recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
|  | jan | feb | mar | apr | maj | jun | jul | aŭg | sep | okt | nov | dec |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1952 |  |  |  |  |  |  |  |  | 1/1 |  |  |  |
| 1953 | 1/2 |  | 1/3 |  | 1/4 |  |  | 2/1 |  |  |  | 2/2 |
| 1954 |  | 2/3 |  | 2/4 |  |  |  | 9 |  | 10 |  | 11 |
| 1955 |  |  |  | 12 |  |  |  |  | 13 |  | 14 |  |
| 1956 | 15 |  | 16 |  |  |  | 17 |  |  |  | 18 | 19 |
| 1957 |  |  | 20 |  | 21 |  | 22 | 23 | 24 | 25 |  |  |
| 1958 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 | 32 | 33 | 34 | 35 | 36 | 37 |
| 1959 | 38 | 39 |  |  | 40 | 41 |  |  |  |  |  |  |
| N-roj de *Nebula* montrante volumon/numeron. La unuajn kvar numerojn portis la datojn «aŭtuno 1952», «printempo 1953», «somero 1953» kaj «aŭtuno 1953». Ekde la 5-a numero ili portis la monaton de eldoniĝo.  |

***Nebula Science Fiction*** estis la unua skota sciencfikcia gazeto. Ĝi eldoniĝis de 1952 ĝis 1959. Ĝin fondis 18-jara Peter Hamilton, presigante ĝin ĉe la presfirmao *Crownpoint Publications*, en Glasgovo, posedata de la gepatroj. Ĝi aperadis tie iom neregule de la unua numero (aŭtuno 1952) ĝis la 12-a numero, en 1955. Tiam ĝi ekpresiĝis ĉe presejo en Dublino, kie ĝi iom pli regule ritmiĝis, aperante ĉiumonate de januaro 1958 ĝis februaro 1959. La fina, 41-a numero aperis en junio 1959.

*Nebula Science Fiction* eldonis la unuajn novelojn de pluraj konataj verkistoj, i.a. Robert Silverberg, Brian Aldiss, kaj Bob Shaw. Proksimume tri kvaronoj de la abonantoj estis ekster Britio, kaj la revuo devis ĉesiĝi pro la premo de importaj impostoj, precipe en Sudafriko kaj Aŭstralio, kaj de akcizo en Britio mem.

Notoj
-----

1. ↑  Mike Ashley, "Nebula Science Fiction", en Tymn & Ashley, *Science Fiction, Fantasy and Weird Fiction Magazines*, pp. 419–423.
**Niĵnij Koropec,** ukraine **Нижній Коропець,** rutene **Нижньый Коропиць,** ruse **Нижний Коропец,** (grava diferenco prononce ne estas) slovake **Nižný Koropec,** hungare **Alsókerepec** estas malgranda vilaĝeto en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto de Mukaĉeve.

Transkarpata provinco en Ukrainio
Distrikto de Mukaĉeve en Transkarpatio

Bazaj informoj
--------------

* 48° 21′ 40″ N 22° 39′ 58″ O﻿ / ﻿48.36111 °N, 22.66611 °O﻿ / 48.36111; 22.66611 (mapo)Koordinatoj: 48° 21′ 40″ N 22° 39′ 58″ O﻿ / ﻿48.36111 °N, 22.66611 °O﻿ / 48.36111; 22.66611 (mapo)
* Areo:  km²
* Alto super marnivelo: 111 m
* Loĝantaro: 920
* Poŝtkodo: 89670
* Telefonprefikso: +380 3131
* Aŭtokodo: AO

Situo
-----

Historio
--------

La vilaĝo fondiĝis proksimume en 1300. Ĝis Traktato de Trianon Alsókerepec apartenis al Hungara reĝlando, al Bereg, al distrikto de Munkács, poste al Ĉeĥoslovakio. La komunumo rehungariĝis inter 1938-1945, ĉar la unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Ekde 1945 ĝi apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio.

Vidindaĵoj
----------

* romkatolika preĝejo
**Niĵnjaja Tura** (ruse *Нижняя Тура*) estas urbo en Sverdlovska provinco en Rusio.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 65478.

La urbo estis fondita en jaro 1754 kiel loĝejo dum konstruado de ferproduktanta uzino.

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1949.

La interurba telefona kodo estas 34342, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

Diferenco de la loka kaj moskva tempoj estas 2 horoj (en jaro 2005).

Geografiaj koordinatoj de la urbo estas 58° 37′ N 59° 51′ O﻿ / ﻿58.617 °N, 59.850 °O﻿ / 58.617; 59.850 (mapo)Koordinatoj: 58° 37′ N 59° 51′ O﻿ / ﻿58.617 °N, 59.850 °O﻿ / 58.617; 59.850 (mapo).

La urbo estas ĉe orienta limo de meza Uralo, ĉe rivero Tura (Тура) (baseno de rivero Obj).

En la urbo estas fervoja stacio.

En 1824 apud la urbo estis eltrovitaj minkampoj de oro kaj plateno.

En jaro 1959 la urbo havis 18,8 mil loĝantojn.

En jaro 2002 la urbo havis 24,2 mil loĝantojn.


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Koordinatoj: 56° 27′ 39″ N 22° 54′ 04″ O﻿ / ﻿56.46083 °N, 22.90111 °O﻿ / 56.46083; 22.90111 (mapo)

**Auce** estas urbo en Latvia historia regiono Zemgalio, en la sudo de Latvio. Ĝi apartenas al distrikto Dobele kaj situas en sudokcidenta parto de la distrikto. La distancoj al la plej gravaj centroj estas 33 km de Dobele, 7 km de Litovia limo kaj 109 km de Rigo. Laŭ la stato de la jaro 2022 en la urbo vivis 2 183 personoj sur areo de 3,67 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de 595 loĝantoj/km².

Historio
--------

Ĝis la 13-a jarcento, Auce lando situis in malgranda zemgala - antikva balta tribo - ŝtato Spārnene. Auce unue estis menciita en 1426 kiel *Owcze* en germane skribaĵo, kiam ili estis en parto de Livonio, subjekto al Arkidiocezo de Rigo.

En 1562 Auce trovis sin en la Duklando Kuronio. En 1795 la Duklando, kune kun Dobele, estis aneksita al la Rusia Imperio, kaj en 1797 ĝi integrigis ĝin en la Kuronia provincon.

Auce, tiutempe Vecauce ("Malnova Auce"), iĝis pli granda setlejo post 1889, kiam la fervojo Rigo-Mažeikiai estis konstruita tra la vilaĝo.

Post la Sendependiĝo Milito (1918-1920), Vecauce estis inkludita en la lastatempe establita Respubliko de Latvio. En 1924 Vecauce akiris urborajtojn. En 1925 la antaŭa nomo Auce estis restarigita.

Geografio
---------

La urbo situas en la suda parto de la Orienta Kuronia altebenaĵo, kie ĝi pasas en la Meza Latvia malaltebenaĵo.

Averaĝa temperaturo estas -5,5°C en januaro kaj +16,5°C en julio. Da precipitaĵo falas 650 mm jare.

### Transporto

La fervoja linio Rigo-Jelgava-Mažeikiai ne plu estas uzata por pasaĝertransporto en 2022, sed estas planoj restarigi ĝin.

La ĉefa aŭtovojoj de urbo estas P96 (Jelgava-Ezere) kaj P104 (Tukums-Auce-Litovio), lokaj vojoj estas V1116 (Auce-Vadakste), V1117 (Auce-Ķevele) kaj V1118 (Auce-Lielauce).

Loĝantaro
---------

### Ŝanĝo de loĝantaro

| Jaro | Homoj |
| --- | --- |
| 1939 | 3329 |
| 1965 | 4900 |
| 2000 | 3211 |
| 2021 | 2195 |

### Etna strukturo

| Jaro | Homoj kune | Latvoj | Rusoj | Belorusoj | Ukrainoj | Poloj | Litovoj | La cetero |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 2000 | 3211 | 2570 (80%) | 183 (6%) | 55 (2%) | 34 (1%) | 23 (1%) | 337 (10%) | 9 (0%) |
| 2021 | 2195 | 1745 (79%) | 128 (6%) | 41 (2%) | 16 (1%) | 10 (0%) | 202 (9%) | 53 (2%) |

Vidindaĵoj
----------

* Lutera preĝejo
* Iama grandbieno

Bildoj
------

* Katolika preĝejo.Katolika preĝejo.
* Vido de Vecauce grandbieno.Vido de Vecauce grandbieno.
* Urbodomo.Urbodomo.
* Raiņa strato.Raiņa strato.
* Muziklernejo.Muziklernejo.

Referencoj
----------

1. ↑  Mazais Latvijas autoceļu atlants - Latva Malgranda voja atlaso
2. 1 2  Latvijas PSR Mazā Enciklopēdija - Latva Malgranda Enciklopedio, v. 1, p. 123.
3. 1 2  Latvijas ģeogrāfijas atlants - Latvia geografia atlaso. "Jāņa sēta", 2020
4. 1 2  stat.gov.lv

Eksteraj ligiloj
----------------

Logo Wikimedia Commons Bildoj, sonoj kaj videoj pri temo Auce en Vikimedia Komunejo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 761193
* VIAF: 306284970
 |
Koordinatoj: 56° 05′ 00″ N 54° 15′ 00″ O﻿ / ﻿56.08333 °N, 54.25000 °O﻿ / 56.08333; 54.25000 (mapo)

**Neftekamsk** (ruse *Нефтекамск*) estas urbo en Baŝkirio en Rusio.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 80427.

La urbo estis fondita en jaro 1957 kiel loĝejo ĉe nafta minkampo.

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1963.

La interurba telefona kodo estas 34713, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

Diferenco de la loka kaj moskva tempoj estas 2 horoj (en jaro 2005).

La urbo estas apud Uralo, en 8 km de rivero Kama (Кама).

En la urbo estas fervoja stacio kaj flughaveno.

En jaro 1959 la urbo havis 2,9 mil loĝantojn.

En jaro 2002 la urbo havis 122,3 mil loĝantojn.

Flago de Baŝkirio
Administra divido de Baŝkirio

**Ĉefurbo**: Ufa

**Urbaj distriktoj**:
Agidel |
Kumertau |
Meĵgorje |
Neftekamsk |
Oktjabrjskij |
Salavat |
Sibaj |
Sterlitamak |
Ufa 

**Municipaj distriktoj**:
Abzelilova |
Alŝeeva |
Arĥangelska |
Askina |
Aurgaza |
Bajmaka |
Bakala |
Baltaĉeva |
Belebeja |
Belokataja |
Belorecka |
Biĵbuljaka |
Birska |
Blagovara 
Blagoveŝĉenska |
Buzdjaka |
Burajeva |
Burzjana |
Ĉekmaguŝa |
Ĉimŝa |
Davlekanova |
Duvana |
Djurtjulia |
Fjodorovka |
Gafura |
Ĥajbulina |
Janaula |
Jermekejeva |
Iglina |
Iliŝeva |
Iŝimbaja 
Kaltasa |
Karaidela |
Karmaskala |
Kiga |
Krasnokama |
Kugarĉa |
Kuŝnarenkova |
Kujurgaza |
Meleuza |
Meĉetlina |
Miŝkina |
Mijaka |
Nurimanova |
Salavata |
Sterlibaŝeva |
Sterlitamaka |
Ŝarana 
Tatiŝla |
Tujmaza |
Uĉala |
Ufa |
Zianĉura |
Zilaira
Koordinatoj: 55° 58′ 40″ N 26° 17′ 51″ O﻿ / ﻿55.97778 °N, 26.29750 °O﻿ / 55.97778; 26.29750 (mapo)

**Ilūkste** estas urbo en Latvia historia regiono Selonio, en la sudoriento de Latvio. Ĝi situas en distrikto Augšdaugava sur la bordoj de la malgranda rivero Ilūkste. La distancoj al la plej gravaj centroj estas 26 km de Daugavpils kaj 199 km de Rigo. Laŭ la stato de la jaro 2023 en la urbo vivis 2 171 personoj sur areo de 8,69 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de 250 loĝantoj/km².

Historio
--------

Ilūkste komencis disvolviĝi kiel setlejo, kiu apartenis al la Livonia Ordeno komence de la 16-a jarcento, de la loĝantoj kiuj translokiĝis ĉi tien post la detruo de la setlejo Pobež fare de la litova invado. Ilūkste komencis formiĝi kiel komerccentro ĉe la vojkruciĝoj. Ĝi unue estas menciita en skribaĵoj en 1559 kiel urbeto sur la dekstra bordo de la Ilūkste rivero.

En la 1560-aj jaroj, la teritorio estis inkludita en la Duklando Kuronio kaj Zemgalio. En 1795 la urbo venis sub la kontrolon de Rusia Imperio kaj iĝis la centro de la distrikto.

En Unua Mondmilito, Ilūkste estis sur la batallinio dum longa tempo, iris de mano al mano plurfoje, kaj tial neniu domo restis ĉi tie. En 1917, Ilūkste akiris urborajtojn, sed ĝi ne plu reakiris sian iaman signifon.

Geografio
---------

La urbo situas en Supralanda malaltebenaĵo (latve *Augšzemes augstiene*).

Averaĝa temperaturo estas -6,5°C en januaro kaj +17,5°C en julio. Da precipitaĵo falas 650-700 mm jare.

### Transporto

Tra la urbo pasas aŭtovojo P72 (Ilūkste-Birži-Jēkabpils), lokaj vojoj estas V711 (Ilūkste-Daugavpils) kaj arbaraj vojoj.

Bildoj
------

* 
* Lutera preĝejo.Lutera preĝejo.
* Monumento de poeto Rainis.Monumento de poeto Rainis.
* Urbodomo.Urbodomo.

Referencoj
----------

1. ↑  Mazais Latvijas autoceļu atlants - Latva Malgranda voja atlaso
2. 1 2  Latvijas PSR Mazā Enciklopēdija - Latva Malgranda Enciklopedio, v. 1, p. 649.
3. 1 2  Latvijas ģeogrāfijas atlants - Latvia geografia atlaso. "Jāņa sēta", 2020

Eksteraj ligiloj
----------------

Logo Wikimedia Commons Bildoj, sonoj kaj videoj pri temo Ilūkste en Vikimedia Komunejo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 759492
* GND: 4095919-3
* VIAF: 239472204
 |
Koordinatoj: 61° 40′ 00″ N 40° 12′ 00″ O﻿ / ﻿61.66667 °N, 40.20000 °O﻿ / 61.66667; 40.20000 (mapo)

**Njandoma** (ruse *Няндома*) estas urbo en Arĥangelska provinco en Rusio.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 11244501.

La urbo estis fondita en jaro 1896 kiel loĝejo ĉe fervoja stacia, kvankam oficiala jaro de fondo estas 1898.

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1939.

La interurba telefona kodo estas 81838, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo (en jaro 2005).

En la urbo estas fervoja stacio (malfermita en 1898).

En jaro 1959 la urbo havis 21,7 mil loĝantojn.

En jaro 2002 la urbo havis 22,6 mil loĝantojn.

Flago de Arĥangelska provinco
Administra divido de Arĥangelska provinco

**Ĉefurbo**: Arĥangelsk

**Aŭtonoma distrikto**: Nenecio

**Urbaj distriktoj**:
Arĥangelsk |
Korjaĵma |
Kotlas |
Mirnij |
Narjan-Mar |
Nova Zemlo |
Novodvinsk |
Severodvinsk 

**Municipaj distriktoj**:
Ĉemara |
Ĥolmogora |
Kargopola |
Konoŝa |
Kotlasa |
Krasnoborska |
Lena |
Leŝukonska |
Mezenja |
Njandoma |
Onega |
Pinega |
Plesecka |
Ŝenkurska |
Ustja 
Velska |
Verĥnetojma |
Vilegoda |
Vinogradovka |
Zapoljarnij
**Neftekumsk** (ruse *Нефтекумск*) estas urbo en Stavropola regiono de Rusio, 305 kilometrojn orienten de Stavropol.

La urbo estas nova, ĝi aperis en 1961 kiel setlejo ĉe la naftokampo. Urbo ekde 1968.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 07241501.

La interurba telefona kodo estas 86558, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo (en jaro 2005).

La urbo estas apud Norda Kaŭkazo, sur dekstra bordo de rivero Kuma (Кума).

En jaro 1959 la urbo havis 1,7 mil loĝantojn.

En jaro 2002 la urbo havis 27,4 mil loĝantojn.

La plej grava laborejo en la urbo estas "Stavropolneftegaz" (tergasa uzino, naftopumpa kaj tergasa stacioj). Estas ankaŭ pana fabriko, lakta fabriko ka.

La elstara vidindaĵo de la urbo estas arkitektura ensemblo "Eŭropo-Azio".

Flago de Stavropola regiono
Urboj de Stavropola regiono

**Ĉefurbo**: Stavropol

Blagodarnij |
Budjonnovsk |
Georgijevsk |
Ipatovo |
Izobilnij |
Jessentuki |
Ĵeleznovodsk |
Kislovodsk |
Lermontov |
Miĥajlovsk |
Mineralnije Vodi |
Neftekumsk |
Nevinnomissk 
Novoaleksandrovsk |
Novopavlovsk |
Pjatigorsk |
Svetlograd |
Zelenokumsk 

 

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
La negativa bildo de la vizaĝo sur la Mortotuko de Torino
**Negativo** en fotografio estas bildo en kiu la kolortonoj reprezentas la malan kolortonon kompare kun tiuj de la reala fotita objekto, aŭ kompare kun tiuj de la **pozitiva** bildo; speciale, sur nigra-blanka bildo la helaj partoj aperas malhele, kaj inverse.

Do, en negativo, la areoj helaj aŭ travideblaj reprezentas la malhelajn kolortonojn de la originalo, kaj la areoj opakaj aŭ malhelaj reprezentas la helajn kolortonojn de la originalo. Simile al grizaj kaj nigro-blankaj kontraŭoj, en negativo ankaŭ la ceteraj koloroj aperas kontraŭaj al la originalo aŭ pozitiva bildo. →

Sinonimaj esprimoj estas: **negativa bildo**, kaj **negativa kopio**.

En la historio de fotografio, negativoj estis faritaj en diversaj materialoj, ekzemple en vitro, kiun oni ŝmiris per lumsentiva kemiaĵo, ĝenerale arĝentaj halogenidoj kiel arĝenta jodido, arĝenta nitrato aŭ arĝenta klorido. Poste, la usonano George Eastman Kodak ŝmiris flekseblan bendon el celuloido. Tiel sur la bendo oni povis registri serion da negativoj kaj oni ĝin povis konservi kiel rulon.

La brulebleco de negativoj el celuloido foje estis problemo, kiel okazis kun unikaj negativoj pri la milito impresitaj far Robert Capa la 6an de junio de 1944, kiuj bruliĝis pro tro da varmo dum sekigado en foto-laboratorio.

En la fotado per kemia filmo la negativo rolis grave, kaj estis nepra parto de la fotoprocezo ĝis la invento de la t.n.: Inversiga filmo.

Nuntempe, en la cifereca fotado, la koncepto de "negativo" perdis tian gravan rolon kiel parto de fotoprocezo, kaj se ial oni bezonas bildon kun la malaj koloroj de alia bildo (ekzemple por arta efekto), tia negativa bildo estas facile atingebla per popularaj bildoprocezaj komputilprogramoj aŭ bildumilo.

Vidu ankaŭ
----------

* Diapozitivo
* Diapozitiva filmo
* Inversiga filmo
* Fotografio
* Mortotuko de Torino
**Njazepetrovsk** (ruse *Нязепетровск*) estas urbo en Ĉelabinska provinco en Rusio.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 75244501.

La urbo estis fondita en jaro 1747 kiel loĝejo dum konstruado de karbonferproduktanta kaj ferproduktanta uzino.

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1944.

La interurba telefona kodo estas 35156, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

Diferenco de la loka kaj moskva tempoj estas 2 horoj (en jaro 2005).

Geografiaj koordinatoj de la urbo estas 56° 03′ N 59° 36′ O﻿ / ﻿56.050 °N, 59.600 °O﻿ / 56.050; 59.600 (mapo)Koordinatoj: 56° 03′ N 59° 36′ O﻿ / ﻿56.050 °N, 59.600 °O﻿ / 56.050; 59.600 (mapo).

La urbo estas sur okcidenta deklivo de meza Uralo, ĉe rivero Njazja (Нязя) (kiu enenfluas en riveron Ufa (Уфа).

En la urbo estas fervoja stacio Njazepetrovskaja (Нязепетровская).

En jaro 1959 la urbo havis 22,2 mil loĝantojn.

En jaro 2002 la urbo havis 13,4 mil loĝantojn.


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Nehalenio** (literumita ankaŭ *Nehalennia* kaj pli varie) estas diino de neklara origino, eble ĝermana aŭ kelta. Ŝi aperas kaj estis priskribita sur nombraj altaroj malkovrita ĉe areo kiu nun estas la provinco Zelando, Nederlando, kie la rivero Skeldo enfluas en la Norda Maro. Adorado de Nehalenio datas reen el almenaŭ la 2-a jarcento a.n.e. kaj la adorado al la diino pluis ĝis flori en norda Eŭropo en la 2-a kaj 3-a jarcentoj n.e.

Reliefo de sidita Nehalenio inter hundo kaj kesto de panbuloj.Nehalenio estas preskaŭ ĉiam priskribita kun marsimboloj kaj bonvolema hundo je siaj piedoj. Kiel kelta aŭ ĝermana diaĵo, ŝi ricevis povon el komerco, ŝipnavigado, kaj eble hortikulturo kaj fekundeco. En skulptaĵoj kaj reliefoj, ŝi estas priskribita kiel juna virino, ĝenerale sidita. Tipe ŝi vestas mallongan mantelon sur siaj ŝultroj kaj brusto. Tiu vestaĵo estas unika al ŝi kaj eble estis parto de la vestaĵoj kutimaj tiam kaj tie. Ofte ŝi estas akompanata de hundo; ŝi havas kiel atributojn kesto de pomoj aŭ de pantranĉaĵoj kaj ŝippartoj (ĉefe pruo).

Hilda Ellis Davidson detaligas pri kelkaj el la detaloj; laŭ ŝi, la hundo estas en 13 el la 21 altaroj registritaj de Ada Hondius-Crone (1955:103), kiu priskribas la hundon kiel tipo de leporhundo. Davidson krome ligas la temon de la ŝipo asociante Nehalenion kun la ĝermana paro de Vanir formita de Frejo kaj Freja.

Notoj
-----

1. ↑  Green (1998:200-201).
2. ↑  Green (1992:5).
3. ↑ .  Nehalenniatempel - Romeins verleden herleeft in Zeeland.
4. ↑  Davidson (1998:112 & Plate 5).

Bibliografio
------------

* Davidson, H. R. Ellis (1990). *Gods and Myths of Northern Europe*. *Penguin Books*. (ISBN 0-14-013627-4).
* Davidson, Hilda Ellis (1998). *Roles of the Northern Goddess*. Londono: eldonejo *Routledge*. (ISBN 0-415-13611-3)
* Green, Miranda (1992). *Symbol and Image in Celtic Religious Art*. Londono: eldonejo *Routledge*.
* Green, Miranda (1998). *Animals in Celtic Life and Myth.* Londono: eldonejo *Routledge*.
* Simek, Rudolf (2007) tradukita de Angela Hall. *Dictionary of Northern Mythology*. D.S. Brewer. (ISBN 0-85991-513-1)
* Van der Velde, Koert (August 13, 2005). "Zeeuwse godin weer thuis", *Trouw* (nederlanda gazeto).


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 788849
* GND: 123420474
* VIAF: 45208161
 |
**Nelly Fésűs** [neli fEŝUŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Fésűs Nelly** estas hungara aktoro, muzikalkantisto. Ŝia origina persona nomo estis *Kornélia*.

Kornélia Fésűs naskiĝis la 15-an de decembro 1971 en Debrecen.

Biografio
---------

Nelly Fésűs maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo, dum ŝi sportis kaj muzikis. Post la gimnaziaj jaroj ŝi pasis 3 jarojn en Teatro Csokonai (Debrecen), pli poste ŝi estis ŝlagrokantisto jaron en Germanio. Ŝi akiris diplomon en privata aktorlernejo de Mária Gór Nagy. Inter 1996-2002 ŝi apartenis al la Operetoteatro (Budapeŝto), sed ŝi havis rolojn ankaŭ en aliaj teatroj. Baldaŭe ŝi estis videbla en revua teatro, same en pluraj televiziaj spektakloj. Ŝi ricevis filmfestivalan premion en 2019. Ŝi edziniĝis dufoje, ŝi naskis dufoje.

Ŝiaj teatraj roloj (elekto)
---------------------------

* Andrew Lloyd Webber - Tim Rice:
	+ *Evita* - fraŭlino
	+ Jesus Christ Superstar - Maria Magdala
* Zsigmond Móricz: *Légy jó mindhalálig* - Bella Dorogi
* Pál Ábrahám: *Bál a Savoyban* - Daisy Parker
* Hyppolit, la lakeo - Mimi

Ŝiaj filmaj roloj (elekto)
--------------------------

* *Szomszédok* (televizia serio, 1994) - kelnerino
* *Barátok közt* (televizia serio, 1998-1999) - Rita Sági
* *Megszállottak* (2018) - Catrin
* *Doktor Balaton* (2020–) - Bea

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
*

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 734994
 |
*Spinochordodes tellinii* kaj ties ortoptera gastiganto.
***Nematomorpha*** (foje nomataj *Gordiacea*, kaj ofte konata kiel *ĉevalharaj vermoj* aŭ *Gordiaj vermoj*) estas filumo de parazitoidaj animaloj supraĵe similaj al nematodajn vermojn en morfologio, de tie la nomo. Ili ganas laŭ grando en plej specioj el 50 al 100 milimetroj longaj kaj povas atingi en ekstremaj okazoj ĝis 2 metroj, kaj 1 al 3 milimetroj en diametro. Ĉevalharaj vermoj povas esti malkovrita en marĉareoj akvejaj depresioj, naĝejoj, rojoj, flokoj, kaj cisternoj. La plenkreskaj vermoj estas libere loĝantoj, sed la larvoj estas parazitaj de artropodoj, kiaj de skaraboj, blatoj, mantoj, ortopteroj, kaj krustuloj. Oni konas ĉirkaŭ 351 nesalakvajn speciojn kaj konservema ĉirkaŭkalkulo sugestas ke estas ĉirkaŭ 2000 nesalakvaj specioj tutmonde. La nomo "Gordianaj" aludas al la legenda Gordia nodo. Tio rilatas al la fakto ke *nematomorpha* ofte liĝiĝas en nodoj.

Notoj
-----

1. ↑   Hanelt, B, F. Thomas, and A. Schmidt-Rhaesa (2005). "Biology of the phylum Nematomorpha". Advances in Parasitology. 59: 244–305. doi:10.1016/S0065-308X(05)59004-3.
2. ↑   Zhang, Z.-Q. (2011). "Animal biodiversity: An introduction to higher-level classification and taxonomic richness" (PDF). Alirita la 25an de Aprilo 2018. Zootaxa. 3148: 7–12.
3. ↑   Poinar Jr. G (January 2008). "Global diversity of hairworms (Nematomorpha: Gordiaceae) in freshwater". Hydrobiologia. 595 (1): 79–83. doi:10.1007/s10750-007-9112-3.
4. ↑   Piper, Ross (2007), Extraordinary Animals: An Encyclopedia of Curious and Unusual Animals, Greenwood Press.

* Kategorio Nematomorpha en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Nematomorpha en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
La **nodo de fajfilo de subboatestro**, ankaŭ alinome *nodo de diamanto* aŭ nodo de *altenŝnuro*, estas nodo ĉesiga per du finoj, dika kaj kun eligaj flankoj kiuj povas facile esti uzitaj kiel butono.

Nodado
------

* Komencu per nodo plata.Komencu per nodo plata.
* La irantaj turnas super la neirantaj,La irantaj turnas super la neirantaj,
* Poste iras sub la tri bukloj por reeliri el la centro de la nodo plata.Poste iras sub la tri bukloj por reeliri el la centro de la nodo plata.

Uzo kaj sekureco
----------------

Nodoj fajfilaj el supero al subo, simpla, duobla, ĉevrona
Tre utilas por piedingo teksa el plektaĵo el polietileno sentranĉebla. Per provo de tiro malrapida, la piedingo rompas en la butonigo anstataŭ en la butono.  
Krom marismo, ĝin uzas en multaj fakoj, kiel montogrimpado, speleologio, sportoj meĥanikaj (4x4, kvad, ktp.) kaj istecoj (konstruisteco, arbaristeco, ktp.).

Erpilo butona, praaĵo de piedingo teksa, ankaŭ uzas nodon fajfilan kiel butonon.

* Piedingo teksa el polietileno sentranĉeblaPiedingo teksa el polietileno sentranĉebla
* Erpilo butonaErpilo butona

Origines
--------

Nodo beliga ekdevene, la «Subboatestro», tiu, kiu komandis per fajfilo, uzis ĝin en beligaĵo nodanta buklo surhava de la fajfilo ĉirkaŭ la kolo.

Maedup
------

La nodo fajfilo nomiĝas Nodo *lotus* en la arto tradicia korea Maedup.

Notoj
-----

1. ↑  Provo de piedingo teksa.

* Kategorio Nodo fajfila en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 806809
 |
**La Natura Rezervejo Lageto Apojo** lokiĝas inter la departementoj Granado) kaj Masajo en Nikaragvo. Ĝi estis deklarita *Natura Rezervejo* en 1991 pro la *Ministerio de medio kaj naturaj resursoj* (hispane *Ministerio de ambiente y recursos naturales*, mallongigita **MARENA**). Ĝi estas akvoloko el vulkana deveno.

Historio
--------

Laŭ la natura historio de Nikaragvo, la lageto Apojo formiĝis antaŭ 23 000 jaroj post la eksplodo de la vulkano Pra-Apojo kiu lasis la aktualan krateron Apojo. La indiĝenoj uzis la lageton por vivteni sin per fiŝkaptado.

Hidrografio
-----------

La lageto enhavas saletan akvon, ĝi ne havas gravajn alfluantojn. Somere la bordo retroiras ĉirkaŭ 10 metrojn kaj en la pluva epoko revenas al sia maksimuma nivelo. Laŭ mezuroj de INETER, la akvo-nivelo faliĝis 6 metroj dum la lastaj 20 jaroj kaj ĝia maksimuma profundeco estas 176 metroj.

Turismo
-------

En la akvo kaj en la deklivo de la kratero oni praktikas diversajn sportojn, ekzemple: naĝado, breta velado, paraŝutado kaj marŝado inter aliaj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Lageto Apojo Arkivigite je 2012-10-21 per la retarkivo Wayback Machinehispane
* Retpaĝo de la Lageto en Marenahispane
* Centro por visitantoj Arkivigite je 2012-04-11 per la retarkivo Wayback Machinehispane
La lago kaj San Martín el la suprenirejo al la Lageto de la Fiŝoj.
La **Natura Parko Lago de Sanabria**, en hispana *parque natural Lago de Sanabria y sierras Segundera y de Porto* (antaŭe *Lago de Sanabria y alrededores*, Lago de Sanabria kaj ĉirkaŭaĵoj)​ estas naturprotektejo en la nordoriento de la provinco Zamoro, nome en la komarko Sanabria, Kastilio kaj Leono, Hispanio, en la deklivaro de la montaroj Segundera kaj Cabrera.

La Lago de Sanabria estas la plej karaktera elemento de tiu teritorio, nome la plej granda lago de glaĉera deveno la Iberia Duoninsulo, kun 318,7 ha kaj maksimuma profondeco de 53 m. Krome, dise tra la montaro, estas pli ol dudek pliaj lagetoj, diversaj kanjonoj devenaj el la sama glaĉera agado, nombraj akvofaloj kaj torentoj kiuj kreis zonon de nekredebla stetikaj kaj pejzaĝaj valoroj.

La parko okupis dekomence areon de 22 679 ha kiu tuŝas, parte aŭ totale, la municipajn teritoriojn de Galende, Cobreros, Trefacio kaj Porto, kun altitudo kiu varias inter 997 m borde de la lago, ĝis 2127 m de la montopinto de Peña Trevinca. Cele al plifortigo de la konservado de tiu natura loko, la regiona registaro aprobis la 5an de Novembro 2015 ampleksigon de la areo de tiu natura parko ĝis 32 302 ha.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 754739
* LCCN: sh97001525
* VIAF: 316732990
 |
**Nemeske** [nemeŝke], kroate **Nemeška** estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Baranya, en Distrikto Szigetvár. En la loknomo nemes signifas hungare: nobelo.

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 11 6 km²
* Loĝantaro: 280
* Poŝtkodo: 7981
* Telefonprefikso: 73
* Koordinatoj: 46°01′17″N 17°42'55″E

Situo
-----

Nemeske situas sur ebenaĵo, ĉefvojo kaj fervojo Pécs-Barcs preteriras. Szigetvár troviĝas 10, Barcs 26, Pécs 44, Kaposvár 49, Budapeŝto 229  km-ojn.

Historio
--------

La unua mencio pri la vilaĝo devenis el 1492. Dum regado de la turkoj la vilaĝo ne senhomiĝis. En 1910 vivis en Nemeske 552 homoj, (548 hungaroj). Inter 1918-1921 armeo de Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj okupis la vilaĝon.

En Nemeske migra poŝto servas.

Vidindaĵoj
----------

* kalvinana malfrubaroka preĝejo de 1792
* romkatolika paroĥo en vilaĝparto Görösgal
* nobeldomo de familio Nádasy [nAdaŝi] en vilaĝparto Görösgal

* Kategorio Nemeske en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**1.** En komunlingva uzo, kaj ankaŭ en lingvoscienco, **natura lingvo** estas lingvo, kiu ne estas intence konstruita sed kiu aŭ evoluis kiel parto de kulturo de iu etno, kies anoj parolas ĝin kiel denaske akiritan gepatran lingvon (etna lingvo), aŭ kiu kreiĝis spontanee, kiam homoj alstrebis interkomuniki. Tiel kreiĝas piĝinaj lingvoj, kreolaj lingvoj kaj ĝemelaj lingvoj. La atributo *natura* do ne rekte celas la ecojn de la lingvo, sed la transdonon de la lingvo de unu generacio al la sekva aŭ la estiĝon de la lingvo.

Esperanto ja estas konstruita lingvo, tamen iuj konsideras ĝin ankaŭ kiel *naturan lingvon* pro la ekzisto de denaskaj parolantoj kaj pro aliaj kialoj. Por aliaj, la sama lingvo do ne estas natura, ankaŭ se ĝia uzado estas precize la sama kiel tiu de denaskaj parolantoj. Ankaŭ fremda etna lingvo, kiun oni akiris per pli aŭ malpli formala instruado, ne estas natura lingvo por oni mem.

**2.** En certaj lingvistikaj kuntekstoj, en kiuj temas pri la ecoj de lingvoj, **natura lingvo** estas lingvo, kies ecoj estas konformaj al la antaŭdispono por lingvo, kiun havas la specio, kaj plej ofte temas pri la homa specio. Tiuj lingvaj ecoj montriĝas en la *etnaj lingvoj*, kaj pli komplete en la lingvaj universaloj observeblaj en la aro de ĉiuj etnaj lingvoj. Laŭ tiu difino, oni povas nomi Esperanton natura lingvo, se oni konsideras ĝiajn ecojn konformaj al tiuj de etnaj lingvoj kaj al la homa antaŭdispono por lingvo. Ekzistas aliaj paroleblaj konstruitaj lingvoj, ekzemple kelkaj el la filozofiaj kaj logikaj lingvoj, kies ecoj esence malsamas al tiuj de etnaj lingvoj, kaj kiuj ankaŭ en tiu senco ne estas *naturaj lingvoj*.

Laŭ ambaŭ difinoj (*1* kaj *2*), ankaŭ skribaj lingvoj en si mem ne estas naturaj lingvoj.

**3.** Ofte, antaŭ ĉio en komputilteknikaj kuntekstoj, la termino **natura lingvo** signifas iun ajn lingvon (parolan, gestan, skriban), kiun homoj uzas inter si, dum programlingvoj kaj komputilaj lingvoj estas konsiderataj *artefaritaj*.

Kelkaj planlingvoj ricevis la nomon "Natura lingvo":

* Natural;
* Natura lingvo;
* Natura patrina lingvo;
* Natura universala lingvo;

Laŭ la unua difino ĉi supre, la atributo *natura* impresas kiel paradoksa en tiuj nomoj. Laŭ la dua difino ĝi ne estas paradoksa, se la koncerna lingvo konformas al la universaloj de etnaj lingvoj.

Pro malklaraj ideoj pri la du unue menciitaj sencoj, multaj homoj, precipe esperantistoj ne emas uzi la terminon *natura lingvo*, escepte en la tria senco, kaj esperantistoj ofte ankaŭ evitas nomi Esperanton *konstruita* aŭ *artefarita* lingvo, ĉar homoj povus malprave pensi ke tia lingvo ne estas parolebla.

Vidu ankaŭ
----------

* Formala lingvo
* Komputa lingvoscienco
* Natur-lingva prilaborado


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 14801
* NKC: ph1002032
 |
Toponimio > Landnomoj > Nomoj de Amerikaj Landoj

---

### Argentino

En 1526 la itala esploristo Giovanni Caboto esploris la elfluejon de la rivero Paranao. Laŭ la opinio de tiu vojaĝanto ĉi tiu rivero fluis sur teritorio riĉa je arĝento. Pro tio ĝi estis nomita *Río de la Plata* (hispane *río* - rivero; *plata* - arĝento). Pli poste la nomo estis disvastigita sur la tuta lando, tamen laŭ la latina formo - *argentum*.

### Bolivio

Estis nomita laŭ la nomo de Sudamerika batalanto por sendependeco, Simón Bolívar.

### Brazilo

La nomo estas donita pro la abundo de la multekostaj specoj de arboj kiu havas ruĝan lignon, kio en la lingvo de aborigenaj indianoj nomas Ibirapitanga kaj porgalanoj nomis *Pau-Brasil*, tiu estas, "Ligno Ruĝa kiel Fajro".

### Ekvadoro

Landan teritorion trapasas la ekvatoro, de kie devenas la landnomo.

### Haitio

En la lingvo de la karibaj indianoj *haiti* signifas "montara".

### Honduro

Estis malkovrita de Kolumbo en 1502. Hispane *Hondura* signifas 'profundeco', ĉar ĉe la bordoj de la lando, la akvo estas tre profunda.

### Kanado

La nomo verŝajne devenas el *kanata*, kiu en la lingvo de la hurona tribo de indianoj signifas "vilaĝo".

### Kolombio

La lando estis nomita pro Kolumbo.

### Kostariko

Hispane *Costa Rica* signifas "riĉa bordo".

### Panamo

Origine ĉi tie estis indiana fiŝista vilaĝo, *Panama*, kies nomo signifas "multe da fiŝoj". Moderna Panamo estis fondita en 1519 de la hispana soldato Pedro Arias Dávila.

### Peruo

La haipanaj soldatoj antikve nominejis *Birú* [bi**ru**] aŭ *Berú* [be**ru**] al lando el sudo la Panamo.

### Puerto-Riko

La origina setlejo de *San-Juan* estis fondita en 1508 sur la ĉefinsulo, sed en 1521 la nomo estis movita al la du najbaraj rokaj insuletoj. La setlejo unue nomiĝis *Puerto Rico*, t.e. "Riĉa Haveno", kaj la ĉeflando - *Juan Bautista* (aŭ Johano la Baptisto). Post jarcentoj la du lokoj interŝanĝis siajn nomojn.

### Usono

La angla mallongigo *USA* devenas de la nuna ŝtatnomo *United States of America* ("Unuiĝintaj Ŝtatoj de Ameriko"), dum la Esperanta nomo devenas de antaŭe iafoje uzata varianto de tiu nomo *United States of North America* ("Unuiĝintaj Ŝtatoj de Norda Ameriko"). Efektive la Esperantan nomon inspiris provoj enuzigi la vorton *Usonian* anstataŭ *American* (= "Usonano") en la anglan lingvon komence de la 19a jc.

### Venezuelo

La nomo estis donita de la hispana ekspedicio de Alonso de Ojeda en la 15-a jarcento. Ekvidante pitoreskan vilaĝon ĉe la golfo *Maracaibo*, la alvenintoj nomis ĝin *Venezuela*, t.e. malgranda Venecio (i.a la ekspedicion partoprenis ankaŭ Amerigo Vespucci).
nomtaga aŭ naskiĝtaga kuko en Esperanto
nomtagoj en svedia kalendaro el jaro 1712
**Nomtago** aŭ **nomfesto** estas kutimo festi la tagon dediĉitan al iu sanktulo aŭ beatulo en la katolika kalendaro aŭ alian tagon, al kiu estas iel asignita la persona nomo de la festanto. Dum la festado oni kutime gratulas al la festantoj, kaj eventuale pridonacas ilin per donaco.

Populareco
----------

Tiu ĉi kutimo estas populara precipe en katolikaj landoj kaj foje ĝi povas havi eĉ pli grandan signifon ol la naskiĝtago (kelkaj regionoj de Pollando, de Bavario kaj aliaj regionoj tre influitaj de konservativa katolikismo). Ĝenerale validas, ke kontraste al naskiĝtagoj, nomtagoj estas rimarkataj en pli vasta amikaro de la festanto, ĉar la daton de nomtago de alia persono oni povas facile elserĉi en kalendaro. Male, la dato de naskiĝtago estas ofte konata nur de la familianoj kaj plej proksimaj amikoj de la festanto - tial ĝi kutime estas festata en pli fermita rondo.

Origino
-------

La nomtaga kutimo originas en la katolika tradicio de adorado de sanktuloj. Ĉiu sanktulo (beatulo, estimindulo) estas rememorata dum unu tago en la jaro - plej ofte temas pri la tago de ties morto. Krome, ĉiu kredanto ricevas dum la bapto nomon (pro tio oni ofte nomas tian personan nomon "baptonomo"), kiu ne nur indikas kiel oni nomu la personon, sed samtempe estas elekto de ties persona patrono, gvidanto kaj vivmodelo. Tial, kiam la eklezio festas la rememoron de la koncerna sanktulo, festas ĝin same ankaŭ tiuj, kiuj portas tiun nomon, ĉar temas pri la tago de ilia patrono. En iuj landoj estas kutime doni dum bapto ankaŭ plurajn nomojn. Ie oni akceptas kroman nomon dum konfirmacio (ekzemple en Ĉeĥio; male en Italio).

Referencoj
----------

1. ↑  L. L. Zamenhof, traduko de La revizoro de Nikolaj Gogol, 1907: "Lia nomfesto estas en la tago de la sankta Antono" (...) kaj "La tago de la sankta Onufrio estas lia nomfesto."

Vidu ankaŭ
----------

* Persona nomo
* Naskiĝtago - simila kutimo

* Kategorio Nomtago en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La nemoveblaĵa veziko en Granda Britio: prezo de la nemoveblaĵoj, alĝustigitaj al la inflacio, el 1975 al 2006.
Multaj projektitaj loĝejaroj restis nefinitaj aŭ neloĝataj, nome fantomaj urboj en Hispanio (Yebes).
Oni uzas la esprimon **nemoveblaĵa veziko** por la plialtigo, en la plej parto de la industriigitaj landoj, de la prezoj de la nemoveblaĵoj tre supre el tiuj el la cetero de havaĵoj kaj servoj, precizigita en du ĉefaj tajdoj dum la du jardekoj de mezo de la 1980-aj jaroj al la mezo de la unua jardeko de la 21-a jarcento, kun la sekva generacia rompo kiun tio generis ĉar ĝi tuŝis bazan havaĵon de deviga konsumo kia estas loĝejo.

Disvolvigo
----------

La ĉefaj tuŝitaj landoj estis la jenaj: nome Danio, Aŭstralio, Belgio, Francio, Grekio, Irlando, Italio, Nederlando, Norvegio, Hispanio, Portugalio, Svedio, Sudafriko, Novzelando, Granda Britio kaj Usono, inter aliaj, ĉiu kun diferenca intenseco kaj propraj specialaĵoj.

En Hispanio ekzemple, la nemoveblaĵa veziko tuŝis ĉefe la ĉirkaŭajn areojn de Madrido, Barcelono, aliaj grandurboj, ĉiuj provincaj ĉefurboj, marbordaj areoj kaj ĉefe tiuj por someraj libertagoj ktp. Por Madrido, ĝi okazigis enorman plialtigon de prezoj de loĝejoj ne nur en la ĉirkaŭaĵo mem, sed ankaŭ en la urba kerno. Krome oni konstruis tro multe en la espero vendi tiujn novajn loĝejojn al novaj posedantoj kiuj petu pruntojn al banko. Do tio rilatis al ekonomia krizo ankaŭ de bankoj, kiuj multe riskis. Sekve oni fermis la aliron al novaj pruntoj kaj la tuta konstruindustrio ruiniĝis. Multaj projektitaj loĝejaroj restis nefinitaj aŭ neloĝataj, nome fantomaj urboj. La reklasigo de terenoj por novaj loĝejaroj malfermis vojon al politikista koruptado.

Bibliografio
------------

* John Calverley (2004), Bubbles and how to survive them, N. Brealey. ISBN 1-85788-348-9
* Robert J. Shiller (2005). Irrational Exuberance, 2a eld. Princeton University Press. ISBN 0-691-12335-7.
* John R. Talbott (2003). The Coming Crash in the Housing Market, New York: McGraw-Hill, Inc. ISBN 0-07-142220-X.
* Andrew Tobias (2005). The Only Investment Guide You'll Ever Need (sendata eld.), Harcourt Brace and Company. ISBN 0-15-602963-4.
* Eric Tyson (2003). Personal Finance for Dummies, 4a eld. Foster City, CA: IDG Books. ISBN 0-7645-2590-5.
* Burton G. Malkiel (2003). The Random Walk Guide to Investing: Ten Rules for Financial Success, New York: W. W. Norton and Company, Inc. ISBN 0-393-05854-9.
* Elizabeth Warren kaj Amelia Warren Tyagi (2003). The Two-Income Trap: Why Middle Class Mothers and Fathers are Going Broke, New York: Basic Books. ISBN 0-465-09082-6.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Statistiques et indices sur le long terme de Jacques Friggit.
Estuaro kaj vilaĝo La Rabia.
La **Naturparko Oyambre** estas naturrezervejo en la okcidenta marbordo de Kantabrio (norda Hispanio), ĉe la Kantabra Maro. Ĝia areo estas 5758 ha.
Ĝi okupas la kantabrajn municipojn Comillas, San Vicente de la Barquera, Udías, Valdáliga kaj Val de San Vicente

Ĝi deklariĝis naturrezervejo la 21-an de novembro 1988 post longa procezo de ekologiisma kaj popola movadoj postulantaj ekde la 1970-a jardeko protekton kontraŭ konstruado sur dunaro kaj strando en Oyambre.

La naturparko etendiĝas sur la rioj de San Vicente de la Barquera kaj La Rabia kaj ties ĉirkaŭareo. Ĝi estas tipa marborda ekosistemo. Aldone al klifoj, herbejoj kaj arbaroj el indiĝenaj arbo-specioj, elstaras la plej gravaj dunaroj ĉe la Kantabra Maro, kune de la Naturparko Dunoj de Liencres. La rioj, kaj la ŝlimaj kaj rokaj areoj fluse inundataj, estas favora vivmedio por marbirdoj, kiuj tie travintras aŭ ripozas dum migrado.

En la parko videblas jenaj birdoj: krekoj, anasedoj, buntaj kalidroj, grandaj kurloj, tufkormoranoj kaj flavkruraj mevoj, interalie.

1. ↑  Leĝo de Kantabrio 4/1988 Arkivigite je 2007-09-28 per la retarkivo Wayback Machine, de la 26-a de oktobro, laŭ kiu Oyambre deklariĝas naturrezervejo
2. ↑  Raportaĵo aperinta en la revuo Tiempo[*rompita ligilo*]
la rejnaj insuloj Grafenwerth kaj dekstre Nonnenwerth vidataj de la monto Drachenfels
**Nonnenwerth** estas insulo en la rivero Rejno (rivera kilometro 642) apud la urbokvartalo Remagen-Rolandswerth kaj proksima al la urbo Bad Honnef. Sur ĝi troviĝas monaĥejo kun privata gimnazio. La insulo troviĝas proksime al la okcidenta riverbordo, najbare de la same rivera insulo Grafenwerth, kies plejgranda parto estas parko de 15 hektaroj, kiu interalie enkadrigas subĉielan naĝejon.

La ĉefa parto de la insulo Nonnenwerth kun la konstruaĵoj de la monaĥejo kaj privata gimnazio apartenas al la urbo Remagen en la federacia lando Rejnlando-Palatinato de Germanio, nur la plej norda parto - kiu larĝas nur 5 metrojn - sur la teritorio de la urbo Bonn de la federacia lando Nordrejn-Vestfalio.

la insulo vidata de la eksa burgo Rolandseck
La insulo havas longan historion. En dokumento el la jaro 1148 de la ĉefepiskopo de Kolonjo ĝi estas latine nomata „Insula Beatae Mariae Virginis" (insulo de la beata virgulino Maria). De la jaro 1126 sur la insulo ekzistis benediktana monaĥinejo, kiu dum la jaro 1802 kadre de la malproprigo de ekleziaj posedaĵoj en la epoko de Napoleono estis perforte malfondata. Dum la jaro 1821 ĝi estis vendita en aŭkcio, kaj poste servis kiel gastejo. Inter la plej famaj gastoj de tiu tempo estis la komponisto Franz Liszt, kiu ne nur komponis muzikaĵon kun la titolo "La monaĥina ĉelo en Nonnenwerth", sed ankaŭ plantis arbon sur la insulo, kiu ĝis nun ekzistas. Dum la jaro 1854 la insulo kaj ĝiaj konstruaĵoj estis redonitaj al la katolika eklezio, kaj fondiĝis franciskana monaĥinejo.

la monaĥineja pramŝipo inter la insulo kaj la okcidenta bordo de la Rejno
La plej granda parto de la monaĥinejo ekde la jaro 1852 estas privata gimnazio. La insulo nur viziteblas pere de pramŝipo posedata de la monaĥinejo, kiu ligas la insulon al la okcidenta bordo de la Rejno, kaj dum la lernejaj semajnoj ankaŭ pere de privata pramŝipeto, kiu tiam ligas la du najbarajn insulojn Nonnen- kaj Grafenwerth. Principe ambaŭ pramŝipoj estas nur por la monaĥinoj, lernantoj kaj iliaj parencoj - aliaj personaj povas viziti la insulon nur post skriba peto kaj konfirmo fare de la monaĥinejo.

* Kategorio Nonnenwerth en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Eksteraj ligiloj
----------------

* paĝoj de la privata gimnazio Nonnenwerth
* historiaj informoj pri la insulo Arkivigite je 2006-01-09 per la retarkivo Wayback Machine
La **Naturrezervejo Mamiraŭao** (portugale *Mamirauá*) en la subŝtato de Brazilo nome Amazonio, ĉe la urbo Tefé, estas naturrezervejo de 57,000 km² ĉe la vilaĝo Boca do Mamirauá. Ĝi enhavas ĉefe amazoniajn inundarbarojn kaj humidejojn.

Protektado
----------

Mamiraŭao estas agnoskita de la internacia Ramsar-Interkonsento, kiel humidejo de tutmonda gravo, same kiel parto de natura loko de la Mondhereda Konvencio. La rezervejo estas rezulto de la dumviva laboro de brazila sciencisto José Márcio Corrêa Ayres.

Mamiraŭao havas homan populacion ĉirkaŭkalkulita je 6.306 individuoj, kiaj la indianaj amazoniaj popoloj de kabokloj, tikunoj, kambeboj kaj kokamoj.

Naturo
------

Mamiraŭao estas hejmo de granda diverso de birdoj, kun pli ol 400 specioj registritaj, kiaj tukanoj, harpiaglo, hoacino, 15 specioj de papagoj kaj, ĉefe akvobirdoj.

Referencoj
----------

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Naturrezervejo Mamiraŭao en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Koziell, Izabella; Inoue, Christina Y. A..  (2002) *Mamirauá Sustainable Development Reserve, Brazil*. IIED. ISBN 1-84369-241-4.
* Bannerman, Matt; Marigo, Luiz Claudio; Azevêdo, Aline Da Rin P..  (2001) *Mamirauá: A Guide to the Natural History of the Amazon Flooded Forest*. Instituto de Desenvolvimento Sustentável Mamirauá. ISBN 85-88758-02-4.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 466728
* VIAF: 315140977
 |
Malleefowl standing in shadeLa parko estas grava loko por la Ocela nestamasulo
**Naturrezervejo Peebinga** estas 34 km² naturrezervejo kuŝa je 40 km norde de la urbo Pinnaroo ĉe la regiono Murray Mallee de sudorienta Suda Aŭstralio, je ĉirkaŭ 240 km oriente de Adelajdo kaj je 10 km okcidente de la limo kun Viktorio.

Priskribo
---------

La parko enhavas multan terenon kiu estis iam klarigita por agrikulturo. Ĝi karkcteras pro restoj de malia arbaro, stabilaj dunoj kaj regenerinta malferma arbustaro kaj herbejo ĉe sablecaj ebenaĵoj.

Flaŭro kaj faŭno
----------------

Krom herboj, estas multaj tipoj de eŭkaliptoj kaj aliaj arboj.

Faŭno de la parko inkludas kanguruojn kaj ekidnojn.

### Birdoj

La rezervejo estis identigita de BirdLife International kiel Grava Birda Areo (GBA) ĉar ĝi eltenas relative grandan populacion de Ocela nestamasulo. Ankaŭ aliaj birdospecioj ĝuas la habitatojn de la parko.

Referencoj
----------

1. 1 2 3  BirdLife International. (2011). Important Bird Areas factsheet: Peebinga. Downloaded from  on 2011-09-17.

34° 59′ 15″ S 140° 49′ 16″ O﻿ / ﻿34.98750 °S, 140.82111 °O﻿ / -34.98750; 140.82111 (mapo)
klariono (signaltrumpeto)
Poŝtkorno
Baroktrumpeto (kopio)
**Naturtrumpeto** estas la nomo por trumpetoj, kiuj ne havas valvojn aŭ klapojn (vd. klapotrumpeto) kaj pro tio nur povas generi la tonojn de la naturtonaro.

Historio
--------

Simplaj naturtrumpetoj estas dokumentitaj jam je multaj antikvaj popoloj kaj kulturoj kiel ekz. en egiptoj, grekoj, etruskoj, romianoj, keltoj kaj ĝermanoj. Ankaŭ en Azio la instrumento estis uzata, i. a. en Barato, Ĉinujo kaj Tibeto. Tipe oni uzis naturtrumpetojn en la antikveco aparte por liturgiaj kaj militaj okazoj.

En la frua mezepoko oni uzis la instrumenton en sia malfleksita formo (fanfaro) plejparte por militaj aŭ kortegaj celoj. La arton de fleksado de metaltuboj, kiu estis konata en la antikveco, tiutempe estis perdiĝinta kaj estis remalkovrita nur proksimume 1400, mallonge antaŭ la komenco de la novepoko. Ekde tiu tempo naturtrumpetoj plejofte havas volvitan formon.

En la renesanco ekestis la arto de la klarionblovado; la naturtrumpeto progrese ludis pli gravan rolon en la muziko de tiu epoko. La plej grava plibonigo de la tiama tempo estis la tirarkoj, kiuj ebligis la agordadon de la instrumento. El plievoluigo de la agordarko ekestis la trombono. Aparte en Nurenbergo ekestis famaj trumpeto-manfarejoj, kiu liveris al la eŭropaj kortegoj.

Sian kulminon travivis la naturtrumpetoj en la barokepoko, kiam komponistoj kiel Georg Friedrich Händel kaj Johann Sebastian Bach verkis treege postulemajn kaj malfacilajn pecojn por la baroktrumpeto. La muzikistoj devis generi tonojn ekster la naturtonaro nur per siaj lipopozicioj (la tiel nomata klarionludado) aŭ eble per helpo de unuopaj klapoj aŭ intonacitruoj.

Post la invento de la valvo por latunaj blovinstrumentoj proksimume 1815 ebliĝis ludi senbreĉajn kromatajn gamojn, kio sekvigis rapidan finon al la arto de la klarionblovado kaj reduktis la taskon de naturtrumpeto denove sur simplaj aplikoj kiel milita signalado aŭ kiel poŝt- aŭ ĉaskorno.

Nuntempe naturtrumpetoj denove estas uzataj por la reproduktado de muziko el renesanco kaj baroko, ĉefe rilate kun la historiema koncertado, je kiu ĉi tiujn instrumentojn plejofte ludas trumpetistoj, kiuj ankaŭ regas la modernan valvotrumpeton.

Vidu ankaŭ
----------

Vuvuzelo kun sonspecimeno

* Vuvuzelo – sudafrika signaltrumpeto


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Muziko |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ĉi tiu artikolo estis redaktita tiel ke ĝi entenas tutan aŭ partan tradukon de « Naturtrompete » el la germanlingva Vikipedio. Rigardu la historion de la originala paĝo por vidi ties aŭtoroliston.  (Ĉi tiu noto koncernas la version 3428287 kaj sekvajn de ĉi tiu paĝo.) |

* Kategorio Naturtrumpeto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Neolitika muelilo
La komenco de la agrikulturo okazis en la Neolitiko, kiam la ekonomio de la homaj socioj evoluis ekde la sistemo de Ĉasistoj-kolektistoj al la agrikulturo kaj la bestobredado. La unuaj kultivitaj vegetaloj estis tritiko kaj hordeo. Tiuj komencoj perdiĝas en la prahistorio kaj ties disvolviĝo okazis en diversaj kulturoj kiuj praktikis la agrikulturon laŭ sendependa maniero, kiel tiuj kiuj ekis en Mezopotamio, en la Antikva Egiptio (vidu Fekunda duonluno), la antaŭeŭropaj kulturoj de Centrameriko, la kulturo disvolvigita de ĉinoj oriente de Azio, ktp. Ĉio okazis antaŭ **10 aŭ 12 miloj da jaroj**.

Okazis unuafoje transiro, ĝenerale laŭgrada, ekde la ekonomio de la Ĉasistoj kaj kolektantoj al la agrikultura. La **kialoj** de la disvolviĝo de la agrikulturo eble respondis al klimataj ŝanĝoj al pli mezvarmaj temperaturoj; eble ankaŭ al malabundo de ĉaso aŭ de rekolekteblaj alimentoj, al la dezertigo de ampleksaj regionoj, ktp. Spite ties avantaĝoj, laŭ kelkaj antropologoj, la agrikulturo signifis gravan malpliigon de la vario en la dieto, kreante ŝanĝon en la evoluo de la homa specio al individuoj pli malfortaj kaj dependaj de specifa vivoloko ol la antaŭuloj de homedoj.

La agrikulturo permesis pli altan loĝdenson ol la ekonomio de ĉaso kaj kolekto por la disponebleco de alimento por pli granda nombro de individuoj. Danke al la agrikulturo la socioj malnomadiĝis kaj la posedo ĉesis esti rajto aplikebla nur al moveblaj objektoj por ampleksiĝi ankaŭ al nemoveblaĵoj, ampleksiĝis la divido en la laboro kaj eliris socio pli kompleksa kun metiartaj kaj komercaj profesioj pli specialigitaj; la agrikulturaj setliĝoj kaj la konfliktoj por la interpretado de kampolimoj originis la unuajn jurajn kaj registajn sistemojn.

Vidu ankaŭ
----------

* Antaŭceramika neolitiko
* Historio de la mondo
* Araba Agrikultura Revolucio
* Brita Agrikultura Revolucio

* Kategorio Neolitika revolucio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)