recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Monero de Hafsidoj kun ornama Kufa kaligrafio, Beĵaja, Alĝerio, 1249-1276.
La **Hafsidoj** (arabe الحفصيون *al-Ḥafṣiyūn*) estis sunaisma islama dinastio de Berbera deveno kiu regis en teritorioj de Ifrikio (okcidenta Libio, Tunizio, kaj orienta Alĝerio) el 1229 al 1574.

La dinastio estis nomita laŭ Muhammad bin Abu Hafs Berbero el la tribo Masmuda de Maroko. Li estis nomumita guberniestro de Ifrikio (en nuntempa Tunizio) de Muhammad an-Nasir, kalifo de la Almohada Imperio inter 1198-1213. La Banu Hafs, estis povega grupo inter la Almohadoj; ties praulo estis Omar Abu Hafs al-Hentati, membro de la dekopa konsilantaro kaj kompano de Ibn Tumart. Lia origina nomo estis "Fesga Umzal", kiu poste ŝanĝis al "Abu Hafs Omar ibn Jahja al-Hentati" (konata ankaŭ kiel "Omar Inti") ĉar estis tradicio de Ibn Tumart renomigi siajn kompanojn kiam ili alvenis al sia religio.

Referencoj
----------

1. ↑  C. Magbaily Fyle, *Introduction to the History of African Civilization: Precolonial Africa*, (University Press of America, 1999), 84.
2. ↑  Berry, LaVerle.  Hafsids. *Libya: A Country Study*. Library of Congress. Alirita 5a de Marto 2011.
3. ↑  Kitab al-Ansab fi Marifat al-Ashab, al-Baydaq, reviziita de Abdelwahab Benmansour 1971, pp. 32

* Kategorio Hafsida dinastio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Hadise Açıkgöz**, (n. 22-a de oktobro 1985 en Mol, Belgio), plej konata kiel **Hadise**, estas turkdevena kantistino el Belgio.

Ŝiaj pleja sukcesoj estas "Stir Me Up" kaj "Deli Oğlan"

HadiseHadise ekfamiĝis en 2003 kiam eniris la flandran version de la televidkonkurso Pop Idol, kiam 17-jara ŝi estis. Kvankam ŝi ne gajnis, atingis surbendigan kontrakton. Iom pli malfrue lanĉis sian debutan albumon "Sweat", kaj en Belgio kaj en Turkio. En 2008 Hadise lanĉis alian diskon nomata "Hadise". La albumo atingis la trian pozicion en la belgaj kaj turkaj muziklistoj.

Hadise reprezentis Turkion en Eŭrovido-Kantokonkurso 2009 en Moskvo per Düm Tek Tek atingante la kvaran pozicion kun 177 voĉdonoj.

Ŝi scias la turkan, la nederlandan, la anglan, la francan kaj la germanan.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑
 

* Kategorio Hadise en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 296365
* LCCN: n2012057442
* VIAF: 267034149
* ISNI: 0000 0001 3360 4298
* MBA: 812a9440-b8f0-4445-b6c3-0e3da0cbbe41
 |
La **granda infana ĥoro de Centra Televizio kaj Ĉieunia Radio** (ruse *Большой детский хор Центрального Телевидения и Всесоюзного Радио (БДХ)*) estas unu el la plej famaj ĥoroj en Sovetunio kaj sekve en Rusio.

Historio
--------

Ĝi estis fondita en la jaro 1970 de la Rusia Ŝtata Komitato por Televizio kaj Radiodisaŭdigo.

La arta administranto kaj ĉefa estro estas profesoro, popola artisto de Sovetunio, laŭreato de Ŝtata premio Viktor Popov.

La ĥoro faris grandan kvanton de verkoj, havante pli ol mil diversaj komponaĵoj, el mallongaj kanzonoj ĝis kantatoj aŭ simfonioj. El patriota muziko ĝis klasika. Ĉe plejmultaj rusoj la ĥoro restas konata pro sia "infana" repertuaro - ĝi registris grandan kvanton de kanzonoj por infanoj aŭ el adoleskaj filmoj.

Plurajn jarojn post sia kreado, la ĥoro atingis grandajn sukcesojn, iĝante laŭreato de multnombraj naciaj kaj internaciaj konkursoj.

Repertuaro de la ĥoro inkludas muzikaĵojn de komponistoj: D. Bortnjanskij, A. Vedel,  M. Glinka, P. I. Ĉajkovskij, S. Rachmaninoff, S. Prokofjev, D. Ŝostakoviĉ, A. N. Paĥmutova, D. Tuĥmanov, J. Ĉiĉkov, J. S. Bach, G. F. Händel, J. Haydn, W. A. Mozart, L. van Beethoven kaj aliaj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala paĝaro de Granda Infana Ĥoro (ru)
* Maloficiala paĝaro de Granda Infana Ĥoro (ru)
Koordinatoj: 50° 13′ 11″ N 17° 17′ 13″ O﻿ / ﻿50.21972 °N, 17.28694 °O﻿ / 50.21972; 17.28694 (mapo)

**Granda muska lageto** estas muska lago, kiu troviĝas en torfejo en nacia naturrezervejo Rejvíz en distrikto Jeseník en Jeseníky. Ĝi situas 1,5 km sudokcidente de domaro Rejvíz. Laga pelvo havas asimetrian profilon, La lageto havas areon 1692 m². Ĝi estas longa 68,5 m kaj larĝa 41 m. Ĝi atingas profundecon 2,95 m. Ĝia suma volumeno estas 4048,6 m³. Ĝi situas en supermara alteco 769 m.

Alveno
------

La *Granda muska lageto* troviĝas en okcidenta parto de rezervejo en torfejo sur supra fluo de rojo Vrchovištní potok. Kondukas al ĝi instruiga pado (enirpago 20 Kč) el *Rejvíz*. Tiu kondukas unue samtempe kun blua turisma marko ĝis Dětřichov kaj post 2 km deflankiĝas el ĝi trotuaro al la lageto.

Flaŭro kaj faŭno
----------------

En la ĉirkaŭaĵo de lageto kreskas el arboj plejparte pino (*Pinus rotundata*). Kreskas ĉi tie precipe sfagnoj kaj erioforo. Ni povas observi ĉi tie ankaŭ rododendron, rondfolian drozeron kaj ruĝan vakcinion.

El animaloj ĉi tie aperas araneoj, anisoptera (*Aeshna subarctica*), citrono-papilio, rano, alpa trituro kaj salamandro

Rilataj temoj
-------------

* Malgranda muska lageto

Galerio
-------

* Fotita dum dua duono de la 1960-aj jarojFotita dum dua duono de la 1960-aj jaroj
* Benko antaŭ la lagetoBenko antaŭ la lageto

Eksteraj ligiloj
----------------

* instruiga vojo kondukanta tra ĉirkaŭaĵo de la lageto
* torfaj (organogenaj) lagetoj
Markigo de gradoj de inunda aktiveco ĉe akvonivelo sub ponto Masarykův most trans rivero Tichá Orlice en Choceň
Markigo de gradoj de inunda aktiveco ĉe akvonivelo sur piliero de ponto trans rivero Moravo en Olomouc-Chomoutov
Ŝtona basreliefo Bradáč servis kiel akvomezura markilo – signo de alveno de granda akvo sur Ponto de Judita en Prago
**Grado de inunda aktiveco** (mallongigo **GIA**) estas simpla nombra markigo de situacio el vidpunkto de mezurado de endanĝerigo de loĝantaro kaj ties posedaĵo per ebla aŭ ĝuste okazanta inundo. Nuntempe la valida ĉeĥa akva juro difinas tri eblajn gradojn de inunda aktiveco:

* Unua grado – *stato de maldormemo*
* Dua grado – *stato de preteco*
* Tria grado – *stato de endanĝerigo*

Noto: Estas definita neniu "nula grado", kiu priskribus normalan staton sen minacanta danĝero.

Signifo de la gradoj
--------------------

Unua grado
La stato de maldormemo okazas dum la danĝero de inundo. Al situacio sur la akva fluo aŭ akva laboraĵo necesas dediĉi plialtigitan atentemon, komenciĝas gardodeĵoro.
Dua grado
La stato de preteco okazas okaze, ke la danĝero jam superkreskis en veran inundon. Dum ties proklamo aktiviĝas kontraŭinundaj ŝirmoj kaj oni faras disponojn laŭ inunda plano.
Tria grado
La stato de endanĝerigo estas proklamata dum danĝero de estigo de damaĝoj de pli granda amplekso aŭ endanĝerigo de vivoj kaj posedaĵo en la inundema teritorio. Okazas sekurigaj kaj eventuale ankaŭ sav- kaj evakuadaj agadoj.

Rilataj artikoloj
-----------------

* Inundo
* Inundema teritorio
**Fiota** (alinomata ***kabinda*** kaj ***ibinda***, alie literumita *ibinda*, *kibinda*, *chibinda*, *tchibinda*) estas bantua lingvo aŭ dialekta grupo parolata en la angola provinco kaj eksklavo de Kabindo

Dialekta mapo de la konga kaj kituba lingvoj.
La fiota estas okcidenta konga lingvo (Guthrie) kiel ĝi estas parolata en la provinco Kabindo. Ĝi estas kombinaĵo de pluraj dialektoj de la konga lingvo (kikongo) parolata de malgrandaj etnaj grupoj en Kabindo. Inter la ĉefaj estas ivoja, ikuákonga (kakongo), ikókia, ilínjia (ilinge), kijomba (quiombe), kisúndia kaj ivilia, kvankam kelkaj estas foje konsiderataj dise de la fiota.

Temas pri projekto de kabindaj separatistoj aŭ naciistoj kiuj rekomendas la formadon de la Kabinda Respubliko en kiu la fiota estu la oficiala "nacia lingvo" de la farota ŝtato. Ĉar la fiota lingvo mankis alfabeton ĝi alprenis la alfabeton de la lingvo Esperanto. La alfabeto konsistas nun el 23 literoj (egalaj al la esperantaj): a, bo, co, ĉo, do, e, fo, go, ho, i, jo, ko, lo, mo, no, o, po, so, to, u, ŭo, vo, zo. Kelkaj el ili (kiel ĉo kaj fo) estas malofte uzataj. En transira fazo eblos surogataj literoj: ikso por ĉo, ipsilono por jo, duobla vo por ŭo.

Historie, la lingvo jam estis nomata **fiote**, de *m'fiôte*, vorto kiu signifas "nigran" aŭ "koloritan personon" Fiote referencis al ĉiuj lokaj lingvoj de la provinco Kabindo "ĉar ili estis la lingvoj parolataj de nigraj homoj." La termino estis ankaŭ uzata por priskribi la loĝantojn mem kaj kiel adjektivo kun la signifo denaska aŭ indiĝena ("ĉio kio ne estis de eŭropa deveno ricevis la etikedon 'fiote' – papajo fiote, mango fiote, terpomo fiote, ktp.). Tamen, ĉi tiu termino malestiman korelativon : kabindanoj ne ŝatas esti nomataj Fiote...[ĉar] la vorto estis uzata de la portugaloj por priskribi ĉion kio estis malsupera. Malbona vojo estus nomata fiota vojo kaj malbona manĝaĵo estus nomata fiota manĝaĵo." Kelkaj argumentas ke la lingvo devus esti nomata **kabinda** lingvo.

Referencoj
----------

1. ↑  The dialect "of the region around the Kongo rapids is called Ki-kongo, or Mfiote."
2. 1 2 3  "Cabindês, Fiote ou Ibinda: Língua Nacional de Cabinda."
3. ↑  Elizera Teixeira João and Vitália Rodrigues.
4. ↑  Jouni Filip Maho.
5. ↑  Republic of Cabinda: People at the Republic of Cabinda website.
6. ↑  (eo) Unua fiota teksto en esperanta alfabeto - rete konsultita je 11/6/16
7. 1 2  "Cabinda: Society – Language Matters." in *International Spotlight: Angola*, A special advertising site produced by washingtonpost.com.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Jouni Filip Maho. NUGL Enreta: La enreta versio de la nova ĝisdatigita listo Guthrie, referenciata klasifikado de la bantuaj lingvoj (kun mapo), p. 52
Arsenaalstraat 5, Antverpeno
**Grafika Centro Antverpeno** (**GCA**) estis unu el la oficejoj de UEA en ĝia periodo de ekspansia politiko (1977-1989). La nomo GCA estis ideo de Victor Sadler, la tiama ĝenerala direktoro de UEA.

La ekesto de tiu centro fakte estis iom hazarda. En la domo de Paul Peeraerts, siatempe Drakenhoflaan 97 en Deurne, UEA instalis kompostilon. Per ĝi laboris pluraj volontuloj por helpi al la movado. Ĉar la laboro en la Centra Oficejo de UEA daŭre ampleksiĝadis (sen grandigo de la dungitaro), oni petis de Paul Peeraerts se eble plivastigi la reton de volontuloj en Antverpeno. Tio ĉi ŝajnis esti ebla, kondiĉe ke la laboro okazu ne plu en privata domo, sed en aparta oficejo. Tiun oficejon oni trovis en Arsenaalstraat 5 en Antverpeno. UEA luprenis ĝin kaj tien la kompostilo translokiĝis fine de 1977.

Akcepto okaze de la malfermo de GCA en 1977. Sur la foto Grégoire Maertens, Victor Sadler, Roger de Schepper, Manuel Halvelik kaj Paul Peeraerts.
Baldaŭ oni akiris pli da maŝinoj, kaj pli da kunlaborantoj. El la membroj de la grupo ni memoras la nomojn de fam. de Schepper, Gerd Jacques, Manuel Halvelik, Paul Peeraerts, Anne Tilmont, Gert Van Tongerloo, Bob Venhuizen kaj multajn aliajn hazardajn volontulojn. Ekde aprilo 1979 oni sukcesis dungi unu el la volontulojn, nome Paul Peeraerts, kiu iĝis direktoro. Ekde tiam la oficejo servis kaj kiel grafika centro de UEA, kaj kiel centra adreso de la movado en Flandrio. Fine de la sama jaro aldoniĝis ankoraŭ alia duontempa dungito, Gerd Jacques. Danke al financa subteno de la ŝtato, laboris ankaŭ dum pluraj jaroj aliaj oficistoj. En 1982 la Centro nombris 8 plentempajn deĵorantojn, kaj 2 parttempajn, kaj eĉ tiuj apenaŭ sukcesis daŭre majstri la senĉesan laboron. Por kiel eble plej multe ekspluati la kompostmaŝinojn, eĉ estis dungita persono por dumnokta laboro: Guido van Damme.

La 28an de decembro 1981, la Centro translokiĝis al Frankrijklei 140, kie Institucio Hodler el Nederlando estis aĉetinta prestiĝan domon. Tio ĉi ankoraŭ vigligis la aktivecon kaj GCA faris multe da komercaj aktivaĵoj por UEA. En tiu tempo tio kadris en la ekspansia politiko de UEA. Ĝi havis ne nur oficejon en Antverpeno sed ankaŭ en Nov-Jorko kaj en Budapeŝto.

Post iom da tempo tamen UEA ĉesigis sian ekspansian politikon, i.a. sub instigo de la nova ĝenerala direktoro Simo Milojeviĉ kaj estrarano Gian Carlo Fighiera kaj iom post iom fermis ĉiujn siajn oficejojn krom la centra oficejo en Roterdamo. Ĉar fermi la centron en Antverpeno signifus maldungi plurajn homojn kaj perdi la konstantan adreson, ekestis interparoloj inter Flandra Esperanto-Ligo (FEL) kaj UEA kiuj finiĝis per la decido en 1989, ke FEL aĉetos ĉiujn materialojn de GCA kaj transprenos ilin, kune kun la dungitaro.

La tiama oficejo de GCA ankoraŭ ekzistas, sed estas nun integra parto de Flandra Esperanto-Ligo.
Malfermita fridujo
Malnova elektra fridujo, kun cilindra hejtinterŝanĝilo supre. Ĝi nun estas en la kolekto de Thinktank, Birmingham Science Museum. 
**Fridujo** (aŭ malofte **malvarmujo**) estas aparato, kiu havas reguligitan internan temperaturon kun la celo konservi nutraĵojn aŭ aliajn substancojn.

Por la konservado de nutraĵoj, la interna temperaturo estas pli malalta ol la ĉirkaŭa ĉambra temperaturo kaj varias iomete ĉirkaŭ 6 gradoj celsiaj.

La malvarmigado estas efektivigita plej ofte per la vaporigado de fluidaĵo, pro kiu energio en la formo de varmo estas forprenata de la interno de la fridujo. La vaporo poste estas kunpremata per kompresoro kaj ĝi fordonas sian varmon ene de
radiatoro kiu estas fiksita ekstere surdorse de la fridujo.

La termino "fridujo"
--------------------

Kvankam la neologismo "frida" por "malvarma" estas preskaŭ neuzata en Esperanto, oni preskaŭ ĉiam uzas la terminon "fridujo" anstataŭ "malvarmujo". Tion verŝajne kaŭzis la fakto ke en multaj naciaj lingvoj la vorto por fridujo komenciĝas per "fri". Tamen, ĉar la radiko "FRID" havas la saman signifon kiel "MALVARM", "malvarmujo" ankaŭ estas ebla esprimo, kaj ĝi estas ankaŭ malofte uzata.

Historio
--------

Baltzar von Platen kaj Carl Munters estis inventistoj de la gasabsorba fridujo en 1922 kiam ili estis svedaj studentoj de inĝenierado en la Reĝa Instituto de Teknologio de Stokholmo, Svedio. La tekniko produktis "malvarmon" el varmofonto kiel propano, elektro aŭ keroseno.

Vidu ankaŭ
----------

* Kategorio Fridujo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Fridujo en ReVo

* Fridigilo
* Termodinamiko
* Varmopumpilo
* Frostujo
* Manĝokonservado
**Manuel de FREITAS** (mortis la 8-an de decembro 1996 en Maia, Portugalio) estis honora membro de UEA ekde 1947 kaj de Portugala E-Asocio.

Lerninte Esperanton en 1931, jam en la sekva jaro li postsekvis sian mortintan instruiston kiel estro de elementa kurso. Baldaŭ li aliĝis al LTFA, fariĝis delegito (ekde 1952 pri bahaismo), kaj servis inter 1938 kaj 1983 kiel ĉefdelegito, poste kiel vicperanto por Portugalio.

Dum la dua mondmilito, laŭ komisio de UEA, Freitas ekspedadis al la familianoj Zamenhof en Varsovio sekajn fruktojn kaj sardelojn, ĝis ilia deporto kaj mortigo en 1942.

En la 40-aj jaroj li tradukis multajn klerigajn libretojn diverstemajn de Agostinho da Silva, ekz. **Lasta vojaĝo de Scott** (1942), **Vivo de Zola**, **Vivo kaj morto de Sokrato** (1946), **Historio de Usono** (1947), **Historio de la portugala literaturo** (1948), kaj **Galileo Galilei** de Bento de Jesus Caraça (1948). Por publikigi ilin, li fondis *Portugalan Eldonan Rondon*, kies laboro pezis plejparte sur liaj propraj ŝultroj. Unu fojon la sekreta polico PIDE konfiskis ĉiujn PER-librojn trovitajn en lia loĝejo.

Freitas instruis Esperanton diversloke kaj verkis sukcesan korespondan kurson. Lia daŭra kaj persista agado en Portugalio des pli meritas admiron ĉar ĝi plejparte koincidis kun la preskaŭ 40-jara diktaturo de Salazar, periodo dum kiu Esperanto estis jen malpermesita, jen apenaŭ tolerata.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 43102
* GND: 1067760326
* LCCN: nb2003023193
* VIAF: 54404529
* ISNI: 0000 0000 7975 6193
* BNF: 14636492d
 |
La regiono **Hadramaut** (arabe حضرموت, *Ḥaḍramaŭt*) situas en la sudoriento de la respubliko Jemeno. Ĝi sude limiĝas pere de la Golfo de Adeno, oriente de la ŝtato Omano kaj norde de la dezerto *Rub al-Ĥali*. Al la regiono apartenas marborda ebenaĵo, en kiu la plej grandaj urboj estas *al-Mukala* kaj *as-Ŝir*, kaj dezerta altebenaĵo, kiu estas tratranĉata de fekundaj valoj. En la altebenaĵo la plej grandaj loĝlokoj estas *Ŝibam* kaj *Tarim*.

Pejzaĝo proksime de Sejun ene de la Hadramaut-valo.

Ekonomio
--------

Ekonomie la loĝantoj de la regiono ĉefe vivas de kultivo kaj eksporto de tabako, daktiloj, tritiko kaj kafo. Tamen la agrikultura produktado ne sufiĉas por nutri la loĝantojn, do nutraĵoj importiĝas.

Historio
--------

Ekde la 2-a jarmilo antaŭ nia erao la regiono estis grava centro de la sudarabia civilizo. Dum la havenaj urboj amplekse komercis kun la urboj de la Hinda Oceano, la altebenaĵo gravis pro kultivo de olibano. Ĉefa loĝloko de la antikva regno estis *Ŝabva*. Dum la 7-a jarcento de nia erao la landa enloĝantaro estis islamigita, dum la 19-a jarcento kun Suda Jemeno venis sub kontrolon de Britio kaj ekde la jaro 1990 estas parto de la reunuiĝinta ŝtato Jemeno.

La unua eŭropa sciencisto, kiu amplekse vojaĝis tra la lando kaj esploris ĝin, dum la 19-a jarcento estis la germana arabiisto *Adolph von Wrede*.

* Kategorio Hadramaut en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **granda malsatego** (irlande *An Gorta Mór*, angle *Great Famine* aŭ *Irish potato famine*) estis malsatego en Irlando inter 1846 kaj 1851.

Tio estis sekvo de plurjara malbona rikolto de terpomo inter 1846 kaj 1849. La kaŭzo de terpoma elfalo estis la fungo terpoma fitoftoro (*Phytophtora infestans*), kiu neniigis la tutan terpoman rikolton de postsekvaj jaroj. Ĉar la terpomo estis antaŭ ĉio la baza nutraĵo por la malriĉa loĝantaro en la 19-a jarcento (disvastiĝis inter 1650-1780-aj) , tiu rikoltomanko kaŭzis malsatmorton de 1846 ĝis 1851 de ĉ. 500.000 ĝis 1.000.000 gaeloj kaj devigis elmigri plian unu milionon, ĉefe al Kanado, Aŭstralio kaj al Usono.

Tiutempe regis en Grand-Britio la ekonomia politiko de *laissez-faire*, kio instigis la registaron fari apenaŭ ion kontraŭ la amasa malsato. Tiutempe oni eksportis, liveris grenojn preter la malsategantoj.

La loĝantaro de Irlando neniam estis akironta la nombron, antaŭan de la granda malsatego.

Tiu malsatego inspiris verki divestipajn poemojn, kantojn kiel ekz. The Fields of Athenry.

vidu ankaŭ: fitoftoro, Granda malsatego en Ukrainio (Holodomoro 1931?-1933?)

* 
* 
*

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Granda malsatego en Irlando en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* 
* 
* 
*
En funkcionala analitiko, **freŝea spaco** estas kompleta loke konveksa spaco.

Difino
------

**Freŝea spaco** estas Hausdorff-a topologia vektora spaco {\displaystyle V}, kies topologio estas difinebla per kalkulebla familio de duonnormoj

{\displaystyle \|-\|\_{0},\,\|-\|\_{1},\,\|-\|\_{2},\dotsc \colon V\to \mathbb {R} \_{\geq 0}},
kaj kiu estas kompleta laŭ tiu familio.

Ĉi-supre, la topologio difinita de la familio de duonnormoj estas tia, ke subaro {\displaystyle U\subseteq V} estas malfermita subaro se kaj nur se, por ĉiu {\displaystyle x\in U}, ekzistas pozitiva entjero {\displaystyle N\in \mathbb {Z} ^{+}} tia ke

{\displaystyle \{v\in V\colon \forall i\geq N\colon \|v-x\|<1/N\}\subseteq U}.
Ĉi-supre, la topologio estas **kompleta** se kaj nur se ĉiu koŝia serio konverĝas; koŝia serio laŭ la familio de duonnormoj estas serio

{\displaystyle \sum \_{i=0}^{\infty }v}
tia ke, por ĉiu {\displaystyle j}, la serio de la duonnormo {\displaystyle \|-\|\_{j}} konverĝas:

{\displaystyle \sum \_{i=0}^{\infty }\|v\_{i}\|\_{j}<\infty }.

Ekzemploj
---------

Ĉiu banaĥa spaco estas freŝea spaco.

La spaco de glataj reelvaloraj funkcioj

{\displaystyle {\mathcal {C}}^{\infty }(\mathbb {R} ,\mathbb {R} )}
estas nature freŝea spaco per la serio de duonnormoj

{\displaystyle \|f\|\_{k,n}=\max \_{-n\leq x\leq n}\left|{\frac {\mathrm {d} ^{k}}{\mathrm {d} x^{k}}}f\right|}.
Ĉi tiu spaco ne estas banaĥa spaco.

Historio
--------

La koncepto de freŝea spaco estas nomita laŭ la franca matematikisto kaj esperantisto Maurice René Fréchet (Esperante *Maŭrico Renato Freŝeo*).

Referencoj
----------

1. ↑  Nova Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto: Freŝe/o "freŝea spaco"

Eksteraj ligiloj
----------------

* Fréchet space (angle). *Encyclopedia of Mathematics*. Springer-Verlag, Eŭropa Matematika Societo.
*Pri la aliaj signifoj de YAP rigardu en YAP.*

**Yap** (ankaŭ konata kiel *Wa'ab* loke) estas subŝtato de la Federacio de Mikronezio. La ŝtato konsistas el kvar proksimaj insuloj (Yap, Ĉuuk, Pohnpei kaj Kosrae), entute 145 insuletoj kaj atoloj, kiel Ulithi. Ĝi situas ĉ. 450 mejlojn sudokcidente de Guam kaj 360 mejlojn nordoriente de Palau.

La nocio **Yap** estas plursenca: 
**Insulo Yap** estas korala insulo, ĉirkaŭita de la tri insuloj Gagil-Tomil, Maap kaj Rumung. La kvar insuloj entute nomiĝas **Yap proper**. La mikroneza federacia ŝtato **Yap** entenas la menciitajn aliajn insuletojn kaj atolojn. 

La ĉefurbo de Yap estas Colonia.

Loĝantaro
---------

La ŝtato **Yap** havas pli ol 11.000 loĝantojn, el kiuj 2/3 vivas sur la insulo **Yap**  mem.

Historio
--------

La unuaj loĝantoj alvenis verŝajne en la 3-a jarmilo a.K. ĉefe el Malajzio, kiun pruvas la simileco de la japa lingvo al la malaja.

Ekde la 16-a jarcento, Yap estis oficiale posedaĵo de Hispanio, en 1898 tiu de la Germana Imperio. Dum la unua mondmilito, la insulojn okupis la Japana Imperio.

Post la dua mondmilito, Yap iĝis parto de administra aro de pacifikaj insuloj de Usono. Ĝi iĝis - kiel sendependa ŝtato - parto de Mikronezio en 1986.

Aldonaj informoj
----------------

* Kategorio Yap en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

La insulo de Yap estas konata pro rara monsistemo de stonmono, konata kiel *Rai*. Ili estas grandaj torusoj da ŝtono, ofte kalcito. Iuj estas tiel granda kiel 4 metroj, tamen multaj estas malpli grandaj. Ĝi nuntempe ne estas uzata kiel pagmono.

Ekzistas t.n. virdomoj por plaŭdi, rakonti tradiaĵojn, lerni. 

Ne ekzistas privata posedo de agro, grundo.

  



|   Federacio de Mikronezio | Flago de Mikronezio |
| --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  |  Chuuk ·  Kosrae ·  Ponape ·  Yap |

 |


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Costinești** [kostineŝtj] estas vilaĝo kaj subdistrikta centro en distrikto Constanța, historia regiono Dobruĝo, en la sudorienta Rumanio. Ĝi situas 30 km sude de Konstanco kaj 14 km sude de la plej proksima urbo Eforie. Al ĝi apartenas administre la komunumo **Schitu**.

Situo
-----

Ĝi situas ĉe la bordo de la Nigra maro; ene de la komunumo estas lago, kiun dividas de la maro terkolo.

Historio
--------

La vilaĝo situas sur iama loko de antikva greka komunumo **Parthenopolis**, dum la mezepoko, ĝia nomo estis **Stratoni** kaj poste **Mangeapunar**. En la 1960-aj jaroj, ĝi aperis sur la mapoj kiel **Dezrobirea** (Liberiĝo). La nuna nomo Costinești venas de Emil Costinescu, kiu estis rumana ministro pri financaj aferoj, inter 1902 kaj 1916, plurfoje.

Ĝis 1960, la vilaĝo estis eta fiŝista komunumo; poste oni komencis transformi ĝin en ripozan centron. Ĝi estas tre populara somerripozejo precipe por junuloj, kaj havas unu el la plej popularaj nudistaj plaĝoj en Rumanio.

Proksime al la bordo videblas la vrako de la greka ŝipo *Evangelia*, surgrundiĝinta en la fino de la 1960-aj jaroj. Ĝi estas la grava vidindaĵo de la vilaĝo.

Galerio
-------

* La ŝipvrako La ŝipvrako
* La franca golfoLa franca golfo
* Strando Strando

Eksteraj ligiloj
----------------

* Retpaĝo de la komunumo
**Coton de Tuléar** estas malgranda, antika, pura hundoraso kies nomo rilatas al ĝia kotono-simila felhararo kaj estas nomata laŭ la urbo de Toliara en Madagaskaro(Malagasio). En Francio konata ankaŭ sub la nomo 'petite marionnette' (pupeto) [*mankas fonto*] ĉar ĝi havas tiom viglan karakteron.

Priskribo
---------

Coton de Tuléar kiel foira hundo.
La *Coton* estas ludema, tenera, inteligenta raso. Kvankam ĝenerale trankvila, ĝi povas fariĝi tre voĉa - bojanta, kaj faranta aliajn bruojn kiam ĝi amuzas sin. Tiuj kotonoj estas konataj pro la kutimo salti supren kaj promeni sur la malantaŭaj kruroj por plaĉi al homoj. Plej multe de tiuj hundoj amas renkonti novajn homojn kaj estas tre scivolemaj en novaj situacioj. Kotonoj estas facile trejneblaj ĉar ili multe ŝatas plaĉi. Ili estas bonegaj amikoj kun infanoj kaj aliaj bestoj. Tiuj kotonoj amas naĝi, kuri kaj ludi. Ili bone adaptiĝas al ajna speco de vivanta medio. Komuna trajto en la konduto de la *Coton de Tulear* estas ekvivi en la vespero. Kotonoj estas hundoj kiun oni montras dum hundofoiro, do oni ne razas la hararon kiun oni tamen bezonas kombi tri ĝis kvar fojojn semajne. La Coton de Tulear povas vivi ĝis 19 jaroj. Rapide tiu hundo fariĝis konata sub la nomo "Reĝa hundo de Malagasio". Ĝi estas la "oficiala hundo de Malagasio" kaj jam aperis sur poŝtmarkoj.

Kritiko
-------

Ekzistas leĝo en Madagaskaro (Malagasio) kiu limigas la propraĵon de kotonhundo al la vere riĉaj homoj en tiu lando. Pro malfacilaj ekonomiaj kaj sociaj cirkonstancoj la *Coton de Tulear* troviĝas en danĝera situacio de estingiĝo en sia propra devenlando.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Coton de Tulear en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Coton de Tulear en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

(angla)  Arkivigite je 2016-03-08 per la retarkivo Wayback Machine

Referencoj
----------

1. ↑  (franca) *Les origines du Coton de Tuléar* (la origino de la Coton de Tulear) , Club du Chihuahua, Francio.
2. ↑  (angla) Coton de Tulear of Sara Arkivigite je 2016-03-08 per la retarkivo Wayback Machine
**Fridotremo**, **ektremo** aŭ **febrotremo**, estas fiziologia reago de la korpo al la sensacio de malvarmo, kiel kiam la korpo estas subite eksponita al medio de pli malalta temperaturo, kaj ĝi povas aperi ene de serio de tremoj kun paleco. Ĝi rilatas al rapidaj malstreĉiĝoj kaj kuntiriĝoj de muskoloj kaj estas maniero generi varmon kiam la korpo sentas, ke malvarmas. Pro tio, ĝi povas esti ankaŭ signo de la dekomenca fazo de infekta malsano, estante ĝenerale asociataj kun la febro, kiel ĉe malario. 

Specife lingve, fridotremo estas ektremo okazigita de malvarmo; ektremo estas komenca tremo en serio de kovulsietoj, dum febrotremo estas la tremo rilata al malvarmo sentita pro malsano. Plej ofte ne facilas distingi tion kaj la diversaj tialoj povas okazi koincide.

Fiziologie temas pri simptomo kiu okazas dum febro pro la liverado de citokinoj kaj prostaglandinoj kiel parto de la inflama reago, kiu pliigas la termoreguladon de la korpotemperaturo en la hipotalamo.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 741119
 |
**Lajos Kiss** [lajoŝ kiŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kiss Lajos** estis hungara kajakisto, olimpiano, instrumentisto.

Lajos Kiss (kajakisto) naskiĝis la 22-an de majo 1934 en Miskolc, li mortis la 31-an de aŭgusto 2014 en Miskolc.

Biografio
---------

Lajos Kiss (kajakisto) akiris licencon pri instrumentisto en Diósgyőr. Li edziĝis, filino naskiĝis, kiu mortis frue sen geedziĝo. La geedza paro divorcis, Kiss restis tuta sola. Kiss travivis infarkton en 1986, kirurgo amputis liajn 3 piedfingrojn en 2006, li estis trudemerito pro la malsanoj. Li ricevis ŝtatan premion en 1996.

### Sporta kariero

Lajos Kiss (kajakisto) komence estis kajakisto en sia naskiĝurbo sur Sajó, sed li sportadis ekde 1951 jam en Budapeŝto. Li estis hungara ĉampiono en 1955 kaj 1956 individue en distanco 1000 m, tial li estis olimpiano en Hungario en la Somera Olimpiko 1956 kun bronza medalo en la menciita branĉo. Post 2 jaroj en mondĉampionumo li estis la dua stafete en distanco 500 m.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* anglalingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 812692
 |


* Portalo pri Biografio
**Navatejares** [nabateĤAres] estas municipo en la sudokcidento de la provinco Avilo, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al Komarko de El Barco de Ávila-Piedrahíta kaj al la jurisdikcia teritorio de Piedrahíta, en la sudokcidento de la provinco. La loknomo *Navatejares* estas komprenebla etimologie kiel *Altbieno de tegolejo*, alude al tegolproduktejo.

Navatejares en la provinco Avilo.
Preĝejo.
Preĝejo.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 11,08 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 55 loĝantojn. Ĝi perdis 550 loĝantojn el la mezo de la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj. Ĝi distas 90 km de Avilo, provinca ĉefurbo kaj kuŝas je 1043 msm.

Ĝi limas kun La Carrera, El Barco de Ávila, Umbrías, Los Llanos de Tormes, Nava del Barco kaj Tormellas.

Historio
--------

En Mezepoko okazis reloĝado. La areo apartenis al la Regno Kastilio. 

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj) kaj brutobredado (bovoj, ŝafoj kaj iom porko kaj kortobirdoj) kaj rilata komercado. Lastatempe kultura kaj rura turismo ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado).

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Avilo

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 763009
 |
Dum krajonoj kaj globkrajonoj uzeblas por skizi la ekajn ideojn, nuntempe uzeblas komputiloj por la postaj fazoj de la procezo de Grafika dezajno
**Grafika fasonado** estas kunlabora procezo inter kliento kaj fasonisto - lige kun produktantoj de formo (t.e. presiloj, programistoj, ŝildfabrikistoj, ktp.) - por peri specifan mesaĝon al laŭcela spektantaro. La esprimo "grafike fasonita" ankaŭ povas plusendi al kelkaj artaj kaj profesiaj disciplinoj kiuj temigas vidan komunikadon kaj prezenton. La kampo ankaŭ estas ofte nomata *Vida Komunikado* aŭ *Komunikad-fasonado*. Diversaj metodoj kutimas krei kaj kombini tekstojn, vortojn, simbolojn, kaj bildojn por krei vidan reprezentadon de ideoj kaj mesaĝoj. Grafikisto povas utiligi tipografion, bildartojn kaj modelkonceptajn teknikojn por produkti la finrezulton.

Oftaj uzoj de grafika fasonado inkluzivas identecon (emblemoj kaj marko), retejojn, publikaĵojn (revuoj, gazetoj, kaj libroj), anoncojn kaj produktenpakadon. Ekzemple, produktopakaĵo eble inkluzivos emblemon aŭ alian arton, organizis tekston kaj purajn fasonelementojn kiel ekzemple formoj kaj koloro kiuj unuigas la pecon. Kunmetaĵo estas unu el la plej gravaj ecoj de grafika fasonado, aparte dum utiligado de antaŭe ekzistantaj materialoj aŭ diversspecaj elementoj.

* Grafika fasonado en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Grafika fasonado en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Vladimir BEEKMAN** (naskiĝis la 23-an de julio 1929 en Talino; mortis la 3-an de oktobro 2009 en Talino), estis estona verkisto kaj tradukisto.

Beekman naskiĝis kiel filo de ŝoforo. En la komenco de la Dua Mondmilito la 12-jara knabo perdiĝis ĉe evakuo survoje al Leningrado, restis ĉe la fronto kiel "filo de regimento" kaj poste en infanhejmo en Oranienbaum. En 1953 li finis en Talino (Tallinn) la Politeknikan Instituton kiel kemiisto. Li eklaboris kiel estro de la beletristika redakcio en la Estona Ŝtata Eldonejo (1953—1956), poste kiel liberprofesia verkisto.

Pluraj el liaj verkoj estis esperantigitaj:

* *Lumo de Orienta Eŭropo*, poemo, fare de Hilda Dresen (1978)
* *Noktaj Aviadistoj*, romano tradukita de Jaan Ojalo (1989)

Rete legeblaj en Esperanto
--------------------------

* *Noktaj Aviadistoj*

Eksteraj ligiloj
----------------

* Libroj[*rompita ligilo*] de kaj pri Vladimir Beekman en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo Arkivigite je 2007-12-21 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 240925
* GND: 119470233
* LCCN: n80082646
* VIAF: 66571790
* ISNI: 0000 0001 1028 5896
* LIBRIS: 248735
* SUDOC: 034281371
* BNF: 12505268p
* MBA: 410dd83d-bfa8-4a40-ae12-58e8f07e31f1
* NKC: jn19990000603
* BNE: XX1145227
 |
**Navasfrías** estas municipo de la provinco Salamanko, en la aŭtonoma komunumo Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la Jurisdikcia teritorio de Ciudad Rodrigo kaj al la Municiparo Alto Águeda. *Navasfrías* estas tradukebla al *Malvarmaj Altebenaĵetoj*.

Sonorilmuro (videblas en la blazono).
Placo.
Ĝia municipa teritorio estas formata de unusola loĝloko, okupas totalan areon de 59,96 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2017, ĝi havis 469 loĝantojn. Ĝi perdis preskaŭ 1 500 loĝantojn dum la dua duono de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj.

Navasfrías estas en la sudokcidenta pinto de la provinco, ĝuste ĉe la landlimo kun Portugalio, je 136 km de Salamanko, provinca ĉefurbo. Limas kun Eljas kaj Valverde del Fresno (provinco Cáceres) sude kaj kun *freguesías* Aldeia do Bispo kaj Lajeosa (Portugalio) okcidente. 

Estas restaĵoj de la Prahistorio, sed la setlejo mem fondiĝis en la 12-a jarcento. En postaj jarcentoj suferis pro militoj kun najbara Portugalio kaj dum la Hispana Milito de Sendependigo. 

La tradiciaj agrikulturo kaj brutobredado lastatempe iom dekadencis.

La urbestro lastatempe estas de dekstra partio PP.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Salamanko


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 752646
* BNE: XX5662397
 |
**Graduale** (fakte *Responsorium Graduale*; esperantigita formo: **gradualo**) nomiĝas en la romkatolika liturgio kaj interkanton kaj ankaŭ liturgian libron.

*Graduale* nomiĝas psalmopartoj aŭ bibliaj versoj inter la malnovtestamenta legado kaj la epistolo en la meso; kiam forfalas la malnovtestamenta legado, la loko de la *Graduale* estas inter antaŭira epistolo kaj postsekva *Haleluja*. Ĝi estas soliste prezentata kaj kadrigata per tiel nomata *Responsum* de la ĥoralkantoraro (aŭ ankaŭ de la diserva komunumo). La nomo devenas de la loko de la realigo de la kantaĵo (lat. *gradus*, „ŝtupo"), la ŝtupoj al la altaro. En la praktiko el tio evoluis la kantado ekde la laŭtlegejo.

*Graduale* ankaŭ nomiĝas la ĥorallibro, en kiu estas enigitaj la meskantaĵoj de la proprio – *Introitus, Graduale, Haleluja*-voko, *Tractus*, *sekvenco*, *ofertorio* kaj *Communio*. Krom tio la *Graduale* enhavas la ordinariumon kaj aliajn kantaĵojn, ekzemple la ĉiusanktula litanion, himnojn kaj procesiokantaĵojn.

Literaturo
----------

* Erich Joseph Thiel: *Ein kleines Lexikon zur Handschriftenkunde.* En: *Börsenblatt für den Deutschen Buchhandel. Frankfurter Ausgabe.* Vol. 23, 1967, ISSN 0940-0044, pj. 2379–2395, n-ro 83, aparte p. 2387.
* Virgil Fiala, Wolfgang Irtenkauf: *Versuch einer liturgischen Nomenklatur.* En: Clemens Köttelwesch (eld.): *Zur Katalogisierung mittelalterlicher und neuerer Handschriften* (= *Zeitschrift für Bibliothekswesen und Bibliographie.* Specialkajero 1, ISSN 0514-6364. Klostermann, Frankfurto ĉe Majno 1963, pj. 105–137, aparte p. 111.

* Kategorio Graduale en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Navalperal de Tormes** [nabalpeRAL deTORmes] estas municipo en la sudokcidento de la provinco Avilo, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al Komarko de El Barco de Ávila-Piedrahíta kaj al la jurisdikcia teritorio de Piedrahíta, en la sudokcidento de la provinco. La loknomo *Navalperal de Tormes* estas komprenebla etimologie kiel *Altbieno de la Pirarbo de Tormes*, kaj alude al la pirarbo estas simbola bildo en la maldekstra duono de la blazono.

Navalperal de Tormes en la provinco Avilo.
Panoramo.
Preĝejo de Ortigosa de Tormes.
Fera ponto de Navalperal de Tormes.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio estas formata de loĝlokoj Navalperal de Tormes kaj Ortigosa de Tormes; ĝi okupas totalan areon de 60,96 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 87 loĝantojn. Ĝi perdis 800 loĝantojn el la 1930-aj jaroj pro migrado al urbaj areoj. Ĝi distas 78 km de Avilo, provinca ĉefurbo.

Ĝi limas kun Santiago de Tormes, Santiago del Collado, San Juan de Gredos, Zapardiel de la Ribera, Hoyos de Miguel Muñoz kaj Candeleda. Ĝ estas sur 1301 msm, inter la norda deklivaro de la Sierra de Gredos kaj la suda deklivaro de la Sierra de Villafranca. La municipo estas trafluata de la rivero Tormes. Estas du vojoj de la Regional Parko Sierra de Gredos: nome al Glaĉera Areo de Gredos kaj al *Cinco Lagunas de Gredos* (Kvin Lagetoj).​ La nomita Granda Lageto de Gredos estas en la municipa teritorio de Navalperal de Tormes.​

Historio
--------

En Mezepoko okazis reloĝado. La areo apartenis al la Regno Kastilio. Navalperal ŝajne estis fondita ĉirkaŭ la lasta kvarono de la 14-a jarcento, formante unu de la 15 ruraj loĝlokoj «de sierra» (de montaro) de la *Tierra de Piedrahíta* en la 15-a jarcento, kaj​ apartenis al *sexmo* de La Ribera kun Zapardiel de la Ribera kaj Navacepeda de Tormes.​ 

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj) kaj brutobredado (bovoj, ŝafoj kaj iom porko kaj kortobirdoj) kaj rilata komercado. Lastatempe kultura kaj rura turismo ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado).

La preĝejo, konstruita en gotika stilo dum kelkaj fazoj en la 15-a kaj 16-a jarcentoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Avilo

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 762958
 |
**Campillo de Aragón** [kamPIljo dearaGON] estas municipo de Hispanio, en la sudo de la komarko *Comunidad de Calatayud* kies ĉefurbo estas Calatayud mem, en la sudokcidento de la Provinco Zaragozo (regiono Aragono). La loknomo *Campillo de Aragón* estas etimologie komprenebla kiel *Kampeto de Aragono*.

Geografio
---------

Mudeĥara sonorilturo de la ermitejo de Sankta Lucía. Ĝi aperas simbole en la municipa blazono.
Campillo de Aragón estas municipa teritorio en la sudo de la komarko *Comunidad de Calatayud*, kie ĝi estas sude de Jaraba kaj de Ibdes. La municipa teritorio limas ankaŭ kun Monterde kaj Cimballa (okcidente).

La loĝloko Campillo de Aragón mem estas je 124 km sudokcidente de Zaragozo, provinca kaj regiona ĉefurbo, je 1 054 msm en la Iberia Sistemo, en la baseno de la rivero Piedra, ĉe la limo kun la provinco Gvadalaĥaro. Ĝi estas inter Jaraba norde kaj Milmarcos kaj Fuentelsaz sude jam en la provinco Gvadalaĥaro.

Historio
--------

La areo estis konkerita el islamanoj en la 12-a jarcento fare de Alfonso la 1-a, kiu lasis la areon al la templanoj. Poste ĝi apartenis al la Ordeno de Sankta Johano. La domaro disvolviĝis ĉirkaŭ la kastelo kiu utilis kiel defendejo kontraŭ atakoj kaj de sudaj araboj kaj de okcidentaj kastilianoj. Kiam la kastelo perdis sian utilon, ĝi ruiniĝis, kaj poste sur tiu sama loko oni konstruis la preĝejon. Historie la loko vivtenis sin per lankomercado kaj brutobredado de ĉevaloj.

Preskaŭ ĉiuj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento kaj same en Campillo de Aragón kie oni malaltiĝis ĝis nunaj 132 loĝantoj. Evidente elmigrado ĝenerale foriris al industriaj aŭ pli viglaj areoj kiel Zaragozo, Daroko, Calatayud kaj Karinjeno.

Aktualo
-------

Bazo de ekonomio nun estas agrikulturo (cerealoj, olivarboj kaj vitejoj), forstado kaj brutobredado (kortobirdoj, ŝafoj kaj porkoj) kaj sekva nutrindustrio (vinproduktado). Nune gravas ankaŭ natura, kultura kaj rura turismo. Inter nunaj vidindaĵoj menciindas la preĝejo kaj ruinaj restaĵoj de la kastelo, la ermitejo de Sankta Lucía ktp. Estas interesaj naturaj lokoj ĉefe en la montaroj kaj ĉe la rivero Piedra. Je ĉirkaŭ 10 km estas la Monaĥejo de Piedra.

Bildoj
------

* Preĝejo sur iama kastelo.Preĝejo sur iama kastelo.
* Sonorilturo sur turo de la kastelo.Sonorilturo sur turo de la kastelo.
* Sonorilturo sur turo de la kastelo.Sonorilturo sur turo de la kastelo.
* Ermitejo de Santa Lucía.Ermitejo de Santa Lucía.
* Krucmonumento "peirón".Krucmonumento "peirón".

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Zaragozo

Referencoj
----------

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Campillo de Aragón en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Campillo d'Aragón-Campillo de Aragón
* Info
* Turismo de Zaragoza: Campillo de Aragón Arkivigite je 2016-11-01 per la retarkivo Wayback Machine
* 
* Historia de Campillo de Aragón, Ladislao Pérez Fuentes


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 802739
 |
**Navarredonda de la Rinconada** [nabarreDONda delarinkoNAda] estas municipo de la provinco Salamanko, en la aŭtonoma komunumo Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la Jurisdikcia teritorio de Salamanko en la nordo-centro de la provinco. *Navarredonda de la Rinconada* estas tradukebla etimologie al *Rondoforma Senarba Altebenaĵo de la Angulaĵo*.

Panoramo de Navarredonda de la Rinconada.
Ĝia municipa teritorio estas formata de unusola loĝloko, okupas totalan areon de 13,12 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2017, ĝi havis 173 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 600 loĝantojn ekde la mezo de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. Ĝi distas 57 km de Salamanko, provinca ĉefurbo. 

Ĝi fondiĝis en la 13-a jarcento. En postaj jarcentoj suferis pro militoj kaj ĉefe dum la Hispana Milito de Sendependigo. 

La tradiciaj agrikulturo (cerealoj, paŝtaĵoj) kaj brutobredado (bovoj kaj ŝafoj en kverkaroj) lastatempe iom dekadencis, sed pluas. Lastatempe rura turismo ekgravis.

La urbestro estas de dekstra partio PP.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Salamanko


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 753330
 |
**Campillo de Azaba** estas municipo de la provinco Salamanko, en la aŭtonoma komunumo Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la Jurisdikcia teritorio de Ciudad Rodrigo. *Campillo de A.* estas tradukebla al *Kampeto de A.*.

Ĝia municipa teritorio estas formata de unusola loĝloko, okupas totalan areon de 26,03 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2017, ĝi havis 162 loĝantojn. Ĝi perdis 400 loĝantojn dum la dua duono de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj.

La preĝejo estis konstruita en la 20-a jarcento, kaj estas ankaŭ taŭrludejo kaj emeritejo. 

Ĝi limas kun la loĝlokoj Fuentes de Oñoro, Espeja, Carpio de Azaba, Nave de Haver (Portugalio), Robliza, La Alamedilla, Ituero de Azaba kaj El Bodón. 

Ĝi fondiĝis en la 12-a jarcento, sed la nuna seteljo estas de posta lokigo. En postaj jarcentoj suferis pro militoj kun najbara Portugalio. La tradiciaj agrikulturo kaj brutobredado lastatempe iom dekadencis.

La urbestro estas de dekstra partio PP.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Salamanko


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 752462
 |
**Navalonguilla** [nabalonGIlja] estas municipo en la sudokcidento de la provinco Avilo, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al Komarko de El Barco de Ávila-Piedrahíta kaj al la jurisdikcia teritorio de Piedrahíta, en la sudokcidento de la provinco. La loknomo *Navalonguilla* estas komprenebla etimologie kiel *Longa Altbieneto*.

Navalonguilla en la provinco Avilo.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio estas formata de loĝlokoj Navalonguilla kaj Navalguijo [nabalGIĥo]; ĝi okupas totalan areon de 90,75 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 209 loĝantojn. Ĝi perdis 850 loĝantojn el la mezo de la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj. Ĝi distas 98 km de Avilo, provinca ĉefurbo.

Ĝi limas kun Nava del Barco, Tormellas, Bohoyo, Puerto Castilla, Nava del Barco, Losar de la Vera (Cáceres), Viandar de la Vera (Cáceres), Valverde de la Vera (Cáceres) kaj Villanueva de la Vera (Cáceres). La municipa teritorio estas en la okcidenta parto de la Regiona Parko Sierra de Gredos kaj enhavas la supran fluejon de la torento Garganta de los Caballeros, el ties ekfluejo en la samnoma lageto. La maksimuma altaĵo de la municipa teritorio estas sur la montopinto Covacha [koBAĉa] de 2399 m super marnivelo, ĉe la limo kun la komarko La Vera, Ekstremaduro. Estas diversaj ekosistemoj el altmontara (hispana kapro) ĝis herbeja, makisa kaj forsta.

Historio
--------

En Mezepoko okazis reloĝado. La areo apartenis al la Regno Kastilio. 

Tradiciaj enspezofontoj estis ĉefe brutobredado (bovoj, ŝafoj kaj iom porko kaj kortobirdoj) kaj rilata komercado. Lastatempe kultura kaj rura turismo ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado).

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Avilo

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 762956
* VIAF: 316736201
 |
Nokta ofero al Priapo; viro oferas porkon (maldekstre malsupre) por resaniĝi de sia impotenco (fresko de la Mistera Vilao en Pompejo).
**Impotenteco** aŭ erekta misfunkcio signifas (en la medicino) nekapablecon de la viro je penis-erekto, tenado de la erekta stato kaj je orgasmo. En pli larĝa senco, ĝi signifas nekapablecon je seksa ekscitiĝo. Pro pejorativa senco de la vorto impotenteco, kuracistoj ne ŝatas la vorton kaj uzas la esprimon erekta misfunkcio.

La erekta impotenteco povas okazi pro organaj aŭ psiĥaj kaŭzoj:

* organa kaŭzo povas deveni el alkoholismaj perturboj kaj neŭrologiaj malsanoj.
* psiĥa kaŭzo devenas pro angoro, laboreja streso, malamikaj sentoj al la partnero ktp.

La erekta impotenteco aperas kun antaŭeniro de la aĝo, kiel promena malsano (ekzemple malsaniĝo de la prostato).

Ejakula impotenteco signifas, ke la viro ne povas atingi ĝis la orgasmo, kvankam aperas la erekto. La erekta stato daŭras longe, eĉ post la virina orgasmo. Tiun impotenteco kaŭzas ĉiam psiĥaj problemoj.

Mekanismo
---------

Normala erektiĝo postulas nervozan sistemon ne difektitan. La ekstercentraj nervoj kaj la suba parto de la spino respondecas pri aktivigo de la erekta reflekso dum tuŝado de la viraj genitaloj.

Diagnozo
--------

Sangokontroloj kutime okazas por ekskludi malsanojn kiel diabeto, hipogonadismo aŭ adenomo de la adenohipofizo, kiu povas esti la kaŭzo de la seksa difekto. Krome, se la plendo pri nekapablo atingi erektiĝon okazas de tempo al tempo, oni supozas, ke la fono estas psikologia; ĉar Normala erektiĝo dum dormo aŭ frumatene estas signo de impotenco bazita de psikologia fono.

Historio de sociaj tendecoj
---------------------------

La unua mencio pri impotenteco aperis sur ŝumeraj kojnotabuloj, la unua priskribo diskutante terapioj kaj herbkuracilojn estas ĉe Ebers papiruso de 18-a jarcento a.K. el praegiptio. Tiam oni diferencigis inter natura kaj supernatura (pro magio) impotenteco.

Hamurabi aperigis inter la leĝoj, ke virino rajtas forlasi edzon, se li ne plu kapablas plenumi geedzan devon. Pli poste multaj skribis pri la problemo (ekz. Hipokrato).

La funkcion de erekto (kaj ties kontakton al la sangofluo) komprenis plej frue Leonardo da Vinci.

La nocion de la impotenteco skizis en 1611 Vincent Tagereau. Tiutempe oni devis pruvi la impotentecon. Tio okazis jene:

* viro konfesas impotentecon (*confessio*)
* okaze de nekonfeso: necesis 7 atestantoj pri potenteco (*septima manus*) kaj seksa agado antaŭ 5-6 kuracistoj. Oni ankaŭ ekzamenis per vaksa peniso la penetran kapablecon de la virino kaj la viro devis montri erektan staton antaŭ komisiono.
* lasta ŝtupo: seksumado antaŭ kuracistoj, kirurgoj, maljunulinoj (*test of congress*) (tiu ŝtupo malvalidis ekde 1677)

Ekde 1756 eblas malvalidigi geedziĝon pro impotenteco de iu ajn flanko (en la 18-a jc. okazis 10 000 aferoj). 

Viagra estas medikamento, kiu helpas erekton de la peniso per abundigo de sango en la peniso.

hungare pri la historio Arkivigite je 2007-09-27 per la retarkivo Wayback Machine

* Kategorio Impotenteco en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Impotenteco en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)