recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Maupiti** estas unu el la plej okcidentaj insuloj de la Societa Insularo. Tiuj apartenas al Franca Polinezio. Tie loĝas proksimume 1200 homoj.

La vulkanisma insulo proksimume estas 13 km² granda. Ĝi estas formita per estingiĝinta vulkano (la ĉefinsulo) kiu tute ĉirkaŭiĝis per laguno. Tiu denove estas ĉirkaŭita per longa vico da koralinsuloj kiuj estas ĉirkaŭitaj per rifo. La plej alta punkto estas Monto Teurafaatui (380 metroj). Ekde tiu loko oni povas vidi la atolon Bora Bora. La ĉefurbo estas la vilaĝo Vaiea. Estas pramo kiu ligas la ĉefinsulon kun la insulo Motu Tuanai, sur kiu estas flughaveno. Estas mallarĝa pasejo en la rifo tra kiu ŝipoj povas atingi la lagunon.

La insulo ne havas hotelojn kaj ankaŭ estas apenaŭ aranĝoj por turismo. Tamen estas kelkaj pensionoj. Trifoje en semajno iras flugo de Air Tahiti al Tahitio.

La ekonomio forte dependas de la produktado de nonio.

Historio
--------

Arkeologiaj trovaĵoj indikas ke la insulo jam havis loĝantojn en la jaro 850. Sur la insulo oni trovis 16 tombojn el tiu epoko. Ili estas la plej antikvaj trovaĵoj de la Societa Insularo.

En 1722 ĝi malkovriĝis fare de la nederlandano Jacob Roggeveen.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Maupiti en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* MAUPITI VIDEO HD
* Listo de atoloj (france)
**Matteo di Marco PALMIERI** (1406–1475) estis humanisto kaj historiisto kiu estas plej bone konata pro sia verko *Della vita civile* ("Pri la civitana vivo"; presita en 1528) kiu defendis civilan humanismon, kaj pro sia influo por rafini la toskanan dialekton al la sama nivelo kiel la Latino, kio fakte rezultis poste en la itala lingvo. Li estis sendita kiel florenca ambasadoro al la kortego de Alfonso la 5-a de Napolo. Vespasiano da Bisticci inkludis lin inter la gravuloj de lia generacio kies karieroj meritis artikolon en lia biografiaro *Vite di uomini illustri del secolo XV*. Li plenumis diversajn postenojn en la publika vivo de la urbo Florenco.

En itala Palmieri verkis trilibran poemon *La città di vita* ("La vivo de urbo") en 1465, kiu estas imitaĵo de la *La Divina Commedia* de Dante Alighieri. La poemo estis nepublikigita en sia vivodaŭro, kaj post ties apero presita ĝi estis kondamnita de la eklezio kiel hereza, kaj tiukadre post liaj morto la kadavro de Palmieri estis eltombigita el la tima preĝejo *San Pier Maggiore* kaj figuro lia estis bruligita.

Referencoj
----------

1. 1 2   Giuseppe Flavo, Paul Grendler (eld.). "Palmieri, Matteo" en *Encyclopedia of the Renaissance*, 1999, volume 3, pp. 376-377. ISBN 0-684-80514-6
2. ↑  *Vite di uomini illustri del secolo xv* de Ludovico Frati, Bologna, 1892-93

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Matteo Palmieri en la angla Vikipedio.*

* Kategorio Matteo Palmieri en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 821109
* GND: 120193205
* LCCN: n82101673
* VIAF: 64097675
* ISNI: 0000 0003 5847 1510, 0000 0001 2136 5568
* SUDOC: 033492085
* BNF: 124353254
* ULAN: 500338336
* NLA: 36458655
* NKC: ola2008459973
* ICCU: CFIV001240
 |
**Aluno** estas duobla salo, entenanta reĝan akvon (Klorida acido- Nitrata acido). Ĝi konsistas plej ofte el aluminia sulfato - Al2(SO4)3 - kaj sulfato de iu alia elemento. La duobla salo estas produktebla per hidratigo de sulfato de iu unuvalenta katjono (ekz. kalio) kaj iu trivalenta katjono (ekz. aluminio). La aluminia sulfato formas alunojn kun la unuvalenta kalia, natria, amonia, cezia katjono aŭ kun katjonoj de aliaj elementoj kaj kemiaj kombinaĵoj.

La aluno estas acidgustaj, senodoraj, blankaj, kristalaj pulvoroj en senakvigita stato. Ili solviĝas bone en varma akvo, estas bone koaguligeblaj el akva solvaĵo kaj formas grandajn, okedrajn kristalojn.

La aluminia sulfato povas esti anstataŭigebla per sulfatoj de trivalentaj katjonoj de fero, kromo, mangano, kobalto kaj aliaj metaloj. La plej gravaj alunoj estas la kombinaĵoj de la kalia, amonia kaj natria sulfato. La kalia aluminia sulfato havas la kemian formulon de K2SO4•Al2(SO4)3•24 H2O aŭ KAl(SO4)2• 12 H2O.

La alunoj estas facile koaguligeblaj el akva solvaĵo. Oni ekzemple solvas dum la produktado de kalia aluminia sulfato aluminian kaj kalian sulfaton en akvo, kaj la aluno kristaliĝas el la solvaĵo dum la destilado. Pli ofte okazas, ke oni traktas baŭksiton per sulfata acido, poste per kalia sulfato.

Dum produktado de amonio-entena aluno, oni destilas akvan solvaĵon de amonia kaj aluminia sulfato. Tiu aluno estas produktebla ankaŭ per amonia traktado de amonia sulfato kaj sulfata acido. La naturaj alunoj aperas en multaj mineraloj, ekzemple en la alunito.

Uzeblecoj
---------

* bone mildigas la sangumadon,
* dum pentrado, ĝi ligas la kolorigaĵon al la pentrotolaĵo aŭ alia materialo, la kolorigaĵo iĝas ne solvebla
* por pretigo de acidaj legomaĵoj
* por produktado de bakpulvoro
* en fajroestingiloj

La industria uzo de la alunoj okazas per hidrolizo de la aluminiaj saloj, kiam estiĝas aluminia hidroksido. La gluigon de la papero oni antaŭhelpas per aluminia hidroksido, kiu enkonstruiĝas inter la celulozaj fibroj.

La aluminia hidroksido ligas la ŝvebantajn korpusklojn de la akvo, tiel la akvopurigaj uzinoj uzas ĝin kiel koaguligaĵon.

Oni uzas en la industrio hodiaŭ anstataŭ ĝi jam ĉefe aluminian sulfaton, ĉar tiu estas facile produktebla per sulfatacida traktado de la baŭksito.

* Kategorio Aluno en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Matías Romero Avendaño** estas unu el la 570 komunumoj de la meksika subŝtato Oaxaca. La ĉefurbo de la komunumo havas la nomon *Matías Romero*. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 20 057. La nomon ricevis la komunumo laŭ la meksika politikisto *Matías Romero Avendaño*.

Geografio
---------

La komunumo Matías Romero Avendaño apartenas al la distrikto Juchitán al kiuj apartenas entute 19 komunumoj. Ĝi situas en la terkola regiono de Oaĥako (regiono *Istmo*), kiu apartenas al la sudorienta parto de la subŝtato kun limo al la pacifika oceano. La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 38421 loĝantojn. El tiuj estis 18291 viroj kaj 20130 virinoj. La komunumo havas surfacon de 1459.54 kvadratkilometroj. La meza alteco estas 180 metroj super la marnivelo. 

Situo de la koncerna distrikto kaj regiono interne de la subŝtato Oaxaca.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 6444 indiĝenoj. El tiuj 4908 aĝis pli ol 5 jaroj. Entute 4908 personoj estis dulingvaj (hispana kaj indiĝena lingvoj).

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Matías Romero Avendaño Arkivigite je 2007-03-08 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
***Al otro lado del túnel*** (Transtunele) estas hispana drama filmo de 1994 reĝisorita de Jaime de Armiñán kun ĉefaktoroj Gonzalo Vega, Fernando Rey kaj Maribel Verdú.

Intrigo
-------

**Averto: *La teksto, kiu sekvas, malkaŝas detalojn pri la intrigo de la rakonto.***

Miguel kaj Aurelio estas du scenaristoj tre diferencaj inter si: la unua estas pli aĝa kaj malafabla, dum la dua estas pli juna kaj pli vivosana. Sed ambaŭ suferas komune manko de inspiro por finigi la scenaron de romantika filmo kun agado okazanta en la 19-a jarcento en Skotlando. La produktora kompanio sendas ilin ioman tempon al monaĥejo de aragona vilaĝeto, meze de Pireneoj, cele al atingo de la kompletigo de la komisio. Tie ambaŭ verkistoj ekkonas la lokanojn kaj speciale la lokan panvendistinon Mariana, brila junulino kaj fizike kaj mense. Ili, ne konstatinte tion, faras ŝin protagonista de la historio kiun ili mem verkas. 

**Averto: *Malkaŝado de la intrigo de la rakonto ĉi tie finiĝas.***

Geaktoraro kaj roluloj
----------------------

* Maribel Verdú kiel Mariana
* Fernando Rey kiel Miguel.
* Gonzalo Vega kiel Aurelio.
* Amparo Baró kiel Rosa.
* Rafael Alonso kiel frato Benito.
* Luis Barbero kiel Abato.
* Jorge Calvo kiel frato Felicísimo.
* Gabriel Latorre kiel frato Ventura.
* Susi Sánchez kiel Marisa.
* Pedro Álvarez-Ossorio kiel frato Sinesio.

Referencoj
----------

  

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Al otro lado del túnel en la hispana Vikipedio.*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 838483
 |
**Bálint Varga,** laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Varga Bálint** estis hungara maŝininĝeniero, fervojisto, altlerneja instruisto.

Bálint Varga naskiĝis la  2-an de aŭgusto 1891(nun 1891-08-02) en Budapeŝto, li mortis la 16-an de junio 1948 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Bálint Varga akiris maŝininĝenieran diplomon en Reĝa Teknikniversitato palatino József en 1913. Post la diplomo li instruis en la universitato, sed ekde 1914 li laboris ankaŭ en Hungaraj Ŝtataj Fervojoj. Inter 1915-1920 li estis militkaptito en Rusio. Hejmenveninta li laboris ĝis sia morto en la Ŝtataj Fervojoj, kie li partoprenis en evoluo de novaj vagonoj. Li ricevis premion Kossuth ĝuste antaŭ sia morto en 1948.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *A vasúti hűtőkocsi-szállítás újabbkori fejlődése és feladata* (1934)
* *Güterwagen der Kgl. Ungarischen Staatseisenbahnen zur Beförderung von Personenkraftwagen* (1939)

Fontoj
------

* biografio hungare
* biografio hungare
* biografio hungare

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 838448
 |



* Portalo pri Biografio
Temas pri... Ĉi tiu artikolo temas pri rivero en Sicilio. Por informoj pri la similnoma sicilia urbo, vidu la artikolon Mazara del Vallo.
Koordinatoj: 37° 39′ 06″ Nordo 12° 35′ 09″ Oriento﻿ / ﻿37.651774 °N, 12.585873 °O﻿ / 37.651774; 12.585873 (mapo)

La **Mazaro** [**ma**zaro] estas rivero en okcidenta Sicilio, en Italio. Ĝi longas 30 kilometrojn, ekde la fontoj de Rapicaldo (en la komunumo Salemi) ĝis sia enfluo en la Mediteranea Maro, ĉe la grava havenurbo Mazara del Vallo.

Ĉe ĝia enmarejo oni malkovris praan fenican komercejon, aktiva inter la 6-a kaj la 4-a jarcento a.K..

Ĝin karakterizas, dum kelkaj partoj de la jaro, veterscienca fenomeno nomata vetercunamo (itale *marrobbio*), kiu konsistas el rapida kaj neatendita ŝanĝiĝo de la akvonivelo, eĉ je unu metro je kelkaj minutoj, plej verŝajne pro ŝanĝo en la direkto de la ventoj kaj tuja enfluo de akvo el la maro.

Ĝia enmarejo estas la *kanala haveno* de Mazara del Vallo, en kiu estas la grava urba fiŝkaptŝiparo.

* Kategorio Mazaro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
mebloplato
**Mebloplato**, **lignaĵista plato** aŭ **latoplato** estas lignomaterialo.Ĝi konsistas el meza tavolo de paralele metitaj lignaj bastonetoj kaj ambaŭflanke de tiu tavolo surgluitaj furnirtavoloj normigita de DIN 68705-2. Mebloplatoj ankaŭ estas formstabilaj kajne kaj firmaj dum ŝanceliĝantaj klimatinfluoj. Ankaŭili estas tre malpezaj. La averaĝa kruddenseco estas nur 450 kg/m³. Specialaj platoj el albasio, fumao aŭ balsohavas ĝis 150 kg/m3.

Konstruo
--------

Por la plej ofte inter 24 kaj 30 mm larĝaj latoj estas uzataj malpezaj lignoj kiel piceo aŭ aliaj nadloarboj, sed ankaŭ ankoraŭ pli malpezaj tropikaj lignoj. La meza tavolo ofte estas el ĝi 8 mm dikaj furnirstrioj, kiuj staraj vertikale al la platoebeno.

La latoj nur kuŝas unu apud la alia kaj nur estas gluitaj kun la kovrofurniroj. Avantaĵoj de latoplato estas ilia alta starkapablo kaj fjno surfaco.

Kutimaj furnirlignoj estas fago, poplo, piceo kaj tropikaj lignoj..

Mebloplaatoj estas nur farataj industrie.

Historio kaj uzadkampoj
-----------------------

En la komencaj tempoj la plato estas uzata por fari meblojn. Ĝi estas firma materialo kun malaltaj prezoj. La materialon anstataŭis poste aliaj lignomaterialoj, kiuj estas pli malmultekostaj.

Hodiaŭ ĝi estas uzata por fari librobretojn kaj kiel malpeza materialo por la konstruado en foiroj foirkonstruo ŝipkonstruo, veturilkonstruo aŭ konstruo de loĝkamionoj. .

Vidu ankaŭ
----------

* lignera plato
* durfibra plato
* lignolana malpezplato
* multipleks-plato
* tavolplato

Referencoj
----------

1. ↑  *Sperrholz*, In: Informationsdienst Holz spezial, 2008, S. 36.
2. 1 2 3 4  *Sperrholz*, In: Informationsdienst Holz spezial, 2008, S. 27–28.
3. 1 2  *Sperrholz*, In: Informationsdienst Holz spezial, 2008, S. 15.
**Zoltán DARÓCZY** [darOci], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Daróczy Zoltán** (malofte *Daróczy Zoltán Bálint*) estis hungara matematikisto, profesoro, politikisto, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (1990).

Zoltán Daróczy  naskiĝis la 23-an de junio 1938 en Bihartorda kaj mortis la 12-an de septembro 2023.

Biografio
---------

Zoltán Daróczy frekventis universitaton en Debrecen inter 1956-1961. Poste li estis en Vieno helpe de stipendio. Hejmenveninta li ekinstruis en universitato de Debrecen, li atingis la rangon rektoro en 1987. En 1974 li doktoriĝis. Inter 1990-1998 li estis elektita deputito parlamenta. Li okupiĝis pri analitiko, diferenciala kalkulo, integralo, funkcio (matematiko). Li ricevis premiojn inter 1962-2008.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Einige Ungleichungen über die mit Gewichtsfunktionen gebildeten Mittelwerte* (1964)
* *A General Inequality for Means* (1972)
* *Az additivitás függvényegyenleteiről* (1986)
* *On a Class of Means of Two Variables* (1999)

Fontoj
------

* biografio kun foto


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 431013
* GND: 134260872
* LCCN: nb2002025295
* VIAF: 5006638
* ISNI: 0000 0001 1587 8981
* SUDOC: 125961200
* BNF: 12352246b
* BIBSYS: 12041531
* ICCU: UFIV026140
 |
Larĝa panoramo de MaĉilipatnamLarĝa panoramo de Maĉilipatnam

**Maĉilipatnam** (telugue **మచిలీపట్నం**) Pri tiu ĉi sono aŭdu - ankaŭ konata kiel Bandar - estas marhavena urbego en sudorienta Barato, en la subŝtato Andra-Pradeŝo, kie ĝi estas sidejo de distrikto Kriŝna.

Vojo en Maĉilipatnam

Geografio
---------

Maĉilipatnam situas laŭ la Bengala Golfo (la urbokerno tamen ne tuŝas la bordon) ĉe enfluejo de rivero Kriŝna en alteco de 14 metrojn. Tenali troviĝas 53, Eluru 60, Vijayawada 62, subŝtata ĉefurbo Amaravatio 69, Guntur 74, Ongole 138, Hajderabado 312, Mumbajo 934, Kolkato 1039, tutlanda ĉefurbo Delhio 1442 kilometrojn.

Demografio
----------

En 2011 la populacio de Maĉilipatnam estis 170 008 kaj proksimume en 1960 ĝi atingis la internacian kvalifikon urbego (pli alta, ol cent mil). La legopovo estas 83.32%, signife pli alta ol la ŝtatmezumo.

Plaĝo en Maĉilipatnam

Historio
--------

Maĉilipatnam ekzistis ekde almenaŭ la 3-a jarcento antaŭ Kristo. Laŭ Ptolemeo ĝi estis konata kiel Maisolos kun flora mara komerco. La muslino estis signifa varo de la antikvaj grekoj kaj romianoj. La vorto muslino originis de la nomo Maisolos. La komercado estis vigla ankaŭ dum la mezepoko. Pro alveno de mogoloj okazis malprospero en la komerco, sed dum apero de portugaloj, britoj, nederlandanoj kaj francoj en la 17-a jarcento la haveno denove graviĝis. La distrikto estis formita en 1859, la municipo en 1866 kaj estis levita kun specialaj rajtoj en 2015.

Ekonomio
--------

Maĉilipatnam estas konata pro teksaĵoj, kiuj estas eksportitaj al Usono kaj aliaj aziaj landoj. Aliaj rimarkindaj lokaj industrioj estas boatkonstruado kaj fiŝkaptado. En 2019 oni komencis konstrui profundan havenon.

Klimato
-------

Maĉilipatnam situas en savanoklimato (laŭ klimata klasifiko de Köppen Aw) kun influo de musono. La averaĝa temperaturo varias inter 24-33 °C. Jare pluvas po 1032 mm. Inter junio-novembro pli ofte pluvas, en marto kaj aprilo apenaŭ pluvas.

Templo en Maĉilipatnam

Edukado
-------

La Kriŝna Universitato funkcias en Maĉilipatnam.

Trafiko
-------

La fervoja linio el Vijayawada finiĝas ĝuste en Maĉilipatnam, sed ĉefvojoj kuras al ĉiuj direktoj. La urbego havas ankaŭ aŭtobusan stacidomon.

Vidindaĵoj
----------

* preĝejoj
* plaĝo
* Naturrezervejo Kriŝna (proksime)

Fontoj
------

* WikiTrans

* Maĉilipatnam en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Maĉilipatnam en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Maŭzoleo de Lenin
**Maŭzoleo de Lenin** (ruse *Mавзолей Ленина*) estas nova konstruaĵo sur Ruĝa Placo en Moskvo. Tie estas ekspoziciita la balzamigita kadavro de Lenin, ekde morto de Lenin en 1924.

Konstruaĵo
----------

La hodiaŭa konstruaĵo estis pretigita en 1930. Lenin estis *"entombigita"* en 1924 en provizora ligna maŭzoleo. Kvankam Lenin esprimis antaŭ sia morto, ke li rifuzas ĉiun kulton je sia persono, Stalin neglektis lian deziron kaj igis la entombigon ŝtata evento. Ne nur Lenin, sed ankaŭ liaj familianoj - precipe lia edzino Nadeĵda Krupskaja- kontraŭis la balzamigon de la kadavro. Stalin sukcese traportis sian volon kaj establigis kverkolignan maŭzoleon. Ĝi pretiĝis dum tri tagoj de la 21-a ĝis la 24-a de januaro 1924, antaŭ la muroj de la Kremlo.

Oni konstruis same kverkolignan maŭzoleon en somero de 1924, tiu en grando kaj formo similas la hodiaŭ videblan version. Tiu konstruaĵo entenis kadavron de Lenin por 5 jaroj.

Oni decidis en 1930 konstrui novan, ŝtonan maŭzoleon. Oni dismuntis la lignan kaj ekkonstruis novan maŭzoleon el fajna labradorito kaj malhelruĝa granito. La arĥitekto de ĉiuj tri maŭzoleoj estis Aleksej Ŝĉuŝŝev.

Dum la dua mondmilito, la maŭzoleo estis protektita kontraŭ la germanaj aeratakoj per ligno. Oni devis restaŭri la maŭzoleon fine de la milito. La kadavro de Lenin estis transportita en 1942 al Tjumen. Nun ĝi estas videbla en lumigita, kirasvitra ĉerko, en la maŭzoleo. Ene de la ĉerko, regas temperaturo de 16 Celsius-gradoj kaj humideco de 80-90%.

Post morto de Stalin, eĉ lia balzamita kadavro estis lokigita en la maŭzoleo de 1953 ĝis 1961.

Vizito de la maŭzoleo
---------------------

Dum la soveta epoko, vizitis la balzamitan kadavron pli ol 10 milionoj da homoj inter 1924 kaj 1972. Antaŭ la maŭzoleo gardis soldatoj ekde 1924. Post la disfalo de la Sovetunio, la gardantaj soldatoj estis revokitaj en 1993, la ŝtato reprenis la monapogon kaj la rusa registaro kaj la ortodoksa eklezio volis plurfoje vere entombigi Leninon. Tio ĝis nun ne sukcesis kaj Lenin estas ankoraŭ videbla kiel turisma allogaĵo sur la Ruĝa Placo. Oni povas viziti ĝin de la 10-a ĝis la 13-a horoj, escepte en lundo kaj vendredo.

* Kategorio Maŭzoleo de Lenin en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 281043
* GND: 1032725117
* VIAF: 127151643
* NKC: kn20060822008
 |
**Mauá** estas urbego kaj municipo de la brazila subŝtato San-Paŭlio. Ĝi apartenas al urbaro de San-Paŭlo. La loknomo signifas en indiĝena lingvo: tiu kiu estas alta.

Geografio
---------

Mauá situas sur altebenaĵo. San-Paŭlo (urbo) troviĝas en distanco de 23, Guarulhos 24, Campinas 107, Nova Iguaçu 323, **Rio-de-Ĵanejro** 340, Curitiba 344, São Gonçalo 363, Belo Horizonte 491, Goiânia 832, Porto Alegre 850, **Braziljo** 890, Campo Grande 914, Salvador de Bahio 1453, Maceió 1930, Teresina 2103,Recife 2129, Natalo (Brazilo) 2324, São Luís 2374, Belém 2481, Manaus 2712 kilometroj.

Historio
--------

En tiu loko estis malgranda vilaĝo nomata **Pilar** ĝis 1934, poste Mauá pri entreprenisto Visconde de Mauá, kiu konstruis tien la fervojon.

Ekonomio
--------

Mauá estas ĉefe industria urbo (metalurgio, rafinejo, kemiaĵoj, elektraj varoj).

Klimato
-------

Mauá situas en subtropika zono pro la ĉirkaŭaj montoj. La averaĝa jara temperaturo varias inter 14 (vintre) – 30 (somere) °C.

Trafiko
-------

Mauá estas ligita voje kaj trajne al la proksimaj municipoj. En la urbo aŭtobusoj kaj trolebusoj liveras la pasaĝerojn.

Ĝemelurboj
----------

* Japanio Hasami, Japanio

Referencoj
----------

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de San-Paŭlio

Eksteraj ligiloj
----------------

* portugale Oficiala paĝo
* portugale Asocio de Municipoj de San-Paŭlio
Arta prezento de la *Maŝino de Turing*
Model of a Turing machineModela efektivigo de maŝino de Turing, unu el multaj.
**Maŝinoj de Turing** estas ekstreme simplaj simbol-manipulantaj aparatoj, kiuj — malgraŭ sia simpleco — povas esti adaptitaj por simuli la logikon de ajna komputilo, kiu eble povus esti foje konstruata (kvankam eble tre malefike). Ili estis priskribitaj en 1936 fare de Alan Turing. Maŝino de Turing, kiu kapablas simuli ajnan alian maŝinon de Turing, estas nomata **universala maŝino de Turing** (aŭ simple **universala maŝino**).

Historio
--------

En 1936, responde al la demando de Godelo pri tio, kio estas komputebla, Alan Turing verkis artikolon nomitan *On Computable Numbers* (*Pri komputeblaj nombroj*), en kiu li priskribis modelon de komputilo en formo plej simpla, abstrakta kaj esenca — tia modelo estas hodiaŭ konata kiel *maŝino de Turing*.

Priskribo
---------

Maŝino de Turing konsistas el tri partoj:

* **Rubando**, dividita en ĉelojn, por registri la demandon kaj respondon de la maŝino en la formo de vico da skribsignoj el finia alfabeto (en unu ĉelon eblas skribi unu signon).
* **Legilo/skribilo** por legi kaj skribi la literojn. Ĝi kapablas legi literon, skribi literon, moviĝi laŭ la rubando je unu paŝo dekstren aŭ maldekstren.
* **Decidilo** kiu prenas literon el la legilo kaj, depende de la litero, ordonas al la legilo moviĝi aŭ skribi aŭ legi.

Signifo
-------

La tuto ŝajnas esti simpla, sed Turing pruvis, ke tia maŝino povas komputi ion ajn, kio estas komputebla. Fakte, ĉiu ekzistanta komputilo estas esence tia maŝino. La diversaj modernaj teĥnologioj, uzataj nun, estas nome nur rimedoj por plirapidigi aŭ pligrandskaligi la komputadon, do diferenco de grado, sed ne de speco nek de esenco nek de ebleco. Laŭ materialistoj (ekzemple Daniel Dennett), eĉ la homa cerbo estas maŝino de Turing.

Lambdokalkulo
-------------

Teorio pri tio, ke ĉiu komputebla funkcio povas esti komputata de Maŝino de Turing nomiĝas la Tezo Church-Turing. Al ĝia ekesto kontribuis Alonzo Church, alia matematikisto de tiu tempo. De li priesplorita lambdokalkulo estas ekvivalento de la Maŝino de Turing kaj oni povas pruvi, ke ankaŭ ĝi povas komputi ĉiujn komputeblajn funkciojn.

Vidu ankaŭ
----------

* Probableca maŝino de Turing
* Nedeterminisma maŝino de Turing
* Testo de Turing

Eksteraj ligiloj
----------------

* Maŝino de Turing en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Maŝino de Turing en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* 
* Arkivigite je 2006-02-20 per la retarkivo Wayback Machine
* 
* Rogozhin Yurii, "Universala Turing-a Maŝino kun 2 statoj kaj 2 simboloj (el Retarkivo 2005)
**McKinney's Cotton Pickers** estis usona ĵazbando, kiun en 1922 fondis William McKinney en Springfield en Ohio.

Historio
--------

La bando konatiĝis sub la direktado de Don Redman, kiu forlasis en 1927 la orkestron de Fletcher Henderson, por resti ĝis 1931 muzikestro de *Cotton Pickers*. Sub lia direktado la bando validis krom tiuj de Duke Ellington kaj Fletcher Henderson kiel plej grava preparanto de svingo. Membroj estis i.a. tiel konataj muzikistoj kiel Benny Carter, Coleman Hawkins, Fats Waller, Roy Eldridge, Doc Cheatham kaj mallonge ankaŭ Sidney De Paris.

La ensemblo sukcesis lanĉi nur du furoraĵojn en decembro de 1928 per *Milenberg Joys*, kiu ekestis julion de 1928, samkiel per *If I Could Be with You (one Hour Tonight)* sub Don Redman aŭguston 1930 por diskeldonejo Victor Records. Lastan fojon la bando surdiskigis la 8-an de septembro 1931, ĉi-foje sub direktado de Benny Carter. la bando malfondiĝis en 1934, post kiam forrestis granda komerca sukceso.

Diskaro
-------

|  |  |
| --- | --- |
|  Malplena sekcio | **Ĉi tiu sekcio estas ankoraŭ malplena**. Helpu nin por pligrandigi la artikolon! |

Referencoj
----------

1. ↑  Gunther Schuller: The Swing Era: The Development of Jazz 1930 - 1945. Eldonejo: Oxford University Press, Oksfordo 1991,ISBN 978-0195071405
2. ↑  La titolon jam popularigis antaŭe Jimmy Joy.
3. ↑  Gerhard Klußmeier: *Jazz in the Charts. Another view on jazz history.* Akompanteksto (8 resp. 9/100) de la 100-CD-Edition. Membran International GmbH. ISBN 978-3-86735-062-4

Eksteraj ligiloj
----------------

* Detaloj pri la historio Arkivigite je 2011-06-04 per la retarkivo Wayback Machine de *Cotton Pickers*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 362872
* GND: 6051095-X
* LCCN: n82097355
* VIAF: 138522043
* ISNI: 0000 0001 0838 1483
* SUDOC: 080492630
* BNF: 13904913x
* MBA: 16f74a5b-bb94-4025-93e4-ca56ece9f947
* NLA: 36043255
* BIBSYS: 3006995
 |
|  |
| --- |
| Meganomo (Krimeo) (Krimeo)Meganomo (Krimeo) (Krimeo)DMS |
| Situo de Meganomo sur la mapo de Krimeo Koordinatoj: 44° 49′ 00″ N 35° 04′ 45″ O﻿ / ﻿44.816666666667 °N, 35.079166666667 °O﻿ / 44.816666666667; 35.079166666667 (mapo) |

Meganomo (la fora masivo dekstre) vidata el Sudako
**Meganomo** (ruse *Меганом*, ukraine *Меганом*) estas duoninsulo, kabo kaj monta masivo en Krimeo. La nomo de la masivo venas el la greka lingvo; la elemento *mega* (μεγα) signifas "granda", "vasta", la elemento *nomas* (νομη, νομας) signifas "paŝtejo", eventuale ankaŭ "loĝejo".

La duoninsulo troviĝas ĉe la Suda Bordo de Krimeo, iom oriente de la urbo Sudako. Okcidente ĝi estas limigata de la monto *Alĉak*, oriente ĝin limigas la alfluejo de la rivero *Koz*. Norde la duoninsulo estas limigita de la monto-kresto *Tokluk-Sirt*. Administre la duoninsulo apartenas al la Sudaka municipo.

La areo de la duoninsulo estas ĉ. 20 km², la longo de la bordo - ĉ. 16 km. Meganomo estas malmulte loĝata (kelkaj negrandaj loĝlokoj troviĝas nur en ĝiaj periferiaj partoj). La sud-orienta parto de la duoninsulo estas monta, ĝia plej alta punkto - la pinto Meganomo - altas 358 metrojn. La saman nomon havas ankaŭ la plej elstara kabo (krom ĝi estas ankoraŭ kelkaj malpli grandaj kabetoj - *Ribaĉij*, *Bugas*, *Tolstij* ka.). La montaj petroj estas formitaj de kalkoŝtonoj, troveblas ankaŭ vulkan-devenaj petroj. La nord-okcidenta parto estas pli ebena kaj malalta.

Meganomo estas iom dezerteca teritorio; laŭ la jara kvanto de hidrometeoj ĝi estas unu el la plej sekecaj lokoj en Krimeo. La rokaj deklivoj kaj bordoj preskaŭ ne estas kovritaj de iuj plantoj. En la centra parto dominas sekstepaj herboj, arboj kaj arbustoj estas maloftaj. Por Meganomo estas karakterizaj la fortaj ventoj, kies energio estas uzata por produktado de elektroenergio (ekde majo 2002 ĉi tie funkcias vent-energia centralo, kiu havas sume 58 ventoturbinojn).

Meganomo riĉas je arkeologiaj restaĵoj, kiuj ĉefe apartenas al la periodo de helena koloniado de la nordaj bordoj de la Nigra Maro.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Meganomo (Krimeo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Pri Meganomo (ruse) Arkivigite je 2008-02-04 per la retarkivo Wayback Machine

Fotoj
-----

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| La rokeca reliefo de Meganomo | La bordo de Meganomo | La bordo de Meganomo (videblas la enakva roko "Dorsnaĝilo de ŝarko) |  |
**István Vörös** [iŝtvAn voroŝ], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Vörös István** estas hungara poeto, kritikisto, altlerneja instruisto.

István Vörös naskiĝis la  20-an de septembro 1964(nun 1964-09-20) en Budapeŝto.

Biografio
---------

István Vörös estis edukita en Mór kaj Budapeŝto. Li maturiĝis en gimnazio en 1983, poste li akiris diplomon en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 1992, dum li studis ankaŭ en Universitato de Karolo kaj Universitato Kolumbio. Ekde 1997 li instruis en Katolika Universitato Péter Pázmány komence kiel asistanto, post jaro lektoro, ekde 2004 katedrestro, ekde 2005 docento. Li kandidatiĝis kun la scienca grado Ph.D. en 1998, lia habilitiĝo okazis en 2018. Lia edzino naskis dufoje. Li ricevis stipendiojn inter 1987-1990, 1994-1996 kaj en 2006, premiojn inter 1989-2018.

Elektitaj volumoj
-----------------

* *Só, kenyér* (poemoj, 1988)
* *A közbülső ítélet* (poemoj inter 1981–1989, 1993)
* *Heidegger, a postahivatalnok* (poemeca romano, 2003)
* *Švejk, a féregirtó, avagy a puska nem sül el* (komedio, 2003)
* *Švejk gyóntatója* (2007, noveloj)
* *Száz és egy. Születésnapi versek, sok képpel* (poemoj, 2014)
* *Por* (dramo, 2019)
* *Nem ti kussoltok* (2021)

Fontoj
------

* biografio hungare kun foto
* biografio hungare kun foto
* biografio hungare kun foto
* biografieto hungare kun foto

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo
2. ↑   teatra datenaro

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 838684
 |



* Portalo pri Biografio
***La punta del iceberg*** (La pinto de la glacimonto) estas hispana filmo de 2016 reĝisorita de David Cánovas, pri scenaro bazita sur la samnoma teatraĵo de la kanaria dramaturgo Antonio Tabares, kun ĉefroluloj Maribel Verdú kaj Carmelo Gómez.

Intrigo
-------

**Averto: *La teksto, kiu sekvas, malkaŝas detalojn pri la intrigo de la rakonto.***

Granda plurnacia entrepreno suferas tragedion pro memmortigo de tri dungitoj. Sofía Cuevas (Maribel Verdú), altranga postenulo de la kompanio, devas zorgi pri la farado de interna reporto kiu klopodu al klarigo de la stranga okazaĵo. En siaj renkontoj kun la laboristoj ŝi malkovras misuzojn de povo, kaŝitajn mensogojn kaj malsanan laboran etoson. 

**Averto: *Malkaŝado de la intrigo de la rakonto ĉi tie finiĝas.***

Geaktoraro kaj roluloj
----------------------

* Maribel Verdú kiel Sofía Cuevas.
* Carmelo Gómez kiel Alejandro García.
* Fernando Cayo kiel Carlos Fresno.
* Bárbara Goenaga kiel Gabriela Benassar.
* Jesús Castejón kiel Carmelo Luis.
* Carlo D'Ursi kiel Enzo Martelli.
* Juan Fernández kiel Ángel Torres.
* Álex García kiel Jaime Salas.
* Jorge Calvo kiel Víctor Santamaría.

Referencoj
----------

1. ↑  «'La punta de iceberg': Promesas a tener en cuenta». La Opinión. 5a de majo 2016. Konsultita la 4an de oktobro 2019.
2. ↑  «La punta del iceberg». ABC. Konsultita la 4an de oktobro 2019.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kompleta filmo en RTVE *a la carta*

  

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo La vida inesperada en la hispana Vikipedio.*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 838675
 |
***El faro de las orcas*** (La lumturo de la orkoj) estas hispan-argentina filmo de 2016 reĝisorita de la hispano Gerardo Olivares. Kaj la agodo kaj filmado okazis en la duoninsulo Valdés, Provinco Ĉubutio, en la nordo de Patagonio, Argentino.​

Tute filmita en 2016, *El faro de las orcas* premieris en Hispanio la 16an de decembro samjare.​

Kun la du antaŭaj filmoj de Olivares, nome *Entrelobos* (2010) kaj *Hermanos del viento* (2015), *El faro de las orcas* formas trilogion en kiu la kondukfadeno estas la rilato hom-animalo.

Intrigo
-------

**Averto: *La teksto, kiu sekvas, malkaŝas detalojn pri la intrigo de la rakonto.***

Lola (Maribel Verdú) havas filon suferanta pro aŭtismo nome Tristán (Joaquín Rapalini Olivella) por kiu la vidaĵo de orkoj, ŝajne, iĝas stimulo kiu eble gravas por la kompreno de lia patologio. Cele al plibonigo de la stato de sia filo, Lola decidas porti Tristán al Argentino, kie estas Beto (Joaquín Furriel), nome bestogardisto kiu laboras ĉe la marbordoj de la Argentina Patagonio kaj kiu ankaŭ li, propramaniere, havas specialn rilaton kun la orkoj. 

**Averto: *Malkaŝado de la intrigo de la rakonto ĉi tie finiĝas.***

Geaktoraro kaj roluloj
----------------------

* Maribel Verdú kiel Lola.
* Joaquín Furriel kiel Beto Bubas
* Joaquín Rapalini Olivella kiel Tristán (listigita kiel «Quinchu Rapalini»)
* Ana Celentano kiel Marcela
* Ciro Miró kiel Manolo
* Osvaldo Santoro kiel Bonetti

Referencoj
----------

1. ↑  Sobre el entorno de la película Arkivita la 17an de oktobro 2017 en Wayback Machine el la oficiala retejo de la filmo. Alirita la 6an de junio 2017.
2. ↑  El faro de las orcas en la oficiala retejo de Wanda Films

Eksteraj ligiloj
----------------

* El faro de las orcas, oficiala retejo en Argentino

  

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo El faro de las orcas en la hispana Vikipedio.*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 838702
 |
***Ola de crímenes*** [Ola deKRImenes] (Krimondo) estas hispana filmo de 2018 reĝisorita de Gracia Querejeta, ĉefrolulita de Maribel Verdú kaj produktorita de Telecinco Cinema.

Intrigo
-------

La aktorino Maribel Verdú.
**Averto: *La teksto, kiu sekvas, malkaŝas detalojn pri la intrigo de la rakonto.***

Asier (Asier Rikarte) la filo de Leyre Blanco (Maribel Verdú), dommastrino bone divorcita, mortigas sian patron Cosme (Luis Tosar) dum kolera kverelo. Ŝi baraktas por kaŝi tion, kio rezultas nevole en kaosa krimondo en la urbo Bilbao. Dume, la nova edzino de la jam mortinto (Paula Echevarría) kaj ŝia insistema advokatino Susana Salazar (Juana Acosta) siavice klopodas kaŝi la enspezigan reton de korupto el kiu ili vivtenis sin. Sed neniu kalkulis la persekutlertecon fare de la eŭskaj policanoj Andoni kaj Juantxu (Antonio Resines kaj Raúl Peña) kiuj esploras la kazon.​ 

**Averto: *Malkaŝado de la intrigo de la rakonto ĉi tie finiĝas.***

Geaktoraro kaj roluloj
----------------------

* Maribel Verdú kiel Leyre Blanco
* Juana Acosta: Susana Salazar, advokata de Cosme
* Paula Echevarría: Vanesa, nova edzino de Cosme
* Antonio Resines: Inspector Andoni Galartza
* Raúl Peña: Inspector Juantxu
* Miguel Bernardeau: Julen, amiko de Asier kaj fianĉo Leyre.
* Asier Rikarte: Asier, filo de Leyre
* Montse Pla: Evelyn, Zorgistino de Paqui
* Teresa Lozano: Paqui, patrino de Leyre
* Raúl Arévalo: Taksiisto
* Luis Tosar: Cosme, patro de Asier kaj eksedzo de Leyre
* Nora Navas: Ikerne, patrino de Julen
* Javier Cámara: pastro

Referencoj
----------

1. ↑   , ŝlipo en Filmaffinity

Eksteraj ligiloj
----------------

  

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Ola de crímenes en la hispana Vikipedio.*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 838712
 |
Rekonstruo de la kranio de la "Knabo de Gran Dolina" (Museu d'Arqueologia de Catalunya, Barcelona).
***Homo antecessor*** estas arkaika specio de homo de la Frua Paleolitiko, konata el Okcidenta Eŭropo (Hispanio, Anglio kaj Francio) inter antaŭ ĉirkaŭ 1.2 milionoj kaj 0.8 milionoj da jaroj. Ĝi estis priskribita en 1997 fare de Eudald Carbonell, Juan Luis Arsuaga kaj José María Bermúdez de Castro, kiuj baziĝis sur ties "unika mikso de modernaj kaj primitivaj trajtoj" por klasigi ĝin kiel antaŭe nekonata arkaika homa specio.

La fosilioj asociaj kun *Homo antecessor* reprezentas la plej antikvan rektan fosilian registron de la ekzisto de *Homo* en Eŭropo. La specinomo *antecessor* proponita en 1997 estas latinlingva vorto kun la signifo "antaŭanto", aŭ "avangardanto, esploristo, pioniro". Fakuloj kiuj ne akceptas *H. antecessor* kiel aparta specio konsideras la koncernajn fosiliojn kiel frua formo de *H. heidelbergensis* aŭ kiel eŭropa variaĵo de *H. erectus*.

Notoj
-----

1. ↑   (1997) "A Hominid from the Lower Pleistocene of Atapuerca, Spain: Possible Ancestor to Neandertals and Modern Humans", *Science* **276** (5317), p. 1392–1395. doi:10.1126/science.276.5317.1392. 

  Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2020-02-07. Alirita 2021-08-29.
2. ↑   Homo antecessor: Common Ancestor of Humans and Neanderthals?. Smithsonian (November 26, 2011). Alirita December 9, 2015.

* Kategorio Homo antecessor en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Homo antecessor en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 696835
 |
**Conflans-Sainte-Honorine** estas franca komunumo kaj okcidenta pariza ĉirkaŭurbo, lokita en la departemento Yvelines kaj en la Pariza Regiono. Ĝi situas 10 kilometrojn norde de Saint-Germain-en-Laye, kaj 20 kilometrojn nordokcidente de Parizo. La urbo havas proksimume 33 000 loĝantojn, kiuj nomiĝas *Conflanais*. 

Conflans-Sainte-Honorine estas rigardata kiel la franca ĉefurbo de rivera navigo.

Geografio
---------

Conflans-Sainte-Honorine troviĝas norde de la departemento Yvelines, je la limo kun Val-d'Oise. La urbo disvolviĝis ĉe la maldekstra bordo de la Sejno, kie elfluas la rivero Oise. Pliparte de la komunumo situas sur kalka plataĵo, ĉirkaŭ 30 metrojn super la akva nivelo. La plej malaltaj kvartaloj de Conflans-Sainte-Honorine kelkfoje spertas inundojn, kvankam neniam katastrofajn.

La komunumo havas landlimojn kun Maurecourt kaj Andrésy okcidente, Neuville-sur-Oise kaj Éragny norde, Herblay oriente, kaj Achères kaj Saint-Germain-en-Laye sude.

Historio
--------

La nomo « Conflans » devenas de la latina vorto *confluens*, t.e kunfluejo. La vilaĝo cetere ricevis la nomon Sainte-Honorine ("Sankta Honorine") en 876, kiam la relikvoj de la sanktulino alvenis tien.

### Islamista atako

La 16-an de oktobro 2020 surstrate estis murdita kaj senkapigita instruisto de loka lernejo. Murdinta lin 18-jara ĉeĉeno Abdulah Anzorov provis ataki alvenintajn policanojn, sed estis pafmortigita proksimume 600 metrojn for de la murdoloko. Antaŭ morti li kriis "Alahu Akbar" (Alaho estas granda) kaj svingis tranĉilon en unu mano kaj globpafilon (angle: Airsoft gun) en la alia. Oni klasifikis tion kiel terorisman islamistan atakon.

La murdita Samuel Paty interalie gvidis devigan kurson pri la "morala kaj civila edukado" al 12 ĝis 14 jarojn aĝaj infanoj. Dum tiu ĉi kurso antaŭ dek tagoj li priparolis kun siaj lernantoj parolliberecon kaj ilustris tiun lecionon per karikaturoj je profeto Mohamedo el franca magazeno Charlie Hebdo. Antaŭ montri la bildojn li proponis al lernejanoj-islamanoj provizore forlasi la ĉambron se tio ĝenos ilin. Post tio li estis minacata, polico ricevis oficialajn protestojn de kelkaj parencoj de lernejanoj.

La murdisto sukcesis publikigi foton de la forhakita kapo de sia viktimo en Tvitero kun komento: "Al Macron, gvidanto de ne-fideluloj [ne-islamanoj]. Mi ekzekutis unu el viaj inferaj hundoj, kiu kuraĝis insulti Mohamedon"

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Yvelines
* Listo de urboj de Francio
* Conflans-Fin-d'Oise (stacidomo)
* Conflans-Sainte-Honorine (stacidomo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo

* Kategorio Conflans-Sainte-Honorine en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Conflans-Sainte-Honorine en Vikinovaĵoj (Liberaj novaĵoj)
**Elito** estas minoritata grupo ene de socio kiu havas *statuson* superan al tiuj de la resto de membroj de la socio. 

Ene de sama socio povas ekzisti malsamaj elitoj, depende de la apartaj interesoj de ĉiuj el ili. La ekzisto de ĉi tiuj elitoj en pluralo rilatiĝas kun la kreskanta diferencigo de la socio. Laŭ malsamaj sociaj kampoj iĝas pli aŭtonomaj (arto, ekonomio, scienco, politiko, ktp.), ili konvertiĝas en sektoraj elitoj kiuj protektas siajn proprajn vidpunktojn. De ĉi tiu vidpunkto, unu el la centraj problemoj de la modernaj socioj estas la integriĝo horizontala, tio estas, la bontenado de rilatoj modere harmoniaj inter malsamaj sektoraj elitoj. Aliflanke, ili ankaŭ prezentas la defion de la vertikala integriĝo, ĉi tio estas, la starigo de flua kontakto kun la komuna loĝantaro.

En la historio de la socia penso ĉi tiu temo estis studita de la antikva tempo, el konceptoj saĝo kaj virto. Tamen, estas je la finoj de la 18a jarcento kaj komencoj de la 19a jarcento kiam la nocio de elito ekludas gravan rolon. La apero de la termino "elito" en la franco estas intime rilatigita kun la idealoj respublikaj, dum la koncepto simbolas la peton ke kiuj praktikas la povon devas esti elektitaj "pro ties virtoj kaj ties valoroj" kaj ne pro ties familia origino.

Elitismo estas la kredo aŭ nocio ke individuoj kiuj formas eliton — nome elektita grupo de personoj perceptitaj kiel havantaj esencan kvaliton, altan intelekton, riĉon, specialajn kapablojn, aŭ spertojn — estas pli pretaj konstrui socion kiel tuto, kaj tial ili meritas influon aŭ aŭtoritato pli grandan ol tiu de aliuloj.

En analizaj terminoj, la patroj de la Teorio de elitoj estas Gaetano Mosca kaj Vilfredo Pareto, kvankam iuj ankaŭ konsideras la bazan gravecon de Robert Michels, ĉefe pro ilia leĝo pri la kreskanta oligarkio de la  politikaj partioj aparte kaj de sociaj organizoj ĝenerale. Alia aŭtoro kun granda graveco estas Wright Mills, ĉar li kreis la esprimon "potenca elito". Ĉi tiu koncepto rilatas al la kerno de potenco, kiu okazas en Usono inter la ekonomiaj, politikaj kaj militaj elitoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Elito en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)

* Elitismo
* Mandareno
* Mondumo
* Plutokratio
* Snobo
**László Tamás** [lAslO tamAsx], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Tamás László** estis hungara bestokuracisto, altlerneja instruisto.

László Tamás naskiĝis la 6-an de majo 1923 en Kőszeg, li mortis en 2009.

Biografio
---------

László Tamás maturiĝis en piarista gimnazio en Budapeŝto en 1941, poste li akiris bestokuracistan diplomon en veterinara fakultato de Agrikultura Universitato en 1946. Post la diplomo li estis asistanto en la fakultato (iom poste altlernejo), baldaux lektoro, inter 1965-1981 docento, poste gxis la emeritigxo en 1989. Intertempe en 1955 li kandidatiĝis antaŭ la Hungara Scienca Akademio. Li plej ofte faris kirurgiajn laborojn sur cxevaloj. Spite la emeritan vivon li instruis plu 15 jarojn, ecx li denove estis katedrestro inter 1997–1999. Li ricevis medalojn en 1988 kaj 2002.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *A plasmatransfusio háziállatokon* (disertajxo, 1955)
* *Állatorvosi sebészet 1-3* (studenta lernolibro)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografieto kun foto

Referencoj
----------

1. ↑

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 716571
* VIAF: 121405782
* ISNI: 0000 0000 7919 7918
 |
**JD Sports Fashion plc**, (pli bone konata kiel **JD Sports** aŭ simple **JD**) estas brita sporta kaj moda podetala firmao origine establita en Bury, Greater Manchester, Anglio. Ĝi estas listigita en la London Stock Exchange kaj estas parto de la indekso FTSE 100.

Establado
---------

La firmao estis fondita fare de John Wardle kaj David Makin. La nomo de la firmao estas nomita laŭ la unua litero de la nomo de la fondintoj (Johano kaj Davido - JD). La unua butiko estis establita en Bury, Distrikto Manĉestro en 1981 kaj dua branĉo estis establita en 1983 en Arndale, Manĉestro. Post la aĉeto de 55% de la akcioj de la firmao fare de la Grupo Pentland, en interkonsento kun valoro de 44,6 milionoj da pundoj, la branĉoj de la firmao disvastiĝis rapide tra Anglio kaj poste en la tuta mondo .

Akiroj
------

En decembro 2001, JD Sports akiris la First Sport-ĉenon de la 209-butika vesta giganto Blacks Leisure Group. En oktobro 2005, 70 Allsports-filioj estis akiritaj. Post tio, longa serio de kromaj akiroj estis faritaj: 

* Aĉeto de la Champion Sports-ĉeno por 19,6 milionoj da eŭroj en januaro 2011.
* Aĉeto de la stratvesta marko, FLY53, en februaro 2012.
* Akiro de la marko Tessuti en 2016.
* Akiro de la brita vesta ekomerca giganto Clothingsites.co.uk inkluzive de la rilataj ejoj, Woodhouse Clothing kaj Brown Bag Clothing en septembro 2016.
* Aĉeto de Go Outdoors por 112 milionoj £ en novembro 2016
* La akiro de la amerika podetala ĉeno, Finlinio por 558 milionoj USD en marto 2018.
* Aĉeto de la ŝuoĉeno Shoe Palace por 325 milionoj USD en decembro 2020.

Internacia agado
----------------

Preter la aĉetoj kiujn ĝi faris en Usono, JD Sports forĝis kelkajn partnerecojn kaj aĉetojn eksterlande. Antaŭ majo 2009, ĝi establis 75 branĉojn en Francio. En 2016, la unua branĉo estis malfermita en Kuala-Lumpuro, Malajzio. Ĉe la fino de tiu jaro, la firmao faris unu el ĝiaj plej signifaj aĉetoj ekster Eŭropo kiam ĝi aĉetis 80% de la akcioj de la aŭstralia ĉeno Next Athleisure por 6.6 milionoj USD. Ĉi tiu paŝo aĉetis al ŝi tenon sur signifa parto de la vestaĵo kaj piedvesto merkato en Aŭstralio.

JD Sports estas la oficiala provizanto kaj sponsoro de kelkaj futbalteamoj, ludantoj kaj kluboj en Anglio rekonitaj fare de la internacia unuiĝo .

Referencoj
----------

1. ↑   History. *jdplc.com*. Arkivita el la originalo je 28 January 2012. Alirita 29 March 2015.

 Arkivigite je 2012-01-28 per la retarkivo Wayback Machine
2. ↑   Oldham Athletic announce JD Sports Carbrini sponsor deal. Football Shirt Culture (6 August 2008). Alirita 14 February 2022.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 835574
 |
Me 109 G-6
Bf 109 E-3
La **Messerschmitt Bf 109** (aŭ kelkfoje nomiĝas **Me 109**) estis germana ĉasaviadilo dum la dua mondmilito. Ĝi estis la unua moderna ĉasaviadilo, kun subaj flugiloj, plenmetala ŝelo, fermita pilotejo, entireblaj radoj. La **Bf 109** estis la baza aviadilo de la Luftwaffe dum la mondmilito, el kiu oni produktis 31-30.000 ekzemplerojn en diversaj celformoj, laŭ celo.

La malforteco de la Bf 109 estis la mallonga atingopovo, malbona elvida kapableco. Ĝi havis ankaŭ malfortan armilaron.

La aviadilon ekplanis *Wilhelm Emil "Willy" Messerschmitt* kiel dungito de Bayerische Flugzeugwerke AG (Bf) en 1934, sed ekde la 1-a de julio de 1938, la firmao ŝanĝis la nomon al Messerschmitt AG (Me). Tiel ĉiu evoluigo komencita antaŭ tiu tempo daŭris sub nomo **Bf**, la novaj evoluigoj do sub **Me**.

Specifikaĵo
-----------

* longo: 8,5-9 m
* enverguro: 9,5-10 m
* alto: 2,5-2,6 m
* piloto: 1
* povejo: Daimler-Benz DB 601 A, 1100-1350 ĈP; Daimler-Benz DB 605 A, 1475 ĈP;Daimler-Benz DB 605 D, 1800 ĈP;
* maksimuma rapido: 575-685 km/h
* armiloj: 1-2 pecoj 20 mm-a MG FF/M maŝinkanono en la flugiloj, 2 pecoj da 7,92 mm-a MG 17-a maŝinpafilo; 1 pc. 30 mm-a MK 108 maŝinkanono, 2 pecoj da 13 mm-a MG 131-a maŝinpafilo
* maso: 2000-2300 kg (malplene); 2500-3300 kg (batalprete)
* flugpinto: 11000-11500 m
* atingopovo: 560-650 km

Famaj pilotoj
-------------

* Erich Hartmann

Radinstalaĵo
------------

La aviadilo havis strangan manieron kaŝi la antaŭajn du radojn. Krome, kaŝo ne malofte rompiĝis kaj aviadilo katastrofis jam kiam ĝi sukcesis flugon kaj moviĝis hejmen.

Ligoj
-----

* Falcon's Messerschmitt Bf 109 Hangar
* filmeto Bf 109
Messerschmitt Me 163
Me 163 (1945)
La **Messerschmitt Me 163** estis Germania raketmotora ĉasaviadilo dum la dua mondmilito. Ĝi estis planita por defendo de strategie gravaj konstruaĵoj. Ĝi havis enorman altiĝan povumon (9.150 m en 2,5 minutoj) kaj rapidon, tiel ĝi rapide povis ekbatali kun la ataka aviadilo. 

Ĝi ofte kraŝis, havis mallongan flugdaŭron (ĉ. 10 minutoj) kaj oni produktis el ĝi relative malmulte. 

La tipa uzo de la raketa aviadilo estis: lanĉo per helpaj glisiloj, batalo dum glisado, surteriĝo, hejmentiro. 

La Me 163 planis kaj konstruigis Alexander Lippisch ekde 1941. La Me 163A atingis unuafoje la limon de 1000km/h la 2-an de oktobro de 1941. La tipo Me 163BV18 Komet VA+SP atingis la 6-an de julio 1944 la rapidon de 1130km/h, kun la sama piloto Heinrich Dittmar.

Kiel defenda ĉasaviadilo, Me-163 havis teknikajn problemojn speciale en motoro. Nur por kelkaj minutoj Me-163 povis flugi, tial Me-163 ne povis ataki grandajn bombaviadilojn kiel B-17 kaj Lancaster.

Teknikaj datenoj
----------------

|  |
| --- |
| **Messerschmitt Me 163B-1**: |
| Mezuroj | Datenoj |
| Longo    | 5,92 m |
| Enverguro    | 9,33 m |
| Flugila surfaco    | 18,50 m² |
| Alto    | 2,74 m |
| Malpeza maso    | 1.908 kg |
| Flugmaso    | 4.310 kg |
| Propulsio    | Walter HWK 109-509A-1 likvoraketa motoro kun 1.500 Kp-a ŝovforto en maralto resp. 1.700 kp en flugalto |
| Maksimuam rapido    | 1.002 km/h en alto de 9.150 m |
| Supergrunda rapido    | 170 km/h |
| Altiĝa povumo    | 81,6 m/s |
| Flugdaŭro kun propulsio    | ok minutoj |
| Armiloj    | du 30-mm-aj kanonoj, MK108 |
| Skipo    | unuviro |
|

Literaturo
----------

* Mano Ziegler: *Raketenjäger Me 163* Tatsachenbericht von einem der überlebte, Motorbuch Verlag, ISBN 3-879-43372-0
* Wolfgang Späte: Der streng geheime Vogel Me 163. Ihre Piloten, ihre Konstrukteure, ihre Einsätze, Nebel Verlag, ISBN 3-895-55142-2

Eksteraj ligiloj
----------------

* Entwicklungsgeschichte der Me 163A; B und C sowie der Me 263 kun fotoj kaj raportoj Arkivigite je 2007-12-19 per la retarkivo Wayback Machine
* pliaj informoj Arkivigite je 2005-11-22 per la retarkivo Wayback Machine
* LuftArchiv.de: Messerschmitt Me 163 Komet