**Gandalfo** (en la angla originalo: *Gandalf*) estas unu el la ĉefrolantoj de la Tolkienaj libroj *La Hobito* kaj *La Mastro de l' Ringoj*. Li tie estas unu el kvin *Istario* aŭ sorĉistoj, depratempaj spiritoj senditaj de la dioj al Mez-Tero, alprenintaj la formojn de maljunaj, saĝaj, barbhavaj viroj por helpi al la liberuloj batali kontraŭ Saŭrono, la ĉef-servanto de Morgoto (Morgoth). Antaŭ sia sendiĝo, Gandalfo nomiĝis Olorino (Olórin). En Mez-Tero Gandalfo prezentiĝis kiel grizharara, grizbarba, grizvestaĵa kaj bluĉapa oldulo kun pli granda koro ol cerbo, preferanta la kuneston de politike negravaj hobitoj. Li ŝatis fumi hobitan tabakon, fari fajro-spektaklojn, aŭ simple vagadi, klinita super sia ligna bastono. Tial li ankaŭ portis la nomon *Mitrandiro* (Mithrandir), kiu signifas "Grizvagulo".

En *La Hobito* Gandalfo iniciatis la ekspedicion de Bilbo Baginzo kaj la gnomoj. En la posta libro, la unua volumo de *La Mastro de l' Ringoj*, li malkovris la sekreton pri la Ringo kaj irigis Frodon, mem prenante parton en la kunularo ĝis la Ponto de Ĥazad-Dumo (Khazad-dûm), kie li fatale pereis abismen batalanta balrogon. Tamen, en la sekva volumo, Gandalfo revenas elinfere, venkinte la morton, kaj ŝanĝiĝinta de "Gandalf la Griza" al "Gandalf la Blanka" - kun tutblankaj vestaĵoj kaj hararo. Ekde tiam lia potenco kreskas, igante lin konkeranto de la ĉefsorĉisto Sarumano kaj la ĉefa kontraŭulo al Saŭrono.

Lia favorata ĉevalo dum la okazintaĵoj de *La Mastro de la Ringoj* estis Ombrofakso (Shadowfax).

La nomo estas moderna versio de Gandalfr, gnomo menciita en la antikva poemego islanda *Voluspá*, kaj trafe signifanta "baston-elfon".

Gandalfo, en la 20-a jarcento, post la populariĝo de Tolkien, fariĝis la nomo de plej diversaj aferoj, kiel katamaranoj, komputilfirmaoj, hundoj, muzik-grupoj, organizoj ktp.

Gandalf estas prononcata *GAN-dalf*.

Vidu ankaŭ
----------

* Odin

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Gandalf en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Arkivigite je 2006-03-02 per la retarkivo Wayback Machine
* 
* Arkivigite je 2009-01-29 per la retarkivo Wayback Machine
* Arkivigite je 2006-02-23 per la retarkivo Wayback Machine

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • r*La Mastro de l' Ringoj* de J.R.R. Tolkien |
| --- |
| *La Kunularo de l' Ringo* • *La Du Turegoj* • *La Reveno de la Reĝo* |
| Roluloj | 

|  |  |
| --- | --- |
| La Kunularo de l' Ringo | Frodo Baginzo • Samsaĝo Vato • Gajadoko Brandoboko • Peregrino Tjuko • Gandalfo • Aragorno • Legolaso • Gimlio • Boromiro |
| Aliaj | Arbobarbo • Arvena • Bilbo Baginzo • Denetoro • Elrondo • Eomero • Eovina • Faramiro • Galadriela • Glorfindelo • Golumo • Sarumano • Saŭrono • Teodeno • Tom Bombadiljo • Vermlango |

 |
| Geografio | Eriadoro (Brio • Malnova Arbaro • Rivendelo • La Provinco (Bag-Endo)) • Gondoro • Harado • Lotlorieno • Mornarbaro (Dol Gulduro) • Morio • Mordoro (Baraduro • Monto de Sorto) • Rohano • Isengardo |
| Objektoj | mitrilo • palantiroj • Piko • Unu Ringo |
| Filmaj adaptoj | *La Mastro de l' Ringoj* (*La Mastro de l' Ringoj: La Kunularo de l' Ringo* • *La Mastro de l' Ringoj: La Du Turoj* • *La Mastro de l' Ringoj: La Reveno de l' Reĝo*) |
| Tradukoj de La Mastro de l' Ringoj |

 |