recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Sumo-luktado, ilustraĵo el rusa libro eldonita en 1902
**Sumoo** (相撲) estas japana luktarto.

La regulo estas tre simpla. La unua luktisto kiu tuŝas la grundon per alia parto de la korpo ol la piedplando, aŭ kiu eliras el la ronda luktloko, perdas. Ne estas permesite bati la kontraŭulon per malfermata mano nek ataki la fragilajn partojn de lia korpo (okuloj, hararo, seksaj organoj). La bataloj okazas dum turniroj sesfoje jare kiuj daŭras dek-kvin tagojn. Fakte, la sumoo ne estas nur sporto, sed ankaŭ kultura rito kun eĉ religia senco.

La sumoistoj membriĝas je sumolernejoj, kiuj nomiĝas japane *heya*, kaj ili estas klasifikataj en multaj kategorioj laŭ iliaj niveloj. Post prova periodo, la juna sumoisto eniras kiel *Jonokuchi*, la plej malalta kategorio, kaj poste supreniras la kategoriojn laŭ siaj rezultoj. La sekvontaj kategorioj estas *Jonidan*, *Sandanme*, kaj *Makushita*, se li daŭras sian supreniradon, li iĝos *Juryo*, kiu estas la unua profesia kategorio, kaj poste *Makunouchi*, la plej alta kategorio kiu enhavas dek-kvar sumoistojn kaj en kiu oni trovas ankaŭ variajn nivelojn: *Maegashira* por la plej multaj, kaj tri niveloj por la plej fortaj: *Komusubi*, *Sekiwake* kaj *Ozeki*. Se Ozekio plenumas specialajn kondiĉojn je siaj rezultoj kaj morala nivelo li povas iĝi jokozuno aŭ *Yokozuna*(横綱), kiu estas ne nur sumoista nivelo sed ankaŭ religia titolo.

La sumoistoj havas sumoajn nomojn per kiuj ili povas famiĝi. En januaro 1993 la usona havaj-devena Akebono Taro(曙太郎), kies vera nomo estis Chad ROWAN, iĝis la unua fremdlandana jokozunao.

Aliaj uzoj de la termino
------------------------

Usona dekopono, kies etikedo montras la nomon "Sumo"
Per la termino "Esperanto-Sumoo" oni nomas legadan defion pri Esperanto-literaturo.
En Usono, oni nomas la citrusan frukton "dekopono" *Sumo*.

Vidu ankaŭ
----------

* Japanaj luktartoj

* Sumoo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Sumoo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Fontoj
------

1. ↑   Esperanto-sumoo (retpaĝaro). Arkivita el la originalo je 2016-01-19. Alirita 2016-02-25.
Saalbau Essen
Saalbau Essen
Scenejo de la Ĉambrego Alfried Krupp post la alikonstruo
La **Saalbau** (halodomo) en la sudo de Essen estas koncertodomo kaj nun rezidejo de la simfonia orkestro *Essener Philharmonie* kun apudaj restoracioj kaj eventejoj. La domo troviĝas je la suda rando de la urbocentro ĉe la parko *Stadtgarten*, proksime de la teatrejo *Aalto-Theater*.

Historio
--------

Unuan koncerto- kaj eventodomon oni konstruis samloke jam en la jaro 1864. La iniciativo por la konstruado de tia domo, la akirado de tereno kaj la financiado okazis private. En framskeleta domo troviĝis festosalonego, kompletigita per modesta ŝtona restoracidomo. Tiutempe oni ankoraŭ ne parolis pri *Saalbau* (salonegodomo), sed pri *Stadtgartensaal* (urboparka salonego).

En la jaro 1901 oni malkonstruis la *Stadtgartensaal* kaj starigis samloke pli imponan kaj reprezentativan koncertodomon – la unuan *Saalbau*. La solena fundamentŝtono-metado okazis la 9-an de junio 1902. Je la solena inaŭgurado la 24-an de septembro 1904 Richard Strauss direktis la orkestron. Je ĉi tiu koncerto- kaj festodomo en Essen temis pri konstruaĵo, kies arkitekturon influis la *secesia stilo*. Ĉi tie ekz. Gustav Mahler direktis la unuan prezentadon de sia sesa simfonio, kaj en 1913 Max Reger unuan fojon prezentis tie sian Böcklin-Suiton. La *Saalbau* persistis ĝis la 26-a de julio 1943, kiam la aliancaj potencoj per bombatako detruis preskaŭ la tutan urbocentron de Essen inkluzive la Saalbau.

Post la fino de la Dua Mondmilito, en la jaroj 1949 ĝis 1954, ekestis novkonstruaĵo en simpla stilo de la 1950-aj jaroj. Plej grava ekstera distingilo estis kaj estas la mansardotegmento tegita per kupro. La blanka salonego enhavas unikan keramikomuron de Charles Crodel.

Filharmoniejo nuntempe
----------------------

En la jaroj 2003 bis 2004 oni komlete renovigis la *Saalbau* kiel rezidejo de la *Essener Philharmonie* kaj ekipis ĝin per novaj teknikaĵoj. Finfine la nova koncertejo kaj eventejo remalfermiĝis la 4-an de junio 2004. La *Alfried Krupp Salonego* ĉ. 800 kvadratajn metrojn granda proponas lokon al pli ol mil koncertspektantoj. T.n. *RWE-Pavilono* (laŭ la entrepreno RWE dominanta la urbon), inter ambaŭ ŝtuparejoj de la *Saalbau*, alvenis kiel ununura domoparte aldone al la historia parto. Festsalonego en la t.n. salonega alo granda ĉ. 240 kvadratajn metrojn loĝigas konferencojn aŭ prezentaĵojn. En la supra etaĝo de la salonega alo troviĝas la *Bunten Säle* („buntaj salonegoj", tri pluaj malgrandaj sanonoj por diversaj etaj aranĝoj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Saalbau Essen en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Filharmoniejo Essen kun ilustraĵo de i.a. la Blanka Salonego
* Hejmpaĝo *Saalbau Essen* Arkivigite je 2007-09-29 per la retarkivo Wayback Machine
* Arĥitekturmonumento *Saalbau*[*rompita ligilo*]
La **samnitoj** aŭ **samnianoj** estis popolo de la italika etnaro, kiuj vivis en la monta regiono Samnio, norde de la Golfo de Napolo. Al ili apartenis la triboj de abellinatoj, alfaternoj, kaŭdinanoj kaj pentranoj, en iom pli vasta senco ankaŭ la hirpinoj ĉirkaŭ la urbo *Maleventum* (Benevento), kaj la frentanoj, kiuj setlis borde de la Adriatika Maro. La loĝa teritorio proksimume identis al tio de la nuna itala provinco Moliso.

En ilia lingvo, la oska lingvo, ili nomis sin *saunitai* kaj la romianoj nomis ilin latine *samnites*. Ĉefurbo de la samnitoj estis *Bovianum* (Bojano) en la orienta parto de la montaro Apeninoj.

Dum la plejparto de ilia historio la popolo estis setlanta sen tendenco de plietendiĝo; nur dum la 5-a jarcento a.K. ili vastigis sian loĝoteritorion al la marborda regiono Kampanio. Kadre de tio ili subigis la kun ili parencan popolon de oskoj, kiu loĝis najbare iom pli sude, kaj ĝis la jaro 420 a.K. ankaŭ ekloĝis en Capua, Pompejo kaj Cumae, kio fine kaŭzis kontaktiĝon kun la romianoj. Kontrakto inter la romianoj kaj samnitoj el la jaro 354 a.K. en kiu la rivero Garigliano estis fiksita kiel lima rivero inter ambaŭ popoloj, estas la unua skriba dokumento pri la samnitoj – traktato, kiu ne validis dumlonge, ĉar jam iom pli ol 10 jarojn poste komenciĝis la unua el tri militoj inter la romianoj kaj samnitoj, kiu daŭris inter 343 kaj 290 a.K. forpelis ilin el Kampanio, sed ne rabis de ili la sendependecon. Post plia ribelo de la samnitoj en la romia "milito de aliancanoj" ili dum la jaro 82 a.K. estis definitive subigitaj de la romianoj – granda parto de la samnitoj estis mortigita, kaj la resto tra vasta parto de Italio, tiel ke la samnita kulturo ĉesis ekzisti.

Vidu ankaŭ
----------

* Romia konkero de Italio

* Kategorio Samnitoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Du homoj praktikas ĵuĵicuon.
**Brazila ĵuĵicuo (BĴĴ)** estas luktosporto, disvolvita de la familio Gracie en Brazilo dum la meza 20-a jarcento. Ĝi origine baziĝis sur formo de ĵudo sed nun evoluis al sendependa sistemo, kiu ĉefe celas surgrundan bataladon kaj luktadon.

Historio
--------

En la 1910-aj jaroj, japana ĵudisto nomita Mitsuo Maeda enmigris al Brazilo, kie multe helpis lin la brazila politikisto Gastão Gracie. Interŝanĝe kontraŭ lia helpo, Maeda instruis ĵudon al la filo de Gastão, Carlos, kiu tiam instruis la arton al siaj fratoj. Inter ili estis Hélio Gracie, kiun kune kun Carlos oni ĝenerale rigardas kiel la fondinton de brazila ĵuĵicuo kiel stilo aparta de klasika ĵudo.

Brazila ĵuĵicuo gajnis internacian rekonon en la luktosporta komunumo en la 1990-aj jaroj, kiam brazila ĵuĵicuisto Royce Gracie gajnis plurajn ĉampionecojn de Ultimate Fighting Championship: miksita luktokonkurso, kie interbatalas homoj el diversaj luktostiloj. Per brazila ĵuĵicuo li sukcesis venki spertajn kaj multe pli grandajn kontraŭulojn.

Brazila ĵuĵicuo heredis de ĵudo teknikojn por rompi la ekvilibron kaj uzi levpovon kaj la forton de onia kontraŭulo. Alia diferenco estas ke ĵudo ĉefe interesiĝas pri ĵetoj, dum brazila ĵuĵicuo ĉefe celas cedigi la kontraŭulon. En ĵudo, kruraj senmovigoj estas malpermesitaj kaj ankaŭ la arbitracianto pli ofte intervenas dum matĉoj. En ĵudo oni ofte remetas la konkursantojn al stara pozicio, dum en ĵuĵicuo oni permesas al la partoprenantoj paciente labori cele al cedigo.

Lukta stilo
-----------

Brazila Ĵuĵicuo ĉefe temas pri surterigi kontraŭulon kaj uzi surterajn luktajn teknikojn kaj cedajn katenojn, inkluzivante artikajn katenojn kaj kolajn katenojn ankaŭ trovitaj en multaj aliaj artoj kun aŭ sen la surterlukta akcento. La temo estas ke plejparte la avantaĝo de pli granda, forta kontraŭulo fontas el pli bona braka longeco kaj pli fortaj batoj: ambaŭ tiuj, tamen, perdas sian efikecon dum oni luktas surtere.

BĴĴ permesas larĝan sortimenton da teknikoj por surterigi lukton post preni tenon. Kiam la kontraŭulo estas sur la tero, multe da manovroj (kaj kontraŭmanovoj) uzeblas por manuzi la kontraŭulon en bonan pozicion por apliki cedan teknikon. Atingi hegemonian pozicion sur la tero estas ĉefe rimarkinda punkto de la BĴĴ stilo, kaj inkluzivas efektivan uzon de la garda pozicio por defendi onin mem de la subo, kaj eskapi la gardon por hegemonii de la supera pozicio per flankrega, sursida, kaj dorson-sur-sida pozicioj. Ĉi tiun sistemon de manovradi kaj manuzi oni povus kompari al formo de kineta ŝako kiam du progresintaj praktikantoj samtempe uzas. Ceda kateno estas kvazaŭ mato en la sporto. Tamen, batala situacio povas daŭri eĉ post kiam pozitiva cedo okazas.

Vidu ankaŭ
----------

* Brazila ĵuĵicuo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Brazila ĵuĵicuo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Ĵudo
* Ĵuĵicuo
Dora hoplito. Verŝajne ĝi bildigas spartan reĝon Leonidon la 1-an
**Doroj** (antikve-greke *Δωριεῖς* [Dōrieis], singularo Δωριεύς, [Dōrieus]) estis unu el la ĉefaj grekaj gentoj, apud aĥajoj, ionoj aŭ eolianoj. Ili distingiĝis per la propra dialekto de la greka kaj per la karakterizaj tradicioj kaj la sociala strukturo. Ili setlis origine sur monteriĉa nordo kaj nordokcidento de la Grekio, en Antikva Makedonio kaj en Epiro. Pro ne tute klaraj kaŭzoj en la fino de la 2-a jarmilo a.K. okazis ilia migrado suden en la Peloponezon, Egeajn insulojn, parte en la bordregionon de Malgranda Azio kaj tn. Grandan Grekion (nuna suda bordregiono de Italio). Laŭdira fondinto de la gento de doroj estis Doro, filo de Heleno, mita prapatro de helenoj.

En antikva epoko, en la 5-a jarcento a.K. estis doroj kaj ionoj la du plej multenombraj grekaj etnoj. Ilia rivaleco kulminis per t.n. Peloponeza milito. En ĝi reprezentis dorojn Sparto kaj pliaj membroj de la Peloponeza alianco.

Dora invado
-----------

"Dora invado" estas nocio de moderna historiografio, penata respondi pri:

* Ŝanĝo de la dialekto kaj tradicioj en la suda Grekio antaŭ la klasika periodo,
* vastigo de la doroj en la greka klasika periodo,
* fakto, ke doroj en Grekio efektive aperis.

Helenaj legendoj sciigas, ke doroj uzurpis Peloponezan duoninsulon ĉe evento nomata "Reveno de Herakleo", pri kiu klasikaj historiistoj opinias, ke ĝi evidente estas parte submetita per fakto. Tamen la procedo de vastigado de la dora kulturo en insulojn en la Mediteraneo, ekzemple Kreton, ne estas tute klarigita. Multaj historiistoj ankaŭ dubas, ke ĉi tiu invado estis efektiva kaŭzo de falo de la mikena civilizo.

Post-migrada vastigo de la doroj
--------------------------------

Malgraŭ plejparto de doroj prisetlis la Peloponezan duoninsulon, estas evidente, ke ili vastiĝis ankaŭ en Rodison kaj Sicilion. Sur tiu ĉi teritorio, same kiel en teritorio de Malgranda Azion ekestis dora Heksapolo, ses grandaj doraj urboj, kiuj estis Halikarnaso kaj Knido en Malgranda Azio, Koso, Lindo, Kameiro kaj Ialiso en la insulo Rodiso. Tiuj ĉi ses urboj rivalis kun la ceteraj ionaj urboj en Malgranda Azio.

Vidu ankaŭ
----------

* Malhelaj jarcentoj

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Dórové en la ĉeĥa Vikipedio.* 

* Kategorio Doroj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Claudia Schiffer** (naskiĝis la 25-an de aŭgusto 1970 en Düsseldorf, plenkreskis en Rheinberg) estas germana fotomodelo, unu el la plej konataj manekenoj de la mondo. Ŝi aktoris en kelkaj filmoj kiel Love Actually en 2003.

Oni malkovris Schiffer fine de la 1980-aj jaroj en diskoteko. Ŝi mondfamiĝis kiel manekeno de la firmao Chanel.

Claudia Schiffer havas tri pli junajn gefratojn. Kiam infano ŝi deziris iĝi advokatino en la kancelario de sia patro, Heinz Schiffer

Vivo
----

En 1987 ŝiaj studplanoj estis forĵetitaj, kiam ŝi estis malkovrita en noktoklubo fare de Michel Levaton, la plenuma direktoro de la metropola modelagentejo. 

Ŝi tiam estis invitita al Parizo fari kelkajn provfotojn, kiujn sekvis serio da fotoj en la revuo *Elle*. Ŝi unue altiris atenton per foto-serio por la jeans-marko Guess Jeans. Ŝi piediris la piediran ponton por la unua fojo 1988 kun la helpo de la modokreanto Karl Lagerfeld (por Chanel) kaj studentiĝis ĉe mezlernejo en la sama jaro. En 1990 ŝi estis sur Vogue-kovrilo por la unua fojo kaj estis dum dek jaroj apud Nadja Auermann la plej konata supermodelo el Germanio. 

Eĉ kun pli ol 30 jaroj, Claudia Schiffer estas konsiderata unu el la plej belaj virinoj en la mondo. Kiel internacia Top Model, ŝia vizaĝo jam aperis sur pli ol 500 kovriloj (Elle, Harper's Bazaar, Vogue, Cosmopolitan, Vanity Fair, Time Magazine...). 

Ŝi estis sur la pontetoj en Parizo, Milano kaj Novjorko por ĉiuj ĉefaj modaj domoj: Versace, Ralph Lauren, Yves Saint-Laurent... 

Kune kun aliaj pintaj modeloj de sia generacio Cindy Crawford, Kate Moss, Naomi Campbell, Elle MacPherson kaj Christy Turlington) ŝi fondis la kafejon de modo. Schiffer iĝis konata ankaŭ pro sia rifuzo esti fotita nudmama.

En 1997 Claudia Schiffer unue aperis antaŭ la kamerao kiel aktorino. Ŝi ludis rolon en la filmo *Black Out* de Abel Ferrara. Poste ŝi ludis ankoraŭ pliajn malgrandajn rolojn, sed tamen ne volis ludi grandan rolon, antaŭ fini sian intertempe komencitan trejnadon kiel aktorino.

Krome Schiffer daŭre filmas reklamvideojn. En 2003 ŝi havis ekskluzivajn kontraktojn kun L'Oréal kaj Citroën.

Private ŝi fianĉiniĝis kun la usona magiisto David Copperfield dum kelka tempo. Laŭ konstantaj onidiroj, tamen ĉi tio devis esti pli rimedo por ambaŭ resti en amaskomunikilaro ol vera amrilato. 

Ŝi edziniĝis en majo de 2002 kun la angla Matthew Vaughn (nask. Drummond). Ili havas filon Caspar Matthew (2003) kaj filinon Clementine (2004).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Claudia Schiffer en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Claudia Schiffer en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo (angle)
* Claudia Schiffer ĉe Facebook
* Claudia Schiffer ĉe Instagram
* Claudia Schiffer ĉe Interreta filma datumbazo (angle)

  

* Portalo pri Biografio
* Portalo pri Filmo
* Portalo pri Televido

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 30146
* GND: 119234904
* LCCN: no95054137
* VIAF: 45106955
* ISNI: 0000000078340495
* SUDOC: 183066782
* BNF: 12530727w
* MBA: a65abcec-2fdc-4651-9bce-5a598d3a2d55
* NDL: 00649119
 |
Supozata masko de Aĥaja reĝo Agamemno
Leona pordego en Mikeno
**Aĥajoj** estis unu el la malnovgrekaj gentoj. Iam ili estas nomataj mikenoj, ĉar ili estis portantoj de la t.n. mikena kulturo.

Komence, en tempo de la meza helena periodo (1900 – 1600 a. k.) influadis aĥajajn gentojn la minoa civilizo. Sed iom post iom aĥajoj establis sian specifan mikenan kulturon, nomatan laŭ ilia potenca centro Mikeno (1600 - 1200 a.K.). Tiu ĉi malfruhelada periodo distingiĝadis, krom aliaj, per ekzisto de fortikiĝintaj palacoj, kiujn laŭx la greka mitologio konstruis mitaj gigantoj Kiklopoj. Palacojn de la mikena kulturo ni trovos ekzemple en Mikeno (oni ĝin eniras per la t.n. Leona pordego), Tirinto, Tebo, palaco de Nestoro en Piloso kaj en multaj aliaj lokoj.

Aĥajoj estis lertaj teksistoj, potistoj kaj marnavigistoj. Siajn teksaĵojn kaj ceramikaĵojn ili eksportis en landojn de la tuta Mediteraneo. Tekstojn ili skribis per t.n. linia skribo B. Ili adoradis "Regantinon de ĉevaloj" kaj multajn diojn, kiujn ni konas ankaŭ el pli posta greka religio (Olimpaj dioj). Homero signis aĥajan reĝon Agamemnon faliginto de Trojo. Sed pruvatesti tion oni ne povas.

De la 13-a jarcento a.K. komencis penetradi t.n. maraj nacioj kaj verŝajne ankaŭ pro malsekeco kaj internaj bataloj okazis falo de la mikena kulturo kaj por kelkaj jarcentoj la "malhela epoĥo".

Posteuloj de aĥajoj estis pliaj grekaj gentoj: dorioj, eolianoj, ionoj.

Aĥajaj memoraĵoj
----------------

* Leona pordego, detaloLeona pordego, detalo
* Ruinoj en Tebo (Grekio)Ruinoj en Tebo (Grekio)
* Bankuvo en Nestora palaco en PilosoBankuvo en Nestora palaco en Piloso

* Kategorio Aĥajoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Mátyás Matolcsy** [mAtjAŝ matolĉi], laŭ la hungarlingve kutima nomordo kaj kun plena nomo **Matolcsy Miklós Mátyás Károly** estis hungara politikisto, parlamentano. Liaj nobelaj antaŭnomoj estis *szatmári kaj geönczi* [satmAri gonci], lia patro estis Miklós Matolcsy, lia frato estis Tamás Matolcsy.

Mátyás Matolcsy naskiĝis la  24-an de februaro 1905(nun 1905-02-24) en Budapeŝto, li mortis la 20-an de junio 1953 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Mátyás Matolcsy maturiĝis en kalvinana gimnazio en sia naskiĝurbo, poste li akiris maŝininĝenieran diplomon en Reĝa Teknikniversitato József en 1926. Post la diplomo li estis asistanto en la universitato kaj li doktoriĝis en 1929. En la fruaj 1930-aj jaroj li laboris en instituto, kie li okupiĝis pri agrikulturaj aferoj. Inter 1935-1944 li estis parlamenta deputito, li apartenis al pluraj partioj, foje al Sagokruca Partio. Usonanoj arestis lin en Germanio kaj transdonis lin al Hungario, kie li estis kondamnita en 1946 10 jarojn. Li mortis en prizono.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *London földalatti villamos közlekedése* (1929)
* *Agrárpolitikai feladatok Magyarországon* (1934)
* *The national income of Hungary* (1938)
* *A zsidók útja* (1941)
* *Az életszínvonal alakulása Magyarországon 1924–1944* (1944)

Fontoj
------

* biografio hungare
* biografio hungare
* biografio hungare
* biografio hungare
* datenoj

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

* Kategorio Mátyás Matolcsy en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 849950
* LCCN: no96048391
* VIAF: 116699926
* ISNI: 0000000083262460
* SUDOC: 106849530
* BIBSYS: 7044648
 |



* Portalo pri Biografio
Sketanto sur sketejo en Frislando
**Glitkurado**, aŭ **sketkurado**,
estas maniero por antaŭeniri sur glacio per sketiloj. Antaŭe ĝi estas kutima vojaĝmaniero en lokoj kie multe frostis dum la vintroj. Nuntempe ĝi precipe estas farita kiel sporto kaj dum libertempo.
Ekzistas kelkaj tipoj de glitkurado-sporto. La diferenco estas la longeco de la irejo. Ekzistas mallongireja glitkurado kaj longireja glitkurado

Longireja glitkurado
--------------------

Ĉe la longireja glitkurado la longeco de la irejo estas 400 metroj. Estas du rektaj partoj de 100 m kaj du kurvoj.
La irejo havas du koridorojn, ena kaj ekstera. Dum la matĉoj la glitkuristoj sketas duoble. Unufoje ĉiuronde ili devas ŝanĝi koridoron por ke ili ambaŭ sketas saman distancon.

Ekzistas matĉoj je la jenaj distancoj:

* 500 m
* 1000 m
* 1500 m
* 3000 m (nur virinoj)
* 5000 m
* 10000 m (nur viroj)

Pluse ekzistas la jenaj kombinoj:

* Sprinto (dufoje 500m kaj dufoje 1000m)
* "All-round" (Viroj: 500m, 1500m, 5000m kaj 10000m, virinoj: 500m, 1500m, 3000m, 5000m)

Mallongireja glitkurado
-----------------------

Mallongireja glitkurado estas sketkonkurso kiu, ĉe manko de artefarita irejo de la ĝusta longeco, estas sketata kiam naturglacio disponeblas. La distancoj estas 160 metroj por sinjoroj kaj 140 metroj por sinjorinoj.

Maratona glitkurado
-------------------

Ĉe la maratona glitkurado oni sketas sur irejo. Ĝi ofte estas 400 metrojn longa, kiel ĉe la longireja glitkurado sed tiu ne nepras. La longeco de la matĉoj ne estas tre fiksa, sed ofte iom proksimas al la 42195 metroj de la atletika maratono.

Aliaj eventoj
-------------

La plej fama alia glitkurada evento estas la "Elfstedentocht".
Ĝi estas glitkurada matĉo tra dekunu urboj en la nederlando provinco Frislando.

Referencoj
----------

1. ↑  Sketkurado en la Terminaro Vintraj Olimpikaj Ludoj (esperante, germane)

Vidu ankaŭ
----------

* Arta sketado
* Glacihokeo
* Rapid-sketado
* Sketado

* Glitkurado en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Glitkurado en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La muzeo situanta proksime de la Popoldomo Jena La **Optika muzeo** (germane: *Optisches Museum*) estas tre konata elmontrejo pri teknikaĵoj en Jena.

Historio
--------

La Optika muzeo de la Fondaĵo *Ernst Abbe* estas naturscienca muzeo de internacia graveco. Ĝia historio etendiĝas ĝis la komenco de la 20-a jarcento, kiam kunlaborantoj de la firmao *Carl Zeiss* ekkolektis historiajn optikajn instrumentojn, antaŭ ĉio mikroskopojn. En 1922 la kolekto eknomitis *Optisches Museum*.

Priskribo
---------

Tiu kolektitaro pli kaj pli larĝiĝis, tiel ke nuntempe la muzeo havas je dispono kompleksan, science altvaloran kaj kulturhistorie unikan kolekton de iloj optikaj kaj de maloftaj grafikaĵoj el diversaj epokoj.

La riĉega endeponeja enhavo permesus aranĝi tuj kaj senprobleme ekspoziciojn pri mikroskopoj, teleskopoj, magiaj lanternoj, kameraoj, fotaj objektivoj, rigardokestoj, planetaria tekniko, okulistaj helpiloj, okulvitroj. En moderne aranĝita daŭra elmontro eblas travivi la evoluon de tiaj iloj, kelkfoje ankaŭ interaktive. La elmontritaĵoj dokumentadas la evoluon ekde la 13-a jarcento!

La teknika historio de la en Jena farita projekcia planetario impresas ĉiun vizitanton. Alia interesa sekcio estas la kolekto de artistaj holografiaĵoj. Allogas onin la Zeiß-laboratorio de la 1866-a jaro. Montratas la laborkondiĉoj de submajstroj kaj lernoknaboj kaj la farado de mikroskopoj en la 19-a jarcento. Carl Zeiß, Ernst Abbe kaj, pli malfrue, Otto Schott iĝis pioniroj de la precizmekanika-optika industrio en Jena kun ilia daŭra serĉado pri kvalita plibonigo de la tiurilata instrumentaro. Ilies vivo kaj verko kaj graveco por la urbo en la muzeo ankaŭ dokumentadas.

Vidu ankaŭ
----------

* Planetario de Jena

Literaturo
----------

Museumsverband Thüringen (eld.): *Museen in Thüringen*, Edition Leipzig 2001, ISBN 978-3-361-00612-0, p. 103

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Optika muzeo (Jena) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Hejmpaĝo de la muzeo.
tipa pilko kaj rakedo
**Rakedopilkado** estas pilkosporto iom parenca kaj al teniso kaj al skvaŝo. Laŭ indiko de la *Germana Rakedpilka Federacio* tutmonde 30 milionoj da homoj praktikas la sporton, aliaj taksoj indikas malpli altan nombron, sed la diversaj statistikoj samopinias ke granda nombro de la rakedpilkistoj troveblas en Usono - tial internacie aparte ofte uzatas la anglalingva nomo *racquetball* (historie la sporto ankaŭ nomatis *racket tennis*, sed tiu termino eksmodiĝis).

du konkurantaj rakedpilkistoj
La sportan fakon fine de la 1920-aj jaroj evoluigis tenisistoj en Usono. Ili por sia tenisa trejnado dum la vintraj monatoj uzis sportohalajn ludejojn de usona manpilko (angle *american handball*, en Usono ofte nur nomata *handball*). Komence la rakedoj uzataj konsistis el truigita breto kun tenilo, en la 1950-aj jaroj ilin anstataŭigis rakedoj laŭ nuna formo, kun ligna aŭ fibra framo, vertikalaj kaj horizontalaj kordoj simile al tenisa, skvaŝa aŭ badmintona rakedoj, kaj tenilo kun tipa ŝnuro metinda ĉirkaŭ la manartikon.

La uzata pilko havas guman eksteron kaj interne malplenas - ĝi iom malpli grandas ol tenisa pilko, tre elastas kaj forte saltas. Nuntempe rakedpilkado praktikatas en normigita ludejo de 12,192 oble 6,096 metroj. Samkiel en skvaŝo, la kontraŭantoj uzas la saman ludejon, kaj rakede movigas la pilkon al antaŭa muro, de tie ĝi resaltas. La flankaj kaj malantaŭa muroj de la ludejo povas esti uzataj por strategia poziciigo de la pilko, sed por sukcesa pafo ĝi unufoje devas tuŝi la antaŭan muron.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Rakedopilkado en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Internacia Rakedopilka Federacio
* retejo de la Usona Rakedopilka Federacio
* Eŭropa Rakedopilka Federacio Arkivigite je 2009-11-22 per la retarkivo Wayback Machine

Vidu ankaŭ
----------

* la historian sporton simple nomatan "rakedoj" (angle *rackets*, laŭ la usona angla *racquets*, france *raquettes*).
* Padelteniso

Notoj
-----

1. ↑  Paĝo *"Was ist Racquetball?"* ("Kio estas rakedpilkado") en la retejo de la *Germana Rakedpilka Federacio* (germane)[*rompita ligilo*]
2. ↑  ekzemple retejo de la honulula universitato *Chaminade* indikas nombron de 14 milionoj da rakedpilkistoj tutmonde[*rompita ligilo*]
Boŝoj.
La **Boŝoj**, ankaŭ nomataj **Lomoj** (armene: Բոշա *boŝa*; kartvele: ბოშა; ruse: Боша; azere: Poşa) aŭ **Armenaj ciganoj** (ruse: армянские цыгане; armene : հայ գնչուներ ), estas etno en historia Armenio. Ilia lingvo estas mikslingvo, kombinanta hind-arjajn armenajn strukturojn kaj vortprovizon.

Historio
--------

La boŝoj, same kiel la domoj, estas kelkfoje konsiderataj aparta branĉo de la pra-ciganoj, kiuj restis en historia Armenio en la 11-a jarcento, dum la prapatroj de la nuntempaj ciganoj migris pli okcidenten en la 13-a kaj 14-a jarcentoj. La nomoj *Dom*, *Lom* kaj *Rom* probable havas la saman originon. La Lomoj (boŝoj) ankaŭ laŭdire rilatas al la Lambani-popolo aŭ la hindaj romanioj; la boŝa lingvo ankaŭ tre similas al la Lambana lingvo.

Loĝantaro
---------

|  |
| --- |
| **Ciganoj en soveta Transkaŭkazio** |
| Jaro | Armenio | Kartvelio | Azerbajĝano |
| 1926 | 2 | 333 | 333 |
| 1939 | 7 | 727 | 400 |
| 1959 | 18 | 1,024 | 577 |
| 1970 | 12 | 1,224 | 843 |
| 1979 | 59 | 1,223 | 121 |
| 1989 | 48 | 1.744 | 145 |

La ĝustan nombron de ekzistanta boŝa komunumo malfacilas determini, pro la disa kaj ofte plejparte asimilita naturo de la grupo. Taksoj sugestas, ke nur kelkaj miloj da homoj troveblas kaj en Armenio kaj en Kartvelio, dum registara censo raportas nur 50 loĝantojn en la unua.

Distribuo
---------

Koncentriĝoj de boŝoj troveblas en Erevano kaj Gjumri en Armenio. Iuj el la boŝoj en Armenio adoptis la armenan lingvon kaj asimiliĝis kun la pli granda armena loĝantaro.  En Kartvelio ili loĝas en urboj kiel Tbiliso, Kutaiso, Aĥalkalako kaj Aĥalciĥo. Ili estas konataj pro tiaj okupoj kiel korbplektado kaj metalfabrikado, kiuj estas oftaj inter loĝataj romaoj. En Turkio ili plejparte loĝas en Artvin, kelkaj familioj en Ardahan kaj Kars kaj adoptis la turkan lingvon kaj asimilis ankoraŭ uzante iujn armenajn vortojn.

Referencoj
----------

1. ↑   Tarihten günümüze Lomlar veya Poşalar.
2. ↑   The Gypsies. Alirita 2020-08-21.
3. ↑   Info on Bosha – Armenian Roma (2007-10-28). Arkivita el la originalo je 2007-10-28. Alirita 2018-08-10.
4. ↑   Ardanuç Poşaları (PDF). Alirita 9a de januaro 2018.
5. ↑   POPULATION AND PEOPLE – People – Armenia Travel, History, Archeology & Ecology – TourArmenia – Travel Guide to Armenia. Alirita 9a de januaro 2018.

* Kategorio Boŝoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **kanada futbalo** (*Canadian football*, *Football canadien*) estas sporto kiu multe similas al la usona futbalo. La ĉefa malsamo estas ke la kanada futbalo ludiĝas per dek du ludistoj en ĉiu teamo, kontraste al la dek unu ludistoj uzataj en la usona futbalo.

Skemo de kampo de kanada piedpilko

Profesiaj ligoj
---------------

* **Kanada Futbalo-Ligo** (*Canadian Football League*, *Ligue canadienne de football*)

Neprofesiaj ligoj
-----------------

* **Kanada interuniversitata sporto**

Pozicioj
--------

**ofensivo**  

marŝalo (Mŝ)  

duonmalantaŭulo (kuriero) (kr)  

malantaŭulo (ma)  

larĝa ricevanto (rm)  

larĝa ricevanto (rm)  

ricevanto insertita (ri)  

ricevanto insertita (ri)  

blokisto   

blokisto   

blokisto ----- la peonaro / la fronto  

blokisto  

centrulo   

**defensivo**  

kaptisto  

angulgardiso  

protektisto  

ĝendarmo  

**specialaj teamoj**  

piedbatisto

Vidu ankaŭ
----------

* Kanada piedpilko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Kanada piedpilko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Futbalo
* Rugbeo
La Katedralo de Nia Sinjorino
La **katedralo de Nia Sinjorino** en Antverpeno estas granda gotika preĝejo proksime al la rivero Skeldo. Post 169 jaroj da konstruado (1352-1521), la katedralo leviĝas 123 metrojn alta, kiel ŝtona puntaĵo. Tiu ĉi katedralo estas la plej granda gotika konstuaĵo en la Nederlandoj.

Historio
--------

En la sama loko de la nuna Dipatrina Katedralo jam troviĝis malgranda kapelo honore al Maria en la 10a jarcento. Post la fondo de paroĥo en 1124, la kapelo grandiĝis ĝis romanika preĝejo. Inter 1350 kaj 1520 ĉi tie leviĝis la plej granda gotika preĝejo el la Nederlandoj, unue kvinnava, poste pligrandigita ĝis sepnava.
Je la estiĝo de la episkopejo Antverpena en 1559, la Dipatrina preĝejo leviĝis ĝis episkopa.
Tiu ĉi plejbelaĵo de brabanta gotiko ne saviĝis en sia historio. La preĝejo difektiĝis pro brulo en 1533 kaj poste rabiĝis kaj vundiĝis dum bildodetruoj en 1566 kaj 1581. Ĝi ankaŭ suferis dum konfiskado de la Franca Revolucio en 1794.
Ĉiufoje ĝi travivis la katastrofojn. Post la falo de Antwerpen en 1585, ĝi reordiĝis en barokan stilon. Fine de la 18a kaj en la 19a jarcentoj, post la franca periodo, la interno denove modifiĝis en novstiloj. Komence de la 20a jarcento komenciĝis scienca restaŭrado: unue la okcidenta fasado, la portaloj kaj la turo. Poste la interno, la navo kaj la ĥorejo. La radiaj kapeloj kaj la plua ekstera restaŭrado ankoraŭ survojas.

En la katedralo ekspoziciiĝas kvar verkoj de Petro Paŭlo Rubens, la plej fama kaj plej multflanka antverpena barokartisto.
Tri pentraĵoj, pintartaĵoj el la 17a jarcento, speciale kreiĝis de Rubens por la katedralo; la kvara nur aldoniĝis post la regado de la Francoj.

  

* Kategorio Katedralo de Nia Sinjorino (Antverpeno) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 199507
* GND: 4068763-6
* LCCN: n50052370
* VIAF: 755159474070027660774 128972922, 755159474070027660774
* ISNI: 0000000120338648
* SUDOC: 102549087
 |
Galopedo 
**Galopede** estas kontraŭdanco el Francio kaj Anglio, dancata en mulnombraj landoj tra Eŭropo

Pozicio de la gepartoprenantoj
------------------------------

vico de viroj, vidalvide vico de virinoj.
Ĉiu dancanto havas vidalvidulon, kun kiu li dancos.

Unue: Oni antaŭeniras per kvar paŝoj al sia parulo, oni salutas, poste oni retropaŝas «hejmen» per kvar paŝoj. Per ok paŝoj, preterpaŝante sian parulon laŭ la dekstra ŝultro, oni interŝangas siajn lokojn (oni duonturniĝas por denove vidalvide stari). Oni refaras la du figurojn:
saluto, poste interŝanĝo de la lokoj, oni do staras denove «hejme».

Due : La paroj kuniĝas laŭ pozicio de moderna danco :
la dekstra mano de la viro malantaŭ la talio de la virino, la maldekstra mano de la virino malantaŭ la ŝultro de la viro (la neuzitaj manoj kuniĝas).
Ĉiu parulo turniĝas surloke, farante «skutilo-paŝojn» :
dekstra piedo ĉe dekstra piedo, la maldekstraj piedoj impulsas por rotacio de la paro .
Tiu figuro nomiĝas «svingo», kaj daŭras dek-ses pulsojn.

Trie: Ĉiuj dancantoj retropaŝas «hejmen», krom la unua paro, kiu moviĝas per rotaciaj polkopaŝoj (aŭ flankpaŝoj) ĝis la alia ekstremo de la aranĝo, dum la aliaj dancantoj frapas siajn manojn kaj ŝoviĝas, celante lasi lokon por la alvenanta paro. Tiu figuro ankaŭ daŭras dek-ses pulsojn.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Galopedo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

spekti Galopedo-n

Vidu ankaŭ
----------

* Popola danco
Brugge, Markt (ĉefplaco en la urbocentro): maldekstre la Historium, dekstre la Provinca Palaco
La **Historium** estas akceptejo por turistoj je la *Markt* en Brugge. Ĝi skizas tra aro da ĉambroj la vivon en la mezepoka urbo en la epoko de Jan van Eyck. Ĝi ankaŭ enhavas (bier)trinkejon (nomitan *Duvelorium*, laŭ fama belga biermarko *Duvel* (diablo)), suvenirvendejon, terason kaj filion de la urba turisma servo..

Jure
----

La akcia kompanio Historium fondiĝis je la 17a de januaro 2006 kun la nomo MOH (*Museum of History*, Muzeo de Historio). Je la 10-a de aprilo 2012 la nomo ŝanĝiĝis al *Historium* kaj la sidejo translokiĝis al Markt 1, 8000 Brugge.

La fondintoj estis kompanioj posedataj de okcidentflandraj entreprenistaj familioj Brackx, Vandamme kaj Claeys-De Nolf (Roularta). La familio Brackx ne plu estas akciulo.

Ejo
---

Origine estis la intenco konstrui la akceptejon je *Zonneke Meers*, sur la tereno de la iama Sint-Jan-hospitalo. Pro protestoj de loĝantoj de la kvartalo, la iniciatintoj en 2009 decidis aĉeti la konstruaĵon je Markt. Ĝi iĝis disponebla, ĉar la administraj servoj de la flandra registaro kiuj uzis ĝin estis translokiĝontaj al nova administra centro ĉe la stacidomo.

La konstruaĵo je la angulo de *Markt* kaj *Philipstockstraat*, maldekstre de la provinca palaco, estis konstruita en 1910-1914 laŭ planoj de la ipra arkitekto J. Coomans. Li desegnis ĝin kiel loĝejon por la guberniestro, sed ĉiam en ĝi estis oficejoj.

La *Historium* oficiale malfermiĝis je la 25-a de novembro 2012.

La ekspozicio
-------------

La *Historium* volas impresi la vizitantojn. En sep laŭtemaj ejoj rakontiĝas historieto per aro da aŭdvidaj iloj.

Oni esperis ricevi 200.000 vizitantojn jare. Laŭ gazetera komuniko dum la unuaj 12 monatoj estis 207.000 vizitantoj.

Eksteraj ligiloj
----------------

Historium

Referenco
---------

1. ↑  Belga Ŝtatgazeto, entreprena numero 0878.909.971
La **turmogoj** (en latina: Turmogi, Turmodigi, Tormogus), aŭ kurgonioj (en latina: Curgoni) aŭ murbogoj (en greka: Μούρβογοι) estis antaŭromia popolo loĝanta de nordocentra areo en Iberio.

La turmogoj estis popolo el kiu restis malabundaj referencoj en la klasikaj fontoj, eble pro sia malgraveco en la procezo de konkero fare de la romianoj. Estas nur kelkaj aludoj en geografiaj verkoj de Strabono, Plinio la Maljuna, Ptolemeo, Itinero de Antonino kaj Anonimaĵo de Raveno, plus kelkaj duarangaj aludoj ĉe Floruso kaj Paŭlo Orosio rilate al la Kantabraj militoj. Alia informo venas el arkeologio (nekropoloj) kaj epigrafio.

La turmogoj okupia la centr-okcidentan zonon de la aktuala provinco Burgoso kaj parton de la orienta zono de la aktuala provinco Palencio. Oni atribuis al ili la setlejojn Segisamone, Pisoraca, Deobrigula, Ambisna kaj Bravum. Aliaj eblaj setlejoj estus Trifinium, Mancellus kaj Auca.

* Kategorio Turmogoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 782098
 |
Vilao de Hans Ulrich
**Vilao de Hans Ulrich** situanta en *avenuo Sokolská* en Ostrava estas loka kultura memorigaĵo de Ĉeĥio. Ties unua posedanto estis Johann Ulrich, la lasta aŭstria-hungaria urbestro de Moravia Ostrava. Li mem prilaboris ties planojn kaj li partoprenis eĉ en ĝia konstruado.

La trietaĝa vilao havas rompbazplanon. Ulrich eklektisme kunigis novrenesancon, manierismon, novbarokon kaj la t.n. svisan stilon kun leĝeraj signoj de secesio. Laŭekstere la konstruaĵo ekinteresos per terasoj kaj ornamitaj balustradoj. Fasado estas plu plenigita per blazonoj kun girlandoj kaj florkronoj.

Post la morto de Ulrich la familio vendis la vilaon. Unue estis en ĝi kancelarioj, poste ĉi tie vivis ostrava advokato Bohumír Šavrda kaj ekde la tridekaj jaroj proprumis ĝin ministara firmao. Post la dua mondmilito ĝi transiris en posedaĵon de nacia entrepreno Ostravaj-karvinaj minejoj. En la kvindekaj jaroj la domo komencis servi kiel kultura kaj kleriga centrejo. Havas en ĝi sidejon direkciejo de Centro de kulturo kaj klerigado Moravia Ostrava, ekde la jaro 1993 *Ekspoziciejo Sokolská 26* kaj ekde la jaro 1996 en subteretaĝo troviĝas muzika klubo *Parník* (Vaporŝipo).

Ligiloj
-------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Ostrava |

### Fontoj

* STRAKOŠ, Martin. Vila Hanse Ulricha v Ostravě. Mladá fronta Dnes, 6. duben 2009, s. D5.

### Eksteraj ligiloj

* Kategorio Vilao de Hans Ulrich en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Ekspoziciejo Sokolská 26 Arkivigite je 2009-04-30 per la retarkivo Wayback Machine
* Klubo *Parník*
La **blendioj** estis kantabra tribo.

Laŭ la romiaj registro-dokumentoj, la blendioj vivis en la Valo de Besaya, inter la vilaĝoj Reinosa kaj Suances (kie la romianoj konstruis urbon Portus Blendium), la valoj de Reinosa, Olea kaj Valdeprado del Río, kaj la orienta areo de la Golfo de Santandero. Plej eble, ili ankaŭ establiĝis en la Valo de Pas. Ties nomo ankaŭ aperas en la romia Vojo de Blendioj, per kiu konektiĝis la romiaj urbo Juliobriga kaj la haveno Portus Blendium, en la marbordo deKantabrio.

La blendioj estas konsideritaj samaj al gento plentusioj (menciita de Strabono), kiuj vivis ĉe la elfluejo de la rivero Ebro kaj alinomiĝis al *loĝantoj de Iuliobriga* dum Romia epoko. Proksime al ili vivis la tribo morekanoj.

La nomo *blendioj* devenas de hindeŭropa \*(s)plend-, rilata al latina vorto *splendeo* (t. e. Esperanta *splend-*); do *blendioj* signifas *splenduloj* aŭ *splendantoj*.

La blendioj vivis en vilaĝoj sur montoj, kiel la aliaj kantabraj kaj keltaj gentoj. Verŝajne ties plej grava setlejo estis Aracillum, kiun la romianoj konkeris dum la Kantabraj militoj. La havenurbo Portus Blendium situis okcidente de Portus Victoriae Iulobrigensium (atribue, la nuna vilaĝo Suances).

Bibliografio
------------

* Peralta Labrador, Eduardo; *Los cántabros antes de Roma*. Ed. Real Academia de la Historia (2003). ISBN 978-84-89512597.
* VVAA; *Archivo español de arqueología*, vol. 29 y 30. Ed. Consejo Superior de Investigaciones Científicas e Instituto Español de Arqueología (1956)
* VVAA; *Primer encuentro de Historia de Cantabria*. Ed. Universidad de Cantabria (1999). ISBN 978-84-81022179.
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Voto (apartigilo). |

La **Votoj**, memnome *vadjalajzõt* (singulare *vadjalajn*), estas finn-ugra popolo historie loĝanta inter la Estona nordolimo (ekde Estona urbo Narva) kaj Sankt-Peterburgo, do en la tradicia areo de Ingrio. Post la 2-a mondmilito Stalino sendis multajn Votojn pune al foraj provincoj, pro iliaj "malkuraĝeco" kaj "nelojalo" dum la milito, kaj la Vota etno pli-malpli malaperis. En 1848 estis ĉirkaŭ 5000 Votoj, dum en 1989 nur 62 personoj ankoraŭ parolis la Votan lingvon, kaj el tiuj 62 la plej junaj naskiĝis en 1930.

Historio
--------

La Votojn mencias jam skribaj fontoj de 1069. Tiam ili loĝis pli vastan areon ol hodiaŭ.
La nordajn Votojn mencias la antikvaj Kronikoj de Novgorod per la nomo *Ĉudoj*. La sudaj Votoj estis rusigitaj dum Mezepoko.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Votoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* La Votoj (en la Angla)
* Virtuala Votio (en la Angla kaj Vota)
La **karistioj** (el la latina *caristii*) estis antaŭromia tribo kiu vivis en la nordo de la Iberia duoninsulo (Biskajo-Alavo) en nuna Hispanio, en la okcidento de Eŭskio. Oni diskutas pri la parenceco kun kantabroj, keltiberoj aŭ poste kun vaskonoj (malfrua vaskonigado). Ili limis okcidente kaj sude kun la aŭtrigonoj, kaj oriente kun la varduloj.

La karistioj estas menciataj de Plinio kiu nomas ilin *Carietes* kaj situigas ilin en la interno, en la sudo de la nuna Eŭskio; kaj de Ptolomeo kiu situigas ilin inter la rivero Deva, en la provinco Gipusko kaj la rivero Nerva, en triangulforma teritorio, atingante ekde la sudo la nunan urbon Vitorio. Iliaj urboj estis *Tullica* (eble Tuyo ĉe la bordoj de Zadorra), *Suessatio* (kiu povus esti la nuna Arcaya) kaj *Veleia* (eble la nuna Iruña-Veleia), la du lastaj troviĝis en la romia vojo de Bordozo al Astorga. La toponimioj de la epoko kaj la nomoj de la urboj apartenas al la hindeŭropa branĉo, prakelta aŭ kelta, Tullica (Tullo "valo"), Suessatio ("bona setlejo").

En la Alta Mezepoko ne plu aperas mencioj pri ili. Kelkaj postaj aŭtoroj supozas ke ekzistis etnaj similecoj kaj proksimecoj kulturaj kaj politikaj inter karistioj, varduloj kaj aŭtrigonoj, kiuj poste estus ĉiuj nomataj kiel "varduloj".

* Kategorio Karistioj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Rudolf Lábán,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Lábán Rudolf** (en Britio vaste konata **Rudolf Laban**) estis hungara koreografo, baletinstruisto, inventisto pri dancaj hieroglifoj (Laban Mova Analizo (LMA) aŭ *Labanotation*). Li estis unu el la pioniroj de la moderna danco en Eŭropo kaj unu el la plej gravaj figuroj en historio de la danco. Lia nobela antaŭnomo estis *váraljai*, lia persona nomvarianto estis *Rezső* [reĵO].

Rudolf Lábán  naskiĝis la 15-an de decembro 1879 en Pozono (Aŭstrio-Hungario, Hungara reĝlando), li mortis la 1-an de julio 1958 en Weybridge (Britio).

Biografio
---------

Rudolf Lábán pasigis sian infanaĝon en Pozsony, Vieno, Sarajevo kaj Mostar. En 1896 li jam fondis dancogrupon en sia naskiĝurbo. Inter 1900 kaj 1907 li lernis en Parizo artojn, dancon, arkitekturon, scenarion. Dum la studentaj jaroj li estis anoncisto en kabaredo Moulin Rouge. Li instruis dancon ekde 1907 en Vieno, en 1910 en Munkeno kaj Ascona li fondis lernejon pri danco-baleto, en 1915 en Zuriko lernejon pri koreografio. Inter 1923–1925 li estis baletestro en Hamburgo, inter 1930-1934 en Berlino.

Rudolf Lábán (meze)
Dancaj hieroglifoj de Rudolf Lábán
Lia metodo disvastiĝis en Eŭropo (ankaŭ en Hungario), tiaj danclernejoj funkciis proksimume resume dudek. Li iniciatis tri dancokongresojn en 1927, 1928 kaj 1930, sed en 1937 pro la naziismo li translokiĝis al Britio, kie li daŭrigis la laboron pri la danca teorio. Li kreis la "idealan" rondforman baletan teatron. Ekde 1942 li vivis en Manĉestro, ekde 1953 apud Londono.

Inter la studentoj, amikoj kaj partneroj de Lábán estis Mary Wigman, Kurt Jooss, Lisa Ullmann, Albrecht Knust, Lilian Harmel, Sophie Taeuber-Arp, Hilde Holger, Gertrud Kraus, Gisa Geert, Warren Lamb, Elizabeth Sneddon, kaj Yat Malmgren.

Esenco de lia laboro estas, ke ke forto kiel dominas en la movo, kiu estas karakterizita per pezo, tempo, spaco kaj fluado.

Elektitaj koreografaĵoj
-----------------------

* *Gaukelei*
* *Prometheus*
* *Don Juan*

Elektitaj libroj
----------------

* *Die Welt des Tänzers* (1920)
* *Choreographie* (1926)
* *Schrifttanz* (1929)
* *Ein Leben für den Tanz* (1935)
* *Principles of Dance and Movement Notation* (1956)

Memorigiloj
-----------

* premio *Lábán Rudolf* fondita en 2005

Fontoj
------

* anglalingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva teksto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

* Kategorio Rudolf Lábán en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 588186
* GND: 118568434
* LCCN: n50041902
* VIAF: 39418539
* ISNI: 0000 0001 0889 6161
* LIBRIS: 240722
* SUDOC: 028973739
* BNF: 12171783r
* ULAN: 500433949
* NDL: 00446605
* BIBSYS: 90104708
* NKC: xx0150696
 |
**Palaco Elektra** situas en Ostrava, en urboparto Moravia Ostrava kaj Přívoz sur strato *Nádražní*.

Historio
--------

Palaco Elektra estas eksa Minista domo. La konstruaĵo estis konstruita en la jaroj 1924-1926 laŭ projekto de Alois Kubíček, František Kolář kaj Jan Rubý per elspezo de Rezistmovada asocio de ministoj. La angulstrata kvaretaĝa konstruaĵo sen fronto kaj fasadoj en tri stratojn estas konceptita kiel renovigo de klasicisma tradicio. La fasadon de flanka enirejo ornamas kvar statuoj de ministoj kaj koaksigistoj de Augustin Handzel. En periodo de la unua respubliko ĉi tie funkciis duetaĝa kafejo kaj drinkejo kun ĵazbando. La kafejo estis ŝatata loko, kien post prezentiĝoj iradis Oldřich Nový kaj Jiří Voskovec kun Jan Werich. Tiuj estis ĉi tie tradiciaj gastoj kaj aŭtomate ili havis malfermitan konton. Dum iu tempo funkciadon de la kafejo gvidis Josef Čepek, avo de aktoro Petr Čepek kaj ostrava opereta kantisto Karel Čepek. La kafejo kun mallongaj paŭzoj funkciis ekde la 18-a de novembro 1926 ĝis la 31-a de marto 2006, kiam ĝia onidire malkreska trafiko estis finigita. Elflanke de strato *Umělecká* situis kino Elektra kaj teretaĝa drinkejo. En drinkejo "Cristal-Pavilon" prezentiĝis multaj ĉeĥaj kaj eksterlandaj varietaj artistoj: ekz. virtuozo sur ksilofono kaj tubafono Jean Walden, praga subreto M. Gollevská, iluzionisto, klarvidisto kaj majstro de magio Kollini, elasta dancistino Tonitta Billware, nigrula dancisto Tommy Tiger kun kunulino; muzika senzacio estis ankaŭ "ĵazo" de Kaufman. La seninterompa projekciado en la kino Elektra funkciis ĝis fino de la 20-a jarcento kaj ĝi havis kapaciton 763 sidlokoj. Nun en tiuj ĉi spacoj troviĝas poŝto. Lasta rekonstruo okazis en duono de la 90-aj jaroj de la 20-a jarcento. La ekstero estis renovigita en spirito de laŭtempa klasicisma funkcionalismo, la interno de la kafejo poste en stilo de art deco.

Nuntempo
--------

Nuntempe troviĝas en la Palaco Elektra ankaŭ hotelo.


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Ostrava |
**Ultimate**, originale konata kiel ***Ultimate frisbee***, estas senkontakta teamo-sporto ludata per flugdisko. Ultimate estis disvolvita en 1968 fare de studentoj en Columbia High School en Maplewood, Nov-Ĵerzejo, antaŭurbo de Novjorko. Kvankam Ultimate similas multajn tradiciajn sportojn laŭ la atletaj postuloj, ĝi diferencas de la plej multaj sportoj pro ĝia fokuso pri memfarado, eĉ ĉe la plej altaj niveloj de konkurenco. La esprimo *frisbee*, ofte uzata por ĝenerale priskribi ĉiujn flugantajn diskojn, estas registrita varmarko de la ludilo Wham-O, kaj tiel la sporto ne estas formale nomata "Ultimate frisbee", kvankam ĉi tiu nomo ankoraŭ estas komune hazarda uzo. Poentoj estas poentitaj per pasado de la disko al samteamano en la kontraŭa fina zono. Aliaj bazaj reguloj estas, ke ludantoj ne devas fari paŝojn tenante la diskon. Pluvo, vento, aŭ foje aliaj malfacilaĵoj povas estigi kverelojn kun rapidaj efikoj, pliigante la premon de la ludo.

Ekde ĝiaj komencoj en la usona kontraŭkulturo de la malfruaj 1960-aj jaroj, Ultimate rezistis ajnan arbitraciadon per reguligo. Anstataŭe ĝi dependas de la sportemo de ludantoj kaj alvokas "Spiriton de la Ludo" por konservi justan ludon. Ludantoj eldiras siajn proprajn mankojn. Ludado sen arbitraciistoj estas la normo por ĝi, sed estis anstataŭita de klubkonkurado per la uzo de "observantoj" aŭ "ludkonsilistoj" por helpi disputojn, kaj la profesia ligo uzas potencajn arbitraciistojn.

En 2012, ekzistis 5.1 milionoj da Ultimate-ludantoj en Usono. Ĝi estas ludataj tra la mondo per distraj, lernejaj, klubaj, profesiaj kaj naciaj teamoj je diversaj aĝaj niveloj kaj kun malfermaj, virinoj kaj miksitaj dividoj.

* Kategorio Ultimate en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Sanaĥt** aŭ **Nebka** (ĉ. 2682-2665 a. K.) estis la unua faraono de la tria egipta dinastio
Kun li komenciĝas la periodo nomata de la modernaj historiistoj kiel malnova imperio de Egiptio. La nomo Sanaĥt signifa ‘la forta protektanto’. Li ankaŭ estis konata kiel Nebka (lia *nisut-bitej*).

Fragmento kie Sanaĥt submetigas sian malamikon, Brita MuzeoLaŭ Manetono, *Nekerofes* (Seksto Julio Afrika) regis 28 jarojn. Eŭzebo de Cezareo nomis lin *Nekerokis*. Li estas citata kiel *Nebka* en la Reĝa Listo de Abidozo kaj en la Reĝa Listo de Torino, regante 18 jarojn, estante la antaŭulo de Ĝoser.

La ŝtono de Palermo mencias lin starigante templon en la 13a jaro de lia regado, la statuon de Ĥaseĥemuj en la jaro 16a, kaj la konstruadon de ŝipo en la 18a jaro. Lia edzino estis Initkaes, filino de Ĥaseĥemuj kaj Nimaathapi (lia antaŭulo), akirante la tronon eble per la geedziĝo, ĉar la tron-rajto estis akirita pere de la ina posteularo.

Lin sukcedis Ĝoser, eble lia frato (Vercoutter), aŭ filo (Beckerath kaj Grimal).

Notoj
-----

* Kategorio Sanaĥt en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 534079
 |


1. ↑  Laŭ Von Beckerath.