recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Grenejo kiun uzis burĝoj kamparanantaj
**Grenejoj de burĝaj farmistoj** (germane: *Ackerbürgerscheunen*) ĉe Coudray-strato nr 1, 3 kaj 5 en Vajmaro (Germanujo) estas la lastaj strukturaj signoj de vivmaniero kaj terkultivado de iam ne tro malofta vivperlaboro de en la tuja najbareco de Vajmaro. La civitanoj praktikis agrikulturon kiel sian ĉefan okupon. Ĉar ekzistis multaj grenejoj tie, tiu strato ankaŭ estis nomita *Scheunenstraße* (grenejstrato) ĝis ĝi estis nomita laŭ Clemens Wenzeslaus Coudray, ĉefkonstruaĵdirektoro, en 1911.

La farmistaj garbejoj laŭlonge de Coudray-stratoj (56; kvin troviĝis ĉe Schwansee-strato; el ili la plej granda parto estis konstruita inter 1800 kaj 1820, la lastaj ĝis 1841) origine funkciis kiel stokejoj por agrikultura ekipaĵo. Pro la ekspansio de la urbo kaj la konstruado de la Metiarĉambro konstruaĵo de ĉe Coudray-strato, la aliaj kamparanaj garbejoj malaperis kaj la strato tute ŝanĝis sian vizaĝon.

La grenejoj de la kamparanoj burĝaj figuras memkompreneble sur la listo de kulturaj monumentoj en Vajmaro (unuopaj monumentoj). La longaj neuzataj garbejoj estas transformotaj de Bauhaus-Universitato Vajmaro, kiu jam posedas kelkajn konstruaĵojn en la strato.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Grenejoj de burĝaj farmistoj (Vajmaro) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Bakalaŭriĝlaboraĵproponoj ĉi-prie
* 
* Bilda komparo inter la nuna kaj la iama aspekto de Coudray-strato
Pri la komunumo
---------------

**Greppen** estas komunumo en la distrikto Lucerno en Kantono Lucerno, Svislando. Ĝi havis 941 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

Geografio
---------

Greppen situas ĉe la bordo de la Kvarkantona Lago, nome ĉe la orienta bordo de la Golfo de Küssnacht, ĉe la okcidenta flanko de la monto Rigi.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sen la lagosurfaco sur areo de 3,30 km², de kiuj 39,7% estas kovritaj de arbaro, 50,9% servas por agrikulturo kaj 9,4% por setlado.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Greppen limas en nordo kaj oriento al Küssnacht (SZ), en sudo al Weggis, kaj en okicdento aliflanke de la Kvarkantona Lago al Meggen.

Trafiko
-------

La komunumo Greppen estas konektita al la publika transportreto per la buslinio de Brunnen tra Gersau kaj Weggis al Küssnacht kaj per la ŝiplinioj sur la Kvarkantona Lago.

La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A4 situas norde en Küssnacht en distanco de 5 km.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Greppen datiĝas el la jaro 1259 kiel *Crepon*.

Dum mezepoko Greppen apartenis al la Habsburgoj. En la jaro 1406 Greppen kune kun la voktejo Habsburgo estis akirita de la urbo Lucerno.

Ekzistas projekto pri kunigo de la tri komunumoj Greppen, Weggis kaj Vitznau al nova komunumo Rigi. Jam ekzistas loza kunlaboro, sed ĉar la tri komunumoj finance bonfartas nek ekzistas premo nek urĝo. En la jaro 2005 la projekto estis ŝovita je nedifinita tempo.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: Profilo de la komunumo sur la kantona retejo
2. ↑  Fonto: *Waltraud Hörsch*: *Greppen* en la *Historia Leksikono de Svislando* (18.01.2006)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Greppen en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Greppen
* Profilo de la komunumo sur la kantona retejo
* Greppen en la Historia Leksikono de Svislando

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Greppen** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Lucerno |
| --- |
| Adligenswil • Buchrain • Dierikon • Ebikon • Gisikon • Greppen • Honau • Horw • Kriens • **Lucerno** • Malters • Meggen • Meierskappel • Root • Schwarzenberg • Udligenswil • Vitznau • WeggisIamaj komunumoj: Littau |  |

 |
**Armindustrio** aŭ **armilindustrio** estas tutmonda negoco kaj industrio kiu enhavas la fabrikadon de armiloj, de teknologio kaj de armaj ekipoj. Ĝi inkludas la komercan industrion dediĉita al la esplorado, disvolvigo, produktado kaj servo de materialo, ekipoj kaj armeaj instalaĵoj. La entreprenoj produktantaj de armiloj, konataj ankaŭ kiel kontraktistoj de defendo aŭ de la militista industrio, produktas armilojn ĉefe por la armitaj fortoj de la ŝtatoj. Ankaŭ registaraj instancoj (institucioj, servoj, publikaj entreprenoj) funkcias en la industrio armilara, la aĉeto kaj vendo de armiloj, municio kaj aliaj armeaj artikoloj. La produktoj inkludas pafilojn, municion, misilojn, armeajn aviadilojn, armeajn veturilojn, ŝipojn, elektronikajn sistemojn, inter aliaj. La industrio de armiloj ankaŭ realigas projektojn de esplorado kaj disvolvigo.

Oni ĉrikaŭkalkulas ke ĉiujare oni produktas pli ol 1,5 bilionoj de usonaj dolaroj en armilaj elspezoj en la tuta mondo (2,7% de la tutmonda MEP), kio estas descendo de 1990, kiam la armeaj elspezoj estis 4% de la tutmonda MEP. Parto iras al la akiro de ekipaĵaro kaj armeaj servoj de la armilindustrio. La totala vendado de armiloj de la 100 entreprenoj armilproduktantaj plej grandaj de la mondo ascendis al ĉirkaŭkaulita 315 mil milionoj de dolaroj en 2006. En 2004, pli ol 30 mil milionoj da usonaj dolaroj estis elspezitaj en la internacia komerco de armiloj (cifero kiu ne inkludas la internajn vendojn de armiloj). La komerco de armiloj ankaŭ estis unu de la sektoroj tuŝitaj de la krizo de la kredito, kun totala valoro de la transakcio en la merkato de malpliigi al la duono de Usono el $ 32.9bn al $ 14.3bn en 2008. Multaj industriigitaj landoj havas enlandan industrion de armiloj por havigi ilin al siaj propraj armitaj fortoj. Kelkaj landoj havas ankaŭ internan armilkomercon ĉu laŭleĝa ĉu eksterleĝa por la profito de la civitanoj. La eksterleĝa komerco de malgrandaj armiloj estas ofta en multaj landoj kaj regionoj ĉefe tuŝitaj de politika nestabileco.

Referencoj
----------

1. ↑   World Military Spending. www.globalissues.org.  Konsultita en 2012-05-09.
2. ↑   Stockholm International Peace Research Institute. Sipri.org.  Alirita en 2012-05-09.
3. ↑   Arms trade key statistics. BBC News (2005-09-15).  Alirita en 2012-05-09.

* Kategorio Armindustrio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Armindustrio en Vikinovaĵoj (Liberaj novaĵoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 584859
* GND: 4115806-4
* LCCN: sh85088501
* BNF: 11967790h
* NKC: ph127558
 |
**István Koller** [iŝtvAn], laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj kun plena nomo **Koller István Ferenc Jenő Kálmán Vendel** estis hungara nobela juĝisto, bienulo. Lia nobela antaŭnomo estis *nagymányai* [nadjmAnjai], lia avo estis Kálmán Hertelendy.

István Koller naskiĝis la 20-an de majo 1883 en Alsórajk, li mortis la 27-an de decembro 1951 en Nagykanizsa.

Biografio
---------

István Koller maturiĝis en gimnazio en Székesfehérvár, poste li akiris juran diplomon en Reĝa Universitato de Budapeŝto en 1904. De la sekvanta jaro ĝis la 1-a mondmilito li estis nobela juĝisto en Pacsa, poste li soldatiĝis. En la jaro 1919 li estis nobela ĉefjuĝisto en Nagykanizsa, sed dum la Hungara Sovetrespubliko li kaŝiĝis, pli poste li okupiĝis nur pri la familia bieno. Li ricevis armeajn premiojn dum la soldatjaroj. Li edziĝis en 1906, lia edzino naskis filon post du jaroj. Baldaŭ la geedza paro divorcis.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 701602
 |
**Attila Hevesi** [atila heveŝi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Hevesi Attila** estis hungara geografo, speleologo, mezlerneja kaj altlerneja instruisto.

Attila Hevesi naskiĝis la 4-an de novembro 1941 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Attila Hevesi maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo en 1959, poste li akiris pedagogian diplomon en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 1964. Li instruis en gimnazio en Miskolc inter 1964-1973 kaj doktoriĝis en 1969. Inter 1973-1988 li laboris en geografia instituto en Budapeŝto, sed en tiu periodo li ankaŭ instruis foje-foje en Pezindustria Teknika Universitato, Pedagogia Altlernejo Ho Chi Minh, Universitato Loránd Eötvös kaj gimnazioj en Budapeŝto, Budaörs, Etyek. Li estis katedrestro inter 1990-1994, en 1995 li akiris la instruan rangon docento, en 2001 profesoro en la Pezindustria Universitato. En tiu instrua periodo li kandidatiĝis en 1987, habilitiĝis en la universitato en 2002 kaj doktoriĝis post 2 jaroj ĉe la Hungara Scienca Akademio. Li ankaŭ multe vojaĝis en la mondo. Li ricevis premiojn en 1989 kaj 2006.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Szabadtéri földrajzóra a gimnázium I. osztályában. A földrajz tanítása.* (1967)
* *A kaliforniai Lassen tűzhányó Nemzeti Park* (1974)
* *Rombarlangok a Bükkben* (1986)
* *Szőlő- és borvidékeinek történeti- és természetföldrajza. Borok és korok*. (1999)
* *Észak-Amerika negyedidőszaki vízhálózatának kialakulása* (2007)
* *Valamit a mészkőbarlangok és a mészkőszurdokok származási kapcsolatáról* (2019)

Liaj disertaĵoj
---------------

* "A Bükk hegység édesvízi-mészkő képződményei" (1969)
* "A Bükk hegység felszínfejlődése és karsztja" (1986)
* "Magyarország aggteleki jellegű karsztjai és jellemzésük" (2004)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* datenoj

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 677395
 |
**Gretchen**, artistnomo de **Maria Odete BRITO de MIRANDA**, (naskiĝis en Rio de Janeiro la 29-an de majo 1959) estas brazila kantistino kaj dancistino, kiu jam akiris tri orajn diskojn kaj du platenajn, pro muzikaĵoj kiuj skuis kaj frenezigis ŝatantojn en kaj ekster Brazilo en la komenco de la 1980-aj jaroj, kiel *Dance With Me*, *Freak Le Boom Boom*, *Conga, Conga Conga*, *Melô do Piripiri* kaj aliaj. Ŝi estas konata kiel "Reĝino de la Pugo".

El la naŭ gramofondiskoj kaj el la kvar KDoj registritaj de ŝi, vendiĝis pli ol kvin milionoj da ekzempleroj en Brazilo kaj pli ol du milionoj en Argentino nur de la albumo *My Name is Gretchen*.

Ŝia nova verko, la KD *La Pasión*, estas konsiderata kiel la plej bona de ŝia kariero. La perfektan produktadon subskribis la bonreputacia Márcio Vip Antonucci (respondeca pri la freŝa sukcesaĵo *A Discoteca do Chacrinha*), kun aranĝoj tre bone ellaboritaj kaj plenumitaj de la anoj de grupo Roupa Nova kaj la partopreno pli ol speciala de Edson Cordeiro.

Ŝi partoprenis multajn filmojn, inkluzive pornografiajn.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Gretchen en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retpaĝo Arkivigite je 2007-10-17 per la retarkivo Wayback Machine (portugale)-Ligilo perdita.
* Gretchen sur *Luciana By Night*, la 11-a de aŭgusto 2015 Arkivigite je 2017-09-14 per la retarkivo Wayback Machine (portugale).
**István Klinghammer** [iŝtvAn], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Klinghammer István** estas hungara geografo, topologo, kartografo, politikisto, subministro, profesoro, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (2010).

István Klinghammer  naskiĝis la 10-an de aŭgusto 1941 en Budapeŝto.

Biografio
---------

István Klinghammer frekventis universitatojn en Budapeŝto inter 1959-1966, poste li plulernis en universitato de Bonn. Baldaŭe li ekinstruis en Universitato de Budapeŝto, kie li estis katedrestro kaj rektoro. En 1992 li doktoriĝis antaŭ MTA, en 1994 li habilitiĝis. En 2013 li iĝis subministro. Li okupiĝas precipe pri hungaraj mapoj helpe de komputiloj. Li ricevis medalon kaj premiojn ekde 1991.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Tematikus térképábrázolási módok generalizálási kérdései* (1970)
* *Földünk tükre a térkép* (Spegulo de nia Tero estas la mapo), (1983)
* *Electronic Atlases* (1993)
* *Thematic Mapping a Geosciences* (2007)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
**Transportadogeoteĥniko** estas nocio pri konstruado de trafikovojoj. Ofte la trafikovojo havas flankajn deklivojn. La kontraŭstara sekureco de deklivoj estas grava. **Volmar Fellenius**, (svede: *Wolmar Fellenius*) estis en jaro 1913 prezidanto de sveda komisiono de ŝtataj fervojoj pri sekureco de deklivoj. La komisiono ekzamenis 300 disrompaĵojn kaj terglitojn kaj faris en jaro 1922 raporton. La komisiono enkondukis la nocion "geoteĥniko", svede: "geoteknik", angle *geotechnics*, germane *Geotechnik*.

Vidu ankaŭ
----------

(Wolmar Fellenius en germana Vikipedio.)

Libro
-----

Raportoj: Nottingham, Anglujo(UK), 25a-27a aŭgusto 2008 / Unua internacia konferenco pri transportadogeoteĥniko; eldonejo de Ed Ellis ... [kaj al.] Boca Raton : CRC Eldonejo, jaro 2008, 772 paĝoj kun bildoj + 1 Kompaktdikso (CD-ROM) (aŭ) **progresoj en transportado geotechnics** (en angla lingvo) ISBN 978-0-415-47590-7 aŭ: 978-0-203-88594-9 (e-book) **elektronika libro** *(Proceedings : Nottingham, UK, 25-27 August 2008 / 1st International Conference on Transportation Geotechnics ; ed. by Ed Ellis ... [et al.] Boca Raton : CRC Press, 2008, 772 S. : Ill. + 1 CD-ROM **Advances in transportation geotechnics** ISBN 978-0-415-47590-7 978-0-203-88594-9 (e-book))*

Eksteraj ligiloj
----------------

Sveda geoteĥnika societo kaj internacia societo pri grunda meĥaniko kaj geoteĥniko
**Andrzej TOWIAŃSKI** (naskiĝis la 1-an de januaro 1799 en Antoszwińce apud Vilno, mortis la 13-an de majo 1878 en Zuriko) estis pola filozofo, mesianisto, mistikisto, teologo kaj religia reformatoro.

Vivo
----

Li studis juron en Vilna Universitato. Ĝis 41-a jaro de vivo li estis tribunala oficisto. La 11-an de majo 1828 li havis religian klerecon kaj inklinon al Dio. Li komencis juĝi ke ne estas pova paco kun batalo per bataliloj. Subite en 1840 jaro li levis sian mastrumadon en Litovio kaj veturis al Parizo. Tie estis la elito de pola nacio post plago de *Novembra Ribelo*. Tie li komencis propagadon de "Dia afero". Li prezentis siajn ideojn en katedro de Notre Dame en Parizo la 27-an de septembro 1841. Tiel li kumulis siajn adeptoj inter kiuj estis Adam Mickiewicz, Juliusz Słowacki, Seweryn Goszczyński kaj Michał Szweycer. Lia sekto de adeptoj nomataj *"towiananoj"* nomiĝis la *"Rondo de la Dia Afero"*. En 1842 li estis akuzita ke li estas rusa spiono kaj sub tiu riproĉo li estis forigita de Francio. Kelkfoje li skribis al papo kaj dufoje li iris antaŭ papa vizaĝo sed al li ne estis tiu aŭdienco permesita.

Towiański parolis ke oni bezonas aŭtentike imiti Kriston kaj oni devas vidi Lin en ĉiu, eĉ en malamiko (ekzemple politika) tial li estis akuzadita kiel spiono kaj nepatrioto. Laŭ li la mondo estas aro de disvolvadaj, eternaj animoj, serigitaj en kolumnoj lumaj kaj mallumaj (animoj bonaj kaj malbonaj) kiu agadas per homoj. Ĉio konforme kun mesianismo kondukiĝas al perfekteco. Laŭ Towiański Dio volas ke ĉiu homo estu savita sed estimas homan volon. Towianski parolis ke Jesuo Kristo estas unu de sendintoj de Dio. Towianoj tre estimis Napoleonon kaj opinis ke li komencis demokratigi la mondon. Unu el plej gravaj rajtoj de towianismo estas opiniado ke ĉia historio estas nur inklinoj de nacioj, kaj precipe Poloj, Francoj kaj Judoj. Towiański estis ekumenisto. Liaj ideoj estis disvolvitaj per W.Sołowjow kaj estas disvolvataj ankaŭ hodiaŭ. Plej multe da similoj kun ideoj de Towiański estas kun filozofio de papo Johano Paŭlo la 2-a. Plej famaj ideoj de Towiański famigitaj per pola papo estas ideo pri Judoj kiel "pli aĝaj gefratoj" en kredo.

Vidu ankaŭ
----------

* Józef Hoene-Wroński
* Rondo de la Dia Afero

Memorigo
--------

La 26-an de marto 1915 estis malkovrita, fondita de poloj, memortabulo en Zurich ĉe Mainaustraße 56

Eksteraj ligiloj
----------------

* Andrzej Towiański en biblioteko Polona

  

* Kategorio Andrzej Towiański en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 122741
* GND: 118940791
* LCCN: n82097668
* VIAF: 66474322
* ISNI: 0000 0001 0858 1872
* SUDOC: 027167704
* BNF: 119269695
* NKC: js20201076756
* ICCU: IEIV008627
 |
**Attila Keresztes** [keresteŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Keresztes Attila** estis hungara-usona skermisto (sabristo), olimpiano dufoje, olimpika ĉampiono, trejnisto, maŝininĝeniero, entreprenisto.

Attila Keresztes naskiĝis la 18-an de januaro 1928 en Budapeŝto, li mortis la 26-an de septembro 2002 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Attila Keresztes skermis inter 1953-1956 en sportklubo en Budapeŝto, en la sekva jaro li estis jam membro de la hungara nacia teamo. En 1955 li estis mondĉampiono teame. Li estis olimpiano en Somera Olimpiko 1956 kun ora medalo teame. Depost la Olimpiko li ne venis hejmen, sed li disidis al Usono. Ankaŭ tie li skermis plu kaj en Somera Olimpiko 1964 li estis olimpikulo de Usono. Baldaŭ li estis trejnisto en Peruo, pli poste li estis entreprenisto en Usono. Depost fino de la socialismo li ofte revizitis Hungarion, eĉ li mortis en Budapeŝto. Li ricevis hungaran ŝtatan premion en 1996.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 802267
 |





* Portalo pri Biografio
**Attila KASZÁS** [kasaŝ] (naskiĝis la 17-an de marto 1968 en Budapeŝto) estas hungara redaktoro, konsultanto, manaĝisto, lingvoinstruisto kaj esperantisto. En 2016 li estis redaktoro de la revuo *Esperanto*.

Liaj fakoj estis politika scienco, historio kaj Esperanto ĉe la universitato ELTE, kie li finstudis en 1991.

Kaszás estis aktiva en la junulara Esperanto-movado kiel estrarano de Hungara Esperanto-Junularo kaj Tutmonda Esperantista Junulara Organizo (1997–1998). Li estis prezidanto de LKK de la 55-a IJK en Veszprém, Hungario.

En 2016 li laboris kiel la redaktoro de la oficiala organo de UEA, revuo *Esperanto*, kaj kiel konsultanto.

Antaŭe li laboris por registaraj instancoj, ne-registaraj organizaĵoj kaj komercaj entreprenoj en diversaj kampoj, kiel ekz. junulara politiko, ekologia manaĝado, internaciaj rilatoj. Li doktoriĝas en la Universitato Andrássy. Li estis membro de la hungara UNICEF-komisiono inter 2012-2019.

Kaszás loĝas en Budapeŝto.

Referencoj
----------

1. ↑  Nova redaktoro por la revuo "Esperanto" – Gazetaraj Komunikoj de UEA, n-ro 607, 2016-02-29.
**Digamo** (majuskla **Ϝ**, minuskla **ϝ**) estas arkaika litero de la greka alfabeto, uzita unuavice kiel greka numeralo.

La litero havis la fonetikan valoron de voĉita labialo-velara proksimumaĵo /w/. Ĝi estis originale nomata kiel *Ϝαῦ* *wau*. Ĝi estis poste nomata kiel *διγαμμα* (digamo — duopa gamo) pro ĝia formo. Ĝi estas atestita en arkaikaj kaj dialektaj antikvaj grekaj lingvaj surskriboj, kaj estis foje uzata kiel simbolo en postaj grekaj matematikaj tekstoj.

Digamo, simile al upsilono, deriviĝas el litero Waw de la fenica alfabeto, kaj el ĝi aperis la litero F de la latina alfabeto.

Numeralo
--------

Ĝi estas ankaŭ uzita kiel la greka numeralo 6. En antikva uzado, la numeralo havis la saman formon kiel la litero digamo. Tamen, en mezepoka kaj moderna uzado, la numeralo normale estas skribita en la grafika formo de stigmo (Ϛ, ϛ), kiu historie estas plene malsama de digamo; ĝi estas mezepoka ligaturo de sigmo kaj taŭo. Por plia konfuzo, en modernaj tempoj, la du literoj στ aŭ ΣΤ estas iam uzataj anstataŭ la stigma simbolo.

La sono
-------

La sono estis perdita je diversaj tempoj en diversaj dialektoj, plejparte antaŭ la klasika periodo.

En jona greka, la sono verŝajne malaperis antaŭ ol homeraj epopeoj estis skribitaj (7-a jarcento a.K.), sed ĝia antaŭa ekzisto povas esti detektita en multaj okazoj laŭ ĝia pretero en poetiko. Ekzemplo estas la vorto *ἄναξ* (reĝo) trovita en la Iliado, kiu devus originale esti kiel *Ϝάναξ*. Ankaŭ οἶνος (vino) estis uzita en okazoj kie vorto komenciĝanta per konsonanto devus esti atendita.

Unikoda prezento
----------------

En Unikodo digamo havas kodojn majuskla U+03DC **Ϝ**, minuskla U+03DD **ϝ** .

En julio de 2006, digamo estis aldonia al la Unikodo norma versio 5.0 kaj havas kodon 0x1D7CA.

Referencoj
----------

1. ↑

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Digamo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Digamo Arkivigite je 2012-06-28 per Archive.today
* Listo de vortoj kiuj iam komenciĝis per digamo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 244813
* GND: 1025074653
* SUDOC: 160694981
* BNF: 16593076p
 |
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.


**Andrzej SOCHACKI** naskiĝis la 01.05.1955 en Złocieniec, pola esperantisto. Li nuntempe loĝas en Staszów. Esperanton li lernis mem ĉe koresponda kurso de la Pola Esperanto-Asocio en Varsovio en 1976. Li estis fondinto de Esperanto Klubo en Staszów. En la jaroj 1987 - 2003 li estis la ĉefa organizanto de la Esperantaj Tagoj de Staszów. Sperta foto-amatoro kunlaboranta kun Esparantaj revuoj kaj eldonaĵoj. Multjara UEA delegito. Lia unua Universala Kongreso estis en 1987 en Varsovio. Partoprenis 77 Universala Kongreso en Vieno en 1992, 101-a Universala Kongreso de Esperanto en Nitra Slovakio. Li estis ankaŭ LKK-ano de  la 94-a Universala Kongreso de Esperanto  en la pola urbo Bjalistoko. Fotografado estas pasio de Andreo. Li prifotis multajn Esperanto-eventojn kaj estis aŭtoro de pluraj fotoekspozicioj. Li ŝategas sportumi. Li estas fervora biciklanto kaj kuristo,. Li ankaŭ kontribuas al turisma agado gvidante ekskursojn tra Sanktokruca montaro al vizitindaj lokoj, kunlabore kun Pola Turisma Asocio. Andreo partoprenis kaj kunorganizis multajn eventojn, interalie renkontiĝon de E-vojaĝantoj en Tatro-montaro apud la monto Poludnica kaj ĉeliman renkontiĝon de esperantistoj en Beskid-montaro sur la pinto Ĉantorio


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 805133
 |

Fontoj
------

* Kongresa Libro 94-a Universala Kongreso de Esperanto, Bjalistoko 25 julio - 1 aŭgusto 2009
La termino **radikalo** havas plurajn sugnifojn laŭ la fako.

Gramatiko
---------

En gramatiko, **radikalo** estas la tuto de vorto krom ĝia gramatika finaĵo. Ĝi povas konsisti el unu aŭ pluraj radikoj kun la eventualaj afiksoj. Vorto sen gramatika finaĵo povas konsisti el nur radikalo: "disde", "ĝis", "ĉies", "tridek", "tro", "malkiel", "morgaŭ", "ne", "ve!", liternomoj (a, bo, co, ĉo...) ktp.

### Ekzemploj

* En la vorto "malsanulejo", la radikalo estas "malsanulej" dum la sola radiko estas "san" ("mal", "ul" kaj "ej" estas afiksoj, "o" estas finaĵo).
* En la vorto "matenmanĝus", la radikalo estas "matenmanĝ"; la vorto ne enhavas afiksojn, sed du radikojn: "maten" kaj "manĝ"; "us" estas finaĵo.

Fonetiko
--------

En fonetiko, **radikalo (fonetiko)** estas maniero artikulacii radikalajn konsonantojn per la radiko (bazo) de la lango en la gorĝo.

Kemio
-----

En ĥemio, **radikalo** estas parto de molekulo, stabila atomgrupo, dum ĥemiaj reakcioj bloke kaj senŝanĝe transiranta de unu ĥemia kombinaĵo en alian; ekz-e metilo CH3, metileno CH2 ktp.

Politiko
--------

Politike ekstrema, postulanta tutajn profundajn kaj senkompromisajn reformojn.

Vidu ankaŭ
----------

* Radikala partio
* Radiko
Arbaj radikoj.
Ĝenerale, la vorto **radiko** temas pri origino, fonto de objekto. Ĝia signifo varias laŭ la fako:

Botaniko
--------

 Pli detalaj informoj troveblas en artikolo Radiko (planto).
En botaniko, **radikoj** estas parto de planto kiu estas malsupre de la tereno. La radikoj tendencas kreski malsupren por atingi nutrojn kaj akvon, kiujn la planto bezonas por vivi.

### Vidu ankaŭ

* Tirradiko

Komputiko
---------

En informadiko, la **radiko** de arba strukturo ankaŭ estas la komenca nodo.

En Uniksaj komputilaj sistemoj, **radiko** (angle *root*) estas la nomo de uzanto kiu havas ĉiujn rajtojn ĉimaniere (simpla aŭ multuzanta). Ĝenerale, estas la administrula konto. Aparte, ĝi indikas la bazon de la arkiva sistemo de la dosieruja strukturo, nomatan per simpla oblikvo (/). Se persono *havas radikan ensaluton* tio signifas ke ĝi kapablas agi kiel administranto de la komputilo.

Matematiko
----------

 Pli detalaj informoj troveblas en artikolo Radiko (matematiko).
En matematiko radiko estas unu el operacioj per nombroj.

Kodo de la signo √ de kvadrata radiko (radiko de grado 2) estas deksesuma 221A en unikodo.

En kalkulo ankaŭ estas difinita **radiko,** en la senco de dua radikigo.

Lingvo
------

 Pli detalaj informoj troveblas en artikolo Radiko (lingvo).
La **radikoj** estas la elementoj kiuj ne estas afiksoj, finaĵo, aŭ primitiva vorto.

Disdividiĝas en: 

* Ekstersistemaj radikoj
* Normalaj radikoj (ĉiam finaĵbezonaj)

Christian Rivière, en sia eseo *Vortfarado kaj radikfarado*, eliras el la diferenco inter vorto kiel "radiko (radikalo) kun finaĵo" kaj radiko kiel "iu ajn eblo de vorto sen finaĵo". Li uzas matematikajn operaciojn aŭ formulojn por distingi inter la diversaj kombinebloj, ĉefe por distingi kunmetadon disde kungluadon. Aliaj studataj konceptoj estas supervortoj, radikkategorioj, reguloj en la ordo de vorteroj ktp. Praktike temas pri revizio de la ĝenerala studo de la Plena Analiza Gramatiko.

Figure
------

Figure radiko signifas esencan fundamenton, kernan principon; vidu ankaŭ: kaŭzo, ĝermo, fonto.

Proverbo
--------

Ekzistas proverbo pri radiko en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof:

* |  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** Lernado havas maldolĉan radikon, sed bonan efikon. **"** |

 |

Referencoj
----------

1. ↑  Christian Rivière, *Vortfarado kaj radikfarado*, en *Interlingvo inter Lingvoj. Prilingvaj Eseoj*, diversaj aŭtoroj, UEA, Roterdamo, 2015. ISBN 9789290171232. 271 paĝoj. Paĝoj 67-94.
2. ↑   Lernu. Arkivita el la originalo je 2011-12-25. Alirita 2009-02-28.

* Radiko en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Helppaĝo pri apartigiloj | **Ĉi tiu paĝo estas apartigilo: listo de artikoloj kun sama aŭ preskaŭ sama titolo.**
Se vi venis ĉi tien per ligilo en artikolo, bonvolu direkti tiun ligilon rekte al la celita paĝo. |


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Attila Erős** [erOŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Erős Attila** estas hungara ŝlagrokomponisto, gitaristo.

Attila Erős
Attila Erős  naskiĝis la 8-an de oktobro 1954 en Újkér.

Biografio
---------

Attila Erős ricevis gitaron en la 8-a lernojaro de bazlernejo. Li neniam frekventis muziklernejon, li muzikadis laŭ propra volo. Li frekventis mezlernejon en Győr, poste en 1972 li profitis ŝtatan kampanjon kaj li eklaboris en Orienta Germanio kiel veldisto. Li konatiĝis tie kun 2 similaj hungaroj kaj ili fondis ŝlagrotriopon. Ili muzikadis en restoracioj. En 1975 li hejmenvenis kaj daŭris la muzikadon (komence li estis kantisto) en pluraj orkestroj kaj lokoj. Post la kutimaj soldataj jaroj li denove muzikadis, eĉ komponadis. Li ricevis premiojn (neniam signifajn) inter 1982-2016. Li havas edzinon, kiu naskis 2 filinojn.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva intervjuo kun fotoj
*

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Attila Erős en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 643054
* MBA: c168f588-c0ad-4d52-8a73-a4d0b6d6a88c
 |
**Derek and the Dominos** estis mallongdaŭra angl–usona blusroka bando formita en la printempo de 1970 fare de gitaristo kaj kantisto Eric Clapton, klavaristo kaj kantisto Bobby Whitlock, basisto Carl Radle kaj drumisto Jim Gordon. Ĉiuj kvar membroj estis antaŭe kunludante en la grupo *Delaney & Bonnie and Friends*, dum kaj post la mallonga partopreno de Clapton ĉe Blind Faith. Dave Mason anstataŭis aldonan ĉefgitaron en la dekomencaj studisesioj kaj ludis provizore en ilia unua koncerto. Alia partopreno en tiu unua sesio kiel bando estis George Harrison, nome por la registrado de lia albumo *All Things Must Pass*, kiu markis la formadon de *Derek and the Dominos*.

La bando publikigis nur unu studialbumon, nome *Layla and Other Assorted Love Songs*, produktorita de Tom Dowd, kiu ankaŭ ricevis etendajn kontribuojn per ĉefa kaj glit-gitaroj el Duane Allman. Duobla albumo, *Layla* ne tuj ricevis fortajn vendojn nek atingis ampleksan radioelsendadon, sed plue havigis kritikan laŭdon. Kvankam publikigita en 1970, nur en Marto 1972 la unuopaĵo el la albumo "Layla" (rakonto de nereciproka amo inspirita de la enamiĝo de Clapton por la edzino de lia amiko George Harrison nome Pattie Boyd) atingis la dekopan piton kaj en Usono kaj en Britio. La albumo estas ofte konsiderata la definitiva atingo de la karioero de Clapton.

Bandanoj
--------

**Oficiala bandanaro**

* Eric Clapton – voĉoj, gitaroj (1970–1971)
* Bobby Whitlock – klavaroj, voĉoj (1970–1971)
* Carl Radle] – basgitaro (1970–1971)
* Jim Gordon – drumon, perkutado (1970–1971)

**Porokazaj membroj**

* Dave Mason – gitaro (1970)
* Duane Allman – gitaro (1970)

Notoj
-----

1. ↑   Derek and the Dominos – Layla and Other Assorted Love Songs. Alirita 23a de Aŭgusto2021.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Derek and the Dominos en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* VH1.com: Derek & the Dominos: Biografio
* ĉe AllMusic Derek & the Dominos


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 807377
* GND: 5540088-7
* LCCN: nr89012007
* VIAF: 150882625
* ISNI: 0000 0001 2184 7735
* SUDOC: 150801947
* BNF: 139029123
* MBA: 2155a81a-f0c6-417a-9b16-2f86f98bb8bc
* NLA: 35950847
* NKC: xx0029292
 |
**Rudolf Kasztori** [kastori], aŭ **Rudolf Kastori**, laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kasztori Rudolf** estas hungara-jugoslaviana-serba inĝeniero, agronomo, pedagogo, membro ekstera de Hungara Scienca Akademio (1998).

Rudolf Kasztori  naskiĝis la 8-an de oktobro 1935 en Karlovac.

Biografio
---------

Rudolf Kasztori frekventis universitaton en Novi Sad inter 1954-1958. Post 2 jaroj li jam instruis samloke en la universitato, sed ekde 1960 li ankaŭ laboris en agrara instituto. En 1963 li doktoriĝis. Inter 1979-1983 li estis katedrestro. Li okupiĝis precipe pri nutrosubstancoj de la kreskaĵoj kaj li longe partoprenis en redaktoj de *Arhiv za poljoprivredne nauke*, *Acta Agriculturae Serbica* kaj *Bilten Jugoslovenskog društva za fiziologiju biljaka*. Li ricevis jugoslaviajn-serbajn premiojn kaj diversnaciajn memormedalojn.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Magélettan* (1983), serbe *Fiziologija semena* (1984)
* *Nélkülözhetetlen nyomelemek – élettani szerepük és jelentőségük a növénytermesztésben* (1990), serbe *Neophodni mikroelementi*
* *Növényélettan: Kompendium* (2000)

Fontoj
------

* biografio kun foto
* hungarlingva biografio (por trovi lin iru pli malsupre!
**Attila Gérecz** [gErec], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Gérecz Attila** estis hungara revoluciulo, pentatlonisto, poeto.

Attila Gérecz naskiĝis la 20-an de novembro 1929 en Dunakeszi, li mortis la 7-an de novembro 1956 en Budapeŝto.

Memortabulo
Busto

Biografio
---------

Attila Gérecz frekventis armean mezlernejon dum la 2-a mondmilito, fine li estis militkaptito en franca militkaptitejo. Li hejmenvenis en 1946 kaj maturiĝis en gimnazio en Budapeŝto en 1948, poste li akiris tornistan licencon. En 1950 li estis arestita kaj kondamnita. Li estis en prizono, dum li verkis poemojn. Li liberiĝis dum la hungara revolucio de 1956 kaj li partoprenis en la surstrataj bataloj, kie li mortis. Li ricevis postmortajn premiojn en 2000 kaj 2009. 

### Sporta kariero

Attila Gérecz lernis fundamentojn de la pentatlono en la armea lernejo. Jam en 1941 li estis naĝisto, en 1949 jam moderna pentatlonisto en ĉefurba sportklubo, eĉ li apartenis al la hungara nacia teamo. La historio faris finon de la sporta kariero.

Elektitaj volumoj
-----------------

* *Gérecz Attila, a költő – 1956 mártírja* (1991)
* *Sorsod művészete – Gérecz Attila versei és utóélete* 1-2 (2001/2006)
* *Így bocskorosan – Gérecz Attila versei* (2001, 2006)
* *Szökés a nagy árvíz idején, amikor a Duna kiáradt a börtönig* (2007)

Memorigiloj
-----------

* busto, memortabulo kaj placo en Dunakeszi
* memortabulo en Budapeŝto

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* datenoj hungare

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

Reliefo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 815000
* GND: 124639151
* LCCN: n94013576
* VIAF: 56703098
* ISNI: 0000 0000 7833 5709
* SUDOC: 033537127
* BNF: 12439492h
 |


* Portalo pri Biografio
**Attila Katus** [katuŝ], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Katus Attila** estas hungara aerobikisto, monda ĉampiono, trejnisto, altlerneja instruisto.

Attila Katus naskiĝis la 21-an de marto 1973 en Pécs.

Biografio
---------

Attila Katus maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo en 1991. Li akiris sportpedagogian diplomon en Universitato de Pécs en 1998, lingvoinstruistan diplomon en 2001. Li instruis en Universitato Semmelweis. Li ricevis premion en 1998.

### Sporta kariero

Attila Katus inter 1993-2001 estis aerobikisto triope en Pécs, dum li apartenis al la hungara nacia teamo inter 1994-2001. Li estis la unua en mondĉampionumoj sesfoje tiutempe. Depost fino de sia aktiva sporta kariero li estis trejnisto de individuoj por esti sana kaj sportema. Li ligis la movojn al ĝustaj manĝaĵoj.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva membiografio
* rezultoj

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 823117
 |



* Portalo pri Biografio
Karikaturo de angla eklezia pedelo en 1850
La pedelo S-ro Bumble en la romano *Oliver Twist*
**Pedelo** (latine *bedellus*) estas malsupera oficisto de diversaj hierarkiaj organizaĵoj (eklezio, universitato, kortumo), kiu zorgas pri malgravaj materiaj taskoj.

Etimologie, la termino estas de ĝermana origino.

Religia pedelo
--------------

En kristanismo, pedelo estas, depende de la konfesio, malaltranga kleriko. En la Eklezio de Skotlando, bedelo (angle *beadle*) estas helpanto de la presbitero dum diservo.

Universitata pedelo
-------------------

Universitata pedelo akompanas en historia vesto la akademiajn funkciulojn ĉe solenaĵoj (ekz. promocio), tial li estas elektata por konkreta solenaĵo el la vico de universitataj laboristoj kaj samtempe estas elektata lia rezervulo.

* Pedeloj de la Universitato de Kembriĝo en 1815 Pedeloj de la Universitato de Kembriĝo en 1815
* Johann Friedrich Payer, ĉefpedelo de la Universitato de Tübingen, kontrolanta studentojn en drinkejo en la 19-a jarcento Johann Friedrich Payer, ĉefpedelo de la Universitato de Tübingen, kontrolanta studentojn en drinkejo en la 19-a jarcento
* La ceremonia pedelo de la Glasgova Kaledonia Universitato (angle Glasgow Caledonian University) La ceremonia pedelo de la Glasgova Kaledonia Universitato (angle *Glasgow Caledonian University*)

Jura pedelo
-----------

En Anglio, la paroĥa pedelo (angle *constabulary beadle*) estis malaltranga ofico, kiu administras diversaĵojn. en la anglalingva romano *Oliver Twist*, unu el la roluloj estas la malbonkora pedelo S-ro Bumble, kiu administras orfejon.

* Kategorio Pedelo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Pedelo en Vikifontaro (Universala biblioteko)
Alunito el Utaho, Usono.
La **alunito** estas mineralo de la klaso de la sulfatoj, malkovrita science en 1824. Sinonimoj de alunito estas jenaj: aluminilito, kalialunito kaj loŭigito.

Tiu mineralo estis observata por la unua fojo en la 15-a jarcento en Tolfa, proksime de Romo, kie ĝi estis elfosita el kaverno por la fabrikado de aluminio. Nomita dekomence aluminilito fare de Jean-Claude Delamétherie en 1797, tiu nomo estis mallongigita fare de François Beudant en 1824 al alunito.

Proprecoj
---------

Kemie temas pri hidrogena sulfato el aluminio kaj kalio, kiu ofte kunportas malpuraĵojn da fero kaj natrio, kiuj havigas al ĝi kolornuancojn.

Formado kaj kuŝejoj
-------------------

Temas pri mineralo generita per la agado de la sulfato, kiu povas formiĝi el pirito aŭ per la agado de solfataro, sur rokoj riĉaj en aluminio de la tipo de la ortoklazaj feldespatoj, normale akompanata de kaolinigo kaj siliciigo.

Mineraloj al kiuj ĝi aperas ofte asocia estas jenaj: kvarco, pirito, kaolinito, halojsito, gipso kaj diasporo.

Uzado
-----

Tiu mineralo estis uzita por datigo de sedimentoj per la metodo de la kalio-argono en metalaj kuŝŝejoj, el la datigo de la alunito kiu aperas plenigante la internon de truoj. Krome por la preparado de aluno. Krome por la akiro de metala aluminio kaj kaliajn sterkojn.

Notoj
-----

1. ↑   Diversaj aŭtoroj (1910-1911). «Alunite». En Chisholm, Hugh. Encyclopædia Britannica. A Dictionary of Arts, Sciences, Literature, and General information (en angla) (11a eldono). Encyclopædia Britannica, Inc.; aktuale en publika havaĵo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Alunita, *mindat.org*.
* Alunita, *webmineral.com*.
* Gvidilo pri alunito, *Mineral Data Publishing*.

* Kategorio Alunito en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
***Les Deux Consolés*** (La du konsolitaj ) estas filozofia fabelo de Voltaire aperinta en 1756, ĉe la volumo IV de la kompleta verkaro *Collection complète des œuvres de M. Voltaire* publikigita de la fratoj Cramer.

Tiu rakonto, tre mallonga, rakontas kiel la du ĉefroluloj, nome la filozofo Citamulo kaj la trista virino konsoliĝas reciproke. La filozofo Citamulo klopodas sensukcese konsoli la virinon rakontante pri grandaj damoj kiuj estis tiom malfeliĉaj ke la sorto de la virino aspektu malpli malbona. La celo de tiu rakonto estas ke ŝi ne pensu plu pri sia propra sorto.

La tagon sekvantan, la filozofo perdis sian solan filon. La sinjorino skribigis la nomaron de ĉiuj reĝoj kiuj perdis siajn idojn, sed la filozofo, kvankam vidis ĉion tre ĝusta, ne ĉesis plori.

Tri monatojn poste, ili renkontiĝis kaj, vidante ke ili ambaŭ estas tre kontentaj, decidis starigi statuon kun la jena skribaĵo: *Al tiu kiu konsolas*.

Referencoj
----------

1. ↑  Bricard (René): La du konsolitaj (Voltaire)
**Crissier** estas komunumo en la distrikto Okcidento Laŭzana en Kantono Vaŭdo, Svislando. Ĝi havis 7318 loĝantojn je la 31-a de decembro 2012.

Geografio
---------

La komunumo Crissier situas en la sudo de la Vaŭda Mezlando, proksimume 5 kilometrojn nordokcidente de la kantonĉefurbo Laŭzano, proksimume 5 kilometrojn sude de la Lago Lemano. 

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 5,51 km², de kiuj 25,9% estas kovritaj de arbaro, 25,5% servas por agrikulturo kaj 48,2% por setlado.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Crissier limas en nordo al Sullens, en nordoriento al Cheseaux-sur-Lausanne, en oriento al Jouxtens-Mézery, en sudoriento al Renens, en sudokcidento al Ecublens, en okcidento al Bussigny-près-Lausanne, en nordokcidento al Villars-Sainte-Croix, kaj en nordnordokcidento al Mex.

Trafiko
-------

Tra Crissier pasas la kantona ĉefvojo n-ro 9 kaj la svisa aŭtovojo A1, kiu disponas pri alveturejo sur la komunuma teritorio. La stacidomo de Renans situas rekte sude de la komunuma limo. La komunumo mem per la loka busreto de Laŭzano estas konektita al la publika transportreto.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Crissier datiĝas el la jaro 1199 kiel *Crissiaco*. Ja dum la bronzepoko en la 2-a kaj 3-a jarmilo antaŭ Kristo en Crissier ekzistis setlejo sur la tereno sur Châtelard. Dum romia epoko apud Crissier pasis romia armevojo. Estist trovitaj restaĵoj de romia vilao sur la komunuma teritorio. Dum mezepoko Crissier estis feŭdo de la katedrala kapitolo de Laŭzano. En la jaro 1595 Crissier estis akirita de *Isbrand de Crousaz* kaj fariĝis aparta senjorujo. En la jaro 1732 Berno reprenis la feŭdon kaj submetis la komunumon al la Voktejo Laŭzano. De la Helveta Revolucio de 1798 ĝis la administra reformo de 2006, kiu efektiviĝis la 1-a de januaro 2008 Crissier apartenis al la Distrikto Laŭzano. Ek de 2008 ĝi estas parto de la nova Distrikto Okcidento Laŭzana.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: Reta mapo 1:20000 de Swisstopo[*rompita ligilo*]
2. ↑  Fonto: Komunumdatumoj de la retejo de la Svisa Federacia Oficejo pri Statistiko, retejo konsultita la 5-an de novembro 2011
3. ↑  Fonto: *Michel Depoisier*: *Crissier* en *Historia Leksikono de Svislando* (2005-03-08)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Crissier en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Crissier

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Crissier** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la Distrikto Okcidento Laŭzana |
| --- |
| Bussigny-près-Lausanne • Chavannes-près-Renens • Crissier • Ecublens • Prilly • **Renens** • Saint-Sulpice • Villars-Sainte-Croix |  |

 |
**András Aradszki** [andrAŝ aracki], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Aradszki András** estas hungara juristo, parlamenta deputito.

András Aradszki naskiĝis la 22-an de majo 1956 en Békéscsaba.

Biografio
---------

András Aradszki lernis en sia naskiĝurbo, poste li akiris juran diplomon en Scienca Universitato Attila József en 1982. Tiutempe li ankaŭ korbopilkisto. Post la diplomo li laboris en administracia oficejo de Kecskemét, inter 1983-1986 en simila laborejo en Százhalombatta, poste en Csongrád. Inter 1988 kaj 2014 li havis juristan postenon en nafta entrepreno. Depost fino de la socialismo (1990) li komencis politikadi kaj aliĝis al la kristandemokratoj, sed ekde 2003 al Fidesz. Post 3 jaroj li estis elektita vicurbestro de Érd kaj ekde 2010 li estas parlamentano. En 2014 li ricevis altan ministerian postenon. En 2019 li kaŭzis trafikakcidenton.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio Arkivigite je 2016-03-05 per la retarkivo Wayback Machine
*

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio András Aradszki en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 696925
 |
**Ergonomio** devenas el la grekaj vortoj *ergon* (laboro, verko) kaj *nomos* (leĝo, regulo). **Ergonomio** estas do la scienco pri la reguleco de homa laboro. Ĝi celas faciligi la adaptigon de iu sistemo al ties uzanto, por ke tiu lasta laboru kiel eble plej efike kaj komforte kun minimuma adaptiĝotempo.

La sistemoj koncernitaj per tiu adaptigo povas esti laborlokoj (oficejo, fabriko, ...), eroj de tiuj lokoj (ŝalttabuloj, seĝoj, ...), sed ankaŭ interfacoj profesiaj aŭ porpublikaj (komputilaj programoj, ttt-ejoj, ...) kaj labororganizo (horaro, deĵorvico, ...).

Ergonomio uzas la konojn de la psikologio, psiko-psikologio, sociologio, ... Ĝi estas scienco pri la laboranta homo. Multaj sciencoj emerĝis post la industria revolucio, sed la homon oni forgesis, kaj necesis multaj bataloj de laboristoj por ke je la komenco de la 20-a jarcento oni fine ekkonsideris la efikojn de la laborkondiĉoj al la homa organismo.

Ergonomio celas adapti laborlokojn por eviti vundigon per fizika lacigo (muskola plilongigo, izkiatiko, ...) aŭ per falantaj objektoj (traŭmoj, tranĉvundoj, ...). Ĝi atentas ankaŭ pri daŭre samaj laborpozicioj kaj ripetaj gestoj, kiuj povas kaŭzi sanproblemojn (dorsdoloroj, muskola lacigo, ...).

Ĉenlaboro necesas adaptigon por eviti viglecomankojn, ĉar la vigleco varias laŭ kronologiaj cikloj (kronobiologio). Necesas trovi rimedojn por konservi bonan viglecon per taskovario, limigita labordaŭro aŭ alarmoj (sen troigi pri tiuj lastaj, ĉar estas pruvite, ke tro da alarmoj ne plu efikas kaj eĉ havas inversan efikon).

Pri komputiko, ergonomio okupiĝas pri du kampoj, la fizika, t.e. adapto de la materialo (ekrano, klavaro, ...) al la homa korpo, kondiĉo, ktp. La dua kampo estas la softvaro, kiu bezonas bonan pristudadon de la farota laboro por bone adapti la programon al la uzanto anstataŭ postuli adapton de la uzanto al la programo.

Pri interreto kaj ttt-ejoj oni povas detali jenajn ergonomiajn celojn:

* faciligi la retumon al uzantoj
* ebligi aliron al informoj por ĉiuj aĝgrupoj
* ebligi aliron al la serĉata informo per malpli ol tri alklakoj
* sciigi la enhavon de la paĝaro ekde la unua paĝo

La tri respektendaj kriterioj por krei ergonomian interret-interfacon estas jenaj:

* utileco
* uzebleco
* akceptebleco

Literaturo
----------

* *Monato*, internacia magazino sendependa, numero 1995/11, paĝo 26: *Ergonomio kaj Esperanto* verkita de Pejno Simono.

* Kategorio Ergonomio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 126605
* GND: 4015249-2
* LCCN: sh85062867
* BNF: 119312666
* NDL: 00568512
* NKC: ph119985
* BNE: XX528992
 |
Korea tombo de reĝo Seĝong, 1450.
Tombo de Roksolana (1558), Moskeo de Sulejmano, Istanbul
**Funebra arto** estas ajna artaĵo formanta, aŭ lokita en, ripozejo por la restoj de mortinto, ĉefa grava. La termino ankaŭ enhavas cenotafojn ("malplenaj tomboj"), tombecajn monumentojn kiuj ne enhavas homajn restojn; kaj komunajn memormonumentojn al mortintoj (kiaj milita memormonumento), kiuj povas enhavi aŭ ne homajn restojn.

Priskribo
---------

La funebra arto povas utili al multaj kulturaj funkcioj.Ĝi povas ludi gravan rolon en funebraj ritoj, servi kiel ejo por uzado fare de la mortinto en la postvivo, kaj celebri la vivon kaj atingojn de la mortinto, ĉu kiel parto de adorcentritaj praktikoj de kulto al la prauloj aŭ publike direktite al propagando de dinastio, kiel ekzemple ĉe la Piramidoj de Egipto. Ĝi povas ankaŭ funkcii kiel memorilo de la morteco de la homaro, kiel esprimo de kulturaj valoroj kaj roloj, kaj kiel helpilo al instigo al la spiritoj de la mortintoj, retenante ties bonfaremon kaj evitante nedeziritan entrudon en la aferoj de la vivantaj fare de la mortintoj.

En la historio
--------------

Taĝ-Mahalo.
* Megalitoj
* Piramidoj
* Terakota armeo
* Komplekso de Kogurjo-tomboj
* Tombo de kontraŭpapo Johano la 23-a
* Mortmaskoj
* Mortodanco
* Tombo de Humajun
* Taĝ-Mahalo
* Memorejo por la murditaj judoj de Eŭropo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Funebra arto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Islamic tombs and shrines, from the United States Naval academy
* Handbook for identification and repair of monuments
**Dikto** - (helene *Δίκτυς*, latine *Dictys*) estis en la helena mitologio frato de la serifa reĝo Polidekto, post kiu li fariĝis reĝo.

Li estis fanatika fiŝisto. Foje li malmergis el la maro grandan kestoŝrankon kaj en ĝi preskaŭ mortan virinon kaj bebon. Ŝi estis Danaa, filino de la argolanda reĝo Akriso kaj ŝia fileto Perseo. La reĝo Akriso forigis ilin, ĉar Danaa estis adultigita de la plej alta dio Zeŭso kaj naskis al li la infanon kiel lia amantino.

Danaa kaj la infano ricevis azilon en la insulo Serifo, malgraŭ tie ili ne estis en tuta sekureco. Ili restadis tie dum multaj jaroj. Plenkreska Perseo foriris eksterlanden kaj plenumis malfacilan taskon. Kiam li revenis kun kapo de Meduzo, montris ĝin al la reĝo Polidekto kaj al liaj ebriitaj kompanoj kaj ili ĉiuj ŝtoniĝis.

Poste Perseo transdonis regadon en la insulo al la frato de la reĝo, Dikto, kaj kun sia patrino revenis Argolanden, kie li fariĝis ankaŭ reĝo.

*Transprenita kaj malstrikte tradukita de*   

cs:Diktys

* Kategorio Dikto (mitologio) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Kangje** (koree 강계시, ĉine 江界市) estas universitata urbego, ankaŭ provinca ĉefurbo de Ĉagang en meza kaj nordokcidenta parto de Nord-Koreio. La loknomo signifas: urbo ĉe kurbiĝo de la rivero.

 Imperia Palaco

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 264 km²
* Supermara alteco: 300 m
* Loĝantaro: 251 971 (2008)
* Horzono: UTC+8:30
* Telefonkodo:
* Poŝtkodo: +850 67хххххх
* 40° 58′ N, 126° 36′ O (mapo)40.966666666667126.6

Geografio
---------

Kangje situas ĉe kunfluaĵoj de 4 tiveroj en meza kaj nordokcidenta parto de la lando. Pjongjango troviĝas 226 km .

Historio
--------

Ĉirkaŭaĵo de Kangje estis strategia (armea) teritorio ekde la 14-a jarcento. La urbo mem estis fondita en 1401 (tiam *Sokĉu* (석주; 石州)). Post 2 jaroj la urbo prenis la nunan nomon. La konfucea akademio estis fondita proksime de Kangje en la 16-a jarcento. En 1949 Kangje havis kantonan, en 1952 urban rajtojn. Dum la Korea milito la registaro provizore movis la ĉefurbon al Kangje.

Ekonomio
--------

Ekonomio de Kangje evoluis rapide depost 1945. En la apudaĵo oni minadas kuprojn, zinkojn, karbojn kaj grafitojn. En la urbo mem grava uzino pri mebloj funkcias.

Trafiko
-------

Kangje havas trairan ĉefvojon, fervojan kontakton kaj flughavenon.

Klimato
-------

En Kangje la averaĝa jara temperaturo estas 7,3 °C. Inter novembro-februaro plej ofte frostas.

Fontoj
------

* WikiTrans
*