recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Diego LAÍNEZ** (ofte ankaŭ: *Laynez*, latine: *Iacobus Laínez*, *Didacus Laínez*; naskiĝinta en 1512 en Almazán, mortinta la 19-an de januaro 1565 en Romo) estis hispana teologo kaj jezuito.

Vivo
----

Post studoj en Alcalá de Henares kaj Parizo - kie li decidis kune kun Ignaco Lojola fondi la *Kompanion de Jesuo* - li estis grava propagandisto kaj varbisto por tiu ĉi ordeno. Por ĝia plifortiĝo kaj enradikiĝo ensocia li pledis ĉefe dumvojaĝe en multaj teritorioj. La kardinalecon li tamen rifuzis. Sed ĉe la Koncilio de Trento li ege defendis la superecon de la papo antaŭ ĉiuj aliaj episkopoj. En 1556 li iĝis posteulo de Lojola kiel ordengeneralo.

Lian vivon bonege priskribis G. Boero (Florenco 1880).

Fonto
-----

*Meyers Großes Konversations-Lexikon*, volumo 12. Leipzig 1908, p. 273 (tie ĉi interrete)

* Diego Laínez en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Diego Laínez en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 584122
* GND: 119438054
* LCCN: n85297333
* VIAF: 46784408
* ISNI: 0000 0000 8343 3514
* SUDOC: 02903356X
* BNF: 12074417p
* NLA: 52060939
* NKC: kup20030000055055
* BNE: XX1415700
 |
**Monterrubio** [monteRUbjo] estas municipo en la sudo de la provinco Segovio, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la komarko *Campiña Segoviana*. La loknomo *Monterrubio* estas etimologie komprenebla kiel Hela Monto (aŭ flaveca aŭ ruĝeca). 

Monterrubio en la provinco Segovio.
La preĝejo.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 25,54 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 60 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte 10 el la jaro 1991. 

Ĝi distas 31 km de Segovio, provinca ĉefurbo kaj limas kun municipoj Marugán, Lastras del Pozo, Villacastín, Segovia, Ituero y Lama kaj Zarzuela del Monte. La municipo estas birdoprotekta areo ZEPA.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado, plej verŝajne fare de rioĥanoj devenaj de Monterrubio de la Demanda (aktuale en la Provinco Burgoso). La plej certa mencio de Monterrubio estas de 1162. 

Monterrubio apartenia al la *Comunidad de Villa y Tierra de Segovia* dependanta de la *Sexmo de San Martín*. Monterrubio, kun la nuna senhomej Tobar aŭ San Martín de Hayuela (2.3 km O en 40°51′21″N 4°22′40″O), estis senjorlando de la grafo de Molina Herrera.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj kaj vitejoj) kaj brutobredado (ŝafoj) kaj rilata komercado. Lastatempe funkciado de servoj plej ekgravis, kune kun piedirado tra naturaj lokoj. De la historia pasinteco restis tre diversaj vizitindaj vidindaĵoj kiel la preĝejo de Sankta Petro, la palaco de la grafoj de Molina Herrera kaj aliaj.

Vidu ankaŭ
----------

* Monterrubio
* Municipoj de la provinco Segovio

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 767631
 |
**Diego de LANDA** (1524, Cifuentes, Hispanio – 1579, Jukatano, Meksiko) estis hispana franciskana pastro, episkopo de Jukatano. Li fifamas, ĉar li bruligis ĉiun akireblan kodekson de la majaoj, tiel neniigante ties kulturon. Li verkis samtempe pri la kulturo de la majaoj.

Li venis el nobela familio kaj junaĝe aliĝis al la franciskanoj (1541). Oni baldaŭ rekonis lian eksterordinaran religian fervoron kaj - laŭ propra peto - oni sendis lin al misia laboro en Amerikon. Li bonkore agadis en Meksiko por la indianoj, kiujn dekonigis malsanoj, malsatego. Li iĝis en 1561 franciskana ordena gvidanto en regiono de Jukatano.

(Onidire) Post ekvido de pruvaĵo pri homoferto, li ordenis detruon de ĉiu adoraĵo kaj kodekso. Oni sciigis al la reĝo, ke dum tiu fervoro oni murdis 172 personojn. La kortega inspekcio liberparolis Landa pri la akuzo kaj oni nomumis lin al episkopo de Jukatano en 1572.

Verkoj
------

dekstra
*Relación de las cosas de Yucatán* (1566) aperis presite nur en 1864
kaj helpis deĉifri la majaan alfabeton.

* Kategorio Diego de Landa en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 211685
* GND: 128558768
* LCCN: n85163096
* VIAF: 5056082
* ISNI: 0000 0001 0865 1199
* SUDOC: 029322480
* BNF: 12723636f
* MBA: ee59c712-24d4-4edf-9470-31649be22773
* NDL: 00446761
* NKC: jo2017959013
* BNE: XX820364
 |
**Alan Bullock** (naskiĝis la 13-an de decembro 1914 en Trowbridge, Wiltshire, mortis la 2-an de februaro 2004 en Oksfordo) – brita historiisto. Lia plej fama verko estis apartenanta al la klasika historiografiaĵo libro *Hitler a Study in Tyranny* (Hitler. Studumo de tiraneco), eldonita en 1952, kompletigita en 1964, kies eldonkvanto atingis 3 milionojn da ekzempleroj. Tradukita en la polan lingvon kaj plurfoje eldonata.

Vivo
----

Dum la dua mondmilito Alan Bullock estis korespondanto de BBC. Li fondis Kolegion al Sankta Katerino en Universitato de Oksfordo kaj gvidis ĝin en la jaroj 1960-1980. En 1977 famiĝis per raporto por registaro de Brita Laborista Partio, en kiu postulis enpostenigi laboristojn por gvidaj estrejoj.

En 1972 ricevis nobelan titolon siro, en 1976 iĝis barono. Malgraŭ tio li ĉiam preterpasis la titolon.

Aŭtoro de alia monumenta verko *Hitler and Stalin. Parallel Lives* (Hitler kaj Stalin. Paralelaj vivoj; 1993).

Eksteraj ligiloj
----------------

 Arkivigite je 2014-02-18 per la retarkivo Wayback Machine in libraries (WorldCat catalog)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 469623
* GND: 118184490
* LCCN: n50045577
* VIAF: 100225455
* ISNI: 0000 0001 1453 2698
* LIBRIS: 285999
* SUDOC: 026758792
* BNF: 118945106
* NLA: 35781155
* NDL: 00924963
* BIBSYS: 90097416
* NKC: jn19981000363
* ICCU: CFIV026321
* BNE: XX1158673
 |
Diego Maradona, 1986.
**Diego Armando MARADONA** (naskiĝis la 30-an de oktobro 1960 - mortis la 25-an de novembro 2020) estis argentina futballudisto, konsiderata unu el la plej bonkvalitaj en la tuta mondo. Li estas konata kiel *el pibe de oro* (la ora knabo) aŭ *Pelusa* ("Hararpilko" pro sia hararo).

Li naskiĝis proksime de la argentina ĉefurbo Bonaero kaj komencis ludi futbalon profesie kiel 15-jaraĝa en la klubo Argentinos Juniors. En 1980 li transiris al Boca Juniors.

Post unu jaro li komencis sian eŭropan karieron en la hispana FC Barcelona en Barcelono. En 1984 li translokiĝis al Napolo, Italio, kun kies teamo li gajnis du naciajn ĉampionecojn de Italio kaj fariĝis vera loka idolo. En 1992 li ludis en la teamo de Sevilo kaj poste denove en Argentino en la teamoj Newell's Old Boys kaj denove en la Boca Juniors.

Liaj plej memorataj ludoj okazis kun la Argentina nacia teamo de futbalo, ĉefe en la Mondaj Ĉampionadoj de 1982, 1986, 1990 kaj 1994. Liaj du goloj en 1986 kontraŭ Anglio fariĝis festataj en la tuta lando kaj konataj en la mondo; Argentino ricevis la venkan Pokalon en tiu jaro. La unua golo kontraŭ Anglio estis farita de Maradona per pilkotuŝo de sia mano. Oni ofte parolas pri "la mano de dio" kiam oni parolas pri tiu golo.

Post sia retiriĝo li tre ofte aperis en amaskomunikiloj, ĉefe pro siaj sanproblemoj, plejparte okazigitaj pro sia trouzo de drogoj.

En la Futbala Mondpokalo 2010 li estis la trejnisto de la argentina nacia teamo.

Lia morto okazis je la 25-a de novembro, malmultaj tagoj post suferi cerbinfarkton. Li estis operaciita pri tio kaj post kelkaj postoperaciaj tagoj, li suferis korinfarkton kaj ne postvivis.

* Diego Armando Maradona en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Diego Armando Maradona en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rArgentina nacia teamo    Flago de Argentino    Futbala Mondpokalo 2010 |
| --- |
| 
* 1 Pozo
* 2 Demichelis
* 3 C. Rodríguez
* 4 Burdisso
* 5 Bolatti
* 6 Heinze
* 7 di María
* 8 Verón
* 9 Higuaín
* 10 Messi
* 11 Tévez
* 12 Garcé
* 13 Samuel
* 14 Mascherano
* 15  Otamendi
* 16 Agüero
* 17 Gutiérrez
* 18 Palermo
* 19 Milito
* 20 M. Rodríguez
* 21 Andújar
* 22 Romero
* 23 Pastore
* Trejnisto Maradona
 | Flago de Argentino |

 |


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 48264
* GND: 11916938X
* LCCN: n90719108
* VIAF: 34444144
* ISNI: 0000 0001 0886 1081
* LIBRIS: 316306
* SUDOC: 031334342
* BNF: 137501828
* MBA: e14f6aa8-b933-40e6-bdf5-f833ecdcd61e
* NLA: 41009409
* NDL: 00621061
* BIBSYS: 1084847
* NKC: xx0001556
* ICCU: BVEV063906
* BNE: XX1118394
 |
*La Lernejo de Aristotelo*, de Gustav Adolph Spangenberg.
La **peripatetikisma skolo** estis filozofia cirklo de la Antikva Grekio. Esence, ĝi sekvis la instruojn de Aristotelo, ĝia fondinto. Ĝiaj sekvantoj ricevis la nomon **peripatetikoj** (περιπατητικοί), t.e. promenantoj.

Tiu skolo aŭ lernejo situis en Ateno ĉe la templo dediĉita al Apolono Licio. La lernejo posedis ĝardenon, tra kiu, laŭ la tradicio, la majstro kutime promenis kun siaj disĉiploj, meditante kaj disputante pri la vivo. En greka *peripatêín* signifas *promeni*, pro tio la sekvantoj de Aristotelo estis nomataj peripatetikoj, kaj la skolo *Peripatos*.

Post la morto de Aristotelo la skolo dediĉis sin pli al naturismaj kaj sciencaj esploradoj ol al strikte filozofiaj demandoj.

Bibliografio
------------

* Fritz Wehrli (Eld.): *Die schule des Aristoteles*, teksto kaj komentarioj. 10 Hefte und 2 Supplemente. Basilea 1944-1959, 2. Aufl. 1967-1969.
* Fritz Wehrli: «Der Peripatos bis zum Beginn der römischen Kaiserzeit», en: *Neuer Überweg*, Antike, Bd. 3 (1983), S. 459-599. (2. überarb. Aufl. 1994).
* Lynch, John Patrick (1972): *Aristotle's school. A study of a greek educational institution*. Berkeley (California): University of California Press, 1972.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Peripatetisma skolo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Texto Arkivigite je 2011-08-14 per la retarkivo Wayback Machine angle en la retejo Onthology (Ontologio).
**El Tiemblo** [elTJEMblo] estas municipo en la sudoriento de la provinco Avilo, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al Komarko de Avilo kaj al la jurisdikcia teritorio de Avilo, en la centro de la provinco. 

El Tiemblo en la provinco Avilo.
*Toros de Guisando*, plej realismaj "verracos", sendube taŭroj kun truoj por kornoj ktp. Ili nomiĝas *de Guisando*, ne pro samnoma loĝloko Guisando, sed ĉar ili rigardas al monto Guisando.
Preĝejo.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 75,59 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 4 414 loĝantojn. Ĝi ne perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, sed male kiel komarka centro ĝi akiris 1 500. 

Ĝi limas kun El Barraco, Cebreros, San Martín de Valdeiglesias (Madrido), Casillas, Rozas de Puerto Real (Madrido) kaj Navahondilla. El Tiemblo estas en la norda parto de la Sierra de Gredos je altitudo de 685 msm.

Historio
--------

Plej verŝajne estis jam loĝado en epoko de Al Andalus. En Mezepoko okazis reloĝado. La areo apartenis al la Regno Kastilio. 

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj) kaj brutobredado (bovoj, ŝafoj kaj iom porko kaj kortobirdoj) kaj rilata komercado. Lastatempe kultura kaj rura turismo ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado). Plej vizitinda loko estas la preĝejo de la 16-a jarcento, placo kaj ĉirkaŭaĵoj. Estas multaj naturaj lokoj, distrejoj, ktp. ekzemple la Akvorezervejo Sankta Johano. Ene de ĝiaj limoj troviĝas parto de la natura rezervejo Iruela Valo, la vetonaj skulptaĵoj "Toros de Guisando" kaj monaĥejo de la 14-a jarcento kiu post grava incendio en 1979 troviĝas en ruinoj.

Bildaro
-------

* Ermitejo.Ermitejo.
* Monaĥejo.Monaĥejo.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Avilo

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 381639
* LCCN: n95120204
* VIAF: 130348148
 |
*El Vedado'* estas distrikto de Plaza de la Revolución (municipo) de Havano, Kubo, kies konstruado komenciĝis fine de la 19-a jarcento kaj atingis la plej brilan epokon dum la unua duono de la 20-a jarcento. Konsiderata kiel modelo de urba disvolviĝo estis karakterizita de harmonia kombinaĵo de stratoj, avenuoj plenaj de arboj, kaj luksaj domoj el la plej diversaj stiloj sed regante la eklezian. Ĝia posta evoluo devigis ĝin kombini altajn konstruaĵojn, kinejojn, restoraciojn, lernejojn, publikajn instituciojn kiuj kompletigis la nunan urban pejzaĝon sen perdo de la ĉarmo de la promenejoj. Hodiaŭ estas remalkovrita de arkitektoj kaj urbanistoj el la tuta mondo kiuj admiras ĝian belecon kaj elegantecon. En tiu ĉi parto de Havano naskiĝis Dulce María Loynaz.

Strato G kaj 21 en El VedadoLa Avenuoj Paseo (antikve nomata Avenuo de la Urbestroj) kaj de la Prezidantoj (aŭ ankaŭ strato G) estas la du ĉefaj stratoj de la distrikto.

En El Vedado ankaŭ troviĝas la majesta Tombejo Colón, kiu estas Kultura Heredaĵo de la kuba nacio kiu estas unu el la plej elstaraj de la mondo pro ĝiaj valoraj skulptaĵoj.

La norda zono de El Vedado, borderante la marbordon de la Florida Markolo, estas difinita de la avenuo nomata *Malecón* (Moleo de Havano), kiu etendiĝas ĝis la elfluejo de la rivero Almendares, kiu markas la okcidentan limon de El Vedado kun la distrikto Miramar. La "Torreón de la Chorrera", estas plurjarcenta malgranda fortikaĵo kiu estis parto de la militista antikva fortikaĵaro de la urbo, ĝi troviĝas je la marbordo de la elfluejo de la rivero, markante la okcidentan finan limon de Malecón (Moleo). Alia grava loko de El Vedado estas La Rampa, nomo kiu prenas la straton 23 ekde la angulo L ĝis la nordo de Malecón (Moleo). Estas grava vivanta centro de la urbo kun kinejoj, hoteloj, restoracioj, fama glaciaĵvendejo nomata *Coppelia*, sidejo de gravaj ministerioj, vojaĝagentejoj, ktp.

* Kategorio El Vedado en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Ñu** [nju] (gnuo) estas grupo de ŝtonroko/progresiva roko kun influo de folk-metalo hispana estrata de la kantisto kaj flutisto José Carlos Molina, inspirata en la muziko de grupoj rokenrolaj kiaj Focus aŭ Jethro Tull kaj ties estro, Ian Anderson. Ĝi ludis gravan rolon en Hispanio dum la epoko de la Madrida Movida kaj influis sur postaj grupoj kiaj Mägo de Oz aŭ Saurom.

La deveno de la grupo estas de 1975 kiam José Carlos Molina kaj Rosendo Mercado ŝanĝis la nomon de Fresa, en kies grupo elstaris la drumisto Fermín Galán Lerena, kontraŭ tiu de Ñu.

La nomo de Ñu ŝajne plendis por la hispana litero *Ñ* ĉar tiuepoke preskaŭ neniu grupo de rokenrolo faris kantojn en la hispana en Hispanio kaj ankaŭ pro tio ke la nomo "videblis grande" en koncertaj afiŝoj.

La foriro de Rosendo Mercado, por devigo al milita servo kaj poste por fondi la mitan grupon Leño lasis José Carlos Molina kiel ununura grupestro.

Ĉefaj membroj
-------------

* José Carlos Molina
* Víctor de Andrés
* Ramón Álvarez
* Peter Mayr
* Javier Arnaiz "Bumper"

Diskaro
-------

1. Cuentos de ayer y de hoy (Rakontoj kaj hieraŭaj kaj hodiaŭaj, 1978)
2. A golpe de látigo (Je vipfrapoj, 1980)
3. Fuego (Fajro, 1983)
4. Acorralado por ti (1984)
5. No hay ningún loco (1986)
6. El mensaje del mago (1987)
7. Vamos al lío!!! (1988)
8. Dos años de destierro (1990)
9. Imperio de paletos (1992)
10. La danza de las mil tierras (1994)
11. 20 años y un día (1995)
12. La taberna encantada (1997)
13. La noche del juglar (1999) (limigita eldono de 1.000 kopioj)
14. Cuatro gatos (2000)
15. Colección (2001)
16. Requiem (2002)
17. Esperando (2002)
18. Títeres (2003)
19. Madrid 3 de Noviembre del 2006 (DVD koncerta), (2006)
***El coche de pedales*** [el koĉe de pedales], "la pedalaŭto", estas hispania kineja filmo reĝisorita de Ramón Barea kaj enkinejigita je la 16-a de januaro de 2004 en kiu Esperanto havas rolon: la protagonistoj parolas Esperanton dum kelkaj momentoj.

Temo
----

En Hispanio, dum Paska semajno de 1959, infano *Pablito* ("Paŭlĉjo") deziregas kostegan pedalaŭton, kiun li vidis en ludilvendejo.
Ne havante televidilon, li revas pri heroo de scienc-fikciaj radioprogramoj Diego Valor.

Lia patro *Pablo MAGAÑA* (rolita de Alex Angulo) estas instruisto pri tajpado kaj Esperanto, el maldekstrema venkita familio.
Li estas malsukcesulo, kiu mensogas kaj prokrastas ŝuldojn.
Liaj lernantoj preferas transŝosean lernejon kie oni instruas la pli praktikan francan.

La patrino *Estrella* venas de dekstrema familio pli riĉa, kiu taksas, ke ŝi mezaliancis kun Pablo.

La filmo montras impreze, kiel oni vivis dum mezo de regado de Francisco Franco.

"El coche de pedales" kaj Esperanto
-----------------------------------

Pablo krom instrui ankaŭ renkontiĝas kun esperantistaj maldekstremaj konspirantoj, kaj tial multaj esperantaj frazoj (salutoj, proverboj) estas aŭdeblaj kaj legeblaj.

Homoj de Hispana Esperanto-Federacio helpis pri prononco kaj lingva kontrolo.

Eksteraj ligiloj
----------------

En IMDB Arkivigite je 2007-03-10 per la retarkivo Wayback Machine, (angle)

**HEF**

* Kunlaboro de HEF (el Retarkivo 2003) (Esperante, hispane)
* Premiero (el Retarkivo 2004) (Esperante, hispane)
* Filmoskemo (el Retarkivo 2004) (Esperante, hispane)

Vidu ankaŭ
----------

Esperanto-filmo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 17046
 |
**Śukasaptati** (sanskrite शुकसप्तति) aŭ *Sepdek rakontoj de la papago*, estas kolekto de sanskritaj noveloj kiu evoluigas la tradicion de antikva hinda literaturo metita malsupren fare de la panĉatantra. Ĝi apartenas al la tutmonda literaturo.

La rakontoj temas pri edzino kiu volas renkonti ŝian amanton dum ŝia frivola komercisto Padmavati forestas en fora lando. Sed ĉiun fojon kiam ŝi volas forlasi la domon, ŝi estas retenita fare de la dorlotbesta papago kiu rakontas amuzajn rakontojn. Ĉi tio daŭras ĝis la edzo revenas.

La rakontoj estas supozata esti rakontataj al virino fare de ŝia hejmbesta papago, po unu rakonto ĉiun nokton, por malhelpi ke ŝi eliras la domon por renkonti ŝian amaton dum la edzo forestas. 

La rakontoj ofte traktas kontraŭleĝajn interrilatojn, la problemojn kiuj rezultas el ili kaj la vojon por eviti tiujn krizojn uzante humuron. Kvankam la reala celo de la papago estas malhelpi ke la amatino foriras, ĝi faras tion en maniero nemoraliga. Fine de la sepdek tagoj, la edzo de la virino revenas de lia vizito eksterlande kaj ĉio estas pardonata. Plejparto de la rakontoj estas senbrida. La situacioj prezentita en la rakontoj ne nur testas la limojn al geedziĝo kaj kelkaj traktas tabuajn temojn.

Tradukoj
--------

En 2000, la eldonejo HarperCollins en Barato publikigis tradukon de la originala sanskrita versio fare de barata diplomato-akademiano Haksar AND.  La libro asertas ke tio estis la unua traduko en la anglan kiu faris uzon de la origina versio en sanskrito, kontraste al tradukoj pere de la persa traduko.

Vidu ankaŭ
----------

Panĉatantra
|  |  |
| --- | --- |
|  Sen fontoj! | **Ĉi tiu artikolo pri geografio citas neniun fonton**.

---

Vi povas plibonigi ĝin, aldonante fidindajn fontojn. Senfontaj asertoj povas esti forigitaj. *(Novembro 2012)* |

Drake-apasejo inter Sud-Ameriko kaj Antarktiko
**Drake-pasejo** estas akvovojo inter la suda pinto de Sud-Ameriko (Horna Kabo) kaj la norda pinto de Antarkta duoninsulo. Ĝi interligas Atlantikon kun la Pacifiko kaj apartenas al la Suda oceano.

Ĝi estis nomata laŭ Francis Drake, kiu hazarde malkovris ĝin. Ĝin unuafoje traŝipis en 1616 Willem Cornelisz Schouten, kiu la marvojon nomumis laŭ Jacob Le Maire – malkovrinto de Horna Kabo - al **Strait of Le Maire**. Eblas, ke la areon – antaŭ Drake kaj Schouten – ŝipis la hispana kapitano Francisco de Hoces (1526) kaj Gabriel de Castilla (1603). Pro tio hispanaj fontoj nomas ĝin ankaŭ ***"Mar de Hoces"***.

La marvojo larĝas 700 marmejlojn kaj estas preskaŭ sen insuloj, tiel ĝi ebligas por la antarkta polusa fluo traflui la tutan globuson.

La plej karakterizaj bestoj estas cetacoj, delfinoj, albatrosoj aŭ pingvenoj.

* Drake-pasejo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Drake-pasejo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
***El coloquio de los perros*** (La dialogo de la hundoj, titolo laŭ kiu la verko estas plej konata, kvankam fakte la vera titolo estas *Novela, y coloquio, que pasó entre Cipión y Berganza, perros del Hospital de la Resurrección, que está en la ciudad de Valladolid, fuera de la puerta del Campo, a quien comúnmente llaman "Los perros de Mahudes"*) estas unu de la *Ekzemplaj noveloj* de Miguel de Cervantes.

La konsidero de tiu verko kiel sendependa novelo ene de la *Ekzemplaj noveloj* estas problemiga, ĉar la *Coloquio* estas fakte teksto kiun unu de la roluloj de la antaŭa novelo, nome *El casamiento engañoso*, legigas al amiko. Tiele iel ambaŭ noveloj formas ununuran unuon.

La verko surscenigas la paroladon inter du hundoj, nome Cipión kaj Berganza, kiu gardas la menciitan Malsanulejon de la Resurekcio de Valladolid, kiu estis kie nun troviĝas la Domo Mantilla. Konstatinte, ke ili akiris la parolkapablon dumnokte, Berganza decidis rakonti al Cipión siajn spertojn ĉe diversaj posedantoj, tra lokoj kiel Sevilla, Montilla (Kordovo) kaj Granada, ĝis alveni al Valladolid.

La rakonto de Berganza estas konstruita laŭ la bazaj strukturaj principoj de la pikareska romano (veturado, servo al diversaj dungintoj ktp.). Pere de la kontrasto de la komentoj de la alia hundo, nome Cipión, Cervantes pridemandas kelkajn de la principoj kaj la teknikoj de la pikareska romano, samtempe kun meditado pri la rilatoj inter literaturo, vereco kaj realo.

* Kategorio El coloquio de los perros en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La  ***branĉa lino*** (hispane **Ramal**) Ópera-Príncipe Pío de la Metroo de Madrido estas mallonga linio konektanta ĉi tiujn staciojn, kun platformoj el 60 m, situantaj en la urbocentro de la urbo tra tunelo el 1 092 metra duobla mallarĝa vojo.

Parto de la Placo Izabela la 2-a, kaj sub la Placo de Oriento kaj la ĝardenoj de la Reĝa Palaco, nomata *Ĝardeno Kampo de la Maŭro*, finiĝas sub la antaŭa konstruaĵo de la malnova Stacio de la Nordo, apud la Cuesta de San Vicente. Ĉar estas nur du haltoj, estas nur du trajnoj en la branĉo. En la stacio Ópera ekzistas ununura platformo kies vojo ligiĝas kun tiu de linio 2, kaj kiu forkuras en la tunelo direkte al Príncipe Pío, kie estas du platformoj ligitaj. Tamen, nur unu el la vojoj kaj ĝia platformo estas uzeblaj, dum la alia vojo estas uzata kiel garaĝo por parki la konvojon. La linio estis fermita de la 15-a de majo ĝis la 30-a de aŭgusto 2010 por plibonigoj en la tunelo kaj ĝiaj instalaĵoj, inkluzive de modernigado en la elektra sistemo.

Stacioj
-------

* Ópera (Operejo)
* Príncipe Pío (Princo Pio)

Mapo
----

centra

Vidu ankaŭ
----------

* Stacioj de la metroo de Madrido

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Branĉa Linio (metroo de Madrido) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| v • d • rMetroo de Madrido

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | 
* 01
* 02
* 03
* 04
* 05
* 06
* 07
* 08
* 09
* 10
* 11
* 12
* 21Ramal
* **>**
* 
* **<**
* 31
* 32
* 33
* 34Tramo de Parla

 |  |

 |

 |
| 21Ramal | 
* Ópera
* Príncipe Pío
 |
|  |

 |
*Pisaster ochraceus* je malalta tajdo
**Supra-volbŝtona specio** aŭ **ŝlosila specio** estas ekologia nocio. Temas pri vivanta estaĵo kiu, kompare kun ĝia grado de ĉeesto en ekosistemo, neproporcie ege influas la biodiversecon de komunumo. Tia organismo ĝenerale apartenas al pli altaj niveloj rilate la nutroĉeno.

Kaŭze de la manĝem-premo de la supra-volbŝtona specio la denseco de la populacioj ĉe la predobestoj tiel malkreskas ke la konkuro inter ili malgrandiĝas kaj ke la kunekzisto de pluraj specioj estas avantaĝita. Se la supra-volbŝtona specio forfalas, tiam ofte la konkur-plimalfortaj specioj estas forpuŝitaj sekve de la konkuro inter la predobestoj.

Ekzemplo
--------

Kaliforniaj mituloj
La karnomanĝula marstelo *Pisaster ochraceus* estas rigardata kiel klasika ekzemplo. Ĝi praktikas tiun funkcion je rokaj marbordoj en la tajdozono , nutrinte sin kun diferencaj specioj de Moluskoj (*Polyplacophora*, *Patellidae*, *Mytilidae*) kaj Krustacoj.

Se la marstelo estas eligita el la sistemo, tiam la kalifornia mitulo (*Mytilus californianus*) forpremas la postrestantajn speciojn, kaj la biodiverseco malgrandiĝas. La kalifornia mitulo estas tre sukcesa pri la konkuro pro spaco kaj povas starigi masivajn mitulejojn.

Robert Paine priskribis la ĉi supre citatan scenaron en la *Mukkaw Bay* en Vaŝingtonio kaj enkondukis la nocion de supra-volbŝtona specio ( angle : *keystone species*) en la jaro 1969.

Bibliografio
------------

* Bayrhuber, Kul 2005 l: *Lindner Biologie*, Braunschweig, 2005, ISBN 978-3-507-10930-8 germane
* Paine, R.T. 1995 : A Conversation on Refining the Concept of Keystone Species. Conservation Biology Volume 9 Issue 4: pp. 962–964. angle

Eksteraj ligiloj
----------------

* angle A summary of Paine's original hypothesis from the University of Washington's Pathbreaker series Arkivigite je 2016-06-17 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Biologio |
**József Pápay** [jOĵef pApai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Pápay József** estis hungara lingvisto, bibliotekisto, vojaĝisto, profesoro, membro korespondanta de Hungara Scienca Akademio (1908).

József Pápay  naskiĝis la 1-an de julio 1873 en Nagyigmánd. Li mortis la 9-an de junio 1931 en Debrecen.

Biografio
---------

József Pápay frekventis mezlernejon en Pápa, universitaton en Budapeŝto. Inter 1897-1899 li partoprenis en vojaĝo de Jenő Zichy (kune kun Béla Pósta kaj János Jankó) al la tiama Rusio, kie li esploris lingvojn kaj etnografion. Li sukcese tradukis tiujn tekstojn, kiujn pli frue notis Antal Reguly. En 1901 li laboris en la akademia biblioteko. Inter 1908-1914 li instruis en kolegio de Debrecen. Li konstante okupiĝis pri finnugristiko.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Nyelvészeti tanulmányutam az éjszaki osztjákok földjén* (1905)
* *Északi-osztják nyelvtanulmányok* (1910)
* *A magyar nyelvhasonlítás története* (Historio de la hungara lingvokomparo), (1922)
* *Északi osztják medveénekek. Adalékok az obi-ugor népek medvekultuszához* (1934)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero P kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)
* hungarlingva biografio
**József Popp** [jOĵef pop], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Popp József** estas hungara ekonomikisto, agronomo, diplomato, altlerneja instruisto, koresponda membro de Hungara Scienca Akademio (2019).

József Popp naskiĝis la 25-an de julio 1955 en Bonyhád (Hungario).

Biografio
---------

József Popp akiris agronomian diplomon en Georgikon kaj ekonomian diplomon en Ekonomia Universitato Károly Marx. Inter 1990 kaj 1998 li estis diplomato en Usono kaj Kanado. Hejmenveninta li laboris en agrara esplorinstituto, kie li estis ankaŭ direktoro. Li kandidatiĝis en la akademio en 1998 kaj doktoriĝis (DSc) en 2008. Li instruas en rango profesoro ekde 2009 en Universitato de Debrecen, kie li estis vicdekano, katedrestro kaj institutestro inter 2010-2014. Lia laboro ligiĝas al internaciaj komerco kaj agrarpolitiko. Li ricevis premiojn inter 2004-2013.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *A dán sertés- és tejszektor titka* (2008)
* *Különböző súlyban vágott charolais növendék bikák hizlalási, vágási és csontozási eredményei* (2013
* *A Közös Agrárpolitika reformja 2021-2027 között* (2019)

Fontoj
------

* hungarlingva biografieto kun foto
* hungarlingva biografieto kun foto
* hungarlingva biografieto kun foto

Referencoj
----------

1. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2019-10-26. Alirita 2019-10-26.

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 665817
* GND: 170420728
* LCCN: n85302721
* VIAF: 190419103
* ISNI: 0000 0003 5655 9973
* ORCID: 0000-0003-0848-4591
 |
**Siegfried-Idyll** por ĉambrorkestro, esperante: **Siegfried-Idilio**, en la praa versio *„Idilio de Tribschen kun Fidi-birdkantado kaj oranĝkolora sunleviĝo, kiel simfonia naskiĝdatrevena saluto. Dediĉita al sia Cosima fare de ŝia Richard."*, estas simfonia poemo de Richard Wagner. Ĝi apartenas al ties plej famaj orkestraj verkoj.

Historio
--------

Richard Wagner komponis la proksimume dudekminutan orkestroverkon kaŝe en la jaro 1870. Li skribis ĝin por sia edzino Cosima memore al la naskiĝo de ilia unua filo Siegfried, ankaŭ nomata „Fidi". Li unuafoje prezentis ĝin en la plej intima familia rondo dum la kristnaskotago de 1870, kiu samtempe estis la 33-a naskiĝdatreveno de Cosima, kun orkestranoj de la koncertejo *Tonhalle* je Zuriko. La unua prezentado okazis sur ŝtuparo de la domo de Wagner, Vilao Tribschen ĉe Luzerno, je kio la malvasta spaco igis necesa redukton sur ĉambrorkestro. Ĉar la komponaĵo estis celata kiel donaco por Cosima, ŝi longtempe rifuzis la publikigon de la verko.

Muziko
------

La nomo de la simfonia poemo ne nur estas ligita kun la filo de Wagner, sed ankaŭ kun ties muzikdramo *Siegfried*, kiu konstituas la trian parton de la *Der Ring des Nibelungen*. Wagner uzis precipe gvidmotivojn el ĉi tiu muzikdramo. Temas pli lia ununura kontribuaĵo al la kategorio simfonia poemo, en kiu ĉefe elstaris lia plej grava kunulo ene de la novgermana skolo kaj patro de Cosima, Franz Liszt. Wagner nomis la komponaĵon sia unua orkestroverko, por kiu li povas prezenti kompletan programon.

Siegfried-Idyll ravas per idilie transfiguritaj sonkoloroj. Ĝi staras en E-maĵoro kaj havas la verknumeron WWV 103.

Surdiskigoj kaj literaturo
--------------------------

* *Richard Wagner: Symphonie C-Dur, Siegfried-Idyll* (CD), edel records GmbH, Berlino 1999.
* Martin Geck: *Richard Wagner*, Rohwohlt Verlag GmbH, Reinbek ĉe Hamburgo 2004.
* Richard Wagner: "Siegfried-Idyll"', Ernst Eulenburg & Co. GmbH, Majenco 2011.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Verkinformoj ĉe klassika.info
**Malkaŭza sistemo** estas sistemo kies eligoj kaj enaj ŝtatoj dependas *nur* de estontaj enigaj valoroj. Iuj aŭtoroj povus difini malkaŭzan sistemon kiel tiu kiu ne dependi de pasintaj enigaj valoroj (kio estas ke ĝia eligoj kaj enaj ŝtatoj dependi nur de estontaj kaj eble de aktualaj enigaj valoroj).

**Nekaŭza sistemo** estas sistemo kiu estas ne kaŭza sistemo, tio estas tiu unu kiu dependas de iuj estontaj enigaj valoroj kaj eble de iuj aktualaj kaj pasintaj enigaj valoroj. Ĉi tiu estas en kontrasto al kaŭza sistemo kiu dependas nur sur aktualaj kaj pasintaj enigaj valoroj.

Ĉiu malkaŭza sistemo estas ankaŭ nekaŭza, sed la malo estas ne ĉiam vera. Nekaŭza sistemo kiu havas iun dependecon de pasintaj enigaj valoroj estas ne malkaŭza.

Kaŭza sistemo estas la plej kutima fermitcikla regilo kaj cifereca signal-prilaborado, tiel nekaŭza sistemo kutime estas nur hipoteza. Nekaŭza signal-prilaborado povas esti reale farita se ĝi estas farata ne en reala tempo sed de skribitaj en memoro valoroj de la enigo.

Vidu ankaŭ
----------

* Kaŭza sistemo
* Kontraŭkaŭza filtrilo
|  |  |
| --- | --- |
|  Malneŭtrala teksto | **Ĉi tiu artikolo ne respektas neŭtralan vidpunkton**.

---

Konsideru do ĝian enhavon singardeme. Bonvolu diskuti en la diskutpaĝo por restarigi la neŭtralecon. Malneŭtralaj asertoj povas esti forigitaj.Specifu: {{Malneŭtraleco|temo=|dato=majo 2023}}}
 |

La agrikulturo ĉie estas riska afero. Sed nenie estas la necertaĵoj tiel akraj, kaj agrikulturistoj tiom vundeblaj pro la malsukceso de la rikoltaĵo, kiel en la duonsekaj tropikoj. Tiuj ĉi agroklimataj regionoj kovras preskaŭ 20 milionojn kvadratajn kilometrojn en 48 evoluiĝantaj landoj, kaj estas la hejmo por sesono de la monda loĝantaro. En ĉiu el tiuj ĉi landoj, la plej malriĉa segmento de la loĝantaro -- ĉirkaŭ 380 milionoj da homoj tutmonde -- loĝas en la duonsekaj tropikoj.

La duonsekaj tropikoj havas tre severajn agrikulturajn ĉirkaŭaĵojn. La sekego estas konstanta minaco -- ĝi okazas dum du el ĉiuj kvin jaroj en 40% de la duonsekaj tropikoj, kaj la ofteco de la sekaj jaroj pligrandiĝas. La grundo malbonas. Malriĉeco kaj nutraĵa malsekuro ja vastas. La loĝantaro kreskas rapide, streĉante la terajn kaj akvajn rimedojn ĝis la limo.

La landoj de la duonsekaj tropikoj estas la plej malriĉaj de la mondo laŭ la homa malriĉeca indekso, vaste uzata mezurilo kreita de la Evoluiga Programo de la Unuiĝintaj Nacioj (UNDP). Tiu ĉi indekso enhavas tiajn ŝlosilajn indikilojn kiajn la vivlongeco, legkapablo, kaj aliro al la akvo kaj sanservoj.

La agrikultura esplorado ofertas al malgrand-skalaj farmistoj en la duonsekaj tropikoj ŝancon eskapi la malsuprenan helikon de termalboniĝo, malkreskantaj rikolotoj, kaj la malriĉeco.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Arkivigite je 2018-10-30 per la retarkivo Wayback Machine Internacia instituto por plantesplorado en la duonsekaj tropikoj
* Arkivigite je 2004-12-11 per la retarkivo Wayback Machine La homa malriĉeca indekso de UNDP
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

 
***Duonvoĉe*** estas libro de poezio de G. E. Maura, pseŭdonimo de Gaston Waringhien. Ĝi unue aperis 11-paĝe ĉe Literatura Mondo el Budapeŝto en la jaro 1939, kaj estas reeldonita de Eldonejo Stafeto el La Laguna en 1963.

Enhavo
------

La verko estas bone strukturita en partoj kun humure lingva rilato inter si, nome amoro, amaro, humuro, dum iro. Precipe en la dua parto (amoro) estas poeziaĵoj el la jaroj 1933, 1934, 1935 kaj 1936, kio sugestus propran vivon de verkisto. En la tria parto (amaro) estas poeziaĵoj kiuj rilatas al la Hispana Enlanda Milito, kio ŝanĝas la vitalisman esencon al pli realisma temaro.

Bibliografio
------------

* Duc Goninaz, Michel 1973 : Maŭra - la mistera poeto, *Esperanto*, 815 (11), paĝo 194

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Literaturo |

* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
* Katalogo "Erfgoedbib" en LibraryThing
* Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
**Cape Coral** estas grandurbo, municipo en Usono, en subŝtato Florido, en Kantono Lee.

Mapo pri situo de Cape Coral

Bazaj informoj
--------------

* Koordinatoj: 26° 38′ N 81° 59′ U﻿ / ﻿26.633 °N, 81.983 °U﻿ / 26.633; -81.983 (mapo)
* Areo: 300 km²
* Loĝantaro: 154 305 (en 2010)
* Supermara alteco: 2 m
* Horzono: UTC-5h (en somero UTC-4h)
* Poŝtkodoj: 33990, 33904, 33909, 33914, 33991, 33993
* Telefonkodo: 239

Geografio
---------

Cape Coral situas sur la marborda ebenaĵo de Meksika golfo en la sudorienta parto de Usono, en la okcidenta parto de Florido. La areo estas granda duoninsulo. La municipo havas 640 kilometrojn longaj de navigeblaj akvovojoj, Cape Coral havas pli da mejloj da kanaloj ol iu alia grandurbo en la mondo. Iom da kanaloj havas aliron al la Meksika golfo.

Historio
--------

Cape Coral estis fondita en 1957. Ĝi unike estis evoluita laŭ planoj de inĝenieroj. Kanaloj estis fositaj, stratoj estis pavimitaj. En 1964 1000 metrojn longa ponto ekfunkciis.

Vilao en Cape Coral

Trafiko
-------

La urbego havas flughavenon (13 km) kaj internacian flughavenon (23 km). Estas bonaj kontaktoj rele kaj voje. Miamo-Tampa ĉefŝoseo preteriras la urbegon. Publikaj aŭtobusoj liveras la pasaĝerojn.

Vidindaĵoj
----------

* Historia Muzeo
* amuzparko nomita "Mike Greenwell's Bat-A-Ball & Family Fun Park" de 1992

Klimato
-------

Cape Coral havas subtropikan klimaton. La temperaturo varias inter 12-33 °C. La varmo kulminas inter junio-aŭgusto, la malvarmo kulminas en januaro. Jare pluvas po 1370 mm. En ĉiuj monatoj pluvas, sed plej ofte inter junio-aŭgusto. En la urbego la ĉiujara uraganosezono daŭras de junio ĝis novembro.

Famuloj
-------

* en la urbego mortis George Wallington

Fontoj
------

* Képes Világatlasz ISBN 963 8475 38 2
* Angla Vikipedio
Filipinsulo 
**Filipinsulo** aŭ en angla **Phillip Island** estas neloĝata insulo situanta je 6 km sude de Norfolk-Insulo en Sudokcidenta Pacifiko, kaj parto de la Norfolkinsularo, Aŭstralio. Ĝi estis nomita en 1788 de la leŭtenanto Philip Gidley King laŭ Arthur Phillip, la unua guberniestro de Novsudkimrio. Ĝi estas parto de la aŭstralia teritorio de Norfolkinsulo. Ĝi estas inkludita en la Nacia Parko Norfolkinsulo, same kiel la najbara Nepean, kaj ĉirkaŭ 10 % el la propra Norfolkinsulo. La Filipinsulo havas areon de 190 ha, nome 2.1 km el okcidento al oriento kaj 1.95 km el nordo al sudo, kun plej alta pinto, nome Jacky Jacky, 280 m super marnivelo. Ĝi havas formon kvazaŭ de hararsekigilo kun la buŝaĵo indikanta oriente. La insulo estas de vulkana origino, el bazalta tofo kaj lafo date el epoko Mioceno.

Flaŭro kaj faŭno
----------------

Referencoj
----------

* Anon. (2000). *Norfolk Island National Park and Norfolk Island Botanic Garden. Plans of Management*. Environment Australia: Canberra. ISBN 0-642-54667-3
* Hoare, Merval. (1974). *Rambler's Guide to Norfolk Island*. Pacific Publications: Sydney. ISBN 0-85807-020-0
* Coyne, Peter. (2009). *Incredible! Phillip Island, South Pacific. The amazing story of the birth and rebirth of a natural treasure*. Petaurus Press: Canberra. ISBN9780980652802

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Filipinsulo (Norfolko) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Phillip Island Department of the Environment and Water Resources
* Geologiaj devenoj, Norfolkinsula Turismo

Koordinatoj: 29° 07′ S 167° 57′ O﻿ / ﻿29.117 °S, 167.950 °O﻿ / -29.117; 167.950 (mapo)
Bleak House.
***Bleak House*** estas romano de Charles Dickens, unuafoje publikigita kiel 20-epizoda serio inter marto 1852 kaj septembro 1853. Tiu romano havas multajn rolulojn kaj kelkajn sub-intrigojn, kaj ĝi estas rakontata parte de la heroino de la romano, nome Esther Summerson, kaj parte de ĉioscia rakontanto. Centre de "Bleak House" estas longdaŭra jura kazo en la tribunalo *Court of Chancery*, *Jarndyce and Jarndyce*, kiu okazis ĉar atestanto verkis kelkajn konfliktajn testamentojn. En prefaco al la unua eldono de 1853, Dickens argumentas, ke estas multaj veraj antaŭaĵoj por lia fikcia kazo. Unu tia estis probable la kazo "Thellusson kaj Woodford" en kiu testamento legata en 1797 estis kontestata kaj ne determinita ĝis 1859. Kvankam la kritiko de la jura profesio fare de la satiro de Dickens estas troigita, tiu romano helpis subteni movadon por jura reformo kiu finis en la aprobo de jura reformo en la 1870-aj jaroj.

Notoj
-----

1. ↑   Dickens, Charles (1868) [1852]. "preface". Bleak House. New York: Hurd and Houghton. p. viii. ISBN 1-60329-013-3.
2. ↑   Constantine, Alison. The Restoration of Brodsworth Hall & Gardens, Februaro 2007 historical address, at Tickhill & District Local History Society
3. ↑   Oldham, James. "A Profusion of Chancery Reform". Law and History Review.

* Kategorio Bleak House en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 661338
* GND: 4225150-3
* LCCN: no2012013691
* VIAF: 178567951
* SUDOC: 029518822
* BNF: 12112920d
 |
Koordinatoj: 48° 31′ 38″ N 22° 10′ 26″ O﻿ / ﻿48.52722 °N, 22.17389 °O﻿ / 48.52722; 22.17389 (mapo)

**Paladj-Komarivci** (ukraine *Паладь-Комарівці* ruse *Комаровци* (komarovci), hungare *Palágykomoróc*) estas malgranda vilaĝo en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto de Uĵhorodo. Ĝis 1995 la ukraina nomo estis **Комарівці** (komarivci). Ankoraŭ 2 vilaĝoj apartenas al la municipo.

Situo
-----

Paladj-Komarivci situas sur ebenaĵo, Uĵhorodo troviĝas 16 km.

Historio
--------

La unua mencio devenis el 1325 en formo *Polad*. Longe estis du vilaĝoj Palágy kaj Komoróc, kiuj fine unuiĝis. Post la mezepoko ĝi foje apartenis al Habsburga Imperio, foje al Transilvanio. La vilaĝnomo ofte rolas en romano "Stranga Geedziĝo" de Kálmán Mikszáth. En 1910 loĝis en Palágykomoróc 342 da homoj, plejparte hungaroj. Ĝis 1920 Palágykomoróc apartenis al Hungara reĝlando, al Ung, al distrikto de Veľké Kapušany, poste al Ĉeĥoslovakio. Palágykomoróc rehungariĝis inter 1938-1945, ĉar la unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Ekde 1945 Paladj-Komarivci apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio. Nun loĝas en Paladj-Komarivci 927 da homoj, (747 hungaroj).

Vidindaĵo
---------

* komence romanika katolika, ekde 1575 kalvinana preĝejo el la 13-a jarcento, post 2 jarcentoj gotikiĝis, kvarfoje renoviĝis
Temas pri... Ĉi tiu artikolo temas pri fajro protekta instalaĵo. Por informoj pri politika esprimo el la malvarma milito, vidu la artikolon Fera Kurteno.
Fera Kurteno de la Popola Operejo Vieno 
**Fera Kurteno** aŭ **ferkurteno** estas preventa instalaĵo uzata en grandaj teatrejoj antaŭ la scenejo por fajra sekureco. Ĝi estas kutime peza el fero aŭ vitrofibroj kaj troviĝas tuj malantaŭ la arkaĵo. Asbesto-bazitaj materialoj estis iam uzitaj por fabriki la kurtenon, antaŭ ol estis eltrovita la danĝeroj de asbesto.
Laborprotektaj sekurecaj kaj sanecaj reguligoj deklaras, ke la fera kurteno devas esti kapabla rezisti fajregon kaj tiel malhelpi (aŭ almenaŭ mildigi) fajregojn komencantajn en la stadio de disvastiĝo al la spektantejo, reduktante vundojn al spektantoj kaj membroj de dungitaro.
La fera kurteno estas ekstreme peza kaj sekve postulas ĝi mekanikan funkciadon. En krizo, la teatra administrantaro kutime povas tiri levilon, kiu kaŭzos la kurtenon fali rapide al ĝia pozicio. Alternative, varmo-sentemaj eroj povas esti konstruitaj por aŭtomate fermi ĉi tiun kurtenon en kazo de fajrego, kaj laste ĝi povas esti liberigita elektronike de la fajrego de konstruaĵo-rega sistemo, se ajna alarma skatolo estas tirita. Ĝi ankaŭ povas esti funkciigita deinterne kaj deekstere. Laŭ iuj reguloj ofte ĝi devas esti montrita al la spektantaro por pruvi ĝian efikan funkciadon, pro tio estas uzata certa kvanto da tempo dum ĉiu spektaklo. Tio ĉi kutime okazas dum la interakto.
En iom malgrandaj teatroj, sekureca kurteno ne estas kutime postulata.
En Britio estas postulo, ke la fera kurteno devas esti plene malsuprenigebla en 30 sekundoj. La enkonduko de tiaj ĉefaĵoj estis instigita de pluraj gravaj fajregoj, precipe tiu ĉe la Reĝa Teatrejo en 1887.
La fera kurteno povas esti kombinita kun aliaj sekurecaj aparatoj.

* Kategorio Fera kurteno (teatro) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Janis JULUNTAS** (greke *Γιάννης Γιουλούντας*; france *Yannis Youlountas*; naskiĝis la 21-an de septembro 1970 en Martigues) estas franca-greka filozofo, poeto, verkisto kaj reĝisoro. Juluntas aktivas kiel edukisto kaj intervenanto ĉe publiko tuŝita de socia ekskludo, kiel kreanto de aranĝoj por bildedukado kaj porinfana filozofio. Li kontribuas ankaŭ kiel kronikisto en franclingvaj revuoj (*Siné Mensuel*, *Le Monde libertaire*, *Les Zindigné(e)s*). Li realigis en 2013 la filmon *Ne vivons plus comme des esclaves* ("Ni ne plu vivu kiel sklavoj", 89 min).

Verkoj
------

Verkisto franca-greka, edukisto pri filozofio kaj kritiko de amasmedia konstruado de publika opinio, Juluntas fotas, filmas kaj analizas la eventojn en Grekio depost la unuaj ribeloj de decembro 2008 por alternativaj informiloj. Li skribis plurajn gastartikolojn pri la temo, notinde iu titolita "Grekio, lulejo de alia mondo", kun Raulo Vanejgemo.

Li aŭtoras du librojn pri konstruado de publika opinio: "Malantaŭ la vortoj" (*Derrière les mots*) kaj "Paroloj de atenaj muroj" (*Paroles de murs athéniens*), ankaŭ "Eksarĥio la nigra" (*Exarcheia la noire*) kunlabore kun sia kunulino Maŭd' pri la kerno de rezistado kaj alternativoj sine de Ateno.

"Ni ne plu vivu kiel sklavoj" (2013) estas lia unua filmo, kiu temas pri la situacio en Grekio kaj konstruataj alternativaj kaj rezistaj movadoj. Tuj je apero, ĝi estis libere disponigita sur la reto kaj tre rapide diskoniĝis tra la tuta mondo (ĝin spektis pli ol tri milionoj da homoj). Ĝi estas tradukita al dekkvino da lingvoj.

Lia dua filmo, "Mi luktas do mi estas" (*Je lutte donc je suis*, 2015) temas pri sekvo de la unua, sed ĉi-foje transiras la landlimojn de Grekio por esplori ankaŭ la luktojn florantajn en Hispanio, lulejo de indignula movado.

Literaturo
----------

Franclingve precipe (sed ankaŭ iom angle, greke, hispane...):

* blogyy.net, lia blogo
* nevivonspluscommedesesclaves.net, retejo de *Ni ne plu vivu kiel sklavoj*
* jeluttedoncjesuis.net, retejo de *Mi luktas do mi estas*

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Janis Juluntas en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Ni ne plu vivu kiel sklavoj Arkivigite je 2015-09-08 per la retarkivo Wayback Machine, lia unua longdaŭra dokumentfilmo, subtekstigita en Esperanto, sur la retejo de SAT. Notindas ke la esperantigo estis farita laŭ rekta peto de la filmoskipo, kiam ĝi konstatis fortan peton pri disponigo de versio en la tutmonda lingvo.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 530296
* LCCN: nb2003068604
* VIAF: 10019766
* ISNI: 0000 0000 3737 3039
* SUDOC: 053512057
* BNF: 13602153z
 |
**János Nepomuk Dercsik** [jAnoŝ derĉik], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Dercsik Nepomuk János** estis hungara pastro, titulara episkopo, kanoniko, profesoro, abato, lektoro. Lia familia nomo laŭ malnova ortografio estis *Dertsik*.

János Nepomuk Dercsik  naskiĝis la 15-an de majo 1785 en Hungara reĝlando en Csaca (nuntempa Čadca en Slovakio). Li mortis la 29-an de julio 1842 en Buda.

Biografio
---------

János Nepomuk Dercsik frekventis pastran mezlernejon, poste li lernis teologion en Vieno. Li doktoriĝis en 1806, en la sekva jaro li pastriĝis. Inter 1806 kaj 1809 li estis prefekto en la pripastra lernejo en Pest (urbo), poste li instruis en liceo de Nagyszombat ĝis 1814, fine en Reĝa Universitato de Pest. Li instruis orientajn lingvojn en la universitato, li estis dekano en la studjaro 1833, rektoro en 1835. Pli frue en 1826 li estis nomumita kanoniko de Esztergom, en 1829 lektoro en Buda, en 1830 abato, en 1836 titulara episkopo.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Institutiones linguae arabicae in usum theologiae auditorum ad summas lineas reductae* (1817)
* *Parallela linguae aramicae seu: chaldaicae et syriacae institutio, in compendio exhibita* (1835)
* *Sermo dum regia universitatis hungarica bissecularem memoriam natalium suorum a Petro Pázmán…* (1836)
* *Grammatica Arabica et versiones e lingua Arabica* - manuskripto

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al litero D, poste serĉu la nomon)
* hungarlingva biografio
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

**Janina Railienė** (naskiĝis la 1937 en urbo Panevėžys, Litovio; mortis 3-a de februaro 2016 en urbo Panevėžys, Litovio) estis aktiva katolikino kaj esperantistino.

Janina Railienė multe zorgis pri la Esperanto-agado ne nur en urbo Panevėžys, sed ankaŭ en la tuta Litovio. Ŝi estis tre komunikema virino: rapide trovadis komunan lingvon kun ĉiuj homoj, inter ili ankaŭ kun pastroj. Unu el ili estis la pastro saleziano Pranas Gavėnas, kiu antaŭ 17 jaroj instigis ŝin disvastigi revuon „Salezianaj novaĵoj". Pri tio ŝi senpage okupiĝis ĝis la lastaj tagoj de sia vivo. 

Pli poste J. Railienė komencis aboni la IKUE-revuon Espero Katolika, la revuon de la Ĉeĥa IKUE-Sekcio Dio Benu kaj al aliaj geesperantistoj ŝi rekomendadis aboni ilin kaj helpadis ĉe ilia abonado. 

Kiel volontulino ŝi servis en Malta Ordeno. 

Kiam ŝia sano tion permesis, Janina Railienė konstante vizitadis kunvenojn de Esperanto-klubo, partoprenis ne nur landajn E-aranĝojn, sed ankaŭ internaciajn, inter ili ankaŭ katolikajn. Janina multe helpis disvastigante Esperanton ne nur pere de abonado de E-revuoj, sed ankaŭ instigante homojn lerni la internacian lingvon.
***Areopagitica***, aŭ ***Parolado por la libereco de necenzurita presado***, (angle: *Aeropagitica, a Speech for the Liberty of Unlicensed Printing*) estas parolado de John Milton al la komuna ĉambro de la parlamento de Westminster, publikigita la 23-an de novembro 1644.

En la epoko de la unua angla revolucio, la aŭtoro defendas la liberecon de la gazetaro, nuligita de la parlamentanoj per leĝo de la 14-a de junio 1643. Li indikas interalie, ke la cenzuro neniam ekzistis en antikva Grekujo aŭ en la romia respubliko.

La titolo rilatas kaj al la greka Areopago, ejo, kie kunvenis diversaj realaj aŭ mitaj tribunaloj, kaj al samnoma parolado de la atena parolisto Isokrato, kiu ĝuste celis restarigi la konsilion de Areopago.

Same kiel Izokrato, Milton ne intencis voĉe prononci sian paroladon. Ĝi estis disdonita en presita versio, en formo de pamfleto, por iel pli bone ridigi pri la cenzuro, kiun la teksto denuncas.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Areopagitica en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* angle Teksto interreta Arkivigite je 2008-12-11 per la retarkivo Wayback Machine