela popola kanto verkita en 1969 de Jaakov Rotblit (יעקב רוֹטְבְּלִיט, teksto) kaj Jair Rosenblum (יאיר רוזנבלום, melodio).

Ĝi estis unue prezentita en 1969 de la Infanteria Ensemblo (להקת הנחל) de la Israelaj Defendaj Fortoj kiel parto de ties Sinai moralpliga programo por la infanterio ĉe la fronto, dum la Konsuma milito inter Israelo kaj Egiptio. Ĝin prezentis la soliston Miri Aloni, kiu poste fariĝis fama folklora kantisto kaj aktoro.

Por multaj estas la kanto rilata al la murdo de Jicĥak Rabin, ĉar minutojn antaŭ la murdo li kantis ĝin kiel lastan kanton en granda demonstracio por paco kaj pro Pacon Nun. La kopio de la kanto-teksto kiun li tenis en sia poŝo malpuriĝis per lia sango sekve de la pafoj kaj iĝis fama, simbola bildo.

En esperantlingva teksto la kanzono publikiĝis en la kompaktdisko *Bonvenu paco* de la kantistoj *Tova Ben-Cvi* kaj *Chantal*, eldonita en 2001.

Teksto
------

De la originala hebrelingva teksto pro respekto al la kopirajto ĉi tie menciiĝu nur la unua alineo:

|  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** תנו לשמש לעלות 
לבוקר להאיר, 
הזכה שבתפילות 
אותנו לא תחזיר. **"** |

 |

Kompleta kanto en esperantlingva transskribo, kaj esperantlingva traduko:

Tnu laŝemeŝ laalot
Laboker lehair,
Hazaka ŝebatfilot
Otanu lo taĥzir.
Mi aŝer kava nero
Ubeafar nitmat.
Beĥi mar lo jairo
Lo jaĥziro lekan.
Iŝ otanu lo jaŝiv
Mebor taĥtit afel,
Kan lo joilu
Lo simĥat hanicaĥon.
Velo ŝirej halel.
Laĥen rak ŝiru ŝir laŝalom
Al tilĥashu tfila,
Mutav taŝiru ŝir laŝalom
Beceaka gdola.
Tnu laŝemeŝ laĥador
Mibaad lapraĥim.
Al tabitu leaĥor,
Haniĥu laholĥim,
S'u ejnajim betikva,
Lo dereĥ kavanot
Ŝiru ŝir laahava
Velo lamilĥamot.
Al tagidu jom javo,
Haviu et hajom!
Ki lo ĥalom hu
Ubeĥol hakikarot
Hariu rak ŝalom!
Laĥen rak ŝiru ŝir laŝalom
Al tilĥashu tfila,
Mutav taŝiru ŝir laŝalom
Beceaka gdola.
Lasu la sunon leviĝi
La Matenon lumi,
La plej pura preĝo
Ne revenigos nin.
Oni kiu sia kandelo elŝaltiĝis,
Kaj estis enterigita en cindro.
Maldolĉa krio ne vekigos lin,
Ne revenigos lin ĉi tie.
Neniu revenigos nin,
De mallumo truo,
Ĉi tie ne helpos
Nek la ĝojo de la venko
Nek kantoj de laŭdo.
Do, nur kantu kanton por la paco!
Ne flustru preĝon.
Pli bonus ke vi kantu kanton por la paco!
Per granda krio.
Lasu la sunon penetri,
Tra la florjon.
Ne rigardu malantaŭen,
Foriru la foririntojn.
Levas viajn okulojn espere,
Ne tra vidiloj.
Kantu kanton por la amo,
Kaj ne por la militoj.
Ne diru "tago venos",
Venigu la tagon!
Ĉar ĝi ne estas sonĝo.
Kaj en ĉiuj placoj
Kriu nur "Paco"!
Do, nur kantu kanton por la paco!
Ne flustru preĝon.
Pli bonus ke vi kantu kanton por la paco!
Per granda krio.

Referencoj
----------

1. ↑  informoj pri la kompaktdisko *Bonvenu paco* Arkivigite je 2018-01-18 per la retarkivo Wayback Machine en la *retbutiko* de Flandra Esperanto-Ligo.
panoramo vidata de la akvoturopanoramo vidata de la akvoturo

**Mikkeli**, kun signifo Sankta Miĥaelo, svede ***S:t Michel***, estas urbo kaj komunumo en la provinco Suda Savonio de Finnlando. Ĝis la jaro 2009 ĝi estis parto de la gubernio Orienta Finnlando. Mikkeli estas ĉefurbo de la provinco, kaj ĝis 2009 estis ĉefurbo ankaŭ de la gubernio. Laŭ la stato de 2018 en la komunumo vivis 54 621 loĝantoj sur areo de 2 548,35 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de 21 loĝantoj/km². El la areo 303,6 km² estas akvo, ekzemple de lago Kuolimo. La urbo kreskis forte en 2001 kiam la ĉirkaŭa kampara komunumo de Mikkeli kaj la komunumo Anttola estis ligitaj al la urbo. Komence de 2007 ankaŭ la komunumo Haukivuori estas ligita al Mikkeli. Ristiina kaj Suomenniemi estis ligitaj al Mikkeli en 2013. Kampara komunumo de Mikkeli estis ligita al Mikkeli en komenco de jaro 2001.

Mikkeli estas fondita kiel urbo en 1838 fare de rusa caro Nikolao la unua.

Blazono de la episkopujo Mikkeli
Mikkeli/S:t Michel estas sidejo de unu el la naŭ episkopujoj de la Evangelia-Luterana Eklezio de Finnlando.

Dum la Vintra milito 1939–40 kaj la Daŭriga milito 1941–44 en Mikkeli situis la ĉefstabejo de la finna armeo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo

loka armea muzeo
la urbocentro, vidata de ponto super golfeto de la lago *Saimaa*

* Mikkeli en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Mikkeli en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 137571
* GND: 4281501-0
* LCCN: n80057071
* VIAF: 157102848
* ISNI: 000000040620571X, 0000000492949423
* SUDOC: 192588605
* NKC: ge1094657
 |
La **Estonia Instituto** (estone ***Eesti Instituut***) estas neregistara kaj neprofitcela kultura instituto de Estonio. Ĝi estas privata organizaĵo kiu laboras por disvastigi informojn pri Estonio, precipe la kulturo kaj historio de la lando. La instituto ankaŭ prizorgas plurajn retejojn, ekzemple la fakta enciklopedio Estonica kaj la kultura portalo **kultuur.info**.

Celo
----

La instituto estis fondita en 1989 kiel speco de ombra eksterafera ministerio de la estona sendependecmovado fare de Lennart Meri, kiu poste iĝis la unua eksterafera ministro kaj eĉ poste la unua prezidanto de la nove sendependa Estonio.

La taskoj inkluzivas disvastigi informojn pri estona socio, kulturo kaj edukado en- kaj eksterlande, konigi la estonan kulturon al aliaj landoj kaj konservi kulturajn rilatojn kun ili, kaj instrui la estonan lingvon kaj kultur-rilatan enhavon en eksterlandaj universitatoj por promocio. La instituto estas subtenata en ĉi tiuj taskoj de la Ministerio de Kulturo kaj la Ministerio de Eksterlandaj Aferoj. Ĝiaj rimedoj venas ĉefe el la ŝtata buĝeto, sed eldonaĵoj estas financataj el diversaj, plejparte publikaj, fontoj.

La instituto estas bazita sur la pli longe establitaj kulturaj institutoj de aliaj landoj kiel ekzemple la British Council , la Goethe Institute kaj skandinavaj modeloj.

Agado
-----

La instituto nuntempe koncentriĝas pri kulturaj disvastigaj agadoj. Ĝi publikigas broŝurojn, organizas kulturajn eventojn kaj prizorgas retejojn, inkluzive de la reta enciklopedio *Estonica* kaj aranĝa kalendaro. La instituto organizas konferencojn, festivalojn, ekspoziciojn kaj seminariojn pri la estona kulturo, respondas demandojn rilatajn al Estonio kaj kontrolas tradukistojn, ĵurnalistojn, esploristojn, verkistojn kaj prelegantojn. Eksterlande, ĝi kunlaboras proksime kun la diplomatiaj misioj de sia lando.

Filioj
------

La instituto havas filiajn oficejojn en Helsinko (ekde 1995) kaj Budapeŝto (ekde 1998). Estis ankaŭ branĉoj en Stokholmo (1999-2011) kaj Parizo (2001-2009). La ĉefa oficejo estas en Talino.

Eldonoj
-------

* Informaj broŝuroj pri Estonio
* Revuo *Estona Arto* Arkivigite je 2011-02-17 per la retarkivo Wayback Machine (duonjara)

* Revuo *Estona Kulturo* (duonjara)
* Revuo *Estona Literaturo* (duonjara)

Referencoj
----------

Vidu ankaŭ
----------

* Kultura Diplomatio
* Publika diplomatio
* British Council
* Alliance Française

Eksteraj ligiloj
----------------

* hejmpaĝo de estona Instituto
* estonia Instituto en Finnlando
* estonia Instituto en Hungario Arkivigite je 2004-12-04 per la retarkivo Wayback Machine
* Retejo enciklopedio *Estonica* Arkivigite je 2010-04-13 per la retarkivo Wayback Machine
* Kulturo.ee kalendaro de estonaj kulturaj eventoj

 **Estonia Instituto** en Vikimedia Komunejo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 851962
* LCCN: no98065563
* VIAF: 132841214
* NKC: ko2002102387
 |
Golfeto de La Konko (maldekstre, notu ties formon) en Donostio, Hispanio.
**Golfeto** estas eniraĵo de maro, oceano aŭ lago ĉirkaŭita surtere escepte de malfermaĵo, kiu kutime estas pli larĝa ol la cetero de la eniraĵo en tero. Temas pri kavaĵo en la marborda linio formata ĝenerale per la erozio fare de la movado de la maro aŭ de la lago. La golfeto estas la geografia koncepto mala al kabo aŭ duoninsulo. La grandaj golfetoj estas kutime konsiderataj golfoj, sed ne estas klara limigo preciza inter tio kio estas golfeto kaj tio kio estas golfo, se ne temas pri pli granda amplekso de la golfo.​

Golfetoj devas esti distingendaj el rio aŭ fjordo, ĉar ili suferis diferencajn procezojn en sia formado. La golfeto devenas de la erozio fare de la maro, dum la rio havas riveran originon kaj la fjordoj, glacian.

Ili kutime estas de granda ekonomia kaj strategia gravo ĉar ili estas lokoj tre favoraj por la konstruado de havenoj.

Konataj golfetoj
----------------

Golfetoj Santa Lucía kaj Puerto Marqués en Acapulco.
* Golfeto Alta Novjorko
* Golfeto de Audierne
* Golfeto de Douarnenez
* Golfeto de la Forpasintoj
* Golfeto de La Konko
* Golfeto de San Francisco
* Golfeto Matagorda
* Golfeto Milne

Vidu ankaŭ
----------

* Rio

* Kategorio Golfeto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 419241
* GND: 4122970-8
* LCCN: sh85012515
* BNF: 11977336t
* NDL: 00575915
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  Redaktas | **Ĉi tiu artikolo estas redaktata de iu.**

---

Por eviti la riskon de redaktokonflikto, ne redaktu la artikolon. Kontrolu la kronologion kaj forigu la ŝablonon, se necese. |

**Portugala literaturo** aŭ **literaturo de Portugalio** estas esprimoj referencaj al la literaturo verkita en portugala lingvo fare de verkistoj el Portugalio. Tiukadre ne temas pri la literaturo de Brazilo, nek pri la literaturoj de aliaj landoj portugalparolantaj, nek pri la verkoj verkitaj en Portugalio en lingvoj aliaj disde la portugala, kiel latino aŭ hispana.

La komencoj de la portugala literaturo estas en la mezepoka galega poezio, disvolvigita en Galegio kaj nordo de Portugalio, kiam ambaŭ kulturoj kaj lingvoj ne estis tion apartaj. Ĝia Orepoko estas en la Renesanco, en kiu aperas figuroj kiel Bernardim Ribeiro, Gil Vicente, Sá de Miranda kaj ĉefe la granda eposa poeto Luís de Camões, aŭtoro de *Os Lusíadas*. En la 17-a jarcento okazis la enkonduko de baroko en Portugalio, kaj estas ĝenerale konsiderata dekadenca jarcento; tial la portugala literaturo de la 18-a jarcento baraktis por rekuperi la nivelon de la orepoko, pere de akademioj. La ĉefa enkondukanto de la romantismo estis la poeto Almeida Garrett, sekvita de Alexandre Herculano, antaŭ la portugalaj beletroj tendencis al ultra-romantikismo; en la fako romano, en la duna duono de la 19-a jarcento okazis disvolvigo de la movadoj realisma kaj naturalisma, kies ĉefa modelo estis Eça de Queirós. La tendencoj de la 20-a jarcento estas reprezentataj, ĉefe de Fernando Pessoa, konsiderata kiel la granda nacia poeto kun Camões, kaj fine de la jarcentoj fare de verkistoj kiel António Lobo Antunes kaj la Nobel Premio de Literaturo José Saramago.

Mezepoko
--------

Renesanco
---------

Vidu ankaŭ
----------

* Portugallingva literaturo
**Pál Keszler** [kesler], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Keszler Pál** estis hungara kirurgo, anestezisto.

Pál Keszler naskiĝis la  24-an de februaro 1923(nun 1923-02-24) en Oradea, li mortis la 6-an de aprilo 2016 en Budapeŝto.

Memortabulo pri Pál Keszler

Biografio
---------

Pál Keszler devenis el juda familio kaj komence apartenis al la hungara minoritato de Rumanio. Komence li studis en Rumanio ĝis 1947, poste li translokiĝis al Budapeŝto, kie li akiris medicinan diplomon en Scienca Universitato Péter Pázmány en 1949. Post la diplomo li laboris en pluraj hospitaloj aŭ klinikoj. Li kandidatiĝis (CSc) en 1955, li doktoriĝis (DSc) en 1973 antaŭ la Hungara Scienca Akademio. Li pensiuliĝis en 1989, sed poste li estis hospitala konsilisto ĝis 1991. Lia edzino naskis filon. Li ricevis premiojn inter 1975-1987.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *A túlnyomásos altatás kérdésének mai állása.* (1950)
* *Légzés-functio a klinikai gyakorlatban.* (kunaŭtoro, 1967)
* *Sebészeti műtéttan.* (kunaŭtoro, 1977)
* *Veleszületett mellkasfali deformitások. Patológia és sebészet.* (1996)
* *Élményeim a hazai aneszteziológia, szív- és tüdősebészet párhuzamos kialakulásáról a háborút követő időkben.* (2012)

Fontoj
------

* biografio hungare
* memort 2018 datenoj

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 861575
 |



* Portalo pri Biografio
**Covasna** [kovasna] (hun: **Kovászna**) estas distrikto (rumane *județ*) sur la teritorio de la malnova *Háromszék* (rumane *Trei Scaune*; germane *Drei Stühle* = tri seĝoj) kun ĉefurbo Sfântu Gheorghe (hungare *Sepsiszentgyörgy*) (67.108 loĝantoj). La distrikta kodo estas CV. Laŭ la stato de 2021 en la distrikto vivis 200 042 loĝantoj sur areo de 3 710 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de 54 loĝantoj/km².

Ĝiaj najbaroj estas: oriente — distriktoj Bacău kaj Vrancea, sud-oriente — distrikto Buzău, sud-okcidente — distrikto Brașov kaj norde distrikto Harghita.

Loĝantaro
---------

Distrikto Covasna apartenas al sikullando, tial la plejparto de ĝiaj loĝantoj estas hungarlingva. Pro sia situo en montaro (Karpatoj) ĝi estas maldense loĝata.

En la jaro 2001 ĝi havis 231.172 loĝantojn kun popoldenseco de 62 loĝantoj/km². 75 % de la loĝantaro estas hungarlingva, 24 % rumanlingva. Covasna havas la plej malmultnombran loĝantaron de ĉiuj rumanaj distriktoj.

Geografio
---------

La surfaco de la distrikto estas 3.710 km². Ĝi estas la tria plej malgranda el la rumanaj distriktoj, post Ilfov kaj Giurgiu.

* La distrikta blazonoLa distrikta blazono
* Etnoj de sikullando (1992)Etnoj de sikullando (1992)
* Etnoj de sikullando (2002)Etnoj de sikullando (2002)

Municipoj
---------

* Sfântu Gheorghe (Sepsiszentgyörgy)
* Târgu Secuiesc (Kézdivásárhely)

Urboj
-----

* Covasna (urbo) (Kovászna)
* Baraolt (Barót)
* Întorsura Buzăului (Bozdaforduló)

Bibliografio
------------

* Kisgyörgy Zoltán: *Kovászna megye*. (gvidlibro hungare). PALLAS-AKADÉMIA Könyvkiadó, Csíkszereda, 2000.

Vidu ankaŭ
----------

* Listo de komunumoj de Covasna (distrikto)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Distrikto Covasna en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Konsilia retejo
* Prefekteja retejo Arkivigite je 2017-11-13 per la retarkivo Wayback Machine
* Adminstraciaj mapoj de transilvaniaj distriktoj
* Popolnombrado 2002
* Vortaro de loknomoj en Transilvanio rumane, hungare kaj germane
**Sisseln** estas komunumo en la distrikto Laufenburg de Kantono Argovio, Svislando. Ĝi havis 1315 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

Geografio
---------

La komunumo Sisseln situas ĉe la norda bordo de Rejno, oriente ĉe la alfluo de la rivereto Sissle, de kiu la komunumo ricevis sian nomon.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 2,52 km², de kiuj 0,50 km² estas kovritaj de arbaro kaj 0,89 km² de konstruaĵoj. La plej alta punkto de la komunumo situas sur alteco de 306 m s.m. en la arobaro sude de la vilaĝocentro, dum la plej malalta punkto situas sur alteco de 290 m s.m. borde de Rejno ĉe la limo al Stein.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Sisseln limas en nordo al la germanaj komunumoj Bad Säckingen kaj Murg, en oriento al Kaisten, en sudo al Eiken, en sudokcidento al Münchwilen, kaj en okcidento al Stein.

Trafiko
-------

La komunumo estas konektita al la publika transportreto per la poŝtaŭtolinio de Laufenburg al la stacidomo Stein-Säckingen.

Tra la komunumo pasas la grava kantona ĉefvojo A7 de Bazelo al Vinterturo. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A3 situas prosimume 1 kilometron sude de la vilaĝo en Eiken.

Historio
--------

Sisseln estas unu el la plej novaj vilaĝoj de la tuta kantono. Supozeble ĝi estiĝis en la dua duono de la 18-a jarcento, kiam loĝantoj de la antaŭaustria komunumo Eiken fondis en Sisseln eksteran setlejon. Kiel parto de la Frick-Valo, la loko tiam apartenis al la Habsburgoj.

En la jaro 1797 la francoj okupis la regionon. Ek de tiam la Frick-Valo formis francan protektoraĵon, kiu en la jaro 1802 estis integrita kiel Kantono Frick-Valo al la Helveta Respubliko kaj en la jaro 1803 fariĝis parto de Kantono Argovio. En la jaro 1806 Sisseln distiĝis de Eiken kaj fariĝis propra komunumo de la argovia distrikto Laufenburg.

Vidu ankaŭ
----------

* Siselen

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Sisseln en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Sisseln

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la Distrikto Laufenburg |
| --- |
| Eiken • Frick • Gansingen • Gipf-Oberfrick • Herznach • Hornussen • Kaisten • **Laufenburg** (Sulz) - Mettauertal • Münchwilen • Oberhof • Oeschgen • Schwaderloch • Sisseln • Ueken • Wittnau • Wölflinswil • Zeihen |  |

 |
Kriŝno kaj Arĵuno en la militĉaro, 18-19 a jarcentoj.
La **milito de Kurukŝetro** (nagarie: कुरुक्षेत्र युद्ध) estas esenca parto de la hinda eposa verko *Mahabarato* kaj sekve de *Bagavadgito* (kiu estas parto de ĝi).

Laŭ la *Mahabarato*, la batalo inter du frataj klanoj (la kaŭravoj kaj la pandavoj pro la trono de Hastinapuro (proksime al la nuna Nov-Delhio), estis solvita per milito, en kiu granda parto de la antikvaj regnoj partoprenis kiel aliancitoj de la rivalaj klanoj. La lokigo de la batalo estis Kurukŝetro (en la nuna barata subŝtato Harjano, en la nordo de la lando.

La *Mahabarato* rakontas ke la batalo daŭris 18 tagojn, dum kiuj grandaj armeoj venintaj el tuta Barato militis en ambaŭ flankoj. La graveco de ĉi milito en la verko estas tre evidenta ĉar la tuta verko rakontas pri historio de pluraj generacioj dum jarcentoj sed la batalo kiu daŭris malpli ol unu monato okupas preskaŭ la duonon de la tuta libro.

La plejparto de la rakonto priskribas tre detale la unuopajn batalojn de la malsamaj herooj el ambaŭ flankoj, la militistaj formacioj uzataj ĉiutage el ambaŭ flankoj, la diplomitio de la milito, kunvenoj, paroladoj inter herooj kaj komandantoj ĉiutage antaŭ la ekmilitado, la uzataj armiloj, ktp.

La ĉapitroj *(parvoj)* kun rilato al la batalo, de la sesa al la deka ĉapitro, estas konsiderataj inter la plej antikvaj de la *Mahabarato*. La *Bagavadgito*, sankta teksto de la hinua filozofio, inkluzivita en ĝi, estas konsiderata kiel posta aldono al la *Mahabarato* kiu ree rakontas la konversacion inter la pandavo Arĝuno kaj Kriŝno, diskonigante la dubon de Arĵuno batali kontraŭ sia familio mem.

La hindologoj kredas ke la Batalo aŭ Milito de Kurukŝetro estis historia okazintaĵo, eble el la 4a jarmilo a.K kaj la jaro 800 p.K, baziĝante sur kalkuloj astronomiaj kaj sur la informo de la *Mahabarato*.

Laŭ la libro, la armeo de la pandavoj, gvidata de Dristadĝumno, dividiĝis en 7 diviziojn, entute 1.530.900 homoj, dum la kaŭravoj, sub la gvido de Biŝmo, kalkulis je 11 divizioj aŭ 2.405.700 homoj. La batalo estis tre multekosta por ambaŭ klankoj el kiu nur 8 pandavoj kaj 4 kaŭravoj pluvivis.

Grandega basreliefo el 94 m alte priskribas la batalon sur la muroj de la templo de Angkor Wat (Kamboĝo), el la 12a jarcento p.K.

Vidu ankaŭ
----------

* Armagedono
* Ragnarök

* Kategorio Milito de Kurukŝetro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Franz Seraph WESENAUER** (naskiĝinta la 8-an de junio 1904 en Ebensee, mortinta la 19-an de oktobro 1991 en Salcburgo) estis aŭstra romkatolika pastro, longtempe paroĥestro en la salcburga Elizabeta-komunumo kaj tutsalcburgia konata ekleziulo.

Vivo
----

Post pasigo de la abiturienta ekzameno ĉe Kollegium Borromäum kaj restado en la porpastra seminario de Salcburgo li estis ordinita sacerdote en la 13.7.1930 en la katedralo de Salcburgo fare de lia arkiepiskopa moŝto Ignaz Rieder. 

Poste li kapelanis en Wörgl (1931–1935), Nonntal (Salcburgo; 1935), Großgmain (1938) kaj St. Andrä (Salcburgo; 1938–1945). Inter 1945 kaj 1950 li direktoris ĉe la knaba instituto "Johanneum" kaj fariĝis porjunulara animzorganto tutdioceza. De 1950 li deĵoris por anoj de la Elizabeta komunumo. 

Dum nacisocialismo li helpis, estante helppastro de ĉe St. Andrä, kune kun paroĥestro Franz Zeiss al persekutitaj judoj fuĝi. 
Liaj agoj dum "Johanneum"-tempoj estis literature prilaborita fare de Thomas Bernhard en la aŭtobiografioza verko *Die Ursache. Eine Andeutung* (1975). Wesenauer akuzis la verkinton kaj la eldoninton pri fifamigo. Finfine kelkaj eroj el la libro devis neniiĝi.
Wesenauer ankaŭ engaĝiĝis en la eldonado de la montagazeto *Das Neue Groschenblatt*.

Je memoro de Franz Wesenauer oni metis en julio 2015 stumbligan ŝtonon antaŭ la ejo Mirabellplatz 5, malpost Andreo-kirko.

Literaturo
----------

* Josef Hofmann: *Prälat Franz Wesenauer. Ein Priesterleben. 1904-1991*. Memeldono, 1998.

Fontoj
------

* informoj ĉe SalzburgWiki

* RES (Regesta Ecclesiastica Salisburgensia), informoj pri Wesenauer, Franz (1904-1991)
* priskribo de la stumbligaj ŝtonoj salcburgaj

Notoj
-----

1. ↑  Ĝi troviĝas je *Schrannengasse 4* kaj fondiĝis kiel hejmo porjunula-eduka en la 1887-a jaro, por kapacito de ĝis 90 lernantoj. Post Anschluss la nazioj enstalis surloke alian hejmon kun nova ideologio. Ekde 1945 la Salcburga diocezo transprenis la tuton.
2. ↑  Vgl. Riendeau, Vincent: "Der Literaturskandal: Symbolisches Kapital und Selbstbezug am Beispiel Thomas Bernhards." - Tezo, Montréal 2010.





Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Prokura servilo ligas du komputilojn nerekte unu al la alia.
En komputilaj retoj, **prokurilo** (aŭ **prokura servilo**, angle *proxy server*) estas speco de servilo kiu respondas al la petoj de siaj klientoj per petoj al aliaj serviloj. Por HTTP peto-respondo, prokurilo plej kutime situas kaj agas jene:

1. Unue kliento konektiĝas al prokura servilo petante (per retadreso kaj retkapoj plus retkorpo) dosieron, retpaĝon aŭ alian aĵon (risurcon) disponigitan de alia servilo.
2. Poste tiu prokura servilo provizas la klienton per konekto al la celata servilo, aŭ agas samtempe kiel kliento kaj servilo ripetante la risuron. Se la prokurilo estas ne kluza sed modifa, ĝi povas modifi la peton.
3. Ĉe la fino de ĉeno de serviloj estas la "enhava servilo" kun la ĉefa enhavo mem.
4. Fine se la prokurilo estas ne kluza sed modifa, ĝi povas modifi la respondon, ekzemple bloki viruson, kompaktigi paĝon, enmeti reklamojn, tradukumi markolingvon, traduki lingvon.

Prokurilo tralasanta senŝanĝe ĉiujn petojn kaj respondojn estas nomata kluza prokurilo, prokura kluzo, aŭ simple kluzo. Oni diras la prokurilo "kluzas" la koncernan peton aŭ respondon kiam ĝi tralasas ĝin senŝanĝe. Ĝenerala prokurilo, jen kluzas la peton aŭ respondon, jen modifas la peton aŭ respondon.

Bilde estas kiel:

**retumilo <--> prokurilo <--> prokurilo <--> retservilo**

Pli ĝenerale:

kliento <--> prokura servilo <--> prokura servilo <--> enhava servilo

Ekzemplo:

poŝtelefono <--(XHTML MP)--> prokurilo (tradukanta la markolingvon) <--(HTML)--> retservilo

* Kategorio Prokurilo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Kabineto Mihály Károlyi** estis la unua registaro en Hungario dum la Kalistefa revolucio. Ĝi gvidis la landon en la jaroj 1918 kaj 1919 malpli ol 3 monatojn. Estas okulfrape, ke inter la ministerioj malaperis Kroatio-Slavonio-Dalmatio jam forlasinta Hungarion, aliflanke aperis ministerio pri eksteraj aferoj, ministerio pri nacimalplimultoj kaj ministerio pri Rutenlando.

Ĉefministro Mihály Károlyi

Historio
--------

Alvenis amase soldatoj el la milito, kiuj en la 31-an de oktobro 1918 faris kalistefan revolucion, dume soldatoj murdis simbolon de la milito István Tisza. La soldatoj ĵuris al Hungara Nacia Konsilio. Jozefo Aŭgusto de Habsburgo-Loreno tuj nomumis ĉefministro Mihály Károlyi-n. Post la oficialiĝo li ripetis-redonis sian ĵuron al la palatino kaj li denove ĵuris jam al la Hungara Nacia Konsilio. Tiel la kabineto iĝis plene sendependa. Károlyi havis 3 ideojn:

* fini ĉiujn batalojn
* netuŝebleco de limoj de Hungario
* federala landosistemo

Ili estis naivaj, eĉ Károlyi mem retiris ilin post monatoj.

En la 16-an de novembro Hungara Nacia Konsilio deklaris Hungarion popolrespubliko. La kabineto kreis leĝon pri rajto pri baloto, kiu okazos en aprilo de 1919. Sekvis leĝoj pri la socialaj viveblecoj kaj en februaro leĝo pri la tero. Tamen la terdivido okazis nur en bieno de Károlyi. Tiutempe rumanaj, ĉeĥaj kaj serbaj soldatoj okupis jam duonon de la lando. Károlyi ne povis halti la okupojn, tamen en januaro Hungara Nacia Konsilio nomumis Károlyi-n respublika prezidanto, tial li transdonis la titolon ĉefministro al Dénes Berinkey.

Listo de membroj
----------------

* **Mihály Károlyi – ĉefministro kaj ministro pri eksteraj aferoj**
* Tivadar Batthyány ministro pri enlandaj aferoj iom pli, ol monaton, poste Vince Nagy (politikisto)
* Mihály Károlyi – ministro pri financo malpli ol monaton, poste Pál Szende
* Dénes Berinkey - ministro pri justico
* Béla Linder - ministro pri defendo nur semajnon, poste monaton Albert Bartha, poste semajnon mem Mihály Károlyi, poste semajnon Vilmos Böhm, fine Sándor Festetics
* Márton Lovászy – ministro pri religio kaj eduko preskaŭ 2 monatojn, poste Sándor Juhász Nagy
* Barna Buza – ministro pri agrikulturo
* Ernő Garami – ministro pri komerco
* Oszkár Jászi – senpostena ministro pri nacimalplimultoj
* Zsigmond Kunfi – senpostena ministro pri laboro
* Ferenc Nagy (urbestro) – senpostena ministro pri nutro
* Oreszt Szabó – ministro pri ruteniaj aferoj
* Béla Linder - ministro pri Antanto

Fontoj
------

* hungare
* hungare
* hungare
* hungare
* hungare
**Shu Qingchun** (3a de Februaro 1899 – 24a de Aŭgusto 1966), konata laŭ sia plumnomo **Lao Ŝe**, estis ĉina romanisto kaj dramaturgo. Li estis unu el plej gravaj figuroj de la ĉina literaturo de la 20-a jarcento, kaj estas plej bone konata pro sia realismaj romanoj *Rikiŝ-knabo* (骆驼祥子), *Kamelo Ŝjangzi*, kaj la teatraĵo *Teejo* (茶館). Li estis de manĉura etneco, kaj liaj verkoj estas konataj speciale pro sia vigla uzado de la pekina dialekto.

Vivo
----

Inter 1918 kaj 1924, Lao Ŝe laboris en kelkaj baz- kaj mez-lernejoj en Pekino kaj Tjanĝino. Li estis tre influita de la Movado de la 4-a de majo (1919). Li asertis, "La Movado de la 4-a de majo donis al mi novan spiriton kaj novan literaturan lingvon. Mi dankas al la Movado de la 4-a de majo, ĉar ĝi ebligis min esti verkisto." Li estis helpinstruisto en la ĉina sekcio de la Lernejo de Orientaj Studoj (nuntempa Lernejo de Orientaj kaj Afrikaj Studoj) de la Universitato de Londono el 1924 ĝis 1929, kaj loĝis en Notting Hill dum plej el tiu periodo. Dum sia restado en Londono, li ege multe legis verkojn de Angla literaturo (speciale de Dickens, kiun li adoris) kaj ekverkis li mem. Lia posta romano *Sro. Ma kaj Filo*, pri ĉina patro kaj lia filo en Londono, eliris el tiuj spertoj.

Krom instrui en kelkaj universitatoj, Lao Ŝe estis grava populariganto de humorverkado en Ĉinio, speciale tra siaj romanoj, noveloj kaj eseoj por gazetoj kiel "La Analekta Duonmonato" (論語半月刊, de Lin Yutang, Lunyu Banyuekan, est. 1932), kaj siaj teatraĵoj kaj aliaj verkoj, ekzemple pere de la popularaj dialogoj *ksiangŝeng*. En Marto 1938 li estis elektita estro de asocio de verkistoj kontraŭ la japana invado pro sia montrita neŭtraleco inter la diversaj frakcioj. Inter 1946 kaj 1949 li vizitis Usonon helpite de sia amikino Pearl S. Buck kaj ŝia edzo. Pearl S. Buck estis tradukinta la *Rikiŝ-knabo*-n kaj tiu verko iĝis furorverko en Usono. Post la proklamo de la Ĉina Popola Respubliko, Lao Ŝe ne sekvis la konsilon de Buck resti en Usono kaj revenis en Ĉinion.

Kiam la Kultura Revolucio eksplodis en 1966, li estis mistraktita kiel burĝa kontraŭrevoluciulo kaj humiligita de la Ruĝaj Gvardianoj en Pekino. Post tio, li sinmortigis aŭ estis murdita: pri tio neniu certas. La parencoj konservis kaŝe la verkojn.

Notoj
-----

1. ↑   Lao She | Writer | Blue Plaques | English Heritage.
2. ↑  Witchard, *Lao She in London*
3. ↑  Christopher Rea, "The Age of Irreverence: A New History of Laughter in China" (California, 2015), chapter 6: "The Invention of Humor"

* Kategorio Lao Ŝe en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 755370
* GND: 118569643
* LCCN: n79090252
* VIAF: 54150107
* ISNI: 0000000121333902
* LIBRIS: 69945
* SUDOC: 026965321
* BNF: 11911020x
* NLA: 36732293
* NDL: 00316006
* BIBSYS: 90337555
* NKC: kup19950000055608
* ICCU: CFIV054471
* BNE: XX1337649
 |
tipa aspekto de la vinberkulturo en Minervois
**Minervois** estas la nomo de vinregiono en Languedoc-Roussillon en Francio. La nomo devenas de la centra urbo Minerve.
La regiono situas kiel amfiteatro inter la Montagne Noir kaj la ebeno de la Aude. Estas prahistoriaj kavoj kaj dolmenoj, pitoreskaj vilaĝoj kun romanaj preĝejoj.

Ekde la gaŭlo-romia tempo, kiam la regiono apartenis al la romia provinco Gallia Narbonensis ekzistas la kultivado de vino. Ekde la 15-a de februaro 1985 la precipe ruĝaj vinoj havas la statuson de Appellation d'Origine Contrôlée (AOC). Ĝi estas unu el la 16 vinberregionoj de Langedoc

La regiono produktas sur 5000 ha 170 000 hl da vino de la vinberspecoj Syrah, Grenache, Carignan, Cinsault kaj Mourvèdre per 30 kooperativoj kaj 220 individuaj vinproduktantoj.
Apudaj vinregionoj estas norde *Appellation Saint-Chinian*, sude *Corbières* kaj okcidente *Cabardès*.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Minervois en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* france ĝenerale pri la regiono
* france mapoj Arkivigite je 2008-12-27 per la retarkivo Wayback Machine
D-ro **Christopher Matthew Anthony ZERVIC** [**KriZe**] (naskiĝis la 20-an de majo 1973) estas usona esperantisto.

Lia esperanta agado
-------------------

Zervic eklernis Esperanton la 26-an de julio, 1994. Li estis prezidanto de Esperanto-Societo de Ĉikago 1998-1999, 2002-2003, Sekretario de E-Societo de Ĉikago, 1997-1998, 2000-2001. Li estas estrarano de Esperanto-USA.

Instruisto de Esperanto, verkis kun R. Kent Jones unu el la plej fruaj retaj lerniloj. Podkastisto de Ĉi Tie Nun.

Vivo
----

Naskiĝis 1973 ĉe Arlington Heights, Ilinojo, Usono. Loĝis en Buffalo Grove, Ilinojo dum juneco. Ĉeestis Illinois-State-Universitaton ĉe Normal, Ilinojo, bakalaŭriĝis 1995 studinte publikrilaton kaj politiksciencon. Ĉeestis Advokatlernejon John Marshall ĉe Ĉikago, Ilinojo, doktoriĝis 2000, advokatiĝis samjare. Nun loĝas en Richland, Miŝigano.

Zervic havas tri gefilojn, Stefanjo (naskiĝinta 1994), Karlota (naskiĝinta 2004) kaj Kupero (naskiĝinta 2006). La lastaj du estas denaskaj parolantoj de Esperanto. Zervic edziĝis en 2001 kun Laŭra Brinkman.

La pseŭdonimo "KriZe" estas simpla mallongigo de lia nomo en Esperanto **Kri**stoforo **Ze**rvic, simila al la formo uzata de Esperanto aŭtoro Kabe.

Zervic partoprenas en la vikipedio.

Kongresoj
---------

*Junulara Esperanto-Semajnfino (USEJ)*

* 1997 (Vaŝingtono)

*Jarkongresoj de Esperanto-USA*

* 1996 (Detrojto)
* 2002 (Sakramento)
* 2008 (Montrealo, kune kun Tut-Amerika Kongreso de Esperanto kaj Jarkongreso de KEA)
* 2009 (Sankta Luiso, Misurio)
* 2010 (Vaŝingtono, D.K.)

*Jarkongreso de Kanada\_Esperanto-Asocio*

* 1998 (Montrealo)

*Internacia Junulara Kongreso*

* 1999 (Veszprém), Hungario

*Universala Kongreso de Esperanto*

* 2009 (Bjalistoko, Pollando)

Referencoj
----------

1. ↑  *La bulteno de Esperanto-USA,* 2008/1, Arkivigite je 2008-05-15 per la retarkivo Wayback Machine p. 2

Eksteraj ligiloj
----------------

* Ĉi Tie Nun, podkasto de KriZe en Esperanto
* A Key to the Inter-National Language
* E-Societo de Ĉikago
Pri la komunumo
---------------

 **Dietwil** estas komunumo en la distrikto Muri de Kantono Argovio, Svislando. Ĝi havis 1145 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

Geografio
---------

Dietwil estas la plej suda komunumo de Kantono Argovio. La vilaĝo-kerno situas sur moreno okcidente de la rivero Reuss.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Dietwil limas en nordo al Oberrüti, en oriento al Risch en Kantono Zugo, en sudoriento al Honau en Kantono Lucerno, en sudo al Inwil en Kantono Lucerno, kaj en okcidento al Sins.

Trafiko
-------

Tra la komunumo kondukas la kantona ĉefvojo 25 de Lencburgo al Lucerno. La plej proksima aŭtovojalveturejo troviĝas 2 kilometrojn pli sude en Root al la svisa aŭtovojo A14.

La komunumo estas konektita al la publika trafikreto per buslinio de Zugerland Verkehrsbetriebe.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Dietwil datiĝas el la jaro 1236 kiel *Tuetwile*.

En mezepoko la supera jurisdikcio pri Dietwil apartenis al la Habsburgoj, kiuj atribuis ĝin al la voktejo de Meienberg. En la jaro 1415 la voktejo estis konkerita fare de la lucernanoj, kiuj tamen en la jaro 1425 devis koncedi ĝis al la *Libera distrikto*, kiu estis komuna posedaĵo de la Svisa Ĵurkomunumo.

Komence de la 15-a jarcento la lucerna familio Moos akiris la malaltan jurisdikcion pri Dietwil kaj vendis ĝin en la jaro 1422 al la urbo Lucerno, kiu tiel posedis grandan influon al la liberdistrikta komunumo.

En maro 1798 la francaj trupoj liberigis Argovion de la ĵurkomunuma servuto kaj kreis la Helvetan Respublikon. Dietwil nun dum kvin jaroj apartenis al Kantono Baden. En 1803 Dietwil estis integrita al la distrikto Muri de la nove fondita Kantono Argovio.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Dietwil en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Dietwil** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

* Oficiala retejo de la komunumo Dietwil
* Dietwil en la Historia Leksikono de Svislando

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la Distrikto Muri |
| --- |
| Abtwil • Aristau • Auw • Beinwil (Freiamt) • Besenbüren • Bettwil • Boswil • Bünzen • Buttwil • Dietwil • Geltwil • Kallern • Merenschwand (Benzenschwil) • Mühlau • Muri • Oberrüti • Rottenschwil • Sins • Waltenschwil |  |

 |
|  |  |
| --- | --- |
|  Redaktas | **Ĉi tiu artikolo estas redaktata de iu.**

---

Por eviti la riskon de redaktokonflikto, ne redaktu la artikolon. Kontrolu la kronologion kaj forigu la ŝablonon, se necese. |

**Luis Mateo DÍEZ Rodríguez** (Villablino, 21a de septembro 1942) estas hispana verkisto. Li estas membro de la Real Academia Española el 2001. Oni atribuis al li la Premion Cervantes en 2023.​ Li estas la nura aŭtoro en hispana lingvo kiu ricevis dufoje la Nacian Premion de Rakontaro kaj dufoje la Premion de la Kritiko, pere de siaj romanoj *La fuente de la edad* (1986) kaj *La ruina del cielo* (1999).

Biografio kaj kariero
---------------------

En 1954, estante 12-jaraĝa, lia familio translokiĝis al Leono kie lia patro estis funkciulo. Luis Mateo studis tie en mezlernejo kaj en 1961 studis juron en la Komplutensa Universitato de Madrido. Li iĝis funkciulo de la Konsilio de Madrido.

Entre 1963 y 1968 participó en la redacción de la revista poética Claraboya junto a Agustín Delgado, Antonio Llamas y Ángel Fierro.2​ Por ese entonces aparecieron sus primeros poemas, que reunió en Señales de humo (1972). Sin embargo, su creación lírica fue efímera y dejó paso definitivamente a la ficción narrativa.

Algunas de sus obras han sido adaptadas al cine. Así, José María Martín "Chema" Sarmiento llevó a la pantalla grande el cuento Los grajos del Sochantre, una de las cinco historias que se relatan (el propio Díez) en El filandón (1984) y adaptó Los males menores en la película Viene una chica (2011),3​ de la que Díez fue coguionista. La novela La fuente de la edad fue rodada por Julio Sánchez Valdés (1991) para Televisión Española.